comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in extrema eius regni regione maritima locati interfecto
regio presidio legatos ad cacsarem mittunt. rem male gestã
meriti essent auxxilium ferre. Cacsar corum consilio pro¬
bato martium crispum .iii. cum cohortibus & sagictarus
tormentisq compluribus presidio tabenam mittit. Fodem
tempore ex legionibus omnibus milites qui aut morbo im¬
pediti aut comineatu dato cum signis non potuerant ante
transire in africam ad milia. iiii equitum cece. funditões
sagictiriiq cc. uno commeatu caesari occurrerunt. Itaꝗ cũ
his copiis & omnibus legionibus eductis sicut erat instrua¬
uiii. milia passuum ab suis castris a scipionis uͦ .iiii. milia
passuum longe constitit in campo. Erat oppidum infra ca¬
stra scipionis nomine tegea ubi presidium equestre circiter
mille militum numero habere consuerat. Co equitati dex¬
tra sinistraq directo ab oppidi lateribus ipse legiones ex ci¬

Expanded text:
in extrema eius regni regione maritima locati, interfecto in extrema eius regni regione maritima locati, interfecto regio praesidio legatos ad Caesarem mittunt, rem a se gestam meriti essent, auxilium ferret. Caesar eorum consilio probato Marcium Crispum tribus cum cohortibus et sagittariis tormentisque compluribus praesidio Thabenam mittit. Eodem tempore ex legionibus omnibus milites qui aut morbo impediti aut commeatu dato cum signis non potuerant ante transire in Africam ad milia IIII, equites CCCC, funditores sagittariique mille uno commeatu Caesari occurrerunt. Itaque cum his copiis et omnibus legionibus eductis, sicut erat instructus, V milibus passuum ab suis castris, ab Scipionis vero II milibus passuum longe constitit in campo. § 78 Erat oppidum infra castra Scipionis nomine Tegea, ubi praesidium equestre circiter II milium numero habere consuerat. Eo equitatu dextra sinistra derecto ab oppidi lateribus ipse legiones ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
multis eius occisis compluribus uulneratis milites legiona¬
ru ad sua se recipiunt signa. atq iter inceptum ire cepere.
Labienus per iugum summum collis dextrorsus procul sub¬
sequi non destitit. Postq̃ caesar ad oppidum sasurram ueĩt
inspectantibus aduersariis interfecto presidio scipionis q¬
ibi preerat atq a multitudine circunuento interfectoq
oppido potitur. Acqibi frumento e xercitiu dato postero
dic ad oppidum chisdram peruenit. in quo considius per id
tempus fuerat cum grandi presidio cohorteq sua glachatoꝵ
Caesar oppidi natura perspecta atq in opia ab oppugnatione
euis deterritus protinus profectus circiter milia passuun
aii. ad aquam facit castra. atqinde .iiii. uigilia egressus re¬
dit rursus ad ea castra.ii. die que ad aggir habuerat. Iaẽ
facit scipio. atq in antiqua. castra copias reducit: Fabencn¬
ses interim qui sub ditione & porestate ube esse consuessent

Expanded text:
Multis eius occisis, compluribus vulneratis milites legionaMultis eius occisis, compluribus vulneratis milites legionarii ad sua se recipiunt signa atque iter inceptum ire coeperunt. Labienus per iugum summum collis dextrorsus procul subsequi non destitit. § 76 Postquam Caesar ad oppidum Sarsuram venit, inspectantibus adversariis interfecto praesidio Scipionisibi praeerat, atque a multitudine circumvento interfectoque oppidum potitur atque ibi frumento exercitui dato postero die ad oppidum Thysdram pervenit; in quo Considius per id tempus fuerat cum grandi praesidio cohorteque sua gladiatorum. Caesar oppidi natura perspecta aquae inopia ab oppugnatione eius deterritus protinus profectus circiter milia passuum IIII ad aquam facit castra atque inde quarta vigilia egressus redit rursus ad ea castra quae ad Aggar habuerat. Idem facit Scipio atque in antique castra copias reducit. § 77 Thabenenses interim, qui sub dicione et potestate Iubae esse consuesserent
Abbreviated transcription (Latin):
.u.a scipionis circiter duũ milium interiecto spatio in acie cõ¬
stitit. Postqͣ satis diuq aduersarios a se ad dimicandum inui¬
tatos supersedere pugnae animaduertit reducit copias. Po¬
stero die castra mouit. atq ad oppidum sasurram ubi scipio
numidarum habuerat presidium frumentumq comportaue¬
rat ire contendit. Quod ubi labienus animaduertit cum eq¬
tatu leuiꝗarmatura agmen eius extremum carpere cepit.
Atq ita lixarum mercatorumq plaustris merces portabant
interceptis sarcinis addito anuno propius audaciusq accedit
ad legiones: quod existimabat milites sub onere ac sarcinis
defatigatos pugnare non posse. Quae res caesarem non fefelle¬
rat. namq expeditos ex singulis legionibus tricenos milites
esse uisserat. Itaqeos in equitatum labieni immissos turmiᷤ
suorum suppetias mittit. Tum labienus conuersis equis signo¬
rum conspectu perterritus turpissime contendit fugere.

Expanded text:
V, a Scipionis circiter duum milium interiecto spatio, in acie conV, a Scipionis circiter duum milium interiecto spatio, in acie constitit. Postquam satis diuque adversarios ab se ad dimicandum invitatos supersedere pugnae animadvertit, reducit copias posteroque die castra movet atque iter ad oppidum Sarsuram, ubi Scipio Numidarum habuerat praesidium frumentumque comportaverat, ire contendit. Quod ubi Labienus animadvertit, cum equitatu levique armatura agmen eius extremum carpere coepit atque ita lixarum mercatorumque qui plaustris merces portabant interceptis sarcinis addito animo propius audaciusque accedit ad legiones, quod existimabat milites sub onere ac sub sarcinis defatigatos pugnare non posse. Quae res Caesarem non fefellerat: namque expeditos ex singulis legionibus trecenos milites esse iusserat. Itaque eos in equitatum Labieni immissos turmis suorum suppetias mittit. Tum Labienus conversis equis signorum conspectu perterritus turpissime fugere contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
suas copias sicut instruxerat hostium castra pretergres¬
sus aequo loco inuitat ad dimicandum. Postqͣ eos abhorre¬
re uid& reducit sub uesperum legiones in castra. Lega¬
ti interim ex oppido uacca quod finitimũ fuit ⁊etae
cuius caesarem potitum esse demonstrauimus ueniunt.¬
peruenit petunt obsecrant ut sibi presium mittat. se res
complures quae utiles bello sint administraturos. Per id
tempus de eorum uoluntate studioq erga caesarem trans¬
fugas suos ciues facit certiores uibam regem celeriter cum
copiis suis ante ꝗͣ caesaris presidium eo peruenir& ad oppi¬
dum cucurisse. atq adueniente multitudine circundata co
potitum. omnibusq eius oppidi in colis ad unum interfectis
dedisse opoidum diripiendum delendumq militibus. Caesar
interim iustrato exercitu ad . Xii. kl. apriles postero die pro¬
ductis uniuersis copiis processus ab sus castris milia passuum

Expanded text:
suis copiis sicut instruxerat, propter hostium castra praetergressuis copiis sicut instruxerat, propter hostium castra praetergressus aequo loco invitat ad dimicandum. Postquam eos abhorrere videt, reducit sub vesperum legiones in castra. § 74 Legati interim ex oppido Vaga, quod finitimum fuit Zetae, cuius Caesarem potitum esse demonstravimus, veniunt; petunt, obsecrant, ut sibi praesidium mittat; se res compluris quae utiles bello sint sumministraturos. Per id tempus deorum voluntate studioque erga Caesarem transfuga suos civis facit certiores Iubam regem celeriter cum copiis suis, antequam Caesaris praesidium eo perveniret, ad oppidum accucurrisse atque advenientem multitudine circumdata eo potitum omnibusque eius oppidi incolis ad unum interfectis dedisse oppidum diripiendum delendumque militibus. § 75 Caesar interim lustrato exercitum a. d. XII. Kal. April. postero die productis universis copiis progressus ab suis castris milia passuum
Abbreviated transcription (Latin):
scebant. equitesq in eos pila prepilata coniciebant: atq in
consuetudinem equos ipsarum bestiaꝵ adduxerant. Ob
has causas quas supra commemoraui solicitabatur caesar.
tardiorq & consideratior erat factus ex pristina bellandi
consuetudine celeritateq excesserat. Nec mirũ. copias enĩ
habebat in gallia bellare consuetas locis campestribus atq
contra gallos homines apertos minimeq insidiosos qui p
uirtutem non per dolum dimicare consuerunt. Tum at̃
erat ei laborandum ut consuefacer& milites hostium
dolos insidias artificia cognoscerent. quid sequi quid
uitare conuenir&. Itaq quo haec celerius conciperent da¬
bat operam ut legiones non in uno loco continer& sed
per causam frumentandi huc illuc raptar&. ideo qͦd
hostium copias ab se suoq uestigio non discessuras existi¬
mabat. atq post diem tertium productas accuratius

Expanded text:
scebant, equitesque in eos pila praepilata coiciebant, atque in scebant, equitesque in eos pila praepilata coiciebant, atque in consuetudinem equos patientia bestiarum adduxerat. § 73 Ob has causas quas supra commemoravi sollicitabatur Caesar tardiorque et consideratior erat factus et ex pristina bellandi consuetudine celeritateque excesserat. Neque mirum: copias enim habebat in Gallia bellare consuetas locis campestribus et contra Gallos, homines apertos minimeque insidiosos, qui per virtutem, non per dolum dimicare consuerunt; tum autem erat ei laborandum ut consuefaceret milites hostium dolos, insidias, artificia cognoscere et quid sequi, quid vitare conveniret. Itaque, quo haec celerius conciperent, dabat operam ut legiones non in uno loco contineret sed per causam frumentandi huc atque illuc rapsaret, ideo quod hostium copias ab se suoque vestigio non discessuras existimabat. Atque post diem tertium productis accuratius
Abbreviated transcription (Latin):
lium quotiens erat commissum equitatu suo sine legiona¬
rio milite hostium equitatui leuiq armatur&e eoꝵ nullo
modo par esse poterat. Solicitabatur autem his rebus qͦd
sustinere poss&r ab eorum equitatu leuiq armatura quae
erant mirifica si legiones quoq accessissent. Accedebat &
haec causa quod elephantoꝵ magnitudo multitudoq mili¬
tum animos detinebat in terrore. cui uni rei tamen inue¬
nerat remedium. Namq elephantos in italiam trãsportari
iusserat. quos & miles noss& speciemq & uirtutem bestiae
cognoscer&. & cui parti corporis eius telum facile adigi
poss&r: oneratusq acloricatus el ephas cum ess& quae pars
corporis eius nuda sine tegmine relinqueretur: ut eo tela
coniicerent. preterea ut iumenta bestiaꝵ odorem stridorẽ
speciem consuetudine captarum non reformidarent. qui¬
bus ex rebus largiter erat consecutus. Nam & milites
bestias manibus pertractabant. earumq tarditatem cog̃¬

Expanded text:
lium erat commissum, equitatu suo sine legionalium erat commissum, equitatu suo sine legionario milite hostium equitatui levique armaturae eorum nullo modo par esse poterat. Sollicitabatur autem his rebus, quoo sustinere se posset ab eorum equitatu levique armatura, quae erat mirifica, si legiones quoque accessissent. Accedebat etiam haec causa, quod elephantorum magnitudo multitudoque animos militum detinebat in terrore. Cui uni rei tamen invenerat remedium: namque elephantos ex Italia transportari iusserat, quos et miles nosset speciemque et virtutem bestiae cognosceret et cui parti corporis eius telum facile adigi posset, ornatusque ac loricatus cum esset elephas, quae pars corporis eius sine tegmine nuda relinqueretur, ut eo tela coicerentur; praeterea ut iumenta bestiarum odorem, stridorem, spiritum consuetudine capta non reformidarent. Quibus ex rebus largiter erat consecutus: nam et milites bestia manibus pertrectabant earumque tarditatem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
tibus quos ante castra in acie terroris gratia in conspec tu
caesaris collocauerat reducit in castra. Caesar contra eius modi
hostium genera copias suas non ut imperator exercitũ ueteri¬
num uictoremq maximis rebus gestis sed ut lanista tyroneͤᷤ
gladiatores condoc& quo pede se reciperent ab hoste & quem
admodum obuersi aduersarios. & in quantulo spatio resi¬
sterent modo procurrerent. modo recederent: cõminarẽtur¬
q impetum: ac prope loco & quemadmodum tela mitter&̃
precipit.Mirifice enim hostium leuis armatura anxium
exxercitum nostrum atq solicitum habebat. quia & equites
deterrebat prelium inire propter equorum interitum quod
eos iaculis interficiebant & legionarium militem defati¬
gabant propter uelocitatem. Erauis enim armature mileᷤ
simulatq ab his insectatus constiterat in eosq impetum fece
rebus caesar uehementer commotus quia quod cunq pre¬

Expanded text:
tis, quos ante castra in acie terroris gratia in conspectu tis, quos ante castra in acie terroris gratia in conspectu Caesaris collocaverat, reducit in castra. § 71 Caesar contra eiusmodi hostium genera copias suas non ut imperator exercitum veteranum victoremque maximis rebus gestis, sed ut lanista tirones gladiatores condocefacere; quot pedes se reciperent ab hoste et quem ad modum obversi adversariis et in quantulo spatio resisterent, modo procurrerent modo recederent comminarenturque impetum, ac prope quo loco et quem ad modum tela mitterent, praecipere. Mirifice enim hostium levis armatura anxium exercitum nostrum atque sollicitum habebat, quia et equites deterrebat proelium inire propter equorum interitum, quod eos iaculis interficiebat, et legionarium militem defatigabat propter velocitatem: gravis enim armaturae miles simul atque ab eis insectatus constiterat in eosque impetum fecerrebus Caesar vehementer commovebatur quod, quotienscunque proe
Abbreviated transcription (Latin):
extremum agnien euocabat. ita. uim hostium placide leniter¬
q procedens per legionarium militem cominodius sustinebat.
Interim equitatuum nudmidarum copiae dextra sinistraq
per colles currere coroneq in modum cingere multitudine
sua cacsaris copias pars agmen extremum sequi. Caesaris in¬
terim non amplius. iii. aut.iiii. milites ueterani si se conuer¬
tissent & pila uiribus contorta in numidas in festos conie¬
cissent amplius duorum milium ad unum terga uertebant.
ac rursus ad aciem passim conuersis equis se colligebant: atͦ
in spatio consequebantur. & iacula in legionarios conuciebãt.
lta caesar modo procedendo modo resistendo tardius iti ne¬
re confecto noctis hora prima omnes suos ad unum in castriᷤ
in columes saucns .X. factis reduxit. Labienus circiter. ccc.
amissis multis uulneratis ac defenssis instando omnibus ad
suos se recepit. Scipio interim legiones productas cum elephã¬

Expanded text:
extremum agmen evocabat. Ita vim hostium placide leniterextremum agmen evocabat. Ita vim hostium placide leniterque procedens per legionarium militem commodius sustinebat. Interim equitum Numidarum copiae dextra sinistraque per collis praecurrere coronaeque in modum cingere multitudine sua Caesaris copias, pars agmen extremum insequi. Caesaris interim non amplius III aut IIII milites veterani si se convertissent et pila viribus contorta in Numidas infestos coniecissent, amplius duum milium numero ad unum terga vertebant ac rursus ad aciem passim conversis equis se colligebant atque in spatio consequebantur et iacula in legionarios coiciebant. Ita Caesar modo procedendo modo resistendo tardius itinere confecto noctis hora prima omnis suos ad unum in castra incolumis sauciis X factis reduxit. Labienus circiter CCC amissis, multis vulneratis ac defessis instando omnibus ad suos se recepit. Scipio interim legiones productas cum elephan
Abbreviated transcription (Latin):
sendi facturos & iter ceptum pergere cepiss& iterum ce¬
leriter ex proximis collibus erumpunt: atq eadem ratione
qua ante dixi in caesaris legionarios impetum faciunt.
Numidae leuis armaturae mirabili uelocitate prompti qui
inter equites pugnabant & una pariterq cum equitibus
accurrere & refugere consueuerant. Cum hoc sepus facerent
& proficiscentes uilianos insequerentur & refugerent stantes
propius non accederent & singulari genere pugnae uterentur
cosq iaculis conuulnerare satis esse crederent caesar intellexit
nihil aliud illos conari nisi ut se cogerent castra in eo loco po¬
nere. ubi omnino aquae nihil ess&. ut exercitus cius ieuinus
quia .iiii. uigilia usq ad horam .x. diei nihil gustass& ac iumẽ¬
ta siti perirent. Cum iam ad solis occasum ess& & non totos
.c.passus in horis.iiii. ess& progressus equitatu suo propter eqͦ¬
rum interitum extremo agmine remoto legiones inuicẽ ad

Expanded text:
sendi facturos et iter coeptum pergere coepisset, iterum cesendi facturos et iter coeptum pergere coepisset, iterum celeriter ex proximis collibus erumpunt atque eadem ratione qua ante dixi in Caesaris legionarios impetum faciunt Numidae levisque armatura mirabili velocitate praediti, qui inter equites pugnabant et una pariterque cum equitibus accurrere et refugere consueverant. Cum hoc saepius facerent et proficiscentis Iulianos insequerentur, refugerent instantis, propius non accederent et singulari genere pugnae uterentur equosque iaculis convulnerare satis esse existimarent, Caesar intellexit nihil aliud eos conari nisi ut se cogerent castra eo loco ponere ubi omnino aquae nihil esset, ut exercitus ieiunus, qui a quarta vigilia usque ad horam X. diei nihil gustasset, ac iumenta siti perirent. § 70 Cum iam ad solis occasum esset, et non totos C passus in horis IIII esset progressus, equitatu suo propter equorum interitum extremo agmine remoto legiones in vicem ad
Abbreviated transcription (Latin):
hostium us legionibus occurrere suppetias. quae res eius im¬
petum retardauit. Itaq capto .C. biotio regino equiti.r. scipi¬
onis familiarissimo qui ei oppido preerat. & .P. atrio equi
ti .r. de conuentu uticensi & camelis.xxii. regis adductis
presidio ibi cum oppido legato relicto ipse se recipere cepit
ad castra. Cum iam non longe a castris scipionis abess& que
cum necesse erat pretergredi labienus a franniusq cũ om̃ĩ
equitatu leuiq armatura ex insidus adorti agmini eius ex¬
tremo se offerunt: atq ex collibus primis existunt. Quod
postꝗͣ caesar animaduertit equitibus suis hostium ui op¬
positis sarcinas legionarios in aceruum iub& comportare.
atq celeriter signa hostibus inferre. quod postqͣ ceptum est
fieri primo impetu legionis equitatus & leuis armatura ho¬
stium nullo negocio loco pulsa & defecta est de colle. Cum
iam caesar existimass& hostes pulsos deterritosq finẽ laces¬

Expanded text:
hostium his legionibus occurrere suppetias. Quae res eius imhostium his legionibus occurrere suppetias. Quae res eius impetum retardavit. Itaque capto C. Minucio Regino, equite Romano, Scipionis familiarissimo, qui ei oppido praeerat, et P. Atrio, equite Romano de conventu Uticensi, et camelis XXII regis abductis, praesidio ibi cum Oppio legato relicto ipse se recipere coepit ad castra. § 69 Cum iam non longe a castris Scipionis abesset, quae eum necesse erat praetergredi, Labienus Afraniusque cum omni equitatu levique armatura ex insidiis adorti agmini eius extremo se offerunt atque ex collibus proximis exsistunt. Quod postquam Caesar animum advertit, equitibus suis hostium vi oppositis sarcinas legionarios in acervum iubet comportare atque celeriter signa hostibus inferre. Quod postquam coeptum est fieri, primo impetu legionum equitatus et levis armatura hostium nullo negotio loco pulsa et deiecta est de colle. Cum iam Caesar existimasset hostis pulsos deterritosque finem laces
Abbreviated transcription (Latin):
circum uillas cum parie exercitus profectus magno iumẽ¬
torum. ordei olei uini fici numero parum tritici recreato
exercitu redit in castra. Scipio interim cognito caesaris
discessu cum unuiersis copiis per iugum caesarẽ subsequi
cepit. atq ab eius castris milia passuum.ui. longe trinis
castris dispartitis copiis consedit. Oppidum erat zeta quod a¬
berat a scipione milia passuum .x. ad eius regionem & partẽ
castroꝵ collocatum a caesare autem diuersum ac remotum
quod erat ab eo longe milia passuum. xXuiii. Huc scipio legi¬
ones duas frumentandi gratia misit. quod postqͣ caesar ex
perfugis cognouit castris ex campo in collem ac tutiora loca
collocatis atq ibi presidio relicto ipse quarta uigilia egressuᷤ
preter hostium castra proficiscitur cum copiis & oppido po¬
titur. legiones scipionis compit longius in agris frumen¬
tari: & cum eo contendere conaretur animaduertit copiaᷤ

Expanded text:
circum villas cum parte exercitus profectus magno invencircum villas cum parte exercitus profectus magno invento hordei, olei, vini, fici numero, pauco tritici, atque recreato exercitu redit in castra. Scipio interim cognito Caesaris discessu cum universis copiis per iugum Caesarem subsequi coepit atque ab eius castris milia passuum VI longe trinis castris dispertitis copiis consedit. § 68 Oppidum erat Zeta, quod aberat a Scipione milia passuum X, ad eius regionem et partem castrorum collocatum, a Caesare autem diversum ac remotum, quod erat ab eo longe milia passuum XIIII.1 Huc Scipio legiones duas frumentandi gratia misit. Quod postquam Caesar ex perfuga cognovit, castris ex campo in collem ac tutiora loca collatis atque ibi praesidio relicto ipse quarta vigilia egressus praeter hostium castra proficiscitur cum copiis et oppidum potitur. Legiones Scipionis comperit longius in agris frumentari et, cum eo contendere conaretur, animadvertit copias
Abbreviated transcription (Latin):
in fugam turpissimam coniẽc. Interim labienus cũ uniuer¬
so equitatu fugientibus suis suppetias occurrit. Cuius uĩ
multitudinis cum equites pauci caesariani sustinere non
possent caesar instructas legiones hostium copiis ostendit.
quo facto perterrito labieno ac retardato suos equites re¬
cepit incolumes. Postero die uiba numidas eos qui loco
amisso fuga se receperant in castra in truce omnes suffi¬
xit. Caesar interim quoniam frumenti inopia premeba¬
tur copias omnes in castra concludit. atq presidio leptae
ruspinae achillae relicto cispo aquilaeq classe tradita ut
alter adrumentum alter tabsum mari obsiderent ipse
castris incensis. iii. noctis uigilia acie instructa impedim̃¬
tis in sinistra parte collocatis ex eoloco proficiscitur. &
peruenit ad oppidum aggar quod a getulis saepe antea
oppugnatum summaq ui per ipsos oppidanos erat defẽ¬
sum. Ibi in campo castris unis positis ipse frumentatum

Expanded text:
in fugam turpissimam coniecit. Interim Labienus cum univerin fugam turpissimam coniecit. Interim Labienus cum universo equitatu fugientibus suis suppetias occurrit. Cuius vim multitudinis cum equites pauci Caesariani iam sustinere non possent, Caesar instructas legiones hostium copiis ostendit. Quo facto perterrito Labieno ac retardato suos equites recepit incolumis. Postero die Iuba Numidas eos qui loco amisso fuga se receperant in castra in cruce omnis suffixit. § 67 Caesar interim, quoniam inopia frumenti premebatur, copias omnis in castra conducit atque praesidio Lepti, Ruspinae, Acyllae relicto, Cispio Aquilaeque classe tradita ut alter Hadrumetum, alter Thapsum mari obsiderent, ipse castris incensis quarta noctis vigilia acie instructa impedimentis in sinistra parte collocatis ex eo loco proficiscitur et pervenit ad oppidum Aggar, quod a Gaetulis saepe antea oppugnatum summaque vi per ipsos oppidanos erat defensum. Ibi in campo castris unis positis ipse frumentatum
Abbreviated transcription (Latin):
factus tertia uigilia legiones duas cum equitatu mittit a ca¬
stris sius milia passuum .X. atq inde magno numero frum̃¬
ti honustos recipit in castra. Quibus rebus cognitis labienus
progressus a suis castris milia passuum.uii.per ugum &
collem per quem caesar pridie iter fecerat ibi castra duaꝵ
legionum facit. atq ipse quotidie existimans caesarem
eadem saepe frumentandi gratia cõmeaturum cum ma¬
gno equitatu leuiq armatura insidiaturus locis idoneis
consedit. Caesar interim de insidiis labieni experfugis
certior factus paucos dies ibi commoratus dum hostes quo¬
tidiano instituto sepe idem faciendo in negligentiã ad¬
ducerentur subito mane imperat porta decumana legi¬
ones se octo ueteranas cum parte equitatus sequi. atq
equitibus premissis neq opinantes insidiatores subito in cõ¬
ualibus latentes leui armatura concidit circiter .d. reliqͦs

Expanded text:
factus tertia vigilia legiones duas cum equitatu mittit a cafactus tertia vigilia legiones duas cum equitatu mittit a castris suis milia passuum X atque inde magno numero frumenti onustos recipit in castra. Quibus rebus cognitis Labienus progressus a suis castris milia passuum VII per iugum et collem, per quem Caesar pridie iter fecerat, ibi castra duarum legionum facit atque ipse cotidie existimans Caesarem eadem saepe frumentandi gratia commeaturum cum magno equitatu levique armatura insidiaturus locis idoneis considit. § 66 Caesar interim de insidiis Labieni ex perfugis certior factus paucos dies ibi commoratus, dum hostes cotidiano instituto saepe idem faciendo in neglegentiam adducerentur, subito mane imperat porta decumana legiones se III21 veteranas cum parte equitatus sequi atque equitibus praemissis neque opinantis insidiatores subito in convallibus latentis ex levi armatura concidit circiter D, reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
subductis aut in cotonẽ compulsis paulisper commoratus
si forte uellent classe dimicare rursus se recepit in castra.
In ea naue captus est .P. uestrius eques .R. & .P. ligarius afra¬
nianus quem caesar in hispaniam cum reliquis dimiserat:¬
& postea se ad pompeium contulerat. inde ex prelio effu¬
gerat. in africamq ad uarum uenerat. quem ob periuri
ꝑfidiam Caes. uissit necari .P. uestrium autem quod cius
frater romae pecuniam imperatã numerauerat & quod
ipse suam causam probauerat caesari senasidii classe cap¬
tum cum ad necem duceretur beneficio uari esse seruatũ
postea. sibi facultatem nullam datam transeundi ignouit.
Est in africa consuetudo incolarum ut agris in om̃ibus fere
uillis sub terra specus condendi frumentum gratia clam
habeant: atq id propter bella maxime hostiumq subitum
aduentum preparent. Qua de re caesar certium per indicẽ

Expanded text:
subductis aut in cothonem compulsis paulisper commoratus, subductis aut in cothonem compulsis paulisper commoratus, si forte vellent classe dimicare, rursus se recepit in castra. § 64 In ea nave captus est P. Vestrius, eques Romanus, et P. Ligarius, Afranianus, quem Caesar in Hispania cum reliquis dimiserat, et postea se ad Pompeium contulerat, inde ex proeli effugerat in Africamque ad Varum venerat; quem ob periuri perfidiam Caesar iussit necari. P. Vestrio autem, quod eius frater Romae pecuniam imperatam numeraverat et quod ipse suam causam probaverat Caesari, se a Nasidi classe captum, cum ad necem duceretur, beneficio Vari esse servatum, postea sibi facultatem nullam datam transeundi, ignovit. § 65 Est in Africa consuetudo incolarum ut in agris et in omnibus fere villis sub terra specus frumenti condendi gratia clam habeant atque id propter bella maxime hostiumque subitum adventum praeparent. Qua de re Caesar per indicem certior
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq moratur: omnes ut se naues consequerentur. primum¬
ipse paruulum nauigilum. conscendit. in cursu aquilam
multitudine nauigiorum perteratq trepidantem nactus
hostium classem sequi cepit. Interim naues celeritate caesa¬
ris audaciaq motas cum. uniuersa classe conuersis nauib
adrumentum uersus fugere contendit. Quem caesar in
milia passuum .iiii. consecutus recuperata. quinqueremi
cum omnibus suis epibatis atq etiam hostium custodibus.
cxxexx. in ea naue captis triremẽ hostium proximam qu&
in repugnando erat commorata. honustam remigum epi¬
batarumꝗ cepit. relique naues hostium promuntorium
superarunt. atq adrumentum in cotonẽ se uniuerse contule¬
runt. Caesar eodem uento promuntorium superare non
potuit. atq in salo in anchoris ea nocte commoratus prima
luce adrumentum accedit. Ibiq nauibus onerariis quae
erant extra cotonem incensis. omnibus reliquis aliis aut

Expanded text:
ibique hortatur omnes ut se naves consequerentur; ibique hortatur omnes ut se naves consequerentur; ipse parvulum navigiolum conscendit, in cursu Aquilam multitudine navium perterritum atque trepidantem nactus hostium classem sequi coepit. Interim Varus celeritate Caesaris audaciaque commotus cum universa classe conversis navibus Hadrumetum versus fugere contendit. Quem Caesar in milibus passuum IIII consecutus reciperata quinqueremi cum suis omnibus epibatis atque etiam hostium custodibus CXXX in ea nave captis triremem hostium proximam, quae in repugnando erat commorata, onustam remigum epibatarumque cepit. Reliquae naves hostium promunturium superarunt atque Hadrumetum in cothonem se universae contulerunt. Caesar eodem vento promunturium superare non potuit atque in salo in ancoris ea nocte commoratus prima luce Hadrumetum accedit ibique navibus onerariis quae erant extra cothonem incensis omnibusque reliquis ab eis aut
Abbreviated transcription (Latin):
itemq Q aquillam cum.xiii. nauibus longis adrumentũ
eadem de causa premittit. Cispius quo erat missus celeriter
peruenit.Aquila tẽpestate iactatus promuntorium superare
non potuit.atq angulum quendam tutum a tempestate
nactus cum dasse se longuis a prospectu remouit. reliqua
classis in salo ad leptim egressis remigibusq passim in litore
uagantibus partim in oppido uictus sui mercandi gratia pro¬
gressis uacua a defensoribus stabat. Quibus rebus uarus ex
perfugis cognitis occasionem nactus uigilia secunda adrum̃¬
to ex coitione egressus cum primo mane leptim uniuersa
classe uectus naues onerarias quae longius a portu & salo
cuas a defensoribus nullo repugnante cepit. Caesar interim
celeriter per nuntios in castris cum opera circiuir& certior fa¬
ctus quae aberant a portui milia passuum.ui. conscendit. eqͦ
ꝗadmisso omissis omnibus rebus celeriter peruenit leptim.

Expanded text:
itemque Q. Aquilam cum XIII navibus longis Hadrumetum itemque Q. Aquilam cum XIII navibus longis Hadrumetum eadem de causa praemittit. Cispius quo erat missus celeriter pervenit; Aquila tempestate iactatus promunturium superare non potuit atque angulum quendam tutum a tempestate nactus cum classe se longius a prospectu removit. Reliqua classis in salo ad Leptim egressis remigibus passimque in litore vagantibus, partim in oppidum victus sui mercandi gratia progressis, vacua a defensoribus stabat. Quibus rebus Varus ex perfuga cognitis occasionem nactus vigilia secunda Hadrumeto ex cothone egressus primo mane Leptim cum universa classe vectus navis onerarias, quae longius a portu in salo penteres duas nullo repugnante cepit. § 63 Caesar interim celeriter per nuntios in castris, cum opera circumiret, certior factus, quae aberant a portu milia passum VI, equo admisso omissis omnibus rebus celeriter pervenit Leptim
Abbreviated transcription (Latin):
predatores equites numidas getulosq ex improuiso adorti
curciter centum partim occiderunt partim uiuoꝵ potiti st̃.
Caesar interim quotidie legiones in campo deducere atq opus
facere. uallumq & fossam per medium campum ducere. ad¬
uersariorumq excursionibus iter officere non intermitit.
Scipio interim munitiones contra facere. & niiugo a caesare
excluderetur approperare ita ut duces utriq & in operibus
occupati essent & nihilominus equestribus prelus inter se
quotidie dimicarent. Interun uarus classem quam antea uti¬
cae hiemis gratia subduxerat cognito legionis .uii.& .uiii. ex
sicilia aduentu celeriter deducit. ibiq getulis remigibus e¬
pibatisq compl&. insidiandiq gratia ab utica progressus adru¬
mentum cum . lx. nauibus uenit. Cuius aduentus inscius
caesar .l. cispium cum dasse. xxuii. nauium ad tabsum
uersus in stationem presidii gratia commeatus sui mittit.

Expanded text:
ere praedatores equites Numidas Gaetulosque ex improviso adorti ere praedatores equites Numidas Gaetulosque ex improviso adorti circiter C partim occiderunt, partim vivorum potiti sunt. Caesar interim cotidie legiones in campum deducere atque opus facere vallumque et fossam per medium campum ducere adversariorumque excursionibus ita officere non intermittit. Scipio item munitiones contra facere et, ne iugo a Caesare excluderetur, approperare. Ita duces utrique et in operibus occupati esse et nihilo minus equestribus proeliis inter se cotidie dimicabant. § 62 Interim Varus classem, quam antea Uticae hiemis gratia subduxerat, cognito legionis VII. et VIII.19 ex Sicilia adventu celeriter deducit ibique Gaetulis remigibus epibatisque complet insidiandique gratia ab Utica progressus Hadrumetum cum LV navibus pervenit. Cuius adventus inscius Caesar L. Cispium cum classe XXVII navium ad Thapsum versus in stationem praesidi gratia commeatus sui mittit
Abbreviated transcription (Latin):
non plus passuum . ccc. interiecto spatio quod forsan ante
id tempus acciderit nunꝗͣ quin dimicaretur a mane us¬
q ad horam .x. diei steterunt. lamq Cacsar dum exerci
equitatus ulterior numidaꝵ getulorumq sine frenis ad dexx¬
tram. partem se mouere propiuisq caesaris castra quae erant
in colle se conferre cepit. Frenatus autem labieni eques in loco
permanere legiones detinere cum subito pars equitatus cac¬
saris cum leui armatura contra getulos iniussu ac temere lõ¬
gius progressi plaudemq transgressi multitudinem hostium
pauci sustinere non potuerunt. leuiq armatura deserti ac
pulsi conuulneratiq uno equite amisso multis equis saucus
leuisq armature. xxuii. occisis ad suos refugerunt. Quo
secundo e questri prelio facto scipio letus in castra nocte copi¬
as reduxit. quod propium gaudium bellantibus fortuna
tribuere non decreuit. Namq postero dic caesar cum partem

Expanded text:
non plus passuum CCC interiecto spatio, quod forsitan ante non plus passuum CCC interiecto spatio, quod forsitan ante id tempus acciderit numquam quin dimicaretur, a mane usque ad horam X. diei perstiterunt. Iamque Caesar dum exercitus equitatus ulterior Numidarum Gaetulorumque sine frenis ad dextram partem se movere propiusque Caesaris castra quae erant in colle se conferre coepit, frenatus autem Labieni eques in loco permanere legionesque distinere: cum subito pars equitatus Caesaris cum levi armatura contra Gaetulos iniussu ac temere longius progressi paludemque transgressi multitudinem hostium pauci sustinere non potuerunt levique armatura deserta pulsi convulneratique uno equite amisso, multis equis sauciis, levis armaturae XXVII occisis ad suos refugerunt. Quo secundo equestri proelio facto Scipio laetus in castra nocte copias reduxit. Quod proprium gaudium bellantibus fortuna tribuere non decrevit: namque postero die Caesar cum partem
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine sua exercitum cacsaris atq perturbatum ia¬
culis configer&. Haec fuit ratioscipionis eo die preliandi.
Caesaris autem acies hoc modo fuit collocata ut a sinistro
eius cornu ordinar& ad dextrum legionem non am & o¬
in media acie. cirea ipsum autem dextrum cornu secun¬
dum aciem fere in earum legionum parte cohortium col¬
locauerat. preterea ex tyronum adiecerat paucas. Tertiam
autem aciem in sinistrum suum cornu contulerat. & usq
ad aciei i suc mediam legionem porrexerit:. & ita colloca¬
uerat uti sinistrium suum cornu triplex. Id eo consilio
fecerat ut suum dextrum latus munitionibus adiuua¬
retur. sinistrum autem equitatus hostium multitudini
rat. & quod ei parum confidebat his equitibus legionẽ
N. premiserat. leuemq armaturam inter equites interpo¬
suerat. sagictarios uariae passuꝗ locis certis maxime in
cornibus eollocauerat. Sic utrorunq exercitus instructi

Expanded text:
multitudine sua exercitum Caesaris atque perturbatum iamultitudine sua exercitum Caesaris atque perturbatum iaculis configeret. Haec fuit ratio Scipionis eo die proeliandi. § 60 Caesaris autem acies hoc modo fuit collocata, ut ab sinistro eius cornu ordiar et ad dextrum perveniam. in media acie.15 Ipso autem dextro cornu veteranarum legionum partem cohortium collocaverat, praeterea ex tironum adiecerat paucas. Tertiam autem aciem in sinistrum suum cornu contulerat et usque ad aciei suae mediam legionem porrexerat et ita collocaverat uti sinistrum suum cornu esset triplex. Id eo consilio fecerat quod suum dextrum latus munitionibus adiuvabatur, sinistrum autem equitatus hostium multitudini rat et, quod ei parum confidebat, praesidio his equitibus legionem V. praemiserat levemque armaturam inter equites interposuerat. Sagittarios varie passimque locis certis maximeque in cornibus collocaverat. § 61 Sic utrorumque exercitus instructi
Abbreviated transcription (Latin):
usq fuerint in aciem extructi. Scipio hoc modo aciem
direxit. collocabat in fronte suas & iubae legiones. po¬
stea autem numidas in subsidiaria acie ita extenuatoᷤ
& in longitudinem directos ut procul simplex esse aci¬
es media a legionariis militibus uideretur. in cornibus¬
sinistroq cornu collocauerat. equalibus inter eos inter¬
uallis interiectis. post autem elephantos armaturaᷤᷤ leues
uersum in suo dextro cornũ disposuerat. sinistrum eis
cornu oppido utzita claudebatur. neq erat spatium
equitatus explicandi. preterea numidas leuisq armature
infinitam multitudinem ad dextram partem suae acici
opposuerat fere interiecto non minus mille passuum spa¬
tio & ad colles radicesq magis appulerat. longuisqab ad¬
uersarioꝵ suisq copiis promouebat. Id hoc consilio ut cum
acies duce inter se concurrissent initio certaminis paulo lon¬
gus eius equitatus circunuentus ex improuiso clauder&

Expanded text:
usque fuerint in aciem instructi. Scipio hoc modo aciem usque fuerint in aciem instructi. Scipio hoc modo aciem derexit. Collocabat in fronte suas et Iubae legiones, post eas autem Numidas in subsidiaria acie ita extenuatos et in longitudinem derectos ut procul simplex esse acies media ab legionariis militibus videretur.14 Elephque cornu collocaverat aequalibus inter eos intervallis interiectis, post autem elephantos armaturas levis Nversum in suo dextro cornu disposuerat: sinistrum enim cornu oppido Uzitta claudebatur neque erat spatium equitatus explicandi. Praeterea Numidas levisque armaturae infinitam multitudinem ad dextram partem suae aciei opposuerat fere interiecto non minus mille passuum spatio et ad collis radices magis appulerat longiusque ab adversariorum suisque copiis promovebat, id hoc consilio ut, cum acies duae inter se concurrissent, initio certaminis paulo longius eius equitatus circumvectus ex improviso clauderet
Abbreviated transcription (Latin):
atq ibi consistunt. Caesar item producit copias: celeriterq
us instructis ante suas munitiones quae erant in campo con¬
stituit sine dubio existimans ultro aduersarios cum tam
magnis copiis auxilusq regis essent prediti. protinusq pro¬
silussent. ante se concursuros propiusq se accessuros : e quo
circunuectus legionesq adhortatus signo dato accessum
hostium aucupabatur. Ipse enim a suis munitionibus lon¬
gius non sine ratione procedebat. quod in oppido utzitte
quod scipio tenebat hostium erant cohortes armatae. Fi¬
dem autem oppido ad dextrum latus eius cornu erat
oppositum. Uerebatur ne si pretergressus ess& ex oppido
erruptione facta a latere eum adorti conciderent. Prete¬
rea haec quoq eum causa tardauit. quod erat locus ꝗdam
perimpeditus ante aciem scipionis quem suis impedimẽto
ad ultro occurrendum fore existimabat. Non arbitror
esse pretermittendum quemadmodum exercitus utri¬

Expanded text:
atque ibi consistunt. Caesar item producit copias celeriterque atque ibi consistunt. Caesar item producit copias celeriterque eis instructis ante suas munitiones quae erant in campo consistit,12 sine dubio existimans ultro adversarios, cum tam magnis copiis auxiliisque regis essent praediti promptiusque prosiluissent ante, secum concursuros propiusque se accessuros. Equo circumvectus legionesque cohortatus signo dato accessum hostium aucupabatur. Ipse enim a suis munitionibus longius non sine ratione non procedebat, quod in oppido Uzittae, quod Scipio tenebat, hostium erant cohortes armatae; eidem autem oppido ad dextrum latus eius cornu erat oppositum, verebaturque ne, si praetergressus esset, ex oppido eruptione facta ab latere eum adorti conciderent. Praeterea haec quoque eum causa tardavit, quod erat locus quidam perimpeditus ante aciem Scipionis, quem suis impedimento ad ultro occurrendum fore existimabat. § 59 Non arbitror esse praetermittendum, quem ad modum exercitum utri
Abbreviated transcription (Latin):
te rex colloqui. quo nuntio perterritus discessit. Usu uenisse
mi patria fortunisq omnibus uib.e barbaro potuis obedien¬
tem fuisse q̃ aut scipionis obtemperasse nuntio aut caesa¬
ris eiusdem partis cunbus in columen reuerti malle. Atq
etiam superbius uiba factum non in.M. aquiniũ hominẽ
nouum paruumq senatorem sed in scipionem hominem
illa familia dignitate honoribus prestantem. Namq cum
scipio sagulo purpureo ante regis aduentum uti solitus esso
dicitur iuba cum eo egisse non oportere illum eodem uesti¬
tu atq ipse uteretũs. Itaq factum est ut scipiose ad album
uestitum transferr&. & uibae homini superbissimo inertis¬
simoq obtemperar&. Postero die uniuersas omnium copi¬
as de castris omnibus deducunt. & supcilium quod d am
excelsum nacti non longe a caesaris castris aciem constituũt.

Expanded text:
te rex colloqui.' Quo nuntio perterritus discessit et dicto audiens fuit regi. Usu venisse te rex colloqui.' Quo nuntio perterritus discessit et dicto audiens fuit regi. Usu venisse mi patria fortunisque omnibus Iubae barbaro potius oboedientem fuisse quam aut Scipionis obtemperasse nuntio aut caesis eiusdem partis civibus incolumem reverti malle! Atque etiam et superbius Iubae factum non in M. Aquinum, hominem novum parvumque senatorem, sed in Scipionem, hominem illa familia, dignitate, honoribus praestantem. Namque cum Scipio sagulo purpureo atque regis adventum uti solitus esset, dicitur Iuba cum eo egisse non oportere illum eodem vestitu atque ipse uteretur. Itaque factum est ut Scipio ad album sese vestitum transferret et Iubae homini superbissimo inertissimoque obtemperaret. § 58 Postero die universas omnium copias de castris omnibus educunt et supercilium quoddam excelsum nacti non longe a Caesaris castris aciem constituunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ effiagitabant. atq inter se colloquebantur. quae res quid
utilitatis haber& caesarem non fallebat. Namq getuli ex eq¬
tatu regio nobiliores equitumq prefecti quoꝵ patres cum ma¬
rio ante meruerant eiusꝗ beneficio agris finibusq donati
post sylle uictoriam sub hiensalis regis erant dati potestate
occasione capta nocte iam luminibus accensis cum equis ca¬
lonibus suns circiter mille perfugiunt in caesaris castra: quae
erant in campo proxxime locum utzitte locata. Quod postqͣ
scipio & qui cum eo erant cognouerunt cum commoti ex
tali incommodo essent fere per id tempus. M. aquinium
cum.C. saserna collequentem uiderunt. Sapio mittit ad
aquinium nihil attinere eum cum aduersariis colloq Cum
nihilominus eius sermonem nuntuis ad eum referr& se re¬
uiba ad eum est missus qui dicer& audiente saserna uetat

Expanded text:
umque efflagitabant atque inter se colloquebantur. Quae res quid umque efflagitabant atque inter se colloquebantur. Quae res quid utilitatis haberet Caesarem non fallebat: namque Gaetuli ex equitatu regio nobiliores equitumque praefecti, quorum patres cum Mario ante meruerant eiusque beneficio agris finibusque donati post Sullae victoriam sub Hiempsalis regis erant dati potestatem, occasione capta nocte iam luminibus accensis cum equis calonibusque suis circiter mille perfugiunt in Caesaris castra quae erant in campo proxime Uzittae locata. § 57 Quod postquam Scipio quique cum eo erant cognoverunt, cum commoti ex tali incommodo essent, fere per id tempus M. Aquinum cum C. Saserna colloquentem viderunt. Scipio mittit ad Aquinum, nihil attinere eum cum adversariis colloqui. Cum nihilo minus eius sermonem nuntius ad Scipionem referret sed reeterea ab Iuba ad eum est missus qui diceret audiente Saserna: 'Vetat
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. & ad singulos non amplius singulis aditis seruis in na¬
ui imponendos separatim curauit. Getuli interim perfuga
quos cum luteris mandatisq a caesare missos supra docui¬
mus ad suos ciues perueniunt. quorum auctoritate facile
adducti caesarisq nomine persuasi a rege iuba desciscunt.
ccleriterq cuncti arma capiunt. contraq regem facere non
dubitant. Quibus rebus cognitis uiba distentus triplici bello
necessitateq coactus de suis copiis quas contra adduxerat .ui.
cohortes in fines regni sui mittit: quae essent presidio contra
getulos. Caesar brachiis perfectis promotisqusq eo quo telum
ex oppido abici non poss& castra munit balistis scorpioni¬
busq crebris ante frontem castrorũ: contraq oppidum op¬
collocans defensores muri terrere non intermittit. easq
legiones ex superioribus castris adducit. Qua facultate ob¬
lata illustriores notissimiq conspoctum amicoꝵ propinquor¬

Expanded text:
nibus et singulis non amplius singulos additos servos in nanibus et singulis non amplius singulos additos servos in navem imponendos separatim curavit. § 55 Gaetuli interim perfugae, quos cum litteris mandatisque a Caesare missos supra docuimus, ad suos civis perveniunt. Quorum auctoritate facile adducti Caesarisque nomine persuasi a rege Iuba desciscunt celeriterque cuncti arma capiunt contraque regem facere non dubitant. Quibus rebus cognitis Iuba, distentus triplici bello necessitateque coactus, de suis copiis quas contra Caesarem adduxerat sex cohortis in finis regni sui mittit quae essent praesidio contra Gaetulos. § 56 Caesar bracchiis perfectis promotisque usque eo quo telum ex oppido adigi non posset castra munit, ballistis scorpionibusque crebris ante frontem castrorum contra oppidum collocatis defensores muri deterrere non intermittit eoque quinque legiones ex superioribus castris deducit. Qua facultate oblata inlustriores notissimique conspectum amicorum propinquor
Abbreviated transcription (Latin):
dissimiliter segerunt ego metipse documentum more
militari constitutam. propter.C. caesar auiene quod in
nicipia fecisti quod ꝗ mibi reiq p. inutilis fiuisti & pro
militibus tuam familiam iumentaq in naues imposusti tua¬
gnominiae causa ab exercitu meo te remoueo. Hodieq ex africa
abesse & quantum potes proficisci iubeo. Itemq te. A. fontei qͦd
tr. mil. seditiosus malusq cuius fuisti ab exercitu domitto.T.
alliene. M.tiro.C. clusiane cum ordines in meo exercitu benefi¬
cio non uirtute sitis consecuti ita uos gesseritis ut neq bello
fortes neq paci boni aut utiles fueritis & magnis in seditiõe
concitandisq militibus aduersarioꝵ uestroꝵ imperatoris qͣ pa¬
doris modestiaeq fueritis studiosiores indignos uos esse arbitrõ
qui in meo exercitu ordines ducatis. missosq uos facio. & qͣ¬
tum potestis abesse ex africa ubeo. ltaꝗ tradidit eos centurio¬

Expanded text:
dissimiliter se gerant egomet ipse documentum more dissimiliter se gerant egomet ipse documentum more militari constituam. C. Aviene, quod in nicipia fecisti quodque mihi reique publicae inutilis fuisti et pro militibus tuam familiam iumentamque in navis imposuisti tuagnominiae causa ab exercitu meo te removeo hodieque ex Africa abesse et quantum pote proficisci iubeo. Itemque te, A. Fontei, quod tribunus militum seditiosus malusque civis fuisti, te ab exercitu dimitto. T. Saliene, M. Tiro, C. Clusinas, cum ordines in meo exercitu beneficio non virtute consecuti ita vos gesseritis ut neque bello fortes neque pace boni aut utiles fueritis et magis in seditione concitandisque militibus adversum vestrum imperatorem quam pudoris modestiaeque fueritis studiosiores, indignos vos esse arbitror qui in meo exercitu ordines ducatis, missosque facio et quantum pote abesse ex Africa iubeo.' Itaque tradit eos centurio