comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cume u̾bum non solum num¬
atam peciuuam complectitur
u̾um omnem omnino peccĩa
ħest omina corꝑa. nam corꝑa
quo peccume appelłone cõtin̾i
nemo est qui ambiget ¶hr̃¬
ditas uris nomẽ est ꝙ ⁊ acces¬
sionem ⁊ decessionem in se reci¬
pit hrditas autem ⁊ maxmie
fructibus augetur ¶ acrõns
u̾bum ⁊ sp̃ãle ẽ ⁊ gen̾ale. nam
omnis accõ dr̃ siue in ꝑconam
sine rẽ sit peticõ s plerumq
acrones ꝑsonales solemus dre
peticõnis autẽ u̾bo irem accõ¬
ius singisi cari uidẽtur. ꝑ seci¬
cõms u̾bo extra ordinarias ꝑse¬
cucõnes u̾bo puto contim̾ut
puta sidĩcomissorum. ⁊ sique
alie sut que ñhñt nirisordi

Expanded text:
uerbum non solum numeratam pecuniam complectitur, uerum omnem omnino pecuniam, hoc est omnia corpora: nam corpora quoque pecuniae appellatione contineri nemo est qui ambiget. 'Hereditas' iuris nomen est, quod et accessionem et decessionem in se recipit: hereditas autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque 'actiones' personales solemus dicere. 'petitionis' autem uerbo in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris or
Abbreviated transcription (Latin):
sinõ culpa equitis ꝓprie se po¬
tunt non idẽ marims uiris
est quippe nõ sine culꝑa eꝗtiꝰ¬
tuntur arma. enĩ postlim̃io
reu̾ti negantur ꝙ curpit̾ a¬
mittantur. Omp̃¬
uł ab hostib deducuntur iu¬
re postlimini reu̾ti antiqui¬
tus placiit an quihostibus
deditus reu̾sus nec auobis re¬
ceptus cuus romanus sit int̾
brutum ⁊ steu̾. uarie tracta¬
ibello aũ in pace ibello c
hii qui nob̾ hostes sunt aliꝙͣ
ey nostris ceꝑunt ⁊ int̃ p̾si¬
dia sua ꝑduyit. nam sie¬
manet cunis tunc antẽ reu̾sꝯ
indelligitur aut si ad amicoᷤᷤ
nostros ꝑuemat aut intra
post liminiũ datinne̾ nam sic̃
gente aliqua in amiciciamnz
tes quidem no̾ sunt quod aut̃
eynro ad eos ꝑuenit illorum
fit ⁊ lib̾ h̾o noster abeis captꝰ
ẜuus fit eorum idemq ẽ. siab
issis ad nos aliquid ꝑueniat

Expanded text:
sine culpa equitis proripere se potuerunt.Non idem in armis iuris est, quippe nec sine flagituntur: arma enim postliminio reuerti negatur, quod turpiter amittantur: 3 Puel hostibus deduntur, iure postliminii reuerti antiquitus placuit. an qui hostibus deditus reuersus nec a nobis receptus ciuis Romanus sit, inter Brutum et Scaeuolam uarie tractain bello aut in pace. In bello, cum hi, qui nobis hostes sunt, aliquem ex nostris ceperunt et intra praesidia sua manet ciuis. tunc autem reuersus intellegitur, si aut ad amicos nostros perueniat aut intra postliminium datum est: nam si cum gente aliqua neque amicitia‹m› tes quidem non sunt, quod autem ex nostro ad eos peruenit, illorum fit, et liber homo noster ab eis captus seruus fit et eorum: idemque est, si ab illis ad nos aliquid perueniat
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾. inlio rupho qui tacitaᷤ
fidem accõmodauit ut nõ
ca pienti restitueret hr̃di¬
tatem si deducca quarta ꝑ¬
te restituit incħ retinere
deb. ¶Quadrans audem ꝗ
hr̃di imponitur ipĩ eripiat᷑
⁊ ad fiscum transferat᷑ ꝑm̾
dodrantis semissum solum
capit qui se detulit.Iueᷤ
tilius recepta ea licita cõne
optinũat in uacuam po stõm
inductus erat defructibus
medio temꝑe receꝑtis que¬
rebatur. pr̃ouus fisci ẽe uo¬
lebat plane simedio temꝑe
int̾ primam licitacõm ad
seqñtem ad ieccõm p̾cepti
funssẽt aduenditorem ꝑ¬
tinere sicut solet dicicum
placebat fructus empto
no erant p̾dia iniqum eẽ
fructus ei ausfexri inu̾sos
set colonum quidem ꝑciꝑe
eos deb̾e emꝑtorem u̾o pẽ¬

Expanded text:
nus Iulio Rufo.Qui tacitam fidem accommodauit, ut non capienti restitueret hereditatem, si deducta parte quarta restituit, nihil retinere debet. quadrans autem qui heredi imponitur ipsius eripia ad fiscum transferatur". unde dodrantis semissem solum capit qui se detulit. Idem lticius recepta ea licitatione optinuerat et in uacuam possessionem inductus erat. de fructibus medio tempore perceptis quaerebatur: Patruinus fisci esse uolebat. plane si medio tempore inter primam licitationem et sequentem adiectionem percepti fuissent, ad uenditorem pertinere‹nt› sicut solet dici, cum placebat fructus emptorno erant praedia, iniquum esse fructus ei auferri uniuersos: sed colonum quidem percipere eos debere, emptorem uero pe
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝓꝑte in ꝓpria uoliitate tes¬
tatorem ꝑseu̾asre set ĩ unui¬
so ꝓ minciauit nec cestamĩtũ
prius extare nec si dedisret ĩ
primo testõ exposteriori pe¬
ti potiuse isi pecitum ẽet pla¬
cuit qr non ꝓbabat sibi dataᷤᷤ
p̾ce pcones ey sola sua caucõe
solum sidĩ comsũ pr̃are de
hĩditatem post mortem sua.
cum hrs scripta condemꝑna¬
ta ẽet a fudo omma bona n¬
ulieris occuparentur dicebat
isandatum erat caꝑe se ni¬
cħ posse detulisset in qom
uenit codrantis tocius as¬
sis ꝑtem dimidiam ex bñfi¬
cõ diui traiani reciꝑe deb̾at

Expanded text:
te in prima uoluntate testatorem perseuerasse, sed in uniuerso. pronuntiauit nec testamentum prius exstare nec, si dedisset in primo testamento, ex posteriore peti potuisse, nisi petitum esset. placuit, quia non probabat sibi datas praeceptiones ex sola sua cautione, solum fideicommissum praestare dehereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemnata esset a fisco et omnia bona mulieris occuparentur, dicebati datum erat capere se nihil posse detulisset, in quaestionem uenit, dodrantis an totius assis partem dimidiam ex beneficio diui Traiani recipere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uel pectume fiscalis si¬
ue annone uel uestis ꝑ sone
nam harum sp̃er nin curatorẽ
moris est. int̾ psonalia mun̾¬
a inquibdam cuntatibus
lici balnei si exredditib ali¬
cuius cinitatis curatori pec¬
custodiendi aque ductus ꝑ¬
sonalib mun̾ib aggrogat᷑.¬
yrenarche quo qui discipli¬
ne publice ⁊ corngendis mo¬
rib pͥficuuitur s ⁊̃ hii qui
adreficiendas mas eligi solẽt
cum ncħ de ꝓprio primoio

Expanded text:
sunt, uel pecuni‹a› fiscalis siue annona uel uestis, personae nam harum specierum curatores,moris est inter personalia munera in quibusdam ciuitatibus lici balinei, si ex reditibus alicuius ciuitatis curatori peccustodiendi aquae ductus personalibus muneribus adgregatur.Irenarchae quoque, qui disciplinae publicae et corrigendis moribus praeficiuntur: sed et qui ad facienda uias eligi solent, cum nihil de proprio patrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
cum creati fu̾nt ⁊ si ĩa añ abio¬
luti sc̾ nocẽ hñt appellare setͣ
si ꝑ calumpniam ⁊ sepuc idẽ
adu̾sarius uexandigrã eius ꝙ̃
sit ꝑpetua uacacõne sb̃mxim
ut face̾t ꝓbatus erit sumptꝰ
litis eyemplo dec̾torum princi¬
palium prarenibertur ei quem
sine canca sepius inquietabat¬
Qui infraudem ordinis ĩhono¬
ribus gerendis cum int̾ eos ad
primos hõres creari possint que
inciutate num̾abantur eui¬
tandorũ maiorũ honoꝵ gr̃a ad
hocolonos p̾diorum se transtu¬
lerunt ut imoribus sb̾icĩt᷑
hanc ex cusacõm sibi non comꝑa

Expanded text:
creati fuerint, etsi iam ante absoluti sunt, necesse habent appellare. sed si per calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit.Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationem sibi non pa
Abbreviated transcription (Latin):
Iis ex arsaco sua equitate ni¬
titur s sip̾tendentib aliquid
siñ nidice credatur a ut passim
q lib̾uit ꝓmissum fu̾it se ex¬
in rebus publicis sb̃eant quare
⁊ ꝗ ub̃orum incolumũ uire a
mun̾ib cuulib sibi uendicare
excusacõm a ppelłom int̾pon̾e
debent ⁊ qui temꝑa p̾fimta ĩ

Expanded text:
is excusatio sua aequitate nititur. sed si praetendentibus aliquod sine iudice credatur, aut passim que libuerit, permissum fuerit se exin rebus publicis obeant. quare et qui liberorum incolumium iure a muneribus civilibus sibi vindicant excusationem, appellationem interponere debent
Abbreviated transcription (Latin):
eliguntur laborem ꝑsonar
nunis agrediunt. uidican¬
di quo ncc̾itas int̾ muna ꝑ
sonalia hetur si aliquis fu̾nt
electus ut compelleret eos ꝗ
patiam publicam possident
Stnere mam ꝑsonale munꝰ
est parimõ qui acreptandis
sui suscipiendis sensualibus
ꝓfessõnib destinantur ad ꝑ¬
sonalis mum̃is sollicitudine̾
aminũ intendunt. Mastͥgo¬
fori quo ꝗ annotetas ĩ c̾tamĩ¬
b cõmitantur ⁊ scribe mag̾¬
tratus ꝑ sonali mum̾ ẜmu̾t. pa¬
trimomoꝵ sũt ninn̾a que sũp
tib primonii ⁊ dampns adim¬
instrãtis expediunt/ s lempo¬
raria ⁊ hospiratura. apuda¬
le xandrmnos pr̃imonii munꝯꝰ
extimatur susceptores quo¬

Expanded text:
aborem personalis muneris adgrediuntur. Iudicandi quoque necessitas inter munera personalia habetur. Si aliquis fuerit electus, ut compellat eos, qui prope viam publicam possident, sternere viam, personale munus est. Pari modo qui acceptandis sive suscipiendis censualibus professionibus destinantur, ad personalis muneris sollicitudinem animum intendunt. Mastigophori quoque, qui agonothetas in certaminibus comitantur, et scribae magistratus personali muneri serviunt. Pattibus patrimonii et damnis administrantis expediuntur. Elemporia et pratura apud Alexandrinos patrimonii munus existimatur. Susceptores quo
Abbreviated transcription (Latin):
colligendos ciuitatum publi¬
cos redditus eligi solent ꝑoo¬
nali mun̾i sb̾ uingantur. hũ
quoq qui custodes edium ur
arcħote nellongograpphił
tabularii nel senoparatrochi
ut ĩ quibdam ciuitatib neld̾¬
yrenarche nel curatores a dex¬
truenda uel resicienda edifici¬
a publica sine palacia siue na¬
ualia uel mansiones destina¬
tur. sitam̾ pectumam pub¬
licam. moꝑis fabrica crogõt
⁊ qui faciendis uel reficiendis
nauib ubi uso eyigit p̾ponũ¬
guntur cmelasia quo simi¬
lr ꝑsonale munꝰ ẽ nam rõe
hĩta ⁊ alm̃torum ⁊ cameloꝵ
certa pectuma camelariisda¬
rideb ut solo corꝑis mimiste¬
rio obligantur hos exalio
ordine uocari nec ulla excu¬
sacõne lib̾ari isi sola lefi ⁊
niutilis corꝑis ĩ firmitade
spãłr sit exp̾ssum legati q
qui adsacrariũ principis mit
ciꝑe set ꝗ inchostrategi ⁊ pis¬
trinorum curatores ꝑsonale
munus inemit.¶Defenid̃¬
res quo quos grecisidicoᷤ
appellant ⁊ qm adc̾tam cã¬

Expanded text:
colligendos civitatium publicos reditus eligi solent, personali munere subiugantur. Hi quoque, qui custodes aedium vel archeotae vel logographi vel tabularm ciuitatibus uel limenarchae uel curatores ad extruenda uel reficienda aedificia publica siue palatia siue naualia uel mansiones destinantur, si tamen pecuniam publicam in operis fabricam erogent, et qui faciendis uel reficiendis nauibus, ubi usus exigit, praeponunnguntur.Camelasia quoque similiter personale munus est: nam ratione habita et alimentorum et camelorum certa pecunia camelariis dari debet, ut solo corporis ministerio obligentur. hos ex albi ordine uocari nec ulla excusatione liberari, nisi sola laesi et inutilis corporis et infirmitate, specialiter sit expressum.Legati quoque, qui ad sacrarium principis mittcipere, sed et nyctostrategi et pistrinorum curatores personale munus ineunt.Defensores quoque, quos Graeci syndicos appellant, et qui ad certam ca
Abbreviated transcription (Latin):
corpus transferri ¶Gind tñ
silex mumcipalis ꝑmittat
incinitate sepelri. post ixp¬
ta principalia an ab hoc di¬
cessum sit uidebimus qr ge¬

Expanded text:
corpus transferri. quid tamen, si lex municipalis permittat in ciuitate sepeliri? post rescripta principalia an ab hoc discessum sit, uidebimus, quia ge
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ꝑ Recorait cuius colo
dabo ut ei ad quem prine¬
at qnͣti obenn equũ uide¬
bitur condẽpnet᷑. ¶Sine¬
mo ent ad quem ꝑtineat si¬
cium ue aliud qmͣ quod sepł¬

Expanded text:
.Praetor ait: 'Cuius dolo dabo, ut ei, ad quem pertineat, quanti ob eam rem aequum uidebitur, condemnetur. si nemo erit, ad quem pertineat, siciumue aliud, quamque sep
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾. cauetur ẜ uari enꝰ uolũ¬
tatem enis oꝑte ergo ⁊ sica¬
u̾it ut unuus cantum hr̃dii
inferat ẜuabitur ut solus
inferat. ¶Non ꝑpetue sepł¬
tare tãdita corꝑa poste tirmnr¬
ferri edcõdiui ceu̾i continetur
quo mandatur necorꝑa deti¬
nerentur aut uexarentur a ũ
eos ꝗ corpus initm̾e defunc¬
ti ꝑuicos aut opidum trans

Expanded text:
nini cauetur: seruari enim uoluntatem eius oportere. ergo et si cauit, ut unus tantum heredum infer‹r›et, seruabitur, ut solus inferat.Non perpetuae sepulturae tradita corpora posse transferri edicto diui Seueri continetur, quo mandatur, ne corpora detinerentur aut uexarentur aut peos, qui corpus in itinere defuncti per uicos aut oppidum trans
Abbreviated transcription (Latin):
asfirmat ĩo se primo ui¬
dicio uictum ꝙ sittutali¬
b̾tas non dum ei ꝯbtigit
licet nulgo dicatur post
ordinatum lib̾ale iudiciũ
hominẽ decuuis statucon¬
trou̾sia est lib̾i loco est si
tur ur scipulatur ꝑm̃do
nmno acquirere atq si
non delib̾cate enis quere¬
batur tantum de posss̃e¬
eius uidebimus cum Ipm̃
post litem ordinatam de¬
sinat dommꝰ possid̃e sec
magis est ut acquirat li¬
cet abeo nõ possiteatur ⁊
cum placiit quor ꝑfugi¬

Expanded text:
adfirmat ideo se primo iudicio uictum, quod statuta libertas nondum ei optigerat, Licet uulgo dicatur post ordinatum liberale iudicium hominem, cuius de statu controuersia est, liberi loco esse, tur uel stipuletur, perinde domino adquirere atque si non de libertate eius quaerebatur. tantum de possessione uidebimus, cum ipsum post litem ordinatam desinat dominus possidere: sed magis est, ut adquirat, licet ab eo non possideatur. et cum placuit per fugi
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo constitũe sica ꝑso¬
na desunt cogncom que a¬
simi facicbat meat̾ cansa
est qui de lib̾tate contro u̾¬
siam sua litigat qua funt
priusom deub̾tate contro¬
u̾siam ꝙ paciatur sanch
lucratur ꝙ is ꝗcam status
controu̾siam faciebat amit¬
tit sua cãm nec ca res ĩ gemi¬
umi facicbat eum ꝗ nõ furt
nec emĩ penuria adũsarii
ingenuitatẽ sol tribuere
recte atqr orome iudices
puto frũrds sihanc forma
su̾it consecuti ut insi de¬
est hiis ꝗ ĩẜuitudem pecit
elecrõm adu̾sauo deferant
utrum malit cogincom o̾¬
cumduci an audita cauca
ꝓmunciare debebunt ser¬
num illius non ud̾i n h̾rs

Expanded text:
illo, constituere'. Si ea persona desit cognitioni, quae arsiam faciebat, in eadem causa est qui de libertate sua litigat, qua fuit, priusquam de libertate controuersiam patiatur: sane hoc lucratur, quod is qui eam status controuersiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria aduersarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine iudices puto facturos, si hanc formam fuerint consecuti, ut, ubi deest is qui in seruitutem petit, electionem aduersario deferant, utrum malit cognitionem circumduci an audita causa pronuntiare debebunt seruum illius non uideri: neque
Abbreviated transcription (Latin):
ullo si accõne locati de dño
lib̾atꝰ ẽ netat eũ fuiti recte. Ac¬
tur̃ labeo Item sifin ti ectiss
pͥus qmͣ ex locato cum eo act̾e¬
t᷑ ⁊ añcͣm defurto iudicaret᷑
locati accõne lib̾atꝰ eẽt ⁊ fur. lb

Expanded text:
ullo actione locati de domino liberatus est: negat eum furti recte acturum Labeo. item si furti egisset, priusquam ex locato cum eo ageretur et, antequam de furto iudicaretur, locati actione liberatus esset, et fur ab
Abbreviated transcription (Latin):
innoce̾s arcum ueniret᷑ ¶ Qͥ
causa castrau̾it exsenatus
ꝯsulto penalegis cornelie
punitur ¶ Legis cornelie de
siccariis ⁊ ueneficis pena in¬
adempto̾ set solent hodie ca¬
pite puniri isi honestiore
loco positi sũmnt ut penam
legis sustmeant humiliores
emm solent uł bestiie sb̃ies
alcõres u̾o deꝑtant᷑ in in sulã
transsugas. s. ubic̾ ĩuenti
fumt .q. hostes int̾fice licet

Expanded text:
innocens circumveniretur: et qui causa castraverit, ex senatus consulto poena legis Corneliae punitur. Legis Corneliae de sicariis et veneficis poena inademptio. sed solent hodie capite puniri, nisi honestiore loco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent uel bestiis subici, altiores uero deportantur in insulam. Transfugas licet, ubicumque inuenti fu
Abbreviated transcription (Latin):
cuuam cam mortis p̾buitet
comꝓbatum ẽ fcm̃ ignascii
taurini ꝓcõsulis uetice ad mo
relegaset. ⁊ idemdiuus adri¬
amis i̾psit consticutum
qd̾ est ne spadones fierent
cos autem qui hoc crimme ar¬
guerent᷑ cornelie legis pena
tem̃ eorum q bona m̾to fis
mẜuos qui spadones fecit utti¬
mo supplicõ ammadũtendũ¬

Expanded text:
buisset, comprobatum est factum Ignatii Taurini proconsulis Baeticae a diuo relegasset. Idem diuus Hadrianus rescripsit: 'Constitutum quidem est, ne spadones fierent, eos autem, qui hoc crimine arguerentur, Corneliae legis poena teneri eorumque bona merito fisct in seruos, qui spadones fecerint, ultimo supplicio animaduertendu
Abbreviated transcription (Latin):
rei mu̾ster desuis bonis cogit᷑
tatur s nomiis quo mum̾b
filuis ꝑ ad optinũ pr̃em assrĩ¬

Expanded text:
rei minister de suis bonis cogiturtatur: sed nouis quoque muneribus filius per adoptiuum patrem adstrin
Abbreviated transcription (Latin):
motus ⁊ mordinẽ reg̃ilꝰ adho¬
nores exemplo legati tantotẽ¬
ꝑe non admittitur qnͣto dig¬
nntate carint s in utro placa
eyammari quo crimine dãp¬

Expanded text:
motus et in ordinem regressus ad honorem, exemplo relegati, tanto tempore non admittitur, quanto dignitate caruit. sed in utroque placuit examinari, quo crimine dam
Abbreviated transcription (Latin):
m̾o plebeiorum fiłius tinisẽ
sequatur ꝑiculo eius ꝗ noĩa¬
uit uire prĩe pot̾tatis nõ pot᷑.
IGerendoꝵ honorum nõ ꝓmis¬
cua facultase̾ set ⁊ ordoc̾tus
hinic rei ad hibitus est. nam
n prius maiorem magratũ

Expanded text:
mero plebeiorum filius tuus est, sequatur periculo eius qui nominavit, iure patriae potestatis non potes". Gerendorum honorum non promiscua facultas est, sed ordo certus huic rei adhibitus est. nam neque prius maiorem magistratum
Abbreviated transcription (Latin):
POuor municipalis ad mĩstra¬
cõ rei publice cum diginitateᷤ
gradu siue cumsũptu sui sñ
erogõne contingẽs munus
aut publicum aut priuatũ
sumptu sine titulo dignita
norib sine mun̾ib geredis
cum querit᷑ in primis consid̾¬
anda ꝑsona est enis cui de fez¬
tur honor sine muim̾s ad mĩs¬
tracõ. idem origo natalium
facultates quas ant̾e susfic̾e
ĩ ñcco niun̾i possint. Itom

Expanded text:
onor municipalis est administratio rei publicae cum dignitatis gradu, siue cum sumptu siue sine erogatione contingens.Munus aut publicum aut priuatum ublica cum sumptu sine titulo dignitatnoribus siue muneribus gerendis cum quaeritur, in primis consideranda persona est eius, cui defertur honor siue muneris administratio: item origo natalium: facultates quoque an sufficere iniuncto muner‹i› possint: item
Abbreviated transcription (Latin):
in mun̾us publicinacacõ dat᷑
non remitciturꝰ ei nemagis¬
tratus fiat qr id ad honorẽ
magisqm̃ ad muinĩa ꝑtinet
cet̾a omma que ad tempus
cyͣ ordinem exigunt᷑. neluti
municio marum ab hiꝯ ꝓso¬

Expanded text:
i muneris publici vacatio datur, non remittitur ei, ne magistratus fiat, quia id ad honorem magis quam ad munera pertinet. cetera omnia, quae ad tempus extra ordinem exiguntur, veluti munitio viarum, ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
certe condonis homines attã
stiendum ẽ hoc ẽẽ obẜuand̃
si idonei fu̾nt ⁊ ita ixpto di¬
in marci contineti quociẽs
pemiria est eorũ ꝗ magrãtum
suscipumt ĩmuntac ad ali¬
quit infringitur sicuti diui
eos qui primis lris pueros ĩ¬
ducunt non hr̃e uacacõm di

Expanded text:
attamen sciendum est hoc esse obseruandum, si idonei sint: et ita rescripto diui Marci continetur.Quotiens penuria est eorum, qui magistratum suscipiunt, immunitas ad aliquid infringitur, sicuti diui .Eos, qui primis litteris pueros inducunt, non habere uacationem di
Abbreviated transcription (Latin):
ũt illud uidend̾ ẽ sublato co¬
edificio ꝙ inlitore põitum
fu̾at cuiꝰ ꝯdicõitis is locus sit
hoc ẽ utrum maneat eiꝰ cuiꝰ
fuit edificium an rursus ni
pristiam cãm recidit ꝑ inde¬
ꝙ publicus sit ac si nũꝙͣ in
co edificatum fuisset ꝙ ꝓpriꝰ¬

Expanded text:
unt. Illud videndum est, sublato aedificio, quod in litore positum erat, cuius condicionis is locus sit, hoc est utrum maneat eius cuius fuit aedificium, an rursus in pristinam causam reccidit perindeque publicus sit, ac si numquam in eo aedificatum fuisset. quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ uarũ lucillũ aliqñ ait du¬
si testator ad me uoluiss ꝑ tin̾e
appareat rescituendam ei eẽ ẜe¬
bona fide fĩuers issu eiꝰ cuis¬
uit hedicatem aduss heredem

Expanded text:
et Uarium Lucullum aliquando dutiamsi testator ad me uoluisset pertineatoris appareat, restituendam esse ei hebona fide seruiens iussu eius cui seruiet hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
acuo ⁊stagna lic int̾dũ crescãt
hnrt̾dum exarescant ꝯuos t̾mi
allumonis nͥ aguoscitꝰ ¶Si ex¬
ere meo ⁊ argento tuo aflato
sit es ⁊ arggentum ab artifici¬

Expanded text:
acus et stagna licet interdum crescant, interdum exarescant, suos tamen alluuionis non adgnoscitur.Si aere meo et argento tuo conflataes atque argentum sit, ab artifici
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃um infundo hũit id tradẽ¬
do transfert Si n̾hĩt ad eum
qui accepit rich tranffert in
Quociens autẽ dñum tͣnsfer¬
t᷑ adeũ qui accipit tale tͣnsft᷑
c̃e fuit apud eum qui tradidit
nsit si lib̾ uti fuit ⁊ si forte
s̾iitutes debeant᷑ fundo quitͣ

Expanded text:
ominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit nihil transfert. Quotiens autem dominium transfertur, ad eum qui accipit tale transfertur, quale fuit apud eum qui tradit: ansit, si liber, uti fuit: et si forte servitutes de
Abbreviated transcription (Latin):
Im agris innitatis iꝰ g ioꝵ¬
alsuuionis locum nõ hr̃e ꝯ
it ⁊ trebacius ait agrum qui¬
ab hostibus deuictis ea ꝯdi¬
cde ꝯcessus sit ut in ciuitatẽ
ueniret hr̃e alluuionẽ ne
eẽ siuitatũ agrũ aut maiu
captũ innitatũ fuisse ut sci¬
uisset quid in publico resic¬

Expanded text:
In agris limitatis ius alluuionis locum non habere it et Trebatius ait agrum, qui hostibus deuictis ea condicione concessus sit, ut in ciuitatem ueniret, habere alluuionem neque esse limitatum: agrum autem manu captum limitatum fuisse, ut sciuenisset, quid in publico relic
Abbreviated transcription (Latin):
alienã plantam ni meo solo po¬
suero meaerit.ex diu̾so di me
am in alieno dolo posuero illiꝰ
enim ũ ꝑmitt̾e ut alt̾ius arbor
ra collescunt solocedunt ca¬
dem quo rõne frũta quor
q̃ satas̃ eolo ced̾e intelligũt᷑
cetm dicut is quim. ileno so¬
lo edificaiut si ab eodñs soli
qui in alienũ fiuidum sua mi¬
leng ea que medificant᷑ aut
inseriuit Ideo si nicartis mẽ¬
branis ne tius carm̃ uł hysto¬
riani uł orõnem scripsero husꝰ
corporis nõ etto s: tudñs eẽ intel¬
ligis s ⁊ si ame petas tuos libros
tuas ue m̃branas ñ impensas
script᷑e solue uelis pot̾o me def¬
fend̾e ꝑexcercõnem doli mali uti¬
ꝑ si bona fide eor possõnem nactꝰ
ueniens ẽ dño tabulaꝵ adu̾sꝰ
eum qui parrit siis tabulam
possideat utilemi acconemd ins
qua ita efficat᷑ erꝑiti pot̾it sipit¬
t̾e impensam exsoluat alioqͥi
nocebit er do. ma. excepcõ utiq
si bõa fide possessor fu̾it qui purxe¬
rit adu̾sus dĩn u̾o tabular¬

Expanded text:
alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diverso si meam plantam in alieno solo posuero, illius enim non permittere, ut alterius arbor rra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque quae sata sunt solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is, qui in alieno solo aediqui in alienum fundum sua imlent ea quae aedificantur aut seruntur. ideoque si in chartis membranisve tuis carmen vel historiam vel orationem scripsero, huius corporis non ego, sed tu dominus esse intellegeris. sed si a me petas tuos libros tuasve membranas nec impensas scripturae solvere velis, potero me defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus conueniens est domino tabularum aduersus eum qui pinxerit, si is tabulas possidebat, utilem actionem dari, qua ita efficaciter experiri poterit, si picturae impensam exsoluat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio: utique si bona fide possessor fuerit qui soluerit. aduersus dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sum frum̃tum eiꝰ sit cuiꝰ ⁊ spice
fuerunt cum .n. gͣna q̃ spicis
ꝯtinent᷑ ꝑ fectam hẽant suã
spẽm qui excussit spicas ñ no¬
uani spẽm facit s eã q̃ ẽ detegit
luntas duor dñor miscẽci¬
um mat̾ias cõe totum corpꝰ
efficit. sũ eiusdem gen̾is sit

Expanded text:
sum frumentum eius sit, cuius et spicae fuerunt: cum enim grana, quae spicis continentur, perfectam habeant suam speciem, qui excussit spicas, non novam speciem facit, sed eam quae est detegit. Voluntas duorum dominorum miscentium materias commune totum corpus efficit, sive eiusdem generis sint
Abbreviated transcription (Latin):
ñe fu̾it ure gencumi nobis
niens natͣali equitati qͣm uolũ¬
tatem dñi uolentis remsuam iꝰ
aliũ tͣnfferri ratani habi nicu
autem iit̾ est utrum ip̃i dñs
pse t̾dat alicui rem an uolunta¬
te eius aliquis qua rõne si cui
pegre ꝓficiscit᷑ ꝓnussa fu̾it etis
ex hus negocus reui uendid̾it

Expanded text:
e fiunt, iure gentium nobis niens est naturali aequitati quam uoluntatem domini uolentis rem suam in alium transferre ratam haberi.Nihil autem interest, utrum ipse dominus per se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis. qua ratione, si cui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis rem uendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝯspectu ur̃o ẽ nec difficił eiꝰ
ꝑsecucõ est alioquin occupantis
fit ¶ ꝑ auonũ ⁊ columbaꝵ fera
osuctudine auolare ⁊ reuolare
rolent uam ⁊ apes roem facũt
quat ostat feram ẽẽ nat̾am ¶⁊̃¬
uos quor ita quidam manfuctos
bñt ut ĩ nisulas eant et redeant

Expanded text:
spectu nostro est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis fit.Pauonum et columbarum fera quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ripam p̃dia possigent ꝓ mo¬
dolatitudins cuiꝰq p̾du que
iatitudo ꝓpe ripam sit qr si
alt̾i pti ꝓximior sit eor ẽ tiũ
qui abea ꝑte ꝓpe ripam p̾dis
possident ꝙ si ex unolat̾e ꝓ¬
rũpit flumen ⁊ alia ꝑte no
uo riuo fluere ceperit deuade
infra nouus iste riuiuis ĩuet̾¬
ent oe ꝯu̾terit ag̾ qui aduob¬
riius op̾hensus informam¬
insitle redactus est euis ẽ cui¬
⁊ fuit ¶ Q si toto nat᷑ani alues

Expanded text:
ripam praedia possident, prlatitudinis cuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: quod arti proximior sit, eorum est tantum, qui ab ea parte prope ripam praedia possident. Quod si uno laterit flumeuo riuo fluere coeperit, deinde infra nouus iste riuus in ueterem se conuerterit, ager, qui a duobriuis comprehensus in formaminsulae redactus est, eius est sciet fuit.Quod si toto naturali
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem desierint ¶Gnl¬
ilinar ⁊ ariserum nõ ẽ ferana¬
t᷑a palamẽ .x. alias cẽ ferasgal¬
lirias ⁊ alios feros anseres itaz
si quolib modo anseres nĩi ⁊¬
tualline mee t̾bati fͤbate ne
adeo iongius euolau̾mt at
itnoremꝰ ubi suit tñ inchil¬

Expanded text:
suetudinem deseruerint.Gallinarum et anserum non est fera natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihil
Abbreviated transcription (Latin):
arbore nr̃a osed̾int añqͣ. i nob̾
malueo ꝯcludant᷑ ñ mag̃ nr̃e
eẽ iitllitant᷑ qͣm uolucres que
in nr̃a arbore nidũ fec̾unt adeo¬
ut si alius eas nicluserit eat doꝰ
erit fauos quo si quos hec fecĩt
sine furto quilib possid̾e pot̾ o:
ut supͣ quo diximꝰ qui inalie¬

Expanded text:
arbore nostra consederint, antequam a nobis alueo concludantur, non magis nostrae esse intelleguntur quam uolucres, quae in nostra arbore nidum fecerint. ideo si alius eas incluserit, earum dominus erit.Fauos quoque si quos hae fecerint, sine furto quilibet possidere potest: sed ut supra quoque diximus, qui in alie
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os or ⁊̃ ꝑ eos quos in pot̾ate ha¬
bemꝰ Item ꝑ suos n quib nsũ
fructum hemꝰ Item ꝑ hominos
libos ⁊ snos alenos quos bõa
fide possidemꝰ de quib siugu
lib alia rõne cã Acquirũt.
id nob̾ acquirit᷑. ip̃e enim s̾uͦ
qui i pot̾ate alt̾rus est nichil

Expanded text:
 eos quos in potestate habemus, item per servos, in quibus usum fructum habemus, item per homines liberos et servos alienos, quos bona fide possidemus: de quibus singulalibet alia causa adquirunt, id nobis adquiritur: ipse enim, qui in potestate alterius es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ et .s.abniꝰ ⁊ casius senserũt.¬
ꝙ si non possit reuti u̾ius ẽẽ ꝙ
nerue ⁊ ꝓculo placuit. ut ecce
uas ꝯflatum ad iudẽ massã
auri uł argenti uł eris reu̾ti
pot̾ uinum u̾o nłoleũ uł fru¬
m̃tum ad iuas uł oliuas uł¬

Expanded text:
 et Sabinus et Cassius senserunt, si non possit reuerti, uerius esse, quod Neruae et Proculo placuit. ut ecce uas conflatum ad rudem massam auri uel argenti uel aeris reuerti potest, uinum uero uel oleum uel frumentum ad
Abbreviated transcription (Latin):
enimi ꝙ eor quisq except᷑us sit re
et tũ quia uult ꝙr quisq accep¬
rit eiꝰ eẽ. statimi cor dnm̃n efficit
ris leuande nauis cã eiciunt᷑.s
.ni. dontinoꝵ ꝑmanent quia n̾
b̾e riõ uult s ꝙ mag̃ cum ip̃.i na
ue ꝑ icłm maris effugiat quade
cã si quis eas fluctib expulsas ł
⁊̃ in ip̃o mari nactꝰ lucͣndi anmio
abstusit furtum ꝯusit Idẽ¬

Expanded text:
id eorum quisque excepturus sit, et tamen quia uult quod quisque exceperit eius esse, statim eum dominum efficit.ris leuandae nauis causa eiciuntur: hae enim dominorum permanent, quia non bere non vult, sed quo magis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committi
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis̃ nr̃e et cruĩa inticiũ sꝰ
gtenciũ cum ip̃o gene humano ꝓ¬
ditum est opusẽ ut de hoc pͥus
referend̾ sit ¶om̃ia gͥ animali
rõ ne  nat᷑ali o cupanti ꝯcedit᷑¬
nec int̾e quo. ao feras bestias &¬
⁊ ꝯlucres utrum insuo fundo qͥs
ẜcapiat an malio ¶plarie qui
in alienum fund ĩgdit᷑ ue ue¬
nandi aucupandiue gr̃a rot̾¬

Expanded text:
uitatis nostrae. et quia antiquius ius gentium cum ipso genere humano proditum est, opus est, ut de hoc prius referendum sit.Omnia igitur animalione naturali occupanti conceditur.Nec interest quod ad feras bestias et uolucres, utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. plane qui in alienum fundum ingreditur uenandi aucupandiue grat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm suo nõie fec̾it. nerua ⁊ ꝓcu¬
lus putant hunc dnm̃ eẽ qui
fuerat sab̾ ⁊ casius mag̾ nat᷑a¬
lem rõem effic̾e putant. ut qui
ai possit. ueluti si ex auro uł ar¬
genito uł ere uasa aliqͣ fec̾int
fec̾im. uł ex tabulis trus nauẽ
aut armariũ aut subsellia fe¬
cõ. uł ex lana tua uestimtum.
uł ex iuno ⁊ melle tuo mulsũ
uł ex medicam̃tis tuis emplastr̃
aut collirũ. uł ex uius uł oli¬
us aut spicis unũ uł oleum
uł frum̃tum ¶ est tñmedia¬

Expanded text:
m suo nomine fecerit, Nerua et Proculus putant hunc dominum esse fuerat.Sabinus et Cassius magis naturalem rationem efficere putant, ut qui ci possit: ueluti si ex auro uel argento uel aere uas aliquod fecero, uel ex tabulis tuis nauem aut armarium aut subsellia fecero, uel ex lana tua uestimentum, uel ex uino et melle tuo mulsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis uinum uel oleum uel frumentum. est tame
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ mat̾ie dñs tc̃ eauendicare
⁊ ad exibend̾ ag̾e ¶allud recte qtͦ
an si id edificiũuend̾it is quiedi¬
ficau̾it ⁊ abemptore longo tpr
captum postea dirutũ sit adbuc
tas ẽ siutguls quor res ex quibrꝯ
stabat capte ẽe̾nt ꝙ nõ placuit¬
ex diu̾sosiquis malerio solo
sua mͥ edificauit illius fit edifi¬
cium cuius ⁊ solum ẽ et si scit
poterit ꝑ excepcõm.do .i. repel¬
li utiq si nescit qui edificauit
alienũ eẽ solum ⁊ danꝙͣ in suo

Expanded text:
t materiae dominus nunc eam uindicare et ad exhibendum agere.Illud recte quaeritur, an, si id aedificium uendiderit is qui aedificauerit et ab emptore longo tempore captum postea dirutum sit, adhuc ta est, singulae quoque res, ex quibus constabat, captae essent: quod non placuit.Ex diuerso si quis in alieno solo sua materia aedificauerit, illius fit aedificium, cuius et solum est et, si scit poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alienum esse solum et tamquam in suo
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ adici quod ita paulatim
adicit᷑ quod intellie nͥ pos¬
sumꝰ qͣntũ quoquo momĩto
temporis adiciatꝰ & gi ius
flumnus ꝑtem aliꝙͣͦ ex tuo
tulent palam ẽ eam tuam
ꝑmaniere plarie si sogciori
tempore finido mõ besi̾t ar¬
bores er quas secum rert m
meum fundum radices et¬
int ex eo tempore indet mõ
fundo adenusita eẽ ¶Insua
cidit occuparitis fit nulleꝰ n.
eẽ credit᷑ at in flimrrie nata
ꝙ freqiñt accidit si quidem

Expanded text:
detur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quantum quoquo momento temporis adiciatur. 2 Quodsi vis fluminis partem aliquam ex tuo pulerit, palam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo vicini haeserit, arboresque quas secum traxerit in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo adquisitae esse. Insula cidit, occupantis fit: nullius enim esse creditur. at in flumine nata, quod frequenter accidit, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nnciare pot̾ ⁊ tñ qui abea
destitit cenatus con. nõ tenẽ
consulto incidire accusator
non est ¶Incidit in ħ senatꝰ
consulto ⁊ qm accusatorem
sb̾mitcit aut instigat ant
qui mandat alicui ⁊ insticu¬
it eum ad accusacom capi¬
talem dando ꝓbones auegan¬
do accusacȯnes ⁊ m̾to nam
⁊ eyimendo ꝑ iculo calum ꝓ¬

Expanded text:
nuntiare potest: et tamen qui ab ea destitit, senatus consulto non tenetur. consulto incidisse, accusator non est. Incidit in hoc senatus consulto et qui accusatorem summittit aut instigat, aut qui mandat alicui et instruit eum ad accusationem capitalem dando probationes, allegando accusationes: et merito: nam et eximendo se periculo calumni
Abbreviated transcription (Latin):
dem fecĩt qui contempu̾e
inuiriarum iudiciũ possit
ob in famiam suam ⁊ ma
egestatem suam. p̾tor acmoͤ¬
nem exequi hanc rem deb¬

Expanded text:
cem fecerit, qui contemnere iniuriarum iudicium possit ob infamiam suam et egestatem, praetor acriter exequi hanc rem deb
Abbreviated transcription (Latin):
Sou̾ EEnatus consulto ca¬
uetur nequis imaginem
imꝑatoris inin iuriam
alt̾uis portaret ⁊ qui cõtͣ
fecit uincula publicamit
te. nuuli licet. insirta con¬
nnctus est assinitate. ut
in uitꝰ ureum testimoiũ
dre cogi non possit
diogeni ita ixpsit attro

Expanded text:
tus consulto cavetur, ne quis imaginem imperatoris in invidiam alterius portaret: et qui contra fecerit, in vincula publica mittere nulli licet, nisi ita coniunctus est adfinitati, ut invitus in reum testimonium dicere cogi non possit.Diogeni ita scripsit: "Atro
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quod rei publice
uen̾ande causa secundũ
bonos mores fit. ꝙ si ad cõ¬
tumeliam alicuius ꝑtinz.
tus facit. ut inuiriam fa¬
ciat. cet ad undc̃am maieᷤᷤ¬
tatis publice respiciat.¬
Iaur Nplures cecundu
aliquẽ. simul ceciderint aũ
conuicium alicui fec̾int
apłib admmista e̾. imo ecci¬
amtot ĩuirie sunt quot

Expanded text:
um. Quod rei publicae uenerandae causa secundum bonos mores fit, etiamsi ad contumeliam alicuius pertinet, tus facit, ut iniuriam faci‹a›t, sed ad uindictam maiestatis publicae respiciati plures serui simul aliquem ceciderint aut conuicium alicui fecerinta pluribus admissa est. immo etiam tot iniuriae sunt, quot
Abbreviated transcription (Latin):
Errbum eyacte poccume ñ so¬
Lad solucom referendum est ũ¬
minii alt̾o optin̾e sine int̾pel¬
łone id quid̃ quis em̾it ¶Can¬
tum intelłr siue ꝑsoins sine
reb cautum sit.¶uea

Expanded text:
erbum 'exactae pecuniae' non solum ad solutionem referendum est, ueminii, altero optinere sine interpellatione id quod quis emerit. 'Cautum' intellegitur, siue personis siue rebus cautum sit
Abbreviated transcription (Latin):
matur abeo ⁊ manumittat᷑¬
legaretur adiecit sua mau¬
in condone peccume sibidã¬
de inuoluntatem senatus
consulti madit. ¶Qmautẽ
uoluntate pr̾is &e eyhrdat
uł legatum sibi admut m
u̾bis senatus ꝯsulti i smn̾a

Expanded text:
matur ab eo et manumittatulegaretur, adiecit sua manu condicionem pecuniae sibi dandae, in uoluntatem senatus consulti incidit.Qui autem uoluntate patris se exheredat uel legatum sibi adimit, neque uerbis senatus consult
Abbreviated transcription (Latin):
non sint: res aut ꝑituraant
detior futura sit ¶Utilto im¬
pensas c̃ẽ. fulcuus ait. que
meliorem dotem faciant. nõ
detiorem ẽẽ non smnant. ex qui¬
b redditus mulieri ad quira¬
tur. sicuti arbusti pastinacõe
ultra qm̃ noc̾e fu̾at ¶item̃doc¬
trinam puerorum quoꝵ no¬
mine hon̾ari mulierem ig¬
norantem uł iñ intam non
oz ne cogatur fundo aut man¬
cipũs cirere. inhũs impensis
tum pleril dicemus nolim¬
tarie sunt que spẽm dnm taxat
ornãtum non ⁊ fruccum au¬
gent ut sunt uirionia ⁊ aq̃
salientes. in crustacones lorici¬
frm̃ restituatur. ⁊ datum cã¬
pnũ auctor osequi deb. nam
u̾bo restitucõnis utilitas oĩs¬

Expanded text:
non sint, res aut peritura aut deterior futura sit. 'Utiles impensas' esse Fulcinius ait, quae meliorem dotem faciant, non deteriorem esse non sinant, ex quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinatione‹m› ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem uel inuitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis ectum plerumque dicemus. "Voluptariae" sunt, quae speciem dumtaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sint viridia et aquae salientes, incrustationes, loricatum restituatur", etiam damnum datum actor consequi debet: nam verbo "restitutionis" omnis utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
irrianus seu p̾fectus errarui c̃
euis qui tacite rogatus fũat
nõ capienti fidrcomistum red¬
dere bona publicata erant ꝓ
relictum. ¶ Qma autem no¬
nuilii ingrati adu̾sus bñficũ
diui traiani post ꝓfescõm di¬
muto fr̃̾am cum possoribus crͣs¬
sigunt atq trib etris euoci¬

Expanded text:
rrianus Seuerus praefectus aerarii, cum eius, qui tacite rogatus fuerat non capienti fideicommissum reddere, bona publicata erant, prelictum. Quia autem nonnulli ingrati aduersus beneficium diui Traiani post professimmisso factam cum possessoribus transigunt atque tribus edi
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ quib ex causis fiat ħ¬
locis fiat nunciacõ. ⁊ quis effe¬
ctus sit nũciacõis. ¶Nunciacõ
fit aut uiris nr̃i ꝯsu̾andi cã.
aut dampni depellendi. aut
publici uiris tuendi gr̃a.mĩ
in publico uł in priuato quid
molit᷑. aut si quod ccͣ. leges e
licet in suo nõ edificet uiretũ
genciũ suũ facit. si quisigit᷑
uelit edificantem ꝓ hib̾e nlło
uire ꝓhib̾et. ⁊ netr opus no¬
uũ nũciare nisi ex una cã pͥ
si forte dampni infecti uelit
sibi caui. ¶Iuris uiri osuan¬
dicã. aut dampni depellendi
cã opus nonũ nũciare pot̾ is
ad qm̃ resꝑtiu. ¶ Usufructu

Expanded text:
uideamus, quibus ex causis fiat locis fiat nuntiatio et quis effectus sit nuntiationis.Nuntiatio fit aut iuris nostri conseruandi causa aut damni depellendi aut publici iuris tuendi gratia.Nuin publico uel in priuato quid molitur: aut si quid contra leges edlicet in suo non aedificet, iure tamen gentium suum facit: si quis igitur velit ibi aedificantem prohibere, nullo iure prohibet, neque opus novum nuntiare nisi ex una causa potest, si forte damni infecti velit sibi caveri. Iuris nostri conservandi aut damni depellendi causa opus novum nuntiare potest is ad quem res pertinet. Vsufructu
Abbreviated transcription (Latin):
sup̾e ultro ꝓbare desid̾at au¬
diendusest. ¶Qunde ĩgemi¬
itate cognoscunt decalũp¬
ma eius qui deni̾e contron¬
siam monit ad modum ex¬
ilii poiunt fere siu̾am. de¬
tores uelcuratores pupilo¬
rum quoꝵ tutelam ⁊ res ad¬
mustraunt postea status
qõm face non possunt. on¬
uenaiem se p̾buit nec post
manuimussõm ad lib̾tate
Simobscuro sit in quo erit
statu is ꝓ quolib̾tate suari¬
tigat prior audiendus est
ꝓbare uolens se ipm̃ mub̾¬

Expanded text:
ipse probare desideret, audiendus est. Qui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administrauerunt, postea status m facere non possunt. Mavenalem se praebuit, nec post manumissionem ad libertatem in obscuro sit, in quo fuerit statu is, qui pro libertate sua litigat, prior audiendus est probare uolens se ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓmncus eis int̾dicatur
non ⁊̃ insula assignetur in
in sulam irlegare p̾sides ꝓ¬
uincie possunt sic tñ ut si
ꝗdem insuła sb̾se hant ⁊ ad¬

Expanded text:
uinciis eis interdicatur, non etiam insula adsignetur.In insulam relegare praesides prouinciae possunt, sic tamen, ut, si quidem insulam sub se habea
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓuincie quociens aliqm̃
minsulam de portandum pu¬
tent ħ ipi an notare debei̾t
nom̃ u̾o enis stribendã princi¬
piut minsulam de portetur sic
demum principi itrib̾e mira
plenaopinone ut princeps
exiamet an seqñdaeuis sit

Expanded text:
itaque prouinciae quotiens aliquem in insulam deportandum putent, hoc ipsum adnotare debeant, nomen uero eius scribendum principi, ut in insulam deportetur: sic deinde principi scribere missa plena opinione, ut princeps aestimet, an sequenda sit
Abbreviated transcription (Latin):
si lege cestam̃taria ꝙ testam̃¬
tum faisum scripsifset sigu¬
astet rectasret dampnatus
eet set ⁊ diuus adriauus cũ
ꝗ falsas mensuras hũit in
insulam relegaurt.

Expanded text:
aria, quod testamentum falsum scripsisset signasset recitasset, damnatus esset.Sed et diuus Hadrianus eum, qui falsas mensuras habuit, in insulam relegauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex incendio ruma
naufragio rate na¬
ueq expugnata qͥd
rapuisse recepisse dolo
malo dampni ne quid
ihusreb dedisse dicet᷑ in qͣ¬
druplum in anno quo pͥmũ
de eare exꝑuindi potestas fu¬
erit post annum in simplũ
iudiciũ dabo Item insu̾ũ ⁊ ĩ
fanuliam uidicium dabo n¬
huisꝰ edicti utilitas ẽ euideris
⁊ iustissima ⁊ seu̾itas ẽ siqͥd̾
publice int̾est nicħ̾ rapi er
de hus faciriorib cͥminũ erecu¬
forenses quor accõnes cminib
istis pposuit ¶ ex incendio q̃¬
ad modimi iccipinꝰ utr̾ex ip̃o
igre an u̾o ex eoẜ loco ubi i¬
cendium sit ⁊ melus sic acci¬
piet᷑ pp̃icendium ħ ẽ pp̃ tu¬
multum incendii uł trepida¬
cõnem incendi rapuit. q̃mad¬
modum solemꝰ dr̃e ibello
quid sit dd̾ sit edcm̃ locum cẽ.
quia u̾um est ex icendiu ra¬
pi item rume. applło rest̾ur. ad
id tempꝰ quo ruma fit ñ tm̃ si
er hus que ruert tułit quis s

Expanded text:
ex incendio ruina naufragio rate naue expugnata quid rapuisse recepisse dolo malo damniue quid in his rebus dedisse dicetur: in quadruplum in anno, quo primum de ea re experiundi potestas fuerit, post annum in simplum iudicium dabo. item in seruum et in familiam iudicium dabo'.Huius edicti utilitas euidens et iustissima seueritas est, si quidem publice interest nihil rapi ex de his facinoribus etiam criminum execuforenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietmultum incendii uel trepidationem incendii, rapit: quemadmodum solemus dicere in bello quid sit, dicendum sit edicto locum esse, quia uerum est ex incendio rapi.Item ruinae appellatio refertur ad id tempus, quo ruina fit, non tantum si ex his quae ruerunt tulerit quis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ testatoris fui̾t Undo¬
tem quo si data res fu̾it us
ex dote accepta accesuo dabr
uł marito uł uxori ¶ Si is
qui p̾cario ꝯcessĩt accessioe¬
uelit uelit uti ex ꝑsonaeiꝰ
au ꝯcessit an possit q̃ritꝰ. ego
puto eum qui p̾cario ꝯcessit
dͣmdui man pͥcariũ accessi¬
one utiũposse si tũ receꝑit
possõm rupto p̾cario dd̾ acce¬

Expanded text:
uam testatoris fuerit. In dote quoque si data res fuerit vel ex dote recepta, accessio dabitur vel marito vel uxori. Si is, qui precario concessit, accessione velit uti ex persona eius cui concessit, an possit, quaeritur. ego puto eum, qui precario concessit, quamdiu manet precarium, accessione uti non posse: si tamen receperit possessionem rupto precario
Abbreviated transcription (Latin):
rio possidebat᷑ ¶ ex fcõ q̃rit᷑ si
quis manumissus ex cã pecul¬
ari hẽat remnon ꝯcesso sibi
peculio deiide dñs uelit retͣc¬
ta possõne accessione uti. an
possit. ⁊placuit non ẽẽ dandã
hauc accessionem que clamt
h̃ta est p̾done possidente ¶ Si
iussu iudicis res iͥ restituta sit
accessionem eẽ mͥdandam pła¬
cuit ¶s ⁊ legatario dandara q¬
accessionem eius tꝑris quo fu¬
it ap̾ testatorem sciend̾ ẽ an
hedis possessio ei iccedat inde
testatoris ant̾ semꝑ ꝓdenit le¬
gatario si legatũ ei fui̾t uł

Expanded text:
rio possidebatur.Ex facto quaeritur, si quis manumissus ex causa peculabeat rem non concesso sibi peculio, deinde dominus uelit retracta possessione accessione uti, an possit. et placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est.Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit.Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatorem, sciendum est. an heredis possessio ei accedat, uidetestatoris autem semper proderit legatario, si legatum uere fuit uel
Abbreviated transcription (Latin):
auctoris utit᷑ uti deb cum sua
mꝰ in accessione de uraũclam
⁊ pͥcario uenditoris ¶ prec̾er
querit᷑ si quis homũeni uendi¬
tũ uenditori redibuerit. an
Accessione ut i possit ex ꝑ sõa
uenditoris accessione usũ ⁊
uenditorẽ emptoris ꝓland̾¬
deat antestatoris possõ ei acce¬
dat ⁊ quid̃ emptorib possõ
in t̾rumpit ᷑ s non id̾ in h̾edi¬
b pleriq ꝓbant qnĩ pleni
est ius sũccessionis ꝙͣ emp¬
tõnis o subtilius ẽ ꝙͣ inemp¬
tore ⁊ inħ̾ede id̾ quo ꝓbari¬

Expanded text:
auctoris, uti debet cum sua mus in accessione de ui et clam et precario uenditoris. Praeterea quaeritur, si quis hominem uenditori redhibuerit, an accesvenditoris accessione usurum et venditorem emptoris, quod›derat, an testatoris possessio ei accedat. et quidem in emptoribus possessio interrumpitur, sed non idem in heredibus plerique probant, quoniam plenius est ius successionis quam emptionis: sed suptilius est quod in emptorem, et in heredem id quoque probari
Abbreviated transcription (Latin):
to qu̾iuenenũ necandi hoñ
cã feci̾t ux uendid̾it uelha¬
buit ꝑlec̾citur. ¶Quis de
pena legis asficitur qui in
publicum mala medicam̾ta
dam ⁊ non mala uenena er¬
go nom̃ mnedium est ⁊ tamid
ꝙ ad sanandum qm̃ id quod
ad occidendum ꝑatumẽcon¬
tinet s ⁊ id ꝙ amatorium ap¬
pellatur cet ħ solum notatur
mea lege hominis ꝙ necan¬
dicauta ħt set ⁊ senatus cd̾. uelegi¬
uissa e eaque non quidem ma¬
lo ammo s malo exemplome¬
dicam̃tum ad conceptõm dedit
ex quo ea que acceꝑat decessit¬
alio senatꝰ o. esfectum est
ut pigm̾tarii si cui tem̾e ci¬
cutam salamandrã acontũ
puto ca pax aut bubustrum

Expanded text:
 qui uenenum necandi hominis causa fecerit uel uendiderit uel habuerit, plectitur.Eiusdem legis poen‹a› adficitur, qui in publicum mala medicamentadam et non mala uenena. ergo nomen medium est et tam id, quod ad sanandum, quam id, quod ad occidendum paratum est, continet, sed et id quod amatorium appellatur: sed hoc solum notatur in ea lege, quod hominis necandi causa habet. sed ex senatus consulussa est ea, quae non quidem malo animo, sed malo exemplo medicamentum ad conceptionem dedit, ex quo ea quae acceperat decesserit.Alio senatus consulto effectum est, ut pigmentarii, s‹i› cui temere cicutam salamandram aconitum pituocampas aut bubrostim