comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riose olimu gallie tũc roͣuo iugo subdite et rõuo nuꝑio seruientis.
multe cãe ad unũ finẽ aĩos urgebãt. Cesar aisalpiña in gallĩa cũ
uenisset. mex ad eũ ruor de clodii tede perlatus est hũc amitũ tesc̾is
nulo amicꝰ marti cicõnis occiderat. De quo p̾cla eꝯextat oracio
q̃ miliona dr̃. ꝑaus rei causa magni rome motꝰ fuerãt. nec frma fi¬
nibus ytalis cõtineri potuit alpetq tnͣscendat. hũit rebellãtibus
occasio data eat historias nouas ĩcesarẽ fingedi dicbat. uulgoq
percrebu̾at. urbanis detentũ simłtatibꝰ. nõ posse deinceps ĩ pro¬
uĩcia reu̾ti. Tanto illi acͥus instare: tanto alacrius gallia õĩs
conspirare. Nichil ecõtingẽtibꝰ omissũ: preces pollititis cumulã
et qui se rebellionis in rõnis ac gallice libertatis auctores ꝓfiteri
ausi ẽẽnt. hiis ingencia p̃mia ꝓponũt᷑. Illud pͥmũ maximũq de¬

Expanded text:
riose olim Gallie, tunc romano iugo subdite et romano imperio servientis. riose olim Gallie, tunc romano iugo subdite et romano imperio servientis. Multe cause ad unum finem animos urgebant. Cesar cisalpinam in Galliam quum venisset, mox ad eum rumor de Clodii cede perlatus est. Hunc, amicum Cesaris, Milo, amicus Marci Ciceronis, occiderat, de quo preclara eius extat oratio, que Miloniana dicitur. Eius rei causa magni Rome motus fuerant, nec fama finibus italis contineri potuit Alpesque transcenderat. Hinc rebellantibus occasio data erat historias novas in Cesarem fingendi. Dicebant, vulgoque percrebuerat, urbanis detentum simultatibus non posse deinceps in provincias reverti. Tanto illi acrius instare, tanto alacrius Gallia omnis conspirare. Nichil e contingentibus omissum; preces pollicitis cumulantur, et qui se rebellionis in Romanos ac gallice libertatis auctores profiteri ausi essent, his ingentia premia proponuntur. Illud primum maximumque de
Abbreviated transcription (Latin):
sequi et difficile sibi uidens et ingloriũ oĩbꝰ in cͥcuitu uastatis in
remorũ fines rediit. Ibi consiliũ gallie indixit. et de cõuiracõue re¬
belliũ zenonũ añ alios et cariuitũ q̃ouem hũit de acthoue autẽ
pñcipe cõiuiratiõis rõno more suppliciũ exegit. cꝯ euentu quid̃
sibi male ꝯscii effug̾e.aqua et igni cõtũacibꝰ int̾dciñ est: sic cõpoĩ¬
tis rebus eis. decem legiones ita partitꝰ est. ut due treu̾oꝵ totidẽ
lingenũ: sex alie zenonũ ĩ finibꝰ hib̃uarent prouisisq nctͣiis ad
Esar ut ex gallia discessit. ecce noui undiq motus noue re¬
belliones: ubiq cõuentus ubiq cõsilia : nõ in urbibꝰ modo
sed in filius lonis q abditis multos odiũ antiquũ ĩitabat. młtos
pauor nonus acthonis morte concusserat rãssimũ suũ in caput i
suppliciũ cogitabant accedebat cõmiseratio cõis prĩe. et indignacio glo¬

Expanded text:
sequi et difficile sibi videns et inglorium, omnibus in circuitu vastatis, in sequi et difficile sibi videns et inglorium, omnibus in circuitu vastatis, in Remorum fines rediit. Ibi concilium Gallie indixit, et de coniuratione rebellium Senonum ante alios et Carnutum questionem habuit, de Acthone autem, principe coniurationis, romano more supplicium exegit, cuius eventu quidam sibi male conscii effugere; aqua et igni contumacibus interdictum est. Sic compositis rebus, eis decem legiones ita partitus est, ut dure Treverorum, totidem Lingonum, sex alie Senonum in finibus hibernarent, provisisque necessariis, ad esar ut ex Gallia discessit, ecce novi undique motus, nove rebelliones; ubique conventus, ubique concilia, non in urbibus modo, sed in silvis locisque abditis. Multos odium antiquum incitabat, multos pavor novus Acthonis morte concusserat; recasurum suum in caput illius supplicium cogitabant. Accedebat commiseratio communis patrie et indignatio glo
Abbreviated transcription (Latin):
arguit. ut qui et mitissimus na: et legati hꝰ eẽt amiãtissimꝰ. qd̾ ex
familiaribꝰ ad eũ fr̃is epłis euident̾ eliatur. hec cũ suis cesar. At
adu̾sꝰ hostes iracior in om̃s partes diff̾iuidit ex̾citũ. abigũt᷑ pecora.
cõnectũt᷑ prede. ꝯsumũt᷑ frumẽta. exurũ᷑ edificia omia deniq per¬
nast̃ãtur tãtoq impetu hincinde discursũ est ut ambiorigõ a se
risum multi dicerent. atqzad eũ comp̃hendendũ incredibili celi̾tate
cõtende̾nt onui labo̾e peti dignũ extimãtes quo ĩmẽsã cesaĩs gram
ille int̾im nusꝙͣ tutus. die noctuq latebras mutaet nõ nisi qua¬
tuor comitibꝰ cũ salutẽ sũa płibꝰ cõmitt̾e nõ aud̾e̾t. Sic ĩultũ sꝑ
ambiorigi c̾men fuit ꝙͣuis fuga iugis. ⁊ perpetuus pauor et latebͤ
longũ supplicii genus essepotuerit ¶ Tandem cesar fugitiuũ unũ

Expanded text:
arguit, ut qui et mitissimus natura, et legati huius esset amantissimus, quod ex arguit, ut qui et mitissimus natura, et legati huius esset amantissimus, quod ex familiaribus ad eum fratris epistolis evidenter elicitur. Hec cum suis Cesar; at adversus hostes iratior in omnes partes diffundit exercitum: abiguntur pecora, convectantur prede, consumuntur frumenta, exuruntur edificia, omnia denique pervastantur, tantoque impetu hinc inde discursum est, ut Ambiorigem a se visum multi dicerent, atque ad eum comprehendendum incredibili celeritate contenderent, omni labore peti dignum existimantes, quo immensam Cesaris gratiam ille interim nusquam tutus die noctuque latebras mutaret, nonnisi quatuor comitibus, quum salutem suam pluribus committere non auderet. Sic inultum semper Ambiorigi crimen fuit, quamvis fuga iugis et perpetuus pavor et latebre longum supplicii genus esse potuerint. Tandem Cesar fugitivum unum
Abbreviated transcription (Latin):
libeat cũ hũana oĩa instabilia sũt ẽẽ aliquas horas q̃ constãtes qͣ
animos sui oblitos emolliãt: ac ꝑturbẽt. neq uero ħ metꝰ altissiẽ
radicatus ullare alia extirpari qͥuit ꝙͣ ip̃ius cesaris cũ ex̾citu rede¬
untis aspcũ in quo uno om̃i securitas habitabat esar ergo redi¬
eus et fortue uiii casuũq ua̾i̾etatẽ ab aꝑto sibi notissim̃a recogno ͭ
in eo maxime. et ꝙ eo p̃t̾ om̃i opĩoneu barbaros adduxiiset. ut ĩ de
eos pene iam uoti compotes abstraxisset. hͦ. ut coĩa nõ admuirãs
unũ nõ pot̾rit nõ mĩari. unde hͨ barbaris consiliĩ tãta mutacio ut
q̃dum uenerãt ad oppugñda castra rõna cõuersi ambiorigi atq
eburõibꝰ gratissimã rem fecissent. De reliquo qd conͣ suũ p̃ceptam
cohortes ĩ predã emisse castra deseruissent: legati mobediencĩa leuit᷑

Expanded text:
libeat, quum omnia humana instabilia sint, esse aliquas horas, que constantes quoque libeat, quum omnia humana instabilia sint, esse aliquas horas, que constantes quoque animos sui oblitos emolliant ac perturbent. Neque vero hic metus altissime radicatus ulla re alia extirpari quivit, quam ipsius Cesaris cum exercitu redeuntis aspectu, in quo uno securitas habitabat. Cesar ergo rediens et fortune vim casuumque varietatem, ab experto sibi notissimam, recognovit, in eo maxime, et quod eo preter omnium opinionem barbaros adduxisset, et inde eos pene iam voti compotes abstraxisset. Hec, ut communia, non admirans, unum non poterat non mirari, unde hec barbaris consilii tanta mutatio, ut,quendum venerant, ad oppugnanda romana castra conversi Ambiorigi atque Eburonibus gratissimam rem fecissent. De reliquo, quod contra suum preceptum cohortes in predam emisse castra deseruissent, legati inobedientiam leniter
Abbreviated transcription (Latin):
trebomi cuiustã altiꝰ ducatu. ip̃os ꝑ hostes in castra penetrauit.
Cumq hiis eqͥtes et calones multi pari ĩpetu ĩtutũ euasere. pare
egregie pugnãs periit. ꝑseorũ qui in collẽ proximũ confugerant
uita comitũ u̾tute ꝑ eorũ uestigia in castra festinãs falua puenit
ꝑs puẽta et circũuienta procubuit Barbari desꝑantes cãstra ut
credid̾ant capi posse ad predas qͣs in siluis occuluerãt atq inde
ad prĩa sunt reuersi. Neq tñ hostibus digressis abiit pauor: sic
affixus aĩmis: ut nocte q̃ hũc casu insecuta ẽ pĩissꝰ a cesare
gayꝰ uolusenꝰ cũ eq̾tatu adueĩens et imꝑatorẽ cũ excercitũ ad¬
uẽtare nũtians fidemnõ iuemit. Sic oĩbus ꝑsuasũ erat deleto
est. Deniq boni nichil penitꝰ cogitae audebãt indetiꝰ inclinati aĩ
mirũ ualde bñ uenit ea const̾nacio in tam fortes uiros insi opinari

Expanded text:
Trebonii cuiusdam alterius ducatu ipsos per hostes in castra penetravit, Trebonii cuiusdam alterius ducatu ipsos per hostes in castra penetravit, cumque his equites et calones multi pari impetu in tutum evasere, pars egregie pugnans periit; pars eorum, qui in collem proximum confugerant, visa comitum virtute, per eorum vestigia in castra festinans salva pervenit; pars preventa et circumventa procubuit. Barbari desperantes castra, ut crediderant, capi posse, ad predas, quas in silvis occultaverant, atque inde ad patriam sunt reversi. Neque tamen hostibus digressis, abiit pavor sic affixus animis, ut nocte, que hunc casum insecuta est, premissus a Cesare Gaius Volusenus cum equitatu adveniens, et imperatorem cum exercitu adventare nuntians, fidem non invenerit: sic omnibus persuasum erat, deletotum; denique boni nichil penitus cogitare audebant in deterius inclinati animi. Mirum valde, unde ea consternatio in tam fortes viros, nisi opinari
Abbreviated transcription (Latin):
s gen̾osũ amĩ nulla res deiecit Is ut uidit deseri tutelã castrorĩ
et de fuga nõ de u̾tute cogitari: remiq in angusto posita mitare
et sue et pu ͨ ͤ metuẽs saluti surgit e grabaculo ira uires dante
et acceptis ab ebuio quodã armis grãdu tremulo portã occupat
castroꝵ seq semianimẽ hostibꝰ obicit sequũtur centuriones uiri¬
q fortes aliquot hinc metu. hinc pudõe extiti. hos qz alii sequãt .
ita sensim pug restituit᷑. Ipse pꝯ paululũ audiendi inceptor
et dux sextius morbo additis uuluu̾bꝰ iam fatiscens suoꝵ maĩbꝰ
p̃lio subtractus ĩ tabnaculo repõit᷑. nõ tñ omittit᷑ resup̃ta defẽ¬
sio. frumẽtatores interea reu̾tũt᷑. re conspc̃a t̾riti. et quid agat
substitẽ mox recognita pancitate quos timu̾e despiciũt atq m̃a¬
dunt Ibi et consilia diu̾sa. et res uariegesta ẽ. parsĩcolinus gan

Expanded text:
Sed generosum animum res nulla deicit. Is, ut videt deseri tutelam castrorum, Sed generosum animum res nulla deicit. Is, ut videt deseri tutelam castrorum, et de fuga, non de virtute, cogitari, remque in angusto positam nutare, et sue et publice saluti metuens, surgit e grabatulo, ira vires dante, et acceptis ab obvio quodam armis, gradu tremulo portam occupat castrorum, seque semianimem hostibus obicit. Sequuntur centuriones, viri fortes, aliquot hinc metu, hinc pudore exciti, hosque alii sequuntur: ita sensim pugna restituitur. Ipse post paululum, audendi inceptor et dux, Sextius, morbo additis vulneribus, iam fatiscens suorum manibus prelio subtractus in tabernaculo reponitur. Non tamen obmittitur resumpta defensio. Frumentatores interea revertuntur, re conspecta, territi et, quid agant, substitere; mox recognita paucitate, quos timuere, despiciunt atque invadunt. Ibi et consilia diversa et res varie gesta est; pars incolumis Gaii
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ hrẽnt. semꝑ qͥdam mestissiꝰ uates tiõr oĩa sibi t̾stia et ꝑicłosa
singebat Cuud̃ fusis copiis ac deletis et imꝑatõe pessumdato ueuire
barbaros ad reliqͥas consumendas nũꝙͣ alĩ hoc ciusuros alii infauistũ
rõnis legiõibus locũ esse. pbi paulo añ legio alt̾a legatiq ꝑierint. ali
hostes intra uallũ esse et capta ia castra uorifãri nemo ullã solite
u̾tutis ymagiñe a actu forti aͥ aĩo aͥ aĩosa uoce p̃tendere huc illuc
sñ ordine sñ rõne discurrit᷑. Qua trepidatõe sicabri sui ducis dicto¬
magꝭ magisq fidi hr̃e ceꝑant. nullũ intꝰ eẽ presidiũ seq nuutu
ĩcitãtes eo acͥus insultabãt. actũ erat in uii unꝰ isq eger ciffuiss
quẽ supͣ nomĩauiꝰ publiꝰ sextius baculꝰ tãta tũc p̃ss ꝯ eg̾tudine.
ut iã qũq diebꝰ snĩ cibo ag̾e̾t. et morbo sił et media ia uiciuꝰ morti

Expanded text:
spatium haberent. Semper quidem mestissimus vates timor omnia sibi tristia et periculosa spatium haberent. Semper quidem mestissimus vates timor omnia sibi tristia et periculosa fingebat. Quidam, fusis copiis ac deletis et imperatore pessumdato, venire barbaros ad reliquias consumendas, numquam aliter hos ausuros; alii infaustum Romanis legionibus locum esse, ubi paulo ante regio altera legatique perierint; alii hostes intra vallum esse et capta iam castra vociferari, nemo ullam solite virtutis imaginem aut actu forti aut animosa voce pretendere: huc illuc sine ordine, sine ratione discurritur. Qua trepidatione Sicambri sui ducis dicto magisque fidei habere ceperant, nullum intus esse presidium, seque mutuo incitantes, eo acrius insultabant. quem supra nominavimus, Publius Sextius Baculus, tanta tunc pressus egritudine, ut iam quinque diebus sine cibo ageret, et morbo simul et inedia iam vicinus morti.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ timẽdi cam̃ ullam propinquo cesa̾e saluis legioibꝰ integro
eqͥtatu: Uictisq ubiq hoscibꝰ ac dissipatis et p̃ cunõs latẽtibꝰ
parũper et p̃ceptũ ducis inflexa̾t: et appetui mlitũ frenalax.¬
auerat. et quĩqz cohortes in uicmas segetes fruũtatũ nõtam
miserat ꝙͣ ire permiserat secuta erat ingens uis calonũ. et
huiusce gn̾is honũ. sicãbri interĩ. quis tñs eos expectasset: sed
ꝑere suꝑioribus tutũ est: impronisi et tecti siluis ad castra ꝑueniũt.
eaq nõoppugͣre. sed rcã uia eodemq quo uena̾nt ĩpetu intrae molut᷑.
tãtamq formidĩẽ mopini hostis ĩ curs ꝯ totis cast᷑s infuderat. ut rix
porte defende̾ut᷑. et frequẽtare illa soliti m̾catõ̾es qͥ tũ forte portis ex¬
cesserant subita ret̾riti et opp̃ssi nec fugiẽdi nͨ se intͣ uallũ reforendi

Expanded text:
enim timendi causam ullam propinquo Cesare, salvis legionibus, integro enim timendi causam ullam propinquo Cesare, salvis legionibus, integro equitatu, victisque ubique hostibus ac dissipatis et pre timore latitantibus, parumper et preceptum, ducis inflexerat et appetitui militum frena laxaverat et quinque cohortes in vicinas segetes frumentatum non tam miserat, quam ire permiserat. Secuta erat ingens vis calonum et huiusce generis hominum. Sicambri interim quis tunc eos expectasset? sed parere superioribus tutum est improvisi et tecti silvis ad castra perveniunt eaque non oppugnare, sed recta via eodemque, quo venerant, impetu ingredi moliuntur; tantamque formidinem inopini hostis incursus totis castris effuderat, ut vix porte defenderentur, et frequentare illa soliti mercatores, qui tum forte portis excesserant, subita re territi et oppressi nec fugiendi nec se intra vallum referendi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ perueĩendi ad sũmas opes tãto facilior. breniorq sit uia. tͥñ
spaciũ horaꝵ aduatĩcã uos perducet Ibi rõnuis ex̾ citus opes suas
fortũasq r̾posuit ꝑ exignũ presidiũ loco ẽ pesar longe abest
ħ dies ip̃e in respiustis opulẽtes nullo faciet negono: preceps
hoñi genus et consilii mops et plane ꝓnisũt om̃is acqͥeste̾ consĩ¬
liis q̃ delcãnt. mutato repẽte propoĩto predaq om̃ quã cepant re¬
condita eod ip̃o consultõe et duce ad natucã breui calle puei̾ũt
Citero cui legionis lociq custodia cõmissa e̾at totis septẽ diebus
cesarei mẽor ĩꝑni suos om̃s intͣ uallũ sit tenuerat. ut nec militũ
nec calonũ quid̃ quisꝙ castris ẽẽt egressꝰ. Cogitans demũ neq
tesarẽ promisso uenturũ tꝑe quẽ processisse ultiꝰ fama erat.
tam desꝑationi atq obsidioĩ nõ absinuilẽ m̾imurabãt: Non ess

Expanded text:
quum perveniendi ad summas opes tanto facilior breviorque sit via? Trium quum perveniendi ad summas opes tanto facilior breviorque sit via? Trium spatium horarum Aduaticam vos perducet. Ibi romanus exercitus opes suas fortunasque reposuit. Perexiguum presidium loco est. Cesar longe abest. Hic dies ipse, ni respuitis, opulentos nullo faciet negotio. Preceps hominum genus et consilii inops. Ut sunt plane proni omnes acquiescere consiliis, que delectant! Mutato repente proposito predaque omni, quam ceperant, recondita, eodem ipso consultore et duce Aduaticam brevi calle perveniunt. Cicero, cui legionis locique custodia commissa erat, totis septem diebus, cesarei memor imperii, suos omnes intra vallum sic tenuerat, ut nec militum nec calonum quidem quisquam castris esset egressus. Cogitans demum neque Cesarem promisso venturum tempore, quem processisse fama erat, tam desperationi atque obsidioni non absimilem murmurabant, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
iᵈ elegat ut pocius aid de iustissima atq exoptatissima hostiũ ulcioẽ
rent. Multos uetꝰ odiũ int̾ uicinos maxĩe uig̾e solit̃ neq pauci¬
ores cupiditas attraxit. Sic utiliꝰ fieri dux ꝓuidẽtissiꝰ extĩabat. pt
prefixus nec ip̃e redierat n ͨ legati Accidit p̃tẽa inopinꝰ tas ꝰ que
suã fortũa pom in belł pretipũa demõstraret Iam prede ĩ partẽ
oñis acciri trans rhenũ quoq frua uulgau̾at. mox sicambr
gens g̾mana p̃de auida collc̃is duobꝰ milibꝰ eqtũ rhem̃ nauigio
tnͣseũt eburones fines ĩuadũt p̃dam nõ tm̃i cũ ĩpuĩtate sed ecã
romanoꝵ cũ grã relaturi Iam hom pecudũq magña bimi collẽ¬
gerant Et urgẽtelucri dulcedine procedebãt. nec eñdi nec pre¬
dandi finem sibi cupiditas faciebat. Sic eñtes captinoꝵ uius
au̾tit. Et qͥd inqͥt huic p̃de laborioso atq ĩopi tãto studio ihiatis

Expanded text:
illud elegerat, ut potius aliquid de iustissima hostium ultione illud elegerat, ut potius aliquid de iustissima hostium ultione rent. Multos vetus odium, inter vicinos maxime vigere solitum, neque pauciores cupiditas attraxit. Sic utilius fieri dux providentissimus estimabat, ut prefixus, nec ipse redierat nec legati. Accidit interea inopinus casus, quo suam fortuna potentiam, in bellis precipuam, demonstraret. Iam prede in partem omnes acciri trans Rhenum quoque fama vulgaverat. Mox Sicambri, gens germana prede avida, collectis duobus millibus equitum, Rhenum navigio transeunt, eburonicos fines invadunt, predam non tantum cum impunitate, sed etiam Romanorum cum gratia relaturi. Iam hominum pecudumque magnam vim collegerant, et, urgente lucri dulcedine, procedebant, nec eundi nec predandi finem sibi cupiditas faciebat. Sic euntes captivorum unus avertit: Et quid, inquit, huic prede laboriose atque inopi tanto studio inhiatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legiõibꝰ labienũ et gaiũ treboniũ c̃stotidẽ in aduatitis adia¬
cẽtem regionem digit ip̃ẽ cũ totidem arduẽna et fłuuiã scasdam
qui eboromĩ in finibꝰ mose illabit᷑. ꝑgit ꝙ eo ambiorigeni qui
nõdũ chenũ tnsierat ꝯfugisse audiebat digrediens se ad diem
septimũ rediturũ spond. Idem legati duo quos mittebat. ut fa¬
ciant si liceat mouet Ciceromi p̾cipit ut castrorũ custodie intẽtus
nullũ portis egredi sinat. et tũc qͥdem acies hostiũ q̃ timeri poss
ĩ circuitu nulla erat. sparsim se silius ac paludibꝰ continebant
quos ꝑsequi et latebris erue oposũ erat ac difficile.pam si sil ex citꝰ
duc̾etur loca erant legionibꝯ ac signis ĩpuia. sinantẽ sparge̾tur e̾at
panas ab oĩ parte ꝑiculũ: ꝙ hostes nłle locis incognitis delitebãt
hinc magna duci or̃ta erat ambiguitas quid consilii capet tandẽ

Expanded text:
is adiais adiacentem regionem dirigit. Ipse cum totidem ad Arduennam et fluvium Scalden, qui Eburonum in finibus Mose illabitur, pergit, quod eo Ambiorigem, qui nondum Rhenum transierat, confugisse audiebat. Digrediens se ad diem septimum rediturum spondet; idem legati duo, quos mittebat, ut faciant, si licet, monet; Ciceroni precipit, ut castrorum custodie intentus nullum portis egredi sinat. Et tunc quidem acies hostium, que timeri posset, in circuitu nulla erat: sparsim se silvis ac paludibus continebant; quos persequi et latebris eruere operosum erat ac difficile. Nam, si simul exercitus duceretur, loca erant legionibus ac signis impervia, sin autem spargeretur, erat paucis ab omni parte periculum, quod hostes mille locis incognitis delitescebant. Hinc magna duci orta erat ambiguitas, quid consilii caperet. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
eburones pari regnarat imꝑio. ei ꝰq consiliũ secutꝰ romaĩs fese beli
ĩmiscu̾at: quonã res uenisset intelligens iã grandenꝰ et laboris
ĩpaciens nec fug̾e ualens nec pugna̾e aus suaꝵ auctoi̾s erup̃na
ambiorigis caput multis imp̃taciõibꝰ excecratus mortem sibi ꝯsciut
uicinegẽtes hoc euentu regũ t̾rite per legatos patem a cesare penie¬
eũt quã eis hac lege concessit ut s. qui eburonũ ex fuga ĩillorũ
fines deuenissent. ad se captiuos adduce̾nt.: Ie si hoc facent tempa¬
turũ ab offens ait Diis actis om̃s copias trifarĩa diuisit. nẽue
eũ cure alie distrahent. Impedimẽta oĩa unũ cõtulit ĩlocũ. adua¬
tita oppido nomẽ. locꝰ ubi tituriꝰ sabinꝰ et arũculeus cocta hibͥna¬
bat ut labori militũ parc̾etur legionẽ qͣrtãdecimã p̃sidio dim̾retit
legiom preficit qͥntũ tulliũ cicõnem. tũ ppłatũ ĩmenapios t̾s

Expanded text:
Eburones pari regnarat imperio, eiusque consilium secutus romanis sese bellis Eburones pari regnarat imperio, eiusque consilium secutus romanis sese bellis immiscuerat, quonam res venisset intelligens, iam grandevus et laboris impatiens, nec fugere valens nec pugnare ausus, suarum auctoris erumnarum Ambiorigis caput multis imprecationibus execratus, mortem sibi conscivit. Vicine gentes hoc eventu regum territe per legatos pacem a Cesare petierunt, quam eis hac lege concessit, ut, si qui Eburonum ex fuga in illorum fines devenissent, ad se captivos adducerent; se, si hoc facerent, temperaturum ab offensis ait. His actis, omnes copias trifariam divisit, neve eum cure alie distraherent, impedimenta omnia unum contulit in locum Aduatica oppido nomen, ubi Titurius Sabinus et Arubat, ut labori militum parceretur. Legionem quartamdecimam presidio dimittit, legioni preficit Quintum Tullium Ciceronem. Tum p
Abbreviated transcription (Latin):
poior ẽ morte. Et qͥdscimꝰ an sibi fuisset utiliꝰ ad mati licet cesaris ptãtẽ¬
peruenire. nam ut erat iexhauste clem̃ne ꝯfitẽti tͥmen et orani forfitã
uenã nõ negriss nuue ꝑsiluas trãs renanias uagꝰ sempat profilats
ꝑpctuis uitã egit in latebris conscĩa illum siqua erat et iugi pauore
plectẽtibꝰ Nlud plane odiosum ꝙ de rege nefario nulla umꝙ aͥ cesati
aut pplo rõno uindicte occasio data ẽ. Et ip̃e latitãs atq misꝰ et ĩul¬
tũ scelus in finem fuit. Eeterũ quo die e manibꝰ rõnoꝵ uix enasi
ut diximꝰ iita retenta content ꝯ spe proicã suis quos a tergo liq̃rat
ꝑ mĩcios fugiens mãdauit ut qͣ posset p̃bi quisq consulẽt Quĩ pe
diuersa esfusi multũq uexati ꝑs se paludibꝰ condiderũt pt ĩalie¬
nas manꝰ nõ sñ suis mmiẜiis intiderũt. Catho noltꝰ noͣ qui secũ fuio

Expanded text:
peior est morte. Et quid scimus, an sibi fuisset utilius ad manus, irati licet, Cesaris peior est morte. Et quid scimus, an sibi fuisset utilius ad manus, irati licet, Cesaris pervenire? Nam, ut erat inexhauste clementie, confitenti crimen et oranti forsitan veniam non negasset. Nunc per silvas transrhenanas vagus semper ac profugus perpetuis vitam egit in latebris, conscientia illum, si qua erat, et iugi pavore plectentibus. Illud plane odiosum, quod de rege nefario nulla unquam aut Cesari aut populo romano vindicte occasio data est: et ipse latitans atque invisus, et inultum scelus in finem fuit. Ceterum quo die e manibus Romanorum vix evasit, ut diximus, vita retenta contentus, spe proiecta, suis, quos a tergo liquerat, per nuntios fugiens mandavit, ut, qua posset, sibi quisque consuleret. Qui per diversa effusi multumque vexati pars se paludibus condiderunt, pars in alienas manus non sine suis miseriis inciderunt. Cathovoltus vero, qui secum super
Abbreviated transcription (Latin):
qd egoipesum emẽsꝯ extẽditur. luciũ basiliũ cũ toto p̃ire iubet
eqͥtatu. et cau̾e ne ignes in cast̾s fieri sinat ne qd iudiciũ sui detur
aduentus neu screpitus a tumultꝰ incedenciũ audiat᷑. si forte
uelocitate ł silentio ꝓfic̾et ad ĩiquissimũ hominẽ opp̾mendũ. E
q iudiciis comꝑisset. haud procul ambiorig̾e int̾ siluas comitatũ
paucissinus equitibus se tenere: ĩprouis ꝯ ac subito peruenit
Ita ut cuirus equos et armaeius. et de bellicũ instrm̃ romani
rosedomꝰ emissꝯ ꝑsiluaꝵ demia et talles abditos erupisset Dic utramq ns
partem ergo unũ hominẽ una hõa uii sũa ex̾ cuit fortũa ut ĩccuitꝰ ippnet᷑¬
oppssus euade̾t. nec sats sc̃io qͥs nocenciũ unꝙͣ tam indignꝰ euaseat ponst
qd̾ supplicii genus fuit tam uicinemortis metꝰ qͥ ut ñ quid̃ oidẽtur isa

Expanded text:
quod ego ipse sum emensus, extenditur, Lucium Basilium cum toto preire iubet quod ego ipse sum emensus, extenditur, Lucium Basilium cum toto preire iubet equitatu; et cavere, ne ignes in castris fieri sinat, ne quod indicium sui adventus detur, neu strepitus aut tumultus incedentium audiatur, si forte velocitate vel silentio proficeret ad iniquissimum hominem opprimendum: quod mque indiciis comperisset haud procul Ambiorigem inter silvas comitatum paucissimis equitibus se tenere, improvisus ac subito supervenit ita, ut currus equosque et arma eius et omne bellicum instrumentum romani rose domus emissus, per silvarum devia et calles abditos erupisset. Sic utramque in partem erga unum hominem una hora vim suam exercuit fortuna, ut incautus oppoppressus evaderet. Nec satis scio, quis nocentium unquam tam indignus evaserit; nisi quod supplicii genus fuit tam vicine mortis metus, qui, ut michi quidem videtur, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cultas libent̾ nũc ecĩa utũt᷑. lacte carne caseo uictitabãt. omisso
incepto rursꝰ in gallĩa reu̾ti statuit Ied ut metu sui reditus bai¬
barorũ ĩpetũ frena̾et. nõ põtem fregit ut p̾us nͥ ab ea ꝑte qua
gmaña contingebat. Illa qͥdem ꝑte extrema ĩ dexterã rheni ri¬
pani desmẽte ducẽtoꝵ pedũ spacio rescissa et turei lignea super¬
ĩposita et mltimodis ciecũuallata inũtiõibꝰ duodenĩ cohortes ad tu¬
telã pontis ĩposuit. et uulcaciũ tullũ hiis p̃posuit et pontis et co¬
hortũ curã dedit Iꝑse u̾o adu̾sꝰ ambiorigẽ proficiscens per ar¬
duẽnã silũa mayimĩa omn galliaꝵ q̃ int̾ treueros neruiosq et
remos qͥngẽtos. et eo ampliꝰ passuũ uulibꝰ in lougũ ita eñĩ pro
ditũ a sc̾ptoibꝰ rerũ in latũ u̾o rinꝰ a̾ circit᷑ estiue lucis itiere

Expanded text:
cultas, libenter nunc etiam utuntur; lacte, carne, caseo victitabant, omisso cultas, libenter nunc etiam utuntur; lacte, carne, caseo victitabant, omisso incepto, rursus in Galliam statuit reverti; sed ut metu sui reditus barbarorum impetum frenaret, non pontem fregit, ut prius, nisi ab ea parte, qua Germaniam contingebat. Illa quidem parte extrema in dextram Rheni ripam desinente ducentorum pedum spatio rescissa et turri lignea superimposita et multimodis circumvallata munitionibus, duodecim cohortes ad tutelam pontis imposuit et Vulcatium Tullum eis preposuit, cui et pontis et cohortium curam dedit. Ipse vero adversus Ambiorigem proficiscens per Arduennam silvam, maximam omnium Galliarum, que inter Treveros Nerviosque et Remos quingentis et eo amplius passuditum a scriptoribus rerum est, in latum vero unius aut circiter estive lucis itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
S maior aliꝙͣto trepidacio quippe cũ rhenũ suũ sic parte qͣi iugo
captũ uiderent fuga rursꝯ in siluas et paludes. fed qd̾ a cerbiss.m
cesari fuit nõ facͥe que uince̾nt᷑. hͨ ut legis ad lram̃ flori sũt qͥbꝰ
iuuit᷑ piiũ rhem tnͣsitũ nõ ponte scm̃ esse sed nauibus. ỹmo u
non hoc i̾̃iit sed affirmat. Sͨ enĩ aũ hͦ. scͥptũ ĩuenies. Iam ce¬
sar ultro in offella qui ampnis ẽ treuorũ: nauali ponte tñsg̃¬
ditur ip̃mq rhenũ. D is qui preseus erat dũ hec fierent utrũq
tñsitũ stabili ponte describit quẽ in hac narracõe secutꝰ sũ ꝓcedo
autẽ. uideus gͦ cesar rem tꝑis indigam. longeq difficilem pc̃ipue
pre frumẽti ĩopia : qd eo tꝑe gͥmanis agͥculture studiũ non erat.
magna pars uenatu et latrocimo utebãt᷑. quoꝵ alto sit mõ fa¬

Expanded text:
sed maior aliquanto trepidatio. Quippe quum Rhenum suum sic ponte quasi iugo sed maior aliquanto trepidatio. Quippe quum Rhenum suum sic ponte quasi iugo captum viderent, fuga rursus in silvas et paludes; sed quod acerbissimum Cesari fuit, non fuere, qui vincerentur. Hec, ut legis, ad literam Flori sunt; quibus innuit primum Rheni transitum non ponte factum esse, sed navibus. Imo vero hoc non innuit, sed affirmat. Sic enim ante hec scriptum invenies: Iam Cesar ultro Mosellam, qui amnis est Treverorum, navali ponte transgreditur, ipsumque Rhenum. Sed is, qui presens erat, dum hec fierent, utrumque transitum stabili ponte describit; quem in hac narratione secutus sum. Procedo autem. Videns ergo Cesar rem temporis indigam longeque difficilem, precipue pre frumenti inopia, quod eo tempore Germanis agriculture studium non erat magna pars venatu et latrocinio utebantur, quorum altero, sit modo fa
Abbreviated transcription (Latin):
suis oĩbus ac suoꝵ uiribus ĩ extremo finiũ consedisse. ad silũa
maximã que illos a cherusis uirina gẽte dist̾mĩat ibi romanũ
exͥ ctũ exspc̃are Id per gratũ cesari bellori cupidissimo firat
intimas recepisse cognouit. ut am̃ pliũ exoptabat sic tediũ forundab
et iacturã tꝑis ac pplexã horrebat indagiñe. sepe exꝑtꝰ ꝙͣ difficile
ẽẽt hostes silius ĩcõgnitis uenari. nec cessauit tñ sed id frustra fuit
ac ueplibus agã ꝙͣ oportet. nõ de hͦ tm̃. sed do pͥmo quoq rhem tñsiti
deq alia hostiũ in siluas fugas elegans ac succincta flori breuitas
huic se loco inserat historie. te o lcor nõ solũ paciẽte s plaudente.
Archanis ĩquit hostem q̃siuit ĩ siluis. sed ĩ saltus ac paludes genꝰ
oĩo diffug̾at: tñi pauoris incussit intra ripa subitoromana uis
net semel rhenus: et itͬm quoqz et qͥdom poute fcõ penetratꝰ est.

Expanded text:
suis omnibus ac suorum viribus in extremo finium consedisse ad silvam suis omnibus ac suorum viribus in extremo finium consedisse ad silvam maximam, que illos a Cheruscis, vicina gente, disterminat; ibi romanum exercitum expectare. Id pergratum Cesari, bellorum cupidissimo, fueraintimas recepisse cognovit. Ut enim prelium exoptabat, sic tedium formidabat et iacturam temporis et perplexam horrebat indaginem, sepe expertus, quam difficile esset hostes silvis incognitis venari. Nec cessavit tamen; sed id frustra fuit. Ac, ne pluribus agam, quam oportet, non de hoc tantum, sed de primo quoque Rheni transitu deque alia hostium in silvas fuga, elegans ac succincta Flori brevitas huic se loco inserat historie, te, o lector, non solum patiente, sed plaudente. Hirciniis, inquit, hostem quesivit etiam silvis; sed in saltus ac paludes genus omne diffugerat: tantum pavoris incussit intra ripam subito romana vis. Nec semel Rhenus, et iterum quoque, et quidem, ponte facto, penetratus est;
Abbreviated transcription (Latin):
fi̾iussio presidio dimisso reliquũ traducit ex̾citũ. Transgressit
ubii gens g̾mana per legatos adeũt. exponũtq ex quõ ĩ pt̃ate se
romanorũ dederint neq auxilia treueris. neq ullis hostibꝰ ppłi
romani misisse neq ulla in re fidem fregisse. Orant ne cõe o¬
sed a suenis auxiliçi. Excusacõe gͣ ubioꝵ admissa ĩ suenos accm¬
gitur nec ita młt̾o post ab eisdẽ ubiis cognosat suenos bellum
ꝑare: et late sparsis edictis oñis suos ad arma contrahe. Itaqr
neqͥd tenie agat apto et tuto loco castra cõmunit. frumẽtarie¬
q rei curã exhibet. ubios iubet pecõa oĩa cãpis abducͥe si forte
barbaros coactos ĩedia. cuiꝰ ĩpacietissimũ genus ẽ ad ũquũ
cͥtaniẽ poss induc̾e pcipit insuꝑ ut sũmo studio actus et cõsilia
illi obuixe iussa ꝑagunt. pancos qz post dies nũciãt suenos

Expanded text:
firmissimo presidio dimisso, reliquum traducit exercitum. Transgressum firmissimo presidio dimisso, reliquum traducit exercitum. Transgressum Ubii, gens germana, per legatos adeunt exponuntque, ex quo se in potestatem Romanorum dederint, neque auxilia Treveris aut ullis hostibus populi romani misisse, neque ulla in re fidem fregisse. Orant, ne commune osed a Suevis, auxilia. Excusatione igitur Ubiorum admissa, in Suevos accingitur. Nec ita multo post ab iisdem Ubiis cognovit Suevos bellum parare, et, late sparsis edictis, omnes suos ad arma contrahere. Itaque, ne quid temere agat, apto et tuto loco castra communit, frumentarieque rei curam exhibet; Ubios iubet pecora omnia campis abducere, si forte barbaros coactos inedia, cuius impatientissimum genus est, ad iniquum certamen posset inducere; precipit insuper, ut summo studio actus et consilia Illi obnixe iussa peragunt, paucosque post dies nuntiant Suevos
Abbreviated transcription (Latin):
et si pͥmũ negassent expugnati. donis ac p̃cib. tandeni eis aũxilio
ueniebant ad rei famã reu̾sis ad ꝓp̃a . ciuitatẽ oñ iã spe et p̃sidio
destitutã recpit / et iudiciomari necessariis fuga elapsis: cingetoĩgi
qͥ rõnis fidus abñcio in fiñe fu̾at lib̾ate prĩe regnũ datur
d hũc modũ cesar non ꝑ se tm̃. s per legatos enã qui subeo
uirtutẽ miliciãq didicerãt et eius exempla se q̃bãtur maximas ies
agendo per diusa t̾rar sui rõmq fumĩa nõĩs attollebat. Quoni
cũm uenisset in treueros uolũtas cepit rhemũ it̾m tnͣseũdi. duplx
huc ani urgebat cã : et ꝙ hostibus auxilia licet sera tnͣsmiserãt
et ne hosti alti ambiorigi auxiliari possent. aut ad se profugũ re¬
ceptare ponte m ergo pari celitate. pariqr militũ feruore. ⁊ pulo
supra eũ locũ ubi pͥmũ fec̾at reficit. et in treueris et ad põtem

Expanded text:
etsi primum negassent, expugnati donis ac precibus tandem eis auxilio etsi primum negassent, expugnati donis ac precibus tandem eis auxilio veniebant, ob rei famam reversis ad propria, civitatem omni iam spe ac subsidio destitutant recipiunt. Indiciomari necessariis fuga elapsis, Cingetorigi, qui Romanis fidus ab initio in finem fuerat, liberate patrie regnum datar. Ad hunc modum Cesar non per se tantum, sed per legatos etiam, qui sub eo virtutem militiamque didicerant et eius exempla sequebantur, maximas res agendo per diversa terrarum sui romanique famam nominis attollebat. Quem, quum venisset in Treveros, voluntas cepit Rhenum iterum transeundi. Duplex huc animum urgebat causa; et quod hostibus auxilia, licet sera, transmiserant, et ne hosti alteri Ambiorigi auxiliari possent, aut ad se profugum receptare. Pontem ergo pari celeritate parique militum fervore paulo supra eum locum, ubi primum fecerat, reficit, et in Treveris et ad pontem
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ lento tñ procedebat gressu. donec inseꝙtes quo destinauerat
perduxisset Tũ cõuers ꝯ oblata ĩquit o milites facultate pugne
prospioris utimuĩ. hẽtis hostem/ et iniqͥtate loci/ et suo errore.
suaqe demẽcia circũuẽtũ: prestate m̾ semel. qd̾ imꝑatori nrõ tocĩes
prestitistis: Agite ut soletis: et adesse illũ credite et uide̾ quege¬
rũtur oĩa : cuiꝰ sub oculis tã multa sepe gessistis egregie h ͨ dic̃es
celsiore loco. sepõitis parũꝑ impedim̃etis: appõitisꝙ presidiis totã
aciem in hostes obuertit et horrendo horruit clamore qli quos
ut profugos seq̃bant᷑ ad se tãta redĩe cõstancia admirãtes et at¬
toniti uix pͥmũ tulere impetũ. seq effusa fuga proxĩs occuluie
siluis. Instant rõm acrit᷑. et uictis pͥncipibꝰ cõiuiracõns multis
in acie multis in fuga cesis multis enã captis g̾manis insuꝑ. qui

Expanded text:
tionem, lento tamen procedebat gressu, donec insequentes, quo destinaverat, tionem, lento tamen procedebat gressu, donec insequentes, quo destinaverat, produxisset. Tum, conversus: Oblata, inquit, o milites, facultate pugne prosperioris utimini. Habetis hostem et iniquitate loci et suo errore suaque dementia circumventum. Prestate michi semel, quod imperatori nostro totiens prestitistis: agite ut soletis, et adesse illum credite et videre, que geruntur, omnia; sub cuius oculis tam multa sepe gessistis egregie. Hec dicens, celsiore loco sepositis parumper impedimentis appositisque presidiis, totam aciem in hostes obvertit et horrendo irruit clamore. Illi, quos, ut profugos, sequebantur, ad se tanta redire constantia admirantes, attoniti vix primum tulere impetum, seque effusa fuga proximis silvis occuluere. Instant Romani acriter, et victis principibus coniurationis, multis in acie, multis in fuga cesis, multis etiam captis Germanis insuper, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
copias aduẽtare nõ ẽ aĩmꝰ: meq et excͥcitũ in disc̾inẽ mittere.
multis aliqui sic affecti essent. ut magꝰ origĩs qm̃ milicie memi¬
nissent. per hos statim hostibus ĩotuit. Meq labienꝰ aliud euẽ¬
turũ arbitratus fu̾at. neq aliũ ad effctm̃ u̾ba illa in cõsilio
dix̾at. Mox igr̃ clam accitis t̾bunis militũ et pͥmis ex̾citus.
sui consilii rõnẽ pandit qd ne inefficax sit silari pauorẽ et oĩa tu¬
mitu ĩsolito: et ip̃e fragor abeu̾ciũ et exploratoꝵ dicta cõueĩebãt
rõnos fug̾e nõ abi̾e. Conclamiãt hostes lentã ẽẽ g̾manoꝵ ex¬
sp̃cacionẽ: nec prisce gallice u̾tutis tãtis hom̃ armatorũ mil¬
bus pancos rõnos fugiẽtes inseqͥ nõ audere. hoc int̾ magno
impetu castris erũpũt flum̃e tñseut et ĩiquo copias exponũt
loco. labienus ut p̃uiderat rem succed̾e intelligẽs ꝑ inceptã sila¬

Expanded text:
copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. erat, quin ex tam multis aliqui sic affecti essent, ut magis originis, quam militie, meminissent. Per hos statim res hostibus innotuit; neque Labienus aliud eventurum arbitratus fuerat, neque alium ad effectum verba illa in concilio dixerat. Mox igitur clam accitis tribunis militum et primis exercitus, sui consilii rationem pandit, quod ne inefficax sit simulari pavorem, et omnia tue ac metu et fremitu insolito; et ipse fragor abeuntium et exploratorum dicta conveniebant, Romanos fugere, non abire. Conclamant hostes lentam esse Germanorum expectationem, nec prisce gallice virtutis tantis hominum armatorum millibus paucos Romanos fugientes insequi non audere. Hec inter magno impetu castris erumpunt, flumen transeunt et iniquo copias exponunt loco. Labienus, ut previderat, rem succedere intelligens, per inceptam simula
Abbreviated transcription (Latin):
obsidibꝰ pacẽ p̃cibus impetrarent. hoc pc̃epto. ne uel ambiorigẽ
uel eius nũcios intͬ suos fines admitte̾nt. Alioqͥn pat̃e prestitam
nulla fore Interea treueri qͥetem ꝑosi labienũ ĩuade̾ decreuerãt
magno eqͥtũ ac peditũ apꝑatu turpe sibi pudendũq censentes
unicã legionẽ eis ĩuitis castra suis in finibꝰ habere. sed dũ eũc
uie medio duas legiones suꝑuenisse senciẽtes subsist̾e et expcã¬
re g̾manoꝵ auxilia decreu̾e. labienꝰ de tennitate hostiũ sperans
dimisso presidio hibnis ilł obuĩa ꝓcedit. et ꝓpe eos nulle passuũ
spac̃õ ꝯsedit. flumẽ e̾at ĩmedio rapidũ ripis extãtibꝰ. qdͥ nec
sibi tr̃asire ꝓpoĩtũ nec tnͣsitũ iri ab hostibꝰ spes erat. Crescebat
interim in dies auxilii fama g̾manici. hinc nactꝰ occasionẽ cõfiliũ
aduocat et clara uoce corã oĩbus Audio inqͥt ingẽtes g̾manorũ

Expanded text:
obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem vel eius nuntios intra suos fines admitterent: alioquin pacem prestitam nullam fore. Interea Treveri, quietem perosi, Labienum invadere decreverant magno equitum ac peditum apparatu, turpe sibi pudendumque ducentes unicam legionem, eis invitis, castra suis in finibus habere. Sed dum eunt, vie medio duas legiones supervenisse sentientes substitere, et expectare Germanorum auxilia decrevere. Labienus de temeritate hostium sperans, dimisso presidio hibernis, illis obvium procedit, et prope eos mille passuum spatio consedit. Flumen erat in medio rapidum ripis exstantibus, quod nec sibi transire propositum, nec transitum iri ab hostibus spes erat. Crescebat interim in dies auxilii fama germanici, hinc nactus occasionem consilium advocat, et clara voce coram omnibus: Audio, inquit, ingentes Germanorum
Abbreviated transcription (Latin):
eo proficisci instituit Et cũ zeuonũ eqtibꝰ cauarinũ regẽ gentis
secum duxit ne si eũ domi relinq̃ret uł ex odio ppłi in eũ. uel ex
nra eius in ppl̃m aliquis in urbe motus oi̾retur Erant saue me¬
napii confines eburonũ ambiorigis hospites amiti eciã g̾inanoꝵ cesar
ambiorigem se p̾lio cõmitt̾e nõ ausuꝵ pro compto hũs hos auxiliaes
sibi p̃riꝑe censebat utilius ꝙͣ ipm̃ illũ bello aggredi : ne sic eũ in
fugaui atq ĩ latebras cog̾et qd̾ nolebat duabꝰ ig̃r legiõibus cũ oĩbꝰ
impedimẽtis ex̾citꝰ misẜ ad labienũ treu̾orũ tũc in finibꝰ ut diximꝰ
hib̃uantem ip̃e cũ reliqͥs erant aũt quqr expeditissiẽ legioes ĩme¬
napios ꝑgit. atq ill pugnã detrectatibꝰ siluarũ obicibꝰ ac paludũ
oĩa ppłatꝰ nichil ferro flãmisq liqͥt ĩtactũ. donec mali coacti datis

Expanded text:
eo proficisci instituit, et cum Senonum equitibus Cavarinum regem gentis eo proficisci instituit, et cum Senonum equitibus Cavarinum regem gentis secum duxit, ne, si eum domi relinqueret, vel ex odio populi in eum vel ex ira eius in populum aliquis in urbe motus oriretur. Erant sane Menapii confines Eburonum, Ambiorigis hospites, amici etiam Germanorum. Cesar Ambiorigem se prelio committere non ausurum pro comperto habens hos auxiliares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum illum bello aggredi, ne sic eum in fugam atque in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur legionibus cum omnibus impedimentis exercitus missis ad Labienum, Treverorum tunc in finibus, ut dixisime legiones in Menapios pergit, atque, illis pugnam detrectantibus silvarum obicibus ac paludum, omnia populatus nichil ferro flammisque liquit intactum, donec malis coacti, datis
Abbreviated transcription (Latin):
contũaciã quasi ꝙͣdam belli arrã accipiens : ne hãc rem neglig̾e̾ ui¬
deretur. contiliũ ad luteciã pariseoꝵ ruesꝰ indiat. hii zenõibꝰ proxĩ
sunt. Inde igr̃ profectus in zenones tã repente ut uec fuge illis.
nec defensiõis copiã daret resipiscẽtes et ꝑ legatos ueniã postulã¬
tes heduoꝵ p̃cibꝰ motus admisit Centũ datis obsidibꝰ quos seruã¬
dos heduis dedit secuti caruntes dedicõnis ex emplũ et obsides mi¬
serunt. et remoꝵ p̃tibꝰ uenĩa meruerũt Sic ĩ aĩmuis tũc gallorũ
odiũ metusq c̾cabant ut pͥmo pacẽ seruare inciꝑe se secndo bellũ
gare uetiti per petuis ata inctis motibꝰ fluctuarẽt ¶ Hiis incidẽt
exactis ad conciliũ cesar redit et fed̾atis nuitatibꝰ eqͥtatu indc̃o et
parte gallie pacato toto aiõ cõusꝰ in treueros ꝑfidũq ambiorigẽ

Expanded text:
contumaciam quasi quamdam belli arrham accipiens, ne hanc rem negligere vicontumaciam quasi quamdam belli arrham accipiens, ne hanc rem negligere videretur, concilium ad Lucetiam Parisiorum rursus indicit. Hi Senonibus proximi sunt. Inde igitur profectus in Senones tam repente, ut nec fuge illis nec defensionis copiam daret, resipiscentes et per legatos veniam postulantes, Eduorum precibus motus, admisit, centum datis obsidibus, quos servandos Eduis dedit. Secuti Carnutes deditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum precibus veniam meruerunt. Sic in animis tunc Gallorum odium metusque certabant, ut primo pacem servare coacti, secundo bellum gerere vetiti, perpetuis atque incertis motibus fluctuarent. His incidenter exactis, ad concilium Cesar redit, et federatis civitatibus equitatu indicto, et parte Gallie pacata, toto animo conversus in Treveros perfidumque Ambiorigem
Abbreviated transcription (Latin):
copie etiã duplicari possent : qd̵ ip̃e tũc et breuitate tꝑis. et mag̾tu¬
diue copiaꝵ liquido nonĩfecit Et indiciomari qͥdẽ morte galliaꝵ
rebellio nõ qͥeuit propinqͥ eius ut impii. sic et ꝓpõiti successores
om̃is quos pot̾ant conatãtes ambiorigẽ iã rõnis scele suo ĩuisum
sibi sociant. Senciens cesar zenones cũ caruntibꝰ cõurasse g̾mia¬
nos in bellũ atreueris excitari: młtos iã ppłos esse in armis et
feru̾e̾ cuucta tumltibꝰ. nichil defendũ existimãs añ hiemis finem
et añ om̃i opĩonem fines hostiũ ĩprouisꝰ aggredit᷑. et nullũ eis
doliberandi a cõneniendi spaciũ relinquens late oĩa ppłatͬ. et p̃da
nichil egiss in hib̃na ⁊̃uertit᷑. Inde ueris ñcio gallie conailiũ iudic
Cõuenerũt om̃s pt̃̾ treueros et zenones et caruntes horũ ille

Expanded text:
copie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitucopie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitudine copiarum liquido notum fecit. Et Indiciomari quidem morte Galliarum rebellio non quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et propositi successores, omnes, quos poterant, concitantes Ambiorigem iam Romanis scelere suo invisum sibi sociant. Sentiens Cesar Senones cum Carnutibus coniurasse, Germanos in bellum a Treveris excitari, multos iam populos esse in armis, et fervere cuncta tumultibus, nichil differendum existimans, ante hiemis finem et omnium opinionem, fines hostium improvisus aggreditur, et nullum eis deliberandi aut conveniendi spatium relinquens late omnia populatur, et, nichil egisset, in hiberna revertitur. Inde veris initio Gallie concilium indicit: convenerunt omnes, preter Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. Inopĩa reperculsis ac fugiẽtibꝰ hostibꝰ ex adu̾so autem
in unũ intentis õĩbus ĩmedio fliuis alueo indiciomarꝰ circũuẽtꝰ
omdit᷑ caput trũcũ labieno reportatũ est. hiuc in tet̾os faĩs est impetꝰ
ac płimis intorfectis sero redicũ in castra. re ut e̾at ĩuulgꝰ effusa ebu¬
rones ppłiq alii qͥ iudiciomari hortatu coierant et ĩ armis erãt t̾riti
dilabunt᷑. et ex illo aliꝙͣ diu pacatior gallia ronis ducibus fuit
litũ per eos dies accepta refic̾e cogitabat Itaq et dilectus nouos ꝑ lega¬
tos habuit, et ope guen pompen magni ꝓcõsulis cꝯ ea tẽpestatẽ potẽnia
rome iugens erat. tũc quid generi et amiri sui tãti mox futi hostis
obtinuit ut tres sibi legiones aũ hiemis exitũ add̾e̾nt᷑. et cohortes q̃
cũ tituris ꝑierãt duplicarẽ dicens qd̾ u̾issimũ e̾at non ĩ pñs modo
ẽẽ uires ytalie. ut nõ solũ dampña belł accepta cito restaurari. s

Expanded text:
so autem in unum intentis omnibus, in medio fluminis alveo Indiciomarus circumventus occiditur; caput truncum Labieno reportatum est. Hinc in ceteros factus est impetus, ac, plurimis interfectis, sero reditum in castra. Re, ut erat, in vulgus effusa, Eburones populique alii, qui Indiciomari hortatu coierant et in armis erant, territi dilabuntur; et ex illo aliquandiu pacatior Gallia romanis ducibus fuit.imenta militum per hos dies accepta reficere cogitabat. Itaque et dilectus novos per legatos habuit, et ope Gnei Pompeii Magni proconsulis, cuius ea tempestate potentia Rome ingens erat, tunc quidem generi et amici sui, tanti mox futuri hostis, obtinuit, ut tres sibi legiones ante hiemis exitum adderentur, et cohortes, que cum Titurio perierant, duplicarentur, dicens quod verissimum erat non in presens modo, esse vires Italie, ut non solum damna bellis accepta subito restaurari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
prefidia quibꝰ cesari obstarent ripas fluĩs custodire: quo cũ trã¬
sitũ prohibe̾nt. frumẽtaq oĩa corrumꝑe ã asportãe ut eũ si non
als saltem fame repellerent: qua ĩ spo ualde illos liger ampnis
arigebat liqueft̃ĩs auctꝰmiubꝰ: ut uadari nusꝙͣ posse cred̾etur
Iesar hec ita fieri audiens credo cognosc̾e cepit se clem̃çiorẽ esse nõ

Expanded text:
s custodire, quo eum transitu prohiberent, frumenta corrumpere aut asportare, ut eum, si non aliter, saltem fame repellerent; quam in spem valde eos Liger amnis erigebat, liquefactis auctus nivibus, ut vadari nusquam posse crederetur. Cesar ita hec fieri audiens, credo, cognoscere ce
Abbreviated transcription (Latin):
nam despareni. sed nesecũ magmiand afferret ncõmiodi uos
e uetͥm et recencuĩ eblim hostes simulet nͣar uince bolirispsica
Aletite igͥr qdͥ seuistis. et cui plus̃ ifereor metet ip̃ res pabiiua
tot uiris fortibus amissis ꝙͣti nec gergoma ieedoui erees alunia
ego qdem forntudinem pr̃am muor: qua uet ardi iuon cora¬

Expanded text:
ncommodi. Vos et veterum et recentium obliti, hostes simil et naturam vincere voluistis. Metite igitur, quod sevistis, et, cui plus misereor, metet ipsa res publica, tot viris fortibus amissis, quanti nec Gergonia nec tota erat Alvernia. Ego quidem fortitudinem vestram miror, quam nec arduus mo
Abbreviated transcription (Latin):
apposui nõ usq adeo ut putãtur imparia et rtrumq ficut dañ
t̾minos tnͣsgrediendo aꝑte age̾ coñ rempublicã uide̾tur audiens
tribunos qui pro eo erant contemꝑtui habitos et uł ui urbe depulsos
uel sua sponte digressos. rome oñis pnannuit conͣ se sentie omnia
sui odio dĩnũ atq hũana misteri ac peruerti se quoq ꝑ pacĩa contẽp¬
tũ iri cogitans. neq iam am plius ferendũ. dissiłandũq aliqͥd existi-¬
mans euocatis legiõibus ubicumqz essent. premissitq clam que tuc

Expanded text:
non usque adeo, ut putantur, imparia, et utrumque, sicut dictum terminos transgrediendo aperte agere contra rempublicam videretur, audiens tribunos, quivel sua sponte digressos, Rome omnes unanimiter contra se sentire, omnia sui odio divina atque humana misceri ac perverti, se quoque per patientiam contemptum iri cogitans, neque iam amplius ferendum dissimulandumque aliquid existimans, evocatis legionibus, ubicumque essent, pr