comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at ẜmꝰ ꝙ ñ in cotum. testm ĩfir¬
mãtur. s pro ꝑte intestata effi¬
citur lic qiͣ fimose urditiu ult¬
imum eius dam̃p̃netur. ¶Te¬
t̃umsi qͣs pͥntau̾it filia optine¬
te. cotum testam̃tum ĩfirmari
dicend̃ ẽ ⁊ institutã ab ĩtestato
posse adire h̾rditatem ec.n.
que ex test̾o adiit ꝙ pͥutatuale
repitdiare limam ħrditatẽ urͣ.
qm quid̾ nescit sibi deferri. cũ ⁊
hũ quisciant ius siuireligẽtes
idꝙ putant sibi competere no
idmittant ꝙ euenit in pr̃ono
qui iuditium defuncti falsa o¬
pinione mocus amplexus ẽ
is enim suidetur bõrum po¬
ssõm contͣ tabulas repudias¬
seex q̃uib apparet ñ recte tot̾
proitatẽ pretitam uendicare
cum recisso tes tamͣto ⁊ ĩstitute
saluumius sit adeunde here

Expanded text:
 non in totum testamentum infirmatur, sed pro parte intestata efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat ualere, repudiare legitimam hereditatem uidetur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod euenit in patrono, qui iudicium defuncti falsa opinione motus amplexus est: is enim non uidetur bonorum possessionem contra tabulas repudiasse. ex quibus apparet non recte totam hereditatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae saluum ius sit adeundae here
Abbreviated transcription (Latin):
Lic in p̃dus urbanis taci¬
te sol ꝯuentum accipi ut ꝑ iñ
teneantur iuẽcta et illata. ac
si spałr ꝯueniss et. tñ c̾te lib̾tati
probat. Ait n. manumissioni
si offic̾e̾ ob hĩtom obligatũ.
quubi nascuntur cacite in telli¬
guntur. pignori ẽẽ. dñi fundi lo¬
cati ⁊̃ si noi̾atim id ñ ꝯuen̾it ¶ ui¬
dendum est ne ñ omĩa illata ⁊
inducta s sola ea que uͣd ibi st̃
illata fuerunt. pignori sint qd̃
ma utatur pot̾ creditor de fructi¬
b rei sibipignorate. ad modum
legitimum usuras retine.
manifesta pignoris noĩe tene̾t᷑.
ẜ ꝙ manumitt̾e mancipia obli¬
gata pignoriñ possimius ¶Inha¬
bitantes aut̃. manumittimus
retentã mancipiañ lib̾abimus
et derisus ẽ nerua uiris ꝯsultus.
ꝗ ꝑfenestras monstrau̾at ẜuos
li tnͣsiactone fc̃a: cum ex ea maio¬
rem ꝑtem soluiss in residuam
qnͣtitatem pignus obligauit.
iure res obligata eẽt Rẜm eaq̃¬

Expanded text:
Licet in praediis urbanis tacite solet conuentum accipi, ut perinde teneantur inuecta et inlata, ac si specialiter conuenisset, certe libertati probat: ait enim manumissioni non officere ob habitationem obligatum. qui ibi nascuntur tacite intelleguntur pignori esse domino fundi locati, etiamsi nominatim id non conuenerit. Uidendum est, ne non omnia illata uel inducta, sed ea sola, quae, ut ibi sint, illata fuerint, pignori sint: quonia utatur, potest creditor de fructibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retineremanifestari pignoris nomine tenentur, quod manumittere mancipia obligata pignori non possumus, inhabitantes autem manumittimus,retenta mancipia non liberabimus: et derisus Nerua iuris consultus, qui per fenestram monstrauerat seruos li transactione facta, cum ex ea maiorem partem soluisset, in residuam quantitatem pignus obligauit: iure res obligata esset. re
Abbreviated transcription (Latin):
liminio redeunt uł qui muto
funt cumarrogarentur.simili
modompotestate. arrogatoriᷤ
recliguntur.¶Qui duos
filios et ex. alt̾o eorum nepotẽ

Expanded text:
liminio redeunt, vel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepote
Abbreviated transcription (Latin):
A defensore consecuturi sint.
boni uiri. arbitratu defendẽ¬
accorem frustrando efficiat.
nead exitum controu̾sia dẽd¬
ncatur. ¶Etoduas res petẽdas
ꝓcurator batus siunam rem
petat. exceptõne ñ exͣcluditur
et remin iuditiũ deducit.¬
corpus hre uł aur fodinarum.
uł. irgentifodinanim uł sali¬
narum. Item collegia rome c̃¬
ta sut. quoꝵ corpus senatus
consultis at ꝯstitutionibus
principalib confirmatum est.
ueluti pistoꝵ et quoꝵdam alio¬
rum et nauiculanoꝵ ꝗ et ĩ peo¬
uinciis sunt squibant̃ ꝑmis¬
sumẽ corpus hr̃e collegñ soci¬
etatis ne siue cuiusq. at̾uis.
eoꝵ nõmine ꝓpriũ ẽ.ad̾ exem
ꝙ eoꝵ commue erit. possid̃ĩ
et si ad moniti ñ excitentur
ad sui defensionemaienire se
iussurum ꝓcos ait et quid̃
n ẽẽ.accorem uł sindicum. cũc
quo intelligim: cum is ab¬
sit. aut ualitudine impediat᷑
aut inhabil sit. ad igendum
et si exͣneus defendẽ uelit uni¬
u̾sitatem ꝓ mittit ꝓconsul si¬

Expanded text:
a defensore consecuturi sint. boni uiri arbitratu defendenactorem frustrando efficiat, ne ad exitum controuersia deducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium deducitcorpus habere uel aurifodinarum uel argentifodinarum et salinarum. item collegia Romae certa sunt, quorum corpus senatus consultis atque constitutionibus principalibus confirmatum est, ueluti pistorum et quorundam aliorum, et nauiculariorum, qui et in prouinciis sunt. Quibus autem permissum est corpus habere collegii societatis eorum nomine, proprium est ad exempquod eorum commune erit possideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum. Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, si
Abbreviated transcription (Latin):
siissu mandatoris enm do¬
cũit. contra fore. tuncenim ⁊
m̃cedem et cibaria consecutu¬
rum. nisi ut gͣtis doceret roga¬
tus sit.

Expanded text:
si iussu mandatoris eum docuerit, contra fore: tunc enim et mercedem et cibaria consecuturum, nisi si ut gratis doceret rogatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Auleq femm̃a n mulesᷤ.
ñ qui reipublice causa affut.¬
unus ẽ.aut qui morbo ꝑpetuo
teneturaut qui magr̾atum
initurus ẽ aut qui muitus:
iuditum pati ñ pot̾. yconeus
defensor intelligitur. Tuto¬
res qui maliquo loco admi¬
nistau̾int eodem loco et defẽ¬

Expanded text:
 femina neque miles neque qui rei publicae causa afuturus est aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intellegitur. Tutores, qui in aliquo loco administrauerunt, eodem loco et defe
Abbreviated transcription (Latin):
defende̾ ẽ eadem iucem ꝙͣ̃ reus
subire defensor maritimam
plius qm̃ maritus fac̾e̾ pͥossit
nẽ ꝯdempnandus. ¶Is ꝗ sus¬
cepit de fensionem et si locũ¬

Expanded text:
defendere est ea‹n›dem uicem quam reus subire, defensor mariti in amplius quam maritus facere possit non est condemnandus. Is qui suscepit defensionem, etsi locu
Abbreviated transcription (Latin):
rte inqͥt ex ip̃a societate debe¬
atur. ¶tẽ uidend̃ an caͣutio
ueniat. in s iuditiũ eius ꝙ
arbitror. ¶Sicũt tres socui
ẽẽnt. eg̃ĩt cum uno ex socus¬
nus socius et ꝑtem  mtegra
sit consecutus dem̃ alius so¬
cius cum eodẽ̾ agat. et ꝑtem
consequi integram ñ poterit.
qr face solid̃ ñ pot̾ an hicqͣui
minus consecutus ẽ cum eo
age̾ possit q solid̃ accepit. io¬
ꝯmunicandas ꝑtes int̾ eos

Expanded text:
rte, inquit, ex ipsa societate debeatur.Item uidendum, an cautio ueniat in hoc iudicium eius quarbitror.Si, cum tres socii essent, egerit cum uno ex sociis socius et partem suam integram sit consecutus, deinde alius socius cum eodem agat et partem consequi integram non poterit, quia facere solidum non potest, an hic qui minus consecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas partes inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fac̾e̾ possunt. conueniũtͣ.¬
eorum societas contraccasit.
ñ eẽ hac̃ exceptõm dandam.
qr nec hrdi socii. cet̾isq succe¬
ssorib ħ pr̃abitur. qr nec cͥẽ¬
cõrum brdib successorib¬
uequos in id ꝙ fac̾e possunt

Expanded text:
 facere possunt conueniuntur.eorum societas contracta sit, non esse hanc exceptionem danda‹m›, quia nec heredi socii ceterisque successoribus hoc praestabitur: quia nec ceterorum heredibus successoribusue, quos in id quod facere possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Cicumimo ex domin¬
is nox aluiuditoagetur.anpro
pte sociisatisdare debeat . s.abi¬
nus.ait ñ dełx qr quod ãmodo
totum suũ hominem defendẽ¬
d. cui in solidũ defendat necͣci¬
tas ẽẽt nec. auditur si proparte
paratus sit defendere

Expanded text:
iale. Si cum uno ex dominis noxalis agetur, an pro parte socii satisdare deberet? Sabinus ait non debere: quia quodammodo totum suum hominem defenderet, cui in solidum defendendi necessitas esset, nec auditur, si pro parte paratus sit defendere
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Cũm loci capta sunt
ab hostib om̃ia desmunt relig¬
iosa ur sacͣ ẽc sicut hoĩes lib̾i¬
qui in suitutem ꝑueniunt Q
si ab hac calamitate fuint lib̾¬
ata.qi quodam posclminio
reu̾sa pristmo statui restitiuit᷑.¬
pimus: quicod corporis cau¬
sa usuti unguentoꝵ. erogatũ
ẽ. et p̃cium loci in quo defũct
humatus ẽ et si qua uestiana
sunt. et sacrofago. et uectura.
et quicꝗd corporis cã anteqmͣ
sepeliaturꝯ sumptũ est fum̃is
impensam ẽc existimo. ¶Mo
fc̃m sit in quo corpus imposi¬
tum sit. Itaq si amplũ quid
edificari testator iusẜit ułnti
incircuitu portõnes. eos sũptꝰ¬
ossa detiñenturant uexarẽtur.
neue ꝓhib̾e̾ntur quominus
publica uia cnͣsferrentur. aut
quommus sepelirentur presi.
Dis prouincie offitͣium est.
ditum .i. t̾ra conditũ corpus.
ingeretur uidetur .n. t̾ra ꝯditũ
et si marcham conditum hoc

Expanded text:
sunt ab hostibus, omnia desinunt religiosa uel sacra esse, sicut homines liberi in seruitutem perueniunt: quod si ab hac calamitate fuerint liberata, quasi quodam postliminio reuersa pristino statui restituuntpitur, quidquid corporis causa ueluti unguentorum erogatum est, et pretium loci in quo defunctus humatus est, et si qua uectigalia sunt, uel sarcophagi et uectura: et quidquid corporis causa antequam sepeliatur consumptum est, funeris impensam esse existimo. Monufactum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, ueluti incircum porticationes, eos sumptuorum detinerentur aut uexarentur neue prohiberentur quo minus uia publica transfer‹r›entur aut quominus sepelirentur, praesidis prouinciae officium est. ditum, id est terra conditum corpus inquietetur: uidetur autem terra conditum et si in arcula co
Abbreviated transcription (Latin):
Mtẽ. ¶inime maiores luge¬
dum putaũnt enͣm̃ qui ad prĩ¬
am delendam et ꝑentes lib̾os
int̾ficiendos uen̾it qm̃ si filiꝰ
prem aut pat̾ filium occidiss

Expanded text:
m. Minime maiores lugendum putauerunt eum, qui ad patriam delendam et parentes et liberos interficiendos uenerit: quem si filius patrem aut pater filium occidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Emp. O ed ⁊ nepos ex filio ap̃
adoptiuum pr̃em conceptus
et natus ꝑ emancipatonemin¬
ra omnia perdit.
omna que eius sũt. et acqun
possunt. tacito uirc ad eumtr¬
anseunt qui. adoptanit. ħaut
amplius lib̾ienis qui ĩ pot̾ate

Expanded text:
ed etiam nepos ex filio apud adoptatum patrem conceptus et natus per emancipationem iura omnia perdit. omnia quae eius fuerunt et adquiri possunt tacito iure ad eum transeunt qui adoptavit: hoc amplius liberi eius qui in pote
Abbreviated transcription (Latin):
et creclitor ab eopetat ꝗd niris
sit. s iniquũ ẽ aufern ei rẽacre¬
ditore ꝗ n successionis iure sco
alio mõ rem nactus ẽ pot̾ tam̃
dici cum ticu dolus inire u̾saret᷑
ne creditor apossõre peciũam reci¬
piat. iniꝗssimũ ẽc ludificari eũ.
Q̾ si s fiidus a menio alicui o¬
bligatus possideatur cii ñ du satił¬
factum erit. tũc rursus equum
erit excipi sinuolũtate credito¬
ris uenit. licz enm dolus malus
debitoris int̾ueniat. quiñ soluit.
tñ sccłs creditor qui pignori. ac¬
cepit pocior ẽ tuͣtius cñ ẽ si deb¬
itor acrelitore petat. ut eiꝑmit
tatur pignꝰ uend̾e quo magis
satiffaciat añ cautom accipere
ab co qui rem empturus erit ũ
pͥcium reiuedite usq ad sumã
debiti. creditori soluatur.uen¬
ditõis aũt appellatom geñalit̾
acciꝑe debem: ut et si legare ꝑ¬
misit ualeat q ꝯcessit q ita ĩtel¬
atum fu̾it. mualescat pignus.
Si debitor uendid̾it rem nect᷑¬
did̾it.m ñ repellatur creditor

Expanded text:
tor ab eo petat, quid iuris sit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re uersaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquissimum esse ludificari eum. Quod si is fundus a Maeuio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non soluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est. Tutius tamen est, si debitor a creditat pignus vendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut pretium rei venditae usque ad summam debiti creditori solvatur. Venditionis autem appellationem generaliter accipere debemus, ut et si legare permisit, valeat quod concessit: quod ita intelatum fuerit, conualescat pignus. Si debitor uendiderit rem ne tradiderit, an non repellatur creditor,
Abbreviated transcription (Latin):
potħ̾ca ue put.¶Creclitor ne
hr̃ditatem ex senatus  sulto tre¬
belluno. ¶Siꝓcurator debito¬
ris in remsuam sit: ñ puto du¬
bitari debe quin pactũ noceat cre¬
ditori ¶tẽq si aparte creditoris
ꝓcurator inrem suam ẽxtitit pa¬
te dici et cdñis litis ħ cau nocere
hãt exceptom.¶Si ꝯuenit ne
ꝑs dimidia ꝓ induuso pignori
sit. quecũq fundi eius pars aquo¬
lib possore petetur dimidia no
recte petetur. ¶ Si ples res ded̾it
indiuiso et cũ imo creclitor pas¬
ciscatur ne ypoth̾ce sĩt dem̃ab co
petat etsi is cum quo pactus est
solidu fũdum possideat ꝓ ĩduuso
iss ñ repellit eum atõto.An
patisci possint filius famir et ser¬
nus: ne res pignori sit ꝙͣ pͣccuua¬
rit̾ ypothtam accepint et hant
libam ãnimistͣcionc uideamus
an quẽadm donare ñ põssu̾t ita¬
nec pacisci ne pignori sit possut.
s dicendum ẽ ut ꝯcede possint
scilic si p̾ciũ ꝑ accone. accipiant
q̃iuendant. ¶ Si uolutate cred¬

Expanded text:
pothecaue perit. Creditor, ne hereditatem ex senatus consulto Trebelliano. Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, pate dici et dominis litis hoc casu nocere hanc exceptionem. Si conuenerit, ne pars dimidia pro indiuiso pignori sit, quaecumque fundi eius pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur. Si plures dederint pro indiuiso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum possideat, pro isset, non repellit eum a toto. An pacisci possint filius familias et servus, ne res pignori sit, quam peculiariter hypothecam acceperint et habent liberam administrationem, videamus, an quemadmodum donare non possunec pacisci ne pignori sit possint. sed dicendum est, ut concedere possint, scilicet si pretium pro pactione accipiant, quasi uendant. Si uoluntate cred
Abbreviated transcription (Latin):
diconis Nam sin uenierit.n ẽ
satis ad repellend creditorẽ qd̾
uoluit uenire. ¶ Suꝑuatun
bona fide redem̾it ab eoõ urab
alio.ad quẽ ꝑ successionẽ eares
ꝑtinecepiss. aut supẽ debitor

Expanded text:
ionis: nam si non uenierit, non est satis ad repellendum creditorem, quod uoluit uenire. Superuacuumbona fide redemerit ab eodem uel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. lane qmͣdiu is ꝗ ami¬
nore rem accepit.aut hr̃s eius
postior emptor reu̾ci. ad aucto¬
ꝑsonas si emptõ.mibulau̾it.

Expanded text:
um: Plane quamdiu is, qui a minore rem accepit, aut heres eius posterior emptor reverti ad auctopersonas si emptio ambulaverit
Abbreviated transcription (Latin):
brditaria agere debeo siuo
ex suo delicto propte nõ ago¬
m̾ito qr extimatio refertur
ad dolum quem in solidum
actõ competit.
me reddet ex bona fide nec eni
conuenit bone fidĩ. ab nega¬
re id ꝙ quis accepit s debebit
pedde eia quo accepit sictam
fisme dolo malo omnia red¬
dat ħ est ut nec culpe quide
suspicto sic demq sabmus s̃
explicauit et male adendonẽ
iuia causa int̾uenit. quarere
putari possit dominum red¬
t̾um sufficit bonam fide̾ at
ap̾ quem deposuit uł credio¬
it cominum ñ muitium fo¬
re hi solutõnis liban pot̾
Bona enim fides exigiturn
cantum si autem remanen¬
tim fuitute fu̾it solutum s
etiamsimmanumisso uł m
ratio contingit s. siquis ig¬
norans manumissum uoi
alienatum solnti. Idemq
et momib debitorib suan¬
dum pomponius scribit.

Expanded text:
hereditaria agere debeo: si vero ex suo delicto, pro parte non agoquia aestimatio refertur ad dolum, quem in solidum actio competit.me reddet ex bona fide: nec enim convenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nepicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum redterum sufficit bonam fidem adeapud quem deposuit uel credidit dominum non inuitum fore huius solutionis, liberari potest: bona enim fides exigitur. non tantum autem si remanenti in seruitute fuerit solutum, sed etiam si manumisso uel ratio contingit, scilicet si quis ignorans manumissum vel alienatum solvit. idemque et in omnibus debitoribus servandum Pomponius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
sorẽ er oport̾e q̃ de raco cãuere.
ne reu̾sus ille nelit tractareꝙ
actum ẽ s ñ facile ꝑ ꝓcuͣrato.¬
rem quis suspectus acculabit
tore mandatũ noĩatim. aut
si  absente cutore qͣi ñ defen¬
pot̾ate. iosentis sunt duc̃ãtur.
int̾dictum ñ posse desidarcait
nisi ut iuł. at id causa cogni¬
ta .i. q̃ si noĩatim mandatu
rusta cã impediatur. ¶Sisti¬
pulctur ꝓcurator dampni in¬
fecti uł legatoꝵ. de bebit de ra¬
to c̃auess et ĩs qui qi defẽsor
inrem accõne conuenitur: p̃¬

Expanded text:
sorem eius oportere etiam de rato cavere, ne reversus ille velit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitutore mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenpotestate absentis dicuntur, ducantur, interdictum non posse desiderare ait nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum iusta causa impediatur. Si stipuletur procurator damni infecti vel legatorum, debebit de rato cavere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione convenitur, pr
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum siu̾e utͣram pr̃e signi¬
ficatõm. s locatore id idi po
tius uolusse. ut redemptorñ
solum si qm̃ cau n uidiss sil¬
uam cedẽ ꝓhib̾et s uti curaret
dare opam nequis cedet

Expanded text:
bum sinere utramque habere significationem, sed locatorem potius id videri voluisse, ut redemptor non solum, si quem casu vidisset silvam caedere, prohiberet, sed uti curaret et daret operam, ne quis caede
Abbreviated transcription (Latin):
p.  m reciu̾e nsus alit̾ am¬
itti ñ potest: qmͣ hiis casib S
siusus tantum pecin̾e legatiis
sit. qr in hac spẽ usus appłłone
ctiam fructum coñtini mag̾
accipiendum ẽstipło ista erit
int̾ponenda et quit̃ aiñt ño
asi hanc int̃poni stipułonem

Expanded text:
m pecuniae usus aliter amitti non potest quam his casibus. Si usus tantum pecuniae legatus sit, quia in hac specie usus appellatione etiam fructum contineri magis accipiendum est, stipulatio ista erit interponenda. et quidam aiunt non ante hanc interponi stipulationem
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ moram cobr̃dis satis ñacce¬
pit. n usuffructus nõie int̾im
teni pp̃ senatus ꝯsultũ. n acc̃o¬
ne incti qr cobrdi satisdedit.
Illud etiam nob̾ plac legatar¬
ium cogendum ꝓmitterc ¶fi¬
nito aũt usufructu si cobr̃des
ex causa fideiussoria ꝯuenirẽt᷑
eos mandati siactͣnros. non .n.
suscepisse mandatum. s nolũ¬
tati pariusse deniq cantonis le¬
gato libatos dẽ illonec diutra¬
ctandum fuit ẜ legatum cui¬

Expanded text:
propter moram coheredis satis non accepropter moram coheredis satis non accepit, neque fructus nomine interim teneri propter senatus e incerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria convenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed voluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾em boni uin arbitratus sid¬
nob corumdem .x.milium usu¬
sfructus legatus fu̾it. quinami¬
lia accipient. et iñuicem h̾rdi
satisdabunt.
ususfructus legatus fu̾it ꝓpri¬
etas ad legatarium tnsferri
debebit. et ab eo cautio desid̾an¬
da e̾. ut qñcũq is mortuus. aut
capite diminutus sit. ensdem
qͣlitatis restituatur aut extim¬
atis reb c̾te pecuĩe nomineca¬
uendum est. ꝙ et ꝯmodius est.
Id̃ .s. et de cet̾is quo reb q̃ usu
Ssumuntur. intelligemus
Ap̃. rib hr̃dib institutisn
sumfructũ quindecim miliũ
citio legau̾it. et duob exhrdib
iussit plegatano satudarẽ pła¬
cebat utile quo ẽẽ cautonis le¬
gatum. nec refragari senatus
ꝯsultum. qr cautio ñ impedra¬
etur.et ẽc alt̾um legatum ue¬
lnt c̾ti. alt̾um inc̾ti ususfruct̃
itaq nomine ꝑtem pecunie
petend.iiii. ib eo qui satis. acce¬
pit: a cobrde. Inc̾ti cum eodem
igendum si satis ñ deodiss.
Eum u̾o qui satis p̾stitit: aci

Expanded text:
em boni uiri arbitratu. Sed si duobus eorundem decem milium usus fructus legatus fuerit, quina milia accipient et inuicem et heredi satisdabunt. usus fructus legatus erit, proprietas ad legatarium transferri debeda est, ut, quandoque is mortuus aut capite deminutus sit, eiusdem qualitatis res restituatur, aut aestimatis rebus certae pecuniae nomine cauendum est, quod et commodius est. idem scilicet de ceteris quoque rebus, quae usu continentur, intellegemus.Tribus heredibus institutis usum fructum quindecim milium Titio legauit et duos ex heredibus iussit pro legatario satisdare: placebat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum uelut certi, alterum incerti. usus fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit ac
Abbreviated transcription (Latin):
Uitibi .x. milia legata fu¬
erint micħ eoꝵdem .x. mlium
usuffructus fiet qntõ tua to¬
ta decem milia. S mich quinq
mim̾an debebunt. ita ut tibi i¬
caueam intempore mortismec
ant capitis diminutonis re¬
legatus fuiss et mich eiusdem

Expanded text:
tibi decem milia legata fuerint, mihi eorundem decem milium usus fructus, fient quidem tua tota decem milia: sed mihi quinque numerari debebunt ita, ut tibi caveam tempore mortis meae aut capitis deminutionis relegatus
Abbreviated transcription (Latin):
chũ agetur cumtr postremus
gitur nirsus hic actus pendehit
donec nouus socius cedat. ¶dẽ
uins ẽ et si uni ex dominis ce¬
datur dem̃ in ꝑsona socu augo¬

Expanded text:
ihil agetur: cum enim postremus igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii aliq
Abbreviated transcription (Latin):
suitutes/ namsi om̃s socu leg¬
ent ẜuitutes et ꝑit̾ eoꝵ adeatur
hr̃ditas. pot̃ dicintile ec̃ legatũ.
si diu̾sis temporibrinutiliter
dies legati cedit. Nec enim sicut
iuu̾entium ita et defuctoru
ietus suspendi receptum est.

Expanded text:
legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuersis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut uiuentium, ita et defunctorum actus suspendi receptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Peculium aũt deducto ꝙ do¬
mino debetur computandũ
ẽ qr p̾uenisse dominus et cũ
euo suo egisse creditur Huic
diffinitõni ẜuus adiecit. et
siꝗd hiis debeatur qui sunt
nis debeturque sunt ĩ tutela
negotia ad ministrant dum¬
modo dolo careant qm ẽt si
ꝑ dolum peculium uł. ade¬
mint uł miniunt tenẽtur
nam et si semꝑ p̾uenire dñs
et̃ ag̾e uidetur cur ñ dicatur
⁊ s nomine eum secumegi¬
ssequo nomine uł tutele uł
negorum goriim uł utilia¬
ctone tenebitur¶ Nam et ele¬
idconcedẽ suo in peculio nr̃e
ꝙ sibi debetur. cum excetis sa¬
usis ip̃m a semĩr ipõ exegissei
dicimus qui negotiũ ur tute¬
lam gerit.tur ñ etiam in spẽ
pecuuian exeg̾it ꝙ exegi debu¬
erit defendendum igiturent
qĩ sibi eum solu̾ecum quis
ag̾e de peculio conabitui s
et sicreditor ẜui qui hr̃s extit.¬
it domino eius.deducit de pe¬
culio ꝙ sibi debetur si conuei¬
atur siue lib̾tatem fuus acce¬
ꝑit siue ñidemq et silegat

Expanded text:
Peculium autem deducto quod domino debetur computandum esse, quia praeuenisse dominus et cum seruo suo egisse creditur. Huic definitioni Seruius adiecit et si quid his debeatur qui sunt nis debetur, quae sunt in tutela negotia administran‹t›, dummodo dolo careant, quoniam et si per dolum peculium uel ademerint uel minuerint, tenentur: nam si semper praeuenire dominus et agere ue eum secum egisse, quo nomine uel tutelae uel negotiorum gestorum uel utili actione tenebitur? nam ut eleid concedere seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sibi eum soluere, cum quis agere de peculio conabitur. Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus
Abbreviated transcription (Latin):
matur lic nullo momento
dominum ĩ manumissouł
legato pure habuit et ita in
condcõne suus lib̾tatemac

Expanded text:
tur, licet nullo momento dominium in manumisso uel legato pure habuerit. et ita condicione seruus libertatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
tem pp̃naturam metus causa
actõĩs q̃ dampnũ exigit ꝙͣ uis
negari ñ possit. in iuliãm legẽ¬
eũ de uiicidisse et ius crediti

Expanded text:
ter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamuis negari non possit in Iuliam eum de ui incidisse et ius crediti
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. ¶Si debitor ẜuum
quem añ dño bõa fide emerat.
et pignorau̾it teneat. ẜiuane
iocus ẽ. et si adu̾s eum ãgat
creditor doli replicatõne ẽxce

Expanded text:
uideatur. Si debitor seruum, quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum agat creditor, doli replicatione exce
Abbreviated transcription (Latin):
sionib iure pignoris ip̃e cre¬
ditum recipiatietiam accõnes
utiles adus inꝗlinos accipict.
ciutõis exemplo qm̃ debitor
creditori pignori dedit.

Expanded text:
sionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles aduersus inquilinos accipiet cautionis exemplo, quam debitor creditori pignori dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
acreditore exiguntur.
sante uti crecditoreamisse st̃.
orituendus erit s. sim rẽpu
pilli pecuniam accipiat¶ Idẽ
incuratore adolescetis uł fu¬
nosi. ¶Contͣriam pignoratici
et stellionatus crim̃ m̃ittit᷑.
S utrũita demũsi scitan ⁊ li
ignorat et qnͣtum ad crimẽ
ptin excusat ignorantia qnͣ¬
tum ad ꝯͣrium iuditiummug¬
norantia eũ ñ excͣusat. ut mr¬

Expanded text:
a creditore exiguntur. sante uti creditore amissae sinori, tuendum erit, scilicet pilli pecuniam accipiat. idem est et in curatore adulescentis uel furiosi. Contrariam pigneraticiaet stellionatus crimen committat. sed utrum ita demum, si scit, an et si ignorauit? et quantum ad crimen pertinet, excusat ignorantia: quantum ad contrarium iudicium, ignorantia eum non excusat, ut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum ẽe sciret ue igñoran¬
tia pumaturs cũm tempus
lctus continuum est.m̃ito
et ignorantĩ cedit. ex dic mor¬
tis manici. et ĩo si post legitti¬
mumtempus cognouit lab̾o
ait ipõ die. et sum̃e eam lnͣg

Expanded text:
mortuum esse sciret', ne ignorantia puni‹a›tur. sed cum tempus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lug
Abbreviated transcription (Latin):
debitorductor horreoꝵ cesariᷤᷤ
fuit. ob quoꝵ pension es aliqͦt
annis ñ solutas ꝓcurator ex¬
acc̃om p̾põĩtus ad lapidũ uen¬
ditõm offitiũ suũ ostendit.
Quesitum ẽ an ie pignoris

Expanded text:
debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad lapidum uenditionem officium suum extendit: quaesitum est, an iure pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
ium ꝑatu ee offerre cibi sũmam
primo ordine creditam Dixi
seqñs ee ut seus potior sit ĩ eo
q amplius ẽ inpignore. et obi¬
ata ab eosũma primo ordie cre¬
dita usuranru q ei postpoatur
primus creditor in suma qnã
postea cidẽ debitori credidit.
e Titius seie obsũmã que
ex tuteli eiꝯdepnatus erat
ob ligauit pignori oĩa tona
iuã que hebat. queq hĩtu¬
rus eẽt. postea mutuatus afis¬
co peciũam pignori ei res suas
om̃s obligauit et intulit seie
ꝑtem debiti et reliqmͣ sũmam
nouatone fc̃a erõ ꝓmisit. in q̃
obligõne simiłr ut supͣ depig¬
nore ꝯueit. Quesitũ c̃ an seia¬

Expanded text:
e offerre tibi summam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, debitori credidit.Titius Seiae ob summam, qua ex tutela ei condemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat quaeque habiturus esset: postea mutuatus a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore conuenit. quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
ita si mecũ agatur. Cet̾m si alic¬
naũo ꝑtem meam: ñ erit unde
rẽtin̾e possim /s is qui ame e¬
m̾it an retiñc põssit uidend̾c̃.
Nã et si uendicaretur.ab eo ꝑs
impẽdioꝵ nõie que ego fecistẽ.
ita ut ego potam recentõm fa¬
c̃e. et u̾us ẽ ut in hac spẽ expẽse
retmeantur. Que cũ ita sint. re¬
ctissime dicitur ⁊ impendioꝵ
noie utut mͣditiũ dan debe mi¬
chim sociũ ⁊ manente rei coĩo¬

Expanded text:
ita, si mecum agatur. ceterum si alienavero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei co
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝙ cõi nõie. actumeantagi
debuit. ab eo quiscit se sociũ hr̃e.
Impẽdia aũt q̃ dum ꝓpriũ meũ
retur fũdi ꝑs ꝑ excepcõm don¬
⁊ recin̾e possem. an ⁊̃ si coĩ di. ii

Expanded text:
uni nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere. Impendia autem, quae dum proprium meum retur fundi pars, per exceptionem doli retinere possem, an etiam, si communi di
Abbreviated transcription (Latin):
dotis iudito p̾ciumu sufruct
recupare d. Quid ergo siuir
añ litẽ ꝯtͣẽstatam mortuus fu¬
iss hrdes eius nicħ praturos.
so. ad ꝓprietatem. Cet̾m si fũ¬
dus totus ueniss qnͣti d uen¬
ire si detracto usufructu in tel¬
ligi mułrem dotem ꝯstante i¬
mr̃imonio recẽpisse. ¶Si fũdꝰ
ꝯmunis indote datus erit. et so¬
cius egit cũ manito cõi diuidu¬
do adidicatus ꝙ fũdus socio
fuit in dotem erit qnͣtitas q̃ so¬
cius manto ⁊ dempnatus fint
aut omissa licitatone extraneo
aditus fundus fuit. ptu porto

Expanded text:
usus fructus reciperare debet. quid ergo est, si uir ante litem contestatam mortuus fuisset? heredes eius nihil praestituros: rso ad proprietatem. ceterum si fundus totus uenisset, quanti debet uenire ‹non› detracto usu fructu, intellegi mulierem dotem manente matrimonio recepisse.Si fundus communis in dotem datus erit et socius egerit cum marito communi diuidundo adiudicatusque fundus socio fuerit, in dote erit quantitas, qua socius marito damnatus fuerit aut, si omissa licitatione extraneo addictus
Abbreviated transcription (Latin):
do mułris ad ꝓprietatẽ reu̾tet᷑.
Si aut usũfructũ maritus ñ
amifit morte mułris ñ finit᷑
usufructus. ap̃ maritum. Di¬
uorto aũt fc̃o ꝑrimo uideamus
et in hͣac et insuꝑiore spẽ. an ꝓ
rata temporis eius annĩ diui.¬
dantur fructus: ꝙ ꝓband̾ est.
ip̃ius aut restitutõ ita fiat. ut
hñti mulieri fũdum usufructꝰ
cedatur et ita cum ꝓprietate cõ
ut dimittat a se maritus usũf¬
ructũ. Namuł ex empcoactoe
adħuc ut usũfructũ pret mułt
teneturaut p̾cium eius ꝯseꝗsp
erat. aut cuius ius grãm spect¬
are qm̃ relinquere ap̃ mimicũ
ius ad se tnͣslatum lic̾e ei cuule
e. ¶Exor iuro usũfructum
noĩe dotis dedit manente mri¬
monio eid̃ fundum uedidit.
q̃itum ẽ diuorto fc̃o quid docism
dito reciꝑe debeat. dixi referre ꝙͣti
fũdus ueniss. nam siꝓprietatis¬

Expanded text:
ad proprietatem reuertetur. si autem usum fructum maritus non amiserit, morte mulieris non finitur usus fructus apud maritum. diuortio autem facto primo uideamus et in hac et in superiore specie, an pro rata temporis eius anni diuidantur fructus: quod probandum est. ipsius autem restitutio ita fiet, ut habenti mulieri fundum usus fructus cedatur et ita cum proprietat‹e› ut dimittat a se maritus usum fructum: nam uel ex empto actione adhuc, ut usum fructum praestet, mulier tenetur, aut pretium eius consequi sperat, aut cuiuis magis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum ius ad se translatum licere ei ciuile est.Uxor uiro usum fructum dotis nomine dedit, manente matrimonio eidem fundum uendidit: quaesitum est, diuortio facto quid dotis iudicio reciperare debeat. dixi referre, quanti fundus uenisset: nam si nuda
Abbreviated transcription (Latin):
chrum ⁊ inuicis cec̾isl inferre
S et inalienum locum ꝯcedẽte
dominol inferre et lz postea ra¬
tum ñ habu̾it qm̃ uliatus est
mortuns tñ religiosus locus
fit cenotafium quo mag̃ plac
locum ẽc religiosum sic̃ testis
m ea re uirgilius.

Expanded text:
m inuitis ceteris licet inferre. sed et in alienum locum concedente domino licet inferre: et licet postea ratum habuerit quam illatus est mortuus, religiosus locus fit. Cenotaphium quoque magis placet locum esse religiosum, sicut testis in ea re est Uergilius.
Abbreviated transcription (Latin):
honoraria. uł tñ naturau. s et
incondcõnali obligõne ñ. auaᷤ
obligaturnisi condco extitit.¬
Int̾ pignus aũt et ypothecam:
tm̃n nominis sonus differqda¬
re. aut̃ quis ypothecam potest.
siue ꝓsua obugõne siue proa¬

Expanded text:
onoraria uel tantum naturali. sed et in condicionali obligatione non alias obligantur, nisi condicio exstiterit.Inter pignus autem et hypothecam tantum nominis sonus differt.Dare autem quis hypothecam potest siue pro sua obligatione siue pro
Abbreviated transcription (Latin):
T. Hulier in dotem dedit.
marito p̾dium pignori: obli¬
gatum. et testam̃to maritum:
et liƀos ex eonatos. itẽ ex alio
hrde̾ instituit. Creditor cũ poss
hr̃desꝯueire idoncos ad fudu
u̾enit. Quero ansiei iustus pos¬
sor offerat ꝯpellendus sit ius

Expanded text:
. Mulier in dotem dedit marito praedium pignori obligatum et testamento maritum et liberos ex eo natos, item ex alio heredes instituit: creditor cum posset heredes conuenire idoneos, ad fundum uenit: quaero, an, si ei iustus possessor offerat, compellendus sit ius
Abbreviated transcription (Latin):
etur ut fiat. Id̾ tñ teptat. qr
hr̾dum int̾est quos ius mo¬
uuiti seꝗtur p̾scripͣtis u̾b posse
eos expiriut monum̃tũ fiat.
Sumptuũ quos i exhrdib
bo. ifide fec̾it. usuras quoseqi
pot̾. a cohrde ex diemores. rptũ¬

Expanded text:
t, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis verbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secu
Abbreviated transcription (Latin):
te.adus cobrdes qr ñ aliasdis¬
ced̾e̾t legatarius apossõne qm̃
uice pignoris erat ꝯsecutus ꝙͣ
si totũ ei legatum fuiss exso¬
lutũ. ¶ S et siꝗs cico debitũ
solu̾it. ne pignus ueniret. ne
eum posse expiri¬

Expanded text:
ersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Nereum posse experi
Abbreviated transcription (Latin):
ut cogaturhr̃s solu̾e: cũ. auas
ñ sit lib̾aturus re creditornisi
in solid̾ ei satisfiat. ¶Si filius
et acreclitorib peculiaribue
om̃e ꝙ debetur ꝑ douexceptio¬
nemꝯ seq̃tur acredicorib mã

Expanded text:
ut cogatur coheres solvere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius fet a creditoribus peculiaribus omne quod debetur, per doli exceptionem consequ
Abbreviated transcription (Latin):
et usq ad c̾tum cp̃s et nt̾nis an¬
nis adiudicari pot̃. ¶Idꝙ ĩnis
fũdo post litẽ ꝯtest. auuit. eq̃ uẽĩt
in ħ iuditu. ¶ S et si dolo ur
uenire pomp̃. at. Nam et oĩa q̃
ꝗs in hrditate dolo.aut culpa
peciũam substułit in fam̃. hr.¬

Expanded text:
et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest. Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque venit in hoc iudicium. Sed et si dolo vel uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa pecuniam sustulerit, in fam
Abbreviated transcription (Latin):
compromissum ut ꝙ tito dis¬
ceptatori plac. id seius ꝓnũt¬
iet.quis sit hic cogendus. et
puto tale arbitrium ñ ualere.
in quolib̾a facuitas arbitri sẽ¬
tentie ñ est futura. ¶ S si ita
sit compromissũ arbitratu ci¬
cii aut seũ fieͬrĩpomp̃. scribit.
et nos putamus ꝓꝓmissum
uałe. s et is erit cogendus sm̃i¬
am dice̾ inquem litigatores
issumant. puto tale ꝯꝓmissũ
̃ possunt dissentiress si ita sit
ut eis t̾cius assum̾etur sempr
res fere sine exitu futura ẽ. ꝓp̾
naturalem hominũ ad dissẽ¬
tiendum facilitatẽ. IIn ĩpari
nes facile e̾ s qr et si dissẽciãt.
ĩuenitur ꝑs maior cuius arb¬
itrio stabitur ¶s usitatumest.
cogẽ arbitros siñ ꝯsentiant t̃¬
ciam c̾tam elig̾e ꝑsonam cuiꝰ¬

Expanded text:
compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores adsumant, puto tale compromissum  possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Semprocere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari nes facile est, sed quia et si dissentiant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
si de dõte maritus nicħ cauit.
et cũ alii nupsiss postea ad pri¬
orem uirũ rediit: tacite dosei
redincegratur.

Expanded text:
si de dote maritus nihil cauit et, cum alii nupsisset, postea ad priorem uirum rediit, tacite dos ei redintegratur.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ s si iurañnt se .x. dedisse ĩ dotẽ.
ħ solumñ erit q̃ rendumanda¬
ta sint. s q̃i data sint ꝙ ex eored¬
di oport prandum̃ e̾rit.¶Imp¬
opularib accõib insiurandũ
exactum. ita demũ adu̾susᷤ ił¬
os ꝓd̾it si bonafice exactimfuiͣ

Expanded text:
est: sed si iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit. In popularibus actionibus iusiurandum exactum ita demum aduersus alios proderit, si b
Abbreviated transcription (Latin):
suencõm pignoraticiis acc̾o¬
nib teneri credicorẽ. ut debi¬
tori mandet ex debito accõm.
adu̾s emptorẽ s ipẽ debicor.
aut uendicare rem poc̾itaut
infr̃magone adu̾sus ẽptorẽ
age¶¶senitaut in hͣcaccone
et dor. et cũlpaut in ꝯmodato.
uenit.et custodia yis maior
non minor uenit.

Expanded text:
uentionem pigneraticiis s teneri creditorem, ut debiori mandet ex uendito actionem aduersus emptorem. sed et ipse debitor aut uindicare rem poterit aut in factum actione aduersus emptorem agere. Uenit autem in hac actione et dolus et culpa, ut in commodato: uenit et custodia: uis maior non uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aboł. Cumusumfructũ ortu
hrem flum̃ ortum occupauit. de¬
inde.ab eo recessit. iusquo ususf̃.
restitutũ ẽc laboni uidetur. qr id
solum ppetuo. eiusdẽ iuris man¬
siss. ita id um puto si flum̃ ĩun¬
datone ortum occupauit. Nam
si alu eo mutato in manare cepe

Expanded text:
fructum horti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coepe
Abbreviated transcription (Latin):
nox ale iuditiũ acceptũ pot̾it
sũa ꝑtẽ cedendo securitatẽ seꝗ
nec necͣce hãt susciꝑe iuditiuu
qm̃qm̃ ꝗs possit dice euenire
ut dũpars ei cedaturamutat
ñ pot̾it cñ socio nox ali iudicio¬
exꝑiri fortassis nec coĩduuidũ

Expanded text:
ne iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat non potest cum socio noxali experiri. f
Abbreviated transcription (Latin):
tem p̾cium exceptõne uti po¬
t̾it si ea peciua deqͣagitur ñ ꝓ
ta repetitur queuent neq
tradita est ¶Det̾um post tra¬
ditom siũ lectam uuam calc¬
are siue mustũ eueħe ꝓhibea¬
tur ad exibend̾ uł iniũriaru
Lphen Si quis cum fundũ
uend̾et. dolia .c. que fundo ẽe
affirmabat accessura dixiss
qmͣuis ibi nullũ doliĩ fuiss.
ũ dolia emptori debebit.

Expanded text:
ium exceptione uti poterit 'si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae uenit neque tradita est.' ceterum post traditionem siue lectam uuam calcare siue mustum euehere prohibeatur, ad exhibendum uel iniuriarum um Si quis, cum fundum venderet, dolia centum, quae in fundo esse adfirmabat, accessura dixisset, quamvis ibi nullum dolium fuisset, tamen dolia emptori debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩcõmissaria lib̾tas fi̾nt añ pre¬
stita. urexistente condcone leg¬
ati dnũum fu̾it tnslatũ arbitͥo
iudicis absolui eu o. et offitiũ
iudicis ħ quo erit. ut caueat᷑
eicui dedit. obeuictõm ob sium
fc̃m contingentem.
sit statuta lib̾tas sabinꝰ et cass¬
ius lib̾ari hr̃dem putant tͣdẽdo

Expanded text:
a› libertas fuerit ante praestita uel existente condicione legati dominium fuerit translatum, arbitrio iudicis absolui eum oportet: et officii iudicis hoc quoque erit, ut caueatur ei cui deditur ob euictionem ob suum factum contingentem.sit statuta libertas, Sabinus et Cassius liberari heredem putant tradendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueniatur si quid unus occup¬
abit. an melior sit. ꝯdco. ut ipsi
solidedatur. an u̾o ułomũb de¬
di debeat. urcau̾e debeat defẽsu
madu̾s cetos: et uius ẽ occupã¬

Expanded text:
ueniatur? si quidem unus occupauit, an melior sit condicio, ut ipsi soli dedatur? an uero uel omnibus dedi debeat uel cauere debeat defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupan
Abbreviated transcription (Latin):
ht ꝑm̃ cum dno ht̃ accõm furti
atq si quisl alius ẽẽt᷑. s cũ cono
ẽ qm̃uis ẜuiat ei et ĩo dñs dam¬
pnatus fructuano noxe dedens
liberatur.
pnimob̾ ded̾it citu ẜuus si cũ eo
agem erit noxali aquilie actoĩ
locus neͣ dãpnatus insolidum
singłis noxe ded̾e cogatur. s pot̾
diciqͣĩ uum dampnisit. et u¬
na obligo ant utrius pecũĩam
offendam. aut offico iudicis si.¬
mulutrisq noxe dedent᷑. ¶S si¬

Expanded text:
mino habet actionem furti, atque si quilibet alius esset: sed cum eo non est, quamuis seruiat ei, et ideo dominus damnatus fructuario noxae dedens liberatur. num nobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseꝗ aliquidasotio cũ ex suo de¬
lcto dampnũpaciatur ¶ Si pl¬
ures enisdẽ ẜui noĩe noxalime¬
iudicus ensdẽ fuinõie agat. ĩ
quo nsufructus tius ꝓprietas
mea sit offico iudicis ꝯtinebr̃
accoris faciam. s ꝑ p̾torc idcõ¬
seqr ego dñs ꝓprietatis.ut aut
cogat᷑ p̾tor te ꝓ estimatõne us¬
ufructus conferre ad litis estiͣ¬
macõm autusũfructũ cedere:
siet ħ exp̃ediat ¶Et siego ꝓprie¬

Expanded text:
 aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur.Si plures eiusdem serui nomine noxali meiudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea si‹t›, officio iudicis continebitur, actoris faciam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad liti‹s› aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et si ego domi
Abbreviated transcription (Latin):
Nius. taq sicut supius uen¬
ditor de morbo uito ue et cet̾is
que ibi ꝯpͥhensa sunt p̾dicere
iubetur et pret̾eamhis causis
ñ ẽc̃ mancipiũ ut ꝓmittat pre¬
cipitimita et cum accedat alii
rei hõ eadem et p̾dice et ꝓmitt̾e
ꝯpellitur ꝙ ñ solũ ħ cau intelu¬
grndum cͥ quo noĩatim adicii¬

Expanded text:
ium Itaque sicut superius venditor de morbo vitiove et ceteris quae ibi comprehensa sunt praedicere iubetur, et praeterea in his causis non esse mancipium ut promittat praecipitur: ita et cum accedat alii rei homo, eadem et praedicere et promittere compellitur. quod non solum hoc casu intellegendum est, quo nominatim adici
Abbreviated transcription (Latin):
muttatur repeniturus uideba¬
uiuat usuffructus legatus sit.
anuideatur repetitiis quoci¬
ens amissus est ꝙ et metianus
temptat et puto repetiturum
nidi Quare siusq ad diem sit
iegatus untputa usq ad decẽm¬
repetito que sit postamissũ capi¬
tis diminuton usumfructũ.
queritur. anius accrescendi sec̃
repetitone usumfructũ hãt an
int̾ eos ius accrescendi saiu
fructum substitutus. hos enim
tam et siñ u̾bis. retũ ziunctos
⁊iuncti etait siꝙ titius amisit
totum socio accresceꝙ si meuiꝰ
quo quis amittit usũfructũ
et resumit. etiam ip̃i quicqmͣ

Expanded text:
mittatur, repetitus uidebiuiuat usus fructus legatus sit, an uideatur repetitus, quotiens amissus est? quod et Maecianus temptat: et puto repetitum uideri. quare si usque ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennrepetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secumrepetitione usum fructum haberet, an inter eos ius adcrescendi salvumfructu substitutus: hos enim tametsi non uerbis, re tamen coniunctos coniuncti. et ait, si quidem Titius amiserit, totum socio adcrescere: quod siquo quis amittit usum fructum et resumit, etiam ipsi quicq
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Sicum dies compromissi
fimuet᷑ur prolato die litigatoreᷤᷤ
denuo ĩeum ꝯpmieint. nec scłi
compromissi arbitriũ cepint. ñ
ẽc̃ cogend̾ reciꝑe. si p̃ẽ i inorañ
eecogieum ap̾tore sequens re¬
ciperq que questio. ita procedit
sinich in priore compromisso
compromissũ appeliatur. ꝙ̃ de
situmẽ nam ad om̃s ꝯtrou̾sias
ptinis si forte de una resit disp¬
sit. tñ excet̾is causis acc̃ones sr̃¬
ẽẽ. id enim uenit in ꝯpromisso
de quoaccum sit ut uenuz s ẽ
tucius siꝗs de c̾ta re cõꝓmissũ
fcñssit de ea re soia expͥrimere.¬

Expanded text:
ait, si cum dies compromissi finiretur, prolato die litigatores denuo in eum compromiserint nec secundi compromissi arbitrium receperit; non esse cogendum recipere, si ipse in mora non esse cogi eum a praetore sequens recipere. quae quaestio ita procedit, si nihil in priore compromisso compromissum appellatur, quod "de situm est: nam ad omnes controversipertinet. sed si forte de una re sit dispsit, tamen ex ceteris causis actiones superesse: id enim uenit in compromissum, de quo actum est ‹ut› ueniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea
Abbreviated transcription (Latin):
adulam controu̾siam ꝑtimar
bit̾ ẽẽ desierat. ¶Si arbit̾ ita pro¬
nuntiass nich̾ iudi ticiũ debere
seio. camet si seium ñ uetiusset
pet̾e tñ si quid peciss. uidi contra
siũam arbitri fecisse. et id offiliꝰ
et trebatius rend̃unt.Soluc̃o¬
et ita trebatius uidetur sentire.i¬
¶ pomp̃ au. inutilit̾. irbitrũ inc̾tã
bes. reddo diuisioniure stariplac.¬

Expanded text:
lam controuersiam pertinet, arbiter esse desierat.Si arbiter ita pronuntiasset nihil uideri Titium debere Seio: tametsi Seium non uetuisset petere, tamen si quid petisset, uideri contra sententiam arbitri fecisse: et id Ofilius et Trebatius responderunt.Solutioet ita et Trebatius uidetur sentire.Pomponius ait inutiliter arbitrum incertam bes redde': 'diuisioni uestrae stari plac