comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnationedo¬
minl quaclringentesi¬
mo septimo: tenente ĩ¬
perium honorio augusto filio
theodosii minoris loto abaugͦ¬
to quadragesimo quarto. ante
bienniũ romane irruptionis q̃
ꝑ halaricum regem gothorum
facta est: cũ gentes alanoꝵ.sue¬
his alie ꝓtritis francis. tͣnsito rhe¬
no totas ꝑ gallias seuirent. apud
britannias gracianꝰ municeps tira¬
nus creat᷑ & occiclitur. Huiꝰ loco co¬
stantinꝰ ex infima milicia. ꝓpter
solam spem nominis si ne m̾ito
uirtutis eligitur. Qui continuo
ut inuasit inꝑtum ĩ gallias tͣnͣ¬
siit. ubi sepe a barbaris incertis
federib illusus. detͥmento magil
reipublice fuit. Unde mox iube̾¬
te honorio. constantius comes in
galliam cũ erercitu ꝓfectus. apd̾
arelatem ciuitatem eum clausit
cepit. occiclit. constante̾q filiũ
eius quem ex monacho cesarem
fecerat. gerontiꝰ comes suus inter
roma a gothis: anno millesimo¬
centesimo seragesimo qͣrto sue

Expanded text:
nno ab Incarnatione Donno ab Incarnatione Domini quadringentesimo septimo, tenente imperium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suehis aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Roma a Gothis anno millesimo sexagesimo quarto suae
Abbreviated transcription (Latin):
diꝰ filiꝰ theodosii cũ fr̃e
honorio qua dragesimꝰ terciꝰ ab au¬
gusto regnũ suscipiens tenuit an¬
nos tredecim. Cuiꝰ tẽporibus pelagiꝰ¬
brito contra auxilium gracie
suꝑne uenena sue ꝑficlie lon¬
ge lateq disꝑsit: utens cooꝑato¬
re iuliano de canpania. quem
dud ũ amissi episcopatus ĩtẽꝑãs
cupido eragitabat. Quib sanctꝰ
augusti nꝰ sicut & ceteri patres or¬
tho loxi multis sententiaꝵ ca¬
tholicoꝵ milibus responderũt.
nec eoꝵ tñ clementiam corrig̾e
ualebant. sed qͦd graniꝰ est cor¬
recta eoꝵ uesania magis augesce¬
re contradicenclo. qͣm fauendo u̾i¬
tati uoluit emendari. Quod pul¬
chre u̾sibus heroicis ꝓsper rethor
insinuat: cũ ait. Contra angus¬
tum narratur serpere quidam.
Scriptor. quem cludum liuor ad¬
urit edax. Quis caput obscuris
obtectum ut cũq cau̾nis: Tollere
humo miserum ꝓpulit anguicu¬
lum. Aut hunc fruge sua eqͦrei
pauere britanni: Aut huic cam¬
pano gͣmine corcla tumet.

Expanded text:
dius filius Theodosii cum fratre Honorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus PelagiuBritto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tumet.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit.honorẽ referre incipiens cedi
sc̃oꝵ. ꝑ qͣm eos opinabatur priꝰ a ppi¬
ane fidei posse leuotione cessare:
assus est aut̾e beatus alb¬
nus die decimo kalendar
niliarũ iuxta ciuitatem u¬
rolamiun que nũc a gente angl¬
rum ner lamacester siue Wec liu¬
guacester appellatur. Ubi poste
redeunte tempõꝵ xp̃ianoꝵ sereñ¬
tater eccłia est mirandi oꝑis atq
eiꝰ martirio. condigna exstructa. In
qͥuoritidelicet lõco usq ad hãc du
curatio ⁊ nfirmoꝵ. & frequentĩuu
oꝑatio uirtutum celebrari non
gdesinit. Passi sunt autẽ ea tẽpel¬
te a aron & iuliꝰ legionum urbis
ciues. aliiq utriusq serus ĩ diue
sis locis ꝑplures. qui dĩnersis cru¬
ciatibus torti & inaudita mẽbu¬
r̃um tłiscerptione lacerati. animi¬
ad suꝑne eiuitatis gaudia ꝑfecto¬
agone miserunt.

Expanded text:
cepit, honorem referre incipiens caedi cepit, honorem referre incipiens caedi sanctorum, per quam eos opinabatur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetligacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animad supernae civitatis gaudia perfeagone miserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adeo aqm rogauit. Sitatimq ĩclu¬
so meatu ante pedes eiꝰ fons ꝑennis
exortus est. ut om̃s agnoscerẽt eci¬
am torrentem martiri. obseqͥum
detulisse. Neq enĩ fieri poterat.
ut in arduo montis cacumine
martyr aqm qmͣ in fluuio non
reliquerat ꝓeteret.si hoc oppor¬
tunum. ẽe. non uideret. Qui iude¬
licet fluuiꝰ ministerio ꝑsoluto. de¬
uotione completa : officii testimo¬
sus est. Decollatus itaq martir
fortissimus ibidem. accepit coronã
uite. qͣm repmisit cleus diligenti¬
bus se. S ed ille qui piis ceruici
beati martyris capite decidrũt.
Decollatus est ibi eciam tũ mileᷤᷤ
ille: qui antea suꝑnõ nutu cor¬
reptus scm̃ cdei confessorem ferire
recusauit. De quo nimirum ꝯ̃ffat
quia & si fonte baptismatis non ẽ.
ablutus. sui tamen est sanguinis
lauachro munclatus. ac regni celes¬
tis clignus factus ingressu. Tũ iudȩx
tanta miraculoꝵ celestium nouitate
ꝑ cussus. cessari mox a ꝑsecutione pre¬

Expanded text:
a Deo aquam rogavit, statimque inclua Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonaturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibcum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate rculsus, cessari mox a persecutione prae
Abbreviated transcription (Latin):
festinauit ei ubi ad locu̾ destina¬
tum morti uenerat occurrere:di¬
uino nimirũ ad monitꝰ instinctu.
Proiectoq ense quem strictũ tenu¬
erat. pedib eiꝰ aluoluitur: mul¬
tum desid̾ans ut cũ martire. uł ꝓ
martire que ꝑcutere uidebatur:
ip̃e pociꝰ m̾eret᷑ ꝑcuti. Dũ gͦ is ex ꝑ¬
secutore factus esset collega ueri¬
tatis & ficlei. ac iacente ferro inter
carnifices esset rusta cunctatio.
montem cũ turbis reu̾entissimus
clei confessor ascendit. Qui oppor¬
tune locꝰ gra clecentissima qͥngẽ¬
tis fere passibus ab arena situs ẽ.
uariis herbarũ floribus depictus
immo usqueqͣq uestitꝰ. in qͦ nichil
repente ardirum. nichil preceps.
nichil abruptum. quem lat̾ib
longe lateq deductum. ĩ modu
equoris natura cõplanat. dignũ
uidelicet eũ ꝓ insita sibi specie ue¬
nustatis iam olim reddens: qͥ beati
martiris cruore dicaretur. In huiꝰ
gͦ uertice sanctus albanꝰ dari sibi

Expanded text:
festinavit ei ubi ad locum destinafestinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jubebatur, ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dño. immo gaudenter ferebat. At
ubi iudex illũ tormentis suꝑari uel
a cultu xp̃iane religionis reuocari n̾
posse ꝑsensit: capite eũ plecti iussit.
Cũq ad morte̾ dluc̾etur. ꝑuenit adflu¬
men qͦ l muro & arena ubi feriendiᷤᷤ
erat meatu rapidissimo diuiðbat᷑:
uiditq ibi non paruam hominũ
multitudinem utriusq sexus. cõdi¬
cionis diuerse & etatil: que sine du¬
bio cliuinitatis instinctu ad obseqͥ¬
um beatissimi confessoris ac marti¬
ris uocabatur. & ita fluminis ip̾iꝰ
occupabat pontem: ut intra uespe¬
ram transire uix posset. Deniq cu̾c¬
tis pene egressis: iudex sine obse¬
quio in ciuitate lubstit̾ar. Igitur
sanctus albanus cui arclens ĩerat
deuotio mentis ad martirium ociꝰ
ꝑuenire. accessit ad torrentem. &
dirigens ad celũ oculos ilico sicca¬
to alueo uidit unclam suis cessisse
ac uiam cledisse uestigiis. Quod
cũ inter alios eciam ip̃e carnifex
qui eum ꝑcussurꝰ erat udisset.

Expanded text:
pro Domino, immo gaudenter ferebat. At pro Domino, immo gaudenter ferebat. At ubi judex tormentis illum superari vel a cultu Christianae religionis revocari non posse persensit, capite eum plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi feriendus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non parvam hominum multitudinem utriusque sexus, conditionis diversae, et aetatis, quae sine dubio, divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
armis milicie spͤualis. pala̾ se iussis
illiꝰ parere nolle ꝓnuntiabat. Tum
iudex. Cuiꝰ inqͥt familie uł gen̾is es.
Albanus respondit. Quid ad te perti
net qua sim stirpe genitus:. Sedsi
ueritatem religionis audire cleside¬
ciis uacare cognosce. Ait iudex. No¬
men tuum quero: quocl sine mora
mͥ insinua. At ille. Albanꝰ inquit a
parentibus uocor. & clm unium ac
uerum qui uniu̾sa creauit adoro
semper & colo. Tum iuclex repletuᷤᷤ
iracundia dixit. Si uis perennis
uite felicitate ꝑfrur: cliis magnis
sacrificare ne clifferas. Albanꝰ respõ¬
dit. Sacrificia hec que auobis red¬
dunt᷑ demonibus: nec auxiliari sub¬
iectis possunt. nec supplicantium sͥ
desid̾ia uł uota cõplere. qͥnim mo
quitũq his sacͥficia simulachris op¬
tulerit: et̾nas inferni penas ꝓ merce¬
cde recipiet. His auditis iudex. nimi¬
o furore cõmotꝰ: cecli scm lĩ cõfessorẽ
a tortoribus precepit. autumans se u̾
tis affic̾etur acerrimis: pacient᷑ hȩc

Expanded text:
armis militiae spiritalis, palam jussis illius parere nolle pronunciabat. Tum judex: Cujus, inquit, familiae vel generis es? Albanus respondit: Quid ad te pertinet  Al., refert qua sim stirpe genitus? sed si veritatem religionis audire desideciis vacare cognosce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod sine mora mihi insinua. Et ille: Albanus, inquit, a parentibus vocor, et Deum verum ac vivum qui universa creavit adoro semper et colo. Tum judex repletus iracundia dixit: Si vis perennis vitae felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, autumans se vertis afficeretur acerrimis, patienter haec
Abbreviated transcription (Latin):
te quemi susceperat militib offem
ac discrimini dare presupsisset: ad
simulachra demonũ qͥbus assifte¬
bat eũ uuissit ꝑtrahi. quia rebelle
inquiens ac sacrilegum celare qͣm
militibus redd̾e maliusti: ut cõ¬
tẽptor cliuũ m̾itam blasphemie
sue penam lueret. quecũq illi de¬
bebantur supplicia tu solu̾e habeᷤ
si a cultu nr̃e religionis liscedere
tẽptas. At sanctus albanꝰ qui se
ultro ꝑsecutorib fidei xp̾ianum
esse ꝓdiderat: nequaquam mi¬
naspͥrincipis metuit. sed acc̾i̾atꝰ

Expanded text:
te quem susceperat militibus offerre te quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lueret, quaecumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus
Abbreviated transcription (Latin):
dum or̾onib continuis ac irigili
subito diuina grã respectus: erẽ¬
plum fidei ac pietatis illiꝰ cepit
emulari. ac salutaribus eiꝰ ex¬
hortationibus paulatim edoctꝰ.
relictis ydolatrie tenebris. xp̃ianꝰ
integro ex corde factus est.Cumq
prefatus clericꝰ aliqͦt diebꝰ apud
eum hospitaretur: peruenit ad au¬
res nefandi pͥncipis confessorẽ xp̃i
cui necdũ fuerat locꝰ martirri de¬
putatus. penes albanũ latere. Un¬
de statim iussit milites. eu̾ clilige¬
cius inquirere. Qui cũ ad tuguri¬
um martiris ꝑuenirent. mox se
sanctus albanus ꝓ hospite ac ma¬
gistro suo ip̃iꝰ habitu id est caracal¬
la qua induebat᷑ indutꝰ militib
exhibuit: atq ad iudicem uinceͦ
perductus est. Contigit autẽ iudi¬
cem ea hora qua ad eũ albanus
adducebatur aris in assistere: ac
demonib hostias offerre. Cumq
uidisset albanũ: mox ira succensᷤ
nimia. quod se ultro ille ꝓ hospi¬

Expanded text:
dum orationibus continuis ac vigiliidum orationibus continuis ac vigiliisubito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospi
Abbreviated transcription (Latin):
incursandos fines artifici negglei¬
gentia ꝑmitt̾et. qͣm obrem a mari¬
miano iuissus occili purpurã sũpsit.
sibi per septẽ annos fortissime uin¬
dicatis ac retentis: tandem fraude
allecti socii sui interfectus est.Al¬
lectus postea ereptͣm carausio ĩ su¬
lam ꝑtriennium tenuit. quem
annos recepit. Interea diocletianꝰ
in oriente. maximianꝰ herculiꝰ in
occidente uastari eccłias. affligi ĩ¬
terficiq xp̃ianos decimo post nero
or atq ĩmanior fuit. Nã ꝑ decẽ
annos incendiis eccłiaꝵ. ꝓscͥptio¬
nibus in nocentum. cedib marti¬
rum incessabiliter aucta est.De
ma confessionis cleo de uote gła
sullimauit.
est sanctus albanus.
de quo presbit̾ fortu¬
natus in laude uirgi¬
num. cum beatoꝵ martyrũ qui
egregiun fecunda britãnia pro¬
fert. Qui uidelicet albanꝰ adhuc
mandata adu̾sum xp̃ianos seui¬
rent: clericũ quendã ꝑsecutores
fugientem hospicio recepit. Qu̾e

Expanded text:
incursandos fines artifici negliincursandos fines artifici negligentia permitteret. Quamobrem a Maximiano jussus occidi, purpuram sumpsit, occupavit. Quibus sibi per septem annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Allecti socii sui interemptus est. Allectus postea ereptlam per triennium tenuit, quem annos recepit. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari Ecclesias, affligi interficique Christianos decimo post Neronor atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta est. Dema confessionis Deo devotae gloria sublimavit. est sanctus Albanus CCCV, de quo presbyter Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui egregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganmandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem hospitio recepit: quem
Abbreviated transcription (Latin):
sit fossa qͥe qua leuati sũt cespites:
supra qm sudes de lignis fortissi¬
mis prefiguntur. Itaq seuerꝰ mag¬
nam fossam firmissimũq uallum
crebris insuꝑ turrib cõmunitum:
Amari usq ad mare duxit. ibiq
aput eborãcũ oppiclum morbo obiit.
Reliquit duos filios bassianum &
getam: quoꝵ geta hostis publicus
iuclicatus int̾iit. bassianꝰ antonini
cognomie assũpto regno potitꝰ est.
Nino incarnatioĩs
dñice ducentesimo octoge¬
simo sexto: diocletianus
tricesimꝰ terciꝰ ab augusto imꝑator.
ab erercitu electꝰ annis iuginti fuit.
marimianũq cognomẽnto hercu¬
lium socium imperis creauit. Quo¬
rum tẽpore carausiꝰ quidam gen̾e¬
qͥdem infimꝰ. sed consilio & manu
promptꝰ. cũ ad obseruanda occeani
littora que tunc franci & sarones
ereptam precdouibꝰ preclam nullar
ex parte resticuendo lñis. sed sibi
soli uindicando accendens suspic̃¬
onem: quia ip̃os quoq hostes ad

Expanded text:
sit fossa, de qua levati sunt cespites, sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus est.Anno Incarnationis ominicae ducentesimo octogesimo sexto, Diocletianus tricesimus tertius ab Augusto imperator ab exercitu electus, annis viginti fuit, Maximianumque cognomento Herculium socium creavit imperii. Quorum tequidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ad observanda Oceani littora, quae tunc Franci et Saxones ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando, accendens suspicionem, quia ipsos quoque hostes ad
Abbreviated transcription (Latin):
uir sanctus pontificatui romane ec¬
clesie preesset: misit ad eum lucius
eiꝰ mandatum xp̃ianꝰ effic̾ẽtur. & mox
effectum pie postulationis consecutꝰ
est: susceptãq fidem britanni usq ĩ
tẽp ora diocletiani pͥncipis inuiolatã
integramq qͥ eta pace seruabant.
Nno ab ĩcar¬
natione dñi centesimo
octogesimo nono. seuerꝰ
gn̾e afer tripolitanꝰ ab
multis semper bellis lacessitus. forti¬
tudine quidem rempublicam sed
laboriosissime rexit. Uictor gͦ ciuili¬
um belloꝵ que ei grauissima occur¬
rerant: in britanniam cdefectu pene
om̃ium socioꝵ trahitur. Ubi mag
nis grauibusq preliis sepe gestis:
receptam partem insule a ceteris
indomitis gentibus non mũro ut
quidã estimant: secd uallo diftin¬
guendam putauit. Murus etenĩ
cle lapilibus. uallum uͦ qͦ ad rep¬
pellendam uin hostium castra
muniuntur fit de cespitibus: qͥb
cirtucisis e terra uelut murꝰ erstru¬
itur altus super terrã. ita ut ĩante

Expanded text:
ir sanctus pontificatui Romanae Ecclesiae praeesset, misit ad eum Lucius ejus mandatum Christianus efficeretur. Et mox effectum piae postulationis consecutus est, susceptamque fidem Britanni usque in tempora Diocletiani principis inviolatam integramque quieta pace servabant. nno ab Incarnatione Domini centesimo octogesimo nono, Severus genere Afer Tripolitanus, ab multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Victor ergo civilium bellorum quae ei gravissima occurrerant, in Brittanias defectu pene omnium sociorum trahitur, nis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus non, ut quidam aestimant, muro, sed vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus; vallum vero, quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante
Abbreviated transcription (Latin):
insuilo partem ĩ deditionẽ recepit.
Orchacdas eciam insulas ultra britã¬
niam in occeano positas romano adie¬
cit imperio: ac sexto qͣm ꝓfectus erat
mense romam rediit. filioq suo bri¬
tannici regni nomen imposuit. Hoc
autem bellum quarto imperi sui
anno cõpleuit: qui est annus ab in¬
carnatione dñi quadragesimꝰ sertus.
Quo etiam anno fames grauissima
moratur. Ab eodem claudio uespa¬
sianꝰ qui post neronem imꝑauit ĩ
britanniam missus. etiam uectam
insulam britannie ꝑximã am̾idie:
romanoꝵ dicioni sub iugauit. Quȩ
habet ab oriente in occasuni circit̾
triginta milia passuum. ab austro
inboream duodecem. in orientali¬
bus suis partibus mari sex miliũ.
in occidentalib trium: ameridia¬
no britanme littore distans. Sucte¬
clens autẽ claudio in imꝑium nero:
nichil omnino in re militari ausul
est. Unde inter alia romani regni
detrimenta innumera: brita̾niam
pene amisit. Nã duo sub eo nobilis¬

Expanded text:
insulae partem in deditionem recepit. insulae partem in deditionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Brittaniam in Oceano positas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit, filioque suo Brittanici nomen imposuit. Hoc autem bellum quarto imperii sui anno complevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima moratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re militari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innumera Brittaniam pene amisit; nam duo sub eo nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. siluis sese abdidere. unde cre¬
bris eruptionibus romanos grauiter
ac sepe lacerabant. Nterea trinouã¬
tum firmissima ciuitas cũ andragio
duce clatis quadraginta obsidibus:
cesari sese dedit. Quod exemplũ secu¬
te urbes alie qmplures: infedus ro¬
manoꝵ uenerunt. Hisdem demon¬
strantibus cesar oppidum crassobella¬
uni inter duas paludes sitũ. opten¬
tu insuꝑ siluaꝵ munitum. omnibꝰq
rebus confertissimũ tande̾ graui pug¬
na cepit. Erin cesar abritãnis reu̾¬
sus in galliam. postqͣm legiones in
hiberma misit. repentinis bellorũ
tumultibus undiq circũuentus &
conflictus est.
imꝑatõr ab augusto qͣrtꝰ
cupiens utilem reipubli
diq & uictoriam undecũq queliũ.
Itaq expeditionem in britanniant
mouit. que excitata intumultum
neq ante iulium cesarem. neq post
eum quisqm adire ausus fuerat.
ibiq sine ullo prelio ac̾sangune
ĩntra paucissimos dies plurimã

Expanded text:
rentes siluis sese abdidere, unde crerentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce datis quadraginta obsidibus Caesari sese dedidit. quod exemplum secutae urbes aliae conplures in foedus Romanorum uenerunt isdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est. imperator, ab Augusto quartus, cupiens utilem  Al. addbique et victoriam undecunque quaesivit. Itaque expeditionem in Brittaniam movit, quae excitata in tumultumneque ante Julium Caesarem. neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique sine ullo praelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam
Abbreviated transcription (Latin):
sus ingalliam legiones in hibernia
climisit: ac sexcentas naues utriusq
co̾modi fieri imperauit. Quib it̾um
ip̃e in hostem cũ erercitu ꝑgit. naueᷤᷤ
in anchoris stantes tẽpestate correp¬
te uł collise inter se. uł arenis illise
ac dissolute sunt: ex quib qͣdragin¬
ta perierunt. cetere cũ magna diffi¬
cultate reparate sunt. Cesaris eqͥtatꝰ
primo congressii uictus: abritanis.
prelio cũ magno suoꝵ discrimie: uic¬
tos brit̾anos in fugam uertit. Inde
ult̾iore ripa crasso bellauno duce ⁊¬
mensa hostium multitudo consedat.
ripamq fluminis ac pene totũ sub
aqua uaclum acũtissimis suclib pre¬
strux̾at. Quarũ uestigia sudiũ ibidẽ
usq hoclie insuntur. & uidetur spec¬
tantibus qͦd singłe earũ in modum
humani femoris grosse & cireũfuse
plũbo. immobilit᷑ erant in ꝓfundũ
fluminis infire. Quod ubia roma
nis deprehensum ac uitatum est:
barbari legionũ impetum non fe¬

Expanded text:
sus in Galliam legiones in hiberna sus in Galliam legiones in hiberna dimisit ac sescentas naues utriusque commodi fieri imperauit. quibus iterus dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naues in anchoris stantes tempestate correptae uel conlisae inter se uel harenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus quadraginta perierunt, ceterae cum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Britannis praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam vertit: inde ulteriore ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profundum fluminis infixae nis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non fe
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab occidente in t̾ras longo spacio em̃¬
pit. ubi est ciuitas britonũ munitissi¬
ma usq hodie que uocatur alcluith.
ad cuiꝰ uidelicet sinꝰ partem septẽtͥona¬
lem scotri quos cliximꝰ ad uenientes. sibi
romanis usq ad gaiũ iuliũ
cesarem inatcessa atq incogni¬
ta fuit. Qui anno ab urbe conclita ses¬
centesimo nonagesimo tercio. ante uͦ
incarnationis dñice tempꝰ anno sexage¬
simo functꝰ gradu consulatꝰ cũ lucio bi¬
bulo. dum contra germãnoꝵ galloꝵq
gentes: qui rheno tmn flumine diri¬
mebantur bellum gereret. uenit ad mo¬
rianos unde in britanniam ꝓximꝰ ⁊ bre¬
uissimꝰ transitꝰ est: & nauib onerariis
atq actuariis circiter octoginta p̾para¬
tis inbritanniam transuehit᷑. Ubi ac̾
ba pͥmum pugna fatigatꝰ. deinde ad¬
uersa tẽpestate correptꝰ. plurimã classis
partẽ & nõ paruũ numerũ militum.
equitũ uͦ pene omnẽ disꝑdidit. Reg̾s¬

Expanded text:
qui ab Occidente in terras longo spatio erumqui ab Occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Brittonum munitissima usque hodie quae vocatur Alcluith: ad cujus videlicet sinus partem Septemtrionalem Scotti, quos diximus, advenientes, sibi Romanis usque ad Gaium Julium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui anno ab Urbe condita sexcentesimo nonagesimo tertio, ante vero Incarnationis Dominicae tempus anno sexagesimo, functus gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinos, unde in Brittaniam proximus et brevissimus transitus est, et navibus onerariis atque actuariis circiter octoginta praeparatis, in Brrba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem disperdidit. regres
Abbreviated transcription (Latin):
tate.aut stabula fabricet rumentis.
nullum ibi reptile uideri soleat. nltꝰ¬
uiuere serpens ualeat. Nam sepe illo
de britannia allati serpentes. mox ut
proximante terris nauigio odore aeriᷤ
illiꝰ attacti fuerint int̾eunt. Qum pocꝰ
oĩa pene que de eãdem insula sunt: ꝯtͣ
uenenum ualent. Deniq uidimꝰ qͥbuᷤᷤ¬
clam a serpente ꝑcussis rasa folia codicũ
qui cde hibernia fu̾ant. & ip̃am rasurã
aque immissam acpotui clatã talibus:
ꝓtinꝰ totam ium ueneni crassantis atq
totũ inflati corporis ab sũpsisse ac sedas¬
se tumorem. Diues lactis ac mellis ĩsu¬
la. nec uineaꝵ erpers. piscium uolucrũ¬
q sed & ceruoꝵ caprearũq uenatu ĩ sig¬
nis. Hec autem ꝓpͥe patͥa scottoꝵ est. Ab
hac egressi ut diximꝰ: tertiam inbritã¬
nia britonib & pictis gentem addid̾ut.
Est autẽ sinꝰ maris ꝑmaximꝰ. qui antiqͥ¬
tus gentẽ britonũ a pictis secernebat.

Expanded text:
tate, aut stabula fabricet jumentis: tate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nvivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant, et ipsam rasuram aquae immissam ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumsisse ac sedasse tumorem. Dives lactis ac mellis insula, nec vinearum expers, piscium volucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insignis. Haec autem proprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut diximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum a Pictis secernebat,
Abbreviated transcription (Latin):
insulam.ẽe. aliam non ꝓcul a nostra
contra ortum solis. qͣm sepe lucicliori¬
bus cliebus delonge aspicere solemus.
Hanc adire si uultis. habitabilem
uobis facere ualetis: uel siquid resti̾it.
uobis auxiliariis utimini. Itãq petẽ¬
tes britanniam picti. habitare ꝑsep¬
urores non habentes picti peterent a
scotris. ea solum conclitione cdare con¬
senserunt: ut ubi res ueniret in dubi¬
um.magis le feminea regũ ꝓsapia
qͣm de masculina regem sibi eligerẽt:
quod usq hoclie apud pictos constat
partes recepit:qui duce Reuda de hy¬
bernia ꝓgressi. uł amicicia uł ferro li¬
bimet int̾ eos sedes quas hactenꝰ hñt
uindicarunt. Aquo uidelicet ducẽ:
usq hodie dalreudinii uocant᷑. Nã
lingua eoꝵ daal partem significat.
Hybernia autẽ & latitudine sui status.
& salubritate ac serenitate aerũ mul¬
tum britannia prestat. ita ut raro ĩ¬
bi nix plusqͣm triduana remaneat.
ne mo ꝓpter hyemẽ aut fena secet es¬

Expanded text:
insulam aliam esse non procul a nostra, insulam aliam esse non procul a nostra, contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus. Hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis: vel si qui restiterit, nobis auxiliariis utimini. Itaque petentes Brittaniam Picti, habitare per Sepuxores Picti non habentes peterent a Scottis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res perveniret in dubium, magis de feminea regum prosapia, quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat parte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videlicet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam lingua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aes
Abbreviated transcription (Latin):
fertur britanniam aduecti. austral¬
les sibi partes illiꝰ iundicarunt. Et.
cũ plurimam insule partem incipi¬
entes ab austro possedissent. contigit.
gentem pictoꝵ de scithia ut ꝑhibẽt
longis nauib non multis occeanũ
ingressam circũagente flatu uento¬
rum. extra om̃s britannie fines hib̃¬
niam peruenisse. eiusq septẽtona les
horas intrasse: atq inuenta ibi gente
scottoꝵ sibi quoq in partib illis sedeͤ
petisse. nec impetrare potuisse  hiberma¬
st autem hiberna insula om¬
nium post britannuã marima.
aqͥlonem ea breuior.ita in meridiem
se trans illiꝰ fines plurimũ ꝓtendens.
usq contra hispanie septẽtrionalia
qͣmuis magno eqͦre int̾tacente perue¬
nit. Ad hanc gͦ usq ꝑuenientes na¬
uigio picti ut cliximꝰ : peciert̾ in ea
sibi quoq sedes & habitationẽ dona.¬
ri. Respondebant scotti: qͦd amboᷤᷤ
eos non caperet insula. Sel possumꝰ
inquiunt salubre uobis consilium

Expanded text:
fertur, Brittaniam advecti, Austrafertur, Brittaniam advecti, Australes sibi partes illius vindicarunt. Et cum plurimam insulae partem, incipientes ab Austro, possedissent, contigit gentem Pictorum de Scythia, ut perhibent, longis navibus non multis Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentrionalia, quamvis magno aequore interjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium
Abbreviated transcription (Latin):
lutidas estate noctes habet: ita ut me¬
clio sẽpe tempore noctis in questionem
ueniat intũentib utrum crepusculũ
acdhuc ꝑmaneat uespertinũ. an iam
turno sole non longe sub terris adori¬
entem boreales ꝑ plagas redeunte. Un̾
eciam plurime longitulinis ht̃ dies
estate. fidut & noctes contra inbruia.
sole iumaru̾ tunc libicas in partes se¬
cedente ⁊d est horaꝵ decem ꝙ octo. Plu¬
riie item breuitatis noctes estate &
dies ht̃ in bruma. hoc ÷ sex solu̾modo
eqͥ noctialiũ horaꝵ cũ in armẽnia nia¬
cedonia. italia. cet̾isq eiusde̾ linee te¬
gionibus longissima dies siue nox qͥn¬
decim. breuissima noniem: cõpleat horaᷤᷤ.
hec in presenti iuxta numerum li¬
broꝵ quibus lex diuina scripta est
qͥnos gentium linguis unã eanderiq
sũme u̾itatis & u̾e sullimitãtis scĩam
scrutatur & confitetur. angloꝵ uicde¬
solu̾ a qͥb nomen accepit incolas ha¬
buit. qui de tractu armoricano ue

Expanded text:
lucidas aestate noctes habet; ita ut melucidas aestate noctes habet; ita ut medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam turno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedente, id est, horarum decem et octo: plurimae item brevitatis noctes aestate et dies habet in bruma, hoc est, sex solummodo aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindecim, brevissima novem compleat horas. Haec in praesenti, juxta numerum librorum quibus lex divina scripta est, quinque gentium linguis, unam eamdemque summae veritatis et verae sublimitatis scientiam scrutatur et confitetur, Anglorum, videsolum a quibus nomen accepit, incolas habuit, qui de tractu Armoricano, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dantes qͥb tincturã cottine iꝰ confictt̾ur.
cuiꝰ rubor pulcherrimꝰ. arillo unqͣm so¬
lis ardore. nulla ualet pluiuarũ ĩ iurła
pallescere. sed quo uetustior: es solet. de.
uenustior. Haꝰ et fontes sasinarũ. ht̾¬
& fontes calidos. & ex eis fluuui os balneaꝵ
calidarum. om̃i etati & sex̾ni ꝑ distincta
loca iuxta suu̾ cuiq moctum accõ modos.
Aqua enr̃ut ait sanctus basiliꝰ feruidã
quãlitatẽ. recipĩt. cũ ꝑ certa quedã me¬
talla tͣnsclerrit. & fit nõ solu̾ calida sed
ꝙardeiss. Que eciam̃ uenis metallorũ
eris & ferri. plimibi & argenti fecunda.
Gignit & lapidem: gagatem plicrimum
optimãq. Est autẽ nigro gẽmeꝰ & ardẽs
igni admotꝰ. incensrs serpentes fug̾at.
attritꝰ calefactꝰ applicita cletinet: eque ut
suctinu. Exat autẽ & ciuitatibus
insignitapret̾ castella ĩnum̾a. que &
ip̃a muris. turrib. portis ac seris erant
instructa firmissimis. Et qͥa prope sub
ip̾o septetr̃io nali uertice muncdi iacet.

Expanded text:
dantes, quibus tinctura coccinei coloris conficitur, cujus rubor pulcherrimus nullo unquam solis ardore, nulla valet pluviarum injuria pallescere; sed quo vetustior est, eo solet esse venustior. Habet fontes salinarum, habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum calidarum omni aetati et sexui per distincta loca juxta suum cuique modum accommodos. Aqua enim ut sanctus Basilius dicit fervidam qualitatem recipit, quum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida, sed et ardens. Quae etiam venis metallorum, aeris, ferri, et plumbi et argenti faecunda, gignit et lapidem gagatem plurimum optimumque: est autem nigrogemmeus et ardens igni admotus, incensus serpentes fugat, adtritu calefactus adplicita detinet aeque ut succinum. Erat et civitatibus insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis, ac seris erant instructa firmissimis. Et quia prope sub ipso Septentrionali vertice mundi jacet,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ excepto euangłio. ¶tem librũ
epłarũ ad diuersos. Qlarũ de sex
etatib scł̃i una e̾. He masionib fili¬
oꝵ isrł: una. Una de eo qͦd ait ysa¬
ias. et claudent᷑ ibi in carcerẽ. et
ratione bisexti: una. De equinactio
iuxta auacholiũ una.¶ tem de hysto¬
rus sc̃oꝵ librũ uite et passionis sc̃i
felicis confessoris. De metrito pau¬
lini opere in prosã transtuli. Librũ
uite et passionis sancti a nastasii
male tle greco translatũ. et peuis
a quodam unperito emendatũ ꝓut
potiu ad sensum correxi. Witã sc̾i
patris monachi simu̾l et antistitis
cuthberti et prius heroico metro. et
postinodũ pleno sermone descripsi
Diftor

Expanded text:
io. Item librum Epistolarum ad diversos, quarum de sex aetatibus saeculi una est; de mansionibus filiorum Israel, una; una de eo quod ait Isaias, Et claudentur ibi in carcerem, et ratione bissexti, una; de aequinoctio juxta Anatolium, una. Item de historiis sanctorum librum Vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere, in prosam transtuli. Librum Vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum et pejus a quodam imperito emendatum, prout potui ad sensum correxi. Vitam sancti Patris, monachi simul et antistitis Cuthberti; et prius heroico metro et postmodum plano sermone descripsi. Histor
Abbreviated transcription (Latin):
Sistoriam abbatum monasteru hui
in quo sitꝑne pietati seriure gau¬
deao. benedicti. ceolfridi. et huec¬
berti. in libellis dnob. Hystoriã
eccłasticam nostre insule ac gen¬
tis : in libros.U. Uartylogiũ
de nataliciis scoꝵ martyrũ dieb
u qͦ om̃s quos inuenire potui. ñ
solũ qͥ die. uerũ etiã qͦ genere
certaminis. uel sub quo uidice
mundum iucerunt. diligenter
ibrũ epigͣmatũ heroico metro
suie elegiaco De natura rerũ
et de temꝑil libros singulos.
tem cde temꝑib librũ unũ ma¬
iorem. Librũ de ortograhia.
alfabeti ordine distinctum.
tem librũ de metrica arce et
guris modisꝙ locutionũ qͥb.
scriptura sancta concexta est.
propicius donasti uerba scien
tie tue dulcit̾ haurire. dones
etiã benignus aliq̾n ad te fontẽ
om̃is sapientie ꝑuenire. et pa¬
rere semꝑ ante faciem tuam.

Expanded text:
istoriam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris V. Martyrologium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quo omnes quos invenire potui, non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis, vel sub quo judice mundum vicerint, diligenter Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item, librum de metrica Arte; etguris modisque locutionum, quibus Scriptura sancta contexta est. propitius donasti verba tuae scientiae dulciter haurire, dones etiam benignus aliquando ad te fontem omnis scientiae pervenire, et parere semper ante faciem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
.iui. De elificationẽ templi alle¬
gorice expositionis sicut et cetera
ieremie. et clistinctiones capituloꝵ
ex tractatu beati ieronimi excerptas.
Ñ ezram et neemã libros tres.
In canticũ abacuc liber unꝰ ¶Nli¬
brũ beatri patris tobie explanati¬
ones allegorice de xp̃o et eccł̃ia.
librer unꝰ. tem capitula lectio¬
nũ pentatheucũ moysi. iosue.
iudicum. IN libros regum et uerba
dierũ. N librũ beati patris iob.
N parabolas. ecclasten. et cantica
canticorũ ¶N ysaiam ꝓpħam. exram
quoq et ileenuam. IN euangeliũ
marci: libros. ini ¶N euangeliũ
luce: libros sex. Omeliarũ euan¬
gelu : libros duos. IN apł̃m qͦcũꝙ
inueni: cuncta ꝑ ordinẽ scrib̃e curaui.

Expanded text:
quatuor; de aedificatione templi allegoricae expositionis sicut et caetera Jeremiae distinctiones capitulorum ex tractatu beati Hieronymi excerptas; in Esdram, et Nehemiam libros tres; in canticum Habacuc librum unum; in librum beati Patris Tobiae explanationes allegoricae, de Christo et Ecclesia librum unum; Capitula lectionum in Pentateuchum Moysi et Josuae, Judicum, in libros et verba Dierum, in librum beati Patris Job, in Parabolas, Ecclcanticorum. In Isaiam prophetam, Esdram quoque et Neemiam. In Evangelium Marci libros quatuor. In Evangelium Lucae, libros sex. Homiliarum Evangelii, libros duos. In Apostolum quainveni, cuncta per ordinem transcribere curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturã scãm mee meorũꝙ
necessitati ex opusculis uenerabili¬
ũ patrũ breuiter annotare. siue
etiam ad formã sensus et interp̾¬
tationis eoꝵ suꝑ adicere curaui.
Npͥncipiũ genesis usq ad natunta¬
tem ysaac et eiectionẽ hẏsmaheł.
libros. uit. De tabernaculo et
uasis eius ac uestib sacerdotũ. li

Expanded text:
in Scripturam sanctam, meae meorumque in Scripturam sanctam, meae meorumque necessitati, ex opusculis venerabilium Patrum breviter annotare, sive etiam ad formam sensus et interpretationis eorum superadjicere, curavi. 5. In principium Genesis usque ad nativitatem Isaac et ejectionem Ismaelis, libros tres. De tabernaculo et vasis ejus ac vestib
Abbreviated transcription (Latin):
solis orbis quasi ingertimo et hor¬
yendo scuto uideretur cooꝑtus.
rubore ꝑfusa quasi hora integra
tũ. dehinc ingredine subsequente.
ad lucem propͥam reuersa¬
Ec de hystoria ecclesiastica
tis anglorũ prout uel ex litteris
antiquoꝵ. uel ex traditĩone maioꝵ
uel ex mea ipse cognitione. scire potui
ingiruũ. Qui natus ĩ territorio eius¬
de̾ monasterii cũ e̾e̾m annoꝵ septem
cura ꝓpinquoꝵ datus sũ educandus
reuerentissimo abbati benedicto. ac
deinde ceolfrido. cunctũꝙ ex eo tempꝰ
uite in eiusdẽ mouasterii habitatione
ꝑagens. om̃em meditandi scripturas
oꝑam dedi. atꝙ inter obseruantiam
discpline regularis et cotidianã cã¬
tandi in eccłã cura. semꝑ ut discere
aut locere aut scribere dulce ha¬
bui. Nonodecimo autẽ anno uite mee
diaconatũ tricesemo uͦ gradũ p̃sbiterat᷑
utrunq ꝑ ministeriũ reuerentissi¬
frido suscepi. Ex quo temꝑe accep¬
ti presbiteratus usq ad annum
etatis mee qͥnqͣgesimũ nonũ hec

Expanded text:
solis, quasi nigerrimo et horrendo scuto videretur esse coopertus. rubore perfusa, quasi hora integra tum, dehinc nigredine subsequente ad lucem propriam reversaec de Historia Ecclesiastica tis Anglorum, prout vel ex litteris antiquorum, vel ex traditione majorum, vel ex mea ipse cognitione scire potui, eran: qui, natus, in territorio ejusdem monasterii, cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Chelfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis, et quotidianam cantandi in ecclesia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere, dulce habui. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverendissifrido abbate, suscepi. Ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Nno clͦc .xxͦuͦ. paulinꝰ a iusto archi¬
ep̃o orclinatur genti norclanhym¬
NNno d cͦ xxuͦi. eanfled filia edi¬
empto paulinꝰ cantiam rediit.
ANno cbͦc. xͦl. eadbald iex cantua¬

Expanded text:
nno 625, Paulinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti NordanhymAnno 626, Eanfled, filia Aeduiempto, Paulinus Cantiam rediit. Anno 640, Eadbald rex Cantua
Abbreviated transcription (Latin):
Nno dce .xi. Berchfrid p̾fectus c̾
ꝑictis pugnauit.
Nno dec .xui. Osred rex uordan¬
hymbroꝵ. int̾fectꝰ ÷. I rex mer¬
cioꝵ ceolred. defunctus. Et uir
dñi egberhtus huenses monachos
ad catholicũ pascha et tonsurã¬
eccl̃asticam correxit.¬

Expanded text:
id praefectus cum Pictis pugnavit. Anno 716, Osred rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Merciorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit
Abbreviated transcription (Latin):
papa misit britanniam augusti¬
num cum monachis. qui uerbũ
dei genti angloꝵ annunciarent.
Nno. catuͦi uenere britanniam
prefati doctores. qui fuit annꝰ
pallum britanniam augustino
iam facto ep̃o. ꝙ plures uerbi mi¬
nistros in quib ꝙ paulinum.

Expanded text:
Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venere Brittaniam praefati doctores, qui fuit annuspallium Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi ministros, in quibus et Paulinum.
Abbreviated transcription (Latin):
nia romani regnare ceperunt.
scottos in xp̃m crecdentes. a ce¬
lestino papa pͥmꝰ mictit᷑ ep̃s.¬
ualentiniano ĩꝑiũ suscipiens
UiI. annis tenuit. quoꝵ tempore

Expanded text:
nia regnare cessarunt. Scottos in Christum credentes a Caelestino papa primus mittitur episcValentiniano imperium suscipiens, ptem annis tenuit: quorum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ino igitur ante incarnationem
dñicam sexagesimo. gauis ulius
cesar primus romanoꝵ britan¬
niam bello pulsauit ꝙ uicit:
nec tamen ibi regnum optine¬
Nno ab incarnatione dñi .xluͭi.
claudius secundus romanoꝵ
britannias adiens. plurimam
insule partem in deditionem. te¬
cepit. ꝙ orchadas quoq insulaᷤ¬
Nno c.lxuii. eleuther rome pre¬
sul factus. iu annis eccłiam glo¬
riosissime rerit. cui litteras rex
britannie lucius mittens ut xp̃i¬
anus efficeretur petut ꝙ imps¬

Expanded text:
no igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulani 167, Eleuther Romae praesul factus, quindecim annos Ecclesiam gloriosissime rexit: cui litteras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et imp