comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narnoum satis Carahiter edoetus. hie pottea in parcihi
Cattu lrannis sarracenis conerelentus. quia Anstum
aigare non uoluit. ab eisdem punatibine detrunca¬
ties. uite integritatem cum Husto iuscipere ione¬
ruit his cum Pordano apni Catanian ueuientibas
Reneuuitus irgenti suorum mustitubine in tupertiaa¬
elatus apertis portis hostiliter opera Ciuitatem occurit
sed noteu. guibas ex diuturao usu pagnandi et prosiens
aaccenitus ian nulla mastitudo ponmidatilis hatibatur
gloneratis agninibu horis quan dudausini aggre¬

Expanded text:
ibet electus. Hic postea in partibus Castri-Joannis a Saracenis comprehensus, quia ipsum negare noluit, ab eisdem minutissime trucidatus, vitae integritatem cum Christo suscipere promeruit. His cum Jordano Cathaniam venientibus, Benevertus ingenti suorum multitudine elevatus, apertis portis hostiliter extra Civitatem occurrit. Sed nostri quibus ex diuturno usu pugnandi, et prosperis successibus jam nulla multitudo formidabilis habebatur, glomeratis agminibus, hostes quam audaci
Abbreviated transcription (Latin):
defierat. eoque modo nel lla faueas dum ia quos delȩ¬
diat non habebie ab huiutnodi tenuitate rdesistat
etalys amitandi Contagia durando pręteat. lgeae en¬
sacrit in to grenio ohleratam fuso cuideliter mauu¬
lee sanguire dignitatea. guy in nacq hac altione

Expanded text:
que modo vel illa civitas, dum in quos desaeviat non habebit, ab hujusmodi temeritate desistat, vel aliis imitandi contagia dira non praebeat. Egeat ersacram in suo gremio collocatam fuso crudeliter maculat sanguine dignitatem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
elrun coie nostni lesu Pristi deienieret. qui sldands
ter inos iutiects mandauie quod qelum destueretur segut¬
ni de sesulelro epiit ecasit ptes criuituro a quas cruas
mare et omaia fere par dietas leꝑtugrita Deiade Fede¬
ricus ⁊euertus in Memandian. et post deuendie Renonrã¬

Expanded text:
u Christi destrueret, qui Soldanus per suos subjectos mandavit, quod ipsum destrueretur Sepulmi de Sepulchro exiit, et arsit per circuitum aquas, terras, mare, et omnia fere per dictas septuaginta. Deinde Federicus reversus in Alemanniam, et post descendit Bononia
Abbreviated transcription (Latin):
to hatetatui manus propius lonperre accellrat atge
Celeu nauigatione in apperta Corfulis curtum erpe¬
diens nauem man quibasdan inuectis fereis quos
hcee inoutun Anicas per midiun pectas lincia ban¬
figeas ep accorto ense in homilim nauins per teguitur
Ied Reneueitus can sbi mutato anino pix omnbus
pene amiserat. in funin rocians nauem ribiendo quene¬

Expanded text:
celerat. Itaque celeri navigatione in aspectum Consulis cursum expediens, navem ejus quibusdam uncis ferreis, quos cet indutum lorica, per medium pectus lancea transfigens, extracto ense in hostilem navem persequitur. Sed Benervetus, jam sibi mutato animo prae omnibus plene amiserat in proximam
Abbreviated transcription (Latin):
cam pore Constantiaopislias elo itiuere tuun dies
remoeus aeguirendo peruenitie. lum ranMixis
bis sugeratas lmnperiun petias omaino rehaguere
quam contra eum pugran tentare decreuitieo. Cumg
cam Buus Puitas Ceastantine ninil alius eiga ie¬
sun guam de diditione logitart. decinogunto
nem totias gnandi terrorem. et futuram deminati¬
rem cuius chypeus nunguam dechinauit in bello li¬
cit. domuit. terruit iperauie uetam simal et
emxerium eius tertuinauit.  ns¬

Expanded text:
jam prope Constantinopolim solo itinere trium dierum remotus acquirendo pervenisset, cum jam Alexius bis superatus Imperium potius omnino relinquere, quam pugnam denuo tentare decrevisset. Cumque jam dies, Civitas Constantini nihil aliud erga ipsum quam deditionem cogitaret, XII. nem, totius Mundi terrorem, et futurum dominatorem, cujus clypeus numquam declinavit in bello, vicit, domuit, tenuit, superavit, vitam simul, et Imperium ejus terminavit. An
Abbreviated transcription (Latin):
qpe una cum Penetrieuor nauer cun omnibus
tatnerta. ahiis uusis in fugua bellun dimittiturs
Ienieate auteor di licuss cum notioraoi Rmigeri
ad remota dra pro aferendis Retualibus iter ha¬
tereat a supertilio muontis un nadlia purticiendis
armatam

Expanded text:
 omnibus submersa, aliis versis in fugam, bellum dimittitur. Veniente autem diluculo, cum nostri armigeri ad remota loca pro efferendis victualibus iter haberent, a supercilio montis in Vale prospicientes, armatam
Abbreviated transcription (Latin):
herrines quas Cpnes dustus fliis hus. mainren
Faufrido minaemn Prdano non titis deptro omine
degain sauit: Faufridas nangue pont pauca tempaa
gauistina et incuratili egntuidlno poguentas adfue
Ruente uxore claustrum pibeundo poli Beo prilitori

Expanded text:
cherrimas, quas Comes duobus filiis suis, majiorem Rufrido, minorem Jordano, non satis dextro omine desponsavit. Goffridus namque post pauca tempora a gravissima et incurabili aegritudine praeventus, adhuc vivente uxore claustrum soli deo militare
Abbreviated transcription (Latin):
ongregata mustitadine haua loige a Catinia in uasa
s abundins enpinta elector nihas ante Cuitatin pro
exeralindis funbas delegauie Quibus hugoni et Irduas
emgeras mistis port es patin ad faciendam moram
ligrta adiis guhebis. ipa deindi glimerati agneni
ee cardiore gresia prdeuates uscia tiztiarm insidias R¬
nistio omini poregni snon dimiterant et tuni Heneur¬
to cum ustitadire sua a teipo eis insistentes Rugo tatin

Expanded text:
congregata multitudine, non longe a Cathania in Valle se abscondens, triginta electos milites ante civitatem pro extrahendis civibus delegavit. Quibus Hugoni, et Jordano compertis, missis post eos statim ad faciendam moram triginta aliis militibus, ipsi deinde glomerato agmine, et tardiori gressu prodeuntes, ultra hostium insidias sinistro omine prosequi non dimiserunt, ex tunc Bennieto cum multitudine a tergo eis insistente, Hugo statim
Abbreviated transcription (Latin):
de longregatis undigar auxiliis. et qrlcitadire
nauiian parata iere par mare Pcainus per ternã
apud suacutiam direperunt exercitum tanta nu-
rabli apescionre animi. se pia uota Contulis exaudis¬
se ceitifeare dignatus ete quos demisiis uilismullos
remigante. et penitus. lerante aura. et uelori larsa
Naues ad gitatum lotua deuenenint hugi pius :on
et eeteri Con tiderantes securi de MHetona grates debitis

Expanded text:
uxiliis, et multitudine navium parata, ipse per mare, Jordanus per terram, apud Syragusiam direxerunt exercitum, tantaque miraculi aperitione Dominus haec pia vota Consulis exaudisse certificare dignatus est, quod demissis velis nulloque remigante, et penitus cessante aura, recto, et veloci cursu naves ad optatum locum advenere. Quod pius Comes, et caeteri c
Abbreviated transcription (Latin):
redi uiua admiritis detului non ceneat. Quodd ala
Pornanis parten ila iuitua qua Comes otredenat
acemni cum mudcomoda ioipagnatione agpritrinciba
cum. lines ueuuertalus uolito ad defeasienea eiusden
paris cinuenisant. Duxiomnium sapceneituia. cui et¬
eũ mutebi niniler aspreduado potis paupie et ma¬
pinan paitea Liuitatis uigue ad intenoren muros
erastins auten Ciue pertquin nublo medo Chicuti Mor¬
manaoma li pone desistere uident Commanicato or

Expanded text:
ulari non cessant. Quadam alia die Normannis partem illam Civitatis, quam Comes obsederat acerrime cum multimoda oppugnatione aggredientibus, cum Cives universalius solito ad defensionem ejus partis convenissent, Dux omnium sapientissimus, cui rediendo portas frangit, et maximam partem Civitatis usque ad interiores muros crastino autem Cives, cum nullo modo virtuti Normannorum se posse resiste
Abbreviated transcription (Latin):
tate infi maros re acegie. Suis iden fauenatus por¬
to clauduatur. Multi quitas intirie non hcaie a nos¬
tns unt intesfecti hortibus inframegia receptis Ponta¬
nues puius recedere quan biuitate notin. recusat irti
igitur tangnam cum mapimo exercitu ean circunte¬
derunt Beneuereus. neg tieraa Punbusi neg liuitati ta

Expanded text:
suis idem facientibus, portae clauduntur, multi quibus introire non licuit a nostris interfecti sunt. Hostibus infra moenia receptis, Jordanus prius recedere, quam Civitate potiri recusat. Ipso ergo tamquam cum maximo exercitu eum circumsedente, Benevertus
Abbreviated transcription (Latin):
laudi aaribueretur ance aduentum Comitis ineperare festi¬
nat Mau itay faito leguenti diui cun tripuata horiis huis
armatis a Caiar dercedens de Biuino lenpitus auxilio hor¬
tilem exercitum autus ett innadere. statias. omaes iutito
tinoe percusi seu guia ielun Coniten cũm niutis ex

Expanded text:
retur ante adventum Consulis perpetrare festinat. Mane itaque facto sequentis diei cum triginta sociis suis armatis a Castro descendens, de divino confisus auxilio, hostilem exercitum ausus est invadere, statimque omnes subito timore percussi, seu quia ipsum Comitem cum multis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua Normannoram paucitatem tencauernt exeupa¬
re. Panta ipitur lergrepatione in audician eleua pu¬
grandigue otum inuenin cuspiente asuo Teranum
Cauta ehud olrdendi tune expenentur hamg ipris
haud linge a Castro dlo uexta illud flumer hõpitalis a¬

Expanded text:
sitate sua Normannorum paucitatem tentarunt extirpare. Tanta ergo congregatione in audaciam elevati, pugnandique locum invenire cupientes, apud Teranum causa illud obsidendi iter expediunt. Iamque ipsis non longe a castro illo juxta fluvium hospitatis
Abbreviated transcription (Latin):
e surupiens. et de loe guod ei occarrere pre sumguilies ii.¬
digrans cnirbili dutun fide plenam una tla percutiore
per anto lateri inter pectus et renes dini diauit. et iugenori
parte humi cadeate religua diu effenus logtes. ꝑ capũ aꝑ¬
tun dipportauis. Qued faccum eserna cnremona dipaitutam

Expanded text:
occurrere praesumpsisset indignans, mirabile dictu, fide tamen plenum, una percussione, per ambo latera inter pectus et renes dimidiavit, et superiori parte humi cadente, reliquam partem effraenis sonipes per campi aperta disportavit: quod factum aeterna memoria dignissim
Abbreviated transcription (Latin):
amalare noa contemnens. Mlus et inermis diurno itineue
innicun lili Peratium autus ett atcerser Cnt auten
in coden atn neças quidimn nomini Hasiltas genere
den ad donam slius. ut eum de gaesito nepotio cen¬
culeret peruaio. quod dua satis delin uulti. et linonri¬
fice ab eoden suitazeretur a quolan eias beras Conper¬
trei andigae liuitasi lenuenenei arnati omnes insi.¬
nut domua Basideii ingetuore irranpant. Cunumn
iubita accestitni iede Cocerins fugiendo ad llesiã

Expanded text:
tinere inimicum sibi Gerachium ausus est ascendere. Erat autem in eoque castro Graecus quidam nomine Basiliscus, genere dem ad domum illius, ut eum de quaesito negotio consuleret, pervenit; qui dum satis hilari vultu, et honorifice ab eodem susciperetur, a quodam eius servo compertici undique civitatis convenientes, armati omnes insimul domum Basilisci impetuose irrumpunt, quorum subita accessione ipse conterritus, fugiendo ad Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
guan es in belo niti mntine alta ett prapira acceden.
ptene aipenti fugam inire prebiae. Can suillelnus Inacees
Mornanaomor morz lorgiens inpatiens. ne aliguis usus me¬
ferueniris ditiar aiti effeoneuaititea puprandi enpere. pnmuu
tocios ad audiasum uinleer alntutus. dato egns. ec laxis

Expanded text:
ime solita est prospera accidere, poene superati, fugam inire parabant, cum Dominus Princeps Normannorum morae longioris impatiens, ne aliquis casus superveniens datam sibi opportunitatem pugnandi eriperet, primum socios ad audendum viriliter cohortatur, dato signo, laxis
Abbreviated transcription (Latin):
nis panat contender. Segnenti ipitur du Cones suil¬
elnos. ne diatus belluor potralulo ricis auinas aut¬
geretur. paucis sagma castodia in Ccaitati rehiti. centri
tonos mitites. ac pedites arnatis. instiuetis ndinatitnibas
ia egua pelinitie pigre hortiun aneabeina deducit Posta
inascato Bei auxitio. pricis audaatume ociarrnti. ta¬

Expanded text:
parant contendere. Sequenti ergo die Comes Guilielmus, ne diutius bellum protrahendo Graecis animus augeretur, paucis suorum ad custodiam in civitate relictis, caeteros omnes milites, ac pedites armatos instructis ordinibus in quamdam planitiem prope hostium agmina deducit, postea invocato Dei auxilio Graecis audacissime occurren
Abbreviated transcription (Latin):
gaidan Penetieus aegoriatur Rominicas nomuie trę¬
coun faniharis anitas faurin quandam quę
in Liuitate erat fortissimam castodiebat. Cum eo
Tuy norer nocce una pcritum habens esllguu
at infra carrim milites suos arnatos dam Rci¬
feret parca ti pacania inpetranuat. quitus ⁊eciptis

Expanded text:
quidam Veneticus negotiator, Dominicus nomine, Graecorum familiaris amicus, turrim quamdam, quae in civitate erat fortissima custodiebat. Cum eo Dux noster nocte una secretum habens colloquium, ut infra turrim milites suos armatos clam reciperet, pacta sibi pecunia impetravit. Quibus receptis,
Abbreviated transcription (Latin):
dccxuiii. Hoc tp̃re in britania cuidã heremite mõstrata est mi¬
rabilis quedam uisio ꝑ ãgelũ de scto Ioseph decurione nobili ꝗ cor¬
pus dñi deposuit de cruce. et de catino illo uł parascide ĩ quo dñs
cenauit cũ discipulis suis. de quo ab eodem heremita descripta
est historia que dicitur de grai ali. hec helinandus. gradalis ꝗder
gradale gallice dicitux laia parascis/ et aliquãtulũ ꝓfi noa.

Expanded text:
decim. Hoc tempore in Britannia cuidam eremitae monstrata est mirabilis quaedam visio per angelum de sancto Joseph decurione, qui corpus Domini deposuit de cruce; et de catino illo sive paropside, in quo Dominus coenavit cum discipulis suis; de quo ab eodem eremita descripta est historia, quae dicitur de gradali. Gradalis autem sive gradale Gallice dicitur scutella lata, et aliquantulum profunda;
Abbreviated transcription (Latin):
modo. In nomine scte et ĩ diuidue trinitꝭ. Fredericus secũdus di¬
uina fauẽte clemẽtia romanorũ rex/ semꝑ augustus et rex sici¬
lie atͣ. Et subdit. Unde quia Ianuensem ciuitatẽ a p̾ma sui fuda¬
tione caput suũ inter alias ciuitates maritimas altius extulisse
et perspicius uirtutũ atq multarũ probitatũ oꝑibus terra ma¬
placuit nr̃e maiestati tãtorũ uirorũ om̃ium fidelitate eligere

Expanded text:
In nomine sancte et individue trinitatis fridericus secundus diuina fauente clementia romanorum rex et semper augustus et rex siciincrementum. Unde, quia Ianuensem civitatem a prima sui fundatione caput suum inter alias civitates maritimas altius extulisse et perspicuis virtutum atque multarum probitatum operibus terra maplacuit nostre maiestati tantorum virorum omnium videlicet Ianue
Abbreviated transcription (Latin):
uenerũt hoc ĩ sepulcro alio positũ lig̾atis ad huc pedibus/ sicut de
fuerat abstratũ. Ex qua re petre collige/ quia ii quos peccata gra¬
uia depͥmũt si in sacro loco sepeliri se faciant restat ‸ e tiã de sua presũp¬
tione iudicentur quatenus eos sacra loca non liberẽt. ẜ etiã culpa teme¬¬

Expanded text:
venerunt hoc in sepulcro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut ab venerunt hoc in sepulcro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut ab ecclesia fuerat abstractum. Ex qua re, Petre, collige quia hi quos peccata gravia deprimunt, si in sacro loco sepeliri se faciant, restat ut etiam de sua praesumptione judicentur, quatenus eos sacra loca non liberent, sed etiam culpa teme
Abbreviated transcription (Latin):
gum capitulũ ip̃m addo.Adest quoq in pñti uenerabilis fratex uenan¬
tius lunensis episcopꝰ. et Magnificus liberius/ uir nobilissimꝰ atq
cissimꝰ. qui se scire suoq hõmines ĩ terfuisse testantur e
nomĩe medio lanensis ecclie defensor defũtus est/ uir ualde lubricus
et cũtis leuitatibus occuꝑatus: cuius corpus in eccłia beati martiris
Siri sepultu est. Nocte ciute media in eadem eccłia facte sũt uoces/
ac siquis uiolenter ex ea repelleret᷑ atq trahe retur foras . ad qͦs
nimirũ / uoces currexũt custodes. et uiderũt duos quosdam teterri¬
mos spiritus: qui eiusdem ualentini pedes quadam ligatura strin¬
xerant. et ẽũ ab ecclia clamãtem ac nimui uociferante foras trahe.¬
bant. qui iudelicet exterriti: ad sua. strata reuersi sũt. Mane aut fcto
ntes sepulcrũ in quo isdem ualentinus positus fuera
⁊ p̃us nõ ĩuenerũt. cũq extra ecclesiã quererẽt ubi ꝓiectũ esset/ ⁊̃¬

Expanded text:
mortem projecto. Adest quoque in praesenti venerabilis frater Venantius Lunensis episcopus, et magnificus Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire, suosque homines interfuisse testantur einomine, Mediolanensis Ecclesiae defensor, defunctus est, vir valde lubricus et cunctis levitatibus occupatus, cujus corpus in ecclesia beati martyris Siri sepultum est. Nocte autem media in eadem ecclesia factae sunt voces ac si quis violenter ex ea repelleretur atque tnimirum voces cucurrerunt custodes, et viderunt duos quosdam teterrimos spiritus, qui ejusdem Valentini pedes quadam ligatura strinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant, qui videlicet exterriti ad sua strata reversi sunt. Mane autem facto aperientes sepulcrum in quo idem Valentinus positus fuerat, ejus corpus non invenerunt. Cumque extra ecclesiam quaererent ubi projectum esset, in
Abbreviated transcription (Latin):
periit. a quo padus eridanꝰ appellatus e quẽ ueteres egiptii ĩ memo¬
ria cõpatriote sui inter celi imagines uocauere. Paulus nãq peru¬¬

Expanded text:
periit, a quo Padus Eridanus appellatus est. Quem veteres Egyptii in memoperiit, a quo Padus Eridanus appellatus est. Quem veteres Egyptii in memoriam compatriote sui inter celi ymagines locavere. Et sic aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
de genologiis deorũ sic Inquit. Assexit tñ paulus perusinus secũdũ nescio
quẽ heustachiũ ꝙ regnãte spareto apud assirios eridanus qui et phetõ
solis egiptii filius fuit cũ copia suorũ duce nilo nauigiis deuenit ĩ maxe.
ientis adiutꝰ ĩ sinũ quẽ ligustinũ decimꝰ uenit. Ibi cũ si¬
tigatus narigatione descẽdit ĩ litus. et cũ suasionibus suorũ/ ĩ medite̾¬
ranea ꝑgeret genuinũ ex sociis suis unũ nauisea maris debilitatũ cũ
parte suorũ nauiũ custodẽ reliquit ĩ litore. qui iũctus acolis loci
siluestrib hominibus opidũ cõdidit. et genuã de fuo ͣ nũcupauit. Eri¬
danus aut̃ suꝑatis mõtibus cũ in ãplissimã atꝙ fertiłe deuenisset
planicie hominesq rudes et agrestes feroce̾t tu cõpisset/ xatus ẽ ĩ¬
nio suꝑaturũ ferotĩa. secus padũ cõsedit. et ut idem x
nũcupatũ. Ibidem autẽ cũ aliꝙ̃diu regnasset. relicto ligure filios ĩpado

Expanded text:
 in imbres deici. Asserit tamen Paulus Perusinus secundum nescio quem Eustachium, quod, regnante Spareto apud Assirios, Eridanus qui et Pheton Solis Egyptii filius, cum copia suorum, duce Nylo navigiis devenit in mare, et ventis adiutus in sinum, quem Lygustinum dicimus, venit; ibi, cum stigatus navigatione, descendit in litus, et cum suasionibus suorum in Mediterranea pergeret, Genuinum ex sociis suis unum, nausea maris debilitatum, cum parte suorum navium custodem liquit in litore; qui iunctus accolis loci, silvestribus hominibus oppidum condit, et Genuam de suo nomine nuncupavit; Eridanus autem, superatis montibus, cum in amplissimam atque fertilem devenisset planiciem, hominesque rudes et agrestes feroces tamen comperisset, ratus se ingenio superaturum ferociam, secus Padum consedit, et, ut idem rnuncupatum. Ibidem autem cum aliquandiu regnasset, relicto Lygure filio, in Pado
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit uerba. Equo modo et paulũ perusinũ grauissimũ uirũ ce¬
teris ĩmisceo. qui et etate prouectus et multarũ recũ noticia
octus fuit. diu magistex et custos bibliothece roberti ierłm et sici¬
lie xegis ĩcliti. et si usꝙͣ curiosissimꝰ fuit ĩ ꝑquirendis iusu etĩa
que a latinis hr̃e nõ poterat eo medio ĩ numera exhausit agrecis.

Expanded text:
strabant. Equo modo et Paulum Perusinum gravissimum virum, ceteris inmisceo. Qui et etate provectus, et multarum rerum notitia doctus, fuit diu magister et custos bibliothece Roberti, Jerusalem et Sycilie regis incliti. Et, si usquam curiosissimus fuit homo in perquirendis, iussu etiaque a Latinis habere non poterat, eo medio, innumera exhausit a Grecis.
Abbreviated transcription (Latin):
hamilcaris filius ex minore baliarũ ĩ sula ubi hibernarat iuuẽtute lecta
ĩ classem ĩpoĩta ĩ Italia triginta ferme rostratis nauibus et multis on¬
rariis duodecĩmillia peditũ duo ferme equitũ traiecit: genuãꝙ nullis̨
presidiis maritimã ho ora tutantibus repentino aduẽtu cepit. Inde ad ora ligu¬
rũ alpinorũ si quos ibi motus facere posset classem appulit ĩgaunis. ligurũ
ea gens est. bellũ ea tempestate gerebant cũ epanteris mõtanis. Igitur pe
one opido alpino prede depoĩta. et decẽ longis nauibus ĩ sto
presidiũ relictis ceteris cartaginẽ missis ad tuendã maritima ora quia
fama erat scipionẽ traiecturrum ip̃e societate cũ ingaunis quorũ gratĩã
bat cõpoĩta mõtanos ĩstituit oppugnare. hec ꝑliuiũ d¬

Expanded text:
Hamilcaris filius ex minore Baliarium insula, ubi hibernarat, iuuentute lecta in classem imposita in Italiam triginta ferme rostratis nauibus et multis onerariis duodecim milia peditum duo ferme equitum traiecit, Genuamque nullis praesidiis maritimam oram tutantibus repentino aduentu cepit. inde ad oram Ligurum Alpinorum, si quos ibi motus facere posset, classem adpulit. Ingauni—Ligurum ea gens est—bellum ea tempestate gerebant cum Epanteriis Montanis. igitur Poenus Sauone oppido Alpino praeda deposita et decem longis nauibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis adtuendam maritimam oram quia fama erat Scipionem traiecturum, ipse societate cum Ingaunis quorum gratiam malebat composita Montanos instituit oppugnare. et
Abbreviated transcription (Latin):
etͣͫ et hec subĩfert. Quocicca sacrosancta sedes apostolica animaꝵ
saluti prouidens/ quoniã pro discordia et guerra q̃ inter ĩclitã
Ianuensem ciuitatem et pisas olim argutissimo id faciente inimice
humani generis orta ẽ. ĩ ꝯparabiles hominũ clades xp̃ianorũ cap¬
tiuitates et eccłiarũ destructiones ĩnumere prouenerunt
ut decetero tã detestabilis lis et dissensio cõꝗescãt ꝑsonam
tuã et ꝑ te Ianueñ ecc̃liã/ ad p̃fate ciuitatis/ q̃ beato petro/
ac scte romane eccł̃ie fidelis. et ad ẜuiendũ ꝓmpta extitit
⁊ cetexo se id facturã propensius policetur dec
exaltatione p̃rogatiua gloriosa sublimat. Et altera iparũ¬
atas que fauore celestis numinis de Inimitis xͥani nominis uicto¬
ria frequẽter obtinuit et eorũ urbes plurimas subiugauit/ tus¬
tpribus ãplius honoretur eqͦ albo cũ et naco albo ĩ processionibus uti
et cruce uexillũ iudelicet dñĩcũ ꝑ subiectã uobis prouĩcia portadi

Expanded text:
at, debet impendere. Quocirca sacrosancta sedes apostolica, animarum saluti providens, quoniam pro discordia, et guerra, quae inter dictam Januensem civitatem et Pisas olim argutissimo id favente inimico humani generis orta est, incomparabiles hominum clades, Christianorum captivitates, et ecclesiarum destructiones innumerae provenerunt, ut de caetero tam detestabilis lis et dissensio conquiescat, personam tuam, et per te Januensem Ecclesiam a praefata civitate, quae beato Petro ac sanctae Romanae Ecclesiae fidelis, et ad serviendum prompta exstitit, et de caetero se id facturam propensius pollicetur, decorem et exaltationem praerogativa gloriosa sublimat. Te igituivitas, quae favore coelestis Numinis de inimicis Christiani nominis victoriam frequenter obtinuit et eorum urbes plurimas subjugavit, amplius honoretur, equo albo cum nacho albo in processionibus utendi et crucem, vexillum scilicet Dominicum per subjectas vobi
Abbreviated transcription (Latin):
testatux. pisas autẽ ex ip̃a pupe gubernaculi tibi rector ostendet
ciuitatẽ ꝑuetustam sed recẽti et decora specie. et licet ĩ plano
sitã nõ tamẽ / ut magna pars urbiũ pautis turrib ẜ tota simul
eminentissimis edificiis apparẽte qͦudã quoq maris potentissimã do¬
nec patrũ memoria nõ modo uires equoreas ẜ animos/ nauigadiq
propositũ magno uicti plio Ianuensiũ amisere. ¶Aliis autẽꝰ¬

Expanded text:
um latet, Pisas autem ex ipsa puppe gubernaculi tibi rector ostendet, civitatem pervetustam sed recenti et decora specie et, licet in plano sitam, non tamen, ut magna pars urbium, paucis turribus sed totam simul eminentissimis edificiis apparentem, quondam quoque maris potentissimam donec, patrum memoria, non modo vires equoreas sed animos navigandique propositum, magno victi prelio Ianuensium, amisere. Post
Abbreviated transcription (Latin):
modo. In nomine scte et ĩ diuidue trinitꝭ. Fredericus secũdus di
lie atͣ. Et subdit. Unde quia Ianuensem ciuitatẽ a p̾ma sui fuda¬
tione caput suũ inter alias ciuitates maritimas altius extulisse
et perspicius uirtutũ atq multarũ probitatũ oꝑibus terra ma¬
placuit nr̃e maiestati tãtorũ uirorũ om̃ium fidelitate eligere

Expanded text:
In nomine sancte et indiuidue Trinitatis. Fredericus secundus diuincrementum. Unde, quia Ianuensem civitatem a prima sui fundatione caput suum inter alias civitates maritimas altius extulisse et perspicuis virtutum atque multarum probitatum operibus terra maplacuit nostre maiestati tantorum virorum omnium videlicet Ianue
Abbreviated transcription (Latin):
ensi sic ait. Induxi gͥ sepe generosũ atq uenerabilem senẽ Anda¬
lo de nigro Ianuesem/ olim ĩ motib astrorũ doctorẽ meũ. cuiꝰ
quãta fu̾it circũ spectio quãta morũ grauitas ꝙͣta siderũ noticia
terũ ut plurimũ facimꝰ astrorũ motus agnouit. ẜ cũ uniuersũ
bus illi fidẽ prestandã credideri/ circa ea tñ que ad astra specta¬
re uidentur nõ aliter ꝙͣ ciceroni circa oratoriã aut maroni cie¬
ca poeticã exhibendã cẽseo. huiꝰ ĩsuꝑ plura stãt opuscula astro¬
rũ celiq motus ostendentia. que quãtũ sibi circa talia p̃minẽtie

Expanded text:
situm sit. Induxi igitur sepe generosum atque venerabilem senem, Andalo de Nigro Ianuensem, olim in motibus astrorum doctorem meum, cuius quanta fuerit circumspectio, quanta morum gravitas, quanta syderum notitia, terum, ut plurimum facimus, astrorum motus agnovit, sed, cum universum  id, et si in omnibus illi fidem prestandam crediderim, circa ea tamen, que ad astra spectare videntur, non aliter quam Ciceroni circa oratoriam aut Maroni circa poeticam exhibendam censeo. Huius insuper plura stant opuscula, astrorum celique motus ostendentia, que quantum sibi circa talia preminentie
Abbreviated transcription (Latin):
istos iodo. Nũdum tibi uisam ut ais ianuã ueniamꝰ. Uidebis ergo
ĩpiorsam urbe̾ lapidosi collis ĩ latere uixibusq et menibus supbã
quã dñam maris aspectus ip̃e pronũciat. ĩ qua tu nũc et populi¬
habitũ et locorũ sitũ/ et edificiorũ decus atq ĩ primis classem t̾ũ
quotidiane necꝗcꝙͣ feriũt procelle. Quid multa : cum sedulo ciui¬
ĩpendentes ad hec corpora/ mores/ animos/ et uictũ gẽtis aspexeris
scito te uidisse cohortẽ illã alterã q̃ romane uirtutis aciẽ lõgo
exercicio multos olim ãnos exacuit. hic digressus ad leuã totũ¬
illũ die/ ne oculos a terra dimoueas/ caueto. Multa enĩ illis occũ¬
rẽt que multo tibi facilius sit mixari ꝙͣ cuꝙͣ hominũ stillo ã¬
plecti. ualles amenissimas ĩter labentes riuulos. colles asperita¬
te gratissima et mira fertilitate ꝯspicuos. p̃ualid
te uerteris uideris sparsas ĩlitore. et stupebis urbẽ tale decori

Expanded text:
st, nondum tibi visam, ut ais, Ianuam veniamus. Videbis ergo imperiosam urbem lapidosi collis in latere, virisque et menibus superbam, quam dominam maris aspectus ipse pronunciat. Sua habitum et locorum situm et edificiorum decus atque in primis classem, quodquotidiane nequicquam feriunt procelle. Quid multa? Cum sedulo civies fluctibus impendentes, ad hec corpora, mores, animos et victum gentis aspexeris, scito te vidisse cotem illam alteram que Romane virtutis aciem, longo exercitio, multos olim annos exacuit; illum diem ne oculos a terra dimoveas caveto. Multa enim illis occurrent que multo tibi facilius sit mirari quam cuiquam hominum stilo amplecti: valles amenissimas, interlabentes rivulos, colles asperitate gratissima et mira fertilitate conspicuos, prevalte verteris, videbis sparsas in littore et stupebis urbem talem decori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos ionĩa ultri mille captiuãdo eos ĩ career̃e posucrũt. ⁊ dius galrascũ
alipꝰ duab uirilit̾. de bellando uicerũt. ⁊ galias ⁊ uiros uictos uallnenttosg
⁊ pecunã Ianua detulerũt. In ꝓbs gałeis Ianuẽsiũ fuerũt Gandulfus de
miģo ⁊ Rabaldus Napłonus ⁊ Bonusuassalus cc̃sus / Guills Rufus de
Curia ⁊ multi alii uiri prudẽtissimi. Clauarii Seribaniq ⁊ Cãcellarius
ꝑ utilitate rei piobłice ĩ hoc cõsulatu primitus ordinati fuerũt.

Expanded text:
 eos Ianua ultra mille captiuando eos in carcerem posuerunt, et duas galeas cum aliis duabus uiriliter debellando uincerunt, et galeas et uiros uinctos uulneratosque et peccuniam Ianuam detulerunt. in quibus galeis Ianuensium fuerunt Gandulfus de Mazo et Rubaldus Naplonus et Bonus uasallus Census, Willielmus Rufus de Curia et multi alii uiri prudentissimi. clauarii scribanique , cancellarius , pro utilitate rei publice, in hoc consulatu primitus ordinati fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽte ꝙ piseni eiusdẽ execitus mẽse Septĩbris i festintate sc̃toꝵ cͦõnelii
⁊ cipriani ⁊ cłaltatõne sc̃te crucis de lite cosice pacẽ cũ uolutate Ianu¬
ẽsiũ iunauerũt. et pate galearũ stolli ab aliis seꝑantes pisas perexerũt.
et ianuẽses ĩ carce captos utde cãcere extraxerũt ⁊ ianuã cũ galero
eos deduxerũt ano dñi .Mcxx. Secudo uo anno p̃fati cõsulatus opiçois
mussi ⁊ Socioꝵ eius Ianuẽses cũ magno exͣccitu militũ ac peditũ iugum
trasierũt. Flaconẽq ⁊ clapinũ ac mũdascũ ⁊ petrabissariã p̃liando ceꝑũt.

Expanded text:
Pisani eiusdem exercitus mense septembris, in festiuitate sancti Cornelii et Cipriani et exaltatione sancte Crucis, de lite Corsice pacem in uoluntate Ianuensium iurauerunt, et partes galearum stoli ab aliis separantes Pisas perrexerunt, et Ianuenses in carcere captos inde carcere extraxerunt et Ianuam cum galeis eos deduxerunt, anni Domini . m . c. xx. secundo uero anno prefati consulatus Opizonis Mussi et sotiorum eius, Ianuenses cum magno exercitu militum ac peditum Iugum transierunt, Flacone
Abbreviated transcription (Latin):
lorica ⁊ sancea ⁊ ense tãtũ multis eũ sequẽtib ꝑ scalla usq ad sumitatẽ muri
ascindẽ do solus ĩ muro rrmãsit. ⁊ scalla fracta om̃os eũ sequẽtes ĩ terra ce¬
ciderũt. Cuntas cm̃ ꝑ mediu murata erat/ ⁊ Saraceni omes ad medium
murũ fugiebat/ ⁊ ĩtus se recoligebut. Consul u̾oꝰ postꝙͫ de sequẽtib cum
nominẽ iudit dcũ dep̃cari cepit / ut melius cõsiliũ sibi ostẽd̾e̾t. Illico nãq
siñ mora turre quãda ascẽdeͫ expit. Cũ autẽ ĩ sumitate turis fuit circiuẽtib¬
ciuitatẽ signũ cũ onse frccit ⁊ alta uocr dixit. ascedite ascedite ⁊ ciuitatẽ
uelocit̾ capesate. Illico nãq om̃es unanimit suꝑ murũ ascẽderũt / ⁊ Sarace¬
ĩtra aliũ murũ ciuitatis recolłecti fuerũt Macometũ ĩuocado ĩ eorũ auxilio
ne ciuitatẽ ĩtroirẽt orib ⁊ telis xp̃ianis rosistec  ceꝑũt. Ianuõses aut in

Expanded text:
tum, multis eum sequentibus, per scalam usque ad summitatem muri ascendendo, solus in muro remansit. et scala fracta, omnes eum sequentes in terra ceciderunt. ciuitas enim per medium murata erat, et Sarraceni omnes ad medium murum fugiebant, et intus se recolligebant. consul uero, postquam de sequentibus eum neminem uidit, Deum deprecari cepit ut melius consilium sibi ostenderet. ilico nempe sine mora turrem quandam ascendere cepit; et cumte, ascendite, et ciuitatem uelociter capescite. ilico namque omnes unanimiter super murum ascenderunt, et Sarraceinfra alium murum ciuitatis recollecti fuerunt, Macometum uocando in eorum auxilio, ne ciuitatem introirent , ensibus et telis Christianis resistere ceperunt. Ianuenses autem in
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ usq ad stopinũ ascendebat/ ⁊ trib fauillio stopino ꝑcusso arde incipiebat
⁊ sic ĩ du resu̾retiõis post nonã pala corã om̃ib ĩ lmmpad̾ib .xui. lum̃e ut
dictũ ẽ talit uenit. Et cafarus ꝗ hec scribi fecit / ĩt fuit / ⁊ udit ⁊ inde
testimoniũ reddidit/ ⁊ ꝓculdubio ita eẽ uerũ affirmat. Ianuẽses u̾o ĩ ebdomo
Madii ad cesariã ꝑrexerũt ⁊ statĩ galeas ĩ t̾ra extraxerũt/ ⁊ Iardinos oẽs
usq ad muros ciuuitatis destruxerũt ⁊ castella ⁊ mach̃inas fac̾t᷑ ceꝑũt. Om̃ib¬

Expanded text:
usque ad stopinum ascendebat, et tribus fauillis stopino percusso ardere incipiebat. et sic in die resurrectionis, post nonam, palam coram omnibus in lampadibus . xvi . lumen , ut dictum est, taliter uenit. et Cafarus, qui hec scribere fecit, interfuit et uidit, et inde testimonium reddidit, et procul dubio ita uerum esse affirmat Ianuenses uero in ebdomadmadii ad Cesariam perrexerunt, et statim galeas in terra extraxerunt , et iardinos omnes usque ad muros ciuitatis destruxerunt , et castella et machina facere ceperunt. i
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo ano p̃dicti cõsulatus denarii bruni prioris noue monete mẽse octubris
fine habuerũt. Et alia moneta minorũ brunitoꝵ ĩcepta fuit
Refata cõpagnia ꝑacta/ incepta fuit alia quatuo ãnorũ. ⁊ fucrũt
cosules quetuo electi ꝑ duos anos/ ⁊ alii quatũo ꝑ alios duos. duobs
uõ primis ãnis cõsiles fuirũt. Odo de Garaldo Iterius Ido de Camadino
Octo fornarius
E alirs no duob anis sequẽtib cosules fucrũt Opigo huissus Gandulfus
Rufus lanfracus Roça/ ⁊ Guido spmola. Qui om̃es p̃nominati
fuerũt Consules de cõi ⁊ de placitis. Et ĩ pͥmo ano p̃dicte cõpagnie .s. ĩ
Cosulatu odonis de Garaldo Iterii Idonis d̃ carmadino oectonis fornarii
sacrata fuit eccl̃ia beati laurẽtii a dño Gelasio papa mẽse octbris ant dñi.¬

Expanded text:
secundo anno predicti consulatus denarii bruni prioris noue monete mense octubris finem habuerunt, et alia moneta minorum brunitorum incepta fuit. Prefata compagnia peracta , incepta fuit alia . iiii. annorum; et fuerunt consules . iiii. electi per duos annos, et alii quatuor per alios duos. duobus uero primis annis consules fuerunt Odo de Garaldo, Iterius, Ido de Carmadino, Oto Fornarius. de aliis uero duobus annis sequentibus consules fuerunt Opizo Muszo , Gandulfus Rufuerunt consules de comuni et de placitis. et in primo anno predicte compagnie, scilicet in consulatu Otonis de Garaldo, Iterii, Idonis de Carmadino, Otonis Fornarii, sacrata fuit ecclesia beati Laurentii a domino Gerasio papa, mense octubris anni
Abbreviated transcription (Latin):
aliarũ ueniebat ad consules actores ad placitad̃. Et ĩ illo tẽpore . Ianua nõ
erãt nisi cõpagnie.uii. Set ĩ isto cõsulatu Ianueses ad sanctũ Romulun¬
tenderũt/ ⁊ turre ib̃i hedificauerũt / ⁊ hoies illius loci/ ac de Bayardo et de
poipino ⁊ comitẽ uigĩtimilłiesẽ quẽ sanua adduxerũt/ quonia sanuesib resi¬
strbat fidelitatr̃ sc̃t̃o Siro ⁊ ppło Ianuesi in ꝑꝑetuũ iurare fecerũt. Et in ꝙͦ¬
eodr cõsulatu Ep̃s Sirus ĩ Ianuesi ep̃atus clectus fuit / pnte papa Innocẽtio ꝗ
tũc Ianue erat ĩ eode anno ⁊ ab eodẽ paꝑa apud sctm Egidiuã cõsecratus fuit.
Eo tẽpore papa Innocẽtius fecit treuguã int̾ ianuẽses ⁊ pisanos ꝑ multa sacra¬
mẽta ab utraꝑ late facta donec a fr̾ancia papa rediret. Et eccl̃ia põtusuen
ab eode papa cõsecrata fuit. Mc xxx.

Expanded text:
aliarum, ueniebat ad consules actoris ad placitandum. et in ilio tempore in lanua non aliarum, ueniebat ad consules actoris ad placitandum. et in ilio tempore in lanua non erant nisi compagne . vii. sed in isto consulatu Ianuenses ad sanctum Romulutenderunt , et turrem ibi edificauerunt et homines illius loci, ac Baiardo et de Poipino, et comitem Vigintimiliensem, quem Ianuam adduxerunt, quoniam Ianuensibus resistebant , fidelitatem seodem consulatu episcopus Syrus ianuensi episcopatu electus fuit, presente papa Innocentio qui tunc Ianue erat. in eodem anno ab eodem papa apud sanctum Egidium consecratus fuit. eo tempore papa Innocentius fecit tregam inter Ianuenses et Pisanos , per multa sacramenta ab utroque latere facta, donec a Frantia papa rediret. et ecclesia Portuueneris ab eodem papa consecrata fuit. mcxxx.
Abbreviated transcription (Latin):
geñ reddiderũt ⁊ hrditatẽ eorũ. In uarrigatore nauẽ unã pisanoꝵ ex
magna pecuĩa oneratã preliando ceꝑũt ⁊ Ianuã deduxerũt. ⁊.x. millia libra¬
rum ualens de naui habuerũt. Mc xxuiiii.¬
N nono Consulatu unius ani furũt Consules tres d̃ cõ Rubaldus
uetulus/ Guilłs d̃ uolta. Bellamutus. Et .xiiii. d̃ placitis Guilłs
picamiliũ zenoardus d̃ uulpe. Guills d̃ nigro henricus d̃ Roga mirinus
d pota. Cafarus. Octo de Gandulfo rufo Oglerius d̃ miri Ansaldus
Crespinus Bonus d̃ Itrrio Bonusuassalus d̃ odoñ/ Suilłs de Rombello
Oglerius Capra Abbr̾tonus d̃ ansaldoᵗ. De qb p̃dictis cõsulib talit̾ płaci¬
tabãt duo ĩ unã cõpagniã/ ⁊ duo ĩ alt̾am. et sic ꝑ cet̾as cõpagnias. Et¬
isti płacitabãt ut si aligꝭ de cõpagnia una faciebat lamẽtationes suꝑ alique

Expanded text:
gensium reddiderunt et hereditatem eorum. in Varrigatore nauem unam Pisanorum ex gensium reddiderunt et hereditatem eorum. in Varrigatore nauem unam Pisanorum ex magna peccunia honeratam preliando ceperunt , et Ianuam deduxerunt ; et decem milia librarum ualens de naui habuerunt. mcxxviiii. In nono consulatu unius anni fuerunt consules tres de comuni : Rubaldus Vetulus, Willielmus de Volta, Bellamutus ; et . xiiii . de placitis : Willielmus Picamilium , Zenoardus de Vulpe , Willielmus de Nigro , Enricus Roza, Marinus de Porta, Caffarus, Oto de Gandulfo Rufo, Oglerius de Mari, Ansaldus Crespinus, Donusdei de Iterio, Bonus uasallus de Odone, Willielmus de Bonobello, Oglerius Capra, Albertonus de Ansaldo Ite. de quibus predictis consulibus taliter placitabant , duo in unam compagniaisti placitabant , ut si aliquis de compagnia una faciebat lamentationes super aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ a Ianuẽsib capta fuit. Mcxx uii⁊
n septimo consulatu unius ani fuerũt cõsules Octo Gontardus Gui¬
scardus Guilłs iudex de drubeto ⁊ Giuilłs piper de cõi ⁊ d̾̃ placitis
Et iisto cõsuatu mono altus captus fuit a Ianuẽsib̃ ꝗ fuerũt ibi cũ magno
exxͣcitũ peditũ ⁊ militũ. Mcxxuiii.¬
n octauo cõsulatu unius ani faerũt confirmati isti p̃fati cõsules .s.
octo Gontardus cũ sociis suis fuerũtꝙ cõsules de coĩ ⁊ d̃ płacitis.
Et ĩ isto cõsulatu ianuẽses cũ galeis .xui. tẽderũt suͦp pisanos usq messana/¬
ibiq pisani ꝗ ĩt̾ra erat simul cũ Burgesib̃ messane cũ Ianuesibs bellu ceꝑut.
Et quia burgẽses adiuuabãt pisanos/ Inuẽses ui bellando expulerũt pisanos
⁊ burgenses extra burgũ messane usq ad palatiũ regis. Et burgũ ⁊ peciũa
ĩ suã potãte habuerũt. Et amore regis ⁊ p̃ce ligatoꝵ regis peciuam bur¬

Expanded text:
 a Ianuensibus capta fuit. mcxxvii. In septimo consulatu unius anni fuerunt consules Oto Gontardus, Guiscardus, Willielmus Iudex de Drubecco, Willielmus Piper , de comuni et de placitis. et in isto consulatu Monsaltus fuit captus a Ianuensibus, qui fuerunt ibi cum magno exercitu peditum et militum. mcxxviii. In octauo consulatu unius anni fuerunt confirmati isti prefati consules , scilicet Oto Gontardus cum sotiis suis, fueruntque consules de comuni et de placitis. et in isto consulatu Ianuenses cum galeis . xvi . tenderunt suibique Pisani, qui in terra erant, simul cum burgensibus Messane, cum Ianuensibus bellum inceperunt. et quia burgenses adiuuabant Pisanos, Ianuenses ui bellando expulserunt Pisanos et burgenses extra burgum Messane usque ad palatium regis, et burgum et peccuniam in suam potestatem habuerunt; et amore regis et prece legatorum regis , peccuniam bur
Abbreviated transcription (Latin):
rũt p̃atẽ quarã ad pñs sccibamus./ In estate huius cosulatus Iinueses cuy
galeͥs.x. mare Consice ⁊ sardinee usq põtũ pasanu ita tenuerũt ꝙ multos pist
Imuã uenerũt pisani cũ octo galeis de arno exierũt / ⁊ ꝓiuiciã ꝓ ianuẽsib capiẽdis
ueire dixerũt. hoc audito Ianuẽses statĩ gałras .uii. armauerũt ĩ ꝗb cafarus
ꝗ cõsuł erat / cũ multis nobilissimis uiris .s. cũ Idone de carmadino ⁊ marmo de
pota / cũ machioñ de cafana ⁊ aliis multis iuit. ⁊ secuti sũt galeas pisanoꝵ
nũ uenerũt ibiq bellũ magnũ dederũt / ⁊ nauẽ unã q̃ ibi sub̾ castro ĩ t̾ni¬

Expanded text:
runt, partes quarum io ad presens scribamus. in estate huius consulatus Ianuenses cum runt, partes quarum io ad presens scribamus. in estate huius consulatus Ianuenses cum galeis . x . mare Corsice et Sardinie usque Portum Pisanum ita tenuerunt, quod multos PIanuam uenerunt , Pisani cum octo galeis de Arno exierunt, et Prouintiam pro capiendis Ianuensibus uenire dixerunt. hoc audito Ianuenses statim galeas . vii . armauerunt, in quibus Cafarus , qui consul erat cum multis nobilissimis uiris , scilicet cum Idone de Carmadino et Marino de Porta, cum Marchione de Cafara et aliis multis iuit. et secuti sunt galeas Pisanorum num ueneru
Abbreviated transcription (Latin):
donec pacẽ cũ magno honore cuutatis Iñ habuerũt sic̃ scriptũ ẽ in cõsula¬
tu illorũ ĩ quo par facta fuit . mc xxiii.
mutus Rubaldus uetulus Rainaldus dardena. Isti fuerũt
Consules d̃ coĩ ⁊ de płacitis. et ĩ ip̃o cõsulatu gałer . uii. Ianauẽsiũ huriꝰ¬
modi ĩ pligia de Castaneto sup pisanos uictoriã habuerũt / naucs .xxii.
ex magna pecunia ponderatas de Sardinca ueniẽtes ceꝑũt. Et galee. uuii
Et sic Ianueses p̃dictas naues pisanor oneratas ceꝑũt ⁊ Ianuẽ duxerũt.
Et isto ãno castrũ sc̃ti Angeli Imuẽses ui pisanis abstulerũt ⁊ multas alias
uictorias supͣ pisanos haburrũt.Mc xxiiii.
n quato cõsulatu unius ani fuerut cõsules arnaldus Batigatus
octo d̃ Gandulfo Rufo/ Cafarus/ Gu̾ilłs piꝑ. Et isti fuerũt cõsules
N coĩ ⁊ de placitis quorũ cõsulatu multas sup pisanos Ianuẽses uictorias habur¬

Expanded text:
donec pacem cum magno honore ciuitatis Ianue habuerunt, sicut scriptum est in consuladonec pacem cum magno honore ciuitatis Ianue habuerunt, sicut scriptum est in consulatu illorum in quo pax facta fuit. m.c.xxiii. mutus, Rainaldus Sardena. isti fuerunt consules de comuni et de placitis. et in ipso consulatu galee . vii. Ianuensium huiusmodi in plagia de Castaneto supra Pisanos uictoriam habuerunt naues . xxii. ex magna peccunia ponderatas de Sardinia uenientes cum galeis . viiii. ; et sic Ianuenses predictas naues Pisanorum honeratas ceperunt et Ianuam duxerunt. et in isto anno castrum sancti Angeli Ianuenses ui Pisanis abstulerunt et multas alias uictorias supra Pisanos habuerunt. mcxxiiii. In quarto consulatu unius anni fuerunt consules Arnaldus Batigatus, Oto de Gandulfo Rufo, Caffarus, Willielmus Piper. et isti fuerunt consules de comuni et de placitis, quorum consulatu multas supra Pisanos Ianuenses uictorias habue
Abbreviated transcription (Latin):
papa litis huius cõseenttonis iudices ꝗ litẽ iuste diffinrẽt posuit archie
piscos ⁊ Sp̃os / qui ab aliis seꝑantes / ⁊ multũ int̾ se de cosicinis cõsecratõĩb
ortando ⁊ ãtiquũ registrũ romane eccłie legͣc fecerũt ⁊ ibi ĩuencrũt ꝙ
Gualterius Rauenẽsis archiep̃s dixit. dñe/ Cosiliũ meũ ⁊ socioꝵ tale ẽ
ut archiep̃s pisanus drĩceps c̾osicanas cõsecrationes dimittat ⁊ ult̾ius de
illis nõ se ĩtromittat. papa uo audito cõsilio dixit. Et ego ex ꝑte dei ⁊¬
beati potͥ ⁊ mea laudo ⁊ cõfirmo. Sẽtrncia data statĩ pisani a romana cuia
sin licẽtia recesserũt. Ianueses uo cũ licõtia Romane curie cũ triupho et
gloria Ianuã uenerũt. Et pͣalamẽto pleno pͥuilegia ⁊ or̃i q̃ ĩ sinodo gesta
fuerãt ꝑ ordinẽ a cafaro narata fuerũt sic̃ uidit ⁊ audiunt ĩ sinodo
⁊ post smodũ. Et gucrã cũ pisanis innur̃ses postra tã diu iuirilit̾ fecerũt

Expanded text:
 litis huius consecrationis iudices, inde qui litem iuste diffinirent, posuit duodeicanis consecrationibus certando, et antiquum registum Romane ecclesie legere fecerunt, et ibi inuenerunt quod sententie. consilium meum et sotiorum tale est: ut archiepiscopi Pisanus deinceps Corsicanas consecrationes dimittat, et ulterius de illis non se intromittat. papa uero, audito consilio, surrexit et diium. sententia data, Pisani statim a Romana curia sine licentia recesserunt. Ianuenses uero, cum licentia Romane curie, cum triumpho et gloria Ianuam uenerunt. et parlamento pieno priuilegia et omnia que in sinodo gesta fuerant per ordinem a Caffaro narrata fuerunt, sicut uidit et audiuit in synodot . et guerram cum Pisanis postea tamdiu uiriliter fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post missã ad refocilłada copora om̃os ad ħospiciũ ꝑrexerũt. Iterũ nãq in
arcuitu eccͤ deforis sepulcri ĩ una de lampadib sumẽ corã multis iudetibus
ardc̃ ĩcepit. Cũ uo tãti miraculi uox ꝑ cuitatẽ sonuit om̃es uelocit̾ ad sepul¬
crũ cucurerũt / ibiq unusꝗsq susli aspiciẽs lampades q̃ deforis ĩ airculo ecclesie

Expanded text:
et post missam ad refocillanda corpora omnes ad ospitium perrexerunt. iterum namque in et post missam ad refocillanda corpora omnes ad ospitium perrexerunt. iterum namque in circuitu ecclesie, de foris sepulcri, in una de lampadibus lumen coram multis uidentibus ardere incepit. cum uero tanti miraculi uox per ciuitatem sonuit, omnes uelociter ad sepulchrum to cucurrerunt, ibique unusquisque sursum aspiciens lampade
Abbreviated transcription (Latin):
alipd̃ sp̃uale donũ mũdo petierit deus hoc sibi dare ꝓmisit. Sermone nãq com¬
płeto patriarca si mul cũ Romane curie legato ⁊ cũ Rege Balduyno cet̾isqr
xp̃ianis sequẽtib cos discalciatis pedib cũ magna deuotioñ ad tepłu dñi ꝑroxe¬
rũt ⁊ ad ĩtroitũ tẽpli om̃es multis p̃cib ⁊ oratõnib deũ humilit̃ dẽp̃cati fue¬
rũt ut lumẽ ꝓd tp̃r ĩfideliũ quoda in unoqͦq ano ad sepulcrũ uenire solebit
nũc ꝑ miẜicodia suã illudidẽ fidelib suis hodie ĩ die resurrectiõis sue ostẽdet.
oratione enĩ in tẽpłu facta ad sepulceũ dñi cũ deuotioñ redierũt. Et statim
patriarca cũ legato Romane curie ĩ domuscula sepulcri lumẽ ĩuenit. ⁊ sic oẽs
letati. Te deũ laudamus om̃oes una uoce cecinerũt/ ⁊ missa dñcã audierũt

Expanded text:
aliquod spiritale donum mundo corde petierit Deus hoc sibi dare promisit » . sermone namque comaliquod spiritale donum mundo corde petierit Deus hoc sibi dare promisit » . sermone namque completo, patriarcha simul cum Romane curie legato et cum rege Baldoino, ceterisque Christianis sequentibus eos , discalciatis pedibus cum magna deuotione ad templum Domini perrexerunt, et ad introitum templi omnes multis precibus et orationibus Deum humiliter deprecati fuerunt, ut lumen, quod tempore infidelium quondam in unoquoque anno ad sepulchrum uenire solebat, nunc per misericordiam suam illud idem fidelibus suis hodie in die resurrectionis sue ostenderet. oratione enim in templum facta, ad sepulchrum Domini cum deuotione redierunt; et statim patriarcha cum legato Romane curie in domusculam sepulcletati, te Deum laudamus omnes una uoce cecinerunt, et missam dominicam audierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
audite si placet. uideo uos mestos de hoc ꝙ dñs nõ misit lume de celo solito mor
unde doledũ nõ ẽ immoletãdũ ꝗ deuo nõ facit miracila ꝓt̾ fid les ẜ ꝓpt̾
ĩfidelos. ⁊ donec ciuitus ista sancta ĩ potestate ĩfidoliũ erat bonũ ⁊ equum
fuit ut deus miracula faciẽdo ĩcredulos ad fide reuocaret. Nũc ergo quoniã
ĩ potãte fideliũ c̃ minacula nõ sũt ueccessarta. At quia ĩt̾ uos multos fidei¬
xp̃iane imbecilles ⁊ ĩcredulos ẽẽ credimus dcũ p̃cemũ ut pro ĩcredulitate ĩfide¬
liũ sic solitus fuit/ lumen ostendat. Quarr ad tẽplũ dñi om̃es cũ druotione
ꝑgamus. ibiꝑ si dñs nost̾ tardius exaudierit nos tã du p̃ces p̃cib iũgamus
donec ꝙd petimus ĩpetremus. Scitote frẽs ꝙ quonĩã deus tale donũi ẜuo suo
Dilomoni post ꝙ tẽpłu dñi cõpłcuit hoc modo ꝓmisit. Quicũq ad itroitũ tẽpłli

Expanded text:
audite, si placet, uideo uos mestos de hoc, quod Dominus non misit lumen de celo solito more; unde dolendum non est, immo letandum, quia Deus non facit miracula propter fideles, sed propter infideles et donec ciuitas ista sancta in potestate infidelium erat, bonum et equum fuit, ut Deus, miracula fadendo, incredulos ad fidem reduceret. nunc ergo, io quoniam in potestate fidelium est, miracula non sunt necessaria, at quia intstiane inbecilles et incredulos esse credimus, Deum precemur , ut pro incredulitate infidelium, sicuti solitus fuit , lumen ostendat. quare ad templum Domini omnes cum deuotione pergamus, ibique, si Dominus noster tardius exaudierit nos, tamdiu preces precibus iungamus, donec quod petimus impetremus. scitote, fratres, quoniam Deus tale donum seruo suo Salomoni , postquam templum Domini completai, hoc modo promisit : «quicumque ad introitum templi