comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudis occasio data est. nobilem perte fieri et nobi¬
litatem dare non accipere. Dabis hoc posteris tuis
ut nobiles nascantur quod parentes tibi non dede¬
runt tui. Plus est multo nobilitatem fundare quã
fundatam ab aliis inuenisse. D. Noua et rudis o¬
rigo est. RAt qui darior est habitus ille pastori¬
us urbis rome conditor quod in siluis arcem posuit
et facili culmo exiguã ac squalentem regiam texit quam
tot postea principes qui ingencia menia testudineq mar¬
moreas atque aureas erexere itanta semper nouitans egre¬
gie ac magni principii laus est. D. ignobili primordisꝰ
geĩtus sumꝰ. R Stude ut fine sis nobili deprincipiis enim
abor est. define fructus qui si in maturus carpitur lon¬
geuus esse non potest. D. Radicem glorie precidit ig¬
nobilitas. R Non precidit quidem sed in fodit alcius
ut ualidior licet serior surgat. ceterum non ignobiles mo¬
do sed ignotos ex omni genere hominum dabo qui

Expanded text:
laudis occasio data est, nobilem per te fieri, et nobilaudis occasio data est, nobilem per te fieri, et nobilitatem dare, non accipere? Dabis hoc posteris tuis, ut nobiles nascantur, quod parentes tibi non dederunt tui. Plus est multo nobilitatem fundare, quam fundatam ab aliis invenisse. Nova et rudis origo est. Atqui clarior est habitus ille pastorius urbis Rome conditor, quod in silvis arcem posuit et facili culmo exiguam ac squalentem regiam texit, quam tot postea principes qui ingentia menia testudinesque marmoreas atque aureas erexere: tanta semper novitatis egregie ac magni principii laus est. Ignobili primordio genitus sum. Stude ut fine sis nobili. De principiis enim labor, de fine fructus; qui, si immaturus carpitur, longevus esse non potest. Radicem glorie precidit ignobilitas. Non precidit quidem, sed infodit altius, ut validior, licet serior, surgat. Ceterum non ignobiles modo, sed ignotos ex omni genere hominum dabo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
De originis obscuritate dolor. E. h¬
bscuris parentibus natus sum.R. Non est
forsan ut tu reris odiosa condicio nescio an
et optabilis ignobilem nasci. utram uis ui¬
it uiam spectes. nam seu uoluptatibus obsequi uul¬
giq uestigiis tritum iter sequi statuis ex cusabilior
fiet ueri ducibus domesticis carens error cessabitq
in properium illud acerrimum degenerancium a
parentibus claris: eo quod nulla tibiꝰ domi sit clari¬
tas quam obscures. Sini uirtuus semitam raro pede
signatam eligisi eo clauior fies quo maioribus tene¬
bris pressus ac circumuentus emerseris tota claritas
tua erit rerum particeps tuarum nullus occurret.
nulla partem glorie decerptura ent imitacio. nihil
tibi parentes eripient. nihil aui. proauiq. nihil con¬
siliarii atque magistri. quicquid bene gesseris solꝯ
inde famam metes. solus inde laudaberis. solus auc¬
tor generis fundatorq uocaberis quod non fieret si
natus nobilis esses. Uides ne igitur quanta tibi noue

Expanded text:
DE ORIGINIS OBSCURITATE Obscuris parentibus natus sum. Non est forsan, ut tu reris, odiosa conditio, nescio an et optabilis, ignobilem nasci, utramvis vite viam spectes. Nam seu voluptatibus obsequi vulgique vestigiis tritum iter sequi statuis, excusabilior fiet, veri ducibus domesticis carens, error, cessabitque improperium illud acerrimum, degenerantium a parentibus claris, eo quod nulla tibi domi sit claritas quam obscures. Sin virtutis semitam raro pede signatam eligis, eo clarior fies, quo maioribus tenebris pressus ac circumventus emerseris: tota claritas tua erit, rerum particeps tuarum nullus occurret, nullam partem glorie decerptura erit imitatio, nichil tibi parentes eripient, nichil avi proavique, nichil consiliarii ac magistri. Quicquid bene gesseris, solus inde famam metes, solus inde laudaberis, solus auctor generis fundatorque vocaberis, quod non fieret si nobilis natus esses. Videsne igitur quanta tibi nove
Abbreviated transcription (Latin):
quodq indignanter ac dolenter dixerim iumẽ¬
ta multum quidem sed procaptu suo uentri in¬
gerunt soli uos animancium domi mensuram
uestram et nescitis et frangitis. neq denihilo est
quod multi mirantur quia patrum et auorum
memoria uinet multo pauciores essent homines
aut totidem aut plures uina tamen uiliora erant:
sic indies creuit ebriorum sitis. D. De lauto uictu¬
tu ad tenuem sum redactus .R. Bene habet quod mo¬
destia neglexit implet in opia. Optimum est spõ

Expanded text:
quodque indignanter ac dolenter dixerim, iumenquodque indignanter ac dolenter dixerim, iumenta multum quidem, sed pro captu suo ventri ingerunt, soli vos, animantium domini, mensuram vestram et nescitis et frangitis. Neque de nichilo est quod multi mirantur, quia patrum et avorum memoria, vinee multo pauciores essent, homines autem totidem aut plures, vina tamen viliora erant. Sic in dies crevit ebriorum sitis. De lauto victu ad tenuem sum redactus. Bene habet: quod modestia neglexit, implet inopia. Optimum est spo
Abbreviated transcription (Latin):
etas quando hic fuisset et est ad huc gens aliqua
ubi esset uictus amplissimus. uerum mundo inde¬
irius lapso uos deteͬrimi omnium esse nitimini
publice semper principes tuine. ut qui optimi om¬
nium fuistis. uersis usquequaq uestigiis sitis om¬
nium pessimi et intemporum uiciis ac locorum
precipuum teneatis gradum. D. Uictus tenuis mi¬
i non plac̾et.R. Uictum tenuem et uirtutis et uo¬
luptatis amatores ac patroni laudant tu quam he¬
resim sis amplexus nescio. Plato syracusias mensas
dampnat nec ullo modo sibi placere ait bis indie
saturum fieri. Epycurus in oleribus suis uolupta¬
tes ac delicias ponit et hunc quem tu fugis uic¬
tum rebus ac uerbis probat. Deniq ut ait ciceto
nemo detenui uictu plura dixit. tu duatum no¬
ussimos si uiarum duces spernis. quid est reliquũ
nisi ut impetum tui ertoris et uirtutis hostem nec
amicam uoluptatis onerosam sequaris ingluuiẽ.
fedum finem nec tam hominis quꝰam iumenti.

Expanded text:
etas, quando hic fuisset, et est adhuc gens aliqua, etas, quando hic fuisset, et est adhuc gens aliqua, ubi esset victus amplissimus. Verum mundo in deterius lapso, vos deterrimi omnium esse nitimini, publice semper prinicipes ruine, ut, qui optimi omnium fuistis, versis usquequaque vestigiis, sitis omnium pessimi et in temporum vitiis ac locorum precipuum teneatis gradum. Victus tenuis michi non placet. Victum tenuem et virtutis et voluptatis amatores ac patroni laudant: tu quam heresim sis amplexus nescio. Plato Syracusias mensas damnat, nec ullo modo sibi placere ait bis in die saturum fieri. Epicurus in oleribus suis voluptatem ac delitias ponit, et hunc quem tu fugis victum, rebus ac verbis probat. Denique ut ait Cicero: “nemo de tenui victu plura dixit”. Tu duarum notissimos si viarum duces spernis, quid est reliquum nisi ut impetu tui erroris et virtutis hostem, nec amicam voluptatis onerosam sequaris ingluviem, fedum finem nec tam hominis qui iumenti;
Abbreviated transcription (Latin):
tur tume fieri. hec tenuitas podragram tuis pellet efi¬
nibus. dolorem capitis auferet. cerebriq uertiginem. uo¬
mitumq et ructum. et nauseam. et sudorem. et te¬
dium. et fastidium tui ipsius. pallorem alternum
ac ruborem odorem quoq et oris et corporis tibi att
aliis inportunum. Sistet preterea pedes instabiles ma¬
nus tremulas mitans capud quodq est optimum
animum ipsum moderabitur frenabutp. Et quid
igitur tam multa corporis atꝙ animi bona par¬
u̾o cibi desiderio ac momentaneo gustus in comodo
tibi parta conque̾ris. dignus hiis perdits gustui deser¬
uire. D. Tenuis uictus me fatgat. R. Contrarius fati¬
garet. nisi forte onus requiem uocas. Num legisti lau¬
cioris uite tedia magna esse. ita ut quinq diebus cõ¬
tinuis non possit sme fastidio tollerari ab omnibus
temperatis et alciora spectantibus quꝰam palatum et
uentrem. D. Supra modum uictus est tenuis .R. fuit

Expanded text:
tur tumefieri? Hec tenuitas podagram tuis pellet e fitur tumefieri? Hec tenuitas podagram tuis pellet e finibus, dolorem capitis auferet, cerebrique vertiginem, vomitumque et ructum et nauseam, et sudorem tediumque et fastidium tui ipsius, pallorem alternum ac ruborem, odorem quoque et oris et corporis, tibi atque aliis importunum; sistet, preterea pedes instabiles, manus tremulas, nutans caput, quodque est optimum, animum ipsum moderabitur frenabitque. Et quid igitur: tam multa corporis atque animi bona, parvo cibi desiderio ac momentaneo gustus incommodo tibi parta conquereris? Dignus, his perditis, gustui deservire. Tenuis victus me fatigat. Contrarius fatigaret, nisi forte onus requiem vocas. Num legisti lautioris vite tedia magna esse, ita ut quinque diebus continuis, non possit sine fastidio tolerari ab hominibus temperatis et altiora spectantibus quam palatum et ventrem. Supra modum victus est tenuis. Fuit
Abbreviated transcription (Latin):
la est unum uisu angustum re autem unum ommi¬
bus in animam irruentibus uiciis patens iter. hac fła¬
ma libidinum. hac torpor ingenii.hac irarum et
uirgiorum feruor ingreditur᷑. hac inperiosa cupidi¬
tas omnia pati iubens atque facere dum neccessaria
creditis que dampnosa sunt. et munimen uite dicuis
quod ruina est. hac inuidie faces et emulacio impla¬
cata idignantibus animis tam gule alium obsequen¬
tem qͦuam uos esse gloriamini inde laudem speran¬
tes unde pudor metuendus erat. Hac postremo super¬
bia dum in flatus nec se capiens uenter animo suum
affricat tumorem et persuadet illi esse se homine a¬
liquid maius quod ambrosia et nectare pastus sit.
Uides ut uicium unum est omnibus ⁊ aditus. neque
hunc si aliter nequit inopie uectibus clausum cupis.
Opaupertas amabilis que continencie tbi sumis offi¬
cium utile est cogi adid quod facere tua sponte de:¬
bueras.DTenuis me uictus extenuat. R. Malles ne igi¬

Expanded text:
la est, unum visu angustum, re autem, unum omnila est, unum visu angustum, re autem, unum omnibus in animam irruentibus vitiis patens iter. Hac flamma libidinum, hac torpor ingenii, hac irarum et iurgiorum fervor ingreditur, hac imperiosa cupiditas, omnia pati iubens atque facere, dum necessaria creditis que damnosa sunt, et munimen vite dicitis quod ruina est; hac invidie faces et emulatio implacata indignantibus animis: tam gule alium obsequentem, quam vos esse gloriamini, inde laudem sperantes, unde pudor metuendus erat; hac postremo superbia, dum inflatus, nec se capiens venter animo suum affricat tumorem et persuadet illi esse se homine aliquid maius, quod ambrosia et nectare pastus sit. Vides ut vitium unum est omnibus aditus, neque hunc, si aliter nequit, inopie vectibus clausum cupis. O paupertas amabilis, que continentie tibi sumis officium! Utile est cogi ad id quod facere tua sponte debueris. Tenuis me victus extenuat. Malles ne igi
Abbreviated transcription (Latin):
ores et queri faciliores et seruari. habet et suas uirtus
illecebras ciceronis utor uerbo has gustare et rumina¬
re cum ceperis illas magnopere non requires.D. Du¬
rus est uictus. R. Duricies amica uirtutibus mollicies
uoluptati. Quot. autem magni uiri ultro se uolup¬
tatibus abdicantes hunc quem tu refugis uictum e¬
legere. quorum aliqui cum possent laute uesci pa¬
nem et aquam indeliciis habuere. An uero uolup¬
tati quemꝗ sic obnoxium opinemur ut non illam
ualde oderit si aduinctum illi dedecus intueri ocuł
possit. Sed funesta suauitas uirtutum hostis acerrima
et titillacio bestialis quam qui sequitur homo qui¬
dem uideri potest uere autem animal brutum est
Ad hec et familiaritas contracta cum uiciis et consuetu¬
do rerum pessima mortalem prestringit obtuitum
ut discerni nequeat quꝰam decorum sit quod torq̃¬
at fedumq quod mulceat. S. Nimis angustus est
uictus. R lmmo nimis ampla nimiumq capax gu¬

Expanded text:
ores, et queri faciliores et servari. Habet et suas virtus ores, et queri faciliores et servari. Habet et suas virtus illecebras Ciceronis utor verbo: has gustare et ruminare cum ceperis, illas magnopere non requires. Durus est victus. Durities amica virtutibus, mollities voluptati. Quot autem magni viri, ultro se voluptatibus abdicantes, hunc quem tu refugis victum elegere? quorum aliqui, cum possent laute vesci, panem et aquam in delitiis habuere! An vero voluptati quenquam sic obnoxium opinemur, ut non illam valde oderit, si adiunctum illi dedecus intueri oculis possit? Sed funesta suavitas, virtutum hostis acerrima et titillatio bestialis, quam qui sequitur, homo quidem videri potest, vere autem animal brutum est. Ad hec et familiaritas contracta cum vitiis, et consuetudo rerum pessima, mortalem prestringit obtuitum, ut discerni nequeat, quam decorum sit quod torqueat, fedumque quod mulceat. Nimis angustus est victus. Immo nimis ampla, nimiumque capax gu
Abbreviated transcription (Latin):
rodencium. Deniq si amissas opes cum amissis
tediis conferas lucrum uoces. Cette ut securita¬
tem sileam. humilitatem. sobrietatem. requiem
modestiam. paupertatis comites. si nihil boni ali¬
ud illa secum afferret quam quod et fallaciũ
gregibus adulantum et seruorum tyrampnide
superborum liberat. habunde erat cause ut nõ
ferenda modo esset sed optanda ymmo eciam
arcescenda pauperies. Sed iam satis sit maior e¬
nim quam prore querela est quam inte mĩra¬
rer nĩsi olim ferme in omnibus notassem nul¬
lum grauius. nullum crebrius lamentum ade¬
o nihil inter homines paupertatt melius nihil
odiosius. D. fauperior sum in uita.R. Eris lecior in morte
nemo tam pauper iuxit ut moriens uollet uixisse pau¬
enuis uictus est mihi. R. Et tenuis uoluptas et
munda sobrictas. an tu gule studio contrariũ
malles. D. Asper est uictus. R Equanimis fer
gule illecebris caruisse cum admanum sint alie dulci¬

Expanded text:
rodentium. Denique si amissas opes, cum amissis rodentium. Denique si amissas opes, cum amissis tediis conferas, lucrum voces. Certe, ut securitatem sileam, humilitatem, sobrietatem, requiem, modestiam paupertatis comites, si nichil boni aliud illa secum afferret, quam quod et fallacium gregibus adulantium, et servorum tyrannide superborum liberat, abunde erat cause, ut non ferenda modo esset, sed optanda, immo etiam arcessenda pauperies. Sed iam satis sit. Maior enim quam pro re querela est, quam in te mirarer, nisi olim ferme in omnibus notassem nullum gravius, nullum crebrius lamentum, adeo nichil inter homines paupertate melius, nichil odiosius. Pauperior sum in vita. Eris letior in morte: nemo tam pauper vixit, ut moriens nollet vixisse pauenuis victus est michi. Et tenuis voluptas et munda sobrietas: an tu gule studio contrarium malles? Asper est victus. Equanimis fer gule illecebris caruisse, cum ad manum sint alie dulci
Abbreviated transcription (Latin):
ałia fere sunt rudimenta quam romuli. Ga¬
ius marius qui fuisset et futurus sepe esset ro¬
me consul. et antequam honorum gradus¬
ullos attingeret. mercenarius arator primos in ar¬
uis uite annos egerat et deinde post tot uictorias
ac triumphos interq illos suos inseptem consu¬
latus preter latebras plaustres et carcerem exiguũ
quoq mendicauit panem. lulius cesar futur᷑us
mundi domus et testamento mundi dominos
relicturus adolescens pauper fuit. Tu hac taliũ
comitiua non potes. aut sperare opes aut conte¬
inpnere. D. Solito pauperior sum .R. Benc ha¬
bet et soluo eris humilior expedicior liberior. ua-¬
cui amant incedere qui arduum ier agunt.
arebis solitis opibus simulq solitis muribus ac
furibus et prcterus seruis. hiisq quibus solent
habundare diuicie fictis amiciciis sequacibus
atque tenacibus parasitis totoq illo grege domes¬
tico arridencium tibi te q ridencdumꝰ atque

Expanded text:
alia fere sunt rudimenta, quam Romuli. Gaalia fere sunt rudimenta, quam Romuli. Gaius Marius qui fuisset, et futurus sepe esset Rome Consul et, antequam honorum gradullos attingeret, mercenarius arator, primos in arvis vite annos egerat, et deinde post tot victorias ac triumphos, interque illos suos septem Consulatus, preter latebras palustres ac carcerem exiguum quoque mendicavit panem. Iulius Cesar, futurus mundi dominus, et testamento dominos mundi relicturus, adolescens pauper fuit. Tu hac talium comitiva non potes aut sperare opes, aut contemnere? Solito pauperior sum. Bene habet: et solito eris humilior, expeditior, liberior. Vacui amant incedere, qui arduum iter agunt. Carebis solitis opibus, simulque solitis muribus ac furibus et protervis servis, hisque quibus solent abundare divitie, fictis amicitiis, sequacibus atque tenacibus parasitis, totoque illo grege domestico arridentium tibi teque ridentium atque
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit paupertas nempe ille alieno nittur.
lic propris fidit. hedificare in alieno iactura est.
questus inproprio. D. Pauper nimis sum.R. di
necessitatibus obsequeris pauper esse nunquam
potes. si cupiditatibus nunquam diues.D. Hac¬
tenus pauper. modo mendicus sum R. fortu¬
na hominum non stat et ut summis exopibus
ad in opiam extremam. sic apaupertate uluma
ad diuicias magnas creber est transitus. Legisti
reor apud quintum curcium instoricum ut
abdalonimus quidam allex andri iussu seu per¬
missu exortulano in opi sydonis rex et contẽp̃¬
tu regni maior est habitus quam regno. Certe
quod non legisse non potes et romulus epasto¬
rali tugurio tante urbis conu̾itor romanun
primus diadema suscepit et regum sextus ex
humilima utq aliqui crediderunt eseruili for¬
tuna ad ipsum regni culmen ascendit. nec a¬
lex andri priamide nec ciri illius inter persas
reges famosissimi opulenciora primordia aut

Expanded text:
non sufficit paupertas. Nempe ille alieno nititur, non sufficit paupertas. Nempe ille alieno nititur, hic proprio fidit. Edificare in alieno iactura est, questus in proprio. Pauperrimus sum. Si necessitatibus obsequeris, pauper nunquam esse potes, si cupiditatibus, nunquam dives. Hactenus pauper, imo mendicus sum. Fortuna hominum non stat, et ut summis ex opibus ad inopiam extremam, sic a paupertate ultima ad divitias magnas creber est transitus. Legisti reor apud Quintum Curtium historicum, ut Abdolominus quidam Alexandri iussu seu permissu, ex hortulano inopi Sidonis rex, et contemptu regni maior est habitus quam regno. Certe, quod non legisse non potes, et Romulus e pastorali tugurio, tante urbis conditor Romanum primus diadema suscepit, et Regum sextus ex humillima, utque aliqui credidere e servili fortuna ad ipsum regni culmen ascendit; nec Alexandri Priamide, nec Cyri illius, inter Persarum reges famosissimi, opulentiora primordia, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nio accessere. multa sunt talia quolibet hominum
in statu. Et obmuto illos quoniam nimis multi sunt.
qui celestium operum desiderio non in opiam mo¬
do sed famem. sitim. uuditatem et extrema omnia
n terris/ non equis tantum. sed letis atque exultanti¬
bus animis elegerunt. Si hiis quasi exemplis hu¬
milibus atq terrestribus non moueris. Ipse celi do¬
minus hic pauper fuit ut exemplo doceret hanc
in opie uiam esse qua tamen adueras diuicias per¬
geretur. ipse inꝙͣ perquem reges regnant. na¬
tus pauper. pauper uixit. nudus obiitꝰ. cui cuncta
interim obsecuntur dementa. tu hamuncio domi¬
ni tui sortem fers moleste nec in epte pudet insolen¬
cie. Certe quisquis illum cogitans se uirtute ualla¬
uerit in ipsa paupertate duissimus nulliusquꝰe e¬
gens rei. opes regias non requiret.D. Nulla mihi
o̾pum copia est. R. Ut animo inopi ac deiecto
nulle sufficiunt opes sic diuiti atq erecto nulla

Expanded text:
nio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum nio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum in statu. Et omitto illos, quoniam nimis multi sunt, qui celestium opum desiderio, non inopiam modo, sed famem, sitim, nuditatem et extrema omnia in terris non equis tantum, sed letis atque exultantibus animis elegerunt. Si his quasi exemplis humilibus atque terrestribus non moveris, ipse celi dominus hic pauper fuit, ut exemplo doceret hanc inopie viam esse, qua tamen ad veras divitias pergeretur. Ipse, inquam, per quem reges regnant, pauper natus, pauper vixit, nudus obiit, cui cuncta interim obsequebantur elementa: tu, homuncio, domini tui sortem fers moleste, nec inepte pudet insolentie. Certe quisquis, illum cogitans, se virtute vallaverit, in ipsa paupertate ditissimus nulliusque egens rei, opes regias non requiret. Nulla michi opum copia est. Ut animo inopi ac deiecto nulle sufficiunt opes, sic diviti atque erecto nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tam obsceno nulla apcior esset irrisio. si abhomine
sane mentis id fieret. nunc preclaras optandas ꝙ di¬
uicias quis negare audeat que se ferro ac scelere peti
uelint dum sic sprete optimis sic pessimis affluunt.
ẜauperem in laboribus uitam duco.R. Cleantes hau¬
riende aque et irrigandis oleribus plautus arpinas
mole manuarie locare operas urgente inopia coactꝗ
est. quantus ille philosophus hic poeta simulq quã
pauper ille ortulanus. hic pistor reliquias temporum
ille uigiliis dedicans hic scribendis quas uenderet co¬
medus. Lactancius formianus uir doctrine multpli¬
cis tariq inter suos eloquii filii quoq summi princi¬
pis magister idem summa rerum omnium eciam cõ¬
munium egestate uitam egit. Pauper natus est flac¬
cus. inops uixit pacuuius: mops stacius. uterq uic¬
tus causa fabulas uenditauit. in ops demum aliquã¬
do uirgilius donec preter suum morem opes inge¬

Expanded text:
tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine sane mentis id fieret. Nunc preclaras optandasque divitias, quis negare audeat, que se ferro ac scelere peti velint, dum sic sprete optimis, sic pessimis affluunt? Pauperem in laboribus vitam duco. Cleantes hauriende aque et rigandis oleribus, Plautus Sarsinas mole manuarie locare operas, urgente inopia coactus est: quantus ille philosophus, hic poeta? simulque quam pauper ille hortulanus, hic pistor? reliquias temporum sophicis ille vigiliis dedicans, hic scribendis quas venderet Comediis. Lactantius Firmianus vir doctrine multiplicis, rarique inter suos eloquii, filii quoque summi principis magister, idem summa rerum omnium etiam communium egestate vitam egit. Pauper natus est Flaccus, inops vixit Pacuvius, inops Statius, uterque victus causa, fabulas venditavit. Inops demum aliquando Virgilius, donec, preter suum morem, opes inge
Abbreviated transcription (Latin):
cie regem ac potentissimum ytalie populum do¬
inuere auro ipsi eque et ferro in expugnabiles et
in uicti. Et loquimur ciues cum et ipse populus
romanus omnis eximie fons. atq exemplar ysto¬
rie tam diu bonus fuerit. ut dicere ceperam qu̾am¬
dui pauper fuit. At libidinibus probrisq nero ob¬
rutus opes suas metiri ac de numerare non poterat.
at uarius heliogabalus effeminatissimus turpisissi¬
musq hominum ac supremus uestri pudor im¬
perii uentris onus dictu fedum et auditu sed profe¬
da cupiditate mortalium forsitan non silendum
non nisi auro excipi dignabatur cum non superio¬
rum modo talium uirorum cenas sed deorum
sacra fictilibus agi solere meminisset urbs misera ad
tam turpes manus fatis lapsa uoluentibus. Sed o au¬
rum auaricie uotum ingens. o spes ultimaꝰ laborũ
terminus humanorum inquos usus oculorum stu¬
por ac mencium uertebaris Laudarem fac tum
aut certe non arguerem quod errori hominum

Expanded text:
cie regem ac potentissimum Italie populum docie regem ac potentissimum Italie populum domuere, auro ipsi eque ac ferro inexpugnabiles et invicti. Et quid loquimur cives? cum et ipse Populus Romanus omnis eximie fons atque exemplar historie, tamdiu bonus fuerit, ut dicere ceperam, quamdiu pauper fuit. At libidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri ac dinumerare non poterat: at Varius Heliogabalus effeminatissimus turpissimusque hominum ac supremus vestri pudor imperii, ventris onus dictu fedum et auditu, sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum, non nisi auro excipi dignabatur, cum non superiorum modo talium virorum cenas, sed Deorum sacra fictilibus agi solere meminisset. O urbs misera, ad tam turpes manus fatis lapsa volventibus! Sed o aurum avaritie votum ingens! O spes ultima et laborum terminus humanorum! in quos usus, oculorum stupor ac mentium, vertebaris? Laudarem factum, aut certe non arguerem, quod errori hominum
Abbreviated transcription (Latin):
sequester pacis unde sepelirenturꝰ quia de pro-¬
prio non erat depublico habuere. paulus. emi¬
lius macedonum regum uictor sinitorq regni
famosissimĩ et antiqui tam diues glorie tamꝰ pe¬
cunie in ops fuit. ut nisi agello tanti uiri uendi¬
to restitui conuigi dos non posset atilius regulus.
gneus scipio. quincius cincinnatus. romaniꝰ im¬
perii defensores tanta rei familiaris inopia fuerũt
ut primus in affrica maximas res getens. Secũd
in ispania ille propter uillici mortem hic propter filic do¬
tem missionem asenatu petere cogerentur et obtinuis¬
sent nisi senatus rei publice consulens optimorum ci¬
uium succurrisset inopie. Quincio autem quaterna
agri iugera aranti senatus et populi consensu rebus
inex tremis summum imperium deferretur. His ac¬
cedant curius ortulo diues et fabricius paruo potẽs
qui oblatas contempsere diuicias et nihil preter fer¬
rum dexitasq et animum habentes ditissimum gre¬

Expanded text:
sequester pacis, unde sepelirentur, quia de prosequester pacis, unde sepelirentur, quia de proprio non erat, de publico habuere. Paulus Emilius, Macedonum regum victor, finitorque regni famosissimi et antiqui, tam dives glorie, tam pecunie inops fuit, ut nisi agello tanti viri vendito, restitui coniugi dos non posset. Attilius Regulus, Gneus Scipio, Quintius Cincinnatus, Romani imperii defensores, tanta rei familiaris inopia fuere, ut primus in Africa maximas res gerens, secundus in Hispania, ille propter villici mortem, hic propter filie dotem, missionem a Senatu petere cogerentur; et obtinuissent, nisi Senatus, Reipublice consulens, optimorum civium succurisset inopie. Quintio autem quaterna agri iugera aranti, Senatus et Populi consensu, rebus in extremis summum imperium deferretur. His accedant Curius hortulo dives, et Fabritius parvo potens, qui oblatas contempsere divitias, et nichil preter ferrum dextrasque et animum habentes ditissimum, Gre
Abbreviated transcription (Latin):
post finem uiteqe exitum ex ornet possessoribus
suis non equeuum modo sed uiuacius multoq
per hempnius. Idq auendens illa nobilis morum
et eloquencie et legum parens athenarum ciui¬
tas cum grecatumꝰ omnium leges urbium in¬
distinc̾te filios ad prestanda parentibus alimẽ¬
ta conpellerent. eos solos statuit ali opportere.
qui liberos etudissent. quod hiĩ soli patrimoni¬
um certum suis ac stabile relicturi essent. Dolor¬
Multa mihi aduitam desunt. Re. Cui pauca suf¬
ficiunt quomodo desint non uideo sed de ẽe
uite dicits quod auaricie de est ita fit ut nõ
multa tãtum sed omnia uobis desint et que
habetis et que cupitis. qu̾od et illa tangere non
audetis et hec assequi non ualetis uttobiq par
uel miseria uel egestas. B. Nimium pauper de¬
go. RSolarc aniꝰmum comitibus magnis et il¬
Pustribus. Ualeruis publicola unuse romane li¬
bertatis auctoribus. menenius agrippa romane

Expanded text:
post finem viteque exitum exornet, possessoribus post finem viteque exitum exornet, possessoribus suis non equevum modo, sed vivacius multoque perennius. Idque attendens illa nobilis morum et eloquentie et legum parens Athenarum civitas, cum Grecarum omnium leges urbium indistincte filios ad prestanda parentibus alimenta compellerent, eos solos statuit ali oportere, qui liberos erudissent, quod hi soli patrimonium certum suis ac stabile relicturi essent. Multa michi ad vitam desunt. Cui pauca sufficiunt, quomodo desint multa non video. Sed deesse vite dicitis, quod avaritie deest. Ita fit ut non multa tantum, sed omnia vobis desint, et que habetis, et que cupitis, quod et illa tangere non audetis, et assequi hec non valetis: utrobique par vel miseria vel egestas. Nimium pauper dego. Solare animum comitibus magnis et illustribus: Valerius Publicola, unus e Romane libertatis auctoribus, Menenius Agrippa, Romane
Abbreviated transcription (Latin):
eas opes quibus expoliari nequeas. que it undique
comitatu diuitem et ornatum prestent. Et
quoniam ut uideo excitanda memoria est. theo¬
frasti quod memorabam dictum ad hunc se ha¬
bet modum doctum ex omnibus solum neque
in alienis peregrinum. neq amissis familiaribus
et necessarus inopem amicorum sed in omni ciui¬
tate esse ciuem difficilesq fortune sine timore
posse despicere casus. at qui non docit in arum
sed felicitatis presidiis putaret se esse uallatum.
labidis uineribus uadentem non stabili sed infir¬
ma conflictari uita. D. Patrimonium paternum
habui. perdidi. quid consilii capiam. R. Pater¬
num patrimonium duplex. Alterum ex rebus
pereuntibus quod fortuna moderatur ex uirtuti.¬
bus ac doctrinis alterum. quod extra fortune
regnum procul in tuto positum ledi nequit. Hoc
est. illud quod inprimis amantssimi patres fi¬
lus tradunt quod nisi repudietur illos infinem et

Expanded text:
eas opes quibus spoliari nequeas, que te undique eas opes quibus spoliari nequeas, que te undique comitatum divitem et ornatum prestent; et quoniam, ut video, excitanda memoria est, Theophrasti quod memorabam dictum, ad hunc se habet modum: “Doctum ex omnibus solum, neque in alienis peregrinum, neque amissis familiaribus et necessariis, inopem amicorum, sed in omni civitate esse civem, difficilesque fortune sine timore posse despicere casus: at qui non doctrinarum, sed felicitatis presidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem, non stabili sed infirma conflictari vita”. Patrimonium paternum habui, perdidi; quid consilii capiam? Patrimonium paternum duplex: alterum ex rebus pereuntibus, quod fortuna moderatur; ex virtutibus et doctrinis alterum, quod extra fortune regnum procul in tuto positum, ledi nequit. Hoc est illud quod, in primis, amantissimi patres filiis tradunt; quod nisi repudietur, eos in finem et
Abbreviated transcription (Latin):
que enim desertis locis applicuisse. cernerese hominũ
uestigia. Inde opidum introgressus. ad gignasium
litterarum. recto calle contendit. Atque ibi pħificis
dispucacionibus. admiracionem primo.dehinc.ami¬
cicias optimatum. ac munera meruit quibus non
tantum sibi. sed sociis uictum. et uestitum. et profec¬
tioni necessaria. ministraret. Cumq digressuri que¬
rerent quid ille nunciari domi uellet. hoc unum
iussit nunciarent eas opes fiłiis parandas que nau¬
fragio non perirent quas nec marutima nec urba¬
na nec bellica tempestas eriperet. preclare. D. Resx
atque animi inops sum.R. frimum te expeditum
secundum plane inopem facit ac miscrum sed ut
aristippi consilium sic et theofrasti dictum te legisse
arbittor. quid uero lectio sola prosuerit et memi¬
nisse oportet et in usus suos lecta conuertere. P¬
omo. familia necessariis atq ornamentis omnibꝰ
expoliatus quid agam. quo me uertam.R. Ad

Expanded text:
que enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum que enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum vestigia. Inde oppidum introgressus, ad gymnasium literarum recto calle contendit, atque ibi Philosophicis disputationibus admirationem primo, dehinc amicitias optimatum et munera meruit, quibus non tantum sibi sed etiam sociis victum ac vestitum, et profectioni necessaria ministraret; cunque digressuri quererent quid ille nuntiari domi vellet, hoc unum iussit, nuntiarent eas opes filiis parandas, que naufragio non perirent, quas nec maritima, nec urbana, nec bellica tempestas eriperet preclare. Rerum atque animi inops sum. Primum te expeditum, secundum plane inopem facit et miserum. Sed ut Aristippi consilium, sic et Theophrasti dictum te legisse arbitror; quid vero lectio sola profuerit! Et meminisse oportet, et in usus tuos lecta convertere. Domo, familia, necessariis atque ornamentis omnibus spoliatus, quid agam, quo me vertam? Ad
Abbreviated transcription (Latin):
et purpuram.quam decorum generose mentis ha¬
bitum facis: quod si faceres. tunc uere in opem. nudũ¬
q te dicerem. D. Contra fortune impetum. inopieꝙ
molestias. nullo satis artificio. tutus sum.R. Quid mi¬
raris. artificium tuum õe. et arma. quibus te tueri co¬
gitas. in manibus hostis sunt. illa capulum tenet. in
te cuspis obuersa est. Si consilium queris. hiis obmis¬
sis. age aliud. artibusq illis. ingenium applica. in
quibus fortuna. ius non habet: non diuiciis uirtus.
sed uirtute diuicie queruntur. uirtus una. contra for¬
tunam.omnem. contraq pauperiem.ars optima est.
legisti. ut ad litus rodium. naufragio eiectus aristippꝰ
et ipse nudus. inopsq rerum oͦmnium. quas da¬
re potest fortuna. uel auferre. dum locorum nouita¬
te captus. ut fit. oculosq circumferens. forte illos inquas¬
dam descriptiones geometricas defixisset.ex clamãs
consolatus est comites. et bono animo esse iussit. neꝙ¬

Expanded text:
et purpuram quam decorum generose mentis haet purpuram quam decorum generose mentis habitum facis; quod si faceres, tunc vere inopem nudumque te dicerem. Contra fortune impetum et inopie molestias nullo satis artificio tutus sum. Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus fortuna ius non habet: non divitiis virtus, sed virtute divitie queruntur. Virtus una contra fortunam omnem, contraque pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, quas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclamans consolatus est comites, et bono animo iussit esse, ne
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse dampnosum amisisse utle sit. non differt.
non improperat. non retrahit manum. non rugat
fcontem. non attollit supercilium. nullum despicit.
nullum destituit. nullum fallit. non seuit. non iras¬
citur. non mutatur: una semper et ubique est.nisi qđ
magis. magisque degustata. dulcior indies. et propi¬
us conspecta fit pulcrior. ut sis igitur uerus diuesab
hac posce. non te fastidiet. nec repellet. quamius exer¬
ceat. difficiles habet aditus primosi cetera prona. iocun¬
da. faciliaisemel ubi adillam perueneris. non sencies
paupertatem. D. Spoliauit me bonis meis omnibus
fortuna. R. fallit ie oppinio. malum conmune mor¬
talium. Nam profecto non bonis. et ut bona permise¬
rim. non tuis. sed que tua forsitan uulgi more credide¬
ras. mirorq. si non dum intelligis aliena. D. fortuna
me nudum me liquit atque inopem. R. Uirtus te
uestiet. nisi respuis. ac ditabit nisi forte pluris aurum

Expanded text:
habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, habuisse damnosum, amisisse utile sit. Non differt, non improperat, non retrahit manum, non rugat frontem, non attollit supercilium, nullum despicit, nullum destituit, nullum fallit, non sevit, non irascitur, non mutatur, una semper et ubique est, nisi quod magis magisque degustata dulcior in dies, et propius conspecta fit pulchrior. Ut sis igitur verus dives, ab hac posce: non te fastidiet nec repellet, quamvis exerceat; difficiles habet aditus primos, cetera prona, iucunda, facilia. Semel vero ubi ad illam perveneris, non senties paupertatem. Spoliavit me bonis meis omnibus fortuna. Fallit te opinio, malum commune mortalium: nam profecto non bonis et, ut bona permiserim, non tuis, sed que tua forsitan vulgi more credideras; mirorque si nondum intelligis aliena. Fortuna me nudum liquit atque inopem. Virtus te vestiet, ni respuis, ac ditabit, nisi forte pluris aurum
Abbreviated transcription (Latin):
inmemor es meministis ablati. itaquꝰe rare. ac tempentes
gracie crebre. ac feruide. sunt querele. D. Fortuna feroꝵ
uite quoq necessaria subirahit. R. Necessaria subtra¬
here nemo potest.quando quidem uere necessarium
est nihilsine quo bene uiuitur. Dico autem bene.nõ
uoluptuose. non insolenter. aut splendide. sed prudẽ¬
ter. sed sobrie. sed honeste. inquibus. nullum ius sibi es-¬
se. quamuis insolens. fortuna fabitur. Et certe. cum nec
toto. quod est usquam auro. nequ̾e omni gemma&ꝵ
pompa.atquꝰe omnium generum rerum copia. cu¬
piditas expleatur. paucis admodum. et si desint. leui
ligue. uel manus artificio. conparandis. tollitur. aut le¬
nitur.necessitas naturalis. sic uirtuti modicum. uicio
nil sufficit. D. Uictum uestitumq necessarium aua¬
ra sors negat. R. Aliunde petendum. uirtus liberalior
quam fortuna est. nihil negat. nisi quod et permis¬
sum noceat. et negatum prosit. nihil eripit. nisi qued

Expanded text:
immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes immemores, meministis ablati, itaque rare ac tepentes gratie, crebre ac fervide sunt querele. Fortuna, ferox, vite quoque necessaria subtrahit. Necessaria subtrahere potest nemo, quandoquidem vere necessarium est nichil sine quo bene vivitur. Dico autem bene, non voluptuose, non insolenter aut splendide, sed prudenter, sed sobrie, sed honeste, in quibus nullum sibi ius esse, quamvis insolens, fortuna fatebitur. Et certe cum nec toto quod est usquam auro, neque omni gemmarum pompa atque omnigenum rerum copia, cupiditas expleatur, paucis admodum et, si desint, levi lingue vel manus artificio comparandis, tollitur aut lenitur necessitas naturalis: sic virtuti modicum, vitio nil sufficit. Victum vestitumque necessarium avara sors negat. Aliunde petendum. Virtus liberalior quam fortuna est: nichil negat, nisi quod et permissum noceat et negatum prosit; nichil eripit nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
tus. cui eo plus loci erit. quo fortune minus. D. La¬
tes meos dura subiit paupertas. R. Quid querais
scio. mollius diuicie subiissent. sed paupertas tuci¬
us. nulle autem opes sunt.quibus non sit antepo¬
nencda securitas. Cum ad felicitatem enim. omnia
quecunque agunt. cupiunt ue. homines. disponã¬
tur:esse illa sine opibus quidem potest .smne securi¬
tate non potest.D. Paupertate diu premor in portu¬
na. R. Ut nihil importabile dui fertur sic nihil bre¬
ue difficile sed hoc dicis graui ex cutt autem illam
animi diuiciis an plus auro tribuis quam uirtuti.
an et hoc in paradoxis stoycis non legisti qu̾od so¬
lus sapiens diues est. An legisti forsitan. sed spreuis¬
ti. quod pleriq faciunt. legentes. ut fabulentus
ornacius non ut melius uiuant. nihil ad honesta¬
tem omnia ad scienciam. atq eloquenciam referẽ
tuna preripuit.R. Non tibi fecit in iuriam. suum
tulit. Sed uetus. et nota hec ingratuudo est.ddati

Expanded text:
tus, cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Latus, cui eo plus loci erit, quo fortune minus. Lares meos dura subiit paupertas. Quid queraris scio: mollius divitie subiissent, sed paupertas tutius. Nulle autem opes sunt, quibus non sit anteponenda securitas. Cum ad felicitatem enim omnia quecunque agunt cupiuntve homines disponantur, esse illa sine opibus quidem potest, sine securitate non potest. Paupertate diu premor importuna. Ut nichil importabile diu fertur, sic nichil breve difficile. Sed hoc dicis gravius: excute autem illam animi divitiis; an plus auro tribuis quam virtuti? an et hoc in Paradoxis Stoicis non legisti, quod “solus sapiens dives est”? An legisti forsitan, sed sprevisti? quod plerique faciunt legentes, ut fabulentur ornatius, non ut melius vivant, nichil ad honestatem, omnia ad scientiam atque eloquentiam referenttuna preripuit. Non tibi fecit iniuriam: suum tulit. Sed vetus et nota hec ingratitudo est: dati
Abbreviated transcription (Latin):
resistentibus per molesta.sic cedentibus per iocunda
est. D. Domum meam paupertas irrit ꝑit.N Ad¬
uersus fures. et peiores furibus uoluptates. peruigil
ex cubitrix. aduersus uulgi morsus. et insulsa u̾i¬
dicia. atquꝰe auaricie. seu prodigalitatis in famia.
que taro alibi. quͦam locupletium sedet inlimine
Ab his malis. nullo melius ingenio custodiri potu¬
it domus tua. quͦam illamꝰ custodiet paupertas.
ut diues. et si largus sit. si quid tamen sibi reseruat.
auarus uulgo dici solet. Sic pauper cupidus quoq
largus habebitur. inuidet opibus uicinia paupe¬
tiem miseratur. illas cupit ac uituperat. hanc hor¬
ret et laudat. D. Domum meam occupat pauper¬
tas.R. lam nullus ibi superbie locus erit. nec in uidie:
nec dampnis insignibus. nec dampnorum metiũ.
nec suspicionibus nulle nec insidiis. nec nausee. nec
podagre. diuitum hospitibus. quibus exclusis. ha¬
bitatura lacius tecum quies. et tranquillitas. et uir¬

Expanded text:
resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda resistentibus permolesta, sic cedentibus periucunda est. Domum meam paupertas irrupit. Adversus fures et peiores furibus voluptates, pervigil excubitrix, adversus vulgi morsus et insulsa iudicia, atque avaritie seu prodigalitatis infamiam, que raro alibi quam locupletum sedet in limine. Ab his malis nullo melius ingenio custodiri potuit domus tua, quam illam custodiret paupertas. Ut dives, etsi largus sit, si quid tamen sibi reservat, avarus vulgo dici solet, sic pauper, cupidus quoque largus habebitur. Invidet opibus vicinia, pauperiem miseratur: illas cupit ac vituperat, hanc horret et laudat. Domum meam occupat paupertas. Iam nullus ibi superbie locus erit, nec invidie, nec damnis insignibus, nec damnorum metui, nec suspitionibus mille, nec insidiis, nec nausee, nec podagre, divitum hospitibus: quibus exclusis habitatura latius tecum quies et tranquillitas et vir
Abbreviated transcription (Latin):
quidem paupertas moꝰdestiam persuasit
reluctantĩ animo.quodq ne quicquam
philosophia temptauerat. hoc impleuit. D. Pauper¬
tas meum limen obsidet. R. Non obsidet. sed custo¬
dit. nequꝰe hoc illi nouum aut insolitum. ut que
urbem romam multis olim seculis custodiuit. In¬
ter temptoria equidem paupertatis sobrie atty solli:¬
cite. luxus inhers.sopor marcidus. ac uicia langui¬
da. et eneruata non subeunt. D. Domum pau¬
pertas in uasit. R. Ulito illi ut occurras consulo.
uenientem. leto animo. bipatentibus ualuis excipi¬
ens.atque amplectens.prima enim fronit rigi¬
dula. ac subtristis. nec in merito uiatori. ac uiro ar¬
mato exequata.eo. quod celer. minaxq sit aduen¬
tus eius. at cum infamiliaritatem ad missa fue¬
rit.et minime sumptuosa. et fecura. et facilis hospes
erit. D. Foribus meis paupertas insultat. R. Aperio¬
cius. antequam uectes subita ui confringat. atqu̾e
ostiis uel sera cardine uictrix introeat᷑. ut enim

Expanded text:
quidem paupertas modestiam persuasit quidem paupertas modestiam persuasit reluctanti animo, quodque nequaquam Philosophia tentaverat, hec implevit. Paupertas meum limen obsidet. Non obsidet sed custodit, neque hoc illi novum aut insolitum, ut que urbem Romam multis olim seculis custodivit. Inter tentoria equidem paupertatis sobrie atque sollicite, luxus iners, sopor marcidus, ac vitia languida et enervata, non subeunt. Domum meam paupertas invasit. Ultro illi ut occurras consulo, venientem leto animo bipatentibus valvis excipiens atque amplectens. Prima enim fronte rigidula ac subtristis nec immerito viatori ac viro armato exequata, eo quod celer minaxque sit adventus eius, at cum in familiaritatem admissa fuerit, et minime sumptuosa et secura ac facilis hospes erit. Foribus meis paupertas insultat. Aperi ocius antequam vectes subita vi confringat atque, ostiis vulsis a cardine, victrix introeat: ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
imperator exercitus aut senator esse. at philosophꝰ
at orator at uir bonus potest. aliquando eciam dis¬
cusso seruicio imperator et rex quoq neq:ad regnũ
modo et imperium abhoc gradu peruenisse aliqͦs
nouimus. sed ad celum ipsum. non potest seruus
militare homini deo potest euisq milicie stipendi¬
um est regnare dei seruus rex est hominum soci¬
us angelorum horror demonum. dei autem ser¬
uus etꝰ seruus hominis esse potest. atque ita celesti
felicitati terrena seruitus nihil nocet. D. Seruus sũ.
ras paciencia neq malum malo cumules. neq te
angas super uacue sciens uolensq que tocius hũa¬
ne demencie summa est. Sed certe nihil est despe¬
randum si cuncta defuerint mors aderit que
te in uito domino dissoluat ac liberet.D. Seruus¬
sum. R Si semper fiusti consuetudo luctum leniat.
si minus spera posse te uterum non esse quod quã¬
aupertate pressus assurgere nequeo.R Sepe

Expanded text:
imperator exercitus aut senator esse, at Philosophus, imperator exercitus aut senator esse, at Philosophus, at Orator, at vir bonus potest; aliquando etiam discusso servitio imperator et rex quoque. Neque ad regnum modo et imperium ab hoc gradu pervenisse aliquos novimus, sed ad celum ipsum. Non potest servus militare homini? Deo potest, eiusque militie stipendium est regnare. Dei servus rex est hominum, socius angelorum, horror demonum. Dei autem servus et servus hominis esse potest, atque ita celesti felicitati, terrena servitus nichil nocet. Servus sum. ras, patientia, neque malum malo cumules, neque te angas supervacue sciens volensque que totius humane dementie summa est. Sed certe nichil est desperandum: si cuncta defuerint, mors aderit, que te, invito domino, dissolvat ac liberet. 8 DEsum. Si semper fuisti, consuetudo luctum leniat; si minus, spera posse te iterum non esse, quod quaaupertate pressus sum, assurgere nequeo. Sepe
Abbreviated transcription (Latin):
Ain mortali seruire incipe. ille tibi et libertatem s¬
spondet et regnum: quamuis inhoc statu nec ho¬
nestis artibus operam cdare nec sperare meliora sit
uetitu .n. et terrencius seruus fuit et didicit haut
seruili quidem ingenio et comedias scripsit ha¬
ud ser uili stilo quo et libertatem et inter poetas
duces meruit locum. Quꝯ modo ergo uirtutem
solidum anime bonum seruitus imꝰpediet . q tẽc
aduẽtitia
.studia nec externam gloriam impedire potest. Plato
ipse inseruicium delatus tamen ut scriptum est quia
philosophus. emente maior se fuit generosa professio
que maiorem domino seruum facit et est haud du¬
bie seruus eruditus eo maior indocto domino quo
fortuna qualibet est maior animus et in libero corpo¬
re serua mens habitat et inseruo libera ob stare ser¬
non industria non sides tithon ciceronis seruus fuit
sed hiis artibus libertatem adeptus elegantem depa¬
troni iocis librum posteris liquit. Non potest seruꝰ

Expanded text:
Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem Immortali servire incipe: ille tibi et libertatem spondet et regnum, quamvis et in hoc statu nec honestis artibus operam dare, nec sperare meliora sit vetitum. Et Terentius servus fuit et didicit, haud servili quidem ingenio, et Comedias scripsit, haud servili stilo, quo et libertatem et inter Poetarum duces meruit locum. Quomodo ergo virtutem, solidum anime bonum, servitus impediet, que nec adventitia studia, nec externam gloriam impedire potest? Plato ipse, in servitium delatus, tamen ut scriptum est, quia Philosophus, maior emente se fuit. Generosa professio que maiorem domino servum facit. Et est haud dubie servus eruditus eo maior indocto domino, quo fortuna qualibet maior est animus. Et in libero corpore serva mens habitat, et in servo libera. Obstare sernon industria, non fides. Tyro Ciceronis servus fuit, sed his artibus libertatem adeptus: elegantem de patroni iocis librum posteris liquit. Non potest servus
Abbreviated transcription (Latin):
Es et illud quoque notissimum ac necessitatbus huma¬
nis aptissimum consilium cupias quodcumq necesse
est. sic uim ipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sar¬
cinam pacienter ac sapienter quam quidam spon¬
te eciam subiere utq alios seruicio liberarent sibi
seruicium delegere inquibus est clarissimum pau¬
lini nomen nolani presulis cuius spontanee seruitutis
exitus felix ut debuit. quideͤm paruo se precio uen¬
diderunt ut serui effecti suos dominos peccati uin¬
culis ab soluerent atq alueram reducerent libertatẽ
nquibus seraphion quidam egipcius heremicola no¬
bilitatus est sec tibi magis exempla proferint quãꝰ
lamenta. ex perire tale et tu aliquid quo uel utilis
alteri uel facilis tibi saltem seruitus tua sit. Non id
quidem quod non habeas optare sed eo quod ha¬
beas bene uti. sapientis est. illud omnibus contingit.
hoc paucis. D Mortali domino mortalis seruis.

Expanded text:
Est et illud quoque notissimum ac necessitatibus humaEst et illud quoque notissimum ac necessitatibus humanis aptissimum consilium: cupias quodcunque necesse est. Sic vim ipsam necessitatis eluseris. Fer fortune sarcinam patienter, quam quidam etiam sponte subiere, utque alios servitio liberarent, sibi servitium delegere; in quibus est clarissimum Paulini nomen Nolani presulis, cuius spontanee servitutis exitus felix, ut debuit, fuit. Quidam parvo se pretio vendidere ut, servi effecti, suos dominos peccati vinculis absolverent, atque ad veram reducerent libertatem; in quibus Serapion quidam Egyptius, heremicola nobilitatus est. Hec tibi magis exempla profuerint quam lamenta. Experire et tu tale aliquid, quo vel utilis alteri, vel facilis tibi saltem servitus tua sit. Non id quidem quod non habeas optare, sed eo quod habeas bene uti sapientis est. Illud omnibus contingit, hoc paucis. Mortali domino mortalis servio.