comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eni ea mente datum ẽ le¬
gatarus pluribo agcionibo
uiti. S ut laxrior ei agendi fa¬
cuitas at exuna intim q̃ fu̾it
electa legatum petere. ¶Repete¬
doꝵ legatorum facuitas ex eo
testõ solutorũ dandaẽ qd̃ ira¬
tum ẽe post de functi memoria
dãpnata: apparuit modo niã
legatis iouitis crim ꝑ̃ duello¬
ms illagu est.¶ Demal.¬

Expanded text:
datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere.Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento solutorum danda est, quod irritum esse post defuncti memoriam damnatam apparuit, modo si iam legatis solutis crimen perduellionis illatum est. 77 Idem l
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝑte hr̃ditatis restituas
nis dc comuni filiam bĩtirra
ietenturam eor quibꝯ mor¬
tis cã donatu ẽ fidei comitti
quocũq tp̃r potest. ¶o d fide¬
co. hr̃dos salua falcidie xr̃e q̃

Expanded text:
no partem hereditatis restituas nis de communi filiam habituram, retenturam.Eorum, quibus mortis causa donatum est, fidei committi quoquo tempore potest: quod fideicommissum heredes salua Falcid
Abbreviated transcription (Latin):
fu grtur. ¶Sitũ alim̃ta psta¬
riuoliut collacionis totin
homꝰ in residuo donaciomis
eẽ respo̾dend̾ ent ex defuc̃ti no¬
ũcate ꝗdemaiore peccuna p̃¬
tatur nodubio uoluit ĩ regri¬
¶ Mat filus sius nulgo ocepti

Expanded text:
fungetur. si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.Mater filiis suis uulgo concepti
Abbreviated transcription (Latin):
tamus idemq testatoranfe
cat iegatum ertestamto nõ
eatur placuit falsam demmn¬
ongracionẽ legatanono ob¬
ẽẽ. Recintotum falsum indi¬
am qd ũitatis primordio ad¬
iuarctur. ¶Serinis pure mͣ¬
nmifsus cuilib̾tas ꝓpt᷑m
peclimentu uiris post. adita
bͣ ditatẽ nõ cõpetit qd stato¬
tecto nrlegata n fidei comis¬
sa puit data spectan pot q
dios mutilit cedit. ¶ pater
cum filia ꝓsemisse h̾rde ĩsti¬
tuta sic testo ioquto fũat px¬
to cum morienis licet alios
quosq filios susccꝑis sc̃pni¬
onepoti inco ꝓiustribuas in
honorem nois mei necessitas
quidem restituendi nepotibꝰ
ursles ꝓtes p̾cedeit indebatur
S modande portionis ꝙͣ ma¬
iorem inuniꝯ nepotis ꝑsoa
ꝯferti uoluit. arbitrui filie.
gauit sicosentiat ut decieto
pͣtoris cõ firmetur. Et p̃tor
no udoneu eustimet acco
legati nõ denegabitur.¶Qui
mucianã caucionẽ alicu
faciendi c̃a int̾posuit si post¬
ea fecit fructo quaq legatorũ

Expanded text:
testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum videri, quod veritatis primordio adiuvaretur. Servus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod statue legata neque fideicommissa pure data sperare potest, quia dies inutiliter cedit.Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere uidebatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri uoluit, arbitrium filiae gauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur.Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa interposuit, si postea fecerit, fructus quoque legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum inhrditate non sit nͥ
trulle cifi modioli phialeã
seia dehis speciebus eligere
se ex his eligere.Caulus
mamentorum appel¬
latione uestem nuli¬
ebrem noncontineri nec
endrem hĩdis ius mutasse

Expanded text:
cum in hereditate non sint nisi truellae scyphi modioli phialae, an Seia de his speciebus eligere eam ex his eligere. 37 Paulusamentorum appellatione uestem muliebrem non contineri nec errorem heredis ius mutasse
Abbreviated transcription (Latin):
X.
niruim dequa quentur pres¬
tan oportere.aut precium
auri quancum comparari
potest. item quero sisite cõ¬
testata pretor ita pronũciañ.
ut materia presteturan.
tutores audienclisint ab
hac sentencia pnpillim:
ciatum est apud snccesso¬
rem enis mintegrum re¬
titu noluntates. panł. R.¬

Expanded text:
. aurum ei, de qua quaeritur, praestari oportere, aut pretium auri, quanti comparari potest. Item quaero, si lite contestata praetor ita pronuntiauit, ut materia praestetur, an tutores audiendi sint ab hac sententia pupillum, tiatum est, apud successorem eius in integrum restituere uolentes. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
busdam ex his aute mor¬
fici eum conditõne nec exi¬
stimabat parere possit cõ¬
et mater m̃a uiuent. altera
iam mortua non defeci. cõ¬
ditõm. idem est. et apudi

Expanded text:
busdam ex his ante morfici eum condicione nec aestimabat, parere posset conet mater mea uiuent' altera iam mortua, non defici condicione. idem est et apud
Abbreviated transcription (Latin):
mino sua exstimacionẽ oĩ mo¬
to offerat urmaneat ciobligi¬
t̃s donc̃c p̾ciũ soluat qd̾ lib̾tati
fauore introductũẽ. Siquis
Hac lege empto sit ut mtracer¬
tum diem manumittatur. et cũ
ub̃tate hrs mstituto sit ancisu¬
currend sit ut sc abstincat in¬
teamꝰ. mag̾q est ut donec di¬
cs nõ erstitit possit ei necessai
hr̃s efficit et nõ possit se apsti¬
no nẽcesaus s uoluntanu

Expanded text:
mino suam aestimationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est.Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, uideamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstinon necessarius, sed uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cõtũtoris fcm̃ in puta¬
tur college si potuit et debu¬
it suspectum facẽ int̾clum. et
si debiuit satispet̾e. Ram si ỹ¬
doneus subito lapsꝰ ẽ nichil
college imputan pot̾.¶dez.¬
 tutor ꝯstituto quos inueĩt
debitores nõ cõuen̾it. ac ꝑh̾
nim idonei efficiantur uł
unt sex primos meses pupil¬
lares peccunias nõ collocau̾t
ip̃e indebitam peccuniam et
mmoia acutore fc̃a agnoscere
pupiu debeat marcelh pu¬
tabat᷑ a tutor pupilli peccu¬
niam nrutua dediss et suo
noĩc scipulatꝰ eẽt pot̾ dici
noĩa integra pupillo salua
ee depdita et male cc̃ta adcu¬
torem ꝑtin̾e. S uiꝯ se putare
posse tutore ear ꝯdicionen
ad oiescenti defferre. ut id ꝙ
gefsiss tutor in ꝯͣhendis noĩb¬

Expanded text:
tiam contutoris factum imputatur collegae, si potuit et debuit suspectum facere: interdum et si debuit satis petere: nam si idoneus subito lapsus est, nihil collegae imputari pote tutor constitutus quos invenerit debitores non convenerit ac per hoc minus idonei efficiantur, vel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocaverit, ipse in debitam pecuniam et nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contrahendis no
Abbreviated transcription (Latin):
adire brditatem ut emolumẽ¬
tum quidem h̾rditatis refundat
Ipe uero honeribus b̾rditariis
obstrictus relinquatur. qͣ fid̾i¬
commissum peccumazium alic̾
fuerit relictum cessat conpulsio

Expanded text:
adire hereditatem, ut emolumentum quidem hereditatis refundat, ipse uero oneribus hereditatis obstrictus relinquatur. Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio
Abbreviated transcription (Latin):
sit. an capitolium ascend¬
at et uelit efficere. ut tici¬
o legatum debeatur. non
utilit̾ legari. si meur uo¬
merit ticio .x.do. nam ui a

Expanded text:
sit, an Capitolium ascendat et uelit efficere, ut Titio legatum debeatur, non utiliter legari: 'si Maeuius uoluerit, Titiosit, an Capitolium ascend
Abbreviated transcription (Latin):
te restituenda siue legatum
uł fidei comissum datũ sit
hr̃di siue precipe uł deduce
uł retin̾e. iussus est. iii qͣr¬
tam id ei imputatur ꝓ ea
ꝑce uero quam accepit aco¬
hrde extra quartam idẽ
quod a cobrde accipitur.Si
si accepta peccuma hr̃dita¬
tem restituere rogatus sit
id quod accepit in qͣrtam ei
imputaturut duus pius
constituit. s et qd implẽde

Expanded text:
siue legatum uel fideicommissum datum sit heredi siue praecipere uel deducere uel retinere iussus est, in quartam id ei imputatur: pro ea uero parte, quam accepit a coherede extra quartam id est, quod a coherede accipitur. sed et si accepta pecunia hereditatem restituere rogatus sit, id quod accipit in quartam ei imputatur, ut diuus Pius constituit. si quid uero implendae
Abbreviated transcription (Latin):
sdem. Labeo scribit nepo¬
tis ex fila mea natiurorez
nurus appellatione spons
quoq et sponsa continetur
Item soceri et socrus appela
tione sponsorum parentes
contineri uidentur.

Expanded text:
m Labeo scribit nepotis ex filia mea nati uxorem nurus appellatione sponsus quoque et sponsa continetur: item socrtione sponsorum parentes contineri uidentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł sororem. uł nepotem uł
quodlibet tale. et hoc ita ui¬
ris ciuilis ratione. et cons¬
titutionibus diuorum.
seu̾. et ante cautum est. S
si coutrou̾si.a sic de noĩe int̾
plures. qui probauerit sen

Expanded text:
 sororem uel nepotem uel quodlibet aliud: et hoc ita iuris ciuilis ratione et constitutionibus diuorum Seueri et Antonini cautum est.Sed si controuersia sit de nomine inter plures: qui probauerit sen
Abbreviated transcription (Latin):
pedit ꝯdicionale nõqr ad cõ¬
dicionalia catomana nõ ꝑ¬
tinet. ¶tem quen pot̾. Siq
binas edes hñs alteras leg¬
uuit et exaltis aliquid uinc¬
tum ei cui edes legauit.an
legatum ualeat mouet q̃sti¬
onẽ. ꝙ exsenatꝯ cõsulto et ꝯ¬
stitucionib licet nob̾ ab edi
b mĩs malias edes trãsferre
possorib carum futuris id ñ
ergo et legan possit ei cui a¬
uam domum legetur. S ne¬
gandum crit qr cui legatu
est nõ est possõr futurꝰ. Si
duobo gan domũ legauit sc̃¬
ꝓmanas et exea alti eoꝵ ma¬
mora adexstructionem domꝰ
seiane quam ci legau̾it non
maleagitabatur anualeat
qr dñs est utriusq legatanꝰ
ct qd̾ siqus domu declucti
marmorib legaũit que uo

Expanded text:
pediet, condicionale non, quia ad condicionalia Catoniana non pertinet. Item quaeri potest, si quis binas aedes habens alteras legauerit et ex alteris aliquid iunctum ei cui aedes legauit, an legatum ualebit? mouet quaestionem, quod ex senatus consulto et constitutionibus licet nobis ab aedinostris in alias aedes transferre possessoribus earum futuris, id esergo et legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus. Si duobus domum legaverit Sempronianam et ex ea alteri eorum marmora ad exstructionem domus Seianae quam ei legaverat, non male agitabitur, an valeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis domum deductis marmoribus legaverit, quae vo
Abbreviated transcription (Latin):
uł popinas extenditur. ¶tẽ
hoc ꝓhibetur legan qd non
alias prari potͥ quamut edi¬
b distrahatur subducatur
a. marmora uł colupne. Idẽ
et integus et intigitis ⁊ hosti¬
is cenatꝯ censuit. S et ĩ bi¬
buothocis panetibo in heren¬

Expanded text:
vel popinas extenditur. Item hoc prohibetur haec legari, quod non alias praestari potest, quam ut aedibus detrahatur subducatur, id est marmora, vel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senatus censuit: sed et in biblioth
Abbreviated transcription (Latin):
tule uł castelli. S aut om̃ta¬
oria ꝑ quos aque saluunt po¬
terunt iegari maxime si in¬
positi sint.Quid ergo ⁊ in
statius dicendum. Si quidẽ
inhxrrnt panctib no liceb̾.
Si ũo alias cristant dubita¬
ri pot̾. uerũptñ senatꝰ mẽs
plenius accipienda ẽ.ut si
aliqua ibi fucrũt ꝑpetuo qiͣ¬

Expanded text:
tulae vel castelli. Sed automatahari, per quos aquae saliunt, poterunt legari, maxime si impositicii sint. Quid ergo in statuis dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, si vero alias exsistant, dubitari potest: verum mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpetua, qua
Abbreviated transcription (Latin):
domũ alt̾i ciutatis transser¬
re. Hpc senato ꝯsulum.non
tm̃ adurbem. S adalias ci¬
fratrum est reccriptum. ad
publitu desiderantium ut
sibi distra here ꝑmittetur q
ciius distrahendi denegauo¬
runt xc senatꝰ cõsultum ñ

Expanded text:
civitatis transferre. Hoc senatus consultum non tantum ad urbem, sed et ad alias cifratrum est rescriptum ad publicum desiderantium ut sibi distrahere permittatur, quod eis ius distrahendi denegaverunt. Hoc senatus consultum non
Abbreviated transcription (Latin):
te me iuissu p̾toris adieris et
irstitiłis. mͥsi itant utar legis
falcidie bñficiaadu̾ ẜ legata¬
rios si tu quoq hac. lege uti po¬
ẗas ⁊quatenꝰ uti pot̾as ¶&am:
si quid p̾cẽa ame alicui ꝑfidei

Expanded text:
te me iussu praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio adversus legatarios, si tu quoque ea lege uti poteras et quatenus uti poteras: nam si quid praeterea a me alicui per fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ad agnoscẽde ⁊trãsire aut ꝑ
ħ̾ cp̃s quo is cul pestituti debe¬
bit hrditas aliq̃ excã nõ pot¬
uit adire p̾tore ⁊ postulare ũ
petita uõꝵ possc̾e restituat᷑ sibi
acia. ¶Amonẽli aũt sumꝯ
si isqui soluendo nõ sit. ticio
hr̃de insticuto ẜnũ lib̃u eẽ

Expanded text:
adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ex causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione restituatur sibi atia. Admonendi autem sumus, si is, qui solvendo non sit, Titio herede instituto servum liberum e
Abbreviated transcription (Latin):
ncto maiore fr̃e brde alio relicto
utrum omns condicio recip¬
iendi redditus fundorimm anni:
protimis ad publiu.m. et tu
testator quasi cum tutore locu¬
tus. ut tempore quotutel reᷤ¬
tituenda ẽ. hec que proannis:
prari nississet ꝓcrpiendisq fr¬
ccibus finuturis cum inaior
frat morte preuentus ẽ. omĩ
que relicta sunt ad pupillum
et cutores enis con festim post
mortem fratris tñsisse Al fenꝰ¬

Expanded text:
ncto maiore fratre herede alio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundorum, anniueprotinus ad pupillum et tuttestator quasi cum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda est, haec, quae pro annuis praestari iussisset percipiendisque fructibus, finiantur: sed cum maior frater morte praeventus est, omnia, quae relicta sunt, ad pupillum et tutores eius confestim post mortem fratris transisse. Alfen
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Rerac̃. libro membranar
et ꝓcuh scribunt et hoc iuistur
cõueniatur magis placuit de¬
fendendar cam ꝑ erceptione.
¶der ꝓcubꝰ ait sicuti cum socia
fu̾it dabitur ei exceptio quar¬
ius mire cuuli sit obligata.
¶Suniudicio dotis iudex ex¬
ignorantia iris lapsus ꝯ¬
racius. ⁊ sab̾ dolicrxeptione
Mrdes extiterunt inid ꝙ tacert
possũt ꝯdẽprados labait.Lic
indotalibo reb nosolu dolu¬

Expanded text:
sit: Neratius libris membranarum et Proculus scribunt hoc iustum conueniatur, magis placuit defendendam eam per exceptionem: idem et Proculus ait: sicuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamuis iure ciuili sit obligata. Si in iudicio dotis iudex ignorantia iuris lapsus cNeratius Sabinus doli exceptione heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus rebus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ame resinqui non posse .s. si
pire roger Nam sisubcõdi¬
cione ux indiem ꝓpt fructũ
medii tp̃ris posse meobligͣn
nec uił dubitat.¶Sirem qui

Expanded text:
me relinqui non posse, scilicet si pure roget: nam si sub condicione uel in diem, propter fructum medii temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem qui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. S et en quinõdum nato
est fidei comitti posse simodo na¬
tus nob̾ successuro sit.Illd c̾te
indubitãter dicitur. siquis ĩ¬
testatꝰ decedens abeo qui pri¬
mo gradu ei sucoede potint
fi dei comissu relinq̃rit. Si illo
repudiante adseq̃ntẽ gradĩ
deuoluta sit successio adeum
lictuz et aliquis exlib̃is en eo
mortuo admiss sit ad bonor
lit fidicomissũ relĩqui ñ pot᷑.¬
fuit et accepto tulit marito
in hoc dotem ut fidei. cõ. deb
dicendum ẽ fidei comiffuzde¬
bi.ꝑcepisse eñi aliquid am¬
uliere udetur. NHoc ita si mõ¬
tis ca donatura mulier mari¬
to fecit acceptu. ¶S et si mõ¬
tis cã auxit marito doter uł
mmatrimonium ey mortis
cã redierit. pot̾ dici fidel cõ.¬

Expanded text:
s. Sed et eius, qui nondum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum flictum et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad bonorurit, fideicommissum relinqui non poterit et accepto tulit marito in hoc dotem, ut fideicommissum det, dicendum est fideicommissum deberi: percepisse enim aliquid a muliere uidetur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit acceptum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit, potest dici fideico
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. S et et si alio loco uissus est
adire. et rei ꝑpcausa. absit eq co¬
gendum adire krditatem et resti¬
tuere. ul. ait. ubi ab est. plane si
quis petierit ad deliberatione:n
tempus et impetrauit. demĩ. post

Expanded text:
alio loco iussus est adire et rei publicae causa absit, aeque cogendum adire hereditatem et restituere Iulianus ait, ubi abest.Plane si quis petierit ad deliberationem tempus et impetrauerit, deinde post
Abbreviated transcription (Latin):
aur Getaui gradus cognato¬
ut proximo aũt cogͣto quamui
excetent hr̃s non defertur.¬
¶ fratris filius pro parte hro
institutus cum patruum sur¬
dum ẽe contendet atq ideo
testin facere non potuisset po¬
ssessionem ut proximus co¬
gnatus accepit ex die mor
tis temporis he̾ri rationẽ
placint quia uisimile no
uidebaturtam conuinctũ
sanguini defimeti ualitu¬
dinem ignorasse.

Expanded text:
 Octaui gradus adgnatofertur: ut proximo autem cognato, quamuis extiterit heres, non defertur. Frat‹r›is filius pro parte heres institutus, cum patruum surdum esse contenderet atque ideo testamentum facere non potuisse, possessionem ut proximus cognatus accep‹i›t. extis temporis haberi rationem placuit, quia verisimile non videbatur tam coniunctum sanguine defuncti valetudinem ignorasse.
Abbreviated transcription (Latin):
emnãcipato uerum ẽ dic̾e nõ
admitti cu qiͣ filiũ hic em̃
qͣiͣ filiꝯ nõ est exlib̃is cũ iu¬
ra ⁊ optionis emacipatde fi¬
rex eo nepots.Siĩ loc̾ filui nepo¬
tem ad optano ambo adm¬
ittuntur. ¶ plane si fuit emã¬
cipatꝰ nepos nõ admittit᷑.
qr pat̾ eum p̾cedit.Siquis
pemancipatõem q̃situ si

Expanded text:
ancipatus, uerum est dicere non admitti eum quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione fiex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauero, ambo admittentur: plane si fuerit emancipatus nepos, non admittetur, quia pater eum praecedit. Si quis post emancipationem
Abbreviated transcription (Latin):
fiuum et nepotẽ ex eofiliũ
emacipauit et optauit ĩ loc̃
nepotis. deinde emãcipanit.
q̃rituran nepoti obstet ⁊ mͥ
mag̾. uidetur hunc nepoter
ñ excludi siũ pat̾ eh mad:
optõem mansiss qͣi nepos.
siue emãcipatꝯẽ puto em̃ et
emãcipato pr̃e nepotẽ quor
caumm pr̃ẽ suo ex edõo admit¬
ti.Quida filium huit et
exeo nepotez filius emãçipa¬
tus uł in potestate manẽs de¬
portato est.quentur an nepo¬
ti noceat ũiꝯ est mnutroq ca¬
su nepote admittend̃ de por¬
tatos enĩ mortuoꝵ loco hñ¬
dos. si et p̾r et filiꝯ deportati
sũt ⁊ ambo restituti dicemus

Expanded text:
 et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis uidetur hunc nepotem non excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoque cum patre suo ex edicto admitti.Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. et uerius est in utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos.Si et pater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
aui uelit uenire admittt̃¬
dest ad eam nõ eĩ ꝑ irtisio¬
ne is qui filius iustꝰ ẽ effĩ¬
çieturnõ fiuius cũ ietisio ẽ
qui mag̾admittatur nõ gͦ
mim adhibeat. nam et sita
ignominosam dux̃ uxorẽ
filus uł de cecori sit tã ip̃i
ꝙ patri muliercz talez hr̃c
dicem et exea natum ad
nepote isqui demofficioso co
ꝙ patris ey delicta ꝑ pendet¬
¶Siemacipato filius p̾t̾itus

Expanded text:
aui uelit uenire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad hoc nepote is, qui de inofficioso cog patris eius delicta perpendet.Si emancipatus filius praeteritus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .t.on numquam autez
exuouintate uarie scriptum
et iudicatum est uidelicet si
non sub appellatione. b̾rdum
s ꝓpriis nominibus exp̾ssis fi¬
deicõmissum relinquatur.
lp̃.l.Quidam ita cest̾o scrip¬
Nerat ate hr̃s peto. fidiq cue ꝯ¬
mitto ut quicquid ex hrdita¬
te mea adte ꝑuenerit: filio mo
prima quaq die. uł si prius ꝙͥ
ei acciderit: macri eiusdem red¬
das: queritur cum ancequam
adeat h̾rditas. puer decesserit
an fidĩꝯmissum matri d̾bat᷑.
R. si puer antequam dies fid̾i

Expanded text:
 Nonnumquam autem ex uoluntate uarie rescriptum ‹e›t iudicatum est, uidelicet si non sub appellatione heredum, sed propriis nominibus expressis fideicommissum relinquatur.. Quidam ita testamento scripserat: 'a te, heres, peto fideique tuae committo, ut quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, filio meo prima quaque die aut, si prius quid ei acciderit, matri eius des reddas'. quaeritur, cum antequam adeatur hereditas puer decesserit, an fideicommissum matri debeatur. respondi, si puer, antequam dies fidei
Abbreviated transcription (Latin):
maneant dicendum de beri
legatum. cognati enimto¬
camenti faccitem pore fue¬
runt. certe si quis testam¬
ti faccitempore cognatus ñ
fuent mortis tempore fr̾us
ẽ padrogationem faciliurs
seqͦuitur. Si quis cognatõr

Expanded text:
autem maneant, dicendum deberi legatum: cognati enim testamenti facti tempore fuerunt. certe si quis testamenti facti tempore cognatus non fuit, mortis tempore factus est per adrogationem, facilius sequitur.Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
si calumpine causa finut i po¬
sessionem missanec puisiura
si tñ peꝑit quenitur uentas an
ex eo p̾gnans fu̾it alti eñ nec
ꝓdest nec nocet uisiurand̾ int̾
alios fcm̃nec ꝑti igitur no¬
cebit. ¶Hoc edictu excademi
cã ꝓficiscitur. qr suꝑius. Deb
cim p̾tor quẽ ad modum fa¬
dam mulieri uentris noĩe ita
calumpniam ci inpimitam
nõ reunquere. ¶ percalump¬
niam aũt in posscẽm fuissei
iuidetur. que sciens prudensq
pͥgnanter se nõ eẽ uolut in p¬
sessionẽ uenire. ¶Hanc aut ac¬
cionem p̃tor in tra annii uti
Simodo peum fc̾m sit ut in p¬
sessiont pca lumpniam ueni¬
ret.¶Conpetit aut acc̃o ħeicu¬
ius int̾ fint in posscem missã
it uł qui ab intestato si ꝑtus
nõ fuiss. sucocde potuit. Int¬
eẽ aut uudetur primur de ali¬
m̃tis que muentre sunt erro¬
gatanec em̃ alias hec repetũ¬
turmsi ꝑcalu̾pinam in possõ¬
nem uenit. Cetm̃ sirs calũp¬
nia caret. nich prabit mułr.¬

Expanded text:
quasi calumniae causa fuerit in possessionem missa, nec vis si tamen peperit, quaeretur veritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet iusiurandum inter alios factum, nec partui igitur nocebit. Et hoc edictum ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetori quemadmodum fandam mulieri uentris nomine, ita calumniam eius impunitam non relinquere. Per calumniam autem in possessione fuisse uidetur, quae sciens prudensque se praegnatem non esse uoluit in possessionem uenire. Hanc autem actionem praetor intra annum utilsi modo per eum factum sit, ut in possessionem per calumniam ueniret. Competit autem haec actio ei, cuius interfuit in possessionem missam ato, si partus non fuisset, succedere potuit. Interesse autem uidetur primum de alimentis, quae in uentrem sunt erogata: nec enim alias haec repetuntur, nisi per calumniam in possessionem uenit: ceterum si res calumnia caret, nihil praestabit mu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣ sine causa alita ẽ. Sub p̾tex¬
tu uentris nõ nũquam auge¬
bitur qd̾ int̾est. ¶ Si quis forte
dubitans anp̃gnans sit.exclu¬
sus sit ab hr̃ditate. ¶Nam br̃di
en qui exclusus ẽ.danda hanc

Expanded text:
 sine causa alta est sub praetextu uentris. Nonnumquam augebitur quod interest, si quis forte dubitans, an praegnas sit, exclusus sit hereditate: nam heredi eius qui exclusus est dandam hanc
Abbreviated transcription (Latin):
se uideatur quod aut hr̃s
iñ mimierit uiro nõ perit
¶fructus prediorum sõ
conditione. u̾b̾ fidei comi¬
sibi cogitur ut quartam
et quarte fructus ex die
mortis tp̃r bonoꝵq morti

Expanded text:
se uideatur: quod autem heres inde minuit, uiro non perit. Fructus praediorum sub condicione uerbis fideicommisibi cogitur, ut quartam, et quartae fructus ex die mortis, bonorum quae morti
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat lib̾tis meis ciba
na que alia prestabam ab
ħrdibus meis prariuolo
umus ex libertis. exuolutate
patrom negocu singracia
quadriemnoañdiem mor¬
tis abfint ex hac cansaciba¬
ria que añ acceperat morti
tem pore non accepit cinta¬
menliberto eodem testam̃¬
to patronus sicut et aliis
quos unius mamumẜat
legatum .u. dederat. Quesi¬
tumẽ an isti quoq cibara
et reliqua quecet̾is libertis
legata sunt debenitur .R.d
tichus nutricis mee.
nepos liber esto cin .x.
anreos animos danuolo.
qui deuide int̾ positis noib
eldem sticho. contubualez
eis et liberos legaiit his

Expanded text:
fuit: 'libertis meis cibaria quaeque alia praestabam ab heredibus meis praestari uolo': unus ex libertis ex uoluntate patroni negotii sui gratia quadriennio ante diem mortis afuit: ex hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos uiuus manumiserat, legatum quinque dederat. quaesitum est, an isti quoque cibaria et reliqua, quae ceteris libertis legata sunt, debeantur. tichus nutricis meae nepos liber esto: cui decem aureos annuos dari uolo.' qui deinde interpositis nominibus eidem Sticho contubernalem eius et liberos legauit his
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ si muberman¬
usus sin causa emeres situ:
post mortem eius cũ pucare
cam inuere eniens. attillici¬
ms negat ẽẽ. legatos ei qui
cuimulier ita leganent or¬

Expanded text:
iptum est: si mulier manusus sui causa emeres, si tu post mortem eius, cum putares eam uiuere, emeris, Atilicinus negat esse legatos ei, cui mulier ita legauerit: 'or
Abbreviated transcription (Latin):
Item quero si proban possit
seramuniones et ucnictos
quosdam malian speciem:
ornamenci quod poster preci¬
osis fecit aditis aliis genus
et margantis conuerdsse:
in hos iuones uel iatintos
petere possit et hĩs cõpelliti
ornamenta posteniori exbime
testamento dabatur insuã
speciem non ꝑiansit. nĩgͦ¬
dam modo ereititum sit ut
niterim omitcat qd̾ etiam
dissolucione ac piutacõne
tal noluntas quoꝵ indeat
mntata. Ldem¬

Expanded text:
Item quaero, si probari possit Seiam uniones et hyacinthos quosdam in aliam speciem ornamenti, quod postea pretiosius fecit additis aliis gemmis et margaritis, conuertisse, an hos uniones uel hyacinthos petere possit et heres compellatur ornamento posteriori eximere testamento dabatur, in sua specie non permanserit, nam quodammodo extinctum sit? ut interim omittam, quod etiam dissolutione ac permutatione tali uoluntas quoque uideatur mutata. L
Abbreviated transcription (Latin):
Saius. Id au̾t ꝙ condie¬
tionis implende causa .ł a
cob̾rde. uł alegatario uł a
statu libero datur in fal. non
imputatur quia mortis c̃a
capitur sane a astatu libero
pecculiares nũmos accipiat
ꝑ sua ꝑte quadranti eos in¬
putari debet quia pro ea ꝑte
non mortis causa caꝑe s h̾r¬
ditario iuire eos h̃re intelli¬
gitur. Qua ratione placuit
legata q̃ legatarii non capi¬
unt cum apud hr̃des sub¬
sedunt hrditario iuire apd
eos reman̾e intelligi ⁊ ideo qͣ¬
ratione quadranti imputã¬
da nec quic qͣm interesse utr
sstatim ab untio. legatum ñ

Expanded text:
is. Id autem, quod condicionis implendae causa uel a coherede uel a legatario uel a statulibero datur, in Falcidia non imputatur, quia mortis causa capitur. sane si a statulibero peculiares nummos accipiat, pro sua parte quadranti eos imputar‹e› debet, quia pro ea parte non mortis causa capere, sed hereditario iure eos habere intellegitur. Qua ratione placuit legata, quae legatarii non capiunt, cum apud heredes subsederint, hereditario iure apud eos remanere intellegi et ideo quadranti imputanda, nec quicquam interesse, utrum statim ab initio le
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Iu singulis hr̃di¬
Ibus ratione legis falcidie ꝯ¬
ponendam ẽẽ non dubitatur.
et ideo si ticio.⁊ seio aũt hr̃di¬
bus institutis. sem is hr̾di¬
tatis ticii ex austus est seio
aut quadrans totorum
bonorum relictus sit com¬

Expanded text:
e.In singulis heredibus rationem legis Falcidiae componendam esse non dubitatur. et ideo si Titio et Seio heredibus institutis semis hereditatis Titii exhaustus est, Seio autem quadrans totorum bonorum relictus sit, com
Abbreviated transcription (Latin):
pronerenturnon uideri ronon
tm insi alia mens testrtor
proburecur furum exdodrite
ueorem ex quadranto institu
tem fiui comendatam haberet
eiqr mestruos aureos denos p¬
staret. donec ad incesinũquau
Auteni impiess emetatẽ pir¬
teedimidum broititis ero

Expanded text:
ponerentur non uideri minutum, nisi si alia mens testatoris probaretur. Filium ex dodrante, uxorem ex quadrante instituitem filii commendatam haberet eique menstruos aureos denos praestaret, donec ad uicesimum quintum autem implesset eam aetatem, partem dimidiam hereditatis ei
Abbreviated transcription (Latin):
rium p̃sente et obsignante co
cui fidei. cõ. derebatur. placet
nõ funcdum s p̾cium eh resti¬
tui deb̾r. Marellus notat si fũ¬
dum rectitue malit hr̃s audi¬
endum existimo. Iuł si ticio p¬
cuma legata fint tren fidercõ.¬

Expanded text:
rium praesente et adsignante eo, cui fideicommissum debebatur, placet non fundum, sed pretium eius restitui deberi.Marcellus notat: si fundum restituere malit heres, audiendum existimo.Iulianus Si Titio pecunia legata fuerit et eius fidei co
Abbreviated transcription (Latin):
tris nascatur suꝑ stite auo
est ut si ex filio en suscepto
ꝓbetur indendum quid di¬
cidebeat. et c̾te ꝓbandumẽ
cu auo p̾udiciũ deꝑtu ag¬
noscen do siłr agend̾ ꝙsi ħ¬

Expanded text:
tris nascatur auo superstiteest, ut si ex filio eius susceptus probetur? uidendum quid dici debeat. et certe probandum est cum auo praeiudicium de partu agnoscendo similiter agendum.
Abbreviated transcription (Latin):
agend̾.et quid sit si anuxor
fuit disceptetur. et iul. serto
cessare. si is suꝑsit. inaꝰ po¬
testate recasur nõfũt.Quid
ergo est in peticione brdita¬
tis ꝙͣ filiꝰ intendit queret
utrum ex eonatꝯfit. cup hr¬
ditatẽ petit anno. ¶ad eoy

Expanded text:
agendum. Et quid sit, si an uxor fuerit disceptetur? et Iulianus Secessare, si is supersit, in cuius potestate recasuri non sunt. quid ergo est? in petitione hereditatis, quam filius intendit, quaeretur, utrum ex eo natus sit cuius hereditatem petit an non. adeo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patronus testam̃to ure
militan fc̃o filium silento
exhrdauerit debebit ei no¬
cere exheredatio. uex est
enim hunc exh̾rdatum ẽe.
¶Si quis lib̾tum filio suo
ad bonorum lib̾ti possõem.
¶Siquis nõ mala mente
patris exh̾rdatus sit. s alia
ca exhrdato ip̃i nõ nocet ut
datum eum. et ideo qr im¬
pubes erat b̾rdemq insti¬
tutum rogatumq ei resti¬
tuere hrditatem. ¶Siquis
enim iudicatis standum
est. ¶Filius patroni exh̾rda¬
tus inꝑtem obtinuit. de in¬
officioso an ꝑtemuictꝰ sit

Expanded text:
 patronus testamento iure militari facto filium silentio exheredauerit, debebit nocere ei exheredatio: uerum est enim hunc exheredatum esse. Si quis libertum filio suo ad bonorum liberti possessionem. Si quis non mala mente parentis exheredatus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: utedatum eum vel ideo, quia impubes erat, heredemque institutum rogatum ei restituere hereditatem. Si quis,enim iudicatis standum est. Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem victus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
que ad inanumissionẽ
co ẽẽ iuindicandam pla¬
cet. ea dem sequentur ĩ
uonis eorum qui me¬
tu accusationis mor¬
tem sibi constituerint
aut fugerint que ĩ dã¬
pnacoꝵ bonis constitu¬
ta sunt.

Expanded text:
ad manumissorem co esse vindicandam placet. Eadem servantur in bonis eorum qui metu accusationis mortem sibi consciverint aut fugerint, quae in damnatorum bonis constituta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mentum int̾cidentis ususfr¬
uetus non sit spectandum
Um si usu fructu seio legato
ꝓprietas ticio ita legetur .ꝯ.
ad ẜuum pertiuere desierit
Hãt ꝓprietatem tune here¬
di caueri opordebit afruc¬
tuario abhr̃ de autem tici¬
o quia non sit certum usu¬
fructu intercepto ad ticii¬
proprietatem reuersuram

Expanded text:
mentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? uerum si usu fructu Seio legato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi caueri oportebit auario, ab herede autem Tquia non sit certum usufructu intercepto ad Tiproprietatem reuersuram
Abbreviated transcription (Latin):
mł. Si fundus alicui le¬
gatus fuerit. si pupillo uł fu¬
rioso peccͣam dediss uidetur
explesse conditõm curatori uł
tutoridando.

Expanded text:
m. Si fundus alicui legatus fuerit, si pupillo uel furioso pecuniam dedisset, uidetur explesse condicionem curatori uel tutori dando.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r fuerunt habeat. nec ad iẽ
ꝑtinet qͣñdo falcidia lex. ad¬
missa sit nam et si maxĩe
post impletam conditio¬
uem fidei comissoꝵ locuz
nre cepit tũ ex die mortis

Expanded text:
pore fuerunt habeat. nec ad rem pertinet, quando Falcidia lex admissa sit: nam etsi maxime post impletam condicionem fideicommissorum locum habere coepit, tamen ex die mortis
Abbreviated transcription (Latin):
morte decedat. qr nec redit
nec pot̾ redux. ¶Ille casus in
difficił ẽ.sifiliu hãs et nepo¬
tem nõdu natum ĩstituas
isq nascatur uiuo pre suo.

Expanded text:
mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo
Abbreviated transcription (Latin):
carboni ano locum esse. Qd
et duius pius rescripsit
Nam uł magis consulẽ¬
dum est. his quibus mai
ꝑiculum intenditur. nam
Si aliter obẜuetur. iuen¬
ta erit ratio. quem ad mod
audacissimus quisq ma¬
ciore in uiria mipuberem
Iafficiat. quod et plura et
Igrauiora de eo menciatur
Is et et si ip̃e defunctus esse¬
seruus dicatur. idem erit
dicendum. quod et si fise¬

Expanded text:
Carboniano locum esse: quod et diuus Pius rescripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. nam si aliter obseruetur, inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur. Sed et si ipse defunctus seruus esse dicatur, idem erit dicendum. Sed et si fis
Abbreviated transcription (Latin):
nepotibus filiis suis con¬
ferat. aut si unum nepo¬
tem habeat. ⁊ duo ex ali¬
o pro nepotes sintͥ. dund̃t
nam ꝑtem habeant ¶Si
filius sit inpotestate aliꝰ
emancipatus ⁊ ex defũcto
unus nepos in potestate
alius emancipatus. ele

Expanded text:
est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidatnam partem habent.Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, ele
Abbreviated transcription (Latin):
ħ enim distinctio indonanciᷤ
mumficenciam non cadit
meino reliccum sit fi¬
deicom. ab eodatum defim¬
ctus rengcareno linit ħrdes
excansa fiderco. comieniri
posse recte proban Põp.

Expanded text:
 enim distinctio in donantis munificentiam non cadit, Maevio relictum sit, fideicommissum ab eo datum defunctus revocare noluit, heredes ex causa fideicommissi conveniri posse recte probari. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
uis emm ea mancipia tes¬
tator demonstrasset q̃ tunc̾
ibi ẽẽt cum his legaret tñ
non minuendi gra legati
s augendi causa manci pi¬
orumꝰ quoq fecit mentio¬
nem: ceterm instrumen¬
to in fundi mancipia quor
colendiagri cinsa inducta
equitium continen. Suppel¬
leccie antem legata cedere
semu nte fabrica pitum
quia aninam mneitedem
prestabat instrumento uil¬

Expanded text:
vis enim ea mancipia testator demonstrasset, quae tunc ibi essent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipiorum quoque fecit mentionem. ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inducta equitium contineri, suppellectile autem legato cedere: seruum uero arte fabrica peritum, qui annuam mercedem praestabat, instrumento uil
Abbreviated transcription (Latin):
tos cum sis uilicis et re¬
liquis colonorum et co¬
dicillis ita scripsit postea
michiuent inmente seie
fundos quos reliqui ita
ut sunt instruicti nstico ĩ¬
strumento suppellectile et¬
peccore et uillicis cum reli¬
qus colonorum et apot¬
heca hr̃e nolo. Quesitumẽ
an eciam ea qͥ patrs f. usus¬
tamento quidem ut proro¬
neretur seie isupfundũ
iegatum. uerum nõ amp¬
lius deben quam incodici¬
sus quos sane post oblu¬
onem testamentane scrp¬
tur fecisset instructi appel¬
latione continen seuelle
manifeste ostendisset ¶i¬
berto suo quidam predia
legauit his uerbis. Scio
liferto meo fundos illum
et illuido lego ita ut in¬
structi sunt cu̾m dotibus
et reliquis colonornm et
saltuanis cum contubnil¬
bus suns et filus et fitio.

Expanded text:
tos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et uilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere uolo'. quaesitum est, an etiam ea, quae patris fnto quidem ut proponeretur Seiae, insuper fundum, legatum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cum contubernalibus suis et filiis et filiabus'.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Quia et si omnes
petissent bonorum. pos. sem¬
is nepotis intereum et pa¬
trem eius diuidetur.
contra tabulas bonorum
pos. pecierit. tuendos quidẽ¬
liberos et parentes coustat
s si uarie donatum fuerit
exceptis ꝑsonis a testatore
mortis causa ꝓ rata confer¬
rent. ad iirilem emancipa¬
to. sicut accidit in portioni¬
bus hrditariis. et legatis.
Intestato aũt mortuo patre
supdouationibus mortis
causa factis. non pot̾it filiꝰ

Expanded text:
num. quia, et si omnes petissent bonorum possessionem, semis nep‹o›tis inter eum et patrem eius diuideretur.contra tabulas bonorum possessionem petierit, tuendos quidberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatis. Intestato autem mortuo patre super donationibus mortis causa factis non poterit fili
Abbreviated transcription (Latin):
cri hr̃s existet sic̃ cucnur solz
cu subca cõdicione que n
ip̃i potestate erit filiꝯ hrs in¬
stituta pri ei pareret moriat.

Expanded text:
ri heres existet: sicut euenire solet, cum sub ea condicione, quae in ipsius potestate erit, filius heres institutus, prius quam ei pareret, moriat
Abbreviated transcription (Latin):
excludatur.⁊ ħ p̾tor quoq se¬
tis opas dunitarat ꝓmissaͨ¬
seq̃ns illa q̃o est. an lib̾tus
impetrare debeat. ne maio¬
ris sũme qͣm .xx. condemp¬
naretur. qui a uidetur quo¬
quomodo patronus fanti
oꝑas estimasse. ideo ip̃e nõ
debebit egredi taratdem .xx.¬
s iniquum est nec orlib̾toł
t̾oem pret̾ierint acc̃o dabit᷑.
patrono. ⁊ si alere se possit a

Expanded text:
excludatur? et hoc praetor quoque sentit operas dumtaxat promissas.Sequens illa quaestio est, an libertus impetrare debeat, ne maioris summae quam uiginti condemnetur, quia uidetur quodammodo patronus tanti operas aestimasse ideoque non deberet egredi taxationem  iniquum est nec oportet litionem praeterierint, actio patrono dabitur, etsi alere se possit: a
Abbreviated transcription (Latin):
Iita stiplãtio a patrono fc̃a
.xx. nũmos dare spondes. ii¬
dendum est. an nec in .xx.ac¬
todanda sit qi hon̾ande lib̾¬
tatis gr̃a. ꝓmissa sint. nec o¬
par que ꝓmisse nõ sint. an¬

Expanded text:
ita stipulatio a patrono facta uiginti nummos dare spondes?' uidendum est, an nec uiginti actio danda sit, quasi onerandae libertatis gratia promissi sint, nec operarum, quae promissae non sint
Abbreviated transcription (Latin):
ductis legatis: restituere sit
rogatus ueq eni recipit fu̾¬
dum erit alieni: uł legati mi¬
nutionem. S uillanum exis¬
timare refert trebelliano señ

Expanded text:
ductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni uel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano sen
Abbreviated transcription (Latin):
clem testamento lib̾tatem et
fid̃ĩ ꝯmissariam hrditatem ac¬
ceꝑat hor̃s suspectam a diit mox
stichus ancequam moram in
capienda brditate faceret de¬
cessit: relicto hr̾de ticio quero an
inicicium si nolit reciꝑe fidĩ ꝯmiꝰ¬
sariam br̃ditatem actiones. ex
compuisus est adire br̃dita¬
tem confestim ei restituet dema¬
mencio pot tamen euenire. ut
restitucionem distulerit. hrs
uł uci si peccumam ei debuerit
defunctus quam retinere ma¬
existimo idem in hr̾dem eñis ꝯs¬
ticuendum quod in illo consti¬
tucum est. cur enim recusat: qͥ
recusare non potuit: is. cuius
hr̾ditatem sus ceꝑit quod si for¬
te ante hr̾ditatis resticutionẽ
sine hr̃dem decesserit lib̾tus.¬
S inhinusmodi qõne. rogo res¬
pondeas. an recte senserim rega¬
ta est filia exasse hr̃s: restituere

Expanded text:
testamento libertatem et fideicommissam hereditatem acceperat, heres suspectam adiit: mox Stichus, antequam moram in recipienda hereditate faceret, decessit relicto herede Titio. quaero, an in Titium, si nolit recipere fideicommissam hereditatem, actiones excompulsus est adire hereditatem, confestim ei restituet, de mamentio. potest tamen euenire, ut restitutionem distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maexistimo idem in herede eius constituendum, quod in illo constitutum est: cur enim recusaret, quam recusare non potuit is, cuius hereditatem suscepit? quod si forte ante hereditatis restitutionem sine herede decesserit libertusSet in huiusmodi quaestione rogo respondeas, an recte senserim. rogata est filia ex asse heres restituere
Abbreviated transcription (Latin):
Iheros seio legatus sit
et heroti fundus dem̃
opcio seri memno data fu¬
crit. his q hrotem optan̾¬
it fundus ad solum scuĩ

Expanded text:
i Eros Seio legatus sit et Eroti fundus, deinde optio serui Maeuio data fuerit isque Erotem optauerit, fundus ad solum Sei
Abbreviated transcription (Latin):
Lem. Qui fundum solũ
in boms. centum. relinque¬
bat. si h̃rdem suum damp¬
nauerit. ut eum quiqͣuagĩ¬
ta ticio uenderet. non est
existimandus amplius ꝙͣ
quĩqua giita legasse. Ideoq
lex falcidia locum non h̃t.
¶Item sus qui duos fundoᷤᷤ
in bonis centum hret si me
cornelianum quinquagĩta
uenderem.⁊ ecẽ. ticium dam¬
pna ss. ut nuebi fundũ seia¬
imi. quinquaginta uend̾et
non animadu̾to.ꝙ̃. ad modũ
lex falcidia locum habere po¬
ssit cum ut̾q h̾redum. unius
fundi ꝑtem didiam. Hr̃e di¬
tario iure hĩturus sit. In qͣ
pars dimidia hrditatis est
Nam certe qui dampnatus ẽ.
fundum corneliauum uendere.
scianum fundi ꝑtem Hrdita¬
rio iure h̾t. Item qui dampna

Expanded text:
m Qui fundum solum in bonis centum relinquebat, si heredem suum damnaverit, ut eum quinquaginta Titio venderet, non est existimandus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet. Item is, qui duos fundos in bonis centum haberet, si meundum Cornelianum quinquaginta venderem et contra Titium damnasset, ut mihi fundum Seianum quinquaginta venderet: non animadverto, quemadmodum lex Falcidia locum habere possit, cum uterque heredum unius fundi partem dimidiam hereditario iure habiturus sit, in qua pars dimidia hereditatis est: nam certe qui damnatus est fundum Cornelianum vendere, Seiani fundi partem hereditario iure habet, item qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem corneliam fundi h̃r¬
ditario iuire habuenit. Si
quis hr̃dem institiͣͣt eum
cui rogatus fuerat post mor¬
tem suam centum. restituere
in ratione leg̾ falcidie. cẽtũ
deducere debet᷑ qui.a si alius
qui libet hr̃s extitiss hec cen¬
tum. in here. alieno pou̾ent᷑
¶Si tu ex ꝑtequarta. ticius.
exꝑte quarta. hr̃des scripti fu¬
eritis. demnde tu exꝑte dumi¬
dia hr̃s institutus fuͣis. sõ
condictione et legata. Item
lib̾tates date fuerint penden¬
te condictione. lib̾tates con¬
petent legata tota pr̃abũt᷑
quia siune condictio exstit̾it
te hr̃dem ex istente utraꝙ ua¬
ient. siue condictio defec̾it.
cu ⁊ ticius hr̃des eritis. de le¬
ge falcia. si hoc querisã exis¬
tente condictione. nuscetur

Expanded text:
tem Corneliani fundi hereditario iure retinet. Si quis heredem instituerit eum, cui rogatus fuerat post mortem suam centum restituere, in ratione legis Falcidiae centum deducere debet, quia, si alius quilibet heres exstitisset, haec centum in aere alieno ponerentur. Si tu ex parte quarta, Titius ex parte quarta heredes scripti fueritis, deinde tu ex parte dimidia heres institutus fueris sub condicione, et legata, item libertates datae fuerint: pendente condicione libertates competent, legata tota praestabuntur, quia siue condicio exstiterit, te herede exsistente utraque ualent, siue condicio defecerit, tu et Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur
Abbreviated transcription (Latin):
nt quo ad emptionis occasio
inueniatur. uuncłis publicis
inaliqua dignitate pofiti nõ
opinor iũcuus publicis ꝯti¬
in oporte. ¶Is tutor qui ĩ ꝯsid̾¬
ant̾ pupillum uł dolo absti¬
postulari. ¶ Qͥ obsegniciam.
uł rusticitate.uł ĩ hertia. uel¬
simplicitate. uł mꝑiciã rem¬
oto sit. in hac cã ẽ. ut integra
estimacione tutela uł cura
hãt. S isiquis obfrandẽ no
remouebit aliꝙ̃ s ei adiũxir.
nõerit famos. qr nõ est abur
tutela iussus.¶Dem .l.¬
Ce enĩ cãe faciũt ut integra
Iexstimatõe tutelam uł curã
quis hãt decreto igit᷑ debebit
cãm remouendi significan.
ut appareat de existimatõe. qd
ergo si nõ ngnificaũit cãmre¬
mociomis dẽcirto suo.pap̃. ait
debusse dici hunc incegre eẽ
nich̃ gesẜunt. nõ posst̾ suspec¬
ti postulari. uerum ob ignaui¬
am uł negligẽtia. uł dolũ si
dolo fecerit. possũt remou̾i.

Expanded text:
nt, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis publicis in aliqua dignitate positi, non opinor uinculis publicis contineri oportere. Is tutor, qui inconsideranter pupillum uel dolo abstipostulari. Qui ob segnitiam uel rusticitatem inertiam simplicitatem uel ineptiam remotus sit, in hac causa est, ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquem, sed ei adiunxerit, non erit famosus, quia non est abire tutela iussus. 4 Idem le enim causae faciunt, ut integra existimatione tutela uel cura quis abeat. Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appareat de existimatione. Quid ergo si non significauerit causam remotionis decreto suo? Papinianus ait debuisse dici hunc integrae essnihil gesserunt, non possunt suspecti postulari, uerum ob ignauiam uel neglegentiam uel dolum, si dolo fecerunt, possunt remoueri.
Abbreviated transcription (Latin):
ti .s.s. ał. uł alterius cest̾o.. caut set opti
onis non petende conditio
legato uł fidei comisso pre¬
scribatur conditionem eares
non faciet. Nam enun defi¬
ciet si quis cam̾i desiderau̾it
ouere cautionis non secuto
quod adũsus inuitum hodi¬
e uire publico sequi non po

Expanded text:
ti onis non petendae condicio legato vel fideicommisso praescribatur, condicionem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caveri desideraverit, onere cautionis non secuto, quod adversus invitum hodie iure publico sequi non po