comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tale pr̃enir. quale uiro bono
ꝗb ꝯsequẽs ẽ ut irritã sit approbatõ
tolo ꝯducto̾i̾s fcã. ut exlocato agi
possit. ¶ Sicolonꝰ locaiuͣt fũdũ res
posterioris conductoris nõ ob
ligantur dño. s fructus incausa
pignoris mãnẽti quem admo¬
dum ẽent. ꝯiprimus colonꝰ eos
inquiqueniũ yensionibus
locatus sit. pot dñs sideseruei̾t
habitatõnem uł fundi cultu¬
ram colonꝰ uł inquilinus.
cũ eis statim agẽre s q dehis
que p̃senti die p̃stare debu¬
erunt. uelut opus aliquod
efficerent ꝓpagatiõnes facerẽt
agere similiter põt. ¶ colonꝰ
si ei frui nõ liceat. totus quĩ¬
queniũ noĩe statim rec̃te ager
qͣsͣ reliquis anins dñs fũdi
frui patiatur. Nec enĩ semper li¬
łrabitur dm̃s eo qd scd̾o uł t̃tio
anno patiatur fundo frui. nã
⁊ qui expulsus acõductione
in aliam se colloniam ꝯtulit
nõ suffecturus duab neque
ip̃e pensionẽ noĩe obligatus
erat ⁊ quantũ ꝑsingulos an¬

Expanded text:
tale praestetur, quale uiro bono quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinus, cum eis statim agere.Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, uelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest.Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo, quod secundo uel tertio anno patietur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos an
Abbreviated transcription (Latin):
dum aliquid datr.lo̾cͣatõ ẽ ¶Cũ
insulam edificandam locͣauero.
ut sua inpensa ꝯductor oiã fanat.
fert. qtñ locatio est. locat enĩ arti¬
fex oꝑam suam .i. fatiendi necessi¬
tatẽ. ¶ Quẽ admodũ inem̃do
quendendo naturalit ꝯcessum ẽ.
Ꝙ plurissit. iinoris emere. ⁊ qd̾
minoris sit. płis uendere. qita se
inuicem circumscribe̾re. ita in
locationib quoq ⁊ ꝯductionib
iuris est.
pensionis locatione facta. Si mul¬
lus dolus adu̾saru ꝓbari possit.
rescindi locatio nõ põt.¬

Expanded text:
uid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, ansfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam suam, id est faciendi necessitatem. Quemadmodum in emendo et vendendo naturaliter concessum est quod pluris sit minoris emere, quod minoris sit pluris vendere et ita invicem se circumscribere, ita in locationibus quoque et conductionibus iuris est: pensionis, locatione facta, si nullus dolus adversarii probari possit, rescindi locatio non pot
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissimus quisq obser¬
uatũtus fuiss Idem scilicet ĩ¬
telligimus ⁊si dolia uł tignũ
tñs portandum aliquis ꝯdixiͣt
idem qd̾ q̃ adcet̃as res tm̃ ferri
põt. ¶si fullo aut saitinator ue¬
satis fecent nẽce e dño uendi¬
cationem eoꝵ ⁊ condictionẽ¬

Expanded text:
diligentissimus quisque obseruaturus fuisset. idem scilicet intellegemus et si dolia uel tignum transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest.Si fullo aut sarcinator uesatisfecerit, necesse est domino uindicatione‹em› eorum et condictione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ hensum̃ sit. ut arbitratu dñi. opꝰ
aprobetur. ꝑinde habetur. ac si
iniuri boͣni arbitriu ꝯp̃hñsum
fus̃ Idemq ẜuatur. si alt̾iꝰ cuiꝰ¬
ubet arbitnium ꝯp̃hensum sit.
Nam fides bona exigit. ut arbitũ¬

Expanded text:
arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbit
Abbreviated transcription (Latin):
puta sidedolo stipulatus sit. ¶ Itẽ
rõp. ait. asi ictionẽ ĩnos dari ñopor¬
tet. ueluti sitipulat̃o tãtut̃pis dolo
muo facta sit ut nemosit dnurus
xei actõe. nõ debere laborare ut lu¬
bem dedolo or actõe. cũ nemo sit
du̾sus me daturuc actõnẽ. ¶ Itẽ
pop. resert libconẽ exnstim ire q̃siꝗs¬
m̾ in. restitui põt nõ debere ei hancꝰ
finita fit. nĩc ꝯpetere nõ dedere. sibi
impuratino eo qui ager suꝑsedit.
ut tempusexiret. ¶ Si quis cum
actionẽ ciuilem hẽt uł honorari¬
am instipulatũ deductam accepti¬
litione uł. diom̾ sustulerittetolo
exꝑm nõ potĩtqm̃ nũt aliã. actõe

Expanded text:
sit. Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem. Idem Pomponius refert Labeonem existimare, etim restitui possit, non debere ei hanc finita sit, hanc competere non debere, sibi imputaturo eo qui agere supersediut tempus exiret. Si quis cum actionem ciuilem haberet uel honorariam, in stipulatum deductam acceptilatione uel alio modo sustulerit, de dolo ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ actenꝰ enm exdolo tutoris tri¬
butoria teneri. si quio adeũ ꝑue¬
nent. idẽ ⁊ infurioso puto. quãuis
tutor sit. exdolo eiꝰ pupillũ teneri
scͥptit. ⁊ sane accenꝰ tenebitur. ut

Expanded text:
 hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum peruenerit: idem et in furioso puto. quamuis tutor sit, ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
peculiũ ueĩt initibutũ s io dum¬
tixat qd̃ exea m̾ce est. siue m̾ces
manent. siue p̃tiũ eaꝵ rẽcẽptũ
ꝯu̾sũ ue est inpeculiũ /. S ⁊ si ad¬
nuc debeatur m̃cis nõĩe a quib¬
dam quib solebat ẜuus diatra¬
here Noc qͦ tribuetut ꝓut fuit re¬

Expanded text:
peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium. Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit re
Abbreviated transcription (Latin):
dis quoq m̾̃cib p̃põitũ habuero.
nõ erit miqũ exemplo institoi̾e
pus uł ium̃tis uecorib ue endu
uentendiq p̃ponit᷑ sit. nõ solũ
institoriã ꝯpetit adilius eũ qui

Expanded text:
dis quoque mercibus praepositum habuero, non erit iniquum exemplo institoriaepiis vel iumentis pecoribusve emendis vendendisque praepositus sit, non solum institoria competit adversus eum
Abbreviated transcription (Latin):
butumi me uocari aisiquide inc̾oi¬
nim̃ ei ꝑabu łtibitõ locũ habebit.
et̾e uͥo siñ habu qr res uendite ñ alias
soluto. uł froeuissore dato s alias
satis facto. dicendũ eĩt uẽdicare
ueniat desroerans mbui inte¬
ilii em̾serint cͥoitores.

Expanded text:
 me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare ueniat desiderans tribui, intealii emerserint creditores.
Abbreviated transcription (Latin):
Siẜiuiᷤ pupilli. uł furiosi. sciente tu¬
tore. uł curatore. in m̾ce peculiari
negotietur. dolũ quitẽ iutoͣis. uł cu¬
ratoris. nocere pupillo uł furioso ñ
debere puͣto. nec mĩ lucrosũ ẽẽ debe.¬

Expanded text:
seruus pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse deber
Abbreviated transcription (Latin):
lib exillis dabitur aͣcrõ Q si alt̃ sit.
alt̃ ignorait ineũ qui scit dabitut ac¬
no. deducẽt tm̃ solidum qd̃ei qui ig¬
ducetur q̃ id qd̃ scienti debetur. qꝗ¬
dem insolidũ. nã ⁊ si ip̃e d̾ eo ꝯuentꝰ¬

Expanded text:
libet ex illis dabitur actio: at si alter scit, libet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deducetur tamen solidum quod ei qui ignoducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si ipse de pe
Abbreviated transcription (Latin):
taxat teneatur. cuiꝰ pecłii exstĩatio
d̃ducto ꝗ̃dño debetur sit. m̃ siscie¬
rit ẜuu inpeculiari m̾teͣ negotiai
uelut extͣneus c̾oitor exhoc eoigo
intributum uocatur. ¶licet m̾¬
cis applłatõ angustior sit. ut neq
os sartinatores uł textor᷑es uł ue¬
nalitiarios ꝑtineat. tñ pediꝰ .x. lib̾¬
.xuII. scpͥsit. adõm̃s negotiatõnes
porrigendũ eotͣm. ¶ peculiarẽ ãt
m̾cẽ nõ sicuti peculiũ accipiemis.
quippe peculiũ deoucto qõ dño de¬
betur accipĩt. merx peculiaris. q̃ sini
chil siͨt inpeculio. dnm̃ tributoria o
uligat. ita demũ sisciente eo nego¬
nabitut. ¶Scientiã hic emi accipr¬
mus q̃ ht̃ uolintate. s ut ego pu¬
to nõ uolũtatẽ s patientiã nõ enĩ
subiecti portig̃ioũ erit. ¶nsolum
adcos qͦ qui nobis bona fide ẜuiũt.
siue lib̾i siue ẜui alieni sũt. uł inqui
peculiarĩt negotiet᷑ ad nos ꝑtineat.
muis sit. amibo sciant dñi. inutrũ¬

Expanded text:
stimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque  sarcinatores uel textores uel uenaliciarios pertineat, tamen Pedius libimo scribit ad omnes negotiationes porrigendum edictum.Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et voluntatem, sed ut ego puto, non voluntatem, sed patientiam: non enim no iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad eos quoque, qui nobis bona fide serviunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in qupeculiariter negotietur, ad nos pertineat.munis sit et ambo sciant domini, in utrum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ẜuũ titu institore habueris ⁊
tecũ exhoc edicto. uł cũ nitio exin¬
feriorib eoictis agere potero. S si
ni cũ eo ꝯͣhi ueturti cũ titio dum¬
taxat agi potiͣt. ¶ Si impubes
pat habenti institores heres esti¬
terit. dem̃ cũ his ꝯtc̃tũ fuit. dicen¬
dum inpupillũ dari actõne ꝓp̃t¬

Expanded text:
Si seruum Titii institorem habueris, uel tecum ex hoc edicto uel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi uetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit.Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum his contractum fuerit, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃põitũ is guo seio cauit intec ubi
hoctauenus ĩ mͣiñał rẽ agẽs octauii
felic̾is domitio felic̾i salutẽ. habes
penes m̃sam parroni mei denanos
taille quos tenarios uob̾ nuare de¬
beo pͥdie halendas maias. Quelitũ
est lutio titio defuncto sine ht̃de bẽi
uenditis. anexepła iure ꝯueniri te¬

Expanded text:
praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis rem agens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridie kalendas Maias.' quaesitum est, Lucio Titio defuncto sine herede bonis eius uenditis an ex epistula iure conueniri Te
Abbreviated transcription (Latin):
petente ꝑ¬
inde tenctur. ac siimradendo di¬
xisĩ usus .f. noĩe adu̾sus seium
nõ teneri. ⁊ si reuera seu usus. f.
fui̾t legatus aut ita ut cũ ad seiũ
ꝑtinere dediss senpronii eẽt. sen¬
pronio usũ. F. petente tenebiͣtur.
Seio agente recte definigi.
euictõe accepit. fũdũ ame hr̃deͤ
legauerit. ꝯfestim fideunsores li¬
cui legatus fuiͣt. nulla adu̾sus

Expanded text:
petente perinde tenetur, ac si in tradendo dixisset usus fructus nomine aduersus Seium non teneri. et si re uera Seii usus fructus fuerit, legatus autem ita, ut, cum ad Seium pertinere desisset, Sempronii esset, Sempronio usum fructum petente tenebitur, Seio agente recte defugiet. euictione accepit fundum a me herede legauerit, confestim fideiussores licui legat
Abbreviated transcription (Latin):
qui tutelam qĩ lib̾ ãministrabat. ẜuꝰ
ꝓnũtiatꝰ est. an si ꝯueniatur eiꝰ dñs
mino debetur. ⁊ si pũtau̾is posse de¬
duci. an int̃ sit utrũ cũ adhuc inli¬
b̾tate ageret.dnũ debitor factus est.
respondi nullum pͥuilegiũ põpomi
patti uł dño põt. cumexꝑsona filu¬

Expanded text:
qui tutelam quasi liber administrabat, seruus pronuntiatus est. an si conueniatur eius dominus mino debetur? et si putaueris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, respondi nullum priuilegium praeponi patri uel domino potest, cum ex persona fil
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui uedepeculio ꝯuen̾iunt᷑ plane
gioꝵ quidenĩ sifilius dotẽ accepit. tu¬
telam ãministrauit. merito gͥ ⁊ i
quã cẽtoꝵ inid dabitur actõs plane
si ex re pupilli noĩa fec̾it. uł pecimiã
iarcha deposuit. datut ei uendica¬
tio nũmoꝵ ⁊ adu̾sus debitores ut ił
alienore eos nõ po̾tuit qd̾ qiquo iꝰ
nitore dicendum est nec mñ int̃ eẽ

Expanded text:
e peculio conueniuntur. plane giorum: quid enim si filius dotem accepit, tutelam administrauit? merito igitur quam ceterorum inhibebitur actio. plane si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debitores utilis alienare eos non potuit: quod et in quouis tutore dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs dotis ꝓmissio futiũ m᷑ii. tacitã
ꝯditionẽ accipiat.nam isi minor
anius .xii. ut maior ducta sit. tc̃
ymũ petetur. cũ maior annis ap̃¬
eũdem eẽ ceꝑit. qd̾ enĩ uulgatum
est dotis ꝓmissionẽ inpͥmis dũ¬
taxat nuptiis destinare. neque
dintre obligationẽ. Si pꝰ alterius
in̾ in ei mibat cui dotẽ ꝓmisent.¬

Expanded text:
ii tacitam condicionem accipiat. nam et si minor annis duodecim ut maior deducta sit, tunc primum petetur, cum maior annis apeundem esse coeperit: quod enim uolgatum est dotis promissionem in primis dumtaxat nuptiis destinare neque durare obligationem, si post alterius matrimonium ei nubat cui dotem promise
Abbreviated transcription (Latin):
Siur. Non alienũ est cum aquo
dãpni inferti stipula uelimꝰ int̃to¬
gare inuire. ancoes eĩ uł locus sitex
quo tãpm̃ timeit. ⁊ proqua pãtẽ
ut si neget suũ p̃oiũ eẽ nec cauent

Expanded text:
um. Non alienum est eum, a quo damni infecti stipulari uelimus, interrogare in iure, an aedes eius uel locus sit, ex quo damnum timeatur, et pro qua parte, ut, si neget suum praedium esse nec caueat
Abbreviated transcription (Latin):
sita sit hr̃ttas. anꝑeos quas suo ui¬
ri subiectos ht̃. uł ꝑeum cuiꝰ hrs ex¬
stititi sumatĩ gͥ p̃tor cognosce debebit
cũ queratur anquis responde debe¬
at quo iuire hr̃s sit ut siuaide int̃¬

Expanded text:
s quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde int
Abbreviated transcription (Latin):
respõdit. uidendũ e ꝗ atiꝙ ꝯsequẽs
erit dicere quia nõ płene defendat.
¶Qui int̃rogatus hĩtem se respõd̾it
nec adieq̃t. ex qui parte ex asse respõ¬
disse dicẽoũ est. nͥ forte ita int̃roget.
an exdimioia parte sit ht̃s qrespõd̾n

Expanded text:
uens erit dicere, quia non plene defendit. Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dimidia parte heres sit, et respon
Abbreviated transcription (Latin):
cos recte uendicabit eidem cã rerũ
corporalium est.
te fideuisserat. soluit. ego existimo
si noĩe tuo soluit fideussor. te fide¬
ussori. stipulatorẽ tibi obligatũ fõe.
nec expectandũ est. ut ratũ n sbe̾as aõ
potes uid̾i id ipm mandasse ut tuo
noĩe solueretur. Sin aũt fideuissor
suoͣ noĩe solu̾it. qd̾ nõ debebat ip¬
sum a stipulatore repetere põsse.
soluit. qͣminꝰ aũt ꝯsequi potĩt abeo
cui soluit. ateͦ mandati uiditõ ꝯse¬

Expanded text:
os recte vindicabit. eadem causa rerum corporalium est. te fideiusserat solvit. ego existimo, si nomine tuo solverit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum fore: nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes videri id ipsum mandasse, ut tuo nomine solveretur: sin autem fideiussor suo nomine solverit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, soluit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui soluit, a te mandati iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
sciente dño magͣidẽ ꝯmotauit.
is cui ꝯmodauerat pignori eam
posnit ⁊ fug̃. qui accepit nõ aliter
se redituꝵ agebĩt quã sipecuniã
accepisł accepit aẜ uło ci redidit ꝯa¬

Expanded text:
sciente domino magidem commodauit: is cui commodauerat pignori eam posuit et fugit: qui accepit non aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit a seruulo et reddidit ma
Abbreviated transcription (Latin):
int talia uitia qeum morbum
ex quo quis minus aptus usui sit
porales quoꝙ hoc edictũ ꝑtinere.
nõ eẽ. si eo menbre ubi inpeti¬
go ec̃t. eque recte utatur cmichi
osum uerius mͥuidetur. d samũ
ẽẽ sicuti illũ qui unnũ resticullũ
nił .ł.. S in aũt siquis ita spa¬
to e ut tam necessaria pars cor¬

Expanded text:
inter talia uitia et eum morbum, ex quo quis minus aptus usui sit,porarios quoque hoc edictum pertinere. non esse, si eo membro, ubi impetigo esset, aeque recte utatur: et mihosum uerius mihi uidetur, sed sanum esse, sicuti illum, qui unum testiculum num Sin autem quis ita spado est, ut tam necessaria pars cor
Abbreviated transcription (Latin):
io uitium aĩ recticuerit. Si autẽ
corꝑis soluis uitiũ est. aut ⁊ corꝑi
ci ãi mixtũ uitui est. redibito locũ
habebit. ¶Illud quoꝙ erit ad¬
notandum ꝙ de morbo gn̾alit¬
dictum scpͥtum est. nõ desontĩco
morbo nec mirũ hoc uidi. pop
aitͣ. nicͥ enĩ ibi agitur de eare cui
hic ip̃e sonticus morbus obͥstet
¶Idem ait. nõ oẽm morbũ dare
locũ redibitioni. ut puta leuis
lippitudo aut leuis dentis auri¬
culeue tolor ant mediocre nu l nꝰ
nõ demiq febnculan quaͣtulam¬
libet ad cam̃ huiꝰ ebicti ꝑtine.¬

Expanded text:
eticuit: si autem corporis solius uitium est aut et corporis et animi mixtum uitium, redhibitio locum habebit. Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter scriptum est, non de sontico morbo, nec mirum hoc uideri Pomponius ait: nihil enim ibi agitur de ea re, cui hic ipse morbus obstet. Idem ait non omnem morbum dare locum redhibitioni, ut puta leuis lippitudo aut leuis dentis auriculaeue dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quantulamlibet ad causam huius edicti pertine
Abbreviated transcription (Latin):
aliena. uł qui ꝑuicos more insa¬
noꝵ deridenda loquantur. in quoᷤᷤ
si aĩ uitiũ excorꝑis uitio accidit
redib̾i poise. Item aleatores qui¬
narios nõ ꝯtineri edicto quastã
res scpͥsisse pãp. ait. quẽ id modũ
nec gulosos nec inpostores. aut
mendaces aut litigiosos. ¶ꝓdẽ
que põp. ait quauis nõ ualde sapi¬
entem ẜuũ uenditor pr̃are deb̾at.
tñ si ita fatuum uł morionẽ uẽ¬
did̾it ut ineo nullus usus sit u¬
deri uitiũ q uidemur hoc uire uti.
ut intii moͬrbique appłatio nõ ui¬
deatur ꝑtuiere nisi adcoꝑa. ¶Ani¬
mi uitium aũt ita dẽmũ pr̃abit
uenditor. Si ꝓmisent siminus ñ.
iõ noĩat̃ de eirone ⁊ fugniuo
excĩpitur. hoc enĩ aĩ uitiumẽ. nõ
corꝑis. uñ quidam ium̃ta yauida
q⁊ calcitrosa morbosis nõ eẽ an¬
mĩanda dixẽrũt. animi enĩ non
corꝑis hoc uitiũ eẽ. ¶ Insũma si
quidem aĩ tm̃ uitiũ est redib̾i nõ
põt. nͥ dictum est hoc nõ ab ee̾ ꝗ ñ

Expanded text:
aliena uel qui per uicos more insanorum deridenda loquantur, in quos id animi uitium ex corporis uitio accidit, redhiberi posse. Item aleatores et uinarios non contineri edicto quosdam respondisse Pomponius ait, quemadmodum nec gulosos nec impostores aut mendaces aut litigiosos. Idem Pomponius ait, quamuis non ualide sapientem seruum uenditor praestare debeat, tamen, si ita fatuum uel morionem uendiderit, ut in eo usus nullus sit, uideri uitium. et uidemur hoc iure uti, ut uitii morbique appellatio non uideatur pertinere nisi ad corpora: animi autem uitium ita demum praestabit uenditor, si promisit, si minus, non. et ideo nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse. In summa si quidem animi tantum uitium est, redhiberi non potest, nisi si dictum est hoc abesse et
Abbreviated transcription (Latin):
t aiꝰ. ł. Suegatatiꝰ cin sup̃ modũ logi
falcitre legatũ ẽ hr̃oi adliuc igranti
sub̾am hroitatis uggro iure uirando
ł quadam alia fallafia ꝑsuaserit. tãꝗͣ
satis habundeq ad solida legata soi¬
uenda suffitiat hr̃ditas. atq eomodo
solitia legata finͣt ꝯsecutus datur de¬
ineum acͥcõnõ quia semel ꝓlib̾rate
eoq nõe iuditiũ acceptũ est. falsom.
ꝑsuasisti tãquã eam pecuniã puo mõ
aut ꝙcuratori solinsses. eoq modo ꝯ¬
secutus es. ut ꝯsentiente me absoi¬
dolipari tebeatꝙplacuit dedoloaciõẽ
nã ex integro agere possũ. ⁊ siobiti¬
anir mͥ exceptõrei iudicate. replita¬
tioneusrenti potero.
aiꝰł. nhr̃dem eatenꝰ datuꝵ se eam

Expanded text:
i supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando uel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata soluenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit in eum actionem, quia semel pro libertate eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam servo meo aut procuratori solvisses, eoque modo consecutus es, ut consentiente me absoldicium dari debeat, placuit de dolo actionem nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, replicatIn heredem eatenus daturum se eam
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝑ ꝯstitutũ ãmissioĩs tp̃s usus
fin̾t. ãmisit nocturn̾a ẜuitutem q̃
usus nõ est. Po̾ est meo qui cͥtis ho¬
ris aque tuctũ habens alus usus
fuĩt nec ulla parte eaꝵ horaꝵ.
nere fuãt isus uideamꝰ ne amiyit
ẜuitutẽ ⁊ alia sit ei ꝯditõ qd̃ amplĩ
honens ꝗ̃ licui̾t uexitmag̃q ħ plus¬
aluid egnse uideatur sicuti latioẽ
itiere usus eẽt. aut siplura ium̃¬
ta egit qͣ licuit aut aque admiscuit
plusquã pactũ est inẜuitute hr̃e.
Neres. cũ legatus eẽt fũdꝰ sub ꝯdnoẽ
inposint ei ẜuitutes. extiñguẽtur.
silegati ꝯditõ existat. Uideamꝰ an
ad quisite sequant᷑ legatariũ. ꝯmãs
usus ẽ. retinet idius itieris. idqͣ ⁊
si p̃cario aut ui dciecto dño possi¬
det. fimdꝰ e qualit̃ se hñs. itacũ in
suo nabitu possessus ẽ. ius ñ d̃ꝑit.
neq refert niste nec ne possitent
qui talem eum possidet. qrfuictꝰ.⁊ si¬
aq̃ꝑuuũ sua sponite ꝑfluxit. iͥis aq

Expanded text:
 constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam seruitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla parte earum horarnere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magaliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare uum sua sponte perfluxit, ius aquae
Abbreviated transcription (Latin):
nuta cautioẽ. ansatistuto. martett
dubitat. Michi uitetur sola ꝓmissi¬
one. qd̾ c⁊mela scribit. Ilio qͥn cõpel¬
letur iuditiũ actiꝑe. quã inuenire
eos quisatis ꝓeodẽt. ¶Inõĩb aũt

Expanded text:
ione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis pro eo dent. In omnibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
de cã rome eẽt euocat᷑. altiꝰ tutele cã
cuiꝰ cã nõ erat ouocatus. nõ debere ꝯ¬
perti ioitiũ suscipe ¶Igẽ clauoio faiu¬
me autientũ. ¶ õs at istidonũ re¬
uocãt. siñ ibi ꝯtraxerĩt ubi ꝯueniũt.
Cet̾̃um si cͣcxerĩt ibi. reuocandi iꝰ nõ ha¬
beãt. Exceptis legatis. quiliceribi cexe¬
rũ dũmoto añlegatioñe cexerit. nõ
ꝯpelluñt se rome tefend̾e. quãdu le¬
gatiõis cãhic demorãtur. qt̃ ⁊ uliauꝰ

Expanded text:
utelae causa, cuius causa non erat euocatus, non debere compelli iudicium suscipere. idem Claudio Flaumae audiendum. Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis, qui licet ibi contraxerunt, dummodo ante legationem contraxerunt, non compelluntur se Romae defendere, quamdiu legationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensũ saut siputauerĩt aliũ eẽ p̃torẽ
ꝙ alio. eque error ñ dedit uiris dictõẽ
ut sicũ restitiss quis exlitigatorib¬
est. ¶ cõuenireat utrłunt̃ pͥuatos
Quõminus inter priuatos cõue¬
inde si pͥuati ꝯsentiãt. p̃torãt ignoret
ꝯsentire. ciputet suã uitis dicnonẽ.

Expanded text:
sensum. aut si putauerunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem. aut si, cum restitisset quiuis ex litigatoribest. Conuenire autem utrum inter priuatos 'quo minus inter priuatos conueinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iuris
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ .ł. Siquis affirmauit minim̃a
ñ est cedolo ictõcũ exuendito susfti¬
nr̃ditatem qi minꝰ soluento sit ł ut
optem ẜũi qͣi metior eo infamilia
hoc feci ¶tẽ sitabule testĩ ne dein¬
offitioso diceretur diusubp̃se sint
mox mortuo filio prolate nrues
filii noisus eos qui subrepserint.
⁊ lege corneba ⁊ detolo posse exyi¬

Expanded text:
. Si quis adfirmauit minimam non est de dolo actio, cum ex uendito suffihereditatem, quasi minus solvendo sit, vel ut optem servum, quasi melior eo in familia hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii adversus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo posse ex
Abbreviated transcription (Latin):
gnoratũ nox e mtederis̾ ꝑiudicem
sis ab solutue cetolo teneris si appa¬
ruerit eũ cẽ yignoridatu. ¶ hect̃do¬
ẜui nõe int̾dũ cepeculio int̃oũ noxi¬
lem tari. Nãsiearesẽ ĩqua tolus con¬
missus ẽ. ex qua depeculio darẽt actõ.
⁊ nc̃ inpeculio dantã. Sinũo ea sitre̾
ex qua norał est. ħquoq noxale fu ÷¬
tiłu. ¶ Meito caẽ cogintionẽ p̃tor
inseruit. neq eñĩpastĩ hec actõ moui

Expanded text:
gneratum noxae mihi dederis per iudicem et sis absolutus: de dolo teneris, si apparuerit esse eum pigneri datum. Haec de doservi nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin vero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit: neque enim passim haec actio i
Abbreviated transcription (Latin):
lũ tpͣis qd̾ pꝰprobatã etatẽ cessit adeos
ꝑtineat respondi. hn qui debita exsol¬
uerũt. lib̾ati uire irõ nõ debẽt neꝵ cẽ¬
uen̾ irifplane curatores quiscientes
nõ debuer̃t eũpiti acciꝑe pecunias de¬
bitas. ⁊ debebt̃ hoc noie ꝯueniri Qsi¬

Expanded text:
 post probatam aetatem cessit, ad eos pertineat? respondi: hi qui debita exsolverunt liberati iure ipso non debent iterum conveniri. plane curatores, qui scientes non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas
Abbreviated transcription (Latin):
lius .i. Quintꝰ mutiꝰ sceuola
Iat. Siquis subusuris cͥditã recu¬
niam ficeuississ ⁊rtꝰ iniuditio
ꝯuentꝰ cũ recusare uellet subusiũs
ue̾nto usuras potestatẽ recusandi
eas. ieo sustulliss. eĩ pecuniã areo
ñ petcturũ ¶S sireus fideilissori
tenĩctiass. ut recusatet subusuris
debitã dẽ. nec is ꝓp̃t suã estimatõẽ
rocusare uoluiss. qd̾ ita solu̾it. areo
petiturũ hoc bñ censuit sceuola.
parũ enĩ fidelit̃ fic fideiussor in
suꝑiore cm̃i qd̾ potestate̾ exim̃ẽ
reo udetar. suo iure uti. Cet̾um
inpostĩore caũ ñ oportet eẽ noxie
fid̾ssoĩ si ip̃e reꝑtiss pudori iuo.

Expanded text:
um. Quintus Mucius Scaeuola ait, si quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usurissoluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.
Abbreviated transcription (Latin):
n firẽ ĩdidiss uendicatõñe ei ꝯce¬
dendam. qioento mandati eum
ñ tẽne̾ri s ꝯi̾amandati ag̃ẽ posse
siquid eiꝰ int̃funiss. qr forte uendi¬
nirus ñ fũit. ¶Cont̃ manttto
sirẽ abdo uendicare uellet ex cepitẽ¬

Expanded text:
 rem tradidisset, uindicationem ei concedendam, et idcirco mandati ‹eum non teneri, sed contra mandati› agere posse, si quid eius interfuisset, quia forte uenditurus non fuerit. contra mandator, si rem ab eo uindicare uelit, except
Abbreviated transcription (Latin):
fiscus debitũ ꝑcẽpit eũ qui ĩ man¬
tatis afisco accoĩb exꝑitur. usu¬
ras qͦ que instipłatũ deducte ñ
mo sup modum usurariũ lici¬
tum põtest.

Expanded text:
fiscus debitum percepit, eum, qui mandatis a fisco actionibus experitur, usuras quae in stipulatum deductae non mo supra modum usurarum licitum potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio cũm qui accipit obłi¬
git. s quotiens id ipsuma¬
gitur. ut confestim obliga¬
retur. Nam et his qui mor¬
tit causa. peccuniam douat.
nimaerat peccuniam. s non
aniter obligat. iccpientem
qpuam se extitiss casus ĩ quẽ
obligatio coliata fums. uelit¬
ti si donator conualiussi aut
is qui accipiebat prior dẽces¬
sissi ⁊ cum peccimia daretur
ut aliquid fieret quari dui
inpendenti eẽt anad futuriu
ẽet. cessabit obligato cum ue¬
it certum ẽe cepiss futurum
id non eẽ. obligabitur qui ac¬
cepiss ueluti si titio decem d̾¬
tero ut stichum inter ualedas
manumitteret ante nalẽdas
uuuãm actionem habebo post
halendas ita demum agere ꝓ¬
tero. sim inumanssus non fus¬
tit.. ¶ Si pupillus sme auc¬
toritate tutoris credid̾it. aut
coluendi causa dedent cosũp¬
ta peccnnia condictionẽ bet.
uel si uberatur. non alapa¬
tione quam quod facto eĩlis
intelligitur ad eum qui ac¬
ceperit peruenisse. Qua prop¬
ter si candem peccuniam is

Expanded text:
ratio eum qui accepit obligat, sed quotiens id ipsum agitur, ut confestim obligaretur. nam et si, qui mortis caus‹a› pecuniam donat, numerat pecuniam, sed non aliter obligabit accipientem, quam si exstitisset casus, in quem obligatio collata fuisset, ueluti si donator conualuisset aut is qui accipiebat prior decessisset. et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum esset, cessabit obligatio: cum uero certum esse coepisset futurum id non esse, obligabitur qui accepisset: ueluti si Titio decem dedero, ut Stichum intra calendas manumitteret, ante kalendas nullam actionem habebo, post kalendas ita demum agere potero, si manumissus non fuerit.Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit aut soluendi causa dederit, consumpta pecunia condictionem habet uel liberatur non alia ratione, quam quod facto eius intellegitur ad eum qui acceperit peruenisse: quapropter si eandem pecuniam is,
Abbreviated transcription (Latin):
ibeo ub̾aũit nĩ om̃ino qui ilienã
pecuniã c̾dendi cãdat ꝯsũpta ea nt̃¬
eum obligat᷑ qui accepit. Item qui ĩ
cẽ. qr exsoluendi cã mag̾ darẽt quĩ
alt̾ius obligandi gͥsiis qui pecuniã

Expanded text:
iberabit. nam omnino qui alienam pecuniam credendi causa dat, consumpta ea habet obligatum eum qui acceperit: item qui in esse, quia exsoluendi causa magis daretur, quam alterius obligandi. igitur si is, qui pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽptoris qd̾ admĩmos peculiares atti¬
net. si extant uendicare eos oñs põt.
s acioe depeculio tenetur uẽdnor u
p̃tiũ soluat. si ꝯsũptisũt accõdepecu¬
lio eil mescit ss adic̾e oebut iuł nõ¬

Expanded text:
emptori. quod ad peculiares nummos attinet, si exstant, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut pretium soluat: si consumpti sint, actio de peculio euanescit. sed adicere debuit Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utiłr acturũ. cum exceptõ uisti
dñii cã cognita detur. noq opor¬
teat eũ qui c̾ti hoĩs fidem elegit
oberrorem aut ĩꝑitiã hr̃dũ affi

Expanded text:
ter acturum, cum exceptio iusti dominii causa cognita detur neque oporteat eum, qui certi hominis fidem elegit, ob errorem aut imperitiam heredum adfi
Abbreviated transcription (Latin):
ecꝗd expͥma negõꝵ gestoꝵ ãmini¬
stratõẽ debuit ad scõam rõnẽ ma̾is¬
ferre. scd̃i tp̃is cã pͥorem litẽ suscipiet.¬
Salariũ int̾te polucitatõĩs noꝙ exͣ
ordinẽ recte petitur. noq iuditio
mandati ut salariũ tibi ꝯstit̾iatur.
Sũptus bona fide neccessario factos
nocesse est.
di qt̾ defunctus sue cure foc̾at suo
uendid̾ant. eos ab ẽptorib usucap¬
ios uidi placuit ES uen ilitiariũ¬

Expanded text:
d ex prima negotiorum gestorum administration‹e› debuit ad secundam rationem transferre, secundi temporis causa priorem litem suscipiet.Salarium incertae pollicitationis neque extra ordinem recte petitur neque iudicio mandati, ut salarium tibi constituat. Sumptus bona fide necessario factos,necesse est. ndi, quod defunctus suae curae fecerat, servos vendiderant, eos ab emptoribus usucaptos videri placuit
Abbreviated transcription (Latin):
obaigatos ht̃ iure mandari. ¶Ꝙ si ꝓ
inuito ui. ꝓignorante altĩ ili
datũ secutus fideuussit. eum solum
nia fideuissoris reus ub̾etut. ide
soluat.

Expanded text:
obligat‹o›s habet iure mandati: quod si pro inuito uel ignorante alterutrius mandatum secutus fideiussit, eum solum nia fideiussoris reus liberetur: idsoluas.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Qui mutuã pecuniã dati mã¬
diuit omisso reo ꝓmittẽdi ⁊ pigri¬
b ñ distractis eligi põt. Quͣti liceat
si littis expͥmatur. distractis ꝙͦ pi¬
gͥrib ideum e̾ditor redire ponͣt. ⁊ eͣ
etatẽ eiꝰ qui petebat obsignauit ac
publice deposuit ꝯfestĩ age̾ põt m̃a
bonã fidem cxplorari oportet. ꝙ do
mox rei publice cã ꝓfectutꝰ ño iccoꝵ¬
tis rõib mandatum instmitau̾it.

Expanded text:
.Qui mutuam pecuniam dari mandauit, omisso reo promittendi et pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim etatem eius qui petebat obsignauit ac publice deposuit, confestim agere mandati bonam fidem explorari oportet, quod mox rei publicae causa profecturus non acceptis rationibus mandatum instaurauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdidit ⁊ ab eo aliq̃tũ uẜarũ nõie
accepit. ⁊ gau seu minoris heres
tum hr̃ditariũ solue̾t. ⁊ ec ꝗqũa
de usuris eiꝰtem sortis quas seiꝰ
petendis. tͣctatum est aput p̃sidẽ
ut abeo est ꝓm̃itiatum. Quero
an ustiras quas gaiꝰ seiꝰ minor an¬
solu̾at. heres eiꝰ repetere possit respõ¬
di. scõm ea que ꝓponere̾t ꝯdici id qõ
usuraꝵ noĩe defuctꝰ soluiss ñ pꝰse.
Item q̃ro si existimes repen ñ posse
an cralio debito heres retin̾e
eas pͥossit. respondi. nec hoc quidẽ.

Expanded text:
credidit et ab eo aliquantum usurarum nomine accepit, et Gaii Seii minoris heres tum hereditarium solueret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, qua‹s› Sepetendis tractatum apud praesidem aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas Gaius Seius minor ansit. respondit secundum ea quae proponerentur condici id, quod usurarum nomine defunctus solvisset, non posse. item quaero, si existimes repeti non posse, an ex alio debito heres retinere eas possit. respondit ne hoc quidem.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dnm̃ suũ arbitrabatur lib̾tate
accepta sidecem ãnis exdie mortic
p̃finitam qͣtitatem ut iussus erat
dedit. pꝰmodum se ingenuũ ꝯꝑit.
nec reliquoꝵ ãnoꝵ dedit ⁊ ꝓnĩti¬
atus ẽ ingenuus. q̃sitũ est. in pecunĩ
qͣ m̃dib deoit. ut indebitam tatam
repetere. ⁊ qua accoẽ possit. respõdit
si eam pecimiam dedit. que neque
exoꝑib sus neq exre eiꝰ cui brã fid̾
ẜuiebat. q̃sita sit. posse repẽti. ¶ tũ¬
tor c̾oitori pupilli sin plusquã debe¬
batur exsolu̾it. ĩ tutele iuditõ pup¬
illo nõ inputanit. q̃roan repetitõẽ
rou̾sus c̾ditorem hab̾et. respondi ha¬
be̾re. ¶ titius cũmultos c̾ditores hi
beret. inquib ⁊ senĩ. bona sn̾a pͥua¬
tim facta uẽditõe meuio ꝯcessit. ut
sans c̾ditorib facẽt. s meuiꝰ soluit
pecuniã seio tãquã debitam q̃ iam¬

Expanded text:
quem dominum suum arbitrabatur, libertate accepta, si decem annis ex die mortis praefinitam quantitatem ut iussus erat dedit, postmodum se ingenuum comperit nec reliquorum annorum dedit et pronuntiatus est ingenuus: quaesitum est, an pecuniam, quam heredibus dedit, ut indebitam ssit. respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti. Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: quaero an repetitionem aduersus credi torem haberet. respondit habberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ititio fuerat soluta. q̃situm est
cũ pꝰa reꝑiant̃ aphoche ap̃ tinum
debitorem partim solute petiuĩe
cui mag̃ repetitõ pecunie indebi¬
te solute ꝯpetit. titio debitori an
menio qui urẽ sciã ꝓcurator factꝰ

Expanded text:
Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debitori an Maevio, qui in rem suam procurator factus
Abbreviated transcription (Latin):
ix̃. E igto scõm eum ⁊uẽditare po¬
teritfneratius libris expliutio ait.
nec nistũ noc appulsũ pecoris uͥctee
exim̃de calcisque coqñde ius posse in ai¬
lũ ⁊ ntilicinũ exilunasseatt. s r̃e ioi¬
cit ut maximnecalcis coqñde ⁊ creit cx¬
rãde ẜ uitus ꝯstrtui possit. nõ ritia pͥse
quã qͣtenꝰ idcũ ip̃m fũpũopus sit.¬
mł. U eluti sifiglmas i ibeient.
inquib ei uisa fierẽt quib fructꝰ euis
fũdi exportarent. sicut inquil ⁊ un s¬
cis ut. imphoris unũ euen̾. uit ute

Expanded text:
. Ergo secundum eum et uindicari poterit. Neratius libris ex Plautio ait nec haustum nec appulsum ‹pecoris› nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posse in alilum et Atilicinum existimasse ait. sed ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipsum fundum opus sitm. ueluti si figlinas haberet, in quibus ea uasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipͣ. Ite sic possunt ẜuitutes inponi et
ut boues ꝑ quos funtus colitur. ĩ uici¬
no agro pascantur. quã ẜuitutẽ ĩ poĩ
posse neratis libro scd̾̃o m̃branaꝵ scͥbit.
Item neratiꝰ q̃ut frct᷑ inuicini uilli
cogantur coactiq habeartur. ⁊ ut peto¬
m̃ta aouineami auicini p̃dio sumĩt᷑.
ꝯstitui posse sccibit eotẽi̾ ait neratiꝰ
uicino cuiꝰ laprdieme funido tuo ĩmi¬
neit. posse reꝯoetere ius ei ẽẽ t̃ram ĩ

Expanded text:
m. Item sic possunt seruitutes imponi, et ut boues, per quos fundus colitur, in uicino agro pascantur: quam seruitutem poni posse Neratius libro secundo membranarum scribit. Idem Neratius etiam ut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedament‹a› ad uineam ex uicini praedio sumantur, constitui posse scribit. Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qmetianꝰ probat intantũ ut ta
lem ẜintutẽ ꝯstitui posse putet ut tu¬
gurium mͥ hr̃e licẽt. initioscilicet si
nibeam pascui ẜuitutẽ aut pecoris
appellendi. ut sihiems ingnuͣt ha¬
bem quo me reciprani.

Expanded text:
hoc et Maecianus probat in tantum, ut et talem seruitutem constitui posse putet, ut tugurium mihi habere liceret in tuo, scilicet si habeam pascui seruitutem aut pecoris appellendi, ut si hiemps ingruerit, habeam quo me recipiam. 7
Abbreviated transcription (Latin):
to eẽ actõnẽ adu̾sus pͥstinarium
ex ꝯducto. dũ m̾cetem accipiebã
eto. ꝓhoc ẜuo quẽ inpͥstinũ accipi¬
ebat. exlocato me igere posse qd̃ si
oꝑe enis ẜui cũ custodia pencabã¬
pir. qĩ genꝰ locati ⁊ ꝯducti int̃ueñt.
s quia pecimia nõ datur p̃scpͥtis u̾b
Cria p̃stabat. nͦ deoꝑis quicquã ꝯueĩt.
depoĩti accõñe ¶n ꝯducto ⁊ locato ⁊
ĩ negotõ ex quodiximꝰ p̃scpͥtis u̾bis
tandam aciõnẽ. ⁊dolum ⁊⁊ cuͣłpã
p̃stabũt qui ẜuũ receperĩt. at siciba¬
⁊ qui solus indepõitũ uenit. ¶ Site
ragniero ut rem meã ꝑferas adtitiũ
uͥeã ẜuet. qua actõe tecũ exsꝑiri
possum aput põponiũ q̃ritur. ⁊ pu¬
tat tecũ mandati cũ eo n̾o qui eã
rẽ receꝑaͣt. tepõiti ¶ sulo tuo noĩe
receꝑit. ni quid̃ mͥ mandati teneris.

Expanded text:
e actionem aduersus pistrinarium ex conducto: si uero mercedem accipiebam ego pro hoc seruo, quem in pistrinum accipiebat, ex locato me agere posse: quod si operae eius serui cum custodia pensabantur, quasi genus locati et conducti interuenit, sed quia pecunia non datur, praescriptis uerbis ria praestabat nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est. In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibat, qui solus in depositum uenit. Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apud Pomponium quaeritur. et putat tecum mandati, cum eo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati t
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑta est. s in oĩb fraudator facuł¬
tatib itq ꝓpt̃ nocessariũ usũ argñta¬
rioꝵ exutilitate publica receptũ ẽ. pla
exfacto defunicͣti agatur. adu̾sus u¬
nũ explurib hr̃dib ꝓparte hr̃ditaĩa
agere derro Siu̾o exsuo delicto xpar
re nõ ago m̾ito qr exstutiatõ refertur¬

Expanded text:
rta est, sed in omnibus fraudatoris facultatibus: idque propter necessarium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plaex facto defuncti agatur aduersus unum ex pluribus heredibus, pro parte hereditaria agere debeo: si uero ex suo delicto, pro parte non ago: m
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾ scñbit. Siquid̾ dedero qiͣ ad
hoc penes me tepõitam teq c̾tio¬
rau̾o. nõ ꝯpete̾ tibi depõiti accõnẽ.
qr sciẽns recepisti careo gͥ dolo. Sinͦ¬
enim aliud ñ tantũ sine dolo
malo nõ reddidit. S nec reddidit
aluid est enĩ reddere alind qi desuo
tere. ¶Sipecunia aput ir abimitõ
hic loge tepõita sit. ut sru uoluisseᷤ
uteris pͥꝰ quã utaris depõni tenͣeb̾is
¶depe eueuͣt ut res depõita ł mũ¬
mi ꝑiciũo sĩt eiꝰ apit quẽ depomũt
ut puta si hoc nominaũ ꝯue̾nit.
S ⁊ siquis se depõno optuut. item
iulianꝰ scribit. ꝑ iculose depoiti illi¬
gase. ita tñ ut nõ solũ dolũ s q̃ cui¬
pam ⁊ custodiã prẽt. nõ tã casus for¬
tuitos. ¶Sipecimia insaculo sig̃to
depõita sit. ⁊ miꝰ ex hr̃dib ciꝰ qui de¬
posunt ueniat repetens. q̃ ad modũ ei
satisfiat. iudendum est. ꝓm̃tã pe¬
cunia est uł coram p̃tore uł int̃¬
uenientili hoñestis ꝑsonis cexsol¬

Expanded text:
 scribit, si quidem sic dedero quasi ad hoc penes me depositam teque certiorauero, non competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: senim non tantum sine dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidendum est. promenda pecunia est uel coram praetore uel interuenientibus honestis personis et exsol
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. xxxi. Planesi possitrẽ redimẽ
⁊ pr̃are nec uelit. nec caret culpͣa. quẽ ad¬
modũ sueteptam uł alia ratoe̾ suã fac¬
tam noluit pm̃re cnisatus qd̾ semel
lucrũ ei extorquebituͣt.
eẽ dicet᷑. cõtrariũ iuditiũ depo̾iti ditr.
in quo uiditõ merito inlitẽ ñ iuratur
nõ enĩ tefide rupta agitur s deindep¬
nitate eius qui depõitum suscepit.

Expanded text:
ictum Plane si possit rem redimere et praestare nec velit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam vel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel lucrum ei extorquebitur. esse dicetur, contrarium iudicium depositi datur, in quo iudicio merito in litem non iuratur: non enim de fide rupta agitur, sed de indemnitate eius qui depositum suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł .s .ir.. Nec adu̾sus col̃tes eiꝰ
suit is aput quẽ depoĩtũ ẽ suo rectĩ¬
sime reddet exbona fide. nec eͥ ꝯueĩt
bone fid̾i. abnegare it ad̃ quis accep̃.
s cebebit redde̾ ei a quo accepit. sic
tñ sisine. dolo malo omĩa redat. hoc ẽ¬

Expanded text:
cio. Nec aduersus coheredes eius, suit, is apud quem depositum est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
stit̾̃t. ¶hanc accõnẽ bone fid̾i eẽ
dubitari ñ oportet. qiõ fructꝰ inhatc
accõnẽ uenire. ⁊ oem̃ cam̃ qpartum
dicendum est. ne mita res ueniat.
¶Sirem depõitam uẽdisti eãq pꝰa rede¬

Expanded text:
Hanc actionem bonae fidei esse dubitari non oportet. Et ideo et fructus in hanc actionem uenire et omnem causam et partum, dicendum est, ne nuda res ueniat. Si rem depositam uendidisti eamque postea rede
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰmort̾ẽ meã redoat᷑. potero ciego ⁊ hr̃s
m̃s agere depõiti. ego. mutata uolũta¬
te. ¶ Qant dolus dũtaxat inhaĩc ac¬
tõñe uenit. q̃sitũ si hr̃s rẽ aput terla¬
torem tepõitam uł comodatã. distra

Expanded text:
post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate. Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depo
Abbreviated transcription (Latin):
Inu .ł.uii.R. Id qõ pupillor noĩe
debetur. situtor p̃etat. nõ posse ꝯpensa¬
ꝑtioñẽ obici eiꝰ pocunie quã ip̃e tutor suo
uemint. De positĩ uł contra. R¬
stodientum alicui datuͣm est foĩctum
exeo qd̃ ponitur. p̃põntio eͥ. de aug̃ẽt
depõitum. ut hostendat totũ frõi eius
ꝯiissũ. qd̾ adcustodiã rei ꝑtinet. ¶ p̃¬
neq riune neq naufragii cã depõi
Qui mortuus sit. in simplũ qd̾ ip̃iꝰ ĩ
duplũ iuditiũdabo. ¶ Merito har
cãs deponẽdi seꝑunt p̃tor. que ꝯtinẽt
fortutã cam̃ depõitionis exnocessitate
descendentẽ. ñ exuolũtate ꝙficiscentem.
eũ tñ reponere numultus. łincendu¬

Expanded text:
nsorum. Id quod pupillorum nomine debetur si tutor petat, non posse compensationem obici eius pecuniae, quam ipse tutor suo onuenitur. DEPOSITI UEL CONTRA stodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet. Praeneque rqui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo.' Merito has causas deponendi separauit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumultus uel incend