comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uint bellum q uid ruinam moumm aq ipius humanitatis interitum loqͣr
quot iam bello uiri optimi/ pate pessimi euaseie: quasi cum armis omnez
penitus exuti uiitutem / moxicum toga omĩa uitiã induissent Sic inceri¬
or habitus cum cxteriore mutatus est / cuius quidem rei et si multa milia
homenum incesti monium tiabi possiup /. camen habunde suffecerint te¬
ses duo /. Silla et marius quorum pͥmum ut de illo scribitur neq lauda¬
ie neq nituperaie quisqͣ satis digne potest / quia dum que rit uictorias
sapionem so populo comano Pum epercer seuicianx ambalem se cepiese¬
caut. Secundins uero uir fuit ut de ato itidem scriptum est cuius si ex¬
aminentur cum uirtutibus uicia/ haud̾ facile sit dicru utrum bello met¬
lior an pace perniciosioi fuorit adeo quam rem publicam armatus ser¬
uauir/ cam pͥmo togtitus om̃i genere fraudis postremo armis hostliters

Expanded text:
re bellum. Quid ruinam morum atque ipsius humanitatis interitum loquar? re bellum. Quid ruinam morum atque ipsius humanitatis interitum loquar? Quot iam bello viri optimi pace pessimi evasere, quasi cum armis omnem penitus exuti virtutem, mox cum toga vitia omnia induissent: sic interior habitus cum exteriore mutatus est, cuius quidem rei, etsi multa milia hominum in testimonium trahi possunt, tamen abunde suffecerint testes duo, Silla et Marius. Quorum primum, ut de illo scribitur, neque laudare neque vituperare quisquam satis digne potest, quia, dum querit victorias, Scipionem se populi Romani, dum exercet sevitiam, Hannibalem representavit. Secundus vero vir fuit, ut de illo itidem scriptum est, cuius si examinentur cum virtutibus vitia, haud facile sit dictu utrum bello melior an pace perniciosior fuerit, adeo quam rempublicam armatus servavit, eam primo togatus omni genere fraudis, postremo armis hostiliter
Abbreviated transcription (Latin):
mis q quotidianũ est ut sub umibea pacis bellum lareat ner
pacem quãuis puram/ diuturnam sinit animoꝵ instabilitos
secum assidue non minus q cum hoste pugnanciumi  b. pax q uesita
ost/.Rõ. s̃ ed amissa cautio et disciplua militaris fida urbiumm iucella
quesita autem segnicies lenta et semꝑ paculosa securitas cum ĩ multis
nempe sit melior bello pax / in hoc uno bellum meluis ꝙ caucius atq ex¬
ꝑ iencius/ nũq̃ romana uirtus abuisset si bellum cartaginense maus¬
sset pax punica romane uibis eꝑcidum fuit urbibus q alis documẽ¬
run sempiternum / non semper populis arq imperis optimam pacem
esse. id q uiroptimus nasica male non sibi creditum iurabit et uera
locurum docti omñes fatebinitur / .B. pacem habeo. Rõ. M odeste utẽs
bello quolibet est funestior pay superba et negligens sepe armari inter
gladios niti. mox togati inter gladios inciderunt/ et seus notis op tane¬

Expanded text:
misque quotidianum est, ut sub umbra pacis bellum lateat neque misque quotidianum est, ut sub umbra pacis bellum lateat neque pacem, quamvis puram, diuturnam sinit animorum instabilitas, secum assidue non minus quam cum hoste pugnantium. Pax quesita est. Sed amissa est cautio et disciplina militaris, fida urbium tutela, quesita autem lenta segnities et semper periculosa securitas: cum in multis nempe sit melior bello pax, in hoc uno bellum melius, quod cautius atque experientius. Nunquam Romana virtus abiisset, si bellum Carthaginense mansisset. Pax Punica Romane urbis excidium fuit urbibusque aliis documentum sempiternum non semper populis atque imperiis optimam pacem esse idque vir optimus Nasica male non sibi creditum iurabit et vera locutum docti omnes fatebuntur. Pacem habeo. Modeste utere: bello quolibet funestior pax superba et negligens; sepe armati inter gladios tuti, mox togati in gladios inciderunt, et seris votis optave
Abbreviated transcription (Latin):
non meptire. non furere/ q uod ante q̃ asse quamiiui pudeat sepissi¬
me idem uobis audiendum/ nec audisse sat est sepiss ime et uicendum
nichil insanius q spe iemedii ultro uulneri sese offerre auxilium
non causam dant fomenta uulneubus/ egro salutem optare naturas
sano egritud inem spe saluris/. insana/.S. pap futura est/. Rõ. Sola
pax urbibus mutatio nem rerum afferie pestiferam optima quidem ip̃i
sed pexinus curũualata comitibus/ mniquis legibus / fluxis moribus
occultis odiis aperra tyramnide Recordare quid ciuili olim bello pie¬
sagus ille dixit nec fefelir superos quidꝰ piodest poscere pacem cum
domino pax ista uenit melior est aurem bellicosa libertas uiris fortib
q̃ pacifica ẜuitus.S. pacem babeo. Rõ. Interim bellum habes.:
de pace et induciis. gaudiũ.¬
Icrm Babeo. Rõ. Ronum ingens si sincerum esset arq pepe¬
tuum neutrum sane est/ Nam neq nouum sed comine in¬

Expanded text:
non ineptire, non furere; quod antequam assequamini pudeat. Sepissinon ineptire, non furere; quod antequam assequamini pudeat. Sepissime idem vobis audiendum; nec audisse sat est, sepissime videndum et nichil insanius quam spe remedii ultro vulneri sese offerre. Auxilium, non causam dant fomenta vulneribus: egro salutem optare natura est, sano egritudinem spe salutis insania. Pax futura est. Solet pax urbibus mutationem rerum afferre pestiferam: optima quidem ipsa, sed pessimis circumvallata comitibus, iniquis legibus, fluxis moribus, occultis odiis, aperta tyrannide. Recordare quid civili olim bello presagus ille dixit, nec fefellit: Superos quid prodest poscere finem? Cum domino pax ista venit. Melior est autem bellicosa libertas viris fortibus quam pacifica servitus. Pacem habeo. Interim bellum habes. 106 DE PACE ET INDUTIIS Pacem habeo. Bonum ingens, si sincerum esset atque perpetuum: neutrum sane est. Nam neque novum est, sed commune ni
Abbreviated transcription (Latin):
tur bauit patem ip̃i tractatus pacificiq ẜ mones ferio sepe franguntur
ni mos q acuit bellum aspat pacis speos / sic amicicie mentionem uritam qͣi
cotem dixeris odiorum/ .S. de pace agitur pax ert. Rõ. de pace crebio
necquidꝰquam agitur non nũqͣ uero ꝑiculose de pace agebant atq egerũt
et gallorum et penorum duces qñ illos camilus opp̾ssit hos scipio .s.
post belli finem pax fir mabitur/. Rõ. Quanto fu mata esset utiliuis
ante belli principium : quot damnis et moͣtibus cempestiua pace esset
occursum S uos pueri contumaces ac discoli sine uerberibus non sapi¬
tis in l pare bellum/ in bello pacem queriris / neq unq nisi bello affłici
pacem uł nostere incipitis uel amare eam q ut ꝑ dicam fletis sic moy
redditam pau leuirate contemnitis Donec uos iterum atq iterũ aniis¬
sa ꝑdoceat bona uestra non sꝑnere/ mala uestranon cupere/ de niq

Expanded text:
turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur turbavit pacem; ipsi tractatus pacificique sermones ferro sepe franguntur animosque acuit bellumque asperat pacis spes. Sic amicitie mentionem irritam quasi cotem dixeris odiorum. De pace agitur, pax erit. De pace crebro nequicquam agitur, nonnunquam vero periculose; de pace agebant atque egerant et Gallorum et Penorum duces, quando illos Camillus oppressit, hoc Scipio. Post belli finem pax firmabitur. Quanto firmata esset utilius ante belli principium! Quot damnis ac mortibus tempestiva pace esset occursum! Sed vos pueri contumaces ac discoli sine verberibus non sapitis; in pace bellum, in bello pacem queritis neque unquam nisi bello afflicti pacem vel noscere incipitis vel amare eamque ut perditam fletis, sic mox redditam pari levitate contemnitis, donec vos iterum atque iterum amissa perdoceat bona vestra non spernere, mala vestra non cupere, denique
Abbreviated transcription (Latin):
ti est fustidire ies certas/ ambiguas spes amplecti .s. pace
spero. Rõ. Eenũisses eam arctius/ nec abire sineres / q spe¬
irues quid enim si ad banc spem. impacientia te perduxit
ma ut spando angi elligeres quo graidendo uti poteras . s. pacem
speio. Rõ. Spes pacis multos perdidit/ sperate q paci sucedens insper¬
ata calamitas in cantos obruit sopitosq / quos expeuectos in ueniers
non lesisser .s. Spero pacem. Riõ. Quid tam diu speras quod̾ mox
essequi in tua situm manu est/ Rari sunt qui pacem non in ueniaut
⁊ lo na fide uelle ceperint / sed hi ip̃i quibus duloe nom̃ patis paꝵ
amara est pacem itaq petenres/ paci obstant Quatiior nobiscum habi¬
tant pacis hostes/. Auaricia / in uidia irã suꝑbia. bas ceterum i exiliũ
pelite/ pax ererna erit/.G. Spes pacis haud dubia est . Rõ. Inter spem
patis ac pacem nulta incidunt/ leue ueibum gestus facilis cõpositam

Expanded text:
enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem enim est fastidire res certas, ambiguas spes amplecti. Pacem spero. Tenuisses eam artius nec abire sineres quam sperares; quid enim si ad hanc spem impatientia te duxit tua ut sperando angi eligeres, quo gaudendo uti poteras? Pacem spero. Spes pacis multos perdidit sperateque paci succedens insperata calamitas incautos obruit sopitosque, quos experrectos inveniens non lesisset. Spero pacem. Quid tamdiu speras quod mox assequi in tua situm manu est? Rari sunt qui pacem non inveniant, si bona fide velle ceperint. Sed hi ipsi quibus dulce nomen pacis, pax amara est; pacem itaque petentes paci obstant. Quattuor vobiscum habitant pacis hostes: avaritia, invidia, ira, superbia; has eternum in exilium pellite, pax eterna erit. Spes pacis haud dubia est. Inter spem pacis et pacem multa incidunt: lene verbum, gestus facilis compositam sepe
Abbreviated transcription (Latin):
q inco nsulti affectus in faustis castige nrur effectibus/.G. de morte hostis
gundeo. Riõ ⁊ si est hostis inglorus/ de ip̃uis morte gandere turpe est
er dolere suꝑ fluum s in illuster/ ho nestus puis q estdolor/ ersi non ꝓpt̾
hominem /. at ꝓpter uirtutem / que in dies rariora habet hospicia/. Sic
uerelus macedonicus affricaui iu mori sic cesar pompeii sic alex an¬
lei daui mortem fleuit/. G. baudeo de mimici moite .no. Quomõ
de illius morte gaudeas. quem dilligere iubear non ut hostem s ur
ꝓrimũ / eiusdemq opui opificis/. G. de inimici morte gaudeo Non au¬
dis forsitan an contemnis consilium notissi mum sapientis/ Noli in¬
quit de inimico cuo mortuo gaudere sciens quoniam omnes morimur
et ingandium uo lumus uenire sanum prorsus seu consilium ⁊¬
seu pieceptum/
de spe pacis spes.¬
peio pacem/. Rõ. Melius est pacem ẜuare q̃ sperare stul

Expanded text:
quam inconsulti affectus infaustis castigentur effectibus. De morte hostis quam inconsulti affectus infaustis castigentur effectibus. De morte hostis gaudeo. Si est hostis inglorius, de ipsius morte gaudere turpe est et dolere superfluum; sin illustris, honestus piusque est dolor, etsi non propter hominem at propter virtutem, que in dies rariora habet hospitia. Sic Metellus Macedonicus Africani iunioris, sic Cesar Pompeii, sic Alexander Darii mortem flevit. Gaudeo de inimici morte. Quomodo de illius morte gaudeas quem diligere iubearis, non ut hostem, sed ut proximum eiusdem opus opificis? De inimici morte gaudeo. Non audis forsitan an contemnis consilium notissimum sapientis: “Noli” inquit “de inimico tuo mortuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur et in gaudium volumus venire”? Sanum prorsus seu consilium seu preceptum! 105 DE SPE PACIS Spero pacem. Melius est pacem servare quam sperare; stulti
Abbreviated transcription (Latin):
de morte gaudium cepit / sciens idem sibi supplicii genus instare/ et nõ
pocius in illius morte suam cogitans ingemuit /. G. de inimici morte
gaud ium sensi. Rõ. Quociens putas optata mors hominum uoti cõ¬
potes toiseut/ et optare uitam frustra ceperint/ qui non mortẽ frustn¬
puus optauerint dum incelligere incipiunt insuam se ꝑ niciem op¬
rasse. S p̃cipites sunt affecrus ur̃i  quid quid uultis ualde uultis qd
de marco biuico dixisse iulius cesar feitur/ imo uero nimium uultis nec
friuens desiderium moras fert / Itaq quidquid uultis statim uultis
huis nõ modo uota impia s uenena sed ced̾es etquidquid homo ĩ
hominem struir / nocentissimũ animal in suaui spe̾m/ multa uero op¬
rans. que si in consilium racio esser ad missa ti mereris. et uarietas uotor
male ellectionis argumentum ost nec prius ad rebctum redit impetur

Expanded text:
de morte gaudium cepit, sciens sibi idem supplicii genus instare et non de morte gaudium cepit, sciens sibi idem supplicii genus instare et non potius in illius morte suam cogitans ingemuit? De inimici morte gaudium sensi. Quotiens putas optata mors hominum voti compotes torserit et optare vitam frustra ceperint qui non frustra mortprius optaverint, dum intelligere incipiunt in suam se perniciem optasse? Sed precipites sunt affectus viri: quicquid vultis, valde vultis, quod de Marco Bruto dixisse Iulius Cesar fertur. Immo vero nimium vultis nec fervens desiderium moras fert, itaque quicquid vultis, statim vultis: hinc non modo vota impia, sed venena, sed cedes et quicquid homo in hominem struit, nocentissimum animal in suam speciem. Multa vero optatis que, si in consilium ratio esset admissa, timeretis; et varietas votorum male electionis argumentum est nec prius ad rectum redit impetus
Abbreviated transcription (Latin):
toria fructuosa est/ uti autem dico non eo mõ quo mahibal anba
sel quo hanno uir melior sue rei publice consulebat/ Nam ꝓfeca
dusus frucrus q uictorie optimui pax est neq ad alium q̃ ad pacib
finem / iusta bella suscipiunt᷑. G. uictoria mecum est. Rõ. Uide nt
E mimici morte letus sum. Rõ. Sperare de mi mici morte
aliquid seu cuius cunq hominis uł gandere illi forsitan sit
ꝑ nussum /. si quis usq esset i mortalis/. Sperare autem
alcerius mortem ⁊ que tibi possit ante contingere/ uł gau¬
dere id hosti euenisse quod ribe necessario euenturim sit sculta sp̃es
mane gaudiuuy. G. baudeo de ini mici morte/. Nõ. de tua alius moy
griudebit / .G. de inimiciꝰ morte gauder. Rõ. s i quam uestre condictio¬
nii me moriam haberetis nunq̃ homo de morte hominis gauderet qnͣ
emm queso duoꝵ/ qui si mul ad supplicium ducerentur altri altorius

Expanded text:
toria fructuosa est; “uti” autem dico non eo modo quo Maharbal Hannibali, toria fructuosa est; “uti” autem dico non eo modo quo Maharbal Hannibali, sed quo anno reipublice consuluerat. Nam profecto usus fructusque victorie optimus pax est neque ad alium quam ad pacis finem iusta bella suscipiuntur. Victoria mecum est. Vide ne evoleI MORTE De inimici morte letus sum. Sperare de inimici morte aliquid seu cuiuspiam hominis vel gaudere, illi forsitan sit permissum, si quis usquam esset immortalis: sperare autem alterius mortem, que tibi possit ante contingere, vel gaudere id hosti evenisse, quod tibi necessario eventurum sit, stulta spes, inane gaudium. Gaudeo de inimici mortgaudebit. De inimici morte gaudeo. Si quam vestre conditionis memoriam haberetis, nunquam homo de morte hominis gauderet; quando enim, queso, duorum, qui simul ad supplicium ducerentur, alter alterius
Abbreviated transcription (Latin):
et si hunc oppresseris alii renascentur quasdam nempe uit torias seu
sementem dicas esse bellorum. sic odia ferro trunca repululant den¬
santur q / et rediuiui in aciem redeunt bellatores non ut fortassis i¬
maginatio olim uehemens. Gaio cassio a se cessi hostis imaginem supie¬
mo illo suo die obuiam dedit/ arq tremendo aspectu ut audacissimum
uirum qui uiuentem illum non cimuerat defimeti species in fugam uer¬
teiet sed ita ut ꝓ imo multi ielditi ueris manibus uerum ferrum me¬
ueant/ in illos qui uitisse udebantur . B. uici Iam securus sine hoste
sum ⁊ Nõ. Stulte dum erunt homines / non deerunt hostes Cu romane
uibi post in numeros triumphos oiomitumq orbem / non defuisse hostez
legis. et tibi defuturum speras. quiescenti forsan hostis deeut/ at ꝑugnã¬
ti nuq / ⁊b. uictor fum /. Rõ. Caue ne sis frustra/ uti scientibus me¬

Expanded text:
etsi hunc oppresseris alii renascentur; quasdam nempe victorias ceu etsi hunc oppresseris alii renascentur; quasdam nempe victorias ceu sementem dicas esse bellorum: sic odia ferro truncata repullulant densanturque et redivivi in aciem redeunt bellatores, non ut fortassis imaginatio vehemens olim Cassio a se cesi hostis imaginem supremo illo suo die obviam dedit, tam tremendo aspectu, ut audacissimum virum qui viventem illum non timuerat, defuncti species in fugam verteret, sed ita ut pro uno multi redditi, veris manibus verum ferrum moveant in illos qui vicisse videbantur. Vici, iam securus sine hoste sum. Stulte, dum erunt homines, non deerunt hostes. Tu Romane urbi post innumeros triumphos edomitumque orbem non defuisse hostem legis: et tibi defuturum speras? Quiescenti forsan hostis deerit, at pugnanti nunquam. Victor sum. Cave ne sis frustra: uti scientibus vic
Abbreviated transcription (Latin):
.Ro. Uictor prelio/ sepe uictus ost bello/ .G. uici autem. Rõ. quo¬
ciens uicere carrhaginenses quociens galli gentes q alie  quo¬
ciens uicti autem sunt gomani: sed spectandus est rerum finis
earum maxime que uoliuint᷑ et stare nescunt / .A.G. uici c̾te¬
lio. Et si certus belli exitus adh uc euentus est dubius et de letis
ristia. et lera de tristibus erumpunt .6. magnam uictoriam q̃ sius¬
lis̃. Nil tam magnum ut non nimio queri possit est ubi plus uul¬
nerum ac funerum uictoriosa pars compurat si non credis xer¬
sen acq termopbilas int̾roga .G. magne uictorie sois fuit. Rõ. uix
potest magna uictoria ꝑ uo precio constare de bello om̃ium maximo
omĩum maximus historiciis dum ageret/ ⁊deo inquit uaria fortuna
anceps q mars fuit ut propius periculo fuerint qui uicerunt. G. pl¬
ne uici .Ro. non ost ꝑlena uictoria ubi armatus hostis superest ꝙ̃iq

Expanded text:
. Victor prelio sepe victus est bello. Vici autem. Quo. Victor prelio sepe victus est bello. Vici autem. Quotiens vicere Carthaginenses, quotiens Galli gentesque alie? Quotiens autem victi sunt Romani? Sed spectandus est rerum finis, earum maxime que volvuntur et stare nesciunt. Vici certe. Etsi certus belli exitus, adhuc eventus est dubius; et de letis tristia et leta de tristibus erumpunt. Magnam victoriam quesivi. Nil tam magnum ut non nimio queri possit: est ubi plus vulnerum ac funerum victoriosa pars computat; si non credis, Xerxem atque Thermopylas interroga. Magne victorie sors fuit. Vix potest magna victoria parvo pretio constare; de bello omnium maximo omnium maximus historicus dum ageret, “adeo” inquit “varia fortuna ancepsque Mars fuit, ut propius periculo fuerint qui vicerunt”. Plene vici. Non est plena victoria, ubi armatus hostis superest, quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
discri mie queritur / Caro emitur cuius sanguis est precium/ carius
uius mors fieri potest ut parx uictrix ducem ꝑdat ita tuis u̾icentib
uinci potes Quid̃ de uictorie sceleubus dicam  Non sunt tot uicti mi¬
seue/ quot sunt peccata uictoris  ꝙ si peccato miẜuis nichil nec
uictus eo ꝙ uincitur uictors miẜior sed eo minus miser quo minoꝵ
rerum damnis afficitur/. S. uincam/. Rõ. ut ad summam rediga
x an uineas et an meluii sit uicisse si uiceris in dubio est :
T uici. Roͬ. Gaue ne tẽ uincat ira/ suꝑbia crudelicas/
furor/ iabies hi sunt enim uictorie comites et uictoru
hostes in uisibiles et houendi aquibus sepe clarissimi
uic tores / curpissi me iucti sunt/.G. Nũdum te uocat ad
salculum fortuna longa et perplexa racionum seues/ creditrix uiołe¬
ta et ꝑtinax cum qua tibi nunc quoq negocii multum restat mu¬
nium reposcere solita est magno cum fenore /. G. magno p̾lio uici¬

Expanded text:
discrimine queritur; care emitur, cuius sanguis est pretium, carius discrimine queritur; care emitur, cuius sanguis est pretium, carius cuius mors; fieri potest, ut pax victrix ducem perdat: ita tuis vincentibus vinci potes. Quid de victorie sceleribus dicam? Non sunt tot victi miserie quot sunt peccata victoris. Quod si peccato miserius nichil est nec victus eo quod vincitur victore miserior, sed eo minus miser quo minorum rerum damnis afficitur. Vincam. Ut ad summam redigam: et an vincas et an melius sit vicisse, si viceris, in dubio est. 103 t vici. Cave ne te vincat ira, superbia, crudelitas, furor, rabies. Hi sunt enim victorie comites et victorum hostes invisibiles et horrendi, a quibus sepe clarissimi victores turpissime victi sunt. Vici. Nondum te vocat ad calculum fortuna, longa et perplexa rationum series, creditrix violenta et pertinax, cum qua tibi nunc quoque negotii multum restat: mutuum reposcere solita est magno cum fenore. Magno prelio vici
Abbreviated transcription (Latin):
tum classico marti caput/.S. Esse uictor spuo. Rõ. Est qui cont̾¬
rium speret ut falli uł utrunq uł alterurrum sit necesse / porest
ul alter uel uterq dux partium / seu aliter seu mutuis uulnerib
smiul occumbere quod et sepe credo alibi. et quod nunc memi¬
nerim thebis ultimo inter fratres impios congressu et rome primo
post exactos reges accidisse proditum est bello ubi superbi regis
filium brutus consul ad infeios ꝑsecutus est / Imisso aut̃ sp̃u iam uic¬
roua nulla est/ quo seiuiato sepe tam̃ ex acie pari marte discessum te¬
nes/ utrobiq igitur ambos duces spe uictorie fraudatos constat unum
nempe fraudari un tam comune tam q quotidianũ est q in aciem ꝓ¬
ficisci/ quid scis autem an unus ille cu sis: hac qua tibi blandiris uic¬
roue spe fraudandus:. S. bello uincam. Rõ. ut anceps semꝑ sic sepe
tristis et sangui nolenta uictoria est/ non babotur gratis/ quod uite

Expanded text:
tum classico Marti caput. Esse victor spero. Est qui contratum classico Marti caput. Esse victor spero. Est qui contrarium speret, ut falli vel utrunque vel alterumutrum sit necesse. Potest vel alter vel uterque dux partium, seu aliter seu multis vulneribus simul occumbere, quod et sepe, credo, alibi et, quod nunc meminerim, Thebis ultimo inter fratres impios congressu et Rome primo post exactos reges accidisse proditum est bello, ubi Superbi regis filium Brutus consul ad inferos prosecutus est. Amisso autem spiritu iam victoria nulla est; quo servato, sepe tamen ex acie pari Marte discessum tenes; utrobique igitur ambos duces spe victorie fraudatos constat. Unum nempe fraudari tam commune tamque quotidianum est quam in aciem proficisci. Quid scis autem, an unus ille tu sis hac qua tibi blandiris victorie spe fraudandus? Bello vincam. Ut anceps semper, sic sepe tristis et sanguinolenta victoria est: non habetur gratis quod vite
Abbreviated transcription (Latin):
ultus sum. Rõ. uinci ab hoste prescabat/ hostis iu̾ctorem ui¬
ncit ira/
de spe uincendi. spes¬
Ello uicteriam spero. Rõ. Cum fallax ubilibet tum ĩ bel¬
lo fallacissima spes est / fere nichil ex pre meditato agitur¬
iopine eunt omĩa  prudentissi mus atq exercitatissi mus mi¬
litarium rerum fuit/ qui dixisse fertur/ nusq̃ minus qͣ
eiusdem ducis uerbum memorabile tradditur/ Melior tutiorq ẽ cͥta
pax q̃ sperata uictoria. S. bello uictor eio. Rõ. quidꝰ si uictus: hespes
multos in exicium egit/ sine uictorie spe nemo uolens in aciem desã¬
dit .S. bello suꝑior euadam/. Rõ. Futuri ueibum temporis/ omĩs eni
Et futuro spes et futura omĩa semꝑ ambiguai.s. bello uictor remealoi¬
.Rõ. o spes hominum manes/ nec uictor forrasse nec uictus ieme¬
abis sic tibi ieditum spondes aꝑtumq int̾ gładios iter acri deuo¬

Expanded text:
Ultus sum. Vinci ab hoste prestabat, hostis victorem viUltus sum. Vinci ab hoste prestabat, hostis victorem vicit ira. 102 DE SPE VINCENDI Bello victoriam spero. Cum fallax ubilibet, tum in bello fallacissima spes est. Nichil ex premeditato agiturinopine eunt omnia; prudentissimus atque exercitatissimus militarium rerum fuit, qui dixisse fertur nusquam minus quameiusdem ducis verbum memorabile traditur: “Melior tutiorque est certa pax quam sperata victoria”. Bello victor ero. Quid si victus? Hec spes multos in exitium egit: sine victorie spe nemo volens in aciem descendit. Bello superior evadam. Futuri verbum temporis: omnis enim de futuro spes et futura omnia semper ambigua. Bello victor remeabo. O spes hominum inanes! Nec victor fortasse nec victus remeabis; sic tibi reditum spondes apertumque inter gladios iter, acri devo
Abbreviated transcription (Latin):
ceduo igitur unius status/ sed mentium diuersarum imo et eodem ũbo
q̃ uarie usi sunt Ilie ad pñtem hostem euasisti ait hic de absente eua¬
sit inquit ille suo hosti uitam donauit hic inuidit mortem / ellige
quuiꝰ horum pocius ate dictum uelis an tranquillum illud uere prin¬
cipis: an illuiꝰ alterum ĩ mane carnificis: Nec ingnoro q sit prump¬
tius iubere ista q̃ facere / et quid his obici possit᷑ intelligo difficiluus
in suis q̃ in alienis miuriis mitem esse difficilet fateor s bo num
de bona autem hec difficili/ omnem osse uirtutem/ nec tu neges ui¬
tutum amatoribus sunt cuncta facilia. G. Fixum est ulcisci. Rõ. ui¬
cit pars decerior. obsta illi Dum ad huc potes/ uictoriamq illi pͥus¬
q̃ uri ceperit eripe stratam q mansuetudinem actolle/. menito tel
minem/ multos quidem uendicasse penituit/ neminem peꝑcisse . G.¬

Expanded text:
ce duo igitur unius status sed mentium diversarum: uno et eodem verbo ce duo igitur unius status sed mentium diversarum: uno et eodem verbo quam varie usi sunt! Ille ad presentem hostem “evasisti” ait, hic de absente “evasisti” inquit; ille suo hosti vitam donavit, hic invidit mortem. Elige quid horum potius a te dictum velis dici, an tranquillum illud vere principis, an illud alterum immane carnificis. Nec ignoro quam sit promptius iubere ista quam facere, et quid obici possit intelligo: difficilius in suis quam in alienis iniuriis mitem esse; difficile, fateor, sed bonum; de bono autem ac difficili omnem esse virtutem nec tu neges. Virtutis amatoribus sunt cuncta facilia. Fixum est ulcisci. Vincit pars deterior: obsta illi, dum adhuc potes, victoriamque illi priusquam ea uti ceperit eripe stratamque mansuetudinem attolle. Memento te hominem: multos quidem vindicasse penituit, neminem pepercisse.
Abbreviated transcription (Latin):
iteiꝙ cruentus. et tu noxius hinc abibis:. G. uigeor ulciscendi stimu¬
ii. lio. Caue ne cesseris sed opponet ilis memoriam eorum/ qui non
tantum mittes hostibus/ sei fauentes ac benefici fuere/ contra q illos
di ꝓpone/ qui membratim cessis hostibus adhuc tabiem spliantes
requidquam in non sensura cadauera seuierunt de hinc tecum elige
noium si milis esse mallis neq actus solos sed et uerba confer/ pais
inqua est/ sepe aurmi seuiciam quan manus non equauerat lingua.
transcendit illa uero optima ut crudelitas sic clementie testis esti sonet
ugitur tibi illa cuius non multo ante meminimus hadriani uox simul
q tyberii de quo scriptum est ꝙ cum audisset unum e reis. carmiłi
nomĩe/ anticipasse mortem exclamauit, Carmiliuii me euasit o uox
ferox. et sidici potest/ ip̃o uocis auctore ferocior quiiꝰ usitati supplicii
cogitabat/ quo niam se in uinculis manu sua ꝑimens euasisset: S¬

Expanded text:
uterque cruentus, et tu noxius hinc abibis. Urgeor ulciscendi stimuuterque cruentus, et tu noxius hinc abibis. Urgeor ulciscendi stimulis. Cave, ne cesseris; sed oppone eis memoriam eorum qui non tantum mites hostibus, sed faventes ac benefici fuere contraque illos tibi propone, qui membratim cesis hostibus, adhuc rabiem spirantes, nequicquam in non sensura cadavera sevierunt: dehinc tecum elige quorum similis esse malis neque actus solos, sed et verba confer. Pars lingua est. Sepe animi sevitiam, quam manus non equaverat, lingua transcendit. Illa vero optima ut crudelitatis sic clementie testis est. Sonet igitur ad aurem tibi illa cuius non multo ante meminimus Hadriani vox simulque illa Tiberii, de quo scriptum est quod, cum audisset unum e reis, Carnulium nomine, anticipasse mortem, exclamavit: “Carnulius me evasit”. O vox ferox et, si dici potest, ipso vocis auctore ferocior! Quid inusitati supplicii cogitabat, quem se in vinculis manu sua perimens evasisset? Ec
Abbreviated transcription (Latin):
asencior efficacissima uidetur ad iracundiam leniendam Cui is ip̃e quẽ
nomoiaui doctor accedit/ nam quud aliud̃ senciebat ubi ait / or emento no¬
ussimoꝵ et desine mni micari/ Sic est enini/ nl q inimicicias mag̾ alit
qͣ condictionis obliuo/ si quidem iste cuius mortem sitis ne dubita mo¬
unrus baud dubie ost/ et id ip̃m cito / et fortasso hodie tuq illum for¬
sim quod non cogitas percusurus/ expecta paululum subsiste fiet qd
fiei optas et quod metuis fiet/ Ceterum mors qun hosti paras si ne
mo illi scelere preparata est/ quid uiuat fati cursum ꝓperantis ĩpellere
e mortiuri sanguine / morituras manus inficere : s scelestum mõ s suꝑ
ucium est imp iecate tua ꝓ xinium ac festinans tempus arcescero
quod si ualde uelis/ nulla possis pietate repelleie aut differie. Quãte
rranquilus atꝙ honestius ille integer et illesus. tu siccus et mocens / q̃

Expanded text:
assentior, efficacissima videtur de iracundia lenienda, cui is ipse quem assentior, efficacissima videtur de iracundia lenienda, cui is ipse quem memoravi doctor accedit. Nam quid aliud sentiebat, ubi ait: “Memento novissimorum et desine inimicari”? Sic est enim nilque inimicitias magis alit quam conditionis oblivio. Si quidem iste cuius mortem sitis, ne dubita, moriturus haud dubie est et id ipsum cito, fortasse hodie tuque illum forsitan, quod non cogitas, precursurus; expecta paululum, subsiste: fiet quod fieri optas — et quod metuis fiet. Ceterum mors quam hosti paras, sine tuo illi scelere preparata est: quid iuvat fati cursum properantis impellere et morituri sanguine morituras manus inficere? Non scelestum modo, sed supervacuum est impietate tua proximum ac festinans tempus arcessere, quod, si valde velis, nulla possis pietate repellere aut differre; quanto tranquillius atque honestius ille integer et illesus, tu siccus et innocens quam
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan aut opes. tibi auimam famamq comuperis.G. ultiscar .Rõ.
Quociens ulciscendi studio iniuriageminata est / leso sepe unicum
Dissi mulasse remedium sepe uł questum esse uł nutu tacito sensle
miurie p̃tendisse. perculum fuit/ .G. perdeie hostem possum/. Rõ.¬
melus est amicum quereͣ q hostem tollere s utrunq simul optimũ
quod nullas arte melius q parcendo fit / cum ulcisci possis aptissimũ
collendis hostibus instrum̃tum est lenitas/ in quo si creditum osset hereno
qui sapientissimo. nec samnitum exercitus mõ uictor. collo iugum
omanum / nec iugum pͥmo cum reliquis mox securim solus imꝑator ps¬
aus ꝑtulisset. G. ulciscendi pungor aculeis. Nõ. Resiste cogitatio nibus
piis. exemplis ꝙ omibus. que leniorem in ꝑtem inclinare animum po¬
ssunt et in pͥmis memoria uite breuis et ambigue hecenim senece cui

Expanded text:
forsitan aut opes, tibi animam famamque corruperis. Ulciscar. forsitan aut opes, tibi animam famamque corruperis. Ulciscar. Quotiens ulciscendi studio iniuria geminata est, leso sepe unicum dissimulasse remedium: sepe vel questum esse vel nutu tacito sensum iniurie pretendisse periculum fuit. Perdere hostem possum. Melius est amicum querere quam hostem tollere, sed utrunque simul optimum, quod nulla arte melius quam parcendo fit cum ulcisci possis. Aptissimum tollendis hostibus instrumentum est lenitas, in quo si creditum esset Herennio seni sapientissimo, nec Samnitium exercitus modo victor collo iugum Romanum, nec iugum primo cum reliquis, mox securim solus imperator Pontius pertulisset. Ulciscendi pungor aculeis. Resiste cogitationibus piis exemplisque omnibus que leniorem in partem inclinare animum possunt, et in primis memoria vite brevis et ambigue: hec enim Senece, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ut quoᵈ in alio impr̃obas/ in te probesi uis ne seuiciam in hoste da¬
mnatam sequi: fieri q illi suilis moribid cui dissi mi lin̾ius ais
sis  quod q ille poximum ht cuum faceie . G⁊ uolo quidem et li¬
citum est ulcisci/. Nõ. nec dobes uelle nec ulla id lege licitum ost
ut defensio ficirti/ sic ulcio uenita Scriptum est qui uindicari ult
adeo in uenier nin dictam / et rursus ut paulo ante dixi/ m ea est
ultio et ego retribuam eis in tempoie / dicit dominus illui tempus
expecta / sme ille te uindicet/ qui et offendentis est dominus et offonsa
solet inter seruos/ domini comunis esso cognitio/ si quu ingenui
hẽs si qua ribi ꝑ fectioris habitus cura est/ opta pocius atq. ora ut
ne iie quidem uendicet sic hostis crimen in ruam uerterir saluron¬
.G. ulcisti est animus. No. da ire spacium/ da consilio compus/
frena impetum/ differ/ aut desinet, aut lenrescet breuis hora sedat

Expanded text:
ut quod in alio improbas in te probes. Visne sevitiam in hoste daut quod in alio improbas in te probes. Visne sevitiam in hoste damnatam sequi fierique illi similis moribus, cui dissimilis animo sis quidque ille pessimum habet, tuum facere? Volo quidem et licitum est ulcisci. Nec debes velle nec ulla id licitum lege est: ut defensio licita, sic ultio vetita. Scriptum est: “Qui vindicari vult, a Deo inveniet vindictam”. Et rursus, ut paulo ante dixi, “Mea est ultio et ego retribuam eis in tempore” dixit dominus. Illud tempus expecta, sine ille te vindicet, qui et offendentis est dominus et offensi: solet inter servos domini communis esse cognitio. Si quid ingenui habes, si qua tibi perfectionis habitus cura est, opta potius atque ora ut ne ille quidem vindicet: sic hostis crimen in tuam verteris salutem. Ulcisci est animus. Da ire spatium, da consilio tempus, frena impetum, differ: aut desinet aut lentescet. Brevis hora sedat
Abbreviated transcription (Latin):
tos clementia bonestauit nullum ultio Nichil tam necessar ium
inter mortales/ nichil tam comune q̃ uenia/ Nemo est enim qui
non peccet nemo cui non miẜ icordia opus sit qua negata/ quis tan
multos criminum et culparum extricabit nodos aut dissuptum d̾i¬
iuprumq societans humane fedus sartier semꝑ inter fese hoĩq
somꝑ q in illos decertabit ira dei nutłus eut aut licium aut pẽnau
fi nis/ nec cessabunt arma nec fulmina/ paice igitut miẜere/ et a¬
poses animum fac tu honi quod tu ab bom̃e fieri uelles/ quod adeo
uis impudenter ad nõ ueniam perit/ qui cõseruo illam suo negat/ Et¬
tresiasticus doctor clamat indignans homo hoñi ẜ uat iram et a
deo queut medelam In hominem sibi similem non habet miẜ icor¬
Diam / et de peccatis suis dipiecarur . G. non infero iniuiiam sed
ułciscor. Rõ. Quid refeit pͥmus pecces an ultimus Non est equũ

Expanded text:
tos clementia honestavit, nullum ultio. Nichil tam necessarium tos clementia honestavit, nullum ultio. Nichil tam necessarium inter mortales, nichil tam commune quam venia: nemo est enim qui non peccet, nemo cui non misericordia opus sit: qua negata, quis tam multos criminum et culparum extricabit nodos aut dissutum diruptumque societatis humane fedus sarciet? Semper inter sese homines semperque in illos decertabit ira dei. Nullus erit aut litium aut penarum finis, nec cessabunt arma nec fulmina. Parce igitur, miserere et compesce animum, fac tu homini quod tibi ab homine fieri velles, quod a Deo vis. Impudenter a Domino veniam petit, qui conservo illam suo negat. Ecclesiasticus doctor clamat indignans: “Homo homini iram servat et a Deo querit medelam. In hominem sibi similem non habet misericordiam et de peccatis suis deprecatur.” Non infero iniuriam, sed ulciscor. Quid refert, primus pecces an ultimus? Non est equum
Abbreviated transcription (Latin):
in possis/. Nobilissimũ uindicte genus est parcere .G. ulcisci licet¬
illo. Multo est sacius multoq deformius obliuisci in uiriaꝵ q ulcisci
Senerosior nulla est ebliuio q offense hanc sũ mus orator sĩno
duci sume laudi tribuit/ ꝙ scilicet nil solerer nisi inurrias obliusci¬
Nichil aurem ꝓ hibet iuus landem illi non ereptam ad pluri mos ꝑ¬
uenire hoc inter mulra principam p̃cipuum / pre cuntis opibus hñt
aui mi bona non decrescunt sparsa nec ꝑeunt Siume igitur et tu
tibi nobilissimam hanc obliuonem cesaream que te multo faciet cla¬
uorem q̃ cyneam tbarmadam q memoria sua illa enim nature
fuerit hoc uirtutis.G. ulcisti iuuat /. Rõ. ultionis momĩtanea de¬
duorum nempe dellectabilium rlluuꝰ p̃ferendum quod diucius dellecta
fat tu hodie/ quo ꝑpetuo dellecteris / Nulla uero maior nulla fir mior
datione oritur . G. honestum est ulcisci. Rõ. honestius miseieri, mul¬

Expanded text:
uti possis: nobilissimum vindicte genus est parcere. Ulcisci licetuti possis: nobilissimum vindicte genus est parcere. Ulcisci licet. Multo est satius multoque formosius oblivisci iniuriam quam ulcisci: generosior nulla est oblivio quam offense. Hanc summus orator summo duci summe laudi tribuit, quod scilicet nil soleret nisi iniurias oblivisciNichil autem prohibet unius laudem illi non ereptam ad plurimos pervenire. Hoc inter multa precipuum pre cunctis opibus habent animi bona: non decrescunt sparsa nec pereunt. Sume igitur et tu tibi nobilissimam hanc opinionem cesaream, que te multo faciet clariorem quam Cyneam Carmadamque memoria sua. Illa enim nature fuerit, hec virtutis. Ulcisci iuvat. Ultionis momentanea deduorum nempe delectabilium, illud preferendum quod diutius delectat. Fac tu hodie quo perpetuo delecteris; nulla vero maior, nulla firmior ddatione oritur. Honestum est ulcisci. Honestius est misereri: mul
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑimentum tui :In ire mancipium, an clemencie sisia¬
micus, quod nisi ad utrunq feru posses incertum esset
multi enim esse credunt quod nõ sunt/ experti autem qͥd
siit scunt. G. Est hostis in manibus ulcisci possum . Ro. Alii po¬
tntie fines sunt/ decoris alii / non quud possis/ sed quid deceat ex¬
mandum est / ne si quantum potes uelis nł posse sit melius. h. ul¬
cisci possum nil dulcius est uinicta .Rõ. Ira nichil amarius quã
cui quidam dulcem dixerunt mirari soleo sin dulce aliquid mẽeͣ
consensseris dulcedo effera uiro indigna ac ꝓpra beluarum eariu¬
ꝙ non omĩum s p̃ mordacium atq ferocium. Nil bum anũ minus
q seuicia et feritis contraq Nił hamini suum magis q miẜicor¬
dia et leuitas. quibus nil tam contrarium q̃ uindicta est̃ et quid
animi impetu bomo in bominem comittit asperius ꝙ si omĩno
uuꝰ icte nomen dulce est / o stendam tibi quo multa cum gloria

Expanded text:
experimentum tui: an ire mancipium an clementie sis aexperimentum tui: an ire mancipium an clementie sis amicus, quod, nisi ad utranque ferri posses, incertum esset: multi enim esse credunt quod non sunt; experti autem quid sint sciunt. Est michi hostis in manibus, ulcisci possum. Alii potentie fines sunt, decoris alii: non quid possis, sed quid deceat extimandum est ne, si quantum potes velis, nil posse sit melius. Ulcisci possum, nil dulcius est vindicta. Ira nichil amarius, quam cur quidam dulcem dixerit mirari soleo; sin dulce aliquid inesse consenseris, dulcedo effera, viro indigna ac propria beluarum earumque non omnium, sed premordacium atque ferocium. Nil humanum minus quam sevitia et feritas contraque nil homini suum magis quam misericordia et lenitas, quibus nichil tam contrarium quam vindicta est et quicquid animi impetu homo in hominem committit asperius. Quod si omnino vindicte nomen dulce est, ostendam tibi quo multa cum gloria
Abbreviated transcription (Latin):
feuinde ac uicisse/ eundem q mox diuitem refrixisse / apus ftactũ
legis et ꝓfecto si ad clarissima rerum exempla reffecteris uidebis io¬
manos dum fuerunt pauperes omnium gentium fuisse uictores tũ
uinci cepisse cum diuites fatri sunc Ira ad aduentum diuitiarum di¬
scissere uictorie ac uirtutes / simulq opum comites delitie atq libi¬
dines subiere ut non in merito scriptores quidam temporum illorũ
romane pauꝑtatis intertum questi sint / uirtutum nutrix optima
ist pauꝑtas opulentia uiciorum / uictoriam de thesauro tuo speras/
ẜine põtius metuendum. multos pauidos et imbetes/ omnes tumi¬
dͥos ac supeibos / millum penitus uirum fortem fecere diuicie. Gĩ¬
ꝯagnum michi thesaurum aggregaui. Rõ. Libi curas et inuidiam/
hostibus stimulos furibus solicitudinem addidistĩ.
oscis in manus uenit / ultionis oblara est facultas. õ imo

Expanded text:
de inopem ac vicisse, eundemque mox divitem refrixisse apud Flaccum de inopem ac vicisse, eundemque mox divitem refrixisse apud Flaccum legis et profecto, si ad clarissima rerum exempla inflecteris, videbis Romanos dum fuere pauperes omnium gentium fuisse victores; tum vinci cepisse, dum divites facti sunt: ita ad adventum divitiarum discessere victorie ac virtutes simulque opum comites, delitie ac libidines, subiere, ut non immerito scriptores quidam temporum illorum Romane paupertatis interitum questi sint. Virtutum nutrix optima est paupertas, opulentia vitiorum. Victoriam de thesauro tuo speras; hinc potius metuendum multos pavidos et imbelles, omnes tumidos ac superbos, nullum penitus virum fortem fecere divitie. Magnum michi thesaurum aggregavi. Tibi curas et invidiam, hostibus stimulos, furibus sollicitudinem addidisti. 101 ostis in manus venit, ultionis oblata est facultas. Immo
Abbreviated transcription (Latin):
cogitauit quod lucanus ait, longe tendeie neruos, Et quo ferre ne¬
lint comittere uulnera uentis. Idq de om̃i genere missilium dictu¬
pura. fortis bellator congressum hostis exoptat quem sagitari¬
us uitãt.
de thesauro reposto. gaudiũ.¬
hesaurum in bella reposui. Rõ. Nem malam in usui peri¬
mos. Quanto tibi et aliis eiat utilius. huno et amico rum¬
et patrie usibus acceruasse maximeq necesitatibus indi¬
gentium/ Ille demum chesaurus uerus essot et thesauri pu¬
cium celestis/ nunc p̾cium est inferni . 6. thesaurus suppetit in nsũ
belli. Rõ. tbesaurus animi uires ex tenuat bellum uiros utrumq
pestiferum/ . G. M agno thesauro sub mixus in bellum sum .lx. so lx
iste tbesaurus possessori suo ꝑdendi metum afferie hosti lucri spen
et bellandi simul audaciam̃/ Quis non alacer mid bellum eat: quo
querere multum possit nichil amirtere / pugnasse quidem mopem¬

Expanded text:
cogitavit quod Lucanus ait: Longe tendere nervos Et quo ferre vecogitavit quod Lucanus ait: Longe tendere nervos Et quo ferre velint, committere vulnera ventis idque de omni genere missilium puta: fortis bellator congressum hostis exoptat, quem sagittarius vitat. 100 DE THESAURO REPOSITO Thesaurum in bella reposui. Rem malam in usus pessimos! Quanto tibi et aliis erat utilius, hunc et amicorumet patrie usibus acervasse maximeque necessitatibus indigentium! ille demum thesaurus verus esset et thesauri pretium celestis; nunc pretium est inferni. Thesaurus suppetit in usum belli. Thesaurus animi vires extenuat, bellum viros: utrunque pestiferum. Magno thesauro subnixus in bellum sum. Solet iste thesaurus possessori suo perdendi metum afferre, hostibus lucri spem et bellandi simul audaciam. Quis non alacer in bellum eat, quo querere multum possit, nichil amittere? Pugnasse quidem fervi
Abbreviated transcription (Latin):
non imitabile fulmen ut maro ait/ humana rabres imitata est/ et qd
e mubibus micti solet / ligneo quidem s tartareo mirtitur instrĩto
quod ab archimede inuentum quidam putant/ eo tempore quo mar¬
cellus siacusas obsidebat/ Uerum ille hoc suorum ciuium libertatem tu¬
eretur excogitauit patrieq epcidium uel auerteret uł diffeuet quo uos
ut liberos populos uel iugo uel excidio p̃matis utimimi / erat hoc pestis
nuꝑ raiti et que cum ingenti mitaculo cerneretur nunc ut ierum pex¬
marum dociles sunt animi ita comunis ost ut uniũ quod libet genus
armorum. G. Ballistis affluo/. Nõ. Melius belli odio et studio pacis
afflueres. Cum cetera quilem arma inquieti animi hec et digneuis
signa sunt / nec pacificis quidem grata et bellatoribus inuisa magna¬
nimis. deniq sic babeto qui balistam ꝑ rimus iuenit ille aut pa-¬
iudus fuir aut proditor/ et nocendi auilus et metuens hostis Iraq

Expanded text:
Non imitabile fulmen, ut Maro ait, humana rabies imitata est et quod Non imitabile fulmen, ut Maro ait, humana rabies imitata est et quod e nubibus mitti solet ligneo quidem, sed tartareo mittitur instrumento, quod ab Archimede inventum quidam putant, eo tempore quo Marcellus Syracusas obsidebat. Verum ille hoc ut suorum civium libertatem tueretur excogitavit patrieque excidium vel averteret vel differret, quo vos ut liberos populos vel iugo vel excidio prematis utimini. Erat hec pestis nuper rara, ut cum ingenti miraculo cerneretur; nunc, ut rerum pessimarum dociles sunt animi, ita communis est ut unum quodlibet genus armorum. Balistis affluo. Melius belli odio et studio pacis afflueres, cum cetera quidem arma inquieti animi, hec et degeneris signa sunt, nec pacificis quidem grata et bellatoris invisa magnanimis. Denique sic habeto: qui balistam primus invenit, ille aut pavidus fuit aut proditor nocendi avidus et metuens hostis; itaque
Abbreviated transcription (Latin):
fenssio ne ad deditõnem confugeie/ At ciuili belio ip̃ius cesaris/ dux bri
yarem stuporem obsessis in iecerat s non parem metum itaq noctu eg
gressi curres et machinas incenderunt. G. habundo machiuis ac balistis¬
Rio. omia fere quibus gloriaris ad alienam iniuuam pocius ꝙͦ ad cium
decus spectant E uanto eiat ho nestiur atq homĩe dignius ab undare
miẜicordie instrum̃tis q seuicie haberequibus hospitalis etamicii et
egentibus esse posses/ ac munificus ꝙ quibus urbes ĩ meritas oppugnã¬
do quietem publicam ꝑcurbares /. G. heo machinas ingentia saxa
torquentes. Rõ. Saxa corquere furiosorum est / Gi habeo et balistas
in numeias/. Rõ. miium nisi et glandes eneasq flamnus iniectis ho¬
iusono conitru iaciuntur. Non erat saris de celo conantis uadey/ ni moi¬
talis homũcio et crudelitas ic̃ta suꝑbie/ de terra eciam conuisset

Expanded text:
fensione ad deditionem confugere. At civili bello ipsius Cesaris dux Brutufensione ad deditionem confugere. At civili bello ipsius Cesaris dux Brutuarem stuporem obsessis iniecerat, sed non parem metum; itaque gressi turres et machinas incenderunt. Abundo machinis et balistis. Omnia fere quibus gloriaris ad iniuriam alienam potius quam ad tuum decus spectant. Quanto erat honestius atque homine dignius abundare misericordie instrumentis quam sevitie, habere quibus hospitalis et amicis et egentibus esse posses quam quibus urbes immeritas oppugnando quietem publicam perturbares! Habeo machinas ingentia saxa torquentes. Saxa torquere furiosorum est. Habeo machinas et balistas innumeras. Mirum, nisi et glandes eneas, que flammis iniectis horrisono tonitru iaciuntur. Non erat satis de celo tonantis ira Dei immortalis, homuncio nisi — o crudelitas iuncta superbie! — de terra etiam tonuisset!
Abbreviated transcription (Latin):
de machinis et balistis. ga.¬
M nig̃ geneus machinas hẽo.. Nõ. Et luc quoq furor regius
bubere unde multis noceas cum uelis. Quos beneficentissimos
hominum esse oportuit / et ob hoc unum iegnis impositt et
reges Dicti sunt ut regant homũes acq ab eis ceu parentes co¬
lantui. amentũr q/ Quidam eciam patres patrie appelari. concta in cõ¬
trarium agunt ut ceu tortores ac predo nes publici cunctis formidabi¬
les atq inuisi suit/.b. habundo machinis ad euertendas urbos uoneis¬
.sis. Quãco melius estruendas ẜ uandas q: cu fortasse gloriosius puras
euerrere et uideu manis cui temporis poliecertes. s non semp urbes ma¬
chinis euertuntur Cesar quidem bello gallico/ cum aduersus ad uaricos tur¬
ies max imas eiexisset/ primum contonitui hostibus fuit quasi rem ĩpo¬
sibilem humanis uiribus moliretur / ubi autem moueri et menibus ap¬
plcari illas iuideie e contenitu in scuporem et pauorem ueisi/ omissa de¬

Expanded text:
DE MACHINIS ET BALISTIS ODE MACHINIS ET BALISTIS Omnis generis machinas habeo. Et hic quoque furor regius, habere unde multis noceas cum velis. Quos beneficentissimos hominum esse oportuit et ob hoc unum regnis impositi et reges dicti sunt, ut regant homines atque ab eis ceu parentes colantur amenturque, quidam etiam patres patrie appellati, cuncta in contrarium agunt, ut ceu tortores ac predones publici cunctis formidabiles atque invisi sint. Abundo machinis ad evertendas urbes idoneis. Quanto melius extruendas servandasque! Tu fortasse gloriosius putas evertere et videri mavis tui temporis Poliorcetes, sed non semper urbes machinis evertuntur. Cesar quidem bello Gallico, cum adversus Aduaticos turres maximas erexisset, primum contemptui hostibus fuit, quasi rem impossibilem humanis viribus moliretur; ubi autem moveri et menibus applicari illas videre, e contemptu in stuporem ac pavorem versi, omissa de