comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pure ꝓprictas aũt sub ꝯdcõne
titio iegata fu̾it. et pendente cõ¬
dcone dnum ꝓprietatis acquu¬
sier deimͣ ꝯdco extit̾it pleno
nre fundum titius hebit. neq
tas legata sit tuenim dum pro

Expanded text:
ne Titio legata fuerit, pendente condicione dominium proprietatis adquisieris, deinde condicio extiterit, pleno iure fundum Titius habebit neque tas legata sit: enim dum pro
Abbreviated transcription (Latin):
x ãqua ꝑ rotam touenda
ex flumine. uł haurienda uł si
ꝗs fuitute castellõ iposint ꝗ
d̾am dubitau̾unt neͣ hee fuitu¬
tes ñ eent. sic rescripto ĩꝑatoris¬
nr̃i antonini ad uillianũ adicit᷑.
lic fuitus iure ñualuit. si tam̃
hac lege ꝯparaint alio quo cũꝙ
legitimo mõ sibi ẜius acqͣsiuit.

Expanded text:
 aqua per rotam tollenda ex flumine uel haurienda, uel si quis seruitutem castello imposuerit, quidam dubitauerunt, ne hae seruitutes non essent: sed rescripto imperatoris Antonini ad Tullianum adicitur, licet seruitus iure non ualuit, si tamen hac lege comparauit seu alio quocumque legitimo modo sibi hoc ius adquisiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur res de qua societa¬
tem chpierunt. tunc eadem
distincc̃one utemur. qua in
mandato ut siqurd̃ ignota

Expanded text:
sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota
Abbreviated transcription (Latin):
si prohibu̾it eum dominuᷤ
spalit̾ renũtiare¶ Itẽ scriptũ
pose ꝓcuratori quo meo so¬
cium meum renũtiare. ¶Q
rieius renũtiatũ est. an ue¬
lit ratam hr̃e renũtiatõm
Igitur is cuius ꝓcuratorire
entate alit̾ conuenit. nec h̃rs
rat tam ab pr̃de qmͣ b̾rdip̃¬
standum ¶Item si aucuius
rei socĩetas sit et finis negõ
sit impõitus. finitur societaᷤ.

Expanded text:
si prohibuerit eum dominus specialiter renuntiare. Item scriptum est posse procuratori quoque meo socium meum renuntiare. quori eius renuntiatum est, an uelit ratam habere renuntiationem. igitur is cuius procuratori reetate aliter conuenerit. nec heres t tam ab herede quam heredi praestandum est. Item si alicuius rei sotio impositus est, finitur societas.
Abbreviated transcription (Latin):
se asocio lib̾at. ¶ Itaq si quid
compendii postẽa sc̃m̃ eriteiꝰ
ꝑtem ñ feret at si dispendiũ.
eque prestabit portõm nisi
reniitianto ex necessitate qͣ¬
dam fca sit. EQ si tempus

Expanded text:
se a socio liberat: itaque si quid compendii postea factum erit, eius partem non fert, at si dispendium, aeque praestabit portionem: nisi renuntiatio ex necessitate quadam facta sit. quod si tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗsitum est tñsi rem sciss ꝑas¬
surus erat ec̃ inpeculio. ESi
ignorante me ẜnus mensri
negotia mea administrau̾it
tĩndem debitor michi intelli¬
gitu. qñti cenebatur silib̾
negotia mea administrau̾it.
Can debitor ur suus dño urdo

Expanded text:
scisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi intellegetur, quanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset. Ut debitor uel seruus domino
Abbreviated transcription (Latin):
expẽditius uidebatur. si mi¬
chi auenam aream uendid̃is
et meam ego edificauo atq ĩ
eam dominus euincit. Nam
qr possum pecentẽ dñm iisiĩ¬
pensam edifitorum ñ soluat
doli mali exceptõne submo¬
u̾e/ magis ẽ ut ea res ad ꝑicu¬
lum uenditoris. ꝙeł in ẜuoi¬

Expanded text:
expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam dominus euincit: nam quia possi‹m› petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non per
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽt m̃cium pocius eni
difficultate ĩprestando eoĩee
qm̃ natura etiam si offito ui¬
dicis sustinenda eẽt eius pre¬
om̃ium gentium ñ u̾bis sd
proxima est emptomi et uen¬
dicomi hiisdemq iris regur
consistit. Namut empto et uẽ¬
ditb ita contͣhitur si de p̾cio cõ¬

Expanded text:
commercium: potius enim difficultatem in praestando eo inesse, quam in natura, etiamsi officio iudicis sustinenda esset eius praeomnium gentium, non verbis, sed proxima est emptioni et venditioni isdemque iuris regulis constitit: nam ut emptio et venditio ita contrahitur, si de pretio con
Abbreviated transcription (Latin):
honor int̾uen̾it erit manda
nacto. ¶Si cui mandatum¬
fiut ut negotia ãminist̾ret.
hacaccõne ent ꝯueniendus.
nec recte negõꝵ gõrum cũ eo
agetur. Nec enim ĩo ẽ obliga¬
tus ꝙ negotia gessit Ueru
idcirco ꝙ mandatũ suscepit
deniq tenetur et si ñ gessiss.¬
E ipassus sum aliꝙ̃ ꝓme fide¬
uibe. uł auias intuenire. man¬
dati cen̾eor et msiꝓ inuitoꝗs

Expanded text:
honor interuenit, erit mandati actio.Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec recte negotiorum gestorum cum eo agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset.Si passus sim aliquem pro me fideiubere uel alias interuenire, mandati teneor et, nisi pro inuit
Abbreviated transcription (Latin):
mandati custodiendi sunt.
pleu̾it tenetur. Ita si mãda¬
u̾o cibi ut domũ seianam cen¬
tum em̾nes tuq ticianam em̃¬
es longe maioris p̾cii centuz.
tn aut ⁊ minoris ñ uid̾is im¬
plesse mandatum ¶Itẽ siman¬
dau̾o tibit fund̾ meũ cẽtu
uend̾es. tuq cũ nonagintauẽ¬
drõis et petam fund̾ ñ obsta¬
bit micħ excͣepc̃o nisi et reli¬
quũ michi ꝙ deest mandato
meo p̾stes. et ipdempnẽ me ꝑ
ille minoris uendidit. simi¬
lit̾ uendicare eam dñs potest
nec ulla exceptõne submnou¬
eri nisi idempnitas eĩpstet᷑.¬
¶Aenor aut cã mandantis
fĩ pot̾. si cum tibi mandassez
ut stichum .x em̾es. tu eũ mi

Expanded text:
mandati custodiendi sunt: pleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam centum emeres tuque Titianam emeris longe maioris pretii, centum tamen aut etiam minoris, non uideris implesse mandatum.Item si mandauero tibi, ut fundum meum centum uenderes tuque eum nonaginta uendideris et petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod deest mandatu meo, praestes et indemnem me per ille minoris uendiderit, similiter uindicare eam dominus potest nec ulla exceptione summoueri, nisi indemnitas ei praestetur.Melior autem causa mandantis fieri potest, si, cum tibi mandassem, ut Stichum decem emeres, tu eum mi
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽt̃m mea gra cibimandem
siue aliena tm. siũ mea et alie¬
na. siue mea et tua siuetua et
aliena ꝙ si tua tm̃ grã tibi mã¬
dem supuatuũ ẽ mandatum

Expanded text:
ntum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et aliena. quod si tua tantum gratia tibi mandem, superuacuum est mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
consensu contrabentium con¬
sistit. Io ꝑ nũtiũ quo uł per
epłam mandatũ suscipi pot̾¬
datum et indiẽ differriet sub
ditimm nisig̃tĩtũ nullũ est.
Ramorigine ex õffito.at am¬
icitia trabit. ꝯtͣrium porro est.
offitõ est m̾ces. int̾ueniente
emm peciũa ad locatom et cõ¬
ductõnem potius respicit.

Expanded text:
consensu contrahentium consistit.Ideo per nuntium quoque uel per epistulam mandatum suscipi poteest.Item mandatum et in diem differri et sub datum nisi gratuitum nullum est: nam originem ex officio atque amicitia trahit, contrarium ergo est officio merces: interueniente enim pecunia res ad locationem et conductionem potius respicit.
Abbreviated transcription (Latin):
qr uiris ẽẽ si emptor quor rem
toge puta aut iancis et pactͣ
sit uenditor nealt̾utrius enĩ¬
pto maneat puto resolui ob¬
ligõm hur rei nõie dũtaxit.

Expanded text:
uris esse, si emptor quoque retogae puta aut lancis, et pactus sit uenditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolui obligationem huius rei nomine dumtaxat.
Abbreviated transcription (Latin):
O Ei qm rem emi ate et eãd̾¬
rem rutseatepluris minorisi¬
ue em̃o discessimus apriore ẽ¬
ptõne pot̃ enim duires inte¬
gra ẽ conuentõne nra infecta fĩ
emptõ atq ita consistit post̾ior
mus eadem rõne uti post p̾ciũso
consenlu contrabiturata con¬
trarior sensu resoluitur.añqmͣ
fu̾it res ꝑsecutas. io q̃itum est
siemptor fideiussorem acceꝑit
uł uenditor stipulatus fu̾it.
an nuda uolũtate resoluatur
quid agiñ posse qr bone fider
iudito exceptones pacti ĩsunt
anaut fiderussori utił sit exce¬
pto uidend̃ est et puto lb̾ato
reo et fideuissorem liban. Ite

Expanded text:
. Si quam rem a te emi, eandem rursus a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› mus eadem ratione uti post pretium sconsensu contrahitur, ita contrario consensu resoluitur, antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur quidem agi non posse, quia bonae fidei iudicio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. it
Abbreviated transcription (Latin):
stipulat: eẽt / s inpena ꝓmis¬
sa due accõnes sunt manus
aut̃ miectõ in suũ competit.
ꝙ si prior itauendidit ut pro¬
stituta lib̾a ẽẽt postiorut ma¬
nus iicere lic̾et. potior ẽ lib¬
tas qm̃ man iniecto ¶Pla¬
ne si prior lex manus ħt in¬
iectom postior ub̾tatẽ fiuo¬
rabilius dice̾tur lib̾am fore
ita lib̾tas eximit eã iniuriã.
cio uendidit alterius seruit¬
utem quam seũ paterentur.
post mortem que cius inub¬
tatem morarentur quesitũ
est an ħ mancipia de quibꝰ ĩ¬
ter emptorem et uenditor¬
emptoris ipõ iure liberatai
non sint liberos ñ esse claud¬
ius diuus martius ex lege
dicta lib̾tatis in uendendo ꝙ¬
ius non manumissos fore
liberos in semestrib ꝯstituit
licet in morte tempus emp¬
toris distuuit uẽclitor liber

Expanded text:
stipulatus esset: sed in poena promissa duae actiones sunt, manus autem iniectio in seruum competit. quod si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam fore,ita libertas eximit eam iniuriam. tio uendidit, alterius seruitutem quam Seii paterentur post mortemque eius in libertate morarentur: quaesitum est, an haec mancipia, de quibus inter emptorem et uenditoremptoris iure ipso liberata snon sint, liberos non esse. Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distu
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃ scribissiquis extit̾it qui
meliorẽ condcõm afferat. deiñ
prior emptor adu̾sus eũ licita¬
tus sit et penes eum emptorẽ¬
mansit. dubitan pot̾ utrum
fructus ip̃ẽ hebit ꝙͣi nuuame¬
liore ꝯdcone alataan u̾o uen¬
ditoris sintlic eadem sit ꝑso¬
na que meliorem ꝯdcõmattu¬

Expanded text:
it. Si quis extiterit, qui meliorem condicionem adferat, deinde prior emptor adversus eum licitatus sit et penes eum emptum remanserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore condicione allata, an vero venditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem condicionem attu
Abbreviated transcription (Latin):
rit idactum. ut eius qd̾ dam¬
pni nõic q. añ uenditõm da¬
tum fuit honus ad empcorẽ
alt̾ius tpr̃is ad brde mꝑtine¬
at.Siticius meuii hr̃dita¬
tem seio uenoidit. et aseio hs
institutus. eam hr̾ditatem
tito uendroit. an ex prionrei
uenditone urditatis cũ tictõ¬

Expanded text:
 ut eius quidem damni nomine, quod ante uenditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat.Si Titius Maeui hereditatem Seio uendiderit et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio uendiderit, an ex priore uenditione hereditatis cum At
Abbreviated transcription (Latin):
ditor hrditatis exceꝑit suum
sine peculio et erꝰ nõie cumeo
fu̾rit accum de peculio et de in
rem u̾so id dumtaxat eũ ꝯse¬
qui ꝙ p̾stit̾it eius peculii no¬
mine. ꝙ emptorem sequi de¬
beat. aut ꝙ inrem defuncti ũ¬
sum ẽ. Hiis enim caĩbꝰ es
alienum emptoris soluit ex
cet̾is cãis suõ nõie ꝯdẽpnatur.
Quid ergo siẜui cũ peculio
excepit uenditor hr̃ditatisꝰ
uentus q de peculio p̾stit̾it.

Expanded text:
ditor hereditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerso, id dumtaxat eum consequi, quod praestiterit eius peculii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris solvit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur. Quid ergo si servum cum peculio exceperit venditor hereditatis conventusque de peculio praestitit?
Abbreviated transcription (Latin):
P. Dat̾ et filius qui in potest¬
ate eius ẽ. It̾ duos fr̃es quieius¬
dem pris pot̾ate sunt: testes u
ꝑtio adhib̾i.
Aur. Ex eoq pht̃ lex iulia de
adult̾iu cestimonium dicere
ꝯdempnatã mulierẽ coͬlugit᷑
etiam mulieres cestimoniu
ñ decraetindi testimonii caabͣ¬

Expanded text:
. Pater et filius, qui in potestate ejus est, item duo fratres, qui in ejusdem patris potestate sunt, testes utotio adhiberi.ulia de adulteriis testimonium dicere condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonii non detractandi testimonii ca
Abbreviated transcription (Latin):
gligentia ium̃tum ꝑierit iuam
quo culpa me tibi praturuaio.¬
pno te affice̾t.Esehiculum
conduxisti ut honus tuũ porta¬
ret et secum it̾ face̾s et cum pote
tnͣsu redemptor eius potis por¬
toriũ suui ab cͥo exigebat. q̃rebat᷑
riũ daturus fuit. pͥuto si portori¬
um mulio ñ ignorauit ea secã¬
siturũ cum uehiculũ locareti
mulione pr̃are debe. ¶Derum
custodiam qmͣ horreari ꝯduc¬
torib pr̃are deb̾et locatorẽ toto¬
rum horreoꝵ horitario pr̃ateñ
debe puto nisi in locando alit̾
neas pon̾et. nicħominus ĩ fũdo
uincas instituit. et pꝑ earum
fructus. denis amplius aureis
is ag locari ceꝑat. Quesitũ estsi

Expanded text:
um perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio,damno te adficeret. Vehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, rium daturus fuerit. puto, si mulio non ignoralum locaret, mulionem praestare debere. Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliterneas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari c
Abbreviated transcription (Latin):
res. substulisti coͣndice̾ tibi fru¬
m̾tum dñm posse labõ.ut et ut
id faciat coionũ ex conducto cũ
dño actuni. ¶ Rocator horrei apo¬
sitũ hũit se aurũ et argẽtum
margaritam ñ reciꝑe suo ꝑiculo.
Dem cum sciret has res inferripa¬
ssus ẽ ꝓm̃ eum futurũ tibi obli
ꝯduxisti. negligentia eius mulꝰ
tuus ꝑiit si pe sc locass ex pecul¬
io d̾taxat. et inrem u̾so se dãpnii
tibi pr̃aturũ iuditõ/ smaut ipẽ
eu̾ locassem ñ ult̾ me tibi p̾stat¬

Expanded text:
res, sustulisti. condicere tibi frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum margaritam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, past. proinde eum futurum tibi oblig mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem uersum damnum tibi praestaturum di‹co›: sin autem ipse eum locassem, non ultra me tibi praestat
Abbreviated transcription (Latin):
Ephen. ¶ uida fund colendũ
fuosuolocauit et boues ei dede¬
rat cũ hii boues ñ eent ꝑdonei
uissat eos uenire. et hus nimi¬
mis qui recepti eent alios re¬
parari fuus boues uendidat.
alios redemat numos uedi¬
ꝗ boues uendid̾at numos a
dno pecebat actõne de petulio.¬
peculii quicꝙͣ ẽe insisiquidde
ꝓplioris pecutue postiores bo¬
ues eenter oportet dominũ
condemp̃nari.

Expanded text:
um Quidam fundum colendum servo suo locavit et boves ei dederat: cum hi boves non essent idonei, iusserat eos venire et his nummis qui recepti essent alios reparari: servus boves vendiderat, alios redemerat, nummos vendiqui boves vendiderat nummos a domino petebat actione de pepeculii quicquam esse, nisi si quid deamplioris pecuniae posteriores boues essent, eius oportere dominum condemnari.
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs peciũa scõm legẽ siusdi¬
fcm ẽet ut ꝑ emptorẽ ñ staret
quominus fieret ñ posse post

Expanded text:
nis pecunia secundum legem suis difactum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse post
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fideiussiss urauit. ñd hoc
nisiurand̃ reo ꝓmittẽdi p̃ro¬
desse. ¶S si actoͬre deferentede¬
fensor. ab sentis uł p̾sentis iu¬
rauit eñ qͣm defendit dare ñ
oportẽ excepto iurisiurandi
ri de bebit. ead rõ est et si fideu¬
ssoris defensor uiraint peoem
datur exceptõ. Itemsi reus iur¬
au̾it fidenissor tutus sit quia
et res iudicata. ẜmalt̾utrum

Expanded text:
n fideiussisset, iurauit, non debet hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ri debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iurauerit: reo enim detur exceptio: Item si reus iurauit, fideiussor tutus sit, quia et res iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
dumq mͣt̾lit agentis. solũ ex¬
timatur usuti cum cũ culpa
ñ restituẽtis uł ñ exibẽtis pu¬
nitur. ¶Cumno dokant co¬
tumatia ñ restituẽtis aut no
exibentis pimitur. qnͣti in li¬
tem mraint actor.

Expanded text:
d intersit agentis solum aestimatur, ueluti cum culpa non restituentis uel non exhibentis punitur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis uel non exhibentis, quanti in litem iurauerit actor.
Abbreviated transcription (Latin):
ditõnis faciente ce adub̾tate
ꝑuen̾it. tuudis qͣi manuisis¬
se/ et ĩõ nullu. aduĩs uenditore.
hebis regressum. ¶Si coĩdi
uidundo metũ. ãctum ẽct i. ad¬
u̾s ario semus adiudicatus sitqr
probabit eum ꝯmu̾e ẽc̃hebo
ex duplestipułone actom qr ñi

Expanded text:
ditionis faciente te ad libertatem peruenerit, tu uideris quasi manumississe et ideo nullum aduersus uenditorem habebis regressum.Si communi diuidundo mecum actum esset et aduersario seruus adiudicatus sit, quia probauit eum communem esse, habebo ex duplae stipulatione actionem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
imum ẽẽ qĩ munidiuid undo
iuditium dari: uł stipͣu̾latone
int̾ se eos caue quałr fruantur.
Tur enim inquit uił. ad ana
et nxam proced̾e̾ patiatur p̃tor
et aut fundi ẽ usufructus le̾ga¬
ugiferas excid̾e. n uillam dir¬
uere. n quicam face in ꝑniciẽ
ꝓprictatis ¶ Et si forte nolup¬
tarium fuit p̾dium: uindiar¬
ia ułgestatones. ui deambui¬
ationes. arborib infructuosis
op̾acas. atq amenas hñs. ñde¬
bebit deic̾e ut forte ortos ołit¬
orios faciat ulanud quid ꝙ ad
redditum spectat. ¶Uñ ẽ q̃itu
anlapidicinas uł refocifodin¬
as. uł arenifodinas: ipẽ institu¬
ereposs et ego puto ⁊̃ ip̃mĩsti¬
tuere posse. S nagri ꝑtẽ ne¬
ceslariam huius rei occupatu

Expanded text:
do iudicium dari uel stipulatione inter se eos cauere, qualiter fruantur: cur enim, inquit Iulianus, ad arma et rixam procedere patiatur praetor,et aut fundi est usus fructus legaugiferas excidere neque uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis. et si forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat.Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei occ
Abbreviated transcription (Latin):
tallorum inquirere pot̾itsergo
et anri etargenti et sulphuris
et eris. et femi. et cet̾oꝵ fodinaᷤ.
uł quas pr̃famił. instituit exer¬
ce pot̾it. uł ip̃e institũc si nicħ
agriculture nocebit.¶ Et si
ietatem. si tñ que instituit u¬
sufructuarius. aut celui cor

Expanded text:
oterit: ergo et auri et argenti et sulpuris et aeris et ferri et ceterorum fodinas uel quas pater familias instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si ietatem.Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum cor
Abbreviated transcription (Latin):
USicuius reisufructus leg¬
Latus erit. dominus pot̾ in eare
satisdatõm desid̾are. ut offitoin¬
dicis s fiat. Nam sicud fruc¬
tuarius uti frui. itaet ꝓprictatis.
dominus securus ẽe d de ꝓprie¬
tate hec aũt ad om̃nem usũfru¬
g̾. probat. ¶ Si usufructus leg¬
atus c̃ ñ prius dandam attom
usufructuano qmͣ satisded̾it
se bom uin arbitratu usurum
fruiturum S et sipłes sint
a quib usufructus relictus ẽ
singur satisdare oportet. ¶ Eñ
igitur de usufructu agitur ñ so
lum ꝙ fc̾m est. Arbitͣtur s etiam
in futurum quẽ ad̃m uti frui d.
De p̾t̾itis aut̃ dampnis fructua¬
rius etiam lege acquilia tenct᷑.
et int̾dicto ꝙ uiautclam ut iuł
ait. Nam fructuarium quo ten¬
en hiis accõnib nec si furti c̾tũ
est. sicutquelib alium ꝙ ĩ alien
a ꝑe tale quid cominisit. ¶Deĩq
conuitis ꝙͣ bonum fuit accõm
pollici p̾torem. cum competat
legis acquilie accõ. Rndit qr sũt
casus quib cessat acquilie act̃o.

Expanded text:
cuius rei usus fructus legatus erit, dominus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate. haec autem ad omnem usum fru probat. si usus fructus legatus sit, non prius dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni uiri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisdari oportet.Cum igitur de usu fructu  factum est arbitratur, sed etiam in futurum quemadmodum uti frui debet. De praeteritis autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod vi aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum ea re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competat legis Aquiliae actio, respondit, quia s, quibus cessat Aquiliae actio,
Abbreviated transcription (Latin):
qui agrum ñ proscirdit ꝗ uit¬
es ñ subẜit. Item qui aquarum
ductus corrumpi patitur. lege
acquilia ñ tenetur eade et ĩusu¬
rano dicenda sunt. ¶S si int̾
duõs fructuarios sit ꝯtrou̾sia:¬

Expanded text:
qui agrum non proscindit, qui uites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt.Sed si inter duos fructuarios sit controuersia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẜuo ꝯhi dñs erit in eum
de peculio acc̃os
ctio de peculio ⁊ sinicħ sit inpe¬
culio cum age̾tur si m̾o sit rei
nicħ sit in peculio idid et cũt᷑a
ad exibend̾ et inremacto̾em
placuit que siu̾a et. mob pro

Expanded text:
uo dominus, erit in eum de peculio actio. ctio de peculio, etiamsi nihil sit in peculio cum ageretur, si modo sit rei nihil sit in peculio. idem et circa ad exhibendum et in rem actionem placuit, quae sententia et a no
Abbreviated transcription (Latin):
afic̃im̃ dedit siue quid ex i¬
necͣcitate soluendi plus ĩpen¬
dit qm est p̾cium solute reu
siue stichum soluit. is q deces¬
sit aut debilitate flagitoneat
nullũ p̾cium siuredactus e
idmandati iudito⁊sẽquetur.

Expanded text:
Africum dedit, siue quid ex necessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id mandati iudicio consequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Qułcapitis diinutõĩs.
tragenera sunt maximame¬
diamimialgna enimi suntque
hemus lip̃tatem ciuitatem
familiamsigitur cum ħ oĩa
amittimus ħ ẽ lib̾tatem et ci¬
uitatem et familammaxĩa
ec capitis diminutonscumi
lib̾tatem. et lib̾tatem retinemꝰ

Expanded text:
Capitis diminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima. Tria enim sunt quę habemus: libertatem, ciuitatem, familiam. Igitur quum hęc omnia amittimus, hoc est et libertatem et ciuitatem et familiam, maximam esse capitis diminutionem; quum itatem et libertatem retinem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽdidit titio et eum titius seio
minor se meauenditone circũ¬
scriptũ dicit. et impecrat cogni¬
tionem ñ tm̃ aduisus titiũ s ⁊¬
adũsꝰ semi seius postulabat. ap̃
putaui.R. iustam rem seius po¬
stulat Nam si ei fũdus p̾toria
cognitone ablatus fu̾it. equi
ent ꝑ eũd̾ p̾tore et euctõnem
restitm. ¶ Si suus tuus eniit
hoĩem et en̾d̾ nenoidit cito erq¬

Expanded text:
ndidit Titio, eum Titius Seio: minor se in ea venditione circumscriptum dicit et impetrat cognitionem non tantum adversus Titium, us Seium: Seius postulabat apud putabam. respondi: iustam rem Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum erit per eundem praetorem et euictionem restitui. Si seruus tuus emerit hominem et e
Abbreviated transcription (Latin):
si quid̃ ex besse ꝙ ame. acceꝑas¬
ate semis petitus fint: titius ñ
tenebitur Sinotries ꝙ̃ titiꝰ
tibi tradidit. et sextans ex besse
qmame accepas semis petitut
fu̾ast: titius quid̃ ꝓ triente e.¬
go ꝓ sextante eictom tibi p̾sta¬
bimus.Pat̾ sciẽs finũ sũ

Expanded text:
si quidem ex besse quem a me acceperas semis petitus fuerit, Titius non tenebitur, si uero triens quem Titius tibi tradiderat et sextans ex besse quem a me acceperas petitus fuerit, Titius quidem pro triente, ego pro sextante euictionem tibi praestabimu
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝙ ꝑ imꝑitiam ꝯmisit ei ĩ¬
putati debebit p̾textũ hum¬
ane fragilitatis. delictum de¬
cipiẽtis in ꝑiculo homines
as ꝓuintias regũt. ius gladiĩ
hñt. et in met.ullum dandipo¬
cestas eis ꝑmissa ẽ. ¶Preses.
puntie simiactam qmͣ irrog¬
auit ex p̃sentib facuitatib eo¬
rum quib eaminduxit redi
giñposse dep̃hendit ncͣtitate
soltõis modẽt rephens aexac¬
torum illicita. auaritia remis¬
tib ꝓiuntias exigiñ debet.

Expanded text:
 per imperitiam commisit, imputari ei debet: praetextu humanae fragilitatis delictum decipientis in periculo homines as prouincias regunt, ius gladii habent et in metallum dandi potestas eis permissa est.Praeses prouinciae si multam quam irrogauit ex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum illicita auaritia. remiscias regentibus exigi non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
obligata fuiss iud icem est¬
unatur. est enim earũ spẽrũ
diaturñ absimir ili que fre¬
quẽtissime agitari sol ¶fide¬
iussoran et priusqm̃ soluat
agẽ possit ut ułxcur nec t̾m
semper expectandum ẽ ut sol¬
uat aut uidito accepto ꝯ dẽp¬
netur sidium solitone reus

Expanded text:
obligata fuisset, ‹iudi›cem aestimaturum: est enim earum specierudiatur, non absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus
Abbreviated transcription (Latin):
und ꝗ lucũticui erat
obuectigil rei publice uenit
s cũ lucius titius debitor pro¬
fesẜ ẽet. patum se ee uectig.ai
ex solũe solidũ cũ minoris ue¬
cio ticio q̃itum ẽ an post sent¬
entiam p̾sidis añqm̃ ei resti¬
tueretur in bonis lucũ ticii fũ¬

Expanded text:
ui Lucii Titii erat ob vectigale rei publicae veniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse vectigal exsolvere solidum, cum minore vecio Titio: quaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii fu
Abbreviated transcription (Latin):
nendum usumfructum ẽe aff¬
ectum retine uolentis. et ẜuit
nomine fructuarii aliquid fã
rit. uł desecu̾nit fructus matu¬
tur dominofundi: an fructu¬
ario. et puͣtat. qm fructus nõ
fiunt fructuarũ. nisi ab eo ꝑ¬
cipĩebantur. lic ab. alio t̾ra se¬
.parentur. magis ꝓprietario
ditõm compete. fructuario aũ¬

Expanded text:
nendum usum fructum esse affectum retinere uolentis et seruum nomine fructuarii aliquid facerit uel desecuerit fructus matune teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magis proprietario condictionem compete
Abbreviated transcription (Latin):
cuius oꝑe millesint. uł defecte
senctutis hominis. Nam et sia¬
grum aremus. lic tñ st̾ilis sit.
ut nullus fructus nascaturre¬
tinemus usumfructum. Nuł.¬

Expanded text:
cuius operae nullae sunt, uel defectae senectutis homin‹e›: nam et si agrum aremus, licet tam sterilis sit, ut nullus fructus nascatur, retinemus usum fructum. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit retinetur aꝓprietario ꝑ¬
possessio. sim fuga ⁊̃ snus sit. ⁊¬
pan rõne etiam susufructus re
intͣ ꝯstitutum tempus ex refr¬
uctuarii stipulatus ẽ fructuar¬
io acquiri pot̃ ꝑ ꝙ colligi posse
dicit nec quid si possideatur ab

Expanded text:
inquit, retinetur a proprietario possessio, etiamsi in fuga seruus sit, pari ratione etiam usus fructus retintra constitutum tempus ex re fructuarii stipulatus est, fructuario adquiri potest. per quod colligi posse dici, ne quidem si possideatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
lbor. Cumis ꝗlegatum ex
cestõ ꝑcepit h̾rditatem petit.
suegatum quo mo redditũñ
sit. iudicis offit̾o ꝯtinetur uti
uictori deducto eoꝙͣ accepit. re¬
stituatur hrditas.
tulit ex dolicansula tenetur.
existimari s. oportebit qnͣti eiꝰ
int̾fuit ñ decipi.

Expanded text:
 qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut victori deducto eo quod accepit restituatur hereditas. tulit ex doli clausula tenetur: aestimari scilicet oportebit, quanti eius interfuit non decipi.
Abbreviated transcription (Latin):
L Hon om̃is numiatio
eum qui accipit obͣligat. sed
quocies id ip̃m agͣitur ut cõ¬
festim obligaretur. sam⁊ hi
cius in quem obligo couata
fuiss ułuti si donator nalius¬
set. aut is qui accipiebat prior
deceisis et cͣum pecimia dare¬
tur ut aliquid fĩ et. qmͣdiu ĩpe¬
denti cet.mud futurum esser
cessabit cuͣm uo ctum ẽẽ cep¬
das manumitt̾etañ kalẽdas
nillam. accõm hẽbo. post ka¬
lendasita demĩ ag̾t pot̾o sin
ant missus ñ fu̾it. ¶Si pup¬
illus sinc tucoris auccoritate
credid̾it. aut soluendi ẽã dedit

Expanded text:
 Non omnis numeratio eum qui accepit obligat, sed quotiens id ipsum agitur, ut confestim obligaretur. nam et casus, in quem obligatio collata fuisset, veluti si donator convaluisset aut is qui accipiebat prior decessisset. et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum esset, atio: cum uero certum esse coepdas manumitteret, ante kalendas nullam actionem habebo, post kalendas ita demum agere potero, si manumissus non fuerit. Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit aut soluen
Abbreviated transcription (Latin):
fcõ eñs incelligitur. ad eñ qui
accepit ꝓuenisieꝰ Qua pp̃si eã¬
dem peciñam is qm intreclitũ
uł insolutũ.accepat aliiporro
ꝯlumpta ca. et ip̃c pupillo obl¬
igatur uł eum ase ubaut. et
cum cru ded̾it obligatũ habe¬
bit urab eo selib̾auit Namoĩo

Expanded text:
tur ad eum qui acceperit peruenisse: quapropter si eandem pecuniam is, qui in creditum uel in solutum acceperat, alii porro consumpta ea et ipse pupillo obligatur uel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit uel se ab eo liberabit. nam omnino
Abbreviated transcription (Latin):
nes accipientem manei arcdi
Igitursi is ꝗ pecuiam hã ⁊ deoe
accepit ut michi incredicadaꝵ
acceptim ded̾it. n forie creditar.
magis cniacũ accepisse ĩtelli¬

Expanded text:
nes accipientem maneret: creigitur si is, qui pecuniam hac condicione accepit, ut mihi in creditum daret, acceptam dederit, non fore creditam: magis eni
Abbreviated transcription (Latin):
D. Qu pecumam cred ¶ sit.¬
sitam accepturus: spoponditi
creditori futuroan potate nt
ne. iccipiedo seci obstr̾ingat.
nti ut post iuditium ĩcccpͣtu
restate tempore souinis fiu̾iss.
Serium tiñum imprudens
afure bõna  emiis ex peculioq¬

Expanded text:
. Qui pecuniam creditam accepturus spopondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstringat. uti, ut post iudicium acceptum testandae tempore solutus fuisset. Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio
Abbreviated transcription (Latin):
misit᷑ et ñ ignorante ꝓcuratore
denũtiatũ sit. ꝓmissor ncħom
mus tenetur s iłi mo tenetur. ⁊
ꝗ curauit ne sibi denũtiari poss¬
itss et si nicħ uenditore faciẽte
emptor cognosc̾e ubi ẽẽt nõ põ¬
trutanchominus ꝯmutitur sti¬
puło. ¶Pupillo ⁊ sine cutoris
auctoritate posse denũtian situ¬
tor ñ appar ex duple stipułone
benignius receptum ẽe trebatr¬

Expanded text:
misit et non ignorante procuratori denuntiatum sit, promissor nihilo minus tenetur.Simili modo tenetur et qui curauit, ne sibi denuntiari possit.Sed et si nihil uenditore faciente emptor cognoscere ubi esset non potuit, nihilo minus committitur stipulatio.Pupillo etiam sine tutoris auctoritate posse denuntiari, si tutor non apparet, ex duplae stipulatione benignius receptum esse Trebat
Abbreviated transcription (Latin):
ei hrẽlic ꝙ cũ ita ẽ uideam: nũ
et si ab eo ꝗ uici̾t donata legata¬
ue res fu̾it emptori eq̃ dicend̾̃
ẽ ex stipulatu actom nͣ nasci sci¬
lic si. mñqmͣ abduc̾et uł aufret.
donau̾it aut legau̾it. alioquin
semel ꝯmissa stipło resolum̃pot.¬

Expanded text:
eamus, num et si ab eo qui uicerit donata legataue res fuerit emptori, aeque dicendum sit ex stipulatu actionem non nasci, scilicet si antequam abduceret uel auferret donauerit aut legauerit: alioquin semel commissa stipulatio resolui no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponetur. mintegrũ restitu¬
tio desid̾abatur. ¶Telsusigit᷑
respecto suasit. n facue hunci
cõdam inmnorem ĩnintegrũ
restitu s si ei ꝓbatur callidi¬
tate.adũsarũ idactum ut ma¬
iore eo effecto libaretur m enĩ
extremoinquit iudicii dioui¬
detur solum deceptus hicini¬
nor l totum ħ obsfrͣuctum.
ut maiore eo effecto lib̾aret᷑.
Idͣ tn ꝯficͣetur et sueuior sit
iuspito adusarũ. quasi dolose
u̾satii dełe hñc in integru

Expanded text:
poneretur: in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. idem statiũ d siu̾o.ab eo
Loco ubilis ꝯtestata ẽ. eam sub¬
strahͣam alio tnͣstułit. illic rest¬
ituere d un subtrͣaxit sump

Expanded text:
sit, idem statui debet: si uero ab eo loco, ubi lis contestata est, eam subtractam alio transtulerit, illic restituere debet, unde subtraxit, sump
Abbreviated transcription (Latin):
occiso duo eñ suͣt dełictasant̾
atq siquis imo impetu płibus
mln̾ib aliq̃ occidit tũc enim
una erit acto deõccisoᷤ.
Nlur. Siẜuu men occidisti.
ñ affectõm extimandã ẽe pu¬
to ułuci si filiũ tuum natura¬
lem quis occid̾it. qm̃ tumag¬
no emptum uelles s ꝙͣ ti õĩb¬

Expanded text:
occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus uulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit actio de occiso. seruum meum occidisti, non affectiones aestimandas esse puto, ueluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnib
Abbreviated transcription (Latin):
si ex meo fundo tegłis cibi fr̃a
ut darem conueit emptom
puto eẽ ñ conductõm. ¶ Goci¬
ens enim conduccõ asiciuus
net quociens u̾o ẽ immutat᷑
et alienatur. empto mag̃ qm̃
locato intelligi debeͣt.

Expanded text:
si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem conuenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius net: quotiens uero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locatio intellegi debet.
Abbreviated transcription (Latin):
ap eum littigari possim ¶ Sĩ
una accõ communis sit płium
ꝑsõ.arum ueluti familie ħciscũ¬
de communiduudundo fimũ
regundorum uteñ singłe ꝑtes.
spectande sunt circaninidcõne
eius qui cognosceͣ ꝙ offilio et

Expanded text:
d eum litigare possim. Si una actio communis sit plurium personarum, veluti familiae erciscundae, communi dividundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem ei
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾scribit ¶Qriui gregem ha¬
.c. redẽmit totidem capita a¬
liena ab eo ꝗ dñium corum
habebat.iił. auiena.ab eo qui
bona fide ea possidebat et hec
ntiq gregis inquid uenti¬
catõne continebũtur S
et siea sola suꝑsint capita q̃
redemptalint ad huc eum
posse gregem uendicare.¬
Atmenta naus singulaer¬
unt uendicanda. ¶Scapha
quo seꝑaͣtim uendicabit᷑.¬

Expanded text:
scribit: qui gregem haissis centum redemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare.Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uindicabit
Abbreviated transcription (Latin):
h̾t m̾leur incertoloco sistinͤ
furiosos nec infantes. ¶Pre¬
cor ait parentem pronulue
prone in ius sine ꝓmissumeo.
nequis nocet.¶Parentes nͥ
utniusq sexus accipe debem¬
s an in infinitum q̃r et quid¬
am parentem usq ad tritaũ
applłari aiũt. supiores maio¬
res dici ħ uet̾es extimasse. põp̃
referts gaius cassius omĩs in
infmnitum parẽtes dicit ꝙ et
honestius ẽ et m̾ito optinuit
parẽtes etiam eos accipilabo
existimat ꝗ inẜuitute eũ susce

Expanded text:
 vel certo loco sisti: nec furiosos vel infantes. Praetor ait: "parentem, patronum patronae in ius sine permissu meo ne quis vocet". Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritavum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc veteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in servitute susce
Abbreviated transcription (Latin):
iure magis potestatis qmͣ p̾cẽp¬
to p̾toris isisit filius ꝗ castrẽse
h̾at peculiũ tunc enm cã cogn¬
ita ꝑmittitur ¶ S naturalẽ parẽ

Expanded text:
iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem pare
Abbreviated transcription (Latin):
detur ius dicenti ñ obtẽpasse q
q extrẽmum e iniurisdcone ẽ
nõ fecit uclutisi quis rẽ mobi¬
lem uerdicari. ase passus is est
s duci eam uł ferti p.issłis ẽ ce¬
t̾umsiquis et seꝙ̃tia recusaur
tunc ñ obtempasse iudetur.
curatorius dicenti n obtẽpau¬
erit. ip̃c punitur. ñ dñs uł pu᷑¬
pillus. Non solum aũt reũ
qui ñ obtemꝑau̾it. ħ ed c̃oten̾:
lab̾o ait. u̾m ⁊ petitorenss iud¬
um ñ. ad id qͣ int̾ęst. s qnti ea¬

Expanded text:
r ius dicenti non obtemperasse, qui quod extremum in iurisdictione est non fecit: ueluti si quis rem mobilem uindicari a se passus non est, sed duci eam uel ferri passus est: ceterum si et sequentia recusauit, tunc non obtemperasse uidetur.Si curator ius dicenti non obtemperauit, ipse punitur, non dominus uel pupillus.Non solum autem reum, qui non obtemperauit, hoc edicto teneri Labeo ait, uerum etiam petitorem.Hoc iudicium non ad id q
Abbreviated transcription (Latin):
iube incarc̾em duci. nec ponti¬
ficem dum sacra facit nec eoᷤ
quipp̃ loci religionem uide se
mou̾e ñ possunt. s nec eumꝗ
mortuo facientem &seqnũ

Expanded text:
iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui mortuo facientem: 3 Calli
Abbreviated transcription (Latin):
instrorum optin̾e decretum est.
Mulier g̾uida amanto repu¬
diata filiu enixa. absente marito
ut spurium mactis ꝓfessa ẽ q̃si¬
tum c̾anis inpotate pr̃is sit. et
mr̃t intestata mortua: iussuer
br̃ditatem matris adire possit.

Expanded text:
instrumentorum optinere d‹e›cretum est'. Mulier grauida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem matris adire possit n
Abbreviated transcription (Latin):
tet. ħ eiquerend ẽ analiqs me¬
min̾it idopus ftm eẽ. Pauł
imo cum ab abitro qͥritur me¬
moria ftĩ opis extet necne ñħ
queritur. nũ aliqs menun̾it.i

Expanded text:
stet, hoc ei quaerendum est, an aliquis meminerit id opus factum esse. Paulus: immo cum in arbitr‹i›o quaeritur, memoria facti operis exstet nec ne, non hoc quaeritur, num aliquis meminerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fufficientem̃ num testiũ coar¬
tatur ut iudices mod̾entur et e¬
um solũ nũm cestiũ que necͣciũ
ẽc putau̾nt enõcari patiãtur.
ne effrenata pot̾ate. aduexados
hoĩes supͣflua multitudo testi¬
um protrahatur.

Expanded text:
icientem numerum testium coartatur, ut iudices moderentur et eum solum numerum testium, quem necessarium esse putauerint, euocari patiantur, ne effrenata potestate ad uexandos homines superflua multitudo testium protrahatur.
Abbreviated transcription (Latin):
memoriañ teñi. intͣ. annuputa
fcm cumint̾im nemo sit eoꝵ qͥ
meminit. quib consulib idui¬
d̾it. s cum oĩm ħ ẽ opimo nec. au¬
disse nec iudisse. cumidop fie̾t
nz ex eis iudisse qui id urdissent
aut aũdissent. et ħ infinite simłi
sursum u̾sũm accidit. tuc mem¬
oriam᷑ oꝑis fc̃in extare
Icũ. mpatores antoninus ⁊
icuus augusti claudio appollin
firmatone cestium ꝯsistẽ s et

Expanded text:
memoria non teneri: intra annum puta factum, cum interim nemo sit eorum, qui meminerit, quibus consulibus id uiderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec uidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui uidissent aut audissent: et hoc infinite similiter susum uersum accidet, cum memoria operis facti non exstareum. Imperatores Antoninus et Uerus Augusti Claudio Apolinarifirmatione testium consist
Abbreviated transcription (Latin):
fames aut̃ l ñ ꝓhibeantur leg¬
ibassidẽ. at tñ arbitror ut.ali¬
quo quo decreto principali re¬
stea dinisa. sub duob p̃sidib
constituta ẽ uelut g̾mania mi¬
sia. ex altã ortus malia assiteb¬
it nec uidetur ĩ suaͣ ꝓuĩtia assed

Expanded text:
fames autem licet non prohibeantur legibus adsidere, attamen arbitror, ut aliquoque decreto principali restea divisa sub duobus praesidibus constituta est, velut Germania, mysia, ex altera ortus in altera adsidebit nec videtur in sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd tñ si dñs cribue nolit nec
hanc molestiam suscipe s pe¬
culio uł m̾cib ced̾e ꝑatus sit¬
pedius refert audiendii eu
bebit dare cuius int̾uentu
tribuanturm̃ces peculiares.¬
Sicuius dolo malo fc̃m qu
ominus ita tribuereturã eũ
tributoria datur ut qnͣto mi¬
nus cributũ sit qm debuit
p̾stet que acc̃o dolum malũ.
cob cet dm̃ ¶¶Amus autẽ
tribu̾e dñs mͣ ⁊ si mch̾ crib
utum e sitñ ignorans ĩ m̃ce
fuum hͣre min tribuit nõ¬
ñ uidetur dolominꝰ cribuis¬
se s re compata siñ cribuat.

Expanded text:
n si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit?Pedius refert audien dum eumbebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares.Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuetamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat,
Abbreviated transcription (Latin):
uxor ul uir ex redoñ.itasuos fa¬
cit ilos tm̃ quos sius oꝑis acꝗ¬
sient ułuti sercndonamsi pom¬
um decerpsit. uł ex silua cecide
rit ñ fit eius sicuti nec cuius li

Expanded text:
uxor uel uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiusli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ utilitatẽꝯtin cã actoris ꝙͣ rei.
Qõ si rei int̾est minoris fiat pe¬
ẽ.uit si auͣctoris maioris peciũc¬
illa stiͣpułoneuenit. ubi stipłatꝰ
sumate effesi .x.darsiꝗs effesi

Expanded text:
 tam actoris quam rei: quod si rei interest, minoris fit peest, aut si actoris, maioris pecuilla stipulatione venit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari. Si
Abbreviated transcription (Latin):
fc̾merit. quominus peculiu
cetañ anno quo primũ de ea
re exꝑiundi potestas erit ei¬
dem ĩuditiũ dabo. ¶Quam¬
diu suus uł filius in potãte
ẽ de peculio acco ꝓpetua est
post mortẽ aũt ei iᵈ ẽ postꝙ̃
emancipatus manumissꝰ
alienatus ue fr̾uit tꝑr̾alis ẽẽ
incipit. id ẽ annalsamr aũt¬

Expanded text:
erit, quo minus peculii esset, in anno, quo primum de ea re experiundi potestas erit, iudicium dabo'. Quamdiu seruus uel filius in potestate est, de peculio actio perpetua est: post mortem autem eius uel postquam emancipatus manumissus alienatusue fuerit, temporaria esse incipit, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoꝯputand̾ annũ ñ ex quo
emancipatus ẽ s ex quo peti
potuit condc̃one existente.
¶Aerito aut̃ tpr̾alem in hoc
cãu fecit p̾tor actõm. nã cum
morte urauienatone extĩgu¬
itur pecriiũ sufficiebat usq
adannum ꝓduci obligõm.
alienatoaut et manumissio
ad ẜuos ꝑtin ñad filios mo¬
ro aũt tamat ẜuos qmad
filios refertiu emancipatio
uoad solum fili. ¶ d et si
auo mosine emançipatone
desierit ẽẽ in pot̾ate. annalis
erit accos et si morte pris uł
deportatone sin iuris fu̾it ef¬
fectus filius de petulio intra
anmii hrs pris urfiscus ten¬
ebũtu m alienat̾oneaccip¬
itur utiq uenditor ꝗ actõe
de peculio int̃ annũ tenẽtur
S et si donauit ẜnuuł ꝑmu
tauit ur indoce deditnead¬
ñ cum peculio. Nam sicũ pe
uitetur n dandam n ĩ ma¬
numissũn in eum cui lega¬
tum sit peculiũ. de peculio ĩc¬
cõman ergo ceneatur uro. et
ait cecilius teni qr peculium
penes eum sit qui tradendo

Expanded text:
ex eo computandum annum, non ex quo emancipatus est, sed ex quo peti potuit condicione exsistente. Merito autem temporariam in hoc casu fecit praetor actionem: nam cum morte uel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem. Alienatio autem et manumissio ad seruos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad seruos quam ad filios refertur, emancipatio uero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur. In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum uel permutauit uel in dotem deditnon cum peculio. nam si cum peuidetur non dandam neque in manumissum neque in eum, cui legatum sit peculium, de peculio actionem. an ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui tradendo
Abbreviated transcription (Latin):
Aur. Quod fuus meus pro
debitore michi comꝓmisit.
expeculio deducid. et a debi¬
tore nichomimnꝰ debebitur s
uideam: ne credendum sit.pe
missũ ẽ ꝑauł utiq si de pecłio
agente. Aliquo deduce uelit il¬
lud nomen peculiare facit.

Expanded text:
um. Quod seruus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore nihilo minus debetur. sed uideamus, ne credendum sit pecmissum est. Paulus: utique si de peculio agente aliquo deducere uelit, illud nomen peculiare facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tores ergo si tradid̾it sine ca¬
p̃cepto ẜuo et peculio roga¬
tus sit h̾rs restitu̾e hr̾ditatẽ
si depeculio ꝯuematur trebel¬
liam exceptone ñ utẽturut᷑
marcelł tractans admittit.

Expanded text:
tores: ergo si tradiderit sine capraecepto servo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conveniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia legauit ut instructae¬
rant cũ ẜius et cet̾is reb et
bitores fi̾unt tam ex aliis ca¬
usis qm ex rõne kalendarii.
Quesitum ẽ.ancet̾is h̃rdibꝰ
adu̾sus eum pecunie aliis de¬
bite. acro de peculio competat

Expanded text:
aedia legauit ut instructa erant cum seruis et ceteris rebus et bitores fuerunt tam ex aliis causis quam ex ratione kalendarii: quaesitum est, an ceteris heredibus aduersus eum pecuniae ab his debitae actio de peculio competit
Abbreviated transcription (Latin):
citur nisi pecuniis in dotem da¬
tis tunc officium curatoris est¬
ap̃ eũdem intͣre iudicem ꝗ eum
ꝯstituat ut it̾m eicã cognita e¬
ciam uiro ab sente ꝑmittat re¬
rum uenditõe celebrata. dotẽ
constituere.

Expanded text:
titur nisi pecuniis in dotem datis, tunc officium est curatoris apud eundem intrare iudicem, qui eum constituit, ut iterum ei causa cognita etiam uiro absente permittat rerum uenditione celebrata dotem constituere.