comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
famulus xp̃i ẽ. optẽperãter illũ audi¬
te. Sin autẽ uos spreuerit: nec corã
nobis assurgere uoluerit cũ sitil nu¬
mero plures. & ip̃e sꝑnatur a uobis.
fecerunt ut direrat. Factũq est: ut
in sella. Quod illi uidentes mox in
iram conu̾si sunt: eũq notantes super¬
bie cunctis que clicebat contradicere
laborabant. Hitebat autẽ eis: qͦd
in multis quidem nr̃e consuetudin
immo uniuersalis ecclie cõtraria geri¬
tis. Et tñ si in tribus his mͥ obtẽꝑare
uultis. ut pascha suo tẽpore celebre¬
tis: ut ministeriũ baptizandi qͦ deo
nr̃is contraria equanimit cuncta
tolerabimꝰ. At illi nichil hoꝵz se fac¬
turos. neq illũ pro archiep̃o habi¬
turos ẽe respondebant ⁊ conferentes
adinuitem. Quia si modo nobis
assurgere noluit : qͣnto magis si ei
subdi ceperimꝰ. iã nos ꝓ nichilo con¬
tẽpnet. Quibus uir dñi augustinꝰ
fertur minitans p̾dixisse: quia si

Expanded text:
famulus Christi est, obtemperanter illum audifamulus Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
se intellexisse uerã ẽẽ uiam iͦticie
qmͣ predicaret aũgustinꝰ: sed ñ
se posse absq suoꝵ consensu acli¬
centia pͥscis abdicare moribꝰ. Un¬
cũ eẽt statutu᷑:. uenerunt ut ꝑhi¬
bent septẽ britonũ ep̃i & plures
uiri doctissimi. maxime cle no¬
bilissimo eoꝵ monasterio qͦ d uo¬
catur lingua angloꝵ bancorna
dã uirũ scm ac prudentem. qͥ apud
bat. consulentes an ad predicationẽ
augustini suas deserere traditiones de¬
berent. Qui respondebat. Si hõ deiẽ:
sequimini illũ. Direrũt. Et unde hoc
possumus ꝓbare : At ille. Dñs ĩqͥt ait.
Tollite iugũ meũ suꝑ uos: & liscite a
me qͥa mitis sũ & humilis corde. Si
gͦ augustinus ille mitis est ꝙ humilis
autẽ ĩ mitis ac suꝑbus est: constat qͥa
non ẽ de deo. neq nobis ÷ eiꝰ sermo cu
uel hoc discere ualemꝰ: Procurate iu¬
quit : ut ip̃e prior cũ suis ad locum
sinodi adueniat. Et si uobis appro¬
pinqͣntibus assurrexerit: scientes qͥa

Expanded text:
 intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Uncum esset statutum, venerunt, ut perhibent, septem Brittonum episcopi et plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornmdam virum sanctum ac prudentem, qui apud bat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus probare? » At ille: « Dominus, inquit, ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis autem inmitis ac superbus est, constat quia non est de Deo, neque nobis ejus sermo curvel hoc dinoscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia
Abbreviated transcription (Latin):
isit idẽ laurentiꝰ cũ co ep̃is su¬
is eciã bintonũ sacerdotibus
luteras gradi suo conclignas: qͥb
eos in unitate catholica cõfirmare
declarant. His tẽporibus uenit¬
papa reu̾entissimꝰ cogeret si noclĩ
ep̃oꝵ italie. de uita monachoꝵ ꝙ
quiete ordinaturꝰ. & ip̃e mellitus
inter eos assedit. anno octauo ĩ¬
perii focatis pͥncipis. in dictione
sua quoq auctoritate subscriben
confirmaret. ac britanniã redie
obseruanda deferret. una cũ epl̃l¬
quas idem pontifex deo dilecto an¬
chiep̃o laurentio & clero uniu̾si
similit̾ & edilbercto regi atq gen¬
ti angloꝵ clirexit.
pantheon uocabatur ab antiquis
quasi simulachr̃u eẽt om̃iũ deori
In quo ip̃e eliminata om̃i spurca¬
ydoloꝵ. fecit eccłiam sc̃e dei gens¬
tricis atq om̃iũ martirũ xp̃i in
exclusa multitudine demonum

Expanded text:
it idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare declarant. His temporibus venitpapa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavo imperii Phocatis principis; indictione dsua quoque auctoritate subscribens confirmaret, ac in Britanniam rediens, observanda deferret, una cum epquas idem pontifex Deo dilecto archiepiscopo Laurentio, et clero universo, similiter et Aedilbercto regi atque genti Anglorum direxit. Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genetricis, atque omnium martyrum Christi; ut exclusa multit
Abbreviated transcription (Latin):
sentia. que in eccłia cantuariorũ
ꝑ disciplos beati gregorii pape.si¬
ue successores eorũ uł sub qͥb regibꝰ
gesta sint: memorati abbatis al¬
bini industria nothelmo ut diri¬
mus ꝑferente cognouimꝰ. Qui eciã
ꝓuincie orientalium simul ꝙ oc¬
cidentalium saronum. nec ñõ &
orientalium angloꝵ atq norclan¬
tẽpore regum gram euangłii ꝑce¬
periit: nõ nulla mͥ ex parte ꝓcli¬
derunt. Deniq hortatu precipu¬
e ip̃iꝰ albini: ut hoc opꝰ aggredi
auderem ꝓuocatus sũ. Sed & da

Expanded text:
e in Ecclesia Cantuariorum per discipulos beati papae Gregorii sive successores eorum vel sub quibus regibus gesta sint, memorati abbatis Albini industria Nothelmo, ut diximus, perferente cognovimus. Qui etiam provinciae Orientalium simul et Occidentalium Saxonum nec non et Orientalium Anglorum atque Nordantempore regum gratiam Evangelii perceperint, nonnulla mihi ex parte prodiderunt. Denique hortatu praecipue ipsius Albini ut hoc opus adgredi auderem provocatus sum. Sed et Da
Abbreviated transcription (Latin):
Q antistite cudhberto. uł ĩ ħ uolu¬
mine. uł in libello gestoꝵ ipiꝰ
conscripsi: partim ex ip̃is que de il¬
lo pͥus a fr̃ib eccłie linclisfarne̾sis
scripta repperi assũpsi. simpliciter
fidem hystorie qmͣ legebã accõmo¬
clans: partim uͦ ea que certissima
fidelium uiroꝵ attestacione ꝑ me
ip̾e cognosc̾e potiu. sollert̃ ad itere
curaui. lectoreniq supplicit᷑ obsecͦ.
ut siqua in his que scripsimꝰ alit̾
qͣm se u̾itas habet posita repꝑerit
non ħ nobis ĩputet: qͥa ⁊ qͦd uera
lex hystorie ÷ simppliciter ea que¬
fama uulgante collegimꝰ. ad ĩstruc¬
tionem posteritatis litt̾is mandare stu¬
cluimꝰ. Pret̾ea om̃s ad quos ħ eadem
hystoria ꝑuenire potuerit nr̃e naci¬
onis legentes siue audientes supplici¬
ter precor. ut ꝓ meis in firmitatibus
& mentis & corporis apud suꝑnã clemẽ¬
ciam sepiꝰ int̾uenire memin̾int. & in
suis quiq ꝓuinciis hanc mͥ sue remu¬

Expanded text:
 antistite Cudbercto vel in hoc volu antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet posita repererit, non hoc nobis imputet qui, quod  Alex hystoriae simpliciter ea quefama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis littduimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire poterit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint; et in suis quique provinciis hanc mihi suae remu
Abbreviated transcription (Latin):
irncia orientalium saxonũ fidẽ
qm oli ex sufflau̾at recuꝑau̾it. qͣ¬
lis eciã ip̃oꝵ patrũ uita uł obitus
extitit: diligent̾ a fr̃ib monast̾is
qd ab ip̃is conditũ glestigei cogno¬
minatur agnouimus. Porro inpro¬
uincia orientalium angloꝵ que fu¬
erint gista eccłiastica: partim ex scͥp¬
tis uł traditione priorum. partim re¬
u̾entissimi abbatis esi relatione
cõꝑimꝰ. At uͦ in ꝓuincia lindissi
que sĩt gesta erga fidem xp̃i. queue
successio sac̾dotalis extiterit: uł lit¬
teris reu̾entissimi antistitis cynib̾¬
ti. uł alioꝵ fidelium uiroꝵ uiua uo¬
ce didicimꝰ. Que aũ in nordãhun¬
broꝵ ꝓuincia ex quo temꝑe fi¬
clem xp̃i ꝑceperunt usq ad p̾sens:
ꝑ cliu̾sas regiones in eccłia sint ac¬
ta: non uno quolibet auctore. sed
fideli innum̾oꝵ testrũ. qͥ hec scire
uł meminisse pot̾ant assertione cog¬
noui. exceptis his que ꝑ meipsum
nosse poteram. Inter que notandũ.
qͦd ea que de sc̾issimo patre nostro¬

Expanded text:
incia Orientalium Saxonum fidem quam olim exsufflaverat, recuperaverit, qualis etiam ipsorum Patrum vita vel obitus extiterit, diligenter a fratribus monasterii quod ab ipsis conditum Laestingaeu cognominatur, agnovimus. Porro in provincia Orientalium Anglorum quae fuerint gesta ecclesiastica, partim ex scriptis vel traditione priorum, partim reverentissimi abbatis Esi relatione comperimus. At vero in provincia Lindissi quae sint gesta erga fidem Christi, quaeve successio sacerdotalis extiterit, vel literis reverentissimi Antistitis Cynibercti, vel aliorum fidelium virorum viva voce didicimus. Quae autem in Nordanbymbrorum provincia ex quo tempore fidem Christi perceperunt usque ad praesens per diversas regiones in Ecclesia sint acta, non uno quolibet auctore, sed fideli innumerorum testium qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis his quae per meipsum nosse poteram. Inter quae notandum, quod ea quae de sanctissimo Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
siue lectoribus huiꝰ hystorie occa¬
sionem dubitandi subtraham: qͥbꝰ
hec marime auctoribus clidicerim.
breuiter intimare curabo. Auctor
ante omnes atq adiutor opuscłi
huiꝰ albinus abba reu̾entissimꝰ¬
uir ꝑ ꝯmnia cloctissimꝰ extitit. qͥ
in eccłia cantuarioꝵ a beate me¬
morie theodoro archiep̾o & adria¬
no abbate uiris uen̾abilibus atq
eruditissimis institutus: diligenter
oĩa que in ip̃a cantuarioꝵ ꝓuin¬
cia. uel eciam in contiguis eiusdẽ
gregorii gesta fuere. uel monimẽ
religiosum lundoniensis ecclesie
prb̃rm nothelmum. siue litt̾is
mandata. siue ip̃iꝰ nothelmi ui¬
ua uote referenda trasmisit. Qui
uidelicet uothelmus postea ro¬
mam ueniens: non nullas ibi
beati gregorii pape sinul & ali¬
orum pontificum epłas. ꝑscruta¬
to eruscdem̃ sce eccłie romane scͥ¬
nio. ꝑ missu eiꝰ qui nunc ip̃i eccle¬
sie preest gregorii ꝑontificis ĩ ue¬
nit. reu̾susq nobis nr̃e hystorie

Expanded text:
sive lectoribus hujus Historiae occasive lectoribus hujus Historiae occasionem dubitandi subtraham, quibus haec maxime auctoribus didicerim breviter intimare curabo. Auctor ante omnes atque adjutor opusculi hujus Albinus abba reverentissimvir per omnia doctissimus extitit; qui in Ecclesia Cantuariorum a beatae memoriae Theodoro archiepiscopo et Hadriano abbate viris venerabilibus atque eruditissimis institutus, diligenter omnia quae in ipsa Cantuariorum provincia vel etiam in contiguis eidem  Gregorii gesta fuere, vel monimentreligiosum Lundoniensis Ecclesiae presbyterum Nothelmum, sive literis mandata sive ipsius Nothelmi viva voce referenda, transmisit. Qui videlicet Nothelmus postea Romam veniens, nonnullas ibi beati Gregorii papae simul et aliorum pontificum epistolas, perscrutato ejusdem sanctae Ecclesiae Romanae scrinio permissu ejus qui nunc ipsi Ecclesiae praeest Gregorii pontificis, invenit, reversusque nobis nostrae Historiae
Abbreviated transcription (Latin):
edideram libentissime tibi cdesiderã¬
ti rer: & pͥꝰ ael legendim ac proban¬
clum transmisi. & nunc ad tͣnscben¬
clum ac pleniꝰ ex tempore meditãdui
retnsmitto. satisq studium tue sin¬
ceritatis amplector: quo non solum
audiendis scripture sc̾e̾ u̾bis aurem
sedulus accõmodas. uerũ eciam nosce̾¬
dis priorum gestis siue dictis. & ma¬
rime nr̃e gentis uiroꝵ illustriũ curã
igilanter impendis. Siue enim
hystoria de bonis bona referat. ad i¬
mitanclũ bonum auditor sollicitus
iustigatur: seu mala cõmemoret.
de prauis nichilominus religiosus
ac pus auditor siue lector deratãdo
qͦd norium est ac peru̾sum. ip̾e soller¬
cius ad crequenda ea que bona ac d̾o
digna. ẽe. cognou̾it accenclitur. Quod
ipsum tu quoq uigilantissime depre¬
hendens: hystoriam memoratam in
noticiam tibi simul & eis quibus te
regendis diuina prefecit auctoritas.
ob gen̾alis curam salutis laciꝰ propa¬
lari desideras. Ut autem in hil que

Expanded text:
desideranti, rex, et prius ad legendum ac probandum transmisi, et nunc ad transcribendum ac plenius ex tempore meditandum retransmitto; satisque studium tuae sinceritatis amplector, quo non solum audiendis Scripturae sanctae verbis aurem sedulus accommodas, verum etiam noscendis priorum gestis sive dictis et maxime nostrae gentis virorum illustrium, curam vigilanter impendis. Sive enim historia de bonis bona referat, ad imitandum bonum auditor sollicitus instigatur; seu mala commemoret de pravis, nihilominus religiosus ac pius auditor sive lector devitando quod noxium est ac perversum, ipse sollertius ad exsequenda ea quae bona ac Deo digna esse cognoverit accenditur. Quod ipsum tu quoque vigilantissime deprehendens, Historiam memoratam in notitiam tibi simulque eis quibus te regendis divina praefecit auctoritas, ob generalis curam salutis latius propalari desideras. Ut autem in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ in quib sunt & muscule. qͥb ĩclulã
sepe margaritam om̃is qͥdem coloris op¬
timã inueniunt. id ÷ & rubitundi & p¬
purei. & iacinctini. & prassim. sed maxi¬
me candidi. Sed & coclee satis suꝑq abũ

Expanded text:
liorum; in quibus sunt et musculae, quibus inclusam liorum; in quibus sunt et musculae, quibus inclusam saepe margaritam, omnis quidem coloris optimam inveniunt, id est, et rubicundi, et purpurei, et jacintini et prasini, sed maxime candidi. Sunt et cochleae satis superque abu
Abbreviated transcription (Latin):
torioꝵ tractibus quib efficit᷑ ut cirpu̾itꝰ
eiꝰ quadragies occies septuaguita qͥn¬
q milia cõpleat. Habet ad mericłiem
gallicam belligicam. cuiꝰ ꝑrimu̾ litꝰ
transmeantib aꝑit ciuitas que alici¬
tur rutubĩ portus. a gente angloru̾
nunc corrupte reptatester ua̾cata.
int̾posito mari a gesoriaco morĩ norũ
gentis littore ꝑrimo traiectu miliũ qͥnqͣ¬
ginta.siue ut quidam scripsere stadioꝵ
qͣdringentoꝵ qͥnqͣginta. atergor dntẽ
unde occeano infinito patet. orchadas
insulas habet. Opima frugib at̃q aĩ¬
boribus insula. & alenlis apta petdrib
ac iumentis. uineas eciãs qͥbuscłã ĩ locis
germinans. sed & autum ferax tereap
mariq gen̾is liu̾si. fluniis quoq mub¬
tum piscosis. ac fontib płeclara copi̾o¬
sis: & quidem p̾cipue isicio habuncdat¬
& anguilla. Capiuntur autẽ sepissime
& uituli marim & delfines. nec̃non &
ballene exceptis uarior gen̾ib conchi¬

Expanded text:
toriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque milia compleat. Habet a Meridie Galliam Belgicam, cujus proximum litus transmeantibus aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinquaginta, sive, ut quidam scripsere, stadiorum quadrigentorum quinquaginta. A tergo autem, unde Oceano infinito patet, Orcadas insulas habet. Opima  Al., boribus insula, et alendis apta pecoribus ac jumentis; vineas etiam quibusdam in locis germinans: sed et avium ferax terra marique generis diversi. Fluviis quoque multum piscosis, ac fontibus praeclara copiosis, et quidem praecipue issicio abundat et anguilla. Capiuntur autem saepissime et vituli marini et delphines, necnon et ballenae: exceptis variorum generibus conchy
Abbreviated transcription (Latin):
Ritan¬
ceani in¬
sula cui
albion
nomen
fuit. int̾
septẽ tͥonẽ
& occide̾tẽ
lotata est: germanie. gallie. hispaiie.
marimis europe partib multo inter¬
uallo alu̾sa. Que ꝑ milia passuum
octingentoꝵ in boream longa. lati

Expanded text:
rittanceani insula, cui Albion nomen fuit, inter Septentrionem et Occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis Europae partibus multo intervallo adversa. Quae per milia passuum octingenta in Boream longa, lati
Abbreviated transcription (Latin):
t ueniens brita̾niã augͦtinꝰ. pͥmo
in i̾sula tanato regi cantuarioꝵ p̾di¬
cau̾it. & sic accepta ab eo licentia can¬
tiam p̾dicaturꝰ intrau̾it.
doctrinã sit imitatus & uitã. atq ins
urbe regis sedẽ ep̾atꝰ acceꝑit.
t idẽ ep̃s factꝰ gregorio pape qͦ
sint britannie gesta mandau̾t.si
tens aceperit.
t papa gregoriꝰ epłam arelatensi
ep̃o ꝓ adiuuando ĩ oꝑe dĩ augustino

Expanded text:
t veniens Brittaniam Augustinus, primo in insula Tanato, regi Cantuariorum praedicaret; et sic accepta ab eo licentia, Cantiam praedicaturus intraverit. doctrinam sit imitatus et vitam, atque in urbe regis sedem episcopatus acceperit.t idem episcopus factus, Gregorio papae, quae sint Brittaniae gesta mandarit, ettens acceperit.t papa Gregorius epistolam Arelatensi episcopo, pro adjuvando in opere Dei Augustino,
Abbreviated transcription (Latin):
Tidem filiã tribuni ceca illumĩa¬
uerit. ac deinde ad scm abbanũ ꝑue¬
niens reliquias ibidem & ip̃iꝰ acce
martirum posuerit.
t icde causa infirmitatis ibidẽ de¬
tentus. & incendia domoꝵ oranclo
restinr̾it. & ip̾e ꝑ uisionem a suo sit
languore curatus. ¶ reu̾si sunt.¬

Expanded text:
idem filiam tribuni caecam inluminaverit, ac deinde ad sanctum Albanum perveniens, reliquias ibidem et ipsius accmartyrum posuerit.Ut iidem causa infirmitatis ibidem detentus, et incendia domorum orando restinxerit; et ipse per visionem a suo sit languore curatus. Unde du
Abbreviated transcription (Latin):
iter faciens. iuxta ip̃m locũ:
in quo prefata pugna erat com¬
pleta. Eit udit umꝰ loci spaciũ
cetero campo uiridiꝰ ac uenustius.
cepitq sagaci ammo comcere:
qd̃ milla eẽt alia causa in solite
illo in loco uiriditatis: nͥ qđ ibidẽ
sanctior cetero exercitu uir aliqͥs
eẽt in cerfectus. Tulit itaq de pul¬
uere terre illiꝰ secũ. illigans in
linteo: cogitans qđ futurũ erat.
quia ad medelam in firmantium
ide puluis ꝓficeret. Et ꝑgens
tur. Et susceptus a dnĩs domus:
resedit ⁊ pp̃e cũ eis ad comuinum:
appendens linteolum cũ pul¬
uere quem attulerat inuna
epulis atq ebrictati uacareN.
accenso grandi igne in medio:
contigit uolantibus in altũ
scintillis culmen domus qd̃
erat uirgis contextũ. ac feno
tectũ subitaneis fla̾mis im¬
pleri. Quod cũ repente con¬
denti domui iam iamq ꝑitu¬
re ꝑdesse ualentes. Consũpta
ergo domo flamis: posta so
bus ⁊ intacta remansit. Qua
uisa uirtute mirati sunt ual¬

Expanded text:
iter faciens juxta ipsum locum in quo praefata erat pugna completa; et vidit unius loci spatium caetero campo viridius ac venustius: coepitque sagaci animo conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in linteo, cogitans quod futurum erat, quia ad medelam infirmantium idem pulvis proficeret; et pergens tur: et susceptus a dominis domus, resedit et ipse cum eis ad convivium, adpendens linteolum cum pulvere quem adtulerat, in unaepulis atque ebrietati vacarent, accenso grandi igne in medio, contigit volantibus in altum scintillis, culmen domus, quod erat virgis contextum ac foeno tectum subitaneis flammis impleri. Quod cum repente condenti domui, jamjamque periturae prodesse valentes. Consumpta ergo domo flammis, posta solbus et intacta remansit. Qua visa virtute, mirati sunt val
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is pͥncipib scłi honorabilis.
cũ muteret᷑ cantiam ob adducen¬
dam in de coniugẽ regi osuio:
eanfleda iudelicet eduuini regis
filiam. quia occiso patre illuc
fuerat ad ducta: qͥ terrestri qͥdẽ
itinere illo uenire. s nauigio cũ
uirgine redire disponebat: ac¬
cessit ad ep̃m aidanũ. obsecrans
ꝓ se suisq qui tantũ iter erant
a gressuri dño supplicare. Qui
benedicens illos ac dño cõmen¬
dans. dedit etiam oleũ scĩfica¬
tũ: scio inquiens qd̃ ubi nauẽ
ascenderitis. tempestas uobis
et uentꝰ contrarius suꝑueniet.
Seo tu memento ut hoc oieũ ꝗd tͥ
do mittas in mare.⁊ statĩ quies¬
centib uentis serenitas maris
uos leta ꝓsequetur. & acupito
itinere domum remittet. Que
cuncta ut predixerat antistes:
exordine cõpleta sunt. Et qͥdẽ
in pͥmis furentib undis pelagi:
temptabant naute anchoris in
mare missis nauem retinere.
fluctibus. mortem sibiom̃s un¬
rent: tande pbr reminiscens uer¬
ba antistitis. assũpta ampulla mi¬

Expanded text:
ipsis principibus saeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, fluctibus, mortem sibi omnes imrent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, mi
Abbreviated transcription (Latin):
assumens. Cuiꝰ eruditionẽ atq
in dustriam uidens rex: rogauit
eũ accepta ibi sede ep̃ali suegen¬
tis manere pontificem. Qui p̾ci¬
bus eiꝰ annuens : muitis annis
eiclem genti sacerdotali uire pre¬
fuit. Tande rex qͥ saxonũtan¬
tum linguã nouerat : ꝑtefus
ordinatũ. Diuidensq incluas
parrochias ꝓuinciam: huit in
ciuitate uuenta. que agente saxo¬
nũ uiuntancester appellatur.
sus grauiter agilberctus. qd̾ hoc
ip̃o inconsulto ageret rex: rediit
ingalliam. ⁊ accepto ep̾atu pari¬
siace ciuitatis. ibidẽ senex ac
plenꝰ dicrũ obiit. Non multis
autẽ annis post abscessũ eius
abritanma transactis: pulsus
copatu. Qui secedens ad regem
merciorũ uocabulo uulfehe.
emit p̃cio abeo sedẽ lundo me
ciuitatis: eiꝰ q ep̃s usq ad uite
sueterminum mansit. Sieq
ꝓuncia occidentaliũ saxonum
temꝑe ñ pauco absq presule
p̾fatus rex ipsius gentis
grauissimis regni sui dãnis

Expanded text:
adsumens: cujus eruditionem atque adsumens: cujus eruditionem atque industriam videns rex, rogavit eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. Qui precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacerdotali jure praefuit. Tandem rex, qui Saxonum tantum linguam noverat, pertaesus ordinatum; dividensque in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta, quae a gente Saxonum Uintancaestir appellatur, sus graviter Agilberctus, quod hoc ipso inconsulto ageret rex, rediit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania transactis, pulsus copatu DCLXVI; qui secedens ad regem Merciorum, vocabulo Uulfheri, emit pretio ab eodem sedem Lundoniae civitatis, ejusque episcopus usque ad vitae suae terminum mansit. Sicque provincia Occidentalium Saxonum tempore non pauco absque praesule praefatus ipsius gentis, gravissimis regni sui damnis
Abbreviated transcription (Latin):
ne cło dicatũ sibi accepit in filiũ.
Donauerunt autẽ ambo reges
eidem ep̃o ciuitatem que uocat᷑
eccłiis. miatisq ad dnm pio eius
labore popłis ad uocatis: migra¬
uit ad cdnm̃. et sepultꝰ est in eadẽ
ciuitate. Et post annos multos
hedde ep̾atũ a gente. trans latus
inde inwentanam cuntatem:
atq in eccła beatorũ apłorum
petri ⁊ pauli positus est. De fue
pere renuit. et ñ multo post
etiam regni terrestris potentiã
ꝑdidit. Repudiata enim sorore
pende rege merciorũ qmͣ duxe¬
rat: aliam accepit uxorem.
Ideoq bello petitus ac regno pͥua¬
tus ab illo. secessit ad regem orien¬
taliũ anglorũ cui nomen erat
anna: apd̾ quẽ triennuo exulans
rex erat uir bonus. & bona ac
ciam de hiberma pontifex quidã
nomnne agilberctus. natione
qͥdem gallus. s tc̃ legendarum
gr̃a scripturarũ in hibernia non
paruo temꝑe de moratꝰ. cõiũxitq
regi. sponte ministeriũ p̾dicandi

Expanded text:
ne Deo dicatum sibi accepit in filium. ne Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt autem ambo reges eidem episcopo civitatem quae vocatur ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum agente, translatus inde in Ventam civitatem, atque in ecclesia beatorum apostolorum Petri et Pauli positus est. Defunctpere renuit, et non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans rex erat vir bonus, et bona ac rovinciam de Hibernia pontifex quidam, nomine Agilberctus DCL natione quidem Gallus, sed tunc legendarum gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demoratus, conjunxitque se regi, sponte ministerium praedicandi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦnclã uocapido bebba cognomi¬
natur. loculo incluse argenteo
in eccła sci petri seruant᷑: ac digno
cunctis honore uenerantur. Huiꝰ
industria regis. de hirorũ et
berniciorũ ꝓ uincie que eatenus
abinuicem discordabant: unmã
eduium regis ex sorore acha: dig¬
nũq fuit. ut tantus precossor
talem haberet de sua cosangui¬
intate et religionis heredẽ ⁊ regni.
o temꝑe occidenta¬
geiusse uocabantur. regnante
cante illis u̾bum birino ep̃o.
se illo p̾sente intimis ultra
anglorũ partib qͦ nullus doctor
p̃cefsisset. sce fidei semina esse
diens. cũ om̃s ibidẽ paganissi¬
mos inueniret: utilius ẽẽ rat̾e.
deberet inqͥrere. Itaq euangłi¬
temꝑis scissuũ ac uictoriosifsimũ
regem nordanhimbrorũ osuual¬
oũ affuisse. eũq de lauachro exeũ¬
cem suscepisse. Ac si pulcherri¬
mo prorsus & deo digno cõsortio.
cuiꝰ erat filiam accepturus incon¬
iugem: ip̃m prius scd̾a generatio¬

Expanded text:
quondam vocabulo Bebba cognomiquondam vocabulo Bebba cognominatur, loculo inclusae argenteo in ecclesia sancti Petri servantur, ac digno a cunctis honore venerantur. Hujus industria regis, Deirorum et Berniciorum provinciae, quae eatenus ab invicem discordabant, in una nepos Aeduini regis ex sorore Acha, dignumque fuit, ut tantus praecessor talem haberet de sua consanguinitate et religionis heredem et regni. gens OccidentaGevissae vocabantur, regnante cante illis verbum Birino episcose illo praesente in intimis ultra Anglorum partibus quo nullus doctor praecessisset, sanctae fidei semina esse diens, cum omnes ibidem paganissimos inveniret, utilius esse ratus edeberet, inquirere. Itaque evangelitemporis sanctissimum ac victoriosissimum regem Nordanhymbrorum Osualdum adfuisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatio
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mirũ dictu ẽ. pau ꝑibus et
ꝑegrinis semꝑ humilis. beigriꝰ
et largus funit. Deniq fertur.
quia temꝑe quodã clũ die scõ pas¬
che cũ p̾fato ep̃o consedisset ad
pranctiũ : positꝰq eẽt in mensa
coram eo discus argenteus rega¬
manus ad panem benedicendũ
missure: intrasse subito minis¬
trũ ipsius. cui suscipiendorum
in opum citra erat delegata: &
indicasse regi quia imultitudo
pauꝑum undecunq ad ueniens
maxima ꝑ plateas sederet. postu¬
lans aliquid elemosine a rege.
Qui mox dlapes sibimet apposi¬
tim diuidi precepit. Quo uiso
pontifex qui assidebat: delectatꝰ
tali facto pietatis. apprehendit
oexteram eiꝰ ⁊ ait. Nunqmͦ in¬
ueterascat hec manus. Quod &
ita uixta uotũ benedictionis eiꝰ
ꝓuenit. Nã cũ illo interfecto in
pugna manꝰ cũ brachio a cetero
essent corꝑe resecate: contigit
ut hactemis in corrupte ꝑdurẽt.
Denq inurbe regia que a regina

Expanded text:
quod mirum dictu est, pauperibus et quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore quodam cum die sancto Paschae cum praefato episcopo consedisset ad prandium, positusque esset in mensa coram eo discus argenteus regamanus ad panem benedicendum missuri, intrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adpositim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inveterascat haec manus. » Quod et ita juxta votum benedictionis ejus provenit. Nam cum interfecto illo in pugna, manus cum brachio a caetero essent corpore resectae, contigit ut hactenus incorruptae perdurent. Denique in urbe regia, quae a regina
Abbreviated transcription (Latin):
aidan: nã ⁊ ip̃e concilio inter
iusto in doctis auditorib fuisti.
porrexisti : donec paulati enutͥ¬
ti uerbodei. ad capienda ꝑfec¬
ciora ⁊ ad facienda sullimiora
dĩ p̾cepta sufficerent. Quo au
ip̃m ẽẽ dignũ ep̃atu. ip̃m ad eru¬
diendos incredidos ⁊ in doctos
mitti debere decermuit: qͥ gr̃a
discretionis que uirtutũ mater
Sicq illũ ordinantes: ad p̾dican¬
dũ miserunt. Qui ubi tempus
accepit: sicut pͥus moderamine
discretionis. ita post modum
et cetis uͥtutib ornatꝰ apparuit.
unus gͥ antistitis
doctrina rex osuuald cũ ea cui
pre erat gente anglorũ in sticutus.
s ⁊ regna terrarum plusquani
ulli maiorũ suorũ ab eodem uno
d̾o qͥ fecit eclũ ⁊ terram cõsecutꝰ ẽ.
Demq om̃s nationes ⁊ ꝓuintias
britanne que in quatuor lin¬
guas id ẽ britonũ & pictorũ. scot¬
torũ ⁊ anglorũ diuise sunt: in
dicione accepit. Quo regnicul¬
mine sullimatus: nichilominꝰ

Expanded text:
Aedan, nam et ipse concilio intereAedan, nam et ipse concilio interejusto indoctis auditoribus fuisti,porrexisti, donec paulatim enutriti verbo Dei, ad capienda perfectiora et ad facienda sublimiora Dei praecepta sufficerent. » Quo audipsum esse dignum episcopatu, ipsum ad erudiendos incredulos et indoctos mitti debere decernunt, qui gratia discretionis, quae virtutum mater sicque illum ordinantes, ad praedicandum miserunt. Qui ubi tempus accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apparuit. antistitis doctrina rex Osuald cum ea cui praeerat gente Anglorum institutus Dsed et regna terrarum plusquam ulli majorum suorum, ab eodem unoDeo qui fecit caelum et terram, consecutus est. Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Pictorum, Scottorum et Anglorum divisae sunt, in ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus,
Abbreviated transcription (Latin):
largiebant᷑. uel inufus pauꝑũ
ut diximus disꝑgebat. uel ad
redemptionem eorũ qͥ in iuste
fuerant uenditi dispensabat.
Demq multos qͦs precio dato
redemerat. redemptos post¬
mocdũ suos discipłos fecit: ac
ad sacerdotalem usq gradũ
erudiendo atq instituendo pro¬
uexit. ferunt autẽ qͥ dam quia
cũ de ꝓuincia scottorũ rex os¬
uuald postulasset antistitem:
qͥ sibi sueq genti uerbũ fidei
ministraret. missus fuerit
pͥmo alius austerioris amuni
uir: qͥ cũ aliqnͣdiu genti anglo¬
rum p̾dicans nichil ꝓficeret.
nec libenter a popło audiret᷑:
redierit patriam. atq incon¬
uentu semorũ retulerit: quia
nichil ꝓdesse docendo genti
ad qm missus erat potuisset.
eo qd eẽnt homines in doma¬
bilis & dure ac barbare m̃tis.
At illi ut ꝑhibent tractatum
magnũ in concilio qͥd eẽt agen¬
dũ habere ceperũt: desid̾antes
s de ñ recepto que miserant
p̾dicatore dolentes. Tunc ait

Expanded text:
largiebantur, vel in usus pauperum, largiebantur, vel in usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel ad redemptionem eorum qui injuste fuerant venditi, dispensabat. Denique multos quos pretio dato redemerat, redemptos postmodum suos discipulos fecit, atque ad sacerdotalem usque gradum erudiendo atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum de provincia Scottorum rex Osuald postulasset antistitem, qui sibi suaeque genti verbum fidei ministraret, missus fuerit primo alius austerioris animi vir, qui cum aliquandiu genti Anglorum praedicans nihil proficeret, nec libenter a populo audiretur, redierit patriam, atque in conventu seniorum retulerit, quia nil prodesse docendo genti ad quam missus erat, potuisset, eo quod essent homines indomabiles, et durae ac barbarae mentis. At illi, ut perhibent, tractatum magnum in concilio quid esset agendum, habere coeperunt; desiderantes  de non recepto quem miserant praedicatore dolentes. Tunc ait
Abbreviated transcription (Latin):
a nr̃i temꝑis segnicia distabat: ut
om̃s qͥ cũ eo moedebant siue atton¬
si siue laiei mechitari deberent.
id est aut legendis scripturis aut
hocerat cotidianũ opus illiꝰ et
omĩn qͥ cũ eo erant: ubicũq locoꝵ
de uenissent. Et si forte euenis¬
set qd tamen raro euenit. ut ad
regis cõuniũ uocaret᷑: intrabat
cũ umno clerieo aut duobus. Et uͥ
ocius ad legendũ cũ suis siuie ad
orandũ egredi. Cuiꝰ exemplis in¬
formati tempore illo religiosi
qͥq uiri ac femine: consuetudi¬
nem fecerunt ꝑ totũ annũ exeep¬
ta remissione quinquagesime
paschalis. quarta ⁊ sexta sab¬
bati ieiuniũ ad nonam isque
horam ꝑ telare. Nunqmͣ diui¬
tib honoris siuetimoris gr̃ã si
qua deliquissent reticebat: s
asꝑa illos in uectione corrigebat.
Hullam potentib scłi pecuni¬
am excepta solũ mͦ esca. siqͦs
hospicio suscepisset unqmͣ la¬
re solebat. s ea potius que sibi
adiuitib donaria pecumarũ

Expanded text:
a nostri temporis segnitia distabat, ut a nostri temporis segnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu laici, meditari deberent, id est, aut legendis Scripturis, aut Hoc erat quotidianum opus illius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque locorum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat cum uno clerico, aut duobus; et ubiocius ad legendum cum suis, sive ad orandum egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagesimae paschalis, quarta et sexta Sabbati jejunium ad nonam usque horam protelare. Nunquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Et si quid aliter sapi
tibus suo loco dicendum est.
s̾ hac gͦ insula et
ab horũ collegio monachoꝵ
ad ꝓuinciam anglorũ institu¬
endam in xp̃o missus . ẽ. aidan
uiuendi documenta: saluberri¬
mũ abstinentie uel cõtinentie
doctrina id maxime cõmenda¬
bat omibus : qͥd̾ ñ aliter qmuiue¬
bat cũ suis ip̃e docebat. Nichil
enĩ huiꝰ mũcdi querere: mnlama¬
re curabat. Cuncta que sibi a re¬
mex pauꝑib qͥ occurrerent
erogare gaudebat. Discurrere
ꝑ cuncta ⁊ urbana ⁊ rustica
loca ñequorũ dorso s pedũ inces¬
su uetus. nisi maior forte necessi¬
tas compulisset solebat: quatinꝰ
ubicũq auiquos uł dliuites uel
pauꝑes incedens aspexisset. con¬
festim ad hos diuertens uł ad
fidei suscipiende sacramentũ si
in fideles eẽnt inuitaret: uł si
fideles impsa eos fide confortaret.
atq ad elemosinas oꝑumiq bonoꝵ
executionem ⁊ uerbis excitaret¬
& factis. In tantũ autem uita illiꝰ

Expanded text:
. et si quid aliter sapittibus suo loco dicendum est. hac ergo insula, ab horum collegio monachorum, ad provinciam Anglorum instituendam in Christo, missus est Aedan,vivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a remox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, et verbis excitaret et factis. In tantum autem vita illius
Abbreviated transcription (Latin):
catum ẽẽ: dũ mͦ ille residens ad epu¬
las tristiciam de poneret. Cumq
rex iubente ac postulante ep̃o letici¬
am recipet: cepit econtra ep̃s tͥstis
usq ad lacrimarũ ꝓfusionẽ effici.
Quemdũ pb̃r suus lingua patͥa
qmͣ rex ⁊ domestici eiꝰ ñ nouerañ.
quare lacrimaret᷑ interrogasset:
scio in quit quia ñ multo temꝑe
uita rapiendũ. Honenĩ digna
est hecgens talem habere rectorẽ.
Hec multo post dira antistitis pre¬
sagia: tristis regis fimere de quo
supradiximꝰ impleta sunt. Seo
et ip̃e antistes aidan ñ plus qm
duodecimo post occisionẽ regis
uicuiꝰ meriti fuerit. etiam
miracłorũ signis internus
tria memorie causa ponere sa¬
tis sit. Presbiter qͥdam nomine

Expanded text:
catum, dummodo ille residens ad epucatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis Qui cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter quidam nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ multũ misericors. et cul¬
tor pauperũ: ac uelut pater mi¬
serorũ. Hoc cũ regi eẽt nuntiatũ.
dicebat ep̃o: cũ forte in greffuri
eẽnt ad prandiũ. Quid uoluisti dñe
antistes equũ regiũ. quẽ te cõuenie¬
Nunqͥd ñ habumus equos uilio¬
res plurimos. uel alias species
que ad pauꝑu̾ dona sufficerent.
qmͣuis illũ eis eqiũ non dares.
quenitͥ speciauter possidendum
elegi : Cin statim ep̃s. Quid loque
ille filiꝰ eque. qmͣ ille filiꝰ dei: Quib
dictis. intrabant ad prandendum:
cũ ministris. Et repente inter ca¬
lefaciendũ recordans uerbi quod
dixerat illi antistes: discinxit se
gladio suo ⁊ dedit illũ ministro.
corruit: postulans ut sibi placatus
ẽẽt. quia nũqmͣ inqͥt deinceps ali¬
qͥo loquar de hoc aut iudicabo: qͥd
uel qnͣtum de pecuma nr̃a filiis łĩ
tribuas. Quod uidens ep̃s multũ
ꝑ cimuit. ac statim exurgens leua.¬
uit eũ ꝓ mittens se multũ illi pla¬

Expanded text:
erat enim multum misericors, et culerat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine antistes, equum regium, quem te convenieNunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loquerille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, iscopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse pla
Abbreviated transcription (Latin):
septembriũ. anuo regni eiꝰ nono
modũ castigandi huiꝰ facinoris
gr̃a monasteriũ constructũ ẽ:
in qͦ ꝓ utriꝰq regis ⁊ occisi uide¬
licetꝰ ⁊ eiꝰ qͥ occidere iussit amme
redeꝑtione. cotidie dño preces of¬
ferri deberent. E rat autẽ rexos¬
uumꝰ ⁊ aspectu uenustus ⁊ statu¬
ra fullimis. affatu iocũdus et
bus largus. Undecontigit. ut ob
regiam eius et animi ⁊ uultus
et meritorũ dignitatẽ ab omnib
diligeret᷑: et undiq ad eiꝰ ministe¬
riũ decunctis ꝓpe ꝓuinciis uiri
etia nobilissimi concurrerent.
oictionis głas: etiã maxime fuis¬
se fert᷑ humilitatis. ut uno ꝓba¬
re sat erit exemplo.
onauerat equum optimũ
antistiti aidano. in qͦ ille
qmͣuis ambulare solitus.
uel amiũ fluenta cransire: uel
si alia quelib et necessitas in siste¬
ret uiam ꝑ agere posset. Cui cum
paruo interiecto temꝑe pauꝑ qͥdã
occurreret elemosma petens: de¬
siliens ille precepit equũ ita ut
erat stratus regaliter pauꝑidari.

Expanded text:
Septembrium, anno regni ejus nono,modum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utriusque regis, et occisi videlicet, et ejus qui occidere jussit, animae redemptione cotidie Domino preces offerri deberent. Erat autem rex Osuini et aspectu venustus, et statura sublimis, et affatu jucundus, etbus largus: unde contigit ut ob regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. dictionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari:
Abbreviated transcription (Latin):
na gente merciorũ. et a filio
qͦq suo alfrido: necñ ⁊ a fratruo
id est fr̃is sui qͥ ante eũ regna¬
dm̃ca anno sescentesimo qua¬
dragesimo quarto. reueren¬
tissimꝰ pater paulinꝰ qͦnclam
fensis ep̃s ciuitatis transunt
ad dñm sexto idnũ octobrium
die: quid ecem et nouem annos.
menses duos. dies uginti unũ
episcopatũ tenuit. sepultusq

Expanded text:
na gente Merciorum, et a filio na gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, necnon et a fratruo, id est, fratris sui qui ante eum regnadominica anno sexcentesimo quadragesimo quarto, reverentissimus Pater Paulinus, quondam fensis episcopus civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem annos, menses duos, dies viginti unum episcopatum tenuit; sepultusque
Abbreviated transcription (Latin):
ur̾a rex mirande scitatis uoca¬
bulo osuuald fuerit: cuiꝰ excel¬
lentia fidei ⁊ uirtutis. etiam
post mortem uirtutũ frequẽ¬
tiũ oꝑatione claruerit: ⁊ p̾cor
si aliquid reliqͥarũ eiꝰ penes
te habes afferas mͥ. si forte¬
mͥ dñs ꝑ eiꝰ meritũ misereri
uoluerit. At ego respondi.
habeo quidẽ de ligno in qͦ capd̾
eiꝰ occisi apaganis in fixũ est:
et si firmo corde credideris. po
longiora concedere. ⁊ ingres¬
suuite ꝑenins dignum te. reddere.
Hec moratus ille integram se
in hoc habere fidem respondebat.
Tunc aqmͣ benedixi: ⁊ hastulã
roboris prefati in mitens op¬
tuli egro potandum. Nec mora
melius habere cepit. Et cõua¬
lencens ab infirmitate. multo
de inceps temꝑe uixit: totoq
ad dm corde ⁊ oꝑe conuersus.
omib ubicũq ꝑuemebat cle¬
mentiam pii conditoris ⁊ fide¬
ls eiꝰ famuli głam predicabat.
rans lato ergo ad
celestia regna osuialdo:
suscepit regin terrestris
nos .xͣͥ.uiiͦi. laboriosissime tenu

Expanded text:
vestra rex mirandae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid reliquiarum illius penes te minus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potlongiora concedere, et ingreste vitae perennis dignum reddere. Nec moratus ille  Al., illi, integram se in hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoque ad Deum corde et opere conversus, omnibus ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat. ranslato ergo ad caelestia regna Osualdo, suscepit regni terrestris nos viginti octo laboriosissime tenui
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis que hiber¬
mam britanniaq lata
strage uastauit: ꝑcussus est
enisdẽ clade pestis int̾ alios
scola̾ticus qͥdam de genere
scottorũ. doctus qͥdem uir
studio litterarũ: s larga cu¬
ram ꝑpetue saluationis sue¬
nichil omnino studii & in¬
dustrie gerens. Qin cũ se mor¬
ti ꝑximũ inderet: timere ce¬
pit ⁊ pauere. ne mox mortu¬
us ob merita scelerũ ad infer¬
m claustra raperetur: meq
suspiria flebili uoce talia me
de mortis cõpellor: nec dubi¬
to me post mortem corꝑis
statĩ ad ꝑpetuam anime mor¬
tem rapiendũ. atq inferna¬
lb subdendũ ẽẽ tormentis:
quia temꝑe ñ pauco inter
studia diuine lectionis uitioꝵ
potius implicamentis. quam
diuinis solebam seruire man¬
datis. In est autem animo. si
mͥ pietas suꝑna aliqua uiuen¬
di spacia donauerit uitiosos
mores corrigere: atq ad imꝑi¬
um diuine uoluntatis totã ex
integro mentẽ uitãq trãffer¬

Expanded text:
mortalitatis quae Brittamortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni claustra raperetur, clamasuspiria, flebili voce talia mecdae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transfer
Abbreviated transcription (Latin):
orauit ꝓ animab exercitus
sui. Unde dicunt in ꝓuerbio:
d̾s miserere animabus. dixit
osuuald cadens in terram. Ossa
a corꝑe precisas: iussit rex qͥ
occidat instipitib suspendi.
Quo post annũ de ueniens cũ
exercitu successor regni ens
quidẽ in cimiterio lindiffar¬
nensis eccłe in regia uͦ ciuitate
manus cũ brachiis condidit.¬
Nec solũ incliti fama uiribri¬
tamne fines lustrauit uiuer¬
sos: s etiã trans oceanũ longe
radios. salutifere lucis spar¬
gens. germame simul ⁊ hib̾¬
me partes attigit.
ces acca solet referre. quia
cũ romam uaclens apud
scissimũ fresionũ gentis archi
eũ audierit de mirandis que
ad reliquias eius dẽ reuerentis¬
simi regis in illa ꝓuincia ges¬
ta fuerint narrare. Sed & in
hiberna cũ pbr ad huc ꝑegri¬
nam ꝓeterna patria duceret
uitam: rumorem scĩtatis
teq iam ꝑcre bruisse ferebat.
E quib unũ qđ inter alia retu¬
lit miraculũ: presenti nr̃e hys¬
De ralserendũ credidimus.
empore inqͥt

Expanded text:
o animabus exercitus sui. Unde dicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens in terram. » Ossa corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu successor regni ejusquidem in coemeterio Lindisfarnensis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum brachiis condiditNec solum inclyti fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae partes attigit ssimus antistes Acca solet referre, quia cum Romam vadens, apud sanctissimum Fresonum gentis archieeum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria duceret vitam, rumorem sanctitatiteque jam percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, praesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit,