comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.xu. Procuratore inremsuã
dato p̾ferendus non est dominus
procuratori inlitem monen dam
uel pecuniam suscipiendam. Quieͥ
confestim agat intelligendus est
ꝑmittere ꝓ curatori. ⁊ postealitem
ꝑagere. ¶ Si quisomiserit excep¬
Qrionem ꝓcuratoriam non pot̾it
neraliter libera anministratio
rerum commisi a ẽ potest exigere
⁊nouare. aliud ꝓalio ꝑmutare.

Expanded text:
um Procuratore in rem suam dato praeferendus non est dominus procuratori in litem movendam vel pecuniam suscipiendam: qui enconfestim agat, is intellegendus est permittere procuratori et postea litem peragere. Si quis remisit exceptionem procuratneraliter libera administratio rerum commissa est, potest exigere, ‹nouare,› aliud pro alio permutare.
Abbreviated transcription (Latin):
tere iuł negat.qi nõ iiurie fanende
causa hoc fecit. s p̾cipiendi. ¶ Sigẽ¬
ma includenda aut in sculpenda data
fit: eaq fracta sit. siquid̾̃ uitio ma¬
terie fr̃msit. non eut ex locata actio. si
inꝑitia facientis erit. huic sñie addend̾
erit. ni si ꝑiculum quo in se artifexie¬
ceꝑiti Tunc ienim isi uitio matie id e¬
uenent erit ex locato actio. ¶ Si fui¬
lo uestinenta polienda acceꝑit. ea q
mures roserint ex locato tenetur qr
debuit ab hat re cauere. ¶Et si pal¬
lium fullo ꝑmutau̾it ialu alteruis de¬
decłit ex locato actione tenebitur. etiã¬
sugnarus fu̾it. ¶ Exercitu ueniente
inigrauit conductor dem̃ hospino mi¬
lites fenestras ⁊ cetera sustułint. si dño
non denuntiauit uigranit: ex locato
tenebitur. Labeo autemsire sistere
potuit inon restitit. ten̾i dit. q̃ sñĩ au̾a

Expanded text:
tere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae tere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi. Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem vitio materiae fractum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi vitio materiae id evenit, erit ex locato actio. Si fullo vestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cavere. et si pallium fullo permutaverit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non re
Abbreviated transcription (Latin):
igat ⁊emptori prestet. ñ solum dolũ
s iculpam eum prãre debere. ¶ Id̾ celtꝰ
partemtuam uendidisti.i añ qmͣ trad̾es
coactus es cõi duuddo udicium acciꝑe.
si socio futidꝰ sit adiudicatus. qͣnͣtum
obeamrem aticio consecutus es. id t̾m̃ ep̃
tus est: totum in qͥt eum emptori trades.
s ita ut ille soluat ꝙ obeam reniticio d¬
dempnatus ẽ. s obeam quid̃ ꝑteniqimũẽ¬
diclisti ꝓ euictione cauere debes. ob alte¬
ram autemtm̃ de dolo malo ꝓmutere.
squum ẽ enim eand̾ ẽẽ conditionem ep¬
toris. q̃ futura eẽt: sicum ip̃o actũ eẽt cõi

Expanded text:
n solum dolum, sed et culpam eum praestare debere. Idem Celsus partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emtus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione cauere debes, ob alteram autem tantum de dolo malo repromittere: aequum est enim eandem esse condicionem emptoris, quae futura esset, si cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ti. quodui aut clain. Item siqͥd exoꝑis s¬
est. emptori prãbitur. ⁊ siqͥd depetulio coꝵ
accessit non tam̃ siquid ex re uenditoris.
Siticius funlum inquo nonaginta erãt
uendid̾it iugera. i in lege emptionis dict̃
est. infundo .c. eẽ uigera ⁊ anteqm modꝰ
manifestetur .x. iugera alliuiͥone accre¬
uerunt placet imͥ ueratii sm̃a existimã¬

Expanded text:
ti quod ui aut clam. Item si quid ex operis sti quod ui aut clam. Item si quid ex operis sest, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum accessit, non tamen si quid ex re uenditoris. Si Titius fundum, in quo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis dictum est in fundo centum esse iugera et antequam modus manifestetur, decem iugera alluuione adcreuerint, placet mihi Neratii s
Abbreviated transcription (Latin):
pillus auctorib eiꝰuendidit intmtenet᷑
in qnͣtum locupletior ex eo fc̃s est. tutori¬
b i residuo ꝑpetuo ꝯdempnandis. q n
tnͣsfertur inpupillum ꝑost᷑ ub̾tatem hoc
ꝙ dolo tutoꝵ fc̃m̃ẽ. ¶Offerrip̾nium
ab emptore debet. cum exxmpto agitur.
Uenditor enim qiͣ pignus retinere pot̾.
eam rem qmuendidit. uñ cĩait᷑ si par si
pretii solicta ⁊ res tradita postea euida
sit. utrum eius rei d sequetur p̾cium inte¬
grum exẽp̃to agens anu̾o ꝙ mim̃ auit.
i⁊i puto mag̃ idꝙ num̾ auit pp̃doli excep¬
tionem. ¶ Sifructib iam maturis agͥ
clifractus sit: ĩ fructus emptoꝵi cedere.¬
nisi aliud conuenit exploratum est. Siloca¬
tus ager fuit pensionemutiꝙ eicere
cnulocauerat. id̾ ĩ p̾cliis urbanis. nsi qͥd
nominatum conuenisse ꝓponatur. S ⁊
siquid p̾terea rei uendite nocitum est. ac¬
tio emptori prãnda est. dampniforte infcĩ
uel aq̃ pluuie arcende. ł acuulie. uł int̾clic¬

Expanded text:
pillus auctoribus eis uendidit, in tantum tenetur, pillus auctoribus eis uendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est. Offerri pretium ab emptore debet, cum ex empto agitur, uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendpretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an uero quod numerauit? et puto magis id quod numerauit propter doli exceptionem. Si fructibus iam maturis ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere,nisi aliud conuenit, exploratum est. Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent qui locauerat: idem et in praediis urbanis, nisi si quid nominatim conuenisse proponatur. Sed et si quid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptor‹i› praestanda est, damni forte infecti uel aquae pluuiae arcendae uel Aquiliae uel interdic
Abbreviated transcription (Latin):
ut pr̃aret emptori qͣnͣto płis seruumemis¬
set. suta peculiatus eẽt. uel eo artificio ĩstruc¬
tus. ¶ ꝑ contrarium ciuoq id̾ iuił. scrib̾.
cumterentius iuctor decessit relicto hr̃de
fratre suo ⁊ res qͣs dam de.  hseclitate i
instrũta i mantipia uillicus quidam
subtraxisset. quib subtractis facile ciuasi
mimumo ualeret hr̃ditas. ut sͥ eauend̾et᷑
ꝑsuasit. anuenditi iuditio teni possit.i
ait uiliauꝰ. Campetere actioneinex uendi¬
co intantumcinͣti pluris hĩditas ualeret
si hetres subtracte nonfuissent. ¶ Id̃iu¬
funclum plurib municipiis legata deb̾e
intabula quid̾ oscpͥsit. uni municipio de¬
leri. uerum p̾ea legem consignau̾it siqua
tͥbutoꝵ aut uectigalis. indictionisue qͥd
nomine. aũ ad ue collationem pr̃are o¬
portet. id emptoreidare. fac̃e. prareq o¬
poneretur tutores hoc id̾ fecisse qui rem
pupillarem uendebant qõnis ait eẽ. an¬
tutoꝵ dolum pupillus prãre debeatr isi
quidem ip̃i tutores iud uendid̾int eos

Expanded text:
ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo artificio instructus. Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisset, quibus subtractis facile, quasi minimo ualeret hereditas, ut sibi ea uenderetur persuasit: an uenditi iudicio teneri possit? et ait Iulianus competere actionem ex uendito in tantum, quanto pluris hereditas ualeret, si hae res subtractae non fuissent. Idem Iufundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque o in facto proponeretur tutores hoc idem fecisse, qui rem pupillarem uendebant, quaestionis esse aare debeat. et si quidem ipsi tutores uendiderunt, ex
Abbreviated transcription (French):
cdiuidiundo. s si certis regionib fundum
niter te i ticium iudex diuisit. sine clu¬
bio ꝑtem que adiudicata est emptorit᷑

Expanded text:
diuidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tia possidet. hĩditas petitur: an filio
uel seruo mortuo. uel seruom anuimis¬
souel em ancipato filio intra anmun¬
tantum agi debrat i an debitum sͥ do¬
id quodip̃idebetur. qr non de peculio
agitur: s hĩditas petitur. ħrecte si
p̾tia ht̃ sernus uł filits famił. Ꝙ si

Expanded text:
pretia possidet, hereditas petatur, an filio uel seruo mortuo uel seruo manumisso uel emancipato filio intra annum agi debeat? et an debitum sibi doid quod ipsi debetur, quia non de peculio agatur, sed hereditas petatur. haec recte, si pretia h
Abbreviated transcription (Latin):
arolus.x. pͥmo. Cum is qui legat᷑
ex testamento ꝑcepit. hr̃ditatem pe¬
tit. si legatum quocumq recldit᷑umĩ
tẽm non possideret: condempnatuR.
nisi euidentissimis ꝓbonib possit litẽ¬
ostend̾e astorem abinitõ litis scire. eũ
non possidere actor aiuppe istomodo
non est deceptus. ⁊ qui se hr̃litatis petõs
optulit doli ex clausula tenet᷑. extimã¬

Expanded text:
autio.Cum is, qui legatum ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditurem non possideret, condemnatur, nisi si evidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestima
Abbreviated transcription (Latin):
ui adrianiest. ut post acceptum uidi¬
tium actoriprẽtur. quod hĩturus eẽt
si eo tp̃r quo petiit restitutacẽt hr̃cli¬
tas. int̾lum durum est. quid enim si
post litem contestatam mancipia.
aut iumenta aut pec a deꝑierint.
dampnari debebit scdm u̾ba orõnis.
qr potuit petitor restituta hĩditate.
distraxisse. ⁊ ħ iustumẽẽ inspetialib
petitõnib ꝓculo placet. cassins cont᷑
sensit. In p̾donis ꝑsoua ꝓculꝰ recte
existim auit. In bone fidei possesiorib
litatẽ prare possessor aut ꝓp̃metũ
huiusꝑiciti temere in defensum re siiͣ
ciuere. ¶p̾do fructus suos non fac̃.
s augent hr̃ditatem. Ioq eoꝵ quo
fructus prãbit. In bone fidei aũ posses¬
sores hii tantumueniũt in restitutõ

Expanded text:
um id actori praestetur, quod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum uerba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo placet: Cassius contra sensit. in praedonis persona Proculus recte existimat, in bonae fidei possessoribus litatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bonae fidei autem possessore
Abbreviated transcription (Latin):
¶qͣuotempore locupletror ẽẽ debeat. bõe
fidei possessor dubitabat᷑. s magis est
reu iudicate tempus spectanduiti eẽ.¬
¶fructus intelligunt᷑ decluctis inpẽfis
que querendorum cogendorumq ser¬
uandorumq eoꝵ gr̃a fuint. quodnõ
solum in bone fidei possessorib nͣr rõ¬

Expanded text:
Quo tempore locupletior esse debeat bonae Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubitatur: sed magis est rei iudicatae tempus spectandum esse.Fructus intelleguntur deductis impensis, quae quaerendorum cogendorum conseruandorumque eorum gratia fiunt. quod non solum in bonae fidei possessoribus natur
Abbreviated transcription (Latin):
itum ocadent. id quoz in hĩditatis petõe
uenier. s pomp̃ ait actorer debere eli¬
gerer utrum uelit si bi eum condemp¬
uar ai caueat se non asturum lege a¬
quilia. an malit sͥ integram eẽ actõ¬
nem legis aquilie omissaeius tri esti¬
matõne aiudice. que elatio locumht
si ante aditam hr̃ditatem occͥisus ser¬
uus. Namsi postea ip̃ius actio ꝓpria ef.¬
fcã est. nec ueniet in hr̃clitatis petttõ¬
nem. ¶ Si p̾do doio desiiss posside: tes
autẽ eo modo int̾ierit quoeẽt ntt̾itina¬
isiead̾ cã posiõnis inansifs qnͣtum ab
u̾ba senatꝰ con. melior est cãp̾donis
cum bone fidei ponessoris. qr p̾do fido¬
lo desient possidere: ita condempna¬
tur. atq si possideret nec adiectum eẽt
si res int̾ierit. s nonẽ clubium qu̾iũ
debeat melioris eẽ conclitõnis qm bõe
fidei possessor. Itaq si pluris uenient
res electõ debet eẽ actoris ut p̾tiutcon
seqͣtur. alioquin lucretur aliquid p̾do.¬

Expanded text:
um occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi eum condemnari, ut caueat se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit seruus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem.Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo essettum ad verba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si pluris venierit res, electio debebit sequatur: alioquin lucretur aliquid praedo.
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib sunt re hatra ⁊ stadia.i
hiis similia. ⁊ siqua alia sunt cõ¬
munia ciuitatum. Ideꝯ  se rius.
communis ciuitatu singulorum
ꝓꝑte intelligitur. s innuu̾sitatis
⁊deo tam contra ciiem qͣmͣ ꝓ eo:
posse seruumciuitatis torqueri.¬

Expanded text:
uitatibus sunt theatra et stadia uitatibus sunt theatra et stadia et similia et si qua alia sunt communia ciuitatium. ideoque nec seruus communis ciuitatis singulorum pro parte intellegitur, sed uniuersitatis et ideo tam contra ciuem quam pro eo posse seruum ciuitatis torqueri
Abbreviated transcription (Latin):
iure naturali statim nr̃a fiunt.
accedere ꝓhibetur piscandicã dum
tineantur. ieclificiis quia non sunt
iuris gentium sicut ⁊ mare. Idq di¬
uus pius piscatorib formianis et
capenatis rescpͥsit. s flumina pene
onmͥa ⁊ portus publica sunt.
blicus est uire gentium sicut flumi¬
ins ip̃ius est. Ita naues ad eas appli¬
care simes ex arborib ibi natis reli¬
gare. reta sicrare. iex mari oucduc̾e.¬
et honus aliquod in hiis reponere. cui¬
lib liberum est. si cuti ꝑ ipsum naui¬
gare. s ꝓpretas earum illorum est.
quorum prediis ad herẽnr qͣdecã
ariores quoꝙ inhiisdem nate trꝰõ¬
gen̾is sirat eorundem sunt. ¶In
mare piscantib liberum est casam
ilittore ͥ ponexe. in qua se recipiãt
mini constituantur. qui ibi edifi¬
cant s qͣmlui eclificium manet.
Alio quin eclifitio lapso quasi iure
post liminii reu̾titur. locus in pris¬
tinam cãm. isi alius ieod̃ locoedi¬
ficau̾it: eius fiet. ¶uniu̾sitatis
sũtIsingulorum ueluti que inci¬

Expanded text:
iure naturali statim inventoris fiunt.accedere prohibetur piscandi causa, tineatur, quia non sunt iuris gentium sicut et mare: idque et diuus Pius piscatoribus Formianis et Capenatis rescripsit. Sed flumina paene omnia et portus publica sunt. b›licus est iure gentium sicut ipsius fluminis. itaque nauem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retia siccare et ex mare reducere, onus aliquid in his reponere cuilibet liberum est, sicuti per ipsum flumen nauigare. sed proprietas illorum est, quorum praediis haerent: qua de causa arbores quoque in his natae eoae eorundem sunt. In mare piscantibus liberum est casam in litore ponere, in qua se recipiantmini constituantur qui ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii reuertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificauerit, eius fiet. Uniuersitatis sunt, non singulorum ueluti quae in ci
Abbreviated transcription (Latin):
dolo fecerit quo mimis possideat hr̃¬
ditatis petitõne teneb̾r. S si aliit
nactus possõirem qmͣego doloni alo
amiseram ꝑatus sit: iuditium pati.
sit iestitutre indubitatumerit
uanesdere.s si is qui dolo desĩt ante
conueniatur: eumqui possi nou li¬
berab̾. ¶ It̃ a debitore hereditario qiͣ
aiunis possessore. Nam ⁊aiuris posses¬
sorib posse hĩditatem peti cõstat.
ex contractu debitor sit: nichil refert. ¶¬
debitor autem hr̃clitatiꝰ intelligit᷑
isquo qui seruo hr̃ditario ꝓmisit.
uł qui ante aditam hr̃ditatem decl

Expanded text:
erit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram, paratus sit iudicium pati, sit restituere, indubitatum erit euanescere. sed si is qui dolo desiit ante conueniatur, eum qui possidet non liberabit. Item a debitore hereditario quasi a iuris possessore: nam et a iuris possessoribus posse hereditatem peti constat. ex contractu debitor sit, nihil refert. debitor autem hereditarius intellegitur is quoque qui seruo hereditario promisit, uel qui ante aditam hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatis. debet. darine singulis uex¬
ni ceitum est. s finge nouextate uẽ¬
cũtorem uł modico uendidisse. et
boue fidei passessorẽ fuisse. an por¬
rigi manus ademptorem debeat᷑. ⁊¬
putat gaius dandam actonem uti¬
lem. Idemerit cdicenlum. Si ꝑuo
uem. Ab hr̃de enim peti non expeclit
ta certa qͣntitate restituere rogatꝰ
sit. idem erit dicendum. Plane si
accepta certa qnͣtitate restituere
rogatus sit: non putat pap̃. abhr̃de
petendam hr̃clitatem. qm̃ ꝓ hĩde¬

Expanded text:
reditatis deberet dari, ne singulis iuneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo nem: ab herede enim peti non expedit ta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab herede petendam hereditatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ri. liberalemcãm licet iuditium dete¬
stamento mou̾i sꝑetur. diuuspius re¬
scpͥsit. adiecit sane in rescpͥto dum¬
modo p̾clicatur uidici liberał canse.
ne ullun adminiculum libeitatis:
extestamento admniitat.
ignorabat uires testamenti iuditium
de functi secutus est.

Expanded text:
ri liberalem causam, licet iudicium de testamento moueri speretur, diuus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum adminiculum libertatis ex testamento admitt‹a›t.ignorabat uires testamenti, iudicium defuncti secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
teͣbatio seiano resꝙͥsit ut elius adria¬
ticus satis daret de hr̃ditate que ab
eopetitur. isi fłm dicat. hoc idõ. qr
sust inetur hr̃clitatis petõis iuditiũ
douec fł̾i causa agatur. quorum iuditẽ¬
rum q̃ in hr̃ditatis petitione sunt:
ea auctoritas est ut nicħ inp̾uiditi¬
um eius uiditii fi̾debeat.:¬
dx.lxx. Diquis ubertatem ex
testam̃to sibi competiͥise dicat. nõ
debebit uidex de libertate sũiam dr̃e
ne p̃uiclitium de testam̃to cognit᷑o
fiat. uta senatus censuit. S ĩ duiꝰ¬
a dri anus resꝙͥsit clifferend̾ deliber¬
tate iudicium donec deinoftõso ui¬
ditium: ant inducat᷑. aut finem
accipiat. ¶ Ita demũ aũ sustinẽat᷑¬

Expanded text:
Trebio Sergiano rescripsit, ut Aelius Asiaticus daret satis de hereditate quae ab eo petitur, et sic falsum dicat: hoc ideo, quia sustinetur hereditatis petitionis iudicium, donec falsi causa agatur. Eorum iudiciorum, quae de hereditatis petitione sunt, ea auctoritas est, ut nihil in praeiudicium eius iudicii fieri debeat.dictum Si quis libertatem ex testamento sibi competisse dicat, non debebit iudex de libertate sententiam dicere, ne praeiudicium de testamento cognituro faciat: et ita senatus censuit: sed et diuus Traianus rescripsit differendum de libertate iudicium, donec de inofficioso iudicium aut inducatur aut finem accipiat. Ita demum autem sustinent
Abbreviated transcription (Latin):
missione opꝰ sit: quem ad̾ potu̾it se
uel alteruter ex litigatorib morbo
sonticoimpeliat᷑ iubet diem uidi¬
ciiee diffusum. ¶ Sinõ pp̃ualitu¬
diuẽ nuuer non steterit iuditõ. s¬

Expanded text:
ia opus sit, quemadmodum potuit se uel alteruter ex litigatoribus morbo sontico impediatur, iubet diem iudicii esse diffisum. Si non propter ualetudinem mulier non steterit iudicio, s
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ł.xii. Pus cumquo funclum
cominunem habes. adeclictumnon
Rdit. ⁊ obid motu iuiclicis. uilla diru¬
ta est. aut arbusta succisa sunti p̾stab̾
tͥ detrimentum uditio dͥd̃. Quicqͥde¬
iudundisꝙ omnib utilissumimest:
uł ꝙ maluerĩt litigatores. exequio¬
uenit.
e temeclificem uel repetiturum ab eo
ꝓꝑte impensas uł donationis gratia
communis fiet ꝑies
ꝓtiperetis. ⁊ non patiatur te sotius fr
uctum tui anni ꝑcipere. uidendum
utrum ex conducto actio sit anuero
cõidiuidundo. Eadem qõ est ⁊ si sociꝰ
qui conuenerat ut alteruis a nis fr¬
ueretut: pecus admisit. ⁊ fecit ut fu¬
turi anni fructusquos socium ꝑciꝑe
oportuit corrumperent᷑ ⁊ puto ma
locum hr̃e. Que enini locatio est. cũ
merces non interce sierit aũ c̾te actio¬
nẽ uicerti ciuilem reddendam.

Expanded text:
m. Si is, cum quo fundum communem habes, ad delictum non respondit et ob id motu iudicis uilla diruta est aut arbusta succisa sunt, praestabitur tibi detrimentum iudicio communi dvidundis quod omnibus utilissimum est vel quod malint litigatores sequi convenit.etem aedificem vel repetiturus ab eo pro parte impensam vel donationis gratia, communis fiet parieperciperetis, et non patiatur te socius tui uctum percipere, uidendum, utrum ex conducto sit actio an uero communi diuidundo. eadem quaestio est et si socius, qui conuenerat, ut alternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit, corrumperentur. et puto maglocum habere quae enim locatio est, ‹c›um merces non intercesserit? aut certe actionem incerti ciuilem redde
Abbreviated transcription (Latin):
̾. tentionem hẽo. qr neminem mobᷤ
ligare uolui. at cum putoreniticii
alioqͣmest. id agout auquem mͥob
ligem: ⁊ sicut negõꝵ gõrum actio dat᷑
adu̾suseum cuius negotia curaui.
cumputarem alterius eẽ iͣ iiꝑpõĩto.
fuit uͥ mͥ actio dari deberet. danda mͥef
tio. ¶Si conueniat ne omninoda¬
uisio fiat hiꝰ pactum millas urum¬
uires hr̃e manifestissimum est. Sin
autem intracertum tempus est qd̾ ĩ
ip̃ius reiqualita ꝓdest: ualet. ¶ Si
rater sacios ouemisset ne intra certum
tempus societas s diuideretur qum
uendere liceat ei qui tali duentione
tenetur. ñ clubium est. qrͣ emptor
quo cãidiuidundo agendo eadem
exceptione submouebitur. qua au¬
ctor euis submouebitiretur. ¶Si
paciscatur socius neꝑtem suampe¬
tat effcu tollitur societas.
ouentus ⁊ odempnatus sit. aget dͥd̃.
get cunis otiout erꝑs traderetiuz.
pignoridatum fund̾ a testatore suo
comꝑau̾it a treclitore non debet a co
fundo nonhr̃ditario seriuat. arbit̾

Expanded text:
tentionem habeo, quia neminem mihi obligare uolui. at cum puto rem Titii alio quam est, id ago, ut alium mihi obligem, et sicut negotiorum gestorum actio datur aduersus eum cuius negotia curaui, cum putarem alterius ea esse, ita fuit, ut mihi actio dari deberet, danda mihi tio. Si conveniat, ne omnino divisio fiat, huiusmodi pactum nullas vires habere manifestissimum est. sin autem intra certum tempus, quod etiam ipsius rei qualitati prodest, valet. Si inter socios convenisset, ne intra certum tempus societas divideretur, quin vendere liceat ei, qui tali conventione tenetur, non est dubium: quare emptor quoque communi dividundo agendo eadem exceptione summovebitur, qua auctor eius summoveretur. Si paciscatur socius, ne partem suam petat, effectu tollitur societas. conuentus et condemnatus sit, aget communget cum socio, ut ei pars traderetur, pignori datum a testatore suo comparaverit a creditore, non debet a cohfundo non hereditario serviat, arbiter
Abbreviated transcription (Latin):
aut temporib s possunt iuraint̾¬
dum ⁊ seꝑata a fundo eẽ. ⁊ ucc men¬
sura nec temporib dnus a uelutic̃
is cuius fuerunt ples hĩdes reliquit.
ꝙ cum accidit consentaneumest.
⁊ ea in aybitrium familie ħxis cũde
uenire. Nec udere inqͥt põp̃ quare

Expanded text:
aut temporibus. sed possunt iura inteaut temporibus. sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum accidit, consentaneum est et ea in arbitrio familiae erciscundae uenire, nec uidere inquit Pomponius,
Abbreviated transcription (Latin):
nata est. It̃ lap̃ qui ꝑ utrumq fun¬
uum extencditur. qm dui coheret fũ¬
do ex regione tuiusq finium utriusq
S cum aut a lap̃exemptus aut ar¬
bor eruta uł succisa est commũis
ꝓicliuiso fiet. iueniet in cõmũz
diuido iudicium. Namꝙ erat fini¬
tis ꝑtib rursus ꝯ funditur. qrͣ sicut
duab masus cluorum dominoꝵ
conflatis tota massa cõmunis est
ĩ si auquid exprima sp̃ẽ separatum
manet ita arbor ⁊ lap̃ seꝑatus afũdo
confundit ius dominii. ¶Deuesti¬
bulo communi bin arum eclium ar
debet. qr qui de uestibulo liceri coga¬
tur. ncc̃e ht̃ interclum totaium ecli¬
um p̾cium facere. si alias aditum ñ
ht̃. ¶ Si ꝑeundem locum uia nob̾
infuga est. iubere debet liceri eos ĩt̾
quos uidex est. ⁊ ei ad iudicare pencs
quem licitatio ꝑmansit necerit ꝑ¬
iculum nexx senatus ꝯsulti pena
legis faine cõmuttatur. ¶Aquaꝵ
Nam au ipins fundi est nõ inuidi
cium dͥd̾ nonuenit aut seꝑatum
a fundo. diuisumtñ aut mensura

Expanded text:
nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusquesed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta uel succisa est, communis pro indiuiso fiet et ueniet in communi diuidundo iudicium: nam quod erat finitis partibus, rursus confunditur. qua re duabus massis duo rum dominorum conflatis tota massa communis est, etiamsi aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii. De uestibulo communi binarum aedium arbdebet, quia qui de uestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si alias aditum non habeat. Si per eundem locum uia nobis in fuga est iubere debet liceri eos inter quos iudex est et tunc eum adiudicare, penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatus consulto poena legis Fabiae committatur. Aquarum nam aut ipsius fundi est et ideo in iudicium non uenit, aut separatum a fundo, diuisum tamen aut mensura
Abbreviated transcription (Latin):
ut uił. quo libro primodig̃. scribit.
dictio ẽ. ¶ Comiẽre autemutrum
int̾ priuatos sufficiat. anuo̾ ĩ ip̃ius p̾¬
toris consensus nocius est. lex uilia uidi¬
putat suã iurisclictõem aulegi satis¬
fcm̃m sit. uideuclum ẽ. ⁊ puto posse defen¬

Expanded text:
us quoque libro primo digestorum scribit, dictio est. Conuenire autem utrum inter priuatos sufficit an uero etiam ipsius praetoris consensus necessarius est? lex Iulia iudiputet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defen
Abbreviated transcription (Latin):
anis reb doti de d̾. quero simintegrumre¬
stituatur. i parten suam accipiat quartã.
i reddat fid̾. quid debeat maritus facere
ancontemptus eẽ debeat aliis reb indotẽ
datis. It querosi hdecesserit. i heredes eiꝰ mĩ
tegtum restitutionem exꝑsona eiꝰ pecierit
up̃i petant quartam partem illlefund̃
an maritus cagatur restituere fundum ⁊¬
contentus inretentione lucridotis. oet̾is
cos auferenda sit. s in merainstipułonẽ

Expanded text:
is rebus doti dedit. quaero, si in integrum restituatur et partem suam accipi‹a›t quartam et reddat fundum, quid debeat maritus facere? an contentus esse debeat aliis rebus in dotem datis? item quaero, si haec decesserit et heredes eius in integrum restitutionem ex persona eius petierint et ipsi petant quartam partem et ill‹i› fundum, an maritus cogatur restituere fundum contentus in retentione lucri dotis ceterisdos auferenda sit: sed in ‹u›eram aestimationem
Abbreviated transcription (Latin):
dolo malofõa. Querendumtamenest utr̃
tota obligõ.: anq ampluis ꝓmissum est
cimͣ ꝓmitti oportuit infirmetur. iutilius
est dr̃e id ꝙ super fluum est tm̃modo infir¬
mari. Iste autem curator res dotis nomiẽ
traderedebet. noirit uendat cuilibet.⁊
p̾cium eius indotem det. dubitari aut̃ pot̃
au hac uerumsit. Quid enim si aliter ho¬
neste nubere non possit: qm ut petuni am
indotem det. idq ei magis expecliat. at¬
cium possunt res rredotem date: plerũq
alienari eipecunia indotem conu̾ti. Sed
ut expecliatur qõ siquidenres in dotẽ ma
nisipecuniis indotemdatis tunc affm̃ est
curatoris apud eutid̃ intrare iudicem. qͥe
um constituiti ut iterum ei causacognita:
⁊̃ uiro absente ꝑmittat rr̃ uendicione
celebrata: dotemostitue.¬

Expanded text:
dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare. Iste autem curator res dotis nomine tradere debet, non etiam ut uendat cuilibet et pretium eius in dotem det. dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non possit, quam ut pecuniam in dotem det idque ei magis expediat? atquin possunt res in dotem datae plerumque alienari et pecunia in dotem conuerti. sed ut expenisi pecuniis in dotem datis, tunc officium est curatoris apud eundem intrare iudicem, qui eum constituit, ut iterum ei causa cognita etiam uiro absente permittat rerum uenditione celebrata dotem constitue
Abbreviated transcription (Latin):
lieri ex trebellino restituendame ẽ partẽ:
heretlitatis. q̃ ei relicta est. ut ea suo maritos
ꝓdote eam soluat. qr iad eam fidĩ ꝯmissum
⁊ honera eiꝰ ꝑtinent delegatione ꝓp̃nimiã
subtilitaten ⁊ casue ncãitatem minime
obtinente. ¶ Eiꝰnoiẽ quelibera uide¬
batur .x. in dotemdedisti. eo cãu habebisꝯ
dictionem. quo hr̃e potuisses simułris li¬
bẽ noĩe dedisses. nͭͨ nuꝑte secute cẽtit. Si
mamimissa nupsent itademiundos erit.
si eam̃te detlisti ut qñq secutisnuptiis dos
eẽt. gͥ si mulieri donaturus declisti dñs.
dicet. quem adm si eunciuii sibidonatur᷑
eẽt mulieri: ip̃i donare iussisset.
elsus. Quero qnͣte pecunie dotemꝑ
mrttñti adulte mulieri enrator consensũ
ielignitate mulieris maritiq statuendꝰ ẽ.
quousq rõpatitur.
re causa canstititus sit. ⁊ ampluis doti pro¬
tes mulieris. ualent. ip̃o uire ꝓmissio nõ
ualet. qui a lege rata nonhẽtur auctoritaᷤ

Expanded text:
lieri ex Trebelliano restituendam esse partem lieri ex Trebelliano restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam solveret, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime obtinente. Eius nomine quae libera videbatur decem in dote dedisti: eo casu habebis condictionem, quo habere potuisses, si mulieris liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque secutis nuptiis dos esset. igitur si mulieri donaturus dedisti, dominus condicet, quemadmodum si eum qui sibi donaturus esset mulier ipsam donare iussisset. Celspromittenti adultae mulieri curator consensum cultatibus et dignitate mulieris maritique statuendus est, quousque ratio patitur. dae causa constitutus sit et amplius doti protes mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
liberatio obligõnis potius qͣmres ip̃a adeum
iam ꝑuenisse uideatur. ideo partus eius nõ
debetur.
ueltitiodari posse.S dedate uirum teneri.
ciuemad̾m sititio ussissit dari. nec mirũ
cum ĩ ꝑmissurauiro dotem. possit delegãte
eo alti ꝓuttere. ⁊ sidici solet alii qͣm marito
dotis nomine nulierem non posse obligai.
tis cagitaret. ¶Exasseheres iustitutus
rogatusq mulieri. dodrantem hr̃ditatis
restituere uissu eiꝰ: ꝙ debet doti ꝓmisit ma¬
rito. uereor ne non sit obligatus. Naminu¬
lieriin hoc tenetur. ut hereditatem restitu¬
endotͣsferat actiones iquas ht̃ ⁊ quib est.
obstrictus. quas transferre ad alium qͣm
cui debet fidei comnuissum non potest. alics
clixerit. incciticum eoagi posse: ut fidei cõ¬
missi prẽt estimationem. huic ego consẽ¬
tire non possum. Namobligari mułris
debitoremita ecnium est. si accipere id ip¬
sum ꝙ eidebetur uir pofis ne indotata
mulier eẽ iudeatur. dicendum est ip̃imu¬

Expanded text:
liberatio obligationis potius quam res ipsa ad eum ita peruenisse uideatur ideoque partus eius non debetur. uel Titio dari posse, sed de dote uirum teneri, quemadmodum si Titio iussisset dari. nec mirum, cum etiam promissura uiro dotem possit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari.tiis cogitaret. Ex asse heres institutus rogatusque mulieri dodrantem hereditatis restituere iussu eius quod debet doti promisit marito. vereor, non sit obligatus: nam mulieri in hoc tenetur, ut hereditatem restituendo transferat acobstrictus, quas transfer‹re› ad alium, quam cui debet fideicommissum, non potest. aliquis dixerit incerti cum eo agi posse, fideicommissi praestet aestimationem. huic ego consentire non possum: nam obligari mulieris debitorem ita aequum est, si accipere id ipsum quod ei debetur vir potest. sed ne indotata mulier esse videatur, dicendum est ipsi mu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s fam ilic herciscunde iucdlitium eo
nomine utile est. Nam quid niterest si
unus ex exhereclib intotumliberau̾it pig¬
nuc. anuero ꝓsuadutaxat portione cũ
coheredis neggligentia dampnosa non
emptoremut publiciana potiꝰ. ł ea ac¬
tione que de fundo uectigali ꝓpõita est
exꝑietur. emptor id facere suꝑsederit:
omnim nocebit ei dolus suus. nec cõmit¬
titur stipułd. non id̾ inseruiana quo actõe
possõnem aduocat. ⁊ soluta pecunia uen¬
elitori clissoluitur. Uñ fit ut emptori
suo nomine non competat. ¶Siis
ciui rei publice cã abfuit: funtlum pe
actio. It si priuatus amilitepetat. ead̾
ecuntas est emptori testiuende ꝓ eiuctione
actionis. ¶Si secundus emptor uen¬
ditorem eundemq emptorem ad litem
Rmii nui cecdit ꝓcuratorem. monrestitu¬
to eo clampnatio fu̾it subsecut.a. ꝙ tũz

Expanded text:
 familiae herciscundae iudicium eo nomine utile est: nam qu‹i›d interest, unus ex heredibus in totum liberauerit pignus an uero pro sua dumtaxat portione? cum coheredis neglegentia damnosa non emptorem, ut Publiciana potius uel ea actione quae de fundo uectigali proposita est experiretur, emptor id facere supersedit, omnimodo nocebit ei dolus suus nec committitur stipulatio. non idem in Seruiana quoque actione possessionem avocat et soluta pecunia venditori dissolvitur: unde fit, ut emptori suo nomine non competat. Si is qui rei publicae causa afuit fundum petactio. item si aequitas est emptori restituendae pro euictione actionis. Si secundus emptor uenditorem eundemque emptorem ad litem hominis dederit procuratorem et non restituto eo damnatio fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Cumea conditione pignus clistͤ¬
hatur nequid eiuictione secuta creditor
prẽt. qmuis p̾cium emptor non solu̾it.
s nenditoricau̾it. euictione setuta:
nusll amemptor exceptionem hẽbit. quo
minus p̾cium soluat. ¶ Crelitorcrui
ꝓpetimia nomen debitoris ꝑ delegatioẽm
ꝯsequimaluit. euctis pignorib que pͥ¬
or creclitor accepit. nullam actionem
cumeo quiliberatus est hẽbit.
ceuꝰ .ł. Quilibertans cãmexteꝑit in
uenditione suie iam tunt cum traderet᷑
liber homo fu̾it. siue conditione q̃ testa¬
mento ꝓpõita fu̾it impleta. ad libertatẽ
ꝑuen̾it: non tenebitur euictionis noĩe.
qui autem intradendostatii libenudi¬
cit. intelligitur hanc sp̃ẽm diuntaxat
libertatis excipere. que extestam̃to im¬
pleta conditione ex p̾t̾ito possitił ob tĩ¬
gere. ł contingere.⁊ ideo si p̾sens testa¬
mento libertas clata fu̾it. et uenclitor
statuuberum ꝓnunciauit. einctionis no¬
mine tenetur. tursus quistatu liberum¬

Expanded text:
Cum ea condicione pignus distrahitur, ne quid euictione secuta creditor praestet: quamuis pretium emptor non soluerit, sed uenditori cauerit, euictione secuta nullam emptor exceptionem habebit, quo minus pretium soluat. Creditor, qui pro pecunia nomen debitoris per delegationem s‹e›qui maluit, euictis pignoribus quae prior creditor accepit nullam actionem cum eo qui liberatus est habebit.um. Qui libertatis causam excepit in uenditione, siue iam tunc cum traderetur liber homo fuerit, siue condicione quae testamento proposita fuerit impleta ad libertatem peruenerit, non tenebitur euictionis nomine. Qui autem in tradendo statuliberum dicit, intellegetur hanc speciem dumtaxat libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et uenditor statuliberum pronuntiauit, euictionis nomine tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
siuissum .x. dare ꝓnuntiat xx. dare deb̾ẽ.
noune incondaitione mentitur. ueriunẽ
hunc quo nconditione mentiri. udeo qͥdã
extimauerunt. hoc quo cãu euictionis
stipulationem contrahi. s auctoritas ser¬
uii p̾ualuit exstimantis. hoc tãu exempto
actionem eẽ. udelicet qui aputabat eura
qui ꝓnuntiass seruum .xx. dare iussum:
conditionem excepisse. que eẽt inclan¬
do. ¶Seruus tõnib reclilitis liber et̃ ius¬
sus esti hunc heres traditut. ⁊ diet centũ

Expanded text:
 dare debere, nonne in condicionem mentitur? uerum est hunc quoque in condicionem mentiri et ideo quidam existimauerunt hoc quoque casu euictionis stipulationem contrahi: sed auctoritas Seruii praeualuit existimantis hoc casu ex empto actionem esse, uidelicet quia putabat eum, qui pronuntiasset seruum uiginti dare iussum, condicionem excepisse, quae esset in dando. Seruus rationibus redditis liber esse iussus est: hunc heres tradidit et dixit ce
Abbreviated transcription (Latin):
agetur᷑: exuencdito. ¶ Diuiisione int̾¬
coberedos fcã si ꝓcurator absentis iiter¬
fuit: ⁊ dominus ratam habuit. euittis pre¬
diis in dominum actioclabitur. qiue d are¬
tur ineum quinegatium absentis gessit.
ut qnͣti sua interest. actor consequatur .s.
ut melioris aut det̾ioris agrifãi causa finẽ
dominus abluxit. uenditor eundem ser¬
Quura post tempus offerendo quo mimus
pr̃et ꝙ emptoris interest non recte defẽ¬
clitur.

Expanded text:
agetur ex uendito. Diuisione incoheredes facta si procurator absentis interfuit et dominus ratam habuit, euictis praediis in dominum actio dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris aut deterioris agri facti caus‹a› finem dominus abduxit uenditor eundem seruum post tempus offerendo, quo minus praestet quod emptoris interest, non recte defenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ump̃.ł .ii. Si ita legatus eẽt usus fũ¬
umusus ꝑtinet ac sinominatimiearũ
erumusus legatus fuisset. ¶Dñs ꝓpͥ¬
tatis ĩ inuitousu fructuarioue usua¬
rio fundũ. uł edes uł saltuarium
uel insularium custodire pot̾. Inter¬
est enim eius p̾dii fines tueri. atq om¬
nia dncenda sunt: quolibet modo con¬
stitutus usus fructus uł usus fu̾it. ¶ S̾¬
uo cuius usum cluntaxat non ĩ fruc¬
tum hñis. Pot̾ ĩ a nob̾ quid donari.
uel ĩ expetunia nr̃a negotiatumeẽ uͥ
quicquid eomodo adquisierit inpecu¬
lio ur̃o sit
usu legato iutile legatumeẽ existime
⁊ eodem modo ꝑsecutionem euis com¬
petituram. quo competeret si fructus
quaq legatus ec̃t. Itaq nouminus
absente qͣm p̾sente filio suo ue: pr̃ do¬
sine fructu: comnunis refectio rei est.
insartis tectis. tamhr̃dis qͣm usuarii.
uideamus tñ ne si fructus isu accipiat¬
hĩs ip̃e reficere delrat. Si uero tał sit
res cuius usus legatus est ut hĩs fr¬

Expanded text:
um.Si ita legatus esset usus funum usus pertinet ac si nominatim ei earum rerum usus legatus fuisset.Dominus proprietatis etiam inuito usufructuario uel usuario fundum uel aedes per saltuarium uel insularium custodire potest: interest enim eius fines praedii tueri. eaque omnia dicenda sunt, quolibet modo constitutus usus fructus vel usus fuerit. Servo, cuius usum dumtaxat, non etiam fructum habemus, potest et a nobis quid donari vel etiam ex pecunia nostra negotiatum esse, ut quidquid eo modo adquisierit, in peculio nostro sit. usu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque no‹n› minus absente quam praesente filio seruoue pater dosine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fr
Abbreviated transcription (Latin):
pignus concurrent. ꝓhiis portiomibi
non intotum: ex nummis cuuidam
comꝑata ẽ. erit concursus utiiisq cre
oꝑataẽ. ¶ Sitͥ que hĩturus sum ob¬
ligau̾im ititio sp̃aliter fundum simi
dominium meum ꝑuen̾it mox clm̃ũ
euis adquisiero putat marcelł con¬
currere utrumq creditorẽ. ⁊mpigñe.
Non enim multum facit qꝙ de suonũ¬
mos debitor decłit. quippe cum res ex
nummis pign̾atis empta nonsit pig¬
norata obhoc solum ꝙ pecuni a pignora¬
taerat.
dem.a. Pi pignus sp̃aliter reg pu¬
blica acceꝑit. dicendum est p̾ferri eã
fico deb̾e. si postea si̾co debitor obligatꝰ
ꝑximis ꝯduxerat pactuc erat. ut hõ
heros pignori locatori eẽt donec m̾ce
rotem alii ob pecuniam creditam pig¬
nori detlit. ꝯsultus an adu̾sus hunt
creclitorem petentem erotem. locatorẽ
p̾tor tueri deberet .R. debere. Bi ret eͥ
eo tp̃r homo ꝑignoꝵdatus ec̃t: quo ñ¬
qñitñ iantunc in ea cã heros ẽẽ cepis¬
set. ut inuito locatore iuspignoris ĩ

Expanded text:
pignus concurrent pro his portionibus, non in totum ex nummis cuiusdam comparata est, erit concursus utriusque crecomparata est. Si tibi quae habiturus sum obligauerim et Titio specialiter fundum, si in dominium meum peruenerit, mox dominium eius adquisiero, putat Marcellus concurrere utrumque creditorem et in pignore: non enim multum facit, quod de suo nummos debitor dederit, quippe cum res ex nummis pigneratis empta non sit pignerata ob hoc solum, quod pecunia pignerata erat.m Si pignus specialiter res publica acceperit, dicendum est praeferri eam fisco debere, si postea fisco debitor obligatusproximis conduxerat, pactus erat, ut homo Eros pignori locatori esset, donec merrotem alii ob pecuniam creditam pignori dedit. consultus, an adversus hunc creditorem petentem Erotem locatorem praetor tueri deberet, respondit debere: licet enim eo tempore homo pignori datus esset, quo non iam tunc in ea causa Eros esse coepisset, ut inuito locatore ius pignoris in
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃eo potior ẽ cui postea p̾diũ ex hiis
honis pignoridatur. qͣmuis ex cet̾is pe¬
cuni ain suã reclig̾e possit. ꝙ si ea conuẽ¬
tio pͥoris fuit ut ita demumi cetera bona
pignorĩ hẽrent᷑. si pecunia de hiis q̃ gene¬
raliter accep̃ s eruari non potuisset. defi¬
fiente seda comenuone. secundus credi¬
tor inpignore postea dato nontam potior
insccł a conuentione serundus creclitor
accep̃ nouatione postea frã pigña pͥorib
addid̾. Suꝑioris temporis ordinem ma¬
uere pͥmo pͥmo creclitori placuit tamꝙͣ
in suur lo cam succedenti¶ Cũ ex cã man¬
dati p̾diumtitio cui negõtium fuerat

Expanded text:
his bonis datur, quamuis ex ceteris pecuniam suam redigere possit. quod si ea conuentio prioris fuit, ut ita demum cetera bona pignori haberentur, si pecunia de his, quae generaliter accepit, seruari non potuisset, deficiente secunda conuentione secundus creditor in pignore postea dato non tam potior ae secunda conuentione secundus creditor accepit nouatione postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti. Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
gestum deberetur pͥusqm eiꝰ possessio tͣ¬
deietur: idpignori dedit. post traditã
possessionem idem p̾clium alii denuo:¬
pignori dedit pͥors cam ẽẽ potiorem appa¬
ruit. Si noncreditor scd̾s p̾cium ei qui
negotium gesserat soluisset. uerun ĩ
ea qnͣtitate qm soluiss eiusq usuris poi¬
tiorem fore constaret. iisi forte pͥor ei p̃e¬
cumiamofferat. ꝙ si debitor aliunde pecu¬
niam soluisset. pͥorem p̾ferendum. ¶ pͥ
diuisionem regionib fc̃am ĩter fratres
ouenit. ut si fr̃ agri portionem ꝓ indiui
sopignoridatam acreclitore suo non
liberass. ex diuisione q̃ site ꝑtis ꝑteni
uimidiam alter distraheret. pignus
intelligi contractum existimaui. S pͥ¬
orem scd̾o non ẽẽ potiorem. qm̃ scd̾m
pigns ad eam partem directum uide¬
batur qmͣ ultra paitenisuam frater ñ
consentiente Sotis non potuit obll
ob pecuniam creclitam. alii pignori de¬
uisset. ⁊ anteqͣm utriq creclitori sol¬
ueret debitum. ren aliam pͥori cre¬

Expanded text:
gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignori dedit: post traditam possessionem idem ppignori dedit. prioris causam esse potiorem apparuit, si non creditor secundus pretium ei qui negotium gesserat solvisset: verum in ea quantitate, quam solvisset eiusque usuris potiorem fore constaret, nisi forte prior ei pecuniam offerat: quod si debitor aliunde pecuniam solvisset, priorem praeferendum. Post divisionem regionibus factam inter fratres convenit, ut, si fso pignori datam a creditore suo non liberasset, ex diuisione quaesitae partis partem dimidiam alter distraheret. pignus intellegi contractum existimaui, sed priorem secundo non esse potiorem, quoniam secundum pignus ad eam partem directum uidebatur, quam ultra partem suam frater non consentiente socio non potuit obligob pecuniam creditam alii pignori dedisset et, antequam utrique creditori solueret debitum, rem aliam priori cre
Abbreviated transcription (Latin):
pocioꝵ est pͥore. ut puta si inremi stã
ꝯseruandam impensum ẽ. ꝙ seqñs cre¬
didit. ueluti siauis fuit obligata ⁊ ad
armandam eam nł refitiendam ego cre
totius pignoris cãm. ꝙ poterit quis ad¬
nutt̾e. ⁊ si incybari a nautarum fu̾it cre¬
ditum. sine quib nauis salua ꝑ ueni¬
re non poterat. Item siquis inmces sͥ
obligatas credid̾it. uł ut salue fiat̃.
uel ut naulum ex soluatur. potentior
eriti licet posterior sit. Nam ⁊ ip̃m na¬
usui potentius est. tantumdẽ dicet᷑.
isimerres horreoꝵ uel aree: uel uectu¬
re ium̃toꝵ debentur. Nam ⁊ iͥbi potẽ¬
tiorent.

Expanded text:
potior est priori, ut puta si in rem istam conseruandam impensum est quod sequens credidit: ueluti si nauis fuit obligata et ad armandam eam uel reficiendam ego credtotius pignoris causam. quod poterit quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat. Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ipsum naulum potentius est. Tantundem dicetur, et si merces horreorum uel areae uel uecturae iumentorum debetur: nam et hic potentior erit.
Abbreviated transcription (Latin):
pleta ẽ querebatur depignore isedt̃¬
U cum ex cã ꝓmissionis adinu̾se qn co¬
titatis  solonem quidotẽ ꝓrisit comꝰ¬
pellitur: nouutiq sołonum obseruan᷑¬
da sunt tempora. s dies oͣcte obligatio¬
nis. nec pͭdici: in potestate eius eẽ. ne
pecuniam resiauã redderͤ ut minus do¬
tata mulierc eẽ uideatur. auacã est eiꝰ qͥ
pignus acripit. ad eam summam qmͣ ĩtͤ
cliem c̾tum numerass ac forte pͥusqͣm
numeraret alii res pignoridata est.

Expanded text:
pleta est: quaerebatur de pignorepleta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad uniuersae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionum obseruanda sunt tempora, sed dies contractae obligationis. nec probe dici in potestate eius esse, ne pecuniam residuam redderet, ut minus dotata mulier esse uideatur. Alia causa est eius, qui pignus accepit ad eam summam, quam intra diem certum numerasset, ac forte prius, quam numeraret, alii res pignori data est.