comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd meditatio humane crudelitatis artauerat.
Procedit ad lib̾tatẽ turba de iunculis. exhi¬
bens uacua onera catenarum: tenens nexꝰ
quibus antea tenebatur. Relinquit᷑ carcer
innocens aliquando. qr uacuus: & p̃cedente
pietatis triumpho. turba miserorũ gremio
ecłe gaudentis ifertur.
Urescebat cotidie admiratio ⁊ fama pon¬
Stificis. Oecurrebat popłi.sanabantur
uifirmi : xp̃eq gratiã quam contulerat di¬
latabat. Assidebant iugit᷑ obsequentes sex
uenerabiles sacerdotes: qui non minꝰ absti¬
nentie eiꝰ eruces sine int̾polatione durantes.
quã uirtutes assiduas mirabant᷑. hi testes
oꝑum illius. multis fuere tẽporibus.
olusiani cuiꝰdam filius qͥ tum patrici ĩ
segisuulti cancellis p̃erat: suecensus
igne febriũ uexabatur. Et ita estuanti.
uaporis accensio. ad olescentis medullas
corpusq consumpserat: ut desꝑatio cora¬
clamata sequeretur: Medici manus ⁊ ꝓmis¬

Expanded text:
quod meditatio humanae crudelitatis artaverat. quod meditatio humanae crudelitatis artaverat. Procedit ad libertatem turba de vinculis, exhibens vacua onera catenarum, tenens nexus, quibus antea tenebatur. Relinquitur carcer innocens aliquando, quia vacuus, et praecedente pietatis triumpho, turba miserorum gremio ecclesiae gaudentis infertur. 37. Crescebat cotidie admiratio et fama pontificis; occurrebant populi, sanabantur infirmi, Christusque gratiam quam contulerat dilatabat. Adsidebant iugiter obsequentes sex venerabiles sacerdotes, qui non minus abstinentiae suae cruces sine interpellatione durantes quam virtutes adsiduas mirabantur. Hi testes operum suorum multis fuere temporibus. 38. Volusiani cuiusdam filius, qui tum patricii Segisvulti cancellis praeerat, succensus igne febrium vexabatur, et ita aestuantis vaporis accensio adulescentis medullas corpusque consumpserat, ut desperatio conclamata sequeretur. Medici manus et promis
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ suum transinisisset ad pauꝑes. et
illam escam beati uiri cũ ministerio abiecti
uasculi suscepisset. Nam ⁊ lignũ postea au¬
ro ambiit: & panem multis remediis et
uirtutibus reseruauit.
radam die dum plateam latissimam
turbis angustatus ingreditur : car¬
cerem refertũ iunctis. supplicia ⁊ mortẽ
expectantib p̃teribat. Qui agnito transitu
sacerdotis : unũ clamorem collatis uocib
sustuler̃. Causam requirit : agnoseit. Sus¬
todes euocat: subtrauntur. Ouierse enĩ
palatii potestates : miseroꝵ turbã in er¬
gastuli illius noctes clamauerant. Quos¬
euerteret. miscdia ñ habebat. Tandem ad
notum recurrit auxiliũ : & quod difficile
erat abhominib impetrare. amaiestate
deposcit. Gressum deuertit ad carcerẽ: cer¬
nuus in orationẽ membra ꝓsternit. Tum
lo suo tribuerat ostendit. Clausura. uincu¬
lis ⁊ sera constricta dissoluitur: repagula
ferrata dissiliunt. Ouuna pietas reserat:

Expanded text:
argentum suum transisset ad pauperes et argentum suum transisset ad pauperes et illa escam beati viri cum ministerio abiecti vasculi suscepisset. Nam et lignum postea auro ambiit et panem multis remediis et virtutibus reservavit. 36. Quadam die, dum plateam latissimam turbis angustatus ingreditur, carcerem refertum vinctis, supplicia et mortem expectantibus, praeteribat. Qui, agnito transitu sacerdotis, unum clamorem conlatis vocibus sustulerunt. Causam requirit, agnoscit; custodes evocat, subtrahuntur. Diversae enim palatii potestates miserorum turbam in ergastuli illius nocte damnaverant. Quo se verteret, misericordia non habebat. Tandem ad notum recurrit auxilium et, quod difficile erat ab hominibus impetrari, a maiestate deposcit. Gressum divertit ad carcerem, cernuus in orationem membra prosternit. Tum lo suo tribuerat, ostendit. Clusura vinculis et sera constricta dissolvitur, repagula ferrata dissiliunt; divina pietas reserat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta obscuritate tegeretur. s desideran¬
tum excubias uitare ñ potuit. Illic pe¬
trus tum pontifex: xp̃ĩ ecclesiã apos¬
tolica institutione retinebat. Regebat¬
&iam romanũ imꝑiũ placidia regina:
am filio ualentimano iam iuuene.
Qui ita fidem catholicã diligebant :¬
ut cum oĩbus imꝑarent. dei famulis sub¬
lum humilitate seruirent. Qui õs: uenera¬
bilem sacerdotẽ certantibus studiis ꝓui
do amore suscipiunt. Ambiunt principes.
occurrunt ꝓceres : eccła cum exultatione
amplectitur. Ad diuersoriũ sacerdotis: re¬
gina uenerabilis uas argenti amplissimũ.
refertũ cibis delicatiorib. sine ulla carnis
admixtione transmisit. Qd susceptũ ea ra¬
tione distribuit. ut cibos ministris sius tra¬
deret : ipse uero uindicaret argentũ. re¬
mittens loco muneris patenulam ligneam.
panem ordeaciũ continentẽ. Qd illa utrumq
cũ ingenti gratulatione cõplexa ẽ: qͦd et

Expanded text:
to, obscuritate tegeretur; sed desideranto, obscuritate tegeretur; sed desiderantum excubias vitare non potuit. Illic Petrus tum pontifex Christi ecclesiam apostolica institutione retinebat. Regebat etiam Romanum imperium Placidia regina cum filio Valentiniano iam iuvene, qui ita fidem catholicam diligebant ut, cum omnibus imperarent, Dei famulis sublimi humilitate servirent. Qui omnes venerabilem sacerdotem certantibus studiis pro divino amore suscipiunt. Ambiunt principes, occurrunt proceres; ecclesia cum exultatione conplectitur. Ad diversorium sacerdotis regina venerabilis vas argenti amplissimum, refertum cibis delicatioribus sine ulla carnis admixtione, transmisit. Quod susceptum ea ratione distribuit, ut cibos ministris suis traderet, ipse vero vindicaret argentum, remittens loco muneris patenulam ligneam panem ordeaceum continentem. Quod illa utrumque cum ingenti gratulatione conplexa est, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
conꝰ: secretũ reatꝰ sui innotuisse pontifici.¬
Nterea gradum accelerant : ꝑuenit᷑.
Et tanquã manifesta santas fuisset IN¬
gressa: ita oĩum animos scĩ reuelauit ad¬
uentus. Notas ꝓfert ⁊ exerit medici¬
nas : xp̃m ꝓstratus exorat. suisq lacri¬
mis. gaudia mereatur aliorũ. Uisitant᷑
dñi. uisitantur & famuli: ac sine ulla dis¬
cretione ꝑsone tuguria circuit. cubilia
umuersa ꝑlustrat. Et inter posito unuis
diei spatio. ita celestes medicinas obtinuit:
ut egrediens die t̾cia. domũ totã reli¬
querit incolumitate gaudentẽ. ꝓsequen¬
te eũ dño. quẽ lectulo inuenerat decum¬
bentem. Precedebat enm uenerabilẽ ui¬
rum fama laudabilis : exigens. ut nun¬
ciati desideretur agnitio.
erebatur iam ꝑora rauenna tiũ po¬
puloꝵ : & aduentus si moras
preuius accusabat effectus. Tandem
diu expectatus excipitur. ꝓuiderat
quidem ut nocturno ingressus secre¬

Expanded text:
conus, secretum reatus sui innotuisse pontifici. 34. Iconus, secretum reatus sui innotuisse pontifici. 34. Interea gradum accelerant; pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat suisque lacrimis gaudia mercatur aliorum. Visitantur domini, visitantur et famuli, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequente eum domino, quem lectulo invenerat decumbentem. Praecedebat venerabilem virum fama laudabilis exigens, ut nuntiati desideraretur agnitio. 35. Ferebatur iam per ora Ravennantium populorum, et adventus sui moras praevius accusabat affectus. Tandem diu expectatus excipitur. Providerat quidem, ut, nocturno ingressus secre
Abbreviated transcription (Latin):
domicilio fruitur: qui cum familia sua ita
implicitus diuerso tenetur in cõmodo.
ut & ꝓpria ⁊ suoꝵ infirmitate succũbat.
Cunis aduos lacrimas deportamus. It¬
firmũ si dignũ ducitis: uisitate. Si uͦ
p̃cem nr̃am occupationis ur̃e necesstas
uincit: orationem int̾cessionis inpenda¬
te. Mereatur benedictionẽ: si ñ me¬
retur aspectiĩ. Ad hec ur beatissimus
repletus miscłia : & relieto itinere. ea
uia rectior iudicatur. que mercedẽ boni
oꝑis p̃parabat. Deuertit reclamantibus
sius : ⁊ desideratũ petentib p̾stat aduen¬
tum. dicens. nichil michi prius ẽ. quã
dm̃ p̃cepta cõplere. Tum illi cũ exultatio¬
ne cum gaudio ducentoꝵ soldoꝵ munus
qs transmissum fuerat obtuler̃. Deinde
conuersus ad diaconẽ : ait. Accipe que
taduntur : & intelligete fraudem fecis¬
se pauꝑibus. Nam si totũ qͦd dedi indigen¬
tibus contulisses : remunerator nr̃ tre¬
centos hodie reddidisset. Contremuit dia¬

Expanded text:
domicilium fruit; qui cum familia sua ita domicilium fruit; qui cum familia sua ita inplicitus diverso tenetur incommodo, ut et propria et suorum infirmitate subcumbat. Cuius ad vos lacrimas deportamus: infirmum, si dignum ducitis, visitate! Si vero precem nostram occupationis vestrae necessitas vincit, orationem intercessionis inpendite; mereatur benedictionem, si non meretur aspectum'. Ad haec vir beatissimus repletus misericordia et, relicto itinere, ea via rectior iudicatur, quae mercedem boni operis praeparabat. Divertit, reclamantibus suis, et desideratum petentibus praestat adventum, dicens: 'Nihil mihi prius est quam Domini praecepta complere'. Tum illi cum exultatione, cum gaudio ducentorum solidorum munus, quod transmissum fuerat, obtulerunt. Deinde conversus ad diaconem, ait: 'Accipe quae traduntur et intellege, te fraudem fecisse pauperibus; nam si totum indigentibus contulisses, remunerator noster trecentos hodie reddidisset'. Contremuit dia
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad conuentũ publicũ reuocauit ira¬
columem. Hoc primũ uirtutis sue sig¬
nũ initalia ꝑfamulũ suũ xp̃c oꝑatus ẽ.
Concurrebat diuersa popłi multitudo:
benedictionẽ exꝑte scĩtatis opperiens.
Iunctisq cum predicatione miraculis:
nmas curabat ⁊ corpora.
gressus urbe opulentissima dũ it̃
sensim oris felicib carpit: occur¬
runtꝰ pauꝑes elemosinã postulantes.
Consulit diaconẽ : quantum eẽt. insump¬
tibus. Tres tantũ aureos ẽẽ. respondit:
totosq statim p̃cepit erogari. Adhec
diaconus. Unde uicturi hodie sumus:
Respondens ait. Pascet ds̃ pauꝑes suos:
tu qs habes indigentib p̾sta. Diaconus
quasi ꝓuidus duos erogat: reseruat
unũ. Dumq agitur iter ceptũ : intuen¬
tur post se equites concitatos. Qui bre¬
ui ad iuncti. stati desiliunt: & ꝓuoluti
genib huiꝰ modi p̃cem fundunt. Dñs nr̃
uir spectabilis leporius. ñ longe abhinc

Expanded text:
tum ad conventum publicum revocavittum ad conventum publicum revocavit. Hoc priraum virtutis suae signum in Italia per famulum suum Christus operatus est. Concurrebat diversa populi multitudo, benedictionem expertae sanctitatis operiens, iunctisque cum praedicatione miraculis, et animas curabat et corpora. 33. Egressus urbe opulentissima, dum iter sensim moris felicibus carpit, occurrunt pauperes, elemosinam postulantes. Consulit diaconem, quantum esset in sumptibus. Tres tantum aureos esse respondit, totosque statim praecepit erogari. Ad haec diaconus: 'Unde victuri hodie sumus?' Respondens ait: 'Pascit Deus pauperes suos; tu, quod habes, indigentibus praesta'. Diaconus quasi providus duos erogat, reservat unum. Dumque agitur iter coeptum, intuentur post se equites concitatos. Qui brevi adiuncti, statim desiliunt, et obvoluti genibus, huiusmodi precem fundunt: 'Dominus noster vir spectabilis Leporius non longe abhinc
Abbreviated transcription (Latin):
rat autẽ dies scõrum¬
sollemnitate uenerabilis : qui in unum
plurimos collegerat sacerdotes. Et dum
missa saeris misteri is celebratur altari :
incognitus ⁊ in ꝓuisus ingreditur. Statĩq
unus epopło captiuus inimiei : cum ingen¬
ti uociferatione ꝓclamat. Cur nos mitalia
germane ꝑsequeris: Sufficiat tibi quod
nos degalliis exclusisti: sufficiat qd nos
⁊ oceanũ mare oratione suꝑasti. Qd uniu̾sa
ꝑlustras: Iuiesce: ut nos qͥeti eẽ. possimꝰ¬
Fit ad miratio ⁊ terror in popło. Uiuseẽt
germanus dum alter ad alterũ intuet᷑.
inquiritur. Et licet habitu despicabils
uideretur : uultus tam̃ dignitate cog¬
noscitur. Consultꝰ gradum aut ordinem:
ñ negauit. Episcopi õs. scm̃ dei digna hu¬
militate uenerantur. Exorant: ut furi¬
osum qui nom̃ eiꝰ confessus fuerat uisita¬
ret. Quem ñ p̃sumptionis coturno. ẜ obe¬
dientie studio p̃cepit exhiberi : remotũ¬
q insecretario. celebri ab solutione purga¬

Expanded text:
rat autem dies sansollemnitate venerabilis, qui in unum plurimos collegerat sacerdotes. Et dum missa sacris misteriis celebratur ad altare, incognitus et inprovisus ingreditur, statimque unus e populo, captivus inimici, cum ingenti vociferatione proclamat: 'Cur nos in Italia, Germane, persequeris? Sufficiat tibi, quod nos de Galliis exclusisti; sufficiat, quod nos et oceanum mare oratione superasti. Quid universa perlustras? Quiesce, ut nos quieti esse possimFit admiratio et terror in populo; quis esset Germanus, dum alter ad alterum intuetur, inquiritur. Et licet habitu despicabilis videretur, vultus tamen dignitate cognoscitur. Consultus gradum aut ordinem non negavit. Episcopi omnes sanctum Dei digna humilitate venerantur; exorant, ut furiosum, qui nomen eius confessus fuerat, visitaret. Quem non praesumptionis coturno, sed oboedientiae studio praecepit exhiberi, remotumque in secretario, celeri absolutione purga
Abbreviated transcription (Latin):
Frat iter illius comitatu ꝓprio solitariũ.
s occurrentib ab hominibus constipatũ :
intantũ ut ꝑos̃ aggeres quos itinere suo
illustratos reliquit. usq inhodiernũ diem
ubicũq aut orauit. aut docuit. oratorie
cellulȩ ⁊ signa crucis elata p̾fulgeant.
erritoriũ sane augustidunense dum
p̃terit : aduenienti multitudo indis¬
crete etatis ⁊ sexus occurrit. Qui dum¬

Expanded text:
Erat iter illius comitatu proprio solitarium, Erat iter illius comitatu proprio solitarium, sed occurrentum agminibus constipatum, in tantum, ut per omnes aggeres, quos in itinere suo inlustratos reliquit, in hodiernum diem, ubicumque aut oravit aut docuit, oratoriae cellulae et signa crucis elata praefulgeant. Territorium sane Augustudunense dum praeterit, advenienti multitudo indiscretae aetatis et sexus occurrit. I
Abbreviated transcription (Latin):
labore uacuus quiete frueretur. S ut
ꝓpħa ait : ambulabat de uirtute murtu¬
tem. Nam dum p̃terit. ex consuetudine
pietatis familiarem suũ senatorem prb̃m
iterum uisitauit: aquo illi annoꝵ. xX.
circiter. muta offertur puella. Cuius os.
frontem. uultumq totum: cum olei at¬
trectatione benedixit. Deinde conditũ
poculum p̃cepit afferri ÷ in quo tres pas¬
ticulas panis manibus ꝓpriis cõmi¬
nutas infudit.Unamq m os puelle
ipse inseruit: imꝑans. ut prius quꝰ
acciꝑet. peticionem benedictionis ediceret.
Quam statim clara uoce antequã panem
simeret postulauit: ac de inceps usus lo¬
quendi natus & mirabilib in reliqua eiuꝰ
etate ꝑmansit. De inde ꝓfecturus. solito
affeetuosius mamicũ irruit: os frontem
ccłos osculatur. Inheret amplexib: et
huius modi uerbis salutatũ reliqͥt. Uale
ribuat ds̃ : ut nos indie iudicii
sine confusione ideamus Ceterum
iñ hac luce mutuo nũquã fruem᷑ aspectu.

Expanded text:
labore vacuus quiete frueretur; sed, ut labore vacuus quiete frueretur; sed, ut propheta ait, ambulabat de virtute in virtutem. Nam dum praeterit, ex consuetudine pietatis familiarem suum Senatorem presbyterum iterum visitavit. A quo illi annorum XX circiter muta offertur puella, cuius os, frontem vultumque totum cum olei adtrectatione benedixit; deinde conditum poculum praecepit adferri, in quo tres particulas panis manibus propriis comminutas infudit, unamque in os puellae ipse inseruit, imperans, ut, priusquam acciperet, petitionem benedictionis ediceret. Quam statim clara voce, antequam panem sumeret, postulavit, ac deinceps usus loquendi, natus ex mirabilibus, in reliqua eius aetate permansit. Deinde profecturus solito affectuosius in amicum inruit; os, frontem, oculos osculatur, inhaeret amplexibus et huiusmodi verbis salutatum reliquit: 'ValeTribuat Deus, ut nos in die iudicii sine confusione videamus; ceterum in hac luce mutuo numquam fruemur aspectu!' 30.
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃te. primũ p̃cem supplicem fundit.
deinde increpat differentem. Ad extre¬
mũ manu imecta. freni abenas inuadit:
atq in eo loco uniuersum sistit exerci¬
tum. Adhec rex ferocissimis : ad mira¬
tionem ꝓiracundia deo imꝑante conce¬
pit. Stupet constantiã. uenerat᷑ reue¬
rentiã: auctoritatis ꝑtinacia ꝑmouet᷑.
Apparatus bellicus. armoꝵq cõmotio.
ad consilii ciuilitatẽ deposito tumore des¬
cendit: tractaturq qualiter ñ quod rex
uoluerat. s qͦd sacerdos petierat cõplere¬
tur. Adstationis quietem rex exercitꝰq
se recepit: pacis securitatẽ fidelissimã
pollicetur. ea conditione ut uenia quã
ipse p̃stiterat. ab imꝑatore uł ab etio pete¬
retur. Int̾ea ꝑint̾cessionem ⁊ meritum sa¬
cerdotis rex cõpressus ẽ. exercitꝰ reuoca¬
tus : ꝓuintie auastationib absolute.
Ie in italiam petiturus in greditur:
cui id solum suffecerat ne umquam

Expanded text:
interprete primum precem supplicem fundit, interprete primum precem supplicem fundit, deinde increpat differentem, ad extremum, manu iniecta, freni habenas invadit atque in eo universum sistit exercitum. Ad haec rex ferocissimus admirationem pro iracundia, Deo imperante, concepit; stupet constantiam, veneratur reverentiam, auctoritatis pertinacia permovetur. Apparatus bellicus armorumque commotio ad consilii civilitatem, deposito tumore, descendit, tractaturque, qualiter non quod rex voluerat, sed quod sacerdos petierat conpleretur. Ad stationis quietem rex exercitusque se recipit; pacis securitatem fidelissimam pollicetur, ea conditione, ut venia, quam ipse praestiterat, ab imperatore vel ab Aetio peteretur. Interea per intercessionem et meritum sacerdotis rex conpressus est, exercitus revocatus, provinciae vastationibus absolutae. 29. Exin Italiam petiturus egreditur, cui id solum sufficeret, ne umquam
Abbreviated transcription (Latin):
manus beatissimꝰ. defunctiq uitã lacrimis.
mercatus uberrimis: ingenti uiuersoꝵ
gaudio lugenti matri filiũ a funere reuocaũ¬
marina expeditione remeauerat :
ce̾iam legatio armorieam tractus fatiga¬
tionem beati antistitis ambiebat. Offensus
enini suꝑbe insolentia regionis uir magni¬
ficus etius. qui tum rem publicã guber¬
nabat: eocari ferocissimo alanoꝵ regi le¬
ca illa inclinanda ꝓrebellionis p̃sumptioẽ
ꝑmiserat. que ille auiditate barbarice cu¬
piditatis in hiauerat. Itaq genti bellicos¬
issime regiq idoloꝵ ministro obicitur
et fortior. Nec mora. festinus egreatur
qr imminebat bellicus apparatus. Iam
ꝓgressa gens fuerat. totumq it̃ equer
ferratus impleuerat : & tam̃ sacerdo
nr̃ obinus ferebatur. donec ad regẽ ꝙp¬
sum qui sub sequebatur accederet. Occur¬
rit in itinere iam ꝓgresso: & armatodu¬
ci inter suoꝵ cat᷑uas opponitur. Medioq

Expanded text:
manus beatissimus, defunctique vitam lacrymis manus beatissimus, defunctique vitam lacrymis mercatus uberrimis, ingenti universorum gaudio, lugenti matri filium a funere revocavmarina expeditione remeaverat, et iam legatio Armoricani tractus fatigationem beati antistitis ambiebat. Offensus enim superbae insolentia regionis vir magnificus Aetius, qui tum rem publicam gubernabat, Gochari ferocissimo Alanorum regi loca illa inclinanda pro rebellionis praesumptione permiserat, quae ille aviditate barbaricae cupiditatis inhiaverat. Itaque genti bellicosissimae regique idolorum ministro obicitur sidio maior et fortior. Nec mora, festinus egreditur, quia imminebat bellicus apparatus. Iam progressa gens fuerat totumque iter eques ferratus impleverat, et tamen sacerdos noster obvius ferebatur, donec ad regem ipsum qui subsequebatur accederet. Occurrit in itinere iam progresso, et armato duci inter suorum catervas opponitur medioque
Abbreviated transcription (Latin):
eius meritis prebet testimonium:
riter epulati. iocundissimis se uirtu¬
tum dapib alt̾ne appositis expleuer̃: ger¬
manũ scĩssimũ id quod restabat itineris ꝑ¬
acturũ. uir eq meritis egregius amanus
in quintũ fere aburbe lapidem. germane
bennolentie affectu ꝓsecutus ẽ. Quib it̃
carpentib : ecce mulier iuidua unici cada¬
uer filiĩ tumulandũ ferens. pedib ꝓuo
tantius. Non casu. uerũ dispositione ce¬
lesti: eoꝵ sibi oblatã p̃sentiã. Incunctant᷑
se credere : amboꝵ meritis mat̾ne solitu¬
dini posse filium reformari. Qui int̾ duos
dubitatũ ẽ. longe de re temptanda ꝑtina¬
citer concertatum : dum ⁊ hic beato aniano
qͦd ẽẽt. sua diocesis de miraculo iudicat p̾su¬
m̃dum. ⁊ ille a germano scĩssimo siqͥd erat
faciendũ celerius obtinere posse confirmat.
Cedens itaq partim mat̾nis lacrimis. par¬
tim instantie p̾sulis: oĩa sufferenti p̃fisus
caritate. orationi solito in cũbit more ger¬

Expanded text:
ejus meritis praebet testimonium. riter epulati, jocundissimis se virtutum dapibus alterne expleverunt; Germanum sanctissimum, id quod restabat itineris peracturum vir aeque meritis egregius Anianus in secundum fere ab urbe lapidem germanae benevolentiae affectu prosecutus est. Quibus iter carpentibus, ecce mulier vidua, unici cadaver filii tumulandum ferens, pedibus protantius; non casu, verum dispositione coelesti eorum sibi oblatam praesentiam; incunctanter se credere, amborum meritis maternae sollicitudini posse filium reformari. Diu inter duos dubitatum est, longe de re tentanda pertinaciter concertatum; dum et hic beato Aniano, quod sua esset dioecesis, de miraculo judicat praesumendum; et ille a Germano sanctissimo, si quid erat faciendum, celerius obtineri posse confirmat. Cedens itaque partim maternis lacrymis, partim instantiae praesulis, omnia sufferenti praefisus charitati, orationi solito incumbit more Ger
Abbreviated transcription (Latin):
casu artificibus exoꝑe mercennario do¬
mũ redeuntib. itineris collatione sociat᷑
Qui dum grauati in iustis fascibus iuga
nubib inserta conscendunt torrente ob¬
uio tenebantur: qui in illis p̃ruptis p̃ci¬
piciis neq animaliũ neq hominũ uesti¬
gia fideliter herere patitur. Erat ex
his uatorib unus ⁊ claudus & senior.
Huius fascem uir beatissimꝰ humeris sins
inter uastos gurgites de portauit: eũq
exoneratũ. iterato transitu subiecta cer¬

Expanded text:
casu artificibus ex opere mercennario docasu artificibus ex opere mercennario domum redeuntibus itineris conlatione sociatur. Qui, dum, gravati iniustis fascibus, iuga nubibus inserta conscendunt, torrente obvio tenebantur, qui in illis praeruptis praecipitiis neque animalium neque hominum vestigia fideliter haerere patiuntur. Erat ex his viatoribus unus et claudus et senior; huius fascem vir beatissimus humeris suis inter vastos gurgites deportavit eumque exoneratum, iterato transitu, subiecta cer
Abbreviated transcription (Latin):
lic inconuentu oĩum ꝓstrati int̾ram paren¬
tes. filiam in annis nubilib obtulerunt :
cui debilitas penã seuissimã. tẽporis acces¬
sione generauerat. Ab ortu enim natiuitatiꝰ
sue. ita contraetis nerus inpalmã digiti
curuabantur : ut crescentib introrsum in¬
mie unguibus. cedente carnis teneritudi¬
ne. tot inciꝑent eẽ. uulnera. quot digiti.
Et nisi insistenti a cumini ossa obiecta aliqua¬
tenus restitissent: palmã totam uleera in¬
terius inmersa transfoderent. Huiꝰ dex¬
teram conp̾hensam dum attrectat sacer¬
dos. tactus salubritate benedixit : appre¬
hensoq singulatim digitos cedentib ner¬
uis. in usum flexibilem reuocauit. Red¬
diturq minsterio manus : que inferebat
sibi ipsa ꝑmciem. Insuꝑ id pietatis aduiti¬
git : ut scĩs manib directis iam digitis.
excessum unguium ad formam cõmuns
consuetudinis resecaret:.
e cursis itaq cuntatib gallicanis. dũ
alpes italiam ingressurus exsuꝑat :

Expanded text:
Illic in conventu omnium prostrati in terram parentes filiam in annis nubilibus obtulerunt, cui debilitas poenam saevissimam temporis accessione generaverat. Ab ortu enim nativitatis suae ita, contractis nervis, in palmam digiti curvabantur, ut, crescentibus introrsum nimie unguibus, cedente carnis teneritudine, tot inciperent esse vulnera quot digiti, et nisi insistenti acumini ossa obiecta aliquatenus restitissent, palmam totam ulcera ulterius inmersa transfoderent. Huius dexteram conprehensam dum adtrectat sacerdos, tactus salubritate benedixit adprehensosque singillatim digitos, cedentibus nervis, in usum flexibilem revocavit, redditurque ministerio manus, quae inferebat sibi ipsa perniciem. Id insuper pietatis adiungit, ut sanctis manibus, directis iam digitis, excessum unguium ad formam communis consuetudinis resecaret. 31. Decursis itaque civitatibus Gallicanis, dum Alpes Italiam ingressurus exsuperat,
Abbreviated transcription (Latin):
sens ad est ut iuindicet in iurias meas inte.
ait ad eã. Et quis ẽ. sponsus tius uł cuiꝰ
ẽ. potestatis. ut uindicet iniurias tuas de¬
manibus meis: At illa fiducialit̾ ut ancilla
in celis. cui me deuoui uirginẽ: qͥ habet
potestatẽ uniuerse carnis humane.:⁊ eui ser¬
uio inmaculata. qui potens ẽ. p̃stare om̃ia¬

Expanded text:
sta| tim uindecit iniurias meas in te ixit ad eam. Quis est sponsus tuus . et cuius est| potestatis ut uindecit iniurias tuas de me. Ad illa| fiducialiter ut ancilla in caelo cui me| uiro . uirginem+ . qui habet potestatem uniuersę carnis.| Cui seruio sin
Abbreviated transcription (Latin):
dei: ꝑuenit ad aduersarios suos nocte łt
cum suꝑasset eos: reuersus ẽ. in domum
suam cum magna gloria. Magisq coR
apposuit ut dominã illã honorare: quã ut
tionẽ dñs saluare dignatꝰ fuissẽt cũ. S

Expanded text:
peruenit ad aduersarios su| os . et cum triumphasset illos . uenit in domum suam| cum magna gloria magisque apponens ut domi| nam illam honoraret t
Abbreviated transcription (Latin):
e atꝰ autẽ seuerinos
colonensis ciuitatis ep̃s:
uir honeste uitȩ et ꝑcunc¬
ta laudabilis. dũ die domi¬
nico
loca scã ex consuetudine¬
ricis circuiret: illa hora
qua uir beatus obiit. au¬
diuit chorũ canentiũ in
sublimi: Uocatoq archi¬
diacono in terrogat si
aures eiꝰ ꝑ cuterent uoces
quas ille adtentꝰ audi¬
ret: Respondit Ne qua¬
quã: Tunc ille: diligen¬
ter inquit ausculta
Archidĩaconus autẽ cepit
sursũ collũ extendere
aures erigere : et suꝑ sũ¬
mis articulis baculo sus¬
tentante stare. Sedcre¬
do eũ ñ fuisse equalis
merio: a quohaet non
merebantur audiri.
Tunc ꝓstratiterre ipse pa¬
diuina pictas audire ꝑ¬
mitteret: łrecti aũt:
rursũ int̾rogat senex.
Quid audis: qui ait:
Voces psallentiũ tã quã
incelo audio aedquid sit.
prius ignoro. Cui ille:
E gotibi ꝗͥd sit narrabo.

Expanded text:
Beatus autem Severinus Colonensis civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudinericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse padivina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego tibi quid sit narrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
martinus turonorũ ep̃s
plenus uirtutib et sc̃ĩtate.
p̃bens infirmis multa be¬
neficia: octogesimo primo
datensẽ diocesis suȩ uicũ.
excedens afđo: felicier
Iransut autẽ media nocte.
qua dominica habebatur.
ittico cȩsareoq c̃ sulibus:
Multienĩ in eius transitu
psallentiũ uoces audiert̃
incelo: qđ in libro uirtutũ
eiꝰ plenius ex posuimius:
Nã cũ primũ sc̃s dĩ apud con¬
datensẽ ut diximꝰ uicũ egro¬
tare coepisset: pictaui po¬
puli ad eiꝰ transitũ sicut
turonici aduener̃.
Iuo migrante: grandis alt̃¬
catio inutrũq surrexit po¬
pulũ: Dicebant enĩpicta¬
ui. Noster ẽ monachus.
nobis abba extitit. nos reqͥ
participastis conuiuiũ.
firmati fuistis benedic¬
tionibus: in suꝑ et uirtus¬
tibus iocundati: Suffi¬
ciant uobis ista om̃a.:
nobis liceat auferre uł¬

Expanded text:
Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primosem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altcatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pectavi: 'Noster est monachus, nobis abba extetit, nos requiparticipastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis liciat auferre
Abbreviated transcription (Latin):
laudibus psallentiũ di¬
rigunt copiosũ : De quo¬
rũ uocibus pictaui ex¬
ꝑge facti: nibil de thes¬
auro quẽ custodiebar
habentes cũ magna
confusione ad ꝓpria sunt.
reuersi: Quod siquis re¬
quirit. cur post transitũ
gratiani epĩ unus tantũ
idẽ lidorius usq ad sc̃m
martinũ fuisset : nouert¬
qđ obsistentibus paginis
diu ciuitas turonica sine bes¬
dictione sacerdotali fuit.
debantur: occulte ꝑ late¬
bras diuinũ officiũ cele¬
brabant: Nã siqui a paga¬
nis reꝑti fuissent xp̃i ani:
aut a ficiebantur uerbe¬
ribus aut gladio trun¬
cabantur. Apassione er¬
go dñi usq ad transitũ
scĩ martini: anni ccccxii
cõputantur. ITC̃ UER¬

Expanded text:
laudibus psallentioque dilaudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum fuisset equia obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. debantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini, anni 412 computantur. E
Abbreviated transcription (Latin):
ficere dicitis: scitote qr
uobiscũ positus ãplus. ẽ¬
quã hic operatus.
Et ut ipse sepe dicebat:
maior ei uirtꝰ ante episco¬
patũ fuit. quã post epis¬
copatũ. Ergonecesse ẽ:
ut qđ nobiscũ ñ implerit
uiuus expleatuł de functus
Uobis enĩ ẽ ablatus: nobis
adõ donatꝰ. Uerũ si mos
antiqͥtus institutus ser¬
uatur: in urbe qua ordi¬
natus ẽ. habebit dõ iu¬
bente sepulchrũ:
Certe si ꝓmonasterii
priulegio cupitis uin¬
dicare: scitote qr pri¬
mo ei monasteriũ cũ
mediolanensibus fuit
lis ergolitigantibus:
tur. Futurũ ut mine fac¬
to. apictauis ꝑ uiolentiã
auferretur. Sed ds̃ omp̃s
noluit urbẽ turonicã a
ꝓprio frustare patrono
Deniq nocte media om̃s
cõprimuntur : nec ullus
suꝑ fuit qͥ ex hac multi¬
tu dine uigila ret:
gitur ubituronici eos
alii a foris suscipiunt.
Positũq innaue: cũ om̃i
populo ꝑ uigennã flu¬
uiũ descendunt. Ingres¬
siq ligeris alueũ adur¬
bẽ turonicã cũ magrus

Expanded text:
ficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplquam hic operatus. et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, tur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis
Abbreviated transcription (Latin):
Quã uis enĩ ẽadẽ nobis ꝓmitant᷑ u ob̾tam̃ i ã prestos̃ quȩcũ angłis incorruptioneo
om̃id: gentib lenge lareq pdicatur ⁊ uob quȩ exẽplũ secutȩ estis tantȩ iurginis
beadicudo conela uatur cȩleslis Qnus ĩ ille cebrȩ sollictant corporis : non collus
p̃cipitat uoluptatis ñ estus inflamat incentiuȩ carnis. immo angłi ca imitto
bdectator uit̃ris quoꝵ insuturo ȩquaditas reꝓmititur incęlis¬
Betie gt estis filie S ed ibeate uduȩ quȩcelibẽ uob̾cum in xp̃odicunt uitã quia scđ̃m ap̾m

Expanded text:
adem promittantur: vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae sebeatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelisBeatae igitur estis, fil
Abbreviated transcription (Latin):
uaret omĩb in angus¬
tũ eẽ uictũ multis de¬
eẽ uestitũ : nos inquit ecđa
pascat et uestiat : dũ modo
nihil nr̃is usibus quȩsisse
NCCUIRRUNT IN HOC
loco illius uiri magna
miracula : quȩ faciliu
aminirari possumus quã
referrȩ : Agnoscitis ꝑfec¬
to qđ dico Multa sunt
illius quȩ ñ quȩ ant expli¬
cari: uel uti ẽ istud quod
nescio an ita ut gestũ ẽ.
a nobis possit exponi
Quidã erat efrĩbus cuius
nom̃ ñ ignoratis: sed ce¬
landa ꝑsona ẽ ne scõiuro
uerecundiã fecerimus:
Cũ ergo ad fornaculã illi¬
us carbonũ copiã reperis¬
set et ad mota sibi sellu¬
la diuaricatis pedibus
suꝑ ignẽ nudato ingui¬
ne resideret : continuo
martinus factã sacro
cegmiini sensit iniuriã.
magna uoce ꝓclamans:
Quis inquit nuda to ingiune
nrm̃ incestat habitaculũ:
hoc ubi ille frt̃ audiuit et
ex conscientia qđ increpa¬
batur agnouit continuo
ad nos cucurrit exanimis
pudorẽ suũ ñsine martini

Expanded text:
uaret, omnibus in angusuaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse ccurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimus - quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam repperisset, et admota sibi sellula diuaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret, cMartinus factam sacro tegmini sensit injuriam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine strum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini
Abbreviated transcription (Latin):
ce clamauerit. ds̃ martini
eripe nos: mox tẽpestatẽ
fuisse ͤdatã : Seq: optatũ
cursũ. cũ sũma placidi
aequoris quiete tenuisse¬
Ri contius ex uicariis uir
fidelis cũ familiã illius
lues extrema uexaret
et in auditae calamiti¬
tis exẽploꝑ totã domũ
corpora egra ꝓcũ berent
martini ꝑ litteras implora¬
uit auxiliũ: Quotẽpore
bat : domũ illã diuino nu¬
mine uerberari: Tamen
non prius desticit: septẽ totosl
dies totidẽq noctes orando
et ie iunando continuans :
quã id qđ exorando rece¬
perat impetraret:
Mox adeũ licontius diuina
exꝑtus beneficia ꝑ uola¬
uit. nuntians simul et a¬
gens grãs. domũ suã omi
periculoliberatã
Centũ etiã argenti libras
optulit : quas uirbeatus
necrespuit nec recepit:
Sed priusquã pondus illud
monasteru lim̃ at tinge¬
ret : redi m̃dis id capti¬
uis continuo deputauit:
Etcũ ei suggerttur a fr̃i¬
bus ut aliquid ex eo in
sũptu monasterii reser¬

Expanded text:
ce clamauerit Deus Martini ce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisseLycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore bat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reser
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ sed salutis incurreris:
Itaq ab illo cẽpore satisca¬
uit: cũ illa itachiane par¬
tis cõmunione misceri:
Ceterũ cũ quosdã ex iner¬
guminis tardius quã sole¬
bat et grã minore cura¬
ret: subinde nobis cũ la¬
crimis facebatur. se ꝓpt̃
cõmunionis illius ma¬
lũ cuise uel puncto tẽpo¬
ris necessitate ñ spũ mis¬
cuisset detrim̃tũ sen¬
tire uirtutis:
XII. postea uix̃ annis:
nullã sinodũ adit
ab om̃ib episcoporũ
c̃uentibus se remouit:
ed plane ut ex ꝑti sumꝰ:
in minutã ad tẽpus grãm
multiplici mercede reparaut
Vidi postea ad pseudo forũ mo
nasterii ipsius ad ductũ inergu¬
minũ: et priusquã ad lim̃
ad tingeret fuisie curatũ:U
estantẽ quendã nuꝑ audi¬
ui: cũ intirreno maricursu
illo quo romã tenditur na¬
uigaret : subito turbinibus
exortis. extremũ uite om̃i¬
ũ fuisse discrim̃: In quocũ
quidĩ aegiptiuꝰ negociator
necdũ xp̃ianꝰ magna uo¬

Expanded text:
gloriae, sed salutis incurras. gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut et tribuni iã in excidiũ
ecclesiarũ ad hispanias mis¬
si retraheretur: Nec mora :
maximus indulget om̃a
Postero die felicis epĩor di¬
natio parabatur: scĩssimi
sanc uiri et plane digniqui
meliore tẽpore sicerdos fieret.
Hiius diei cõmunionẽ mar¬
tinus inut: satius estimans
adhorã cedere: quã his
ñ consulere qͦrũ ceruicib
gladius ĩminebat: Uerũ¬
tam̃ sũmaui epĩs niten¬
tibus ut cõmunionẽ illã
subscriptione firmaret
extorqueri ñ potuit:
ingemesceret. se uel ad
horã noxie cõmunioni
fuisse ꝑmixtũ. hautiꝰ
longea uico cui nom̃ ẽ.
ande channa qua uasta
solitudine siluarũ secre¬
ta patebantur p̃ gresiis
paululũ comitibus ille sub¬
sedit. causã doloris et facti.
accusante et defendente
inuicẽ cogitatione ꝑ uoluens
asticit ei repente angłs di¬
cens: Merito inquit mar¬
tine conpungeris. sed alit̃
exire nequisti: Repara
uirtutẽ resume constanti¬
ã. ne iã ñ solũ periculũ

Expanded text:
ut et tribuni jam in excidium ut et tribuni jam in excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. Nec mora: Maximus indulget omnia. Postridie Felicis epinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui meliore tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt obnoxius: ñ erat nescius
martinũ fide scĩtate ac uir¬
tute cunctis p̃stantior ẽ mor¬
talibus: Aia longe uia scm̃
uincere parat ac primũ se¬
creto accersitũ blande appel¬
lat hereticos iure dãnatos er̃.¬
more iudiciorũ publicorũ
potius quã insectationibus
sacerdotũ non eẽ causã qua
ithaciũ ceterorũq patiũ
eius cõmunionẽ putaret eẽ
dãpnandã. te ognistũ odio
pocius: quã causa fecisse dis¬
cidiũ. Eundẽq tam̃ solũ cẽ:
quise a cõmunione interĩ s̃e¬
piraret: A reliquis nihil nota¬
tũ : quin etiã ante paucos di¬
es habita sinodus itachiũ
ꝓnunciauerat culpa ñ teneri
Quibus cũ martoiꝰ parũ moue¬
retur. rexira accenditur. ac
sẽ de conspectu eiꝰ abripuit.
et mox ꝑcussores his ꝓquib
martinꝰ rogauerat dirigunt᷑:
Quod ubi martino cõꝑtũ iã
noctis tẽpore ẽ: palaciun
in rupit spopondit si parceretur:
se cõmunicaturũ dũ modo

Expanded text:
esset obnoxius, non erat nescius esset obnoxius, non erat nescius Martinum fide, sanctitate, uirtute cunctis praestare mortalibus: alia uia sanctum uincere parat. ac primo secreto arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Iejus communionem putaret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro quibus Martinus rogaverat, diriguntur. XIII. Quod ubi Martino compertum jam noctis tempore est, palatium irrupit; spondet, si parceretur, se communicaturum, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
isse: nisi regni necessita¬
te: Quippe ex hausto
superioribus principi¬
bus rei publice ȩrario
pene sẽꝑ in expeditio¬
ne atq ꝓcinctu bello¬
rũ ciuiliũ constitutus
facile excusabatur qui¬
bui libet occasionibus sub¬
sidia imperio paruisse.:
nterea ep̃i quorũ cõmu¬
nionẽ martinus ñ inibat
trepidi adregẽ concur¬
runt. predã natosse con¬
quirentes accũ eẽ de suo
onũ ũ statu: si ceogiusti
ꝑcinatiã quieos solus pilã
plata sententiã condẽna¬
uerat martini armare
auctoritas. ñ oportuisse
hominẽ recipi in menib
illũ iã ñ solũ defensorẽ
eẽ hereticorũ sed uindici
Uihil accũ morte priscilli¬
ani: simartinus exerceat
illius ultionẽ: Postremo
ꝓstrati cũ flecu etlam̃cio¬
one potestatẽ regiã im¬
plorant. ut uteretur
ad uersus unũ hominẽ ui
sua: Nec multũ aberat
quin cogeretur imperato
martinũ cũ hereticerũ
sorte misceri:
Sidillelicet epĩs nimio fauere

Expanded text:
isse, nisi regni necessitaisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a superioribus principibus reipublicae aerario, paene semper in expectatione adque procinctu bellorum ciuilium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defensorem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam inplorant ut utatur aduersus unum hominem ui sua. nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. sed ille, licet episcopis nimio fauore
Abbreviated transcription (Latin):
frustratus: Profite¬
tur se cũ pace xp̃i eẽ
uenturũ. Postrenio
ingressus nocturno
tẽpore: adiit eecłam
tantũ orationis grã.
Postero die palatiũ
adiit. Prȩt̃ mul¬
tas quas e uoluere
longũ. ẽ : has princi¬
pales petitiones habe¬
site comite et leu¬
cadio p̃side: quorum
ambo gratiani parti¬
ũ fuerant ꝑ tinatiori¬
bus studiis quȩ ñ est
tẽporis explicare irã
uictoris emeriti
ne tribuni cũ iure
gladiorũ ad hispani¬
as mitterentur:¬
Pia enĩ erat sollicitudo
martino: ut ñ solũ xp̃i¬
anos qui subilla erant
occasione uexandi sed
ipsos etiã hereticos li¬
beraret: Uerũ pri¬
modie atq altero sus¬
pendit hominẽ dĩ¬
callidus imperator.
siue ut rei pondus in¬
poneret. siue quia
lis erat seu qr ut pleri¬
q: tũ arbitrabantur
a uaritia inpugnabat:
Siquidẽ in bona eoꝵ in hi¬
auerat tertur enĩ ille
uir multis bonisq acti¬
bus preditus aduersũ
auaritiã parũ consulu¬

Expanded text:
frustratus profitefrustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium petit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habesete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est temporis explicare, iram uictoris emeriti: ne tribuni cum iure gladiorum ad Hispanias mitterenturpia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos, qui sub illa erant occasione uexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei pondus inponeret, siue quia lis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consulu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunẽ sibi causã fecera
His ubi nunciatũ est in¬
opinantibis ad eẽ mas¬
tinũ : totis animis labe¬
factati: musitare et gre¬
pidare cȩperunt Pridic
enĩ imperator ex eorũ
sententi decreuerat:
tribunos sũma potesta¬
te armatos ad ispanias
nuttere qui hereticos
inquirerent: et de p̃hen¬
sis his uitã et bona ad i¬
merent Nec dubiũ e
pulatura eẽt. ñ paruo
discrimine: Inter homi¬
oculis iudicabatur. cũ
quis pallore potius aut
ueste quã fide hereticuis
aestimaretur: Haec ne¬
quaquã placitura mar¬
tinõ epĩ sentiebant :
sed male consciis illa
uel molestia erat cura
nese ab eorũ cõmunio¬
ne adueniens abstine¬
ret. non de futuri qui
tantiuiri constantiã
premissa auctoritate
sequerentur:
niunt cũ imperatore
consiliũ : ut missis ob¬
uiã magitris officuli¬
bus adurbẽ illã ꝓpius
uetaretur accedere.
nisi se cũ pace ep̃orũ.
ibi consistentiũ affo.¬
re sateretur:
Quos ille callide est¬

Expanded text:
communem sibi causam fecerant. communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam et bona adimerent. nec dubium erpulatura esset, paruo discrimine inter homioculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide