comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incasuatq fortuna. nonne consentaneũ
ẽ plus fortuna que dña rerum sit & ex¬
ternarum & ad corpus ꝑtinentium qͣ
consilium ualere: An malumꝰ epicurũ
nnitari qui multa p̃clare sepe dicit:
quãenim sibi constant̃ conuenient̃q di¬
cat ñ laborat: laudat tenuem uictũ.
Philosophi id quidẽ.S: si socrates aut
iuiuat. Nichil grauius nichil philoso¬
phia dignius. nͥ idem hoc ipsum hone¬
ste sapient̃ iuste ad uoluptatẽ refer¬
ret. Qui melius quã fortunã exiguã
int̾uenire sapienti. S hoc is ne dicit
qui cũ dolorẽ ñ mͦ maximũ malũ. s
solũ malũ etiam dixerit toto corpe
opprim possit dolorib acerrimis.
Tum cũ maxime contra fortunam
glorietur: quodidem meliorib etiam
uerbis metrodorus occupaui te inqͥt
fortuna atq cepi. om̃isq aditꝰ tuos
intelusi ut ad me aspirare ñ posses.
Preclare si aristocchius aut si stoicꝰ
zenon diceret. qui nͥ quod turpe eẽt

Expanded text:
in casu atque fortuna, nonne consentaneum in casu atque fortuna, nonne consentaneum est plus fortunam, quae domina rerum sit et externarum et ad corpus pertinentium, quam consilium valere? An malumus Epicurum imitari? qui multa praeclare saepe dicit; quam enim sibi constanter convenienterque dicat, non laborat. laudat tenuem victum. philosophi id quidem, sed si Socrates aut vivat. nihil gravius, nihil philosophia dignius, nisi idem hoc ipsum honeste sapienter iuste ad voluptatem referret. Quid melius quam: fortunam exiguam intervenire sapienti? sed hoc isne dicit, qui, cum dolorem non modo maxumum malum, sed solum malum etiam dixerit, toto corpore opprimi possit doloribus acerrumis tum, cum maxime contra fortunam glorietur? quod idem melioribus etiam verbis Metrodorus: occupavi te inquit, Fortuna, atque cepi omnisque aditus tuos interclusi, ut ad me adspirare non posses. praeclare, si Aristo Chius aut si Stoicus Zenon diceret, qui, nisi quod turpe esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ querit᷑ constant̃ quidẽ certe. Itaq
mͥ placere non solet consequentia rep̃¬
hendere cum prima concesseris. Hic
multa disputat. Quam obrem is qͥ
torquetur qui crucietur beatꝰ ẽẽ non
possit. In eo etiam putat᷑ dicere in ro¬
tam id est genus quodd̃a torm̃ti apd̃
grecos beatam uitam ñ ascendere. Nõ
usquã id quidem dicit om̃ino. s quȩ
dicit idem ualent. Possum gͥ cui con¬
cesserim in malis ẽẽ dolores corꝑis in
malis naufragia fortune huic succen¬
sere diccnti. non om̃is bonos cẽ beatos
cum momis bonos ea que in malis nu
merat cadere possint. Uexatur idem
teophrastus &e libris & scolis om̃iũ
philosophoꝵ quod in callisthene suo
laudaret illam sententiã. Uitam re¬
git fortuna ñ sapientia. Negant ab
ullo philosopho quicquã dictumẽe
languidius. Recte id quidẽ. s nichil in¬
telligo dici potuisse constantiꝰ. Sienim
tot sunt in corpe bona. tot extra corpus.

Expanded text:
non quaeritur, constanter quidem certe. itaque non quaeritur, constanter quidem certe. itaque mihi placere non solet consequentia reprehendere, cum prima concesseris. hic multa disputat, quam ob rem is, qui torqueatur qui crucietur, beatus esse non possit. in eo etiam putatur dicere in rotam— id est genus quoddam tormenti apud Graecos—beatam vitam non escendere. non usquam id quidem dicit omnino, sed quae dicit, idem valent. possum igitur, cui concesserim in malis esse dolores corporis, in malis naufragia fortunae, huic suscensere dicenti non omnis bonos esse beatos, cum in omnis bonos ea, qumerat, cadere possint? vexatur idem Theophrastus et libris et scholis omnium philosophorum, quod in Callisthene suo laudarit illam sententiam: Vita/m regit fortu/na, non sapie/ntia. negant ab ullo philosopho quicquam dictum esse languidius. recte id quidem, sed nihil intellego dici potuisse constantius. si enim tot sunt in corpore bona, tot extra corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uitam etiam si ex aliqua parte claude¬
ret. tam̃ ex multo maiore parte optine¬
re nom̃ suũ. hȩc nc̃ enucleare ñ ita ne¬
cesse ẽ. quanqua non constantissime
dici mͥuident᷑. Nam & qui beatus ẽ.
ñ intelligo quid requirat ut sit bea¬
tior. Si enim ẽ qͦd desit ne beatus qͥdẽ
ẽ. Et qͦd ex maiore parte unamquãq
appellari spectariq dicunt. Est ubi
qͦd isto mͦ ualcat. Cum uotria genera
maloꝵ eẽ dicant qui duoꝵ generũ ma¬
lis om̃ib urgeatur ut omĩa aduersa
sint in fortuna. om̃ib opp̾ssum corpꝰ
& confectũ dolorib huic paululum¬
ne ad beatam uitam deeẽ dicemꝰ non
mͦ ad beatissima: Hoc illud ẽ quod
theophrastus sustinere ñ potuit. ssa
cum statuisset uerbera torm̃ta cruciatꝰ
patrie cuersiones exilia orbitates magnã
ium habere ad male misereq uiuendũ
nonẽ ausus alate &e ample loqui cum
humilit̃ demisseq sentiret. Quam bñ

Expanded text:
vitam, etiamsi ex aliqua parte claudevitam, etiamsi ex aliqua parte clauderet, tamen ex multo maiore parte optinere nomen suum. haec nunc enucleare non ita necesse est, quamquam non constantissime dici mihi videntur. nam et, qui beatus est, non intellego quid requirat, ut sit beatior—si est enim quod desit, ne beatus quidem est—, et quod ex maiore parte unam quamque rem appellari spectarique dicunt, est ubi id isto modo valeat; cum vero tria genera malorum esse dicant, qui duorum generum malis omnibus urgeatur, ut omnia advorsa sint in fortuna, omnibus oppressum corpus et confectum doloribus, huic paulumne ad beatam vitam deesse dicemus, non modo ad beatissimam? Hoc illud est, quod Theophrastus sustinere non potuit. nam cum statuisset verbera, tormenta, cruciatus, patriae eversiones, exilia, orbitates magnam vim habere ad male misereque vivendum, non est ausus elate et ample loqui, cum humiliter demisseque sentiret. quam bene,
Abbreviated transcription (Latin):
te confici sic si uita beata inuirtute
sit nichil eẽ nͥ uirtutem bonũ. S: bru¬
tus tuus auctore antione & antiocho
ñ sentit hoc putat enĩ etiam si sit bo¬
num aliqͦd pret̾ uirtutẽ. Quid gͥ cõ¬
tra brutũ ne me dicturũ putas: Iu
uͦ ut uidetur nã p̃finire ñ ẽ meum.
Quid cuiq gͥ consentaneũ sit alio loco.
Nam ista mce antiocho sepe oe cum
aristone nuꝑ cũ athenis impator apd̃
cum deuersarer dissensio fuit. menĩ ñ
uidebatur quisquã eẽ beatus posse cũ
in malis eẽt. In malis aut̃ sapientẽ c̃ẽ
posse si ẽẽnt ulla corpis aut fortune
mala dicebant᷑ hec que scripta sit &̃
antiochus locis plurib uirtutẽ ipsã
ꝑ se beatam uitam efficere posse. Neq
tam̃ beatissimam. Deinde ex maiore
parte plerasq res nominari. etiã siq̃
pars abẽet ut uires ut ualetudinẽ ut
diuitias ut honorem ut głam que ge¬
nere ñ numero cernerent᷑. Item beatã

Expanded text:
te confici, sic, si vita beata in virtute te confici, sic, si vita beata in virtute sit, nihil esse nisi virtutem bonum. sed Brutus tuus auctore Aristo et Antiocho non sentit hoc; putat enim, etiamsi sit bonum aliquod praeter virtutem. Quid igitur? contra Brutumne me dicturum putas? Tu vero, ut videtur; nam praefinire non est meum. Quid cuique igitur consentaneum sit, alio loco. nam ista mihi et cum Antiocho saepe et cum Aristo nuper, cum Athenis imperator apud eum deversarer, dissensio fuit. mihi enim non videbatur quisquam esse beatus posse, cum in malis esset; in malis autem sapientem esse posse, si essent ulla corporis aut fortunae mala. dicebantur haec, quae scripsit etiam Antiochus locis pluribus, virtutem ipsam per se beatam vitam efficere posse neque tamen beatissimam; deinde ex maiore parte plerasque res nominari, etiamsi quae pars abesset, ut vires, ut valetudinem, ut divitias, ut honorem, ut gloriam, quae genere, non numero cernerentur; item beatam
Abbreviated transcription (Latin):
phiȩ ꝓmissũ uberius aut maius.
Nam qͥd ꝓficetur odii boni ꝑfectu¬
ram se qui legib suis paruis. s ut eẽt
contra fortunã semꝑarmat᷑. Ut om̃ia
p̃sidia haberet in se bene beateq uiuẽ¬
di. ut cẽt semꝑ deniq beat᷑. S uid̾e qͥd
efficiat. tantis ꝑ hoc ipsum magni
estumo quod pollicetur. Nam xerses
quidem refertus om̃ib p̃muis donis¬
q fortunȩ ñ equitatu ñ pedestrib
copiis ñ nauiũ multitudine. ñ infi¬
nito pondere auri contentꝰ. p̃miũ ꝓ¬
posuit qui inuenisset nouã uolupta¬
tem qua ipsa non fuit contentꝰ. Neq
enĩ unquã finem inuenisset libido.
Nos uellem pͣmio elicere possemꝰ qui
nobis aliquid attulisset qui hoc fir¬
mius crederemꝰ. Uellem id quidem
s habeo paululũ quod requirã. Ego
enim assentior eorũ que posiusti al¬
terum alteri consequens eẽ. ut quẽ
admodũ si qͦd honestum sit id solum
sit bonũ sequat᷑ uitam beatã uirtu¬

Expanded text:
phiae promissum uberius aut maius. phiae promissum uberius aut maius. Nam quid profitetur? o dii boni! perfecturam se, qui legibus suis paruisset, ut esset contra fortunam semper armatus, ut omnia praesidia haberet in se bene beateque vivendi, ut esset semper denique beatus. sed videro, quid efficiat; tantisper hoc ipsum magni aestumo, quod pollicetur. nam Xerxes quidem refertus omnibus praemiis donisque fortunae, non equitatu, non pedestribus copiis, non navium multitudine, non infinito pondere auri contentus praemium proposuit, qui invenisset novam voluptatem—qua ipsa non fuit contentus; neque enim umquam finem inveniet libido—, nos vellem praemio elicere possemus, qui nobis aliquid attulisset, quo hoc firmius crederemus. Vellem id quidem, sed habeo paulum, quod requiram. ego enim adsentior eorum quae posuisti alterum alteri consequens esse, ut, quem ad modum, si, quod honestum sit, id solum sit bonum, sequatur vitam beatam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
plicant de quo ante nichil scriptũ ẽ.
Philosophi quancunq rem habẽt
in manib cam que conueniunt cõ¬
gerunt om̃ia & si alioloco disputa¬
ta sunt. Quodni ita eẽt cur stoicus
sicẽt quesitum satis ne adbeate ni¬
uendum uirtus posset multa dice¬
ret cui satis eẽt respondere. Se ante
docuisse nichil bonum eẽ nisi qͦd
honestum sit. Hoc ꝓbato conseqͣns
c̃c beatam uitam uirtute ẽẽ conten¬
tam. & quomͦ hoc sit consequens
illi sic illud huic. ut si beata uita
uirtute contenta sit nͥhonestũ qͦd
sit nichil aliud sit bonũ. s tam ñ
agunt sic. Nam & de honesto ⁊ de
summo bono seꝑatim libri sunt.
& cũ ex co efficiat᷑ satis magnã in
uirtute ad beate uiuendũ ẽẽ uim.
nichilomiꝰ hoc agunt seꝑatim. ꝓ¬
priis enim &e suis argumͣtis &e am¬
monitionib tractanda queq resẽ
tanta p̾sertim. Caue enim putes
ullam in philosophia uocem emis¬
sam clariorem ullũ ue eẽ philoso¬

Expanded text:
plicant, de quo ante nihil scriptum est; plicant, de quo ante nihil scriptum est; philosophi quamcumque rem habent in manibus, in eam quae conveniunt, congerunt omnia, etsi alio loco disputata sunt. quod ni ita esset, cur Stoicus, si esset quaesitum, satisne ad beate vivendum virtus posset, multa diceret? cui satis esset respondere se ante docuisse nihil bonum esse nisi quod honestum esset, hoc probato consequens esse beatam vitam virtute esse contentam, et quo modo hoc sit consequens illi, sic illud huic, ut, si beata vita virtute contenta sit, nisi honestum quod sit, nihil aliud sit bonum. sed tamen non agunt sic; nam et de honesto et de summo bono separatim libri sunt, et cum ex eo efficiatur satis magnam in virtute ad beate vivendum esse vim, nihilo minus hoc agunt separatim. propriis enim et suis argumentis et admonitionibus tractanda quaeque res est, tanta praesertim. cave enim putes ullam in philosophia vocem emissam clariorem ullumve esse philoso
Abbreviated transcription (Latin):
queat. Quod si est qui ium fortunȩ qͥ
omia humana que cuiq accidere pos¬
sunt tolerabilia dicat. ex quo nec ti¬
mor eum nec angor attingat. Idẽq
si nichil concupiscat nulla ec feratur
anumi mani uoluptate. Quid ẽ cur is
ñ beatus sit. Et si hec uirtute efficũit᷑
quid ẽ cur uirtus ipsa ꝑse ñ efficiat
beatos: Atqui alterum dici ñ pot̃
quin ni qui nichil metuant nichil
angant᷑. nichil concupiscant nulla
impotenti leticia ec ferant beati sit.
Itaq id tibi concedo. alterum autẽ
iam integrum ñ ẽ. Suꝑiorib enim
disputationib effectum ẽ uacari
om̃i animi ꝑturbatione sapientẽ.
Numirum gͥ confecta res ẽ. Uidetur
enim ad exitum uenisse questio. ꝓ¬
pe modum id quidẽ. Ueruntam̃ ma¬
thematicoꝵ iste mos ẽ non ẽ philo¬
sophorum. Nam geometrȩ cũ aliqͥd
docere uolunt. siquid ad eam rem ꝑ¬
tinet eoꝵ que ante docuerunt. id su¬
munt ꝓconcesso ⁊ ꝓbato illud mͦ ex¬

Expanded text:
queat. quodsi est qui vim fortunae, qui queat. quodsi est qui vim fortunae, qui omnia humana, quae cuique accidere possunt, tolerabilia ducat, ex quo nec timor eum nec angor attingat, idemque si nihil concupiscat, nulla ecferatur animi inani voluptate, quid est cur is non beatus sit? et si haec virtute efficiuntur, quid est cur virtus ipsa per se non efficiat beatos? Atqui alterum dici non potest, quin i, qui nihil metuant, nihil angantur, nihil concupiscant, nulla impotenti laetitia ecferantur, beati sint, itaque id tibi concedo; alterum autem iam integrum non est. superioribus enim disputationibus effectum est vacare omni animi perturbatione sapientem. Nimirum igitur confecta res est; videtur enim ad exitum venisse quaestio. Propemodum id quidem. Verum tamen mathematicorum iste mos est, non est philosophorum. nam geometrae cum aliquid docere volunt, si quid ad eam rem pertinet eorum quae ante docuerunt, id sumunt pro concesso et probato, illud modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
beatus. quid qui non mͦ ea futura
timet. uerumetiã fert sustmetq
p̃sentia: Adde eadem exilia luctus.
orbitates qui reb his fractus egri¬
tudini eliditur. pot̾ tandẽ ẽẽ non
miserrimꝰ. Quid uero illum quem
libidinib inflaminatũ & furentẽ
uidemus om̃ia rabide appetentem
cum mexplebili cupiditate quoq
affluentius uoluptates undiq hau¬
riat eo grauꝰ ardentiusq sitientẽ
nonne recte miserrimũ dixeris:
Quid elatus ille leuitate maniq le¬
ticia exultans & timere gestiens. ñ¬
ne tanto miserior quanto sibi uide¬
tur beatior: Ergo ut hi miseri. sic
contra illi beati quos nulli metꝰ terrent
nulle egritudines excedunt. nulle ui¬
bidines incitant. nulle futiles leticiȩ
exultantes languidis liquefaciunt
uoluptatib. Ut maris gͥ tranqͥllitas
intelligit᷑ nulla ne minima quidẽ
aura fluctus commouente. sic ani¬
mi quierus & placatus statꝰ cernit᷑
cum pturbatio nulla ẽ qua moueri

Expanded text:
beatus? quid, qui non modo ea futura beatus? quid, qui non modo ea futura timet, verum etiam fert sustinetque praesentia—adde eodem exilia luctus orbitates: qui rebus his fractus aegritudine eliditur, potest tandem esse non miserrimus? quid vero? illum, quem libidinibus inflammatum et furentem videmus, omnia rabide adpetentem cum inexplebili cupiditate, quoque affluentius voluptates undique hauriat, eo gravius ardentiusque sitientem, nonne recte miserrimum dixeris? quid? elatus ille levitate inanique laetitia exultans et temere gestiens nonne tanto miserior, quanto sibi videtur beatior? ergo ut hi miseri, sic contra illi beati, quos nulli metus terrent, nullae aegritudines exedunt, nullae libidines incitant, nullae futtiles laetitiae exultantes languidis liquefaciunt voluptatibus. ut maris igitur tranquillitas intellegitur nulla ne minima quidem aura fluctus commovente, sic animi quietus et placatus status cernitur, cum perturbatio nulla est, qua moveri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis placet conantem ire mȩculcũ
retinet ipsa prudentia negatq ei
cum dolore &e cruciatu quicquã
eẽ commune. Facile patior te isto
mͦ agere & si iniquum ẽ p̾seribere
michi te quemadmodũ a me dispu¬
tari uelis. S quero utrũ aliquid
actum suꝑiorib dieb an nichil ar¬
bitremus. Actum uͦ est aliquan¬
tum quidem. At qui si ita ẽ ꝓfliga¬
ta iamhȩc &e pene ad exitum addu¬
ctã questio ẽ. Quo tandem mͦ: quia motꝰ
turbulenti iactationesq anmoꝵ incita¬
te &e impetu inconsiderato elatȩ ratio¬
nemonnem repellentes. uitȩ beatȩ
nullam partem relinqunt. Quis cnĩ
pot mortem aut dolorem metuens
quorũ alterum sepe adest. alterum
semꝑ impendet. ẽẽ non miser: Qd
suidem quod plerumq fit pauꝑta¬
tem ignominiã infamiam. timet.
Si debilitatem cecitatem si demiq
qͦd non singłis hominib s poten¬
tib popłis sepe contingit seruitu¬
tem potest. ea timens eẽ quisquam

Expanded text:
ipsis placet, conantem ire in eculeum ipsis placet, conantem ire in eculeum retinet ipsa prudentia negatque ei cum dolore et cruciatu quicquam esse commune. Facile patior te isto modo agere, etsi iniquum est praescribere mihi te, quem ad modum a me disputari velis. sed quaero, utrum aliquid actum superioribus diebus an nihil arbitremur. Actum vero, et aliquantum quidem. Atqui, si ita est, profligata iam haec et paene ad exitum adducta quaestio est. Quo tandem modo? Quia motus turbulenti iactationesque animorum incitatae et impetu inconsiderato elatae rationem omnem repellentes vitae beatae nullam partem relinquunt. quis enim potest mortem aut dolorem metuens, quorum alterum saepe adest, alterum semper impendet, esse non miser? quid, si idem, quod plerumque fit, paupertatem ignominiam infamiam timet, si debilitatem caecitatem, si denique, quod non singulis hominibus, sed potentibus populis saepe contigit, servitutem? potest ea timens esse quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem: Tu siquid es facturus no¬
ua aliqua conquiras oportet. Ita me
mini me mouent ñ solũ quia puul¬
gata sunt. s multomagis quia tan¬
quã leuia quedã uina nichil ualent.
maqua. Sic storcoꝵ ista magis gusta¬
ta quam pota delectant. uelut iste cho¬
rus uirtutum imȩculeum impositus
imagines constituit ante ocłos cum
amplissima dignitate ut adeas cursũ
ꝑrectura. nec eas beata uita ad se de¬
sertas passura uideatur. Cum autẽ
animũ abista pictura imaginibq
uirtutum adrem ueritatẽq tradu¬
xeris. hoc nudum relinquit᷑. Possit¬
ne quis beatus eẽ quandui torqueat᷑.
Quam obrem hoc nunc queramꝰ uir¬
tutes aut̃ noli uereri ne expostulent
& querant᷑ se abeata uita eẽ relictas.
Sienim nulla uirtus prudentia ua¬
cat. prudentia ipsa hoc uidet non
om̃is bonos eẽ etiam beatos eẽ. Mul¬
taq de .m. attilio quinto cȩpione . m.
aquilo recordatus. Beatamq uitã
siimaginib potius uti quã rebus

Expanded text:
dolorem? Tu, si quid es facturus, nodolorem? Tu, si quid es facturus, nova aliqua conquiras oportet; ista me minime movent, non solum quia pervulgata sunt, sed multo magis, quia, tamquam levia quaedam vina nihil valent in aqua, sic Stoicorum ista magis gustata quam potata delectant. velut iste chorus virtutum in eculeum impositus imagines constituit ante oculos cum amplissima dignitate, ut ad eas cursim perrectura nec eas beata vita a se desertas passura videatur; cum autem animum ab ista pictura imaginibusque virtutum ad rem veritatemque traduxeris, hoc nudum relinquitur, possitne quis beatus esse, quam diu torqueatur. quam ob rem hoc nunc quaeramus; virtutes autem noli vereri ne expostulent et querantur se a beata vita esse relictas. si enim nulla virtus prudentia vacat, prudentia ipsa hoc videt, non omnis bonos esse etiam beatos, multaque de M. Atilio Q. Caepione M'. Aquilio recordatur, beatamque vitam, si imaginibus potius uti quam rebus
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiũ pace tua dixerim longe añ¬
pono tuo. Non dubito nec id nunc a¬
gitur tu illum quantũ ames. s de ħ
quod mͥ dixi uideri quale sit de qͦa
te disputari uolo nempe negas ad
beate uiuendũ satis posse uirtutẽ.
Prorsus nego. Quid ad recte honeste
laudabilit̾ postremo ad bene iuiuẽ¬
dum satis ne est p̾sidii in uirtute:
Certe satis. Potes igitur aut qͥ male
uiuat non eum miserum dicere aut
quem bñ fateare cum negare beate
uiuere. Quidni possim. Nam etiam
in torm̃tis recte honeste laudabilit̾¬
& obeam rem bene iuui pot̾. dũ mo¬
do intellegas qui nc̃ dicam bñ. Dico
enim constant̃ grauit̃ sapient̃ for¬
titer hȩc etiam in ȩculeum coicuin¬
tur quo uita ñ aspirat beata. Quid
gͥ sola ne beata uita queso relinquit᷑
extra hostiũ lim̃q carceris cũ constã¬
tia grauitas fortitudo sapientia reli¬
quęq uirtutes rapiant᷑ ad tortorem
nullumq recusent nec suppliciũ nec

Expanded text:
iudicium, pace tua dixerim, longe anteiudicium, pace tua dixerim, longe antepono tuo. Non dubito, nec id nunc agitur, tu illum quantum ames, sed hoc, quod mihi dixi videri, quale sit, de quo a te disputari volo. Nempe negas ad beate vivendum satis posse virtutem? Prorsus nego. Quid? ad recte honeste laudabiliter, postremo ad bene vivendum satisne est praesidi in virtute? Certe satis. Potes igitur aut, qui male vivat, non eum miserum dicere aut, quem bene fateare, eum negare beate vivere? Quidni possim? nam etiam in tormentis recte honeste laudabiliter et ob eam rem bene vivi potest, dum modo intellegas, quid nunc dicam bene. dico enim constanter graviter sapienter fortiter. haec etiam in eculeum coiciuntur, quo vita non adspirat beata. Quid igitur? solane beata vita, quaeso, relinquitur extra ostium limenque carceris, cum constantia gravitas fortitudo sapientia reliquaeque virtutes rapiantur ad tortorem nullumque recusent nec supplicium nec
Abbreviated transcription (Latin):
urbib collocauit. ⁊mdomꝰ etiam in¬
roduxit. Et coegit de uita & morib
rebq: bonis &e malis. querere. Cuius
multiplex ratio disputandi. rerũq
uarietas & ingenii magnitudo pla¬
tonis memoria &e litteris consecrata
plura genera effecit dissentientiũ phi¬
losophoꝵ. Equib nos id potissimũ
consecuti quo sumus socratem usũ
arbitrabam᷑ ut nram ipsi sententiã
tegeremus errore. alios leuaremꝰ ce in
om̃i disputatione quid eẽt simillimũ
ueri queremus. Quẽ morem cũ carne¬
ades acutissime copiosissimeq tenu¬
isset fecimꝰ & alias sepe & nuꝑ intus¬
culano ut ad eam consuetudinẽ dis¬
putaremus. Et quadridui quidẽ ser¬
monẽ suꝑiorib ad te ꝑscriptũ misi
mus. libris. Quinto aut̃ die cum in¬
eodem loco consedissemꝰ. sic ẽ ꝓpositũ
de quo disputaremꝰ. Non mͥ uidetur
ad beate uiuendũ satis posse uirtutẽ.
At hercule bruto meo uidet᷑ ciuiꝰ ego

Expanded text:
urbibus conlocavit et in domus etiam inturbibus conlocavit et in domus etiam introduxit et coëgit de vita et moribus rebusque bonis et malis quaerere. cuius multiplex ratio disputandi rerumque varietas et ingenii magnitudo Platonis memoria et litteris consecrata plura genera effecit dissentientium philosophorum, e quibus nos id potissimum consecuti sumus, quo Socratem usum arbitrabamur, ut nostram ipsi sententiam tegeremus, errore alios levaremus et in omni disputatione, quid esset simillimum veri, quaereremus. quem morem cum Carneades acutissime copiosissimeque tenuisset, fecimus et alias saepe et nuper in Tusculano, ut ad eam consuetudinem disputaremus. et quadridui quidem sermonem superioribus ad te perscriptum libris misimus, quinto autem die cum eodem in loco consedissemus, sic est propositum, de quo disputaremus: Non mihi videtur ad beate vivendum satis posse virtutem. At hercule Bruto meo videtur, cuius ego
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris om̃ib ꝓnichilo habitis rerũ
naturam studiose inuenirent᷑. Nos se
appellare sapientiȩ studiosos idest enĩ
philosophos. Et ut illic liberalissimũ
eẽt spectare nichil sibi acquirentẽ.
sic inuita longe posita om̃ib studiis
contemplationẽ rerũ cogitationẽq
p̃stare. Nec uõ pytagoras nominis
solum inuentor. s rerũ etiam ipsarũ
amplificator fuit. Qui cum post hũc
philiasium sermonẽ in italiam ue¬
nisset exornauit eam greciã que ma¬
gna dicta ẽ & priuatim & publice
p̾stantissimis &e institutis & artib.
Cuius de disciplina aliud tempus
fuerit fortasse dicendi. s abantiqua
philosophia usq ad socraten qui ar¬
chelaum anaragoꝵx discipłm audie¬
rat numeri motꝰq tractabant᷑. Et
unde om̃ia orerentur quo uere cederẽt.
Studioseq abhis siderum magnitudi¬
nes int̾ualla cursus anquirebant᷑ &
cuncta cȩlestia. Socrates aut̃ primus
philosophiam deuocauit acȩlo & in

Expanded text:
ceteris omnibus pro nihilo habitis rerum ceteris omnibus pro nihilo habitis rerum naturam studiose intuerentur; hos se appellare sapientiae studiosos—id est enim philosophos—; et ut illic liberalissimum esset spectare nihil sibi adquirentem, sic in vita longe omnibus studiis contemplationem rerum cognitionemque praestare. Nec vero Pythagoras nominis solum inventor, sed rerum etiam ipsarum amplificator fuit. qui cum post hunc Phliasium sermonem in Italiam venisset, exornavit eam Graeciam, quae magna dicta est, et privatim et publice praestantissumis et institutis et artibus. cuius de disciplina aliud tempus fuerit fortasse dicendi. sed ab antiqua philosophia usque ad Socratem, qui Archelaum, Anaxagorae discipulum, audierat, numeri motusque tractabantur, et unde omnia orerentur quove reciderent, studioseque ab is siderum magnitudines intervalla cursus anquirebantur et cuncta caelestia. Socrates autem primus philosophiam devocavit e caelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuisse eloquentiam cũ admira¬
tus eẽt leon quesiuisse ex eo qua ma¬
xime arte confideret. at illum artẽ
quidem se scire nullam s ẽẽ philoso¬
phum. Admiratũ leontẽ nouitatẽ
nominis quesiuisse quinam eẽnt phi¬
losophi.⁊ quid int̾ eos &e reliquos intͣ¬
c̃ẽt. pytagoram aut̃ respondisse si¬
milem sibi uideri uitam hominũ.⁊
mercatũ cum qui haberet᷑ maximo
ludorũ apparatu totius greciȩ celebri¬
tate. Nam ut illi alii corꝑib exercitati
głam &e nobilitatẽ coronȩ peterent
alii em̃di alii uendendi questu ⁊ lu¬
cro ducerent᷑. Esset aut̃ quoddam genꝰ
corum. idq uł maxime ingeniũ qui
nec plausum neclucrũ quererent. s
uisendi causa uenirent studioseq ꝑspi¬
cerent quid ageretur. Et quomͦ item
nos quasi inmercat᷑ quadã celebritate
ex urbe aliqua sic in hanc uita ex alia
uita ⁊ natura ꝓfectos alios glȩ serui¬
re alios peccunie. raros cẽ quosdã qui

Expanded text:
ingenium et eloquentiam cum admiraingenium et eloquentiam cum admiratus esset Leon, quaesivisse ex eo, qua maxime arte confideret; at illum: artem quidem se scire nullam, sed esse philosophum. admiratum Leontem novitatem nominis quaesivisse, quinam essent philosophi, et quid inter eos et reliquos interesset; Pythagoram autem respondisse similem sibi videri vitam hominum et mercatum eum, qui haberetur maxumo ludorum apparatu totius Graeciae celebritate; nam ut illic alii corporibus exercitatis gloriam et nobilitatem coronae peterent, alii emendi aut vendendi quaestu et lucro ducerentur, esset autem quoddam genus eorum, idque vel maxime ingenuum, qui nec plausum nec lucrum quaererent, sed visendi causa venirent studioseque perspicerent, quid ageretur et quo modo, item nos quasi in mercatus quandam celebritatem ex urbe aliqua sic in hanc vitam ex alia vita et natura profectos alios gloriae servire, alios pecuniae, raros esse quosdam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sarumq cuiꝰq rei cognitione hoc
pulcherrimũ nom̃ apud antiqͦs
assequebatur. Itaq & illos.uii. qͥ a
grecis cogoy sapientes a nr̃is ce
habebantur. & nominabant᷑. & multis
ante scłis ligurgũ cuius temꝑib ho¬
merus etiam fuisse ante hanc urbem
conditam traditur etiam heroicis ȩta¬
tib ulixem & nestorẽ accepimꝰ ⁊ fuisse
& habitos eẽ sapientis. Nec uͦ athlas
sustinere cȩlum nec ꝓmetheus affixus
caucaso. nec stellatus cepheus cũ uxore
genero filia traderetur. nͥ celestium di¬
uina cognitio nom eorũ ad errorem
fabule traduxissent: Aquib ducti de¬
inceps qui inrerũ contemplatione
ponebant sapientes & habebant᷑ &
nominabantur. Idq corũ nom̃ usq
ad pythagore manauit ȩtatem. Quẽ
ut scribit auditor platonis ponticus
heraclides uir doctus inprimis phi¬
luntem ferunt uenisse eumq cum
leonte principe philiasioꝵ docte &
copiose disseruisse quedam. Cuius

Expanded text:
sarumque cuiusque rei cognitione hoc sarumque cuiusque rei cognitione hoc pulcherrimum nomen apud antiquos adsequebatur. itaque et illos septem, qui a Graecis sofoi/, sapientes a nostris et habebantur et nominabantur, et multis ante saeculis Lycurgum, cuius temporibus Homerus etiam fuisse ante hanc urbem conditam traditur, et iam heroicis aetatibus Ulixem et Nestorem accepimus et fuisse et habitos esse sapientis. nec vero Atlans sustinere caelum nec Prometheus adfixus Caucaso nec stellatus Cepheus cum uxore genero filia traderetur, nisi caelestium divina cognitio nomen eorum ad errorem fabulae traduxisset. a quibus ducti deinceps omnes, qui in rerum contemplatione studia ponebant, sapientes et habebantur et nominabantur, idque eorum nomen usque ad Pythagorae manavit aetatem. quem, ut scribit auditor Platonis Ponticus Heraclides, vir doctus in primis, Phliuntem ferunt venisse, eumque cum Leonte, principe Phliasiorum, docte et copiose disseruisse quaedam. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
unus dies bñ expceptis tuis actus
peccanti imortalitati añponendꝰ.
Cuius gͥ potius opib utam᷑ ꝙͣ tuis.
Que ae uitȩ tranquillitatẽ largita
nobis es & t̾rorem mortis sustulisti:
Ac philosophia quidem tantũ abẽ
ut ꝓunde ac de hominũ ẽ uita me¬
rita laudetur ut aplerisq negle¬
cta a multis etiam uitupetur. Uli¬
tuꝑare quisquã uite parentẽ & ob
hoc parricidio se inquinare aud&.
Et tam impie ingratus cẽ ut cam
accuset quam uereri deberet etiã¬
siminus ꝑciꝑe potuisset. S ut o¬
pmor hic erret hic indoctoꝵ ani¬
mis offusa caligo ẽ. qͦd tam longe
retro respicere ñ posst̃. nec eos aqͥb
uita hominũ instructa primitus
sit fuisse philosophos arbitrant᷑.
Quã rem antiquissimã cũ uideamꝰ
nom̃ tam̃ ẽẽ confitem᷑ recens. Nã
sapientiã quidẽ ipsam quis nega¬
re pot̾ non mͦ re eẽ antiquã uerũ
etiam nomine que diuinarũ hu¬
manarũq rerũ tum initiorũ cau¬

Expanded text:
unus dies bene et ex praeceptis tuis actus unus dies bene et ex praeceptis tuis actus peccanti inmortalitati anteponendus. cuius igitur potius opibus utamur quam tuis, quae et vitae tranquillitatem largita nobis es et terrorem mortis sustulisti? Ac philosophia quidem tantum abest ut proinde ac de hominum est vita merita laudetur, ut a plerisque neglecta a multis etiam vituperetur. vituperare quisquam vitae parentem et hoc parricidio se inquinare audet et tam impie ingratus esse, ut eam accuset, quam vereri deberet, etiamsi minus percipere potuisset? sed, ut opinor, hic error et haec indoctorum animis offusa caligo est, quod tam longe retro respicere non possunt nec eos, a quibus vita hominum instructa primis sit, fuisse philosophos arbitrantur. Quam rem antiquissimam cum videamus, nomen tamen esse confitemur recens. nam sapientiam quidem ipsam quis negare potest non modo re esse antiquam, verum etiam nomine? quae divinarum humanarumque rerum, tum initiorum cau
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa tum uenientia metu auge̾¬
tes. Tum merore p̾sentia rerũ natu¬
ram quam errorem nr̃m damna¬
re malumꝰ. S &e huius culpȩ & cȩ¬
terorum uitiorũ peccatoꝵq nr̃orũ
om̃is aphilosophia petenda correc¬
tio ẽ. Cuius in sinum cũ aprimis
temꝑib ętatis nr̃a uoluntas studi¬
umq nos compulisset. his grauissi¬
mis casib in eundem portum in qͦ
eramus egressi magna iactati tem¬
pestate confugimus. Ouitȩ philo¬
sophia dux. Ouirtutis indagatrix
expultrixq uitiorũ. quid non mo¬
do nos s om̃i uita hominũ sine te
ẽẽ potuisset. Tu urbis peꝑisti. tu dis¬
sipatos hommes insocietatem ui¬
te conuocasti. Tu eos int̾ se primo
domiciliis deinde conuigiis. tum
litterarũ &e uocum cõmunione
iunxisti. Tuinuentrix legũ. tuma¬
gistra moꝵ & disciplinȩ fuisti ad te
confugimꝰ a te opem petimꝰ. tibi
nos ut antea magna ex parte sic
minc penit᷑ totosq tradimꝰ. Est aut̃

Expanded text:
adversa cum venientia metu augenadversa cum venientia metu augentes, tum maerore praesentia rerum naturam quam errorem nostrum damnare malumus. Sed et huius culpae et ceterorum vitiorum peccatorumque nostrorum omnis a philosophia petenda correctio est. cuius in sinum cum a primis temporibus aetatis nostra voluntas studiumque nos compulisset, his gravissimis casibus in eundem portum, ex quo eramus egressi, magna iactati tempestate confugimus. o vitae philosophia dux, o virtutis indagatrix expultrixque vitiorum! quid non modo nos, sed omnino vita hominum sine te esse potuisset? tu urbis peperisti, tu dissipatos homines in societatem vitae convocasti, tu eos inter se primo domiciliis, deinde coniugiis, tum litterarum et vocum communione iunxisti, tu inventrix legum, tu magistra morum et disciplinae fuisti; ad te confugimus, a te opem petimus, tibi nos, ut antea magna ex parte, sic nunc penitus totosque tradimus. est autem
Abbreviated transcription (Latin):
philosophandi arbitretur: Sin aut̃
uirtus subiecta subuarios incertos¬
q casus famula fortunȩ ẽ. Nec tan¬
tarum uirium ẽ ut se ipsa tueatur.
uereor ne ñ tanta uirtutis fidutia
nitendum nobis ad spem beate ui¬
uendi quam uota facienda uideant᷑.¬
Cos equidem casus inquib me fortu¬
na uehem̃ter exercuit mecũ ipse cõ¬
siderans. Huic incipio sententiȩ dif
biles & dolores intolerabilis ad iunxis¬
set. animos quoq & dederit &e corpo¬
rum dolorib congruentis ce seꝑati
suis angorib &e molestiis implicatos.
S hoc me ipse castigo quod ex alioꝵ
&e ex nr̃a fortasse mollicia. ñ ex ipsa
untute de uirtutis robore existumo.
illa em̃ si modo ẽ ulla untus. Qnam
dubitationẽ auunculus tuus bru¬
te sustulit. om̃a que cadere inhomi¬
nc̃ possunt subt se haboe eaq despi-¬
tiens casus contemnit humanos cul¬
paq om̃i carens pret̾ se ipsam nicħ
censet ad se. ꝑtinere. Nos aut̃ omĩa

Expanded text:
philosophandi arbitretur? sin autem philosophandi arbitretur? sin autem virtus subiecta sub varios incertosque casus famula fortunae est nec tantarum virium est, ut se ipsa tueatur, vereor ne non tam virtutis fiducia nitendum nobis ad spem beate vivendi quam vota facienda videantur. equidem eos casus, in quibus me fortuna vehementer exercuit, mecum ipse considerans huic incipio sententiae diffs insanabilis et dolores intolerabilis adiunxisset, animos quoque dederit et corporum doloribus congruentis et separatim suis angoribus et molestiis implicatos. sed in hoc me ipse castigo, quod ex aliorum et ex nostra fortasse mollitia, non ex ipsa virtute de virtutis robore existumo. illa enim, si modo est ulla virtus, quam dubitationem avunculus tuus, Brute, sustulit, omnia, quae cadere in hominem possunt, subter se habet eaque despiciens casus contemnit humanos culpaque omni carens praeter se ipsam nihil censet ad se pertinere. nos autem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
UINIUs hic dies
brute finẽ faciet
tusculanarũ dis¬
putationum. qͦ
die est ã
nobis addere quam tu exomnib
maxime ꝓbas disputatũ. Placere
eni tibi admodũ sensi. & ex colibro
quem ad me accuratissime scripsi¬
sti. & multis sermonib tuis. uirtu¬
tem ad beate uiuendũ se ipsa ẽẽ cõ¬
tentam. Quod &e si difficile ẽ ꝓbatu.
ꝓpt̾ tam uariace tam multa torm̃¬
ta fortunȩ tale tam̃ ẽ ut elaborandũ
sit quo facilius ꝓbetur. Nichilẽ enĩ
om̃ium que inphilosophia tractã¬
tur. qͦd gramꝰ magnificentiꝰq dicãt.
Nam cũ ea causa impulerit eos qui
primi se ad philosophiȩ studiũ con¬
culerunt. ut om̃ib reb post habitis
totos se in optumo uitȩ statu exqui¬
rendo collocarent. Profecto spe bea¬
te uiuendi tantã meostudio curã
oꝑamq posuerunt. Quod si abhis
inuenta ce ꝑfecta uirtus ẽ & si p̃si¬
dii ad beate uiuendũ inuirtute sa¬
tis ẽ quis ẽ qui ñ pͣclare & ab illis po¬
sitam &e a nobis susceptam operam

Expanded text:
uintus hic dies, Brute, finem faciet Tusculanarum disputationum, quo die est a nobis ea de re, quam tu ex omnibus maxime probas, disputatum. placere enim tibi admodum sensi et ex eo libro, quem ad me accuratissime scripsisti, et ex multis sermonibus tuis virtutem ad beate vivendum se ipsa esse contentam. quod etsi difficile est probatu propter tam varia et tam multa tormenta fortunae, tale tamen est, ut elaborandum sit, quo facilius probetur. nihil est enim omnium quae in philosophia tractantur, quod gravius magnificentiusque dicatur. nam cum ea causa impulerit eos qui primi se ad philosophiae studium contulerunt, ut omnibus rebus posthabitis totos se in optumo vitae statu exquirendo conlocarent, profecto spe beate vivendi tantam in eo studio curam operamque posuerunt. quodsi ab is inventa et perfecta virtus est, et si praesidii ad beate vivendum in virtute satis est, quis est qui non praeclare et ab illis positam et a nobis susceptam operam
Abbreviated transcription (Latin):
qui primũ ꝑse ipsi plerũq confitũt
hominẽ. Sin forte longinqͥtate ꝓdu¬
cti uehem̃ti tam̃ torquent ꝙ ut causa
ibidẽ ẽ ȩt̃num nichil sentiendi rece¬
ptaculũ. Theodorus lysimacho mor¬
te minitante magnũ uͦinquit effeci¬
sti. sic antharidis uĩ consecutꝰ es. Paulꝰ
pside p̃canti ne intriumphoduceret᷑
in tua id quidẽ potestate ẽ. Multa pͥ¬
mordie cũ de ipsa morte quereremꝰ ñ
pauca etiã postero cũ ageret᷑ de dolo¬
re sunt dicta. De morte que qͥ recorde¬
tur haut sane ꝑiculũ ẽ ne ñ mortem
aut optandã aut certe ñ timendã pu¬
tet. Michi quidẽ inuita seruanda illa
lex que ingrecoꝵ conuuuis optinet᷑.
aut bibat inquit aut abeat & recte.
aut enĩ fruat᷑ aliquis parit̃ uolup
uinulentiã unulentoꝵ incidat. ante
discedat. Sic inurias fortunȩ quas
ferre nequeas defugiendo relinquas.
hec eadem que epicurus totidẽ uerb̾
dicit ieronimꝰ. Quod si his philosophis

Expanded text:
qui primum per se ipsi plerumque conficiunt qui primum per se ipsi plerumque conficiunt hominem; sin forte longinquitate producti vehementius tamen torquent, quam ut causa †ibidem est, aeternum nihil sentiendi receptaculum. Theodorus Lysimacho mortem minitanti magnum vero inquit effecisti, si cantharidis vim consecutus es, Paulus Persi deprecanti, ne in triumpho duceretur, in tua id quidem potestate est. multa primo die, cum de ipsa morte quaereremus, non pauca etiam postero, cum ageretur de dolore, sunt dicta de morte, quae qui recordetur, haud sane periculum est ne non mortem aut optandam aut certe non timendam putet. mihi quidem in vita servanda videtur illa lex, quae in Graecorum conviviis optinetur: aut bibat inquit aut abeat. et recte. aut enim fruatur aliquis pariter cum in violentiam vinolentorum incidat, ante discedat. sic iniurias fortunae, quas ferre nequeas, defugiendo relinquas. Haec eadem, quae Epicurus, totidem verbis dicit Hieronymus. Quodsi is philosophis,
Abbreviated transcription (Latin):
molestiꝰ qͦd male audiebat. etiã si ut mͥ
uidebat᷑ imuria epicurei nr̃i grece
fere nesciunt nec greci latine. Ergo
hi m illoꝵ & illi inhoꝵ sermone surdi.
om̃sq id nos in his linguis quas ñ in¬
tellegimꝰ que st̃ innumerabiles sur¬
di ꝓfecto sumꝰ. at uocẽ citaredi ñ au¬
diunt nestridorẽ quidẽ fere tum cũ a¬
cuit᷑ aut grunnitũ cũ iugulat᷑ sus.
Nec cũ quiescere uolunt fremitum
murmurantis maris ⁊ si cantus cos
forte delectant primũ cogitare debẽt
anteꝙ hi sint inuenti multos beate
uixisse sapientes. Demde multo ma¬
iorem ꝑcipi posse legendis his quam
audiendis uoluptatẽ. Tum ut paulo
ante cȩcos ad auriũ traducebamꝰ uo¬
luptatẽ. sic licet surdos ad ocłoꝵ. Ete¬
nim que secũ loqui poterit sermonẽ
alteriꝰ ñ requiret. Congerant᷑ inunũ
om̃ia ut idẽ ocłis &e aurib captus sit.
Premat᷑ etiã dolorib acerrimis corpis.

Expanded text:
molestius, quod male audiebat, etiamsi, ut mihi molestius, quod male audiebat, etiamsi, ut mihi videbatur, iniuria. Epicurei nostri Graece fere nesciunt nec Graeci Latine. ergo hi in illorum et illi in horum sermone surdi, omnesque item nos in is linguis quas non intellegimus, quae sunt innumerabiles, surdi profecto sumus. at vocem citharoedi non audiunt. ne stridorem quidem serrae, tum cum acuitur, aut grunditum, cum iugulatur, suis nec, cum quiescere volunt, fremitum murmurantis maris; et si cantus eos forte delectant, primum cogitare debent, ante quam hi sint inventi, multos beate vixisse sapientes, deinde multo maiorem percipi posse legendis his quam audiendis voluptatem. tum, ut paulo ante caecos ad aurium traducebamus voluptatem, sic licet surdos ad oculorum. etenim, qui secum loqui poterit, sermonem alterius non requiret. Congerantur in unum omnia, ut idem oculis et auribus captus sit, prematur etiam doloribus acerrumis corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ que speties forme que pugna que
acies qͦd remigiũ qui mot᷑ hominũ
qui ferarũ ñ ita expictus ẽ ut que ip¬
se ñ uiderit nos ut uideremꝰ effecerit :
Quid gͦ aut homero delectationẽ ani¬
mi ac uoluptatẽ aut cuiqͣ docto de¬
fuisse unquã arbitrabam᷑. aut nu
tas eres. haberet anaxagoras aut hic
ipse democritꝰ agros ⁊ patrimonia su¬
a reliquissent. huic dicendi querendi¬
q diuinȩ delectationi totose animo
dedissent. Itaq augurẽ tyresiã quẽ
sapientẽ fingunt poetȩ nunquã in¬
ducunt deplorantẽ ciuitatẽ suam.
At uero poliphemũ homerꝰ cũ mina¬
nem ferũq finxisset cũ ariete etiã cõ¬
loquentẽ facit. ciꝰq laudare fortunas
qͦd quauellet ingredi posset. ⁊ quẽ uel¬
let attingeret. recte hic qͥd̾e nichilo e¬
nim erat ipse cyclopes quã aries ipse
prudentior. In surditate uͦ qͥdnã ẽ ma¬
li : erat surdaster .i. crassus. s aliud

Expanded text:
ciae, quae species formaque pugnae, quae ciae, quae species formaque pugnae, quae acies, quod remigium, qui motus hominum, qui ferarum non ita expictus est, ut, quae ipse non viderit, nos ut videremus, effecerit? quid ergo? aut Homero delectationem animi ac voluptatem aut cuiquam docto defuisse umquam arbitramur? aut, ni ita se res haberet, Anaxagoras aut hic ipse Democritus agros et patrimonia sua reliquissent, huic discendi quaerendique divinae delectationi toto se animo dedissent? itaque augurem Tiresiam, quem sapientem fingunt poëtae, numquam inducunt deplorantem caecitatem suam; at vero Polyphemum Homerus cum inmanem ferumque finxisset, cum ariete etiam conloquentem facit eiusque laudare fortunas, quod, qua vellet, ingredi posset et, quae vellet, attingere. recte hic quidem; nihilo enim erat ipse Cyclops quam aries ille prudentior. In surditate vero quidnam est mali? erat surdaster M. Crassus, sed aliud
Abbreviated transcription (Latin):
bis p̃cipientib Unde qͦ quãq lineã
scriberent. Asclepiadẽ ferunt ñ igno¬
bilem cretricũ philosophoꝵ cũ quidã
quereret qͥd ei cecitas attulisset respõ¬
disse puero ut uno cẽt comitatior. Ult
enĩ uł summa pauptas colerabilis sit
si liceat qͦd quib dã grecis cotidie sic ce¬
citas ferri facile possit si ñ desint sub¬
sidia ualitudinib. Democrit᷑ lumimbꝰ
amissis alba scilicet discernere & atra
ñ poterat. At uͦ bona mala equa iniqͣ.
honestia turpia. utilia. mutilia. mag¬
na parua poterat. Et sine uarietate
coloꝵ licebat uiuere beate. sine notiõe
rerũ ñ licebat. atq hic uir impediri
etiã animi aciẽ aspectu ocłoꝵ arbitra¬
batur. &e cũ alii sepe qͦd ante pedes eẽnt
ñ uiderent. ille ininfmitatẽ omnẽ ꝑe¬
grinabat᷑ ut nulla in extremitate cõ¬
sisteret. Traditũ ẽ etiam homerũ cecũ
fuisse. At eius picturã ñ poesim uide¬
mus. Que regio que ora qui locus gre¬

Expanded text:
iscentibus, unde quo quamque lineam scriberent. Asclepiadem ferunt, non ignobilem Eretricum philosophum, cum quidam quaereret, quid ei caecitas attulisset, respondisse, puero ut uno esset comitatior. ut enim vel summa paupertas tolerabilis sit, si liceat quod quibusdam Graecis cotidie, sic caecitas ferri facile possit, si non desint subsidia valetudinum. Democritus luminibus amissis alba scilicet discernere et atra non poterat, at vero bona mala, aequa iniqua, honesta turpia, utilia inutilia, magna parva poterat, et sine varietate colorum licebat vivere beate, sine notione rerum non licebat. atque hic vir impediri etiam animi aciem aspectu oculorum arbitrabatur, et cum alii saepe, quod ante pedes esset, non viderent, ille in infinitatem omnem peregrinabatur, ut nulla in extremitate consisteret. traditum est etiam Homerum caecum fuisse; at eius picturam, non poësin videmus: quae regio, quae ora, qui locus Grae
Abbreviated transcription (Latin):
uato nec publico muneri defuisse. G.
atrusi domũ compleri aconsultorib
solitam accepimꝰ cũ quoꝵ resẽẽt sua ip¬
si ñ uidebant. Cecũ adhibebant ducẽ
pueris nobis. SN. aufidius p̃torius
⁊ in senatu sententiã dicebat. Nec ami¬
cis deliberantib deerat. Et grecã scri¬
bebat historiã ⁊ uidebat in litteris. Di¬
odotus stoicus cecus multos annos nr̃e
domi uixit. Is uͦ qͦd credibile uix eẽt ẽ
in philosophia multo etiã magis assi¬
duȩ quã antta uersaret᷑ & cũ fidib py¬
tagoreoꝵ more uteret᷑. Cũq ei libri no¬
ctes & dies legerent᷑ quib in studiis o¬
culis ñ egebat. Iũ sine ocłis fieri posse

Expanded text:
vato nec publico muneri defuisse. C. vato nec publico muneri defuisse. C. Drusi domum compleri a consultoribus solitam accepimus; cum, quorum res esset, sua ipsi non videbant, caecum adhibebant ducem. pueris nobis Cn. Aufidius praetorius et in senatu sententiam dicebat nec amicis deliberantibus deerat et Graecam scribebat historiam et videbat in litteris. Diodotus Stoicus caecus multos annos nostrae domi vixit. is vero, quod credibile vix esset, cum in philosophia multo etiam magis assidue quam antea versaretur et cum fidibus Pythagoreorum more uteretur cumque ei libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat, tum, quod sine oculis fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sis habitare sensib que aut̃ aspectu
ꝑcipiant᷑ ea ñ uersari in ocłoꝵ ulla
uicunditate. ut ca que gustemꝰ olfaci¬
emꝰ tractemꝰ audiamꝰ in ea ipsa uͥ senti¬
mꝰ parte uersent᷑. In ocłis tale nichil¬
fit animꝰ accipit que uidemꝰ. Ammo
aut̃ multis modis uariisq delectari.
licet etiã si ñ ad hibeat᷑ aspectꝰ. Loquor
enĩ de docto homine & erudito cui ui¬
uere ẽ cogitare. Sapientis aut̃ cogitatio
ñ ferme ad uestigandũ adhibet ocłos.
aduocatos. ẜtenĩ si nox ñ adimit ui¬
tam beatã cur dies nocti similis adi¬
mat. slam illud antipatri cirenaici ẽ eqͥ¬
dẽ paulo obsccmꝰ s ñ absurda sententia
ẽ. cuꝰ cccitatẽ cũ muliercule lam̃taren¬
tur quid agitis inqͥt anuobis nulla ui¬
detur uoluptas ẽt̃ nocturna. Appiũ qͥ¬
dem ueterc̃ illũ qui cecus annos mul¬
tos fuit &e ex magistratib & ex reb ge¬
stis intelligimꝰ in illo suo casu nec pri¬

Expanded text:
sis habitare sensibus, quae autem aspectu sis habitare sensibus, quae autem aspectu percipiantur, ea non versari in oculorum ulla iucunditate, ut ea, quae gustemus olfaciamus tractemus audiamus, in ea ipsa, ubi sentimus, parte sit: animus accipit quae videmus. Animo autem multis modis, variisque delectari licet, etiam si non adhibeatur adspectus. Loquor autem de docto homine et erudito, cui vivere est, cogitare, sapientis enim cogitatio non ferme ad investigandum adhibet oculos advocatos. etenim si nox non adimit vitam beatam, cur dies nocti similis adimat? nam illud Antipatri Cyrenaici est quidem paulo obscenius, sed non absurda sententia est; cuius caecitatem cum mulierculae lamentarentur, quid agitis? inquit, an vobis nulla videtur voluptas esse nocturna? Appium quidem veterem illum, qui caecus annos multos fuit, et ex magistratibus et ex rebus gestis intellegimus in illo suo casu nec pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut plato xenocratẽ uincebat. ut pole¬
mo arcessilã quo eẽt beatior. Quanti
uͦ ista ciuitas estimanda ẽ ex qua bo¬
ni sapientesq pellunt᷑: Damaratus
qͥdẽ tarquinii nr̃i regis pat̃ tirannũ
cipselũ qͦd ferre ñ poterat fugit tar¬
quimꝰ corintho & ibi suas fortunas
constituit acliberos ꝓcreauit. Nũ stul¬
te anteposuit exilii libertatẽ domesti¬
cȩ seruituti. Iam uͦ motꝰ animi sollici¬
tudines egritudmesq obliuione le-¬
niunt᷑ traductis animis ad uolupta¬
tẽ. Non sine causagͥ epicurꝰ ausus ẽ di¬
cere semꝑ in płib bonis eẽ sapientẽ
quia semꝑsit inuoluptatib Ex quo
effici putat ille qͦd querimꝰ ut sapic̃s
semꝑbeat᷑ sit. Etiã ne si sensib carebit
ocłoꝵ si auriũ ctiã nã ista ipsa contẽ¬
pnit. Primũ enĩ horribilis ista cȩcitas
quib tandẽ caret uoluptatib cũ qͥdã
etiã disputent cȩt̃as uoluptates in ip¬

Expanded text:
aut Plato Xenocratem vincebat aut Poleaut Plato Xenocratem vincebat aut Polemo Arcesilam, quo esset beatior? quanti vero ista civitas aestimanda est, ex qua boni sapientesque pelluntur? Damaratus quidem, Tarquinii nostri regis pater, tyrannum Cypselum quod ferre non poterat, fugit Tarquinios Corintho et ibi suas fortunas constituit ac liberos procreavit. num stulte anteposuit exilii libertatem domesticae servituti? Iam vero motus animi, sollicitudines aegritudinesque oblivione leniuntur traductis animis ad voluptatem. non sine causa igitur Epicurus ausus est dicere semper in pluribus bonis esse sapientem, quia semper sit in voluptatibus. ex quo effici putat ille, quod quaerimus, ut sapiens semper beatus sit. 'etiamne, si sensibus carebit oculorum, si aurium?' etiam; nam ista ipsa contemnit. primum enim horribilis ista caecitas quibus tandem caret voluptatibus? cum quidam etiam disputent ceteras voluptates in ip