comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdidit innocentiã: captiuauit naul
Equitatẽ debellauit: iusticiam exhanle
Benedictionẽ habere contempsit. malbd¬
tionem acquirere non timuit. Nulus
facinus execrauit: nullum salis iẽ¬
tum reliquit. Monstrauit uerlo t
qua mentis intentione ad rana lil¬
que doli magister egisset. At lanls¬

Expanded text:
didit innocentiam, captivavit naturam, aequitatem debellavit, justitiam exhorruit, benedictionem habere contempsit, maledictionem acquirere non timuit, nullum facinus exsecravit, nullum scelus intactum reliquit. Monstravit verbo et opere qua mentis intentione ad regimen inrre pudet, quid doli magister egisset. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Mox etenim inuidie pondus et alis
adu̾sus dei famulũ cõmouit lambeme
K inc hostili rabie magis magisꝙ trs¬
te. et inuidia diaboli nequiter exan¬
te. lambertus sacerdos xp̃i inclitus dis
honoris priuatur dignitatib ac depond¬
eali cathedra uir celebs eicitur sine mes
Prohnefas. Regalis interiit sublimites
prauoꝵ preualuit iniquitas. sacerdrtel
confusa est scĩtas. iusticie ꝓfanata estra¬
tas. Heu cogor scriptis depmere ren et¬
tatis. Tunc suggestum treiectensis mi
latro faramundus inuasit inepte srte¬
latus nempe curam. ad scłi miserrmꝰ e
it pompã: non ꝑhennis uite palmã.
usurpauit episcopium: inuasit dor
Animarũ extitit latro: eccłie publi¬
Uiolauit scũariũ: ꝓfanauit sacabtui

Expanded text:
Mox etenim invidiae pondus et odium Mox etenim invidiae pondus et odium adversus Dei famulum commovit Lantbertum. Hinc hostili rabie magis ac magis grassante et invidia diaboli nequiter exardescente, Lantbertus sacerdos Christi inclytus debiti honoris privatur dignitatibus, ac de pontificali cathedra vir coelestis ejicitur sine causa. Proh nefas! regalis interiit sublimitas, pravorum praevaluit iniquitas, sacerdotalis confusa est sanctitas, justitiae profanata est aequitas. 14. Heu! cogor scriptis depromere rem veritatis. Tunc suggestum Trajectensis Ecclesiae latro Pharamundus invasit inepte. Praesulatus nempe curam ad saeculi miserrimus rapuit pompam, non ad perennis vitae palmam. Etenim usurpavit episcopium, invasit dominium, animarum exstitit latro, Ecclesiae publiulavit
Abbreviated transcription (Latin):
nebat regni. qd̃ lambertus pastor eccłie treiec¬
tensis. in famulatu sũmi creatoris suꝑeminẽs
haberetur mortalib cunctis. Unde factũ est
ut tũ summo honoraret᷑ a rege. primũq gra¬
dum uendicareteius amicitie. extans pͥnceps
amabilis in regni palatio. et pontifex affabi¬
lis in regali consilio. Illius ꝓuidentia optima¬
tum dirigebantur gesta: ipsius prudentia rei¬
publice tractabantur utilia. Magni ficabi¬
lis rex et exercitus: qui tanti sacerdotis parebãt
iussionib. Quamuis multa deo seruirent
crimine uicto. attamen hortator scelerum
ꝑ corda maloꝵ: effuclit uirus gaudens in pe¬
nis abire. om̃e genus hominũ celum ne pos¬
sit adire. Qua ꝓpter cõmouit odia. excita¬
uit iurgia. turbauit eccłie pacẽ. posuit ĩfir¬
mamento regni formidinem. Rabe
delitatis adeo corda hominũ accenbt
non uiderent celum. neq recordaris
iudicioꝵ dei. H oc itaqr ueneno ꝑ h

Expanded text:
nebat regni quod Lantbertus pastor Ecclesiae Trajecnebat regni quod Lantbertus pastor Ecclesiae Trajectensis in famulatu Creatoris supereminens haberetur mortalibus cunctis. Unde factum est, ut cum summo honore veneraretur a rege, primumque gradum vindicaret amicitiae ejus, exstans princeps amabilis in regni palatio, et pontifex affabilis in regali consilio. Illius providentia optimatum dirigebantur gesta; ipsius prudentia reipublicae tractabantur utilia. Magnificabilis rex et exercitus, qui tanti sacerdotis parebant jussionibus! Quamvis multa Deo servirent, crimine victo, Attamen hortator scelerum per corda malorum Effudit virus, gaudens in pejus abire Omne genus hominum, coelos ne possit adire. 13. Quapropter commovit odia, excitavit jurgia, turbavit Ecclesiae pacem, posuit firmamentum regni formidinem. Rabie crudelitatis adeo corda hominum accendit, ut non viderent coelum, neque recordarentur Dei judiciorum. Hoc itaque veneno per
Abbreviated transcription (Latin):
renissimꝰ mente. alloquio dulcissimꝰ: conu̾¬
satione mansuetissimꝰ. Mortuus terrenis
uoluptatib: uiuens diuitiis spũalib. In
domo quippe illius ueritas erat et gła. in
oꝑib eius ueritas splendebat et iusticia. In¬
stabat predicationib assiduis. arguens de¬
linquentes sermonib ueritatis. Increpa¬
bat desides correptionib temꝑatissimis. ob¬
secrans recte gradientes exhortationib pat̾¬
nis. Exuberabat elemosinis. choruscabat
miraculis. quosq monebat doctrinis: in¬
formabat exemplis. Nec stilo scribi. nec fas
est promere uerbis : que bona uir stre¬
nuus: diuino munere fretus: Edocuit u̾¬
bis: ostendit deniq factis. S quia minime
poterat lucerna celitus imposita. latitare sub
modii umbra. cepit iuter suos precipuus habe
festari. Interea longe lateq eius scĩtatis diffusa
opinio ꝑuenit ad noticiam regis childeriti.
qui eo tempore inter francigenas sceptrũ obti¬

Expanded text:
renissimus mente, alloquio dulcissimus, converenissimus mente, alloquio dulcissimus, conversatione mansuetissimus, mortuus terrenis voluptatibus, vivens divinis spiritualibus. In domo quippe illius veritas erat ei gloria, in operibus ejus aequitas splendebat et justitia. Instabat praedicationibus assiduis, arguens delinquentes sermonibus veritatis. Increpabat desides correptionibus temperantissimis, obsecrans recte gradientes exhortationibus paternis. Exuberabat eleemosynis, coruscabat miraculis, quosque monebat doctrinis informabat exemplis. Nec stylo scribi, nec fas est promere verbis, Quae bona vir strenuus, divino munere fretus, Edocuit verbis, ostendit denique factis. 12. Sed quia minime poterat lucerna, candelabro coelitus imposita, latitare sub modii umbra, coepit inter suos praecipuus haberfestari. Interea longe lateque ejus sanctitatis diffusa opinio pervenit ad notitiam regis Childerici, qui eo tempore inter Francigenas sceptrum obti
Abbreviated transcription (Latin):
q ad minimũ cuncti cdixert ad illũ. Non
nos lamberte diutius ꝓtrahas. s ꝓ certo
tensium pastor uocaberis. Ita om̃i clero ex¬
clamante. et sic utroq sexu uociferante cla¬
mor ad celũ attollitur: et mens lamberti
tantis uocib moderatur. Ad quieuit eoꝵ
peticionib. suscipiens curam p̾sulatus ne
obedientiã desereret. que ceterarũ uirtutũ
comes eẽ assolet. Ita dei dextera exaltatus
et ep̃oꝵ benedictione consecratus in treiecten¬
sis eccłie fascib uenerabilis lambertus pon¬
tifex est institutus. Sortitus deniq eulmen
religionis ꝑpetue. studuit pietatis augere
opera. qui pontificali auctus erat infula.
Mactabat om̃i die holo caustum dño ñ
ex alieno pe tore: s ex ꝓprio corpore. Nec
uacabat a missarũ sollempniis celebrans
memoriam salutifere passionis offerensq
deo libamen. ꝓ quib redditurũ se sciebat
rationem. Erat plane letissimus facie. se¬

Expanded text:
que ad minimum cuncti dixerunt ad illum: Non que ad minimum cuncti dixerunt ad illum: Non nos, Lantberte, diutius protrahas, sed pro certo et Trajectensium pastor vocaberis. Ita omni clero exclamante, et sic utroque sexu vociferante, clamor ad coelum tollitur, et mens Lantberti tantis vocibus moderatur. Acquievit eorum petitionibus, suscipiens curam praesulatus, ne obedientiam desereret, quae caeterarum virtutum comes esse assolet. Ita Dei dextera exaltatus, et episcoporum benedictione consecratus, in Trajectensis Ecclesiae fascibus venerabilis Lantbertus pontifex est institutus. 11. Sortitus denique culmen religionis, perpetuae studuit pietatis augere opera, qui pontificali auctus erat infula. Mactabat omni die holoscaustum Domino, non ex alieno pecore, sed ex proprio corpore. Nec vacabat a missarum solemniis, celebrans memoriam salutiferae passionis, offerensque Deo libamen, pro quibus redditurum se sciebat rationem. Erat plane laetissimus facie, se
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Grandis inquit fratres mei honor est
pontificalis: S graue pondus istius est ho¬
noris. Indignum me fore ꝓnuntio susciꝑe
qd̃ uultis nequeo. uires mͥ non suppetunt.
scĩtatis oꝑa non p̃sto assunt. Uite innocẽ¬
tis regulam me tenere nequaquã cognosco.
ideo gubernaculũ eccłiastice rectitudinis ac¬
cipere diffido. Contra istuis modi excusa¬
tionis molimina. treiectensiũ caterua hu¬
ius responsionis intulit uerba. S sapia
polles. meritoꝵ lumine fulges: morib or¬
naris. pietate choruscus haberis: om̃ib ex¬
cellis. ideo nos undiq pasces. Hinc uul¬
gari more frendentes. strepituq popłari suꝑ
eum irruentes: dixerũt simul om̃s. Lam¬
bertus ciuis nr̃. oꝑm plenitudine celiber:
sic principes statuer̃t regni. Illum eligit om¬
nis clerus: uniu̾sꝰ acclamat popłs. S uir
humillimus cũ pleniter adhuc his nõ ac¬
quiesceret peticionib. altius cõmoti. et di¬
uina inspiratione accensi. a maximo us¬

Expanded text:
nibus. Grandis, inquit, fratres mei, honor est pontificalis; sed grave pondus istius est honoris. Indignum me fore pronuntio; suscipere quod vultis, nequeo; vires mihi non suppetunt; sanctitatis opera non praesto assunt; vitae innocentis regulam me tenere nequaquam cognosco: ideo gubernaculum ecclesiasticae rectitudinis accipere diffido. Contra istiusmodi excusationis molimina Trajectensium caterva hujus responsionis intulit verba: Prosapia polles, meritorum lumine fulges, Moribus ornaris, pietate coruscus haberis, Omnibus excellis; ideo nos undique pasces. 10. Hinc vulgari more frementes, strepituque populari super eum irruentes, dixerunt simul omnes: Lantbertus civis noster, operum plenitudine celeber, sic principes statuunt regni. Illum omnis elegit clerus, universus acclamat populus. Sed vir humillimus cum pleniter adhuc his non acquiesceret petitionibus, altius commoti, et divina inspiratione accensi, a maximo us
Abbreviated transcription (Latin):
loco sedem sibi parauerat. atq iuxta eam qͣ¬
si collega d̾o crucem dñicam posuerat. filioq
suo regno tradito. ip̃e in fanum huiuscemo¬
di residebat. Illo itaq tempore eracle us ar¬
cem tenebat imꝑii uir armis strenuus. lin¬
gua eruditus. corpore decorus. et quãuis scła¬
ri actu deditus. totus tamen erat fide eathõ¬
licus. ac deuotus. Pgens igitur filius costroe¬

Expanded text:
juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus;
Abbreviated transcription (Latin):
iur cotidie meritoꝵ affluentia. Qd̃
antistes tacito contemplans. et sub¬
sli indagatione ꝑscrutans. quantus qua¬
isq firait intellexit. ideoq totum se in
aus amorẽ transuexit. ut pote in dilec¬
sum beredem et gratissimum successorem.
Aurtus siquidem magni sacerdotis amo¬
it at edoctus admodum tenere moni¬
ascipturarũ. implebat duplex carita¬
is pͥcptum. diligens tota mente deum.
implectensq integro amore ꝓximũ sicut
semerip̃m. Parui pendebat presentia ue¬
luti deuouerat in puericia. estimans pro
nchilo om̃ia pret̾ qd̃ erat eterne salutis
N Cdestib animo inhiabat. seseq in
caustum illi mactabat. qui ei singu¬
lie desideriũ factus erat. Post quã uero
ibimpiis interfectus palmã beatitudiniˢ
siẽ paepit theodaldus. fidelis treiectensiũ
arua pio pastore uiduata. cepit ue¬
mienter ꝑ quirere aliũ similem sc̃ita¬
a quem in eius lodo posset subrogare. Di

Expanded text:
augebatur quotidie meritorum affluentia. Quod isdem augebatur quotidie meritorum affluentia. Quod isdem antistes tacito tacite contemplans, et subtili indagatione perscrutans, quantus qualisque foret intellexit, ideoque totum se in ejus amorem transvexit, utpote in dilectum haeredem et gratissimum successorem . 8. Adeptus siquidem magni sacerdotis amorem et edoctus admodum tenere monita Scripturarum implebat duplex charitatis praeceptum, diligens tota mente Deum, amplectensque proximum integro amore, sicut semetipsum. Parvi pendebat praesentia, veluti devoverat in pueritia, aestimans pro nihil omnia, praeter quod erat aeternae salutis gratia. Coelestibus animo inhiabat, sese in holocaustum illi mactabat qui ei singulare desiderium factus erat. Postquam vero ab impiis interfectus, palmam beatitudinis sanctus percepit Theodardus, fidelis Trajectensium caterva, pio pastore viduata, coepit vehementer perquirere alium similem sanctitate, quem in ejus loco posset subrogare. Diu
Abbreviated transcription (Latin):
ta psalmograui uocem ibat cotitie a
tute in uirtutem. p̃parans se ad ili ꝑs¬
da que incõmutabilis dei ꝓuidentu¬
ip̃m ante tempora secularia fieri p̾aba
rum tamen grandeuus ꝓbitate. iactait¬
am uritabat. pompam scł̃i uirilitere en¬
culcabat. Quicquid habere poterat
perib erogabat. condens celo thesaute
ubi possideret eos. cum solutus felicie
obaldus et clarissimus xp̃i marcyr fet¬
rus. uir sacerdotali reuerentia plmis si
coram diuinis conspectib sacerda beal¬
ficandus. in memorato suꝑius uis l
palem administrabat dignitatem he
memorabilis adolescens lambertuis. ni¬
litate cluentissimus forma copri els¬
tissimus. commendatur mnaula ngi
ducandus. ut uelut p̃ciosus lapil mil¬
plicib poliretur argumentis. Cals
fieret celestib ornamentis. T in eb¬
lumba xp̃i sine felle amariusus
bertus iudelicet alumnus larale
lerter adherens magisterio p̃fa

Expanded text:
juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de juxta Psalmographi vocem, ibat quotidie de virtute in virtutem praeparans ad illa peragenda, quae incommutabilis Dei providentipsum ante tempora saecularia fieri praedet aetate, morum tamen grandaevus probitate, jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus erogabat, condens coelo thesauros, ubi possideret eos, cum solutus feliciteeodardus, et clarissimus Christi martyr futurus, vir sacerdotali reverentia plenus, et coram divinis aspectibus sacerdos beatificandus, in memorato superius vico episcopalem administrabat dignitatem. Huic memorabilis adolescens Lantbertus nobilitate cluentissimus, forma corporis elegantissimus commendatur, in aula regia educandus, ut velut pretiosus lapis, multiplicibus potiretur argumentis, et competens fieret coelestibus ornamentis. Tum sane columba Christi sine felle amaritudinis, Lantbertus, videlicet alumnus laudabilis, solerter adhaerens magisterio praef
Abbreviated transcription (Latin):
silii dispensatione reꝑta. inmo eam di dis¬
ponente clementia puer forma conspicuus.
sensu docibilissimus. peritissimis uiris tra¬
ditur erudiendus. eccłiastica religione ad¬
modum insignitur. celestiũq mysterioꝵ¬
igneo amore penetrabiliter inflãmatur. tan¬
toq celerius liberalium fluenta artiũ epo¬
tauit. quanto ardentius in amorẽ dei totũ
se olim tranffudit. Nec celantur ei quetũ¬
la mora est. ubi sp̃c sẽs doctor adest. Instrue¬
tus tandem diuinis degmatib i
tim uigoratus monasticis sanctios
stinauit corde puer bone in dolis
ad domũ genitoris. Qd̃ sagati ans
cepit: ad effectum actionis usq pꝑa
Tunc benignus pater carissimũ ps
excipiens amabiliter. intellexit spis
te non mediocriter eum transcende
nos puericie. Gaudebant ambo lal
honore paterno: et pater in signis l¬
ti exactib almis. Et quis em puce e¬
us nitens totis uirib uir fieri ꝑfitis

Expanded text:
silii dispositione reperta, imo eam Dei dissilii dispositione reperta, imo eam Dei disponente clementia, puer forma conspicuus, sensu docilissimus, peritissimis viris traditur educandus. Ecclesiastica religione admodum insignitur, et coelestium mysterioigneo amore penetraliter inflammatur, tantoque celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in amore Dei totum se olim transfudit: nec celantur ei quaecunendum mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. 6. Instructus tandem divinis dogmatibus, et ubertim vigoratus monasticis sanctionibus, destinavit corde puer bonae indolis regredi ad domum genitoris. Quod sagaci animo concepit, ad effectum actionis usque perduxit. Tunc benignus pater, charissimum pignus excipiens amabiliter, intellexit spirituali mente non mediocriter eum transcendere annos pueritiae. Gaudebant ambo, Lantbertus honore paterno, Et pater insignis Lantberti ex actibus almis. Equidem puer strenuus, nitens totis viribus vir fieri perfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
seo compta lepore. succfnctum replicant
ac eius gesta renarrant. Que om̃ia pater
tuo sensui corrigenda cõmitto: noticia ueri qͦ nũqmͣ
soliditate tui pectoris iam requiescat mee
uacillacio mentis irritũ defensa si quidẽ
meretur pede tue pastoralitatis. sin autem
secretim castigata leni tue pastoralitatis uir¬
gitur gloriosus martyr lambertus. et eter¬
no regi sacerdos dilectissimus: insigni ex ꝓ¬
sapia treiectensi uico extitit oriundus.
H ic deniq paruulus apd̃ parentes xp̃i¬
anissimos degens. et bone indolis ẽẽ inci¬
piens. primeuam statim suam etatulam
unda sacri baptismatis purificatam xp̃o
dño consecrauit. seq totum adhuc ꝓ ut no¬
uit et ualuit diuinis uoluntatib manci¬
pauit. Qua de re celesti grã preeunte. eiꝰ
affines unanimit̾ decreuere. ut quẽ a pue¬
ricie annis uita illustrabat sc̃itatis. aucto¬
ritas erudiret litteralis. uiuaretq ad fasti¬
gium summe ꝑfectionis. Huius itaq con¬

Expanded text:
seo compta lepore, Succinctim replicant seo compta lepore, Succinctim replicant ac eius gesta renarrant. Quae omnia, pater, tuo sensui corrigenda committo, Notitiam veri quo numquam soliditate tui pectoris iam requiescat meae vacillatio mentis, viritim defensa, si quidem meretur, pedo tuae pastoralitatis, sin autem, secretim castigata leni virga tuae paternitatisgitur gloriosus martyr Lantbertus, et aeterno Regi sacerdos dilectissimus, insigni ex prosapia Trajectensi vico exstitit oriundus. Hic denique puerulus apud parentes Christianissimos degens, et bonae indolis esse incipiens, primaevam statim suam aetatulam unda sacri baptismatis purificatam, Christo Domino consecravit, seque totum adhuc, prout novit et valuit, divinis voluntatibus mancipavit. Qua de re coelesti gratia praeeunte, ejus affines unanimiter decrevere, ut, quem a pueritiae annis vita illustrabat sanctitatis, auctoritas erudiret litteralis, juvaretque perducens ad fastigium summae perfectionis. Hujus itaque con
Abbreviated transcription (Latin):
nata ferat citius discutere uerba. s uerum
dñm̃ cunctoꝵ supplico regem. omĩa qui tri¬
buit. nunquã dispendia sentit. famine cũc¬
ta iubet. nil prorsus iussa retardant. arce
poli residet. terrã. pontũq gubernat. queq̃
sic penetrat. ceu pungno cũcta recludat. ispa
ꝑsonas numerat. una substantia ternas.
Esse tam̃ ꝓpriũ numerat substantia nullũ.
Det pedib lucere meis det lumina cordis.
Auxiliũ misero dignetur dedere uerne. E nĩ¬
uero neco fastu suꝑbie tumens. neq quẽquã
patrum contemptui habens. quinimmo p̃¬
libate utilitati parere libens. stilo p̃pollen¬
tiorts ingenii tandem acceleraui comens.
Exinde musice artis ratione auctentica.
subnectuntur cum antiphonis responsoria
noua in quib ordini lectionum series re¬
spondet tonoꝵ. quotenus sibi equando ex¬
tenditur numerus hoꝵ. Ad huc etiam ani¬
ni usu extat delectabile: in tanti patroni
immorari laude. Cantica qua ꝓpter mu¬

Expanded text:
nata ferat citius discutere verba, Sed verum nata ferat citius discutere verba, Sed verum Dominum, cunctorum supplico regem, Omnia qui tribuit, numquam dispendia sentit. Famine cuncta iubet, nil prorsus iussa retardant, Arce poli residet, terram pontumque gubernat: Quaequae sic penitrat, ceu pugno cuncta recludat. Is paPersonas numerat nam subsistentia ternas, Esse tamen proprium numerat substantia nullum. Det pedibus lucere meis, det lumina cordis, Auxilium misero dignetur dedere verno. Enimvero neque fastu superbiae tumens neque quenquam patrum contemptui habens, quin immo praelibatae utilitati parere libens, stilo praepollentioris ingenii eandem acceleravi comens. Exinde musicae artis ratione autentica subnectuntur cum antiphonis responsoria nova, in quibus ordini lectionum series respondet tonorum, quotenus sibi aequando extendi quitur numerus horum. Adhuc etiam animi visu extat delectabile in tanti patroni immorari laude. Cantica quapropter, mu
Abbreviated transcription (Latin):
dendo mersus. huiusmodi dialectice nunti¬
is mͥ astitit fatus. Om̃e inquit bonũ utise
et om̃e utile bonum. utile bonum nullũ ma¬
lum. nullum malũ utile bonum. nullum
bonũ om̃e malum. om̃e malum nullũ bo¬
num. Ergo creatori in suis scĩs laude cele¬
bratum. celebranti creature in suis studi¬
is utile bonum. Qd̃q meliorando optimũ:
nullum ꝓbatur existendo malum. Econt᷑
qd̾ absit nam fors omĩa uersat negligendo
relictum. amboꝵ ẽẽ nullum continet bo¬
num. Cum equidem ei ueracius credens
que uera a falsis iungi more solet eẽ secer¬
nens. aliquid monite utilitatis consequi
ex eo malui gestiens quã muti tenacitate
silentii laboris fructum carere negligens.
Hoc itaq deliberatiui generis consiliũ ma¬
gis eligendo ꝑtractans inuoco non dryades
nymphas. nec clamito naydes carmina. que
ꝓdant uersus et comata dedant. nec peto mer¬
curium lingue sermone suꝑbum. qui pen¬

Expanded text:
dendo mersus, huiusmodi dialecticae nuntidendo mersus, huiusmodi dialecticae nuntius michi astitit fatus. 'Omne', inquit, 'bonum utile et omne utile bonum. Utile bonum nullum malum, nullum malum utile bonum. Nullum bonum omne malum, omne malum nullum bonum. Ergo Creatori in suis sanctis laude celebratum, celebranti creaturae in suis studiis utile bonum: quodque meliorando Optimum, nullum probatur existendo malum; e contra, quod absit, – nam fors omnia versat, – negligendo relictum amborum esse nullum continet bonum'. Tum equidem ei veracius credens, quae vera a falsis iugi more solet esse secernens, aliquid monitae utilitatis consequi ex eo malui gestiens, quam muti tenacitate silentii laboris fructu carere negligens. Hoc itaque deliberativi generis consilium magis eligendo pertractans, Invoco non Driades nymphas nec clamito Naides, Carmina quae prodant, versus et commata dedant; Nec peto Mercurium lingua, sermone superbum, Qui pen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ patri herimanno archip̃su¬
li. stephanus humilis tungroꝵ
c̃c. Cum cotidie alioꝵ explorari concerte¬
tr actio. ac si quid rep̃hensibile infuerit
utulare non differt ꝓbrosa intensio. de¬
cnda penitus diffinitur merito cul¬
pata contagio. ꝑ quam et blasphemantiũ
umn cesset cachinnalis irrisio. Nam aqͥ¬
bdam nobiscũ agentib festum sc̃i lam¬
liti qui litterarũ uidebantur sibi met
sientia prediti. non minimũ sumus de¬
sttuosis risuũ iniuriis lacessiti. quan¬
dquidem priscoꝵ haut quaquam cato
eloqiuio edita legebatur apd̾ nos prefati
berais uita et passio. atq nulla propria
oftioꝵ cantabatur modulatio. Ab hine
Elepisimis iuĩb extiti ceractus ea om̃ia
eopen tinouanta. ꝓprii impensione
mlentam omĩb. Iilf uero suꝑ hos mu¬
dios: ardumintantib. et agendum
hon plutimor similitudine stipulanti
tandem anguis sillogismicus ꝑflexos glo¬
bos late sinuatus. linguis q trisulcis squa¬
mea colla tumidus. lumina mei cordis infũ¬

Expanded text:
DOMINO PATRI HERIMANNO ARCHYPRAESULI STEPHANUS HUMILIS TUNGRORUM EPISCOPUS. Cum cotidie aliorum explorari concertetur actio ac, si quid reprehensibile infuerit, maculare non differt probrosa intentio, detergenda penitus diffinitur merito culpata contagio, per quam et blasphemantium iam cesset cachinnalis derisio. Nam a quibusdam nobiscum agentibus festum sancti Lantberti, qui litteraria videbantur sibimet scientia praediti, non minimum sumus despectuosis risuum iniuriis lacessiti, quandoquidem priscorum haudquaquam cato eloquio edita legebatur apud nos praefati patris vita et passio atque nulla propria officiorum cantabatur modulatio. Abhinc sepissimis vicibus extiti coactus, ea omnia suscipere innovanda proprii impensione lendam omnibus. Illis vero super hoc multimode argumentantibus et agendum quam plurimorum similitudine stipulantibtandem anguis sylogismicus, per flexos globos late sinuatus linguisque trisulcis squamea colla tumidus, lumina mei cordis infun
Abbreviated transcription (Latin):
extendi ad uerbera. ut fustib muss
Et ecce qui eã cedebat. factus est llps¬
us. Manus autem cius carnea n¬
sit usꝙ nunc. Propter hoc uorati
men loci illius ad manum carnã
q in p̃sentem diem. Ip̃e autẽ me¬

Expanded text:
extendi ad verbera, ut fustibus mactaretur. Et ecce, qui eam caedebat, factus lapideus; manus autem eius carnea remansit usque nunc. Propter hoc vocatur nomen loci illius ad Manum Carneam usque in praesentem diem. Arcus Aure
Abbreviated transcription (Latin):
q cum de sacro fonte suscepit. Erat enim¬
iam decem annoꝵ. Descriptiones etiã reg¬
ni ꝑsarum sub eius nomine fecit. totũ q ar¬
gentum turris illius in predam sui ȩxerci¬
tus deputauit. Aurum uero uł gemmas
in uasis uł utetisilib ad restaurationẽ eccłia¬
rum quas tyrannus destruxerat reseruauit.
ramis palmarũ. cum cereis cũ lampadib
uł diuerso głe apparatu cum yminis et canti¬
cis obuiam alii ꝑgunt. atq alii subsecunt᷑.
Cumq imꝑator de monte oliueti descendẽs.
ꝑ eam portam qua dñs intrauerat quando
imꝑialib decorato sedens uoluisset intrare
nec diademate nitent xh¬
buit. aut equi potent uebidabe
torib suis bumilitatis exempla age

Expanded text:
 eum de sacro fonte suscepit; erat en eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando imperialibus decoratus, sedens voluisset intrare,nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculcultoribus suis humilitatis exempla re
Abbreviated transcription (Latin):
nissimus princeps tum suo tantum exerci¬
tu regna que cosdroe tenuerat cirtũ quaq ꝑ¬
lustrans. ad sedem ipsius uenit. et cum pau¬
cis ad cum ascendit. sedentemq eum in thro¬
no aureo repperit. Nullus namq ex eius
exercitu fuerat. qui ei exitum belli aliqua¬
tenus nuntiaret. quia propter sue crudeli¬
tatis insolentiam exosum eum habebant.
Nec immerito. Quippe qui manifeste dõ
erat contrarius. quomodo acreatura dei pos
set c̃ẽ amatus: Cumq tremefactus saluta¬
tionis uerba ꝓferret heraclio: ille respondit.
Siuis salutem habere ꝓ co qd̃ ligniun sc̃e
crucis quamuis indignus honorifice iuxta
modulum tuũ tractasti. si credere dño iħu
go sum famulus in ueritate confessus fue¬
ris. regium tibi ꝑsarum tantũ tum patri.¬
monio et uita acceptis ate patis obsidib da¬
bo. Si autẽ altud egeris: mox meo gladio
interibĩs. Cũq ille ne quaquam adquiesce¬
ret. heraclius extracto gladio caput
illius amputauit. Sepdiri tum quia rex

Expanded text:
nissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia propter suae crudelitatis superbiam eum omnes exosum habebant; nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si credere Domino Jego sum famulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit,
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatẽ. istius lenitatem. illius uigilias.
tẽ mirabatur. Unius patientiã. alterius
mansuetudinẽ predicabat. Om̃ium quo¬
q uicariam erga se retinens caritatẽ. atq
uniuersis uirtutũ generib irrigatus. ad
sedem ꝓpriam remeabat. ibiq secũ uniu̾¬
sa tractans. om̃ium in se bona uelut apes¬

Expanded text:
; istius lenitatem, illius vigilantiatem mirabatur; alterius patientiam, alterius mansuetudinem praedicabat. Omnium quoque vicariam erga se retinens charitatem, atque universis virtutum partibus irrigatus, ad sedem propriam regrediebatur. Ibi secum universa pertractans, omnium in se bona nit
Abbreviated transcription (Latin):
dinauit. qui a se in gallus dirigencli. uit¬
tute ssustiaue. et fidei testimonio compba¬
t dallrareũ popsos qui iugo tenebantirr. di¬
num treuerice eiuitatis pontificem iemoꝵ¬
nensium fuisse non dubitamꝰ. C um quib
tlam bunc beatum uirum consort is ii¬
nisderii collegam deputauerat. ut pote lon¬
go apsie sublimitatis exereitatis edoctum
ac selestis magisteris expientia in cbittis
ao sumine ompbatur. Nucm indeltĩt

Expanded text:
 dirigendi virtute constantiae et fidei testimonio comprobati, Galliarum populos qui jugo tenebantur dinum, Trevericae civitatis pontificem, Rhemornensium fuisse non dubitamus. Cum quibus etiam hunc beatum virum consortis ministerii collegam deputaverat; utpote longo apostolicae sublimitatis exercitio edoctum, ac coelestis magisterii experientia in cunctis adsumme comprobat
Abbreviated transcription (Latin):
et ueni sequere me. Audiens autẽ hoc uir
dñi romaricus desiderio et amore dei refer¬
tus. non multis post actis dieb. sprecis diui¬
tiis et reb scłarib deconsum seruitio dñi
sui caput. sese monasticis imbuendum tra¬
didit normis. His rite edoctus ꝑ idem tem¬
pus consilio ꝓculdubio om̃ipotentis dei agẽ¬
te. sc̃s magister amatus et discipulus eius ro
maricus. sub magna sc̃ĩtate. atq sum me ꝑ¬
fectionis religiosissima intentione. monaste¬
rium puellarum condunt. Hoc autẽ dum¬

Expanded text:
utis nuntiaret. Audiens autem hoc vir Dei Romaricus, desiderio Domini et amore refertus, non multis post actis diebus, spretis diviciis et rebus secularibus, detonsum servitio Domini sui caput, sese monasticis inbuendum tradidit normis. Hisque perfecte edoctus, per idem tempus, consilio procul dubio omnipotentis Dei agente, sanctus magister Amatus et discipulus eius, scilicet Romaricus, sub magna sanctitate atque summae perfectionis religiosissima intentione monasterium puellarum condunt. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
s. tanquam lumen magnum in mun
e: in palatio et honorabilis in populo
sum tunc mentem gerebat religiosam.
lutu ergo diuino ut credo annuente. ad
huius domũ hospitalitatis grã sc̃s affur¬
it amatus. Intuitus autem uirũ dei: cũ
rulta muierentia et honore suscepit eũ.
sumq iam mensa posita eẽt. cepit inter
uulas fiagitare. ut sibi met desideranti
toum salutis nuntiaret. Mox ille cũ¬

Expanded text:
tus tamquam lumen magnum in mundtus tamquam lumen magnum in munderat in palacio et honorabilis in populo, abitu, sed iam tunc mentem gerebat religiosam. Nutu ergo divino, ut credo, faciente, ad huius domum hospitalitatis gratia sanctus adfuit Amatus. Intuitus autem virum Dei, cum multa reverentia et honore suscepit. Cumque iam mensa posita esset, coepit inter epulas flagitare, ut sibimet desideranti verbum salutis nuntiaret. Audiens au
Abbreviated transcription (Latin):
cula. E emporib autem illis in partl
sagi uir egregius et religione celeberrire
ciclit. ut egressus metas penetraret ieli
introiensq cenobium agaunense. scilite
cepit. qui inter primos scĩtate primis
dem haberetur. Tunc aiunt. Anfra
ignoras scm̃ uirum amatũ. qui in he
celsissima rupe iam fere ꝑ triennum
ram gerit uitam ÷ Ille q his audis ar
festim montis ꝑ artam et pene gressu lll¬
tem. conscendit semitã. inuentoq uxs
ta caritate amplexus est. ut nullatimili
teretur eũ sibi decẽ. Quid plura: Rcls¬
nam non ẽẽ sub modio occultandam. Q
pocius illis qui in domo dei sunt laul
p̃bendum. et illum ꝑfectiorem uiꝰ ^ ͤ
tenere: qui ꝓprias sedes reliquens. ¶
monasterio illo ses amatus. ab o
tus effectus est. Erat utiꝙ seal
aptis mitis et letis in aduersis. morib
erquis. scitate fulgentissimus. caritate
Som̃ib preditus. abstinentie discretio¬
a mnirus. Sic utiq om̃ib bonis dita¬

Expanded text:
. Temporibus autem illis in partibus Vosagi vir egregius et religione celeberrimuse fuit, ut egressus metas penetraret Italiae, introiensque coenobium Agaunense, sciscitari cepit, qui inter primos sanctitate primus ibidem haberetur. Tunc aiunt: 'An fortassis ignoras sanctum virum Amatum, qui in hac excelsissima rupe iam fere per triennium duram gerit vitam?' Illeque, his auditis, confestim montis per artam et pene gressu labentem conscendit semitam, inventoque viro, tanta caritate amplexus est, ut nullatenus pateretur eum sibi deesse. Quid plura? Reveernam non esse sub modio occultandam, quin potius illis qui in domo sunt lumen prebendum, et illum perfectiorem viam posse teuere, qui proprias sedes reliquerit. monasterio illo sanctus Amatus, ab omnibus amatus effectus est. Erat utique serprosperis, mitis et letus in adversis, moribus egregius, sanctitate fulgentissimus, caritate in omnibus preditus, abstinentiae discretioni innixus. Sic utique omnibus bonis dita
Abbreviated transcription (Latin):
positum: forte iuuare debueras. Eece ꝑegre
contiguum quid aporiari pateris. qd̾ reb de¬
stitui ꝑmittis: Redde obsecro qd̃ ꝑdidi red¬
de qd̾ fur impius forte iam absumit. Hec
et his similia multa ꝓsequens: pauꝑ ille
tristis recipitur hospicio. Interim latro a¬
uidus miserum animal iam ferro p̃focaue¬
rat. spe gaudens saturandi gutturis ex his
quas furto sublegerat rapinis. Nec diu di¬
stulit sc̃s. sui querimonias pauꝑis. lam ut
extincta bestia tegebatur latibulis. uirtute
sẽi flatu redeunte in pedes erigitur. furisq
domo uiolenter eripitur. ac contubernale
stabulum ingressa. non sine multoꝵ admi¬
ratione. ꝓpris dño uiua et in columis restitu¬
itur. Sic delusa est iniqui furis p̃sumpti¬
di sic pauꝑ retreatus est suo qd̾ passus fue¬
rat graui infortunio. sic etiam ammirabi¬
lis facta est non tantum in maximis. quã
etiam in reb uilib scĩ mansueti si fide pe¬

Expanded text:
positum forte juvare debueras; ecce peregre positum forte juvare debueras; ecce peregre constitutum, quid aporiari pateris, quid rebus destitui permittis? Redde, obsecro, quod perdidi, redde quod fur impius forte jam absumit. Haec et his similia multa prosequens pauper ille, tristis recipitur hospitio. Interim latro avidus miserum illud animal jam ferro praefocaverat, spe gaudens saturandi gutturis ex his quas furto sublegerat rapinis. Nec diu distulit sanctus sui querimonias pauperis. Nam ut exstincta bestia tegebatur latibulis, virtute sancti, flatu redeunte, in pedes erigitur, furisque domo violenter eripitur; ac contubernale stabulum ingressa, non sine multorum admiratione proprio domino viva et incolumis restituitur. Sic delusa est iniqui furis praesumptio; sic pauper recreatus est suo quod fuerat passus gravi infortunio; sic etiam admirabilis facta est non tantum in maximis quam etiam in rebus vilibus, sancti Mansueti, si fide pe
Abbreviated transcription (Latin):
dam pauꝑ cum coniuge dicitur accessisse. An¬
tiqui enim temporis. multos fama exierat:
sue gentis uirum scĩssimũ scottigenis ꝑegre
solito abeuntib potissimũ expetendũ. Un¬
de et hic conscius ut rumor erat amoris et
grẽ non longe ab ede beati uiri potitus hos¬
picio uoluerat mansitare. Kuic in reb
domesticis exigua fuerat admodum sup¬
pellectilis. tantum inter rei familiaris com¬
moda non magne quantitatis solitus alere.
porculam. futuris sibi escarum uisib infe¬
rendam. Ut autem assolet in tanta mul¬
titudine honuinũ amicam bestiolam cum
absentem diutius conspicit. furto sibi sub¬
latam pauꝑ intelligit. fũrantis autẽ ꝑsonã
cum nusq dephenderet. dampni sui nõ fe¬
rens dispendium. ad saeram edem tendit.
et efferis ut scottoꝵ natura est animis. tumu¬
lo sc̃i se mestum inicit. et plenum queri¬
moniis. et ut rustici uerba eloquar. o scẽ
dei. scottum inquam tescottũ et me gonti
scottigene. ꝓpitius miserere. QHe eminus

Expanded text:
dam pauper cum conjuge dicitur accessisse; antiqui enim temporis multos fama excierat suae gentis virum sanctissimum. Scottigenis peregre solito abeuntibus, potissimum expetendum. Unde hic conscius, ut rumor erat, amoris et gratiae, non longe ab aede beati viri potitus hospitio voluerat mansitare. Huic in rebus domesticis exigua fuerat admodum supellectilis, tantum inter rei familiaris commoda, non magnae quantitatis solitus alere porculam, futuris sibi escarum usibus inferendam. Ut autem assolet in tanta multitudine hominum, amicam bestiolam cum absentem diutius conspicit, furto sibi sublatam pauper intelligit. Furantis autem personam cum nusquam deprehenderet, damni sui non ferens dispendium, ad sacram aedem tendit, et efferis, ut Scotorum natura est, animis tumulo sancti se moestum injecit, et plenum querimoniis, et ut rustici verbis eloquar: O sancte Dei, Scotum, inquam, te Scotum et me, genti Scotigenae propitius miserere. Me eminus
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti usa consilio. scilicet
d fiut menbris dñicis aptata sup¬
pli io. ibidem glorifice ue¬
uuntur a popli Nultoꝵ itaq tempo¬
ta libente turris cum exigente mole

Expanded text:
sapiente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole
Abbreviated transcription (Latin):
it suscitationẽ mortui fuisset eui¬
ꝑ inditio uirtutis declarata. regina uo
apos effecta. ita salutare lignũ fecit
Ei omedium ut et crucem constanti¬
Mii deferret ad filium. et crucẽ ihero
shecis argenteis conditam serua

Expanded text:
resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reserva
Abbreviated transcription (Latin):
xe mllatis fruerentur alloquiis. et beatum
pitim romã pariter adituri. mutuis ui¬
um imniterentur collegiis. Beatus igitur
mrinuis cõmuni disposito. quodam tẽ¬
pe soacturus. oratorium beati mansueti
Mas dedinauerat diuinam exoraturus
amentiam. deuotus ut erat ingreditur
tum tree repente cuiusdã sc̃imonialis spc
tum eo loci ferat. repetitis uocib scĩ uiri
nomen ȩx sepulchro ingeminat. Cuius
ỹcib tum uir beatus intenderet: ꝓtimus
ala subsequitur. Sc̃issime inquid pontifex
alo ternsc p̃potens: anime miserere sepul¬
. Copus quidem bic tegitur terris: s sp̃c
cobue uersatur in penis. Adhibe in auxili¬
um scisimi mansueti: et tuũ patrociniũ.
Soc qua saluatam credideris: cũ reuer¬
sis uotem nõ audieris supplicantis. Hinc
nlt Abiens iter qd̵ ceperat aggreditur: petẽ
aptpue subueniri sollicitus. Interea cõ
sea toto illo itinere. cum rediens glebam

Expanded text:
pe collatis fruerentur alloquiis, et beatum pe collatis fruerentur alloquiis, et beatum Petrum Romam pariter adituri, mutuis viatim inniterentur colloquiis. Beatus igitur Martinus communi disposito quodam tempore id acturus, oratorium beati Mansueti ad quod declinaverat divinam exoraturus clementiam, devotus ut erat, ingreditur; cum ecce repente cujusdam sanctimonialis spirtum eo loci fuerat, repetitis vocibus sancti viri nomen ex sepulcro ingeminat. Cujus precibus cum vir beatus intenderet, protinus illa subsequitur: Sanctissime, inquit, pontifex, coelo terrisque praepotens, animae miserere sepulti. Corpus quidem hic tegitur terris, sed spiritus adhuc versatur in poenis; adhibe in auxilium sanctissimi Mansueti et tuum patrocinium, hancque salvatam credideris, cum reversus, vocem non audieris supplicantis. Hinc ille abiens, iter quod coeperat aggreditur, petenti praecipue subvenire sollicitus. Interea toto confecto illo itinere, cum rediens, glebam
Abbreviated transcription (Latin):
ti petri apłoꝵ principis honore a sc̃ me
studiose constructum. cum eodem pdedesa
re sc̃issimo condigne traditur sepultur.
Unde quoꝙ amboꝵ meritis et intercessie¬
br ad laudem diuini noĩs. idem locul
dem temꝑe magnificiᷤ uisus est miratils
effulsisse. cum scilicet cecoꝵ oculi diue¬
na caligine pressi. optatam expussis te¬
bris lucem. uariarũ peste cladium langx¬
tes exuti. attractis quoq neruis plure¬
pentes humi. nec non et quam mult di¬
sis et innumerabilib angorib infellili¬
lutis gauctia hoꝵ interuentu se ganders
ad ꝓpria retulisse. Ad quoꝵ uidebit
tiam confluxisse ac uris sui senia ples¬
ma ad subleuandam seruoꝵ dei mopile
et pauperũ indigentiam deuote aituil¬
se. ubi etiam diuersis temꝑib misiẽ
flãmarũ incendis contrematas
xfamen non est silentio subprimendũ.
ser quoꝵdam nobis fideliter est relatum.
emodum fuerat familiarissimꝰ. ita ut se¬

Expanded text:
ati Petri apostolorum principis honore a sancto viro ati Petri apostolorum principis honore a sancto viro studiose constructum, cum eodem praedecessore suo sanctissimo condigne traditus est sepulturae. Unde quoque amborum meritis et intercessionibus ad laudem divini nominis idem locus ex eo tempore magnificis visus est miraculis effulsisse, cum scilicet caecorum oculi diuturna caligine pressi, optatam expulsis tenebris lucem, variarum peste cladium languentes exuti, attractis quoque nervis plures repentes humi, necnon et quam multi diversis et innumerabilibus languoribus infecti salutis gaudia horum interventu se gaudeant ad propria retulisse; ad quorum videlilegimus frequentiam confluxisse, ac viris suis xenia plurima ad sublevandam servorum Dei et pauperum indigentiam devote contulisse, ubi etiam diversis temporibus, mirflammarum incendiis concrematam. Hoc tamen non est silentio supprimendum quod ore quorumdam nobis fideliter est relatum. admodum fuerat familiarissimus, ita ut sae
Abbreviated transcription (Latin):
degentis ex parte finem agnouimꝰ. quis eiꝰ
fuerit successor compendiosa breuitate.
huic narrationi inserere dignum iudica
leuchoꝵ urbis primi pontificis ex hoc mũ¬
do ad celos transitum. sicut in gestis prece
dentium antistitum inuenitur. sc̃s ac be¬
atissimus amon dei ꝓuidente clementia
in p̃dicta sede cõmuni uniuersoꝵ uoto at¬
q consensu orclinatur ep̃c. beati uiri sue¬
cessor factus. Qui predecessoris sui morg
et instituta ad unguem executus. nõuo.
explicari quante bonitatis et sc̃ĩtatis s¬
rit oꝑib comꝓbatus. Hic namq pones¬
calem lignitatem incuncta moꝵ hong¬
te exuꝑans. non solum uerbis exemplis
subiectam plebem cirtũquaq compete
excoluit. S etiam miris ac magnificis
tutib illustrauit. Qui sic quoq cum dat
in celebrationib decus. et ornaret tempe¬
usq ad consũmationem uite recedens ib
hoc scło. in oratorio qd̃ supradiximus be¬

Expanded text:
degentis ex parte finem agnovimus, quis ejus degentis ex parte finem agnovimus, quis ejus fuerit successor compendiosa brevitate huic narrationi inserere dignum judicavhujus urbis primi pontificis ex hoc mundo ad coelos transitum. sicut in gestis praecedentium Leucorum urbis antistitum invenitur, sanctus ac beatissimus Amon, Dei providente clementia, in hac sede communi universarum voto atque consensu ordinatus episcopus, beati viri successor effectus; qui praedecessoris sui mores et instituta ad unguem exsecutus, non valet explicari quantae bonitatis et sanctitatis fuerit operibus comprobatus. Hic namque pontificalem dignitatem in cuncta morum honestate exsuperans, non solum verbis et exemplis subjectam plebem circumquaque competenter excoluit, sed etiam miris ac magnificis virtutibus illustravit. Qui sic quoque cum daret in celebrationibus decus, et ornaret temp ad consummationem vitae, recedens ab hoc saeculo in oratorio, quod superius diximus be
Abbreviated transcription (Latin):
ne miscuisse. ita precuntium atq sequen¬
tium agmine usq ad locum sepulchri cor¬
pus defertur exanime. et in eo loco quo eũ
precliximus beati petri apłoꝵ principis
honore et merito eccłiam dedicasse. dignis¬
sime traditur sepulture. Ubi enim tot cer¬
taminum et laboꝵ consummauerat cur¬
sum. ibi dño disponente debitam corpori
uoluit habere sepulturam. Quem uideli¬
cet locum meritis eius optinentib. ex tũc
et modo diuina potestas ad laudem et glo¬
riam sui nominis signis et uirtutib illu¬
strat. ut ostendatur quantũ in conspectu
eterne claritatis in celis fulgeat. qui tan¬
tarum cotidie uirtutũ in conspectu morta¬
lium admiratione choruscat. Cuius meri¬
ta gloriosa. nos qui oues et grex eius sumꝰ.
cũ humili deuotione debito honore uene¬
remur. ut ip̃ius intercedentib meritis. si¬
ne fine gaudere mereamur. Nunc quoep
quia uite et conuersationis eius in carne

Expanded text:
ne micuisse. Ita praeeuntium atque sequenne micuisse. Ita praeeuntium atque sequentium agmine usque ad locum sepulcri corpus defertur exanime, et in eo loco quo eum praediximus beati Petri apostolorum principis honore et merito Ecclesiam dedicasse, dignissime traditur sepulturae. Ubi enim tot certaminum et laborum consummaverat cursum, ibi Domino disponente debitam corpori voluit habere sepulturam. Quem videlicet locum, meritis ejus obtinentibus, ex tunc et modo divina potestas ad laudem et gloriam sui nominis signis et virtutibus illustrat, ut ostendatur quantum in conspectu aeternae claritatis in coelis fulgeat, qui tantarum quotidie virtutum in conspectu mortalium admiratione coruscat. Cujus merita gloriosa nos, qui oves et grex ejus sumus, cum humili devotione debito honore veneremur, ut ipsius intercedentibus meritis sine fine cum eo gaudere mereamur. Nunc quoque, quia vitae et conversionis ejus in carne
Abbreviated transcription (Latin):
mus fatigatus. uirtutib quoq et miracu¬
loꝵ signis admodum declaratus. tanquã fi¬
delis seruus et prudens. qui dñice familie
mensurã tritici in tempore suo erogauerat.
ad accipiendam eterne recõpensationis mer¬
cedem dño iubente uocatus carnis honere
deposito tercio nonarum septembriũ spm̃
celo reddidit. et stolam beate immortalita¬
tis cum dño suo ꝑhenniter regnaturus ac¬
cepit. ubi modo gaudet angłoꝵ cetib admix¬
tus. atq ouiũ suarũ adhuc interris agen¬
tium multomagis p̃stantius et potentirs
intercessor effectus. Ad cuius exequiarũ
sollempne consortium. iam dici non potest
quanta multitudo fidelium conuenerat.
quos uidelicet ip̃e laboris sui instantia in
Cerneres maximas popłoꝵ cateruas non
iam ꝑegrini et ignoti. S ꝓprii patris et pa¬
storis sui funus triste stipasse. et lamenta¬
biles exequias undiq quodam quasi ꝓcinc¬
tu flentium atq dolentium confuso ordi¬

Expanded text:
mus, fatigatus, virtutibus quoque et miracumus, fatigatus, virtutibus quoque et miraculorum signis admodum declaratus, tanquam fidelis servus et prudens, qui Dominicae familiae mensuram tritici in tempore suo erogaverat , ad accipiendam aeternae recompensationis mercedem Domino jubente vocatus, carnis onere deposito III Nonarum Septembrium spiritum coelo reddidit, et stolam beatae immortalitatis cum Domino suo perenniter regnaturus accepit, ubi modo gaudet angelorum coetibus admistus, atque ovium suarum adhuc in terris degentium, multo magis praestantius et potentius intercessor effectus, ad cujus exsequiarum solemne commercium jam dici non potest quanta multitudo fidelium convenerat, quos videlicet ipse laboris sui instantia in Cerneres maximas populorum catervas non jam peregrini et ignoti, sed proprii patris et pastoris sui triste funus stipasse, et lamentabiles exsequias undique quodam quasi praecinctu flentium atque dolentium confusio ordi