comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris inprudentia ius. alit̾ dictũ
ũsus aliquem impetrauit. eo
iure utatur. ita demũ si ꝑ post¬
rum supõ ñ postui.mte. n cohẽr¬
ceturs si impetͣuit siue usus
ẽ. aliquo iure sine impetrauit
puniatur. ¶Si ꝓcurator me¬
us postuiauit. qͣr quis eodem
iire utatur. et putat pomp̃ mẽ
Item adiisus ꝓcuratorem id ob¬
datus. ¶Hec pena.adu̾sus om¬
nem statuitur. quim edictũ in¬
cioit ñ solum eo postui.ante qui
ib eo lesus ẽ s orum alio qui
pondisti mpetrau̾it ne. aliquis
debitor ip̃ius. adusus eum exce¬
ptone utatur. dem̃ tum negoin
quo spopondisti. uelis cxceptoe
ntinec te nec ipm oport ħipe¬
trare. et si int̾dum patiaris ĩ uir¬
iam̃ si soluendo debitor ñsiss
situricidisti i edictum.rens ꝗ¬
demutetur excẽptonetuñono

Expanded text:
ris imprudentia ius aliter dictum uersus aliquem impe‹t›rauit, eo iure utatur ita demum, si per postrum si ipso non postulante, non coercetur. ‹sed› si impetrauit, siue usus est iure aliquo, siue impetrauit puniatur.Si procurator meus postulauit, quaeritur quis eodem iure utatur: et putat Pomponius item aduersus procuratorem id obdatus.Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui pondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ ipẽ malt̾ius ꝓsona cqum
ẽc credidiss. io in ip̃ius quoq
psona uale patiatin.¶Hec
aũt u̾ba .s. que statũit qui iu¬
risdcomi preẽ cum effcũ accipi¬
mus si ũbotenueset ĩosi cum
uell statũe ꝓhibitus sit nec
effectum decretum habuentt¬

Expanded text:
ius persona aequum esse credidisset, id in ipsius quoque persona ualere patiatur.Haec autem uerba: 'quod statuerit qui iurisdictioni praeest' cum effectu accipimus, non uerbo tenus: et ideo si, cum uellet statuere, prohibitus sit nec effectum decretum habuit
Abbreviated transcription (Latin):
Aul Extͣ t̾ritorium ius diceti
impune ñ paretur id̃ est et si su¬
pͥra iurildcõm suam uelit ud
et sine cuiusqm̃ indig re uta¬
natõne iusta qͣuis enim cur¬
asꝑnabitur id ius sibi dici qd̃
ipe.iliĩ dixit.ur diciefficit. ¶Qi
magrãtum pot̾atem uehebit
siquidmn. aliquẽ noui iutis sta

Expanded text:
um.Extra territorium ius dicenti impune non paretur. idem est, et si supra iurisdictionem suam uelit ius et sine cuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris st
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. ait talẽ fuitutem
stitui posse. ut aqm̃ quer̾e et
inuentam duc̾e liceat. Nã si li¬
ceat ñdũ edificato edifrto ser¬
uitutẽ ꝯstitu̾e. qͣre ñ eque lice¬
at sidum inuenta aqua eãdẽ
ꝯstitu̾e ẜuitutem et sinͣquere

Expanded text:
abeo ait talem seruitutem constitui posse, ut aquam quaerere et inuentam ducere liceat: nam si liceat nondum aedificato aedificio seruitutem constituere, quare non aeque liceat nondum inuenta aqu‹a› eandem constituere seruitutem? et si, u
Abbreviated transcription (Latin):
Nui. Lmuniarche et statio¬
narũ fugitiuos dep̃hensos
recte in custodiam tenenet.
Nam et magr̃atus municipa¬
ies. adoffitiũ pͥsidis ꝓuintie

Expanded text:
um Limenarchae et stationarii fugitivos deprehensos recte in custodiam retinent. magistratus municipales ad officium praesidis provi
Abbreviated transcription (Latin):
fuitua nir distractañ sit. s do¬
nata ignoranti mich̾ ea ap̃me
concep̾it et peꝑit: competit mͥ
in partum publiciana ut iul
aiͣt si mõ eo tempore quo expe¬
nar fuitiuam matrem ign̾or
furtiua ñ ẽẽt. ex eacausa partũ
iue usũcaꝑe si funtuiam ẽẽ ma¬
trem ĩgnorabamsex omnib
igitur cãusis publicianã h̾eo¬

Expanded text:
furtiva mater distracta non sit, sed donata ignoranti mihi et apud me conceperit et pepererit, competit mihi in partu Publait, si modo eo tempore, quo experiar, furtiuam matrem ignorefurtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse matrem ignorabam: ex omnibus igitur ca‹usis› Publicianam habeb
Abbreviated transcription (Latin):
pSiego emietinea nolun¬
tate aliis res sit tradita. Imꝑ¬
a le scripẜunt ꝓublicianam illi
dandam. ¶Si de usufructut
Idemq de ẜuitutib urbanoꝵ
p̾diorum ꝑ traditom ꝯstitutis
uł ꝑ patientiam/ forte si ꝑ do¬
mum suam᷑ꝗs passus ẽ. aque
ductum transduci¶Itẽ rustico¬
rum p̃dioꝵ Nam et hic traditi¬
onem et patientiam cuẽdam
ꝯstat. Partus ancille furtiue
qui ap̃ bone fidi emptorems

Expanded text:
Si ego emi et mea voluntate alii res sit tradita, impescripsit Publicianam illi dandam. Si de usu fructu itemque servitutibus urbanorum praediorum per traditionem constitutis vel per patientiam forte si per domum quis suam passus est aquae ductum transduci: item rusticorum, nam et hic traditionem et patientiam tuendam constat. Partus ancillae furtivae, qui apud bonae fidei emptorem
Abbreviated transcription (Latin):
duplestipul.ator ex possore peti¬
tor fc̃s euictus sit. qm̃ rem si pos¬
si d̾et: retiñe potint. petiaũt utisi
npot̾it. ux ip̃o iure ꝓmissor dup¬
ic tutus ent. uł c̾te doumali ex¬
ceptõne se tuen pot̾it s ita sicr¬
pa uł sponte duple scipulatoris
possõ am̾issa fu̾nt. Quolib
tempore uendicori denũtian po¬
test. ut de ea re.agẽda adsit qr no
p̾funtur c̾cum cempus in easti
sit. furtis noxis qr solutũ ee hr̃i
exc̾it. is cuius ẜnus furtũ fecãt.
incipit is ex stipulatu ac̾toem

Expanded text:
duplae stipulator ex possessore petitor factus et victus sit, quam rem si possideret retinere potuerit, peti autem utili ipso iure promissor duplae tutus erit vel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa vel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur certum tempus in ea stisit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui servus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem
Abbreviated transcription (Latin):
stipuło utt̾as secuta e. ¶ Que¬
sctum ẽ cum tñsegit io meuiꝰ
cum scripto hr̃de ita ut predia
et ane quedam res ex ea tnͣsact¬
ione ad cum ꝑuenirentanex
litt̾is suis possit a sororib con
u̾ba lucius ticius gaio seio suo
salutẽ pero et mando tibi ut fi¬
dem ei dias pͣpublio meuio.
ap̃sempnium queq apublio
solta tibi ñ fu̾int me rep̾sen¬
taturum. hac epła manu m̃a
scripta. notum tibi facio. ¶ Q̾¬
ro si ñ fideĩsiss. s mañdass cre¬

Expanded text:
o litteras secuta est: quaesitum est, cum transegerit idem Maeuius cum scripto herede ita, ut praedia et aliae quaedam res ex ea transactione ad eum peruenirent, an ex litteris suis possit a sororibus conuerba: 'Lucius Titius Gaio suo salutem. peto et mando tibi, ut fidem dicas pro Publio Maevio apud Sempronium: quaeque a Publio soluta tibi non fuerint, me repraesentaturum hac epistula manu mea scripta notum tibi facio". quaero, si non fideiussisset, sed mandasset cre
Abbreviated transcription (Latin):
lius debito exigatur si inter
maritũ et soc̾um id accũ ẽẽtuł
tacito intellectu ut hon exibñ¬
de uxoris ad mantũ rediret p̾¬
stante pr̃e detis usũras millã
accõm suꝑfore ad recipiend̾ ꝙ
puelle exibitom manda doce¬
atur actõm mandati competẽ
Tutius citius fr̃is filio ꝯmisit
rerum suarũ ãministratõnem

Expanded text:
lius debito exigatur. Si inter maritum et socerum id actum esset vel tacito intellectu, ut onus exhibendae uxoris ad maritum rediret praestante patre dotis usuras, nullam actionem superfore ad recipiendum quod puellae exhibitionem mandasse se doceat, actionem mandati competere. Lucius Titius fratris filio commisit rerum suarum administrationem
Abbreviated transcription (Latin):
ulũ acoris et mucoris.ad uẽ¬
ditorem ꝑtinebit dies autem
degustatõnis p̾stitus. melior¬
em ꝯdcom emptoris facit.i
Uino aũt madũsionẽ uẽdito
finis custodie ẽaduehendi cẽ¬
pus.Qita ent accipiendũ
si. adiectum tempus e ¶ Ce¬
t̾um si ñ sit adiectum udẽd̾¬
ẽ neinfinitam custodiam ñ
debeat uenditor et ẽ u̾ius ẜm

Expanded text:
ulum acoris et mucoris ad uenulum acoris et mucoris ad uenditorem pertinebit: dies enim degustationi praestitutus meliorem condicionem emptoris facit. Uino autem per auersionem uendito finis custodiae est auehendi tempus. quod ita erit accipiendum, si adiectum tempus est: ceterum si non sit ad‹ie›ctum, uidendum, ne infinitam custodiam non debeat uenditor. et est uerius
Abbreviated transcription (Latin):
da dix̾it. dem̃ ꝑ uenditorem
stet̾it quominus dẽgustarẽ¬
tur. utr̃ p̾tit᷑ũm dũtaxat ꝑi¬
culũ acoris et mucoris uen¬
sũt si forte corrupta sint post¬
ea qmͣ dies degustandi p̾t̾iit
piculũ ad uenditorem ꝑtine¬
atan u̾o magis empt̃o sit so¬
uita qiͣ sub condcõneuenient.
ħ ẽsi añ diem illũ fuissentde¬
gustata et int̾ierit ꝗd actum
sit ego aũt arbitror sisꝰ in oc¬
culto sit deb̾e diciemptõmi
man̾e ꝑiculũ aũt ad uẽdito¬
rem respice̾ etiam si utra diẽ
degustando p̾finitum. ꝗa ꝑ
ipm fc̃m estss ũ adu̾sione
uinum uenit. custodia cm̃ p̾
standa ẽ et h apparet sinõ ita
uinum uenit ut degustaret᷑
n acorem n mucorem uẽdi¬
torem p̾stare debe s ꝯm̃e ꝑicu¬
lum ad empcorem ꝑtine diffi¬
cile. aũt est ut quisqmͣ sic em¬
at ut n degustet. ¶Quare sidi¬
es degustat᷑onis. adiectus no
eñt. qñcũq degustare ẽptori
pot̾it et quo. id̾ degustau̾it ꝑic¬

Expanded text:
deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenut, si forte corrupta sint posteaquam dies degustandi praeteriit, periculum ad uenditorem pertineat, an uero magis emptio sit soluta quasi sub condicione uenierint, hoc est si ante diem illum fuissent degustata? et intererit, quid actum sit: ego autem arbitror, si hoc in occulto sit, debere dici emptionem manere, periculum autem ad uenditorem respicere etiam ultra diem degustando praefinitum, quia per ipsum factum est. Si auersione uinum uenit, custodia tantum praestanda est. ex hoc apparet, si non ita uinum uenit, ut degustaretur, neque acorem neque mucorem uenditorem praestare debere, sed omne periculum ad emptorem pertinere: difficile autem est, ut quisquam sic emat, ut ne degustet. quare si dies degustationi adiectus non erit, quandoque degustare emptor poterit et quoad degustauerit peric
Abbreviated transcription (Latin):
et si quid fu̾it ꝓscriptum do¬
lum tm̃ eos praturos ꝗ rece¬
ꝑunt a solus in depoĩtu ne¬
nit. ¶ Si tfogau̾o ut rẽ meã
ꝑferas ad ticium ut is eam
prabis mandatiiuditõ ꝯue̾¬
ticius remñ recepiss tũcust¬
odires nec eam recepit. uidẽ¬
dum ẽ utrũ depoĩti tman et
mandati accõsit. et pompo
dubitat putp tm̃ inmanda
cietactom.¶Quia plenius
fuit mandatũnns et custo¬
dic legem ¶ d pomp̃ querit
si tibi mandauo ut rẽ meam
ab aliquo meo nõie recepta
custodias idq fet̾is manda¬
tran depo̾iti tenearis et mag̾
probat mandati ẽe actomqr
hic c̃ primus contͣctus. ¶dem
pomp̾ quent. si. ipͣ de uolente
me depon̾e. uissis ap̃lib̾tũ ho¬
minem depone. an possimtec̃
depoĩti exꝑiri. et. ait. situo no¬
mine ħ ẽ qiͣ te custoditurode¬
po suissẽ. micħ̾ tecum depoiti
ut magis ap̃ eum deponam.
iuo u̾o depoiti accõ ẽ nec man¬
dati ten̾s qr rem meã gessi.
Si si mandasti michintpi¬
culo ineo ap̃ eũm deponam

Expanded text:
et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum uenit. Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam praestabis mandati iudicio conuenTitius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actio sit. et Pomponius dubitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custodiae legem. Idem Pomponius quaerit, si tibi mandauero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati esse actionem, quia hic est primus contractus. Idem Pomponius quaerit, si apud te uolentem me deponere iusseris apud libertum tuum deponere, an possim tecum depositi experiri. et ait, si tuo nomine, hoc est quasi te custodituro, deposuissem, mihi tecum depositi ut magis apud eum deponam, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam,
Abbreviated transcription (Latin):
elegit nec depoĩtum reclit᷑.
contentus ẽẽ d simplo.¶Cum
u̾o existẽte necͣcitate depõnat.
crescit ꝑfidie crim̃ et publi¬
ca utilitate coħ̾cend̾ e̾ uĩdis¬
ãte rei publice cã^ ẽ enim i̾ut¬
fidem frange̾. ¶Que deposi¬
tis reb acceduntmñsunt dep¬
osita ułuti si hõ uestitus dep¬
onatur uestis enim ñ ẽ depo¬
contͣctus .n. legẽ ex ꝯuentone
lum ñ eẽ p̃stand̃ si ꝯuenent.
cõntͣq honos mores ẽ et ideo
nec sequẽda est. ¶Si uestim̃¬
ta ẜuanda balneatoridata ꝑ¬
ierint siquid̃ nullã m̾cedem

Expanded text:
elegit nec depositum redditur, contentus esse debet simplo, cum uero extante necessitate deponat, crescit perfidiae crimen et publica utilitas coercenda est uindicandae rei publicae causa: est enim inutfidem frangere. Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo uestitus deponatur, uestis enim non est depocontractus enim legem ex conuentione lum non esse praestandum scontraque bonos mores est et ideo nec sequenda est. Si uestimenta seruanda balneatori data perierunt, si quidem nullam mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
ubis datur acco. ¶ Si u̾o nicħ
aliud qm̃ cibaria p̾stauit nͦ
deoꝑis quicqmͣ ꝯuenit de poi̾¬
ti acco emconducto et locato
et in negõ ex quo dixim pre¬
scriptis u̾bis dandã actoem
et dolũ et culpãm pr̾abut ꝙ
ẜuum recepintat si cibana
tantum dabat dolũ d̾taxat
sequem̃ tñ ut pomp̃ ait et
ꝗd bũerunt ꝓscriptũ aut ꝗd
conuen̾it dummo sciamus

Expanded text:
ur actio: si uero nihil aliud quam cibaria praestabat nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est. In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibaria tantum, dolum dumtaxat. sequemur tamen, ut Pomponius ait, et quid habuerunt proscriptum aut quid conuenerit, dummodo sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
q. ipius induplũ iuditium
dabo ¶Meritohas cãs depon¬
endi seꝑauit p̾tor q̾ cõtinẽt
fortuitam cãm depositonis ex
necͣcitate descendentẽ. ñ exuo¬
lũtate ꝓficiscentem. Eum
tm̃ depon̾e cumultus. uł ĩcẽ¬
dii uł cet̾arum ẽarum grãm
telligend̃ ẽ ꝗ nullam aliam
cãm deponendi ht̃ qm ĩmin

Expanded text:
quod ipsius, in duplum iudicium dabo.' Merito has causas deponendi separauit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumultus uel incendii uel ceterarum causarum gratia intellegendum est, qui nullam aliam causam depo
Abbreviated transcription (Latin):
siiam ap̃tore datus distrabat.
Namethic mea ꝯdcõne ẽ ne co¬
gatur impłe ꝙ cogñtur huq
suo. arbitrio distrahũt. Nã int̾
offitiũ suscipiẽntis et nolũta¬
tẽ distraht̃tis multũ int̾est.

Expanded text:
iam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest,
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Qui erathr̃s exꝑte ͤᵈe
institutus testacore nissus a
precore sepeure ẜnũ cui erat te¬
sto delata lib̾tas ĩo distraxit d¬
duplamq ꝓmisit et ex ea cã¬
cautõne ꝯuetus p̾stitit. qĩtũ ẽ¬

Expanded text:
 Qui erat heres ex parte institutus, testatorem iussus a praetore sepelire servum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promisit et ex ea cautione conventus praestitit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
nem. si res distracta fuiss eiu¬
cta.¶Si auit hr̃s erranit et
cauit. et suus pueniat ad ub̃¬
tatem stipłoꝯmitͣtetur. Que
si fuit ꝯmissa equũ ent utilẽ
accom ei adũs cobrdem dari¬

Expanded text:
pto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertatem, stipulatio committetur: quae si fuerit commissa, aequum erit utilem actionem ei adu
Abbreviated transcription (Latin):
recte dati kalendis futurisi
blius spopõꝑdi ego lucnisti¬
cius si die sup̃ scripta sũmã
publico menio ei nead que
ea res ptͣmͣebit data soluta
sat e ne eo nomine fẽm no
erit fuc mamplius quorost

Expanded text:
recte dari kalendis futuris evius, spopondi ego Lucius Titius. si die supra scripta summa Publio Maevio eive ad quem ea res pertinebit data soluta satisve eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post
Abbreviated transcription (Latin):
L non eget commendatos
ip̃e enim seostendit. siam sub
s titulo punfariam p̾corho¬
iimb. uri apsis. uł circũ¬
scͣnptis subuenit sũ metũ
sine calłiditate sine et.ite siue
absentiamcidunt incaptio

Expanded text:
 non eget commendatione, ipse enim se ostendit. nam sub hoc titulo plurifariam praetor hominibus uel lapsis uel circumscriptis subuenit, siue met‹u› siue calliditate siue aetate siue absentia inciderunt in captio
Abbreviated transcription (Latin):
¶si. Nustinendi facultatẽ
dominum posse hr̃e ñ solum
etatis bñfitõũm et siẽtas nõ
pr̃ocinetur qr ñ ad ipiscende

Expanded text:
it abstinendi facultatem dominum posse habere non solum aetatis beneficio, uerum et si aetas non patrocinetur: quia non apiscend
Abbreviated transcription (Latin):
misit qͣ significaret c̾tam̃ su¬
mam ex administratõne ap̃
se eẽ.camq creditam sibi sede¬
biturim cumusuris semis¬
sib.q̾itum ẽ an ex ea cã creg

Expanded text:
misit, qua significaret certam summam ex administratione apud se esse eamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa cre
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. Iduestuntum peculii.
ẽe incipit ꝙ ita deõit dominꝰ
ut eo uestimto ẜuũ ꝓpetuo uti
uestim̃tum ẜuo dñs ita ita
deo̾it utend̾ ut ñ semꝑ s ad c̾¬
tum usum c̾tisq temporib
eo ut̾etu ueluti cũseq̃retur
se uł cum sibi cenanti mini
nus ei debeat. qnͣtu dolomin¬
uit ñ erit ꝯdẽmpnand:huis ꝯ¬
sequens erit ut manumisso
quo uł alienato suo ex eaca
ꝗ̃ doluntraannum teneatur.
tur maxime si qua sarcinat¬
rix aut cetrix aut aliq artifi¬
tium milgale ex̾ceat datur.
pͥt̾ea accõ de põiti quo et com¬
modati accom dandam earũ

Expanded text:
um. Id uestimentum peculii esse incipit, quod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti miniservus ei debeat quantum dolo minuit, non erit condemnandus. his consequens erit, ut manumisso quoque vel alienato servo ex causa etiam doli intra annum teneatur. tur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit aut aliquod artificium vulgare exerceat, datur propter eam actio. depositi quoque et commodati actionem dandam earum
Abbreviated transcription (Latin):
Arcian: Sciend est ad offitiũ
curatoris ñ ꝑtin̾e mibat pupil¬
la annõ. qr offitiũ eius madmi¬
nistratone negõꝵ ꝯst̾at. et itase

Expanded text:
 Sciendum est ad officium curatoris ‹non› pertinere, nubat pupilla an non, quia officium eius in administratione negotiorum constat: et ita Se
Abbreviated transcription (Latin):
Lorent̾. Eaque ꝯmendandi.
lcã inuenditbnib dicũtur si
paiam ẽeappareant. uenditorẽ
ñ obligant ułuti si dicat ẜuũ
speciosum. domũ edificatam¬
bñ ac si dix̾it hoĩem lit̾atũ. uł

Expanded text:
onum. Ea quae commendandi causa in uenditionibus dicuntur, si palam appareant, uenditorem non obligant, ueluti si dicat seruum speciosum, domum bene aedificatam: at si dixerit hominem litteratum uel
Abbreviated transcription (Latin):
ciebantur suscepit et optinuit
cobrs ab eo ꝑtem suampetebat.
nec ꝑtem sumptuũ fc̃oꝵ ĩ litem
pr̃are uolebat.¶ Quesitũ ẽa
doli exceptõ nocet.R. sudcico¬
amplius erogatum ẽẽt. ꝙ ip̃i
doli exceptom. ige̾ pot de recipie¬
da portone sumptũ. Intesta¬
comories codicillis p̾dia suaͦ t¬

Expanded text:
em, suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum fact‹o›rum in litem praestare uolebat: quaesitum est, an doli exceptio noceret. amplius erogatum esset, quod ipdoli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ imꝑfectũ. ¶ Tolonus uilla
hac lege acceꝑat. ut ĩcorruptã
redd̾et p̾t̾ iim et uetustatem.
colom ẜuus uiuam incendit ñ
si aliquis domesticus eã moen¬

Expanded text:
 imperfectum.Colonus uillam hac lege acceperat, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: coloni seruus uillam incendit nonsi aliquis domesticus eam incen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾diorum ꝙ eius temporis hi¬
tatores hĩtare ñ pocussentao¬
nem deduciet tanti litem ex¬
timari. sin aũt̃ ñ fuiss necc̃ede¬
moliri s qr melius eclificare
uelit id feciss qnͣti ꝯductoris
int̾eet. nĩtatores nemigrent.
tantiꝯ dempnan oporterese¬
dił in municipio bameas cõ¬
dux̾at. ut eoamo municipes
gͣtis lauarentur. posttres mẽ¬
ses incendio fc̃o. R posse agi
cũ balneatore. ex conductout
pro portone temporis quola¬
uat̾onem ñ p̾stitiss peciñe cõ¬
tributo fieret. ¶Qui mulas
ad c̾cum pondꝰ honis locasset
cumiuarore Hoñe ꝯductor cas
rupiss. conͣsisebat de accone

Expanded text:
quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere.Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret.Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione
Abbreviated transcription (Latin):
co pecuĩmiĩ sportusãs ꝓ cognato
suo oromi erogau̾it. andonato
ualeat. et ait uałc nec uid̾i locu¬
nuituam peciuam eẽt acceptu¬
ra et ꝓ affine erogatura ¶ni

Expanded text:
to pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogaverit, an donatio valeat? et ait valere nec videri locumutuam pecuniam esset acceptura et pro adfine erogatura. I
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃ Siquis ex argentarũs ũ
płiq eorum inulla hãt instr¬
uñtum uł in horreo aut in lo¬
cum te ꝑduc aut ꝑscriptas rõ¬
nes dabit. ¶Cogentur etiam
successores argentarũ ede rõ¬

Expanded text:
Si quis ex argentariis, ut plerique eorum, in uilla habeat instrumentum uel in horreo: aut ad locum te perducet aut descriptas rationes dabit.Cogentur et successores argentarii eder
Abbreviated transcription (Latin):
pellituis s si om̃s hañt ut unꝰ
edididit om̃s ad ed itõm com¬
pellendi sũt. Quid .n. si humi¬
uis. uil deploratus unus edidit
nt dubitare quis m̾ito de fide
gentarii a quibꝰ editõ de sid̾a¬
tii. Namet sipłe̾s tutores cute¬
las.administrau̾int.simulãt
om̃s edẽ debẽt. aut unius edi¬
tõni subscribe. ¶Exigit᷑ aũt
ab adũsario argentarui iusiu¬
randumñ calumpnie cansa
postulare edisibiine forte uł sr̃¬
nacuas idnes uł qͣs h̃t edisibi
postul uł nexandi argentam
di obligandi soluendi suicã
nec sipignus accepit aut man¬

Expanded text:
tur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide gentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere.Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›di, obligandi soluendi sui caunec si pignus acceperit aut man
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ł. Quifund colend̃ in płes ãno
ocau̾at decessit et eum funty
locunt cassius negauit posse
fund ꝓhibetur. cum hrde accõ¬
nem colonũ hr̃c. et ħ detrim̃tũ
ad hr̾dem ꝑtiñe sicuri si ꝗs rem
qm̃ uendidiss nec dum tradid

Expanded text:
. Qui fundum colendum in plures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius negauit posse fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum habere: et hoc detrimentum ad herede‹m› pertinere: sicuti si quis rem, quam uendidisset nec dum tradid
Abbreviated transcription (Latin):
semissemsalit. atq si certisre¬
gionib possideatis eum fud.
Nam tunc sine dubio et ate
et a tit̾o ꝑtes fundi petere me
dełr ¶Quociens enimc̾ta
loca possidebutmm nec̃cio ĩ hus
aliqmͣ ꝑtem meamͣ ẽe ^ etͣ ideo
quo ate et atito quadrantem
pet̾e me debesque distinct̃o n¬

Expanded text:
semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necessario in his aliquam partem meam esse: et ideo te quoque a Titio quadrantem petere debe
Abbreviated transcription (Latin):
Qur. Si donaturus mulien
uissu eius sponso nuau. nec
imptie secute sunt. mulier co¬
dicet. ¶ S si ego ꝯtraxi cũ spõ¬
so. et pecimiam in ħ dedi. ut si
mptie secute ẽẽnt mulieri i¬
michi redd̾e̾tur qͣi ob rẽdatũ
et re ñsecutiego. asponso cõ¬
dicam ¶Si qͥs in debitam
pecumam ꝑ errore inssumu¬
lieris sponso ei ꝓmisiss. ⁊ n¬
ptie secute funssẽt exceꝑcone
dolimali utiñ pot̃ ¶Mant
Deninisnũ negotingerit. et i¬
cẜ dolꝑfacitarec decipiend ẽ.
ꝙͣ fit ni cõgatur indotatã uxo¬
ut repetat abcaꝙ marito ded¬
it. aut ut lib̾etur siñdũ solu̾t
¶S si soluto mrimomio manrit
pec̾ẽt. in eodũtaxat excepcõm
obstare dełx ꝙ mulier recept
peciñam que sibi debebatur.
acceptam fecit. nec imptie se¬
cute sũt. recte. ab eo pecimĩa cõ¬
dicetin qr ncħ int̾est utrum
ex nũatõne pecunia ad eum
sine ca ꝑ acceptilatom pͥnem

Expanded text:
us Si donaturus mulieri iussu eius sponso numeravi nec nuptiae secutae sunt, mulier condicet. sed si ego contraxi cum sponso et pecuniam in hoc dedi, ut, si nuptiae secutae essent, mulieri mihi redderetur, quasi ob rem datur et re non secuta ego a sponso condicam. Si quis indebitam pecuniam per errorem iussu mulieris sponso eius promississet et nuptiae secutae fuissent, exceptione doli mali uti non potest: maritus enim suum negotium gerit et nihil dolo facit nec decipiendus est: quod fit, si cogatur indotatam uxout repetat ab ea quod marito dedit aut ut liberetur, si nondum solverit. sed si soluto matrimonio maritus peteret, in eo dumtaxat exceptionem obstare debere, quod mulier receptupecuniam quae sibi debebatur acceptam fecit neque nuptiae insecutae sunt, recte ab eo pecunia condicetur, quia nihil interest, utrum ex numeratione pecunia ad eum sine causa an per acceptilationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honeste. id honores ꝑ grad
gõrum peti possũt. ¶ Quipͣn᷑
re cestõ lib̾tatem accepunt.ac¬
nistrau̾unt. rõnem redd̾e ñ cõ¬
pelluntur. ¶Ticius peciũam
creditorib hr̃oitarus soluit.
existimas sororẽ suam defũcti
nrdem in cestõ extitisse. qmͣus
animo g̾endi sororis negotia
id feciss in u̾itate tñ filioꝵ de¬
functi qui sui hr̃des pr̃ĩ subla¬
to testõ erant gessit. s qr equũ
Ephen: Mandasti filio meo
ut cibi fundum em̃et. ꝙ cum
int̾ nos negoꝵ gorum sicut
agẽmus si.aut mllũ om̃ino
mandatũ int̾cessiss. aut citio
dius negotiũ possim ꝯfic̾e̾ em¬
issenssi u̾o pp̃ ea em̃mi ne filiꝰ¬

Expanded text:
ores per gradus gestorum peti possunt.Qui pure testamento libertatem acceperunt, acnistrauerunt, rationem reddere non conpelluntur.Titius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: quia aequum Mandasti filio meo, ut tibi fundum emeret: quod cum inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio dius negotium possim confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne fili
Abbreviated transcription (Latin):
uc qm̃ et ip̃i debeatu ¶Icez
cum suus uiuo dño mortu¬
us ẽ dem̃ dñs intͣ annumi
płes hrdes reliꝗt de peculio a¬
ctio et deouctonis iussc̃idit᷑.
ei possõres ad huc dicendũ
ent neutrum plus deductuꝵ
qm̃ ꝙ sibi debetur iõq et si
duosint fructuariiꝗ nulia
int̾ se ħeant societatem idem
dicetur int̾dum et in socus

Expanded text:
 ipsi debeatur.Item cum seruus uiuo domino mortuus est, deinde dominus intra annum plures heredes reliquit, et de peculio actio et deductionis ius scinditurei possessores, adhuc dicendum erit neutrum plus deducturum quam quod sibi debetur. idemque et si duo sunt fructuarii, quia nullam inter se habent societatem. idem dicetur interdum et in sociis
Abbreviated transcription (Latin):
qm ad u̾sus uenditorem ht̃
accõm de peculio et recteait
posse. nam et qui uis alius
pot̾ elig̾e utrum cum emp¬
tore ancim uenditoreag̾et.
hunc igitur elig̾e̾ posse pro
actone deduccõm. nec uideo
ꝙ hẽant creditores ꝙ q̃rant᷑
cum possint ip̃i uenditorẽ
Suenire. Siquid forit putãt
ee inpeculio. ¶Non solu̾ aũt
ꝙ ei debetur ꝗ uenitur ded¬

Expanded text:
m aduersus uenditorem habeat actionem de peculio? et recte ait posse: nam et quiuis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum uenditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec uideo quid habeant creditores quod querantur, cum possint ipsi uenditorem conuenire, si quid forte putant esse in peculio.Non solum autem quod ei debetur qui conuenitur ded
Abbreviated transcription (Latin):
iures hebit. ¶Usuraru stiplo
qmͣus debitor ñ comieniatur
mititur. nec mutit legitime
nsure stipuso uidetur. sub ea co¬
dc̃oneꝯ cepta siminores. id diẽ
soluten fuint. Non en̾m pena
s fenus ub̃ius iux̃ rõm sortis
promutitur ¶ Si cu postmor¬
tr̃ greditoris nemo fuit tui pe¬
cima solu̾ctur. er tpris incip¬
atam ee mora ꝯstitit. Iosimai¬
ores usure priorib petanturex¬
cepto dolin iutilit opponetur.

Expanded text:
es habebit.Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub ea condicione concepta 'si minores ad diem solutae non fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli non inutiliter opponetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dis recce pecit. S et si quis fi¬
demalicuius elẽg̾it ut nũmis
eius redimatur. atq hus sol¬
utis manumittatur. nec ille
oblatam peccũam susciꝑe uelle
dicat contractus fidem seruo¬

Expanded text:
dis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere velle dicat, contractus fidem de
Abbreviated transcription (Latin):
sisus dominos ẜuis ꝯsist̾e̾ per¬
missũ ẽ. idest si qui suppressas
tabulas cestam̃ti dicant. in qb
lib̾tatem sibi relictam asseuer¬
ant Itẽ art̾oris amione ppłi ro¬
maniicensus ⁊̃ et faise monete
criminis reos dños ẜius dece
commissariam ub̾tatem ab hu
petatur S et si qui sus nũmis
redemptos seetn manumissoᷤ¬

Expanded text:
versus dominos servis consistere permissum est: id est si qui suppressas tabulas testamenti dicant, in quibus libertatem sibi relictam adseverant. item artioris annonae populi Romani, census etiam et falsae monetae criminis reos dominos detecommissam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumisso
Abbreviated transcription (Latin):
eius estimatõm. et m̾cedẽ per¬
solui oporteat. et conductõm
ad effectum ꝑuẽire.¶ Sĩ aũt
ille urnoluit uł ñ potuit m̾¬
ceden diffinire.tunc ꝓ nicho
de statuta. ¶Qui fundum
fruend̃. urhitatõm alicuilo¬
cauit. si.iliq̃ ex cã fund̃ uł e¬
des uẽdat. curare d ut ap̃ em¬
ptorem quo eadẽ pact̾one.

Expanded text:
eius aestimationem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo de statuta.Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione
Abbreviated transcription (Latin):
cantõ. ab eo extorqueda ẽ quate¬
nus et ꝑseqͣtur. et om̃imodo
cum restituat. et nichominus
in rem. uł.adexhibend uł si q̃ c̃
alia competit ei acto ad eñ reci¬
piend̾. integra ei q uimpass ẽ
ẜuabitur.ita ut si dominus eñ
quoqͣuomo recepit is ꝗ exsti¬
puione conuenitur exceptõe
rit. tenebitur et ħ fit hiit u̾b¬

Expanded text:
cautio ab eo extorquenda est, quatecautio ab eo extorquenda est, quatenus et persequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem uel ad exhibendum uel si qua alia ei competit actio ad eum recipiendum integra ei qui uim passus est seruabitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex stipulatione conuenitur exceptionerit, tenebitur, et hoc fit his u
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝯsticutus et fideuissorem
lus fidenissor lib̾abitur. ¶Q¬
druplatur aũt id qnͣti erres ẽ.
.i. cum fructib et om̃i cauͣsa.¬
Si qͥs ꝑuim sisti ꝓmitendo
postea fidenissorẽ. ad hibeat. is
puiiiscipulatus. cũ acceptũ
ñ fac̾et fu̾it in qͣdruplum cõ¬
dempnatus ex stipulatu eũ
agẽtem. adũsus excepͣtõm re¬
płicatone adiuuari. ił put¬
at cum in q̃druplo et sĩplum
sit reus ꝯsecut: Labo aũt ⁊̃
post q̃drupli actom nichominꝰ
excepcõne submonend eũ qui
uim intulit dicebat ꝙ cũdur̃
ut tam cripli ꝯdempnatõe ple¬
ctatur qm acceptuapom õi m̃o
face comꝑeuatur. ¶Quãten
aut dixii qͣdruplo simplu
in ecsic s disponẽdum ẽ. ut in
ꝯdeꝑnatone q̃drupli res ꝗdẽ
ominio contincatur et eius
restituto fiat penaaũt us.ad
triplu p̃stetur. ¶Quiosi hõ si¬
ne dolo malo et culpa eius q
conis moriatur qr tripli pe¬
ne põfacinus satisfac̾e cogitur.
ꝓ eo aũt qui in fuga ec̃ ditit᷑.

Expanded text:
sit constitutus et fideiussorem lus fideiussor liberabitur.Quadruplatur autem id quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa.Si quis per uim sisti promittendo postea fideiussorem adhibeat, is per uim stipulatus, cum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem aduersus exceptionem replicatione adiuuari Iulianus putat, cum in quadruplo et simplum sit reus consecutus.Labeo autem etiam post quadrupli actionem nihilo minus exceptione summouendum eum, qui uim intulit, dicebut tam tripli condemnatione plectatur, quam acceptilationem omnimodo facere compellatur.Quatenus autem diximus quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum stetur.Quid si homo sine dolo malo et culpa eius, qactionis moriatur, qui‹a› tripli poena propter facinus satisfacere cogitur. pro eo autem, qui in fuga esse dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
no fc̃o.alium inq̃druplum⁊
dempnari qr ñ statimi qͣdrup¬
li ẽ accõ S si et res ñ restit.¬
natui ħ aut̃ accõ cumarbitra¬
nã sit ht̃ reus licentiam usq
rei fac̾e. ꝙ si ñ fecĩt. uire m̾ito¬
q qͣdrupli ꝯteuipnatonem
paniẽtur. ¶ Anqn tñ et sime¬
tus adhibitus ꝓponatur.ar¬
bitriim.absolucõm affert ꝗd
emmsimecum quid̃ ticius i¬
adhibebat me ñ ꝯscio. res aut̃
ad me ꝑuenit. et ħ in rebus
humanis ñ ẽsine dolo malo
nĩo. ñ ne iudicis officõ. ibsol¬
ui.ͫ aut si suus infuga ẽ eq̃si
ciũo iudicis offõ me summeã

Expanded text:
lium in quadruplum condemnari, quia non statim quadrupli est actio, sed si res non restituatur.Haec autem actio cum arbitraria sit, habet reus licentiam usque rei facere: quod si non fecerit, iure meritoque quadrupli condemnationem patietur.Aliquando tamen et si metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me peruenit, et haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo: nonne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in
Abbreviated transcription (Latin):
fices ꝯtͣctus lege ẜuan ueditoi̾s
exposcit. ꝑsone possidentiũ añt
uł uenditõis legem obligatur.
Siconstat ĩ tuo agro lapidicin¬
as eẽ inuito te nec priuato nec
publico nomine quisqm̃ lapi¬
des cede pot̾ cuiro faciendi ius
n ẽst nisitalis ꝯsuẽtudo miis
nisiprius solitum soianum ꝓ

Expanded text:
 legem seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut uel uenditionis legem obligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis nisi prius solitum solacium p
Abbreviated transcription (Latin):
si et᷑ dep̃ssurũ et auenãturũ nu¬
um ꝑ quẽ aqm̃ iuire dnͣtis potes¬
tatembes / nsi ne id faces cantu
sit. ¶ Siptuum fũdum ius est.
micħ aqm̃ riuo duce̾ tacite hec
nira seqntur ut refic̾e micħ n¬
num liceat ut adire ꝙ̃ ꝓtimei
possum ad irficiend̾ eum egofa¬
briq mei It ut spatiũ reliqͣt
micħ dñs fudi q̃ dextra et smmistͣ

Expanded text:
sed et depressurum vel adlevaturum rivum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam rivo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi rivum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra
Abbreviated transcription (Latin):
ta rõneñ tenebr. ¶Siqs dolo
malo ꝑsuaẜit. quid suo qm̃ li¬
bum pucabat micħ u deturte¬
ñ eum opõrte. magis enuide¬
duplum est. qmͣuis aquiliam¬

Expanded text:
quis dolo malo persuaserit quid seruo quem liberum putabat, mihi uidetur teneri eum oportere: maius enim deduplum est, quamuis Aquilia
Abbreviated transcription (Latin):
atem. siquid̾.ame sit det̾ior fc̃s.
ad oms enim corruptelas hec
actõ ꝑtin. et int̾ẽe fructuaru
uidetur bone frugi suume̾e
in quo usũfructum ht̃. et eciã
si forte. alius eum receꝑit. uł

Expanded text:
atem, si quidem a me sit deterior factus, ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si
Abbreviated transcription (Latin):
socii si cum socio. agat. qmͣ si cũ
exͣneo agit ¶ Nam q cũ exͣneo
agit siue recepit. siue corrupit
age̾ pot.¶Quicu sociosinen
t̾natõnẽ .i. si corruꝑit nisi forte

Expanded text:
socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Don u̾bum ⁊ ad eum q
recepit referend ẽ. ut ñ aliuste¬
neatur. insi q dolo .in. recipit.
Tet̾m siqs ut õmo custodiret
receꝑit. uł humanitate ł mia¬

Expanded text:
um. Doli uerbum etiam ad eum qui recepit referendum est, ut non alius teneatur, nisi qui dolo malo recepit: ceterum si quis, ut domino custodiret, recepit uel humanitate uel mi
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. Sedethrs eius cuius
ẜuus corruptus ẽ.ht han accõ¬
nem ñ solum simanẜit in hr¬
ditate ẜnus. s et siexierit forte
legatus.

Expanded text:
um. Sed et heres eius, cuius seruus corruptus est, habet hanc actionem, non solum si manserit in hereditate seruus, sed et si exierit, forte legatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quł. Sed et si alia die offerat.
nec angoraccipe uoluit nec
iulae̾ iusta fuit ñ accipiepie
quum succurri reo. uit excep
tõne. iut ista int̾precatõne
ut st̾m acͥioris nq ad tẽpus
iudiciupinoceat. ut illa u̾ba
in diẽ inquem ꝯstiti fẽcerit.

Expanded text:
um Sed et si alia die offerat nec actor accipere voluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum tione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba in diem in quem constituit fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ reliquũ ꝑmittend̾ eẽt cre¬
dicori fidenissore uenire dub¬
itatum ẽs iudebiturꝰ sentire
decreto conueniendo hr̃dem

Expanded text:
n reliquum permittendum esset creditori fideiussorem conuenire, dubitatum est: sed uidebitur consentire decreto conueniendo heredem
Abbreviated transcription (Latin):
ras dequib conuen̾t pr̃are
debeat.¶Cum hrs exꝑte eẽs.
mandam cibi ut p̃dium hr̃¬
ẽ int̾ nos ꝓ cua aut̃ ꝑte posse
dubitan ait utr̃ne̾ exempto
an mandatiagioporteat. Ne¬
q enim sinẽ rone ꝙ existim¬
aturu ꝓ hc̃ ꝑte sub condioẽ
contͣctam emptõm ꝙ quid̃
cesẜim. et cunͣc scires me dece¬
ssisse pp̃ mandatum meum
alii uende uolius. an hr̃s me¬
us eo nomine tibi sit oblig¬
atus et retro. si aui uenceris.
an hr̃di meo tenearis ¶Nlam
siquit sub condcõne empto
fca uidetur. pot̃ agi quẽadm
extitiss.¶smn u̾o ñ ꝓiñ mand¬
ati agend̾ sit ac si auienũ fud̾
emi mandassem morte inse¬
cuta. cum id scieris. resoluto

Expanded text:
onuenerit, praestare debeat. Cum heres ex parte esses, mandaui tibi, ut praedium hereest inter nos. pro tua autem parte posse dubitari ait, utrumne ex empto a‹n› mandati agi oporteat: neque enim sine ratione que‹m› existimaturum pro hac parte sub condicione contractam emptionem. quod quidem cesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur, potest agi, quemadexstitisset: sin uero perinde mandati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto
Abbreviated transcription (Latin):
mandato. nullam cibi accõ¬
nem cum br̃de meo fore. S
et simandatiagend̃ ẽet. eatẽ
pr̃anda que prarentur. si ex
emptoagẽtur.

Expanded text:
mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si mandati agendum esset, eadem praestanda, quae praestarentur, si ex empto ageretur.
Abbreviated transcription (Latin):
cumam creditam fgͥeri posse.
snec huic simile eẽ. Q sipeciũ¬
am apud ͭ depoĩtam conuen¬
erit. ut creditam he̾as. credit.¬
a fiat qr tunc nĩmi quimũ
erant. tui fiunt. ¶ Itẽ ꝙ si adeb¬
itore meo iusẜo te acciꝑe pecu¬
niam. crecłita fiat. id enimbe¬
igne receptum eshiis argu¬
m̃tum eẽ eumꝗ cũ mutuã
pecunam dare uell. argẽtũ
uendend̾ dediss nicħomagis
pecuniam creditam recte pe¬
citurum. et tñ pecunam ex
argento redeactam ꝑicło ei
fore qr accepiss argentum.
In ꝓpoito igituractone man

Expanded text:
cuniam creditam fieri posse. nec huic simile esse, quod, si pecuniam apud te depositam conuenerit ut creditam habeas, credita fiat, quia tunc nummi, qui mei erant, tui fiunt: item quod, si a debitore meo iussero te accipere pecuniam, credita fiat, id enim benigne receptum est. his argumentum esse eum, qui, cum mutuam pecunia‹m› dare uellet, argentum uendendum dedisset, nihilo magis pecuniam creditam recte petiturum: et tamen pecuniam ex argento redactam periculo eius fore, qui accepisset argentum. et in proposito igitur dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Auł  onenim nẽgͣligẽtib
subuenitur. s neccitate terũ
impeditis. totum q illudar¬
bitrio pretoris temꝑabitur id
e̾ut ita demum restit᷑uat si ñ
negligentia. s temporis ang¬
ustia. ñ potu̾unt. litẽ testari.¬

Expanded text:
 Non enim neglegentibus subuenitur, sed necessitate rerum impeditis. totumque istud arbitrio praetoris temperabitur, id est ut ita demum restituat, si non neglegentia, sed temporis angustia non potu
Abbreviated transcription (Latin):
fto usucapionem processisse
manifestatur. ¶Eum quo
cui sit iegatum sit uł ĩ annos
singulos quib in ytalia ess.
restituend̾̃ ut capiat. atq sim
ytalia fuiss et labõ scribit et
bant. ñ enim dies actois exũt
ubi p̾toris auxilium necc̃iu
exat. s ꝯditio in causa est.
maiorib damus in quibrei
dũtaxat ꝑsequende grã que

Expanded text:
to usucapionem processisse manifestatur. Eum quoque cui sic legatum sit: 'uel in annos singulos, quibus in Italia esset', restituendum, ut capiat, atque si in Italia fuisset, et Labeo scribit etbant: non enim dies actionis exit, ubi praetoris auxilium necessarium erat, sed condicio in causa est. maioribus damus in quibus rei dumtaxat persequendae gratia que
Abbreviated transcription (Latin):
q si filius moram fec̾it: cuncat¬
torur cm̃põ in solid. uł cũ pred̾¬
taxat de pecuno hebit. S si
duo rei promittendi sint. alt̾ius
mora alcĩ ñ nõc Ite si fideussor
sołus moram fec̾it ñ tenͣetur si¬
cuti sistichum ꝓmissũ occid̾it:

Expanded text:
oram fecerit, tunc actor uel cum ipso in solidum uel cum patre dumtaxat de peculio habebit.Sed si duo rei promittendi sint, alterius mora alteri non nocet.Item si fideiussor solus moram fecerit, non tenetur, sicuti si Stichum promissum occiderit:
Abbreviated transcription (Latin):
sonam sit acco. et ita sictum pet¬
etu᷑ͦne dnm ignoret. ictor ex
q̃ ꝑte. adu̾sarius defucto hrs
exstitit: int̾dum plus petendo
aliqd dam̃pni sentiat. ¶ Int̾ro¬
gatoriis. aũt accõmbahodie no
utimut qr nẽo cogitur añ iudi¬
tiũ de suoiure. aliqd rende. Ioq¬

Expanded text:
sona‹m› sit actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor, qua ex parte aduersarius defuncto heres exstiterit, interdum plus petendo aliquid damni sentiat. Interrogatoriis autem actionibus hodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo iure aliquid respo
Abbreviated transcription (Latin):
conuenitur ex sua iniudubres¬
ponsione uł confitendo ur m̃e¬
tiendose se hoñet. simur ⁊ porto¬
nis ꝓ qͣ quisq hrs extic̾it. ex int̾¬
rogatone certiorentur. ¶Q

Expanded text:
conuenitur ex sua in iudicio responsione, ut uel confitendo uel mentiendo sese on‹e›ret, simul etiam portionis, pro qua quisque heres extitit, ex interrogatione certioretur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
io eius tpiis nsunfnictũ et o¬
ius si necipe̾ utatur. nec noimi¬
ne eius alius puta quiemitur
qui conduxit uł cui donatumẽ.
uł qui negotium eiusgessit.
¶Piane illud int̾est ꝙ siͦuẽdidõ
usufruccum etiam si emptor
ñ ntatur. uideor usum fructũ.¬
Ans. Qua qui preciofruit᷑.
ñ minus hr̃e intelligitur qm̃
qui principali re utitur fruit᷑.
retineo. nisi ille utatur.
fructum posse relinqui. mag̃ c̃
qr et ipẽ hñt. iliqmͣ utilitatem
si quo loco oportimo ponãtur.¬
Lic p̾dia qued amitalia sintut
magis in eaimpendamus qm̃
deulis acqͥuiramus cñ usuffr¬
uctus eorum relinqui potest.
eiustem reilegetur id ꝑcipiet
fructuarius ꝙ usuario suꝑerit.
nec minus et ip̃e fruendi cã ⁊
matonis uiuffructus tibi leg

Expanded text:
it eius temporis usum fructum et oius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usum fructuale. quia qui pretio fruitur, non minus habere intellegitur, quam qui principali re utitur fruitur.retineo, nisi ille utatur. fructum posse relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur.Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui potest. eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa mationis usus fructus tibi lege
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidata oꝑa et sine lu¬
cro haffectauintuł qui matu
doli mali ad rei publice causaab¬
sentes referturñ ⁊̃ ad eum qui
metus causa / qm̃ nullus me
qui alatrombrant p̾donib.¬
uł. apotentore. ni opp̾ssus in¬
uinculis coh̾cebatur. ¶Nin

Expanded text:
et qui data opera et sine lucro hoc affectauerit: uel qui maturdoli mali ad rei publicae causa absentes refertur, non etiam ad eum, qui metus causa: quoniam nullus mpiorum succurritur ex principum Marci et Commodi constitutione.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus nanos et dolosos le¬
q aluis obfuerũt calliditate qͣ¬
dam subuenit. ne uł ulł mali¬
tia sua sit lutrosa uł istis sim¬
plicitas dam̃pnosasũba aũt
alt̾ius decipiendi cansa cũ ali¬
ud simulatur et aliudagitur.
Lab̾o. auĩt posse et sine simuła¬
c̾one idagi ut quis circĩnieni

Expanded text:
aduersus uarios et dolosos, qui aliis offuerunt calliditate quadam, subuenit, ne uel illis malitia sua sit lucrosa uel istis simplicitas damnosa.Uerba autalterius decipiendi causa cum aliud simulatur et aliud agitur. Labeo autem ait posse et sine simulatione id agi, ut quis circumveni
Abbreviated transcription (Latin):
D̾n hac accone auccoroĩa
nosce d et dice argum̃ta rei
de q̃ agitur. ¶Qui ad exibẽd̃
agit. ñ utiq dñm le dicit nec d
ostend̾e cummulte sint cause
ad exibend agendi. ¶Pret̾ea
inhacactone notand ẽ ꝙ reus

Expanded text:
actione actor omnia nosse debet et dicere argumenta rei de qua agitur. Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec debet ostendere, cum multae sint causae ad exhibendum agendi. Praeterea in hac actione notandum es