comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitur eiͣ ꝯittus c̾te noĩe qui ante
aditam hr̃oitaten int̃cessit q⁊̃ si
dũ est ei qui sciens dnm̃ decesisse cũ
institore ex̾cente m̾cẽ. ꝯͣhat. ¶ ꝙ¬
culut ait si denõtiauero tibi neẜũo
ame p̃põito c̾deres. except̃onẽ dan¬
dãm. Si ^ illi nõ denõtiau̾t ne illi
yuo c̃deret. S si exeo ꝯtͣtu petuliũ
hãt aut intẽ meã u̾sũ sit. nec uelĩ

Expanded text:
ntractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi m imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat. Proculus ait, si denuntiauero tibi, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu peculium habeat aut
Abbreviated transcription (Latin):
duple sĩpiene. ĩsoliduo actõ dandã eił.
¶Si ẜuũ titu institore habueris ⁊
tecũ exhoc edicto. uł cũ nitio exin¬
feriorib eoictis agere potero. S si
ni cũ eo ꝯͣhi ueturti cũ titio dum¬
taxat agi potiͣt. ¶ Si impubes
pat habenti institores heres esti¬
terit. dem̃ cũ his ꝯtc̃tũ fuit. dicen¬
dum inpupillũ dari actõne ꝓp̃t¬

Expanded text:
in solidum actio danda est. Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
tabnas euitem negotiationis
ecunit ⁊ ego fui taberne. u̾bi gr̃a
quã adbutinũ habuit rationa¬
tor᷑. alius eiꝰ qũa trans tiberim e¬
quissimũ puto sepatĩ tributõnẽ
fatiendam. ne exaltiꝰ re mn̾ce ue
alui indẽpnes fiant. alu dãpuũ
sentiãt  pline si meroem tab̾ma
m̃ces deferebantur. licet hee que
cestent eximiꝰ ẽditõis pecinia
tumꝰ uemirẽ nͥ fuerĩt c̾onori pis¬

Expanded text:
tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia tum uenire, n
Abbreviated transcription (Latin):
suit is aput quẽ depoĩtũ ẽ suo rectĩ¬
sime reddet exbona fide. nec eͥ ꝯueĩt
bone fid̾i. abnegare it ad̃ quis accep̃.
s cebebit redde̾ ei a quo accepit. sic
tñ sisine. dolo malo omĩa redat. hoc ẽ¬

Expanded text:
suit, is apud quem depositum est servo rectissime reddet ex bona fide: nec enim convenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ si procurator soluẽto sit. qui stipu¬
lanti pecimiã ꝓmisit. ¶ Si dñs
qui ẜuũ institorẽ aput m̃lami pe¬
cmus accipiendis habuit. pꝰ libta¬
tem ꝙ tatam itẽ ꝑ lib̾tũ negotiuo
ex̾cuit uarietate status ñ mutabĩt

Expanded text:
soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur
Abbreviated transcription (Latin):
dolo malo oportet. nãuuderi me to¬
lũ malũ facere qui ex aliena iactura
lucrũ querãm. ¶ exhac cã et̃ conoi¬
ci posse uerum est.
loco ne. aem̃dum uendendũ uẽ.¬
upõitir quiq ĩne loco a deundem
accum p̃p̃õitur

Expanded text:
dolo malo oportet: nam uideri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram. Ex hac causa etiam condici posse uerum est. locoue ad emendum uendendumue praeponitur quique sine loco ad eundem actum praeponitur
Abbreviated transcription (Latin):
uenda ꝓparte hr̃oitaria Co ⁊si res
signͣerur. nõ ccͣ legem tepoĩti fiet.
uł cñ p̃tore auctore uł houestic ꝑ¬
sonis int̃uenientib hoc eueniet.
siresiduo uł ap̃ eñ remanẽte si hoc
uł ap̃tore uł abhis coram quibus
signacula remota sũt. uł si hoc re¬
q̃ diuidi nõ põssũt. oẽs debebit ĩdẽ.

Expanded text:
uenda pro parte he reditaria: sed et uenda pro parte he reditaria: sed et sium uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hocuel a praetore uel ab his, quibus coram signacula remota sunt uel, si hoc requae diuidi non possunt, omnes debebit trade
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾ scñbit. Siquid̾ dedero qiͣ ad
hoc penes me tepõitam teq c̾tio¬
rau̾o. nõ ꝯpete̾ tibi depõiti accõnẽ.
qr sciẽns recepisti careo gͥ dolo. Sinͦ¬
enim aliud ñ tantũ sine dolo
malo nõ reddidit. S nec reddidit
aluid est enĩ reddere alind qi desuo
tere. ¶Sipecunia aput ir abimitõ
hic loge tepõita sit. ut sru uoluisseᷤ
uteris pͥꝰ quã utaris depõni tenͣeb̾is¬
¶depe eueuͣt ut res depõita ł mũ¬
mi ꝑiciũo sĩt eiꝰ apit quẽ depomũt
ut puta si hoc nominaũ ꝯue̾nit.
S ⁊ siquis se depõno optuut. item
iulianꝰ scribit. ꝑ iculose depoiti illi¬
gase. ita tñ ut nõ solũ dolũ s q̃ cui¬
pam ⁊ custodiã prẽt. nõ tã casus for¬
tuitos. ¶Sipecimia insaculo sig̃to
depõita sit. ⁊ miꝰ ex hr̃dib ciꝰ qui de¬
posunt ueniat repetens. q̃ ad modũ ei
satisfiat. iudendum est. ꝓm̃tã pe¬
cunia est uł coram p̃tore uł int̃¬
uenientili hoñestis ꝑsonis cexsol¬

Expanded text:
 scribit, si quidem sic dedero quasi ad hoc penes me depositam teque certioravero, non competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: senim non tantum sine dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare.Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis.Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos.Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidendum est. promenda pecunia est uel coram praetore uel interuenientibus honestis personis et exsol
Abbreviated transcription (Latin):
stit̾̃t. ¶hanc accõnẽ bone fid̾i eẽ
dubitari ñ oportet. qiõ fructꝰ inhatc
accõnẽ uenire. ⁊ oem̃ cam̃ qpartum
dicendum est. ne mita res ueniat.¬
¶Sirem depõitam uẽdisti eãq pꝰa rede¬

Expanded text:
Hanc actionem bonae fidei esse dubitari non oportet.Et ideo et fructus in hanc actionem uenire et omnem causam et partum, dicendum est, ne nuda res ueniat.Si rem depositam uendidisti eamque postea rede
Abbreviated transcription (Latin):
site reinoĩe. s nõ ant quã id dolo
amissu sit. nͨ eĩ quẽ quã hoc ip̃o
qd̃ depõitiam accipiat. ꝯditoe obli
iot pars adierit. restituendã re p̃¬
sentib oĩb maioiẽutiq partẽ ñ ex
nũo utiq ꝑ sonaꝵ s exmagnitudiẽ
portiom̃i ht̃oitariaꝵ intelligñdã.
cautela ydonea redoendi ¶Siue
añt cũ ip̃o aput quẽ depõita est actũ
finͣt. siue cũ hĩde eius.⁊ sua natura
res ant rẽ uroicat᷑am inĩcidĩt. ue¬
uiti si homo morinus fuĩt. sabinꝰ
cicassiꝰ ab soliit debere eũ cũ quo act̃

Expanded text:
e, sed non antequam id dolo admissum sit: non enim quemquam hoc ipso, quod depositum accipiat, condictione obligior pars adierit, restituendam rem praesentibus: maiorem autem partem non ex numero utique personarum, sed ex magnitudine portionum hereditariarum intellegendam: cautela idonea reddenda. Sive autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit sive cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatam interciderit, veluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et Cassius absolvi debere eum cu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ eũ deponã. tecũ nullã eẽ accõnẽ.
cũ illo depõiti actõ ẽ. nec mãdati te¬
neris. quiã rẽ meã gessi. ¶S simanda¬
sti mͥ ut ꝑiculo tuo ap̃eũ deponam.
cur: nõsit mantati accõ ñ uid̾o spla¬
ne sifideusisti ꝓeo. lab̾o oĩmodo fi¬
dei ussorem teneri ait. nõ tm̃ sidolo
fecit is qui depõitum suscepit. s ⁊̃ fi
nõ focit. ẽ tñ res aput eum. Quid enĩ
si fureret is ap̃quẽ depõitũ sit. uł pu
pillus sit. uł neq hr̃s noq bonoꝵ
possessor neque suctessor eiꝰ estaret.
quẽ sine tutoris auctoritate tepoi¬
nim est. depõiti actõ detur. q̃titur. sec
ꝓbari oportet. si aput doli mali iam
capacẽ deposiũs agi posse. si dolum
ꝯmuit. nãci inquãtũ locupletior fac¬
tus ẽ. datur actõ ineũ ⁊ sidolus non
int̃uemĩt. ¶ Sires depõita ten̾or re¬
datur. qĩ nõ redde̾t᷑ agi depõiti pͥõt.
cũ enĩ deñor reddnt. põt dicidolo ma¬
lo redditam nõ eẽ. ¶Si yuus meus

Expanded text:
apud eum deponam, tecum nullam esse actionem, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non video. plane si fideiussisti pro eo, Labeo omnimodo fideiussorem teneri ait, non tantum si dolo fecit is qui depositum suscepit, sed et si non fecit, est tamen res apud eum. quid enim spillus sit, uel neque heres neque bonorum possessor neque successor eius exstaret? quem sine tutoris auctoritate depositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non intervenit. Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si servus meus
Abbreviated transcription (Latin):
stratia actõe quã ⁊ inlũdẽ eiꝰ recoi
oporter ¶Que atmodũ qt̾̃ exsti¬
pulatu uł exrestam̃to dari oporieat
pꝰ iuditiũ acceptũ cũ detrim̃to rei
ꝑnet. sic tepõitum qͦ. exco die quo
depõiti actum sit ꝑiculo eiꝰ ap̃quẽ
depõitũ fui̾t. est sr iuditii accipiẽ¬
di tp̃r potuit idredtẽ reus. necre
nõ adu̾sus dum̃ s qd̾ eum qui rem
depõitã petebat. uerũ ꝓcuratorem
nõ puraret. aut eiꝰ qui deposuiss hĩ tẽ
mc̾ tolo malo fecit. pꝰa aũt si cogͦ¬

Expanded text:
straria actione, quam et in heredem eius reddi oportet.Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex testamento dari oporteat, post iudicium acceptum cum detrimento rei periret, sic depositum quoque eo die, quo depositi actum sit, periculo eius apud quem depositum fuerit est, si iudicii accipiendi tempore potuit id reddere reus nec rednon aduersus dominum, sed quod eum qui rem depositam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cog
Abbreviated transcription (Latin):
lata est. ait enĩ si depõitor tecesit. et
duo cxistant qui int̃ se ꝯtũtant. inᷤꝰ¬
quisq soiũ se nr̃cem dicens ẽc. ei tra¬
deuoram rẽ qui ꝑ atuc est adu̾sus al teꝵ
ieꝵ defẽñd̾e. hoc est eum qui depõnũ
suiscepit. ¶ Ꝙuneut̃ hoc honꝰ susci¬
piat. comorisiẽ dici ait. nõ cẽ cognt¬
de poni inedem iliquaidonec de hĩti¬
tate idicenr. ¶ Si quis tadusis te¬
stãi. ip̃ie depoitas plurib p̃sentib
leg̃. atl ib̾o. depõmi actõe recte derabu¬
lis agi posse. ego arbitidr ⁊ iniũiriarũ
igi posse. si noc. nõ uocitat̃ testam̃tũ
est quib dam p̃sentib ut iuditia sec

Expanded text:
lata est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant unusquisque solum se heredem dicens, ei tradendam rem, qui paratus est adversus alterum reum defendere, hoc est eum qui depositum suscepit: quod si neuter hoc onus suscipiat, commodissime dici ait non esse cogdeponi in aede aliqua, donec de hereditate iudicetur. Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
scipietat res ibi eẽ. nõ mu̾ltũ face̾
cũ suscepit depõit̃. ego ⁊ reꝵ d̾ poĩti
agi posse ex istimo quaint signata
cista depõitaͫ sit. ¶ filiũ familias
teneri depõiti ꝯstat. qr esincetĩs actõib
tenẽt. s ⁊cũ patre eius agi põt dum¬
taxit depeculio. Io̾ ⁊ sis uo. nã cũ dño
agcretur. plane ⁊ ulianꝰ scͥsit ⁊ nobͥ
uidetur. si coꝵ noĩe qui sũt in potesta

Expanded text:
es ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamvis signata cista deposita sit. Filium familias teneri depositi constat, quia et ceteris actionibus tenetur: sed et cum patre eius agi potest dumtaxat de peculio. idem et in servo: nam cum domino agetur. plane et Iulianus scripsit et nobis videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
beit:. ⁊mag̃ est ut utiũq ꝯploctãtur.
sciphũ forte uł lincem uł paterã
dicendo ⁊ mat̾iam ci pondꝰ adcento
S cnsi purpura sit infocta uł lana o¬
dus similit aditiendũ. saluo eo ũ
si de qͣtitate ponderis inc̾tum ẽ. iur̃a¬
tiͣ succuritur. ¶ Sicuta sig̃tã depo¬
sita sit. intũ cista tantũ petatur. an ⁊

Expanded text:
ut utrumque complectatur, scyphum forte vel lancem vel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta vel lana, pondus similiter adiciendum salvo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur. Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petatur an et
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. exlocato me igere posse qd̃ si
oꝑe enis ẜui cũ custodia pencabã¬
pir. qĩ genꝰ locati ⁊ ꝯducti int̃ueñt.
s quia pecimia nõ datur p̃scpͥtis u̾b
Cria p̃stabat. nͦ deoꝑis quicquã ꝯueĩt.
depoĩti accõñe ¶n ꝯducto ⁊ locato ⁊
ĩ negotõ ex quodiximꝰ p̃scpͥtis u̾bis
tandam aciõnẽ. ⁊dolum ⁊⁊ cuͣłpã
p̃stabũt qui ẜuũ receperĩt. at siciba¬
⁊ qui solus indepõitũ uenit. ¶ Site
ragniero ut rem meã ꝑferas adtitiũ
uͥeã ẜuet. qua actõe tecũ exsꝑiri
possum aput põponiũ q̃ritur. ⁊ pu¬
tat tecũ mandati cũ eo n̾o qui eã
rẽ receꝑaͣt. tepõiti ¶ sulo tuo noĩe
receꝑit. ni quid̃ mͥ mandati teneris.

Expanded text:
ebat, ex locato me agere posse: quod si operae eius servi cum custodia pensabantur, quasi genus locati et conducti intervenit, sed quia pecunia non datur, praescriptis verbis ria praestabat nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est. In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibat, qui solus in depositum uenit. Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apud Pomponium quaeritur. et putat tecum mandati, cum eo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati t
Abbreviated transcription (Latin):
aliã cam deponẽdi ht̃ ꝗͣ in minẽs exca¬
usis sup̃ scͥtis ꝑiculũ hoc aũt seꝑttio
cãꝵ. iustam ratõne hr̃ quippe cũ quis
fidẽ elogͣit᷑. nec depoĩtũ redoitur. ꝯtentꝰ
ẽẽ debet. simplo. cũ u̾o exigñte necessi¬
tate deponit. c̾scit ꝑfidiecͥ m̃ q publica
utilitate cohercendũ est. ũroicande rei¬
publice cã ẽ enĩ mutile incãit huiꝰ mõi
fidẽ frangͣe. ¶ Aũe depõitis iebus
icceoũt. nõ sũt depõita. ueluti si homo
uestitus deponãt. uestis e nõ eit depõna.
nec sicqui cũ capistro᷑. nã solus oquus
depõitꝰ est. ¶ Sic̾ueniat ut intepõito
⁊ culpa pr̃etur. iata est ꝯuentõ. ꝯtͣctus

Expanded text:
s ex causis supra scriptis periculum. Haec autem separatio causarum iustam rationem habet: quippe cum quis fidem elegit nec depositum redditur, contentus esse debet simplo, cum vero extante necessitate deponat, crescit perfidiae crimen et publica utilitas coercenda est utile in causis huiusmodi fidem frangere.Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo uestitus deponatur, uestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est.Si conuenit, ut in deposito et culpa praestetur, rata est conuentio: contractus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. xxxi. Planesi possitrẽ redimẽ
⁊ pr̃are nec uelit. nec caret culpͣa. quẽ ad¬
modũ sueteptam uł alia ratoe̾ suã fac¬
tam noluit pm̃re cnisatus qd̾ semel
lucrũ ei extorquebituͣt.
nõ enĩ tefide rupta agitur s deindep¬
nitate eius qui depõitum suscepit.

Expanded text:
ictum Plane si possit rem redimere et praestare nec velit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam vel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel lucrum ei extorquebitur. Vnon enim de fide rupta agitur, sed de indemnitate eius qui depositum suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ .xiii. dig̃ scpͥtum. eũ quirẽ deposu¬
it. statĩ posse depoĩti accõe agere. hoc
ip̃o enĩ dolo facere eum qui susceꝑit.
qd̾ reposcenti reri nõ iedõiͣt. maitellꝰ
nĩt ait. nõ semꝑ uid̾i posse dolo facẽ
eñ quirẽ teposcñti nõ reddat. Qud

Expanded text:
igestorum scriptum eum qui rem deposuit statim posse depositi actione agere: hoc enim ipso dolo facere eum qui suscepit, quod reposcenti rem non reddat. Marcellus autem ait non semper videri posse dolo facere eum, qui reposcenti non reddat: quid
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃de nio possũ depõiti age̾ possũ enĩ
mut᷑are uolũtatẽ ciañ mortẽ tuam
depõitũ repetere. ꝓĩ qͣͥsic teposuero ut
rꝰmort̾ẽ meã redoat᷑. potero ciego ⁊ hr̃s
m̃s agere depõiti. ego. mutata uolũta¬
te. ¶ Qant dolus dũtaxat inhaĩc ac¬
tõñe uenit. q̃sitũ si hr̃s rẽ aput terla¬
torem tepõitam uł comodatã. distra

Expanded text:
ssum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum repetere.Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate.Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depo
Abbreviated transcription (Latin):
acco sit. ⁊ pop̃. dubitat. puto m̃ mã¬
tatiẽe actoẽ. qr ꝑlensꝰ fuit mãdatũ
habens ⁊ custodĩe legẽ. ¶Idem
põp. q̃tit. Sitibi mandanero ut rẽ
ab aliquo meo noĩe receptã custodi¬
as: itqͥne feceris. mantati an d̾poĩti
tenentis. ⁊mag̾ ꝓ bat mandati ẽẽ¬

Expanded text:
bitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custodiae legem. Idem Pomponius quaerit, si tibi mandavero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati e
Abbreviated transcription (Latin):
uł mcͥ uł minꝰ facere possir. ad aliũ
ꝓuenietur. Id̾ꝙ ⁊ si alt̃ dolo ñ focenͣt
⁊ idcͥco sit absolutus est nã ⁊ iliumm
ꝑuenictur. ¶ S siouo deposuerĩt
⁊ ambo agnit. siquid̾ si deposuerũt
ut uł unus tollat tõtum. potiͣt in¬

Expanded text:
uel minus facere possit, ad alium peruenietur: idemque et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur.Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut u
Abbreviated transcription (Latin):
dari mͥ accõẽ sirẽ adme ꝑtinẽtẽ teposti¬
eiͣt Cimili modo cisiusum fiuctum
in ẜuo habenn. si id qd̾ deposiũt exeo
peculio fuit. qd̃ adme ꝑtinebat. uł
res mea fuit. eadem actõe age̾ pore¬
roꝰ. ¶Itẽ siẜuus hĩditanꝰ deꝑosuit¬

Expanded text:
 si rem ad me pertinentem deposuit. Simili modo et si usum fructum in servo habeam, si id quod deposuit ex eo peculio fuit quod ad me pertinebat vel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si servus hereditarius deposu
Abbreviated transcription (Latin):
stodientum alicui datuͣm est foĩctum
exeo qd̃ ponitur. p̃põntio eͥ. de aug̃ẽt
depõitum. ut hostendat totũ frõi eius
ꝯiissũ. qd̾ adcustodiã rei ꝑtinet. ¶ p̃¬
neq riune neq naufragii cã depõi
Qui mortuus sit. in simplũ qd̾ ip̃iꝰ ĩ
duplũ iuditiũdabo. ¶ Merito har
cãs deponẽdi seꝑunt p̃tor. que ꝯtinẽt
fortutã cam̃ depõitionis exnocessitate
descendentẽ. ñ exuolũtate ꝙficiscentem.
eũ tñ reponere numultus. łincendu¬

Expanded text:
stodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet. Praeneque rqui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo". Merito has causas deponendi separavit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex voluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumultus vel incend
Abbreviated transcription (Latin):
poĩti. ¶Sirẽ ayuo depoĩtam itio quẽ
dum̃eiꝰ putasti cũ nõ eẽt. iestituisses. de¬
põiti actõẽ te nõ ten̾ẽri. celsus ait. qr
nullus dolus int̃cessit. cũ ittio aũt cui
res restiuita est ons sui ager. s siexhi

Expanded text:
o depositam Titio, quem dominum eius putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non teneri Celsus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus servi aget: sed si exhi
Abbreviated transcription (Latin):
ei exntat. siue oĩo ñ existat. pͥori p̃di¬
ũ ep̃tũ est. qr melior ꝯditõ allata q̃
dño placeat. intelligi ñ põt. cũ isqui
uendat ñ existat. Q si int diẽ a diet¬
idĩs hr̃s existat. melior aditõ ei afferri
ut q̃tam ei accedant que ñ accesserĩt
pͥori ẽptori. siñ minoris sint hee res.¬
q̃ ꝙ plis pꝰa fundꝰ uenierit. uenditio¬
por ualet. qͣi melior ꝯditõ allata ñ sit.
si dies longior p̃tu soluẽti dati fuit.
ut q̃ratur ꝗͣtũ exusura eiꝰ tomporis ca¬
pi põterit.

Expanded text:
ei exsistat siue omnino non exsistat, priori praedium emptum est, quia melior condicio allata, quae domino placeat, intellegi non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si intra diem adiectionis heres existat, melior condicio ei adferri ut quaedam ei accedant, quae non accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res postea fundus venierit, prior venditio valet, quasi melior condicio allata non sit: si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
maiore aut̃ p̃tio addict̃ est p̃diũ eͥi qui
zor intellig̾ qͣ uenditor ꝯprobauit cui li¬
cuit ñ adic̃e sd̾ ⁊ sipupillus pꝰa sñ tuto¬
ris. nictoritate pła em̃it ꝯsentiente
uenditore abit᷑ apͥore ep̃ticẽ qd ñ ẜuo¬

Expanded text:
 est praedium ei qui or intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere. Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem
Abbreviated transcription (Latin):
gmt d siep̃tor aliũ nõ ydoneũ subiẽc.
eiq fundꝰ addictus est. ñ uideo inquid
q̃ idmod̾ pͥoi̾ sit ẽptus. cũ alia uenditõ
ditorem deceptũ. exuendito actõẽ hrẽ
cũ pͥore ẽp̃tore. qͣti sua int̾ sit. id ñ ẽẽ facĩ.¬

Expanded text:
gatus. Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non uideo, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia uenditio et ditorem deceptum ex uendito actionem habere cum priore emptore, quanti sua intersit id non esse fac
Abbreviated transcription (Latin):
existimo aũt utͦq casu fidei ssores
teneri. qm̃ ⁊ cũ debitor c̾oitoiͣ suo
hĩs exstitĩt. actõ quedam inter
hr̃demi t hr̃ditatẽ ꝓpom̃tur qui¬
telligatur maior hr̃dĩtas adebi¬
torẽ ꝑuenire qiͣ solut᷑a pͣecunia

Expanded text:
existimo autem utroque casu fideiussores teneri, quoniam et cum debitor creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem pervenire, quasi soluta peres
Abbreviated transcription (Latin):
erat mͥ uẽdidisti nec dixisti usũ
usu .f. tradidi. ticio capite minu¬
redire ait. neꝙ enĩ potuisse cõn¬
sritui usum fructum eo tem¬
tor ẽ te d̾euictõe ꝯuenire. quia e¬
quũ sit eandẽ cãm meñ ẽẽ. q̃ fut᷑a¬
⁊ euictoĩs noĩe te obligari ait ⁊

Expanded text:
erat, mihi vendidisti nec dixisti usum usu fructu tradidi. Attio capite minuredire ait, neque enim potuisse constitui usum fructum eo temtorem te de evictione convenire, quia aequum sit eandem ca, euictionis nomine te obligari ait: e
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł.s Si ei cui uendidi q du¬
plam ꝓmisi cũ ip̃e eadem stipula¬
tioẽ michi cauiss hr̃s exstiterim
euicto hoĩe nulla parte stipulat̃o
ꝯmittitur neꝙ enĩ mͥ eunci uid̾t᷑
cũ uẽdiderim eũ. neꝙ eicui me ꝓ¬

Expanded text:
um. Si ei cui uendidi et duplam promissi, cum ipse eadem stipulatione mihi cauisset, heres exstiterim, euicto homine nulla parte stipulatio committitur: neque enim mihi euinci uidetur, cum uendiderim eum, neque ei cui me
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam ꝑtinet. ut d̾bita ⁊ credi¬
ta singłis ꝓsolito. aliis alia attͥ¬
buat. qi sepe ⁊ solutõ ⁊ exactõ parti¬
quis solus totũ debeat. uł totum
alicui soli debe̾atur ¶ S ut siue agẽ¬
dum sit.partĩ suo. partĩ ꝓcuratoĩo
lib̾a potestas maneat c̾ditorib cũ
singulis exꝑiũdi tñ cihis lib̾a pote¬
stas est suo lo̾co substituendi eos
inquos noña actoĩs offitõ uidicis
translata sunt.

Expanded text:
debita et credita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partiquis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit, partim suo partim procuratorio libera potestas esse maneat creditoribus cum singulis experiundi, tamen et his libera potestas est suo loco substituendi eos, in quos onera actionis officio iudicis translata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tandum aũt nõ est. quin familie
hertiscunde iuiditiũ ⁊ iñt pautio¬
res hr̃des explurib accipi possit.¬
¶Inhoc iuditiũ ⁊ sinoĩa ñ ueniũt
tñ sistipulatoẽs int̃ põne fuerĩt. de
diuisione eoꝵ ut stetur ei. qut alt̃
alti mancet actõnes ꝓcuratorẽꝙ¬

Expanded text:
tandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit.In hoc iudicium etsi nomina non ueniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratore
Abbreviated transcription (Latin):
partem licet negetur ẽẽ cohr̃s. ñ
nocet rał exceptõ. quo fit meo caũ
ip̃e uidex aput qũe hoc iuditiũ
agnur cognoscat an cohr̃es sit.
nͥ enĩ cohrs sit neꝙ adiudicari
quicquã ei oportet. neq adilsariꝰ
ei ꝯdep̃nãdꝰ est.
lp̃. Perfamilie hertiscunde
accõnẽ diuidit hr̃ditas. siue exte¬
stam̃to siue abintestato. siue exle¬
ge .xii. tabulaꝵ siue ex aliqua le¬
ge defentrur hr̃ditas uł exsenat᷑
coꝵ dũtaxat. diuidi hr̃oitas põt qͦ ꝵ¬

Expanded text:
etur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi enim coheres sit, neque adiudicari quicquam ei oportet neque aduersarius ei condemnandus est..Per familiae erciscundae actionem diuiditur hereditas, siue ex testamento siue ab intestato, siue ex lege duodecim tabularum siue ex aliqua lege deferatur hereditas uel ex senatus eorum dumtaxat diuidi hereditas potes
Abbreviated transcription (Latin):
ea oĩa inuenditõe ꝓnũtient. ex
ins eñĩ cauis iuditiũ dabimus.
hoc ampliꝰ siquis idu̾sus ea sci¬
ens dolo malo uendidisse dicẽt᷑.
iuditiũ dabimus. ¶ Causa huiꝰ
edicti ꝓponẽdi est. ut occuratur fal¬
Latus uendẽtiũ. ⁊ ep̃torib suctu¬
ratur. quicũꝙ decepti auenditõibꝰ
fuerĩt. dũmodo sciamꝰ uẽditorẽ
⁊ĩ siignorant ea q̃ ediles p̃staĩ
iubent. tñ ten̾eri debere nec ẽ hoc
inquũ. potuit enĩ ea nota hr̃e
uenditor. neꝙ enĩ int̃ est ẽp̃toris
cur fallatur ignorantia uẽditõis
an calliditate. ¶ Illud sciendũ
est edictum hoc nõ ꝑtinere aduẽ¬
ditiones fiscales. Si t̃ res p̃. aliꝗͣ
fatiat uenditõñe. edictum nͥ locũ
habebit ¶Iñ pupillarib quoque
uẽoitioĩb erit eoicto locus. ¶Si
intelligatur inciũ morbusque
mancipu ut plerũꝙ signis quib¬
dam solent demõstrari uitia. põt
dici edictũ cessire. hoc enĩ mm̃ĩtuẽd̾

Expanded text:
ea omnia in uenditione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis aduersus ea sciens dolo malo uendidisse dicetur, iudicium dabimus'. Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis uendentium et emptoribus succurratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec est hoc iniquum: potuit enim ea nota habere uenditor: neque enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate. Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus. Si intellegatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare uitia, potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
fiscus debitũ ꝑcẽpit eũ qui ĩ man¬
tatis afisco accoĩb exꝑitur. usu¬
ras qͦ que instipłatũ deducte ñ
sũt ꝑetere pͥosse.
mo sup modum usurariũ lici¬
tum põtest.

Expanded text:
fiscus debitum percepit, eum, qui mandatis a fisco actionibus experitur, usuras quae in stipulatum deductae non sunt petere non posse.mo supra modum usurarum licitum potest.
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑsona eiꝰ petierũt. ⁊ ip̃i petãt quã¬
tam partẽ ⁊ illi fũdum. anmaritus
cogatur restituere fumdũ. ꝯtentus
inretentionẽ lucri dotis. cet̾it reb
dos auferenda sit. s inuerã esti

Expanded text:
ex persona eius petierint et ipsi petant quartam partem et ill‹i› fundum, an maritus cogatur restituere fundum contentus in retentione lucri dotis ceteris rebusdos auferenda sit: sed in ‹u›eram aesti
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ teni. quẽ ad modũ sititio uis¬
siss dari. nec mirũ cũ q̃ ꝓmissura.
uiro dotẽ possit delegante eo altĩ
ꝓmittẽ. q si dĩci solet alii ꝗͣmai̾to
dotis noĩe mulierẽ nõ posse obliga¬
ri. ¶hi enĩ casib uiro dos qr. ñ eͥ¬

Expanded text:
uirum teneri, quemadmodum si Titio iussisset dari. nec mirum, cum etiam promissura uiro dotem possit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casibus uiro dos quae
Abbreviated transcription (Latin):
iem hr̃̾oitatis mulerirestituere. iꝰ¬
su enis qd̾ debet doti ꝓmisit mari¬
to. Uereor ne nõ sit obligat᷑. nã mu¬
lieri in hoc tenetur. ut hr̃ditatem
restiruendo tñs ferat actoẽs ⁊ qua ᷤᷤ

Expanded text:
em hereditatis restituere iussu eius quod debet doti promisit marito. uereor, non sit obligatus: nam mulieri in hoc tenetur, ut hereditatem restituendo transferat actiones et quas
Abbreviated transcription (Latin):
qr q adeam fidi ꝯminiũ ⁊ onera eiꝰ
ꝑtineret. delegatione ꝓp̃t nimiã
subtilitatem ⁊ casus nec̃itatẽ mini¬
me obtinete. ¶ Eñis nõie que lib̾a
uidebatur .x. indotem dedisti. eo caũ
nabebis ꝯditõnẽ quo nr̃e potuisses
si muliens lib̾e noĩe deoisles. nec
nuptie secute eeñt. ¶ Si añt ma¬
numissa nupsit. ita deñi dos erit᷑.
Si ea mente dedisti ut q̃n secutis
nuptiis dos eẽt. gͦ suilieri dona¬
nirus deonti. dominꝰ ꝯdicet. quem¬
admodũ feũ qui ubi donatimus eẽt
mulieri ip̃i donaĩ iissĩet.
elsus .ł. Quero quante recunie
dotem ꝓmittẽti adulte mulieri cũ
mulieris. maritiꝙ statuendus est.
tis dande cã ꝯstitutus sit. Raugende¬
est. quã facultates mulieris ualent.
ip̃õ uire ꝓmissio nõ ualet. qr lege
rata nõ habenir auctoritas dolo .m.
facta. Querendum tñ ẽ. intũ tota
obligatio. an qd̾ ampliꝰ ꝓmissũ est.
quã ꝓmitti oportuit infirmetur.
qutilus est drẽ. id qd̾ suꝑ fluũ est

Expanded text:
ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime obtinente. Eius nomine quae libera videbatur decem in dote dedisti: eo casu habebis condictionem, quo habere potuisses, si mulieris liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque secutis nuptiis dos esset. igitur si mulieri donaturus dedisti, dominus condicet, quemadmodum si eum qui sibi donaturus esset mulierestorum.Quaero, quantae pecuniae dotem promittenti adultae mulieri curamulieris maritique statuendus est, tis dandae causa constitutus sit eest quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est
Abbreviated transcription (Latin):
in pupilli ꝑsona sine tutoris auctori¬
tate. uiq ad eo ut q̃ sipubes factꝰ dolũ
uit culpam admiserit. hac actõne
so ꝯmodati accõ danda est. s icex̃m¬
bñdum adu̾sus eos tubit᷑. ut res exibi¬
ta uendicet᷑.¬

Expanded text:
in pupilli persona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes factus dolum aut culpam admiserit, hac actione sum commodati actio danda est. sed ad exhibendum adversus eos dabitur, ut res exhibita vindicet
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum dolũ solum. int̾oũ ⁊ culpã
utilitas eiꝰ u̾satur ap̃ qũe deponĩt.
merito dolus pr̃atur solus. nͥ forte
q̃ culpa ex hibitur. aut si hoc abini¬
is penes quẽ deponitur ¶s ubi innꝰ¬
q utilitas u̾titur. ut inempto ut
in locato. ut indote ut inpignore
ut insotietate ci dolus ⁊culpa prat:
¶Tꝯmodatum ãt plerũq solam uti¬
litatem ꝯtinet eiꝰ cui ꝯmotãt. qiõ¬

Expanded text:
 interdum et culpam utilitas eius versatur apud quem deponitur, merito dolus praestatur solus: nisi forte tutum, etiam culpa exhibetur aut si hoc ab iniis penes quem deponitur. sed ubi utriusque utilitas vertitur, ut in empto, ut in locato, ut in dote, ut in pignore, ut in societate, et dolus et culpa praestatur. Commodatum autem plerumque solam utilitatem continet eius cui commodat
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sscõm qd̃ ꝯstituta dote ꝑ ac¬
ceptilatõñe ⁊ secutis nptus effec¬
tus is erit. dotis ex accõĩ. ut si ꝗ d̾
pura sit obligatio. que accepto la¬
ta est. nõ ip̃a iã restituenta sit.S
soluenda doᷤ ẽ scd̃m sua tp̃a. di uo
restauranda eiͣt inpͥstinũdiẽ obli¬
gatio. ⁊ sidebitum cũ satis datõe
fũt. satisdatio reuocanda est. si¬
miliq modo ⁊ si ꝯditionał fuei̾t
obligatõ. que indotẽ ꝯu̾sa est. q
pendẽte obligatõe diuortiũ fueĩt

Expanded text:
tionem. secundum quae constituta dote per acceptilationem et secutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto lata est, non ipsa iam restituenda sit, sed soluenda dos secundum sua tempora. sin uero restauranda est in diem pristinum obligatio et, si debitum cum satisdatione fuerit, satisdatio renouanda est. similique modo et si condicionalis fuerit obligatio quae in dotem conuersa est et pendente obligatione diuortium fue
Abbreviated transcription (Latin):
Iuił .l. Promitcendo dotẽ onĩs
obligantur. cuiꝰtũꝙ sexꝰ ꝯdĩtiõnis¬
ꝙ sint. s simiptie secute ñ fui̾nt
exstipulatu agi nõ põt. Mag̃ ẽ res
quã u̾ba iñtuenoa sũt. ¶accepti
latiõe quoꝙ dos ꝯstitũitur. cũ debi¬

Expanded text:
um.Promittendo dotem omnes obligantur, cuiuscumque sexus condicionisque sint.Sed si nuptiae secutae non fuerint, ex stipulatu agi non potest: magis enim res quam uerba intuenda sunt.Accepti quoque latione dos constituitur, cum debi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ equũ ait. ut ei dap̃netur eius
pecunie noĩe quã ip̃a debeat. q
satis ẽẽ acceptilatione eã libari.
muir .l. : Res indotemrdate que p̃õ¬
dere. mĩo m̃sima. ꝯstant mariti ꝑ¬
iculo sũt qr inhoc dintur nt eas
maritus ad arbittiũ suũ distrahat
qͣuautatis alias restituat. ł ip̃e
acceptilationẽ int̃põitam ñ secu¬
tis nuptus nullam gẽ. atque iõ
suo loco manere obligatõne que
neus accepto fert debitori suo.¬
dotis ꝯstituende cã. siquidẽ inip¬
tic insecute ñ fu̾int lib̾atio ñ se¬
quatur. nͥ forte si accepto tulit ut
uelit mulieri indotũ donatũ. tc̃
enĩ e̾dendũ est. b̾ui manu accep¬
tũ amuliere ⁊ marito oritũ. c̾et̾or¬

Expanded text:
im aequum esse ait, ut ei damnetur eius pecuniae nomine, quam ipsa debeat, et satis esse acceptilatione eam liberari.iale.Res in dotem datae, quae pondere numero mensura constant, mariti periculo sunt, quia in hoc dantur, ut eas maritus ad arbitrium suum distrahat qualitatis alias restituat uel ipseacceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sivelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est brevi manu acceptum a muliere et marito datum.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑfici ep̃tõñe existimant. cum ad¬
nsiata adm̃sa adpensa ue sĩt. quia
ut insingulas metieras aut singłoᷤ
modios quos quas ue adm̃sus eĩs.
aut insingłas libras qͣs append̾is.
aut ĩsingula corpora que admͣia¬
ueris Ig̃ q sigrex uenierit siquidem
imiusałr uno p̃tio. ꝑ fecra uidetur
corpora c̾to p̃tio. ead ert̃ qͣ ꝓxime¬

Expanded text:
erfici emptionem existimant, cum adnumerata admensa adpensaue sint, quia ut in singulos metretas aut in singulos modios quos quasue admensus eris, aut in singulas libras quas adpenderis, aut in singula corpora quae adnumeraueris.Ergo et si grex uenierit, si quidem uniuersaliter uno pretio, perfecta uidetur, corpora certo
Abbreviated transcription (Latin):
teritfneratius libris expliutio ait.
nec nistũ noc appulsũ pecoris uͥctee
exim̃de calcisque coqñde ius posse in ai¬
lũ ⁊ ntilicinũ exilunasseatt. s r̃e ioi¬
cit ut maximnecalcis coqñde ⁊ creit cx¬
rãde ẜ uitus ꝯstrtui possit. nõ ritia pͥse
quã qͣtenꝰ idcũ ip̃m fũpũopus sit.¬
mł. U eluti sifiglmas i ibeient.
inquib ei uisa fierẽt quib fructꝰ euis
fũdi exportarent. sicut inquil ⁊ un s¬
cis ut. imphoris unũ euen̾. uit ute

Expanded text:
terit.Neratius libris ex Plautio ait nec haustum nec appulsum ‹pecoris› nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posse in alilum et Atilicinum existimasse ait. sed ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipsum fundum opus sitm. ueluti si figlinas haberet, in quibus ea uasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipͣ. Ite sic possunt ẜuitutes inponi et
ut boues ꝑ quos funtus colitur. ĩ uici¬
no agro pascantur. quã ẜuitutẽ ĩ poĩ
posse neratis libro scd̾̃o m̃branaꝵ scͥbit.¬
Item neratiꝰ q̃ut frct᷑ inuicini uilli
cogantur coactiq habeartur. ⁊ ut peto¬
m̃ta aouineami auicini p̃dio sumĩt᷑.
ꝯstitui posse sccibit eotẽi̾ ait neratiꝰ
uicino cuiꝰ laprdieme funido tuo ĩmi¬
neit. posse reꝯoetere ius ei ẽẽ t̃ram ĩ

Expanded text:
m.Item sic possunt seruitutes imponi, et ut boues, per quos fundus colitur, in uicino agro pascantur: quam seruitutem poni posse Neratius libro secundo membranarum scribit.Idem Neratius etiam ut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedament‹a› ad uineam ex uicini praedio sumantur, constitui posse scribit.Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ꝯduxisti ut ea m̾ces tue porta¬
rentur. easq m̾ces nulla nauta ne¬
cessitate coactus in nauẽ det̾iorem
cũ idsciret te fieri nolle tnͣstulir et
m̃ces ne cũ ea naue ꝑier̃t ingua no¬
ꝯͣ. simodo ͭ ea nauigatõe utraq na¬
uis perut. cũ sine dolo q⁊̃ cuͣlpa nau¬
taꝵ factũ eẽt spõem iuris erit. sipͥor

Expanded text:
uem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua noo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. idem iuris erit, si prior
Abbreviated transcription (Latin):
remisla sibi eaͥpena spectaret.
Idem uitis in eodẽ gn̾e cogtionis
obẜuabimꝰ. Si probatum fuerit nau¬
tã morbo inpeditum nauigare nõ po
imphoraꝵ duoꝵ milũr. ⁊ ibi ãpħo¬
tas portasti ꝓduob milib ãpheraꝵ
p̃tium debes. pauł ĩ moꝰ si adu̾siõe
riauis ꝯducta est. ꝓduob milibus¬

Expanded text:
remissa sibi ea poena spectaret. idem iuris in eodem genere cogitationis obseruabimus, si probatum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potamphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum pretium debes.Paulus: immo si auersione nauis conducta est, pro duobus milibu
Abbreviated transcription (Latin):
bi quã inscenica ⁊ĩ utẽt. s an ⁊ locae̾
possit uidendũ ẽ. ⁊putolocatim ⁊ li¬
cet testator ꝯmotare ñlocare fuei̾t
solitus tñ ipm fructuariũ locatuꝵ
tam scenicã qͣ fuẽbrẽ uestẽ. ¶ prõ¬
pͥetatis dñs ñ debebit impeoire fruc¬
tuariũ itautentẽ ne deterriorẽ eiꝰ
ꝯditõe fatiat dequib dã plane du¬
bntabantur. sieũ uti ꝓhib̾at an iure¬

Expanded text:
quam in scaena non utetur. sed an et locare possit, videndum est: et puto locaturum, et licet testator commodare, non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium locaturum tam scaenicam quam funebrem vestem. Proprietatis dominus non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohib
Abbreviated transcription (Latin):
tere ẜuitutẽ. quirere plane ẜuitu¬
tẽ eum posse c̃ ininto fructuario. ¶In¬
lianꝰ scͥpsit quib ꝯsequent̃ fuictuatiꝰ
quid̃ ad quirere fũto ẜuitutẽ ñ põt.
retinere aut̃ põt q siforte fuer̃t nõ
utẽte ftuctuario amisise hoc qͦ nõĩe
quid̃ ꝯsentiente fructuario ẜuitu¬
rem inpoͬnere põt.¬
rii ꝯdito nõ fiat ueluti sitalẽ ẜuit¬
nt̃e uicino ꝯceslĩt. ius sibi nõ eẽ al¬
ttrius tolere.

Expanded text:
plane servitutem eum posse etiam invito fructuario Iulianus scripsit. quibus consequenter fructuarius quidem adquirere fundo servitutem non potest, retinere autem potest: et si forte fuerint non utente fructuario amissae, hoc quoque quidem consentiente fructuario servitutem imponere potrii condicio non fiat, ueluti si talem seruitutem uicino concesserit ius sibi non esse altius tollere.
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ facere põt. ⁊ ant fũdi eit
teb neq arbores fructiferas exci¬
dere neq uillã diruere. necquicquã
degestatoe̾s ł de ambulatoẽs. arboi¬
bus infructuosis. opacas atꝙ done¬
nas hñs. nõdebebit deietẽ. ut for¬
te ortos olitarios fatiat ł aliut ꝗt¬
adredditũ spectut. Uñ e q̃ sitũ anla¬
pidicinas ł areni feoin is ł creti fo¬
dinas ip̃e instituere ꝑoilit. Ego pu¬
to cĩ ip̃m̃ ĩstituere posse. siñ agripar¬
tẽ necesariã huic rei occuritimis ẽ.¬

Expanded text:
meliorem facere potest. et aut fundi est debet neque arbores frugiferas excidere neque villam diruere nec quicquam l gestationes vel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit deicere, ut forte hortos olitorios faciat vel aliud ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas vel cretifodinas vel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei occupaturus e
Abbreviated transcription (Latin):
fus mntat ⁊i qualũ cicalcẽ portare co¬
eti. ystronẽ balneatorẽ fanat uł de
simphoniaco atriensẽ ł depilestra
stertorandis litͣims ỹponat ab uti
uidebitur ꝓͥerate susfitient̃ aũ ilere
questire deb scõmordinẽ ⁊ digtate¬
in incipioꝵ. Et gnͣilt̾ labeoait. in
oĩb reb mobilib mod̾ eũ tene̾d̾b̾e
ne sua feritate ł seuitia ea cõrũ pat.
alioqͥn q̃ lege aquilia eum ꝯueniri.¬
¶et liuestim̃toꝵ usus .f. legat᷑ sit᷑. nõ

Expanded text:
cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate.Sufficienter autem alere et uestire debet secundum ordinem et dignitatem mancipiorum.Et generaliter Labeo ait in omnibus rebus mobilibus modum eum tenere debere, ne sua feritate uel saeuitia ea corrumpat: alioquin etiam lege Aquilia eum conueniri.Et si uestimentorum usus fructus legatus sit non
Abbreviated transcription (Latin):
reditore qui depecunia mu¬
tua ꝯ̃ pupillum ꝯtendebat iusuirão̾
deferente pupilł uiraue se care ñ opoͣ¬
tete cantẽ pecimiã a fideuissore eiꝰ pe¬
nt anexcludend̾ sit exceptõe uiris ui¬
mtndi ꝗo tibi placet rescribe mͥ hãc rẽ
iꝑtiꝰ explicat iuł. nã sicõtrou̾sia int̃
editorem cpupillã fu̾it. an oĩo pe¬
cumã mutuã accepiss c⁊ ꝯuen̾it ut

Expanded text:
reditore, qui de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iurauit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet rescribe mihi. eam rem apertius explicat Iulianus. nam si controuersia inter creditorem et pupillum fuerit, an omnino pecuniam m
Abbreviated transcription (Latin):
siue adexhibñtum agat. ¶ Int¬
dum qd̾ int̃ sit a gñtis solũ estima¬
bit. ueluti cum culpa nõ restituẽ¬
tis uł nõ ex hibñtis punit cũ uͦ do¬
lus aut ꝯtinnatia nõ restituentis

Expanded text:
siue ad exhibendum agatur, interdum quod intersit agentis solum aestimatur, ueluti cum culpa non restituentis uel non exhibentis punitur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis
Abbreviated transcription (Latin):
tio cessabit nͥ tehac quoq iutamͣt
aou̾sario defecente.
ip̃ ł.Sinõ fuit remissũ usiurã¬
dum abeo qui tetulit si decalũpniaũ
iurab̾r. ꝯsequens est ut debeat tene¬
gari ei accõ. sibi e̾ imputet qui pro¬
cessit adelectõnẽ uiris uirandi. nec
pͥus decalũpnia iurauit. ut sit iste
remitrenti similis.
uentõ siquelib cã in ꝯoitõe uiris¬
iurandi deducta fu̾it.

Expanded text:
tio cessabit, nisi de hac quoque iurauerit aduersario deferente.Si non fuerit remissum iusiurandum ab eo qui detulerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste remittenti similis. uentio, si quaelibet causa in condicione iurisiurandi deducta fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑtõnem daridebere existimaiuoꝰ.
S i fideuissor iurau̾it se tare ñopor¬
tere exceptõne iuiris uirandi reus
hoc insiurandũ reo ꝓmittendi ꝓͣ dc̃e.
¶ si ictore deferente defensor ab¬
sentis uł p̃sentis i̾auerit eum quẽ
defendit darcũ oportere. excepfo iu¬
nc urandi ei cuiꝰ noĩe iuratum fu¬
erit dari debebit gidem ratõe ⁊ sifi¬
deuissoris defensor uiraint. reo e dẽt
ex ceptõ. It sireus unauit fioxnissor

Expanded text:
ebere existimauimus. Si fideiussor iurauerit se dare non oportere, exceptione iurisiurandi reus hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iurauerit: reo enim detur exceptio: Item si reus iurauit, fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃.ł. Sciendum et nõ oẽ ꝙ difte¬
rendi ca dptima ioẽfi⁊. more an mi¬
meranoum. Quid eni si amicos. ad hi¬
bẽndos debitor roquirat uł exp̃edi¬
endi debiti. uł fideussorib roganͣdi
uł exceptõ. iliqua. illegetur. mora fac
bi causa simuletur.
coactus sit ut defensionẽ suã mãdne
nõ p̃ossit morã facere nõ uidebitur. si¬
ue iniunculis siue inhostiũ potesta¬
te ẽẽ cepit ¶aliqñ
cemni solet. Si forte non exstat qui
fecit. iuditiũ aũt icciꝑe ꝑatus fuit
nõ uidetur fecisse morã utiq si iuste
adiuditiũ ꝓ̃uocauit. ¶ Cũm reus
morã facit ⁊ fideuissor tenetur. ¶M¬
ora urdetur ẽ ditori fieri siue ip̃i suie
ei cui mandau̾at. siue ip̃i qui eius¬
Negotia gerebat. mora facta sit. nec
hoc caũ ꝑlib̾am ꝑsonã ad quiri uice¬
tur. s offitiũ impleri sicuti cũ quis
furtin mͥ fatientẽ dep̃hent̾it neg̃õ
meũ agens. manifesti mͥ furti accõe
p̃arit. Itẽ cũ ꝓcurator int̃pellauent

Expanded text:
ictum. Sciendum est non omne, quod differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora factdi causa simuletur. coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestatcerni solet, si forte non exstat qui fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cum procurator interpellauerit
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ꝑtinenit fructus aquolibet sa¬
ti quãto mag̾hoc inbõe fid̃i possõn¬
b recipiendum est. qui plus iutis
inꝑcipiendis fructib hr̃. ꝗͣcũ fructu¬
arũ quid̾ nõ fiant. añquã ab eo ꝑci¬
fuerĩti sicut enis qui uectigalem fũ¬
dũm ht̃. fruct᷑ fuiͣt simul. att asolo
seꝑati sunt. ¶ bone fid̾i ep̃tor seuit.

Expanded text:
rium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percifuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt. Bonae fidei emptor seuit