comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disq omnibus acerbis indignisq que maner
ucto iundicabit parati erunt. qui magno ro¬
go in propatulo edium accenso copera examina¬
ta illiciaret. hec una uia et honesta et libera ad
mortem et ip̃i uirtutem mirabuntur hostes. Et
hanibal fortes socios sciet alse deẜtos ac ꝓditos
potuerũt. Maior pars senatus multis sepe bellis
expeita populi romani clementiã haud diffidẽtes
Sibi quoq placabilem fore legatos addendam
romanis capuam decreuerũt miseruntq uiuni¬
num uinũ septem ⁊ uiginti senatores domum
secuti sunt epulatiq cũ eo et quãtu facere
potuerant alienati mentibus uino ab porninẽ¬
tis sensu mali uenenum om̃es sumpserunt
Inde misso coniuuio dextris intersedatis ultimo¬
q complexu collacrimantes siuin patrieꝙ et¬
sum. alii ut eodem rogo cremarent᷑ manserũt
alii domos digressi sunt implete uino ⁊bosote
uene minus in efficace in maturanda morte

Expanded text:
disque omnibus acerbis indignisque quae manent disque omnibus acerbis indignisque quae manent uictos uindicabit. parati erunt qui magno rogo in propatulo aedium accenso corpora exanima iniciant. haec una uia et honesta et libera ad mortem. et ipsi uirtutem mirabuntur hostes et Hannibal fortes socios sciet ab se desertos ac proditos exsequi potuerunt. maior pars senatus, multis saepe bellis expertam populi Romani clementiam haud diffidentes sibi quoque placabilem fore, legatos ad dedendam Romanis Capuam decreuerunt miseruntque. Uibium Uirrium septem et uiginti ferme senatores domum secuti sunt, epulatique cum eo et quantum facere potuerant alienatis mentibus uino ab imminentis sensu mali, uenenum omnes sumpserunt; inde misso conuiuio dextris inter se datis ultimoque complexu conlacrimantes suum patriaeque casum, alii ut eodem rogo cremarentur manserunt, alii domos digressi sunt. impletae cibis uinoque uenae minus efficacem in maturanda morte
Abbreviated transcription (Latin):
data a capua non aduerteremus. tanta auiditaᷤᷤ
suplicii expetendi tanta sanguinis nri auriendi ẽ
talib uisum ẽ cum morte nec recusareꝵ. ꝗdem
debeam cruciatus contumeliasq quas sperat ho¬
stis dum liber est dum mei potens sũ effugere in¬
morte p̃ter ꝙͣ honestã etiã leni possũ. Non uide¬
bor apud claudiũ ⁊. q̃. fluuiu uictoria insolẽti
subnixos neq uinctꝰ ꝑ urhem romanã triũphũ
mane subiciam nec dum incendiq patriã ui¬
debo nec rapi ad struprum matres campanas
uirginesq ingenuos pueros albã unde ip̃is ori¬
undi erant a fundamẽtis ꝓruerũt. nec stirpis¬
memoria. nec memoria originũ suaꝵ extaret
Ne dum eos capue passuros credam cui infestioe̾s
hodie epule instructe parateq sunt. Satiatis
uino ciboq poculum idem qd̾ michi datũ fuerit
carcumfertur. Ea potio corpus acruciatu aĩu
a contumeliis/ oculos aures auidendis audien¬

Expanded text:
iolata a Capua non auerterunt; tanta auiditas iolata a Capua non auerterunt; tanta auiditas supplicii expetendi, tanta sanguinis nostri hauriendi esttalibus est uisum, cum mortem ne recusare quidem debeam, cruciatus contumeliasque quas parat hostis dum liber, dum mei potens sum, effugere morte praeterquam honesta, etiam leni possum. non uidebo Ap. Claudium et Q. Fuluium uictoria insolenti subnixos, neque uinctus per urbem Romanam triumphi manae subiciam; nec dirui incendique patriam uidebo, nec rapi ad stuprum matres Campanas uirginesque et ingenuos pueros. Albam unde ipsi oriundi erant a fundamentis proruerunt, ne stirpis, ne memoria originum suarum exstaret: nedum eos Capuae parsuros credam, cui infestiores hodie epulae instructae parataeque sunt. satiatis uino ciboque poculum idem quod mihi datum fuerit circumferetur; ea potio corpus a cruciatu, animum a contumeliis, oculos aures a uidendis audien
Abbreviated transcription (Latin):
sosq nos fame macerarũt et ip̃i nobiscũ ulti¬
ma pericula grauissimos labores perpessi cirta
uallum ac fossas sepe trucidati et ꝓpe ad ex¬
tremũ castrio exuti. Sed omicto hec. uetus atq
uisitata res est in oppugnanda hostium urbe la¬
peditum equitumq castra oppugnauit et ex ꝑte
nich̾ tanta socioꝵ clade aduocati sunt ad ip̃a ur¬
bem roma infesta signa infeni iussit. eãquoq
tempestate ĩminete spreuerũt. Transgressus
amenem amnez tria milia passuũ ab urbe ca¬
stra posuit. postremo ad menia ip̃a et ad portas
accessit romam se adepturũ eis nisi omicterẽt
capuã ostendit et nõ omiẜũt feras bestias ceco
impetu ac rabie cõcitatas si ad cubilia et catulos
caꝵ ire ꝑgas adopẽ suis ferendã aduertas.
Roma circumsessa romanos coniuges liberi quo¬
rum ploratus hinc ꝓpe exaudiebant᷑. are foci:
deoꝵ delubra sepulcra maioꝵ temerata adꝙ u¬

Expanded text:
sosque nos fame macerant, et ipsi nobiscum ultisosque nos fame macerant, et ipsi nobiscum ultima pericula et grauissimos labores perpessi, circa uallum ac fossas saepe trucidati ac prope ad extremum castris exuti. sed omitto haec—uetus atque usitata res est in oppugnanda hostium urbe lapeditum equitumque castra oppugnauit et ex partnihil tanta sociorum clade auocati sunt. ad ipsam urbem Romam infesta signa ferri iussit: eam quoque tempestatem imminentem spreuerunt. transgressus Anienem tria milia passuum ab urbe castra posuit, postremo ad moenia ipsa et ad portas accessit; Romam se adempturum eis, nisi omitterent Capuam, ostendit: non omiserunt. feras bestias caeco impetu ac rabie concitatas, si ad cubilia et catulos earum ire pergas, ad opem suis ferendam auertas: Romanos Roma circumsessa coniuges, liberi, quorum ploratus hinc prope exaudiebantur, arae foci deum delubra sepulcra maiorum temerata ac u
Abbreviated transcription (Latin):
si romanos in pot̃ate hũissent nequid ip̃is patiend̾
sit. Quid uos inꝗt ea deditiõe fore censetis quo
qͣm ut aduersus samnites auxilium impetraremꝰ
nos nrãq omĩa romanis dedimus. Iam ememori¬
a excessit quo tp̃r et ĩ qua fortuna a. p̃.R̾. defe¬
cerimus ia quẽa dmodũ ĩ defectõe p̃sidium qd̾ po¬
terat emicti ꝑ cruciatũ et ad contumeliã necare¬
mus qͦtiẽs ĩ ebsidentis ꝙͣ inimici erumperimꝰ castra
oppugnaremꝰ. Hanibalẽ uocau̾imꝰ ad oppͥmẽd̾ eos. hoc
qd̾ recẽtissimũ ẽ ad oppugnãdã romã hĩc eũ miẜi¬
mus age. cẽ. que illi infeste in nos fecet̃t ĩ repe¬
tite ut exes ꝗd speretis h̾atis. Cũ hostis abenieren
italia eẽt ⁊⁊ hanibal hostis et cunta bello arderent
omissis om̃ib omisso ip̃o hanibale ambos consu¬
les er duos consulares exercitus adcapuã oppugͣn¬
dam miser̃t alterũ annũ c̾cunuallatos inclu¬

Expanded text:
si Romanos in potestate habuissent nec quid ipsis patiendum si Romanos in potestate habuissent nec quid ipsis patiendum sit. 'quid? uos' inquit 'eam deditionem fore censetis qua quondam, ut aduersus Samnites auxilium impetraremus, nos nostraque omnia Romanis dedidimus? iam e memoria excessit, quo tempore et in qua fortuna a populo Romano defecerimus? iam, quemadmodum in defectione praesidium, quod poterat emitti, per cruciatum et ad contumeliam necarimus? quotiens in obsidentes, quam inimice eruperimus, castra oppugnarimus, Hannibalem uocauerimus ad opprimendos eos? hoc quod recentissimum est, ad oppugnandam Romam hinc eum miserimus? age contra, quae illi infeste in nos fecerint repetite, ut ex eo quid speretis habeatis. cum hostis alienigena in Italia esset et Hannibal hostis et cuncta bello arderent, omissis omnibus, omisso ipso Hannibale, ambo consules et duo consulares exercitus ad Capuam oppugnandam miserunt. alterum annum circumuallatos inclu
Abbreviated transcription (Latin):
rem aperuisset arguerefe se parata ẽẽ. litere capu¬
constant̾ se mulierẽ ignorie rẽ simulabat. Pau
latĩ dem̃ cõuictꝰ ueris cũ tormẽta possi et parati ui¬
deret falsus id ita esse lr̃t q ꝓlate et additũ etiã
indicio ꝙ celabat᷑ et alio spetie transfugar numi¬
das uagari ĩ castris romanis. hi supͥ .lxx. comp̃
hensi et cũ transfugis nonis multati uirgas mani¬
busq precisis capuam rediguntur. Conspectũ tã
triste suplicium fregit aĩos campanoꝵ. Concursus
ad curia ppłi factus coegit locensium senatũ uoca¬
re et premori qui iam diu publicis consilus abeta
ꝓpalam minabant᷑ nisi irent in senatũ cuca domos
eoꝵ ituros se et in publicũ om̃es ui extracturos
esse. is timor frequentẽ senatum magratui p̃¬
defectiõis auctor a romanis fua̾t int̾rogatus sen¬
tentia. Negat eos qui delegatis de pace ac de de¬
ditione loquat᷑ meminisse ne quid facturi fuerũt

Expanded text:
rem aperuisset arguere sese paratam esse. producturem aperuisset arguere sese paratam esse. productugnorare se mulierlatim dein conuictus ueris cum tormenta posci et parari uideret, fassus id ita esse litteraeque prolatae. additum etiam indicio quod celabatur et alios specie transfugarum Numidas uagari in castris Romanis. ii supra septuaginta comprensi et cum transfugis nouis mulcati uirgis manibusque praecisis Capuam rediguntur. conspectum tam triste supplicium fregit animos Campanorum. concursus ad curiam populi factus coegit Loesium senatum uocare; et primoribus qui iam diu publicis consiliis aberant propalam minabantur nisi uenirent in senatum circa domos eorum ituros se et in publicum omnes ui extracturos esse. is timor frequentem senatum magistratui prdefectionis auctor ab Romanis fuerat, interrogatus sententiam, negat eos qui de legatis et de pace ac deditione loquantur meminisse nec quid facturi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
uelut aduertente se ne capuã ĩ coculis excaperetur
ab hercule ne romanos ne oppugnatiõe quid̃ urbis
romane abstrai a capna obsidenda potuisse tanto cõ¬
stantiore inimicũ romanũ ꝙͣ amicũ penũ ẽẽ. Si
redeat capuam bellũ qd̾ õe ueo uertat et se cam¬
panos paratos eruptionis fore. Non cum reginis
neq tarentinis beslum gestinos transisse alpes
ubi romane legiones. K̾ ibi et cartaginensium
exercitus debere esse. sic ad cãnas sic ad transi¬
mennũ rem bene gestam cocundo conferundeq
cum hoste castra fortunamq temptando. In hãc
flactum in castra uenissent ut inde tpͣe cuto are¬
ret famesq que tãdiu capue erat nulli nõ ꝓbabi¬
lem cãm transitioĩs faceret mulier repente capana
ĩ castra uenit scortũ tranfugur̃ umꝰ indicatq Im¬
peraton romano numidã fiaude compoĩta transisse
lit̾as q̃ad hanibalem ferre. Id unũ ex his qui sibi

Expanded text:
uelut auertentem sese ne Capua in oculis eius caperetur. uelut auertentem sese ne Capua in oculis eius caperetur. at hercule Romanos ne oppugnatione quidem urbis Romanae abstrahi a Capua obsidenda potuisse; tanto constantiorem inimicum Romanum quam amicum Poenum esse. si redeat Capuam bellumque omne eo vertat, et se et Campanos paratos eruptioni fore. non cum Reginis neque Tarentinis bellum gesturos transisse Alpis: ubi Romanae legiones sint, ibi et Carthaginiensium exercitus debere esse. sic ad Cannas, sic ad Trasumennum rem bene gestam, coeundo conferundoque cum hoste castra, fortunam temptando. in hanc Flaccum in castra venissent, ut inde tempore capto abirent, famesque, quae tam diu Capuae erat, nulli non probabilem causam transitionis faceret, mulier repente Campana in castra venit, scortum transfugarum unius, indicatque imperatori Romano Numidas fraude composita transisse litterasque ad Hannibalem ferre: id unum ex iis qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et amitatio orta est nõ ĩmmł regressũ hab hanibalẽ
Iñ ꝑ colloꝗa intellexerĩt relictosq deẜtesq et sp̃e ca¬
pue tetinẽde deploratã ẽe ap̃ penos accessit edictũ
ciuis campanꝰ añ certã diem trãsisset sine fraude
ẽẽt nͨ ulla fcã ẽ trãsitio metu magis eos ꝙͣ sine ꝯti¬
set. Ceteꝵ qͣndinod̾ nemo pͥuato cõsilio ad hostẽ trãsi¬
bat ita nichil salutare mediũ cõsistebat᷑. Nobili¬
tas. E. p. deseruerat neq in senatu cogi poterã ⁊
in magr̃atu haud erat qui nõsibi honorem adie¬
cisset sed indignitate sua uim ac ius magistratui
quem gerebat depressisset. Iam ne in foro quidem
aut publics loco puncipium quis qm̃ apparebat domi¬
bus inclusi pr̃ĩe occasum cum suo exitio in dies expe
prefectos presiduis solicitos. his consc̾ptis ad hanibalez
cruciatus proditos incusabat᷑ abiisse eũ in brutios

Expanded text:
et admiratio orta est non simul regressum Hannibalem. et admiratio orta est non simul regressum Hannibalem. inde per conloquia intellexerunt relictos se desertosque et spem Capuae retinendae deploratam apud Poenos esse. accessit edictum ciuis Campanus ante certam diem transisset sine fraude esset. nec ulla facta est transitio, metu magis eos quam fide contiset. ceterum quemadmodum nemo priuato consilio ad hostem transibat, ita nihil salutare in medium consulebatur. nobilitas rem publicam deseruerat, neque in senatum cogi poterant; tu erat qui non sibi honorem adiecisset, sed indignitate sua uim ac ius magistratui quem gerebat dempsisset. iam ne in foro quidem aut publico loco principum quisquam apparebat; domibus inclusi patriae occasum cum suo exitio in dies experum periculo sollicitos. ii conscriptis ad Hannibalem cruciatus proditos incusabant: abisse eum in Bruttios
Abbreviated transcription (Latin):
id exornatum hẽbant. his om̃ib donis cũ spoliatũ
templum eiis acerui cũ rudẽa milites religione
induti iacerent. post perfectionẽ hanibał magni
inuenti. huiꝰ populatio templi haud dubia ĩ te scpͥ¬
tores est. Celius romam eunte adfreto defertisse
hanibalem tradit iterq eiꝰ ab reate cupiliisq et ab
amitemo orditur ex campania in sammu inde
in pelignos ꝑuenisse p̃terꝙͣ oppidum sulmonem¬
instituit in martinos transisse ⁊ñ abbensi agros
ĩ mãsos hĩc amit̾nũ forulosq uicum uenisse.
breui euui memoriã potuerĩt confundi isse eĩ ea
constat. tantũ id int̾est ueneĩt ne eo itinere ad
urbem an ab urbe ĩ campaniã redieit. Ceteꝵ nã
ꝙͣtu romanis ꝑtinacie ad premendã obsidione
se occursu contendit ut ꝓpe repentino aduentu ĩ¬
cautos opptesẜit. Carua et si nichilo segnius op¬
pressa ꝑcos dies fua̾t tam̃ aduentũ flacti sensit

Expanded text:
id exornatum habebant. iis omnibus donis tum spoliatum id exornatum habebant. iis omnibus donis tum spoliatum templum; aeris acerui cum rudera milites religione inducti iacerent post profectionem Hannibalis magni inuenti. —huius populatio templi haud dubia inter scriptores est. Coelius Romam euntem ab Ereto deuertisse eo Hannibalem tradit, iterque eius ab Reate Cutiliisque et ab Amiterno orditur: ex Campania in Samnium, inde in Paelignos peruenisse, praeterque oppidum Sulmonem in Marrucinos transisse; inde Albensi agro in Marsos, hinc Amiternum Forulosque uicum uenibreuis aeui memoriam potuerint confundi — isse enim ea constat—: tantum id interest ueneritne eo itinere ad urbem an ab urbe in Campaniam redierit. ceterum non quantum Romanis pertinaciae ad premendam obsidione eo cursu contendit ut prope repentino aduentu incautos oppresserit. Capua etsi nihilo segnius obsessa per eos dies fuerat, tamen aduentum Flacci sensit,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem tempestas diremit. Ubi recepissent se in
castra mira serenitas cum tranquillitate orebat᷑.
In religionem ea res apud penos uersa est audita¬
q uox hanibał fertur potiunde sibi urbis rome
modo mentem non dan mõ fortunã minuere etiã
pmeliͦ et alie parue magneq res. Magna illa ꝙ
cum ip̃e ad menia urbis rome sederet armatus
milites sub uexillis in supplementũ ispanie ꝓfectoᷤᷤ
audiit Parua aũt ꝙ eos dies eum forte agrum
in quo ip̃e hĩet castra uenisse nich̾ ob id diminu¬
to pretio cognitu ex quodam captino est. Ia uͦ ad̾o
superbum atq indignũ uisum eiꝰ soli ꝙ ip̃e bello
captum possideret hr̃etq inuentum rome emptõe
ut extimplo uocato precone tabernas argentaĩas
lia passuum ab urbe. Inde ad lucũ feronie ꝑgit ire
templu ea tempestate iudicium diuitiis. Capena¬
tes alique abcole eiꝰ erant primitias frugum eo do¬
naq alia ꝓcopia portantes multo auro argentoq

Expanded text:
eadem tempestas diremit; ubi recepissent se in eadem tempestas diremit; ubi recepissent se in castra, mira serenitas cum tranquillitate oriebatur. in religionem ea res apud Poenos uersa est, auditaque uox Hannibalis fertur potiundae sibi urbis Romae modo mentem non dari, modo fortunam. minuere etiam spem eius duae aliae, parua magnaque, res, magna illa quod cum ipse ad moenia urbis Romae armatus sederet milites sub uexillis in supplementum Hispaniae profectos audiit, parua autem quod per eos dies eum forte agrum in quo ipse castra haberet uenisse nihil ob id deminuto pretio cognitum ex quodam captiuo est. id uero adeo superbum atque indignum uisum eius soli quod ipse bello captum possideret haberetque inuentum Romae emptorem ut extemplo uocato praecone tabernas argentarias lia passuum ab urbe. inde ad lucum Feroniae pergit ire, templum ea tempestate inclutum diuitiis. Capenates aliique qui accolae eius erant primitias frugum eo donaque alia pro copia portantes multo auro argentoque
Abbreviated transcription (Latin):
dim uidissent captum auentinũ conclamauetũt
Ea res tantũ tumłtũ ac fugã p̃buit ut nͥ castra punica
hostibus lapidibus telisq incensabant. Nec compmi
tumultus arerinq error poterat refertis itineribus
agrestium turba pecorumq que repentinus pauor
compulerat equestre prelium scd̾m fuit sumtiq
hostes sunt. Et qr młtis lecis compͥmendi erat tuml
tus qui temere oriebant᷑ placuit om̃s qui dictato¬
res consules censores ne fuissent cum impio ẽe do¬
nec recessisset a muris hostis et diei ꝙ reliquũ fuit
et nocti insequenti multi temere excitati tumłtus¬
sunt compressiq postero die transgressus anienem
Hanibal in aciem om̃es copias edueit. Nec flactꝰ
consulesq certamen detractauere. Instructis uirũq
utramq aciem turbauit ut ux armis retentis in
castra se se recepint nullius rei minore ꝙͣ hostinz
metu. Et postero die eodem loco acies instructas

Expanded text:
quidam vidissent, captum Aventinum conclamaverunt. quidam vidissent, captum Aventinum conclamaverunt. ea res tantum tumultum ac fugam praebuit ut, nisi castra Punica hostibus lapidibus telisque incessebant. nec comprimi tumultus aperirique error poterat refertis itineribus agrestium turba pecorumque quae repentinus pavor in urbem compulerat. equestre proelium secundum fuit summotique hostes sunt. et quia multis locis comprimendi tumultus erant qui temere oriebantur, placuit omnes qui dictatores, consules censoresve fuissent cum imperio esse, donec done recessisset a muris hostis. et diei quod reliquum fuit et nocte insequenti multi temere excitati tumsunt compressique. postero die transgressus Anienem Hannibal in aciem omnes copias eduxit; nec Flaccus consulesque certamen detractauere. instructis utrimqueutramque aciem turbauit ut uix armis retentis in castra sese receperint, nullius rei minore quam hostium metu. et postero die eodem loco acies instructas
Abbreviated transcription (Latin):
tart̃ consules senatusq in castra uenerũt ibi de
suma .r. p̃. consulatũ. Placuit consules cuta portaᷤᷤ
collinam exquilinãq ponere castra cũ calpunium
subitis reb consulto opus ẽẽt. Int̾ hec hanibal ad̾
amenẽ fuluiũ tria milia passuũ ab urbe castra amo¬
uit. ibi statuus positis ip̃e cũ duob milib eꝯtu a
porta collina usqad hecculis tempłum ẽ ꝓgressus at
unde ꝓxĩe potãt menia situmq urbis obequitans
dignu uisum est. Itaq immisit equites sũmou̾i¬
q atq in castra redigi hostium equitatu uissit.
Cũ cõmissum prelium ẽẽt cõsules trãsfugas numidaꝵ
qui tũ mauentino ad mille ⁊ .cc. erant media
uibe transire esquilia iussert̃. nullos aptiores in¬
ter conualles tectaq ortoꝵ et sepulcra et uacuas
undiq uias ad pugnandu futures rati quos cũ
erante capitolioq diuo publico in equis decurentes

Expanded text:
tarunt; consules senatusque in castra uenerunt; ibi de tarunt; consules senatusque in castra uenerunt; ibi de summa republica consultatum. placuit consules circa portas Collinam Esquilinamque ponere castra; C. Calpurniumsubitis rebus consulto opus esset. inter haec Hannibal ad Anienem fluuium tria milia passuum ab urbe castra admouit. ibi statiuis pportam Collinam usque ad Herculis templum est progressus atque, unde proxime poterat, moenia situmque urbis obequitans dignum visum est; itaque immisit equites summoverique atque in castra redigi hostium equitatum iussit. cum commissum proelium esset, consules transfugas Numidarum, qui tum in Aventino ad mille et ducenti erant, media urbe transire Esquilias iusserunt, nullos aptiores inter convalles tectaque hortorum et sepulcra et cavas undique vias ad pugnandum futuros rati. quos cum ex arce Capitolioque clivo Publicio in equis decurrentis
Abbreviated transcription (Latin):
sules uelint. alii accipiunt imperia disceduntq
ad suas quisq officioꝵ partes. alu offerunt se si qͦ
us ꝰ opere sit presidia in arce in capitolio ĩ muris ci¬
ca urbem in monte abano atq arte efulana ponũt᷑
affertur. Cui ne minueretur imperiu si urbem ue¬
nisset decreuit senatus ut ꝙ fuluio par cũ õosulibus
anagninm agrum in lauicanũ uenit. inde algido
tusculanum petut nec receptus menib infra tusculũ
dextrorsus gabios descendit inde impupunã exercitu
demisso octo milia passuum a Roma posuit castra.
Quo ꝓpiꝰ hostis accedebat eo maior cedes fiebat fu¬
gientium precedentibus numidis. pluresq om̃iu
generum atq etatum capiebantur in hoc tumłtu
Fuluius flactus porta capena cum exercitu roma
ingressus media uite per carinas exquilinas con¬
tendit ingressus int̾ exquilinã collimnãq portam
posuit castra a edilis plebis comeatum eo compor¬

Expanded text:
sulere uelint. alii accipiunt imperia disceduntque sulere uelint. alii accipiunt imperia disceduntque ad suas quisque officiorum partes: alii offerunt se si quo usus operae sit. praesidia in arce, in Capitolio, in muris, circa urbem, in monte etiam Albano atque arce Aefulana ponunturum exercitu Capua adfertur; cui ne minueretur imperium si in urbem uenisset, decernit senatus ut Q. Fuluio par cum consulibus Anagninum agrum in Labicanum uenit, inde Algido Tusculum petiit, nec receptus moenibus infra Tusculum dextrorsus Gabios descendit. inde in Pupiniam exercitu demisso octo milia passuum ab Roma posuit castra. quo propius hostis accedebat, eo maior caedes fiebat fugientium praecedentibus Numidis, pluresque omnium generum atque aetatium capiebantur. in hoc tumultu Fuluius Flaccus porta Capena cum exercitu Romam ingressus, media urbe per Carinas Esquilias contendit; inde egressus inter Esquilinam Collinamque portam posuit castra. aediles plebis commeatum eo compor
Abbreviated transcription (Latin):
qnes facte. Inde preter inter ramuam aquinuno
infiecellanu agrum ad lirum fluuium uentu ubͥ
intercisum pontẽ a fregellanis morandi itmeris cau¬
sa inuenit et fluuiu uulturnus temerat amnis. Na¬
uibus ab Anibale incensis rates ad tranciendum exer¬
citum in magna inopia matene egre comparante.
Tͣiaiecto ratibus exercitii reliquum fuluio expeditum
iter. non ꝑ urbes modo sed circa niam expositis beni¬
gne comeatibus erat alacresq milites alius alium
ut adderet gradum memor ad defendendum ire pre¬
sentia hortabantur. Romam fregellanus nuntius
diem noctemq itinere continuato ingentem attulit
ploratus mulierum non ex priuatis solu domibus
crandicbatur sed undiq matrone in publicum ef
ad celum ac deos tendentes orantesq ut urbem
romanam emanibus hostium eriperent matres
romanas et liberos paruos inui olatos seruarent.
Senatus magr̃atibus in foro presto est siquid con¬

Expanded text:
ones factae. inde praeter Interamnam Aquinumque ones factae. inde praeter Interamnam Aquinumque in Fregellanum agrum ad Lirim fluuium uentum, ubi intercisum pontem a Fregellanis morandi itineris causa inuenit. et Fuluium Uolturnus tenuerat amnis, nauibus ab Hannibale incensis, rates ad traiciendum exercitum in magna inopia materiae aegre comparantem. traiecto ratibus exercitu, reliquum Fuluio expeditum iter, non per urbes modo sed circa uiam expositis benigne commeatibus, erat; alacresque milites alius alium ut adderet gradum memor ad defendendam iri patriam hortabantur. Romam Fregellanus nuntius diem noctemque itinere continuato ingentem attulit ploratus mulierum non ex priuatis solum domibus exaudiebatur, sed undique matronae in publicum effad caelum ac deos tendentes orantesque ut urbem Romanam e manibus hostium eriperent matresque Romanas et liberos paruos inuiolatos seruarent. senatus magistratibus in foro praesto est si quid con
Abbreviated transcription (Latin):
inter se ꝯputarent claudius fluuius q nutri obsidẽ¬
da capua utri ad prohibenda obsidione prĩam romã
ueniendum esset. Hoc.s̃. c̃. capuam perlato. ꝗutz
fuluiuo ꝓcons̃ cui college ex uulnere egrediundũ
romam erat etrib exercitibus militt electo ad qu¬
decim milia peditũ mille equites uulturuu tr¬
ducit. Inde cum hanibalem latina uia iturũ fatio
comꝑiss ip̃e ꝑ appie niũcipia queq ꝓpter eam ua
sunt seclicã orã lauiuiũ p̃misit ⁊ cõmeatus parats
et in urbibus haberẽt et ex agris d̾ uus in uiã ꝓf¬
rent. presiaq in urbes ꝯtraherent ut sua cuiq see
p̃. ĩmaũ esset. Hanibal quo de uulturno est trasgies¬
sus haud procul a flumine castra posuit. prste ns
die preter eales in agrum sedicinum peruenis. Io
diem inum populando morat᷑ ꝑ suessulam alli fa¬
miniq et casmatẽ agum uia latina ducit sub
casinu biduo statiuia habita et passim populati¬

Expanded text:
inter se compararent Claudius Fuluiusque utri obsideninter se compararent Claudius Fuluiusque utri obsidenda Capua, utri ad prohibendam obsidione patriam Romam ueniundum esset. hoc senatus consulto Capuam perlato Q. Fuluius proconsul, cui collega ex uolnere aegro redeundum Romam erat, e tribus exercitibus milite electo ad quindecim milia peditum mille equites Uolturnum traducit. inde cum Hannibalem Latina uia iturum satis comperisset, ipse per Appiae municipia quaeque propter eam uiam sunt, Setiam, Coram, Lauinium praemisit ut commeatus paratos et in urbibus haberent et ex agris deuiis in uiam proferrent, praesidiaque in urbes contraherent ut sua cuique res publica in manu esset. Hannibal quo die Uolturnum est transgressus, haud procul a flumine castra posuit: postero die praeter Cales in agrum Sidicinum peruenit. ibi diem unum populando moratus per Suessanum Allifanumque et Casinatem agrum uia Latina ducit. sub Casino biduo statiua habita et passim populati
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰcũq ingenio adfecti sũt ut in retã trepida sena¬
que uluus alterius rei memor ad urbis presidu
reuocabat. fabius maximus absceli a capria tẽreri¬
q et circũ agi ad nutus cominatõesq hannibas fa¬
giosum ducebat Qui ad cannas uictor ire tamen ad
urbem ausus non esset eũ acapua iepulsum. spem
pociũde urbis rome cepisse. Non ad romã obsidendã
s ad capue liberandam obsidionem ire romam cũ
eo exercitu quod ad urbem esset iouẽ fcederum rup¬
tor ad hanibalem testem deos qr alios defensuros eẽ.
has diuersas sententias media suĩa .p̃. ualcrii flacer
uicit quiq utrisq tei memor impatoribus quid
ad capuam esset̃ scribend̾ censuit quidad urbem pre
citu ad capuã obsidendã opus esset ip̃os scire. Si et
romã ex ducibus alter ⁊ exerctꝰ pars micti posset ut
ab teliquo et duce ⁊ exercitu capua recte obsideretur

Expanded text:
 hominum pro cuiusque ingenio adfecti sunt. ut in re tam trepida sena hominum pro cuiusque ingenio adfecti sunt. ut in re tam trepida senauae neque ullius alterius rei memor, ad urbis praesidium reuocabat. Fabius Maximus abscedi a Capua terrerique et circumagi ad nutus comminationesque Hannibalis flagitiosum ducebat: qui ad Cannas uictor ire tamen ad urbem ausus non esset, eum a Capua repulsum spem potiundae urbis Romae cepisse. non ad Romam obsidendam, sed ad Capuae liberandam obsidionem ire. Romam cum eo exercitu qui ad urbem esset Iouem foederum ruptorum ab Hannibale testem deosque alios defensuros esse. has diuersas sententias media sententia P. Ualeri Flacci uicit, qui utriusque rei memor imperatoribus qui ad Capuam essent scribendum censuit quid ad urbem prarcitu ad Capuam obsidendam opus esset, ipsos scire. si ita Romam e ducibus alter et exercitus pars mitti posset, ut ab reliquo et duce et exercitu Capua recte obsideretur,
Abbreviated transcription (Latin):
patores romanos aut alterũ ex has ⁊ si dimisissẽt ꝙ¬
pias utrũq ĩfirnuoe̾ factũ aut sͥ aut cãpanis bñ ge¬
rende rei fortunã daturos eẽ. Una ea cura angebat ne
uͥ abscessiss excĩplo dederent᷑ cĩpani numidã ꝓmpte
ad oĩa audenda donis ꝑlicit ut sris acceptis sxqe
transfuge castra romana ingressus altera ꝑte capu
profectionẽ suam que salutai̾s uł foret ab astractum̃
ad defencdendã romã ab oppugnãda capua duces atꝙ
exercitus romanos ne despondẽt aĩos tollerando pau¬
cos dies totam soluturo obsidionẽ. Inde naues in
flumine uultuno ꝯprehensas duci gladio ꝙ iã ante
presidu causa fererat castellũ uissit ubi tanta copia
esse ut una nocte exercitus traici posset allatum ẽ
legiones ante lucem traiecit. Id prius ꝙͣ fieret ita
futurum cõꝑtum ex transfugis fluuius flaccus sena¬
tui romam cũ scripsisset uarieã pro

Expanded text:
peratores Romanos aut alterum ex iis, et si divisissent cperatores Romanos aut alterum ex iis, et si divisissent copias, utrumque infirmiorem factum aut sibi aut Campanis bene gerendae rei ubi abscessisset extemplo dederentur Campani. Numidam promptum ad omnia audenda donis pellicit ut litteris acceptis specie transfugae castra Romana ingressus, altera parte clprofectionem suam quae salutaris illis foret abstracturam ad defendendam Romam ab oppugnanda Capua duces atque exercitus Romanos; ne desponderent animos; tolerando paucos dies totam soluturos obsidionem. inde naues in flumine Uolturno comprehensas subigi ad id quod iam ante praesidii causa fecerat castellum iussit. quarum ubi tantam copiam esse ut una nocte traici posset exercitus alegiones ante lucem traiecit. id priusquam fieret ita futurum compertum ex transfugis Fuluius Flaccus senatui Romam cum scripsisset, uarie animi
Abbreviated transcription (Latin):
S ea celerit cognita fraus opp̃ssaq magna cede hosti¬
um est elephãtos igni ⁊ castris exactos. hoc ultimum
est eo anno seppius lesius erat. loco obscuro tenuiq
familiare ostentũ cũ respondisset hauruspex sũmũ
ꝙ cẽt imꝑiũ capue ꝑuentuꝵ ad eũ pueꝵ nichil ad eã
spẽ ad agnoscentẽ dixisse fer̃t noctu ꝑditas res cam
lud ificatio ueri et ip̃a in ueꝵ uertit. Nam cũ fame
proditã a p̾morib capuã sũmũ magr̾atũ ultĩ ous
ad pugnã uidit nec ꝑcastra eoꝵ ꝑrũpi ad capuã pse
ne suos qͦ comeatus int̾cluderẽt noui ꝯsules abspe
irrito ĩcepto ⁊ mouc̾ acapua statuit castͥ. Multa seci
belli romã petẽdi. Cuiꝰ rei semꝑ cupite p̃termissã axo¬
sionẽ pꝰ canuẽsẽ pugnã et alii uulgo fremebãt et ie
nõ dissimulabat uͦ opiãto pauore ac tumultu nõ es
desꝑand̾ aliꝙͣ partẽ urbis occupari posse ei si nonea
in discrimiẽ eẽt capuã extĩplo omissuo̾s ut ãbos im¬

Expanded text:
 eam celeriter cognitam fraudem oppressamque magna caede hostium; elephantos igni e castris exactos. hoc ultimum,est, eo anno Seppius Loesius erat, loco obscuro tenuique  procurantem familiare ostentum cum respondisset haruspex summum quod esset imperium Capuae peruenturum ad eum puerum, nihil ad eam spem adgnoscentem dixisse ferunt: 'ne tu perditas res Campludificatio ueri et ipsa in uerum uertit; nam cum fame proditam a primoribus Capuam, summum magistratum ultimus omnium rumpi ad Capuam posse, ne suos quoque commeatus intercluderent novi consules, abscedere inrito incepto et movere a Capua statuit castra. multa secum belli Romam petendi, cuius rei semper cupitae praetermissam occasionem post Cannensem pugnam et alii volgo fremebant et ipse non dissimulabat: necopinato pavore ac tumultu non esse desperandum aliquam partem urbis occupari posse; et si Roma in discrimine esset, Capuam extemplo omissuros aut ambo im
Abbreviated transcription (Latin):
tiis prefectis mutarẽt᷑. E. oraciliũ ꝙͣ.t. malius. ⁊¬
om̃is int̃pellatus ordo comitioꝵ eẽt collegã absentẽ
daturꝰ fuisset uidebat᷑ ppłłs mortuũ ĩ sciciliã ẽẽ. lu¬
di appollinares ⁊ pores año fuerũt et eo año ut
fierent repente calpurino p̃tore senatus dec̾uit ut
ĩ ppetuũ moũẽt᷑. Eode año ꝓdigia aliquot uisa nũ¬
tiataq sũt in ede cõcordie uictorie q̃ ĩ cũlmine
erat fulmie icta decussaq adiuctoi̾as q̃ ĩ ante fixe
erãt. hesit neq iñ ꝓcidit ⁊ anagnia ⁊ flagellus nũ¬
tiatũ est mirũ portasq de cẽlo igne tactas ⁊ ĩ foro
subertano sanguĩs riuos ꝑ die tõtũ fluxisse et freti
lapidib pluuisse ⁊ reatẽ mulã peꝑisse.⁊ ꝓdigia
aliꝙ̃ti eo anno mortui sũt nouiq suffecti. In loc̃¬

Expanded text:
tiis perfectis nuntiaretur T. Otacilium , quem T. Manlio tiis perfectis nuntiaretur T. Otacilium , quem T. Manlio nisi interpellatus ordo comitiorum esset collegam absentem daturus fuisse uidebatur populus, mortuum in Sicilia esse. ludi Apollinares et priore anno fuerant et eo anno ut fierent referente Calpurnio praetore senatus decreuit ut in perpetuum uouerentur. eodem anno prodigia aliquot uisa nuntiataque sunt. in aede Concordiae Uictoria quae in culmine erat fulmine icta decussaque ad Uictorias quae in antefixis erant haesit neque inde procidit; et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo tacta, et in foro Subertano sanguinis riuos per diem totum fluxisse, et Ereti lapidibus pluuisse, et Reate mulam peperisse. ea aliquot eo anno demortui sunt nouique suffecti: in loc
Abbreviated transcription (Latin):
imbale ẽe. tũ centurie ⁊ autoĩtate mota uiri
admirãtiũ cͥta fremitũ petuit acõsule ut uẽtura
lenoy citaret uelle ese cu mai oĩs natiui colcn tet
ex autoĩtate eoꝵ consules dr̃et. citatis ueturie se¬
niorib datũ secreto in ouiliũ his colloquẽdi t̃p̃s. Se
mores de trib cõsulẽd̾ dix̾ũt eẽ duob iã plenis hono¬
ru. Q fabio ⁊ mͥ. marcesso et si utiq nouũ aliquẽ
adn̾s penos cõsulẽ creari uellẽt. mͥ ualeriũ leuinũ
cõsultatõe data semorib dimissis iuniores suffragiũ
ineũt. Marcellus claudiũ fulgẽte tũ sycilia domita
et .m̃. ualeriũ absentes cõsules dixert̃ antoi̾tatem
p̃rogatiue oẽs centurie secute sũt. Fludãt nunc
antiqua mirantes nõ eꝗdem siqua sit sapiẽtiũ ciuit᷑
uerisimile sit parẽtũ qͦ hoc sccło uilis leiusq aput
liberos autoi̾tas fecit. Pretoria ñ comitia hĩta p̃

Expanded text:
Hannibalem esse.' tum centuria et auctoritate mota uiri et Hannibalem esse.' tum centuria et auctoritate mota uiri et admirantium circa fremitu, petiit a consule ut Uoturiam seniorum citaret: uelle sese cum maioribus natu conloqui et ex auctoritate eorum consules dicere. citatis Uoturiae senioribus, date, duobus plenis iam honorum, Q. Fabio et M. Marcello , et si utique nouum aliquem aduersus Poenos consulem creari uellent, M. Ualerio Laeuino ;consultatione data, senioribus dimissis iuniores suffragium ineunt. M. Claudium , fulgentem tum Sicilia domita, et M. Ualerium absentes consules dixerunt. auctoritatem praerogatiuae omnes centuriae secutae sunt. eludant nunc antiqua mirantes: non equidem, si qua sit sapientium ciuitas ueri simile sit parentium quoque hoc saeculo uilis leuisque apud liberos auctoritas fecit. praetoria inde comitia habita. P.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ comitia consulib rogandis hr̃et prerogatiua
ocaciliũ qui p̃sens erat gratulãdi cã turba coiret
llec dubiu ẽẽt consensus ppłi magna circufusuᷤ
turissa ad tribunal consulis uenit᷑ retitq ut pau¬
ca sua uer̃ba audiret centuriãq ꝙ tuilisset suffra¬
grum reuocari iuberet. Erectis oĩb expectatiõe
ꝗdnam postulaturus ẽet oculoꝵ uãlitudinem ex¬
cusauit impudẽte et gubernatore ⁊ imꝑatorem
esse qui cũ alienis oculis ei om̃ã agũt. I ustulet
sibi post alioꝵ capita ac fortunas cõmicti ꝓiñ si
Et meminisset ĩ consusib creandis bellisq ĩ yta¬
ia sit tempoꝵq rei publice iux reꝗesse maris a
strepitu et tumultu hostili quo paucos añ men¬
ses asserũt ꝓpe menia romana. Post hec cũ entu¬
tia frequẽs succlamasset nichil se mutare sentẽ
ꝓ tos imꝑiu meũ. Redite ĩ suffragiu et cogi¬
ate bellum punicũ in ytalia et hostiũ ducem

Expanded text:
cum comitia consulibus rogandis haberet, praerogatiuacum comitia consulibus rogandis haberet, praerogatiuaanlium>, qui praesens erat, gratulandi causa turba coiret, nec dubius esset consensus populi, magna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba audiret centuriamque quae tulisset suffragium reuocari iuberet. erectis omnibus exspectatione quidnam postulaturus esset, oculorum ualetudinem excusauit: impudentem et gubernatorem et imperatorem esse qui, cum alienis oculis ei omnia agenda sint, postulet sibi aliorum capita ac fortunas committi; proindeet meminisse in consulibus creandis belli quod in Italia sit temporumque rei publicae; uixdum requiesse aures a strepitu et tumultu hostili, quo paucos ante menses cesserint prope moenia Romana. post haec cum centuria frequens succlamasset nihil se mutare sententque uos imperium meum. redite in suffragium et cogitate bellum Punicum in Italia et hostium ducem
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑. ccce. iugera agri decreta. post ꝓfectiõe
ex syxilia Marcelli punica classis octo milia pedi¬
tu tͥa numidaꝵ equitũ exposuit adeos murge
nie tere setute defensiõe eaꝵ hibla ⁊ Marcesla
sũt ignobiliores quedã alie ⁊ numide prefecto
mutine uagi ꝑ tota sciciliam socioꝵ ppłi romani
agros urebant. suꝑ hoc excitus romanus iratꝰ
ꝑtimq cum imꝑatore nõ deuectus expunica eẽt
partimq in oppidis hibernare ueti erant segni
fugebantur militia magisq eius auctor ad se¬
ditionem ꝙͣ ãĩus deerat inter has difficultates
que defecerant in deditionem redegit atq ex
his murgãtia hispanis quibus uros agerq debe
liam ꝓuinciam hr̃ent minꝰq iã terrõe a penis et
hmibale ẽẽnt sorturi iussit apuliã macedoniam¬
q ꝓuinciã suplicio macedonia eueĩt hisq leuino
successit. Fuluius roma comitioꝵ cã arcessitus

Expanded text:
erat, quadringenta iugera agri decreta. post profectionem erat, quadringenta iugera agri decreta. post profectionem ex Sicilia Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum exposuit. ad eos Murgeectionem earum Hybla et Macella et ignobiliores quaedam aliae; et Numidae praefecto Muttine uagi per totam Siciliam sociorum populi Romani agros urebant. super haec exercitus Romanus iratus, partim quod cum imperatore non deuectus ex prouincia esset, partim quod in oppidis hibernare uetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat. inter has difficultates quae defecerant in dicionem redegit; atque ex iis Murgentiam Hispanis quibus urbs agerque debeliam prouinciam haberent, minusque iam terroris a Poenis et Hannibale esset, sortiri iussi Apuliam Macedoniamque prouincias. Sulpicio Macedonia euenit isque Laeuino successit. Fuluius Romam comitiorum causa arcessitus
Abbreviated transcription (Latin):
ta argẽti erisq fabrefacta uasa allia suppelles p̃¬
tridasq uestis ⁊ msta nobilia signa quib int̾ pas
grece urbes syracuse ornate fuerãt. ꝓuĩce qͦ ui
ctorie signũ octo ducti elephãti ⁊ nõ minimum
fuit spectaculũ cũ coronis aureis p̃cedentes solis
spracusanus er moerichus hispanus. Quoꝵ alt̾o
ducente nocturno syraciisas introitũ erat alter
nassus qͦ ibi presidii erat ꝓdiderat his ambobus
sano qui aut regnis aut hostiũ ppłi romani fuisẜ
et edes syracusis cuiꝰ uellet eoꝵ in quos belli iũr
aĩ auersum est. Mcenco hispanisq cũ eo transi¬
erant urs agerq in sicilia exhis qui a ꝓpło ro¬
mano defecissent iussa dari. id mͥ. cornelio mã¬
⁊eodem agro siracusano qr ut regnis aut hostiũ
płi romani fuisset ut edes siracusinis cuiꝰ uellet
uoꝵ inquos belli iure aĩau̾su ẽẽt. In eodem agro¬
fessigeni ꝑ quem illectus ad transitiõem incendiᷤ

Expanded text:
nta, argenti aerisque fabrefacti vis, alia supellex prnta, argenti aerisque fabrefacti vis, alia supellex pretiosaque vestis et multa nobilia signa, quibus inter primas Graeciae urbes Syracusae ornatae fuerant. punicae quoque victoriae signum octo ducti elephanti; et non minimum fuere spectaculum cum coronis aureis praecedentes Sosis Syracusanus et Moericus Hispanus, quorum altero duce nocturno Syracusas introitum erat, alter Nasum quodque ibi praesidii erat prodiderat. his ambobus sano, qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset, et aedes Syracusis cuius vellet eorum in quos belli iure animadversum esset; moerico Hispanisque qui cum eo transierant urbs agerque in Sicilia ex iis qui a populo Romano defecissent, iussa dari. id M. Cornelio ma agro Syracusano qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset et aedes Syracusis cuius uellet eorum in quos belli iure animaduersum eBelligeni, per quem inlectus ad transitionem Moericus
Abbreviated transcription (Latin):
ede bellõe datꝰ ẽ. ibi cũ d̾ reb a se gestis deẜuuet.
questus leuite nõ suã mag̾ ꝙͣmilitũ uicẽ ꝙ ꝓũcĩã
cõfecta excitũ depõtare nõ licuisset postulauit ut
triũphãti ur̃be ini relicẽt id nõ impetrauit. Cum
multis ũbis actũ ẽẽt utrũ nimis cõueniret curus
noĩe absentis ob res ꝓspere ductu eius gestas
suplicatio decreta foret et diis immortalib al¬
bitus honos ei presenti negare trrumphums qñ
ꝙͣ tradere exercitũ successori iussissent oy nisi ns¬
triumphare cũ ex̾citus testis meriti at ꝙr imm¬
riti trumphi abesset. Mediu iusur et sonãs
urbem miret .t. R. p̃l. ex auctoĩtate senatus
aid pplm tulerunt ut inde Marcello quo die
ꝯuãs młta p̃ se predã ĩ urbe intulit cũ simlacis
captu ꝑ synacusaꝵ catapulte balisteq ⁊ alia oĩa ĩst̃ia¬
sesi latat: pacis diutne regieq opulentie ornam̃¬

Expanded text:
aedem Bellonae datus est. ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, aedem Bellonae datus est. ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, questus leniter non suam magis quam militum uicem quod prouincia confecta exercitum deportare non licuisset, postulauit ut triumphanti urbem inire liceret. id non impetrauit. cum multis uerbis actum esset utrum minus conueniret cuius nomine absentis ob res prospere ductu eius gestas supplicatio decreta foret et dis immortalibus habitus honos ei praesenti negare triumphum, an quem tradere exercitum successori iussissent—quod nisi madebellato triumphare cum exercitus testis meriti atque immeriti triumphi abesset, medium uisum ut ouans urbem iniret. tribuni plebis ex auctoritate senatus ad populum tulerunt ut M. Marcello quo die ouans multam prae se praedam in urbem intulit. cum simulacro captarum Syracusarum catapultae ballistaeque e regiaeque opulentiae orname
Abbreviated transcription (Latin):
bal halmicaris fili ꝓximꝰ hibero cͥca sanguntũ hiber¬
nauit estatis eiꝰ extremo quo capta ẽ capua. Et Rci¬
pio ĩ Yfraniã uenit piuca classis exscicilia tarentũ
accita aroendos comeatꝰ p̃sidii romani qd̾ ĩ arte ta¬
rentia erat. Clauserat qd̾ om̃is ad arcẽ. amai additꝰ
s adsidendo diutiꝰ artiorẽ ãnonã sociis ꝙͣ hosti faciebat
Nõ eĩ tm̃ sbuehi oppidoĩs ꝓpaccata litora aptesqi portus
p̃sidio nauiũ piũcaꝵ poterat ꝙͣtũ frumẽti classis ip̃a
turba nauali iuxta ex om̃i gnẽ hõĩu assumebat ut
arcis p̃sidiũ ⁊̃ si ñ inuecto qr rauei erãt exantep̃¬
qd̾ suffic̾ẽt tandẽ maiõe gr̃a ꝙͣ ueneãt classis di¬
missa ẽ annona. aut młtũ laxau̾at qr remoto ma¬
ritimo p̃sidio sbuehi frumẽtũ nõ pot̾at. Eiusdem
etatis exitu. mͣ. Marcellus exscicilia piũca dum
ad urbem ueĩsẜ. a.c̃. calpurnio. p̃ Rz. senatꝰ el ad

Expanded text:
circa Saguntum hibernauit. aestatis eius extremo qua capta est Capua et Scipio in Hispaniam uenit, Punica classis ex Sicilia Tarentum accita ad arcendos commeatus praesidii Romani quod in arce Tarentina erat, clauserat quidem omnes ad arcem a mari aditus, sed adsidendo diutius artiorem annonam sociis quam hosti faciebat; non enim tantum subuehi oppidanis per pacata litora apertosque portus praesidio nauium Punicarum poterat quantum frumenti classis ipsa turba nauali mixta ex omni genere hominum absumebat, ut arcis praesidium etiam sine inuecto quia pauci erant ex antesufficeret. tandem maiore gratia quam uenerat classis dimissa est; annona haud multum laxauerat quia remoto maritimo praesidio subuehi frumentum non poterat. eiusdem aestatis exitu M. Marcellus ex Sicilia prouincia cum ad urbem uenisset, a C. Calpurnio praetore senatus ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
miliis in eas ꝓuĩcias ubi int̾ sepulcra pris patru¬
iq res gerende eẽnt ꝓficiscetis. E ubi ab re tãto
impetũ ac sclicitudinis curaq hoiu aĩauertit. ad¬
uocata contione ita d̾ etate sua imꝑioq madato ⁊
bellũ qd̾ gerend̾ eẽt magno elatoq aĩo disseruit ut
ardore eũ qui residerat excitaret rurssi ĩnouaretq
et imple̾t hoĩes certiores spei ꝙ quãtã fides ꝓmissi
humaĩ aut ratio exfiducia reꝵ subice̾ solet. Fuit
eĩ scipio nõ uei̾s tm̃ ututib mirabił sedarte qͦ q̃dã
a iuuẽtute ĩ ostentatiõe eaꝵ cõpoĩtꝰ pleraq apud
młtitudine aut ꝑ nocturnas uisa speties aut uelui
diuinitꝰ mẽtẽ moĩta agens siue ⁊ ip̃i capti q̃dam
sup̃stitiõe aĩ siue imꝑia cõsiliaq uelut sorte or acu¬
li missa sũt n c̃uocatoe assequerẽt᷑ ad hoc tã inde
abinitio p̃parans aĩes ex qͦ togã uinlẽ sũpsit nullo¬

Expanded text:
miliis in eas prouincias ubi inter sepulcra patris patrumiliis in eas prouincias ubi inter sepulcra patris patruique res gerendae essent proficiscentis. quam ubi ab re tanto impetu acta sollicitudinem curamque hominum animaduertit, aduocata contione ita de aetate sua imperioque mandato et bello quod gerundum esset magno elatoque animo disseruit, ut ardorem eum qui resederat excitaret rursus nouaretque et impleret homines certioris spei quam quantam fides promissi humani aut ratio ex fiducia rerum subicere solet. fuit enim Scipio non ueris tantum uirtutibus mirabilis, sed arte quoque quadam ab iuuenta in ostentationem earum compositus, pleraque apud multitudinem aut per nocturnas uisa species aut uelut diuinitus mente monita agens, siue et ipse capti quadam superstitione animi, siue ut imperia consiliaque uelut sorte oraculi missa sine cunctatione exsequerentur. ad hoc iam inde ab initio praeparans animos, ex quo togam uirile
Abbreviated transcription (Latin):
luctꝰ accepte cladis desideriũq impatoꝵ amissoꝵ.
Meta itaq ciuitas ꝓpe inops cõsilii comitioꝵ die tñ
in campũ descendat atq ĩ magr̃atꝰ u̾si cutũspettãt
hora pͥncipũ alioꝵ alios intuentiũ fremũtq adeo
pditas res desꝑatũq de re. p̃. eẽ. ut nemo audeat
conspici posset loco consistit inꝙͣ postꝙͣ om̃iu ora cõ¬
uersa sũt clamore ac fauere noĩati extimplo sunt
felix faustũq impiu iussi deinde inire confisum¬
suffragium ad unũ om̃es ñ centurie mo sed etia
hoĩes .p̃. Scipioni imperiũ ẽẽ ĩ yspania iusserunt.
Ceteꝵ post rem accã ut iã resederat imperat im¬
petus aĩoꝵ ardorq silentiũ subito ortũ et tacita
cogitatio quidnã egissent. noui fauor plus ualui¬
set ꝙͣ ratio etatis maxĩe penitebat qdã fortuñam
etiã domĩtꝰ horẽbãt. Nom̃ qd̾ ex funestis duab fa¬

Expanded text:
luctus acceptae cladis desideriumque imperatorum amissorum. luctus acceptae cladis desideriumque imperatorum amissorum. maesta itaque ciuitas prope inops consilii comitiorum die tamen in campum descendit; atque in magistratus uersi circumspectant ora principum aliorum alios intuentium fremuntque adeo perditas res desperatumque de re publica esse ut nemo audeat conspici posset loco constitit. in quem postquam omnium ora conuersa sunt, clamore ac fauore ominati extemplo sunt felix faustumque imperium. iussi deinde inire suffragium ad unum omnes non centuriae modo, sed etiam homines P. Scipioni imperium esse in Hispania iusserunt. ceterum post rem actam ut iam resederat impetus animorum ardorque, silentium subito ortum et tacita cogitatio quidnam egissent; nonne fauor plus ualuisset quam ratio. aetatis maxime paenitebat; quidam fortunam etiam domus horrebant nomenque ex funestis duabus fa