comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ep fatidio qibinio cepario eidem m̃õ su pplicũi sũp¬
tũ est . dum dec rome aprũtũ. Catilina exõi co pia ⁊ qua ⁊ ipe
adduxerit et maslius huãt. duas segiones instnt
tariris aut exsochs ĩ cassra ueneãt. equasiter distei¬
Duerati ac bremi spatio legiones nĩo horu exple¬
uerat. cũ ĩniłio nõ amplius duob milib hiũsẜ.
ded exomi copia ciater ꝑs iniͣ erat militar ibus
armis instructa. Ceteri ut queq casus a mauerat. sp¬
aros lanceas aln partutos subes portabãt. Seĩ postõ
anconius exercitu aduetabat. catilina ꝑ motes face
iter. mo adurbem ꝗilliam uersus casira monere.
hostib accationẽ pugnandi nõ dare. Sꝑabat ꝓpedie
magnas copias sese ħitip. si rome sotii incepta
patrauissẽt. Interea ẜuitia repudiabat. cuiꝰini¬
no a deumn magne coꝑie cõcurelãt. opib couirdis
fretus. simuł alienũ suis rationib ⁊ existimas
inden. cam̃ ciuim cũ ẜuis fugitiuis combnica¬

Expanded text:
atilio, Gabinio, Caepario eodem modo supplicium sumptum est. Dum ea Romae geruntur, Catilina ex omni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuerat, duas legiones instittarius aut ex sociis in castra venerat, aequaliter distribuerat ac brevi spatio legiones numero hominum expleverat, cum initio non amplius duobus milibus habuisset. Sed ex omni copia circiter pars quarta erat militaribus armis instructa; ceteri, ut quemque casus armaverat, sparos aut lanceas, alii praeacutas sudis portabant. Sed postquam Antonius cum exercitu aem, modo Galliam vorsus castra movere, hostibus occasionem pugnandi non dare. sperabat propediem magnas copias sese habiturum, si Romae socii incepta patravissent. interea servitia repudiabat, quoius initio ad eum magnae copiae concurrebant, opibus coniurationis fretus, simul alienum suis rationibus existumans videri causam civium cum servis fugitivis communica
Abbreviated transcription (Latin):
ei muraiũt ⁊ind̾iq parie ͭ atq insuꝑ cmers lap¬
is fornicib iucta. Sed incultaten coris. addre hedassi
terribilis eius facies est. Ineũ locũ pstꝙ demissus
ẽ benculus. indices rei capitaliũ ꝗd p̾ceptu erat
laguao gulam fẽcere. Ita ille paterbns eapnte

Expanded text:
 muniunt undique parietes atque insuper camera lapideis fornicibus iuncta; sed incultu, tenebris, odore foeda atque terribilis eius facies est. In eum locum postquam demissus est Lentulus, vindices rerum capitalium, quibus praeceptum erat, laqueo gulam fregere.
Abbreviated transcription (Latin):
ptiq quos ad uellu spes inpinaꝵꝭ aut nouaris rois stu¬
n illeyerat. dillabũtũ. reliquos catilina ꝓm̾otes aspes
magnis ĩtinerib inagr̃ pistoriense addliat. Eo confilio
uti ꝑtramites occalte ꝓfugeret ingillia trasalpinam.
at qͥntus metellus celer cũ trib legidib ĩ agro epice¬
no presidebat. ex difficultate reip cãdem illa exisi¬
mas. que supͣ diximus ⁊ catilinã agitare. Igitibe
ꝓperati. neq mñ Antomius ꝓcul adberat. ꝙͣ pot̾e q
magno exercitu Pocis egorib expeditos infuca seqrit᷑.

Expanded text:
ique, quos ad bellum spes rapinarum aut novarum rerum studium illexerat, dilabuntur; reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem abducti eo consilio, uti per tramites occulte perfugeret in Galliam Transalpinam. At Q. Metellus Celer cum tribus legionibus in agro Piceno praesidebat ex difficultate rerum eadem illa existumans, quae supra diximus, Catilinam agitare. Igitur uproperanti. Neque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno exercitu loc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in ispania hercules si cuti pritãt. iteriit. exeat᷑
eins cõpoitus exuariis gentib amisso duce. Ac p¬
suecti. ꝓxiostiro mari locos octupane̾. S ꝑseĩtra¬
mare aceanui mag hi ꝙ alueos nauir ĩuẽsos
ytuguriis huĩe. ꝗ neq materies ĩ agris neqab
hispaniis emẽdi aut mutiradi copia erat. ma¬
re magnũ ⁊ ĩag̃ra linqria cometia ꝓhibebat᷑. hi

Expanded text:
tquam in Hispania Hercules, sicuti Afri putant, interiit, exercitus tquam in Hispania Hercules, sicuti Afri putant, interiit, exercitus eius, compositus ex variis gentibus, amisso duce ac pnsuecti proximos nostro mari locos occupauere, sed Persae intra Oceanum magis, iique alueos nauium inversos pro tuguriis habuere, quia neque materia in agris neque ab Hispanis emendi aut mutandi copia erat: mare magnum et ignara lingua commercio prohibebant. Ii
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ latitudinẽ. que locu cattabatino ĩ cole appellabãt. mare
seun. ĩ portuosu. agere frugũ fertilis bonris pecoriabori
ifeardus celo tẽraq penuria aquaꝵ. gurig houi salubri
corpore. nelox. patiens laboru. plerosq senectꝰ disoluit.
nͥ qui ferro aut bestiis incenore. Nam morb harit sepe ꝙq
sirꝑat/. Adhoc mali fici quĩs pluria aialia S ꝗ mõtales
ĩiitio afflica posuere: quiq postea accesserrit. aut
quo mo intese ꝑmistii sũt ꝙ qͣ abea fama ꝙ plerosq
odtinet iuersũ esti. tn  ex librrs punias ꝗ regis hr¬
ensal atebat᷑ in terpetratu nõs est. utia re sesehre
ciltores es tẽre putat. qua parcissimis dicam. el¬
teru fides eius rei penes auctores erit safflica in
initro huere getuli ⁊ libes asꝑi incultiq ꝗs cib erat
caroferina atq humi popabulu uti pecorib. hii ne¬
q morib neq lege aut imꝑio arq reꝯebant᷑ ua¬
arpalantes qua nox cohegerat se des hebant. Es pos¬

Expanded text:
uem latitudinem, quem locum Catabathmon incolae appellant. mare saevum, importuosum; ager frugum fertilis, bonus pecori, arbori infecundus; caelo terraque penuria aquarum. genus hominum salubri corpore, velox, patiens laborum; ac plerosque senectus dissoluit, nisi qui ferro aut bestiis interiere, nam morbus haud saepe quemquam superat; ad hoc malefici generis plurima animalia. Sed qui mortales initio Africam habuerint quique postea accesserint aut quo modo inter se permixti sint, quamquam ab ea fama, quae plerosque obtinet, diuersum est, tamen, uti ex librempsalis dicebantur, interpretatum nobis est utique rem sese habere cultores eius terrae putant, quam paucissimis dicam. Ceterum fides eius rei penes auctores erit. Africam initio habuere Gaetuli et Libyes, asperi incultique, quis cibus erat caro ferina atque humi pabulum uti pecoribus. Ii neque moribus neque lege aut imperio cuiusquam regebantur: uagi palantes quas nox coegerat sedes habebant. Sed pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ libuerat asignis aberat. lixe ꝑmixti cu ttua¬
tib psle noctuq nagibant᷑. palantes ageos i iastare
uillas exprgnare. pecoris atq macipior p̃das
certantes agere.ea qie mutare ꝗmecatorib uino
aduectibio ⁊ aliis talib. Preterra priblice satiĩ̃ꝭ¬

Expanded text:
 libebat, ab signis aberat; lixae permixti cum militibus diu noctuque uagabantur, et palantes agros vastare, villas expugnare, pecoris et mancipiorum praedas certantes agere eaque mutare cum mercatoribus vino aduecticio et aliis talibus; praeterea frument
Abbreviated transcription (Latin):
Igit calnmd i initio paratis ꝯmeatib acoit᷑ num¬
iia ingressus e multosq moͬtales ⁊ urbes prig
nanio cepiti aliquas. S ii ngũta plegatos pe¬
cuia en tratare belliq q̃d̃ administrabat asꝑitate
cetm sociuis ⁊ministe oi̾u cõsilioꝵ assimit᷑ scairoꝰ
q tã ⁊ si apͥncipio plerisq exfactoe eiꝰ corupas a¬
rime rege ĩ puignanerat tn pearie magtusine

Expanded text:
atibus acriter Numidiam ingressus est, multosque mortalis et urbis aliquot pugnando cepit. sed ubi Iugurtha per legatos pecunia temptare bellique, quod administrabat, asperitaceterum socius et administer omnium consiliorum adsumitur Scaurus, qui tametsi a principio plerisque ex factione eius corruptis acerrume regem inpugnaverat, tamen magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
magratu nitebant᷑. que dissentio totĩ anĩ comitia
ipediobat. Ea mora ĩ sp̃e adduct aulus / que ꝓ
store i castris rolictũ supͣ dixind. ant cã ꝯfiãt¬
di delli aut tt̃rore exeͣcitꝰ aut regis gr̃a penue¬

Expanded text:
magistratum nitebantur, quae dissensio totius anni comitia magistratum nitebantur, quae dissensio totius anni comitia impediebat. Ea mora in spem adductus Aulus, quem pro praetore in castris relictum supra diximus, aut conficiendi belli aut t
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ p̾ori acione examicis ꝑnquag̃ita uades deuerat.
regno mag̃qs uadib cõsułes.cla ĩ numiria domil¬
carẽ dimicat. uerit / ne reliquos pplares metꝰ in¬
uaretͣ parendi g. si deillo suptir suplicĩ feret.
ycalia discede᷑. s postq roma egressus est. fertu sepe
co tacitꝰ respiciẽs postremo dixisse uibe uenale mina¬
ture ꝑiturã si emptorẽ ĩuenirets Interi albinꝰ re¬
nouato bello comẽatũ stipendiũ aliaq que in ilitib
usin forent maturat ĩ affeitã portare. ac stati ĩp̃e
yfectꝰ ẽ. uti añ comilia ꝙ tp̃s haui longe aberat.
albinũ aut ignaꝵ rẽgis. cõsili existimãent. noc
extãta ꝓperatia tã facile tractũ bellu soccriia mia
ꝙ doło creieñt ẜ poscq dila pso tͥpre / comitiorpsies
Aduentabat / albind auło frẽ ĩ castris ꝓ pͬtort relicta
rom̃a recessit.ea tẽpestate rome sesitionib tribir¬
añi tribuni plebis resistentib collegiis tinuare

Expanded text:
in priore actione ex amicis quinquaginta vades dederat, regno magis quam vadibus consulens clam in Numidiam Bomilcarem dimittit, ventus, ne reliquos popularis metus invaderet parendi sibi, si de illo supplicium sumptum foret.Italia decedere. Sed postquam Roma egressus est, fertur saepe eo tacitus respiciens postremo dixisse: "Urbem venalem et mature perituram, si emptorem invenerit." Interim Albinus renovato bello commeatum, stipendium aliaque, quae militibus usui forent, maturat in Africam portare; ac statim ipse profectus, uti ante comitia, quod tempus haud longe aberat, tum Albinum haud ignarum consili regis existimarent neque ex tanta properantia tam facile tractum bellum socordia magis quam dolo crederent. Sed postquam dilapso tempore comitiorum dies adventabat, Albinus Aulo fratre in castris pro praetore relicto Romam decessit. Ea tempestate Romae seditionibus tribunicAnnius tribuni plebis resistentibus collegis continuare
Abbreviated transcription (Latin):
mageatꝰ ingressũs ẽ alia som̃ia dã collega ratꝰ a p̾bellũ
quod gestire eratiaum̃ intendit.Pit᷑ diffisens ueteri ex¬
eratinmilites el igere scribere presisia uinsaq ac arel¬
serccert arma telaq eques ⁊ cetera instrum̃ta misitie pat¬
Adha ꝯmeatũ affacĩ deniq om̃ia que bello uario za
heaꝵ reꝵs egenitiuisui ẽẽ folenti. Ceters asba patranda
senatꝰ aucanitate sod  nomx latinñĩ reges ultro latinu¬
cuixiliu micten io postremo dĩs ciuicas siimostridio ad̾ni¬
tebãt᷑ Etaq exsnĩa om̃ ib reb paratis ꝯpoĩtisq in
numidia yfi ciscit᷑. ar maq spe amuama

Expanded text:
magistratum ingressus est, alia omnia sibi cum collega ratus, ad bellum, quod gesturus erat, animum intendit. Igitur diffidens ueteri exercitui milites scribere, praesidia undique arcessere, arma tela equos et cetera instrumenta militiae pameatum affatim, denique omnia, quae in bello vario et multarum rerum egenti usui esse solent. ceterum ad ea patranda senatus auctoritate, socii nomenque Latinum et reges ultro auxilia mittundo, postremo omnis civitas summo studio adnitebatur. itaque ex sententia omnibus rebus paratis conpositisque in Numidiam proficiscitur, magna spe civium
Abbreviated transcription (Latin):
ac potissimu ea dica qua ĩ ꝯsire posti reditor
bestie huicemoi ubis deẜuit ¶Multa me dio¬
tantarõs oquirites. nͥ studiu rei .p. omia¬
siparet. opes factiois. ura potetia. uiis millui. ac maxie
p ĩ nocetie płus picti q honoris esti. Nam illa q¬

Expanded text:
ac potissumum ea dicam, quae in contione post reditum Bestiae huiusce modi verbis disseruit: 'Multa me dehortantur a vobis, Quirites, ni studium rei publicasuperet: opes factionis, vostra patientia, ius nullum, ac maxume quod innocentiae plus periculi quam honoris est. nam illa q
Abbreviated transcription (Latin):
mide cũcti in uir̃ꝑe. nr̃i feĩai suga pͣliq obiectis ãmis
pxiu monte ocui pauẽ.nox atq preda castroꝵp hostes ꝙͦ
minꝰ uictoria uterẽt remota sunt. deiñ iigurta post¬
era die cũ anlo ĩ collcgo uerba facit. tam si ĩ p
ai exercitu fame⁊ ferro Ttarisin tenettñ sicebat se meꝰ¬

Expanded text:
i foeda fuga, plerique abiectis armis, proximum collem occupauerunt. Nox atque praeda castrorum hostis, quo minus victoria uterentur, remorata sunt. Deinde Iugurtha postero die cum Aulo in colloquio verba facit: tametsi ipsum cum exercitu fame et ferro clausum teneret, tamen se me
Abbreviated transcription (Latin):
U.i miolatos sese fore ad hxrbali suadet uti seꝙ
oppidu Inguͣte trasati. tm abeo ⁊ita pastistat᷑. dece¬
terig senatui cre fore. At ille tã ⁊ si omia potida
tͣ ogendi potas erat. utpe ensuerãt talici NeNetrem
fect ingu̾ta ipͥmis asherbale excendatũ necat.¬

Expanded text:
inviolatos sese fore, Adherbali suadent, uti seque et oppidum Iugurthae tradat, tantum ab eo vitam paciscatur; de ceteris senatui curae fore. At ille, tametsi omnis potiortur, cogendi potestas erat, ita, uti censuerant Italici, deditionem facit. Iugurtha in primis Adherbalem excruciatum ne
Abbreviated transcription (Latin):
nri esti. uti lib cõsulite me exmanib ĩ ꝑiis erin¬
ite. Oro ꝑmaiestate ĩꝑii ꝑ amacitie fide si ulla
a pi uos memoria remanes auli mei massimisse
Ghis dr̃is recitatis. fiie ꝗ exentũ ĩ affłica miten¬
Su ceserẽt.⁊ ꝙͣ pͥmũ aherbali subueniendu d

Expanded text:
ti libet, consulite; me manibus impiis eripite, per maiestatem imperi, per amicitiae fidem, si ulla apud vos memoria remanet aui mei Masinissae." His litteris recitatis fuere qui exercitum in Africam mittendum censerent et quam primum Adherbali subueniendum; de
Abbreviated transcription (Latin):
ora seaida ⁊ obediẽtia sũt. quo facibi sociorẜ ĩ inri¬
as crare icet aͣ  illuiꝰ uerro. ne nos pͥnata ami¬
atia ingrite pary cõgnita tras uersos agati. quos
exo andiui mayia ope niti. ambrri fatigare uos sing̃los.
neꝗꝰ de abseit ĩ ꝯgnita cã statuatis finge me rerba ⁊ fuga si¬

Expanded text:
unt: quo facilius sociorum iniurias curare licet. Tantum illud vereor, ne quos privata amicitia Iugurthae parum cognita transuersos agat. Quos ego audio maxima ope niti ambire fatigare vos singulos, ne quid de absente incognita causa statuatis; fingere me verba et fugam si
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ ingnͣta ꝯtͣ decꝰ reqiĩ cultu q maxie misi¬
abili cũ cassio roma uenit. At ta ⁊ si ipo ma¬
qna uis aĩ eãt. tꝯ̃ cofirmat a bomib. quor
potẽtia aut scelere aicta ea gesserat. que sup
diximus. G. bebur teibirni plebis magna
mercede parat. cd ip usentia ꝯtͣ ius ⁊ĩin¬
rias om̃s munitꝰ foret EAt quꝰ memnia dnoca¬
ta ꝯtioe. ꝙͣ ꝙ regi infesta plebs erat. ꝑs ĩ iuđa
Sirci inbedat. ꝑs ñ socios sceleris sui aꝑiret.
more maioꝵ ut Rehosce supliau sumi. Digtati
ꝙͣ ire mag̃ ꝯsulensise dare motꝰ. aios eor /mo¬
Rire. posteemo con firmare fide .P. ꝑse se in uio

Expanded text:
Igitur Iugurtha contra decus regium cultu quam maxime miserabili cum Cassio Romam venit. Ac tametsi in ipso magna vis animi erat, confirmatus ab omnibus, quorum potentia aut scelere cuncta ea gesserat, quae supra diximus, C. Baebium tribunum plebis magna mercede parat, cuius impudentia contra ius et iniurias omnis munitus foret. At C. Memmius aduocata contione, quamquam regi infesta plebes erat et pars in vincula duci iubebat, pars, nisi socios sceleris sui aperiret, more maiorum de hoste supplicium sumi, dignitati quam irae magis consulens sedare motus et animos eorum mollire, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
tata libiio extignẽdi me ĩ nasit. ut n nos n deos ĩ mõ¬
araccotales ĩ aĩo heat. sangrine meriꝙ̃ oia malits Itaqi ꝗn¬
auxiliat᷑. ferro an fame accus iig̾ea sã ĩ tertus. pla¬
rasde Ingñta scͥbere sebtat᷑ me fortuna mea. etia ana ey¬
ꝑtus su. parũ sidei miszis ẽe. no in intelligo illii
sup quã eꝙ sũ pet̾e.n simuil amicitia ur ⁊ regnũ
men sꝑare. utrii graudꝰ extim. ne mini acłtu osti
Nam inicio occidit hiesale frez men de in patrio.

Expanded text:
asit, ut neque vos neque deos immortalis in animo habeat, sanguinem meum quam omnia malit. Itaque quinauxiliantur; ferro an fame acrius urgear, incertus sum. Plura de Iugurtha scribere dehortatur me fortuna mea, et iam antea expertus sum parum fidei miseris esse; nisi tamen intellego illum supra quam ego sum petere neque simul amicitiam vestram et regnum meum sperare. utrum grauius existimet, nemini occultum est. Nam initio occidit Hiempsalem fratrem meum, deinde patrio
Abbreviated transcription (Latin):
F erat elefanti triginta petꝰ at eq multi no
ã pno argenti poniere q̃ snõi tradunt᷑. Cal fuini
cin nr̃o pay agitabat᷑. postq res ⁊ afflica gestas ꝙͦ
⁊uidia ꝑ. solliciti erat ꝓbarõt ne tu flagitir
an deceeti ꝯsulis subũteret par costabat ac maxu

Expanded text:
 erat, elephanti triginta, pecus atque equi multi cum paruo argenti pondere quaestori traduntur. Calpurnius rcitu nostro pax agitabatur. Postquam res in Africa gestas quoque invidia, patres solliciti erant: probarentne tantum flagitium an decretum consulis subuert
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ĩ urdia ylataniis co sulaitoib hilapła foreti.
cita ins gr̃e at petume regis erat. S ii senatꝰ
dedicti ꝯstia pplu timieti legesen pnia ꝓuicie
fuitius cõsulib numidia atq Itasia Recrete ꝯsul¬
es declarati. p̃ubli scrpio nãssica .l. bestia calfuni
alfuimio numisia scipioi talia obuenit. se in exe¬

Expanded text:
omnis invidia prolatandis consultationibus dilapsa foret: tanta vis gratiae atque pecuniae regis erat. Sed ubi senatus dilicti conscientia populum timet, lege Sempronia prouinciae futuris consulibus Numidia atque Italia decretae; consules declarati P. Scipio Nasica, L. Bestia Calpurnius; Calpurnio Numidia, Scipioni Italia obuenit. Deinde exe
Abbreviated transcription (Latin):
bo at etate ꝯfectꝰ cũ s fine̾ uite adeẽ Incelliget
corã aĩas ⁊ coggnatis Itacꝑ a dherbalẽ ⁊ hiẽsale
me qͣ liberis sigenuissẽ obbnifitia curũ fore
n ea res falsi huit me n̾ã ut alia magna
⁊ eregia tua sta omittata. noiussie reii es. mima

Expanded text:
aetate confectus cum sibi finem vitae adesse intellegeret, coram amicis et cognatis itemque Adherbale et Hiempsale me tibi quam liberis, si genuissem, ob beneficia carum fore. Neque ea res falsum me habuit. Nam, ut alia magna et egregia tua omittam, noviss
Abbreviated transcription (Latin):
iaq dĩa cõporis alia. alia c̃ naͣ secntur.Igit᷑
pͬclara facies magneq diuitie ad hoc uix torporͬs
⁊ alia omia hiriscemoi breui dilabut᷑ at ĩgenii
egregia facinora sic̃ aia ⁊̃ mͬotalia sut. Postremo co¬
coris. fortune bonoro ut initirĩ sic finis est. Oniaq
erta occisũt. ⁊ aricta senest̾ut. Anis ĩ coruptꝰ et̾nd
cector huani gn̾ĩs agit atq ht̃ ñta: m ip̃e habet᷑.¬

Expanded text:
ia nostra corporis alia, alia animi naturam secuntur. Igitur praeclara facies, magnae divitiae, ad hoc vis corporis et alia omnia huiusce modi brevi dilabuntur; at ingeni egregia facinora sicuti anima immortalia sunt. Postremo corporis et fortunae bonorum ut initium sic finis est, omniaque orta occidunt et aucta senescunt: animus incorruptus, aeternus, rector humani generis agit atque h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tpriꝰ buigne respodit. nucipsa paricis post Dieb mo¬
rit᷑ spostꝙͣ illi more regio gli sta magͥfice fecerait. re¬
gul ĩ unũ cõueneit ut interse decucas negotiis di¬
stẽptareti. S hiensal ꝗ minimd exillis erat na feroy.
et aña ĩgnobilitãtẽ uigũtae ꝗͣ mat̾no gne̾ ĩꝑerat. de¬
sapiã es. dextͣ arherbale assedit. ne meiꝰ extrib ꝙ
ap̃ numilas honõi drat᷑ ingu̾ta foret. de iñ ut in
ut iͨtati cocedet᷑ fatigatꝰ afre uix ĩꝑte altera trag¬

Expanded text:
re benigne respondit. Micipsa paucis post diebus moritur. Postquam illi more regio iusta magnifice fecerant, reguli in unum convenerunt, ut inter se de cunctis negotiis disceptarent. Sed Hiempsal, qui minimus ex illis erat, natura ferox et iam antea ignobilitatem Iugurthae, quia materno genere impar erat, despiciens, dextra Adherbalem assedit, ne medius ex tribus, quod apud Numidas honore ducitur, Iugurtha foret. Dein tamen, ut aetati concederet, fatigatus a fratre, vix in partem a
Abbreviated transcription (Latin):
Pi. detã aut ĩ cenenta uictoriã adł ptus est. Nã
stre nuissirs ꝯfq aut ocadrat prelio ar
qrauit᷑ iuenerat̾ siscesserat. Multi emm
eycasiris insendi aut spobrãsi grã passerat
Soluetes hostilia catliuera. amici alii Pesy
spitem aut aoggature piẽbat. fuere tꝯ ꝗni
micas suos cagnosc̾ent.Ita narie pecm epera¬

Expanded text:
cruentam victoriam adeptus est. Nam strenuissimus quisque aut ceciderat in proelio aut graviter vulneratus discesserat. Multi autem, qui e castris visendi aut spoliandi gratia processerant, volventes hostilia cadavera, amicum alii, pars hospitem aut cognatum reperiebant; fuerunt item qui inimicos suos cognoscerent. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
gi. incertat. Inter ea catisina ãĩ
orpedius inpꝰ acie uirsari. laborantib sucaurere.
pugre. sepe hostez ferire. strenui militis et boniͤi¬
ꝑatoris officia simul exequebat. pͭ ͤ ͤ nͥ uidet cati¬
lina cotra qũe ratus erat. mag ui cotenne. crhrͣ¬
tem rtoriã in medios hostes ind̾nat. eosq ꝑturba¬
e atq alios alibi resistentes interficit. de in utͥs¬

Expanded text:
vi certatur. interea Catilina cum expeditis in prima acie vorsari, laborantibus succurrere, pugnare, saepe hostem ferire: strenui militis et boni imperatoris officia simul exequebatur. Petreius ubi videt Catilinam, contra ac ratus erat, magna vi tendere, cohortem praetoriam in medios hostis inducit eosque perturbatos atque alios alibi resistentis interficit. deinde ut
Abbreviated transcription (Latin):
abd fsetqns eadezilla aduersa fiet ne ꝙ lo¬
cus neqi amicus ꝯeꝙy. nos teget. ꝙͣ arma nõ te¬
xerit. pretera milites nõ eadem. nobist illis nece¬
uidacisis adgrediamini memores p̾stine iu̾tutis. Ricuit Cõs¬
nodis c̃ suma turpitudine inexilio etate agore potu¬
istis nõ nubhrome admissis bonis. alienas opega¬

Expanded text:
s, eadem illa advorsa fient, neque locus neque amicus quisquam teget quem arma non texerint. praeterea, milites, non eadem nobis et illis neceudacius aggredimini memores pristinae virtutis! Licuit vobis cum summa turpitudine in exsilio aetatem agere, potuistis nonnulli Romae amissis bonis alienas ope
Abbreviated transcription (Latin):
nirois more pugñates. cruẽta atꝙ luctuosam
nictoriã hostib relingnatis. hec ũ dixit pauła
comoratus. signa cane̾ irib . isteuctos ordines ĩ
equu locu deducit. Se in remotis or̃m eꝗs. quo
militib exequato ꝑicalo. aĩis amplid eẽt. Ip̃e
pedes exxiti. y loco atꝙ copiis insiriut. Ilamut
pdanitiẽs erat inter surstos mg̃tes. et ad festera

Expanded text:
virorum more pugnantes cruentam atque luctuosam victoriam hostibus relinquatis.' Haec ubi dixit, paululum conmoratus signa canere iubet atque instructos ordines in locum aequom deducit. dein remotis omnium equis, quo militibus exaequato periculo animus amplior esset, ipse pedes exercitum pro loco atque copiis instruit. nam, uti plan
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti andixi asuisiant dena possẽti mo
ali. alii ortai᷑ aut mani sigͥfiare. nĩti do¬
porib ⁊ea huc ⁊ illuc qi uitabundi auit iacẽtes
cauigitae. qd n mario congnitu est. na is ĩ
ꝑte arrabat. consulto lenĩ ageiac diffidentia rei
Lare. pati numizas sin tutaltu ragis plur
sere. ita illis stunio suoru asteictis repete m¬
ma ui muru aigredit᷑.⁊ ia scał egressi milites.
stere. d inde ni nne altere scale cõminute¬
fant: qui suꝑsteterãt afflicti sunt. ceteriquo¬
quo m̃o potu̾e ⁊panci integri magna ꝑs uatt uilneeli¬
e confecti abeñt. ueniq utoĩꝙ preliũ noxdi¬
remit ¶Metellus postꝙ uidet frust᷑ ince ptũ.
neq oppidu capi. neq iugurta niti. ñ exi sidiis.
ant siro loco prqua fetfe. extate sxucta s mca

Expanded text:
suis aut cerni possent, monere alii, alii hortari, aut manu significare aut niti corporibus, et ea huc et illuc quasi vitabundi aut iacientes tela agitare. quod ubi Mario cognitum est — nam is in ea parte curabat —, consulto lenius agere ac diffidentiam rei simulare, pati Numidas sine tumultu regis proelium visere. ita illis studio suorum adstrictis repente magna vi aggreditur. et iam scalis egressi milites pstere; deinde ubi unae atque alterae scalae conminutae, qui supersteterant adflicti sunt, ceteri, quoquo modo potuere, pauci integri, magna pars volneribus confecti abeunt. denique utrimque proelium nox diremit. Metellus postquam videt frustra inceptum neque oppidum capi neque Iugurtham nisi ex insidiis aut suo
Abbreviated transcription (Latin):
corurpe. mõ se ietello ĩterdin aario onse
istremos ĩ agmine tẽtare. ac sacĩ colles regredi
Sursus aliis post aliis minitaiͣ.m p̃liũ facẽ.
n otiũ pati. tm młͦ hoste ab ĩ cepto retine̾. Rom¬
an imꝑato n se solis fatigari in det. ni aboste c¬
pia pugnãdi fieri. urbe magna ⁊ ĩ ea ꝑte q̃
sita erat arce regni noi e gam̃a statiit oppuiꝗ¬
are.ratus idqĩ negotin poscebat. iugueta labo¬
rantib suis auxilio uenturũ. ⁊ biq pͣli

Expanded text:
corrumpere, modo se Metello interdum Mario ostendere, postremos in agmine temptare ac statim in collis regredi, rursus aliis, post aliis minitari, neque proelium facere neque otium pati, tantummodo hostem ab incepto retinere. Romanus imperator ubi se dolis fatigari videt neque ab hoste copiam pugnandi fieri, urbem magnam et in ea parte, qua sita erat, arcem regni nomine Zamam statuit oppugnare, ratus, id quod negotium poscebat, Iugurtham laborantibus suis auxilio venturum ibique proelium
Abbreviated transcription (Latin):
ees in magno durntaz bello inter se hũit postq
utrĩq legiones item classes sepe fuse fugateq
Et alteri alteros aliqͣntulũ atciuetat ueĩt
Ne mox uictos uictoresq defessos alius aga¬
deretur indutias sponsione faclũt᷑ ut certo
die legati domo y ficiscerent quo in loco int
nomer philes erat maturaue᷑ ĩter pergere
Tireneses tardius iere i secorlia an caũ
a caderit parũ cogui ceterp solet in iłi locis
Tempestas haud̃ scanius ꝙ̃ ĩ mari rehue ᷑ hores
Nam ubi ĩ loca equalia ⁊ miba gmaneñtiu uentus
Lohercus arena humo excitauit ea maꝗͦ ⁊ii
agitata ora oculosq hoiu implensolet Ita
yspecta impedito morai iter posta Cirenenses

Expanded text:
eos in magno diuturnoque bello inter se habuit. Postquam eos in magno diuturnoque bello inter se habuit. Postquam utrimque legiones, item classes saepe fusae fugataeque et alteri alteros aliquantum attriueret. veriti, ne mox victos victoresque defessos alius aggrederetur, per indutias sponsionem faciunt, uti certo die legati domo proficiscerentur: quo in loco intenomen Philaenis erat, maturauere iter pergere, Cyrenenses tardius iere. Id socordiane an casu acciderit, parum cognovi. Ceterum solet in illis locis tempestas haud secus atque in mari retinere. Nam ubi per loca aequalia et nuda gignentium ventus coortus harenam humo excitauit, ea magna vi agitata ora oculosque implere solet: ita prospectu impedito morari iter. Postquam Cyrenenses
Abbreviated transcription (Latin):
Ulcordias aiuiles nauib ĩ eos lars iwisse.
cet̾u sitũ int duas sirtes ꝙb nom iexee i¬
dtu est. Nam duo sunt sind ꝓpe in exma uiffrr¬
ĩ tẽ pestate uado̾sa. Nam ulis mare magnũ ẽẽ
seuire uentis repit. limũ arenaq ⁊ saxi
ingentia fluctꝰ thrant. ita facies locors c uens¬
Insimł mutat᷑ sietes sũt ab astractu noiate eulus
Eiuitatis ligua mn ꝯuersa ꝯnubio numida Nle
ges cultasq plexaq sidonica q̃ eo facilius eeti¬
Rebant ꝓ ycul ab impio regis etatem agebant
Anter ilios frequẽte numidiam inlt uast i lotierãt
S q̃m̃ in has regiones pleptitard neotidla eum¬
Nonng indignum ũre ẽge egiũ atq mirabile facua
Quer cartaginentiũ memerare cam res nes loais
admo nuit qua tepestate cartaginenses pleraq
affrice impitabat Cirenẽses magni atq opulenti
uere ager in melio arenesus una spẽ nos flum
Neq mond erat qui fincs eoꝵ discerneret q̃ res

Expanded text:
cordias civilis nauibus in eos locos venisse, ceterum situm inter duas Syrtis, quibus nomen ex re inditum. Nam duo sunt sinus prope in extrema Afriin tempestate uadosa. Nam ubi mare magnum esse et saevire ventis coepit. limum harenamque et saxa ingentia fluctus trahunt: ita facies locorum cum ventis simul mutatur. Syrtes ab tractu nominatae. Eius civitatis lingua modo conuersa conubio Numidarum, legum cultusque pleraque Sidonica; quae eo facilius retinebant, quod procul ab imperio regis aetatem agebant. Inter illos et frequentem Numidiam multi vastique loci erant. Sed quoniam in eas regiones per Leptitanorum negotinon indignum videtur egregium atque mirabile facinus duorum Carthaginiensium memorare; eam rem nos locus admonuit. Qua tempestate Carthaginienses pleraque Africa imperitabant, Cyrenenses quoque magni atque opulenti fuere. Ager in medio harenosus, una specie; neque flumen neque mons erat, qui finis eorum discerneret. Quae res
Abbreviated transcription (Latin):
ibi iuui obruerent᷑ uł eade ꝯditione sese que
in locũ uellet y cessuros philen ꝯuitione ybata
Cartagnieses ĩ eo loco fllems̃ frib aras ⁊ secraue
aliiq illis domi honores institut s nnĩe adre rebeo
putat ꝑ magnas solitudines cũ pauas ꝓfectus
uenit adgetulos henus hoi ferex inculltum
Et cotp̃r ignarũ noĩs romãi eoꝵ młtitudie ĩ unũ
Coegit ac paulatim ꝯsuese ordies hre sis scqui
Imꝑiuz obẜuare  tẽ alia militaria facer ł p̃terea tcs
Bochi ꝓxmos maanis munerib ⁊ maiorib ꝓmissad
ad̾ studiũ sui ꝑ duait quis adiutoib reg̃e agaressus
nupelut ut adlisus romano s bełlũ incipiałder
gta facilius ꝑ musħ fuit ꝙ bo chus initio habere
dolli legatos comar misot. fesueset uuiatia¬

Expanded text:
ibi viui obruerentur, vel eadem condicione sese quem in locum vellent processuros. Philaeni condicione probata Carthaginienses in eo loco Philaenis fratribus aras consecravere, aliique illis domi honores instituti. nunc ad rem redeo.putat, per magnas solitudines cum paucis profectus pervenit ad Gaetulos, genus hominum ferum incultumque et eo tempore ignarum nominis Romani. eorum multitudinem in unum cogit ac paulatim consuefacit ordines habere, signa sequi, imperium observare, item alia militaria facere. praeterea regis Bocchi proxumos magnis muneribus et maioribus promissis ad studium sui perducit, quis adiutoribus regem aggressus inpellit, uti advorsus Romanos bellum incipiat. id ea gratia facilius proniusque fuit, quod Bocchus initio huiusce belli legatos Romam mise
Abbreviated transcription (Latin):
Ieerãt cõgnitis uolenti ar̃o deambod acce ꝑat.
Ampatorͬ nobilitas q̃ an secori fint. inuidle de
at llbi alteĩ gñis humilitas fauor̃e a ddise rat
ceters. ĩ ritroq maꝗ studia ꝑtir ꝙͣ uona autna
La moderata sũt. preterea sedinost magratꝰ uu¬
lgñ exagitare. metellũ oĩb cõtionib reu capitis
arcespe. marii uirtute ĩ mad celebrare. Deniꝯ
płebs sic accensas  opilius aa restesq os. quos¬

Expanded text:
nti animo de ambobus acceperant. Imperatori nobilitas, quae antea decori fuit, invidiae esse; at illi alteri generis humilitas fauorem addiderat. Ceterum in utroque magis studia partium quam bona aut mala sua moderata. Praeterea seditiosi magistratus uulgum exagitare, Metellum omnibus contionibus capitis arcessere, Mari virtutem in maius celebrare. Denique plebes sic accensa, uti opifices agrestesque omnes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ssus hebat. ne ageri inultis hostib uastaret᷑ is
postq̃ magaitu pine facinoris parssusa stps no
uenit. metusq rem impesiebat. boraiłce sim
arpissus incepta papͥansi.more soti ane¬
diamq uiri acusare. testari deos ꝑ quos ni¬
rauiss montͣ ne pͣmia metessa: ĩ peste con¬

Expanded text:
ssus habebat, ne ager inultis hostibus vastaretur. Is postquam magnitudine facinoris perculsus ad tempus non venit metusque rem impediebat, Bomilcar, simul cupidus incepta patrandi et timore soci anxdiamque viri accusare, testari deos, per quos iurauisset, monere, ne praemia Metelli in pestem con
Abbreviated transcription (Latin):
paissa ꝑlege mamiliani norios extollebat.
mario cnͣcta ꝑcedere Interi Inquͣta postq a
missa deditite. billu incopit. cu magna cura.
parabat. oĩa. festinare. cog̾e̾ exercitua. ciuitates
que ase defecerat formisinesant obstetanto pͣm¬
ia affectare. comunire suos laosiarma stela aliaq¬

Expanded text:
fusa per legem Mamiliam novos extollebat. ita Mario cuncta procedere. Interim Iugurtha, postquam omissa deditione bellum incipit, cum magna cura parare omnia, festinare: cogere exercitum; civitatis, quae ab se defecerant, formidine aut ostentando praemia adfectare; conmunire suos locos, arma tela aliaq
Abbreviated transcription (Latin):
us ettrñcant. postea milites plantes nermes ꝗ
ntali die ac sie ĩpio asgrediunt᷑. i sem plebs
C.ꝑs ebocti anobilitate. alli stu dio taluĩ rerp in¬
a tati. ꝗs acta consiliũq iguoratib. tumultꝰ ipe
res noue satis placebat . Romani milites exinꝑ¬
uiso metia incerti ignaiq ꝗd potissimu face̾ntite¬
epidare arce oppi siysigna ⁊ scuta erãt. presisiñ
hostiri.porte an clause fug̃a Phibebant. a dhoc
mrilieres pue riq ꝑtectis edifitioꝵ saxa ⁊ alia q̃
Locus prebebat. certati micte. ita n cauerͣ anceps

Expanded text:
epulas obtruncant, postea milites palantis inermos, quippe in tali die ac sine imperio, aggrediuntur. Idem plebes facit, pars edocti ab nobilitate, alii studio talium rerum incitati, quis acta consiliumque ignorantibus tumultus ipse et res novae satis placebant. Romani milites, improuiso metu incerti ignarique, quid potissimum facerent, trepidare. Arce oppidi, ubi signa et scuta erant, praesidium hostium, portae ante clausae fuga prohibebant; ad hoc mulieres puerique pro tectis aedificiorum saxa et alia, quae locus praebebat, certatim mittere. Ita neque caueri anceps
Abbreviated transcription (Latin):
B iugurta in cateniis hiturũ. ab imꝑatore co¬
Iulto bellrĩ trahi. ꝙ hõ ĩ anis.⁊ regie suꝑbie i¬
ꝑio nimis gaudetͣ. que om̃ĩa illis eo firmaiora
udebant.  dinturnitate belli res famil iães
corirꝑant.⁊ aĩo arpienti nicħ satis festinat᷑. eãt
preterea in exercitu nr̃o numi Ra ꝗia. nõĩe quisa.

Expanded text:
 Iugurtham in catenis habiturum; ab imperatore consulto trahi, quod homo inanis et regiae superbiae imperio nimis gauderet. quae omnia illis eo firmiora videbantur, quia diuturnitate belli res familiaris corruperant et animo cupienti nihil satis festinatur. erat praeterea in exercitu nostro Numida quidam nomine Gauda,
Abbreviated transcription (Latin):
oy ili fret̾ nõ uiti equestei prelio solẽtiseq
Ein cerere. ⁊ adiisis eꝗs ꝯcirẽ/ ĩ plicare ac ꝑ¬
uare acieita expeditis peditib suis. hostis p̃e¬
ne uictos iare. eode tpre a pud çama magna
ui certabat᷑. uiͥ ꝗsq legatꝰ aut̾ tribirad curibat.

Expanded text:
 uti equestri proelio solet, sequi, dein cedere, sed advorsis equis concurrere, implicare ac perturbare aciem: ita expeditis peditibus suis hostis paene victos dare. Eodem tempore apud Zamam magna vi certabatur. ubi quisque legatus aut tribunus curabat,
Abbreviated transcription (Latin):
y.cursus cepit flectere añr suñꝯ ex
putaret. qͣ grauis casus ⁊̃ ẜiritĩ eyregno
foret. multis magnis presidiis ne qdꝙ ꝑditisi
de integro bellir sum̃it at rome senatꝰ deꝓriĩais
consiut numi dã metello decreuerat᷑ Piho
tps nitice forte gaio mario ꝑhostias dlis suppl¬
fortuna

Expanded text:
ursus coepit flectere animum suom et reputaret, quam gravis casus in servitium ex regno foret, multis magnisque praesidiis nequiquam perditis de integro bellum sumit. et Romae senatus de provinciis consultus Numidiam Metello decreverat. Per idem tempus Uticae forte C. Mario per hostias dis supplfortuna
Abbreviated transcription (Latin):
cetera que leuia sunt parem ammum gerant pro
uictoria satis iam pugnatu reliques labores prede
fere Tamen interim transsugas ⁊ alios oportimos
Iugurta iusgentiu sib aut quid̃ agitaret cum
panas ne esset an exercitu haberet ut sese iuctus
gexeret explorãtu misit at ille iloca saltuosa et
natura munita receperat ibiq cogebat eyercitũ
Numero homi num ampliorem sed hebetem ĩ firmũq
digri atq pecoris magis ꝙ̃ belli cultorem id E a
gratia euemiebat ꝙ preter regios equites ne¬
no omnium nuinulirum exfuga regem scquit
Duo ariusq ammus fert eo discedlint ncque
id flagitium militie dicitur ita sese mores
habent gitire me tellus ub udet regis etam
tum animum ferocem esse et bellum renouari
quod nisi ex illiuis libidine geri non posset
Preterea inimicum certamen dib cũ hostibus
Minore detrñto illes uinci ꝙ̃ suod uince᷑ statuit
Nen preliis neque in acie s alio modo Sellum

Expanded text:
cetera, quae levia sunt, parem animum gerant: pro cetera, quae levia sunt, parem animum gerant: pro victoria satis iam pugnatum, reliquos labores pro praeda fore. tamen interim transfugas et alios opportunos, Iugurtha ubi gentium aut quid agitaret, cum paucisne esset an exercitum haberet, ut sese victus gereret, exploratum misit. at ille sese in loca saltuosa et natura munita receperat ibique cogebat exercitum numero hominum ampliorem, sed hebetem infirmumque, agri ac pecoris magis quam belli cultorem. id ea gratia eveniebat, quod praeter regios equites nemo omnium Numida ex fuga regem sequitur. quo quoiusque animus fert, eo discedunt, neque id flagitium militiae ducitur: ita se mores habent. Igitur Metellus, ubi videt etiam tum quod nisi ex illius libidine geri non posset, praeterea inicum certamen sibi cum hostibus, minore detrimento illos vinci quam suos vincere, statuit non proeliis neque in acie sed alio more bellum
Abbreviated transcription (Latin):
Aemis coll̃ atq nectis que iam adherat auxilioin¬
Degri abeut elefant quatuor capti reliqui omes
Sunt nue trigita interfect at romani ꝙꝙͣ itinece
tellus amplius opinione morabatar instruch ĩtetiq
obinam ꝓcedut tiam dolus numidar ichil laguide
Neq remissi patiebant᷑ ac pͦ ooscura nocte postq
haud ycul interse erat strepita uelut hostes aduetare
Alteri apud alteros for i diez simulet tu multum face
Et pene imprudetia feret admissum facinus mi ẜabi¬
le nͥ utriq p̃missi equites rem explora uissent gͥ.
Prometa repete ẽ gaudium exertu milites alius
Alium leti appellant acta docent atq audiunt sua
quisq fortia facta ad celum fert quippe res huma¬
ne ita sese habent in uictoria uł ingnanus glori¬
ori lioce aduerse res etiam bonos detractat.¬
sict meritos in preliis mere militie donat uniuersos
In contione landat atq agit gratias ortatur ut ad

Expanded text:
armis collis aut noctis, quae iam aderat, auxilio inarmis collis aut noctis, quae iam aderat, auxilio integri abeunt. elephanti quattuor capti, reliqui omnes numero quadraginta interfecti. at Romani, quamquam itinere tellus amplius opinione morabatur, instructi intentique obviam procedunt; nam dolus Numidarum nihil languidi neque remissi patiebatur. ac primo obscura nocte, postquam haud procul inter se erant, strepitu velut hostes adventare, alteri apud alteros formidinem simul et tumultum facere; et paene inprudentia admissum facinus miserabile, ni utrimque praemissi equites rem exploravissent. igitur pro metu repente gaudium mutatur: milites alius alium laeti appellant, acta edocent atque audiunt, sua quisque fortia facta ad caelum fert. quippe res humanae ita sese habent: in victoria vel ignavis gloriari licet, advorsae res etiam bonos detrectant. cum cura reficit, meritos in proeliis more militiae donat, univorsos in contione laudat atque agit gratias, hortatur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
us Legitus ⁊ d̾flum pmissus eta ⁊ fesma¬
us pgit ꝯetuis nsi res postulabati no exornas
neq ramictit qd u̾q hostis agẽt ex plorare. po¬
stꝙ̃ rutiłĩ consefisse im aĩo uacuu acce pitilłi¬
mulq accepit exingnͣte p̃lio clamore angẽi
ueritis ne Regatꝰ ꝯgnita re laboratib sunis
auxilio foret. anem quã diffi dens uirtutomii¬
cumsarte statuerat quo ne hostiu itinꝙ̃ offioet sand̃
poria t scaq m̃o ahrucisiꝰs castra ⁊per dis. romialis
pͣspectus ager arbustis consuꝰ ꝓhidebat.⁊ ẜriti
humu arcidam uento agitari post ubi equale mane
et sicuti acies mouebatur magis magisq ypiquare
uidet cognitare yperates arma capiunt ac ꝑ casteis
Sicut imꝑabatur ꝯsistũt de inde ub ꝯprius uetum
Est utrinq macino clamore concurrit᷑ numide t̃in¬
Modo remerati dum in elefaintis auxilium putant
Postm eos impeditos ramis arboꝵ atq ita disiectos
Circũneiei uĩdet fugam faciut ac pleriq abiectis

Expanded text:
us erat, festinans pergit, quietus, uti res postulabat, aciem exornat neque remittit, quid ubique hostis ageret, explorare. postquam Rutilium consedisse iam et animo vacuom accepit, simulque ex Iugurthae proelio clamorem augeri, veritus, ne legatus cognita re laborantibus suis auxilio foret, aciem, quam diffidens virtuti militum arte statuerat, quo hostium itineri officeret, latius porrigit eoque modo ad Rutili castra procedit. Romani spectum ager arbustis consitus prohibebat. et primo humum aridam vento agitari, post ubi aequabilem manere et, sicuti acies movebatur, magis magisque adpropinquare vident, cognita re properantes arma capiunt ac pro castris, sicuti imperabatur, consistunt. deinde ubi propius ventum est, utrimque magno clamore concurritur. Numidae tantummodo remorati, dum in elephantis auxilium putant, postquam eos impeditos ramis arborum atque ita disiectos circumveniri vident, fugam faciunt, ac plerique abiectis
Abbreviated transcription (Latin):
mul ticusine nõ ample quadragita memores
nois romani gre e factoslocii ce ꝑe. paulo q̃ alii loci¬
editiore. n in maxia ni depelli queũti. S teliem uono¬
in missa remittere.parici ĩ pdurib minꝰ frustrari.
rĩ cũ metellus acerime r̃e grẽt. clamore tumltu
hostilez atergo accepit. de in uso equo aĩariitit.

Expanded text:
multitudine non amplius quadraginta memores nominis Romani grege facto locum cepere paulo quam alii editiorem, neque inde maxuma vi depelli quiverunt, sed tela s missa remittere, pauci in pluribus minus frustrari; rim Metellus quom acerrume rem gereret, clamorem hostilem a tergo accepit, dein convorso equo animadvortit
Abbreviated transcription (Latin):
tauissent. tata mobilitate sese numidi
ꝓfuqi discedrit. mard̾ adçama ꝑuenit. iu
opulenta. gitͣ metellus ꝓtpr atq loco paratis
reb scicta menia exexcitũ ciͣcenit. Pegatis ĩꝑat
ubiq ꝗsq curaret. Reiñ signo pato unsiq clamo

Expanded text:
tauissent: tanta mobilitate sese Numidaeprofugi discedunt. Marius ad Zamam pervenit. Id opulentum. igitur Metellus pro tempore atque loco paratis rebus cuncta moenia exercitu circumvenit, legatis imperat, ubi quisque curaret. deinde signo dato undique sim
Abbreviated transcription (Latin):
Labore ⁊ estu languidis metellus ⁊i in set. nĩmit¬
as minꝰ instare. panlati milites ⁊̃ imri ꝯdriat.
ordines restituit.⁊ cohortes legionarias quatiio
aduersu pedites hostirĩ collogat. eors mag ꝑs
suꝑiorib locis fessa conseheras. simul orare/ ⁊ ortari
milites ne defice̾nt. nen paterẽt hostes uĩdere. fugie¬
tes. S ne illis castra ẽẽ neq munim̃tũ sallrrio ce¬
dentes tendet / ĩ armis omia fita eẽ. s n inigu̾ta in
ter ea ꝗetus erat. arcũ iee/ ortai renonarespłru.¬

Expanded text:
abore et aestu languidis Metellus, ubi videt Numidas minus instare, paulatim milites in unum conducit, ordines restituit et cohortis legionarias quattuor advorsum pedites hostium conlocat. eorum magna pars superioribus locis fessa consederat. simul orare et hortari milites, ne deficerent neu paterentur hostis fugientis vincere: neque illis castra esse neque munimentum ullum, quo cedentes tenderent; in armis omnia sita. sed ne Iugurtha quidem interea quietus erat: circumire, hortari; renovare pr
Abbreviated transcription (Latin):
illig̾ no aũꝵ ẽẽ mutatũ. que ab im ꝑator
sentes cui imꝑitis ne pauciores ãt phuri
om̃s labores ⁊ nictorias cõ firmaturꝰ. aut max¬
obmilitare facnꝰ pecunia a ut honore extulerat
ꝯmoneface bnfitirĩ sua.⁊ era i pmy alii ostentare.
postremo cardꝙ ingeniui pollicitando minitanbo
ostentanso aliu alio m̃o excitare. Cu interi mete¬
llus ignarꝰ hostirĩ mõte digrediens cũ exẽcitu

Expanded text:
illis, non animum mutatum; quae ab imperatore prudentes cum inperitis, ne pauciores cum pluribomnis labores et victorias confirmaturum aut maxob militare facinus pecunia aut honore extulerat, commonefacere benefici sui et eum ipsum aliis ostentare, postremo pro cuiusque ingenio pollicendo minitando obtestando alium alio modo excitare, cum interim Metellus ignarus hostium monte degrediens cum exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ itine̾ ⁊̃ spe nictorie adductꝰ lexõ portunitate loci
ꝙͣ ma̾xias põt copias o̾ũi gñrim parat. ac ꝑtrami¬
tes occultos exexatũ metelli añ uenit.erat ĩ ea ꝑtẽ
numi de quã adherbal ⁊̃ diuinoe possederat. flum̃
ories ameride noĩe mutuliaquo aberat mos ferme
milia passiui nigiti tractii pari mastus a nͣa ⁊ hirmano¬

Expanded text:
 in spem victoriae adductus ex opportunitate loci, quam maxumas potest copias omnium generum parat ac per tramites occultos exercitum Metelli antevenit. Erat in ea parte Numidiae, quam Adherbal in divisione possederat, flumen oriens a meridie nomine Muthul, a quo aberat mons ferme milia viginti tractu pari, vastus ab na
Abbreviated transcription (Latin):
nti siris rece ptui locus ẽẽt.colles duos ꝓpinquos
ncẽse ocerpati quoro ĩ uno castris parp a pło fons aq̃ abi dplle¬
mis erat. alter iisiri opotur̃.qͦ magna ꝑte editꝰ rp̃ceys.
panca munim̃ta gerebat. Cecoꝵ a pui qria silla cũ egtib
nocte agitare uib.ip̃e paulãti sisꝑsos milites n min
hostib cõturdatis ĩ unuiͣ lrahit. sem cuctos plano geastu
ĩcollez subducit. Ita reges loci difficultate coacti fprlio se
traheret᷑. n en suos longins abire sinũt. S utq colle
multitudine arcudat effusi consedere. Deĩn crebris
iqnib fas / pleraen ctis dirbari more suo setut e

Expanded text:
uti suis receptui locus esset, collis duos propinquos inter se occupat, quorum in uno castris parum amplo fons aquae magnus erat, alter usui opportunus, quia magna parte editus et paulatim dispersos milites neque minus hostibus conturbatis in unum contrahit, dein cunctos pleno gradu in collem subducit. Ita reges loci difficultate coacti proelio deterrentur, neque tamen suos longius abire sinunt, sed utroque colle multitudine circumdato effusi consedere. Dein crebris ignibus factis plerumque noctis barbari more suo lae
Abbreviated transcription (Latin):
se incertꝰ qͥona mo acie instruerat: nullo or¬
ne comutato/ a di̾su oĩa ꝑas ibide oꝑit. Itaq irgur¬
te spes frustrata ẽ. qui copias inquattuo ꝑtes Distrib¬
erat. Ratꝰ exoib eque aliquos atergo hostib uẽturos.
eni sillaque pͥmu dostes adcingerat./ cohortat / suos tuman¬

Expanded text:
certus, quonam modo aciem instrueret, nullo ordine commutato aduersum omnia paratus ibidem opperitur. Ita Iugurtham spes frustrata, qui copias in quattuor partis distribuerat, ratus ex omnibus aeque aliquos ab tergo hostibus venturos. Interim Sulla, quem primum hostes attigerant, cohortatus suos turma
Abbreviated transcription (Latin):
obi fuit famibia ꝓpe ĩã exticta maroro ignania. Pris gre¬
tis at latiis iusta atq doctissie eruditꝰ.ar̃o ĩgẽtu arpidus
nolriptatu.ẜ gloĩe cu piiio otio luxuriosꝰ ẽe.t anegotiis nu¬
qͣ nolirptas remorata illu. ⁊ ꝙ se ugore potuit honestiꝰ a¬
suli. facuius. calliyus.⁊ amicitia facił.adsi m̃ła ia neiotia al¬
multiq dubitanẽ fortio an felicioͣ e̾et. Nam postea que fe¬
cerat incertu heo pude at anpige at mãq̃ disẜere.P¬

Expanded text:
s Graecis atque Latinis iuxta atque doctissime eruditus, animo ingenti, cupidus voluptatum, sed gloriae cupidior; otio luxuriose esse, tamen ab negotiis numquam voluptas remorata, nisi quod de uxore potuit honestius consuli; facundus, callidus et amicitia facilis, ad simulanda negotia almultique dubitauere, fortior an felicior esset. Nam postea quae fecerit, incertum habeo pudeat an pigeat magis dissere
Abbreviated transcription (Latin):
Pariłułũ oroe sua mard erexerat. fla post̾̃q
om̃ib que postulau̾at decretis milites scribe᷑ uul
hortandi ca. sime ⁊ nobilitate uti consueuerat
exagitan di. contionẽ ⁊ p̃łi adiiocatt.sein hoc mõ dissurt.
Sro ego ꝗrites pherosq no cisdem artib impin a
nob pete̾. postq aRepte sñt gereͣ p̾ in iustrios suppli¬
ces mosicos cẽ. semñ ꝑignauia ⁊ su ꝑdiam etate agẽ.
S in cõtra ea uise tͣ. nlm ꝙto pluris uninsa res

Expanded text:
paulum oratione sua Marius arrexerat. Nam postquam omnibus quae postulauerat, decretis milites scribere uult, hortandi causa simul et nobilitatem, uti consueuerat, exagitandi contionem populi aduocauit. Deinde hoc modo disseruit: "Scio ego, Quirites, plerosque non isdem artibus imperium a vobis petere et, postquam adepti sunt, gerere: primo industrios supplices modicos esse, dein per ignaviam et superbiam aetatem agere. Sed mihi contra ea videtur: nam quo pluris est uniuersa res