comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dun lananilimm et auas
legaint et adiecit ꝓprietate
autem eorum que sup̃scrip¬
ta sunt reuerti nolo ad filias
meas q̃ue exhis tc̃ miuerẽt
Quesitum ẽ.utrum usus .f.
an pprietas carum rerum da¬

Expanded text:
 lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utrum usus fructus an proprietas earum rerum da
Abbreviated transcription (Latin):
quim neccio filiam tua ex¬
hibuisti apatir en pr̃an opõ¬
teat iudices estima buit nec
ĩpetrare debes caq erigẽtema¬
t̾no affectu ĩ filiã tua crroga¬
tura ces etia si apatre suo e¬
ducantur. Camilte quoq fi¬
uo quiinfacultatibo sit exhi¬
uendos parentes eẽ pietatis
lia filio r̃e nat᷑ali debebat. tñ¬

Expanded text:
us necessario filiam tuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esse‹s›, etiamsi a patre suo educ‹a›retur'.A milite quoque filio, qui in facultatibus sit, exhibendos parentes esse pietatis ali a filio ratione naturali debeat, ta
Abbreviated transcription (Latin):
non quia pars sunt inm
nsa quemad modume¬
blemata argenti impbor
dibile ẽ mentem tescar¬
tis eameẽ ut noluerit ac¬
et sic inquid lequnmur
habere nos amphoras nu¬
lle ad mensuram un.
referentes. indolus non
no legato et dolia debran¬
tur maxime si de mressa

Expanded text:
non quia pars sunt uini uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphodibile est mentem testantis eam esse, ut voluerit acet sic, inquit, loquimur habere non amphoras mille, ad mensuram vini referentes. in doliis non no legato et dolia debeantur, maxime si depressa
Abbreviated transcription (Latin):
et filio uł ẜuo meo cẽt codem
testõ legatum sine dubio na¬
leret legatum utniusq ut et
marcellus apud uiliaum di¬
cit.Si hr̃es hominem lega¬
tum occidit obfacinus hoc ẽ
merentem sine dubio dicen¬
pot̃ reclim̾e et puto tem̾. S si
annal legatum ociderit pu¬
to tem̾ ut nõ carnem pr̃aret¬
ti cẽt siuiu̾et. Ite siedes lega¬
tas obdãpnur infectu possi¬
deri pass est. puto eur tem̃de
bit ei repromitte. S si mor

Expanded text:
odem testamento legatum, sine dubio ualeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit.Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicenpotest redimere? et puto teneri.Sed si animal legatum occiderit, puto teneri, non ut carnem praeti esset, si uiueret.Item si aedes legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere.Sed si mor
Abbreviated transcription (Latin):
ci ẜmicẽs cum peculio leg¬
ti sint. etia hu ẜm debentur¬
qui nullum pecculium hñt.¬
¶Si afilio ĩpubere subcõclici¬
one legatum sit.⁊ filio hr̃s ex¬
stit̾it. deinde mortuus est. pot̾
lici patrem familias a substi¬
tuto qui afilio sub conclicio¬
ne legauit a substituto pure
repetut statim uoluisse asub
Uid crgo simaiorez quantita¬
tem asubstituto reliqd qd̾ ex¬
ceclit ħ erit qd̾ asubstituto re
summa suꝑioribꝰ tabulis ĩ¬
scripta inde debebitur.S sire¬
pecierit legatum. cũ alium fõ¬
te funcdum michi legau̾at
ab impubere reꝑtut hunc ab
inpubis hr̃de m et scio repeti¬
cio hoc efficit ut mͥ ꝑs debeat᷑.
siquis duos hrdos scripser¬

Expanded text:
i omnes cum peculio legti sint, etiam hi serui debenturqui nullum peculium hSi a filio inpubere sub condicione legatum sit et filius heres exstitit, deinde mortuus est, potest dici patrem familias, qui a filio sub condicione legauit, a substituto, pure repetit, statim uoluisseQuid ergo, si maiorem quantitatem a substituto reliquit? quod excedit, hoc erit, quod a substituto relsumma superioribus tabulis inscripta, inde debebitur. Sed si repetierit legatum cum alio, forte fundum mihi legauerat ab impubere, repetiit hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur. Si quis duos h
Abbreviated transcription (Latin):
ancipatus. ⁊ is qui in po¬
testate est. quidam nec emã¬
cipatum pr̃are debere legata
existimant. quia affectus p̃¬
tris auffert ꝑtem dimidiam
cum et si ħ non pet̾et suus
solus rem hĩturus ẽẽt Pͥd
ergo est ubi p̾fitus sit suus
ueruis est quod dictum est
ubi u̾o scriptus et uolunt᷑¬
te patris ht debeat teneri le¬
gatariisetiam si omiserit
et p̾titus. S si solus hr̃s
eꝑit ommbus debebit lega¬
ta pr̃are ꝑ inde atq siadiss
hrditatem ¶s si scriptus qui¬
dem adierit hr̃ditatem. p̾t̾i¬

Expanded text:
ancipatus et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, verius est quod dictum est: ubi vero scriptus est et voluntatem patris habet, debet teneri legatariis, etiamsi omiseritpraeteritus. sed si solus heres erit, omnibus debebit legata praestare, perinde atque si adisset hereditatem. sed si scriptus quidem adierit hereditatem, praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
Demn. A lieuus fundus
tibi legatus est. huuc hers
cum emere uisi infinito
precio non posset multo
eunt plurisqͣm qͣnti erat.
qua emptione effc̃m est.
ut legatarui ad legem fal.
reuocarentur. quero cum
si fundus tanti qnͣti reue¬
ra emptus ẽẽt iegata nõ
fuerant excessura ius leg̾
falẽ. an hoc ip̃o hr̃s iustitu¬
tus. ꝑtem reuocandi a leg̃¬
tarus ius ħat qdex uolũ¬
tate de fũcti pluris enuͣt
fundi legatario soluit ad
lege falcidiam imputari
non pot̾ quia negligentia

Expanded text:
m.Alienus fundus tibi legatus est: hunc heres cum emere nisi infinito pretio non posset, emit multo pluris, quam quanti erat, qua emptione effectum est, ut legatarii ad legem Falcidiam reuocarentur. quaero, cum, si fundus tanti, quanti re uera, emptus esset, legata non fuerant excessura ius legis Falcidiae, an hoc ipso heres institutus partem reuocandi a legatariis ius habeat, quod ex uoluntate defuncti pluris emeritfundi legatario soluit, id lege Falcidia imputari non potest, quia neglegentia
Abbreviated transcription (Latin):
luit et relinquatus ẽ am¬
plã sũmã ex cansa fidcico
dominica s mercede nt ex̃¬
nei colom solent fundũ
coluisset non debenfẽno
icio animpno fundos m̃¬

Expanded text:
luit et reliquatus est amplam summam, ex causa fideicommissi dominica, sed mercede, ut extranei coloni solent, fundum coluisset, non deberi. "Gaio Seio alumno meo fundos m
Abbreviated transcription (Latin):
nond
mento
meos illum et illum ita
ut instructi sunt. domũ
supiorem dan uolo. Que¬
situm ẽ.anetiam domu

Expanded text:
non meo meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari volo": quaesitum est, an etiam domu
Abbreviated transcription (Latin):
tituendum est. et insi legata¬
nus in poni ẜuĩtute pacia¬
tur. petenti ei legatum exccp¬
cio doli mali opponetur. Si u̾o
fundo legato ẜuitus nõ irs¬

Expanded text:
tituendum est. et nisi legatarius imponi seruitutem patiatur, petenti ei legatum exceptio doli mali opponetur: si uero fundo legato seruitus non res
Abbreviated transcription (Latin):
erit aliquo tp̃r hoc tp̃s deme¬
dio detrahendumi ẽ. Quen po¬
t̾it an inioem usuraꝵ hus
fructus cedãt que infidei c̃o¬
missis debentur. Et cum ex
emplum pignoꝵ ꝑsequim̃
id qd exfructib ꝑcipitur pri¬
mu inusuris mox siquid
suꝑ fluu est insortem d ĩpu¬
Itari. Quin ĩmo et si amplius
ꝙͣ sibi debet ꝑcipit legatariꝰ
exemplo pignoraticie acc̃o¬
ns etlam utił acc̃o adid ied¬
dendum dari debebit. ¶S ⁊
pignora quidez quis distra¬
he pot̾. hic aũt frui tm̃ mõ ei
cõstirucio cõmisit ut festine¬
tur adsmñam Qui legatoꝵ¬
et fructus custodire et cet̾ade¬
S custodire legatariũ fructo
oportebit ne abhrde cõsum¬
antur. Qd si h̃rs fructo noli¬
t coge ꝑ mittendum erit le¬
gatario cog̾it fructus et co¬
qͥctos ẜuare quin ĩmo sitaleᷤ
sint fructo quos prior quoq
tp̃r uenire expediat. uendẽ
ficiu ut umiũsas res hr̃dita¬
rias cosligat et ubi custodi¬
at ubi domiciliũm huĩt de

Expanded text:
‹e›rit aliquo tempore, hoc tempus de medio ‹d›etrahendum est. Quaeri poterit, an in uicem usurarum hi fructus cedant, quae in fideicomemplum pignorum sequimur, id quod ex fructibus percipitur primum in usuras, mox, si quid superfluum est, in sortem debet imputari: quin immo et si amplius quam sibi debetur perceperit legatarius, exemplo pigneraticiae actionis etiam utilis actio ad id refundendum dari debebit. sed pignora quidem quis et distrahere potest, hic autem frui tantum ei constitutio permisit, ut festinetur ad sententiam. Qui legatoet fructus custodire et cetera de sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fructus nolit cogere, permittendum erit legatario cogere fructus et coactos seruare. quin immo si tales sint fructus, quos primo quoque tempore uenire expediat, uendere ficium, ut universas res hereditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
mntend̾̃ legatariũ ꝯstat nã
hec res ĩcã hr̃ditaria ẽ si de¬
pofita res ap̃ defunctu fũit
ur comodata locum missio
nõ ht̃ qr nõ sũt iste res hrdi¬
taric. ¶Si exduobꝯ hrcdibo
alt̾ satisdare sit ꝑato alt̾ ñ

Expanded text:
tendum legatarium constat: nam et haec res in causa hereditaria est. Si deposita res apud defunctum fuerit vel commodata, locum missio non habet, quia non sunt istae res hereditariae. Si ex duobus heredibus alter satisdare sit paratus,
Abbreviated transcription (Latin):
auferantur. n de ꝑeãt det̾ioreᷤ¬
uefiant. Qd̾ si ex constitõe qͥs
in possc̃em mittatur curãdũ
ẽ ne uis fiat utẽn. et fiuenti
legatano satifi uolũtatide¬
functi fic accipitur qd et uo¬
uintati defucti uł ex fructili

Expanded text:
auferantur neque depereant deterioresue fiant. Quod si ex constitutione quis in possessionem mittatur, curandum est, ne uis fiat utenti et fruenti legatario. Satisfieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fruc
Abbreviated transcription (Latin):
dedit rel admĩstratõem qͣre
sua dencdum erit hrdi ut m
asse satisdet neadmĩstratõ
ei inpecliatur. ¶si ab ĩpub̃¬
is substituto legata sint re¬
licta et inꝑubes decesẜit n
missio nõ solum ĩ ea bõa q̃
testatoris fũint ueru ad ca
quoq que inpubes acqui
siuit locum hẽbit. Nam he¬
aũt inipuse n missio neq
satisdatio locum ht.¶Si he¬
res nõ sit aquo fidei cõmis¬
sum relictumẽ. Sed alt̾uis
nominis successor dicẽduẽ
ut edicto locus sit et dolus
en sit estimand. S et si hr̃¬
dis sit hrs qui dolo fecit eq̃
nocere debebit. ¶Dolu ac¬
ciꝑe debem etcuipam latã
S nõ om̃e dolum. S qui ĩ
legatarioꝵ nece et fidei cõm¬
issarioꝵ fc̃s est Imp̃r ant̃
psit c̃tis ex cãis eẽ inꝓpria
bona hr̃dis legataros et fi¬
dei cõmissanios ẽc̃ mittendo
soluend̃ legatum refertur.
¶Pro uide et si ꝓmissa fit
qr mora fit solutoi.Sex
aũt mensiu puto ꝯtimũ
tp̃s nõ possonũ cõputand̾

Expanded text:
dedit, rei administratione: quare suadendum erit heredi, ut in assem satisdet, ne administratio eius impediatur. Si ab impuberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, verum ad ea quoquet: nam haautem impubere neque missio neque satisdatio locum habet. Si heres non sit, a quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dolus eius sit aestimandus. Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque nocere debebit. Dolum accipere debemus et culpam latam, sed non omnem dolum, sed qui in necem legatariorum et fideicommissarpsit certis ex causis etiam in propria bona heredis legatarios et fideicommissarios esse mittendos, soluendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit quia mora fit solutioni. Sex autem mensum puto continuum tempus, non possessionum conputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
darl pot̾ aut si sint liberi
preteriti etiam. contra .ta. ⁊
cum ip̃is pot̾ aocipere. ¶Si
p̃r nurui pregnante filium
emancipauerit non into¬
tum repelli uenter debet
namq natus solet patri
ex nouo edicto uingi. Et
gnͣaliter quibus casibus
patri uingitur natus ad¬
mictendus est uent ad po
nurus uł ẽẽ. uł fuisse uel
ex eo preguans non esse ꝯ¬
tendatur decretum interpo
nit pretor ad exemplum
carboniam edicti. et ita di¬
uus adrianus claudio p̾
tori rescripscit. ut sũmatĩ
de re cognosceret. Et si mͣi¬
festa calumpuia uidebit᷑

Expanded text:
dari potest, aut, si sint liberi praeteriti, etiam contra tabulas cum ipsis potest accipere.Si pater nuru praegnate filium emancipauerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in pnurus uel esse uel fuisse uel ex eo praegnas non esse contendatur: decretum init praetor ad exemplum Carboniani edicti. et ita divus Hadrianus Claudio Proculo praetori rescripsit, ut summatim de re cognosceret et, si manifesta calumnia videbit
Abbreviated transcription (Latin):
si daci fuerint minus ydonei
precore errante. ¶Idoncos
aucem utrum facultatibus.
an et moribus petere debeat du¬
but.ationis esse pot̾. puto autẽ
facie ei ignosci si locupleteᷤᷤ sint
hou quos pecut s et si prioribus
excusatis reiectis ue non confes¬
tim aliorum nomina ediderit
pumtum quid ergo si non sunt
omnes excusati uł omnes re¬
iecti uidendum anei inputetur
cur mlocum excusati non pe¬
ent et puto inputandum quid
quod diximus reiecti utrum
sic accipimus apretore non da¬
ti an et si suspecti fuerint uel
obnegligentiam uł ignauiam
repulsi etiam hos qui reiectos
recte dicet ergo et si latitent s
longum est. Nam nec h ei mi¬
pucetur eur suspectos non fecit
alioquin et si lacitent potint.
edicto desiderare ut eos preto.
ad esse uiberet et suspectos eos
remoueret si de ẽẽnt quid si nõ¬

Expanded text:
si dati fuerint minus idonei praetore errante. Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisve non confestim aliorum nomina epunitur.Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum.Quid re.Sed quod diximus 'reiecti' utrum sic accipimus 'a praetore non dati' an et si suspecti fuerint remoti uel ob neglegentiam uel ignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. ergo et si latitent? sed longum est: nam nec hoc ei imputetur, cur suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos praetor adesse iuberet et suspectos eos remouet, si deessent.Quid si no
Abbreviated transcription (Latin):
compulit eos miscere se tu te¬
le et eum plenum offitium.
amatre desideramus et hec ei
curanda sunt ne mborditate

Expanded text:
compulit eos miscere se tutelae? et cum plenum officium a matre desideremus, et haec ei curanda sunt, ne in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Quia poterat fieri¬
ut hr̃s institutus noliͣt
adire b̃rditatem ueritus
ue dampno afficeretur. ps¬
pectum est ut si fidei comis¬
sarius diceret suo ꝑiculo
adire et restitui sibi uelle co¬
gatur hẽs institutus apre¬
tore adire et restitue h̃rdi¬
tatem. quod si fuerit fẽm
cranseunt actiones ex treb

Expanded text:
m. Quia poterat fieres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, prospectum est, ut, si fideicommissarius diceret suo periculo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex Treb
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ pretor ut et post mor¬
tem iusti eadem nobis pre
scripturam ita accipi ut ne¬
cessitas alimentis prestan¬
dis ppetuo maneatatem cõ¬
sultus detali scriptura et
tecum sint. sempersint..
uolo. Quero cum manu

Expanded text:
interpretor, ut et post mortem Iusti eadem uobis prae eiusmodi scripturam ita accipi, ut necessitas alimentis praestandis perpetuo maneat. Item consultus de tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manu
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta libertis prestaret
hrdemquoq hrdis ad ꝑtep¬
tionemadimitt ꝑlacuit n
tamen plures hrdes beres
hret intentionem quidem
defuncti prima faciere fra¬
gin s qluio probari nonco¬
petere quod emnceteros he¬
Redes suos enitainit et quie¬
tam hacuerecundam atq
etiam ydoneam lib̾tis con¬
sulens prius libertis sextue
banlice quamiius nerbates¬
tamenti ita se habent in quo
ad clandio instomoriti ẽẽnt¬
his alimenta et nestiana le¬
gata sint tamen hane fins

Expanded text:
libertis alimenta praestaret, heredem quoque heredis ad praeceptionem admitti placuit. si tamen plures heredes heres haberet, intentionem quidem defuncti prima facie refragari, sed aliud probari non oportere: quid enim, si ceteros heredes suos euitauit et quietam ac uerecundam atque etiam idoneam, libertis consulens, domum Basiliae. 'Quamuis uerba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et uestiarium legata sint, tamen hanc fuis
Abbreviated transcription (Latin):
to duos fundos cũ mã¬
cipus et instrumento omĩ
legauit. Idem uxori plurale¬
gata et senium stichum
dãmam legauit.s cũ mali¬
mento exfundus prelegat
cognonisset inllicũ nõ eẽ sti¬
chum missit et tam remiy
tice quam rationibus fundi
prefecit. Quesitum ẽ sticus
utrumaduxorem an ad fili
erat corum que testamento
canisset stichumbis p̾duis
que translatus ẽ. actoremce¬
dere nec uxorem posse srichũ

Expanded text:
to duos fundos cum mancipiis et instrumento omni legauit: idem uxori plura legata et seruos Stichum et Damam legauit: sed cum in altero ex fundis filio praelegatis cognouisset uilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam rationibus fundi praefecit: quaesitum est, Stichus utrum ad uxorem an ad filiuerat eorum, quae testamento cauisset, Stichum his praediis, in quae translatus est, actorem cedere nec uxorem posse Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
ne et condietione summiliter
idem obseru abinius. Sed
si rem quidem bon. a fide ue¬
diderit et sine uła gr̃a liber¬
tus precium autem accep¬
cum alii donauit uidendu
erit quis faui.ana inquiete¬
tur. utrumq qui rem emit
an uo is qui precium douo
tandum fraus fraus enim
pationo in precio fca est eĩ
igitur qui precium dono. aoce¬
pit famana. conuemiendũ¬
et alias uideamus si dicat
pationus iem quidem iuis¬
to precio uenisse. uerum :¬
tm̃ hoc inter esse. uenũda

Expanded text:
ne et conductione similiter idem observabimus. Sed si rem quidem bona fide vendiderit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donavit, videndum erit, quis Faviana inquietetur, utrum qui rem emit an vero is qui pretium dono tandum: fraus patrono in pretio facta est: eum igitur qui pretium dono accepit Fauiana conueniendum.Et alias uideamus, si dicat patronus rem quidem iusto pretio uenisse, uerumtamen hoc interesse sua
Abbreviated transcription (Latin):
uenit possõ in quam ht pa¬
tromis asfectionem. uł op¬
ortimitatis uł inciuitatis
uł celi. uł quod illie educat
fit. uel parentes sepuiti an
debeat andiri uolens reuo¬
care. sed nullo pacto erit
audiendus fraus enimas

Expanded text:
in quam habet patronus affectionem uel opportunitatis uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim
Abbreviated transcription (Latin):
nppellectili legata ħ cõ¬
tmentur mensa ⁊ tra¬
pe et amphora delfica sub¬
sellia seana lecti eciam i¬
argentati culcitra et oralia
aqua ininaria cuadelebra
luberna et trusla Item na¬
sa enea mulgana idẽ que ñ
pprie ẽent lcco actributa p̃¬
terea capse armaria silibror¬
S sunt qui recte putant ⁊¬
capsas et armaria si libror
aut uestium aut armam̃¬
torum grã pata sut non
eẽ in suppellectili quia ne
brequidem ipẽ res quibus
atribute eẽnt suppessetili¬
ur instrumento cederent
uitrea escana et potoria ĩ
suppellectili sunt sicut fic¬
cilia non solum milgana
sunt. nam et pelues argẽ¬
teas et aqimnana argẽ¬
tea et mensas et lectos ⁊¬
margentato̾ uł mairratos
atq gematos in suppelłe¬
tili ẽẽ non dubitatur usq
adeo ut idem iuris sit et ni
tota argentea uł aurea sũt
de murmnis et cristaltims
dubitari pot̾. an debeat an¬
nnan suppellectili ꝓpt̾ exi¬
munusum ⁊ precium

Expanded text:
ppellectili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, subsellia, scamna, lecti etiam inargentati, culcitae, toralia, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, Item vasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uestium aut armamentorum gratia parata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sunt: nam et pelues argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter exim
Abbreviated transcription (Latin):
diciom satisfecisse cre ditor nͥ
acceptum h̃rdi fec̾it.¶ Et si
tabule inrerũ nature nõ fue¬
rit exstimabit inplesse dicio¬
nem si hrdem lib̾aũit. Reca¬
diem ꝑtinebit iam tũc cum
testamentum fiebat tabule
iẽciterint an postea uł mõ¬
tuo testatore. Si tĩcio et me¬
mo legatus fu̾it stichus ꝯti
cu erat debebitur ꝑs stichim¬
ciuo. Nam ticiꝰ quamuis ad
legatum nõ admittatur ꝑte

Expanded text:
e creditor, nisi acceptum heredi fecerit, et, si tabulae in rerum natura non fuerint, existimabitur inplesse condicionem, si heredem liberauerit, nec ad rem pertinebit, iam tunc cum testamentum fiebat tabulae interciderint an postea uel mortuo testatore.Si Titio et Maeuio legatus fuerit stichus, qui Titii erat, debebitur pars Stichi Maeuio: nam Titius, quamuis ad l
Abbreviated transcription (Latin):
se uelle dare sticho mortuo li
tum est ita fundum corne¬
uanũ et macipia que in eo
fundo dum moriar mea er̃¬
unt. hr̃s ticio dato ancilla
que meo fundo ẽẽ cõ suer̾at
mortis tp̃r cum infuga cẽt
enixa est. quero an ul ip̃a ur
ꝑtus en legato cedat .ix. an

Expanded text:
mortuo lib.Legatum est ita: 'Fundum Cornelianum et mancipia, quae in eo fundo cum moriar mea erunt, heres meus Titio dato'. ancilla, quae in eo fundo esse consueuerat, mortis tempore cum in fuga esset, enixa est: quaero, an uel ipsa uel partus eius legato cedat.
Abbreviated transcription (Latin):
debitum petant Largns cini¬
piamis consuunt alumynos
certam peccumam patronun
testamento legasse deq ca reteᷤ¬
triuento. iti canisse. peccuĩam
quim ticio liberto et aliĩo.
meo legnn ee uolo penes pu
Quancumantem in sũ ptumei
statuendum sit sumptũ patns¬

Expanded text:
debitum petant.Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Pubquantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, P
Abbreviated transcription (Latin):
Quesitum ẽ cum nouerta um¬
uerse ħrditatis haberet dodrin¬
tes semimcã et sicilicum .ã
enis partem dimidum prin¬
gno suo restitueret .R.ẜ ea que
set semissem faceretfidem q̃¬
sut an quod infimnciti filii
pat̾ consulere uolint fruccus
quoq medu tp̃is nouerta ei
restituere deberet .R. ẜ ea que ꝓ¬
cius testamento patrie sue cimi¬
tatis bastranorum .c. legauit¬
ita uti altenus annus exusimꝰ
eiusdem certanima sub nomĩe
ip̃ius celebrarentur et adiec¬
it hec uerba ꝙ si condicione ẽ
scripta recipere legatam sibi pͤ¬
cumam cinitas subastenoru
uoluert. Mllomodo hr̃des ñ¬
os obligatos ei eẽuolo. s hr̃e
sibi peccumam. postei presens
prouincie ex nomiibꝰ debicor
hr̃ditanorum elegit ydonca
nõa et iñ causam legati rei.p.
ad iudicauit. post cuius siu
res plen.p. aplensq ad iudicat᷑
sͥ peccuĩas pceperit. Quesitum
paruent. legatum ad filios hrde
facit in his quidem sũmis q̃
solute suta sunt. utili repeticõe

Expanded text:
quaesitum est, cum nouerca uniuersae hereditatis haberet dodrantem semunciam et sicilicum, an eius partem dimidiam priuigno suo restitueret. respondit sset, semissem faceret. idem quaesiit, an, quod infirmitati filii pater consulere uoluerit, fructus quoque medii temporis nouerca ei restituere deberet. restius testamento patriae suae civitati Sebastenorum centum legavit, uti alternis annis ex usuris eiusdem certamina sub nomine ipsius celebrarentur, et adiecit haec verba: "quod si condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam civitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei esse volo, sed habere sibi pecuniam". postea praeses provinciae ex nominibus debitorum hereditariorum elegit idonea nomina et in causam legati rei publicae adiudicavit, post cuius sententiam res publica a plerisque adiudicatis sibi pecunias percepit. quaesituparuerit, legatum ad filios heredfaciat, in his quidem summis, quae solutae sunt, utili repetitione
Abbreviated transcription (Latin):
meuius soluendos eẽ desicrit.
tunc enim cancio ab eo ex gen¬
da est. ¶Pat̾ duos finios equis
exputibus insticuit hrdes ma¬
iorem et inmorem qui eciam
inputes erat et in parte eius
certa predia reliquid et cum.x
eius fideicõmisit a quo petit
in hec uerba ate reto sei.u̾aban¬
nis .xii. etatis. aͦstudia libana fñ¬

Expanded text:
se desierit: tunc enim cautio ab eo exigenda est.Pater duos filios aequis ex partibus instituit heredes, maiorem et minorem, qui etiam impubes erat, et in partem eius certa praedia reliquit et, cum qeius fidei commisit, a quo petit in haec uerba: 'a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad studia libera
Abbreviated transcription (Latin):
nelio ꝓculo si quanto desin¬
unt inciuitate exqua pupi¬
li oriuncu sunt. qui idonei
uideant᷑ ẽẽ tutores. offm sit
magistratuu inquirere ex
uiciius ciuitatib honcstissi¬
cie mitte nõ ip̃os arbitrium¬

Expanded text:
nelio Proculo. si quando desint in civitate, ex qua pupilli oriundi sunt, qui idonei videantur esse tutores, officium sit magistratuum inquirere ex vicinis civitatibus honestissiciae mittere, non ip
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem impub̾idatũ qua¬
cumq exc̃a ꝑseucrare in dic
pub̾tatis meadem cura. Rg
torem sibi pet̾e debebit. Sce
datus ẽ tutor qͣi mĩori. q̃ro an
excusare se debet R.ẜm ea q¬

Expanded text:
ratorem impuberi datum quacumque ex causa perseverare in diem pubertatis in eadem cura resptorem sibi petere debebit. Scaedatus est tutor quasi minori: quaero an excusare se deberet. re
Abbreviated transcription (Latin):
pignoris sũmã debiti cxcedaͭ.
¶Non aut̃ nirandum si cu
anus rogatus sit alius fider
comisso astringatur. am et
cum in trsto ita scribatur ro
o quidem p̾stos parum quid
apte iescribit uerum etiam
intelligend̃ pr̃dis fidei comiᷤ¬
sum ut pecumar ticio p̃stet.
Idecq et ip̃mticium cur eo hr¬
de acturum etlib̾tate ẜuo uł
sempnio qd̾ rogatꝰ sit p̾starr
cegendum. Cauidius filii su¬
i fidei comisit ut ctam pectu¬
nam quatuor lib̃tis sius
mutuam darrt. et usuras ic¬
iuores taxau̾at. placuit hoc
fidei comissu utile totum ec̃¬
qñquis uxori suc ca q̃ dẽ
minus donauat uulgari mõ
leget nõ dealus donacionibo
uid̃i cur sentur ait quam de
his que uur ualiturt nõ sũt
alioquin et frustra legatum
sit atq suta exprimat᷑que ux
urori manumissionis cã do¬
nacio ea ci lego. nam inutile
iogatu futuri est. ¶teres cui

Expanded text:
pignoris summam debiti excedat. Non autem mirandum, si, cum alius rogatus sit, alius fidei commisso obstringatur: nam et cum in testamento ita scribatur: "te, o quid praestes", parum quidem apte scribi, verum aeque intellegendum heredis fidei commissum, ut pecuniam Titio praestet: ideoque et ipsum Titium cum herede acturum et libertatem servo vel Sempronio quod rogatus sit praestare cogendum. Avidius filii sui fidei commisit, ut certam pecuniam quattuor libertis suis mutuam daret et usuras leviores taxaverat: placuit hoc fideicommissum utile totum equis uxori suae ea, quae vivus donaverat volgari modo, leget, non de aliis donationibus videri eum sentire ait, quam de his quae iure valiturae non sunt: alioquin et frustra legaturus sit atque si ita exprimat: "quae  "quae uxori manumissionis causa donavero, ea ei lego": nam inutile legatum futurum est. Heres, cui
Abbreviated transcription (Latin):
dubio soli hrdi depitur. Sir¬
nus legatus sit et mora hr̃s
fec̾it piculo mi et niuit ⁊ det̾i¬
or sit ut si debilem forte trad¬
at nichomim tencitur. Cu
aliquid tibi legatum fidine
tuc cõmissum sit ut mͥ resti¬
tuas. siquider nich pret̾caex
testaifito capias dor̃ maluz
clum taxat in crigendo co le¬
ut si quide utria conthentis
comoclũ u̾setur. etiar culpa. si

Expanded text:
dubio soli heredi deperit. Si seruus legatus sit et moram heres fecerit, periculo eius et uiuit et deterior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo minus teneatur. Cum quid tibi legatum fideiue tuae commissum sit, ut mihi restituas, si quidem nihil praeterea ex testamento capias, dolum malum dumtaxat in exigendo eo leut, si quidem utriusque contrahentis commodum uersetur, etiam culpa, si
Abbreviated transcription (Latin):
suns auem uibẽe iussus et
legatus sit peti cum ex iega¬
to uosse ait. Nam aĩ liu̾̃tas
nulliꝰ momenti sit.ibsurdũ
cẽ peam legatum infirman
ꝙ alioquinualet et si solu
datum fuisset. ¶Qd quiq ĩ
arca harebat ita logauit uł
stipulanti ꝓmisit .x. que in
ualebitita tñ ut sola quinq
exstipulat̾oe uł extest̃o debe¬
antur ut uo quinq q̃ decĩt
extestõ peti possunt ux patir̃
racio. ⁊am quodam mnodo

Expanded text:
us liber esse iussus et legatus sit, peti eum ex legato posse ait: nam cum libertas nullius momenti sit, absurdum esse per eam legatum infirmari, quod alioquin valeret, et si solum datum fuisset. Qui quinque in arca habebat ita legavit vel stipulanti promisit "decem quae in ualebit, ita tamen, ut sola quinque uel ex stipulatione uel ex testamento debeantur. ut uero quinque quae deerunt ex testamento peti possint, uix ratio patietur: nam quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stetraqui margantã ticio p¬
ignori dederat.filium pr̃dem
instituit et filia exhrdauit.
deinde ita canit teticu rogo. fi¬
deiq tuc comitto uti marga¬
ritam quã tibipignori dedi
uendas adeducto omĩ debito
tuo qd amꝑl erit dñe filic m̃e
resticuas erea scriptura filiam
a fr̃e fidei comissũ pet̾e posse uti
acciones suas adus debitore¬
est ei praret hoc eñi casu cum
qui creclitor fuiss debitorem

Expanded text:
praestetur.Qui margarita Titio pignori dederat, filium heredem instituit et filiam exheredauit, deinde ita cauit: 'te, Titi, rogo fideique tuae committo, uti margarita, quae tibi pignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae meae restituas'. ex ea scriptura filiam a fratre fidei commissum petere posse, ut is actiones suas aduersus debitorem ei praestaret: hoc enim casu eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
q priusquam moreretur li¬
Itteras ad se fecisse quibus
adiescit per libertos suos
maleficiis apetitum. eas¬
q litteras secutam post
mortem patris libertos
Laccͣarem an aliquid ei pro

Expanded text:
 priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
damynas esto dare io legatũ
idecur quod testamenti
tempore fusset. quia ysen
tempus semperintelliget᷑
si aliud comprebensum ñ
ẽẽt. mamcum dicit ueste
meamargentum meni
hac demonstracioe meu pñs
non fucuramtempus o¬
tendit. Idemẽsiquis itale¬
gauent ẜnos meos Idem

Expanded text:
damnas esto dare", id legatum videtur, quod testamenti tempore fuisset, quia praesens tempus semper intellegeretur, si aliud comprehensum non esset: nam cum dicit "vestem meam", "argentum meum", hac demonstratione "meum" praesens, non futurum tempus ostendit. idem est et si quis ita legaverit "servos meos". Idem
Abbreviated transcription (Latin):
inalt̾o tutore acc̃o pupillo
dari debet. R̾. equius ẽẽ inal¬
t̾um tutorem dan quam in
magistratum debuisse cĩ eũ
cum sciret pupillo cautum
nõ eẽ uniuersa negoçia cura¬
re et mea ꝑte qua alt̾i tuto¬
ri cõmisisset simile eioe qui
ad amistracionem quordam
negõrũ pupilli no accessis¬
sent. Nam et si aliꝙͣ pte neg̃or¬

Expanded text:
o pupillo dari deberet. respondi aequius esse in alterum tutorem dari quam in magistratum: debuisse enim eum, cum sciret pupillo cautum non esse, universa negotia curare, et in ea parte, quam alteri tutori commisisset, similem esse ei, qui ad administrationem quorundam negotiorum pupilli non accessisset: nam etsi aliquam partem nego
Abbreviated transcription (Latin):
I pater ex hrdato filio so¬
sticint brdem extraneimi
de inde ille extraneus hunc
filium brdem insticint et ħrs
factus intra pubertatem dece¬
dat puto a substituto ei filio
ommino legata prestari non
debere. quia non directos ⁊ ꝑ
successionem ad filium brdi¬
tas patris puenit plus eo in
frẽm qui cum hĩs eestitisset:
patri exħrdatum fr̃em hr̃dem
insticuit accepi substitutum
ens legatum non debere ac nͤ
quidem si intestato fre successit¬

Expanded text:
i pater exheredato filio substituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestar‹i› non debere, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas patris peruenit.Plus ego in fratre, qui, cum heres exstitisset patri, exheredatum fratrem heredem instituit, accepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem si intestato fratr‹i› success
Abbreviated transcription (Latin):
quia non prinçipalit s ꝑ suc¬
cessionem bona fris ad eum ꝑ¬
uenit ¶Si filius exuncia ħrs
institutus sit et ab eo legata
data sint hat et sb̾stitutum. de

Expanded text:
quia non principaliter, sed per successionem bona fratris ad eum peruenerunt.Si filius ex uncia heres institutus sit et ‹a›b eo legata data sint, habeat et substitutum, de
Abbreviated transcription (Latin):
gularibus emisset alump¬
nos precepit milicim his
nerbis.sempromo aliĩpno
mo illud ⁊ illud et eum ꝑ ẽp
tatem licebit miliciam illa
cum introitu nolo. coparari
sicum est. Si sempromius:
si ab hrdibus consequi possit
do lego ilam quam testator hũit¬

Expanded text:
laribus emisset. Alumno praecepit militiam his verbis: "Sempronio alumno meo illud et illud: et, cum per aetatem licebit, militiam illam cum introitu comparari aesitum est, si Sempronius essi ab heredibus consequi possit.do lego illam", quam militi
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem indiciũ accipiant
nec accõ de dolo aut inuiri¬
arum in eos detur.l nub¬
edc̃i no hentur infames
ta condempnati re tri ip̃a
et oppimone hominũ non
effuguunt infanne notam¬
Interdictũ quoq un in. ñ
est adusꝯ eos reddendum.
iussit. postea exoratus ac¬
cepto ab eo p̾cio eum mau¬
misit. q̃ro an eum filiꝰ et
hrs manumissoris ut ing¬
tum accare possit .R. posse
si nicħ aliud ẽet impedimẽ¬
to. nam płimum int̾est.a
suc ẜuo quis ul ⁊̃ ab. amico¬

Expanded text:
ratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: edicti non habeantur infames ita condemnati, re tamen ipsa et opinione hominum non effugiunt infamiae notam.Interdictum quoque unde ui non est aduersus eos reddendum. iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respondit posse, si nihil aliud esset impedimento: nam plurimum interesse, a suo seruo quis u
Abbreviated transcription (Latin):
anl. De bonis matris
an decretum interponẽdũ
sit. queritur. ⁊ decretum
quidem interponendum¬
ssima adhibenda est. Que
in tempus pub̾tatis extra¬
het negocium plane si de¬
sias intempus pubta¬

Expanded text:
. De bonis matris an decretum interponendum sit, quaeritur. et decretum quidem non est interponendumssima danda est, quae in tempus pubertatis extrahet negotium. Plane si sia
Abbreviated transcription (Latin):
die rõ nõ int̾rienit. ideo ieto¬
tione dons uirum h̃re plac¬
ialioquin faicidie ꝑte hr̃¬
dilꝯ a filus exstipulatu cum
iro agentib exdote ẽẽ ꝑin
fcm accoe reddendam. ¶Sur¬
do et muto qui legatum ac¬
cipit ut cum morietur iesti¬
tuat recte mandatin. Rant
et ignorates astringunt fidi¬
comisso quib gnorantibo

Expanded text:
erit: ideo retentionem dotis uirum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso
Abbreviated transcription (Latin):
sotidi uł mr falcidic dandar
cẽ qr mortis ca cepiss nõ in¬
detur du̾isum ꝓbandu forei
simeruꝰ: gnorans dñm uit
decessisse peccuma errore lap¬
sus ⁊ diss tunc enĩ portio iu¬
re falcidie reuocaretur.¶Cu
pat᷑ fideicomissũ p̾diorur ex
ꝓꝑte ita h̾rdem ĩstituit ut hr̃¬

Expanded text:
 dandam esse, quia mortis causa cepisse non uideretur. diuersum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae reuocaretur. Cum pater fideicommissum praediorum ex parte ita h
Abbreviated transcription (Latin):
eriste ¶pinles aut int̾ eos fi
oit et emptoris fidei comisit
ut ampliꝯ ei p̾cium restituat
emptorẽ fideicomisso nõ tem̃
ꝯstabat sitũ accepto legatom¬
uuier uendicione initam fac̃c¬
ueliteam oblato p̾cio doli pla¬
cuit exceptione sub mon̾i m̃¬
¶Oxmo abuori suoreus stip¬
ularos madauitut ticio cii
mortis ca donabat pectum¬

Expanded text:
eos fiedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem fidei‹com›missi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri. Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium fr̃ĩ ꝯẜuare.¶pat̾ cer¬
tam peccumiam exþrdate fili¬
e u̾bis fideicomissi reliquide¬
amq nupture dotis noĩe da¬
ruount filiodotem stipulã¬
te cum filius minorẽ dotẽ de¬
ꝯstabat diuorcio quoq sequ¬
to fideico. fiuam recte pctitur¬
aut acc̃o scipulacionis sibi p¬

Expanded text:
ater certam pecuniam exheredatae filiae uerbis fideicommissi reliquit eamque nupturae dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante. cum filius minorem dotem deconstabat. diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram, ut actio stipulationis sibi p
Abbreviated transcription (Latin):
dederat. consequi ex causa
legati possit quasi non
capiat id quod deroget an
uero extraxit. nec ideo ma¬
gis ex bonis testatoris am¬
pluis capiat quam captu¬
rus eet si si ne condicõne
legatum eet. et uił. rectissĩe
scribit tanto amplius eũ
capturum quantum condi¬
tionis implende causa da¬
re eum oportet. Nec int̾¬
ẽẽ heredi an extraneo uissa
fẽa. semper inꝑsona eius
incroducetur. Non amp¬
liuis legi concesce portioĩs
ad eum sub sisdet. ¶Cu
uir uxori si aliberis ne nup¬
sserit in annos singulos
aliquid legauit. quid uris
Ca liberis impub̾ibus ne
Unupserit legem locum non
he̾re quia magis cura lib̾orũ
quam uidiutas iniunget᷑¬

Expanded text:
dederat, consequi ex causa legati possit quasi non capiat id quod eroget an vero id extra sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset, si sine condicione legatum esset. et Iulianus rectissime scribit tanto amplius eum capturum, quantum condicionis implendae causa dare eum oportet, nec interesse, heredi an extraneo dare iussus quae semper in persona eius introduceretur, non amplius leg‹e› concessae portionis ad eum subsideret. Cum uir uxori 'si a liberis ne nubserit' in annos singulos aliquid legauit, quid iurissset 'si a liberis impuberibus ne nubserit', legem locum non habere, quia magis cura liberorum quam uiduitas iniungere
Abbreviated transcription (Latin):
aut satisdare cogitur cuixũq
fit dignitatis uł facuutatũ qͣr¬
cumq hẽs nec sine rõe hoc p¬
tori iusumẽ sicuti hr̃s incũ¬
bit possõmi bonor ita lega¬
tanos quoq carcit nõ debe

Expanded text:
autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultatium quarumcumque heres.Nec sine ratione hoc praetori uisum est, sicuti heres incu‹m›bit possessioni bonorum, ita legatarios quoque carere non debe
Abbreviated transcription (Latin):
cauent. s et successoros cor
id cantẽem cõpellitur. nec ñ
ẽt qui ꝑ alios hr̃des eristunt
sl hononorani successoros ad
satisdatoem copellunt. ¶pla¬
ne siquis onissa stipulatoe
utc delegato testatti est. ꝓba¬
dum ẽ nẽc cessare debẽ stipsce
idemq infidei cõmissis quoq
ꝓband est. ¶ Si cui ita sit lega¬
tum uł fidci .q. relictu et si d
I an satis seq̃ntis legati sũ
fidci ꝯmissi pet̾e possit mou¬

Expanded text:
et successores eorum. ad cautionem compellitur. Nec non et qui per alios heredes existunt sive honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. Idemque in fideicommissis quoque probandum est. Si cui ita sit legatum vel fideicommissum relictum et si id mus, an satis sequentis legati sive fideicommissi petere possit. mo
Abbreviated transcription (Latin):
excatõ clandu felicis pr̃an
debent citra necessitatem ca¬
uencli nich exhus deminu¬
turm se nãq fidei hr̃dis ab
codem testatore oõ missumẽ.
ut si fructuũ pdicuss ꝙ cĩ ĩtes¬
tamto irlictu ẽ ruis hr̃s id
restituet nõ co ꝑtin ut aut
fructulo prioꝵ legator noĩc
iatisdacio muĩgenda sit. aut
roñand sit hr̃s infinito ut
quociens is ꝑdidit iestitũc ci
t̃idem debeat s ut ꝑfidei.cõ.¬

Expanded text:
ento Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cavendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructulus perdidisset quod ei in testamento relictum est, rursus heres ei id restitueret, non eo pertinet, ut aut Fructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut, quotiens is perdiderit, restituere ei tantumdem debeat, sed ut per fideico
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ dr̃ sistipulanti legantinoĩe
rendcat hr̃s offilius aiͣt ita ca¬
ñe deb̾e si is cuĩ noĩc caucat
niuat iudelicet et ne tencat᷑
illo an defuncto. ¶te qͣr utrũ¬

Expanded text:
citur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cavere debere, si is, cuius nomine caveat, vivat, videlicet ne teneatur illo ante defuncto. Item qu
Abbreviated transcription (Latin):
tu̾anio declit ad ex hibend eui
iegatano adusus fructuanũ
marccił ꝓbat. ¶ Si ad fiscum
porcio hrclitatis ꝑuen̾it cesta¬
bit ista scipło qr nec solet fiscr
satudare. ¶ Qui mĩorẽ ptrmh
ditatis possidt̃ cum ex maiore
pte hẽs sit. si quid̾ ip̃o unt mi

Expanded text:
 ad exhibendum eum legatario adversus fructuarium Marcellus ait. Si ad fiscum portio hereditatis pervenerit, cessabit ista stipulatio, quia nec solet fiscus satisdare. Qui minorem partem hereditatis possidet, cum ex maiore parte heres sit, si quidem ipso iure mi
Abbreviated transcription (Latin):
quent᷑ ꝙ ad mod̾ dan debeat.
utrum sicut instituto fuit m¬
ortis tp̃re an eo tp̃r quo fc̃ĩ st̃
codicilli an quo peti ceꝑitur.
cum dios legati cedat deb̾i.

Expanded text:
quemadmodum dari debeat, utrum sicut instructus fuit mortis tempore an eo tempore quo facti sunt codicilli an quo peti coepitomacum dies legati cedat, deberi.
Abbreviated transcription (Latin):
gendam. ¶ Certe siuc exasse
sue erꝑit quis legatu debeat.
cau̾e d siuc. instituto sit hes
siũ sõstitutꝰ. ¶Bellissime qͣr
in hec stipło ĩ crem̃tu ex fiuc¬
tibo uł exusuns sentiat et
recte placuit exmora in crcm̃¬
tum uĩturã stip̃ulatoemut
subcõdicione legatum stipła¬
to et pendente cõlicione deces¬
sit. stiplo euanescit q nec le¬
gatum trãsmittitur ihinc sti¬

Expanded text:
erte sive ex asse sive ex parte quis legatum debeat, cavere debet, sive institutus sit heres sive substitutus. Bellissime quaeritur, an haec stipulatio incrementum ex fructibus vel usuris sentiat. et recte placuit ex mora incrementum habituram stipulationem, ut sub condicione legatum stipulatus pendente condicione decesserit, stipulatio evanescit, quia nec legatum transmittitur. huic sti
Abbreviated transcription (Latin):
totus fundus pure. tibi
sub conditione legatus fu¬
erit. et tu decesseris ante qmͣ
conditio extiterit. non ħebo
necessit qtem implere conditi¬
onem. ut pote cum etiam si
conditio defecerit pars quam
uendicaturus eras. mͥ ad cre
Tichus et panphila liberi
sunto. et si inmatrimonium
coierit. heres meus. his .c.
dare. dampnas esto. stichus
ante aꝑtas cabulas decesẜat.
R.ꝑtem stichi de fectam esse.
s et panphilam defectam cõ¬
ditionem uideri. Ideoq ꝑtem
eius apud heredem reui. ain su¬
ram. s et si ut̾q inueret ⁊ sti¬
cus nollet eam uxorem ducͥe.
cum munier ꝑata eẽt mibrie
illi quidem legatum debetur
stichi aũt portio in utilis fieb¬
at. Nam cum uni ita legatũ
sit. ticio si seiam uxorem duxe¬
rit. heres meus .c. dato. si qui¬
dem seia moriatur. defectus cõ

Expanded text:
totus fundus pure, tibi sub condicione legatus fuerit et tu decesseris, antequam condicio exstiterit: non habebo necessitatem implere condicionem, utpote cum, etiamsi condicio defecerit, pars quam vindicaturus eras mihi adcresc"Stichus et Pamphila liberi sunto et si in matrimonium coierint, heres meus his centum dare damnas esto": Stichus ante apertas tabulas decessit. respondit partem Stichi defectam esse: sed et Pamphilam defectam condicione videri ideoque partem eius apud heredem remansuram. sed et si uterque viveret et Stichus nollet eam uxorem ducere, cum mulier parata esset nubere, illi quidem legatum deberetur, Stichi autem portio inutilis fiebat. nam cum uni ita legatum sit: 'Titio, si Seiam uxorem duxerit, heres meus centum dato', si quidem Seia moriatur, defectus co
Abbreviated transcription (Latin):
Lorent. Nommatim alicui
legatur ita. hutio. ticio. an
per demonstracõm corporis
uł artificu uł officii. uł nece¬
ssitudinis. uł affinitatis ni¬
chil inter est. Nam demons¬
tratio plerumq uice nomĩs
fungitur. Nec nt̾ est falsa
an uera sit. si c̾tum sit quez
test acor demonstrauerit. In¬
ter demonstrationem. et con¬
ditionem. ħ inter est quod de¬
monstratio plerumq facta
rem ostendit conditio futãm

Expanded text:
onum.Nominatim alicui legatur ita 'Lucio Titio' an per demonstrationem corporis uel artificii uel officii uel necessitudinis uel adfinitatis, nihil interest: nam demonstratio plerumque uice nominis fungitur. nec interest, falsa an uera sit, si certum sit, quem testator demonstrauerit.Inter demonstrationem et condicionem hoc interest, quod demonstratio plerumque factam rem ostendit, condicio fut
Abbreviated transcription (Latin):
tur filii aũt uxor. nurus fi¬
lie. uero.iir. gener appellat̃
uxor liberis ex alia uxorena¬
tis nou̾ca dicitur matris. Uir
ex alio uiro natis. itricus a¬
ppellatureorum utq natos
alumde prunguos priuig¬
uas q uocantur pot̾ eti am
sie diffiuri. socer est uxoris
mee pat̾. egoillius sum. ge¬
ner socer magnus dicituru¬
xoris mee auus. ego sum il
luis ꝓgener. et retro pater
ꝓ socrus michi uxoris m̾e¬
auia est. ego illius sum pro¬
gener. et retro mat̾ mea. ux¬
oris mee socrus. illa huic.
nurus. et auia mea socrus
magna est. et uxormea un
pronurus est. ¶priugu¬
aũt est uxoris mee filius ex
alio uiro natus ego illoru

Expanded text:
tur. filii autem uxor nurus, filiae uero uir gener appellatur. uxor liberis ex alia uxore natis nouerca dicitur, matris uir ex alio uiro natis uitricus appaliunde privignos privignasque vocant. potest etiam sic definiri. socer est uxoris meae pater, ego illius sum gener: socer magnus dicitur uxoris meae avus, ego illius sum progener: et retro pater prosocrus mihi uxoris mauia est, ego illius sum progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic nurus: et auia mea ‹uxoris meae› socrus magna est et uxor mea ill‹i› pronurus est. priuignus est uxoris meae filius ex alio uiro natus, ego ill‹i
Abbreviated transcription (Latin):
iutricus sum et incontrarũ̃
uxor mea libertis quos ex.a¬
lia uxore habeo nou̾ca dicit᷑
ubi mn ei illi prig̾ sunt¶ Ui¬
ri frater leuir est apud grecoᷤᷤ
.g. appellatur. ut est apu̾d ho¬
merum relatum. Ne eium e¬
lena adhectorem dicit. U̾m¬
grecos gl̾aos dum orum fa¬
trum uxoris iam trices dic
tum liberumq loco bñtur¬
in matrimonio copulari ne¬
fas est. ¶Sciendum est ne¬
q cognationem nec affinita¬

Expanded text:
itricus: et in contrarium uxor mea liberis, quos ex alia uxore habeo, nouerca dicitur, liberi mei illi priuigni. uiri frater leuir. is apud Graecos δαήρ appellatur, ut est apud Homerum relatum: sic enim Helena ad Hectorem dicit: Graecos γάλως . duorum fratrum uxores ianitrices dicutium liberorumque loco habentur, matrimonio copulari nefas est. Sciendum est neque cognationem ne