comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾um cum pupulo possid¬
uit. ¶an aut uescendi cã
dimmnuere possit is qui ex
carboniauo missus est ui¬
deamus. Et si quidem sat
impubes de dit. siue decre¬
uit p̾ses siuie non dimi¬
nuet uescendi causa et hoc
minus restituet hr̃ditati
petitori. qd̾ si satis dare nõ
potuit et aliter alere se uide¬
tur non posse dum uiuen¬
di causa usq ad id qd̃ ali¬
ditatem ꝓpt̾ alim̃ta minui
qui fortasse iudicabitur
finum non ẽẽ cum oĩum
edictis uent̾ in possõnem
mittatur et alnenta ĩ po¬
ssessionem mulieri prent᷑
ꝓpt̾ eum qui pot̾ non nas¬
ci. et maior cura ad hibi
debet ne fame pere at filiꝰ
quam ne minor b̃rditas
ad petitorem perueniat si

Expanded text:
cetera cum pupillo possidebit.An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi causa et hoc minus restituet hereditatis petitori. quod si satis dare non potuit et aliter alere se uidetur non posse, deminuendi causa usque ad id, quod alieditatem propter alimenta minui eius, quem fortasse iudicabitur filium non esse, cum omnium edictis uenter in possessionem mittatur et alimenta enta mulieri praestentur propter eum, qui potest non nasci, maiorque cura debeat adhiberi, ne fame pereat filius, quam ne minor hereditas ad petitorem perveniat, si
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Mies in certus condi
relictum ai quis exhis fine n¬
beris diem suum obierit ad¬
optionis com̃to non exclu¬
ditur.
sub conditione emancipati¬
onis pro parte heredem u¬
sticuerat ita post ea codicilli
scripscit ħ ampluis nepoti
meo quam ꝙ̃ eum beredem ĩ¬
stitui lego predia illa condi¬
cioneni em. ancipationis repe¬
citam uideri placet. quãuis
a uia nullam in legatis ut
in hereditate substitu tõm
fecisset. Nam et cum ẜiuis

Expanded text:
m Dies incertus condicrelictum "si quis ex his sine liberis diem suum obierit" adoptionis commento non excluditur. ub condicione emancipationis pro parte heredem instituerat, ita postea codicillis scribsit: 'hoc amplius nepoti meo, quam quod eum heredem institui, lego praedia illa'. condicionem emancipationis repetitam uideri placet, quamuis auia nullam in legatis, ut in hereditate, substitutionem fecisset. nam et cum s
Abbreviated transcription (Latin):
cur metuat hr̃ditatẽ ad¬
ire uel cur noluit cum ua¬
rie sint hominus uolun¬
cates.quordam uegotia
cũntium quorundam ue¬
rationem quorũdam eris
alienim cumulum tam ⁊¬
si ea locuplex uidetur h̃r¬
dicas quorundam offen¬
ssas ur inuidiam quorũ¬
dam grati fi care uolenti

Expanded text:
cur metuat hereditatem adire uel cur nolit, cum uariae sint hominum uoluntates: quorundam negotia timentium, quorundam uexationem, quorundam aeris alieni cumulum, tametsi locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari uolenti
Abbreviated transcription (Latin):
Auitus nucuis ait
si pat̾. fa. uxori uasa aũ
uestimentum aut qui ppi¬
amaliud italegat qd̾ eiꝰ
causa eptum patum ue ẽẽt
id idetur legasse qd̾ mag̃
illius quam qd coĩs usꝯͦ
causaparatum ueẽet. põp.
S hoeuerumn ẽ.non solum
si ip̃ius uir et uxoris coĩs¬
usus fuerat. s etiam si li¬
berorum enis aut alteriꝰ
alicunis comirs usus
fuerit id enim unidetur de¬
monstrasse ꝙ proprio usm
uxoris cõpatumsit /S qd̃
quintus mutius demon¬
strat uasa.ĩiuestimenta aũ
aut quid aliud efficit ut
falsa sint q̃ subiechiinis m
Muitum enimint̾est ge¬
neralit̾ anspecialit legent᷑
hħ. nam si generalit̾ ueluti

Expanded text:
uintus Mucius ait: si pater familias uxori uas aut uestimentum aut quippiam aliud ita legauit 'quod eius causa emptum paratumue esset', id uidetur legasse, quod magis illius quam communis usus causa paratum esset. Pomponius: sed hoc uerum est non solum, si ipsius uiri et uxoris communis usus, sed etiam si liberorum eius aut alterius alicuius communis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec. nam si generaliter, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipupilhꝰ sehrditate abstine¬
at succurrend̃ ẽ. et fideuissori¬
b abeodatis si hr̃ditario con¬
tractu cõueniantur. Dauł.¬
rꝓcuratorẽ hrditate acqn ñ
posse. id̃ ndit si iussuaui ne¬
pos prĩs qui de castrensi peculio
test̾m fecit hr̃ditate adiss et
acquisisse ei ea dequibo pat̾ tes¬
tari pot̾ qr castrẽsia ẽẽ muta¬
cione ꝑsone desierunt.¶Dem.
is qui bonis pat̾nis se abstim
it ꝑsub positam ꝑsona emp¬
Iliꝯ familias duxit. dẽ. iss¬
uporẽ ea filiꝯ sb̾latis ĩtestata
decessit filu uissu patris nõ aui
a dierũt h̾rditate q̃ro an auo
acquisita sit hr̃ditas. pauł. R.

Expanded text:
pupillus se hereditate abstineat, succurrendum est et fideiussoribus ab eo datis, si ex hereditario contractu conuenirentur. r curatorem hereditatem adquiri non posse. Idem respondit, si iussu aui nepos patris, qui de castrensi peculio testamentum fecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castrensia esse mutatione personae desierint. 91 Iuit per suppositam personam empilius Familias duxit uxorem: ea filiis sublatis intestata decessit: filii iussu patris, non aui adierunt hereditatem: quaero, an auo adquisita sit hereditas. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ob ẜuandum est. si .x.
sub condictione alicui fu¬
erit relicta eaꝙ condic¬
tõ post deceniuum forte
ex titerit non uidentur .x.
hiuc legata s minus .x.
quia int̾uallum temporis
et int̾usurium huius
spacii munorem facit qnͣ¬
titatem decem. ¶ Sicuti
legata non debebuntur ni
si si deducto ere. alieno a

Expanded text:
uandum est: si decem sub condicione alicui fuerint relicta eaque condicio post decennium forte exstiterit, non uidentur decem huic legata, sed minus decem, quia interuallum temporis et interusurium huius spatii minorem facit quantitatem decem. Sicuti legata non debentur, nisi deducto aere alieno a
Abbreviated transcription (Latin):
legata sunt. relictum aitende
debeturidem ẽ cumalten mũ¬
dus muliebris alteri argen¬
tum legatum omne esset:
teargento qd̃ inminndo ect
item si due statue marinore
tibi et deinde omne marmor
legatumẽẽt pret̾ duas iuilla
stitiu marmorea legita ⁊ cibi
sidem in banis serius tibile¬
gatis si michidispensator.
iegatus si¶ cui .c. pondus ar¬
genti dare hĩs uissus sit ei pec¬
ipõ liberatur si mea pectuma.
eitem existi macio fuit. qd ita
argenti legatum sit Atric̃.
ornamenta in uũ moriᷤᷤ
sue emeres. eidem urori sue¬
nci asolet legant que eius cã
parata eẽnt. tu deinde post mor¬
tem testitoris ignorans eum
decessisse emisti nõ debebunt᷑
mulieri qui er nerba ad mor¬
tis tempus restiuntisit
si inuente testatore mure
autem mortia enieris nõ
melegant dicctur inemcar
hec legatum ee. qm̃ nõ possic
uere dici eius cansa t ꝑatix
dicenda erunt et simuat qd̾
mulier si duitit et queratur
anpost emyta ei debeantur qͣr

Expanded text:
legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit.Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecipso liberatur, si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: quod ita argenti legatum sit. Africanornamenta in usum uxoris suae emeres, eidem uxori uti adsolet legavit "quae eius causa parata etem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non debebuntur mulieri, quoniam ea uerba ad mortis tempus referuntur. at si uiuente testatore, muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit uere dici eius causa paratum dicenda erunt et si uiuat quidem mulier, sed diuerterit et quaeratur, an post empta ei debeantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiden figlinas minstru¬
mento tundi eẽ atem cũ
in strumentum omne
legatum eẽt excepto p̾¬
core pastores ouiliones
omlia quoq legato con¬
tinen. offilius nõ recte

Expanded text:
uideri figul‹o›s in instrumento fundi esse.Item cum instrumentum omne legatum esset excepto pecore, pastores ouiliones, ouilia quoque legato contineri Ofilius non recte
Abbreviated transcription (Latin):
tutum irpto diuianconini
significatur ut siquis acccp¬
ta aticio peccunia que qͣit᷑a
hrditatis ꝯtinet rogati sit
restitutur hr̃ditate lic tarcłi
detur pectunia sine usuris cã

Expanded text:
tutum. Rescripto divi Antonini significatur, ut, si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris ea
Abbreviated transcription (Latin):
Eio aico fidelissimo si
uoluent sicut meis nego¬
ciis int̾uembat. eodem mnodo
filiorum meorum int̾uem¬
re. annuos senos aureos et
habitacionẽ quam inter uti¬
tur prestari uolonon iõ mi¬
nus annua seio pro parte hr̃¬
dicana uiuentis filie deberi
placint. ꝙ extribus filii ᷤᷤ ticie
duo aliis hrdibus institutis
iuta decesserunt cu tam̃ libor
ꝙ pecunia. diuisionem re¬
cepenĩt Mxclico sempromo
que uinus prestabam dan nolo
ei udentur relicta que certam
formam errogationis annue
non incertam lib̾tatis nolum¬
tatem habuerunt Utori p̾t̾
id q. amenio nnui nomine

Expanded text:
eio amico fidelissimo, si voluerit, sicut meis negotiis interveniebat, eodem modo filiorum meorum intervenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'Medico Sempronio quae uiua praestabam, dari uolo': ea uidentur relicta, quae certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori praeter id, quod a me uiuo annui nomine
Abbreviated transcription (Latin):
eum consulebat corneli
um.udisseagebat. palos
ꝑticas rastros ligones i¬
strumentum uinee quod
uerius ẽ. ¶Quidam urori

Expanded text:
eum consulebat, Cornelium respondisse aiebat palos perticas rastros ligones instrumenti uineae esse: quod uerius est. Quidam uxori
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ erat exꝑsona pupilli su¬
i iudice accepto ꝯsecutꝰ ẽ cu
uiris quantũ extutela adtu¬
corem deffunctu ꝑuen̾at q̃ si¬
tum est iudicio sucele quo ex¬
porcionis que abinicio ꝙ ex
tutele racione ꝑuen̾at ad def¬
functum ꝯtrtore usine ueĩ¬
ant an etiã ei sũmc que ex sor¬
tis usuris pupillo aucta. post
suras prandas. qd si peccunia
mãsiss in roĩbꝯ pupilli pran¬
dum ꝙ bona fide ꝑcepisset aũ
cum potuiss neclexiss cũ id qd̾
ab alio debitore noic usuraꝵ
cũ forte datur ei qui accepit.
totum sortis ince fungitur de

Expanded text:
supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tutorem defunctum pervenerat: quaesitum est, iudicio tutelae, quo exportionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione pervenerat ad defunctum contutorem, usurae veniant, an etiam eius summae, quae ex sortis usuris pupillo aucta post md si pecunia mansisset in rationibus pupilli, praestandum, quod bona fide percepisset aut cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis vice fungitur ve
Abbreviated transcription (Latin):
Peranim ediconem pen¬
dere existimatone edentis
nam dignitati facultatibo
consuetudim artificio eiꝰ
conuementes edendas. ñ
solum au̾t libertum s etiã
alium quemilibet operas
edentem alendum aut sa¬
tis tp̃ris ad questum alim̃¬
torum relinquendum ⁊ in
omnibus tempora ad cu¬
ram corporis necessariam
relinquenda. Dauil.
enet petitio etiam si ius pa¬
trom non sic ut euenit in

Expanded text:
perarum editionem pendere ‹ex› existimatione edentis: nam dignitati facultatibus consuetudini artificio eius conuenientes edendas.Non solum autem libertum, sed etiam alium quemlibet operas edentem alendum aut satis temporis ad quaestum alimentorum relinquendum et in omnibus tempora ad curam corporis necessariam relinquenda. 51 Paulnet petitio, etiamsi ius patroni non sit: ut euenit in
Abbreviated transcription (Latin):
Iulti qui capite pum¬
rimerint cestamen¬
tum facere concedẽ¬
dum paul et tueander scribũt
euisq bom intestati si punit̾
sit adcognatos eius ꝑtiuere.
sitamen ex nulitari delicto nõ
ex comum punitus sit.

Expanded text:
iti, qui capite puniri meruit, testamentum facere concedendum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari delicto, non ex communi punitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Upta nõ ĩpeditur quo łp̃.¬
minꝰ cum priore marito de
dote ex ꝑiatur.Quocies iun
cuipa accidit nedos asoco aũ
aquolib alio qui mulris no¬
mine ꝓmifat exigetursi
aut inm̾mnio filia decesẜit a
aũ mat̾ famił. fca cum qui
dotem reꝓmiẜat hr̃de ĩstitũ¬
it. satis ꝯstat nichꝰ amplius
nato ꝑs aliqͣ bonor en pub¬
licentur fisciis creditoribo eiᷤ
satis face nec ee h̃t. Int q̃nos
uxor quoq est. ¶ Si pat̾ cum
ducenta filic sue noĩẽ dotis
grã ꝓmisiss pacto fu̾it. ne am¬
plius ꝙͣ .c. a se pet̾entur. et sol¬
uto matrimonio egit cẽtii
de quibo ⁊uenit ne petentur.
nec in tesuguntur dotisẽe.
¶Quod si mortuo patre cũ h̃¬
de eius maritꝰ agẽ cẽꝑ it ist
quoq peccunia in dõte erit.¬
¶ Si uoli̾ntate filie ꝓcuratõ
apatre datus litez de dote ꝯ¬
testatꝰ fũit et re. ẜ eum iudi¬
cata pat̾ decesẜit. iudicatia¬
ccione filie pocius ꝙͣ br̃dibo
patris dari oportebit.¶Cum

Expanded text:
upta non impeditur, quo minus cum priore marito de dote experiatur.Quotiens culpa uiri accidit, ne dos a socero aut a quolibet alio, qui mulieris nomine promiserat, exigeretur: si aut in matrimonio filia decesserit aut mater familias facta eum qui dotem repromiserat heredem instituerit, satis constat nihil amplius nato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et soluto matrimonio egerit, centum, de quibus convenit ne peterentur, nec intelleguntur dotis esse. Quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si voluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contestatus fuerit et re secundum eum iudicata pater decesserit, iudicati actionem filiae potius quam heredibus patris dari oportebit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ditas cum ĩ paganoꝵ testam̃¬
co sola p̃rditas exbr̃da cione
adimi nõ possit. ¶Si pat afi¬
lio famił milite excastrẽsispe¬
culio hr̃s institutus omissã cã
test̾i aliud uidex pecculio pos¬
sidebit. dolo ue malo fec̾it q̾
minꝰ possideret datur ĩcũ lc¬
gatorur acc̃o. ¶Similos testa¬
mtum in milicia fec̾it codicil¬
los post milicia et intra an¬
nũ missionis. moriat᷑ pleris¬
q placet in codicuł uris ci¬
uilis irgłam spectan der̃t.qr
nõ sunt amilite rã.nec ad rẽ¬

Expanded text:
ditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimi non possit.Si pater a filio familias milite ex castrensi peculio heres institutus omissa causa testamenti aliquid ex peculio possidebit doloue malo fecerit, quo minus possideret, datur in eum legatorum actio.Si miles testamentum in militia fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debere, quia non sunt a milite facti, nec ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Iln hrdicate paternia se abs¬
tmnentes nis ꝗd in lib̾tis ha¬
bent p̾rns nõ amittũt. ⁊dẽ
⁊ memacipato ut in bonis u¬
b̾ti lecum quid̃ nõ haberẽt.
Cege excipuitur rei capi¬
talis dampnatꝰ sĩ restitut
no est. si udex ciꝰ fagicii sit

Expanded text:
i hereditate paterna se abstinentes ius, quod in libertis habent paternis, non amittunt: idem et in emancipato.Ut in bonis liberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si
Abbreviated transcription (Latin):
roris uiqr libos nõ hat ꝓcreã¬
de sobolis cupidine tenta est
licenͣcia erit ꝯpoti mẽtis ꝑsoe
furenti nũcium mitt̾e. ut cul¬
nium eẽ dissolutu. neq ĩdãp¬
nu altutra ꝑs incidat.¶ Sin
autẽ inseuissimo furore mu¬
aut uxoris et nõ adca flecti¬
tur. nullaq ei cõpetentez cu
abutitur dote. tunc licençiã
ħat uł curator furiose uł cog
umenta p̾stare.⁊ medicine ei
tem ita dissipare rum mani¬
festum ẽ ut nõ hom̃e frugios
tunc dotez seq̃stran quatem
ex ea mułr ꝯpetens hat sola¬

Expanded text:
roris uel, quia liberos non habet, procreandae subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nulnium dissolutum neque in damnum alterutra pars incidat.Sin autem in saeuissimo furore muuxoris et non ad eam flectitur nullamque ei competentem curst, sed abutitur dotem: tunc licentiam habeat vel curator furiosae vel cognlimenta praestare et medicinae eius tem ita dissipaturus ita manifestus est, ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens ha
Abbreviated transcription (Latin):
tescotestis eẽ nõ pot. ꝙ in lega¬
tario et meo quituto scͥptꝯẽ
cõtra. habetur hii em̃ testes
^possũt adhibi ⁊ aliudeos ni¬
ch̃ ĩpediat᷑. ut puca si inpub¬
pes uł ĩ potestate sit testatori

Expanded text:
to testis esse non potest. quod in legatario et in eo qui tutor scriptus est contra habetur: hi enim testes possunt adhiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in potestate sit testatori
Abbreviated transcription (Latin):
dari nõ pot᷑licet filiꝰ famił.
sui iuris aut pupillꝰ pubes
aut ẜmis lib̾tꝰ fc̃s decessit qr
nulle sũt tabule testi quas
is fecit qui testĩ faciendi fac¬
ultatẽ nõ habu̾it.p̃.¬

Expanded text:
dari non potest, licet filius familia‹s› sui iuris aut pupillus pubes aut seruus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fec‹it›, qui testamenti faciendi facultatem non habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e amittetur quia nec fuit
proximus cognatus: ei quo
uiuo non dum anmal fue¬
rit. ¶Si qua pregnans
decesserit: et ut̾o ex secto ꝑt̾
sit editus. inea condictione
est partus iste.ut matris sue
unde proximi cognati. s p̃
mi petere poterit quia morti

Expanded text:
ipse admittetur, quia non fuit proximus cognatus ei, quo uiuo nondum animax fuerit.Si qua praegnas decesserit et utero exsecto partus sit editus, in ea condicione est partus iste, ut matris suae'unde proximi cognati'. sed pmi' petere poterit, quia morti
Abbreviated transcription (Latin):
hor̃di legatarius de derit cen¬
tum legatis computacõm
fieri. et quinquaginta extͣ
brditatem hẽri. nẽ inquarta

Expanded text:
heredi legatarius dederit, centum legatis computationem fieri et quinquaginta extra hereditatem haberi, ne in quarta
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cum de bonis pr̃¬
uis inf fratres disputetur
Quem tamen facilius ad¬
mittendum existimo. si ĩ¬
tra tempus delate põnis
cautionem offerat nam pꝰ
annum quam delata est bo¬
norum. possõ uoluntariã
sinoram cautionis admit
tus intestati patris bonoꝵ
possõnem accepit. nepos
ex eodem infamilia retent᷑
semissem b̾rditatis cum e¬
molum̾̃to collationis hẽb̃
Idem nepos si post ea põrm
intestati patris accipiat.
fratri post em ancipationẽ
prĩs quasito. ⁊ in familia re¬
tenta bona sua conferre co¬
getur.

Expanded text:
maxime cum de bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cautionem offerat: nam post annum, quam delata esset bonorum possessio, voluntariam moram cautionis admitttus intestati patris bonorum possessionem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona sua conferre cogetur.
Abbreviated transcription (Latin):
T si ex modica parte iustitu¬
ti sunt liben liberti bonorur
possessionem ꝯtra tabłas ÷¬
patronus petere non potest.
nam et maicellus .l. uiii. di¬
gestor scripsit qͣntulacũq
exꝑte h̾r dem institutum nb¬
ci filium patronum non debe¬
re expellere. ¶Cum patrom
filia h̾rs instituta eẽt aliber¬
to falsumq test.amenitum
datum ẽet in quoscripta e¬
rat. et appellatone interpo¬
sita et pendente diem suum
si iuu̾et. ¶ Si filius liberti he¬
res ab eo institutus absti¬
muert ꝙͣ ius nomine sit hrs
patronus admittitur. S et
si ꝑ mintegrum restitutõe
is qui ꝑ mixtus est pat̾ne
rereditati qui adut hrdica¬
cem abstinuenit se poterit
quis pationum ad mutere
¶Patronus patroniq libi
⁊̃si scd̃m uoluntatem mor¬
legatum ue aut fideicomi

Expanded text:
tsi ex modica parte instituti sint liberi liberti, bonorum possessionem contra tabulas patronus petere non potest: nam et Marcellus libro nono digestorum scripsit quantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere. Cum patroni filia heres instituta esset a liberto falsumque testamentum dictum esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum si viveret. Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamvis nomine sit heres, patronus admittitur. Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati vel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere. Patronus patronique liberi si secundum voluntatem morlegatumve aut fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
tur rei affectus. quam qͣ
id ex presserit testator. qd
em fidei commissi uenis
aurelius imperator añt
aad appellationem ex gͥ¬
tuania iudicauit.
quis liber ẽẽ iussus est. no¬
iussimo eius temporis die
legatum debebitur et liber¬
tas optingit

Expanded text:
tur rei effectus, quamquam id expresserit testator, quoem fideicommissi uenissAurelius imperator Antoninus ad appellationem ex Germania iudicauit. quis liber esse iussus est, nouissimo eius temporis die legatum debebitur et libertas optingit
Abbreviated transcription (Latin):
lium ut filios emancipa¬
ret. non aut rogasset ut
hereditatem euis restitue¬
ret. ex auctoritate diui.
seũ emancipare compulsꝰ
est. hisq restituere heredi

Expanded text:
lium, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere heredi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad eum ex eade̾ hr̃di¬
tate per filium perueit
cidiam satis sit. incħ qrͣte
nomine deducendum ¶a
liberto cui fundum legaue¬
rat ꝑfidei comissum ãuua
seie .x. de dit. ques tum est.l.

Expanded text:
quod ad eum ex eadem hereditate per filium peruenitcidiam satis sit, nihil quartae nomine deducendum.A liberto, cui fundum legauerat, per fideicommissum Seiae annua decem dedit: quaesitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii.annos decessiss restitũ¬
et hrditatem sem ꝓmo nõ
idcomin fideicõ. recte datũ
intelligid quiatutorem da¬
re mater nõ pot̾it: nam ⁊ si pr
nõ iure fco testõ tutoris fider
comisit cque p̾stabitur quẽad¬

Expanded text:
im annos decessisset, restitueret hereditatem Sempronio. non ideo minus fideicommissum recte datum intellegi debet, quia tutorem dare mater non potuit. nam et si pater non iure facto testamento tutoris fidei commisserit, aeque praestabitur, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
ri quam isqui dabat tutorem
ded̾at uł etiam tutore forear¬
bitrabatur. ¶ demincuratore
inpub̃is ui mĩoris anis dr
ꝓbari nec int̾est tutor recte da¬
tus muo patre moriatur uł
aliquo pri uilegio excusetur

Expanded text:
bat tutorem dederat uel etiam tutorem fore arbitrabatur. idem in curatore impuberis uel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio excusetur
Abbreviated transcription (Latin):
nis eẽt. ita locatur.peto ꝓh̃rdi¬
tatem quam tibi reliqui que
ad frm̃ meum uir legitimo
rediret cõcentꝯ sit .c. aureis.
¶predium qd̾ noĩe familiere¬
lnquitur siño uoluntane fẽa
fit auenato. s bona br̃dis
ueniant.tam diu emptor rẽ¬
tin̾e debeat quãduu debitor bo
nis nõ uenditis. post morter
eius nõ hĩturꝰ ꝙ extraneus
hr̃s p̃stare cogitur. ¶Oat̾ filio
inpube hr̃de instituto hrdera

Expanded text:
esset, ita loquatur: 'peto pro hereditate, quam tibi reliqui, quae ad fratrem meum iure legitimo rediret, contentus sis centum aureis'. Praedium, quod nomine familiae relinquitur, si non uoluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis ueneant, tamdiu emptor retinere debet, quamdiu debitor haberet bonis non uenditis, post mortem eius non habiturus quod exter heres praestare cogeretur. Mater filio impubere herede instituto tutor
Abbreviated transcription (Latin):
ioq rescriptum est. ¶Quid er¬
go sicum br̃dem exꝑte institu¬
tua cõtentus sis lucu ticłi .c. a¬
ureis pet̾e poterunt cobrdes
ꝑtem hr̃ditatis retinẽde siue
p̃cipiente quo cõtentũ ẽe uo¬
luit defunctus. ¶ Sine dubio
saciliꝰ est. hoc ꝓbarr ꝙͣ ꝓbari po¬
tuir illd̾ eiim ibi fideicomissur
petatr abhis cum quibꝯ ñ
est tes ⁊toͣ locutꝰ. ¶ Idem dice¬
m sici.m exasse scripsiss hrdẽ¬

Expanded text:
idque rescriptum est. quid ergo si, cum heredem ex parte institutua contentus sis, Luci Titi, centum aureis'? petere poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine dubio facilius est hoc probare, quam probari potuit, illud, cum ibi fideicommissum petatur ab his, cum quibus non est testator locutus. idem dicemus, si, cum ex asse scripsisset her
Abbreviated transcription (Latin):
osa ait ¶Iumentis legatis boueͦ
non continentur nec cc̃. equis
autem legatis et eque ꝯtinentur
ombua legatis agm non ꝯtm̃¬
tur. Qrnam duuaute agnorin
loco sunt erusu cums loci sum̃¬
dum est. Nam in quibusdã locis
a galline ⁊ amaia debebuntur
fasi.mnam antem et pastores. aie

Expanded text:
 Iumentis legatis boves non continentur nec contra. Equis autem legatis et equae continentur. Ovibus legatis agni non continentur: quamdiu autem agnorum loco sunt, ex usu cuiusque loci sumendum est: nam in quibusdam locis et gallinae et aviaria debebuntur: phasianarii autem et pastores a
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculmos ant uł obse. itores
uel eos qui piscatoribus prepõi¬
ti sunt non uideri negocia tõnis
appellone continer. et pntouera
ec̃ labeonis sentenciam ¶Si ex
officio quis ad.artificium tnͣsic¬
rit quidam recte putant legatꝰ
extingni quia officium mutat¬

Expanded text:
cubicularios autem uel obsonatores uel eos, qui piscatoribus praepositi sunt, non uideri negotiationis appellatione contineri: et puto ueram esse Labeonis sententiam. Si ex officio quis ad artificium transierit, quidam recte putant legatum exstingui, quia officium
Abbreviated transcription (Latin):
cocus postea factus est. si uiuus
ẜis plura artificia sciat. et ali
coc legati fucrunt. alii testores. alii
lectiemm ei cedere ẜinim dicendu
ẽ. cunilegati sunt in quo. ntifico
plenimq uersabatur ¶Ornatrai¬
cibus legatis celsus seribit cãsq
duos tantum menses apud ma¬
gistros fuerunt non legato cedere¬
⁊ alii. ⁊ ascendere ne necce sit nui¬
lamcedere cum omnes ad huc
discere possunt et omne. atifici¬
uni crementum recipit ꝙ mag̃
optinere debet quia humane na¬
ture ꝯgrinm est. ¶ peccorebus
legatis cansa suscripsit quadru¬
pedes ꝯtinen que gregati pascũt᷑

Expanded text:
cocus postea factus est. Si unus servus plura artificia sciat et alii coci legati fuerunt, alii textores, alii lecticarii, ei cedere servum dicendum est, cui legati sunt in quo artificio plerumque versabatur. Ornatricibus legatis Celsus scribsit eas, quae duos tantum menses apud magistrum fuerunt, legato non cedere, alii et has cedere, ne necesse sit nullam cedere, cum omnes adhuc discere possint et omne artificium incrementum recipit: quod magis optinere debet, quia humanae naturae congruum est. Pecoribus legatis Cassius scripsit quadrupedes contineri, quae gregatim pasc
Abbreviated transcription (Latin):
uatum fu̾it cos tutores ħ̃ per
dolum uł culpam p̾t̾misis¬
se prari abhus ħ deb̾t. ¶ab
eo qui sm̃a p̾sidis uonis ab¬
emptis relegatus erat cũ ex
ꝑmissu prĩcipis appellacioeᷤ

Expanded text:
s tutores hoc per dolum vel culpam praetermississe, praestari ab his hoc debere. Ab eo, qui sententia praesidis bonis ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓdesse debet qd̃ aũt nulgo
dicitur tutoris douim pupllo
nõ nocere tuc ueru ẽ. cũ exilliᷤ
fraude locupletior pupiltus
fc̃s nõ estꝰqr m̃ito sabim tibu¬
toria accione pupulum ꝯneĩ¬
endu ex dolo cutoris existiaũ

Expanded text:
e prodesse debet: quod autem vulgo dicitur tutoris dolum pupillo non nocere, tunc verum est, cum ex illius fraude locupletior pupillus factus non est. quare merito Sabinus tributoria actione pupillum conveniendum ex dolo tutoris e
Abbreviated transcription (Latin):
puipitu racionib fauitꝙ ĩ de¬
poĩti quoq accõe dicend̾ ẽ. Itẽ
in hr̃ditatis peticione. si meo
ꝙ tutoris dolo desut. pupilli rõ¬
mbꝰ illatum probetur. Ip̃.
Lãmiẜit pupillo nicħ noc̾e o¬
st mortem fimosi nõ dabit᷑
incuratore qui negocia gessit.
iudicati acc̃o nõ magisꝙͣ ĩtu¬
tores si modo nullaz ex ꝯsẽsu
post depositu officiu nonaci¬
one fca ũ curatorẽ uł tucore
obligatõe eẽ trãslatã ꝯstabit.
Tutor qui peccuniam solutu¬
iu se cauit. inquam pat̾ pu¬
post tutelam finitar recte recui

Expanded text:
i rationibus favit. quod in depositi quoque actione dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolo desiit, pupilli rationibus illatum probetur. Vlpiaadmiserit, pupillo nihil nocere ost mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium novationem factam et in curatorem vel tutorem obligationem esse translatam constabit. Tutor, qui pecuniam se soluturum cavit, quam pater pupost tutelam finitam rect
Abbreviated transcription (Latin):
Ino legato ca demum
nasa secutur q̃ ita di¬
ffusa sunt ut non ad ppetu
un uasa reseruarentur ue¬
deberi et sensum testatoris
alium putat ẽẽ. u̾borum
crebatio non concedere tre¬
bacio uinum quod indoli¬
eẽ puto cui unum cimmi
uasis legatum erit ei am¬
phoris cados in quibus
uina diffusa seruamus le¬
gatos eẽ. unum enim ne
amphoras et cados hac mẽ¬
te diffundumis ut in his
sit nec usus cã probetur. ⁊
scił. id uendimus cum his
amphoris et cadis indolia

Expanded text:
ino legato ea demum vasa sequuntur, quae ita diffusa sunt, ut non ad perpetuum usum vasa reservarentur, vedeberi et sensum testatoris alium putat esse, verborum tamen non concederem Trebatio uinum quod in doliesse puto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus, ut in his sit, donec usus causa probetur, et scilicet id uendimus cum his amphoris et cadis: in dolia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊duouo legatis relictis Ed¬
unu quide repudiare. alt̾um
uero amplecti posse. Rrdetur.
et hoc repellatur no idem dicẽ¬
cdumme. ¶ Pone eum cui .x.⁊ sti¬
chus legatus rogatum ẜuũ
manumite si falsidia locum
ht ex .x. utrioq legati quarta
deducitim igitur repudiato
ẜuo nõ euitabitur hom dedu¬
ctionis. S legatariꝰ expecuĩa
duas quartas relunquet.dẽ¬

Expanded text:
duobus legatis relictis unum quidem repudiare, alterum uero amplecti posse respondetuet hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum seruum manumittere: si Falcidia locum habet, ex decem utriusque legati quarta deducetur. igitur repudiato seruo non euitabitur onus deductionis, sed legatarius ex pecunia duas quartas relinquet.
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ meoꝵ que sũt cum mori¬
ardo et manumissor p̃cia e¬
medio delucenda sunt.abol.
sit. si quid ei post testm̃ factum
adiectum ẽ. id quoq legato ce¬
dit etia si illa uerba adiecta
no fint qui m̃s erit.si modo tei¬
tator eam ꝑtem no sepatim po

Expanded text:
norum meorum, quae sunt cum morinorum meorum, quae sunt cum moriar", dos et manumissormedio deducenda sunt. 10 Iasit, si quid ei post testamentum factum adiectum est, id quoque legato cedit, etiamsi illa uerba adiecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim po
Abbreviated transcription (Latin):
legaint et is fuigisi caucionẽ
int̾iponede nunt de reducendo
eo. S si quidem uuo testato¬
re fagit expensis legatarii re¬
ducitur Si post morte sũptu
pͣrdis.Si ita legetur seꝓnio
lego. hoc casu duo legata sũt
s uno cõtentꝰ eẽ decebit. Si
quis logau̾it exillo dolio am¬
res inuenirĩ possint noextin¬
guitur legatum. S bec tm̃¬
modo accipitur ꝙ in uenit. Si
int duos dubitetur de codem
legato cui pociꝰ dare oporte¬
at ut puta si ticio reliciu est.
douocidem noĩs amissi tes¬
tatoris inueniantur alega¬
tum petant et hr̃s solue ꝑatꝯ
fit.deinde ambo defende hr̃dẽ
cui soluadut abeo defendat᷑.
¶certa peccuniam legatarsiet
legatanꝯ et substituti legata¬
rũ pecierit. et hrs solue patus
clige deb et hr̃s cui soluat ut
ab co defendatimet sine utriꝰ
manifesta calũpnia uideatur
ei pocius soluendum an prim¬
um legatumẽ Si cui c̾tam ꝑ¬
tem brditatis legaũo dim a¬
missoꝵ neq fun̾is in pensa de

Expanded text:
legaverit et is fugisset, cautiones interponendae sunt de reducendo eo: sed si quidem vivo testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem, sumptibus heredis. Si ita legetur: "Semprem Stichum lego", hoc casu duo legata sunt, sed uni contentus esse debet. Si quis legauerit ex illo dolio amres inueniri possint, non exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accipit, quod inuenitur. Si inter duos dubitetur  dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris veniant et legatum petant et heres solvere paratus sit, deinde ambo defendere heredem cui solvat, ut ab eo defendatur. Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres solvere paratus eligere debet heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, cui primum legatum est. Si cui certam partem hereditatis legauero, dimissorum neque funeris impensa ded
Abbreviated transcription (Latin):
uano forma qui singłi tuto¬
res ꝓut quisq gessitꝰ tutelar
nõ nĩquam ĩ sold̾ tenentur
dum taxat intra pub̾tatis tẽ¬
ancurator pupillo datus cur
neq inuentana neq aliam
stra afidenissore tutoris eribe¬
antur. possit cundem fidenis¬
sorem conuenire exstipulatõ
quanti pupill int̾ est. oxd.nt̃¬
cidit eo qr canciones sonitiu¬
ectigalis inuente nõ sunt ad
tutorem cui nuilla culpa ad¬
missa ꝓponitũ minime ꝑtine.¬
um noĩe rc̃em pupille redden
debere quiexfundo bona fide p̃¬
fide exfundo ꝑcipi potuit exco
tequo pupille sit obstricto. ꝙͣ

Expanded text:
iano. "Forma, qua singuli tutores, prout quisque gessit tutelam, nonnunquam in solidum tenentur, dumtaxat intra pubertatis teman curator pupillo datus, cum neque inventaria neque alia instrumenta a fideiussore tutoris exhibeantur, possit eundem fideiussorem convenire ex stipulatione, quanti pupilli interest. Modestcidit eo, quia cautiones soluti uectigalis inuentae non sunt, ad tutorem, cuius nulla culpa admissa proponitur, minime pertineum nomine rationem pupillae reddere debere, qui ex fundo bona fide pefide ex fundo percipi potuit, ex eo, de quo pupillae sit obstrict
Abbreviated transcription (Latin):
si uolu̾it. ¶S cum italegatũ sit
pupillo siue pupille arbitrioni¬
torum neq ꝯdicio in est legato
n moracu placeat ĩ testam̃tis
legatum in alt̾iꝯ arbitriũ col¬
pi. Q enĩ mora ẽ mboi̾ uin ar
bituo ꝙ in icctu legatsi uclut
certam quantitatem exprim¬
it ꝓuirib indelicet patrimoũ
supellex aut argentum aut pe¬
esto si incapitoliui nõ ascen¬
derit. utile legatum est quar¬
nis inpotestate en sit ascen¬
de uł non ascende. Dem.ł.¬

Expanded text:
si uoluerit'? Sed cum ita legatum sit pupillo siue pupillae 'arbitrio tutorum', neque condicto inest legato neque mora, cum placeat in testamentis legatum in alterius arbitrium colpi. quae enim mora est in boni uiri arquod iniectum legato velut certam quantitatem exprimit, pro viribus videlicet patrimoniisupellex aut argentum aut peesto, si in Capitolium non ascenderit", utile legatum est, quamvis in potestate eius sit ascendere vel non ascendere.
Abbreviated transcription (Latin):
petet ex neccitate per adictõm
uerum tm̃uidendum est. an d̾
dolo actione teneatur qui ad¬
adiit. Et magis est.ut si de¬
hic adiit hr̃ditatem. pollicẽ¬
te eo uirilem portionem. sit
quodimputetur. et de dolo
actione teneatur. dampno eĩ
afficit brditatem dum com¬
petant libertates. ¶Si qͥd
uxori miruiq fuerit lega¬
tum preter dotem. accepta
bitur. Nurus autem appel¬
latione.⁊ ꝓmurum. ceteras¬
q continerl. nulla dubita¬
tio est. cum aũt dotis noĩe
legatur. non puto adiuri¬
lem uxorem mirũ ue redu¬
cendam. cum mulier ista
ad es alienum ueniat¬
Non solum aũt dotem p̾le¬
gatam pretor complectitur
uerum etiam si prodote

Expanded text:
t ex necessitate per aditionem: uerumtamen uidendum est, an de dolo actione teneatur qui adit, et magis est, ut, si dehic adiit hereditatem pollicente eo portionem uirilem, sit quod ei imputetur et de dolo actione teneatur: damno enim adficit hereditatem, dum competunt libertates.Si quid uxori nuruique fuerit legatum praet‹e›r dotem, accepta bitur.Nurus autem appellatione et pronurum ceterasque contineri nulla dubitatio est.Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat.Non solum autem dotem praelegatam praetor complectitur, uerum etiam si pro dote
Abbreviated transcription (Latin):
sulatum in gressus est. at¬
q ita meius decessit. quero
an qua dragrata seio debe ã¬
tur. marcellꝰ R. deberi. ¶ti¬
cia codicillis. de p̾dus que
testam̃to septicie relique¬
rat. ita cauit a te peto sep¬
ticia. ut filio meo cum anno¬
rum .xui. ẽẽt eadem predia
restitueres. Quod si filius
meus.xui. annos non imple¬
uerit peto ut reddas e.i. resti¬
tuas publio meio et gaio
cornelio. quero cum septim.a
decesserit. deinde filius quĩntũ
fimctus sit an representetur
to. et heres septicie restituere
publio menio et gaio. corne¬
hrdi suo reliquisse. et enim iu¬
deri contra uoluntatem testatri¬
cis. representatione fidei comis¬
si desi derari ut amplius ad sꝰ¬
bstitutos perueniat quam ad
puerum peruenire uł a septici¬
a uł ab heredibus potuisset.
uba quidem uidentur represẽ¬
tare fidei cõmissum sed nõ est

Expanded text:
sulatum ingressus est atque ita Maeuius decessit: quaero, an quadringenta Seio debeantur. Marcellus respondit deberi. Titia codicillis de praediis, quae testamento Septiciae reliquerat, ita cauit: 'a te peto, Septicia, ut filio meo, cum annorum sedecim esset, eadem praedia restitueres: quod si filius meus sedecim annos non impleuerit, peto uti reddas ea restituas Publio Maeuio et Gaio Cornelio'. quaero, cum Septicia decesserit, deinde filius quintum functus sit, an repraesentetur to et heredes Septiciae restituere i‹d› Publio Maeuio et Gaio Corneheredi suo reliquisse: etenim uideri contra uoluntatem testatricis repraesentationem fideicommissi desiderari, ut amplius ad substitutos perueniat, quam ad puerum peruenire uel a Septicia uel ab heredibus potuisset. et uerba quidem uidentur repraesentare fideicommissum, sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
muerso in quo aliquid flmẽ
totam orationem flam effic̾.
quid sit dequo queritim.nã
cum ita concipio si illudan.
illud non suent quen debet.
an aliquid factum non sit illiꝰ
effectus hic ẽ ut nentrum fiac¬
ut utiumq fiat nec nullo ꝓ¬
dest aliquid non fecisse si aliqͥd
factiu sit neq eciam hoc alid
fecisse si aliquid factum non
sit pro inde siquis ita in t̾roget
eorum aliquid que obicnt᷑
tibi fecisisti.ille neget ħ ex pͥ¬
mat eorum quidq̃ obicumt᷑
feci. Si quis autem phira in
stipulatum deducat quorn
inum ficrinolint ita ꝯ pre¬
hendere deb illudan illud fien
spondes si meh bornm fcin
erit tantum dabis. Itẽ si pat̾

Expanded text:
uerso, in quo si aliquid falsum est, totam orationem falsam efficit. quid sit, de quo quaeritur. nam cum ita concipio 'si illud aut illud non fuerit", quaeri debet, an aliquid factum non sit: illius effectus hic est, ut neutrum fiaut utrumque fiat: nec in illo prodest aliquid non fecisse, si aliquid factum sit, neque in hoc aliquid fecisse, si aliquid factum non sit. Proinde si quis ita interroget: "eorum quid, quae obiciuntur tibi, fecisti?" ille neget, hoc exprimat: "eorum quid, quae obiciuntur, feci". Si quis autem plura in stipulatum deducat, quorum unum fieri velit, ita comprehendere debet: "illud aut illud fieri spondes? si nihil eorum factum erit, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ũb̃ quicid erhrditate nica
supfu̾it argo irstituas et in¬
n loni arbitrium ĩ cẽ cclidit
iudicauit em̃ ei erogatic̃es q̃
ex pr̃ditate fr̃e dicebant nõ
adsolam fidei cõmissi dum

Expanded text:
uidquid ex hereditate mea superfuerit, rog‹o› restituas' et uiri boni arbitrium inesse credidit: iudicauit enim erogationes, quae ‹ex› hereditate factae dicebantur, non ad solam fideicommissi dem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩea eẽ.quead tutelam
domus ꝑtinent ornamẽ¬
ti. q ad uoluptatem sicu¬
ti tabulas pictas uela an̾
cilicia inscrumenti ẽẽ caᷤ¬
eclifficia uento uł plinna
iaborent. acetum quoqra
extinguendi incendii cã
pantur.Item centones:
cie quoq et scale et form¬
iones. et spongias et am¬
as et scopas contineriple¬
riq et pegasus atem ce¬
gulas ance̾m et tignrm
enis rei cansa parantur
instrumento contineri
siadbimis modicansam
hat cigm parataadalios.
usus fion deẜiencia. pro¬
inde et fulcimenta siqua
babebat hinc rei necessana
eciam ea instrumenta do¬
mus continebuntur de
duncuratẽde his que st̃
cirea columpnas celsus
scribit magis suppellecti
annumeranda et ita sab̾.
et cassius putant cana

Expanded text:
enim ea esse, quae ad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas.Uela autem Cilicia instrumenti esse Casaedificia uento uel pluuia laborent.Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones cae quoque et scalae, et formiones et spongias et amas et scopas contineri plerique et Pegasus aiunt.Tegulam autem et tignum eius rei causa paratum instrumento contineri, si ad huiusmodi causam habeat tigna parata ad alios usus non deseruientia. proinde et fulcimenta si qua habebat huic re necessaria, etiam ea instrumento domus continebuntur.De duntur, item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Cana
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit conducenda erit
mulieri. Serus quoq mu¬
lieris. qui necessaru sunt
ad minist̾ium eius ẜm
dignitatem cibaria pres¬
tanda sunt.

Expanded text:
habuit, conducenda erit mulieri.Seruis quoque mulieris, qui necessarii sunt ad ministerium eius secundum dignitatem, cibaria praestanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quas subscripsit usq meu
diem qui finit añ paucissios
dies quam moreretur hrdes
lucũ ticii.dicunt quasteni
sumas et suumad huc he¬
rotem et postea lilerim ac¬
cepisseneq meas rationes
quealucioticio subscriptest̃
intulisse. Quero an brdes
ab hr̃otenicħ. exigert debẽt¬

Expanded text:
que subscripsit usque in eum diem, qui fuit ante paucissimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii dicunt quasdam summas et seruum adhuc Erotem et postea liberum accepisse neque in eas rationes, quae a Lucio Titio subscriptae sunt, int‹u›lisse: quaero, an heredes ab Er
Abbreviated transcription (Latin):
b si ancilla cumsius
natis legata sit ecia
mortua eaus alienata uł
manimnissanati ad lega¬
tanum ꝑtinebt qr duo
legata sunt sepata Dauł

Expanded text:
 si ancilla cum suis natis legata sit, etiam mortua ea uel alienata uel manumissa nati ad legatarium pertinebunt, quia duo legata sunt separata.
Abbreviated transcription (Latin):
stichus hr̃sesto. ¶Si sichus be¬
res nõ erit.stichus lb̃ hr̃sq e¬
co. In hac q̃one in primis q̃rẽ¬
dũ ẽ utrum uno gradꝰ sit an
duoet ancã mutata sit sb̃aitu¬
ciomis aneadem pmaneat. et
quidem ĩ plerisq q̃ritur. an ip̃e
sibi sb̃stitui possit ⁊ rndet᷑ cã¬

Expanded text:
ichus heres non erit, Stichus liber heresque esto". in hac quaestione in primis quaerendum est, utrum unus gradus sit an duo, et an causa mutata sit substitutionis an eadem permaneat. et quidem in plerisque quaeritur, an ipse sibi substitui possit, et
Abbreviated transcription (Latin):
pubes istituto filio br̃de fulra
exhrdauit et sifilius intra pu¬
u̾tatem decessiss filiameide su¬
ustituit. S filie si inͣ qͣ nuret e
decessisset urorẽ suar ite sororẽ
suam sb̃stituit: q̃ro cũ filiacu
bes prior decesẜit. temde fr̃eur
ĩpubes anfilii hr̃ditas aduxo¬
rem et sorore cestatoris iure
substitucionis ꝑtineat .R. ẜm¬

Expanded text:
puberes, instituto filio hered‹e› filiam exheredauit et, si filius intra pubertatem decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cbes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem testatoris iure substitutionis pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ famił pͥins tabuł postũo
ñlio ñ intrapub̾tatem decessis¬
set gamĩ seua fic̾m suũ sostitu¬
it.domde ticn gaio seio et prea
sic dixit ꝙ si gaiꝯ sciꝯ fr̃meus¬

Expanded text:
ater familias primis tabulis postumo filio, si intra pubertatem decessisset, Gaium Seium fratrem suum substituit, deinde Titium Gaio Seio, et postea sic dixit: "quod si Gaius Seius frate
Abbreviated transcription (Latin):
tas c̃. magis aũt ẽ in utroq e
si ꝯͣria uoluntas testatoris a¬
ꝑte ostendatur Luciꝯ ticiꝯi
cum hret filios ĩpotestate uxe¬
rem hrdem scriꝑsit. et ei sõsti¬
tuit filios quesitũ ẽ an in stitu¬
cio uxoris nulliꝯ mom̃tisit.
eo ꝙ abeo gradu filu nõ eẽnt

Expanded text:
 magis autem est in utroque si contraria voluntas testatoris aperte ostendatur. Lucius Titius cum haberet filios in potestate, uxorem heredem scripsit et ei substituit filios: quaesitum est, an institutio uxoris nullius momenti sit eo, quod ab eo gradu filii non essent
Abbreviated transcription (Latin):
nich̾ int̾ est aliũ ĩstitũet ip̃e fili
Pea an uir hre cepit suũ hr¬
dem. nec enĩ aut pr̃em aut pͥna¬
pemi de hoc casu cogitasse i̾nisimmi¬
daret. nec int est ꝙ̃admodobũfici¬
um prĩcipale ĩtcroedat aira testa¬
meti faccionẽ utrum ĩꝑsonaun¬
us anĩ ꝯpłium. Itẽ quero futa¬

Expanded text:
 institueret ipse filius postea an iure habere coepit suum heredem: nec enim aut patrem aut principem de hoc casu cogitasse verisimidaret. nec interest, quemadmodum beneficium principale intercedat circa testamenti factionem, utrum in personam unius an
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥnis. uidelicet. quia artan¬
di non erant. qui pene ad bona
ppria uenunt. Ic̃q placuit eis
rent¶Sañe non minquam.
uergentibus creditoribus int̾¬
diare se dicant. sciant credito¬
res quid sibi agendum sit si de¬
liberare se adhuc dicant ꝑci¬
pitandi non sunt. ¶ Siquis
au̾̃t apr̃e suo. impuberi filo
sit substitutus. non intra a¬
po. petere poterit. ¶ Non solu
aũt cum suo nomine ueniu̾t
nberi parentesq hoc eis tribui¬
tur uerum etiam si ẜuus eius¬
erat. qui ex liberis parentibus
ꝙhr̃s institutus est. intra an¬
enim est. que meruit hac biif¬
cium que petat ¶ Sed et si
pater emancipati fiuii bonoꝵ
ni ei tempus compet̾e constat¬
¶ Et gu̾aliter ait ui. ex ommib
causis uberis parentibus

Expanded text:
sanguinis videlicet, quia artandi non erant, qui paene ad propria bona veniunt. ideoque placuit eis rent. sane nonnumquam urguentibus creditoribus intediare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis autem a patre suo impuberi filio sit substitutus, non intra a petere poterit. Non solum autem cum suo nomine ueniunt liberi parentesque, hoc eis tribuitur, uerum etiam si seruus eius, qui ex liberis parentibusque est, heres institutus est, intra anenim ea est, quae meruit hoc beneficium, quae petat. Sed et si pater emancipati filii bonoruni tempus ei competere constat. Et generaliter ait Iulianus ex omnibus causis liberis parentibus