comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luũ recdde illi potestatẽ imꝑii ꝑilũ filũ glonĩs qͦd imanu tenes. Disnodans gͦ fi¬
lum de pollice dexter mee domabã illi monarchiã omnẽ imꝑii ꝑ ipsũ filũ. Statĩq
iplũ glomꝰ fulgidũ sic̃ iubar solis. coadunatũ ẽ. totũ inmanu illꝰ. Siꝙ
reuteturtotum imꝑium romanorum. Et qd̾ fupipsum ñ p̃ualeo agere prip¬
ente me arciculo uocationis mec d̾s̃ qui niuorũ dñat᷑ ⁊ mortuorũ illud ꝑficiet
⁊confirmabit. cuiꝰ ecͥnum ⁊ sempitum regnũ ꝑmanet sine fine in scła scloꝵ¬
isionẽ istã ⁊ iegnoꝵ particionc̃ u̾bis qͥb scͥpta inuem. hic apposuii. hoc gͦ karolo
iine duob annis potestate integ̃ imꝑn ⁊ reqni functo successit in rgno harolus
filiꝰ illiꝰ ludouici qui apud cõpendiũ obñt. hic ÷ karolusqui filiã edixardi regis angloꝵ
inprc̃ dũ: aeditq normanniã uolloni cũ filia sua gisla que eẽt uas pacis. pigñat̾x

Expanded text:
 redde illi potestatem imperii per filum glomeris, quem manu tenes. » Disnodans ergo filium de pollice dexterae meae, donabam illi monarchiam omnem imperii per ipsum filum. Statimque ipsum glomum fulgidum sicut jubar solis coadunatum est totum in manu ejus. Sicque revertetur totum imperium Romanorum: et quod super ipsum non praevaleo agere, praeripiente me articulo vocationis meae, Deus, qui vivorum dominatur et mortuorum, illud perficiet et confirmabit; cujus aeternum et sempiternum regnum permanet sine fine in secula seculorisionem istam, et regnorum partitionem, verbis quibus scripta inveni, hic apposui. Hoc ergo Karolo vix duobus annis potestate integra imperii et regni functo, successit in regno Karolus, filius illius Lodowici qui apud Compendium obiit. Hic est Karolus qui filiam Edwardi regis Anglorum uxorem duxit, deditque Normanniam Rolloni cum filia sua Gisla, quae esset vas pacis, pigneratrix
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde karolus rex suauorum filius iudouici regis noricorum monarchĩa tociꝰ
manoꝵ ⁊ patriciꝰ romanoꝵ atq imꝑator francoꝵ sacra nocte dñici diei. p̃
elebratum nocturarum horarũ diuinũ osfm̃ dum irem repausationis cubitũ ⁊ ueliẽ
dorantionis carꝑe somnũ uenit uox adme t̾ribilit̾ dicens. Rarole exiet ate m sp̃lcui
muitqs ui manu sua glomerẽ limcũ darissum iubar luminis emittentẽ sicut solenteo¬
mete face qͣndo apparent cepitq illum dissolu̾e. ⁊ dix̃ adime. dccipe filĩ glomisimi¬
canti seliga ac noda firmit̃ inpollice tu e dext̾e manꝰ quia ꝑillũ duceris in laberin¬
cheas infernor penas. Et hoc dicto. p̃cessit me: uelocit᷑ distorqns filii lucislur gto¬
meris durq me inꝓfundissimas ualles ⁊ igneas que erant plene puten ardentibi¬
pice⁊ suphur plumboꝙ aem ⁊ adipe. Ibi mueni pontifices pats mei tauundo.¬

Expanded text:
Deinde Karolus rex Suavorum, filius Lodowici regis Noricorum, monarchiam totius manorum et patricius Romanorum, atque imperator 161 Francorum, sacra nocte Dominici dici, post celebratum nocturnarum horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vollem dormitionis carpere somnum, venit vox ad me terribiliter dicens: Karole, exiet a te modo spinuitque in manu sua glomerem lineum clarissimi jubar luminis emittentem, sicut solent cometae facere quando apparent; coepitque illum dissolvere, et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in pollice tuae dextrae manus, quia per illum duceris in labyrinthaeas infernorum poenas; et hoc dicto praecessit me, velociter distorquens filum luciflui glomeris; duxitque me in profundissimas pice et sulphure, plumbo, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices patris mei, et avun
Abbreviated transcription (Latin):
annoxxx.ui. regni su mitaliã ꝑgens orandi causa adlimina apłorum ꝑuenit.
ibiq acuncto popło romano imꝑator eligit᷑. ⁊ a ioħe papa inimꝑatorẽ consec̃t᷑ octa¬
qͦ regni sui tcesimo octauo ⁊ imꝑii t̾cio inchoante initaliã it̾m ꝑrexit ⁊ colloqͥo io¬
hannis pape usus ingalliam reũtens tnscenso ciniso monte p̃senti luminis caruit
uisu tcio nonas occobris indictione decima. anno dñmñri octingentesimo.lxx.uii.
cui successit in regno filius eiꝰ ludoruicꝰ. Deinde anno regni sui scdo. nec dum exple-¬
to isclem ludouicꝰ obiit cõpendio palatio. sexto idꝰ aprił indictione duodecima
anno dñi occingencesimo septuagesimo nono. Demde filiieiꝰ ludouicus ⁊ harolo.¬
mannꝰ regnum eius int̾ se disꝑtiunt. P̃dictꝰ uͦ rex ludouicus inpago uimicaco cũ
normanis bellũ gerens triumphũ adeptꝰ ÷ ⁊ non multo pꝰ obut pͥdie nonas au¬

Expanded text:
o regni sui in Italiam pergens orandi causa, ad limina apostolorum pervenit; ibique a cuncto populo Romano imperator eligitur, et a Johanne papa in imperatorem consecratur, octaquoque regni sui tricesimo octavo, et imperii tertio inchoante, in Italiam iterum perrexit; et colloquio Johannis papae usus, in Galliam revertens, transcenso Ciniso monte, 159 praesentis luminis caruit visu, tertio nonas Octobris, indictione decima, anno Domini nostri octingentesimo septuagesimo septimo: cui successit in regno filius ejus Lodowicus. Deinde, anno regni sui secundo necdum expleto, idem Lodowicus obiit Compendio palatio, sexto idus Aprilis, indictione duodecima, anno Domini octingentesimo septuagesimo nono. Deinde filii ejus, Lodowicus et Karlomannus, regnum ejus inter se dispartiunt. Praedictus vero rex Lodowicus in pago Vimniaco, cum Normannis bellum gerens, triumphum adeptus est; et non multo post obiit, pridie nonas Au
Abbreviated transcription (Latin):
dus archiep̃s eboracensis instaurauic.
ludouici filii karoli calui cuiꝰ filiã ut sepedixi ethelunlfꝰ rex roma rediens acceꝑat.
fc quia se occasio ingessit: uxores eiꝰ ⁊ lib̃os nõiatĩꝑ sequi ñ indignũ ducet benignꝰ auditor
pͥmogenitũ athelstanũ hu̾it exegiuina illustͥ feinna. ⁊ filiã cuiꝰ nom̃ scͥptũ ñ in ꝑmp-

Expanded text:
dus archiepiscopus Eboracensis instauravit. dus archiepiscopus Eboracensis instauravit. Ludovici filii Karoli Calvi, cujus filiam, ut saepe dixi, Ethelwulphus rex Roma rediens acceperat: et quia se occasio ingessit, uxores ejus et liberos nominatim persequi non indignum ducet benignus auditor. Primogenitum Ethelstanum habuit ex Egwinna illustri foemina; et filiam, cujus nomen scriptum non in
Abbreviated transcription (Latin):
te potentie fecit auspiciũ. Int̾ ħ ñ p̃t̾mittat᷑ soror regis ethelfieda ethelredi re¬
lid̾a non mediocre mom̃tũ partiũ. fauor ciuiũ pauor hostiũ. Immodici cor¬
dis femina que ꝓexꝑta difficultate pͥmi partꝰ ł potiꝰ uniꝰ. ꝑpetuo uiri cõ¬
plexum borru̾it᷑ ꝓcestans ñ c̃uenire regis filie. ut illi se uolupcati innectẽt:
qm̃ tale incõmõdũ pͦtempꝰ urgeret. Uirago pocentissima muttũ frẽm c̃filis
iuuare inurbib extruendis ñ minꝰ ualere ñ discernas potiore fortũna ancur.¬
tute ut mulier uiros domesticos ꝑteg̾ẽt. alienos terreret. Decessit añ q̃mani
quinq̃nnio: sepuiltaq inmonastio scĩ petri gloecestre qđ ipsa cũ uiro ethe¬
redo ingenti cura extrin̾at. eoq ossa beati osuualdi exbard enia eͣ xtulerat. S
illo tpĩ danoꝵ destructo: aliud qđ nc̃ incadẽ ciuitace p̃cipuũ habet᷑. Aldre¬

Expanded text:
tae potentiae fecit auspicium. Inter haec non praetermittatur soror regis Ethelfleda, Etheredi retae potentiae fecit auspicium. Inter haec non praetermittatur soror regis Ethelfleda, Etheredi relicta, non mediocre momentum partium, favor civium, pavor hostium, immodici cordis foemina, quae pro experta difficultate primi partus, vel potius unius, perpetuo viri complexum horruerit, protestans non convenire regis filiae ut illi se voluptati innecteret, quam tale incommodum post tempus urgeret. Virago potentissima multum fratrem consiliis juvare, in urbibus exstruendis non minus valere; non discernas potiore fortuna an virtute ut mulier viros domesticos protegeret, alienos terreret. Decessit ante germanum quinquennio, sepultaque in monasterio Sancti Petri Gloecestrae, quod ipsa cum viro Etheredo ingenti cura exstruxerat, eoque ossa beati Oswaldi ex Bardenia transtulerat; sed, illo tempore Danorum destructo, aliud, quod nunc in eadem civitate praecipuum habetur, Aldre
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes ꝓuincialiũ inpliis occaluerat. ut si audirent iniicos aduentantes re¬
ge etiã ⁊ dutib inc̃sultis incertam̃ ruerent. eisq semꝑ iim̃o ⁊ p̃ltati scĩa p̃sta¬
rent.I ta hostes militib c̃temptui regi risui erant. Deniq noni qui dictu eust
ethelis oldi filiĩ patrui regis aduen̾ant: om̃s adunũ cum eo int̾fecti uet̾es ł ꝑ
empti uł sub nomine angloꝵ reseruati. atbeluuoldꝰ sane pͥmꝰ dieb huiꝰ regit
multa molitꝰ. eiꝰ dñium dedignabat᷑. asserens se ñ inferiorẽ uł gũe ł uirtute.
S apt̾ib qui fide obst̾cti fuerant: inexiliũ trusus piratas addux̃at: cũ quib
ut dixi cesus fecit docum̃tũ stultũ ẽẽ contͣ pocentiores retalut᷑re. Dehislicet
m̃ito edis ardus laudet̃ palma tñ potissima debet᷑ pr̃i ꝑmeũ arbitũ qui tan¬

Expanded text:
virtutes provincialium in praeliis occalluerant, ut si audirent inimicos adventantes, revirtutes provincialium in praeliis occalluerant, ut si audirent inimicos adventantes, rege etiam et ducibus inconsultis, in certamen ruerent; eisque semper numero et praeliari scientia praestarent. Ita hostes militibus contemptui, regi risui erant. Denique novi, qui ductu cujusdam Aethelwoldi filii patrui regis advenerant, omnes ad unum cum eo interfecti, veteres vel perempti, vel sub nomine Anglorum reservati. Aethelwoldus sane, primis diebus hujus regis multa molitus, ejus dominium dedignabatur, asserens se non inferiorem vel genere vel virtute: sed a proceribus, qui fide obstricti 196 fuerant, in exsilium trusus, piratas adduxerat; cum quibus, ut dixi, caesus, fecit documentum stultum esse contra potentiores recalcitrare. De his licet merito Edwardus laudetur, palma tamen potissima debetur patri per meum arbitrium, qui tan
Abbreviated transcription (Latin):
neꝰ q̃ͣm homini scadauer pͦ mortẽ demone agente discurrere angli pene in nata
credulitte denent. agentilib nimirũ mutuantes. sic̃ ait iurgiliꝰ. Morte obita q̃li
hilior glosio. Siqͥdem ille duo regna mercioꝵ ⁊ s est saxonũ conuuiit ⁊ m̃cioꝵ
nominetenꝰ qͥppe cõm̃datũ duci ethelredo tenens. iste pͥmũ mortuo athelredomuo
om̃itariã mox occidentales ⁊ orientases anglos ⁊ northamhimbros quicũ lans
ram inunã gentẽ coaluerant ⁊ scoitos qui aquilonalẽ in sule partẽ in habitanie.
a ttones om̃sqs nos walenses dicimꝰ. bellis pfligatos sue ditioni subegit. ne
inqͥm inaliqͣ pugna humiliorẽ manũ hu̾it. Inuenit ingeniũ qͥ excurs̃ fallẽt dano¬
rũ. urbib enĩ ꝑlota oportuna mũtis ⁊ aiet̾ib reparatis. uł nouis excogitatis. R¬
pleuit easmanu militari que incolas ꝓtegͥ̾et. hostes repesset. Nec friist: Ad eo

Expanded text:
nequam hominis cadaver post mortem daemone agente discurrere, Angli pene innata nequam hominis cadaver post mortem daemone agente discurrere, Angli pene innata credulitate tenent, a gentilibus nimirum mutuantes, sicut ait Virgilius: Morte obita qualerabiliter gloriosior; siquidem ille duo regna Merciorum et West-Saxonum conjunxerit, Merciorum nominetenus, quippe commendatum duci Etheredo, tenens. Iste primum, mortuo Etheredo, Mercios omnifariam, mox Occidentales et Orientales Anglos, et Northanhimbros, qui cum Danis jam in unam gentem coaluerant, et Scottos, qui aquilonalem insulae partem inhabitant, et Britones omnes, quos nos Walenses dicimus, bellis profligatos, suae ditioni subegerit; nec unquam in aliqua pugna humiliorem manum habuerit. Invenit ingenium quo excursus falleret Danorum; urbibus enim per loca opportuna multis, vel veteribus reparatis vel novis excogitatis, replevit eas manu militari, quae incolas protegeret, hostes repelleret. Nec frustra: adeo
Abbreviated transcription (Latin):
unũ quẽq pedẽ mancã auri publico ponde pensitauit. Stupendã ꝓfecto regis
abstinentia ut tanta se patẽt᷑ emungi pecunia. nolens scł de rapina pauꝑis offer¬
re do sacͥficium. Et erant ambeeccłie sic uicine parietib contiguis ut uoces canen-
tium obstreꝑent aliis. Hñ cum ꝓpt̃ hoc tũ ꝓpt̾ cet̾a plurimas infelix liuor
estodiebat causas. quib non modicas inincẽ expułant exculꝑent offensas ⁊ͣ ꝓpt̃
nuꝑ illuid cenobiũ extͣ urbẽ t̃nslatũ saniꝰ icolit̃: libiꝰ insignit᷑. diunt elfredũ priꝰ iner̃a¬
ti sepultũ qd suũ monastium cẽt imꝑfectũ. Mox ꝓ deliram̃to canonicorũ dicentiũ. Re¬
gosmanes resũpto cadau̾e noctib ꝑdomos oberrare filiũ sucesĩorẽ genitoris tuliseer
nuuas.⁊ in nouo monastĩo quicta sede cõposuisse. has sane menias sic̃ cet̾as ut credãt

Expanded text:
unumquemque pedem mancam auri publico pondere pensitavit. Stupenda profecto regis unumquemque pedem mancam auri publico pondere pensitavit. Stupenda profecto regis abstinentia, 194 ut tanta se pateretur emungi pecunia, nolens scilicet de rapina pauperum offerre Deo sacrificium. Et erant ambae ecclesiae sic vicinae parietibus contiguis, ut voces canentium aliae obstreperent aliis. Unde tum propter hoc, tum propter caetera, plurimas infelix livor effodiebat causas quibus non modicas invicem exsculperent offensas. Quapropter nuper illud coenobium extra urbem translatum sanius incolitur, liberius insignitur. Aiunt Elfredum prius in episcopatu sepultum, quod suum monasterium esset imperfectum, mox pro deliramento canonicorum, dicentium regios manes resumpto cadavere noctibus per domos oberrare, filium successorem genitoris tulisse exuvias, et in novo monasterio quieta sede composuisse. Has sane naenias sicut caeteras, ut credant
Abbreviated transcription (Latin):
suis curialib: scd̾am oꝑatorib qs iugit̾ innouarũ ediũ exstruc̾tionib mirabi
lragnoto anglis m habebat. t̾tiam aduenis. Scda pars redituũ itadiuidebat᷑
ut pͥma portio daret᷑ pauꝑib regionis suc. scd̃a monastũs. t̾cia scolasticis. qͣrca
tͣnsmarinis eccłiis. Iudicioꝵ a suis hominib factoꝵ. inqͥsitor: ꝑperam actorũ asꝑi-¬
mꝰ corrector. Illud insolens ⁊ inauditũ qđ semꝑsinu gestabat libellũ inqͦ diurm
cursus. psalmi continebant᷑ sit si qͣndo uacaret arriꝑet. ⁊ uigilanti ocło ꝑcurrẽt.
Ita uitam egit magna cum finitimis gr̃a. ⁊ bald̾ u ino comiti fiandrie. ⁊ helsxitha
filia inconuigiũ daca. exqͣille genuit. arnulfũ ⁊adulfũ. Iste apat᷑ comitatũ bono¬
nie suscepit. Exalcõ sunt hodie comites flandrie.¬
lfredus nature functꝰ mun̾e sepultꝰ ÷ Wintonie inmonast̾io suo. Ad cuiꝰ offi¬

Expanded text:
suis curialibus, secundam operatoribus, quos jugiter in novarum aedium exstructionibus, mirabili suis curialibus, secundam operatoribus, quos jugiter in novarum aedium exstructionibus, mirabili et ignoto Anglis modo, habebat; tertiam advenis. Secunda pars reddituum ita dividebatur ut prima portio daretur pauperibus regionis suae, secunda monasteriis, tertia scholasticis, quarta transmarinis ecclesiis. Judiciorum a suis 193 hominibus factorum inquisitor, perperam actorum asperrimus corrector. Illud insolens et inauditum, quod semper sinu gestabat libellum in quo diurni cursus Psalmi continebantur, ut, si quando vacaret, arriperet, et vigilanti oculo percurreret. Ita vitam egit magna cum finitimis gratia; et Baldwino comiti Flandriae Ethelswitha filia in conjugium data, ex qua ille genuit Ernulfum et Adulfum. Iste a patre comitatum Bononiae suscepit, ex altero sunt hodie comites Flandriae. § 124. Elfredus, naturae functus munere, sepultus est Wintoniae in monasterio suo. Ad cujus offi
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾arum abolitũ: qd qͥsꝙ mag̃ uereret᷑ capitis ꝑiculũ. qm seq̃ret᷑ libroꝵ exercitiũ.
Quappt̾ se in hoc anglis siuis consulere ut nc̃ p̃libarent tumultirarie qd̾ postea si forte
par rediret. latino edic̾ent sermone. Ad om̃s pͥncipales sermones librũ hc̃ suo uissu
ẽscͥptũ uelle tͣnsinttt̾e cum pugilari aurco in quo ẽet manca auri. N. cħ mistauł
aliis intp̃tationib ex suo dice: s omnia expectabilib uiris pleiundo archiep̃o
cidẽ. xͭxiiͬ horas quȩ int̾ diẽ ⁊ noctẽ iugit̾ rotant᷑ ita diuidebat. ut octohoras in
scribendo ⁊ legendo ⁊ orando octo incura corꝑis. octo mexpediendo regni negoti-¬
omñiũcensuũ iustedũ taxat adquisitoꝵ monast̾iis suis delegauit. Cunctos p̃tẽa
reditꝰ incqͣs duas partes diuidebat. Rursusq pͥmã intres. Quarũ pͥmã ministriᷤ

Expanded text:
literarum abolitum, quod quisque magis vereretur capitis periculum quam sequeretur librorum exercitium. literarum abolitum, quod quisque magis vereretur capitis periculum quam sequeretur librorum exercitium. Quapropter se in hoc Anglis suis consulere ut nunc praelibarent tumultuarie, quod postea, si forte pax rediret, 192 Latino ediscerent sermone. Ad omnes principales sedes librum hunc suo jussu conscriptum velle transmittere, cum pugillari aureo in quo esset manca auri; nihil in ista vel aliis interpretationibus ex suo dicere, sed omnia a spectabilibus viris Pleimundo archiepiscopo, i quatuor horas quae inter diem et noctem jugiter rotantur ita dividebat, ut octo horas in scribendo et legendo et orando, octo in cura corporis, octo in expediendo regni negotiaomnium censuum, juste duntaxat adquisitorum, monasteriis suis delegavit; cunctos praeterea redditus in aequas duas partes dividebat. Rursusque primam in tres, quarum primam ministris
Abbreviated transcription (Latin):
magis erat mirũ qr iam duodenis omĩs littãtẽ exꝑs fuit. Tunc uͦ ludo benigne mag̾s inuita¬
tut pmim̃ẽ libellũ quẽ p̃manib tenebat acciꝑet si cito addic̾et. iocolitt̾as ing̾ssus auidi¬
tate siticulosa cõbibit. Deniq płimã partẽ romane bibliotece angloꝵ aurib dedit: optinã
p̃dam ꝑegͥnarũ merciũ ciuiũ usib c̃ucctans. Cuiꝰ p̃cipui fc̃ libri. ostosiꝰ pastorał gregoriĩ
ualẽ librũ appellauit. Qͥn ⁊ ꝓuicialib gndẽ amorẽ studioꝵ infudit. hos p̃miis illos
miuriis hortando: neminẽ illit̾atũ adqͣmlib⁊ curic dignitatẽ aspirare ꝑmittens.
psalt̾iũ tnsferre aggressꝰ uix pͥma parte explicata. uiuendi finẽ fec̃. In plogo pasto¬
ralis dic̃. s iccirco adint̾p̃tandos anglice libros auimatũ. qđ eccłie inqͥb num̃oste apͥs¬
co bibliotece c̃tinebant᷑. Cum libris adanis incense sint. ꝓpt̾ea intota insula studiũ

Expanded text:
magis erat 191 mirum, quia jam duodennis omnis literaturae expers fuit. Tunc vero ludo benignae matris invitatus ut pro munere libellum, quem prae manibus tenebat, acciperet si cito addisceret, joco literas ingressus, aviditate siticulosa combibit. Denique plurimam partem Romanae bibliothecae Anglorum auribus dedit, opimam praedam peregrinarum mercium civium usibus convectans; cujus praecipui sunt libri Orosius, Pastoralis Gregorii, ualem librum, appellavit. Quin et provincialibus grandem amorem studiorum infudit, hos praemiis, illos injuriis hortando; neminem illiteratum ad quamlibet curiae dignitatem aspirare permittens. Psalterium transferre aggressus, vix prima parte explicata vivendi finem fecit. In prologo Pastoralis dicit se idcirco ad interpretandos Anglice libros animatum, quod ecclesiae, in quibus numerosae a prisco bibliothecae continebantur, cum libris, a Danis incensae sint; propterea in tota insula studium
Abbreviated transcription (Latin):
adiducꝰ siluanecto ꝑpetuo ⁊ ȩxilio detrusus. p mortẽ u ludouiti piissimuim¬
patoris lothariꝰ ante obitũ patͥs decẽ ⁊ octo annis unctus adimpatorẽ ẽtͣ fis suos id lu-¬
douicũ pussimũ regẽ baiorioꝵ ⁊ Karolũ exercitũ dux̃. adiuncto sͥpipino cũ aqͥtanoꝵ ppł
subiectis mucua secede ꝓstñent adultimũ ludouicꝰ ⁊ karolꝰ lothario fugato tumphũ
adepti funt. ꝑcruentissimũ uͦ p̃liũ pace int̾ eos facta. diuiserc̃ int̾ se francoꝵ. imꝑium
ut supdiximꝰ. Lot̾arius uͦ exermingarda filia hugonis tͣs filios hũit .i. ltidouicũ cui
regnum romanoꝵ ⁊ italiam romanoꝵ. Alt̾m aut̃ lothariũ cui sedem imꝑalem reliqͥt¬

Expanded text:
adductus Silvanecto, perpetuo est exilio detrusus. Post mortem vero Lodowici piissimi imadductus Silvanecto, perpetuo est exilio detrusus. Post mortem vero Lodowici piissimi imperatoris, Lotharius, ante obitum patris decem et octo annis unctus ad imperatorem, contra fratres sudowicum piissimum regem Bajoariorum, et Karolum, exercitum duxit; adjuncto sibi Pippino cum Aquitanorum populo subjectis, mutua se caede prosternerent, ad ultimum Lodowicus et Karolus, Lothario fugato, triumphum adepti sunt . Post cruentissimum vero praelium, pace inter eos facta, diviserunt inter se Francorum imperium, ut supra diximus. Lotharius vero, ex Ermengarda filregnum Romanorum et Italiam tradidit; et Lotharium, cui sedem imperialem reliq
Abbreviated transcription (Latin):
xatus scło renuntiauit. Uir om̃ium añ se longe immanissimꝰ quippe qͥ pͥũ pacrẽ
crebro captiuatũ mergastulis uinx̾it. Erat sane ille mansueti animi & simplicis
s quiamortua emergande. de qua pͥores lib̾os tulerat. Karolum exiudichuxore na¬
regnauit inaqͥtania⁊ Wasconia. ludouicꝰ filius tciꝰ filiꝰ ludouici p̃t̃ loricã qͣm ha¬
bebat. tenuit regna que pat̾ suus illi ded̾at. id alemãniã turingiã. austg̾ram¬
saxoniam ⁊ auarorũ. id÷ hunorum regnum. Karolus m medietatẽ francie ab
occidente ⁊ tocam neustriã britanniã ⁊ maximã partem burgundie gochiam
Uasconia inaqͥtanniã submoto inde pipino filio pipini. ⁊ nmonastĩo sci me¬
dẽrdi aitonso. Qui pꝰea inde ꝑsugã elapsus. ⁊ aqͥtanmã regressus multo q̃r fu
giendo ibi latuit. it̃mq a radulfo p̃fecto ꝑfidẽ deceptꝰ. comp̃hemꝰ ẽ ⁊ adkarolũ

Expanded text:
xatus, seculo renunciavit; 154 vir omnium ante se longe immanissimus, quippe qui proprium patrem xatus, seculo renunciavit; 154 vir omnium ante se longe immanissimus, quippe qui proprium patrem crebro captivatum in ergastulis vinxerit. Erat sane ille mansueti animi et simplicis; sed quia mortua Ermengarda, de qua priores liberos tulerat, Karolum ex Judiregnavit in Aquitania et Vasconia, Ludovicus tertius filius Ludovici, praeter Noricam quam habebat, tenuit regna, quae patSaxoniam, et Avarorum, id est Hunorum, regnum. Karolus vero medietatem Franciae ab occidente et totam Neustriam Britanniam, et maximam partem Burgundiae: Gotiam, Vasconiam, Aquitaniam submoto inde Pippino filio Pippini, et in monasterio S. Medardi attonso. Qui postea inde per fugam elapsus, in Aquitaniam regiendo ibi latuit, iterumque, a Ranulfo praefecto perfide deceptus, comprehensus est, et ad Karolum
Abbreviated transcription (Latin):
duob sustentatorib fretꝰ. ⁊ extĩora bene ꝓuide ⁊ intĩora ñ despuere. pꝰ triũphatos
scił hostes add̾i cultumu̾sus. decimã om̃iũ hadarũ infra regnum suũ xp̃i famłis
concessit lib̾am abom̃ib func̾tionib absolutam abom̃ib inquietudinib. S qͣnꝰ¬
tula ÷ heceius gła: Romã cõposito iegno abiit. ibiq tbutũ qđ anglia hodie pen
honorisice susceꝑat. ⁊ regem inunxerat. Ibigͥ anno integro morat᷑ scolam anglorũ
que ut fertur aboffa rege mercioꝵ pmitus instituca ꝓximo anno c̃flãgũat reparaũ
egregie. Inde domũ ꝑgallias repatͥans nidith filia haroli regis f̃coꝵ ĩ ciugiũ sũpsit.
uicũ. karolum cognom̃to caluũ. Quorũ lothariꝰ etiã patre uiuente nom̃ ĩꝑators
regnum lotharii dr. ⁊ intota italia cum roma. In ext̾mo uite adũsa ualituhine ue¬

Expanded text:
duobus sustentatoribus fretus, et exteriora bene providere et interiora non despuere, post triumphatos duobus sustentatoribus fretus, et exteriora bene providere et interiora non despuere, post triumphatos scilicet hostes, ad Dei cultum versus, decimam omnium hydarum infra regnum suum Christi famulis concessit, liberam 152 ab omnibus functionibus, absolutam ab omnibus inquietudinibus. Sed quantula est haec ejus gloria? Romam, composito regno, abiit; ibique tributum, quod Anglia hodieque penshonorifice susceperat, et regem inunxerat. Ibi ergo anno integro moratus, Scholam Anglorum, 153 quae ut fertur ab Offa rege Merciorum primitus instituta proximo anno conflagraverat, reparavit egregie. Inde domum per Gallias repatrians, Judith filiam Karoli regis Francorum in conjugium sumpsit. wicum, Karolum cognomento Calvum; quorum Lotharius, etiam patre vivente, nomen imperatoris regnum Lotharii dicitur, et in tota Italia cum Roma. In extremo vitae adversa valetudine ve
Abbreviated transcription (Latin):
hiuidentes regem crassioris ⁊ hebetis ingeniĩ sedulis ammonitionib adscĩam regnandi
stimulabant. Sipithunꝰ int̾renis nausians dñm adcelestia iformabat. Alsta ñ foreusia
q non negligenda ratꝰ. eundẽ contͣ cdanos animabat. ipse peccunias fusco sufficiens. ip¬
se exeratum cõponens. Muilta ꝑillũ intalib ⁊ inchoata c̃stant̃. ⁊ t̃minata felicit̃. qui an
fuĩt. Quẽ libent̃ laudarẽ. nisi qͦd humana cupiditate raptꝰ indebita usur pauit. qͣn¬
domonast̾ium masiesb̾iense suis negotiis substrauit. Sentimĩ adhucdiem inpu¬
dentic illiꝰ calũpnam lic⁊ nob̃ locꝰ istlem statĩ eo mortuo omnẽ illã eluctatꝰ fũit uo¬
lentiã usq ad nr̃m tp̃s. qͣndo inidẽ discrim̃ recedit. Ita sac̃ fames auaritie mortalia
pectora exedit. ita magnificos ⁊ illustres incet̾is uiros intartara trudit. E theliuuiltꝰ

Expanded text:
hi, videntes regem crassioris et hebetis ingenii, sedulis 151 admonitionibus ad scientiam regnandi hi, videntes regem crassioris et hebetis ingenii, sedulis 151 admonitionibus ad scientiam regnandi stimulabant. Swithunus, in terrenis nauseans, dominum ad coelestia informabat; Alstanus, forensia quoque non negligenda ratus, eundem contra Danos animabat, ipse pecunias fisco sufficiens, ipse exercitum componens. Multa per illum in talibus, et inchoata constanter et terminata feliciter, qui annfuerit; quem libenter laudarem, nisi quod, humana cupiditate raptus, indebita usurpavit quando monasterium Malmesbiriense suis negotiis substravit. Sentimus ad hunc diem impudentiae illius calumniam, licet locus idem statim, eo mortuo, omnem illam electatus fuerit violentiam usque ad nostrum tempus, quando in idem discrimen recidit. Ita sacra fames avaritiae mortalia pectora exedit; ita magnificos, et illustres in caeteris, viros in Tartara trudit. § 109. Ethelwulfus
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ⁊ qui sub quiece degere qͣm multis ꝑuincis imꝑitaret mallet. Deniq
auito i estsaxonium regno content᷑: cet̾aq pat̾ subiugiln̾at apen¬
ditia filio echelstano contͣdidit. Qui qͣndo ⁊ qua fine defec̾it incertum. Burhredũ
regem merciorũ additam̃to ex̾citus contͣ brittones iuit. ⁊ filie nuptũs ĩmane
qntum exaltauit. Firatas danorũ ꝑtotã infulam uagances ⁊ inoꝑia pulsioni¬
b litt̃a omnia infestantes. ñ semei ꝑse ⁊ duces suos contudit. qͣmuis ut est
tessera bellorum ipse meisdem frequentes ⁊ insignes calamitates acceꝑit. lundoma ⁊omipe¬
necantia uastata. Obsistebat tñ semꝑ erumpnis c̃siliarioꝵ tegis uiuacitas. qui nicħ unq̃
hostes inpune derelĩquere pat̾ent᷑ quin cõmuni umbone ineosulciscẽnt᷑. habebat enĩ
duos suo tp̃r p̃cellentes p̃sules beatũ suxithunũ dico uintonie. ⁊alstanũ sciriburnie

Expanded text:
nis, 150 et qui sub quiete degere, quam multis provinciis imperitare, mallet: denique, avito West-Saxonum regno contentus, caetera quae pater subjugaverat appendicia filio Ethelstano contradidit, qui quando et quo fine defecerit incertum. Burhredum regem Merciorum additamento exercitus contra Britones juvit, et filiae nuptiis immane quantum exaltavit. Piratas Danorum per totam insulam vagantes, et inopinatis appulsionibus litora omnia infestantes, non semel per se et duces suos contudit; quamvis, ut est tessera bellorum, ipse in iisdem frequentes et insignes calamitates acceperit, Londonia et omni pene Cantia vastata. Obsistebat tamen semper aerumnis consiliariorum regis vivacitas, qui nihil unquam hostes impune delinquere paterentur, quin communi umbone in eos ulciscerentur. Habebat enim duos suo tempore praecellentes praesules, beatum Swithunum dico Winthoniae, et Alstanum, Scireburniae:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ suꝑ lapidẽ topatiũ mire mag¬
nitudinis coronatũ diademate p̃cioso. tiuxta cũ filiũ eiꝰ ludouicũ similr corona¬
onatũ. Uidens me cominꝰ accersiuit blanda uoce dicens. karole successor m̃s nc̃tci
⁊nos lib̾ati sumus m̃itis sc̃i petri sciq p̃cib remigii cui d̾s magnũ apłatũ dedit
luꝑ reges ⁊ suꝑ gentes francoꝵ Qui nͥ qͥsqͥliis nr̃e ꝓpaginis iuffragatꝰ fuĩt:⁊ad¬
uiuit. iam de ficiec genealogia nr̃a regnando ⁊ imꝑando. Uñ scito q̃m collet᷑ ociꝰ
potestas imꝑii de manu tua ⁊postea paruissimo uiues tp̃r. Tc̃ cũsꝰ cont̃ me ludouicus

Expanded text:
e magnitudinis, coronatum diademate pretioso, et juxta eum filium ejus Lodowicum similiter coronatum. Videns me, cominus accersivit, blanda voce dicens: Karole, successor meus nunc et nos liberati sumus, meritis sancti Petri, sanctique precibus Remigii, cui Deus magnum apostolatum dedit super reges et super gentes Francorum; qui nisi quisquiliis nostrae propaginis suffragatus fuerit et adjuverit, jam deficiet genealogia nostra regnando et imperando: unde scito quoniam tolletur ocius potestas imperii de manu tua, et postea parvissimo vives tempore. Tunc, conversus
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ baic arioꝵ ludouici imꝑatoris filiꝰ. anno ic̃ dñi. occingenfesimo sexagesimo qͥnto
pfestiuitatẽ pascalẽ regnum suũ int̾ filios suos diuisit. ⁊ harolomanno qͥdẽ dedit no¬
ricam id÷ baicariã. ⁊ mairas contͣ sclauos Aongobardos. Ludouico uͦ turingiã au-¬
strasios francos ⁊ saxoniam dimisit. Karolo qͦ alemanniã ⁊curuuallã id comita¬
tũ coniugallie reliquit. ipse tñ ludouicꝰ: sr̃ filios suos felicit̾ regnaũ inom̃i poce¬
state sua annis decẽ. Et pͣħ obiic ludouicꝰ rex anno dñĩce inc̃ octingentesimo septua-¬

Expanded text:
o sexagesimo quinto, post festivitatem paschalem regnum suum inter filios suos divisit, et Karlomanno quidem dedit Noricam, id est Bajoariam, et Marcas contra Selavos et Longobardos; Lodowico vero Turingiam, Austrasios Francos, et Saxoniam dimisit; Karolo quoque 158 Alemanniam et Curwalam, id est comitatum Cornusgualliae, reliquit. Ipse tamen Lodowicus super filios suos feliciter regnavit in omni potestate sua annis decem. Et post haec obiit Lodowicus rex anno Dominicae incarnationis oct
Abbreviated transcription (Latin):
nie. magnas laudum occasiones filio relinq̃ns felicemq fore ꝓnuntians s reg¬
num qđ multa texuerat industria illa consueti genti illi ñ int̾rumꝑe ignauia.

Expanded text:
usque est Wintoniae, magnas laudum occasiones filio relinquens, felicemque fore pronuncians si regusque est Wintoniae, magnas laudum occasiones filio relinquens, felicemque fore pronuncians si regnum, quod multa texuerat industria, ille consueta genti illi non interrumperet ignavia.
Abbreviated transcription (Latin):
ampliauit. Eodẽ annonortham himbri qui se solos remansisse. ⁊om̃ĩũ digito uocari
cerñent. tim̃tes ne dui conceptã iram mipsos effund̾et. tandẽ uł sero datis obsidib fa-¬
uerunt deditioni. Ita tota brutannia potitꝰ reliquũ uite ꝑannos ix. tͣnquille cucur-¬
rit: nisi qđ extremis fere dieb manus danorum pirattica littorib eius appulsa. ociũ
regnum fedauit. Ita u̾satur humanarũ rerũ alea ut pͥmus om̃ib anglis imꝑitans.
cognatorum obsequiũ posset paruipendẽ. dumext̾nus hostis se suosq heredes ñ
desiñet incessere. Cont̃quos cum copie angloꝵ constitissent: ñ solito lenocinio for¬
tuna regem adulata in ipso conatu destitit. Siqͥdem cum melioridi parte uictoriã
pene occupass. iam ꝓnoin occeanũ sole palmam amisit. s tam̃ beneficio tenebra:¬
rum acutus uicti dedecus euasit. Seq̃nti plane p̃lio ingentẽ multitudinẽ par¬

Expanded text:
ampliavit. Eodem anno Northanhimbri, qui se solos remansisse, et omnium digito notari, ampliavit. Eodem anno Northanhimbri, qui se solos remansisse, et omnium digito notari, cernerent, timentes ne diu conceptam iram in ipsos effunderet, tandem vel sero datis obsidibus faverunt deditioni. Ita tota Britannia potitus, reliquum vitae per annos novem tranquille cucurrit, nisi quod extremis fere diebus manus Danorum piratica, litoribus ejus appulsa, otium regni foedavit. Ita versatur humanarum rerum alea, ut, primus omnibus Anglis imperitans, cognatorum obsequium posset parvi pendere, dum externus hostis se suosque haeredes non desineret 149 incessere; contra quos cum copiae Anglorum constitissent, non solito lenocinio fortuna regem adulata, in ipso conatu destituit: siquidem cum meliore parte diei victoriam pene occupasset, jam prono in oceanum sole palmam amisit; sed tamen, beneficio tenebrarum adjutus, victi dedecus evasit. Sequenti plane praelio ingentem multitudinem par
Abbreviated transcription (Latin):
saxo elatus animũq ad altiora extendens. feruente adhuc iuictoria adeluralfũ filio cũ
alstano ep̃o scireburme ⁊ electa manu cantiam misit. qui ꝓuinciã seu longo sopitam
otio seu uirtutum suarum examinatã nuntio dña tui Westsaxonico adic̾ent. Missi
efficacit̾ imꝑatis insticerunt: regionẽq q̃qͣu̾sũ finib suis fingit᷑ ꝑuagati minimoq
labore baldredo rege ultͣ camensem fuiuium expulso cantiam. Suthrea australes ⁊
orientales saxones qui qͥndam adantecessorũ suoꝵ ius ꝑtinebant. sue parti subdidẽ
merciorũ bernulfũ. ⁊ ludecaniũ continuatis exceptos insidiis trucidart̃. Causa tedi
fuit qđ ipsa solita contumacia fines ext̾nos inqͥetarent. Eorũ successor wichlafiꝰ pͥmo
ab egbirco regno fugatꝰ. mox infidem tͥbutariã acceptꝰ pͥncipatum & estsaxonũ

Expanded text:
Saxo elatus, animumque ad altiora extendens, fervente adhuc victoria, Ethelwulfum filium, cum Saxo elatus, animumque ad altiora extendens, fervente adhuc victoria, Ethelwulfum filium, cum Alstano episcopo Scireburniae et electa manu, Cantiam misit, qui provinciam, seu longo sopitam otio, seu virtutum suarum exanimatam, nuncio dominatui West-Saxonico adjicerent. § 107. Missi efficaciter imperatis institerunt, regionemque, quaquaversum finibus suis cingitur, pervagati; minimoque labore Baldredo rege ultra Tamesim fluvium expulso, Cantiam, Sudreiam, 148 Australes et Orientales Saxones, qui quondam ad antecessorum suorum jus pertinebant, suae parti subdidereMerciorum Bernulfum et Ludecanum, continuatis exceptos insidiis, trucidarunt. Causa caedis fuit, quod ipsi solita contumacia fines externos inquietarent. Eorum successor Withlafius, primo ab Egbirhto regno fugatus, mox in fidem tributariam acceptus, principatum West-Saxonum
Abbreviated transcription (Latin):
nerlar hd di consilio facum mileligo. ut uir ille ac tm regnũeletꝰ regaranduar¬
ciplinam afrancis accꝑet. fstenim gens illa tȩxercitatione uiriũ ⁊ comitate mor
auntarũ octidentaliũ facile pͥnceps. hat gͥ contu melia egbinꝰ ut coteustistẽ. porũ
Aetenta merue rubigine adem m̃tis expediret ⁊ mores longeagentilitia barbarie
alenos iaueret. Iaꝙ defunto brichirico freq̃ntib suoꝵ nunciis britamn sareñs
tannos qui eam isule partem habitant q̃ cornugallie d̃r dedit. Quib coniugatis aqͥlo-¬
nales brittannos qui a p̃dictis brachio maris duudunt᷑ tributarios fecit. harũ uicto-¬
riarum fama cum reliquos t̾ritarent. bernulfus rex merciorum tumidũ qđ spirans
głosumq arbitratus si audatia sua cet̾orum metu dem̃et bellum egbirto indir̃. Ille
głe dampnũ ducens si cedet. occurrit alacrit̾. consertaq pugna fugit bernulfꝰ uictꝰ

Expanded text:
 Dei consilio factum intelligo, ut vir ille, ad tantum regnum electus, regnandi disciplinam a Francis acciperet. Est enim gens illa et exercitatione virium, et comitate morum cunctarum occidentalium facile princeps. Hac igitur contumelia Egbirhtus ut cote usus est, qua, detrita inertiae rubigine, aciem mentis expediret, et mores longe a gentilitia barbarie alienos indueret. Itaque, defuncto Brihtrico, frequentibus suorum nunciis Britanniam revertannos, qui eam insulae partem habitant quae Cornugualliae dicitur, dedit; quibus 147 subjugatis, Aquilonales Britannos, qui a praedictis brachio maris dividuntur, tributarios fecit. Harum victoriarum fama cum reliquos territaret, Bernulfus rex Merciorum, tumidum quid spirans, gloriosumque arbitratus si audacia sua caeterorummetum demeret, bellum Egbirhto indixit. Ille, gloriae damnum ducens si cederet, occurrit alacriter; consertaque pugna fugit Bernulfus, victus
Abbreviated transcription (Latin):
innumeros fideliũ pro¬
tulit ramos. Ex hac
quippe quam plirima
monachoꝵ proruper̃t
ouilia:que uelut apes
ex sius alueariis multi¬
modis. ex duiersis mũ

Expanded text:
innumeros fidelium protulit ramos. Ex hac quippe quamplurima monachorum proruperunt ovilia, quae velut apes ex suis alveariis multimodis, ex diversis mu
Abbreviated transcription (Latin):
te tem¬
pus
henrici regis ingres¬
si sumus. cuiꝰ gesta
stili officio posteris
tradere maioris qͣm
a nobis debeat exqͥ¬
ri est oꝑe. Nam ⁊
si sola que nostras
aures attigerunt
scripto mandarent᷑.
cuiuslibet eloquen¬
tissimi neruos fati¬
gare ⁊grandia pos¬
sent armaria graua¬
re. Quis ergo conet᷑
omnia illa consilio¬
rum pondera. illa¬

Expanded text:
te, tempus Henrici regis ingressi sumus: cujus gesta styli officio posteris tradere, majoris quam a nobis debeat exquiri est operae; nam et si sola quae nostras aures attigerunt scripto mandaretur, cujuslibet eloquentissimi nervos fatigare, et grandia possent armaria gravare. Quis ergo conetur omnia illa consiliorum pondera, ill
Abbreviated transcription (Latin):
tante probitatis
exuberaret copiis. ĩ ini¬
tio sue iuuentutis. in¬
tra normannicũ du¬
catum contigit quod

Expanded text:
tantae probitatis exuberaret copiis, in initio suae juventutis intra Northmannicum ducatum contigit quod
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ euadentes. tur¬
cos inducerent.con¬
sulto cessere. s mox
retrouersi dispersos
hostes pro libito ceci¬
dere. Putauerant illi
biles quod essent clip¬
pei eoꝵ ⁊arcus plu-¬
iali habundantia
lentati. nesciebantq
quod non in armoꝵ
uel in tegminum fi¬
ducia s in excellenti
ui animoꝵ ⁊ crudo
robore brachiorum
uictoria uiroꝵ con¬
sistat.
Et tum quidem
baldiunus edessam.
boamundus antio¬
chiam incolumes
remearunt. Inicio
autem iulii men¬
sis licentia fame bal-¬
diuni aurib detulit.
splendidum nr̃oꝵ
ducum margaritũ
obfuscatum. boamũ¬
dum scilicet captũ
⁊ in cathenas con¬
iectum. a quodam
danisman gentili.
⁊ in illis terris po¬
tenti.

Expanded text:
locorum evadentes Turcos inducerent, consulto cessere, sed mox retroversi dispersos hostes pro libito fudere. Putaverant illi gnae, quod essent clypei eorum et arcus pluviali abundantia lentati; nesciebantque quod non in armorum vel in tegminum fiducia, sed in excellenti vi animorum et crudo robore brachiorum victoria virorum consistat. § 375. Et tum quidem Baldewinus Edessam, Boamundus vero Antiochiam, incolumes remearunt. Initio autem Julii mensis licentia famae Baldewini auribus detulit splendidum ducum nostrorum margaritum offuscatum, Boamundum scilicet captum, et in catenas conjectum, a quodam Danisman gentili, et in illis terris potenti.
Abbreviated transcription (Latin):
patris exponeret. Il¬
le cui uetus animo¬
sitas ad huc ꝑalpita¬
ret assurgens ⁊pede
iacentem̃ pulsans.
uctus es tandem
uictus ter quaterq
ingeminat. Super¬

Expanded text:
patris exponeret. Ille, cui vetus animositas adhuc palpitaret, assurgens, et pede jacentem pulsans, « Victus es, tandem victus, » 402 ter quaterque ingeminat: super
Abbreviated transcription (Latin):
tem non expectauis¬
sent.Lacero agmine
petit suanus batho¬
niam. Ibi ethelmer
occidentalis regionis
comes.cum suis om¬
nib manus ei dedit.
Iec adhuc fleste¬
rentur lundonienses
tota iam anglia in

Expanded text:
tem non exspectavissent. Lacero agmine petit Suanus Bathoniam; ibi Ethelmerus, occidentalis regionis comes, cum suis omnibus manus ei dedit. Nec adhuc flecterentur Londonienses, tota jam Anglia in
Abbreviated transcription (Latin):
conspicuus uigor. pa¬
trem in speculam extu-¬
lisset.
taq cum longo se¬
nio satietati uite satis¬
fecisset: ethelfridus ma
dit: qui teneritudinem
annoꝵ maturitate mo¬
rum consolaretur. Cu¬
ius gesta ꝑ scriptoꝵ
facetiam prolata in
publicum. non nisi or¬
dinis loco stili nostri
expectant officium .
Adeo in eius ⁊ sequẽ

Expanded text:
conspicuus vigor patrem in speculam extulisset. § 47. Itaque cum longo senio satietati vitae satisfecisset, Ethelfridus regorum, qui teneritudinem annorum maturitate morum consolaretur: cujus gesta per scriptorum facetiam prolata in publicum, non nisi ordinis loco stili nostri expectant officium. Adeo in ejus et seque
Abbreviated transcription (Latin):
meritate leuius. s
quicquid cum impe¬
tu inchoat. cito desi¬
nit uel consumitur.
Ad summam tunc
erant angli uestib
ad medium. genũ
expediti. crines ton¬
si barbas rari. armil¬
lis aureis brachia
honerati.picturatis
stimatib cutem in¬
signiti. in cybis ur¬
gentes crapulam. ĩ

Expanded text:
meritate levius; sed quicquid cum impetu inchoat, cito desinit vel compescitur. Ad summam tunc erant Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi, barbas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; in cibis urgentes crapulam, i
Abbreviated transcription (Latin):
dominice diei.post ce¬
lebratum nocturnaꝵ
horaꝵ diuinum offici¬
um dum irem repau¬
sationis cubitum. ⁊
uellem dormitionis ca-¬
pere sompnum.uenit

Expanded text:
Dominici diei post celebratum nocturnarum Horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vellem dormitionis carpere somnum, venit
Abbreviated transcription (Latin):
tilena uollandi incho¬
ata. ut martium iu¬
ri exemplum pug¬
naturos accenderet.
inclamatoqz dei au¬
xilio prelium conser¬
tum. bellatumq a¬
criter.neutris in mł¬
tam diei horam cedẽ¬
tib. Quo comꝑto
willelmus innuit
suis. ut ficta fuga

Expanded text:
tilena Rollandi inchoata, ut martium viri exemplum pugnaturos accenderet, inclamatoque Dei auxilio, praelium consertum, bellatumque acriter, neutris in multam diei horam cedentibus. Quo comperto, Willelmus innuit suis ut, ficta fuga
Abbreviated transcription (Latin):
Prima porta cor¬
nelia. que modo di¬
citur porta scĩ petri
⁊ iua cornelia. Iuxta
eam ecclesia beati pe¬
tri sita est. in qua cor

Expanded text:
Prima porta Cornelia, quae modo dicitur porta sancti Petri, et via Cornelia. Juxta eam ecclesia beati Petri sita est, in qua cor
Abbreviated transcription (Latin):
tium. a monte garga¬
no usq ad istud pro¬
ximum mare. qui
omnes me ⁊honori¬
fice suscepere ⁊mag¬
nis donis honoraue¬
re. Maxime autem
ab imperatore do¬
nis uariis ⁊ muneri¬
b preciosis honora

Expanded text:
tium, a monte Gargano usque ad istud proximum mare, qui omnes me et honorifice suscepere, et magnificis donis honoravere. Maxime autem ab imperatore donis variis et muneribus pretiosis honora
Abbreviated transcription (Latin):
na stabularia suscep¬
tum egregie spei iuue¬
nem. reliquit heredem.
Qui ab exercitu imꝑe¬
rator consalutatus. ex¬
peditione in suꝑiores
terras indicta. magnã
manum britannoꝵ mi¬
litum abduxit. Per qͦꝵ
industriam triumphis
ad uota fluentib bre¬
ui rerum potitus. eme

Expanded text:
na stabularia susceptum, egregiae spei juvenem, reliquit haeredem; qui ab exercitu imperator consalutatus, expeditione in superiores terras indicta, magnam manum Britannorum militum abduxit, per quorum industriam, triumphis ad vota fluentibus, brevi rerum potitus, eme
Abbreviated transcription (Latin):
pars paulo ante ei
aduentu audito tͣns¬
uadauerat.tanta in-¬
ternicie cecidit. ut ni¬
chil postea francia
plus metueret.quã
normannoꝵ ferociam

Expanded text:
pars paulo ante, ejus adventu audito, transvadaverat, tanta internicie cecidit, ut nihil postea Francia plus metuerat quam Normannorum ferociam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e presidiũ fuge ꝑtim
destruxisse. ꝑtim interclu¬
sisse. datis obsidib colla
sicq eu̾sis castellis ubiq
nullus ultra ausus ẽ. cõ¬
tra eum animũ rebellem

Expanded text:
omne praesidium fugae partim destruxisse, partim interclusisse, datis obsidibus rigida didere. Sic castellis ubique eversis, nullus ultra ausus est contra eum rebellem
Abbreviated transcription (Latin):
obtinenda. fluuius
illi proximus. quẽ
modo fernum quon¬
dam orontem uoca¬
tum intelligo. xii.
ab urbe miliario.
accipitur pelago. flu¬
entis rapacib ⁊ ip̃o
impetu frigidiorib.

Expanded text:
obtinenda. Fluvius illi proximus, quem modo Fernum, quondam Orontem vocatum intelligo, duodecimo ab urbe milliario accipitur pelago, fluentis rapacibus, 554 et ipso impetu frigidiorib
Abbreviated transcription (Latin):
nia disponit atq gu¬
bernat. uicesq tem¬
porum hominumq
mirabiliter discernẽs.
terminumq incertũ
prout uult equani¬
miter imponens.⁊de¬
secretis nature myste¬
riis misericorditer do¬
cẽt. ut de fugitiuis ⁊
sine dubio transitori¬
is mansura regna.

Expanded text:
nia disponit atque gubernat uicesque temporum hominumque mirabiliter discernens terminumque incertum prout uult equanimiter imponenssecretis naturae mysteriis misericorditer docet ut de fugitiuis et sine dubio transitoriis mansura regna
Abbreviated transcription (Latin):
Paterne religionis
uestigia rimari.bo¬
nis consiliis aurẽ
⁊ animum accom¬
modare. At mulier
nouercali odio ipe¬
reum dolum ruumi¬
nans. ut nec nomẽ

Expanded text:
paternae religionis vestigia rimari, bonis consiliis aurem et animum accommodare: at mulier, novercali odio vipereum dolum ruminans ut nec nome
Abbreviated transcription (Latin):
pro legentium noti
bernaculo iudensq
eminus hostes suꝑ¬
bum inequitantes.
solus in multos ir¬
ruit. alacritate iur¬
tutis impatiens.
simulq confidens
nullum sibi ausu¬
rum resistere. Mox

Expanded text:
pro legentium notitbernaculo, vidensque eminus hostes superbum inequitantes, solus in multos irruit, alacritate virtutis impatiens, simulque 492 confidens nullum sibi ausurum obsistere: mox
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulentissimo. ut
peregrina regna petẽs.
exteras sibi armis ad¬
quireret sedes. Qui id̃o
costa ferrea uocabatur.

Expanded text:
fraudulentissimo; ut, peregrina regna petens, exteras sibi armis acquireret sedes. Qui ideo Costa Ferrea vocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tesum ⁊ cum patre tuo
⁊ cum fratrib tuis.
⁊ cum auunculis tu¬
is facere prelia ⁊ homi¬
cidia ⁊ rapinas pro cu¬
piditate terrena. Ideo ĩ
ista bullientia flumi¬
na ⁊ metalloꝵ genera
diuersa sustinemus
tormenta. Et cum ad
huc timidus accederem.
audiui retro me aĩas

Expanded text:
tecum et cum patre tuo et cum fratribus tuis et cum avunculis tuis facere praelia et homicidia et rapinas pro cupiditate terrena, ideo in ista bullientia flumina et metallorum diversa genera sustinemus tormenta, et cum ad haec timidus intenderem, audivi retro me animas
Abbreviated transcription (Latin):
sensit regem illa ne¬
cessitas. quin ipse ĩ
naui ꝑnoctaret. ⁊ la¬
tronum exitus specu¬
laretur. sedulo explẽs
consilio. quod manu
nequibat presenio.

Expanded text:
sensit regem illa necessitas, quin ipse in navi pernoctaret, et latronum exitus specularetur, sedulo expiens consilio quod manu nequibat prae senio.
Abbreviated transcription (Latin):
ri iussit. nullis crimi¬
num existentib cul¬
pis. Cum igitur apd̃
londoniam sub huiꝰ
decreti die hec ꝯgeries
in umensum cumu¬
laretur. Quidam iu¬
uenes agilitate ꝑnici¬
es ad quandam nauĩ
se conferentes. fuge p̾

Expanded text:
ri jussit, nullis criminum existentibus culpis. Dum igitur apud Lundoniam sub hujus decreti die haec congeries in immensum cumularetur, quidam juvenes agilitate pernices ad quamdam navim se contulerunt, et fugae p
Abbreviated transcription (Latin):
se ante annum emer¬
sum ferro debitum
undicaturum. illuc
iturum quo heroldꝰ
tutiores se pedes ha¬
bere putaret. Contra
ille que dixi de puelle
nuptiis referens. de
regno addebat. pre¬
sumptuosum fuisse
quod absq generali

Expanded text:
se ante annum emensum ferro debitum vindicaturum, illuc iturum quo Haroldus tutiores se pedes habere putaret. Contra, ille, quae dixi 409 de puellae nuptiis referens, de regno addidit, praesumptuosum fuisse quod, absque generali
Abbreviated transcription (Latin):
grade dicens. niteba¬
tur leticiam cantanti¬
umi infirmare. Tum
uero in diuina lu¬
mina uenefice ca-¬
uis orbib euulsa:
cruore uersum pol¬
mam meam. Cruo¬
ris signa extant ho¬
die:immanitatem
muliercule. ⁊ dei ul¬
tionem spirantia.
Corpusculum san¬
cti celebriter colitur.
nec ullus fere locus
in anglia est maio¬
ri ad festum aduen¬
tantium ueneratur
frequentia. Exigit ħ
⁊ antiqua sanctita¬
tis persuasio: ⁊ mu¬
raculoꝵ crebra ex¬
hibitio.

Expanded text:
grade dicens, nitebatur laetitiam 364 cantantium infirmare. Tum vero vi divina lumina veneficae, cavis orbibus evulsa, cruore versum polmam meam. » Cruoris signa exstant hodie, immanitatem mulierculae et Dei ultionem spirantia. Corpusculum sancti celebriter colitur, nec ullus fere locus in Anglia majori ad festum adventantium veneratur frequentia. Exigit hoc et antiquae sanctitatis persuasio, et miraculorum crebra exhibitio.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uia ostensa dicitur.
modo porta scĩ pauli
uocatur. quia iuxta
eam requiescit in ec¬
clesia sua. ibidemq
tymotheus martyr.

Expanded text:
 Ostiensis dicitur, modo porta S. Pauli vocatur, quia juxta eam requiescit in ecclesia sua. Ibidemque Timotheus martyr
Abbreviated transcription (Latin):
runt. auferantur
Quod nemo lai¬
coꝵ a capite ieinii.
nemo clericoꝵ a qͥñ¬
quagesima usq in
pascha carnes come¬
dat. Quod omni tẽ¬
pore pruum ieiuni¬
um : uͦii. temporum
prima ebdomada

Expanded text:
runt, auferantur. Quod nemo laicorum a capite jejunii, nemo clericorum a Quadragesima usque in Pascha, carnes comedat. 525 Quod omni tempore primum jejunium quatuor temporum prima hebdomada
Abbreviated transcription (Latin):
si parce parcere nossẽt.
Iec mora nupte
consilio comitatum
sigeferdi. qui apud
northanimbros am¬
plissimus erat a pa

Expanded text:
si Parcae parcere nossent. Nec mora, nuptae consilio comitatum Sigeferdi, qui apud Northanhimbros amplissimus erat, a pa