comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo p̃mit. ꝑcorpora sopita uadetis. uł silen¬
tio incautos fallentes. uł sentientib clamore
subito pauorem iniecturi. me mͦ sequimini
quem secuti estis. Ego eandem que duxit huc
sequar fortiuram quib hec salutaria uiden-¬
tur. agite dum in dextram partẽ pedib tnͣ-¬
site. Omnes transierunt. uadentemq ꝑ int̃¬
missa custodiis loca decium secuti sunt: iã
euaserant media castra. cum suꝑscandens
uigilum castra somno corpora. miles offen-¬
so scuto p̃buit sonitum. quo excitatꝰ uigil cũ
ꝓrimum mouiss erectiq alios concitarẽt.
ignari ciues. an hostes eẽnt p̃sidium erum¬
clamorem tollere iussis militib torpidos
sompno insuꝑ pauore exanimat. quo p̃pe¬
diti nec arma impigre caꝑe. nec obsistere.
nec insequi poterant. Int̾ trepidationem
tumultumq samnitium plidium romañ
obuiis custodib cesis ad castra cõs. ꝑuadit.
Aliquantum suꝑerat noctis.iamq in tuto ui¬

Expanded text:
mo premit; per corpora sopita uadetis uel silenmo premit; per corpora sopita uadetis uel silentio incautos fallentes uel sentientibus clamore subito pauorem iniecturi. me modo sequimini, quem secuti estis; ego eandem quae duxit huc sequar fortunam. quibus haec salutaria uidentur, agitedum in dextram partem pedibus transite.' omnes transierunt; uadentemque per intermissa custodiis loca Decium secuti sunt. iam euaserant media castra, cum superscandens uigilum strata somno corpora miles offenso scuto praebuit sonitum; quo excitatus uigil cum proximum mouisset erectique alios concitarent, ignari ciues an hostes essent, praesidium erumclamorem tollere iussis militibus torpidos somno insuper pauore exanimat, quo praepediti nec arma impigre capere nec obsistere nec insequi poterant. inter trepidationem tumultumque Samnitium praesidium Romanum obuiis custodibus caesis ad castra consulis peruadit. aliquantum supererat noctis iamque in tuto ui
Abbreviated transcription (Latin):
ouerit: nec tenentes locum. cum diei tantũ
suꝑẽet uallo cirtumdederit. qm̃ uidentẽ
ac iugilantem sic elusetitis sopitum oport
fallatis. immonecẽẽ. ẽ. In eo enim loco res sunt
nr̃e. ut uob̃ ego magis necc̃itatis ur̃e index. qm
consilii auctor sim. Neq enim maneatis an
habeatis. hinc deliberari potest. cum pret̃ ar-
ma ⁊aĩos armorum memores. nicħ uob̃ for¬
tuna reliqui fecerit. fameq ⁊ siti moriendũ
sit. si plusqm uiros acromanos decet. ferrum
timeamꝰ. Ergo una ẽ. salus erumꝑe hĩc atq
abire. id aut int̾dui aut nocte faciamꝰ oportet.
Ecce autẽ aliudminus dubiũ. qͥppe si lux ex¬
pectetur. que spes ẽ. non uallo ꝑpetuo fossaq
nos septurum hostem. qui nunc corꝑib suis
subiectis undiq cinx̾it ut uidetis collem: Atq
sinox oportuna ẽ. eruptioni sic̃ ẽ. hec ꝓfecto
noctis aptissima hora ẽ. Signo scdȩ uigilie
conuenistis. qd̾ tempꝰ mortales somno altissi-¬

Expanded text:
uerit nec tenentes locum, cum diei tantum uerit nec tenentes locum, cum diei tantum superesset, uallo circumdederit. quem uidentem ac uigilantem sic eluseritis, sopitum oportet fallatis, immo necesse est; in eo enim loco res sunt nostrae ut uobis ego magis necessitas uestrae index quam consilii auctor sim. neque enim, maneatis an abeatis hinc, deliberari potest, cum praeter arma et animos armorum memores nihil uobis fortuna reliqui fecerit fameque et siti moriendum sit, si plus quam uiros ac Romanos decet ferrum timeamus. ergo una est salus erumpere hinc atque abire; id aut interdiu aut nocte faciamus oportet. ecce autem aliud minus dubium; quippe, si lux exspectetur, quae spes est non uallo perpetuo fossaque nos saepturum hostem, qui nunc corporibus suis subiectis undique cinxerit, ut uidetis, collem? atqui si nox opportuna est eruptioni, sicut est, haec profecto noctis aptissima hora est. signo secundae uigiliae conuenistis, quod tempus mortales somno altissi
Abbreviated transcription (Latin):
signum ẽẽt: armati cum silentio ad se con¬
uenirent: quo uͥ sicut edictumerat taciticõ¬
uenerunt. Hoc sulentium inquit mnilites
omisso militari adsensu in me audiendo
seruatum ẽ. uͥ sententiam meã uobis ꝑegero
tum quib eadem placebunt in dextram
partem taciti transibitis. que pars maior
erit eo stabitur consilio. Nunc q̃ mente agi¬
tem audite. Non fuga delatos. nec inertia
relictos hic uoscircumuenit hostis uirtute
cepistis locum. iurtute hinc oportet euada-¬
tis. ueniendo huc exercitũ egregiũ. ꝓ .R. ser¬
uastis erumpendo hinc uosmetipsos serua¬
te. Digni estis qui pauci płib opem tułitis.
ip̃i nulliꝰ auxilio egueritis. cum eo hoste res
ẽ. qui hesterno die delendi omĩs ex̾citus for¬
tuna ꝑ socordiam usus ñ sit. Hunc tã opor¬
tunum collem ĩminentem capiti suo ñ añ
uid̃it qͣm captum a nob̃. Nos tam paucoᷤᷤ
tot ip̃i milib hominum nec ascensu ar-¬

Expanded text:
signum esset, armati cum silentio ad se consignum esset, armati cum silentio ad se conuenirent. quo ubi, sicut edictum erat, taciti conuenerunt, 'hoc silentium, milites,' inquit, 'omisso militari adsensu in me audiendo seruandum est. ubi sententiam meam uobis peregero, tum quibus eadem placebunt in dextram partem taciti transibitis; quae pars maior erit, eo stabitur consilio. nunc quae mente agitem audite. non fuga delatos nec inertia relictos hic uos circumuenit hostis: uirtute cepistis locum, uirtute hinc oportet euadatis. ueniendo huc exercitum egregium populo Romano seruastis: erumpendo hinc uosmet ipsos seruate; digni estis qui pauci pluribus opem tuleritis, ipsi nullius auxilio egueritis. cum eo hoste res est, qui hesterno die delendi omnis exercitus fortuna per socordiam usus non sit, hunc tam opportunum collem imminentem capiti suo non ante uiderit quam captum a nobis, nos tam paucos tot ipse milibus hominum nec ascensu arc
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum collem ex suꝑiore loco pugnaturũse.
dem̃ admiratio incessit. quod nec pugnã
mnirent. nec si ab eo consilio iniquitate loci
det̾rerentur oꝑe se ualloq circumdarent.
lum centurionib ad se uocatis q̃ nam illa
inscitia belli acpigritia ẽ. aut quonã mͦ
isti ex sidicinis campanisq uictoriã pepe¬
tunt: Huc atq illuc signa moĩi ac m̾in
unum conferri. modo educi uidetis. Opus
quidem incipit nemo. cum iam circuda¬
ti uallo potuerimus eẽ. Tum uͦ nos similes
istoꝵ simꝰ. siduitiꝰ hic moremur. quam cõ¬
modum sit. agite dum. ite mecum. ut dũ
lucis aliquid suꝑ ẽ. quib locis p̃sidia pona¬
nt. qua pateat hicexitus exploremꝰ. Hec oĩa
sagulo gregali amictus centurionib. item
manipularium militum habitu ductis. ne
ducem circumire hostes notarent. ꝑlustrauit.
uigiliis dem̃ dispositis cet̾is omnib tesseram
dari iubet. ubi scde iugiliȩ bucina datum

Expanded text:
uersum collem ex superiore loco se pugnaturum; uersum collem ex superiore loco se pugnaturum; deinde admiratio incessit quod nec pugnam inirent nec, si ab eo consilio iniquitate loci deterrentur, opere se ualloque circumdarent. tum centurionibus ad se uocatis: 'quaenam illa inscitia belli ac pigritia est? aut quonam modo isti ex Sidicinis Campanisque uictoriam pepererunt? huc atque illuc signa moueri ac modo in unum conferri modo educi uidetis; opus quidem incipit nemo, cum iam circumdati uallo potuerimus esse. tum uero nos similes istorum simus, si diutius hic moremur quam commodum sit. agitedum ite mecum ut, dum lucis aliquid superest, quibus locis praesidia ponant, qua pateat hinc exitus, exploremus.' haec omnia sagulo gregali amictus centurionibus item manipularium militum habitu ductis? ne ducem circumire hostes notarent, perlustrauit. uigiliis deinde dispositis ceteris omnibus tesseram dari iubet, ubi secundae uigiliae bucina datum
Abbreviated transcription (Latin):
aut nr̃a uirtus expediet. Collaudatus ab con-¬
sule. accepto p̃sidio uadit occultus ꝑ saltum.
nec priꝰ abhoste ẽ. uisꝰ quam loco quẽ petebat
appropinquauit. Iñ admiratione pauentib
cunctis. cum omniũ in se uertissent oculos. ⁊
spatium consuli dedit ad subducendũ agm̃
inequiorem locũ: ⁊ ipse in summo constitit
uertice. Samnites dum hucillucq signauer¬
tunt: ut᷑q rei amissa occasione. neq insequi
cons. nͥ ꝑ eandem uallem in qua pauloante
subiectum eum telissus habuerant posst̃.
necerige agm̃ incaptum suꝑ se ab detio
tumulum. S cum ira in hos magis qͥ forty¬
nam gerende rei eripuerant. tumꝓpinqui-¬
tas loci atq ip̃a paucitas incitat. Et nũc cir-¬
cumdare undiq collem armatis uolunt. ut
a coñs. deciumint̾cludant. nunc uiam pa¬
tefecere ut degressos inuallem adoriantur.
Incertos quid agerent nox opp̃ssit. Deciũ pri¬
mum spes tenuit. cum subeuntib in ad¬

Expanded text:
aut nostra uirtus expediet.' conlaudatus ab conaut nostra uirtus expediet.' conlaudatus ab consule accepto praesidio uadit occultus per saltum; nec prius ab hoste est uisus quam loco quem petebat appropinquauit. inde admiratione pauentibus cunctis, cum omnium in se uertisset oculos, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in aequiorem locum et ipse in summo constitit uertice. Samnites dum huc illuc signa uertunt utriusque rei amissa occasione neque insequi consulem nisi per eandem uallem, in qua paulo ante subiectum eum telis suis habuerant, possunt, nec erigere agmen in captum super se ab Decio tumulum; sed cum ira in hos magis, qui fortunam gerendae rei eripuerant, tum propinquitas loci atque ipsa paucitas incitat; et nunc circumdare undique collem armatis uolunt, ut a consule Decium intercludant, nunc uiam patefacere, ut degressos in uallem adoriantur. incertos quid agerent nox oppressit. Decium primum spes tenuit cum subeuntibus in ad
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo gratulabunda effudit. Ceterũ
hoc gaudium magna ꝓpe clade insamnio
fedatum ẽ. Nam ab satricula ꝓfectus corneliꝰ
coñs exercitu incaute insaltum caua ualle
ꝑuium circaq insessum abhoste induxit.
nec priusqmͣ recipi tuto signa ñ poterant:
imminentẽ capiti hostem uidit. Dum id mo¬
re samnitib quo ad totam inuallem infimã
demitteret agm̃ .p. decius tr̃. mił. conspicit
unumeditum in saltum collem imminen¬
tem hostiũ castris aditu arduum impedito
agmini expeditis haud difficilem. Itaq con¬
suli t̾rito animi uides ne tuinquit aule cor¬
spei salutisq nr̃e. si eam qm̃ ceci relinquere
samnites impigre capimꝰ ne tumͥ plusqmͣ
uniꝰ legionis principes hastatosq deł̃is. Cum
quib ubi euasero insumiũ ꝑge hinc õĩ liber
metu: teq ⁊exertitum serua. Neq enim mo¬
ueri hostis subiectus nobis adomnes ictus sine
suaꝑnitie pot̾it. Nos dem̃ aut fortuna. pͥ.R.¬

Expanded text:
multitudo gratulabunda effudit. ceterum multitudo gratulabunda effudit. ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est. nam ab Saticula profectus Cornelius consul exercitum incaute in saltum caua ualle peruium circaque insessum ab hoste induxit nec prius quam recipi tuto signa non poterant imminentem capiti hostem uidit. dum id morae Samnitibus est quoad totum in uallem infimam demitteret agmen, P. Decius tribunus militum conspicit unum editum in saltu collem, imminentem hostium castris, aditu arduum impedito agmini, expeditis haud difficilem. itaque consuli territo animi 'uidesne tu' inquit, ' A. Corspei salutisque nostrae, si eam, quoniam caeci reliquere Samnites, impigre capimus. ne tu mihi plus quam unius legionis principes hastatosque dederis; cum quibus ubi euasero in summum, perge hinc omni liber metu, teque et exercitum serua; neque enim moueri hostis, subiectus nobis ad omnes ictus, sine sua pernicie poterit. nos deinde aut fortuna p
Abbreviated transcription (Latin):
nites. qmqͣm plura accipiunt. qmͣ inferunt
uulña. Aliquanduiiam pugnatum erat atͦx
cedescirca signa samnitium. fuga ab nulla¬
dum parte erat. adeo morte solauinci desti-¬
nauerant animis. Itaq romanicum ⁊ flue¬
re iam lassitudine uires sentirent :⁊ diei haud
multum suꝑeẽ. accensura concitant se ĩ hostẽ.
Tum pͥmum referri pedem atq inclinarirẽ
infugam apparuit. Tum capioccidi samniᷤᷤ.
Nec suꝑfuissent multi. ni nox iuctoriã ma¬
gis quam prelium diremiss. Et romani fa¬
tebantur nunqͣm cum ꝑtinatiore hoste con¬
flictum. ⁊ samnites cũquereret᷑ q̃ nam pͥma
cã tam obstinatos mouiss in fugam: oculos
sibi romanoꝵ ardere uisos aiebant. uesanoᷤ¬
q uultus ⁊ furentia ora. inde plusqm ex alia
ulla re terroris ortũ. Quem terrorem ñ pugne
solum euentu. s nocturna ꝓfectione confes¬
sisunt. Postero die uacuis hostium castris.
romanus potitur. quo se omnis campanoꝵ

Expanded text:
nites, quamquam plura accipiunt quam inferunt nites, quamquam plura accipiunt quam inferunt uolnera. aliquamdiu iam pugnatum erat; atrox caedes circa signa Samnitium, fuga ab nulladum parte erat: adeo morte sola uinci destinauerant animis. itaque Romani cum et fluere iam lassitudine uires sentirent et diei haud multum superesse, accensi ira concitant se in hostem. tum primum referri pedem atque inclinari rem in fugam apparuit; tum capi, occidi Samnis; nec superfuissent multi, ni nox uictoriam magis quam proelium diremisset. et Romani fatebantur nunquam cum pertinaciore hoste conflictum, et Samnites, cum quaereretur quaenam prima causa tam obstinatos mouisset in fugam, oculos sibi Romanorum ardere uisos aiebant uesanosque uoltus et furentia ora; inde plus quam ex alia ulla re terroris ortum. quem terrorem non pugnae solum euentu sed nocturna profectione confessi sunt. postero die uacuis hostium castris Romanus potitur, quo se omnis Campanorum
Abbreviated transcription (Latin):
ita conflixerunt. ut aliquam diuin neutrã par-¬
tem inclinarent acies. Tum consul trepidatio¬
nem iniciendam ratꝰ. qñ ui pelli ñ poterant.
equitib inmissis turbare prima signa hostiũ
conatur. Quos uͥ ne quiqͣm tumultuantes in
spatio exiguo uolu̾e turmas uidit. nec posse
aꝑire in hostes uiam: reuectus ad ante signa¬
nos legionum cum desiluiss ex eqͦ. nr̃m in qͥt
peditum illud milites ẽ. opus: agite dum ut
me uiditis. quacumq incessero in aciẽ hosti¬
um ferro uiam facientem. sic ꝓ se quisq obui¬
os sternite. Illa omnia qua nunc erecte micãt
haste. patefacta strage uasta cernetis. Hec dic¬
ta dederat. cum equites cõs. iussu discurrunt.
ĩ cornua. legionib q in mediam aciem aꝑiũt
uiam. Primꝰ omnium cõs. inuadit hostem.
i tum quo forte contulit gradũ obtruncat. Hoc¬
spctaculo atensr aȩtra lenaqy ant se qiuq
memnorandum p̃liumnciet. Stant obnixi sam¬

Expanded text:
ita conflixerunt ut aliquamdiu in neutram parita conflixerunt ut aliquamdiu in neutram partem inclinarent acies. tum consul trepidationem iniciendam ratus, quando ui pelli non poterant, equitibus immissis turbare prima signa hostium conatur. quos ubi nequiquam tumultuantes in spatio exiguo uoluere turmas uidit nec posse aperire in hostes uiam, reuectus ad antesignanos legionum, cum desiluisset ex equo, 'nostrum' inquit, 'peditum illud, milites, est opus; agitedum, ut me uideritis, quacumque incessero in aciem hostium, ferro uiam facientem, sic pro se quisque obuios sternite; illa omnia, qua nunc erectae micant hastae, patefacta strage uasta cernetis.' haec dicta dederat, cum equites consulis iussu discurrunt in cornua legionibusque in mediam aciem aperiunt uiam. primus omnium consul inuadit hostem et cum quo forte contulit gradum obtruncat. hocaccensi dextra laeuaque ante se quisque memorandum proelium cient; stant obnixi Sam
Abbreviated transcription (Latin):
militifamiliarior dux fuit. Dĩamt̾ infimos
mosmilitum baua granate mumia obeundo
inludo pret̾ea militari cum uelocitatis uiri¬
umq int̾ se equales certamina ineunt. comi fa-¬
cilis uincere. ac uinci uultu eodem. nec quẽqm
asꝑnari parem. qui se offerret factis benignꝰ
ꝓrelictis haud minꝰ lib̾tatis aliene. qm sue
dignitatis memor. ⁊ quo nicħ ppłarius ẽ. quib
artib petierat magistratꝰ hiscdem gerebat. Ita¬
q uniũsus exercitus in credibili alacritate ad¬
hortationem ꝓsecutus ducis: castris egreditur
p̃lium ut quod maxime unqͣm. parispe utrĩq
equis uirib. cum fidutia sui. sine contemptu
hostium cominissum ẽ. Samnitib ferociam
augebant. noue res geste.⁊ paucos ante dies ge¬
minata uictoria: romaniscontͣ quadringentoꝵ
annoꝵ decora: ⁊ condite urbi equalis uictoria.
Utrisq tam̃ nouus hostis curam addebat.
pugna inditio fuit quos gesserint animos. Nãq

Expanded text:
militi familiarior dux fuit omnia inter infimos militi familiarior dux fuit omnia inter infimos militum haud grauate munia obeundo. in ludo praeterea militari, cum uelocitatis uiriumque inter se aequales certamina ineunt, comiter facilis; uincere ac uinci uoltu eodem nec quemquam aspernari parem qui se offerret; factis benignus pro re, dictis haud minus libertatis alienae quam suae dignitatis memor; et, quo nihil popularius est, quibus artibus petierat magistratus, iisdem gerebat. itaque uniuersus exercitus incredibili alacritate adhortationem prosecutus ducis castris egreditur. proelium, ut quod maxime unquam, pari spe utrimque, aequis uiribus, cum fiducia sui sine contemptu hostium commissum est. Samnitibus ferociam augebant nouae res gestae et paucos ante dies geminata uictoria, Romanis contra quadringentorum annorum decora et conditae urbi aequalis uictoria; utrisque tamen nouus hostis curam addebat. pugna indicio fuit quos gesserint animos; namque
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum etiam a me pet̾e. Non factionib
mͦ. nec ꝑ contiones usitatas nobilib. s hac
dextra mͥ tres consulatus summãq laudem
peꝑi. fuit cum hoc dicipoterat. patriciꝰ enim
eraf.:⁊ alib̾atorib patriȩ ortus. ⁊ eod̾ anno fa¬
milia ista consulatum urbs qͦ hec consulẽ
habuit. nunc iam nob̃ patrib uob̃q plebei:
ꝓmiscuus consulatꝰ patet: nec gen̾is ut añ
s uirtutis ẽ p̃mium. ꝓm̃ sũmum quodq
spectare milites decus. ñ simͥ nouum hoc
coruini cognom̃ diis auctoritatib hoĩes de¬
distis. publicolarum uetustum familiȩ nr̃ȩ
cognom̃ memoria excessit. Semꝑ ego plebẽ
romanam militiȩ domiq priuatꝰ in ma-¬
gistratib paruis magnisq eque tribunꝰ ac
cõs. eodem tenore ꝑ omnes deinceps consu¬
latus colo atq colui. Nunc quod instat diis
bene uiuantib nouũ atq integr̃ de sam¬
nitib tͥumphum mecũ petite. Non alias

Expanded text:
exemplum etiam a me petere. non factionibus exemplum etiam a me petere. non factionibus modo nec per coitiones usitatas nobilibus sed hac dextra mihi tres consulatus summamque laudem peperi. fuit cum hoc dici poterat: patricius enim eras et a liberatoribus patriae ortus, et eodem anno familia ista consulatum quo urbs haec consulem habuit: nunc iam nobis patribus uobisque plebei promiscuus consulatus patet nec generis, ut ante, sed uirtutis est praemium. proinde summum quodque spectate, milites, decus. non, si mihi nouum hoc Coruini cognomen dis auctoribus homines dedistis, Publicolarum uetustum familiae nostrae cognomen memoria excessit; semper ego plebem Romanam militiae domique, priuatus, in magistratibus paruis magnisque, aeque tribunus ac consul, eodem tenore per omnes deinceps consulatus colo atque colui. nunc, quod instat, dis bene iuuantibus nouum atque integrum de Samnitibus triumphum mecum petite.' non alias
Abbreviated transcription (Latin):
campanoꝵq cladib samnitium estimarẽt
uirtutẽ. Qualescumq int̾ se certau̾int neceẽ
fuisse. alt̾am partem unci. Campanos quid̃
haud dubie magis nimio fluxu fluentib
reb mollitiaq sua qmͣ ui hostium uictos eẽ.
Quid autẽ ẽẽ. duo ꝓspa in tot scłis bella sam
pene plures qm annos ab urbe condita nu¬
merent. qui omnia cura se sabinos etruriam
latinos. hernicos. equos. uolscos. auruncoᷤ do-¬
mita armis habeant. qui gallos tot p̃liis ce-¬
sos postremo inmare ac naues suga compu¬
lerit. cumgłã belli ac uirtute sua quemq
fretosirȩ maciem debere: tum etiam intu¬
ericuiꝰ ductu auspitioq meunda pugna
sit: utrum qui audiendꝰ dum taxat. mag¬
nificus adhortator sit uerb̃ t̃m ferox oꝑm
militarium exꝑs. an qui⁊ ipse tela tractare
ꝓcedere ante signa uersari media in mole
pugne sciat. facta mea non dicta uosmili¬
tes inquit sequi uolo. Nec disciplinamiͦ. s

Expanded text:
Campanorumque cladibus Samnitium aestimarent Campanorumque cladibus Samnitium aestimarent uirtutem; qualescumque inter se certauerint, necesse fuisse alteram partem uinci. Campanos quidem haud dubie magis nimio luxu fluentibus rebus mollitiaque sua quam ui hostium uictos esse. quid autem esse duo prospera in tot saeculis bella Samn qui triumphos paene plures quam annos ab urbe condita numeret; qui omnia circa se, Sabinos Etruriam Latinos Hernicos Aequos Uolscos Auruncos, domita armis habeat; qui Gallos tot proeliis caesos postremo in mare ac naues fuga compulerit? cum gloria belli ac uirtute sua quemque fretos ire in aciem debere, tum etiam intueri cuius ductu auspicioque ineunda pugna sit, utrum qui, audiendus dumtaxat, magnificus adhortator sit, uerbis tantum ferox, operum militarium expers, an qui et ipse tela tractare, procedere ante signa, uersari media in mole pugnae sciat. 'facta mea, non dicta uos, milites' inquit, 'sequi uolo, nec disciplinam modo sed
Abbreviated transcription (Latin):
alib ad resrepetendas missis. belloq qr non
reddentur sollempnimore indicto decreuer̃t.
ut pͥmo qͦ tempore de eare ad ppłm ferret᷑. Ius¬
tib ꝓfectiualerius incampaniã. corneliꝰ in
samnium. Ille ad montẽ claurum. hic ad
satriculam castraponunt. Priori ualerio
samnitium legiones. eonamq omnẽ belli
molem inclinaturã censebant occurrunt.
Simul in campanos stimulabat iratã pro-¬
mptos nũc ad ferenda nunc ad arcessenda
adu̾sus se auxilia. Ut uͦ castra romana uide¬
runt: ferocit̾ ꝓse quisq signum duces pos¬
cere. affirmare ead̃ fortuna romanũ campa-¬
nolatur opem. qua campanꝰ sidicino tulerit.
Ualeriꝰ leuib certaminib temptandi hostis
causa haudita multos moratꝰ dies signum
pugne ꝓposuit. paucis suos adhortatꝰ ne no¬
uum bellum eos nouꝰq hostis terreret. quic¬
quid ab urbe longuis ꝓferrent arma magis
magisq inbellesgentes eosꝓdire ne siditinoꝵ

Expanded text:
alibus ad res repetendas missis, belloque, quia non alibus ad res repetendas missis, belloque, quia non redderentur, sollemni more indicto, decreuerunt ut primo quoque tempore de ea re ad populum ferretur; iusb urbe profecti, Ualerius in Campaniam, Cornelius in Samnium, ille ad montem Gaurum, hic ad Saticulam castra ponunt. priori Ualerio Samnitium legiones—eo namque omnem belli molem inclinaturam censebant— occurrunt; simul in Campanos stimulabat ira tam promptos nunc ad ferenda, nunc ad accersenda aduersus se auxilia. ut uero castra Romana uiderunt, ferociter pro se quisque signum duces poscere, adfirmare eadem fortuna Romanum Campano laturum opem qua Campanus Sidicino tulerit. Ualerius leuibus certaminibus temptandi hostis causa haud ita multos moratus dies signum pugnae proposuit, paucis suos adhortatus ne nouum bellum eos nouusque hostis terreret: quidquid ab urbe longius proferrent arma, magis magisque in imbelles gentes eos prodire. ne Sidicinorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne faceret. tumiam fides agiuisa deditos ñ ꝓdi.
nec factur̃ equa samnitium ppłicensebãt. si
agrum urbẽq ꝑdeditionem factam .p .r. ob-
pugnarẽt. legatos itaq extimplomitti ad sã¬
nites placuit. Datamandata. ut p̃ces campa-¬
noꝵ responsum senatꝰ amicitiȩ samnitiũ me¬
mor. deditionem postremo fc̃am samnitib ex-¬
pon̾ent. peterent ꝓsocietate amicitiaq ut de-¬
fc̃s ẽẽt hostilia armainferrent. Si lenit agen¬
do parum ꝓfic̾ent: denuntiarent samnitib
noq agro absinerent. H legatul agentib ĩ
concilio samnitium adeo ẽ. ferocit̾ responsũ.
ut ñ solum gesturos se ẽẽ dicerent id bellum.
s magistratus eoꝵ ecuria egressi stantib lega¬
tis p̃fectos cohortium uocarent. hisq clara uo¬
ce imꝑarent. ut p̃datum in agr̃ campanũ extĩ¬
plo ꝓficiscerentur. Hac legatione romam rela¬
tapositis omnium aliar̃ rer̃ curis. patres feci¬

Expanded text:
ae faceret. tum iam fides agi uisa deditos non prodi; ae faceret. tum iam fides agi uisa deditos non prodi; nec facturum aequa Samnitium populum censebant, si agrum urbemque per deditionem factam populi Romani oppugnarent. legatos itaque extemplo mitti ad Samnites placuit. data mandata, ut preces Campanorum, responsum senatus amicitiae Samnitium memor, deditionem postremo factam Samnitibus exponerent; peterent pro societate amicitiaque, ut de Romani factus esset hostilia arma inferrent; si leniter agendo parum proficerent, denuntiarent Samnitibusnoque agro abstinerent. haec legatis agentibus in concilio Samnitium adeo est ferociter responsum, ut non solum gesturos se esse dicerent id bellum sed magistratus eorum e curia egressi stantibus legatis praefectos cohortium uocarent iisque clara uoce imperarent ut praedatum in agrum Campanum extemplo proficiscerentur. hac legatione Romam relata, positis omnium aliarum rerum curis patres feti
Abbreviated transcription (Latin):
amstate ficles antiqiuoe fut esponamaata
ex auctoritate senatꝰ cons auxilio uos campa¬
nidignos censet senatus. ẜita uobicum amici-¬
tiam institui par ẽ: ne qua uetustior amicitia
ac societas uioletur. Samnites nob̾cum federe
uncti sunt. Itaq arma deospriꝰqm homines
uiolaturi adũsꝰ samnites uobis negamꝰ lega¬
tos sicut fas iusq ẽ. ad socios atq amicos p̃ca¬
tum mittemꝰ. ne qua uobisuis fiat. Adea pͥn-¬
cepslegationis sic enim domo mandatum at-¬
tulerant. qñquidem inquit nr̃a tueri aduersꝰ
ium atq iniuriam iustauiñ uultis ur̃a certe
defenditis. Itaq popłm campanum urbemq
Quicquid deude patiemur dediticii nr̃ipas¬
suri. Sub hec dicta omnes manus ad coñs. ten¬
dentes pleni lacrimar̃. inuestibulo curie pro¬
cubuerunt. Commoti patres uice fortunarũ
luxuria suꝑbiaq clarus. a quo pauloante aux¬
ilium finitumi pecissent. adeo infractos gereret
animos. ut se ipse suaq omnia potestatis alie-¬

Expanded text:
litate fides antiquior fuit responditque ita ex auctoritate senatus consul. 'auxilio uos, Campani, dignos censet senatus; sed ita uobiscum amicitiam institui par est, ne qua uetustior amicitia ac societas uioletur. Samnites nobiscum foedere iuncti sunt; itaque arma, deos prius quam homines uiolatura, aduersus Samnites uobis negamus; legatos, sicut fas iusque est, ad socios atque amicos precatum mittemus, ne qua uobis uis fiat.' ad ea princeps legationis—sic enim domo mandatum attulerant—'quando quidem' inquit, 'nostra tueri aduersus uim atque iniuria iusta ui non uoltis, uestra certe defendetis; itaque populum Campanum urbemque quidquid deinde patiemur dediticii uestri passuri'. sub haec dicta omnes, manus ad consules tendentes, pleni lacrimarum in uestibulo curiae procubuerunt. commoti patres uice fortunarum luxuria superbiaque clarus, a quo paulo ante auxilium finitimi petissent, adeo infractos gereret animos, ut se ipse suaque omnia potestatis alien
Abbreviated transcription (Latin):
nitib graue bellum: aliquot ppłos ab roma-¬
na societate auertit. Et pret̾ latinoꝵ infidũ
iam di fedꝰ. priuernates etiã norbe atq se-¬
tiam. finitimas colonias romanas incursio-¬
ne subita deppłati sunt. Titi liuii ab¬

Expanded text:
nitibus graue bellum aliquot populos ab Romanitibus graue bellum aliquot populos ab Romana societate auertit, et praeter Latinorum infidum iam diu foedus Priuernates etiam Norbam atque Setiam, finitimas colonias Romanas, incursione subita depopulati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nique si omma concesa sint plebr apaueo
haudparuas iures defectionem habuisse. Aluiᷤᷤ
annalib ꝓditum ẽ. neq dictatorem ualeriũ
dictum. s ꝑ coñs. omnem remactam neq añ¬
qm romam ueniretur. s romȩ eam multity¬
dinem conuratorum ad arma const̾natam eẽ.
nec intitiquintii uillam in edĩs .c. marilii. noc¬
te impetum factum. eumq a coniuratis com-¬
p̃hensum. ut dux fieret. inde ad quartum la¬
pidem ꝓfectos loco munito consedisse. nec ab
ducib mentionem concordiȩ ortam. s repen-¬
tecum maciem armati exercitus ꝓcessissent sa-¬
lutationem factam.⁊ ꝑmixtos. dextras iungere
ac complecti inter se lacrimantes milites cepis¬
se. coactosq cõs. cum uident auersos a dimi-¬
catione militum animos reculisse adpatres
de concordia reconcilianda. Adeo nicħ p̃ter¬
quam seditionem fuisse. eamq compositam
int̾ quos antiquos rerum auctores constat.
Et huius fama seditionis ⁊ susceptum cũ sam¬

Expanded text:
quae si omnia concessa sunt plebi, apparet haud paruas uires defectionem habuisse. aliis annalibus proditum est neque dictatorem Ualerium dictum sed per consules omnem rem actam neque antequam Romam ueniretur sed Romae eam multitudinem coniuratorum ad arma consternatam esse nec in T. Quincti uillam sed in aedes C. Manli nocte impetum factum eumque a coniuratis comprehensum ut dux fieret; inde ad quartum lapidem profectos loco munito consedisse; nec ab ducibus mentionem concordiae ortam sed repente, cum in aciem armati exercitus processissent, salutationem factam et permixtos dextras iungere ac complecti inter se lacrimantes milites coepisse coactosque consules, cum uiderent auersos a dimicatione militum animos, rettulisse ad patres de concordia reconcilianda. adeo nihil praeterquam seditionem fuisse eamque compositam inter antiquos rerum auctores constat. et huius fama seditionis et susceptum cum Sam
Abbreviated transcription (Latin):
redegit. Sunt qui hanc multitudinẽ captiuã
seruoꝵ fuisse scribant. idq magis ueri simile
ẽ. qm deditos uenisse. Hoscoñs. secuti sũt .m. fa¬
bius. dorsuo: ser. sulpitius camerinꝰ. Auruncũ
m̃ bellum ab repentina ppłatione ceptum. me-¬
tuq ne id factum ppłi umꝰ consilium omnis no-¬
minis latiniẽet. dictator uelut adũsum arma¬
tumiamlatium .i. furiꝰ creatus. mag̃ equitũ
cñ. manlium capitolinum dixit. Et cum qͦd
ꝑmagnos tumultus fieri solitum erat: iustitio
indicto delectꝰ sine uacationib habitus ẽẽt. le¬
giones quantum maturari potuit. ĩ auruncoᷤᷤ
ducte. ibip̃donum magis quam hostium aĩ
inuenti. pͥma itaq acie debellatum ẽ. Dictator
autẽ qr iultro bellum intulerant ⁊ sñ detresta¬
tione se certamine offerebant. deoꝵ qͦ opes
adibendasratus. int̾ ipsam dimicationem
edem unoni monete uouit. Cuiꝰ dampnatꝰ
uoti cum uictor romam reũtiss. dictatura

Expanded text:
redegit. sunt qui hanc multitudinem captiuam redegit. sunt qui hanc multitudinem captiuam seruorum fuisse scribant, idque magis ueri simile est quam deditos uenisse. hos consules secuti sunt M. Fabius Dorsuo Ser. Sulpicius Camerinus . Auruncum inde bellum ab repentina populatione coeptum; metuque ne id factum populi unius consilium omnis nominis Latini esset, dictator—uelut aduersus armatum iam Latium— L. Furius creatus magistrum equitum Cn. Manlium Capitolinum dixit; et cum—quod per magnos tumultus fieri solitum erat—iustitio indicto dilectus sine uacationibus habitus esset, legiones quantum maturari potuit in Auruncos ductae. ibi praedonum magis quam hostium animi inuenti; prima itaque acie debellatum est. dictator tamen, quia et ultro bellum intulerant et sine detractatione se certamini offerebant, deorum quoque opes adhibendas ratus inter ipsam dimicationem aedem Iunoni Monetae uouit; cuius damnatus uoti cum uictor Romam reuertisset, dictatura
Abbreviated transcription (Latin):
leuate maxime res quia tributo ac delec¬
tu suꝑsessum tercio anno post satricũ resti¬
tutum a uolscis .m. ualeriꝰ coruuꝰ .ii. cõs.
cum.c. petilio factus. cum ex latio nuntia¬
tum eẽt legatos ab antio circumire ppłos
latinoꝵ ad concirandum bellum. priqm
plus hostium fieret uolscis arma inferre
inste ad saricum ģcercituinfeto ꝑgit Quo
cum antiates aliiq uolsci p̃paratis iam añ si
quid ab roma moueretur copiis occurrissent.
nulla mora int̾ infensos diutino odio dimicã¬
difacta ẽ. Uolsci ferotior ad rebellandum qm
adbellandum gens certamine uicti. fuga ef¬
fusa satrici menia petunt:⁊ ne ĩ muris q̃dẽ
satis firmaspe cum corona militum cincta
dirutum atq incensum. Ab ede tm̃ matͥs ma-¬
tute abstinuere ignem. Preda omnis militi da¬
ta. Extrap̃dam .iiii.milia deditoꝵ habita.
Cos iuinctos cõs. añ currum tͥumphans egit.
Uenditis dem̃ magnam pecuniam inerariũ

Expanded text:
leuatae maxime res, quia tributo ac dilecleuatae maxime res, quia tributo ac dilectu supersessum. tertium anno post Satricum restitutum a Uolscis M. Ualerius Coruus iterum consul cum C. Poetelio factus, cum ex Latio nuntiatum esset legatos ab Antio circumire populos Latinorum ad concitandum bellum, prius quam plus hostium fieret Uolscis arma inferre iussus, ad Satricum exercitu infesto pergit. quo cum Antiates aliique Uolsci praeparatis iam ante, si quid ab Roma moueretur, copiis occurrissent, nulla mora inter infensos diutino odio dimicandi facta est. Uolsci, ferocior ad rebellandum quam ad bellandum gens, certamine uicti fuga effusa Satrici moenia petunt; et ne in muris quidem satis firma spe, cum corona militum cincta dirutum atque incensum: ab aede tantum Matris Matutae abstinuere ignem: praeda omnis militi data. extra praedam quattuor milia deditorum habita; eos uinctos consul ante currum triumphans egit; uenditis deinde magnam pecuniam in aerarium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Maxime sicilie fuisse. tyrannos credidim.
Namult̾ior gretia ea tempestate intestino
fessa bello. iam macedonum opes horrebat.
Exercitib dimissis cum ⁊ foris pax. ⁊ domi con¬
cordia ordinum otium ẽẽt. ne nimis lete res
eẽnt. pestilentia ciuitatem adorta coegit.
senatum imꝑare decemuiris ut libros sibil¬
linos inspicerent. eoꝵq monitu lecti sterniũ
fuit. Podem anno satricum ab antiatib co¬
lonia deducta restitutaq urbs qm latini
diruerant: ⁊ cum cartaginiensib legatis
romȩ fedꝰ ictum cum amicitiam ac socie¬
tatem petentes uenissent. Idem otiũ domi
forisq mansit. C. mar ilio torquato .ii.s.
plautio. t̃oñs. semuntiarium tm̃ ex unci¬
ario fenus factum:⁊ inpensiones equas
triennii. ataut quarta p̾sens eẽt solutio
eris alienis dispensata ẽ. ⁊ sic qͦ parte ple¬
bis affecta fides tam̃ publica priuatis dif¬
ficultatib potior ad curam senatui fuit.

Expanded text:
est. maxime Siciliae fuisse tyrannos crediderim; est. maxime Siciliae fuisse tyrannos crediderim; nam ulterior Graecia ea tempestate intestino fessa bello iam Macedonum opes horrebat. exercitibus dimissis, cum et foris pax et domi concordia ordinum otium esset, ne nimis laetae res essent, pestilentia ciuitatem adorta coegit senatum imperare decemuiris ut libros Sibyllinos inspicerent; eorumque monitu lectisternium fuit. eodem anno Satricum ab Antiatibus colonia deducta restitutaque urbs quam Latini diruerant. et cum Carthaginiensibus legatis Romae foedus ictum, cum amicitiam ac societatem petentes uenissent. idem otium domi forisque mansit T. Manlio Torquato ii† C. Plautio consulibus. Semunciarium tantum ex unciario fenus factum et in pensiones aequas triennii, ita ut quarta praesens esset, solutio aeris alieni dispensata est; et sic quoque parte plebis adfecta fides tamen publica priuatis difficultatibus potior ad curam senatui fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
falernumq agrum dissipatisunt. iñ apu-¬
liam acmare inferum petierunt. Cõs. con-¬
tione aduocata laudatum tͥbunũ decem
bob aureaq coronadonat. Ip̃e uissꝰ ab se-¬
natu bellum maritimũ curare cump̃tore
uixit castra. Ibi qr res trahi segnitia g̾coꝵ
ñ cõmittentium seĩ aciem uidebantur tlic-¬
tatorem comitioꝵ cã.t. mar ilium torqua¬
tum ex auctoritate senatus dix̃. Dictator
magistͦ equitum. a. cornelio. cosso dicto.
comitia consularia habuit. emulumq de-¬
corisq sui absentem. m̃. ualeriũ coruũ id
enimilli demde cognominis fuit. sũmo
tiauit. Collega coruo deplebe.in. põpiliꝰ lenas
iiii. coñs. futurus datus ẽ. Cum grecis a camil¬
lo nulla memorabilis gesta res. nec illi terra
nec romanus mari bellator erat. Postremo
cumlittorib arc̾entur. aqͣ etiam pret̾ cetera
necessaria usui deficiente. italiam relinq̃re.
Cuiꝰ ppłi eacuiꝰ gentis classis fuerit. nicħ certi

Expanded text:
Falernumque agrum dissipati sunt; inde ApuFalernumque agrum dissipati sunt; inde Apuliam ac mare inferum petierunt. consul contione aduocata laudatum tribunum decem bubus aureaque corona donat; ipse iussus ab senatu bellum maritimum curare cum praetore iunxit castra. ibi quia res trahi segnitia Graecorum non committentium se in aciem uidebantur, dictatorem comitiorum causa T. Manlium Torquatum ex auctoritate senatus dixit. dictator magistro equitum A. Cornelio Cosso dicto comitia consularia habuit aemulumque decoris sui absentem M. Ualerium Coruum — id enim illi deinde cognominis fuit—summo ftiauit. collega Coruo de plebe M. Popilius Laenas , quartum consul futurus, datus est. cum Graecis a Camillo nulla memorabilis gesta res; nec illi terra nec Romanus mari bellator erat. postremo cum litoribus arcerentur, aqua etiam praeter cetera necessaria usui deficiente Italiam reliquere. cuius populi ea cuiusque gentis classis fuerit nihil certi
Abbreviated transcription (Latin):
stationes fuere. Postqͣm spoliare corpus ce si ho¬
stis tribunus cepit. nec galli se statione tenue¬
runt. ⁊ romanoꝵ cursꝰ aduictorem etiam otior
fuit. Ibi circa iacentis gallicorpus contracto cer¬
tamine. pugna atrox concitatur. lam ñma-¬
nipulis ꝓximaꝵ stationum. s legionib ittͥmq
effusis resgeritur. Camillꝰ letum milicem uic¬
toria tribuni. letum tam p̃sentib ac sccl̃is diis
ire in p̃lium iubet. ostentansq insignem spo¬
liis tribunum hunc imitare miles aiebat.
⁊ cura ia centem ducẽ sterne galloꝵ cat̾uas. Dii
hominesq illi affuere pugne. depugnatũq
haud quaqm certamine ambiguo cumgalł ẽ.
Adeo duoꝵ militum euentũ int̾quos pugna¬
tumerat. utraq acies animis p̾ceꝑat. Int̾ pri-¬
mos quoꝵ concursꝰ alios exciuerat atrox pre-¬
lium fuit. Alia multitudo priꝰqͣm ad coniec-¬
tum teli ueniret. tergaueruit. pͥmo ꝑ uolscoᷤ

Expanded text:
stationes fuere; postquam spoliare corpus caesi hostationes fuere; postquam spoliare corpus caesi hostis tribunus coepit, nec Galli se statione tenuerunt et Romanorum cursus ad uictorem etiam ocior fuit. ibi circa iacentis Galli corpus contracto certamine pugna atrox concitatur. iam non manipulis proximarum stationum sed legionibus utrimque effusis res geritur. Camillus laetum militem uictoria tribuni, laetum tam praesentibus ac secundis dis ire in proelium iubet; ostentansque insignem spoliis tribunum, 'hunc imitare, miles' aiebat, 'et circa iacentem ducem sterne Gallorum cateruas.' di hominesque illi adfuere pugnae depugnatumque haudquaquam certamine ambiguo cum Gallis est; adeo duorum militum euentum, inter quos pugnatum erat, utraque acies animis praeceperat. inter primos, quorum concursus alios exciuerat, atrox proelium fuit: alia multitudo, priusquam ad coniectum teli ueniret, terga uertit. primo per Uolscos
Abbreviated transcription (Latin):
armis insignis. quatiensq scutum hasta cũ si-¬
lentium feciss ꝓuocat ꝑ int̾pretemunũ ex ro-¬
manis qui secum ferro decernat: m. erat uale
eo decore se. quã. t. maralium ratꝰ. priꝰsciscita¬
tus consulis uoluntatem. ĩ medium armatus
ꝓcessit. Minus insigne certam̃ humanũ. nu-¬
mine int̾posito deoꝵ factum. slamq conserẽ-
tuam manum romano. coruꝰrepente ĩgalea
consedit in hostemuersꝰ. Qd̃ pͥmo in auguriũ
celo missum letus accepit tribunꝰ. p̃catus dem̃
si duus si diuaẽet. qui sibi p̃petem misiss. uo¬
lens ꝓpitiꝰ ad eẽt. Dictu mirabile tenuit. ñ so¬
lum ales captam semel sedem. s quotiensc̃q
certamen initumẽ. leuans se ales os ocłosq
hosbis rosteo iungnib appette. donec t̾ratumꝑ
digii talis uisuoculisq simul ac mente turba¬
tum ualerius obtruncat. Coruus ex conspectu
elatus orientem petit. Hactenꝰ quiete utrimq

Expanded text:
armis insignis; quatiensque scutum hasta cum siarmis insignis; quatiensque scutum hasta cum silentium fecisset, prouocat per interpretem unum ex Romanis qui secum ferro decernat. M. erat Ualereo decore se quam T. Manlium ratus, prius sciscitatus consulis uoluntatem, in medium armatus processit. minus insigne certamen humanum numine interposito deorum factum; namque conserenti iam manum Romano coruus repente in galea consedit, in hostem uersus. quod primo ut augurium caelo missum laetus accepit tribunus, precatus deinde, si diuus, si diua esset qui sibi praepetem misisset, uolens propitius adesset. dictu mirabile, tenuit non solum ales captam semel sedem sed, quotienscumque certamen initum est, leuans se alis os oculosque hostis rostro et unguibus appetit, donec territum prodigii talis uisu oculisque simul ac mente turbatum Ualerius obtruncat; coruus ex conspectu elatus orientem petit. hactenus quietae utrimque
Abbreviated transcription (Latin):
pit orbis contracte inunum haud facile efficiãt.
Adeo in que laboramus sola creuimꝰ. diuitias
luxuriamq. Inter cetera tristia eiusanni. cõs.
alter appiꝰ claudius in ip̃o belli apparatu morit᷑.
redierantq res ad camillum cui unico consuli
ł obaliam dignationem haud subiciendam
dictature. ł obomen faustum ad gallicũ tumul¬
tum cognominis dictatorem adrogari haud
satis decorum uisum est patrib. Consul dnab
legionib urbi p̃positis octo cum .l. pinario p̃to¬
re diuisis. memor pat̾ne uirtutis gallicum sibi
bellum extra sortem sumit. Pretorem maritimã
oram tutarigrecosq arcere littorib iussit. Et cũ
magrum pomptinum descendiss. qr neq in
campiscongredi nulla ne cogente re uolebat.
⁊ ꝓhibendo ppłationib quos rapto uiuiere neces¬
sitas cog̃et. satis domaricredebat hostem: locũ
idoneum statiuis delegit. U̾ cum stationib qͥeti
tempꝰ tererent: gallus ꝓcessit magnitudine atq

Expanded text:
pit orbis, contractae in unum haud facile efficiant; adeo in quae laboramus sola creuimus, diuitias luxuriamque. inter cetera tristia eius anni consul alter Ap. Claudius in ipso belli apparatu moritur; redieratque res ad Camillum, cui unico consuli, uel ob aliam dignationem haud subiciendam dictaturae uel ob omen faustum ad Gallicum tumultum cognominis, dictatorem adrogari haud satis decorum uisum est patribus. consul duabus legionibus urbi praepositis, octo cum L. Pinario praetore diuisis memor paternae uirtutis Gallicum sibi bellum extra sortem sumit, praetorem maritimam oram tutari Graecosque arcere litoribus iussit. et cum in agrum Pomptinum descendisset, quia neque in campis congredi nulla cogente re uolebat et prohibendo populationibus quos rapto uiuere necessitas cogeret satis domari credebat hostem, locum idoneum statiuis delegit. ubi cum stationibus quieti tempus tererent, Gallus processit magnitudine atque
Abbreviated transcription (Latin):
num. coniuges liberosq nr̃os eẽ. stare omnẽ
multitudinem ad portas. uiam hinc ferentẽ
ꝓspectantes: Certũ habeo quod illis nos . p.c.
sollicitis ac pendentib animis renuntiare iu¬
beatis. Alt̾m responsum. salutẽ. uictoriam. lu¬
cem. aclib̾tatem. alt̾m ominari horreo q̃ ferat.
ꝓĩnut aut deur̃is fut᷑is sotiis atq amicis. aut
nꝰ qmullis futuriᷤ nobiꝰ consulite. Submotis de¬
inde legatis cum consultꝰ senatꝰ eẽt:⁊ simagne
parti urbs maxima opulentissimaq italiȩ.
uberrimꝰ ager mariq ꝓpinquus ad uarieta¬

Expanded text:
num, coniuges liberosque nostros esse? stare omnem num, coniuges liberosque nostros esse? stare omnem multitudinem ad portas uiam hinc ferentem prospectantes certum habeo. quid illis nos, patres conscripti, sollicitis ac pendentibus animi renuntiare iubetis? alterum responsum salutem uictoriam lucem ac libertatem; alterum—ominari horreo quae ferat. proinde ut aut de uestris futuris sociis atque amicis aut nusquam ullis futuris nobis consulite.' summotis deinde legatis, cum consultus senatus esset, etsi magnae parti urbs maxima opulentissimaque Italiae, uberrimus ager marique propinquus ad uarieta
Abbreviated transcription (Latin):
ditas explendaẽ. Ea adoppugnandum capuã
rapit. Aut delere urbem pulcherrimam. aut
ipsipossidere uolunt. S potiꝰromani bñficio
ur̃o occupate eam. qm illos hr̃e ꝑmalefitium
sinatis. Non loquor apio recusantem iusta
bella ppłm. s tam̃ si ostenditis auxilia nr̃a
ne bello quidem arbitror uobis opus fore.
Usq ad noscontemptꝰ samnitiũ ꝑuenit. supͣ
ñ ascendit. Itaq umbra ur̃i auxilii romani te¬
gipossumꝰ. Quicquid demñ habũimꝰ. quicqͥd¬
id ip̃i fu̾imꝰ. ur̃m id omne existimati. Uob̾
arabitur ager campanꝰ. uobis capua urbs fre¬
quentabitur. conditorum parentium d̃oꝵ in¬
mortalium nũo nob̃ eritis. Nulla colonia ur̃a
panis ⁊ iubete sꝑare incolumẽ capuam fut᷑am.
Qua frequentia homuiũ generum multitu¬
dinis ꝑsequente creditis nosillinc ꝓfectos: Qmͣ
omnia uotoꝵ lacͥmarumq plena reliqͥsse. In
qͣnunt expectatione senatum ppłmq campa¬

Expanded text:
ditas explenda est. ea ad oppugnandam Capuam ditas explenda est. ea ad oppugnandam Capuam rapit; aut delere urbem pulcherrimam aut ipsi possidere uolunt. sed uos potius, Romani, beneficio uestro occupate eam quam illos habere per maleficium sinatis. non loquor apud recusantem iusta bella populum; sed tamen, si ostenderitis auxilia uestra, ne bello quidem arbitror uobis opus fore. usque ad nos contemptus Samnitium peruenit, supra non ascendit; itaque umbra uestri auxilii, Romani, tegi possumus, quidquid deinde habuerimus, quidquid ipsi fuerimus, uestrum id omne existimaturi. uobis arabitur ager Campanus, uobis Capua urbs frequentabitur; conditorum, parentium, deorum immortalium numero nobis eritis; nulla colonia uestra panis et iubete sperare incolumem Capuam futuram. qua frequentia omnium generum multitudinis prosequente creditis nos illinc profectos? quam omnia uotorum lacrimarumque plena reliquisse? in qua nunc exspectatione senatum populumque Campa
Abbreviated transcription (Latin):
tium uirib accedere malitis de lib̃tate. Om¬
qui eaminplorantib aliis auxilium dum
supra uires suas p̾stant: om̃s ip̃ihanc ne¬
cessitatem uenerunt. Qmqͣm pugnauimꝰ
uerbo ꝓ sidicinis. re ꝓ nob̃ cum uideremꝰ fi¬
nitimum ppłm nefario latrocinio samnitiũ
peti. ⁊ uͥ conflagrassent sidicini. ad nostraiec¬
tur̃ illud incendium eẽ. Nec enĩ nunc quod
dolent inuiriam acceptam samnites. s qr
gaudent oblatã sibi eẽ. cãm oppugnatũ noᷤ
ueniunt. Ansiultio ue hec ⁊ ñ occasio cupi¬
ditatis explende ẽẽt parum fuit quod se¬
mel in sidicino agro. iterum ĩ campania ip¬
sa legiones nr̃as cecidere: Que ẽ. ista tam in¬
festa ira qmͣ ꝑduas acies fusꝯ sangiuis exple¬
re ñ potuerit: Adde huc ppłationem agro¬
rũ. p̃das hominum atq pecudũ actas in¬
cendiainslarum ac tumas omnia fero ignia
uastata. Hiscine ira expleri non potuit: s cupi¬

Expanded text:
tium uiribus accedere malitis, deliberate. omtium uiribus accedere malitis, deliberate. omqui eam implorantibus aliis auxilium dum supra uires suas praestant, †omnes† ipsi in hanc necessitatem uenerunt. quamquam pugnauimus uerbo pro Sidicinis, re pro nobis, cum uideremus finitimum populum nefario latrocinio Samnitium peti et, ubi conflagrassent Sidicini, ad nos traiecturum illud incendium esse. nec enim nunc, quia dolent iniuriam acceptam Samnites sed quia gaudent oblatam sibi esse causam, oppugnatum nos ueniunt. an, si ultio irae haec et non occasio cupiditatis explendae esset, parum fuit quod semel in Sidicino agro, iterum in Campania ipsa legiones nostras cecidere? quae est ista tam infesta ira quam per duas acies fusus sanguis explere non potuerit? adde huc populationem agrorum, praedas hominum atque pecudum actas, incendia uillarum ac ruinas, omnia ferro ignique uastata. hiscine ira expleri non potuit? sed cupi
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. ne ingrati atq õi ope diuina hu¬
manaq indigni uideam᷑. Neq hercule qd̃
samnites pͥores amici sociiq uob̃ facti sunt
ad id ualere arbitror. ne nos ĩ amicitiã sus-¬
cipiam᷑. s ut uetustate gradu honoris nos
prestent. Neq enum fedẽ samnitiũ ne qͣ
noua ungeretis federa cautũ ẽ. fuit qͥdẽ
apud uos semꝑsatis iusta cã amicitiȩ uelle
eum uob̃ amicum eẽ. qui uosappeteret. cam¬
pan ili fortunra psensmagnifue soquiph¬
bet: non urbis amplitudine. non agri uber-¬
tate ulli ppło pret̾ qm uobis cedentes. haud
paruaut arbitror accessio bonisreb ur̃is ĩ ami¬
citiam uenimus. urãm equis uolscisq eternis
hostib huiꝰ urbis quandocumq semoũint.
qd̾ ꝓpe diem futurum spondet ⁊ uutus ⁊ for¬
tuna ur̃a continensimꝑium usq ad nos ha-¬
bebitis. Acerbum ac miserum ẽ. quod fateri
aut amicoꝵ aut inimicoꝵ campani simus.

Expanded text:
oportet, ne ingrati atque omni ope diuina huoportet, ne ingrati atque omni ope diuina humanaque indigni uideamur. neque hercule, quod Samnites priores amici sociique uobis facti sunt, ad id ualere arbitror ne nos in amicitiam accipiamur sed ut ii uetustate et gradu honoris nos praestent; neque enim foedere Samnitium, ne qua noua iungeretis foedera, cautum est. fuit quidem apud uos semper satis iusta causa amicitiae, uelle eum uobis amicum esse qui uos appeteret: Campani, etsi fortuna praesens magnifice loqui prohibet, non urbis amplitudine, non agri ubertate ulli populo praeterquam uobis cedentes, haud parua, ut arbitror, accessio bonis rebus uestris in amicitiam uenimus uestram. Aequis Uolscisque, aeternis hostibus huius urbis, quandocumque se mouerint, quod propediem futurum spondet et uirtus et fortuna uestra, continens imperium usque ad nos habebitis. acerbum ac miserum est quod fateri aut amicorum aut inimicorum Campani simus.