comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm ictorio ep̃o panormitano. post ali¬
qua. Suus in quit iam culpe sũ intelli¬
dilt ut ego tam longe positus. quȩ in
cuntate tud aguntur agnoscam: & tõt
uris occupatus. que fieri cebcant disponã
Iorandum sane quia sicut ma.¬
deesta crimia cdiscrctissimꝰ presul
Sigoruis aut ur arit nuinqimn sine inm¬
dicta laxabat: ita nimirum in reb du¬
biis nunquam aliquando certam senten¬
tiam ꝓferebat. Qua ꝑpter andrẽe tarcnti¬
no epĩscopo scribit dicens. Tribunal iudi¬
cis eterm securus aspiciet: quisquis reacus
sui conscius. digna cum modo penitentia
placare contendit. H abuisse siquidem te
concubinam manifesta ueritate comꝑimꝰ:
de qua etiam contraria est quibdam na¬
ta suspitio. Sed quia in reb ambiguis ab¬
solutum ñ debet ꝓferri iudicium: hoc tue
conscientie cligimus committendum. Qua
de re si in sacro ordine constitutꝰ. cius te
ꝑmixtione cẽ recolis maculatum ÷ sacerdo

Expanded text:
m Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, inquit, jam culpae sis intelligis, ut ego tam longe positus, quae in civitate tua aguntur, agnoscam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, disponam. » 43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina discretissimus praesul Gregorius, aut vix, aut nunquam sine vindicta laxabat: ita nimirum in rebus dubiis nunquam aliquando certam sententiam proferebat. Quapropter Andreae Tarentino, episcopo, scribit dicens: « Tribunal judicis aeterni securus aspiciet, quisquis, reatus sui conscius, digna eum modo poenitentia placare contendit. Habuisse siquidem te concubinam manifesta veritate 105 comperimus, de qua etiam contraria est quibusdam nata suspicio. Sed quia in rebus ambiguis absolutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re, si in sacro ordine constitutus, ejus te permixtione esse recolis maculatum, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ faciendo xenodochio a filio nr̃o ꝓbo abba¬
te ierosolimis relicti sunt. hoc qͦd deliberatũ
fucrat ut ficri debuisset immutare ñ potui.
sed bñdictionẽ pariuilam sanctitati uestrȩ
qͥnquaginta solidos transmisi.

Expanded text:
 faciendo xenodochio a filio nostro Probo abbate Jerosolymis relicti sunt, hoc quod deliberatum fuerat ut fieri debuisset immutare non potui, sed benedictionem parvulam sanctitati vestrae quinquaginta solidos transmisi.
Abbreviated transcription (Latin):
it. Erat autem uultu serena: familie cara:
lenis subditis: dura suꝑbis : pauꝑib larga
parentib pia: eloquio blanda: caritate
erga dm et proximum. et continentia ꝑmas¬
sit pura. Contigit autem ex odio paterno
ut reges. regine etiam et sacerdotes. ꝑ mui¬
diam diaboli illã de loco suo primum ꝑ
suasionem. post uiuo modum uellent p
uim trahere: ut:: res dci quib bñdicta
deuouit. miro mͦ restitit: et ita ci deus gra¬
tiam suam contulit. ut qui antea ꝑ cupi¬
ditatẽ raptores atq accusatores extiterant:
postea uero largitate et bñficiis extiterum
defensores. Omnib bene dispositis. et xp̃i
eccl̃iis restauratis : decimo deinde & pͥmo
anno ex quo creditum sͥ suscepit regere gi¬
gem. ꝑ quinquaginta et plus dies gras¬
sato languore lectulo detinetur: solito mo¬
re ꝑ pauꝑes et egenos largas elemosinas
tribuens : omnib scdm euangłium debi¬
ta remisit: ab omnib pacem ac bñdictio
nem recepit. Int̾ sp̃uales dei ancillas. ficlt

Expanded text:
ra, lenis subditis, dira superbis, pauperibus larga, parentibus pia, eloquio blanda, caritatem erga Deum et proximum et continentia permansit pura. Contigit autem ex odio paterno, ut reges, reginae, etiam sacerdotes per invidiam diabuli illam de suo loco primum per suasionem, postmodum vellent per vim trahere, et res Dei, quibus benedicta devovit, miro modo restitit, et ita ei Deus gratiam suam contulit, ut qui antea per cupiditatem raptores atque accusatores fuerunt, postea vero largitate et beneficiis extiterunt defensores. Omnibus bene dispositis, Christi eclesie restauratis, decimo deinde et primo anno, ex quo creditam sibi suscepit regere gregem, per quinquaginta et plus dies, grassata langore, lectulo nutritamauperibus et egenis largas elemosinas tribuens, omnibus iuxta euangelium debita nem recepit. Inter spiritales Dei ancillas fide
Abbreviated transcription (Latin):
fatigaretur ÷ ꝑ reuelationẽ diumam bea¬
hac luce appropinquasset transitus: cũ
consilio seruoꝵ dei uł ancillarum omnẽ
honorẽ. et honoris uocabulum uł curã pasto¬
ralem quam erga gregem xp̃i corporaliter
habebat. nisi sola spiritualia propter xp̃i
amorẽ funditꝰ dereliquit÷ et neptem suam
setus pedes eius a cunabulis sub sancte regłe¬

Expanded text:
fatigaretur, per revelationem divinaac luce adpropinquasset transitus. Cum consilio servorum Dei vel ancillarum omnem honorem et honoris vocabulum vel curam, quam erga gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, propter Christi amorem funditus dereliquid et nepotam suam secus pedes eius a cunabulis sub
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ celestis patͥe amor: ppłs statutis
dieb ad eccł̃iam currebat. Festa cum mag¬
no gaudio nr̃i saluatoris: oportums cele¬
brabantur dieb. Elemosine cuca domos:
ub̾rime pauꝑib disꝑtiebantur. Uerbum
dei cotidie ꝑ loca singula ppłis predicaba¬
tur: ymnicas laudes deo horis canonicis
cleriis cantabat in eccłus. Beatum dictrun
ppłm cui hec sunt: beatus ppłs cuius est¬
aominus deus eoꝵ. Om̃s enim in pulchri

Expanded text:
singulorum 170 coelestis patriae amor, populus statutis singulorum 170 coelestis patriae amor, populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat, festa cum magno gaudio nostri Salvatoris opportunis celebrabantur diebus, eleemosynae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur, verbum Dei quotidie per loca singula populis praedicabatur, hymnidicas laudes Deo horis canonicis chorus cantabat in ecclesiis. Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: beatus populus cujus Dominus Deus ejus . Omnes enim in pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
domo ista: sicut uisibilit̃ considerastis li¬
quorẽ effundi in t̾ram. Hec uͦ res: multis
ꝓficiebat in salutẽ. Nam plurimi occultis
diabolice fraudis absoluti ⁊ auguriarum
uanitate spreta. incantationum consuetu¬
dine relicta : ad uere religionis conuolaue¬
rund pictatẽ: intelligentes diuine potenti
efficatiam in suo famulo facere signa. Ni¬
chil contra ciꝰ scĩtatem antiqui serpentis ua¬
luere machinam̃ta. Et qͦd ille ad ꝑditio¬
nem p̃parauerat aliquoꝵ: hoc xp̃i gĩa ill¬
redemptionem conu̾tit plurimorum.
xp̃i diuma auxiliante gr̃a. annis circiter
quadraginta. sub magna euanglice pre¬
dicationis deuotione : sub magno pietatis
amore: ac ꝑ id temporis multitudinẽ ppłi
catholico dogmate ad xp̃iane fuclei conuer¬
tit sanctitatem. Clariit ubiq diuine cog¬
nitio legis: scissimum xp̃i nomen cunctoꝵ
audiebatur in ore : floruit in morib castis¬
sime uite. honestas. Ardebat in pectorib

Expanded text:
domo effugit ista, sicut uisibiliter considerastis lidomo effugit ista, sicut uisibiliter considerastis liquorem effundi in terram». Haec uero res multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum uanitate spreta, incantationum consuetudine relicta ad uerae religionis conuolauerunt puritatem, intellegentes diuinae potentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis ualere machinamenta. Et quod ille ad perditionem parauerat aliquorum, hoc Christi gredemptionem conuertit plurimorum. Christi, divina auxiliante gratia, annis circiter quadraginta, sub magna evanlicae praedicationis devotione, sub magno pietatis amore: ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad Christianae fidei convertit sanctitatem. Claruit ubique divinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore, floruit in moribus castissimae vitae honestas, ardebat in pectoribus
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit. non lixcuriȩ causa sed p̃dicati¬
onis optentu: ut familiaritate concordie
cus potentia clarus hocinus nõie ÷ regem
lotharium predicti regis lodouci filium
qui tunc temporis francoꝵ regni nobilit̃
rexerat sceptra. uocauit ad prandium: qd̃
magno apparatu in domo sua. regi & suis
parauerat optimatib. Rogatus quoq est
sanctus ad comuuium uedastus. Qui do¬
mum intrans: more sͥ solito dextera exten
uͦ uascula ibi ceruisa stabant impleta: s
male gentili errore demoniacis incantatio¬
nib infecta. Que mox ob potentiam sancte
crucis dirupta crepucrund: et quicqͥd liquo¬
ris continebant. in t̾ram effuderunt. Territꝰ
uͦ rex & optimates illiꝰ huius uisione mira¬
culi: sciscitabat᷑ pontificẽ causam repentim
ꝓdigii. Eui sanctus respondit ep̃c. ꝑ quas¬
dam maleficioꝵ incantationes ad decipi¬
endas conuiuarum animas: diabolica in
his latuit liquorib potentia. Sed uirtute
crucis xp̃i trita. sic minsibilit̾ effugit de

Expanded text:
contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae cus, potentiae clarus, Hocinus nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more sibi solito, dextera extentdam uero uascula ibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob potentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris habuerunt in terram effuderunt. Territus uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. Cui sanctus respondit episcopus: «Per quasdam maleficiorum incantationes ad decipiendas conuiuarum animas diabolica in his latuit liquoribus potentia, sed uirtute crucis Christi territa, sic inuisibiliter de
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uero ab abbate ipsius
loci & a fratrib bñdictione ꝑcepta:
ciuitatẽ bituricas ad sanctum petut au¬
strigisilum ÷ qui tunc in dei reb magni¬
ficus atq insignis habebatur. Cumq ab
eo & ab cius archidiacono scissimo uide¬
mentissime fuisset susceptus: omm ei hu¬
manitate erhibita. cellulam iuxta eccł̃iam
N qua cellula multis dieb ob amou¬
rem eternȩ uite cilicio tectus & cinere: ie¬
iumis accritus atq media. ordeaceo tan¬
tum pane contentus atq aqua. ꝑpaulu¬
lum corpus suum sustentauit potius qͣm
aluit. Sicq ibidem trib ferme militans
lustris: a uino & sicera om̃ino abstinuit.
is ita gestis: celesti iterum in¬
flammatꝰ desiderio. incidit ei cogita¬
tio. ut ad limina beatissimoꝵ apłoꝵ pͥccri
lustrans loca: tandem romam ꝑuenit. Ibiq
sc̃o sociatus desiderio: predulcia in liminib
apłoꝵ figens oscula ÷ dieb ȩccliarum dei

Expanded text:
ost haec vero, ab abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui tunc in Dei rebus magnificus atque insignis habebatur. Cumque ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo vidementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam iuxta ecclesiam In qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atque aquae perpaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a sicera et vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorumlustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ario alia sex nummismata dari precipiens:
cognouit in uestiario nich nummismatum
unde posset consolari naufragũ remansisse.
Quid faceret: nesciebat. Estuabat deo deuo¬
ti pectoris pietas: non sufferens uacuã proximi
reliquisse miscriam. Rursus uestiarium suum
si forte uas quodlibet aut uestim̃tũ ha¬
beret int̾rogans: audiuit nil penitus remã¬
sisse. pret̾ matͥs argenteam. quȩ cum infusis
leguminib mitti solita erat scutellam. Mox
alacͥor factus. gͦ inquit frater hanc defer:
ne tristis abeat qui consolari querit paux
Itaq delatam scutellam Gregorio sacis hy¬
lariter tribuente. pauꝑ qui putabat᷑ letus
amplectit᷑: non iam ad expetenda sed ad cõ¬
ferenda suffragia rediturus. A quo indelie
angłicȩ uisitationis tempore. tantis miracłis
tantis uͥtutib est publicatus. ut omnib secũ
uiuentib exemplo fuerit & terrori: qͥppe qui
non solus. sed socialit̾ cum beato andrea aple

Expanded text:
ario, alia sex numismata dari praecipiens, ario, alia sex numismata dari praecipiens, cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. Quid faceret nesciebat. Aestuabat Deo devoti pectoris pietas, non sufferens vacuam proximi reliquisse miseriam. Rursus vestiarium suum, si forte vas quodlibet aut vestimentum haberet, interrogans, audivit nil penitus remansisse praeter matris argenteam, quae cum infusis leguminibus mitti solita erat, scutellam. Mox alacrior factus, Ergo, inquit, frater, hanc defer, ne tristis abeat qui consolari quaerit pauper. Itaque delatam scutellam, Gregorio satis hilariter largiente, pauper, qui putabatur, laetus amplectitur, non jam ad expetenda, sed ad conferenda suffragia rediturus. A quo videlicet angelicae visitationis tempore tantis miraculis, tantis est virtutibus publicatus, ut omnibus secum viventibus, et exemplo fuerit, et terrori, quippe qui non solus, sed socialiter cum beato Andrea ap
Abbreviated transcription (Latin):
ano languore tabesceret: nullam tamen cor
ret. aut legeret. aut scriberet. aut dictaret.
IN hius sacri monasterii penetralib.
idem uir om̃ipotentis dei Gregorius. a matre
silina tunc temporis iuita portam beati pau¬
li apłi loco qui dicit᷑ cella noua. qͦ hactenus
oratorium nomini eiꝰ dedicatum. & famosũ
sancti sabe confessoris xp̃i monasterium. cuiꝰ
laus est in serta & septima sẏnodo. constitũ¬
tum uidet᷑ de gente: crudis leguminib pas
dam scribentem angłs dñi repꝑiens:
miscreri sibi flebilit̃. naufragi sub habitu.
prccib postulabat. Ci gregoriꝰ ex intimo
corde compatiens: bis terns nummismãtib
datis. abire precepit. Nec multo post cadem
die idem nau̾fragus redid: seq multa ꝑdi¬
disse. pauca uͦ suscepisse ꝑhibuit. A quo pa
cepit. Sed die tercia rediens: idemtidem ad¬
iutorium naufragus importunis uocib reqͥ¬
rebat. Em liberalissimus pat̾ accersito uesti¬

Expanded text:
ano languore tabesceret, nullam tamen corpano languore tabesceret, nullam tamen corpret, aut legeret, aut scriberet, aut dictaret. 9. In hujus sacri monasterii penetralibus idem vir omnipotentis Dei Gregorius, a matre Silvia, tunc temporis juxta portam beati Pauli apostoli, loco qui dicitur Cella nova, quo hactenus oratorium nomini ejus dedicatum est, et famosum sancti Babae confessoris Christi monasterium, cujus laus in sexta et septima synodo, constitutum videtur, degente, crudis leguminibus pasdam scribentem angelus Dei reperiens, misereri sibi flebiliter sub habitu naufragi postulabat. Cui Gregorius ex intimo corde compatiens, bis ternis numismatibus datis, abire praecepit . Nec multo post, eadem die idem naufragus rediit, seque multa perdidisse, pauca vero suscepisse perhibuit. A quo, padus abscessit. Sed die tertia rediens, identidem adjutorium naufragus importunis vocibus requirebat. Cui liberalissimus Pater, accersito vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ox accersito uiro scissimo elcutherio.
dudum penes spoletum multis prepo¬
sito. tunc uͦ ciusdem sui monasterii monacho.
a quo uidelicet audierat mortuum suscita¬
tum. oratorium petut: seseq cum lacrimis
ut saltem die illo ad ieuinandum sibi uir¬
tus daret᷑ in orationẽ dedit. Et post
paululum completa oratione digressus.
tantam uͥtutem suum stomachum ꝑcepis¬
se cognouit: ut ei cibus & morbus de me¬
moria funditꝰ tolleret᷑. Cepit secũ mirari qͥs
esset: quis fuerit. Et cum ad animum redi¬
bat infirmitas: nich in se ex his quȩ menii¬
nerat cognoscere prȩualebat. Eumq in dispo¬
sitione monasterii occupata mens esset: obli¬
uiscebat᷑ funditꝰ egͥtudinis suȩ. Si uͦ rediret
egͥtudo ad memoriam÷ cum tam fortem se eẽ
sentiret: mirabat᷑ si ñ comedisset. Qui ueniens
ad uesꝑum. cognouit sͥ tantã fortitudinem
ꝑmanere: ut ad diem alterum transferre ie¬
uimum potuisset. Nerum qͣmqͣm pene cotidi¬

Expanded text:
Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non 25 comedisset. Qui veniens ad vesperum, cognovit sibi tantam fortitudinem permanere, ut ad diem alterum jejunium transferre potuisset. Verum quanquam pene quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
desideratum monachicum capiens indumͣ¬
tum: pͥmo sub hylarionis. deinde sub mar¬
uniam uenerabilium patrum regimine.
multis sibi sociatis fratrib regulari tramite
militauit. Post uͦ cum subesse mallet. fra¬
trum uotiua concordia iminente. prȩesse
ñ ienuit: sicut in conseqͤntib apparebit̾.
Rat ei abstinentia tanta ciboꝵ.
sedulitas orationũ. et icumoꝵ ⁊ studiosi¬
tas tam desiderata sacroꝵ librorum: ut infir¬
mato stomacho lacessitus. iux subsistere ꝓcul
dubio uideret᷑. Nam cum quodam tempore
incisionẽ uitalium quam greci sincopm di¬
cunt paccret᷑. crebrisq angustus ꝑ horartim
monienta deficeret. & ad eritum ppinquaret:
ac nisi cum fratres frequenti cibo reficerent.
uitalis ei sp̃c funditus int̾cipi inderet᷑: pas¬
chalis suꝑucinit dies. Et dum sacratissimo
sabbato in quo om̃s ctiam pucri paruuli
ieumant. ip̃e icumare ñ posset: cepit plus
merore quam infirmitate deficere.

Expanded text:
desideratum monachicum capiens indumedesideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari tramite militavit. Post vero cum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequentibus apparebit. 7. Erat ei abstinentia tanta ciborum, sedulitas oratiorum et jejuniorum, studiositas tam desiderata sacrorum librorum, ut infirmato stomacho lacessitus vix subsistere procul dubio videretur. Nam cum quodam tempore incisionem vitalium, quam Graeci συγκοπὴν dicunt, pateretur, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquaret, ac nisi eum fratres frequenter cibo reficerent, vitalis ei spiritus funditus intercipi videretur, paschalis supervenit dies. Et dum sacratissimo Sabbato, in quo omnes, etiam parvuli pueri, jejunant, ipse jejunare non posset, coepit plus moerore quam infirmitate deficere . 8.
Abbreviated transcription (Latin):
Eo dum conũsionis sue grãm longiꝰ
ptrahens. tutius se xp̃o famulaturum pu¬
taret. si sub pretoris habitu urbam mun¬
do specietenus descruit: cepunt multa
contra cum ciusdem scłi cura succrescere:
ta ut non iam sicut ꝓposuerat specie. s
n eo retineretur & mente. Capłm u¬
Iandem patre orbatus. ubi liberam dis¬
ponendarum rerum suarũ nactus est
acultatẽ: sex monasteria in sicilia fabricars.
sufficientib fratrib cumulauit. Quib tan¬
tum prediorum contulit: quantum posset
ad uictum cotidianũ deo illic militantiũ
sine indigentia suffragari. C
ẜꝑtimum intra romanȩ urbis menia.
sub honore sancti andree apłi. iuxta
basilicam scõrum ioħ̃is & pauli. ad cliuum
scauri monasterium. in ꝑprio ddogmate fa¬
bricauit: in quo relictis scricis. auro gem¬
misq radiantib togis. simulq suppellecti¬
lib reliquis in usum pauꝑum prerogatis:
ex huius mundi naufragio nudꝰ cuasit: diu

Expanded text:
Sed, dum conversionis suae gratiam longius Sed, dum conversionis suae gratiam longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari . 6. Septimum, intra Romanae urbis moenia, sub honore sancti Andreae apostoli, juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque
Abbreviated transcription (Latin):
ta nichilominus eius extiterit.
uam gregorius geminȩ nobilitatis li¬
ncam puis morib ertulit. ꝓbis actib decora¬
uit: adeo ut presagio quodam grece gre¬
gorius. qͦd latine ugilans resonat uocart᷑.
Nam recta que docturus erat. dum iuis
opib adimpleuit: sibimetipsi utiq se ugi¬
lasse ꝑdocuit. Cum uero recta quȩ faciebat
docendo quoq disseruit: uigilasse dinoscit᷑
ñ solum sͥ. sed etiam fut᷑i temporis xp̃anis.¬
iqͥdem incrant ci cum accrba etate .ii.
matura iam studia ÷ & auditurus in cog¬
nta religiosis senib indagator sollcitissimꝰ
adherebat: sumptaq semina doctrine te¬
naci memoriȩ ruminanda. quȩ post in po¬
pulos mellito declamaret gucture conge¬
rebat. Demq docibilis adolescens cum tnͣs¬
misso cõmuiit̃ stilo surgentis infantie ad
biuium pitagoricȩ lutere puenisset: incun¬
tant̃ sinistrum ramum cum scłi uoluptate
relinquere : et ad dectrum cepit cum celesti
desidcrio totis uirib anhelare.

Expanded text:
. Quam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Chrisidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
boni quiq ciꝰ suasionib inflammati. cȩle¬
stem patͥam desiderant̃ inqͥrunt. Qui be¬
atissimus pontifex postqm sedem huiꝰ ro
ex hac luce subtractus. atq ad et̾nam est¬
regni celestis sedem translatus. S epultus
ucro est in eccl̃ia beati petͥ apłi ante se¬
cretarium. diȩ quarto iduum martiarũ:

Expanded text:
boni quique ejus suasionibus inflammati, coeleboni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus pontifex postquam sedem Romanaex hac luce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus vero est in ecclesia beati Petri apostoli ante secretarium, quarto iduum Martiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
uisu sc̃s Gregoriꝰ tercio. Illumq t̾cio blande
increpans: suꝑ sua detractione & illius et¬
nacia seu miseroꝵ indigentia ad monuit
atq corripiit. Qm nec cor ad miscd̃iam fle¬
rit÷ nec ori ab obtrectatione adhibere cu¬
stodiam uoluit: nec manũ ad largitatto
extendit. Unde illi quarto apparens beatꝰ
Gregoriꝰ. horribilit̃ eum redarguit: & com¬
minans in capite illum ꝑcussit. Euiꝰ dolo¬
re ueratus: in breui defunctus est. Hes bil¬
uiter de uita uł actib beati Gregorii dida
sunt. Ceterum qͣmdiu mundi huius orbsta
uoluit᷑. eiꝰ laudabile meritũ semꝑ accipis
increm̃tum: quia ipsius sine dubio gloris
asscribit᷑. qͦd hȩc romana cuitas una s
sanctis apłis eius precib constare uidet᷑:
& qͦd anglorum ęccł̃ia noua semꝑ sobo¬
le fecundatur: & quod illius docͥtrinis
ꝑ orbem uniu̾sum mult de peccato elon¬
gati ad xp̃i clementiam reu̾tuntur: & qͦd

Expanded text:
visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit. Unde illi quarto apparens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans, eum in capite percussit, cujus dolore vexatus paulo post defunctus est. Haec breviter de vita vel actibus beati Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, quod haec Romana civitas una cum sanctis apostolis ejus precibus constare videtur, vel quia Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatur, vel quod illius doctrinis per orbem universum multi a peccatis 16 elongati, ad Christi clementiam convertuntur, vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
mum p̾sumptionis tumore tanta ac talia
de celestium archanoꝵ misteriis fuisse locu¬
tum. hȩc ita se ꝑ omia indisse fidelit̾ reue
dicto reuerentissimo pontifice: cum
tames ualidissima ñ modo in hac cun¬
tate romana. uerum & in omnib circa
regionib satis suꝑq grassaret᷑. et is qui ei
in sede pontificali successerat horrea ȩccłis
ementib frumenta aꝑiret ÷ et illis quos
beatus Gregoriꝰ ꝑ monasteria & xenodo¬
chia. seu diaconia. uł hospitalia stipendus
alendos ęccl̃iasticis ordinauerat clauderet:
tuus sanctus Gregoriꝰ hactenus studuit pas¬
cere: tua sc̃itas fame ñ sinat ꝑire. Quos uo¬
ciferantium clamores. idem moleste ferens:
respondit. Si Gregorius ad famã suȩ lau¬
dis cunctos ppłos curauit susciꝑe: nos om̃s
ñ possumus pascere. Sicq uacuos sut abi¬
re. Que uerba responsionis cum sepiꝰ adie
clamantib iterans redderet: apparuit eim

Expanded text:
mum, praesumptionis tumore tanta ac talia mum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enardicto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in
Abbreviated transcription (Latin):
tractatus sui. illo ꝑ int̾ualla ꝓlixiꝰ reticẽ¬
te. isdem minister eius stilo ꝑforaucrit:
& euentu ꝑ foramen ꝓspiciens. indit co-¬
lumbam niue candidiorem suꝑ caput
cus sedentem ÷ rostrumq ipsius ori diu te¬
nentem appositum. Quȩ cum se ab ore
ciusdem amoueret: incipiebat sanctꝰ pon¬
tifex loqui. & a notario graphium ceris
impͥmi. Cum uͦ reticebat sc̃i sp̃s organũ:
minister eiꝰ ocłm foramini iterum appli¬
cabat ÷ eumq ac si in oratione leuatis
ad celum manib simul & oculis. colum¬
bȩ rostrum more solito conspicabat᷑ ore
susciꝑe. Quod tandem eodem sp̃u reue¬
lante pontifex sanctus cognouit: & uehe¬
mentissime tristis effectus. int̾minatus
est auctoritate apłica miraculi diuim in
se ꝑpetrati conscium. ne in uita sua id ali¬
cui quo quo modo patefaceret. Quod is in te¬
rim secretum custodiens: post defunctionẽ
scissimi sacerdotis. compulsus quorundam
inuidia. qͥ obtrectabant uirum beatissi¬

Expanded text:
ntervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia quȩdam illarum uario tempore
destinatȩ. uanetatẽ sensuum retinent. gelẽq
ut uult integrȩ ÷ quędam uͦ parte aliqua di¬
minute ꝓ ꝑsonarum. locoꝵ. siue tempoꝵ dis¬
pensacione indent᷑: finetenꝰ relegendo conspi¬
ciat ÷ sicq demum lucidam ueritatẽ cognos¬
cens. me aut cum amasiis defendat. aut cũ
crosis arguat: qͣmqͣm in eo qͦd tuo iudicio
placeo. cunctis ueritatẽ tuentib me ꝑpetuo
placiturũ fore prȩsumam. Peto gͥ ut sicut
tuis uissionib humilit̃ parin÷ sic beati Gre¬
gorii p̃cib & in hoc scło ab emuloꝵ insidiis.
& in futuro a peccatoꝵ nerib merear miscłi¬

Expanded text:
Et quia quaedam iliarum, vario tempore Et quia quaedam iliarum, vario tempore destinatae, varietatem sensuum retinent, eaedemque nonnullis integrae, quibusdam vero parte aliqua diminutae, pro personarum, locorum, sive temporum dispensatione, videntur, fine tenus relegendo conspiciat; sicque demum lucidam veritatem cognoscens, me aut cum amasiis defendat, aut cum ausoribus arguat; quanquam in eo quod tuo judicio placeo, cunctis veritatem tuentibus me perpetuo placiturum fore praesumam. Peto igitur ut sicut tuis jussionibus humiliter parui, sic beati Gregorii precibus, et in hoc saeculo ab aemulorum insidiis, et in futuro a peccatorum nexibus merear misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
giminis uenerit in pͥmo huius oꝑis libro ꝑhi¬
bui÷ & ad hoc rite ꝑucniens qualit̃ uicerit in
scdo disserui: & bene inuens qualit̾ docuerit
in t̾̃cio designaui ÷ & recte docens infirmita¬
tem suã cotidie quanta consideratione cogno¬
uerit in quarto conclusi. Ncq magnoꝑe
tempora temporib contuli ÷ sed reb similib
similia coaptaui: qm̃ re uera ñ tantũ qͣndo
fetisset. quantũ quȩ fecisset sollicitꝰ deflorare.
curaui. In quib quamqͣm multa & uaria
memoratu digna. studio breuitatis omise¬
rim⁊ nichil me memini posuisse que sc̃pto¬
rum ueterum nequeant auctoritate defen¬
di: exceptis illis miraculis quȩ nr̃is tempori¬
bus facta. multoꝵ adhuc suꝑstitum uiuis
uocib declarant᷑. Si cui tamen ut assolet ali¬
ter uisum fuerit: ad plenitudinẽ scrinii nr̃i
recurrens: tot carticios libros epłarum eiusdẽ
pacris. quot annos ꝓbatur uixisse reuoluat.

Expanded text:
giminis venerit, in primo hujus operis libro perhigiminis venerit, in primo hujus operis libro perhibui; et ad hoc rite perveniens, qualiter vixerit, in secundo disserui; et bene vivens, qualiter docuerit, in tertio designavi; et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoverit, in quarto conclusi. Neque magnopere tempora temporibus contuli, sed rebus similibus similia coaptavi, quoniam revera non tantum quando fecisset, sed quantum fecisset, sollicitus deflorare curavi. In quibus quanquam multa et varia memoratu digna studio brevitatis omiserim, nihil memini me posuisse, quod scriptorum veterum nequeat auctoritate defendi, exceptis illis miraculis quae, nostris temporibus facta, 22 multis adhuc superstitibus, vivis vocibus celebrantur. Si cui tamen, ut assolet, visum fuerit aliter, ad plenitudinem scrinii vestri recurrens, tot charticios libros epistolarum ejusdem Patris, quot annos probatur vixisse, revolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
paruitatẽ conscisceus preceꝑas. ut uitã ipsiꝰ
de scrimo sc̃ȩ sedis apl̃icȩ tanto plemꝰ quanto
& certiꝰ capere studuissem. Sed dum ego ꝓpͥe
mertiȩ conscius. me meis pͥorib ac ꝑ hoc sapĩ¬
entiorib. qͥ uitã ciꝰ licet breuit tamen pio co¬
natu pulcherrimoq stilo descͥpserant. con¬
ferre penitus dubitarem: identidem iubendo
uchement̃ exhortatus es. ut romanȩ sedis põ¬
tificem. ciusdem sedis presulis auctoritate de¬
scriberem ÷ cui ds om̃ipotens. ꝓbandoꝵ seu
sis auctoritatib tandem compulsus: iux pͥ¬
mum librum gregorianȩ uitȩ compleucrã:
quando hunc in eiusdem ungiluis annua
uertigine reuolutis. tua ꝓbauit parit̃ ac pu¬
blicauit auctoritas. Ergo sollicitior factus ad
cetera÷ pauca de multis de incentore & p̾cep¬
tore. te factore teq iudice colligens. in libris
quattuor auxiliante dño coartam: & scd̃m
regulȩ pastoralis quadriꝑtita ratione distin¬
rerat. ego quoq illum qualit̃ ad culmen re¬

Expanded text:
 consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus dubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, ejusdem sedis praesulis auctoritate, describerem, cui Deus omnipotens probandorum seu sis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo sollicitior factus ad caetera, pauca de multis, te incentore, te praeceptore, te fautore, teque judice, colligens, in libris quatuor, auxiliante Domino, coarctavi; et secundum Regulae pastoralis quadripartita ratione distinxerat, ego quoque illum, qualiter ad culmen re
Abbreviated transcription (Latin):
xIII bi a presule trib sententiis consternato redi
Ubi a monasterio tractus diaconꝰ consecratur.
rIUI. Ubi ꝯstantinopolim apocrisiariꝰ designatur¬
xXUII U bi ꝓ exponẽdo libro beati iob obnire rogat᷑¬
xcumi. Ubi cũ euticio disputans uictor agnoscitar.¬
bi liber euticii ab adugusto ignib deputat᷑.¬
xxx Ubi euticius moriens pellem manus sue tene¬
bat. dicens se in ea ueraciter resurrectunio¬
bi apocͥsiaratus gregorii qualitas declarã
pistola pelagn pape Gregorio.
ttI Ubi maximianꝰ cũ fr̃ĩb a naufragio lib̾at᷑.¬
bi romana urbs diluio tiberis mundat᷑.¬
xxxiii Abi athesis flumus mirabiliter solidatus¬
bi dracone cum bestus in mare necato
UUn Ubi theodorus a dracone liberatꝰ conũtitua¬
iTUIbi Gregoriꝰ ad pontificatum nolens eligit᷑¬
bi pontificatum subterfugere gesticns mi¬
peratori litteras latenter mittit.

Expanded text:
--23. A praesule tribus sententiis consternato redir--23. A praesule tribus sententiis consternato redir-25. A monasterio tractus, diaconus consecratur. --26. Constantinopolim apocrisiarius destinatur.--27. Pro exponendo libro beati Job enixe rogatur.--28. Cum Eutychio disputans, victor agnoscitur.--29. Liber Eutychii ab Augusto ignibus deputatur.--30. Eutychius moriens pellem manus suae tenebat, dicens se in ea veraciter resurrectur1. Apocrisiariatus Gregorii qualitas declaratur.--32. Epistola Pelagii papae Gregorio mittitur.--33. Maximianus cum fratribus a naufragio liberatur.--34. Romana urbs diluvio Tiberis inundatur.--35. Athesis fluvius mirabiliter solidatur.--36. Dracone cum bestiis in mari necato, itur.--38. Theodorus a dracone liberatus, convertitur.--39. Gregorius ad pontificatum nolens eligi0. Pontificatum subterfugere gestiens, imperatori litteras latenter mittit.-
Abbreviated transcription (Latin):
genere beati Gregorii. bti primm.
De institutione cius.¬
Ubi pirtor urbanus expͥmitur.¬
bi ser monasteria in sicilia fecit.¬
U bi sub abbatib in suȩ domus monasterio¬
militans. postinodum efficitur abbas:
bi paschali sab ã bato ieimare ñ ualet.¬
Ubi a domino ieiunandi fortitudinẽ impett᷑.¬
bi mat̾ siluia ci ꝯsuetudinalit̾ legumina mãdat.¬
Ubi duab uicibus ab angelo dei temptatur
tertia uero liberalissimus comprobatur.¬
bi frater furtum faciens a demone ueratur.
Ubi fugiturus frat̾ cecat᷑. et a nigri canis morsi
xIII.bi frater fugam molitus a demone corripi¬
tur: a Gregorio liberatur.¬
Ubi fratrũ latebra caballoꝵ immobilitate cog¬
bi fr̾ iustꝰ ꝓ peculiari seuerit̾ in morte punit᷑.¬
Ubi eiꝰ anima de inferni cuciatib liberatus.¬
TUII Ubi dimissis pectatis antonius mori iubetur¬
XUIII Ubi gerontius se cum quibdam fratrib as¬
serit moriturum.¬
UUbi ꝓ conuertendis anglis britanniam pcti¬

Expanded text:
genere beati Gregorii.--2. De institutione ejus.--4. Praetor urbanus exprimitur.5. Sex monasteria in Sicllia fecit.--6. Sub abbatibus in suae domus monasteriomilitans, postmodum abbas efficitur.--7. Paschali Sabbato jejunare non valet.--8. A Domino jejunandi fortitudinem impetra9. Mater Silvia ei consuetudinaliter legumina mandat.10. Duabus vicibus ab angelo Dei tentatur, tertia vero liberalissimus comprobatur.--11. Frater furtum faciens a daemonio vexatur,  Fugiturus frater caecatus, et a nigri canis morsibus liberatur.--13. Frater fugam molitus a daemone corripitur, a Gregorio libera Fratrum latebra immobilitate c pro re peculiari severiter in morte punitur.--16. Ejus anima de inferni cruciatibus liberatur.7. Dimissis peccatis Antonius mori jubetur. --18. Gerontius cum quibusdam fratribus se asserit moriturum22. Pro convertendis Anglis Britanniam peti
Abbreviated transcription (Latin):
tiberi et mauricii & focȩ augustoꝵ. Iste
scnatoria stirpe ꝓgenitus. tam nobilissi¬
mam qͣm etiam᷑ religiosissimam genealo¬
mam duxit: ita ut quaitus felix apłicȩ¬
sedis pontifex. uir magne in xp̃i ȩccłia re¬

Expanded text:
Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia re
Abbreviated transcription (Latin):
untarum. Nuꝑ ad ugili¬
as beati Gregorii pontifi¬
apłi. lectione de paulino ciuitatis nolanȩ
presule consuetudinalit̃ ꝑsonante : uisus
es a uenerabilib ep̃is diumo quodam in¬
stinctu commotus requirere. cur tantꝰ pon¬
tifex qui multoꝵ patrum uitas texuerat.
gestis ꝓpriis in ꝓpͥa dumtarat eccl̃ia caruis¬
sed: presertim cum & apud sarones & apud
langobardoꝵ sͥ ꝓrsus infestissimam gente̾.
gestis ꝓpriis ubiq polleret. Cumq uenerabi¬
les ep̃i. hec ab utrisq gentib haberi qͥdem

Expanded text:
tarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Romani pontifitoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab ut
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum.
eddere quod ualcas uiuificante deo:
piritus astra petit: lȩti nil iura nocebunt.
ui uite alterius. mors magis ipsa uia est.
ontificis summi hoc claudunt᷑ m̃bra sepulchro:
Qui mnumeris semper uiuid ubiq bonis:
Esuriem dapibus superauit ÷ frigora ueste:
Itq animas monitis terit ab hoste sacris.
Implebadq actu quicquid sermone docebat:
Esset ut exemplum mystica uerba loquens.
Adquirens fidei agmina. gente noua. ¶bas:¬
Hic labor. hoc studium. hȩc tͥ cura. hoc pastor age
Ut domino offerres plurima lucra gregis.
Isq dei consul factus letare triumphis:
am mercedem operum iam sinc fine tenes.

Expanded text:
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante deo. Spiritus astra petit, leti nil iura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulchro. Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum mystica verba loquens. Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Vt domino offerres plurima lucra gregis. Hisque dei consul factus laetare triumphis; Nam mercedem operum iam sine fine tenes.
Abbreviated transcription (Latin):
a patre gordiano. matre uero
ssiluia editus: non solum specta¬
bili senatoꝵ ꝓsapia. uerum
Setiam religiosam originẽ du¬
E ait. Nam felix istius apłicȩ
sedis antistes. uir magnȩ uͥtutis. et eccł̃iȩ in xp̃e
gorius tante nobilitatis lincam morib extulit:
ꝓbis actib decorauit. Demq ut post in ꝓpa¬
tulo claruit: non sinc magno presagio tale.
sortitus est nomen. Gregorius namq ex greco
doquio: in nr̃a lingua igilator seu ingilais
sonat. Re eccium uera ingilauit sibi: dum di¬
uinis inherendo preceptis laudabiliter uixit.
Nig lauit et fidelib popłis: dum doctrinȩ
affluentis ingenio. eis quo tramite celestia scan¬
derent patefecit. Disciplinis uͦ liberalib hoc.ẽ.
gramatica. rethorica. dialectica. ita a pueritia
est institutus: ut qͣmins hic eo tempore potissi
mum florerent studia litterarum. nulli in ur
adhuc etate maturum iam studium. adhere¬
ie scilicet dictis maiorum: et si quid dignum
pocuisset auditu ꝑciꝑe ⁊ ñ segnittr oblimoni

Expanded text:
a, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, et Ecclesiae in Chrigorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, tamen nulli in urbadhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilicet majorum dictis; et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni
Abbreviated transcription (Latin):
laurentius frat̃ & coepiscopus nr̃ nullis
onc priuauerit. Ideoq huius precepti nr̃i
auctoritate munitus officium tuum secu

Expanded text:
Laurentius, frater et coepiscopus noster, nullis one privaverit; ideoque huius precepti nostri auctoritate munitus officium tuum pe
Abbreviated transcription (Latin):
plena: in meliora semꝑ crescebat. Et quis eis
oꝑa ac uͥtutes quȩ etiam in hac ctate gessit
plenc cnarrare ualet: Sed hec pauca. et de
innumcrabilib cxempli causa posita demon

Expanded text:
plena, in meliora semper crescebat. Et quis sua opera, quae etiam in hac aetate gessit, plene potest enarrare? sed haec pauca de innumerabilibus exempli causa posita demon
Abbreviated transcription (Latin):
ueas ulterius in eodem monasterio hospitiu
lari concessit.Indulfus uͦ in domo eiusclem
u cominicus quidam p̃sbit̾.⁊ acharia
coiscoro qle quo p̾fatussum. gregorii
quand am scͥmonialem a monastrio sancti
andres apłi quod appelsatior aluris Caue¬
⁊ diripint uel subdixat: et i regione sep¬
der uarum loco qui dicitur urs ont ser
deretur molesta ẽe : infelix p̃sbiter pecatum
peciato connectens. ut meretͥtule placere po¬
tuisset. beatum gregorium ñ recusauit of¬
fendere. Cui mirabilis immo saluberrimi
fontis ligna tegulasq diripiens: secessum &
furnum ꝓstitute femine non erubuit fabri¬
care. Quib pactis. cum sequenti nocte iam
lecurior a querelis lasciie mulieris in eaclem
domo dormitet: uidet duos quosdam ter¬
rbiles cubicularios. se ligatis manib acd mo¬
nasterium uenerabile reducentes. Quos in¬
derrogans cuius p̾cepto sibi talia facerent.
fudiuit hec romanum pontificẽ p̃cepisse.

Expanded text:
neque ulterius in eodem monasterio hospitium neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem r Dominicus quidam presbyter, Zacharia episcopo, de quo praefatus sum, Gregoriani quamdam sanctimonialem a monasterio sancti Andreae apostoli, quod appellatur Clivus Scauri, diripuit vel subduxit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collderetur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pontificem praecepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ arripuit: et ex picture similitudine
sanctum andream apl̃m sͥ apparuisse cog¬
mitem qmͣ cunctos qui sub eisdem dormie¬
bant domib. miserabili uociferatione ue¬
nire coegio: & in faciem iacentis aquã fun¬
dens. ꝑinuocationẽ sci andree. apli tanddem
aliquando loqui fecit: atq cuncta que s̃
ruelata fuerant cum eo parit̃ comiti reue¬
lauit. Qui die facto monachos euocauit:
quid contra sanctum andream cõmiserit.
querelabundꝰ in quirere cepit. At illi dormi¬
torium destructum cocoꝵ manib ostende¬
tunt. Cumq deo deuotus comes eos uellet
lupplicio subiugare: confessi sunt se illuc
elificium indulfi iussionib deleuisse. Dro
cui uepatione dum comes monachis argen¬
tum uoluisset tribucre: sergius magister
militum restitid ꝓmittens ulud se ꝓ eo con¬
anuo meliꝰ refacturum. E ox comes humi¬
liter a monasterii claustro recedens. ael comũ
ped filii qͦndam caroli. cũ suis omnib secessit.

Expanded text:
lumen arripuit, et ex picturae similitudine lumen arripuit, et ex picturae similitudine sanctum Andream apostolum sibi apparuisse cogmitem quam cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum omnibus suis concessit;