comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sine aliena tr̃. Siue sua
⁊ aliena. siue tua ⁊ aliena.
¶at si tua tm̃ grã tibi mandatũ
sit. suꝑuacuũ ẽ mandatum
et ob icl nulla ex eo obligatõ:
nec mandati int̾ uos nascit᷑.¬
¶ Mandantis nũ gr̃a int̃ue¬
nit mandatũ. ueluti siquis
tibi mandet. ut negocia eius
gereres. uel. ut fundũ emeres
ei. uł ut ꝓ eo sponderes. ¶Tua
grã ⁊ mandantis. nelun simã¬
cet tibi ut peccuniam sub eo¬
ei. qui iurem ip̃ius mutuare¬
t᷑ͣ. aut siuolente te agere cõeo:
ex fideiussori causa mandet
tibi. ut cũ reo agas periculo
mandantis. uel ipsius pericu¬
lo cripuleris ab eo. quemtibi
celegit in id quod tĩbi debue¬
rat. ¶aliena tĩ causa int̃ue¬
nit mandatũ. ueluti siquis ti¬
bi mandet. ut ncii negocũ ge¬
reres uł. ut ticio fu̾clũ eme¬
res. ulł ut ꝓticio sponderes c
¶guã ⁊ alieua. neluti side cõ¬
munib sui ⁊ ticii negociã ge¬
renclis tibi mandet. uł ut sibi
et ticio fundũ emeres. uł ut

Expanded text:
 sive alienia tantum, sive sua  sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum gratia tibi mandatum sit, supervacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereres, vel ut fundum ei emeres, vel ut pro eo sponderes. Tua et mandantis, veluti si mandet tibi, ut pecuniam sub ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, ut cum reo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipuleris ab eo, quem tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem causa intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut Titii negotia gereres, vel ut Titio fundum emeres, vel ut pro Titio sponderes. Sua et aliena, veluti si de communibus suis et Titii negotiis gerendis tibi mandet, vel ut sibi et Titio fundum emeres, vel ut
Abbreviated transcription (Latin):
uisi incoenudã societatẽ alt̃ cõ¬
uererint. ¶ Iitem si alicuus
nis negocio in poĩtus ẽ. fuut᷑
societas. ¶ publientõne quoꝙ
clistrabi societatẽ manisesũ
ẽ. scilicet si unu̾sa bona socu
publicẽtur nã cõ in eius locũ
alius succedat. ꝓ mortuo ha¬
bet᷑. ¶Item siquis ex socus
mole socii p̃grauatus. bonic s
suis cesserit. ⁊ icdo ꝓpt̃ ꝓubli¬
cam aue prinata debita sub¬
stanciam eius. neneat. soluit᷑
societas. seo hoc casu si ad huc
dsenciant in societate. noua
nidet᷑ incipere societas. ¶ Sõ¬
cius socio utrũ eo nomine
cm̃ teneat᷑ ꝓ sociotate accio¬
ne. siquid colo amisserie. si¬
cutiis qui deponi apud se pas¬
ri eum. eulꝑa añ ñ ad exac¬
cissimam cliligenciam diri¬
gnda ẽ. sufficit enĩ talem eli¬
ligñcum in ꝯmunib rebus
ad hibere sociũ. qualem in su¬
is reb ad hibere solet. Namꝙ
paruĩ liligũtẽ sociũ sibi assũ¬
tibi mandet. ¶ Sine sua ⁊ tua.¬

Expanded text:
nisi si in coeunda societate aliter connisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius nis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem manifestum est, scilicet si universa bona socii publicentur: nam cum in eius locum alius succedit, pro mortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit et ideo propter publica aut propter privata debita substantia eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio actione, si quid dolo commiserit, sicut is qui deponi apud se pasn ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit enim talem diligentiam in communibus rebus adhibere socium, qualem suis rebus adhibere solet. nam qui parum diligentem socium sibi adsutibi mandet, sive sua et tua,
Abbreviated transcription (Latin):
tin solo lucrouel in solo o¬
dap̃no. ĩ altero uero omissa.
ĩ eo quoꝙ quod p̃t̾ missũ ẽ
eamcem partẽ ẜuari ¶ Ma¬
net aũ societas. eo ucque do¬
nec in eͦdem consensu ꝑseue¬
rauerint. ¶at cõ aliquis inũ¬
ciauerit societati. souit᷑ soci¬
etas. seo plane siquis calide
in hoc renuiciauerit societaii.
ut obueniens aliquod lucrũ.
solus habere. ueluti si cotoꝵ
bonoꝵ socius cũ ab aliquo he¬
res. eẽt. relictus. in hoc renũ¬
ciauent societati. ut heredi¬
tatẽ solus lucri facẽt. cogit᷑
hoc lucrũ cõnumerare. si
quid uero aliuo lucri faci¬
at. quod ñ captauerit. ad
ipm̃ solũ ꝑtinet. ei uero cui
renũciatũ ẽ. quioquid om¬
nino post renũciatam soci¬
etataẽ ad quintur. soli cõ¬
ceditur. ¶ golintur ad huc
societas. ⁊ morit socii quia ꝙͣ
socitatẽ tahit. certam ꝑsonĩ
sibi eligit. s si cõsensu plun¬
ũ societas coita sit. morte nui
us soluitur. ⁊ si plures suꝑ sint.

Expanded text:
ti in solo lucro vel in solo ti in solo lucro vel in solo damno, in altera vero omissa: in eo quoque quod praetermissum est eandem partem servari Manet autem societas eo usque, donec in eodem consensu perseveraverint: at cum aliquis renuntiaverit societati, solvitur societas. sed plane si quis callide in hoc renuntiaverit societati ut obveniens aliquod lucrum solus habeat, veluti si totorum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renuntiaverit societati ut hereditatem hoc lucrum communicare; si quid uero aliud lucri fecerit, quod non captauerit, ad ipsum solum pertinet: ei vero cui renuntiatum est, quidquid omnino post renuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Solvitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit certam personam sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint,
Abbreviated transcription (Latin):
pacti sũt ut siciũ lucri dũe
ꝑtes ꝑtinent dãpns tercia
lucri t̾cia an rata debet habe̾
ouencio. quuntus mucius
dtra naturã soçietatis talem
paccionẽ eẽ gistimauit. ⁊ ob
id nõ eẽ ratam habendam.
p̃ualuit centrasensit. quia
sepe opera quorñdã ita p̃cio
sior ẽ. in societate. ut eos ius¬
cũ sit meliore dclicionẽ in so¬
cietatem anutti. nam ⁊ ĩta
cour posse societatẽ nõ du¬
bitioᷤ. ut alt̾ peccimiam cõ¬
ferat ͣ ᷤ ilt̃ ñ cõstrat ⁊ tm̃ luc¬
crũ inc̾ eos cõmune sit. quia
cepe opera alicuius ꝓ pecunia
ualet. ⁊ ad codtra quintimu¬
cñ senctnciã obtinuit. ut illud
quoq astiterie posse muenire.
ut quis lucri ꝑtem ferat.
nius ꝯuenient̾ sibi esumauit.
quod tñ ita intelligi oportet.
ut sun aliqua re sucrũ: in
aliqua dap̃nũ illatũ sit. ꝯpẽ¬
sacione facta. solũ qd̾ suꝑẽ.
intelligat᷑ lucri cẽ. ¶ILlua¬
quoꝙ expeclitũ ẽ. si uum
causa ꝑs fuerit ex p̃ssa. uelu¬

Expanded text:
pacti sunt, ut ad Titium lucri duae partes pertineant, damni tertia, lucri tertia, an rata debet haberi conventio? Quintus Mucius contra naturam societatis talem pactionem esse existimavit et ob id non esse ratam habendam. praevaluit, contra sentit, quia saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam coferat, alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, quia saepe opera alicuius pro pecunia valet. et adeo contra Quinti Mucii sententiam obtinuit, ut illud quoque constiterit, posse convenire, ut quis lucri partem ferat, ius convenienter sibi existimavit: quod tamen ita intellegi oportet, ut, si in aliqua re lucrum, in aliqua damnum allatum sit, compensatione facta, solum quod superest intellegatur lucri esse. Illud expeditum est, si in una causa pars fuerit expressa, velu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ is qui ꝓinde is qui accipit
obligat᷑. ac simutuũ illi daret᷑.
et uo ꝯditõne tenet᷑. ¶ Ix quĩ¬
boam tũ causis repeti nõ pot̃.
quod ꝑ errorẽ nõ debitũ solu¬
tũ sit. sic uanq̃ defipierũt ue¬
teres. ex quibus iuticiando lic
crescie. ex his causis ũ debitũ so¬
lutũ repetẽ ũ posse. ueluti ex lege
aquilia sstem ex legato qd̃ uẽ¬
teres quidem in his legatis. locũ
habere uoluerũt. que c̾ta stitu¬
ta ꝑ dampnatõnẽ cuiique fue¬

Expanded text:
tamen proinde is qui accepit tamen proinde is qui accepit obligatur, ac si mutuum illi daretur, et ideo condictione tenetur. Ex quibusdam tamen causis repeti non potest, quod per errorem non debitum solutum sit. namque definiverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluti ex lege Aquilia, item ex legato. quod veteres quidem in his legatis locum habere voluerunt quae certa constituta per damnationem cuicumque fue
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ eorñ alteri: iti teneat᷑ oc̃o¬
mumni cliuiclũdo. iudicio qd̃
solus fructus ex ea reꝑcepe¬
rit. aut quod socius cius so¬
lus in ers res necesarias in¬
pensas feccrit. ñ intelligit᷑. ꝓ¬
prie ex ꝯtracdu eẽ. quiꝑe nicħ
inẽ se ꝯtraxerint.s quii nõ
ex maleficio cenet᷑. quasiex cõ¬
tractu teneri uident᷑. Idem iu¬
ris. ẽ. de co qui coheredi suo.
camulie hertiscude iudicio ex
his causis obligatus ẽ. ¶ lex
logatarius gessisse ꝓprie dici
pot̃. ⁊ tñ qui ex maencio. non
est obligatus heres: quasi ex
contractu debere intessigit᷑.
tum soluit᷑. quasi ex cõtractu
delere uide. ad eo em̃ nõ inti¬
ligit᷑ ꝓprie ex cõcratuobligatis:
ut si cerciorem rõnem sequam᷑.
magis ut supra cliximus exdis¬
tratu. quã ex cõtractu possit c̃u¬
ci obligatus cc̃. Niam qui soluẽ¬
di animo peccuniam dat. ĩ loc
dare uidet᷑ ut clistrahat pocius
negociũ quam ꝯtrahat. Sedt

Expanded text:
alter eorum alteri ideo teneatur coalter eorum alteri ideo teneatur communi dividundo iudicio, quod solus fructus ex ea re perceperit, aut quod socius eius in eam rem necessarias impensas fecerit: non intellegitur proprie ex contractutraxerunt: sed quia non ex maleficio tenetur, quasi ex contractu teneri videtur. Idem iuris est de eo, qui coheredi suo familiae erciscundae iudicio ex his causis obligatus est. Heresegotium legatarius gessisse proprie dici potest: et tamen, quia ex maleficio non est obligatus heres, quasi ex contractu debere intellegitur. ontractu debere videtur. adeo enim non intlegitur proprie ex contractu obligatus ut, si certiorem rationem sequamur, magis, ut supra diximus, ex distractu quam ex contractu possit dici obligatus esse: nam qui solvendi animo pecuniam dat, in hoc dare videtur, ut distrahat potius negotium quam contrahat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
inpendisset: nullam habiturũ
ect̃ actõnem. ¶ Sicut aũ hic
qui utilit̃ gessit negocia. issa
quoꝙ tenct᷑. ut aniministraci¬
onis rõnẽ. redolat̃. quo casu ad
ex actissimam quisque cliligẽ¬
sufficit talem cliligenciam ad¬
hibere qualem suis rebus ad¬
hibere solet. Simodo. alius clili¬
gñcior ꝯmoclius anministra¬
turus. eẽt. negocia. ¶Cucores
quoꝙ sũt qui tutele iuclicio
cencnt᷑. Non pprie ex contractu
obligati incelligunt᷑. nullũ
enĩ negociũ me̾ tutores et
pupillum cõtrahit᷑. Sed ꝙ
sane nõ ex maleficio tenct᷑
quasi ex contractu deneri
uident᷑. ⁊ hoc casu mutue s
sũt actõnes: ñ tm̃ enimpu¬
pillus ꝯtutore ht̃ tutelun
accionẽ. Sed ex cõtrario tu¬
tor cõ pupillo. hẽ contrariã
tuteie. si uł inꝑenderit. aliqd̃
in rem pupilli uł ꝓ eo fuerit
obligatus: aut rem suam cre¬
clitori eius obligauerit. ¶ Itẽ
sine societate. ueluti quod pari¬
t̃ eis legata. conata ue. eẽt. Et

Expanded text:
impendisset nullam habiturus impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit negotia, haquoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu ad exactissimam quisque diligensufficit talem diligentiam adhibere, qualem suis rebus adhibere soleret, si modo alius diligentior commodius administraturus esset negotia. Tutores quoque, qui tutelae iudicio tenentur, non proprie ex contractu obligati intelleguntur nullum enim negotiam inter tutorem et pupillum contrahitur: sed quia sane non ex maleficio tenentur, quasi ex contractu teneri videntur. et hoc autem casu mutuae sunt actiones: non tantum enim pupillus cum tutore habet tutelae actionem, sed et ex contrario tutor cum pupillo habet contrariam tutelae, si vel impenderit aliquid in rem pupilli vel pro eo fuerit obligatus aut rem suam creditori eius obligaverit. Item sisine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑicumus ⁊̃ de his obli¬
gatõnibus que nõ ꝓprie qui
quidem ex contractu nasci in¬
celligũt᷑: sed tñ quia nõ exi
maseticd susfanciam capuĩt
quasi ex cõtractu nasci uidẽ¬
t̃. ¶Igit᷑ cum quic absc̾cu¬
tis negocia gesserit: ultro ci¬
troꝙ. intꝰ cos nascũt᷑ actõnes.
que appessãt᷑ negociorũ gesto¬
rũ. scd clño quidem reigrat.
aduersus eñ qui gessit. cli¬
recta cõpetit accio. negociorũ
aũ gectorũ cõtraria. quas ex
nuslo cõcractu ꝓprie nasci
manifestũ ẽ qmppe iti uascũt᷑
iste actõnes. si sine mandato quis¬
que alienic negociis gerenclic se
obtulerit. Ex qua causahii q¬
quorũ negocu gesta fuerint.
⁊̃ ignorantes obligãt᷑. Ioꝙ ini¬
uitatic cã receptũ ẽ. ne abscenci¬
um qui subita sestinatõne
coacti nulli de mandaticia ne¬
gociorũ snorũ ãministracione.
ꝑegre ꝓfocti ceñt. deserercut᷑
nogocia. que sant ita nemo cu¬
raturus eẽt. si de eo quod quis

Expanded text:
dispiciamus etiam de his obligationibus, quae non proprie quidem ex contractu nasci intelleguntur, sed tamen, quia non ex maleficio substantiam capiunt, quasi ex contractu nasci videntur. Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citroque inter eos nascuntur actiones, quae appellantur negotiorum gestorum: sed domino quidem rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes obligantur. idque utilitatis causa receptum est, ne absentium qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, deserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis
Abbreviated transcription (Latin):
radi postea facto adquirit᷑. Siue
aũ dño. siue sibi. siue cõ ẜuo suo.
siue inꝑsonalt̾ fuus stipule¬
tͣ clño adquirit. Idem iuris est
⁊ in liberis qui inpotestate pa¬
tris sunt. ex quibus causis ad¬
quicere possũt. ¶sed cõ sacta¬
ĩ inccipulacione ꝯtinebit᷑ omĩ¬
modo ꝑsona stipulantis cõtiue¬
t᷑. ucluti sisuus stipulet᷑. ut si¬
bi stragere liceat. ip̃e enĩ tanitũ
adquint. nisi suniuis eorum
iussu. aut nominatim cuie¬
orũ stiꝑulitus ẽ. Tunc enim
soli ci ad quirit᷑ qd̾ sẽnus cõmu¬
nis sapulrt᷑. si alteri ex dominis
cionũ alie iuiciales sũt. alie
p̃torie. alie cõuẽcionales. alie:
taxat. que amero iudicis offi¬
cio ꝓficiscũt᷑. ueluti de dolo cau¬
sugas̾ restituendo ue p̾cio. p̃¬
torie sut̃. que amero p̾toris
osticio ꝓfisciscũt. ueluti dr̃p¬

Expanded text:
heredi postea facto adquiritur. Sive heredi postea facto adquiritur. Sive autem domino sive sibi sive conservo suo sive impersonaliter servus stipuletur, domino adquirit. idem iuris est et in liberis qui in potestate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur, omnimodo persona stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi ire agere liceat: ipse enim tantum adquirit, nisi si unius eorum iussu aut nominatim cui eorum stipulatus est: tunc enim soli ei adquiritur. quod servus communis stipulatur, si alteri ex dominis ione alie sunt iudiciales, alie pretorie, alie conventionales, alie ex mero iudicis officio proficiscuntur, veluti de dolo caufuga est restituendove pretio. Pretorie sunt que a mero pretoris officio proficiscuntur, veluti dam
Abbreviated transcription (Latin):
stipulandi. ita si post om¬
nium int̾rogacionẽ. ꝓmissor
respondeat spondeo. ut puta cõ
cinob seꝑatim stipulantibus.
ita ꝓmissor respondeat mriq
prius spoponcerit. oeinde alio
erit obligacio. Nec credũt᷑ duo
rei scipulidi. et̃ duo plures¬
ue rei ꝓmitendi. ita fuĩtmenius
quinque aureos dare spondos
sen eosdem quincy aureos da¬
re spondes. si respondeant singu¬
li seꝑatim spondeo Ex huius¬
mocli obligaciomib. ⁊ stipu¬
lacionibus. sondũ singulis
debet᷑. ⁊ ꝓmitentos singuli in
gacione una res uertit᷑ ⁊ icł.
alt̾ debitũ accipiendo uł alt̾ sol¬
uendo omnium ꝑimit obliga¬
cionẽ. ⁊ om̃s liberti sũt. ¶Ex
cũob rei ꝓromitentis aliũ pu¬
re. alius indiem. uł sub ꝯcdici¬
one obligari pot̾. nec ĩ pedim̃to
erit cdies aut. ⁊dicio quominus
ab eo qui pure obligatus ẽ pe
ꝙ ꝑsone defunci uicem sustinet.
Ideoꝙ quod sermus heroditarius
ante aditam hereclitatẽ stipulet᷑
adquirit hercditati. ac ꝑ hoo ⁊̃ le

Expanded text:
stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique Titio spoponderit, deinde alio duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promittendi ita fiunt:‘ Maevi, quinque aureos dare spondes? Sei, eosdem quinque aureos dare spondes? ’ respondeant singuli separatim ‘ spondeo ’. Ex huiusmodi obligationibus et stipulantibus solidum singulis debetur et promittentes singuli in gatione una res vertitur: et vel alter debitum accipiendo vel alter solvendo omnium perimit obligationem et omnes liberat. Ex duobus reis promittendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui pure obligatus est pepersonae defuncti vicem sustinet: ideoque quod servus hereditarius ante aditam hereditatem stipulatur adquirit hereditati, ac per hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ac si ad int̾rogatũ responsũ ñ
cct. ncbni si hominẽ tichum
ate stipulatus quis fuerit tu
de pamphilo senseris. quem
tichum uociri credideris
quod turpi ex eausa ꝓmissũ
ẽ neluti siquuis homiciłiũ.
uł sacrilegiũ se facturũ pro¬
mittat ñ ualet. ¶ com quis
sub alia odicione suerit sti¬
pulatus. licet ante dclicionẽ
decoierit. post ea existente cõ¬
dicione. leros eiuis ag̾e pot̃.
loe auno aut loc mense am aipu

Expanded text:
ac si ad interrogatum responsum non ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius agere potest. hoc anno aut hoc mense
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas ĩ ꝯdicione stipula¬
cionis. Ergo si quis scipulteͣ.
ciciodari nichil agit. seo si ad¬
diderit penim nisi cede¬
ris tot aureos dare spõ¬
des tunc ꝯmittit᷑ scipulacio.¬
¶ Sed liquis sipuleẽ aui¬
cõ eius int̾ ec̃t: placuit stipu¬
laciom̃ ualere. sam si is qui
pnpilli tutelã ãministrare
cepat. cecit ãministracionẽ
cõ tutori suo. ⁊ stipulatus ẽ.
rem pupilli saluã fore. qm̃ ĩ
t̃. c̃ scipulatoris fieri. quoͦ sti¬
pulatus ẽ. ꝯobligatus futurꝰ
esset pupillo. si male res gesse¬
rit tenet obligatõ. Ergo siꝗs
ꝓcuratori suo dari stipulatus
sit. stipulicio uires habebit.
⁊ si creclitori suo dari stipu¬
distraliant᷑: que pignore da¬
ta erãt ualet stipulatõ. ¶ u̾sa
nice qui aliũ facturũ ꝓmisit.
nemo rem suã futuram. ĩ
eñ casũ qd̃ su sit. utilit̾ sri¬
pulat᷑. Esi de alia re stipula¬
tor senserit de alia ꝓmissor.
ꝓinde nlla ꝯtrahit᷑ obligatõ

Expanded text:
quantitas in condicione stipulaquantitas in condicione stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alicum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habebit. et si creditori suo, quod sudistrahantur quae pignori data erant, valet stipulatio. 2 Versa vice qui alium facturum promisitnemo rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipulator senserit, de alia promissor, perinde nulla contrahitur obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
dare. ut ñ solũ ĩ dotib sed ⁊̃
ita aũ cõcepta stipulatõ ueluti
ci ticius dicat cõ moriar dare
spondes. uł cõ morieris. ⁊ aput
ueteres utilis erat. ⁊ iune nalet.
stẽ post mortẽ alterius rectes
stipulamͣ᷑. Si scriptũ fuerit
instrum̃to ꝓmissise aliquem.
ꝑ inde habetur atꝙ si int̾roga¬
tõe p̃cedente responsũ sit ¶quo¬
ciens plures res una sripulitõe
cõp̾hendunt᷑ siquidẽ ꝓmissor
simplicit᷑ respondeat. dare
spondeo ꝓpt̃ om̃s tenet᷑. Si u̾o
unã exħis nel quasdã daturũ
se spoliderit. obligacio ĩ his
ixplurib cuĩ stipulacionib
Singulis cnĩ res sripulari et
ad singulas respondere debemus
alccri ccipulari ut supra qͥ¬
clictũ est nemo pot̃. Ĩuente
sunt enĩ huinsinodi obliga¬
ut unus quisq̃ sibi ad ꝙrat.
quod sua int̃est. eeterũ sia
aliis det᷑ nichil int̾ ẽ. stipula¬
tori. plane siquis uelit loc fa¬
ce̾ penam stipulatori ducuict
cit quid iut̾ sit eiꝰ. seo que sit

Expanded text:
n solum in dotibus, sed etiam Ita autem concepta stipulatio, veluti si Titius dicat ‘ cum moriar, dare spondes? ’ vel ‘ cum morieris ’, et apud veteres utilis erat et nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamur. Si scriptum fuerit in instrumento promisisse aliquem, perinde habetur, atque si interrogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his ex pluribus enim stipulationibus singulas enim res stipulari et ad singulas respondere debemus. Alteri stipulari, ut supra dictum est, nemo potest: inventae sunt enim huiusmodi obligaut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: ceterum si alii detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, citur, quid intersit eius, sed quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Simposibilis sit cõclicio. obli¬
gatõnib aclicut᷑. nichil ualet sni¬
pulacio ¶ Ixpossibilis aũ cõdi¬
ciõ appelie cui natura inpedim̃¬
to ẽ. quo minus exiorat. ueluti
siquis itaclixerit. si cligito ce¬
lũ atigero decẽ dare spondes. at
siita stipulet᷑. si cligito cclũ nõ
atigero dare spondes. pure fcã
obligatõ incelligit᷑. ideoꝙ statĩ¬

Expanded text:
condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stipulatio. impossibilis autem condicio habetur, cui natura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita dixerit : ‘ si digito caelum attigero, dare spondes? ’ at si ita stipuletur, ‘ si digito caelum non attigero, dare spondes? ’ pure facta obligatio intellegitur ideo
Abbreviated transcription (Latin):
entes scripsimus. ꝑ quã dispo¬
suimus tales scͥrptuuas que p̃s¬
to eẽ. ꝑtes indicant. omĩmodõ
cẽ ciedendas. niss ip̃e qui talib
utit᷑ iipbis allegatõnibus ma¬
scripturam. uł. ꝑ cestes idone¬
os approͬuerint in ipso toto clie
quo cõsiciebat᷑ in struũtũ se¬
se uł ad uersariũ siñ in aliis
locis cẽ ¶ post mortẽ suam da¬
ri sibi nemo scipulari poterat.
ñ magis quã post eius mortẽ
a quo stipulabat᷑. ¶ Ac ue is
qui in alicuius pocestate est
post mortẽ eius scipuliri pote¬
rat. quia patris .uł. clñi noce
loqui uidet᷑. ¶ Sed siquis ita
sripulet᷑ pridie quã moriar:
uł pridie quã morieris dari.
in utilic erie stipulacio. scd cõ
trahenciũ sripulaciones ualẽt.
placuit nobis ⁊̃ in hunc iuris
articulũ nocessariã inluce̾ e¬
mẽdacionẽ. ut siue post mor¬
tem. siue pridie quã morieͣ.
stipulator siue ꝓmissor stipu¬
lacio cõcepta ẽ. ualet scipulatõ.
Item siquis stipulatus erit.

Expanded text:
tos scripsimus, per quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes indicant omnimodo esse credendas, nisi ipse qui talibus utitur improbis allegationibus mascripturam vel per testes idoneos approbaverit, in ipso toto die quo conficiebatur instrumentum sese vel adversarium suum in aliis locis esse. Post mortem suam dari sibi nemo stipulari poterat, non magis quam post eius mortem a quo stipulabatur. ac ne is qui in alicuius potestate est post mortem eius stipulari poterat, quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam morieris dari? ’ inutilis erat stipulatio. sed cum, trahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendationem, ut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipulator sive promissor, stipulatio concepta est, valeat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. iure spondendo exdẽ
omnia repeti que stipulitor
ex p̃ssit. Item inutilis stipulatõ
si ab eo scipuleris. qui iuri tuo
subiectus ẽ. uł si is ate scipule¬
tur. seruus quidem nõ solũ
dño suo obligari ñ pot̾. sed nec
alii quidẽ ulli. filii nero famai¬
lias aliis obligari possũt. ¶ Mũ¬
cum necꝑ sipulari neꝙ ꝓmĩt¬
tere poise palam ẽ. qd̾ ⁊ iusur¬
do receptũ ẽ quia ⁊ is qui ssi¬
pulatur uer̃b ꝓmiccentis. et
is qui ꝓmit neba stipuln̾is
aucliri debet. unde apparee ñ
de co loqui. qui tarcłiuis exa¬
clit. seo de eo qui omnino ñ
e audit. Furiosus nullũ ne¬
gociũ gerere poẽ. quia ñ inta¬
ligit quod agit ꝓupillus om̃e
negociũ recte gerie. tñ sicubi¬
turoris auctoritas necessiria sit:
ad hibeat᷑ tutor ueluti si ipẽ obli¬
getur. Nani alium sibi obligare
⁊ siue tutoris auctoritate pot̾s:¬

Expanded text:
necesse est in respondendo eadem necesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserit. Item inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed servus quidem non solum domino suo obligari non potest, sed ne alii quidem ulli: filii vero familias aliis obligari possunt. Mutum neque stipulari neque promittere posse palam est. quod et in surdo receptum est: quia et is qui stipulatur verba promittentis, et is qui promittit verba stipulantis audire debet. unde apparet, non de eo nos loqui qui tardius exaudit, sed de eo qui omnino non exaudit. Furiosus nullum negotium gerere potest, quia non intellegit quid agit. Pupillus omne negotium recte gerit: ututoris auctoritas necessaria sit, adhibeatur tutor, ueluti si ipse obligetur; nam alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potes
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ stipulatori adquirat᷑.
solui tñ seio ⁊̃ ĩuito eo rectep
possit. ut lĩberacio ip̃o iure cõ¬
tingat. s ille ad u̾sus seiũ ha¬
beat mandati accionẽ qd̃ siꝗs
sibi ⁊ alii cuius iuri subiectus
ñ sit. dare .x. aureos stipulatus
ẽ ualebit quidẽ stipulatõ. sed
instipulacione decluctũ. ẽ. an
nero pars climidia dubitamũ
ẽ. seo placet nõ plus quã climi
iuri subiectus ẽ. si cnpulatus sis
tibi ad quiris. quia noxtua tã¬
quam filn sit. sicut filui uox
tamquã tua ĩtessigit. in his reb
que tibi adquiri possũt. ¶ p̃t̃¬
er inutilis ẽ stipulatõ. si quis ad
ea que interrogatus erit ñ res¬
ponderit. ueluti si decẽ aureos are
scipulee᷑. tu quinꝙ ꝓmiltas .uł.¬
aut s ilte pure cripulet᷑ tu sub
oclicione ꝓmitas. uł otra simo¬
do si licet. ic exprimas icl. si cui
sub adicione uł inclie stipulã¬
ti tu responders p̾senti clie spon¬
oclitõne spopondisse nec enĩ

Expanded text:
quidem stipulatori adquiratur, quidem stipulatori adquiratur, solvi tamen Seio etiam invito eo recte possit, ut liberatio ipso iure contingat, sed ille adversus Seium habeat mandati actionem. quodsi quis sibi et alii, cuius iuri subiectus non sit, decem dari aureos stipulatus est, valebit quidem stipulatio: sed in stipulationem deductum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non plus quam iuri subiectus est, si stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua tamquam filii sit, sicuti filii vox tamquam tua intellegitur in his rebus quae tibi adquiri possunt. Praeterea inutilis est stipulatio, si quis ad ea quae interrogatus erit non responderit, veluti si decem aureos a te dari stipuletur, tu quinque promittasaut si ille pure stipuletur, tu sub condicione promittas, vel contra, si modo scilicet id exprimas, id est si cui sub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die sponcondicionem spopondisse: nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
nin ñ habuit ueł rem suam
quis dari stipulet᷑. nec in ꝑen¬
denti ent stipulacio. ob id qd̾
publica res in prinatũ pot̾ de¬
cluci. ⁊ ex lilero. sius fieripot᷑
⁊ cõmerciũ acdipisci stipula¬
tor pot̾. ⁊ res stipulitoris eẽ. de¬
siere pot̃. sed ꝓtinus in uri¬
lis ẽ. ¶Item cõtra licet inicio
utilit̾ res incipulatũ dedudi
sit. si postea in earũ sit causa
de quib supra cdictũ ẽ. si ñ fac¬
to colo ꝓmissoris deucnerie ex¬
tinguitur stipulcio. ac net sta¬
tim ab inicio talis cripulicio
sũt in obligacionẽ decluci nul¬
lo modo possunt. ¶Siquis ali¬
um diturũ facturũ ue quid
sponderit ñ obligat᷑. ueluti si spõ¬
deat ticium quinꝙ aureos da¬
turũ. quod si effecturũ seut
ticius daret sposponderit obli¬
gat᷑. ¶Si quis alii quã cui in¬
ri subioctus sit stipulet᷑. nichil
agit plane solucio ⁊̃ in extranei
ꝑsonam cõferri pot̃. ueluti si
quis ita stipulet᷑. michi aut se¬
io dare spondes ut obliglacio

Expanded text:
non habuit, vel rem suam, dari quis stipuletur. nec in pendenti erit stipulatio ob id quod publica res in privatum deduci et ex libero servus fieri potest et commercium adipisci stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest : sed protinus inutilis est. item contra, licet initio utiliter res in stipulatum deducta sit, si postea in earum qua causa de quibus supra dictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio  in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. plane solutio etiam in extranei personam conferri potest veluti si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes? ’, ut obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
spondes. nam si eaita nũsunt.
nichil nalet stipulcio. sinaũ
ita sehũt. statim ualee. que
enim ꝑ rerũ naturam cͥta st̃
non morant᷑ obligatinẽ. li¬
cet aꝑud nos in certa sunt.
¶Non colum ita res inctipula¬
tũ decłuci possunt. sed ⁊̃ facta
ñ fieri. ⁊ in huius modi stiꝑu¬
lacionib obtimũ erit pena
subicere. ne quantitas stipu¬
lacionis ĩ incerto sit. ac neces¬
se sit. auctori ꝓbari quid eius
it̾ sit. Itaꝙ siquis itaut fũit
aliquid stipulet᷑. ita adici pe¬
na debet. si ita factũ ñ erit tẽ
pene nomine decem aurros
dare spondes. sed si quedam
tieri. quedam ñ fieriuna
eadeuique ꝯceꝑcione stipuletͣa
olansula erit huiusmodi acradi¬
oenda si aduersus ea factume
erit. siue qd̾̃ ita factũ ñ enit. tũc
pene nomine decem aureos da

Expanded text:
spondes? ’ nam si ea ita non sunt, spondes? ’ nam si ea ita non sunt, nihil valet stipulatio: sin autem ita se habent, statim valent. quae enim per rerum naturam certa sunt non morantur obligationem, licet apud nos incerta sint. Non solum res in stipulatum deduci possunt, sed etiam facta: non fieri. et in huiusmodi stipulationibus optimum erit poenam subicere, ne quantitas stipulationis in incerto sit ac necesse sit actori probare, quid eius intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet: ‘ si ita factum non erit, tum poenae nomine decem aureos dare spondes? ’ sed si quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poenae nomine dec
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. Sed leres petendo pacti ex¬
cepcione sionebit᷑. Sub acli¬
cione scipulacio fit cũ in aliqũe
casũ cliffertͣ obligacio. ut si
aliquid factũ fuerit. aut fac¬
tum ñ fuerit. stipulacio com¬
mictat᷑. ueluti si ticius cõsul fac¬
tus fuerit. quincꝑ aureos sp̃õ¬
des. siquis itastipulet᷑ si inca¬
pitoliũ nõ ascendero dare spon¬
des. ꝑ inde erit ac ił stipulatus
eeẽ cõ moriretur dari sibi ¶ ex̃
cõdicionali stipulacione tm̃
spes ẽ. debitum iri eamoe ip¬
cio existat mors nobis ꝯtigerit.
toni solent. neluti cartigine da¬
re spondes. que scipulcio licit
pure fieri uideat᷑ tñ re ipr btͥ
tempus. in iectũ quo ꝓmissor
utat᷑ ad peccimiam cutagine
dandam. ⁊ ideo siquis ita ro¬
me stipulet᷑. hodie cartagine᷑
dare spondes in utilis erte sti¬
pulacio. cõ inpossibilis foret¬
ꝓmicio. eõdaiciones ꝙ̃ ad p̃te¬
ritũ uł ad p̃sens tempus re¬
ferũt᷑. aut statim infirmant

Expanded text:
potest. sed heres petendo pacti expotest. sed heres petendo pacti exceptione submovebitur. Sub condicione stipulatio fit, cum in aliquem casum differtur obligatio, ut, si aliquid factum fuerit aut non fuerit, stipulatio committatur, veluti ‘ si Titius consul factus fuerit, quinque aureos dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali stipulatione tantum spes est debitum iri, eamque ipcio existat, mors nobis contigerit. tioni solent, veluti ‘ Carthagine dare spondes? ’ quae stipulatio licet pure fieri videatur, tamen re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibilis sit repromissio. Condiciones, quae ad praeteritum vel ad praesens tempus referuntur, aut statim infirmant
Abbreviated transcription (Latin):
elilm etum duo g̃ci latina
ingua obligatonẽ ꝯtralere pos¬
cut̃ ¶ od hec sollciuia u̾ba olim
quidem ĩ usu fuerũt. postea
aũ leomiana assitucione lata
ẽ. que sollempnitate u̾borũ
sublata. sensũ ⁊ ꝯ son aintẽ
incellectũ ab urrace ꝑte solũ
desiderat. licet quibuscũꝙ
uerbis ex pressũ. ẽ omnis oti¬
pulacio ant pure. aut ĩ ddiẽ.
aut sub cõclicione frespure
ueluti quinq̃ aureos dares
spondes. ilꝙꝑ ꝯfestim petpot̃.
Incliem cũ ad iecto die quo
peccunia soluar᷑ stipulacio fit.
ueluti decem aureos primis
lam᷑. statim quidẽ debet᷑. sed
peti prius quã clies ueniat ñ
potest. ac ne eoquidẽ ip̃oche.
in quo stipulacio facta ẽ. peti
potest. quĩa totus is clies ar¬
bitrio solnentis tribui debet.
ꝓmissũ ẽ. datũ ñ eẽ ꝓrius quã
is p̃ctͥat ¶ I siita stipuleris &
cem aureos annuos quo ad
iuuã. dare spondes. ⁊ pure fac¬
ta obligatõ intelligit᷑. ⁊ ꝑpetua¬
tur quia ad tempus deberi ñ

Expanded text:
in etiam duo Graeci Latina lingua obligationem contrahere possunt. sed haec sollemnia verba olim quidem in usu fuerunt: postea autem Leoniana constitutio lata est, quae, sollemnitate verborum sublata, sensum et consonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibuscumque verbis expressus est. Omnis stipulatio aut pure aut in diem aut sub condicione fit. pure veluti ‘ quinque aureos dare spondes? ’ idque confestim peti potest. in diem, cum adiecto die, quo pecunia solvatur, stipulatio fit: veluti ‘ decem aureos primis lamur, statim quidem debetur, sed peti prius quam dies veniat non potest: ac ne eo quidem ipso die in quem stipulatio facta est peti potest, quia totus ille dies arbitrio solventis tribui debet. promissum est datum non esse, priusquam is praetereat. At si ita stipX aureos annuos, quod vivam dare spondeo et pure facta obligatio intelligitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non
Abbreviated transcription (Latin):
cione ueniũt. ¶Conuencio¬
nales sut que ex cõuencione
utriusq ꝑtis ꝯcipiunt᷑. loc ecr
n iussu iudicis. neq iussup̃¬
toris. sed ⁊ ueꝯuencione con¬
traenciũ quarũ tocidom gnã
sũt. quod pene dixerim rerũ
ꝯtralendarũ. ¶ Comnumes
sũt stipulaciones ueluti rem
saluam pupilli fore. nam ⁊ p̃¬
cor iulet rem saluã fore pupil¬
illa mobilis sit. slue ĩmobi
lis. At siquis rẽ que ĩ rerum
natura ñ est aut eẽ. ñ pot̾. dari
supulatus fuerit. ueluti stichũ
qui mortuus cit. quẽ uiuere
credebat. aut hypocentaurũ
lacio. Idem iuris ẽ. si rem sa¬
cram aut religiosintquam
humani iuris cẽ credebat. uł.
publicã que usib ppłi ꝓpetuo
expõĩta sir. ut forũ. uł. theatr̃ũ.¬

Expanded text:
ctione veniunt. Conventionales sunt, quae ex conventione utriusque partis concipiuntur, hoc est neque iussu iudicis neque iussu praetoris, sed ex conventione contrahentium. quarum totidem genera sunt, quot paene dixerim rerum contrahendarum. Communes sunt stipulationes veluti rem salvam fore pupilli: nam et praetor iubet rem salvam fore pupililla mobilis sive soli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, latio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse credebat, vel publicam, quae usibus populi perpetuo exposita sit, ut foru
Abbreviated transcription (Latin):
grega. uł. qualibee alia ling¬
gna cuipulatõ ꝯcipiat᷑. nichilĩ¬
t̃ ẽ. scil si ut̾qꝵ stipulanciũ
intesiectũ huius lingue habe¬
at. noc necesse .c̃. cadem lingua
utrũꝙ uti seo sufficitꝯ gru¬
ent̾ ad int̾cogata respondere:

Expanded text:
qua alia lingua stipulatio concipiatur, nihil interest, scilicet si uterque stipulantium intellectum huius linguae habeat: nec necesse est eadem lingua utrumque uti, sed sufficit congruenter ad interrogatum respondere:
Abbreviated transcription (Latin):
siec sufficit ei tanitam cliligñ¬
cum ad hibuisse quãtã ĩ suis re¬
b adhibere ĩolitus ẽ. simodo ali¬
us cliligencior poterit eami remi e¬
custoclin. sed ꝓpt̾ iniorẽ uim ma¬
iorẽ ue casũ ñ tenet᷑. si modo nõ
huius ipius culpa is casus inter
lueris. ⁊ uł incursu hostiũ p̾do¬
nũ ue uł nauseigio imiseris du¬
biũ ñ ẽ. quin de restituenda ea
re tenearis. ¶ cominodari. ãres.
tunc ꝓrie iuteligit᷑. sinulla mer¬
cede accepta. uł astituta. res tibi u¬
tenda dita ẽ. alioquim meroe¬
de int̾ueniente locatus tibi rei
usus uidet᷑. Gratuitũ enĩ debet
eẽ. comodatũ. ¶ p̃serea ⁊ is apud
quẽ res aliqua ceponit᷑. re obli¬

Expanded text:
nec sufficit ei tantam diligentnec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse, quantam in suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire. Sed propter maiorem vim maioresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervlueris et incursu hostium predonumve vel naufragio amiseris, dubium non est quin de restre tenearis. commodata autem res tunc proprie intellegitur, si nulla mercede accepta vel constituta res tibi utenda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debet esse commodatum. Praeterea et is, apud quem res aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ ait᷑ꝙ agenti cõtra eum
apt̾ repeticionem ꝯditicia actõ
nam ꝑinde ei ab eo cõdicipot̃.
głapparet cum dare oportere.
ac simutuũ accepisset. unde
pupillus si ei sine tutoris auc¬
toritate. ñ debitũ ꝑ errorẽ dacũ
ne magis quam mutui eatõ¬
ne: Sed hec species obligatonis
ñ uidet᷑ ex cõtractu ꝯsistere. cñ
his qui soluendi animo dat.
magis distralere uoluit nego¬
cium quam ꝯtraere. ¶Item
is cui res aliena aliqua utẽda
dut᷑. uł cõmodat᷑ re obligatur.
⁊ tenet᷑ cõmodati accione. S
his ab eo qui mutuũ accepit
longe cuistar. nãꝙ ñ ita res dat᷑
ut᷑ eñis riat. ⁊ ob ia de eare ip̃a
restituenda tenet᷑. ⁊ is quidem
quinituũ accepit. si quolib
fortuimi casu. quod accepit
amiserit. ueluti ĩ cencłio.
nuina. naufragio. aut la¬
tronũ. hostiũ ue in cursu.
nichilominus obligat᷑¬
ꝑmanet. at is qui utẽdũ accepit.
sane quidẽ ex actam cdiligñcum
custocliende rei p̃stare iubetur¬

Expanded text:
nti contra eum propter repetitionem condicticia actio; nam proinde ei condici potest ‘ si paret eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum non magis quam mutui datione. sed haec species obligationis non videtur ex contractu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casu quod accepit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatrmanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei p
Abbreviated transcription (Latin):
placuit susficere. quo ad eamrẽ
resituendam custodiendã ex¬
actam cdiligñciam ad hiberet
quã si p̃citerir.⁊ aliquo foꝵ¬
tuto easu rem. imiserit. securũ
cẽ. nec impediri creditum pe¬
cere. De uerborñ obligacione
erbis obligatõ cõtrait᷑. ex int̃¬
igatõne ⁊ respont̾ione. cñ quid
aui fieri ue nobis stipulami᷑
ex qua dne ꝓficiscũẽ. accione.
tam odicio sicerta sit scipulatõ.
quam cxstipulatu. si incerta.
que hoo nomine r̃d utit᷑. quĩa
scipulũ apuo ueteres firmũ
appellabat᷑. forte astipite des¬

Expanded text:
placuit sufficere, quod ad eam rem custodiendam exactam diligentiam adhiberet: quam si praestiterit et aliquo fortuito casu rem amiserit, securum esse nec impediri creditum petere. TIT. 15 DE VERBORUM OBLIGATIONE Verbis obligatio contrahitur ex interrogatione et responsione, cum quid dari fierive nobis stipulamur. ex qua duae proficiscuntur actiones, tam condictio, si certa sit stipulatio, quam ex stQue hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum dicebatur, forte a stipite des
Abbreviated transcription (Latin):
sionce̾. qualis fuerat bonoꝵ l
emptio. que de bonis debitoris
uendendis ꝑmultas amba¬
ges fuerat incroducta ⁊ tũc
locũ harebut qñ iudicia orcli¬
naria in usu fuerĩt.s cum
extra ordinariis indiciis pos¬
teritas usa ẽ. Id̾o̾ cõ ip̃is orłma¬
riis iudiciis ⁊̃ bonorũ uł pos¬
sõnes exspirauerũt. ⁊ tĩ modo
creclitoribus dat᷑ offõ iudicis
bona posadore. ⁊ ꝓut eic utils
uisũ fuerit ea dispont. qd̃ ex
lacioribus digesiorũ sibris ꝑ¬
feccius apꝑarebit. ¶ erat ex se¬
natus ꝯsulto cladiano misera¬
bilis. ꝑuniu̾sitatẽ ad quisicio.
olidera mulier. ẜuili amore
bichita. ipsam libertatẽ ꝑsena¬
tus ꝯsultũ. amittebut. ⁊ cõ li¬
bertate subͥtanciam. quo ĩ dig¬
nũ nrĩs temporib eẽ. existi¬
mantes. ⁊ anrã ciuitate dele¬
ri. ⁊ ñ in sen nrĩs digestiscõ¬
cessimus. De obligiciombus
unc trãsseamus ad obligatõ¬
nes. obligicio ẽ. iuris uincu¬
lũ quo neccssitate astringi¬

Expanded text:
siones. qualis fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis iudiciis posteritas usa est, ideo cum ipsis ordinariis iudiciis etiam bonorum venditiones exspiraverunt et tantummodo creditoribus datur officio iudicis bona possidere et, prout eis utile visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris perfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano miserabilis per universitatem adquisitio, cum libera mulier servili amore bacchata ipsam libertatem per senatus consultum amittebat et cum libertate substantiam: quod indignum nostris temporibus esse existimantes, et a nostra civitate deleri et non inseri nostris digestis concessimus.TIT. 13 DE OBLIGATIONIBUS Nunc transeamus ad obligationes. obligatio est iuris vinculum, quo necessitate adstringi
Abbreviated transcription (Latin):
rie sũt quas p̾tor ex sua iu¬
risdicione ꝯscituit. que ⁊̃ ly
noranẽ uocant᷑. Y Sequens
cliuisio inquatuor species
declucit̃. aut enĩ ex cotractu
sũt. aut quasi ex cõtractu .s¬
ant ex maleficio. aut quasi
ex maleticio. ¶ priuc ẽ. ut de
his que ex cõtractu sũt clispi¬
cianius. harũ eque quatuor
tur. aut uerbis. aut literis. aut
cõsensli. de quib singulis dis
ueluti mutui dacione. Nos¬
nutui aũ obligatio in bis
niumerando. aut meciendo. ant
appendendo. in hoc damus ut
accipienciũ fiant ⁊ qñ nobis
ñ leedem res seo alie eiusdem
nature ⁊ qualitatis reddant᷑.
unde ⁊̃ mutuũ appellatũ sit ꝙ
ita ame tibi dat᷑. ut ex meo
tm̃ fiat tuñ. ex codtractu nas¬
cit᷑ actio que uocat᷑ ꝯdicio ¶Is
quoc qui ñ debitũ accepit ab

Expanded text:
riae sunt, quas praetor ex sua iurisdictione constituit, quae etiam honorariae vocantur. Sequens divisio in quattuor species deducitur: aut enim ex contractu sunt aut quasi ex contractu aut ex maleficio aut quasi ex maleficio. prius est, ut de his quae ex contractu sunt dispiciamus. harum aeque quattuor tur aut verbis aut litteris aut consensu. de quibus singulis disp obligatio veluti mutui datione. mutui autem obligatio in his s aut numerando aut metiendo aut adpendendo in hoc damus ut accipientium fiant, et quandoque nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. unde etiam mutuum appellatum sit, quia ita a me tibi datur, ut ex meo tuum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur condictio. Is quoque, qui non debitum
Abbreviated transcription (Latin):
nomine id. ẽ cesidie. at ꝙ negli¬
gẽcie ñ tener. Itaꝙ securus est
qui par̾ clilignt᷑ custoditã rẽ
furto.amisit. quia qui negli¬
gñti amico rem custodiendã
tradidit. sue facillitati iuputare

Expanded text:
mine, id est desidie ac negligentie non tenetur. Itaque securus est, qui parum diligenter custoditam rem furto amisit quia, qui negligenti amico rem custodiendam tradit, sue facilitati id imputare
Abbreviated transcription (Latin):
cxistat. eigo quam diu inc̾cũ
ẽ. utrũ existat an ñ. cessabit
sritucio si certũ eẽ. ceperis ne¬
eri. quid ergo si post adicio¬
nemi libertatũ. ꝯscruandarũ
causa factam ĩ integrum sit
restitutus. utiꝙ ñ erit dicñdũ
reuocari libertates. semel cõ¬
pecierũt. ¶ Hoc ꝯstitucio liberta
si libertates mille sint dute. cessit
ꝯstitncio. quid eigo siuiuus de¬
cdit lib̾tates. uł mortis causa ⁊
ne celoc querat᷑. utrũ in frau¬
de creditorũ. anũ factũ sit. iã¬
cirtouelint acdici sibi bona. an
audiendi sũt. ⁊ magisẽ. ut ap¬
diri debeant. ⁊ si cesiciant nͥba
ostitucionis. sed cũ multas ins¬
siones eiusmnodi cõstirucioni

Expanded text:
existat. ergo quamdiu incertum existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neeri. quid ergo, si post addictionem libertatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique non erit dicendum revocari libertates quae semel competierunt. Haec constitutio libertatsi libertates nullae sint datae, cessat constitutio. quid ergo, si vivus dedit libertates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones eiusmodi constitutioni
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ꝯsenciũt. nicdoritatẽ nos¬
tram accomodanimus. ⁊ ne
buius rescripcionis nr̃e e¬
molum̃tũ alia rõne irritũ
fiat. si fiscus boni agnoscere
uoluerit.⁊ hii qui reb nr̃is
attendũt. sciens quomodo pe¬
cuniario p̃ferendã lib̾tatis e¬
causam ⁊ ita bona cogenda¬
aclispissi porerũt. si hereditis
ex testim̃to acdita eẽẽ. ¶ hoc res¬
cripto subuentũ ẽ. ⁊ libertatib
⁊ defunctis. nelona eorũ acredi¬
toribus possideant᷑. ⁊ uencinł.
ecrte si fuerint hac ex cã bona
adlita. cessat bonorũ uendicio.
ixtunit. enim decũcti de fensor
dem idouens. qui de solido crocũi¬
testatus decedens codicillis lib̾¬
tates cederit n adita sit ĩtes¬
tato hereditas fauor astimtõ¬
nis debebit locũ habere. certe
si testatus decesserat. ⁊ codicillis
aederat libertatem. apetere cum
nemini clubiũ. ẽ. tc̃ ꝯstitucio¬
ni locũ uerba eẽ. ostenlũt.
cũ nemo sucessor ab intestato

Expanded text:
tur consentiant, auctoritatem nostur consentiant, auctoritatem nostram accommodamus. et ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogendaadipisci potuerunt si hereditas ex testipto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato