comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit Igitur ea tempestate cum haec apud
numantiã gestasunt. apud romã grac¬
chorum seditiones agitabantur. Scipio
autẽ cum deletanum antia ceteras hispa¬
niae gentes pace cõponer&. thyresum
quendam celti cum principem consuluit.
qua o peresnumantina. aut prius in uic¬
ta durasset. aut post fuisset euersa. thyre¬
susrespondit. con cordia inuicta discor¬
dia exitio fuit. quod romani tãquam
sibi ac desedictũ exempli loco acceper̃
quippe quibus iam deseditionibus discor¬
dantis totius urbis nuntiabatur ¶Car¬
thagine numantiamq deleta.ori¬
tur apud romanos utilis deꝓuisione
conlatio & oritur infamis deambitio¬
ne contentio. Grac chus tribunus plebi
iratus nobilitatẽ. cur inter auctores
numantini foederis notatus esset.
agrum apriuatisseatenus possessum ppło
diuidi statuit. octauio tribuno plebi ob¬
sistentiademit imperium. et successorẽ
minuciũ dedit: his causis senatũ ira ppłm

Expanded text:
psit. Igitur ea tempestate, cum haec apud psit. Igitur ea tempestate, cum haec apud Numantiam gesta sunt, apud Romam Gracchorum seditiones agitabantur. Scipio autem cum deleta Numantia ceteras Hispaniae gentes pace conponeret, Thyresum quendam, Celticum principem, consuluit, qua ope res Numantina aut prius inuicta durasset aut post fuisset euersa. Thyresus respondit: concordia inuicta, discordia exitio fuit. quod Romani tamquam sibi ac de se dictum exempli loco acceperunt, quippe quibus iam de seditionibus discordantis totius Vrbis nuntiabatur. Carthagine Numantiaque deleta moritur apud Romanos utilis de prouisione conlatio et oritur infamis de ambitione contentio. Gracchus tribunus plebi iratus nobilitati, cur inter auctores Numantini foederis notatus esset, agrum a priuatis eatenus possessum populo diuidi statuit. Octauio tribuno plebi obsistenti ademit imperium et successorem Minucium dedit. his causis senatum ira, populum
Abbreviated transcription (Latin):
idonea. nunc tyrannis subiecta. nunc ser¬
uis. uel illis dominatu in probo exigen¬
tibus seruitutem: uel istis prȩsumtione
ꝑuersa cõmutantibus libertate: maxi¬
me qui a clausa undiq marie gerere fo¬
ras non facile potest intestinũ malum
uiperinam quippe conceptionẽ ꝑditi¬
onisuȩ aluit sua libidine auctam. sua
morte uictura : In hoc autem seruilis.¬
corpora interfectorum ad sepulturam
oblata accipere noluerunt. nouissima
spe desperationis : in mortẽ om̃s destinati
clausam urbem ipsi introrsum suecende¬
runt cunctiq pariter ferro. ueneno atq
igne consũptis. Romani inihilex his
penitus habuere prȩtersecuritatẽ suam¬
Neq enim euersa numantia: uicisse se
magis numantinos. quam euasisse duxe¬
runt. Unum numantinũ uictoris cate¬
na non tenuit. unde triumphũ dederit
roma non uidit. Aurum uel argentum
quodigni super esse potuisset: apud pau¬
peres non fuit: arma & uestẽ ignis absũ¬

Expanded text:
idonei nunc tyrannis subiecta nunc seridonei nunc tyrannis subiecta nunc seruis, uel illis dominatu improbo exigentibus seruitutem uel istis praesumptione peruersa conmutantibus libertatem, maxime quia clausa undique mari egerere foras non facile potest intestinum malum. uiperinam quippe conoeptionem perditioni suae aluit sua libidine auctam, sua morte uicturam. in hoc autem seruiliscorpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. nouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere neque enim euersa Numantia uicisse se magis Numantinos quam euasisse duxerunt. unum Numantinum uictoris catena non tenuit; unde triumphum dederit, Roma non uidit; aurum uel argentum, quod igni superesse potuisset, apud pauperes non fuit; arma et uestem ignis absum
Abbreviated transcription (Latin):
quadripes. quadrimañ. oculis quat tuor
auribus totidem. natura uirili duplex.
Insicilia mons et nauas tosignes eructa¬
uit acfudit. qui torrentũ modo ꝑ pro¬
na prȩcipites. ꝓximaqueq corripienti¬
bus exussere flammis: longin quio¬
ra autem fauillis calidis cum uapore gra¬
ui late uolitantibus torruerunt. quod
siciliae semꝑ uernaculum genus monstri
non portendere malum assolet: sed in¬
ferre. Inbononensi agro fruges in arbo¬
rib enatȩ s̃ Igitur insicilia bellum ser¬
uile ortum est. qđ adeo graue et atrox
multitudine seruoꝵ. instructu copiarũ.
magnitudine uirium fuit: ut ñdicam
prȩtores romanos quos penitus ꝓfliga¬
uit: sed consules quoq terruerit. Nam¬
septuaginta miliã seruoꝵ tunc in ar¬
ma conspirantium fuisse referuntur
excepta urbe messana. quȩ seruos libe¬
raliter habitos inpace continuit: Cȩte¬
rum sicilia in hoc quoq miserior. quia
insula et num quã ergastatum suũ iuris

Expanded text:
quadripes quadrimanus, oculis quattuor. quadripes quadrimanus, oculis quattuor. auribus totidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructauit ac fudit, qui torrentum modo per prona praecipites proxima quaeque corripientibus exussere flammis, longinquiora autem fauillis calidis cum uapore graui late uolitantibus torruerunt: quod Siciliae semper uernaculum genus monstri non portendere malum adsolet sed inferre. in Bononiensi agro fruges in arboribus enatae sunt. igitur in Sicilia bellum seruile ortum est, quod adeo graue et atrox multitudine seruorum, instructu copiarum, magnitudine uirium fuit, ut. non dicam praetores Romanos, quos penitus profligauit, sed consules quoqseptuaginta millia servorum tunc in arma conspirantium fuisse refeexcepta urbe Messana, quae seruos liberaliter habitos in pace continuit. ceterum Sicilia in hoc quoque miserior, quia insula et numquam erga statum suum iuris
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Ita nunc sibi haec tempora loco
felicitatis adscribant. ut non dixerim
hispanitot pulsati. fatigatiq bellis sed
uel ipsisaltem romani tam continuis
sub acti cladibus. totiensq superati. ut
non exprobrem quod pretores eorum.
quod legati. quod consules. quod legio¬
nes. quantiq exercitus consũpti sunt.
illud solum reuoluo. quanta fuerat
timoris amentia. miles romanus he¬
betatus. ut iam ne ad experimentum
quidem belli. cohibere pedem. atq
offirmare animũ posset. sed mox con¬
specto hispano. specialiter hoste: dif¬
fugiens: uinci sepene prius crederet
quam uideri : quo argumento pat& apud
utrosq misera illa tempora iudicata. cũ
et his pani et siuincere poterant. inuiti
tamen desererent dulcia otia sua. et bel¬
la externa tolerarent. & romani quan¬
to inpudentius alienȩ qui etisese ingere¬
rent : tanto tur pius uincerentur ¶ Ser¬
uio fuluio flacco quinto calpurnio pi¬
sone conss. romȩ puer ex ancilla natus

Expanded text:
fuit. ita nunc sibi haec tempora loco fuit. ita nunc sibi haec tempora loco felicitatis adscribant ut non dixerim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones quantique exercitus consumpti sint, illud solum reuoluo, quanta fuerit timoris amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem atque offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugiens uinci se paene prius crederet quam uideri. quo argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere poterant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarent, et Romani quanto inpudentius alienae quieti sese ingererent, tanto turpius uincerentur. Seruio Fuluio Flacco Q. Calpurnio Pisone consulibus Romae puer ex ancilla natus
Abbreviated transcription (Latin):
romani. et illud inuarrone displicuit
sed tempori concessum est. et hoc inman¬
cino placuit. sed scđm tempus p̃sũtũ ẽ
atq idõ abinitio ꝑ fecistis ut nec ciuis
consulat conuenienter ingratis. nec
hostis fideliter credat infidis Interea
brutus inulteriore his pania sexagin¬
ta milia callecorum quilusitanis auxi¬
lio uenerant: asperrimo bello et difficili
quam uis in cautos circum uenisset: op¬
pressit : quorum in eo praelio quinqua¬
ginta milia occisa. sex milia capta re¬
feruntur: pauci fuga euaserunt ncite¬
riore hispania lepidus proconsule uac¬
ceos innoxiam gentẽ. et supplicẽ. etiã
senatu ꝓhibente ꝑtinaciter expugna¬
re tẽptauit.: sed mox accepta clade gra¬
uissima: in probȩ ꝑtinaciȩ poenas
luit: sex milia quippe romanoꝵ in hoc¬
in iusto bello iustissime cȩsa sunt: re¬
liqui ex iuti. castris. armis etiam ꝑ¬
ditis eua serunt ¶nec minus turpis hȩc
sub metello clades quam sub mancino

Expanded text:
Romani, et illud m Varrone displiouit, Romani, et illud m Varrone displiouit, sed tempori concessum est, et hoc in Mancino placuit, sed secundum tempus praesumptum est; atque ideo ab initio perfecistis, ut nec ciuis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliBrutus in ulteriore Hispania, sexaginta millia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio venerant, asperrimo bello et difficili, quamvis incautos circumvenisset, oppressit. Quorum in eo praelio quinquaginta millia occisa, sex millia capta referuntur, pauci fuga evaserunt. In citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaeos innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente, pertinaciter expugnare tentavit. Sed mox accepta clade gravissima improbae pertinaciae poenas luit. Sex millia quippe Romanoiniusto bello iustissime caesa sunt, reliqui exuti castris, armis etiam perditis, euaserunt. Nec minus turpis haec sub Lepido clades quam sub Mancino
Abbreviated transcription (Latin):
teretur receptus est. aut cum repetere¬
tur redditus non est. aut si placuit ser¬
uatimilitis qualiscumq prouisio. cur
mancinus qui hoc pepigit solus dedit̾
fuit: Nuper uarro ut prȩpropera pu¬
gnainiretur. collegam paulum obluc¬
tantem impulit. trepidantem prȩcipi¬
tauit exercitum. infelices copias aputd
in fames illas romanis cladibus cannas.
non disposuit certamini sed opposuit
morti. plusquam quadraginta milia
ibimilitum romanorum sola impati¬
entia sua dequa sibi uictoriam iam du¬
dum hannibal presumebat amitit.
Collega etiam paulo quotandem uiro
ꝑdito. nouissime inurbem pene solus
inpudentissime redire ausus est. meru¬
itq impudentiȩ suȩ prȩmiũ. Nam gra¬
tiȩ ei quod dere publica non desperasset
quam tamen ipse fecerat desperatam.
publice in senatu actȩsunt. Porro autẽ
mancinus. qui sorte bellica circũ uentũ
exercitũ ne ꝑ der& laborauit. ab eodẽ
senatu deditione damnatus est. Scio

Expanded text:
teretur, receptus est aut, cum repetereteretur, receptus est aut, cum repeteretur, redditus non est? aut, si placuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui hoc pepigit, solus deditus fuit ? Nnper Varro, ut praepropera pugna iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exinfames illas Romanis cladibus Cannas, non disposuit certamini, sed opposuit morti; plus quam quadraginta millia ibi militum Romanorum sola impatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulo — quo tandem uiro! — perdito, nouissime in Vrbem paene solus impudentissime redire ausus est meruitque impudentiae suae praemium. nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt Porro autem Mancinus, qui sorte bellica circumuentum exercitum ne perderet laborauit, ab eodem senatu deditione damnatus est. scio,
Abbreviated transcription (Latin):
mare hoc loco dolor exigit. quur
falso uobis romani magna illa nomina
iustitiȩ. fidei fortitudonis. et misericor¬
diȩ uindicatis. anumantinis haec ueri¬
us discite. fortitudini̾s opus fuit. pugnan¬
do uicerunt. fide exigebatur. credentes
aliis scđm se quos occidere potuerant
pacto foedere dimiserunt. iustitia pro¬
banda erat. ꝓbauit eam uel tacitussena¬
tus. cũ idem numantini ꝑlegatos suos
aut inuiolatam pacem solam. aut om̃s
quospignore pacis accepto uiuos dimi¬
serant: reposcebant. misericordia ex¬
aminanda uidebatur. satis docum̃ti
deder̃ uel emittendo ad uitam inimi¬
cum exercitum: uel ad poenã non re¬
cipiendo mancinũ : Mancinusne rogo
de dendus fuit. qui uictus exercitus
inpendentem trucidationem. prȩten¬
to umbone pacti foederis dispulit. ꝗ
periclitantes patriȩ uires in meliora
tempora reseruauit. aut sidisplicuit
foedus quod pactum est. curmilles
hocpignore redemtus. aut cum reuer¬

Expanded text:
mare hoc loco dolor exigit. cur mare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna illa nomina iustitiae fidei fortitudinis et misericordiae uindicatis? a Numantinis haec uerius discite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia examinanda uidebatur? satis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignore redemptus ant, cum reuer
Abbreviated transcription (Latin):
regno habuerat: ne inobtinendo con¬
sortem haber& occiditMaemilio
lepido . G. hostilio mancino consulib.
ꝓ digia apparuere diuersa. et quantũ
in ipsis fuit exmore curata sunt. sed ñ
semꝑ aucupatoribus euentũ. et structo¬
ribus fallaciarum aruspicibus oppor¬
tuni casus suffragantur: nãq mancinꝰ
consul post quam apopilio apud numan¬
tiam suscepit exercitum: ad eo infe¬
liciter prȩlia cuncta gessit. atq in id
suprema desperatione ꝑductus est.
ut tur pissimũ foedus cũ numantinis
facere cogeretur. quãuis et pompei
iam aliud aeque in fame foedus cũ
isdem numantinis paulo ante pepi¬
gisset. senatus dissolui foedus. & man¬
cinũ dedinumantinis prȩcepit.: qui
nudato corpore manibusq postter¬
gum reuinetis. ante portas numan¬
tinoꝵ expositus. ibiq usq in noctẽ
manens a suis desertus. ab hospitib
autem non susceptus. lacrimabile
utri sq spectaculum prȩbuit  Excla¬

Expanded text:
regno habuerat, ne in obtinendo conregno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido C. Hostilio Mancino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt. sed non semper aucupatoribus euentuum et structoribus fallaciarum haruspicibus opportuni casus suffragantur. namque Mancinus consul postquam a Popilio apud Numantiam suscepit exercitum, adeo infeliciter proelia cuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praebuit. Excla
Abbreviated transcription (Latin):
romanos duces atq exercitus ꝓteru¬
isset: in sidiissuoꝵ inter fectus est: In
hoc solo romanis circa eum fortiter
agentibus. quod ꝑcussores eius in dignos
premio iudicarunt. At ego non mo¬
do nunc uerum etiam sepe inter texe¬
re orientis illa in aextricabilia bella
poteram: quȩ raro um quã nisi scele¬
ribus. aut incipiunt aut terminant᷑
Sedromanoꝵ cũ quib nobis actio est
tanta sunt. ut iure fastidiantur alie¬
na ¶Mithridates tunc siqui dem rex
parthorũ. sextus abarsace. uicto de¬
metri praefecto. babylonam urbem
finesq eius uniuersos uictor inuasit:
om̃s prȩterea gentes quȩ inter hydas¬
pen. fluuiũ et indum iacent. subegit.
adindiam quoq cruentũ extendit
inperium: demetrium ipsum scđo sibi
bello occurrentem. uicit &cȩpit. Quo
capto: dio dothus quidam cũ alexandro
filio regnũ eiꝰ et regium nom̃ usurpa¬
uit: qui postea ipsum alexandrũ filiũ.
quem participem periculi in ꝑuadendo

Expanded text:
Romanos duces atque exercitus protriuRomanos duces atque exercitus protriuisset, insidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores eius indiguos praemio iudicarunt. At ego non modo nunc, uerum etiam saepe intertexere Orientis illa inextricabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur ; sed Romanorum, cum quibus nobis actio est, tanta sunt, ut iure fastidiantur aliena. Mithridates tunc siquidem, rex Parthorum sextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem uicicapto Diodotus quidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in peruadendo
Abbreviated transcription (Latin):
uentionum haruspices. sub ipsa aitas¬
solent declinatione morboꝵ forte
celebrassent: ꝓ culdubio sibi. dis &
ritibus suis reductȩ̨ sanitatis głam
uindicassent. Ita misera et ad sacri¬
legia male religiosa ciuitas. men¬
daciis quibus liberari non poterat
ludebatur Igitur fabius consul con¬
tra lusitanos &uiriatum dimicans.
bucciam oppidum quod uiriatus
obsidebat. depulsis hostibus libe¬
rauit. et indeditionem cũ plurimis
aliis castellis recepit. fecit facinus
etiã ultimis barbaris scythiae non
dicam romanȩ fidei & moderationi
ex secrabile: quingentis enim prin¬
cipibus eoꝵ quossocietate inuitatos
deditionis iure susceperat. manus
prȩcidit ¶Pompeius sequentis anni
consul. fines numantinoꝵ ingressus.
accepta maxima clade discessit. ñ
solum exercitu pene om̃i ꝓfligato.
uerũ etiam plurimis nobiliũ qui ei
militiȩ ad erant interemstis. Uiria¬
tus autẽ cũ ꝑ quat tuor decim annos

Expanded text:
uentionum haruspices sub ipsa ut aduentionum haruspices sub ipsa ut adsolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. ita misera et ad sacrilegia male religiosa ciuitas mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur. Igitur Fabius consul contra Lusitanos et Viriatum dimicans Bucciam oppidum, quod Viriatus obsidebat, depulsis hostibus liberauit et in deditionem cum plurimis aliis castellis recepit. fecit facinus etiam ultimis barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. quingentis enim principibus eorum, quos societate inuitatos deditionis iure susceperat, manus praecidit. Pompeius sequentis anni consul fines Numantinorum ingressus accepta maxima clade discessit, non solum exercitu paene omni profligato uerum etiam plurimis nobilium, qui ei militiae aderant, interemptis. Viriatus autem cum per quattuordecim annos
Abbreviated transcription (Latin):
andro gynus romae uisus: iussu
hauruspicũ in mare mersus est. Sed
nihil impiȩ expiationis ꝓcuratio
ꝓfecit. Nam tanta subito pestilentia
exortaest: ut ministii quoq facien¬
dorum funerum primũ non suffice¬
rent. deinde non essent. iamq etiã
magne domus uacuȩ uiuis. plenȩ
mortuis remanserunt. Largissi¬
mȩ introrsum hereditates. & nulli
penitus heredes :: deniq iam non solũ
in urbe uiuendi sed etiam ad propin¬
quandi adurbem negabatur facultas
tam sȩui ꝑtotã urbem tabescentiũ
subtectis: atq instratis suis cadauerũ
putores exhalabantur  ex piatio
illa crudelis & uiam mortibus ho¬
minum: morte hominis struens
tandem romanis inter miseri assuas
erubescentib quam misera & uana
esset innotuit :ante enim in suffra¬
gium prȩueniendȩ cladi est habita
tamen sine ullis sacrificiorum satis¬
factionibus tantũ modo scđm m̃ surã
arcani iudicii expleta correptione.
seda taest : quamsi artifices illi circũ¬

Expanded text:
androgynus Romae uisus iussu haruspicum in mare mersus est. sed nihil impiae expiationis procuratio profecit; nam tanta subito pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non sufficerent deinde non essent; iamque etiam magnae domus uacuae uiuis plenae mortuis remanserunt: largissimae introrsum hereditates et nulli penitus heredes. denique iam non solum in Vrbe uiuendi sed etiam adpropinquandi ad Vrbem negabatur facultas, tam saeui per totam Vrbem tabescentium sub tectis atque in stratis suis cadauerum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis et uiam mortibus hominum morte hominis struens tandem Romanis inter miserias suas erubescentibus quam misera et uana esset, innotuit. ante enim in suffragium praeueniendae cladis est habita ta est; quae tamen sine ullis sacrificiorum satisfactionibus tantummodo secundum. mensuram arcani iudicii expleta correptione sedata est. quam si artifices illi circum
Abbreviated transcription (Latin):
uero non fuerat. leuiora ducerent: et¬
si grauiora paterentur. Quã quã con-¬
tentus miseriarum. possunt etiã asuis
discere apud quos summa mala ꝓsum¬
mis bonis aestimata sunt. tantũ ut glo¬
riã famȩ celebrem atq in lustrem con¬
sequerentur: perquos colligidatur:
quanta nobis quib aeternitas beata
ꝓmittitur sint toleranda ꝓuita: cũ
illi tanta potuerint tolerare ꝓfama.

Expanded text:
vero non fuerat, leviora ducerent, etvero non fuerat, leviora ducerent, etsi graviora paterentur: quamquam contemptus 232 miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque illustrem consequerentur: per quos colligi datur quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro vita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama.
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uideri solet. eos quos ex secrantur.
nihil non prauum. nihil non subsi cibũ.
nihil non inulnus suũ. dicto factoue
agere. & hoc iam pene simpliciter. in
tantum enim captum cor obliquat in¬
uidia. ut rectũ natura non uideat. de
quoꝵ numero sunt isti. sed multo mise¬
riores quia in imicidĩ. ac ꝑinde inimi¬
ciueritatis. dequib flentes hȩc dicimꝰ.
et quos misericor diter si patiantur.
arguimus ut sanemus. qui uitioso oculo
hȩc uident. atq ideo duplicia illis uiden¬
tur. quȩ uident. & confusi caligine ne.¬
quitiȩ inidcadunt. ut minus uidendo
plus uideant. cum tam̃ id quod est
ita ut est uidere non possint. qui gra¬
uiora arbitrantur flagella patris : quã
hostis incendia. quia ceruiorẽ uocant
blandientẽ. ad monentẽ. & redimen
gerent: decastigatione gauderent.
Et si prȩ uideretur fructus eruditionis
esset disciplina tolerabilis. Ac ꝓpter
spem quȩ nunc gentib data est. antea

Expanded text:
oculis uideri solet, eos, quos exsecrantur, oculis uideri solet, eos, quos exsecrantur, nihil non prauum, nihil non subsiciuum, nihil non in uulnus suum dicto factoue agere, et hoc tamen plane simpliciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici ueritatis — de quibus flentes haec dicimus et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sa- nemus, — qui uitioso oculo haec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident et confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, quam hostis incendia; qui aoerbiorem uocant blandientem admonentem et redimentgerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, esset disspem, quae nunc gentibus data est, antea
Abbreviated transcription (Latin):
& graui proelio superat. Hoc certaminis
discrimine: tanta desperatio inlata pęnis
est: ut nisi in exercitu agatho clis orta
seditio fuisset: trans fugiturus ad eum
hamilehar dux poenorum cũ exercitu
fuerit: obquã noxam in medio foro uis¬
su carthaginiensium paͬbulo suffixus
crudele spectaculum suis p̃buit. De in¬
de cum post mortem agathoclis. cartha¬
ginienses siciliam instructa classe. uas¬
farent: apyrro rege epiri abitalia ar¬
cessito. terrestii. naualiq certamine:
sepe superati. nouissime ad romana
bella conuersisunt. Prodolor legunt ne
ista deueteribus. qui derecentibus con¬
querunt immolegunt. & ea non ȩqui¬
tate sed aemulatione coniciunt. ma-¬
ximoenim illo et inefabili quem
nec ipsi discernunt stimulo. cõ pungun¬
tur. Non ꝓpt̃ tempora mala. sed ꝓp¬
ter tẽpora xpĩana. et deriuatio est
inuidi ulceris. ut quid quid sub exse¬
crabili agitur : atrocius esse uideatur.
Sicut etiam internos sȩpe inimicoꝵ

Expanded text:
et graui proelio superat. hoc certaminis et graui proelio superat. hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginiensium patibulo suffixus crudele spectaculum suis praebuit. deinde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri naualique certamine saepe superati, nouissime ad Romana bella conuersi sunt. Pro dolor, legantne ista de ueteribus, qui de recentibus conqueruntur? immo legunt et ea non aequitate sed aemulatione coniciunt. maximo enim illo et ineffabili quem neo ipsi discernunt abimnle conpunguntur non propter tempora mala sed propter tempora Christiana; et deriuatio est inuidi ulceris, ut, quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse aideaturuideatur: sient etiam inter nos saepe inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
multa milia trucidat. castra de inde adꝗn¬
tũ lapidem a carthagine statuit. ut dã¬
narerum opulentissimarũ uastationẽq
agrorum: & incendia uillarum: demuris
ipsius urbis specularentur Adicitur p̃sen¬
tibus malis tristior fama. Nam et apud
siciliam deiectus cũ imperatore afrorum
exercitus. nuntiatur. Quem reuera
in cautũ ac pene otiosum. andro. agato¬
clis. frater oppresserat. Hoc ꝑtotã afri¬
cam rumore disꝑso: non tributariȩ tan¬
tum urbes abhis uerũ etiã socii reges
deficiebant. interquos rex quoq: cyre¬
narũ a fellas. pactus est cũ agathocle
cõmunionẽ belli. dum regnũ africe
ardenter ad frectat. Sed post quam inu¬
num exercitus et castra inxerunt.
per agathoclem blandimentis & insi¬
diis circum uentus. occisus est. Cartha¬
ginienses contractis undiq copiis. in
bellum exarsere. quibus agathocles.
habens secum afelle copias congreditur.
eosq magno utriusq exercitus sanguine.

Expanded text:
multa milia trucidat. castra deinde ad quinmulta milia trucidat. castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum uastationemque agrorum et incendia uillarum de muris ipsius urbis specularentur. adicitur praesentibus malis tristior fama. nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur, quem reuera incautum ac paene otiosum Andro Agathoclis frater oppresserat. hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum urbes ab his, uerum etiam socii reges deficiebant. inter quos rex quoque Cyrenarum Afellas pactus est cum Agathocle communionem belli, dum regnum Africae ardenter adfectat. sed postquam in unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles habens secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
peragathoclem siciliȩ regem miro cir¬
cum uenti ingerio. usq ad extrema de¬
sperationis adductisunt. Namq aga¬
thocles cum apud syracusas. a chartha¬
giensibus obsideretur : acse neq belle
parem instructu copiarum. neq obsi¬
dionis patientẽ. stipendiorum suffici¬
entiã uider&. bene ꝓuiso ac melius
dissimulato consilio. ina fricam cum
exercitu transiit. ibi suis quid molia¬
tur : aperit. Dein de quid facto op̾
sit: doo&. ilico unanimiter naues pri¬
mũ in quĩbus uenere succendunt. ne
qua spes refugiendi for&. Dem̃ cum
omĩa inqua edire xisset ꝓsterneret.
uillas castellaq incenderet.hannonẽ
quendam cũ triginta milibus poenorũ
obuium habuit. Quẽ cũ duobus milibus
suoꝵ interfecit. ipse autẽ duos tantum
in eo bello ꝑdidit. Quapugna & afroꝵ
animis in credibiliter fractis: et suorum
inimmensũ auctis urbes castellaq ex¬
pugnat: prȩdas ingentes agit. hostium

Expanded text:
per Agathoclen Siciliae regem miro cirper Agathoclen Siciliae regem miro circumuenti ingenio usque ad extrema desperationis adducti sunt. namque Agathocles cum apud Syracusas a Carthaginiensibus obsideretur ae se neque bello parem instructu copiarum neque obsidionis patientem stipendiorum sufficientia uideret. bene prouiso ac melius dissimulato consilio in Africam cum exercitu transiit. ibi suis quid moliatur aperit, deinde quid facto opus sit docet. ilico unanimiter naues primum in quibus uenere succendunt, ne qua spes refugiendi foret; dein cum omnia in quae direxisset prosterneret, uillas castellaque incenderet, Hannonem quendam cum triginta milibus Poenorum obuiam habuit. quem cum duobus milibus suorum interfecit; ipse autem duos tantum in eo bello perdidit. qua pugna et Afrorum animis incredibiliter fractis et suorum in inmensum auctis urbes castellaque expugnat, praedas ingentes. agit, hostium
Abbreviated transcription (Latin):
laceratũ: cruci suffixũ. filii cognatiq om̃s
supplicio traditi. nequiseum eiusdem fa¬
miliȩ um quã aut imitari. aut ulciscime¬
ditaretur. Haectem poribus philippiges¬
ta sunt Posthȩc carthaginienses. cũ tyrũ
urbem auctorem originissuȩ. ab alexan¬
dro magno captam euersamq didicissem
timentes transitum eius in africam futu¬
rum. amilcharem quendam cognom̃to
rhodanum. uirum facundia sollertiaq
prȩcipuum. ad perscrutandos alexandri
actus direxerunt. Qui per parmenio¬
nem quasi tranfuga exceptus. dehinc
in militiã regis admissus : omĩa ciuib
suis pertabellas scriptas & post cera super¬
litas enuntiabat Hunc mortuo alexan¬
dro carthaginẽ reuersum: quasi urbẽ
regiuenditasset. non ingrato tantum
animo uerum etiam crudeli inuidia
necauerunt De inde cum ad siduanec
ũ quam satis ꝓspera aduersus siculos bella
gererent: et syracusas urbem siciliȩ tunc
florentissimã obsidione cinxissent.

Expanded text:
lacerum cruci suffixum, filii cognatiqae omnes lacerum cruci suffixum, filii cognatiqae omnes supplicio traditi, ae quis eum eiusdem familiae umquam aut imitari aut ulcisci meditaretur. haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem, auotorem originis suae, ab Alexandro Magno captam euersamque didicissent, timentes transitum eius in Africam futurum, Hamilcarem quendam cognomento Rhodanum, uirum facundia sollertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt. qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus omnia ciuibus suis per tabellas scriptas et post cera superlitas enuntiabat. hunc mortuo Alexandro Carthaginem reuersum, quasi urbem regi uenditasset, non ingrato tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necauerunt. deinde cum adsidua nec umquam satis prospera aduersus Siculos bella gererent et Syracusas urbem. Siciliae tunc florentissimam obsidione cinxissent,
Abbreviated transcription (Latin):
thaginiensis. priuatis opibus rei publicȩ
uires superans. inuadendȩ dominatio¬
nis hausit cupiditatem. cuirei consiliũ
utile ratus est. ut simulatis unicȩ filiae
nuptiis: om̃s senatores quorum dignita¬
tes obsturam inceptissuis arbitrabatur
inter pocula ueneno necaret. quȩ res
ꝑministros ꝓdita sine ultione uitata ẽ.
ne inuiro potenti plus negotii faceret
res cognita: quam cogitata. Hoc consi¬
lo esus anno alio ma chinamento
facinus ad gredi parat. Seruitia concitat.
quibus incautam urbem obprimeret.
Sedcum ante statutam cȩdibus diem ꝓ¬
ditum seprȩuentũq intellexisset: castel¬
lum quoddam cũ uiginti milibus seruoꝵ
armatis occupauit. ibidem a fros. regẽ¬
q maurorũ concitat : captus est acprimo
uirgis cęscis deinde effossis oculis & ma¬
nibus cruribusq fractis: ueluta singulis
membris poena exigeretur. in conspectu
populi necatus est: Corpus uerberibus

Expanded text:
thaginiensis priuatis opibus reipublicae thaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quibus repente incautam urbem opprimeret. sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeuentumque intellexisset, castellum quoddam cum uiginti milibus seruorum armatis occupauit. ihi dum Afros regemque Maurorum concitat, captus est ac primo uirgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, uelut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. corpus uerberibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omĩa
ululatibus ꝑsonabat. clausȩ ubiq ianuȩ.
cuncta priuata publicaq officia damna¬
ta uniuersi ad portum decurrunt. egre¬
dientesq denauib paucos qui cladi suꝑ¬
fuerant desuis per contantur. post quam
declade suoꝵ tacentibus illis uel gemen¬
tibus miseri intellegunt. tunc toto litore
plangentium uoces tunc infelicium ma¬
trum ululatus. et flebiles que rellȩ audi¬
ebantur: Inter hȩc procedit et ipse dena¬
uisua imperator. sordida seruiliq tuni¬
ca. discinctus. ad cuius conspectũ plan¬
gentia iunguntur agmina. ipse quoq
manus ad celum tendens. nun suã nunc
publicam infelicitatem accusat et deflet.
Ad postremũ uociferans perurbem : tan¬
dem ingressus domũ. cunctos qui lacriman¬
tes ꝓsequebantur: ultimo dimisit adlo¬
quio. Ac deinde obseratis ianuis. exclu¬
sisq etiam filiis: gladio dolorem uitãq
finiuit. Post hec: anno uirquidam car

Expanded text:
ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae ubique ianuae, cuncta publica priuataque officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et deflet; ad postremum uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos, qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec
Abbreviated transcription (Latin):
dõ cum insicilia diu infeliciter dimi¬
cassent. translato insardinia bello
iterum infelicius uictisunt ꝓpter
quod ducem suũ maleũ. & paucos ꝗ
suꝑ fuerant milites ex dlari iusserunt
Ex sules ueniam ꝑ legatos petentes.
repulsi. patriam bello & obsidione
cinxerunt. ibi tunc maleus dux ex¬
sulum: cartalonem filiũ suũ sacer
dotem herculis. cursibi uel ut insul¬
tans purpuratus occurreret: in cru¬
cem sub oculis patriȩ ita ut erat cum
purpuris infulisq suspendit. post
paucos dies. urbem ipsam cepit. qui¬
cum inter fectis plurimis senatorum
cruente dominaretur: occisus est.
Hȩc temporib cyri persarum regis
gestasunt. Post hȩc uero himil co
rex carthaginiensium cũ in silia
bellum gereret. repente horribili
peste exercitum amisit. nec mora
morbis populo cateruatim cadente
cito quisq correptus mox mortuus
iam nec sepelliẽbatur cuius mali
nuntius cum attonitam repentino
luctu carthaginẽ repleuisset. non secus

Expanded text:
Deo — cum in Sicilia diu infeliciter dimiDeo — cum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello iterum infelicius uicti sunt. propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites exulare iusserunt. exules ueniam per legatos petentes repulsi patriam bello et obsicinxerunt. Ibi tunc Mazeus dux exsulum Cartdotem Herculis, cnr sibi uelut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae ita ut erat cum purpuris infulisque suspendit. post pauoos dies urbem ipsam cepit; quicum, interfectis plnrimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. haec temporibus Cyri Persarum regis gesta sunt. Post haec uero Himelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus
Abbreviated transcription (Latin):
tempora uel foris ꝓspera uel domi qui¬
et aduxerunt. Sed cum intercetera
mala etiam pestilentia laborarent. ho¬
micidiis ꝓremediis usi sunt. quippe
homines ut uictimas. immolabant.
Aetatẽq inpuberem. quȩ etiam hos¬
tium misen cordiam ꝓuocaret : aris
ad mouebant de quo sacroꝵ iminoꝰ
sacrilegioꝵ genere. quid potissime
discutiendum sit. non inuenio. sienĩ
huius modiritus aliquidȩmones prȩ¬
cipere ausi sunt : ut mortibus homi¬
num occisione hominum satisfie¬
ret: intellegendum fuit se operarios
atq ad iutores pestilentiȩ conduci.
ut ipsi quos illa non corripuisset
occider&. Sanas enĩ atq in corrup¬
tas offerri hostias mos est. ita illi
non sedarent morbos. sed prȩueni¬
rent. Itaq carthaginienses auersis
dis: ꝓpter istius modi sacra. sicut pom¬
pe ius trogus. & iustinus fatentur
sicut autẽ apud nos constat: ꝓpt̃ p̃sum¬
tionem. impietatẽq ipsorum. irato

Expanded text:
tempora uel foris prospera uel domi quitempora uel foris prospera uel domi quieta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut uictimas inmolabant aetatemque inpuberem, quae etiam hostium misericordiam prouocaret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset occiderent: sanas enim atque incorruptas offerri hostias mos est, ita ut illi non sedarent morbos sed praeuenirent. Itaque Carthaginienses auersis dis propter istius modi sacra — sicut Pompeius Trogus et Iustinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum irato
Abbreviated transcription (Latin):
nihil triste gestum. et hoc cum idem scrip¬
tores ꝓposito sibi magis laudandi nego¬
tio cauerent. numerositates miseriarũ.
ne eosdem quibus hȩc et dequibus scri¬
bebantur offenderent. auditoresq suos
exemplis prȩteritorum terrere potius
quam instituere uiderentur Porro
autem nos inultimo tempoꝵ positima¬
la romanoꝵ scire non possumus. nisi ꝑ
eos quilaudauere romanos. Ex quo
intellegidatur quanta illa fuerint quȩ
studio ꝓpter horrorem repressa sunt.
cum tanta inueniantur quȩ tenuiter.
inter laudes emanare potuerunt ¶ Et
qm̃ ex hoc iam punica bella succedunt
resipsa exigit. ut de carthagine quȩ an¬
te urbem romã duo & septua ginta an-¬
nos abhellissa condita inuenitur eiꝰq
cladibus ac domesticis malissicut pom¬
peius trogus & iustinꝰ. ex primunt uel
pauca referantur: Carthaginienses
uernaculum atq intestinũ semꝑ int̃
se malum. habuere discordiam: qua in¬
feliciter exagitante. nulla umquam

Expanded text:
nichil non triste gestum, et hoc, cum idem scripnichil non triste gestum, et hoc, cum idem scriptores, proposito sibi magis laudandi negotio, caverent numerositates miseriarum, ne eosdem, quibus haec et de quibus scribebantur, offenderent auditoresque suos exemplis preteritorum terrere potius quam instruere viderentur. Porro autem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus, nisi per eos qui laudavere Romanos. Ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quoniam ex hoc iam Punica bella succedunt, res ipsa exigit, ut de Carthagine, quae ante urbem Romam duo et septuaginta annos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam
Abbreviated transcription (Latin):
ESTIL EXTIA IN GENSApUD
romam conflagrauit. cuius atro¬
citatẽ significare contentussũ quia
uerbis implere non possũ Si enim
spatium tẽpons quomansit inquiri¬
tur. ultra biennium uastando porrec¬
ta est. si de populatio quam egerit.
census in dictus est. qui non quantũ
hominũ deperiss& sed quantũ suꝑ¬
fuisset inquiret. si uiolentia qua
ad fecerit. sibillini libri testes sunt
qui eam cȩlestiira impositam res¬
ponderunt: sed nequẽquã quasi tems¬
tatę cauillationis offendat quod
cum sibẏlla tratos deos dixerit nos iram
cȩlestem dixisse uideamur. audiat & in¬
tellegat quia hȩc et siplerumq per aeri¬
as potestates fiunt tamen sine arbitrio
om̃ĩpotentis dĩ omnino non fiunt.
Eodem tẽpore caparronia uirgo uestalis.
incestirea suspedio periit corruptor eius.
conscii quȩ serui supplicio ad fectisunt.
Ecce continuatim quȩ et quanta nume¬
rauimus accẽdisse annis singulis. pluri
ma inter quos certe raro aut pene nullo

Expanded text:
estilentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret; si uiolentia qua adfecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam caelesti ira inpositam responderunt. sed, ne qaemquam quasi temptatio cauillationis offendat, quod, cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram caelestem dixisse uideamur, audiat et intellegat, quia haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Caparronia uirgo Vestalis incesti rea snspendio periit: corrupter eius consciique serui supplicio adfecti sunEcce continuatim quae et quanta numeravimus accidisse annis singulis. Plurimi anni sunt, inter quos certe raro aut pene nullo
Abbreviated transcription (Latin):
chia pene totam subruit ciuitatem. Incre¬
dibili deinde motu. sub uno tempore iu¬
dȩi quasi rabiȩ efferati. ꝑ diuersas terrarũ
partes exar serunt: nam et ꝑtotam lybiã
aduersũm in colas atrocissima bella ges¬
serunt. quȩ adeo tunc inter fectis cultori¬
bus desolata est. ut nisi postea hadrianus
imperator collectas illuc aliunde colonias
deduxisset: uacua penitus terra abraso
habitatore mansisset.: a egyptum uero
totam. et chyrenen: et thebaidam cru¬
entis seditionib turbauerunt. In alexan¬
dria autem cõmisso proelio uicti et at¬
triti sunt. In menso potomia quoq rebel¬
lantib iussu imperatoris bellum in latũ
est. Itaq multa milia eorũ uasta caede
deleta sunt: sane salaminã urbem cypri.
inter fectis om̃ib accolis deleuerunt::
tra ianus ut quidam ferunt apud se leuci¬
am is auriȩ urbem. profluuio uentris
ex tinctus est
ANNO ABURBE C̃DITA

Expanded text:
chia paene totam subruit ciuitatem. increchia paene totam subruit ciuitatem. incredibili deinde motu sub uno tempore Iudaei quasi rabie efferati per diuersas terrarum partes exarserunt nam et per totam Libyam aduersus incolas atrocissima bella gesserunt: quae adeo tunc interfectis cultoribus desolata est, ut, nisi postea Hadrianus imperator collectas illuc aliunde colonias deduxisset, uacua penitus terra abraso habitatore mansisset. Aegyptum uero totam et Cyrenen et Thebaidam cruentis seditionibus turbauerunt. in Alexandria autem commisso proelio uicti et adtriti sunt. in Mesopotamia quoque rebellantibus iussu imperatoris bellum inlatum est. itaque multa milia eorum uasta caede deleta sunt. sane Salaminam urbem Cypri interfectis omnibus accolis deleuerunt. Traianus, ut quidam ferunt, apud Seleuciam Isauriae urbem profluuio uentris extinctus est. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
dum idolis. ac detrectantes inter fici prȩ¬
cepisset: plurimiq inter ficerentur.
Plini secundi qui inter cȩteros iudices ꝑ
secutor datus erat. relatu ammonitus.
eos homines prȩter confessionẽ xp̃i.
honestaq conuenticula. nihil contrariũ
romanis legibus facere. fiducia sane in no¬
centis confessionis nemini mortẽ grauẽ.
ac formidulosam uideri rescriptis ilico
lenioribus tem perauit edictum. uerum¬
tamen continuo romȩ aurea domus ane¬
rone totis priuatis publicisq rebus impen¬
sis condita repentino conflagrauit incen¬
dio. ut intellegetur missa etiã ab alio ꝑ¬
secutio in ipsius potissime monumentis.
a quo primũ exorta esset atq in ipso aue¬
tore puniri. Terrȩ motu quattuor urbes
asiae subuersȩ. elea. myrina. prthane.
eymȩ & greciȩ ciuitates due. opyntioꝵ
et oritorum tres galatiȩ ciuitates eodem
terre motu dirutȩ. pantheũ romȩ fulmi¬
ne concrematum. terrȩ motus inantio¬

Expanded text:
dum idolis, 487 ac detrectantes interfici praedum idolis, 487 ac detrectantes interfici praecepisset, plurimique interficerentur, Plinii Secundi, qui intesecutor datus fuerat, relatu admonitus, eos homines praeter confessionem Christi honestaque conuenticula nihil contrarium Romanis legibus facere, fiducia sane innocentis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus, a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpensis condita, repentino conflagrauit incendio, ut intellegeretur missa etiam ab alio persecutio in ipsius potissime monumentis, a quo primum exorta esset, atque in ipso auctore puniri. terrae motu quattuor urbes Asiae subuersae, Elea Myrina Pitane Cyme, et Graeciae ciuitates duae, Opuntiorum et Oritorum; tres Galatiae ciuitates eodem terrae motu dirutae; Pantheum Romae fulmine concrematum; terrae motus in Antio
Abbreviated transcription (Latin):
uam uis eu t ro pius quix qua¬
gesimũ hunc esse annum scripserit.¬
ua ĩꝑa nerua ad modum senex apetronio prȩ¬
fecto prȩtorio et parthenio spadone in¬
terfectore domitiani imperator decim
abaugusto creatus traianum in regnum
adoptauit: per quem reuera afflicte rei¬
publice diuina prouisione consuluit
hic primoe dicto suo. cunctos exulȩs
rali indulgentia liberatus ephesum re¬
diit. emenioq: anno imperii sui: nerua
confectus morbo diem obiit.
decimus abaugusto rei publice guberna¬
cula neruam tradentesuscepit. ac ꝑ annos
decem & nouem tenuit. Apud ÷ agrippi¬
nam galliȩ urbem in signia sumpsit im¬
perii. mox germaniã transrhenum
inpristinũ statum reduxit. trans danu¬
luum: multas gs subegit. Regiones au¬
tem trans eu fraten et tigrim sitas ꝓuin¬
cias fecit. seleuciam et̾ esi fontem & babr¬
lonem occupauit. In persequendis sane
xp̃ianis errore deceptus. tertius anerone
cum passim repertos cogi ad sacrifican¬

Expanded text:
uamuis Eutropius quinquagesimum hunc esse annum scripserit — Nerua admodum senex a Petronio praefecto praetorio et Parthenio spadone, interfectore Domitiani, imperator decimus ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cunctos exules rali indulgentia liberatus Ephesum rediit — emensoque anno imperii sui Nerua confectus morbo diem obiit. decimus ab Augusto, reipublicae gubernacula Nerva tradente suscepit, ac per annos decem et novem tenuit. Apud Agrippinam, Galliae urbem, insignia sumpsit imperii: mox Germaniam trans Rhenum in pristinum statum reduxit: trans Danubium multas gentes subegit. Regiones autem trans Euphratem et Tigrim sitas provincias fecit. Seleuciam et Ctesiphonten et Babylonem occupavit. In persequendis sane Christianis errore deceptus, tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrifican