comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scelera dictu horrida adicitur contemptu hu-¬
mano celestis iiuria ꝙ scilicet bis terq amiꝰ¬
mouitus nichil correccionis exhibuerit Quo¬
circa cũ suffragio et clamore oĩm papa ad ex¬
cominicandum iam paratus esset. anseluis
genibus eius affixus orat dilacionem et uix
impetrat Que res nou mediocrem et apud
ciuictos uidentes pepecit guatĩam eo ꝙ offeu
apa romami ingresso comitatui ꝙ eius ad¬
herente auseliuo superneuit nincis a
rege directus qui allegacioues auseliui euar¬
paret ogiecta crimina dibueret Quanꝙ om
nem ueretundiam proiecerat in ireusu̾ui elat
ner multum curaret quicquid de se diceretur
Regati hoc fuit uerbum ad paprã coraui ar¬
chiepistopo apiratur douinus mens cur tibi
uel i mentem uenenit ut anfeliuũ inbe¬
nes ne facfini cũ illud et incunctanter pͥ-¬
dixerit si sine ꝑmissu suo egrederetur au¬
gliam Accufat inquit apostolicus eum de alia
labotem huc ueniendi ut diceres pͥmatem¬

Expanded text:
scelera dictu horrenda, adjicitur contemptui huscelera dictu horrenda, adjicitur contemptui humano coelestis injuria, quod scilicet, bis terque admonitus nihil correctionis exhibuerit. Quocirca cum suffragio et clamore omnium papa ad excommunicandum jam paratus esset, Anselmus genibus affusus ejus, orat dilationem, et vix impetrat. Quae res non mediocrem ei apud cunctos videntes peperit gratiam: eo quod ostPapa Romam regresso, comitatuique ejus adhaerente Anselmo, supervenit nuntius a rege directus, qui allegationes Anselmi enervaret, objecta crimina dilueret. Quanquam omnem verecundiam projecerat, in immensum elatus, non multum curaret, quid de se diceretur. Legati hoc fuit verbum ad papam coram archiepiscopo: « Miratur dominus meus cur tibi vel in mentem venerit, ut Anselmum juberes resaisiri, cum illud ei incunctanter praedixerit, si sine permissu suo egrederetur Angliam.--Accusat, inquit apostolicus, eum de alia laborem huc veniendi, ut diceres primatem
Abbreviated transcription (Latin):
archidiachorinu cui aute paipa federe moris
est Includamus inquit hunc in orbe nr̃o quafi
alterius orbis papaui Nec moratus omnib¬
cuius stiencie. cuius facundie ꝙͣ religiosus ꝙͣ
ta pra fidelitate romane fedis passus dilatꝰ¬
q in posterũ diem quõnus tractatus ꝙͣuis
anfeliuus statuui respondere nou dubitaret S
seguenti die solito maturus cetu coacto ꝑ¬
motus in editinu ita perte actauit questionis
atera ita penetrauit et enubilanit intuua
ut latini testarentur claniore gaudiu. greci
de se p̾beni dolerent ridiculani. nullus por¬
ro mops et mauis st̃ie discederet Sensu illiꝰ
monis procedente tempore luculenter die
i libro de ꝑcessione spiritus faucti facto Tñt
uero ubi uerbum abfoluit omnes in illum ocu-¬
los et ora cõnsi hic laudare fidem ille stieu¬
tiam omnes eloquentiam Cedato fragore
quem ei laus suscitanerat intendeus in eũ sunꝰ
cũ confensũ oĩm roboratus in alit̾ sencientes

Expanded text:
archidiaconum, cui ante papam sedere moris archidiaconum, cui ante papam sedere moris est: « Includamus, inquit, hunc in orbe nostro, quasi alterius orbis papam. » Nec morantibus omnibcujus scientiae, cujus facundiae, Dilatusque in posteram diem quaestionis tractatus, quamvis Anselmus statim respondere non dubitaret. Sed sequenti die solito maturius coetu coacto promotus in editum, ita pertractavit quaestionis latera, ita penetravit et enubilavit intima, ut Latini clamore testarentur gaudium, Graeci de se praeberi dolerent ridiculum: nullus porro inops, et inanis scientiae discederet. Sensus illius sermonis procedente tempore luculenter digessit in libro De processione Spiritus sancti facto. Tunc vero ubi verbum absolvit, omnes in eum oculos et ora conversi, hic laudare fidem, ille scientiam, omnes eloquentiam. Sedato fragore, quem laus ejus suscitaverat, intendens in eum summus cum consensu omnium roboratus in aliter sentientes
Abbreviated transcription (Latin):
Tergo uentui ad consiliũ apostolicus aũ
corpus sancti Nicholai constratũ tapetib
et palliis. ipse casula cũ pallio amictus
derat anm sun pontificis ingruente tumultu
ut ei locum delegaret s erroris anmonitus
est questionis necessitate a grecis ꝓpofita pro-¬
bare uolentibus spiritun fauctiur non infi a pa-¬
tre procidere. Hauc ergo questionẽ dum ex /¬
pedire magis inuoluerit. grecis coutra nõ
improbabilitꝰ occurrentibus anfeliui necor/¬
Pater et magister Aufelme anglorun ar¬
chie pistope ubi es Ille se ubi uocari audinit
in pedes constitit Q neu apostolicus appellãs
Nunc inquit magister opus est scientie. opus
eloquentie tue oꝑa. Ueni astende huc et de¬
fende matrdiu tuam eclofiamu quam greci
labefactare conautur. Succurre ergo quafi
a deohuc missus Continuo cuncti oculos et
unentibus ꝙ proxinus ad consensum aposto¬
lici lenatus sedere iussus est ixta romanũ

Expanded text:
» Ut ergo ventum ad concilium apostolicus ante » Ut ergo ventum ad concilium apostolicus ante corpus sancti Nicolai constratus tapetibus, et palliis, ipse casula cum pallio amictus derat animo summi pontificis ingruente tumultu, ut ei locum delegaret. Sed erroris admonitus est, quaestionis necessitate a Graecis proposita, probare volentibus, Spiritum sanctum non nisi a Patre procedere, hanc ergo quaestionem dum expedire tentans, magis involveret, Graecis contra non improbabiliter occurrentibus, Anselmi recor« Pater et magister Anselme, Anglorum archiepiscope, ubi es? » Ille ubi se vocari audivit, in pedes constitit. Quem apostolicus compellans: « Nunc, inquit, magister, opus est scientia, opus eloquentiae tuae opera; veni, ascende huc, et defende matrem tuam Ecclesiam, quam Graeci labefactare conantur, succurre ergo, quasi a Deo huc missus. » Continuo cuncti astantes eitentibusque proximis ad concessum apostolici levatus, sedere jussus juxta Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
benter ab omnibus fiebat q ꝙ iibebat cũ diui-¬
nos intonaret ẜmones Quod maxime sibi
tationem erat. fructum stie prouũcians
esse fi cuiu benedicas alius de doctrina tua ꝑftmu
bene uiuendi accipiat fferebatut ergo magna
cupiditate ut archiepistopus deposito faste
dd̃ posset intendere Quod cũ ab apostotico
obmxe postulauerat reuunt prorsus Inmo
inquit per obedientiam ibeo ut rbicũꝙ fis
nomen et honorem otutuar archiepistopi nõ
deponas. Delicati mlitꝭ est aute beltin fu-¬
gere Nec est religiosi et coustantis aĩ citra
lesiouem miuis et terroribz cedere. Tñ
ille obedientiani pater nou refugio. nec pla¬
gas quietiã mortem ip̃am pro deo nõ hor¬
reo nec forte auimus mens mihi minatur.
Sed quid queso ibi faciã ubi nou soluni uacil
de hiis respondit papa et clib gessit ammꝰ
in confilio apud bãrũ agere ubi et presentiã
tuã uolo. auxiliũ defidero.

Expanded text:
benter ab omnibus, fiebatque quod jubebat, cum divibenter ab omnibus, fiebatque quod jubebat, cum divinos intonaret sermones. Quod maximae sibi delectationi erat, fructum scientiae pronuntians esse, si cum bene dicas, alius de doctrina tua profectum bene vivendi accipiat; ferebatur ergo magna cupiditate, ut archiepiscopatus deposito fasce Deo posset intendere. Quod cum ab apostolico obnixe postularet, renuit prorsus: « Imo, inquit, per obedientiam jubeo, ut ubicunque sis, nomen et honorem Cantuariensis archiepiscopi non deponas. Delicati militis est ante bellum fugere; nec est religiosi et constantis animi citraesionem minis tantum et terroribus cedere. » Tum ille: « Obedientiam, Pater, non refugio, nec plagas, quia et mortem ipsam pro Deo non horreo, nisi forte animus meus mihi mentiatur. Sed quid, inquit, ibi faciam, ubi non solum vacil?--De his, respondit papa, et talibus, gestis animus in consilio apud Barum agere, ubi et praesentiam tuam volo, et auxilium desidero.
Abbreviated transcription (Latin):
urbem est institutus roganti ceffit. ut in uilla
sua sclana noĩe estũ estatis intaret ⁊a uilla
i suppremo moutꝭ uertice constituta. Ideo
guic inde ueniente tempore refrigerata mo
nrent omnibus pestiferi habet spiritus Innabat
itaq anselus captiuntas sua uidens fibi redditũ
ꝙ di desideranerat Quaproptet dudum refides
uimos in demu excitans consumimaiit is: lis
egreqmĩ cuius citulus et materia est eur deus hõ
Ounibus ꝙ honori et amori erat adeo ut Roger q
dux apulre apud quem rex  anglie illum litte¬
ris insumilandum curauẽrat sumptꝭ inemis
longe aliter sentencĩa suani in piri honore trã¬
ferret Illi uillas illi castella illi suppreno que¬
cunꝙ placerent offerens tĩ remanencia sua ter¬
ram suam ũtĩficaret Cnm circa papa esfet in
omnubus illi stds in professionibus in stacionib
habebatur Ad eniu falutaciones ad eñ mune-¬
ra post apostolicũ cõmeabant audiebatur li¬

Expanded text:
urbem est, institutus, roganti cessit, ut in villa sua Sclavia nomine, aestum aestatis vitaret. Ea villa in supremo montis vertice constituta, ideoque hinc inde veniente temperie refrigerata prope momentis omnibus pestiferi nihil habet spiritus. Juvabat itaque Anselmum captivitas sua, videns sibi redditum, quod diu desideraverat otium. Quapropter jamdudum resides animos in Deum excitans, consummavit ibi librum egregium, cujus titulus et materia est, Cur Deus homo; omnibusque amori et honori erat, adeo ut Rogerius, dux Apuliae, apud quem rex Angliae illum litteris insimulandum curaverat, spretis naeniis longe aliter sententiam suam in viri honorem transferret: illi villas, illi castella, illi postremo quaecunque placerent, offerens, tantum remanentia sua terram suam beatificaret. Cum circa papam esset, in omnibus illi secundus in processionibus, in stationibus habebatur; ad eum salutationes, ad eum post apostolicum munera commeabant. Audiebatur li
Abbreviated transcription (Latin):
emergendum pecume infi putaret abstiuendũ
monũ feueritate hiis et aliis ad causan
lentibus dictis: traducta est in fent enciam
ta debere implem ꝓm̃itiaus Silebant inte¬
rea pontifex uterꝙ porantis ampullas
et dulantum funnos pipdent̾ antendeus
latentꝰ mridons duu legutus pntans illoꝵ
tacitur intatem esse cõnementiant securus
erupit plurima ident possunt agitari u̾ba
s hec est sinima ꝙ dominut mens nec ꝓ
amissione regni pacietur fibi ecclefiarunu in¬
nestituras anferri Rec inquit papa pro ca¬
pitis mẽi redenĩcionẽ enm innestituras ꝑ¬
mittam ꝓ imiprme habere. Huustemodi te
nore conuerse fantorin luigne et in diu¬
sa imuitate Benedicta inquiunt cordis tui
constantia Benedicta oris tui loquela iegatꝰ
confusus obticuit. effecit tamen it nõ mlle
consnotudines patris regi laxarent ipsoq
alter reditum excufauit dicens se uot
enu eundi ad sanctiu nicholaũ uerfa-¬

Expanded text:
emungendum pecuniae, nisi putaret abstinendum emungendum pecuniae, nisi putaret abstinendum canonum severitate. His et aliis ad causam valentibus dictis traducta est in sententiam ta debere impleri pronuntians. Silebat interea pontifex uterque, perorantis ampullas, et adulantium fumos prudenter attendens, latenter irridens. Tum legatus putans illorum taciturnitatem esse conniventiam, securus erupit: « Plurima hic inde possunt agitari verba, sed haec est summa, quod dominus meus nec pro amissione regni patietur sibi ecclesiarum investituras auferri.--Nec ego, inquit papa, pro capitis mei redemptione eum investituras permittam impune habere. » Hujuscemodi dicti tenore conversae fautorum linguae et in diversa mutatae: « Benedicta, inquiunt, cordis tui constantia, benedicta oris tui loquela. » Legatus confusus obticuit; effecit tamen ut nonullae consuetudines patris regi laxarentur, ipsoque alter reditum excusavit, dicens se voti reum eundi ad sanctum Nicolaum; aversa
Abbreviated transcription (Latin):
uera dicat testuomo tue anctoxitatis asti¬
pulare. Consensu accepto distessin est a minco
anselimis contumo profpenis flatibus ma¬
unia peritula trausuectus bona eetiã fortu¬
ua terrem᷑ iter romami usꝙ emensũs est
Ubi apostolico fauore et fenãtoria frequent¬
na exceptus pautis diebus filencio et quieti
indulsit iubente papa. Cumq uires resur¬
psisset ocio die constituto palatr̃ latereiueuse
ingreditur. Adest et ncrs quuetaueis roue¬
bus aduentunt eius pͥnen̾atue not uare gome¬
sairegis perorabatet ee ooures paterue
suaterile q consuetudines redderentin augla
peculiarem esfe romane ecclesie perepecrem
et en tbuta quot annis pensitare Regem
fitut nmificim ita magia ir̃o: dedecus
ot et uideri et esse si ancesforũ suorũ iuraꝑ
deret qͥuos ip̃e et aucur magrutudueceet
opi affluentia longe p̾iret et preuieret
Proinideret itaq papa regio houot ousut¬
leret sibi quem nou dubitaret magno frncti

Expanded text:
vera dicat testimonio tuae auctoritatis adstivera dicat testimonio tuae auctoritatis adstipulare. » Consensu accepto discessum est ab invicem. Anselmus continuo prosperis flatibus maxima pericula transvectus bona etiam fortuna terrenum iter Romam usque emensus est. Ubi apostolico favore, et senatoria frequentia exceptus paucis diebus silentio, et quieti indulsit jubente papa. Cumque vires resumpsisset otio, die constituto palatium Lateranense ingreditur, adest et nuntius, qui paucis diebus adventum ejus praevenerat, notus jamsam regis perorabat, ut ei omnes paternae, fraternaeque consuetudines redderentur, Angliam peculiarem esse Romanae Ecclesiae provinciam, et ei tributa quotannis pensitare, regem sicut munificum, ita magnanimum. Dedecus ei, et videri, et esse, si antecessorum suorum jura perderet, quos ipse et animi magnitudine, et opum affluentia longe praeiret, et premeret. Provideret itaque papa regis honori, consuleret sibi quem non dubitaret magno fructu
Abbreviated transcription (Latin):
gissent. Quorui renielis max celato regi
aunulo et baculo epistopatui cessit. Willus nou
predicanda prudencia ita reui temperorit
ut nec regen iecitaret nec archiopistopo
niruriam faceret Ita cũ nuillo modo cepto de¬
sisteret. dr̃ẽtꝙ fenec pro iure fus daruo cõ¬
tra sedis apostolice diffiniciones acturui infi
ab eadem abfolucionis procedat remedium
a rege et epistopis et magnatibus ut ip̃so ro¬
mam digneratur proficisti ꝙ alii miuus ege¬
rant sua p̾ñcia suppleturus non careret affe-
tu ꝙ uollet quemi fodes apostolica tanti pou-¬
deret Impendere modo quuc laboroui prie
quo pacem ecclesie quo digitatom reꝑ iet
perii Ille pretibus flecti non nestiũs re lẽt¬
uĩa sno cantũ underet p̾sinere arbiris ꝯsensa
Itucum fe ne curictorũ uoluntati deessẽt qũp
legatormu penuenia eos ad unũ senemi. auis
guanem corpone debilem adegisset Sticẽt
tũ nichil se apostolico suggestutã ꝙ an̾ces loꝵ¬

Expanded text:
gissent. Quorum Reinelmus, mox relato regi gissent. Quorum Reinelmus, mox relato regi annulo et baculo, episcopatu cessit. Willielmus praedicanda prudentia ita rem temperavit, ut nec regem irritaret, nec archiepiscopo injuriam faceret. Ita cum Anselmus nullo modo desisteret, diceretque se nec pro vitae suae damno contra sedis apostolicae definitiones acturum nisi ab eadem absolutionis procedat remedium, a rege et episcopis, et magnatibus, ut ipse Romam dignetur proficisci, quod alii minus egerant sua praesentia suppleturus. Non careret effectu, quod vellet, quem sedes apostolica tanti penderet; impenderet modo hunc laborem patriae quo pacem Ecclesiae, quo dignitatem repararet imperii. Iste precibus flecti non nescius, ne omnia suo tantum videretur praesumere arbitrio, consensit; iturum se, ne cunctorum voluntati deesset; quanquam legatorum penuria eos ad unum senem annis gravem, corpore debilem adegisset; scirent tamen nihil se apostolico suggesturum, quod antecesso
Abbreviated transcription (Latin):
infanait s camen et humana et dmina
ep dnoritu monachorũ credatur testuuo¬
mo dni ergo fluctuanit anfelur fenten¬
tia quo uengeret quia et adusti froute
testumoniũ episcoporum refellere uidebat
superbrm. Porro episto pale que sigillum
apostolicum pretendebat nou credero stultũ
Confirmato aĩo respondit ad certitudinem
ognostendam missurimi se rouiam Intem
alis qui niestirentut nec cr̃icacions sudr
negandam nec benedictone larere rdnu
eoant elciti roggero concellarueq ugad
qͥoi fors uoittus esaui adhuc fuerat uerento
porestade Beurici uiolenterad roputrũ epusto¬
patum electus. uec elecciomi asfeutiens pñuo
igentes asperis quiciis et minis incesfens.
sed rogrediente anseliuo ab eo et baculo pa¬
porali donatus et in ecclesiam introductus
Quare ad illius benedictionomi libens afenfa
cõmodabat Ita rex paulo cõmocion Girando eboꝵ
conserracionit nuimꝰ om̃ ininuxit Ilec ille re¬
tractasset si noñ illi electi alciori racione nefu¬

Expanded text:
infamat, sed tamen et humana et divina quam duorum monachorum credatur testimonio. » Diu ergo fluctuavit Anselmi sententia, quo vergeret; quod et adversa fronte testimonium episcoporum refellere, videbatur superbum; porro epistolae, quae sigillum apostolicum praetendebat, non credere stultum. Confirmato animo respondit ad certitudinem facti cognoscendam missurum se Romam. Interim illis, qui investirentur, nec communionem suam negandam, nec benedictionem impartiendam. Erant electi Rogerus cancellarius regis ecenti potestate Henrici violenter ad Wintoniensem episcopatum electus, nec electioni assentiens, imo eligentes asperis conviciis, et minis incessens. Sed regrediente Anselmo, ab eo, et baculo pastorali donatus, et in Ecclesiam est introductus. Quare ad illius benedictionem libens assensum commodabat. Ita rex paulo commotior Girardo Eboracensi consecrationis omnium munus injunxit. Nec ille retractasset, si non illi electi altiore ratione refu
Abbreviated transcription (Latin):
liberas reddidit et fe de hiis iil accepturia ꝙͣdiu
pastore carerent promifit Dauinũ psbiteroꝵ
qui pecuã dederant ita faccunt ut toto trisu¬
no ab õibus fũccionibus uacarent qui dare su¬
persederant ultorus nichil darent Quma de
aechiepistopatu sublata c̃ augliaui redisfet red¬
dituru dato uadimonio pollicitut est.
anseliuo ergo felicibus auris auecliaiti
euecto bouas spes quam de illo prouincia¬
les habebant mimime defiderant es fefellit siqui¬
deui statn firmarii ecclesiarũ eiecti symoniaci
damnati pelicatus presbiteronũ inhibiti ample¬
uns confangnineorũ. Deturbati plura ꝙ iu
gubantur castigata Accesfit sereritate tempñ
felicitat y egis çi quo buit tenutorietnor¬
sennnt Robertus fratꝰ suut or łuti es pdoĩ

Expanded text:
liberas reddidit; et se de his nil accepturum, quandiu liberas reddidit; et se de his nil accepturum, quandiu pastore carerent, promisit, damnum presbyterorum, qui pecuniam dederant ita sarcivit, ut toto triennio ab omnibus functionibus vacarent; qui dare supersederant, ulterius nihil darent; omnia de archiepiscopatu sublata cum Angliam redisset, redditurum vadimonio dato pollicitus est. Anselmo ergo felicibus auris Angliam evecto, bona spes quam de illo provinciales habebant, minime desiderantes fefellit. Siquidem statim firmarii ecclesiarum ejecti, Simoniaci damnati, pellicatus presbyterorum inhibiti, amplexus consanguineorum deturbati; pluraque in agabantur, castigata. Accessit serenitati temporum felicitas regis, a quo tunc temporis in Northmannia Robertus frater suus capt
Abbreviated transcription (Latin):
latores quad aute ab cessum auseliui celebratiu
fuerat. presbiteros inꝙͣ qui post consiliũ mu¬
lierculat domibus fuis uel introduxerant recentes
uel renocauerant ueteres rex distrimine pecine
multare meditabatur Id uero aufelius nõ fereu
dum arbitratur regi stripfit ut ab hac exaccio¬
ne tempararet ꝙ eclesiasticorã ministrorũ ui¬
cia episcopotũ non seculatiu corripi debeant
instantia Ille qui sua pdentia confilio mellenti
coĩtis Roberti iaui in oĩbus desecatus matu¬
rauerat confilia salutaria dignanter accepit le¬
inter reseripfit uentnrũ proxine norinauuã
siquid deliquissẽt in hiis et in aliis per eus enĩe¬
daturũ obedientiam Eniu ergo redissent nũcii
non multis ip̃e moras auticipatut apud beccu
anfeluiũ quenit Itaq oĩa que illos hactenus in
diuersa trahebant tunc per dei gratiam ꝑlata
et sedata Ecclefias siquidem quas iuillut feator
heutꝰ censin subiecerat ip̃e in manis anfelim

Expanded text:
violatores quod ante abscessum Anselmi celebratum violatores quod ante abscessum Anselmi celebratum fuerat, presbyteros, inquam, qui post concilium mulierculas domibus suis vel introduxerant recentes, vel revocaverant veteres, rex discrimine pecuniae mulctare meditabatur. Id vero Anselmus ferendum non arbitratus, regi scripsit ut ab hac exactione temperaret. Quod ecclesiasticorum ministrorum vitia episcoporum non saecularium corripi debeant instantia. Ille, qui sua prudentia consilio Mellentini comitis Roberti jam in omnibus defaecatus maturuerat, consilia salutaria dignanter accepit: leniter rescripsit, venturum proxime Northmanniam, si quid deliquisset in his et aliis, per ejus emendaturum obedientiam. Cum ergo Roma redissent nuntii, non multas ipse moras aucupatus apud Beccum Anselmum convenit. Itaque omnia, quae illos hactenus in diversa trahebant, tunc per Dei gratiam prolata et sedata. Ecclesias siquidem, quas Willielmus frater ejus censui subjecerat, ipse in manus Anselmi
Abbreviated transcription (Latin):
a uege infredilacionũ cansas oꝑtinunt Ibant
eiũ trebro ronani regales nũcii redibant¬
ꝙ mefficaces infi ꝙ moras quasdar impe¬
trabant ꝙͣ prote larent boni uri exiłm
emendandit nebus afferrent impedimentũ
Quapropter prospiciens quo loco xerũ suaꝵ
fortua staret fecundum pietate pectus ad
ulcionem tandeui concussit. exẽdicacionem
latuisset. Precibus exegit ut normanniam
suis refifitus est ẜ enis in augliam transitut
nes dilatus quia nolebat coĩcare cũ muestitis
trouersiam tot auius agitatane singulari pro¬
bitate fedarunt. Goncessit siquiden paipa ut
rex homagia de elcis acciperet s nulliuu per
batulum et amuluuu inuestiret dum auten
mũcii morarentur crebre ad aufelmũ exanꝰ¬
glia ferebantur querele de sceleribut ubiq nn-¬
miũ pululantibus. rogabaturꝙ reditum acce¬
lerare ab epistopis presertini quos iauiscelera
pigeret nam et p̾forteros consilii london ui

Expanded text:
a rege nisi dilationum causas obtinuit. Ibant a rege nisi dilationum causas obtinuit. Ibant enim crebro Romam regales nuntii, redibantque inefficaces, nisi quod moras quasdam impetrabant, quae protelarent boni viri exsilium, emendandis rebus afferrent impedimentum. Quapropter prospiciens quo loco rerum suarum fortuna staret, fecundum pietate pectus ad ultionem tandem concussit, excommunicationem em ipsum non latuisset, precibus exegit, ut Northmanniam, suis resaisitus est; sed ejus in Angliam transitus ideo dilatus est, quia nolebat communicare cum investitis. troversiam tot annis agitatam singulari probitate sedarunt. Concessit siquidem papa, ut rex homagia de electis acciperet, sed nullum per baculum et annulum investiret. Dum autem nuntii morarentur, crebrae ad Anselmum ex Anglia ferebantur quaerclae, de sceleribus ubique nimium pullulantibus, rogabaturque reditum accelerare, ab episcopis praesertim, quos jam scelera ipsa pigeret. Nam et presbyteros concilii Lugdunensis
Abbreviated transcription (Latin):
Mandat tibi donicuns meus quia si fic te exhi-¬
bueris sicut au̾cessor tuus exhibrit se patri
suo libenter uolet aduentum tnu in angliam
sui iius prndenti loquor stis quid sequal¬
Ita cito angliaru ille lugdiuũ contendit. Inde
muisit luteras uigi suꝑ ueritate dictonũ uilł.
exculpanda epistolarinu serie que in nuuẽ¬
sum porrigitur apłit ad regem et auseli
adregen et regis ad anseluñ: lic non pla¬
cuit nntexere uolentibus legere liber ad metri
cõpiam faciet Quas ideo uir ille appofuit ut
nullus enm mendacii tarparet. et ut ipse
minctum robur dictorinu assimieret Eflue¬
bat eũi ocio utpote solius anseliui gestis enu¬
cleandis intentus Ego manis opus mones et
m̃  multorũ gesta conor ideoq necessaria tm̃
ans fastidio lectorũ mederi meditor¬
siasticas nou extraneis s ipsus archiepiscopi
gominibues amministrandas delegaret At ue-¬
o auselums lugdinũ cesedit anno integ
et iensibus quattuor Quo toto tempore
nichil ab apᵉ nisi ꝑsuasoriat licteras nchil

Expanded text:
Mandat tibi dominus meus, quod si sic te sibi exhibueris, sicut antecessor tuus exhibuit se patri suo, libenter volet adventum tuum in Angliam; sin minus, prudenti loquor, scis quid sequae misit litteras regi super veritate dictorum Willielmi exculpenda. Epistolarum seriem, quae in immensum porrigitur, apostolici ad regem, et Anselmi ad regem, et regis ad Anselmum, hic non placuit intexere; volentibus legere liber Edmeri copiam faciet, quas ideo vir ille apposuit, ut nullus eum mendacii carperet, et ut ipse invictum robur dictorum assumeret, effluebat enim otio, utpote solius Anselmi gestis enucleandis intentus; ego majus opus moveo, et in multorum gesta conor, ideoque necessaria tantum libans, fastidio lectorum mederi meditors ecclesiasticas non extraneis, sed ipsius archiepiscopatus hominibus administrandas delegaret. At vero Anselmus Lugduni resedit anno integro, et mensibus quatuor. Quo toto tempore nihil ab apos
Abbreviated transcription (Latin):
Auselinũ oĩbus fuis renestiri. statimi eñi ut ille
mare transierat totum archiepistopatum
sue dicioni substerui et quecũꝙ angustim sta¬
tierat in irritum deduci iusserat Late rarũ
responsini inbetur archrepistopus cirta papã
oꝑiri s non fuit amiiinis ibi dun cousistere¬

Expanded text:
Anselmus omnibus suis revestiri. Statim enim ut ille Anselmus omnibus suis revestiri. Statim enim ut ille mare transierat, archiepiscopatum totum suae ditioni substerni, et quaecunque ante statuerat, in irritum deduci jusserat. Litterarum responsum jubetur archiepiscopus circa papam operiri. Sed non fuit ani
Abbreviated transcription (Latin):
maxino uenerat tumultu p̾ceꝑit ut eũ secure
per terrã suam duceret et nõ nimus ei ꝙͣ sibi
ubiq sermue faceret federata ergo niuccicia di¬
scedit sepus contra maledicoꝵ infrendens et iuge¬
minaus dicit odiũ qui sibi ꝑsuafisfẽt ut ꝑseque¬
retur dei angelum Auselmus ergo fecurus lunãcũ
mox ut dixi lugdunũ inde ronĩa ꝑuenit
ueni apostolicus magnifice Iustipiens co¬
ram fenatũ amplissimis landibut extulit
lias multas pro fidelitate comana passum tan¬
dem per planas periculit et mortibus uias ad
se uenisfe flagitare a se suffr agintiunt ippe ma¬
gis eggeret consilio. ⁊alia urbauis iacto bat
s anseluns pudore caput demisẜ. filentũ pͥme¬
bat s ubi sumurut pontifex laudũ fine fecit
ille data copia cansani fuani onnĩe ueraciter
alleganit ꝑtollicetur p̾ses pariter ꝙ senatus aup¬
illĩ stribuntur lictere willo Regi iluglie Inbet

Expanded text:
maximo venerat tumultu, praecepit ut eum secure maximo venerat tumultu, praecepit ut eum secure per terram suam deduceret: et non minus ei quam sibi ubique serviri faceret. Foederata ergo amicitia discedit, saepius contra maledicos infrendens et ingeminans eis odium Dei, qui sibi persuasissent, ut persequeretur Dei angelum. Anselmus ergo securus, Cluniacum, mox ut dixi, Lugdunum, inde Romam pervenit. Quem apostolicus magnifice suscipiens coram senatu amplissimis laudibus extulit.lias multas pro fidelitate Romana passum, tandem per plenas periculis et mortibus vias ad se venisse, flagitare a se suffragium, cujus ipse magis egeret consilio. Talia Urbanus jactabat; sed Anselmus pudore caput demissus silentium premebat, sed ubi summus pontifex laudum finem fecit, ille data copia causam suam omnem veraciter allegavit. Pollicetur praesul, pariterque senatus auxilium; scribuntur litterae Willielmo regi Angliae; jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
diontiam romani ueniret Nestius ille contra ite
obedientie et de spe miseritondie dei audacior uĩa
uinafit Nam ut uigor falutis refusus audaciã
suggerebat. et citra seuir uiridis et cruda fe-¬
nectus bene adhuc labores paciebatur. Euasis
ergo alpibus romã incolumis uenit. nullo suoꝵ
hõĩe uel iinento desiderato Duo tni in toto
nere temptatus distrimine quod tam eũ fue
successus et alimentun glorie dux siquidem
burgundie eadem que ubertini spe raptatus
ad eun depredandum in flagiciore spiritu ani¬
matus erat sed uno tantu afpectu eius emolli¬
us õẽm exalanit superbiaui nesumpfit hun¬
tatem Adeo dulci intuitu. Leui facie. placida cani/¬
cie aspitientem capiebat ut in que nicũq oculo
ret Ita cordis tunor duci per nebulonam uta
conceptus eo uiso xecedit Contumo ꝙ pontificis
exceptus ostło. bñdiccioni ultro expeciit Aduocato¬
ꝙꝓ uno ex magnatibus fuis stipatus eni multis cũ

Expanded text:
dientiam Romam veniret. Nescius ille contraire dientiam Romam veniret. Nescius ille contraire obedientiae, et de spe misericordiae Dei audentior viam invasit. Nam et vigor salutis refusus audaciam suggerebat, et citra senium viridis, et cruda senectus bene adhuc labores patiebatur. Evasis ergo Alpibus Romam incolumis venit, nullo suorum homine, vel jumento desiderato; uno tantum in toto itinere tentatus discrimine, quod tamen fuit successus et alimentum gloriae. Dux siquidem Burgundiae eadem, qua Wibertini spe raptatus, ad eum depraedandum inflatiore spiritu animatus erat; sed uno tantum aspectu ejus emollitus, omnem exhalavit superbiam, resumpsit humilitatem. Adeo dulci intuitu, leni facie, placida canitie aspicientem rapiebat, ut in quemcunque oculorret. Ita cordis tumor duci per nebulonum verba conceptus eo viso resedit. Continuoque pontificis exceptus osculo benedictionem ultro expetiit: advocatoque uno ex magnatibus suis stipatus enim multis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
magni nouinnis incuria etot potenae
uet celigionis egenus ubi eun lugdi¬
niuu iter aduertere audunt a lacriter
occurrit Deuote obfocutus est eiubigit᷑
confilio ibi resedit totuis canfe indicies
roiam urbano apłico litteras nutteus
Ualitudo subitanea flagitabat ocium
lunul et consilũ uidebatur interim uoi¬
bertinis predonis cedere ferebat enuiꝵ
omium ora rumor ueuisss archiepistopu¬
nũ subfarcinatum pecimia Magñru esse ꝙ fecũ
ferat archiepistopus augt que fit prouicia
ꝯme fertilissuma hip illi aĩos acconsi iani tũ
semitas omnes obsederant angustias locorũ
occuparierant ne qua elaberetur Ingens dño
suo fore cõmodum si prenderetut qui uebani
parciũ prapugnator esset Quare passus est
ardores eorũ ad tempus negata preda langueste¬
re Ut se opinione deceptos esse credentes domũ
redirent choc confilio fuuctum detraxit insidĩa¬
ibus et iam redierat nĩcnis precipiens e
to apostolici ut remota oĩ excusatione per obe¬

Expanded text:
agni nominis, et potentiae, nec religionis egenus, ubi ad eum Lugdunum iter advertere audivit, alacriter occurrit, devote obsecutus est. Ejus igitur consilio ibi resedit, totius causae indices Romam Urbano apostolico mittens, valetudo subitanea flagitabat otium simul et consilium. Videbatur interim Wibertinis praedonibus cedere, ferebat enim per omnium rumor ora venisse archiepisnum suffarcinatum pecunia, magnum esse quod secum ferat archiepiscopus Angliae, quae sit provincia omnium fertilissima. His illi animos incensi jam tum semitas omnes obsederant, angustias locorum occupaverant, ne qua elaberetur. Ingens domino suo fore commodum si prenderetur, qui Urbani partium propugnator esset. Quare passus est ardores eorum ad tempus negata praeda languescere, ut se opinione deceptos esse credentes, domum redirent: hoc consilio fructum detraxit insidiantibus, et jam redierat nuntius praecipiens ex parte apostolici, ut remota omni excusatione per obe
Abbreviated transcription (Latin):
Aust luius nuxrari cũ ecce frequens epistri
archiepistopi nichil suffeaigii iusi ꝓ rogata
ut enm oxpelloret impossibile facti re¬
spondit ut uir celebratissime sanctitatis et
st̃ie et in p̾sulatum introductus legittune
uuticiam esfet infraccior cr̃ nichilo iuu¬
patim experirentur quod latebat aꝑu̾e dĩnũ
regen sua opora et imponsa pallũr a no¬
ma inuisse suo quo ꝓ labore transigise
negociũ ꝙ illi multat negatet tonstaret

Expanded text:
Anselmus, cum ecce frequentes episcopi Anselmus, cum ecce frequentes episcopi archiepiscopi nihil suffragii, nisi quod rogatus ut eum expelleret, impossibile factu respondit, ut vir celebratissimae sanctitatis, et scientiae, et in praesulatum introductus legitime, amicitiam esset infractior, cum nihilo mutatum experirentur, quod latebat aperuere. Dominum regem sua opera et impensa pallium a Roma meruisse, suoque labore transegisse negotiu
Abbreviated transcription (Latin):
decidit Naui aute prefinitum tempus młta
ei impacta contraria. cameratius guis ad
reuam ante suos occulos arreptus quidan
quorum consiliis potissim̃t ninte batus
ultra mare fugati argnta maligritatis
confilia ad eius houorit detramentum ex¬
cogitata et ad reui ducta sruncii duo fingu¬
lares uersuciarũ actifices ipso ignorante et
nichil mali suspicante comaii missi ut ex¬
plorato urbis statu agerent apud papant
ut palliũ regi mtteret tradendu cur
liberet utrenue ille et ompigeᵒ ꝙͣ iussi
fuerant executi abbauensem epistopum
Wralterũ ex p̾cepto urbaui pͥaps Augliaui
aduenit Is dofris appulsus clani auseliuicu¬
riam uenit ingentib ꝙ promissis aurũ
Will̃m sticientem explouit fi urbauus u
Augliaro reciperetur ad papaui fore ut
que curq rex petenda estuuasset ille priu¬
tegio fedis apostolice robararet Igitur ed̃cu
per prouiciam prouulgatur urbauiru apo¬
stolicum debere dia et credi Eo audito cepit

Expanded text:
decidit. Nam ante praefinitum tempus multa decidit. Nam ante praefinitum tempus multa ei impacta contraria, camerarius ejus ad poenam ante oculos ejus abreptus, quidam, quorum consiliis potissimum innitebatur, ultra mare fugati. Arguta malignitatis consilia, ad ejus honoris detrimentum excogitata, et ad rem deducta. Nuntii duo, singulares versutiarum artifices ipso ignorante, et nihil minus suspicante Romam missi, ut explorato urbis statu agerent apud papam, ut pallium regi mitteret tradendum cui liberet. Strenue illi, et impigre, quae jussi fuerant exsecuti, Albanensem episcopum Walterum ex praecepto Urbani papae Angliam adducunt. Is Dofris appulsus, clam Anselmo curiam venit, ingentibusque promissis animum Willielmi sitientem explevit. Si Urbanus in Anglia reciperetur ad papam, fore ut quaecunque rex petenda existimasset, ille privilegio sedis apostolicae roboraret. Caeterum ad cper provinciam promulgatur, Urbanum apostolicum debere dici et credi. Eo audito mirari
Abbreviated transcription (Latin):
episcopo palam promiciante eñ qui racio¬
ne non postit p compesti debere ui oppͥmi
Reclamatum est a proceribus qui multoma/¬
gis ꝙͣ episcopi ab iniuriis archiepiscopi tem¬
marandum cenfebant demq inssi ut
subieccionem abuegarent prorsus refuta
maioris tumultus iram intra fauces re¬
pressit Tum qui sponsio episcoporĩt nõ ꝓ
lleretur a regno sed cuni id ui nequi¬
ret optinere et ille fe quidem cedere ses
insignia et nomeu non reddere profiter et᷑
dilata oninia cñ bona pace ab Idibus maccii
que tunc erant ad octauat pente costit hoc
illi iam meditaconoi meditanti eum pro¬
ceres nñciassent producto suspirio gemebũ¬
dus rectulit Quanꝙ ex preteritis futura
non nestiam. tũ ne oĩa mea uideatur .ur¬
gere arbitrio. pacem amplector quantum
refert ab eo non deniaturus Qui uolator
pacis extiterit ip̃e quantum ad dominũ ost
uidet Net fortuitum dictum uiri a ueritate

Expanded text:
episcopo palam pronuntiante: eum qui ratioepiscopo palam pronuntiante: eum qui ratione non possit compesci, debere vi opprimi. Reclamatum est a proceribus, qui multo magis quam episcopi, ab injuriis archiepiscopi temperandum censebant. Denique jussi ut ei subjectionem abnegarent, prorsus refutarmajoris tumultus, iram intra fauces repressit. Tum quoniam sponsio episcoporum non bene lo pelleretur regno. Sed cum id vi nequiret obtinere, et ille, se quidem Anglia cedere, sed insignia, et nomen non reddere profiteretur, dilata omnia cum bona pace ab Idibus Martii, quae tunc erant, ad Octavas Pentecostes. Hoc illi jam vacationem meditanti, cum proceres renuntiassent, producto suspirio gemebundus retulit: Quanquam ex praeteritis futura non nesciam, tamen ne omnia meo videar urgere arbitrio, pacem amplector, quantum mea refert, ab ea non deviaturus. Qui violator pacis exstiterit, ipse, quantum ad Deum est, videret. Nec fortuitum dictum viri a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
et ceterorũ confilia longis ampagibus.
uolutata uno contulit respouso Si quis esset
qui probare presueret ꝙ ideo fidem ter¬
reno negaret regi quia appellaret uitarĩ
beati petri esset ip̃s contra paratut cui
et ubi deberet respondere Eo magis illi
auimus labefactari maiorem ꝙͣ opinabã¬
tur aumaduerterunt uiro messe pru¬
dentiam ꝙ stiret non debere archiep̃m̃
cantuar̾ indicari inifi in confistorio apo/¬
stolici Ita toto aciiime lunatori in
confiliis uirorum maniter aduersus eñ
cui deus aderat certabatur Naui que
dirumpebat. Adeo nimotus angrao et
folicitudinuis uacius ut illis in pantibus
fecedentibus et dicta fua huggi et illuc
ponderantibus ipfe fopori ad parietem
reclinatus indulgeret sodem uulba mẽte
inconcussus nec ira tuc bilentus nec metu
mxius. Tranquillitatem antini et ipse fa¬
rebatur et faciei p̾tendebat hillaritas Sur-¬
rectis ergo in clamores et furias dimelicien

Expanded text:
et caeterorum consilia longis ambagibus et caeterorum consilia longis ambagibus volutata uno contudit responso: Si quis esset, qui probare praesumeret, quod ideo fidem terreno negaret regi, quia appellaret vicarium beati Petri, esset ipse contra paratus, cui, et ubi deberet, respondere. Eo magis illi animis labefactati, majorem, quam opinabantur animadverterunt viro inesse prudentiam, quod sciret non debere archiepiscopum Cantuariae judicari, nisi in consistorio apostolici. Ita toto acumine limatorum in consiliis virorum inaniter adversus eum, cui Deus aderat, certabatur. Nam quaedirumpebat; adeo immotus animo, et sollicitudinis vacuus, ut illis in partes secedentibus, et dicta sua huc et illuc ponderantibus, ipse sopori ad parietem reclinatus indulgeret. Eodem vultu mente inconcussus, nec ira turbulentus, nec metu anxius, tranquillitatem animi, et ipse fatebatur, et faciei praetendebat hilaritas. Surrectum ergo in clamores et furias, Dunelmensi
Abbreviated transcription (Latin):
in me agit᷑ Respondit anfeliuus. Dominus
contra fapit qui ganc questionem duob
preceptis absoluit et enodem reddidit Quid
ein infidelitatis debeaniuis uica beati petri
ipse docet Tu es petrus et super hauc pe
debeamus regi alias declarat Reddite que
in hiis que sunt dei uica᷑ beati petri obediã
in hiis que terreue dignitati domini mei
competunt fidele aupiliũ et confilium ꝑ
posse meo non fubtrahan In hiis exequẽ¬
dis omnes epistopi angł prinati suo suf¬
fragiu rogarunt partes agentes
tẽuarii et libertatit profugi Et quasi pa¬
nuun id esse omnem ai obedientiam et sub¬
ieccionem abuegauerunt Incentor et uex¬
pus homo importuue facundie et amibi¬
ciouis infeste Qui fperaret archiepisto¬
patum intendi anfelio depulso. ideoꝙ im¬
prrobius insistebat negocio promiẜatꝙ negi
futurum sua solercia ut ille cedeset ho¬
nori sponte reddito saculo et auulo. s ueu¬
tilabat ingenimu aduerfo deo cũ oĩa eius

Expanded text:
in me agit. Respondebat Anselmus: Dominus in me agit. Respondebat Anselmus: Dominus contra sapit, qui hanc quaestionem duobus praeceptis absolvit, et enodem reddidit. Quid enim fidelitatis debeamus vicario beati Petri, ipse docet: « Tu es Petrus, et super hanc pedebeamus regi, alias declarat: « Reddite qin his quae Dei sunt, vicario beati Petri obedientiam; et in his quae terrenae dignitati domini mei competunt, fidele auxilium et consilium pro posse meo non subtraham. In his exsequendis omnes episcopi Angliae primati suo suffragium negarunt, partes agentes mercenarii, et libertatis profugi. Et quasi parum id esset, omnem ei obedientiam, et subjectionem abnegaverunt. Incentor et vexpus, homo importunae facundiae, et ambitionis infestae. Qui speraret archiepiscopatui intrudi Anselmo depulso: ideoque improbius insistebat negotio, promiseratque regi futurum sua solertia, ut cederet honori, sponte reddito annulo et baculo. Sed ventilabat ingenium adverso Deo, cum omnia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille redisset in regnũ cassus moliuũs quo
meditatus fuerat fratrem prouincia spo¬
liare. adiit eũ pontifex peciit ꝙ licentiau
romami enudi pro pallio sumendo a papa
uebauo hoc dicto rex semper calori pro-¬
nus erat. causas nouas iratũ unuient ex¬
citatus q in bilem promĩciauit non recta¬
fidem fibi quam promiserat posse seruarꝰ
fi sine licentia urbanũ uel queuilibet pa-¬
pani appellaret. differendinu id ad frequẽ¬
ciorem conuentum. respondit aufetuius fe¬
oq tractandum uerum ideo fidelitatem
terrem domini debilitaret fi picariũ sancti
petri appellaret Maguis ergo utriq motib
magnis confultationibus actum erat ꝙ ra¬
ciocinatio regis huinsmnodi Consuetudo regni
mei est a patre meo instituta: ut nullies
preter licentiam regis appellet᷑ papam
Qni consuetudinem toblit potestateui quoꝙ
et coronam regni uiolat. Qui autem coro¬
nam mihi aufert inimiciciis et infidelitate

Expanded text:
cum ille redisset in regnum, cassus moliminis, quo cum ille redisset in regnum, cassus moliminis, quo meditatus fuerat fratrem provincia spoliare, adiit eum pontifex, petiitque licentiam Romam eundi pro pallio sumendo a papa Urbano. Hoc dicto, rex, ut semper calori pronus erat, novas causas irarum invenit: excitatusque in malum pronuntiavit, non rectam eum fidem, quam sibi promiserat, posse servare, si sua sine licentia Urbanum, vel quemlibet papam appellaret. Differendum id ad frequentiorem conventum respondit Anselmus, serioque tractandum, utrum ideo fidelitatem terreni Domini debilitaret, si vicarium sancti Petri appellaret. Magnis ergo utrinque motibus, magnis consultationibus actum: eratque ratiocinatio regis hujusmodi: Consuetudo regni mei est a patre meo instituta, ut nullus praeter licentiam regis appelletur papa. Qui consuetudines regni tollit, potestatem quoque et coronam regni violat. Qui coronam mihi aufert, inimicitias, et infidelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
storali deceẜat per rothomageu archiepi¬
stopuni Will̃m abfolutus dolebat ꝙ et tñc
et sepe prefiteri ꝙ ad millam prolacone
ualeret infi ad prioratum clanstri quia
et ganderet ocio et aliis laboribus impar
liugnani ad bene dicendun promptami
haberet. Uerñtamen multo fluente tẽ
ei ut fuscipieus archiepistopatum cõ¬
seusu suo cunctorũ roborar et defideniũ
Ingentibus autem promisẜ que episcopas
pellerent Negalia ergo pro more illuis
temporis faciens principi uii Et occobe
cantuarꝰ asfedit f pridie nouas decem¬
bris ab onnibus episcopis augl solen-¬
ma episcopalia fustepit ffuit ꝙ ꝓnosticon
eius Uocauit muctos et mifit hoͣ cene¬
excufare nec multo post rex mare trausit
Erant hiis diebus duo competitores poma
fensi dubio fluctuabat auglia in Grorberꝰ¬
tum tum pro metu regis inclinãcor aufs¬
luius iauidudum urbanũ in ppͣm fustepe¬
rat id ꝙ rege nõ abunente exceperat cũ
ad archiepiscopũ eligeretur uerũtameu

Expanded text:
hiepiscopum Willielmum absolutus. Solebatque tunc, et saepe profiteri, quod ad nullam praelationem valeret, nisi ad prioratum claustri, quia et gauderet otio, et aliis laboribus impar, linguam ad benedicendum promptam haberet. Verumtamen multo fluente tempei, ut suscipiens archiepiscopatum consensu suo cunctorum roboraret desiderium. Ingentibus autem promissis, quae ipsas pellerent, regalia pro more illius temporis faciens principi, VII Kal. Octobris, Cantuariae assedit; sed pridie N. Decembris ab omnibus episcopis Angliae solemnia episcopalia suscepit: fuitque prognosticon ejus: « Vocavit multos, et miexcusare , » nec multo post rex mare transiit. Erant his diebus duo competitores Romansensu dubio fluctuabat Anglia, in Wibertum tamen metu regis inclinatior. Anselmus jamdudum Urbanum in papam susceperat, idque rege non abnuente exceperat, cum ad archiepiscopatum eligeretur. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
sancte dei ecclesie statiun tranquilla pace te¬
nendinu et roborandinu ut amodo libera
uinat et nulla concuciam tempostat e bello ꝵ
ic est contemplari quanta materia boni
in regis pectore fuerit nifi quis tandor¬
genne fidei stutillas fomente uerborũ ar̃a¬
ret et in maiores uires bonis aumoniciomb
excitaret uenit eego rex fublum trmpho splẽ¬
didus et trmphali gloria auglie inuectus ic¬
nestituras q ecclesiarũ anfeliuo imꝑpetium
in manũ remiisit eodem corcedente ut pro¬

Expanded text:
sanctae Ecclesiae Dei statum tranquilla pace tesanctae Ecclesiae Dei statum tranquilla pace tenendum et roborandum ut amodo libera vivat, et nulla concutiatur tempestate bellorum. » Hinc est contemplari quanta materia boni in regis pectore fuerit, si quis tam ingenuae fidei scintillas fomento verborum animaret, et in majores vires bonis admonitionibus excitaret. Venit igitur rex sublimi tropaeo splendidus et triumphali gloria Angliam invectus investiturasque ecclesiarum Anselmo in perpetuum in manum remisit; eodem concedente, ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
anir propter unicum deuotioiis regie in¬
sigue
enricus rex anglorum censeliuo cantuarꝰ
Iarchiepiscopo falutem et aunciciã Pater¬
intati et sanctitati uestre significanius Robertũ
peditum quos p̾ce et p̾cio adiiare potuit. die
nominata et determinata mecũ añ tenebrar¬
chium acciter pugnasse ued tandem fub ini-¬
fericordia dei uicimus et sine multa cede
nostrornm Quid plura dinina mnifericordia
ducem Normaũ et comitem moretonii et uiłl
stutenilla feñẽ. et alios usq cccc. mlites
et m̃ peditiuu in mauus nostras et normã¬
mam dedit de illit autem quos gladius ꝑe-¬
unt nõ est nuimerus hoc autem nou elacioni
uel ar rogautie nec uiribus mneis s dono di¬
uiue dispofitionis attribuo Quo circa pater
uenerande fuplex et denotus genibus tue fau-¬
ctitatis aduolutus te dep̾cor ut supernũ indi¬
iste gloriosus et utilis mihi contigit depre¬
ceris non fit mihi ad dampnũ et detrimentũ
s ad miciũ bonorũ operinu et ẜuicii dei et ad

Expanded text:
regiae insigne. « HENRICUS rex Anglorum, ANSELMO Cantuariae archiepiscopo, salutem et amicitiam. « Paternitati et sanctitati vestrae significamus Robertum peditum, quos prece et pretio coadunare potuit, die nominata et determinata mecum ante Tenebrachium acriter pugnasse; sed tandem sub misericordia Dei vicimus, et sine multa caede nostrorum. Quid plura? divina misericordia ducem Northmanniae, et comitem Moretonii, et WillStutevilla senem, et alios usque ad CD milites, et decem peditum in manus nostras, et Northmanniam dedit. De illis autem, quos gladius peremit non est numerus. Hoc autem non elationi, vel arrogantiae, nec viribus meis, sed dono divinae dispositionis attribuo. Quocirca, Pater venerande, supplex et devotus genibus tuae sanctitatis advolutus te deprecor, ut supernum judiiste gloriosus et utilis mihi contigit, depreceris, ut non sit mihi ad damnum et detrimentum, sed ad initium bonorum operum et servitii Dei, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
deu in manũ dedit Ita omnes feruẽtione
spiritu in regis fidem aminati funt ut si opor¬
ceret conspiratis amimos et denotis dextris
in ferrum pro nege ruerent Quo uulgato
Robertus qui magis aliori erstdtaa ha
inre manib pac̃ẽ amplexut in fraterue ne¬
cosfitudinis amorem libentꝰagornt
eruutamen cui rex more añcessoꝵ
fuorum ab archiepistoꝵo ho qmtandet¬
cogaret et ille pro excoia come facta differ¬

Expanded text:
dem in manu dedit. Ita omnes ferventiore dem in manu dedit. Ita omnes ferventiore spiritu in regis fidem animati sunt, ut si oporteret conspiratis animis, et devotis dextris in ferrum pro rege ruerent. Quo vulgato Robertus, qui magis aliorum perfidia, qviis manibus pacem amplexus in fraternae necessitudinis amorem libenter accurrit. Verumtamen cum rex more antecessorum suorum ab archiepiscopo hominium interrogaret, et ille pro excommunicatione Romae facta differ