comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eid quod detulerat fisco. adice¬
retur ħrdi enus premiñ daret.¬
¶Ectat eiusdem adriam sma¬
ant epistola. ut sus quisede¬
ferre poterat morte preuetus
fuerit. hr̃s cius si detulent pre¬
rmium ꝯ scquatur. sitam̃e in¬
quid li quebit defunctũ eius
animifuuse ut se uellet defer
smõid circo dissimulauent. ii
dumrem ocuitari sperat. hrd̾m¬
eius mtra uulgare premum¬
nichil consecuturum. ¶Item¬
corum quibus tacite fidei con¬
missum relictum est. ita demũ¬
etbenefitio traian deferre pos
se.sus cui  datum fuerat. mor¬
te preuentus esset. ⁊ ideo pan
gustias temporis deferre se.
non potĩt. ¶Cumante ap¬
tum testamentum tacitum
fidciꝯmissum nunciatum eẽt
abhus qui fidem tacitam su¬
sccperant. deinde post aptas ta¬
bulas afidciꝯ missario delatum
esset. duius.antonius recipi ꝓ¬
fessionem eius iuissit.neq eni
dignam ẽẽ premio tam precipi¬
temfestinationem prioris. et
cũ quis se nũciet non cape poti¬
us ꝯfiteridesuoruxe qua. aliud

Expanded text:
tulerat fisco addiceretur, heredi eius praemium daretur.Exstat eiusdem Hadriani epistula, ut, si is qui se deferre poterat morte praeuentus fuerit, heres eius, si detulerit, praemium consequatur: 'si tamen', inquit, 'liquebit defunctum eius animi fuisse, ut se uellet deferre': si uero idcirco dissimulauerit, dum rem occultari sperat, heius ultra uulgare prnihil consecuturum.Itemeorum, quibus tacitum fideicommissum relictum est, ita demueneficio Traiani deferre sse, si is, cui datum fuerat, morte praeventus esset et ideo per angustias temporis deferre se non potuerit. Cum ante apertum testamentum tacitum fideicommissum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam susceperunt, deinde post apertas a fideicommissario delatum esset, divus Antoninus recipi professionem eius iussit: neque enim dignam esse praemio tam praecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, potius confiteri de suo iure quam aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ranamciopetere q̃rsi instip¬
lacumfimeris ipensa deduc¬
tasit.dicendn est. locũ ẽc̃ pri¬
inlegio. simo ꝗsno abicien¬
di primlegii ca stipulatus ẽ.¬
¶Sisponsa  dedenit  dotem.⁊
nptuis renutiatumẽ. tam¬
est.hanc ad primlegm̃ adi¬

Expanded text:
petere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse priui legio, si modo quis non abiciendi priuilegii causa stipulatus est.Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tamest hanc ad priuilegium adm
Abbreviated transcription (Latin):
nis agitur. surc qd is debuit
qd rectlere eũ suuerit. fimer¬
raria actoe cogi oporteret pri¬
nuegio locus sit. Paruiq re¬
fertẽ dicamius. qua actoe hic
sũptus repetati fimeraria.

Expanded text:
nis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria
Abbreviated transcription (Latin):
Aul .l. Eneffractores uanci
aĩadutitur atrrociores eni fut
noctumi effractores ⁊ iõ hufu¬
stib cessi. in metallũ dampnãt
solent dui no effractores p̾
fustium castigonem. inopusꝑ
petuñ ul tp̃ranĩ dadi sũt. de cri¬
munc expilate brditatisa n

Expanded text:
um.Inter effractores uarie animaduertitur. atrociores enim sunt nocturni effra‹c›tores, et ideo hi fustibus caesi in metallum dari solent: diurni uero effractores post fustium castigationem in opus perpetuum uel temporarium dandi sunt. EXPILATAE HEREDITATIS
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Nostes sunt quib bellum
publice ppłus rominuis det̾uit
uel ip̃i ppło romano. ceten nõ
latrunculi uł p̃dones. appellãt
ctideo qui alatronib captus :¬
est ẜuus  latonum non est. nec
post liminĩ illi neccium ẽ. ab
hostibus autem captus putai
agermanis seuparthis ⁊ ẜuus
cit hostram ⁊ post bimuo statũ
pristir recnoerat

Expanded text:
 Hostes sunt, quibus bellum publice populus Romanus decrevit vel ipsi populo Romano: ceteri latrunculi vel praedones appellantur. et ideo qui a latronibus captus est, servus latronum non est, nec postliminium illi necessarium est: ab hostibus autem captus, ut puta a Germanis et Parthis, et servus est hostium et postliminio statum pristinum recuperat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ululus .ł. ¶ Erbum oportere.
non ad facultatem iudicis p¬
tinet. qui pot uł pluris uł mi¬
reigenitum factumqdno ge¬
nera sunt ostentorum unum
quotiens quid cẽ naturam na¬
scitur. tribus manibus forte
aut peclibus aut q̃ alia parte

Expanded text:
um. Uerbum 'oportere' non ad facultatem iudicis pertinet, qui potest uel pluris uel mirei genitum factumque. duo genera autem sunt ostentorum: unum, quotiens quid contra naturam nascitur, tribus manibus forte aut pedibus aut qua alia parte
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum c̃ qui no hnt inuistã
cam absentic cumsuffitiatq no
infraude libtatis absint. quo nra
absintproind̾⁊ si alibidomici¬
lium qs hat alibipetatur fidcie¬
missalibtas.dicendũ est nonci
neccesse nocancũ. qui fidcio miss¬
sam libtatem debe dicitur.qretia

Expanded text:
dicendum est, qui non habent iniustam causam absentiae, cum sufficiat, quod non in fraudem libertatis absint, quo magiabsint. proinde si alibi domicilium quis habeat, alibi petatur fideicommissaria libertas, dicendum est non esse necesse evocari eum, qui fideicommissam libertatem debere dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tinimer sublata obligatio
arguinto usus ẽ. ut sinauem
quam tu promisisti.dñs dis¬
soluerit. dein his dc̃tabulis
ꝯpegerit. tñrite. hic emmca¬
demnanis ẽ. quã te daturum
spopondisti.nt indeatur ma¬
gis obligatio cessare quaerti

Expanded text:
nim sublata obligatio argumento usus est, ut, si nauem, quam tu promisisti, dominus dissoluerit, deinde isdem tabulis compegerit, teneri te: hic enim eadem nauis est, quam te daturum spopondisti, ut uideatur magis obligatio cessare quam exti
Abbreviated transcription (Latin):
cãpanos puteolanos qui exd¬
nobus igit̾ cãpanis parẽtib
natus ẽ campanus ẽ.Sz si exp¬
atre campano matre puttola¬
na eque muicepes cãpanus ẽ
nisi forte pruulegio aliquo m¬
t̾na origocenseati tunc eĩ
mat̾ne origĩs ent mumcipes ũ
puta illiensib ꝯcessũ ẽ ut qui
matre illiensi ẽ. Si ͭ corum muni¬
sitos solos ytinẽ quidãputant
quor siriam celsus non probat
q̃situs matris ꝯditoer sequeret
Quam enum abam originem

Expanded text:
Campanos, Puteolanos. Qui ex duobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est. sed si ex patre Campano, matre Puteolana, aeque municeps Campanus est, nisi forte privilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum munisitos solos pertinere quidam putant. quorum sententiam Celsus non probat: quaesitus matris condicionem sequeretur quam enim aliam originem
Abbreviated transcription (Latin):
Gr⁊si snccõremsibi nõiauit pa¬
rremobstringet. S ⁊ si uectigat¬
ia pũ. locanit. p̾r ert obstrictus
Sz sifilius tutores dare nõ cuã¬
uerit. uł minus ydocõs elegiti
nec satis exegcit. uł nõ ydoẽum

Expanded text:
ibi nominavit, patrem obstringit. Sed et si vectigalia publica locavit, pater erit obstrictus. Sed si filius tutores dare non curaverit vel minus idoneos elegerit nec satis exegerit vel non idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
tus testimonin dicere nocogitur.i
ecum nec torq̃n debet. ¶Seniũma¬
nti ĩcapuduroris posse torq̃n. du¬
traianus suio quarto rescripsit.
ltem menio uiliano rescripsit. dam
pnatisuos. quia desient ec ip̾ius p̾si
rtum corquen. ¶Si ruus adh̃ cri
mannissus ne torq̃atur.dummo
incap̃di non torq̃atur. posse cũtor¬
q̃n.diuus pius ie senpsitsz et cum
qui cognitõis suscepte tp̃re alienus
fuit. k p̾ca reisit effectus torqnicas¬
etus posse . duu fr̃es rescripserunt.¬
¶Si omodicatur nullo unt emptus
ño prius torqͥn pot̾it. qua sicõstitit
uenditõem nõ ualuisse ⁊ ita ĩpator
nrcum diuo patre suo rescripsit.
tominus indicĩa fuorũ cẽdños. ad

Expanded text:
onium dicere non cogitur, um nec torqueri debet. Seiti in caput uxoris posse torquTraianus Sernio Quarto rescripsit. Mummio Lolliano resnati seruos, quia desierunt esse ipsius, posse in eum torqueri.Si seruus ad hoc erit manumissus, ne torqueatur, dummodo in caput domini non torqueatur, posse eum torqueri diuus Pius rescripsit.Sed et eum, qui cognitionis susceptae tempore alienus fuit, licet postea rei sit effectus, torqt posse diui fratres rescripserunt. dicatur nullo iure emptus, non prius torqueri poterit, quam si constiterit uenditionem non ualuisse: et ita imperator noster cum d‹i›uo patre suo rescripsit. minus indici
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta ẜuorum ita demũnenĩ opotet ẽ
suspectus c̃ reus:⁊ alus arguitis ita
probntor ioueturnt sola ꝯfessio ẜ¬
norumdece nndeatur demdiñ adria¬
nus clandio quartino rescripsit qro
rescupto illud expssit. ã suspectisine
incipiẽdum⁊ aquo facillime p̃sc ũr
sua pduxitiñec facilie cdendũ subie¬
ctam cam eequa amboꝑnẽtes dici¬
curcarã filiam hĩuisse rescripto dine¬
rum fr̃m adulcĩtibianũ emisso de¬
claratinfdem cornelio ꝓculo scrips¬

Expanded text:
menta seruorum ita demum ueniri oportet, cum suspectus est reus et aliis argumentis ita probationi admouetur, ut sola confessio seruorum deesse uideatur'. Idem diuus Hadrianus Claudio Quartino rescripsit: quo rescripto illud expressit a suspectissimo incipiendum et a quo facillime posse uerum sua produxit, nec facile credendum subiectam eam, quam ambo parentes dicuntur caram filiam habuisse rescripto diuorum fratrum ad Lucium Tiberianum emisso declaratur. Idem Cornelio proculo rescrips
Abbreviated transcription (Latin):
magni rescripẜrĩt ne
quis absens puĩatur
et hoc iure ntimur.re
absentes dampnetin:neqeniz
mandita cã qnqua dampnati
eqtatis rõ patituxr. Si añt grani
quis pmmatur puta mopus
metalliaił similem pen̾a siue
capitalem. hec cannon ẽ irrogã
da mabsentm pena. s absens reg
rendus. ad notadus ẽ. ut copia
ecutarcquirendos adnotatos et¬
hoc debent façere. ut eos quos al¬
notaneñt. edic̃tis ad ẽẽ iubeat
nt possit innotescere eos qui al
notatisũt S ⁊ litt̾as ad magr̃a¬
tus ubi ꝯsistunt. mittere ut per
eos p̾sit innotescerẽ reqrendos
cos eẽ ad notatos et ex hoc amui
ꝯputaͬtur ad sepurgãdos. S et

Expanded text:
magni rescriptum est, ne quis absens puniatur: et hoc iure utimur, ne absentes damnentur: neque enim inaudita causa quemquam damnari aequitatis ratio patitur. Si autem gravius quis puniatur, putmagni rescriptum est, ne quis absens puniatur: et hoc iure utimur, ne inaudita causa quemquam damnari aequitatis ratio patitur. Si autem gravius circa requirendos adnotatos hoc debent facere, ut eos quos adnotauerint edictis adesse iubeant, ut possit innotescere e‹i›s quo‹d› adnotati sunt, sed et litteras ad magistratus, ubi consistunt, mittere, ut per eos possit innotescere requirendos eos esse adnotatos. Et ex hoc annus computatur ad se purgandos. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutõib declaratur ⁊ enimres ẽ
fragilis ⁊ piculosa ⁊ que m̃tatemfal¬
lat.nãplinq patiẽtia.siue duntia
torm̃torum. ita torm̃castempnunt
ut exprimi abeis m̃tas nullomop
sit. alutantasũt inpaciẽtia. ut ĩquo

Expanded text:
stitutionibus declaratur: etenim res est fragilis et periculosa et quae ueritatem fallat. nam plerique patientia siue duritia tormentorum ita tormenta contemnunt, ut exprimi eis ueritas nullo modo possit: alii tanta sunt inpatientia, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
d .l. Mandatis caueturintra ãni
rcqmirendorũ  bona obsignan. ut sin
defendat. hunt. tũc post anumbona
infiscũ cogũtur⁊ itra annũ medio tẽ¬
pore mouẽtia siqua sũt.neant mora
detenora fiãtant aliquo moint̾eat
ueĩre debere p̾tiñq corum ĩdepoĩto ci¬

Expanded text:
 Mandatis cavetur intra annum requirendorum bona obsignari, ut, sidefendant habuerint, tunc post annum bona in fiscum coguntur. Et intra annum medio tempore moventia si qua sunt, ne aut mora deteriora fiant aut aliquo modo intereant, venire debere pretiumque eorum in deposito
Abbreviated transcription (Latin):
adsc eñsut. indubitate ĩpetrat
ius aque ducende nece h hn
fitium. s imiiasiquis forte
no impctranit. ¶Me minisse
ant debemius. in hoc intlictoto

Expanded text:
ansiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non impetrauerit. Meminisse autem debemus in hoc interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
let.cc. aureorũ iuditiũ dabo
Prima u̾bã oste̾clunt eñ de¬
mum exhoc pleti.quidolo. or
molauit. si igitur dolus ab¬
sit. cessabit in eiusdem ꝑsõa
igiturdoli nõ capaces qadm

Expanded text:
torum aureorum iudicium dabo'. Prima uerba ostendunt eum demum ex hoc plecti, qui dolo malo uiolauit. si igitur dolus absit, cessabit eiusdem. personae igitur doli non capaces, ut adm
Abbreviated transcription (Latin):
mine nõtim supradictumẽ. cum
madultio cõmissomillamh̾re pos¬
sunt excusatõem dem imꝑatores
resenipfunt.post diuorcium qd cũ
nou̾ca bonafide pringnus fecĩt.
noneẽ crm admittendum incesti
p̃tenti delicti eiqui nodum rens p¬
tulatus ẽ. remittimus incestum
aũt qd̃ ꝑillicitam matumonii
uinctõemadmutitur. excusator
solẽtsexuul etãte nł etiampume¬
dicorrectõe. que bona fide int̾ueĩ
ntiq sicrror allegatur: ⁊ facilius si
nemo reum postulaint. ¶ Imꝑa

Expanded text:
neri supra dictum est, cum in adulterio commisso nullam habere possint excusationem. Idem imperatores rescripserunt post diuortium, quod cum nouerca bona fide priuignus fecerit, non esse crimen admittendum incesti. praeteriti delicti, si nondum reus postulatus est, remittimus'. Incestum autem, quod per illicitam matrimonii coniunctionem admittitur, excusari solet sexu uel aetate uel etiam puniendi correctione, quae bona fide interuenit, utique si error allegetur, et facilius, si n
Abbreviated transcription (Latin):
stri ꝯmittatur.ut puta cumprum¬
gna. mu. nou̾ca.mulier similit
quoq punictur:. id enimtemoto
etiam adult̾io enemret. ¶ Scrũ¬
prum insororis filiam siomitta¬
tur. an adultii pena suffitiat man
considerandum ẽ. eccumit qd̾ hic
duplex admissimiẽ quiaminltu
interest errore. mͥm̾. allicite cc̃hatũ
ancotumatia uins ⁊ sangumis
continnelia cocuirañt quare m¬
lrtunc demum cam penamqua
mares sustinebit. cum incestum
ure gentum probibitũ ad miẜit
nam sisola uins nn obẜuatio in¬
ͥ tͥuenat mulierab incesti erimine

Expanded text:
sto committatur, ut puta cum privigna nuru noverca, mulier similiter quoque punietur: id enim remoto etiam adulterio eveniret. Stuprum in sororis filiam si committatur, an adulterii poena sufficiat mari, considerandum est. occurrit, quod hic duplex admissum est, quia multum interest, errore matrimonium illicite contrahatur an contumacia iuris et sanguinis contumelia concurrant. Quare mulier tunc demum eam poenam, quam mares, sustinebit, cum incestum iure gentium prohibitum admiserit: nam si sola iuris nostri observatio interveniet, mulier ab incesti crimine
Abbreviated transcription (Latin):
rxepẜunt simantus uroremĩ ad¬
ultcrio dep̾hensam. ĩpectutactus
doloris interfecerit. no utiq leg
cornelie desiccans penam excipi¬
et.nam⁊ duuus pus in hec u̾bare¬
seripsit apolloĩo. ei qui uxoresua
madultio dep̃bensam occidisse se
doloremtempare ⁊mag̾is quia
plus fecent quaquia uindicare
se nõ debĩit puniendus sit suffi¬
ciet igitur. sihumilis locosir.mo
pus ꝑpetuum eumtcli. siquide
honestior. minsulam relegara.
¶Lberto patromi fama  lacessere.no
facilie ꝯceditur.s suire mariti
uelit adult̾u acc̃are patronum ꝑ¬
mutendumẽ quo si atrocem ĩm¬
nam passus eẽt Certe sipatronum
quisit ex eo mĩo qui dep̃bensus
ab alio interficipõt. madulteno
uroris dep̾hendenit. deliberadum
estan ipune possit occidere. qd io¬
bis dunim ee  iudeturna cuius

Expanded text:
runt: 'Si maritus uxorem in adulterio deprehensam impetu tractus doloris interfecerit, non utique legis Corneliae de sicariis poenam excipiet'. nam et diuus Pius in haec uerba rescripsit Apollonio: 'Ei, qui uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se stum dolorem temperare et quia plus fecerit, quam quia uindicare se non debuerit, puniendus sit. sufficiet igitur, si humilis loci sit, in opus perpetuum eum tradi, si qui honestior, in insulam relegari'. Liberto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti uelit adulterii accusare, permittendum est, quomodo si atrocem iniuriam passus esset. certe si patronum, qui sit ex eo numero, qui deprehensus ab alio interfici potest, in adulterio uxoris deprehenderit, deliberandum est, an impune possit occidere. quod durum nobis esse uidetur: nam cuius
Abbreviated transcription (Latin):
debitor explib cãis
unum debinim sol¬
uit. inarbitrio solrẽ¬
tis e dicere ꝙ pocius debitum
erit solutum. possinns enim

Expanded text:
debitor ex pluribus causis unum debitum solvit, est in arbitrio solventis dicere, quod potius debitum erit solutum: possumus enim
Abbreviated transcription (Latin):
bit. An p̃i legeaquilia agi ẽ
hoc possit ⁊ no puto agendy
nec em mnunia hoc fecit qui
setuen uolint cumał no po¬
set ⁊ita ceusus sẽbit. ¶ Sera¬
tus ꝯsultum claudianisin
fragio. clauos nl unũ exhii
abstułit. ommͣ renim noĩe
tñatiitem aliosenatus cõ¬
sulto cauetureos quorũ fra¬
ude ꝯsilio naufrãgii supp̾ssi
pum fuissent. ne naui sibi
ne piclitantib oppitulẽtu.¬

Expanded text:
bit. an tamen lege Aquilia agi cum hoc possit? et non puto agendum: nec enim iniuria hoc fecit, qui se tueri uoluit, cum alias non posset. et ita Celsus scribit. Senatus consultum Claudianis tefragio clauos uel unum ex his abstulerit, omnium rerum nomine teneatur. item alio senatus consulto cauetur eos, quorum fraude aut consilio naufragi suppress‹i› per uim fuissent, ne naui uel i‹b›i periclitantibus opitulentu
Abbreviated transcription (Latin):
nu uitio inearũ cdium tibiꝯtin¬
git. nisi forte itauitiosemec cd̾s
fuint. ut qualibet. ul minima

Expanded text:
num uitio mearum aedium ‹t›i‹b›i contingit: nisi forte ita uitiosae meae aedes fuerint, ut qualibet uel minima
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. ¶Ouẽti. item moli¬
lium appellatione. rdemsignifi¬
camus sitamen apparet defũc¬
tum. qialia dumtaxat quia i¬
seipa mouerent mouentia uo

Expanded text:
um. 'Mouentium', item 'mobilium' appellatione idem significamus: si tamen apparet defunctum animalia dumtaxat, quia se ipsa mouerent, mouentia uoc
Abbreviated transcription (Latin):
uł segetib nocerent. nł cclifitia
demolicrnt stiplone istã. ĩqra
locine itio acciderit. non ẽẽ uti¬
lem. quia nõ arborũutio. set in
uetorũ dampnũ micbi dacum
estiplane siuctustate. arborũ ho

Expanded text:
ficia demoliunt, stipulationem istam, in qua lociue uitio acciderit', non esse utilem, quia non arborum uitio, sed ui uentorum damnum mihi datum est. plane si uetustate arborum ho
Abbreviated transcription (Latin):
alicqnpronio culpe icos sta¬
tuendumẽ. ¶Salino quo¬
q legato eqtame idem prin¬
ceps rescripsit. ineĩ qui custo¬
diam dimifitantita sciens
ħuit. ut p̾sit custodia euadẽ
ant desidia custodis idene¬
nent castigãdumeũ⁊ indeti

Expanded text:
odo culpae in eos statuendum.Saluio quoque legato Aquitaniae idem princeps re scripsit in eum, qui custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euadere, aut desidiam custodis id euenerit, castigandum eum et
Abbreviated transcription (Latin):
stodiamsine cã dimitat ma¬
datisita cauetur. ¶Siquos
letam dices.nam cũscierit
tibi quoq moleste futim in
magratus. sifacile solunit iu¬
ctos. ñ idifferet̾ deceto factiet¬

Expanded text:
stodiam sine causa d‹i›mittat, mandatis ita cauetur: 'Si quos ltam dices. nam cum scierint sibi quoque molestiae futurum magistratus, si facile soluerint uinctos, non indifferenter de cetero facie
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui exenstodia ꝓducit
cognoscere debeat is ꝯmieip¬
uincie pre ẽ. inqua prouintia
elogio adeum qui prouitie p̃¬
c.unde is homo est. qḋ quidẽ
excausa faciendum est
ẜunt custodias ip̃i inꝑicnlu
deducitur.nadiius adrial
statilio ẜolegato reseripsit.i¬

Expanded text:
homo, qui ex custodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei provinciae praeest, in qua provincia elogio ad eum, qui provinciae praeest, unde is homo est: quod ex causa faciendum est.serint custodias, ipsi in periculum deducuntur. nam divus Hadrianus Statilio
Abbreviated transcription (Latin):
nem. sinc nõ expiatur retinere¬
debeat reũsum ad se usunfruc¬
tum:⁊ qd fructuanns perclidit.¬
to ad dampnumeinsptincat
cuius facto perit.

Expanded text:
nem siue non experiatur, retinerdebeat reuersum ad se usum fructum et, quod fructuarius perdidit,ad damnum eius pertineat, cuius facto periit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l I gitur sciendumẽ ⁊ lib̾m
posse dolomalo mlibtatẽ ee ⁊ ser¬
umi possedolomalo ĩlibtatt ee
infans subreptus  bona fide inẜ
niture fuit cũ liber eet dem̃. cum
destatu ignans cet iecessit ⁊ cla
mlibtatẽ moran cepit.bic non
sinc dolomalo mubtate mora¬
tur. põt ⁊ suus sine dolomalo
inlibtate moranut puta testõ
accepit lib̾tatem qd nullius eẽ¬

Expanded text:
tum. Igitur sciendum est et liberum posse dolo malo in libertate esse et seruum posse sine dolo malo in libertate esse. Infans subreptus bona fide in seruitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in libertate morari coepit: hic non sine dolo malo in libertate moratur. Potest et seruus sine dolo malo in libertate morari, ut puta testamento accepit libertatem, quod nullius
Abbreviated transcription (Latin):
tate fiusse. sicẽ Accipiend̾unt nõ¬
se lib̾m doceat is quilib̾ale ind¬
siue dolomalo fuisse. qd si anit̃
libtatt fuisse. si moseplibis ge¬
scribit cũqui selbinsciatdum
infuga̾sit. no uiderisme dolom
inlibe̾itate ẽẽ. s simulatq desic¬
rit q̃i fugitums se cellart ⁊ plibo
ageie numc incipe sinc dolo .ii.¬

Expanded text:
ertate fuisse" sic est accipiendum nose liberum doceat is, qui liberale iudsine dolo malo fuisse. quid sit autlibertate fuisse, si modo se pro liberis gescribit eum, qui se liberum in fuga sit, non videri sine dolo malo in libertate esse: sed simul atque desierit quasi fugitivus se celare et pro libero agere
Abbreviated transcription (Latin):
cete cotorias  locaret legemita
dixerat. neqs p̃ter redemptorẽ
post idus maicias cotemexin¬
stila creta ⁊oclito neuc eximito
neue aue ito cuiusda nauis ho¬
ex po m gete pfecta aueto rela
cẽt ⁊relatus tempestate imsula
deductus cet sunde cxiss nõu¬

Expanded text:
caret, legem ita dixerat: 'ne quis praeter redemptorem post idus Martias cotem ex insula Creta fodito neue eximito neue auellito'. cuiusdam nauis oex portu Cretae profecta uento relatesset et relatus tempestate in insulam deductus esset, si inde exisset no
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ldbestias dampnto
fanore ppli presides dimitert
nõ debent. s sicius roboris ul
antificusint ut digne ppło ro¬
mano exibeli possint principẽ
ꝯsulẽ debẽt. Exprouĩtia ant in
prom̃tiam tñsonci dampãtes
sine pmissu prĩcipis no licere
cutus sit. in fecisti. si quidemer¬
⁊ int̾clicto. nõ erit notatus. nec
pena legis. iul. scq̃tur sin̾o exe
minealind ẽ. Qd sino distine¬
rent pses utrũ iulia publicoꝵ
anuilia prinatorutuc exeri

Expanded text:
d bestias damnatos fauore populi praeses dimittere non debet: sed si eius roboris uel artificii sint, ut digne populo Romano exhiberi possint, principem consulere debet. Ex prouincia autem in prouinciam transduci damnatos sine permissu principis non licere cutus sit "vim fecisti", si quidem ex interdicto, non erit notatus nec poena legis Iuliae sequetur: si vero ex crimine, aliud est. quid si non distinxerit praeses, utrum Iulia publicorum an Iulia privator
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ficientur. ¶Fam̃osos latroes
mhis locis ubi grassati sũt fi¬
ca figendos qua płib placint.
nt ⁊ incospecͣtu deterreatur a¬
lii abhisdem facinorib ⁊ sola¬
tio sit cogratis affinib int̾en¬
eptorum. Eodem loco pena rectł¬
turĩquo latrones homicidia
fecissent. Nonnullictiam ad
bestias bos dãpnanerũt. ¶or¬
iores m̃i moi supplitio seueri
ẜuos qua liberos. famosos q̃n
dampnatu. statĩs ciuitatem ⁊
libtatem pdũt itaq p̾ocupat
bic cãus mortẽ nonnuquã
logum tp̃s occupat: qd̾ accidu

Expanded text:
ficerentur. Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterreantur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnaverunt. Maiores nostri in omni supplicio severius servos quam liberos, famosos quamdamnantur, statim et civitatem et libertatem perdunt. itaque praeoccupat hic casus mortem et nonnumquam longu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Is qui roganit utpcano insun¬
do moretur nõ possidet. s p̾o. apd̃
eũ qui xcessit remanet i lam et
fructu. mus. in quid ⁊ colonus
qui ui alteꝵ deiecit.⁊ ab eodem p̃¬
cano rogauit desine̾ in possidere

Expanded text:
Is qui rogauit, ut precario in fundo moretur, non possidet, sed possessio apud eum qui concessit remanet: nam et fructuarius, inquit, et colonus qui ui alterum deiecit et ab eodem precario rogauit, desinere ui possidere
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ nisi inid qd ãplius ex legea¬
quili aꝯ petit agatin. ronabi¬
lius itaq c̃. cam admitti sĩia
ut liccat eiq̃ uoliñt accõcmp̾¬
ius exerc̃e. qd añt amplius ĩ
altaẽ etiam hocosequi. ¶Sus

Expanded text:
est, nisi in id, quod amplius ex lege Aquilia competit, agatur. rationabilius itaque est eam admitti sententiam, ut liceat ei quam uoluerit actionem prius exercere, quod autem amplius in altera e
Abbreviated transcription (Latin):
furmenti ꝯꝑationem. pecunia
datam restitui cuutati. nõ cõ¬
pensan incrrogata debet. Sin i¬
autem frumentana pecunia
ad alios usus quam quibus
destinata est cõnu̾sa fuĩt. uelu¬
ti mopus balncorum publico¬
rum licet exbonafide datum
batur. compensari quidem fru¬
mentarie peccumie nõ oportet
solui autem aꝑcuratore. r.p. n
iũbetur. ¶ Si indempnitas
debiti frumentarie peccunie.
mentũ faciant. ¶Granĩ cesti¬
mationem. ꝑ iniuiriam. pꝰ emp¬
tionemablati. que rationibus
publicis refertur. curator. xe. pe¬

Expanded text:
ecuniam datam restitui civitati, non compensari in erogata debet. sin autem frumentaria pecunia in alios usus, quam quibus destinata est, conversa fuerit, veluti in opus balneorum publicorum, licet ex bona fide datum probatur, compensari quidem frumentariae pecuniae non oportet, solvi autem a curatore rei publicae iubetur. Si indemnitas debiti frumentariae pecuniae mentum faciant. Grani aestimationem per iniuriam post emptionem ablati, quae rationibus publicis refertur, curator rei p
Abbreviated transcription (Latin):
ipl Appiret cigo cum qui no
patitur hoc cogen. nim facc quo
minus qs pficiat: plancsiquis
cũpossi alia ꝑteagrisinc icomo
dodñn fundi ĩpensam.adporent
id egit.ut. alta ꝑte aportet ĩ pure
tclictum ño solum ip̃uim succes¬
soribrquoqz ẽc dandimonẽ am

Expanded text:
um.Apparet ergo eum, qui non patitur haec congeri, uim facere, quo minus quis perficiat.Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune interdictum non solum ipsi, uerum successoribus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .l. Gri suspectum tutorẽ
facit. ⁊ quidem non recipienda
tutela excusationem agit. ali¬
enonõie agere intelligedus
est. ¶Is uero quimrem suan
procuratordatus est. intra bit¬
uum appellare debet. quia suã
causam egit. ¶Militibus ap

Expanded text:
.Qui suspectum tutorem facit et qui de non recipienda tutela excusationem agitat, alieno nomine agere intellegendus est.Is uero qui in rem suam procurator datus est, intra biduum appellare debet, quia suam causam agit.Militibus app
Abbreviated transcription (Latin):
ip. ¶ Estoliber ce nissus tuc fit hi¬
bercum adita finĩt hrditas qua¬
libet erꝑte. simo.abeo graduq̾
lib cc̃ iissus c̃. adita fu̾it ⁊ pure

Expanded text:
ento liber esse iussus tum fit liber, cum adita fuerit hereditas qualibet ex parte, si modo ab eo gradu, quo liber esse iussus est, adita fuerit et pure
Abbreviated transcription (Latin):
punet. adurbicas no no. hmi
enimcura ꝑtinet. ad magr̃atus
Simcpublicc eremptus com¬
atus sit. ul uia coartata int̾uci¬
ut magititus. ¶Siquis clo

Expanded text:
net, ad urbicas uero non: harum enim cura pertinet ad magistratus. Si uiae publicae exemptus commeatus sit uel uia coartata, interueniunt magistratus. Si quis clo
Abbreviated transcription (Latin):
acam iuiampublica inmittẽt
cloicamfiat.tñricũlabeo sera¬
bit. ĩmisissecĩ eum inderi. Pro¬
inde ⁊siforssam ꝗs insuo fũdo
fecerit.nt ibi aqua collecta miã
decurrat hoc mitlicto tñbitur.

Expanded text:
licam immitteret cloacam fiat, teneri eum Labeo scribit: immississe enim eum uideri. Proinde et si fossam quis in fundo suo fecerit, ut ibi aqua collecta in uiam decurrat, hoc interdicto tenebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
blica. que fluunt rpeq corũ
publice sũt Ripacaputanm
eẽ que plenisimũ flum̃otint.¬
Sccundũ ripis fluminum
loca nõ omia publicasũt. cũ
ripe ceclant exquo primum
aplanou̾gere icip̃usq ad aq̃n¬
utraq ripa fumins publici
dommmibat.pontem priuati
quid ĩflumine uenpacius fiat
quo alter aqua fluat quam pri¬
ore estate fluxit. Rbrica

Expanded text:
blica quae fluunt ripaeque eorum publicae sunt.Ripa ea putatur esse, quae plenissimum flumen continet.Secundum ripas fluminum loca non omnia publica sunt, cum ripae cedant, ex quo primum a plano uergere incipit usque ad aqutraque ripa fluminis publici domus habeat, pontem priuati QUID IN FLUMINE PUBLICO FIAT, QUO ALITER AQUA FLUAT, ATQUE UTI PRIORE AESTATE FLUXIT 1 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
solutum est an tatũde repetat
ratore cesaris distrahi. S diffe¬
renda est eaum ueditiont di¬
eerunt. ¶Et defuncto magesta¬
tis reo parato h̾rde pnĩgare in¬
nocentiam mortui distractõe
bonorum suspendi uussenint. n¬
et gñaliter prohibuer̃t r̃e di¬
stra̾bi aprocuratore que esset
controuersia.Res aute neras
pignori distrahereꝓcuratores.
possunt.S si ant alures obli¬
gate sunt. iure pignoris non
debet procuratorius creditorũ
ledere. Set siquid suꝑflinime
dere ca lege ut imprinuis credi¬
toribus p̾recedentib satis fiat
et siquid suꝑflium est. fisco
infe̾ratur aut si accepit totũ
fiscus. soluat ip̃e uł simplicit
siuendiderit procurator. iube¬
at pecuniam quam deberi cre¬
ditori priuato fuerit probatũ
ex solui ei. ⁊ita diuus seuerus:
et antonius rescripserunt.
¶lites doñatas sẽ non suscipere
dinus pins rescripsit. ⁊licet bo¬
na relicturum se quis ꝓfitẽatr̃
uł partem bonorum donatam
non suscipere. ⁊ adiecit illum.

Expanded text:
solutum est an tantundem repetaratore Caesaris distrahi, sed differenda est eorum venditio, ut dierunt, et defuncto maiestatis reo, parato herede purgare innocentiam mortui, distractionem bonorum suspendi iusserunt, et generaliter prohibuerunt rem distrahi a procuratore, quae esset in controversia. Res autem nexas pignori distrahere procuratores possunt. sed si ante alii res obligatae sunt iure pignoris, non debet procurator ius creditorum laedere: sed si quidem superfluum ndere ea lege, ut inprimis creditoribus praecedentibus satisfiat et si quid superfluum est, fisco inferatur, aut, si acceperit totum fiscus, solvat ipse: vel simpliciter si vendidit procurator, iubebit pecuniam, quam deberi creditori privato fuerit probatum, exsolvi ei. et ita divus Severus et Antoninus rescripserunt. Lites donatas se non suscipere divus Pius rescripsit, licet bona relicturum se quis profiteatur: vel partem bonorum donatam non suscipere. et adiecit et illum
Abbreviated transcription (Latin):
nemo cogitatur. liberum arbi¬
trium desistendi ei nondatur
qui detullit ⁊ itadiui. scũ. et
anto. rescripserunt. et idem ẽẽ
licet alieno mandato detulissz
pͥlane rescripserunt delatorem
audiendum uolentem alite
desistere. sisibi mandatorẽ sub

Expanded text:
nemo cogitur, ita liberum arbitrium desistendi ei non datur qui detulit: et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt: et idem esse, licet alieno mandato detulisset. plane rescripserunt delatorem audiendum volentem a lite desistere, si sibi mandatorem sub
Abbreviated transcription (Latin):
nl seneris uł clemtins statu¬
ere ⁊ seiomultos etiam ad bes¬
tias dampnasse sacrilegiosñ¬
nullos etiamumes extrxisse. al¬
lies no infurca suspendisse. set
moderãda eapena ẽ usq ad be¬
fcatempla effregenit donadei
nocttulenit. Cet̾umsiquis int̾¬
diumodicum aliquid detẽplo
tulit pena metalli cohercendus
ẽ. aut si honestiore loconatussit.
deportandus ininsulamest.
parentur extiinsecus sibisignã¬
nt peciñam forma puailsignã¬
tam futatur hn noindẽtur ad¬
nlt̾mam monetam ex̾cuisse. S
fintum publicemonete fecisse
qdad peculatus emmen accidi
Siquisexmetallis cesananis
amumaigẽtum nefuratus fi¬
ent execlicto dimpn exilio nel
metalio. prout dignitasꝑsone¬
patitur. puiitur. Is aut qui fu¬

Expanded text:
l seuerius uel clementius statuere. et scio multos et ad bestias damnasse sacrilegos, nonnullos etiam uiuos exussisse, alios uero in furca suspendisse. sed moderanda poena est usque ad betemplum effregerunt et dona dei in noctu tulerunt. ceterum si qui interdiu modicum aliquid de templo tulit, poena metalli coercendus est, aut, si honestiore loco natus sit, deportandus in insulam est.perarentur, extrinsecus sibi signant pecuniam forma publica vel signatam furantur, hi non videntur adulterinam monetam exercuisse, sed furtum publicae monetae fecisse, quod ad peculatus crimen accedit. Si quis ex metallis Caesarianis aurum argentumve furatus fuerit, ex edicto divi Pii exilio vel metallo, prout dignitas personae, punitur. is autem, qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. ¶Onfrandantur cre¬
ditores cũ quio nõ ⁊d q¬
ritur adebitore. s cũ qd
debonis diminuitur.¬
nemo ersuo delicto meli¬
orem suamꝯditionem
facere potest.

Expanded text:
.Non fraudantur creditores, cum quid non adquiritur a debitore, sed cum quid de bonis deminuitur.Nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
nericũ enim iuderi fem hr̃e qi
usummcius aque htsidemner¬
na scribit. Si tecinttcto a¬
gaturneh̾ ultra te facere coĩ¬
dum q̃ut arbitratu cins qtecũ
expitur.cũnicino expians ce¬
terum alit obẜnatib futum¬
critut tnans etiasuam bona fi¬
de cum iicmno egenis.neq ꝑte
stet quomimus arbitratuacto¬
ris cumnicmno expians. ¶de
ait. si oclore soli locus pestilen¬
tiosus fiat. no ẽc̃abre deco int

Expanded text:
neri: eum enim uideri factum habere, qui usum eius aquae habeat. idem Nerua scribit, si tecum interdicto agatur, nihil ultra te facere cogendum, quam ut arbitratu eius ‹q›ui tecum experitur cum uicino experiaris: ceterum aliter obseruantibus futurum, ut tenearis etiam, si iam bona fide cum uicino egeris neque per te stet, quo minus arbitratu actoris cum uicino experiaris. Idem ait, si odore solo locus pestilentiosus fiat, non esse ab re de
Abbreviated transcription (Latin):
s pleue
quiagit certus ẽe debet cur
sit impostestate cius qũa¬
douelit expi ⁊ añdebet u¬
remdilligenter cer lorare
et tunc adagendu cedere

Expanded text:
 plane qui agit, certus esse debet, cum sit in potestate eius, quando velit experiri, et ante debet rem diligenter explorare et tunc ad agendum procedere
Abbreviated transcription (Latin):
tio ⁊cẽ duplicatõem solet da¬
rorsus⁊ demneeps multipuca¬
tur noĩa duant ieus. ant ac¬
tor obicit. ¶Sanc solemus
dicẽ quafd̃a exceptõcs ee dila¬
torias q̃sdam pemptorias.
ut putadilatoria est excep¬
tio.que differt actoe uiuti pca¬
toria  excepto dilaõia e rã qdicỹ

Expanded text:
licationem solet darursus et deinceps multiplicantur nomina, dum aut reus aut actor obicit. Sane solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quasdam peremptorias: ut puta dilatoria est exceptio, quae differt actionem, veluti procuratoria exceptio dilatoria est: nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
Aut .i. In pupillo ciusoluca
est debita pecuiasme tutoris
anctoritate. siq̃ratur. andoli
erccptoc sũ moneri debeat. il¬
lud tp̃s inspicitur anpecuia
ul exea aliquid alind hãt. quo

Expanded text:
um In pupillo, cui soluta est debita pecunia sine tutoris auctoritate, si quaeratur, an doli exceptione summoveri debeat, illud tempus inspicitur, an pecuniam vel ex ea aliquid habeat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ei nocere hoc adu̾sus cum
non nocuit in cuius locuz
successerit. ¶plenmq ep¬
toris eadez cã debet esse cir¬
ca petendum ac defenden
dum. que fuit auctoris.
tõ nontribuitur

Expanded text:
ei nocere hoc, quod adversus eum non nocuit, in cuius locum successit. Plerumque emptoris eadem causa esse debet circa petendum ac defendendum, quae fuit auctoris. ur, invito non tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. ¶Empar delictum
est duorum semp hone¬
ratur petitor et melor
habetur possefsoris cano
sicut fit cum dedolo exc¬
ipitur pecitoris. neq eĩ
datur tallis replicatio ⁊¬
petitori. ant sirei quoq ĩ

Expanded text:
. Cum par delictum est duorum, semper oneratur petitor et melior habetur possessoris causa. sicut fit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
et antonius rescripser̃t non
cogendum tutorem. post rati¬
ones redditas. causas appell¬
ationum reddere. De uux fisci

Expanded text:
et Antoninus rescripserunt non cogendum tutorem post rationes redditas causas appellationum reddere. XIV DE IVRE FISCI
Abbreviated transcription (Latin):
Lpͣ. N Eno predo ẽqui
pretiu numerauit. ¶lo¬
cuplectiornon est factu
qui libenim acquiescit
¶Cum delucroduoru.
qͣrat᷑ meliorẽ cã possit̾eti

Expanded text:
. Nemo praedo est, qui pretium numerauit. Locup‹l›etior non est factus, qui libertum adquisierit. Cum de lucro duorum quaeratur, melior est causa possidenti
Abbreviated transcription (Latin):
maumisẜit. caq int̾im pepit ĩ
maumitterc bic cis ferender¬
it quatitas emolum̃ti quead
cumpuent ex inditio cius q
roganit eñcump̾cio corñ quos
rogatus ẽ maimt̃e. s ⁊ silc
lege ẜuus fuit donãtus ut ma¬
nimuitatur. ꝑmutendum erit
maũmittert. nec ꝯstitutõ diui
marci supucmens. cũcta tõems
sulis dimmatmatrimonu cã¬

Expanded text:
manumiserit eaque interim pepererit, in manumittere: hic enim conferenda erit quantitas emolumenti, quae ad eum pervenit ex iudicio eius qui rogavit, cum pretio eorum quos rogatus est manumittere. Sed et si hac seruus fuerit donatus, ut manumittatur, permittendum erit manumittere, ne constitutio diui Marci superueniens cunctationem consulis dirimat. Matrimonii ca
Abbreviated transcription (Latin):
dis alia cã hita ẽ fimosorii
alia corũ quifan possunt. q̃¬
nis actũ rei nõ intelligant.
nam furiosus nullũ negot.a
ium ꝯ̃here pot. pripillus om̃¬
nia negotia tutore auctore

Expanded text:
dis alia causa habita est furiosorum, alia eorum qui fari possunt, quamuis actum rei non intellegerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillus omnia tutore auctore
Abbreviated transcription (Latin):
contractuuendicatur ⁊ extiã¬
tio eius fisco infertur. Nam et
nauem ineadem ꝓuintia m u
qua quis ad munstrat hediffĩ¬
care prohibetur fiscus autem
semꝑ ħt ius pignoris. ¶Qui
compensationem oppoit fisco
intra duos menses debitum sͥ

Expanded text:
contractu uindicatur et aestimacontractu uindicatur et aestimatio eius fisco infertur: nam et nauem in eadem prouincia, in qua quis administrat, aedificare prohibetur. Fiscus semper habet ius pignoris. Qui compensationem opponit fisco, intra duos menses debitum s
Abbreviated transcription (Latin):
cium ab imꝑatore postuland
est ¶Si principalis hona
ad fiscum deuolut᷑a sint dein¬
sores liberantur nisi forte minꝰ
ydonei sut et inreliqum nõ
ex solute quantitatis excesser¬
int. ¶Siquid plus ẜuanduze
ex bonis debitoris afisco distã¬
tis iureac merito restitui post¬
ulantur. ¶Conductor ex fũ¬
do fiscali nichil transferre põt
nec cypressi materiam uẽdeẽ
uel oliue non substitutis. All¬
iis ceterasq arbores pomiffer¬
ras cedere. ⁊ facta eius  rei de¬
stinatione inquadruplũ con
galia  locandasunt. ne aduer¬
sus ea benefitio etatis utant̾
indigno sucessio. qui cumħrs
institutus eẽt ut filius post u¬
mortem eius qui pat̾ diceba¬
trr suppositus declaratus est¬
¶ Qui aliquid sciens infraut
fisci suscepit. non solum rem
inquam fraudis misterium u¬
suescepit. Set alterum tantũ
restituere cogitur. ¶Quod ap̃
side ꝓcuratore. uł quolibet alie¬
modo inca prouitia inqua ad¬
nunistrat. licet ꝑsuppositam
psonamꝯpatur est infirmato

Expanded text:
ium ab imperatore postulandum est. Si principalis rei bona ad fiscum deuoluta sint, fideiussores liberantur: nisi forte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arbores pomiferas caedere: et facta eius rei aestimatione in quadruplum cgalia locanda sunt, ne aduersus ea beneficio aetatis utanturindigno successio, qui, cum heres institutus esset ut filius, post mortem eius, qui pater dicebatur, suppositus declaratus est. Qui aliquid sciens in fraudem fisci suscepit, non solum rem, in qua fraudis ministerium suscepit, sed alterum tantum restituere cogitur. Quod a curatore uel quolibet alio in ea prouincia, in qua administrat, licet per suppositam personam comparatum est, infirmato
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quedst ea aliter prosẽta¬
tumr. his quuta protullenit cã
cadat. ¶Quotiens iterumi
aput fiscr̃m eadem cã tc̃tatur
priorum actorum quorũnsus
non fuerat postulatus  exoffi¬
tio recitatouie poscetur. ¶Q¬
i proallo afiscosuentus de¬
bitum ex soluit. non iique
postulat ꝑsecutionem bonorũ
eius proquo soluerit. iquo
eciam admuan ꝑ offitium i¬
dicis solet. ¶Fiscalibus debi

Expanded text:
sunt. Quod si ea aliter proferantur, is qui ita protulerit causa cadit. Quotiens iterum apud fiscum eadem causa tractatur, priorum actorum, quorum usus non fuerat postulatus, ex officio recitatio iure poscetur. Qui pro alio a fisco conuentus debitum exsoluit, non inique postulat persecutionem bonorum eius pro quo soluit: in quo etiam adiuuari per officium solet. Fiscalibus debi
Abbreviated transcription (Latin):
tioita arbitrio ioicantis cõ¬
cediturut in maiorib simus
non plusquam tresmenses ⁊
inminoribus uero non plus
quam duo prorogentur pro¬
lixioris autem temporis spa

Expanded text:
tio ita arbitrio iudicantis conceditur, ut in maioribus summis non plus quam tres, menses, in minoribus uero non plus quam duo prorogentur: prolixioris autem temporis spa
Abbreviated transcription (Latin):
rum suorum exempla hac cõ¬
ditione edit neis cu describe̾¬
di sit potestas aduersus se pil
rem publicam bis actis ntat
dequo cauere ꝯpellitur ut si
uisus contra interdiecam fue¬
rit causacadat. ¶Quociens
aput fiscum agitur actorum
potestas postulanda est.ut me¬
rito hiis utiliceat eaq memp
cometariensis adnotartan

Expanded text:
rum suorum exempla hac condicione edit, ut is, cui describendi fit potestas, adversus se vel rem publicam his actis ne utatur: de quo cavere compellitur, ut, si usus is contra interdictum fuerit, causa cadat. Quotiens apud fiscum agitur, actorum potestas postulanda est, ut merito is uti liceat, eaque manu commentariensis adnotan
Abbreviated transcription (Latin):
bitore fiscunfrotn datas
tatem prestare potͤerit ¶hi
sunt. Instrumentauł cireg̃¬
pba acta eciam adius priuꝰ¬
torum ꝑtmn entia restitir
stusantibus conuerit.Aec¬
instrumẽnta ñ eq acta aque¬
quam.aduersus fiscmr
oportet. ipe antenfiscus acto

Expanded text:
bitore fisci in fraudem datas libertatem praestare possit. Ei sunt, instrumenta uel chirographa, acta etiam ad ius priuatorum pertinentia restitui postulantibus conuenit. Neque instrumenta neque acta a quoquam aduersus fiscum edi oportet. Ipse autem fiscus acto
Abbreviated transcription (Latin):
qua ut nore ea de claram multo
magis ea que aĩa carent ultrai
nos nõ debent honerare. p̾ẜtim
cumres qdem aĩales. que dam¬
piin dedennt. ap̃e extent edes

Expanded text:
quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes
Abbreviated transcription (Latin):
iusserit. ut ca ip̃i distrabant. dͥsti¬
tueretur annone prebitio ciauo¬
centuraboꝑe rustici qui ꝯfestimi
Subi detullennt mcemtradere ea
et adopa sua reu̾ti debeant. dẽiq
sũme prudentie. ⁊ aũctis aput
grecos plato. cum instituẽt que¬
ad modum ciuitas bñ⁊ beatehĩt¬
ari possit imprimis istos negotia¬
tores nec̃cios dixit. sic enim libr

Expanded text:
iusserit, ut ipsi ea distrahant, destituetur annonae praebitio, cum auocentur ab opere rustici: qui confestim ubi detulerint mercem, tradere eam et ad opera sua reuerti debeant. denique summae prudentiae et auctoritatis apud Graecos Plato cum institueret, quemadmodum ciuitas bene beate habitari possit, in primis istos negotiatores necessarios duxit. sic enim libr
Abbreviated transcription (Latin):
datirtm. inuisurasi
non conuemiẽtursz siroram i¬
cepit facere usure accedũt ut a¬
sit ¶ Non semꝑ autemobligaĩ
cum qui policitus ẽ. sciendum
est.Sz siquid obhonorem ꝓmi¬
senͣt oec̾tum sibi. uł deciendu

Expanded text:
daturum, in usuras non convenietur: sed si moram coeperit facere, usurae accedunt, ut sit. Non semper autem obligari eum, qui pollicitus est, sciendum est. si quidem ob honorem promiserit decretum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃.i. Itaq fullo ꝗ curanda
pollienda ue nestimẽta acce¬
pit semꝑãg̾it/ prare enĩ semꝑ
enstodiam debet. Siañt soba¬
uendo no est. ad dnm actio
redit.Nam ꝯ nonht qd recł¬
dat. eius pieulo nich̾ẽ. S fur¬
ti actio male fider possoriro
datur. q̃uis int̾sit eius iẽ nõ
suripi. quispe cũ eius res ꝑi¬
culo sit s nemo deimprob¬
tãte sũa ꝯsequitur actõem.
io soliboe fid̾ei p̾sessorino ⁊
male fidei finti actio datim.
S et sires pignoridata sit. e¬
ditori quoq damus furtu
actõem q̃ns inbois enis rei
nõ sit qn imo no solum ad¬
u̾sus ex̃neum ei dabimus ũ
um etiam otra ip̃m quoq d

Expanded text:
num. Itaque fullo, qui curanda polienda‹ue› uestimenta accepit, semper agit: praestare enim custodiam debet. si autem soluendo non est, ad dominum actio redit: nam qui non habet quod perdat, eius periculo nihil est. Sed furti actio malae fidei possessori non datur, quamuis interest eius rem non subripi, quippe cum res periculo eius sit: sed nemo de inprobitate sua consequitur actionem et ideo soli bonae fidei possessori, non etiam malae fidei furti actio datur. Sed et si res pignori data sit, creditori quoque damus furti actionem, quamuis in bonis eius res non sit: quin immo non solum aduersus extraneum dabimus, u
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ.ł. Ei qui furti actõnem
hãt᷑ issidua ꝯtrae̾tatõe furis
no magis furti actio pot̃ na¬
sci nec inid quidẽ in quo dec¬
erẽnss postea res surrepta s
si eam afure nendicassem co¬
dictio michi manebit s p̃t¬
dici offitio indicis qui de ꝓpͥ¬
etate cognoscit. ꝯtinenatn

Expanded text:
 Ei, qui furti actionem bet, adsidua contrectatione furis non magis furti actio nst, ne in id quidem, in quod crevisset postea res subrepta. Sed si eam a fure vindicassem,dictio mihi manebit. dici officio iudicis, qui de petate cognoscit, contineri,
Abbreviated transcription (Latin):
maũmittere. uidcamus ne uci¬
qr inhac sꝑe aluid dicendu sit.
S et insupiore sũt qui putant
sit retro restituere qd accepit an
audiendus sit uidendũ. s cogo¬
ut suummialicnum redimat et
maumittat ⁊ boms hrdis uen¬
ditis ꝑtem nõ totum psequa¬
tur no alias ꝯsequidebet lega¬
tumquasicauit semaumissu¬
rum. s hoc tũc demũ si largiat
portio q̃ accepit ad ẜui p̾tum
debebit legatarins repelli
gati fuissent surogatus fuisset.
xc. ẜuum manmittere nõ cogi
fidciomissanam libtatem pre¬
stare. silegatũnon capet ostat.

Expanded text:
manumittere. uideamus, ne utique in hac specie aliud dicendum sit. sed in superiore sunt qui putant ed si paratus sit retro restituere quod accepit, an audiendus sit, uidendum. sed cogeut seruum alienum redimat et manumittat, et bonis heredis uenditis partem, non totum persequatur, non alias debet tum, quam si caverit se manumissurum sed hoc tunc demum, si largiatur portio quam accepit ad servi pretium debebit legatarius repelli.gati fuissent, si rogatus fuisset viginti servum manumittere, non cogi fideicommissam libertatem praestare, si legatum non caperet, constat.
Abbreviated transcription (Latin):
eares eciam inscientes ufu¬
capesolemus.⁊ como eciam
hrditas ñdum nato postuo
aut nundum adita angen
oẜ num hr̃ditariĩ solet

Expanded text:
eas res etiam inscientes usucapere solemus et eo modo etiam hereditas nondum nato postumo aut nondum adita augeri per seruum hereditarium solet