comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eo anno minitier uestalis suspecta pͥmo ꝑꝑ mundiorem
o cultum insimulata deinde ap̃ pontifices ab iudice ẜuo cum decreto
eorum iussa ẽẽt sacris abstinere familiamq impotãte hre. ftã iudicio uiua
sub terram ad portam colinam dextra uia defossa celerato campo credo ab
incesto idei loco nomen fcm̃ est. Eodem anno publius pilo pretor pͥmũ deplebe
adu̾sante sulpitio consule qui negabat rationem euis se habiturum ẽ fcũs
tu cum insũmis imꝑis id non obtinuisset minus inp̃tura intendente.
papirio crasso Cesone duillo consulib ausonum magis nouo quã magno bello¬
it insignis Ea gens cales urbem colebat. sidicinis funtimis arma couixi
unoq p̃lio haud sane memorabili duorum ppłoꝵ ex̾citus fusus ꝓpinquĩtate
urbium & ad fugam ꝓnior & infuga ip̃a tutior. Nec tamen omissa eius belli
cura prib quia totiens iam sidicini aut ipsi mouerunt bellum aut moe¬

Expanded text:
eo anno Minucia Uestalis, suspecta primo propter mundiorem iusto cultum, insimulata deinde apud pontifices ab indice seruo, cum decreto eorum iussa esset sacris abstinere familiamque in potestate habere, facto iudicio uiua sub terram ad portam Collinam dextra uiam stratam defossa Scelerato campo; credo ab incesto id ei loco nomen factum. eodem anno Q. Publilius Philo praetor primum de plebe aduersante Sulpicio consule, qui negabat rationem eius se habiturum, est factus senatu, cum in summis imperiis id non obtinuisset, minus in praetura tendente.Papirio Crasso K. Duillio consulibus, Ausonum magis nouo quam magno belloit insignis. ea gens Cales urbem incolebat; Sidicinis finitimis arma coniunxerat; unoque proelio haud sane memorabili duorum populorum exercitus fusus, propinquitate urbium et ad fugam pronior et in fuga ipsa tutior fuit. nec tamen omissa eius belli cura patribus, quia totiens iam Sidicini aut ipsi mouerant bellum aut moue
Abbreviated transcription (Latin):
les macedonicis hec postea mampulatim structa aties cepit ẽe̾. Postren
ĩplures ordines instruebant᷑ꝰ¬
riones uexillarium unum habebat
De atie Prima aties hastati erant manipuli
xU. distantes inter se modicũ spatiũ De manipuloA¬
Mampulus leuis uicenos
milites aliam turbam scatatorum hebat. Leues autem & hastam tm̃ gessaq
rerent uocabant᷑. hec pͥma frons inatiem florem iuuenum pubescentiur
ad militiam hẽbat robustior inde etas totidem manipulorum quib pncipib
est nomen obsequebant᷑ Depn̾cipib Scucati omnes insignib maxĩe annis

Expanded text:
les Macedonicis, hoc postea manipulatim structa acies coepit esse: postremi les Macedonicis, hoc postea manipulatim structa acies coepit esse: postremi in plures ordines instruebantriones, vexillarium unum habebatat. prima acies hastati erant, manipuli quindecim, distantes inter se modicum spatium; manipulus leues uicenos milites, aliam turbam scutatorum habebat; leues autem, qui hastam tantum gaesaque gererent, uocabantur. haec prima frons in acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insignibus maxime armis
Abbreviated transcription (Latin):
uelut emerso ab admiratione aĩo. cum silentio defixi stetissent repente
tꝗͣ ceruice cesa fusus est cruor tum libere conquestu cohorte uoces ser
ut neq lamentis neq execrationib pareret᷑. spoliisq contectum iuuenis
corpus ꝗͣtum militarib studiis fumis ullum cõtellebrari põt extructo ex̃
illum rogo cremeret᷑: malianaq imꝑia non ĩpñtia mõ horrẽda: sed e¬
emplis & tristib imposterum eẽnt. fecit tñ attrocitas pene obedientiorẽ¬
ici militem & preterꝗͣ ꝙ custodie uigilieq & ordo stationum intentiõĩs
ubiq erant cure multimo etiam discrimine cum descensum inatiem ẽ: ea
securitas ꝓfuit.¬
uit autem ciuili maxime bello similis pugna. adeo nihil apud latinos o¬
num abromana re pu ͭͣ p̾ter aĩos erat clipeis antea romani usi sunt. deiñ
postꝗ̃ stipendiarii fcĩ sunt scuta proclipeis fecere. Et qđ antea phalanges si¬

Expanded text:
uelut demerso ab admiratione animo cum silentio defixi stetissent, repente, uelut demerso ab admiratione animo cum silentio defixi stetissent, repente, postquam ceruice caesa fusus est cruor, tam libero conquestu coortae uoces sunt, ut neque lamentis neque exsecrationibus parceretur spoliisque contectum iuuenis corpus, quantum militaribus studiis funus ullum concelebrari potest, structo extra uallum rogo cremaretur, Manlianaque imperia non in praesentia modo horrenda sed exempli etiam tristis in posterum essent. fecit tamen atrocitas poenae oboedientioreuci militem; et praeterquam quod custodiae uigiliaeque et ordo stationum intentioris ubique curae erant, in ultimo etiam certamine, cum descensum in aciem est, ea seueritas profuit.uit autem ciuili maxime bello pugna similis; adeo nihil apud Latinos dissonum ab Romana re praeter animos erat. clipeis antea Romani usi sunt, dein, postquam stipendiarii facti sunt, scuta pro clipeis fecere; et quod antea phalanges simi
Abbreviated transcription (Latin):
Quando inquit tu tite manli neq imꝑium consulare: neq
maiestatem prĩam ueritus adu̾sus edictum nrum extra ordinem in hostem
pugnasti. & quantũ inte fuit disciplinam militarẽ. qua stetit ad hanc diem
imana res soliuisti meq incã necessitatem adduxisti ut aut reĩ p ͭ ͤ n
aut mei meorum obliuiscendum sit nos potius nr̃o delicto plectemur quam
res pͨͣ tanto suo dampno nrã peccata luat: triste exemplum: sed imposteꝵ
lubre iuuentutẽ crimis. me quidem tum ingenita caritas liberum
specimen istud uirtutis deceptum uana imagme decoris inte: mouet: sed
cum aut morte tua sanctienda sint consul imꝑ̾a aut impunitate ĩ ꝑpetuu
roganda nec te quidem: si quid inte nr̃i sanguinis est recusare censi
quin disciplinam militarem culpa tua ꝓlapsam pena restituas. Hũc lictor
eliga ad palum Exanimati omnes tam atroci imꝑio nec aliter ꝗͣ ips
quisq districtam cernentes securem metu magis ꝗꝙ̃ modestia. acquieuere Itaq

Expanded text:
que' inquit, 'tu, T. Manli , neque imperium consulare neque maiestatem patriam ueritus, aduersus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et, quantum in te fuit, disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, soluisti meque in eam necessitatem adduxisti, ut aut rei publicae mihi aut mei meorum obliuiscendum sit, nos potius nostro delicto plectemur quam res publica tanto suo damno nostra peccata luat; triste exemplum sed in posterum salubre iuuentuti erimus. me quidem cum ingenita caritas liberum tum specimen istud uirtutis deceptum uana imagine decoris in te mouet; sed cum aut morte tua sancienda sint consulum imperia aut impunitate in perpetuum abroganda, nec te quidem, si quid in te nostri sanguinis est, recusare censeam, quin disciplinam militarem culpa tua prolapsam poena restituas—i, lictor, deliga ad palum'. exanimati omnes tam atroci imperio nec aliter quam in se quisque destrictam cernentes securem metu magis quam modestia quieuere. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Apcitus sicut Romulus augurato inurbe conden¬
a regnum adeptus est: de se quoq deos tonsuli iussit. Inde ab augure
deinde gratia honoris publicum id perpetuumq sacerdotium fuitꝰ. deductꝰ
in artem in lapide ad meridiem u̾sus consedit. augur ad leuam eius capite
uelato sedere cepit dextera manu baculum sine nodo aduncum tenẽs: quẽ
litium appellarunt. Inde ubi prospectu inurbem agrumq capto deos p̃catus
egiones ab oriente ad octasum determinauit. dextras ad meridiem ꝑ
leuas ad septentrionem ẽẽ dixit. signum uero contra ꝙ longissime cõspe¬
ctum ocali ferebant aiõ fimunt. tũ lituo in leuam manum translato dextra
incaput posita. precatus est ita. Iuppiter pater si est fas. hunc numam pom¬
pilium cuius ego caput teneo regem romanum ẽẽ uti tua signa nobis t̾ta
issis declaratus rex numa de templo descendit

Expanded text:
accitus, sicut Romulus augurato urbe condenda regnum adeptus est, de se quoque deos consuli iussit. inde ab augure, cui deinde honoris ergo publicum id perpetuumque sacerdotium fuit, deductus in arcem, in lapide ad meridiem uersus consedit. augur ad laeuam eius capite uelato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum appellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinauit, dextras ad meridiem partes, laeuas ad septentrionem esse dixit; signum contra quo longissime conspectum oculi ferebant animo finiuit; tum lituo in laeuam manum translato, dextra in caput Numae imposita, ita precatus est: Iuppiter pater, si est fas hunc Numam Pompilium cuius ego caput teneo regem Romae esse, ut tu signa nobis certa itti uellet. quibus missis declaratus rex Numa de templo descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dimissis legatis admouet mi¬
lites uirginius in re non maxima paulo ante trepidatum ẽẽ quia sine capite
cõĩ consilio ẽẽ placere decem creari qui summe rei puͭ ͤ preessent militariq ho¬
nore tribunos militum appellare. Cum ad eum ipm̃ pͥmum his honos deferret᷑
melioribus meis ur̃isq rebus. seruate inquit ista de me iuditia: nec mͥ filia
inuita honorem ullum iocundum ẽe̾ patitar nec inꝑturbata re p. eos utile
est p̃esse uobis qui proximi inuidie sint. Si quis usus mei est
expriuato capiet᷑ It a decem nũo tribunos militares creant¬
qui erat in sabims

Expanded text:
dimissis legatis, admonet milites Uerginius in re non maxima paulo ante trepidatum esse, quia sine capite communi consilio esse; placere decem creari qui summae rei praeessent militarique honore tribunos militum appellari. cum ad eum ipsum primum is honos deferretur, 'melioribus meis uestrisque rebus reseruate' inquit, 'ista de me iudicia. nec mihi filia inulta honorem ullum iucundum esse patitur, nec in perturbata re publica eos utile est praeesse uobis qui proximi inuidiae sint. si quis usus mei est, nihilo minor ex priuato capietur.' ita decem numero tribunos militares creanque in Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
cuspide parmaq inixum attollentem se abgraui casu. Manlius abiugulo
ita ut ꝑcostas ferrum emmẽt terre affixit: Spoliis que lectis ad suos re¬
ectus cum ouante gaudio turma incastra atq inde ad pretorium ad p¬
trem tendit ignatus facti futuri que laus an pena eẽt merita. Ut me om¬
nes inquit pater tuo sanguine ortum referrent. prouocatus eques tria hec
spolia capta exhoste ceso porto. Quod ubi audiuit consul extemplo filium
adusatus concionem classico aduocari iussit. que ubi frequens conuenit

Expanded text:
cuspide parmaque innixum attollentem se ab graui casu Manlius ab iugulo, cuspide parmaque innixum attollentem se ab graui casu Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit; spoliisque lectis ad suos reuectus cum ouante gaudio turma in castra atque inde ad praetorium ad patrem tendit, ignarus fati futurique, laus an poena merita esset. 'ut me omnes' inquit, 'pater, tuo sanguine ortum uere ferrent, prouocatus equestria haec spolia capta ex hoste caeso porto.' quod ubi audiuit consul, extemplo filium auersatus contionem classico aduocari iussit. quae ubi frequens conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
igitur dum dies ista uenit qua magno conatu ex̾citus moueatis. interea tuip̃e
congredi mecum ut ur̃o duorum iam hinc euentu cernatur qnͣtum eques la¬
nus romano p̾stet Mouet ferotem animum uiuenis seu ira seu detradt
certamĩs pudor: seu in exsuꝑabilis uis fati. oblitus itaq imꝑii patricii con¬
sulumq edicti ad id p̃cess certamen agitur quo uinceret aut uinteret᷑. haud
nltum interee̾t. equitib ceteris uelut ad spectaculum submotis Spatio
uacui interiacebat campi adusos concitant equos. & cum infestis cuspidibus
cõturrissent. Manlii cuspis super galeam hostis metii transceruitem eꝗ elapsa
est. Circuactis deinde equis cum prior ad iterandum ictum Manlius con¬
surrexisset spiculum in aures equi fixit Ad tuius uulneris sensum cum equus
rioribus pedib erectis magna ui caput quateret excussit equitem que

Expanded text:
igitur, dum dies ista uenit qua magno conatu exercitus moueatis, interea tu ipse igitur, dum dies ista uenit qua magno conatu exercitus moueatis, interea tu ipse congredi mecum, ut nostro duorum iam hinc euentu cernatur quantum eques Latinus Romano praestet?' mouet ferocem animum iuuenis seu ira seu detractandi certaminis pudor seu inexsuperabilis uis fati. oblitus itaque imperii patrii consulumque edicti, praeceps ad id certamen agitur, quo uinceret an uinceretur haud multum interesset. equitibus ceteris uelut ad spectaculum submotis, spatio, quod uacui interiacebat campi, aduersos concitant equos; et cum infestis cuspidibus concurrissent, Manli cuspis super galeam hostis, Maeci trans ceruicem equi elapsa est. circumactis deinde equis, cum prior ad iterandum ictum Manlius consurrexisset, spiculum inter aures equi fixit. ad cuius uolneris sensum cum equus prioribus pedibus erectis magna ui caput quateret, excussit equitem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Per hec ne quo errore milites caperent᷑ edunt consules ne quis
extra ordinem in hostem pugnaret. Forte inter ceteros pugnaram p̃fectos
ex ploratum momnes ꝑtes diuisi erant.T. manlius consulis filius su
castra hostium cum sins turmalib euasit. Ita ut uix teli iactu abstatiõe
ma abee̾t ibi tusculani erant equites. pre erat geminus metuis uir c
gña inter suos tum factis clarus. Is ubi romanos equites insignemq inter
eos precedentem consulis filium nam om̃es interse utiq illuis tres uiri noti
erant cognouit. Una ne ait turma romani cum latinis sotiisq bellum g¬
ri eetis Quid interea consules. Quid duo ex̾citus consules agent:. Aderunt
in tpre. Manlius inquit. & cum ille erit iupiter ip̃e federum a uob̃ uiolatoꝵ
tis: qui plus põt poletq si ad regillum lacum ad satietatem ur̃am p¬
gna nobiscum cordi sunt. Ad ea geminus paulo asuis equo prouectus uis

Expanded text:
per haec ne quo errore milites caperentur, edicunt consules ne quis extra ordinem in hostem pugnaret. forte inter ceteros turmarum praefectos qui exploratum in omnes partes dimissi erant, T. Manlius consulis filius super castra hostium cum suis turmalibus euasit, ita ut uix teli iactu ab statione proxima abesset. ibi Tusculani erant equites; praeerat Geminus Maecius , uir cum genere inter suos tum factis clarus. is ubi Romanos equites insignemque inter eos praecedentem consulis filium—nam omnes inter se, utique illustres uiri, noti erant—cognouit, 'unane' ait 'turma Romani cum Latinis sociisque bellum gesturi estis? quid interea consules, quid duo exercitus consulares agent?' 'aderunt in tempore' Manlius inquit, 'et cum illis aderit Iuppiter ipse, foederum a uobis uiolatorum testis, qui plus potest polletque. si ad Regillum lacum ad satietatem uestram pugna nobiscum cordi sint.' ad ea Geminus paulum ab suis equo prouectus: 'uisne
Abbreviated transcription (Latin):
ore letitia uictores incastra referunt. Sannites duce amisso & ꝑ eq̃str
certamen attenuatis uirib omissa satricula quam nec quicꝗͣ defendi re¬
bantur ad philiste obsidionem redeunt. Intraq paucos dies satricula romanꝰ
pleditionem philistia pium sannis potitur. Gesta cum sannitib ad soram

Expanded text:
dolore laetitia uictores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre dolore laetitia uictores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre certamen temptatis uiribus, omissa Saticula, quam nequiquam defendi rebantur, ad Plisticae obsidionem redeunt intraque paucos dies Saticula Romanus per deditionem, Plistica per uim Samnis potitur. mutata inde belli sedes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator egre patiens ꝙ tam ferociter ad equitasset & inde se fundi fugariq
rando hortandoq equites p̃lium iterauit inquem insignem inter su
cientem pugnam i agr̃ equitum romanus in festa cuspide ita ꝑmisit
equum ut exuno ictu exanimem e quo precipitaret: nec ut fit ad ducis ca
n ꝑculsa magis quam irritata est multitudo. omnes qui circa erant
in aulium temere inuectum ꝑhostium turmas tela coniecerunt. fcĩ p̃cipu¬
um decus ulti sannitcum imꝑatoris dederunt. is uictorem detractũ ex
equo magrũm equitum plenus meroris atq ire trucidauit. nec multũ
abfuit quin corpore etiam quia inter hosciles ceciderat turmas. sannites
rentur sed ex templo ad pedes descensum a romanis est coactiq idei
sanites facere & repentina aties circa corpora ducum pedestre p̃liuĩ iniit
quo haud dubie suꝑat romanus recuꝑatumq aulii corpus mixta cum

Expanded text:
perator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi fugarique, perator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magister equitum Romanus infesta cuspide ita permisit equum ut uno ictu exanimem equo praecipitaret. nec, ut fit, ad ducis casum perculsa magis quam inritata est multitudo; omnes qui circa erant in Aulium temere inuectum per hostium turmas tela coniecerunt; fratri praecipuum decus ulti Samnitium imperatoris <di> dederunt. is uictorem detractum ex equo magistrum equitum plenus maeroris atque irae trucidauit, nec multum afuit quin corpore etiam, quia inter hostiles ceciderat turmas, Samnites potirentur. sed extemplo ad pedes descensum ab Romanis est coactique idem Samnites facere; et repentina acies circa corpora ducum pedestre proelium iniit, quo haud dubie superat Romanus, reciperatumque Auli corpus mixta cum
Abbreviated transcription (Latin):
Anno circũacto bellum deinceps abdictatore. ꝗ fabio gestum est.C
noui sicut superius rome manserunt. Fabius ad accipiendum ab emilio
ex̾citum ad satriculam cum supplemento uenit. Neq enim sannites ad phi¬
listiam manserant sed accitis ab domo nouis militib multitudine
castra eodem quo antea loco posuerunt Latescentesq plio romanos au̾tẽ
ab obsidione conabantur Eo intentius Dictator inmenia hostium u̾sus id
lum intuebatur ducere. ꝙ urbem oppugnabat & securior absanniti
agere. stationibus modo eppositis nequa mnc̃astris uis fieret. Eo ferotus ad¬
equitare sannites uallo neq ocium pati &cum iam ꝓre inportis castrorum
ẽẽt hostis nihil consulto dictatore magr̃ equitum ꝗdiulius aulus feretanꝰ
magno tumultu cum omnib tarmis equitum ecuectus. submouit hostem
n minime ꝑtinaci genere pugne sic fortuna ex̾cuit opes ut in signis u¬
trinq clades & clara iporum ducum ederet funera. prior saunicum im¬

Expanded text:
anno circumacto bellum deinceps ab dictatore Q. Fabio gestum est. consules noui, sicut superiores, Romae manserunt; Fabius ad accipiendum ab Aemilio exercitum ad Saticulam cum supplemento uenit. neque enim Samnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuerunt lacessentesque proelio Romanos auertere ab obsidione conabantur. eo intentius dictator in moenia hostium uersus id bellum tantum ducere quod urbem oppugnabat, securior ab Samnitibus agere stationibus modo oppositis ne qua in castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samnites uallo neque otium pati; et cum iam prope in portis castrorum esset hostis, nihil consulto dictatore magister equitum Q. Aulius Cerretanus magno tumultu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque clades et clara ipsorum ducum ederet funera. prior Samnitium im
Abbreviated transcription (Latin):
missilib sed cominus gerebatur res & quia egre successerant explanom
mneros. loco quem magis timuerant uicto fatile adu̾sus hostem imp.
ex equo pugnabant relictis turrib murisq: inforum omnes compulsi
paulisꝑ inde temptauerunt extremam pugne fortunam. De inde abie

Expanded text:
missilibus sed comminus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in missilibus sed comminus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in muros, loco quem magis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus murisque in forum omnes compulsi paulisper inde temptauerunt extremam pugnae fortunam; deinde abiect
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem fortuna
abaltero consule ad cominium res gesta. pͥma luce ad mȩnia omnib co¬
piis ad motis: corona cinxit urbem subsidiaq firma nequa eruptio fieret
tis opposuit. iam signum dantem cum nuntius acollega trepidus di
cohortium aduentu & unpetu inoratus est & ꝑtem copiarum reuocare in¬
structam intentamq ad oppugnandum coegit. Detium brutum scenã logatũ¬
cum legione prima &x. cohortib alariis equitatuq ire adu̾sus subsidiũ
hostium uissit. quocũq in loco fuisset obuius existe̾t ac moraret manumq
si forte ita res poposceret/ conferret modo: ne ad comirium copie ad moueĩ
possent. Ipse scalas ferri admuros ab omni ꝑte iussit a testudine ad por¬
tas sutressit simul & refringebant᷑ porte. & uis undiq in muros fiebat
imnites sicut ante ꝗͣ in muris uiderent armatos satis ammi habuerur
ad pro hibendos urbis aditu hostes: ita postꝗͣ iam non ex interuallo nec

Expanded text:
eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res. prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma ne qua eruptio fieret portis opposuit. iam signum dantem eum nuntius a collega trepidus de uiginti cohortium aduentu et ab impetu moratus est et partem copiarum reuocare instructam intentamque ad oppugnandum coegit. D. Brutum Scaeuam legatucum legione prima et decem cohortibus alariis equitatuque ire aduersus subsidium hostium iussit: quocumque in loco fuisset obuius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoueri possent. ipse scalas ferri ad muros ab omni parte urbis iussit ac testudine ad portas successit; simul et refringebantur portae et uis undique in muros fiebat. Samnites sicut, antequam in muris uiderent armatos, satis animi habuerunt ad prohibendos urbis aditu hostes, ita, postquam iam non ex interuallo nec
Abbreviated transcription (Latin):
regnare passuros nec e̾e̾ rome unde ꝑiculum libertati foret Id si
ope tuendum esse. nec ullam rem que eo ꝑtineat contempnendam eẽ¬
In uitom se hominis dicere causa nec dicturum fuisse ni caritas rei publice
uinceret. non credere populum ro. solidam libertatem recuꝑatam. Regiũ
genus regium nomen non solum inciuitate sed etiam impio ẽẽ. id officere
metum meminimus fatemur egecisti reges: absolue benefitium tuum: au¬
fer hinc regium nomen. res tuas tibi non solum reddent ciues tui auctore
me sed quid deest munifice augebunt: amicus abi: & exonera cuuit
uano forsican metu. Ita persuasum est animis cum gente tarquinia regnũ
hinc abiturum

Expanded text:
regnare passuros nec esse Romae unde periculum libertati foret; id summa regnare passuros nec esse Romae unde periculum libertati foret; id summa ope tuendum esse, neque ullam rem quae eo pertineat contemnendam. inuse dicere hominis causa, nec dicturum fuisse ni caritas rei publicae uinceret: non credere populum Romanum solidam libertatem reciperatam esse; regium genus, regium nomen non solum in ciuitate sed etiam in imperio esse; id officere, id  metum. meminimus, fatemur: eiecisti reges; absolue beneficium tuum, aufer hinc regium nomen. res tuas tibi non solum reddent ciues tui auctore me, sed si quid deest munifice augebunt. amicus abi; exonera ciuitatem uano forsitan metu; ita persuasum est animis cum gente Tarquinia regnum hinc abiturum
Abbreviated transcription (Latin):
Rerum demnde diuinarum hita cura est. &¬
quia quedam publica sacra pipõs reges facturã erant necubi regum de¬
siderium e̾ẽt regem fa sacrificiorum creant. Id sacerdotium pontifici sub¬
cere ne additus nomini honos aliquid libertati cuius tunc prima e
cura officeret. Ac nescio an nimis undiq cͥausa minimisq rebus mu¬
niendo inodum excesserint. Consulis enim alterius cum nihil aliud
fenderit nomen inuisum ciuitati fuit: nimium tarquinios regi
asuesce. Inittum aprisco factum. Regnasse deinde seruium tullum. nec
iteruallo quidem facto oblitum tanꝙ alieni regni saꝑbum tarqui
uelut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse. Pusso suꝑbo penes collati¬
num impium ẽẽ. nescire priuatos tarquineos uiuere. non placere nomẽ
culosum libertati e̾e̾. hinc primo sensim temptantium animos seri
ꝑtotam ciuitatem est datus solicitamq suspitione plebem brutus adcõ-¬
tionem uocat. Ibi omnrum primum iusiurandum recitat ppłi neminẽ

Expanded text:
rerum deinde diuinarum habita cura; et quia quaedam publica sacra per ipsos reges factitata erant, necubi regum desiderium esset, regem sacrificolum creant. id sacerdotium pontifici subiecere, ne additus nomini honos aliquid libertati, cuius tunc prima erat cura, officeret. ac nescio an nimium undique eam minimisque rebus mniendo modum excesserint. consulis enim alterius, cum nihil aliud offenderet, nomen inuisum ciuitati fuit: nimium Tarquinios regno adsuesse; initium a Prisco factum; regnasse dein Ser. Tullium ; ne interuallo quidem facto oblitum, tamquam alieni, regni, Superbum Tarquinium uelut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse; pulso Superbo penes Collatinum imperium esse. nescire Tarquinios priuatos uiuere; non placere nomen, periculosum libertati esse. hinc primo sensim temptantium animos sermo per totam ciuitatem est datus, sollicitamque suspicione plebem Brutus ad contionem uocat. ibi omnium primum ius iurandum populi recitat neminem
Abbreviated transcription (Latin):
grege. sacrum herculi adhibitis ad mmisterium dapemq poticiis ac pmariisq
quȩ tum familie maxime inclite ea loca incolebant factum forte ita eue:¬
nit: ut poticii ad tempus presto essent. hisq exta apponerentur. pmarii ex-¬
tis adesis ad cetera uenirent dapem: inde institutum mansit donec p
genus fuit ne extis sollemonibus uescerentur. Poticii abeuandro edocti an¬
tistes sacri euis ꝑmultas ętates fuerint. donec tradito seruis publicis sollemni
ministerio genus potitiorum omne interiit. Haec tum sacra romu¬
lus una ex omnibus ꝑegrina suscepit:¬

Expanded text:
grege sacrum Herculi, adhibitis ad ministerium dapemque Potitiis ac Pinariis, quae tum familiae maxime inclitae ea loca incolebant, factum. forte ita euenit ut Potitii ad tempus praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceteram uenirent dapem. inde institutum mansit donec Pinarium genus fuit, ne extis eorum sollemnium uescerentur. Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, donec tradito seruis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit. haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
profectus uirginius pͥma uigilia erat. cum postero die mane deretinendo eo fru¬
stra sine causa nequicꝗͣ littere redduntur. At murhe pͥma luce. cum cuiitas
inforo expectatione erecta. staret. Uirginius sordidatus filiam secum obsoleta
iste comitantibus aliquot matronis cum ingenti aduocatione inforum a¬
ducit. circuire ibi & prensare homines cepit & non orare solum p̾cariã opem
l prodebita petere. se proliberis eorum ac coniugibus quotidie inatie stai
ne alium uirum e̾e̾ cuius strenue ac fortiter facta in bello plura memorari
possent. quid prodesse si incolumi urbe que incapta ultima timeant liberis
is sint patienda hec prope concionabundus circumibat homines similia
abicilio iactabant᷑. Comitatus muliebris plus tacito fletu qͣ ulla uox mouebat.

Expanded text:
profectus Verginius prima vigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo profectus Verginius prima vigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo nequiquam litterae redduntur. at in urbe prima luce cum civitas in foro exspectatione erecta staret, Verginius sordidatus filiam secum obsoleta veste comitantibus aliquot matronis cum ingenti advocatione in forum deducit. circumire ibi et prensare homines coepit et non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: Se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie in acie stare, nec alium virum esse cuius strenue ac fortiter facta in bello plura memorari possent; quid prodesse si, incolumi urbe, quae capta ultima timeantur liberis suis sint patienda? hab Icilio iactabantur. comitatus muliebris plus tacito fletu quam ulla uox mouebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ibus fore. Cum dilatum tempus inurie ẽẽt secessissentq aduocati puelle
cuit omnium pͥmum fratrem Icilii filiumq numitori impigros iuuenes ꝑgere
inde recta adportam & qͣtum accelerari posset uirginum acciri e ca castris
ꝑgunt citatis equis nuntium ad patrem ꝑferunt. Cum instaret assertor puelle
ł uindicaret sponsoresq daret atq id ip̃m̃ agi dice̾t. Icilius sedulo tempu
paratum ad spondendum Itilio ostendere: atq ille lacrimabundus gratum est
nquit. crastina die ur̃a oꝑa utar. sponsorum nũc satis ẽ. Ita uindicat᷑ uir
spodentibus propinquis. Appius paulisꝑ moratus ne euis causa rei sedisse uide¬
retꝰ postꝗͣ omissis rebus aliis p̃cura unius pretorium eius nemo adibat. domũ
se recepit. collegisq incastra scribit ne uirginio comeatũ dent atq etiam ĩ tusto¬
dia habeant. Improbum consilium serum ut debuit fait iam enim comeatu sup̃to

Expanded text:
ibus fore. cum dilatum tempus iniuriae esset secessissentque advocati puellae, ibus fore. cum dilatum tempus iniuriae esset secessissentque advocati puellae, placuit omnium primum fratrem Icili filiumque Numitori, impigros iuvenes, pergere inde recta ad portam, et quantum adcelerari posset Verginium acciri e castris: si pergunt citatisque equis nuntium ad patrem perferunt. cum instaret adsertor puellae ut vindicaret sponsoresque daret, atque id ipsum agi diceret Icilius, sedulo tempus et se quisque paratum ad spondendum Icilio ostendere. atque ille lacrimabundus Gratum est inquit; crastina die vestra opera utar; sponsorum nunc satis est. ita vindicatur Verginia spondentibus propinquis. Appius paulisper moratus ne eius rei causa sedisse videretur, postquam omissis rebus aliis prae cura unius nemo adibat, domum se recepit collegisque in castra scribit, ne Verginio commeatum dent atque etiam in custodia habeant. improbum consilium serum, ut debuit, fuit, et iam commeatu sumpto
Abbreviated transcription (Latin):
rendam ẽẽ me uindicantem sponsam inlibertatẽ uita citius deseret ꝗͣ
des. Concitata multitudo erat. certamenq instare uidebatur. Lictores iciliũ
irtumsteterant. nec ultra minas tamen processum ẽ. cum appius non un
defendi ab Icilio sed inquietum hominem & tribunatum etiam nunc spirantẽ
locum seditionis querere diceret. non prebiturum se illi eo die materiam. sed ut
am sciret non petulancie suȩ sed uirginio absenti & patrio noĩ & liberta
tum: uis se eo die non dicturum neq decretum interpositurum. AM. Claudio
petiturum ut decederet uire suo undicariq puellam inposterum diem pate¬
etꝰ.ꝙ nisi pater. postero die affuisset. denimtiare se icilio similibusq icilii.
legis suȩ latorem neq decemiuro constantiam defore nec se utiq collegarũ
lictores conuocaturũ ad cohercendos seditionis auctores. contentum se suis licto¬

Expanded text:
quaerendam esse. me uindicantem sponsam in libertatem uita citius deseret quam quaerendam esse. me uindicantem sponsam in libertatem uita citius deseret quam fides.' concitata multitudo erat certamenque instare uidebatur. lictores Icilium circumsteterant; nec ultra minas tamen processum est, cum Appius non Uerginiam defendi ab Icilio, sed inquietum hominem etlocum seditionis quaerere diceret. non praebiturum se illi eo die materiam; sed ut iam sciret non id petulantiae suae sed Verginio absenti et patrio nomini et libertati datum, ius eo die se non dicturum neque decretum interpositurum: a M. Claudio petiturum, ut decederet iure suo vindicarique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili, neque legi suae latorem neque decemviro constantiam defore. nec se utique collegarum lictores convocaturum ad coercendos seditionis auctores: contentum se suis lictor
Abbreviated transcription (Latin):
n Cum placidum quoq ingemum tam atrox in iuria accendisset
c tibi submouendus sum appii inquit: ut tacitum feras quod celari
uis uirginem ego hanc sum dicturus nuptam pudicamq hĩturus: pro inde
omnes collegarum quoq lictores conuoca expediri uirgas & secures iube: non
manebit extra domum patris sponsa Itili ꝗͣuis si tribunitium auxilium & pro¬
uocationem plebi romane duas arces libertatis tuende ademistis: ideo in liberos
q nr̃os conuigesq regnum ure libidini datumẽ. Seuite intergum & ii
ceruices ur̃as: pudicitia saltem intuto sit. huic siuis afferet᷑ ego pntium quiri¬
tum prosponsa uirginis militum prounica filia omnes deorum hominumq
mploramus fidem. neq tu istud unꝗ̃ decretum sine cede nr̃a referes. Post
Appii etiam atq etiam consideres quo progrediare uirginius uiderit defilia ubi
uenerit quid agat. hoc tm̃ sciat sibi si huius uinditiis cesserit conditionẽ filie

Expanded text:
 placidum quoque ingenium tam atrox iniuria accendisset. 'ferro hinc tibi submouendus sum, Appi' inquit, 'ut tacitum feras quod celari uis. uirginem ego hanc sum ducturus nuptamque pudicam habiturus. proinde omnes collegarum quoque lictores conuoca; expediri uirgas et secures iube; non manebit extra domum patris sponsa Icili. non si tribunicium auxilium et prouocationem plebi Romanae, duas arces libertatis tuendae, ademistis, ideo in liberos quoque nostros coniugesque regnum uestrae libidini datum est. saeuite in tergum et in ceruices nostras: pudicitia saltem in tuto sit. huic si uis adferetur, ego praesentium Quiritium pro sponsa, Uerginius militum pro unica filia, omnes deorum hominumque implorabimus fidem, neque tu istud unquam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrediare. Uerginius uiderit de filia ubi uenerit quid agat; hoc tantum sciat sibi si huius uindiciis cesserit condicionem filiae
Abbreviated transcription (Latin):
Per turbatis iterum patribus ap¬
ius clandius uictam tribunitiam potestatem dicere priore anno inp
enim unꝗͣ defuturum qui & excolega uictoriam sibi & gratiam melioris ꝑtis
bono publico quesitam. & plures si pluribus opus sit tribunos ad auxili
consulum ꝑatos fore & unum uel adu̾sus omnes satis e̾ẽ cdarent modo & cõ¬
sules & primores patrum oꝑam ut si mimis omnes aliquos tamen extribunis
publite. ac senatui conciliarent Preceptis appii moniti patres & uniu̾si c
ac benigne tribunos appellare & consulares ut cuiq priuatim aliquid iuris
adusus singulos erat ꝑtim grã ꝑtim auctõitate obtinuere ut tribuntie
potestatis uires salubres uellent rei publice ẽẽ nouẽq tribunoram adu̾sꝰ
unum oratorem publici comodi auxilio delectum consules habent Sellũ

Expanded text:
perturbatis iterum patribus Ap. Claudius uictam tribuniciam potestatem dicere priore anno, in enim unquam defuturum qui et ex collega uictoriam sibi et gratiam melioris partis bono publico uelit quaesitam; et plures, si pluribus opus sit, tribunos ad auxilium consulum paratos fore, et unum uel aduersus omnes satis esse. darent modo et consules et primores patrum operam ut, si minus omnes, aliquos tamen ex tribunis rei publicae ac senatui conciliarent. praeceptis Appi moniti patres et uniuersi comiter ac benigne tribunos appellare, et consulares ut cuique eorum priuatim aliquid iuris aduersus singulos erat, partim gratia, partim auctoritate obtinuere ut tribuniciae potestatis uires salubres uellent rei publicae esse, quattuorque tribunorum aduersus unum moratorem publici commodi auxilio dilectum consules habent. inde ad
Abbreviated transcription (Latin):
nium A Sellium & Antistium. & Spurilium fecit. quos & procenturionibus
sibi p̃fecerant. Tempanio auctore equites. Senatus cum odio Sempronii con¬
ulare nomen offenderet. tribunos militum consulari pot̾ate creari iussi
Creati sunt. Manilius capitolinus Qantonius merenda Lpapirius mugilanꝰ

Expanded text:
anium <M.> Asellium Ti. Antistium Ti. Spurillium fecit, quos et pro centurionibus anium <M.> Asellium Ti. Antistium Ti. Spurillium fecit, quos et pro centurionibus sibi praefecerant Tempanio auctore equites. senatus cum odio Semproni consulare nomen offenderet, tribunos militum consulari potestate creari iussit. creati sunt L. Manlius Capitolinus Q. Antonius Merenda L. Papi
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hec agerẽt
iam consul uia lauicana ad phanum quientis erat. eo missa plaustra iumẽta¬
q alia aburbe ex̾citum affectum p̃lio ac uia nocturna excepẽ. paulo post ĩ
urbem est ingressus consul: non abse magis enixe amouens culpam Tempa¬
nium meritis laudibus ferens Meste ciuitati abre male gesta &irate ducib
Mpostumius reus obiectus qui tribunus militum proconsule adueios fuerat
decemmilibus eris grauis dampnat᷑ .T. ꝯuintium collegam eius quia & ĩ uol¬
scis consul auspitio dictatoris postumii tibertĩ & ad fidenas legatus dicta
alt̾ius M. Emilii res prospere gesserat totam culpam euis tp̃ris inp̃dampnatũ
collegam transferẽtem omnes tribus absoluerunt. profuisse ei cincinati prĩs
nemoria dicit᷑ uenerabilis uir & exacte iam etatis Capitolinus quintius
pliciter orans ne se breui reliquo uite spatio tam tristem nuntiũ ferre ad
⁊ natum paterẽt. Gesta rome Plebs tribunos plebis absentes Sex. temp¬

Expanded text:
cum haec agerentur, iam consul uia Labicana ad fanum Quietis erat. eo missa plaustra iumentaque alia ab urbe exercitum adfectum proelio ac uia nocturna excepere. paulo post in urbem est ingressus consul, non ab se magis enixe amouens culpam quam Tempanium meritis laudibus ferens. maestae ciuitati ab re male gesta et iratae ducibus M. Postumius reus obiectus, qui tribunus militum pro consule ad Ueios fuerat, decem milibus aeris grauis damnatur. T. Quinctium collegam eius, quia et in Uolscis consul auspicio dictatoris Postumi Tuberti et ad Fidenas legatus dictatoris alterius Mam. Aemili res prospere gesserat, totam culpam eius temporis in praedamnatum collegam transferentem omnes tribus absoluerunt. profuisse ei Cincinnati patris memoria dicitur, uenerabilis uiri, et exactae iam aetatis Capitolinus Quinctius , suppliciter orans ne se, breui reliquo uitae spatio, tam tristem nuntium ferre ad innatum paterentur. plebs tribunos plebi absentes Sex. Temp
Abbreviated transcription (Latin):
Certum eo quoq ãno
cum tribunis est. uana lex uaniq legis auctores iactando irritum munus fcũm¬
ti. fabium inde nomẽ ingens post tres consulatus contimios unoq uelut
tenore. omnes exꝑtos tribunitiis certam̃ibus hĩtum. Itaq ut bene locatus mã¬
it in ea familia aliꝗͣdiu honos. Gellum inde ueyens initum & uolsci rebe
sed ad bella ext̾na prope suꝑerant uires abutebanturq his intersemetipos cer-¬
tando. Actessere ad egras iam omniũ mentes prodigia celestia prope quotidia¬
ias inurbe agrisq obstentantia minas. motiq ira numinis causam null.
alium uates canebant publite. priuatimq nunc extis. nunc ꝑ aues consulti.
ꝗͣ haud rite sacra fieri Qui terrores tamen eo euasere. ut oppia uirgo uesta¬
lis dannata in cesti penas dedit¬

Expanded text:
certatum eo quoque anno cum tribunis est. uana lex uanique legis auctores iactando inritum munus facti. Fabium inde nomen ingens post tres continuos consulatus unoque uelut tenore omnes expertos tribuniciis certaminibus habitum; itaque, ut bene locatus, mansit in ea familia aliquamdiu honos. bellum inde Ueiens initum, et Uolsci rebellarunt; sed ad bella externa prope supererant uires, abutebanturque iis inter semet ipsos certando. accessere ad aegras iam omnium mentes prodigia caelestia, prope cotidianas in urbe agrisque ostentantia minas; motique ita numinis causam nullam aliam uates canebant publice priuatimque nunc extis, nunc per aues consulti, quam haud rite sacra fieri; qui terrores tamen eo euasere ut Oppia uirgo Uestalis damnata incesti poenas ded
Abbreviated transcription (Latin):
iram patribus. ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent quib
non redditis ex aũcte patrum iussu ppłi bellum faliscis indictonẽ Ius¬
siq consules sortiri uter exsamnio in etruriam cum exͤcitu transiet. Iam
iruillus ueliam palumbinum & hertuleanũ ex samnitib ceperat. Ue
intra pancos dies palumbinum eodem quo ad muros accessit. ad herculexmi
etiam signis collatis ancipiti plio & cũ maiora sua ꝗͣ hostiũ iactur dimicauit
stris de inde positis. menibus hostem in clusit. oppugnatũ cpidũ capti
in hiis trib urbibus capta aut cesa ad xu. milia hominũ ita uiparuo ad¬
modum numero plures carpereritur

Expanded text:
curam patribus ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent; quibus curam patribus ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent; quibus non redditis ex auctoritate patrum iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret. iam Caruilius Ueliam et Palumbinum et Herculaneum ex Samnitibus ceperat, Ueliam intra paucos dies, Palumbinum eodem quo ad muros accessit. ad Herculaneum etiam signis conlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicauit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit; oppugnatum oppidum captumque. in his tribus urbibus capta aut caesa ad decem milia hominum, ita ut paruo admodum plures caperentur.
Abbreviated transcription (Latin):
.Nec ppło romano magna solum sed per oportuna etram ea
inctoria fuit: quia ꝑidem tempus forte rebellasse etruscos relatura est
ubibat cogitatio hominum quonãmodo tollerabilis futura etruria ̃
quid in samnio adu̾si uenisset que coniuratione samnitium eresta. qm̃
ambo consules omnisq romani uis adu̾sa insamnium ee̾t. occunatumẽ
li romani pro occasione rebellandi habuisset. Legationes sotiotum
actilio pretore insenatum in troducte & querebantur uri ac uasti agros
afinitimis etruscis ꝙ desciscere appło romano nollent obtestabantq pa
es con. ut se aui atq inuria comunium hostium tutarent. Ruespen
legatis cure senatui futurum ne sotios fidei sue peniteret. etrasporũ pro¬
pediem eandem fortunam samnitium fore. segnius tũ qđ ad etruria atti¬
nebat acta res ee̾t ni faliscos quoq qui ꝑmultos annos in aĩticia fuerãt
allatum foret arma etruscis iunxisse. huius propinquitas ppłi acruit

Expanded text:
nec populo Romano magna solum sed peropportuna etiam ea uictoria fuit, quia per idem forte tempus rebellasse Etruscos allatum est; subibat cogitatio animum quonam modo tolerabilis futura Etruria fuisset si quid in Samnio aduersi euenisset, quae coniuratione Samnitium erecta, quoniam ambo consules omnisque Romana uis auersa in Samnium esset, occupationem populi Romani pro occasione rebellandi habuisset. legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac uastari agros a finitimis Etruscis quod desciscere a populo Romano nollent obtestabanturque patres conscriptos ut se a ui atque iniuria communium hostium tutarentur. responsum legatis curae senatui futurum ne socios fidei suae paeniteret: Etruscorum propediem eandem fortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad Etruriam attinebat, acta res esset, ni Faliscos quoque, qui per multos annos in amicitia fuerant, allatum foret arma Etruscis iunxisse. huius propinquitas populi acuit
Abbreviated transcription (Latin):
ustam ad fines eorum inferet & non minus tribus plurib pñtibus diceret
ꝙ ppłi priscorum latinorum omnes ue prisci latini adu̾sus ppłm romanim
latinis iussit c̾ẽ. Senatus ppłi roͥ. quiritium censuit᷑ conscut bellum cum pͥs¬
eorum enuietebat. hoc tum modo a latinis repetite sunt. ac bellum indictũ
moremq eum posteri acceperunt.

Expanded text:
am ad fines eorum ferret et non minus tribus puberibus praesentibus diceret: 'quod populi Priscorum Latinorum hominesque Prisci Latini aduersus populum Romanum Latinis iussit esse senatusque populi Romani Quiritium censuit consensit consciuit ut bellum cum Priseorum emittebat. hoc tum modo ab Latinis repetitae res ac bellum indictum, moremque eum posteri acceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
penes menenium fore qui delectum impediret Menenio contra uociferante si
iusti domini possessione agri publici cederent. se moram delectui non facere
decreto int̾posito nouem sustulerunt tertamẽ pronuntiauerũtq excollegii snĩa¬
C ualerio consuli sedampnum aliamq cohertionem adu̾sus int̾cessionẽ college
delectus causa de tractantib militiam inhibenti auxilio futuros ẽẽ

Expanded text:
penes Menenium fore, qui dilectum impediret, Menenio contra vociferante, si penes Menenium fore, qui dilectum impediret, Menenio contra vociferante, si iniusti domini possessione agri publici cederent, se moram dilectui non facere, decreto interposito novem tribuni sustulerunt certamen pronuntiaveruntque ex collegii senteC. Valerio consuli se, damnum aliamque coercitionem adversus intercessionem collegae dilectus causa detractantibus militiam inhibenti, auxilio futuros esse.
Abbreviated transcription (Latin):
At ubi hee sollicitudines dis¬
cessere omnia sunt quibus turbari solita erat cuntas domi discordia foris bel¬
lum ex ortum Memilio LUalerio potito consulib bellum eq ꝑabant. uolstis
ꝗͣ ꝗͣ non publico consilio capescentib arma uoluntariis mercede secutis militiã
quorum famam hostium iam enim in latinum hernicumq transcenderas
agrumꝰ delectum hñtem ualerium consulem M Menenius tribumis plebis
legis agrarie lator cum ĩpediret. auxilioq tribuni nemo inuitus sacramento
ẽt repente nuntiat᷑ arcem caruentanam ab hostib occupatã ẽe̾. ea ignon
accepta tum ap̃ prẽs inuidie menenio fuit: tum ceteris tribunis iam ante ĩ¬
p̃paratis intertessorib legis agrarie p̃buit iustiorem causam resistendi college
q cum res ducta ꝑ altercationem eẽt consulib deos hominesq testantib
quid ab hostib clacdis ignominieq ut iam conceptũ eẽt aut inmineret culpã

Expanded text:
at ubi eae sollicitudines discessere, omnia quibus turbari solita erat civitas, domi discordia, foris bellum exortum. M. Aemilio C. Valerio Potito consulibus bellum Aequi parabant, Volscis, quamquam non publico consilio capessentibus arma, voluntariis mercede secutis militiam. ad quorum famam hostium—iam enim in Latinum Hernicumque transcenderant agrum —dilectum habentem Valerium consulem M. Menenius tribunus plebis, legis agrariae lator, cum impediret auxilioque tribuni nemo invitus sacramento diceret, repente nuntiatur arcem Carventanam ab hostibus occupatam esse. ea ignominia accepta cum apud patres invidiae Menenio fuit, tum ceteris tribunis, iam ante praeparatis intercessoribus legis agrariae, praebuit iustiorem causam resistendi collegae. itaque cum res diu ducta per altercationem esset, consulibus deos hominesque testantibus quidquid ab hostibus cladis ignominiaequeaut iam acceptum esset aut immineret culpam
Abbreviated transcription (Latin):
Legati a porsenna romam secuti sunt adeo mouerat
eum & primi ꝑiculi casus quo nihil se preter errorem insidiatoris t¬
& sub eunda diniicatio totiens quot conurati superẽent ut pacis conditiones
ltro ferret romanis. Iactatum inconchitionibus ne quecꝗͣ de tarquiniis
regnum restituendis magis quia id negare ip̃e nequiueuerat tarquiniis ꝙͣ ꝙ
negatum iri sibi ab romanis ignoraret. de agro ueientibus restituendo impe¬
atum expressaq necessitas obsides dandi romanis. si ianiculo presidium
duci uellent. his conditiombus composita pate exercitum abianiculo deduxit
porsenna & agro romano excessit. patres. Q. Mutio uirtutis causa transtybe

Expanded text:
legati a Porsinna Romam secuti sunt; adeo mouerat eum et primi periculi casus, <a> quo nihil se praeter errorem insidiatoris texisset, et subeunda dimicatio totiens quot coniurati superessent, ut pacis condiciones ultro ferret Romanis. iactatum in condicionibus nequiquam de Tarquiniis in regnum restituendis, magis quia id negare ipse nequiuerat Tarquiniis quam quod negatum iri sibi ab Romanis ignoraret. de agro Ueientibus restituendo impetratum, expressaque necessitas obsides dandi Romanis, si Ianiculo praesidium deduci uellent. his condicionibus composita pace, exercitum ab Ianiculo deduxit Porsinna et agro Romano excessit. patres C. Mucio uirtutis causa trans Tibe
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Haud ferme alia mutatione subita rerum c larior uictoria ppłi roͥ
est si quidem etiam ꝙ in quibusdam annalib in uenio pontuis herenni
filus sannitiũ imꝑator ut expiaret consulis ignominiã subiugũ eũ cȩt̾is
st missus. Ceterũ id minus iniror obscurum esse de hostium duce ded
missoq Id magis mirabile est tñ ambs lutius ne cornelius dictator cũ
papirio cursore magr̃o equitum eas res ad caudium atq in luceriã gesserit
ltorq unicus romane ignominie haud sciam an iustissimo trumoh
ad eam etatem secũdum farium camillum triũphauerit an consulum papi¬
riiq precipuum id decus sit

Expanded text:
rant. haud ferme alia mutatione subita rerum clarior uictoria populi Romani rant. haud ferme alia mutatione subita rerum clarior uictoria populi Romani est, si quidem etiam, quod quibusdam in annalibus inuenio, Pontius Herenni filius, Samnitium imperator, ut expiaret consulum ignominiam, sub iugum cum ceteris est missus. ceterum id minus miror obscurum esse de hostium duce dedito missoque; id magis mirabile est ambigi, Luciusne Cornelius dictator cum L. Papirio Cursore magistro equitum eas res ad Caudium atque inde Luceriam gesserit ultorque unicus Romanae ignominiae haud sciam an iustissimo triumpho ad eam aetatem secundum Furium Camillum triumphaverit, an consulum—Papirique praecipuum—id decus sit