comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baldricꝰ eius loco successit. Qui cũ
pͥmũ in ꝓuintiã ueniss.⁊ caranta¬
nas ingredet᷑ partes. copias liude¬
uuiti iuxta drauũ fluuiũ c̃ pau¬
cis suoꝵ fudit. ⁊ reliquos ꝓturbaᷤ.
om̃s suis finib secede compulit.
Eugatꝰ ab aldrico liudeuuit᷑ bor¬
ne occurrit dalmatie duci. ad ca¬
lapium fiuuiũ consistenti. Sed bor¬
na goduscanoꝵ ꝑfidia antimore de¬
sertꝰ incertũ. suoꝵ tam̃ uitꝰ auxilio
domestico discͥmen ĩminens tutꝰ eua¬
sit. s ⁊ desertores suos post ea sub egit.
Int̾ea liudeuuitꝰ sequenti hyeme dal¬
matiã iterũ ingressꝰ cuncta popłare
nitit᷑ ferro que animata erant ꝑimẽs
inanimata uͦ igni contͣdens. Cuiꝰ uĩ
c̃ borna obuiare nequiret. astu uiã
nocendi quesiuit. Heq enĩ aꝑtũ ei
bellum indixit. s inprouisis in rupti¬
onib adeo ⁊ illum ⁊ exercitũ eiꝰ ꝓtͥuit.
ut puderec ac peniteret eum talia

Expanded text:
Baldricus eius loco successit. Qui cum Baldricus eius loco successit. Qui cum primum in provintiam venisset et Carantanas ingrederetur partes, copias Liudeuuiti iuxta Drauum fluvium cum paucis suorum fudit, et reliquos proturbans, omnes a suis finibus secedere compulit. Fugatus a Baldrico, Liudeuuitus Bornae occurrit Dalmatiae duci ad Calapium fluvium consistenti. Sed Borna, Goduscanorum perfidia an timore desertus incertum, suorum tamen iutus auxilio domestico discrimen imminens tutus evasit, sed et desertores suos postea subegit. Interea Liudeuuitus sequenti hieme Dalmatiam iterum ingressus cuncta populari nititur, ferro quae animata erant perimens, inanimata vero igni contradens. Cuius vi cum Borna obviare nequiret, astu viam nocendi quesivit; neque enim apertum ei bellum indixit, sed inprovisis inruptionibus adeo et illum et exercitum eius protrivit, ut puderet ac peniteret eum talia
Abbreviated transcription (Latin):
monitu suoꝵ uxoriam meditaba¬
tur mire copłam. T imebat᷑ enĩ
a multis. ne regni uellet relinqͥre¬
uuelponis nobilissimi comitis ĩ ma¬
tͥmoniũ iũxit. E state subsequẽte
in hengese̾haim palatio popłs eiꝰ
conuenit adeũ. ibidẽq exercitꝰ sui
nũtios recepit. qui contͣ liudeuuiti
aꝑtam ꝑ duellionẽ compͥmendam
missi fuerant. s idem negotiũ pene
remansit infectũ. At uero ꝓhis
tẏpo inflatꝰ arrogantie liudeuui¬
tus. quasdã conditiones imꝑatori
ꝑ missos mandauit suos. qͣs si ĩꝑator
ĩpleret. ipse quoq ut pͥdem eiꝰ p̃¬
ceptis pareret. s hec tanꝗͣ inutilia
abeo spreta atq recepta non sũt.
Luideuuit᷑ autẽ insua remanere
ꝑfidia ratũ ducens. ad ꝑfidiã qͦs¬
cumq poterat. sͥ sociabat. P ost
reuersionẽ sane ex̾citꝰ a pannonie
finib liudeuuito insua ꝑmanẽte
chadaloc dux forouiliensis infebm
incidit. ⁊ diem ultimũ clausit. ac

Expanded text:
monitu suorum uxonam meditabamonitu suorum uxonam meditabatur inire copulam; timebatur enim a multis, ne regni Welfonis nobilissimi comitis in matrimonium junxit. Aestate subsequente in Ingelenheim palatio populus ejus convenit ad eum. Ibidemque sui exercitus nuntios recepit, qui contra Lapertam perduellionem comprimendam missi fuerant; sed idem negotium pene remansit infectum. At vero pro his typo inflatus arrogantiae Liudeuuitus quasdam conditiones imperatori per missos mandavit suos, quas si imperator impleret, ipse quoque ut pridem eius praeceptis pareret. Sed haec tamquam inutilia ab eo spreta atque recepta non sunt. Liudeuuitus autem in sua remanere perfidia ratum ducens, ad perfidiam quascumque poterat sibi sotiabat. Post reversionem sane exercitus a Pannoniae finibus, Liudeuuito in perfidia permanente, Cadolh dux Foroiuliensis in febrem incidit et diem ultimum clausit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
oispositionẽ adhyemandũ se contulit
Quo c̃o morat᷑. exibitꝰ ÷ ei sclaomi¬
ris abroditoꝵ rex. a dncib saxanoꝵ
Qui c̃ insimularet᷑ defectionis. nec
obiectis obuiare potuss. exilio ÷
deportatꝰ. regnũq eiꝰ ceadrago fi
nomento. in rebellionẽ uuerinũ
tolosanum p̃lio lacessiuit. ibidẽq
c̃ aliis płimis frẽm qͦ garsandum
amisit.⁊ tc̃ idẽ fuge subsidio eua¬
sit. Post autẽ imꝑatori deductꝰ.
⁊ causã dicere iussꝰ. atq ratione
uictꝰ. exilio ÷ dampnatꝰ. Qua hy¬
eme imꝑator in eodem palatio cõ¬
uentum popłi sui celebrauit pu¬
blicum. ⁊ renũtiantes sͥ missos dͤ
dicauit sc̃a impellente deuotione
suꝑ addidit. nichq intactũ reliqͥt
quicqͥd adhonorẽ scẽ dĩ ecclẽ ꝓficẽ
posse uisum fuit. Interea capito¬
la quedam legib suꝑ addidit. inqͥ¬
b cause forenses claudicare uide¬
bant᷑. que actenꝰ ueluti ꝑ necessa¬
ria seruant᷑. Qua tempestate

Expanded text:
dispositionem ad hiemandum se contulit. dispositionem ad hiemandum se contulit. Quo cum moratur, exhibitus est ei Sclaomirus Abodritorum rex a ducibus Saxonum. Qui cum insimularetur defectionis nec obiectis obviare quivisset, exilio est deportatus regnumque eius Ceadrago filnomento, in rebellionem adsurgensTolosanum proelio lacessivit, ibidemque cum aliis plurimis fratrem quoque Garsandum amisit. Et tunc quidem fuge subsidio evasit, post autem imperatori deductus et causam dicere iussus, atque ratione victus, exilio est dampnatus. Qua hieme imperator in eodem palatio conventum populi sui celebravit publicum et renuntiantes sibi missos de dicavit, sancta inpellente devotione superaddidit, nichilque intactum reliquit, quicquid ad honorem sanctae Dei ecclesię, proficere posse visum fuit. Interea capitula quedam legibus superaddidit, in quibus cause forenses claudicare videbantur, que actenus veluti pernecessana servantur. Qua tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis imꝑator afinib bͥtannie pedẽ
retulit.⁊ andegauoꝵ urbem repetiuit.
Ubi dum ħmengardis regina longo
fatigaretur incõmodo. duob pꝰ reuer¬
tercio die obiit. qͥnto nonas octobri.
Quo anno eclipsis contigit solis .uiii.
idus iulii. Curata autẽ regine sepul¬
tura. imꝑator ꝑrotomagũ ⁊ ambia¬
noꝵ urbem. recto itinere ad hib̃na se
aquis contulit. Qui reuertenti ⁊ he¬
ristalliũ intnͣti palatium. missi occͦ¬
rere sigonis ducis beneuentani. dona
ꝗͣ maxima deferentes. dnm̃q suum a
morte gͥmoaldi p̾decessori̾ sui pgan¬
tes. P ret̾ea aliarum aderant mis¬
si nationum. abroditoꝵ uidelicet ⁊ go¬
duscanoꝵ. ⁊ timotianoꝵ. qͥ bulgaroꝵ
societate relicta. nr̃is se nuꝑ sotiau̾ãt
s ⁊ liudeuuiti rectoris inferͥoris panno¬
nie ibidem aderant missi. accusantes
cadalum falso ut pꝰ patuit. eo qd̵ lim¬
manitas illiꝰ importabilis sibi foret.
Quib auditis. compositis ac dimissis.
ieodem palatio imꝑator scd̾m suã

Expanded text:
actis, imperator a finibus Brittanie pedem retulit et Andegauorum urbem repetivit. Ubi dum Hirmengardis regina longo fatigaretur incommodo, duobus post regrestertio die obiit, V. nonas octobris. Quo anno eclipsis contigit solis VIII. idus iulii. Curata autem reginae sepultura, imperator per Rotomagum et Ambianorum urbem recto itinere ad hiberna se Aquis contulit. Cui revertenti et Heristallium intranti palatium, missi occurrere Sigonis Beneuentani ducis, dona quam maxima deferentes dominumque suum a morte Grimoaldi praecessoris sui purgantes. Preterea aliarum aderant missi nationum, Abodritorum videlicet et Goduscanorum et Timotianorum, qui Bulgarorum sotiętate relicta nostris se nuper sotiaverant. Sed et Liudeuuiti rectoris inferioris Pannoniae ibidem aderant missi, accusantes Cadalum – falso, ut post patuit – eo quod inmanitas illius inportabilis sibi foret. Quibus auditis, compositis ac dimissis, in eodem palatio imperator secundum suam
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ ꝑsequi ñ ualens. qͣmꝗͣ multũ uolẽs.
ab in quisitiõe hcemͦi cessandũ eristimaũ
⁊ c̃ responsis congrius missos romani põ
signa apparentia animũ imꝑatoris sol¬
licitabãt. p̃cipue t̾remotꝰ palatii aquesiꝰ¬

Expanded text:
ultro persequi non valens, quanquam multum volens, ultro persequi non valens, quanquam multum volens, ab inquisitione hujuscemodi cessandum existimavit: et cum responsis congruis missos Romanos abssigna apparentia animum imperatoris sollicitabant, praecipue terraemotus palatii Aquensi
Abbreviated transcription (Latin):
ledebat᷑. dũ ciꝰ consensui totũ ad scͥ¬
betur. Imꝑator aũ dũ adhãc rem
enucleatissime inuestigandã adclũ¬
gum alb̃e monast̾ii sc̃i uedasti. ⁊ hũ¬
fridũ comitẽ mitteret curie. paschał
pape missi suꝑuenerũt. ioħs ep̃e sil¬
ue candide. ⁊ bñdictꝰ archidiaconꝰ sc̃e
eccłe romane accusationi opponen
sis. missos destinatos ut iussũ fuerat
romã ire p̾cepit. inuestigaturos de du¬
biis u̾itatẽ. Ip̃e aũ ꝓut uisũ est. sin¬
glis moratꝰ in locis. constituto tempore
id ÷ ł nouemibͥs ad ꝯpendiũ uenit.
n quo placito. legati romã missi redie¬
runt. nũtiantes eo qd̃ paschalis papa
neqͣꝗͣ exibe potuerit. s adeos qͥ int̾fec¬
ti sunt m̾itis exigentib talia ꝑpessos
asseruerit. simulq sẽc p̾sentabãt mis¬
diaconꝰ. ⁊ leo magist̾ militũ. Imꝑator
gͦ nat᷑a misericordissimꝰ. occisoꝵ ũdictã¬

Expanded text:
ledebatur, dum eius consensui totum adscrledebatur, dum eius consensui totum adscriberetur. Imperator autem dum ad hanc rem enucleatissime investigandam Adelungum abbatem monasterii sancti Uedasti et Hunfridum comitem mitteret Curiae, Paschalis papę missi supervenerunt, Iohannese Candidae, et Benedictus archidiaconus sanctae Ecclesiae Romanae, accusationi opponentsis, missos destinatos, ut jussum fuerat, Romam ire praecepit, investigaturos de dubiis veritatem. Ipse autem, prout visum est, singulis in locis moratus, constituto tempore, is novembris, ad Compendium venit. In quo placito legati Romam missi redierunt nuntiantes, eo quod Paschalis papa nequaquam exhibere potuerit, sed et eos, qui interfecti sunt, meritis exigentibus talia perpessos asseruerit; simulque secum praesentabant misdiaconus et Leo magister militum. Imperator ergo natura misericordissimus occisoru
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste fuerĩt confiscata. ideoq reddẽ¬
do qͥ iniuste fuerãt sublata. hlothariꝰ
magnã ppło romano creauit leticiam.
Statutũ ÷ ⁊̃ uixta antiquũ morẽ. ut
exlat̾ẽ imꝑatoris mitt̾ent᷑ qui uidicia¬
riã ex̾centes potestatẽ. iꝰticiã oĩ ppło
temꝑe qͦ uisum foret ĩpatori. eqͣ lance
pendent. Que c̃ rediens filiꝰ patri
retuliss tãqmͣ amator eqͥtatis. ⁊ cul-¬
domnꝰ imꝑator conuentũ a ppło suo
celebri ussit. temꝑe maii m̃sis. aqͥsgͣni.
Quo consistenti. legatio bulgaroꝵ que
diu inbaioaria scd̃m p̾ceptũ eiꝰ substi¬
terat ei adducta ⁊ audita ÷. Cuiꝰ ma¬
xime pꝰ pacis constitutionẽ causa de
t̾minis fuit t̾rarũ: inter bulgaros¬

Expanded text:
iniuste fuerint confiscata. Ideoque reddeniniuste fuerint confiscata. Ideoque reddendo, quę iniustę sublata erant, Hlotharius magnam populo Romano creavit lętitiam. Statutum est etiam iuxta antiquum morem, ut ex latere imperatoris mitterentur, qui iudiciariam exercentes potestatem, iustitiam omni populo, tempore quo visum foret imperatori, aequa lance penderent. Que cum rediens filius patri retulisset, tamquam amator aequitatis et culdomnus imperator conventum a populo suo celebrari iussit tempore mai mensis Aquisgrani. Quo consistenti legatio Bulgarorum, que diu in Baioaria secundum praeceptum eius substiterat, ei adducta est audienda, cuius maxime post pacis constitutionem de terminis fuit terrarum inter Bulgaros
Abbreviated transcription (Latin):
tu abstinentis. crebra ⁊ inusitata fulgͣa
lapidũ c̃ gnͣdine casꝰ. pestilentia hõiũ
crebra fieri ieunia uissit. orationũq
instantia. atq elemosinarũ largitiõib
placandã. certissime dicens ꝑ hec porẽ¬
ta magnã humano gen̾i portendi cladẽ
Quo ⁊̃ anno mĩse iunio natꝰ ÷ ei filiꝰ ex
udith regina. qͣm ĩ baptismo karolum
uocitare placuit. E odẽ anno eblus atq
altitudinẽ tͣnsire. Qui c̃ magnis copuꝰ
usq ad panpilonã issent. ⁊ iñ negotio
yacto redirent. solitã loci ꝑfidiã habi-¬
tatoꝵq genuinã exꝑti sũt fraudem.
irẽuenti enĩ ab incolis illiꝰ loci om̃ib
amissis copiis. ĩ inimicoꝵ deuen̾e manꝰ.
Iui eblũ qͥdẽ cordubã regi sarracenoꝵ
ꝑempti fuerint. ⁊ qui suꝑ uiuerent ludi¬
brio a reliquis hab̾ent᷑. quare ⁊̃ tante q̃¬
rele adusꝯ romanoꝵ pontifices iudices¬
ł ignorantia ł desidia. s ⁊ uidicũ ceca
⁊ in explebili cupiditate. młtoꝵ p̾dia

Expanded text:
tus abstinentis, crebra et inusitata fulgura, lapidum cum grandine casus, pestilentia hominum crebro fieri jejunia, orationumque instantia, aplacandam, certissime dicens, per haec portendi magnam humano generi futuram cladem. Quo etiam anno mense iunio natus est filius ei ex Iudith regina, quem tempore baptismi Karolum vocitare placuit. Eodem anno Eblus atque altitudinem ire. Qui cum magnis copiis usque ad Pampilonam issent et inde negotio peracto redirent, solitam loci perfidiam habitatorumque genuinam experti sunt fraudem; circumventi enim ab incolis illius loci, omnibus amissis copiis, in inimicorum devenere manus. Qui Eblum quidem Cordubam regi Sarracenorum perempti fuerint, et qui superviverent, ludibrio reliquis haberentur, quare etiam tante querele adversus Romanorum pontifices iudicesvel ignorantia vel desidia, sed et iudicum ceca et inexplebili cupiditate multorum praedia
Abbreviated transcription (Latin):
q de illis que aduersꝰ b̃nardum
nepotẽ suũ gesserat ꝓpͥũ. ⁊ crrigẽs
si qͥd taliũ uł ase uł a pr̃e suo gestũ
repꝑire alicubi potuit. Elemosinar
factiõe ad eo diuinitatẽ sibi placare
q dęcurrerant sua gesta fuerint cru¬
delitate. Exercitũ sane eod̃ tẽꝑe
misit d̃ italia contͣ liudeuuitũ ĩ pan¬
noniã. qͦ ille consist̾e ñ ualens. pro¬
pͥam reliqͥt ciuitatẽ. ⁊ ad quẽdã dal¬
matie pͥncipẽ ueniens. ab eo suscep
tꝰ: int᷑ ciuitatẽ. Qui tñ u̾sa uice.
susceptorẽ suũ dolo confecit. ⁊ cuu¬
tñ missis legatis. ⁊ errasse se dixit. et
ad domnũ imꝑatorẽ uenire ꝓmisit.
Muntiatũ ÷ eod̾ temꝑe ic. ĩꝑatori.
qd̃ cꝰtodes limitis hispanici sicorĩ fiu¬
uiũ tnͣsierint. hispanie int̾iora penet᷑¬
rint. ⁊ c̃ magna p̾da ꝓsꝑe redierĩt. uaꝰ¬
tatis incensisq om̃ib q̃ obuiã se ꝓbu

Expanded text:
 de illis, que adversus Bernhardum nepotem gesserat proprium; et corrigens, si quid talium vel a se vel a patre suo gestum repperire alicubi potuit, elemosinarum factione adeo divinitatem sibi placare que decucurrerant, sua gesta fuerint crudelitate. Exercitum sane eodem misit tempore de Italia contra Liudeuuitum in Pannoniam. Quo ille consistere non valens, propriam reliquit civitatem et ad quendam Dalmatiae principem veniens, ab eo susceptus est intra civitatem; qui tamen versa vice susceptorem suum dolo confecit et civtamen missis legatis et errasse se dixit et ad domnum imperatorem venire promisit. Nuntiatum est eodem tempore imperatori, quod custodes limitis Hispanici Sicorim fluvium transierint, Hispaniae interiora penetrarint et cum magna preda prospere redierint, vastatis incensisque omnibus quę obvia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ꝑactis ꝓsꝑe sunt regressi. Finito
hoc placito. hlothariũ filiũ suũ dõnꝰ
ĩꝑator initaliã misit. ⁊ c̃ eo uualam
affinẽ suũ monachũ. s ⁊ gerũcũ hos¬
tiariũ. qͣ consilio. res italici regni õ¬
ponet. erigeret. tueret᷑. tam publicas ꝙͣ.¬
q pͥuatas. P ippinũ autẽ filiũ c̃ in aqͥ¬
caniã mutt̾e statueret. pͥꝰ illi coniugẽ
siliã theotb̃ti comitis iunxit. ⁊ sic demũ
admemoratas partes duexit regendas.
uib dispositis. uirta morẽ frãcoꝵ au
cũnale tempꝰ uenatiõib insũpsit. hye

Expanded text:
 prospere sunt regressi. Finito hoc placito, Hlotharium filium suum domnus imperator in Italiam misit, et cum eo Uualam adfinem suum monachum sed et Geruncum hostiarium, quorum consilio res Italici regni componeret, erigeret, tueretur tam publicas quamque privatas. Pippinum autem filium cum in Aquitaniam mittere statuisset, prius illi coniugem filiam Theotberti comitis iunxit, et sic demum ad memoratas partes direxit regendas. Quibus dispositis, iuxta morem Francorum regum autumnale tempus venationibus insumpsit hie
Abbreviated transcription (Latin):
publicꝰ in theodonis uilla ÷ celebͣtꝰ.
ibiq dõnꝰ ĩꝑator pͥmogenito filio
suo blotario hermingardẽ filiam
hugonis comitis uxorẽ c̃ sollẽpni
iunxit apparatu. Quo ⁊̃ affuere
legati pape romani theodorꝰ pͥmi¬
ceriꝰ ac florus c̃ magnis uariisq
munĩb. Imꝑatoris porto clem̃tia
c̃ in aliis semꝑ admirabił claruerit
reb. ĩ hoc ꝗͣ maxĩe ꝯuentu qnͣta eiꝰ
inẽẽt pectori manifestissime patuit
Nam reuocatis om̃ib qͥ ꝯtͣ uitã suã
braq donauit. s ⁊ possessioes qͥbꝰ le

Expanded text:
blicus in Theodonis villa est celebratus; ibique domnus imperator primogenito filio suo Hlothario Hirmengardam filiam Hugonis comitis uxorem cum sollempni iunxit apparatu. Quo etiam adfuere legati papę Romani, Theodorus primicerius ac Florus, cum magnis variisque muneribus. Imperatoris porro clementia, cum in aliis semper admirabilis claruerit rebus, in hoc quam maxime conventu, quanta eius inesset pectori, manifestissime, patuit: Nam revocatis omnibus, qui contra vitam suam braque donavit, sed et possessi
Abbreviated transcription (Latin):
definiri uisa st̃: ip̃e quidẽ c̃ filio
hlochario nouiomagũ concessit. mi¬
nore hludouico ĩ baioariã dimisso.
ꝑactaq autũni temꝑe uenatione.
Hẏemis inchoatione in aquense redi¬
it palatiũ. Ab hoc conuentu regͤ¬
dientib bulgaroꝵ missis luterasq
deferentib imꝑatoris. rex eoꝵ minꝰ
gͣte q̃ scͥpta st̃ culit. eo qd̾ petica ñ
impetrauerit. Cũ qͣdã gͦ stomacha¬
tione eundẽ remittens nũtiũ. mã¬
dauit. ut aut ꝯmunis statueret᷑ ter
ret᷑ limites finiũ suoꝵ. S c̃ fama ru¬
morẽ sparsiss. regem talia mandã¬
tem uita carusse. imꝑator tã dui
legatũ tenuit. qͦ usq misso b̃trico co¬
mite palatii. falsa ẽẽ. q̃ iactabant᷑
cõꝑiss. Nescita aut̃ ueritate. mis¬
sum infecto misit negotio. Ipso¬
anno R febroarii. pippinꝰ filiꝰ imꝑ¬
atoris ad patiẽ aqͥsgͣni hyemantẽ ueni
Cui ab imꝑatore cura cõmendata ÷. ut

Expanded text:
definiri visa sunt, ipse quidem cum filio definiri visa sunt, ipse quidem cum filio Hlothario Nouiomagum concessit, minore Hludouuico in Baioariam dimisso; peractaque autumni tempore venatione, hiemis inchoatione in Aquense rediit palatium. Ab hoc conventu regredientibus Bulgarorum missis litterasque deferentibus imperatoris, rex eorum minus grate que scripta sunt tulit, eo quod petita non impetrarit. Cum quadam ergo stomachatione eundem remittens nuntium mandavit, ut aut communis statueretur terretur limites finium suorum. Sed cum fama rumorem sparsisset, regem talia mandantem regno caruisse, imperator tamdiu legatum tenuit, quousque misso Bertrico comite palatii falsa esse que iactabantur comperisset; rescita autem veritate, missum infecto remisit negotio. ndis Februarii, Pippinus filius imperatoris ad patrem Aquis hiemantem pervenit. Cui ab imperatore cura commendata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inter qͦs ⁊ uuiomarcꝰ qͥ cet̾is auctori¬
tate p̾stare uidebat᷑. quiq insana te¬
m̾itate. atq stultissimis ausis intã
rem suũ. quo clem̃tia semꝑ uti con¬
sueuit. misericordit̾ suscept. ⁊ c̃ cet̾is
ciubꝰ munibꝰ donatꝰ. atq ad natiuiũ
solũ ÷ redire ꝑmissꝰ Qui tam̃ pꝰea
consuete ñ ĩ memor ꝑfidie. dũ cunc¬
toꝵ q̃ promiserat ⁊ q̃ exꝑtꝰ fuerat bo¬
noꝵ oblit᷑. uicinos suos domni ĩꝑa¬
toris fideles incursare atq assidiũ
lacessere malis ñ obmuteret. ad id
ꝑuenit. ut opp̾ssus a lamb̃ti hominib
in ꝓpͥa domo c̃ maloꝵ omniũ fine. ter¬
minũ qͦ sortiret᷑ uitẽ. Dimissis gͦ ĩꝑ¬
ator tam bulgaroꝵ missis ꝗͣq britan¬
nis. excitio uenandi se cõmisit uosagi
secretis. int̾im id agendũ credens. usqͦ
m̃se augusto iuxta condictũ genera
lem ppłis aquisgͣni reuersꝰ :: quo tem¬
ꝑe pacẽ q̃ a nordmannis petebat᷑ m̃¬
se iussic octobͥo confirmari. P eractiᷤ¬

Expanded text:
Inter quos et Uuiemarchus, qui ceteris auctoritate praestare videbatur quique insana temeritate atque stultissimis ausis in tanrem suum, qua clementia semper uti consuevit, misericorditer susceptus et cum ceteris civibus muneribus donatus atque ad nativum solum est redire permissus. Qui tamen postea consuete non inmemor perfidie, dum cunctorum que promiserat et que expertus fuerat bonorum oblitus, vicinos suos domni imperatoris fideles incursare atque assiduis lacessere non obmitteret malis, ad id pervenit, ut obpressus a Lantberti hominibus, in propria domo cum malorum omnium fine terminum quoque sortiretur vitę. Dimissis ergo imperator tam Bulgarorum missis quamque Brittannis, exercitio se venandi commisit Uosagi secretis, interim id agendum credens, usquequo mense augusto iuxta condictum ‹alem populi sui Aquasgrani reversus est. Quo tempore pacem, quae a Nordmannis petebatur, mense iussit octobrio confirmari; peract
Abbreviated transcription (Latin):
itidẽq frẽm eiꝰ b̾nariũ a monas¬
terio scĩ b̃ndicti euocatũ ⁊ reconci¬
liatũ. cidẽ c̃ fr̃e restituit loco.
His cõpletis. cet̾isq que utilitas
poscebat explicitis. filiũ qͥdẽ hlo¬
tariũ hẏematũ uualmatiã mifit.
ip̃e aũ aqͥsgͣni reuers ẽ. Anno
catis ad conciliũ ep̃is. ⁊ ałbibꝰ. spi¬
ritalibq uiris. necñ ⁊ regni sui
ꝓcerib. pͥmo qͥdẽ fr̃ib reconciliari

Expanded text:
tidemque fratrem ejus Bernarium. a monasterio sancti Benedicti evocatum et reconciliatum, eidem cum fratre restituit loco. His completis caeterisque quae utilitas poscebat explicitis, filium quidem Lotharium hiematum Wormatiam misit, ipse autem Aquasgrani reversus est. Anno catis ad concilium episcopis, abbatibus spiritalibusque viris, necnon et regni sui proceribus, primo quidem fratribus reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
euntes redeuntesq monast̾ia. unifor¬
mẽ cunctis tͣderent monasteriis. tam
uiris ꝗͣ sc̃imonialib feminis iuuendi
scd̾m regłam sc̃i bñdicti incõmutabi
ẽẽ. humane seruituti. s ⁊ multoꝵ aua

Expanded text:
euntes redeuntesque monasteria, uniforeuntes redeuntesque monasteria, uniformem cunctis traderent monasteriis, tam viris quam sanctimonialibus feminis, vivendi secundum regulam sancti Benedicti incommutabilesse humane servituti, sed et multoru
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris gestaret in arca. toto declaraut
ad nisu. Congregatis enĩ ep̃is. nobi
ordinariq librum canonice uite
normã gestantẽ. in quo totiꝰ illius or¬
dinis ꝑfectio contineret᷑ sic̃ recursus
ipse fatetur. In qͦ ⁊̃ inseri uissit ei¬
bi potusq atq omniũ necessariorũ
suminã. ut om̃s tam uiri ꝗͣ scĩmoni¬
ales sub hoc ordine xp̃o seruientes.
nullis p̾pediti necessitatib libera
seruitute domino omiũ militare mi¬
minissent. Quẽ librũ ꝑ om̃s cuuta¬
tes ⁊ monast̾ia canonici ordinis sui
misit imꝑii. ꝑ manꝰ missoꝵ prudentiũ
qui illum in om̃ib supͣdictis facerent
tnͣsebi locis. debitaq atq conscͥpta ex¬
igerent stipendia ministͣri. Que res
magnũ eccłe contͥbuit exultationis tͥ¬
pudium. ⁊ piissimo imꝑatori debita cũ
laude immortale monimentũ. Itidẽq
constituit isdem d̾o amabilis imꝑator
benedictũ abbatẽ ⁊ c̃ eo strenue mona¬
cos ꝑ om̃ia uite. qui ꝑ omĩa monacoꝵ

Expanded text:
pectoris gestaret in arca, toto declaravit adnisu. Congregatis enim episcopis noordinarique librum canonicę vitae normam gestantem, in quo totius illius ordinis perfectio continetur, sicut recultus ipse fatetur. In quo etiam inseri iussit cibi potusque atque omnium necessariorum summam, ut omnes tam viri quam sanctimoniales sub hoc ordine Christo servientes nullis praepediti necessitatibus libera servitute Domino omnium militare meminissent. Quem librum per omnes civitates et monasteria canonici ordinis sui misit imperii per manus missorum prudentium, qui illum in omnibus supradictis facerent transcribi locis, debitaque atque conscripta exigerent stipendia ministrari. Que res magnum ecclesię contribuit exultationis tripudium et piissimo imperatori debita cum laude inmortale monimentum. Itidemque constituit isdem Deo amabilis imperator Benedictum abbatem et cum eo strenue monachos per omnia vitae, qui per omnia monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem gesserat imꝑator. it̾m publi¬
ca penitentia armis depositis inreuo¬
cabilit̾ quoda mͦ eccłe satisfac̾e uidica¬
pam semel cõmissam bis inueniat. et
nr̃a lex habeat ñ uidicare bis inidip¬
sum. Cui iudicio pauci contͣdixere.
plures assensũ p̾buere. maxima pars
ut assolet intalib ne pͥmores offendent.
uerbotenꝰ consensere. Adiudicatũ gͦ
eũ absentem ⁊ in auditũ nec confiten¬
tem neq conuictũ: ante corpꝰ sancti
medardi confessoris. ⁊ sc̃i sebastiani
m̾r arma deponere.⁊ ante altare
pon̾e coegert. Pullaq indutũ ues¬
te. adhibita magna custodia: sub tec¬
tum qd̾dam retrudunt. E xpleto ħ
negotio. missa sc̃i martini ppłs licentia
accepta. ꝓtalib gestis mestꝰ ad ꝓpria
reuertit᷑. H lothariꝰ aũ patrẽ secum
ducens aquis gͣni hiematũ regredit᷑.
Infra hꝰ hyemis etatẽ gregatĩ tam¬

Expanded text:
tudinem gesserat imperator, iterum publitudinem gesserat imperator, iterum publica penitentia, armis depositis, inrevocabiliter quodammodo ecclesię satisfacere iudicapam semel commissam bis inveniant et nostra lex habeat, non iudicare Deum bis in idipsum. Cui iuditio pauci contradixere, plures adsensum prebuere, maxima pars, ut adsolet in talibus, ne primores offenderent, verbo tenus consensere. Adiudicatum ergo eum absentem et inauditum nec confitentem neque convictum, ante corpus sancti Medardi confessoris et sancti Sebastiani martyris arma deponere et ante altare ponere cogunt, pullaque indutum veste, adhibita magna custodia, sub tectum quoddam retrudunt. Expleto hoc negotio, missa sancti Martini populus licentia accepta, pro talibus gestis mestus ad propria revertitur, Hlotharius autem patrem secum ducens Aquisgrani hiematum regreditur. Infra huius hiemis aetatem gregatim
Abbreviated transcription (Latin):
medio matͥcum que alt̾o nomĩe met¬
tis uocatur ꝑuenit. Qua relicta:
uiridunũ appulit. ⁊ suessionis ur¬
bem adiit: ibiq inmonast̾io sc̃i me¬
dardi. patrem sub arta custodia ẽe.
p̾cepit. ⁊ karolo prumie cõm̃dato
nec tñ attonso: ipse uenationi insti¬
bris sic̃ constitutũ erat patrẽ secum
ducens compendiũ uenit. Ibiq cõ
imꝑatoris. marchus archiep̃c ephe¬
si. &e ꝓthospatarius imꝑatoris. ad
patrem missa occurrit. munera sͥ
deputata obtulit. patͥs missa subtͣrit.
mͣ ille licet ad patrem missã. ad se
tam̃ uenientẽ suscepit: audiuit. tra¬
gediamq reportantẽ pene in audi¬
tam remisit. En eodem conuentu
t̃ mult insimularent᷑ deuotionis
inpatrẽ defectionis infiliũ. quidã uer¬
bis simplicib qͥdã iuram̃tis obiecta di¬
luerunt. miseratio tam̃ hꝰce rei. et tal
rerum ꝑmutatio exceptis auctorib
om̃s habebat. Unde uerentes scele¬
sa ferrentur que gesta erant. callido

Expanded text:
Mediomatricum, que altero nomine MeMediomatricum, que altero nomine Metis vocatur, pervenit. Qua relicta, Uiridunum appulit et Suessionum urbem adiit, ibique in monasterio sancti Medardi patrem sub arta custodia esse praecepit, et Karolo Prumiae commendato, nec tamen attonso. Ipse venationi instibris, sicut constitutum erat , patrem secum ducens Compendium venit . XLVIIII. imperatoris, Marcus archiepiscopus Ephesi et protospatarius imperatoris, ad patrem missa occurrit, munera sibi deputata obtulit, patri missa subtraxit. Quam ille, licet ad patrem missam, ad se tamen venientem suscepit, audivit, traguediamque reportantem pene inauditam remisit. In eodem conventu cum multi insimularentur devotionis in patrem, defectionis in filium, quidam verbis simplicibus, quidam iuramentis obiecta diluerunt. Miseratio tamen huiusce rei et talis rerum permutatio exceptis auctoribus omnes habebat. Unde verentes scelesa ferrentur que gesta erant, callido,
Abbreviated transcription (Latin):
mores. tam sͥ ꝙͣ filio ⁊ uxori inliba¬
ta q̃ olim ꝓmiserant conseruarent.
Quos congrue respondentes oscula
uici tab̾nacła conuertit᷑. Ip̃m uͦ
hlotharius ad sua c̃ karolo admo¬
dũ puero decuuixit. ⁊ c̃ paucissimis ĩ
papilione adhoc deputato consistere
uoluit. Post ħ autẽ iam ppło iura¬
m̃tis obstricto. imꝑiũ inter se fr̃es
tͥna sectione partiunt᷑. uxor patͥs
a hludouico rege recepta. exilio itm
deportat᷑ inciuitatẽ italie tartonam.
Gregoriꝰ papa talia cernens. c̃ maxi¬
maᷤ merore romam regredit᷑. ⁊ duo
fratrũ. puppinꝰ in aqͥtaniã. hludo¬
uicus inbaicariã reuertit᷑. P orro
hlothariꝰ patre assũpto. ⁊ seorsum c̃
deputatis equitante atq pͥuatĩ ma¬
nente merlegiũ uillã deuente. ibiq
ꝓut libuit cõmorans. ⁊ que uisa sunt
ordinans: ac ppłm absoluens: s ⁊ cõuẽ¬
tum ppło compendio indicens: uosa¬
gum ꝑ mauri monasteriũ tnͣsiit. ⁊

Expanded text:
mores tam sibi quam filio et uxori inlibamores tam sibi quam filio et uxori inlibata que olim promiserant conservarent. Quos congrue respondentes osculatuuici tabernacula convertitur, ipsum vero Hlotharius ad sua cum Karolo admodum puero deduxit et cum paucissimis in papilione ad hoc deputato consistere fecit. Post haec autem, iam populo iuramentis obstricto, imperium inter se fratres trina sectione partiuntur. Uxor patris a Hludouuico rege recepta, exilio iterum deportatur in civitatem Italiae Tartonam. Gregorius papa talia cernens, cum maximo merore Romam regreditur, et duorum fratrum Pippinus in Aquitaniam, Hludouuicus in Baioariam revertitur. Porro Hlotharius, patre assumpto et seorsum cum deputatis equitante atque privatim manente, Merlegium villam devenit, ibique prout libuit commorans et que visa sunt ordinans ac populum absolvens, sed et conventum populo Compendio indicens, Uosagum per Maurimonasterium transiit et
Abbreviated transcription (Latin):
pisse. nisi qr dicebat᷑ qd in exorabili con-¬
tͣ filios discordia laboraret. ideoq pacẽ
in utmq partem serere uellet. Nudi¬
ta uͦ parte imꝑatoris mansio c̃ eo aliqͦt
dieb. Nemissꝰ autẽ ab imꝑatore ad
filios. ut pacẽ mutuã necteret: cũ
pene om̃is ppłs partim donis abstc
tem more torrentis deflueret. neqͣꝗͣ
ut fuerat uissꝰ ÷ redire ꝑmissꝰ Tot
gͦ copiis inibi adductis. ⁊ imꝑatori
subductis. ad eo defectionis dies in¬
ualuit. ut festiuitate sc̃i pauli
plebei contͣ imꝑatorẽ adulando filiis
eiꝰ. inruptionẽ facere minarẽtur.
¶ uib imꝑator uirib obniti non
ualens. filiis mandauit. ne se ppła¬
ri exponent direptioni. Cui re¬
mandant ut castris relictis ad se
ueniat. se autẽ maturrime obuiã
illi ꝓcessuros. Quib altͥnsecus sib¬
met occurrentib. imꝑator filios am¬
monuit ut equis desilirent ⁊ sibi
occurrerent. et ut ꝓmissionis sue me¬

Expanded text:
pisse, nisi quia dicebatur, quod inexorabili contpisse, nisi quia dicebatur, quod inexorabili contra filios discordia laboraret, ideoque pacem in utramque partem serere vellet. Audita vero parte imperatoris, mansit cum eo aliquot diebus. Remissus autem ab imperatore ad filios, ut pacem mutuam necteret, cum pene omnis populus partim donis abstratem more torrentis deflueret, nequaquam, ut fuerat iussus, est redire permissus. Tot ergo copiis inibi adductis et imperatori subductis, adeo defectio in dies invaluit, ut festivitate sancti Pauli plebei contra imperatorem, adulando filiis eius, inruptionem facere minarentur. Quibus imperator viribus obniti non valens, filiis mandavit, ne se populari exponerent direptioni. Cui remandant, ut castris relictis ad se veniat, se autem maturrime obviam sibi processuros. Quibus altrinsecus sibimet occurrentibus, imperator filios ammonuit equis desilientes et sibi occurrentes, ut promissionis sue me
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os excõmunicatiõis in retire uellet
uenculis siqui mobedientes eẽnt sue
filioꝵ q imꝑatoris uoluntati. parũ qͥd
subripuit ep̃is imꝑatoris p̾sumptio
audacie asserentib nullo modo se uel¬
le eiꝰ auctoritati succumb̃e s si excom¬
municans aduenirit: excomunicatus
ahiret. cũ aliter se habeat antiquorum
auctoritas canonũ. Tandem gͦ uentũ
est festiuitate sc̃i p̾cursoris xͥ ioħ̃is. in lo¬
cum qui ab eo qd̵ ibi gestum ⁊ ꝑpetua
÷ ignominia nomĩs notatꝰ. ut uocetur
campꝰ mendatꝰ. Quia enĩ hi qͥ fidem
imꝑatori ꝓmittebãt mentiti st̃: locꝰ inqͦ
sit. Cum aũ hauti ꝓculhinc in acieb
ordinatis consisterint. iamiamq ruendũ
licet uidecent̾̃ ꝗͣ debuit. imputans ei qd̃
ip̃e sͥ talem susceptionẽ p̾ꝑauerit. qui ĩ¬
usitato mͦ ad se uen̾i̾t. ¶ uctꝰ autẽ p̃p ĩ
habitationẽ castrensẽ. młtis assertionib
ꝑdocuit ñ se tantũ iter ob aliud susce¬

Expanded text:
episcopos excommunicationis inretire vellet episcopos excommunicationis inretire vellet vinculis, si qui inoboedientes essent sue filiorumque imperatoris voluntati, parum quid subripuit episcopis imperatoris praesumptionis audatiae, asserentibus nullo modo se velle eius auctoritati succumbere, sed si excommunicans adveniret, excommunicatus abiret, cum aliter se habeat antiquorum auctoritas canonum. Tandem ergo ventum est festivitate sancti precursoris Christi Iohannis in locum, qui ab eo, quod ibi gestum est, perpetua est ignominia nominis notatus, ut vocetur Campus-Mentitus; quia enim hi, qui fidem imperatori promittebant, mentiti sunt, locus in quo sit. Cum autem haud procul inde aciebus ordinatis consisterent, jam jamque ruendum licet indecentius quam debuit: imputans ei quod ipse sibi talem susceptionem praeparaverit, qui inusitato modo ad se venerit. Ductus autem papa in habitationem castrensem, multis assertionibus perdocuit, non se tantum iter ob aliud susce
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ pater eos ultͦ ꝓdẽ uellet non consi¬
dantes qd̾ qui mitior om̃ib esset exter¬
nis. ĩ munis ñ poterat effiᷤᷤ suis. S ed
qr corrumpunt mores bonos colloquia
mala. ⁊ lapidum ⁊̃ duritiam mollis
aque guttula sepiꝰ inlisa terebrare so¬
let: tandẽ adhoc uentum ÷: ut filios
imꝑatoris munum c̃ copiis qͥb pote¬
rant coire facerent. gregoriũq papã
aduocarent sub ornato quasi qui patͥ
solꝰ filios reconciliare deb̾et ut posset.
rei tñ ueritas pꝰ claruit. Imp̃r econtra
maio mense uuarmatiã uenit ẽ uali¬
da manu. ibiq quid agendũ sͥ foret
diu delib̾auit. Missisq destinatis. ber
tur ad se redeundũ. s ⁊ papam romane
sedis conueniebat. ut si more p̾decessoꝵ
aderat suoꝵ. cur tantas necteret morã
ñ sibi occurrendo. Cum uͦ rumor us¬
quequaq diffusꝰ sereret de ceteris qd̃
uerum erat. de papa uͦ tomano quod
id̾co adesset. qui tam impcratorẽ qmͣ

Expanded text:
quod pater eos ultro perdere vellet, non consiquod pater eos ultro perdere vellet, non considerantes, quod qui mitior omnibus esset externis, immanis non poterat effici suis. Sed quia corrumpunt mores bonos conloquia mala et lapidum etiam duritiam mollis aquę guttula sepius inlisa terebrare solet, tandem ad id ventum est, ut filios imperatoris in unum cum copiis quibus poterant coire facerent, Gregoriumque papam advocarent, sub ornato quasi qui patri solus filios reconciliare deberet et posset; rei tamen veritas post claruit. Imperator porro e contra maio mense Uuarmatiam venit cum valida manu, ibique, quid agendum sibi foret, diu deliberavit. Missisque destinatis, Berntur ad se redeundum, sed et papam Romane sedis conveniebat, ut si more praecessorum aderat suorum, cur tantas necteret moras non sibi occurrendo? Cum vero rumor usquequaque diffusus sereret de ceteris, quod verum erat, de papa vero Romano, quod ideo adesset, ut tam imperatorem quam
Abbreviated transcription (Latin):
entib ĩpedim̃tis. que dicenda sunt.
ꝓuoto minime cessit. ⁊ oportuno tẽ¬
pore uisũ ÷ imꝑatori ab aquitania
secedere. S post paucũ tempus
id÷ admissam scĩ martini ppłm cõ¬
uocaiit filiũq pippinũ fugientẽ
ad se quoquo modo reuocare uoluit.
temꝑe asprima hyemis inicubuit
inclem̃tia. pͥmno quidẽ pluuiarum
inundantia płimarum. dem̃ hu¬
mectationẽ terre. glaciali stringẽ¬
te rigore. queq ad eo noxia fuit. ut
sub tritis pedib equinis rarus qͥsq
foret qui nectatione equoꝵ utere¬
tur. Fracto gͦ exercitu młto labo¬
ris incõmodo. ⁊ in ꝓuiso excursu aqͥta¬
norum. subinde ⁊ moleste ferente. sta¬
tuit imꝑator ad uillam cꝰ uocabulũ
⁊ restis uenire. ibiq ligeris anne tnͣs¬
meato. infranciã hyematũ iedire. qd
dyabolus. nequaꝗͣ ab imꝑatoris infesta¬
tione feriabat᷑. s ꝑ satelitum suoꝵ uer¬
sutias filios sollicitabat. ꝑsuadens illis

Expanded text:
entibus impedimentis que dicenda sunt, entibus impedimentis que dicenda sunt, pro voto minime cessit. Et oportuno tempore visum est imperatori ab Aquitania secedere, sed post paucum tempus, id est ad missam sancti Martini, populum convocavit filiumque Pippinum fugientem ad se quoquo modo revocare voluit. asperrima hiemis incubuit inclementia: primo quidem pluviarum inundantia plurimarum, deinde humectationem terrae glatiali astringente rigore; queque adeo noxia fuit, ut subtritis pedibus equinis rarus quisque foret, qui vectatione equorum uteretur. Fracto ergo multo exercitu laboris incommodo et inproviso excursu Aquitanorum subinde et moleste ferente, statuit imperator ad villam, cuius vocabulum est Restis, venire, ibique Ligeris amne transmeato, in Frantiam hiematum redire. Quod diabolus nequaquam ab imperatoris infestatione feriabatur, sed per satellitum suorum versutias filios sollicitabat persuadens illis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui licet inuitꝰ occurrit. S considł¬
ans imꝑator quoꝵdam maloꝵ con-¬
silia hominũ. filii animos tã minis
ꝗͣ promissionib addet̾iora ꝑuer¬
tere festinantiũ. maximeq bernar¬
dũ uerens. cꝰ consilio uti tc̃ pippinꝰ
dicebat᷑. qui ⁊ ip̃e t̃e in aquitania
morabat᷑. ligere tnͣsmeato. c̃ cõmea¬
tu suo ad andiacũ uenit palaciũ.
interritorio lemouico sitõ. Quo
uentilata utͥusq causa b̃nardus
quiciem c̃ insimularet᷑ infidelitatis.
nec tam̃ usq ad congressionẽ pro¬
bator ꝓcedere uelet. honorib ÷ pri¬
uat᷑. D ippinum uͦ propter morũ¬
prauoꝵ correptionẽ. sub custodia pͥ¬
uata treueris ꝑduci uissit. Quo c̃
duceretur. ⁊ indulgentiꝰ haberetur.
a siis custodie noctu subducitur.
⁊ usq adimꝑatoris ab aquitana
reditum. qua qͣ uersum uoluit ⁊
imꝑator inter filios suos hlothan¬
um atq karolum. qͣndã diuisionẽ
regni constituit. Que tñ ingru¬

Expanded text:
qui licet invitus occurrit. Sed considequi licet invitus occurrit. Sed considerans imperator quorundam malorum consilia hominum, filii animos tam minis quam promissionibus ad deteriora pervertere festinantium, maximeque Berhardum verens, cuius consilio uti tunc Pippinus dicebatur, qui et ipse tunc in Aquitania morabatur, Ligeri transmeato cum commeatu suo ad Iucundiacum venit palatium territorio Lemouico situm. Quo ventilata utriusque causa, Berhardus quidem, cum insimularetur infidelitatis, nec tamen usque ad congressionem probator procedere vellet, honoribus est privatus, Pippinus vero propter morum correctionem pravorum sub custodia privata Treuerim perduci iussus. Quo cum duceretur et indulgentius haberetur, a suis custodie noctu subducitur et usque ad imperatoris ab Aquitania reditum, quaquaversum valuit et imperator inter filios suos Hlotharium atque Karolum quondam divisionem regni constituit; que tamen, ingru
Abbreviated transcription (Latin):
adiens modũ sepurgandi ab eo quere¬
bat more sicanciꝰ solito. scile cͥmen obici¬
enti semet obicere uolens. armisq im¬
pacta diluere. S c̃ accusator licet
quesitꝰ deẽet. cessantib armis purga¬
tio facta÷ uiram̃tis. Preceꝑat por¬
ro imꝑator ut huic placito filiꝰ eis
met subtraxit. pꝰ placitũ aũ aduenit
mꝑator autẽ uolens ⁊ hanc in obe¬
dientiã płimamq ineo castigare moꝵ
insolentiã. sec̃ eum morari uisit: ⁊
usq natalẽ dñi secũ aquis tenuit.
s ille ultͣ suũ se uelle teneri gͣuatꝰ.
fugam capescit. ⁊ inscio patre in aqͥ
mis sane rigore transacto. ⁊ uerna¬
li successu reducto. nũtiatũ ÷ ĩꝑatori
qͦsdã excitatos motꝰ inbaioaria. ad
quoꝵ comp̾sionẽ festinꝰ abiit. ad
hausburg usq uenit. in surgentia
sedauit. continuo rediit: conuen¬
tumq publicũ aurelianis fieruꝰsit.
ibiq sͥ pippinũ occurrere mãdauit.

Expanded text:
adiens, modum se purgandi ab eo quereadiens, modum se purgandi ab eo querebat more Francis solito, scilicet crimen obitienti semet obicere volens armisque impacta diluere; sed cum accusator licet quesitus deesset, cessantibus armis purgatio facta est iuramentis. Praeceperat porro imperator, ut huic placito filius eiumet subtraxit, post placitum autem advenit. Imperator autem volens et hanc inoboedientiam plurimamque in eo castigare morum insolentiam, secum eum morari iussit et usque natalem Domini secum Aquis tenuit; sed ille ultra suum velle teneri gravatus, fugam capessit et inscio patre in Aquimis sane rigore transacto et vernali successu reducto, nuntiatum est imperatori, quosdam excitatos motus in Baioaria; ad quorum compressionem festinus abiit, ad Hausburg usque venit, insurgentia sedavit, continuo rediit, conventumque publicum Aurelianis fieri iussit ibique sibi Pippinum occurrere mandavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Paschalib gͦ ꝑactis sollempnib. ad in¬
gelenhaim imꝑator ꝑrexit. Ipso deni¬
q temꝑe consuete non ĩmemor miscd̃e.
que sicut de se ait iob ab initio creuit
c̃ illo. ⁊ de utero matͥs indet᷑ c̃ illo egͦͤs¬
sa. eos quos dudũ exigentib m̾itis ꝑ
diuersa deputauerat loca euocatos bo¬
nis ꝓpriis restituit. ⁊ si qui attonsi fue¬
rant. utrum sic manere an inhabi¬
tum redire pͥstinũ uellent. facultatẽ
contͥbuit. De hinc imꝑator in partes
rumerici montis. ꝑ uosagũ tranfiit.
ibiq piscationi atq uenationi qͣndui
libuit indulsit. ⁊ filiũ hlothariũ in
italiam duxxit. Porro autũni tẽꝑe
incheodonis uilla conuenire genera¬
liter suũ ppłm p̾cepit. In quo loco tͤs
legati sariacenoꝵ a tnͣsmarinis parti¬
sue patͥe. odoꝵ sciłc diuersa genera
⁊ pannoꝵ. qui pace petita ⁊ accepta re¬
dicto fugiendo se saluans. du infinib
hispanie exulabat. Is gͦ imꝑatorẽ

Expanded text:
Paschalibus ergo peractis sollempnibus, ad InPaschalibus ergo peractis sollempnibus, ad Ingelunheim imperator perrexit. Ipso denique tempore consuete non immemor misericordię, que, sicut de se ait Iob, ab initio crevit cum illo et de utero matris videtur cum ipso egressa, eos quos dudum exigentibus meritis per diversa deputaverat loca, evocatos bonis propriis restituit, et si qui attonsi fuerant, utrum sic manere an in habitum redire pristinum vellent, facultatem contribuit. Dehinc imperator in partes Rumerici montis per Uosagum transiit, ibique piscationi atque venationi quamdiu libuit indulsit, et filium Hlotharium in Italiam direxit. Porro autumni tempore in Theodonis villa convenire generaliter suum populum praecepit. In quo loco tres legati Sarracenorum a transmarinis veneera patrię, odorum scilicet diversa genera et pannorum; qui pace petita et accepta rei modo praedicto fugiendo se salvans diu in finibus Hispanię exulabat. Is ergo imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
multꝰ. Post hec ĩꝑator om̃s illos iͣmpie
conspiratiõis pͥncipes sub pͥuata custo¬
dia p̃cepit adseruari. qͦs postea adu¬
dicium acdductos. c̃ om̃s iuris censores
filiiq imꝑatoris. udicio legali tanqͣ
reos maiestatis decernerent capitali sẽ¬
tia feriri. nullũ ex eis ꝑmisit occidi. s
usus ut młtis uisum ÷. leniori ꝙͣ debuit
pietate. sͥ tam̃ consueto benignitatis ⁊
clem̃tie more: laicos qͥdem p̃cepit locis
sucessit. H abuit autẽ ꝑ idem tempꝰ
sec̃ semꝑ hlotariũ filiũ suũ. Misit int̾¬
ea in aquitaniã. coniuigemq reuocant
fiẽsq illiꝰ chorandũ ⁊ rodulfum iãdudõ
attonsos. Qmͣ tñ coniuigis honore ñ
÷ dignatꝰ. donec se legali prescͥpto mͦ
dicatis admortem. uitã concessit. ac blo¬
thariũ untaliam. pippinũ inaquitaniã
hludouicũ inbaioariam ire ꝑmisit. Ip¬
se uͦ qͣdragesimale tempꝰ. pascheq sollẽ¬
pnitatem: in eodem loco celebrauit.

Expanded text:
multus. Post hec imperator omnes illos huius impię multus. Post hec imperator omnes illos huius impię conspirationis principes sub privata custodia praecepit adservari. Quos postea ad iuditium adductos, cum omnes iuris censores filiique imperatoris iuditio legali tamquam reos maiestatis decernerent capitali sententia feriri, nullum ex eis permisit occidi; sed usus, ut multis visum est, leniori quam debuit pietate, sibi tamen consueto benignitatis et clementiae more, laicos quidem praecepit locis successit. Habuit autem per idem tempus secum semper Hlotharium filium suum. Misit interea in Aquitaniam, coniugemque revocavit fratresque illius Chonradum et Rodulfum iamdudum attonsos, quam tamen coniugis honore non est dignatus, donec se legali praescripto modo e cunctis diiudicatis ad mortem vitam concessit, ac Hlotharium in Italiam, Pippinum in Aquitaniam, Hludouuicum in Baioariam ire permisit, ipse vero quadragesimale tempus pascheque sollempnitatem in eodem loco celebravit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. atq ad habitacłin hlotarii filii
imꝑatoris conuenientes. hortabant᷑
aut bello confligendũ aut aliqͦ sece.¬
dendum absq imꝑatoris uoluntate.
In qͣ delib̾atione c̃ totã expendissẽt
noctem. mane imꝑator filio mandat
mimicis cõmunib credat. s ad se tãꝗͣ
ad prẽm filiꝰ ueniat. Quib ille au¬
ditis. licet dehortantib qui cͥca illum
erant. ad prẽm uenit a quo ñ ⁊ asꝑa
increpatione castigatꝰ. s modesta lenita¬
te corrept᷑. Ingresso autẽ illo intͣ pen¬
ta regie domꝰ. diaboli instigatione uus¬
gꝰ contͣ se cepit furere. ꝓcessissq furo:
usq admutuã cedẽ. nisi imꝑatoria ꝓ¬
spexiss prudentia. Qũ enĩ illi intͣ se
tumultuantes. pene in insanũ ruerent
furorem. unꝑator ad cunctoꝵ c̃ filio ꝓ¬
cessit aspectum. quo facto om̃is illa con¬
quieuit ferał cõmotio. Imꝑatoria enĩ
audita oratione. om̃is facessit ppłaris tu¬

Expanded text:
tes atque ad habitaculum Hlotharii filii tes atque ad habitaculum Hlotharii filii imperatoris convenientes, hortabantur aut bello confligendum aut aliquo secedendum absque imperatoris voluntate. In qua deliberatione cum totam expendissent noctem, mane imperator filio mandat, ne inimicis communibus credat, sed ad se tamquam ad patrem filius veniat. Quibus ille auditis, licet dehortantibus qui circa illum erant, ad patrem venit; a quo non est aspera increpatione invectus, sed modesta lenitate correctus. Ingresso autem illo intra penita regie domus, diaboli instigatione vulgus contra se coepit furere, processissetque furor usque ad mutuam caedem, nisi imperatoria prospexisset prudentia: dum enim illi inter se tumultuantes pene in insanum ruerent furorem, imperator ad cunctorum cum filio processit aspectum. Quo facto, omnis illa conquievit feralis commotio; imperatoria enim audita oratione, omnis facessit popularis tu
Abbreviated transcription (Latin):
dens germanis. Obtinuit aũ sentẽ¬
tia imꝑatoris. ut in neumaga ppłi
conuenuẽt. Uerens porro ne mlłti¬
tudo contͣrioꝵ suꝑaret paucitatẽ fid̾¬
lium suoꝵ. iussit ut unusqͥsq adidẽ
ueniens placitũ simplici uteretur co¬
mitatu. P recepit ⁊̃ comitẽ lamb̾tũ
finiũ sͥ deputatoꝵ cͦtodiam habere.
helisacar itẽ abbem iusticias factu¬
rum c̃ eo direxit. Tandẽ gͦ neuma¬
gam uentũ ÷: om̃isq germania eo ꝯ¬
fluxit. imꝑatori. auxilio fut᷑a. Imꝑ¬
ator aũ uolens adhuc uires aduersa¬
rioꝵ tenuare. hilduinũ abbẽm cul-¬
pans. int̾rogauit cur c̃ simplicit̾ uis¬
sus sit: hostilit̾ aduen̾it. Qui c̃ ne¬
gare nequiret. expalatio exire iussꝰ ÷.
⁊ c̃ paucissimis hominib iuxta padiᷤ¬
burnã hiemare in expeditionali tab̃
obuersari. Hec c̃ hi qui imꝑatori ad¬
tionẽ ultimã infractis uiribꝰ sese uer¬
terunt. Deniq ꝑtotã noctẽ coeun¬

Expanded text:
dens Germanis. Obtinuit tamen sentendens Germanis. Obtinuit tamen sententia imperatoris, ut in Neumaga populi convenirent. Verens porro, ne multitudo contrariorum superaret paucitatem fidelium suorum, iussit ut unusquisque ad idem veniens placitum simplici uteretur commeatu. Precepit etiam comitem Lantbertum finium sibi deputatorum custodiam habere, Helisachar item abbatem iustitias direxit facturum cum eo. Tandem ergo Neumagam ventum est omnisque Germania eo confluxit, imperatori auxilio futura. Imperator autem volens adhuc vires adversariorum tenuare, Hilduinum abbatem culpans interrogavit, cur, cum simpliciter venire iussus sit, hostiliter advenerit. Qui cum negare nequiret, continuo ex palatio exire iussus est et cum paucissimis hominibus iuxta Patrisbrunnam in expedobversari. Haec cum ii qui imperatori adtionem ultimam infracti viribus sese verterunt; denique per totam noctem coeun