comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transfugerunt qui nuntiauerunt ad iiiͦ. nonͣ. Mart̃ prelium affore
quod factum est Ex eo tempore mętum esse magnum & actiũ uarũ
circum castella preesse: Eo die pompeuis castra mouit & cirea hispali
ĩ oliueto constitit. Cęsar priusꝗͣ eodem est profectus luna hona circitẽ
sexta uisa est. Ita castris motis acumbim pompeius presidium quod
reliquit uisit incendi & deusto eppido ĩ castra maiora se reciperent:
In sequenti tempore uentisponte oppidum cum oppugnare cepisset de¬
ditione facta interfecit carrucam contraq pompeium castra posuit
Pompeius oppidum quod contra sua presicha portas clausisset incendit.
Milesq qui fratrem suum in castris iugulauerat incerceptus est a nostris
& fustibus ꝑculsus. Hinc itinere facto ĩ campum mundensem cũ esset
uentum castra contra pompeium consticuit. Sequenti die cum iter fa¬

Expanded text:
transfugerunt, qui nuntiaverunt, a. d. III. Non. Mart. proelium ad Soricariam transfugerunt, qui nuntiaverunt, a. d. III. Non. Mart. proelium ad Soricariam quod factum est, ex eo tempore metum esse magnum, et Attium Varum circum castella praeesse. Eo die Pompeius castra movit et contra Spalim in oliveto constituit. Caesar prius quam eodem est profectus, luna hora circiter sexta visa est. Ita castris motis Ucubim Pompeius praesidium quod reliquit iussit incendere, ut deusto oppido in castra maiora se reciperent. Insequenti tempore Ventiponem oppidum cum oppugnare coepisset, deditione facta iter fecit in Carrucam, contra Pompeium castra posuit. Pompeius oppidum, quod contra sua praesidia portas clausisset, incendit; milesque, qui fratrem suum in castris iugulasset, interceptus est a nostris et fustibus percussus. Hinc itinere facto in campum Mundensem cum esset ventum, castra contra Pompeium constituit. § 28 Sequenti die cum iter fa
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsarem trainffugerunt. Qui nuntiauerũt equites .ro. coniurasse cañs.
qui pam in castris pempeis essent ut transitionem facerent serui indi¬
tio omnes ĩ custodiam esse comiectos ex quibus occasione capta se tros¬
fugisse. item hor die lietere sunt defhenst quas mittebat ꝑ saonẽ
Cti. pompeuis .S. u. Gl E. U. & si prout nostra felicitas ex sententia
aduersarios ad huc propulsos habemus tamen si ęquo ioco sui potestatẽ
facerent celeriusꝗͣ uestra opino est bellum confecisem. Sed exer¬
citum tyronum non audent ĩ campum deducere. nostrisq ad huc fre¬
ti presidus bellum ducunt. Nam singulas ciuntites circũsederunt: iñ
sibi commeatus capiunt. Qua re & ciuitates nostraꝵ partium conserua¬
bo. & bellum primo quoq tempore conficiam cohortes ĩ animo habto.
aduos mutere. Profecto nostro commeatu priuati necessario ad dimi¬
candum descendent. In sequenti tempore. cum nostri temere distenti
essent equites in oliueto dum lignantur interfecti sunt. aliquot sẽiu

Expanded text:
esarem transfugerunt; qui nuntiaverunt equites Romanos coniurasse omnis qui in castris Pompei essent ut transitionem facerent; servi indicio omnis in custodiam esse coniectos, e quibus occasione capta se transfugisse. Item hoc die litterae sunt deprensae, quas mittebat Ursaonem Cn. Pompeius: 'S. V. G. E. V. Etsi prout nostra felicitas, ex sententia adversarios adhuc propulsos habemus, si aequo loco sui potestatem facerent, celerius quam vestra opinio fert bellum confecissem; sed exercitum tironem non audent in campum deducere nostrisque adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas civitates circumsederunt: inde sibi commeatus capiant. Quare et civitates nostrarum partium conservabo et bellum primo quoque tempore conficiam. Cohortes . . . animo habeo ad vos mittere. Profectu nostro commeatu privati necessario ad dimicandum descendent.' § 27 Insequenti tempore cum nostri in opere distenti essent, equites in oliveto, dum lignantur, interfecti sunt aliquot. Servi
Abbreviated transcription (Latin):
eas ĩ urbem pompeius uideretur. Ut.M. Rufus qui sententiam Calidi pau¬
cis fere mutatis rebus sequebatur. Hi omnes conuitio.L. lentuli consulis cõ¬
repti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronũptiaturum se omĩo
negauit Marcellus ꝑterritis conuitisa sua sententia discessit. Sic uocibus con¬
sulis terrore pntis exercitus minis amicoꝵ pompeis pleriq compusi inuiti
& coacti Scipionis sententiam seq̃untur uti ante certam diem Cȩsar excitum
dimetat si non ficiat eum aduersus rem ꝓ. facturum uider. Intercedit

Expanded text:
eas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paueas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit. sic vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat; si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri. intercedit
Abbreviated transcription (Latin):
se sibi consilium capturum neq senatus auctoritati obtemꝑaturum habere
se quoq ad cȩsaris gratiam atq amicitiam receptum. In eandem sententiã
loquitur Scipio pompeio esse ĩ animo. Rei. ẜu. non deessẽ si senatus sequat᷑.
si cunctetur aut agat lenius ne quicꝗͣ eius auxilium si postea uelit senatum
imploraturum. Fec scipionis oratio quod senatus ĩ urbe habebatur ꝑom.¬
peiusq aderat ex ipsius ore pompeis mitti uidebatur. Dixerat aliquis lenio¬
rem sententiam. Ut primo.M. Mareellus ingressus in eam orationem nõ
opportere ante de ca re ad senatum referri quam delectus tota ytalia
habiti exercitusq conscripti essent quo presidio tutt & libere senatus que
uellet decernere audert. Ut.M. Calidius qui censebat ut pompeius ĩ
suas prouincias proficisceretur neq esset armor causa timere cȩsarem
abreptis ab eo duabus legionibus ne ad eius periculum reseruare & retinẽ

Expanded text:
se sibi consilium capturum neque senatus auctoritati obtemperaturum; habere se sibi consilium capturum neque senatus auctoritati obtemperaturum; habere se quoque ad Caesaris gratiam atque amicitiam receptum. in eandem sententiam loquitur Scipio: Pompeio esse in animo rei publicae non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam orationem, non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere
Abbreviated transcription (Latin):
taliam profectus est. Quo cum uenisset cognoscit. ꝑ.c. Marcellum cõsulẽ
legiones duas a se remissis quȩ exsenatus consulto deberent ad parthicũ
bellum duci. Cri. Pompeio traditas atq in italia retentas esse. Noc facto
¶ꝗͣ mulli dubium erat. quin arma contra cȩfarem parirentur. tamen
eo cesir omnia patienda esse statuit quo ad sibi spes aliqua relinquere¬
turꝰ iure potius disceptandi ꝗͣ belli gerendi.
SITTERIS a fabio .c. cȩsins consulibus redditis
egre ab his impetratum est summa tribunorum
plebis contentione ut in senatu recitarentur. Ut
uero ex literis ad senatum referretur impetrari
non potuit. Referunt consules de re.p. in ciuitate¬
.L. lentulus consul senatui reiq p. se non defutu¬
rum pollicctur si audacter ac fortiter sententias dicere uelint sin cęsarem
respiciant atq eius gratiam sequantur ut suꝑioribus fecerine temporibus

Expanded text:
taliam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem taliam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duas ab se remissas, quae ex senatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi. Litteris a Fabio C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei publicae se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortiter sententias dicere velint; sin Caesarem respiciant atque eius gratiam sequantur, ut superioribus fecerint temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quens. in alia omnia transit. quibus non fraingebantur amimi inimicorim
esaris sed ad monebantur quo maiores pamrent necessicudinem quibus
cogi posset senaitus id probare. qđ ipĩ constituissent: Fit deinde senatus cõ.¬
suitum ut ad bellum parthicum legio una a.cti. fompeio & alteri o.
Cesare mitteretur neꝗ obscure hȩ duȩ legiones uni detrabuntur. Nam
CN. Pompeius legionem primam quam ad cesirem miserat confectam ex
delectu prouinciȩ Cesaris eam tanꝗͣ ex suo numero dedit. cesar iamen
rat ex senatus consulto iubet tradi. In eius loco. xxiiꝰ. legionem ⁊̃ italiã
Esercitum distribuit ꝑ hiberna.c. Treboniũm cum .uiᵒ. legionibus in
belgio collocat.C. fabium cum totidem ̃ ȩduos deducit. Sic enim exi¬
stimabat tutissimam fore galliam si belge quoꝵ maxima uirtus & be¬
dui quorum auctoritus summa esset exercitibus continerentur. Ip̃ẽ in y¬

Expanded text:
quens in alia omnia transiit. Quibus non frangebantur animi inimicorum quens in alia omnia transiit. Quibus non frangebantur animi inimicorum Caesaris, sed admonebantur quo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam tamquam ex suo numero dedit. Caesar tamen, rat, ex senatus consulto iubet tradi. In eius locum tertiam decimam legionem inexercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in I
Abbreviated transcription (Latin):
causam suam facile obtineri. Nam.c. curio tribunus plebis tum erat. cũ¬
Cȩsaris causam dignitatemq defendendam suscepisset sepe erat senatui
pollicitus. siquem timor armoꝵ Cesaris lederet. Et quoniam pompeido¬
minatio atq arma non minimum terrorem ĩ foro ferrent. discederet ut¬
q ab armis exercitus ꝗ dimitterent fore eo facto liberam & sui iuris eiui¬
tatem. neq hoc tantum policitus est sed etiuam ꝑse dischionem facere
cepit qđ ne fieret omnes amici pompei suastrunt atq ita rem moderando
discesserunt. Nagnum hoc testimonium senatus erat uniuers conuemiẽs¬
P siperiori fado. Nam Marcelus proximo anno cum impugnaret cȩ¬
aris dignitatem conera legem pompeis & crissi rettulerat ante tempus
ad senatum de Cesaris prouincis sententisq dictis dissensionem faciente Nũ¬
cello. Qui sibi omnem dignitatem ex cȩlins inudia querebat senatusfre¬

Expanded text:
causam suam facile obtineri. Nam C. Curio, tribunus plebis, cum Cacausam suam facile obtineri. Nam C. Curio, tribunus plebis, cum Caesaris causam dignitatemque defendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto liberam et sui iuris civitatem. Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam per se discessionem facere coepit; quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt. Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus fre
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uel expectatissimi triumpbi lȩtitia ꝑcipi posset tanta erat magnisi¬
centiã apud opulentiores cupiditas apud humiliores. Cum omnes regio¬
nes galiȩ togate. Cęsar precurrisset summa celeritate ad exercitum tte¬
motocennam redit legionibusq ex omnibus ibernis ad fines treuerorum
euocatis: eo profectus est. ibiq exercitum iustrauit. Titum labienum gil¬
liȩ prefecit togate. quo maiore commendatione conciliaretur ad consu¬
latus petitionem. Ip̃e tantum itineris facit quantum satis esse mutatione
locoꝵ propter salubritatem existimabat. Ibi ꝗͣꝗͣ crebro audiebat. labi¬
enum ab immicis suis sollicitari certiorq fiebat id agi paucoꝵ consilis ut
interposita. senatus auctoritate: aliqua ꝑte exercitus spoliaretur tamen ne¬
q de labieno credidit quicꝗͣ neq contra senatus auctoritatem ut aliquid
faceret adduci potuit. Iudicabat enim liberis sententiis pr̃m conseriptoꝵ

Expanded text:
ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnifiut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum e praefecit, quo maiore commendatione conciliaretur ad consulatus petitionem. Ipse tantum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat. Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci. Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum
Abbreviated transcription (Latin):
colonus ad eundi existimauit ut his gratias ageret q̃ frequentiam atq offi¬
tium suum antonio prestitissent simulq se &honorem sium ĩsequentis anni
a.Ciuarcellum consules ereatos qui ominem honorem & dignitatem.C.¬
spoliarent. ereptum sergio Galbȩ consulatum cum is multo plus gratia sif¬
fragisq ualuisset. qͣ sibi conuinctus & famliaritate & consuetudine legtiti¬
onis esset: q̃uo maiores ꝑarent necessitates quibus cogi posset. senatus id pro
xceptus est Cȩsaris aduentus ab omnibus municipus
& colonis incredibili honore atq amore. Cum pͥ¬
mum enim ueniebat ab uniuerso galliȩ bello ni¬
hil relinquebatur đ ad ornatum portaꝵ itinerum
locoꝵ omnium quo cęsar iturus erat excogitari
poterat. Cum liberius omnium multitudo obuam procedebat. hostiȩ
omnibus locis ymolabantur tricliuis stratis fora templa occupabantur.

Expanded text:
colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officolonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caspoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis exceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore. Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar iturus erat excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aliquam ĩ poni belli gerendi ne cum exercitum deducturis esset bel¬
lum aliquod relinqueretur. qđ omnis guallia libenter sine pñti periculo susci¬
pet. Itaq honorificȩ ciuitates appellando. principes maximis premis afficiẽ¬
do nulla onera ĩ iungendo defessam tot aduersis predis galiam condictioẽ
parendi meliore facile ĩ pace continuit. Ip̃e hibernis ꝑactis contra consue¬
tudinem ĩ itailiam ꝗͣ maximis itineribus est profectus ut municipia & co¬
lonias appellaret. quibus Marciantonii questoris sui commendauerit sacẽ:
mo quem paulo premiserat ad petitionem. tum acriter contra factionem
& potentiam paucoꝵ. qui Marci antonii repulsa cȩsaris decedentis gra¬
tiam conuellere cupiebant. hunc & si augurem prius factum ꝗͣ italiam actĩ¬
geret ĩ itinere audierat. tamen non minus iustam sibi causim municipia &

Expanded text:
sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, belsibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdmo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et
Abbreviated transcription (Latin):
piato suo dolore. siue magna ꝑte amissi sioꝵ legatos ad antonum mit¬
tit. seq & ibi futurum ubi preseripserit & ea facturum quȩ imꝑirit: obsi¬
dibus firmat. Unum illud orat ut timori suo concedatur ne ĩconspectum
ueniat cuiusꝙ̃ romani. Cuius postulationem antonius cum uisto nasci ti¬
more extimaret. Ueniam petenti dedit. obsides accepit.
CIO Cesarem singuloꝵ annoꝵ singulos commentanos¬
confecisse qđ ego non extimaui mihi esse faciendum ꝑpea
q̃ insequens amiuis. T. Paulo. a .c. Marcello consulibus
Inulas habet magnoꝑe res gestas. Nequis taỹe uignorant
Qquibus ł locis .c. exercitusq co tempore fuissent pauca ese senbenda con-¬
uingendaq huic commentario staitui. Cȩsar ĩ belgio cum hȩmaret unum
illum propositum habebat cõtinere ĩ amicitia ciutates nulli spem aut cãm
daretur armoꝵ. nihil enim minus uolebat ꝗ̃ sub decessu suo necessitatem

Expanded text:
piato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mitpiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentariosconfecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑtinacuis eum cum paucis ĩ secutus esset. Ille autem fuga uehementi Uo-¬
lusenum produxisset longius tum repente omnium suoꝵ in uocat fidem ac¬
q auxilium. ne sua uulnera ꝑfidem ĩ terpositam paterentur impunita
conuersoq equo se a cęteris ĩ cautius ꝑmitit in pfectum faciunt hoc idem
omnes eius equites. paucosq nostros conuertunt atq insequntur: Comius in-¬
censum calcaribus equum coniungit equo quarati lanceaq infesta.
magnis uiribus femur medium trucit Uoluseni. Prefecto uulnerato nõ du¬
bitant nostri resistere & conuersis equis hostem pellere. Ꝙ ubi accidit cõ¬
plures hostium magno nostroꝵ impetu ꝑcussi uulnerantur ac ꝑtim ĩ fuga
proteruntur. ꝑtim ĩ tercipiunt᷑. Ꝙ ubi malum dux equi uelocitate eui¬
ute periculum aditurus uideretur refertur ĩ castri Comius aũt siue ex¬

Expanded text:
te pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Vote pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evivitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatu suo contendisse. Nam cum antonius ĩ iberna uenisset ciuitasq atrę¬
batum in officio esset Comius qui post illam uulneranonem quam supra cõ¬
memoraui semꝑ ad omnes motus ꝑatus suis ciuibus esse consuesset. ne consilia
belli querentibus autor armoꝵ duxq dcesset parente. romanis ciuitate
cum suis equitibus latroxinis se suosq alebat infestisq itineribus cõmeatus.
complures qui comportabantur in iberna romanoꝵ ĩtercipiebant. Erat
a t̾ributus antonio prefectus equitum .C. Uolusenus qui cum eo hiber¬
naret. Hunc antonius ad ꝑsequendum equitatum hostium mitit Uolu¬
senus ad eam uirtutem quȩ singularis erat ĩ eo magnum odium comii ad¬
uingebat q̃ libentius id faceret qđ imꝑabatur. Itaq dispositis insidis se¬
pius equites eius aggressus secunda prelia faciebat Nouissime cum uehe¬
mentius contenderetur ac Uolusenus ipĩis intercipiendi comii cupidita¬

Expanded text:
tatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atretatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
tum presidio narbonam profectus est. exercitum ꝑ legatos ĩ ĩberna deduxit.
quattuor legiones ĩ belgio collocauit cum Marco antomo & .C. Trebonio
a . P. Uatimo legatis. duas legiones ĩ eduos deduxit quorum ĩ omni gallia
sũmam esse auctoritatem sciebat. duas ĩ turones ad fines carnutum po¬
suit. quȩ omnem illam regionem coniunctam oeceano continerẽt. duas
reliquas ÷ lemonicum finbus non longe ab aruernis nequa pars galiȩ
uacua ab exercitu esset. Paucos dies ip̃e ĩ prouincia moratus cum celeriter
omnes conuentus ꝑcucurriset publicas controuersias cognoscert bene meritis
premia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat quali ꝗs¬
q fuisset animo ĩ totiuis galliȩ defectione quam substinuerat fidelitate atq
auxilis prouincie illius confectis rebus ad legiones in belgium se recepit hi¬
bernatq nemetocẽne. Ibi cognoscit comium atrebatem prelio cum equi-¬

Expanded text:
uitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: uitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equi
Abbreviated transcription (Latin):
Labienus interim ĩ treueris equestre prelium faicit secundum. compluribus¬
ꝗ treuers interfectis & germanis qui nullus aduersus romanos auxilia dene¬
gabant principes eoꝵ uuios redigit ĩ suam potestitem. atq in bis gurum
eduum qui & uirtutem & generis nobilitatem summam habebat solusꝗ
ex eduis ad id tempus ꝑ mansenit ĩ armis. Ea re cognita cȩfir cum ĩ oĩb
ꝑtibus galliȩ bene res geri uideret iudicaretq suꝑioribus estuus galiam de¬
uictam subactam q esse. aquitaniam nunꝙͣ adisset ꝑͦ publium crissum
quadam ex ꝑte deuicisset̃ cum duabus legionibus ĩ eam ꝑtem galliȩ ẽ
profectus ut ibi extremum tempus consumeret extũoꝵ. Quam rẽsicuti
cetena celeriter feliciterq confecit. Nanq omnes aquitanię ciuitates leggi¬
tos ad cȩsarem miserunt. obsidesq ei dederunt. Quibus rebus gestis ip̃e eꝗ¬

Expanded text:
Labienus interim in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusLabienus interim in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribus aestivis Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse eq
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑationem ut id non hominum consilio sed deoꝵ uoluntate factum
putarent. Itaq se necessitate coacti tradiderunt. Cesar itaq cum suã
lenitatem cognitam omnibus seiret neq uereretur nequid crudelitate
naturt uideretur asperius ftcisse neq exitum consilioꝵ suoꝵ amimad¬
uerteret si tali ratione diuersis in locis plures consilia inissent exemplo
supplicu deterrendos reliquos existimauit. Itaq omnibus qui arma tule¬
rant manus precidit uitamq concessit: quo testatior esset pͥena ĩprobuꝵ
Dmipes quem captum esse a caninio docui siuie ĩdignitate a dolore uĩ¬
culoꝵ sue tinore grauioris supplicii paucis diebus cibo se abstinuit atq
ito interit. Codem tempore Lucterius quem profugisse ex prelio scripsi.
cum in potestatem uenisset Epasnacti aruerni crebro enim mutandis lo¬
cis multoꝵ fidei se committebat: ꝗ nusquam diutius sine periculo cõ¬

Expanded text:
desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo com
Abbreviated transcription (Latin):
Res enim gerebatur excelso loco & ĩ conspectu exercitus nostri. magnusq
utrinq clamor oriebatur ita ut quisq poterat maxime ĩsignis quo
notior testatiorq esset uirtus eius telis hostium flammęq se offerebat.
Cesar cum plures suos uulnerari inderet ex omnibus oppidi ꝑtibus cohõ¬
tes montem ascendere & simulatione menium occupandoꝵ clamorẽ
undiq iubet tollẽ. Quo facto ꝑterriti oppidani cum quid ageretur
ĩ locis reliquis essent suspensi reuorant ab ĩpugnandis operibus armatos
murisq disponunt. Ita nostri fine prelii facto celeriter oꝑa flamma
comprehensa ꝑtim restrĩgunt ꝑtim intersemdunt. Cum ꝑtinaciter re¬
sisterent oppidani magna etiam ꝑte amissa siti suoꝵ ĩsententia ꝑma¬
nebant ad postremum uenȩ fontis cuniculis ĩtercisȩ sunt atq auersȩ.
Quo facto repẽte ꝑhennis exarruit fons. tantãq attulit oppidanis salucis

Expanded text:
Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis
Abbreviated transcription (Latin):
cuniculos tectos ad uineas agunt & cap̃ fontis qđ genus oꝑis sine ullo ꝑicu¬
equaretur id enim nullis operibus effici poterat: sed quȩ suꝑare fontis fa-¬
stigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum
nec sine periculo a quari possent oppidani. nõ tantum pecora atq iumẽ¬
ta sed etiam magna hominum multitudo siti consumebantur. Quo
malo perterriti oppidani cuppas sepo pice scandulis complent eas arden:¬
tes ĩ opera. prouoluunt. Eodemq tempore acerrime preliatur ut ab
incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant romanos. Magna
repente ĩ ip̃is oꝑibus flamma extitit. Quȩcũq enim ꝑ locum prȩcipi¬
tem missa erant ea uineis & aggere suppressa comprebendebant id ip̃m
quo morabatur milites conera nostri. ꝗꝗͣ periculoso genere prelii loco¬
q iniquo pręmebantur tamen omniã fortissimo substinebant animo

Expanded text:
cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo pericucuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo pericuem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur. Milites contra nostri, quamquam periculoso genere proeli locoque iniquo premebantur, tamen omnia fortissimo sustinebant animo.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. cognita cȩsar sagiptariis funditoribusq dispositis. tormentis etiam quibꝰ¬
dam locis contra facilimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppi¬
danos. Quoꝵ omnis postea multitudo aquatũ unum ĩ locum cõueniebat
sub ipũs oppidi murum ubi magnus fons aquȩ prorũpebat. ab ea ꝑte quȩ
fere pedum trecentoꝵ ĩ teruallo fluminis circuitu uacabat. Hoc fonte prohi¬
beri posse oppidanos cum optarent reliqui cȩsar unus uidet᷑ sine magno peri¬
culo regione eius uineas agere aduersus montem a aggerem ĩstruere cepit
magno cum labore a continua dmicatione. Oppidan enim loco superiore
decurrunt & eminus sine periculo preliantur multosq ꝑtinaciter suc¬
cedentes uulnerant. Non deterrentur tamen milites nostri uineas pro¬
ferre & labore atq oꝑibus. locoꝵ uincere difficultates. Eodem tempore

Expanded text:
eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibuseorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant; non deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates. Eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Quintum calenum legatum cum legionibus reliquit. qui iustis itineribus
subsequeretur. ipẽ cum omni equitatu ꝗͣ põt celerrime ad caninium cõ¬
tendit. Cum contra expectationem omnium cȩsar Uxeledunum uenis¬
set oppidumq operibus clausum animaduerteret neq ab oppugnatione re¬
cedi uideret ulla condictione posse magna autem copia frumenti habũ dar̃
oppidanos ex prosugis cognouisset a quaꝰ prohibere hostem temptaire cepit.
flumen ifimam uallem dudebat quȩ pene totum montem cingebat inqͦ
positum erat preruptum undiq oppidum Uxelledunum. hoc auertere loci
natura probibebat. In infimis enim sic radicibus montis ferebatur. ut nullã
ĩ ꝑtem deflexis fossis deriuari posset. Erat autem oppidanis difficilis & pre¬
ruptus eo descensus ut prohibentibus nostris sine uulneribus ac periculo uitȩ
neq adire flumen neq arduo recipere se possent ascensu. Qua difficultate

Expanded text:
ue Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus ue Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate
Abbreviated transcription (Latin):
Gatuatrum ad supplicium deposcit. Qui & sine ciuibus quidem suis se cõ¬
mietebut. ttmen celenter omnium cura quesitus ĩ castra ꝑducit᷑. Cogitur
in eius supplicium.C. contra suam naturam concursu maximo militum ꝗ
omnia ꝑicula & detrimenta belli ã Qutuatro accepta referebant adeo ut iẽ¬
beribus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris caninifit
certior quȩ de Drapete a Lucterio gesta essent quoq ĩ consilio ꝑ manerẽe
opidani. Quorum & si paucitatem cõtempnebat. tamen ꝑtinaciam magna
pena esse afficiendam iudicabat ne uniuersa gallia non ibi uires defusse
ad resistendum romanis sed constantiam putaret ne ue hoc exemplo ce¬
tere ciuitates locoꝵ oportunitate frete se uendicarent ĩ libertaitem. cum
omnibus gallis notum esse sciret reliquam esse unam estaitem suȩ prouinciȩ
quam si substinere potuissent. nullum ultra periculum uererentur. Itaq¬

Expanded text:
Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se comGutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
aut captis magna preda potiuntur. Capitur ip̃e eo prelio oripes. Caninius
felicissime re gesta sine ullo pene militis uulnere ad obsidendos oppidanos
reuertitur. hexternoq hoste deleto cuius timore antea diudere presidia
& munitione oppidanos circũdare prohibitus erat oꝑa undiq ĩꝑat admini¬
strari. Uenit eodem cum suis copis postero die. C. fabuis ꝑtemq oppidi su-¬
mit ad obsidendum. Cesar interim Marcum antonium questorem cũ
cohortibus. XU. ĩ belois reliquit nequa rursus nouoꝵ consilioꝵ capiendoꝵ
belgis facultas daretur ip̃e reliquas ciuitates adit obsides plures imꝑat timẽ¬
tes omnium animos consolatione sanat. Cum ĩ carnutes uenisset quorum
ĩ ciuitaite suꝑiore commentario.C. exposuit initium belli esse ortum E
precipue eos propter conscientiam facti time animaduertebat. quo celeriꝰ
ciuitatem timore liberaret principem sceleris illius & concitatorem belli

Expanded text:
aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli,
Abbreviated transcription (Latin):
esse arbitrabatur neminem ex cede refugisse ĩ castra qui de accepta cala¬
mitate numptium Drapeti ꝑferret. Sed in exꝑiendo cum periculum nul-¬
lum uideret equitatum omnem germanosq pedites summ e uelocitatis
homines ad castra hostium premittit. ip̃e legionem unam intra castra
distribuit alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostis accessisset
ab ex ploratoribus quos premiserat cognoscit castra eorum ut barbaroꝵ
fere consuetudo est relicts locis suꝑioribus. ad ripas esse flumiis demissa
at germanos equitesq imprudentibus omnibus de improuiso aduolasse
preliumq commisisse. Qua re cognita legionem armatam ĩstructamq
adducit. Ita repente omnibus exꝑtibus signo dato loca supiora capiunt.
Qubi accidit germani equitesq signis legionis iusis uebementissime preli¬
antur. Confestim cohortes undiq impetum ficiunt omnibusq aut ĩtersectis

Expanded text:
esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calaesse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis
Abbreviated transcription (Latin):
sidio cum ꝑte copiaꝵ restitit. Lucterius agmen iumentoꝵ ad oppi¬
dum ducit dispositis ibi presidiis. hora noctis circiter .xͣ. siluestribus ã¬
gustisq itineribus frumentum importare ĩ oppidtum ĩstituit. Quorum
strepitum uigiles castroꝵ cum sensissent exploratoresq missi: quȩ gere¬
rentur renumptiassent. Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex pro¬
ximis castellis ĩ frumentarios sub ip̃am lucem ĩpetum fecit. Hi repentino
malo ꝑterriti diffugiunt ad sua prȩsidiã. Quȩ nostri ut uiderunt acriꝰ
contra armatos ĩcitati. neminem ex eo numero uiuum capi patuntur
Profugit inde cum paucis lucterius nec se recipit ĩ castra. Rebene gesti
Caninius ex captiuis comꝑit ꝑtem copiaꝵ cum Drapete esse ĩ castris a mi¬
libus non longe amplus.xii. Qua ex compluribus cognita cum ĩ telligeret
fugato duce altero ꝑterritos reliquos. facile opprimi posse magne felicutitis

Expanded text:
sidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppisidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bendam constituunt omnium consensu ꝑte ibi relicta copiaꝵ. Ip̃i cum
expedicis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato pro¬
xima nocte duobus milibus armatoꝵ relictis reliquos ex oppido Drapes
& Lucterius educunt. Ni paucis diebus morati ex finibus cadurcorũ ꝗ
ꝑtim re frumentaria subleuare eos cupiebant. ꝑtim prohibere quo minis
sumerent non poterant/ magnum numerum frumenti comꝑant. Nõ nũꝗͣ
autem expeditionibus nocturnis castella nostroꝵ adoriuntur. Quam ob cau¬
sam .C. Caninius toto oppido munitiones cireũdare moritur ne aut opus
effectum tueri non posset. aut plurimis ĩ locis ĩfirma disponat presidia
M agna copia frum̃ti comꝑata constituunt Drapes & Lucterius agmen iumen¬
toꝵ nõ longuis abeẽ ab oppido x. milib. Unde paulatim frumentũ in
oppidum supportarent. Ip̃i inter se prouincias ꝑtiuntur. Drapes castris prȩ¬

Expanded text:
bendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum bendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris prae
Abbreviated transcription (Latin):
consilioꝵ magnam apud barbaros auctoritatem hrẽt. oppidum Uele¬
dunum. qđ ĩ elientela fuerat euis egregie natura loci munitũ. occupat
suis& Drapetis copis oppidanosq sibi coniungit Quo cũ confestim.c. caniniꝰ
uenisset animaduerteretq omnes oppidi ꝑtes preruptissimis saxis esse muni¬
tas. qđ defendente nullo tamen armatis ascendẽ esset dufficile: Magna aũt
impedimenta oppidanoꝵ uiderat quȩ si clandestina fuga subtrahere
conarentur effugere non modo equitatum sed ne legiones quidem posset̃
triꝑtito cohortibus diuisis trina celsissimo loca costra fecit. a quibus pau¬
latim quantum copię patiebantur uallum ĩ oppidi circuitum ducere ĩsti¬
tuit. Qđ cum aduerterent oppidani: miserĩma ꝙ alesiȩ memoria sollici¬
ti similem casum obsessionis uererentur maximeq ex omnibus lucterius
qui fortunȩ illius periculum fecerat. moneret frumenti rationem esse ha-¬

Expanded text:
consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellconsiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat s et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse ha