comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicͣresitor pecuniã a muliere pe¬
teret: exceptionẽ utilem fors ñ
quanius creditoriex istimauit¬
mlierem debitricẽ mariti fuissẽ
nec id contrarium uidĩ debe̾ ei:
quod placeat si quando iułz mu¬
lierer mutuata ẽ. ut marito cre¬
deret. non obstaturam exceptio¬
nem si creditor ignorau̾it s̃qua
causa mulier mutuaretin: qm̃
quid̃ plurimum inf̾sit. utrũ¬
cum muliere quis ab initio cõ¬
trahat an auienam obligatio

Expanded text:
muliere peteret, exceptionem utilem fore, muis creditor existimaumulierem debitricem mariti fuisse: nec id contrarium uideri debere quod placeat, si quando in hoc mulier mutuata est, ut marito crederet, non obstaturam exceptinem, si creditor ignorauerit in causam mulier mutuaretur, quoniam quidem plurimum intersit, utrucum muliere quis ab initio contrahat an alie
Abbreviated transcription (Latin):
dampnum milier pasura fu¬
erit. uł uti quod cominunis ĩ su¬
cominunis ĩ publicum cõmt.¬
teirtur. potius es̃ ut senatus cõ¬
sulto lorus ñ sit sat si ĩ aliquam
emptionẽ mutua pecumia sit
accepta: cunc proꝑte᷑ int̾cessio

Expanded text:
damnum mulier passura fuerat, ueluti quod communis insucommunis in publicum committeretur, potius esse, ut senatus consulto locus non sit. at si in aliquam emptionem mutua pecunia sit accepta, tunc p
Abbreviated transcription (Latin):
fisule quoq que salientibus
iuinguntur quamus longe
eccũrrant extra edifitium:
edium sunttem canales oi

Expanded text:
fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamuis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pi
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. publiciana competit.
si forte hona fide michi tradi¬
ta sunt idem ẽ ⁊ si suꝑficiciari¬
am ĩsulam añ domino bona
fide emero: ¶ Sires talis sit ut
eamlex aut constituto aliena¬
riprohibeat eo casu publitia¬
na ñ competit. quiahiis casib.
neminem p̾tortueturnec cõ¬
cra leges faciat. ¶ publitiana
accõe etiam de ĩ fante seruo nõ¬
dum annnculo uti possumus
¶Si proꝑte quis petere uelt
publitiana accõe uti pot̾ s enã
is qui momento possedit. recte
hac accc̃e expietur.

Expanded text:
mpetit, si forte bona fide mihi tradita est. Idem est et si superficiariam insulam a non domino bona fide emero. Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus. Si pro parte quis rem petere uult, Publiciana actione uti potest. Sed etiam is, qui momento possedit, recte hac actione experiretur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si homnem a me petiens.
⁊ ispostutem contestatam in¬
ortuus sit. fructus quo ad ie scq¬
tet ᷤ paulus ita idu̾um eẽ pu¬
tosiñ prius is homo in eãua.¬
litudinem ĩcid̾it pp̃ quam ꝯͤ¬
pere eius ĩutiles sunt factena
nec siuississ quid̃ in eauali

Expanded text:
 Si hominem a me petieris et is post litem contestatam mortuus sit, fructus quoad tet. Paulus. Ita id uerum esse puto, si non prius is homo in eam ualetudinem inciderit, propter quam operae eius inutiles factae sunt: nam ne si uixisset quidem in ea ual
Abbreviated transcription (Latin):
cotempore quo experiar furti¬
uãmatrem ignorem id̾ unia¬
nus gn̾alit̾ dicit ex qua causa
matremusu capere possem si fur¬
tiua non eẽt. et ex ea cã ꝑtumine
nsu capere si furtiuam ẽẽ matrẽ
ignorabanf ex omnnb igitur
causis publitianam habebo d̾
natus s post mortem matris
ex secto uentie eius extractus
est. ut et pomponius lib̾ xl scri¬
ꝑsit. ¶ idem ait edib emꝑtis.
si fu̾int dirute ea que edifitõ
accessunt huiu moi acͣtione
petenda/ ¶ quod  ꝑ alliuonẽ
fundo accessit simile fit cui ei
accessit ꝓideo siip̃e fundus pu¬
blitiana peti non pos̾. necħ pete¬
cur. sin autem potest. et ꝑsem¬

Expanded text:
tempore, quo experiar, furtivam matrem ignorem. Idem Iulianus generaliter dicit, ex qua causa matrem usucapere possem, si furtiva non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtivam esse matrem ignorabam: ex omnibus igitur causis Publicianam habebo. Idnatus, sed post mortem matris exsecto ventre eius extractus est, ut et Pomponius librpsit. Idem ait aedibus emptis, si fuerint dirutae, ea quae aedificio accesserunt huiusmodi actione petenda. Quod tamen per alluuionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit: et ideo si ipse fundus Publiciana peti non potest, non hoc petetur, si autem potest, et
Abbreviated transcription (Latin):
empte oport̾e bona fide ficri.
ĩdecos sisciens alienam posses¬
sionem ad p̾hendit. publicia¬
na eum expirim̃posse quiau¬
sucapere non pot̾it nec quis¬
quam pͥotest ħ̾ nos exstim are¬
sufficẽ in initiotraditõis ig¬
norasse remalienam utꝗs
possit publitiana exꝑiri. set
oporte ⁊tuncͣ bona fide emp¬
torem ẽẽ.
exprimitin unde potest come¬
ctura capi quasi nec siña pre
tradita ẽ. siue hr̃di emptoris¬
pupliciana competit acc̃o¶ Si¬
quis rem aput se depoĩtãur si¬
bi commodatam em̃it. ul ꝑi
gnori sibidatam ꝓ tradita
accipienda si post emꝑtione
aput eum remansit s et sipre
cessĩt traditio emꝑtionẽ ide

Expanded text:
emptae oportere bona fide fieri: ideoque si sciens alienam possessionem adprehendit, Publiciana eum experiri non posse, quia usucapere non poterit. nec quiquam ‹putet› hoc nos existimarsufficere initio traditionis ignorasse rem alienam, possit Publiciana experiri, sed oportere et tunc bona fide emtorem esse. exprimitur: unde potest coctura capi, quasi nec sententia tradita est siue heredi emptorisPubliciana competit actio. Siquis rem apud se depositam bi commodatam emerit uel gnori sibi datam, pro tradita accipienda, si post emptionem apud eum remansit. Sed et si cessit traditio emptionem, idem
Abbreviated transcription (Latin):
blitianumuiditui namq pi¬
gnoraticie. ⁊ p̾carie possiõnes
iuste sunt. s ex hirs ñ solet cõ¬
petere tale iuditum illa scia¬
licet rõne quia neq cͤ ditom̃qis
qui p̾cario rogauit eo animo
nauciscitur possiõnem ut cre¬
dat se dominum ẽẽ. ¶qui a
pupillo emit ꝓbare debet tu x¬
tore auctore uł lege ñ prohi¬
bente seemisse. s et si deceptus
falsotutore auctore em̃it bona

Expanded text:
blicianum iudicium: namque pigneraticiae et precariae possessiones iustae sunt, sed ex his non solet competere tale iudicium, illa scilicet ratione, quia neque creditor neque is qui precario rogavit eo animo nanciscitur possessionem, ut credat se dominum esse. Qui a pupillo emit, probare debet tutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiitatio facta sit. eadem acc̃o
competit. ¶ꝓubliciana accio
ad instar ꝓprierano non ad ĩstai
possiõnis respicit. ¶ Si petenti
michi rem iuo uirandum de¬
tułio egoq urauero remine¬
am cẽ competit publitiana s¬
michi adu̾sus tedum taxat.
sei enim soli noc̃e debet usuirã¬
dum qui detulit s ⁊ si possessori
delatumerit iusuirandũ. ⁊ uir¬
au̾it rempetitoris ñ ẽẽ. adu̾suo
eum solum petentem exͣceꝑtt̃e
utetur. ñut ã hãt accõem ¶ ĩ pub

Expanded text:
mutatio facta sit, eadem actio competit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Publiciana mihi, sed aduersus te dumtaxat: ei enim soli nocere debet iusiurandum, qui detulit. sed si possessori delatum erit iusiurandum et iurauerit rem petitoris non esse, aduersus eum solum petentem exceptione utetur, non ut et h
Abbreviated transcription (Latin):
uli ams. Et ut siquidem ab
eot non domino emerint. por¬
̃tior sit qu priori ies tradita est
quodsi adiu̾ssis ñ dominus
niclior causasit possidentio
quam þo fsitentis q̃ sententia

Expanded text:
ipsit, ut, si quidem ab eodem non domino emerint, potior sit cui priori res tradita est, quod si a diuersis non dominis, melior causa sit possidentis quam petentis. quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
mero: a insulam in ea edificaꝰ¬
uero: recte me publitianaus¬
urum fitem inquit si insulã
emi a ad aream ea ꝑuenit eq
potero nti publitiana.
aulus. Qum sponsus sponse
seruum donass eumo ĩ dotẽ
accepiss anteusucapionem
rescriptumẽ adiuuo pio fcõ¬
um namualuisse donatõem ĩt̾
sponsum et sponsam dabitur
ergo a possideͣnͣti exceptio: et
amissa possĩone publiciana
fiue extrancus siue donator
possidebat. ¶is cui ex trebellia.

Expanded text:
mero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum. Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publiciana.um Cum sponsus sponsae servum donasset eumque in dotem accepisset ante usucapionem, rescriptum est a divo Pio divorum: nam valuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, sive extraneus sive donator possideat. Is cui ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
Lautus. ꝯ ł e mortio cã donatio¬
nĩs factenam annissapossic̃e
compẽtit publitiana quia ad¬
⁊ exemplum legatorum capi
igitur iustam cãm traditiõĩs
ꝓtutitur publitiana et ñ solũ
emptori bone fidei competit pu¬
bliciana .s. i aliis ut puta ei
tm dotis nomine tradita res
g nec dum usu capta ẽ enim it¬
stissima causasiue estimate reõ
afidotem date sunt: siue ñ ¶it̃
¶sires ex causa indicati sit tradita.

Expanded text:
tum. uel mortis causa donationes factae: nam amissa possessione competit Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiuigitur iustam causam traditionis habet, utitur Publiciana: et non solum emptori bonae fidei competit Publiciana, sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, siue aestimata res in dotem data sit siue non. item si res ex causa i
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siseriuis br̃cditanius ante ad¬
cm̃it ⁊ traditam sibi possionẽ
amisĩt iecte hr̃o publitiana
utitur. quasi ip̃e possecliss ¶nnui¬
nicipes quoq quorum seruo
res traclita ẽ inead̾ ert̃ cõdictõe
lp̃. Si ego emi et meauolim¬
Itate alii res sit traclita imꝑ̃r se¬
uerus rescripsit publitianam
illidandam ¶oide usu fructu
tursidemq de ẜuiitib urba

Expanded text:
itarius ante ademerit et traditam sibi possessionem amiserit, recte heres Publiciana utitur, quasi ipse possedisset. municipes quoque, quorum seruo res tradita est, in eadem erunt condicionetum. Si ego emi et mea uoluntate alii res sit tradita, imperator Seuerus rescripsit Publicianam illi dandam. Si de usu fructu tur: itemque seruitutibus urba
Abbreviated transcription (Latin):
ego ñ emeros seruus meus: ha¬
bero publicianamid̃ ẽ isi pro¬
ratorur quis alius negoiu
meũ gerens em̾iit. ¶ p̾tor ait
qui bona ennt non igitur oĩs¬
fido emptio prodit. s ea que bo¬
namfidem hĩ ẜeprouide ħ suf¬
ficit me bone fidei ẽptorẽ fuisse
quamuis ñ a domino em̾im
licet ille callido consilio nendi¬
d̾it neq enim dolus uenditꝰ⁊¬
ris michinocebit. ¶ihac acãce
anam. iͥ ⁊ ñ oberit michi ᷤ successor srͣm
doͣloͣ feci cuis ĩ cuius locũ¬
le t s  successi: bona fide emissi nec¬
cna prod̾it᷑ si dolo careo cumeꝑtor¬
ao  cui successi ab dolo fecissi s em̃¬
ite si seruus meus emit dolus et¬
t erit spectandus ñ meus ul ul¬
na tempus emptiõis cõtinet.
sndeo neq qd̃ ante emptionõ
neq qd̾ postea dolo malo factũ
ẽ in hac attione ceclucipõpoĩo¬

Expanded text:
go non emero, sed servus meus, habebo Publicianam. idem est et si prourator vel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor ait: "qui bona fide emit". non igitur omnis emptio proderit, sed ea, quae bonam fidem habet: proinde hoc sufficit me bonae fidei emptorem fuisse, quamvis non a domino emerim, licet ille callido consilio vendiderit: neque enim dolus venditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si servus meus emit, dolus eius erit spectandus, non meus, velna tempus emptionis continet, et ideo neque quod ante emptionem neque quod postea dolo malo factum est in hac actione de
Abbreviated transcription (Latin):
inus emptorio cõtineisut igitur¬
piultiana competat hec debẽt
concuntre ut et bona fide quis
diemetir aenro empta eonoĩe
it tradita cetum ante tradi¬
tionem quamius bone fidei

Expanded text:
lius emptoris continet. Ut igiturliciana competat, haec debent concurrere, ut et bona fide quis t ei res empta eo nomine it tradita: ceterum ante tradtionem, quamuis bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Atem si serũum e tca
noxali quia ñ defendebatur ͣ
uissu pretoris duxero: et ami¬
sero possionem cõpetit michi
publiciana acc̃o competit. ¶ Silis
usu capere ergo ⁊ publicianã ha¬
tebi. ¶Orasiquis exlucratiuis
dansis rem accipit. ht̃ publitia¬
natoreͣm competitẽ entm in¬
scuo possõr⁊ petitor qͣuilib̾alita¬
tem accepit ¶ Si ammore qui
semit ignorano eum minorẽ
cẽ ht pͥublitianam. ¶ S asiper

Expanded text:
um Item si servum ex causa noxali, quia non defendebatur, iussu praetoris duxero et amisero possessionem, competit mihi Publiciana actio competit. Si lis usucapere: ergo et Publicianam habebit. Sed et si quis ex lucrativis causis rem accepit, habet Publicianatorem competit: est enim iustus possessor et petitor, qui liberalitatem accepit. Si a minore quis emerit ignorans eum minorem esse, habet Publicianam. Sed et si per
Abbreviated transcription (Latin):
aius. Que de tota uendicã¬
da dicta sunt. ca dem et de ꝑ¬
te intelligenda sunt offitio¬
q uidicis continetur ꝓ mo¬
do partis ea quoq restitium.¬
bere. que simul cum ꝑte resti¬
cui debent. ¶ icerte ꝑtis uẽ¬
dicatio datur. suusta causa
int̾uemat iusta autem cã
potest eẽ si forte legi falcidie¬
locus sit ĩtestamento pp̃ ĩ cer¬
tam detractionem ex lega¬
tis q̃uix aꝑut iudicem ex a¬
minatur. iustam enim hab¬
lp̃ Quedam mulier fundũ
et euind̃ fundum ab eo con¬
duxit posse defendi in remei
cõpetere quasi per ip̃am ad¬
quisient possiõnemueluti ꝑ̾
colonam spponebatur. quodã¬

Expanded text:
ale. Quae de tota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellegenda sunt, officioiudicis continetur pro modo partis ea quoque restitubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae partis dicatio datur, si iusta causa interueniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidilocus sit in testamento, proptertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam enim hab Quaedam mulier fundum et eundem fundum ab eo conduxit: posse defendi in rem ei competere, quasi per ipsam adquisierit possessionem ueluti per colonam. proponebatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
q̾ dumusu captuinam si usuͨ¬
captumẽ bt ciuilem actionẽ
nec desid̾at honeriariam:. ¶ S:
curtraditionis dum taxat ⁊
usu capiõis fecit m̃tionen cũ
satis multe sũt uiris ꝑtes ꝗ¬

Expanded text:
dum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝑcepit ꝑceptionem finc¬
tus accipere debemus ñsi per¬
fcẽ arcollectiut s ĩcepti.
ita ꝑcepti ut t̾ra continere se
fructus desierint ueluti se o¬
autem uinum oleum aba¬
liquo factumsit. statim eñi
ip̃e accepisse fructum exti
ti ñ compellimur quia licetadic¬
licui dicere se ñ posside̾. ita ut
sipossit ͥ a diarius couincere

Expanded text:
perceptionem fructus accipere debemus non si perfecti collecti, sed etiam coepti ita percipi, ut terra continere se fructus desierint: ueluti si oautem uinum oleum ab aliquo factum sit: statim enim ipse accepisse fructum exiti non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit aduersarius conuincere
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̾it ut id uenundatum eẽ
iudeatur: quod ĩtͣ tm̾inos ip̃ẽ poᷤ¬
sedit. sciens camen aliquã ꝑtem
xertam se ñ possid̾e̾ ñ certiorau̾it
emptorem an exempto uiditõ
tẽneatur.sunis gnialis adiectõ
ad ea que specialit nouit quiue᷑¬
iuacuams ⁊ fididit. nec excepit ꝑtin̾e ñ tebeat. Ra¬
in aͣ ne alioqum emptor capiaturr¬
cete  qui fortasse suħ cognouissur ẽp̃¬
turus non eẽt ur minoris ẽptu¬
oꝯrͣus eẽt s certioratuo de loco certo¬
Uꝗ᷑ suiss cums aput uet̾es sit relatil
as ieius ꝑsona qui sic exceperat. ser¬
ne  uitutes si que debentim: debebił¬
res responder.̃ si c̾tus uenditorĩ
quibdam ꝑsonis certas serui¬
e  tutes debẽ ñ admonuiss ep̃torẽ
exempto eũ ceni derẽ quaudo hec

Expanded text:
vendiderit, ut id venum datum esse videatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certioraverit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebunres responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas serutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum teneri debere, quando haec
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑtor fecit. uideñdũ ẽ. nam eꝑ t ᷤ
stiuidit᷑u  ad eam quoq sixm
ssfficẽ ex istimosñ enim pretium
uenditore. de tanta summarue¬
luti si ꝓponas agĩtatorem posteaͦ
factumur pã. tonim̃ euictumr
es eum quimimnduelut pretõ
ĩiquum uidetur ĩ magnã quan⁊ eit¬
titatem obligariuenditorem.

Expanded text:
emptor fecit, uidendum est: nam empti emptor fecit, uidendum est: nam empti iudicium ad eam quoque speciem sufficere existimo: non enim pretium uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obl
Abbreviated transcription (Latin):
emptor pretium auenditore
emptiuiditio arethuse qͣu no¬
mine repet̾et lectum ẽ responsũ
domiciiulpiani: quo contine¬
batur arethusami .¶ ptine ad res¬
giptum sacrãrum constitutiort¬
aumisinouer ad emptorẽ patri¬
onunibre/ emptorenitañt int
nich̾ posse post manimissionem̃
auenditore cbnsequi s ego aute¬
cum mneminissem quilianum
i ea fĩia eẽ ut estimaret post ma¬
numissionẽ quoq empti actionẽ
durare. quero que sentẽtia ueraẽ.s
s uud etiamincad̾ cognitione nõ¬
pendanine emptoris desiderabatumut
qͦ sumptus quos ĩ unum ex hiis ꝙ
erudierat. fec̾at ei restitũ ẽtu itẽ hi¬
ũm a quero arethusa que recusauit em nͣ¬
. eptorem patronum br̃e. cuius sitcee¬
Ra̾ta constituta anpossit ur legaᵈ s¬
ccũauo apͣhece manumissi sunt. e.¬
res pondisemper ꝓbabilẽ uliams e¬
e sinamputautis manumissionẽ
Innon adimi eo modo . de sumptib xͣ¬
Dͣ uero quos ĩ eruꝵdiẽdum bõĩend.

Expanded text:
emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si nollet emptorem patronum habere: emptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem et Iulianum in ea sententia esse, ut existimaret post manumissiodurare, quaero, quae sententia uera est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legaduo ab herede manumissi sunt. respondi: semper probaui Iuliani sententiam putantis manumissione non amittitur eo modo. de sumptibus uero, quos in erudiendum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Uhum: pamphilum arethusam
ꝑfide cominissũ dereliquit eiuo¬
au fidei cominisit.ut omnes ad
lib̾tatem postannum ꝑduce̾t. ⁊¬
cumlegataria fidei commissum
ad se ꝑtin̾e noluiss nectar̃a imi¬
hr̃tem a sua pentione libassthro ea¬
demmancipia sempromouendi¬
dit. nulla cominemoratõe fidei.¬
cominissarielib̾tatis facta ẽp¬
torcumplurib amus miancipia
suprascripta sibi seruissent a ret¬
nusam manuimint eccũ ceteri
qͥuosp serui cognitauoumtate
desuncti ficei cominissam liber¬
tatem retssent. hr̃temq ad preto¬
erem ꝑduxissent. iussu pretoris
abhrte sunt manimissi a retꝰᷠͣ¬
husaquoq nolle seemptorem ñd¬
patronumhr̃e respontebagtumꝰ¬

Expanded text:
hum Pamphilum Arescusam per fideicommissum rel‹i›quit eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduceret. cum legataria fideicommissum ad se pertinere noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, Arescusam manumisit, et cum ceteri quoque serui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. emptor querebat quid se fa.¬
cere oportebat. querebatur ne hees
arboreo eius ñ uid̾entur facte: põ¬
pomiuo ^ arbor q̃ ĩ fundo contine᷑¬
cur ñ o separatum corpus a funto
cutro nt dominus suas speciaut᷑
arboreo uendicare emptor ũ potĩt.
set exemꝑto habebit accionẽ¬
ap̃ Anuẽditione suꝑ anua rẽ¬
sitatione pro aquecluctu ĩ frado¬
numirome constitutamuiehit
cominemoratũ ẽ tecepͣtus ob eã
iem exemptoactione. habebit ata¬
qr siconueniatur ob p̾cium exue̾¬
dicoratio ĩ prouisi hon̾io habxbit
aulus. Ei duorum funtorim
uenditor separatim de motocuiꝰ¬
qͣ ꝓͥ nuntiam̾̃t. et ita utrumq u¬
no pretiotradrõit. et altĩ aliud teͣ¬
sit quannius ĩ altõ ex̃ superet. for¬
te sidixit unum ceñtinn iugera:
altumd it centa hr̃e. ñ proderit ei
altõ decem desint.ade hiis aput
iabronem relatume. S an excep¬
tio dolimali uẽlitori ꝓ futura sit.
por̃ dubstarirutiq si cxiguus

Expanded text:
lebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et verebatur, ne hae arbores eius non viderentur factae. Pomponius: arborum, quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor non poterit: sed ex empto habet actione venditione super annua pensitatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conveniatur ob pretium ex vendito, ratio inprovisi oneris haum. Si duorum fundorum uenditor separatim de modo cuiusque pronuntiauerit et ita utrumque uno pretio tradiderit, et alteri aliquid des‹i›t, quamuis in altero exsuperet, forte si dixit unum centum iugera, alterum ducen‹t›a habere, non proderit ei,altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, ut
Abbreviated transcription (Latin):
us in moto agrisuenitur qua
auoquin dictumẽ: ad compecli¬
um uenditoris si ã ad emptoris
ꝑtinet acunc tenetur uenditoꝵ
cumminor icclus ĩuenitur.
uideanus tamenne nulla que

Expanded text:
s in modo inuenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium uenditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur uenditor, cum minor modus inuenitur. uideamus tamen, ne nulla que
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ prestet decem ⁊ talem seruum
ĩ demnitatem posse seruari sextus
quorum iustissima uidetur eẽ
sententia. ¶ firimis apraculoq̃¬
siit si de piumbeo castello fistule.
sub tra misse aquam deduce̾nt ĩ
equum iatib circumstructum
an edium eẽnt: au ut ruta cesa ĩ¬
iuncta fixaq que edium nõ eẽnt
ile rescripsit referre quid act̃ eẽt
quid ergo sinich de eareneq ep̃¬
tor neq uenditor cogitau̾it ut
plerumq ĩ eiuismõi reb euetire¬
⁊ solet nonne prius ẽ ut ilserta et
inclusa edificio ꝓtemeius ẽẽ ep¬

Expanded text:
et esse decem et talem seruum per arbitrium indemnitatem posse seruari Sextus quorum et mihi iustissima uidetur esse sententia. Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium esset, an ut ruta caesa uincta fixaque, quae aedium non essent. ille rescripsit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque uenditor cogitauerunt, ut plerumque in eiusmodi rebus euenisse solet, nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio
Abbreviated transcription (Latin):
antequam eamtradat. dampĩ¬
infecti stipiuationem infpõnere
ebet. quia antequamuacuam
possiõnem tradat. custediam ei
biligentiam prãre debet. et par
ẽ custedie ludiligentieq banc ĩ¬
terponere in pulationẽ e ideo sud̾
neglex̾it. tencb̾itur emptori.
d̾ Sicut equinne bone fitei ẽꝑ¬
tori alt̾ius coliii non nocere. i ta
nonẽ equum erd̃ ꝑsone uendito¬
ris sui dolum prodee.¬

Expanded text:
tequam eam tradat, damnfecti stipulationem interponere debet, quia, antequam vacuam sessionem tradat, custodiam et diligentiam praestare debet et pars est custodiae diligentiaeque hanc interponere stipulationem: et ideo si id neglexerit, tenebitur emp Sicut aequum est bonae fidei emptori alterius dolum non nocere, ita non est aequum eidem personae uenditoris sui dolum prode
Abbreviated transcription (Latin):
grneralis exceptõnon ad ea ꝑtine
debeat. que uenditor nouit queq
speciant᷑ excipere debuit a potuit. ⁊t¬
s ad ea que ignorauit. et te quib
emptorem certioraire nequuit:

Expanded text:
generalis exceptio non ad ea pertinere debeat, quae uenditor nouit quaeque specialiter excipere et potuit et debuit, sed ad ea, quae ignorauit et de quibus emptorem certiorar
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum ac dispendium te sequã¬
tiu. et ñ solum quod ip̃e pcumad¬
quisiui pr̃are de bebo: set a id quod̃
emptor iquitunc sibi tradito ser¬
uo ad quisiturus fiuss. ¶uͣter
nrͣm eamd̃ rem emuit añ domino
cum emptio uenditioq sine do¬
lo malo fieret. traditaq ẽ siue ab
eod̾ emimus siue ab alio atq alio:
is ex nob̾ tuendus ẽ. qui priorius
eius apprelendit ł ẽ cui primum
tradita iliso si alt ex noẜ̃ ⁊ dño

Expanded text:
lucrum ac dispendium te sequalucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset. Uterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a do
Abbreviated transcription (Latin):
seruus iste michi subripuerat
tuignorans furtiuos eẽ. quasi ped¬
culrares ad emeris et consumpd¬
seris: condictio eo nomine mich
adu̾sus te competet. quasi res
mea ad te sine causa ꝑuenerit.
Si sciens auenam rem ignorãti.
michi uendrõis: etiam prius¬
quam euincatur utilit̾ me ex
empto accturum pͣutaui mid
quanti mea int̾sit meam eẽ fac̾o¬
tom: quamuis enim alioquin ns¬
i̾ummsit uenditorem hactenus
teueriut rem emptori hr̃e liceat .
ãt ut eius faciat: quia tñ dolui
malum ab eẽ prestare debeat. te¬
neri eum qui sciens alienam ñ¬
suam ignoranti uenclidit d est᷑
maxime si manumissuro uł pi¬
gnori daturo uendid̾i.o.
pr̃are debebam uimchi adempt¬
eta fu̾it. quamuis eam custedire
debũim camen ꝓprius ẽut nich
amꝑlius quam actiones ꝑseq̃n¬
de cius prar a me emptori opor¬
teat quia custodia adu̾sus uim
parum proficit. actiones autẽ
meas ñ solum arbitrio set etiã
ꝑiculo tuo cibi prãre debeboꝵ ut cẽ

Expanded text:
seruus iste mihi subripuerat, tu ignorans furtiuos esse quasi peculiares ademeris et consumpseris, condictio eo nomine mihi aduersus te competet, quasi res mea ad te sine causa peruenerit. Si sciens alienam rem ignoranti mihi uendideris, etiam priusquam euincatur utiliter me ex empto acturum putauit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamuis enim alioquin uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, am ut eius faciat, quia tamen dolum malum abesse praestare debeat, teneri eum, qui sciens alienamsuam ignoranti vendidit: id est maxime, si manumissuro vel pignori daturo vendiderit. praestare debebam, vi mihi adempta fuerit: quamvis eam custodire debuerim, tamen propius est, ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a me emptori oporteat, quia custodia adversus vim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
emiss ad hibitis iniquis ponte¬
ribus accepiss ut ĩ modo me fai¬
leret.uł emptor circunscriptis
sit a uenditore ponderib mino¬
ribus pomponius ait. posse di
ergo et emptor erempto habe¬
bit actiouleniꝰ qiui acontentus ẽẽ¬

Expanded text:
emisset adhibitis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse diciergo et emptor ex empto habebit actionem, qua contentus e
Abbreviated transcription (Latin):
nam et si erempto domnius nõ¬
agat. insip̾tium totum solu̾it:
nicħ consequitu quod si seruus
uł filius uendid̾it. redibitoria in
peculium competit. ĩ peculio aũt
acausa redibitionis continebi¬
ciu ñec nos moueat quod ante¬
quamrecdlatur seruus: non ẽ
ĩpeculio ñ enim potest eẽ ĩ pecuło
seruus: qui alhuc emptoris est.
s causa ip̃ius rectlibitõis ĩ pecuło
computatur igitur si seruus decẽ
milib emptus quĩq milib sit:
ħ quaꝵ ĩpeculio eẽ dicemus ħ ita
si nicħ domino debeat. aut ad emp
tum peculium nonẽ qd̾ siplus do¬
torem fugit. ⁊ in causa redibitio¬
nis cẽ ꝓnuntiatus fu̾it. nõ pri¬
us uenditori restitui debeat. qmͣ
non tantum p̾tium seru resti¬
tũere. s etiam rerum ab lat a¬
rum a seruo estimationẽ nisi
pro hiis paratus sit seruum no¬
xe nomine reunqu̾e item q̃ro:
si nolit᷑ estimationem ⁊ pretiare
stituere ierum an seruus restitu¬
sit actio de pecuuo ur de pretio
redibiti serui ex duple stipula¬

Expanded text:
nam et si ex empto dominus agat, nisi pretium totum solverit, nihil consequitur. Quod si servus vel filius vendiderit, redhibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moveat, quod antequam reddatur servus non est in peculio non enim potest esse in peculio servus, qui adhuc emptoris est: sed causa ipsius redhibitionis in peculio computatur: igitur si servus decem milibus emptus quinque milibus sit, haec quoque in peculio esse dicemus. hoc ita, si nihil domitum peculium non est: quod si plus dotorem fugit et in causa redhibitionis esse pronuntiatus fuerit, non prius uenditori restitui debeat, quam non tantum pretium serui restituere, sed etiam rerum ablatarum aestimationem, nisi si pro his paratus sit seruum noxae nomine relinquere.Item quaero, si nolit aestimationem et pretia rerum restituere, an seruus retinsit actio de peculio uel de pretio redhibiti serui ex duplae stipula
Abbreviated transcription (Latin):
ediles repromitti uilent/ Sane
de dolo donator obligare se de
let. ⁊ solet. ne quod benigne coͣ¬
tulit fraudis consilioreuoret.

Expanded text:
aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio revocet.
Abbreviated transcription (Latin):
Is siseruus mandato domini hoĩ¬
uem em̃it. quem dominus uiti¬
osum eẽ sciret. ñ tenetur uendi¬
tor circa procuratoris ꝑsonam:
am si quid̃ ipẽ scuet morbosũ:¬
ł uitiosum eẽ. ñ dubitandum est
quinquãius ip̃e dño mandati¬

Expanded text:
sed si servus mandatu domini homised si servus mandatu domini hominem emerit, quem dominus vitiosum esse sciret, non tenetur venditor. Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit morbosum vitiosum esse, non dubitandum, quin, qua
Abbreviated transcription (Latin):
et facta hrdum que postea accesser¬
⁊ post quod experiri potu̾int. que¬
rantursnon solum de mancipiiᷤ
hominem emerim competere. de¬
beant. ¶ cum redubitoria accõne
de sanitate agitur. ꝑmittendum
ẽ de unoiuitio age̾. ꝯp̾diceres ut si
quid auud postea apparuss: de co
it̾um agrictiu simplariaꝵ uen¬
ditionum causa ne  relibitõ
dibitõnem procedẽ. nequa quan
incertume ueluti si pestueus fũ¬
dus distractus sit. nam redliben
galis ex actionem futuri tẽporis
post recflibitionem aduersus cũ¬
emptorein cessare.
ulianus Daricosus sanus nõ ẽ.¬
sumul iutiosum seruus emat. et
rectlibitoriaur ex empto dominus
experiatur: om̃nmodo scientiam
serui nou domini spectandam ẽẽ
au cunc nicl int̾sit. peculiari an
domini nomine emerit. et ctmu
ĩcertunine. mandante eo emerit.
quiatunc a illud ex bona fide est.
seruumcum quo negctium sit
gestum deceptimiñeẽ. et rursus
ceuctum eiusd̾ quod ĩ contrahen¬
do admisit᷑. domino nocere debet.

Expanded text:
et facta heredum quae postea accesserint et quod experiri potuerint, quaerantur. Non solum de mancipiis,homine emerim, competere debeant. Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno uitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur. Simplariarum uenditionum causa ne sit redhibihibitionem procedere nequaquam incertum dus distractus sit: nam redhibendgalis exactionem futuri temporis post redhibitionem aduersus emptorem cessare. 50 Iulianus sum uel uitiosum seruus emat et redhibitoria uel ex empto dominus experiatur, omnimodo scientiam serui, non domini spectandam esse ait, ut nihil intersit, peculiari an domini nomine emerit et certum incertumue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiusdem, quod in contrahendo admiserit, domino nocere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
obstrictus: inchonius magis co
nomine age̾ possit ãt cum ip̃e ign¬
miniquid sciret em̃it et rellibi¬
toria agat. ex ꝑsona domini un¬
iem exceptionem eiñ putabat ñ¬
opponendam.

Expanded text:
obstrictus, nihilo magis eo agere possit: at cum ipse ignqui id sciret emerit et redhibtoria agat, ex persona domini lem exceptionem ei non putabopponendam.
Abbreviated transcription (Latin):
as acciones competẽ. ue cogereᷤ¬
tur emptor. cuinuitis litigas¬
re quamius actio exempto cumꝰ
siuoulis st ꝓportione quasctii siꝗ¬
crunt namid genus homnium
ad uicrum potius Furpit᷑ faciẽ¬
toria ut estimatoria pot̃ lubita¬
ri: anqui aliemmi seruumus¬
didit. et ob eiuctionem ⁊ pp̃ mor¬
bum forte uł fugani⁊ simul te¬
xẽ emptoris sanumeẽ sugitiu¬
um noneẽ eum: qui enictus sit.
sint̾fut emptoris sanum pos¬
sitlisse pp̃ operas neq ex post fcõ

Expanded text:
as actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius uel turpiter facienuel aestimatoria potest dubitari, an, quia alienum seruum uendidit, et ob euictionem et propter morbum forte uel fugam simul teresse emptoris sanum esse, fugitiuum non esse eum, qui euictus sit. sed interfuit emptoris sanum possedisse propter operas, neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Si hominem emptinilo
manumisisti: et rectlibitoriã
et quanto mmnoris denogãdã
tibi laleo ant sicut duple accio
pieret. ergo ⁊ quod adu̾sus dic¬
tum ꝓniissumue sit. actio pibit.
post mortem autem hominis et¬
edilitie actiones manent.¬
omp̃ Sitamen sine cuipa epꝰ¬
toris: famiueue eius uł ꝓcura¬
torist mortuus sit. ¶ audiendꝰ
ẽ io qui de uitio uł morbo scrui
querẽs: retiuiere enmuelit. ¶ nõ
narbit emptori: si sex m̃sium
exceptõne. urllibitoria ex duse
uelit intra amium estimatona
agere. ¶ eiqui seruum unicti
uendid̾it. ediitium edictum ie¬
mitti equume multo enim a

Expanded text:
um. Si hominem emptum manumisisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegandam tibi Labeo ait, sicut duplae actio periret: ergo et quod aduersus dictum promissumue sit, actio peribit. Post mortem autem hominis aediliciae actiones manentum si tamen sine culpa actoris familiaeve eius vel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de vitio vel morbo servi querens retinere eum velit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus velit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui servum vinctum vendiderit, aedilicium edictum remitt
Abbreviated transcription (Latin):
dum putat se quindecim cõduxi¬
sse actionẽ ex conducto ñ babe¬
bit. s solam conductione nam.
int̾ eum qui ꝑ crrorem soluit:
cieum quipensionẽ iutegram
pͣrogͣauit. multumint᷑ ẽ. ¶ Si
quis mułrem uehendam n aur
magna sit. neq hiis omnib uta¬
tur que ad nauigantisi usũ par¬
antur ¶ ex conducto actionẽ:
etiam adhr̃dem transure palam
ẽ. ¶ cum quidam ẽxcͣeptõr ope
ras suas locassi deuide is qui easz
perte non sterisse ꝓponas quominꝰ
iccatas ꝓperas antonio aquilio
solu̾es. si cod̾ anno m̾cedes ab alio
ͣ ñ accepisti fidem contractus ĩpłĩ⁊
ȩquum est.¬

Expanded text:
xisse, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui cmagna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur. Ex conducto actionem etiam ad heredem transire palam est. Cum qras suas locasset, deinde is qui eas cper te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquilae solveres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem contractus impleri aequum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵͣ est ius tibi non ẽẽ me cogͣe.¬
sns eum qui cessit michi: ta¬
lem seruitutem ut inparie¬
temeiistigna nintt̾e mi
chi supraq eatignau̾bi grã
porticum ambulatoriam fa¬
cere suꝑq eum parietem co¬
luinas structiles impon̾e
sustineant. ¶ distant aute
hee actiones int̾se: quod sri¬
or quidiocum hãt ⁊ iam cõ¬
ad compellendum uicinu
reficere parietem meuin l
u̾olocum hãt ad ħ solumut
tigna suscipiat qd non ẽ cõ¬
tra gn̾a seruitutum ¶S si
queritur quis possõris quis
petitoris ꝑtes sustineat: sciẽ¬
dumest possõris ꝑtes sustin̾e
si quidem tigna mimissa sĩt.
eumqui seruitutem sibi de¬
beri ait si u̾o non sunt ĩmissa:
cumquinegat ⁊ si quid̾ is ob¬
timcrit qui seruitutem sibi
defendit non debet ei seruit᷑
ꝯcedisiue recte ꝓmintiatum
x̃ quiaht siue ꝓperam quia
ꝑscntent ain non debet ser¬
uitus constitui s que ẽ decla¬
stitui eioportet quemadinoͣ¬
dum placet ⁊̃ domino ediũ¬

Expanded text:
 est ius tibi non esse me cogesus eum, qui cessit mihi talem seruitutem, ut in parietem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna uerbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponereulatoriae sustineant.Distant autem hae actiones inter se, quod superior quidem locum habet etiam ad compellendum uicinum reficere parietem meum, haec uero locum habet ad hoc solum, ut tigna suscipiat, quod non est cotra genera seruitutium.Sed si quaeritur, quis possessoris, quis petitoris partes sustineat, sciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui seruitutem sibi deberi ait, si uero non sunt immissa, eum qui negat.Et si quidem is optinuerit, qui seruitutem sibi defendit, non debet ei seruitus cedi, siue recte pronuntiatum est, quia habet, siue perperam, quia per sententiam non debet seruitus constitui, sed quae est declastitui ei oportet, quemadmodum placet in domino aedium
Abbreviated transcription (Latin):
nec quid aliud inmuitiu
cet insuo enim alii bactenũ
face̾licet quatenus nicħ in
alienumimmittat fui ⁊
autem sicut aque ẽẽ immnis¬
sionem posse igitur suꝑiorẽ
cuminferiore agẽ ius illim̃
eẽ idita facere. ¶alphenu
deniq scrib̾e ait. posse ita agi.
fragm̃ta cad antclicit igitur
aristo euni qui tab̾nam case¬
ariam anucturnensib con¬
duxit. a suꝑiore prohib̾i pos¬
se fumumimmittẽ s mictu¬
rienses ei ex conluctoten̾i:
agiq sic posse dicit cum eoq
eunfumium immittit. uis ei
non cẽ fumumimmittẽ qd̾¬
tunc ergo ꝑ contr arium ag
pot̾it ius eẽ fumum ĩmittẽ.
quod aip̃miudetur aristo pro¬
bare s ⁊ inttlictumnti posside¬
tis potit lcrum hr̃e ut siquis
ꝓhibeatun qualit uelit suo
uti ¶ aput pomponium lu¬
quis possit ita age̾ licere fum¬
um non grauem puta ex fo¬
posse agi sicut aginon potest
is ẽẽ insuo ignem facere aut
sede̾ aut lauare idem ĩ diu̾si
probat uam qui balueis in¬
quit uaporibcum quintil a

Expanded text:
n quid aliud immitti licet: in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat, fumi autem sicut aquae esse immissionem: posse igitur superiorem cum inferiore agere ius illi non esse id ita facere. Alfenum denique scribere ait posse ita agi ifragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minturnenses ei ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui eum fumum immittat, ius ei non esse fumum immittere. ergo per contrarium agi poterit ius esse fumum immittere: quod et ipsum uidetur Aristo probare. sed et interdictum uti possidetis poterit locum habere, si quis prohibeatur, qualiter uelit, suo uti. Apud Pomponium duquis possit ita agere licere fumum non grauem, puta ex foposse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. Idem in diuersum probat: nam et in balineis, inquit, uaporibus cum Quintilla
Abbreviated transcription (Latin):
altius iuico adu̾sarius m̃s
possor ẽ nam cum nicħ sit in¬
nouatum ille possidet ⁊ edi¬
ficantem me prohibẽ pot̾. et
ciuili actione ⁊ int̾clicto qd̃
ui aut clamfidem ⁊ silapilli
lactireaimpedierit s si pacier¬
te eo eclificau̾o. ego possõr ero
effectus. ¶iam᷑ de serutus¬
te que honeris fe̾ndi impoĩtis¬
cansa er it actio nob̾ compe s¬
tit ut et hoña ferat ⁊ eclifitiaᷤ
refitiat ad eum inclum qui
seruitute impoĩta: comprehẽ

Expanded text:
altius in meo, aduersarius meus possessor est: nam cum nihil sit innouatum, ille possidet et aedificantem me prohibere potest et ciuili actione et interdicto quod vi aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificavero, ego possessor ero effectus. Etiam de servitute, quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui servitute imposita compr
Abbreviated transcription (Latin):
pomponius lib̾ eod̾ scribit. cõ¬
fessoria acrõne michi utendũ¬
namasi arborem impeclientẽ
hãt nicinuis qͣusẽ iam ubiter
minum᷑ ł inhabilẽ facit ma¬
rcellus quoq aput uilianim
notat iter petendumuꝵ uiam
ie⁊ int̾dicto uti possumus ⁊
quod de itmere actuq reficiẽ¬
do competit non tamen si
silicem quis sternere uelit. ni¬
si nominatim non id cõueĩt.
e̾ ¶ S ⁊ de austu quia seruitus¬
t̃: competunt nob̾ mirm acc̃ces

Expanded text:
Pomponius libro eodem scribit cofessoria actione mihi utendusi arborem impendentem at uicinus, qua uiam uel iter inuium uel inhabile facit,rcellus quoque apud Iulianum notat iter petendum uel uiam uiae et interdicto uti possumus, quod de itinere actuque reficiedo competit: non tamen si silice quis sternere uelit, ninominatim id conuenit. e haustu, quia seruitus est, competunt nobis in rem actiones
Abbreviated transcription (Latin):
uctstiliur quouis alio oꝑe
quod ĩ seruitute dictum ẽ.
ueniunt et fructus in hac ac¬
tione. id ẽ cominodum quod
haret si honera edium eius mͣ¬
cimus sustineret. ¶ p arietem
autem meliorem quidem ĩ
quam ĩ seruitute impõitus
ẽ facere licet det̾ĩorem si facit.
aut ꝑhanc actionem. aut ꝑ
operis nom nintiationem
aulus Harum actionim
euentus hic ẽ. ut uictori offitõ
iudicis aut res presteturant
at adu̾sarium uidex emenͣ¬
dare uitium parietis et ydo¬
neum pr̃are. cantio ħ ẽuit eũ
uibeat de refitiendo pariete
cauere neq se neq successoreᷤ
suos prohibitures altius to¬
S̾icutiautem refectio pa¬
rietis ad utinri ꝑtinet.i¬
ca fultura edififiorum ur cimi
uiseruitus debetur quam¬
di paries refititur ad ĩferi¬
oreinuicinum ã debet ꝑti¬
nere uam siñuult superior
fucre. deponat ⁊ restituat.
cum partes fu̾it restitut sͥ
hic quoq sicut ipcetĩs sexuitu¬
tibus actio contrana dabit᷑

Expanded text:
uctili vel quovis alio opere, uctili vel quovis alio opere, quod in servitute dictum est. Veniunt et fructus in hac actione, id est commodum quod haberet, si onera aedium eius vicinus sustineret. Parietem autem meliorem quidem, quam in servitute impositum est, facere licet: deteriorem si facit, aut per hanc actionem aut per operis novi nuntiationem um.Harum actionum euentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut at aduersarium iudex emendare uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiendo pariete cauere neque se neque successores suos prohibituros altius toSicut autem refectio parietis ad vicinum pertinet, ita fultura aedificiorum vicini cui servitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem vicinum non debet pertinere: nam si non vult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris servitutibus act
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid face̾ cogatur s ne me
facere probibe̾t. namĩ omni¬
bus seruitutib refectio ad
eum ꝑtinet sibi qui seruitu¬
cem assĩt non ad eum cuiu̾
res seruit. ¶ s p̾ualunt ẜuii
sententia inpppõita sp̃e ut pos¬
sit quis defend̾e ius sibi eẽ co¬
gere adu̾sarium reficẽ parie¬
tem ad hoñ a sua su̾stienda:¬
hanc seru̾itutem non hominẽ
debere. s rem demiq licere domi
no rem derelinquere scribit.¬
¶ ħ autem actioinrem magie
est quam ĩꝑsonam ⁊ ñ aliicõ¬
petit quam domino ełiuma
adu̾sus dominum sĩcuti cete¬
rarum seruitutum intentio¬
¶Siedes plures ium dñorũ
sint. an in solidum agatur.
ĩ solidum agere siciiti de cete¬
ris seruitutib exceptonsu fr¬
uctu s ñ id respondendum
erit. si commues edes eẽnt
que honerauicim sustin̾ent.¬
¶ modus autem refectionis i
hac actione ad eum icclum
ꝑtinet. qui inseruitute impo¬
sita continetur forte ut refi-¬
ciat laꝑide strato uł lapide str¬

Expanded text:
 ne me facere prohiberet: nam in omnibus servitutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi servitutem adserit, non ad eum, cuius res servit. sed evaluit servi sententia, in proposita specie ut possit quis defendere ius sibi esse cogere adversarium reficere parietem ad onera sua sustinendahanc servitutem non hominem deberno rem derelinquere scribit.Haec autem actio in rem magis est quam in personam et non alii competit quam domino aedium et aduersus dominum, sicuti ceterarum seruitutium intentio.Si aedes plurium dominorum sint, an in solidum agatur, in solidum agere, sicuti de ceteris seruitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inquit, si communes aedes essent, quae onera vicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in servitute imposita continetur: forte ut reficiat lapide quadrato vel lapide str
Abbreviated transcription (Latin):
ius ꝑunum ad quiri serinti¬
non possit sa siduorum sit¬
fudus quiseruit ad u̾sus
ium q̃mq pot̾ĩt it a  agi et
ut pomponius lib̃ eod̾ scribit.¬
quis quis defendit. solidum¬
debet restituere quia diuisio¬
nem hec res non recipit. ¶ Siͤ¬
quis michi itineris ur actus
ur uie controu̾siamnon faci¬
at. s reficẽ steruere nͣ pͥaciatur

Expanded text:
per unum adquiri seruinon possit. Sed et si duorum sit qui seruit, aduersus uemque poterit ita agi et, ut Pomponius libro eodem scribiquisquis defendit, solidumdebet restituere, quia diuisnem haec res non recipit. Squis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam non facit, sed reficere sternere non patiatur
Abbreviated transcription (Latin):
¶com̃ixtit᷑ autem de seruitute
actio domino eclificii neganti
seruitutem se iucino deberecu¬
ius edes non in totum libere
sunt si eicum quo agitur ser¬
uitutem non debent ũbi gr̃a
habeo edes quibus sunt uicine
seiane ⁊ semproniane. sempro¬
maneis seruitutem debeo  ad¬
u̾sus dominum seianarumi
nolo experi altius me tolleir
ꝓhibentem iuixmͦ actione ex¬
periar licet enimseriuant ede̾
mec. tamen ei cum quo agitur¬
dlaa non seruiunt ligitur ĩ tendo
hr̃e me ius altius tollencli i¬
¶uito eocum quo ago quantũ
enim ad eum ꝑtinet. liberas
edes habro ¶Si cui omnino
altius tolłe ñ liceat adu̾sus
eum recte agetus ius ei ñ eẽ
tollere. ¶ ħ seruitus ⁊ ei qui
ulteriores edes ht. deb̾i pot̾it
possum titii edib seruitutemĩ¬
ponere neliceat ei altius tolłe
licet tuis nouimponatur. quia
donec tunon extollis ẽutilitas
quia seruitutem ñ debebat al¬
tius extusit edifitia suaut iam
ego ñ indede luminib cuis ob¬
staturus si eclificau̾o frustra

Expanded text:
Competit autem de seruitute actio domino aedificii neganti seruitutem se uicino debere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum quo agitur seruitutem non debent. uerbi gratia habeo aedes, quibus sunt uicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianis servitutem debeo, adversus dominum Seianarum volo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione experiar: licet enim serviant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non serviunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi invito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius tollere non liceat, adversus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec servitus et ei, qui ulteriores aedes habet, deberi poterit. possum Titii aedibus seruitutem imponere, ne liceat e‹i› altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non extollis, est utilitquia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra