comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concess a uenclitione det desierit. possidere. et
houu possor uendiderit. anduret pignꝰ.
quasi ꝑsone ꝑmisit creditor ꝙ ⁊ inag̃ est.
sam si nouo possõri non debitori atuo is y¬
pothecam accepit. ocestit creditoruend̾t.
clicend̾ ẽ nocere ei exceptionem. ¶ Sed
siitra amntm aut biennium conseni¬
serit creditor uendere potest hoͣc tp̃s uen¬
dendonon anfert pignus creclitori. si cre¬
ditor ypothecaria uius apossõre. litis esti¬
mationem consecutus fuit. ⁊ a debitore pe¬
tat debitum puto dali mali exceptõem ei
obstaturau.
pigiũ dedit. ⁊ eunid̃ fimdum postea gaio
seio pignori dedit. atq ita idemtitius sẽ
dit. quib pignori aute decłat. insolidũ
singulis. qnero anuenditione interpõita
ius pignoris extinctum sĩt. an ꝑ hot iusso¬
lum emptionis apud ambos ꝑmanserit.
mutuo uendationi dedisse ꝓponantur. ĩ¬
uicem ꝓignoratrtiam astionem l eos s̃i
hr̃e. ¶ Txtuñ seio petumam subpignore
fundi dederat. qni fundus cumeẽt rei pͭ ͤ

Expanded text:
concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendiderit, an duret pignus, quasi personae permiserit creditor? quod et magis est: nam si nouo possessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem. Sed si intra annum aut biennium consenserit creditor uendere, post hoc tempus uendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli mali exceptionem ei obstaturam. pignori dedit et eundem fundum postea Gaio Seio pignori dedit, atque ita idem Titius Semdit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interposita ius pignoris exstinctum sit ac per hoc ius solum emptionis apud ambos permanseritmutuo uenditioni dedisse proponantur, inuicem pigneraticiam actionem eos non habere. Titius Seio pecuniam sub pignore fundi dederat: qui fundus cum esset rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
legatano si non patiatur eas imponi
dat seruitute mimponi isi non sit¬
utilis posse existimo uelutisia qm
alitui ducere non expediret tutħominꝰ
constitui ea seruitus possit. quedam
lia non sunt.¬
fũdi ius emeretur cauenlum putat eẽ
labeo. ꝑte non fieri quominus au eoiͣe
impossit. q nulla ius modi iuris ua¬
cua traditõ eẽt. ego puto usum eiꝰ iuris
ꝓ traditõne possessionis accipiendum
et̃. i deoq iiterlicta ueluti possessoĩa

Expanded text:
legatario, si non patiatur eas iterum dat, seruitutem imponi, et si non utilis sit, posse existimo: ueluti si aquam alicui dedere ducere non expediret, nihilo minus constitui ea seruitus possit: quaedamilia non sunt.quid ius fundi emeretur, cauendum putat esse Labeo per te non fieri, quo minus eo iure uti possit, quia nulla eiusmodi iuris uacua traditio esset. ego puto usum eius iuris pro traditione possessionis accipiendum esse ideoque et interdicta ueluti possessoria
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾sentat. ꝙ siiõ repetionem eus pecũe
hrẽcredunt. ꝙ imꝑiti a lapsilegis falcidie
benefitio usi nonsunt. sciant ignorantis¬
anift̃ĩ non iuris ꝓdeẽ. nec stutis lolere
succurri. s ercantib. Et licet munici¬
pum m̃tio inhac epła fiat. tamen. in
qualib ꝑsona sd obseru abitur. S nħ¬
ꝙ inoꝑe aque cluctus relicta eẽ pecũa
ꝓponitur inhx̃ solum cãum cessare re¬
petionem dicencum ẽ. Nam initium
constitutionis generale est. Demonsit᷑
enim sinonꝑerrorem᷑ iolutum sit fidei¬
commissum ꝙ indebitum fuit. ñ posses
repeti. It̃ ulla pars eq̃ generalisẽ. ut
qui iuris ignorantia legisfalcicdie bñfi¬
tio usi non sunt. ñ possint repetere. ut ẜ¬

Expanded text:
esentet. quod si ideo repetitionem eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'.Et licet municipum mentio in hac epistula fiat, tamen et in qualibet persona idem obseruabitur. sed n opere aquae ductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse repeti: item et illa pars aeque generalis est, ut qui iuris ignorantia legis Falcidiae beneficio usi non sunt, ‹non› possint repetere: ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa fidei commissi indebitum datũ
est. si ñ ꝑ erroremͣ salutum est Repeti ñ
potest. qmobrem cargiliani heredes qͥ c̃
extestam̃to eiꝰ petuniam ad opꝰ aq̃ duc¬
tus reipublice cyrenensium relictam.
solu̾int nõ solum cautões ñ exeggerunt.
que int̾poni solent. ut ꝙ ampluis cepis¬
sent municͥe pͤs qm ꝑ legem falcidiã
licuisset: redd̾ent. uerum ⁊̃ stipulatist̃
ne ea summa in alios usus conu̾t̾etur.
iscientes prudentesq passi sunt eam
pecunam inopus aq̃luctus impendi.
frustra postulant. recldi sͥ are publica
cyrenensium ꝙͣ plus delicto decłint. cum

Expanded text:
ex causa fideicommissi indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, uerum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtensium, quasi plus debito dederint, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Sufficit nudus ꝯsensus ad cu¬
stoduenda sponsalia deniq ostat iabsen¬
ti absentem desponderi posse: ihoc cotidie
Ump̃ł.. Hec ita sunt si scientib hiis
qui absunt sponsalia fiant. aũsipꝰca ra
sponsalia nuncium miserunt non pu¬
tarem suffecturum. acldissoluendam
nuptiarum spem hunc mintium non
magis qͣm sponsalia posse eos solos cõ¬
stituere. nisi forte omina nsta ex uolun¬
tate puelle fc̃a sint.

Expanded text:
.Sufficit nudus consensus ad constituenda sponsalia.Denique constat et absenti absentem desponderi posse, et hoc cottidie um. haec ita, si scientibus his qui absint sponsalia fiant aut si postea sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae facta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et. uelsua prudentia instructus sit. uͭ
ciui facile sit scur ei detͥm̃tum sit iuris ig¬
norautia ꝙ raro accipiendumest. ¶Q
ignorau̾it domnũ ẽẽ reiuenditorẽ pł
in re est qm mestimatõe m̃tis. lideo tã¬
⁊ si existimet se non a dño em̾e. t̾n si adoc¬
mino ei: traclatur dñs efficitur. ¶ Sy
quis us ignorans lege falciclia ususnõ

Expanded text:
ret uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est.Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, plus in re est, quam in existimatione mentis: et ideo, tametsi existimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur.Si quis ius ignorans lege Falcidia us
Abbreviated transcription (Latin):
uo filio ue num̾ ari nulla qõ est qͥn
ip̃i conlici pꝰsit. immoħ cãu quod iꝰ¬
suactõ non competit. ¶ Sumnus ex
serui dominis uissit cchicumeo. is
solus tenebr. S si ctuo uisserint cũqͦ¬
uis in solidum agi potest. quia si¬
miles sunt cluob mandantib. Explu
id senatus consultum uelleianum.
tus consulto plenissime com¬
prehensum est. ne ꝓullo: femĩe
intercederent. Nam sic morib
ciuilia offitia adempta sunt
feminis: ⁊ pleraq ip̃o iure non
ualent. ita multo magis adhi¬
mendumeis fuit id offitium. ĩ
lum rei familiaris. equum aũ
uisum ẽ itamulieri suscurit
inueterem debitorem aũ ĩ eum

Expanded text:
ioue numerari, nulla quaestio est, quin ipsi condici possit: immo hoc casu de iussu actio non competit.Si unus ex serui dominis iussit contrahi cum eo, is solus tenebitur: sed si duo iusserunt, cum quouis in solidum agi potest, quia similes sunt duobus mandantibus. AD SENATUS CONSULTUM UELLtus consulto plenissime comprehensum est, ne pro ullo feminae intercederent. Nam sicut moribus civilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non valent, ita multo magis adimendum eis fuit id officium, in lum rei familiaris. Aequum autem visum est ita mulieri succurri, ut in veterem debitorem aut in eum
Abbreviated transcription (Latin):
seruo pupilli creclitum sit. putosi
ex itilitate pupilli fu̾it creclitum
inpupillum ẽẽ clandam actionẽ
quoduissit tutor. ¶ Sriussudñi ã¬
cille uł iussu prĩs filie creclitums
dancla est. ineos ꝙ iussu actõ. Si
Iussumeo cum alieno seruo otractũ
fu̾it eumq postea retł mero ꝙ iuis¬
su nontenetor. ne actio q̃ abinitõ
inutilis fuit ex euentu ꝯ firmet᷑.¬
Alp̃ .ł. uDominum quiuissit semiᷤ¬
¶sib usuris seruo suo pecuni am crecli
nnituam hactenus ten̾i quatenus
uissit nec pignoris obligõẽ locum ha¬
bere in hiis precliis queseruus non
ex uoluntate dominiobligauit.
seruo ciuitatis negotium coitiractũ
sit pomp̃ scrib̾. ꝙ uissu cum aco agi
posse.

Expanded text:
servo pupilli creditum sit, puto, si ex utilitate pupilli fuerit creditum, in pupillum esse dandam actionem "quod iussit tutor". Si iussu domini ancillae vel iussu patris filiae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio. Si iussu meo cum alieno servo contractum fuerit eumque postea redemero, quod iussu non tenebor, ne actio, quae ab initio inutilis fuerit, eventu confirmet.Dominum, qui iussit semissibus usuris seruo suo pecuniam mutuam credi, hactenus teneri quatenus iussit: nec pignoris obligationem locum habere in his praediis, quae seruus non ex uoluntate domini obligauit.seruo ciuitatis negotium contractum sit, Pomponius scribit quod iussu cum eo agi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tione dotis deterior eius conditõ fi¬
at. i tale pagtimmierit quodnũ qͣ
hi non ꝓhibet. uenditõ quidem ua¬
let. Uerum ptn signͣde dampnum
pupilli uel adolescentis uersatur.
ĩ si collusio nouintercessit distractõ¬

Expanded text:
tione dotis deterior condicio eius fiat et tale pactum inierit, quod numquam hi non prohibet, uenditio quidem ualet, uerumtamen si grande damnum pupilli uel adulescentis uersatur, etiam si collusio non intercessit, distract
Abbreviated transcription (Latin):
aut .x.ii. Eum qui ex suauolunta¬
te. minorem. amus iniuditõ defend
icondempnatus est ex cã uidacati pꝰ¬
se conueniri. nec eius quem de fend̾¬
etatem ad restitutõem impet᷑ndam
ei ꝓxeẽ cum cãm iuclicati recusare ñ
possit. Exquo apparet nec eum cuiꝰ
nomine condempnatus est auxiliũ
ditlit. denuntiante tñ mr̃e empto¬
rib. Quero cum urgentib creditors¬
b cdistracta sit: nec de sordib tutoris
m̾ito quicqm dici pͭ. anpupuius ĩ
itegrum restitui potest. R̾. cã cog¬
nita estim and̾. nec id circo si iuistũ
sit restitu: denegandumid auxili
ur quod cutor delicto caret. ¶Cu¬
rator adoleccenͣti p̾lia cõmunia sͥ
⁊ hiis quoruncurã ãmmnistbat uen¬
didit. queto si decreto p̾toris adolescẽ¬
tes im̾t̾ restituti sunt. an eatenꝰ
uenditõ rescindendasit. quatenus
adolescentiũ ꝓ ꝑte fundꝰ cõmunis
fuit. R. eatenus rescindi. nͥ emptor
a toto contractu uelit discecłe. qd̾
ꝑtem empturus non eẽt. Itemq̃ro¬

Expanded text:
um.Eum, qui ex sua uoluntate minorem annis in iudicio defendit et condemnatus est, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendaetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxiliumdidit, denuntiante tamen matre emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in integrum restitui potest. respondi cognita causa aestimandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, dum, quod tutor delicto uacaret.Curator adulescentium praedia communia sibi et his, quorum curam administrabat, uendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uenditio rescindenda sit, quatenus adulescentium pro parte fundus communis fuit? respondi eatenus rescindi, nisi si emptor a toto contractu uelit discedi, quod partem empturus non esset. item qu
Abbreviated transcription (Latin):
uissit uł mandaiit inint̾. restitu.¬
endo reum principalem non liberat.¬
Minor ancillam uendid̾. si eam
emptor manumiserit obhoc ĩ m̾t̾
restituz non poterit s adu̾sus ep̃to

Expanded text:
ussit uel mandauit, in integrum restituendo reum principalem non liberat.Minor ancillam uendidit: si eam emptor manumiserit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed aduersus empto
Abbreviated transcription (Latin):
ditõe adolescenti uissit fundum refti¬
tui. eumq p̾cium emptori redd̾e. ⁊ hic
nolit uti hac inn̾it̾ restitutõe penitẽ¬
tia acta exceptoẽm utuem adu̾sus
petentem pretiũ qiͣ ex cã uidicati ad¬
holescens hr̃e pot̾it. Qa unicuiq licet
contempn̾e ħ que ꝓ se uitroducta s̃.
nec queri pot̾it emptor si restitutꝰ fuit
mutare non potiisset siminor auxci¬
lium pretoris ñ implorasset.

Expanded text:
nditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in integrum restitutione paenitentia acta, exceptionem utilem aduersus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit uenditor, si restitutus fuerit mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorasset.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Semꝓniũ antiqͥ orẽ creditorẽ osen¬
tientẽ. c̃ debitor eandem renrtitio credito¬
ri obligaret. ius sui pigñis remisisse
inderi. ñ ⁊̃ t̾cium in locum eiꝰ successisse. ⁊
dicatione rei eos remou̾i sołe. si qualcũq
sessoris cumiꝰ petitoris remoueatur. salu¬
topignore.

Expanded text:
dit Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum pignoris remississe uideri, non etiam tertium in locum eius successisse, et dicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque sessoris, cum ius petitoris remoueatur soluto pignore.
Abbreviated transcription (Latin):
remisit. s ita demum si emptor rem reti¬
ueat. nec recldat uenditori. ⁊ ideo siuida¬
tio ciuo accepto uenditor ab solutussit.
łqr noͣntradebat inid ꝙ interest cõdẽp¬
natus. saluum fore ꝑignus creclitori di¬
cendumest. ħ eiuim accidere potuerant.
⁊ si uon uoluntate creditoris uendidisi.
Creditor quoq si pignus clistraxitriauẽ¬
ditõẽ recessum fu̾tt.ł hono redhibitus¬
fu̾it dominium a debitorem reu̾titur.
id̾q ẽ. un oͣmnib. sicin con cessum est re
alieuã uend̾e. non enĩ qr dominiũ tñs¬
feit. ideo ab emptore ius recipit. s in pͥ¬
stin ain cãm reclit resoluta uenditione.
dem.⁊. ¶utius ticius cum eẽt uxorisue
gaie seie debitor sub pignore siue ypo¬
thecha p̾dioꝵ eatlem p̾clia cum uxore su¬
a. seie. septitie. cõmunis filie. nomine sẽ¬
ꝓnio marito eiꝰ futuro in dotemded̾. pea

Expanded text:
remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat venditori. et ideo si iudicio quoque accepto venditor absolutus sit vel quia non tradebat in id quod interest condemnatus, salvum fore pignus creditori dicendum est: haec enim accidere potuissent, etiamsi non voluntate creditoris vendidisset. Creditor quoque si pignus distraxit euenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitorem reuertitur. idemque est in omnibus, quibus concessum est rem alienam uendere: non enim quia dominium transferunt, ideo ab emptore ius recipiunt: sed in pristinam causam res redit resoluta uenditione.m.Lucius Titius cum esset uxori Gaiae Seiae debitor sub pignore siue hypotheca praediorum, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
ta cesa excipiannir inuenditione ea placu¬
it et̃. ruta que eruta sunt. ut arena crecaa
similia. cesa ea eẽ ut arbores cesas. ⁊ carboẽs.
⁊ hiis similia. Gallus autem aquilus reft̾
cuius mela refert: opĩonem recte ait. frustͤ
in lege uenditionis de rutis ⁊ cesismsi
contin̾. qr si non sp̃aliter uenierint ad
exhibendum de hiis agi potest. n enim i¬
agis de materia cesa: aut de cem̃tis aut de
harena cauendum est uenditori: qͣm dece¬
teris que sunt p̾ciosiora. ¶Labeo ge¬
neraliter scrib̾. ea que ꝑpetiui usus cã ine
nonẽ adp̾sens nan eẽ elifitii. ut puta fi¬
stule temꝑis quid̾ cãpote: non sunt ediũ
U̾mptñsi perpetuo fu̾it põite: eelium sunt
castella plumbea: putea: oꝑcula puteoꝵ
epitonea fistulis ad plumbata aut que
terra continentur. qͣmius non sint ad¬
fixa. elium ẽẽ constat. It dstat sigilla: co¬

Expanded text:
et caesa excipiantur in venditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia. Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege vendcontineri. Quia, si non specialiter venierint, ad exhibendum de his agi potest. Neque magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in praesens, non esse aedificii, ut puta fistulae temporis quidem causa positae non sunt aedium, verum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur, quamvis non sint adfixa aedium esse constat. Item constat sigilla, co
Abbreviated transcription (Latin):
declit non repetit. Sublata enim fła
opinione relinquitur pietatis cã ex
qua solutũ repetinon pot̾it. ¶ Qy ho¬
minem gen̾alit̾ ꝓmiserit: similis est ei
qui hominem aut .x. debet. ndeo sicum
estimaret se sticchum ꝓmisisse eumide¬
decu̾t conclicet. Aliũ autemque nilibi ¶s
dando liberai pot̾it.
sem ituhedes possideres: conclictio loc̃
Qnon hẽbit. quia nullum negotium ĩt̾
nos contrahxietur. Namis qui non
debitam pecuniam solu̾it ħ ip̃o aliqͥd
negotiigent. Cum aute melifitium
in areasua ab alio positum dominus
occupat. nullum negotium contrah.
S ⁊ sus qui in aliena area edificass ⁊.
ip̃e possessionem tradiliss condictionẽ¬
uer non hẽbit. quia nich atcipientis
facit s suam rem dominus hr̃e incipiet
nõ constat si quis cum dͤstimaret sebe¬
redem eẽ. in suͥ amhr̃tlitariam fulssset
nillo alio mͦesm ꝑretenitionẽ inpẽsac
seruare posse.

Expanded text:
derit, non repetit: sublata enim falsa opinione relinquitur pietatis causa, ex qua solutum repeti non potest.Qui hominem generaliter promisit, similis est ei, qui hominem aut decem debet: et ideo si, cum existimaret se Stichum promississe, eum dederit, condicet, alium autem quemlibet dando liberari poterit. sem et tu aede‹s› possideres, condictio locum non habebit, quia nullum negotium inter nos contraheretur: nam is, qui non debitam pecuniam soluerit, hoc ipso aliquid negotii gerit: cum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium contrahit. sed et si is, qui in aliena area aedificasset, ipse possessionem tradidisset, condictionem non habebit, quia nihil accipientis faceret, sed suam rem dominus habere incipiat. et ideo constat, si quis, cum existimaret se heredem esse, insulam hereditariam fulsisset, nullo alio modo quam per retentionem impensas seruare posse.
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio euni familie heriscunde recuꝑat᷑¬
um a cohr̃lib fuisse qnͣtum abhiis cre¬
uitor actione de petulio consequi potu
agatur ita peculium diuidiequumẽ.
ut ad qnͣttatem eius indempnis a colx¬
rede pret᷑. Porro eum quem adu̾sus exͣ¬
neum defendi oportet. bongne ma¬
giꝰ meo quod fr̃i debuiss indempnẽ
eẽ pranlum. ¶ Quesitum est sipr̃fi¬
lio creclidit: is q emancipatus soluat

Expanded text:
iudicio eum familiae herciscundae reciperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuiagatur, ita peculium diuidi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem aduersus extraneum defendi oportet, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse praestandum.Quaesitum est, si pater filio cr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eo nomine qi implende ꝯdichiõis grã
solu̾it qͣmuis postea defend̾e ꝑatus est
non repetet quod solu̾it.
domino magidem cõmodauit iscui cõ¬
moclau̾at pignori eam posuit i fugit.
Qaccepit non alit̾ se recliturum are¬
bat qmͣ sipecuniam accepiss. accepit

Expanded text:
 eo nomine quasi implendae condicionis gratia solvit, quamvis postea defendere paratus est, non repetet quod solverit.domino magidem commodavit: is cui commodaverat pignori eam posuit et fugit: qui accepit non aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eauero qͣ tr̃ hes extitit ita repetitur̃
¶n̾ mͣinus ex peculio suo ad frẽm ꝑ
ueniss nat᷑ alemenim ob ligonem que
fuiss ħ ip̃o sublatamuider quodpeculii
ꝑtem frater sit consecutus adcout si p̃¬
legatum filio eidemq debitori id fuisset
decluctio huius debiti afrẽ oreo fieret
idq maxime causeqñseẽ eisentũtie qmͣ¬

Expanded text:
ater heres exstiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem peruenisset: naturalem enim obligationem quae fuisset hoc ipso sublatam uideri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret. idque maxime consequens esse ei sententiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
tieum se obligasse. Iõq sipecuniã as¬
uulo accepisset redimendi furticã pꝰse
repeti. S si necisis alienam apudse depo¬
ni non eẽ furem. Item si pecunia cius
nomine a quo pignus acceꝑat a s̾uo
ei soluta ẽẽt nonposse abeorepeti.
te emi. petuniamꝙptͥ solui eamme ate
repetitutum ⁊ eonomine condictionẽ
mͥ eẽ omnimodoputo. siue scisses meũ
eẽ. siue ignorasses.

Expanded text:
ti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, si pecunia eius nomine, a quo pignus acceperat, a seruo ei soluta esset, non posse ab eo repetite emi pecuniamque tibi solui: eam me a te repetiturum et eo nomine condictionem mihi esse omnimodo puto, siue scisses meum esse siue ignorasses.
Abbreviated transcription (Latin):
tis meliorem conditionemẽẽ debere¬
utiseruos hactenꝰ ind̾i inremeius uer¬
sum. pomp̃. scribit. quatenus seruoꝵ
emiss insoliclum qnͣtum uenisse te¬
neret᷑ idem ait. sũ ratum hẽat ẜui
octum dommnus siue non: de inrẽ
uerso ẽẽ actonem. Aquod seruꝰ do¬
mino emit. S̾i quidem uoluntate
eius entit pot quod iussuagi. Siuͦ
non exuoluntate siꝗ dominꝰ ratum
lem domino emit de in rem uerso as¬

Expanded text:
tis meliorem condicionem esse debereia‹s›, ueluti seruos, hactenus uideri in rem eius uersum Pomponius scribit, quatenus seruorum emisset, in solidum quanto uenissent teneretur.Idem ait, siue ratum habeat serui contractum dominus siue non, de in rem uerso esse actionem.Quod seruus domino emit, si quidem uoluntate eius emit, potest quod iussu agi: sin uero non ex uoluntate, si quidem dominus ratum lem domino emit, de in rem uerso a
Abbreviated transcription (Latin):
uersum auteni sic accipimus ut
cluret u̾sum uta demum deiremũ¬
so competit actio sinon sit adomino
seruo solutũ. uel filio. si tam ⁊̃ inne¬
cẽ se creditoris id  ꝑdituro seruo uł fi¬
lio. sohtum sit. quainis soł tũsit. de¬
sinit q uersus eẽ. equissimũ autẽ ẽ

Expanded text:
Versum autem sic accipimus, ut duret versum: et ita demum de in rem verso competit actio, si non sit a domino servo solutum vel filio. si tamen in necem creditoris, id est perdituro servo vel filio solutum sit, quamvis solutum sit, desinit
Abbreviated transcription (Latin):
sit seruus i abͦ alio mutat᷑ cisolu̾it. hac¬
tenis nouu̾tit quatenus domino de¬
bu̾it dñdũerit de inremu̾so. in .x. cõ¬
petere acdionem. at si tantumdem
debeat nich uidet᷑ u̾sum. Namut põ¬
uentum. ⁊ i dõ si debitor fuit dño cũ
inrem ũteret nicħ uideri u̾sum sul
postea debitor domini eẽ ceꝑat desi¬
uere u̾sum idemq ⁊ sisolu̾it ei ¶ pł¬
donau̾it qnͣtum creditorisoluit ꝓ
se. siqͥd̾ remun̾andi animo non
uideri inremu̾sum. Siu̾o alias do¬
u̾so nontollimꝰ actõem an potiꝰex utͦq
ꝓrata detrahamꝰ. Ego autẽ puto sb̾¬
latam de inremu̾so actõem cum de¬
bitor sit domini constͣitꝰ idem q̃nt¬

Expanded text:
t seruus et ab alio mutuatus ei soluerit, hactenus non uertit, quatenus domino debuerit, dicendum erit de in rem uerso in decem competere actionem: aut si tantundem debeat, nihil uidetur uersum. nam, ut Pomuentum: et ideo, siue debitor fuit domino, cum in rem uerteret, nihil uideri uersum, siue postea debitor esse domino coeperit, desinere uersum: idemqminus, quantum creditori soluit pro se, si quidem remunerandi animo, non uideri uersum, si uero alias douerso non tollimus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus.Idem q
Abbreviated transcription (Latin):
fideuisserit ⁊ creditori solu̾it inrem
pr̃is uidetur ẽt̃ u̾sum quia prẽm lib̾a¬
sit condempnatus de inrẽu̾so tem̾pa
trem. Namq filius eum iuditõ cepto¬
prem dare oport̾et a filio sii stipuia¬
tus uta conuen̾im filium. Nam ⁊
hic de inrem u̾so foreactionem nisi
si donare prĩ filius uolu̾it dum se ob¬
ligat. qrͣ pot̾ dici i⁊ sidepet̃ actionem
qiͣ defensor pr̃is sus ceꝑit teni prẽm
de inremu̾so usq ad peculii qnͣtitatẽ.¬
cuius sententie id erit emolum̃tum.
ut si fiuita sit actio de pec̃ de inreniu̾¬
so conueniat᷑. egor⁊ añ odempnatio¬
nem post iuclicium patris nomine
acceptum de inremũso pr̃em ten̾i
puto. ¶ Inrem aũ u̾sum uidet᷑ ꝓ

Expanded text:
fideiusserit et creditori soluerit, in rem patris uidetur uersum, quia patrem liberasit condemnatus, de in rem uerso teneri patrem: namq quod patrem dare oporteret, a filio sim stipulatus et ita convenerim filium, nam et hic de in rem verso fore actionem: nisi si donare patri filius voluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem de in rem verso usqcuius sententiae id erit emolumentum, ut, si finita sit actio de peculio, de in rem uerso conueniatur. ego et ante condemnationem post iudicium patris nomine acceptum de in rem uerso patrem teneri puto.In rem autem uersum uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Illud plane uerumest ꝙ labro scrib̃.
Siodorem ⁊ unguenta seruus em̾nt.
tinebat uidi in remdñi u̾sum. Idem
ait isi hrditatem aseruo tuo emero
que ad te ꝑtinebat. ⁊ creditorib pecu¬
niam soluere: dem̃ hanc hanc here¬
clitatem abstułis mͥ. exempto actõe
me id ip̃m ꝯsecuturum. uidi .N. in
reni tuam u̾sum. Namr i si hr̃ditatẽ
asuo emero ut quod mͥ ab ip̃o seruo
debebat᷑. compensarem licet nicħ sol¬
ui. tñ consequi me ex empto ꝙ ad do

Expanded text:
Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit tinebat, uideri in rem domini uersum.Idem ait et si hereditatem a seruo tuo emero quae ad te pertinebat et creditoribus pecuniam soluer‹o›, deinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui, tamen consequi me ex empto quod ad do
Abbreviated transcription (Latin):
tio erit. Si uero nicħ eorum est:
actio erit depeculio. ¶ Placet ñ
solum eam petumar in remuerti
q̃ statim a creclitore ad clñm ꝑuen̾¬
it. s ieam que prius fu̾it in pec̃. ħ
autem totiens uerum est quociens
seruus reni domini gerens locuple¬
tiorem eum facit. numimis peculĩai¬
b. Alio quin siseruo pet̃. dñs adimat
uł si uendart eum cum pet̃. uł remeiꝰ
petuliarem uendat i p̃tium exigat :
anteqͣm uenderet rem peculiarem
de inremũso teneret᷑. q hoc ip̃o qd̾s
uus rem inpeculio hr̃et locupletõr fi¬
eret ꝙ aperte fłm est.
ren domino pecullarem actõ de inrẽ
uerso cessabit. ⁊ sunt ista uera. Plane
simtuum s̾iuuis iste accepit. ⁊ donan¬
di animo soluat dumñ uult eumde¬
bitorem facere peculiarem deinrem
u̾so actio est. ¶ Illud ueꝵ non est ꝙ
mela scrib̃. Siseruo meo argentum de¬
deris ut pocula tibi fac̾e̾t. ex quolib
uus eẽ tͥ ad u̾sus me de iuremu̾so actõ¬
nem qm̃ possum pocula uendicare.¬

Expanded text:
tio erit: si uero nihil eorum est, de peculio erit actio.Placet non solum, eam pecuniam in rem uerti, quae statim a creditore ad dominum peruenerit, sed et quae prius fuerit in peculio. hoc autem totiens uerum est, quotiens seruus rem domini gerens locupletiorem eum facit nummis peculiaribus. alioquin si seruo peculium dominus adimat uel si uendat eum cum peculio uel rem eius peculiarem et pretium exigat, nantequam uenderet rem peculiarem ‹de in rem› uerso teneretur, quia hoc ipso, quod seruus rem in peculio haberet, locupletior fieret, quod aperte falsum est. domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera. Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est. Illud uerum non est, quod Mela scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
uł calliditas s̾uinoceret. Quid tã¬
tum si is serius fuit quisolituserat
accipiens uertere ad huc non pu¬
to nocere domino.si alia mente ser¬
uus accepit aũ si cum hac m̃te ser
acceꝑit: postea aliou̾tit. curiosus
gͥ debet ẽẽ creditor quo u̾tatur ¶ Si¬
mutuatus sit pecũiã seruꝰ aduestem
comꝑandam inunimi ꝑierunt quis
de ĩremu̾so agere possit utrum credi¬
tor anuenditor. puto aũ sicnud̃ pre¬
cium numeratum sit creclitorẽ. de ĩ
remu̾so actuꝵ. ⁊̃ siuestis ꝑierit.Sinã¬
non fuit pretium soluitum. s ad ħ
tamen data pecunia ut uestis emerẽ
i pecunia ꝑierit uestis tantum fa¬
milie diuisa est. utiq rreclitorẽ de in
remũso hr̃e actionem. Nanriuendi¬
tor ht̃ qr res eius ꝑuem̾it inrem dñi:¬

Expanded text:
uel calliditas serui noceret. quid tamen, si is fuit seruus, qui solitus erat accipiens uertere? adhuc non puto nocere domino, si alia mente seruus accepit aut si, cum hac mente accepisset, postea alio uertit: curiosus igitur debet esse creditor, quo umutuatus sit pecuniam seruus ad uestem comparandam et nummi perierint, quis de in rem uerso agere possit, utrum creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem uerso acturum et si uestis perierit: si anon fuit pretium solutum, ad hoc tamen data pecunia, ut uestis emeretur et pecunia perierit, uestis tamen familiae diuisa est, utique creditorem de in rem uerso habere actionem. an et uenditor habeat, quia res eius peruenerunt in rem domi
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾. ł.xii. Quimĩmis acceptis suum
manumisit agicum eo de inrem u̾so
ñ pot̾. qr dando libertatem locupleti¬
or ex nummis factus non sit.
lp̃.ł. xxix.uõsiseruus dño qͣni¬
tatem decłit ut manumittat᷑ qͣm a
me mutuã acceꝑit ĩ pec̃ qͥd̾ hanc qnͣ¬
titatem non computari. inrem aũ
uideri u̾sum si quid plus sit ineoꝙ
seruus delit qmͣ est inserui p̾cio. ¶In
rem autem u̾sum uidet᷑ sũ id ip̃m ꝙ
seruus accep̃ inrem dñi du̾tit᷑. ueluti
si triticum acceꝑit ud ip̃m in famili¬
am domini cibãioꝵ nomĩe osumpsit.
aut si r pecuniã acreditore acceptã:
dñico creditorisolu̾it: S sierrau̾it ĩ
soluendo ⁊ putfiuit creclitorem eum
repetionem dominus ht̃. sũ cũ seruꝰ
uñi negotiũ gerendi ad minstnͣdi ue
cã quid gessit ueluti simutuatꝰ sit
pet̾uniam ut frum̃tum comꝑaret
ad familiam alendam uel uestiendã.
siue petuliarit̾ sit mutuatꝰ pꝰea irẽ
domini u̾tat. ħ eñi iure utimur. ut

Expanded text:
 Qui nummis acceptis servum manumissit, agi cum eo de in rem verso non potest, quia dando libertatem locupletior ex nummis non fit.si seruus domino quantitatem dederit, ut manumittatur, quam a me mutuam accepit, in peculium quidem hanc quantitatem non computari, in rem autem uideri uersum, si quid plus sit in eo quod seruus dedit quam est in serui pretio.In rem autem uersum uidetur, siue id ipsum quod servus accepit in rem domini convertit veluti si triticum acceperit et id ipsum in familiam domini cibariorum nomine consumpserit aut si pecuniam a creditore acceptam dominico creditori solverit sed et si erravit in solvendo et putavit creditorem eum repetitionem dominus haberet sive cum servus domini negotii gerendi administrandive causa quid gessit veluti si mutuatus sit pecuniam, ut frumentum compararet ad familiam alendam vel si ad vestiendam sive peculiariter mutuatus postea in rem domini vertit: hoc enim iure utimur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iniuria uidełt. nec cogendus sit uẽ
uere dominꝰ dom̃ ut qnͣti p̾ciosior fc̃aẽ.
id pr̃et. ⁊idem labeo ait. Si seruus
mutu atus ame nummnos aliis eos.
crecliderit. de inremu̾so dominum
ten̾i ꝗ nomenei adquisitum est. ꝙͣ
snĩam pompõ ita ꝓbat. Siñ peculiãe
ut sinon putat sibi expedire nom̃ de¬
bitoris hr̃e cedat creclitori actiones.
ꝓcuratoremq eum faciat in rem¬
suam ¶Nec ũ illud quo inrem
u̾sum dĩ lab̾oait ꝙ mutuatꝰ seruꝰ
dũo emit uolenti adluxurie in mͫ
unguenta forte. uł siquid addelitiaᷤᷤ
uł ad turpes sumptus subministraũ.
n enimspectamus anbono dominites¬
serit ꝙ consumptum est. s an in ne¬
gotium domini. unde recte dr̃et si fru¬
mentum comꝑau̾it. sermus ad aien¬
das domini familias inhorreo dn̾i re¬
posuit. iħ ꝑierit uł corruptum est.
dũo ncc̃ium emiss isq decessiss uł insu¬
lam fulsiss eaq runss. drẽmẽe acc̃m¬
de inremu̾so. S si sic accep̃ q᷑ in rem

Expanded text:
iniuria, ne cogendus sit dominus uendere domum, ut quanti ‹pretio›sior facta est, id praestet.Idem Labeo ait, si seruus mutuatus nummos a me alii eos crediderit, de in rem uerso dominum teneri, quod nomen ei adquisitum est: quam sententiam Pomponius ita probat, si non peculiare ut, si non putat sibi expedire nomen debitoris habere, cedat creditori actionibus procuratoremque eum faciat.Nec non illud quoque in remsum Labeo ait, quod mutuatus seruus domino emit uolenti ad luxuriae materiam, unguenta forte, uel si quid ad delicias uel si quid ad turpes sumptus sumministrauit: neque enim spectamus, an bono domini cesserit quod consumptum est, sed an in negotium domini.Unde recte dicitur et si frumentum comparauit seruus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et hoc periit uel corruptum est domino necessarium emisset isque decessisset uel insulam fulsissde in rem uerso.Sed si sic accepit quasi in rem
Abbreviated transcription (Latin):
prõnuum h̃ditatẽ cedere pet̾e non pos¬
se. ab eo cui libertus infraudem alie¬
nauit. quia caluisi ana actione eite¬
netur. pr̃õni emi iste debitor est
non hr̃litarins. gͦ nec ab eo cuimor¬
tis causa donatum est. peti hĩditas
ab eoposse qui ht̃ condictõnem eoꝵ
ciue sunt exea cã soluta: muelud
uiris possessorest .d si pretia reꝵ
quas cdistraxit ex cã fidei cõmissi
soluit: peti hĩditatem abeo posse
q repetere pot̾. S hiis casib actões
suas cliuntaxat eumpr̃ãitirum.
cum ⁊res extant. ⁊ pot̾ petitar ĩ ꝑ in
¶aiuis.ł.ui.Quodsi possesor hĩdi¬
tatis abid ꝙ extestam̃to h̃dem se
eẽ putaret legatorum nomiue
de suo soluit siquis ab intestato
eam hr̃ditatem eunncat. licet dãp¬
num uidet᷑ eẽ possessoris. quod sibi
non ꝓspexerit stipulatc̃e enicta
hr̃ditate legata reddi. attñ qr
fieri pot̾. ut cotempore solu̾it. le¬
gata quo ad huc nulla controu̾sia

Expanded text:
patronum hereditatem petere non pospatronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas m posse, quia habet condictionem earum, quae sunt ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est.Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eum praestaturum, cum prouinciale.Quod si possessor hereditatis ob id, quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulatione 'euicta hereditate legata reddi', attamen quia fieri potest, ut eo tempore solverit legata, quo adhuc nulla controversia
Abbreviated transcription (Latin):
uł sub conditõnea quo petita est
hĩditas non debere eum dampnari.
reiplane iuclicatt tempusspectã¬
dium eẽ. scd̾m octaueni sm̃am ut ap̃
cendum. Sin aũ non ueu̾it: cauere
iudicis oftõ debeat. de restituen do s
debito cum dies uen̾it uł conditõ
extiterit. ¶ Sy ais qui pretia rerũ
hr̃ditariarum possidet: Item qͥ ade¬
bitore hr̃litario exegit. petõne.
estimationem consecutus est. hr̃di¬
tatemposie peti. honsolum autẽ
peti hr̃tlitas potest. deniq ab eo qui
negotium hr̃clitarium gessit. ⁊ celso
iiuliano uidetur peti hrclitatẽ posse.
nequaqm. ab herelis enuim debitore
Si is qui pro hr̃de posũdebat ui fu̾it
uñ ui quo uictus cedere debet. s ⁊ eũ
qui dciecit petitione hr̃litatis ten̾
qr res hr̃ditarias ꝓpossessore possi¬
det. ¶Iteniuł. ait. siue quis possi¬
dens siue non rem uendiderit: pe¬
titione hr̃clitatis cimiten̾. siue
iampretium recepit siue pet̾e pꝰsit.
ut shͥ actionib ceclat. ¶Item scͥpi᷑:

Expanded text:
el sub condicione, a quo petita est hereditas, non debere eum damnari. rei plane iudicatae tempus spectandum esse secundum Octaveni sententiam, ut apud cendum. si autem non venerit, cavere officio iudicis debeat de restituendo hoc debito, cum dies venerit vel condicio extiterit. Sed et is qui pretia rerum hereditariarum possidet, item qui a debitore hereditario exegit, petitioneaestimationem consecutus est, hereditatem peti posse. Non solum autem peti hereditas potest: denique ab eo, qui negotia hereditaria gessit, et Celso et Iuliano videtur peti hereditatem posse, nequaquam: ab heredis enim debitore si is, qui pro herede possidebat, ui fuerit unde ui, quo uictus cedere debet: sed et eum qui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet.Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat.Idem scribit
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃. ł .x. scribit. S ĩ estimatõem id
singun exꝑientur. uuctoria ualiis F¬
ꝓderit. Estimatõ autem adidꝙ inter¬
est reuocabr qͣmuis ꝑ unum adquiri
seruitus non possit ¶S ⁊ si dnorum fũ¬
dus sit. qui seruit: adu̾sus unum ꝙ̃ qꝙ
ret restituere. qr diuisionem ħ res: n
recipit. ¶ Si quis mitmũs uł actus
uł uie ꝯtrou̾siam nonfaciat. s refice̾.
sternere non patiat᷑. pomp̃ .ł. scb̃̾ eod̾:¬
confessoria actõne michiutendumẽ¬
ĩ slam ⁊ si arborem impeclientem hẽat
uicinius. que uiam uł iter inuium
uel ãhabilem faciat marcelł qͦ ap̃
iulianum notat. iter petendum
ieauł uiam uendicandam. s derefectõe
uie ⁊̃ interdicto uti possumus. ꝙ de
itinere actuq reficiendo competit
nontaren siscilicẽ quis sterne
uelit. nisi nominatim id conuenit.
S i de haustu qr seruitus est: compe¬
tunt nob̾ inrem actiones. ¶Com¬
petit aũ deseruitute actio domino e¬
clifitii neganti. seruitutem se uicino

Expanded text:
mo primo scribit: sed in aestimationem id singuli experientur uictoria et aliis proderit, aestimatio autem ad quod eius interest reuocabitur, quamuis per unum adquiri seruitus non possit. Sed et si duorum fundus sit qui seruit, aduersus unumquemque et restituere, quia diuisionem haec res non recipit. Si quis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam non faciat, sed reficere sternere non patiatur, Pomponius libro eodconfessoria actione mihi utendum: nam et si arborem impendentem habeat uicinus, qua uiam uel iter inuium uel inhabile facit, Marcellus quoque apud Iulianum notat iter petendum uel uiam uindicandam. sed de refecviae et interdicto uti possumus, quod de itinere actuque reficiendo competit: non tamen si silice quis sternere velit, nisi nominatim id convenit. Sed et de haustu, quia servitus est, competunt nobis in rem actiones. Competit autem de seruitute actio domino aedificii neganti seruitutem se uicino
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentium ita et defunctoꝵ actus:
suspendi receptumẽ. Siserintus uen
de seruitutib rusticis sũ auum nege
urbanis eorum sunt quoꝵ p̾tur.¬
dia sunt. Sepulchra aũ nr̃i dĩi nõ
sunt. at quĩ ius ad sepulchium
possumus uendicare.
tem .ł. xuiiiDe seruitutib ĩrem
actõnes competunt nobis ad exem¬
plum earumque adusum fructum
ꝑtinẽt tam confessoria qmneg to¬
ria. confessoria ei qui seruitui s cõ¬
petere contend. Negatoria dommo

Expanded text:
viventium, ita et defunctorum actus viventium, ita et defunctorum actus suspendi receptum est. V SI SERVITVS VINe seruitutibus rusticis siue urbanis eorum sunt, quorum praedia sunt: sepulchra autem nostri domini non sunt: adquin uiam ad sepulchrum possumus uindicare.tum. De seruitutibus in rem actiones conpetunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cessissent. Et ideo sus qui pͥ¬
inuscessit uel defunctus sit. uł alio
gn̾e uł auo modo ꝑtẽ suam alienaũ¬
it. post dein de sotiuis cesserit: inchil
agetur. Cumenim postremus cedat¬
nich̾ agetur nonretro ad quiri serui¬
tus udetur. s ꝑinde hẽtur. atq si cum
postremus cedat omnes cessissent. oͥ
rꝰsus hͥ actue p edebit. donec nouns soti¬
us cedat. idemiuris ẽ si uni ex dm̃e ce¬
datur. deinde in ꝑsona sorii aliquid ho¬
rum l acciderit. gͦ ⁊ ex diu̾ss si eiquinõ
cessit aliquidtaic eo̾rum concessit.¬
contig̾it. ex integro oͦs ced̾e debebũt
tantumemm tempus eis remissumẽ
ꝙ dare facere possunt. uł du̾sis tempi¬
b possĩt. ⁊ õ non potest ĩmiuł unus
cedere. idemq dicendum est. ⁊ si alter
ceclat alter leget seruitutem. Nam
si omnes sotiilegent serinrtutes i ꝑit̾
corum a deat᷑ hr̃clitas pͣ dici utue ẽẽ
legatum. S si diu̾sis temporib ĩuti
liter dies legati cedit. nec enim sicuti

Expanded text:
. et ideo si is qui primus cessit uel defunctus sit uel alio genere uel alio modo partem suam alienauerit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitus uidetur, sed perinde habetur, atque si, cum postremus cedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii aliquid horum accessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget seruitutes. nam si omnes socii legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuersis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut
Abbreviated transcription (Latin):
i quod subripuit seruus dño. fiet
te domino incipiat minuiseruipet̃.
ułuti cũ dño dampnum dat siuisaũ
furtũ faciat. Si opem ferente seruo
¶Siere alieno dominico ex hauriat᷑
pet᷑. seri. res tñ in cã pecłiari man̾et.
Namsi aut seruodon ass debitum do¬
minꝰ aũ noĩe sui alius dño intuliss
pec̃. supplet᷑. nec est noua concessione
domini opꝰ. ¶Non solum idinpec. ui¬
cartioꝵ ponendumẽ. cuiusr ei adñ¬
no s ĩ id cuius ab eo in cuius pec̃ sĩt

Expanded text:
 quod subripuit seruus domino, fiete domino incipiat minui serui peculium, ueluti cum damnum domino dat seruus aut furtum facit. Si opem ferente seruo Si aere alieno dominico exhauriatur peculium serui, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini opus. Non solum id in peculio uicariorum ponendum est, cuius rei a domino, sed etiam id cuius ab eo cuius i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aliqͦ fideuississ. uł alias int̾uen̾it
uł mandau̾it tͣctatum est ansit de
peculio actio. ⁊ est u̾ius ĩ suõ cã fideuu¬
teruen̾it ñ rẽ pecłiarẽ agñs nõ obli¬
scrib̃. Si seruus mandau̾it ut cre¬
clitori meo salueret᷑ referre ait qͣm
cãm mandandi habu̾it. diꝓcredi¬
tore suo solui mancdauit eẽ obliga¬
tum dñm de pec̃. Q si it̾cessorisof¬
sit: non obligari dũm de peculio
Cui congruit quod id iuił. scribit.
Si afilio mõ fidenissorem acceꝑo qͥc¬
quid a fidenissore acceꝑo id me not
de inremu̾so s de ꝑecinis actiane m̃a¬
dati p̾statur̃. idẽ accipiai ⁊ inseruifide¬
nissore id̃c si aliꝰ mͥ ꝓfiliomeo debito¬
re soluiss E si filits mĩs debitor nõ
finsi exceptione doli fidenissorem ꝑ̃s¬
usuꝵ ⁊ si soluiss ꝯdictur̃ scribit.
¶Si seruus c̃ se ꝓ libõ g̾eret. oꝓmi¬
serit. queritur. an de pecũbt actõ
ex poena comꝓmissi ꝙiͣ ex negõ ge¬

Expanded text:
uenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. et est uerius in seruo causam fideiuteruenerit, non rem peculiarem agens, non obliscribit, si seruus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si pro creditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoris ofsit, non obligari dominum de peculio. Cui congruit, quod idem Iulianus scribit, si a filio meo fideiussorem accepero, quidquid a fideiussore accepero, id me non de in rem uerso, sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si soluisset, condicturSi servus, cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio ge
Abbreviated transcription (Latin):
pignori decłit dicend̾ ent senatꝰ ꝯsult̃
exceptionem ei denegandam usq ad
pignoris qntitatẽ. ¶ Si ab aliodo¬
natã sibipecuniã filius creclitori soluit
an pr̃ uenclicãe uel repetere possit i
deri a donatore ꝓfc̃ãm ꝓtinꝰ ad credi¬
toreni fier nũmos accepientis. Si
uero simpłr ei don au̾it alienatiõẽ
eoꝵ filium non habuisse. nõ sisolu̾¬
it conlictionẽ prĩ ex oĩ euentu cõpet̾e
¶ħ senatus ꝯsultũ iadfilias qiq̃ fa
mił ꝑtinet. nec ad rem ꝑtinet. Si af¬
uecieto amplissmmi ordinis actio dene¬
get᷑. nec interest. ⁊ sumpti sunt nũmi.
an extẽt aĩ peculio. Multo mag̃ gͥ se
u̾m fideuussori quo imãdatori eius
qui up̃i mandati hñt regressum nisi
forte donandi anio intercessit. Lunc
.di. cũ nłłm regressum hẽant senatꝰ ꝯsult̃
locum non hẽbit. S isi non donandi

Expanded text:
pignori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem. Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori solverit, an pater uindicare uel repetere possit? ederi a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere. Hoc senatm pertinet nec ad rem pertinet, si adlias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magium fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, senatus consultum locum non habebit. sed et si non don
Abbreviated transcription (Latin):
rum eoꝵ quo qui bona fide nob̾ serui¬
unt sine liberi sint siue sinalien.¬
Ompõ .ł.ii. Exea cã exqͣsolet seruus fruc¬
tuau̾is uł usuanus adquirere in eum cuiꝰ
fructus uł usus sit. actõ diuntaxat de pe¬
culio cetereq houoraĩe cdant᷑ ex reliꝙ in do¬
minum ꝓprictatis.

Expanded text:
rum eorum quoque qui bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint siue serui alienum. Ex ea causa, ex qua soleret seruus fructuarius uel usuarius adquirere, in eum, cuius usus fructus uel usus, sit, actio dumtaxat de peculio ceteraeque honorariae dantur, ex reliquis in dominum proprietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
libro yx Qtlmarũ pretor arbitratꝰ est
prius eos octus exponere eorum
qui aliene potestati subiecti suit.
qui insolidum tribuunt acciones:
sic deiñ ad hoc peruenire ubi depecu¬
lio datur acc̃. ¶ Est aũ criplex hoc e¬
dictum. aut eñi depeculio. aut dein
rem u̾so. aut qd̾ uissu hinc orit᷑ acẽ.
Uerba aũ edicti talia sunt. ꝙ cũ
eo qii in aliena potestate est negoci¬
um gestũ erͣit. ¶ De eoͣ loquitur non
de ea. s tartum̃ i obeã q̃ ẽ feminini sexus. da¬
bitur ex hoc elicto actio. ¶ Si cũ inpułe
filio fanulias uł seruo ꝯͣctum sit itadat᷑

Expanded text:
inarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hunc pervenire, ubi de peculio datur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem verso aut quod iussu hinc oritur actio. Verba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit". De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere filio familias vel servo contractum sit, ita dabitur