comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quib cũ extiai extatẽ posse cõsules crederet. richilo
minus oppugͣri locros posse rati. l. cincio excicilialo¬
cros eũ classe traicent scribũt. Et ut at̾ra qͦ oppugna¬
na menia posiẽt a tarẽto ꝑtẽ ex̾citus q inp̃sidio erat
duci eo iusẜũt. ea ita fu̾ta. ꝑ quodã thurmo comꝑta
ãnibali cũ essẽt mutit adins idendũ ab tarẽto uiã ibi
fuga ꝑagris saltusq tarentũ rediere. tumultus
etat silur̃is int̾ punica ci romana castra. auẽtos pͥo
castra eẽt ingnorabãt. hãmbal ins idiis ꝙ̃ castri ap¬
tionẽ eũ crediderot. itaq nacte ad id missas aliꝙ nu¬
lctũ ẽe ci castello fir̾mandũ. ne si occupatas ab hãm¬
bale foret. uelut inctͣuicib Retent hostẽ. Mouit ea
res ma̾cellũ ⁊ college qn unus ir ꝗt ip̃i cũ eꝗtib paucħ̃
exp̃loratu subiecta re cculis nostris certius dabitco¬

Expanded text:
quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent, nihilo quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent, nihilo minus oppugnari Locros posse rati L. Cincio ut ex Sicilia Locros cum classe traiceret scribunt; et ut ab terra quoque oppugnari moenia possent, ab Tarento partem exercitus qui in praesidio erat duci eo iusserunt. ea ita futura per quosdam Thurinos comperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam ab Tarento uiam. ibi fuga per agros saltusque Tarentum rediere. tumulus erat siluestris inter Punica et Romana castra ab neutris prcastra esset ignorabant, Hannibal insidiis quam castris aptiorem eum crediderat. itaque nocte ad id missas aliquot Nutumulum esse et castello firmandum ne, si occupatus ab Hannibale foret, uelut in ceruicibus haberet hostem. mouit ea res Marcellum, et collegae 'quin imus' inquit 'ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta res oculis certius dabit co
Abbreviated transcription (Latin):
Ea omissa oppugnatio ẽ. ꝗa laciniũ hãnibal ad moue¬
itic copias ci collegã eduxisse ia aduenusiã e̾icitu
fama erat. cui cõuingi uoletat. Itaq inapuliã ex
brutu redicũ ẽ. ⁊ int̾ uenusiã bantiãq minus criũ
miliũ passuũ int̾uallo cõsules binis castris cõsederãt.
in eade regione ci hãnibal redut adu̾so ab locris bello.
Ibi arbo. cõs. ingenio feroces ꝓpe cotidie inacte heare
aiud dubie spei si duob ex̾citib ꝯsularit uinetis cõmi¬
siss sese. hostes debellar ponse. Hãnibal ꝗa cũ mãcello¬
bis pͥore año cõgressus uicerat uictusq erat. ut cum
eode s. dicandũ foret nec spt.nͨ. metũ exuano h̾eret:
ita duob cõsulib aud qͣꝙͣ sese parẽ futurũ credetat.
itaq totus insuas artes uersus. insidiis locũ quere¬
bat. leuia tam̃ p̃lia int̾ bina castra uano euẽtu fielãt.

Expanded text:
ea omissa oppugnatio est quia Lacinium Hannibal admoueea omissa oppugnatio est quia Lacinium Hannibal admouerat copias, et collegam eduxisse iam a Uenusia exercitum fama erat, cui coniungi uolebat. itaque in Apuliam ex Bruttiis reditum, et inter Venusiam Bantiamque minus trium milium passuum intervallo consules binis castris consederunt. in eandem regionem et Hannibal rediit averso ab Locris bello. ibi consules ambo ingenio feroces prope cotidie in aciem exire haud dubia spe, si duobus exercitibus consularibus iunctis commisisset sese hostis, debellari pobis priore anno congressus uicerat uictusque erat, ut cum eodem si dimicandum foret nec spem nec metum ex uano haberet, ita duobus consulibus haudquaquam sese parem futurum censebat; itaque totus in suas artes uersus insidiis locum quaerebat. leuia tamen proelia inter bina castra uario euentu fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sẽtentie ⁊ fabur fuit. Adietis tam̃ fateri se
oꝑa liuii tarencũ receptũ. ꝙ amici eiꝰ uulgo ĩsena¬
tu iactassẽt. Neꝙ enĩ recipindũ firisse nisi amis¬
sũ fores. Consulũ alteriꝗntius crispinus adex̾citũ
quẽ.E. fuluius flaccur huerat cũ suppleratrito
ede honori ⁊ nͥtuti uoursset dedicatio eiꝰ apõtificibus
si decelo tacta / cuit ꝓdigia aliꝗd in ea fcm eẽt. difficił
ꝓcuratio foret ꝙutri dõ res diuina fieret scut non
posset. Neq enĩ duob nisi cẽtis deis rice una hostiã
fieri. ita addica u̾tutis edes aoꝓperaco oꝑe. Neq tam̃
ãb ip̃o edes ẽẽ dedicate sũt. Tũ demũ adticitũ quem
p̾ore año uenusie reliquerat cũ supplemẽto ꝓficiscitũ.
Lectos inbruttus crispinus oppugnat coriatꝰ ꝗa magnã fa¬
mã actulisse fabio tarentũ ferebatur. cẽ genus coͣmen¬
toꝵ machinaꝵq ex sicilia accessierat ⁊ naues indidẽ
accice erac̃ q u̾gẽtẽ admare ꝑtẽ urbis oppugnarent.

Expanded text:
us sententiae et Fabius fuit. adiecit tamen, fateri se opera Liui Tarentum receptum quod amici eius uolgo in senatu iactassent; neque enim recipiundum fuisse nisi amissum foret. consulum alter T. Quinctius Crispinus ad exercitum quem Q. Fuluius Flaccus habuerat cum supplemento aedem Honori et Uirtuti uouisset dedicatio eius a pontificibus si de caelo tacta aut prodigii aliquid in ea factum esset, difficilis procuratio foret, quod utri deo res divina fieret, sciri non posset; neque enim duobus nisi certis deis rite una hostia fieri. ita addita Virtutis aedes adproperato opere; neque tamen ab ipso aedes eae dedicatae sunt. tum demum ad exercitum qupriore anno Uenusiae reliquerat cum supplemento proficiscitur. Locros in Bruttiis Crispinus oppugnare conatus quia magnam famam attulisse Fabio Tarentum rebatur, omne genus tormentorum machinarumque ex Sicilia arcessierat; et naues indidem accitae erant quae uergentem ad mare partem urbis oppugnarent.
Abbreviated transcription (Latin):
actiq erãt milites ꝑ fossam uallumq reuere in
castra. ibi maxĩa hostiu cedes facta. Cesa ad ecto
milia hom̃ĩu qnq elephanti. Nec tomanis inciu
castra mouit. Cupientẽ insequi Marcellu ꝓhi¬
buit metitudo saucioꝵ. Spetulatõe̾s ꝗ ꝓsequeret᷑
agm. missi postero die retulert̃ bruttios hammnibase
petere. hisde ferme dieb ⁊ ad q̃. fuluiũ cõs itini.
i lucans ⁊ uulaentes. tr̾aditis presidiis hamnibal
quẽ ĩ urbib habebãt dedidere sese. Clemẽterq
aconsule cũ u̾boꝵ tãtũ castigatõe ab enore p̃t̾itõ
accepti sũt. Et bructis simisis res uenie fc̃a est.
Cu ab his c⁊ uuius et pacciꝰ frẽs longe nobilissiẽ
gentis et eandẽq data lucanis erat condictionẽ de¬
ditioĩs petentes uenissent.Ꝙ. fabius cos. oppidu
salentinis inandiuã uicepit.ibi ad hõiu capta et
In ip̃is faucib portus posuit castra. Naues quas lu¬

Expanded text:
actique erant milites per fossam uallumque ruere in actique erant milites per fossam uallumque ruere in castra. ibi maxima hostium caedes facta; caesa ad octo milia hominum, quinque elephanti. nec Romanis incruecastra mouit: cupientem insequi Marcellum prohibuit multitudo sauciorum. speculatores qui prosequerentur agmen missi postero die rettulerunt Bruttios Hannibalem petere. iisdem ferme diebus et ad Q. Fuluium consulem Hirpini et Lucani et Uolceientes traditis praesidiis Hannibalis quae in urbibus habebant dediderunt sese, clementerque a consule cum uerborum tantum castigatione ob errorem praeteritum accepti sunt, et Bruttiis similis spes ueniae facta est, cum ab iis Uibius et Paccius fratres, longe nobilissimi gentis eius, eandem quae data Lucanis erat condicionem deditionis petentes uenissent. Q. Fabius consul oppidum in Sallentinis Manduriam ui cepit; ibi ad quattin ipsis faucibus portus posuit castra. naues quas Laeui
Abbreviated transcription (Latin):
ponto insidias ponit. Fabios auspicãti pͥusꝙ ecrete¬
ret᷑.a torẽto aues semel atq iterũ nõ addixerũt.
hostiaq̃q cesa cõsulẽti dc̃s auruspex cauẽdũ. Frau¬
de hostali. ⁊ ab insidiis p̃dixit. Metapõtini postꝙ̃̃ad
cõstitutũ nõ uenerãt diẽ remissi ut cunctãte or¬
tarent᷑. ac repente comphensi metu grauioris que¬
stioĩs detegũt insidias Estatis et pͥncipio q hec
agebant᷑. p̃. Scipio ĩ hispania cũ hieme totã ret̃a¬

Expanded text:
ponto insidias ponit. Fabio auspicanti priusquam egredeponto insidias ponit. Fabio auspicanti priusquam egrederetur ab Tarento, aues semel atque iterum non addixerunt. hostia quoque caesa consulenti deos haruspex cauendum a fraude hostili et ab insidiis praedixit. Metapontini postquam ad constitutum non uenerat diem remissi ut cunctantem hortarentur ac repente comprehensi, metu grauioris quaestionis detegunt insidias. aestatis eius principio qua haec agebantur, P. Scipio in Hispania cu
Abbreviated transcription (Latin):
ingẽtis magͥtudĩs dii sũt suo ꝗsq habitu ĩ domũ ꝑu¬
gnãtiũ formati. ⁊eos iratos tarẽtinis relinq uissit.
Mrirrus quide uibẽ ab arce dirimetat diruitus ẽ. ⁊ dis
ctesq cursi agmine fcõ cũ festinãs adope feredã.
capta urbẽ audisẜ. Et romani suũ inqt hmnibalẽ¬
habẽt. Eadẽq cepamꝰ arte tarẽtũ amisimꝰ. Ne tam̃
fugiẽtis mͦ coũtisse agmẽ iud̾ret᷑. qͥ cõstituẽat loco
qnͣq ipilia ferme aburbe posuit castra. ibi raaucos
moratꝰ dies meta põtus se se recepit. inde duos meta¬
põtinos cũ literis pͥncipũ eiꝰ ciuitatis ad fabiũ taren¬
tũ mittit fidẽ. a. cõs. acceptũõs. Impinuta his pͥora
fore si meta põtu his cũ p̃sidio punico ꝑdidissent. Fa¬
bius ueraq̃ afferẽt ẽẽ. ratus die. quã accessinus
ad hamnibalẽ delate sũt. Enĩ uͥ letus successu traudis
si nõ fabius ꝗd̾ dolo sunctus fuisset. aut pcul mẽta¬

Expanded text:
ingentis magnitudinis—di sunt, suo quisque habitu in modum pugnantium formati—deos iratos Tarentinis relinqui iussit. murus inde qui urbem ab arce dirimebat dirutus est ac disictesque cursim agmine acto cum festinans ad opem ferendam captam urbem audisset, 'et Romani suum Hannibalearentum amisimus.' ne tamen fugientis modo conuertisse agmen uideretur, quo constiterat loco quinque milia ferme ab urbe posuit castra; ibi paucos moratus dies Metapontum sese recepit. inde duos Metapontinos cum litteris principum eius ciuitatis ad Fabium Tarentum mittit, fidem ab consule accepturos impunita priora fore si Metapontum cum praesidio Punico prodidissent. Fabius uera quae adferrent esse ratus, diem qua accessurusad Hannibalem delatae sunt. enimuero laetus successu fraudis si ne Fabius quidem dolo inuictus fuisset, haud procul Meta
Abbreviated transcription (Latin):
apud romanos. Sed pret̾ eã cã etiã uelut fortuita
inclinatio aĩoru. Q hispaniã oe au̾terat ad ro¬
manũ apponi.c̾. imꝑio traxit eũ eade cã indebi¬
li mandonioq fuit aut dubie õĩs hispanie pͥncipi¬
bus cũ om̃i populorũ manu. relicto hasdrubale se¬
cedendi iniminentis castris eius tumũlos unde ꝑ
cõtinẽtia iuga tutus receptus ad romanos ẽẽt.
hsdrubal cũ hestiũ res tãtis angesce̾ ĩcrem̃tis cer¬
neret suas ĩminui ac fore ut nisi andẽdo aliꝗd mo¬
uerẽtq cepissẽt fluerẽt dimicare ꝙͣ pͥmũ statuit.
Scipio auidus etiã c̾taminis eãt. cũ ea spe quã suc
uniuersis inalebat. Ceteꝵ etiã sicũ płib pauter
dimic̃ãd̾ foret arte quadã copias auxerat. Nla cũ
socios trestrib copiis addidit. Et armoꝵ ad fatun
his copiis dcipio ueris principio a tarticone etͦsẜ¬
iã eñi et lelius redierat a roma sine quo nichil
maioris rei motũ uolebat duc̃ẽ ad hostẽ ꝑgit. poĩa

Expanded text:
apud Romanos; sed praeter eam causam etiam uelut fortuita inclinatio animorum quae Hispaniam omnem auerterat ad Romanum a Punico imperio traxit eum. eadem causa Indibili Mandonioque fuit, haud dubie omnis Hispaniae principibus, cum omni popularium manu relicto Hasdrubale secedendi in imminentes castris eius tumulos unde per continentia iuga tutus receptus ad Romanos esset. Hasdrubal cum hostium res tantis augescere incrementis cerneret, suas imminui ac fore ut, nisi audendo aliquid moueret, qua coepissent ruerent, dimicare quam primum statuit. Scipio auidior etiam certaminis erat cum a spe quam succuniuersis malebat. ceterum etiamsi cum pluribus pariter dimicandum foret, arte quadam copias auxerat. nam cum usocios terrestribus copiis addidit; et armorum affatim iis copiis Scipio ueris principio ab Tarracone egressus—iam enim et Laelius redierat ab Roma, sine quo nihil maioris rei motum uolebat—ducere ad hostem pergit. per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
obruit mãcellus cõmemoratiõe reꝵ suarũ ut
nõ regatio solũ de imꝑo eiꝰ ab rogando cantiq̃ret᷑.
set postero die cõsule eu uigenti ꝯsensu centurie
oẽs creacet. Additur collega. t̾ ꝗntius crispinus
ꝗtũ pretor erat. postero die pretores creati .ꝑ. li¬
mitierũ ip̃orũ dieb solicita ciuitas de ecrurie de
ꝗrem inspicẽt. ac si digna uideret᷑ ex̾citu ac cito bel¬
lũ exapulia metiuriã transferiet eo metu cõpreisi
erisei qe uerũt. carentinorũ legati pacẽ parentib
tũ lib̾tate ac legib suis responsũ a senatu ẽ ut redi

Expanded text:
arum ut non rogatio solum de imperio eius abrogando antiquaretur, sed postero die consulem eum ingenti consensu centuriae omnes crearent. additur collega T. Quinctius Crispinus , qui tum praetor erat. postero die praetores creati P. Limitiorum ipsorum diebus sollicita ciuitas de Etruriae dequi rem inspiceret ac, si digna uideretur, exercitu accito bellum ex Apulia in Etruriam transferret. eo metu compressi Etrusci quieuerunt. Tarentinorum legatis pacem petentibus cum libertate ac legibus suis respons
Abbreviated transcription (Latin):
inde datus ut ueniã eiꝰ diei daret. ubi uellet de¬
inde expiretur militũ suoꝵ aĩos. ego uõ exꝑiar
inqt milites ⁊ uos crastimadie in acie educã
petitis. Cohortibusq signa amiẜũt. ordeũ dari
armati adeẽnt edixit. Ita contio dimissa. fatẽdo
uue ac meĩto se se increpitos. Neq illo die uirũ
quẽꝙ ĩ acie romana fuisse. p̃t᷑ unũ ducẽ. cui aut
mortes iã taciendũ aut egregia uictoĩa ẽet  p̃o¬
stero die armat̾iq ornati᷑ ad edictũ aderãt ĩꝑatoĩs
Collaudat ꝓnũtiatq a qͥb orta pͥdie fuga ẽẽt eohor¬
tes queq signa amisiset se ĩ prima acie inductu

Expanded text:
inde ortus ut ueniam eius diei daret: ubi uellet deinde ortus ut ueniam eius diei daret: ubi uellet deinde experiretur militum suorum animos. 'ego uero experiar,' inquit 'milites, et uos crastino die in aciem educam petitis. cohortibus quae signa amiserant hordeum dari armati adessent edixit. ita contio dimissa fatentium iure ac merito sese increpitos, neque illo die virum quemquam in acie Romana fuisse praeter unum ducem, cui aut morte satisfaciendum aut egregia victoria esset. postero die armati ornatique ad edictum aderant. imperator eos conlaudat pronuntiatque a quibus orta pridie fuga esset cohort
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ cũ quib pugnaretis obliuio aĩos cepit.
Nempe hidem sũt hi hostes quos uincendo ⁊ ui¬
ctos sequendo priore estate assumpsistis. ꝗbus
dies noctesq fugientio ꝑ hos dies institistis
quos leuibus ꝑteliis fugastis. quos externo die
nec iter facere. nec castra ponere passi estis.
Omitto ea quib gloriori potestis. cuiꝰ. ⁊ ip̃ius
pudere ac penitere ⁊ uos oportet se ferã. Nẽ¬
pe equis manĩb externo die diremistis pugnã.
Qiud hec uox qd̾ hic dies attulit. ur̃e his copie
numinute fũt an illoꝵ aucte. Nõ eqd̾ michi cu
escitu elrqui uideor.nec cũ romãis militibus.
Cor pora tam̃ atq arma ut eide añi eosde aĩos
hũssetis. terga uestra iidisset hostis signa ali¬
cui manipulo aut cohorti abstũlisset. adhuc ce¬
sis legionib romanis głabat᷑. Dos illi hodierno
die primũ fugati ep̾citus dedistis decus /clamor

Expanded text:
qui et cum quibus pugnaretis obliuio animos cepit? qui et cum quibus pugnaretis obliuio animos cepit? nempe iidem sunt hi hostes quod uincendo et uictos sequendo priorem aestatem absumpsistis, quibus dies noctesque fugientibus per hos dies institistis, quos leuibus proeliis fatigastis, quos hesterno die nec iter facere nec castra ponere passi estis. omitto ea quibus gloriari potestis: cuius et ipsius pudere ac paenitere uos oportet referam—nempe aequis manibus hesterno die diremistis pugnam. quid haec nox, quid hic dies attulit? uestrae iis copiae imminutae sunt an illorum auctae? non equidem mihi cum exercitu meo loqui uideor nec cum Romanis militibus: corpora tantum atque arma eadem sunt. an si eosdem animos habuissetis, terga uestra uidisset hostis? signa alicui manipulo aut cohorti ademisset? adhuc caesis legionibus Romanis gloriabatur: uos illi hodierno die primum fugati exercitus dedistis decus.' clamor
Abbreviated transcription (Latin):
mam aciem inducit. dũ alii trepidi cedũt alii
signit᷑ subeunt᷑ turbata tota acies est. Dem prõ¬
sus fusa ⁊ uincente pudo. ẽ metu. terga dabãt.
Cetidereq in pugna ad duomilia ⁊ septingẽti
ciuiu sociorũq. Inhis quactuor romani centi¬
riones. Duo tribuni.mił. mͥ. licinius. ⁊ mͦ. El¬
uius. Signa militaria quactuor de ala prima
que fugit. duo de legioneq succedẽtib sociis ces¬
serãt amissa Marcellus postꝙ̃ in castra reddi¬
tu est. contionẽ ades senam atq acerba apud
milites hãbuit ut prelio ꝑdiem totũ in felicit᷑
tollerato tristior irati ducis oratio esset. diis
immortalib ut in tali re laudes gratesq inꝗt
ago. ꝙ uictor hostis cũ tanto pauore incidentłus.
uob̾ inuallum portasq nõ ipa castra est aggress.
Deseruissetis ꝓfecto terrore castra. quo omisisti
pugnam. Qui pauor hic. ꝗ terror. q repente

Expanded text:
mam aciem inducit. dum alii trepide cedunt, alii mam aciem inducit. dum alii trepide cedunt, alii segniter subeunt, turbata tota acies est, dein prorsus fusa, et uincente pudorem metu terga dabant. cecidere in pugna fugaque ad duo milia et septingenti ciuium sociorumque; in iis quattuor Romani centuriones, duo tribuni militum, M. Licinius et M. Heluius . signa militaria quattuor de ala prima quae fugit, duo de legione quae cedentibus sociis successerat amissa. Marcellus postquam in castra reditum est, contionem adeo saeuam atque acerbam apud milites habuit ut proelio per diem totum infeliciter tolerato tristior iis irati ducis oratio esset. 'dis immortalibus, ut in tali re, laudes gratesque' inquit 'ago quod uictor hostis cum tanto pauore incidentibus uobis in uallum portasque non ipsa castra est adgressus; deseruissetis profecto eodem terrore castra quo omisistis pugnam. qui pauor hic, qui terror, quae repente
Abbreviated transcription (Latin):
nente pugnãdo utiq immunitores opib ꝓhĩbet.
Itasigna collata. pugnatũq totis copiis. et cum sã
nox instaret marte᷑ equo discessũ est. castra exigii¬
o distantia sꝑatio raptum añ nocte ꝓmunita. po¬
stero die luce prima Marcellus ĩ acie copias du¬
xit᷑. Nec hamnibaal detrectauit certamen multis
ueibis adortatus milites ut memores transum̃¬
ni connarũq contunderet forociã hostis urgere
rare aut circũspirare cotidie simł orientem solẽ.
et romanam aciem in capppis uidenda esse. Si
imo paelio aut incruentus habeat. quietius eũ¬
deinde trãq̃lliusq bellaturũ. his irritati adorta¬
tiõĩb simłꝙ tedio ferocie hostiu cotidie instan¬
tiu lacessientiũq acriter prelium ineũt. Pugͣ¬
tum amplius duab horis est. Cedere inde a Ro¬
manis dextra ala et extordinarii cepe. Quod uͥ
Marcellus iudit. duo de iucesima legionẽ ⁊̃ pri¬

Expanded text:
nentem pugnando undique in munitores operibus prohibet. nentem pugnando undique in munitores operibus prohibet. ita signa conlata pugnatumque totis copiis et, cum iam nox instaret, Marte aequo discessum est. castra exiguo distantia spatio raptim ante noctem permunita. postero die luce prima Marcellus in aciem copias eduxit; nec Hannibal detractavit certamen, multis verbis adhortatus milites ut memores Trasumenni Cannarumque contunderent ferociam hostis: urgere rare aut circumspicere; cotidie simul orientem solem et Romanam aciem in campis uidendam esse; si uno proelio haud incruentus abeat, quietius deinde tranquilliusque eum bellaturum. his inritati adhortationibus simulque taedio ferociae hostium cottidie instantium lacessentiumque acriter proelium ineunt. pugnatum amplius duabus horis est. cedere inde ab Romanis dextra ala et extraordinarii coepere. quod ubi Marcellus uidit, duodeuicesimam legionem in pri
Abbreviated transcription (Latin):
pigre solũ sed etiã auide ex setut direptis fugatisa
custorib agti sũma ĩnurbem oppugnatiest ⁊atisi¬
cellus ⁊ cons. licei̾s excitus ⁊ q in animũ induxeit.¬
Neminẽ duc̃e̾ romanũ tã pare hannululi q̃ ie ett
ubi primũ iu agris pabuli copia fuit ex̃hibernis
ꝓfectus ad camsium hmmnibali ecturnit. solicitabuat
ad defectione canusinos penus. Ceteꝵ ut appropin¬
quare Marcellum audiuit castrã inde moui̾t. Apta
er at regio sine ullis ad insidias latebris. Itaq in loca
saltuosa cedere inde cepit. Marcellus uestigiis insta¬
bat castraq castris conferebat. Et ope ꝑfecto. exta¬
plo in acie legiones educebat. Hamnbal tuibut᷑
peꝯtes peditũq iacłatoẽs leuia certamĩa serẽs. caliti
uniu̾se ꝓugne nõ necessaũi ducebat tractus ẽ tam
ad id qd̾ uitabat certam̃. Nocte p̃gressũ eñ asseatm̃
locis planis ac patentib Maricellus. Castra uui t epo¬

Expanded text:
pigre solum sed etiam auide exsecuti direptis fugatisque pigre solum sed etiam auide exsecuti direptis fugatisque cultoribus agri summa ui urbem oppugnabant. Marcellus et consulis litteris excitus et quia ieminem ducem Romanum tam parem Hannibali quam se esse, ubi primum in agris pabuli copia fuit ex hibernis profectus ad Canusium Hannibali occurrit. sollicitabat ad defectionem Canusinos Poenus; ceterum ut appropinquare Marcellum audiuit, castra inde mouit. aperta erat regio, sine ullis ad insidias latebris; itaque in loca saltuosa cedere inde coepit. Marcellus uestigiis instabat castraque castris conferebat, et opere perfecto extemplo in aciem legiones educebat. Hannibal turmatim tes peditumque iaculatores levia certamina serens casum universae pugnae non necessarium ducebat. tractus est tamen ad id quod vitabat certamen. nocte praegressum adsequitur locis planis ac patentibus Marcellus; castra inde po
Abbreviated transcription (Latin):
etant. septe tabernas in acellũ atriũ a regĩa. tr̃asactiᷤ
oĩb q rome agenda erãt consules ad bellum ꝑfecti
prius fuluius ẜgressus capuã post pauces diẽs con¬
secutus fabins. qui et collegam cera obtestatus et
ꝑliteras marcellu ꝙ acerrimo bello detineret ham¬
nibalem dum ip̃e farentum oppugnaret. Ea urte
adempta hosti undiq pulso. ne urri consisteret ne
qd fidem respiceret habenti. Ne remorandi quide
cã initalia fore. Regium etia nuntiũ mictit᷑ ad
catum erat. ecto milia hoĩ ꝑs marĩa ab aga¬
thirana sicut ante dictum est̃. ex scicilia traducta
rapto uinere hominũ adsuetorum. Additi erant
bructiorum indide ꝑfuge. ⁊ andacie traudendi
om̃ĩa necessitatibus pares. Hanc manũ ad brut¬
tium primũ agrum depopulandum duci inssit. In¬
de ad cantonea urbez oppugnãda imꝑata nõ ĩm¬

Expanded text:
erant, septem tabernas, macellum, atrium regium. transactis erant, septem tabernas, macellum, atrium regium. transactis omnibus quae Romae agenda erant consules ad bellum profecti. prior Fuluius praegressus Capuam: post paucos dies consecutus Fabius, qui et collegam coram obtestatus et per litteras Marcellum ut quam acerrimo bello detinerent Hannibalem dum ipse Tarentum oppugnaret— ea urbe adempta hosti iam undique pulso, nec ubi consisteret nec quid fidum respiceret habenti, ne remorandi quidem causam in Italia fore—Regium etiam nuntium mittit ad pcatum erat, octo milia hominum, pars maxima ab Agathyrna, sicut ante dictum est, ex Sicilia traducta, rapto uiuere hominum adsuetorum; additi erant Bruttiorum indidem perfugae, et audacia et audendi omnia necessitatibus pares. hanc manum ad Bruttium primum agrum depopulandum duci iussit, inde ad Cauloniam urbem oppugnandam. imperata non im
Abbreviated transcription (Latin):
legendi dedissẽt  ius libeꝵ eosde dedisse deos i se id
suo arbitrio lecturũq facturĩ. S̾. fabiũ maximũ ã
tñ pͥncipẽ romane cuiitatis ẽẽ uł hamibale iudi¬
ce dicturus ẽẽt. Cu diu certatũ eẽt ĩibis. concedẽte
collega lectus a sempronio princeps ĩ senatu. q̃. fab¬
us maximus. cõs. inde alius lectus senatus octo pre
tingeret. illis oĩb ⁊ młti erant adempti equi. qui
cãnensiu legionũ equites in sicilia erãt addidetũt
acerbitati etiã tp̃s ne p̃t̾ita stipendia ꝓcederet. Hio
q equo publico emeruerãt. sed de nascendi equis
priuatis facerent magnum pret̾ea numeꝵ eorum
conquisiuerũt qui equo mereri defcenat q exhis ꝗ
principio eius belli septem decim annos nati fuerant
Neq militauerant om̃es erarios fecetũt. Locaue ũt
inde reficienda que cͥca forum incendio consumpta

Expanded text:
legendi dedissent ei ius liberum eosdem dedisse deos; se id legendi dedissent ei ius liberum eosdem dedisse deos; se id suo arbitrio facturum lecturumque Q. Fabium Maximum quem tum principem Romanae ciuitatis esse uel Hannibale iudice uicturus esset. cum diu certatum uerbis esset, concedente collega lectus a Sempronio princeps in senatum Q. Fabius Maximus consul. inde alius lectus senatus octo praetingeret; illis omnibus—et multi erant—adempti equi qui Cannensium legionum equites in Sicilia erant. addiderunt acerbitati etiam tempus, ne praeterita stipendia procederent iis quae equo publico emeruerant, sed dena stipendia equis priuatis facerent. magnum praeterea numerum eorum conquisiuerunt qui equo merere deberent, atque ex iis qui principio eius belli septemdecim annos nati fuerant neque militauerant omnes aerarios fecerunt. locauerunt inde reficienda quae circa forum incendio consumpta
Abbreviated transcription (Latin):
quos andr oginos uulgus. ut plez aq faciliore ad
duplicia uerba greco ẜmone appellat. ⁊ lacte plu¬
uisse ⁊ cũ elephãti capite puerũnatũ. Ra pdigia hesti¬
is maiorib ꝓcurata ⁊ suplicatio ca oĩa pulumania
obsecratio ĩuũ diẽ indicta ⁊ dec̃tũ. iit. c̾ pestiliũ p̃to
ludos appollinis sicut his ãnis noti factiqᷤ erat uõue¬
ret faceretq peos dies ⁊ censorib creandis q̃ ful¬
uius cõs. comitia habuit. Creati censores amboa
nõ dum cõsules fuerat. mͥ. cornelius setegas publ¬
us. sempnius tuditanus. Censores ut agrũ camna¬
nũ fluendũ locãẽt ex autõitate patrũ. latũ ĩ plebe. ẽ.
plebes scuit. denatus lectionẽ cõtentio int̾ censor. S
de principẽ legendo tenuit. Semyniuletio erat. ce¬
teꝵ cornelius morẽ traditũ patrib sequẽdũ aiebat. st
pͥus censor ex his uiuerẽt fuissẽt. eũ pͥncipe legeret.
Et ibi manlius torquat eãt sempnius cui di fortẽ

Expanded text:
quos androgynos uolgus, ut pleraque, faciliore ad duplicanda uerba Graeco sermone appellat, et lacte pluuisse et cum elephanti capite puerum natum. ea prodigia hostiis maioribus procurata, et supplicatio circa omnia puluinaria, obsecratio in unum diem indicta; et decretum ut C. Hostilius praetor ludos Apollini sicut iis annis uoti factique erant uoueret faceretque. per eos dies et censoribus creandis Q. Fuluius consul comitia habuit. creati censores ambo qui nondum consules fuerant, M. Cornelius Cethegus P. Sempronius Tuditanus . ii censores ut agrum Campanum fruendum locarent ex auctoritate patrum latum ad plebem est plebesque sciuit. senatus lectionem contentio inter censores de principe legendo tenuit. Sempronii lectio erat; ceterum Cornelius morem traditum a patribus sequendum aiebat ut qui primus censor ex iis qui uiuerent fuisset, eum principem legerent; is T. Manlius Torquatus erat; Sempronius cui di sortem
Abbreviated transcription (Latin):
cõstabat. Undetimo q̃no punici belli cõsulatu une¬
rũt. m̃ mãcellus qntũ ut numeraret᷑ cõsulatus ꝙ̃ ui¬
ue creatus nõ cessit. ciꝗntinus crispinus. Utrisq cõ¬
subil italia dec̾ta ꝓ uĩcia ẽi cduo cõsules poris anni
excitus. Tertius t̾n erat uemisie cui mãcellus p̃fu¬
erat ita ut extrib eligeret ducs quos uellẽt. Tertius
maximo pegrina. ⁊ qͦ senat᷑ eẽ suisset. sexͣ uilio cesa¬
ris sicilia. qͦ claudio flamino tarentũ. Progatũ im¬
pũi inannũ ẽ. q̃ fuliuo flacto: ut ꝓũcia capuã q̃ ciqn
sc̃. cederet ẽ. calpiipre regatũ alucio ueturio philo¬
ni ẽ ut ꝓ pr̃ galliã tandẽ ꝓuĩciã cũ hudẽ duat legi¬
onib eptineret q̃b empto obtinuisset ꝙ ĩ. l. uetuno
ddẽ mẽ aruncule io detretũ ab senatu latũq de ꝓrog̃ado
impio ad populũ ẽ: ꝗ p̃tor sardimã ꝓuĩciã cũ duabus
legionib optimierat. Additũ ⁊ ad presidiũ ꝓũcie qn

Expanded text:
sulatum inierunt M. Marcellus quintum—ut numeretur consulatus quem uitio creatus non gessit—et T. Quinctius Crispinus . utrisque consulibus Italia decreta prouincia est et duo consulum prioris anni exercitus—tertius Uenusiae tum erat, cui Marcellus praefuerat—ita ut ex tribus eligerent duo quos uellent, tertius maximo peregrina et quo senatus censuisset, Sex. Iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio Flamini Tarentum. prorogatum imperium in annum est Q. Fuluio Flacco ut prouinciam Capuam quae succederet C. Calpurnio . prorogatum et L. Ueturio Philoni est ut pro praetore Galliam eandem prouinciam cum iisdem duabus legionibus obtineret quibus praetor obtinuisset. quod in L. Ueturio , idem in C. Aurunculeio decretum ab senatu, latumque de prorogando imperio ad populum est qui praetor Sardiniam prouinciam cum duabus legionibus obtinuerat. additae ei ad praesidium prouin
Abbreviated transcription (Latin):
caput hispanie uno die receptasq aliqͦt ibes qr
defetissent nouasq ĩ societatẽ ad scitas eeposuit.
Ex captiius compta quis fere congnientia. qr ꝙ
ĩ literis fuerãt. m̃. ualerii messalem maxime
mouit patres hasdrubalis transitus ĩ italiam
uix hamnibali atq eius armmis subsistente pro¬
ductus et incontione lelius ea demũ dusenut.
Senatus ob res felicite a Reipione gestas in unũ
uenerat nanib reclid̾e in hisuaniã iussit¶ Carta¬
ginis expugnatione ĩ hũc annũ cõtulli młtis
simile ueri uisum ẽ. annũ integrũ scipionem
nichil gerũdo in hispania cõsũpsisse.q. fabio ma
is quo die magratus unerunt mitalia ambobus
ꝑiuncia decreta regionibus tam̃ partitũ impiũ.
Fabius ad tarentũ. Fuluus in lucanis ac bruciis
re gereret.mͥ. claudio ꝓrogatũ in annũ impiũ
pretores sortiti prouincias.E. hostilius tubulus
urb. l. ueturius philo pegrinã cũ gallia .t. qn¬

Expanded text:
caput Hispaniae uno die, receptasque aliquot urbes quae caput Hispaniae uno die, receptasque aliquot urbes quae defecissent nouasque in societatem adscitas exposuit; ex captiuis comperta iis fere congruentia quae in litteris fuerant M. Ualeri Messallae . maxime mouit patres Hasdrubalis transitus in Italiam, uix Hannibali atque eius armis obsistentem. productus et in contionem Laelius eadem edisseruit. senatus ob res feliciter a P. Scipione gestas supplicauenerat nauibus redire in Hispaniam iussit. —Carthaginis expugnationem in hunc annum contuli multis simile ueri uisum est annum integrum Scipionem nihil gerendo in Hispania consumpsisse. Q. Fabio Mais, quo die magistratum inierunt, Italia ambobus prouincia decreta, regionibus tamen partitum imperium: Fabius ad Tarentum, Fuluius in Lucanis ac Bruttiis rem gereret. M. Claudio prorogatum in annum imperium. praetores sortiti prouincias, C. Hostilius Tubulus urbanam, L. Ueturius Philo peregrinam cum Gallia, T. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ locũ sacerdotes eo anno suffecti.⁊ censores lu
canus habuit .I. ueturiũ plulonẽ ⁊ p̃. liciniũ claf¬
crassum maximũ pontificem crassum licinius. nec
consul. nec pͣtor ante fuea̾t ꝙͣ cenfor est factus
Exedilitate gradum ad censura fecisset. hi cen¬
sores neq senatum legentur.neq ꝯcquã publice
rei egerũt osors diremit .l. ueturius uide et
licinus censura le addicauit. Ediles curules ne
turius ⁊ p̃. licinus uarrus ludos romanos diez
unũ instaurauerũt. Ediles plebis . q. catius.
s .l. porcius licuus. ⁊ młtaticio argento signa e¬
nea ad ceteros debere eludos ꝓ temporis copia ma¬
gnifici apparatus fecerũt  Exitu anni hił die qͣr¬
ta ⁊ tricegisima qua ad tarraconẽ ꝓfectus est eãs
romam uenit usq cũ agmine captiuorũ ingres¬
sus urbem magnũ̾ cõcursum homĩu fecit. postõ̾
die in senatu introductus captam cartaginem

Expanded text:
eorum locum sacerdotes eo anno suffecti. et censores hic eorum locum sacerdotes eo anno suffecti. et censores hic annus habuit L. Veturium Philonem et P. Licinium Crassum, maximum pontificem. Crassus Licinius nec consul nec praetor ante fuerat quam censor est factus; ex aedilitate gradum ad censuram fecit. sed hi censores neque senatum legerunt neque quicquam publicae rei egerunt: mors diremit L. Veturi; inde et Licinius censura se abdicavit. aediles curules L. Veturius et P. Licinius Varus ludos Romanos diem unum instaurarunt. aediles plebei Q. Catius et L. Porcius Licinus ex multaticio argento signa aenea ad Cereris dedere, et ludos pro temporis eius copia magnifice apparatos fecerunt. exitu anni huito et tricensimo quam a Tarracone profectus erat Romam uenit; isque cum agmine captiuorum ingressus urbem magnum concursum hominum fecit. postero die in senatum introductus captam Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo ita inter dictatorẽ ac tribunos cõuenit. ut
eo ꝙ censuisset senatus staretur. parb id tp̃ rei p
placere. Concedentib tribunis comitia habita decla¬
rati consulesꝙ fabius maximꝰ. ũ. ꝗ flactus fuliuus
pretores creati .P. ueturius plulo. B. ꝗntius crispinꝰ
C hostilius tumulus .c. aurũ culeius. magistratib
matinũ creatis. q. fuluius dictature se addicauit
Extremo estatis. huiꝰ classis punica nauiũ. xxe.
pͥmo de in postꝙͣ ibi p̃. malius colso p̃tor cũ ex̃citũ
apporuit circuacta inde ad alterũ insule latus ca¬
ralitanũ agrũ uastauit. Et cũ p̃da om̃is generis
in affricam redit. Sacerdotes romani es anno mõ¬
otaciliu crassi . x. uiri inter sactifaciendis ̃ lo¬
cu.t̾. sempnii. ti .f. lõgiti. sempromiꝰ .c.f. lõgus
suffectus. mͥ. marcius rex sactorum inuntus ẽ.
⁊ .mͥ. cenulius papus maximus curio. Neq in

Expanded text:
postremo ita inter dictatorem ac tribunos conuenit ut postremo ita inter dictatorem ac tribunos conuenit ut eo quod censuisset senatus staretur. patribus id tempus placere. concedentibus tribunis, comitia habita; declarati consules Q. Fabius Maximus quintum, Q. Fuluiuspraetores inde creati L. Ueturius Philo , T. Quinctius Crispinus , C. Hostilius Tubulus , C. Aurunculeius . magistratibus in annum creatis Q. Fuluius dictatura se abdicauit. extremo aestatis huius classis Punica nauium quadraprimo, dein postquam ibi P. Manlius Uolso praetor cum exercitu apparuit circumacta inde ad alterum insulae latus Caralitanum agrum uastauit, et cum praeda omnis generis in Africam redit. sacerdotes Romani eo anno morOtacilii Crassi; decemvir item sacris faciundis in locum Ti. Semproni C. f. Longi Ti. Sempronius Ti. f. Longus suffectus. M. Marcius rex sacrorum mortuus est et M. Aemilius Papus maximus curio; neque in
Abbreviated transcription (Latin):
iniecto perfici nõ potuẽãt. galane iunioꝵq sorte
prerogatifero fuluium et fabium. cõs. dixerat. eodẽ
eẽt aiebãt. et młto fcedioẽs exempli eum ip̃m cre¬
ari qui coniugia hr̃et. Itaq si suũ nom̃ dictator ac¬
cipet sed comitiis intercessuros. Si alioꝵ p̃t̃ ꝙͣ ĩpius in¬
comitioꝵ auctoitate senatus plebiscito exempli tuta¬
at trãsumenium cecidisset. ex autoĩtate patrũ ad
plebẽ latũ. plebẽq sciuisse ut qͦ ad bellũ ĩ italia eẽt
ex his qui cosules fuisse quos et quotiẽs uellet re¬
ficiendi. cõs. populo uis ẽẽt exemplũ que ea rem
ẽẽ se hr̃e edus .l. postumi megelli qui intei res
hiis comitiis que ip̃e hũisset. cõs. cũ .c̃. iunio bu¬
bulo creatus eẽt recens .ii. fabu. qui sib cõtinu¬
ari consulatũ nisi id bono ꝓublico fieret. ꝓfecto n¬
ꝙ̃ fuisset. His orationib cũ diu certatũ esset:

Expanded text:
iniecto perfici non potuerunt. Galeria iuniorum, quae sorte iniecto perfici non potuerunt. Galeria iuniorum, quae sorte praerogatiua erat, Q. Fuluium et Q. Fabium consules dixerat, eodemqesse aiebant et multo foedioris exempli eum ipsum creari qui comitia haberet; itaque si suum nomen dictator acciperet, se comitiis intercessuros: si aliorum comitiorum auctoritate senatus, plebis scito, exemplis tutaad Trasumennum cecidisset, ex auctoritate patrum ad plebem latum plebemque sciuisse ut, quoad bellum in Italia esset, ex iis qui consules fuissent quos et quotiens uellet reficiendi consules populo ius esset; exemplaque in eam rem se habere, uetus L. Postumi Megelli , qui interrex iis comitiis quae ipse habuisset consul cum C. Iunio Bubulco creatus esset, recens Q. Fabi , qui sibi continuari consulatum nisi id bono publico fieret profecto nunquam sisset. his orationibus cum diu certatum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
consuleret ita decreuit senatus. ut quos pͥusꝙͣ
ab urbe discederet populu rogaret. siue bis q¬
de uellet. tũ tribuni ad plebem ferrẽt cũ consu
le ppłm rogaturũ negasset ꝙ sue potestatis esset
pretorẽq uetuisset rogare. tr. pͥl. rogatũt plebeꝙ
louit ut fuluius qui tũ ad capuã erat dictator
diceret᷑. Sed quo die id plebis conciliũ futurũ eãt
a collega. ut p̃. subueĩret dic̾ctq quẽ ppłs iussiss
dictatore. ita aclaudio. cõs. fuliuus dictator dictuᷤᷤ
et excode ꝑlebiscito et absq fuluio dictatorep.
icinus crassus pontifex maximꝰ magĩ. eꝗtũ dictꝰ.
dictator postꝙ̃ romam ueĩt c̃. semproniũ plesu
legitu quem ad capuam habuetat in etruriam
poiuincĩa ex̾citum misit an locum calpurmi pre¬
decio qũe ut capue excituu ꝙ suo p . cet literis
esciuit. ip̃e comitia in quemdiem primum
potuit dixit que certamina ĩ tribunos dictatore

Expanded text:
consuleret, ita decreuit senatus ut consul priusquam consuleret, ita decreuit senatus ut consul priusquam ab urbe discederet populum rogaret quem uidem uellet, tum tribuni ad plebem ferrent. cum consul se populum rogaturum negasset quod suae potestatis esset, praetoremque uetuisset rogare, tribuni plebem rogarunt, plebesque sciuit ut Q. Fuluius , qui tum ad Capuam erat, dictator diceretur. sed quo die id plebis concilium futurum erat,ab collega rei publicae subueniret diceretque quem populus iussisset dictatorem. ita a M. Claudio consule Q. Fuluius dictator dictus, et ex eodem plebis scito ab Q. Fuluio dictatore P. Licinius Crassus pontifex maximus magister equitum dictus. dictator postquam Romam uenit, C. Sempronium Blaesum legatum quem ad Capuam habuerat in Etruriam prouinciam ad exercitum misit in locum C. Calpurni praetoris, quem ut Capuae exercituique suo praeesset litteris exciuit. ipse comitia in quem diem primum potuit edixit; quae certamine inter tribunos dictatoremque
Abbreviated transcription (Latin):
tori.os. ualleĩo messela p̃fecto classis cũ parte naui
ĩ affricã p̃datũ simł specłatũ que pplis cartaginẽsũ
pararet ageretq misso ip̃e decem nauib romã ꝓ¬
fectus cũ ꝓsꝑe p̃ueĩsset senatũ ex timplo hũit. u̾bi
de suis reb gestis cõmemoraint. cũ ãnos ꝓpe .lx.
ĩ sciciliã terra marisq magnisq sepe cladib bella

Expanded text:
cum parte nauium in Africam praedatum simul speculatumque quae populus Carthaginiensis ageret pararetque misso, ipse decem nauibus Romam profectus cum prospere peruenisset, senatum extemplo habuit, ubi de suis rebus gestis commemorauit: cum annos prope sexaginta in Sicilia terra marique magnis saepe cladibus bella
Abbreviated transcription (Latin):
IC status rerum hispanie erat. in italia¬
aũt cõsul Marcellus. Salapia ꝑ proditiõe
recepta. marmoreas et meles de samni¬
tib in cepit. eit tria milia militũ ibi Ha¬
nihalis que presidu cã relicta erãt opp̃ssa.
prede aliquãtũ esꝰ fuit militi cõcessa. tritici qͦ ducẽ¬
ta quad agĩta milia modiũ. ⁊ centũ x. milia ordei.
inuenta. Ceteꝵ nequaꝙͣ in de tãtu gandiũ fuit qnta
clades intra pancos dies accepta ẽ antꝓcul ab urbe
herdonea. castra ibi. cñ. fulmus ꝓcõsus hẽbat sye reci¬
piẽde herdonee. que post cannẽsez clade a romanis defe¬
cerat nec loco satis tuto poĩta nec p̃sidiis firmata. Ne¬
gligentiã insitã ingenio ducis. augebat spes ea ꝙ la¬
boreus adu̾ẜ penũ fide senserãt. postꝙͣ salapiã amissa
bũli simł curã socie retinẽde urbis et spem fecere. ĩ¬
cautu hostem aggrediendi. exercitu expedito ita
ut famã ꝓpe preueniret magnis itinerib ad her do¬

Expanded text:
ic status rerum in Hispania erat. in Italia consul Marcellus Salapia per proditionem recepta Marmoreas et Meles de Samnitibus ui cepit. ad tria milia militum ibi Hannibalis, quae praesidii causa relicta erant, oppressa: praeda— et aliquantum eius fuit—militi concessa. tritici quoque ducenta quadraginta milia modium et centum decem milia hordei inuenta. ceterum nequaquam inde tantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe. castra ibi Cn. Fuluius proconsul habebat spe recipiendae Herdoneae, quae post Cannensem cladem ab Romanis defecerat, nec loco satis tuto posita nec praesidiis firmata. neglegentiam insitam ingenio ducis augebat spes ea quod labare iis aduersus Poenum fidem senserat, postquam Salapia amissa ebali simul curam sociae retinendae urbis et spem fecere incautum hostem adgrediendi. exercitu expedito ita ut famam prope praeueniret magnis itineribus ad Herdo
Abbreviated transcription (Latin):
ti affuerũt nõ ẽẽt om̃es ĩ ubes ⁊ in agros suos
ram ip̃is cultorib ppłeq. R̾. pacem ac bello fidis¬
sima anmone sb̃sidiu. Exinimit tine ⁊ si quoꝵ a
loꝵ meĩta erga populũ romanũ erãt. insenatum
introductis honorẽ õĩb ad exolũeda̾ fide a cõsule
habiti. mnuttine etiã ciuis romanꝰ factꝰ. rogatõe a

Expanded text:
 afuerint, omnes in urbes, in agros suos ram ipsis cultoribus populoque Romano pace ac bello fidissimum annonae subsidium. exim Muttine, et si quorum aliorum merita erga populum Romanum erant in senatum introductis honores omnibus ad exsoluendam fidem a consule habiti. Muttines etiam ciuis Romanus factus, rogatione a
Abbreviated transcription (Latin):
uncentẽ om̃ia. cũ armis. tũ bñignitate ac bene¬
tentũ secũ leliumdũ captiunos obsidesq et p̃da ex
cõsilio eiꝰ disponẽt satis oib compoĩtis da qnque¬
reme captiuis magone ⁊ qndeti fere senatoribus
ꝗ simł cũ eo capti erãt ĩ naue impoĩtis. nuciũ uicto¬
rie romoni mictit. ⁊pͣe paucos dies ꝗb morari
cartagine statueãt excendis naualib pedestrĩb¬
q copiis assumpsit. Primo die legiones ĩ armis
quactuormiliũ spacio decũrert. Scdõ die arma cu¬
rare et tergere añ tentoiã iussit. Tertio die rubi¬
b int̾ se ĩ modũ uste pugne cõcũrert̃. spilatisq
missilib iaculati sũt. Quarta dies des data.
Quinto iteꝵ ĩ armis decursũ ẽ. Hunc ordinem
laboris qetisq quo ad cartaginẽ morati sũt ser¬
uauer̃t. Remigiũ dausi cuiesq milites.trã qllo
in altũ enecti. agilitatẽ. nauiu simulatis naua¬

Expanded text:
uincentem omnia cum armis, tum benignitate ac beneuincentem omnia cum armis, tum benignitate ac benetentum secum Laelium, dum captiuos obsidesque et praedam ex consilio eius disponeret, satis omnibus compositis, data quinqueremi et captivis cum Magone et quindecim fere senatoribus qui simul cum eo capti erant in navem inpositis nuntium victoriae Romam mittit. ipse paucos dies quibus morari Carthagine statuerat exercendis navalibus pedestribusque copiis absumpsit. primo die legiones in armis quattuor milium spatio decurrerunt; secundo die arma curare et tergere ante tentoria iussi; tertio die rudibus inter se in modum iustae pugnae concurrerunt praepilatisque missilibus iaculati sunt; quarto die quies data; quinto iterum in armis decursum est. hunc ordinem laboris quietisque, quoad Carthagine morati sunt, servarunt. remigium classicique milites tranquillo in altum evecti, agilitatem navium simulacris nava
Abbreviated transcription (Latin):
fatet fidez. qr ip̃e si frui liceret ludo etatis ppti
emãti uelle cuiꝰ sponso amori faueo. Ruit sprsiũs¬
les ĩ ciuitate romana ẽe. Nec ullũ ĩ t̾ris ppł hodie
sus dextra sçipioĩs tenẽs deos oẽs ĩuocare ad gr̃az
illi ꝓ se referendã. qm̃qm̃ iã sibi nequaꝙ satis fa
cognatiq uirginis appellati. Qui q̃m gratis sͥ red¬
derẽt uirgo ad quã redimẽdã satis magnũ attũliss
auĩ pondꝰ. orare scipionẽ. ut id a se donũ accipet ce
tes.ꝙͣ reddite in molate foret u̾ginis. Ecipio quãdo
tãto oꝑr peterẽt acceptuꝵ se policitus. poni ante pe¬
des iussit. uocatoq adse luceio suꝑ dote inꝗt quã
accepturꝰ a socero es. hec tibi ame dotalia dona acce¬
dent. aurũq tollereac sibi hr̃e iussit. his lectus do¬
nis honorib dimissus domũ impleuit ppłaris lau¬
dib meritis scipioĩs uenisse dissimilimũ iuuene

Expanded text:
faceret fidem, quia ipse, si frui liceret ludo aetatis, praefaceret fidem, quia ipse, si frui liceret ludo aetatis, praeamanti uellem, tuo cuius possum amori faueo. fuit sponsa tles in ciuitate Romana esse, nec ullum in terris hodie  dextram Scipionis tenens deos omnes inuocaret ad gratiam illi pro se referendam, quoniam sibi nequaquam satis faccognatique uirginis appellati; qui, quoniam gratis sibi redderetur uirgo ad quam redimendam satis magnum attulissent auri pondus, orare Scipionem ut id ab se donum acciperentes quam redditae inuiolatae foret uirginis. Scipio quando tanto opere peterent accepturum se pollicitus, poni ante pedes iussit uocatoque ad se Allucio 'super dotem' inquit, 'quam accepturus a socero es, haec tibi a me dotalia dona accedent'; aurumque tollere ac sibi habere iussit. his laetus donis honoribusque dimissus domum, impleuit populares laudibus meritis Scipionis: uenisse dis simillimum iuuenem,
Abbreviated transcription (Latin):
mus qm̃ ẽẽt apul nos uiolaret᷑. Nũc ut id cu¬
rem impensius. ur̃a qͦ u̾tus dignitasq facit.
q̃ nec ĩ malis ꝗde oblite decoris matronalis
estis. Spectate deinde integntatis uiro tradi¬
dit eos. tueriq aut setꝰ ueretũdie ac modeste
qm̃ hostiũ cõiuges ac matres iussit. Captiua de¬
inde a militib adducit᷑ ad eu adulta uirgo ad̾o
eximia forma ut qcũq se u̾teret oĩu cõuerterẽ
oculos. Scipio ꝑcunctatͦ patͥa parẽtesq inter
cetera accepit disponsatã eã principi celtibero¬
n adolescenti. cui luceio nom̃ erat. Extĩplo gͣ
parẽtib spõsoq a domo accitis. cũ interĩ audiret
depeure eu syonse amore uͥ pͥmũ ueĩt. accurati¬
ore eũ ẜmone quas parẽtes alloqt᷑. Iuuenis inꝗt
uiuenẽ appello. minor sit int̃ nos hiꝰ ẜmoĩs uere¬
tudia. Ego cũ sponsa uecata amilitib nr̃is adme
tedueta eẽt. audirẽq eã tibi cordi eet⁊ forma

Expanded text:
uam esset apud nos uiolaretur: nunc ut id curem impensius, uestra quoque uirtus dignitasque facit quae ne in malis quidem oblitae decoris matronalis estis.' spectatae deinde integritatis uiro tradidit eas tuerique haud secus uerecunde ac modeste quam hospitum coniuges ac matres iussit. captiua deinde a militibus adducitur ad eum adulta uirgo, adeo eximia forma ut quacumque incedebat conuerteret omnium oculos. Scipio percontatus patriam parentesque, inter cetera accepit desponsam eam principi Celtiberorum; adulescenti Allucio nomen erat. extemplo igitur parentibus sponsoque ab domo accitis cum interim audiret deperire eum sponsae amore, ubi primum uenit, accuratiore eum sermone quam parentes adloquitur. 'iuuenis' inquit 'iuuenem appello, quo minor sit inter nos huius sermonis uerecundia. ego cum sponsa tua capta a militibus nostris ad me ducta esset audiremque tibi eam cordi esse, et forma
Abbreviated transcription (Latin):
iã magna ꝑte anni cͥcũacta ⁊ siciliã uẽtib na¬
uisq sociis expectatũ cũ uenisiet pͥmũ ac potissi
mũ oĩu ratus siracusaĩs noua pace ĩ cõditas ⁊̃¬
ponere res agrigentũ uͣ ꝙ belli reliquũ erat tene

Expanded text:
iam magna parte anni circumacta, in Siciliam veteribus noiam magna parte anni circumacta, in Siciliam veteribus novisque sociis exspemum omnium ratus Syracusis noua pace inconditas componere res, Agrigentum inde, quod belli reliquum erat tene
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceps cu armis ꝓcidit ante prorim̃. Ułs sit
tarentinus inturbatũ ducẽ amisso naue i¬
pigre transgresẜ cũ sumonisset hostes et prora
ia tarentinoꝵ eẽt pupi male congloluti fue¬
rent᷑ romani repẽte et alie apupe triremis ho¬
stium apparuit. Ita ĩmedio cͥcuuenta romana
nauis capitur. hĩc ceteris terror iniectus ut
peetoĩa nauẽ. captã uidere. fugientes passi
alie. in altum merse alie ĩ terra remis abreit
mox prede fuerũt urinis metapontinisq exhono¬
raarisq cũ meatus equa bant᷑. P pauce ⁊̃ potesta¬
te hostiuz uenere alie adinçertos uentos hine
atq illino obliqua transferentes uela in altir
euecte sũt nequaꝙͣ pari fortuna peos dies ta
presidioq romano p̃erat intentꝰ ĩ om̃es occasi¬
effusos pagros pratosq ad ortus cũ diu passi cec¬
diss paucos ex młtis trepida fuga incedetis semi¬

Expanded text:
praeceps cum armis procidit ante proram, uictor praeceps cum armis procidit ante proram, uictor Tarentinus in turbatam duce amisso nauem impigre transgressus cum summouisset hostes et prora iam Tarentinorum esset, puppim male conglobati tuerentur Romani, repente et alia a puppe triremis hostium apparuit; ita in medio circumuenta Romana nauis capitur. hinc ceteris terror iniectus uti praetoriam nauem captam uidere, fugientesque passim aliae in alto mersae, aliae in terram remis abreptae mox praedae fuere Thurinis Metapontinisque. ex onerariis quae cum commeatu sequebantur, perpaucae in potestatem hostium uenere; aliae ad incertos uentos hinc atque illinc obliqua transferentes uela, in altum euectae sunt. nequaquam pari fortuna ppraesidioque Romano praeerat, intentus in omnis occasieffusos per agros palatosque adortus cum diu passim cecidisset, paucos ex multis, trepida fuga incidentis semi