comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rocax Rex albanoꝵ Amuliũ ⁊ uunitorem
filios habuit quibus Regnũ annuis ricib hñdũ
reliquit. Ut alternis ricibus imperarent. Sed Amu¬
lius frĩ imperiũ nõ dedit et ut eum sõbole pͥuaret filiã
illius Rheam Siluiam ueste Sacerdotẽ prefecit ut ꝟgini¬
tate ꝑ petua teneret᷑. Que a marte compresta Romulũ¬
⁊ Reniũ edidit Amulius ip̃am in uincula compegit .
Paruulos mnliberim ab iecit quo aqua in sitto reliꝗt Ad ra¬
gitum lupa accurrit eos q u̾beribus sius alut. Mox fau-¬
stulus pastor collettos acçe laurençie ꝯiugi educados ddit
Qui postea amulio interfecto Auimitori auo. regnũ restitu¬
ere sp̃i pastoribus adunatis ciuitatẽ condiderũt. Quã
Romulus augurio rittor ꝙ ip̃e . XII. Remus .UI. uiiltu¬
res uiderat.Pdinã uocauit et ut eam prius legib mu¬
niret ꝗͣ membus Edixit ne quis uallum transiliret qd
Renius iredens trãssiliit et a fabio celer̃ centuriõñ rostro
fertur oceisus.

Expanded text:
roca, rex Albanorum, Amulium et Numitorem filios habuit, quibus regnum annuis vicibus habendum reliquit ut alternis imperarent. Sed Amulius fratri imperium non dedit et ut eum subole privaret, filiam eius, Rheam Silviam, Vestae sacerdotem praefecit, ut virginitate perpetua teneretur, quae a Marte compressa Remum et Romulum edidit. Amulius ipsam in vincula compegit, parvulos in Tiberim abiecit, quos aqua in sicco reliquit. Ad vagitum lupa accurrit eosque uberibus suis aluit. Mox Faustulus pastor collectos Accae Laurentiae coniugi educandos dedit. Qui postea Amulio interfecto Numitori avo regnum restituerunt; ipsi pastoribus adunatis civitatem condiderunt, quam Romulus augurio victor, quod ipse XII, Remus VI vultures viderat, Romam vocavit; et ut eam prius legibus muniret quam moenibus, edixit, ne quis vallum transiliret; quod Remus irridens transilivit et a Celere centurione rastro fertur occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
hostis agredi posset: Inde itẽ ab astindendo cũ ideo face¬
rent quo facilius deminuerent hostis. Dupplicarii dicti
quib ob urtute duplicia arbaria ut darent institutum :¬
urma turima e / in r abiit ꝙ terdemi eꝗtes. ex tͦb tribub
Taciẽ Reiñ ⁊ lucere fiebant. Itaq pͥmus singlat decurarum
decuriones dicti qui ab eo singuli turmis sũt ⁊ nũc tẽm
Quos hi pͥmo administros ip̃i sibi adoptabat oꝑciones uo¬
cari cepti quos nũc ꝑꝑ ambicione tribun facut. Tubi¬
cines a tuba ⁊ canendo. Similit litigines classicos a
adcomitatum uocant.

Expanded text:
hostis egredi posset inde : item ab abscindendo, quom id ideo facehostis egredi posset inde : item ab abscindendo, quom id ideo facerent quo facilius deminuerent hosteis. Duplicarii dicti, quibus ob virtutem duplicia cibaria ut darentur institutum. Turma terima E in U abiit, quod ter deni equites eamnium, Lucerum fiebant. Itaque primi singularum decuriarum decuriones dicti : qui ab eo in singulis turmis sunt etiam nunc terni. Quos hi primo administros ipsi sibi adoptabant, optiones vocari coepti, quos nunc propter ambitionem tribuni faciunt. Tubicines a tuba et canendo, similiter liticines. Classicos a ad comitiatum vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbit dictũ iure militari. pretor dictus ꝙ p̃iret exercitiu
Ipꝑiatõ ab Immpio pp̃li qui eos qui acteritasset opp̃ssi hostis
magistratus qui ne nũcii senatꝰ ⁊ popłi ẽent. Exencitꝰ
qui exercitundo fit meliõ legio ꝙ legunt̃ milites ĩ delectu
dicit ẽẽ grece cohorton apud poetas dictũ. Nampulos exẽ¬
citus minimas manus que unũ seqtꝰ signũ. Centitr
q̃ sub uno centurione sũt quoꝵ centanarus iustꝰ nũs
milites ꝙ trium miliu pͥmo legio fiebat an singule tͥh
Taciensiu. Raimẽsiu luceꝵ milia singula militu
mictebãt. pilam qui pilis pͥncipes qui a pͥncipio gladiis.
Ca post ꝯmutata re militari minus illusta facta sũt
deponebant᷑. ꝙ hi subsidebãt ab eo subsidiũ dictũ aquo pla¬
utus. Addite nũc subsidite om̃es qui solent triarii: Auxiłiu
tuciõ regio ẽẽt. obsidiũ dictũ ab obsidendo quo minus

Expanded text:
scribit dictum. In re militari praetor dictus, qui praeiret exercitui. scribit dictum. In re militari praetor dictus, qui praeiret exercitui. Imperator ab imperio populi, qui eos, qui id attemptassent oppressit hostis. magistratus, quive nuncii senatus aut populi essent. Exercitus, quod exercitando fit melior. Legio, quod leguntur milites in delectu. dicit esse Graece χόρτον apud poetas dictam. Manipulos exercitus minima manus quae unum sequitur signum. Centuria qui sub uno centurione sunt, quorum centenarius iustus numerus. Milites, quod trium milium primo legio fiebat, ac singulae tribus Titiensbant, pilani qui pilis, principes qui a principio gladiis; ea post commutata re militari minus illustria sunt. Pildeponebantur; quod hi subsidebant, ab eo subsidium dictum, a quo Plautus: Agite nunc, subsidite omnes quasi solent triarii. Auxiliumtutior regio esset. Obsidium dictum ab obsidendo, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sum̃e potestas huiꝰ in eꝗtes ⁊ accensos euteest sumnas
pp̃łi dictatõ a quo is ꝙͦ magister pp̃łi appellatꝰ ak eliquq
ianores ꝙ̃z hi magistri dicti magistratus ut ab allo al¬
batus Sacerdotes uniuersi a sacris dicti. pontifices uit¬
restitutus sepe cũ iõ sacra ius ⁊ cis tiberi nõ mediocri
ritu fuit. Curiones dicti a curiis ꝙꝗ fuint ĩ his sacra
faciant. Flãmẽs ꝙ ĩ lacio capite uelato ornat semꝑ et
ib eo deo cui sacra faciãt. Sed ꝑtis sũt apta ꝑti oͥscura
aꝑta ut marcialis uolcanlis obscura ut dialis et furialis
palacer a diuo pr̃e palacre. S alii a saltanto ꝙ facere in
sunt quia fratria dixerũt. ffratͥu ẽ gretu nocabulu pr̃ĩs
erãt. Na ꝑhos fiebãt ut iustu ꝯciperet᷑ bellu ⁊ inde dictũ
⁊ federe fides pacis ꝯstitueret. Ex his mictebant᷑ ante ꝙ̃r¬

Expanded text:
accensos, ut est summa accensos, ut est summa populi dictator, a quo is quoque magister populi appellatus. Reliqui, quod minores quam hi magistri, dicti magistratus, ut ab albo albatus. Sacerdotes universi a sacris dicti. Pontifices, utrestitutus saepe, quom in eo sacra et uls et cis Tiberim non mediocri ritu fiant. Curiones dicti a curiis, qui fiunt ut in his sacra faciant. Flamines, quod in Latio capite velato erant semper ac ab eo deo cui sacra faciunt; sed partim sunt aperta, partim obscura. Aperta, ut Martialis, Volcanalis; obscura Dialis et FurinalisFalacer a divo patre Falacre. Salii ab salitando, quod facere in Sunt qui a fratria dixerunt; fratria est graecum vocabulum partis erant; nam per hos fiebat ut iustum conciperetur bellum, et inde desitum, ut foedere fides pacis constitueretur. Ex his mittebantur, ante
Abbreviated transcription (Latin):
uccidere dr̃ arbore radices ĩ ripa atq eas dissoluer
ab lura fiber ab extremra ora fluĩs dextra ⁊ sinstͣ
maxͣ ꝙ solet uideri ⁊ antiqui fibrũ dicebãt extͤmu¬
uti de ĩ sacris fimbne ⁊ ĩ ietore extremũ fibra:
feris scͥbam. Incipras ab honore publico. Consul
nõiatꝰ qui ꝯsulerat popłm ⁊ senatu nisi illine pocius
unde Taccius ait qui recte ꝯsulat ꝯsul ciat. Pretor
dictꝰ qui p̃iret ⁊ exercitu aquo ad luçiliũ. Ergo pretoꝵ
ẽ ante ⁊ preire. Censor ad cun censione .i arbitrium
censeret popłus. Edilis qui edeo sacras ⁊ priuatas
ꝯqrũt abhis postea ꝗ questionũ iundicia exereẽt questo¬
res dicti. Tribum militu ꝙ ternis tͥbus tribub rauica
luceꝵ taciu oli ad exercitu mictebatute Tribtim pleber
ꝙ ex tribuns militũ pͥmu t̾ͥbum plebei fat  plebe
defenderent in seressione. Crustumerina dictato q aꝯsule
dicebat ⁊uꝰ dicto audientes om̃es celos. mistẽ eati

Expanded text:
ripa atque eas dissolvere: ab λύω. Fiber, ab extrema ora fluminis dextra et sinistra maxime quod solet videri, et antiqui fibrum dicebant extremum, a quo in sagis fimbriae et in iecore extremum fibra, feris scribam. Incipiam ab honore publico. Consul nominatus, qui consuleret populum et senatum, nisi illinc potius ait in Bruto: Qui recte consulat, consul fuat. Praetor dictus qui praeiret iure et exercitu; a quo id Lucilius: Ergo praetorum est ante et praeire. Censor, ad cuius censionem, id est arbitrium, censeretur populus. Aedilis qui aedes sacras et privatas conquirunt; ab his postea, qui quaestionum iudicia exercent quaestores dicti. Tribuni militum, quod terni tribus tribubus Ramnium, Lucerum, Titium olim ad exercitum mittebantur. Tribuni plebei, quod ex tribunis militum primum tribuni plebei facti, qui plebem defenderent, in secessione Crustumerina. Dictator, quod a consule dicebatur, cui dicto audientes omnes essent. Magister equi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt que aliis de causis appellate ut noctua ꝙ noctu
canit atq iugilat. lusciola ꝙ luctuose canere exi
goria. fucedula ⁊ milierie a cibo ꝙ altereͦ fico altere milto
frant pingues. Aquatilus uocabula aĩaliu ꝑtiz sũt
tua item ꝑtes grecis uocabulis om̃es ut meleander
atq ititeon Uocabula pisciũ pleraq transacta a tre¬
scͥbus ex aliqua ꝑte similib reb. Anguilla lingula¬
casudis. Alia a colorib ut asellus urãbra turdus
alia aui queda ut lupus canicula corpedo. Item pi
ꝯdiliis aliqua exgpecis ut peloris obstrene echimis¬
tina ut testudo ꝙ testa tecũ hoc. aĩal loligo ꝙ sui¬

Expanded text:
Sunt quae aliis de causis appellatae, ut noctua, quod noctu Sunt quae aliis de causis appellatae, ut noctua, quod noctu canit et vigilat, lusciniola, quod luctuose canere exisργαρα. Ficedula et miliariae a cibo, quod alterae fico, alterae milio fiunt pingues. Aquatilium vocabula animalium partim sunt us item partes Graecis vocabulis omnes, ut melandrya atque uraeon. Vocabula piscium pleraque translata a terrestribus ex aliqua parte similibus rebus, ut anguilla, lingulaca, sudis; alia a coloribus, ut haec: asellus, umbra, turdus; alia a vi quadam, ut haec: lupus, canicula, torpedo. Item in conchyliis aliqua ex Graecis, ut peloris, ostrea, echinustina, ut testudo, quod testa tectum hoc animal, lolligo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. hecralez uesta salutem fortuna fuontẽ fide
ea re sabmũ luigua molent que acti regis noto sũt
rome dedicate. Na ut annales dicũt uouitͦ opi flore
uel ioui satũñoq soli lune uulcano ⁊ sinm̃ano Itemq
larũde termino quirino uortumio larib diane lucin
equis nõ nulla nõĩa intraq ligna hñt radices ut
arbores q̃ inꝯfimo nate in utroq agro ẜpũt potest
saturnus hie aliã. de cã dictus atq
in sabmis ⁊ sic diane de quib supͣdictum ẽ ꝙ ad ĩmor¬
tales actinet deinceps ꝙ ad mõtales actinet uideamꝰ.
E hio aĩalia in trib locis ꝙ sunt ĩ aere in aqua
in tera asuma ꝑte infimã descedem. ꝓͥmu nõm
nõie. Alites alii uolucres a uolatu de inde gñãti
de his plereq asuis uocib ut upapa. cuculus. coru̾us
rudo ulula bubo Item pauo anser gallina coluba

Expanded text:
dicimus haec: Palem, Vestam, Salutem, Fortunam, Fontem, Fidem. dicimus haec: Palem, Vestam, Salutem, Fortunam, Fontem, Fidem. Et arae Sabinum linguam olent, quae Tati regis voto sunt Romae dedicatae: nam, ut annales dicunt, vovit Opi, Florae, Vedio, Iovi Saturnoque, Soli, Lunae, Volcano et Summano, itemque Larundae, Termino, Quirino, Vortumno, Laribus, Dianae Lucinaeque. E quis nonnulla nomina in utraque lingua habent radices, ut arbores quae in confinio natae in utroque agro serpunt: potest enim Saturnus hic de alia causa esse dictus atque in Sabinis, et sic Diana, de quibus supra dictum est. Quod ad immortalis attinet, haec; deinceps quod ad mortalis attinet videamus. alia in tribus locis quod sunt in aere, in aqua, in terra. A summa parte ad infimam descendam. Primum nomina omnium: alites ab alis, volucres a volatu. Deinde generatim: de his pleraeque ab suis vocibus ut haec: upupa, cuculus, corvus, hirundo, ulula, bubo; item haec: pavo, anser, gallina, columba.
Abbreviated transcription (Latin):
lucina a quo parietes ea ĩuotant. Luna eĩz nascẽtiu
Aux ꝙ menses huius hoc uidisse antiquos apparet. ꝙ
mulieres potissimũ suꝑ cilia sua actribuerunt eidem
hic ẽĩ maxime debunt collocari Iuno lucina ubi ab diis
ux dat̃ oculis: Ignis anascendo ꝙ hinc nascit et om̃e
qd̃ nascit᷑ ignis scindit. Ideo calet ut qui denascitur tũ
amictit ac frigescit ab ignis ia calore in hac ioletia
multi egroti ꝑꝑ id nom hinc aquã potare solent a fontib
⁊ flumibnb ac ceteras aquas dei ut tiberis atiberi ⁊
lacu ueline uelma ⁊ limphe comuiciis ad lacum cu-
oꝑacione ut antiqui aquo nupcie nuptiis dictus salacia
aduello. M arsabeo ꝙ marib in bello pre est aut ꝙ a
sabinis acceptus est mameris. Quirinus aquiritibus
uitus uiri uis a uirilitate honos ab honesto onere. Itaq
minenua nouensides a sabinis ⁊ paulo ali ab eisdem

Expanded text:
Lucina : a quo parientes eam invocant, luna enim nascentium Lucina : a quo parientes eam invocant, luna enim nascentium dux quod menses huius. Hoc vidisse antiquas apparet, quod mulieres potissimum supercilia sua attribuerunt ei deae; hic enim debuit maxime collocari Iuno Lucina, ubi ab diis lux datur oculis. Ignis a gnascendo, quod hinc nascitur, et omne quod nascitur ignis gignit; ideo calet, ut qui denascitur cum amittit ac frigescit. Ab ignis iam maiore vi ac violentia multi aegroti propter id nomen hinc aquam petere solent. A fontibus et fluminibus ac ceteris aquis dei, ut Tiberinus ab Tiberi, et ab lacu Velini Velinia, et Lymphae Commotiae ad lacum Cutiopertione, ut antiqui, a quo nuptiae, nuptus dictus. Salacia a duello. Mars ab eo, quod maribus in bello praeest, aut quod Sabinis acceptus ibi est Mamers. Quirinus a Quiritibus. Virtus ut viri vis a virilitate. Honos ab honere sive onere: itMinerva, Novensides a Sabinis. Paulo aliter ab eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
lemera dñr. Ager romanus pͥmo diuisus ẽ ĩ ꝑtis tres aquo
ribus appellata Tauensiu ramniu. luceꝵ noĩate ut ait
ennius. Tauensis ab tacio ramiẽsis aromulo. luceres ut
ait iunius aluciimone. sed oĩa hec uocabula tusca ut
uolumus qui tragedius tuscus scͥpsit dicebat: ab hoc ꝙͦ
lina. Collina. Quĩta sub roma romilia sic reliqͣ trita
ab hiis reb quib in tribu libuos scͥpsi ꝙ adlota queq
his coniuncta fuerunt.¬
ꝑxi nũc de his que in locis esse solent. Inmõtalia et
mõtalia expedia ita ut pͥus ꝙ ad deos ꝑtinet dica
pͥnceps dei celu ⁊ tr̃a hidei iidez quia egipti serapis et
isis ⁊ si arpocrates digito sigñt ut at atͦ seamide pͥscipes
in lacio saturnno ⁊ ops. Terra eĩ ⁊ celu ut motheatus
inicia docent sunt dei magͥ ⁊ his quos dixi multis noĩb.
nõ quas ambraci ante põtas statuit duçis uirilis sp̃ẽd

Expanded text:
lera dicuntur. Ager Romanus primum divisus in parteis tris, a quo lera dicuntur. Ager Romanus primum divisus in parteis tris, a quo tribus appellata Titiensium, Ramnium, Lucerum : nominatae, ut ait Ennius, Titienses ab Tatio, Ramnenses ab Romulo, Luceres, ut Iunius, ab Lucumone. Sed omnia haec vocabula Tusca, ut Volnius, qui tragoedias Tuscas scripsit, dicebat. Ab hoc quoqlina, Collina; quinta, quod sub Roma, Romilia. Sic reliquae triginta ab his rebus, quibus in tribuum libro scripsi. Quod ad loca quaeque his coniuncta fuerunt, his quae in locis esse solent. Immortalia et mortalia expediam, ita ut prius quod ad deos pertinet dicam. Principes dei Caelum et Terra. Hi dei idem qui Aegypti Serapis et Isis, etsi Arpocrates digito significat ut taceam. Idem principes in Latio Saturnus et Ops. Terra enim et Caelum, ut Samothracum initia docent, sunt Dei Magni et hi quos dixi multis nominibus. Non quas Samothracia ante portas statuit duas virilis species
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥme regiomis ꝙ̃tu sacrarui scͥptu sic ẽ ceruliẽsis
que triceps cirta mineruiu qua in celio mnote it/ in
tabernola est. Ceruliensis a carinaꝵa iuctu diictus
Carine postea cemonia ꝙ hinc orit᷑ꝰ caput sacre uie ab
streme sacello que ꝑtinet in arte qua sacra quot qͦt
mẽsib forunt᷑ in arcem ⁊ ꝑ quã augures ex arte
ꝑfecti solent inaugurari. huius sacrẽ uie pars hec
sola uulgo nota que est a foro eunti pͥmoroduia: Eilez
regioni actͥbuta sub urra ꝙ sub muro tẽre carinaꝵ
inͦ eo ẽ argeoꝵ sacellu sextu sub urra iunius scͥbit
ab eo ꝙ fuerit sub antiqͣ urbe cui testimoniu potest
esse ꝙ sub ẽ ⁊ loco qui tereus murus uocat᷑/. Seo
pago pocius succusano dictaz puto succusaz. huc scͥbit
Secunde regionis exquiline alii has scͥpserũt ab excu¬

Expanded text:
tum sacrarium scriptum sic est: Caeriolensis: quarticeps circa Minervium qua e Caelio monte ite: in Tabernola est. Caeriolensis a Carinarum iunctu dictus Carinae, postea Cerolia, quod hinc oritur caput Sacrae Viae ab Streniae sacello, quae pertinet in arcem, qua sacra quotquot mensibus feruntur in arcem, et per quam augures ex arce profecti solent inaugurare. Huius Sacrae Viae pars haec sola volgo nota, quae est a Foro eunti primore clivo. Eidem regioni adtributa Subura, quod sub muro terreo Carinarum : in eo est Argeorum sacellum sextum. Subura Iunius scribit ab eo, quod fuerit sub antiqua Urbe: cui testimonium potest esse, quod subest ei loco qui Terreus murus vocatur. Sed ego a pago potius Succusano dictam puto Succusam: quod in notCarinis. Secundae regionis Exquiliae. Alii has scripserunt ab excu
Abbreviated transcription (Latin):
coruallis/. cauata uallie ⁊ cauete cauicione ut cauum
sit ortum Unde oĩa apud isiodũ acauo chao celum.
Terra dicta ab eo ut heluis scͥbit qd terit᷑ Itaq terra n
augurum libre scͥpta cu .r. uno ab eo colonis locus cõnis
quippe oppidu relinꝗtur. Territoriu qđ maxͤ teritur
hinc lnteu q̃d terit᷑ corpore Extermẽtariu hinc in
terminus sed termen hoc greci quod termon¬

Expanded text:
convallis, cavata vallis, et coelum a cavatione; ut cavum, convallis, cavata vallis, et coelum a cavatione; ut cavum, sic ortum, unde omnia apud Hesiodum, a Chao, a cavo caelum. Terra dicta ab eo, ut Aelius scribit, quod teritur; iItaque terra in augurum libris scripta cum R uno. Ab eo colonis locus communis qui prope oppidum relinquitur territorium, quod maxime teritur. Hinc linteum quod teritur corpore extermentarium; hinc interminus, sed terimen; hoc Graeci quod
Abbreviated transcription (Latin):
Asia. Sic celum dicit᷑ modis duob. Na ⁊ asia que nunt
iona ac ꝓuincia nr̃a. Sic celum et pars eius sum̃a ubi
stelle ⁊ id̃ qd paciuius cũ demostrat dicit: hoc unde ortum
sup̃q quod ꝯplexu ꝯtinet tr̾am cui subiũgit id quod unde
celu memorant: Aqua bipartita diuisione lucrecius.
duoꝵ unuis ⁊ uigniti libroꝵ inicu fac̃ hoc. Etherge
et tetre genitabiłe querere tp̃us. Celum dictu scribit
eluis qđ celatu quod aꝑtu ẽ. nõ male quod posteriõ. Mul¬
to potius a celo ꝙ̃ celui a celando: Sed uero minus illud al¬
eru de celando ab eo pocuit dici q̃d int̃ diu celat᷑ qͣ q̃d
noctu nõ celat om̃ĩo. Eo magis puto achaoconu ⁊ hinc
signitenentib ꝯficis bigis ⁊ agamenon in altisono celi
clipeo cauu eĩ clipeu Et enm̾us iter ad iracionẽ celu
ngentes forncer. Quare ut a cauo cauet ⁊ cauille

Expanded text:
Asia, sic caelum dicitur modis duobus. Nam et Asia, quae non Asia, sic caelum dicitur modis duobus. Nam et Asia, quae non Ionia ac provincia nostra. Sic caelum et pars eius, summum ubi stellae, et id quod Pacuvius, quom demonstrat dicit: Hoc vide circum supraque quod complexu continet Terram. Cui subiungit: Id quod nostri caelum memorant. A qua bipertita divisione Lucilius suorum unius et viginti librorum initium fecit hoc: Aetheris et terrae genitabe, celatum, quod apertum est. Non male, quod prius multo potius a caelo quam caelum a caelando; sed non minus illud alterum de celando potuit dici, quod interdiu celatur, quam quod noctu non celatur. Omnino ego magis puto a Chao choum, hinc signitenentibus conficis bigis; et Agamemno: In altisono caeli clipeo: cavum enim clipeum; et Ennius item ad cavationem: Caeli ingentes fornices. Quare ut a cavo cavea et caullae et
Abbreviated transcription (Latin):
motus eius animi int᷑uallu tp̃us neq motus ubi non
locus ⁊ corpus q̃d̃ altum est quod mouet᷑ alteru q̃d ubi
neq ubi his agitatus nõ accio ibi Igit᷑ inicioꝵ quadrige¬

Expanded text:
motus, eius enim intervallum tempus; neque motus, ubi non motus, eius enim intervallum tempus; neque motus, ubi non locus et corpus, quod alterum est quod movetur, alterum ubi; neque ubi id agitatur, non actio ibi. Igit
Abbreviated transcription (Latin):
et iitũ petꝰ hic damide dupeta bachiuni. Tercius gradꝰ
quo ppħia ascendens ꝑuenit. Atq ea que ĩ ꝯsuetuome
cõi essent aꝑire cepit. ut a quo datu ẽẽ opidu uicue
uia. Duãtus ubi est aditus et inicia regia quo si nõ
ꝑuema sciã ad opimone nucupabor. Quod etiam
in salute nr̃a nõ nũ ꝙͣ fecit cu egrotamus medicus.
nõ solu ab aristophanis luccrna sed etias ad deantię
lucubra: uolui p̃terire eos: Qui poetaꝵ modo ꝟba
in hec sunt tripartita ꝟ̾ba que sunt aut as nostra
aut aliena aut obliuia de nr̃i dicam cur sint de
nocabulie locoꝵ et que inhis sint. Insecũdo de tempozo
que in hi fiunt. In tercio de utraq ne opis ꝯprehensa
Pitagoras samuis ait oĩu reꝵ iicia ẽẽ bina ut firiitu
agitat᷑ locus dum agitat᷑/ tempus q̃d est in agitatu actio
Quadripartio magis sit appare bit corpus est ut cursor. loc
quadripartita ⁊ ea eterna qd neq unꝙ̃ tẽpus qn fuerĩt

Expanded text:
t bracchium. Tertius gradus, quo philosophia ascendens pervenit, atque ea quae in consuetudine communi essent aperire coepit, ut a quo dictum esset oppidum, vicus, via. Quartus, ubi est aditus et initia rerum: quo si non perveniam scientiam ad opinionem aucupabor, quod etiam in salute nostra nonnunquam facit cum aegrotamus medicus. non solum ad Aristophanis lucernam, sed etiam ad Cleanthis lucubravi. Volui praeterire eos, qui poetarum modo verba in haec sunt tripertita verba, quae sunt aut nostra aut aliena aut oblivia : de nostris dicam cur sint, de vocabulis locorum et quae in his sunt, in secundo de temporum et quae in his fiunt, in tertio deium rerum initia esse bina ut finitum agitatur, locus, dum agitatur, tempus; quod est in agitatu, actio. Quadripertitio magis sic apparebit: corpus est ut cursor; locuquadripertita et ea aeterna, quod neque unquam tempus, quin fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
quot quo añis multa iuinetã ac unea auite multa. licis
auio id aui huic uindemia ꝙ ẽ uinderia luit biti demia
Seges ab satu ⁊ semne Sem̃ id q̃d nõ plane id ꝯsrideehi
seminaria semẽtez itez alia que segetes ferũt: Fruges
a fruendo dicta aspe autez spice ubi ⁊ culmi uel ꝙ ĩ sum̃o¬
campi nascunt᷑ ⁊ sum̃u culmen ubi frumenta secta terant᷑
a quo põt t̃ ara deu ẽẽ ꝙ plura nisi pocius ab ardot̃ ad
quez ut sit fit area aquo ipsa area nõ ab est ꝙ qui are¬
dictũ ex eo ꝙ sine oꝑa parata ꝙ nñ annis quot quot añis
nũsus facienda eade ut rursu capias fructũ. Rura diui
predia dicta item ut predes a prestando ꝙ ea pignore
ata publice mancupes fide prestent ubi nũcꝰ eroma
septem mõciũ demissio infind humilumꝰ ꝙ in mũdo
infima humus humõ hinc. Itaq ideo lucilius. Terra
abiit in minbos imbresq Pacuuius tera exalut au¬

Expanded text:
quotquotannis multa. Vineta ac vineae a vite multa. Vitis quotquotannis multa. Vineta ac vineae a vite multa. Vitis a vino, id a vi; hinc vindemia, quod est vinidemia aut vitidemia. Seges ab satu, id est semine. Semen quod non plane id quod inde; hinc seminaria, sementem, item alia. Quod segetes ferunt, fruges; a fruendo fructus; ab spe spicae, ubi et culmi, quod in summocampo nascuntur et summum culmen. Ubi frumenta secta, ut terantur, a quo potest etiam ara deum, quod pura, nisi potius ab ardore, ad quem ut sit fit ara; a quo ipsa area non abest, quod qui aredicta ab eo, quod sine opere parata. Quod in agris quotquotannis rursum facienda eadem, ut rursum capias fructus, appellata Praedia dicta, item ut praedes, a praestando, quod ea pignore data publice mancupis fidem praestent. Ubi nunc est Roma, mum, demissior, infimus humillimus, quod in mundo infima humus. Humor hinc. Itaque ideo Lucilius: Terra abiit in nimbos humoremque. Pacuvius: Terra exhalat au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ amore celestiũ gaudioꝵ aĩq inflamat᷑. Et qui pͥus flebt̃
ne duce̾t᷑ ad suppliciũ p̾modũ flere amarissie intipͭ qr differtur
a regno. Cõtẽplat etei mẽs qui sint illi añgloꝵ chori que
cũ mala et̾ua metuebat. Sicq fit ut ꝑstã ꝯputtio forĩ¬
dis tradat aiũiz cõputtiõi dilctois¬

Expanded text:
 inflammatur. Et qui prius flebat, ne duceretur ad supplicium, postmodum amarissime deflet, quia differtur a regno. Contemplatur enim mens qui sint illi angelorum chori, qcum mala interna metuebat. Sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animum compunctioni dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
hane multoꝵ breuitate compẽsa hor
qdez nõ exiguã partẽ in epła quadã
me scripsisse dudũ memini quoꝵi
repeticio si fastidiũ parit inde potius
eradenda erunt hic enĩ scribẽti bisto¬
ria silentio p̃menda nõ fuerãt Illic
aliud agenti sese obtulerãt et quia
ad id quod ĩ manib tũc erat ꝑtine̾
uidebant᷑ procul ad propositũ tracta
sunt sed iam uin huiꝰ finis esto. õa¬
sit igit᷑ Affricanus uoluntano ĩ exili¬
o repostoq nire suo uite reliqu con¬
sũpsit nec patriã aliqñ desiderans ñ
desderatus apatria Qaũ etiã illic mo¬

Expanded text:
hanc multorum brevitate compensa. Eorum hanc multorum brevitate compensa. Eorum quidem non exiguam partem in epystola quadam me scripsisse dudum memini, quorum repetitio si fastidium parit, inde potius eradenda erunt; hic enim scribenti historiam silentio premenda non fuerant, illic aliud agenti se se obtulerant, et quia ad id quod in manibus tunc erat pertinere videbantur procul ad propositum tracta sunt. Sed iam viri huius finis esto. Mansit igitur Africanus voluntario in exilio repostoque rure suo vite reliquum consumpsit, nec patriam aliquando desiderans nec desideratus a patria; quin etia
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ hanc uideret ut ant Scpio
discederet aut libertas patrie liberta¬
tem sibi elegit exili. Abiitq licernũ
locum asperum solitarium ÷ in cultũ
ubi honestius ut ait sencca ꝙͣ bais
exularet loco molli et uoluptuoso uͥ
ues nõ mouerat predonũ atiẽ ꝯtrae¬
it qui quasi ad iusendũ deũ aliquẽ
domũq illius quasi tẽplũ aliqd ue¬
neranda congregati uenerãt Ita se¬
uero nec exilio satiatus liuor instaret
ut uł nolens retraheret᷑ ad dicenda
cãm uicit tam leuior sentẽcia ĩ quacl¬
ar̃ nom̃ Tiberius grachus ht̃. Tunc
tribunus plebis qui licet hostis sci¬
pionũ rationi tñ nõ odio obsecutus
mira cũ laude ad u̾sani et magnis
ac iustis probris accusator obtinuit
ne quid contra nolentẽ et absentẽ
reum nouaret᷑. Plurimũ uere laudis
hoc assecutꝰ ac meritus decreto tanto
gloriosior est aĩ moderatio ꝙ̃ uindic
ca permisi ecce stilo meo paulo liben
nagari lector ignoscito et prolitater

Expanded text:
ideret ut aut Scipio discederet aut libertas, patrie libertatem sibi elegit exilium, abiitque Liternum, locum asperum solitarium et incultum, ubi «honestius», ut ait Seneca, «quam Bais exularet», loco molli et voluptuoso. 6ves non moverat, predonum aciem contraxit, qui quasi ad visendum deum aliquem domumque illius quasi templum aliquod venerandam congregati venerant. Ita senquam vero nec exilio satiatus livor instaret ut vel nolens retraheretur ad dicendam causam, vicit tamen lenior sententia, in qua clarum nomen Tiberius Graccus habet tunc tribumus plebis. Qui licet hostis Scipionum, rationi tamen non odio obsecutus, mira cum laude adversarii et magnis ac iustis probris accusatorum obtinuit nequid contra nolentem et absentem reum novaretur, plurimum vere laudis hoc assecutus ac meritus decreto: tanto gloriosior est animi moderatio quam vindicta. 7 Permisi ecce stilo meo paulo liberius vagari. Lector, ignoscito et prolixitatem
Abbreviated transcription (Latin):
impoĩta hoc die inquid o tribum̃
et romani Ciues cũ hanibale ⁊ car¬
thaginẽsib bene feliciterq pugna¬
ui Eni rei merito diẽ hunc ĩ mrłinẽ
litib ẽẽ ĩ ppetuũ debere festũq ⁊ me¬
mori gaudio celebrandũ reor Ego
itaq hinc cõfestim ĩ capitoliũ p̾ro¬
ficiscar diis grãs acturus qui michi
et tẽ et sepe olim bene agendi ui

Expanded text:
die’, inquit, ‘o tribuni et romani cives, cum Hanibale et Carthaginensibus bene feliciterque pugnavi; cuius rei merito diem hunc immunem litibus esse in perpetuum debere festumque et memori gaudio celebrandum reor. Ego itaque hinc confestim in Capitolium proficiscar, diis gratias acturus qui michi et tunc et sepe olim bene
Abbreviated transcription (Latin):
excellentis p̾cipitiũ p̃uenissent ma¬
gno protinus Comitatu uiroꝵ Illu¬
strĩ Insignis reus ad iudiciũ redi¬
it. Iamq antea recordatus forte di¬
em illũ ẽẽ quo anibalẽ iucisset ele¬
uatus conscientia maximaꝵ reꝵ la¬
ureã suã sibi afferri uisserat. Tum
citatus ĩ extantẽ locũ prodiit Indic¬
toq silentio cũ intenti ꝯm̃s in eũ
expectaret ut accusatorib responde

Expanded text:
enissent, magno protinus comitatu virorum illustrium insignis reus ad iudicium rediit; iamque antea recordatus forte diem illum esse quo Hanibalem vicisset, elevatus conscientia maximarum rerum, lauream suam sibi afferri iusserat. Tum citatus in extantem locum prodiit, indictoque silentio, cum intenti omnes in eum expectarent ut accusatorib
Abbreviated transcription (Latin):
die quo illã adiit ⁊ urbẽ iii. ⁊̃ arcẽ et q
arti p̾erat magonẽ quẽdã ex penor du¬
cib ꝑ deditõe cepit ¶Iñ omissa cede
ad p̃dã tota urbe discursu ẽ. ⁊ iux tãdẽ
sero militib quies data. Ibi u̾o dux ro¬
man̾ sue cõtinentie et integritatis cla¬
rissima p̾buit argumĩta ĩ militib horo

Expanded text:
iit et urbem vi et arcem et, qui arci preerat, Magonem quendam ex Penorum ducibus per deditionem cepit. Inde, omissa cede, ad predam tota urbe discursum est; et vix tandem sero militibus quies data. Ibi vero dux romanus sue continentie et integritatis clarissima prebuit argumenta, in
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙͣ ip̃e uł alius ante illũ dic̾ adm
diciu ueit et quasi cur uenisset abli¬
tus de obiectis nichil sed de sius i¬
uictoriis rebusq quas gesserat dis¬
serit oratione adeo magnifica uel
aut altinus aut uerius landatũ Aumi¬
rum dicebat enĩ ip̃e idẽ qui feceratr

Expanded text:
us ante illum diem ad iudicium venit; et, quasi cur venisset oblitus, de obiectis nichil sed de suis victoriis rebusque quas gesserat disseruit oratione adeo magnifica, ut aut altius aut verius laudatum. Nimirum: dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
neret spem salutis Ille qui nõ triũpho
solũ singłari ⁊ unico s tã multis ⁊ ta
raris usq ad fastidiũ honorib insigͥt
eẽt ut sicut ab hoste etiã ad angm̃tum
nõ glorie s in uidie relatũ ẽ ppłm . R.
tore et Consulem facere uoluisset pi¬
buissetq ⁊̃ ut scriptũ est statuas sibi
incomitio in rostris incuria in capito¬
lio in cela iouis poni Illud quoq ꝓ¬
hibuisset ne decerneret ut ymago sua
triũphali ornatu e temꝑlo iouis exiret
ille inꝙͣ impatria quã seruasset ppło ⁊
patiente ac tribunis plebis ut rei ꝑ.
ꝑditor accusatꝰ sit ꝙ ab anthioco rege

Expanded text:
ui non triumpho solum singulari et unico sed tam multis et tam raris usque ad fastidium honoribus insignitus esset ut, sicut ab hoste etiam ad augmentum non glorie sed invidie relatum est, populum torem et consulem facere voluisset, prohibuissetque etiam, ut scriptum est, statuas sibi in comitio, in rostris, in curia, in Capitolio, in cella Iovis poni, illud quoque prohibuisset ne decerneretur ut imago sua triumphali ornatu e templo Iovis exiret; ille, inquam, in patria quam servasset populo patiente a tribunis plebis ut rei publice proditor accusatus sit, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ Cuiꝰ hec defontib magna ex par¬
te libauimꝰ s mille alios pͦ oẽs eius fe¬
re libros nõ tm historicos s poeticos
et morales quos romana ht̃ eloq̃ntia
hui de quo loquim una laus effusa est
Incursatq oulis legentiũ quocũq se fle¬
xeñt uix sine noĩe scipioĩs uirtutis
nom̃ in uenias q̃ si amabilissima est

Expanded text:
ibus magna ex parte libavimus, sed mille alios. Per omnes enim fere libros, non tantum historicos sed poeticos et morales, quos romana habet eloquentia, huius de quo loquimur una laus effusa est incursatque oculis legentium quocunque se flexerint; vix sine nomine Scipionis virtutis nomen invenias. Que si amab
Abbreviated transcription (Latin):
fabii maximi p̃sentiã defuisse qui uł
rebus ip̃is cohactus agnoscet male se
altissimis obstitisse principiis et ne¬
ꝙͣ hac ĩ parte sese alicub excuset S
ẽ ubi u̾bo se excusantes res accusent
¶Post hec affricanus cesor fuit Cesu¬
rãq cõcordit̾ cũ collega comitqr cum
ppło gessit ac senatu nulli notã censo¬
nã imprimendo fuit ⁊ Consul iteꝵ et
senatus princeps Quo tp̃r ip̃e eñ ppłã¬
do ac uastando agros hostiĩ ꝑ cisalpi¬
nã galliã donec nemorũ ac paludu
obicib arceret᷑ quidã tradidere apud
alios nulla rei hĩ est mentio. Inde ãt
germano unico.l. scipioni ꝯsuli ad
bellũ siriacũ ꝓficiscent quid nõ põt
caritas ⁊ etate maior ⁊ fcĩs ĩ cõpabi¬
lis legatus ire substinuit et illi subẽe
cui głie eẽt bene sibi paruisse hi ope
ꝗͥ atq cõsilio frat̾nis licet auspitiis ã¬
thiocus potentissimus ille rex asie uic¬
tus est de quo quidẽ ꝓximo trac opor¬

Expanded text:
bii Maximi presentiam defuisse, qui vel rebus ipsis coactus agnosceret, male se altissimis obstitisse principiis et neanquam hac in parte se se alicubi excuset; sed est ubi verbo se excusantes res accusent. 9 Post hec Africanus censor fuit censuramque concorditer cum collega comiterque cum populo gessit ac senatu, nulli notam censoriam imprimendo. Fuit et consul iterum et senatus princeps, quo tempore isse eum populando ac vastando agros hostium per Cisalpinam Galliam, donec nemorum ac paludum obicibus arceretur, quidam tradidere; apud alios nulla rei huius est mentio. Inde autem germano unico L. Scipioni consuli ad bellum syriacum proficiscenti – quid non potest caritas? – et etate maior et factis incomparabilis legatus ire substinuit, et illi subesse cui glorie esset bene sibi paruisse. Huius ope igitur atque consilio, fraternis licet auspiciis, Anthiocus potentissimus ille rex Asie victus est, de quo quidem proximo tractatu opor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debet Sed ⁊ michi p̃terea de hoc ip̃o
plura nũc etiã suꝑsunt uiris finis at¬
tigendus ẽ de tanto enĩ uiro cũ sifiei̾
possit nichil ẽẽ debeat ignotũ tñ ułma¬
cime extrema decet ẽẽ notissima et si
in his longe uarient auctores s seq̃r
in hoc ⁊ ĩ omĩb uestigia illoꝵ qui mi¬
chi uł auctorit̾atis plus hr̃e uł ad uei̾
similitudinẽ propius uident̾ accede¬
re uertatẽ enĩ ip̃am tã antiqs ĩ reb
et ĩtanta scriptor dissonãtia indu¬
bitant᷑ apphendere subdifficile est Ig̃
Scipioĩ cui p̃clarũ prĩcipiũ et ꝓgressũs
uite inclitus et singularia cũta ꝓuene¬
rant qi excellentiũ semꝑ ĩ ppłis coĩsi
eritus fuit Quib fere uirtus et gloriã
simuł a ĩ uidiam parit hũc ꝓfecto nec
spẽs nec fama nec claritas nec regnuz
terre ac gentiũ exteraꝵ ueneratĩo nec
ĩ patriã pietas ac mentũ et res geste
ab iniudia ꝓtexerũt.s quid loquor
imo uõ hec imprimis eũ inuidie ob¬

Expanded text:
 1 Sed et michi preterea de hoc ipso plura nunc etiam supersunt: viri finis attingendus est. De tanto enim viro cum, si fieri possit, nichil esse debeat ignotum, tamen vel maxime extrema decet esse notissima; etsi in his longe varient auctores. Sed sequar in hoc et in omnibus vestigia illorum qui michi vel autoritatis plus habere vel ad veri similitudinem propius videntur accedere. Veritatem enim ipsam tam antiquis in rebus et in tanta scriptorum dissonantia indubitanter apprehendere subdifficile est. Igitur Scipioni, cui preclarum principium et progressus vite inclitus et singularia cunta provenerant, quasi excellentium semper in populis comunis exitus fuit, quibus fere virtus et gloriam simul et invidiam parit. Hunc profecto nec species, nec fama, nec claritas, nec regum terre ac gentium exterarum veneratio, nec in patriam pietas ac meritum et res geste ab invidia protexerunt. Sed quid loquor? imo vero hec in primis eum invidie ob
Abbreviated transcription (Latin):
ge impar ꝙͣuis illuster cõpetitor pro
longe impare candidato affricanum
ppło suffragante superauit s hec utr¬
umq tolerabilia Illud in tolerandur
ƿudendũq Romano semꝑ noĩ ꝙ li¬
berator ppłi R. Italieq protector ⁊ im¬
perii qui Cartaginẽ toto orbe potenti¬
ssimã inimicissimãq urbẽ qui haniba¬
lẽ ad orbis Imperiũ aspirantẽ sic fregi¬

Expanded text:
uster competitor pro longe impare candidato Africanum, populo suffragante, superaverit. Sed hec utcunque tolerabilia; illud intolerandum pudendumque romano semper nomini, quod liberator populi romani Italieque protector et imperii, qui Carthaginem toto orbe potentissimam inimicissimamque urbem, qui Hanibalem ad orbis imperium aspirante
Abbreviated transcription (Latin):
librũ unũ scipio meus tenet q impio
tenet os Notus ut arbitror ad hũc du¬
cem amor est meus nõ ex ꝯuictu non
ex necu sanguinis neq ex bñficiis ac¬
ceptis aut obsequio aut spe ulla s ex
auctoꝵ testimoniis rebusq ⁊ morib
uiri ortus et sane quoq breuitas ista¬
ista nõ satiat hñt quo sitim suã p̃t̾ an¬
ditatẽ ieuine hĩ narratoĩs expleant

Expanded text:
rum unum Scipio meus tenet, qui in pyerio tenet omnes; notus ut arbitror ad hunc ducem amor est meus, non ex convictu, non ex nexu sanguinis neque ex beneficiis acceptis aut obsequio aut spe ulla sed ex auctorum testimoniis rebusque et moribus viri ortus. Et sane quos brevitas ista non satiat, habent quo sitim suam preter ariditatem ieiune huius narrationis explea
Abbreviated transcription (Latin):
ens uolensq preterii.Itaq quib hec
nimia uidebunt̾ ignoscant et magni¬
tudine rex stili uitiũ ac tarditatẽ scribẽ¬
tis ex cusent. Quib aũt pauca occupa¬
tõi mee cuiꝰ solus ip̃e mͥ sum ꝯscius et
coĩ uitio humane m̃tis obliuioni ueĩ¬
am dent partemq defectus expectatõ¬
ni imputent eor de quib hinc scriben¬
dũ restat Q uor ꝓpe iustã andire uide¬

Expanded text:
aque quibus hec nimia videbuntur, ignoscant et magnitudine rerum stili vitium ac tarditatem scribentis excusent; quibus autem pauca, occupationi mee, cuius solus ipse michi sum conscius, et comuni vitio humane mentis oblivioni veniam dent partemque defectus expectationi imputent eorum, de quibus hinc scribendu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽnt domiti ⁊ domare de inceps alios
desinerent naues p̾tca rostratas om̃s
p̃t decem bellum nusꝙͣ agerent sine
pace legimus nõ prior feder additio
s nouẽ ꝑfidie recens multa est et
hec quidem ⁊ siquid aluid impatũ
eẽt oĩ sine exceptiõe urgebat nẽpe
nec̃itas adimpleta sũt ⁊ qngente a¬
naues illa potens utq ait ualerus
cũtis litorib t̾ribilis classis ĩ pelagus
tracte atq ibi iussu ducis flãmis i¬
iectis ab sũpte nichilo letius spectacu¬
lũ miseris ciuib p̃buer̃t ꝙ̃ si cartha¬
ginẽ incendisset Trãfuge os ytalicir
gnis gladio ꝑcussi .r.. ed amplus q
in patͣriã granius peceassent crucibus
affixi captiui om̃s erant aũt quatu¬
or milia liberati ⁊ ĩ patriã sunt redue¬
ti Im quib terentus qda fuit cogno¬
mine cullco senatori ordinis quem
in docti quidã poctã illũ comicu pu¬
tant Qui andriã ⁊ enmachiũ come¬

Expanded text:
essent domiti, et domare deinceps alios essent domiti, et domare deinceps alios desinerent, naves preterea rostratas omnes preter decem; bellum nusquam agerent sine pace legimus, non priorum federum additio sed nove perfidie recens multa est. Et hec quidem et, siquid aliud imperatum esset, omnia sine expectatione – urgebat nempe necessitas – adimpleta sunt. Et quingente naves, illa potens utque ait Valerius «cuntis litoribus terribilis classis», in pelagus tracte atque ibi iussu ducis flammis iniectis absumpte, nichilo letius spectaculum miseris civibus prebuerunt quam si Carthaginem incendisset. Transfuge omnes italici generis gladio percussi; Romani, eo amplius quod in patriam gravius peccassent, crucibus affixi. Captivi omnes, erant autem quattuor milia, liberati et in patriam sunt reducti; in quibus Terrentius quidam fuit cognomine Culleo senatorii ordinis, quem indocti quidam poetam illum comicum putant, qui Andriam et Eunuchum come
Abbreviated transcription (Latin):
sos ad pacẽ infsexere aĩcs cuiꝰ alic̃¬
to q antea oinores leges ita recens
ꝑfidia merebat᷑ aromano duce dic¬
te ⁊ ad carthaginẽse cõsiluĩ relate
approbante illas hanibale ꝙꝙͣ̃ gis¬
gone patre hasdrubalis au̾sande̾ si
p̾bati utiq aromanis in uisi ducis
auc̃te suꝑato nullo alio disentiente
suscepte sũt ꝓ quib asenatu furmã¬
dis legacõ eãdem et ascipiõe lelĩ q
iã ied̾ierat romã missi. Quo cũ ueĩ¬
sset dato eis de more extra urbẽ se¬
natu ⁊ legator õĩu atq ĩ primis
hasdrubał agͥmẽto hedi ꝗ legacoĩs
princeps erat etas ac mor granitas
⁊ oroĩs huilitas quibusdã licet ꝯt
terdentib miẜicordiã meruere pͥmi¬
ssũ ẽ apatrib pacis arbitriũ scip̃io¬
ni. Is cũ ppło carthaginẽsi his eisdẽ
pene quas añ p̃liũ dixerat legib
pacẽ fecit ut onderet magnos aĩos
ẽ additu ut obsides centũ darent
quos romanus dux eligeret. elep¬
hantos quoq omes qui aput eos

Expanded text:
sos ad pacem inflexere animos. Cuius aliquanto quam antea duriores leges – ita recens perfidia merebatur – a romano duce dicte et ad carthaginense consilium relate, approbante illas Hanibale, quanquam Gisgone patre Hasdrubalis adversante sed probati utique ac Romanis invisi ducis autoritate superato, nullo alio dissentiente suscepte sunt. Pro quibus a senatu firmandis legatio eadem, et a Scipione Lelius, qui iam redierat, Romam missi. Quo cum venissent, dato eis de more extra urbem senatu, et legatorum omnium atque in primis Hasdrubalis agnomento Hedi, qui legationis princeps erat, etas ac morum gravitas et orationis humilitas, quibusdam licet contra tendentibus, misericordiam meruere. Permissum est a patribus pacis arbitrium Scipioni. 6 Is cum populo carthaginensi his eisdem pene quas ante prelium dixerat legibus pacem fecit, ut ostenderet magnos animos est additum: ut obsides centum darent, quos romanus dux eligeret, elephantes quoque omnes qui apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
um nauis fuit ob uia legacio erat ñ
uiuenũ ut pridem altͥa s uenerabi¬
luĩ senũ ꝑatrieq pͥncipũ ex siña ha¬
nibalis sic patrie expediens imone¬
cessarũ assentis uictũq se ꝑenitus i¬
cõfitentis ad scipionẽ missa. Q uib
pacẽ miẜicordiãq petentib nilres¬
ponsu aluid nisi ut finetẽ locũ carta¬
gini ꝓximũ ⁊ ia añ romano p̃sidi¬
o comunitum peterent quo uẽtur
eẽt dux romanus. eo ꝑgenti nũtiat᷑
Siphacis regis filiũ ad uẽtare u̾mi¬
na noĩe qui magno cũ eqtatu ꝓpe¬
rabat serũ uictis saturus auxilũĩ ad
quẽ opprimendũ raptĩ ex itinere mi¬
ssus eqtatus romanus ueienti occu

Expanded text:
um navis fuit obvia. Legatio erat, non um navis fuit obvia. Legatio erat, non iuvenum ut pridem altera sed venerabilium senum patrieque principum, ex sententia Hanibalis sic patrie expediens imo necessarium asserentis victumque se penitus confitentis ad Scipionem missa. Quibus pacem misericordiamque petentibus nil responsum aliud, nisi ut Tinnetem, locum Carthagini proximum et iam ante romano presidio communitum, peterent, quo venturus esset dux romanus. 4 Eo pergenti nuntiatur Siphacis regis filium adventare, Verminam nomine, qui magno cum equitatu properabat, serum victis laturus auxilium. Ad quem opprimendum raptim ex itinere missus eq
Abbreviated transcription (Latin):
ncis fugit. ñ ulla sua culpa s sũma
uirtute hostis atq impio fortune cu¬
ius durũ ⁊ in eluctabile uigum est
et qͣꝙͣ ab utroq hor ip̃or ducũ ⁊ ab
aliis sepe maiores alibi stinges edi¬
te sint si penset tri rei u̾itas ⁊ effectuᷤᷤ
uictorie si piculi hinc ⁊ hine p̃mip
magnitudo de quib est dam uer de¬
phen̾dit᷑ qd ait fior quia nõ fuit mã¬
ior sub impio romano dies ꝙͣ ille q
hec gesta sũt. cesa hostiũ nõ nͥ paulo
plus ꝙͣ uiginti milia totidem capta
reliqui uicinitate receptuũ et locor
noticia euasere capti intͥ cetera .x.e
lephantes neq in cruenţa uictoria
tor scipio nil cessandu ratus castra
hostũi expugnat ac diripit. hinc leli¬
o nictorie nuntio romã misso t̾ra ma¬
riq simul hostes agredi instituit. p̃¬
missisq ꝑ t̾ram legionib ip̃e equor
ingressus in structa classe carthagi¬
nis portum adit. Cui aꝓpĩquãti in¬
fulis olceq ramis circũ amicta hosti¬

Expanded text:
ucis fugit, non ulla sua culpa sed summa virtute hostis atque imperio fortune, cuius durum et ineluctabile iugum est. quanquam ab utroque horum ipsorum ducum et ab aliis sepe maiores alibi strages edite sint, si pensetur tamen rei veritas et effectus victorie, si periculi hinc et hinc premii magnitudo, de quibus est dictum, verum deprehenditur quod ait Florus: quia «non fuit maior sub imperio romano dies», quam ille quo hec gesta sunt. Cesa hostium nonnisi paulo plus quam viginti milia, totidem capta; reliqui vicinitate receptuum et locorum notitia evasere; capti inter cetera undecim elephantes. Neque incruenta victoria eriere. 3 Victor Scipio, nil cessandum ratus, castra hostium expugnat ac diripit. Hinc Lelio victorie nuntio Romam misso, terra marique simul hostes aggredi instituit, premissisque per terram legionibus, ipse equor ingressus instructa classe Carthaginis portum adit. Cui appropinquanti infulis oleeque ramis circumamicta hosti
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓse añ ocłos u̾sabarit᷑. hinc mors
exiliũ carcer et ẜuitꝰ et flagella et ba¬
dibria. hinc uita et impiu et patria
et libertas et gaudia ⁊ triũphi medi¬
um nichil aĩs occursabat sua sponte
p̃terea sic affectos accẽdebat ad horta¬
cioẽs ducu. hinc inde magnifice et
quales rei nata ⁊ condicior audiẽ¬
ciur exigente maxiẽ moture aĩos cre¬
derent p̾cipue scipioĩs et oro breuis
⁊ fiducia in signis cuĩ ĩ uultu ĩq oc¬
culis tanta in erat leticia ut nõ ad
ancipitẽ pugnã ire s certã adeptus
iam uictoriã uideret᷑. Itac adhuc
hortantẽ. suos hanibalẽ int̾rupit ⁊¬
more impatiens alacer signo pugne
dato concursũ est acri imp̾ctu et q¬

Expanded text:
pro se ante oculos versabantur hinc mors exilium carcer et servitus et flagella et ludibria, hinc vita et imperium et patria et libertas et gaudia et triumphi; medium nichil animis occursabat. Sua sponte preterea sic affectos accendebant adhortationes ducum, hinc inde magnifice et quales, rei natura et conditione audientium exigente, maxime moture animos crederentur. Precipue Scipionis et oratio brevis et fiducia insignis: cuius in vultu inque oculis tanta inerat letitia ut non ad ancipitem pugnam ire, sed certam adeptus iam victoriam videretur. Itaque adhuc hortantem suos Hanibalem interrupit more impatiens, alacer, signo pugne dato. Concursum est acri impetu et q
Abbreviated transcription (Latin):
alii sint terentii in qbr similit̾ possit er¬
rani. S illud ĩ Istis est amplius ꝙ ut̾q
penit ĩ nũo captiuoꝵ. at captiuns il¬
le carthaginensis quod sepulcri eius
indicat c̃igrãma hic romanis Cuus
ille pocta hic senator fuit Ille captus
a romanis ducib In certum tñ aquo
duce ⁊ inẜuitr̃ ad ductus hic ascipi¬
one reductus in libertatẽ ⁊ ẜuitio ere

Expanded text:
possit errari; sed illud in istis est amplius quod uterque ponitur in numero captivorum. At captivus ille carthaginensis, quod sepulcri eius indicat epygramma, hic romanus civis; ille poeta, hic senator fuit; ille captus a romanis ducibus, incertum tamen a quo duce, et in servitium adductus, hic a Scipione reductus in
Abbreviated transcription (Latin):
equitatu romano simul ac numidi¬
co cũq electissimis peditum ĩsequi
ꝓfugos duces iubet qui qm̃ effuse
abibant cum ambos forte nõ possẽt
alt̾um hoc ẽ syphacẽ cui acriꝰ insta¬
bant qndecĩ dieꝵ itir̾e usq ĩ numi¬
diam assecuti. tandem atq opum
fiducia resistentẽ magno uictũ p̃lio
cepe. cũq cum magno nũo nobiliũ
captinoꝵ issu ducis lelius postea ro¬
mam duxit ꝗ senatꝰ cõsulto albam in
custodiã missus est. Sic miẜo illi cessit
aꝑꝑetitũ roĩ. uoluptatẽ fidei p̃tulisse
¶Digressis q̃ ad inseq̃ndum uictos
missi erant. Scipio ip̃e cũ legionibus
carthagini finitimas urbes ex pugn¬
at alias ni alias metu solo ¶Itaq¬
cũ cͥcum cũta deficerẽt et sic multos
iam per ãnos bello arserat italia sic
arderet africa et carthagine pauor ñ
ĩmito ingens nulla tociens uictis
trema cõfugere remedia missi ĩ ita¬
liam legati qui hanibalem ad tute¬

Expanded text:
equitatu romano simul ac numidiequitatu romano simul ac numidico cumque electissimis peditum insequi profugos duces iubet. Qui quoniam effuse abibant, cum ambos forte non possent, alterum hoc est Siphacem, cui acrius instabant, quindecim dierum itinere usque in Numidiam assecuti tandem atque opum fiducia resistentem magno victum prelio cepere. Eumque cum magno numero nobilium captivorum iussu ducis Lelius postea Romam duxit, qui senatus consulto Albam in custodiam missus est. Sic misero illi cessit appetitum rationi, voluptatem fidei pretulisse. 4 Digressis qui ad insequendum victos missi erant, Scipio ipse cum legionibus Carthagini finitimas urbes expugnat, alias vi, alias metu solocum circum cunta deficerent, et sicut multos iam per annos bello arserat Italia sic arderet Africa, et Carthagine pavor non immerito ingens, nulla totiens victis trema confugere remedia. Missi in Italiam legati qui Hanibalem ad tute