comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
P. considius qui rei militaris ꝑitissimꝰ habebat᷑. & ĩ ex̾ctu.L.
sile. et postea ĩ.M. crassi fuerat. cum ceploratorib p̾mittit᷑
Prima luce cum sũmꝰ mons.A.L. labieno ten̾et᷑. ip̾e ab hos
eni cognitus ess osidius cquo admisso ad cum adcurritt. dͣ
montem ꝙͣ alabieno occuipari uoluerit ab bostͥio ten̾i. Id
se gallicis armis atq ĩsignib cognnusse. Cesar suas copi¬
as ĩ ꝓximũ callem subducit aciem ĩstruit. Labienus ut e¬
rat ei p̾ceptum atesare ne p̾lium cõmut̾e̾t nͥ pͥus copie ꝓ¬
pe hostium castra uisa essent. Ut undiq uno tp̃r in hostes
impete fieret monte octupato nr̃os expettabat p̾lio q opti¬
nebat. Multo deniq die ꝑ exploratoros cesar cognouit
et montem asius ten̾i ⁊ heluicios castra mouisse. & ꝯsidiũ
quo consueu̾at int̾uallo hostes sequit᷑ & milia passuu̾ tͥn ab

Expanded text:
P. Considius, qui rei militaris peritissimus habebatur et in exercitu L. P. Considius, qui rei militaris peritissimus habebatur et in exercitu L. Sullae et postea in M. Crassi fuerat, cum exploratoribus praemittitur. Prima luce, cum summus mons a Lucio Labieno teneretur, ipse ab hosteni cognitus esset, Considius equo admisso ad eum accurrit, dicit montem, quem a Labieno occupari voluerit, ab hostibus teneri: id se a Gallicis armis atque insignibus cognovisse. Caesar suas copias in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium castra visae essent, ut undique uno tempore in hostes impetus fieret, monte occupato nostros expectabat proelioque abstinebat. Multo denique die per exploratores Caesar cognovit et montem a suis teneri et Helvetios castra, movisse et Considium quo consuerat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dextram preudit. consolatus rogat.finemorandi faci¬
norigem ad feuocat. fr̃cm adhibet. que ĩ co rep̾bendat os¬
tendit. que ip̃e intelligat que cautas q̃rat᷑ ꝓponit. mon
ut ĩ reliqum tempꝰ om̃s suspicõnes uite : p̾terita se diui¬
ciaco fr̾i condonare dit̾. Dum norigi castodes ponit ut
que agat quib cum loquat᷑ scire possit. Eodem die ab
exploratorib cercior factꝰ. hostes submonte ꝯcedisse
milia passuũ ab ip̃iꝰ castͥs octo qualis ess natura mo̾tã
& quał incircuitu ascensus qui cognoscere misit. Renu̾¬
catum est facilem ec̾. De tercia igilia titum labie¬
num legatũ ꝓ p̾tore cum duab lexionib et hus ducib qui
it̾ cognou̾ant sũmũ uigum in eitis ascendere iubet. Sud su
consili sit ostendit. Ip̾e de quarta uigilia codem itin̾e quo ho¬
stos ierant ad cos contendit. equitatũ om̾em an̾ se mitit

Expanded text:
eius dextram prendit; consolatus rogat finem orandi facieius dextram prendit; consolatus rogat finem orandi facinorigem ad se vocat, fratrem adhibet; quae in eo reprehendat ostendit; quae ipse intellegat, quae civitas queratur proponit; monet ut in reliquum tempus omnes suspiciones vitet; praeterita se Diviciaco fratri condonare dicit. Dumnorigi custodes ponit, ut quae agat, quibuscum loquatur scire possit. Eodem die ab exploratoribus certior factus hostes sub monte consedisse milia passuum ab ipsius castris octo, qualis esset natura montis et qualis in circuitu ascensus qui cognoscerent misit. Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter co. Ipse de quarta vigilia eodem itinere quo hostes ierant ad eos contendit equitatumque omnem ante se mittit.
Abbreviated transcription (Latin):
de uiciłum pͥncipe gallie ꝓuincie familiarẽ suũ cui sũ¬
mã c̾ium roꝵ fidem habebat cum eo conloquit᷑. simł ꝯmo¬
ne fat̾ que ip̃o p̾sente ĩ consilio galloꝵ dedum norige sint
dc̃a. et ostendit que separatim quisq de eo aput se dix̾it
Detit atq hortat᷑ ut sine ciꝰ offensione aĩmi. uł ip̾e de eo
c̾ cognita statuat uł ciuitate statuece iubeat. Duncia¬
cr multis cum lacͥmis cosarem complem obsecrare cepit
ne quid ganuꝰ ĩ frc̾m constitueret. scire se illa ce̾ ucra riet
olescenciam possi per se creuissi. qͦuib opib. ac nerius ꝑo̾ solu̾
adminuendam gr̾am s pene ad perniciem suam ut̾et᷑. sese
tñ &̾ amore fr̾nc. et existimatone uulgi cõmoueri. Qd̾̃ si
quid ei acesare grauiꝰ acadiss cum ip̃e cum locum amicicie
aput eum ten̾et. Neminem existimat᷑m nõ sua uoluntate
factum. Qua ce re fut᷑m uti tocius gallie animia se au̾te¬
rent᷑. Het cum plurib uerbis flens acesare pet̾et orsar

Expanded text:
Troucillum, principem Galliae provinciae, familiarem suum, cui summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur; simul commonefacit quae ipso praesente in concilio Gallorum de Dumnorige sint dicta, et ostendit quae separatim quisque de eo apud se dixerit. Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret: scire se illa esse vera, nec ulescentiam posset, per se crevisset; quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur. Sese tamen et amore fraterno et existimatione vulgi commoveri. Quod si quid ei a Caesare gravius accidisset, cum ipse eum locum amicitiae apud eum teneret, neminem existimaturum non sua voluntate factum; qua ex re futurum uti totius Galliae animi a se averterentur. Haec cum pluribus verbis flens a Caesare peteret, Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacis cõmode supportari possi timece dicebant. Nõmlli
etiam cesari nunciabant. cum castra mouerlat signa ferri
Iussiss. non fore dicto audientes milices n ꝓpt̾ timorem
signa laturos. Het cũ animadu̾tissi conuocato ꝯsilio o̾ium¬
qr ordinũ ad id consilium adhibitis cent̾ionib uehem̾ter
cos ĩcusanit. Primũ ꝙ aut quã ĩparter ant quoꝯsilio
duc̾ent᷑ dͥ q̃rendum aut cogitandũ putarẽt. Arioiustũ
se consuli̾sse cupidissime ppłi romam amiciciã appetisset
cur hunc tam tem̾e quisq ab offico discessurũ uditar
Sibi quidem ꝑ suaderi cognitis sus postulatis atq eqͥta
set. quid tandem uererent᷑. aut cur de sua uirtute aut
de ip̃ius diligencia desperarent. Factum hostis eiꝰ ꝑicłm
ac disciplina que a nob̾ accepissent subleuarẽt. Ex quo u¬
dicari poss qua̾tum hr̾et ĩ se boui constancia. ꝓpt̾ ea q. qͦs

Expanded text:
ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent. Ariovistum se consule cupidissime populi Romani amicitiam adpetisse; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret? Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis atque aequiset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent? Factum eius hostis pericac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos
Abbreviated transcription (Latin):
ut po medicc̾ter om̃ium snentes aminosq ꝑturbaret. H
pͥmum ortus ẽ. atͥbimis militũ p̾fetts reliquisq qͥ exur¬
ꝙ no̾ magnũ in re militari usum habebant. Quoꝵ aliꝰ
alia causa multa quã s̾ ad ꝓficiscend̾ neccͣiam ee̾ dr̾et pe¬
tebat ut eiꝰ uolu̾tate discedere lic̾et. nõnulli pudore .ad¬
ducti. ut timoris suspic̾one uitarent remanebant. Hi
n uultum fingere. n in terdum lat̾mas ten̾e pot̾ant. ab¬
diti ĩ tab̾r̾natulis aut suu̾ fatum qͥrebant᷑. aut cu̾ fami¬
liaribꝰ suis co̾mune ꝑidm imiẜabant᷑. Uulgo totis tastͥs
testam̾ta obsignabant᷑. Hꝵe uocib at timͦiore paulatir
⁊̃ hii qui magnũ ĩ cast̾s usum habebant. milites cent̾ĩo¬
nedq ut quis equitatui pͥerant ꝑturbabant᷑. Qui ẜe
ex hus minꝰ tamidos existimari uolebãt. nõ se hostem ue¬
reri s angustias itim̾s. magnitudĩem siluaꝵ que interoe¬
derent inter ip̾os. atq ariouistum. aut rem frumtariã

Expanded text:
iter omnium mentes animosque perturbaret. Hic primum ortus est a tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex ur non magnum in re militari usum habebant: quorum alius alia causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum habebant, milites centurionesque quique equitatui praeerant, perturbabantur. Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non se hostem vereri, sed angustias itineris et magnitudinem silvarum quae intercederent inter ipsos atque Ariovistum, aut rem frumentariam,
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis dederat.ne aut hedius. aut eoꝵ socus bellu
ĩ ferret obsides redderet. Si nulla̾ parte̾ germanoꝵ domũ
remitte poss. at nequos ampliꝰ rhenũ tr anssirr pat̾etui.
Arionistꝰ adpostulata cesaris panca respondit de suis uͥ¬
tutib multa p̾dicauit. Transisse rhenũ sese nõ sua spõ¬
te̾ s rogatũ ⁊ accersitum agallis nõ sine magna spe mag¬
nis q p̾mud domũ ꝓpinquos qr reliquisse. Sedes hr̾e ĩgal¬
lia ab ip̃is concessas obsides ip̃oꝵ uolu̾tate datos. stipet̾iũ
capere uir̾ belli ꝙ uictores uicas impon̾e consuerint. Non
sese gallis. s gallos sͥ bellum intulisse. Om̃s gallie aui¬
tates ad se oppugnandu uenisse. hac constra se castra ha¬
biusse. cas om̃s copias a se uno pͥlio pulsas ac suꝑatas ce
Si it̾m experiri uelint: se iteꝵ paratum ee̾ decerture.Si
pace uti uelint ĩiquum e̾c de scipendio retusare ꝙ sua uo¬
lu̾tate ad id tp̃e pepend̾int. Amiciciã.p̃.ĩ. sornamto &¬

Expanded text:
mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam p
Abbreviated transcription (Latin):
hxminũ ampliꝰ transthenũ ingalliam traduc̾e̾t. deinde
obsĩdes quos hr̃et ab hedius redderet. sequanisꝙ ꝑmit¬
t̾et. Ut quos illi hr̾ent uolumtate eiꝰ reddere illis lic̾e̾t.
Neue heduos ĩuiria lacesẜet. neue hus socus q coꝵ bellũ

Expanded text:
hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret; deinde hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret; deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret; neve Haeduos iniuria lacesseret neve his sociisque e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a t̃bedans diuideret. Quib reb quã maturrime
ccturrendũ putabat. Ip̃e aut̃ ationista tantos sͥ spt̃
tantim ad rogancis sumpẜat. ut ferendus nõ uide̾t᷑
Quã obrem platuit ei ut ad anoiustum legatos mit¬
tecet qui ab eo postularent. uti aliꝙ̾ locum mediũ uta¬
qr conlaquio deligeret. uelle sese de re pũ. ⁊ sũmis uto¬
q rẽb cum eo agere. Et si legacom atioiusta rospon¬
dit si quid ip̃i a cesate opuis ee sese adeum uent᷑m fins¬
se. si quid ille se uelit. illum ad se uenire oporte: ꝑe¬
terea se neq ĩ ex̾citu ĩ eas partes gallie uemre audere
quas cesar possideret. n epcitũ sinc magno comeatu at¬
qr emoliumto ĩ unũ locum contuibere posse. sͥ aute
usponsis it̾m ad cum cesar legatos ad eũ cũ hus mã¬
sͥ.p.q.r. gr̾am referret. ut ĩ colloquiĩ uenire ĩuitato gri¬
uaret᷑. n de cõmuni re ditendũ s. x cognoscend̾ pritaret
ħec que ab eo postularet. Primũ nequã multitudie

Expanded text:
rebus quam maturrime occurrendum putabat. Ipse autem Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut ferendus non videretur. Quam ob rem placuit ei ut ad Ariovistum legatos mitteret, qui ab eo postularent uti aliquem locum medium utrisque conloquio deligeret: velle sese de re publica et summis utriusque rebus cum eo agere. Ei legationi Ariovistus respondit: si quid ipsi a Caesare opus esset, sese ad eum venturum fuisse; si quid ille se velit, illum ad se venire oportere. Praeterea se neque sine exercitu in eas partes Galliae venire audere quas Caesar possideret, neque exercitum sine magno commeatu atque molimento in unum locum contrahere posse. Sibi autem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his manium venire invitatus gravaretur neque de communi re dicendum sibi et cognoscendum putaret, haec esse quae ab eo postularet: primum ne quam multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui ad erant magno fletu aueiliũ acesare pet̾e cepe.¬
runt. Anmadutit cesar unus ex om̃ib sequanos nͥ ca
rumar. fac̾e̾ quas ceti fatent. si t̾stes capite demisso ut¬
ram intueri. Quis rei que c̾a essi mitato ex ip̃is qͥsut. nͥ se¬
quani respondere. s ĩ eadem tͥsticia taciti ꝑ man̾e. Cum
ab hiis sepius qͥreret. n ullam oĩo uecem expͥmere posset

Expanded text:
omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coepeomnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil earum rerum facere quas ceteri facerent sed tristes capite demisso terram intueri. Eius rei quae causa esset miratus ex ipsis quaesiit. Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia taciti permanere. Cum ab his saepius quaereret neque ullam omnino vocem exprimere
Abbreviated transcription (Latin):
germanoꝵ agro.ii. hanc consuetudinem uicto cum illa com¬
parandam. Ario iustum aut̃. ut semel galloꝵ copias pͥlio
imperare. Qł sidos nobilissimi cuiꝰq liberos posc̾e ⁊ ĩ eos oĩa
crerapla cruciataq edere. si qua tes nõ admitũ aut aduolũ¬
tatem ciꝰ fc̃a sit.Luimiine̾ ee̾ barbaꝵ. iricundũ tem̾arium
sit auxilii om̃ib gallis idem ec faciendum ꝙ heluicu fece¬
rint. ut domo emigrent aliud domiciliũ alias sedes remo¬
tas agerinanis petant. fortunãq qͥcumq accidat cepia¬
tdir. Hes si enu̾ciata atio uiste sint non dubitare quin
de cm̃ib obsidib qui aput eũ sint grauissimũ supplicui
sumat. Cesarem uł auttoritate sua atq ex̾catꝰ. uł recẽ
niuictoria.uił noĩe.p.i. deterrere posse ne maior młtitu¬
do gͥmanoꝵ rhenum cradutat᷑. galliam q om̃em ab atic¬
iuisti ĩuiria posse deffende. Hic or̾one ab deuiciato hĩta

Expanded text:
Germanorum agro neque hanc consuetudinem victus cum illa comGermanorum agro neque hanc consuetudinem victus cum illa comparandam. Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proeimperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium: puloque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritatne populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere. Hac oratione ab Diviciaco habita
Abbreviated transcription (Latin):
sides dare nobilissimos ouitatis.⁊ ur̾ uirando ciuita¬
tem obstͥngere sese n obsides repetituros n auxilium
sub illoꝵ dicõne atq ĩpioessent. Unũ se ec̾ ex omĩ ciuita¬
te heduoꝵ qui adduci nõ potu̾it ut uiraret aut libos
suos obsides daret. ob eam rem se ex ciuitate ꝓfugisse
& romam ad senatum uenisse auxiliũ postulatũ.ꝙ solꝰ
quanis quã hedius uictis accidisse. ꝓpt̾ea ꝙ ario iusta
rex germanoꝵ ĩ eoꝵ finib consediss. terciãq partr agͥ
scquani qui ess optimus tociꝰ gallie occupanuiss. & nunc
de. alt̾a parte t̾rcia sequanos decedere iubet. ꝓptrrea ꝙ pan¬
cis mensib ante harudũ milia hominũ.xxiiii. ad cum
uerissent. quibus locus ac sedes pararent᷑. Futurũ ec̾
pauais annis uti om̃s ex gallie finib pellerent᷑. atq om̃s
germani rhenũ transsirent. Neq eĩ ꝯfe̾ndũ ec̃ gallicum

Expanded text:
sides dare nobilissimos civitatis et iure iurando civitasides dare nobilissimos civitatis et iure iurando civitatem obstringere sese neque obsides repetituros neque auxilisub illorum dicione atque imperio essent. Unum se esse ex omni civitate Haeduorum qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret. Ob eam rem se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod squanis quam Haeduis victis accidisse, propterea quod Ariovistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum venissent, quibus locus ac sedes pararentur. Futurum esse paucis annis uti omnes ex Galliae finibus pellerentur atque omnes Germani Rhenum transirent; neque enim conferendum esse Gallicum cum
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ se id contende̾. et ca que laborare ne dixissent enu̾ci¬
arent᷑. quã uti ea que uellẽt impetrarẽt. Propt̾ea ꝙ si
enu̾tiatum ess sũmũ incruciatũq se uenturos uid̾ent lo¬
cuto ẽ ꝓ hus diuiciatus hedinus gallie tociꝰ factõnes ec̾
duas. Haꝵ alt̾ius pͥncipatũ ten̾e heduos. alt̾ius aruer¬
nos. hi cũ tantope de porentatu ĩter se multos annos
tenderent fc̃m e̾e un ab aruernis sequanis q germani.
m̾crde arcesserent᷑. Hoꝵ pͥmo circit̾ milia .xu. rhenu̾ t̾us¬
sisse. Postra quã agros & cultũ & copias galloꝵ hoĩes
feri at barbari ad amassent traductos plures. Nunt
et̾ ĩ gallia ad .c. &.xx. miliũ num̾ur. Cum his hedues co¬
rũq dientes semel atq it̾m ariis contendisse magna
calamitater pulsos accepisse. ome̾m nobilitate. om̃e senͣ¬
tum.om̃em equitatũ amisisse. Quib p̾lus ralamita¬

Expanded text:
minus se id contendere et laborare ne ea quae dixissent enuntiminus se id contendere et laborare ne ea quae dixissent enuntiarentur quam uti ea quae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum in cruciatunes esse duas; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum tantopere de potentatu inter se multos annos contenderent, factum esse uti ab Arvernis Sequanisque Germani mercede arcesserentur. Horum primo circiter milia XV Rhenum transisse; postea quam agros et cultum et copias Gallorum homines feri ac barbari adamassent, traductos plures; nunc esse in Gallia ad C et XX milium numerum. Cum his Haeduos eorumque clientes semel atque iterum armis contendisse; magnam calamitatem pulsos accepisse, omnem nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisse. Quibus proeliis calamita
Abbreviated transcription (Latin):
Dñ si ꝓuet̾ib helutoꝵ ĩuirus.p.r. abhis penas bello re¬
petissi. m̾ eam tem nõ minꝰ ex isu terre gallie quã .p .i. at
cidisse. ꝓpterea ꝙ eo consilio florentissimis reb do mos
suas heliicu. reliquissent uti toti gallio bellũ inferrent
Imꝑioq potirent᷑: locumq domicilio ex magna copia deligt¬
rent. ꝙ̾ ex om̃i gallia oportunissimũ ac feuttuosissimũ u¬
dicrissent. reliquas q cuitatos stipendiarias l̾cut. Pe¬
cierunt uti s̾ consiliũ tocuis gallie indiem certam ĩdit̾e̾
quas ex cõmum consensu ab eo pet̾e ueslent. Ea re per¬
missa diem consilio constituerũt. & uir̾ urando ne qͥs
enu̾ciaret nͥ quib cõmumi consilio mandatũ ess int̾ se
sineunt. Bo consilio dimuso idem pͥncipes ciuitatũ qui
ante fu̾ant ad cesare̾ ieu̾terunt.Penerunt q uti sͥ secre¬
to ĩ oculto de sua om̃nunq salute cum co agere lic̾et. Ca
re impetrata se se om̃s flentes cesari ad pedes ꝓieg̾unt no

Expanded text:
enas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse, propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur, locumque domicilio ex magna copia deligerent quem ex omni Gallia oportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberent. Petierunt uti sibi concilium totius Galliae in diem certam indicere quas ex communi consensu ab eo petere vellent. Ea re permissa diem concilio constituerunt et iure iurando ne quis enuntiaret, nisi quibus communi consilio mandatum esset, inter se sanxerunt. Eo concilio dimisso, idem princeps civitatum qui ante fuerant ad Caesarem reverterunt petieruntque uti sibi secreto in occulto de sua omniumque salute cum eo agere liceret. Ea re impetrata sese omnes flentes Caesari ad pedes proiecerunt: non
Abbreviated transcription (Latin):
Soiosq qui transrbenũ incoluerãt. & ĩ agrum noritũ trãssie¬
rant norciãq oppugnarant. receptos ad se scc̃os sͥ adsciscũt
Erant cĩc duo itinera quib itmn̾ib domo exire possent. U¬
nũ ꝑsequanos angus tum ⁊ difficile int̾ montei uirã. ⁊ flu¬
men rhodanũ. iux qua singulaxi carri duc̾e̾nt᷑. mons aute
altisimꝰ impendebat ut facile ꝑpauci ꝓhibere possent. Al¬
erdanꝰ fluit. isqi nõnullis locis uado transsit᷑. Extremũ op¬
pidũ allobrogum ẽ ꝓximũq beluicõꝵ sinib genua. ex eo oppi

Expanded text:
Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transieBoiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut facile perpauci prohibere possent; alRhodanus fluit isque non nullis locis vado transitur. Extremum oppidum Allobrogum e
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ mim̾uita habebat eodẽ conduxit. ꝑ cos ne c̾am dĩet
se eripuit. Cum ciuitas obeãrem ĩcitata arnis ius siu̾l
cxequi conaret᷑ multitudĩcmꝰ hoĩma ex agrid magistratꝰ coge¬
resit orgetotͥx mortuns ẽ. Neq ab est suspico̾ ut holiucii ar¬
bitrant᷑ quin ip̃c s morte̾ consciuerit. Post eiꝰ morte nͥoiꝰ be
ant. Ubi iam se ad eam rem paratos ce̾ arbitrati sũt oppida
sua om̃a mim̾o ad duodetim. uicos ad quadringentos reli¬
qua pͥuata hodificia incendunt. Frum̾tu om̃e pret̾ ꝙͣ qd̾
setum portaturi erunt comburit. ut domũ redicõnis spe
sublata parac̾ores ad om̃ia peritula subrunda essent. Tri¬
um mẽsiu̾ molita cibaria sͥ ꝙ̃q domo efferre uibent. ꝑsuade̾t
rauratis a tulingis & loto utis fantimis suis. ut eodem usi ꝯ¬
silio: oppidis sius uitis q exustis unã̾ cum his ꝓfisciscantur.

Expanded text:
magnum numerum habebat, eodem conduxit; per eos ne causam diceret magnum numerum habebat, eodem conduxit; per eos ne causam diceret se eripuit. Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi mortem consciverit. Post eius mortem nihilo mant. Ubi iam se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur,
Abbreviated transcription (Latin):
qr dũ nõori norigihe duo fr̃ĩ diuiciati qui eo tp̃r pͥncipatũ in
ciuitate optinelat ac max̾i̾e plebi acceptꝰ erat ut idem co¬
naret᷑ ꝑsuadet eiq filiã suã in mat̾moniũ dat. ꝑfacile fat¬
tum ee illis ꝓbat conata prosic̾e̾ ꝓpt̾ ea ꝙ ip̃r sue ciuitatis
Imperiũ optent̾o essi. no̾ esse dubium qumn tociꝰ gallie płimũ
heluicu possent se suis copus suoqr en̾itu illis regna ꝯsika¬
turũ confirmat. Huic or̾one ad duti int̾ se fidem ꝙ usu¬
rindũ dat. a regno occupato ꝑtars potentissimos ac firmis¬
simos populos tocius gallio sese potiri posse sꝑunt Ra des
est heliucus ꝑ indicium enu̾ciata. Exrib suis orgeto¬
gem ex undis cãm dr̃e coeg̾unt .2. dmpnatũ penã sequi
opertebat ut igni ciemiret᷑. Die ꝯstituta cãr dictionis
orgcetͥx ad iudicium om̃em suq̾samilia ad hominũ miba de¬
cem undiq coegit. et osĩs clientes õberrat oresq suos qͦr

Expanded text:
 Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime plebi acceptus erat, ut idem conaretur persuadet eique filiam suam in matrimonium dat. Perfacile factu esse illis probat conata perficere, propterea quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset: non esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex vinculis causam dicere coegerunt; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta causae dictionis Orgetorix ad iudicium omnem suam familiam, ad hominum milia decem, undique coegit, et omnes clientes obaeratosque suos, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut inagnã ad ducend̾ bellũ dari facultate.ꝓpt̾ea ꝙ flumͦ¬
alduas dubiis ut cirtino circumductu pene totũ oppi¬
dum cingit. Reliquũ spacium ꝓ est nõ ampliꝰ pedu
sercentoꝵ qua flum̾ int̾mitcit mons contim magna al¬
titudine. ita ut radites mõtis ee utraq parte ripe fui¬
miis cont̾igant. Hunc mura cͥcumdato artem es¬
ficit. ꝙ cum oppido coniungit. Huc eesar magnis noc¬
turnis diurnis ꝙitin̾ib contendit. Eccupattq eppi¬
do iͥ p̾sidium conlocat. Dum paucos dies ad uesenco¬

Expanded text:
ut magnam ad ducendut magnam ad ducendalduas Dubis ut circino circumductum paene totum oppidum cingit, reliquum spatium, quod est non amplius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant, hunc murus circumdatus arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium conlocat. Dum paucos dies ad Vesontio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ gallia transportan essent finos eoꝵ populanent᷑. sese ne
obsidib quidem datis pacem ario uisti redime potuisse.
Sreueri aut̃ pagos contum sucuoꝵ ad ripas rhem con¬
sedisse qui rhenũ transsire conarent᷑. Lis pesse nasuam
a amberium fr̃es.quib̾ reb cesar uehement̾ cõmoto ma¬
turandũ sͥ ceistimauit. ne si nouamanꝰ sueuoꝵ cñ uet̾ibꝰ
copus arioiusti sese comunxisset minus facile resisti pos¬
set. Itaq re frumtaria quã celerrime potuit compara¬
ta. magnis itm̾ib ad ariouatũ contendit. Cum t̾diu
uiam ꝓcetiss ã nũciatũ est ei ariciustũ. tum suis om̃ib
copus ad atupandu uesoncionẽ ꝙ ẽ oppidũ maximu
sequanoꝵ contendere. triduiq uiam asius finib ꝓfecis¬
se. Id ne accideret magnope sͥ p̾cauend̾ cesar cristimabã.
Namq om̃ium.r̃ĩ.que ad bellum usin erant sũma euł
ĩ eo oppido difficultas. Idq natura loti sic mumiebatur

Expanded text:
in Galliam transportati essent, fines eorum popularentur: sese ne in Galliam transportati essent, fines eorum popularentur: sese ne obsidibus quidem datis pacem Ariovisti redimere potuisse; Treveri autem, pagos centum Sueborum ad ripas Rheni consedisse, qui Rhenum transire conarentur; his praeesse Nasuam et Cimberium fratres. Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus processisse. Id ne accideret, magnopere sibi praecavendum Caesar existimabat. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa erat in eo oppido facultas, idque natura loci sic muniebatur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ neglect᷑m. Adħ ariousta respondit ius ec̃ belliut qͥ
uicissent. hns quos uicissent ꝙͦ ad modũ ueslent imꝑarẽt
adest.ꝑ.i. utts. nõ ad alt̾ius pͥscͥptũ. s ad suu̾ arbitͥm
imperare consuesse. Si ip̃e ppło romano nõ p̾scͥberet ꝙ̃ ad
Impediri. Heduos sͥ qm̃ belli fortuna temptassent. et
armis congressi. ac supati essent stipendiarios ee̾ st̃os.n
Mignã cesarem ĩuiriam fot̾e.qui suo aduentixietaga¬
lias det̾iora fac̾et. Lxdius se obsides redditurũ nõ ee. n
conueniss. stipendium q quot annis penderent. si id nõ
sͥ denũciaret se se duoꝵ ĩurias. nõ neglegtursi. nemiiẽ
sctũ sinc sua pernicie contendisse. Cum uell congrederet᷑ in¬
tesscturum quid ĩuica germam cecitatissum ĩ armis qui in¬
t̾ anos.xiiii. tettum nõ subissent uirtute possent. Eut
eodem tp̃r cesari mandata referebant᷑. ⁊ segat̾i ab edius ⁊
atreueris uemiebant. Leduu questum ꝙ arudes qui nuꝑ

Expanded text:
non neglecturum. Ad haec Ariovistus respondit: ius esse belli ut qui vicissent iis quos vicissent quem ad modum vellent imperarentanum victis non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse. Si ipse populo Romano non praescriberet quem ad impediri. Haeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis congressi ac superati essent, stipendiarios esse factos. Magnam Caesarem iniuriam facere, qui suo adventu vectigalia sibi deteriora faceret. Haeduis se obsides redditurum non esse neconvenisset stipendiumque quotannis penderent; si id non  denuntiaret se Haeduorum iniurias non neglecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse. Cum vellet, congrederetur: intellecturum quid invicti Germani, exercitatissimi in armis, qui inter annos XIIII tectum non subissent, virtute possent. Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant: Haedui questum quod Harudes, qui nuper
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Quã rem ⁊ paucis contigisse ꝙ ꝓ magnis hor̾m offici¬
is consuesse tͥbui decebat. Illum cũ n aditu̾. n c̾a̾m postu¬
landi iustam hr̾et bñfic̾o. hac liberalitate sua. ac sena
consulta quociens ꝙͣꝙͣ honorifica ĩ eos ft̾a essent ut om̃i
tp̃r tocio gallie pͥncipatũ̾ hedui tenuissent pͥus ⁊̃ ꝙͣ m̾iu¬

Expanded text:
sa; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senat quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum Haedui tenuissent, prius etiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
celerit̾ consilium dimiccit. Liscum retinet. q̾rit ex solo ea
que ĩ conuentu dix̾at. Dicit liberiꝰ atq audatiꝰ ead̾ secre¬
to ab alus querit reperit ee̾ u̾a. Ip̃m esse dumnorige̾ su̾ma
audatia magna aput plebem ꝑꝑ libalitate gr̃a cupidũ r̾r̾.
nouaꝵ. Compluris annos postoria reliquat q omĩa he¬
cente contra li cere audeat nemo. His teb ⁊ suam rez fami¬
liarem auxisse & facultates ad largiendũ magnas cõparas¬
posse. Atq huiꝰ potencie cñ mr̃em inuniturigib homimi illic
nobilifsamo is potentusimo conlocasse. Ip̃m ex heluicus i
ir orem har sorore ex mr̾e et ꝓpinquas suas nuptũ ĩ alias
auitutes colloctisse. fauere & orpere heluicus ꝓpt̾ eñ ad¬
funcaiter odisse etiam suo uoi̾e cesarem & romanos ꝙ eoꝵ
aduc̃tu potencia ciꝰ deminuta. ⁊ diuiciat. fł in antiquũ
locura gx̃e atq honoris sit restitutꝰ. Si quid acadat romͣ¬

Expanded text:
celeriter concilium dimittit, Liscum retinet. Quaerit ex solo ea celeriter concilium dimittit, Liscum retinet. Quaerit ex solo ea quae in conventu dixerat. Dicit liberius atque audacius. Eadem secreto ab aliis quaerit; reperit esse vera: ipsum esse Dumnorigem, summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia Haecente contra liceri audeat nemo. His rebus et suam rem familiarem auxisse et facultates ad largiendum magnas comparasposse, atque huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illic nobilissimo ac potentissimo conlocasse; ipsum ex Helvetiis uxorem habere, sororum ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates conlocasse. Favere et cupere Helvetiis propter eam adfinitatem, odisse etiam suo nomine Caesarem et Romanos, quod eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum g
Abbreviated transcription (Latin):
cos actusat. ꝙ cũ neqemi. n ex. aigris sum poss tam neccͣio t̃p̃r
tam ꝓpinquis hostib ab hus nõ subleuet᷑. p̾ẜtim cũ magna
ex parte eoꝵ p̾cib adductꝰ bellum Susceꝑit. Multo ⁊̃ gra¬
uiꝰ ꝙ sit desticuta qͥrit᷑. Tum demũ liscus or̾one cesaris ad¬
ductꝰ ꝙ antea tatuerat ꝓponit c̾e̾ nõ nullos quoꝵ auttori¬
tas aput plebem plurimũ ualeat qui pͥuatim plus possint
quam ip̃i magr̾ato. Hos sedicõsa atq impba or̃one multi¬
tros suꝑaiunt romani. una cum reliqua gallia hedius libr¬
tatem sint erepturi. Ab hisdem nũi consllia q̃q ĩ castͥs ge¬
rantur hostib enunciari. hos ase cocrt̾i nõ posse quin eciam
ꝙ neccͣiam rem coacta cesari enu̾ciarit. ĩtelligere sese qͣ to
id cum ꝑiculo fcc̾it. & ob eam c̾am quã diu potu̾it tacuisse
Cesar kac or̃one liscidum nonge̾ne̾ diuiciaci frem designa¬
ii senciebat. s ꝙ plurib p̾sentib eas ros iactari nolebat

Expanded text:
cusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit; multo etiam gravius quod sit destitutus queritur. Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit: esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitios superaverint Romani, una cum reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi. Ab isdem nostra consilia quaeque in castris gerantur hostibus enuntiari; hos a se coerceri non posse. Quin etiam, quod necessariam rem coactus Caesari enuntiarit, intellegere sese quanto id cum periculo fecerit, et ob eam causam quam diu potuerit tacuisse. Caesar hac oratione Lisci Dumnorigem, Diviciaci fratrem, designari sentiebat, sed, quod pluribus praesentibus eas res iactari nolebat,
Abbreviated transcription (Latin):
iure. Reꝑiebat ⁊̃ inq̾rendo cesar ꝙ preliũ eq̃stie ad u̾sũ
paucis ante dieb essi fc̃m miciu̾eiꝰ fuge fc̃m addum nori¬
ge atq ciꝰ equitib. Nam eqͥtatui quem auxilio cesari he¬
diuinis.int dumnorix p̾crat eoꝵ fuga reliquũ ec̾ eqͥtatũ
ꝑterritũ. Quibd reb cognitis cum ad has suspicones ccr¬
tissime res accederent ꝙ ꝑ fines sequanoꝵ hxlucios tradu¬
xiss ꝙ obsides int̾ eos dandos curass. ꝙ ea omña nõ mͦ ĩ iussu
suo ⁊ ciuitatis s ⁊̃ ĩscientib ip̃is fecissi. ꝙ amagr̾atu heduo¬
rũ actosaxet᷑. satis e̾e c̾e arbitrabat᷑ quare ĩ eum aut ip̾e

Expanded text:
am in quaerendo Caesar, quod proelium equestre adversum paucis ante diebus esset factum, initium eius fugae factum a Dumnorige atque eius equitibus nam equitatui, quem auxilio Caesari Haedui miserant, Dumnorix praeerat: eorum fuga reliquum esse equitatum perterritum. Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset, quod obsides inter eos dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduoru
Abbreviated transcription (Latin):
murus que defensorib midato e̾ testudine st̾a portas suc¬
tendũt murumq subruũt ꝙ tũc facile ficbant. Nam
qͤ tanta multitudo lapides ac tela coitent ĩ muro consistẽ¬
di pot̾tis erat nulli. Cum finc̾ oppugnandi nox fetiss. ic¬
cius temus sũma nobilitate & gr̃i Int̾a fuos qui tumop¬
pido ꝓccsfat. unu̾ ex hus qui legati depate ad cesare̾ uene¬
eant. nũciũ adeum mitit. nͥ subsidiũ sͥ subimitat᷑. se¬
se duicius sustin̾e nõ posse. Eo de media nocte cesar isd̾
dutib usus qui nũcu ab icto uen̾ant. muidas & tre¬
tas sagittarios. ⁊ funditores baleares supsidio oppida¬
nis mittit. Quoꝵ aduentu & temis cum spe defensi¬
onis studiu̾ ꝓpugnandi accessit. et hostib eadem dect̾i
spes pociundi oppidi dicessit. Itaq paulisꝑ apud oppidũ
morati.agros q renioꝵ depopulati om̃ib uicus edificus¬
qr quos adire potuerant ĩtensi ad castra cesaris om̃ibus

Expanded text:
murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas sucmurusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
as hediuinfinos bello bacoꝵ ĩtrodux̾int.⁊ coꝵ agros
populari ceꝑint. his mandatis cũ ad sc dimiitat. P¬
quã oñs belgaꝵ copias ĩ unũ locũ coactas ad se uẽnr
uidit. n iam longe ab eo̾ ab hus quos misut erplora¬
torib ⁊ ab remis cognouit flumen aronã ꝙ ẽ ĩ extre¬
tra posuit. Que ros ⁊ latꝯ unu̾ castroꝵ ripis flumĩs¬
inimnicbat. Et post eum qͥ essent tuta ab hostib red¬
debat. Et cõ̾meatus ab remis reliquus qr auitatibꝰ
ut sinc pidõ ad eũ portari poss efficiebat. In eo fluĩc
pons erat. Ibi ꝓcesidium ponit ⁊ ĩ alt̾a parte flu̾is qͥn¬
tum tituriũ sabinũ. lẽt. aa see cohortib reliquit
abetat milia passiuĩ acct Idexitin̾e magno impeti belge op¬
pignate cepunt. Egre codie sustcistatũ est. Galloꝵ erdem
atq belgatum oppugnato est. Ac uͥ cͥtumiecta multitudĩe
hoĩm totis menib undiq Inmurũ lapides Iaci cepti sunti

Expanded text:
as Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros as Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extretra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis munitum et post eum quae erant, tuta ab hostibus reddebat, et commeatus ab Remis, reliquisque civitatibus, ut sine periculo ad eum portari possent, efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit, et in altera parte fluminis Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus reliquit.oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate et hoĩm nu̾o ualere. hos posse ꝯfic̾e armata
milicra centum pollicitos. Ex eo nu̾o ełcca seraginta.to¬
ciusq belli impium sͥ postulare. Suessionos suos ce̾ fim
timos. latissimos ferocissimos qr agros possid̾e̾. Apud cos
fuisse regem nr̃a .⁊̃ memoria deuiciacum teciꝰ gallio poten¬
rissimũ qui cũ magne partis haꝵ regionũ cũ ⁊ britãne
ĩpium optinu̾it. Hunc e̾e̾ regem galbam. ad hunt ꝓpt̾
iusticiam prudenoãq suã tociꝰ belli sũmã oĩum uolũtate
deferri. Oppida hr̾e nu̾o.xii. pelliceri milia armata qͥn¬
quaginta. totidem nerui os qui maxime sĩ int̾ ip̃os k̾m¬
t᷑. longissimos q absint. Quindecim milia atrelates
ctroesos. pemanos. qui uno noĩe germani appellant᷑. ai.¬
bitrari ad .xl. milia. Cesarrhemos cohortato libr̾ałi.
liberos obsides ad se adduci iussit. Que omĩa ab hus
diligent̾ ad diem fr̃a sunt. Ip̾e diuiciatũ heduũ mag¬

Expanded text:
auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberalitliberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum mag
Abbreviated transcription (Latin):
consanguncos q suos qui eodem uir. ⁊ hisdem legib
utant᷑ unũ impium. unũq magistratũ cũ ip̃is h̾ant de¬
terrere potu̾int qui tum hus consentirẽt. Cum ab his
q̃teret que ciuitates quanteq ĩ armis essent. ⁊ ꝙͥ ĩ bes¬
lo possent sic reꝑiebat plerosq belgas ce ortos ab ger¬
manis rhenũ qui antiquitꝰ traductos ꝓpt̾ loa fertilita¬
tem iͥ consedisse.gallosq qui ea loca ĩcolerent expulis¬
se solos qr ec̾ qui patrũ nr̃oꝵ memoria omi gallia uerata
teuconos ambros qr ĩtra sines suos ĩgredi ꝓhibu̾int
Qua rere sĩ uti eaꝵ.xĩ. memoria magnã sͥ auitoritater
magnos q spt̃ ĩ re milicari sum̾ent. De nu̾o eoꝵ om̃ia
ad finitatib q comũcai quãtam quisq mulatudinei
ĩ cõmuni belgarũ. concilio ad id bellu pollicita sit cog¬
nou̾int. Plurimu̾ inter eos bello uacos.  uirtute ⁊

Expanded text:
consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia quitatibus adfinitatibusque coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et
Abbreviated transcription (Latin):
gallia nouas conscͥpsit. & mita estate ĩ int̾iorem gallia
qui deduce̾t quintũ pediũ legatũ misit. Ipẽ cũ pͥmũ pa¬
buli copia e̾e̾ ĩciperet ad exatũ uenit. Dit negtiũ seno¬
biis reliquisse gallis qui finitumn belgis erãt utieaq ipd̃
cos gerant᷑ cognoscant. seq de huis reb cerc̾orem facũt
Hi constrint̾ om̃s nu̾ciau̾unt manus togi ex̾atũ ĩ unũ
locum conduci Tumiꝰ dubitand̾ nõ ceistm auit: quin¬
diebꝰ que circit̾ quindetim ad fines belgtnri pucĩt. No cum
de ĩprouiso sceliusq emi oppinione ueniss bemi qui primi
gallie ee belgis sunt adeum legatos sicnium ⁊andaũbon¬
um pͥmos cunuitatis mmiẜunt. qui dre̾nt se suaq omĩa
dar. & impata fac̾e̾. ⁊ oppidis recipere. & srum̾to cet̾isq
ieb iuuare. Reliquos om̃s belgas ĩ armis ec̾ germanoᷤ¬
que quicis rhenũ incolant sese cum hiis comunxisse. uõ¬
tum q et̾ oi̾um eoꝵ furore ut nesuessiones quidẽ fie̾s

Expanded text:
psit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quifines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia dare et imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
pͥerat ꝙ expedicior erat quã hii qui int̾ aceem u̾salantur
t̾rciam aciem laborãtib nr̃is subsidio misit. Ita p̾lium res¬
titutũ est. atq om̃s hostes terga u̾terũt. i pͥus sug̾e̾ des¬
tit̾unt quã ad flumen rhenũ milia passuũ exeo loco cir¬
citer quinq ꝑuen̾int. Ibi ꝑpanci aut uirib ꝯfisi trana¬
retontend̾unt. aut lintͥb ĩuentis sͥ sat̃ reppererũt. In
hus fuit arioiusto. qui nauicula deligata ad ripam nac¬
quã domo secum dux̾at. Alt̾a norica regis uoctonis soror
quã ingalliã dux̾at aste̾ missam. Ut̾q ĩ ea fuga pierũt.
Due filie har alt̾a ocasa alt̾a capta ẽ. Gauis ualeriꝰ pro

Expanded text:
praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter L pervenerunt. Ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut lintribus inventis sibi salutem reppererunt. In his fuit Ariovistus, qui naviculam deligatam ad ripam nacquam domo secum eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia duxerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum altera occisa, altera capta est. C. Valeri
Abbreviated transcription (Latin):
linq̾ret᷑. Eo mulr̾es imposuerũt que ĩ p̾liũ ꝓficiscentes
passis manib flentes ĩplorabant. ne ĩ ẜuitute romanis
traderent. Cesar singulis legionib singulos legatos x qͥs¬
cormi ꝙ eã partẽ minime siymã hostiũ et̾ aĩadu̾terit pͥliũ
comisit. Ita nr̃ acriter. Inhostos signo dito impetum fit̾unt.
Itaq hostos cełiter repente .s ꝓcurrerunt ut spaciũ pila
ĩ bostes conciendi nõ daret᷑. Eciertis pilis cõmunis gla¬
dus pugnatum est. at gerinam cesioer ee consuctudine
sua phalange ft̾a impero gladioꝵ excepunt. Repti sunt
complures nr̃i militos qui ĩ phalangas ĩ filirent a scuta
manib reuellerent a desup uuln̾arent. Cum hostiu̾ aci¬
es a sinstro cormi pulsa atq ĩ sugam ꝯu̾sa ess adextro cor¬
nu uelxment̾ multitudinc suoꝵ nr̃am aciem p̾mebant
It cũ aĩadu̾tiss publius crassus adolescens qui equitatui

Expanded text:
linqueretur. Eo mulieres imposuerunt, quae ad proelium proficiscentes linqueretur. Eo mulieres imposuerunt, quae ad proelium proficiscentes milites passis manibus flentes implorabant ne se in servitutem Romanis traderent. Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaescornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent. Cum hostium acies a sinistro cornu pulsa atque in fugam coniecta esset, a dextro cornu vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui