comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concilio consultationis ad me ip̃m discer¬
nendum conuocem cogitationem mentis.
quatimus ibi uideam neaut in catte ma¬
la aut bona non benedixetun. Tunc emt̃
bene dicitur bonumi:ꝰ cumiis qui dicit soli
ei a quo accepit ꝑ id appetit placere qd̾
dicit. Et quidem mala me aliqua et¬
si dixisse non inuenio: tamen quia oĩo
non dixecim non defendo. Bona uero si
qua diuinitꝰ accipiens dixi. ineo uideli¬
cet uitio muiꝰ me beneclixisse ꝓfiteor. stã
ad me intͥnsecus recliens. postpositis uer¬
boꝵ foliis. postpositis sententiaꝵ ramis
dum ip̃e subtilit̾ radicem inee intentio¬
nis inspitio: deo quidem ex ca me sũmoꝑe
placere uoluisse cognosco. S eidem intẽ¬
tioni qua deo placere studeo: furtim se
nescio quomodo intentio humane lau¬
dis int̾serit. Quod cum iam postinodum
tardeq discerno. inuenio me alit̾ agere.
qd̾ scio mealit̾ inchoasse. Sic enim sepe
intentionem nr̃am dum ante dei ocłos

Expanded text:
concilio consultationis ad meipsum discerconcilio consultationis ad meipsum discernendum convocem cogitationes mentis, quatenus ibi videam ne aut incaute mala, aut bona non bene dixerim. Tunc enim bene dicitur bonum, cum is qui dicit, soli ei a quo accepit per id appetit placere quod dicit. Et quidem mala me aliqua etsi dixisse non invenio, tamen quia omnino non dixerim, non defendo. Bona vero si qua divinitus accipiens dixi, meo videlicet vitio minus me bene dixisse profiteor. Nam ad me intrinsecus rediens, postpositis verborum foliis, postpositis sententiarum ramis, dum ipsam subtiliter radicem meae intentionis inspicio, Deo quidem ex ea me summopere placere voluisse cognosco; sed eidem intentioni qua Deo placere studeo, furtim se nescio quomodo intentio humanae laudis interserit. Quod cum jam postmodum tardeque discerno, invenio me aliter agere quod scio me aliter inchoasse. Sic enim saepe intentionem nostram, dum ante Dei oculos
Abbreviated transcription (Latin):
extraneis antiquoꝵ dicta legite: ex quoꝵ
auctoritate. ualeant qui audiunt in¬
formari.
Tem ioh̾i subdiacono rauenne post ml¬
ta. Illud inquit quod ad me quoꝵdam¬
ta b̃i iob publice ad nugilias faciat nõ
grate suscepi. quia non est illud opus
ppłare et rudib auctorib impedimen¬
tum magis qmͣ ꝓuectum generat. Sed
dicei ut cõmenta psalmoꝵ legi ad ui¬
q enim uolo dum in hac carne sum: si
qua dixisse me contigit ea facile homi¬
nib innotesci.
infirmatatem suam cognou̾it in excre¬
mo libro moralium manifestat cum
dicit. Expleto itaq hoc oꝑe: ad me michi
udeo esse redeundum. Multum quippe mẽs
nr̃a etiam cum recte loqui conatur: extͣ
seictip̃am spargitur integritatem nãq¬
animi dum cogitantur uerba qͣlit̾ ꝓferã¬
tur ⁊ quia trahunt extͥnsecus miniuint¬
int̾ius. Igitur a publico locutionis redeñ¬
dum est ad curiam cordis. ut qͣi in quodã

Expanded text:
extraneis antiquorum dicta legite, ex quorum extraneis antiquorum dicta legite, ex quorum auctoritate valeant qui audiant reformari. » Item Joanni, subdiacono Ravennae, post multa: « Illud, inquitta beati Job publice ad vigilias faciat, non grate suscepi, 1196 quia non est illud opus populare, et rudibus auditoribus impedimentum magis quam provectum generat. Sed dic ei ut commenta Psalmorum legi ad vi Neque enim volo dum in hac carne sum, si qua dixisse me contigit, ea facile hominibus innotesci. infirmitatem suam cognoverit, in extremo libro Moralium manifestat, cum dicit: « Expleto itaque hoc opere, ad me mihi video esse redeundum. Multum quippe mens nostra etiam cum recte loqui conatur, extra semetipsam spargitur. Integritatem namqanimi, dum cogitantur verba qualiter proferantur, quia eum trahunt intrinsecus, minuunt. Igitur a publico locutionis redeundum est ad curiam cordis, ut quasi in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
concinnas rethoꝵ declamationes appeliat
t gregorius humilitatis
sue cautela cõmonitus non solum
facundie sue redolentiam contempne¬
bat ⁊ uerum etiam in comꝑatione trac¬
tatus alterius. dictatum suum fur fuxẽ
fecto affrice int̾ cetera scͥbens. Qd̾ in eipo¬
sitione scĩ iob transimtti nob̾ codioem uo¬
luistis uestro om̃ino studio congandemꝰ ⁊
qm̃ illi rei eminentiam ur̃am studere cõ¬
spicimus. que nec totos uos foras oxire
ꝑmittat: et ad cor iterum seclatib cu¬
ris disꝑsos recolligat. S si delitioso cupi¬
tis pabulo sagmari. bĩ augustini compa¬
triote ur̃i opuscula legite: et ad compa¬
rationem siliginis illuis nr̃m furfurem
quod aliqua de hiis que scͥpsisse mememi¬
ni fr̃nitas ur̃a ad mensam suam cotidre¬
coram extraneis legi faciat ⁊ qd̾ mͥ non ni¬
detur esse faciendum: qr hoc qd̾ uos ꝓ ca¬
ritate facitis possunt quidam qnͣtum
ad me est uane głe deputare. Ideoq corã

Expanded text:
concinnas rhetorum declamationes appellat. » concinnas rhetorum declamationes appellat. » 78. At Gregorius humilitatis suae cautela commonitus, non solum facundiae suae redolentiam contemnebat, verum etiam in comparatione tractatus alterius dictatum suum furfurem aefecto Africae inter caetera scribens: « Quod in expositione sancti Job transmitti vobis codicem voluistis, vestro omnino studio congaudemus: quoniam illi rei eminentiam vestram studere conspicimus, quae nec totos foras vos exire permittat, et ad cor iterum saecularibus curis dispersos recolligat. Sed si delicioso cupitis pabulo saginari, beati Augustini patriotae vestri opuscula legite, et ad comparationem siliginis illius nostrum furfurem quod aliqua de his quae scripsisse me memini fraternitas vestra ad mensam suam coram extraneis legi faciat. Quod mihi non videtur esse faciendum, quia hoc quod vos pro charitate facitis, possunt quidam, quantum ad me est, vanae gloriae deputare. Ideoque coram
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qua ninurum quia nr̃a expositio ori¬
tur: dignum profecto est ut quasi edita
soboles spectem sue matris imitetur. In
quib uerbis agnoscitur gregorium nõ
stutdusse locutioni pompatice: s ex pͥsti¬
na sectilaris ex̾cii consuetudĩe potius in
seos aidmiratus: sumꝑta ĩqͥt. sunt hec
ab auctorib origene. Uiftori no ambro¬
sio hieronimo. cassiano augustino. ful¬
gentio ac nr̃is temporib insignit̾ eloq̃n¬
te gregorio. S et beda pb̃r in libro de soe¬
matib. oratores emoeothelenton facere
ꝑhibens. exemplum ꝓposuit dicens. Es̃
iob deo soli sibiq cognitꝰ intemptatione
ad nr̃am notitiam ꝑducendus dactus̾
est uulnere ut odorem suaꝵ uirum tñ¬
to latiꝰ spargeret. qnͣto more aromatum
melius ex sui uexatione fraglaret. Quo
soemate ip̃e qui hoc dixit b̃s̃ ppͣ gregorius.
sepius usus fuisse cognoscitur. et huius¬
modi orones ẽẽ ueor quas hieronimus

Expanded text:
Ex qua re nimirum quia nostra expositio oriEx qua re nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. » In quibus verbis agnoscitur Gregorius non studuisse locutionem pompaticam, sed ex pristina saecularis exercitii consuetudine potius incseos admiratus: « Sumpta, inquit, sunt, ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustino, Fulgentio, ac nostris temporibus insigniter 173 eloquente Gregorio. » Sed et Beda presbyter in libro de schematibus oratores homoeoteleuton facere perhibens, exemplum proposuit, dicens: « Beatus Job Deo soli sibique cognitus, in tentatione ad nostram notitiam perducendus, tactus est vulnere ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex intentione fragraret. Quo schemate ipse, qui hoc dixit, beatus papa Gregorius saepissime usus fuisse cognoscitur; et hujusmodi orationes esse reor quas Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
incultos ꝑhibet leandro ep̃o int̾ cetera
scribens. Queso ut huiꝰ oꝑis haut dubiũ
quin moralium dicta ꝑcurrens. in hiis
uerboꝵ folia non requiras: qr ꝑ sacra e¬
loquia ab eoꝵ tractatorib infructuose
loquacitatis leuitas studiose compescit᷑
dum intemplo dei plantari nemus pro¬
hibetur. Et cuncti ꝓculdubio scimus. qr
quociens in foliis male lete segetis culmi
ꝓficiunt: minori plenitudĩe spicaꝵ gͣ¬
na turgescunt. Unde et ip̃am loquendi
arcem qmͣ magist̾ia discipline ext̾ioris
insinuant: seruare despexi. Nam sicut
huiꝰ quoq epłe tenor enuntiat non me¬
tacisim collisionem fugio ⁊ non barbaris¬
mi confusionem deuito ⁊ hyatꝰ motus qi
etiam p̃positionum casus seruare contẽp¬
no ⁊ qr indignũ uehement̾. existimo. ut
uerba celestis oraculi restringam sub regnł
donati. Neq enĩ hec ab ullis int̾pretibus
in scͥpture sacre auctoritate seruata sñt

Expanded text:
incultos perhibet, Leandro episcopo inter caetera incultos perhibet, Leandro episcopo inter caetera scribens: « Quaeso ut hujus operis haud dubium quin Moralium dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur. Et cuncti proculdubio scimus quia, quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, hiatus motusque etiam et praepositionum casus servare contemno: quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati; neque enim haec ab ullis interpretibus in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
expositionũ suaꝵ quib esset uirtuitibus¬
insudandum docuerat ita etiam de scͥptis
scõꝵ miraculis. que uirtutum fuiss eaꝵ¬
dem claritas luce clariꝰ ostentaret. Quos
constantini imꝑatoris post annos ferme
centum septuaguita quinq in grecam lin¬
gam conu̾tens. orientalib eccłiis diuulga¬
uit: qmͣuis astuta grecoꝵ ꝑu̾sitas ĩ comine¬
moratione sp̃o sc̃i a patre ꝓcedentis nomen
filii suaptim radens abstulerit.
rimam quoq et ultimam iezechiel
ꝓpħe partes que iuidebantur. obscurio¬
res. romanis postulantib ꝑtractauit ⁊
oasq ꝑ omelias iuginti et duas distinguẽ
qnͣtum lucis int̾ babeant demonstrauit:
et in his tractandi sicut suꝑiꝰ patuit finẽ
ui libri dum a doctorib seq̃n ¶ Fecit.¬
tis temporis tam rectissimis senten¬
tĩs eliti quem luculentissimo rethorice
facundie stilo compositi ueracit᷑ doceant᷑.
eos b̃s gregoriꝰ ex humilitatis sue dulcedĩe

Expanded text:
expositionum suarum quibus esset virtutibusexpositionum suarum quibus esset virtutibusinsudandum docuerat, ita etiam descriptis sanctorum miraculis quae virtutum fuisset earumdem claritas luce clarius ostentaret. Quos Constantini imperatoris post annos ferme centum septuaginta quinque in graecam linguam convertens, Orientalibus ecclesiis divulgavit, quamvis astuta Graecorum perversitas, in commemoratione Spiritus sancti a Patre procedentis, nomen Filii suaptim radens abstulerit. 76. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes quae videbantur obscuriores, Romanis postulantibus, pertractavit, easque per homilias viginti et duas distinguens, quantum lucis intus habeant demonstravit; et in his tractandis, sicut superius patuit, finem fecit. 77. Qui libri dum a doctoribus sequentis temporis tam rectissimis sententiis editi quam luculentissimo rhetoricae facundiae stylo compositi veraciter doceantur, eos beatus Gregorius ex humilitatis suae dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
de miraculis patrũ describeret gregoriꝰ
enixius rogaretur: maximiano syra¬
cum familiarit̾ uiuũt. om̃imodo me cõ¬
pellunt: ali qua de miraculis patrum q̃
in ytalia fca audinimꝰ sub breuitate de¬
scͥbere. Ad qmͣ rem solatio u ur̃e carita¬
tis uehement̾ indigeo: ut q̃ueq uob̾ in
memoriam redeunt queq cognonisse
uos contigit. mͥ breuit̾ iudicetis. De dõp¬
no aut̃ ñnoso alb̃e. qui iusta domnum
anastasium. de pentomis fuit aliqͣ te re-¬
tulisse memini: que obliuiomi manda¬
ui. Et ħ gͦ et siqua sunt alia tuis peto
epłis imprimi. et mͥ sub celeritate tͣnsmit¬
ti. si tam̃ ad me ip̃e non ꝓfiscisceris.
inc gregoriꝰ roboratus: scõꝵ miracula
Icum petro suo diacono que ꝑ inquisi¬
tionem atq responsionem ꝓtulerat expo¬
sitionis alt̾ius studium int̾rumpens. sola
nominum p̃notatione distuxiti et in qͣ¬
tuor libris ordinauit: ut sicut in libris

Expanded text:
de miraculis patrum describeret Gregorius de miraculis patrum describeret Gregorius enixius rogaretur, Maximiano, Syracum familiariter vivunt omni modo me compellunt aliqua de miraculis Patrum quae in Italia facta audivimus sub brevitate scribere. Ad quam rem solatio vestrae charitatis vehementer indigeo, ut ea quae vobis in memoriam redeunt, quaeque cognovisse vos contigit, mihi breviter indicetis. De domno enim Nonnoso abbate, qui juxta domnum Anastasium de Pentomis fuit, aliqua retulisse te memini, quae oblivioni mandavi. Et hoc igitur, et si qua sunt alia, tuis peto epti, si tamen ad me ipse non proficisceris. » Hinc Gregorius roboratus, sanctorum miracula Patrum cum Petro suo diacono quae per inquisitionem atque responsionem protulerat expositionis altius studium interrumpens, sola nominum praenotatione distinxit, et in libros quatuor ordinavit: ut, sicut in libris
Abbreviated transcription (Latin):
dicer̃t docere concupiscerent. quiq pondꝰ
magist̾ii tanto leuius estimarent qnͣto
ium illius magnitudinis ignorarent:
hos in ip̃o libri sui rep̃hendit exordio ut
siqñ indocti ac precipites doctrine arcem
tenere appetissent. a p̃cipitationis sue au¬
sib in ip̃a gregoriane locutionis ianua
peslerentur. hunc libꝵ anatolius dyaco¬
nus eius apocrisiarius querenti ac iubẽ¬
ti imꝑatori quondam obtulerat: quẽ
magnus anastasius antiochenus ep̃c
in grecam linguam tͣnffudit et orienta¬
ub eccłiis opus uenerabile ꝓcurauit.
einde sic̃ in scd̃o huiꝰ oꝑis libro iam
retuli. dum adhuc gregorns ad lo¬
quendum uoce flatuq sibi sufficeret:
ꝑstationes discurrens iuginti omelias
mauit. Reliquas uero eiꝰdem numeri
dictauit quidem: s lasesscente stomacho
langore continuo. aliis ꝓnuntiare per¬
misit. Quarum exemplaria sod̾o seruo
dei petenti mandauit.
Umq a suis familiarib ut aliqua

Expanded text:
dicerunt docere concupiscerent, quique pondus dicerunt docere concupiscerent, quique pondus magisterii tanto levius aestimarent quanto vim illius magnitudinis ignorarent: hos in ipso libri sui reprehendit exordio, ut si quando indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetissent, a praecipitationis suae ausibus in ipsa Gregorianae locutionis janua pellerentur. Hunc librum Anatolius, diaconus, ejus apocrisiarius, quaerenti ac jubenti imperatori quondam obtulerat, quem magnus Anastasius, Antiochenus episcopus, in Graecam linguam transfudit, et Orientalibus ecclesiis opus venerabile procuravit. 74. Deinde, sicut in secundo hujus operis libro jam retuli, dum adhuc Gregorius ad loquendum voce statuque sibi sufficeret, per stationes discurrens, viginti homilias mavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis misit : quarum exemplaria Secundo servo Dei petenti mandavit. 75. Cumque a suis familiaribus ut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ualde pensandum esse ꝑdocunt cum reꝵ
necessitas exposcit. ad culmen quisq re¬
giminis qualit̾ ueniat ⁊ atq ad hoo ri¬
te ꝑueniens qualit̾ uinat ⁊ et bene ui¬
liens qualit̾ doceat ⁊ et recte docens in¬
firmitatem suam coticdie qnͣta conside¬
ratione cognoscat ⁊ ne aut humilitas
accessum fugiati aut ꝑuentioni uita cõ¬
tradicat aut uitam doctrina destitu¬
at: aut doctͥnam p̃sumptio extollat. Pri¬
mum gͦ appetitum timor temperet: Post
aut̃ magist̾ium qd̃ a non querente susci¬
pitur. uita cõmendet. Seinde necesse est
ut pastoris bonum qd̃ uiuendo ostendi¬
tur: etiam loquendo ꝓpagetur. Ad extre¬
mum uero suꝑ est ut ꝑfecta queq oꝑa ꝯ
sideratio ꝓpͥe infirmitatis deprimat: ne
ħ ante occulti arbitris occulos. timorela¬
tionis extinguat. Et quia quosdam im¬
ꝑitos ad sacerdotium conspirasse cogno¬
uerat. quozdam conspiraturos esse p̃ui¬
debat qui metiri se nescientes que non de¬

Expanded text:
valde pensandum esse perdocuit, cum rerum valde pensandum esse perdocuit, cum rerum necessitas exposcit, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter doceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta valet consideratione cognoscat, ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Primum ergo appetitum timor temperet; post autem magisterium quod a non quaerente suscipitur, vita commendet; deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur; ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Et quia quosdam imperitos ad sacerdotium conspirasse cognoverat, quosdam conspiraturos esse praevidebat: qui metiri se nescientes, quae non di
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea que locutꝰ fuerat studiosa emenda¬
tione transcurrens. qͣi ad similitudinem
dictatꝰ erigeret et ea que dictauerat non lõ¬
ge a colloquentis sermone discreparent qͣti¬
nus dum hoc tendit᷑. illud attrabitur. edi¬
ta modo dissimili res non dissimilis forma¬
colloquendo ꝓtulit peneita dereliquit qr
dum eum fr̃s. ad alia exponenda ꝑtraherẽt
hanc subtilius emendare noluerunt. Qui¬
b multa iubentib dum parere modo ꝑ
expositionis mysterium modo ꝑ contem¬
plationis ascensum. modo ꝑ moralitatis
instrumentum studeret: hoc opus ꝑ tͥgin¬
taet quinq libros extensum in sex codicib
expleuit. Quoꝵ exemplaria primo ꝑ ur¬
bis monast̾ia sub diuisit: postremo uero
rauennatis urb̃ ep̃o humilit̾ rep̃hen¬
sus fuiss cur pastoralis cure delitescendo
pondera fugere uir tam ydoncus uolu¬
isset. librum regule pastoralis composu¬
it. Quem quadriꝑtita rõne distinguens

Expanded text:
ut ea quae locutus fuerat, studiosa emendaut ea quae locutus fuerat, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigeret, et ea quae dictaverat, non longe a colloquentis sermone discreparent: quatenus dum hoc tenditur, illud adtrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formacolloquendo protulit, pene ita dereliquit: quia dum eum fratres 171 ad alia exponenda pertraherent, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum studeret, hoc opus, per triginta et quinque libros extensum, in sex codicibus explevit. Quorum exemplaria primo per Urbis monasteria subdivisit, postremo vero Ravennatis urbis episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo pondera fugere vir tam idoneus voluisset, librum Regulae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione distinguens,
Abbreviated transcription (Latin):
habitu naufragi scͥbentem repꝑat. nimi¬
rum quedam dictau̾at. ut ad expositio¬
nem tante ꝓfunclitatis qmͣ in libro
iob penetrare potuit. eo paratior quo ex
dictandi consuetudĩe doctior ꝑueniret.
rgo gregorius in dẏaconio suo
dum culum in constantine politana
urbe sedis apłice responsa constringerẽt
duxiss: eodem leandro sicut in pͥmo li¬
bro dixisse me recolo. cum fratrib tunc
gregorio adherentib importunissime
compellente. librum b̃ĩ iob cepit expo¬
nere. Quib coram positis pͥora libri sub
oculis dixit ⁊ et quia tempus paulo uacã¬
tius repꝑit: posteriora tractando dictauit.
Cumq ei spacia largiora suppeterent mł¬
ta augens. pauca subtͣhens. atq ita ut ĩ¬
uenta sunt ñ nulla derelinquens: ea que
seloquente excerpta sub oculis fuerant ꝑ
libros emendando composuit. Qui cum
iam fc̃s ep̃c rome postrema dictaret. quo
stilo pͥma dixerat sollicite attendens egit

Expanded text:
habitu naufragi scribentem repererat, nimihabitu naufragi scribentem repererat, nimirum quaedam dictaverat, ut ad expositionem tantae profunditatis quam in libro Job penetrare potuit, eo paratior quo ex dictandi consuetudine doctior, perveniret. 72. Ergo Gregorius in diaconio suo, dum illum in Constantinopolitana urbe sedis apostolicae responsa constringerent, duxisset, eodem Leandro sicut in primo libro dixisse me recolo cum fratribus tunc Gregorio adhaerentibus, importunissime compellente, librum beati Job coepit exponere . Quibus coram positis priora libri sub oculis dixit; et quia tempus paulo vacantius reperit, posteriora tractando dictavit. Cumque ei spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt nonnulla derelinquens, ea quae se loquente excerpta sub oculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam factus episcopus Romae postrema dictaret, quo stylo prima dixerat sollicite attendens, egit
Abbreviated transcription (Latin):
uera ante succensa sunt qmͣ edita: sicut
reliqua ip̃tus oꝑa que minc in sc̃a roma¬
na eccłia retinentur. adhuc sub custodia.
ne penitus uulgarentur.
Da q si curiosins ꝑpendatur. om̃e gregorii
tractandi tempus quo libros qui nunc ha¬
bentur exposut. a dyacomo suo usq ad pe¬
ne ultimtim sui pontificatus annum ex¬
tenditur. Es licet longobardor ꝑfidia se¬
uiente. post iezechielis ꝓpħe practatus ab ex¬
positione lbroꝵ destitent ab ecponendis
tamen epłis qmͣ diu uiuere potuit nũꝙͣ
omino cessauit. Quaꝵ uidelicet tot libroᷤᷤ
inscrinio dereliquit : tot annos aduix¬
it. Unde tercium decimum epłaꝵ librũ
septime indictionis imꝑfectum reliqͥt:
qm̃ ad eiusdem udictionis t̾minũ non
ꝑtingit. Ex quaꝵ multitudĩe pͥmi adeia¬
ni. pape temporib quedam epłe decretales
ꝑ singulas indictiones excerpsũt: et ĩ duo¬
b uoluminib sicuti modo cernatur cõ¬
gregate. Et gregorius iam dudum in mo¬
nassio positus ubi eum angłs dñi sub

Expanded text:
era ante succensa sunt quam edita, sicut reliqua ipsius opera quae nunc in sancta Romana Ecclesia retinentur adhuc sub custodia, ne penitus vulgarentur. 71. Itaque si curiosius perpendatur omne Gregorii tractandi tempus quo libros qui nunc habentur exposuit, a diaconio suo usque ad penultimum sui pontificatus annum extenditur; et licet, Langobardorum perfidia saeviente, post Ezechielis tractatus, ab expositione librorum destiterit, ab exponendis tamen epistolis, quamdiu vivere potuit, numquam omnino cessavit; quarum videlicet tot libros in scrinio dereliquit, quot annos advixit. Unde quartum-decimum epistolarum librum septimae indictionis inperfectum reliquit quoniam ad ejusdem indictionis terminum non pertingit. Ex quorum multitudine primi Hadriani papae temporibus quaedam epistolae decretales per singulas indictiones excerptae sunt, et in duobus voluminibus, sicut modo cernitur, congregatae. Et Gregorius jamdudum in monasterio positus, ubi eum angelus Domini sub
Abbreviated transcription (Latin):
es et nichil stabile dixisti. Accedens gͦ sacri¬
fica diis ⁊ et gusta de carnib sacrificii.
et indulget tibi deus tuus ꝓpt̾ necefli
nus. et indulget tͥ rex tuus cum regem
et̾num et dr̃im magnum ĩ ueritate cog
nou̾is. Et iratus preses inssit dentalem
afferre. et eiꝰ dentes fecit excutere. ut gla¬
Questionarii uero linguam eiꝰ abscidert᷑.
et dentes excusserunt. Beatus autem
quos colis sine me constingan eos adiu¬

Expanded text:
es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrificiis et indulget tibi deus tuos propter necessi| nus et indulgit| tibi rex tuus . cum rege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et glaQuescionari uero linguam eius absciderunt .| et dentis eius excusserunt. Sanctus autem quos coles . sini me et confringam eos
Abbreviated transcription (Latin):
tam tenuissimo corpore dolorisuos nimi¬
os ꝑpeti ꝑtimesco. Ubi enĩ deest caro ⁊ que
iurtus esse pot̾it dolorib resistens: Me et¬
enim quem qual fuerim nostis : ita ama¬
ritudo animi et assidua exacerbatio atq
ꝑ hoc podagre molestia affecit. ut corpus
meum tamqmͣ in sepultura siccatum sit
U ide fit iam raro de lecto surgere ualeã.
Tem eidem. Ego ĩ tanto gemitu
et occupationib uiuo ut ad dies quos
ago peruenisse me peniteat: solaq michi
in consolatione mortis expectatio sit. Uñ
poto ut ꝓ me orare debeatis ⁊ qͣtinus de hoc
carins carcere citius erlucar netantis la¬
borib duitius torquear.
Tem anastasio antiocheno. Rogo ut pro
mei cordis infirmitate enioius oretis  qͣtmꝰ

Expanded text:
o corpore dolores vos nimios perpeti pertimesco. Ubi enim caro deest, quae virtus esse poterit doloribus resistens? Me etenim quem qualis fuerim nostis, ita amaritudo animi et assidua exacerbatio, atque praeter hoc podagrae molestia afficit, ut corpus meum tanquam in sepultura ita siccatum sit. Unde fit Ego in tanto gemitu et occupationibus vivo, ut ad dies quos ago pervenisse me poeniteat, solaque mihi in consolatione sit mortis exspectatio. Unde peto ut pro me orare debeatis, quatenus de hoc carnis carcere citius educat, ne tantis labus diutius torquear. » Item Anastasio Antiocheno: « Rogo ut pro mei cordis infirmit
Abbreviated transcription (Latin):
rant modo cum eodem ep̃o in anucctiam cõ¬
uenissent. et magna nob̾ ad p̃sens fc̃a est
de eoꝵ unitate leticia. S qm̃ ea que dc̃a
sunt indiscussa remanere ñ patimur
sedis nr̃e dyaconem ad ea innestiganda di¬
rigimus qr nuntiati nos facinoris quali¬
tas uehement̾ impellit ut ea que andiui¬
mus dissimłare nillatenis debeamus. p̃¬
sertim cum accusatores. et accusatum int̾
se fecisse grãm indicastis. Hoc nob necesse est
subuiliuis ꝑscrutari. ne forte eoꝵ sit com¬
parata concordia. Que si quod absit non
ex caritate s ex p̃mio fc̃a constit̾it maiori
hoc emendatione plectendum est. Nam
nos qui canouice reuelante deo mala si
quidem sunt uera resecare p̃cedentia festi¬
namus cõmissam postinodum culpani si¬
ne uindc̃a nulla rõne dimittimus.

Expanded text:
rant, modo cum eodem episcopo in amicitiam convenissent, et magna nobis ad praesens facta est de eorum unitate laetitia. Sed quoniam ea quae dicta sunt indiscussa remanere non patimur, Sedis nostrae diaconum ad ea investiganda dirigimus; quia nuntiati nos facinoris qualitas vehementer impellit ut ea quae audivimus dissimulare nullatenus debeamus, praesertim cum accusatores et accusatum inter se fecisse gratiam indicastis, hoc nobis necesse est subtilius perscrutari, ne fortasse eorum sit comparata concordia; quae si, quod absit, non ex charitate, sed ex praemio facta constiterit, majori hoc emendatione plectendum est. Nam nos qui canonice, revelante Deo, mala, si quidem vera sunt, resecare praecedentia festinamus, commissam postmodum culpam sine vindicta nulla ratione dimittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sum dubius. Et ideo iudetur mͥ ut ordi¬
nata illic ecołia uel qui missaꝵ sollemꝑ¬
uia explere ualeanti uel qui episcopii cu¬
rani gerens hospicalitatem et susceptionẽ
possit exhibere. qui ue mirast̾iis custodien¬
dis p̃esse. tua fr̃nitas ad me ante estiuũ tẽpꝰ
debeat uenire ut egritudinis tue ego speci¬
alit̾ in qnͣtum ualeo curam geram et qͥ¬
etem tuam custodiam. quia huic egritudi
ras aliquas cum adu̾sitate temporis ceꝑis.
amplius exeadem molestia ꝑicliteris. Ego
enim ip̃e ualde sum debilis. et oĩo est utile
ut cum dei gr̃a sanus ad tuam eccłiam re¬
deas aut certe si uocandus es int̾ manus
tuoꝵ uoceris ⁊ et ego qui me morti ꝓxi¬
mumi iideosi me deus om̃ipotens ante
uocare uolu̾it int̾ tuas manus debram¬

Expanded text:
sum dubius: et ideo videtur mihi ut ordisum dubius: et ideo videtur mihi ut ordinata illic ecclesia, vel qui missarum solemnia celebrent, vel qui episcopii curam gerere, hospitalitatem et susceptionem possit exhibere, quive monasteriis custodiendis praeesse, tua fraternitas ad me ante aestivum tempus debeat venire, ut aegritudinis tuae ego specialiter, inquantum valeo, curam geram, quietemque tuam custodiam, quia huic aegritudiras aliquas cum adversitate temporis ceperis, amplius ex eadem molestia pericliteris. Ego enim ipse valde sum debilis, et omnino est utile ut cum Dei gratia sanus ad tuam ecclesiam redeas, aut certe si vocandus es, inter manus tuorum voceris, et ego, qui me morti proximum video, si me omnipotens Deus ante vocare voluerit, inter tuas manus debeam
Abbreviated transcription (Latin):
est de corporis ur̃i sospitate requirere. S
peccatis meis facientib et semꝑ audio que
me tedet audire. quia in tanta denutate
atq debilitate. adhuc in uob̾ referunt po¬
dagre dolores excresçere. S oro om̃ipoten¬
tem deumi. ut omĩa que ĩ ur̃o corpore a¬
gunturad salutem aĩe dirigantur. fla¬
gella temporalia et̾nam uob̾ dequiem
pparent et ꝑ eos dolores qui cum fine st̃
gaudia uob̃ sine concedat.
Tem marinano rauentti ep̃o. uenien¬
tes quidem rauennates homines grauis¬
simo me merore inuenert̃ ꝑcussum. qr
fr̃nitatem tuam retulert de uorattu san¬
guinis egrotare. Ex qua te sollicite et sin¬
gullatim eos quos dectos lectione nouimꝰ
meclic:s fecimus requii. et quid singu¬
li senserint. quid ue dic̾tauerint sc̃itati
ur̃e scͥptum misimus. Qui tam̃ quietẽ
et silentium p̃ om̃ib dictant qmͣ si tua
fr̃nitas in sua eccłia possit habere. ualde

Expanded text:
est de corporis vestri sospitate requirere. Sed est de corporis vestri sospitate requirere. Sed peccatis meis facientibus, et semper audio quae me taedet audire, quia in tanta tenuitate atque debilitate adhuc in vobis referunt podagrae dolores excrescere. Sed oro omnipotentem Dominum, ut omnia quae in vestro corpore aguntur, ad salutem animae dirigantur, flagella temporalia aeternam vobis quietem praeparent, et per eos dolores qui cum fine sunt gaudia vobis sine fine concedat. » Item Mariniano, Ravennati episcopo: « Venientes quidam Ravennates homines gravissimo me moerore invenerunt percussum, quia fraternitatem tuam retulerunt de vomitu sanguinis aegrotare. Ex qua re sollicite, et singulatim eos quos hic doctos lectione novimus medicos fecimus requiri, et quid singuli senserint, quidve dictaverint, sanctitati vestrae scriptum misimus, qui tamen quietem et silentium prae omnibus dictant. Quam si tua fraternitas in sua ecclesia possit habere, valde
Abbreviated transcription (Latin):
deuota mente. nec ut filii suscepistis. Quẽ
inquietudo et tͥbulatio a uob̃ illata. ad hoc
usq ꝑduxit ut molestiam corporalem ĩ¬
curceret qmͣus in eo nichil de his que no¬
bis sunt scͥpta cognouimus ⁊ s solam ĩ¬
rauimus.
Tem eulogio priarche alexandrino. Ante
hoc temporis bonefatii carcularii respon¬
salis mei qui inurbe regia demoratur. ue¬
hement̾ me scͥpta turbauerunt. que dice¬
bant dulcissimam michi atq suauissi¬
inam sc̃ĩtatem urãm defectum corporei
luminis ꝑtulisse. Ex quib scͥptis graui me¬
rore ꝓcussussum: s subito creatoris ac
poris molestia qmͣ auclieram cognoscens.
exultaui uehement̾ ⁊ quia tanta cordis
leticia secuta est qnͣta priꝰ tristicie ama¬
ritudo p̃cesserat. Scimus enim quia in
omĩpotentis dei adiuitorio multoꝵ saĩus
est uita ur̃a.
Tem rusticiane patricie. Quociens de ur¬
be regia ad nos aliquis uenit. cure nob̃

Expanded text:
strum non devota mente, nec, ut filii, suscepistis; quem strum non devota mente, nec, ut filii, suscepistis; quem inquietudo et tribulatio a vobis illata ad hoc usque perduxit, ut molestiam corporalem incurreret, quamvis in eo 158 nihil de his quae nobis sunt scripta cognovimus, sed solam inravimus. » Item Eulogio patriarchae Alexandrino: « Ante hoc temporis Bonifacii chartularii responsalis mei, qui in urbe regia demoratur, vehementer me scripta turbaverunt, quae dicebant dulcissimam mihi atque suavissimam sanctitatem vestram defectum corporei luminis pertulisse. Ex quibus scriptis gravi moerore perculsus sum, sed subito Creatoris ac poris molestia quam audieram agnoscens, exsultavi vehementer, quia tanta cordis laetitia secuta est quanta prius tristitiae amaritudo praecesserat. Scimus enim quia in omnipotentis Dei adjutorio multorum salus est vita vestra. » Item Rusticianae patriciae: « Quoties de urbe regia ad nos aliquis venit, curae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatib condolere. Quoꝵ memor
ur̃a fr̃nitas competenti sibi more castroꝵ
nem studuit uisitare et eum postinodũ¬
ꝓ excrescenti molestia corporis in rauenna¬
ti urbe suscipere Unde non solummodo
nos impense caritatis. s et deum uob̾ feri¬
stis ꝓcul dubio debitorem. cui infr̃ĩs ĩfir¬
mitate condoluisse compbamini: ip̃mq
egrum in sui memibri molestia non solũ
iusitasse. s etiam suscepisse. Quem quidẽ
ip̃e ꝓ sua simplicitate illic ordinare om̃i¬
no renuebam. s petentium importum¬
tas fecit ut contradicere nullatenus potu¬
issem. Si aut̃ fieti pot̃ multum mͥ et ip̃i
strum rome ꝓ corporis sui molestia reti¬
nemus. Et quia nunc ad suam eccł̃iam
ip̃ius fr̃ntati tue uisitationis oꝑam p̃¬
usoimus delegandam
Dem uniu̾sis habitatorib arimini. Si
culpam uãm filii dilctissimi intentiꝰ
uelitis attendere. assidua uos apud deum
debetis oratione purgare. qui ep̃m ur̃m ñ

Expanded text:
infirmitatibus condolere. Quorum memoinfirmitatibus condolere. Quorum memor vestra fraternitas competenti sibi more Castoriunem studuit visitare, et eum postmodum excrescente molestia corporis, in Ravennati urbe suscipere. Unde non solum nos impensae charitatis, sed et Deum vobis fecistis proculdubio debitorem, cui in fratris infirmitate condoluisse probamini, ipsumque aegrum in sui membri molestia non solum visitasse, sed etiam suscepisse. Quem quidem ipse pro sua simplicitate illic ordinare omnino renuebam; sed petentium importunitas fecit, ut contradicere nullatenus potuis sem. Si autem fieri potest, multum mihi et ipsi strum, Romae pro corporis sui molestia retinemus; et quia nunc ad suam non valetipsius fraternitati tuae visitationis operam providemus delegandam. » Item universis habitatoribus Arimini: « Si culpam vestram, filii dilectissimi, intentius velitis attendere, assidua vos apud Deum debetis oratione purgare, quod episcopum ve
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Scͥptum quippe est. Nemo umq̃
carnem suam odio habet s nutrit. et
fouet eam. Et rursum scriptum est.
Carnis curam ne feceritis in concupiscã¬
tiis. Qui gͥ carnis curam in concupicen¬
tus fieri ꝓhibet ⁊ ꝓfecto in necessitatib
concedit. Nani si dñicoꝵ die corpꝰ laua¬
re pc̃m est: lauari gͦ eodem die nec facieᷤᷤ¬
non debet. Si aut̃ hec incorporis parte cõ¬
cetlitur ⁊ cur hoc exigente necessitate toto
corpori denegetur: Dnicoꝵ uero die a la¬
bore tetreno cessandum est atq om̃imo¬
do orõnib insistendum. ut siquid negligẽ¬
tie ꝑ sex dies agitur ꝑ diem resurrestionis
dñice procib expietur.
anta compassionis gr̃a cura omnes
gregoruis redundabat ut alt̾ius in¬
firmitatem in suo corꝑore hunc sustinu¬
isse si uelis aspicias. Unde iohann rauẽ¬
nati ep̃o scribens ait. Dñiers manda¬
tis p̃cipuur. ꝓximos sic̃ nos met ip̃os.
diligere eoꝵq langorib tanqm ꝓpriis

Expanded text:
mus. Scriptum quippe est: Nemo umquam mus. Scriptum quippe est: Nemo umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, et fovet eam . Et rursum scriptum est: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis . Qui igitur carnis curam in concupiscentiis fieri prohibet, profecto in necessitatibus concedit. Nam si Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem resurrectionis Dominicae precibus expietur. » 52. Tanta compassionis gratia circa omnes Gregorius redundabat, ut alterius infirmitatem in suo corpore hunc sustinuisse, si velis, aspicias. Unde Joanni, Ravennati episcopo, scribens, ait: « Dominicis mandatis praecipimur proximos sicut nosmetipsos diligere, eorumque languoribus tanquam propriis
Abbreviated transcription (Latin):
de salb̾o dẽm est sp̃ualit accipimus sp̃u¬
alit̾ tenemus. Salb̃m autem requi¬
Et qui lucem fidei cognoscit. si peccata
concupiscentie ad mentem ꝑ occulos
tͣhit in die sabb̾i honera ꝑ portas in¬
troducit. Non gͦ in die sabb̃i honera
ꝑ portas introducimus. si in redemp¬
toris nr̃i gr̃a constituti pondera pcci ad
aĩam ꝑ sensus corporeos non trahamꝰ.
Nam i dem dñs ac redemptor nr̃ mul¬
ta in die sabb̃i legitur oꝑatus. ita ut iu¬
deos rep̃henderet dicent. Quis ur̃m bo¬
uem aut asinum scuũ non soluit in
die safb̃i et ducit adaquare : Si gͦ ip̃a
Alt̾i nisi ip̃i ueritati contradicit.
luid quoq ad me p̃latum est uob̃
A ꝑu̾sis hominib eẽ predicatum ut
dnĩcoꝵ die nullus debeat lauari. Et qͥ¬
dem si ꝓluxu anĩmi atq uoluptate
quis lanare appetit: hoc fieri nec reliqͦ
quolibet die concedrmus. Si aut̃ ꝓ ne¬
ceffitate corporis. hoc neo dñico die ꝓhibe¬

Expanded text:
de Sabbato scriptum est spiritaliter accipimus, spirde Sabbato scriptum est spiritaliter accipimus, spiritaliter retinemus. Sabbatum autem requiet qui lucem fidei cognoscit, si peccata concupiscentiae ad mentem per oculos trahit, in die Sabbati onera per portas introducit. Non ergo in die Sabbati onera per portas introducimus, si in Redemptoris nostri gratia constituti, pondera peccati ad animam per sensus corporeos non trahamus. Nam idem Dominus ac Redemptor noster multa in die Sabbati legitur operatus, ita ut Judaeos reprehenderet, dicens: Quis vestrum bovem, aut asinum suum non solvit in die Sabbati, et ducit adaquare ? Si ergo ipsa alteri nisi ipsi Veritati contradicit? Aliud quoque ad me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Dominico die nullus debeat lavari. Et quidem si pro luxu animi atque voluptate quis lavari appetit, hoc fieri nec reliquo quolibet die concedimus. Si autem pro necessitate corporis, hoc nec Dominico die prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
me quosdam ꝑu̾si sp̃c homĩes. prana ĩ¬
tep uos aliqua. et sc̃e fidei adu̾sa semi¬
nasse ita ut die sabb̃i aliquid oꝑari ꝓ¬
hiberent. Quos quid aliud nisi anti
batum atq dñicum ab om̃i faciet oꝑe
custodire: Quia enim mori se si mul
et resurgere predicabit haberi in uene¬
ratione uult diem dñicum. Et quia
uidarzare ppłm compellit ut ext̾iorem
ritum legis reuocet. et sibi usdeoꝵ per¬
fidiam subdat. coli uult sabb̃m. hoc e
nera ꝑ portas ur̃as die salbi. tam diu
teneri potuit qmͣ du legem licuit iuxͣ
litteram custodiri. At postqmͣ gr̃a oĩ
iutͣ litteram seruati non possunt. Nã
siquis dicit hoc de sabb̾o esse seruandũ
dicat necesse est etiam carnalia sacri¬
ficia psoluenda dicat p̃ceptum quoq
de curuntisione corporis adhuc usq
retinendum. S contra se apłm paulũ
audiat dicentem. Si circumtidamini
xp̃c nob̾ nichil ꝓdest. Nos itaq hoc qd

Expanded text:
me quosdam perversi spiritus homines, prava inme quosdam perversi spiritus homines, prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die sabbati aliquid operari prohiberent. Quos quid aliud nisi Anticbatum atque Dominicum, ab omni faciet opere custodiri. Quia enim mori se simul et resurgere simulat, haberi in veneratione vult diem Dominicum. Et quia Judaizare populum compellit, ut exteriorem ritum Legis revocet, et sibi Judaeorum perfidiam subdat, coli vult Sabbatum. Hoc ennera per portas vestras die Sabbati : tandiu teneri potuit, quamdiu Legem licuit juxta litteram custodiri. At postquam gratia ojuxta litteram servari non possunt, Nam si quis dicit hoc de Sabbato esse servandum, dicat necesse est etiam carnalia sacrificia persolvenda; dicat praeceptum quoque de circumcisione corporis adhuc usque retinendum. Sed contra se Paulum apostolum audiat dicentem: Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest . Nos itaque hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
aurum acuipere contempsit. Itaq fi¬
li excellentissime fident̾ dicam quia
libasti aurum dño qd̃ contͣ eum nullo¬
modo habere uoliusti.
inc est quia sicut amaiorib t̃dit᷑
et nos usq ad tempora nr̃a dum ad¬
Huc bubesceremus oculis nr̃is conspexi¬
mus consuetudo uetꝰ obtinuit ut om̃s
cherrima mercimonia detulissent num¬
qmͣ pontificalib alloquiis fruerentur
numqmͣ obtutib aplicis potirentur.
s extra uelum longissime porticus nõ
quidem in scannis sedentes. s in marmo
rabant ⁊ ne uidelicet iuderentur aliqͥd
de manu pontificis accepisse. Nam re¬
uerende memorie nicholaus pontifex ar¬
senium quondam hortane ciuitatis e¬
piscopum iuidaicas tunc pͥmum pelli¬
tias introducere molientem. adco adu̾¬
satus est ut ei palatinam ꝓcessionem
uellet adimere nisi suꝑstitiose gentis
uestes adiurando. cum sacerdotalib in¬
debere salb̃m p̃dicantes: gregorius¬
cõminando talit̾ refutauit. ꝑuenit ad

Expanded text:
aurum accipere contempsit. Itaque, fiaurum accipere contempsit. Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum habere noluisti.inc est quod sicut a majoribus traditur, et nos usque ad tempora nostra, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuetudo vetus obtinuit ut omnesque pulcherrima mercimonia detulissent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmorrabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quondam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus indebere sabbatum praedicantes, Gregorius taliter refutavit: « Pervenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
do regi uiusigotaꝵ. post oetera scribit di¬
cens Preterea indico quia creuit de ue¬
stro oꝑe in laude dei hoc quod dilectissimo
quia cum ut̃a excellentia constitutionẽ
qmͣdam contͣ iudcoꝵ ꝑfidiam dediss. in
de quib prolata fuerat. rectitudinem ur̃e
mentis inflectere pecumaꝵ sũmam offe¬
rendo moliti sunt. Qmͣ excellentia ur̃a
contempsit: et om̃ipotentis dei placere
uditio requirens auro innocentiam p̃¬
tulit. Qua in re mͥ dd̾ regis fcm̃ ad memo¬
riam uenit. Cui dum concupita aqua
de cist̾na beethleemitica que int̾ hostiles
cuncos habebattir ab obsequentib mili¬
tib fuiss oblata ꝓtinus dixit. Absit a
me ut sanguinem hominum istoꝵ bi¬
bam. Quam quia fudit. et bibere nolu¬
it scriptum est. Libauit eam dño. Si
gͥ ab amato rege in sacͥficium dei uer¬
sa est a quo contempta ⁊ pensemus qua¬
le sacrifitium omnipotenti deo rex op¬
tulit. qui ꝓ amore ip̃rs non aqmͣ s

Expanded text:
do, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dido, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dicens: « Praeterea indico, quia crevit de vestro opere in laudibus Dei hoc quod dilectissimo quia cum vestra excellentia constitutionem quamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, hi de quibus prolata fuerat, rectitudinem vestrae mentis inflectere pecuniarum summam offerendo moliti sunt; quam excellentia vestra contempsit, et, omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit: cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset allata, protinus dixit: Absit a me ut sanguinem justorum hominum bibam. Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino. Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit qui pro amore illius non aquam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
leomo eathenensi ep̃o res inquit ad nos oĩ¬
no detestabilis. et legib inimica ꝑuenit.
Que si uera est frat̾nitatem tuam uehe¬
ment̾ accusat: quia eam de minori sol¬
licitudĩe ꝓbat esse culpabilem. Comꝑimꝰ
autem quod iudei nel samarei degentes
cathene pagana mancipia emetint. atq
ea curumcidere ausu temerarto p̃supsetĩt.
hac causa sacerdotalem ex̾ceas ⁊ ut cum oĩ
hoc uiuacitate. ac sollicitudine stũdeas per¬
scrutari. Et suta repperis ip̃e mancipia
sine mora in lib̾taten modis om̃ib uen¬
dica: et ecc̃asticam eis tuitionem impende
nec quicqmͣ dños eoꝵ de p̃tio quolibet mo¬
do reciꝑe patiaris. qui non solũ hoc damp¬
no multandi s etiam alia er̃t pena de le
gib feriendi
anoꝵ datis contra se mun̾ib ludifi¬
care solebat ⁊ non solum nil penitꝰ cb eis
capiebat quin ĩmo eoꝵ munera grego¬
ouis execrabilia iulicabat. Unde rechare¬

Expanded text:
Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omniLeoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserinhac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi.stianorum datis contra se muneribus ludificare solebat, non solum nil penitus ab eis capiebat, quinimmo eorum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recare
Abbreviated transcription (Latin):
to annos in eius adserit seruitio ꝑman¬
sisse. S cognoscente hoc decessore ur̃o sc̃e
memorie maximiano sano zelo sicut de¬
cuit sacerdotali commoto de samarei ne¬
fario seruitio lib̾auit. S quia ensdem
ip̃ianus: et supra scͥptum felicem in
eius seruitiũ qnͣtum ip̃e dicit quidam
nituntur redigere. scitas ur̃a hec que e¬
docti sumꝰ diligent̾ inquirat ⁊ et si ita
eis esse constit̾it eum tuen studeat et a
nullo sub qualibet occasione grauari ꝑ¬
mutat. Q uia dum suꝑstitiose secte man¬
çipia dños suos ad fidem p̃cedentia. ser¬
uitio eoꝵ aperte redigi. iura ꝓhibeant:
qnͣtomagis hic de xp̃ianis parentib na¬
tus. et fõs a paruulo xp̃ianus. hanc non
debet questionem aliquomꝰ sustinere:
Marime quia nec pr̃is esse seruus potuit:
qmlibet ex pͣua potius p̃sumptione penã
utumcidi saltem paganoꝵ nemi¬
nem gregoriꝰ ꝑmittebat. Qmͣobrem

Expanded text:
to annos in ejus asserit servitio permanto annos in ejus asserit servitio permansisse. Sed cognoscente hoc decessore vestro sanctae memoriae, Maximiano, ab eo se zelo, sicut decuit, sacerdotali commoto, de Samaraei nefario servitio liberavit. Sed quia ejusdem icitur Christianus, et supradictum Felicem in ejus servitium, quantum ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus, diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permittat: quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia, servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto magis hic de Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc non debet quaestionem aliquo modo sustinere? Maxime quia nec patris esse servus potuit, quem liquet ex prava potius praesumptione poenam  » 48. Circumcidi saltem paganorum neminem Gregorius permittebat. Quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
hanctalem uoluntatem ꝓdiderut. pre¬
tium eoꝵ a xp̃iano emptore scilicet per
cipiant. Si aut̃ post pfiuitos tres men¬
uelle suum dix̾it. et fieri uoluerit xp̃ia¬
nus ne aliquis eum postinodum emere
nec dñs qualibet occasionis specie aude¬
at uenundare: S adlib̾tatis ꝓculdubi¬
o premia ꝑducatur: qr hunc non ad uen¬
dendum. s ad seruiendum sibi intelligi¬
tur reseruasse. Pagana mancipia iudeos
uidelicet dños suos ad fidem p̃cedentia in
eoꝵ seruitium etiam si ip̃i eos ad xp̃iani¬
tatem subsequant᷑ nullo modo reuocabat
Unde ioħi syracusano ep̃o. felix inquit
p̃sentium portitor questus nob̃ est. cum
sit de xp̃ianis parentib natus a quodã
ip̃iano samarro quod dici scelus est se ẽẽ
donatum. Et dum huiꝰcemodi suꝑstiti¬
onis homies xp̃iana quolibet modo mã¬
cipia possidere. nec r̃õ legis nec reuerentia
religionis admittat. se tam̃ ꝑ decem et oc¬

Expanded text:
hanc talem voluntatem prodiderint, prehanc talem voluntatem prodiderint, pretium eorum a Christiano scilicet emptore percipiant. Si autem post praefinitos tres menvelle suum edixerit, et fieri voluerit Christianus, nec aliquis eum postmodum emere, nec dominus qualibet occasionis specie audeat venumdare, sed ad libertatis proculdubio praemia perducatur, quia hunc non ad vendendum, sed ad serviendum sibi intelligitur reservasse. » 47. Pagana mancipia Judaeos videlicet dominos suos ad fidem praecedentia, in eorum servitium, etiamsi ipsi eos ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabat. Unde Joanni, Syracusano episcopo: « Felix, inquit, praesentium portitor questus nobis est, cum sit de Christianis parentibus natus, a quodam Christiano Samaraeo, quod dici scelus est, se esse donatum; et dum hujuscemodi superstitionis homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia religionis admittat, se tamen per decem et oc