comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra tabulas bonoꝵ posẜonem ĩ tot̃
accipiebant filia at̃ p̾tma iͥus adcre¬
cendi ex inre uet̾i accipiebat ut cod̾
mom̃to et testam̃tũ ꝓtĩs quodã mͦ
ex ꝑte iura odcrescendi e u̾tat ⁊ ip̃a
quasi si sc̃pia legatis supponẽtin⁊ ex
antonii eam in tãtũ coharrobat
inꝗͫ ius adcrescendi ꝯpetebat qͣm
eĩ tales differencias iuducũt q̃si cn¬

Expanded text:
sionem in totum accipiebat, filia autem praeterita ius adcrescendi ex iure vetere accipiebat, ut eodem momento et testamentum patris quodammodo ex parte iure adcrescendi evertat et ipsa quasi scripta legatis supponeretur, exAntonini eam in tantum coartabat, in quantum ius adcrescendi competebat. qui enim tales differentias inducunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
or̃s hrdimm gradus eyhidoto sẽ¬
ut ab om̃ib ex h̾rdaret rc̃te stm̃
filus institutis ⁊ ĩ uicẽ sustitutis
tõngin ab utroq gradu fecisse mã
ꝯ hudẽ ħrdes instituti sunt ulłara¬
to redd̃i pot̃ quare indeatur in pꝰ¬

Expanded text:
s heredum gradus exheredatio scrmnibus exheredaret, recte factum filiis institutis et invicem substitutis tionem ab utroque gradu fecisse. nam cum idem heredes instituti sunt, nulla ratio reddi potest, quare videatur in po
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ p̾senciam ł exibitõnem domes¬
ncoꝵ q̃remonia ꝓuĩcialiũ aut curialiũ
uł alia publica neccãs postulai̾nt ꝑ eos¬
deni administratores quoꝵ domesticifu¬
erint inditõqr legibus nadantur¬
ut ĩ eũ qui ĩsua ꝓm̃cia ultra quatuor
mẽses mod̾arorib assederit adñsus le¬
ges antiqͣs ⁊ diuoꝵ rerro p̾ncipũ sota

Expanded text:
iudicum praesentiam vel exhibitionem domesticorum querimonia provincialium aut curialium vel aliqua publica necessitas postulaverit, per eosdem administratores, quorum domestici fuerint, iudicio legibusque tradanturut in eum, qui in sua provincia ultra quattuor menses moderatoribus adsederit adversus leges antiquas et divorum retro principum scita,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. N elud castrense peculiũ. finfam̾
cris coadimare uolu̾it potuerint
lsam ꝙ q̃m secum deduc̾e andeat cuidome¬
stici uł cancellarii nom̃ h̃onat. nec p̾foe¬
tũ adse mĩciũq suscipiat. ne fame uota
pͥmatũ osfici cancellarios subfide gesit¬
rum exeod̾ osfitõ ełctos iudicib apli¬
cari iubemus ita ut post depõiã ad muist¬
tõnem iret niliciã deserant ⁊. ꝓuĩcialibꝰ
Ap̾senciam sin exileant uolentib sit accu¬
ssandi eos fad̾ras ẜ el ydonea causa exe¬
g̾it ad cetegenda iudicis flagicia ⁊ q̃sti¬
om eos subdi oportet

Expanded text:
 Velut castrense peculium filii familias cris coadunare potueruntmmissam quemquam secum ducere audeat, cui domestici vel cancellarii nomen imponat, nec profectum ad se undecumque suscipiat, ne famae nota primatum officii cancellarios, sub fide gestorum ex eodem officio electos iudicibus applicari iubemus, ita ut post depositam administrationem nec militiam deserant et provincialibus praesentiam sui exhibeant, quo volentibus sit accusandi eos facultas, si enim idonea causa exegerit, ad detegenda iudicis flagitia et quaestioni eos subdi oportet
Abbreviated transcription (Latin):
es ĩ ꝓuĩcia resid̾e p̃cipimius ꝓ ꝯfesso
autẽ tenebitur. qui accusatus huiꝰmõt
ꝑsonam subtrayit ea qne i quadruplũ
costitui iubenuis que desid̾antur ablara
ut dupłumi spoliatus accipiat ⁊ duplu
nr fiscus acquirat
U  ꝯmesticus in¬
dicis a publica sese ꝰ
potãtis exam̃ deduci oportet ꝯpetẽs ĩeũ
uindicta promatur

Expanded text:
es in provincia residere praecipimus. Pro confesso autem tenebitur, qui accusatus huiusmodi personam subtraxerit: eaque in quadruplum restitui iubemus, quae desiderantur ablata, ut duplum spoliatus accipiat, duplum noster fiscus adquirat Domesticus iudicis a publicis actibupotestatis examen deduci oportet, ut competens in eo vindicta promatur
Abbreviated transcription (Latin):
mmpator. ¶resides nõ ꝑ alsessores
 ꝑ st subsebant libellis. ꝙ siquis asse¬
uou susc̾ptõnem inꝯsultis nob̾ ꝑ misẜit
mox assessor qui subsc̃pst exilio pimiat᷑
p̃sidis uero momen ad nos refferti i¬
benuis ut in eñ senernus nenduenut

Expanded text:
m pp. Praesides non per adsessores, sed per se subscribant libellis. quod si quis adsessori subscriptionem inconsultis nobis permiserit, mox adsessor qui subscripsit exilio puniatur: praesidis vero nomen ad nos referri iubemus, ut in eum severius vindicet
Abbreviated transcription (Latin):
Uem Cum ultra hoc qd̃
accepit re obligari nemi¬
nem possit costet ⁊ stipula¬
tõne int̾ põita placita credi¬
tor non dederit infcm̃ dãdaz
exceptõnem ꝯuenit. si uecd¬
ferridebet tr̃asut. uł intra
hoc intestondo iri pactũ
sit nicħ ultra hoc accepisti

Expanded text:
 Cum ultra hoc quod accepit re obligari neminem posse constet et stipulatione interposita placita creditor non dederit, in factum dandam exceptionem convenit: si necdferri debet, transiit vel intra hoc in testando iuri paritum sit, nihil ultra hoc quod accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
absentib uł ignorantibus atq indefẽ¬
sis dicitis esse ꝓbatũ si ubi pͥmũ cos¬
uosunstis nõ illico de statutis querelã
deculistis ita eni firmitatẽ suam sinã
que ita ꝓlata est nõ hẽbit siei nõ si¬
accomodatus assensus  Ssicctn¬
int ꝓponis ꝑs diusa die
citer deesses inpetinĩnt nõ ĩm̾ito pos¬
ses demuo negorã alt̾ius indicis no tõi

Expanded text:
absentibus et ignorantibus atque indefensis dicitis esse prolatum, si ubi primum cognovistis, non ilico de statutis querellam detulistis. Ita enim firmitatem sententia, quae ita prolata est, non habebit, si ei non sit commodatus adsensus proponis, pars diversa die citer deesses, impetravit, non immerito praeses denuo negotium alterius iudicis noti
Abbreviated transcription (Latin):
peti uet sepatim censeri uł fuctõnes exi¬
gͥi hac lege ppetuo ualitura sc̃imus. ne
ł allionem ignorare uicia uł rem no¬
xiam possessoribus uideamur inducere
simiłr nec ea quedã que paludibus. añ
uł pasciuis indebantur esse asc̾pta si sup̃¬
tibus possessoꝵ nũc ad frugũ fertilitatẽ
tͣnsiata sunt uendi uł peti uł quasi fer¬
tilia seꝑatim censeri uł fũccõnes exigi
ꝯcedimius ne doleant diligentes oꝑã
suã. agri dedisse cłture. nec diligẽciam
suam sibi dãpnosam uite intlłig̾e̾ cuii

Expanded text:
peti nec separatim censeri vel functiones exigi hac perpetuo lege valitura sancimus, ne vel adluvionum ignorare vitia vel rem noxiam possessoribus videamur indicere. Similiter ne ea quidem, quae paludibus antea vel pascuis videbantur adscripta, si sumptibus possessorum nunc ad frugum fertilitatem translata sunt, vel vendi vel peti vel quasi fertilia separatim censeri vel functiones exigi concedimus, ne doleant diligentes operam suam agri dedisse culturae nec diligentiam suam sibi damnosam intellegant. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr̃. ¶itigatorib inamplisimo p̃¬
toriane p̾fecture iudicio si contͣ s̃ ius se
lesos affirment nõ ꝓuocandi s suppli¬
candi licenciam imnistramus licet᷑ ꝓ
curia uł qual alia utilitate sen alia
Negari ita uidel ut intra biemnũ t
ane p̾fecture sm̃as post successiones
iudicis nunĩandũ supplicandi eis
tribuanir facłtas

Expanded text:
. Litigantibus in amplissimo torianae praefecturae iudicio, si contra ius se laesos adfirment, non provocandi, sed supplicandi licentiam ministramus, licet pro curia vel qualibet publica utilitate seu alia negari : ita videlicet, ut intra biennium tanae praefecturae sententias, post successionem iudicis numerandum, supplicandi eis tribuatur facultas
Abbreviated transcription (Latin):
instituisse ꝓponas si antilii filo nupsiss
ru̾it. añ antili filio recussante mat̾ mo¬
mũ impeditũ fuerit magnifest᷑ est ̃¬
mpr̃. Condicõni sub qua testam̃to
tue mat̾s hr̾es instituraes. si nõ pa¬
rusti substitutõ locũ ht̃ nec eĩ iuidi᷑
pot̃. sub specie turpiũ impciar ñ ui¬
dintate t̾ indixisse ꝯ te filio sororis
sue ꝯsobrmo tuo ꝓbabili ꝯfilio matͥ¬
momo ĩg̾e uolm̾t nec extraordi¬
nario auxilio iudiget c̃ ex hus aue
libello ꝯplexa es declaretin nõ ꝑ eũ
stetisse quo mimis supp̾me uolutatia

Expanded text:
instituisse proponas, si Anthylli filio nupsisset, ruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, manifestum esta testamento matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. nec enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit. Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus sup
Abbreviated transcription (Latin):
hrdem:. Sĩ antẽ nncħ tale fat̃ est suꝑ¬
uacuã esse ⁊ man̾e huiꝰmoĩ institutõ¬
nem msi p̃ns hr̃de plocio sibi institu¬
to. sic adiectit senpnius plocũ ħres
esto tũc ⁊ eĩ existimandn est eũ dixisse
si nõ plocius hr̃es sibi fu̾it. tt̃ sẽpin¬
um inlocũ partẽ nõ plocii ex sustitutõ
nocari ut ito ex ꝯseq̃ncia u̾boꝵ plocius

Expanded text:
m. Sin autem nihil tale factum est, supervacuam esse et inanem huiusmodi institutionem, nisi prius herede Plotio sibi instituto sic adiecit:" Sempronius Plotii heres esto". tunc etenim existimandum est eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
certa resc̾pti sunt h̾rdes ułc̾tis re¬
b ꝓ sua institutõe ꝯtẽtiesse iissi
sunt quos legatarioꝵ loco haberi
quii ꝓ uet̾m legũ tenore ad certam
unciar ĩ instittõnẽ resferñtur
sione hrdũ exc̃ta resc̾ptor fi

Expanded text:
certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco haberi qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, sione heredum ex certa re scriptorum fi
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it. ꝯ g̾ ꝙ patrem tnũ uoluisse
foc̾e dicis irritũ sit. portõnes ħrdi¬
tatis ꝙͣ is adn̾sus ꝙ̃ susplicas ułui
adoptatus fr̃ hr̾s instinitus tenet
restitm tibꝰi cure halebit p̾ses ꝓm̃cie

Expanded text:
itur, quod patrem tuum voluisse facere dicis, irritum sit, portionem hereditatis, quam is adversus quem supplicas velut adoptatus frater heres institutus tenet, restitui tibi curae habebit praese
Abbreviated transcription (Latin):
sone tã petentis ꝙͣ possidentis ⁊ res ꝓ
quib c̾tatur omĩs p̾sentis legis ⁊in¬
plectimur diffint̃onem it nicħ cõ¬
tia eam relinquatur. ¶Sc̃mius itaq
domiciliũ in uno heant loco . id. est
in una ꝓiũcia. ħ ⁊ eñi nob̾ magise
eligendũ esse indetur ut nõ ciuitate
⁊ decẽnu p̃sc̾ptõne agentem excludi
De rebus autẽ de ciuib dubntitõ ẽ

Expanded text:
sonae tam petentis quam possidentis et res, pro quibus certatur: omnes praesentis legis amplectimur definitione, ut nihil citra eam relinquatur. Sancimus itaquedomicilium in uno habeant loco, id est in una provincia. hoc etenim nobis magis eligendum videtur, ut non civitate et decennio agentem excludi. De rebus autem, de quibus dubitatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ solido possidens int̾uallo tꝑ̃is qͦ¬
minus socius portõnem uendica¬
re uł eñ comĩn diidendo iudicio
ꝓnocare possit nõ deffenditur c̃
neq familih̾ciscũde iudiciũ neq

Expanded text:
o solido possidens intervallo temporis, quominus socius portionem vindicare vel eum communi dividundo iudicio provocare possit, non defenditur, cum neque familiae erc
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶ereditatem quidem̃
ꝑetentib songi tp̃is p̾sc̾ptõ nocẽ
non pot̃ uerum cũ hus qui nec
ph̾rde nec ꝓpossessore sed ꝓ ep̃to¬
re uł conato sen alio modoͣ titulo
res que hrditarie sunt uł fu̾nt
possident cum ab hiis successio uen¬
dicari non possit nicħ ħ uiris dif¬

Expanded text:
ditatem quidem petentibus longi temporis praescriptio nocere non potest. verum his, qui nec pro herede nec pro possessore, sed pro emptore vel donato seu alio titulo res quae hereditariae sunt vel fuerunt possident, cum ab his successio vindicari non possit, nihil haec iuris def
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam debitũ testatori declarãt añ uo¬
lintatẽ enis lib̾are uolentis debito.¬
rẽ mãifeste ostendunt ⁊̃ iõ ut petiꝙ so
lutũ est ñ pot᷑aut ex cãfidĩ ꝯmissi ut
debitor lib̾aretur agendũ est infiliq̾do
ꝓbari possit eñ nõ lib̾ari debitorẽ nolu¬
isse s errore lapsũ solutã sibi peciũa
ciam si ueritas debiti non sb̾esꝑ fal¬
sa de mostutõ nou ꝑmnt᷑ legatũ ex
tur ⁊ sũ dotẽ datũ nõ est. quasialind le¬
gatũ nõeonire ꝙ os fungitur
mp̃r. Si dotẽ ur ꝓpõis defũcta ĩ matͥ¬
monio ipxore tua pat̾ enus reddidisto
uł ⁊̃ ea nõ reddita testam̃ti u̾b̾ ut asse¬
ueuas mimitus es quib recepisse do¬
t̃ẽ imu̾sam qͦnd̾a soc̃ tinis sigmficauit
niet ħ̃ noie ꝯneniaris sollicite ag̾e nõ debes
cũ aut solutadote nlła suꝑsit acc̃õ: aut᷑.⁊
nõ reddrta adn̾sus petẽtemnixra defũc᷑.¬
ti uolũtatẽ parata sit exceptõ¬

Expanded text:
cuniam debitam testatori declarant aut voluntatem eius liberare volentis debitorem manifeste ostendunt. Et ideo aut peti quod solutum est non potest aut ex causa fideicommissi, ut debitor liberaretur, agendum est, nisi liquido probari possit eum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum solutam sibi pectiam si veritas debiti non subest, falsa demonstratio non perimit legatum et ex tur et si in dotem datum non est, quasi aliud legatum, non eo iure, quo dos fungitur. Si dotem, ut proponis, defuncta in matrimonio uxore tua patri eius reddidisti, vel etiam ea non reddita testamenti verbis, ut adseveras, munitus es, quibus recepisse dotem universam quondam socer tuus significavit, ne hoc nomine conveniaris, sollicite agere non debes, cum aut soluta dote nulla supersit actio aut non reddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem parata sit except
Abbreviated transcription (Latin):
cipieuda lite pr̃are cogitur quac
non p̾cedente lis que ei manda¬
ta est uternus ꝓcedere. a indice
non conteditur. Nei auteu Pe
iudicatum solui satidatõnem in
om̃ibus consis pr̃are cogitin᷑¬

Expanded text:
cipienda lite praestare cogitur, qua non praecedente lis quae ei mandata est ulterius procedere a iudice non conceditur. Rei autem proiudicatum solvi satisdationem in omnibus causis praestare cogit
Abbreviated transcription (Latin):
¶emi.  Absentem capitalic̾.¬
mĩe actãre nõ posse: d requirendũ
o tm̃ modo uł annotari solere si desit
Quetus ins est.  ⁊ iõ cũ absentẽte ⁊t
fagnorantem cui nũꝙ̾ ullũ c̾men den¬
in merallũ dãpnatũ esse dicas quo
magis inp̾sente te agente ut asseu̾as
lam nuĩc fides ueri possit illimm̃ari
p̾fectos p̾torio adire cura ⁊ qudqͥd de
nouo more contra formam costititõis
gestũ dephenderint ꝓ sua iustitia
officiũ p̾sidibus nũcian᷑i ⁊t̃ citra
sollẽpuia accãtonum posse ppendi in¬
cognitum nõ est. U̾imi si fãlu. sis
.i. acc̃ãtus sit ppẽtiso iudicio dispicide
alicino passũ putau̾t. ⁊ querelam
desferre uoluerit uon ad stacionar¬
ios decurat: S p̾sidalem ad eat pote¬
statem aut libellos offerens aut q̃¬
relas suas ap̃ acta deponẽs.
iii de crĩe pu ͦ in accãtõnem de¬
ductus est ab aliqͥuo sup eodem cri¬
mine deferri non potest ¶Si tamen
ex eodem fcõ płima crim̃ĩa nascũtur

Expanded text:
. Absentem capitali crimine accusari non posse, sed requirendum tantummodo adnotari solere, si desit, vetus ius est. Et ideo cum absentem te et ignorantem, cui numquam ullum crimen denin metallum datum dicas, quo magis in praesenti te agente, ut adseveras, iam nunc fides veri possit illuminari, praefectos praetorio adire cura, qui, quidquid novo more et contra formam constitutionum gestum deprehenderint, pro sua iustitiaofficium praesidibus nuntiantur, et citra sollemnia accusationum posse perpendi incognitum non est. verum falsis ulatus sit, perpenso iudicio dispici dealiquo passum putaverit, et querelam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem adeat potestatem, aut libellos offerens, aut querelas suas apud acta deponens. Qui de crimine publico in accusationem deductus est, ab alio super eodem crimine deferri non potest. Si tamen ex eodem facto plurima crimina nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Si costante mat̾monio tibi
mat̾ domũ tradidit. hanc ĩ tuis fe
Lib̾ato nicħ ad uxorem debitoris qͦndã
trãste̾ potuit s nec ꝯsensus eiusdem
debitoris ꝑ eñ quicreditor fuit acce¬
dens ymaginarie fc̃ẽ uenditõneni ad
dñiũ cransferend̾ ꝓdesse q̃cq̃mpotm̃t
c̃ tã ea que simłata agũtur ꝙͣ que ĩ

Expanded text:
. Si constante matrimonio tibi mater domum tradidit, hanc in tuis fecliberato nihil ad uxorem debitoris quondam transferre potuit. sed nec consensus eiusdem debitoris per eum qui creditor fuit accedens imaginariae factae venditioni ad dominium transferendum prodesse quicquam potuit, cum tam ea quae simulate
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. que douatõnes ĩsponsã
npcus quo nõ secutis decre¬
uit uałe ea q̃ largiendi am̃o
int̾ sponsos ⁊ sponsas iuire
celebrentur redigi ad huiꝰ¬
mõi ꝯdittõnẽ iulemus ut si

Expanded text:
ceat, quae donationes in sponsam nubtiis quoque non secutis decrevit valere, ea, quae largiendi animo inter sponsos et sponsas iure celebrantur, redigi ad huiusmodi condiciones iubemus, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
lnõib serdĩta aur.i libre q̃s sb̾ iupio zenorns
diuue memorie pedaneis deputatis ar bit̾s
nec nõ fidenissoꝵ ĩ res existimãtib tũ au¬
ferendas coidit ꝓꝑte post̾ioris sb̾tilitas p̃ncipis
ut iã lib̾alitate ur̃i uum̃ic uiri clarissimis
fisci pr̃om pͥfati auri fũã sũ frande ams si¬
gulis ꝯseçetur ab amplisima tua sede par il au¬
ce ĩ ut᷑q d̾idendã. Nã innu̾sis redditu qͥd̾ ꝓ
uoto oñuũ p̾matib indulgetur sacias isuꝑ¬

Expanded text:
nibus sexaginta auri librae, quas sub imperio Zenonis divae memoriae pedaneis deputatas arbitris nec non fideiussorum vires aestimantibus, tamen auferendas credidit parca posterioris subtilitas principis, ut iam liberalitate nostri numinis viri clarissimi fisci patroni praefatam auri summam sine fraude annis singulis consequantur, ab amplissima tua sede pari lance in utrumque dividendam. nam universis redditur, quod pro voto omnium primatibus indulgetur. Sacras insu
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃. inst̾. Nonatõnes q̃s parẽteᷤ
iulib̾os cuiꝰcũq sexus in potãte costitu¬
tos ꝯfer̃t uł nxoꝵ ĩ suũ maritũ uł ma¬
ritus in suam uxorem uł alt̾ut̾ eoꝵ iu
aliam ꝑsonam cui costante mat̾ monĩo
donare non licet uł ip̃e alie ꝑsone ĩ eũ
cuidonare non pot̾unt ita firmas esse
ꝑ silenciũ donatoris uł donatͥus scĩ¬
mus. siusq ad qͣntitatẽ limam uł eam
extendñnt es in accis fu̾ant ĩtimate
implioris nãq qͣntitatis donatõnen

Expanded text:
nes, quae parentes in liberos cuiuscumque sexus in potestate constitutos conferunt vel uxor in suum maritum vel maritus in suam uxorem vel alteruter eorum in aliam personam, cui constante matrimonio donare non licet, vel ipsae aliae personae in eam cui donare non poterant, ita firmas esse per silentium donatoris vel donatricis sancimus, si usque ad quantitatem legitimam vel eam excedentes actis fuerint intimatae. nam amplioris quantitatis d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenõnes sũ inscͥptis conatoni ĩ¬
positas sũ st̃i sc̃ptis hĩtaos qͣs dora¬
tõnis aiteptor spoponderat mĩme
mplere uolu̾it. exhus ⁊ eĩ tm̃mõ
cõis. fi fu̾int in indiciũdilucidis ar
.nefit cinꝙ̃ licencia ⁊ alienas caꝑe¬
res ⁊ fragilitatemdonatoris deridẽ¬
⁊ it̾m ip̃m donatorem suas q res
ꝑd̾ẽ ⁊ p̾satis malis ab ingratis do¬
natõis acceptore affici. ħ m̃ nsq
ad p̾mas ꝑsonas tm̃mõ stare cen¬
semus nlła lña ꝯcedenda donato¬
ris saccessorib hi̾nõi q̃remoniar̃
p̾mordiũ instituere ⁊ enĩ si ip̃e q̃
ħ passus est tacuit silencũ eius
maneat sẽꝑ ⁊ nõ apost̾ntite eius su¬
scitat concedatur u ł a dñsus ip̃m
qͣm ingratus esse dicitur uł adu̾sꝰ
eius successorem. Mꝑ̃r¬

Expanded text:
ones sive in scriptis donationi impositas sive sine scriptis habitas, quas donationis acceptor spopondit, minime implere voluerit. Ex his enim tantummodo causis, si fuerint in iudicio dilucidis argne sit cuidam licentia et alienas res capere et fragilitatem ridere donatoris et iterum ipsum donatorem suasque res perdere et praefatis malis ab ingrato donationis acceptore adfici. Haec tamen usque ad primas personas tantummodo stare censemus, nulla licentia concedenda donatoris successoribus huiusmodi querimoniarum primordium instituere. etenim si ipse qui haec passus est tacuit, silentium eius maneat semper et non a posteritate eius suscitari concedatur vel adversus ipsum qui ingratus esse dicitur vel adversus eius successionem.
Abbreviated transcription (Latin):
testata mortua quõdam mirutua
ccessionem. non tam̃ea q̃ post mor¬
tem filitui ex quo quesierat filia
alii miptin⁊ se collocando dotẽ dãs
doti addic̾e: s si morus cã conatõnẽ
in frem suũ conferens ĩ casu mor

Expanded text:
testata mortua quondam nuru tuaccessionem. Nec tamen ea post mortem filii tui, ex quo quaesierat filiam, alii nuptui se collocando dotem dans doti dicere. Sed si mortis causa donationem in fratrem suum con
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem lib̾am heat facitatẽ suꝑ exĩbñ¬
di dãpna. uł spolia plus petẽtiũ ab huͨ
quos lib̾oꝵ loco tueri debes excludas
net paciaris q̃cq̃m ult᷑ delegatõne so¬
litam ab huis exegi quos c̾tũ est insi
tali remedio non posse reppiri¬

Expanded text:
iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra delegationem solitam ab his exigi, quos certum est nisi tali remedio non posse repar
Abbreviated transcription (Latin):
iti indebitam pecuniam ex cansa
Fideuissoris obstrinctus incantõ¬
nem ꝑ errorem duxisti tam dolim̃¬
ligatõ tibi accepte feratur potes
nõ est ã dubium fidemssorẽ reiꝑ

Expanded text:
Si indebitam pecuniam quasi ex causa fideiussionis obstrictus in cautionem per errorem deduxisti, tam doli maligatio tibi accepto feratur, potes. Non est autem dubium fideiussorem, rei
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Aduocatĩ qui dirimũt anbignꝰ
fcã causarũ. sueq desfensionis niribus
ĩ rebus sepe publicis ac p̾uatis lapsa
erigunt fatigata reppiant nõ min
ꝓuident hũano gu̾i. qͣm si p̾lus atq
nłuẽibus patriam parentes q serna¬
rent. Nec. eĩ solos nostro inꝑio mili¬
tare credimus illos qui gladus clipeis¬
et torarib nitũtur s ⁊̃ aduocatos ini¬
litant uãq causarũ patroni qui głose
uocis ꝯfisci muinẽ laboranciũ specie
uitam posteros desfendunt su

Expanded text:
. Advocati, qui dirimunt ambigua fata causarum suaeque defensionis viribus in rebus saepe publicis ac privatis lapsa erigunt, fatigata reparant, non minus provident humano generi, quam si proeliis atque vulneribus patriam parentesque salvarent. nec enim solos nostro imperio militare credimus illos, qui gladet toracibus nituntur, sed eciam.. aduocati: militant namque causarum.. patroni qui gloriose uocis confisi munimine laborancium spem uitam posterosque defendunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mpri.s S ĩ militaris uidex suꝑoi
causa de qua cuulib acc̃onib discep¬
tandũ fint nõ datus a quodari po¬
t̾at cognouit ⁊̃ remota appłlatõne
Iᵈ̾ ꝙ ab eo statutum est firmitatẽ ñ
uichꝰ suꝑ hac statuit ieccox aonus
ꝓuincie cãm hanc cognoscẽ sũaq

Expanded text:
. Si militaris iudex super ea causa, de qua civilibus actionibus disceptandum fuit, non datus, a quo dari poterat, cognovit, etiam remota appellatione id quod ab eo statutum est firmitatem nonnihil super hac statuit, rector aditus provinciae causam hanc cognoscere suaque
Abbreviated transcription (Latin):
gendam eẽ sc̃smus ut liceat uidici uł
ꝯtia accorem ferte siñam ⁊ aliq̾d eimi
daturũ uł factur̃. ꝓnũciare nlła ei op¬
ponenda exceptõne ꝙ nisi ꝯperẽs udex
agentis esse cognoscitur. cuiꝰ eĩ magẽ
se iudicẽ ĩ eodẽ negocio nõ indignet᷑¬

Expanded text:
cimus, ut liceat iudici vel contra actorem ferre sententiam et aliquid eum daturum vel facturum pronuntiare, nulla ei opponenda exceptione, quod non competens iudex agentis esse cognoscitur. cuius enim in ase iudicem in eodem negotio non dedignet
Abbreviated transcription (Latin):
U̾ Cum pater tuus tibi tui
iuris costituto accõnẽ adu̾sus
debitores suos mandauit potu¬
it ⁊ ip̃e presens adusus eos re
in regia exꝑiri si id igtur. ab
eo ap̃ indicem accum est rescĩ¬
dendi ulła mt̃o patitur

Expanded text:
 Si pater tuus tibi sui iuris constituto actionem adversus debitores suos mandavit, potuit ipse praesens adversus eos re integra experiri. si quid itaque ab eo apud iudicem actum est, rescindi nulla ratio patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. Si ꝑ mutente pr̃e fil
famł pecumam ⁊ mutuam
dedisti senonis ꝯfulti potesti
pignoris & in bonis prĩs fu¬
it non deuegnbr̃ p̾sertimcũ
eidẽ filius ħrs extit̾it modo
si nlls alius uire ꝯueutõnis

Expanded text:
us . Si permittente patre filio familias pecuniam mutuam dedisti, senatus consulti potestas pignoris quod in bonis patris fuit non denegabitur, praesertim cum eidem filius heres extiterit, modo si nullus alius iure conventionis
Abbreviated transcription (Latin):
aucroritatẽ ꝑ oblatõnẽ p̾cũ ⁊ imꝑ¬
ale resc̾ptũ sui uiris esfecti fuesĩt
ad sinistitudinẽ cet̾oꝵ quiemãcipa¬
ti ex antiquo uire sunt: collatões
face ibennus ꝯpelli scd̃m ea que su¬
ꝑ cet̾is emãcipatis statuta sunt
np̃rlam m̾ito dubitatõnem
ampntare duximus que suꝑ col¬
latone dotis uł añ iipcias dona¬
tõnis int̾ certas ꝑsonas satis iã
uentilata est. nã si intestar
quis cefuctꝰ eẽt. filio. uł filiis a ͨ
tĩlia aut siliob relictis. ⁊ ex iq¬
tua filia cuiꝰcũq sexus ant nim̾u

Expanded text:
er oblationem precum et imperiale rescriptum sui iuris effecti fuerint, ad similitudinem ceterorum, qui emancipati ex antiquo iure sunt, collationes facere iubemus compelli secundum ea, quae super ceteris emancipatis statuta suntIllam merito dubitationem amputare duximus, quae super collatione dotis vel ante nuptias donationis inter certas personas satis iam ventilata est. Nam si intestatus quis defunctus esset filio vel filiis vel filia vel filiabus relictis et ex mortua filia cuiuscumque sexus aut nu
Abbreviated transcription (Latin):
inpõtate tp̃r mortis faat nec ułłm
restm̃ relict̃ uł nouissimũ iudiciũ
comiis pat̾s t̃eq emãcipat̃ ꝓbat̃
fu̾it ab intestato te ad successionẽ
pat̾nam uenientẽ ad collatõnẽ for¬
ma edicti ꝑpetu c̾to iure ꝓuocat ra¬

Expanded text:
at nec ullum testamentum relictum vel novissimum iudicium communis patris teque emancipatum probatum fuerit, ab intestato te ad successionem paternam venientem ad collationem forma edicti perpetui certo iure provocat
Abbreviated transcription (Latin):
asione te fefellit nec dotẽ ꝙ̃ acceꝑar
legatõnib ꝯ bonis dotẽ ꝯfundi iube¬
bit ⁊ ꝙ deducta rõne plꝰ ap̃ eã ẽẽ
admĩan̾terit restitui tibi iubebit ĩdẽ
⁊ si‸ ar bitro dato diuisio celebrata ẽ¬

Expanded text:
sione te fefellit nec dotem, quam acceplegationibus cum bonis dotem confundi iubebit et, quod deducta ratione plus apud eam esse animadverterit, restitui tibi iubebit. Idem est et si arbitro dato divisio celebrata e
Abbreviated transcription (Latin):
sño ⁊̃ smplicẽ donatõnẽ accepit uł
donatõnẽ anĩ imipcias a parẽte suo
suscepit uł susceꝑit. s smplicen
natõnẽ meruit ad collatõnẽeis
mĩme cohrãda ũi qͥd huiꝰmõi accidit
nł accid̾it Inbemꝰ ad similitudinẽeꝰ¬

Expanded text:
icem donationem accepit vel donationem ante nuptias a parente suo suscepit vel susceperit, sed simplicem nationem meruit, ad collationem eius minime coartanda: si quid huiusmodi accidit vel acciderit, iubemus ad similitu dine
Abbreviated transcription (Latin):
Si dõtẽ non ꝯfernt ꝙͣ mortis tp̃r
familia costitutis acc̃ones ħrdita¬
rias negari non ambigit᷑ Sĩ
puñ hr̃e non possũt. S in diuisiõe
pat̾ne ueniat h̾rditatis nec q̾cqua
mutet penes ꝙ̃ res eyhoc ꝓficiscen¬
tes ⁊ mead̾ causa dinãtes costiruti
reꝑiantur. absolnti mag̾ festiq in¬

Expanded text:
i dotem non conferat, quam mortis tempore familia constitutis, actiones hereditarias negari non ambigitur. Unpuum habere non possint, sed in divisione paternae veniat hereditatis, nec quicquam mutet, penes quem res ex hoc proficiscentes et in eadem causa durantes constitutae reperiantur, absoluti manifestique i
Abbreviated transcription (Latin):
dem cet̾a bona eius ut intestati defiũ¬
ti.auat̾ eius iure possedit ꝙ si extra¬
nesi scpsit ħ̾iedem iͥs. q ad ut h̾rdi¬
tatẽ bona inte t usferri ñ. iure desid̾as
B. Quamꝙ̃ milit̃ testamẽta u¬
ris ũclis nõ sbitiantur ꝯ pp̃ smplici¬
tatem militarem. quomõ ueliut eafa¬
T hus ꝯcedatui: tͣame in ualeriani qͦn¬
dã centurionis testamẽto instutitõ ⁊̃
Iure comũi accepit auccoritatẽ. Nã
de residius portõnib q̃cꝙͣ signficau̾it
In tres ꝑtes d̾misse eñ apparet hrdi¬
tatẽ ur dnas h̾eat q̃ sextãtem accepit᷑

Expanded text:
t heredem, cetera bona eius ut intestati defuncti mater eius iure possedit. Quod si extraneum scripsit heredem isque adiit hereditatem, bona eius in te transferri non iure desiderasquam militum testamenta iuris vinculis non subiciantur, cum propter simplicitatem militarem quomodo velint ee his concedatur, tamen in valeriani quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi accepit auctoritatem. Nam de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sex
Abbreviated transcription (Latin):
mo õsacio cimitus io fcer neditõ
p̾sidis sentẽto non inm̃to recissaest
prenora sane que ob einccõnis ꝓitłm
idemi curator ex rebus ꝓp̃is tibi ob¬
ligannt non ꝓhiberis ꝑsequi¬
parmonium tnũ ꝓcessisse ꝓ ea dũ¬
taxat petine potestate ꝯueniri te

Expanded text:
tus id fecit, venditio praesidis sententia non immerito rescissa est. Pignora sane, quae ob evictionis periculum idem curator ex rebus propriis tibi obligavit, non prohiberis persequipatrimonium tuum processisse, pro ea dumtaxat pecuniae parte conveniri te
Abbreviated transcription (Latin):
de creatõnib curator cũ ꝑ nonã disfi¬
intõnem introdrcta sunt futuris ca¬
sib inponatur ⁊ neq añca facti ciiii¬
tores remoueant᷑ neq ance noũ eis
accedat᷑ s mnitiq̃ ordine staturi ĩoni¬
quos qũatũ ad creatõnem ꝑmaneant
t̾mios. cautõne idel uł satidatõne

Expanded text:
de creationibus curatorum cum per novam definitionem introducta sunt, futuris casibus imponantur et neque antea facti curatores removeantur neque aliquid novum eis accedat, sed antiquo ordine statuti in antiquos quantum ad creationem permaneant terminos: cautione videlicet vel sati
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ̃r. Non est nob̾ ueccessaria in
integi ĩi rescitutõ si tutores uł cuinto¬
res nr̃i possonem licet pignori nenĩ
uendiderĩt. ꝙ si credirores id fet̾int
ita demũi uixta formã edicti bñficiũ
tibi imꝑcieti: si traudulenta parti

Expanded text:
. Non est vobis necessaria in integrum restitutio, si tutores vel curatores vestri possessionem, licet pignori nexam, vendiderunt. Quod si creditores id fecerint, ita demum iuxta formam edicti beneficium tibi imperti
Abbreviated transcription (Latin):
indireint radicitus excissa. legartis ar̃
sitõms fin ioso ad qurẽdis ⁊ sustãcie
eͫ aggregandis. Sĩaut̃ ip̃r resipuut
⁊ nosfut ea admitt̾e ⁊ aꝑte hac respũit
illicꝰ seꝑandis quasi nec finũt ab nis¬
cio ad einu deuoluta legitimũ tramitẽ
anbiulante sustancia furiosi ueq pre¬
curtor furiosi scd̾m mãmm legẽ no¬
mĩatus decei̾it sub eod̾ modo eadem
⁊ suspectus repiatur. alt̾ subrognt᷑¬

Expanded text:
 Legatis autem sitionibus furioso adquirendis et substantiae eius adgregandis: sin autem ipse resipuerit et noluerit ea admittere et aperte haec respuerit ilico separandis, quasi nec fuerant ab initio ad eum devoluta, et legitimum tramitem ambulantibus, substantiam furiosi neque praecurator furiosi secundum nostram legem nominatus decesserit, sub eodem modo eademque um et, si suspectus reperiatur, alter subrogat
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾natõnis ⁊ sñ aliqna satidatõne
eius inneniatur tt̃ ⁊ fiderssioneĩ
ĩꝙͣ possibłe est ab eo exploretur crea
sitis in om̃i causa celebranda ip̃o autẽ
curatore cui̾cũq sustãcie uł dignitas
est p̾fatas sacram̃tũ ꝓ utilit̾ rebus
gerẽdis p̾stante. ⁊ inuentariũ puba̾ce

Expanded text:
ne ejus inveniatur, tunc et fidejussio, in quantum possibile est, ab eo exploretur; creasitis, in omni causa celebranda; ipso autem curatore, cujuscunque substantiae vel dignitatis sit, praefatum sacramentum pro utiliter rebus gerendis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mieurt̃do ⁊ ꝓ inuẽtario ⁊ satidatõe
ł. upodhecã rei ͦ curatoris modis om̃b
adhibẽda. ¶tali itaq ordmatõnie ⁊̃ cnu¬
tore suriosi dispõntai di qͥd postea ⁊̃ furi¬
osũ ꝑuen̾it. sũ exhiditate uł successio¬
nem uł legato uł fidĩꝯmisso uł alio

Expanded text:
 et pro inventario et satisdatione et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhibenda. Tali itaque ordinatione in curatore furiosi disposita, si quid postea ad furiosum pervenerit sive ex hereditate vel successione vel legato vel fideicommisso
Abbreviated transcription (Latin):
osus ⁊ adqissitõnẽ admisẜ int ip̃i
restituatur. sinaut̃ infurore dien
siuĩ obierit uł in suã santatẽ ꝑuẽ¬
niens eam repudiauit Si quadẽ suctes¬
sioe ad eos refa̾tur uolentes tam̃ idẽ
nł snstitutũ uł ab intestato ħrdes uł

Expanded text:
osus et adquisitionem admiserit, ipsi restituatur. Sin autem in furore diem suum obierit vel in suam sanitatem perveniens eam repudiaverit, si quidem successio est, ad eos referatur, volentes tamen, id est vel substitutum vel ab intestato he
Abbreviated transcription (Latin):
sen p̾mates mioꝵ qui in locis sunt an¬
mointi plr̃as iidicis si admũcłm mili¬
tare p̾bere uolumt aut siab ip̃is mrili¬
tibus dãpna ꝓmucialib inflicta fu̾int
⁊ dãpna ⁊ lesiones rescituent. ⁊ ac̾ima
ꝯdẽpnatõne ꝓ arbitrio uirorũ illustͥum
magrõꝵ militũ ferientur: dñi ⁊̃ p̾diorũ
in pime non manebũt. si p̾sentes ⁊ scien¬
tes ultro non optułint nocentes ⁊ ad¬
dinem rusticanoꝵ susfice nõ posse fu ma¬
u̾int. ⁊ id ꝓuinciali iudicio palam fec̾int
militare anxiliũ rector ꝓuincie atrib¬

Expanded text:
seu primates numerorum, qui in locis sunt, admoniti per litteras iudicis si adminiculum militare praebere noluerint, aut si ab ipsis militibus damna provincialibus inflicta fuerint, et damna et laesiones restituent et acerrima condemnatione pro arbitrio virorum illustrium magistrorum militum ferientur. Domini etiam impunes non manebunt, si praesentes et scientes ultro non obtulerint nocentes vel addinem rusticanorum sufficere non posse firmaverint et id provinciali iudicio palam fecerint, militare auxilium rector
Abbreviated transcription (Latin):
alias susfice̾ non posse ꝓspex̾it. Sin̾o pꝰ
exibitõnem eoꝵ qui accuibantur innocẽ¬
tes eos eẽ ⁊ nicħ crimĩs admississe patu¬
erit accãtores penam que incalũpmato¬
res exc̾cenda est sb̾irecogantur exemplo
em̃ sic grane est sic latronem recinr̾e
ut innocentib ꝑicłm fiat IMp̃r̃
crimna intentantur sña uendis reis
festinari non solet s annotasi ubi requi¬
ratur nrõ utiq ad penam s ut potestos
sit ei purgandi se si potint post ꝙͣ u̾ore¬
quirẽdus fc̃s intrn annũ redierit᷑ si sec̾¬
m̃e pursiu̾nt res ar bitrio idicis sig̾.¬
ficatas recipiet. ¶Sinuo intra id tp̃s re¬
u̾sus. post intimatõnem suam fu̾it defu¬
cius ⁊ si necdum se purgiau̾it ad h̃ides
ꝓp̃os res transimiat. Nente¬
rnicumq ex eo die ꝯno rens fu̾it in ii¬
dicio petitus mua anni spaciũ nołuit
ad ẽẽ iudicio res enis fisconendicent᷑
⁊ si postea reꝑtus nocens fui̾t dep̾hens
lucidis innocenciam suam purgau̾it
cum remaneant.Pem¬

Expanded text:
on posse perspexerit. Si vero post exhibitionem eorum qui accusantur innocentes eos esse et nihil criminis admisisse patuerit, accusatores poenam quae in calumniatores exercenda est subire cogantur. exemplo autem grave est sic latronem requirere, ut innocentibus periculum fiat. crimina intentantur, sententia festinari non solet, sed adnotari, ut requiratur, non utique ad poenam, sed ut potestas ei sit purgandi se, si potuerit. Postquam vero requirendus factus intra annum redierit, si se crimine purgaverit, res arbitrio iudicis signatas recipiat: sin vero intra id tempus reversus post intimationem suam fuerit defunctus, etsi necdum se purgaverit, ad heredes proprios res transmitticumque ex eo die, quo reus fuerit in iudicio petitus, intra anni spatium noluerit adesse iudicio, res eius fisco vindicentur, et si postea repertus nocens fuerit deprehensus, lucida innocentiam suam purgare sucum remaneant.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩauerterit in uacuam poss¬
onem neq pr̃em tirũ neq suc¬
cessores eus emptorem uł hr̃¬
des ip̃ius quocũq factos indui¬
xisse non dubitabit nicħ esse
translatum ꝓmĩciare ⁊ si de ex
empto ad inducendimi eum
in uacuan posẜonem predũ ps¬
pexerit ꝯueniri extuabit
an p̾cumi sit exolutũ. ac si

Expanded text:
erit in vacuam possessionem neque patrem tuum neque successores eius emptorem vel heredes ipsius quocumque loco factos induxisse, non dubitabit nihil esse translatum pronuntiare. et si te ex empto ad inducendum in vacuam possessionem perspexerit conveniri, aestimabit, an pretium sit exsolutum: ac si
Abbreviated transcription (Latin):
U Si S̾nos distrarnti ad pre¬
cium de peculio eoꝵ ꝙ ad te ꝑti¬
nebat nesciens ude solu̾etur
accepisti ꝯseq̃ns est integram
te precii accõnem hab̾e ꝯ ꝓpͣ¬

Expanded text:
 Si servos distraxisti ac pretium de peculio eorum, quod ad te pertinebat, nesciens unde solveretur accepisti, consequens est integram te pretii actionem habe
Abbreviated transcription (Latin):
U̾. Curatores qui suo ꝑicło
qͣnio tmr dius ad eos rucela tm̃sft
cessant ꝙ si in trande fact᷑ existim̃s
suspectos eos postula aui si sb̾mo¬
ueri meruerĩt ĩ loc̃ eoꝵ alios aca¬
petantur non ꝓhiberis

Expanded text:
. Curatores quidem suo periculo, quanto tardius ad eos tutela transfertur, cessant. Quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meruerint, in locum eorum alios acpetantur, non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
tus fiat illico cuus romanris nec
additus imura patrouatus q̃ndã
dño resernetur ꝙ̃.y. a sua domo sua¬
q familia publice ixpillit neq ip̃e
eum ꝓcurans neq alii comẽdans
neq in uenerabilem xenonem eũ
mttens. neq ꝯsuera eĩ p̾bens salaria
maneat ad eo euis q sustantia utidiq
segregatus tam in om̃i tẽr inte lib̾ti
ꝙ̃ cũ meriatur nec nõ post ꝙͣ iã fuit
ni fata sua ꝯcessus ¶Smuliq mõ siqͥs
ancillam suary sub hac cõditõne ali¬
nau̾it. ne ꝓstituatur: nouus antẽ

Expanded text:
tus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem xenonem eum mittens neque consueta ei praebens salaria, maneat ab eo eiusque substantia undique segregatus tam in omni tempore vitae liberti quam cum moriatur nec non postquam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione aliena
Abbreviated transcription (Latin):
quo mõ pot̃ eũ ẜnũ it̾imi saltẽ
morientẽ hr̾e: S ꝓducatur ⁊ ip̃e
incuntatem romanã u̾a lib̾tate ⁊
ĩ falso ẜ mone dm̃ sui sustentatus
¶Ille ant̃ nouisimus antique latinita¬
tis iodus inciuitatẽ romanãtͣns¬
larus eligendus est. Si quis instrum̃¬
ta ex quib ẜuus ostendebatur uł de¬
d̾it ẜuo uł corrũꝑit. s ne finaudi
acc̃õẜus forsitã detur ⁊ sua malis¬
nitate in lib̾tatẽ ꝑueniant. talis mͦ¬
dus c̾ta ⁊ indubitate ꝓbatõne mãi¬
festetur ut testib p̾sentib nõ miyꝰ
q̃nq dñs instrum̃ta uł det famulo
suo uł deleat aut alio mõ corrũpat
⁊ ex eo ig̾ mõ ciuitatẽ ei romana
cõpet̾e consemus. saluo iure patrr̃a¬
tus tã in hac spẽ ꝙͣ incet̾is insi ubi
spc̃alit̾ ħ patronis deueganius hi
is tm̃ mõ casibus. ex onũ uire antiq̃
latintatis elctis cet̾i om̃s qui in
libris prudenciũ uł costiturõnibus
enun̾ati sunt penitus conquiestãt

Expanded text:
tem morientem habere? sed producatur et ipse in civitatem Romanam, vera liberalitate et non falso sermone domini sui sustentatus. Ille etiam novissimus antiquae Latinitatis modus in civitatem Romanam translatus eligendus est, si quis instrumenta, ex quibus servus ostendebatur, vel dederit servo vel corruperit. Sed ne furandi occasio servis forsitan detur et sua malignitate in libertatem perveniant, talis modus certa et indubitata probatione manifestetur, ut testibus praesentibus non minus quinque dominus instrumenta vel det famulo suo vel deleat aut alio modo corrumpat. et ex eo igitur modo civitatem Romanam ei competere censemus, salvo iure patronatus tam ispecialiter hoc patronis denegavimus. His tantummodo casibus ex omni iure antiquae Latinitatis electis ceteri omnes, qui in libris prudentium vel constitutionibus enumerati sunt, penitus conquiescant
Abbreviated transcription (Latin):
tus su̾ testium uoces adrestatõnẽ
sut amtplexe. ⁊ l̾ds tã publicaꝵ
ꝑsonar̃ ꝙ̃ testiũ hãnt simili iõ ẜ¬
in ad cuntatẽ ꝓducantur ronianã
masi ex codicillis similit̾ lib̾tatem
adiꝑidentes ¶Sed scimus ⁊̃ ħ̃ esse
in antiqna latinitare ex edc̃o dini
mo publice eiect̾ir ueq ip̃e eum
ꝓcurans neq alii eũ com̃dans Cũ
erat ei lib̾a facłtas. sinõ ip̃e ad eius
curã susfic̾et in xeuonem eũ mitt̾e
nł quo pot̾at modo eñ adinnare hu¬
enis bona tñ cũ moraretur accipi¬
ebat. talis itaq suns lib̾tate necis¬
cario a dño. ⁊̃ nollente re rp̃a dona

Expanded text:
estationem sunt amplexae et litteras tam publicarum personarum quam testium habeant, simili modo servi ad civitatem producantur Romanam quasi ex codicillis similiter libertatem adipiscentes. Sed scimus etiam hoc esse in antiqua Latinitate ex edicto divimo publice eiecerit neque ipse eum procurans neque alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeret, in xenonem eum mittere vel quo poterat modo eum adiuvare, hueius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa dona
Abbreviated transcription (Latin):
at ⁊ triplex anter ina lib̾tatis que
młmplices introducelunt auibages
Uno directo tramnte discat ambu¬
lare ꝙ si qua lex uł costitutõ ib̾tatis
faciat mentõnẽ nõ latinitatis autẽ
quidẽ lib̾ti um mortui sunt ⁊ lona
coꝵ quasi latinoꝵ hus quoꝵ int̾erat
Maggrestita sunt uł adhuc ununit
nil ex hac lege moueturs: maneat
ap̃ om̃s iure antiquo firmit̾ detc̃ta
⁊ uẽdiconda infutis at̃ lib̾tis p̾sẽs̃ co¬
ticutõ locũ sibi nendicet᷑¬

Expanded text:
et triplex antea via libertatis, quae multiplices itroducebat ambages, uno directo tramite discat ambulare. Quod si aliqua lex vel constitutio libertatis faciet mentionem, non autem Latinitatis, ea quidem liberti iam mortui sunt, et bona eorum quasi Latinorum his quorum intereat adgregata sunt, vel adhuc vivunt, nihil ex hac lege innovetur, sed maneant apud eos iure antiquo firmiter detenta et vindicanda. in futuris autem libertis praesens constitutio locum sibi vindicet
Abbreviated transcription (Latin):
hes lib̾tatẽ ei inposuerit. nõ ut
⁊ si ctudem conditõ defec̾it ip̃ius he¬
dis ciuilib̾tatem inposuit maneat.
lo̾tus. s̾ mantem fu̾it admpleta ue
cripiatur forsitã lib̾tis ⁊ cognatis
Iꝰ ratronatus horcinus lib̾tus ui¬
deatur. ⁊ ad eũ nua patronatus ꝓue¬
mant Cui leges concedunt sInuo
tate eum remorari q̃ admod̾ eĩ intõ¬
u̾ti temꝑe demio eũ in ẜuitutem de¬
duce̾: cũ nõ sitit ambo casus sibi cõ¬
sentanei ⁊̃ in p̃senti gͥ casu lib̾tas
romana ei accedat uire pationatisᷤ
mĩme ei subnixo quia ñc quodã mͦ
sibi lib̾tus inuenitur. ¶ẜed ⁊ siquis
hom̃i lib̾o suam ancillam mat̾moĩo
collocau̾it ⁊ dotem ꝓ ea consc̾r ẜit
ꝙ solitũ est in lib̾is ꝑsonis solie ꝓce¬
d̾e ancilla nõ satma s⁊ cius efficiat᷑
romana: Si eĩ ħ ꝙ freq̃ntissime in
ciues romanos ⁊ maxime in no¬
biles ꝑsonas fĩ solet . id. est dota¬
lis instrmmiẽti conscͥptõ ⁊ nihac
ꝑsoua est adibrta necessariũ est

Expanded text:
non ut  si quidem condicio defecerit, ipsius heredis, qui libertatem imposuit, maneat libertus. sin autem fuerit adimpleta, ne eripiatur forsitan liberis et cognatis ius patronatus, orcinus libertus videatur et ad eum iura patronatus perveniant, cui leges concedunt. Illud tate eum remorari. quemadmodum enim ratioberti tempore denuo eum in servitutem deducere, cum non sint ambo casus sibi consentanei? et in praesenti igitur casu libertas Romana ei accedat iure patronatus minime subnixa, quia ipse quodammodo sibi libertus invenitur. Sed et si quiancillam in matrimonio collocaverit et dotem pro ea conscripserit, quod solitum est in liberis personis solis procedere, ancilla non Latina, sed civis efficiatur Romana. si enim hoc, quod frequentissime in cives Romanas et maxime in nobiles personas fieri solet, id est dotalis instrumenti conscriptio, et in hac persona adhibita est, necessarium est
Abbreviated transcription (Latin):
mis miectõnem in ralialienatõne
sibi ẜuanerit. ⁊ cũ ad eũ fu̾it reu̾sa
ip̃e ancillam ꝓstituerit. illico ĩ lib̾ta¬
tẽ romanam eripiatur ⁊ qui eam
ꝓstituit. ab om̃i patronatud iure re¬
pellatur. Qin. eĩ ita den eger. it ĩpiꝰ
costititus est ut talem exc̾ceat m̃ca¬
tõnem: quomõ dignus est. uł anolã
nus pileati añcedant. uł in ip̃o lectu¬
lo stantes cadan̾ rentilare iudent᷑
si hoc ex uolũtare fiat uł testatoris
uł ħ̾rdis. siant illico ciues romani
⁊ negnis uana lib̾tate iactare cõce¬
datur ut płes quidẽ eũ quasi hũa¬
nũ respiciat: mł̾tos pilleatos infu¬
ms ꝓcedentes aspiciens. om̃ibus aut̃
deceptis maneant iali in p̾stina ẜni¬
tute publico testimonio de fraudati
fiant itaq hii qui ciues romam
uire tũ parionatus patronis inte¬
gro resernatis ¶llo ꝓcł̃ dubio lob
ẜuando. ut siq̾s sũ in suo testam̃to
qui ab antiqua qi obẜuatõne ĩciui¬
tatem romanam homĩes ꝑduce¬

Expanded text:
alienatione sibi servaverit et, cum ad eum fuerit reversa, ipse ancillam prostituerit, ilico in libertatem Romanam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. qui enim ita degener et impius constitutus est, ut talem exerceret mercationem, quomodo dignus est vel ancillam nus pileati antecedunt vel in ipso lectulo stantes cadaver ventilare videntur, si hoc ex voluntate fiat vel testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. et ne quis vana liberalitate iactare se concedatur, ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant itaque et hi cives Romani, iure tamen patronatus patronis integro servando. Illo procul dubio obin testamento qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines produce
Abbreviated transcription (Latin):
romanis nascentibus cet̾i om̃s mo¬
di ꝑ quos latmoꝵ nom̃ introduce¬
batur pemiuis ꝯqmescant. ⁊ nõ la¬
tinos pariant si ꝓ ulłis habeant: quis
eñi paciatur talem esse lib̾tatẽ. ex qua eñ

Expanded text:
Romanos nascentibus ceteri omnes modi, per quos Latinorum nomen inducebatur, penitus conquiescant et non Latinos pariant, sed ut pro nullis habeantur. Quis enim patiatur talem esse libertatem, ex qua in
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ sed ñ inẜnitutẽ ¶ẜancims
q testib adibitis qui post eius łras
st̾ in subsc̾ptõne positas sñ ꝑ rotũ
teetũ esfusas suas lr̾as ex supponẽtes
fidem ꝑpetuam possint quartule p̾b̾r
tabislariũ lib̾tas ẜuo cõpetat quasi
ex tmitatõne codicilli delata ito tam̃
ut et ip̃o patrono inuente ⁊ lib̾ta¬

Expanded text:
is que testibus adhibitis, qui post eius litteras sive in subscriptione positas sive per totum textum effusas suas litteras supponentes fidem perpetuam possint chartulae praebere. tabularium, libertas servo competat quasi ex imitatione codicilli delata, ita tamen, ut et ipso patrono vivente et liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tis. in .x. tm̃mõ solidis ponendis
Sinant̃ aliqua arte p̃diti sunt. ex¬
ceptis notarus ⁊ medicis. usq
tarius sit uł medicus sñ mascłs
snͥ femina. notarius quid̾ usq ad
qũquaginta. yedicus aut̃ usq ad
sexaginta raxetur. Si uo enmuichi st̃
Sui cominies maiores .x. anuis si
quidẽ sñ arte sint in qm̃quagintaso¬
udis ꝯputentur s̾ mantẽ artifices
usq ad septuagnta. Mmores ⁊ eñ
decẽ anius cimucos uõ amplius .xxx.¬

Expanded text:
tantummodo solidis ponendis: sin autem aliqua arte praediti sunt exceptis notariis et medicis, usquetarius sit vel medicus sive masculus sive femina, notarius quidem usque ad quinquaginta, medicus autem usque ad sexaginta taxetur. Sin vero eunuchi sint servi communes maiores decem annis, si quidem sine arte sint, in quinquaginta solidos computentur, sin autem artifices, usque ad septuaginta: minores etenim decem annis eunuchos non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
cus ab hr̾de p̾stando. uł si acciꝑe uo¬
luerint tam osferendo ꝙͣ ꝯsignãdo
⁊ ꝑiclo eoꝵ deponendo cũ satis ha¬
bñda q iꝑiale est humaniorem
sentẽsam ꝓ duriorib sequi. De di¬

Expanded text:
ciis ab herede praestando vel, si accipere noluerint, tam offerendo quam signando et periculo eorum deponendo, cum sat abundeque imperiale est humaniorem sententiam pro durioribus sequi. D.