comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam aliquocau spes ẽ idꝙ na¬
sciturit̃ suos hrdes fatirum
ut puta si pat̃ eius. ap̃ hostes de¬
cedatss ⁊ siꝗs uẽtrem sic exhraa secu
s quĩm intra m̃ses tres mortis
meenatus erit ex hr̃s esto uł qͣri
post trẽs mẽses uent in poñe u¬

Expanded text:
nam aliquo casu spes est id quod nascitur inter suos heredes futurum, ut puta si pater eius apud hostes decedat. Sed et si quis uentrem exheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres esto' uel 'qui post tres menses', uenter in posse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs ⁊siamus uiuẽt simłr uẽtrez
admittemꝰ. ¶Sifilius ĩ adop¬
toẽm datus decesẜit p̾gnante u¬
xore t̃c dem̃ ad optator defũct̾
fir̃t mittetur uent̃ in ponem
tetur uideamꝰ ⁊ si hic nepos pꝰtu

Expanded text:
et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur uenter in possessionem tetur, uideamus: et si hic nepos postu
Abbreviated transcription (Latin):
ex semisse. si exuntia omnib ex
reliqm̾s libis.et parẽtib. ẽc qͦ
q si exdodrante institutus ꝯmi¬
ta substitutus debebit. quom̃o
et froei cominissis.R.

Expanded text:
isse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentibus. Contra quoque si ex dodrante institutus commita substitutus debebit: quo modo T FIDEICOMMISSIS
Abbreviated transcription (Latin):
inctum est.utrum quis tũtor.
an uero qͣi tutor protutore
amministraui̾t tutelam ideir¬
co inutrĩq caum actõem scrip¬
sit. ut siue tutor sresme ñ sir ci
gessit. actõe tntenẽt solẽtemm
magni errores intcedere ut di¬
scerm facile ñ possit.utrumꝗs
futor fui̾t. ⁊ sic gesserit. an uere
non finͣ̾t ꝓtutore tam̃ mune
frũctus sitp̃tutore añt negã
gerit. qui munẽ tutoris fͣungͥ.
mrẽ in pub̾is siue se putet tuto
diuus seuerus scripsit. dandu
in dñmiuditium tutele. ¶Cũ
eo qui ꝓtutore negã gessit. ⁊̃¬
ãn tutele pub̾tatem agi posse:
milla dubitatiõ ẽ. quia tutor
non est. qrsi quis finita tutela
ꝓtutc̃e negõa ĩpub̃is gessit. tnbr.¬

Expanded text:
incertum est, utrum quis tutor an uero quasi tutor pro administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an uero non fuerit, pro tutore tamen munere functus sit.Pro tutore autem negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutordiuus Seuerus rescripsit dandum in dominum iudicium utile.Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est.Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, t
Abbreviated transcription (Latin):
tius accep̃ nõ adienit hrdita¬
temanch ei q̾ adiit lorditater
abstuliss ñ mag̾ quam si sb̃
ꝯditõe funss institutus. ergo
titio delibante.res mincerto
erit.utrum ne semis exsubsti
bita portõe hr̃dem in stituas.
⁊pure roges fundum dare ei
tur.n. patronus satisdatõe fi¬
deiꝯmissi. s dicẽdum ẽ abẽo
fideismissariis cauẽdum aqͦ
patrono legatũm ut un diq
patrõnꝰ suum ius hãt inminx¬
tũ. ¶ Patronꝰ hr̃s institutus. le¬
gato ei ẜuo.ꝑ q̃m supplereti
mortis tp̃r fuerunt. debitam
ptem dedit lib̾tus in hr̃dita¬
te uł legato.ẜuns tñ post mor¬
tem liberti reu̾sus abhostib
portõe eẽt institutus id̃ est ⁊si
is bonis q̃ mortis tp̃r fuerũt.
id̾ est ⁊ si ꝑs legati li b̾to relic¬
ti. ab eo cui simul datum erat.
ẜuus eius exreliq̃ p̃te sit hr̃s
institutus. nec exsin portõe fi

Expanded text:
ditatem, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substibita portione heredem instituas et pure roges fundum dare eiqtur enim patronus satisdatione fideicommissi. sed dicendum est ab eo fideicommissario cavendum, a quo patrono legatum est, ut undique patronus suum ius habeat imminutum. Patronus heres institutus legato ei servo, per quem suppleretur mortis tempore fuerunt, debitam partem dedit libertus in hereditate vel legato, servus tamen post mortem liberti reversus ab hostibus portione esset institutus. idem est et in is bonis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars legati liberto relicti ab eo, cui simul datum erat, seruus eius ex reliqua parte sit heres institutus, nec ex serui portione fi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiam dcm sit.atq ita res per
appiłonem ext̃cta eẽt. defunc¬
ta medio tp̃r patroni filia.q̃m
libtus hrdem instituãt. filio
mulric ẜuabit diuus marcuᷤ
eam ꝑtem bõrum.q̃m filia pa¬
groniuł iure institutisi uixiᷤ¬
set habere potinͣt.

Expanded text:
ia dictum atque ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris seruauit diuus Marcus eam partem bonorum, quam filia patroni uel iure intestati, si uixisset, habere p
Abbreviated transcription (Latin):
sit q̃ro an sititia patroni filia
iactat. titium pr̃em suum. priꝰ¬
qͣm moreretur litt̾as ad se feciᷤᷤ¬
se. qb adicẽt plib̾tos suos ma¬
lefitiis appetitum easq litt̃as
secutam post mortẽ patris lib̾

Expanded text:
sit.Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris liber
Abbreviated transcription (Latin):
atur hr̃s edifitia distra he qyo¬
rum redditus sportule s̃ relicte
salua tñ cã legati. ¶Om̃ib
ꝗbꝯ fideiꝯmissum relictu ẽ ad
distractõem ꝯsentiẽtib millã
fi deiꝯmissi petitoẽm suꝑfuͣtũa.¬
Fructus exfundo pure legato
pꝰt aditam hr̃ditatem alega¬
tario ꝑceptos adip̃m ꝑtmere.
ducto hre actionem.

Expanded text:
atur heres aedificia distrahere, quorum reditus sportulae sunt relictae, salua tamen causa legati.Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem consentientibus nullam fideicommissi petitionem superfuturam.Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, ducto habere actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ditate sua restituẽda rogatꝰ eẽt⁊
eatenꝰ restituẽda est. q̃temis hr¬
ditas testatoris patitur.
¶Scom uulgarem formã iuris.¬
s si lib̾os suos emacipare rogatꝰ
fuit. nõ cogitur h̾ face̾ potãs n
destruẽde.n legari. n ꝑfideiꝰ.¬

Expanded text:
ditate sua restituenda rogatus esset: et eatenus restituenda est, quatenus hereditas testatoris patitur, secundum uolgarem formam iuris.Sed si liberos suos emancipare rogatus fuerit, non cogitur hoc facere: potestas enim destruendae neque legari ne
Abbreviated transcription (Latin):
̃ ꝙ ad honorẽ ornatũq cun¬
tatis ꝑtinet adornatũ. puta
qd̾ adinstruẽdum forum. sex¬
theatrum.stadii legatũ fuĩt
adhonorẽ puta ꝙ admini
edẽoum puta uenatõemuł
ludos scemcos ludos cireeses
relictũ fiñtant qd̾ ad diunsi¬
oem singłorum ciuium łepy¬
lum relictum fui̾t. ħ ãplius
qd̾ malim̃ta infirme etatis.
puta seniorib.uł pueris. py¬
elłq relictum fiñt ad honoẽ
ciuitatis ꝑtinẽ iandetur.
¶Lutius titius ⁊ gaiꝰ seius. pu¬
bliomeino.x. dare dapnas sỹ¬
pto. sigaius seiꝰ hr̃s ñ extit̾it.¬
tõe legatus ẽ.si.c. hrdi dediss
si tm̃ sit inp̃tio fundi q̃ntu
hrdi dare iussus ẽnõ ẽ lega¬
tanus cegẽdus fitci ꝯmissu
quantum accipit.

Expanded text:
 ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respondetur. 'Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maeuio decem dare damnas sunto': Gaius Seius heres non exstitit.dedisset, si tantum sit in pretio fundi, quantum heredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum quantum accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
tidare ꝗd dãpnati s ꝓprius
ẽ. ut uiriles ꝑtes debeãt. qr per¬
sõãrum enuim̾atio hc̃ effectu
h̾t ut seq̃tur in legato pran¬
doqd si noiati non eent. hordi¬
tarias ꝑtes debituri forẽt.

Expanded text:
damnati sunt, propius est, ut uiriles partes debeant, quia personarum enumeratio hunc effectum habet, ut exaequentur in legato praestando, qui, si nominati non essent, hereditarias partes debituri essent.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad part̾ẽ debitam fideiomis¬
sum relinq̃re. qr si testm̃ facẽt
licebat ei partem debita sola
relinq̃re. ¶Qui abinͨtestato
decedit. ⁊ scit boasuia adfiscu
puẽtura uacãtia. fidei fisci cõ¬
mitt̃e pot̃. ¶ Apmarcelł.ł.x¬

Expanded text:
que ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere. Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruentura uacantia, fidei fisci committere potest. Apud Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm diendum est. it̃ heredita¬
tis petitoe si mõ quod tutoris do
aliqd tutor dolo a̾miẜit pupu¬
llo mehil necere oportet.
Ap̃. IPost mortem funosiñ
dabitur incuratorem qui ne¬
gotia gessit iudicati actionon
mag̾ quamintutores.si mõ nł¬
lam exꝯsensu post depõĩtum of¬
fitium nouatõem fcãm ⁊ in cua¬
toremuł tutorem obligatoẽm
ẽẽ translatam ꝯstab̾it. ¶Tutõ
qui pecinnam soluturum se ca¬
intm qͣm pat̾ pupilli ꝯdempna¬
tus fuerat ꝯ actoem post tutelaz
finitam rect̾e recusat. ñ ide̾m̃ eo

Expanded text:
e dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolaliquid tutor dolo admiserit, pupillo nihil nocere oportet.orum Post mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium novationem factam et in curatorem vel tutorem obligationem esse translatam constabit. Tutor, qui pecuniam se soluturum cavit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam fi
Abbreviated transcription (Latin):
adcatur hrditas ħ capitis di¬
minutio int̾cessit. qm̃ desinit
suus hr̃s uł agnatus recte di¬
ci Que ant exlegib nouis aũ
ex senatus ꝯsultis non utiq.¬

Expanded text:
adeatur hereditas eius capitis minutio intercessit, quoniam desinit suus heres uel adgnatus recte dici: quae autem ex legibus nouis aut ex senatus consultis, non utiq
Abbreviated transcription (Latin):
guinei ut putaqui post capti¬
intatem patris nascuntur uł ꝗ
iura ꝯsangumitatis hẽbunt ẽ
ttũtur agnati.is sãguinei ñ st̃.
mĩto.namsisunt ꝯsanguinei.
licet ñ adiennt hr̃ditademłgit¬
timis ñ deferturss ha ncent ac¬
cipiẽdum. si nec spantur eẽ. Ce¬
fum si uł nasci ꝯsangumens ł
decaptuntate reu̾ti potagnati
ĩpediuntur agnati aũt sũt cõg

Expanded text:
guinei, ut puta qui post captiuitatem patris nascuntur uel qiura consanguinitatis habebunt cum ttuntur adgnati, si consanguinei non sunt, merito. nam si sunt consanguinei, licet non adierint hereditatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nec sperantur esse: ceterum si uel nasci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur. Adgnati aut
Abbreviated transcription (Latin):
meririt. si ꝗdem assignaũ p̃tor
cuius lib̾tus fit. sine dubio eiꝰ
erit. ⁊ ei legittima hr̃ditas defer¬
tur.qs̾ si non addidit effitietũ
cuns romanus. s eius erit lib̾t᷑.
cuius ꝓxime fuĩt ẜuus ⁊ad le¬
gittimam brditatem ipse ad¬
mitretur.nisi sicubi qͣi indigio
denegãda fuerit hr̃ditas. ¶Si
ꝗs libertam sic iure iirãdo a deg̾.
quam dequa patronus ꝯsenfit.
suł non nisi olib̾tam aut patro¬
ni cognitam dicẽdum ẽ incidẽ̾
eumin legẽ eliascẽtiamnec ad
legittimã hrditatem admitti.
¶Simumcipes ẜiim maĩum¬
serĩt.adnnttẽtur adlegittimã
broitatem in doms uberti.uł n¬
b̾te intestatorum. ¶Miles

Expanded text:
adsignauit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: quod si non addidit, efficietur quidem ciuis Romanus, sed eius erit libertus, cuius proxime fuerit seruus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendum est incidere eum in legem Aeliam Sentiam nec ad legitimam hereditatem admitti. Si municipes seruum manumiserint, admittentur ad legitimam hereditatem in bonis liberti uel libertae intestatoru
Abbreviated transcription (Latin):
tur hiis ꝗ defuncto mortis tp̃r
cognati fuiñtinam qui inꝯsy¬
etudine nepotes cognati appel¬
lantur.⁊̃ eorum post quorum
mortem epti sunt. nõ ꝓprie
s pabusionem uł potius acci¬

Expanded text:
tur his, qui defuncto mortis tempore cognati fuerint. nam quod in consuetudine nepotes cognati appellantur etiam eorum, post quorum mortem concepti sunt, non proprie, sed per abusionem uel potius
Abbreviated transcription (Latin):
atur.defuncto iam incuntate
filio.c̾dimus patrẽ. f. decessisse.
qͣmuris patria potãte quia dix
uifxĩt. non funit inplenum li¬
batus. Itaq hrdem bĩtus est
iste. non reuerso patre. ¶Set
si post liminio redierit pater.
iam defuncto  filio. ꝗcquidme¬
dio tp̃r ꝑeum q̃situm est heb̾.
ꝗ non ẽ mirum si peculiũ quo¬
q defuncti pridem filii defertr̃
patri. cum exͣco natus potãtis
ip̃ius fiat. pͥsũspensi iuris cõ
tem accepisse. nequidalid
exh̾rditate patris sparet. eam
scripturam ius successionis
ñ mutasse ꝯ stãt priuatoru
enim cautoẽs legum auẽte
ñ censeri.
ad senatus consulty
ttullianum ⁊ orficianum. R

Expanded text:
iam in ciuitate filium credimus patrem familias decessisse, quamuis patria potestate, quamdiu uixerit, non fuerit in plenum liberatus: itaque heredem habiturus est iste non reuerso patre. sed si postliminio redierit pater iam defuncto filio, quidquid medio tempore per eum quaesitum est, habebit, et non est mirum, si peculium quoque defuncti pri‹dem› filii defertur patri, cum ex eo natus potestatis ipsius fiat per suspensi iuris constem accepisse, ne quid aliud ex hereditate patris speraret: eam scripturam ius successionis non mutasse constitit: priuatorum enim cautiones leg‹u›m auctoritate non censeri. AD SENATUS CONSULTUM T
Abbreviated transcription (Latin):
stimus quem nemoserintias
int̾dum id primus postremus¬
q qui soius occurent. ¶It¬
dum ult̾iorem agnatum ad¬
truus decessit. mox hr̃s institu¬
tus repudiaũ hrditatem. patr¬
i filius admitritur. Ergo⁊bo. pꝰ¬

Expanded text:
timus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit. Interdum ulteriorem adgnatum adtruus decessit, mox heres institutus repudiauit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
meo ab hostib captus ẽ moxi¬
tes ineius locum succeduntõ
minus aũt neptes q̃m nepotes.
suecedũt in locum parẽtumqñ¬
terdum l parẽs alicuius in po¬
tãte ẽẽ non desient. s neccepit.
cam̃ dicemus succedẽtes ei. liboᷤ.
su Bexistere ũt puta arrogam
eum. cuius filnis ab hostib eãt
captus.m epos aũt in cuntaf᷑e
mortuo filio arrogato ⁊ mortu¬
o ⁊ capto ap̃hostes. ꝓnepos iste.
suus hr̃s michierit. ¶Sciẽ¬
dum ẽ aũt nepotes ⁊ deincepsã¬
terdum ⁊̃ si parẽtes eos mortis
tp̃r p̃cesserunt.tam̃ posse sues
hr̃des existere q̃mius successioᷤ
de instituti filius cecesẜit. pͦa de¬
ĩn repudiaũ hr̃s institutus¬

Expanded text:
meo ab hostibus captus est, mox ites in eius locum succedent. Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium. Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existere: ut puta adrogaui eum, cuius filius ab hostibus erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit. Sciendum est autem nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamuis successio iede instituto filius decessit, postea deinde repudiauit heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
ta. adlegittimã hrditatemas
qui inut̾o ẽ ꝗdmittitur. si finͣt
feditus. in solet remorari inse¬
qntes sibi assignatos qb pfer¬
tur. si fuerit editus. mn ⁊ parte
facit isqui pan gͣclu sunt.ũ pr¬
ta fr̃ unus est. ⁊ uterus uel pa¬
trui filius imus natus ẽ. q̃ m
utero est ẽ aut tractatum ꝓq̃
nasci possunt ⁊ placint. si mreꝵ
⁊ignorãs hr̃s sit.qrsi medio
tp̃r decesẜit. ⁊integram hr̃dita¬
tem ad hr̃dem simm trãsmittit.
¶Post .x. m̃ses mortisnatus. n ad¬
mittetur ad legittimam br̃di¬

Expanded text:
ad legitimam hereditatem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari insequentes sibi adgnatos, quibus praefertur, si fuerit editus: inde et partem facit his qui pari gradu sunt, ut puta frater unus est et uterus, uel patrui filius unus natus et qui in utero est. Est autem tractatum, nasci possunt. et placuit, si in rerum ignorans heres fit. quare si medio tempore decesserit, integram hereditatem ad heredem suum transmittit. Post decem menses mortis natus non admittetur ad legitimam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
totum ꝓmanumissa hec heatr̃.
ut uxor ducta suum pariat. nec
mirum sit exẜua ingeninuiz
nasci. cum excaptiuatarptu
sit ingenuum nasci. q̃r ausu su¬
dre ⁊si pat̾ huius puen enisdez
sortis fuerit. ciiumat mor̃a paᷤ¬
sa inlib̾tatẽ fideiꝯ missaĩa ip̃eq
mor̃a passus est.sinim eum pat̾
nasci. exẽplo captiuorum parẽ¬
tum cum ꝗb rediit. Ergo sine
p̾a pater enis postea moraz ma¬
numittatur.recipiet eum inpo¬
tãte.siue añ decesẜit.diffinien¬
dum erit suum existeressuos
hrdes accipe debemus.filios fili¬
as.siue nales sie ad optiuos.
Int̾dlu ⁊ filius. sius hr̃s exclu

Expanded text:
totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumittatur, recipiet eum in potestate, siue ante decesserit, definiendum erit suum existere. Suos heredes accipere debemus filios filias siue naturales siue adoptiuos. etiam filius suus heres exclu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum uxor pepiss adsoro¬
rem solam legittima hr̃ditas
ptinet. qr cͥtum ẽẽ matrem eo
tp̃r decessisse: quo legittima hr̃¬
ditas ad eam non pertinebat.
Acellus. Siexpłib legitti¬
Mis br̃dib qdam omifint ad¬
alia rõẽ. inpediti fi̾nt quomi¬
nus adeãt reliquis qadierĩt.
accrescit illorum portio q̃lz de¬

Expanded text:
mortuum peperisset, ad sororem solam legitima hereditas pertinet, quia certum esset matrem eo tempore decessisse, quo legitima hereditas ad eam non pertinebat.ibus legitimis heredibus quidam omiserint alia causa impediti fuerint quominus adeant, reliquis qui adierint adcrescit illorum portio et, li
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ⁊ siu  is erat qu p̃cedibat uł
ꝯsangͣuineus. si nemo eorũ cũ
repudietur brditasmint.
¶Proximũ eum accipimus ꝗ tẽ
cum repudiatur hrditas pri¬
mus ẽ. unuelle queri pot̾ an q̃
post repudiatõem ad huc demi
successicẽm. ꝓpone hr̃dem scri¬
prum. rogatum restitue hr̃di¬
tatem repudiasse eam.cu m¬
chominus ꝯpelli potint uoire
hr̃ditatem ⁊ restitue̾at diuus
pius rescripsitsfinge eii fup¬
int̾im ꝓximum decessifsemox
⁊ eum ꝗ erat roe s ls. restitue
dicẽdum posteriorem admit

Expanded text:
et si suus erat qui praecedebat uel consanguineus, si nemo eorum, cum repudiatur hereditas, uiuit, proximum eum accipimus, qui tunc, cum repudiatur hereditas, primus est. Unde belle quaeri potest, an etiam post repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius rescripsit: finge eum suinterim proximum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admit
Abbreviated transcription (Latin):
ntestati ꝓp̾e
appellantur.qui cum
possent testm̃ face̾. te¬
statinon suntss⁊isq¬
testm̃ fec̃. si eius hr̃ditas aditañ
ẽ. uł ruptumuł irritum ẽ testrã.
intestatus. ñ inꝓpriedicetur di¬
cessissesplane qui testari ñ potit
it ꝓprie non ẽ intestatus puta
mpribes fimosusuił cui bonis
interdc̃m est. s hos quoq ꝓinte¬
statis acciꝑe dehemus cum quor
qui abhostib captus ẽ qͣmp¬

Expanded text:
ntestati proprie appellantur, qui, cum possent testamentum facere, testati non sunt. seius hereditas adita non est uel ruptum uel irritum est testamentum, intestatus, non improprie dicetur decessisse. plane qui testari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus uel cui bonis interdictum est: sed hos quoque pro intestatis accipere debemus: eum quoque, qui ab hostibus captus e
Abbreviated transcription (Latin):
ellionis fuĩt dampnatus patẽ
post morzem su amsĩs quo ut
noc uira sepulodrum hic filru
hãt. ¶Sifilius suis hr̃s eẽ
desiit. in eisdem ꝑtes sucedũt.
onies nepotes. neptesq exeo
nati quiinpotãte sunt ꝙ nali¬

Expanded text:
natus pater post mortem suam, hoc quo, ut nec iura sepulchrorum hic filius habeat. Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo nati qui in potestate sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dum ⁊ si filius eẽt exasse. sub cõ¬
ditõe que fuĩt inarbitrio ullmᷤ
uł nepos sub omn insritutꝰ aatõe
cẽdum erit suos posse succere
¶Poit suosstatim
cs aũt cassius diffinit. cos qui
san guineint̾ seꝯnexi sunt a ẽ

Expanded text:
dum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non dicendum erit suos posse succederPost suos statim os autem Cassius definit eos, qui sanguine inter se conexi sunt. et est
Abbreviated transcription (Latin):
peinet. ergo et tutela adsolu
filium descẽdit. post filnmitẽ
adnepotan ¶Querĩ potit. si
patroni silius sit remotus lex¬
cusatus annepotia tuteladefe¬
ratru. ⁊ marcellus mea f̃a est.
ut succepiñ posse scribat. tocir
co abierunt tutela. ut b inlo¬
cum eor̃uitẽtim. ñ ut successi
tõe. successio d in legutimã ta¬
telam admitti. qͣr si ꝓximior ca¬
pite dimimitus ẽ qui pꝰ eum ẽ.
succedit in tutele aministratõẽ.
¶Si parẽs filiumaił filiamaił ne¬
potemuel neptemaił deinceps
inpubes quomn potãte habear
emacipet. uicem legittimi tuto¬

Expanded text:
tinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus uel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successioione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione. Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, uicem legitimi tut
Abbreviated transcription (Latin):
nec amita patruo mag̾no. uel
mat̾tera fratris filiine sint tu¬
tores obstat. ¶Surdus ⁊ my¬
tus. nec legittimi tutores ẽẽ
possunt. cum nec testõ. nec a¬
liomoutilit daripossunt. De¬

Expanded text:
nec amita patruo magno uel matertera fratris filiis ne sint tutores obstat. Surdus et mutus nec legitimi tutores esse possunt, cum nec testamento nec alio modo utiliter dari possint.
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq uideatur s ⁊ h cognita
cã pretorem statũe deb̾e melius
ẽ. utrum debeat sat̃dare patronꝰ.
lib̾iq eius an nõut si ꝑsona ho¬
nesta sit. remittatur ei sat̾datio
⁊maxim̾ si sb̾a modi ea sit si aũt
patrompsona uulgans sit.uł
minus honestaabi dicẽdumẽ
sat̾dationem locum hr̃e ut aũ
aut mecłus tuteleant psoa õ
ni recte tutelam dec̾ni. posse ali
quos uł absentes uel furiosos

Expanded text:
plerisque uideatur. sed hoc causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare patronus liberique eius an non, ut, si persona honesta sit, remittatur ei satisdatio et maxime, si substantia modica sit: si autem patroni persona uulgaris uel minus honesta sit, ibi dicendum est satisdationem locum habere: ut aut modus tutelae aut persona aut ni recte tutelam decerni: posse enim aliquos uel absentes uel furiosos
Abbreviated transcription (Latin):
defertur. int̾dum brditas sine
tutelaut puta meo q latiti
cum ẜuum suum rogatus eẽt.
manumitte ꝙ nam gnalit diuꝰ
pius repsit aurelio basso.inspa
tere fidciomissam lib̾tatem ue¬
lint. eo mõ puniretur. nec ius
patroni acquirãt in eo q̃m libe¬
b̾tus assignatus sit tlitela ꝗdẽ
ap̃frẽs remanebitnt marcelx
not t legittima aũt br̃ditas .e as
ad sororem pertinebit.

Expanded text:
s sine tutela, ut puta in eo qui latitauit, cum seruum suum rogatus esset manumittere: nam generaliter diuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius partere fideicommissam libertatem uelint, eo modo puniatur, ne ius patroni adquirant in eo, quem libetus libertus sit: tutela quidem apud fratres remanebit, ut Marcellus notat, legitima autem hereditas ad sororem pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicem ẜm suꝑiorem clan¬
sulam possunt. ⁊ mag̾ est ut si
ti̾nt. uel si finita ẽ satisdatio.
ñ numqͣm satisdatio abeis ñ
petitur. aut sat̾ desinit eẽ cau¬
tum aut magrãtus munici¬
pales abhis quos dedint ant
non potumnt.aut noluerint
sat exigẽ. posse dici ⁊̃ inhis qro
cau cautum non ẽ admitten¬
troms id̾sit dicẽdum. maxiẽ
ubi cessat saẗdatio ⁊ puto ĩpa¬
tromis ñ oportẽ amitti ꝓuoca¬
toẽm. insi exmagna cã. n eqs spe
successioins diminuat. nã si pa¬
trono tutela non fuĩt ꝯmissa.
pot̾it ꝑꝯpatronum dãpno affi¬
ci. ꝗ solus rem pupilli male ad¬
ministrat. ¶ Si legittimus tr¬
tor capite mimitus sit dicend
ẽ desmere eum ẽẽ tutorem ⁊ loc̃
ẽẽ iuditio tutele finita tutela.
tuo agnãtis defertur tutelain¬

Expanded text:
se inuicem secundum superiorem clausulam possint? et magis est, ut, si int uel si finita est satisdatio nonnumquam enim satisdatio ab eis non petitur, aut satis desinit esse cautum, aut magistratus municipales ab his quos dederint aut non potuerunt aut noluerunt satis exigere, posse dici etiam in his, quo casu cautum non est, admittentronis idem sit dicendum, maxime ubi cessat satisdatio? et puto in patronis non oportere admitti prouocationem nisi ex magna causa, ne quis spem successiontrono tutela non fuerit commissa, poterit per compatronum damno adfici, qui solus rem pupilli male administrat.Si legitimus tutor capite minutus sit, dicendum est desinere eum esse tutorem et locum esse iudicio tutelae finita tutela. tuo adgnatis defertur tutela. in
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt.iosanͤgui¬
aut qui sparent hãc successicẽ
rẽt. ¶ Intluinalibi ẽ hrdita.
alibitutelant putasi sit ꝯsan¬
ginea pupillo. nam br̃ditas
nã tutelam patroni filius. here¬
ditatem patrona optinebittã¬
tũdẽ q erit ⁊ si sit patroni filia
⁊ nepos. si ap̃ hostes sit fr. mfcno.¬
ris gradus adagnatos. tutela ñ¬
deferturnam ⁊ si patrons aũ
hostes sitipatromi filio tutela ñ

Expanded text:
tae sunt et consanguia, ut qui sperarent hanc successionem, rentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditasnam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela nur: nam et si patronus apud h
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõe diui mani adaufidiũ
inctoriuum ꝑuenit ad lib̾tatẽ.
dicẽdum ẽ tutorem eẽ. ¶Pla¬
ne si forte exrubiãno senatus
hẽbit tutorem eum ꝗ rogatus
ẽ. s orciñus lib̾tus effectus ad
familiã testatoris ꝑtinebit.in
qua spẽ incip̃tutela adlibos pa¬
tromprimos ꝑtine que adpa¬
tronos nõ ꝑtinuit. ꝙ ꝗdem in
oĩb orciis libtis locum h̃t te¬
stõmanimissis. ¶Si duo płe
xmanumittant o tutores st̃.
s si mułr sit int̾ manumissoẽs.
dicẽdum est solos masculos fo¬
re tutores s ⁊ sialiꝗs expatroĩs
decesẜit. tutela penescet̾os patõ¬
nos ẽ quannius ille filium ne¬
h qͣrt Si ⁊ si abhostib fui̾t¬
captus intim soli cum patroĩ
tutores sunt simili mõ ⁊ siiẜ
intutem redactus sit apparet ce¬
t̃os ẽẽ tutores s si õs patroniḋ¬
rit. utrum adsolum filiuman
u̾o ⁊ adnepotem tutela ꝑtĩeat
qr ⁊ nepos infamilia ꝓatris sui
ꝓximus ẽ. hoc apparebexlegit¬
tinis brditatib. legitrima at

Expanded text:
stitutione diui Marci ad Aufidium Uictorinum peruenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse. Plane si forte ex Rubriano senatus habebit tutorem eum qui rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit. in qua specie incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad patronos non pertinuit: quod quidem in omnibus orcinis libertis locum habet testamento manumissis. Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibucaptus, interim soli compatroni tutores sunt. simili modo et si in seruitutem redactus sit, apparet ceros esse tutores. Sed si omnes patroni deerit, utrum ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. I tutela remoͣtuses
loco hr̃i debet. quo eẽt fimta re¬
sequi debebit. ¶Nichil ꝓ
hibet suspectum tutoreni ẽẽ.
qͣmuis cumpła inre pupila ĩ¬
penderit. q̃ eum amitte ñ oꝑtet.

Expanded text:
um. A tutela remotus eo loco haberi debet, quo esset finita tupersequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse, quamuis complura in rem pupilli impenderit, quae eum amittere non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
torsasi non ꝓtutore negã ge¬
rebat. debet uenire qd̃ añ inpẽ¬
sum ẽ deducũt᷑ n. ĩ tutele iudi¬
cũsumptus quoscumq fecĩt.
mͣrem pupilli.sic tam̃ si ex hcã
fid̾e fecerit. ¶Hanc acteem
ppetu̾am eẽ palam est ⁊ hr̃bi aĩ
hr̃dem dari.cet̾osq successors

Expanded text:
t si non pro tutore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit. Hanc actionem perpetuam esse palam est, et heredi et in heredem dari ceterosque s
Abbreviated transcription (Latin):
str̾atur tuteleut mergãtur pu¬
prilli. iudexigitur ꝗotrariom
ditio cognoscit.ntilitatẽ pupil¬
li spectabit. ⁊ an tutor ex dffitõ
sumptus fecit. ¶Contrarũ
nidicium an adh quoq ꝯpetat.
pecumã si qͣm desuo ꝯsumpsit.
ꝯ his quein regiõe obẜuãtur. uł
his qb mutuatus ẽ. si necc̃e
bĩt mutuaniat pupilio ex
pupillum libamit. uł quibeu
rarat tutor.si nimi.nũ ꝓfunt p¬
pupillo pecumam ẽẽ exso lutã
plane si forte tutor aliqd pecc̃e
debint fenerari aliqͣͥd ip̃e ꝓpu
pillo soluit. nec ip̃e usuras ꝯse¬
suos ou̾tit.deĩn aliqͥd ĩpẽdit ĩrẽ
pupillarẽ q̃ cicĩ ĩpẽchit dnit uti¬

Expanded text:
strantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, pecuniam, si quam de suo consumpsit, uel his quae in regihis quibus mutuatus est, si necesse habuit mutuari, ut pupillo ex pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consesuos conuertit, deinde aliquid impendit in rem pupi
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio ꝯseq̃turata ⁊̃ id qd̾ sibi
debetur ꝯsequi debet. uel enis se¬
curitatemergo ⁊ si excã que tp̃r
finitur. obligatio ali q̃ fintty¬
tele cc̃rium iuditium eẽ eiͣ oͣpi¬
nor. ¶hanc actoem dandaz
placet. ⁊̃ si tutele iuditio ñ agaͬ¬
tur. ⁊ñ num qͣm pupillus id
debetur. immo plus ineum in¬
pensum ẽ quam qd̃ ei ab ẽ. nec ĩ¬

Expanded text:
iudicio consequetur, ita etiam id quod sibi iudicio consequetur, ita etiam id quod sibi debetur consequi debet uel eius securitatem. Ego et si ex causa, quae tempore finitur, obligatio aliqua fuit, tutelae contrarium iudicium esse ei opinor. Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcdebetur, immo plus in eum impensum est, quam quod ei abest, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
¶Fiito aut offitiohãc actioẽm¬
ꝯpet̾e dicemus tutori cẽtu ꝙͣ¬
diudurat.ñ dum ꝯpetit s si ꝓ
tutore negã gessitauel ⁊̃ cura
amminstrauit. lociis erit iudi¬
tio ⁊ statim. quia hoc cãu imp̃¬
a si tutele iuditio ꝗs ꝯueniatũ
reputare pot̃. id ꝙ inrem pupi¬
lli ipendit sic erit arbitrium
enis utrum ꝯpensare an pͣete ue¬
lit sumptus qd ergo si iudexo¬
pensatoĩs eis roẽm non bui̾tᷤ
an cẽrio iuditio exꝑiri possit. ⁊
utiq pot̾ s s reꝑbata est ħ re¬
putatio ⁊ acquieũnon d iudx
cc̃rio iuditioidsarcire an inh
inrem ens inpensa sunt ueni
pilli.si ꝗd debitum fin̾t querit᷑¬
ei. ⁊ mag̾ puto cum integrasit
actio tutori.non eẽ incc̃rium
iuditium deducẽdum q̃d tñ
si iõ expectaũ. qr tutor erat. ⁊iõ
ñ exigat. uideamus an cc̃rio ir¬
ditio tutele indẽpnitatem cõ¬
seq̃tur. qd̾ mag̃ ꝓbandum est.
nam sicuti qd̾cumq aliud ges¬
sit. ꝓutilitate pupilliad cc̃rio

Expanded text:
Finito autem officio hanc actionemtere dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum competit. sed si pro tutore negotia gessit uel etiam curam administrauit, locus erit iudicio etiam statim, quia hoc casu in ipa si tutelae iudicio quis convenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere velit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an contrario iudicio experiri possit? et utique potest: sed si reprobata est haec reputatio et adquieuit, non debet iudex contrario iudicio id sarcire. An in hoc in rem eius impensa sunt ueniapilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudicium deducendum. Quid tamen si ideo exspectauit, quia tutor erat et ideo non exegit? uideamus, an contrario iudicio tutelae indemnitatem consequatur. quod magis probandum est: nam sicuti quodcumque aliud gessit pro utilitate pupilli, id contrario
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ eĩ sine tutoris aũcte pupil¬
li nõ õbligãtur. nec inremsu¬
am tutor obligare pupillu
possit. attam̃ receptum ẽ. ut ty¬
tori suo pupillus sine tutoriᷤ
rant tutores ut ꝓpitius desuo
aliꝗd ꝓ supillis inpendãt. dũ
sciunt se recepturos id qd̾ in¬
pendũt. ¶Hec actioñ solu
tutori.uerum ⁊̃ ei qui ꝓtutoẽ
negã gessit ꝯpet̾e debet s ⁊ si¬

Expanded text:
 enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris rant tutores, ut promptius de suo aliquid pro pupillis impendant, dum sciunt se recepturos id quod impenderint. Haec actio non solum tutori, verum etiam ei, qui pro tutore negotia gessit, competere debet. S
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Int̾dum oꝑaru ma¬
net petitio ⁊ sinis patrom ñ sit.
ut euenit infrĩb ens cũi assige  leũ¬
tus ẽ lib̾tus aut nepote altras qt ss
patrom extate altius patrom
filio gehomis libtorum.ca.

Expanded text:
um. Interdum operarum manet petitio, etiamsi ius patroni non sit: ut euenit in fratribus eius, cui adsignatus est libertus, aut nepote alterius patroni extante alterius patroni filio. DE BONIS LIBERTORUM
Abbreviated transcription (Latin):
mis ꝯsensit. nullas hñt uires
oꝑas exige̾ patronꝰ non ꝓhibet̾
patrone irem filie⁊ nepti ⁊ pro¬
nepti patrom ꝗ lib̾te niptiisꝯ
sensit oꝑarum actõ no denegat᷑
qr is necabea q̃ npta ẽ in decoẽ

Expanded text:
nus consensit, nullas habeant uires, operas exigere patronus non prohibetur. Patronae, item filiae et nepti et pronepti patroni, quae libertae nuptiis consensit, operarum exactio non denegatur, quia his nec ab ea quae nupta est indecore
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atio ẽ. fidenissores quoq lib̾a¬
buntur exsm̃a legis qd̾ silib̾to
exꝓmissorem dederit. mcħ hoc
caput ei proderit.
oꝑe intelligũtur. q̃ sine turpite¬
dine pr̃ari possũt. ⁊ sine piculo
uite nec enim si mẽtrix manu¬
missa fũt. easdem opas patõno
prãre debeat.qmius ad huc cor¬
pe q̃stum fatiat nec arenarius
manumissus tales opas quia
iste sine piclo inte pran ñ pos¬
sũt si tñ lib̾tus artifitium exer¬
ceat enis quoz opas patrono p̃¬
stare debebit⁊ si post manumiᷤ¬
sioẽm id didicĩt qd siartifitiu
exercẽ desierit tales opas ed̾e de¬
bebit q̃ nõ ec dignitatem eius
fum̃t. uelutiut corã patrono ⁊¬
moretur pegre ꝓficiscatim. ne¬
gotium enis exerceat.

Expanded text:
liberatio est, fideiussores quoque liberabuntur ex sententia legis: quod si libertus expromissorem dederit, nihil hoc caput ei proderit.operae intelleguntur, quae sine turpitudine praestari possunt et sine periculo uitae. nec enim si meretrix manumissa fuerit, easdem operas patrono praestare debet, quamuis adhuc corpore quaestum faciat: nec harenarius manumissus tales operas, quia istae sine periculo uitae praestari non possunt. Si tamen libertus artificium exerceat, eius quoque operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id didicerit. quod si artificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, ueluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, negotium eius exerceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. Silib̾tus ita nirauei¬
rit dare se quot opas patromis
arbitratus sitñ ałr ratum foe̾
arbitrium patromi qͣm siequỹ
arbitratus sit ⁊ fere ea mẽs est ꝑ¬
soãrum arbitrio substituẽtiu
ut qr spent eum recte arbitratr¬
rum idfatiãt ñ qr ł inmodice
obligar uelint inlib̾ta q̃ uolũ¬
tate patrom nupsit p̾t̾itarum
añ. nuꝑ. oꝑarum actio datur.

Expanded text:
um. Si libertus ita iurauerit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, non quia uel immodice obligari uelint. In libertam, quae uoluntate patroni nupsit, praeteritarum ante nuptias operarum actio datur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Sibona patrons qñ¬
uemerintoparum q̃ post uen¬
ditoẽm ptenerint. actio patro¬
no dabrasialere se nõp̾sitañ
uẽditõem p̃teritarum nõda¬
bitur.qm̃ exan gesto agit.
D̾. ib̾tus qui oparumob¬
ligatõe dimissus ẽ atq ita libe¬
ram testĩ factõem assecutus ẽ.
cum in opĩa patrom ꝑinuidi¬
am lib̾tum conuenit.
D̾. Cerdone ẜmuimmeum
manuitti uoloataut opas
brdi ꝓmittat. ñ cogitur mãu¬
missus ꝓmitt̾e. s ⁊ si p̃mĩẜit ĩ
cum actio ñ dãbr. nam niri pr¬
nom̃non sine inuirla patroĩ¬

Expanded text:
. Si bona patroni uenierint, operarum, quae post uenditionem praeterierint, actio patrono dabitur, etsi alere se possit: ante uenditionem praeteritarum non dabitur, quoniam ex ante gesto agit.. Libertus, qui operarum obligatione dimissus est atque ita liberam testamenti factionem adsecutus est, usa est, cum inopia patroni per inuidiam libertum conuenit.Cerdonem servum meum manumitti volo ita, ut operas heredi promittat". non cogitur manumissus promittere: sed etsi promiserit, in eum actio non dabitur: nam iuri punomen non sine iniuria patro
Abbreviated transcription (Latin):
s asi imo amisso obliget se ⁊ de¬
m̃ alt̃ nascatur multo mag̃. pop̃
ait amissũb uic ñgiuti liberetũ.
Nicħ̾ aũt int̾ẽ utrum ip̃i ꝓmit¬
tãt patronoan eis ꝗ inpotãte eiꝰ
s̃ s si e̾ditori suolib̾tum patro¬
nus delegauũt nõ pot̃ ide dici.
Solonis enimuicem ꝯtinet ħ
delegatio pot̾ tñ dici si inidqd
patrono ꝓmisit. alii pa delegatꝰ
sit posse lib̾an ex hac leg̾e. nam
um̃ ẽ patrono eum exꝑmisisse
qͣmuis patrononẽ ñ debeatq̃ḋ
siabinitio delegãte patrono li¬
b̾tus ꝓmiẜit nõ libar eum.
onosolum futurarum s ⁊̃ p̃¬

Expanded text:
 si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solutionis enim uicem continet haec delegatio. potest tamen dici, si in id, quod patrono promisit, alii postea delegatus sit, posse eum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum. Non solum futurarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
locat ñ statim intelligẽdus ẽ
m̃cedem abeo cape s hoc exgne
oparum. exꝑsoã patroni atq
liberti colligi debet. nã siqs pa¬
trominum ⁊ arcriminium li¬
b̾tum hãt ⁊ is mediocris patriõ¬
mi sit ut nõ ałr opis eiꝰuti pos¬
sit qͣm locauĩt eas exigere mag̾
oꝑas qͣm mͥcedem caꝑe existimã¬
dus ẽ. It płmq medici ẜuos eiꝰ¬
dem̾ artis lib̾tos pducũt quoꝵ
q̃mut eas locẽt. eadem ⁊ incet̾is
artificib dici possũt s qui oꝑiᷤᷤ
lib̾ti sin uti pot̾ locãdo p̃tium
eorum ꝯseꝗ malẽs extimãdus

Expanded text:
locat, non statim intellegendus est mercedem ab eo capere: sed hoc ex genere operarum, ex persona patroni atque liberti colligi debet. Nam si quis pantomimum uel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam locauerit eas, exigere magis operas quam mercedem capere existimandus est. Item plerumque medici seruos eiusdem artis libertos perducunt, quorum quam ut eas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt. Sed qui operis liberti sui uti potest et locando pretium earum
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Ti bertus negotiatoris
uestiarius an eandem negoti¬
atoẽm in eandẽ cuntate meo¬
dẽ loco minto patrono exercẽ
sit si nullam lesi oẽm in hoc sẽ¬
tiet patronus.
ꝓm̃ ac simipta
eidem ẽet oparum petitẽem ĩ
eam dan non oportere cõstat

Expanded text:
. Libertus negotiatoris uestiarii an eandem negotiationem in eadem ciuitate et eodem loco inuito patrono exerceresit, si nullam laesionem ex hoc sentiet patronus. nde ac si nupta eidem esset, operarum petitionem in eam dari non oportere constat
Abbreviated transcription (Latin):
is eius ita demum deb̾i si prĩ
ros parenti ita demum ꝓdee
ad oꝑarum petitcẽ niliano
placisi nõ palium br̃des exti¬
tint.itaq siqs exhr̃dato emã¬
cipato filio ẜuum ens hr̃dem
retur patronus qui opas ñ in¬
posuiss uł quas inposut re¬
uẽdidiss. ¶In omnib opis
p̃cipue obẜuãdum ẽ. ut tp̃ris¬

Expanded text:
is eius ita demum deberi, si patros parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extiterunt. itaque si quis exheredato emancipato filio seruum eius heredem retur patronus, qui operas non imposuisset uel quas imposuit reuendidisset. In omnibus operis praecipue ob
Abbreviated transcription (Latin):
cutõem adiisus eum qui excã fi¬
dei ꝯmissi adlib̾tatem pductu
est. ¶Dabitur ampub̾em cũ
adoleuit oparum actio s inter¬
quoq ẽ ministerium. si forte ł
librarius uł numiculator⁊cal¬
culator sit uł istrio uł alt̾nisuo¬
lũtatis artifex. ¶Silibipa¬
trom exinequalib ꝑtib eeñt
institut utrum ꝓpte dimidi¬
a an ꝓhrditanis hãnt oparu
actõem ⁊ puto uius libos ꝓeq̃¬

Expanded text:
em aduersus eum, qui ex causa fideicommissi ad libertatem perductus est. Da bitur et in impuberem, cum adoleuerit, operarum actio: sed interquoque est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius libe
Abbreviated transcription (Latin):
si honerãdum lib̾tatis grã ꝓ
missasit. nec oparum. que pro¬
misse ñ sint. añ u̾o ope du ta¬
xat. ꝓmisse fingi debeãt. ne pa¬
tronus omimõ excludatur
taxat p̾missas seques illa qõ
ẽ an li bertus ĩpetrare debeat. ne

Expanded text:
atis gratia promissi sint, nec operarum, quae promissae non sint? an uero operae dumtaxat promissae fingi debeant, ne patronus omnimodo excludatur? taxat promissas. Sequens illa quaestio est, an libertus impetrare debeat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
hatui lihtum ee opte̾t quimẽt
nirãdo ⁊ celsus mbentius obli¬
gari eunnait piq p̃ferre qͣm
⁊ egocelio a. quiesco. ¶Iura
aũt debet opas dorumminus
se pr̃atiaurnt opas q̃les cũq¬

Expanded text:
hatur, libertum esse oportet qui iuret iurando. et Celsus Iuuentius obligari eum ait paruique referre, quam et ego Celso adquiesco. Iurareautem debet operas donum munus se praestaturum, operas qualescumq
Abbreviated transcription (Latin):
latio cũ poposcent nec lib̾tus
p̃stifit n ec intest adiecta sint
hec u̾ba cum poposcero an nõ
sint adiecta aliud enim est deo¬
ꝑis aliud decetis reb. cum enĩ
oparum editionil aliud sit
quã offitii pr̃atio absurdu ẽ
credẽ alio die deb̾i offitium ꝙͣ¬
in quo isuellet cui pr̃andũ ẽ.¬
D̾ Cum lib̾tus ꝓmiserit
patronoopas sedaturum n¬

Expanded text:
latio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se daturum n
Abbreviated transcription (Latin):
s offitiales ꝗdem future nec
cinqi alii deberi possunt q̃m
patrono cũ ꝓprictas earum ⁊
duntur ꝯsistat. fabriles aũt a¬
lie ue enis gnĩs sunt ut aquo¬
cũq cuicumq solin possint.
saneemm si martifitiosint ir¬
bente patrono⁊ alii edi possũt.
tomase ista stipulatur opas m
dare spõdes itaq ꝑatrono dãe
stiplandꝰ est. ¶Sibtus opa¬
rum nomine ita nirãdo patro¬
no aut litiotitiosolue lutioti¬

Expanded text:
 officiales quidem futurae nec cuiquam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et duntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patrono et alii edi possunt. to male ita stipulatur: 'operas mihi dare spondes?' itaque patrono dari stipulandum est. Libertus operarum nomine ita iurando 'patrono aut Lucio Titio' soluere Lucio Ti
Abbreviated transcription (Latin):
NI. HHee ope q̃s lib̾tus ꝓmit¬
tit ñ multũ distãt afabrilibs¬
b uł pistoris opis demq silib̾¬
tus faberant pistor fĩt quam¬
diu id adartifitium exercebit
has opas patrono prare cogit̾.
qr sicut fabriles opas qs pot̃sͥ
aut titio stipłari ita patromiᷤᷤ
alibto oꝑas sibi aut sẽpmor
recte stipulatur⁊ lib̾tus obli¬
gatõe absoluetur. sitales opaᷤᷤ
exͣneo dederit q̃ les ꝑatrono p̃¬
stando libatur. ¶Si patrom
płes ꝯsulto indiu̾sas regioneᷤ
discesẜint ⁊ lib̾to simul oꝑasĩ¬
duxint pot dici diem oparuz
minus oꝑe dentur sic̃ accidit ẽ
egrotati lib̾to oꝑe inducuntũ.
Ꝙ si du̾sarum citatum pa¬

Expanded text:
. Hae operae, quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operaruminus operae dentur, sicut accidit, cum aegrotanti liberto operae indicuntur. quod si diuersarum ciuitatium pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte hr̃s institutus sit.nam ꝗ
sine ꝑte hr̃s institutus ẽ uacã¬
te portõem. uł alium assem cc¬
cupat ꝙ si ita hr̃s seriptus sit.
ut int̾dum excludatur testõ
eo qd ñ inuenitur portio exq̃
instituat titius qͣnta exprioẽ¬
dicillis scriptum eum habeo he¬
res esto si scriptus nõ inueniat.
Gsi itascripẜo ticins sicum pri
ex semisse heredem scripsero
exsemisse hr̃s esto tẽ accipit¬

Expanded text:
us sit: nam qui sine parte heres institutus est, uacantem portionem uel alium assem occupat. quod si ita heres scriptus sit, ut interdum excludatur a testamento, eo quod non inuenitur portio, ex qinstituat: 'Titius quanta ex padicillis scriptum eum habeo, heres esto", sic scriptus non inveniatur. quod si ita scripsero: "Titius, si eum prioex semisse heredem scripsero, ex semisse heres esto", tunc accipie