comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stas sedata esset. partem uitem regię dignitatis do¬
lebant ꝙ tali a suis ciuibus contumelia afficeretur
sucensebantq superbie atq auaricio magratuũ:. par¬
tun & ii pleriꝗ om̃s dolebant uicem suam qui per¬
magnis quęstibus ex regrs absentia fraudarentur
Frumuero quemadmodum in presenti certamine
ciues fauebant causę ciuitatis: ita postg̃ resedit
feruor aĩorum ad repentinum turbati regis disces-¬
sum ȩ̨quam fuisse causam eius affirmabant. Mit¬
tunt ergo qui orent ne discedat ao eorum solo. ne¬
ue hunc ĩmodum declaret infẽsose insuam cuui¬
tatem dĩo esse futuros se mofficio. pensaturos obse¬
quiis aliis siquid offendissent. hi cum regem arater
sex milia passium extra mirios nacci essent: breui
responsione remissi sunt: Sunt qui dicant eum
responolisse si rediret ut petebant illorum malo
rediturum ⁊si uiueret Barcelonam castigatur
Sed hoc non perinde comꝑtum est: ut pno uero queat

Expanded text:
stas sedata esset, partim vicem regie dignitatis dostas sedata esset, partim vicem regie dignitatis dolebant, quia tali a suis civibus contumelia afficeretur, succensebantque superbie atque avaricie magistratuum. Partim, et ii plerique omnes, dolebant vicem suam, qui permagnis questibus ex regis absentia fraudarentur. Enim vero quemadmodum in presenti certamine cives favebant cause civitatis, ita postquam resedit fervor animorum ad repentinum turbati regis discessum, equam fuisse causam eius affirmabant. 7 Mittunt ergo qui orent, ne discedat ab eorum solo, neve hunc in modum declaret infenso se in suam civitatem animo esse. Futuros se in officio, pensaturos obsequiis aliis, si quid offendissent. Hi, cum regem circiter sex milia passuum extra muros nacti essent, brevi responsione remissi sunt. 8 Sunt qui dicant eum respondisse, si rediret, ut petebant, illorum malo rediturum, et si viveret, Barcelonam castigaturum. Sed hoc non perinde compertum est, ut pro vero queat
Abbreviated transcription (Latin):
gui & timorem ipso uultus habitu atꝗ intessu decla¬
ranti inquit. Qiud ita mortis metu apud te ipsi
nõ iideris esse qui tibi pulchram ac doriosam con¬
tra Regem tuum mortem ducis: Ne timeto. Uiue
ut collegis tuis atq concriibus respondeas. uectiga¬
lia uestra uotis incolumia esse meg cedente ab hac
pugna penes uos quidem esse uutoriam sed nõ tantũ
de me triumphaturos. hs dictis Ceuillerius abiit ue¬
luti qui de medii hostium telis egre elapsus est quẽ
timorem magna apud ciues gloria compensauit
et sane si propatria contendisse dicendus est eximia¬
magnanimitatis meriut laudem. hunc subsecuti
sunt araus pręses ⁊ ⁊ uilliel mus moncada uec¬
tigalq ex suo pernumer auerũt ne regem illi qui siti
soliui utq uolebant: soluere coegisse iuderentur
PPostero die Rep nullis pręter domesticos prȩmonitis
exurbe ex cessit lectica uectus. Id cum palam factu
est incuitate. partun lęcabantur ꝙ tanta tempe¬

Expanded text:
gui et timorem ipso vultus habitu atque incessu declagui et timorem ipso vultus habitu atque incessu declaranti, inquit: «Quid ita mortis metu apud te ipsum non videris esse, qui tibi pulchram ac gloriosam contra regem tuum mortem ducis? Ne timeto, vive, ut collegis tuis atque concivibus respondeas, vectigalia vestra vobis incolumia esse, meque cedente ab hac pugna, penes vos quidem esse victoriam, sed non tamen de me triumphaturos.» 5 His dictis, Cevillerius abiit, veluti qui de mediis hostium telis egre elapsus est; quem timorem magna apud cives gloria compensavit. Et sane si pro patria contendisse dicendus est, eximimagnanimitatis meruit laudem. Hunc subsecuti sunt Garaus preses et Guillelmus Moncada, vectigalque ex suo pernumeraverunt, ne regem illi, qui sibi solvi utique volebant, solvere coegisse viderentur. 6 Postero die rex, nullis preter domesticos premonitis, ex urbe excessit, lectica vectus. Id cum palam factum est in civitate, partim letabantur quia tanta tempe
Abbreviated transcription (Latin):
ultro postea delaturos. motum plebis esse toyrenti
similem qui ad breue tempus inflatis ꝑennibus aꝗs
concitatius fertur. mox estum ac feruorem om¬
nino perditurus. cogitaret ꝙ ipse perspicer poterat
nec du tantum beniuolentię conoattum esse in¬
ter se ⁊ gentem catalanam: ut onus hoc libentibus
animis possent accpere. Euis rei causam esse galr
prębuerit ob ingentes fortassecuras atq occupatio¬
nes tot regnorum. Additum quo est nõ esse ten¬
tandum quid facere auoleant. qlui primigenio de¬
cere ausi sunt die quodam in dissensione desu-¬
plicio sontis cuius dam. nõ dum exorccatum esse atra¬
mentum quo exarata sunt instrumenta declara¬
tionis de successione et pręter leges moresꝗ iam
fieri Ignorabat id rei ipse rex nanq eo in temye
in castrii agebat ¶Qua audita uehemementer
comotus uissit euocari ceuilleriũ. ad certam se
mortem euocari opinantem. Atq ei pnope exan¬

Expanded text:
ultro postea delaturos. Motum plebis esse torrenti ultro postea delaturos. Motum plebis esse torrenti similem, qui ad breve tempus inflatus, perennibus aquis concitatius fertur, mox estum ac fervorem omnino perditurus. 2 Cogitaret quod ipse perspicere poterat, necdum tantum benivolentie contractum esse inter se et gentem Catalanam, ut onus hoc libentibus animis possent accipere. Eius rei causam esse, quiaprebuerit, ob ingentes fortasse curas atque occupationes tot regnorum. 3 Additumquoque est, non esse temptandum quid facere audeant, qui primigenio dicere ausi sunt, quodam die in dissensione de supplicio sontis cuiusdam, nondum exiccatum esse atramentum quo exarata sunt instrumenta declarationis de successione, et preter leges moresque iam fieri. Ignorabat id rei ipse rex, namque eo in tempore in castris agebat. 4 Qua audita vehementer commotus, iussit evocari Cevillerium, ad certam se mortem evocari opinantem. Atque ei prope exan
Abbreviated transcription (Latin):
dum est: quod nec ius nec iurandum est. Sed gol
ego adluersus hunt disputo : qui nõ modo ratio nibus
sed minis mecum agere ausus est: Stumultum
ciuitatis Acedem meorum ostendere. hoc plus
est q̃ uectigalis iira defendere. Secede paulisper
in conclaue̾ illud interius. ¶lle ubi introiit ut
postea retulit circumferebat oculos siquem laqueu :
siquem gladium. siquem humorem uor pręfo¬
aretur. siquam fenestrram qua precipitaretur ui¬
deret. ommnia iiaginabatur. ornia troiebat .
ommem sonum screpitumꝗ horrebat. tanq̃ neꝓ
sibi iam iam inferretur. &uerba regis aprid se uol¬
terea Rex cum cęteris consultaibat. obsecrabãt
ommes pixcipueq Earaus ceruellio preses catalo¬
niȩ qruillielmus Raymundus morcada : Der¬
nardus caprera nequid in consiliariũ ciuitatis ma¬
le consuleret. ne ue presentem furorem plebis un¬
perite magis irritaret. caret ire spacium. non¬
dum adesse maturitatem. quod nunt negant. id

Expanded text:
dum est, quod nec ius, nec iurandum est. Sed quid dum est, quod nec ius, nec iurandum est. Sed quid ego adversus hunc disputo, qui non modo rationibus sed minis mecum agere ausus est, et tumultum civitatis et cedem meorum ostendere? Hoc plus est quam vectigalis iura defendere. Secede paulisper in conclave illud interius.» 14 Ille ubi introiit, ut postea retulit, circumferebat oculos, si quem laqueum, si quem gladium, si quem humorem ubi prefocaretur, si quam fenestram qua precipitaretur, videret. Omnia imaginabatur, omnia timebat, omnem sonum strepitumque horrebat, tanquam nex sibi iam iam inferretur; et verba regis apud se volterea rex cum ceteris consultabat. Obsecrabant omnes – precipueque Garaus Cervellio preses Catalonie, Guillelmus Raimundus Moncada, Bernardus Caprera – nequid in consiliarium civitatis male consuleret, neve presentem furorem plebis imperite magis irritaret; daret rei spatium nondum adesse maturitatem: quod nunc negant, id
Abbreviated transcription (Latin):
uos adegistis. An mihii integrum erat nolle iurar
ac promittere. cui ꝓponebatur conditio si regni
possessionem uellem iurandum panter ac promit¬
tendum. Qiua si non promitam repnõ ero :
uioletis quonam modo promitter cogitis ac uirar :
nnmo peierare Peierare crim est nõ exanimi
sententia uirare. Cuius tamen rei penes uos culpa
est nulla penes me. Eyo enm idme prestiturum
promisi neq aliter licebat quatenus uistum sit. Nũc
Repii leges quas iuraui de conseruando patrimoĩo
regis hoc me pręstare prohibent. quas infringere q̃
istud iusiurandum maiui camen est. Nam de su-¬
perioribus regibus quorum culpa aut necessitate in
hoc deuentum est. nolo dueie Non enim regum
no mina sed egregia facinora habent auctoritate
i lli nauem hancad suum uidicium moderati sũt
Ego qui nime eius clauum teneo. nõ epempli
sed rationem sequar. Iuraui. si recte seruandũ
est. si secus cotrigendum. Neq emm iusiuran.¬

Expanded text:
Vos adegistis, an mihi integrum erat nolle iurare Vos adegistis, an mihi integrum erat nolle iurare ac promittere, cui proponebatur conditio. Si regni possessionem vellem, iurandum pariter ac promittendum? Quid, si non promittam? Rex non ero? Videtis quo nam modo promittere cogitis, ac iurare, immo peierare. Peierare enim est, non ex animi sententia iurare. Cuius tamen rei penes vos culpa est, nulla penes me. Ego enim id me prestiturum promisi neque aliter licebat quatenus iustum sit. 13 Nunc regni leges, quas iuravi de conservando patrimonio regis, hoc me prestare prohibent; quas infringere quam istud iusiurandum maius crimen est. Nam de superioribus regibus, quorum culpa aut necessitate in hoc deventum est, nolo dicere. Non enim regum nomina, sed egregia facinora habent auctoritatem. Illi navem hanc ad suum indicium moderati sunt. Ego, qui nunc eius clavum teneo, non exemplum, sed rationem sequar. Iuravi, si recte servandum est, si secus corrigendum. Neque enim iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
quos tantas rerum uerborumꝗ procellas cietri .: Cre¬
do templa spoliantur: innoxii homines ad necem su-¬
pliciũq rapiuntur. ȩrarui denig ne dicam grauio¬
ra compilatur pro quo conseruando tantum con¬
citari tumultum deformissimum erat. Uectigal
carnis similiumꝗ ne rexpenolat ciuibris suis id uos
tantopere cõmouet: In hoc salus & amplitudo prĩe
uertitur: Prohoc tibi mortem oppetere honestissi¬
mum ac gloriosissimum est: hoc te athenensibus
hoc te romanis hoc marty ribus sumilem faciet: O
rem inauditam. Regem suum inseruitutem cuuũ
suorum redigi uelle id uero palchrum. laudabile
Sunmortali gloria dignum est:. An non hec ab¬
iectissimorum homiram contumacia est atgam
bitio ⁊ Aluciferi arrogantia: qui dicit ponam se¬
dem meam ad aquilonem & ero similis altissimo :
um posiuistis uobrs sedẽs ad aquilonem iam sin
mini estis. & nisi fallor etiam maiores. At enin
iure iurando adacti sumus ad promittendum

Expanded text:
quod tantas rerum verborumque procellas cietis? Crequod tantas rerum verborumque procellas cietis? Credo templa spoliantur, innoxii homines ad necem suppliciumque rapiuntur, erarium denique, ne dicam graviora, compilatur: pro quo conservando tantum concitari tumultum deformissimum erat. 11 Vectigal carnis similiumque ne rex pendat civibus suis, id vos tantopere commovet? In hoc salus et amplitudo patrie vertitur? Pro hoc tibi mortem oppetere honestissimum ac gloriosissimum est? Hoc te Atheniensibus, hoc Romanis, hoc martyribus similem faciet? O rem inauditam! Regem suum in servitutem civium suorum redigi velle, id vero pulchrum, laudabile et immortali gloria dignum est? An non hec abiectissimorum hominum contumacia est atque ambitio, et Luciferi arrogantia, qui dixit: ‘Ponam sedem meam ad Aquilonem et ero similis Altissimo’ ? Iam posuistis vobis sedem ad aquilonem, iam similes mihi estis et, nisi fallor, etiam maiores. At enim iureiurando adacti sumus ad promittendum. 12
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i q̃ suos celebrant athenenses atꝗ romani. Tam
et si quod maximum est: merces nostra apud deu
ueluti Martyrum  marires enim sunt qui ueri¬
tati ac iustiaię adsunt: nobis proponitur. Quo
magis ut bonos et christranos decet quoa faterer
lebam admonere te habeo. prospicito quo progre¬
diaris. neue innocentis tuę ciuitatis ac tuorus
saluti male consulas. Non enimmorienur si mo-¬
rimur in ulti ¶ Cum hee rex audisset conuerso
ad assistentes uultu. q̃ta uersatur inquit in pecto¬
ribui humanis uesania. qui sus umbra iusticię̧ nõ
intelligunt patrocinium se auaricię uanitatisq
prestarẽ asi pro ea perednt nõ temerarie ac fii¬
riose perure sed fortiter Refers mihi non modo
athenienses romanosq sed etiam mariyres. quasi tu
pro honesto. pro uero. yro religione contendas qui ne
pro patria quidem uerba facis. sed pro scelere. perfi¬
dia superbia. Quo de periculo nume agitur: et ꝓpter

Expanded text:
nostri quam suos celebrant Athenienses atque Romani. Tam nostri quam suos celebrant Athenienses atque Romani. Tam et si, quod maximum est, merces nostra apud Deum veluti martyrum martyres enim sunt qui veritati ac iusticie assunt nobis proponitur. Quo magis, ut bonos et Christianos decet, quod facere nolebam, admonere te habeo. Prospicito quo progrediaris, neve innocentie tue civitatis ac tuorum saluti male consulas. Non enim moriemur, si morimur, inulti». 10 Cum hec rex audisset, converso ad assistentes vultu, «Quanta versatur», inquit, «in pectoribus humanis vesania. Qui sub umbra iusticie non intelligunt patrocinium se avaricie vanitatique prestare, et si pro ea pereant, non temerarie ac furiose perire, sed fortiter. Refers mihi non modo Athenienses Romanosque, sed etiam martyres: quasi tu pro honesto, pro vero, pro religione contendas, qui ne pro patria quidem verba facis, sed pro scelere, perfidia, superbia. Quo de periculo nunc agitur? et propter
Abbreviated transcription (Latin):
tem incolumem esse. Neꝙ indignum duxeris Rex
clarissame te pro nostra in puincipem nosteum os¬
seeuantia a nobis uel admoneri uel nogari. ut
Spudori tuo ⁊ quieti tuorum populorum consulas
Sed ego plus q̃ unum pergo ditere. nec de une tantum
lo qui udeor. sed etiam quod assit consilium dare . Qua¬
re ia unum quod inceperam dicere pronostio iure
dutum sit. uectigalia rei puolicę esse nõ tua. eag con¬
ditio nete Regem accepisse teq iure iurando interpo¬
siro rata nobis hȩc fore recepisse ideoq nos sanctius
honestatem pertinet: ipse iuderis. Id tamen quod meũ
est ac meorum collegarumi testatum apud te uoli¬
hius. ut q̃tum conerũ intelligas ctius nos uitam
q̃ istam libertatem titi concessuros. N eg enim ho-¬
nestier ac gloriosior nobis obitus contingere potest
q̃ prolibertate. pro ornamentii. pro amplitudme
patris: nec minus nos defunctos celebrabunt ciues

Expanded text:
tem incolumem esse. 8 Neque indignum duxeris, rex tem incolumem esse. 8 Neque indignum duxeris, rex clarissime, te pro nostra in principem nostrum observantia a nobis vel admoneri vel rogari, ut et pudori tuo et quieti tuorum populorum consulas. Sed ego plus quam unum pergo dicere, nec de iure tantum loqui videor, sed etiam – quod absit –consilium dare. Quare id unum quod inceperam dicere, pro nostro iure dictum sit, vectigalia reipublice esse, non tua, eaque conditione nos te regem accepisse, teque iureiurando interposito rata nobis hec fore, recepisse. Ideoque nos sanctius honestatem pertinet, ipse videris. 9 Id tamen quod meum est ac meorum collegarum, testatum apud te volumus, ut quantum coneris, intelligas, citius nos vitam quam istam libertatem tibi concessuros. Neque enim honestior ac gloriosior nobis obitus contingere potest, quam pro libertate, pro ornamentis, pro amplitudine patrie, nec minus nos defunctos celebrabunt cives
Abbreviated transcription (Latin):
poterat direxi. schisiate exlnspania exploso. ueu
ipsius ius negligam tac maiestatem Regiam ab im¬
protrs pessundari patiar: Abstinebo asperioribus uerbis
ne ui magis uidear uos q̃ ratione uelle eoercere
Nec ignoro ĩa unum quõo responsuri sitis. sed istud cõ¬
modius ubi abste prolatum fuerit ut spero confutabit
esse quod responsurus sum. Sid quod sit opinor diui-¬
nas. seol hor ipsum unum magnisane momenti est
⁊quoa tute reformidasti actingere. Sas enim te
iure uirando adactum promisisse conseruaturũ nr̃a
priuilegia nec aliquos eorũ rescindere conaturu
Idem superiores reges ut promiserunt sic exoluerũt.
Quos cur nolis mitari rex sed potius damnare ius-¬
iurandumq tuũ polluere ac promissa tua facere
rita magno pere miramur & tua ꝑ ariter ac n
causa dolemus: tua qui cumbona uenia ditum sit
in iuste facis nostra quibus iniuria fit. Soquo pa¬
riter optamus tuam honestatem & nostram utilita¬

Expanded text:
poterat, direxi, schismate ex Hispania exploso. Meum poterat, direxi, schismate ex Hispania exploso. Meum ipsius ius negligam? ac maiestatem regiam ab improbis pessundari patiar? Abstinebo asperioribus verbis, ne vi magis videar vos quam ratione velle cohercere. Nec ignoro id unum quod responsuri sitis, sed istud commodius ubi abs te prolatum fuerit, ut spero, confutabituesse quod responsurus sum, et id quod sit opinor divinas. Sed hoc ipsum unum magni sane momenti est et quod tute reformidasti attingere. Scis enim te iureiurando adactum, promisisse conservaturum nostra privilegia, nec aliquod eorum rescindere conaturum. Idem superiores reges ut promiserunt, sic exoluerunt. Quos cur nolis imitari rex, sed potius damnare iusiurandumque tuum polluere, ac promissa tua facere irrita, magnopere miramur, et tua pariter ac nostra causa dolemus; tua qui – cum bona venia dictum sit – iniuste facis; nostra, quibus iniuria fit. Ex quo pariter optamus tuam honestatem et nostram utilita
Abbreviated transcription (Latin):
pendisse : & nõ potius regi uectigalia esse pensitata. No
id nime postulo: ut mibi illa pensitentur quanq̃ et
possem. sed ut regię dignitatis ratio constet. Neg enl
de pecunia res est dequa si certaretur. pudendum
uobis erat tantulum sumptum regi uestro nõ gratifi¬
cari. Sed de pudore meo. de auctoritate hiuus sedis
de fama a puo exteras nationes. Qiubus rebris cum ues
tantopere aoluersemini.: quid aliua nisi cupidos esse
significatis. nostrę turpitudinis dedecoris : infamię
sins ulla uestra si saperetis laude ac dignitate et
cum decorum uobis pulchrcũꝗ ducatis regem uestrum
afficere contumeliis: tamen de uestra in regem fide
atq caritate aprio uos aliasꝗ nationes gloriamini De¬
decus potius uestcumac contumaciam per ficduãq̃ confi-¬
teamini licet. Et uobis persuasistis hȩc indigna mihi
toleranda esse. Ego regnum filii frratris propagaui
exo statum clericalem gtum ꝑ unum regem prestari

Expanded text:
pendisse? et non potius regi vectigalia esse pensitata? Non pendisse? et non potius regi vectigalia esse pensitata? Non id nunc postulo ut mihi illa pensitentur, quanquam et possem, sed ut regie dignitatis ratio constet. Neque enim de pecunia res est, de qua si certaretur, pudendum vobis erat tantulum sumptum regi vestro non gratificari, sed de pudore meo, de auctoritate huius sedis, de fama apud exteras nationes. 5 Quibus rebus cum vos tantopere adversemini, quid aliud, nisi cupidos esse significatis nostre turpitudinis, dedecoris, infamie, sine ulla vestra, si saperetis, laude ac dignitate? Et cum decorum vobis pulchrumque ducatis, regem vestrum afficere contumeliis, tamen de vestra in regem fide atque caritate apud vos aliasque nationes gloriamini. Dedecus potius vestrum ac contumaciam perfidiamque confiteamini. Licet et vobis persuasistis, hec indigna mihi toleranda esse. 6 Ego regnum filii fratris propagavi, ego statum clericalem, quantum per unum regem prestari
Abbreviated transcription (Latin):
Uos regem uestrum tributarium uectigalemꝗ facore
uultis. Uos regiam Maiestatem uestro si hoc nomen
meretur magistratui ob noxiam addictamꝙ uideri
non erubescitis: Ꝙd ni uos reges non effe egos aut su-¬
periores Rege estis. Monstri profecto ac prodigii simile
Regem cuubiis sius pendere uectigalia. E pistopus ao-¬
bates. priores tanonaci &quicunꝗ sunt. ordinis cleri¬
calii immunitate hac friuntur. nobiles pro eadem
recuꝑanda litigant. Nam olim fruebantur. Nos
reges infra nobiles: infra humillimos quosꝙ clericorũ
quatenus ad immunitatem inuuis uectigalis ꝑtinet eri¬
mus: Non afferam e regno patris mei non ex aliis
hiuus ytatis exempla. Certe lacedegonii apud quos
bini reges erant ⁊ magis perpetui consules q̃ reges ita
um in urbe. multum moello poterant. uolueru
illos huir contumeliȩ exortes esse. Tateo gentilia. qui
unq̃ heb reorum regum aliquem uectigal audiuit pe¬

Expanded text:
vos regem vestrum tributarium vectigalemque facere vos regem vestrum tributarium vectigalemque facere vultis? vos regiam maiestatem, vestro, si hoc nomen meretur, magistratui, obnoxiam addittamque videri non erubescitis? Quid – ni vos reges, non ego aut superiores rege estis – monstri profecto ac prodigii simile, regem civibus suis pendere vectiglia? 3 Episcopus, abbates, priores, canonici et quicunque sunt ordinis clericalis immunitate hac fruuntur; nobiles pro eadem recuperanda litigant, nam olim fruebantur. Nos reges infra nobiles, infra humillimosquosque clericorum, quatenus ad immunitatem huius vectigalis pertinet, erimus? Non afferam e regno patris mei, non ex aliis huius etatis exempla. Certa Lacedemonii – apud quos bini reges erant et magis perpetui consules quam reges, ita parum in urbe, multum in bello poterant – voluerunt illos huius contumelie exortes esse. 4 Taceo gentilia? Quis unquam Hebreorum regum aliquem vectigal audivit pe
Abbreviated transcription (Latin):
rere uolens. consiliarius sumr inquit ciuitatis: An
ceullexius: Ciuitatis inq̃ consiliarus. Responde an
ceuillerius. Respondeo ꝙ consiliarius. Responde
quod rogo. Nam alũ q̃ ceuillerium intromittere
uissus non sum. An me intromitas an excludas
i tua est manu. Ego consiliaruis unus sed pro onmi¬
bus sum ideoq parui refert interrogare de nomint
hȩr cum ille ad regem detulisset. aperi inquit ceuille¬
rio. expertinacia enim se ceuillerium esse confitetur.
S contumaciam qua mecum usurus est inistis uerois
quȩ dixit hactenus pręfert ¶Cum ingressus est hic
Sregem adorauit: quo mihi rex inquit istam ado¬
ratiõnem tanq̃ regi quem cogis ueluti subditum pen¬
dere uectigal. & quiolem subditu tibi tiusꝗ collego:
Nam cuitributum uetigalq penditur nisi i qui pendi
cogunt᷑ Uos ergo me ad hanc seruitutem cogere potestis :

Expanded text:
rere volens, «Consiliarius sum», inquit, «civitatis.» «An rere volens, «Consiliarius sum», inquit, «civitatis.» «An Cevillerius?» «Civitatis inquam consiliarius.» «Responde an Cevillerius?» «Respondeo quia consiliarius.» «Responde quod rogo, nam alium quam Cevillerium intromittere iussus non sum.» «An me intromittas an excludas, in tua est manu. Ego consiliarius unus, sed pro omnibus sum. Ideoque parvi refert interrogare de nomine.» Hec cum ille ad regem detulisset, «Aperi», inquit, «Cevillerio. Ex pertinacia enim se Cevillerium esse confitetur, et contumaciam, qua mecum usurus est, in istis verbis que dixit hactenus prefert.» 2 Cum ingressus est hic et regem adoravit, «Quo mihi rex», inquit, «istam adorationem tanquam regi, quem cogis veluti subditum pendere vectigal, et quidem subditum tibi tuisque collegis? Nam cui tributum vectigalque penditur, nisi iis qui pendi cogunt? Vos ergo me ad hanc servitutem cogere potestis?
Abbreviated transcription (Latin):
uxore ata filiabus prosequentibus aliq̃tulum collegis
ac cęteris ueluti cdamnatum destinatumq inspectantibus¬
ac miserantibus ad regiam pergit. Iam magis ac magis
tumultus in ualescebat. iam uulgus passim fremere au-¬
diebatur & se inuicem acuebant. nec ex hortatores ex-
primoribus us ꝙ̃ de erant ipsi etiam magistratus palã
consiliariorum regis culpam banc esse dicebant ideog
si male consultum sit in principem consilii publici
neminem exiis qui cum rege sunt cedem iutaturũ
preter uxorem ac primigenium. Nam hętres perso.¬
nȩ apud eos sacrosancte habentur. Rex regmna atg
successor in regno quanq̃ ille gerunde per eos dies age¬
bat ¶Uti peruenit Ceuillerius ad ranuam conclauis
ubi ab Rege expectabatur. pulsat ianuam. nam mi-¬
nistros in prima aula ut moris est religuerat. Ianitor
semiayto hostio quis esset interrogat. An ioannes ceuil¬
lecius: hre aliquid fauoris exnõĩe magistratus acqui-¬

Expanded text:
uxore atque filiabus, prosequentibus aliquantulum collegis uxore atque filiabus, prosequentibus aliquantulum collegis ac ceteris veluti damnatum destinatumque inspectantibusac miserantibus, ad regiam pergit. 9 Iam magis ac magis tumultus invalescebat, iam vulgus passim fremere audiebatur, et se invicem acuebant, nec exhortatores ex primoribus usquam deerant. Ipsi etiam magistratus palam consiliariorum regis culpam hanc esse dicebant; ideoque si male consultum sit in principem consilii publici, neminem ex iis qui cum rege sunt cedem vitaturum, preter uxorem ac primigenium. Nam he tres persone apud eos sacrosancte habentur, rex, regina atque successor in regno. Quanquam ille Gerunde per eos dies agebat. XII 1 Ubi pervenit Cevillerius ad ianuam conclavis, ubi ab rege expectabatur, pulsat ianuam, nam ministros in prima aula, ut moris est, reliquerat. Ianitor, semiaperto hostio, quis esset interrogat, an Ioannes Cevillerius. Hic aliquid favoris ex nomine magistratus acqui
Abbreviated transcription (Latin):
nũo quinꝗ. quorum princeps est qui sepius cęteris
eum magistratum gessit uocatarꝙ consilii caprit
s erat Ioannes ccuillerius qui ueluti admortem uo¬
catus. cum detrectare nõ posset. mito consilio inter
primores ciuitatis : uissus est benesperare si periret
ipse: se parentaturos ei sanguinem omnium qui apa
Regem essent nemiem si moriendum sit honestius
unꝗͣ aut montuũ aut unidicatum esse i prȩstaret pa¬
trie generosam animi indolem redderet cęteros
suo exemplo ad capessendam uirtutem alacriores.
Tullum ueterum romanorũ prę̧elarius fuisse faci¬
nus. hoc quoꝗ ęterns memorię litterisꝙ mandandũ
tamet si epcitabant animum: tamen magis
non pereundum confirmabat quod clausis tabernis
uidebat. magnam partem populi inarmis esse gma¬
gistratibus oyam suam polliceri Disposita itaꝙ re
familiari condito q testamẽto. ocelusis hostis ac fene¬
stris domus. extincto iꝑni sedentitis in pauimẽto

Expanded text:
numero quinque; quorum princeps est qui sepius ceteris numero quinque; quorum princeps est qui sepius ceteris eum magistratum gessit, vocaturque consilii caput. Is erat Ioannes Cevillerius, qui, veluti ad mortem vocatus, cum detrectare non posset, inito consilio inter primores civitatis, iussus est bene sperare, si periret ipse, se parentaturos ei sanguine omnium qui apud regem essent. 7 Neminem, si moriendum sit, honestius unquam aut mortuum aut vindicatum esse; prestaret patrie generosam animi indolem, redderet ceteros suo exemplo ad capessendam virtutem alacriores. Nullum veterum Romanorum preclarius fuisse facinus, hocquoque eterne memorie literisque mandandum. Hec tam et si excitabant animum, tamen magis ad non pereundum confirmabat, quia clausis tabernis videbat magnam partem populi in armis esse, et magistratibus operam suam polliceri. 8 Disposita itaque re familiari conditoque testamento, occlusis hostiis ac fenestris domus, extincto igni, sedentibus in pavimento
Abbreviated transcription (Latin):
s⁊ obstrnatos ad restituendum gratis patrimonium
regnum populos suos intellexisset. Nam ꝙ se absente
per alium isti adhoc ipsum adducerentur: non erat
sperandum Woluit igitur a minimis tentare
barcelonensium animos Siquidem ut minimum
est si precium estimes regem uectigal pendere ciui¬
bus sius. ita mapiinum si rei inaignitatem pre¬
cipiie in emundis obsoniss cuiis uectigalis immu¬
nes sunt clerici atq olim nobiles crant. quę res¬
adhuc in controuersia est. Et contigit forte prima pu¬
gna cum lanio. a quo regius dispensator obsonium
mercatus in soluendo precio cum portionem illam
uectigalis nõ cõnumeraret primutu lis mox clamor¬
postremo atrox tumultus eporitur. Res hinc ad
Regem illinc ad senatum magistratusꝗ defertur
Omnia utrobiꝗ. ia solicitudine querimoniis minis
implentur. ¶Rex iubet accersi principem magi¬
stratuum senatorumue quos consiliarios uocant

Expanded text:
si obstinatos ad restituendum gratis patrimonium si obstinatos ad restituendum gratis patrimonium regium populos suos intellexisset. Nam quia se absente per alium isti ad hoc ipsum adducerentur, non erat sperandum. 5 Voluit igitur a minimis temptare Barcelonensium animos. Siquidem, ut minimum est si pretium estimes regem vectigal pendere civibus suis, ita maximum si rei indignitatem precipue in emundis obsoniis, cuius vectigalis immunes sunt clerici atque olim nobiles erant; que resadhuc in controversia est. Et contigit forte prima pugna cum lanio. A quo regius dispensator obsonium mercatus in solvendo pretio cum portionem illam vectigalis non connumeraret, primum lis, mox clamorpostremo atrox tumultus exoritur. Res hinc ad regem, illinc ad senatum magistratusque defertur. Omnia utrobique ira, solicitudine, querimoniis, minis implentur. 6 Rex iubet accersi principem magistratuum senatorum ve, quos consiliarios vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit cum se nilil sane ex morbo conualescere ani¬
maduerteret: dixit inter domesticos se in aĩo habere
castellam petere. primum ut in cęso ac solo natali ma¬
turius ad bonam ualitudinem rediret. Dende ut
negocia regis pueri recognosceret atꝗ ordmaret. tu
ut eranatense bellum necessitate intermissum in¬
stauraret. cum propter superiores causas: tum uero
ut eo parto atꝗ in manus loannis regis tradito. ui¬
cissim ab eodem grandi pecunia adiuuaretur ad luen¬
dum regni sui patrimonui. Sed multo magis esse
e sua tum dignitate tum utilitate. si citra alterius
opem &mutuo acceptam pecuniam so la auttoritate
a suis populis quod suum esset recuperaret. Itaq
aptius tempus esse adrem tentandam priuis ꝙ̃ in ca¬
stellam iret ne res ipsa diuturnitate obduresceret
neue pecuniam hane nisi ea indigener cogendã
curaret. quȩ cum cogi cõmode nisi se presente nõ
poset. necessauium erat eodem terum se redire

Expanded text:
venit, cum se nihil sane ex morbo convalescere anivenit, cum se nihil sane ex morbo convalescere animadverteret, dixit inter domesticos se in animo habere Castellam petere: primum, ut in celo ac solo natali maturius ad bonam valitudinem rediret; deinde, ut negocia regis pueri recognosceret atque ordinaret; tum ut Granatense bellum necessitate intermissum instauraret, cum propter superiores causas, tum vero ut, eo parto atque in manus Ioannis regis tradito, vicissim ab eodem grandi pecunia adiuvaretur ad luendum regni sui patrimonium. 4 Sed multo magis esse e sua tum dignitate tum utilitate, si citra alterius opem et mutuo acceptam pecuniam, sola auctoritate a suis populis quod suum esset recuperaret. Itaque aptius tempus esse ad rem temptandam, priusquam in Castellam iret, ne res ipsa diuturnitate obduresceret, neve pecuniam hanc, nisi ea indigeret, cogendam curaret. Que cum cogi commode nisi se presente non posset, necessarium erat eodem iterum se redire,
Abbreviated transcription (Latin):
peratori legatisꝙ prębitum: & cunita nõ carius mer¬
catos siusse homines q̃ prius consuerant mino-¬
ra sunt ꝗ̃ ut intantis rebus memoranda sint ¶Re
uersus illinc Ferdmandui rex itmere terrestri oo te¬
duimmaris nondum desģiuente yeme Barcelona
peruenit extenuato corporis habitu pre diutino mor¬
bo cuius ortum ignota causa attulit. icrementũ
nauigatio accessionem cura laborꝙ rerum cura
ipatore ac papa componendarii. Meror quoꝗ ex
discessu tam os stinato amici ⁊ necessitate sua: qui
primus cum quodamodo ferire gladio regio oo actus
est Addita sunt ad extremum gxoira atꝗ indigna¬
tione ȩgritudii alimenta smorti calcaria sorta
est ira atꝗ indignatio ex re quam animo quidem iam
pridem prouiderat sed asperiorem opmione sua expertus c̃
Estalioquin egroti hominis ut corpus ita animum gra¬
uius afficit᷑ omnis offensa  pailais diebus q̃ barcelonã

Expanded text:
peratori legatisque prebitum, et cunta non carius merperatori legatisque prebitum, et cunta non carius mercatos fuisse homines, quam prius consuerant. Minora sunt, quam ut in tantis rebus memoranda sint. XI 1 Reversus illinc Ferdinandus rex itinere terrestri ob tedium maris, nondum deseviente hyeme, Barcelonam pervenit, extenuato corporis habitu pre diutino morbo, cuius ortum ignota causa attulit, incrementum navigatio, accessionem cura laborque rerum cum imperatore ac papa componendarum, merorquoque ex discessu tam obstinato amici et necessitate sua, qui primus eum quodammodo ferire gladio regio coactus est. Addita sunt ad extremum ex ira atque indignatione egritudini alimenta et morti calcaria. 2 Orta est ira atque indignatio ex re quam animo quidem iam pridem providerat, sed asperiorem opinione sua expertus est. Et alioquin egroti hominis, ut corpus, ita animum gravius afficit omnis offensa. 3 Paucis diebus quam Barcelonam
Abbreviated transcription (Latin):
onducere post cognitam huius uel iniusticiam uel
obstinationem ut cumins tanti partiteps ei esset
uoluitꝗ ho minem huius modi ueluti sectione aut
adustione sanare ne totus interiret. Duo quoq fa¬
mharissimi illus atq eloquentissimi uri Uincentius ter-¬
rarius & plulippus malia alter perpiniani decretum
regis aduersus petrum quondam benedictum notum
populis fecit. alterprolegato constantiam missus est
Quare ausim affirmare Ferdmandum Regem aduni¬
tatem ecclesiȩ̨ plusq̃ cęteros principes etiam ꝙ̃ ipsum
Sigismundum contulisse. Ille ut concilium in sua
urbe adfinem perduceretur. uehementer amixus est
hic ut cȩtera transeam pontificatum exurbibu suis
exemit. amicissuum ac dese optime meritumiir
asede doroq sua eiecit ꝙ omnem prope inspaniam
conalio ⁊ ignoto summo pontifici donauit. ¶Quarto
demum mense ab omnibus perpiniano discessum est
Qua in urbe omni eo tempore uitum gractuitum im¬

Expanded text:
inducere, post cognitam huius vel iniusticiam vel inducere, post cognitam huius vel iniusticiam vel obstinationem, ut criminis tanti particeps ei esset. Voluitque hominem huiusmodi veluti sectione aut adustione sanare, ne totus interiret. 13 Duoquoque familiarissimi illius atque eloquentissimi viri, Vincentius Ferrarius et Philippus Malia, alter Perpiniani decretum regis adversus Petrum quondam Benedictum notum populis fecit; alter pro legato Constantiam missus est. Quare ausim affirmare, Ferdinandum regem ad unitatem ecclesie plus quam ceteros principes, etiam quam ipsum Sigismundum contulisse. Ille ut concilium in sua urbe ad finem perduceretur vehementer annixus est. Hic ut cetera transeam pontificatum ex urbibus suis exemit, amicissimum ac de se optime meritum virum a sede domoque sua eiecit, et omnem prope Hispaniam concilio et ignoto summo pontifici donavit. 14 Quarto demum mense ab omnibus Perpiniano discessum est. Qua in urbe omni eo tempore victum gratuitum im
Abbreviated transcription (Latin):
de discere nõ posset. alui q̃ papam agere. cętera ne¬
glexit prȩ umbra illius nõis. Itaꝗ infecto negocio
at principibus legatio nibusq desertis. colibrium abiit
ibiq mare conscendit ac y aniscolam petiit ¶hoc
loco Rex insignem atq maiorem multo q̃ uideatur
rem fecit. quod illum pro coniuncto pronuncrari
precepit neminemo ex sius gregii cascellę prouin¬
ciis ad petrum lunam sed ad concilium constanti¬
ense rerum sacerdo talui gratia pergere. Nam ille
se auctorem fuisse cogendi concilii de rege declaran¬
do. se deligendorum udicum principem se iudicii
maturandi ducem: se ut iudices ita sentirent acꝗ
auderent effettorem fuisse dicebat. nec id omnino
falso prȩdicabat. Qua spe fretus non existimauit fore
ut ab eo rege desereretur: de quo tam meritus esset
Sed is qui neglecta ualitudine aol ddiem uenisset. ut
de iure papatus disquireretur. nõ potuit animur

Expanded text:
dediscere non posset alium quam papam agere, cetera nedediscere non posset alium quam papam agere, cetera neglexit pre umbra illius nominis. Itaque infecto negocio ac principibus legationibusque desertis, Colibrium abiit; ibique mare conscendit, ac Paniscolam petiit. 11 Hoc loco rex insignem atque maiorem multo quam videatur rem fecit, quia illum pro convicto pronuntiari precepit, neminemque ex suis et regis Castelle provinciis ad Petrum Lunam, sed ad concilium Constantiense rerum sacerdotalium gratia pergere. Nam ille se auctorem fuisse cogendi concilii de rege declarando, se deligendorum iudicium principem, se iudicii maturandi ducem, se ut iudices ita sentirent atque auderent effectorem fuisse dicebat. Ne id omnino falso predicabat. Qua spe fretus non existimavit fore ut ab eo rege desereretur, de quo tam meritus esset. 12 Sed is qui neglecta valitudine ad diem venisset ut de iure papatus disquireretur, non potuit animum
Abbreviated transcription (Latin):
monefaciebat Afonsus. Nam is q̃ pater ad eum
frequentius uentitabat ut trepioationem animi
ut corporis periculũ ut presentem ꝗ apuid posteros
futuram infamiam deuitaret: minabatur impe¬
rator suam uniuersalisꝙ concilii censuram. obse¬
rabant amici ac familiares ut certa cõmoda
ꝙ̃iis minora ꝙ̃ incerta ⁊trilibet magna si qua mo-¬
do magna suꝑ sint. pręponeret. Nonde esse spem
recup erandę dgnitatis. quippe intanta uirtute
ac litteratura qua nõ modo prestaret iis qui de
paratu secum contenderent. seo ꝓpe nemini ceder
certe summum cardialium ⁊ secundum a papa
futurum si alius fieret. post quem defuntum aliam
spem fore habiturum legationes perpẽtuas quibus pe¬
ne par summo pontifici esset. Afferebatur ab onmi¬
bus exemplum Gregorii ac ioannis: quorii uterꝙ
pontificatu se abdicare uel spondebat uel cogendus
esse dicebatur CAt ille qui annuum papatum malls
q̃ longissimam uitam pruratum uiuiere quiq iam

Expanded text:
monefaciebat Alfonsus nam is quam pater ad eum monefaciebat Alfonsus nam is quam pater ad eum frequentius ventitabat ut trepidationem animi, ut corporis periculum, ut presentem et apud posteros futuram infamiam devitaret. Minabatur imperator suam universalisque concilii censuram. Obsecrabant amici ac familiares, ut certa commoda, quamvis minora, quam incerta, quantumlibet magna, siqua modo magna supersint, preponeret. 9 Non deesse spem recuperande dignitatis. Quippe in tanta virtute ac literatura, qua non modo prestaret iis qui de papatu secum contenderent, sed prope nemini cederet, certe summum cardinalium et secundum a papa futurum, si alius fieret; post quem defunctum, aliam spem fore, habiturum legationes perpetuas, quibus pene par summo pontifici esset. Afferebatur ab omnibus exemplum Gregorii ac Ioannis, quorum uterque pontificatu se abdicare vel spondebat, vel cogendus esse dicebatur. 10 At ille qui annuum papatum mallet, quam longissimam vitam privatum vivere, quique iam
Abbreviated transcription (Latin):
ques sibi affuturos sperauerat. die quodam septemhoris
disputationem extraxit. defatigatisꝙ audiendo onmni¬
bus ac plerisꝗ iam ab euntibus ditere perscuerauit citra
signum ullum defatigationis cum maior esset septem a
septuaginta annis. Nitebatur aũt probare tum uerũ
se papam esse tum si renunciandum ob cõmune commo¬
dum foret: inse uno nõ nullisꝗ romanis canonicis
quos ipse nuncupasset. consistere summi pontificis eletio¬
nem. Nam se unum omnium esse indubitatũ tardi¬
nalem ab indubitato creatum. papa. cum cęteri quise
eodem nõie appellarent. creati essent tempore scist¬
matis. ut incertum sit an ueri sint cardinales S ob
ia an rite deligere summum pontificem possint.
Aduersus hanc orationem multis iam annis cõmenta¬
tam meditatãꝙ̃ cum res eodem recideret quid eni
intereat an nulla ratione uellet abdicare se papatu
an illa hortabatur Rex ut concordiȩ ecdesie: ut
saluti animarũ : ut conscientie consuleret com¬

Expanded text:
quos sibi affuturos speraverat, die quodam septem horis disputationem extraxit; defatigatisque audiendo omnibus ac plerisque iam abeuntibus, dicere perseveravit citra signum ullum defatigationis, cum maior esset septem et septuaginta annis. Nitebatur autem probare tum verum se papam esse, tum si renuntiandum ob commune commodum foret, in se uno nonnullisque Romanis canonicis, quos ipse nuncupasset, consistere summi pontificis electionem. Nam se unum omnium esse indubitatum cardinalem ab indubitato creatum papa, cum ceteri, qui se eodem nomine appellarent, creati essent tempore schismatis: ut incertum sit, an veri sint cardinales, et ob id, an rite deligere summum pontificem possint. 8 Adversus hanc orationem, multis iam annis commentatam meditatamque, cum res eodem recideret quid enim intererat an nulla ratione vellet abdicare se papatu, an illa? hortabatur rex ut concordie ecclesie, ut saluti animarum, ut conscientie consuleret. Com
Abbreviated transcription (Latin):
iudia nullo pacto contiliari potest. & hoc peius nocer̃
ad male cogitandum: Castellȩ regnum inonmihis¬
pania maximum est. hoc cȩtera ne dicam oderunt
rudentq certe metuunt & ab eo sicut infirmiores
quad rupedes uolucres ue a leone aue ab Aquila cauẽt.
Nam rex Aragonum ⁊ si prepotens est ac maris ut ait
donimus. tamen eius iures multo minores fama sut.
Quiol enim sardinię regnum male pacatum ac prope
nominis Catalani mimicum adiuuaret aragoniȩ
Regem bella gerentem cum rege castellę Quil si¬
cilia quȩ uix didicit iugum ferre alienigenarum
quȩꝗ ut audio iamnune nõ satis quieta est  Omnis
igitur uis atꝗ omne robur regis illius residet in hist¬
pania. Sug hispania cum nostra nequas est com¬
paranda. Bo quo necesse est humana imbecillitate
metuat potentiorem. Ideoꝗ inter eos reges fere con¬
ueniet ueluti conspiratos. & inter se amant. Re¬
gem castellȩ uel destrutum uel deminutũ uellẽt

Expanded text:
nvidia nullo pacto conciliari potest et hoc peius nocere nvidia nullo pacto conciliari potest et hoc peius nocere ad male cogitandum? 8 Castelle regnum in omni Hispania maximum est. Hoc, cetera ne dicam, oderunt invidentque, certe metuunt, et ab eo, sicut infirmiores quadrupedes volucres ve a leone aut ab aquila, cavent. Nam rex Aragonum et si prepotens est ac maris, ut ait, dominus, tamen eius vires multo minores fama sunt. Quid enim Sardinie regnum, male pacatum ac prope nominis Catalani inimicum, adiuvaret Aragonie regem bella gerentem cum rege Castelle? Quid Sicilia, que vix didicit iugum ferre alienigenarum, queque, ut audio, iam nunc non satis quieta est? 9 Omnis igitur vis atque omne robur regis illius residet in Hispania; que Hispania cum nostra nequaquam est comparanda. Ex quo necesse est humana imbecillitate metuat potentiorem. Ideoque inter eos reges fere convenit, veluti conspiratos et inter se ament, regem Castelle vel destructum vel deminutum vellent.
Abbreviated transcription (Latin):
testimo niis prȩceptisꝗͥ referendis Auget etram admira¬
tionem quod corpus atletitum decorꝗ uultus ab onmi
eum studio reuocare debiusset. nisi ab meunte adole¬
stentia. non excellere licteris puduisset quem ne¬
mo nec genere nec opibus nec corporis ata animi
dotibus exsua gente antelteret. hiuie mandatum est
non modo ut locum tempusꝗ atq alia mipatori no-¬
ta faceret: sed etiã ut eum exnnio comitatu eum
deduceret perpinianum. Hunc nanꝗ locum dele¬
gerat. ubi certior factui esset papam regemꝗ illo se
contulisse ¶Ubi legati imꝑatoris functi legatione
a puol Beneditum ĩn castellam iter intenderant :
Rex a papa ꝑ nuncios petit quem adlocum diẽg
libeat in colloquium utrunꝗ conuenire: Responso
accepto Mo reliam. id nomen est locoi sed anticipato
die uenit quasi officii gratia papam excepturus
Enimuero modestioris animi habetur prestolari no
eum qui par maiorue sit nobis q̃ uelle ut ille

Expanded text:
testimoniis preceptisque referendis. Auget etiam admiratestimoniis preceptisque referendis. Auget etiam admirationem, quia corpus atleticum decorque vultus ab omni eum studio revocare debuisset, nisi ab ineunte adolescentia, non excellere literis puduisset, quem nemo nec genere, nec opibus, nec corporis atque animi dotibus, ex sua gente antecelleret. 4 Huic mandatum est, non modo ut locum tempusque atque alia imperatori nota faceret, sed etiam ut cum eximio comitatu eum deduceret Perpinianum. Hunc namque locum delegerat, ubi certior factus esset, papam regemque illo se contulisse. 5 Ubi legati imperatoris functi legatione apud Benedictum in Castellam iter intenderant, rex a papa per nuntios petit, quem ad locum diemque libeat in colloquium utrunque convenire. Responso accepto, Moreliam id nomen est loco sed anticipato die venit, quasi officii gratia papam excepturus. 6 Enim vero modestioris animi habetur prestolari nos eum, qui par maiorve sit nobis, quam velle ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
gis mundo qui concilio constantiensi prȩerat ut ro¬
mano rum impator. uenerunt postulantes. uellet
certum locum ꝯtempis constituere inquo possent
uterꝗ de re publica christranorum quę ad summu
pontificatum pertinent/ coitare. Fadem mandata
habebant ad Benedutrm. itemꝗ ad Regem Castells
Pex aĩaduertens totum pondus hoc sius humeris in¬
cumoere nõ modo ꝙ utriusꝗ regni unus ipse grber¬
naculum teneret. sea etiam ꝙ Benedutum aduni¬
tatem estlį solus adhortari pose ⁊ prope impellere
legatum ad imperatorem misit quem habuit honora¬
tissimum Ioannem isceri dominum ex uetusta regum
stirpe sin litteris humanitatis ex onmi hispania. nulli
secundum. idꝗ quod mirabile sit sine prȩceptore
ea est ues ementis ingenii g immortalis memorię feli¬
atas. Neminem ne exiis quidem qui omnem oꝑam
atꝗ omne tempus instudiis ponumt uidere milai con¬
tigit in quotidiano sermone abundantiorem. ueterũ

Expanded text:
gismundo, qui concilio Constantiensi preerat ut Rogismundo, qui concilio Constantiensi preerat ut Romanorum imperator, venerunt, postulantes vellet certum locum et tempus constituere, in quo possent uterque de republica Christianorum, que ad summum pontificatum pertinent, communicare. Eadem mandata habebant ad Benedictum itemque ad regem Castelle. 2 Rex – animadvertens totum pondus hoc suis humeris incumbere, non modo quia utriusque regni unus ipse gubernaculum teneret, sed etiam quia Benedictum ad unitatem ecclesie solus adhortari posset et prope impellere – legatum ad imperatorem misit, quem habuit honoratissimum, Ioannem Isceri dominum, ex vetusta regum stirpe et in literis humanitatis ex omni Hispania nulli secundum, idque, quod mirabile sit, sine preceptore; ea est vehementis ingenii et immortalis memorie felicitas. 3 Neminem, ne ex iis quidem qui omnem operam atque omne tempus in studiis ponunt, videre mihi contigit in quotidiano sermone abundantiorem, veterum
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliorum tum pręcipue regum dutum sit: contu¬
meliam regię Maiestati faciunt qui hanc dignitatem
si hoc nomea meretur suscipiunt. Non secus atꝗsi su¬
pra diadema sectum ex rosis floribusq suspenderent:
postq̃ rex ab epistopo oscensi quia cesarangustana sedes
uacabat archiepistopi partibus fungente unctui coro¬
natusq est deducitur ab omni illa celebritate e templo
ꝓ urbem subuexillis primum indomum regiam
dende iidem templum inquo noctem illam̃ ꝑuigil
armatusꝗ iuxta uexilla actensa ac ipenti ui cere¬
orum uenerabunde religioseq pexmansit ¶ Postridie
Alfonsum primigenium Eerundę principem creat
quę est petuliarss dignitas eiuis filii quipatri in reguui
est successurus hic quoꝗ die quidem cum mirifica
pompa per populos suo diademate coronatus ob equi¬
tauit. Node uero iuxta uexilla ꝑuigilium egit. Ce¬
tera quę haud admodum magna nec ita digna me

Expanded text:
cum aliorum tum precipue regum dictum sit, contucum aliorum tum precipue regum dictum sit, contumeliam regie maiestati faciunt qui hanc dignitatem, si hoc nomen meretur, suscipiunt, non secus atque si supra diadema sertum ex rosis floribusque suspenderent. 5 Postquam rex ab episcopo Oscensi, quia Cesaraugustana sedes vacabat archiepiscopi partibus fugente, unctus coronatusque est, deducitur ab omni illa celebritate e templo per urbem sub vexillis: primum in domum regiam, deinde in idem templum, in quo noctem illam pervigil armatusque iuxta vexilla accensa ingenti vi cereorum venerabunde religioseque permansit. 6 Postridie Alfonsum primigenium Gerunde principem creat, que est peculiaris dignitas eius filii, qui patri in regnum est successurus. Hicquoque die quidem cum mirifica pompa per populos suo diademate coronatus obequitavit. Nocte vero iuxta vexilla pervigilium egit. Cetera, que haud admodum magna, nec ita digna mem