comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinto die ad casarem reuertit᷑. quaeq ibi ꝑspexisset renun¬
ciat. Dum in his Locis nauium parandarum causa caesar mo¬
ratur. ex magna parte morinoꝵ ad eum legati uenerunt
qui se de suꝑioris temporis consilio excus arent. quod hoĩes
barbari et nostrae consuetudinis imꝑiti bellum .p.r. fecissẽt.
seq ea quae imꝑasset et facturos pollicentur. haec sibi caesar
satis opportune sibi accidisse arbitratus quod neq post ter¬
gum hostem relinquere uolebat. Neq belli gerendi ꝑꝑ
anni tempus facultatem habebat neq has tantarum rer
occupationes britanni&e anteponendas iudicabat magñi
his numerum obsidum imꝑabat. quibus adductis eos in
rariis coactis contractisq quod satis eẽ ad duas portandas
Legiones esistimabat. quod praeterea nauium Longarum hẽ¬
bat. quaestori legatis praefectisq distribuit. huc accedebãt
xii. onerariae naues quae ex eo loco a milibus passuum octo

Expanded text:
, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renun, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuniat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Morinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti bellum populo Romano fecissent, seque ea quae imperasset facturos pollicerentur. Hoc sibi Caesar satis oportune accidisse arbitratus, quod neque post tergum hostem relinquere volebat neque belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in rariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII
Abbreviated transcription (Latin):
tus huc naues undiq ex finitimis regionibus et quam supe¬
riore aestate ad ueneticum bellum effecerat. classem iuber
conuenire. Interim consilio eius cognito et ꝑ mercatores plato
ad britannos a compluribus insulae ciuitatibus ad eum lega¬
ti ueniunt. qui polliceant᷑ obsides dare. atq imꝑio .p.r. obtẽ
ꝑare. quibꝰ auditis liberaliter pollicitus hortatusq ut in ea sc̃¬
tentia ꝑmanerẽt. eos domum remittit. et cum ip̃is unacomi¬
um quem ip̃e attrebatibus suꝑatis regem ibi constituerat. cuiꝰ
et uirtutem et consilium probat. et quem fidelem sibi ẽẽ ar¬
bitrabatur cuiusq auctoritas in his regionibꝰ magni habebat
mittit. huic imꝑat quas possit adeat ciuitates. horteturq p.x
fidem sequant᷑. seq celeriter uenturum nunciet. Uolusenus
ꝑspectis regionibus om̃ibus quantum ei et facultas dari po¬
tuit. qui naui egredi ac se barbaris committere non auderet¬

Expanded text:
tus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam supetus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortatusque ut in ea sententia permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat civitates horteturque ut populi Romani fidem sequantur seque celeriter eo venturum nuntiet. Volusenus perspectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in britanniam proficisci contendit. quod omnibꝰ fere
gallicis bellis hostibus nostris inde sumministrata auxilia
intelligebat. Et si tempus anni ad bellum gerendum deficẽt
in magno sibi usui fore arbitrabant᷑ si non insulam adisse¬
et genus hominum ꝑspexisset loca portus aditusq cognouiss
quae fere omnia gallis erant incognita. Neq n temere prȩt̃
tis ad se undiq mercatoribus. neq quanta ẽẽt insulae magni¬
tudo neq quae aut quantȩ nationes incolerent. neq quem usỹ
belli haberent. aut quibus institutis uterent᷑. neq qui essent
ad magnarum nauium multitudinem idonei portus repir̃
poterat Ad haec cognoscenda prius qͣi periculum faceret
idoneum ẽẽ arbitratus. Caium uolusenum cum naui lon¬
ga pręmittit. huic mandat ut exploratis om̃ibus rebus ad
se qͣprimum reuertat᷑ ipse cum omnibus copiis in morinos
ꝓficiscitur. quod inde erat breuissimus in britanniam traiec¬

Expanded text:
tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter tis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiec
Abbreviated transcription (Latin):
ubiorum recepit. Atq his auxilium suum pollicitus si a sue¬
uis premerentur. Haec ab iis cognouit. Sueuos postea ꝗͣ per
exploratores pontem fieri coepissent. more suo consilio habito
nuncios in omnes partes misisse ut de omnibus oppidis emi¬
grarent. liberos. uxores: suaq omĩa in syluas deponerent. atq
omnes qui arma ferre possent unum in locum conuenirent
Iunc esse delectum medium fere regionum earum quas sue¬
i obtinerent. hic romanoꝵ aduentum expectar. atq ibi
certare constituisse. quod ubi caesar cognouit. omnibus re¬
stituerat. ut germanis moetum inuceret in sigambros ulci¬
sceretur. ut ubios obsidione libexaret. diebus omnino xuiii
trans rhenum consumptis satis et ad laudem et ad utilitatẽ
profectum arbitratus se in galliam recepit. pontemq rescin¬
dit. Exigua ꝑte aestatis reliqua caesar et si in iis Locis quo
omnis gallia ad septentrionem uergit. naturae sunt hyemes

Expanded text:
Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a SueUbiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus ii constituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes,
Abbreviated transcription (Latin):
tae uim fluminis exciperent. Et aliae item supra pontem
medioeri spatio. ut si arborum trunci siue naues deuciendi
operis ẽẽnt a barbaris missȩ his defensoribus earum rer
ius minuere tunc ne ponti nocerent. Diebus decem qb
materia coepta erat comportari om̃i opere perfecto exer¬
citus traducitur. Caesar ad utranq partem pontis firmo
praesidio relicto in sines singambrorum contendit. Interim a
compluribus ciuitatibus ad eum legati ueniunt quibus pa¬
cem atq amiciciam petentibꝰ liberaliter respondit obsidesq
ad se deduci iubet. Sigambri ex eo tempore quo pons in¬
stitui coeptus est fuga compata hortantibus iis quos ex tan¬
cheris atq usipetibus apud se habebant. sinibus suis excesse¬
rant suaq omĩa exportauerant seq in solitudinem ac syluas
abdiderant. Caesar paucos dies in eorum finibus moratus
omnibꝰ uicis aedificusq incensis frumentisq succisis se in fines

Expanded text:
tae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem tae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant. Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines
Abbreviated transcription (Latin):
paululum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluĩs
interuallo pedum duorum inter se iungebat. haec cum
machinationibus immissa in flumen defixerat. fistucisq
ad egerat. non sublice modo directa ad perpendiculum
sed prona ac fastigiata ut secundum naturam fluminis
procuberent. his item contraria duo ad eundem modus
iuncta interuallo pedum quadragenum ab inferiore par
insuꝑ bipedalibus trabibus immissis quantum eorum ti¬
gnorum iunctura distabat. binis utrinq fibulis ab extre¬
ma ꝑte detinebant᷑. quibꝰ disclusis atq in contrariam par¬
tem reuinctis tanta erat oꝑis firmitudo atq earum reru
nã ut quo maior uis aquae se incitauisset. haet arctius
illigata tenerentur. haec directa materia iniecta contere¬
bantur. ac longuruis cratibusq consternabant᷑ ac nihilo sec¬
tius sublicae et ad inferiorem partem fluminis obliquae age¬
bantur. quae pro ariete subiectȩ et cum omni opere conĩuc¬

Expanded text:
paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum iuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore partinsuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis trans rhenum postularet. Ubii autem qui uni ex
trans rhenanis legatos ad caesarem miserant. amiciciam fe¬
cerant. obsides dederant: magnopere orabant ut sibi auxili¬
um ferret. quod grauiter a sueuis premerentur. uel si id fa¬
transportaret. id sibi auxilium spemq reliqui temporis sat̃
futurum. tantum ẽe nomen atq opinionem eius exercitus
Ariouisto pulso et hoc nouissimo bello confecto etiam ad ul¬
timas germanorum nationes uti opinione et amicicia .p .r.
dum exercitum pollicebantur. Caesar his de causis quas cõ¬
memoraui rhenum transire decreuerat. sed nauibus trãsi¬
tatis ẽẽ statuebat. Itaq et si summa difficultas faciendi p̃o¬
tis proponebatur propter latitudinem rapiditatez altinidi¬
nemq fluminis. tamen id sibi contendendum aut aliter nõ
traducendum exexcitum pollicebant᷑ existimabat. ratione
pontis caesar igit᷑ hanc instituit. Tignabina sexquipedalia

Expanded text:
potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id fatransportaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi dum exercitum pollicebantur. Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum transire decreverat; sed navibus transini dignitatis esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. se in castra recepunt. caesar iis quos in castͥs retinueat
discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatꝰq galloꝵ
ueriti quorum agros uexauerant. remanere se apud eum
uelle dixerunt. his caesar libertatem concessit. Germanico
bello confecto. multis de causis caesar statuit sibi rhenũ
ẽẽ transeundum. quarum illa fuit iustissima. quod cum
uideret germanos tam facile impelli ut in galliam uenirẽt
suis quoq rebus eos timere uoluit. cum intelligerent et
quod illa pars equitatus usipetum et tanchetoꝵ quã supͣ
memoraui praedandi frumentandiq cã mosam trãsire ne-¬
que praelio interfuisse posse fugam suorum se trans rhenũ
in suos fines singambrorum receperant. seq cum his cõiunxãt
Ad quos cum caesar nuncios misisset qui postularent eos ꝗ
impium rhenum finire. si se inuito germanos in galliam trã¬
sire. non aequum existimaret. cur sui quicꝗͣ esse impii. aut

Expanded text:
se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et ssit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui li Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germanos in Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut
Abbreviated transcription (Latin):
an fuga salutem petere. praestaret quoꝵ timor cum fre¬
mitu et concursu significaret᷑ milites nostri pristinae diei
ꝑfidia incitati in castra irruꝑe. quo loco qui celeriter arma
capere potuerunt. paulisꝑ nostris restiterunt atq inter car¬
ros impedimentaq praelium commiserunt. At reliqua mł¬
titudo puerorum mulierumq nam cum omnibus suis do¬
mo excesserant rhemumq transierant. et passim fugere
coepit. Ad quos consectandos caesar equitatũ misit. Germa¬
ni post tergum clamor audito cum suos interfici uiderent
armis abiectis signisq militaribus relictis sese e castris eie¬
cerunt. et cum ad confluentem mosae et rheni ꝑuenissent
reliqua fuga desꝑata magno nũo interfecto. reliqui se in
flumen praecipitauerunt. atq ibi timore ac lassitudine
in flumine oppressi piere. nostri ad unum omnes incolu¬
ies perpaucis uulneratis ex tanti belli timore cum hosti¬

Expanded text:
an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum frean fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hosti
Abbreviated transcription (Latin):
et consilio cum legatis et quaestore communicato. ne quem
iem pugnae praetermitteret. oppoͬtunissime res accidit.
quod postridie eius diei mane eadem et ꝑfidia et simula¬
tione usi germani frequentes om̃ibus principibus maiori¬
busq natu adhibitis ad eum in castra uenerunt. simul ut
dicebatur sui pugnandi cã quod contra ac ꝗͣ eẽt dictũ et ip̃i
petissent praelium. pridie cõmisissent. simul ut siquid possẽt
de indutus fallendo impetrarent. Quos sibi caesar oblatos
grauius illo retineri uissit . ip̃e autem omnes copias castris
eduxcit. equitatumq quod recenti praelio pertẽritũ existi¬
mabat agmen subsequi iussit. acie triplici instructa et ce¬
leriter octo milium itinere confecto prius ad hostium cast᷑
puenit. ꝗͣ quid ageret᷑ germani scire possent. Qui omnibꝰ
rebus subito ꝑterriti ex celeritate aduentus nostri et di¬
copias ne aduersus hostes ducere. an castra defendere

Expanded text:
et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et dicopiasne adversus hostem ducere an castra defendere
Abbreviated transcription (Latin):
rat. amicus a senatu nr̃o appellatꝰ. hic cum fratri intercly¬
so ab hostibus auxilium ferret illum ex periculo exipuit.
ipe equo uulnerato deiectus quoad potuit fortissime re¬
stitit. cum circumuentꝰ a multis uulneribꝰ acceptis cecidis¬
set. atq id frater qui iam praelio excesserat procul aĩad¬
uertisset. incitato equo se hostibus obtulit. atq interfectus ẽ.
H oc facto praelio caesar neq iam sibi legatos audiendos. n
conditiones accipiendas arbitrabatur. ab iis qui ꝑ dolum ⁊¬
atq insidias petita pace ultro bellum intulissent. expecta¬
re uero dum hostium copiae augerent᷑ equitatusq reuertere¬
tur. summae dementiȩ ẽẽ iudicabat. et cognita gallorum ĩ¬
firmitate quantũ iaz apud eos hostes uno praelio auctita¬
tis suae ẽent consecuti sentiebant. quibus ad consilia capi¬
enda niħ spatii dandum existimabat. His constitutis rebys

Expanded text:
rat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri interclurat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. qui nunciaret᷑ ne hostes praelio lacesserent. et si ipsi
Lacesserent᷑ sustinerent. quo ad ip̃e cum exercitu propius
accessisset. At hostes ubi primum nostros equites c̃õspexeryt
quorum erat quinq milium nũs cum ip̃i non amplius ꝗͣ¬
octingentos equites haberẽt. quod ii qui frumẽtandi cã trans
Legati eorum paulo ante a cȩsare discesserãt. atq is dies
indutiis erat. ab his petitꝰ impetu facto celerite᷑ nostros per¬
turbauere. rursus resistentibꝰ nostͥs consuetudine sua ad pe¬
des desiliorunt suffossisq equitibꝰ compluribꝰq nostris deiec¬
tis. reliquos in fugam coniecerũt atq ita ꝑtexritos egexunt
ut nos prius fuga desisterent. ꝗͣ in conspectu agminis nostͥ
uenissent in eo praelio ex equitibꝰ nostris interficiunt᷑ qua
tuor et lxxx. In his uir fortissimꝰ Piso aquitanus amplissi¬
mo gn̾e natus cuius auus in ciuitate sua regnum obtinue¬

Expanded text:
mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt, quorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC equites haberent, quod ii qui frumentandi causa ieralegati eorum paulo ante a Caesare discesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinue
Abbreviated transcription (Latin):
capitibus in oceanum influit. Caesar cum ab hoste non am¬
plius passuum xii milibus abesset ut erat constitutum ad
cum legati reuertunt᷑. qui in itinere congressi magnoꝑe ne
Longius progrederetur orabant. cum id non impetrassent
petebant uti ad eos equites qui agmen ante cessissent prae¬
mitteret. eosq pugna prohiberet sibiq ut potestatem fac̾et
in ubios legatos mittẽdi. quoꝵ si principes ac senatus sibi
iureiurando fidem fecisset ea conditione quae a caesare fer¬
retur se usuros ostendebant. Ad has res conficiendas sibi
tridui spatium daret. Haec omĩa cȩ̨sar et si eodem illo per¬
tinere arbitrabatur. ut tridui mora interposita equites eoru
qui abessent reuerterent᷑. mñ sese nõ longius milibus passuu
quatuor. aquatonis cã processurum illo die dixit. huc postero
die ꝗͣ frequentissimi conuenirent. ut de eoꝵ postulatis cogno¬
eret. Interim ad profectos qui cum om̃i equitatu antecesser

Expanded text:
capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amcapitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant,
Abbreviated transcription (Latin):
castra se moueret. petierunt ne id quidem caesar a se imperra¬
ri posse dixit. Cognouerant .n. magnam partem equitatus ab
his aliquot diebus ante praedandi frumentandiq causa ad
ambiarites trans Mosam missam hos expectaiꝰ equites atq
huius rei gr̃a moram interpoĩ arbitrabatur. Mosa profluit
ex monte uosego quem in finibus lingonum ex parte qua¬
dam ex rheno recepta quae appellatur uualis insula quae
it neq Longius ab oceano milibus passuum Lxxx. in Rhe¬
num influit. Rhenus autem orit᷑ ex lepontiis qui alpes in¬
colunt et longo spatio per fines nantuantium eluetiorus
sequanorum mediomatricum tribucorum treueroꝵ citatꝰ
fertur. Et ubi oceano appropinquauit in plures defluit.
partes. multis ingentibusq insulis effectus. quarum ꝑs ma¬
gna a fetis barbarisq nationibus in colit᷑ ex quibus sunt
qui piscibus atq auium ouis uiuere existimantur multisq

Expanded text:
castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetracastra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam it neque longius ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuatium, Helvetiorum, Sequanorum, Mediomatricorum, Tribocorum, Treverorum citatus fertur et, ubi Oceano adpropinquavit, in plures diffluit partes multis ingentibus insulis effectis, quarum pars magna a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis
Abbreviated transcription (Latin):
iectosq domo. si suam gratiam romani uelint posse his utl
ẽẽ amicos. uel si agros attribuant. uel patiant᷑ eos tenere qͦs
armis possederint sese unis sueuis concedere quibus ne dii ꝗ¬
dem immortales pares eẽ possint. reliquum quidem in teris
ẽẽ neminem quem non suꝑare possint Ad haec quod uisum ẽ¬
caesar respondit. sed exitus fuit orationis sibi nullam cum
his amiciciam ẽẽ posse si in gallia remanerent neq aequum
ẽẽ qui suos fines tueri nõ potuerĩt alienos occupare. neq ullos
in gallia uacare agros tantae praesertim młtitudini sine inui¬
ria sustinere non possint. sed Licere si uelint. in ubiorum fi¬
nibus considere. quorum sunt Legati apud se et de sueuoꝵ
iniurus quaerant᷑ et a se auxilium petant. hoc sueuis im¬
paraturum. Legati hoc se ad suos relaturos dixxere. et re
deliberata post diem tertium reuersuros. Interea ne propi

Expanded text:
eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint; reliquum quidem in terris esse neminem quem non superare possint. Ad haec Caesar quae visum est respondit; sed exitus fuit orationis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se
Abbreviated transcription (Latin):
lis ciuitatibus ad germanos inuitatosq eos uti a Rheno disce¬
derent omnia quaeq postulassent a se fore parata qua spe ad¬
ducti germani latius uagabantur et in fines eburonum et
condrusonum qui sunt teucroꝵ dientes ꝑuenerant. Principi¬
bus galliae uocatis caesar ea quae cognouerat dissimulanda si¬
bi existimauit. eorumq aĩs ꝑmulsis et confirmatis equitatuq
imꝑato bellum cum germanis efficere constituit. Re frumen¬
taria comꝑata equitibusq delectis iter in ea loca facere coepit
quibꝰ in Locis ẽẽ germanos audiebat. a quibus cum paucorũ
dierum iter ẽẽt. Legati ab iis uenerunt. quorum haec fuit or̃o
Germanos neq priores popło ro bellum inferre: neq tam̃ recv¬
sare si lacessanter quin armis contendant quod germanoꝵ
consuetudo haec sit a maioribus tradita qui eis bellum inferãt
esistere uelint. neq depraecari. hoc mñ dicere uenisse inuito.

Expanded text:
lis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discelis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum haec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si lacessantur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos,
Abbreviated transcription (Latin):
occupatis. reliquam eorum ꝑtem hyemis se copus aluerũt.
I is de rebꝰ certior caesar factus et infirmitatem gallorum ue¬
ritus. quod sunt in capiendis consiliis mobiles et nouis ple¬
runq rebus student. nihil his commitendum existima uit
et quod quisq eorum de quaq re audierit aut cognouerit q̃¬
rant. et mercatores in oppidis uulgus circumsistit. quibusq
ex regionibus ueniant. quasq ibi res cognouerint ꝓnunciare
cogant. His rebus atq auditoribus ꝑmoti de summis saepe
rebus consilium ineunt. quorum eos e uestigio poenitere ne¬
cesse est. cum in certis rumoribus seruiant. et pleriq ad uo¬
Luntatem eorum ficta respondeant qua consuetudine cogni
ta caesar ne grauiori bello occurrent maturiusꝗͣ consueue¬
rat ad exercitum proficiscitur. Eo cum ꝑuenisset ea quae for̃
suspicatus fuerat facta cognouit. missas legationes a nonnul¬

Expanded text:
occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. His de rebus Caesar certior factus et infirmitatem Gallorum veritus, quod sunt in consiliis capiendis mobiles et novis plerumque rebus student, nihil his committendum existimavit. et quid quisque eorum de quaque re audierit aut cognoverit quaerant et mercex regionibus veniant, quasque ibi res cognoverint pronuntiare cogant. His rebus atque auditionibus permoti, de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos e vestigio poenitere necesse est, cum incertis motibus serviant, et plerique ad voluntatem eorum ficta respota Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nul
Abbreviated transcription (Latin):
cis germaniae triennio uagati ad rhenum ꝑuenerunt qͦs
regiones menapii incolebant. et ad utranq ripam flumĩs
agros aedificia uicosq habebant. si tantae multitudinis ad¬
uentu ꝑterriti ex us aedificiis quae trans flumen habuerat
demigrauerunt. et cis rhenum dispositis praesidus germa¬
nos transire prohibebant. Illi omnia experti cum neq ui cõ¬
tendere pꝑ inopiam nauium neq clam transire ꝓpter custo¬
diam menapiorum possent reuerti se in suas sedes regionesq
simulauerunt. et tridui uiam progressi rursum reuerter atq
omni hoc itinere una nocte equitatu confecto inscios inopinã¬
tesq menapios oppresserunt. qui de germanorum discessu cẽ
tiores ꝑ exploratores facti sine moetu trans rhenum in suos
uicos migrauerunt. His interfectis nauibusq eorum eorum
occupatis priusꝗͣ ea ꝑs menapior quae citra rhenum erat
certior fieret flumen transiere. atq om̃ibus eorum aedificus

Expanded text:
cis Germaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas cis Germaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas regiones Menapii incolebant. Hi ad utramque ripam fluminis agros, aedificia vicosque habebant; sed tantae multitudinis adventu perterriti ex iis aedificiis quae trans flumen habuerant demigraverant, et cis Rhenum dispositis praesidiis Germanos transire prohibebant. Illi omnia experti, cum neque vi contendere propter inopiam navium neque clam transire propter custodias Menapiorum possent, reverti se in suas sedes regionesque simulaverunt et tridui viam progressi rursus reverterunt atque omni hoc itinere una nocte equitatu confecto inscios inopinantes Menapios oppresserunt, qui de Germanorum discessu per exploratores certiores facti sine metu trans Rhenum in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat certior fieret, flumen transierunt atque omnibus eorum aedificiis
Abbreviated transcription (Latin):
publice maximam putant ẽẽ Laudem ꝗͣ latissime a suis
firubus uacare agros hac re significari magnum num ciui¬
tatum suam uim sustinere non posse. Itaq una ex parte bĩ
sueuis circiter milia passuum sexcenta agri uagare dicunt᷑
Ad alteram partem succedunt. ubii quorum fuit ciuitas am¬
pla atq florens. ubi est caput germanorum. et paulo ꝗͣ sũt
eiusdem generis et caeteris humaniores. ꝑꝑea quod rhenu
attingunt. multumq ad eos mercatores uerititant. et ip̃i
pꝑ ꝓpinquitatem quod gallicis sunt moribus assuefacti
hos cum sueui multis saepe bellis experti ꝑꝑ amplitudine
grauitatemq ciuitatis finibus expellere nõ potuissent. mñ
uectigales sibi fecerunt. ac multo humiliores infirmioresq
redegerunt In eadem cã fuerunt usipetes. et tancheri qͦs
supra diximꝰ qui complures annos sueuorum uim susti¬
nuerunt Ad extremum tamen agris expulsi et multis lo¬

Expanded text:
Publice maximam putant esse laudem quam latissime a suis Publice maximam putant esse laudem quam latissime a suis finibus vacare agros: hac re significari magnum numerum civitatum suam vim sustinere non posse. Itaque una ex parte a Suebis circiter milia passuum C agri vacare dicuntur. Ad alteram partem succedunt Ubii, quorum fuit civitas ampla atque florens, ut est captus Germanorum; ii paulo, quamquam sunt eiusdem generis, sunt ceteris humaniores, propterea quod Rhenum attingunt multum ad eos mercatores ventitant et ipsi propter propinquitatem quod Gallicis sunt moribus adsuefacti. Hos cum Suebi multis saepe bellis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores redegerunt. In eadem causa fuerunt Usipetes et Tencteri, quos supra diximus; qui complures annos Sueborum vim sustinuerunt, ad extremum tamen agris expulsi et multis lo
Abbreviated transcription (Latin):
est corporis pars aperta et lauantur in fluminibꝰ. merca¬
toribus est ad eas adinis magis eo ut quae bello coeperint
quibus uendant habeant. ꝗͣ quod ullam rem ad se impõ¬
tari desiderent. Ouinetiam iumentis quibus maxime gal¬
li delectantur quaeq quibus impenso parant praecio. Germa¬
ni importatis his non utunt᷑. sed quae sunt apud eos nata
parua atq deforma haec quotidiana exercitatione summi
ut sunt laboris efficiunt equestribus praeliis saepe ex equis
desiliunt. ac pedibus preliant᷑. ⁊quosq eodem remanẽr
uestigio assuefecerunt. ad quos se celexiter cum suis usus
est recipiunt. Neq eorum moribus turpius ꝗcꝗͣ aut inex¬
tius habetur ꝗͣ ephibus uti. ltaq ad quemuis nuͣm ephibia¬
drum equitum qͣuis pauci adire audent. Uinum ad se¬
omnino importari non sinunt. quod ea re ad laborem fe¬
rendum remollescere homines atq effeminari arbitrantur

Expanded text:
est corporis pars aperta, et laventur in fluminibus. Mercaest corporis pars aperta, et laventur in fluminibus. Mercatoribus est aditus magis eo ut quae bello ceperint quibus vendant habeant, quam quo ullam rem ad se importari desiderent. Quin etiam iumentis, quibus maxime Galli delectantur quaeque impenso parant pretio, Germani importatis non utuntur, sed quae sunt apud eos nata, parva atque deformia, haec cotidiana exercitatione summi ut sint laboris efficiunt. Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur, equos eodem remanere vestigio adsuefecerunt, ad quos se celeriter, cum usus est, recipiunt: neque eorum moribus turpius quicquam aut inertius habetur quam ephippiis uti. Itaque ad quemvis numerum ephippiatorum equitum quamvis pauci adire audent. Vinum omnino ad se importari non patiuntur, quod ea re ad laborem ferendum remollescere homines atque effeminari arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum pagos habere dicuntur. ex quibus quot annis singula m¬
lia armatorum bellandi cã e finibus educunt. reliqui qui
domum mansere seq atq illos alunt hi rursus inuicem an¬
no post in armis sunt. illi domi remanent. sic neq agricultu¬
ra. nec ratio nec usus belli intermittitur. sed priuati agri
ac separati agri apud eos nihil est. neq Longius anno re¬
manere ullo in Loco incolendi c̃ã licet neq multum fru¬
mento. sed maximam partem lacte ac pecore uiuunt. mł¬
tumq sunt in uenationibus quae res et cybi genere et quo¬
tidiana exercitatione et libertate uitae. quod a pueris nł¬
lo officio aut disciplina assuefacti. niħ omnino contra uo¬
luntatem faciant. et uires alit. et inmani corporum ma¬
gnitudine homines efficit. atq in eam se consuetudinem ad¬
duxerunt. ut Locis frigidissimis neq uestitus praeter pel¬
Les haberent quicꝗͣ quarum propter exiguitatem magna

Expanded text:
tum pagos habere dicuntur, ex quibus quotannis singula mtum pagos habere dicuntur, ex quibus quotannis singula milia armatorum bellandi causa ex finibus educunt. Reliqui, qui domi manserunt, se atque illos alunt; hi rursus in vicem anno post in armis sunt, illi domi remanent. Sic neque agri cultura nec ratio atque usus belli intermittitur. Sed privati ac separati agri apud eos nihil est, neque longius anno remanere uno in loco colendi causa licet. Neque multum frumento, sed maximam partem lacte atque pecore vivunt multum sunt in venationibus; quae res et cibi genere et cotidiana exercitatione et libertate vitae, quod a pueris nullo officio aut disciplina adsuefacti nihil omnino contra voluntatem faciunt, et vires alit et immani corporum magnitudine homines efficit. Atque in eam se consuetudinem adduxerunt ut locis frigidissimis neque vestitus praeter pelles habeant quicquam, quarum propter exiguitatem magna
Abbreviated transcription (Latin):
pro uallo ad utrunq latus extruebat incredibili celeritate
magno spatio paucis diebus confecto. cum iam pecus ac ex¬
trema impedimenta a nostris tenerent᷑ ip̃iq densiores syluas
peterẽt. eiusmodi sunt tempestates consecute. uti opus ne¬
cessario intermitteretur. et continuatione imbrium diu¬
tius sub pellibus milites contineri non possent. ltaq uasta¬
tis omnibus eorum agris uicis aedificiisq incensis caesar
exercitum ꝑduxit. et in aurelicis Lexobiisq reliꝗsq item
cauit
hyeme qui fuit annus. En pompeio
M.CRasso. conss. Usipetes germani et
item Tancteri magna cum multitu¬
dine hominum flumen Rhenum i¬
transiere non Longe a mari quo rhe¬
nus influit. Causa transeundi fuit
quod a sueuis compluris annos exagitati bello premebant᷑¬
et agricultura prohibebantur. Sueuorum gens est non lõ¬
ge maxima. et bellicosissima germanorum omnium. Hi cen¬

Expanded text:
pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesar exercitum reduxit et in Aulercis Lexoviisque, reliquis item cavit.hieme, qui fuit annus Cn. Pompeio, M. Crasso consulibus, Usipetes Germani et item Tencteri magna cum multitudine hominum flumen Rhenum transierunt, non longe a mari, quo Rhenus influit. Causa transeundi fuit quod ab Suebis complures annos exagitati bello premebantet agri cultura prohibebantur. Sueborum gens est longe maxima et bellicosissima Germanorum omnium. Hi cen
Abbreviated transcription (Latin):
tratus id bellum celeriter confici posse. eo exercitũ ad du¬
xit. qui Longe alia ratione ac reliqui galli bellum gere¬
re coepere. ⁊am quod intelligebant maximas nationes
quae praelio contendissent pulsas suꝑatasq esse continen¬
tes syluas paludesq habebant. ed se suaq omnia contuler̃
d quarum initium syluarum cum caesar peruenisset: et¬
castra munire instituisset. neq hostis interim uisus ẽẽt. di¬
spersis in opere nostris subito ex omnibus partibus sylua&e
euolauerunt et in nostros impetum feterunt. nostri cele¬
riter arma coeperunt. eosq in syluas repulerunt. et complo¬
ribus interfectis Longius iri impeditioribus Locis secuti pay¬
cos e suis deperdidere. Reliquis de inceps diebus caesar syl¬
uas cedere instituit. et ne quis inermibus imprudentibusq
militibus a latere in portibus fieri posset. omnem eam ma¬
teriam quae erat cesa conuersam ad hostem collocabant. et

Expanded text:
tratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum dutratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset neque hostis interim visus esset, dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et
Abbreviated transcription (Latin):
runque in spe uictoriae accidere consueuit acrius impugnar
coeperunt hostes undiq circumuenti desperatis omnibus re¬
bus sese per munitiones deucere et fuga salutem petere intẽ¬
dere quos equiratus apertissimis campis consectatus. ex ny¬
mero milium. L quae ex aquitania cantabrisq conuenisse
constabat. uix quarta parte relicta multa nocte se in ca¬
stra recepit hac audita pugna magna pars aquitaniae se¬
se crasso dedidit obsidesq ultro misit. quo in numero fue¬
runt tarbelli bigerriones protianii uocates Tarusates fly¬
states. Gaites. Ausci. garunni. Sibrizates. cocosates. paucae
ultimae nationes. anni tempore confisae. quod hiems sube¬
rat. hoc facere neglexerunt. ⁊odem fere tempore caesar
et si iam prope exacta iam aestas erat. tamen quod omĩs
gallia pacata. Morini. Menapiiq suꝑerant qui in armis
essent. et nunꝗͣ ad eum de pace Legatos misissent. arbi¬

Expanded text:
rumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare rumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbi
Abbreviated transcription (Latin):
speciem atq opinionem pugnantium praeberet. cum item ab
hostibus constanter ac non timide pugnaret᷑. telaq ex loco
superiore missa non frustra accidererent equites circumitis
hostium castris crasso renunciauerunt non eadem esse di¬
ligentia a decimana porta castris munita facilemq aditỹ
habere. Crassus equitum praefectos cohortatus ut magnis
praemiis pollicitationibusq suos excitarent. quid fieri ue¬
lit ostendit. Illi ut exat imꝑatum eductis his cohortibus
quae praesidio castris relictae intentae a labore erant et Lõ¬
giora itinere circumductis ne ex hostium castris conspici
possent. omniumq oculis mentibusq ad pugnam intentis
celeriter ad eas quas diximus munitiones uenerunt. Att:¬
praeruptis his prius in hostium castris constitere qͣ plane ab
his uideri aut quid rei gerentur cognosci posset tum uero
clamore ab ea parte audito reintegratis uiribus quod ple¬

Expanded text:
speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito nostri redintegratis viribus, quod ple
Abbreviated transcription (Latin):
nostrorum securo dimicaturos existimabant. tutius tamẽ
ẽe arbitrabantur obsessis uiis commeatiq intercluso sine¬
ullo uulnere uictoria potiri et si propter inopiam rei frumẽ¬
tariae romani sese recipere coepissent impeditos in agmine et
subsarcinis infirmiore animo adoriri cogitabant. hoc consi¬
lio probato a ducibus productis romanorum copus castris¬
se tenebant. Hac re perspecta crassus cum sua cunctatiõi
tq opinione timidiores hostes. nostros milites alacriores
ad pugnandum effecisset. atq omnium uoces audirentur
expectari duitius non oportere. quin ad castra iretur. co¬
hortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contẽ¬
dit. ibi cum alii fossas complexent. alii multis telis coniectis
defensores uallo munitionibusq depellexent. auxilia resq ꝗ
bus ad pugnam non multum crassus confidebat. lapidibus
telisq sumministrandis. et aggerem cespitibus comportandis

Expanded text:
nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis