comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tura testatur. eũ extitisse iã uidicẽ manifeste monstratur: Quod
utiq iterũ faciendũ ẽ. hoc altera uice fuisse factũ minime dubita¬
tur. Nos quidẽ miseros bonus factor & pius redẽptor respexit
intuitu iniscđie: sed contͣ diabolũ egit censura iusticie. Nã ub
ꝓ nob̾ ad mortẽ uidicabat᷑ in iuste qui aliud faciebat quã nos ue¬
ro iudicio ab et̾ua morte liberabat: Ubi uero ligabatur. quod ali¬
ud agebat opus quã iusto iuidicio uincula peccatorũ nr̃orũ sol¬

Expanded text:
tura testatur, eum exstitisse jam judicem manifeste monstratur. Quod tura testatur, eum exstitisse jam judicem manifeste monstratur. Quod utique iterum faciendum est, hoc altera vice fuisse factum minime dubitatur. Nos quidem miseros bonus factor et pius Redemptor respexit intuitu misericordiae, sed contra diabolum egit censura justitiae. Nam ubi pro nobis ad mortem judicabatur injuste, quid aliud faciebat, quam nos vero judicio ab aeterna morte liberabat? Ubi vero ligabatur, quod aliud agebat opus, quam justo judicio vincula peccatorum nostrorum sol
Abbreviated transcription (Latin):
tati. & humanitas diuinitati : qđ licet non sint unum. unaitamen
c̃.ꝑsona utriusq unũ opus unũ uelle. una potestas. una ueritas.
minis quã solus filius suscepit. specialit̾ iuidiciũ ꝑtinet. Quod
ipse in ei iangłio asserit dicens : pat̾ non udicat quenquia sed
iudiciũ om̃e dedit filio. Quod alibi dicit. ego non iudicoi quenqͣ
ad hoc respicit. quod dixerat uiders. los scđm carnẽ iudĩcatis
idẽ. carnalit̃ : ego aut̃ carnalit̃ scilicet in uste quenqua nen
udico sic̃ uos facitis. Suie non uidico. quenqu̾ã scđm carnẽ eraan¬
tũ: sicut uos uidicatis: sed etiã scđm tordis intentlonẽ. Wel ego
non iudico quenquã. non dixit non udicabo: sed illa hora s
qua ista dicebat: neminẽ iudicabat. Ueracit̾ iudicandui &
iudicaturus in hunc mundũ uenit. & saera testificante scriptura
iterũ uidex uenturus asserit᷑. Ubi eũ iterũ uenturũ uidicẽ scã scrio¬

Expanded text:
tati, et humanitas divinitati; quod licet non sint unum, una tamen tati, et humanitas divinitati; quod licet non sint unum, una tamen est persona utriusque, unum opus, unum velle, una potestas, una veritas, minis, quam solus Filius suscepit, specialiter judicium pertinet. Quod ipse in Evangelio asserit, dicens: Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio . Quod alibi dicitur: Ego non judico quemquam , ad hoc respicit quod dixerat Judaeis: Vos secundum carnem judicatis , id est carnaliter: Ego autem, carnaliter, scilicet injuste, quemquam non judico, sicut vos facitis. Sive, non judico quemquam, secundum carnem tantum, sicut vos judicatis: sed etiam secundum cordis intentionem. Vel, Ego non judico quemquam, non dixit, non judicabo; sed 369 illa hora, qua ista dicebat, neminem judicabat. Veraciter judicandus, et judicaturus in hunc mundum venit, et sacra testificante Scriptura, iterum judex venturus asseritur. Ubi eum iterum venturum judicem sacra Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
capitis menbra. apłi p̃cipue dicunt᷑. qui cũ illo iudicabunt qđ
pc incuangłio ꝓtestat᷑. Nec apłi soli udicabunt cũ co. sed qui apłos
uita & morib imitantur. Hȩc potestas ado patre data ẽ. filio. & a
filio data ᷤ petro: & in petro data eccłiȩ. Hanc filiꝰ accepit in for¬
ma hominis qua patre minor ẽ: non informa patris. qua patri equa¬
lis ẽ. Forma patris in qua filiꝰ ẽ.patri equał. sic̃ nec minor. c̃e. potest
nec maior: sic nec minꝰ potest habere quã habet nec amplius. In
ea utiq forma nichil filio dat᷑ : in qua ipse omĩa continet & ha¬
bet. Potestatẽ aut̃ de qua loquim᷑. accepit humanitas adiumita¬
nis aliunde accepit. Unde : de suꝑ utiq. Apatre. a filio. a spu
scõ. Inde xp̃o potestas data ẽ: unde eiꝰ anima & caro beata factxẽ
udicat. Adeo enĩ sunt unita in dĩ filio & diuinitaᷤᷤ humani¬

Expanded text:
capitis membra apostoli praecipue dicuntur, qui cucapitis membra apostoli praecipue dicuntur, qui cuotestatur . Nec apostoli soli judicabunt cum eo, sed qui apostolos vita et moribus imitantur. Haec potestas a Deo Patre data est Filio, et a Filio data est Petro, et in Petro data Ecclesiae. Hanc Filius accepit in forma hominis, qua Patre minor est, non in forma Patris, qua Patri aequalis est. Forma Patris, in qua Filius est Patri aequalis, sicut nec minor esse potest, nec major, sic nec minus potest habere quam habet, nec amplius. In ea utique forma nihil filio datur, in qua ipse omnia continet et habet. Potestatem autem, de qua loquimur, accepit humanitas a divinitanis, aliunde accepit. Unde? desuper utique, a Patre, a Filio, a Spiritu sancto. Inde Christo potestas data est, unde ejus anima et caro beata facta esjudicat. Adeo enim sunt unita in Dei Filio, et divinitas humani
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. suꝑ omĩa quę ds̃ fecerat. Homo siquidẽ angłos. arcan¬
głos. thronos. dominationes. principatiis. potestates. uirtu¬
tes cȩloꝵ. cherubim. & seraphim sua magnitiidine suꝑat.
&e illis imꝑat. & ei obediunt uoluntate. Homo preterea in
dĩ filio collocatus in celo. in sede maiestatis diuinȩ. uentu¬
rus ẽ. ad udiciũ. non in ea humilitate qua in iustȩ udicatꝰ
ẽ: sed in ea potestate qua uste iudicaturus . ẽ. Qđdã p̃cipiũ
uidetur fuisse diuinȩ dispensationis mysteriũ. qđ in eo
qđ minor ẽ. patre filiꝰ. equał filio esset homo: oe ab initio
hoc speciale priuilegiũ homim seruaretur. ut ñ solũ homi¬
nũ udex fieret : sed etiã angłorũ. In qua potestate iudicii cũ
homo uidex futurus singularit dr̃. menbra a capite minime
separantur. Ds̃ filuis hominis homo ẽ. caput eccłiȩ: & huius

Expanded text:
tus est super omnia quae Deus fecerat. Homo siquidem angelos, archantus est super omnia quae Deus fecerat. Homo siquidem angelos, archangelos, thronos, dominationes, 367 principatus, potestates, virtutes coelorum, cherubim et seraphim sua magnitudine superat, et eis imperat, et ei obediunt voluntate. Homo praeterea, in Dei Filio collocatus in coelo, in sede majestatis divinae venturus est ad judicium, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea potestate qua juste judicaturus est. Quoddam praecipuum videtur fuisse divinae dispensationis mysterium, quod in eo quod minor est Patre Filius, aequalis Filio esset homo; et ab initio hoc speciale privilegium homini servaretur, ut non solum hominum judex fieret, sed etiam angelorum. In qua potestate judicii cum homo judex futurus singulariter dicitur, membra a capite minime separantur. Deus Filius hominis, homo, est caput Ecclesiae, et hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ forma hominis induta ẽ. qđ salubrit̾ creditur: & qui erat cũ
patre. patre petut in homine sed alter ab altero eleuatur: & suscep¬
tus anube in patris dextera collocatur. Hanc uenerabilẽ ascensio¬
nẽ suã.prius quidẽ ꝑ semet ipsũ. & postea magdalena nuntiante
cessit. quȩ uera fide credicur : scda uero sequatur in menbris quȩ cer¬
ta spe expectatuir. Huiꝰ mire gaudio & dilectione mirandȩ diuinȩ
& humanȩ ascensionis magna sunt sacramenta: de quorũ magnitu¬
dine. nec homo nec angłs de cęlo dicere posset tantũ. quod ad cõpa¬
rationẽ magnitudinis eoꝵ. modicũ ñ iuderet᷑. et esset. Hoc inter
cetera . ẽ. magna deuotione mirandũ. qđ homo pͥus diabolo subditus
ꝑ peccatũ: non solũ lib̾ factus ẽ. apeccato. sed qͦdeũꝙ lieat. ligatũ. ẽ.
& qđ cũq soluit noscit᷑ absolutũ. Homo minor angło ante
factus fuerat : sed głia & honore postea coronatus. constitu¬

Expanded text:
i forma hominis induta est, quod salubriter creditur, et qui erat cum Patre, Patrem petiit in homine. Sed alter ab altero elevatur, et susceptus a nube in Patris dextera collocatur. Hanc venerabilem ascensionem suam prius quidem per semetipsum, et postea Magdalena nuntiante aecessit, quae vera fide creditur; secunda vero sequetur in membris, quae certa spe exspectatur. Hujus mirae gaudio et dilectione mirandae divinae et humanae ascensionis magna sunt sacramenta, de quorum magnitudine nec homo, nec angelus de coelo tantum dicere posset, quod ad comparationem magnitudinis eorum modicum non videretur, et esset. Hoc inter caetera est magna devotione mirandum, quod homo prius diabolo subditus per peccatum, non solum liber factus est a peccato, sed quodcunque ligat, ligatum est, et quodcunque solvit, noscitur absolutum. Homo minor angelo ante factus fuerat, sed gloria et honore postea coronatus, constitu
Abbreviated transcription (Latin):
niet᷑ mundus ꝑ ipłum. Hoc utiq uerũ om̃ino creditur. non enĩ
pocest ucrũ non esse. quod ueritas loquit᷑. Uere filius dĩ non ẽ
mn mundũ missus apatre ut mundũ iudicaret. qui ad hoc in mun-¬
dũ in mundũ uenit. ut mundus ꝑ ipsũ saluaretur si mundus uo¬
lilifset. Sed quod uoluit xp̃c noluit mundus. Si noluiss mnundus.
saluari potuiss Non enĩ credere potuit: quia noluit qd̾ xp̃e uoluit.
Et qr sua sponte non xp̃i uoluntate in fideł factus ẽ: eũ iudicatũ non
dubitamꝰ: cũ Ap̃c dicat. Qui ñ credit iã iuidicatꝰ ẽ. Hoc in loco mundi
nomine popłs uidcoꝵ intelligit᷑: quib ipse specialit̃ locutus ẽ & ad qͦs
p̃cipue missus ẽ. Mundꝰ itaq & princeps mundi huiꝰ. xp̃o testimoni¬
ũ ꝑhibente iudicatus ẽ. Ubi principẽ huiꝰ mundi diabolũ iudicatũ as¬

Expanded text:
editur; non enim potest verum non esse quod Veritas loquitur. Vere Filius Dei non est in mundum missus a Patre ut mundum judicaret, qui ad hoc in mundum venit, ut mundus per ipsum salvaretur, si mundus voluisset. Sed quod voluit Christus, noluit mundus. Si voluisset mundus salvari potuisset. Non enim credere potuit, quia noluit quod Christus voluit. Et quia sua sponte, non Christi 371 voluntate infidelis factus est, eum judicatum non dubitamus, cum Christus dicat: Qui non credit, jam judicatus est . Hoc in loco mundi nomine populus Judaeorum intelligitur, quibus ipse specialiter locutus est, ad quos praecipue missus est. Mundus itaque et princeps mundi hujus . Christo testimonium perhibente, judicatus est. Ubi principem hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcreauit. Ila quasi uetera pene uł penitꝰ om̃ia transiert̃ : & ecce ascõ benedicto facta st̃

Expanded text:
procreavit. Illa quasi vetera pene vel penitus oprocreavit. Illa quasi vetera pene vel penitus o
Abbreviated transcription (Latin):
patris uoluntate deuouer̃t : & fide sue ꝓfessionis firmauert̃. Qũa uidelice su: ꝓ-¬
fessionis fidẽ scđm regulã sc̃ĩ benedicti tenendã corã deo & sc̃is eiꝰ ꝓmiserunt. Licet etiã
mulieri si uoluerit nubere. quia ei bene concedit᷑. sed si uirginitatẽ uouerit & postea nub¬¬
serit: rea tenebit᷑. Donũ. ẽ. tam̃ coniugiũ: sed coniugio uirginitas melior. Sic sc̃orũ p̃¬
cedentiũ patr̃ũ om̃is institutio . ẽ. quidẽ bona: sed uenerabilis benedicti longe p̃stan-¬
tior. Quȩ ante illũ patres scĩ constituert̃. uelud lex morsi dura & asꝑa fuert̃. Sapien¬
tis uͦ benedicti insticutio scã suauis & leuis ẽ. & matre uirtutũ discretione uidelicet ple¬
na Antiquorũ sanctio patrũ quasi ueteris legis cultores habuit. Pius autẽ & discretꝰ
pat̾ benedictus illorũ statuta tanqua dure legis austeritatẽ tȩꝑans: nos noue gr̃ẽ filios

Expanded text:
et fide suae professionis firmaverunt, quam videlicet suae professionis fidem, secundum Regulam S. Benedicti, tenendam coram Deo, et sanctis ejus promiserunt. Licet etiam mulieri, si voluerit, nubere, quia ei bene conceditur. Sed si virginitatem voverit, et postea nupserit, rea tenebitur. Bonum est tamen conjugium, sed conjugio 410 virginitas melior. Sic sanctorum praecedentium Patrum omnis institutio est quidem bona, sed venerabilis Benedicti longe praestantior. Quae ante illum Patres sancti constituerunt, velut lex Moysi, dura et aspera fuerunt. Sapientis vere Benedicti institutio sancta, suavis et levis est, et matre virtutum discretione videlicet plena. Antiquo rum sanctio Patrum, quasi veteris legis cultores habuit. Pius autem et discretus Pater Benedictus illorum statuta tanquam durae legis auctoritatem temperans, nos novae gratiae filios
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari. Axp̃o igit᷑ diabolꝰ uidicatꝰ ẽ. cũ eos quos infidelitatis iuincuł
alligauerat xp̃i p̾dicatione conũos amitteret. & seipiũ plangeret
ciectũ foras de cordib hominũ & nullu posset tenere qui crederet.
Etiã in cruce positꝰ. circa illos duos latrones crucifixos: int̾ quos &
ipse crucifixus fuerat. uira usticiȩ exercebat. ubi illoꝵ alterũ iudica¬
uit ad głiã. alterũ uͦ deputauit ad pęnã. Sua uoluntate stans fixus in
cruce uerus imꝑator ille. de hoste suꝑbo triumphabat: iã diuina po¬
testate uistꝰ uidex iudicabat. iã agnos ab hedis separabat. & quid in
alio iudicio sit facturus significabat. Racione parit & auctoritate do¬
cet᷑ : qđ uidex iã uiuerit. & udex uenturus expectatur. Maiestatẽ

Expanded text:
s infidelitatis vinculis alligaverat, Christi praedicatione conversos amitteret, et seipsum plangeret ejectum foras de cordibus hominum, et nullum posset tenere, qui crederet. Etiam in cruce positus circa duos illos latrones crucifixos, inter quos et ipse crucifixus fuerat, jura justitiae exercebat, ubi illorum alterum judicavit ad gloriam, alterum vero deputavit ad poenam. Sua voluntate stans fixus in cruce verus imperator ille de hoste superbo triumphabat. Jam divina potestate justus Judex judicabat; jam agnos ab haedis separabat, et quid in alio judicio sit facturus significabat, Ratione pariter et auctoritate docetur, quod judex jam venerit, et judex venturus exspectatur. M
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant iudelicet seribe & pharisei qui se solos
uidere. id est uistos: eẽ. credebant. & ceteros tanqriã cecos asper¬
nabantur. ccci facti sunt. quia lucẽ ueritatis quã habuerunt
presentẽ perdiderunt. Hoc itaq xp̃i iudicio actũ ẽ. & etiã coti¬
die igitur: qđ illuminantur. humiles peccatores. & iusti su¬
perbi excecantur. Istã discretionẽ quã inder bona & in ala oꝑi
hominũ tenuit xp̃e. & tenet: iudiciũ apellauit. Iđ alibi dr̃¬

Expanded text:
idebant, videlicet Scribae et Pharisaei; qui se solos videre, id est, justos esse credebant, et caeteros tanquam caecos aspernabantur, caeci facti sunt, quia lumen veritatis, quam habuerunt praesentem, perdiderunt. Hoc itaque Christi judicio actum est, et etiam quotidie agitur, quod illuminantur humiles peccatores, et justi superbi excaecantur. Istam discretionem, quam inter bona et mala opera hominum tenuit Christus et tenet, judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
pastorẽ. medicũ & magistrũ. decreuit. eẽ. monachor̃ĩi. Nunc igitur beatissimũ uirũ p̃cor¬
diales amici & fr̃s corde & ore supplicit̃ exoremus. quatinꝰ pat̃. pastor. medicꝰ & qnagister
sic nr̃. ẽẽ. dignet᷑: ut pia pat̾nitate nos nutriat. animas nr̃os pascat pane uirtutũ uuberib
ipsũ ꝑuenire meream᷑ qͥ ẽ. dator & remunerator bonorũ opũ ds̃ & dñs nr̃ is. xp̃s qͥcu pa¬

Expanded text:
pastorem, medicum et magistrum decrevit esse monachorum. Hunc igitur beatissimum virum, praecorpastorem, medicum et magistrum decrevit esse monachorum. Hunc igitur beatissimum virum, praecordiales amici et fratres, corde et ore suppliciter exoremus, quatenus Pater, pastor, medicus et magister sic noster esse dignetur, ut pia paternitate nos nutriat, animas nostras pascat pane virtutum, vulneribipsum pervenire mereamur, qui est dator et remunerator bonorum operum, Deus et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ benedictũ cooꝑante sp̃u scõ est ueritas reuelata. Ipse tam̃ prostia magna humilita¬
te scĩ basilii & p̃cedentiũ uitã & oꝑa patrũ. uł sua tacens uł quasi modica dicens. laudat¬
& miratur bonus optimũ discipłs magistr̃ũ imitatꝰ: qui taceri p̃cipiebat cũ ea quȩ sine ipso
matheũ scilicet lucã & martũ eorũ quartus ioħs ãpliꝰ scripsit & meliꝰ: sic uir iste beatꝰ post
alios patres. monachorũ regulã scripsit. qua tanquã dulcioris cariratis cem̃to iuo lapidi
xp̃o homines diligentius iungit. Dequo ueracit̃ dicert possumꝰ & firmit̃ crede debemus:
qđ adõ nobis sit tanquã apłs & angłs destinatꝰ. Nã illũ id circo nob̃ specialit̃ misit ds̃.
ut ipsẽ formate & formose uite suȩ exẽplo nos ꝓpriȩ & singularit̃ informaret : atq sue
doctrina sapientiȩ nob̵ quȩ st̃ bona familiarit̃ nunciaret. Illũ etiã post se p̃cipuũ patr̃e.

Expanded text:
pse tamen pro magna sua humilitate S. Basilii et praecedentium vitam et opera Patrum, vel sua tacens, vel quasi modica dicens, laudat et miratur. Bonus optimum discipulus Magistrum imitatus, qui taceri praecipiebat, cum ea, que sine ipso Matthaeum scilicet, Lucam et Marcum, eorum quartus Joannes apostolus scripsit, et melius, sic vir iste beatus post alios Patres monachorum Regulam scripsit, qua tanquam dulcioris charitatis caemento, vivo lapidi Christo homine diligentius 411-17 jungit, de quo veraciter dicere possumus, et firmiter credere debemus quod a Deo nobis sit tanquam apostolus et angelus destinatus. Nam illum idcirco nobis specialiter misit Deus ut ipsae formatae et formosae vitae suae exemplo nos proprie et singulariter informaret, atque suae doctrina sapientiae nobis quae sunt bona familiariter nuntiaret. Illum etiam post se praecipuum Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
casione extorqueat᷑ simonina pͣuitas. ẽẽ. nulla racione dubitat᷑: illa
tam̃ guior quȩ sepiꝰ agit᷑. Qua ꝑpt̃ illã spccialit᷑ xp̃ianꝰ catholicuꝰ¬

Expanded text:
casione extorqueatur, Simoniaca pravitas esse nulla ratione dubitatur; illa casione extorqueatur, Simoniaca pravitas esse nulla ratione dubitatur; illa tamen gravior, quae saepius agitur. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
semel ꝑ uicarios fieri solebat. heresi uocauit ⁊ condẽpnauit: sub nõĩe
annui census ꝓ redc̃ptiõe uicariorũ siue altariũ annuã pecuniã ex torq̃re
dedocuit ñ p̃c ep̃: ĩmo oĩa qͣcũq: abbates ⁊ monachi in eccłiis sub redẽpti¬
one uicariorũ tenuerant. ut qͥete de inceps ⁊ sine cuilib& exxtiõe pecu¬
niȩ possicłent. beatorũ apłorũ petͥ ⁊ pauli auctoritate firmauit. Nã si in
płib annis ñ nͥ semel ut dictũ . c̃. ꝑuicarios pecunia ꝓ altarib dabat᷑ ep̃is.
cuniã dare quid .ẽ. aliud quã ꝓplurimorũ annorũ simonia. ꝑ annos singu¬
los sub nomine arnui census annuã simoniã exercere: Non .ẽ. hoc docꝰ¬
trina xp̃iane fidei si eaaclio pessima: quȩ ⁊ simoniã multiplicat . & sc̃ẽ
eccłe uiolat castitatẽ Pecunia itaq pro eccłiis sub palliata cupidi¬
ꝑ uicarios rariꝰ. siue ꝓ uicamis freq̃ntiꝰ. sub qualicũq nomine uel oc¬

Expanded text:
ondemnavit, sub nomine annui census pro redemptione vicariorum, 124 sive altarium annuam pecuniam extorquere dedocuit, non praecepit, imo omnia quaecunque abbates et monachi in Ecclesiis sub redemptione vicariorum tenuerant, ut quiete deinceps, et sine cujuslibet exactione pecuniae possiderent, beatorum apostolorum Petri et Pauli auctoritate firmavit. Nam si in pluribus annis non nisi semel, ut dictum est, per vicarios pecunia pro altaribus dabatur episcopis, cuniam dare, quid est aliud, quam pro plurimorum annorum Simonia, per annos singulos, sub nomine census, annuam Simoniam exercere? Non est hoc doctrina Christianae fidei, sed exactio pessima quae Simoniam multiplicat, et sanctae Ecclesiae violat castitatem. Pecunia itaque pro Ecclesiis sub palliata cupidia, sive per vicarios rarius, sive pro vicariis frequentius, sub qualicunque nomine vel oc
Abbreviated transcription (Latin):
suras inquendã artissimũ specũ secontulit ubi desideria carnis. m̃tis ratione mortifi¬
cans trib: annis nulli hominũ noctus. excepto romano manacho inansit . Romanus uͦ abbis
sui adeodati nomine aspectib: horis quib pot̾at se pie absentabat: & quẽ suo corpori sub-¬
traebat panẽ benedicto portabat. Ad p̃dictũ antr̃ũ qđ dĩ famulus ꝓpatria possidebat.
quia nimis grauis erat ascensus romanus uenire ñ ualebat. sed in ri pe quȩ desuꝑ emine¬
bat longissimũ copulauerat funẽ. inquo panẽ ligabat: ubi eis parũu inseruit tin¬
tinnabulũ ad cuiꝰ uidelicet tintinnabuli sonĩi uer scs posset ag esccrea he rominii¬
cũ pane uenissẽ. Sed in imicus amicorũ dei diabolus. quatinus & in romano igne cari

Expanded text:
suras, in quemdam arctissimum specum se contulit, ubi desideria carnis mentis ratione mortifisuras, in quemdam arctissimum specum se contulit, ubi desideria carnis mentis ratione mortificans, tribus annis nulli hominum notus, excepto Romano monacho, mansit. Romanus vero abbatis sui, Adeodati nomine, aspectibus, horis quibus poterat, se pie absentabat, et quem suo corpori subtrahebat panem Benedicto portabat. Ad praedictum antrum, quod Dei famulus pro patria possidebat, quia nimis gravis erat ascensus, Romanus venire non valebat; sed in rupe, quae desuper eminebat, longissimum copulaverat funem, in quo panem ligabat, ubi etiam parvum inseruit tintinnabulum, ad cujus videlicet tintinnabuli sonum vir sanctus posset agnoscere, ad se Romancum pane venisse. Sed inimicus amicerum D
Abbreviated transcription (Latin):
uerit fractũ. Rẽ itaq gestã cũ eidẽ loci incole ñ quide sine magna ad miratione
agnouissent. suꝑ fores ȩcđiȩ quȩ ibi in honore beati petriȩdificata fuerat. uas ipsũ
suspenderunt. c uatimnꝰ om̃s agnoscerent p̃sentes scilicet & futuri: fidelis seruus
deseruit : de serti loci secessũ petens amicũ religion. Quo dĩĩ tenderet: audã mo¬
nacho romano nomine obuiauit. aquo diligent̃ inquisitus. pie uoluntatis secretũ.
ei tandẽ sub nomine confessionis aperuit. Cuiꝰ deuotã xp̃o anima cũ romanꝰ mona¬
cus cognouisset ñ sic̃ inuidus scitatis alteruis derogator sed pius consiliator simul &
adiutor extitit: & ei cuiꝰ uirtutẽ iã m̃te conceꝑat religionis habitũ tradidit. Cultor
autẽ dĩ & si contẽptor benedictꝰ ad locũ qͥ sublacus uocat᷑ ꝑueniens int̃petrarũ scis¬

Expanded text:
verat fractum. Rem itaque gestam cum ejusdem loci incolae, non quidem sine magna admiratione, verat fractum. Rem itaque gestam cum ejusdem loci incolae, non quidem sine magna admiratione, agnovissent, super fores Ecclesiae, quae ibi in honore B. Petri aedificata fuerat, vas ipsum suspenderunt, quatenus omnes agnoscerent, praesentes scilicet et futuri, fidelis servus deseruit, deserti loci secessum petens amicum religioni. Quo dum tenderet, cuidam monacho, Romano nomine, obviavit; a quo diligenter inquisitus, piae voluntatis secretum ei tandem sub nomine confessionis aperuit. Cujus devotam Christo animam cum Romanus monachus cognovisset, non sicut invidus sanctitatis alterius derogator, sed pius conciliator simul et adjutor exstitit, et ei, cujus virtutem jam mente conceperat, religionis habitum tradidit. Cultor autem Dei, et sui contemptor Benedictus, ad locum, qui Sublacus vocatur, perveniens, inter petrarum scis
Abbreviated transcription (Latin):
a gentẽ regionisilliꝰ tenacẽ & in portune qđ suũ ẽ repetentẽ agmosceret. mnet om̃tuo
haberei imnde dãpnũ reparare posset alienũ flere cept & domũ in qua hosptita fuerant
lacrimosis uocib replere Puer aittẽ pnis &e ses cũ nutricẽ suã clamante &e flente au¬
diret par it & uidet : lliꝰ arrcietatẽ suã faciers cõpussionis affectu. duas fracti capis-¬
terii partes accepit. & cũ lacrimis orationis sacrificiũ tota m̃tis deuotione dño ob-¬
tulit. Quod cõpleta oratione ita sanũ & incegrũ inuentũ ẽ : ac siminime fractũ
fuisset. Qđ religiosa anima om̃ipotenti deo gr̃ãs refereris accepit : & nucrie suar
sũs & humilib uerbis consolatꝰ ei capisteriũ reddidit. Que licet stupe facta mira¬
culo fuisset illã tam̃ capisteriũ sanũ uehem̃t̃ letis icat: qđ ñ medioerit᷑ mestifica¬

Expanded text:
tenacem, et importune quod suum est repetentem agnosceret, nec omnino tenacem, et importune quod suum est repetentem agnosceret, nec omnino haberet unde damnum reparare posset alienum, flere coepit, et domum in qua hospitati fuerant, lacrymosis vocibus replere. Puer autem pius et sanctus, cum nutricem suam clamantem et flentem audiret pariter et videret, illius anxietatem suam faciens compassionis affectu, duas fracti capisterii partes accepit, et cum lacrymis orationis sacrificium tota mentis devotione Domino obtulit. Quod completa oratione ita sanum et integrum inventum est, ac si minime fractum fuisset. Quod religiosa anima omnipotenti Deo gratias referens accepit, et nutricem suam sanctis et humilibus verbis consolatus, ei capisterium reddidit. Quae licet stupefacta miraculo fuisset, illam tamen capisterium sanum vehementer laetificat, quod non mediocriter moestifica
Abbreviated transcription (Latin):
uina repletus eiꝰ adhuc tenera & delicata caro m̃tis constantia & iuigore sp̃s robo¬
rabat᷑ & si uiolentia opus fuit. eã sibi inferre ñ distulit: ut crucifixus crucifixũ
dñm sequeret᷑. Hunc diũ seruũ sola nutrix sua que eũ tenere nutrierat. & quã
ipse satis pie diligebat : secuta .ẽ. ñ qͥde scĩtatis amore flagrans: s: ei etiã nolenti carna:¬
lis affectionis studio miniftrare desiderans. Sed uir beatꝰ dõ potiꝰ ministrare uolebat:
ñ sibi ministrari ab homine. Erat tam̃ in utriusq pectore pietas. at diũsa ualde
intentio licet amica uideretur : dũ alt̃ carni alt̃ spĩu seruire meditat᷑. Ibant ãbo
simul tanꝗͣ mat̃ & fili done uentũ . ẽ. ad locũ qͥef fide dicit᷑. Quo in loco. aquodã pau
it indias partes inueniret dusũ. Que cũ p̃stitũ sibi capisterũ fractũ compiceret¬

Expanded text:
vina repletur; ejus adhuc tenera et delicata caro mentis constantia et vigore spiritus robovina repletur; ejus adhuc tenera et delicata caro mentis constantia et vigore spiritus roboratur, et si violentia opus fuit, eam sibi inferre non distulit, ut crucifixus crucifixum Dominum sequeretur. Hunc Domini servum sola nutrix sua, quae eum tenere nutrierat, et quam ipse satis pie diligebat, secuta est, non quidem sanctitatis amore flagrans, sed ei etiam nolenti carnalis affectionis studio ministrare desiderans. Sed vir beatus Deo potius ministrare volebat, non sibi ministrari ab homine. Erat tamen in utriusque pectore pietas; at diversa valde intentio, licet amica videretur, dum illa carni, ille spiritui servire meditatur. Ibant ambo simul tanquam mater et filius, donec ventum est ad locum, qui Effide dicitur. Quo in loco a quodam pauput in duas partes inveniretu
Abbreviated transcription (Latin):
li deuocione celebrantes gaudeamus: decuiꝰ beata & amica societate. angłos & ar¬
changelos & om̃s cȩlorũ ordines gaudere & dĩ filiũ collaudare minime dubitamꝰ
Exgr̃a suꝑ ne benedictionis benedict benedictũ nom̃ accepit: sed uir ses̃ gr̃e in¬
gratis nextitit. Nan cũ adhuc puer esset. opis qͦd lib& puerile contepsit . s solũ modo
inpio pectore humilitate. pacientiã: innocentiã retinens: mundi relicta conũsa-¬
tione. se totũ dño cõm̃dauit. Despectis itaq: lit terarũ studiis quib: aparentib tra-¬
ditus fuerat. ne amor parentũ siue diuitiȩ eorũ. uite melioris ꝓpositũ in mutarent:
eos tanqũa odisset fugiens dũ xp̃i diuicias pauꝑe uita lucrari desidat : uanũ & qua-¬
si ĩpiũ reputat qͦd multis aliis carũ & piũ uidet᷑. Sic dei famulus inspiratione di¬

Expanded text:
li devotione celebrantes, gaudeamus, de cujus beata et amica societate angelos et arli devotione celebrantes, gaudeamus, de cujus beata et amica societate angelos et archangelos et omnes coelorum ordines gaudere, et Dei Filium collaudare minime dubitamus. Ex gratia supernae benedictionis Benedictus benedictum nomen accepit, sed vir sanctus gratiae ingratus non exstitit. Nam cum 403 adhuc puer esset, opus quodlibet puerile contempsit; sed solummodo in pio pectore humilitatem, patientiam et innocentiam retinens, mundi relicta conversatione, se totum Domino commendavit. Despectis itaque litterarum studiis, quibus a parentibus traditus fuerat, ne amor parentum, sive divitiae eorum vitae melioris propositum immutarent, eos, tanquam odisset, fugiens, dum Christi divitias paupere vita lucrari desiderat, vanum et quasi impium reputat, quod multis aliis charum et pium videtur. Sic Dei famulus inspiratione di
Abbreviated transcription (Latin):
icet dilectissimi fr̃s aliorũ scõrũ festiuitates celebrare pio debeamꝰ
amore : beatissimi patris nr̃i benedicti hȩc sc̃ã sollẽpnitas a nobis quasi ex
debito p̃cipuũ honore exigit & deuotionẽ. Gtiosus & enĩ iste scs. nr̃ȩ scđȩ re-¬
generationis inuentor parit̾ exatit: & scriptor. Monastica inquã religio
qũa ipse instituit scđa regeneratio iure nominat᷑: & etiã pontificali confir¬
mationi ñ inmerito cõparat᷑. Huiꝰ nãq uite obseruatione & p̃terita peccata
sic̃ in baptismate delentur . & contra futura uelut in confirmatione. xp̃ianꝰ
munit᷑. Hac beata uita qͥ prius inscłari conũsatione peccando mortui fue¬
rant uiuificant᷑: hac postea. dũ correctione districta. peccandi licentia mo-¬
rit᷑. obtime munit᷑ anima xp̃iana: cui solũ modo facultas bene oꝑandi relin¬
quit᷑. huiꝰ igitur scissimi & honorabilis uiri diẽ festũ. debita ueneratione & specia¬

Expanded text:
Licet, dilectissimi fratres, aliorum sanctorum festivitates celebrare pio debeamus amore, beatissimi Patris nostri Benedicti haec sancta solemnitas a nobis, quasi ex debito, praecipuum honorem exigit et devotionem. Gloriosus etenim iste sanctus generationis inventor pariter exstitit et scriptor. Monastica, inquam, religio, quam ipse instituit, secunda regeneratio jure nominatur et etiam pontificali confirmationi non immerito comparatur. Hujus namque vitae observatione et praeterita peccata, sicut in baptismate, delentur, et contra futura, velut in confirmatione, Christianus munitur. Hac beata vita, qui prius in saeculari conversatione peccando mortui fuerant, vivificantur; et hac postea, dum correctione districta peccandi licentia moritur, optime munitur anima Christiana, cui solummodo facultas bene operandi relinquitur. Hujus igitur sanctissimi et honorabilis viri diem festum debita veneratione et specia
Abbreviated transcription (Latin):
Sic cęleflis & nouus adã. adã terrestrẽ & ueterẽ. unde recesserat. reparauit ad
uitã. Hȩc scã miseratio id÷: in enarrabilis dimȩ pietatis circa peccatores exhi¬

Expanded text:
Sic coelestis et novus Adam, Adam terrestrem et veterem, unde recesserat, reparavit ad Sic coelestis et novus Adam, Adam terrestrem et veterem, unde recesserat, reparavit ad vitam. Haec sancta miseratio, id est, inenarrabilis divinae pietatis circa peccatores exhi
Abbreviated transcription (Latin):
factũ aenouimꝰ. Nam scđm uaticiniũ scissimi ꝓpħȩ illiꝰ uirgo quedã erat
conceptura & paritura filiũ: & hȩc uirgo fuit bona maria. Hęc enĩ conce¬
pit & peperit. non quẽ libet uel cuiꝰlibet filiũ. sed dm̃ & filiũ dĩ. Dĩ cũpto
filiꝰ de patre. ds̃ unꝰ cũ patre. quia uniꝰ substantiȩ. uniꝰ essentiȩ. uniꝰ duuni¬
latis: umꝰ omĩ potentiȩ & naturȩ. De patre filiꝰ & in patre & de patre. ẽ.sapien.¬
tia. eiꝰ. Merito sapientiã patris. eiꝰ filiũ dicimꝰ. quia sic̃ rex quilibet tẽporalis.
ꝑ sapientẽ filiũ suũ regna t̾rarũ regit & ordinat: ita pat̃ cȩlestis ꝑsapientiã
suã om̃ia creauit. disponit. & gubnat. Hunc carissimũ filiũ suũ consubstar.¬
tialẽ : ĩ  & coȩt̾nũ. in carnari idẽ. ab illo hominẽ assumi. & ipsũ hominẽ
mis : art̃ mori disposuit: ut hominis morte scđi. pͥmũ suscitaret amorte peccati.

Expanded text:
m vaticinium sanctissimi prophetae illius, virgo quaedam erat conceptura, et paritura filium; et haec virgo fuit 337 bona Maria. Haec enim concepit et peperit, non quemlibet, vel cujuslibet filium, sed Deum et Filium Dei. Deus cum Patre, Filius de Patre, Deus unus cum Patre quia unius substantiae, unius essentiae, unius divinitatis, unius potentiae et naturae. De Patre Filius tia ejus. Merito sapientiam Patris ejus Filium dicimus quia, sicut rex quilibet temporalis per sapientem filium suum regna terrarum regit et ordinat, ita Pater coelestis per sapientiam suam omnia creavit, disponit et gubernat. Hunc charissimum Filium suum consubstantialem sibi, atque coaeternum incarnari, id est ab illo hominem assumi, et ipsum hominem misericorditer mori disposuit, ut hominis morte secundi, primum suscitaret a morte peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
nis mat̃ incorrupta. Hȩc post filiũ suũ est p̃cipuũ refugiũ peccatoribus. quo
post lapsum fugiant: consiliũ ut peniteant: auxiliũ ut conuiertant᷑ ne ꝑeant.
Nulla tam grauis est peccati uł criminis plaga: cuiꝰ p sit si ipsa uoluerit medi¬
ana. Confessionẽ & penitentiã in hominib desidãt peccatoꝵ: ut ꝓ illis occasionẽ
habeat dep̃candi. Huic gͥ excellentissimȩ ac pii fimȩ matri dñi semꝑ uirgini ora¬
xit humilit᷑ supplicantes. qđ male fecimꝰ canfit nulla occasione differamus: &

Expanded text:
nis Mater incorrupta. Haec post filium suum est praecipuum refugium peccatoribus, quo nis Mater incorrupta. Haec post filium suum est praecipuum refugium peccatoribus, quo post lapsum fugiant, consilium, ut poeniteant, auxilium, ut convertantur ne pereant. Nulla tam gravis est peccati vel criminis plaga, cujus non sit, si ipsa voluerit, medicina. Confessionem et poenitentiam in hominibus desiderat peccatorum, ut pro illis occasionem habeat deprecandi. Huic igitur excellentissimae ac piissimae Matri Domini semper Virgini Mariae humil
Abbreviated transcription (Latin):
affectu faciens petcatũ : causam peccatoris suscipit. ꝓ eo ꝑoratura ad iudicem.
Porat misericors mat᷑ ꝓ misero ad miscdiam filium: miscdia a miseria liberat
miserũ. Lacrimat᷑ peccator iste ut diximus. s amare : mat̾ ꝓpeccatore. fibo
supplicans accedit: filius respicit peccatorẽ: a peccatore peccatũ discedit.
Ut decepti hommis cartã reddat diabolo dexeptori uirgo pote it̃ imꝑat: inuitꝰ
x confusus criminator obedit: homo ꝑ manũ uirginis cartã recipit ab solutus:
& ubtim lacrimas fundens p̃ gaudio. deo &e eiꝰ heatiss mȩ matri laudes uͥ mo¬
dicas & multiplices gr̃arum actiones repeidit. Hȩc esi liudabilis & uniuersa¬
lis imꝑatrix angłoꝵ & hominũ uirgo scĩsima: quȩ hicet a creatore om̃ium crea¬
ta sit. in ipsa creator ipse factu s creatura. Filia quidẽ dei: s̃. dei simul & homi¬

Expanded text:
affectu faciens peccatum, causam peccatoris suscipit, pro eo peroratura ad judicem. affectu faciens peccatum, causam peccatoris suscipit, pro eo peroratura ad judicem. Perorat misericors mater pro misero ad misericordem filium, misericordia a miseria liberat miserum. Lacrymatur peccator iste, 389 ut diximus, sed amare. Mater pro peccatore filio supplicans accedit; filius respicit peccatorem; a peccatore peccatum discedit; ut decepti hominis chartam reddat, diabolo deceptori Virgo potenter imperat; invitus et confusus criminator obedit; homo per manum Virginis chartam recipit absolutus, et ubertim lacrymas fundens prae gaudio, Deo et ejus beatissimae matri laudes non modicas et multiplices gratiarum actiones rependit. Haec est laudabilis, et universalis imperatrix angelorum et hominum Virgo sanctissima, quae licet a Creatore omnium creata sit, in ipsa Creator ipse factus est creatura. Filia quidem Dei, sed Dei simul et homi
Abbreviated transcription (Latin):
Inũꝰ decestabilis oꝑationis ei fecerat cartã ꝓpͥo anulo sigillatam. Postea uͦ diui¬
nȩ prtatis miseratione compunctus: ad mischissimã dm̃ matrẽ maxiã pusfimã
unginẽ consiluĩ & auxiliũ petiturus se conuertit: secũ merito repitans. qđ
nullus scõꝵ. nec angłs. nec quelibet cęlica uirtus. tantũ pot̾at ap̃ dm̃. quantũ
mater eius. Hoc etiã sepiꝰ m̃te ꝑtractans: qđ filius matris inuiriã gauius
ulciscit᷑ ꝗͣ suam: & nulla ratione inultã dimitteret: n pͥus ipsa ꝓ suo iniuri¬
atore rogaret. Głosȩ itaq uirgini matri miscdiȩ. amaritudiẽ peccati amare
lacrimans confitet᷑: pectus uerberib urget: gemitib supplicat continuis: ean
de p̃catur assidue: s cordis potiꝰ intentionẽ ꝗͣ uerbis. Alat̃ autẽ pietatis: dilrgent᷑
audiamus qͥd fecerit. Consolat᷑ utiq peccator ẽ: & quasi suũ quodã compassioni

Expanded text:
hujus detestabilis operationis ei fecerat chartam proprio annulo sigillatam. Postea vero divihujus detestabilis operationis ei fecerat chartam proprio annulo sigillatam. Postea vero divinae pietatis miseratione compunctus, ad misericordissimam Domini Matrem Mariam piissimam Virginem consilium et auxilium petiturus se convertit, secum merito reputans quod nullus sanctorum, nec angelus, nec quaelibet coelica virtus tantum poterat apud Deum quantum mater ejus. Hoc etiam mente pertractans, quod filius matris injuriam gravius ulciscitur quam suam, et nulla ratione inultam dimitteret, nisi prius ipsa pro suo injuriatore rogaret. Gloriosae itaque Virgini Matri misericordiae amaritudinem peccati amare lacrymans confitetur, pectus verberibus urget, gemitibus supplicat continuis, eam deprecatur assidue, sed cordis potius intentione quam verbis. Mater autem pietatis diligenter audiamus quid fecerit. Consolatur utique peccatorem, et quasi suum quodam compassionis
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ. Res mira. s. cũ gaudio & fide miranda: homo qͥ est ex hac uir¬
gine natꝰ. Ñ solũ hominũ rex est: s angłoꝵ & om̃ium cȩlestiũ uirtutũ crea¬
tor & ch̃s. Hec est cui angłi seruiunt: archangłi famulant᷑: om̃is etiã milita
cȩlestis exercitus hanc uͥgmẽ laudat & uenerat᷑. flȩc sola post dm̃ suꝑ om̃s ere¬
oturas optinet pͥncipatum. O ꝗͣ uenerabilis ꝗͣ sublimis hȩc beatissima mat̾: euꝰ
fili.is quãuis om̃ps ds sit. ei tam̃ nichil umꝗͣ negare potuerit. Hȩc uirgo tã
scã tam głiosa. cã honorata adeo tã sublimata. ita est humilis. ita compati¬
ens. ita misericors & pia: qđ ꝓpt̾ animã peccatricẽ. & iã penis deputatã ȩt̃¬
nis: seueritati districti uidicis se opposuerit precatricẽ. Xp̃iantis etenim
quidã ceophilus nomine sic̃ ueracit̃ legit᷑. sius infortunus adeo desperatꝰ
Xp̃ianȩ fidei renuntians quã susceꝑat in baptisimo & ipsum diabclũ adorans:

Expanded text:
c virgine natus, non solum hominum Rex est, sed angelorum et omnium coelestium virtutum Creator et Dominus. Haec est cui angeli serviunt, archangeli famulantur; omnis etiam militia coelestis exercitus hanc virginem laudat et veneratur. Haec sola post Deum super omnes creaturas obtinet principatum. O quam venerabilis, quam sublimis haec beatissima mater, cujus filius, quamvis omnipotens Deus sit, ei tamen nihil unquam negare potuerit! Haec virgo tam sancta, tam gloriosa, tam honorata, a Deo tam sublimata, ita est humilis, ita compatiens, ita misericors et pia, quod propter animam peccatricem, et jam poenis deputatam 388 aeternis, severitati districti judicis se opposuerit. Christianus etenim quidam, Theophilus nomine, sicut veraciter legitur, suis infortuniis adeo desperatus verat, Christianae fidei renuntians, quam susceperat in baptismo, et ipsum diabolum adorans,
Abbreviated transcription (Latin):
gabrid misus adõ. uenit ad nariã inrginẽ : annuntiins ei duunã simud
& hum ana ex ea futurã natiuitatẽ. Xpĩ itaq de uirȩine carnẽ. inuirxine non
quiodde dã peccatore sedur de adã iustꝰ amniã si scepit:& ꝑ uirgine carnẽ
cerediens dr homo mundo apparuit. Adõ data .e. ade anima sic̃ in eenesi leeit᷑
pspirauit infaciẽ euis spirarulii ute. & qͥ carnẽ ade factã delimo a umiauti: n
piradiso: animaut & xp̃i carnẽ in matris utero spns̃ ses Iȩitꝰ unde adã onge
unte susceꝑat animã & qualẽ suiceperat & xp̃s suscepte: sionto ẽ ualẽ adã
ã peccando postea fecit. Ceteri siquidẽ homines qui sunt homi ies cantũ. pascint᷑
lert hominũ mpeccato scilicet cũ dolie & corruptione matrũ. Filiꝰ aut̃ dĩ ciui
d erat & homo lege qudẽ nominis natus c̃. sed ampliꝰ lege dĩ. I ⁊ quantũ nacus
e de femina. natus. ẽ. iege homuinis ses amip lege dĩnatus . e. qr i sine peanio

Expanded text:
Gabriel missus a Deo venit ad Mariam virginem, annuntians ei divinam simul et humanam ex ea futuram nativitatem. Christus itaque de Virgine carnem in Virgine, non quidem de Adam peccatore, sed unde Adam justus animam suscepit, et per virginem carnem egrediens Deus homo mundo apparuit. A Deo data est Adae anima, sicut in Genesi legitur: Inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae . Et  unde Adam longe ante susceperat animam, et qualem susceperat, et Christus suscepit, non talem qualem Adam eam peccando postea fecit. Caeteri siquidem homines, qui sunt homines tantum, nascuntur lege 339 hominum, in peccato scilicet, cum dolore et corruptione matrum. Filius autem Dei qui Deus erat et homo, lege quidem hominis natus est, sed amplius lege Dei. In quantum natus est de femina, natus est lege hominis
Abbreviated transcription (Latin):
delicet maria ad filiũ. Umũ ñ habent. Ac si ei ipsa p̃ciꝑet : ut ipse faceret.
qđ qͥ ñ habebant uinũ: haberent. Hoc bona mat̾ pietate quidẽ precepit:
quod bonꝰ filius pia obedientia compleuit. Nichil in huiꝰ uirginis laudib
hesicemꝰ. Honorat siquidẽ filiũ qͥ laudat matrẽ : sine cuiꝰ laude deo pla¬
cere impossibile est: & cũ laude eiꝰ ei displicere nemo pot̃. hanc gͥ scĩssimã
& admirabilẽ uirginẽ laudemꝰ: qi uirginis filio placere sine matrĩs uirginis
laude ñ possumus. Diligamꝰ eã sic̃ carissimã dñi matrẽ: quã ipse diligit ut
ꝓpriam carnẽ. Cuiꝰ etiã laudabilẽ uirginitatẽ adeo approbare & honorare
dispofuit : ut quosdã magis de suo ortui. ꝗͣ de eiꝰ uirgmitatis intregritate dubi¬
tare uoluerit. Hȩc ẽ dulcissima mat̾ uirgo maria : quȩ mortis peꝑit mortẽ u

Expanded text:
idelicet Maria ad filium: Vinum non habent, ac si ei ipsa praeciperet, ut ipse faceret idelicet Maria ad filium: Vinum non habent, ac si ei ipsa praeciperet, ut ipse faceret quod qui non habebant vinum, haberent. 387 Hoc bona mater pietate quidem praecepit, quod bonus filius pia obedientia complevit. Nihil in hujus virginis laudibus haesitemus; honorat siquidem filium qui laudat matrem, sine cujus laude Deo placere impossibile est, et cum laude ejus ei displicere nemo potest. Hanc igitur sanctissimam et admirabilem virginem laudemus, quia virginis filio placere sine matris virginis laude non possumus. Diligamus eam sicut charissimam Domini Matrem, quam ipse diligit ut propriam carnem. Cujus etiam laudabilem virginitatem adeo approbare et honorare disposuit ut quosdam magis de suo ortu quam de ejus virginitatis integritate dubitare voluerit. Haec est dulcissima mater Virgo Maria,
Abbreviated transcription (Latin):
si diceret. Nullus baptizatꝰ post peccatũ dm̃ sibi reconciliare potuerit: quã dui
petrant : s: honorabilis uirgo oraria. si illũ ex eo qđ ds̃ oc dñs est. exorare merito
credit᷑: ex eo tam̃ qđ homo est & natus ex ea qͣsi quodã matris impio ap̃ psum
impetrare qͥcquid uoluerit pia fide ñ dubitat᷑. Nam si quilibet sc̃s ap̃ iustũ
scõꝵ dña uire matris nunꝗͣ fraudabit᷑. hoc est enĩ mat̾ni uiris ap̃ filios digni¬
tate sublimes : ut si eos matres eoꝵ sepiꝰ rogent q dñi sunt: eis etiã aliquando
quasi imꝑent. qr filii sunc. Bonũ utiq naturȩ qđ ds hominib dedit: numꝙ̃ sibi
qui est sũmũ bonũ & a quo bona cuncta ꝓcedunt negabit. Et qđ hȩc beatis¬
sima uirgo mat̾ dñi fecisse legit᷑ int̾ris ĩmerito fecere dubitaret᷑ & in celieno.
Nam uino deficiente nuptiarũ in chana galileȩ: dixit mat̾ iħu ad ib̃m. uirgo u¬

Expanded text:
si diceret: Nullus baptizatus post peccatum Deum sibi reconciliare potuerit, quandiu isi diceret: Nullus baptizatus post peccatum Deum sibi reconciliare potuerit, quandiu ipetrant, sed honorabilis Virgo Maria si illum ex eo quod Deus et Dominus est, exorare merito creditur, ex eo tamen quod homo est, et natus ex ea, quasi quodam matris imperio apud ipsum impetrare quidquid voluerit pia fide non dubitatur. Nam si quilibet sanctus apud just omnium sanctorum domina, jure matris nunquam fraudabitur. Hoc est enim materni juris apud filios dignitate sublimes, ut si eos matres eorum saepius rogent, quia domini sunt, eis etiam aliquando quasi imperent, quia filii sunt. Bonum utique naturae, quod Deus hominibus dedit, nunquam sibi, qui est summum bonum, et a quo bona cuncta procedunt, negabit. Et quod haec beatissima Virgo Mater Domini fecisse legitur in terris, immerito facere dubitaretur et in coelis. Nam vino deficiente nuptiarum in Cana Galileae, dixit Mater Jesu ad Jesum, Virgo v
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ibi pussima ap̃ pusimũ filiũ suũ optinebit. ut nemo illoꝵ ꝑeat. ꝓ. quib
uel semel orauerit. Nec mirũ : qr uniuersum mundũ sius p̃cib saluare pot̃.
si ipsa uoluerit. Et ipsa quidẽ ꝓ uniuerso mundo paratissima eẽt ad p̃candũ: totꝰq
mundꝰ siluaret᷑ : si p̃cib cuis se faceret dignũ. hȩc ueracissime ap̃ om̃ipocentem
filiũ ut diximus orando pot̃ qͥcquid desiderat: s̃. ꝓ illis qͥ semꝑ peccare desiderant
nullatenꝰ orat. Nam qͥ huiꝰmodi sunt: deo placere ulla ratione ñ possunt. Pro
talib nullus scõꝵ supplicare p̃sumit: nec eis elemosinȩ: ad conqͥrendã uitã ȩdnam
uec sacrificia ꝓsunt. Unde pͥnceps xp̃ianȩ doctrinȩ paulus apłs dicit. Post acceptã
nociciã ueritatis uoluntarie peccantibus nob̾: iã ni relinqͥt᷑ hostia ꝓpeccatis. Ac

Expanded text:
ta, ibi piissima apud piissimum filium suum obtinebit ut nemo illorum pereat, pro quibus ta, ibi piissima apud piissimum filium suum obtinebit ut nemo illorum pereat, pro quibus vel semel oraverit. Nec mirum, quia universum suis precibus mundum salvare potest, si ipsa voluerit. Et ipsa quidem pro universo mundo paratissima esset ad precandum, totusque mundus salvaretur, si precibus ejus se faceret dignum. Haec veracissime apud omnipotentem Filium, ut diximus, orando potest quidquid desiderat, sed pro illis, qui semper peccare desiderant, nullatenus orat. Nam qui hujusmodi sunt, Deo placere ulla ratione non possunt. 386 Pro talibus nullus sanctorum supplicare praesumit, nec eis eleemosynae ad conquirendam vitam aeternam, nec sacrificia prosunt. Unde princeps Christianae doctrinae, Paulus apostolus dicit: Post acceptam notitiam veritatis voluntarie peccantibus nobis jam non relinquitur hostia pro peccatis ; ac
Abbreviated transcription (Latin):
carne uidebunt impni: p̃ in ea humilitate qua ꝓipsis &e ab ipsis inuste uidi¬
atus est ÷ s in ea claricate qua ꝓsius eos scelerib iuste uidicaturus est. uidebt̃
in quã illũ qͦs ipse diloxit : && quẽ ipsi oderunt. suũ uidelicet redemptorẽ.
& ante sui redemptoris conspectũ ꝑibunt. Iusti uͦ suꝑ id qđ dici uel cogi¬
tari potest: ab audicione bona lȩtabunt᷑ & exultabunt. Audient enim
ipsum dei filiũ uocantẽ eos & dicentẽ. Uenite benedicti patris mei ꝑci¬
pite regni: Nd uobis paratũ est ab origine mundi. Ilo utiq die homi¬
nes qͥ in hoc icło humiles sunt & obedientes: patriã illã cȩlestẽ &e suꝑnã
duce suo capite xp̃o cũ honore magno & exultatione intrabunt: unde
suꝑbi ex inobedientes angłi cũ uerecundia magna && confusione cecidunt
b uidebunt homines dm̃ faciȩ ad faciẽ sicuti est : & donabit᷑ eis uita. salus.
& głia sempit̾na. quȩ est ds̃. Beata autẽ maria mat̾ uirgo. & sp̃onsa intac¬

Expanded text:
impii, non in ea humilitate 385 qua pro ipsis et ab ipsis injuste judicatus est, sed in ea sublimitate qua pro suis eos sceleribus juste judicaturus est. Videbunt, inquam, illum quos ipse dilexit, et quem ipsi oderunt, suum videlicet Redemptorem, et ante sui Redemptoris conspectum peribunt. Justi autem, super id quod dici vel cogitari potest, ab auditione bona laetabuntur, et exsultabunt. Audient enim ipsum Dei Filium vocantem eos, et dicentem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Illo utique die homines qui in hoc saeculo humiles sunt et obedientes, patriam illam coelestem et supernam, duce suo capite Christo, cum honore magno et exsultatione intrabunt; unde superbi et inobedientes angeli cum verecundia magna et confusione ceciderunt. Ibi videbunt homines Deum facie ad faciem, sicuti est, et donabitur eis vita, salus et gloria sempiterna, quae Deus est. Beata autem Maria mater virgo, et sponsa intac
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dignis nr̃ȩ fidei laudib ipsũ & beatissimã eiꝰ matrẽ mariã uirginẽ
humilit̃ atq supplicit̃ imploremꝰ ut sua dulcissima pietate. & suȩ
dulcissimȩ matris in t̾cessione animas & corpora nr̃a a peccatis om̃ib:
purget. uirtutib illustret. quatinꝰ hanc suȩ scĩs simȩ natiuitatis fes-¬
tiuitatẽ digne celebremꝰ : & eũ qͥ ꝓ nob̾ nasci & mori dignatꝰ. ẽ. &

Expanded text:
e fidei laudibus, ipsum et beatissimam ejus matrem Mariam virginem humiliter atque suppliciter imploremus, ut sua dulcissima pietate, et suae dulcissimae matris intercessione, animas et corpora nostra a peccatis omnibus purget, virtutibus illustret, quatenus hanc suae sanctissimae Nativitatis festivitatem di
Abbreviated transcription (Latin):
unmã scilicet ⁊ carnẽ. In liac carne nitꝰ ẽ. homo
ꝓ homine: hac in carne hominẽ in cruce redemit: hac carne xp̃m homo
ꝑemit h omo quidẽ & in ania & in aorpore redemtꝰ efte s. hec caro dmor

Expanded text:
animam scilicet et carnem. In hac carne natus est homo animam scilicet et carnem. In hac carne natus est homo pro homine. Hac in carne hominem in cruce redemit. Hac in carne Christum homo peremit. Homo quidem et in anima et in corpore redemptus est, sed haec caro Domini