comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In huius historiae principio . u. plagis
perustam̃ eixmuns  Britannã: quarum d
guarta quar per Satos est facta prae son ti
libro tractabimus. Hacc saquñt long̃o ĩmanior
longe raubelior cae toris fuude Romam namqs sibi
Sutannã bromi Iubinganeeunt ⁊⁊ loge Dominantũ
splendide rexerunt. Picti udro ⁊ stoti trebrar
amñq perui tiosõ repulsi temporie nõ panto ab nuahs
ressãbant.Saxones aũt pro Urrid ꝰ paulatun la
dealo ray esseñtes raptam obtinebant, obtentam ce di firadas

Expanded text:
principio quinque plagis percussam diximus Britanniam: quarum de quarta, quae per Dacos facta est, praesenti libro tractabimus. Haec siquidem longe immanior, longe crudelior caeteris fuit. Romani namque sibi Britanniam brevi subjugaverunt, et lege dominantium splendinunquam perniciose repulsi tempore non pauco ab invasione cessabant. Saxones autem pro viribus paulatim terram bello capessentes, captam obtinebant, obtentam aedificabant,
Abbreviated transcription (Latin):
deldolprimo anno regni sui cũ ips¬
regui sui persis toret ondir confemente Pagau
multitudiue miscr Wolfard̃ Consulem tum ote
exercitus ad debellandos Datoli qui num xxxxii. ii
ayud Sau tonẽ appulerant uhi magna s trago
hostum ꝑatrata claristume trrmphauit. I¬
pugnaior contra alium exdocitum apud portũ ñ
xecitu woeslsexe.  nuq dui conflixissẽur otaso
pradicto consitle. Sati uictords extitdrut.

Expanded text:
dewlf primo anno regni sui cum ipsregni sui persisteret, undique confluente paganorum multitudine, misit Wlfard consulem cum parte exercitus ad debellandum Dacos, qui cum XXXIII navibus apud Hamtonam appulerant, ubi, magna strage hostium patrata, clarissime triumphavit. Mpugnaret contra alium exercitum apud Port cum exercitu Westsere. Cumque diu conflixissent, occiso praedicto consule, Daci vi
Abbreviated transcription (Latin):
o trus namgs molos orbe destupto ambituqs Equrfirie
tterce sagantor pdrmenso om̃e torrauz y petuo oteaiui la¬
limbo uudiqo senus trrcuui scuptã chhereo quad ripartiti toeli tardiuõ
intellectu Cosmographa dimeus ĩ in tros Plos diuisoemnr C. sram¬
⁊ uropam u ffatamqi raputantes Sed quia mentions Igu
a terra ꝓ ubus focimus nõ matile ur̃ si breniter cõmmoremus
quid de illis beatus Angustiuus in xui libro de tuntat Dor
ditar I sia mq uir a meriduit por orientom uos q̃s ad saptẽ tue

Expanded text:
ficie terrae sagaciter permenso, omnem terram perpetuo Oceani limbo undique secus circumseptam, aethereo quadripartiti coeli cardine intellectu cosmographi dimensi in tres partes diviserunt, Asiam, Europam, Africamque reputantes. Sed quia hic mentionem de partibus terrae fecimus, non inutile videtur si breviter commemoremus quid de illis beatus Augustinus in XVI libro De civitate Dei dicat: « Asia, inquit, a meridie per orientem usque ad septe
Abbreviated transcription (Latin):
tercun septa Uolut ꝯo auiẽ apium ox canis tro sou glãs
Dagia dindositate multimoda diruntur pro scluist
ronfuetudint barbarita. Ese naigs ibi tractus q̃p paim
Ilamae sausqs miniũ ropiosus Danae atqr meatus
nultum ꝓ rotonsũs ra Quarum Dana ex lo
medioxaa in modum torona insta⁊qs ciuitatis p̃magius
Alpibus cinumta. Quos protente aufpactus amplitudr
firontos incoliua populi: praemouente᷑ mlarte bollicofi

Expanded text:
circumsepta, velut examen apum ex canistro, seu gladius e vagina, diversitate multimoda dicuntur prosiluisse consuetudine barbarica. Est namque ibi tractus quam plurimus Alaniae, situsque nimium copiosus Daciae, atque meatus multum profusus Getiae. Quarum Dacia exstat meAlpibus emunita. Quos protentae anfractus amplitudinis furentes incolunt populi, praemonente marte bellicosi
Abbreviated transcription (Latin):
Qadmomtione salta in sonnus
R ollom ut Augliam peteret ⁊ de
untoria cus de Uuglis
ocrintaqs contorquentis animuos iatis tegitationt as tuãt
molirotira uor uiud itoret sẽ de iiint suis plurrims ꝰ
yuos fugatar de Saria regalis nnimanitas ad suu
iõuor toreutur forsiõ lafore artubus sopore oppress
oy siunã iea sonuisr duc̃as Rollo uelenter surge
põtury fostinanter nauigio trã suncaus ad Anglo i x ge
asi andies quod ad prĩam sospes renootais y peluaqss
pare in ea sine & trmento faueris. Soc sominũ enum
nudã apiel¬

Expanded text:
admonitione facta in somnis Rolloni ut Angliam peteret, et de victoria ejus de Anglis. icitaque contorquentis animositatis cogitatione aestuans, moliretur ut vindicaret se de inimicis suis, plurimique quos fugarat de Dacia regalis immanitas, ad eum reverterentur, fessis labore artubus, sopore oppresus, vox divina illi sonuit, dicens: « Rollo, velociter surge, pontum festinanter navigio transmeans ad Anglos perge: ibi audies quod ad patriam sospes reverteris, perpetuaque pace in ea sine detrimento frueris. » Hoc somnium cum cuidant sapie
Abbreviated transcription (Latin):
Filum gomur quẽ proprio uotabulo Magos nonnauir. C
Sohita Iobolos de sumuatudiue uoltimae syllabco Pͣterui
intastiua nultimode se lel dilataret pra sictamq
Insulam Scansam intra marid fretum sabi uiud itar
In qua ꝑ surce dinna semporis turritula ad modum niuli¬
pficate suos ex ic̃ in acuns tobustisl m̃uot padin¬

Expanded text:
filium genuit, quem proprio vocabulo Magog nominavit. Cujus Gothica soboles de similitudine ultimae syllabae paterni interstitia multimode se dilataret, praedictamque insulam Scanzam intra maris fretum sibi vindicaret. In qua per succedentia temporum curricula admodum multiplicata, duos ex
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ uero dniuidium sola Usia Sed ibro illa sua y lor
fartoe suur yuia inta utiamoz intrat ab Oreauo quiguad̃
aquarum terras inteluit ẽ or marõ magium nobis fant¬
ottidentis Asie cur in una in altora ucro ruroya ⁊ llffin
Sis sutuuncti intimaus ad proposuum ced damus Emropa
in amplurimis Ilummiuũ aluois intertina ta uarusis proium̃t¬
denomna tão Iee niuo Sixemptioms limi talur patrus
Satũm puadam spatios s̃s ma nultipliti ⁊umimerabiliũ
Sxiurium tio uentia toteratum topiosis mĩa nũ cupatur
Somania In qua hastã fluiuis de cacuniu mõtrs

Expanded text:
ro dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque intrat ab Oceano quidquid aquarum terras interluit et hoc mare magnum nobis facitOccidentis, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. » His succincte intimatis, ad propositum redeamus. Europa quamplurimis flumdenominata, termino diremptionis limitatur patriis. Harum quaedam spatiosissima multiplici innumerabilium hominum frequentia caeterarum copiosissima, nuncupatur Germania. In qua Hister fluvius de cacumine montis
Abbreviated transcription (Latin):
nauos Sacosq̃s in mumie munimine
auuesie terra Uidentes amplum portre adituu
R amialdi cum arĩe quoe praeibat ex ertitum
Uiolentee per aditum merce proligita tis amp

Expanded text:
naves, Dacosque in munimine avulsae terrae videntes, amplum portae aditum Ragnoldi, cuviolenter per aditum mirae prolixitatis amplum
Abbreviated transcription (Latin):
omiue coepia ⁊ cuncta malo fuie complenĩs
Bastingus ad saet. uultis aole ai Rarolo
Rogi subdi: M o quãqsr ait Rollo alirui
suburiemur Sed quce tuiqs a rius arguitonius
nostro ura uinditabimus Rogi cuius te
logatum gloriaris aubita si uis renũtia. Scec
Uastingus cucta gxpodite suo refora Duci
Enteri Rolla ⁊ qui tum eo crant feceruut sibi
muniuus obstaculum in modum castre.
munientos se ⁊ graun aulsae terrio aggers
loroqsi portae coliuquentos spatium prolixae
auplituduus q uod apparet absut ad tompus os pr̃
stuis dici franci uero dilitulo ueneruus¬

Expanded text:
omine coepit et cuncta malo fine complevit. » Hastingus ad haec: « Vultis, inquit, Carolo regi subdi?--Nequaquam, ait Rollo, alicui subjiciemur; sed quaecunque armis acquiremus, nostro juri vindicabimus. Regi cujus te legatum gloriaris, audita si vis renuntia. » Haec Hastingus cuncta expedite suo refert duci. Interim Rollo et qui cum eo erant, fecerunt sibi munimen et obstaculum in modum castri, munientes se per gyrum avulsae terrae aggere, locoque portae relinquentes spatium prolixae amplitudinis, quod apparet ad tempus usque istius diei. Franci vero diliculo veneru
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ipsurs delatum in Angliam honorifite sepultium
es an ⁊ rclatn santae mlatiae Radiungis q uam ipse
a fuut auitutis suis sumptibus ce aificauerat. Cuiłtix
suorium exress ium tonferõt heatorium gaudia inisomerd ia
fusuor qui muun p̃ro Esprritu santo uiua ⁊ tsgnar
Deus ꝑ onna seculie scmulerum. Añ.
Epitaphium
uod mõdicum praestent quod opes magiuĩ inhul
Extent
R ox prchar hentius RRex uiieo patis̃ auuituos
⁊ ꝓtitorar siquilam prae ruurtis ditior id̃õm
induco gonti quos pratulil ordo regeua
At netos ad pestes/ quid geniae pallia uestos
Et ⁊ uarium terto. quio tastra sibi ualutis.
Uilibus huit ae quan dane sortem palliba nequam
Protendendo peden mors euurs puesar ad cedem
Quodim dira febris preine sub norte Deembris
Nundum nũdanis mũdo mala multiplicauit
iuippe patte populi pax ⁊ tutela pu silli

Expanded text:
autem ipsius delatum in Angliam, honorifice sepultum est in ecclesia Sanctae Mariae Radingis, quam ipse a fundamentis suis sumptibus aedificaverat. Cui rex suorum exuat. Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. EPITAPHIUM IPSIUS. Quod modicum praestent, quod opes magnum nihil exstent, Rex probat Henricus, rex vivens pacis amicus. Exstiterat siquidem prae cunctis ditior idem, Occiduae genti quos praetulit ordo regendi. At necis ad pestes, quid gemmae, pallia, vestes, Aes varium terrae, quid castra sibi valuere? Vilibus hinc aequam dans sortem, pallida, nequam, Protendendo pedem, mors ejus pulsat ad aedem. Quo dum dira febris prima sub nocte Decembris Mundum nudavit, mundo mala multiplicavit. Quippe pater populi, pax et tulela pusilli,
Abbreviated transcription (Latin):
moduatiss mius C ausãs la tuit̾ ogit. oemata
⁊ tragosdias grare comyo fuit In oppugnationt
Iciosolmorũ sub pre militãs xii. propugna toros
.xii. sagitarum ictisꝰ confixir. Romae tautae
riurlitatis nuyorio fuit ut nullẽ oĩo puuret.
Conuctos adudesum se coniurationis dimi sir
et in cadem familiaritate quam act aute Sabut.
Iarilitatis ⁊ liberalitaris tantae fuit ut c̾um
nulli quitq̃s̃ negaro t. ot ab aniris ⁊ ⁊oprefĩdeot᷑
ros pomberit nullum tristram debdiẽ ab ipdra tore
dil et tautus luctus do mortuo fat pus licus
fuit iot omnos tanq̃ in propria coludeit¬
ol orbitate. Cum protul a Roma mor tuus
ossot. Sonatus obitu ipsius terca uespẽram
nũtiato nocta recupit in curiã ot tantoo¬
di mortuo laules gratias q̃p comossã quautas
omitianus fraters iti rognauit anor xu.¬
psoquitur. nẽ dinua ꝓui dẽlia ouini bus
nuisum sẽnatus caogite ut sa ipsẽ ꝓun dis¬
erua anno urio ⁊ paulo plus Iiupeiũ

Expanded text:
moderatissimus. causas Latine egit, poemata et tragoedias Graece conposuit. in oppugnatione Hierosolymorum sub patre militans duodecim propugnatores duodecim sagittarum ictibus confixit. Romae tantae civilitatis in imperio fuit, ut nullum omnino puniret, convictos adversum se coniurationis dimisit et in eadem familiaritate quam antea habuerit. facilitatis et liberalitatis tantae fuit, ut cum nulli quicquam negaret et ab amicis reprehenderetur, responderit nullum tristem debere ab imperatore est, et tantus luctus eo mortuo publicus fuit, ut omnes tanquam in propria dolerent orbitate. Cum procul a Roma mortuus esset, senatus obitu ipsius circa vesperum nuntiato, nocte irrupit in curiam, et tantas mortuo laudes gratiasque concessit, quantas Domitianus frater Titi annos rsequitur, quem divina providentia omnibus invisum senatus coegit, ut se ipsum perimerNerva anno uno et paulo plus imperium
Abbreviated transcription (Latin):
Tuunt R aualdus totius francias dux agnito
pagauorum ⁊opentino aduentu ciug o
ex antuum dontute super Uuisuorcẽ flaruu
as obuius ꝓ cossa Sastingum qui adħut in
Carnotena urle dorbo/ morabatur ob peritiq̃
itaqs hastiugus iuxtor agucc decurs nũ
talibus illos adorsus osi uabis. S eus ingi
robustissumi militor guibus ab oris Suc
aduerfi aestis uoil quid̃ in har rogiour quai
aut quo doestor semior censetur noĩo edicite
nobit. Francorum sane sumus layati uol
Dirocti Cui interroganti sic Rollo. Dan
colonoi go turrbars ueninurs nr̃at ditiont sut
mpientol. Ta ueio quis os qui tam facese
ucbis loquetis ⁊ Ud̃ haet ille: Undistis ingu̾aꝵ
aliquaud d quodam hastiugo quĩ a uris
⁊ tibus exul tum multitũdine. nauium hnt
aduener Sor fancorum rogiuum magna  pttti¬

Expanded text:
Tunc Rainaldus totius Franciae dux, agnito Tunc Rainaldus totius Franciae dux, agnito paganorum repentino adventu, cum valida exercituum virtute super Authurae fluvium eis obvius processit; Hastingum qui adhuc in Carnotena urbe morabatur, ob peritiam itaque Hastingus juxta aquae decursum, talibus illos adorsus est verbis: « Heu! inquit, robustissimi milites, quibus ab oris huc advecti estis, vel quid in hac regione quaeritis, aut quo vester senior censetur nomine? edicite nobis. Francorum sane regis sumus legati vobis directi. » Cui interroganti sic Rollo: « Dacolonos exturbare venimus, nostrae ditioni patpientes. Tu vero quis es, qui tam facete bis loqueris? » Ad haec ille: « Audistis, inquit, aliquando de quodam Hastingo, qui a vestris partibus exsul cum multitudine navium huc adveniens, hoc Francorum regnum magna ex part
Abbreviated transcription (Latin):
prospitiõr ac de iuuamit ad rosiscendum
onõ diffisent adiu dirauit salustius ab eis par¬
quaerort q̃s in aligua illos ad sui ꝓuitĩo ꝓ uotari
Qni festimues illos adicus pactm petir ⁊̃ gonsequit
optataur parto inter se foedore firuo. osi soc
uero Sam festinantes ad Uorbis moema quãtotius
sancti Martini plurnuo milite plenas adiungunt
Cuus urbis prcosidium sagati mente terra manq
considerantes compend̃ĩorum lucũs nunitum totius
comitatus caput illus fore concordites deputant
Seguaue uenens Arhas q ua
Sasdans sicitur ibi conr tomyoos uit
quoddam castium ubi ⁊ pugnauis contra
rantos ⁊ plurmus occisis Rantaldur
Sarem illorum in Rugam  tir Or
de subueesions: stellenti castui
ollo Igitur Rolsomo potitus de Pausuna
Ieuersione torde ucesuto cum suis trartaus
suistiauorim sanguius / paganito msstlactae¬
lupiis more sincbat. Qui classem soluentor
Se quaud fluuum sultaut stationemqs nauriun
apud sasdaus quae Urchas dicitur teur comyou

Expanded text:
resistendum omnino diffidens, adjudicavit salubrius ab iis paquaerere, quam in aliquo illos ad sui perniciem provocare. Qui festinus illos adiens, pacem petit et consequitur optatam, pacto inter se foedere firmo. Post hoc vero Daci festinantes, ad urbis moenia quantocius ecclesia Sancti Martini, plurimo milite plenas adjungunt. Cujus urbis praesidium sagaci mente terra marique considerantes, compendiorum lucris munitum, totius comitatus caput illud fore concorditer deputant.Sequanae veniens Archas, quae Hasdans dicitur, ibi composuit quoddam castrum ubi pugnavit contra Francos; et, plurimis occisis, Rainaldum ducem illorum in fugam vertit; et de subversione Mellenti castri. Rollo igitur Rothomo potitus, de Parisiaca emersione corde versuto cum suis tractans, Christianorum sanguinem paganico instinctlupino more sitiebat. Qui classem solventes, Sequanae fluvium sulcant, stationemque navium apud Hasdans, quae Archas dicitur, componunt.
Abbreviated transcription (Latin):
biarhia ẜabẽtos tiigd efferi fidelor ꝓuo un
immeram multitũdinõ coadunatam uidrbis
aunmo depresendas. ⁊ge alitos fonte
infusas Duireo alteruatim ablutat coĩqs
comestiõne edentes populum antiguae fr audis
contagio pollutum typireo baptismate abluedum
sagmandum. Iper in dos quos nrcao monto
faciobant uastarum urbium moema ⁊ ecedifirãdo
intellige Tibi auos dincrsarum spetierum
obtemyerabunt. libi hominos duiea so nu
rognorum. sexuiendo arcubati obedieut Si digit᷑
mirabilium intorpretationum crmonibus Rollo
ex silaratus uisionis suce intarprotom catarosꝙ
quos bello roeperat uintulis iõaus uoarĩs
muneribut ⁊̃ donis dinersis ditatos ad sua

Expanded text:
ffecti fideles, quorum meram multitudinem coadunatam videbis, animo deprehendas. Per alites fonte infusas et in eo alternatim ablutas, communique comestione edentes, populum antiquae fraudis contagio pollutum, typico baptismate abluendumsaginandum. Per nidos quos circa fontem faciebant, vastatarum urbium moenia reaedificanda intellige. Tibi aves diversarum specierum obtemperabunt, tibi homines diversorum regnorum serviendo accubitati obedient. » His igitur mirabilium interpretationum sermonibus Rollo exhilaratus, visionis suae interpretem caeterosque quos bello ceperat, vinculis solvit, variis muneribu
Abbreviated transcription (Latin):
monte sopositum cuisqs montid in ratumis
fontem lequidum ⁊odoriferum segz in eo abliu
Dab eo gx piari rontagione leprae ⁊ prirtagi
contaiminatum Semqs illuis montĩs demꝰ¬
catiumiut ad ẜuc superstes crrta uasuñ illuis
Suc iude ⁊ alteui sẽtus Inuulta miliã auimo¬
dinso Iocum gouerum Uatu toloris snus tras
alas quinetiam rubicundat habentium quarum
diffu sce longe lateqo multiendinus inexl¬
me y s custam ex tre mitatẽ y spitati ⁊ augustato
obtutu nõ poterat romprgseud̃brio Cce t̾ee um
congruenti incessũ arq̃s uolatu cas dopertatis¬
Fontem montis petere easq se touueuien te natationt
siiti soleut tempore futurae pluuia ab luora
nnibusqs mira infusione delibutis rongrua
eas stations: sune discretione gondeum ⁊ spetiorã
sme ulle rontentionis iurgio mutuo uitisi ii pastu
ꝗ uasi amicabiliter comedore sas q̃o deportaus
⁊ aniusculis festuianti labore indifitare Quĩenã
suce ius siõnis imporio Woluntatie s uitunbere

Expanded text:
monte sepositum: ejusque montis in cacumine fontem liquidum et odoriferum, seque in eo ablui, et ab eo expiari contagione leprae et prurigine contaminatum. Denique illius montis cacumine adhuc superstes circa basim illius hinc inde, et altrinsecus, multa millia avidiversorum generum, varii coloris, sinistras alas quin etiam rubicundas habentium. Quarum diffusae longe lateque multitudinis inexhaustam extremitatem perspicaci et angustato obtutu non poterat comprehendere. Caeterum congruenti incessu atque volatu eas sfontem montis petere, easque se convenienti natatione sicuti solent tempore futurae pluviae abluere. Omnibusque mira infusione delibutis, congrua eas statione sine discretione generum et specierum, sine ullo contentionis jurgio, mutuo vicissim pastu quasi amicabiliter comedere; easque deportatis ramusculis festinanti labore nidificare: quin etiam suae visionis imperio voluntarie succumbere.
Abbreviated transcription (Latin):
intee ingontos suorum tnuros coram ipso mouastorio
solus interfectus est ⁊ ex cominncatus morte depas aitur
a toena Sumĩlitie aufridus consut intor acios
suorum confertas a gnodam nl⟧ uilissimo solus sagillas
ꝑ cussus est. ⁊t ipse uuluus ridens ẜ pͦsdies tamoñ &
ipso uniutis ex cominungaties occubuito. ⁊cce dii

Expanded text:
, inter suorum cuneos coram ipso monasterio solus interfectus est, et excommunicatus morte depascitur eterna. Similiter Gaufridus consul inter acies suorum confertas a quodam pedite vilissimo solus sagitta percussus est, et ipse vulnus ridens, post dies tamen ex ipso vulnere excommunicatus occubuit
Abbreviated transcription (Latin):
xappa, ti frt sacessir Celes tuus.
cono Rey Stephanus anno Lincollie cbsalu
Uobi cum muni tioneꝰ contoa castollũ põr ui
obtinebar contul ces treusis poustandior ꝙera¬
lorrds sui ab hostibus prarforati sinit fero
ottoguita. Ie igitiry imperfocta rex cofus ur
abscessit. Ano autẽ ixso coniul ganfaidus de
oalle gloriosus offuba Nousã autẽ Auyuisti
letramlum ins tuia sua dignũ dei splondor
ex hibur uos namgs qui monaꝵꝭ is anulsĩ
ẽccłas cei conuu teraut in cas tella simuliter
peccantes simili poena muetanit. Robertus nõq
peeneosus go sgerar. Dorro Sanfudus r

Expanded text:
apa, cui successit Coelestinus. Nono rex Stephanus anno Lincolniam obsedit, ubi cum munitionem contra castellum, quod vi obtinebat consul Cestrensis construeret, operatores sui ab hostibus praefocati sunt, fere octoginta. Re igitur imperfecta rex confusus abscessit. Anno autem ipso consul Gvalde gloriosus effulsit. Mense autem Augusti miraculum justitia sua dignum Dei splendor exhibuit. Duos namque, qui monachis avulsis ecclesias Dei converterant in castella similiter peccantes simili poena mulctavit. Robertus namque perversus exegerat. Por
Abbreviated transcription (Latin):
magis ux mecessitatẽ q̃r ex hones cate.  li si
dm hoc ogisler perfida consũlis illius regno prinatꝰ
fuissor. Igitur. ut rix eum liberaret roddidit
ei turrim lundoniae et castollum de Walendume
⁊ illiud dde plorsers. ossẽssiombus igitirr carõs
cosul p̃dictus muasir abhatiam camesẽreusom ⁊

Expanded text:
magis ex necessitate, quam ex honestate. Nisi enim hoc egisset perfidia consulis illius regno privatus fuisset. Igitur, ut rex eum liberaret, reddidit ei turrim Londoniae et castellum de Waledene, et illud de Plaisseiz. Possessionibus igitur carens consul
Abbreviated transcription (Latin):
Laus Idhilippi innioris. Sic adc̃o seueri
amami fuit ur nullo cõmẽto ad ridendũ ¶olui
potuerit: promq ce cachinantẽ uultu audesaio
notanerit .s empde uitus restaus et ad ardua
eciũs autis uno ⁊ mensibut .iii. hiccũ
P enaippos pr̃oũ ⁊ filium inter fonss or ob odiũ
dorum Christrauos porseq̃ui tur

Expanded text:
Laus Philippi junioris: Hic adeo severi animi fuit, ut nullo commento ad ridendum solvi potuerit, patremque cachinnantem vultu averso notaverit; semper vitiis restans, et ad ardua Decius anno uno mensibus III. Hic, cum Philippos patrem et filium interfecisset, ob odium eorum Christianos persequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Aly ricum. M aredom amqiz uas tantes /uporas
ẜ ques in turria Chyxens auricꝰ ei ẜ in
Capitolio statua aurea tollata &l
urelianus annis .ẜ. mẽsio sox. Sit
magno horrore cer cuns tantini ruir ⁊ ⁊ pauli
post ao mbelet nilitib occidit᷑. Lauo luerca
exgeslio nirabilium uirorũ. Cum lile¬

Expanded text:
lyricum Macedoniamque vastantes superat: ob quod in curia clypeus aureus, ei et in Capitolio statua aurea collata est. Aurelianus annis V, mensibus VI. Hic, magno horrore circumstantium ruit, et paulo post a militibus occiditur. Laus Aureliani ex gestis mirabilium
Abbreviated transcription (Latin):
Iuꝑ impendat: quod in anglorũ uento fagum cognomimiuo. Cui uestra
ꝯloria Idcirco est propegita ⁊⁊y bona q̃ rosio conce sc̃a cunt cubiato es
uobis genti guxna buf̃icia praestarontga. Et ieo glorios sili eañ quam
accgyiti diuinitus gratiam Iolcita mente custod̃t xpianam fidem i xpilis
h. sudditis extendere festina. Iolum reditudinis tue in eorũ quer sione
corrigendo. et boni operis exemplo monstranlo adifica se derium reere.¬

Expanded text:
 impendat. Quod in Anglorum gente cognovimus factum, cui vestra  impendat. Quod in Anglorum gente cognovimus factum, cui vestra gloria idcirco est praepo ita, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam svobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam, solicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica: ut illum retri
Abbreviated transcription (Latin):
caelesti magr̃o dicerent : Duc in nõĩo tuo ctiam deemonia subie
nobisgunt ẽprotinus audierunt : Nolite gandere sux hoc Icd potiusꝰ gau̾e
quia noia ur̃a scerpta suut in corlis ⁊ In pemata enim ⁊ tẽporal¬
latitia mentem posuerant qui de mũraculis gande lant: Sõd de fus
ad cõmunem de temporali ad aternam Ccetitiam reuocantur: quib
Dicitur. In hoc gandote. quia noiã br̃ã sceiptu sunt in Coelis. No
emum onnea electi muiracula facunt sr̃d tamgn eocũ noĩa tenos
bono quod cõmuno cum omnib habent: Et in quofmem letitis
ꝑro ciius comosiont etiam faciendorum dona xcepistis sigui
Et siguando to dreatori ñto sune y linguam suno y apiea rer¬
sceris deliquiese semxo hoc ad memoriami ⁊ cuocos. Et ourgen
Cordis ꝯloriam memoria reatua ꝓtemas. Et quiegm dens
duõsis spesz ut temporalibi domis eotelleret ꝙ nonlam yratiȩ coolestis enuo¬
nerisz consignauorat pño gliciosisciõ atq p̃cellentiss. filio odelberto Regi

Expanded text:
caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et telaetitia mentem posuerant, qui de miraculis gaudebant, sed de privata ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur. Quibus dicitur: « In hoc gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis. » Non enim omnes electi miracula faciunt, sed tamen eorum nomina in coelo bono, quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitpro cujus conversione etiam faciendorum dona percepistis signorum: et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat, et quidquid diversis speciebus, ut temporalibus donis extolleret, quem gratiae coelestis muneribus consignaverat. Domino gloriosissimo atque praecellentissimo filio AEDELBERTO regi
Abbreviated transcription (Latin):
a quilonasi docentre traliclatus c̃. chguo alrchepiscopoenni omina
corpora usqr ad Egerdorine segulta gunit. Nani plura porticu capere
neguinit. Scriptum uerõ est in tumba cscti Epitaphiũ huius mode
hic reguneset do. Anguot mug Do rouernen siõ Oechopus xremus:
Oui colum huc abli Gigoru Rom̃ans Drbis pontifice diregtuse
Et a Deo exatuno niraculorum suffuttus. Edelsuetum regem
ac dentem Allius as Idolormm Gultu cũ fidem xp̃r ꝓduxit. Et

Expanded text:
center translatus est, in qua archiepiscoporum omnium corpora usque ad Theodorum sepulta sunt: nam plura porticus capere nequivit. Scriptum vero est in tumba sancti epitaphium hujusmodi: Hic requiescit dominus Augustinus Dorovernensis archiepiscopus primus, qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aethelbertum regem ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dignetur ad nos uenrie quia de sĩddco cum intuori supoi
malis suit solari. Nbeuntes aũt̃ nnissi quae tums
audiorar reñtiaueruur Rolloni. Ex templo Rollo
aud actiee ⁊ inruuctanter xegyir ad Rogẽ contra s¬
uementẽ Qui mutuo amploxati  ostula aiba ti¬
radentibus utausq̃s yeucitus faliins sed eruu sẽpofui

Expanded text:
sidero intueri, superque malis suis solari. » Abeuntes autem missi, quaecunque audierant renuntiaverunt Rolloni. Extemplo Rollo audaciter et incunctanter perrexit ad regem contra snientem. Qui mutuo amplexati et oscula libaticedentibus utriusque exercitus turmis sederunt seposi
Abbreviated transcription (Latin):
uecroti d̃i Eꝯ aet congeuiat peremptorum lictorum
saintia in iumensum cuuullaro tũe quidam
Inueuds agilitate x uicos ad quandam nauim se
contuleruur d̃ Iugar praesidium ꝑ Tami sae
alucum colori nanigio maris sinũ petioenu

Expanded text:
ecreti die haec congeries peremptorum lictorum saevitia in immensum cumularetur, quidam juvenes agilitate pernices ad quamdam navim se contulerunt, et fugae praesidium per Thamisae alveum celeri remigio maris sinum petieru
Abbreviated transcription (Latin):
Cacteros penuera scenrtron uol fama obs cura reconditz prater
flezem Adelwold. Qui Iuro ad hue nomen hab quia primiue
de pi nomen agnouis. Et hec quidem expliciunt oide dgritur
lector. ⁊ xponde quanta norã quam dito ad ihilum deuenorint.
attomde quaro. ⁊ stude cum ingile hia duret. Ut adguiras ⁊ibi

Expanded text:
Caeteros penuria scriptorum, vel fama obscura recondit, praeter regem Adelwold, qui jure adhuc nomen habet, quia primus nomen Christi agnovit. Et haec quidem expliciunt. Vide igitur, lector, et perpende quanta nomina quam cito ad nihilum devenerint. Attende, quaeso, et stude, cum nihil hic duret, ut acquiras tibi
Abbreviated transcription (Latin):
soporaretur iopentieꝰ in stratu suo a W illelu
Rogoru do monte guineri filio ingulatur.
Rogerus am̃ pro pafidia sua tuut ꝯoulab ar
apud̃ Parisiit ⁊̃ quinq silu / cũs ky ugo
Roddhaius Rogenus ⁊̃ willeliuus atra uisica¬
in a lormannia suiumopas inideuieb aut
diris facio ribus. Sod Willoliuus pro sras
praescupto quod operaius osi nõ multo posa
coudignam meorodiam rotubuento Dido mactui
ost B aruo quippe de glotis prceposuus
sbetui iiustam necom Domini sui cupies
uetisti nortẽ yuadam exꝓ editos pugilia
cengiogauir ⁊̃ domũ ubi Willeliuus oz
romplices sui dormobaut adiito ar sunul oda
sicut indrudeaut statu tarcidauis¬

Expanded text:
soporatur, repente in statu suo a Willelmo Rogerii de Monte Gumeri filio jugulatur. Rogerius enim pro perfidia sua tunc exsulabat apud Parisios et quinque filii ejus Hugo et Robertus, Rogerius et Willelmus atque Gisin Northmannia summopere inserviebant diris facinoribus. Sed Willelmus pro scelere praescripto, quod operatus est, non multo post condignam mercedem retribuente Deo nactus est. Barno quippe de Glotis praepositus Osberni injustam necem domini sui cupiens ulcisci, nocte quadam expeditos pugiles congregavit, et domum, ubi Willelmus et mplices sui dormiebant, adiit, ac omnes simul sicut meruerant, statim trucidavi
Abbreviated transcription (Latin):
Normannia signifer erar. Sic uero dumdux¬
Ato Robertus poregro parroxerar in hispamã¬
obi por dͥum multae probitator supoe pagauos
factio suur ꝓfectus fubrat. Sod pose¬
ali quantulum tomy oris in sua reg rossũs est
ompdriõs aũi quad Doillolius ꝓuie in
uratu patri succossorar ucyomentoe
indignatus ost ⁊̃ tumde despexa illi
soruire dic̃os quõd Nlotẜus nõ deberor sidi

Expanded text:
Northmanniae signifer erat. Hic vero, dum Robertus dux peregre perrexerat in Hispanubi per eum multae probitates super paganos factae sunt, profectus fuerat. Sed posaliquantum temporis in sua regressus est. Comperiens autem quod Willelmus puer in ducatu patri successerit, vehementer indignatus est, et tumide despexit illi servire, dicens, quod nothus non deberet s
Abbreviated transcription (Latin):
S aleua fulbali mbrularii Ducis filia nal
nobiabus indigens ⁊Imaxiie ex/ Bucharir̃
prosapia natis despectua lerar utpote n otu

Expanded text:
tta, Fulberti cubicularii ducis filia natus, nobilibus indigenis et maxime ex Richardorum prosapia natis despectui erat, utpote not
Abbreviated transcription (Latin):
ibi gente Scotorum sibi quoq in xslibus illis sabs
petuss ꝙ̃ nec impetears potuisse. Dixanus itaꝵ
coti ⁊los ambos iñsula hat nõ raperet. Sod
nr̃a contra ortum solis quõ sape lucidioribus dib
de linge a spãcdrs Iolenurs. Hant adrre Iĩ uultu
habitabili cobis farere ualetis . ocesi quis
ros istore uoluit nobis auxiliatus utimiiui. Irap

Expanded text:
ibi gente Scotorum sibi quoque in partibus illis sedes ibi gente Scotorum sibi quoque in partibus illis sedes petisse, nec impetrare potuisse. Dixerunt itaque Scoti: « Nos ambos insula haec non caperet, sed ra contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus: hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis; vel, si quis r
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cunn o porer duxessẽr̃. E praguãs aso
prodixit magirꝰ filium̃ uñ praeguas kat interfectirũ
prom suum. Occiso igitur mago ꝓ uaticiuatione
illa natus dł silurs ⁊ uocatus ost Prutus.
Iost multum̃ utio int̾denalła dum ipsẽ ludoret
cum pueras ictu sagittas occidit prãm non industũa
sodtasu. Quamobrem expulsũs ab Italicuo ꝓuenit
in Salliam ibrqss rondita tintati gu¬
Tutronorum qua uoratur Turtius inuasit
tractum Amonicanũ. De tractu aut Urmonicano
nt ddul australes sibi par tes insulae iugẽtis
dendicauit ot ex nõĩs sno Britaniã noĩauil
Diinit añi illi ancloror qnod quando Brutꝰ
reg nabat in Britanua hery saciodos indicabar
filius denear roginabat apud Ratinos : cuuos nepos
oral eutut. Post mtrouallĩ udiõ octogĩta
anuerum comigir gellitem Pictorum de Sz Syhia
ceantum ingidssam circumagentẽ flatũ uẽtorũ
exstra fuĩos Britanniae lxxbermã ꝯuemsse
pnis q Sextentuonalss orar intrassõ at i iuẽta

Expanded text:
 cum uxorem duxisset, et praegnans esset, praedixit magus quidam filium, unde praegnans erat, interfecturum patrem suum. Occiso igitur mago pro vaticinatione illa, natus est filius, et vocatus est Bruto. Post multum vero intervallum, dum ipse luderet cum pueris, ictu sagittae occidit patrem, non industria, sed casu. Quamobrem expulsus ab Italia pervenit in Galliam, ibique condita civitate Turonorum, quae vocatur Turonis, invasit tractum Armoricanum. De tractu autem Armoricano huc adveniens australes sibi partes insulae ingentis vindicavit, et ex nomine suo Britanniam vocavit. Dicunt autem illi auctores quod, quando Bruto regnabat in Britannia, Heli sacerdos judicabat filius Aeneaerat Bruto. Post intervallum vero octoginta annorum contigit gentem Pictorum de Scythia Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines Britanniae Hiberniam pervenisse, ejusque septentrionales oras intrasse, atque inventa
Abbreviated transcription (Latin):
in Auglia. ꝰ rimum ꝓuidẽ est quod uẽtus
egreditur a tadiorius ferraeᵗ in mõte qui uoralue
a tanto uigore uot uestos midctas ropellat
et in altum eleuãtas ꝓ roml euciat.
Samndum dst apud O tauenges ubi lay¬
lapides mi rae maguitudiuis in modum portarũ eles
suut ita dor portar portis Iuyerpositat uidrãt
Ia p̃t̃ aliquis yx xogitaro quas arte tanti lepidos
adso in altiur¬
Tcetium ost apud ⁊ haurole⁊ obi cauitas es E sus
teera quam cum multi scepe ingrosti Iunt ⁊ ibi
nũq̃ tame/ ad fnis/ cueurre potũdriut. Quarmũ
est quod in quibusd̃am ꝓtibus plinua uidetis
oubtur elouari de mõtis / ⁊ mẽ mora o rãpor
eiflrundi. Tautae aũi gratiat ins abitantibus
fuit Britanmna/ quod quatuor ini sa tallis a
fuiẽ in fiuem cons trudosnt rogia subluma tos
antꝭoritatẽ ne aliquis in sunt orimnitũ iuadbie
auibiet. Primus ꝙ ⁊ ab ociẽte in occulentoꝰ
⁊ uocatur Ithenilid̃ ocunsꝰ qł ab Pustio¬

Expanded text:
quod ventus egreditur de cavernis terrae in monte qui vocatur Pec, tanto vigore, ut vestes injectas repellat, et in altum elevatas procul ejiciat. Secundum est apud Stanenges, ubi lapides mirae magnitudinis in modum portarum elevati sunt, ita ut portae portis superpositae videantur; nec potest aliquis excogitare qua arte tanti lapides adeo in altuTertium est apud terra, quam cum multi saepe ingressi sint, et ibi nunquam tamen ad finem evenire potuerunt. Quartum est quod in quibutur elevari de montibus, et sine mora per campos diffundi. Tantae autem gratiae inhabitantibus fuit Britannia, quod quatuor in ea calles a fine in finem construerent regia sublimatos auctoritate, ne aliquis in eis inimicum invadere auderet. Primus est ab oriente in occidentem et vocatur Ichenild;
Abbreviated transcription (Latin):
Illa quid̃ longe tolal relebri splendore beata
rebis lacte: fauis. Iuporeminet iusula cunctis
uas rogit ille deuer ipumãti cuuis ab oro
Arofluit ceanus.
ol medio scepe tomyoro noctis ing iusmousꝰ
Loemat intuẽtibus utrum crepusiulum ad ẜut xmans
es patinum an iam ueneat matutinũ . ut pote
noctirruo Iole / non longe sub torris ad orientõm
boreales par plagas ⁊ edo mte. uinde otiam
plirrince longitudinis hab et dios astatu
sicur ⁊ noctes contra in bruma sole nimirum

Expanded text:
Illa quidem longe celebri splendore beata Glebis, lacte, favis supereminet insula cunctis. Quas regit ille Deus, spumanti cujus ab ore Profluit Oceanus. medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
Cestos Rmubniae ⁊atis / Miitomia Barcho¬
h cioforda groge, Miro testria fiuge rodũdãs
Datha lacu . Salesberia feus Cantuaria pis ce¬
⁊ boratum syluis Eyreastria clara metallis
Nordeoitum Dacis loxbernis Cestria Gallio
Cices teum Ilorwhagemis unclima ꝓ pinquãs
Cestis icoliar gens infinita decoro
Ceslis ⁊ h formosao situ Rroueastria uisir.
et tatendum a ibitior quod tomperie gra tissima

Expanded text:
atibus, Wintonia Baccho, Herforda grege, Virecestria fruge redundans. Batha lacu, Salebira feris, Cantuaria pisce, Eboracum silvis, Excestria clara metallis. Norvicium Dacis, Hibernis Cestria, Gallis Cicestrum, Norwageniis Dunelma propinquans. Testis Lincoliae gens infinita decore, Testis Ely formosa situ, Rovecestria visu. Nec tacendum arbitror quod temperie gratissima
Abbreviated transcription (Latin):
seteto tausae tousilio sariao fisci ad uiuandum puetũ
suieates satiamentum tum magimno edo cĩtu feste
uenuns Coditiatim cum qs indẽ sublatum ad E¬
Syluauertensõm urbem gaudentos dedutuut
sapientee adiuẜalauit u¬
onsidorãs autan ⁊udouitus Ilox uotum /uuum
rrutum fore ad Sugont maguo x coyalos suos fouers
fidei capit cum eongere. Cui tum enũ tias sẽur inri
sus mauu quam suspitatus est eum tẽneri ses sub Sos¬
Ey luancrtensis Comitis praosidio de redditione ours
diffidens mi sit ad Arnulsum flandrensõm maudãt
sisi occirororer fostins de has consultutus apux̃ uni
ꝓui diciuire Restibulus U bi dum ambo paritor dies
Contedo ergo ei a Bequana dosqs ad mars hlet¬
Puratum libi nesoe uans uorbom Rochom ageusani

Expanded text:
ad juvandum puerum sumentes sacramentum, cum maximo exercitu festinanter veniunt Codiciacum, eumque inde sublatum ad Silvanectensem urbem gaudentes deducunt.sapienter adnihilavit. Considerans autem Ludovicus rex votum suum irritum fore, ab Hugone Magno per legatos suos tenore fidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum Flandrensem, mandans quod sibi occurreret festinus, de his consulturus apud vicum qui dicitur Restibulus. Ubi dum ambo pariter diverConcede ergo ei a Sequana usque ad mare Nortducatum, tibi reservans urbem Roth
Abbreviated transcription (Latin):
Dostquem ascanus annis . Xxxuii. ante dncam ianus.
da turns⁊ picus. faunas. latinis: in italia xognauceure
la fictarum et centauroeum fuit. Quoe scubit palifatua
primo de incerdibilibus libro, nobilos fuesse chuetes tsersalora¬
Tuic ctĩan teoia pose laomedonte eegnauit priamus.

Expanded text:
ribus; post quem Ascanius annis XXXVIII. Ante Aeneam Janus, Saturnus, Picus, Faunus, Latinus in Italia regnarunt Lapitharum et Centaurorum, quos scribit Palaephatus, primo de Incredibilibus libro, nobiles fuisse equites Thessalorum. In Troja post Laomedontem regnavit Priamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gratanter impendiz. D d̃ renuneratione ho
iustantis tomporio ꝓtiubre non dubum est
qued̃ mi sorante deo sopita aduorsa¬
ualctudind sauitatẽ re fouis ⁊̃ menachos

Expanded text:
gratanter impendit. Ad remunerationem vero instantis temporis pertinere non dubium est, quod miserante Deo sopita adversvaletudine, sanctitatem refovit et monachos
Abbreviated transcription (Latin):
ei pars primpatus quam Sdo fiator sund anteñs
contra Carolum Rogm onctusq ipsõ in rog̃o
no anno reguauite sed postea otcifus̃ est in bes
Suessonito ab ex ercitu ⁊ arołi simuplitis Factuo
tanre post ip sum princeps francorum filius sius Rag
maguus natus ex filia hecberti Comitis / parro
Sit haibertus ꝓ traditiondm ccaepis Rarolum
simplicem ⁊cuortentom cu ontoria a pra dic̃
prolio ⁊ i uintulis ipsius mortuus osa Elie
Rarolus Irpradictus. Supradirtus uodro hug
magiurs ꝯemus ex filia. Othonis Rogis Sax
postiuodum udro ulro Imperatoris Romanorum
hngonẽ E apor ⁊ frõs onis. Eui hugo adumi¬

Expanded text:
pars principatus, quam frater suus Odo, antequam contra Carolum regem, unctusque ipse in regem, uno anno regnavit, sed postea occisus est in bello Suessonico ab exercitu Caroli Simplicis. Factus est tamen post ipsum princeps Francorum filius ejus Hugo magnus, natus ex filia Hereberti comitis Parronae. Hic Herebertus per traditionem cepit Carolum Simplicem revertentem cum victoria a praedicto praelio, et in vinculis ipsius mortuus est idem Carolus. Supradictus vero Hugo magnus genuit ex filia Othonis regis Saxonum, postmodum vero imperatoris Romanorum, Hugonem Capet et fratres ejus. Qui Hugo, a
Abbreviated transcription (Latin):
mn ex saustis anglorum hhosaurris sibi contuleras
tam donota mai Ecclus dinde sarum proĩtiarum
utausq̃s soxus Religiosis pauperibͦ uidius
orph auis distubuit ul na tulntra serira supra
quẽ in
quam in intrrintato iacebar abstindier guin ipsa

Expanded text:
inexhaustis Anglorum thesauris sibi contulerat, inexhaustis Anglorum thesauris sibi contulerat, tam devota manu ecclesiis diversarum provinciarum et utriusque sexus religiosis, pauperibus, viduis, orphanis distribuit; ut nec a culcitra serica, super quam in ipsa infirmitate jacebat, absti
Abbreviated transcription (Latin):
frantos: Ipso stiam iuperstite ptimo rogui suis
anno adiunctus osi in reguum Robatus filius eius
Rox piissimus uir in littratum scientia plirriumum
a Saberto monacho plzilo sopho postea uero
Papa Romauo instantus. Rycoc de gestis
‸ ranto tum huit opuscũlo iuseeui uoleus noft̃c¬
antimare nobilitatõ Comitum Qudegiaueusium
quod tortia familia Rogum frantia siguid̃
de tot fanuliis ab mitio illius regui usq nunt
scuiatim cieati sis Rigos d corum progonid
modo qutus praedixinrs uenians. Nlon igiur
osqueqtiaq indiguum si filia Rrogis inglorum
matrimonio copulata ost uiro cognationt propĩquo
regibus frantorum Nunt ad ordinẽ rorum
pͥropositarum reuertauur
a pe nomrinata deniqs mathildis
Impdeatux dum quadam uite apud̃ Rorhomagũ
infrrmaretur sufficiẽs argumentũ suce prudentia
⁊ roligionis tam prcesentibus q̃s futuris o stoud̾ie
Sazas eñ nõ solum muyeraterias quas sorun
de Italia incomparabila attulerat uetum etĩa
quas rogalis a imo paterua ium firentia de

Expanded text:
Francos. Ipso etiam superstite, primo regni sui anno adjunctus est in regnum Robertus filius ejus, rex piissimus, vir in litterarum scientia plurimum a Gerberto monacho philosopho, postea vero papa Romano, instructus. » Haec de gestis Francorum huic opusculo inserui, volens nescintimare nobilitatem comitum Andegavensium, et quod tertia familia regum Franciae siquidem de tot familiis ab initio illius regni usque nunc seriatim creati sunt reges de eorum propagine modo, quem diximus, veniant. Non igitur usquequaque indignum, si filia regis Anglorum matrimonio copulata est viro cognatione propinquo regibus Francorum. Nunc ab ordinem rerum propositarum revertamuraepe nominata denique Mathildis imperatrix, dum quadam vice apud Rothomagum infirmaretur, sufficiens argumentum suae prudentiae et religionis tam praesentibus quam futuris ostendit. Gazas enim non solum imperatorias, quas secum de Italia incomparabiles attulerat, verum etiam quas regalis, imo paterna munificentia de
Abbreviated transcription (French):
⁊ mĩam̃ ropros cũtantia uicissmngs tordibus nub
Sabitantum memoria infigiuis Dominã altiut
imprimentia. snguila des cãptiembus aus nominis
designarĩ spatiosum feror. Uoluptuosum asr
s partaro i hospitibus maxiiuis ⁊ qui sape nobilum
hospes gratus aut Arabs uoluptatẽ tras ere fur
sadem. Eredunus cũs ⁊ tredorõfas ost
egui ssmnũ inditom om̃s non sõlum in futuro uai

Expanded text:
iam repraesentantia, vicissimque cordibus inibi habitantium memoriam insignis dominae arctius imprimentia. Singula descriptionibus aut nominibus designare, spaciosum foret. Voluptuosum est spectare hospitibus maximis et qui saepe nobilium hospes Graecus aut Arabs, voluptate traheretur eadem. Credimus autem et credere fas est, aequissimum judicem omnium non solu
Abbreviated transcription (Latin):
yduxmusqz scriatumn ab ꝓpas nuasioc̃ estitamiae que y saponos
faita est/ uqz dũ smgula regua suio regib illusirata et Ragos
giguli fulgore fider gunt deradiati. Nnne dgitᵘ libeꝵ hic licet
uerbis urenis sit Gesta tamon multa euentus ⁊ bolla contineat
toemino donandus est. Seribendum namꝙ attentius est in lib̾ro
segnente. Qui predicatores quorum eshortatu quibus mnraculis
qua porodicatoe. quos Reges. quo ordine ad fidem domĩm nri
conuertorint has aut bella gesta sunt tempore xxiii Impe.¬
ratorum amus dircit sc. ⁊ xuii. Tempora Martiam: qͥ ⁊egnauit
Uii ami. Tempore Rboms: qui regnauei xbii am̃i. Tpo  genonis.

Expanded text:
nvasione Britanniae, quae per Saxones facta est, usque dum singula regna suis regibus illustrata, et reges singuli fulgore fidei sunt irradiati. Nunc igitur cum liber hic, licet verbis brevis sit, gesta tamen multa, eventus et bella contineat, termino donandus est. Scribendum namque attentius est in libro sequente, qui praedicatores, quorum hortatu, quibus miraculis, qua praedicatione, quos reges, quo ordine ad fidem Domini nostri converterint. Haec autem bella gesta sunt tempore XIV imperatorum, annis circiter 218; tempore Marciani, qui regnavit VII annis; tempore Leonis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
confirmet / Lad iingmentum ecelie sue potiora x uit
suscitet ineronta . ut fide ⁊ opere In tunora duie
Dñi qregorii exordium pullulut. tonualescendo emplis
cextenduatur / ut tpã uos dinc̃ie eloquii prosma
In futuro respiciunt. Uesꝑ uoo fsta ad gene
ẜestuntatem enocet. Bente adme omner gini
Daboratia etcontrati estise. et ego refitiam uos.

Expanded text:
tum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et Domini Gregorii exordium pullulat, convalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, e
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta petitionem urcm gtñ filiorim ntõrumi ⁊egum uobia
preseñti nra preceptiont uice beati petei aploꝵ printipiir
Aulhoritatem teibiumus: utquando unum e uobre diuina
Ad sc̃ Iussẽat grã eñocari is qui suxstes fueriti alterũ
In coco deffuncti debeat dpm orsmnare. Pro qua etiam
re s ingr̃a uestez di loctiom palia ꝓro eãdem Ratione
cclebranda Engomius: Ut per nee p̃receptronis unctoritate

Expanded text:
orum regum vobis praesenti nostra praeceptione, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
Songist ⁊ horsc̃o ⁊ ⁊ rant aũt filii Widgilib fili
witta: filui wlcta filii uodom filu frealof. filii frobugꝭ¬
blur silit filii funi filui flocuual filu Ieta:. qnõ dixermr
filum Scei sailicot alinius idoli. De quorẽ seor

Expanded text:
Hengist et Horsa: erant autem filii Widgils, filii Wicta, filii Vecta. filii Woden, filii Frealof, filii Fredulf, filii Fin, filii Flocwald, filii Jeta: quem dixerunt filium Dei, scilicet alicujus idoli; de quorum patr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ urisperito regnauit .xuii. annis. hit ꝯeuere
Afer Tripolitanus ab oppus ꝙoti , natura sanus multis
s emyor bellis lacersitus forussiue quud̃ Remynbicã
sod laborissms rexit dictor digo ciuiliũ bollorũ
quã si graui ssune omreroeant ot E lodio Albino
Iqui sõ m Salliã Cararam focorat apud sngdimũ
intaefarto in Britanas trausit ⁊ bi magius
granibusq prelus saepes gd łis rcceptam xt̃e insulo
a caters indomitis gẽtibus nõ ur quidã cestunant
sod ut uallo disling uendam putauit. Nurus em̃ d
layidibus Uallum uero quo ad repellendã unn hostrum
cas tea miiuñtur Ifit de cespĩibus. Quibus cremucisis
e terea uelut muzꝰ extiuitur altus super terram ita
Cot auto fi fossa a qua leuati sunt tespitõr supra
quam suies d. ligurs fortissimis prafiguntur
oallum crebris in supde tircribus comuuni tum
a mari ad maro duxir. Ibiq ⁊ apud̃ ⁊boratum
oppidum morbo obut. Leliquir duos filios Bessiam̃
⁊ Sotam. moruni Sota hoslis publitus

Expanded text:
urisperito regnavit XVII annis. Hic genere Afer Tripolitanus ab oppido Lepti, natura saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime, rexit. Victor ergo civilium bellorum, quae ei gravissima occurrerant, et Didio Albino, qui se in Gallia Caesarem fecerat apud Lugdunum interfecto in Britannias transit, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus non, ut quidam aestimant, muro, sed vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus; vallum vero, quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus