comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o domino seruiat forsan uxori forsan meretricu¬
le forsan hiis ipsis quibus imperat. quot seruorum
suorum seruos undiq cernimus: postremo que
durissima omnium est seruitus forsan et ipse si¬
bi hoc est uicus et passionibus ac uiolentis affecti¬
bus suis seruit. Quid uis dicam. Pauci in uerita¬
te sunt liberi et siqui sunt eo illis labotiosior ui¬
ta est. quo alcior multo enim cicuis multoque
facilius fidelis serui quam usti regis implentur
officia Diocleciani iam priuati et de preterito
uidicantis et experiencia edocti dictum memo¬
rabile est. Nihil difficiluis quꝰam bene impera¬
re propter quod uideri potest ipse quidem impe¬
rium dimisisse. Tu igitur sortem tuam letus am¬
plectere fuscam fateor atque humilem sed facilem atque
itanquillam nisi forte feliciotem teris inspectaculo anhe¬
lantem quam incubiculo quiescentem. D. inseruiciũ
mea me sors impulit. R. libens facito quod oportet.

Expanded text:
o domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricuo domino serviat? Forsan uxori, forsan meretricule, forsan his ipsis quibus imperat. Quot suorum servorum servos undique cernimus? Postremo, que durissima omnium est servitus, forsan et ipse sibi, hoc est vitiis et passionibus ac violentis affectibus suis servit. Quid vis dicam? Pauci in veritate sunt liberi; et, si qui sunt, eo illis laboriosior vita est, quo altior. Multo enim citius multoque facilius fidelis servi, quam iusti regis implentur officia. Diocletiani iam privati, et de preterito iudicantis, et experientia edocti, dictum memorabile est: “nichil difficilius quam bene imperare”. Propter quod videri potest, ipsum quidem imperium dimisisse. Tu igitur sortem tuam letus amplectere, fuscam fateor atque humilem, sed facilem ac tranquillam, nisi forte feliciorem reris in spectaculo anhelantem, quam in cubiculo quiescentem. In servitium mea me sors impulit. Libens facito quod oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
pati sic et imperia exsequi semper oportet. Sunt
enim que iustissime recusentur si imptrio domini
superioris aduersa sint. cui si conferatur tuus hic
dominus non dominus sed conseruus habebitur.
Sit ergo per omnia dominis obediant secui si iusta
precipiunt non difficultas retrahat non labor non
obsequio uel negata premia uel quod est in rebus a¬
marissimum irrogata supplicia in omnibus obedi¬
ant modo iniufficia atque in honestas ab fuerit.
Alioquin contumacia et libertas atque ipsum pec¬
tus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponẽ¬
dus est seruandumq memoriter quod premisso¬
ium alter ait. qui cum seruos obedire per omnia
dominis precepisset addidit. Non ad oculum ser¬
uientes quasi hominibus placentes sed in smplicita¬
te cordis timentes dominum ex hiis uides status
tui condicio que nam sit non totus est seruus qui
ad indigna imperia cogi nequit D Superbo
dominoꝰ seruio. R. Quid scis an ille superbiori su¬

Expanded text:
pati, sic et imperia exequi semper oportet. Sunt pati, sic et imperia exequi semper oportet. Sunt enim que iustissime recusentur, si imperio domini superioris adversa sint, cui si conferatur hic tuus dominus, non dominus sed conservus habebitur. Sic ergo per omnia dominis obediant servi, si iusta precipiunt: non difficultas retrahat, non labor, non obsequia vel negata premia, vel quod est in rebus amarissimum, irrogata supplicia. In omnibus obediant modo iniustitia atque inhonestas abfuerit; alioquin contumacia et libertas, atque ipsum pectus et iugulus iniquis preceptis ac turpibus opponendus est, servandumque memoriter quod premissorum alter ait qui, cum servos obedire per omnia dominis precepisset, addidit: “Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum”. Ex his vides status tui conditio quenam sit: non totus est servus, qui ad indigna imperia cogi nequit. Superbo domino servio. Quid scis an ille superiori su
Abbreviated transcription (Latin):
tas. non agri sterilitas aut annone caritas t̃e torque¬
bit. has molestias domino tuo linquens sepe illo dor¬
mies uigilante. D. Difficilis et imperiosus est omi¬
aus. R Non sine causa illi in sortem obuenisse te
i animo tuo pone. quidquid igitur iustum iubet
deum  ipsum iubere credito sĩa in uistum aliqa
tuaioris domini meminisse conueniet qui ut te
ad honesta quauis difficilia seruum patitur sic ad
inhonesta uult liberum. Sic intelligo quod glo¬
riosorum terre uereq fidei principum alter secͦuos
dominis carnalibus obedite per omnia. alter uero
subditos esse in omni timore dominis precepis. illud
addiciens ut hoc non tantum bonis et modestis ex¬
hibeant sed eciam discolis. Neque enim de domi¬
no uidicate seruum decet sed mores eius qualescũ¬
ꝙ perferre. quo enim in mitior dominus eo clari¬
or paciencia serui est. et hec est gracia cuius apud
horum alterum fit mencio. necꝰ tamen ut mores

Expanded text:
tas, non agri sterilitas, aut annone caritas te torquetas, non agri sterilitas, aut annone caritas te torquebit. Has molestias domino tuo linquens, sepe illo dormies vigilante. Difficilis et imperiosus est dominus. Non sine causa illi in sortem obvenisse, in animo tuo pone. Quicquid igitur iustum iubet, Deum ipsum iubere credito. Sin iniustum aliquid, maioris domini meminisse conveniet, qui ut te ad honesta quamvis difficilia servum patitur, sic ad inhonesta vult liberum. Sic intelligo quod gloriosorum terre vereque fidei principum alter servos dominis carnalibus obedire per omnia, alter vero subditos esse in omni timore dominis precipit, illud adiciens ut hoc “non tantum bonis et modestis” exhibeant, “sed etiam discolis”. Neque enim de domino iudicare servum decet, sed mores eius qualescunque perferre. Quo enim immitior dominus, eo clarior patientia servi est, et hec est gratia, cuius apud horum alterum sit mentio. Nec tamen ut mores
Abbreviated transcription (Latin):
cet libertate qua nulla cercior est.D. Sub durissimis
dominis uitam traho. R. Nulla re melius quam fide
et obsequio mollientur et fortassis adeo ut quod mł¬
tis accidit inde tibi uentura sit libertas unde te ser¬
uum luges forsan et aliunde. Hunc si quidem tẽ¬
poralis dominus liberat hunc eternus. Scis quan¬
to periculo malchus minas heri persequentis euase¬
rit s euasit tamen interim dedomino sic cogita
Hic te nutrit tuiq curam omnem inse transtulit.
cum libertate sollicitudinem amisisse quid nisi uti¬
le dampnum uoces. Multis serua libertas mults est.
libera seruitus. non tam grauc iugum hominum ꝗͦ
curarum est. qui hoc excusserit illud ferat equani¬
mis. huic tu seruis. huic uni tu es deditus ymmo
snc tibi hic tuus dominus. ymmo procurator tuis.
Non habebis honores equidem nec labores publicos nõ
simulta tum studiis non forensibus procellis et c̃õ¬
siliorum uolubilitate rotaberis. non nauigii tardli¬

Expanded text:
cet libertate, qua certior nulla est. Sub durissimis cet libertate, qua certior nulla est. Sub durissimis dominis vitam traho. Nulla re melius quam fide et obsequio mollientur, et fortassis adeo, ut quod multis accidit inde tibi ventura sit libertas, unde te servum luges, forsan et aliunde. Hunc si quidem temporalis dominus liberat, hunc eternus. Scis quanto periculo Malchus minas heri persequentis evaserit, sed evasit tamen. Interim de domino sic cogita: hic te nutrit tuique curam omnem in se transtulit. Cum libertate sollicitudinem amisisse, quid nisi utile damnum voces? Multis serva libertas, multis est libera servitus. Non tam grave iugum hominum, quam curarum est: qui hoc excusserit, illud ferat equanimis. Huic tu servis, huic uni es deditus: immo hic tibi, hic tuus est dominus, immo procurator est tuus. Non habebis honores equidem nec labores publicos; non simultatum studiis, non forensibus procellis et consiliorum volubilitate rotaberis; non navigii tardi
Abbreviated transcription (Latin):
ue meliore tui parte liberum esse nil prohibet. una est
peccati seruitus grauissima sed que premere nescit inui¬
tos illam ex cute et liber eris. D. Seruum fieri uoluit for¬
tuna. R. Potest uelle contrarium et si moribus utitur
scis quid speres. nosti monstrum illud: nosti ludos ac p̃¬
stigia non liber modo sed domini tui dominus fieri
potes/ quamquam quid uelit aut quid nolit nihil
adrem ut sit in exorabilis quod interdum est. nullũ
illa tamen in animum ius habet. in omni autem
aduersus illam certamine ab illius hoste poscendũ
auxilium. Sepe quem fortuna seruum liberum uir¬
tus fecit. D. Seruicio premor graui. R. iugum qui
fert uolens leue efficit. ostendam tibi lenimen uni¬
cum ac peculium in mortale dominiq tui quamuis
potentis arbirio exemptum. quod te liberum atꝙ
ipso domino diciorem faciet. sapiencie studio incũ¬
be illa te in libertatem afferet. dictum cathonis est
acicerone firmatum. Solus sapiens liber est ea scili¬

Expanded text:
 Meliore tui parte liberum esse nil prohibet. Una est peccati servitus gravissima, sed que premere nescit invitos. Illam excute, liber eris. Servuum fieri voluit fortuna. Potest velle contrarium; et, si moribus suis utitur, scis quid speres. Nosti monstrum illud, nosti ludos et prestigia. Non liber modo, sed domini tui dominus fieri potes. Quanquam quid velit aut quid nolit, nichil ad rem, ut sit inexorabilis, quod interdum est, nullum illa tamen in animum ius habet. In omni autem adversus illam certamine, ab illius hoste poscendum auxilium. Sepe quem fortuna servum, liberum virtus fecit. Servitio premor gravi. Iugum qui fert volens, leve efficit. Ostendam tibi lenimen unicum ac peculium immortale, dominique tui quamvis potentis arbitrio exemptum, quod te liberum atque ipso domino ditiorem faciet. Sapientie studio incumbe: illa te in libertatem asseret. Dictum Catonis est, a Cicerone firmatum: “Solus sapiens liber est”, ea scili
Abbreviated transcription (Latin):
ni solacium ulcio mox secuta prebuerit non exi¬
guum lenimen inuitiarum. Incidit in manus
hostium regulus tociens iam uittor qui magno
cum imperii uestri dampno atꝙ discrimine e¬
undem immani supplicio peremerunt. Incidit
in hostes quoq ualerianus imperator qui eum
multo cum imperii dedetore senili seruicio con¬
fecerunt. Tu si nihil ultra quam spoliatus es et
fortune tue et predonibus gratiam habe qui ti¬
bi libertatem uitamq reliquere Non est enim
aliud benesicium latronum quam quidem ci¬
cero ait inphilippicis. ut conmemorare possint
his se uitam dedisse quibus non ademerunt.
F et tu igitur sortem tuam conmunem tibi cũ mag¬
nis hisꝰ atq aluis claus uiris et si conparetur faci¬
lem eciam atq optandam neque felicior esse ue¬
lis hus qui dicuntur felicissimi. De dolo malo.

Expanded text:
no solatium ultio mox secuta prebuerit, non exino solatium ultio mox secuta prebuerit, non exiguum lenimen iniuriarum. Incidit in manus hostium Regulus totiens iam victor, qui magno cum imperii vestri damno atque discrimine, eundem immani supplicio peremerunt. Incidit in hostes quoque Valerianus Imperator, qui eum multo cum imperii dedecore, fedo senili servitio confecerant. Tu si nil ultra quam spoliatus es, et fortune tue et predonibus gratiam habe, qui tibi libertatem vitamque reliquere. Non est enim aliud beneficium latronum, quam quod Cicero ait in Philippicis, ut commemorare possint his se vitam dedisse, quibus non ademerunt. Fer tu igitur sortem tuam communem tibi cum magnis his atque aliis claris, et, si comparetur, facilem etiam atque optandam; neque felicior esse velis his, qui dicuntur felicissimi. 62 DE DOLO MALO
Abbreviated transcription (Latin):
q illi respondissẽt crucem illico eum de illorum sẽ¬
tencia crucifixit. D. Furtis infestor.R. Contra furta
bona est uigilancia atq custodia. sed optima est
paupertas. quam diu aliquid erit quod furibus
dulce sit eorum uel manus certe uel oculos euades.
Uis fures non metueit. pauper esto De xapinis e. þo¬
predonibus spoliatus sum. dolor¬
Re Quamuis ciuili lege nisi fallor scrip¬
tum sit. quͦod nullus fur iraprobior ꝗ
qui ui rapit. sunt tamen clamdestini fures me
uidice uiliores. Illi enim fraude agunt hii autem
ui. Et ideo uxta sentenciam ciceronis illi uulpe¬
culis hn leonibus similantur. Adde quod fures
rebus spoliant ingeruntq suspiciones. at predonibꝰ
spoliasse fere sat est. suspicionibus relinquunt locũ.¬
.D. in predones incidi qui me nudum teliquerunt. R¬
Incidit in predones cesar aquibus non spoliatus mo¬
do. sed captus magno se tandem precio redemit
futurus rerum dominus quamuis huic damp¬

Expanded text:
que illi respondissent: “Crucem!”, illico eum, de illorum senque illi respondissent: “Crucem!”, illico eum, de illorum sententia, crucifixit. Furtis infestor. Contra furta, bona et vigilantia atque custodia, sed optima est paupertas: quamdiu aliquid erit quod furibus dulce sit, eorum vel manus certe vel oculos non evades. Vis fures non metuere? Pauper esto. 61 DE RAPINIS A predonibus spoliatus sum. Quamvis civili lege, nisi fallor, scriptum sit quod nullus fur improbior quam qui vi rapit, sunt tamen clandestini fures, me iudice, viliores: illi enim fraude agunt, hi autem vi, et ideo, iuxta sententiam Ciceronis, illi vulpeculis, hi leonibus assimilantur. Adde quod fures rebus spoliant, ingeruntque suspitiones, at predonibus spoliasse fere sat est, suspitionibus non relinquunt locum. In predones incidi qui me nudum reliquerunt. Incidit in predones Cesar, a quibus non spoliatus modo sed captus, magno se tandem pretio redemit, futurus rerum dominus, quamvis huic dam
Abbreviated transcription (Latin):
habe non aliter quam summa animi uilitatt aliqũe
ad hoc trahihaud inmerito igitur aurelius allexan¬
der princeps iuuenis sed bonus tanto furum odio
flagrauit ut de illo scribat eliuis lampridius siquẽ
talium uidisset paratum digitum habuisse ut illi
oculum erueret tantiq stomaci eum fuisse in fur¬
torum in famia laborantes ut sieos casu aliquo ui¬
deret conmocione animi coleram euomeret toto
uultu in ardescente ita ut nihil loqͥ posset nobilis
prorsus indignacio generosi animi. Uere ingens fu¬
rum feditas que uiro forti et sublimi sic subito
naustam extorqueret. Quin immo cum quidam
exhonoratis aliquando furti reus ambiciose tan¬
dem. fauore quorundam amicorum regum ad
miliciam aspirasset et statim infurto deprehens&
esset uix enim illi uicio assueti desistere unquam
sciunt. quesiuit allexander aregibus qui illum
promouerant.quid apud eos paterentur fures.Cum¬

Expanded text:
habe: non aliter quam summa animi vilitate aliquem habe: non aliter quam summa animi vilitate aliquem ad hoc trahi. Haud inmerito igitur Aurelius Alexander princeps iuvenis, sed bonus, tanto furum odio flagravit, ut de illo scribat Elius Lampridius, “si quem talium vidisset, paratum digitum habuisse, ut illi oculum erueret: tantique eum stomachi fuisse in furtorum infamia laborantes, ut si eos casu aliquo videret, commotione animi choleram evomeret, toto vultu inardescente, ita ut nichil loqui posset.” Nobilis prorsus indignatio generosi animi, vere ingens furum feditas, que viro forti et sublimi sic subito nauseam extorqueret. Quin immo cum quidam ex honoratis, aliquando furti reus, ambitiose tandem favore quorundam amicorum regum ad militiam aspirasset, et statim in furto deprehensus esset vix enim illi vitio assueti desistere unquam sciunt quesivit Alexander a regibus qui illum promoverant, quid apud eos paterentur fures; cun
Abbreviated transcription (Latin):
super est afuribus uix defendo.R. Rure
festant. R Contra hoc malum nil querelis agitur
suppliciis opus est interim custodia proficiscitur ui¬
gilanti. Sunt qui nihil custodiant et accusent fures
cum uetus sit uerbum quod occasio furem facit.D.
Limen meum fures obsident. N Claude hostium
obde seram aperi oculos atq intende. si negligis.
temetipsum culpa. raro fur intents ob fuit. iłli iusti¬
us queruntur. quibus non sunt domus quales sũt
quidam populi submenidiem et sub arthon Et ide
apud scitas ut scriptum uides nullum scelus fur¬
to grauius. et sequitur ratio. quid enim inter sil¬
uas super esset si furari liceret. D. fures mihi sub¬
trahunt tes meas.R. Suas fieri uolunt nec tu uetas pu¬
ta ergo negligenciam tuam plecti rerumq te tuarum
custodiamꝰ hoc precio doceri utilia non discuntur gra¬
tis .D. Mihi molestissimi fures sunt. R. Importunum
plane genus hominum. uire optimo bonis omnibus
odiosum. non modo ut pestilens sed ut uile. sic enim

Expanded text:
superest a furibus vix defendo. Rure festant. Contra hoc malum nil querelis agitur: suppliciis opus est; interim custodia proficit vigilanti. Sunt qui nil custodiant et accusant fures, cum vetus sit proverbium: Occasio furem facit. Limen meum fures obsident. Claude ostium, obde seram, aperi oculos et intende; si neglexeris, temet ipsum culpa: raro fur intentis obfuit. Illi iustius queruntur, quibus non sunt domus, quales sunt quidam populi sub meridiem et sub arthon, et ideo apud Scythas, ut scriptum vides, nullum scelus furto gravius; et sequitur ratio: quid enim inter silvas superesset, si furari liceret? Fures michi subrahunt res meas. Suas fieri volunt, nec tu vetas. Puta ergo negligentiam tuam plecti, rerumque te tuarum custodiam hoc pretio doceri. Utilia non discuntur gratis. Michi molestissimi fures sunt. Importunum plane genus hominum, iure optimo bonis omnibus odiosum; non modo ut pestilens, sed ut vile; sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
occupat. R Totum te uerum esse id quidem me¬
tuo sed plus est forsitan quͦam quod dicere uolu¬
scabies cupiditas. ac libido et pruritus quidam ul¬
tiscendi querendiq qui quo magis scalpitur acriꝰ¬
uis estuat hunc et nec tolli necꝰ leniri positis nec
sentius quidem tanto minor uobis est semper aui¬
mi cura qułam corporis. De iuigilia dolor .G.Sh

Expanded text:
occupat. Totum te, verum est; id quidem meoccupat. Totum te, verum est; id quidem metuo; sed plus est forsitan, quam quod dicere volu animorum scabies, cupiditas ac libido, et pruritus quidam ulciscendi querendique, qui quo magis scalpitur, acrius estuat. Hunc ne tolli nec leniri poscitis, nec sentitis quidem, tanto minor vobis est semper vestri cura quam corporis. 86 DE VIGILIA Dor
Abbreviated transcription (Latin):
nomen tribuam arxam pocius salutis siue ad salutem
uiam dico mollis est qui asperitatem uie breuem res¬
puit cuius exitus sit iocundus. D. Auda me scabies
exercet.R. lam horologio non egebis est tecum que
te nocnbus excitet teque honesto cuipiam fortassis
officio uigilem reddit nemo tam piger quem non
sollicitum faciat. D. Scabie torqueorꝰ R. morbus ig¬
nobilis sed nobilis cura est. labor estas balnea. perui¬
gilum dieta si nec ista profuerint ad paciencie medi¬
cinam recurrendum est. illa omnibus morbis utilis¬
sima est. D. Scabie crucior tediosa et feda .R. Neut
nego. ubi ergo publius molestum ocium podagrici
pedes dixitꝰ me sinente potes addere mestum nego¬
cium scabiosi manus. Sed quid dices si quo fedior
morbus eo pulchuor paciencia est. Quid si paruo¬
exmalo bonum ingens elicis. hec nimirum earum
una est rerum que contemptum corporis pariunt
quo nihil est melius mortali. D. Totum me scabies

Expanded text:
nomen tribuam, arram potius salutis sive ad salutem nomen tribuam, arram potius salutis sive ad salutem viam dico. Mollis est qui asperitatem vie brevem respuit, cuius exitus sit iucundus. Arida me scabies exercet. Iam horologio non egebis: erit tecum que te noctibus excitet, teque honesto cuipiam fortassis officio vigilem reddat. Nemo tam piger, quem non scabies sollicitum faciat. Scabie torqueor. Morbus ignobilis, sed nobilis cura est: labor, estas, balnea, pervigilium, dieta. Si nec ista profuerint, ad patientie medicinam recurrendum erit: illa omnibus morbis utilissima est. Scabie crucior tediosa et feda. Neutrum nego. Ubi ergo Publius molestum otium “podagrici pedes” dixit, me sinente potes addere, mestum negotium scabrosi manus. Sed quid dices, si quo fedior morbus, eo pulchrior patientia est? Quid, si parvoex malo bonum ingens elicis? hec nimirum una est rerum que contemptum corporis maxime pariunt, quo nichil est melius mortali. Totum me scabies
Abbreviated transcription (Latin):
ci licitum aut fortune inuiria sic querentes ut impe¬
rii atq opum et uictorarum ac tantorum ingrati
atq in memores sint honorum dum se homines
meminerint.quos plenam perfectamq felicitatem
hic prosperare demencie sit amara dulcibus tem¬
perare modestie. Hoc podagre proprium hic mor¬
borum omnium conmune temedium inuenies
sanumq consilium sanctumq fateberis senis illius
leta multa ad epti. dura multa perpessi qui bonis de
manu dei lete acceptis. mala quoq pacienter suscipi¬
enda censebat: quarauis mali aliquid dare uel face¬
re manus illa non nouerit sed humanam respexit
oppinionem.D. fodagra me in lectulo modis insolu¬
bilibus pressum tenet.R Te iacente stare animus po¬
test celumq et terras ac maria permeare:. De sca
R. lam non mior si angores meros egre fe¬
is quando id luges cui dulce aliquid in¬
mixtum est. D. Graui uezxor stabie. R. Sunt qui hãc
salubrem dicant ego autem ne tam meste rei letum

Expanded text:
ci licitum ci licitum rii atque opum, victoriarum ac tantorum ingrati atque immemores sint honorum, dum se homines meminerint, quos plenam perfectamque felicitatem hic sperare dementie sit, amara dulcibus temperare modestie. Hoc podagre proprium, hoc morborum omnium commune remedium invenies; sanumque consilium sanctumque, fateberis, senis illius leta multa adepti, dura multa perpessi, qui bonis de manu Dei lete acceptis, mala queque patienter suscipienda censebat, quamvis mali aliquid dare vel facere manus illa non noverit, sed humanam respexit opinionem. Podagra me in lectulo nodis insolubilibus pressum tenet. Te iacente, stare animus potest, celumque et terras ac maria permeare. 85 DE SCABIE Iam non miror, si angores meros egre fers, quando id luges cui dulce aliquid immixtum est. Gravi vexor scabie. Sunt qui hanc salubrem dicant; ego autem ne tam meste rei letum
Abbreviated transcription (Latin):
gustum dixerant deprehendisset conprehensis auc¬
toribus sedicionis ac filio omnibusq ante solium
cius affusis metuq ultimi supplicii tremefactis et
terrius ipse manu ad capud relata. tandem inquit
Sentitis capud imperare non pedes. D. Podagra me
miserum multis modis torqueat. R. Noli solas aspe¬
ritates rerum flere sed memento siquid dulce aut
iocundum tibi obtigit quo incomodum hoc sola¬
ri possis Unus ex multis pessimus uulgi mos est. ut
maduersis querulum atq inpaciens obliuiosum
in prosperis et ingratum sit quo nihil iniquius fieri
potest Nam quis equis auribus audiat exempli
causa uel seutrum ipsum quem diximus depoda¬
gra uel domicianum de caluicio quod egerrime
dicitur tulisse. uel augustum senem desinistri de¬
bilitate oculi. uel iulium cesarem de timore noctur¬
no et quiete uisis turbida. uel postremo alios for¬
tunatissimos uiros de una seu de altera nature si di¬

Expanded text:
gustum dixerant, deprehendisset, comprehensis aucgustum dixerant, deprehendisset, comprehensis auctoribus seditionis ac filio, omnibusque ante solium eius affusis, metuque ultimi supplicii tremefactis ac territis, ipse manu ad caput relata, “tandem, inquit, sentitis caput imperare, non pedes.” Podagra me miserum miris modis torquet. Noli solas asperitates rerum flere, sed memento, si quid dulce aut iucundum tibi obtigit, quo incommodum hoc solari possis. Unus ex multis pessimis vulgi mos est, ut in adversis querulum atque impatiens, obliviosum in prosperis et ingratum sit, quo nichil iniquius fieri potest. Nam quis equis auribus audiat, exempli causa, vel Severum ipsum quem diximus de podagra, vel Domitianum de calvitio, quod egerrime dicitur tulisse, vel Augustum senem de sinistri debilitate oculi, vel Iulium Cesarem de timore nocturno et quiete visis turbida, vel postremo alios fortunatissimos viros, de una seu de altera nature, si di
Abbreviated transcription (Latin):
ginariam paupertatem dixerim. Uidisti aliqͦs
p̾erpetua uini abstinencia curatos. ita fit dolor
dolore dauus clauo pellitur.ut antiquo dicit᷑
prouerbio. Uix molestum aliquid sine moles¬
tia curatur: ut preterea cum hoc morbo cumqꝙ
alus multis pacem habeas non bacco solum.
sed et ueneri bellum indixisse profuerit sed ꝗd
agimus animorum remedia pͥromisimus nõ
corporum. Habes inde quã puto unicam mor¬
hihuius curam hanc si probas utere si minus
non te fallant opisices fomentorum. paciencia
in aduersis efficacissimum atq optimum et
sepe unicum remedii genus est .D. fodagre ui¬
cio curuatus sum. R. Aditer in habilis minus
uloneus ad laborem non ineptus adreliqua
Gerere non modo rei familiaris sed rei publice &
summi si ita sors tulert imperii curam potes Itaq me¬
morandum ualde septimii seueri romani principis
dictum unum. Qui senex ac podagricus dum con¬
iuracionem nobilium qui se uiuoꝰ filium eius au¬

Expanded text:
ginariam paupertatem dixerim. Vidisti aliquos ginariam paupertatem dixerim. Vidisti aliquos perpetua vini abstinentia curatos. Ita fit, dolor dolore, clavus clavo pellitur, ut antiquo dicitur proverbio. Vix molestum aliquid sine molestia curatur: ut preterea cum hoc morbo, cunque aliis multis pacem habeas, non Baccho solum, sed et veneri bellum indixisse profuerit. Sed quid agimus? animorum remedia promisimus, non corporum? Habes tamen quam puto unicam morbi huius curam, hanc si probas utere; si minus, non te fallant opifices fomentorum: patentia enim in adversis efficacissimum atque optimum, et sepe unicum remedii genus. Podagre vitio curvatus sum. Ad iter inhabilis, minus ydoneus ad laborem, non ineptus ad reliqua gerere, non rei modo familiaris, sed reipublice et summi, si ita sors tulerit, imperii curam potes. Itaque memorandum valde Septimii Severi Romani principis dictum unum, qui senex ac podagricus, dum coniurationem nobilium, qui se vivo filium eius Au
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan morbus uetet non cum uiciis quod ne¬
ꝙ facilius et certe crebruis est bellum Et quid
scimus an hic ipse dolor corporis contra quem
dimices tibi adexercicium animi datus sit.D
edibus consistere nequeo. R. Uide quam dereli¬
quo edificio spem habeas. cuius fundamentum
tam inualidum sentis. Uigila ne te in cautum
opprimat ruina contrahe sarcinulas teq ad migr̃a¬
dum para . D. fodagra me ingens habet.Rsolet
inc morbus ut permbent diuicias comites habe¬
re en tbi remediũm aluid bene spera. aut lan¬
goris amaritudinem opum dulcedo solabitur.
aut inopie pellet asperitasita uel solacium ad¬
erit uel finis Si hec fallunt ueniet que non fal¬
lit illa uite malis omnibus sinem dabit D. Pe¬
dum premor egritudine. R. Si salutem cupis aut
pauper sis oportet aut ut pauper uiuas. mul¬
cos hac egutudine liberasse traditur paupertas
uera defecatuix corporum quosdam uero fru¬
galitas quam uoluntariam seu fictam et yma¬

Expanded text:
forsitan morbus vetet, non cum vitiis, quod neforsitan morbus vetet, non cum vitiis, quod neque facilius et certe crebrius est bellum. Et quid scimus, an hic ipse dolor corporis, contra quem dimices, tibi ad exercitium animi datus sit? Pedibus consistere nequeo. Vide quam de reliquo edificio spem habeas, cuius fundamentum tam invalidum sentis. Vigila ne te incautum opprimat ruina. Contrahe sarcinulas, teque ad migrandum para. Podagra me ingens habet. Solet hic morbus, ut perhibent, divitias comites habere. En tibi remedium aliud, bene spera: aut languoris amaritudinem opum dulcedo solabitur, aut inopie pellet asperitas; ita vel solatium aderit vel finis. Si hec fallunt, veniet que non fallet; illa vite malis omnibus finem dabit. Pedum premor egritudine. Si salutem cupis, aut pauper sis oportet, aut ut pauper vivas. Multos hac egritudine liberasse traditur paupertas, vera defecatrix corporum, quosdam vero frugalitas, quam voluntariam seu fictam et ima
Abbreviated transcription (Latin):
urpi torqueor poda dagra dolor c. d¬
gra.R desciebas senectutis motem in¬
Somitata non uenit magnam sepe mor¬
borum aciem ducit.D. fodagra crucior molesta.
Strema et ignobili parte cotporis co laboras ꝗd
si nobilissimis laborares corde uel capite. D. Pigra
coetteor podagra. R. Uaga mens hominis fteno
eget hunc pau̾pertas ten̾et. illum carcer. aut g¬
uior morbus ludens te pedibus alligat fortuna
non podagra sed pedice sunt iam disce consiste¬
re .O. Podagra inutilis factus sum . R. Ad cursum
credo uel ad saltum ad choreas ad palestram. an
te autem ad hoc natum putas ad alia si nescis al¬
ciora quedam officia natus es. quẽ si caput non
egtotat exequi nil prohibet. Studere licet artibꝰ
igenuis dare operam pietati. seruare iusticiã
et fidem fragile corpus et fugacem. mundum
spernere. odisse uicia. amartꝰ uirtutes. colere a¬
micicias. consilio patriam iuiuate. Hec sunt ui¬
ri boni munia quid hic pedibus loci est. D. De¬
bilitatus sum podagra. R. Pugnare cum hostibꝰ

Expanded text:
urpi torqueor podagra. Nesciebas senectutis morem? incomitata non venit, magnam sepe morborum aciem ducit. Podagra crucior molesta. Extrema et ignobili parte corporis laboras: quid, si nobilissimis laborares corde vel capite? Pigra coerceor podagra. Vaga mens hominis freno eget: hunc paupertas tenet, illum carcer aut gravior morbus, ludens te pedibus alligat fortuna; non podagra, sed pedice sunt: iam disce consistere. Podagra inutilis factus sum. Ad cursum credo vel ad saltum, ad choreas, ad palestram: an te autem ad hec natum putas? Ad alia, si nescis, altiora quedam officia natus es, que si caput non egrotat exequi nil prohibet. Studere licet artibus ingenuis, dare operam pietati, servare iustitiam et fidem, fragile corpus et fugacem mundum spernere, odisse vitia, amare virtutes, colere amicitias, consilio patriam iuvare; hec sunt viri boni munimina: quid hic pedibus loci est? Debilitatus sum podagra. Pugnare cum hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
nihil adte pestilens annus nihil aminis exuberans nihil
estus nihil siccitas nihil imbres ac grandines niuescet
glanes dumium gelu nihil fere niħil uolucres nihil bru¬
us aut locusta nihil deniq terremotus ac fremitus puo¬
cellatum. nihil annone cautas nihil hostium incursus
aut bella cuulia. M O quis patrie status erit seu quis
demum finis. & quis putas nisi qui maximarum urbi¬
um fuit quiq omniumerit puluis cinis sparsi lapids̃
nudum nomen posses id in numeris argumentis ostendẽ
sed tem tenes ad summam nil ab homine fit eternum
nil humanum preter animam inmortalem cepta desi¬
nent sata deficient sttucta ruent. quid plus equo ange¬
ris: quid estuas si incelo eris et hoc ipsum et cuncta mor̾¬
talia despities nam qui ad inferos descendunt caritate
amissa deum att homines deiq opera simul atq
hominum odisse credibile est: De studio fame in mor

Expanded text:
Nichil ad te pestilens annus, nichil amnis exuberans, nichil Nichil ad te pestilens annus, nichil amnis exuberans, nichil estus, nichil siccitas, nichil imbres, ac grandines nivesqe et glacies, et nimium gelu, nichil fere vel volucres, nichil brucus aut locusta, nichil denique terremotus ac fremitus procellarum, nichil annone caritas, nichil hostium incursus aut bella civilia. O quis patrie status erit, seu quis demum finis? Quis putas, nisi qui maximarum urbium fuit, qui omnium erit? pulvis, cinis, sparsi lapides, nudum nomen. Possem id innumeris argumentis ostendere, sed rem tenes. Ad summam, nil ab homine fit eternum; nil humanum, preter animam, immortale. Cepta desinent, sata deficient, structa ruent. Quid plus equo angeris? quid estuas? si in celo eris, et hoc ipsum et mortalia cuncta despicies. Nam qui ad inferos descendunt, caritate amissa, Deum atque homines deique opera simul atque hominum odisse credibile est. 130 DE STUDIO FAME ANXIO
Abbreviated transcription (Latin):
exegisti pacria nũt eciãtuam uoces et uis scire quid
actura sit dicam. Faciet nempe quod fecit et quod fa¬
ciunt alie at quid inquies tumultuabitur dissidebit
nouarum rerum sectabitur et partium simultates mu¬
tabit dominos innouabit leges. utrumq sepe inpeius
in melius raro calcabit preterea egregios ciues attollet
indignos pellet in meritos predon̾es erarii colet blandos
diliget ueridicos oderit. bonos spernet. uenerabitur poten¬
tes libertats hostes adorabit: defensores teipublice perseq̃¬
tur flebit ac ridebit in aniter aurum gemmasq mirabit᷑
uir tutes abiciet amplexabitur uoluptates hi sunt mores
urbium nemo tibi non certus hotum uates fuerit nisi qui
semper ture uixerit uel obstrusis auribus atq oculis intra¬
uerit urbes. M Quid me post patrie accidet. R. quid
solicitus quid ue anxius es: quicquid patue accideniti
tua tam domus ab incendus a furibus a tuinis tuta ent

Expanded text:
exegisti, patriam nunc etiam tuam voces, et vis scire quid exegisti, patriam nunc etiam tuam voces, et vis scire quid actura sit, dicam: faciet nempe quod fecit, et quod faciunt alie. “At quid?” inquies Tumultuabitur, dissidebit, novarum rerum sectabitur et partium simultates, mutabit dominos, innovabit leges, utrunque sepe in peius, in melius raro; calcabit preterea egregios cives, attollet indignos, pellet immeritos, predones erarii colet, blandos diliget, veridicos oderit, bonos spernet, venerabitur potentes, libertatis hostes adorabit, defensores Reipublice persequetur, flebit ac ridebit inaniter, aurum gemmasque mirabitur, virtutes abiciet, amplexabitur voluptates, hi sunt mores urbium. Nemo tibi non certus horum vates fuerit, nisi qui semper rure vixerit, vel obstrusis auribus ac oculis urbes intraverit. Quid post me patrie accidet? Quid sollicitus, quidve anxius es? quicquid patrie acciderit, tua iam domus ab incendiis, a furibus, a ruinis tuta erit.
Abbreviated transcription (Latin):
illi iam notior cariorq futurus sis multe primos uiros
nosse ac diligere secundo demum matrimonio didicere:
De moriente sollicito quid post se patrie euenturum sit. metꝰ¬
uid post me de patria mea erit R honorum om¬
uium patria una est. et malorum altera harũ
cui te ascribi ciuem feceris uideto tertia enim
patria nulla est. sed diuersorium aut transitus. M Qd:
depatria mea eritR Patria illa quam petis uno semꝑ
instatu est istam quam deseris quod sepe iam diximꝰ
non patria sed exilium tuum fuit. MQuid patria
post me aget. RRegia cogitatio esse solet. quid post se
regnis atq urbibus euenturum sit. qualem fusse legis
aut magno illi regi assirie aut romano illi principum
maximo priuatam fortunam hec cura supereminet
Quando uero adultimum sic affectus es ut illam miserie
offitinam atq illud hospitium doloris ubi rapidum
uite tempus multis in laboribus ne dicam. gemitibus

Expanded text:
illi iam notior cariorque futurus sis. Multe, primos viros illi iam notior cariorque futurus sis. Multe, primos viros nosse ac diligere, secundo demum matrimonio didicerunt. 129 DE MORIENTE SOLLICITO, QUID POST SE PATRIE EVENTURUM SIT. Quid post me de patria mea erit? Bonorum omnium patria una est, et malorum altera: harum cui te ascribi civem feceris videto; tertia enim patria nulla est, sed diversorium aut transitus. Quid de patria mea erit? Patria illa, quam petis, uno semper in statu est; ista quam deseris quod sepe iam diximus non patria sed exilium tuum fuit. Quid patria post me aget? Regia cogitatio esse solet, quid post se regnis atque urbibus eventurum sit; qualem fuisse legis aut magno illi regi Assyrie, aut Romano illi principum maximo; privatam fortunam hec cura supereminet. Quando vero ad ultimum sic affectus es, ut illam miserie officinam, atque illud hospitium doloris ubi rapidum vite tempus, multis in laboribus, ne dicam gemitibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nubet. R Rare sunt earum etiam quas honestas di¬
cunt quibus non super presentem coniugem alter
iam animo desponsatus sit mortalis mihi inquiunt¬
quem uirtus quem nobilitas: quem gratia quem
facundia quem forma conciliet. Mxor mea nu¬
bet alteri. R tua quidem uxor minime ne tua enĩ
sit amplius mors faciet nec mirabere si coniuges se¬
parat que corporis atq anime uincula dissoluit¬
N. Nubet uerum uxor mea.R. Et romanorum du¬
cum multe nupsere iterum uxores fer conmunem
cum maioribus fortunam. M. Nubet uxor alteri.
et romani duces et principes uiduas duxere et
sanctssimus rex dauid iuduas duas in coniugium¬
duxit que minorum fuerant uxores et fortasse te maior
aliquis tuam ducet. hanc tu illi tamen linque sollicitu¬
dinem qui eo pergis ubi non nubitur. M Nubet alte¬
ri dulcis uxor Rsi meliori nupserit gratulare prosperi¬
tati eius quam amastissin peiori gaude saltem quod tu

Expanded text:
nubet. Rare sunt earum etiam quas honestas dinubet. Rare sunt earum etiam quas honestas dicunt, quibus non super presentem coniugem, alter iam animo desponsatus sit: “Mortalis michi, inquiuntquem virtus, quem nobilitas, quem gratia, quem facundia, quem forma conciliet? Uxor mea nubet alteri. Tua quidem uxor minime, ne tua enim sit amplius mors faciet; nec mirabere si coniuges separat, que corporis atque anime vincula dissolvit. Nubet iterum uxor mea? Et Romanorum ducum nupsere iterum uxores: fer communem cum maioribus fortunam. Nubet uxor alteri. Et Romani duces, et principes viduas duxere, et sanctissimus rex David viduas duas in coniugiumduxit, que minorum fuerant uxores; et fortasse te maior aliquis tuam ducet. Hanc tu illi tamen linque sollicitudinem, qui eo pergis, ubi non nubitur. Nubet alteri dulcis uxor. Si meliori nupserit, gratulare prosperitati eius quam amasti; sin peiori, gaude saltem quod tu
Abbreviated transcription (Latin):
apud afros sophonista apud romanos martia et li¬
uia quãuis has duas uirorum consensus ac iussus
excuset tue uni uiro licet mortuo nubere non lice¬
bit at qui pauce uiius coniugibus fidem prestant
tu gelidus etiam cinis fidem poscis si fida tibi usq
addiem uite ultimum uxor fuit quid ni totum
conuigalis fidei munus impleuerit.MNe secin¬
do nubat uxor metuo. R ne primo nuberet mag̃
forsitan metuendum fuit id ad te pertinuit hocꝰ
ad alierum pertinebit. sic est autem metuenda
contempnitis spernenda metuitis nil inrebus iusto
pretio extimatis. Marithalis thori duellum fecurꝰ
intrasti non cogitans quid periculi adires id in¬
trare alium times. M Mollem fateor uxorem alie¬
ri nubere. R perfecte quidem puditte secunde
nuptie quantum licet fateor uitande sunt
sed uitanda magis peniculosa uiduitas est ubi nube¬
re non tantum permittitur sed oportet difficile est
formosam solam caste uiuere. MDulcis alteri coniũx

Expanded text:
apud Afros Sophonisba, apud Romanos Marcia et Liapud Afros Sophonisba, apud Romanos Marcia et Livia, quamvis has duas virorum consensus ac iussus excuset; tue uni viro licet mortuo nubere non licebit? atqui pauce vivis coniugibus fidem prestant: tu gelido etiam cineri fidem poscis? si fida tibi usque ad diem vite ultimum uxor fuit, quidni, totum coniugalis fidei munus impleverit? Ne secundo uxor nubat metuo. Ne primo nuberet, magis forsitan metuendum erat; id ad te pertinuit, hoc ad alterum pertinebit. Sic est autem, metuenda contemnitis, spernenda metuitis, nil in rebus iusto pretio extimatis. Martialis thori duellum securus intrasti, non cogitans quid periculi adires, id intrare alium times? Nollem, fateor, uxorem alteri nubere. Perfecte quidem pudicitie, secunde nuptie quantum licet, fateor, vitande sunt, sed vitanda magis periculosa viduitas, est ubi nubere non tantum permittitur, sed oportet. Difficile est formosam solam caste vivere. Dulcis alteri coniunx
Abbreviated transcription (Latin):
quantum reges auferunt D Quid inpuberes nati a¬
gent. RAdolescent si uixerint ac senescent et ipsi su¬
tis agent uias fortunamq suam et labores uite obi¬
bunt᷑ interim subtutela dei erunt et tu forsan sine
patre impubes iuixifti: De moriente anxio quid¬
uxor eo mortuo sit actura. Metus .c. 127.¬
uid dilecta uxor post me faciet. R nubet
forsitan. quid adte. M Quid faciet cara ux¬
or. R tuo iugo absoluta uel subibit aliud
uel libera ceruice uagabitur uel iam fessa subsistet et
quietem sola meditabitur. M Quid aget uxor aman¬
tissima. R quid cum te euaserit actura sit cogitas cum
tibi subiecta quid egerit nescias magna pars mortali¬
um quid domi suẽ fiat nescia quid incelo agitur qd¬
ue interris sit agendum querit Sane quid demceps
agat uxor ipsa eadem uel maritus alter uiderit adte
amplius cura ista non pertinet. M Uereor ne post
meum obitum nubat toniunx. R quedam uiuenti¬
bus iuris nubunt fecit hoc apud hebreos herodias.

Expanded text:
quantum reges auferunt. Quid impuberes nati aquantum reges auferunt. Quid impuberes nati agent? Adolescent si vixerint ac senescent, et ipsi suas agent vias fortunamque suam, et labores vite obibunt; interim sub tutela Dei erunt. Et tu forsan sine patre impubes vixisti. 128 DE MORIENTE ANXIO QUID UXOR, EO MORTUO, SIT ACTURA. Quid dilecta uxor post me faciet? Nubet forsitan. Quid ad te? Quid faciet cara uxor? Tuo iugo absoluta, vel subibit aliud, vel libera cervice vagabitur, vel iam fessa subsistet, et quietem sola meditabitur. Quid aget uxor amantissima? Quid, cum te evaserit, actura sit cogitas, cum, tibi subiecta, quid egerit nescias? magna pars mortalium quid domi sue fiat nescia, quid in celo agatur, quidve in terris sit agendum querit. Sane quid deinceps agat uxor, ipsa eadem vel maritus alter viderit; ad te amplius cura ista non pertinet. Vereor ne post meum obitum nubat coniunx. Quedam viventibus viris nubunt! Fecit hoc, apud Hebreos Herodias,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est tibi adbreue tempus obsetutas. lam uero tempꝰ
est abeundi cedendiq aliis sine ulis parumper obseꝗͣt᷑
et uicissitudinem suam seruent nisi ambitiose mori et
quod stulti quidam fecere tuo tecum tumulo uis inferri
quandoq sepulerorum effossoribus profutura Deniq
iam terre metalliq curam proice celum tandemq te ip¬
sum cogita. D Opes mee fugiunt ame. R putabas ne
mansuras cum fugeret uita cum tu ipse continue rape¬
reris. D Quid deopibus erit postꝗͣ mee esse desierint¬
R quid de eis erat antequam tue esse inciꝑent DOpes
tantas linquo nudus abiens Riludus intrasti nudus
egrediere: non est quod queraris sed est unde gratias
agas alieni usus medio tempore tuus fuit. nil tuum
tbi prenpitur sed expleto usu repetitur alienum euici¬
nia migrantes aduene ultro si quis est pudor conmo¬
data uasa restituunt. D Heu nil tantis exopibus me¬
cum fero. R aufer quantum attulisti aut si mauis

Expanded text:
hoc est, tibi ad breve tempus obsecutas. Iam vero tempus hoc est, tibi ad breve tempus obsecutas. Iam vero tempus est abeundi cedendique aliis; sine illis parumper obsequantur, et vicissitudinem suam servent, nisi ambitiose mori et quod stulti quidam fecere tua tecum tumulo vis inferri, quandoque sepulcrorum effossoribus profutura. Denique iam terre metallique curam proice, celum tandem teque ipsum cogita. Opes mee fugiunt a me. Putabas ne mansuras cum fugeret vita, cum tu ipse continue rapereris? Quid de opibus meis erit, postquam mee esse desierint? Quid de eis erat, antequam tue esse inciperent? Opes tantas linquo nudus abiens. Nudus intrasti, nudus egredere; non est quod queraris, sed est unde gratias agas. Alieni usus medio tempore tuus fuit; nil tuum tibi preripitur, sed expleto usu reposcitur alienum. E vicinia migrantes advene ultro, si quis est pudor, commodata vasa restituunt. Heu, nil tantis ex opibus mecum fero! Aufer quantum attulisti, vel si maius,
Abbreviated transcription (Latin):
menta mortem quoq sollititant D Quid erit defiliis R
Erit ubi iuuat nomen tuum si sint boni si qua ea conso¬
latio mortis est non totus interiisse uideberis in illorum
uultibus inq actibus te sibi redditum amici credẽt
et gaudebunt. at si mali est cur cupide deseras quos
corrigere nequi iusti et corrigendos ac domandos mũ¬
do tradas ac fortune ne ue illos moriens suspires qui te
mori segnius suspirant et fors otius mortuum suspira¬
bunt. D Quid deopibus. R times ne ãte dimisse nõ
sint dominos reperture expectantur exoptantur exti¬
mantur neq e tam de contemptii quꝰam decextamine
metuendum Proinde iam nunc he diuitie tue esse de¬
sinẽt: cuius autem sint future quid filios aspicis sciri nec
potest quidem nec oportet. sat est scire tuas fuisse si fue¬
rint tue et non potus illius rerum domine transeunti¬
um atq mortalium que fortuna dacitur sic tuas dico

Expanded text:
menta mortem quoque sollicitant. Quid erit de filiis? menta mortem quoque sollicitant. Quid erit de filiis? Erit ubi vivat tuum nomen, si sint boni, si qua ea consolatio mortis est, non totus interiisse videberis, in illorum vultibus inque actibus te sibi redditum amici credent et gaudebunt; at si mali, est cur cupide deseras, quos corrigere nequivisti, et corrigendos ac domandos mundo tradas ac fortune, neve illos moriens suspires, qui te mori segnius suspirant, et fors ocius mortuum suspirabunt. Quid de opibus? Timesne, a te dimisse, non sint dominos reperture? expectantur, exoptantur, extimantur, neque tam de contemptu quam de certamine metuendum; proinde iam nunc he divitie tue esse desinent; cuius autem sint future quid filios aspicis? sciri autem non potest quidem nec oportet; sat est scire tuas fuisse, si fuerint tue, et non potius illius rerum domine transeuntium atque mortalium, que fortuna dicitur; sed sic tuas dico,
Abbreviated transcription (Latin):
stare nesciunt neq sine misteno rotundam nũmi
formam opmati sunt sed uolubilitatis indicium esse dix¬
erunt quidam facete non infitior sed non minus trian¬
gularis aut quadra uolubilis haberetur quod attinet
addiuitiarum fluxum quatum natura est labi assidue
ac uolui odisse unius seras arcule erebris ac uariis pos¬
sessoribus delectari siuie ut rubiginem motu uitẽt siue
ut fallant circuitione quam plurimossiue ut cum do¬
minis siuis de instabilitate contendant. hanc tu igitur
moriens uel uiuenti superuacuam pone curam quin
si locuplex morieris agnosce fortune fidem raram usq
adexitum e uita diuiciasq iam tibi non necessarias aluis
linque. At si pauꝑ expeditus proficiscere seu ingentes
seu exigue seu nulle tibi opes fuerint modicumꝰ adte
olimpost hac uero nihil pertinet nisi quod inopem uixis¬
se securius quando labonosa hec uite uel presidia uel tor¬

Expanded text:
stare nesciunt. Neque sine mysterio rotundam nummi stare nesciunt. Neque sine mysterio rotundam nummi formam opinati sunt, sed volubilitatis indicium esse dixerunt quidam, facete, non inficior, sed non minus triangularis, aut quadra volubilis haberetur; quod attinet ad divitiarum fluxum, quarum natura est labi assidue ac volvi, odisse unius seras arcule, crebris ac variis possessoribus delectari, sive ut rubiginem motu vitent, sive ut fallant circuitione quam plurimos, sive ut cum dominis suis de instabilitate contendant. Hanc tu igitur moriens, vel viventi supervacuam, curam pone; quin si locuples moreris, agnosce fortune fidem raram usque ad exitum e vita, divitias quoque iam tibi non necessarias aliis linque. At si pauper expeditus proficiscere, seu ingentes, seu exigue, seu nulle opes tibi fuerint; modicum ad te olim, posthac vero nichil ad te pertinet, nisi quod inopem vixisse securius, quando laboriosa hec vite vel presidia, vel tor
Abbreviated transcription (Latin):
facient filii. R A terreno patre desertos. in suam cu¬
ram celestis pater accipiet non relicturus ut tu neq
orphanos facturus, ille eos nutriet et docebit aiuuentute
eorum modo dociles se prebeant et usq insenectam et se¬
nium usque ad mortem ac sepulchrum non destituet.
Ipes nascentis hominis deus est non genitor qͣuis diues
ꝗͣuis ille rex sit non est hedificandum in arena sed in
petra omnis spes dehomine breuis et caduca est filii igi¬
tur tua spe delusi. ponent indeo spem suam et canta¬
bunt cum dauid. Pater meus et mater mea derelinque¬
runt me dominus autem assumpsit me: multorum
indolem filiorum et uirtutum semen mentibus insitũ
parentum blanditie extinxerunt sicut ex diuerso mol¬
litiem sepe discussit orbitas ac paupertas. Q Quo de¬
uenient opes. R Unde uenerunt teuertentur hoc ẽ
ad fortune manus inde rursus ad alios atq alios abitu¬
re. apud neminem diu mansure. uage sunt enim

Expanded text:
facient filii? A terreno patre desertos, in suam cufacient filii? A terreno patre desertos, in suam curam celestis pater accipiet, non relicturus ut tu, neque orfanos facturus. Ille eos nutriet et docebit a iuventute eorum, modo dociles se prebeant, et usque in senectam et senium, usque ad mortem ac sepulcrum non destituet. Spes nascentis hominis Deus est, non genitor, quamvis dives, quamvis rex ille sit. Non est edificandum in arena sed in petra. Omnis spes de homine brevis et caduca est; filii igitur, tua spe delusi, ponent in Deo spem suam, et cantabunt cum David: “Pater meus et mater mea dereliquerunt me”, dominus autem assumpsit me. Multorum indolem filiorum, et virtutum semen mentibus insitum, parentum blanditie extinxerunt, sicut, ex diverso, mollitiem sepe discussit orbitas ac paupertas. Quo devenient opes? Unde venerunt revertentur, hoc est, ad fortune manus; inde rursus ad alios atque alios abiture, apud neminem diu mansure. Vage sunt enim,