comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auspititi ocłoꝵ. ẜrgo capitis color. genti
nomen tledit. Glauca oculis in est pupill
icło nocte płꝰquã die cernunt. Npud hos
popłos naticanes: feris ante ponuntur.
Frangunt cauros. leones perimunt. Ne¬
tinent quicqͥd odieceris. E xqͥbꝰ causis
meruer ettã anualibꝰ tradi. de canibꝰ.¬
egimꝰ petenti inclia alexandro: arege
albanie duos missos: quoꝵ alter. sues s
& ursos oblatos. usq eo spreuit. ut offens
degeneri p̃da. ignauo similis dui accu¬
bar&. Quem ꝑ ignoratitia uelut in¬
ertẽ alexander excngui iussit. Alter
uero moniti eoꝵ qui clomui ꝓsecuti erant
leonem mussã necauit. U hore iuso el ephan¬
to: notabiliter excultatis. beluam pri¬
mũ astu fatigauit: deuide cũ sũmo ex¬
spectantiũ horrore. terre adfliocit.
Hoc genꝰ canis: crescunt ad forma̾ amplis¬
sima. t̾rificis latratibꝰ ultra ruditꝰ inso¬
nances. Hec st̃ cde canbꝰ albanis: reli¬

Expanded text:
auspicium capillorum: ergo capitis color genti auspicium capillorum: ergo capitis color genti nomen dedit. Glauca oculis inest pupula: ideo nocte plus quam die cernunt. Apud hos populos nati canes feris anteponuntur, frangunt tauros, leones premunt, detinent quicquid obiectum est; ex quibus causis meruerunt etiam annalibus tradi. Legimus petenti Indiam Alexandro a rege Albaniae duos missos, quorum alter sues sibi et ursos oblatos usque eo spreuit, ut offensus degeneri praeda ignauo similis diu accubaret; quem per ignorantiam uelut inertem Alexander extingui imperauit. Alter uero monitu eorum qui donum prosecuti fuerant leonem missum necauit; mox uiso elephanto notabiliter exultans beluam primum astu fatigavit, deinde cum summo spectantium horrore terrae adflixit. Hoc genus canes crescunt ad formam amplissimam, terrificis latratibus ultra rugitus insonantes. Haec sunt de canibus Albanis: reli
Abbreviated transcription (Latin):
ses colunt. Homines. uictunas habent.:
Ossibꝰ adolent ignes focoruͣ. Gelonii ad
hos ꝓximant. De hostũi cutibꝰ & sibi
indumenta faciunt : & equis suis tegiu¬
na. E eloniis agatirsi conlutitantur:
cerulo picti. fueatis incerulum crinibꝰ: nec
hoc sine differentia. Nã quanto quis aute¬
guitur. ut sit inditiũ humilitatis. munꝰ
imbui. Post antropofagi quibꝰ execran¬
di cibi st̃ humana uiscera: quẽ moreni
impie gentis adiacentiu t̾rarũ ꝓdic
cristissima solitudo: quas obnefarium
ritũ. fuitinę nationes metu ꝓfuge reli¬
quer̃. & ea causa est: ut usq ad mare
qͦd tabĩ uocant. ꝑ longitudine̾ eiꝰ ore quȩ
estiuo orienti obiacor sine homine trati
sit. ⁊ ĩmensa deserta. qͦad ꝑueniatur
ad seres. Calibes & dache in prrte asi¬
atice scetiȩ. erudelitate ab immanissi¬
mis nichil discrepant. At albani in ora
agentes. q posteros se iasonis credi uo¬
luitt. cͣano crine nascunt᷑. canicieni haber

Expanded text:
ses coluntur; homines uictimas habent. ses coluntur; homines uictimas habent. Ossibus adolent ignes focorum. Geloni ad hos proximant. De hostium cutibus et sibi indumenta faciunt et equis suis tegmina. Gelonis Agathyrsi conlimitantur, caerulo picti, fucatis in caerulum crinibus, nec hoc sine differentia: nam quanto quis anteguitur, ut sit indicium humilitatis minus pingi. Post Anthropophagi, quibus execrandi cibi sunt humana uiscera; quem morem impiae gentis adiacentium terrarum prodit tristissima solitudo, quas ob nefarium ritum finitimae nationes profugae reliquerunt. Ea causa est, ut usque ad mare quod Tabin uocant per longitudinem eius orae, quae aestiuo orienti obiacet, sine homine terra sit et inmensa deserta, quoad perueniatur ad Seras. Chalybes et Dahae in parte Asiaticae Scythiae crudelitate ab inmanissimis nihil discrepant. At Albani in ora agentes, qui posteros se Iasonis credi uolunt, albo crine nascuntur, canitiem habent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs apatria pon̾ticas dicimꝰ. genere diuer¬
so: quippe. alit aur eas alie sangneas habent
stillas. & equidem unttersacras habent᷑. Nãq
ostentationi potiꝰ qͥm usui deligunt᷑. Non
guttis asꝑse fc̃. s lotigis coloꝵ ductibꝰ li¬
hipatus orct᷑. int̾ auchetas sethicoꝵ amniũ
pͥnceps. purꝰ. & haustu saluberrimꝰ. usq
dũ calli podũ t̾minis inferatur: ubi fons
uitio suo uertit. Adeo ut dissimilis sibi in
maria condatur. Ita uiter gentiũ opini¬
ones fama de hyppane discor dat. qui
in principiis eum norunt predicant. qui
infine exꝑtisunt: non inuiria execrant᷑
flumeni: in quo pisces egregii saporis. et
quibꝰ ossa nulla sunt: tiec aliud quã cartil¬
lagines tenerrime. Uerũ neuri ut accipi¬
mꝰ. estatis tẽporibꝰ inlupos trausfigurantur.
Deinde exacto spatio qͦd huic sorti actribu¬
tum est: in pristurã facie̾ reuertuntur.
Popłis istis ds mars est: pro simulacris eu¬

Expanded text:
quas a patria Ponticas dicimus genere diuerquas a patria Ponticas dicimus genere diuerso: aliae aureas, aliae sanguineas habent stellas, et hae quidem inter sacras habentur; nam quae ostentationi potius quam usui deliguntur, non guttis aspersae sunt, sed longis colorum ductibus liHypanis oritur inter Auchetas Scythicorum amnium princeps, purus et haustu saluberrimus, usque dum Callipidum terminis inferatur, ubi fons uitio suo uertit, adeo, ut dissimilis sibi in maria condatur. Ita inter gentium opiniones fama de Hypane discordat: qui in principiis eum norunt, praedicant, qui in fine experti sunt, non iniuria execranturflumen, in quo pisces egregii saporis et quibus ossa nulla sunt nec aliud quam cartilagines tenerrimae. Verum Neuri, ut accepimus, statis temporibus in lupos transfigurantur; deinde exacto spatio, quod huic sorti adtributum est, in pristinam faciem reuertuntur. Populis istis deus Mars est; pro simulacris en
Abbreviated transcription (Latin):
dut. qͦd dexͥs oculis acutiꝰ cernant: qͥm
iugis oritur. effusus monte cętera.¬
qui rauracos galliȩ aspectat. Septuaguita¬
S exeagiita amnes inse recipit : ferme oms
nauigabiles. Eꝯ epte̾ ostiis pontum influit.
Quoꝵ pͥmũ peuce. secłm naracꝰcomo. t̾ciũ
calonstoma. quartũ pseudostomon. Uã bo¬
rionstoma. ac deude stenostoma. languidi¬
ora st̃ ceteris. E eptimũ uͦ pigrũ ae palus¬
tris specie non hab& qͦd amni cõparetur.
Priora quactuor ita magita sunt: ut ꝑ longi¬
equori. dulceq haustũ incorrupta decine¬
ant saporem. Ier uniuersũ pontũ fiber
plurimꝰ. qͦͣm alio uocabulo dicuite castorem.
Iytris similis ẽ. Animal morsu potentis¬
simũ.: adeo ut cũ hominẽ inuadit. con¬
uentũ deutiũ non pmꝰ lare&: quã conere¬
pusse ꝑseuserte fracta ossa. I esticuli eiꝰ
appetutitur. in usũ medellarũ.  deireo eũ
urgeri se intelligie. ne captꝰ ꝓsit. gentunos suos
deuorat. ¶ Itait pontꝰ & geminas:

Expanded text:
dunt quod dexteris oculis acutius cernant quam iugis oritur, effusus monte qui Rauracos Galliae aspectat. Sexaginta amnes in se recipit ferme omnes navigabiles. Septem ostiis Pontum influit. Quorum primum Peuce, secundum Naracustoma, tertium Calonstoma, quartum Pseudostoma, quintum Borionstoma, ac deinde Spilonstoma languidiora sunt caeteris, septimum vero pigrum, ac palustri specie, non habet quod amni comparetur. Priora quaeantur aequori dulcemque haustum incorrupto detineant sapore. Per uniuersum Pontum fiber plurimus, quem alio uocabulo dicunt castorem. Lytris similis est, animal morsu potentissimum, adeo ut cum hominem inuaserit, conuentum dentium non prius laxet quam concrepuisse persenserit fracta ossa. Testiculi eius adpetuntur in usum medellarum; idcirco cum urgeri se intellegit, ne captus prosit, ipse geminos suos deuorat. Mittit Pontus et gemmas
Abbreviated transcription (Latin):
magisq miserum. quo magis nouum.
D quid hoc ad consolationem ꝑficit paga¬
noꝵ. qui palan ꝑuident. & inhis quoq
ꝑsecutorem eccłarum fuisse putitũ: W̾nꝰ
d̾s. unaͣ fideni tradidit. uua eccłam toto
orbe diffudit. hanc aspicit. hauc diligit.
hanc defendit. Quo lib& se quisq nonu¬
ne tegat. si huic ñ sociatur. alienꝰ. si haue
ĩpugnat. inimicꝰ est. Sonsolentur se ge
mũ ualcitis extincti ꝓpbatione fateantur.
Hothi antea ꝑ legatos supplices poposcer᷑.
ut illis ep̃i ã quibꝰ regulami ⁊epiaue fidei
discerent mitterentur. Ualens imꝑator.
exttiabili prauitate doctores arriani dog¬
matis misit. Gochi pͥme fidei rudin̾ta
q̃ accepere tenuer̃. Itaq uisto iuditio

Expanded text:
magisque miserum quo magis nouum. magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit paganorum, qui palam peruident et in his quoque persecutorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se genmum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Christianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝑturbate romanoꝵ eqͥtũ turme. nuda
peditũ undiq deseruere p̃sidia. Mode le¬
giones peditũ huniq equitatu hostiũ
cincte. ac primũ nubibꝰ sagtetaru obru¬
te. deinde cũ amentes metu sparsim ꝑ de¬
iua cogerentur: funditꝰ cese. amplius
gladiss insequentum. contisq ꝑier. Ip¬
se imꝑator cũ sagitta sauciꝰ uersqͦ infũ
ga̾: egre incuiꝰdã uillule casã deportatꝰ
latero. ab insequentibꝰ hostibꝰ dep̾hensꝰ. sub¬
iecto igne consũptꝰ est. Et quo magis
testimoniũ punitioniis eiꝰ & diuine indig¬
nationis ẽribili posteris ẽẽt exemplo.
etiã cõmuni earuit sepultura. Cotso¬
letur sese inhoc seło ꝑuicatia miseriaq
genciliũ: qͥa tẽporibꝰ o regibꝰ xpͥianis
tante simul congeste clades. pessam rei¬
publicȩ onerauere ceruic̾e̾. euerse ꝓ¬
uintiȩ. & deletꝰ exercitꝰ. imꝑator inceusꝰ.
magnũ reuera hoc ẽ adnrum doloren

Expanded text:
rum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda rum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris esset exemplo, etiam communi caruit sepultura. Consoletnr se, sed in hoc solo, peruicacia miseriaque gentilium, quia temporibus et regibus Christianis tantae simul congestae clades pressam reipublicae onerauere ceruicem: euersae prouinciae, deletus exercitus, imperator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
miseriarũ nrͣarũ copiosissitos simul frue¬
tices germinauit. Eiqͥdem gens hunoꝵ
in recessis seclusa montibꝰ. repentina rabie
ꝑcita excarsit ingothos: eosq passim con-¬
turbatos: ab antiquis sedibꝰ expulit. Go¬
thi transito danubio: fugientes. aualente
sine ulla fedis pactione suscepti. ne arna qͥ¬
dem qͦ ciciꝰ barbariscrederet᷑. tradidere ro¬
mranis. Peinde ꝓpt̾ uttolerabil ẽ auariciã
maximi ducis fame & esurie ad acti. in
arma surgentes. uicto ualentis exercitu ꝑ
thraciã sese miscentes. simul om̃ia cędibꝰ. in¬
cendiis rapinisq fuder̃. Ualens egressus de
autiochia. cu ultuna infelicis belli sorte trahe.¬
ret᷑. sera peccati maximi penitentia stunulatꝰ
ep̃os cȩt̾osq sc̃os reuocari de exiliis ĩꝑauit.
bellũ intracia cũ gochis. ia tr̃ exercitatio¬
ne uiriũ rerũq habriudantia instructis¬
sums gessit. Ubi primo statĩ impetu gocho¬

Expanded text:
miseriarum nostrarum copiosissimas simul frumiseriarum nostrarum copiosissimas simul frutices germinauit. siquidem gens Hunorum, diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque passim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos ceterosque sanctos reuocari de exiliis imperauitbellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gotho
Abbreviated transcription (Latin):
cõplet̾a barbaris inp̃dã dedit.
fusas mauroꝵ gentes multis p̃lis fregit.
ipsũ firmũ afflictum & oppressum coegit
admortẽ. Iẜ ost cum exꝑientissima pui¬
dentia totam cũ mauritania affricã me
ginẽ̾ : baptitari in remissione̾ peccatoꝵ
quesierat assecutꝰ est: pꝰ gloriosã scłi uita
& ia de uite ȩt̾nitate securꝰ: ꝑ cussori ui¬
gulũ ultro p̾buit.
ratianꝰ interea imꝑator admodum
uuienis. cũ in estimabilem multitudi¬
nem hostũ romanis infusã finibꝰ cerner&
fretꝰ xpͣi potentia. longe impari militũ
numero. sese in hoste̾ dedit. & continuo
apud argentarium oppidum galliarum.
formidolosissimũ bellũ incredibili felicitate
noꝵ. minimo romanoꝵ detͥmento. in eo p̾lio¬
int̾fecta narrantur. U ercio decimo aũ
anno imꝑii ualentis: hoc ẽ paruo tẽpore
pꝰea qͣm ualens ꝑ totum orientẽ eccłarum
lacerationes scõꝵq cedes egerat. radix illa

Expanded text:
conpletam barbaris in praedam dedit. conpletam barbaris in praedam dedit. fusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et oad mortem. Post cum experientissima providentia totam cum Mauritania Africam meliginem baptizari in remissionem peccatorum quaesierat, aetiam de vitae aeternitate securus, percussori jugulum ultro praebuit. Gratianus interea imperator, admodum juvenis, cum inaestimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus CHRISTI potentia, longe impari militum numero sese in hostem dedit, et continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidnnorum minimo Romanorum detinterfecta narrantur. Tertio decimo autem anno imperii Valentis, hoc est paruo tempore postea quam Valens per totum Orientem ecclesiarum lacerationes sanctorumque caedes egerat, radix illa
Abbreviated transcription (Latin):
nonꝰ imꝑiũ qͥttuor aunis ual entiiano
mortuo tenuit. Qni soli cũ impie agere
potuss& crubescere. ilico ueluti effre¬
nata lib̾tate audacia legem dedit. ut
monachi hoc est Xpͣiani. qui adunũ fidei
opꝰ dimissa seculariũ terum multuno da
actione se redigunt : ad militia cogerent᷑.
astas illas tẽ eg ypti solitudines. har enasq
humana ñ nosso: magna habitantitĩ mo¬
nachoꝵ multitudo cõpleuerat. Iħ ut tribu¬
ni  milites missi : qui scos ac ueros mili¬
tes di. alio nomine ꝑsecutionis abstrahe¬
rent. Int̾fecta st̃ ibi agmina multa
scõꝵ. Q ue aũ ꝑ diuersas ubiq pitinci¬
as his similibꝰq iussis aduersꝰ eccłas cato¬
licas. & recte fidei popłos gesta sint. sa¬
tis significatũ. ipsa reticenda lectione
sufficiat. Iuterea in affrice partibꝰ fir¬
mꝰ sese excitatis mauroꝵ gentibꝰ regem
constituens: affricã mauritaniaq uasta¬
uit. cesareã urbe̾ nobilissutiã maurita¬
niȩ dolo captã. deuide cȩdibꝰ incendqsq

Expanded text:
nonus imperium quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, cui soli, cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut effrenata libertatis audacia legem dedit, ut monachi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. uastas illas tunc Aegypti solitudines harenasque dhumana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos ac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubique prouincias his similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream urbem nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque
Abbreviated transcription (Latin):
ille ac pestilens anuꝰ: impleteq ĩa undiq
cat̾uatĩ strages egerebant᷑. & adhuc penes
om̃s. de corrupto aere simplex eredulitas
erat. cũ exustente quadã ancilla indice &
conuincente pͥmũ. multe matrone ut bib̾ent
quȩ corcerant uenena cõpulse. deinde simul
ac hausere. cõsũpte st̃. Tanta aũ multi¬
tudo fuit matͦnarũ inhis facinoribꝰ conscia
fuisse ReFe AN CuR

Expanded text:
ille ac pestilens annus infictaeque iam undique ille ac pestilens annus infictaeque iam undique cateruatim strages egerebantur et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum, exsistente quadam ancilla indice et conuincente, primum multae matronae ut biberent quae coxerant uenena compulsae, deinde, simul atque hausere, consumptae sunt. tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoribus consciafuisse referantur
Abbreviated transcription (Latin):
consulibꝰ. In quo bello: unꝰ consul int̾fectꝰ est.
alt̾ extitic parricida. Manlius eiũ torquatꝰ.
filiũ suũ iuuene̾ uictorem. int̾fectore̾q metii
chusculani nobilis eqͥtis. & tc̃ p̃cipue ꝓuocan¬
tis atq insultantis hostibꝰ. occidit. N liꝰ uͦ con¬
sul cũ tterato conflictu illud cornũ cui p̾erat.
cedi atq affligi uid&: in confercissimos hos¬
tes plapsꝰ sponte occubuit. Oanliꝰ quã uis
uictor. occasu tam̃ nobiliũ iuuenũ Romanoꝵ.
qui legitutie exhibi sol& triũphũ parricida
non meruit. ANNo aũ pꝰhune sequente.
Minutia turgõ uestalis. obadinissũ incestũ
dãpnata est: uiuaq obruta. in cãmpo qui
nunc sceleratꝰ uocat᷑ At uͦ paruo exi tẽ¬
pore int̾iecto. horresco referre qđ gestũ ẽ.
Lã claudio marcell o & ualerio flacco con¬
sulibꝰ. ineredibili rabie & amore scelerũ.
Nomane matrone exarser̃. E rat itoq fedꝰ

Expanded text:
consulibus. in quo bello unus consul interfectus est, consulibus. in quo bello unus consul interfectus est, alter exstitit parricida. Manlius enim Torquatus filium suum, iuuenem, uictorem, interfectoremque Metii Tusculani, nobilis equitis et tum praecipue prouocantis atque insultantis hostis, occidit. alius uero consul oum iterato conflictu illud cornu, cui praeerat, caedi atque adfligi uideret, in confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamuis uictor occursum tamen nobilium iuuenum Romanorum, qui legitime exhiberi solet, triumphans parricida non meruit. Anno autem post hunc subsequente Minucia uirgo Vestalis ob admissum incestum damnata est uiuaque obruta in campo, qui nunc sceleratus uocatur. At uero paruo eiim tempore interiecto horresoo referre quod gestum est. nam Claudio Marcello et Valerio Flacco consulibus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. erat utique foedus
Abbreviated transcription (Latin):
paci. atq ĩ cõmune consulere. qu pxiꝰ ne un
quidem ciuitas. unusq popłs cuuum. uel
qđ maiꝰ est una clomꝰ frat̾na iugit᷑ hab̾e
potuisse. Qd si etiã cũ imꝑante cesare
ista ꝓuenerint: in ipso iã imꝑio cesaris
xxp̃i: liquidissima ꝓbatione manifestũ est.
inuiti licae illi quos. inblaspheniã urge¬
bat inuidia. noscere fateriq cogerent᷑. pacẽ
istã tociꝰ mundi & tranquillã serenitatem.
non magnitudine cęsaris. s potestate filii
d̾i qͥ indiebꝰ cȩsaris apparuit extitisse. nec
uniꝰ urbis imperatori. s creatori orbis uniu̾si
orbẽ ipsũ generali cognitione paruisse. qͥ
sic̃ sol oriens dic̾ luce ꝑ fundit. ita adueniens
misericordit̾ extenta mundũ pace uestierit.
qd̾ pleniꝰ cũ ad id ipsũ ꝑficiente dũo uentum
fuerit: ꝓferet᷑. Igitur anno ab urbe con¬
dita. ccce .uiiͦii. romani bellũ latitus rebellan¬
tibꝰ intuler̃. manlio torquato & decio mure

Expanded text:
paci, atque in commune conpaci, atque in commune conum, vel, quod majus est, una domus fratrum, jugiter habere potuisset: quod si etiam, cum imperante Caesare ista provenerint, in ipso imperio Caesaris esu Christi, liquidissima probatione manifestum est, inviti licet illi, quos in blasphemiam urgebat invidia, cognoscere faterique coguntur, pacem istam totius mundi et tranquillissimam serenitatem, non magnitudine Caesaris, sed potestate filii Dei qui in diebus Caesaris apparuit, exstitisse, nec unius Urbis imperatori, sed creatori orbis universi, orbem ipsum generali cognitione paruisse: qui, sicut sol oriens diem luce perfundit, ita adveniens misericorditer, extenta mundum quod plenius, cum ad id ipso perficiente Domino uentum fuerit, proferetur. Igitur anno ab urbe condita CCCCVIIII Romani bellum Latinis rebellantibus intulerunt Manlio Torquato et Decio Mure
Abbreviated transcription (Latin):
incanduit. P orro aũ inchoato semes bello
augꝰto imꝑante cessaueruit. inquirat. inue¬
niat. ꝓdat. quisquis infamauda p̾iana
tempora putauit. absq illo tam̃ uiter bella
punica uniꝰ anni uelitti auis p̾t̾ uolantis er¬
cursu: quo Romraui ꝓpt̾ clausas iani portas.
int̾ febres morbosq rei publice adhoc bre¬
uissimũ pacis signũ uelut tenuissimo aquȩ
gelide haustu illeti st̃. ut in peuis recales¬
cescentes. multo grauiꝰ ueheñtiꝰq afflicta¬
rent᷑. AIt uͦ si indubitantissie constat.
sub augusto pͥmũ cesare. pꝰ parthicã pacẽ.
uniuersũ orbem t̾rarũ positis armis ab oli¬
tisq discordiis generali pace & noua quiete
cõpositum. romanis paruisse legibꝰ. roma¬
na uira qͣm ꝓpria arma maluisse. spreusq
ducibꝰ suis tudices elegisse romanoiꝰ.
cunetis prouintiis. unume¬
ris ciuitatibꝰ. infinitis
populis. totis t̾ris unã fuisse uolunta¬
tem. lib̾o honestoq stucdio useriure

Expanded text:
incanduit. porro autem, inchoato semel bello incanduit. porro autem, inchoato semel bello Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisquis infamanda Christiana tempora putat. absque illo tamen inter bella Punica unius anni ueluti anis praeteruolantis excursu Romani propter clausas Iani portas inter febres morbosque reipublicae, ad hoc brenissimo pacis signo ugelidae haustu, illecti sunt, ut, in pejus recalescentes, multo gravius vehementiusque afflictarentur. At vero, si indubitatissime constat, sub Augusto primum Caesare, post Parthicam pacem universarum terrarum orbem, positis armis, abolitisque discordiis, generali pace et nova quiete compositum, Romanis paruisse legibus, Romana jura quam propria arma maluisse, spretisque ducibus suis, judices elegisse Romanos: cunctis provinciis, innumeris civitatibus, infinitis populis, totis terris, unam fuisse voluntatem, libero honestoque studio 164 inservire
Abbreviated transcription (Latin):
transinigrationẽ egit. atq inh ereaniã ad
caspiũ mare habitare p̃cepit. Quos ibi usq
in hodiernũ die̾ amplissimis generis sui in¬
creñitis consistere. atq ex in quandoq erup¬
turos. opinio est. Quiꝰ etiã belli tempest ade
transcurrens: & sidoriiã opulentissimã phe¬
nicis ꝓuincie urbem deleuit. & egiptum
qͦm uis priꝰ uictꝰ. tunc tam̃ sub actã cõnui¬
nutãq ferro. ꝑsarũ subiectt imꝑio. I am
hinc statin aromanis aduersum samnitas.
gente̾ opibꝰ armisq munitã. & ualidã.
ꝓcampanis e sedecinis bella suscepta st̃.¬
E amutticũ bellũ ancipiti statu gestum:
ps rrꝰ maximꝰ Romani tiominis hostis ex¬
cepit. Pyrri bellum. moxe punicũ conse¬
cutum est & quã us numquã pꝰ mortem
nume ab elloꝵ cladibꝰ fuisse cessatũ. patentes
semꝑia: pͥorte indicent. ex eo tam̃ ueluti ꝑ
meridiem toto impressus celo maloꝵ feruor

Expanded text:
transmigrationem egit atque in Hyrcania ad transmigrationem egit atque in Hyrcania ad Caspium mare habitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui inorementis consistere atque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transourrens et Sidonam opulentissimam Phoenicis prouinciae urbem deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc tamen subactam comminutamque ferro Persarum subiecit imperio. Iam hinc statim a Romanis aduersum Samnitas, gentem opibus armisque ualidam, pro Campanis et Sedicinis bella suscepta sunt; Samniticum. bellum ancipiti statu gestum Pyrrhus uel maximus Romani nominis hostis excepit; Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamuis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus fuisse cessatum patentes semper Iani portae indicent, ex eo tamen uefuti per meridiem toto inpressus caelo malorum feruor
Abbreviated transcription (Latin):
randum eciã int̾ mala censeo pͥmũ illud
cũ chartaginensibꝰ fedꝰ. qd isdem tẽporibꝰ
fuit. p̾sertĩ ex quo tã grauia ortast̾ mala.
ut ex in cepisse uideant᷑.
NNo si quidem ab urbe condita. ccco.¬
scd̃o: legati achartagine Nomã missi st̃.
fedꝰq pepiger̃. Qͣ m ex ingressu cartagi¬
nensium initaliã. malorũ grandine̾ secutu¬
ram. continuariuq miseriarũ tenebras.
iugis hestoriarũ fides. locorũq infaiia. &
abh ominatio dierũ quibꝰ ea gesta st̃ ptestan¬
tur. Tunc eciã nox usq ad plurimã di¬
ei partẽ tendi uisa est. & sarea denubibꝰ
grando descendens. ueris t̾ram lapidibꝰ
uerberauit. Quibꝰ diebꝰ. etiã alexxander¬
magnꝰ. magnus uere. ille gurges miserta¬
rũ. atq atrocissimꝰ turbo tociꝰ orieutis. est
natꝰ. T unc eciã ochiis qui& artarcerses.
post transactum in egypto marcimũ di¬
itturnũq bellum. plurimos iudeoꝵ in

Expanded text:
randum etiam inter mala censeo primum illud randum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit; praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim coepisse uideantur. anno siquidem ab Vrbe condita CCCCII legati a Carthagine foedusque pepigerunt. Quem ingressum Carthaginiensium in Italiam malorum grandinem secuturam, continuarumque miseriarum tenebras juges, historiarum fides, locorumque infamia, et abominatio dierum, quibus ea gesta sunt, protestantur. Tanc etiam nox usque ad plurimam diei partem tendi uisa eat et saxea de nubibus grando descendens ueris terram lapidibus uerberauit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, uere ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, est natus. Tunc etiam Ochus, qui et Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum. diuturnumque bellum plurimos Iudaeorum in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dũ t̾ribilis galloꝵ inundatio: iuxca
anienem fluuiũ ad quartũ ab urbe la¬
pidem consedit. I acile sine dubio pon¬
dere multitudinis & alacritate uirtucis
ꝑturbatã occupatura eiuitatẽ: nisi ocio
& len̾itudine torpuiss&. Ubi atrocissi
sione confecit. E ugati ex hoc plio plu¬
rimi galli: instauratis iterũ copiis
inbellũ ruentes. agaio sulpitio dictatore
suꝑati st̃. Pꝰ paululũ qͦ tuscoꝵ pugna sub
gaio marcio subsecuta est. ubi conici dat᷑
lia st̃ capta tuscoꝵ. Tercio aũ inhisdem
diebꝰ. galli se in p̃dam ꝑmarituna loca.
subiectosq cãpos ab albanis montibꝰ dif¬
fuder̃. N duersum quos nouo militum
delectu ⁊ habito. conscriptisq legionibꝰ
decẽ: lxͦ. milia Romanoꝵ negatis sibi la¬
cinoꝵ auxiliis ꝓcesser̃. Confecit hanc pug¬
naͣ marcꝰ ualerius: auxiliante coruo alite:
unde postea coruinꝰ est dictꝰ. O eciso enim
ꝓuocatore gallo. hostes t̾riti. sparsimq
fugientes. grauit̾ trucidati st̃. Nume¬

Expanded text:
um terribilis Gallorum inundatio juxta Anienem fluvium ad quartum ab Urbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate virtutis, perturbatam occupatura civitatem, nisi otio et lenitudine torpuisset: ubi atrocissima congressione confecit. Fugati ex hoc praelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes, a Gaio Sulpitio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Martio consecuta est. Ubi conjici datullia sunt capta Tuscorum. Tertio autem in iisdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subjectosque campos ab Albanis montibus diffuderunt. Adversus quos novo militum delectu habito, conscriptisque legionibus decem, sexaginta millia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. confecit hanc pugnam M. Valerius, auxiliante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidati sunt. Nume
Abbreviated transcription (Latin):
rat. tertium clodius albinus iuliani in
occidendo ꝑtinace socius. quise ingallia
caesarem fecerat suscitabat: cuius bello
multũ utrimq romani sanguinis fusũ ẽ.
Albinus tamen apud lugdunũ oppres¬
sus: et inter fectus est: seuerus uictor inbrit¬
tannias defectu paene om̃iũ sociorum
trahitur: ubi magnis grauibusq proelus.¬
sȩpe gestis. receptam partem insulȩ ace¬
teris in domitis gentib uallo distinguen¬
dam putauit. Itaq magnam fossam. fir¬
missimũq uallum crebris insuꝑ turribus
com munitum percentũ triginta et duo
milia passuum᷑ mari ad mare dux̃. Ibiq
apud deboracum oppidum: morbo obut.
Reliquid duos filios. bassianum & getã:
quorum geta: hostis publicus iudicatus
interiit: basianus antonini cognomine
assumpto regno potitus est
ANNO

Expanded text:
rat, tertium Clodius Albinus, Iuliani in rat, tertium Clodius Albinus, Iuliani in occidendo Pertinace socius, qui se in Gallia Caesarem fecerat, suscitabat; cuius bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum oppressus et interfectus est. Seuerus uictor in Britannias defectu paene omnium sociorum trahitur. ubi magnis grauibusque proelsaepe gestis receptam partem insulae a ceteris indomitis gentibus uallo distinguendam putauit. itaque magnam fossam firmissimumque uallum, crebris insuper turribus communitum, per centum triginta et duo milia passuum a mari ad mare duxit. ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. reliquit duos filios, Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus indicatus interiit, Bassianus Antonini cognomine adsumpto regno potitus est. 504 Anno
Abbreviated transcription (Latin):
DE UERVSIGENERELAFER TRIPOLITA¬
nus ab oppido lepti. quise ex nomine im¬
peratoris quẽ occisumultus fuerat: ꝑti¬
nacem appellari uoluit. septimus decimꝰ
abaugusto destitutum adeptus imperiũ.
decem et septem annis tenuit: hic natura
seuus. multis semꝑ bellis lacessiteis. for¬
tissime quidem rem publicam sed laborio¬
sissime rexit. Pescennium nigrum qui in
aegypto et syria ad tyrannidem aspira¬
uerat. apud cy licum uicit. et inter fecit::
Iudȩos et samaritas rebellare conantes:
ferro co hercuit. parthos. arabas. adia¬
benosq superauit. quinta post neronẽ
ꝑsecutione xp̃ianos excruciauit. plu¬
rimiq scõꝵ ꝑ diuersas prouincias mar¬
tyrio coronatisunt: hanc profanam in
xp̃ianos et ȩccłam dĩ prȩsumptionẽ
seueri: caelestis ultio euestigio acta sub¬
sequitur. Nam uel continuo rapitur.
uel potius retrahitur ingalliam seuerꝰ
esyria ad tertium ciuile bellum: unũ
iam enim romȩ aduersus iulianum.
aliud insyria contra pescennium gesse¬

Expanded text:
everus, genere Afer Tripolitanus, ab oppido Lepti: qui se ex nomine imperatoris, quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari voluit, septimus decimus ab Augusto, destitutum adeptus imperium, 499 decem et octo annis tenuit. Hic natura saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Pescennium Nigrum, qui in Aegypto et Syria ad tyrannidem aspiraverat, 500 apud Cyzicum vicit et interfecit. Judaeos et Samaritas rebeferro cohercuit. Parthos Arabas Adiabenosque superauit. quinta post Neronem persecutione Christianos excruciauit, plurimique sanctorum per diuersas prouincias martyrio coronati sunt. hanc profanam in Christianos et Ecclesiam Dei praesumptionem Seueri caelestis ultio e uestigio acta subsequitur. nam continuo rapitur uel potius retrahitur in Galliam Seuerus e Syria ad tertium ciuile bellum; unum iam enim Romae aduersus Iulianum, aliud in Syria contra Pescennium gesse
Abbreviated transcription (Latin):
cum uentusq ab hostibus propter aqua¬
rum paenuriã prȩsentius sitis quãm
hostis periculum sustineret. ad inuo¬
cationẽ nominis xp̃i. quam subito
magna fidei constantia quidã milites
effusi in prȩces palam fecerant. tanta
uis pluuiȩ effusaest. ut romanos qui¬
dem largissime acsine iniuriare¬
fecerit. barbaros autem crebris fulmi¬
nũ ictibus ꝑ territos prȩsertim cum
plurimi eoꝵ occiderentur. in fugam
co egerit. Quorũ terga romani usq
ad internetionem caedentes. glorio¬
sissimã uictoriam. et om̃ib paene
antiquorũ titulis prȩferendam. rudi
paruoq militũ numero. sed poten¬
tissimo xp̃i auxilio reportarunt.:
exstare etiam nunc apud plerosq di¬
cuntur litterȩ imperatoris antoni
pulsam. et collatam fatetur fuisse uic¬
toriam. Idemq antoninus cõmodũ
filiũ suũ assumpsit in regnũ. prȩte¬
riti etiã temporis ꝑ om̃s ꝓuincias
tributa donauit. omĩaq simul fisca¬

Expanded text:
cumventusque ab hostibus propter aquacumventusque ab hostibus propter aquarum penuriam praesentium, sitis magis quam hostis periculum sustineret, ad invocationem nominis Christi, quam subito magna fidei constantia, quidam milites effusi in preces palam fecerunt, tanta vis pluviae effusa est, ut Romanos quidem largissime ac sine injuria refecerit, barbaros autem crebris fulminum ictibus perterritos praesertim cum plurimi eorum occiderentur, in fugam coegerit. Quorum terga Romani usque ad internecionem caedentes, gloriosissimam victoriam, et omnibus pene antiquorum titulis praeferendam rudi parvoque militum numero, sed potentissimo Christi auxilio, reportarunt. Exstare etiam nunc apud plerosque dicuntur litterae imperatoris Antoninpulsam, et collatam fatetur fuisse victoriam. Idemque Antoninus Commodum filium suum assumpsit in regnum. Praeteriti etiam temporis per omnes provincias tributa donavit, omniaque simul fisca
Abbreviated transcription (Latin):
rio coronatisunt: secuta est lues pluri¬
mis infusa ꝓuincus. totamq italiam pes¬
tilentia tanta uastauit. ut passim uillȩ
agriatq oppida sine cultore atq abi¬
tatore deserta. in ruinas siluasq con¬
cesserint. Exercitum uero romanum
cunctasq legiones ꝑ longinqua late
hiberna dispositas. ita consumptas
ferunt. ut marco mannicum bellum
quod continuo exortum est: non ni¬
si nouo delectu militum quẽ trien¬
nio iugiter apud carnuntiũ marcꝰ
antoninus habuit gestũ fuisse referatur:
hoc quidem bellum ꝓuidentia dĩ am¬
ministratũ esse. cum plurimis argum̃¬
tis. tum prȩcipue epistola grauissimi
ac modestissimi imperatoris a ꝑtissi me
declaratũ ẽ. Nam cũ insurrexissent
gentes immanitate barbarea. multi¬
tudine innu merabiles. hoc est marco¬
manni. quadiuuandali. sarmatȩ. sueui.¬
atq omĩs pene germania et inqua do¬
rum usq fines progressus exercitus cir¬

Expanded text:
rio coronati sunt. secuta est lues pluririo coronati sunt. secuta est lues plurimis infusa prouinciis, totamque Italiam pestilentia tanta uastauit, ut passim uillae, agri atque oppida sine cultore atque habitatore deserta in ruinas siluasque concesserint. exercitum uero Romanum canctasque legiones per longinqua late hiberna dispositas ita consumptas ferunt, ut Marcomannicum bellum, quod continuo exortum est, non nisi nouo dilectu militum, quem triennio iugiter apud Carnuntium Marcus Antoninus habuit, gestum fuisse referatur. hoc quidem bellum prouidentia Dei administratum esse cum plurimis argumentis tum praecipue epistula grauissimi ac modestissimi imperatoris apertissime declaratum est. nam cum insurrexissent gentes inmanitate barbarae, multitudine innumerabiles, hoc est Marcomanni Quadiatque omnis pene Germania, et in Quadorum usque fines progressus exercitus cir
Abbreviated transcription (Latin):
MARCUS ANTO NINUSUERUS . XIII¬
quartus decimus abaugusto regnum
cum aurelio cõmodo fratre suscepit.
mansitq: in eo annis decem et nouem:
hiprimi rempublicam aequo iure tu¬
tatisunt: bellum deinde contra parthos
am mirabili uirtute et felicitate gesse¬
runt: annius antoninus uerus. ad id
bellum profectus est: uolo gesus enim
rex parthorum grauie ruptione ar¬
meniam. cappadociam. syriãq uasta¬
bat : sed antoninus per straenuissimos
duces. magnis rebus gestisse leuciam
assyriȩ urbem suꝑhṙdaspem fluuiũ
sitam. cũ qua dringentis. milibus homi¬
num cepit. et cũ fratre deuictoria par¬
thica triumphauit: ac non multo post.
dũ cum fratre in uehiculo sedet. casu
morbi quẽ apoplexian grȩciuocant.
suffocatus interut ¶ẽo de functo marcus
antoninus solus rei publicȩ prȩfuit:
sed in diebus parthicibelli. ꝑ secutiones
xp̃ianoꝵ quarta iam post neronem¬
uice. inasia et ingallia. graues precepto
eius extiterunt. multiq sc̃oꝵ martr¬

Expanded text:
Marcus Antoninus Veras quartus decimus ab Augusto regnum cum Aurelio Commodo fratre suscepit mansitque in eo annis decem et nouem. hi primi rempublicam aequo iure tutati sunt. bellum deinde contra Parthos admirabili uirtute et felicitate gesserunt. Annius Antoninus Verus ad id bellum profectus est. Vologesus enim, rex Parthorum, graui eruptione Armeniam Cappadociam Syriamque uastabat. sed Antoninus, per strenuissimos duces magnis rebus gestis, Seleuciam Assyriae urbem super Hydaspen fluuium sitam cum quadringentis milibus hominum cepit et cum fratre de uictoria Parthica triumphauit; ac non multo post, dum cum fratre in uehiculo sedet, casu morbi, quem apoplexian Graeci uocant, suffocatus interiit. Eo defuncto Marcus Antoninus solus reipublicae praefuit. sed in diebus Parthici belli persecutiones Christianorum quarta iam post Neronemuice in Asia et in Gallia graues praecepto eius exstiterunt multique sanctorum marty
Abbreviated transcription (Latin):
NTONINUS COGNO MeNto
Apius. tertius decimus ab augusto im¬
perator creatus. cũ liberissuis aurelio
etlucio. uiginti et non plenis tribus
annis. rempublicam gubernauit. ad¬
eo tran quille et scẽ: ut merito pius
et pater patriȩ nominatus sit huius
tam̃ temporib ualentinus heresi arces
et cerdo magister martionis romã
uenerunt: uerum iustinus philoso¬
phus librũ pro xp̃iana religione com¬
positum: antonino tradidit. benignũ¬
q eum erga xp̃ianos homines fecit:
antoninus adduodecimũ aburbe lapi¬
dem morbo correptus interiit.
ANNOABURBE CONDITANTINQ̃

Expanded text:
ntoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cum liberis suis Aurelio et Lucio uiginti et non plenis tribus annis. rempublicam gubernauit adeo tranquille et sancte, ut merito Pius et pater patriae nominatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Romam uenerunt. uerum Iustinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antoninus ad duodecimum ab Vrbe lapidem morbo correptus interiit. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
racitatis appetitu humanã uitã probris
aggrauaret: post quam deuespasiano
comperit. primũ deponere molitus im¬
perium: Post a quibus dam animatus.
sabinũ uespasiam fratrẽ nihil dũ mali
suspicantẽ. cũ ceteris flauianis incapito¬
lium cõyulit. succensoq templo et mix¬
ta simul flamma ruinaq: om̃s in unũ
pariter interitum actumulum dedit.
Post deficiente in uespasiani nomen
exercitusuo destitutus: appropinquan¬
tib que iam hostibus trepidus. cũ se in
quandam proximã palatio cellulam
contruisset. turpissime inde protrac¬
tus. cum ꝑuiam sacram nudus duceretur.
passim fi mũ inos eius coniectantib in
forum deductus. octauo quam regnum
prȩsũpserat mense. apud gemonias sca¬
las. minutisimoꝵ ictuum crebris con¬
punctionibus. ex carnificatus. atq inde
unco tractus. et intiberim mersus. etiã
cõmuni caruit sepultura. Multis autẽ
et ne fariis modis ꝑ conplures dies aues¬

Expanded text:
racitatis appetitu humanam uitam probris racitatis appetitu humanam uitam probris adgrauaret, postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus imperium, post a quibusdam animatus Sabinum Vespasiani fratrem, nihil tum mali suspicantem, cum ceteris Flauianis in Capitolium compulit succensoque templo et mixta simul flamma ruinaque omnes ia unum pariter interitum ac tumulum dedit. post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus adpropinquantibusque iam hostibus trepidus cum se in quandam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus cum per uiam sacram nudus duceretur, passim fimum in os eius coniectantibus in forum deductus, octauo quam regnum praesumpserat mense apud Gemonias scalas minutissimorum ictuum crebris conpunctionibus excarnificatus atque inde unco tractus et m Tiberim mersus etiam communi caruit seet nefariis modis per complures dies a Ves
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ incendia belloꝵ: et excitata sunt
et repressa. Cum et ante aminimis cau¬
sis magnȩ acdiuturnę clades agitaren¬
tur. et nunc maximi undiq conere¬
pantes magnoꝵ maloꝵ fragores. mi¬
nimo negotio sopirentur. Ia enĩ erat
romȩ quã uis ꝑsecutione uexata ec¬
cis et per secuto ribus suppli caretꝰ Igitur
otho cũ galba & pisone romȩ int̃fec¬
tis inter tumultus caedesq inuasisset
imperium. ac mox creatum imperato
rem ingallia. ꝑ germanicas legiones
uitellium com perisset: bellum ciuile¬
molitus. tribus primũ leuib proeliis.
hocest uno apud alpes. alio circa pla¬
centiam. tertio circa locum quẽ castores
uocant. contra uitellia nos duces. congres¬
sus uictor extitisset quarto apudbedri¬
acum proelio cum anim ad uertisset
suos uinci. mense tertio quã imperare
coeperat. sese inter fecits uitellius uictor
romã uenit. Ubi cũ multa crudeliter
acnequiter ageret : incredibili etiam uo¬

Expanded text:
um incendia bellorum et excitata sunt um incendia bellorum et excitata sunt et repressa, cum et antea minimis causis magnae ac diuturnae clades agitarentur et nunc maximi undique concrepantes magnorum malorum fragores minimo negotio sopirentur. iam enim erat Romae. quamuis persecutione uexata Eccis et persecutoribus supplicaret. igitur Otho cum, Galba et Pisone Romae interfectis, inter tumultus caedesque inuasisset imperium ac mox rem in Gallias per Germanicas legiones Vitellium commolitus tribus primum leuibus proeliis, hoc est uno apud Alpes, alio circa Placentiam, tertio circa locum, quem Castores uocant, contra Vitellianos duces congressus uictor exstitisset, quarto apud Bedriacum proelio cum animaduertisset suos uinci, mense tertio quam imperare coeperat sese interfecit. Yitellius uictor Romam uenit: ubi cum multa crudeliter ac nequiter ageret, incredibili etiam uo
Abbreviated transcription (Latin):
ALBAAPUD HIS PANIA USUR¬
pauit imperium.: quimox ut nero¬
nis mortem cõperit: romã uenit : cũq
om̃s auaritia. sȩuitia. segnitiaq: offende¬
ret: pisonẽ sibi nobilem industriumq
adulescentẽ. infilium atq in regnum
adoptauit. Cũ quo septimo mense im¬
perisui : ab othone iugulatus est. Luit
roma caedib principũ excitatisq ci ui¬
libus bellis. recentes xp̃ianȩ religionis
iniurias. et signa illa legionum quȩ
sub aduentu inurbem petri apłi. diui¬
nitus cohercita con uelli nullo modo
ad excitandum ciuile bellũ ualuerant.
quod ꝑscribonianum parabatur. petro
inurbe interfecto. & xp̃ianis poenarum
diuersitate laniatis : totose orbe soluer̃
Dehispania siquidem ilico galba surre¬
xerat quo moxpresso. othoromȩ. uitel¬
lius ingermania. uespasianus insiria
imperia simulatq arma rapuerunt: ꝓ¬
bent sane etiam in uiti potentiã simul
et clementiam dĩ. qui xp̃ianis tẽpori¬
bus offenduntur: quanta celeritate¬
ł tantor¬

Expanded text:
alba apud Hispanias usurpavit imperium; qui mox ut Neronis mortem comperit, Romam venit. Cumque omnes avaritia, saevitia, segnitiaque offenderet, Pisonem sibi, nobilem industriumque adolescentem, in filium atque in regnum adoptavit: cum quo septimo mense imperRoma caedibus principum excitatisque ciuilibus bellis recentes Christianae religionis iniurias, et signa illa legionum, quae sub aduentu in Vrbem Petri apostoli diuinitus cohercita conuelli nullo modo ad excitandum ciuile bellum ualuerant, quod per Scribonianum parabatur, Petro in Vrbe interfecto et Christianis poenarum diuersitate laniatis toto se Orbe soluerunt. de Hispania siquidem ilico Galba surrexerat; quo mox oppresso Otho Romae, Vitellius in Germania, Vespasianus in Syria imperia simul atque arma rapuerunt. probent sane etiam inuiti potentiam simul et clementiam Dei, qui Christianis temporibus offenduntur: quanta celeritate tantor
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ex terna uocabantur. hoc est pam¬
phylico. macedonico atq del matico: dis¬
simulato etiam magno illo mithridati¬
co. longe om̃iũ diuturno infestissimo
ac formidalosissimo: deinde adhuc his¬
paniensi sertoriano nondum finito im¬
mo adhuc ipso uiuente sertorio. hoc fugi¬
tiuoꝵ et ut uerius dicam gladiatoricium
bellum inhorruit. Iam nonspectandum
paucis : sedubiq metuendũ: Quod quia
fugitiuoꝵ bellum dicitur. nemini uile
habeatur ex nomine .sȩpe in eo singuli
et aliquando simul cum agminibus frustra
iunctis ambo consules uictisunt. Plurimi¬
q nõbiles trucidati. ipsi autem fugitiui
plus quam centũ milia fuere quicȩ sisunt.
Ex quo ammonem. ut ipsase consoletur
italia deuaexatione ext̃noꝵ p̃sentium.
ꝑrecordationẽ prȩteritoꝵ ex sẽ atq in
se. & ipsam se in comparabiliter crudelius
dilacerantũr suorũ. Quam obrem huic
nunc quinto uolumini iam finẽ fecerim.

Expanded text:
tunc externa uocabantur, hoc est Pamtunc externa uocabantur, hoc est Pamphylico Macedonico atque Delmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico longe omnium diuturnissimo infestissimo ac formidulosissimo; deinde, adhuc Hispaniensi Sertoriano nondum finito immo adhuc ipso uiuente Sertorio, hoc fugitiuorum et, ut uerius dicam, gladiatoricium bellum inhorruit, iam non spectandum paucis sed ubique metuendum. quod quia fugitiuarum bellum dicitur, nemini uile habeatur ex nomine: saepe in eo singuli et aliquando simul cum agminibus frustra iunctis ambo consules uicti sunt plurimique nobiles trucidati; ipsi autem fugitiui plus quam centum milia fuere, qui caesi sunt. ei quo admonemus, ut ipsa se consoletur Italia de uexatione externorum praesentium per recordationem praeteritorum ex se atque in se et ipsam se incon parabiliter crudelius dilacerantum suorum. Quamobrem huic nunc quinto uolnmini iam finem fecerim,
Abbreviated transcription (Latin):
me poterat. Ita om̃s absq illis periculo¬
sissimis inimicarum urbiũ uoraginib:
dissoluta aclubrica pace titubabant.
Iam sibi marianũ atq cinnanum. roma
parturiebat excidium aliudq ediuer¬
so oriens atq aquilo hoc est mithrida¬
ticũ minabatur. Quod quidẽ mithrida¬
ticũ asuperioribus coeptum: porro inul¬
teriora porrigitur . demariana face ro¬
gus syllanae cladis accensus est deisto
rogo funessimo silla niet ciuilis belli. per
plurimas terrarum partes ardentes sudes
spar sisunt. multaq: incendia exuno fo¬
mite diffuder̃ Nam lepidus et scipio
initalia sbrutus ingallia : domitius cinnȩ
generinafrica: carbo in cossura et sicilia.
ꝑ penna in liguria. & post cum sertorio
inhis pania. om̃iũq atrocissimus sertorius
in eadem his pama: haectunc ciuilia uel
quo alio dicenda sunt nomine bella exci¬
tantes: deuno multe: demagno magna
fecerunt: absq illistribus uastissimis quȩ

Expanded text:
me poterat, ita omnes absque illis periculome poterat, ita omnes absque illis periculosissimis inimicarum urbium uoraginibus dissoluta ac lubrica pace titubabant; iam sibi Marianum atque Cinnanum Roma parturiebat excidium, aliudque e diuerso oriens atque aquilo, hoc est Mithridaticum, minabatur, quod quidem Mithridaticum a superioribus coeptum porro in ulteriora porrigitur. de Mariana face rogus Sullanae cladis accensus est, de isto rogo funestissimo Sullani et ciuilis belli per plurimas terrarum partes ardentes sudes sparsi sunt multaque inoendia ex uno fomite diffuderunt. nam Lepidus et Scipio in Italia, Brutus in Gallia, Domitius Cinnae gener in Africa, Carbo in Cossura et Sicilia, Perpenna in Liguria et post cum Sertorio in Hispania, omniumque atrocissimus Sertorius in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno magna fecerunt; absque illis tribus uastissimis bellis, quae