comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
declamantes. et sc̃am der con¬
fitentes:torquen se ab ea fa¬
teluntur. ⁊ ranseuntib autẽ
nobis sub muro. iterum ca¬
terua nirginum per fenestras
turtium. et ip̃a quoq muri
ꝓpugnaculis uoces proferre
ac lamentare desuper cepit. ia
ut inter sonos fluctuũ atq
conlisiones palmaꝵ: nullus¬
se possz lacrimuis temperare .S
et ip̃i quoq clerici quoꝵ crat
psallendi officium uix inter
singuitus et lacrimas anti¬
phonam potetam explicare.
De hinc accedimus ad sepul¬
chrum. Nam ꝓuidencia alba¬
tisse capsam ligneam fecerat.
in qua corpus aromatib con¬
ditum inluserat. Et ob hoc
fossa sepulture spaciosior e¬
rat. ita ut ablatis duoꝵ se¬
latere iunctam capsam cum
sanctis artub locaret᷑ dunc
facta or̃one discessimus expec¬
tantes ep̃m loci. ut ab eo cele¬
brata nussa tegeretur oꝑculo.
Redeuntes uero ad monaste¬
rium. ducebat nos allutissa
cum uirginib per loca singu¬
la: in quibz sancta aut leg̾e

Expanded text:
declamantes et sancta Dei condeclamantes et sancta Dei confitentes, torqueri so ab ea fatebantur. Transeuntibus autem nobis sub muro, iterum caterva virginum per fenestrae turrium et ipsa quoque muri propugnacula voces proferre ac lamentare desuper coepit, ita ut inter sonos fletuum atque conlaesiones palmarum nullus possit a lacrimis temperare; sed et ipsi quoque clerici, quorum erat psallendi officium, vix inter singultus et lacrimas antefonam potuerant explicare. Dehinc accedimus ad sepulchrum. Nam providentia abbatissae capsam ligneam fecerat, in qua corpus aromatibus conditum incluserat, et ob hoc fossa sepulturae spatiosior erat, ita ut, ablatis duorum selatere iuncta capsa cum sanctis artubus locaretur. Tunc, facta oratione, discessimus, reservantes episcopo loci, ut ab eo, celebrata missa, tegeretur operculo. Redeuntes vero ad monasterium, ducebat nos abbatissa cum virginibus per loca singula, in qua sancta regina aut legere
Abbreviated transcription (Latin):
sunt neccessaria pertractate.
Ecce frater nr maroreus huiꝰ
urbis ep̃t non est coram co qd̾
illum causa iusendarum par
rochiarum elongauerit. Nunc
autem habete consilium. ne
corpusculum iniuriã paciat᷑.
et gr̃am quam ds beatis ar¬
tub prestitit auferatur dum
Accelerate debitas etequias.
ut sepulcro cum honore reddat:
ad hec albatissa respondit. et
quid faciemus. si q̃x urbis
non aduenerit. qui a locus il¬
le quo sepelin debet non cst sa¬
cerdotali benedictione sacca¬
tus. Tunc ciuies et reliqui ui¬
ri honorati qui ad erequias
beate regine conuenerant: ĩ¬
peraut paruitati mee dicentes.
Presue de caritate fratus
tui. et benedic altare illud. Cõ¬
fidimus enim de eius beniuo¬
lencia qd̾ molestum non feret
que feceris. sed magis gr̃am
camur. ut caro sc̃a sepulture
reddatur. et sic ab his murnc¬
tus altare in cellula ip̃a sacra¬
ui.Uerum ubi scm̃n corpus
mouentes psallendo deduc̃e
cepimus. mox mergumini

Expanded text:
sunt necessaria pertractate. sunt necessaria pertractate. Ecce frater noster Maroveus hujus urbis episcopus non est coram, eo quod illum causa visendarum parrochiarum elongaverit. Nunc autem habete consilium, ne sanctum corpusculum iniuriam patiatur, et gratiam, quam Deus beatis artubus praestetit, auferatur, dum accelerate debitas exsequias, ut sepulchro cum honore reddatur'. Ad haec abbatissa respondit: 'Et quid faciemus, si episcopus urbis non advenerit? Quia locus ille quo sepeliri debet non est sacerdotali benedictione sacratus'. Tunc cives et reliqui viri honorati, qui ad exsequias beatae reginae convenerant, imperant parvitati meae, dicentes: 'Praesume de caritate fratris tui et benedic altare illud. Confidimus enim de eius benevolentia, quod molestum non ferat quae feceris, sed magis gratiam camur, ut caro sancta sepulturae reddatur'. Et sic ab his iniunctus, altare in cellula ipsa sacravi. Verum ubi sanctum corpus moventes psallendo deducere coepimus, mox inergumini
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam. ibi inueniclum
aurum. ibi argentum. Ibi sus¬
apiebamus florentes umeas:
segetesq comantes: ibi pra¬
ta diuersoꝵ floꝵ uarietate uer¬
nantia. A te carpebannus mo¬
las. tu nobis eras rosa rutilãs.
et lilium candens. Aua nobis
uerba quasi sol resplendebant
et quasi luna tenebris consci¬
encie nr̃e lucidã ueritatis lam¬
padem accendebant. Nunc au¬
tem contenebrata est nobis
om̃is terra. Angustatum est
spacium huius loci dum tuã
faciem non meremur aspic̾e.
Heu nobis derlictas a sancta
matre. Felicesq ille que te
suꝑstite ab hoc secuio ingraue¬
runt. et scimus quidem de cho¬
ris sc̃aꝵ uirginum et dei pa¬
radiso ẽẽ conuunctam. Sed
cum ex hoc consolamur:illud
nobis est lamentabile. qd̃ te
corporeis oculis intueni non
possumus. Hec et alia inter
lamenta eis dicentib. cum
alacrimis temperare non ua¬
leremus: conuersus ad alba¬
tissam aio. Sinite parumper̃
ab his flectib. et ca potius q̃

Expanded text:
faciem tuam, ibi inveniebamus faciem tuam, ibi inveniebamus aurum, ibi argentum; ibi suspiciebamus florentes vineas, segetesque comantes; ibi prata diversorum florum varietate vernantia. A te carpebamus violas; tu nobis eras rosa rutilans et lilium candens: tua nobis verba quasi sol resplendebant, et quasi luna tenebris conscientiae nostrae lucidam veritatis lampadem accendebant. Nunc autem contenebrata est nobis omnis terra, angustatum est spatium hujus loci, dum tuam faciem non meremur aspicere. Heu nos derelictas a sancta matre! felicesque illas quae te superstite ab hoc saeculo migraverunt! Et scimus quidem te choris sanctarum virginum et Dei paradiso esse conjunctam: sed cum ex hoc consolamur, 986 illud nobis est lamentabile, quod te corporeis oculis intueri non possumus. Haec et alia inter lamenta dicentibus, cum a lacrymis temperare non valeremus, conversus ad abbatissam, aio: Sinite parumper ab his fletibus, et ea potius quae
Abbreviated transcription (Latin):
Eata uero radegũ¬
dis cuius mitio li¬
ori martyrum in¬
uenimus. post te¬
meritos ute labores: ab hoc
mundo migrauit. De cuius tra¬
situ accipientes nunciũ: ad
monasterium pictauensis ur¬
bis accessimus qd̾ ip̃a institu¬
erat. Repperimus autem eam
iacentem in feretro. Cuius scã
facies ita fulgebat. ut lilioꝵ ro¬
sarq spnerẽt puscritudinem.
titudo ĩmensa scĩmonialium
ad numerum arciter ducenta¬
rum que per illius predicatio¬
nem conuerse uitam sc̃am age
seculi non modo de senatorib
uerum etiam non nulle de ip̃a
regali styrpe hac religionis for¬
ma florebant. Stabant autem
plangentes atqz dicentes. Cui
nos orphanas mater relinqͥs.
cui nos desolatas relinquis: Ee¬
liquimꝰ parentes facultates qr
ac patriam. et te sequute sumꝰ.
Cui nos relinquis: nisi ꝓpetu¬
is lacrimis. et nũqũa fimien¬
do dolori: Ecce usq nunc ma
ius erat hoc monasteriũ nobis¬
qm uillaꝵ aut ciuitatum spa¬
cia. Que quocũq loco accedeba¬
mus contemplantes glosam

Expanded text:
eata vero Radegundis, cujus in initio libri . Martyrum meminimus, post emeritos vitae labores ab hoc mundo migravit : de cujus transitu accipientes nuntium, ad monasterium Pictavensis urbis accessimus, quod ipsa instituerat. Reperimus autem eam jacentem in feretro, cujus sancta facies ita fulgebat, ut liliorum rosarumque sperneret pulchritudinem. titudo immensa sanctimonialium, ad numerum circiter ducentarum, quae per illius praedicationem conversae vitam sanctam agebgnitatem, non modo de senatoribus, verum etiam nonnullae de ipsa regali stirpe hac religionis forma florebant. Stabant autem plangentes atque dicentes: Cui nos orphanas mater relinquis? cui nos desolatas commendas? Reliquimus parentes, facultatesque, ac patriam, et te secutae sumus. Cui nos relinquis, nisi perpetuis lacrymis, et nunquam finiendo dolori? Ecce usque nunc majus nobis erat hoc monasterium, quam villarum aut civitatum spatia. Quae quocunque loco accedebamus, contemplantes gloriosam
Abbreviated transcription (Latin):
uc̃s symphoriamis dixit. E¬
fecit timeo. et illi soli seruio:
tu corpus meum ad tempus
minis reus qui diis nr̃is
sacrificare detrectans maie¬
scatis sacrlegium ꝑpetrauit
sacris eciam altarib nepha
dio ultore feriatur. crimĩna
fimesta resccentur.deoꝵ pari¬
ter et legum uindicet᷑ iniuria.
Sic data sentencia dum beatꝰ
iuir duceret᷑ ad uictimã: uene¬
rabilis matersua de muro se¬
dulla. illum uoce cõmouit. Na¬
tui. Resume constanciam fili¬
timere non possumus mortẽ
que sine dubro ꝑducit adui¬
tam. Sursum corda suspende.
aspice illum qui regnat in ce
tur. sed mutatur in melius.
et qualibet angustus callis
iter durum et scrupulosum
crumpnosc tribulationis i¬
dicat. Hec ma est fili in qua
ꝑcussorem tuum prostratus
interficis. Si ꝑduraueris ho¬
die ad suꝑnam nobilitatem
felici cõmutatione migrabis.
Sic sc̃s symphorianus extra
murum ductus. et a ꝑsecuto¬
re prostratus: a religiosis la¬
tenter inde sublatus est.¬

Expanded text:
us synforianus dixit . efecit timeo et illi soli seruio . tu corpus meum| ad tempus minis . reus qui diis nostris . sacrificare . detrec| tans maiestates . sacrelegium perpetrauit sacris .| etiam altaribus nefardio ultore feriatur. Vt dum crimina funesta resecan| tur deorum pariter et legum uindecitur iniuria sic| data sentencia dum beatus uir duceretur ad uictima| uenerabelis mater sua de muro sidola illum uoce com| monuit diuo resume constanciam timere non possumus mortem| que sine dubio perducit ad uitam. Sursum corda| suspende aspice illum qui regnat in caen tolleretur sed mutatur . et quam| libet angustus gallis iter durum et scrupolosum| erumnosae tribulationis indicat. Haec uia est in qua| percussorem tuum prostratus interrecis Si perdura| ueris hodie nati ad supernam nubelitatem felice| commutacione migrauis. Sic sanctus synforianus extra| murum ductus a percussorem prostratus. A relegiosis| latenter inde sublatus s
Abbreviated transcription (Latin):
clio consulari statutus um¬
gitur. Quille pro tribunali¬
residens dixit. Nomenqr con¬
dicionẽq desina. Ille respon¬
dit. Symphorianus dicor.
et xp̾ianus sum. Iudex dixit.
Ep̃ianus es: quantũ indeo
latiusti nos. Nomini huius¬
apud nos: non magna pro¬
fessio est. Cur dei martis effi

Expanded text:
cleo consolare statutus| ingeritur. Cui illi de tribunalibus sedens dixit nomen| condicionemque designa. Ille respondit. Symforianus| dicor . et christianus sum. Iudex dixit christianus es quan| tum uideo latuisse nobis nominis huius . non magna| professio est
Abbreviated transcription (Latin):
in augustidimensi urbe fau¬
symphorianus xp̃iane fami¬
lie. litteris bene inscitutus et
morib. ita ut primene in do
lis florentes annos. senum
anticipans uitam: ĩmacula¬
te mentis sincentate supera¬

Expanded text:
in augustodinensi urbe fausymforianus christiane familiae litteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticipans . uitam| inmaculatae mentes sinceritate supera
Abbreviated transcription (Latin):
chrum abiit. etusq hodie cla¬
ec pret̾mittat᷑ et illud
miraculum. Ubi eam se¬
pelunt supradictus cp̃c. cooꝑ¬
torium non posiit. quousq
pontifet loci ueniret libere q
ante eam cercos portauerunt.
toto in gyro sepulchri adsta¬
bant. Una queq̃ in suo cerco
suum nomen dalat scriptum
dote uni efamulis cercos ip̃os
uixta ordinationem tradebant.
Cit contentio in pplo. auii dice
dum istud ageretur: de pueri
brachio qui totos tenebat mnꝰ
criliuit maltum suꝑ õem po¬
pulum. et se in scõ sepulchro
ad beate pedes posuit. et qd̃ hesi¬
tutem beate radegundis: dño
benedixerunt. Quante post eiꝰ
transitũ ibi sunt facte uirtute ᷤᷤ
quanti demoniaci libati. qũati
fabricitantes sanitati sunt

Expanded text:
crum abiit, et usque hodie claNe praetermittatur et aliud miraculum. Ubi eam sepelivit supradictus episcopus, coopertorium non posuit, antequam pontifex loci veniret. Liberae quae ante eam cereos portaverunt, totae in gyro sepulcri adstabant; unaquaeque in suo cereo suum nomen dabat scriptum, totae uni ex famulis cereos ipsos juxta ordinationem tradebant. Fit contentio in populo; alii dicebDum istud ageretur, de pueri brachio qui totos tenebat, unus exilivit in altum super omnem populum, et se in sancto sepulcro ad pedes beatae posuit, et quod haesitutem beatae Radegundis, Domino benedixerunt. Quantae post ejus transitum ibi sunt factae virtutes, quanti daemoniaci liberati, quanti febricitantes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
legum precepta uiolari. Hos
comprehensos insi diis sacri¬
ficauerint: diuersis punite
cruciatib quatinus habeat
et districtio prolatam iustici¬
am. et in resecandis crimini¬
b ultio t̾minata iam finem.
Lectis imperatoꝵ preceptis:
iudex dicit. Quid ad hec sym¬
phoriane respondes: Qũquid

Expanded text:
olare. Hos con| praehensus nisi diis nostris sacrificarent. Diuersis| punite cruciatibus quatinus habeat et districtio| prolata iusticia et in resecandis crimenibus ultio| terminata iam finem lectis imperatorum praecep| tis. Iudex ait. Quid ad haec symforiani respondis| numquid
Abbreviated transcription (Latin):
lis dñi faccre elegit. Nam gło¬
sus transitus eius contigit
quarta fenia mane primo idꝰ
augusti quo fecit idem mẽsis
Afflctum est in dolore cor nr̃m.
Flemus et plangimus. qd di¬
utius una nos halerete meru¬
imius. Ip̃o mane ubi nobis tã¬
tum malum contigit. ubi u¬
na uox unus planctus. et miꝰ
clamor celos penctrabat: lapi¬
darii qui in monte opabantur:
in acra audierunt angelos lo¬
quentes. Unus dicit ad alios.
Quid facitis: Dimittite eam
adhuc: quia bee uoces ad dñt
ꝑuenerunt aures. angłi qui
cam ferebant. respondentes dire¬
runt. Iam factum est. Quid fa¬

Expanded text:
lis Domini facere elegit; nam gloriolis Domini facere elegit; nam gloriosus transitus eius sic contigit: Quarta feria mane primo Idus Agustas, quod fecit idem mensis lictum est in dolore cor nostrum; flemus et plangimus, quod diutius una nos te habere non meruimus! Ipsum mane, quando nobis tantum malum contigit, ubi una vox, unus planctus et unus clamor caelos penetrabat, lapidarii, qui in monte operabantur, in aere audierunt angelum loquentem; unus dixit ad alios: 'Quid facitis? Dimittite eam adhuc'. Quia hae voces ad Domini pervenerunt aures, angeli, qui eam ferebant, respondentes dixerunt: 'Iam factum est'. Quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
pietatem. s nec inuenimus
quod perdidimus.
tam dura conditio. que
cum celi dño. ut aute te oues
quas congregaueras durris¬
set.tu pastorem bonũ seqũes.
gregem dño tradidisses. Iam
ad głosũ eiꝰ uenimꝰ transitũ
que sine profusione lacrimaꝵ
dicere non possumus. Nuunt
lacrime de mus mediilus: ge¬
mitus q prorumpunt. sed in
nullo consolationis locum
inueniunt. dum plangimꝰ.
transitus sui numquam mi¬
nuit cursum implere. Et quod
cepit corde retinuit.quia non
qui ceperit. sed qui ꝑseueraue¬
rit usq in finem: hic saluus
erit. Ubi iam ad finemuite
uenit sanctum eiꝰ corpusculũ.
longum trahens martyriũ ꝓ
gati. luctuosi cira eius thoꝵ
flentes et euilentes. pectora
duris pugnis et lapidibus
fctientes: uoces ad celum da¬
lant clamantes et dicentes.
dñe ne ꝑmittas nos tam
graue dampnũ pati. Lumen
nr̃m recipis nos cur in tene¬
bris relinquis: Et notandũ
quia illa quicquid potissimũ
facere uoluit: semꝑ die nata¬

Expanded text:
pietatem, sed nec invenimus quod perdidimus. O tam dura conditio quae cum caeli Domino, ut ante te oves quas congregaveras direxisses! Tu, pastorem bonum sequens, gregem Domino tradidisses. 26. Jam ad gloriosum ejus venimus transitum, quem sine profusione lacrymarum dicere non possumus. Fluunt lacrymae, de imis medullis gemitus prorumpunt, sed in nullo consolationis locum inveniunt, dum plangimus;transitus sui numquam minuit cursum implere; et quod coepit, corde retinuit: quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, ipse salvus erit. Ubi jam ad finem vitae venit sanctum ejus corpusculum, longum trahens martyrium prgati luctuose circa ejus thorum flentes et ejulantes, pectora duris pugnis et lapidibus ferientes, voces ad caelum dabant clamantes ac dicentes: Domine, ne permittas nos tam grave damnum pati; lumen nostrum recipis, nos cur in tenebris relinquis? Et quia quia illa, quicquid potissimum facere voluit, semper die nata
Abbreviated transcription (Latin):
namq recepit paradysus ubi
gloriatur̃ cum dño. Credimus
qd̾ nos non deseparat que se
ei placere uoluit cum quo reg¬
nat. Nenda ergo nobis talis
non erit:sed tremenda. Amisi¬
mus quidem in presenti scło
dũam et matrem. s in regnũ
xp̃i prenusimi intercedentem.
Ad mirabile quidem gaudiũ
frcit in celis: in terris uero ĩ¬
tollerabilem luctum nobis
reliquid.
Uando eius sancta aĩa¬
de hoc seculo mgrauit ad
ipm. non erat ibi pontifer lo¬
si. Ambrilauit nuncus. adui¬
rum q apli̾cum domnũ grego
riuma turonice ciuitatis ẽp̃m̃
aduenit. Sed quantum p̾sens
uidit oculis. antequam eam
sepeliret: de eius uirtutib in
ubro miraculoꝵ que composuit
inseruit. Cum autem uenisset
ad locum. ubi scm̃ corpus iace¬
lnt. Quod ip̃e postea cum sacra
minis nultum angelicũ uide¬
rat. et facies illius uelut rosa
et lilium fulgebat. Qui ita tre¬
mefactus est. ac metu concisius
tũqmͣ si ante p̾sẽciam beate ge¬
nitrias dei adstaret deuotus

Expanded text:
am recepit paradisus, ubi gloriatur cum Domino. Credimus, quod nos non de se separat, quae se ei placere voluit, cum quo regnat. Flenda ergo nobis talis non erit, sed tremenda. Amisimus quidem in praesenti saeculo dominam et matrem, sed in regnum Christi praemisimus intercedentem. Admirabile quidem gaudium fecit in caelis, in terris vero intollerabilem luctum nobis reliquit. 23. Quando eius sancta animade hoc saeculo migravit ad Christum, non erat ibi pontifex loci. Ambulavit nuntius ad virum aprium Turonicae civitatis episcopum, et advenit. Sed quantum praesens vidit oculis, antequam eam sepeliret, de ejus virtutibus, in libro Miraculorum quem composuit, inseruit. Cum autem venit ad locum ubi sanctum corpus jacebat, quod ipse postea cum sacramminis angelicum vultum viderat; facies illius velut rosa et lilium fulgebat, ita tremefatamquam si ante praesentiam beatae genetricis Domini adstaret devotus
Abbreviated transcription (Latin):
am arissimus erat ut sci¬
ciens ppl̾s bilere nõ pofsit: mo¬
yses misit lignum in aquã
et amaritudinem suam aqua¬
rum naturam deposuit. quam
infusa subito temperauit. ued
rum excussum est fcrcum de se¬
curi et statin ĩmersum est.
Rogauit helyseum qui amrse¬
rat ferum. Misit etiam hebo¬
seus lignum in aquam: et
hoc preter naturam factum
cognouimus. Grauior est
enĩ fcrti species: qmͣ aquarũ
liquor. Aduertimus igitur
ram. et ad hec tamen ꝓphecie
benedictionis numeramus
gr̃am. Quod si tantum ua¬
luit humana benedictio ut
naturam conuerteret: quid
dicimus de ip̃a consecratõne
diuina ubi ip̃a dñi saluato¬
ris operantur. Nam sacramẽ¬
tum istud qd̃ accipis xp̃i ser¬
mone conficitur. Quod si tã¬
sum uciluit sermo helye: ut
ignem de celo deponeret. nou
ualebit xp̃i sermo ut species
Sĩnitet elementorum.

Expanded text:
amarissimus erat, ut siamarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub rum excussum est ferrum de securi et statim mersum est; rogavit Helisaeum qui amiserat ferrum; misit etiam Helisaeeus lignum in aquam et hoc praeter naturam factum esse cognoscimus. Gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. § 2. Advertimus igitur,ram, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam. Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret, quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini salvatoris operantur? Nam sacramentum istud, quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Heliae, ut ignem de coelo deponeret, non valebit Christi sermo, ut species mutet elementorum?
Abbreviated transcription (Latin):
sti potiora. potior enĩ est lux
.qmͣ imbra: ueritas qmͣ figa.
corpus actoris qmͣ manna
de celo. Forte dicis aliud nideo.
secrauit maioremq uim be
nedictionis qmͣ nature: qr
Tenedictione eciam natura¬
irgam tenebat moyses
proiecit eam et facta est
serpens. Rursus apprelendit
candam serpentis: et in uirge
naturam reuertitur. Uides
ergo ꝓpħ̾ica gracia bis mu
flumina puro ineatũ aquaꝵ
subito de foutium uenis san¬
gius exunt cepit erumpere:
non erat potus in flumiis.
Rursus ad ꝓpł̾e preces cruor
tura remeauit. Circuclusus
hinc egyptus uallatus: in¬
de mari conclusus. Uirgam
leuauit moyses: separata eil
et in muroꝵ speciem se conge¬
lauit. atq inter undas ma
pedestris apparuit. Iordanis
retrorsum conu̾sus contra
naturam in sui fontis reuer¬
titur exordium. Nonne daret
mutatam. Siciekat ppłs pa¬
trum tetigit moyses pẽtiam:
et a qua de petra fluxio. Nũqͥd
non preter naturam operata
est gracia ut aqua indueret
quam non habebat ex natura

Expanded text:
sti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, secravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione etiam irgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertitur . Vides prophetica gratia bis mutflumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere: non erat potus in fluviis. Rursus ad prophetae preces cruor tura remeavit. Circumclusus hinc Aegyptiis vallatus, inde mari conclusus. Virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via peretrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claretmutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura?
Abbreviated transcription (Latin):
icut misit me uiuens
pater: et ego unuo ꝓpt̾
patrem. Et qui manducat
me: et ip̃e uinct ꝓpter me. Ac
id est ut ad illum tamquã
ad maiorem afferam uitã
meam exinanitio fecit ĩ qua
me misit. Ut autem quisq
uiuat ꝓpter me. participatio
facit qui manducat me. E¬
go itaq humiliatus uiuo
ꝓpter patrem. ille rectus n¬
uit ꝓpter me. non de ea nat᷑a
ditit. qua semper est equalis
patri. ded ea in qua minor
factus est patre: de qua eciam
superius dicit. Sicut pater

Expanded text:
icut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. Et qui manducat me, et ipse vivet propter me. » Ac id est, ad illum tanquam ad majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, quia manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille rectus vivit propter me. Non de ea natura dixit qua semper est aequalis Patri, sed de ea in qua minor factus est Patre; de qua etiam superius dixit: « Sicut Pate
Abbreviated transcription (Latin):
mundi operib legistis.
quia ip̃e dixit et facta sunt:
ip̃e mandauit et creata sunt.
Sermo igitur qui potuit ex
nichilo facere quod non erat:
non potuit ea que sunt in id
mutare quod non erant. Nõ
tis utimur: suis utamur
exemplis incarnationis q
astruamur misterii ueritatẽ.
ture usus persensit: cũ
dñs ilx ex maria nasceret.
Si ordinem querimus uiro
mixta femiria generare con¬
sueuerat. Liqu ẽt igitur qd̃
preter nature ordinem uir¬
go generauit. Et hoc quod
conficimus corpus et uirgi¬
ne est. Quid hic queris na¬
ture ordinem in xp̃i corpore
cum preter naturam sit ipse
dñs iħx partus ex uirgine:
uera utiq caro xp̃i que cruci¬
ficu. que sepulta est. uere er¬
boc est corpus meum. ante
benedictionem uerborum ce¬
lestium alia species nommna¬
tur. post consecrationem cor¬
pus xp̃i significat᷑. Ip̃e dicit

Expanded text:
mundi operibus legistis: Quia ipse dixit et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt . Sermo igitur Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea qumutare, quod non erant? Non tis utimur? Suis utamur exemplis incarnationisque adstruamus mysterii veritatem. turę usus pręcessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem quęrimus, viro mixta femina generare consuevit. Liquet igitur, quod praeter naturę ordinem virgo generavit. Et hoc, quod conficimus, corpus Christi ex virgine est. Quid hic quęris naturae ordinem in Christi corpore, cum pręter naturam sit ipse dominus Iesus partus ex virgine? Vera utique caro Christi, quę crucifixa est, quę sepulta est, vere erHoc est corpus meum . Ante benedictionem verborum coelestium, alia species nominatur; post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
um enim cibum et potũ
appetant homines: ut
adn esuriant neq sicient hoc¬
uero non prestant nisi iste ci
pax erit et mutas. plena atq
perfecta. propterea quippe si¬
nema suum in eis rebus cõ¬
mendauit: que ad unum a¬
liquid redignitur. Ex mul¬
entq iam exponit .xͣ.¬
quomodo id fiat quid
loquitur. et quid sit corpus
Et qui manducat meam car¬
nem et bibit meuin sangni¬
nem in me manet et ego in
eo. Hoc est ergo manduca¬
re illam escam et illum bibe
potum in ip̃o manere. et illũ
manentem in se habere: ac
per hoc qui non manet ĩ ip̃o
et in quo non manet xp̃e nõ
ta corporis et sangums xp̃i.
Sed magis tante rei sacra¬
mentum ad iudicium sioi
manducat et bibit: qui ĩ¬
mundus presummut ad xp̃i
accedere sacramenta que ali¬
us non digne sumit nisi
qui uundus est de quib
dicitur. Bcati mundo corde:
qm̃ ip̃i deum uidebunt. lc̃o xi.
icut inquit misit me
uuo ꝓpter patrem. et qui
manducat me: et ip̃e uiuet
ticipitione patris fit melior

Expanded text:
um enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, veraciter non praestat nisi iste cibpax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe nem suum in eis rebus commendavit quae ad unum aliquid rediguntur ex mulenique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manduca« Et qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. » Hoc est ergo manducare illam escam et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se bibere. At per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus,tum corporis et sanguinis Christi, sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, qui immundus praesumpsit ad Christi accedere Sacramenta, quae aliquis non digne sumit, nisi qui mundus est; de quibus dicitur, Beati mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt . 19. Sicut, inquit, misit me vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet articipatione Patris fit melior,
Abbreviated transcription (Latin):
serto: qui cotidiano pascelũ¬
tur celi alimento. Unde dic¬
tum est. Panem angeloriun
mandricauit homo. Sed ta¬
men panem illum qui mã¬
ducauerunt in deserto om̃s¬
mortui sunt. Ista esca quam
accipitis est panis niuus
qui de celo descendit: nite eter¬
ne substantiam monstrat.
manducauerit: non moriet᷑
incternum. quia corpus do
mini est. Considera utrum
nunc prestancior sit panis
an gelorum an caro ip̃i. q̃
utiqz est corpus uite. Man
onem obnoxium. si in diem
alterum seruaretur. hoc alie¬
num ab omni corruptione
giose gustauerit corruptio¬
nem sentire non poterit. Il¬
lis aqua de petra fluxit: tibi
sangius ex xp̃o. Illos ad ho¬
ram saciauit aqua: te sangͥs
diluit meternim. In deus
bibit et sitit: tu cum brbens
sitire non potens. Et illud
mn umbra hoc in ueritate.
Ded illud quod mraris un¬
ba est: quantũ istud cuius
aidi quia umbra est q̃
apud patres facta est.
li consequenti eos petra: pe¬
tra autem erat ip̃c. S ed nõ
in pluribus corum compla

Expanded text:
et quotidiano coeli pascebantur alimento. Unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo. Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca, quam accipis, iste panis vivus, qui de coelo descendit, vitae aeternae substantiam subministrat, manducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus est Christi. Considera nunc, utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Mannoni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, giose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de pesanguis e Christo : illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit, et sitit: tu cum biberis, sitire non poteris: et illud in umbra, hoc in veritate. 49. Si illud quod miraris, umbra est; quantum istud est, cujus udi quia umbra est quae apud patres facta est: de consequenti eos petra: petra autem erat Christus. Sed non in p
Abbreviated transcription (Latin):
nus supra sc̃e aliciũ. urrilit
cam inuocans. Et taindiu
super iacuit quousq dolor
discrssit. Caligo fugnta est
cagulatus sanguis se uenis
ninistrantib produxit: da¬
risq oculis qui manib su¬
stentatus uenerat. sanus
rediit. De cilicio brate lurẽ
recepit. letus atq incolumiᷤ
ad synodum ut ita ceꝑat am¬
bulauit. Quod post ip̃o refe¬
rente iiuersa synodus au¬
diuit. Ac inde regrediens:
nobis hoc orc ꝓprio disseruit.
Im ci deuotioᷤ fundamentũ
insilice dñe radegundis ꝑcu¬
dere. uor et centum dedit iol¬
dos ad fabricam ip̃am fuciẽ¬
di. Euanti infumi ad ei
iuocationẽ sunt sani redditi.
quis enuimerare ualeat. Qs¬
ago eam uniquam idit. et
tarenam hominem ẽe credi¬

Expanded text:
nus supra sanctae cilicium, viriliter nus supra sanctae cilicium, viriliter eam invocans, et tandiu superjacuit quousque dolor discessit, caligo fugata est, coagulatus sanguis se venis ministrantibus perduxit, clarisque oculis qui manibus sustentatus venerat, sanus rediit, de cilicio beatae lumen recepit, laetus atque incolumis, ad synodum ubi coeperat, ambulavit, quod post ipso referente universa synodus audivit, ac inde regrediens nobis haec ore proprio disseruit. Ipsa ei fecit devotio fundamentum basilicae domnae Radegundis percutere, ubi et centum dedit solidos ad fabricam ipsam faciendam. Quanti infirmi ad ejus invocationem sunt sani redditi quis enumerare valeat? Quis eam unquam vidit et terrenum hominem esse credi
Abbreviated transcription (Latin):
do ingiliis et ieuniis apta¬
uit dñm benedicens. a qua
tale munus acapere meruis¬
set. Sic deus sius fidelibz que
postulant non abnegat. Fre¬
quenter eciam et dulciter qua¬
si nn figura ut nemo intellig̾e
posset dicebat. Cui ammaꝵ
cura est. fortiter laudem ab ho¬
minib debet timere. Sed ni¬
chilomꝰ quantur illa hoc
uitare uolebat. tanto magis
ac magis urtutũ largitor
sibi in om̃ib fidelem declara¬
re studelat. ita ut ubicumꝙ¬
infirmus a quatumq deteñ¬
tus infiurmnitate eam inno¬
cassit:salntem reciperet:
ar illuster leo nomine
ad consilium siuodi. a
bio ep̃is dui iter ag̾et: ocu¬
li eius grauiter caligine ob
ducti: sanguinis nũbe sunt¬
cooꝑti. Qui insi a famulis
sustentatus ꝑgeret: penitus
niam nec uideret. Ingressus¬
q monasterium beate ibi fi¬
uas suas ei denotus tradi¬
dit dño seruituras intrount
in oratorium dñe. Marie
nõi dedicatum. Post oratio¬
nẽ datã: prosterint se fide ple¬

Expanded text:
tium vigiliis et jejuniis aptatium vigiliis et jejuniis aptavit, Dominum benedicens se tale munus accipere meruisse. Sic Deus suis fidelibus quae postulant non abnegat. Frequenter et dulciter quasi in figura, ut nemo intelligere posset, dicebat: Cui animarum cura est, fortiter laudem ab hominibus debet timere. Sed nihilominus quantum illa hoc vitare volebat, tanto magis ac magis virtutum largitor sibi in omnibus fidelem declarare studeinfirmus, a quacumque detentus infirmitate, eam invocasset, salutem recipiebat. Vir inluster Leo nomine ad consilium sinodi evobio episcopis, dum iter ageret, oculi eius gravi sunt caliducti, sanguinis nube cooperti, ut non nisi a famulis sustentatus pergeret, penitus nec viam videret. Qui ingressus monasterium beatae, ubi filias suas ei devotus tradidit Domino servituras, introivit in oratorium domnae Mariae nomini dedicatum: post orationem datam prosternit se fide ple
Abbreviated transcription (Latin):
et martyr ip̃i. si uera est an¬
cilla dei beata radegundis.⁊̃¬
notescat in gentib potencia
tua. et ꝑmitte ut de pignore
tuo mens fidelis accipiat qd
poscit. Oratione completa. u¬
bi om̃is ppl̾s amen respon¬
dit: uenit ad scm̃ sepulcbrũ.
Semꝑ q beate fidem promm¬
ciars tangebat mẽbrum qua¬
le beatissimus ad peticionem do¬
mine radegundis dare iuberet.
detigit in manu dextera. digi¬
tos singulos. Ubi ad mino¬
rem uenit digitum. suaui tac¬
tu de ꝓpria manu tulit. ut ba¬
cere et uoluntatem impleret.
Quem digitum uir apłicus
cum digno honore brate rade¬
gundi direxit. De iherosolima
namq usq pictauis in eius
ore semꝑ lans dei ꝑsonuit.
Quid putas quam ardenti a¬
nimo quam fideli deuotione
tanti pignoris p̾miũ expec¬
tans sub abstinencia man¬
cipauit: at ubi se beata regi¬
na hoc munus celeste accẽpis¬
se cum omni a lacritate gau¬
deret: tota ebdomada cũ om̃i
congregatione se in psallen¬

Expanded text:
et martyr Christi, si vera est anet martyr Christi, si vera est ancilla Dei beata Radegundis, innotescat in gentibus potentia tua, permitte ut de pignore tuo mens fidelis accipiat quod poscit. Oratione completa, ubi omnis populus amen respondit, venit ad sanctum sepulcrum, semperque beatae fidem pronuntians, tangebat membrum, quale beatissimus ad petitionem domnae Radegundis dare juberet. Tetigit in manu dextera singulos digitos: ubi ad minorem venit digitum, se suavi tactu de propria manu tulit, ut beaceret, et ejus voluntatem impleret. Quem digitum vir apostolicus cum digno honore beatae Radegundi direxit: de Hierosolyma usque Pictavis in ejus honore semper laus Dei personuit. Quid putas quam ardenti animo, quam fideli devotione tanti pignoris praemium exspectans, se abstinentiae mancipavit? At ubi se beata regina hoc munus coeleste accepisse cum omni alacritate gauderet, tota hebdomada cum omni congregatione se in psallen
Abbreviated transcription (Latin):
benedixit.
ostqũa monasterium
est ingressa. quantam
multitudinem scõꝵ felicissi¬
mis precib congregauit.
loc oriens testatur a quilo. au¬
ster. uł occidens profitetur. qͥa
udiq pretiosas gẽmas celo¬
qz reconditas. et quas paradi¬
sus habet ip̃a deuota tam mu
se decantare credebat. ꝑuenit
tandem ad cam de dño mãme¬
te martyre quo iberosolimam
sua scã requiescerent memiba.
Nec audiens auida ac sitibũ¬
da potalnt ueluti hydrus. qͣ
quantum fontem trabit: tã¬
tum. illis sitis addita crescit.¬
Sed ista de ore dei plus made¬
facta calet. Transtulit urũ
uenerabilem reoualem pre¬
biterum qui tunc scl̃aris e¬
rat: et adhuc suꝑstis est corpo¬
re. ad patriarcham iherosoli¬
mitanum poscens reliquia s¬
beatus uir benigne suscipiẽs
rogationes ppło indixit. Uo¬
luntatem dei inquirens. t̾cio
die missa celebrata: beati mar¬
tyris sepulchrum cum omni
pplõ adiens. alta uoce plena
fide huimodi uerbis protesta¬
tur dicens. Peto te confessor

Expanded text:
benedixit. Postquam in monasterium est ingressa, quantam multitudinem sanctorum fidelissimis precibus congregaverit, hoc Oriens testatur, Aquilo, Auster, vel Occidens profitetur: quia undique pretiosas gemmas coeloque reconditas, et quas paradisus habet, ipsa devota tam munse decantare credebat. 15. Pervenit tandem ad eam de domno Mammete martyre, quod Hierosolymis sancta sua requiescerent membra. Haec audiens avida et sitibunda potabat velut hydrops qui quantum fontem trahit, tantum sitis addita crescit; ista de rore Dei plus madefacta calet. Transmisit virum venerabilem Reovalem presbyterum, qui tunc saecularis erat et adhuc superstes est corpore, ad patriarcham Hierosolymitanum poscens de Quod vir Dei benigne suscipiens rogationes populo indixit, voluntatem Dei inquirens: tertia die, missa celebrata, beati martyris sepulcrum cum omni populo adiit, alta voce, plena fide hujusmodi verbis protestatur dicens: Precor te, confessor
Abbreviated transcription (Latin):
tota q felicitas: uos nouella
plantatio. Agite mecum in
hoc seculo: un de gaudeamus
in futuro. plena fide plena qr
cordis affectu seriuamus dño
in timore. In simplicitate cordiᷤ
queramus eum. ut cum fiduci¬
a ei dictre possimꝰ. Da dñe quod
ꝓmisisti: quia fecimꝰ qd̾ iussisti.

Expanded text:
totaque felicitas, vos, novella totaque felicitas, vos, novella plantatio. Agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus in futuro. Plena fide plenoque cordis affectu serviamus Domino; in timore, in simplicitate cordis quaeramus eum, ut cum fidutia ei dicere possimus: „Da, Domine, quod promisisti, quia fecimus quod iussisti
Abbreviated transcription (Latin):
ius enĩ ⁊ eius pacienciã
quis caritatem. quis
fcruorem sp̃s. quis discretio¬
nem. quis benignitatem. qͥs
zelum scm̃m. quis uigem me¬
ditationem die noctuq in le¬
ge dñi poterit explicare: Que
aut meditatõne psalmoꝵ. aut
predicatõne cessare uideret᷑ lec¬
trix ante cam una monacha¬
rum leg̾e non sistebat. In
tantum de corde uł ore illius
dei lans non discedebat. ut cũ
quadam uice uidisset postiari¬
am monasterii transcuntem
nõie eodegundem. ubi cam
uoluit appellare. pro eius no¬
mine alleluya clamauit. Hoc
nulies fecit. Nũquam de ore eiꝰ
detractio. nũquam mendaciũ.
nũquam maledictum contra
solum nõ dctrarit cuiqu̾a. sed
nec detrabentem pacienter̾ au¬
diuit. Pro ꝑsequentibz se sẽꝑ
orauit. et orare docuit congre¬
gationem. quam in nõie do¬
nuni plena dei desiderio congre¬
gauit. In tantumq dilecit.
ut ea am parentes uel regem
dum predicaret: dicebat. Uos
elegi filias. nos mea lumina
uos mea iuita. nos me requies

Expanded text:
is enim ejus patientiam, quis charitatem, quis fervorem spiritus, quis discretionem, quis benignitatem, quis zelum sanctum, quis jugem meditationem die noctuque in lege Domini poterit explicare? Qui cum a meditatione salmorum aut praedicatione cessare videretur, lectrix ante eam una monacharum legere non desistebat. In tantum de corde vel ore illius Dei laus non discedebat , ut, cum quadam vice vidisset postitiariam monasterii transeuntem nomine Eodegundem, ubi eam voluit appellare, pro eius nomine 'alleluia' clamavit. Hoc milies fecit, numquam de ore illius detractio, numquam mendatium, numquam maledictum contra solum non detraxit cuiquam, sed nec detrahentem patienter audivit. Pro persequentibus se semper oravit et orare docuit. Congregationem, quam in nomine Domini plena Dei desiderio congregavit, in tantumque dilexit, ut etiam parentes vel regem m praedicaret, dicebat: 'Vos elegi filias, vos, mea lumina, vos, mea vita, vos, mea requies
Abbreviated transcription (Latin):
mlatis farcis deliciis
stans ante prandentes. ieui¬
na presens conuiuiis ipsa
madebat panẽ carnem: et qͥd¬
quid apponerent. Aangui¬
dis autem et cecis: non cessa¬
bat ip̾̃a cibos cum coclear por¬
rig̾e. Hoc p̾sentib puellis
duab: sed sola seruiente ut
noua martha satag̾et. donec
petulenti fratres leti fierent
conuiuiis. Tue illa remo¬
uens se loco. ut ablueret ma¬
nus iam bene culto comuuo:
tota gratificabat᷑. Si quid
audiret e fremitu: iulebat ta¬
men ut sederent donec uellent
assurge. Uenera bili uero oĩ
potenti dñico die hoc habelut
in canone uel estate uł hye¬
me. ut pauꝑib collectis: pri¬
mo merum sua manu depo¬
tum dulci porrigeret puelle
postea cõmittens. ut om̃s
illa satis ꝓpinaret. quia ip̃a
festinabat or̃oni occurrere.
quo et ausum consũmaret.

Expanded text:
latis, farcitis deliciis, stans ante prandentes ieiuna, praesens conviviis, ipsa incidebat panem, carnem, quidquid adponeret. Languidis autem et caecis non cessabat ipsa cibos cum cocleare porrigere, hoc praesentibus duabus, sed se sola serviente, ut nova Martha satageret, donec potulenti fratres laeti fierent conviviis. Tunc illa removens se loco, ut ablueret manus, iam bene culto convivio, tota gratificabatur. Si quid audiret de fremitu, iubebat tamen, ut sederent, donec vellent adsurgere. 18. Venerabili vero omni dominico die hoc habebat in canone vel aestate vel hieme, ut pauperibus collectis primo merum sua manu de potu dulci porrigeret, puellae postea committens, ut omnibus illa propinaret, quia ipsa festinabat orationi occurrere, quo et cursum consummaret
Abbreviated transcription (Latin):
pontifici: mox ut sublatum
est signũ a senonica urbe per¬
didit dulcedinem sonitus sui.
Quo rex agnito: ilico iussit
lcco pristino restitui. at ubi ꝑ
lupi. insonuit miliario septi¬
mo. Uir sc̃s cum sederet m
urbe: ilico ꝑrexit obuiam cũ
psallencium dignitate. Et
qd̃ dolens ꝑdiderat: gr̃as do¬

Expanded text:
pontifici, mox ut sublatum est signum a Senonica urbe, perdidit dulcedinem sonitus sui. Quo rex agnito ilico iussit loco pristino restituere signum; Lupi insonuit miliario septimo. Vir sanctus cum sederet in urbe, ilico perrexit obviam cum psallentium dignitate, et quod dolens perdiderat gaud
Abbreviated transcription (Latin):
est. Erultauit in gandro be¬
ata cum om̃i cella sua. se ꝙ
donum bonum. et datum per¬
fectum. Quod sue congrega¬
tioni quam ad dñi seruiciũ
congregauit contulit in sp̃u
senciens qd̃ post eius transi¬
tum paruum haberent posse
qua quam illa cum rege gła
retur. Unde et eis subuemĩre
posset hoc domini celeste pro¬
curatrix optima. gubernattre
bona. ut oues non usquequa¬
qr relinqueret: precium nun¬
di de pignore xp̃i. qd̾ de longin¬
qua regione exxtiit. ad hono¬
rem pp̃łt et saluationẽ suo in
monasteno dimisit. Ubi uir¬
tute dei qui oꝑante paciencia ce¬
li ministrante: cecoꝵ oculi lu¬
men recipuit. aures surde pac¬
te fiint. Mutoꝵ lingua ad su¬
um redit officium. Claudi ã¬
bulant. demones effugant.
Quid plura: Quisqͥs aqua¬
cumq infiriitate detentus
ex fide uenerat: ꝑ uirtutẽ sc̃e
crusis salus redit. Quis q̃at
dic̾e. quantũ et quale donum
huic urbi beata contulit: Un¬
de quisqͥs ex fide uiuit eius
nomini benedicit. Precellen¬

Expanded text:
est. Exultavit in gaudio beata cum omni cella sua, seque donum bonum et datum perfectum suae congregationi, quam ad Domini servitium congregavit, contulit, in spiritu sentiens quod post ejus transitum parum habere posset. Quamquam illa cum rege coeli gloriaretur, unde eis subvenire posset: hoc donum coeleste provitrix optima, gubernatrix bona, ut oves non usquequaque relinqueret, pretium mundi de pignore Christi, quod de longinqua regione expetiit, ad honorem loci et salvationem populi suo in monasterio dimisit; ubi virtute Dei cooperante, potentia coeli ministrante, caecorum oculi lumen recipiunt, aures surdae patefiunt, mutorum lingua ad suum redit officium; claudi ambulant, daemones effugantur. Quid plura? Quisquis a quacunque infirmitate detentus ex fide venerit, per virtutem sanctae crucis sanus redit. Quis queat dicere quantum et quale donum huic urbi beata contulit? Unde quisquis ex fide vivit, ejus nomini benedicit. Praecellen
Abbreviated transcription (Latin):
auctoꝵ uolumina tatari eĩ
diuinitatem. et crucem quam
irrides proferre ex quibus inte
pientissimũ ꝓhibetis. cum de
reuelanda xp̃i maiestate loque¬
retur his uerbis eciam signũ
illius intimauit. futurum
astruens deum cuius signũ
curumrotũ datum ac decusatũ
est. Sibille proinde pre diutna
ut asseritis carmina ꝓprieta¬
tem sã nominis ꝑsonarunt
cum dignitate nature. Hec ea¬
dem deum postea unoueisu
ciucẽq signauit. quam uos
ettoneis disputationib re¬
fuctatis. p̾dictum poenia ica
ponens. Felix ille deus ligno
qui pendet al alto. Uide dispu¬
tantib quidem uerbis expres
sam uttisq confessionẽ. Ie
futurũ in homine designat q
magnifestandum in homine
designat. Hec felicem uocat
quia diuinam prouidet in ho¬
minis fragilitare iurtutem.
et in ciusdem homuus morte
uictoriam. Quos tamen nõ
idcuro sequi conuenit quia his
uelud ꝑ sompniũ ueram sapi¬
enciam loqui aliquando con¬
cessum est: neq ut gentilitas
ex deo prescienciã meruisse ui¬

Expanded text:
auctorum volumina testari ejus divinitatem, et crucem quam irridetis proferre; ex quibus interpientissimum perhibetis, cum de revelanda Christi majestate loqueretur, his verbis etiam signum illius intimavit, futurum astruens Deum, cujus signum circumrotundatum et decussatum est. Sibyllae perinde praedivina, ut asseritis, carmina proprietatem sancti nominis personarunt cum dignitate naturae: haec eadem Deum postea uno versu crucemque signavit, quam vos multis disputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet ab alto. Vide distantibus quidem verbis, expressam tamen utriusque confessionem. Ille futurum designat, quia manifestandum in homine sentiebat: haec felicem eum vocat, quia divinam praevidet in hominis fragilitate virtutem, et in ejusdem hominis morte victoriam. Quos tamen non idcirco consequi convenit, quia his velut per somnium veram sapientiam loqui aliquando permissum est; neque ut gentilitas meruisse ex Deo praescientiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
Si preduta miracula ut ccedi
uiles manens in hommine d̾s
prestitit: nsiquad suscipere. et
pati crucem de buit: Aut quam
obcusam alios erepturus
a morte: ⁊ p̃e eciam morte non
ꝓdenit qui sibi ꝓdesse non potu

Expanded text:
Si praedicta miracula, ut credi studes, manens in homine Deus praestitit, numquid suscipere et pati crucem voluit? aut quam ob causam erepturus a morte alios, morte non proderit, qui sibi prodesse non potui
Abbreviated transcription (Latin):
meas inquit oueneranda et
age quia hodie tibi pro tran¬
sitorio regno cõmutabit᷑ eter¬
num. pro mortali sponso: ĩ
mortalem tibi acquires. pro¬

Expanded text:
meas», inquit, «o ueneranda et  quia hodie tibi pro transitorio regno commutabitur eternum et pro mortali sponso tibi immortalem acquires».
Abbreviated transcription (Latin):
quietat. sed perhenni leticia¬
quid ibi sit ubi tanta et talis
beatitudo consistit: aliter dici
non potest nisi quicquid bo¬
ni est ibi est: et quicquid ma¬
li est. nusquam est. Quod
inquis bonũ: Illud est dico¬

Expanded text:
quietat, sed perennis laetitiaquid ibi sit, ubi tanta et talis beatitudo persistit, aliter dici non potest, nisi quidquid boni est ibi est, et quidquid mali est ibi nusquam est. Quod inquis bonum est i
Abbreviated transcription (Latin):
at hec intascro: s qͥa ĩnuita de¬
monũ ꝯfessio ñ leni estimatio¬
ne pensanda est. quia nisi in¬
insibiliq cruciatib agerent᷑.
libere utiq pro se facitius dice¬
rent. quam semper contta se
mentirentur. Sed te nuror for¬

Expanded text:
tam daemonum confessionem non levi aestimatione pensare: quia nisi invisibilibus cruciatibus agerentur, libere utique pro se facilius dicerent, quam semper contra se mentirentur. Sed cum in re o
Abbreviated transcription (Latin):
ne deus. nec pati potuit nec
teneri. s quedam de dyabolo
egit ꝑ assumptũ hominẽ egit
tnumphum. cum in ligno ma¬
tenam carnis imponens: cu
sme muitia sui per hominem
superauit. qui hommẽ cum dei
miuria egerat in delictum.
Nomo ego non diuinitas
no est. Hec deo fuit assinnen¬
di bominẽ precipue ratio uel
uoluntas. ut pectatum ab
homine contractũ ꝑ hominẽ
tolleretur. et ab illo fides resur¬
rectionis mapiet. que primũ
resingere debuisse constaret.

Expanded text:
 nec pati potuit, nec teneri: sed quemdam de diabolo per assumptum hominem egit triumphum, cum in ligno victoriam carnis imponens, eum sine sui injuria per hominem superavit, qui hominem cum Dei injuria egerat in delictum. Homo ergo, non divinitas no est. Atque haec Deo fuit assumendi hominem praecipua ratio vel voluntas, ut peccatum ab homine contractum per hominem tolleretur, et ab illo fides resurrectionis inciperet, quem primum resurgere debuisse constaret:
Abbreviated transcription (Latin):
uoctibuli inuocatione cont̾¬
ritos xp̃m deum et dei filiũ
non negare. aut uelud reos
cum tormenta seuiuit questi¬
onumi nõ qd̾ placeat dicere:
tis: diis saltem uñs creditẽ.
aut si ultenus pudor non est
negent certe homines qd̵ eciã
demones fatentur. Si dis

Expanded text:
vocabuli invocatione conterritos Christum Deum et Dei Filium non negare, ac velut reos cum tormenta saeviunt quaestionum, non quod placeat, dicere; tis, diis saltem vestris credite; aut si alterius pudor non est, negent homines quod etiam daemones confitentur. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortem sua carne susce¬
pit. et idem ipͣc homo est. qui
mortem sua diuinitate des¬
truxit. Idem quippe dei filius
qui diuinitate mori non po¬
turt. qime mortuus est. quͥa
mortalem deus ĩ mortalis
suscepit. et ideo xp̃c dei fuius
qune mortiuus surcexit. quia
ĩmortalitatẽ sue diumitatis
carne mortuus non amisit.

Expanded text:
qui mortem sua carne suscepit, et idem homo Christus est qui mortem sua divinitate destruxit. Idem quippe Christus Dei Filius, qui divinitate mori non potuit, carne mortuus est, quam mortalem Deus immortalis accepit. Et idem Christus Dei Filius carne mortuus resurrexit, quia immortalitatem suae divinitatis carne mortuus non amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
ire om̃i mestimabiles sint
diuitie dei. marime in hono¬
re sui nõis approlundo: ꝓuo¬
candis ad fidem hominibus
maiestas uera ostenditur u¬

Expanded text:
in re omni inaestimabiles sint divitiae Dei; maxime in honore sui nominis approbando provocandisque ad fidem hominibus, majestas vera diffunditur