comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pt̃: Ut necator pauperum ab officio deponat. Item
si quis epũs excepto si euenerit ardua ueccessitas: pro
redemptione captiuor minsteria sancta frangere: pro
q̃licũq condicione presumpserit: ab officio cessabit ee¬
clẽ. Item uiduas que se domino consecrari pecierunt
ues puellas domimo consecratas, nuillus neqz per aue¬
toritatẽ regiã: neq qualicumq ptãte suffultus: aut
propria teneritate rapere uel trahere audeat. Ꝙ si ut̾¬
q cõsenserint: coĩone priuẽtur. Indices qui super auctẽ
et edicto domunco: canonũ statuta cõtempuũt. uel edic¬
tum illud dominicũ. quod parisius fc̃tm est. uiolaueruit
aut contempserint; placuit eos cõmumone priuari
Iem̃ ut decedẽte ep̃o in locum eius nõ alñs subroget᷑
insi loci illus indigena. quẽ unuersale et tocius
ppli esegerit uotum: aut cõprouĩcialiũ uoluntas as¬

Expanded text:
non potest, ut necator pauperum, ab officio deponatur. 24. Item, non potest, ut necator pauperum, ab officio deponatur. 24. Item, si quis episcopus excepto, si evenerit ardua necessitas, pro redemptione captivorum ministeria sancta frangere pro qualicunque conditione praesumpserit, ab officio cessabit ecclesiae. 25. Item, viduas, quae se Domino consecrari petierunt, vel puellas Domino consecratas, nullus, neque per auctoritatem regiam, neque qualicunque potestate suffultus, aut propria temeritate rapere aut trahere audeat. Quod si utrique consenserint, communione priventur. 26. Judices, qui super auctoritate et edicto dominico canonum statuta contemnunt; vel edictum illud dominicum, quod Parisiis factum est, violaverint aut contempserint, placuit eos communione privari. 27. Item, ut decedente episcopo in locum ejus non alius subrogetur, nisi loci illius indigena, quem universale et totius populi elegerit votum, ac comprovincialium voluntas as
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse iã fecit: et cõmoniciis ab ep̃o se de inquietudme
euis reuocare neglexerit: aut emendare noluerit tãꝙͣ
ca lumpmatore placuit sequestrari. Iem ut clerici
cunissibet ordinis: neqz propriis neq pro ecclasticis cau¬
sis a liter adire debeant forum. nec causas dicẽ aude¬
ant. insi quas cũ permnissu et consilio ep̃i agere eis
fuerit omino permissum. Item ut in parrochiis nul¬
lus laicorũ archi presbiter preponatꝰ. sed qui semor
in ipsis esse debet: clericus ordinet᷑ Ite põtifices
quib in sũmo sacerdotio constitutis ab extraneis dũ¬
tapat aliquid aut cum ecclã. aut sequestratim. aut
dio amnmne sue. nõ pro cõmodo sacerdotis probatur
offerre. nõ quasi suũ propriũ sed quasi dimissũ eccłe:
inter facultates suas ecclã cõputatũ retinere nõ pot̾ĩt
uaserit cuit sine audiencia presumpserit usurpare: ac
sis uel eccle sue dictionib reuocare. dñ cõĩone prmari

Expanded text:
fortasse jam fecit, et commonitus ab episcopo se de inquietudine fortasse jam fecit, et commonitus ab episcopo se de inquietudine ejus revocare neglexerit, aut emendare noluerit, tanquam calumniae reum placuit sequestrari. 20. Item ut clerici cujuslibet ordinis, neque pro propriis, neque pro ecclesiasticis causis aliter adire debeant forum, nec causas dicere audeant, nisi quas cum permissu et consilio episcopi agere eis fuerit omnino permissum. 21. Item, ut in parochiis nullus laicorum archipresbyter praeponatur, sed qui senior in ipsis esse debet clericus ordinetur. 22. Item, pontifices quibus in summo sacerdotio constitutis ab extraneis duntaxat aliquid, aut cum ecclesia, aut sequestratim, aut mptione animae suae, non pro commodo sacerdotis, probatur offerre, non quasi suum proprium, sed quasi dimissum Ecclesiae, inter facultervaserit, aut sine audientia praesumpserit usurpare, ac suis vel ecclesiae suae ditionibus revocare, dum communione privari
Abbreviated transcription (Latin):
qui auguria uel paganorũ ritus inuenunt᷑: imitari :
uel cum paganis supersticiosos comedunt cibos quos he¬
nigna plcicuit admonicione suaderi. Ut ab errorib
pristims renocent᷑ Quod si neglexerint: et ydolatris
uel nmotantib se muscuerunt: penitẽcie dignũ tp̃o
exsoluãt. tem ut serules persone ad uceusacione nõ ad¬
mittant:. et qui personã susceperit accusantis. cũ unũ cri¬
mẽ nõ probauerit: ad alia accusandũ nõ admittatur
Nem si quis in ouolibet gradu uel cingulo constitut᷑ ãt
potestate suffultus: Decedente ep̃o res cuiuislibet cõdi¬
cionis in donnis uel agros eccl̃e positas añ Reseracio¬
nẽ testamenti. uel audienciã ausus fuerit occupare.
uel ecclẽ repagula effringere et superlectilẽ infra do¬
mũ eccłe positã contingere uel scrutari presumpserit
a cõione xpiãnorũ penitus abdicetur. Item si quis
ingemiũ aut libertinũ ad ẜuiciũ iclinare uoluerit ãt

Expanded text:
qui auguria, vel paganorum ritus inveniuntur imitari, qui auguria, vel paganorum ritus inveniuntur imitari, vel cum paganis superstitiosos comedunt cibos, quos benigna placuit admonitione suaderi, ut ab erroribus pristinis revocentur. Quod si neglexerint, et idololatris vel immolantibus se miscuerint, poenitentiae dignum tempus exsolvant. 17. Item ut serviles personae ad accusationem non admittantur: et qui personam susceperint accusantis, cum unum crimen non probaverint, ad alia accusandum non admittatur. 18. Item si quis in quolibet gradu vel cingulo constitutus, aut potestate suffultus, decedente episcopo, res cujuslibet conditionis in domos vel agros ecclesiae positas, ante reserationem testamenti, vel audientiam ausus fuerit occupare, vel ecclesiae repagula effringere, et supellectilem infra domum ecclesiae positam contingere, vel scrutari praesumpserit, a communione Christianorum penitus abdicetur. 19. Item, si quis ingenuum aut libertum ad servitium inclinare voluerit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dus sancta constituit. uelut necatores pauperũ; quousqz
reddant. ab ecclesiis excludantur. Ut xpĩam indeis uel
cogente mancipia sua xꝑĩana elegerit uenũdanda: nõ
uideis uendiderit: cõione priuet: et emptio careat firmi¬
tate. Indei uero si xpĩana mancipia ad indaismũ uoca¬
re presumpserint. aut granibz tormentis afflixeruit: ip̃a
mancipia fiscidicionib renocentur. Qui tamẽ iudei: ad
nillas acciones publicas admittant᷑ Indeorum uero
conucia in xpĩanos penitus refutanda sunt. Itẽ si clĩcus
proficiscens de ciurtate ad alias ciuitates uoluerit aut
prounicias pergere: pontificis su eplĩs cõmendet᷑ Quod
si sine epłis profectus fuerit maifestis nillomõ recipi¬
at᷑: Item ut ep̃s mancipia uel res ad ius eccle pertiuẽtes.
neq uendere neq per quoscumq cõtractus unde pauꝑes
uinunt post morte alienare presumat. Item de his

Expanded text:
dus sancta constituit, velut necatores pauperum, quousque dus sancta constituit, velut necatores pauperum, quousque reddant, ab ecclesiis excludantur. 13. Ut Christiani Judcogente mancipia sua Christiana elegerit venundanda, non Judaeis vendiderit, communione privetur, et emptio careat firmitate. Judaei vero si Christiana mancipia ad Judaismum vocare praesumpserint, aut gravibus tormentis afflixerint, ipsa mancipia fisci ditionibus revocentur. Qui tamen Judaei ad nullas actiones publicas admittantur. Judaeorum vero convicia in Christianos penitus refutanda sunt. 14. Item si clericus proficiscens de civitate ad alias civitates voluerit, aut provincias pergere, pontificis sui epistolis commendetur. Quod si sine epistolis profectus fuerit manifestis, nullo modo recipiatur. 15. Item ut episcopus mancipia vel res ad jus ecclesiae pertinentes neque vendere, neque per quoscunque contractus, unde pauperes vivunt, post mortem alienare praesumat. 16. Item de his
Abbreviated transcription (Latin):
et neq in palacio miliciã neq agendarũ causarũ
licenciam habeant. Et quando predicti se incestuosi
actum fuerit regi ues iudicib scelus perpetratũ ad¬
mĩcient Ut cũ ipĩs denũciatũ fuerit: se ab eoꝵ cõio¬
ne aut cohabitacoe sequestrent. et res eoꝵ ad prop̃os
parentes peruemant sub ea condicione. Ut anteꝙ̃
sequestrent: per nullum ingeniũ. neqz per parentes.
neqz per emptionẽ. neq per auctẽm regiã: ad proprias
peruemãt facultates nisi prefati sceleris separacionẽ
penitẽciã fateãt: Si quis homnicidiũ sponte cõmiser
et nõ uiolente resistẽs: sed uum faciens impetu hoc fe¬
cerit: cũ isto penitus nõ cõmunicandũ. sic tamẽ ut si
peiitenciã egerit in exitu ei cõmumonis uiaticũ nõ
negetur. Cleri ecia uel seculares: qui oblaciones pa¬
rentum aut donatas aut testamento relictas retiere
monasteris credĩderint anferendum: sicut ante syno¬

Expanded text:
et neque in palatio militiam, neque agendarum causarum et neque in palatio militiam, neque agendarum causarum licentiam habeant. Et quando praedicti incestuosi si vel pago actum fuerit, regi vel judicibus scelus perpetratum annuntient, ut cum ipsis denuntiatum fuerit, se ab eorum communione aut cohabitatione sequestrent, et, res eorum ad proprios parentes perveniant, sub ea conditione, ut antequam sequestrentur, per nullum ingenium, neque per parentes, neque per emptionem, neque per auctoritatem regiam, ad proprias perveniant facultates, nisi praefati sceleris separatione poenitentiam fateantur. 11. Si quis homicidium sponte commiserit, et non violentiae resistens, sed vim faciens impetu hoc fecerit, cum isto penitus non communicandum: sic tamen ut si poenitentiam egerit, in exitu ei communionis viaticum non negetur. 12. Clerici, etiam vel saeculares, qui oblationes parentum, aut donatas, aut testamento relictas retineremonasteriis, crediderint auferendum, sicut ante syno
Abbreviated transcription (Latin):
in proyima synodo habeat licẽciã reclamandi. et si ĩ uis
libet causis. absq consciencia et permissu epis copi distr̃¬
gere. aut cõtumeliis uel miuriis afficere presumpserit.
cõnuione priuetur. E pñs tamen de reputatis dõdici¬
onb cfericorũ uegligẽcias emendare nõ tardet. hi uero
QS publicus tensus spectat sine permissu principis del
iñdicis se ad religionẽ sociare nõ audeant. Si quis fu¬
sione abstraperit. cõmuuone priuctur. se uero qui scte
eccłe beneficio liberatur a morte. nõ prins egrediendi ac¬
cipiat libertatẽ: quã penitenciã sepro scelere acturũ
esse promittat. et qd̵ ip̃i canonice imponetur imple¬
turum. De incestis cõmnctionib. si quis infra presc̃p¬
tum canonib gradum incestuoso ordine cũ his ꝑsoĩs
quib a diuinis regulis prohibetur se cõumnxerit. insi
penitencia sequestracione testent᷑. cõmumone p̾nẽt

Expanded text:
in proxima synodo habeat licentiam reclamandi: et si injustein proxima synodo habeat licentiam reclamandi: et si injustelibet causis, absque conscientia et permissu episcopi distringere, aut contumeliis, vel injuriis afficere praesumpserit, communione privetur. Episcopus tamen de reputatis conditionibus clericorum negligentias emendare non tardet. 7. Hi vero, quos publicus census spectat, sine permissu principis, vel judicis, se ad religionem sociare non audeant. 8. Si quis fusione abstraxerit, communione privetur. 9. SimiliteEcclesiae beneficio liberatur a morte, non prius egrediendi accipiat libertatem, quam poenitentiam se pro scelere acturum esse promittat, et quod ipsi canonice imponetur impleturum. 10. De incestis conjunctionibus, si quis infra praescriptum canonibus gradum incestuoso ordine cum his personis, quibus a divinis regulis prohibetur, se conjunxerit, nisi poenitentiam sequestratione testentur, communione priventur,
Abbreviated transcription (Latin):
do nãnetico. In qua synodo: multa leguntͬ utilia
constituta. de reb scilicet ecc̃le: qualiter tractande
sint. et de hie que per precatoriã impetrantur ab
ecclã: ne diuturnitate temporis. ab aliquib in ius prop̾ũ
Usurpentur et eccle de frandẽtur. De clericis si qui rebelli¬
oms ausu: sacramentisse aut scripture cõniracõe cõstru¬
ueruit. atq insidie ep̃o suo callida allegacione cõfecerĩt
ut si admoirti emendare contempseruit; gradu proprio
oĩno priuent᷑ Ut capitula canonũ parasius acta. in
generali synodo. basiliça sancti petri. Lot harn regis stu¬
dio congregata: omi firmitate custodiant: Ut si qui
heretici ad huc esse supplicantur in gallis. a pastorib
ecclarum perquirantur. et si ueraciter fueruit muenti
ad fidem catholicam reuocentur. Ut temere nillus ex¬
cõmuncetur. et si excõicatus existumat se dampnatũ

Expanded text:
  al., Loutbardo Namnetico. In qua synodo multa leguntur utilia   al., Loutbardo Namnetico. In qua synodo multa leguntur utilia constituta. 1. De rebus scilicet ecclesiae qualiter tractandae sint; et de his quae per precatoriam impetrantur ab ecclesia, ne diuturnitate temporis ab aliquibus in jus proprium usurpentur, et ecclesiae defraudentur. 2. De clericis, si qui rebellionis ausu sacramentis se, aut scripturae conjuratione constrinxerint, atque insidias episcopo suo callida allegatione confecerint, ut si admoniti emendare contempserint, gradu proprio omnino priventur. 3. Ut capitula canonum Parisiis acta in generali synodo, in basilica sancti Petri, Lotharii regis studio congregata, omni firmitate custodiantur. 4. Ut si qui haeretici adhuc esse suspicantur in Galliis, a pastoribus ecclesiarum perquirantur; et si veraciter fuerint inventi, ad fidem catholicam revocentur. 5. Ut temere nullus excommunicetur; et si excommunicatus existimat se injuste damnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
sõnaciꝰ qui synodum celebrasse reperitur cũ
aliis quã dragnnta uel eo amplius galliaꝵ epis. ubi
eciã sanctus arnulphus metensiũ presul inuenitur
interfuisse: cum theoderico iugdimensi. Sindulfo
uienuẽsi. Suspicio bituriceñ. Mẽdegiselo turonẽ si
Senoco elosanensi. Leoncio santanẽsi. Modoaldo tre-¬
uerẽsi. Chuneberto colomensi. Richerio senonensi
donato besuntionẽsi. Auspicio augusti dunẽsi. Ite
mo doaldo lingonensi. Ragneberto baiocẽsi. Childo¬
aldo abrincatensi. Bertegiselo carnotensi. Palladio
altisio dorensi Sondoaldo meldensi. Lendeherto pa¬
tisiacensi. Chamoaldo landum clauati. Co done uir¬
dimensi. Ausarico Suessonensi. Claudio reiensi.
Bertaildo cameracensi. A gomaro siluanectensi. Ce¬
Fario aruenensi. Uero Rutemensi. Agricola gaba¬
lensi. Lu poaldo magonciacensi. Uuillegiselo tolosa¬
no. Constancio albiensi. Nãmacio ecolesmensi. tus¬
tico caturcensi. Auderico auscensi. Emmone aresecẽsi

Expanded text:
Sonnatius, qui synodum celebrasse reperitur cum aliis quadraginta, vel eo amplius Galliarum episcopis. Ubi etiam sanctus Arnulfus Metensium praesul invenitur interfuisse, cum Theodorico Lugdunensi, Sindulfo Viennensi, Sulpitio Bituricensi, Medegiselo Turonensi, Secono Elosanensi, Leontio Xantonensi, Modoaldo Treverensi, Chuneberto Coloniensi, Richerio Senonensi, Donato Vesontionensi, Auspicio Augustidunensi. Item Modoaldo Lingonensi, Ragneberto Bajocensi, Childoaldo Abrincatensi, Bertegiselo Carnotensi, Palladio Antisiodorensi, Gondoaldo Meldensi, Leudeberto Parisiacensi, Chainoalgo Lauduni Clavati, Godone Virdunensi, Ansarico Suessonensi, Claudio Reiensi, Berthoaldo Camaracensi, Agomaro Silvanectensi, Caesario Avernensi, Vero Rutenensi, Agricola Gabalensi, Lupoaldo Magontiacensi, Willegiselo Tolosano, Constantio Albiensi, Nammatio Egolemensi, Rustico Caturcensi, Auderico Auscensi, Emmone Aresetensi,
Abbreviated transcription (Latin):
riũ in su Iuris dominacione. Dum adiuneret cõẜuaret.
et ut post suũ decessũ. remeñ epũs ip̃m cenobiũ guber¬
uet: et cosd monachos contra oumes aduersantes de¬
feñdat. Ipsi uero monachi potestatẽ habeant. prela¬
tum sibi regularit eligendi: prout in descripsione ip¬
suis priuilegni cõtinet᷑ Post hec in ecclã sancte inͦ. quã¬

Expanded text:
rium in sui juris dominatione dum adviveret, conservaret, rium in sui juris dominatione dum adviveret, conservaret, et ut post suum decessum Remensis episcopus ipsum coenobium gubernet, et eosdem monachos contra omnes adversitates defendat; ipsi vero monachi potestatem habeant praelatum sibi regulariter eligendi, prout in descriptione ipsius privilegii continetur. Post haec in ecclesiola sa
Abbreviated transcription (Latin):
uxore pacificauit: et sic ip̃e theoderãnus sil cũ ceteris
frĩb suis. eam d possessionẽ scto inuardo: cõnutaciõe
ab eo sumpta tradidit. Mox id presul sucçidi siluã
iubens: in honore sancti petri et omnũ apłorũ ibi cõ¬
struxit ecclam̃. Et ubi rese disse columbã uiderat: al¬
tare nstituit. collectisq serius dei: monasteriũ ordĩa¬
uit. ubi eciã prefatus theoderãnus monachłs efficit᷑
Sed et reolus filiũ suũ nomẽ gedeonẽ. de nepte scti ni¬
uardi susceptum ibi monachum fieri peciit. et rer suaꝵ
partẽ: ad ĩdẽ monasterium cõdonauit. Beatꝰ autẽ n¬
uardus constituto monasterio quitquid possessionũ ãte
epãtum fuerat uisus habere ad ip̃m̃ locũ tradidit. et
exoratus beatum reolum religioĩs ei suasit asuẽre hĩ¬
tũ. Peumsegiũ quoq poscente prefato abbate brecario
eid cõtulit monasterio. Ut scilicet ip̃e presul: id̃ moãste¬

Expanded text:
uxorem, pacificavit; et sic ipse Theoderamnus simul cum caeteris uxorem, pacificavit; et sic ipse Theoderamnus simul cum caeteris fratribus suis eamdem possessionem sancto Nivardo, commutatione ab eo sumpta, tradidit. Mox idem praesul succidi silvam jubens, in honore sancti Petri et omnium apostolorum ibi construxit ecclesiam, et ubi resedisse columbam viderat, altare instituit, collectisque servis Dei monasterium ordinavit. Ubi etiam praefatus Theoderamnus monachus efficitur. Sed et Reolus filium suum nomine Gedeonem, de nepte sancti Nivardi susceptum, ibi monachum fieri petiit et rerum suarum partem ad idem monasterium condonavit. Beatus autem Nivardus, constituto monasterio, quidquid possessionum ante episcopatum fuerat visus habere ad ipsum locum tradidit, et exhortatus beatum Reolum, religionis ei suasit assumere habitum. Privilegium quoque, poscente praefato abbate Berecario, eidem contulit monasterio: ut scilicet ipse praesul idem monaste
Abbreviated transcription (Latin):
rectus autẽ beatus presul a sompno: ex lacruus eius
sibi faciem repperit᷑ ndam. et introgans que illi causa
fietus existeret: accipit eum propter sui rumã fleuisse
operis. mudẽq sibi uisa referentib. tradit᷑ põtifex
hececiã cuis Sei seruo noĩe ba uoni cuiꝰ erat ipã possessio
Luisa narrasse. Qui oratoriũ in honore scte crucie illie habes
ibi conuersabat᷑ Qui eciã postquã uisionẽ presulis et
eiuis agnouit uolinitatẽ: obtulit illi eand̃ possessionẽ
sila parte quoqz possessionis cuiusd̃ frĩs sui nomme
baldmi. Alterius uero fris theoderanini nomĩe. causã
retulit. quod eciã scz in factione contra reolum comitẽ.
qui remẽsis post extitit epũs. pro filiis eius quos occide¬
rat in ultione filiorũ suorum: quos reolus pro latrocimo
quod excercebant suspendio necauerat. Uude dõnns
iuardus eũ cũ reolo qui neptẽ suã filiã childerici hẽbat

Expanded text:
errectus autem beatus praesul a somno, ex lacrymis ejus errectus autem beatus praesul a somno, ex lacrymis ejus sibi faciem reperit udam; et interrogans quae illi causa fletus existeret, accipit cum propter sui ruinam flevisse operis. Invicemque sibi visa referentibus, traditur pontifex haec etiam cuidam Dei servo, nomine Bavoni, cujus erat ipsa possessio, visa narrasse. Qui oratorium in honore sanctae crucis illic habens, ibi conversabatur. Qui etiam postquam visionem praesulis, et ejus suam, partem quoque possessionis cujusdam fratris sui, nomine Baldini. Alterius vero fratris, Theoderamni nomine, causam retulit, quod esset scilicet in factione contra Reolum comitem, qui Remensis post exstitit episcopus, pro filiis ejus, quos occiderat in ultione filiorum suorum, quos Reolus pro latrocinio quod exercebant, suspendio necaverat. Unde dominus Nivardus eum cum Reolo, qui neptem suam filiam Childerici habebat
Abbreviated transcription (Latin):
consisni presulum gallie: nã necis romani iussioẽ
pontificis exhibiti rege fauẽte restruxisset ecclam̃ mõa¬
stern super ripã materm fliũs. in loco nũcupato uillari
Sudum siti sed a barbaris diruti: et ab eo constructa
hac fuñditus ceaidisset ecclã. malio loco rursus ab ip̃o
restructa. rursum tradit᷑ corruisse. Quad̃ uero die ue¬
mens de uilla sparnaco sul comitante secũ prefato abba¬
te brecario: uisum sibi est transito flumĩe debere paulu¬
lum requiescere. Sicq caput in sinũ sedẽtis reclinãs
berecarn obdoriuit: et uisum uidit sez cosumbã locũ sil¬
ue crrcũire. et in fago quad post hanc crrcũcionẽ redusse¬
rese disse. Iqr tercio colimibã uidet eand̃ egisse. tũq
celos petisse. Quã uisionẽ sicut ipse in sõpnis. ita pre¬
dictus quaiz berecarius uigilans fert aspexisse. Quo
uiso cõpuctus idẽ cepit abbas fundere lacrimas. Exꝑ¬

Expanded text:
concilii praesulum Galliae, Namnetis, Romani jussione concilii praesulum Galliae, Namnetis, Romani jussione pontificis, exhibiti, rege favente, restruxisset ecclesiam monasterii super ripam Maternae fluminis, in loco nuncupato Villari, dudum siti, sed a barbaris diruti, et ab eo constructa haec funditus cecidisset ecclesia, in alio loco rursus ab eo restructa, rursum traditur corruisse. Quadam vero die veniens de villa Sparnaco, simul comitante secum praefato abbate Berecario, visum sibi est, transito flumine, debere paululum requiescere: sicque caput in sinum sedentis reclinans Berecarii, obdormivit, et visum vidit, scilicet columbam locum silvae circumire, et in fago quadam post hanc circumitionem resedisse; idque tertio columbam videt eamdem egisse, tumque coelos petisse. Quam visionem, sicut ipse in somnis, ita praedictus quoque Berecarius vigilans fertur accepisse. Quo viso compunctus idem coepit abbas fundere lacrymas. Exp
Abbreviated transcription (Latin):
ot infra continet᷑ Sed et cũ aliis quibus d personis
prout congruũ uisum fuit; res quasd̃ cõmutaiit. De¬
Sit quoq sub iure primlegii ad monasteriũ sc̃ti basoli:
in uiriaco. in honore sancte marie cõstructã: cũ om̃ib
ad ipãm pertinẽtib sinmulq locellum qui unasciacus
Sicit᷑ Inmuntatẽ quoq ipis monachis. sub perrone ab¬
bate ibid deo ẜiuentib instituit. ut nullus ecclãsticoꝵ
indicũ eos indebite: in aliquo inquietare. presumeret.
sed eis quieto or dine sub sancta regula uiuere ac deo
remẽsi obtinuit. Cui quoq ludonicus rex sub eccl̃e sue
nomĩe: res quass in malliaco super flumũ uidulã
quas quibus e infidelib sius eiectis receperat auch̃e
sue precepto cõcessit. Huine cciã temporis tradidit grimo¬
alsus uir illustris. sancto remigio uillas suas calmicia¬
It beatus iuardus dũ ex cõmuni consensu tocie

Expanded text:
ut infra continetur. Sed et cum aliis quibusdam personis, ut infra continetur. Sed et cum aliis quibusdam personis, prout congruum visum fuit, res quasdam commutavit. Dedit quoque sub iure privilegii ad monasterium sancti Basoli ecclesiam in Viriziaco in honore sancte Marie constructam cum omnibus ad ipsam pertinentibus simulque locellum, qui Wasciacus dicitur. Immunitatem quoque ipsis monachis sub Perrone abbate ibidem Deo servientibus instituit, ut nullus ecclesiasticorum iudicum eos indebite in aliquo inquietare presumeret, sed eis quieto ordine sub sancta regula vivere ac Deo Remensi obtinuit. Cui Ludovicus quoque rex, sub ecclesiae suae nomine, res quasdam in Malliaco super fluvium Vidulam, quas quibusdam infidelibus suis ejectis receperat, auctoritatis suae praecepto concessit. Hujus etiam tempore tradidit Grimoaldus vir illustris sancto Remigio villas suas CalmiciaHic beatus Nivardus, dum ex communi consensu totius
Abbreviated transcription (Latin):
super alta re posint scte marie remensis eccle. et pate¬
nas tres: ac brachiale aureum fuit autẽ sigiberti
regis tempore
mus. qui et iuardus. Utroq nãq reperit᷑¬
nonuẽ uocitatus. Hic prins maula regis. Ut pote
uir illustrissimus. tradit᷑ conuersat᷑. In epãtũ uero
põitus emprie ꝑ diuiersa lora tã fundis ꝙͥ domibus
Anecuo mãcipiis dilatasse res nuenit᷑ eccle. Disposuit
eciã nõmillas ordinatis colonis uillas episcopii.
Quass quoq res cõnuutasse teperit: cũ attila lau¬
Simẽsi presule: pro utruisq partis opportumtate. Co¬
mutauit eciã ab auone et theoderanno frĩb locũ quẽ d̃ suꝑ
flumũ. mat̾nã. de reb remẽsis eccle. ubi construxit mo¬
bate. qui ab eo pecierat socũ sibi dari. ubi cũ frĩb suis mo¬
nachis: sub regula patrũ sancti benedicti et scti colum¬
baui uiuere posset. Quod et idem presul facere studuit

Expanded text:
super altare posuit S. Mariae Remensis ecclesiae, et patesuper altare posuit S. Mariae Remensis ecclesiae, et patenas tres, ac brachiale aureum. Fuit autem Sigiberti regis tempore.Nivo, qui et Nivardus: utroque namque reperitur vocitatus nomine. Hic prius in aula regis, utpote vir illustrissimus, traditur conversatus. In episcopatu vero positus, emptis per diversa loca tam fundis, quam domibus, necnon mancipiis dilatasse res invenitur ecclesiae. Disposuit etiam nonnullas ordinatis coloniis villas episcopii: quasdam quoque res commutasse reperitur cum Attila Laudunensi praesule, pro utriusque partis opportunitate. Commutavit etiam a Bavone et Theoderamno fratribus locum quemdam super fluvium Maternam de rebus Remensis ecclesiae, ubi construxit mobate, qui ab eo petierat locum sibi dari, ubi cum fratribus suis monachis, sub regula Patrum sancti Benedicti et sancti Columbani, vivere posset; quod et idem praesul facere studuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dieesor siqus sanctoꝵ basilicis. Suersa delegauit
donaria. Rasilice sez sancti reungni. ubi sepulcrũ fieri sibi
desegit. Uillas et mimeni. Basilice sancti gaugerici. et
sancti quintini argenti uaria dona. Item basilicis atz
matriculis remus: sc̃toꝵ scilicet thimothei et axpolma¬
ris. Item sancti martim. Item scc̃i ieasii. Item scte
genouefe. Monasterio quoq sc̃toꝵ theoderici et theodul¬
fi. Itẽ ad basilicã sõti germani et matriculã ipsuis
Item sancti iuliam. Item sctoꝵ cosine et danani. It
scti petri ad cortẽ. Itẽm sancti petri ãd monasteriũ puel¬
larum. Iten ad basilicã sancti simphoriam q̃ rocat᷑ ad
aplõs. Item sancti medardi. et sctoꝵ crispin et crispimia¬
n Item sancti uictoris. Itẽ scli maurici. Ite sc̃ti basoli
duder sa contulit donariã. Etcl̃e quoq landimẽsi: cuiuses
uille portionẽ suã delegauit. et basilice scte genouefe ibis
Turrim quoq aurea quã ad uotũ suũ fabricari fecerat

Expanded text:
ersorum siquidem sanctorum basilicis diversa delegavit donaria. Basilicae scilicet sancti Remigii, ubi sepulturam fieri sibi delegit, villas et munera. Basilicae sancti Gaugerici et sancti Quintini argenti varia dona; item, basilicis atque matriculis Remis, sanctorum scilicet Timothei et Apollinaris; item, sancti Martini; item, sancti Nicasii; item, sanctae Genovefae; monasterio quoque sanctorum Theoderici et Theodulfi; item, ad basilicam sancti Germani, et matriculam ipsius; item, sancti Juliani; item, sanctorum Cosmae et Damiani; item, sancti Petri ad Cortem; item, sancti Petri ad Monasterium puellarum; item, ad basilicam S. Symphoriani, quae vocatur ad apostolos; item, sancti Medardi, et sanctorum Crispini et Crispiniani; item, sancti Victoris; item, sancti Mauritii; item, sancti Basoli diversa contulit donaria; ecclesiae quoque Laudunensi cujusdam villae portionem suam delegavit, et basilicae sanctae Genovefae Turrim quoque auream, quam ad votum suum fabricari fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ot his usibus Insegnint
Sancta didz genntoix et semp do Iõgr mraria
huicmarus poesil defero dona tbi
hor pra quo gssset docunt /nes ⁊soistuo Iesns
Bitus ꝙo uleco casta puella fno
Taup luꝯ uaronrs uonauit lampadibus et peron

Expanded text:
ue versibus insignivit: Sancta Dei genitrix et semper virgo Maria, Hincmarus praesul defero dona tibi. Haec pia quae gessit, docuit nos Christus Jesus, Editus ex utero, casta puella, tuoum variis ornavit lampadibus, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
reperiens reparauit sed et canonicã dericis religionẽ res¬
tituit. ac sufficiẽcia uictualia cõstituit. et predia qued̃
illis contulit: necuõ erariũ cõmune usib eoꝵ instituit.
larii cum suburbio ad eã pertinẽti. scz ut manma trãsit
sui Sie. sufficiens eis inde resectio pararetur q̃ suꝑ ceñt
ipis cõĩter dunde da cederent. Iamulos quoq et eor colo¬
mas ad necressaria canomieorũ fuicia deputauit. et eod
opĩ paperes. rerum suarũ heredes fieri destinauit. haꝵ
uero summa rerum : in xl. ues amplius mansos colligitꝰ
nõ millas eciã ep̃n uillas. Sescriptis eorũ. colonis ẜu¬
cns ꝙ disposint. Ree eciã quibus episcopiũ aurit: qͣs dẽ
Sato precio cõparauit. ut uillã nomñe carobrã in pago tar¬
Sonusẽ: a gommoal do: pro qua dedisse tradit᷑ aurisolid̃
temporcionẽ de uilla que dicitꝰ campamiaca: super flu

Expanded text:
reperiens, reparavit. Sed canonicam clericis religionem resreperiens, reparavit. Sed canonicam clericis religionem restituit ac sufficientia victualia constituit, et praedia quaedam illis contulit, necnon aerarium commune usibus eorum instituit. larii, cum suburbio ad eam pertinente, scilicet ut in annua transitus sui die sufficiens eis inde refectio pararetur; quae superessent, ipsis communiter dividenda cederent. Famulos quoque, et eorum colonias ad necessaria canonicorum servitia deputavit, et eosdem Christi pauperes rerum suarum haeredes fieri destinavit. Harum vero summa rerum in 40 vel amplius mansos colligitur. Nonnullas etiam episcopii villas, descriptis earum coloniscopium auxit quasdam dato pretio comparavit, ut villam, nomine Cartobram, in pago Tardonensi, a Gomnoaldo, pro qua dedisse traditur auri solidItem portionem de villa quae dicitur Campaniaca, super fluv
Abbreviated transcription (Latin):
obitum. dõnus rigobertus archieps̃ ip̃in recepit et rexit.
Huius monasterni monachũ noĩe hucholdũ. imꝑ hungari
cõpressum: trucĩdare insi sũt: sed ueqͣꝙͣ ferro incĩdere potuert.
Na utĩdẽ refert: et nõnusli captiui qui uiderant: reuersi
nũc quoq testantur: Sum sagittis eum midũ undiq barba¬
ri petissent. ut adamãte relise; sic ab eius resiliebant cor¬
pore sagitte. nec signũ ictus ullum: eis apparebat in cute
Sed et omni conatu gladio percussus: nichilommus mãsit
intemeratus. Unde et dũm esse dicẽtes eum duxerũt re-¬
ueriti secum donec redemptus a quod ep̃o atq dimissus
in epãtu eis ut tradit: et iã carne propiquus.
in regione ribuarioꝵ nobili prosapia genitus. patre siquid̃
ex eod pago nonne coustantino. matre uero: exporcensi
oriunda territorio. Uir pris morib Instructus: et uirtutũ
Insignib adornatus. Qui nõnulla in episcopio collapsã

Expanded text:
obitum domnus Rigobertus archiepiscopus ipsum recepit et rexit. obitum domnus Rigobertus archiepiscopus ipsum recepit et rexit. Hujus monasterii monachum, nomine Hucboldum, nuper Hungari comprehensum trucidare nisi sunt; sed nequaquam ferro incidere potuerunt . Nam ut idem refert, et nonnulli captivi qui viderant, reversi nunc quoque testantur, dum sagittis eum nudum undique barbari petissent, ut ab adamante relisae, sic ab ejus corpore resiliebant sagittae, nec signum ictus ullum apparebat in cute, sed et omni conatu gladio percussus, nihilominus mansit intemeratus. Unde et Deum dicentes eum esse, duxerunt reveriti secum, donec redemptus a quodam episcopo, atque din episcopatu, ejus, ut traditur, etiam carne propinquus in regione Ribuariorum  pays de Ribemot  nobili prosapia genitus; patre siquidem ex eodem pago, nomine Constantino, matre vero ex Porcensi oriunda territorio; vir piis moribus instructus, et virtutum insignibus adornatus. Qui nonnulla in episcopio collapsa
Abbreviated transcription (Latin):
cum qnibuss persomis cõmutasse. ꝑciũ se librata oppor¬
tunitate. Habuit filiã deo sacratã: in monasterio qd
ebrouius suessioms construxit sub scla regla couersãte
nomine odilam quã ex legittimo susceꝑat ante cdicatũ
matrimonio. Cui uillas quas d tam in ꝑago remẽsie
Uel hellonagensi: quã eciã in partib trãsligerams eo
tradidit ire. ut ad idem monasteriũ res ip̃e post eius
decessum proficerent orn tempore
Eustruxit hie uenerabilis presul monaste¬
rium or bacense in loco que promeruit dono
regis theoderici per ipm̃e licẽciã suffragãte quoq ebro¬
no maiore domus impetrauit dõmuis id reolus i mo¬
nasterio rasbacensi sex monachos: qui regunñã sc̃te regl̃e
ibis tenerẽt. et alios ea docerent. Ex quib unu lande
steriũ dones uipit. Alã licet ab odone qͦs fuñt expulsues
a chis deterto tomiẽ rege posta restitutus est  est cui

Expanded text:
cum quibusdam personis commutasse, partium scilicet liberata opporcum quibusdam personis commutasse, partium scilicet liberata opportunitate. Habuit filiam Deo sacratam in monasterio quod Ebroinus Suessionis construxit, sub sancta regula conversantem, nomine Odilam, quam ex legitimo susceperat ante clericatum matrimonio; cui villas quasdam tam in pago Remensi, vel Bellovagensi, quam etiam in partibus Transligeranis, eo tradidit jure, ut ad idem monasterium res ipsae post ejus decessum proficerent omni tempore. Construxit hic venerabilis praesul monasterium Orbacense, in loco quem promeruit dono regis Theoderici, per ipsius licentiam, suffragante quoque Ebroino majore domus. Impetravitque domnus idem Reolus a monasterio Rasbacensi sex monachos, qui regimina sanctae regulae ibidem tenerent, et alios ea docerent. Ex quibus unum, Lansterium donec vixit. Nam licet ab Odone quodam fuerit expulsus, a Childeberto tamen rege postea restitutus est. Post cujus
Abbreviated transcription (Latin):
legerim fuerãt emme gemtricis eoꝵ absq repeticiõe reosi
epĩ uel agentum suoꝵ in sua recipẽt potestate. Deliqͣ
uero quecumq hone memorie dõmis muo. ad loca sc̃toꝵ
per sua instrumẽta delegauit: ad integrũ ead̃ sctoꝵ
loca perpetualiter absq repeticiõe gundeberti uel here¬
Sum suoꝵ. cum dei aduitorio possiderent. Unde cõue¬
menciale quoq scriptum digestum. apũd nos ad huc
reseruatur. Utriuisq partis assignacione roboratũ.
ic partẽ uille diciaci. positus in epãtu emut. Ite
mã sos aliquos psusꝙp̃ quatuor nfia cuntatẽ remẽse
a Suersis persome et alia qued̃. Itẽ portionẽ de uilla
que dicitur monsalloms. Itẽ partes uillarũ roficiaci et
popiciaci et alia nõ nulla. tam predia ꝙͣ mãcipia. Euie
temporib: tradidit uir illustris uuaratus. ad ecclam
sancte marie et sc̃ti remigni remis: crucunacũ inõtem

Expanded text:
Ligerim fuerant Emmae genitricis ipsorum, absque repetitione Reoli Ligerim fuerant Emmae genitricis ipsorum, absque repetitione Reoli episcopi, vel agentium suorum, in sua reciperet potestate. Reliqua vero, quaecunque bonae memoriae domnus Nivo ad loca sanctorum per sua instrumenta delegavit, ad integrum eadem sanctorum loca perpetualiter absque repetitione Gundeberti, vel haeredum suorum cum Dei adjutorio possiderent. Unde conventiale quoque scriptum digestum apud nos adhuc reservatur, utriusque partis assignatione roboratum. Hic partem villae Diciaci positus in episcopatu emit; item, mansos aliquos plusquam quatuor infra civitatem Remensem a diversis personis, et alia quaedam; item, portionem de villa, quae dicitur Mons Allonis; item partes villarum Rosiciaci et Popiciaci, et alia nonnulla, tam praedia quam mancipia, ejus temporibus tradidit vir illustris Waratus ad ecclesias sanctae Mariae, et sancti Remigii Remis Cruciniacum  Cruny
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pro reb ecclasticis uel colonoꝵ legib egisse ac eui¬
tisse reperit᷑ Ipse uero beatus reolus. iepãtu iã po¬
situs magna habut intencionẽ pro reb. premissi
sct̃i nuardi epĩ. cum gundeberto regis optimate.
At contra domnus reolus uel agentes sui dicebant. qd
domnis iuardus oune rẽ suã pro amme sue remedio.
ad loca sanctorum per sua instrumenta contulisset. Scili¬
cet ad ecclam sancte marie et sancti remign: atq ad
monasteriũ ẜ altiuillare necnõ et uiriciacũ: ubi dõnꝰ
basolus in corpore requiescit. Que moãsteria: ip̃e dõn
nuo suo construperat uel restruperat opere. Item renus
ad mouasteriũ puellarum. ubi proba preesse uidebatur
abbatissa. Itẽ sanctis rufmo et ualerio. uelper reliqua
loca sanctoꝵ. Sed dum inter utrãq partem hec ĩtẽcio
uerteretur mediãtib pacificis tandẽ personis. eo tenore
ad pacis concordia redeñt. ut gundebertus ea q̃ ultra

Expanded text:
tem pro rebus ecclesiasticis, vel colonorum legibus egisse ac evitem pro rebus ecclesiasticis, vel colonorum legibus egisse ac evicisse reperitur. Ipse vero beatus Reolus in episcopatu jam positus magnam habuit intentionem, pro rebus praemissi sancti Nivardi episcopi, cum Gundeberto regis optimate, At contra domnus Reolus vel agentes sui dicebant, quod domnus Nivardus omnem rem suam, pro animae suae remedio, ad loca sanctorum per sua instrumenta contulisset, scilicet ad ecclesiam sanctae Mariae, et sancti Remigii, atque ad monasterium Altumvillare, necnon et Viriziacum, ubi domnus Basolus in corpore requiescit; quae monasteria ipse domnus Nivo suo construxerat, vel restruxerat opere. Item, Remis ad monasterium puellarum, ubi Boba praeesse videbatur abbatissa. Item sanctis Rufino et Valerio, vel per reliqua loca sanctorum. Sed dum inter utramque partem haec intentio verteretur, meditantibus pacificis tandem personis, eo tenore ad pacem concordia redierunt, ut Gundebertus ea quae ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ubi q̃d puella aduecta: a primo natintatie anno ceca
ut ad iamiã monastern ueuit ꝓuenit luce uidere cepͭ.
Duo germam prouecte frẽs etatis. sub uno ãno luce p̃¬
uati: oratorium ingressi ut sederunt in or̃onẽ: cruor eis
pro sacrimuis fluere cepit ex oculis. moxq linẽ recepto.
letantur sepulcrum uidere sanatoris. Qued deo sac̃¬
ta uotum habuit cũ sociis. Ut iret ad locũ sancti pigne¬
ris. Que de itinere medio: ceteris iter ꝑagẽtib cep¬
tum reuersa. Ut ad sue locum cellule perueuit poplitib
brachuisq cõtracta diriguit. Postea plaustro ad p̃fa¬
tum deuecta cen obium. postꝙͣ aliꝙͣ̃ du ibis in hac est
egritudĩe remorata: exultat tand̃ pristina sibi sospita-¬
te rẽdibita
Ost sanctũ niuardum. prefatus Domnns reo
lus. epis copium hoc est adeptus. quod tã here¬
ditariis ꝙ̃ ep̃ticnis nuenit᷑ auxisse rebus. Qui ex
precepto domui nuardi causas apud regiã maiesta¬

Expanded text:
ubi quaedam puellula advecta a primo nativitatis anno caeca, ubi quaedam puellula advecta a primo nativitatis anno caeca, ut ad januam monasterii pervenit, lucem videre coepit. Duo germani provectae fratres aetatis sub uno anno luce privati oratorium ingressi, ut se dederunt in orationem, cruor eis pro lacrymis fluere coepit ex oculis; moxque lumine recepto, laetantur sepulcrum videre sanatoris. Quaedam Deo sacrata votum habuit cum sociis, ut iret ad locum pignoris; quae de itinere medio caeteris iter peragentibus coeptum reversa, ut ad suae locum cellulae pervenit, poplitibus, brachiisque contracta diriguit. Postea, plaustro ad praefatum devecta coenobium, postquam aliquandiu ibidem in hac est aegritudine remorata, exsultat tandem pristina sibi sospitate redhibitaost S. Nivardum praefatus domnus Reolus  saint Rieul  episcopium hoc est adeptus, quod tam haereditariis, quam emptitiis invenitur auxisse rebus. Qui ex praecepto domni Nivardi causas apud regiam majesta
Abbreviated transcription (Latin):
uellet nolet uir suus reciperet. qui eã infiriitatis huiꝰ
causa duniserat; ad depulsam rursus est miseriã de¬
uoluta. Item ut posita sũt beati uiri membra ĩ eccła
corã altari sancte marie: adueuit qued ꝓuella reptãs
genib contracta. q̃ uirtute dei erepta huius sancti me¬
ritis astitit sana. Adducitur eciã qued̃ iã per ãnos
septẽ ceca. que mox ut aluas templi attigit: lumẽ re¬
cipẽ meruit. Celebratie misse sacramẽtis: defertur inde
corpus beati uiri. ad basilicã sancti remuigii. In crastinũ
perfertur ad moãsteriũ auenniacum. Et occurrẽtib sctio¬
malib aduenit quid iã duob añis clandus. Qui ubi
se prostrauit in humũ. surgens priscum cepit figere gres¬
sum. Affertur eciã que d contracta. mẽbrisq resoluta:
que sie mora sospitati gañdet restituta. Tum ꝓlatum
est munus hoc uenerabile; ad monasteriũ altuullarẽse

Expanded text:
vellet, nollet, vir suus reciperet, qui eam infirmitatis hujus vellet, nollet, vir suus reciperet, qui eam infirmitatis hujus causa dimiserat, ad depulsam rursus est miseriam revoluta. Item ut posita sunt beati viri membra in ecclesia, coram altari sanctae Mariae, advenit quaedam puella reptans genibus contracta: quae virtute erecta, hujus sancti meritis astitit sana. Adducitur etiam quaedam jam per annos septem caeca, quae mox ut valvas templi attigit, lumen recipere meruit. Celebratis missae sacramentis, defertur inde corpus beati viri ad basilicam sancti Remigii. In crastinum perfertur ad monasterium Avennacum, et occurrentibus sanctimonialibus, advenit quidam jam duobus annis claudus; qui ubi se prostravit in humum, surgens priscum coepit figere gressum. Affertur etiam quaedam contracta, membrisque resoluta, quae sine mora sospitati gaudet restituta. Tum perlatum est munus hoc venerabile ad monasterium Altumvillarense,
Abbreviated transcription (Latin):
rursus querinitur. iterumq dominã inclaniã do turbãtꝰ
piscis elapsus mirabilit̾ Sans saltum ab imo. superiorẽ
rethis finiẽ tena cissimo corripit morsu. et sic inherẽs
funi pependit. Sonec stupefctũs. eum tans piscator gͥtẽ
ter excepit
q̃ m̃ uilla q̃ dicitur alsoncia fueuãt posita¬
ubi de ide sanctus uir sacer dotali ẜiuerat officio. et ubi
plurib postrto d obitũ claruerat miraculis. Cuiꝰ pignera
ut perlata sunt ad uillã q̃ dicit᷑ spida: mulier qued̃ ceca.
pristinũ gauisa ẽ lumẽ a depta. Cumqz appropinquarẽt
iã porte remensis ciuitatis: obuiã properante populi mul¬
titudine accessit qued muta. et debilis manu puella:
que ut se terre prostrauit; ab utraqz sanari peste promeriunt
Allata est illuc que d muliercula: manib genib q dõ¬
tracta: que cõtinuõ ut est ad terrã deposita: sanitati le¬
tatur restituta. Sed ubi uicta luxni glãri cepit: ꝙ eã

Expanded text:
rursus queruntur, iterumque dominam inclamando turbantur, rursus queruntur, iterumque dominam inclamando turbantur, piscis clapsus mirabiliter dans saltum ab imo, superiorem retis funem tenacissimo corripit morsu, et sic inhaerens funi pependit, donec stupefactus eum tandem piscator gratanter excepit.quae in villa quae dicitur Alsontia, fuerant positaubi Deo idem sanctus vir sacerdotali servierat officio, et ubi pluribus post obitum claruerat miraculis. Cujus pignora ut perlata sunt ad villam, quae dicitur Spida, mulier quaedam caeca pristinum gavisa est lumen adepta. Cumque appropinquarent jam portae civitatis Remensis, obviam properante populi multitudine, accessit quaedam muta et debilis manu puella; quae ut se terrae prostravit, ab utraque sanari peste promeruit. Allata est illuc quaedam muliercula manibus, genibusque contracta, quae continuo, ut est ad terram deposita, sanitati laetatur restituta. Sed ubi victa luxu gloriari coepit, quod eam
Abbreviated transcription (Latin):
dit illuminata lucerna
Enqr ut per lata est ad prefatum al touillarẽse
monasteriũ sacratissima gleba: quibuss du-¬
bitantib an ipa foret helena cõstantim augusti geĩtrix
uitalisq ligni repertrix: id propabili yp̃s asseuerare dii¬
gnat᷑ aque iidicio. triduano supplicatus ienimo. Mitũ¬
tur eciã tres fratres ex eod monasterio romã. ad inda¬
gandã translacionis huius btẽ regine certitudinẽ. Qui
redeñtes ueritatis huiue indaginiẽ: et gemimatũ gau¬
Dũr corpus uidelicet beati policarpi presbiti college sc̃ti
sebastiaui huic attulere cenobio
uiꝰ beate regine quons natalis die ĩmmẽte.
piscatores monachoꝵ noctu capture instabant pi¬
sciũ in materuo flumĩe. Cassoq frustrati per totã fere
nocte laborare: tand conquesti. sctaz helenã; pro sua ceꝑũt
niclamare fatigacõe. Tum in dei et ipĩs nonue lapãtes
rete: gemino ditati gandent esice. Sed moy unus hor
repetens matrẽ: quod gandio int̾pola uit merore. dñꝙ

Expanded text:
editur illuminata lucerna. Denique ut perlata est ad praefatum Altumvillarense monasterium sacratissima gleba, quibusdam dubitantibus an ipsa foret Helena Constantini Augusti genitrix, vitalisque ligni repertrix, id probabili Christus asseverare dignatur aquae indicio, triduano supplicatus jejunio. Mittuntur etiam tres fratres ex eodem monasterio Romam, ad indagandam translationis hujus beatae reginae certitudinem; qui redeuntes et veritatis hujus indaginem, et geminatum gaudium, corpus videlicet beati Polycarpi presbyteri, collegae sancti Sebastiani, huic attulere coenobio. Hujus beatae reginae quondam natali die imminente, piscatores monachorum noctu capturae instabant piscium in Materna flumine, cassoque frustrati per totam fere noctem labore, tandem conquesti, sanctam Helenam pro sua coeperunt inclamare fatigatione. Tum in Dei, et in ipsius nomine laxantes rete, gemino ditati gaudent esoce. Sed mox unus horum repetens matrem, quodam gaudia interpolavit moerore. Dumque
Abbreviated transcription (Latin):
Mancipia nõnulla libertate donauit: abditisq ditauͭ
peculiis. Quod uiri dei testamentum. regalis pre¬
l eudegiselus attile epĩ frater. tempore dagoberti
regis episcopiũ rexit: quodeciã rebus emꝑtis. scz silius.
pratis. utꝰ ruribz auxit. Qued quoqz cũ abbone teca¬
sino epõ: pro utruisq partis opportuntate cõmutauit.
Sed et alia qued: cum aliis quibus d personis. Res eciã
quass eccle ordĩatis disposuit colonis
uc sequitur anglebertus. ip̃e quoq reb ẽptis.
auxisse reperitꝰ episcopiũ. Cui successit lando
uir illustrissimus: et multoꝵ possessor prediorũ. nõnul¬
la iũpit eccle. qued uero propiniquis suis distribuit.
Sed et ea que translegerim remensis habuerat eccl̃a.
et felix abbas quid eccle sancti uiliam martiris in debite
retinebat: apud regiã maiestatẽ legib c̾idicata. pro¬

Expanded text:
Mancipia nonnulla libertate donavit, additisque ditavit Mancipia nonnulla libertate donavit, additisque ditavit peculiis. Quod viri Dei testamentum regalis praeLeudegiselus, Attilae episcopi frater, tempore Dagoberti regis episcopium rexit, quod etiam rebus emptis, scilicet silvis, pratis, ruribus auxit. Quaedam quoque cum Abbone Tscopo, pro utriusque partis opportunitate, commutavit; sed et alia quaedam cum aliis quibusdam personis. Res etiam quasdam ecclesiae ordinatis disposuit colonis. Hunc sequitur Angelbertus. Ipse quoque rebus emptis auxisse reperitur episcopium. Cui successit Lando vir illustrissimus, et multorum possessor praediorum: quorum nonnulla junxit ecclesiae, quaedam vero propinquis suis distribuit. Sed et ea quae trans Ligerim Remensis habuerat ecclesia, et Felix abbas quidam ecclesiae sancti Juliani martyris indebite retinebat, apud majestatem regiam legibus evindicata r
Abbreviated transcription (Latin):
quibuss uasis ip̃i basilice profuturis. ed basilicã que
ditit᷑ ad apłos: auri solid in cũ aliis nunusculis
unde calix fieret. Ad basilicam sancti petri in cuutate:
auri solis tres. Adbasilicã sancti theoderici: portio¬
nẽ suã dẽ uilla germamaca cũ mãcipiis. uineis et
ceteris ad ip̃a pertinẽtib. Argẽtũ quoq ad sepul¬
crũ domni theodulfi fabricandũ uel exornand̃ ad ba¬
silicã sancti uiti: uas quoddam argẽteũ ad calicẽ faci¬
ens et in auro solis quindecim. Ad basilicã sc̃torum
martirũ rufimi et ualerii: in auro solid̃ quindecim¬
Similit̾ ad basilicã sactoꝵ martirũ crispim et crispi¬
xu. A smat᷑̾culã pretea sancte remeñ eccle: nõ nulla
contulit donaria. Ceteris quoq mat̾culis uel cõgre
gaciombz diuersa delegauit munera. Quibz d̃ hẽdũ
quayz suor persoiẽ p̃dia q̃s eo tenore deliquit ut ad lara
sanctorũ a se destinata post eorum reuerterent de cessum

Expanded text:
quibusdam vasis ipsi basilicae profuturis. Ad basilicam quae dicitur ad Apostolos, auri solidos tres, cum aliis munusculis unde calix fieret. Ad basilicam sancti Petri in civitate auri solidos tres. Ad basilicam sancti Theoderici portionem suam de villa Germaniaco, cum mancipiis vineis, et caeteris ad ipsam pertinentibus; argentum quoque ad sepulcrum domni Theodulfi fabricandum, vel exornandum. Ad basilicam sancti Viti vas quoddam argenteum ad calicem faciendum, et in auro solidos quindecim. Ad basilicam sanctorum martyrum Rufini et Valerii in auro solidos quindecim. Ad basilicam sanctorum martyrum Crispini et Crispi matriculam praeterea sanctae Remensis ecclesiae nonnulla congationibus diversa delegavit munera. Quibusdam haeredum quoque suorum personis praedia quaedam eo tenore dereliquit, ut ad loca sanctorum a se destinata post eorum reverterentur decessum.
Abbreviated transcription (Latin):
in qui pallii uti licẽcia cõcedinit᷑: eis direximus. infor¬
mãtes eos ut sciant quid sit pallii usus. et subiectis uiũ
predicare salutis. ut ecclaᶜͫ sisciplina in ecclesis eorũ
ĩmutilate ẜuetur. et maneat ncõcussa. et sacer dociũ qd
in eis fuerit. nõ pollutum ut antea fuit. sed mundũ et
acceptũ deo esse possit. qͣ tum humana condicio ualet¬

Expanded text:
hic qui pallii uti licentia conceduntur, eis direximus, inforhic qui pallii uti licentia conceduntur, eis direximus, informantes eos, ut sciat quod  ms. i, quid sit pallii usus, et subjectis viam praedicare salutis, ut ecclesiastica disciplina in ecclesiis eorum immutilate servetur, et maneat inconcussa: et sacerdotum, quod in eis fuerit non pollutum, ut antea fuit, sed mundum, et acceptum Deo esse possit, quantum humana conditione