comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinis crudelitatisq ⁊ inhumane suꝑbie edi-¬
tum in miseros exemplũ ẽ. Hefuere hib̃ne ex-¬
peditiones hannibaliᷤᷤ haud longis iñ tem-¬
porib dum intolerabilia frigora erãt quies
militi data ẽ. Et ad pͥma acdubia signaueriᷤ.
ꝓfecꝰtus ex hib̃nis in eteuriam ducit: eam qͦ
gentem sicut gallos liguresq aut ui aut no¬
luntate ad iungiturus. Transeuntẽ appẽni-¬
num adeo atrox adhorta tempestasẽ: ut
alpiumꝓpe feditatẽ suꝑau̾it. Uento mixtuᷤᷤ
imber cum ferret᷑ in ip̃a ora pͥmo quia aut
arma omittenda erant. aut contra eniten-¬
tes. ũtice intorti affligebant᷑ constitere. De¬
iñ cum iam spẽm inluderet nec recipcare
animã sineret. au̾si auento parumꝑ con¬
sedere. Tum uͦ ingentisono celum streꝑe.
⁊ inter horrendos fragores micare ignes.
captisaurib.⁊ ocłis mein om̃s torpere. Tan¬
dem effuso imbre. cum eo magis accensa

Expanded text:
dinis crudelitatisque et inhumanae superbiae edidinis crudelitatisque et inhumanae superbiae editum in miseros exemplum est. hae fuere hibernae expeditiones Hannibalis. haud longi inde temporis, dum intolerabilia frigora erant, quies militi data est; et ad prima ac dubia signa ueris profectus ex hibernis in Etruriam ducit, eam quoque gentem, sicut Gallos Liguresque, aut ui aut uoluntate adiuncturus. transeuntem Appenninum adeo atrox adorta tempestas est, ut Alpium prope foeditatem superauerit. uento mixtus imber cum ferretur in ipsa ora, primo, quia aut arma omittenda erant aut contra enitentes uertice intorti adfligebantur, constitere; dein, cum iam spiritum includeret nec reciprocare animam sineret, auersi a uento parumper consedere. tum uero ingenti sono caelum strepere et inter horrendos fragores micare ignes; capti auribus et oculis metu omnes torpere; tandem effuso imbre, cum eo magis accensa
Abbreviated transcription (Latin):
sidium ẽ. Paucoꝵ indierũ quiete sumpta.
⁊ uix dum satis ꝑcurato uulnere ad uictum¬
uias oppugnandas ireꝑgit. Id emporium
romanis gallico bello fuerat munitũ. In de
locum frequentauerunt accole. mixtiundi¬
q ex finitimis ppłis. Et tum terror ppłationũ.
eo plerosq exagns compulerant. Huiꝰ genĩs
multitudo fama impigre defensi ad placen¬
tiam p̾sidii accensa: armis arreptis obiuam
hannibali ꝓcedit magis agmine qm acie
In uia concurrert̃. Et cum ex altã parte nicħ
p̃ter inconditam turbam eẽt. in alt̾a ⁊ dux
militi. ⁊ ducimiles fidens: ad .xxx.u. hominũ
apaucis fusa. postero die deditione facta p̃si¬
dium intra menia accipere. iulliq armatͣe c̃
dicto paruissẽt signũ repente uictorib datur.
ut tanquam ui captam urbem diriꝑent. Ne¬
q ulla que intalire memorabił scͥbentib ui¬
deri solet p̾termissa clades ẽ. adeo omnis libi¬

Expanded text:
aesidium est. paucorum inde dierum quiete sumpta aesidium est. paucorum inde dierum quiete sumpta et uixdum satis percurato uolnere, ad Uictumulas oppugnandas ire pergit. id emporium Romanis Gallico bello fuerat; munitum inde locum frequentauerant accolae mixti undique ex finitimis populis, et tum terror populationum eo plerosque ex agris compulerat. huius generis multitudo fama impigre defensi ad Placentiam praesidii accensa armis arreptis obuiam Hannibali procedit. magis agmina quam acies in uia concurrerunt, et cum ex altera parte nihil praeter inconditam turbam esset, in altera et dux militi et duci miles fidens, ad triginta quinque milia hominum a paucis fusa. postero die deditione facta prdium intra moenia accepere; iussique arma tradere cum dicto paruissent, signum repente uictoribus datur, ut tamquam ui captam urbem diriperent; neque ulla, quae in tali re memorabilis scribentibus uideri solet, praetermissa clades est; adeo omne libi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia desid̾abat᷑. comiciis consularib ha-¬
bitis in hib̃na rediit. Creaticõns. cñ. seruiluis.
ic. flaminius. Ceterum nehib̃na quidem ro-¬
manis quieta erant. uagantib passim nu¬
midis equitib. ⁊ q̃cũq his impeditiora erãt
celtib̾is lusitanisq. Om̃s igit᷑ undiq clausi cõ¬
meatus erant: nisi quos pado nauel subueherẽt
Emporiũ ꝓpe placentiam fuit. ⁊ oꝑe magno
munitum.⁊ ualido firmatum p̾sidio. Eius
castelli oppugnandi spe: cum equitib ac le¬
ui armatura ꝓfectushannibal. cum płimũ
incelando incepto ad effectum spei habuiss:
nocte adhortus ñ fefellit ingiles. Tantus re¬
pente clamor ẽ sublatus. ut placentie qͦ au¬
diretur. Itaq sublucẽ. cum equitatu cõsul
aderat. iussis quadrato agmine legionib se¬
qui. Equestre interim p̃lium cõmissum. In
quo quia saueiꝰ hannibal pugne excessit:
pauore hostib iniecto defensum egregiep̃¬

Expanded text:
praesentia desiderabatur, comitiis consularibus hapraesentia desiderabatur, comitiis consularibus habitis in hiberna rediit. creati consules Cn. Seruilius et C. Flaminius . ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant uagantibus passim Numidis equitibus et, <ut> quaeque his impeditiora erant, Celtiberis Lusitanisque. omnes igitur undique clausi commeatus erant, nisi quos Pado naues subueherent. emporium prope Placentiam fuit et opere magno munitum et ualido firmatum praesidio. eius castelli oppugnandi spe cum equitibus ac leui armatura profectus Hannibal, cum plurimum in celando incepto ad effectum spei habuisset, nocte adortus non fefellit uigiles. tantus repente clamor est sublatus ut Placentiae quoque audiretur. itaque sub lucem cum equitatu consul aderat iussis quadrato agmine legionibus sequi. equestre interim proelium commissum; in quo, quia saucius Hannibal pugna excessit, pauore hostibus iniecto defensum egregie pr
Abbreviated transcription (Latin):
traicerent. aut nicħ sensere obstrepente plu¬
ua aut quia iam moĩ nequibant p̾lassi¬
tudine acuuln̾ib sentire sese dissimulaĩt.
quietisq penis tacito agmine abscipione
consule excitus placenciam: ꝑductus. Inde
pado traiectus cremonam. ne duoꝵ exeri¬
tuum hib̾nis una colonia p̃meret᷑. Nomã
tantus terror ex hac clade ꝑlatus ẽ ut iamad
urbem romam credent in festis signis hostẽ
uenturum. Nec quicqͣm spei aut auxiliia
qua portis menib q uim arcerent. uno con¬
sule ad ticinũ uicto altero exsicilia reuocato.
ouob consulib: duob consularib exerciti¬
b uictis. Quos alios duces quas alias legioneᷤᷤ
eẽ que arcessant᷑. Ita territis semproniꝰꝯ sul
aduenit ingentipielo ꝑeffusas passim ad p̃¬
dandum hostium equites auditia magis quã
consilio aut spe fallendi resistendi uesiñ falle¬
ret. Transgressus id quod unum maxime in

Expanded text:
traicerent, aut nihil sensere obstrepente plutraicerent, aut nihil sensere obstrepente pluuia aut, quia iam moueri nequibant prae lassitudine ac uolneribus, sentire sese dissimularunt, quietisque Poenis tacito agmine ab Scipione consule exercitus Placentiam est perductus, inde Pado traiectus Cremonam, ne duorum exercituum hibernis una colonia premeretur. Romam tantus terror ex hac clade perlatus est ut iam ad urbem Romanam crederent infestis signis hostem uenturum nec quicquam spei aut auxilii esse quo portis moenibusque uim arcerent: uno consule ad Ticinum uicto, altero ex Sicilia reuocato, duobus consulibus, duobus consularibus exercitibus uictis quos alios duces, quas alias legiones esse quae arcessantur? ita territis Sempronius consul aduenit, ingenti periculo per effusos passim ad praedandum hostium equites audacia magis quam consilio aut spe fallendi resistendiue, si non falleret, transgressus. is, quod unum maxime in
Abbreviated transcription (Latin):
cum alii euadere nequissent. media affrorum
acie que gallicis auxiliis firmata erat: cumin¬
genti cede hostium ꝑruꝑe. Et cum neq in ca¬
stra reditus eẽt flumine interdusis. neq p̃im¬
bri satis decernere possent qͣ suis opem fer-¬
rent: placentiam recto itinẽ ꝑrexere. Plures de¬
inde in om̃s partes eruptiones facte. Et quiflu¬
menpetiere aut gurgitib absumpti sunt
aut int̾ cunctationẽ ingrediendi. ab hostib
oppressi. Qui passim ꝑ agros fugasparsi erãt.
uestigia cedentis sequentes agminis placen¬
tiam contendere. Aliis timor hostium auda¬
tiam ingrediendi flum̃ fecit. transgressiq i
castra ꝑuenerunt. Imber niue mixtus ⁊ in¬
toleranda iusfrigoris ⁊ homines multos.i
ium̃ta ⁊ elefantos ꝓpe omines absumpsit. si¬
nis in sequendi hostes penis flum̃ trebia fuit.
Et ita torpentes gelu in castra rediere: ut uix
letitiam uictorie sentirent. Itaq nocte in se¬

Expanded text:
cum alia euadere nequissent—media Afrorum cum alia euadere nequissent—media Afrorum acie quae Gallicis auxiliis firmata erat, cum ingenti caede hostium perrupere et, cum neque in castra reditus esset flumine interclusus neque prae imbri satis decernere possent qua suis opem ferrent, Placentiam recto itinere perrexere. plures deinde in omnes partes eruptiones factae; et qui flumen petiere, aut gurgitibus absumpti sunt aut inter cunctationem ingrediendi ab hostibus oppressi. qui passim per agros fuga sparsi erant uestigia cedentis sequentes agminis Placentiam contendere; aliis timor hostium audaciam ingrediendi flumen fecit, transgressique in castra peruenerunt. imber niue mixtus et intoleranda uis frigoris et homines multos et iumenta et elephantos prope omnes absumpsit. finis insequendi hostis Poenis flumen Trebia fuit, et ita torpentes gelu in castra rediere ut uix laetitiam uictoriae sentirent. itaque nocte inse
Abbreviated transcription (Latin):
pora romanis ⁊ rigentia gelu torpebant. Re-¬
stitissent tam̃ animis. sicum pedite solum
foret pugnatum. S ⁊ balearespulso equite
iacłabant᷑ in latera: ⁊ elefanti iam in mediã
peditum aciem sese tulerant:⁊ mago numi¬
deq simullatebras eoꝵ imꝓuida p̃ter lata
acies ẽ. exorti abtergo ingentem tumultũ
ac terrorẽ fecere. Tam̃ in tot circumstantib
mansit aliquandui ĩmota acies. maxime
p̃ter spem omnium ad u̾sus elefantos. Fospe¬
dites ad ip̃m locati. uerrutis coniectis. ⁊ au̾te¬
re: ⁊ insecuti au̾soᷤ sub caudis quam maxĩe
molli cute uulnera accipiunt fodiebant.
Trepidãtiᷤ q ppe iam in suos consternatos
media acie in extremam ad sinistrũ cornu
ad u̾sus gallos auxilia res agiussit hanni-
balextĩ plo haud dubiam fecere fugam.
quoq nouus terror additus romanis ut
fula auxilia sua uiderunt. Itaq cumiam
in orbem pugnarent.x milia ferme hominũ

Expanded text:
pora Romanis et rigentia gelu torpebant. repora Romanis et rigentia gelu torpebant. restitissent tamen animis, si cum pedite solum foret pugnatum; sed et Baliares pulso equite iaculabantur in latera et elephanti iam in mediam peditum aciem sese tulerant et Mago Numidaeque, simul latebras eorum improuida praeterlata acies est, exorti ab tergo ingentem tumultum ac terrorem fecere. tamen in tot circumstantibus malis mansit aliquamdiu immota acies, maxime praeter spem omnium aduersus elephantos. eos uelites ad id ipsum locati uerutis coniectis et auertere et insecuti auersos sub caudis, qua maxime molli cute uolnera accipiunt, fodiebant. trepidantesque et prope iam in suos consternatos e media acie in extremam ad sinistrum cornu aduersus Gallos auxiliares agi iussit Hannibal. ibi extemplo haud dubiam fecere fugam; nouus quoque terror additus Romanis ut fusa auxilia sua uiderunt. itaque cum in orbem pugnarent, decem milia ferme hominum—
Abbreviated transcription (Latin):
tes cum ab resistentib subito numidis in¬
cautiextiꝑent᷑. signo receptui dato reuocatos cir-¬
cumdedit peditib duodexx.milia romana e¬
rant. socium nominis latini .xx. auxilia p̃tere¬
acenomãnoꝵ. Ca sola in fide manserat galli¬
cagens. his copiisconcursũ ẽ. Prelium ab aleari¬
b ortum ẽ. Quib cum maiore robore legiones
obsisterent. deducte ꝓpere in cornua leuis. ar-¬
mature sunt. Que reseffecit. ut equitatus ro¬
manus extimplo urgerent᷑. Nam cum uix
iam ꝑse resisterent .x militib equitum .iiiͦͬ.
milia: ⁊ fessi integris plerisq obruti sunt in¬
suꝑ uelut nube iacłoꝵ ab alarib coniecta.
ad hoc elefantieminentes ab extremis corm¬
b equis maxime ñ uisu mͦ s odore insolito
t̃ritssugam latefaciebant. Pedestris pugna
par animis magis quam uirib erat. quam
recenteᷤ penus paulo ante curatis corporib
in p̃lium aitulerat. Contra ieiuna fessaq cor¬

Expanded text:
tes, cum ab resistentibus subito Numidis intes, cum ab resistentibus subito Numidis incauti exciperentur, signo receptui dato reuocatos circumdedit peditibus. duodeuiginti milia Romani erant, socium nominis Latini uiginti, auxilia praeterea Cenomanorum; ea sola in fide manserat Gallica gens. iis copiis concursum est. proelium a Baliaribus ortum est; quibus cum maiore robore legiones obsisterent, diducta propere in cornua leuis armatura est, quae res effecit ut equitatus Romanus extemplo urgeretur. nam cum uix iam per se resisterent decem milibus equitum quattuor milia et fessi integris plerisque, obruti sunt insuper uelut nube iaculorum a Baliaribus coniecta. ad hoc elephanti eminentes ab extremis cornibus, equis maxime non uisu modo sed odore insolito territis, fugam late faciebant. pedestris pugna par animis magis quam uiribus erat, quas recentes Poenus paulo ante curatis corporibus in proelium attulerat; contra ieiuna fessaque cor
Abbreviated transcription (Latin):
gus adhibita. Nichil caloris inerat:⁊ quicqͥd
aure fluminis appropinquabant adflabat acͥ¬
or frigoris uis. Ut uõ refugientes numidas in¬
sequentesaquam ingressi sunt:ierat peccato¬
rib tenus qcta nocturno imbri. tum utiq e¬
gressis rigere omnib corpora ut uixarmoꝵ
tenendoꝵ potentia ẽẽt: i silassitudine ⁊ ꝓce¬
dente iam die fame etiam deficere. Hanni¬
bał interim miles. ignib ante tentoria fac¬
tis. oleo q ꝑ manipulos ut mollirent artuᷤᷤ
mislo.i cibo ꝑ otium capto: ubi transgressos
flum̃ hostes nunciatum ẽ alacer animis cor¬
porib q arma capit. atq inaciem ꝓcedit.
Baliares locat antesigna leuem armaturã
octo ferme milia hominũ. de ingrauiorem
armis peditem. qđ uirium qđ roboris erat.
in cornib circumfudit .x. milia equitum.
⁊ ab cornib in utram ꝙ partem dũsos ele-¬
fantos statuit. Consul effusos sequenteᷤ equi¬

Expanded text:
gus adhibita, nihil caloris inerat, et quidquid gus adhibita, nihil caloris inerat, et quidquid aurae fluminis appropinquabant, adflabat acrior frigoris uis. ut uero refugientes Numidas insequentes aquam ingressi sunt—et erat pectoribus tenus aucta nocturno imbri —tum utique egressis rigere omnibus corpora ut uix armorum tenendorum potentia esset, et simul lassitudine et procedente iam die fame etiam deficere. Hannibalis interim miles ignibus ante tentoria factis oleoque per manipulos, ut mollirent artus, misso et cibo per otium capto, ubi transgressos flumen hostes nuntiatum est, alacer animis corporibusque arma capit atque in aciem procedit. Baliares locat ante signa <ac> leuem armaturam, octo ferme milia hominum, dein grauiorem armis peditem, quod uirium, quod roboris erat; in cornibus circumfudit decem milia equitum et ab cornibus in utramque partem diuersos elephantos statuit. consul effuse sequentes equi
Abbreviated transcription (Latin):
locum monstrabit quem insideatis hostem ce-¬
cum ad has belli artes habetis. Ita mille equi-¬
tib magoni mille peditib dimissis. hanni¬
bal prima luce numidas equites uranigres¬
sos trebiam flumen: obequitare iubet hostiũ
portis. iacłandoq stationes elicere ad pugnã
hostem. Iniecto dem̃ certamine cedendo sen¬
sim citra flum̃ ꝑtrahere. Hec mandata numi¬
ois. Ceteris ducib peditum equitumq p̃cep¬
tum ut prandere om̃s iubẽt armatos dem̃
instratisq equis signum expectare. Sempro¬
nius ad tumultum numidarum pͥmũ: om¬
nem equitatum ferox ea parte uiruim. de mn
sex milia peditum. postremo om̃s copias ad
destinatum iam ante consilio auidus certami¬
nis eduxit. Erat forte brume tempꝰ. iniualis di¬
es in locis alpib appenninoq interiectis ꝓpin¬
quitate etiam fluminum ac paludium p̃ge¬
lidis ad hoc raptim eductis hominib. atq eqͥs.
ñ capto ante cibo. ñ ope ulla ad arcendum fri¬

Expanded text:
locum monstrabit quem insideatis; hostem caelocum monstrabit quem insideatis; hostem caecum ad has belli artes habetis.' ita <cum> mille equitibus Magone, mille peditibus dimisso Hannbal prima luce Numidas equites transgressos Trebiam flumen obequitare iubet hostium portis iaculandoque in stationes elicere ad pugnam hostem, iniecto deinde certamine cedendo sensim citra flumen pertrahere. haec mandata Numidis: ceteris ducibus peditum equitumque praeceptum ut prandere omnes iuberent, armatos deinde instratisque equis signum exspectare. Sempronius ad tumultum Numidarum primum omnem equitatum, ferox ea parte uirium, deinde sex milia peditum, postremo omnes copias ad destinatum iam ante consilio auidus certaminis eduxit. erat forte brumae tempus et niualis dies in locis Alpibus Appenninoque interiectis, propinquitate etiam fluminum ac paludum praegelidis. ad hoc raptim eductis hominibus atque equis, non capto ante cibo, non ope ulla ad arcendum fri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto longius ab domo trahentur. Cum obħ
taliaq sꝑaret ꝓpinquum certam̃. ⁊ facere si ces¬
saretur cuꝑet. speclatoresq galli ad ea explo-¬
randa que uellent. tutiores. quia inutriusq
castris militabant. ꝑatospugne ẽẽ romanos
retulissent. locum insidiis cucumspectare pe¬
nuscepit. Erat in medio riuus ꝑaltus utrim-¬
q clausus ripis. ⁊ circa obsitus palustrib herb̾
⁊ quib inculta ferme uirgultis uepribq.
Quem ubi equiti quoq tegendo satis latebro¬
sum locum circumuectus ip̃e oculus ꝑ lustrauit:
hic erit locus magonifrĩ ait quem teneas. deli-¬
ge centenos uiros exomni pedite atq equite.
cum uirib ad me ugilia pͥma uenias. Nunc
corpora curare tempusẽ. Ita p̃torium missum.
Mox cum delectis mago aderat. Robora uiroꝵ
cerno inquit hannibal. s ut numero etiam
ñ animis mͦ ualeatis: singłis uobis nouenos
exturins manipłis q ur̃isimiles eligite: mago

Expanded text:
quanto longius ab domo traherentur. cum ob haec quanto longius ab domo traherentur. cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen et facere, si cessaretur, cuperet speculatoresque Galli, ad ea exploranda quae uellet tutiores quia in utrisque castris militabant, paratos pugnae esse Romanos rettulissent, locum insidiis circumspectare Poenus coepit. erat in medio riuus praealtis utrimque clausus ripis et circa obsitus palustribus herbis et quibus inculta ferme uestiuntur, uirgultis uepribusque. quem ubi equites quoque tegendo satis latebrosum locum circumuectus ipse oculis perlustrauit, 'hic erit locus' Magoni fratri ait 'quem teneas. delige centenos uiros ex omni pedite atque equite cum quibus ad me uigilia prima uenias; nunc corpora curare tempus est.' ita praetorium missum. mox cum delectis Mago aderat. 'robora uirorum cerno' inquit Hannibal; 'sed uti numero etiam, non animis modo ualeatis, singulis uobis nouenos ex turmis manipulisque uestri similes eligite. Mago
Abbreviated transcription (Latin):
alpes appenninũꝙ agri sit sua ditionis feciᷤ¬
se. hec tum adsidens egro college. hec in p̃torio
ꝓpe concionabundus agere. stimulabat ⁊ tẽp
ꝓpinquum comitioꝵ ne in nouos consules
bellum differret̾ ⁊occasio in se unũ uertende
glẽ dum eger collega erat.Itaq nequiqͣm dissẽ¬
sentiente cornelio: ꝑari ad ꝓpĩquum certamen
militesiubet. Hannibal cum quid optimum
foret hosti cerneret uix ullam spem habebat
temere atq in ꝓuide quicqͣm consules aucturoᷤˢ.
cum alt̾ius ingenium fama pͥus. dem̃ recog-¬
nitum ꝑcitum ac ferox sciret ẽẽ. ferocuisq fac¬
tum ꝓspero cum p̾datorib suis certamine
crederet adẽẽ gerende rei fortunã haud diffide¬
bat. Cuiꝰ neqd̃ p̃termitteret tempus sollicitus
intentusq erat. dum tiro hostium miles eẽt
dum meliorem ex ducib inutilem uulnus
facẽt. dum galloꝵ animi uigerent. quorum
ĩgentem multitudinẽ sciebat segnius secuturã:

Expanded text:
Alpes Appenninumque agri sit suae dicionis fecisAlpes Appenninumque agri sit suae dicionis fecisse?' haec adsidens aegro collegae, haec in praetorio prope contionabundus agere. stimulabat et tempus propinquum comitiorum, ne in nouos consules bellum differretur, et occasio in se unum uertendae gloriae, dum aeger collega erat. itaque nequiquam dissentiente Cornelio parari ad propinquum certamen milites iubet. Hannibal cum quid optimum foret hosti cerneret, uix ullam spem habebat temere atque improuide quicquam consules acturos; cum alterius ingenium, fama prius, deinde re cognitum, percitum ac ferox sciret esse ferociusque factum prospero cum praedatoribus suis certamine crederet, adesse gerendae rei fortunam haud diffidebat. cuius ne quod praetermitteret tempus, sollicitus intentusque erat, dum tiro hostium miles esset, dum meliorem ex ducibus inutilem uolnus faceret, dum Gallorum animi uigerent, quorum ingentem multitudinem sciebat segnius secuturam
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ multitudine effusa pulsi rursus subsi
uictorie fuit. Ceterum nemini omiũ maior
iustiorq. qͣm ip̃i consuli uidi gandio efferei
qua parte copiarum. alter consul uictus fo¬
ret ea se uicisse restitutos ac refectos militib
ammos nec quemqͣm eẽ p̃ter collegam qui di¬
latam dimicationẽ uellet. Fum animo magis
qͣm corpore egrum. Memoria uulnerisaciem
ac tela horrere. s ñ ẽẽ cum egro senescendum.
Quid enim ultra differri aut teri tempꝰ quẽ
tertium consulem quem alium exercitum
expectari: castra carchaginiensiũ in italia
ac ꝓpe in conspectu urbis eẽ. ñ siciliam ac sar¬
diniam uictis ad emptas nec cis hib̃m hispa¬
niam peti: s solo patrio terraq in qua gentt
forent pelliromanos. Quantum ingemesãt
inquit patres nr̃i circa menia carthaginis
bellare soliti:sudeant nos ꝓgenem suam
ouos consules consulares q exercitus in meda
italia pauentes intra castra penum ꝙͦ inter

Expanded text:
unde multitudine effusa pulsi, rursus subsidunde multitudine effusa pulsi, rursus subsiduictoriae fuit. ceterum nemini omnium maior ea iustiorque quam ipsi consuli uideri; gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul uictus foret, ea se uicisse: restitutos ac refectos militibus animos nec quemquam esse praeter collegam qui dilatam dimicationem uellet; eum, animo magis quam corpore aegrum memoria uolneris aciem ac tela horrere. sed non esse cum aegro senescendum. quid enim ultra differri aut teri tempus? quem tertium consulem, quem alium exercitum exspectari? castra Carthaginiensium in Italia ac prope in conspectu urbis esse. non Siciliam ac Sardiniam, uictis ademptas, nec cis Hiberum Hispaniam peti sed solo patrio terraque in qua geniti forent pelli Romanos. 'quantum ingemiscant' inquit 'patres nostri, circa moenia Carthaginis bellare soliti, si uideant nos, progeniem suam, duos consules consularesque exercitus, in media Italia pauentes intra castra, Poenum quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam⁊ gallos ppłari omnẽ deincepsa¬
grum usq ad pardi ripas iussit. Egentes
ope galli. cum ad id dubios seruassent aĩos
coacti ab auctorib inirie ad undices sumu¬
ros declinant. legatisq ad consulem missis.
auxilium romanoꝵ terre ob nimiam cultoꝵ
fidem in romanos laboranti orant. Cornelio
nec causa nec tempꝰ agende rei placebat sus-¬
pectaq eigenserant. cum obinfida multa
facinora: tum obutilia uetustate aboleuis¬
sent obrecentẽ boioꝵ ꝑfidam emproniꝰ contͣ
continendis in fide sotiis maximum uincłm eẽ
pͥmosq qui coislent ope defensos censebat.
Cum collegam cunctantem eqͣuitatũ suum
mille peditibuᷤᷤ iacłatorib ferme ad mixtis
ad defendendum gallicum agrum trans
trebiam mittit. sparsos⁊ incompositos ad ħ
graues preda plerosq cum in oppinatos in¬
uasiss. ingentem t̾rorem cedemq ac fugã
usq ad castra stationesq hostium fecere

Expanded text:
quosdam et Gallos, populari omnem deinceps aquosdam et Gallos, populari omnem deinceps agrum usque ad Padi ripas iussit. egentes ope Galli, cum ad id dubios seruassent animos, coacti ab auctoribus iniuriae ad uindices futuros declinant legatisque ad consulem missis auxilium Romanorum terrae ob nimiam cultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placebat suspectaque ei gens erat cum ob infida multa facinora, tum, ut alia uetustate obsoleuissent, ob recentem Boiorum perfidiam: Sempronius contra continendis in fide sociis maximum uinculum esse primos qui eguissent ope defensos censebat. tum collega cunctante equitatum suum mille peditum, iaculatoribus ferme, admixtis ad defendendum Gallicum agrum trans Trebiam mittit. sparsos et incompositos, ad hoc graues praeda plerosque cum inopinato inuasissent, ingentem terrorem caedemque ac fugam usque ad castra stationesque hostium fecere;
Abbreviated transcription (Latin):
expleuit. Ipse compositis sicilie reb .x. naui¬
b oram italie legens. ariminum ꝑuenit.
Inde cum exercitu suo ꝓfectus ad trebiam flu¬
men college conuingitur. Iam ambo. consu¬
les et quicquid romanmꝵ uirium erat: han¬
nibali oppositum aut ilł copiis defendipos¬
seromanum imꝑium: aut spem nullam ali-¬
am ẽẽ satis declarabat. Tam̃ consul alt̾eque¬
stri prelio uno ⁊ uul nere suo minutus tra¬
hixem mallebat. Recentis animi alter. eoq
ferotior: nullam dilationẽ paciebat᷑. Quod
inter trebiam padumq agriẽ. gallitum
incolebant. In duoꝵ p̃potentium ppłorũ
certamine ꝑ ambiguum fauorem haud
dubie grãm uictoͣs spectantes. Id romani
mͦ nequid moiu̾nt equo satispenus ꝑ iniqͦ
animo ferebat. ab galł accitum seuenisse.
ad lib̾andos eos dictitans. obeam iram simł̃
ut preda militem aleret: iiͦ. militia peditũ.
⁊ mille equites. numidas. plerosq mixtos.

Expanded text:
expleuit. ipse compositis Siciliae rebus decem nauiexpleuit. ipse compositis Siciliae rebus decem nauibus oram Italiae legens Ariminum peruenit. inde cum exercitu suo profectus ad Trebiam flumen collegae coniungitur. iam ambo consules et quidquid Romanarum uirium erat Hannibali oppositum aut illis copiis defendi posse Romanum imperium aut spem nullam aliam esse satis declarabat. tamen consul alter, equestri proelio uno et uolnere suo comminutus, trahi rem malebat; recentis animi alter eoque ferocior nullam dilationem patiebatur. quod inter Trebiam Padumque agri est Galli tum incolebant, in duorum praepotentium populorum certamine per ambiguum fauorem haud dubie gratiam uictoris spectantes. id Romani, modo ne quid mouerent, aequo satis, Poenus periniquo animo ferebat, ab Gallis accitum se uenisse ad liberandos eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem aleret, duo milia peditum et mille equites, Numidas plerosque, mixtos
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur traiecit. aduenienti hamilchar
gisgonis filiꝰ prefectus p̃sidii cum paulomi¬
nus duo milib militum oppidum q cum
insula traditur. Inde post paucos dies re¬
ditum lilibeũ captiuiq aconsule ⁊ ap̃tore.
p̃ter in signes nobilitate uiros sub corona
uenierunt. Postquam ab ea parte satis tutã
siciliam censebat consul ad insulas uulcani
quia fama erat stare ibi punicam classem:
traiecit. Nec quisqͣm hostium cuta eas mn¬
sulas inuentus. iam forte transmiserant ad
uastandam italie oram. deppłatioq uiuoni¬
ensi agro urbem etiam terrebant. Repeten¬
di siciliam consuli: excensio hostiũ in agrũ
uiuoniensem facta nunciatur. littereq ab
senatu de transitu in italiam hannibalis
⁊ ut pͥmo ꝙ tempore college ferret auxilium.
misse tradunt᷑. Multis simulanxiꝰ curis exerei¬
tum extimplo in naues impositum. arimi¬
num mari suꝑo misit. Sexto pomponio le
maritimamq oram italie tuendam aͦtri-

Expanded text:
tenebatur, traiecit. aduenienti Hamilcar tenebatur, traiecit. aduenienti Hamilcar Gisgonis filius, praefectus praesidii, cum paulo minus duobus milibus militum oppidumque cum insula traditur. inde post paucos dies reditum Lilybaeum captiuique et a consule et a praetore, praeter insignes nobilitate uiros, sub corona uenierunt. postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat consul, ad insulas Uolcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec quisquam hostium circa eas insulas inuentus; iam forte transmiserant ad uastandam Italiae oram depopulatoque Uibonensi agro urbem etiam terrebant. repetenti Siciliam consuli escensio hostium in agrum Uibonensem facta nuntiatur, litteraeque ab senatu de transitu in Italiam Hannibalis et ut primo quoque tempore collegae ferret auxilium missae traduntur. multis simul anxius curis exercitum extemplo in naues impositum Ariminum mari supero misit, Sex. Pomponio legmaritimamque oram Italiae tuendam attribu
Abbreviated transcription (Latin):
fifretum intanti. rex hiero cdassem ornatã
obuiam duxit. Transgressusq exregiam in
p̃toriam nauẽ gratulatus sospitem cũ ex̾citu
⁊ nauib aduenisse p̃catusq ꝓsperum ac feli-¬
cem in siciliam transitũ statum deinde insu¬
le ⁊ carthaginiensiũ conata exposuit. polli¬
citusq ẽ ut quo animo pͥore bello ppłm .r.
iuuenis adiuiss. eo senẽ aduiturum. fru¬
m̃tum uestim̃taq eẽ legionib consuł socii¬
q naualib gratis p̃biturum. grande ꝑicu-¬
lum lylibeo maritimisq ciuitatib ẽẽ.⁊ qͥb¬
dam uolentib nouas res fore. Ob hec consuli
nicħ cunctandũ uisum quin lylibeum clas-¬
sem peteret. Etrex regiaq cdassis una ꝓfecti
nauigantes in de pugnatũ ad lylibeũ. fusaᷤ¬
q ⁊ captas hostium naues accipere. Alyli¬
beo. cõs. hieronem cum classe regia dimisso.
relictoq p̃tore ad tuendam sicilie oram: ip̃e
in insulam melitam que acarthaginiensib

Expanded text:
ei fretum intranti rex Hiero classem ornatam ei fretum intranti rex Hiero classem ornatam obuiam duxit, transgressusque ex regia in praetoriam nauem, gratulatus sospitem cum exercitu et nauibus aduenisse precatusque prosperum ac felicem in Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium conata exposuit pollicitusque est, quo animo priore bello populum Romanum iuuenis adiuuisset, eo senem adiuturum; frumentum uestimentaque sese legionibus consulis sociisque naualibus gratis praebiturum; grande periculum Lilybaeo maritimisque ciuitatibus esse et quibusdam uolentibus nouas res fore. ob haec consuli nihil cunctandum uisum quin Lilybaeum classe peteret. et rex regiaque classis una profecti. nauigantes inde pugnatum ad Lilybaeum fusasque et captas hostium naues accepere. a Lilybaeo consul, Hierone cum classe regia dimisso relictoque praetore ad tuendam Siciliae oram, ipse in insulam Melitam, quae a Carthaginiensibus
Abbreviated transcription (Latin):
cirta ea ip̃a loca gestarum rerum freti. et
militum multitudine ac uirtute ubi in al-¬
tum euecti sunt: romanus conserere pugnã
⁊ ex ꝓpinquo uires conferre uelle. contra elu¬
dere penus ⁊ atteñ iurem gerere. nauium¬
q qͣm uiroꝵ aut armoꝵ malle certamen fa¬
cere. Nam ut sotii naualib affatim minuᷤ¬
instructam classem: ita in opem militem
habebant. Et sic ubi conserta nauiꝰ eẽt. haud¬
quamqͣm par numerꝰ armatoꝵ ex ea pug¬
nabat. Quod ubi animadu̾sum ẽ ⁊ romaniᷤᷤ
multitudo sua auxit animũ. ⁊ paucitas ilł
minuit. Extimplo .uii. naues punice circum¬
uente: fugam cetere ceperunt. Mille.⁊. dcc.
fuere in nauib captis milites. nucteq in
his tres nobiles carthaginiensiũ. Classis ro¬
mana in columiᷤ una tm̃ ꝑforatam naui:
S ea quoq ip̃a reduce in portum rediit.
Sedm hanc pugnã ñdum gnans ens qͥ messa¬
na ierant. L. semproniꝰ. cõs. messanã uenit.

Expanded text:
circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et militum multitudine ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre uelle; contra eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirorum aut armorum malle certamen facere. nam ut sociis naualibus adfatim instructam classem, ita inopem milite habebant et, sicubi conserta nauis esset, haudquaquam par numerus armatorum ex ea pugnabat. quod ubi animaduersum est, et Romanis multitudo sua auxit animum et paucitas illis minuit. extemplo septem naues Punicae circumuentae: fugam ceterae ceperunt. mille et septingenti fuere in nauibus captis milites nautaeque, his tres nobiles Carthaginiensium. classis Romana incolumis, una tantum perforata naui sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit. dum hanc pugnam, nondum gnaris eius qui Messanae erant Ti. Sempronius consul Messanam uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
to ut socii nauales x dierum coacta cibara
ad naues deferrent. Et ubi signum datum
ẽet. nequis moram conscendendi faceret ꝑq
omnẽ horam qui exspecłis ꝓspicẽnt ad uen¬
tantẽ hostium classem.Simili itaq quam¬
qͣm de industria morati cursum nauium e¬
rant carthaginienses ut añlucem accede¬
rent lybiebeũ. Presensum tam̃ ẽ. quia i luna
ꝑ nox erat: ⁊ sublatis armam̃tis ueniebant.
Extĩplo sigñ datũ ex specłis ⁊ in oppido ad ar¬
ma conclamatũ ẽ:⁊ in naues conscensum.
Pars militum in muris portarumq in stati¬
onib pars in nauib erant. Et carchaginien¬
ses quia rem fore haud cum imꝑatis cernebãt.
usq ad lucem portu se abtinuerunt. Dem̃diᷤᷤ
armam̃tis eo tempore aptandaq ad pugnã
classe absumpto. Ubi illuxit. reciꝑe classem
in altum ut spatium pugne ẽẽt. exitumq li¬
b̃m eportu naues hostium haberent. Nec
romam detractauẽ pugnam. Et memoria

Expanded text:
to ut socii nauales decem dierum cocta cibaria to ut socii nauales decem dierum cocta cibaria ad naues deferrent et ubi signum datum esset ne quis moram conscendendi faceret, perque omnem oram qui ex speculis prospicerent aduentantem hostium classem missis. itaque quamquam de industria morati cursum nauium erant Carthaginienses ut ante lucem accederent Lilybaeum, praesensum tamen est quia et luna pernox erat et sublatis armamentis ueniebant. extemplo datum signum ex speculis et in oppido ad arma conclamatum est et in naues conscensum; pars militum in muris portarumque in stationibus, pars in nauibus erant. et Carthaginienses, quia rem fore haud cum imparatis cernebant, usque ad lucem portu se abstinuerunt, demendis armamentis eo tempore aptandaque ad pugnam classe absumpto. ubi inluxit, recepere classem in altum ut spatium pugnae esset exitumque liberum e portu naues hostium haberent. nec Romani detractauere pugnam et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
a sempronio consule ⁊ ante aduentumeiꝰ
terra mariq res geste. Uiginti. ͤ remes cũ
mille armatis ad deppłandam oram ita¬
lie a carthaginiensib misse .ix. liparias oc¬
to ad insulam uulcani tenuerunt. tres in
fretum adu̾tit estus. Ad eas conspectas ameᷤᷤ¬
sana .xii. naues ab hierone rege siracusa no¬
rumq misse. qui tum forte messane erat.
cõs. romanum opꝑiens nullo repugnante
captas naues messanam in portum dedu-¬
licitandos ueteres socios. lylibei occupandi
p̃cipuam curam eẽ. credere eadem tempe¬
state qua ip̃i disiecti forent: eam qͦ claslẽ
ad egidis insulas deiectam. Hec sicut audita
erant rex .m. emilio p̃tori cuiꝰ sicilia ꝓuin¬
cia erat prescribit monet ꝙ ⁊ lylibeũ fir¬
mo tenere p̃sidio. Extimplo ⁊ circa p̃torem
aciuitate missi legati. tͥbuniq suos ad cu¬
ram custodie intenderent. añ omnia lyli¬
heum teneri appatum belli ediicto ꝓposi¬

Expanded text:
a Sempronio consule et ante aduentum eius a Sempronio consule et ante aduentum eius terra marique res gestae. uiginti quinqueremes cum mille armatis ad depopulandam oram Italiae a Carthaginiensibus missae; nouem Liparas, octo ad insulam Uolcani tenuerunt, tres in fretum auertit aestus. ad eas conspectas a Messana duodecim naues ab Hierone rege Syracusanorum missae, qui tum forte Messanae erat consulem Romanum opperiens, nullo repugnante captas naues Messanam in portum dedulicitandos ueteres socios; Lilybaei occupandi praecipuam curam esse; credere eadem tempestate qua ipsi disiecti forent eam quoque classem ad Aegates insulas deiectam. haec, sicut audita erant, rex M. Aemilio praetori, cuius Sicilia prouincia erat, perscribit monetque et Lilybaeum firmo teneret praesidio. extemplo et circa a praetore ad ciuitates missi legati tribunique suos ad curam custodiae intendere, et ante omnia Lilybaeum tueri apparatu belli, edicto proposi
Abbreviated transcription (Latin):
comspexissẽt: paucos moratoꝵ occiderunt. ci¬
tra flum̃ int̾ceptos. Scipio nͥ uerationẽ uul¬
nĩs inuia iactantis ultra paciens: ⁊ collegam
iam enim⁊ reuocatũ ex sicilia audierat ra¬
tus expectandum locum qui ꝓpe flumen
tutissimus statiuis ẽ. uisus delectum cõmu¬
niit. Nec ꝓcul iñ hannibal cum consedisi
quantum uictoria equestri elatus tantũ¬
anriꝰ inopia que ꝑ hostium agros euntem niũ¬
quam p̃ꝑatis cõmeatib maior in dies excipiebat.
ad clastidium uicum quo magnũ frum̃tinu¬
merum congesserant romani mittit. Ibi cum
uim pararent spes facta ꝓditionis. Nec sane
magno p̃tio nummis aureis quadringentĩ
oitur hannbali clastidium. Id horreũ fuit.
penis sedentib ad tribiam. In captiuos extra¬
dito p̾sidio ut fama clementie in pͥncipio re¬
rum colligeretur. nicħ seuitum ẽ: cum ad
t᷑hiam terrestre constitiss bellum. Interim
circa siciliam insulasq italie ĩminentes ⁊

Expanded text:
conspexissent, paucos moratorum occiderunt ciconspexissent, paucos moratorum occiderunt citra flumen interceptos. Scipio, nec uexationem uolneris in uia iactati ultra patiens et collegam— iam enim et reuocatum ex Sicilia audierat—ratus exspectandum, locum qui prope flumen tutissimus statiuis est uisus delectum communiit. nec procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri elatus, tantuanxius inopia quae per hostium agros euntem, nusquam praeparatis commeatibus, maior in dies excipiebat, ad Clastidium uicum, quo magnum frumenti numerum congesserant Romani, mittit. ibi cum uim pararent, spes facta proditionis; nec sane magno pretio, nummis aureis quadringentis,o traditur Hannibali Clastidium. id horreum fuit Poenis sedentibus ad Trebiam. in captiuos ex tradito praesidio, ut fama clementiae in principio rerum colligeretur, nihil saeuitum est. cum ad Trebiam terrestre constitisset bellum, interim circa Siciliam insulasque Italiae imminentes et
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊ ducenti equites. uigilib ad portastru¬
cidatis. ad hannibalem transfugiunt. Quos
penus benigne allocutꝰ et spe ingentium do-¬
noꝵ accensos inciuitates quẽq suas ad sollici¬
tandos ppłarium animos dimisit. Scipio ce¬
dem eam signum defectionis omniũ galloꝵ
ẽẽ ratus: Contactosq eos celere uelut iniecta
rabie ad arma icturos. quamqͣm grauis ad¬
huc uulnere erat: tam̃ quarta iugilia noc¬
tis in sequentis tacito agmine ꝓfectus ad tre¬
hiam fluuiũ iam loca altiora locusq impe¬
ditiores equites castra mouet. Minus quam
ad ticinum fefellit. Missis q hannibal pͥmũ
mimidis. deinde omni equitatu.: turbasset
uitiq nouissimũ agm̃. ni auiditate prede
in uacua romana castra numide deu̾tissẽt.
Ibi dum ꝑscrutantes loca omnia castrorum.
nullo satis digno more pretio tempus ter̃t:
iemissus hostis ẽ de manib. Et cum iam tͣn¬
gressos trebiam romanos metantisq castra

Expanded text:
tum et ducenti equites vigilibus ad portas trutum et ducenti equites vigilibus ad portas trucidatis ad Hannibalem transfugiunt, quos Poenus benigne adlocutus et spe ingentium donorum accensos in civitates quemque suas ad sollicitandos popularium animos dimisit. Scipio caedem eam earn signum defectionis omnium Gallorum esse ratus contactosque eo scelere velut iniecta rabie ad arma ituros, quamquam gravis adhuc volnere erat, tamen quarta vigilia noctis insequentis tacito agmine profectus ad Trebiam fluvium iam in loca altiora collesque impeditiores equiti caad Ticinum fefellit; missisque Hannibal primum Numidis, deinde omni equitatu turbasset utique nouissimum agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum perscrutantes loca omnia castrorum nullo satis digno morae pretio tempus terunt, emissus hostis est de manibus; et cum iam transgressos Trebiam Romanos metantesque castra
Abbreviated transcription (Latin):
uix fidem fecerint. Nãmiq equites armis e¬
quisq saluis tminm fluminis supasse ueri-
simile ẽ ut iam hispanos omẽs inslati trauexe¬
rint ut res: multoꝵ dierum circuitu padi
uada petenda fui̾nt. qua ex̾titus grauis im¬
pedim̃tis traduci poss. Post̾i̾ores apud me
auctores sunt qui biduo iux locũ ratem iũ¬
gendo flumini inuentũ tradunt. Ea cũ ma¬
gone equttes hispanoꝵ expeditosp̃missos.
dum hannibal cirta Nlum̃ legationib gal-¬
loꝵ audienais moratus traiit granius peditũ
agm̃. Intenĩ mago equitesq ab transitu flumi¬
nis die unius itinere placentiam ad hostescõ-¬
tendunt. Hannibal paucis post dieb sex mi¬
lia a placentia castra cõmuniuit:⁊ postero die
in conspectu hostium acie directa potestatẽ
pugne fecit. In sequenti nocte cedes in castris
romanis tumultu tam̃ quamre maior ab
auxiliarib galł facta ẽ. Ad duo milia pedi¬

Expanded text:
uix fidem fecerint; nam neque equites armis euix fidem fecerint; nam neque equites armis equisque saluis tantam uim fluminis superasse ueri simile est—ut iam Hispanos omnes inflati trauexerint utres—, et multorum dierum circuitu Padi uada petenda fuerunt qua exercitus grauis impedimentis traduci posset. potiores apud me auctores sunt qui biduo uix locum rate iungendo flumini inuentum tradunt; ea cum Magone equites <et> Hispanorum expeditos praemissos. dum Hannibal, circa flumen legationibus Gallorum audiendis moratus, traicit grauius peditum agmen, interim Mago equitesque ab transitu fluminis diei unius itinere Placentiam ad hostes contendunt. Hannibal paucis post diebus sex milia a Placentia castra communiuit et postero die in conspectu hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes in castris Romanis, tumultu tamen quam re maior, ab auxiliaribus Gallis facta est. ad duo milia pedi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pͥmũ cum hannibale prełum fuit. Quod
facile apparuit ⁊ equitatu meliorẽ penum eẽ
⁊ ob id campos patenteᷤᷤ qualessunt inter pa¬
dum alpesq bello gerendo romanis aptos ñ
ẽẽ. Itaq ꝓxima nocte iussi militib uasa silen¬
tio colligere castra abticino mota festinatũq
ad padum ẽ ut ratib quib unxerat flumen
ñdum resolutis sine tumultuatq in sectati¬
ne hostis copiastraiceret. Prius placent iam
ꝑuenere quam satis sciret hannibal abticino
ꝓfectos. Tam̃ ad hec moratoꝵ inciteriore ripa
segniter ratem soluentes cepit transire põ-¬
tem ñ potuit ut extrema resoluta erant tota
rate in scd̃am aquam labente. Celius auctor
ẽ magonem cum equitatur ⁊ hispanis pedi¬
tib flum̃ extimplo tranasse. ipsum hanni¬
balem ꝑ suꝑiora padi uada exertitum tra¬
duxisse elefantis in ordinẽ ad sustinendũ im-¬
petum fluminis oppositis ea ꝑitis amnis eius

Expanded text:
hoc primum cum Hannibale proelium fuit; quo hoc primum cum Hannibale proelium fuit; quo facile apparuit et equitatu meliorem Poenum esse et ob id campos patentes, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non esse. itaque proxima nocte iussis militibus uasa silentio colligere castra ab Ticino mota festinatumque ad Padum est ut ratibus, quibus iunxerat flumen, nondum resolutis sine tumultu atque insectatione hostis copias traiceret. prius Placentiam peruenere quam satis sciret Hannibal ab Ticino profectos; tamen ad sescentos moratorum in citeriore ripa Padi segniter ratem soluentes cepit. transire pontem non potuit, ut extrema resoluta erant tota rate in secundam aquam labente. Coelius auctor est Magonem cum equitatu et Hispanis peditibus flumen extemplo tranasse, ipsum Hannibalem per superiora Padi uada exercitum traduxisse, elephantis in ordinem ad sustinendum impetum fluminis oppositis. ea peritis amnis eius
Abbreviated transcription (Latin):
anceps. Deiñ quia turbabant. equos pedites
intermixti. multis labentib ex equisaũ de¬
silientib ubi suospͥmi curtumuento ᷤ uidissẽt:
iam magna exparte anceps pugna erat.
donec numide qui in cornib erant cirtũ¬
uecti paulum abtergo se ostendunt. Is pa¬
uor ꝑcisit romanos. Auxit pauorem con-¬
sił uulnus. ꝑiculũq intercursũtũ pͥmum
pubescentis filiꝰpulsatũ. Hic erit iuuenis
penes quẽ ꝑfecti huiꝰce belli laus ẽ. affricanꝰ
ob egregiam inctoriã de hannibale penis¬
q appellatus. fuga tam effusa iacłatoꝵ man̾e
fuit quos pͥmos numide inuaserunt Alius con-¬
fertus equitatus consulem in medium acceptũ
ñ armis mͦ s etiam corꝑib suis ꝓtegens in castra
nusqͣm trepide neq effuse cedendo reduxit.
Se̾ruati consuł decus. celius ad seruum natiõe
ligurem delegat. Malimus equidẽ defilio uerũ
eẽ qd̾ ⁊ płes tradidere auctores s fama obtinuit.

Expanded text:
anceps; dein quia turbabant equos pedites anceps; dein quia turbabant equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus ubi suos premi circumuentos uidissent, iam magna ex parte ad pedes pugna abierat, donec Numidae qui in cornibus erant circumuecti paulum ab tergo se ostenderunt. is pauor perculit Romanos, auxitque pauorem consulis uolnus periculumque intercursu tum primum pubescentis filii propulsatum. hic erit iuuenis penes quem perfecti huiusce belli laus est, Africanus ob egregiam uictoriam de Hannibale Poenisue appellatus. fuga tamen effusa iaculatorum maxime fuit quos primos Numidae inuaserunt; alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, non armis modo sed etiam corporibus suis protegens, in castra nusquam trepide neque effuse cedendo reduxit. seruati consulis decus Coelius ad seruum natione Ligurem delegat; malim equidem de filio uerum esse, quod et plures tradidere auctores et fama obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Apud romanos haud quamqͣm tanta alacͥiaᷤᷤ
erat. sr̃ cetera recentib etiam territos ꝓdigiis.
Namri lupus intrauerat castra laniatisq ob¬
uiis ip̃e intactus euaserat. Exam̃ appiun in ar¬
bore p̃torio inminente consecdat. Quib ꝓcu¬
ratis scipio cum equitatu iaculatorib ꝙ expe¬
ditis ꝓfectus ad castra hostium ex quo ꝓpin¬
quo copias qͣnte ⁊ cuiꝰ gñis eẽnt speculandas.
obuius fit hannibalr.i ipsi cum equitib ad
exploranda cirta loca ꝓgresso. Neutri altõs
pͥmo cernebant. Densior deinde in cessu tot
ũ ꝓpinqͣntium fuit. Consistit utrumq agm̃
⁊ p̃lio sese expediebant. Scipio iaculatores et
gallos equites in fronte locat. romanossocioy¬
q quod roboris fuit insubsidiis. Hannibal
frenatos equites in medium accipit. cornua
numidis firmat. Uix dum clamore sublato
iaculatores fugerunt int̃subsidia ad sccb̃am
aciem. Inde enuitum certam̃ erat aliqndu

Expanded text:
apud Romanos haudquaquam tanta alacritas apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam et lupus intrauerat castra laniatisque obuiis ipse intactus euaserat, <et> examen apum in arbore praetorio imminente consederat. quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatoribusque expeditis profectus ad castra hostium exque propinquo copias, quantae et cuius generis essent, speculandas obuius fit Hannibali et ipsi cum equitibus ad exploranda circa loca progresso. neutri alteros primo cernebant; densior deinde incessu tot quantium hostium fuit. consistit utrumque agmen et ad proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos sociorumque quod roboris fuit in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis firmat. uixdum clamore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ac secundam aciem. inde equitum certamen erat aliquamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
hortandos milites ratus: uocatis ad contionẽ
certa p̃mia p̃nuntiat. in quoꝵ spem pug¬
narent. Agrum sese daturum eẽ in italia af¬
frica. hispania. uͥ quisꝙ uelit. inmunẽ ipsi
qui accepiss lib̃isq. Qui peccuniam quam
agrum maluisset: eise argento satis facturl̃.
Qui sotioꝵ ciuies carthaginienses fieri uellent:
petestatẽ facturum. Qui domos redire mal¬
lent: daturum se oꝑam necuiꝰ suoꝵ ppłariũ
mutatam secum fortunã ẽẽ uellẽt. Se̾riusqͦ
mancipia dñis se redditurum. Faq ut rata
scirent fore: agñ leua manu dextra silicem
retinens: si falleret iouem ceterosꝙ p̾catus
dosita semactarent quẽ admodũ ipse agnũ
mactass. Et scd̾m p̃cationẽ caput pecudis saxo
elisit. Tum uõ om̃s uelut diis auctorib in
spem suam quisq quisq acceptis. id more
ꝙ nondum pugnarent ad potienda sꝑata
rati: p̃lium uno animo ⁊ uoce una poscunt.

Expanded text:
hortandos milites ratus, uocatis ad contionem hortandos milites ratus, uocatis ad contionem certa praemia pronuntiat in quorum spem pugnarent: agrum sese daturum esse in Italia, Africa, Hispania, ubi quisque uelit, immunem ipsi qui accepisset liberisque; qui pecuniam quam agrum maluisset, ei se argento satisfacturum; qui sociorum ciues Carthaginienses fieri uellent, potestatem facturum; qui domos redire mallent, daturum se operam ne cuius suorum popularium mutatum secum fortunam esse uellent. seruis quoqmancipia dominis se redditurum. eaque ut rata scirent fore, agnum laeua manu, dextra silicem retinens, si falleret, Iouem ceterosque precatur deos ita se mactarent quemadmodum ipse agnum mactasset, et secundum precationem caput pecudis saxo elisit. tum uero omnes, uelut dis auctoribus in spem suam quisque acceptis, id morae quod nondum pugnarent ad potienda sperata rati, proelium uno animo et uoce una poscunt.