comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re letiusq. quod quisq suamanu ex hoste cap¬
tum domunretułit. qmͣ si multiplex alt̾iꝰ
arbitrio accipiat. Ipsum dictatorem fugere
mucdiamgcao: craminaq codelegasse aaseiaũ.
senatum qͦ debere reiectam rem ad seꝑmitt̾e ple-¬
bi. acpatihr̃e quod cuiq fors belli dedit. Hec
tutior uisa sententia ẽ. que ppłarem senatum fa-¬
ceret. Edictum itaq ẽ. ad p̃damueientem quib
uidetur: castra ad dictatorem ꝓficisc̾entur. Ingẽs
ꝓfecta multitudo repleuit castra. Tum dictator¬
haud auspicato egressus cumedixiss ut arma
milites caꝑent tuo dictumquit phytice apol-¬
lo tuoq numine instinctus. ꝑgo ad delendam
urbem ueios tibiq hinc decimam partem p̃dȩ
uoueo. te simul iuno regina q̃ nunc ueioscolis.
p̃cor ut nos uictores innr̾am tuamq mox fu-¬
turam urbem sequare. uͥ te dignum amplitu-¬
dine tua templum accipiat. Hec p̾catus suꝑ-¬
ante multitudine ab omibꝰ locis urbem ag-¬

Expanded text:
re laetiusque quod quisque sua manu ex hoste capre laetiusque quod quisque sua manu ex hoste captum domum rettulerit quam si multiplex alterius arbitrio accipiat. ipsum dictatorem fugere nuidiam ex eo criminaque; eo delegasse ad senatum; senatum quoque debere reiectam rem ad se permittere plebi ac pati habere quod cuique fors belli dederit. haec tutior uisa sententia est quae popularem senatum faceret. edictum itaque est ad praedam Ueientem quibus uideretur in castra ad dictatorem proficiscerentur. ingens profecta multitudo repleuit castra. tum dictator auspicato egressus cum edixisset ut arma milites caperent, 'tuo ductu' inquit, 'Pythice Apollo, tuoque numine instinctus pergo ad delendam urbem Ueios, tibique hinc decimam partem praedae uoueo. te simul, Iuno regina, quae nunc Ueios colis, precor, ut nos uictores in nostram tuamque mox futuram urbem sequare, ubi te dignum amplitudine tua templum accipiat'. haec precatus, superante multitudine ab omnibus locis urbem ad
Abbreviated transcription (Latin):
rogatum ferunt edici palam placere ppłõ. ut
qui particeps ẽẽ. prede uellet. incastra ueios
iret. Alt̾a appii claudii qui largitionem nouã
ꝓdigam mequalem inconsultam arguens. si se¬
mel nesas duc̾ent captam ex hostib merario
exhausto bellis pecuniam eẽ: Auctor erat. stipe¬
ndiis ex ea pecunia militinum̃andi ut eominꝰ
tributi plebes conferret: doni enim eiussocie¬
tatem sensuras equaliter omnium domos. nõ
auidas in direptiones manus otiosorum urba-
sumitaferme eueniat ut segnior sit p̃dator. ut
quisq laboris ꝑiculiq precipuam pec̾ẽ partẽ
soleat. Licinius contra suspectam ⁊ inuisam sẽꝑ
eam pecuniam fore aiebat: causasq criminũ
adplebem seditionum m̃ ac legum nouaꝵ pre-¬
bituram. Satius gͣ eẽ. reconciliari eo dono ple-¬
bis aĩos. exhaustis atq exmanitis tributo tot
annorum succurri ⁊ sentire predȩ fructum
exeobello in quo ꝓpe consenuerint. gratiꝰ idfo-¬

Expanded text:
rogatum ferunt, edici palam placere populo ut rogatum ferunt, edici palam placere populo ut qui particeps esse praedae uellet in castra Ueios iret, altera Ap. Claudi , qui largitionem nouam prodigam inaequalem inconsultam arguens, si semel nefas ducerent captam ex hostibus in aerario exhausto bellis pecuniam esse, auctor erat stipendii ex ea pecunia militi numerandi ut eo minus tributi plebes conferret; eius enim doni societatem sensuras aequaliter omnium domos, non auidas in direptiones manus otiosorum urbanocum ita ferme eueniat ut segnior sit praedator ut quisque laboris periculique praecipuam petere partem soleat. Licinius contra suspectam et inuisam semper eam pecuniam fore aiebat, causasque criminum ad plebem, seditionum inde ac legum nouarum praebituram; satius igitur esse reconciliari eo dono plebis animos, exhaustis atque exinanitis tributo tot annorum succurri, et sentire praedae fructum ex eo bello in quo prope consenuerint. gratius id fo
Abbreviated transcription (Latin):
temere int̃ murum acuallum fiebant edicto:
ne quis inuissu pugnaret. adopus milites tra¬
ducti oꝑm fiit omnium longe maximũ ac la¬
boriosissimum cunculis in arcem hostium agi
ceptus. Quod ne int̾mitt̃etur opus. neu sub t̾ra
continuus labor eosdem confic̾et. in partes sex
munitorũ nũm diuisit. Sene hore ĩ orbem
oꝑi attribute sunt: Nocte ac die nunqm̃ añ
omissum quam marcem uiam facẽnt. Dictator
cum iaminmanib uideret uictoriam eẽ. urbẽ
oppulentissimam capi. tantumq predȩ fore
qͣntum ñ omnib in unum collatis ante bellis
fuiss. neqmiñ aut militum iram ex maligni-¬
tate predȩ partitȩ. aut inuidiam apud pr̃es
ex ꝓdiga largitione caꝑet. litteras ad senatum
misit. deum inmortalium benignitate suis
consiliis patientia militum ueios iam fore ĩ
rent. Due senatũ destinebãt sentñtiȩ. Una se-¬
nis . p. licinii quem primum dixisse a filio int̾¬

Expanded text:
temere inter murum ac uallum fiebant, edicto temere inter murum ac uallum fiebant, edicto ne quis iniussu pugnaret, ad opus milites traducti. operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus. quod ne intermitteretur opus neu sub terra continuus labor eosdem conficeret, in partes sex munitorum numerum diuisit; senae horae in orbem operi attributae sunt; nocte ac die nunquam ante omissum quam in arcem uiam facerent. dictator cum iam in manibus uideret uictoriam esse, urbem opulentissimam capi, tantumque praedae fore quantum non omnibus in unum conlatis ante bellis fuisset, ne quam inde aut militum iram ex malignitate praedae partitae aut inuidiam apud patres ex prodiga largitione caperet, litteras ad senatum misit, deum immortalium benignitate suis consiliis patientia militum Ueios iam fore in rent? duae senatum distinebant sententiae, senis P. Licini , quem primum dixisse a filio inter
Abbreviated transcription (Latin):
inde indicto delectumn diem certam: ipse int̾im
ueios ad confirmandos militũ animos int̾cur¬
rit. In romam adscribendum nouũ excitum re-¬
dit: nullo detrãctante militiam. Pegͥna etiam
iuuentus latini herniciq oꝑam suam pollicẽ¬
tes ad idbelsum uenere. Quib cum grãs in se-¬
natuegiss dictator: satisiam omnib ad id bel¬
edemq matite matris refectam dedicat᷑m. iam
añ ab rege seruio tullio dedicatam. ꝓfectuscum
ex̃citu ab urbe expectatione hoĩum maiore qͣmͣ
spe. magro primum nepesiN io cum faliscis ⁊
capenatib signa confert. Omnia ibi sũma rati¬
one consilioq acta fortuna etiam ut fit secutaẽ.
son prelio tantum fudit hostes. s castris qͦ exu¬
it. ingentiq preda ẽ. potitꝰ. Cuiuspars maxima
adquestorem redacta ẽ. Haud ita multum mi¬
litidatum. Iñ adueios exercitus ductus. densio-¬
raq castella fr̃a iaprocursationib que multe

Expanded text:
inde indicto dilectu in diem certam, ipse interim inde indicto dilectu in diem certam, ipse interim Ueios ad confirmandos militum animos intercurrit; inde Romam ad scribendum nouum exercitum redit, nullo detractante militiam. peregrina etiam iuuentus, Latini Hernicique, operam suam pollicentes ad id bellum uenere; quibus cum gratias in senatu egisset dictator, satis iam omnibus ad id belaedemque Matutae Matris refectam dedicaturum, iam ante ab rege Ser. Tullio dedicatam. profectus cum exercitu ab urbe exspectatione hominum maiore quam spe, in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa confert. omnia ibi summa ratione consilioque acta fortuna etiam, ut fit, secuta est. non proelio tantum fudit hostes, sed castris quoque exuit ingentique praeda est potitus; cuius pars maxima ad quaestorem redacta est, haud ita multum militi datum. inde ad Ueios exercitus ductus, densioraque castella facta, et a procursationibus quae multae
Abbreviated transcription (Latin):
iam castra adueios oppugnari. iam partem
hostium tendẽ ad urbem agmine infesto credi¬
derant. concursumq inmuros ẽ ⁊ matronaꝵ
quas exdomo concuierat publicus pauor ob¬
secrationes in templis facte. precibq ab diĩ peg¬
tum ut exitum ab urbis tectis templisq ac
menib romanis arcerent. ueiosq eum auer¬
terent t̾rorem. si sacra renouata rite. siꝓcura¬
ta ꝓdigia ẽent. Iam ludilatineq instaurata
erant. iamex lacu albano aqua emissa ĩ agroᷤ
ueios q̃ fata appetebant. Igitur fatalis dux
adextidium illius urbis seruandeq patriȩ
o futiil camilł dictator dlictus magistitũ
equitum .p. cornelium scipionem dix̃. Omnia
repente mutauerat imꝑator mutatꝰ. Alia spe.
alius animꝰ hominum. fortuna qͦ alia urbis
uidĩ. Omnium pͥmum ineos qui aueis m illo
pauore fugerant more militari animadũtit.
effecitq ne hostis maxime tim̃dꝰ militi eẽt. De-¬

Expanded text:
iam castra ad Ueios oppugnari, iam partem iam castra ad Ueios oppugnari, iam partem hostium tendere ad urbem agmine infesto, crediderant; concursumque in muros est et matronarum, quas ex domo conciuerat publicus pauor, obsecrationes in templis factae, precibusque ab dis petitum ut exitium ab urbis tectis templisque ac moenibus Romanis arcerent Ueiosque eum auerterent terrorem, si sacra renouata rite, si procurata prodigia essent. iam ludi Latinaeque instaurata erant, iam ex lacu Albano aqua emissa in agros, Ueiosque fata adpetebant. igitur fatalis dux ad excidium illius urbis seruandaeque patriae, M. Furius Camillus , dictator dictus magistrum equitum P. Cornelium Scipionem dixit. omnia repente mutauerat imperator mutatus; alia spes, alius animus hominum, fortuna quoque alia urbis uideri. omnium primum in eos qui a Ueiis in illo pauore fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi esset. de
Abbreviated transcription (Latin):
cib mandetis. Datum id petenti pr̃i. filiꝰq eiꝰ¬
publus licinius tribun mil̃ consulari pote¬
state cumhis quos suprascͥpsimꝰ declarati ¶ Etti¬
niꝰ genutiꝰq tribuni mił. ꝓfectiadũsus falis¬
cos capenatesq dumbello maiore animo gert
qmͣ consilio: precipitauerunt se in insidias.
benutiꝰ morte honesta temitatem luens: ante
signa int̃ primores cecidit. Litimꝰ in editũ tu¬
mulum exmulta trepidatione militib col¬
lectis aciem restituit: nec se tñ equo loco hosti
omisit. Plus ignominiȩ erat qͣm cladis accep¬
tum: que ꝓpe incladem ingentem uertit. Tan¬
tum iñ terroris non romȩ mͦquo multiplex
fama ꝑueñat: s in castrisqͦ fuit adueios. Egre
ibi miles retentus afuga ẽ. cum ꝑuasiss castra
rumor ducib ex̾cituq ceso uictorem capenatẽ
ac faliscum etruriȩq omnem iuuentutem.
haud ꝓcul in abeẽ his tumultuosiora romȩ

Expanded text:
cibus mandetis.' datum id petenti patri filiusque eicibus mandetis.' datum id petenti patri filiusque eius P. Licinius tribunus militum consulari potestate cum iis quos supra scripsimus declaratus. Titinius Genuciusque tribuni militum profecti aduersus Faliscos Capenatesque, dum bellum maiore animo gerunt quam consilio, praecipitauere se in insidias. Genucius morte honesta temeritatem luens ante signa inter primores cecidit; Titinius in editum tumulum ex multa trepidatione militibus collectis aciem restituit; nec se tamen aequo loco hosti commisit. plus ignominiae erat quam cladis acceptum, quae prope in cladem ingentem uertit; tantum inde terroris non Romae modo, quo multiplex fama peruenerat, sed in castris quoque fuit ad Ueios. aegre ibi miles retentus a fuga est cum peruasisset castra rumor ducibus exercituque caeso uictorem Capenatem ac Faliscum Etruriaeque omnem iuuentutem haud procul inde abesse. his tumultuosiora Romae,
Abbreviated transcription (Latin):
etatis. om̃sq deinceps excollegio eiuscdẽ anni-
refici apparebat . l. titinium .p. menium. cñ
genutiũ .i. atilium. qͥ priꝰqͣm reniintiarent᷑
uire uocatis tribub ꝑmissu int̾regis .i. licuuꝰ
caluus ita u̾ba fecit. Omnem concordiȩ q̃ rei
maxune in hoc tempusutilimemoria nr̃i ma-¬
gistratus uos his comitiispetere. inseqñtem
annum uideo. si ⁊ collegas eosdem reficitis.
etiã usu meliores factos. me iam ñ eund̾. s um-¬
bram nom̃q .p. licinii relictum iuidecis. uires
corꝑis effete. sensus oculoꝵ atq auriũ hebe¬
tes. memoria labat. ugor animi obtunsus.
En uobis inquit iuuuienem filium tenens effigiẽ
atr imaginencins quenuos anta tbunu̾
militum explebe primum fecistis hũc ego m-¬
stitutum disciplina mea uicarium ꝓme rei . p.
do: dicoq uosq queso quirites delatum mͥ ultꝰ
honorem huic petentimeisq pro eo adiectis pre-¬

Expanded text:
aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni refici apparebat, L. Titinium P. Maenium Cn. Genucium L. Atilium . qui priusquam renuntiarentur iure uocatis tribubus, permissu interregis P. Licinius Caluus ita uerba fecit: 'omen concordiae, Quirites, rei maxime in hoc tempus utili, memoria nostri magistratus uos his comitiis petere in insequentem annum uideo. sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos: me iam non eundem sed umbram nomenque P. Licini relictum uidetis. uires corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, uigor animi obtunsus. en uobis' inquit, 'iuuenem', filium tenens, 'effigiem atque imaginem eius quem uos antea tribunum militum ex plebe primum fecistis. hunc ego institutum disciplina mea uicarium pro me rei publicae do dicoque, uosque quaeso, Quirites, delatum mihi ultro honorem huic petenti meisque pro eo adiectis pre
Abbreviated transcription (Latin):
crearetur. Quedam aguntur concilia etruriȩ
ad fanum uoltumne habita. postulantibꝰq
capenatib ac faliscisut ueios cõmuni ammo
consilioq om̃s etrurie ppłi ex obsidione eripẽt.
responsum ẽ. antea se id ueientib negasse. qr
uñ consilium ñ petissent suꝑ tanta re auxili¬
um pet̾e ñ deb̾ent. Nunc iam ꝓpe fortunã
suam illis negare maxime mea parte etruriȩ
gentem inuisam nouos accolas gallos ẽẽ
cum quib nec pax satisfida. nec bellum ꝓcerco
sit. sanguini tam̃ nominiq ⁊ p̃sentib ꝑiculis
consanguineorum id dari. ut siqui uuientutis
sue uoluntate ad id bellum eant ñ impediãt.
Eum magnum aduenisse hostium nũm fa-¬
maromȩ erat: eoq mites discordiȩ intestine
metu cõmuniut fit cepte. haudinnitis prĩb
.p. licinium caluum. p̃rogatiua tribunũ mi¬
litum ñ petentem creant mod̾ationis exꝑte ĩ
pͥore magistratuuirum. cȩt̾m iam tunc exacte

Expanded text:
crearetur. quae dum aguntur, concilia Etruriae crearetur. quae dum aguntur, concilia Etruriae ad fanum Uoltumnae habita, postulantibusque Capenatibus ac Faliscis ut Ueios communi animo consilioque omnes Etruriae populi ex obsidione eriperent, responsum est antea se id Ueientibus negasse quia unde consilium non petissent super tanta re auxilium petere non deberent; nunc iam pro se fortunam suam illis negare. maxima iam in parte Etruriae gentem inuisitatam, nouos accolas Gallos esse, cum quibus nec pax satis fida nec bellum pro certo sit. sanguini tamen nominique et praesentibus periculis consanguineorum id dari ut si qui iuuentutis suae uoluntate ad id bellum eant non impediant. eum magnum aduenisse hostium numerum fama Romae erat, eoque mitescere discordiae intestinae metu communi, ut fit, coeptae. haud inuitis patribus P. Licinium Caluum praerogatiua tribunum militum non petentem creant, moderationis expertae in priore magistratu uirum, ceterum iam tum exactae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tot annos obsides urbẽ. Exea tͥ his q̃ nunc
panduntur fatis iuctoriam datam. Bello
ꝑfecto donum amplum uictor ad meatem-¬
pla portato. S acraq patria quorũ omissa
cura ẽ. instaurata. ut adsolet facito. Ingens
mñhab̃i captuius nates ceptus. eumq adhib̃e.
ł̃ix. militũ. corneliꝰ postumiusq ad ꝓdigia al¬
bani ꝓcurationem ac deosrite placandosceꝑe.
inuentumq tandem ẽ. ubi neglectas cerimo¬
nias int̾iissunue sollempne. dii arguerẽt
nich ꝓfecto aluid eẽ. ꝙͣmagistratꝰ uitio creatoᷤ.
latinas sacrumq in albano monte ñ rite con¬
cepisse unam expiationem eorum eẽ. ut tribu-¬
nimilitũ abdicarent se magistratu auspitia
de integro repet̾entur. ⁊ int̾ regnum iniretur.
fuere .i. ualeriꝰ. & seruilius fidenas. m. furiꝰ¬
camillus. Nunqm desitum int̃mturbarico¬
mitia. int̾pellantib tribimis pł. donec ueniss
priꝰ ut maior pars tribunoꝵ militũ ex plebe

Expanded text:
per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc panduntur fatis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum uictor ad mea templa portato, sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata ut adsolet facito.' ingens inde haberi captiuus uates coeptus, eumque adhibere tribuni militum Cornelius Postumiusque ad prodigii Albani procurationem ac deos rite placandos coepere; inuentumque tandem est ubi neglectas caerimonias intermissumue sollemne di arguerent: nihil profecto aliud esse quam magistratus uitio creatos Latinas sacrumque in Albano monte non rite concepisse; unam expiationem eorum esse ut tribuni militum abdicarent se magistratu, auspicia de integro repeterentur et interregnum iniretur. fuere, L. Ualerius , Q. Seruilius Fidenas , M. FuriCamillus . nunquam desitum interim turbari, comitia interpellantibus tribunis plebis donec conuenisset prius ut maior pars tribunorum militum ex plebe
Abbreviated transcription (Latin):
iusto dilectu. ⁊ enim a tribunis plebis impedi-¬
ebantur. s ꝓpe uoluntarioꝵ quos adhortãdo
incitauerant coacta manu. ꝑ agrum ceretẽ
obliquis tramitib egressi redeuntes appłati-¬
onib grauesq preda tarquinienses oppssere.
Multos mortales obtruncant omnes exuunt
impedim̃tis. Et receptis agrorum suorum spo-¬
liis. romam reũtuntur. Biduum ad recog¬
noscendas res datum dominis t̃cio incogni-¬
ta erant autẽ ea pleraq hostium ip̃orum sub
hasta ueniere. quodq inde redactum militib
diuisum. Cetera bella maximeq ueiens incerti
exitus erant. lamq romani desꝑata ope hu-¬
mana. fata i deos spectabant. cunilegati ab
delfis uenerunt sortem oraculi afferentes con¬
gruentẽ responso captiui uatisrome. Aquã
albanam caue latu contiñi. caue in mare ma¬
nare suo flãmine sinas. emissam ꝑagrosri¬
gabis. dissipatamq riuis extinguis. Tum tu
insiste audax hostium muris memor quã

Expanded text:
iusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediiusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediebantur—sed prope uoluntariorum quos adhortando incitauerant coacta manu, per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi, redeuntes a populationibus grauesque praeda Tarquinienses oppressere. multos mortales obtruncant, omnes exuunt impedimentis, et receptis agrorum suorum spoliis Romam reuertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita—erant autem ea pleraque hostium ipsorum—sub hasta ueniere quodque inde redactum militibus est diuisum. cetera bella maximeque Ueiens incerti exitus erant. iamque Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis uenerunt, sortem oraculi adferentes congruentem responso captiui uatis: 'Romane, aquam Albanam caue lacu contineri, caue in mare manare suo flumine sinas; emissam per agros rigabis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam
Abbreviated transcription (Latin):
redirent albani ne ꝓdigii piacula inuenirent᷑.¬
Nouitre. mił. consulari potestate .l. uiliꝰ uilliꝰ¬
.p. siliuis. furiꝰ. medullinis. quarto .l. sergiꝰ ficde¬
nas .a. postumius regibiensis .p. cornelius malu¬
ginensis. a. manlius magistratum iniert̃. Po
anno tarqͥnienses noui hostes exorti. qui a ml̃tis
simul bellis uolscorum ad auxir uͥ presidium
obsidebatur equorum ad labicos qui romanã
ibi coloniam obpugnabant. ad hoc ueientiq
⁊ falisco ⁊ capenatis bello occupatos uidebant
romanos. nec intra muros quietiora negotia
eẽ. certaminib patr̃ acplebis inter hec locum
iniuiriȩ ratieẽ. predatum in agrum romanũ
cohortes expeditasmittunt. Aut enim passu¬
ros multam eam iniuriam romanosne nouo
bello se onerarent: aut exiguo eoq parum ua¬
lido ex̃citu ꝑsecuturos. Romanis indignitas ma-¬
ior qͣm cura ppłationis tarquiniensium fuit.
łonec magno conatu suscepta. nec in longũ¬

Expanded text:
redirent Albaniue prodigii piacula inuenirentredirent Albaniue prodigii piacula inuenirenttum consulari potestate, L. Iulius Iulus L. Furius Medullinus quartum L. Sergius Fidenas A. Postumius Regillensis P. Cornelius Maluginensis A. Manlius magistratum inierunt. eo anno Tarquinienses noui hostes exorti. qui quia multis simul bellis, Uolscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos, qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Ueientique et Falisco et Capenati bello occupatos uidebant Romanos, nec intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis, inter haec locum iniuriae rati esse, praedatum in agrum Romanum cohortes expeditas mittunt: aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos ne nouo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit; eo nec magno conatu suscepta nec in longu
Abbreviated transcription (Latin):
tuantib etruscis ad suos tnͣstulit. Quicum
ꝑductus ad imꝑatorem iñ romam ad senatũ
missus ẽet sciscitantib quidnam idẽet qd̃ de
lacu albano docuiss: respondit ꝓfecto iratos
dos ueienti ppło illo fuisse die: quo sͥ eãmen¬
tem obiecissent. uitextidium pate fatale pd̃et.
Itaq que tumcetiñit diuino sp̃u instinctus. ea
se nec ut indicta sint reuocare posse. & tacendo
forsitanq̃ dii inmortales uulgariuelint. haud
minus qͣm tacenda effandonefa cõtrahi his gͥ li¬
bris fatalib sic disciplina etrusca traditum eẽ.
ut qñ aqua albana abundass. tumsieam ro¬
manus rite emisiss uictoriam de ueientib dari.
Anteqm id fiat: deos menia ueientium desert᷑os
eẽ. exsequebantur inde q̃ sollennis deruiatio es¬
sec. s anctorem leuem nec satis fidum suꝑ tan¬
ta repr̃es rati decreu̾e legatos sortesq oraculi
phytici expectandas priusqm a delfis oratores

Expanded text:
tuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum tuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus quidnam id esset quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Ueienti populo illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patriae fatale proderet. itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus, ea se nec ut indicta sint reuocare posse, et tacendo forsitan quae di immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum si eam Romanus rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia Ueientium deserturos non esse. exsequebatur inde quae sollemnis deriuatio esset; sed auctorem leuem nec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas. priusquam a Delphis oratores
Abbreviated transcription (Latin):
culo eximeret in altitudinem insolitam cre¬
uit. quidnam eo dii portendent ꝓdigio mis¬
si ab sciscitatum oratores ad delficum oracu¬
lum. s ꝓpior int̾pres fatis oblatus senior qͥdã
ueiens qui inter cauillantes instationib ac
custodiis milites romanos etruscosq uatici¬
nantis in modum ceciait. priusqm ex lacu al¬
bano aqua emissa foret. nunqͣm potiturũ
ueis romanum. Quod pͥmo uelut tem̃e iac¬
tum sꝑni. agitari dem̃ sermonib ceptum ẽ.
donec unus exstatione romana ꝑcunctatus.
ꝓximum oppidanorum iam ꝑ longinquita¬
tem belli com̃cio sermonum facto quis nã is
qm audiuit auruspicem ẽẽ: uir haud intac¬
ti religione animi causatꝰ. de priuati portẽti
ꝓcurationes. sioꝑe illi eẽt consulere uelle. ad
couoquiũ uatẽ elicuit. Cumq ꝓgressi ambo
a suis longiꝰ ẽẽat: mnermes sine ullo metu p̃¬
ualens iuuenis romanus. senem infirmũ in
conspectu oĩim raptum ne quiqmͣ tumul¬

Expanded text:
culo eximeret, in altitudinem insolitam creculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portenderent prodigio missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum. sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Ueiens, qui inter cauillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret nunquam potiturum Ueiis Romanum. quod primo uelut temere iactum sperni, agitari deinde sermonibus coeptum est donec unus ex statione Romana percontatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto, quisnam is quam audiuit haruspicem esse, uir haud intacti religione animi, causatus de priuati portenti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uatem elicuit. cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praeualens iuuenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumul
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit comitiis auspicatoq fierent indignũ
diis uisum honores uulgari discͥminaq gentiũ
confundi. Pret̃ qmͣ maiestate petentium religi¬
one etiam attoniti homines patritios omnis par-¬
tam magnam honoratissimũ quemq trꝵ. mił.
q ualerium maximũ . m. furium. camillũ. it̾m
.l. furium. medullinum t̃ciom: quintium ser-¬
uilium fidenatem it̾m.q. sulpitium camerinũ
tt̾m. His trib̃. adueios nichil admodum memo-¬
rabile actumẽ. Tõta uis inppł̃ationibꝰ. duo sũm¬
imꝑatorespotitul a faleris amilus a capena
predas ingentes egere. nulla incolumi relictare
cui ferro aut igninoc̃i poss. Prodigiamt̾im mł̃¬
ta renuntiauere. quorum pleraq ⁊ qr singu¬
lari auctores erãt parum credita spretaq.⁊
qi hostib etruscisꝑ quos ea ꝓcurarent arrus¬
pices ñ erant in unum omnium curȩ uerses̃.
quod lacus in albano nemore sine ullis cele¬
stib aquis causaue qua alia que rem mira¬

Expanded text:
tum sit; comitiis auspicato quae fierent indignum tum sit; comitiis auspicato quae fierent indignum dis uisum honores uolgari discriminaque gentium confundi. praeterquam maiestate petentium, religione etiam attoniti homines patricios omnes, partem magnam honoratissimum quemque, tribunosM. Ualerium Maximum M. Furium Camillum iterum L. Furium Medullinum tertium Q. Seruilium Fidenatem iterum Q. Sulpicium Camerinum iterum. his tribunis ad Ueios nihil admodum memorabile actum est; tota uis in populationibus fuit. duo summimperatores, Potitus a Faleriis, Camillus a Capena praedas ingentes egere, nulla incolumi relicta re cui ferro aut igni noceri posset. prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque et quia singuli auctores erant parum credita spretaque, et quia, hostibus Etruscis, per quos ea procurarent haruspices non erant: in unum omnium curae uersae sunt quod lacus in Albano nemore, sine ullis caelestibus aquis causaue qua alia quae rem mira
Abbreviated transcription (Latin):
ppłatorescapenatis agri. reliquias pugne absũp¬
sere. ⁊ ueientium refugientes mnurbem. multi an
portascesi. dump̃metu ne simul romanꝰ irrũꝑet:
obiectis forib extremos suorũ exclusere. Hec eo an-¬
no acta. Iiamcomitia tribunorũmił. aderant:
quorum ꝓpe maiorpatrib qm belli curaerat.
Quippe ñ cõmunicatum mͦ cum plebe: s ꝓpeamiꝰ¬
sumcernentib summũ imꝑium. Itaq clarissi¬
mis uiris ex composito p̃paratis ad petendũ quoᷤ
pret̾eundi uerecundiam credent fore: nichilo
minꝰ ip̃i ꝑinde acsiomnes candidatiẽẽnt cunc¬
taexꝑientes ñ homines mͦ s deos etiam excipie-¬
bant in religionem uertentes comitia biennio
habita. Priore anno intolerandam hyem̃ ꝓcli-¬
giisq diunisq similem coortam. ꝓximo ñpro¬
digia. siam euentus pestilentiam agris urbiq
illatam. haud dubia ira dm quospestis eiꝰ ar-¬
cende cãplacandos ẽẽ. in libris fatalib inuen¬

Expanded text:
populatores Capenatis agri reliquias pugnae absumppopulatores Capenatis agri reliquias pugnae absumpsere. et Ueientium refugientes in urbem multi ante portas caesi, dum prae metu, ne simul Romanus inrumperet, obiectis foribus extremos suorum exclusere. haec eo anno acta; et iam comitia tribunorum militum aderant, quorum prope maior patribus quam belli cura erat, quippe non communicatum modo cum plebe sed prope amissum cernentibus summum imperium. itaque clarissimis uiris ex composito praeparatis ad petendum quos praetereundi uerecundiam crederent fore, nihilo minus ipsi perinde ac si omnes candidati essent cuncta experientes non homines modo sed deos etiam exciebant, in religionem uertentes comitia biennio habita: priore anno intolerandam hiemem prodigiisque diuinis similem coortam, proximo non prodigia sed iam euentus: pestilentiam agris urbique inlatam haud dubia ira deum, quos pestis eius arcendae causa placandos esse in libris fatalibus inuen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝓpatulo posito. notos ignotosq passim adue¬
nas inhospitium ductos ferunt. ⁊ cum immi¬
cisqͦ benigne accomit̾ sermones habitosiur¬
giis aclitib temꝑatum. uinctis qͦ demptaĩeoᷤ
dies uincula. religioni dem̃ fuisse quib eam
opem tulissent uinciri. Int̾m ad ueios terror
multiplex fuit. tͥb in unum belliscollatis.
sernamq eod̃ quo antea mͦ circa munim̃ta
cũ repente capenates falisciq subsidio uenis¬
sent adũsus tres ex̃citus ancipiti p̾lio pugna¬
tumẽ. Ante omnia adiuuit memoria damp¬
nationis sergii ac uerguiii. Itaq maioribꝰ ca¬
stris uñ antea adcessatum fuerat brem spatio
circũducte copiȩ. capenates in uallumromanũ
uersos abtergo aggrediuntur. Inde pugnacepta
falisciscis intulit terrorem. trepidantesq eruptio
ex castris oportune facta auertit. Repulsos deĩn
insecuti uictores ingentẽ ediderunt cedem. Hec
ita multo post iam palantes ueluti forte oblati

Expanded text:
in propatulo posito, notos ignotosque passim aduein propatulo posito, notos ignotosque passim aduenas in hospitium ductos ferunt, et cum inimicis quoque benigne ac comiter sermones habitos; iurgiis ac litibus temperatum; uinctis quoque dempta in eos dies uincula; religioni deinde fuisse quibus eam opem di tulissent uinciri. interim ad Ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellis conlatis. namque eodem quo antea modo circa munimenta cum repente Capenates Faliscique subsidio uenissent, aduersus tres exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. itaque <e> maioribus castris, unde antea cessatum fuerat, breui spatio circumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrediuntur; inde pugna coepta et Faliscis intulit terrorem, trepidantesque eruptio ex castris opportune facta auertit. repulsos deinde insecuti uictores ingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluti forte oblati
Abbreviated transcription (Latin):
tione patrum ita etiam gessit: dulcedo inuasit
ꝓximis comitiis tribunorum mil̃. plebeios crean-¬
di. Unꝰ. m. ueturius ex patͥtiiscandidantis locum
tenuit. plebeios alios tribunosmił. consulari
potestate omnes fere centuriȩ dixere.m. pompi-¬
nium. cñ. duilliũ. uoleronem. publicium. cñ. ge¬
nutiũ .l. atilium. Tristem hyemem siuie ex intẽꝑie
cȩli raptĩmutatione incontͣrium fc̃a. siue alia
qua de causa grauis pestilensq omnib aĩalib
estas excepit. Cuius insanabili ꝑniciȩ qñ necc̃ã
nec finis inueniebatur: libri sibillim ex .s.c. ad.
aditi sunt. dũm iuiri sacris faciundis lecti stẽnio
tunc pͥmum mnurbe romana fc̃o. ꝑdies octo
appollinem latonamq & dianam herculem.
mercuriũ. atq neptunum trib qm amplissi¬
me tum apparari pot̾ãt. stratis lectis placauere.
Priuatim qͦ id sacrum celebratum ẽ. totaur¬
be parentib ianius ꝓmiscuoq usurer̃ oĩum

Expanded text:
tione patrum, ita etiam gessit, dulcedo inuasit tione patrum, ita etiam gessit, dulcedo inuasit proximis comitiis tribunorum militum plebeios creandi. unus M. Ueturius ex patriciis candidatis locum tenuit: plebeios alios tribunos militum consulari potestate omnes fere centuriae dixere, M. Pomponium Cn. Duillium Uoleronem Publilium Cn. Genucium L. Atilium . tristem hiemem siue ex intemperie caeli, raptim mutatione in contrarium facta, siue alia qua de causa grauis pestilensque omnibus animalibus aestas excepit; cuius insanabili perniciei quando nec causa nec finis inueniebatur, libri Sibyllini ex senatus consulto aditi sunt. duumuiri sacris faciundis, lectisternio tunc primum in urbe Romana facto, per dies octo Apollinem Latonamque et Dianam, Herculem, Mercurium atque Neptunum tribus quam amplissime tum apparari poterat stratis lectis placauere. priuatim quoque id sacrum celebratum est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
se tantam rem obtinuisse. ñis mͦ qui creatus erat
uir nullis añ honorib usus. uetus tantum se¬
nator ⁊ etate iam grauis. Nec satis constat cur
pͥmꝰ acpotissimus ad nouum delibandũ ho¬
norem sit habitꝰ. Alii. cñ. cornelii fr̃is. qui tr̃.
militum pͥore anno fu̾at triplȩcq stipendiũ
equitib dederat gr̃a exstractum ad tantũ ho¬
norem credunt. alii orationẽ ip̃m tempestiuã
de concordia ordinum patrib plebiq gratam
habuisse. hac iuctoria comitiorum exultanteᷤ
tribuni plebis. qd̾ maxime rem .p. impedie¬
bat. de tributoremiserunt colla tum obedien-¬
ter: missumq ad ex̾̃citum ẽ. Anxir ĩ uolcis
breui receptum ẽ. neglectis die festo custodiis
urbis. Insignis annꝰ hyeme gelida ac niuosa
fuit Ndeo ut iuȩ clause tybisimaingabilis
fu̾it. Annona ex ante conuecta copia nich muta-¬
uit. Et qr .p. licinius ut ceꝑat haud tumultuose
magistratum maiore gaudio plebis qm indigna-¬

Expanded text:
se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, uir nullis ante honoribus usus, uetus tantum senator et aetate iam grauis; nec satis constat cur primus ac potissimus ad nouum delibandum honorem sit habitus. alii Cn. Corneli fratris, qui tribunus militum priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia extractum ad tantum honorem credunt, alii orationem ipsum tempestiuam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac uictoria comitiorum exsultantes tribuni plebis quod maxime rem publicam impediebat de tributo remiserunt. conlatum oboedienter missumque ad exercitum est. Anxur in Uolscis breui receptum est, neglectis die festo custodiis urbis. insignis annus hieme gelida ac niuosa fuit, adeo ut uiae clausae, Tiberis innauigabilis fuerit. annona ex ante conuecta copia nihil mutauit. et quia P. Licinius ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio plebis quam indigna
Abbreviated transcription (Latin):
iuenti prede ate mendisq uillaꝵ ac frugũ
uastati fines. oppida oppugnata. Nec obsessa
sunt. At in uolscis depopulato agro. anxir ne¬
quiquã oppugnatum loco alto situm. Et pꝰqmͣ
ueisirrita erat uallo fossaq obsideri ceptum.
Ualerio potito. uolsci ꝓuintia euen̾at. hoc statu
militarium rer̃ seditio intestina maiore mole
cohorta qm bella tractabant᷑. ⁊ cũtbutum con-¬
ferriꝑ tribunos nonpossit. nec stipendium in¬
publicum mitt̾etur. eraq militaria flagitaret
miles. haud ꝓcul erat quin castra qͦ urbane se¬
ditionis contagione turbarent᷑. Int̾ has iras ple¬
bis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempꝰ
eẽ. dic̾ent. stabiliende lib̃tatis.⁊ absergiis uerginiis¬
q ad plebeios uiros fortes acstrenuos transferen¬
di sũmihonoris: Non tam̃ ultra ꝓcessum est
patcii creati .p. maniliꝰ ⁊.p. titimꝰ .p. meliꝰ .i. furiꝰ
medullinus .l. popiliꝰ Uolsco ip̃a plebes mirabat᷑

Expanded text:
nuenti; praedae actae incendiisque uillarum ac frugum nuenti; praedae actae incendiisque uillarum ac frugum uastati fines; oppida oppugnata nec obsessa sunt. at in Uolscis depopulato agro Anxur nequiquam oppugnatum, loco alto situm et postquam uis inrita erat uallo fossaque obsideri coeptum; Ualerio Potito Uolsci prouincia euenerat. hoc statu militarium rerum, seditio intestina maiore mole coorta quam bella tractabantur; et cum tributum conferri per tribunos non posset nec stipendium imperatoribus mitteretur aeraque militaria flagitaret miles, haud procul erat quin castra quoque urbanae seditionis contagione turbarentur. inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Uerginiisque ad plebeios uiros fortes ac strenuos transferendi summi honoris, non tamen ultra processum est patricii creati, P. Manilius L. Titinius P. Maelius L. Furius Medullinus L. Publilius Uolscus . ipsa plebes mirabatur
Abbreviated transcription (Latin):
uenire quib iratus quisq deos ipsos admou̾e
nocentib manus satisẽe. si occasione ulciscẽ di
lesos arment. His orationib incitata plebs de¬
nis milib eris grauis reos condempnat. ne qͥ¬
quam sergio martem cõmunem besli fortunã¬
q accusante uerginio dep̃cante. ne infelicior
domi qm militiȩ ẽẽt. In hos u̾sairappl̃i coopta¬
tionis tribunorum fraudisq contͣ legem trebo-¬
niam facte. memoriam obscuram fecit. Uicto¬
res tribuni ut p̾sentem m̃cedem uiditii plebes
hr̃et. legem agrariam ꝓmulgant. tbutumq
conferriphibent. cum tot exercitib stipendio
eẽt opꝰ. resq militiȩ ita ꝓsꝑe gererentur. ut
nullo bello ueniretur ad exitum spei. Namq
ueis castra q̃ amissa erant recuꝑata. castellis
p̃sidiisq firmantur. Preerant tre. pł. mił.m.
emilius. ⁊.&. fabiꝰ .m. furio infaliscis. ⁊ cñ. cor¬
nelio ĩ capenate agro. Hostes nulliextͣ menia

Expanded text:
uenire quibus iratosuenire quibus iratosnocentibus manus; satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment. his orationibus incitata plebs denis milibus aeris grauis reos condemnat, nequiquam Sergio Martem communem belli fortunamque accusante, Uerginio deprecante ne infelicior domi quam militiae esset. in hos uersa ira populi cooptationis tribunorum fraudisque contra legem Treboniam factae memoriam obscuram fecit. uictores tribuni ut praesentem mercedem iudicii plebes haberet legem agrariam promulgant, tributumque conferri prohibent, cum tot exercitibus stipendio opus esset resque militia ita prospere gererentur ut nullo bello ueniretur ad exitum spei. namque Ueiis castra quae amissa erant reciperata castellis praesidiisque firmantur; praeerant tribuni militum M'. Aemilius et K. Fabius . a M. Furio in Faliscis, a Cn. Cornelio in Capenate agro hostes nulli extra moenia
Abbreviated transcription (Latin):
buni frequentiaq urbana celebrare actioẽs.
⁊ resistere conspirationi patriciorum possit.
consulto eos abre .p. remotos ẽẽ.⁊ recusantes
abdicare se magistratu dictatoris metu ab
ñ poss. ⁊ tam̃ eostot iuditiis confossos p̃dãpnatoᷤͤ¬
q uenire ad ppl̃i inditium. Et existimare delunctõ
se eẽ. satisq penarum dedisse. quod duob m̃sibꝰ
citiꝰ priuati facti sint. neq intellig̃e. nocendi. si
dutiꝰ tum potestatem ereptam eẽ. ñ penamir¬
rogatam. Quippe ⁊ collegis abrogatum imꝑiũ.
qui certe nichil deliquissent. illos repet̾ent aĩoᷤ
quirites. quosrecenticdade accepta habuissent.
cum fuga trepidum plenũ uulner̃ ac pauore
incedentem portis ex̃citum uid̃ĩnt. ñ fortunã
aut quenqͣm deoꝵ. s hos duces accusantẽ pro
certo se hr̃e neminem incontione stare. qͥ illo
die ñ caput domũ fortuasq .l. uerginii. ac
.m. sergii sit execratꝰ detestatusq. mimime con¬

Expanded text:
buni frequentiaque urbana celebrare actiones buni frequentiaque urbana celebrare actiones et resistere conspirationi patriciorum possint.  et senatus consulto eos ab re publica remotos esse, et recusantes abdicare se magistratu dictatoris metu ab non posset; et tamen eos, tot iudiciis confossos praedamnatosque, uenire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse quod duobus mensibus citius priuati facti sint, neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam; quippe et collegis abrogatum imperium qui certe nihil deliquissent. illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent, cum fuga trepidum, plenum uolnerum ac pauoris incidentem portis exercitum uiderint, non fortunam aut quemquam deorum sed hos duces accusantem. pro certo se habere neminem in contione stare qui illo die non caput domum fortunasque L. Uergini ac M'. Sergi sit exsecratus detestatusque. minime con
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. quib tributum. quib duitina militia
longinquitasq belli sit grauis. qui clade ac-¬
cepta ad ueios doleant. qui amissis lib̃is. fra¬
trib ꝓpinquis. affinib lugubres domos ha-¬
beant. his publici priuatiq doloris exeqñdi.
ius potestatemq ex duob noxiis capitib da-¬
tam abse memorant. Omniumnamq ma-¬
lorum insergio uerginioq causas ẽẽ. nec id
accusatoremmagis arguere qm faterireos.
qui noxii ambo alter in alt̾incãm conferãt.
fugã sergii uergimꝰ. sergiꝰ ꝓditionẽ increpãs
uerginii. quoꝵ adeo incredibilem am̃tiam
fuisse. ut multo ueri similius sit conspecto eã
rem ⁊ cõmuni fraude patͥciorum actam abhiͨ
⁊ priꝰ datum locum ueientib adincendenda
oꝑa belli trahendi cã: ⁊ nunc ꝓditum ex̃citũ
tradita faliscis romana castra omnia fieri.
ut consenescat adueios iuuentusq. nec de agͥs.
nec dealiis cõmodis plebis ferre ad ppłm tri¬

Expanded text:
lectus, quibus tributum, quibus diutina militia lectus, quibus tributum, quibus diutina militia longinquitasque belli sit grauis, qui clade accepta ad Ueios doleant, qui amissis liberis, fratribus, propinquis, adfinibus lugubres domos habeant, his publici priuatique doloris exsequendi ius potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se memorant. omnium namque malorum in Sergio Uerginioque causas esse; nec id accusatorem magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Uerginius, Sergius proditionem increpans Uergini. quorum adeo incredibilem amentiam fuisse ut multo ueri similius sit compecto eam rem et communi fraude patriciorum actam. ab his et prius datum locum Ueientibus ad incendenda opera belli trahendi causa, et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romana castra. omnia fieri ut consenescat ad Ueios iuuentus, nec de agris nec de aliis commodis plebis ferre ad populum tri
Abbreviated transcription (Latin):
bunoꝵ plebis numerꝰ expleri nequit. pugna¬
tum iñ in locauacua ut patricii cosptarent᷑.
pͦꝰqm optiñi ñ poterant. tñ labefectende legiᷤᷤ
tribunitie cã effectum ẽ. ut cooptarentur
tͥbuni pł .s. lacerius.⁊.m. acutiꝰ haud dubie
patͥcioꝵ opib. fors itatulit: ut eo anno. tr
umis qd̾ petissent pr̃es quidam. primo ĩcepto
repulsi. tam̃ tribunos mit̃. expugnassent. uo-¬
ciferans legem treboniam sublatã ⁊ coopta¬
tostre plebis. etipi saciaras leges etorquea
tͥbunitiam potestatẽ. id fraude patricioꝵ scelere
ac ꝓditione collegaꝵ factum arguere. cum arde¬
rent inuidia. ñ patres mͦ s etiam tR. pt̃. coopta-¬
tiparit̾. i qui coõptauerunt. tum ex collegio tre
.p. curiatiꝰ.m. metiluis .m. minutius. trepidi
rerum suaꝵ in sergiũ uerginiumq prioris an¬
ni tͥbunos militares incurrunt in eos ab se irã
plebis inuidiamq die dicta aũtunt. quib de¬

Expanded text:
bunorum plebis numerus expleri nequiit. pugnabunorum plebis numerus expleri nequiit. pugnaturn inde in loca vacua ut patricii cooptarentur. postquam obtineri non poterat, tamen labefactandae legis causa effectum est ut cooptarentur tribuni plebis C. Lacerius et M. Acutius, haud dubie patriciorum opibus. fors ita tulit ut eo anno tribum. is quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, tandem tribunos militum expugnasse ait vociferans legem Treboniam sublatam et cooptas sint; eripi sacratas leges, extorqueri tribuniciam potestatem; id fraude patriciorum, scelere ac proditione collegarum factum arguere. cum arderent inuidia non patres modo sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter et qui cooptauerant, tum ex collegio tres, P. Curatius M. Metilius M. Minucius , trepidi rerum suarum, in Sergium Uerginiumque, prioris anni tribunos militares, incurrunt; in eos ab se iram plebis inuidiamque die dicta auertunt. quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
dium opuserat. Eaq̃ tributo conferebatur. ĩ¬
uitis conferentib qui domi remanebant: qͥ a
tuentib urbem oꝑam qͦ militari laborandũ
faciebant: iõ aera militib constitura eẽ argu-¬
endo. ut plebis partem militiã partem tͥbuto
confic̾ent. Unum bellum annum iamt̾cium
trahi: ⁊ consulto malegeri. ut diutiꝰ gerant.
Inqͣtuor dem̃bella uno delectu ex̾citus scͥptos
⁊ pueros qͦ ac senes extractos iam non estatis
nec hyemis discrimen ẽẽ. ne ulla quies unꝗͣ
misere plebi sit. quin etiam uestigalis ad ul¬
timum fc̃a sit. ut cỹ ꝯfecta labore. uulñib po-¬
stremo etate corꝑaretulerint. incultaq oĩa
diutino dñoꝵ desid̃io domi inuenĩt tributũ
exaffecta re familiari pendant. aeraq mili¬
taria uelut fer iore accepta multiplicia rei . p.
reddant. Inter delectum tributumq ⁊ occu¬
patos animos maiorum rer̃ curiscomitiis tri-¬

Expanded text:
dium opus erat, eaque tributo conferebatur, indium opus erat, eaque tributo conferebatur, inuitis conferentibus qui domi remanebant, quia tuentibus urbem opera quoque militari laborandum faciebant, ideo aera militibus constituta esse arguendo ut plebis partem militia partem tributo conficerent. unum bellum annum iam tertium trahi et consulto male geri ut diutius gerant. in quattuor deinde bella uno dilectu exercitus scriptos, et pueros quoque ac senes extractos. iam non aestatis nec hiemis discrimen esse, ne ulla quies unquam miserae plebi sit; quae nunc etiam uectigalis ad ultimum facta sit, ut cum confecta labore uolneribus postremo aetate corpora rettulerint incultaque omnia diutino dominorum desiderio domi inuenerint, tributum ex adfecta re familiari pendant aeraque militaria, uelut fenore accepta, multiplicia rei publicae reddant. inter dilectum tributumque et occupatos animos maiorum rer
Abbreviated transcription (Latin):
consensu comitia tribunoꝵ militum habuere.
qui kł̃. octobris magistratum accipent. seq
añeamdiem magistratu abdicauere .L. uale¬
rio. potito. quartom. furio camillo iter̃ .i.
emilio. mam̃co c̃ciom. cñ. cornelio. cosso it̾m.
.s. fabio. ambusto .l. uilio. tullo tͥbunis mił.
consulari potestate multa domimilitiȩq
gesta. Nam ⁊ bellum multiplex fuit eod̃ tẽꝑe
adneios ⁊ ad capenam. ⁊ ad ualerios.⁊ inuol¬
scis. ut anxir ab hostib recuꝑ aretur. ⁊ rome
simul delectu simul tributo conferendo la¬
boratũ ẽ.⁊ de tͥbunis plebĩ cooptandis conten-¬
tio fuit.⁊ haud paruũ motum duo iuditia
eoꝵ qͥ pauloañ consulari potestate fuerant:
excuiere. Oĩum primum tribunis militum
fuit delestum habi. nec unmiors m̾constpti. s
seniores etiam coapti nomina dare. ut urbis
custodiam ag̃ent. Quantũ autẽ augebat᷑ mili-¬
tum numerus: tanto maiore pecunia instipẽ-¬

Expanded text:
nium comitia tribunorum militum habuere nium comitia tribunorum militum habuere qui kalendis Octobribus magistratum occiperent, seque ante eam diem magistratu abdicauere. L. Ualerio Potito quartum M. Furio Camillo iterum M'. Aemilio Mamerco tertium Cn. Cornelio Cosso iterum K. Fabio Ambusto L. Iulio Iulo tribunis militum consulari potestate multa domi militiaeque gesta; nam et bellum multiplex fuit eodem tempore, ad Ueios et ad Capenam et ad Falerios et in Uolscis ut Anxur ab hostibus reciperaretur, et Romae simul dilectu simul tributo conferendo laboratum est, et de tribunis plebi cooptandis contentio fuit, et haud paruum motum duo iudicia eorum qui paulo ante consulari potestate fuerant exciuere. omnium primum tribunis militum fuit, dilectum haberi; nec iuniores modo conscripti sed seniores etiam coacti nomina dare ut urbis custodiam agerent. quantum autem augebatur militum numerus, tanto maiore pecunia in stipen
Abbreviated transcription (Latin):
miniam. deinde intercedere. s.c. negare se añ
idus decembris sollennem in eundis magistra-¬
tib diem honore habituros eẽ. Int̾ hec tribuni
plebis cum inconcordia hominum sccł̃isq reb
ciuitatis inuiti silentium tenuissent: feroces re-¬
pente minari tribuni militum nͥ in auccorita¬
te senatus eẽnt. se inuincla eos duci iussuros ẽẽ.
Tum .s. seruilius ahala tre. pł. mił. quod ad
exꝑirer quam non plus in hisuiris qm in uob̃
animieẽt. s nefas ẽ. tendere adu̾sus auctoritatẽ
senatꝰ. ꝓm̃ i uos desinite int̾ ur̃a certamina lo-¬
cum iniuriȩ querere. ⁊ college aut fatient qͦd cen¬
sent senatus. aut siꝑtinatius tendent: dictato¬
rem extimplo dicam. qui eos abire magistratu
cogat. Cum oĩum assensu comꝓbata oratio es-¬
set. gaudentq pr̃es sine tribuniciȩ potestatis
terriculis. inuentameẽ aliamuim maiorẽ ad
cohercendos magistratus. uicti consensu oĩum¬

Expanded text:
miniam, deinde intercedere senatus consulto, negare se ante miniam, deinde intercedere senatus consulto, negare se ante idus Decembres, sollemnem ineundis magistratibus diem, honore abituros esse. inter haec tribuni plebis, cum in concordia hominum secundisque rebus ciuitatis inuiti silentium tenuissent, feroces repente minari tribunis militum, nisi in auctoritate senatus essent, se in uincla eos duci iussuros esse. tum C. Seruilius Ahala tribunus militum: 'quod ad experirer quam non plus in iis iuris quam in uobis animi esset; sed nefas est tendere aduersus auctoritatem senatus. proinde et uos desinite inter nostra certamina locum iniuriae quaerere, et collegae aut facient quod censet senatus, aut si pertinacius tendent, dictatorem extemplo dicam qui eos abire magistratu cogat.' cum omnium adsensu comprobata oratio esset, gauderentque patres sine tribuniciae potestatis terriculis inuentam esse aliam uim maiorem ad coercendos magistratus, uicti consensu om