comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas rei substantiã sequitur & rerũ necessitas ꝓpositionũ comitatur
neces sitatẽ. atq hoc quidẽ in ueris in falsis quoq: idem est e contrario: Nã si
falsa est ad firmatio rẽ dequa lo quitur non eẽ. necesse est At si falsa est ad fir¬
matio quȩ dicit picẽ eẽ. albã non ẽẽ albã. picẽ necerse est : Rursursi falsaest
negatio quȩ dicit niuẽ non ẽẽ. albã. eẽ albã niuẽ necesse est Rur sussires
non est ad firmatio quoq de eare necessarie falsa est : Qđ si rursus res sit
id quod potest dicere falsa negatio sine ulla dubitatione illa negatio falsa
est. Et hoc eẽ. necesse est. ut qͦm̃ de niue potest dicere falsa negatio qñ
alba non est. hoc ipsũ quod falsa negatio dicit id est albã non eẽ:
non enĩ alba non est. Quare rerũ necessitati falsitas utraq: conuertitur:. Nã

Expanded text:
necessitas rei substantiam sequitur, et rerum necessitas propositionum comitatur necessitas rei substantiam sequitur, et rerum necessitas propositionum comitatur necessitatem, atque hoc quidem in veris, in falsis quoque idem est, econtrario. Nam si falsa est affirmatio, rem de qua loquitur non esse necesse est, ut si falsa est affirmatio quae dicit picem esse albam, non esse albam picem necesse est. Rursus si falsa est negatio quae dicit nivem non esse albam, nivem esse albam necesse est. Rursus si res non est, affirmatio quoque de ea re necessario falsa est. Quod si rursus res non sit, id quod potest dicere, falsa negatio sine ulla dubitatione, illa negatio falsa est, et hoc esse necesse est, ut quoniam de nive potest dicere falsa negatio, alba non est, hoc ipsum quod falsa negatio dicit, id est albam non esse, non est. Nix enim non alba non est. Quare rerum necessitati falsitas utraque convertitur, nam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uerã eẽ. omĩs inquit ad firmatio omĩsq negatio cũ reb: ipsis uł uera uł fal¬
sa est Huius aut rei exempla ex presentibus sumet Nam sicut se habent scđm
necessitatẽ in p̾resenti tẽpore enuntiationes : ita se habebt̃ &iã in futuro S pecu¬
lamur igitur in p̃senti quȩ sit rerũ ꝓpositionũq necessitas. siqua enĩ ꝓpositio.
de qualibet re. dicta uera est illam rẽ quã dixerit eẽ. necesse est Si eñi dixent
qm̃ nix alba est & hoc uerũ est ueritatẽ ꝓpositionis sequitur necessitasrei. Neces¬
seest enĩ eẽ. niuẽ albam. sippositio quȩ de ea re predicata est. uera est : Qđ si dixe¬
rit quis noneẽ. albam picẽ : & hȩc uera est mani festũ est rem quoq propositionis
consequi ueritatẽ : Amplius quoq & ꝓpositiones rerũ necessitater sequntur:
Si enĩ est aliquares uerũ est de earedicere: qm est. Et si non est aliquares uert
est de ea dicere qm̃ non est. ita scđm ueritatẽ ad firmationis & negationis

Expanded text:
vel falsam. Omnis, inquit, affirmatio omnisque negatio cum rebus ipsis, vel vera, vel falsa est. Hujus autem rei exempla ex praesentibus sumit. Nam sicut se habent secundum necessitatem in praesenti tempore enuntiationes, ita se habent, et in futuro. Speculemur igitur in praesenti, quae sit rerum propositionumque necessitas. Si qua enim propositio de qualibet re dicta vera est, illam rem quam dixit, esse necesse est. Si enim dixerit, quoniam nix alba est, et hoc verum est, veritate propositionis sequitur necessitas rei. Necesse est enim nivem esse albam, si propositio quae de eadem re praedicata est, vera est. Quod si dixerit quis non esse albam picem, et haec vera est, manifestum est rem quoque propositionis consequi veritatem. Amplius quoque propositiones rerum necessitates sequuntur; si eest de ea dicere quoniam non est, ita secundum veritatem affirmationis vel negationis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ albũ ł non albũ est necesse est cẽ. albũ uł non eẽ. albũ. Si est albũ ł non albũ uerũ :
uł affirmare uł negare. & si non est mentitur & simentitur non est. Quare necesse est
aut affirmationẽ. aut negationẽ uerã eẽ. Nichil gͥ neque est neq sit nec acasu nec
utrũlibet. nec erit nec non erit. S ex necessitate omia & ñ utrũlibet. Aut enĩ qui diua
uerus est. Aut qui negat. Similit̃ enĩ uł fieret uł nonfieret. Utrumlibet eñĩ nichib
magis. sic ł non sic se habet. aut habebit. amplius. Si est albũ nẽ uerũ erat dicere
primo. qm̃ erit albũ. Quare semꝑ uerũ fuit dicere ꝙ libet illud eoꝵ quȩ facta sunt
qm̃erit. Qđ si semꝑ uerũ est dicere qm̃ est. ł erit. non potest hoc ñ eẽ. nec non futurũ

Expanded text:
 non album, verum est vel adfirmare vel negare; et, si non est, mentitur, et si mentitur non est; quare necesse est aut adfirmationem aut negationem veram esse. Nihil igitur neque est neque fit nec a casu nec utrumlibet, nec erit nec non erit, sed ex necessitate omnia et non utrumlibet aut enim qui dicit verus est aut qui negat; similiter enim vel fieret vel non fieret; utrumlibet enim nihil magis sic vel non sic se habet aut habebit. Amplius, si est album nunc, verum erat dicere primo quoniam erit album, quare semper verum fuit dicere quodlibet illud eorum quae facta sunt quoniam erit; quod si semper verum est dicere quoniam est vel erit, non potest hoc non esse nec
Abbreviated transcription (Latin):
ẏpotheticã ꝓpositionẽ si om̃e qđ infuturo dr̃. aut uerũ definite aut falsum est.
definite omiã ex necessitate fieri. & nichilcasu. nichil uditio. nichil possibilitate
ex conuenienti ordine monstrat ħ & ꝑpositũ scilicet unã uerã. alteram definite¬
eẽ falsam. omiã ex necessitate contingere ex consensu rerũ ꝓpositionẽ de monstrat
hoc modo. Proponit enĩ hanc condictionẽ & hanc uerã eẽ. exrerũ ipsarũ ne cessitate
confirmat. Est aut̃ conditio siomũs affirmatio. ł negatio in infuturũ ducta
uera ł falsa est difinite. & om̃e ꝙ fit exnecessitate fieri & nichil neq: acasu.
neq pro pria & libera uoluntate atq iuditio. nec uõ aliqua possibilitate. quȩ¬
hȩc omĩa utrumlibet uocabulo nun cupauit: Ponit enĩ hanc condictionẽ dicens
om̃is affirmatio uł negatio uera uł falsa est sub audiendũ¬

Expanded text:
hypotheticam propositionem, si omne quod in futuro dicitur, aut verum definite, aut falsum est hypotheticam propositionem, si omne quod in futuro dicitur, aut verum definite, aut falsum est definite, omnia ex necessitate fieri, et nihil casu, nihil judicio, nihil possibilitate ea convenienti, ordine monstrat, et hoc posito, unam veram, alteram definite falsam esse, omnia ex necessitate contingere. Ex consensu rerum propositionem demonstrat hoc modo. Proponit enim hanc conditionem, et hanc veram esse, ex rerum ipsarum necessitate confirmat. Est autem conditio, si omnis affirmatio vel negatio in futurum ducta, vera vel falsa est definite, et omne quidquid fit eneque propria et libera voluntate atque judicio, nec vero aliqua possibilitate, quae omnia utrumlibet vocabulo nuncupavit. Ponit enim hanc conditionem dicens: Nam si omnis affirmatio vel negatio vera vel falsa est, subaudiendu
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate fit & nichil neq possibile est eẽ. ꝙ possibile sit ñ eẽ . neq liberũ erit arbitrium.
neq in rebus ullus casus erit in om̃ib: necessitate . dominante . In his nãq: idẽ in singularib:
contradictionib: uerũ dicere uterq: non potest: Contra dictoriȩ enĩ erant quȩ simul
possunt. Illȩ enĩ contradictoriȩ erant. quȩ simul ñ eẽ . ñ poterant. Quare unus uerũ
dicturus est unũs falsum : Qđ sinichil datur in huiꝰmodi reb: iđ contingentib: in stabili
euentus ordine & ualde in certa ueritatis & falsitatis enuntiatione: ꝓuenire datꝰ
quicquid uerũ dr̃ in affirmatione definite. hoc de finite eẽ. necesse est. quic quid
falsum dr̃ in negatione hoc ñ ẽẽ necesse est. Omĩa igit᷑ ex necessitate aut erunt aut
ex necessitate ñ erunt. Nichil ergo nec casus nec liberũ arbitriũ nec possibilitas
ulla in reb est. Si quidẽ tenetꝰ cuncta necessitas. Aristoteles uõ sumens istam

Expanded text:
hil neque possibile est esse, quod possibile sit non esse, neque liberum erit arbitrium, neque in rebus ullas casus erit, in omnibus necessitate dominante. In his namque, id est in singularibus contradictionibus verum dicere uterque non potest. Contradictoriae enim erant quae simul possunt. Illae enim erant contradictoriae, quae simul esse non poterant. Quare unus verum dicturus est, unus falsum. Quod si nihil datur in hujusmodi rebus, id est contingentibus instabile, eventus ordine et incerta veritatis et falsitatis enuntiatione provenire, quidquid verum dicitur in affirmatione definite, hoc definite esse necesse est, quidquid falsum dicitur in negatione, hoc non esse necesse est. Omnia igitur ex necessitate aut erunt, aut ex necessitate non erunt. Nihil ergo nec casus, nec liberum arbitrium, nec possibilitas ulla in rebus est. Siquidem tenet cuncta necessitas. Aristoteles vero sumens istam
Abbreviated transcription (Latin):
id euenit. ꝓpt̃ qđ resilla coepta est. quȩ agebatur. id qđ euenit ex casu euenisse
dũ est: Ut casus quidẽ non sine aliqua accione sit. Quociens aũt aliud
quiddã euenit ꝑ actionẽ quȩ geritur quã speratur. illud euenisse casu: peritate¬
tica ꝓbat auctoritas: Siquis enĩ terrã fodiens uł crobẽ dimittens.. anis ara
cultus causa thes aurũ repperiat. casuille thes aurus inuenit᷑ st non sine
aliqua quidẽ actione terra enĩ fossa est. cũ thes aurus inuentus est. sed non illa
erat agentis intentio. ut thesaurus inueniretur: Ergo agenti aliquid homini:
aliud tam̃ agenti. res diuersa successit. hoc igitur ex casu euenire dicitur.
qđ cũq perquã libet. actionẽ euenit. non ppt̃ eam rẽceptã quȩ aliquid agem

Expanded text:
d illa res est coepta quae agebatur, id quod evenit, ex casu evenisse putandum est, et casus quidem non sine aliqua actione fit. Quoties autem aliud quiddam evenit per actionem quae geritur quam speratur, illud evenisse casu peripatetica probat auctoritas. Si quis enim terram fodiens vel scrobem demittens agri cultus causa thesaurum reperiat, casu ille thesaurus inventus est, non sine aliqua quidem actione, terra enim fossa est, cum thesaurus est inventus. Sed non illa erat agentis intentio ut thesaurus inveniretur. Ergo aliquid agenti homini propter aliud tamen agenti res diversa successit. Hoc igitur ex casu evenire dicitur, quodcunque per aliquam actionem evenit, non propter eam rem coeptam, quae aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt necessaria ẽẽ. ał in his eẽ definitũ est. quȩ aũt sunt impossibilia eẽ. in his nonẽe
de finitũ est. Itaque & possunt eẽ & possunt ñ eẽ. In his neq eẽ neq: non eẽ est definitũ
S ueritas & falsitas. ex eo ꝙ est eẽ rei & ex eo ꝙ est ñ esse reisumitur. Nam sisit quod dr̃.
uerũ est: Si non sit ꝙ dr̃ falsũ est Igitur in contingentib & futuris sicut ipsũ eẽ & non
eẽ instabile est. eẽ : tam̃ aut ñ eẽ. necesse est . Ita quoq: in affirmationib: contingentia
ipsaꝑdentib ueritas quidẽ ł falsitas in incerto est: Quȩ enĩ uera sit quȩ falsa scđn ipsa¬
rũ ꝓpositionũ naturã ignoratur. necesse est tam̃ unã uerã eẽ alterã falsam. Porphi¬
rius tam̃ quedam desto ica dialectica ꝑmiscet. Quȩ cũ latinis aurib notã nonfit.
nec hocipsum ꝙ inquȩstionẽ uenit agnoscit᷑. Atq: ideo illastudio p̃t̃ mutemus¬

Expanded text:
e, in his non esse definitum est, ita quoque quae possunt esse, et possunt non esse, in his neque esse, neque non esse est definitum, sed veritas et falsitas ex eo quod est esse rei, et ex eo quod est non esse rei sumitur. Nam si sit quod dicitur, verum est, si non sit quod dicitur, falsum est. Igitur in contingentibus et futuris sicut ipsum esse et non esse instabile est. Esse tamen aut non esse necesse est. Ita quoque in affirmationibus contingentia prodentibus, veritas quidem et falsitas in incerto est. Quae enim vera sit, quae falsa secundum ipsarum propositionum naturam ignoratur, necesse est tamen unam veram esse, alteram falsam. Porphyrius tamen quaedam de Stoica dialectica permiscet, quae cum Latinis auribus nota non sit, nec hoc ipsum quod in quaestione venit agnoscitur, atque ideo illa studio praeterm
Abbreviated transcription (Latin):
euentũ ꝓpria instabilitate atq: in constantia ꝑ mutantur. Est aut̃ int̃philo¬
sophos disputatio de rerũ quȩ fiunt causis. necessita  ne omia fiant. an quȩdã
casu. & in hoc epicureis. & stoicis. & ꝑeripateticis nr̃is magna contentio est.
Quoꝵ paulis ꝑ sententias explicemus. Peripatetici enĩ. quoꝵ aristoteles prin¬
ces est. & casum & liberi arbitriũ iudicii. & necessitate in reb quȩ fiunt.
quȩq: aguntur. dẽ primo cũ grauissima auctoritate. tunc aꝑtissima ratione

Expanded text:
eventum propria instabilitate atque inconstantia permutantur. Est autem inter philoeventum propria instabilitate atque inconstantia permutantur. Est autem inter philosophos disputatio de rerum quae fiunt causis, necessitatene omnia fiant, an quaedam casu, et in hoc epicureis, et stoicis, et peripateticis nostris magna contentio est, quorum paulisper sententias explicemus. Peripatetici enim, quorum Aristoteles princeps est, et casum et liberi arbitrium judicii, et necessitatem in rebus quae sunt, quaeque aguntur cum
Abbreviated transcription (Latin):
singens scilicet nom̃ ad hoc ꝙ non unius & certi euentus ista sunt sed utrius libet
partẽ sine ullius rei oblutatione uergentis. Non aut̃ oportet arbitrari illa eẽ
utrũ libet contingentiũ naturȩ. quȩ cumq nobis in nota sunt. Neq enĩ si n obis igno¬
tũ est aꝑsis ad grecos missus legatus. id circo missus eẽ incerti euentus est. nec sile¬
tale signum in egrotantus faciem medicina dep̃hendit. Ut aliud eẽ. non possit
nisi ille moriatur. nobis aut̃ ignotũ sit ꝓpt̃ artis inperitiã id circo illũ egrotum
moriturum utrũ libet & contingentis naturȩ eẽ. udicandũ est. s illa sola talia
naturam qualẽ habeant euentũ sciri non possunt. id circo quoniam propria
instabilitate naturȩ ad utraq uerguntur. id est ad affirmationis & negationis

Expanded text:
fingens scilicet nomen ad hoc, quod non unius et certi eventus ista sint, sed utriuslibet, fingens scilicet nomen ad hoc, quod non unius et certi eventus ista sint, sed utriuslibet, e instabilis, et ad utramque partem sine ullius rei obluctatione vergentis. Non autem oportet arbitrari illa esse utrumlibet et contingentium naturae, quaecunque nobis ignota sunt. Neque enim si nobis ignotum est a Persis ad Graecos missos legatos, idcirco missos esse incerti eventus est. Nec si lethale signum in aegrotantis facie medicina deprehendit, ut aliud esse non possit nisi ille moriatur, nobis autem ignotum sit, propter artis imperitiam, idcirco illum aegrum esse moriturum, utrumlibet, et contingentis naturae esse judicandum est, sed illa sola talia unt, quod per propriam naturam qualem habeant eventum, sciri non possunt: idcirco, quoniam propria instabilitate naturae ad utraque verguntur, id est, ad affirmationis et negationis
Abbreviated transcription (Latin):
euenit: Quare huius modi ꝓpositiones ñ ad nr̃am sed ad naturȩ ipsius notitiantas
se dm incertũ euentũ & in constantẽ ueritatẽ atq mendatium deriuabuntur. Tali
eñ est contingentis natura. ut in una utraq parte uł equalit̃ sese habeat. ut hodie
me etẽ. lauandũ uł hodie me ñ eẽ. lauandũ. uł in una plus minus in altera ut ho¬
minẽ canescere se neseentẽ. uł hominẽ non canescere sene scente illud eñ plusset
illu dminus. sed nichil ꝓhibet idq rarius fit. tam̃ fieri. Dehis ergo arastotelica sabtili¬
tas disputatura : primũ a singularib inchoans ad uniuers alia tractatui uiã pandit
Duob enĩ modis contradictiones fiebant aut in singularib aut in uniuers alibus
unluers alit p̃dicatis. & his oppositis: In greditur aut ex his trib quȩ supͣ iam dictast̃.
excasu ex libero. arbitrio exposibilitate quȩ omiã uno nomine utrũ libet uocauit.

Expanded text:
evenit. Quare hujusmodi propositiones non modo ad nostram, sed ad naturae ipsius notitiam evenit. Quare hujusmodi propositiones non modo ad nostram, sed ad naturae ipsius notitiam secundum incertum eventum et inconstantem veritatem atque mendacium derivabuntur. Talis enim est contingentis natura, ut vel in utraque parte aequaliter sese habeat, ut hodie me esse lavandum, vel hodie me non esse lavandum, vel in una plus, minus in altera, ut hominem canescere senescentem, vel hominem non canescere insenescentem. Illud enim plus fit, illud minus. Sed nihil prohibet, id quod rarius fit, tamen fieri, de his ergo Aritotelica subtilitas disputatura primum a singularibus inchoans ad universalia tractatui viam pandit. Duobus enim modis contradictiones fiebant, aut in singularibus, aut in universalibus universaliter praedicatis et his oppositis. Ingreditur autem ex his tribus quae supra dicta sunt ex casu, ex libero arbitrio, ex possibilitate, quae omnia uno nomine utrumlibet vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
& futurorũ hisq sunt p̃teritorum uł p̃sentium : Nã cũ similes sint in eo ꝙ in his
aut ad firmatio est. aut nogatio. sicut & iã in his quȩ sunt p̃terita uł presentia
in illo diuerse sunt qđ in his quidẽ idẽ p̃teritis & p̃sentib: rerũ diffinitus euent ẽ
in futuris uõ & contingentib in de finitus est & incertus. Videntur tam̃ quȩ dã¬
p̃terita uł p̃sentia incerta & infinita no solũ nobis ignorantib: ñ nature
licet ignoremus nos utrũ astrapariasint anĩparia. unũ tam̃ quod libet diffinite in
natura stellarũ eẽ. manifestũ est. & hoc nobis quidẽ est. ignoratũ naturȩ uõ notis¬
mlieꝵ dñ dcts ĩ e: Sed nonita hodie me uisurũ eẽ. amicũ aut non uisurũ. Nlobis
quidẽ quod eueniat ignoratũ est notũ uõ naturȩ: Non enĩ hoc naturalit᷑. sed easu

Expanded text:
et futurorum, his quae sunt praeteritorum vel praesentium. Nam cum similes sint in eo quod in his et futurorum, his quae sunt praeteritorum vel praesentium. Nam cum similes sint in eo quod in his aut affirmatio est, aut negatio, sicut etiam in his quae sunt praeterita vel praesentia, in illo diversae sunt, quod in his quidem, id est praeteritis et praesentibus rerum definitus eventus est, in futuris aeterita incerta et indefinita, sed solum nobis ignorantibus, non naturae. Nam licet ignoremus nos utrum astra paria sint an imparia, unum tamen quodlibet definite in natura stellarum esse manifestum est, et hoc nobis quidem ignoratum est, naturae vero notis. Nobis quidem quid eveniat ignotum est, notum vero naturae non enim hoc naturaliter, sed casu
Abbreviated transcription (Latin):
scissa fierine quibat. Ante uõ quã scinderetur fieri poterat ut non scinderetur:
Prospicuum est ergo in p̃sentib atq p̃teritis earũdẽ rerũ quȩ sunt c̃tingenus
definitũ constitutũ que eẽ. euentũ. in futuris aut̃ unũ quidẽ qđ libet duoꝵ fieriposse
Unũ uõ definitũ non eẽ. sed inutraq parte uergere & aut hoc quidẽ aut illud ex
necessitate euenire. Ut aut̃ hoc quodlibet definite uł qđ libet aliud definite sieri
me hodie domo amicũ inuenire. aut non inuenire necesse est. in om̃ib enim
aut ad firmatio est aut negatio sed inuenire sine dubio definite aut certe sib
modo in his quȩ st̃ contingentia & futura sed tantũ aut hoc quidẽ aut illud est
& hoc exnecessitate. Qđ aut̃ unares uł quilibet unuseuentꝰ. Definitus. enã quasi
certus sit fieri ñ potest : et in hacrẽ dissimiles sunt ꝓpositiones contingentium

Expanded text:
scissa, fieri nequibat. Ante vero quam scinderetur, fieri poterat ut non scinderetur. scissa, fieri nequibat. Ante vero quam scinderetur, fieri poterat ut non scinderetur. Perspicuum ergo est in praesentibus atque praeteritis earumdem rerum quae sunt contingentes definitum constitutumque esse eventum. In futuris autem unum quodlibet duorum fieri posse, unum vero definitum non esse, sed in utraque parte vergere, et aut hoc quidem aut illud ex necessitate evenire. Ut autem hoc quodlibet definite, vel quodlibet aliud definite fieri me hodie domo amicum invenire aut non invenire necesse est, In omnibus enim aut affirmatio est, aut negatio, sed invenire sine dubio definite, aut certe si hoc modo in his quae sunt contingentia et futura, sed tantum aut hoc quidem, aut illud est, et hoc ex necessitate. Quod autem una res vel quilibet unus eventus definitus et quasi certus sit, heri non potest. Et in hac re dissimiles sunt propositiones contingentium
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ definitũ & constitutũ habet euentũ Quȩ enĩ euenerunt. non euenis se
non possunt . & quȩ nunc fiunt. ut nunc nonfiant. cũ fiunt fieri non potest. In his
tractauimus. singuloꝵ subdamus exempla. Si hesterno die domo egressus inue¬
ni amicũ quẽ in animo habebã querere. non tam̃ tunc querebam ut non inueni¬
rẽ ꝙ inueni. ante quã inuenirẽ fieri poterat. Cũ aut̃ inueni. uł postquã inueni
ut non inuenissem fieri non poterat : Rursus si ipse spontẽ p̃terita nocte in agrũ¬
ꝓfectus sum. antequã hoc sieret ut non ꝓficiscerer fieri poterat. Post quã ꝑfectꝰsũ
ł cũ ꝓfectus sũ. ut id nonfieret ꝙ siebat. Aut non factũ esset ꝙ erat factũ fieri
nonualebat amplius. possibile est scindi hanc quã uestior tunicã. Si hesterno
diȩ scisa est cũ scindebatur. aut postquã exscisa est. ut ñ sunderet᷑ aut ñ esse

Expanded text:
i definitum et constitutum habent eventum; quae enim evenerunt, non evenisse i definitum et constitutum habent eventum; quae enim evenerunt, non evenisse non possunt, et quae nunc fiunt ut nunc non fiant, cum fiunt, fieri non potest. In his tractavimus, singulorum subdamus exempla. Si hesterno die egressus domo inveni amicum, quem in animo habebam quaerere: non tamen tunc quaerebam, ut non invenirem quem inveni antequam invenirem fieri poterat. Cum autem inveni, vel postquam inveni, ut non invenissem fieri non poterat. Rursus si ipse sponte, praeterita nocte profectus sum in agrum, antequam hoc fieret, ut non proficiscerer fieri poterat. Postquam profectus sum, vel cum profectus sum, ut id non fieret quod fiebat, aut non factum esset quod erat factum, fieri non valebat. Amplius, possibile est scindi hanc quam vestior tunicam; si hesterna die scissa est, cum scindebatur, aut postquam scissa est, ut non scinderetur aut non esset
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. Id circo de eo quod factũ est. uerũ est dicere definite . qm̃ factũ es
falsum est dicere : q̃m̃ fac tum non est. Rursus dceo qđ factũ non est. uerũ est
icere qm̃ factũ non est. falsum est qm̃ factũ est. & de p̃sent
definitã habet naturã in eo ꝙ fit ide finitã quoq: in ꝓpositionib: ueritatẽ falsitatẽq
habere necesse est: Nã quod sit definitȩ : uerũ est dicere qm̃ fit. falsum qm̃ nonsit
p̃teriti uł presentis supͣ iam dictũ est: Nunc uõ ad illarũ ꝓpositionũ ueritatẽ falsita¬
temq: disputationis ordinẽ uertit . quȩ infuturo dicuntur quȩ quis una contingen¬
tia. Silet aut̃ futura uocare quȩ eadẽ contingentia dicere consueuit. Contin¬
gens aut̃ scđm aristotelicã sententiã est qđ cũ que int casus fert. aut exlibero
cuius libet arbitrio & ꝓpriauolũ tate uenit aut facitate naturȩ in utramq
partẽ redire possibile est. ut fiat scilicet & non fiat. Hȩc ergo in preteritũ & p̃sens¬

Expanded text:
factum est. Idcirco de eo quod factum est, verum est dicere definite, quoniam factum est, et falsum est dicere, quoniam factum non est. Rursus de eo quod factum non est, verum est dicere, quoniam factum non est, falpositionibus veritatem falsitatemque habere necesse est. Nam quod fit definite verum est dicere, quoniam fit, falsum quoniam nonpraeteriti vel praesentis, supra jam dictum est. Nunc vero ad illarum propositionum veritatem falsitatemque disputationis ordinem tia. Solet autem futura vocare, quae eadem contingentia dicere consuevit. Contingens autem secundum Aristotelicam sententiam est quodcunque aut casus fert, aut ex libero cujuslibet arbitrio et propria voluntate venit, aut facilitate naturae in utramque partem redire possibile est, ut fiat scilicet, et non fiat. Haec ergo in praeterito quide
Abbreviated transcription (Latin):
tiam & disciplina retinenti facile suisse contingentiũ ꝓpositionũ modũ defu
parte facere : Atq ideo de terminatã euentus constantiã ñ habere. Qđ ni ita
eẽt. omĩa ex necessitate fieri crederentur. qđ melius liquebit. cũ ad ipsa aristo¬
telis uerba uenerimus : Non aut̃ in comode nequi in congrue aristoteles dereb
altiorib & fortasse non ꝑtinentib ad artẽ logicã disputationẽ transtulit cũ
de ꝓpositionib loqueretur. Non enĩ eẽ rectitudinẽ & significantiã ꝓpositionũ¬
construere nisihanc ex reb ita eẽt ꝓbauisset Predicatiuȩ enĩ ꝓposition es
ut dictũ est ñ in sermonib: neq: in cõplexi onib: p̃dicationũ sinrerũ significa¬
tione consistunt Quare om̃ib quȩ p̃dicenda erant explicitis ad ipsius aristo¬
telis sententias aperiendas enodandasq ꝑuenimꝰ. IIn his ergo quȩ sunt & fac¬

Expanded text:
tia et disciplina retinenti, facile fuisse contingentium propositionum modum de futtia et disciplina retinenti, facile fuisse contingentium propositionum modum de futparte facere. Atque ideo determinatam eventus constantiam non habere, quodni ita esset, omnia ex necessitate fieri crederentur, quod melius liquebit cum ad ipsa Aristotelis verba venerimus. Non autem incommode neque incongrue Aristoteles de rebus altioribus et fortasse non per inentibus ad artem logicam disputationem transtulit, cum de propositionibes ut dictum est non in sermonibus neque in complexione praedicationum, sed in rerum significatione consistunt. Quare omnibus quae praedicenda erant explicitis, ad ipsius Aristotelis sententias aperiendas enodandasque perveniamus. In his ergo quae sunt, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
ohibetur. nonfit. hoc ad nr̃am possibilitatẽ scilicet referentes ut quod nos
possumus id possibile dicere Qđ uõ nobis impossibile est & id possibile
negare Per ipathetici aut̃ ñ in nobis hoc. s in ipsa natura posuerunt . ut q̃ da
ita eẽt possibilia fieri. ut eẽt possibilia ñ fieri. ut hunc calamũ frangi quidẽ
possibile est & &iã ñ frangi. & hoc ñ ad nostrã possibilitatẽ referunt s ad
ipsius reinaturã: Cui sententiȩ contraria est illa quȩ dicit fato omĩa fieri. cuiꝰ
stoici auctores sunt. Qđ eñĩ fato sit ex principalib causis euenit. S sita ẽ
hoc ꝙ non fiat non potest ꝑmutari Nos aut̃ dm̃s ita quedã eẽ. possibilia fieri.
ut eadem sint &iã nonfieri possibilia. hoc neo ex necessitate nec ex possibilitate
nr̃a metientes. His gͥ expeditis illud ad dere sufficiat. hȩc aristotelẽ fixam senten¬

Expanded text:
prohibetur, non sit, hoc ad nostram possibilitatem scilicet referentes, ut quod nos prohibetur, non sit, hoc ad nostram possibilitatem scilicet referentes, ut quod nos possumus, id possibile diceretur. Quod vero nobis impossibile esset, id possibile negarent. Peripatetici autem non in nobis hoc, sed in ipsa natura posuerunt, ut quaedam ita possibilia essent fieri, ut essent possibilia non fieri, ut, hunc calamum frangi quidem possibile est, et etiam non frangi, et hoc non ad nostram possibilitatem referunt, sed ad ipsius rei naturam. Cui sententiae contraria est illa quae dicit omnia fato fieri, cujus Stoici auctores sunt. Quod enim fato fit, ex principalibus causis evenit. Sed si ita est hoc, quod non fiat, non potest permutari. Nos autem ita dicimus quaedam esse possibilia fieri, ut eadem sint etiam possibilia non fieri, hoc non ex necessitate, nec ex possibilitate nostra metientes. Ilis igitur expeditis illud addere sufficiat, hoc Aristoteli fixum in senten
Abbreviated transcription (Latin):
imaginationis ꝑpensione consistit. atq: ideo quarũ dam acrionum nos
ipsi principia : consequaces sumus : Hoc ÷ utiratione uti iudicatione: Omne
enĩ cõmune nobis est cũ ceteris animantib: solaratione distinguimur.
đ si sola &tiã iudicatione int̃ nos & cetera animalia distantia. cur dubite mu
ratione uti hoc eẽ ꝙ est uti iudicatione: quãsiquis exreb tollat rationem
hominis substulerit. hominis ratione sublata. nec ipsa quoq humanitas ꝑma¬
illã necessitatẽ & liberũ quoq arbitriũ neq in necessitate. neq in id quod
ex necessitate quidẽ non est non tam̃ in nobis est ut casus. s in electione
iudi cationis & in uoluntatis ex aminatione posuerunt: Et in eo aũt ꝙ in
possibile eẽ . dr̃. est quedã int̾ ꝑipateticos & stoicos dissensio quã hoc modo
paucis ab soluimus. Illi enĩ diffiniunt possibile eẽ ꝙ possit fieri & quod fieri

Expanded text:
imaginationis perpensione consistit; atque ideo quarumdam actionum nos imaginationis perpensione consistit; atque ideo quarumdam actionum nos ipsi principia non sequaces sumus. Hoc est enim uti ratione, uti iudicatione. Eest cum caeteris animanlibus sola ratione disjungimur. Quod si sola est judicatione inter nos et caetera animalia distantia, cur dubitemus ratione uti, hoc esse quod uti judicatione? Quam si quis ex rebus tollat, rationem hominis sustulit, hominis ratione sublata, nec ipsa quoque humanitas perma necessitatem, et liberum quoque arbitrium, neque in necessitate, neque in eo quod ex necessitate quidem non est, non tamen in nobis est ut casus, sed in electione judicationis et voluntatis examinatione posuere. In eo autem quod possibile esse dicitur, est quaedam inter peripateticos et stoicos dissensio, quam hoc modo paucis absolvimus. Illi enim diffiniunt possibile esse quod possit fieri, et quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
collegerit. alio quin muta quoq animalia habebunt liberũ uoluntatis
arbitrium: Illa enĩ uidemus quedã sponte refugere : quibusdã sponte
concurre. ꝙ siuelle aliquid. uł nolle hocrecte liberi arbitrii uocabulo
teneretur. Nonsolũ hoc eẽt hominũ sed ceterorũ quoq: animaliũ : quibus
hanc liberi arbitrii potestatẽ ab eẽ quis nesciat : sed est liberũ arbitrium
quodipsa quoq uocabula ꝓdunt. liberũ nobis de uolũtate iuditium
Quotiens cum quȩ enĩ imagmationes quȩdã concurrunt animo & uolun¬
tate irritant: eas ratio ꝑpendit & de his udicat. & ꝙ ei melius uidetur
cũ arbitrio ꝑpenderit &t uidicatione collegerit. facit . atq: ideo quȩdam
dulcia & speciem utilitatis monstrantia spernimus quȩdam amara licet
nolentes : tam̃ fortiter sustinemus. ad eo non in uoluptate. sed iniudicatione
uoluptatis liberũ constat arbitriũ. & non in imaginatione. s in ipsius

Expanded text:
collegerit. Alioqui multa quoque animalia habebunt liberum voluntatis collegerit. Alioqui multa quoque animalia habebunt liberum voluntatis arbitrium. Illa enim videmus sponte quaedam refugere, quibusdam sponte concurrere. Quod si velle aliquid vel nolle hoc recte liberi ateneretur, non solum hoc esset hominis, sed caeterorum quoque animalium quibus hanc liberi arbitrii potestatem abesse quis nesciat? Sed est liberum arbitrium, quod ipsa quoque uocabula produnt, liberum nobis de uoluntate iudicium. Quotienscumque enim imaginationes concurrunt animo et uoluntatem irritant, eas ratio perpendit et de his iudicat et quod ei melius uidetur, cum arbitrio perpenderit et iudicatione collegerit, facit. Atque ideo quaedam dulcia et speciem utilitatis monstrantia spernimus, quaedam amara, licet nolentes, tamen fortiter sustinemus. Adeo non in uoluntate sed in indicatione uoluntatis liberum constat arbitritun, et non in imaginatione sed in ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
habere quandam uolum tatẽ. Ad quã ꝓprianatura ipsius uolũtatis in pel¬
litur. & sicut in corporib in animatis quȩ dã naturalit̃ grauia feruntur ad
terrã leuia sursum meant. & hȩc natura fieri nullus dubitat ita quoque
in homĩb & incȩteris animalib: uoluptatẽ quidẽ naturalẽ eẽ cuncus &
ad dunt quod ea uelimus: quȩ prouidentiȩ illius necessitas inperauit. Ut si
quidẽ nobis uoluptas concessa naturalit᷑. & id ꝙ facimus uoluptate
faciamꝰ: quȩ scilicet in nobis est. ipsã tam̃ uoluptatẽ illius ꝓuidenti ae
necessitarr constringit ita fieri quid ẽ omiã exnecessitate quod uo luptas
ipsanaturalis necessitatẽ sequatur fieri &iã qui facimus ex nobis qđ ipsa
uoluptas ex nobis est & scđm animalis naturã. nos aut̃ liberũ uoluntats arbi¬
triũ non id dicimus ꝙ quisq uoluerit : s ꝙ quisq: uiditio & ex aminatione

Expanded text:
habere quamdam voluntatem, ad quam propria natura ipsius voluntatis impelhabere quamdam voluntatem, ad quam propria natura ipsius voluntatis impellitur. Et sicut in corporibus inanimatis quaedam naturaliter gravia feruntur ad terram, levia sursum meant. Et haec natura fieri nullus dubitat, ita quoque in hominibus et in caeteris animalibus voluntatem quidem naturalem esse cunctis, et eri, illud tamen addunt, quod ea volumus quae providentiae illius necessitas imperavit, ut sit quidem nobis voluntas concessa naturaliter, et id quod facimus voluntate faciamus, quae scilicet in nobis est, ipsam tamen voluntatem illius providentiae necessitas constringit, ita fieri quidem omnia ex necessitate, quod voluntas ipsa naturalis necessitatem sequatur, fieri etiam quae facimus ex nobis, quod ipsa voluntas ex nobis est et secundum animalis naturam. Nos autem liberum voluntatis arbitrium non id dicimus quod quisque voluerit, sed quod quisque judicio et examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
tostare i gnorintia. quȩdã casu eẽ. uiderentur. quod nobis ignota essent:
sed potius id circo a nobis ignorantur. quod hec innatura quȩ cũq casu fiunt.
nullam necenitatis constantiã. aut ꝓudentiae modũ tenerent: Stoici aut̃ omiã
fortunȩ naturã sed secundũ nr̃a ignorantiã mentiuntur. Idenĩ casu fieriputan
quod cũ ex necessitate fit tam̃ ab hom̃ib: ignoretur. et de libero quoq arbitno
eadẽ nobis pene & illis contentio est. Nos enĩ liberũ arbitrium ponimus. Nulo
ex trinsecus cogente in id quod nobis faciendũ ł non faciendũ iudicantibus
ꝑpendentib q uideatur ad quã rẽ pressumta prius cogitatione ꝑficiend am
& agendam uenimus: At id quod fit ex nobis & ex nr̃o uditio principiũ
sumat. nullo extrinsecus aut uolent̃ cogente Aut inpediente uolenter
Stoici aut̃ omiã necessuatib dantes conuerso quodã ordine liberũ uolum¬
tatis arbitrium custodire conant᷑. dicunt enĩ naturalit̃ quidẽ animam

Expanded text:
tia, ut non idcirco quaedam esse casu viderentur, quod nobis ignota essent, sed potius idcirco a nobis ignorentur, quod haec in natura quaecunque casu fiunt, nullam necessitatis constantiam, aut providentiae modum tenerent. Stoici dum omnia qfortunae naturam, sed secundum nostram ignorantiam metiuntur, id enim casu fieri putant, quod cum necessitate sit tamen ab hominibus ignoretur. Et de libero quoque arbitrio eadem nobis pene illisque contentio est. Nos enim liberum arbitrium ponimus, nullo extrinsecus cogente in id quod nobis faciendum, vel non faciendum judicantibus perpendentibusque videatur, ad quam rem praesumpta prius cogitatione perficiendam et agendam venimus, ut et id quod fit, ex nobis et ex nostro judicio principium sumat, nullo extrinsecus aut violenter cogente, aut violenter impediente. Stoici autem omnia necessitatibus dantes, converso quodam ordine liberum voluntatis arbitrium custodire conantur. Dicunt enim naturaliter quidem animam
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet in possibile argumentationẽ trahens sumit aut̃ huius in possibilitatis
ordinẽ ex his ꝓpositionib quȩ faciliores quidẽ ad intellectũ sunt. idẽ tamen
fuit quȩ dicebat eẽ. ita quoq infuturo quȩ dicit aliquid futurũ eẽ. illa siuera ẽ.
non potest non futurũ eẽ. qđ predicat. qđ si non potest non fieri qđ auera ꝓposi
uone preditur : in possibile est non fieri quodim possibile est nonfieri necesse :
fieri. in possibile enĩ idem necessitati ualet contra dictoriȩ predicatũ ut ipse
habebunt. qđ est in possibile non eẽ. hoc esse necesse est: sed dictũ est ea
que uera p̃dicuntur in possibile eẽ. non esse. hoc aut̃ ÷ ex necessitate esse
ea igitur quȩ p̃dicuntur exnecessitate futura sunt: Nichil igitur utrũ libet
neque casu nec omĩno scđm liberũ arbitriũ . ꝙ utrũlibet & signficatio totũ
clausit nã qđ dicit utrũlibet & possibilitatẽ & liberũ & casũ insignification

Expanded text:
possibilitatis ordinem ex his propositionibus quae faciliores quidem ad intellectum sunt, idem tamen fuit, quae dicebat esse, ita quoque in futuro quae dicit aliquid futurum esse, illa si vera est, non potest est non fieri, necesse est fieri. Impossibile enim idem necessitati valet contrarie praedicatum, ut ipse habebunt. Quod est impossibile non esse, hoc esse necesse est. Sed dictum est ea quae vere praedicantur impossibile esse non esse, hoc autem est ex necessitate esse. Ea igitur quae praedicuntur ex necessitate futura sunt. Nihil igitur utrumlibet, neque casu, neque omnino secundum liberum arbitrium, quod utrumlibet significatio totum clausit. Nam quod dicit utrumlibet, possibilitatem, et casum,
Abbreviated transcription (Latin):
salit̃ dñr non est necesse. Dictũ aũt ÷ & de his: ICathegoricas ꝓpositiones quas
p̃dicatiuas latine possunt nominare. ut supͣiam diximꝰ & ex reb quas ipse
ꝓpositiones significant in tegra ratiocinandi norma diuidicat: Ille namq:
quas ꝓͥpotheticas ł conditionales uocamꝰ ex ipsa conditione uimꝓpriã trahunt:
non ex his quȩ significant : Cũ enĩ dico si homo est animal ÷. & si lapis est. anima
non est: illud est consequens. illud repugnans. Quare ex conse quentia & re¬
pugnantia ꝓpositionũ tota in ꝓpositione usuertitur. Unde fit. ut ñ significatio s con¬
ditio ꝓposita ypotheticarũ enuntiationũ uim naturamq constituat: Predicatiue¬

Expanded text:
cas propositiones quae praedicativae Latine possunt nominari ut supra jam diximus ex rebus quas ipsae propositiones significant, integra ratiocinandi norma dijudicat. Illae namque quas hypotheticas vel conditionales vocamus, ex ipsa conditione vim propriam trahunt, non ex his quae significant. Cum enim dico, si homo est, animal est, et si lapis est, animal non est, illud est consequens, illud repugnans, quare ex consequentia et repugnantia propositionum tota in propositione vis vertitur: unde fit ut non significatio, sed conditio propositam hypotheticarum enuntiationum vim naturamque constituat. Praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
his quoq tẽpoꝵ diuersitatib uariȩ sunt Aliȩ eñĩ presentis tẽporis sutori
aliȩ futuri. alie preteri: Eodẽ quoq modo ꝓpositiones. alias p̃teriti tẽporis
significatio tenet. ut cũ dico greci troiam euertere aliȩ p̃sentis ut franeour¬

Expanded text:
his quoque temporum diversitatibus variae sunt. Aliae enim praesentis temporis sunt, his quoque temporum diversitatibus variae sunt. Aliae enim praesentis temporis sunt, aliae futuri, aliae praeteriti. Eodem quoque modo propositiones alias praeteriti temporis significatio tenet, ut cum dico, Graeci Trojam evertere, aliae praesentis, ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
ad alteram partẽ uergunt. huius modi sunt ut si quis dicat hominẽ inse nec ta
canescere. hominẽ in se necta non canescere. sit quidẽ frequentius ut caneseat.
non tam̃ int̾dusum est. Vt non canescat. Predicatiuarũ aut̃ ꝓpositionum
natura ex rerũ ueritate & falsitate colligitur: Quẽ admodum enĩ sese res¬
habent: ita sese ꝓpositiones habebunt. quȩ res significant: Nam si inse res
ullã retinet necessitatẽ ꝓpositiones. quoq necessariȩ sunt: Sinuo tantũ
in cẽ. si gnificent. Ut si quis dicat. homo ambulat. homo ambulationẽ in eẽ
monstrauit : preter aliquã necessitatẽ st̃ : tantũ in eẽ . significantes om̃i
uacuȩ necessitate. Qđ si res in possibiles sunt : ꝓpositiones quȩ illas res de mon¬
strant in possibiles nominantur Sinuõ res contĩgent̾ uenientes atqou
ab euntes. quȩ illas ꝓdit contingens ꝓpositio nuncupatur. qm̃ aut teorib
alia sunt futura alia p̃sentia. aliauo p̃terita res quoq subiecte tẽporib

Expanded text:
artem vergunt hujusmodi sunt, ut si quis dicat hominem in senectute canescere, hominem in senectute non canescere, fit quidem frequentius ut canescat, non tamen interclusum est, ut non canescat. Praedicativarum autem propositionum natura ex rerum veritate et falsitate colligitur. Quemadmodum res sese habent, ita sese propositiones habebunt, quae res significant. Nam si in se res ullam retinent necessitatem, propositiones quoque necessariae sunt, sin vero tantum inesse significent, ut si quis dicat, homo ambulat, homini ambulationem inesse monstravit, praeter aliquam necessitatem sunt, tantum inesse significantes omni vacuae necessitate. Quod si res impossibiles sunt, propositiones quae illas res demonstrant, impossibiles nominantur, sin vero res contingenter sunt venientes atque abeuntes, quae illas prodit, contingens propositio nuncupatur. Quoniam autem temporum alia sunt futura, alia praesentia, alia vero praeterita, res quoque subjectae temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dictiones sunt. uł in uniuersalib angularit̃ opponuntur simul um quã uerȩ sint
Hoc est enĩ quod ait utrȩq enĩ non erunt simul intalib idẽ utrȩq: enuntiationes
non erunt uerȩ in enuntiationib contradictoriis. posita ergo conditione hac
siomĩs ad firmatio definite uera ł falsa sit: omĩa exnecessitate euenire. hanc
ipsam rerũ ipsarũ & ꝓpositionũ consequentiã & similitudinẽ monstrare conten¬
dit dicens. nam siuerũ est dicere qm̃ albũ ł non albũ est. necesse est eẽ. albũ ł non

Expanded text:
dictiones sunt, vel in universalibus angulariter opponuntur, simul unquam verae sint. Hoc enim est quod ait, utraeque enim non erunt simul in talibus, id est, utraeque enuntiationes non erunt verae in enuntiationibus contradictoriis, posita ergo hac conditione, si omnis affirmatio definite vera vel falsa sit, omnia ex necessitate evenire. Hanc ipsam rerum ipsarum, et propositionum consequentiam, et similitudinem monstrare contendit, dicens: Nam si verum est
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq in ed accident̃ poterit euenire ipsaueritas ds̃ dicendus est. Ubigͥ
collatione iungunt᷑ : quare ñ om̃is ueritas atq: falsitas circa cõpositionẽ
uisionẽq c̃stat : s sola tantũ quȩ inmultitu dine intel
tione dicendi. Nã in ipsa ꝗdẽ habitudine imaginationis &t rei: nulla cõpo¬
sitio est. In conuinctione uõ intellectuũ: conpositio fit. Nã cũ dico socrates
ambulat hocipsũ ꝙ eũ ambulare concȩpi nulla cõpositio est: Quod uero
intellectꝰ ꝓ gressione abulationẽ cũ socrate c̃iungo: quȩdã iã facta est
cõpositio: Iđsi hoc oratione ꝓtulero : rursus eadẽ cõpositio est : ut circa
eam uis ueritatis & falsitatis a paret: Quo circa in his soł cõpositionibus
inuenit᷑ ueritas atq m̃datiũ deꝗb tota nẽ quȩstio est in nomine scilicet.
& uerbo inneyatione : & affirmatione. & enuntiatione & oratione.

Expanded text:
nihilque in eo accidentaliter poterit evenire, ipsa veritas Deus dicendus est; ubi esnihilque in eo accidentaliter poterit evenire, ipsa veritas Deus dicendus est; ubi escollatione junguntur. Quare non omnis veritas neque falsitas circa compositionem divisionemque constat, sed stione dicendi. Nam in ipsa quidem habitudine imaginationis et rei nulla compositio est, in conjunctione vero intellectuum compositio fit. Nam cum dico, Socrates ambulat, hoc ipsum quidem, quod eum ambulare concepi, nulla compositio est; quod vero intellectus progressione ambulationem cum Socrate conjungo, quaedam jam factaompositio. Quod si hoc oratione protulero, rursus eadem compositio est, et circa eam vis veritatis et falsitatis apparet. Quocirca in his solis compositionibus invenitur veritas atque mendacium, de quibus tota nunc quaestio est, in nomine scilicet et in verbo, in negatione et affirmatione, in enuntiatione et oratione.
Abbreviated transcription (Latin):
an hoc ñ generalit̃ s in quãdã cõpositionis ł diuisionis parte ueritas falsitasq
uersetur IIn opinionib nãq ueritas ÷: quotiens ex subiectare capitur
imaginatio. ł etiã quotiens ita ut sese res habet: imaginationẽ accipit
res imaginatio subicit᷑ intellectui. S ad huc in ueritate atq infalsitate:
nichil eꝗdẽ aliud reperiet᷑: nisi quedã opinionis habitudo ad subiectãrẽ:
Qua enĩ habitudine & quomoda sese habeatim aginatio adrẽ subiectam:
hoc solũ in hac ueritate ł falsitate ꝑspicit᷑. Quã ꝗdẽ habitudinẽ : nullus
it cõpositionẽ. In hocuõ: diuisionis nullus nec fictꝰ ꝗdẽ
falsa uoluptas bellandi. Et iam illud quoq respiciendũ ÷ ꝙ in om̃ium
maximo dõ ꝗc ꝗd intelligit᷑
ñ in eo accident᷑
s substantialiter intelligit᷑. & enĩ quȩ bona sunt : substantialit̃ de eo ñ ac¬
cident̃ credimꝰ: Quod si substantialit̃ credimꝰ dm̃ : dm̃ uõ nullus dixerit falsũ

Expanded text:
nis vel divisionis parte veritas falsitasque versetur. In opinionibus namque veritas est, quoties ex subjecta re capitur imaginatio vel etiam quoties, ita ut sese res habet, imaginationem accipit aut ita ut sese res non habet imaginatio subjicitur intellectui; sed adhuc in veritate atque falsitate nihil equidem aliud reperitur, nisi quaedam opinionis habitudo ad subjectam rem. Qua enim habitudine et quomodo sese habet imaginatio ad rem subjectam, hoc solum in hac veritate vol falsitate perspicitur, quam quidem habitudinem nullus dixerit compositionem. In hoc vero divisionis nullus ne fictus quidefalsa voluptas bellandi. Etiam illud quoque respiciendum est, quod in omnium maximo Deo quidquid intelligitur, non in eo accidentaliter, sed substantialiter intelligitur, etenim quae bona sunt substantialiter de eo non accidentaliter credimus. Quod si substantialiter credimus Deum, Deum vero nullus dixerit falsum,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ pͥmoꝵ notȩ: eedẽ om̃ib passiones anime st̃ NQuoꝵ in quit uoces quȩ
ap̃ diuersas gentes ipse quoq: diuersȩ signisicationẽ retinent: quȩ scilicet
sunt animȩ passiones illȩ apud om̃s ȩedem st̃. Neq enĩ fieri potest. ut ꝙ apud
rom anos homo intelligit᷑ lapis apud barbaros intelligatur. Eodẽ quoq: modo
Decȩteris rebus. Ergo huius modi sententia est quȩ dicit ea quȩ uoces significant
apud om̃s hominũ gentes non mutari. ut ipse quidẽ uoces sicut supͣ monstrauit
cũ dixit: Quẽ ad modũ nec litt̾ȩ om̃ib eȩdẽ sic nec eȩdẽ uoces cũ apud plureꝰ

Expanded text:
t, quorum, inquit, voces quae apud diversas gentes ipsae quoque diversae sunt significationem retinent, quae scilicet sunt animae passiones, illae apud omnes eaedem sunt. Neque enim fieri potest ut quod apud Romanos homo intelligitur, lapis apud barbaros intelligatur. Eodem quoque modo de caeteris rebus. Ergo hujusmodi sententia est, quae dicit ea quae voces significent apud omnes hominum gentes non mutari, ut ipsae quidem voces, sicut supra monstravit cum dixit quemadmodum nec litterae omnibus eaedem, sic nec eaedem voces, cum apud plu
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝗ si diceret quẽ ad modũ & iã ea quȩ scribuntur : eoꝵ quȩ st̃ in uoce: Eauõ
quȩ scribunt᷑ in ꝗt alexander notas. eẽ uocũ iđ nõum ac uerboꝵ ex hoc¬

Expanded text:
tanquam si diceret, quemadmodum etiam ea quae scribuntur eorum quae sunt in voce, ea vero tanquam si diceret, quemadmodum etiam ea quae scribuntur eorum quae sunt in voce, ea vero quae scribunt
Abbreviated transcription (Latin):
corpora cogitantes illud quoq: memoria seruante nouerimus sciemus q
qđ minus quod uõ mauis corpus suisse hoꝵ quȩ conspeximꝰ. Ed nullatenus
eueniret : nisi quas semel mens passa est rerũ similitudines obtineret. Quare .¬
qm̃ passiones animȩ quas intellectus uocauit. rerũ quȩdã similitu dines sunt .
id circo aristoteł cũ paulo post de pasionib animȩ loquȩ retur : continenti ordine
ad similitudines transitũ fecit Qm̃ nichil difert utrũ passiones diceret. ansimi¬
es Eadẽ namq res in anima quidẽ passio est: reiuõ similitudo:
etale xander hunc locũ. St̃ gͦ ea quȩ st̃ inuoce earũ quȩ sunt in anima passion
notȩ. & ea quȩ scribunt᷑ eoꝵ quȩ sunt in uoce: & quẽ ad modũ nec litterȩ omĩb
ȩedem : sic nec ȩedẽ uoces. hoc modo conatur exponere: Proposuit inquit ea
quȩ in uoce st̃ : intellectus animi de signare : Et hoc alio ꝓbat exemplo: Eodẽ

Expanded text:
corpora cogitantes, illud quoque memoria servante, noverimus sciemusque corpora cogitantes, illud quoque memoria servante, noverimus sciemusque quod minus, quod vero majus corpus fuisse conspeximus, quod nullatenus eveniret nisi quas mens semel passa est rerum similitudines obtineret. Quare quoniam passiones animae quas intellectus vocant rerum quaedam similitudines sunt, idcirco Aristoteles cum paulo post de passionibus animae loqueretur continenti ordine ad similitudines transitum fecit, quoniam nihil differt utrum passiones diceret an similitudines. Eadem namque res animae quidem passio est, rei vero similitudo. Et Alexander hunc locum: Sunt ergo ea quae sunt in voce earum quae sunt in anima passionum notae, et ea quae scribuntur eorum quae sunt in voce, et quemadmodum nec litterae omnibus eaedem, sic nec eaedem voces, hoc modo conatur exponere. Proposuit, inquit, ea quae sunt in voce intellectus animi designare, et hoc probat exemplo. Eodem