comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petus in sidiarum hoc ipso fiunt supiores quod nullum ab
insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Ac¬
cedunt propius interim Legiones craebriq eodem tempo¬
re et nostris et hostibus nuncii afferunt᷑ imꝑatore in¬
structis copiis adesse. qua re cognita. praesidio cohortiu
confisi nostri acerrime prȩliantur. ne si tardius rem ges¬
sissent uictori&e gloriam communicasse cum legionibos
uidexentur. Hostes concidunt animis atq itineribus diuer¬
sis fugam quaerunt ne quicꝗͣ. Nam quibus difficultatibus
Locorum romanos claudere uoluerant his ip̃i tenebantur
icti tamen percussiq maiori parte amissa consternati profo¬
giunt. partim syluis petitis. partim flumine. qui tñ in fu¬
gam a nostris acriter insequentibus conficiuntur. Cum in¬
terim nulla calamitate uictus corbeus excedere praelio. syl¬
uasq petere. aut inuitantibus nostris ad deditionem po¬

Expanded text:
petus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab petus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem po
Abbreviated transcription (Latin):
rei gerendae existimaret. primus cum paucis se ostendit.
atq in proximas turmas impetum facit. Nostri constant
in cursum sustinent insidiatorum. neq plures in unum lo¬
cum conueniunt. quod plerunq equestribus praeliis cu
propter aliquem timorem accidit. cum multitudine ip̃o¬
rum detrimentum accipit᷑. cum dispositis turmis inuice
rari preliarent᷑. neq a lateribus circumueniri suos paterẽ¬
tur. exumpunt coeteri prȩliante corbeo ex syluis. fit ma¬
gna contentione diuersum praelium quod cum diutiꝰ
pari marte iniretͣ. paulatis ex syluis instrueta multitu¬
do procedit. peditumq nostros coegit cedere equites. quibꝰ
celexitex subueniunt Leuis armaturae pedites quos ante le¬
giones missos docui. turmisq nostrorum interpositis constã¬
ter praeliantur. pugnatur aliquandiy pari contemptione.
De inde ut ratio postulabat praelii ꝗ sustinuerant pͥmos im¬

Expanded text:
rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos im
Abbreviated transcription (Latin):
quodam comꝑit. caesar corbeum bellouacorum ducem for¬
tissimorum milia sex peditum delegisse equitesq ex omi
numero mille quos in insidiis eo loco collocauerat. quez
in locum propter copias frumenti ac pabuli romanos mis¬
suros suspicaretur. quo cognito consilio Legiones pluresqͣ so¬
lebat educit. equitatumq qua consuetudine pabulatoribꝰ
mittere praesidio consueuerat pręmittit. huic interponit au¬
xilia leius armaturae ipse cum legionibus qͣ potest maxiẽ
appropinquat. Hostes in insidus dispositi cum sibi delegissẽt
campum ad rem gerendam non ampliꝰ patentem in omẽs
partes passibus mille syluis undiq aut impeditissimo fly¬
mine munitum uelut in dagine hunc insidus circumde¬
dere. Explorato hostium consilio nostri ad praeliandum
animo armisq parati cum sequentibus legionibus nulla:
dimicationem recusarent turmatim in eum Locum deue¬
nere. quorum aduentu cum sibi Corbeus oblatam occasionẽ

Expanded text:
quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, forquodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
rum qui ut accidit barbari uehementissimo cursu refu-¬
gerunt. caesar etsi discessum hostium animaduertere non
poterat. incendus oppositis tamen cum id consilium fugae cã
initium suspicaret᷑. legiones promouit. et ad insequendum ipe
ueritus insidias ne forte in eodem loco subsistere hostis atq:
elicere nostros in locum conaretͣ iniquum tardius procedit
E quites cum intrare summum iugum et flammam densissi¬
mam timerent. ac si qui cupidius intrauerant. uix suorum
ipsi priores ꝑtes animaduerterent. equitum insidias ueriti
liberam facultatem sui recipiendi bellouacis dedere lta fu¬
ga timoris simul calliditatisq plena sine ullo detrimento
milia non amplius x. progressi hostes Loco munitissimo ca¬
stra posuere Inde cum saepe insidus equites peditesq dispo¬
ierent magna detrimenta romanis in pabulationibus isi¬
rebant. Quod cum craebrius accideret. nisi quod ex captiuo

Expanded text:
rum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refurum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo
Abbreviated transcription (Latin):
iatura loci cum dimicare recusarent si forte romani sul¬
ire collez conarentur. et paulatim copias distributas dimit¬
tere non possent. ne dispersi ꝑturbarentur in aciem ꝑman¬
serat. quorum pertinacia cognita caesar uiginti cohortibꝰ
instructis castrisq eo loco metatis muniri castra iubet.
ac solutis operibus pro uallo legiones instructas collocat
equites frenatis equis in statione disponit. Bellouaci cu
romanis ad sequendum paratos uiderent. neq ꝑnoctar
aut ditius ꝑmanere sine ꝑiculo eodem loco possent. ta¬
le consilium sui recipiendi coepe. fasces ut constituerant
nanq in aciem sedere gallos consuesse suꝑioribus commẽ¬
tariis caesaris declaratum est. per manus stramentorum
ac uirgultoru quorum summa erat in castris copia inter
se traditos ante aciem collocare. extremoq tempore diei
signo pronunciato uno tempore incendere ita continens
flamma copias omnes repente a conspectu texit romano¬

Expanded text:
loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subloci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romano
Abbreviated transcription (Latin):
in suis instruunt castris ne prius romani perseꝗ se incipe¬
rent. ꝗͣ longius agmen impedimentoru suorum proces¬
sisset. At caesar neq resistentes aggrediendos tanto col¬
lis ascensu iudicabat. neq non usq eo legiones admouen¬
das ut discedere ex eo loco sine ꝑiculo barbari militibus
instantibus non possent. Ita cum palude impedita a ca¬
stris castra diuideret. quae transeundi difficultas celeri¬
tatem insequendi tardare possent atq id iugum quod trans
paludem pene ad hostium castra pertineret mediocri ualle
a castris eorum intercisum agmen auerteret. pontibus pa¬
lude constituta Legiones traducit celeriterq in summam
planiciem iugi ꝑuenit quȩ decliui fastigio duobus a late¬
ribus minuebatur ibi legionibus instructis ad ultimum iy¬
gum ꝑuenit. aciemq eo loco constituit. unde tormento mis¬
sa tela in hostium cuneos traiici possent. Barbari confisi

Expanded text:
pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se incipepro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi
Abbreviated transcription (Latin):
sent insecuti. perterriti non solum ii qui aut cominus oppr¬
mebantur. aut e minus uulnerabant᷑. sed etiam qui Longius
subsidiari conuenerant. turpiter refugere. nec prius fine
fugae fecere. saepe amissis suꝑioribus Loncis ꝗͣ se aut in ca¬
stra suorum recipent. aut nonnulli pudore coacti Longi¬
us profugerent. quorum piculo sic omnes copiae sunt per¬
turbat&e ut uix iudicari posset. utrum secundis minimisq
rebus insolentiores an aduerso mediocri casu timidiores
essent. compluribus diebus usdem castris consumptis cũ
propius accessisse legiones et Caium trebonium Legatu
cognouissent. duces bellouacorum ueriti similem obses¬
sionem alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate. aut
uiribus inferiores. aut inermes habebat. unaq reliqua im¬
pedimenta quorum ꝑturbatu et confusum dum explicãt
agmen magna .n. multitudo carroꝵ erat expeditos se¬
qui gallos consueuit. oppressi luce copias armatorum

Expanded text:
sent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprisent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus undiq sunt circundati. quo facto perturbati cele¬
rius ꝗͣ consuetudo fert equestris prelii se recepere. amisso
uertisco principe ciuitatis praefecto equitu qui cum uix
equo propter aetatem posset uti. tñ consuetudine galloe
neq aetatis excusatione in suscipienda praefectum usus eãt
neq dimicari sine se uoluerat. Inflammant᷑ atq in citant᷑
hostium animi secundo praelio principe prefecto rhemor
in terfecto. nostriq detrimento admonentur diligentius
exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentẽ
inseꝗ hostem non intermitit. interim quotidiana praelia ĩ
conspectu utrorunq castrorum quae ad uada transitusq¬
fiebant paludis qua contentione germani quos propterea cȩ¬
sar traduxerat rhenum ut equitibus interpositis prȩliarent᷑.
cum constantius uniuersi paludem transissent. paucisq in
resistendo interfectis pertinacius reliquam multitudinem es¬

Expanded text:
tibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celetibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusqfiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem es
Abbreviated transcription (Latin):
bat autem quotidianis pabulationibus id quod accidere
erat necesse. cum raris disiectisq aedificiis paululum con¬
quireretur. ut impediri locis dispersis pabulatoriis circum¬
uenirẽtur. quae res et si mediocre detrimentum iumentorũ
ac nostrorum nostris afferebat. tamen stultas cogitatioes
incitabat barbarorum atq eo magis quod comius quem
erfectum ad auxilia germanorum accersenda docui cus
equitibus uenerat. qui tametsi numero non amplius erãt
quingentis tamen germanorum aduentu barbari nitebant᷑
Cesar cum animaduerteret hostem complures dies castris pa¬
lude et locis natura munitis se tenere. neq oppugnare ca¬
stra eorum sine dimicatione pernitiosa. neq locum muni¬
tionibus claudi cuius mali sors incidit rhemis. quibus il
Le dies fungendi muneris obuenerat. Nanq hi cum re¬
pente hostium equites animaduertissent ac numero supe¬
riores paucitatem contempsissent cupidius insecuti pedi¬

Expanded text:
bat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere bat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi le dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti pedi
Abbreviated transcription (Latin):
frontes uiminea loricula munirentur ut ab hostibus dupli¬
ci fossa duplici propugnatorum ordine defenderentur qͦꝵ
alter ex pontibus quo tutior altitudine eẽt. hoc audacius
Longiusq ꝑmitteret tela. alter quo propior hostem uallo
collocatus ẽẽt. ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis
fores altioresq turres imposuit huius munitionis duplex
exat consilium. nanq et operum magnitudinem et timo¬
rem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum et cum
pabulatum frumentatumq Longius et proficiscendum pã-¬
uis copiis castra munitione ip̃a uidebat posse defendi. In¬
terim craebro paucis utrinq procurrentibus inter bina ca¬
stra palude interiecta contendebat᷑. quam tñ paludem
non nunꝗͣ aut nostra consilia. aut gallorum germanoꝵ q
transibant. acriusq hostes insequebant᷑. aut uicissim hostes
eodem transgressi nostros Longius summouebant. Accide¬

Expanded text:
frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplifrontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accide
Abbreviated transcription (Latin):
quod tamen erat mediocre ut in expeditionibus ẽe consue¬
uit. cogeret undecimam. ne maioris multitudinis spẽs ho
quadrato agmine instructo in conspectu hostium celexius
opinione eorum exercitum adduxit. cum repente instruc¬
tas uelut in acie certo gradu legiones accidere galli uide¬
re et quorum erant ad caesarem plenae fiduciae consilia
perlata siue certaminis periculo siue subito aduentu. siue
expectatione nostri consilii copias instruit pro castris. nec lo¬
co superiore decelunt. Caesar siet dimicare optauerat ante
admiratus tantam multitudines hostiu ualle intermis
sa in altitudinem depressa ꝗͣ late patente castra castris ho¬
stium confert. hic imꝑat uallo pedum xii. munire Lori¬
ulam prohac ratione eius altitudinis in aedificari fossa
duplicem pedum denum quinum Lateribus deprimi d¬
ectis turribus excitari. eraebras in altitudinem trium ta¬
ulatoꝵ pontibus traiectis constructisq coniungi. quor

Expanded text:
quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuequod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species aquadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
xigua tum disiecta e̾et et frumentatione. et reliquo com¬
meatu ex insidiis prohibere romanos qua caesar consentien¬
tibus pluribus cum cognouisset. atq ea qu&e preponerentur
consilia plena prudentia Longeq a temeritate barbarorum
remota esse iudicaret. omnibus rebus in seruiendum statu
quo celerius potest contenta suorum paucitate in aciem pro
dirent. Singulai̾s eius uirtutis ueterrimas Legiones septi¬
mam octauam nonam habebat summae spei delectaeq iu¬
uentutis undecimam. quae octauo iam stipendio tamen
in collatione reliquarum non dum eandem uetustatis ac
uirtutis coeperat opinionem. Itaq consilio aduocato rebus
iis quae ad se delatae ẽẽnt. omnibus expositis animos mul¬
titudinis confirmat si forte hostes trium Legionu numeo
posset elicere ad dimicandus. Agminis ordinem ita con¬
stituit. ut Legio septima. octaua nona ante omĩa iret im¬
pedimenta. De inde omnium impedimentoe agmen

Expanded text:
exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo comexigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituit, ut legio septima, octava, nona ante omnia irent impedimenta, deinde omnium impedimentorum agmen,
Abbreviated transcription (Latin):
eorum inueniebat bellouacos omnes qui arma ferre possẽt
in unum locum conuenisse. ltemq ambianos aulurcos ca
Letos attrebates Locum castris excelsum in sylua circun¬
data palude delegisse impedimenta omnia in ulteriores
syluas contulisse complures esse belli principes et aue¬
tores. sed multitudinez maxĩe corbes obtemꝑare. quod ei
summo esse odio nomen poͥ ro. intellexissent paucis ante
diebus. Ex his castris atrebatem communi discessisse ad
auxilia romanorum adducenda quorum et uicinitas pro¬
pinqua et multitudo ẽẽt infinita. constituisse aũt belloua¬
cos omnium principum consensu summa plebis cupidi¬
tate. Sed uindicet᷑ caesar cum tribus Legionibꝰ ueniret of¬
ferret se ad dimicandum ne miseriore ac duriore postea
conditione cum exercitu toto decertare cogerent᷑. si ma¬
iores copias adduceret et in eo loco ꝑmaneret quem dele¬
gissent. pabulatione autem quae propter anni tempus tu

Expanded text:
eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine in fines suessonum qui rhemis erant attributi
facerent impressionez ꝑtiner̃ aut non tantum ad dignitatẽ
sed etiam ad salutem suam indicaret nulla calamitatem
socios optime de re ꝑ meritos accipere. Legiones ex hibernis
euocat rursus undecimam. Litteras autez ad caium fabi¬
um mittit ut in fines suessonum legiones duas habet. du
hibernorum opportunitas belliq ratio postulat perpetuo
suo labore inuicem legionibus expeditionum onus inũ¬
gebat. His copiis coactis ad bellouacos proficiscit᷑. castrisq
eorum finibus positis equitum turmas in omnes partes
ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cogno¬
atq hos non qui agrorum colendorum causa remansissẽt
nanq eẽ undiq diligenter demigratum sed qui speculan¬
di causa ẽẽnt remissi a quibus cum quaereret caesar quo
loco multitudo eẽt bellouacorum. quod ue ẽẽt consilium

Expanded text:
multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habeb quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognoe inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent namque esse undique diligenter demigratum, sed qui speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium
Abbreviated transcription (Latin):
nam plexunq magna praeda potiti nostri reuertunt᷑. oppressi
carnutes hyemis difficultate terrore ꝑiculi cum tectis expul¬
si nullo loco diutius consistere auderent. nec syluarum prȩ¬
sidio tempestatibus durissimis regi possent dispersi magna
parte amissa suorum dissipantur. in finitimas ciuitates. caesar¬
anni tempore difficillimo cum satis hrẽt conuenientes manꝰ
dissipare. ne quod initium belli nasceretur quantumq in ra¬
tione eẽt exploratum haberet. sub tempus aestiuorum nullũ
summus bellum posse conflari. c. trebonium cum duabus le¬
gionibus quas secum habebat in hibernis cenabi collocauit.
ipse cum craebris Legationibus rhemorum certior fieret bello¬
uacos qui belli gloria gallos omnes belgasq praestabant. fini¬
timasq his ciuitates duce corbeo bellouaco et comeio attreba¬
te exercitus comꝑare. atq in unum locum cogere. ut omni

Expanded text:
nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni
Abbreviated transcription (Latin):
in hibernis ẽẽt moratus legiones quartamdecimam et sextã
ex hibernis ab arari reducit. quas ibi collocatas explican¬
dae rei frumentariae causa suꝑiore commentario demon¬
stratum est. ita cum duabus Legionibus ad ꝑsequendos cã¬
nutes ꝓficiscitur. cum fama exercitus ad hostes ẽer ꝑlata
calamitate coeterorum ducti carnutes desertis uicis op¬
pidisq quae tolerande hiemis constitutis causa repente
exiguis ad necessitatem aedificuis incolebant. nuꝑ enim de¬
uicti complura oppida dimiserant. dispersi profugiunt. Cae¬
sar erumpentes eo maxĩe tempore acerrimas tempestates. eũ
subire milites nollet. in oppido carnutum cenabo castra poĩt
atq intecta ꝑtim gallorum. partimq coniectis celeriter stra¬
mentis tentoriorum tegendorum gratia erant inaedificata mi¬
li tes contegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in oẽs
partes mittit. quascunq petisse dicebantur hostes. nec frustra

Expanded text:
in hibernis esset moratus, legiones XIIII et VI in hibernis esset moratus, legiones XIIII et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra:
Abbreviated transcription (Latin):
gnis itineribus omnibus locis occurrit. nec dat ulli ciuitati
spatium de aliena potiusꝗͣ de domestica salute cogitandi qua
celexitate et fideles amicos retinebat. et dubitantes terre
ad conditiones pacis adducebat. tali conditione proposita
bituriges cum sibi uiderent lementia caesaris reditum pate¬
e in eius amiciciam finitimasq ciuitates sine ulla poena d¬
disse obsides atq in fidem receptas ẽẽ idem fecere. caesar mili¬
tibus pro tanto labore ac patientia qui brumalibus diebus
itineribus difficillimis frigoribus intolerandis studiosissime
ꝑmanserant in labore ducentos sextertios centurionibus tot
milia numum. praedae nomine condonanda pollicetur. Le¬
gionibusq in hiberna remissis ipse se rerepit. die.xxx. bibrat¬
te ibi cum ius diceret bituriges ad eum mittunt legatos
auxilium petunt contra carnutes. quos intulisse bellum
sibi quaerebant᷑ qua re cognita cum dies non amplius xuiii¬

Expanded text:
gnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati gnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua celeritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat. Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium petitum contra Carnutes, quos intulisse bellum sibi querebantur. Qua re cognita, cum dies non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
menta tuenda relictis. Reliquum exercitum in copiosissi¬
mos agros biturigum inducit. qui cum Latos fines et com¬
plura oppida haberẽt. unius legionis hibernis non potue¬
runt contineri quin bellum ꝑarent coniurationesq face¬
rent. Repentino aduentu caesaris accidit quod imꝑatis de¬
iectisq accidere fuit necesse ut sine timore ullo colentes¬
rura prius ab equitatu opprimerent̃. quod confugere in
oppida possent. nanq etiam illud uulgare incursionibus
hostium signum quod incendiis aelificioru intelligi con¬
sueuit. Caesaris erat interdicto sublatum ne aut copia pa¬
buli frumentiq si longius progredi uellet deficeret aut
hostes incendus terrerentur. Multis militibus hominum cap¬
tis perterriti bituriges qui pͥmum aduentum potuerunt effuge̾
romanorum in finitimas ciuitates aut priuatis hospitibꝰ confisi
aut societate consiliorum confugerant frustra nam caesar ma¬

Expanded text:
menta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent. Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar ma
Abbreviated transcription (Latin):
uellet complures eodem tempore ciuitates renouare. belli cõ¬
cilia nunciabantur coniurationesq facere. cuius rei uerisi¬
milis causa afferebatur. quod gallis omnibus cognitum es¬
set neq ulla multitudine in unum Locum coacta resisti
posse romanis nec si diuersa bella complures eodem tem¬
pore intulissent ciuitates. satis auxilii aut spatii aut copia¬
rum habituru exercitum po̾ ro. ad omnia persequenda nõ
ẽẽ autem alicui ciuitati sorte incommode recusandam si
tali mora reliquae se possent uindicare in libertates. quȩ
ne opinio gallorum confirmaretͣ. Caesar .M. antonium quae¬
storem sius praefecit hibernis ip̃e equitum praesidio pridie
Rłãs ianuarias ab oppido bibractȩ proficiscit᷑. ad legionẽ
duodecimam quam non Longe a finibus haeduoꝵ colloca¬
uerat in finibus biturigum eiq adiungit legionem unde¬
cimam quae proxima fuerat binis cohortibus ad impedi¬

Expanded text:
vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli convellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque facere. Cuius rei verisimilis causa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium quaestorem suis praefecit hibernis; ipse equitum praesidio pridie Kal. Ianuarias ab oppido Bibracte proficiscitur ad legionem XIII, quam non longe a finibus Aeduorum collocaverat in finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, quae proxima fuerat. Binis cohortibus ad impedi
Abbreviated transcription (Latin):
stra ꝗͣ reliquorum est admiratio. Coeteri .n. ꝗͣ bene atq emen¬
date nos. enam ꝗͣ facile atq celeriter eos perfecerit scimus. Frat
autem in caesare tum facultas atq elegantia summa scriben¬
di. tum uerissima sententia suorum consiliorum explicando¬
rum mihi ne illud quidem accidit. ut alexandrino atq afri¬
cano bello interessem quae bella ꝗͣꝗͣ ex parte nobis caesaris ser¬
mone sint nota tamen aliter audimus ea qu& rerum noui¬
tate aut admunitione nos capiunt aliterq pro testimonio
sumus dicturi. Sed ego ni mirum dum omnis excusatiõis
causas colligo. ne cura caesare conferar hoc ip̃m crimen ar¬
roganti&e subeo quod me iudicio cuiusꝗͣ existimem posse cũ
caesare comparari Uale. Omni gallia deuicta Caesar cũ
a suꝑiori aestate nullum bellandi tempus intermisisset
militesq hybernoru quiete reficere a tantis Laboribus

Expanded text:
stra quam reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emenstra quam reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emendate, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus. Erat autem in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. Omni Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
tit . O. tullium ciceronem. et .P. Sulpitium cabilloni et ma¬
stione in haeduis ad ararim rei frumentariae causa collocat
pse bibracte hyemare constituit. His litteris cognitis. Ro¬
mae dierum .xx. supplicatio reddit᷑.
recusatio non difficultatem excusa¬
tionis. sed inertiae uideretur deprȩ
s alexandriae confeci usq ad exitum. non quidem ciuilis
dissensionis cuius finem nullum uidemus. sed uitae caesa¬
ris quos utinam qui legerint scire possint. ꝗͣ inuitus susce¬
perim scribendos. quo facilius caream stulticiae atq arrogan¬
tiȩ crimine. qui me medium uit&e ꝓfuerim caesaris scriptis
constat n inter omẽs nihil tam oꝑose ab aliis esse perfectus
quod non horum elegantia cominentariorum suparet᷑. qui
sunt editi ne scientia tantarum rerum scriptoribus desit. ad¬
eoq probantur omnium uideo iudicio ut praecepta non prȩ¬
bita facultas scriptoribus uideat᷑. Cuius tamen rei maior no-¬

Expanded text:
tit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio redditur.recusatio non difficultatis excusationem, sed inertiae videretur deprecastis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris. Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis. Constat enim inter omnes nihil tam operose ab aliis esse perfectum, quod non horum elegantia commentariorum superetur: qui sunt editi, ne scientia tantarum rerum scriptoribus deesset, adeoque probantur omnium iudicio ut praerepta, non praebita, facultas scriptoribus videatur. Cuius tamen rei maior no
Abbreviated transcription (Latin):
romanis satisfacere seu uiuum tradere uelint. Mittuntur
de his rebus ad caesarem legati. iubet arma tradere prin¬
cipes produci . ipse in munitione rostris pro castris consedit
o duces producunt᷑. Uertingetorix dedit᷑. arma puciunt᷑¬
posset. ex reliquis captiius toto exercitui capita singula praedȩ
nomine distribuit. his rebus confectis in heduos proficiscitur
iuitatem recipit. eo legatis ab aruennis missi quae imꝑaret
e facturos pollicentur. lmꝑat magnum numerum obsidum.
Legiones in hiberna mittit. Captiuorum circiter xx. M heduis
et equitatu in sequanos proficisci iubet. huic Marcum sem¬
pronium rutilium attribuit. Caium fabium legatum etL
minutium basilius cũ legionibꝰ duabus in rhemis collocat. ne
quam a finitimis bellouagis calamitatez accipiant. C. antistĩ
reginum in ambibarecos. Titum sextium in bituriges.C. ca¬
ninium rebillum in ruthenos cum singulis Legionibus mit¬

Expanded text:
Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntposset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter viginti miliaet equitatu in Sequanos proficisci iubet: huic Marcum Sempronium Rutilum attribuit. Gaium Fabium legatum et Lucium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mit
Abbreviated transcription (Latin):
bus equites occurrunt. fit magna cedes. Asseduillus dux et
rinceps themus.tum occiduntur. Uercassiuellanus aruen¬
nus uiuus in fuga compraehendit᷑. signa militaria. lxxiiii.
ad caesarem referunt᷑. pauci ex tanto numero se incolumel
in castra receperunt. conspicati ex oppido caedem et fugas
suorum desperata salute copias a munitionibus reducũt.
fit protinus hac re audita ex castris gallorum fuga Quod
nisi craebris subsiduis ac totius diei laborem milites essent
defessi omnes hostium copiae deleri potuissent. de media noc¬
te missus equitatus nouissimum agmen consequit᷑. magnꝰ
nũs capitur atq interficitur. reliqui ex fuga in ciuitates
discedunt. Postero die uertingetorix consilio conuocato
id bellum suscipisse se non suarum necessitatum. sed cõ¬
munis libertatis causa demonstrat. et quoniam sit fortu¬
nae cedendum ad utranq rem se illis offerre seu morte sua

Expanded text:
bus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et bus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua
Abbreviated transcription (Latin):
tur integro subsidio adducit. Restituto praelio ac pulsis
hostibus eo quo labienum miserat contendit Cohortes qua
ex primo castello deducit equitum partem sequi. partez
circumire exteriores munitiones et a tergo adoriri hostes
iubet. Labienus postꝗͣ neq aggeres neq fossȩ uim hostius
sustinere poterant. coactis una xl. cohortibus quas ex pro¬
ximis praesiduis deductas sors obtulit caesarem ꝑnuncios
facit certiorem quid faciendum existimat. Accelerat cae¬
sar ut prelio intersit. Eius aduentu excolore uestitus
tum et his cohortibus uisis quas se subsequi iusserat. ut de
Locis superioribus haec decliuia et deuexa cernebant᷑ hostes
praelium committunt. utrinq lamore sublato excipit. rurs
ex uallo atq omnibus munitionibus clamor nostri omissis
pilis gladus rem gerunt repente post tergum equitatus cernit᷑
cohortes aliae appropinquabant. hostes terga uertere fugienti¬

Expanded text:
tur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis tur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitusequitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugienti
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem integri succelunt. Agger ab uniuersis in munitio¬
nem coniectis et ascensum dat gallis et ea quaeq in terra
occultauerant romani contegit. nec iam arma nostris nͨ
uires suppetunt. His rebus cognitis Caesar labinum cus
cohortibus sex subsidio laborantibus mittit. imꝑat si se
sustinere non possit deductis cohortibus exuptione pugna¬
ret. id nisi necessario ne faciat. ipse ad id reliquos cohortat
ne labori succumbat omnium suꝑiorum dimicationum fruc¬
tum in eo die atq hora docet consistere. Interiores desperatis
campestribus locis propter magnitudinem munitionum
loca praerupta ex ascensu tentant huc ea quae paraueran
conferre multitudine telorum ex turribus propugnantes
deturbant. aggere et cratibus fossas explent. falcibus ual¬
lum ac loricam rescindunt. Mittit primo brutum adole¬
scentem cum cohortibus. Caesar post cum aliis caium fa¬
bium Legatum postremo ipse cum uehementius pugnare¬

Expanded text:
in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitioin vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatur uno tempore omnibus locis atq omnia tentant᷑
quae minima uisa pars firma est huc concurrit᷑. romanorõ
manus tantis munitionibus destinetur. nec facile pluribus
Locis occurrit. multum ad terrendum hostes ualet clamor
qui post tergum pugnantibus extitit. quod periculum alie¬
na uident salute constar. omnia .n. plerunq quae absunt
uehementius hominum mentes perturbant. Caesar idone¬
um locum nactus quid quaq ex parte geratur cognoscit
laborantibus sũmittit. Utrisq ad animum occurrit unĩ
esse illud tempus quo maxime contemni conueniat. Gal¬
li nisi ꝑfregexint munitiones de omni salute desperant
Romani si rem obtinuerint finem omnium laborum expec¬
tant. maxime ad suꝑiores munitiones laboratur. quo uer¬
cassiuellanum missum demostrauimus iniquus Loci ad
decliuitatem fastigium magnum habet momentum. Alii
tela coniiciunt. Alii testudine facta subeunt. defatigatis

Expanded text:
Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis