comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberatus : pactionem federis cum
philippo habitam dissoluit.
h ilippus dimissa obsidione bi¬
tantii : scithicum bellum totis
uiribus aggreditur. Commissoq p̃
lio cum scite et numero et uirtute
prestarent: philippi fraude uincun-¬
cur ¶Inea pugna. .xx. milia pueroꝵ.
ac feminarum scithioe gentis: cap¬
ba. Pecorum magna copia: abducta.
Auri atq argerti: nchil repert̾um.
Namat ca ues primo fidem in opiȩ:
scithioe dedit. Niginti milia nobili-¬
um equorum : sufficiendo generto
macedomam missa. Sed reuertenti
philippo ntiballi bello obuiant:
inquo ita philippus in femore uul¬
neratus estr ut per corpus eius equ-¬
us inter ficeretur. Cum omnes occi¬
sum putarent: in fugam conuersi
predam amiserunt¶ Atquantula de-¬
me mora. dnm conualescit auul¬
nere: in pace conquieuit.¶Statim uͦ
ut conualuit: atheniensibus bel¬
lum intulit. Qui tanto discrimine
positi: lacedemomios quondam ho¬
stes tune sotios adsciscunt. totiusq

Expanded text:
liberatus, pactionem foederis cum liberatus, pactionem foederis cum Philippo habitam dissolvit. Philippus, dimissa obsidione Byzantii, Scythicum bellum totis viribus aggoelio cum Scythae et numero et uirtute praestarent, Philippi fraude uincuntur. in ea pugna xx milia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta, pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum: nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. uiginti milia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa. Sed reuertenti Philippo Triballi bello obuiant: in quo ita Philippus in femore uulneratus est, ut per corpus eius equus interficeretur. cum omnes occisum putarent, in fugam uersi praedam amiserunt. aliquantula deinde mora dum conualescit a uulnere in pace conquieuit; statim uero ut conualuit Atheniensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemonios quondam hostes tunc socios adsciscunt totiusque
Abbreviated transcription (Latin):
ilico obsidione cixit.
ec autem bizantium quon¬
dam apaus ania rege spar¬
tanorum condita post autem ao¬
stantino xpiãno principe inma¬
uis aucta. et constantino polis di¬
ta: gloriosissimi nunc imperii se¬
des. et totius capua orientis est.¬
¶ Philippus uero post longam et irti¬
t am obsulionem: ut pecumam ꝙͣ.
obsidio exhauserat predando re¬
pararet piraticam aggressus est. Cap¬
tas itaq centum octoginta naues
mercibus confertas distraxit. et
anhelanti i opie parua recreatio¬
ne subuenit. Inde propter agendõ
predam. et curandam obsidionem:
diursit exercitum. Ipse autem cum
fortissiiis profectus. multas cher¬
nones si urbes cepit profligatisq
populis opes abstulit/ Ad sccchian
quoq: cum alexandro filio predas¬
di intentione transit. Scichis time
atheas regnabat. Qui cum histrianor
bello premeretur. auxilium aphilip¬
po per appoi lomenses periit. Sed con¬
quuo hstrianorum regemortuo. et
beiliimetu et auuuiorum necessitate

Expanded text:
illico obsidione cinxit. illico obsidione cinxit. Haec autem Byzantium, quondam a Pausania rege Spartanorum condita, post autem a Constantino, Christiano principe, in majus aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est. Philippus vero post longam et irritam obsidionem, ut pecuniam quam obsidendo 175 exhauserat, praedando repararet, piraticam aggressus est. Captas itaque centum et septuaginta naves mercibus confertas, distraxit, et anhelanti inopiae parva recreatione subvenit. Inde propter agendam praedam et curandam obsidionem divisit exercitum. Ipse autem cum fortissimis profectus, multas Chersonesi urbes cepit: profligatisque populis opes abstulit. Ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransiit. Scythis tunc Atheas regnabat: qui cum Istrianorum bello premeretur, auxilium a Philippo per Apollonienses petiit: sed continuo Istrianorum rege mortuo, et belli metu, et auxiliorum necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
sine lr rup uone. sine bello c̃aptim¬
tatem. sine crimine ecilium. si ne
uictore dominatum. Premit mise¬
ros inter inurriarum stimulos
super fustis panor. ipsaq dissimu¬
latione dolor crescit. hoc altius
dimissus quo minus prositeri li
pulos auulsos. a sedibus sunis fi¬
nibus hostium opponit alios in g¬
tremis regni terminis statuit: quos¬
dam enusatione uirium. ne possem
quod posse creduntur: in supplem̃to
ex h aiifarum urbium duidit. Ica
gloriosissimum illud quondam
florentis gree drpͥus. in multas la¬
ceratasq particulas extincta pri¬
mum libertate concidit. Secd h eccum
per aliquantas gretiȩ ciuitates e¬
ercuisset. et tamen omnes metupr¬
meret: conitiens expreda pauuaori
opes omnnͥum. Ad perficiendam e¬
qualem iniiiiiuersis uastationem
utili emolumento necessariam ma¬
ritimam urbem ratus: Uĩ casuon
nobilem ciuitatem aptissimam
uicdiauit: ut receptaculum terra
mariq fieret eamq obsistentem¬

Expanded text:
sine inruptione, sine bello captiusine inruptione, sine bello captiuitatem, sine crimine exilium, sine uictore dominatum. premit miseros inter iniuriarum stimulos superfusus pauor ipsaque dissimulatione dolor crescit hoc altius demissus quo minus profiteri licpulos, anulsos a sedibus suis, finibus hostium apponit; alios in extremis regni terminis statuit; quosdam aemulatione uirium, ne possint quod posse creduntur, in supplemento exhaustarum urbium diuidit. ita gloriosissimum illud quondam florentis Graeciae corpus in multas laoeratasque particulas exstincta primum libertate concidit. Sed haec cum per aliquantas Graeciae ciuitates exercuisset et tamen omnes metu premeret, coniciens ex praeda paucorum opes omnium, ad perficiendam aequalem in uniuersis uastationem utili emolumento necessariam maritimam urbem ratus, Byzantium, nobilem ciuitatem, aptissimam iudicauit, ut receptaculum sibi terra mariq
Abbreviated transcription (Latin):
gereret: uel auferri et precio pre-¬
cibus  saͣborarent: philippus tacite
iltrisq siuersꝗ promisit. Focensib
pacem et ueniam se daturum saunt¬
mento confirmans: chessalis uero
affuturum se mox cum exercitu
spondet. Bellum tamen: ab utris¬
q parari uetat. Igitur philippus
instructis copiis angustias derimestias¬
pilarum securus ingreditur: eãsq
occupatas dispositis presidiis. e¬
munit. Tunc primum se  focenses
soli: sed omnis gretia captam ẽe.
per sensit. Siquidem primo focen-¬
ses philippus rupta fide calcatoq
sacramento : infande dilace rationi
declit. Inde omͣium urbes finesq
populatus: cruenta pͥresentia ef¬
fecit. ut etiam absens timeretur.
Ubi uero in regnum rediit: more
pastorum qui peccora sua nunc
per estiuos nunc perhib̃nos saltus
cixcum ducunt: populos et urbes.
ut illi replenda uel reluquenda q̃ꝙ
loca iudeantur: ad ubidinem suã
tranffert. Miseranda ubiq facies
et atrocissimum miseriarum genꝰ
obuersabatur: perpeti excidium

Expanded text:
ellum uel auferri et pretio et precibus laborarent. Philippus tacite utrisque diuersa promisit, Phocensibus pacem et ueniam se daturum sacramento confirmans, Thessalis uero adfuturum se mox cum exercitu spondet, bellum tamen ab utrisque parari uetat. igitur Philippus instructis copiis angustias Thermopylarum securus ingreditur easque occupatas dispositis praesidiis emunit. tunc primum se non Phooenses soli, sed omnis Graecia captam-esse persensit: siquidem primos Phocenses Philippus rupta fide calcatoque sacramento infandae dilacerationi dedit, inde omnium urbes finesque populatus cruenta praesentia effecit, ut etiam absens timeretur. ubi uero in regnum redit, more pastorum, qui pecora sua nunc per aestiuos nunc per hibernos saltus circumducunt, populos et urbes, ut illi replenda uel relinquenda quaeque loca uidebantur, ad libidinem suam transfert. miseranda ubique facies et atrocissimum miseriarum genus obuersabatur, perpeti cidium
Abbreviated transcription (Latin):
conuellere ñ potest quietem utł cȩ¬
& incredibili apparatu ꝓpofectus
oceam circa prospectum brrtanne
restiut/ Cumq ibi imoceNo belli¬
num brntannorũ regis filium. qui
a patre pulsus cum paucis oberra¬
bat in deditionem recepissed: aes¬
ciente belli materia romam rediit¬
¶Hisdem autẽ dieb iudei qui iam
tunc ob passionem xp̃i meritis ubiꝙ
cladib exagitabantur. apud aler¬
ariam seditione excitata profligai
cede atq urbe pulsi: exprom̃darĩ
quȩrelarum causa. filonem quin¬
dam uirum sane in pͥmis eruatũ
legatum ad cesarem miscrunt.
ed caligola cum om̃ib hommib

Expanded text:
conuellere quietem nontur. O beata germina temporis Christiconuellere quietem nontur. O beata germina temporis Christiet incredibili apparatu profectus Oceani circa prospectum Britanniae litate generali feritas ieiuna conquenum Britannorum regis filium, qui a patre pulsus cum paucis oberrabat, in deditionem recepisset, deficiente belli materia Romam rediit. isdem autem diebus Iudaei, qui iam tunc ob passionem Christi meritis ubique cladibus exagitabantur, apud Alexandriam seditione excitata, profligati caede atque urbe propulsi, expromendarum querellarum causa Philonem quendam, uirum sane in primis eruditum, legatum ad Caesarem miserant. sed Caligula cum omnibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
ganis caligola regnare cępit: ma
homo om̃ium ante se flagitiosissimꝰ:
ut qui uere dignꝰ romanis blasphe¬
mantib & iudeis ꝑsẽustorib. pum¬
tor adhibitus uiderctur. hic ut bre¬
uiter magnitudinẽ crudelitatis eiꝰ
ex prom̃a: exclamasse fertursItinã
populus romanꝰ unam ceriicem ha-¬
beret IEt sepe etiam de conditione t̃e¬
porum suorum conquestus ẽ: qͦd nul¬
lis calamitatib publicis insignn
tur.Obeata germina timporis xp̃i¬
ani. quantum prȩualuistis in reb
humanis: ut etiam crudelitas ho¬
minis magis potuerit clades deside¬
rare qͣm inuenire. Lece de tranquil¬
litate gemorali feritas ienina conque¬
ritui: furor impnis intus seua sedens
suꝑ arma & centũ unctus a enis pꝰt
tergum nodis fremit horridus ore
cruento. Serui rebelles & fugitm
gladiatores ꝑterruere romam. euer¬
tere rtaliam siciliam delenerunt:
iam pene uniu̾so humano generi
toto orbe menendi. In dieb autem
salutis hoc ẽ. temporib xꝑians:

Expanded text:
Gains Caligula regnare coepit mansituor, homo omnium ante se flagitiosissimus et qui uere dignus Romanis blasphemantibus et Iudaeis persecutoribus punitor adhibitus uideretur. hic, ut breuiter magnitudinem crudelitatis eius expromam, exclamasse fertur utinam populus Romanus unam ceruicem haberetporum suorum questus est, quod nullis calamitatibus publicis insigntur. O beata germina temporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus humanis, ut etiam crudelitas hominis magis potuerit clades desiderare quam inuenire! ecce de tranquillitate generali feritas ieiuna conqueritur; furor impius intus Saeua sedens super arma et centum uinctus aeuis Post tergum nodis fremit horridus ore cruento. serui rebelles et fugitiui gladiatores perterruere Romam, euertere Italiam, Siciliam deleuerunt, iam paene uniuerso humano generi toto Orbe metuendi; in diebus autem salutis, hoc est temporibus Christianis,
Abbreviated transcription (Latin):
putatur ẽe. factum quod de al¬
tharithrege refertur. fama ẽ. enui
tunc eundem regem ꝑ spoletum be¬
neuentũ ꝑuenisse. eandemq res¬
extremam italiȩ ciuitat̃e uicin̾am
siciliȩ ꝑambulasse. Et quia ibide
intra maris undas co lumna qus̃
cuspide tetigisse dicens. Usq bic
runt langobardorũ fines. Quȩ co¬
iumna uisq bodie dicitur ꝑsistere:
& columna autharith appellari.
uit autẽ primꝰ langõ¬
bardorum dux in beneuento

Expanded text:
putatur esse factum, quod de Authari rege refertur. Fama est enim, tunc eundem regem per Spoletium Beneventum pervenisse eandemque regim, extremam Italiae civitatem vicinam Siciliae, perambulasse; et quia ibidem intra maris undas columna quaedacuspide tetigisse, dicens: "Usque hic erunt Langobardorum fines". Quae columna usque hodie dicitur persistere et columna Authari appellari. 33. Fuit autem primus Langobardorum dux in Benevento
Abbreviated transcription (Latin):
Nno imperii eius quinto inter
theram & therasiam. insula
de profundo emicuit: trignta sta¬
diorum spacium extenta.
Nno elusdem septimo sub ꝓcura.

Expanded text:
nno imperii eius quinto inter Theram et Therasiam insula de profundo emicuit triginta stadiorum spatio extenta. Anno eius septimo sub procura
Abbreviated transcription (Latin):
mnum luctando adu̾sario presti¬
tisset. coronamq: laboris exegis¬
set: iubet alexander eundem cet̾a
fortuna obtin̾eret: nichil omniũ
fore quod sibi petenti rex negaret.
felicior: rei̾tuturad regem coronai
se ciuem ꝓfiteretur: chytomachũ¬

Expanded text:
mum luctando adversario praestitisset coronamque laboris exegisset, iubet Alexander cetera quoquefortuna obtineret, nihil omnium fore quod sibi petenti rex negaret. felicior foret, revertitur ad regem coronandse civem profiteretur, ut illu
Abbreviated transcription (Latin):
stes suos statim aggrediendo cos¬
terebat. Nam supra quend̾a suũ
adu̾sarium rhenum transgres¬
sus cum uno tantũ satellite suo
irruit: eumq in suo cubitulo re¬
sidentem cũ sins truidauit. Bel¬
la qͦ: multa cũ saxonib. & maxi¬
me cũ rathodo frisonũ rege for¬
titer gessit. hic & alios filios ha¬
buit. s ex his p̃cipuus karolus
extitit: qui ei post in pͥncipatu
successit.

Expanded text:
stes suos statim adgrediendo conterebat. Nam supra quendam suum adversarium, Rhenum transgressus, cum uno tantum satellite suo inruit eumque in suo cubiculo residentem cum suis trucidavit. Bella quoque multa cum Saxonibus, et maxime cum Ratpoto Frisionum rege fortiter gessit. Hic et alios filios habuit; sed ex his praecipuus Carolus extitit, qui ei post in principatu successit.
Abbreviated transcription (Latin):
solus pimitus ẽ. Prouocauitq in se
uno ad utrunq diuinũ uigilare
iudicium: quando & cum sꝑauit
adiutus. & cum contempsit occis
est. Int̾ea cum a theodosio imꝑatore
seniore singulu potissimis infantũ
cura & disciplina utriusq palatii
cõmissa ẽẽt. hoc ẽ. rufino orientali
aule. stiliconi octidentalis imperii:
quid uterq: egerit. quidue agerẽ
conatus sit. exftus uttriusq docuit.
cum alius sibi alius filio suo affectas
regale fastigium. ut rebus repente
turbatis necessitas rei publice scelus
ambitus tangeret.barbaras gentes

Expanded text:
s ipse punitus est probauitque in se s ipse punitus est probauitque in se uno, ad utrumque semper diuinum uigilare iudicium, quando et, cum sperauit, adiutus et, cum contempsit, occisus est. Interea cum a Theodosio imperatore seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes
Abbreviated transcription (Latin):
iu militum destituti. in diuersa
fugerunt. ¶Guldo & ipse fuga mo¬
litus: arrepta naui inaftum pro¬
uectus. ac deinde reuocatus iN
affricam ẽ. Post aliquot dies: straz¬
gulatus interiit. Periclitaremur
sub tantoru miracłorum relatu.
quasi prȩsumpta mentiendi im¬
pudentia: nisi adhuc tiocemñ nr̃am
sonscientia eorum qui interfuere
prȩcurreret. Nulle aguntur in¬
sidiȩ. nulla correptio. Septuagin¬
ta milia hostium uincuntur: pene
siune pugna fugit nictus ad temp̃.
Ne plus audeat uictus uatus. trans¬
portatur indiu̾sum locum: ut nes¬
uat frater occidi. qui uindicatur oc¬
iso ESane idem mascezeiel elatus
rerum scłarium insolentia: pꝰt ha¬
bito sc̃orum consortio. cum quib
autte adeo militans uicerat. etiam
eccłiam temerare ausus: atq: ex ea
quosdam ñ dubitauit extrahere.
Secuta ẽ. pena sacrilegum¶ Nam
iisdem suꝑstitib atq insultantib
quos ab eccłia ad pęnam protraxe¬
rat: post aliquantũ tempus ipse¬

Expanded text:
tu militum destituti in diuersa tu militum destituti in diuersa fugerunt. Gildo et ipse fugam molitus arrepta naui ut in altum prouectus ac deinde reuocatus in Africam est, post aliquot dies strangulatus interiit. periclitaremnr sub tantorum miraculoram relatu quasi praesumpta mentiendi inpudentia, nisi adhuc uocem nostram conscientia eorum, qui interfuere, praecurreret. nullae aguntur insidiae, nulla corruptio; septuaginta milia hostium uincuntur paene sine pugna; fugit uictus ad tempus, ne plus audeat uictor iratus; transportatur in diuersum locum, ut nesciat frater occidi, quo uindicatur occiso. sane idem Mascezei elatus rerum secundarum insolentia, posthabito sanctorum consortio, cum quibus antea Deo militans uicerat, etiam ecclesiam temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitauit extrahere. secuta est poena sacrilegum. nam isdem superstitibus atque insultantibus, quos ab ecclesia ad poenam protraxerat, post aliquantum tempus solu
Abbreviated transcription (Latin):
ies angustas transgredi uelit: insis¬
cente nocte beatum ambrosiũ ep̃m
mediolani paulo aute defunctum
ꝑ somniũ sibi uidere uisus est: si¬
qnificantẽ manu & impacto ad hu¬
mum ter baculo dicentẽ. hi hic
ha quod ille prudenti coniecta
intellexit merito annuntiantis fide
uictoriȩ. uerbo locum. numero diẽm
significari: subsistit. ac tercio demũ
die pͦt noctem orationib aut̃e ym¬
misq ꝑuigilem ab ipsis cȩlestium
sacram̃torum mysteriis in hostem
qrcũfusum ꝓcedit. Et cum ad eos
qui pͥmi occurrerant ꝑia pacis uer¬
ba iactaret: signferum quendam
insolent̃ obsistentẽ etiam iamq pu¬
gnam excitantem gladio ꝑcussit in
brachio: eumq manu debilem ipso
uulnere coegit pronum inclinare
uexillum. Quo uiso relique cohorteᷤ
deditionem iam fieri pͥorum esti¬
mantes: certatim sese ad mascerie¬
lem signis tradidere conu̾sis. Bar¬
bari quorũ magn̾a multitudinem
gildo ad bellum deduxerat: defec¬

Expanded text:
lis angustias transgredi uellet: incurlis angustias transgredi uellet: incurrente nocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem circumfusum processit; et cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insolenter obsistentem et iamiamque pugnam excitantem gladio percussit in bracchio eumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso reliquae cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conuersis. barbari, quorum magnam multitudinem Gildo ad bellum deduxerat, defec
Abbreviated transcription (Latin):
centia contentus. qm ambitũ regie
affectationis infractus. Huic maste¬
hel frater fuit: qui nouarũ rerum
tis apud affricanam militia duob
filiis adolescentib in italia redit
Guldo & absentiam fr̃is. & p̃sentiã
filiorũ eius suspectam habens: ado¬
lescentes dolo circũuentos int̾fectt.
Ad hunc iam in hostem bello in se
prie orbitatis recens dolor pollicebat
Igitur masceshel iam inde a theode¬
sio sciens quantũ in rebus desꝑatil¬
simis oratio hominis ꝑ fidem xp̃i
aclem̃tia dei impetraret: caprat¬
am insulam adiit. unde secum sc̃os
seruos dei aliquot ꝑ motos p̃cib
sumpsit. Cum his orationib atł¬
niis. psalmis. dies noctesq contim¬
ans: sine bello uiccoriam merure.
ac sinecede iuudictam. Ardaho
fluminis nom̃ ẽ: quod fluit unti
thebastem & odmeodoram auita¬
tes. Ubi cum parua mani hoce
cum quinq milib ut anint mi¬
castra metatus. cum int̾iecta mora ex
adere loco oppositasq preiacentes ual¬

Expanded text:
centia contentus, quam ambitu regiae centia contentus, quam ambitu regiae affectationis inflatus. Huic Mascezel frater fuit, qui novarum rerum tis apud Africanam. militiam duobus filiis adulescentibus in Italiam rediit. Gildo, et absentiam fratris et praesentiam filiorum eius suspectam habena, adulescentes dolo circumuentos interfecit. ad hunc iam ut  fore propriae orbitatis recens dolor pollicebatur. Igitur Mascezil jam inde a Theodosio sciens, quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per fidem Christi a Clementia Dei impetraret, Caprariam insulam adiit, unde secum sanctos servos Dei aliquot permotos precibus suis sumpsit: cum his orationibus, jejuniis, psalmis dies et noctes continuans, sine bello victoriam meruit, ac sine caede vindictam. Ardalio 565 fluminis nomen est, quod fluit inter Thebastem et Metrideram civitates: ubi cum parva manu, hoc est, cum quinque millibus ut aiunt mistium castra metatus, cum interjecta mora exdere loco oppositasque praeiacentis ual
Abbreviated transcription (Latin):
diem obiit.
Nno ab urbe condita millesimo¬
.cͦ.xl. nono: archadius augustus
cinꝰ nunc filius theodosius orientẽ
regit. & honorius augustus frater
eiꝰ cui nunc rem publicam innitit᷑:¬
.xͦl. scd̾o loco cõmune imꝑium. di¬
unsis tantũ sedib tenere cęꝑunt. Ui¬
xit itaq archadius post patris exces
theodosio filio paruo ad modũ mori¬
ens tradidit. Interea gildo comes
qui mitio regni eorum affricȩ prȩ¬
erat: simul ut defunctũ theodosiũ¬
comperit. sicut quidam i̾erunt qua¬
dam ꝑmotus inuidia: affricam ouei¬
talis imꝑii partib iungere moltꝰ
est ¶Siue ut alia tradit opinis. mi¬
nimam in paruulis spem fore ar
bitratus: prȩsertim cum absꝙ hioñ
facile antea quisqͣm pusillus mim¬
ꝑio relictus ad maturitatẽ uirilis ea¬
tis uenerit. & isti prope modũ sol
uoniuesuiantur: quos ob egregiam pa¬
tris ac suam fidem & diuisos & desti¬
arcem a socierate iei publice sibi u¬
surpare ausus ẽ: gentili magis li¬

Expanded text:
diem obiit. Anno ab Vrbe condita MCXLVIIII Arcadius Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus frater eius, cui nunc respublica innititdo loco, commune imperium, divisis tantum sedibus tenere coeperunt: vixitque Arcadius post patris excessTheodosio filio suo parvo admodum, moriens tradidit. Interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae praeerat, simul ut defunctum 564 Theodosiucomperit, sive, ut quidam ferunt, quadam permotus invidia, Africam Orientalis imperii partibus jungere molitus est: sive, ut alia tradit opinio, minimam in parvulis spem fore arbitratus, praesertim cum absque his non facile antea quisquam pusillus in imperio relictus, ad maturitatem virilis aetatis evaserit, istique propemodum soli inveniantur, quos ob regiam patris ac suam fidem et divisos et destiexemptam a societate reipublicae usurpare ausus est Gildo, gentili magis li
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiam parua sustinuisse fateati
Aut qui ñ intelligit dm̃ nec mecuss.
quom ñ iuste ista & quid̃e parua
sustinuit: Que cum ita sint: illid
tam̃ clem̃tia dei. eadem pietate qud
dudum predixerat ꝓcurauit: ut
scđm euangłium suũ qͦ incessabll̃¬

Expanded text:
uel etiam parua sustinuisse fateatur? uel etiam parua sustinuisse fateatur? aut qui se non intellegit Deumque non metuit, quomodo non iuste ista et quidem parua sustinuit ? quae oum ita sint, illud tamen clementia. Dei eadem pietate, qua dudum praedixerat, procurauit, ut secundum euangelium suum, quo incessabil
Abbreviated transcription (Latin):
punitũ foret. atq ipsis scelerib plis
liceret: ꝓdita pirenei custodia clau¬
strisq patefactis. cunctas gentes qui
ꝑgallias uagabantur. hispaniarum
ꝓuintiis immittunt: his demq ips
adiungunt᷑. Ubi ad dictis aliquandu
magnis cruentisq discursib. post
graues seruorũ hominũq uastatio¬
nes. de quib ipsos quoq mͦ penna:
habita sorte & distributa usq ad mine
possessione consistunt. Multa nunc
in de huiꝰmodi reb loquendi facultã
foret : si ñ scd̾m om̃s homines apud
uniꝰcuiꝰq m̃tem conscientia secreta
loqueretur. Itrupte sunt hispanie et¬
de: stationesq passe sunt. Nichil no¬
uum. hoc enu ꝑ bienuium illud
qͦd hostilis gladius seuit sustinueri
passe fuerant a romanis. qͦd etĩa sub
galieno imꝑatore ꝑ annos prope mo¬
dum .xii. germanis euertib exepr̃.
Ueruntam quis ñ siquis sui suora
actuum uł etiam cogitationũ consũ
iudicia dei metuit. iuste omĩa pasẽ

Expanded text:
punitum foret, atque ipsi sceleri plus punitum foret, atque ipsi sceleri plus liceret, prodita Pyrenaei custodia claustrisque patefactis, cunctas gentes quae per Gallias vagabantur, Hispaniarum provinciis immittunt, iisdemque ipsi adjunguntur, ubi actis aliquamdiu magnis cruentisque discursibus, post graves rerum atque hominum vastationes, de quibus ipsos quoque modo poenitet, habita sorte et dipossessione consistunt. Multa nunc mihi de huiuscemodi rebus loquendi facultas foret, si non secundum omnes homines apud unius cuiusque mentem conscientia secreta loqueretur. inrnptae sunt Hispaniae, caedes uastationesque passae sunt: nihil quidem nouum, hoc enim nunc per biennium. illud, quo hostilis gladius saeuiit, sustinuere dam annos passae fuerant a Romanis, quod etiam sub Gallieno imperatore per annos propemodum duodecim Germanis euertentibus exceperunt. uerumtamen quis non se, qui sui suorumque actuum uel etiam cogitationum conscius indicia Dei metuit, iuste omnia passum
Abbreviated transcription (Latin):
num tueri sese patriam sũa moliti
sunt. Quod ip̃so geste rei ordine patuit.
Nam tiranind̾e nemo nisi celertter
maturata secrete inuadit & publice
armat. cuiꝰ summa ẽ. assumpto di¬
ademate aut purpura. inderi ante¬
qͣm suri. hi uͦ pltirimo tempore ser¬
uulos tantos suos propriis presidiis
colligentes. ac uernaculis alentes sup¬
tibus: nec dissimulato ꝓposito absq
cuiꝰ qͣm inquietudine ad pirenei clau¬
stra tendebant. Adu̾sus hos constan¬
tinus constantẽ filium suũ ꝓ dolor
ex monacho cȩsarem factũ: cum bar
atq: in militiam allecti honoriati
uocabantur. in hispanias misit.
hinc apud hispanias pͥma mali labs¬
fuit. Nam int̾fectis illis fr̃ib quitu¬
tar pͥuato ꝓresidio pirenci alpes mo
uebantur: lns barbaris quib in pre¬
cium uictoriȩ pͥmum prȩdandi mpi
lestinis campis licentia data. dehme
supͣ dicti moniis claustrorũq eiꝰcura
ꝑmissa ẽ: remota rusticanorũ forl

Expanded text:
m et barbaros tueri sese patriamque suam moliti m et barbaros tueri sese patriamque suam moliti sunt. quod ipso gestae rei ordine patuit. nam tyrannidem nemo nisi celeriter maturatam secrete inuadit at publice armat , cuius summa est assumpto diademate ac purpura uideri antequam sciri; hi uero plurimo tempore seruulos tantum suos ex propriis praediis colligentes ac uernaculis alentes sumptibus nec dissimulato proposito absque cuiusquam inquietudine ad Pyrenaei claustra tendebant. aduersus hos Constantinus Constantem silium suum, — pro dolor! — ex monacho Caesarem factum, cum barbatque in militiam allecti Honoriaci uocabantur, in Hispanias misit. hinc apud Нispanias prima mali labes. nam interfectis illis fratribus, qui tutari priuato praesidio Pyrenliebantur, his Barbaris 578 quasi in pretium victoriae, primum praedandi in Palatinis campis licentia data; dehinc supradicti montis claustrorumque ejus cura permissa est, remota rusticanorum fideli
Abbreviated transcription (Latin):
dicio uelut speciale pignus obsidẽ
roma tradiderit. ita uncta poten¬
tissimi barbari comugio regiꝰ multo
rei publicȩ cõmodo fuit. Interea
ante biennium romane irtupti¬
onis: excitate ꝑstilicone gentes ala¬
norum ut dixi sueuorũ. uuandalo¬
rum. multȩq cum his: aliȩ francoᷤᷤ
ꝓterunt. rhenum transeuirt. gal¬
lias inuadunt: directoq impetu
pireneum usq: ꝑueniunt. Cuius
obice ad tempꝰ repulsȩ: ꝑ cireũ iacen¬
tes ꝓuintias refundiutur. his per
gallias bacantib: apud britanniaᷤᷤ
gratianꝰ mnuniceps eiꝰdem insulę
tirannꝰ. creatur & occiditur. huiꝰ lo¬
co constantinꝰ ex infami milicia ꝓ¬
pter solam spemꝰ no muiiis: sine me¬
rito uirtutis eligitur. Qui continuo
ut inuasit imꝑium: in gallias trazi¬
siit. Ubi sepe a barbaris incertis fe¬
derib illusus. detrim̃to magis rei¬
publice fuit. Misit in hispanias ui¬
dices. Quos cũ ꝓuintie obȩdienter

Expanded text:
dicio velut speciale pignus obsidem dicio velut speciale pignus obsidem Roma tradiderit, ita juncta potentissimo Barbari regis conjugio, multo reipublicae commodo fuit. Interea ante biennium Romanae irruptionis, excitatae per Stiliconem gentes Alanorum, ut dixi, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae, Francos proterunt, Rhenum transeulias invadunt, directoque impetu Pireneum usque perveniunt, cujus obice ad tempus repulsae per circumjacentes provincias refunduntur. His per Gallias bacchantibus, apud Britannias Gratianus municeps ejusdem insulae tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis, sine merito virtutis, eligitur. Qui continuo ut invasit imperium, in Gallias transiit. Ibi saepe a Barbaris incertis foederibus illusus, detrimento magis reipublicae fuit. Misit in Hispaniam dices: quos cum prouinciae oboedienter
Abbreviated transcription (Latin):
incendio. s ne tanto quidem quan¬
tum in seꝑtingentesimo conditio¬
nis eiꝰdeni anno casus effecerat.
Nam si ex neronis imꝑatoris sui
nulla comparatione ȩquiꝑabitur
scd̾m id quod excitauerat lasciuia
pͥncrpis: hoc quod nunc intulit
ira uictoris. Neq gallorum memi¬
nisse in huiꝰmodi collatione debeo:
forte dubitaree ad correptionẽ suꝑ¬
bȩ & misere ciuitatis hostib fuisse
ꝑmissum: eodem tempore clarissi¬
ma urbis loca fulminib dirupta
sunt: que inflammnari ab hostib
nequiuerunt.
Nno ab urbe condita millesimo
cum facta ẽ. Cuiꝰ rei quanuis recensi
memoria sit: tam̃ si quis ipsius po:
ipsi fatentur arbitrabitur: nisi ali¬
quantis adhuc extantib ex incen¬
dio rumis forte doceatur. In ea ir¬
ruptione placidia theodosii pͥnci¬
pis filia. archadii & honorii imꝑa¬
toris soror ablata: a thaulfo alarici
ꝓpͥimqͣuo capta. atq in uxorem as¬
sumpta. quasi eandem diumo u¬

Expanded text:
incendio sed ne tanto quidem quanincendio sed ne tanto quidem quantum septingentesimo conditionis eius anno casus effecerat. nam si exhibitam Neronis imperatoris sui nulla conparatione aequiperabitur secundum id, quod excitauerat lasciuia principis, hoc, quod nunc intulit ira uictoris. neque nero Gallorum meminisse in huiusmodi conlatione debeo, forte dubitaret ad correptionem suemae civitatis hostibus fuisse permissum, eodem tempore clarissima Urbis loca fulminibus diruta sunt, quae inflammari ab hostibus nequiverunt. ab Urbe condita MCLXIV, cum facta est: cujus rei quamvis recens memoria sit, tum si quis ipsius popuipsi fatentur, arbitrabitur, nisi aliquantis adhuc exsistentibus ex incendio ruinis forte doceatur. In ea irruptione Placidia, Theodosii principis filia, Arcadii et Honorii imperatorum soror, ab Ataulpho, Alarici propinquo, capta est, atque in uxorem assumpta, quasi eam divino ju
Abbreviated transcription (Latin):
paulisꝑ retentus: ac deinde int̾fec¬
tus ẽ. Tanta uͦ multitudo captiuo¬
rum gothorum fuisse fertur: ut ui¬
lissimarũ pecudum mͦ singulis anͣ¬
reis passim greges hominum uen¬
derentur.S nichil suꝑesse: dum
de eodem populo sinit dñs. Nam
ilico cunctis qui emebantur mori¬
entib: quod̃ improbi emptores eo¬
rum ñ impenderunt turpit̃ prę¬
tiis. expenderunt ini scđiter sepul¬
turis. Igitur ingrata roma quoq
situt ñ sentit. ñ ad remittenda. sed
ad reprim̃dam idolatrie p̃sump¬
uonem iudicis dei obliquam mi¬
sca̾iam. ita continuo propt̃ unuorũ
mortuorũq sc̃orum piam recorda¬
tionem dei iram passura ñ plenã
si forte confusa penireat. & ꝑ expe¬
rientiam fidem discat: ab incur¬
su balarici regis & hostiss xp̃iani
aliquando ad tempꝰ spacio defertur
queat: tercia die barbari quã in¬
gressi urbem fuerant sponte disce¬
dunt. facto tam̃ aliqͣntarum ediũ

Expanded text:
ac paulisper retentus, deinde interfecac paulisper retentus, deinde interfectus est. Tanta vero multitudo captivorum Gothorum fuisse fertur, ut, vilissimarum pecudum modo, singulis aureis passim greges hominum venderentur. Sed nihil superesse Deus de eodem populo sinit. Nam illico cunctis qui emebantur morientibus, quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. Igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit, non ad remittendam, sed ad reprimendam idololatriae praesumptionem, judicis Dei obliquam misericordiam, ita continuo propter vivorum mortuorumque sanctorum piam recordationem, Dei iram passura non plenam, 571 si forte confusa poeniteat, et per experientiam fidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis, sed Christiani, aliquantulo ad tempus spatio, differturqueat? Tertia die barbari quam ingressi Vrbem fuerant sponte discedunt, facto quidem aliquantarum aedium
Abbreviated transcription (Latin):
radagasum. in fessolanos moml
coegitꝰ: eiusq scd̃m eos qui par¬
cissime referunt .ec. milia ho¬
minum inopum consilii & cib
in arido & aspero montis nigd
urgente undiq timore concludi:
agminaq quib dudum angu¬
sa uidebatur italia. latendi spe
munum ac paruum uerticem
rrudit. Quid multis morer: Non
disposita in bellum actes Suaet
p̃tulerit. ñ cedis acta. ñ sanguis
effusus ẽ: ñ postremo quod infe¬
licitatis loco deputari solet. dam¬
na pugne fuerint euentu cõpen-¬
sara uĩctorie. Edentib bibentib.
ludentib ꝙ nr̃is: tanti illi tamq
immanes hostes. esurientes. sitien¬
tes. languentesq confecti sunt. Par¬
gatum sciant quem timuere roma¬
ni. illũq: idolatram suũ cuniꝰ sacri¬
ficia se magis ꝑtimescere qͣm arma
fingebant᷑: nisi prelio uictum ac
umctum sub ugo cathenisq des¬
piciant. Ig rex redagasuis solus sp̃e
fuge sumens: clam suos deseruit.
atq: in nr̃os incidit. Aquib captꝰ

Expanded text:
Radagaisum in Faesulanos montes Radagaisum in Faesulanos montes cogit eiusque — secundum eos qui parcissime referunt — ducenta milia hominum inopum consilii et cibi in arido et aspero montis iugo, urguente undique timore concludit agminaque, quibus dudum angusta uidebatur Italia, latendi spe in unum ac paruum uerticem trudit. quid multis morer ? non disposita in bellum acies fuit, etulit, non caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo quod felicitatis loco deputari solet damna pugnae eventu compensata victoriae; edentibus, bibentibus, ludentibusque nostris, tanti illi tamque immanes hostes, esurientes et sitientes languentesque confecti sunt. Pargatum sciant: quem timuere Romani: illumque idololatram suum, cujus sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine praelio victum ac vinctum sub jugo catenisque despiciant. Igitur rex Rhadagaisus, solus spem fugae sumens, clam suos deseruit, atque in nostros incidit, a quibus captus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia fauorem deorum sacrificioꝵ
obsequiis inuitaret: immodatio
cedes sine fructu em̃dationis arsis¬
sec. & error nouissimꝰ peior prore
creisset. qͣndoquidem in pagani
& idelatre manꝰ incidissent: ñ solu
pagam residuis de instaurando
cultu idolorum ẽet indubitata
ꝑ suasio. s etiam xp̃ianis ꝑiculosa
confusio: cum & hi terrerentur ure¬
iudicio. & illi confirmarent᷑ exe¬
plo. Qũa obrem nestissimꝰ dispensa¬
tor humani generis deus. perire pa¬
ganum hostem uoluit: & xꝑiami
phemantesq romam & illo con¬
funderentur ꝑdito. & hoc iuniren¬
tur immisso: maxime cum imꝑi¬
toris honorii admiranda in regi
tur quid̃e adu̾sus illum immanis¬
simum hostem radagasum: alior
hostium cum copiis suis inclina¬
ti ad auxilium animi. Assunt ul¬
dni & parus hunorum & gothoꝵ
duces. presidio rom anoru. Sedñ
sinit deus rem potentiȩ sue: ur¬
tirte hominũ ac maxime hosti¬
um uideri. Cont̾ritum animitꝰ

Expanded text:
quia fauorem deorum sacrificiorum quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christiphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege tur quidem aduersus immanissimum illum hostem Radagaisum aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. adsunt Vldin et Sarus, Hunorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum; sed non sinit Deus rem potentiae suae uirtutem hominum ac maxime hostium uideri. conterritum diuinitus
Abbreviated transcription (Latin):
te: fit omiumpagauorũ in urbe uma¬
concursus. hostem ẽe. cũ utiq copia
uirium. tum maxime p̃sidio deorũ
pountem. Urbem aut̃e ideo destitu¬
tam. & mature ꝑtturam: quia dec̾
& sacra ꝑdiderit. Magnis quereł
ubiꝙ: agitur: & continuo de repe¬
teridis sacris celebrandisq: rractatur.
feruent tota urbe blasphemie: uul¬
go nom̃ xp̃i. tanqm lues aliqua pre¬
sentium temporũ opprobriis ingra¬
uatur. Itaq meffabili iundicio dei
q: ꝑmitti hostes qui insuadbilem
solito flagris coarnerent. ñitamen
eos qui indiscrete cunctos intemꝑa¬
ta cȩde delerent. duo tunc gothorũ
populi cum duob potentissimis
regib suis: ꝑ romanas ꝓuintiaᷤ
bachabantur. Quorũ unuiꝰ apianꝰ
trore dei mitis in cedes. Alius
saturabili trudelitate ipsqͥm dd
amaret iuede. Et hic ian sinur̃¬
ceptus italię: romam proximone¬
mentem t̾rore quassabat. Itaq
si huic ultionis potestas ꝑmitte¬
retur: quem romani obhoe pre¬
cipue tum̃dum arbitrabantur

Expanded text:
te fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum probris ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei que permitti hostes, qui insuadibilem solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum populi cum duobus potentissimis regibus suis per Romanas prouincias bacchabantur: quorum unns Christiatimore Dei mitis in caede, alius saturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede, et hic iam sinu receptus Italiae Romam e proximo trementem terrore quassabat. itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nib. diuersisq innumeris creden¬
tium popłis repleutur. laudanda
talione nr̃i tante gentes agnitio¬
nem ueritatis acceperint. quam
inuenire utiq nisi hac occasione
ñ possent. Quid enim dampniẽ.
axp̃iano ad uitam et̾nam inhian¬
t. huic scł̃o quolibet tempore
& quoquo facto abstrahi: Quid
autẽ lucri ẽ. ꝓagano in medio x¬
anorum adu̾sus fidem obdurato.
si paulo diutius diem protrahat
quandoq morituro. cui desperata
conu̾sauo ẽ: Et quia meffabilia st̃
iudicia dei. que nec scire om̃ia nec
explere que scimus possumꝰ: brem¬
ter expresserim correptionẽ iudicis
dei quo quo pacto accidat. iuste su
Nno ab urbe condita millesimo¬
.cͦ.lxͫͦ.u: honorius imꝑator
uidens tot oppositis tirannus nich

Expanded text:
nibus diuersisque innumeris credennibus diuersisque innumeris credentium populis replentur, laudanda tione nostri, tantae gentes agnitionem ueritatis acciperent, quam inuenire utique nisi hac occasione non possent. quid enim damni est Christiano ad uitam aeternam inhianti, huic saeculo quolibet tempore et quoquo pacto abstrahi? ..quid autem lucri est pagano in medio Christianorum aduersus fidem obdurato, si paulo diutius diem protrahat, quandoque morituro, cui desperata conuersio est? Et quia ineffabilia eunt iudicia Dei, quae neo scire omnia nec explicare quae scimus possumus, breuiter expresserim, correptionem iudicis Dei, quoquo pacto accidat, iuste susAnno ab Vrbe condita MCLXV Honorius imperator, uidens tot oppositis tyrannis nih
Abbreviated transcription (Latin):
cessabiliter in unam ciuitatẽ fugite
baris mercennariis. m inistris ac de¬
fensorib utebatur. hotunc ipsi
ułtmo offerebant. Et qui auferre oĩa
int̾fectis om̃ib poterant: p̾articu¬
lam stipendii ob mercedem serui¬
tii sui. & transuecti oneris flagita¬
bant. & hoc quidem: aplurimis fac¬
tum ẽ. Qui ait̃ẽ ñ credider̃t euan¬
głio dei quasi contumaces. uel si eti¬
am ñ audierunt dupplicit̃ contu¬
maces. & ñ dederunt locum re: iu¬
ste a suꝑueniente ira comp̃hensi &
oppressi sunt. Quanqͣm & post hoc
quoq continuo barbari exetrati gla¬
dios suos ad aratra conu̾si sunt : re¬
siduosq romanos ut socios mͦ & a¬
micos fouent. Ut inueniant᷑ int̾ eos¬
iam quidam romani:qui mallent
int barbaros pauꝑem libertatem
qͣm int̾ romanos tributariam sol¬
licitudinẽ sustinere. Quanqͣm si ad
hoc solum barbari romanis finibꝰ
immissi forent: quod uulgo ꝑ ori¬
entem & occidente eccłie xꝑi himis¬
& sueuis uuandalis & burgundio¬

Expanded text:
erint in una ciuitate, fugite baris mercennariis ministris ac defensoribus uteretur. hoc tunc ipsi ultro offerebant; et qui auferre omnia interfectis omnibus poterant, particulam stipendii ob mercedem seruitii sui et transuecti oneris flagitabant. et hoc quidem a plurimis factum est. qui autem non crediderunt enangelio Dei quasi contumaces, uel si etiam non audierunt dupliciter contumaces, non dederunt locum irae, iuste a superueniente ira conprehensi et oppressi sunt. quamquam et post hoc quoque continuo barbari exsecrati gladios suos ad aratra conuersi sunt residuosque Romanos ut socios modo et amicos fouent, ut inueniantur iam inter eos quidam Romani, qui malint inter barbaros pauperem libertatem, quam inter Romanos tributariam sollicitudinem sustinere. quamquam si ob hoc solum barbari Romanis finibus inmissi forent, quod uulgo per Orientem et Occidentem ecclesiae Christi Hunis Suebis Vandalis et Burgundio
Abbreviated transcription (Latin):
inter se barbarorum crebris dila¬
cerationib: cum se inuicem gotho¬
rum cunei duo. deinde halam atq:
chuni uariis cedib põpulabantur.
Radagasus om̃ium antiquorũ pre¬
sentiumq hostium longe imma¬
nissimꝰ: repentino impetu totam
inundauit italiam. Nam fuisse
in populo eiꝰ: plusqͣm. ccͦ. milia go¬
thorum ferunt̃. Hic supra hancͦ
incredibilem mulcitudinẽ indo¬
inttamq uirtutẽ paganꝰ & scitha
erat: qui ut mos est barbaris eisd̾e
geutis omñe romani generis san¬
guinem diis sin ꝓpinare deuoue¬
rat. hoc g romanis aptib imminen¬

Expanded text:
inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, deinde Alani atque Huni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis a
Abbreviated transcription (Latin):
ille immisit. hic fouit: Taceo de ala¬
rico rege cum gothis suis sepe uicto.
sepe concluso: semꝑq: dimisso. Ta¬
ceo de infelicib bellis. apud polen¬
tiam gestis cum barbaro & pagano
ut pugnaret exortum ẽ. Lum qͥd̾e
ostendente in breui dei iudicio. &
quid fauor eiuii possit. & quid ultio
egeret plignantes uicimus. uic¬
tores uicti sumus. Taceo de ipsorũ¬

Expanded text:
ille immisit, hic fovit. Taceo de Alarico rege cum Gothis suis saepe victo, saepe concluso, semperque dimisso. Taceo de infelicibus bellis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano ut pugnaret extortum est: cum quidem ostendente in brevi judicio Dei, et quid favor ejus posset, et quid ultio exigeret, pugnantes vicimus, victores victi sumus. Taceo de ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq eruditus. quãqͣm ipse nec
publice legeret. nec insi sũmisse &
incõmune cantaret. Erga pauꝑes
sustentandos & gratinit᷑am libera¬
litatem quã greci elemosinã uocañ
& in suo regno id facere ꝓcurauit:
uerũ trans maria in sy. riam & e¬
gyptum atq africam. ierosolimis.
alexandrie atq cartagini. ubi xp̃i¬
anos in pauꝑtate inuere compe¬
rerat. penurie illorũ compatiens

Expanded text:
admodum eruditus, quamquam ipse nec admodum eruditus, quamquam ipse nec publice legeret, nec nisi submissim et in commune cantaret. 27. Circa pauperes sustentandos et gratuitam liberalitatem, quam et in suo regno id facere curaverit, verum trans maria in Syriam et Aegyptum atque AAlexandrie atque Kartagini, ubi Christianos in paupertate vivere compererat, penurie eorum compaciens
Abbreviated transcription (Latin):
tate coluit. Ac propt̃ hoc pluri¬
mȩ pulcbritudinis basilic̃a aqͥs¬
gram extruxit. auroq & argen¬
to & luminarib atq ex ereᷤ soli¬
do cancellis & ianuis adornauit.
Ad cuiꝰ structuram colũpnas &
marmora cum aliunde habere
ñ posset: roma atq rauenna de¬
uehenda turauit. Eccł̃iam & ma¬
ne & uesꝑe. ttem nocturnis hons
e sacrificii tempore quo ad eum
ualitudo ꝑmiserat impigre fre¬
quentabat. Curabatq magnoꝑe.
ir omĩa quȩ in ea gerebantur cũ
maxima fierent honestate: editu¬
os creberrime comonens. ne quid
indecens aut sordidũ aut inferri
ant in ea remanere ꝑmitterent.
Sacrorũ uasorum ex auro & argen¬
to uestim̃torumq: sacerdotalium
tantã in ea copiam ꝓcurauit: ut
insacrificiis celebrandis ne ianito¬
rib quidem qui ultimi eccłastici
ordinis sunt priuato habitu mi¬
nistrare necesse fuisset. Legendi
atq psallendi disciplina diligentiᷤ¬
sime em̃idauit. Erat eñi ad modũ

Expanded text:
tate coluit, ac propter hoc pluritate coluit, ac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani extruxit, auroque et argento et luminaribus atque ex aere solido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora aliunde habere non posset, Roma atque Ravenna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, impigre frequentabat, curabatque magnopere, ut omnia quae in ea gerebantur, cum quam maxima fierent honestate; aedituos creberrime commonens, ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento, vestimentorumque sacerdotalium tantam in ea copiam procuravit ut in sacrificiis celebrandis ne ianitoribus quidem, qui ultimi aecclesiastici ordinis sunt, privato habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam diligentissime emendavit. Erat enim utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
facundus erat. ut etiam dicaculis
appareret./ Artes liberales studiosis¬
sime coluit. earũq doctores pluri¬
mũ ueneratꝰ: magnis afficiebat ho¬
norib. In discenda̾ gr̃amatica. petrĩi
pisanum diacoñe senem audium
In ceteris disciplinis: albim̃ cogno¬
m̃to alcumũ. Item diaconẽ de uri¬
tannia saxonici generis hominẽ
undecunq doctissimũ preceptorẽ
habuit. Apud quẽ & rechorice & di¬
aletice: p̃cipue tam̃ astronomie e¬
disccnde plurimũ & temporis &
laboris imꝑtiuit. Discebat arr̃e com¬
putandi. & intentione sagaci ħyde¬
rum cursum curiosissime rima¬
batur. Temptabat & scribere. tabu¬
lasq & codicellos ad hoc in lecto sub
cerincalib tircũ ferre solebat: ut
cũ uacuum tẽpus ẽẽt. manũ ht¬
teris effigiandis assuesceret. s pa¬
rum successit labor preposterus
ac sero inchoatus. Religionẽ xp̃i¬
anam qua ab ufantia fuerat im¬
bitus. scĩs sime & cũ summa pie¬

Expanded text:
facundus erat, ut etiam didascalus facundus erat, ut etiam didascalus appareret. Artes liberales studiosissime coluit, earumque doctores plurimum veneratus, magnis adficiebat honoribus. In discenda graPisanum diaconum senem audivit, in caeteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum item diaconum, de Britannia Saxonici generis hominem, virum undecunque doctissimum, praeceptorem habuit: apud quem et rhetoricae et dialecticae, praecipue tamen astronomiae ediscendae, plurimum et temporis et laboris impertivit. Discebat artem computandi, et intentione sagaci syderum cursus curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere, tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumferre solebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effingendis adsuesceret; sed parum successit labor praeposterus ac sero inchoatus. 26. Religionem christianam, qua ab infantia fuerat imbutus, sanctissime et cum summa pie