comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciam. Ceselliꝰ autẽ forte rathymoterõ
iunctura ista u̾boꝵ captꝰ. quem cor di¬
ctum putauit & quem accentu acuto
legit quasi ad cor referret᷑ ñ ad hanniba¬
lem. S ñ fugit me si aliquis sit tam in¬
cre ditꝰ sic posse defendi cor ceselli mascu¬
linum ut uideat᷑ terciꝰ uersus separa¬
tim atq diuise legendo. Pinde quasi de¬
precisis int̾ruptisq uerbis exclamet an¬
tiochꝰ suasorem sũmũ. s ñdignũ & eis
qui hoc dixerint respond̾i.
Itate & oꝑm nobilitatib & naui¬
gandi sollercia. naualibq uictoriis ce¬
lebrata ẽ. Ea ciuitas cũ amica atq socia
ppłi. R. foret. ꝑ sacam̃ philippi filio ma¬
cedonum rege cum quo bellum pplo
romano fuit amico usa ẽ. conixiq sunt
rodienses legationib romam sepemissis
id bellum int̾ eos componere. S uͥ ist a
pacificatio ꝑpetrari nequiuit. uerba a
plerisq rhodiensib incontionib eor ad

Expanded text:
faciam. Caesellius autem forte ῥαθυμότερον faciam. Caesellius autem forte ῥαθυμότερον iunctura ista verborum captus quem cor dictum putavit et quem accentu acuto legit, quasi ad cor referretur, non ad Hannibalem. Sed non fugit me, si aliquis sit tam inconditus, sic posse defendi cor Caeselli masculinum, ut videatur tertius versus separatim atque divise legendus, proinde quasi praecisis interruptisque verbis exclamet Antiochus: suasorem summum! Sed non dignum est eis qui hoc dixerint responderi. itate et operum nobilitatibus et navigandi sollertia navalibusque victoriis celebrata est. Ea civitas, cum amica atque socia populi Romani foret, Persa tamen, Philippi filio, Macedonum rege, cum quo bellum populo Romano fuit, amico usa est, conixique sunt Rodienses legationibus Romam saepe missis id bellum inter eos componere. Sed, ubi ista pacificatio perpetrari nequivit, verba a plerisque Rodiensibus in contionibus eorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
est qui hoc dixit asie rex. ls admiratur
& ꝑmouetur qd hanuibal carthaginien¬
sis bellum se facere ppło romano uolen¬
tem dehortetur hos autẽ u̾sus ceselliũ
sic accipit. tanqͣm si antiochꝰ sic dicat.
hannibal menebellũ gerã dehortatur
Qd cum facit equale putat corhabere
me ei. qmͣ stultum ẽẽ me credit cum id
mͥ ꝑsuadere uult: Hoc ceselliꝰ quidem
s alid̾ longe enniꝰ. ⁊am tres uersus se
ñ duo. ad. hauc cennii sentenciam ꝑti¬
nentes. ex quib tercium u̾sum ceseliui
nͥ respexit. haniubal audaci dũ pectore
de me hortat᷑ ne bellũ faciam. quẽ cre¬
didit ẽẽ. meũ cor. suasorẽ sũmum & stu¬
diosum robore belli. Hor uersuũ sensis
atq ordo sic opinor est. hannibal ille
audentissimꝰ. atq fortissimꝰ quem ego
credidi. hoc ẽ enĩ cor meũ credidit pin¬
de atq deceret quẽ ego stultꝰ homo
credidi sũurũ fore suasorẽ ad bellano.
is me dehortat᷑ dissuadetq ne bellum

Expanded text:
est qui hoc dixit, Asiae rex. Is admiratur est qui hoc dixit, Asiae rex. Is admiratur et permovetur, quod Hannibal Carthaginiensis bellum se facere populo Romano volentem dehortetur. Hos autem versus Caesellius sic accipit, tamquam si Antiochus sic dicat: Hannibal me ne bellum geram dehortatur; quod cum facit, ecquale putat cor habere me et quam stultum esse me credit, cum id mihi persuadere vult? Hoc Caesellius quidem, sed aliud longe Ennius. Nam tres versus sunt, non duo, ad hanchance Ennii sententiam pertinentes, ex quibus tertium versum Caesellius non respexit: Hannibal audaci dum pectore de me hortatur Ne bellum faciam, quem credidit esse meum cor Suasorem summum et studiosum robore belli. Horum versuum sensus atque ordo sic, opinor, est: Hannibal ille audentissimus atque fortissimus, quem ego credidi—hoc est enim: cor meum credidit, proinde atque diceret quem ego stultus homo credidi—summum fore suasorem ad bellandum, is me dehortatur dissuadetque ne bellum
Abbreviated transcription (Latin):
uisebatur. Tum e militib qui in iure
apud eum stabant. Interrogauit quis¬
piam ex more. inquem diem locumiq
uadimoniũ ꝑmitti iuberet. Et scipio
manũ ad ip̃am oppidi qd obsidebatur
arcẽ ꝓtendens perendie inquit sese
sistant. illo in loco. Atq ita factum
die t̾cio inquem uadari iusserat opi¬
dum captum ẽ. eodq eo die in arce
eius oppidi ius dixit.
bratissimis cõmentariis lectionũ
antiquarũ ceselluuĩdicis hominis her¬
cle pleraq haud indiligentis qd̾ erra¬
tum multos fugit: quãqm młta in ce¬
sellio rep̾hendendo etiã ꝑ calumnias
rimarent᷑. Scripsit autem cesellius
q̃. ennium. in xiil. annali cor dixisse
genere masculmo. Aerba ceselli sub¬
iecta sunt. Mascłmo gñe ut młta alia
enunciauit enniꝰ. Nam in .xiii. anna¬
li quem cordixit ascripsit deinde u̾sus
ennii duo. Hannibal audaci cum pec
tore dehortatur ne bellum faciam
quem credidit ẽẽ meũ cor. Antiochꝰ

Expanded text:
visebatur, Tum e militibus, qui in iure visebatur, Tum e militibus, qui in iure apud eum stabant, interrogavit quispiam ex more in quem diem locumque vadimonium promitti iuberet; et Scipio, manum ad ipsam oppidi quod obsidebatur arcem protendens, Perendie, inquit, sese sistant illo in loco. Atque ita factum; die tertio, in quem vadari iusserat, oppidum captum est eodemque eo die in arce eius oppidi ius dixit. bratissimis commentariis Lectionum Antiquarum Caeselli Vindicis, hominis hercle pleraque haut indiligentis. Quod erratum multos fugit, quamquam multa in Caesellio reprehendendo etiam per calumnias rimarentur. Scripsit autem Caesellius Q. Ennium in XIII. Annali cor dixisse genere masculino. Verba Caeselli subiecta sunt: Masculino genere, ut multa alia, enuntiavit Ennius. Nam in XIII. Annali quem cor dixit. Ascripsit deinde versus Ennii duo: Htore de me hortatur,ne bellum faciam, quem credidit esse meum
Abbreviated transcription (Latin):
uicit. e det eũ impendio magis ex
reb gestis qmͣ ex illo ostento uir̃ ẽẽ ur¬
tutis diuine creditum ẽ. Io etiã dicere
haud piget. qd id illi quos supͣ noĩaui
lict̾is mandauerint scipionẽ hunc af¬
fricanũ solitauisse noctis extremo. priꝰ¬
qm dilucularet in capitolium uentitare
ac iubere aperiri cellam iouis. atq ibi
solum diu demorari. quasi consultantẽ
de re publica cũ ioue editumosq enis
templi sepe eẽ. demiratos. qd solumid
temꝑis in capitoliũ ingredientẽ caneꝰ
semꝑ in alios seuientes neq latrarent
eum. neq uicurrerent. as uulgide
scipione opiniones confirmare atq
approbare uidebant᷑ dicta factaq eius
pleraq admiranda. ex quib ẽ uirum
oppidũ in hispania sicũ menib defen¬
sorib ualidum. & munitũ re eciã ciba¬
ria copiosum. nullaq eiꝰ. potum dispeᷤ
erat. t quodã die ius in castris seden
dicebat. atq ex eo loco id opidũ pcui

Expanded text:
vicit. Sed et eum inpendio magis ex vicit. Sed et eum inpendio magis ex rebus gestis quam ex illo ostento virum esse virtutis divinae creditum est. Id etiam dicere haut piget, quod idem illi quos supra nominavi litteris mandaverint, Scipionem hunc Africanum solitavisse noctis extreme, priusquam dilucularet, in Capitolium ventitare ac iubere aperiri cellam Iovislovis atque ibi solum diu demorari, quasi consultantem de republica cum Iove, aeditumosque eius templi saepe esse demiratos, quod solum id temporis in Capitolium ingredientem canes semper in alios saevientes neque latrarent eum neque incurrerent. Has volgi de Scipione opiniones confirmare atque approbare videbantur dicta factaque eius pleraque admiranda. Ex quibus est unumoppidum in Hispania, situ, moenibus, defensoribus validum et munitum, re etiam cibaria copiosum, nullaque eius potiundi spes erat, et quodam die ius in castris sedens dicebat atque ex eo loco id oppidum procul
Abbreviated transcription (Latin):
Uod de olimpiade philippi
regis uxore alexandri matre. ai
historia greca scriptum ẽ. id de .p. qͦꝙ
scipionis matre qui prior affricanus
appellatꝰ e. memorie datum est. Nã
s .c. oppiꝰ & iułꝰ hygmnꝰ. aliiꝙ qui de
uita & reb affricaniseripserunt ma¬
trem eiꝰ ciu sterilem existimata tra¬
dunt .p. quoq scipionem cũ quo nup¬
ta erat liberos desperauisse. postea ui
cubiculo atq in lecto mulieris cum
absente marito cubans sola condormiss.
uisum repente eẽ. iuxta eam cubare
ingentem angrieni. eumq hil qui ui¬
derant territis & clamantib elapsũ
inueniri ñ quisse. Idip̃m .p. scipionem.
ad haruspices retulisse. eos sacrificio
facto respondisse fore ut libi gign̾ent
Neq młtis dieb postqm ille anguis in
lecto uisus ẽ. mulierem cepisse concepti
fetꝰ sigua. atq sensum pati exinde m̃se
decimo pepisse. natumq ẽẽ hunc .p.
affricanum qui hannibalem & cartha¬
ginenses in affrica bello poenieo sed̾o

Expanded text:
UOD de Olympiade, Philippi regis uxore, Alexandri matre, in historia Graeca scriptum est, id de P. quoque Scipionis matre qui prior Africanus appellatus est memoriae datum est. Nam et C. Oppius et Iulius Hyginus, aliique qui de vita et rebus Africani scripserunt, matrem eius diu sterilem existimatam tradunt, P. quoque Scipionem, cum quo nupta erat, liberos desperavisse. Postea in cubiculo atque in lecto mulieris, cum absente marito cubans sola condormisset, visum repente esse iuxta eam cubare ingentem anguem eumque, his qui viderant territis et clamantibus, elapsum inveniri non quisse. Id ipsum P. Scipionem ad haruspices retulisse; eos, sacrificio facto, respondisse fore ut liberi gignerentur, neque multis diebus postquam ille anguis in lecto visus est, mulierem coepisse concepti fetus signa atque sensumsensurn pati; exinde mense decimo peperisse natumque esse hunc P. Africanum qui Hannibalem et Carthaginienses in Africa bello Poenico secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. infirmiꝰq. Nam bias ꝓposuit nõ
ẽẽ dicendã uxorem ꝓpt̾ alt̾utrum
incõmodũ. qd necc̃io patiend̾ erit
ei qui duxerit. Qui conu̾tit autẽ
ñ ab eo se defendit incõmodo qd ab ẽ.
s carere se alt̾o dicit qd ñ adẽ. Satis
ẽ. au̾t tuende sentencie quam bias
dixit qd eũ qui duxit uxorẽ pati ne¬
cesse est. ex duob incõmodis alt̾m ut
NI. S fauorinꝰ nr̃ cum facta ẽẽt. forte
m̃tio syllogismni istiꝰ quobias usus ẽ.

Expanded text:
est infirmiusque. Nam Bias proposuit non esse ducendam uxorem propter alterutrum incommodum, quod necessario patiendum erit ei qui duxerit. Qui convertit autem, non ab eo se defendit incommodo quod adest, sed carere se altero dicit quod non adest. Satis est autem tuendae sententiae quam Bias dixit, quod eum qui duxit uxorem pati necesse est ex duobus incommodis alterum, ut ήν. Sed Favorinus noster, cum facta esset forte mentio syllogismi istius quo Bias usus est,
Abbreviated transcription (Latin):
scripfisse aninadu̾timꝰ in oratione .p.
scipionis. quam censor habuit ad ppłm
de morib int̾ ea que reprehendebat.
qd contra maioꝵ instituta fierent. id
etiã eum culpauisse. qd̾ filiꝰ adoptiuos
patri adoptatori int̾ p̾mia patrũ pro¬
dess. Uerba ex ea oratione hec sunt.
In alia tribu patremi. in alia filium suf¬
fragium ferre. filiũ adoptiuũ tam
ꝑcedere. qmͣ si seuatum habeat absen¬
tis censeri iubere. ut ad censũ nemini¬
necessũ sit uenire.
Eploccisinus latino uocabulo asimuo¬
capitone. eiꝰdemq etatis aliis upa¬
rilicas appellatꝰ uetustiorib latinis scri¬
biligo dicebatur. auerfura uidelicet
& prauitate tortuose orationis tanꝙͣ
strobiligo quedam. Qd̃ uicium sinnuiꝰ
capito in litt̾is quas ad clodiũ tuscũ
dedit. hisce uerb̾ definit. Soloecismꝰ
ẽ inquit impar atq inconueniens cõ¬
positura parcium orationis. Cũ grec̃
autẽ uocabłm sit soloecismꝰ. an attiei

Expanded text:
scripsisse. Animadvertimus in oratione P. scripsisse. Animadvertimus in oratione P. Scipionis, quam censor habuit ad populum De Moribus, inter ea quae reprehendebat, quod contra maiorum instituta fierent, id etiam eum culpavisse, quod filius adoptivos patri adoptatori inter praemia patrum prodesset. Verba ex ea oratione haec sunt: In alia tribu patrempattern, in alia filium suffragium ferre, filium adoptivum tam procedere quam si se natum habeat; absentis censeri iubere, ut ad censum nemininecessus sit venire.SOLOECISMUS, Latino vocabulo a SinniCapitone eiusdemque aetatis aliis inparilitas appellatus, vetustioribus Latinis stribiligo dicebatur, a versura videlicet et pravitate tortuosae orationis, tamquam strobiligo quaedam. Quod vitium Sinnius Capito in litteris, quas ad Clodium Tuscum dedit, hisce verbis definit: Soloecismus. est, inquit, impar atque inconveniens compositura partium orationis. Cum Graecum autem vocabulum sit soloecismus, an Attici
Abbreviated transcription (Latin):
.I. ticio. tam iure legeq filius sit. quã
si ex eo patre matreq famulias eiꝰ. natꝰ
eẽt. utiq ei uite necisq meum pote¬
stas sit. uti patriendo filio ẽ. Hec ita
uti dixi. ita uos quirites rogo. Neq pu¬
pillus autẽ. neq mulier que in pare¬
tis potestate ñ ẽ adrogari possunt. qm̃
& cũfemuris nlła comitioꝵ cõmunio
ẽ. & tuciorib in pupillos tantam ẽẽ au¬
ctortatem potestatem q fas ñ ẽ. ut
caput lib̾m fid̾i sue cõmissũ. aliene cõ
ditioni subiciant. libertinos uͦ ab in¬
genius adoptari quid iure posse in asu¬
rius sabinꝰ scripsit. S id neq ꝑmitti
dicit neq ꝑmittend̾ eẽ unquã pu¬
tat. ut homines lib̾tini ordinis. ꝑ ad¬
optiones in iura ingenuor inuadant.
Auoqui inquit si iuris ista antiqͥtas
seruet᷑. eciã seruꝰ a domino ꝑ pretorẽ
dari in adoptionẽ potest. Idẽ ait
plerosq iuris uet̾is auctores posse fieri

Expanded text:
L. Titio tam iure legeque filius siet, quam L. Titio tam iure legeque filius siet, quam si ex eo patre matreque familias eius natus esset, utique ei vitae necisque in eum potestas siet, uti patri endo filio est. Haec ita uti dixi, ita vos, Quirites, rogo. Neque pupillus autem neque mulier quae in parentis potestate non est adrogari possunt; quoniam et cum feminis nulla comitiorum communio est et tutoribus in pupillos tantam esse auctoritatem potestatemque fas non est, ut caput liberum fidei suae commissum alienae dicioni subiciant. Libertinos vero ab ingenuis adoptari quidem iure posse, Masurius Sabinus scripsit. Sed id neque permitti dicit, neque permittendum esse umquam putat, ut homines libertini ordinis per adoptiones in iura ingenuorum invadant. Alioquin, inquit, si iuris ista antiquitas servetur, etiam servus a domino per praetorem dari in adoptionem potest. Idque ait plerosque iuris veteris auctores posse fieri
Abbreviated transcription (Latin):
fit adoptatio dicitur. Quod ꝑ ppłm. adro¬
gatio. Ad optant᷑ autẽ cũ a parente in
cuiꝰ potestate sunt t̾cia mancipatione
in iure ceduntur. atq ab eo qui adoptat.
apud eum apud quem legis accio est
uindicantur. Adrogantur hi qui cum
sui iuris sunt. in alienam sese potestatẽ
tradunt. eiꝰq rei ip̃i auctores fiunt. S
adrogatones ñ temere nec in explorate
cõmictunt᷑. Nã conricia arbitris pon¬
tificib prebent᷑. que curiata appellan¬
tur. etasq eiꝰ qui adrogare uult. anli¬
beris potiꝰ gignundis idonea sit. bo¬
naq eiꝰ qui adrogat᷑ ne insidiose adpe¬
tita sint considerat᷑. Iusq iurand. ad
mutio pontificẽ maximꝰ conceptũ
dicitur. qd in adiogando uiraretur.
S adrogari ñ potest. nisi iam uesticepᷤ.
Adrogatio autẽ dicta. qr genꝰ hoc in
alienam familiam transitꝰ ꝑ ppłi r ega¬
tionemsit. Enis rogationis uerba ħ
sunt. Welitis iubeatis uti .l. ualerius.

Expanded text:
fit, adoptatio dicitur, quod per populum, arrofit, adoptatio dicitur, quod per populum, arrogatio. Adoptantur autem, cum a parente in cuius potestate sunt tertia mancipatione in iure ceduntur atque ab eo qui adoptat apud eum apud quem legis actio est vindicantur; adrogantur hi qui, cum sui iuris sunt, in alienam sese potestatem tradunt eiusque rei ipsi auctores fiunt. Sed adrogationes non temere nec inexplorate committuntur; nam comitia arbitris pontificibus praebentur, quae curiata appellantur, aetasque eius qui adrogare vult, an liberislileris potius gignundis idonea sit, bonaque eius qui adrogatur ne insidiose adpetita sint consideratur, iusque iurandum a Q. Mucio pontifice maximo conceptum dicitur, quod in adrogando iuraretur. Sed adrogari non potest nisi iam vesticeps. Adrogatio autem dicta, quia genus hoc in alienam familiam transitus per populi rogationem fit. Eius rogationis verba haec sunt: Velitis, iubeatis, uti L. Valerius
Abbreviated transcription (Latin):
rum int̾ eos inquit qui annales relin¬
quere uoluissent. & eos qui res gestas
aromanis ꝑscribere conatieẽnt: omniũ
rerũ hoc intfuit. annales libri tantũ
qd factum quoq anno gestum sit eade¬
monstrabant. id÷ quasi qui diarium
cant. obis ñ modo satis ẽẽ uideo qd fa¬
ctum eẽt. id ꝑnunciare. s etiã quo con¬
silio quaq ratione gesta eẽnt demon¬
strare paulopꝰ idẽ asellio in eoð libro.
Nam neq alacriores inquit ad rem.p.
defendunda. neq segniores ad remꝑpe¬
ram faciund annales libri comouere
quicqm possunt. Scribere aut bellũ
iitum quo consule & quo confectum
sit. & quis triumphans introierit ex eo
libro que inbello gesta sint iterare. id fa¬
bulas ñ predicare. aut int̾ea quid senatꝰ
decreu̾it. aut que lex rogatio uelata sit.
neq quib consiliis ea gesta sunt iterare.
id fabulas pueris ẽ narrare. nõ historias
scribere.
locum extranei sumunt᷑. aut ꝑ pre¬

Expanded text:
rum inter eos, inquit, qui annales relinrum inter eos, inquit, qui annales relinquere voluissent, et eos qui res gestas a Romanis perscribere conati essent, omnium rerum hoc interfuit. Annales libri tantummodo quod factum quoque anno gestum sit, ea demonstrabant, id est quasi qui diarium cant. Nobis non modo satis esse video, quod factum esset, id pronuntiare, sed etiam quo consilio quaque ratione gesta essent demonstrare. Paulo post idem Asellio in eodem libro: Nam neque alacriores, inquit, ad rempublicam defendundam, neque segniores ad rem perperam faciundam annales libri commovere quicquam possunt. Scribere autem bellum initum quo consule et quo confectum sit et quis triumphans introierit ex eo, et eo libro quae in bello gesta sint non praedicare aut interea quid senatus decreverit aut quae lex rogatiove lata sit neque quibus consiliis ea gesta sint iterare: id fabulas pueris est narrare, non historias scribere. locum extranei sumuntur, aut per prae
Abbreviated transcription (Latin):
nem quoꝵdam uerriꝰ flaccꝰ refert in li
uid̾i putat ñ nicħ ẽẽ rationis in ea opi¬
nione. qd historia grece significet rerũ
cognit̾onem presentium. S nos audire
soliti sumꝰ. annales omnino id eẽ. qđ hi¬
storie fint. historias ñ omnino ẽẽ. id qd
annales sint. sicuti qd ẽ. homo id ne¬
cessario animal eẽ. qd ẽ animal ñ id
necesse e̾ hominẽ ẽẽ. ita historias quid
ẽẽ. aiunt rerum gestarũ ł expositonẽ
ł demonstrat̾onem. ł quo alio nomine
id dicend̾ e̾. annales uͦ eẽ. cum res geste
płium annoꝵ obseruato cuiꝰq anni
ordine deinceps cõponunt᷑. Cũ uͦ ñ ꝑ
annos s. ꝑ dies singłos res geste scribũ¬
tur. ea historia greco uocabulo. E nx¬
e pic dicit᷑. cuiꝰ latinũ int̾ precam̃tum
scriptum ẽ. in libro semproni asellioĩs
primo. ex quo libro pła uerba asscrip¬
simꝰ. ut simł ibid quid ip̃e int̾ res gestaͤ
& annales ẽẽ. dixerit ostenderemꝰ. Ue¬

Expanded text:
nem quorundam, Verrius Flaccus refert in libnem quorundam, Verrius Flaccus refert in libvideri putat nonnihil esse rationis in ea opinione, quod ἱστορία Graece significet rerum cognitionem praesentium. Sed nos audire soliti sumus annales omnino id esse quod historiae sint; historias non omnino esse id quod annales sint: sicuti, quod est homo, id necessario animal esse; quod est animal, non id necesse est hominem esse. Ita historias quidem esse aiunt rerum gestarum vel expositionem vel demonstrationem vel quo alio nomine id dicendum est; annales vero esse, cum res gestae plurium annorum, observato cuiusque anni ordine, deinceps componuntur. Cum vero non per annos, sed per dies singulos res gestae scribuntur, ea historia Graeco vocabulo ἐφημερὶς dicitur, cuius Latinum interpretamentum scriptum est in libro Semproni Asellionis primo, ex quo libro plura verba ascripsimus, ut simul ibidem quid ipse inter res gestas et annales esse dixerit ostenderemus. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
tridie id fecisse cum exercitum ppłi .S.
occidione occisum. & post diem tereium
eiꝰ diei urbem pret̾ capitolium captã
ẽẽ. compłesꝙ alii senatores recordari se¬
se dixerunt. Quotiens belligerendi gra
res diuina post tridie kalendas non asið.¬
amãg ppłi .R. facta eẽt. eiꝰ belli ꝓrimo
deincens prelio rem publicam male ge¬
stam. tum senatꝰ eam reni ad pontifices
rerecit. ut ip̃i qd uid̾et᷑ statuerent.¬
Pontifices decreuerunt nlłm his diebus
sacrificium recte fut᷑m. ante diẽ quoq
quartũ kalendas ł nonas ł idꝰ. tanqui no¬
minalem diem pleriq uitant. Eius obser¬
uationis an religio ulla sit tradita queri
illam pugne cannensis uastissimã factã
dicit ante diem quartũ nonas sextile.
eo putant. qđ cum utrũq sit rerũ
gestarum narratio earũ tam̃ ꝓprie
rerum sit historia. quib reb gerendis
int̾fueritis qui narret. eamq ẽẽ opinio¬

Expanded text:
tridie Idus fecisse; tum exercitum populi Romani tridie Idus fecisse; tum exercitum populi Romani occidione occisum et post diem tertium eius diei urbem praeter Capitolium captam esse: compluresque alii senatores recordari sese dixerunt, quotiens belli gerendi gratia res divina postridie Kalendas, Nonasmani facta esset, eius belli proximo deinceps proelio rem publicam male gestam esse. Tum senatus eamearn rem ad pontifices reiecit, ut ipsi quod videretur statuerentPontifices decreverunt nullum his diebus sacrificium recte futurum. Ante diem quoque quartum Kalendas vel Nonas vel Idus tamquam inominalem diem plerique vitant. Eius observationis an religio ulla sit tradita, quaeri illam pugnae Cannensis vastissimam factam dicit ante diem quartum Nonas Sextiles. eo putant, quod, cum utrumque sit rerum gestarum narratio, earum tamen proprie rerum sit historiabistoria, quibus rebus gerendis interfuerit is qui narret; eamque esse opinio
Abbreviated transcription (Latin):
Epicurꝰ afluere semꝑ ex omnib corꝑib
simłacra quedam corꝑm ip̃oꝵ. eaq sese
in oculos inferre. atꝙ ita fieri sensum in¬
dendi putat. Pato existimat genꝰ qͥodã
ignis lucisꝙ de ocuł exire. idq comunetũ
continuatumq ł cum luce soł ł cũ alti
ignis lumine suaui & ext̾na nixũ effice.
ut quec̃ꝙ offend̾it illustrauerit ꝙ cerna¬
mus. S hic eaq ñ diuciꝰ muginandum.
eiꝰd̾q illiꝰ eni ani neoptolomi de qͦ supͣ
scͥpsimꝰ. consilio utend̾ ẽ. qui degustand
ex philosophia censet non in eam in
gurgitandum.
nificatu dies qui sunt post tridiẽ
kalendas non as ꝗdꝰ quos uulgꝰ imperite
nefastos dicit. ꝑpt̾ hanc cãm dictos ha¬
bitosq atros ẽẽ scribit. Urbe inquit a
galł senonib recuꝑata .l. atiliꝰ insenatu
uerba fecit que sulpicium tribunum
militum. ad alliam adu̾sus gallos pug¬
nat᷑m rem diuinã dimicandi gr̃a post¬

Expanded text:
Epicurus afluere semper ex omnibus corporibus Epicurus afluere semper ex omnibus corporibus simulacra quaedam corporum ipsorum eaque sese in oculos inferre atque ita fieri sensum videndi putat. Plato existimat, genus quoddam ignis lucisque de oculis exire idque, coniunctum continuatumque vel cum luce solis vel cum alterius ignis lumine, sua vi et externa nixum efficere ut quaecumque offenderit inlustraveritque cernamus. Set hic aeque non diutius muginandum, eiusdemque illius Enniani Neoptolemi, de quo supra scripsimus, consilio utendum est, qui degustandum ex philosophia censet, non in eamearn ingurgitandum. nificatu, dies qui sunt postridie Kalendas, Nonas, Idus, quos vulgus imperite nefastos dicit, propter hanc causam dictos habitosque atros esse scribit. Urbe, inquit, a Gallis Senonibus recuperata, L. Atilius in senatu verba fecit, Q. Sulpicium tribunum militum, ad Alliam adversus Gallos pugnaturum, rem divinam dimicandi gratia pos
Abbreviated transcription (Latin):
nesit uox an incorꝑm. Hoc enĩ uoca¬
bulũ quidam furxert̃. ꝓinde qd g̾ce
ciens ẽ aut paciens. id g̾ce definitur. To
tius poeta ita scripsit. Tangere enĩ aut
tangi nisi corpꝰ nulla potest res. Alio qͦꝙ
ẽẽ contendunt. eamq ẽẽ dicunt. ictũ
aera. Plato aut nͥ ẽẽ. uocẽ corpꝰ putat.
Non enĩ ꝑcussus inquit aer. s plaga ip̃a
atq ꝑcussio. id uox ẽ. Democritꝰ ac de¬
inde epicurꝰ ex inchiuiduis corꝑib uocẽ
Hos aliosq tał argute delectabiłq desidie
aculeos cum audiremꝰ uel lectitaremꝰ. neꝙ
in his scrupuł aut emolum̃tũ aliquod
solidum ad rationem uite ꝑtinens. aut
finẽ ullũ querendi uid̾em. Ennanum
neoptolemum ꝓbabamꝰ. qui ꝓfecto ita
ait. Philosophand̾ est paucis. nam oĩno
haud placet.
uidendi ratone deq cernendi nata.
diu̾sas eẽ opiniones philosophoꝵ am¬
madutimꝰ. Stoiei causas ẽẽ uidendidñt.
radioꝵ ex ocuł in ea que uid̾i queunt
emissionem. aerisq simul intencionem.

Expanded text:
vox an incorporeum. Hoc enim vocabulum quidam finxerunt proinde quod Graece cient est aut patiens; id Graece definitur τὸ ἤtius poeta ita scripsit: Tangere enim aut tangi, nisi corpus, nulla potest res. Alio quoquesse contendunt eamque esse dicunt ictum aera, Plato autem non esse vocem corpus putat: Non enim percussus, inquit, aer, sed plaga ipsa atque percussio, id vox est. Democritus ac deinde Epicurus ex individuis corporibus vocem Hos aliosque talis argutae delectabilisque desidiae aculeos cum audiremus vel lectitaremus neque in his scrupulis aut emolumentum aliquod solidum ad rationem vitae pertinens aut finem ullum quaerendi videremus, Ennianum Neoptolemum probabamus, qui profecto ita ait: Philósophandum est paúcis; nam omnino haút placet.idendi ratione deque cernendi natura diversas esse opiniones philosophorum animadvertimus. Stoici causas esse videndi dicunt radiorum ex oculis in ea quae videri queunt emissionem aerisque simul intentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
teris. quod in ea epistula scriptum est.
płia siue pła absolutum ẽẽ. & simplex.
ñ ut tͥ uidetur comꝑatiuũ. Cuiꝰ opi¬
monis siumane. id quoq adium̃tum ẽ.
dicimꝰ. Abeo autem .te qd ẽ compłia
adu̾bium ẽ. factum compłieni. Ad quẽ
minus ufitatum est u̾sum plauti sub¬
scripsi ex cõmedia que ꝑsa inscribitur
in loco ter hoc uerbum posuit. Compłi¬
ens eoꝵ milites mercennari int̾ se młti

Expanded text:
teris quod in ea epistula scriptum est, teris quod in ea epistula scriptum est, pluria sive plura absolutum esse et simplex, non, ut tibi videtur, comparativum. Huius opinionis Sinnianae id quoque adiumentum est, dicimus. Ab eo autem quod est compluria adverbium est factum compluriens. Id quoniam minus usitatum est, versum Plauti subscripsi ex comoedia quae Persa inscribitur:um eodem in loco ter hoc verbum posuit: Compluriens eorum milites mercennarii inter se multi
Abbreviated transcription (Latin):
dius. mar. uarro. quos subscͥptores ap¬
probatores q huiꝰ uerbi habemꝰ. preter
poetar̃ oratoꝵr ꝙ uet̾m młtam copiam.
Adq ille nimis arroganter. tibi inqͥt
habeas auctoritates istas ex faunoꝵ &
ab originum secło repetitas. atq huic
rationi respondeas. Nullum eni uoca¬
błm neutr̃ comꝑatiuũ num̃o płatiuo
recto casu ande extremũ. A. hab .i. lit¬
teran. sicuti meliora. maiora. grauiora.
.i. litt̾a sit ante extremũ. a. Cum ille
amicꝰ noster. cũ hominẽ confidentem
płib uerbis ñ dignũ existimaret. sinm
inqͥt capitonis doctissimi uiri epistole
sunt uno in libro młte posite opi nor
in templo pacis. Prima epistola scrip. ẽ.
ad pacuuium labeonem. cui titulus
prescriptꝰ ẽ. płia ñ pła dici debere. Ne
epistula rones grãmaticas posuit. ꝑ
quas docet płia latinũ ẽẽ. pła barbar̃.
Ad hapotonem gͥ te dimictiꝰ. ex eo
id quoq simł disces. si modo assequi po¬

Expanded text:
dius, M. Varro, quos subscriptores apdius, M. Varro, quos subscriptores approbatoresque huius verbi habemus praeter poetarum oratorumque veterum multam copiam. Atque ille nimis arroganter Tibi, inquit, habeas auctoritates istas, ex Faunorum et Aboriginum saeculo repetitas, atque huic rationi respondeas. Nullum enim vocabulum neutrum comparativum numero plurativo, recto casu, ante extremum a habet i litteram, sicuti meliora, maiora, graviora. i littera sit ante extremum a. Tum ille amicus noster, cum hominem confidentem pluribus verbis non dignum existimaret, Sinni, inquit, Capitonis, doctissimi viri, epistulae sunt uno in libro multae positae, opinor, in templo Pacis. Prima epistula scripta est ad Pacuvium Labeonem, cui titulus praescriptus est Pluria, non plura dici debere. In ea epistula rationes grammaticas posuit per quas docet pluria Latinum esse, plura barbarum. Ad Capitonem igitur te dimittimus. Ex eo id quoque simul disces, si modo assequi po
Abbreviated transcription (Latin):
Iluria forte quis dixit sermocinans
uir ad prime doctꝰ meus amieus
ñ hercle studio ferens ostentandi. neꝙ
quo pła ñ dicendum putaret. ẽ enim
doctrina horo seria ad uite officia
deuincta ac nicħ de uerbis laborante
s opinor assidua uet̾m scͥptoꝵ tracta¬
tione moleuerat lingue illiꝰ uox. qͣm
in libris sepe offend̾at. Aderat cum
ille hoc dicit reprehensor audaculꝰ
trita legerat. habebatꝙ ñ nullas dis¬
cipline grãmatice in auditiunculas
partim rudes inchoatasq partim ñ
ꝓbas easq quasi puluem ob oculos ẽ
ad ortꝰ quẽꝙ E fuerat adsꝑgebat
sic̃ tunc amico nr̃o barbare inquit
dixisti płia. Nani neq rationem
u̾bum hoc neq auctoritates hab
Ibi ille amitꝰ ridens aniabo te inqͥt
uir bone. Quia nẽ mͥ a magnis seriiˢ
reb ocium est. uelim doceas nos cur
płia siue compłia. nicħ enĩ differt ñ
latine s barbare dixerint .M. cato. q̃
claudius. ualeriꝰ antias .l. leliꝰ .p. nigi¬

Expanded text:
LURIA forte quis dixit sermocinans vir adprime doctus, meus amicus, non hercle studio se ferens ostentandi neque quo plura non dicendum putaret. Est enim doctrina homo seria et ad vitae officia devincta ac nihil de verbis laborante. Sed, opinor, assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox quam in libris saepe offenderat. Aderat, cum ille hoc dicit, reprehensor audaculus trita legerat habebatque nonnullas disciplinae grammaticae inauditiunculas, partim rudes inchoatasque, partim non probas, easque quasi pulverem ob oculos, cum adortus quemque fuerat, adspergebat. Sicut tunc amico nostro Barbare, inquit, dixisti pluria; nam neque rationem verbum hoc neque auctoritates habet. Ibi ille amicus ridens, Amabo te, inquit, vir bone, quia nunc mihi a magis seriis rebus otium est, velim doceas nos cur pluria sive compluria, nihil enim differt, non Latine sed barbare dixerint M. Cato, Q. Claudius, Valerius Antias, L. Aelius, P. Nigi
Abbreviated transcription (Latin):
uatꝰ pede in manib meis posito recu¬
buit & quieuit. atq ex eo die trienni¬
um totum ego & leo in ead specu eod¬
ꝙ & uictu uiximꝰ. Nam quas uenabat᷑
feras m̃bra opimiora. ad specum mͥ sug¬
gerebat. que ego ignis copiam ñ habus
meridiano sole torrens edebam. S ubi¬
me inquit uite illiꝰ ferme iã ꝑtesũ e.
leone inuenatũ ꝓfecto reliqui specũ
& uiam ferme tridui ꝑm̾sus. a militibꝰ
uisus apprehensus q sum . & ad dñin
ex affrica roniam deductꝰ. Is me stati
rei capitał damnand dandq ad bestui
curauit. Intelligo au̾t inquit hunc
quoq leonem me tẽ seꝑato captũ gr̃am
m nẽ bñficii & medicine referre. Hec api¬
on dixisse androclũ tradit. eaq om̃ia
seripta cireum lataq tabula ppło decla¬
rat. atq id̾o cunctis petentib dimissũ
androclum & penasolutum. leonẽq ei
suffragiis ppłi donatum. Postea inquit
uidebamꝰ androclum & leonẽ loro te¬

Expanded text:
vatus, pede in manibus meis posito, recuvatus, pede in manibus meis posito, recubuit et quievit atque ex eo die triennium totum ego et leo in eadem specu eodemque et victu viximus. Nam, quas venabatur feras, membra opimiora ad specum mihi subgerebat, quae ego, ignis copiam non habens, meridiano sole torrens edebam. Sme, inquit, vitae illius ferinae jam pertaesum est, leone venatum profecto, reliqui specum, et viam ferme tridui permensus, a militibus visus, apprehensus, et ad dominum ex Africa Romam deductus sum. Is me statim rei capitalis damnandum dandumque ad bestias curavit. Intellego autem, inquit, hunc quoque leonem, me tunc separato captum, gratiam mihi nunc beneficii et medicinae referre. Haec Apion dixisse Androclum tradit, eaque omnia scripta circumlataque tabula populo declarata, atque ideo cunctis petentibus dimissum Androclum et poena solutum leonemque ei suffragiis populi donatum. Postea, inquit, videbamus Androclum et leonem, loro te
Abbreviated transcription (Latin):
in campoꝵ & arenarũ solitudines concess.
ac si defuiss cib consilium fuit mortẽ
aliquo pacto querere. Tum sole medio
inqͥt rapido & flagranti specum nactꝰ
remotam latebrosamq in eam me
penetro & recondo. neq młtopꝰ ad ean¬
demspecum uenit hic leo debili uno
& cruento pede. gemitꝰ edens & mur¬
mura. dolorem cruciatumq uulneri
cõmiserantia. Atq illuc primo qͥdẽ
conspectu aduenientis leonis territũ
sibi & pauefactum animũ dixit. S
postqͣm introgressus inqͥt leo utire ip̃a
apparuit inhabitacłm illud suũ uid
me ꝑcul delitiscentem. Mitis & man¬
sues. accessit & sublatũ pedem osten¬
dere mͥ & pergere. quasi opis petende
gr̃a uisus ẽ. Ibi inqͥt ego stirpem ingen¬
tem uestigio pedis eius herentem reuel¬
li conceptamq saniem uulnere inrtimo
expressi. accuratiusq sine magna iam
formidine ficcaui penitꝰ atq detersi cruo¬
rem. Illa tunc mea oꝑa & medella le¬

Expanded text:
in camporum et arenarum solitudines concessi in camporum et arenarum solitudines concessi ac, si defuisset cibus, consilium fuit mortem aliquo pacto quaerere. Tum sole medio, inquit, rabido et flagranti specum quandam nanctus remotam latebrosamque, in eamearn me penetro et recondo. Neque multo post ad eandem specum venit hic leo, debili uno et cruento pede, gemitus edens et murmura, dolorem cruciatumque vulneris commiserantia. Atque illic primo quidem conspectu advenientis leonis territum sibi et pavefactum animum dixit. Sed postquam introgressus, inquit, leo, uti re ipsa apparuit, in habitaculum illud suum, videt me procul delitescentem, mitis et mansues accessit et sublatum pedem ostendere mihi et porgere quasi opis petendae gratia visus est. Ibi, inquit, ego stirpem ingentem, vestigio pedis eius haerentem, revelli conceptamque saniem volnere intimo expressi accuratiusque sine magna iam formidine siccavi penitus atque detersi cruorem. Illa tunc mea opera et medella le
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝓcul repente quasi admirans stetit.
ac deinde sensim atꝙ placide tanqm
nos citabund̾ ad hominẽ accedit. Tũ
caudã more atq ritu adulantiũ canũ
clem̃t̾ & blande mouet. hominisq se
corꝑi adiungit. cruraq eiꝰ & manꝰ ꝓpe
iam exanimati metu lingualeuit᷑ de¬
mulcet. Homo androclus int̾ illata
atrocis fere blandim̃ta. amissũ animũ
recuꝑat. paulatim oculos ad contuend
leonem refert. Tũ quasi mutua recogni¬
tione facta. letos inquit & gratulabun¬
dos uid̾es hominem & leonem. La re
ꝑrsus tam admirabili: maximos ppłi cla¬
mores excitatos dicit. accersitumq a
cesare androclum. quesitamq causam
cur ille atrocissimꝰ leo unĩ parsiss Ibi
androclus rem mirificam narrat ato
ammirandã. Cum ꝑuinciam inquit
astricam ꝓ consulari iniꝑio m̃s dñs obti¬
neret. ego ibi iniquis eiꝰ & cotidianis uer¬
berib ad fugam sum coactꝰ. Ꝙ ut mͥ adño

Expanded text:
dit procul, repente, inquit, quasi admirans stetit dit procul, repente, inquit, quasi admirans stetit ac deinde sensim atque placide, tamquam noscitabundus, ad hominem accedit. tumTurn caudam more atque ritu adulantium canum clementer et blande movet hominisque se corpori adiungit cruraque eius et manus, prope iam exanimati metu, lingua leniter demulcet. Homo Androclus inter illa tam atrocis ferae blandimenta amissum animum recuperat, paulatim oculos ad contuendum leonem refert. Tum quasi mutua recognitione facta laetos, inquit, et gratulabundos videres hominem et leonem. Ea re prorsus tam admirabili maximos populi clamores excitatos dicit, accersitumque a C. Caesare Androclum quaesitamque causam cur illi atrocissimus leo uni parsisset. Ibi Androclus rem mirificam narrat atque admirandam. Cum provinciam, inquit, Africam proconsulari imperio meus dominus obtineret, ego ibi iniquis eius et cotidianis verberibus ad fugam sum coactus et, ut mihi a
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt᷑q historia comprehendit.
Sed in his que ł audisse ł legisse sese di¬
cit fortasse an uitio studioq ostenta¬
tionis sit loquatior. ẽ enĩ sanẽ quam un
predicandis doctrinis suis uenditator.¬
hoc aut qd̾ in libro egyptiacoꝵ quinto
scripsit. neq audisse neq legisse. s ip̃m
sese in urbe roma uidisse ocuł suis confir¬
mat. Iccirco maximo uenationis am¬
plissime pugna ppło dabat᷑. Eiꝰ rei causa
excellentes. om̃iumq inu sitata aut for¬
ma erat. aut ferocia. S pret̾ alia oĩa
leonum inquit ĩmanitas admiratoni
fuit. pret̾q om̃is cet̾os unus. Is unꝰ leo
corꝑis impetu & uastitudine terrifico¬
q fremitu & sonoro thoris comisq cer¬
uicũ fluctuantib animos oculosq oi̾ũ
insese conuerterat. Introductꝰ erat int̾
compłes cet̾os ad pugnam bestiarum
datꝰ seruꝰ uiri consularis. Ei seruo an¬
droclus nom̃ fuit. Hunc ille leo ubi ui¬

Expanded text:
audiunturque historia comprehenditur. audiunturque historia comprehenditur. Sed in his quae vel audisse vel legisse sese dicit, fortassean vitio studioque ostentationis sit loquacior—est enim sane quam in praedicandis doctrinis sui venditator—hoc autem, quod in libro Aegyptiacorum quinto scripsit, neque audisse neque legisse, sed ipsum sese in urbe Roma vidisse oculis suis confirmat. In Circo Maximo, inquit, venationis amplissimae pugna populo dabatur. Eius rei, excellentes omniumque invisitata aut forma erat aut ferocia. Sed praeter alia omnia leonum, inquit, immanitas admirationi fuit praeterque omnis ceteros unus. Is unus leo corporis impetu et vastitudine terrificoque fremitu et sonoro, toris comisque cervicum fluctuantibus, animos oculosque omnium in sese converterat. Introductus erat inter compluris ceteros ad pugnam bestiarum datos servus viri consularis; ei servo Androclus nomen fuit. Hunc ille leo ubi vi
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ clienti. Uerba ex eo libro ħ sunt.
in officiis apd̾ maiores ita obseruatũe
primũ tutele. deinde hospiti. deinde
clyentiũ cognato posteadfini. De qua
causa femine potiores habite pupilla¬
risq tutela mulieris lata etiã adu̾sꝰ
quem affuissent eiꝰ filiis tutores relie¬
ti in ead causa pupillo aderant. fir¬
mum atq clarum isti reitestimoniũ
ꝑhib auctoritas .c. cesaris pontificis
maximi. qui in oratione quam ꝓ bi¬
thinis dixit. hoc pͥncipio usus est. uł
ꝓ hospicio regis nicomedis. ł ꝑ hoꝵ ne¬
cessitate quoꝵ re agit᷑. e fugere hoc
munꝰ.M. uince ñ potui. nã neq hor̃ũ
morte memoria deleri deb. quin a ꝑxi¬
mis retineat᷑. neq clyentes sine sũma
infamia deseri possunt. quib etiã aꝓ
ꝑinquis nr̃is opem ferre iustituimꝰ.
Pion qui plistonices appellatꝰ ẽ. lit¬
libri ñ incelebres feruntur. quib om̃ibꝰ
ferme que mirifica megypto uisunt᷑.

Expanded text:
quam clienti. Verba ex eo libro haec sunt: quam clienti. Verba ex eo libro haec sunt: In officiis apud maiores ita observatum est, primum tutelae, deinde hospiti, deinde clienti, tum cognato, postea adfini. Aequa causa feminae viris potiores habitae pupillarisque tutela muliebri praelata. Etiam adversus quem adfuissent, eius filiis tutores relicti, in eadem causa pupillo aderant. Firmum atque clarum isti rei testimonium perhibet auctoritas C. Caesaris pontificis maximi, qui in oratione quam Pro Bithynis dixit hoc principio usus est: Vel pro hospitio regis Nicomedis vel pro horum necessitate quorum res agitur, refugere hoc munus, M. Iunce, non potui. Nam neque hominum morte memoria deleri debet quin a proximis retineatur, neque clientes sine summa infamia deseri possunt, quibus etiam a propinquis nostris opem ferre instituimus. PION, qui Plistonices appellatus est, litlibri non incelebres feruntur, quibus omnium ferme quae mirifica in Aegypto visuntur
Abbreviated transcription (Latin):
te me de gradu atq ordine officiorũ.
Cumq quereret᷑ quib nosse a prioribꝰ
potioribq facere oport̾et si nec̃ce eẽt
in oꝑa danda faciendoq officioalios aliis
ante ferre ñ constituebat. Conuenie¬
bat au̾t facere constabatq ex morib
ppłi. R. primũ iuxta parentes locũ te¬
nere pupillos. debere fid̾i tuteleq nr̃e
creditos. Scd̃m eos ꝓximũ locum clien¬
tes habere qui sese itid in fidem patro¬
ciniũq nr̃m dediderunt. Tunc ĩ t̾cio
loco ẽẽ hospites. postea ẽẽ cognatos ad¬
finesq huiꝰ moris obseruationisq młta
sunt testimonia atq docum̃ta in an¬
tiquitatib ꝑscripta. ex quib unum
hoc int̾im de chentib cognatisq qͦd
p̾manib ẽ. ponemꝰ. M. cato in oratiõe
qm dixit apud censores in lentulum
ita scripsit qd maiores sanctiꝰ habuere
defendi pupillos qm clientẽ ñ fallere
t̾cio. antiquiorẽ locũ hospiti tribuit

Expanded text:
te me, de gradu atque ordine officiorum. te me, de gradu atque ordine officiorum. Cumque quaereretur quibus nos ea prioribus potioribusque facere oporteret, si necesse esset in opera danda faciendoque officio alios aliis anteferre, non consentiebatur. Conveniebat autem facile constabatque, ex moribus populi Romani primum iuxta parentes locum tenere pupillos debere,fidei tutelaeque nostrae creditos; secundum eos proximum locum clientes habere, qui sese itidem in fidem patrociniumque nostrum dediderunt; tum in tertio loco esse hospites; postea esse cognatos adfinesque. Huius moris observationisque multa sunt testimonia atque documenta in antiquitatibus perscripta, ex quibus unum hoc interim de clientibus cognatisque, quod prae manibus est, ponemus. M. Cato in oratione, quam dixit apud censores In Lentulum, ita scripsit: Quod maiores sanctius; habuere, defendi pupillos quam clientem non fallere. uris Civilis tertio antiquiorem locum hospiti tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
des ex una tantũ parte dicti. quȩ pri¬
in. dicunt. Simulaer̃ gͥ dei ue di iouis
qd est. mede de qua supradixi sagittas
tenet quȩ sunt uidelicet parte ad no¬
cend. Quappt̾ eum dm̃ pler̃q apollinẽ
ẽẽ dixerunt. ĩmolat᷑ ꝙ ritu humano
capra. Eiusq aĩał figũitum iuxta simu¬
lacrũ stat. ꝓpt̾ea uirgiliũ quoq aiunt
młte antiquitꝰ hominẽ sine ostentati¬
onis odio peritũ numinaleua inge¬
orgicis deprecari significantẽ uim qͣn¬
dam ẽẽ. huiꝰcemõi deoꝵ in ledendo ma¬
gis qm iniuuando potentem. Ulersuᷤ
uirgilii sunt. In tenui labor ac tenuis
ñ gła siquem. numina leua sinunt. au¬
ditq uocatꝰ apollo. In istis aũt diis qͦs
placari oportet. uti mala a nob̾ uel a
frugib natis amoliant᷑ aurungꝰ quoq
habetur & robigus.
enioꝵ hominũ & rome nobilium
Satq in moꝵ disciplinaꝵ ꝙ uet̾mdo¬
ctrina memoriaq prestantium discep¬

Expanded text:
des ex una tantum parte dicti, quae prides ex una tantum parte dicti, quae priσιν dicunt. Simulacrum igitur dei Vediovis, quod est in aede de qua supra dixi, sagittas tenet, quae sunt videlicet partae ad nocendum. Quapropter eum deum plerumque Apollinem esse dixerunt; immolaturque ritu humano capra eiusque animalis figmentum iuxta simulacrum stat. Propterea Vergilium quoque aiunt, multae antiquitatis hominem sine ostentationis studio peritum, numina laeva in Georgicis deprecari, significantem vim quandam esse huiuscemodi deorum in laedendo magis quam in iuvando potentem. Versus Vergilii sunt: In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem Numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo. In istis autem diis quos placari oportet, uti mala a nobis vel a frugibus natis amoliantur, Auruncus quoque habetur et Robigus.ENIORUM hominum et Romae nobilium atque in morum disciplinarumque veterum doctrina memoriaque praestantium discep
Abbreviated transcription (Latin):
mutatis quib dam litt̾is iupit̾. id ple¬
nũ atq integrũ ẽ iouis pat᷑. Sic ⁊ nep¬
tunꝰ pat̾ coniuncte dictus ẽ: saturnꝰ
pellatꝰ .i. diei & lucis pat̾. lecirco ꝙ
au̾t iouem. G. N. neuius in libris bel¬
li penici appellat. Cum iouẽ gͥ & di
iouem a iuuando nominassent. eũq
contͣ deũ qui ñ iuuandi potestatem
s uim nocendi hab̾et. Nam deos qͦsdã
ut ꝑdessent celebrabant. quosdam
ut ne obessent placabant. Ue di io¬
uem appellauerunt. dempta atq
detracta iuuandi facultate. Ue enim
particula quȩ in aliis atq aliis uoca¬
buł uariatum ꝑ has duas litt̾as. tũ
.a. lict̾a mecdia ĩmissa dicit᷑ duplicem
significatum eund̾q int̾ sese diu̾sũ
capit. Nam & augende rei & minu¬
gua suit. & utroq uersu dicant᷑ uelu¬
ti uescũ uehemens. & ue grande. De
quib alio in loco uberiore tractatufa¬
cto admonumꝰ. Uesani autẽ & uecor¬

Expanded text:
mutatis quibusdam litteris, Iupiter, id plemutatis quibusdam litteris, Iupiter, id plenum atque integrum est Iovispater. Sic et Neptunuspater coniuncte dictus est et Saturpellatus, id est diei et lucis pater. Idcircoque autem Iovem Cn. Naevius in libris Belli Poenici appellat. Cum Iovem igitur et Diovem a iuvando nominassent, eum contra deum, qui non iuvandi potestatem, sed vim nocendi haberet—nam deos quosdam, ut prodessent, celebrabant, quosdam, ut ne obessent, placabant—Vediovem appellaverunt, dempta atque detracta iuvandi facultate. Ve enim particula, quae in aliis atque aliis vocabulis varia, tum per has duas litteras, tum a littera media inmissa dicitur, duplicem significatum eundemque inter sese diversum capit. Nam et augendae rei et minugua sint et utroqueversum dicantur, veluti vescum, vemens et vegrande, de quibus alio in loco, uberiore tractatu facto, admonuimus; vesani autem et vecor
Abbreviated transcription (Latin):
necessũ sit alt̾m ex duob q̃ disiun-¬
guntur uet̾m ẽẽ. qd in ꝑloquio dis¬
iunctiuo necessarium est. Eminen¬
tia enĩ quedã significari formari
turpes & pulcre uidentur. Est aut̃
inquit tercium quoq int̾ duo ista
que diuunguntur. cuiꝰ rationẽ ꝓspe¬
ctumq bias ñ habuit. Int̾ enĩ pul¬
cherrimã feminã & deformissimã
media forma quedam ẽ. q̃ & anime
pulcritudinis ꝑicło & a sũme deformi¬
tatis odio uacat quał a qͥnto ennio
in melanippa ꝑ quam eleganti uoca¬
bulo stata dr̃ que neq ħ̾o ixii. fut᷑a
sit neq tioina quã informã modicã
et modestam fauorinꝰ nõ mi hercłe
inscite appellabat uxoriã. Enniꝰ
aut inista qm dixit traiedia eas ferefe¬
minas ait incolumi pudicicia ẽẽ que sta¬
ta forma forent.
nominũ rationẽ ẽẽ. hanc comꝑi. Iouẽ
latini uet̾es a iuuando appellauere.
eund̃q alio uocabło iuncto patrẽ di¬
xerunt. Nam qd̵ est. in elisis aut im¬

Expanded text:
necessum sit alterum ex duobus quae diiunguntur verum esse, quod in proloquio diiunctivo necessarium est. Eminentia enim quadam significari formarum turpes et pulcrae videntur. Est autem, inquit, tertium quoque inter duo ista quae diiunguntur, cuius rationem prospectumque Bias non habuit. Inter enim pulcherrimam feminam et deformissimam media forma quaedam est, quae et a nimiae pulcritudinis periculo et a summae deformitatis odio vacat; qualis a Quinto Ennio in Melanippa perquam eleganti vocabulo stata dicitur, quae neque κοινὴ futura sit neque ποινή. Quam formam modicam et modestam Favorinus non, mi hercule, inscite appellabat uxoriam. Ennius autem in ista quam dixi tragoedia, eas fere feminas ait incolumi pudicitia esse quae stata forma forent. nominum rationem esse hanc comperi: Iovemlove Latini veteres a iuvando appellavere, eundemque alio vocabulo iuncto patrem dixerunt. Nam quod est, elisis aut in
Abbreviated transcription (Latin):
to quoq isto uinco. Disce gͥ tu quoq
magister sapientissime utroq modo
fore. uti ñ reddam qd petis: siue contͣ
me ꝓnuntiatũ fuerit. siue ꝑme. Nã
si iudices ꝑ causa mea senserint. nicħ
tͥ ex sentencia debebit᷑. ꝙ ego uicero.
Sin contra me ꝓnuntiauerint. nicħ
tibi ex pacto debebo qr ñ uicero. Tũ
iudices dubiosum hoc in explicabile¬
q ẽẽ. qd utrimq dicebat᷑ rati. ne sen¬
tencia sua utrãcumq in partẽ dicta
eẽt. ip̃a sese rescind̾et: rem iniudica¬
tam reliquerunt causamq indiem
longissimã distulerunt. Sic ab adole¬
scente discipulo. magist̾ eloqñtie incli¬
tus suo sibi argum̃to confutatꝰ ẽ. &
captionis uersute & excogitate fru¬
stratꝰ fuit.
antis uiri sapientis ac nobił respõ¬
sum consimile ẽẽ. atq est. ꝓthagoricii
cum rogatꝰ eẽt. a quodam bias deb̾et¬
ne uxorem ducere. an uitam uiu̾e

Expanded text:
nto quoque isto vinco. Disce igitur tu quoque, nto quoque isto vinco. Disce igitur tu quoque, magister sapientissime, utroque modo fore uti non reddam quod petis, sive contra me pronuntiatum fuerit sive pro me. Nam si iudices pro causa mea senserint, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin contra me pronuntiaverint, nihil tibi ex pacto debebo, quia non vicero. Tum iudices, dubiosum hoc inexplicabileque esse quod utrimque dicebatur rati, ne sententia sua, utramcumque in partem dicta esset, ipsa sese rescinderet, rem iniudicatam reliquerunt causamque in diem longissimam distulerunt. Sic ab adulescente discipulo magister eloquentiae inclutus suo sibi argumento confutatus est et captionis versute excogitatae frustratus fuit. antis, viri sapientis ac nobilis, responsum consimile esse atque est Protagorion cum rogatus esset a quodam Bias, deberetne uxorem ducere an vitam vivere