comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stea substitut᷑us sit. utͣq porti
oꝑtinẽb̾. nec int̾erit prius sb̃s¬
stitutus post institutum an
añ decerat. ¶Exhis u̾bise¬
osq inuicem substituo. nõ ad e¬
eumntis portioscriptis hroib.
ꝓmõsibi uł auii quesite porti¬
oms defertur. ¶Cum fili¬
enił nepoti.qui locum filii teni
um obierit.titio br̃ditate su¬
am restitũe legittimũ h̃rde filiisal¬
ua. fał. cogeon patris or̃ditate
ut abin pube fideiomisso post
mortẽ enis d̾atorestitue plac¬
itsnec aliud ẜuãdum. cũ sbsti¬
tutõĩs ꝯditio.pubem etatem
ubis p̃cariis egreditin q̃ita lo¬
cum hẽbunt. si patris testm̃ re
re ualint alioqn si ñualint ea.
scriptura qͣm testm̃ eẽ uolint.
codicillos ñ fatiets nsi hoc expͥ
sum ẽ nec fideiꝯmissoꝓprie fa¬
cultates filii tñbunturgiõsiᷤ
pat̾ filium exhrdam̃t. ⁊ ei nich
reliq̃rit. nullum fideiomissu
erit alioqnsi legatauł fideicõ¬
missa filius acceꝑit.intra mod
eorum. fideiomissum hr̃dita¬

Expanded text:
stea substitutus sit, utraque portio pertinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante decedat. Ex uerbis 'eosque inuicem substituo' non adeuntis portio scriptis heredibus pro modo sibi uel alii quaesitae portionis defertur. Cum filiae uel nepoti, qui locum filii tenuium obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin si non ualuit, ea scriptura, quam testamentum esse uoluit, codicillos non faciet, ninec fideicommisso propriae facultates filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exheredauerit et ei nihil reliquerit, nullum fideicommissum erit: alioquin, si legata uel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum heredita
Abbreviated transcription (Latin):
h̃rditatem exinstitõe amisit.
tñ ex substitutõe.istam portõe
intoͣtum confirmari posseme¬
tianus scripsit᷑.
utius titius legittim̃
filium. ⁊ altum nãlem. hrdes ĩ¬
stitint. eosq inncem substi¬
tuit. titianus legittimus filiꝰ
quẽ pat̾ anniculum reliꝗd. p̾t
patris mortẽ inpubes decessit.
suꝑstite maͣtre ⁊ frẽ natura li.
que ⁊̃ cohr̃dem ħebat. q̃ro an
hrditas enis adtitium nãle
frẽm excã substitutõis ꝑtine¬
at.anu̾o admrẽm .i.ad pri¬

Expanded text:
hereditatem ex institutione amisit, tamen ex substitutione istam portionemte neque in totum confirmari posse Maecianus scripsit.ucius Titius legitimum filium et alterum naturalem heredes instituit eosque inuicem substituit: Titianus legitimus filius, quem pater anniculum reliquit, post patris mortem impubes decessit superstite matre et fratre naturali, quem etiam coheredem habebat: quaero an hereditas eius ad Titium naturalem fratrem ex causa substitutionis pertineat an uero ad matrem. r
Abbreviated transcription (Latin):
fideis.relin quo. q̃ro cum filiꝰ
patri hr̃s extitit. eoqͣ intra pu¬
b̾tatem mortuo.fre testatoris
exsubstitutõe hr̃s sitan fideis.
debeatur cum ita relictum sit:
ꝙ caũm᷑ institutus uł sb̃stitu¬
tus ẽ: filio inpub̾e defucto:ea
q̃ testator reliqd pr̃are debere.
nec adusarii hec uerba. ꝙ siga¬
ius senusmͣ heres erit:tc̃ dariuo¬
lo.cum um ẽ eum testadori hr̃¬
dem extitisse.

Expanded text:
issum relinquo'. quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione heres sit, an fideicommissum debeatur, cum ita relictum sit, que casum institutus uel substitutus est, filio impubere defuncto ea quae testator reliquit praestare debere: nec aduersari haec uerba 'quod si Gaius Seius mihi heres erit, tunc dari uolo', cum uerum sit eum et testatori heredem exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ rumpi substitutõemq
ncħ̾ intest. alium hr̃de ĩesti¬
tuẽt ipse filius pa an iure ha
trem aut prĩcipem debace casũ:
cogitasse uismmile est. ut eũ ꝗ¬

Expanded text:
dum est rumpi substitutionem, quia nihil interest, alium heredem institueret ipse filius postea an iure habtrem aut principem de hoc casu cogitasse uerisimile est, ut eu
Abbreviated transcription (Latin):
ob̃rdi substitutus pra ab¬
us quam hr̃ditatem adiret ar
ꝯditio substitutõis existe et.
nita decessit.ad substitutum
siue ante substitutõem siũ po.¬

Expanded text:
Coheredi substitutus priusquam hereditatem adiret aut condicio substitutionis existeret, vita decessit. ad substitutum eius, sive ante substitutionem sive po
Abbreviated transcription (Latin):
namille falcidie rõnemindu¬
cẽt. quasi plane subꝯditõe pͥ¬
mis tabuł br̃s institutus.taz¬
⁊ si maxĩe cohr̃s filio datus qͣ¬
dratem integrum obtinẽt. nã
⁊ cum legatum primis tabuł
filieq̃ nouissima diem suum
obiss. tabulas ẜas feciss aĩpy¬
bes filia. suꝑstite sorore pubere
uita decessiss.irritam ẽẽ fcãm
substitutõem. placuit.inꝑsoã
tutc̃em nouissima decessit. ã al¬
t̃ius uo. qr ꝑubem etatem ꝯple
it. ille filius m̃s si qd̃ abonnõr
intra pub̾tatis an os decesẜit.
tẽ. in locum. ꝓtemue eius titiuᷤ
hr̃s esto. ñ magis q̃sipost ḋmo¬
stratam ꝯditõem.sibi hr̃de eẽ
subititutum iussiss. nam ⁊ q
c̾te rei hr̃s institintur. cohr̃de
ñ dato bõrum om̃ium brdita¬
tem obtinebit.

Expanded text:
nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulifiliae, quae nouissima diem suum obisset, tabulas secundas fecisset et impubes filia superstite sorore pubere uita decessisset, irritam esse factam substitutionem placuit, in persona a non nouissima decessit, in alterius uero, quia puberem aetatem compleuit: 'ille filius meus si quod abominor intra pubertatis annos decesserit, tunc in locum partemue eius Titius heres esto', non magis quam si post demonstratam condicionem sibi heredem esse substitutum iussisset: nam et qui certae rei heres instituitur coherede non dato, bonorum omnium hereditatem optinet.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbat mutłi pub̾emanpetraũ¬
a filio aprincipeut muto susti¬
trere eilicẽt. ⁊ substitint titiu
Mutus dux̃ uxoͬrem. post moᷤ¬
tem patris nascitur ei filius: q̃
pes solẽt int̃pretari. uerum uo¬
luntatem principis inspiciẽs.
pot̾ dicieatenus adeum triby¬
ere uoluisse. q̃ temis eius filiriᷤᷤ
ineadem ualitudine ꝑseueras.
ũ q̃mad̾m nire ciuili pubtate
finitur pupillare testm̃ata p̾n¬
cepsimitatus sit nismso q¬

Expanded text:
utum puberem, impetrauit a principe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mtem patris et nascitur ei filius: quapes solent interpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur pupillare testamentum, ita princeps imitatus sit ius
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. meuius hr̃s estossi apre
institutus rogatusq hr̃dita¬
temrestitue̾ coactus exfi deis¬
la s nõ oꝑtere resuscitari resti¬
tut᷑o iam iure ciuli testõ. qn¬
tus cerurdnis scenola nr̃ dice

Expanded text:
imum, Maeuius heres esto'. Si a patre institutus rogatusque hereditatem restituere coactus ex fideicomlas non oportere resuscitari destituto iam iure ciuili testamento Quintus Ceruidius Scaeuola noster dice
Abbreviated transcription (Latin):
cem substituo pͦt aditam aq¬
bodamexhis hr̃ditatem ino
eorui defuc̃to.si ꝯditio sb̾sti¬
tutõis extitit filio hr̃de ꝑtem
suam repudiãte adsupstites
tota portio ptineb̾. qm̃inui¬
cem inom̃ne cãm singłi sb̾̃sti¬
tuti indebuntur.uͥ ẽi qs hr̃des
cem substituo hii substiti in¬
ex diu̾sis ꝑtib ⁊ omnes mnin¬
cem substitutipłmq edendy¬

Expanded text:
t aditam a quibusdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portio pertinebit, quoniam invicem in omnem causam singuli substit‹u›i uidebuntur: ubi enim quis heredes icem substituo', hi substitui uiex diuersis partibus et omnes inuicem substituti, plerumque credend
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ efficitur ꝑeam ut his qui
nulla bona meuntate reliꝗd.
hr̃des hãt. quare ⁊̃ si inpũbes
filius uiuo patre captus fint.
dem̃ mortuo in cuntate pͥatre.¬
ip̃e in hostium potãtem decesse¬
rit᷑ patris hrditas exlege .xii.ta¬
bularumã filii exlege corneli¬
a adagnatum ꝓximum perti
decedat. lex cornelia adpupil¬
l substitutõem ñ ꝑtineb̾.ansire¬
u̾sus incuntatem inpubes de¬
cedat. quoniam ⁊ siambo inci¬
uitate decessissent. ueniret sb̾¬
stitutus.
tio gͣduexꝑte dimidia. ⁊ qͣrta.
colomam leptitanorum ⁊ ex
qͣrta. spłes heredes substitiit.
inpłes quam tres untias qetu
hrditatem adiit. ꝓculus ⁊ sosi
quadrãs ꝓculodatus ad qetũ.
an ad substitutos t̾tio gradu
tatem patris. fanł. fuisseait
t̾tio gradu seriptos hr̃des ita
demum substitũt. si tot᷑a hr¬
ditas uacass. idq appareret
eindent̃. exeo qd ples quam.
xii. untias ant̾ eos distribiis¬
siet id circo partem quartam
hereditatis dequa qrad quie¬
tom pertinere.

Expanded text:
 efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in civitate reliquit, heredes habeat. quare etiam si pubes filius vivo patre captus fuerit, deinde mortuo in civitate patre in hostium potestate decesserit, patris hereditas ex lege duodecim tabularum, non filii ex lege Cornelia ad adgnatum proximum pertindecedat, lex Cornelia ad pupilli substitutionem non pertinebit, nisi reuersus in ciuitate impubes decedat, quoniam et si ambo in ciuitate decessissent, ueniret substitutus.tio gradu ex parte dimidia et quarta coloniam Leptitanorum et ex quarta complures heredes substituit in plures quam tres uncias: Quietus hereditatem adiit, Proculus et Sosiquadrans Proculo datus ad Quietum an ad substitutos tertio gradutatem patris familias fuisse, ut tertio gradu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euidenter ex eo, quod plures quam duodecim uncias inter eos distribuisset, et idcirco partem quartam hereditatis de qua quaeritur ad Quietum pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ siia habet rõnem. ego ⁊̃ am
plius puto. ⁊ siquid bñfitio
arrogatoris acquisiũ ⁊ hec sub¬
stitutum posse hr̃eut putaar¬
rogatoris amicus uł cognatũ
ei aliqd deliquit. ¶Nemo
institutus ⁊ sibi substitutus.

Expanded text:
ia habet rationem. ego etiam amplius puto et si quid beneficio adrogatoris adquisiit, et haec substitutum posse habere, ut puta adrogatoris amicus uel cognatus ei aliquid reliquit. Nemo institutus et sibi substitutus
Abbreviated transcription (Latin):
ficit tabulas eẽ patris signa¬
tas ⁊ siresi na de sint fitiĩ sep¬
tem sigña patris intuñ¬
⁊ si pater sibi ꝑscripturam.fi¬
lio pnim cupatõmhł contral

Expanded text:
ficit tabulas esse patris signatas, etsi resignatae sint filii, et septem signa patri‹s› sufficiunt. Si pater sibi per scripturam, filio per nuncupationem uel contra
Abbreviated transcription (Latin):
uicem substituãt. reliꝗs col¬
redibdatis. post ꝯpletumas¬
semata scrpsit. hos õs inuice
substituo. uoluntatis fit qõan
ꝯmemoratoẽm om̃ium. prẽm
⁊ filium subsritutõi coh̃rou
miscuisse an eam scripturam.
adcetos omnes transtuliss. ꝓ

Expanded text:
uicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione omnium patrem et filium substitutioni coheredum miscuisset an eam scripturam ad ceteros omnes transtulisset: quod
Abbreviated transcription (Latin):
existimo. si frĩ seꝑatõem bõrum
patris cesẜit. ⁊ enimius dicẽtiꝰ
ꝓpoĩtum ẽ libos honorib hr̃di¬
tariis ñ sponte suspectos lib̾are.
ñ inuitos ab hr̃ditate rẽou̾ep̃s¬

Expanded text:
xistimo, si fratri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remoue
Abbreviated transcription (Latin):
genus substitutõis tc̃tum eẽ
ideturinam sipat̾ duos filioᷤᷤ
inpubes hrdes instituat. eos ꝙ̾
inuicem substituat. mutrũ
caum recipcãm substitutioẽm.
fcãminderi. diuus pius ꝯstitr¬
it ssi alt pubes alter inpubes
h̾ cominuni ubo eosq inuicẽ
substitõ sͥ fiñt substituti iuul

Expanded text:
genus substitutionis tractum esse uidetur: nam si pater duos filios impuberes heredes instituat eosque inuicem substituat, in utrumque casum reciprocam substitutionem factam uideri diuus Pius constituit. Sed si alter pubes, alter impubes hoc communi uerbo 'eosque inuicem substituo' sibi fuerint subst
Abbreviated transcription (Latin):
petita sit apupillo boru po.
insubstitutum tam̃ en̾is ac te¬
toẽm legati dãum ẽẽ. ita ut
angeantin. p̾terea qd̾ filius
ex̃neis ñ debuerit. sic ⁊ cresce̾
asubstituto data legata.siꝑ
plus excepͦtis deƀet. his ꝯseq¬
quens ẽẽ existimo. ut si in py¬
bes exasse hr̃s scriptus sit. sõ¬

Expanded text:
petita sit a pupillo bonorum possessio, petita sit a pupillo bonorum possessio, in substitutum tamen eius actionem legati dandam esse ita, ut augeantur praeter ea quod filius extraneis non debuerit. sic et crescere a substituto data legata, si plus exceptis deberet. his consequens esse existimo, ut, si impubes ex asse scriptus sit
Abbreviated transcription (Latin):
tuat eiq inpupillarib tubr¬
lis si sibi br̃s non eritialnum
substituat. nalet substitutio.¬
¶ Sifilius ⁊ exeo nepos postumꝰ.
ita hrdes instituanturur gal¬
loꝗ quihio placint. ⁊ nepoti.si
ie bis nõ erit titius substitua¬
tur. filio hrde existente.titium
om̃imõ idest. q̃ si nepos natus
non fu̾it excludi rendit.
D̾. Exduob inpubibei
qui suppmus morẽtur. hrde
substituit. si simul morerentr̃.
qniusnñ is demum qui post a
is añ quem nemo sit intelłr¬
¶ filium inpubem⁊ titium hr¬
dem institint. titio meniũ sõ¬
stitint. filioquisꝗs sibi hr̃ses¬
s exsuprascriptis substirint.
titius omisit hr̃ditatez me¬
iiuis qͣdiit mortuo dem̃ filio
putãt mag soti ei exsubstitr¬
tõe deferri pupilli hr̃ditate.
qui ꝑatris qp hrditatem adi¬
it. ¶E si c̃ẽ patris tabulas bȯ¬
rum po petita sit. substitutio
tam̃pupillaris ualet. ⁊ legata
om̃ib pranda sunt. q̃ asb̾sti¬
tutoe uadata sunt.
W Et si cc̃ tabulas patris.

Expanded text:
tuat eique pupillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, ualet substitutio. Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede existente Titium omnimodo, id est etiam si nepos natus non fuerit, excludi respondit.. Ex duobus impuberibus ei, qui supremus moreretur, heredem substituit. si simul morerentur, a supremus non is demum qui post alis ante quem nemo sit intellegitur. Filium impuberem et Titium heredes instituit: Titio Mstituit, filio, quisquis sibi heres esset ex supra scriptis, substituit: Titius omisit hereditatem, Maevius adiit. mortuo deinde filio putat magis ei soli ex substitutione deferri pupilli hereditatem, qui patris quoque hereditatem adierit. Etiamsi contra patris tabulas bonorum possessio petita sit, substitutio tamen pupillaris ualet, et legata omnibus praestanda sunt, quae a substitutione data sunt. Etsi contra tabulas patris
Abbreviated transcription (Latin):
Num exfilio ꝗs ou¬
os nepotes mpubes hẽbat. s al¬
terum eorum inpotãte alt̾um
as br̃dem hr̃e. ⁊ siquis exhis in¬
pubes decessiss adalt̾um ꝑte
eiũs trãsferre. ex ꝯsiliola be̾oĩs.
offilii. cassellii. trebatiieum ꝙ̃
in potate he̾bat. solum br̃dem
fecit.⁊ ab eo alti dimidiã ꝑte
hr̃ditatis cum in suã tutelam
ueniss legaũ. Qd̾si is quim
potãte sua eẽt.inpubes deces¬
siss alterum h̃rdemei substitu¬
it. ¶ filio mpub̾i insingulas
cãs alium. ⁊ alium brdem sub¬
tu̾e possumꝰ uelutialius ut sis̾
dam q̃tuor h̃rdes fecãt. ⁊ oib¬
hrdibꝰ p̃ter unun substitue¬
rat. unus exilrcuiñ erat ꝗsqͣm
substitutus ⁊ excet̃is alt̾ umo
patre. fam̃. decesserat. ꝑtem eniᷤ
cui nemoerat substitutus ad.sod
substitutum qͦp ꝑtine̾ offilius
cassellius responderunt. quors

Expanded text:
Cum ex filio quis duos nepotes impuberes habebat, sed alterum eorum in potestate, alterum us heredem habere et, si quis ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labeonis Ofilii Cascellii Trebatii eum quem in potestate habebat solum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legauit: quod si is, qui in potestate sua esset, impubes decessisset, alterum heredem ei substituit. Filio causas alium et alium heredem substituere possumus, ueluti ut alius, si sibi dam quattuor heredes fecerat eheredibus praeter unum substituerat: unus ille, cui non erat quisquam substitutus, et ex ceteris alter uiuo patre familias decessera‹n›t. partem, cui nemo erat substitutus, ad substitutum quoque pertinere Ofilius Cascellius responderunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
frustra fi conuenit. s quidꝰ
admittit᷑ ũ substitutus. ut
adiectus hr̃s quãdoꝙ ñ erit.
ne fiat cc̃ uoluntatẽmsi filiꝰ
ñ hãt totumint̾im qd ei te

Expanded text:
frusta fieri conuenit: sed qui non admittitur ut substitutus, ut adiectus heres quandoque non erit, ne fiat contra uoluntatem, si filius non habeat totum interim, quod ei te
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑtib qb instituãt hr̃deᷤᷤ
ei substituerat./ dem̃ siattius
ñ adiss.titium cohrdem his
qui substituti sunt adiecit. q̃
rilẽ cetos hr̃ditanaᷤ ꝑtes uely¬
ueluti si tres puta cohrdes fuiꝰ¬
sent substituti.ex̃nei duoad¬
iecti. hos qñꝙ ꝑtes attitiane
partis reliquos autem cohr̃
tur ut filium inpub̾em cum

Expanded text:
dem partibus quibus instituerat heredes ei substituerat: deinde, si Attius non adisset, Titium coheredem eis qui substituti sunt adiecit. quarilem, ceteros hereditarias: ueluueluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheretur, ut filium impuberem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
it. si ãbomorti eẽnt. dem̃ pu¬
eri post mortẽ patris simulꝰ
pierunt. due hroitates substi¬
trito deferuntur s si dn̾sis tẽ¬
porib ita decedãt m brdita¬
te nouissimi pͥuerienis frĩs ꝗ
añ mortuus est.hr̃ditatem so̾¬
stitutus inuemet s in rõne fali¬
cidie pueri prioris hr̃ditas nõ
muemet. nec substitutus am
prior intestͣatus decesẜit.adir¬
ritum decͤidunt.

Expanded text:
it, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simul perierunt: du‹ae› hereditates substituto deferuntur. sed si diuersis temporibus uita decedant, in hereditate nouissimi pueri eius fratris, qui ante mortuus est, hereditatem substitutus inueniet: sed in ratione Falcidiae pueri prioris hereditas non ueniet nec substitutus ampprior intestato decessit, ad irritum reccidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
res gͣdus hrdum facere. ut py¬
ta siille hr̃s non erit. ille aliuᷤ
seruuim necc̾ium hrdem insti¬
possunt substiturial ums in
qui eorum nouissimus mori¬
etur. hr̃s substitui pot̃singuł
si nemine eorum intestatode¬
cedẽ uelit nouissimo siius le¬
gittimarum br̃ditatum in te¬
grum int̾ eos custodiri uelit.
pot quibdam substitu̾e. neq
pot nullis substituesergo ⁊ ad
breue tp̃cetatis substituere pt̃.

Expanded text:
res gradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres servum necessarium heredem instipossunt substitui, vel unus in qui eorum nouissimus morieres substitui potest, singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri uelit. potest quibusdam substituere neque potest nulli substituere. Ergo et ad breue tempus aetatis substituere
Abbreviated transcription (Latin):
exasse hr̃di instituto. substi¬
rutus ꝗs ẽ extitit patris filius
hr̃s an possit substitutus sepa¬
re hrditates ut filii hant patriᷤ
non hãt. non pot̾. s aut utriꝰꝙ
debet hroitatem hr̃e aut neu¬

Expanded text:
ex asse instituto substitutus quis est: exstitit patri filius heres: an possit substitutus separare hereditates, ut filii habeat, patris non habeat? non potest, sed aut utriusque debet hereditatem habere aut neu
Abbreviated transcription (Latin):
boña filio substitutus inr̃. c̃oĩ
capiet.post̾ eam autem etãtẽ. auo
exprunlegio militum patris
dum taxat cum fructib inuẽ¬
tis in br̃ditate.
iquis eum quͣe te¬
stõ suo legaũ. rursus a substi¬
tuto filii liberum ẽẽ iusẜit. lib̾
erĩt. qĩ legato ademp̃to. nã ⁊ ĩ
legato ⁊ mhis testĩs nouisfĩa
scriptura erit spectãdasic̃ in eo
stõ ꝑfecto alia rursus ora. pat̾
filio testm̃ fecerit adhibitis le¬
gittimis testib.icħomimis
id ualebit.⁊ tam̃ patris testĩ
ratum maneb̾/ nam ⁊ si sibi a fi¬
lo pat̾ testm̃ feciss demꝰ sibitã¬
tum. uitrũq supius rumpetur.

Expanded text:
bona filio substitutus iure communi capiet, post eam autem aetatem ex priuilegio militum patris dumtaxat cum fructibus inuentis in hereditate.Si quis eum, quem testamento suo legauit, rursus a substituto filii liberum esse iusserit, liber erit quasi legato adempto: nam et in legato in his testamentis nouissima scriptura erit spectanda, sicut in stamento perfecto alia rursus hora pater filio testamentum fecerit adhibitis legitimis testibus, nihilo minus id ualebit et tamen patris testamentum ratum manebit. nam et si sibi et filio pater testamentum fecisset, deinde sibi tantum, utrumque superius rumpetur.
Abbreviated transcription (Latin):
neq apatre.neq apupillo fy¬
erit redẽptus equitatis rõ syg¬
gerit.ut ip̃e p̃tium ꝑtis sue do¬
mino offereñs possit ⁊ lib̾ta¬
tem ⁊ hrditatemꝯseq ¶Si
titĩo fiñt legatus seriis. pos

Expanded text:
neque a patre neque a pupillo fuerit redemptus, aequitatis ratio suggerit, ut ipse pretium partis suae domino offerens possit et libertatem et hereditatem consequi. Si Titio fuerit legatus seruus, pos
Abbreviated transcription (Latin):
coh̾rdis substituat᷑. quo caũ
inuitrũq euẽtum substitatrꝰ᷑.¬
indebr̃nẽ si uulgari mõ ĩpu¬
bi q̃p substituat. uoluntatis
qõnem relinquat. utrum de
una unilgari tm̃nmodo substi¬
tutõe inutrnusq ꝑsona sen¬
sisse intelligatur.atae̾ ĩ altẽro
utraꝙ substitutio in telłr.si
inpub̾i quis substituat frẽm
siue ihr̃s nõ erit. siue erit. ⁊ ĩ¬

Expanded text:
coheredis substituatur: quo casu in utrumque euentum substitutus uidebitur, ne, si uulgari modo impuberi quoque substituat, uoluntatis quaestionem relinquat, utrum de una uulgari tantummodo subsitutione in utriusque persona sensisse intellegatur: ita enim in altero utraque substitutio intellegitur, si impuberi substituat fratrem: 'siue heres non erit siue erit et in
Abbreviated transcription (Latin):
patris brditatem repudiano
namin filii brditatem hre poᷤ¬
sumi  ¶Si exasse hr̃s insti¬
tutus. filio exhrdato substitx¬
tus repudiauit patris hr̃di¬
tatemcum nõ hret substitu¬
tumlñ pot̾it filii ãdire. nec ua
ẽẽ factum testm̃at exeo adiri
br̃ditas possit ¶ad substitũtoᷤ
pupillares ꝑtinẽt.si que pꝰa pr¬
cum ⁊ ex hr̃datos substituere
quis possit.nisi michiꝓponaᷤᷤ
militem eẽ qui sb̾stitint. hr̃de
hac mñteait ea solauelit adsub¬
stitutum ꝑtinẽ que adse ⁊adĩ¬
stitutum ꝑuenerũt. ¶Inad¬
rogato qͦp inpub̾e dicimus ad
substitutum eiꝰ abarogatoẽ da¬
tum ñ debere ꝑtiñe ea q̃ habet.
siarrogatus non cẽt set asola
q̃ ei ip̃e dedit arrogator nsi for¬
te distinguimus ut qͣrtam q¬
pi debuit ei relinq̾re. substitr¬
tus hrẽ non possit. ut suꝑflux̃

Expanded text:
patris hereditatem repudiauero: nam neque filii hereditatem habere possum. Si ex asse heres institutus, filio exheredato substitutus repudiauerit patris hereditatem, cum non haberet substitutum, non poterit filii adire: nec enim factum testamentum, ut ex eo adiri hereditas possit. Ad substitutos pupillares pertinent et si quae postea pucum et exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt. In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator: nisi forte distinguimus, ut quartam qPii debuit ei relinquere, substitutus habere non possit, superfluum
Abbreviated transcription (Latin):
et si płes sint substi¬
tuti ita.ꝗsquis m̃ exsuprasc̾p¬
tis hr̃s erit. dem̃ ꝗdam exillis
pa quam hr̃des extit̾int patri.
obierunt. soli suꝑstitẽ. ei exsb̾¬
stitutõe hrdes existent. ꝓrata
ꝑtium ex quib instituti sũt.
nec ꝗl quam ualeb̾ exꝑsona

Expanded text:
ed si plures sint ita substituti: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit', deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstiterint patri, obierunt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
toe solet substituẽ. pure sic. si
filius m̃s intrapubertatem
decesserit sserus hr̃s esto.siue
serus iste hr̃s institutus sitͦ:
⁊mpubi substitutus mula
stitutus sub ꝯditõe aũt insti
tutum si substituat.i. si mͥ he¬
res erit. non ał existet hr̃s ex
substitutõe. insi exinstitutõe
hr̃s fuerit. cui simił est. ⁊ hec
¶Hec u̾ba. quisquis m hereseĩt.
rõmpub̾i filio hr̃s eo esto. hũc
b̾t sensumut ei nͭ omnis qꝗ pa

Expanded text:
one solet substituere. pure sic: 'si filius meus intra pubertatem decesserit, Seius heres esto': siue Seius iste heres institutus sit et impuberi substitutus, nullam stitutus. sub m si substituat, id est 'si mihi heres erit', non alias existet heres ex substitutione, nisi et ex institutione heres fuerit. cui similis est et haec Haec uerba: 'quisquis mihi heres erit, idem impuberi filio heres esto' hunc habent sensum, ut non omnis
Abbreviated transcription (Latin):
bit. si qd em sic substitutu ᷤ sit s̾.
cum hret cohr̃dem titium.si sti¬
chus hr̃s non erit.lib̾ hr̃s esto
ñ nale substitutõem ¶õsiita.
cecessit cc̃ quoq pot̾̃ penasin.
testõ pupilli pati. l inpatris
passus noñ sit.

Expanded text:
t: si quidem sic sit substitutus sibi, cum haberet coheredem Titium: 'si Stichus heres non erit, liber et heres esto', non ualere substitutionem: quod si ita: decessit. contra quoque potest poenas in testamento pupilli pati, licet in patris passus non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut institũti dñr
aut substituti/ in¬
stituti dm̃. primo
gͣdu substituti. ẜo. uel tertio.
plex. siplex ueluti lutii titiꝰ he¬
res esto. si m lutius titius hr̃s ñ
erĩt. tc̃ seius hr̃s m esto.Duplex.¬
hr̃snonerit. siue erit. ⁊ intra pr¬
b̾tatem decesserit. tc ganis senᷤ
hr̃s michi esto substitue lib̾is.
tam h̃rdib institutis. qͣm exhe¬
redatis possumuss⁊̃tam eũ qͣmo
hrdem nob̾ institimmus. qͣm al¬
t̾um substituẽ lib̾is. pater non

Expanded text:
aut instituti dicuntur aut substituti: instituti primo gradu, substituti secundo uel tertio. aut simplex, ueluti: 'Lucius Titius heres esto: si mihi Lucius Titius heres non erit, tunc Seius heres mihi estoheres non erit, siue erit et intra pubertatem decesserit, tunc Gaius Seius heres mihi esto'. Substituere liberis tam heredibus institutis quam exheredatis possumus et tam eum, quem heredem nobis instituimus, quam alterum. Substituere liberis pater non
Abbreviated transcription (Latin):
oms testatoris solidum ca¬
pe ñ possit.substitutus sit. abꝰ
eo ipub̾i filio enis solidu
exea cã capiet. qĩ apupilloca
fuant.amplius caꝑe non pos¬
sit. Qd̾ si pupillo aliquid p¬
terea acquisitum erit. aũt si
ex hr̃dato eẽt substitutus nõ
inpediri eum caꝑe qĩ apupil¬

Expanded text:
olidum capere non possit, substitutus sit ab eo impuberi filio eius, solidum ex ea causa capiet, quasi a pupillo cafuerant, amplius capere non possit: quod si pupillo aliquid praeterea adquisitum esset aut si exheredato esset substitutus, non imped‹i›ri eum capere,
Abbreviated transcription (Latin):
nepotib ⁊̃ possumus ⁊ dͣemcepͥs.
siqd̾ ñ recasuri sunt. inpatris ꝑo¬
tãtemss si eos patres p̃cedat. Ita
demum substitui eis pot᷑. si hͣroeᷤᷤ
instituti sunt.uel exhrdati. Ita
ẽĩ pẽ legem uelleiam succedẽdo.
nõ rumpũt testm̃. nam si prin¬
cipale ruptum sit testm̃ ⁊ pu¬
pillare euanuit s si exͣneum ã¬
ꝗs inpubẽ hrdem scripserit. po

Expanded text:
nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis potest, si heredes instituti sint uel exheredati: ita enim post legem Uelleam succedendo non rumpunt testamentum: nam si principale ruptum sit testamentum, et pupillare euanuit. sed si extraneum quis impuberem heredem scripserit, po
Abbreviated transcription (Latin):
iamꝰ pͥupiilus dec essit. cet̾um si. t¬
toẽs dee̾nat substituto. ¶Priꝰ
aũt sibi quis debet᷑ hrdem scrib̾e
dem̃ filio substitũe ⁊ ñ ꝯuertere
ordinemscripture.⁊ hoc iuł. pu
tat.prius debere dem̃ filio hrde

Expanded text:
iam pupillus decessit: ceterum si tiones decernat substituto. Prius autem sibi quis debet heredem scribere, deinde filio substituere et non conuertere ordinem scripturae: et hoc Iulianus putat prius sibi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tatem defuctus ẽ. seius ad¬
mittẽdus recte ur̃. ut ñ ordo
ꝯscripture. s ordo successionis
spectetur. Qd̾igitur dc̃m est. sĩ¬
guł lib̾orum substituere licẽ.
ideo adiectum ẽ. ut declaretii
non ẽẽ afilii testõ incipiend
inpuberis.

Expanded text:
tatem defunctus est, Seius admittendus recte uidetur, ut non ordo scripturae, sed ordo successionis spectetur. Quod igitur dictum est singulis liberorum substituere licere, ideo adiectum est, ut declaretur non esse a filii testamento incipiendum impuberis.
Abbreviated transcription (Latin):
tris ut petierit p̃teritus. ⁊ ex sb̾¬
stitutõe inpuberis adierit brdi¬
tatensit siquis cẽ mandatad
duxi̾t uxorem exea ꝓuintiamn
q̃ offitium aliqd̾ gerit. qd̾ ei ex
testõ uxoris acquisitum est di
eum ñ possetam qͣm si tutor pr¬
pillam cc̃ dec̾tum amplissimi
hr̃s institutus adierit hr̃dita¬
tem.fisco locus sit.nam qi in¬
digno ei aufertur hr̃ditas p
ccrium aũt ductatam ab eoq
offitium in ꝓuintia gerebat.
qͣm atutore illicite. mag̾ ẽ. ut
dicatur cape illa extestõ. nec
qĩ indignam ẽẽ repellendam.¬
uo̾erit. siꝗs unn ignoratis beã.¬

Expanded text:
tris ut praeteritus petierit et ex substitutione impuberis adierit hereditatem.Item si quis contra mandata duxerit uxorem ex ea prouincia, in qua officium aliquid gerit, quod ei ex testamento uxoris adquisitum est diueum non posse, tamquam si tutor pupillam contra decretum amplissimiheres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas.Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uincia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam.Idem erit, si quis uiui ignorantis b
Abbreviated transcription (Latin):
tore iussus ẽcum honere fidĩ¬
ꝯmissi id ap̃ hr̃dem reman et
qͣmuis ꝓnon scripto ec̃ti dẽq
est.⁊ intestõ militis Dehuisqb

Expanded text:
tore iussus est, cum onere fideicommissum id apud heredem remanet, quamuis pro non scripto esset. idem est et in testamento militis. DE HIS
Abbreviated transcription (Latin):
mora legati quidem petitõi fac̃.
cessioñ diei non fac̃pmn siũ py¬
re institutus tardus adeat. siũ
diatur. legatarns secutus est.
s ⁊ siñ dumnatus sit hr̃s insti¬
tutus aut ap̃hostes sit. simiłr le¬
gatario ñ nocebiteo qd diesle¬
gati cessit.I demdicimus ⁊ sia
substituto legatum sit relictr̃.
q̃m diuinstitutus delib̾at. d̾fũ¬
ctolegatario. ñ nocebsi pꝰa hr̃s

Expanded text:
m legati quidem petitioni facit, cessioni diei non facit. Proinde siue pure institutus tardius adeat siue diatur, legatarius securus est. Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies legati cessit. Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario
Abbreviated transcription (Latin):
se dicilegatarios potis cum
mułre usuros hac ãctẽc. qr ⁊ ip̃o¬
rum int̾fint adir broitatem¬
nb̾tati plane subuemendue
rit adu̾sus eum qui pphrdita¬
tem hac actõe egit.s. ut fideicõ¬
missarias cogatur his prare q¬

Expanded text:
se dici legatarios potius cum muliere usuros hac actione, quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem.Libertat‹i› plane subueniendum erit aduersus eum, qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is prae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tium utiq eorũ ꝯseqtur s et
directis. cͥdo p̾torem succurrẽ
optere.ut infuentu suotueat
corum lib̾tatem. ¶Si dolus
filie fam̃. intuenerit⁊ ꝑticeps
doli fuerit pat̾.suo nomine te¬
nebitur.

Expanded text:
tique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere oportere, ut interuentu suo tueatur eorum libertatem.Si dolus filiae familias interuenerit et particeps doli fuerit pater, suo nomine tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur¶inparẽtem ⁊̃ pretor ac̃tõem
pollicetur. ⁊ si mo peũ fcmsit
missamnon eẽ. ut puta uł co¬
stĩtutus fin̾t. uł qui abintesta¬
tosi ꝑtus ñ finss. succedere po¬
tuit. ¶ Intereẽ autem indet.
primũ dealim̃tis q̃ inuentrem
nemuenit. Cet̾um si res calũp¬
ma caret. inch̾ prabit mulier.
qͣi sine ca alita est sub p̃̾textu
uentris. ñ num qͣm augebitũ.
ꝙ intẽrest. si ꝗs forte dubitanᷤ
anpgnans sit ex clusus sit hr̃¬
ditate. nam hr̃di enis ꝗ exclu¬
sus est.dãdam hanc actionem.
it. ñ finsse calumpinecã m põ¬

Expanded text:
tur.In parentem etiam praetor actionem pollicetur, si modo per eum factum sit,missam non esse: ut puta uel costitutus fuit, uel qui ab intestato, si partus non fuisset, succedere potuit.Interesse autem uidetur primum de alimentis, quae in uentrem nem uenit: ceterum si res calumnia caret, nihil praestabit mulier, qua‹e› sine causa alta est sub praetextu uentris.Nonnumquam augebitur quod interest, si quis forte dubitans, an praegnas sit, exclusus sit hereditate: nam heredi eius qui exclusus est dandam hanc actionem it non fuisse calumniae causa
Abbreviated transcription (Latin):
uratorem ⁊̃ inpu betur¬
b̾i dan posse sad ea q̃ sollemp¬
nitatẽ uiris desidant explican¬
da. tutore auctore opus eẽ.
þroitatis diuisio fcã est. preser¬
te tutͥore s ñ assignat instro
diuisionis. qĩtum ẽ anei stari
opteret.iꝵsi tutor auctor finss
non id circo minus stadum ẽe
lus ꝯdempnatus excc̃tu patris
accep̃ curatoremant quent et
procuratorem cesaris infra
scriptapriscus ꝓxirator cesariꝰ
dix̾. fatias Nidicata nõ u̾ellus
ꝓcurator cesaris dix̾ abstineo
pupillũ priscus ꝓcurator ce¬
a gẽ debeas quesitum ẽ. an ẜm.
hec acta adolescens aboms pa¬
tris abstentus sit.12. ꝓpomi ab
suum lib̾aturus ẽ. id ipso tuto¬
re auctoreagi recte non pot̃.¬

Expanded text:
uratorem etiam impuberi dari posse, sed ad ea, quae sollemnitatem iuris desiderant, explicanda tutore auctore opus esse.hereditatis divisio facta est praesente tutore, sed non adsignante instrumento divisionis: quaesitum est, an ei ondit, si tutor auctor fuisset, non idcirco minus standum esse lus condemnatus ex contractu patris accepit curatorem, inter quem etprocuratorem Caesaris infra scripta. Priscus procurator Caesaris dixit: 'faciat iudicata'. Nouellius curator dixit: 'abstineo pupillum'. Priscus procurator Caeahaec acta adulescens a bonis patris abstentus sit. respondit prsuum liberaturus est, id ipso tutore auctore agi recte non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Si ẜuns coĩs tums ⁊ ti¬
tii apupilla tualte auctore ali¬
qͣm rem ꝑtraditõem accepit.to¬
ta adtitium ꝑtinebit. marcelł.
obligantur. ⁊̃ si taceãt. nam pe
cumam mutuam cum accepe¬
rint. q̃mins ichil dicãt auc¬
toritate tutoris interpoĩt᷑a te¬
nẽtur quai ⁊ si non debita pe¬
cuma his ꝑsonis soluta fĩnt.
q̃muis tacuerunt int̾posita tr¬

Expanded text:
um. Si seruus communis tuus et Titii a pupilla tua te auctore aliquam rem per traditionem acceperit, tota ad Titium pertinebit. Marcellusobligantur, etiamsi taceant: nam cum pecuniam mutuam acceperint, quamuis nihil dicant, auctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit, quamuis tacuerint, interposita t
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Pon multum intere ab
fuit tutor cum negm contrabe¬
tur. an p̾sens ignorauĩt. quale
eẽt quod contra hebatur
Arc̃. Acc̃ipientis ⁊ edentia
iditium id̾tutor auctor utr¬
q fit. s hoc utrum ita ẽ. sibis af¬
uctor fẽs est. an ⁊ una aucfas sy¬
ffitiat. eo aĩo utrum adutrũq
ptineat. dubitat ꝗdem pomp̃.
s fortit᷑ defenditur. sufficere u
auctor fierinon cͤebet eum p̃tor
cogereprimũ. qr iniquum est. ⁊̃¬
si non expedit pupillo auctem
le iuditio. pupillus hanc iactu
uctore debitorem siram titio
delegares cͥutitor debet pri¬
pillo dicendum ẽ. n delegari ex̃
n ꝓcuratorem adusus tutore¬

Expanded text:
 Non multum interest, afuerit tutor, cum negotium contraheretur, an praesens ignoraverit, quale esset quod contrahebaturarum >Accipientis et edentis iudicium idem tutor auctor utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis auctor factus est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat ? dubitat quidem Pomponius, sed fortiter defenditur sufficere unauctor fieri, non debet eum praetor cogere, primum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctorlae iudicio pupillus hanc iactuructore debitorem suum Titio delegare: sed cum tutor debet pupillo, dicendum est neque delegari eum neque procuratorem ad
Abbreviated transcription (Latin):
pillus eo auetore sie.
tutoris aũcte non p̃ot̾. quam¬
ins lũcrosa sit. nec ullum hãt.
dãpnumnec exsenatus ꝯsulto
trebellianohr̃ditatem recipere
pupillus sine tutoris aucte po¬
test tutor statim impõ negotõ.
p̃sens d auctor fieri.posr t̾p̃c uẽ¬
ro aut ꝑepłam interpoĩta enis
auctas incħ̾agit. ⁊̃ si non exa¬
udiat tutoris anctemasq cuz
aꝓpbetur. recte negm̃ geritur.
ueluti si absenti pͥnpillo. pere¬
płam uendam aliqd aut locez.
ns tutoris anc̃tate consentia

Expanded text:
pillus sine tutoris auctoritate non potest, quamvis lucrosa sit nec ullum habeat damnum. Nec ex senatus consulto Trebelliano hereditatem recipere pupillus sine tutoris auctoritate potest. Tutor statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, post tempus uero aut per epistulam interposita eius auctoritas nihil agit. Etiamsi non exaudiat tutoris auctoritatem iadprobetur, recte negotium geritur, ueluti si absenti pupillo per epistulam uendam aliquid aut locem et is tutoris auctoritate consentia
Abbreviated transcription (Latin):
cuius auẽtas suffieit ꝓculdu¬
bio emere põt s simala fidͤep¬
tio mnr̃cesẜit millius etic moiy¬
ti icq nec usu ca̾pe po t̾sane si
m̃t emptoẽm̃. cc̃tus ualet s ⁊ si
pinc̃positam ꝑsonam.rem pu¬
pila ennit.in ea cã est ut ẽptio
nullius mom̃tisit᷑. quia ñ boã
fide uidet᷑ rẽ gessisseaita ẽ ixptr̃¬
ad moseuero ⁊ antoninosane
ũt nõm̃ aut non mala fide set.
simplrairsolent honestiores
ñ pati noĩa sua in strĩs insei¬

Expanded text:
us auctoritas sufficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque nec usucapere potest. sane si uerit emptionem, contractus ualet. Sed si per interpositam personam rem pupilli emerit, in ea causa est, ut emptio nullius momenti sit, quia non bona fide uidetur rem gessisse: et ita divo Severo et Antonino. Sane utem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscri
Abbreviated transcription (Latin):
eroetisine stipsetur abeo E cum
solus sitrutor fatuã pecuma
prpillo dedĩcel abeostiplet᷑
ro erit obligãtuo tutori natua¬
lccupletior factris sitmamĩpũ¬
pilbũ. s̃i tm tutori uerum citirs
actiõem in qͣntum locupletiõ
fc̃s est nandam.oius pius yp¬
sit. ¶Pupillus uendende si¬
ne tutoris auctenon obligat᷑

Expanded text:
tipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo dederit uel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturalocupletior factus est: nam in pupillum non tantum tutori, uerum cuiuis actionem in quantum locupletior factus est dandam diuus Pius rescripsit. Pupillus uendendo sine tutoris auctoritate non obligetur
Abbreviated transcription (Latin):
dam aucte macco moclaret pu¬
prhe sueit ẜuo suo scipulãti.
spedet diuus pisantonim
ixpsiriure pupillamñ teneri.
s in qͣntum lecupletior facta ẽ.
dãdam actomi s siancto fiat᷑.
ut filio suo qdtrrdatur. mailla
erit au̾ctas ⁊ eudent enimsua
auẽte rem adqͦuint. ¶Tutor
si iuitus retẽtus si pꝰuimnon
u̾ali qd̾ agitur. n enim p̃senti
sompnoaut morbo ꝯmitia lioc
ramadl ibeatur.
tiam si ñ in c̾rogatus

Expanded text:
dam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut servo suo stipulanti sponderet, divus Pius Antoninus rescripsit iure pupillam non teneri, sed in quantum locupletior facta est, dandam actionem. sed si auctor fiat, ut filio suo quid tradatur, nulla erit auctoritas: evidenter enim sua auctoritate rem adquirit. Tutor si invitus retentus sit per vim, non valet quod agitur: somno aut morbo comitiali occram adhibeatur. Etiamsi non i
Abbreviated transcription (Latin):
ministratio tutelegessa nõ ẽad
puto m̃us eẽ ꝙ offilio placebat.
si eo tutore auctore ꝗ tutelam
ñ geratenia apupillo. sciensa¬
lnim eius tutelam gerẽtom̃ni
me ñ posse fieriqt̃ si eo auctore
emã. ꝗ atutela fu̾t remotus.
nec idratum hñ debet.¬

Expanded text:
ministratio tutelae concessa non est, puto verius esse, quod Ofilio placebat, si eo tutore auctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo sciens alium eius tutelam gerere, dominum me non posse fieri: item si eo auctore emam, qui a tutela fuerit remotus: nec enim id ratum habe
Abbreviated transcription (Latin):
eruo manumisso pecy¬
lium legatum erat alio capi¬
te õs ancillas suas uxori lega¬
ua̾t. Inpeculio serin ancilla fy¬

Expanded text:
eruo manumisso peclium legatum erat: alio capite omnes ancillas suas uxori legauerat: in peculio serui ancilla fu
Abbreviated transcription (Latin):
cellus nõ eẽ dubitãdum dedy¬
ci depeculio ꝙ domino int̾eẽt.
Nam qd interẽ ꝯseruu uul¬
nẽt an scindat.aliqd uł fran¬
gat aut subripiat. quo casu
sine dubio minuatur peculix
s ñ ultra simplum. s si se uul¬
deducẽdum hoc nomine alio
uł filio p̃legare uelis ne dedu¬
catur.id qd̾ tibi debebitur spe¬
tialiter ea que inpeculio erũt
leganda sunt.
nõ eĩ tm̃ presens set q̃ futurum
peculium legan pot̃.
statore decedit. Cet̾um si mor¬
tis tp̃r seruus uixi̾t peculium
legato cedet.¬

Expanded text:
cellus non esse dubitandum deduci ex peculio, quod domino interesset nam quid interest, conseruum uulneret an scindat aliquid uel frangat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra simplum. Sed si se uuldeducendum hoc nomine: aliouel filio praelegare uelis, ne deducatur id quod tibi debebitur, specialiter ea quae in peculio erunt leganda sunt. non enim tantum praesens, sed etiam futurum peculium legari potesstatore decedit: ceterum si mortis tempore seruus uixerit, peculium legato cedet
Abbreviated transcription (Latin):
moi spẽ. ꝗdam seruo suo liber¬
tatem si rõnes reddidiss. red̾¬
igitur nr̃ cum patre ixpsit pe¬
culium ꝗdem non nisi lega
testatorem eum uoluisse reti¬
nẽ peculium in terp̃tamur in¬
deł. exeo qd̾ expeculio eum ni¬
serat.c. inferre. ¶Ntrumãt
iddemũ peculium accipimiuᷤᷤ
pa accessit applicamus. ⁊ ꝙ de¬
liinam si pĩ id tpc in legato
spectãdum quo dies legati
cedit.si u̾o exͣneo mortis tp̃c.
sic tñ ut merem̃ta exreb pect̃¬
liarib ad ecum ꝑueniãt. ũ py¬
ta ꝑtus an cillarũ uel fetus pe¬
corum. Qd̾ aũt exopis sis
łexalia eã accedit. id sialii ꝙͣ
ip̃i legetur peculium ñ debebr̃.
peculium legatur. ũsimile ẽ
eũ omẽ augmntũ adip̃m ꝑtinẽ
uoluisse. cui patriõnum ma¬
nimisso futurum ẽ. cuz alii
na ħ̾ eũ sensisse appareat.adez¬

Expanded text:
ibertatem, si rationes reddidisset, dedeigitur noster cum patre rescripsit, peculium quidem non nisi legattestatorem voluisse eum retinere peculium interpretamur": videlicet ex eo, quod ex peculio eum iusserat centum inferre. Utrum autem id demum peculium accipimus, postea accessit applicamus uel quod delii: nam si ipsi, id tempus in legato spectandum, quo dies legati cedit: si uero extraneo, mortis tempus, sic tamen, ut incrementa ex rebus peculiaribus ad eum perueniant, ut puta partus ancillarum uel fetus pecorum: quod autem ex operis suis uel ex alia re accedit, id, si alii quam ipsi legetur peculium, non debebitpeculium legatur, uerisimile est eum omne augmentum ad ipsum pertinere uoluisse, cui patrimonium manumisso futurum est, cum alii, na hoc eum sensisse appareat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Quidam in testõita scͥ¬
pserat. pãfilus serims m̃s pe¬
culium suum cum moriar. s̾
heto lib̾ꝙ esto. Consulebatũ
recte ne pãfilo peculiũ legatr̃¬

Expanded text:
. Quidam in testamento ita scripserat: 'Pamphilus seruus meus peculium suum cum moriar sibi habeto liberque esto'. consulebatur, rectene Pamphilo peculium legat
Abbreviated transcription (Latin):
terpõĩta cauͣtoe decoloma di¬
scesserãt. exu̾bis suprascriptis.
reliꝗs ẽẽ cogitatum ⁊̃dem q̃fiit
mactore legato.an uxor ⁊ filiã
legato cedunt. cum actor ñ in
mancipia que post ꝓfectionez
eius añ mortem sine cuis ꝙͣ
auẽte sponte sua adparẽtes et
notos sibi hoiesinfundo lega¬
legatos eos qui forte ueluti co¬
meantes tr̃asissent. ¶Panfi¬
le lib̾te mee dari uolo fundu
titianum cum instrõ ⁊ his q̃ ĩ
eodem er̃t. cum moriar. qĩtu
est si stichus seruus exegdem
fundo añ annum mortis testa¬
toris adductus ⁊ indiscipłam
traditus.p̾a meum fundum
ñ reu̾sus sit an debeatur.iꝵ. si str¬
dendi cã misiss. ñ quo afundo
eum aliorsum transferat deb̾i.
Qran fundi appellatõe ⁊̃ pase̾¬
ua q̃ ad eum simul cum fũdo
xiss uti subuna fundi appella¬
tõehrentur. ea quoꝙ debeni.
¶Instructis domib legatis gra¬
bautus argẽto maurato textrꝰ
tutiore loco hrẽtim. int̾im in
pr̃andum. ¶Qd adiecit te¬

Expanded text:
terposita cautione de colonia discesserant, ex uerbis supra scriptis lreliquis esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legato cedant, cum actor non inmancipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos legaondit non legatos eos, qui forte ueluti commeantes transissent. 'Pamphilae libertae meae dari uolo fundum Titianum cum instrumento et his quae in eodem erunt cum moriar.' quaesitum est, si Stichus seruus, ex eo fundo ante annum mortis testatoris abductus et in disciplinam traditus, postea in eum fundum non reuersus sit, an debeatur. respondit, si studendi causa misisset, non quo a fundo eum aliorsum transferat, deberiquaeritur, an fundi appellatione etiam pascua, quae ad eum simul cum fundo xisset, uti sub una fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus tutiore loco haberetur, interim in praestandum. Quod adiecit te
Abbreviated transcription (Latin):
siꝓponas legatarium nactũ
p̾onem rerum exceptõem doli
adu̾sus lordemuendicante
uti pot̃.h̃t enim insolidis re¬
bde functi. uoluntatẽ eris a¬
lieni ñ de ducendi s ⁊ si dñs¬

Expanded text:
proponas legatarium nactum possessionem rerum, exceptione doli aduersus heredem uindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus uoluntatem aeris alieni non deducendi. sed et si d
Abbreviated transcription (Latin):
debeat dar.utrum sic̃ fundu
in structus fu̾t mortis patrisꝰ
ta aut infundum allata sũt.
hr̃dis eius sint. an no instru¬
ctus fundus eo tp̃r inspici de¬
beat. quo fem̃ est. testm̃n. an uõ

Expanded text:
debeat, utrum sic ut instructus fuit mortis patris fempore adgnata aut in fundum illata sunt heredis sint? an uero instructus fundus eo tempore inspici debeat, quo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris. ¶Si seruus ⁊ui¬
carius eius lib̾i eẽ iussi sunt
eisꝙ peculia sua legata sũt.
ris exaudienda s.tam quam
culiis testatore locuto. ⁊ ẜm ħ
tis. ¶Sic̃ ant es alienũhor
est qd̾ debetur. domino. minx¬
it legatum peculium.ita ꝑs̃
hãt pecume qͣm se inrõnem
dĩ inpedisse dic̃. Quid tam̃
si ħ uoluntas fint testatoris
cur ñ possit cõsec ui. Certes
pensari deb̾et. hoc qd̃ inpẽdit.
cum eo qd domino debetur.
An hoc ⁊ ꝙ dominus scripsi¬
s se seruo debe peculio lega¬
to cederit. Pagasus negat.id̃
nerua ⁊ cum gneus domitiu
filie sue peculium qd̃ eius es¬
si legasset. ⁊ anmium ꝙ ei dae.
solitus erat.bienmnio ñ dedis

Expanded text:
testatoris. Si servus et vicarius eius liberi esse iussi sint eisque peculia sua legata sint, ris exaudienda, tamquam culiis testatore locuto: et secutis. Sicut autem aes alienum, hoc est quod debetur domino, minuit legatum peculium, ita perhabeat pecuniae, quam se in rationem domini impendisse dicit". quid tamen si haec voluntas fuit testatoris? cur non possit consequi? certe compensari debet hoc quod impendit cum eo quod domino debetur. an et quod dominus scripsisset se servo debere, peculio legato cederet? Pegasus negat: idem Nerva: et cum Gnaeus Domitius filiae suae peculium quod eius esset legasset, et annuum, quod ei solitus erat dare, biennio non dedis