comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regem offendiare. septuplum q pa¬
uens scĩs pignerib manus ĩ ponere
Intuens itas rex cius timorem. simł¬
q mirans tantam uiri deuotiorẽ
desnit eium ultra cogere s magis blã¬
de leniterq demul cens lensfimo
uulta illum dimisit. pollicens fe
plis eum ex hoc iam erediturum.
quam si multimoca decusset sacra¬
menta.
on post longum spacium cũ rain
eliguis uirilem ageret etatem:
eiuprns se uas aͥes exhibere sc̃ificatũ
ac metuens ne aliqua iuũ eelieta
pectus fuscarent. omnia ab addolescẽ¬
tia sua coram sac̾dote confessus est
acta. Disq sibi austeram ĩponens
penitenciam. cepit frequent᷑ colluc¬
tatione carnis. sꝑe feruore resisters.
In laborib iualicet scđm apłm in¬
uigiliis. in ieiunis in castitate. in
pacientia multa. atq in caritate ñ
ficta. Eponẽbat namq si bi adũsus
p̃sentes carnis ardores. futuri fuppli¬
cui ignes. ac memoria arcloris gehẽne
ardorm excludebat luxurie. Ora¬

Expanded text:
regem offendere septuplumque paregem offendere septuplumque pavens sanctis pignoribus manus inponere. Intuens itaque rex eius timorem simulque mirans tantam viri devotionem, desiit ultra eum cogere, sed magis blande liniterque demulcens laetissimo illum vultu dimisit, pollicens se plus eum ex hoc iam crediturum, quam si multimoda tunc dedisset iuramenta. 7. Non post longum spatium cum iam Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum ac metuens, ut ne aliqua suum delicta pectus fuscarent, omnia adulescentiae suae coram sacerdote confessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in laboribuigiliis, in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoria ardoris gehennae ardorem excludebat luxuriae. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
penso facere potiuss: E cũ frequen¬
ter uxxta id qͥd fuerat sciscitatus
responsum acerpiss ingeniũ eiꝰ
sublimi fauore attollens. ex hoc
ram inqͥt etram in maximis credi
poteris. Porro hoc fuit initium.
nernon inͣtestimonium ĩ palatio
regis honorandu. um moq credandi
eligium. Ex hoc nempẽ acauctiꝰ
consurgens factus est ꝑissummꝰ
simus. Inuenit q grãm in oculis
regis. ⁊ coram cunctis optimatib etꝰ
domino adisiuuart roborat᷑ in fice
e qͥ p̃sente nescio quam ob causam
nisi ͥa facil datur intelligi fida¬
litatis obrentu. dum apua regem
pueruilus habitarem. quadam aie
rothoylo in agro accito rex eligio co¬
ram reliquus sc̃õꝵ p̃cipiebat ei ut
impositiont manuum. sacris pigne¬
rib donaret sacramentum. D ille
Auuno intui uerens retusar hu¬
militer omni nisu temptabat.
Suimq instantiꝰ icͥ facere compelloret᷑
aipxius ualde cepit mox ubertuim.
laerimas ꝓfundere. meruens scilides

Expanded text:
penso facere potuisset, et cum consequenpenso facere potuisset, et cum consequenter juxta id quod fuerat scresponsum accepisset, ingenium eius sublime favore attollens: 'Ex hoc iam', inquit, 'etiam in maximis credi poteris'. Porro hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis honorandi immoque credendi Eligium. Ex hoc nempe adauctius consurgens factus est aurifex psimus, invenitque gratiam in oculis regis et coram cunctis obtimatibus eius, Domino iuvante, roborsente, nescio quam ob causam, nisi quod facile datur intellegi fidelitatis obtento, dum apud regem puerolus habitarem, quadam die Rotoilo in agro accito rex Eligio quoram reliquias sanctorum praecipiebat ei, ut inpositione manuum sacris pignoribus donaret sacramentum; sed ille divino intuitu vereng, recusare humiliter omni nisu temptabat. Cumque instantius id facere conpelleretur, anxius valde coepit mox ubertim lacrimas profundere, metuens scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
aggiederet᷑. Lunc rex m̃te qͣtisfima.
tradidir ei copiosam auri ĩpensam
s ⁊ ipse nichilominꝰ tradidit eligio
At ill aceptum opus cum celeritate
inchoauit. atq cum diligentia cele¬
riter consũmauit. Deniq qͦd ab
uniꝰ opificii acceꝑat usum. ita gx
eo duo composuit. ut incredibile
foret omnia ex eodem pondere fi¬
eri potuisse. Nam absq ulla frau¬
de uel uniꝰ etiam silique ĩminusio¬
ne. cominissum sibi parauit opus
morda cis lime fiagmine culpans
n Sredi edacem flammã incułans. s
riuina fidalit᷑ complens. geminam
feliciꝰ meruir felix remunerationẽ
reseruata. Cepit tune pͥncrpis inirari
simul ⁊ efferri tantam oꝑis elegan¬
niam. iussit ꝙ illico fabro tribure
mercediam laboris dignã. Tunc eligꝰ
Alterami ex occulto in meclio platũ
qa suꝑfuit inqͥt exauro ne negli¬
gens ꝑderem. huic oꝑi aptaii
Confestim stupefactꝰ lothariꝰ ⁊ ma¬
iori amrnniatione aetentꝰ sciscita¬
bat᷑ opiticem. si cuncta ex eodem

Expanded text:
artificium. Tunc rex mente gratissima tradidit ei copiosam auri impensam, sed et ipse nihilominus tradidit Eligio: at ille acceptum opus cum celeritate inchoavit, atque cum diligentia celeriter consummavit. Denique quod ad unius opificii acceperat usum, ita ex eo duo composuit, ut incredibile foret omnia ex eodem pondere fieri potuisse; nam absque ulla fraude, vel unius etiam siliquae imminutione commissum sibi patravit opus, mordacis limae fragmina culpans, non foci edacem flammam incusans, sed omnia fideliter complens, geminam feliciter meruit felix remunerationem. reservata. Coepit tunc princeps mirari simul et efferre tantam operis elegantiam, jussitque illico fabro tribuere mercedem laboris dignam. Tunc Eligius altera ex occulto in medio prolata: Quod superfuit, inquit, ex auro ne negligens perderem, huic operi aptavi. Confestim stupefactus Glotarius, et majori admiratione detentus, sciscitabatur opificem si cuncta ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
notus cuidam rogis thesaurario
Bobbon uocabulo. suro honesto et
mansueto. Cuiꝰ se patrocinio cõmit¬
tens. sub eiꝰ ditione degebat. Stre¬
nus ani acd omne opꝰ se aptabat. et
omnes cum quib alloqui potuiss:
in suo amore aduectabat. Post aliqͦt
uͦ temporis intͣuallum ꝑuenit ad
bant auro gemmis q fabricare. sed
ñ inueniebatur in eiꝰ palatio. qui
gͦ p̃fatus regis thesaurariꝰ eligi in¬
dustriam. cepit eum explorare. si
quo modo optatũ opus poss ꝑficere
⁊cum id facik apud eũ fieri ĩtellexiss.
ingressus ad pͥncipem indicauit ei¬

Expanded text:
notus cuidam regis thesaurario notus cuidam regis thesaurario Bobone vocabulo, viro honesto et mansueto, cuius se patrocinio committens, sub eius tuitione degebat. Strenue enim ad omne opus se abtabat et omnis cum quibus vel loqui potuisset in suo amore adnectebat. 5. Post aliquo autem temporis intervallo pervenit ad bane auro gemmisque fabricare; sed non inveniebatur in eius palatio, qui ergo praefatus regis thesaurarius Eligi industriam, coepit eum explorare, si quo modo opus optatum possit perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset, ingressus ad principem, indicat ei
Abbreviated transcription (Latin):
nabit᷑. Erit enĩ uir ses ac ade gente
ta atq imbutꝰ a parentib xꝑianis
religone catholica. Ex impuericse
innos excedens. euum adolscrntie
cum industria gerebat. qͥqqͥd
norabili uiro abboni uocabulo. fa¬
bro aurifici ꝓbatissimo. qͥ eo t̃por
in urbe leniouicina publicam fis¬
calis imonete officinam gerebat.
Nquo in breui huiꝰ officii usu ĩstructꝰ
pinquos in domino laudabiliter
honorari. Gerebat enini simplicita¬
tem columbx. ne cuiquã machinare¬
tur dolos. habebat etiam serpẽtis
astuciam. ne alioꝵ fupplantaretur
frequenter int̾erat. ⁊ quetumꝙ
ibi ex diuinis scͥpturis recitabant᷑
riebat. atq ita in corais sui memo¬
ria recondebat ut enam cũ absens
ess ea que didicerat. meditatione
iutentissima ruminaret.
Nterea post aliqͦd annos extitit que¬
dam causa. diuina ut credo gub¬
nante puidentia. ut relicta patͥa
ac parentib francoꝵ adiret solum.
Ubi paucis dieb degens factꝰ est

Expanded text:
ri. Erit enim vir sanctus ac de gente ri. Erit enim vir sanctus ac de gente cta atque inbutus a parentibus christianis religione catholica. Exin igitur pueritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerebat, et quicnorabili viro Abbone vocabulo, fabro aurifice probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovecina publicam fiscalis monetae officinam gerebat. A quo in brevi huius officii usu plenissimapinquos in Domino laudabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabanturriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. 4. Interim post aliquod annos extitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria et parentis, Francorum adiret solum. Ubi paucis degens diebus factus est
Abbreviated transcription (Latin):
rentib ingenuss. atꝙ ex longua
ꝓsapia xꝑianis eliguis uaruᷤ. aq
altus est Quiꝰ patex eucheriꝰ. mat̃
uͥ terrigia uocitata est. Ipse aut̃
diuina gr̃a p̃sciente congruũ sibi
ac ueluti speculum m̃tis sus eligi
nomen accepit. Ecgo cũ ꝓpositum
dominus o ꝑari dignatꝰ est sicut
eius ostrnsum est qͦdq maguorum
uiroꝵ testimonio didici. omitrere
non debro
uicuit genigͥx eius uisidnẽ que
ħuiꝰmnodui habet ordinaem uidebat
q̃si aqͥlam ualde pulchram fupra
suun uolantem stratum ac se i̾cio ĩ¬
clamantem sibiꝙ qͥd nescie polli¬
centem. Cunq ex recipea uoe eui¬
gilasset territa nimis cepit in iriri
que nam ess hec uisio. In terea ua¬
nit ganpꝰ pariendli. ⁊ p̃ magnitu¬
ddin& doloris cepit mater ꝑielitari.
Uocauert aut̃ quendam relggiosum
prbm boni testimoni uirum. ut
ꝑ eacam orare cceberet. Quu cũ ue¬
nissaet ad eam. quasi ꝓpbetiso mex
usurpans u̾bo. ait illi Noli timere¬

Expanded text:
rentibus ingenuis atque ex longa rentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius naaltus est: cujus pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo cum propositum eum operare dignatus est, sicut eius ostensum est, quodque magnorum virorum testimonio didici, omittere non debeovidit genitrix ejus visionem, quae hujusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suum volitantem stratum, ac se tertio inclamantem, sibique quid nescio pollicentem, cumque ex reciproca voce evigilasset, perterrita nimis coepit mirari quaenam esset haec visio. Interea venit tempus pariendi, et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari; vocaverunt autem quemdam religiosum presbyterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetica mox usurpans verba, ait ad illam: Noli, i
Abbreviated transcription (Latin):
transcͥbantur hec idcuto diximꝰ
lumina ⁊ p̃cipue sc̃oꝵ gesta. ita
scͥptoꝵ uitio deprauata. ut stucdio¬
sis quibq ñ solum lectitare. uerũ
enam manib sit contingere fasti¬
dium. S ne ꝓlixa p̃fatio prus
fastidium generet. quam lect
suꝑcilium hystorie inclinet. let
cum unrecondia fratͥb qͥdeni ob¬
dientiam. ⁊ illi impendo de qͦ non
digne loquor iniuriam s tͥbuat¬
Gitur
eliguis lemouecas gallioꝵ
urbe. que ab occeano brita¬
nico fere ducentoꝵ milium
sꝑatios iungit᷑ in uilla cacba¬
lacense. qut a p̃ducta urbe sex
ceciter milib ac sxꝓtemt᷑oralẽ
plagam uergit oriundus fuit.
moricanis. in ulteriore gallia.
pͥmaꝙ aqͥtania. que ad plagã
respicit occidentalem Cui con¬
tigua est ab orrente ꝓuintia
lugaunansis. galua ꝙ belgi¬
ca. habit enam ab euro et
meridie ꝓuintiam narbo¬
nensem. a circio aut̃ ambit᷑
ocreano. Porro abocca fu haber
hyspamias. In hac gꝰ regioni pa¬

Expanded text:
transcribantur. Haec idcirco, transcribantur. Haec idcirco, olumina, et praecipue sanctorum gesta, ita scriptorum vitio depravata, ut studiosis quibusque non solum lectitare, verum etiam manibus sit contingere fastidies. Sed ne prolixa praefatio prius fastidium generet, quam lector supercilium historiae inclinet, licet cum verecundia fratribus quidem oboedientiam et illi inpendo de quo non digne loquor iniuriam; Igitur Eligius Lemovecas Galliarum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. moricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione pa
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa in quam salustius. erodotus. et
liuiꝰ gen ilium texendo hystorias.
xꝑiane ꝓsunt familie: Qͥd lisias
gracchus. aemostenes. et tulliꝰ. artis
oratorie insistendo. oꝑi puris atq
p̃claris possint comꝑari docum̃tis:
Quid flacci soloniz. W̾arronis democͥti.
plauti et cyceronis alioꝵ q sollertia
quos enumerare suꝑuacaneũ puto.
nr̃is iuuat utilitatib his itaq
omnib cum suis uanis stucdus is¬
sis. ad fimplicem ꝓpofite ꝓperemi is
hystorie seriem. fAtleso ille plasma e
qui linguas in fantium facit di arta
cuꝰ gr̃ãm nobis adesse supplices op¬
tamus iepso annuente confesso¬
ris sui palmam gradatim narrar
possimus. Quappter lectores obse
obrestamur. ut siqͥs hec legens
amore captus exemplare uoluent
syllabaꝵ derͥment sumoꝑe obserutt
⁊ dudum conscͥpta. exemplaribus
rursus conferat corrigenda ut
queq cum studio ⁊ sollicitudine
scripta sunt. cum cura ⁊ diligẽna

Expanded text:
Quid, inquam, Salustius, Erodotus et Quid, inquam, Salustius, Erodotus et Livius gentilium texendo historias christianae prosunt familiae ? Quid Lysias, Grachus, Demostinis et Tullius artis oratoriae insistendo Christi puris atque praeclaris possunt conparari doctrinis ? Quid Flacci, Solonii, Varronis, Democreti, Plauti et Ciceronis aliorumque solertia, quos enumerare supervacaneum puto, nostris iuvat utilitatibus ? His itaque omnibus cum suis vanis studiis omissis, ad historiae seriem Adest ille Plasmator qui linguas infantium fecit disertas, cujus gratiam nobis adesse supplices optamus, ut ipso annuente confessoris sui palmam gradatim narrare possimus. Quapropter lectores obsecadventum obtestamur; ut si quis haec legens amore captus exemplare voluerit, syllabarum detrimenta summopere observet, et dudum conscripta exemplaribus rursus conferat corrigenda, ut quaeque cum studio et sollicitudine scripta sunt, cum cura et diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
reduxerit. quamꝙͣ inꝑito dig̾am
stilo. Non leporem sermonis ĩ qrens.
s sancti simplicem uitam. simplici ser¬
mone ipsiꝰ anunatꝰ p̾cdb enarrare rẽp¬
tabo. eiusq uite cursum lieet sermone
inculto. ingenti rñ amoris optentu
ferre conaborin publicum. ut cuiꝰ est
uite cum xꝑo memoria. gła relatu et¬
dogna etiam si habeat eloquii uenu¬
statem. ita mani dissimulare debet ac
fugare: ut ñ ociosis philosophoꝵ secta¬
torib s uniu̾so loquit᷑ hominum
generi. Nec enun oꝑis est diuine
doctͥne sophistice ⁊ eloquent̃ signare.
sermones cum scͥptum sit. Qui sophi¬
stioe loquit᷑. olibilis est. Non enimi¬
gentib nobis diuersa gramaticoꝵ
argumenta ꝓficiunt. cum iudean¬
tur potiꝰ subuertere quam hedifi¬
care: Qͥd in quam pitagoras. socrates
plato ⁊ aristotilis nobis philosophan¬
do consulunt. Qͥd sceleratoꝵ uenie
portaꝵ. homeri uidelidet. uirgilii.
⁊ mauandri legentib conferunt:

Expanded text:
reduxerit, quamquam inperito digeram reduxerit, quamquam inperito digeram stilo, non leporem sermonis inquirens, sed sancti simplicem vitam simplici sermone, ipsius animatus precibus, enarrare temptabo, eiusque vitae cursum, licet sermone inculto, ingenti tamen amoris obtentu ferre conabor in publicum: ut cuius est vitae cum Christo memoria, gloria relatu cadogma, etiamsi habeat eloquii venustatem, ita eam dissimulare debet ac fugere, ut non otiosis philosophorum sectatoribus, sed universo loquatur hominum generi; nec enim opus est divinae doctrinae sophistice aut eloquenter signare sermones, cum scriptum sit: Qui sophistice loquitur odibilis est: non enimgentibus nobis diversa grammaticorum argumenta proficiunt, cum videantur potius subvertere quam aedificare ? Quid, inquam, Phytagoras, Socratis, Plato et Aristotilis nobis phylosophando consulunt ? Quid sceleratorum neniae poetarum, Omeri videlicet, Virgili i et Menandri, legentibus conf erunt ?
Abbreviated transcription (Latin):
ad hedifi cationem. xꝑrane plebis
conunuentia. in xꝑi laudib re¬
muneris ist. quicquid in sanctis eiꝰ
laudabile est. Quia gͥ omniũ pene
inuacula confessoꝵ. ut multipłices
uictorx martyrum. luteraꝵ ram mo¬
nimnitis habentur indite. multiq
naobilium ex gestiseoꝵ relinquare
mobem uoluminum. nos mͦ irel xxi¬
guum uxta qualitatẽ ingenii ap¬
tare temptauiꝰ librum. in quo de
ortu uite ꝙ cursu ⁊ gsoso obitusci
ac bratissimi confessoris et ep̃i eli¬
gii que ad plinum exꝑtisumus
adiuuante suꝑna gr̃a explicanciũ
suscepimus. Io etiam ante nes iã
factitatum ab aliquib comꝑimꝰ
cum festinatione finiere sermonẽ.
indignum dipcimus. ut tam bona
tas larga tamq ecimnia scĩtas. arto
parco q attenuaret᷑ affatu. Quam¬
uis gͦ et nos tante rei uarratione mi¬
nus sunus ydonei. indignumq ui¬
deatur. tam laudate hystorie exi
ritas eadem frequenter exposcit.
si di uiuerit fauor que mͥ comꝑta
st̃. queq ad meitioriam aominus

Expanded text:
ae plebis convenientia in Christi laudibus remuneris est quidquid in sanctis ejus laudabile est. Quia igitur omnium pene miracula confessorum, et multiplices victoriae martyrum, litterarum jam monimentis habentur indita, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum juxta qualitatem ingenii aptare tentavimus librum, in quo de ortu, vitaeque cursu, et glorioso obitu sancti et beatissimi confessoris et episcopi Eligii, quem ad plenum experti sumus, adiuvante superna gratia, explicandum suscepimus. Id etiam ante nos iam factitatum ab aliquibus eruditicum festinatione finiere sermonem, indignum duximus, ut tam larga bonitas tamque eximia sanctitas arto parcoque attenuaretur affatu. Quamvis ergo et nos tantae rei narratione minus simus idonei, in dignum que videatur tam laudatae historiae exigritas eadem frequenter exposcit, si Dei iuverit favor, quae mihi conperta sunt quaeque ad memoriam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
consecrarunt. Erat aut̃ in loco u¬
bi decollatist᷑. conculꝰ antiquus.
Hunc emuncdantes ꝑ noctẽ xꝑian¬
simul in unum omnia corpora sepe¬
lierunt. ñ longe ab urbe uia que sa¬
laria nuncupatur. Corpora uͦ filioꝵ¬

Expanded text:
niri. Erat autem in loco ubi decollati sunt, cuniculus antiquus. Hunc emundantes noctanter Chsimul in unum omnia corpora sepelierunt, non longe ab urbe Roma, via Salaria. Corpora autem filio
Abbreviated transcription (Latin):
tiles porte
studeant
sua figñta
prolyus
pompare
stilis. et
seua ne¬
fandoꝵ renouent contagia rerũ.
icplurima meudacia traddent uilla¬
cis biblis. eoꝵ ꝙ uana tm̃ discurrũt.
ꝗła que ueterum nectunt mendacia.
cur nos. xꝑiani salutiferi tateamus¬
xꝑi miracula. cum possumꝰ sermo¬
ni uel tenui edificationis hystoriam.
pandire plebi. p̃sertim cum eccłiasti¬
ca traditione. et apłica ammoniti
one moncamur auctoritate. de
scõꝵ gastis seu uirtutib nonnulla
cõmamorare. ut scͥptum est. me¬
moria sce cum laudib ⁊ illud
laudemus iuros głofos qui uidrr̃t
regna mundi. ut sit eoꝵ memoria
in benedictione. et noraen illoꝵ
ꝑmaneat inetͣnium: Quociinscũꝙ¬

Expanded text:
tiles poetae studeant sua figmenta prolixis pompare stilis et saeva nefandarum renovent contagia rerum ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, quae veterum nectunt mendacia, cur nos christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi ? Praesertim cum et ecclesiastica traditione et apostolica ammoneamur auctoritate de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum. Quotienscu
Abbreviated transcription (Latin):
flamim extincte. ñ potest animus
ꝑuenire qͦ cupit. Libido enum est
bastia maligna que insiluam huiꝰ
scłi ad deuorandas animas ꝑ car¬
nem ⁊ diabolum excitat᷑. Qui eius
morsus euaserit. tͥ deo grãs referat.
quia tuum est qͦd ⁊uasit. ficut b̃s

Expanded text:
corporales extinctae, non potest animus pervenire quo pergit. Libido est bestia maligna, quae in sylva huius saeculi ad devorandas animas per carnem et diabolum incitatur. Qui eius mortem evaserit, tibi Deo gratias refert, quia tuum est quod evasit.” Explicit s
Abbreviated transcription (Latin):
U̾s enĩ nͣ potest estimari uel credui. nͥ¬
dit᷑ uirturem. Que gͦ bona satur¬
nus faltifer habuit qui ꝓpͥos filies.
quociesciunq nascebantur occidit.
ut ñ dicam comedit sicut eiꝰ cul¬
tores scͥbunt: Que bona in ioue fu¬
isse existimas. qͥ qͦa dies uixit. tot

Expanded text:
us enim non potest estimari nec credi, niditur maiestatem. Quot ergo bona Saturnus falcifer habuit, qui proprios filios quoties nascebantur occidit; ut non dicam comedit, sicut cultores eius scribunt? Quot bona in Iove fuisse existimas, qui quot dies vixit, tot
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines quasi iuꝑas ꝑhorrebat.
acebat in oratione immobilis anuno.¬
⁊ aniplexꝰ taꝵ et ofcula quasi sagritar
ictus scuto fue fidi exipiens cla¬
mabat ad dñm dicens. Exurge do

Expanded text:
virgines quasi viperas perorrebat. Iacebat autem in oratione immobilis et, amplexus earum et oscula quasi sagitarum ictus scuto sue fidei excipiens, clamabat ad Dominum dicens: «Exurge, Do
Abbreviated transcription (Latin):
nesciret. Interea sicut nos incredibi¬
lis circomidederat multitudo milli¬
er quedam cuiꝰ filiꝰ paulo ante
defecerat corpꝰ exanime. beato uir
ꝑtensis manib cepit offerre dicẽs.
Scinꝰ quia amicꝰ dei es: restitue nͥi
filium meum quia unicꝰ mͥ est
Iiuyxit se cetera multitudo: ⁊ matͥs
p̃cib acclamabat. Eum martinus
uidens ꝓ expectantium salute ut
postea nob ipse dicebat consequi se
posse uirtutem. defuncti corpꝰ ꝓpͥis
manib accepit. E cum expectannb
cunctis genua flxxisset: ubi consũ¬
nata oratione surrxxissat. uiuifica¬
tum pariuilum matͥ restituit. Tũ
uͦ multituddo om̃is in erlo clamore
sublato xꝑm am fateri postremo
cuncti cateruatim ad genua beat.
uiri ruere ceꝑunt. fidelit᷑ postulan¬
tes: ut eas faceret xꝑianos. Nhes
cunctatus. in medio ut erat campo
unctos imposita uniu̾sis manu
cathecuminos fecit. cum quidem
ia nos conu̾sus diceret ñ irratio¬
nabiliter in campo cathecumino

Expanded text:
nesciret. interea, sicut nos incredibinesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius filius paullo ante defecerat, corpus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos
Abbreviated transcription (Latin):
que dum iactantiam uitat occultauit.
neq in hominum noticiam passus est
ꝑuenire. qͥppe qͥ humanam substanti¬
am suꝑgressus uirtutis sue conscientia
mundi głam calcans celo teste frue¬
retur. Quod̃ uerum esse uel exhis que
comꝑta nob̃ sunt nec latere potuerũt.
possumus estimari. Siqͥdem ante
ep̃atum duos mortuos uite restituerit
suscitarit. Cuiꝰ rei ego testis sum. si ta¬
men nicħ deminꝰ ideo teste dubitatis
Io ipsum aut̃ uob̃ qualit᷑ gestum sit
explicabo. Euerat causa nescio qua
carnotũ oppidum petebamꝰ. In terea
dum uicum quendam habitantiũ
multitudine frequentissimum p̃teri¬
remus obuiam nob̃ immanis turba
pcessit. que erat tota gentiluim
Nam nemo in illo loco nouerat xꝑi¬
anũ. Uerum ad famam tanti urri
campos om̃s late patentes conflu¬
entium multitudo contexirat.
Densit hic martinus oꝑandum.:
annuntiante fibi sꝑu totꝰ infremu¬
it. nec mortale sonans. u̾bum dei
cur tanta dñm turba saluatorem

Expanded text:
quae dum iactantiam uitat, occuluit quae dum iactantiam uitat, occuluit neque in hominum notitiam passus est peruenire, quippe qui humanam substantiam supergressus, uirtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, caelo teste frueretur. quod uerum esse uel ex his, quae conperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare, siquidem ante episcopatum duos mortuos uitae restituerit, suscitarit. cuius rei ego testis sum, si tamen nihil de idoneo teste dubitatis. id ipsum autem uobis, qualiter gestum sit, explicabo. fuerat causa nescio qua Carnotum oppidum petebamus. interea, dum uicum quendam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obuiam nobis inmanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo uico nouerat Christianum. uerum ad famam tanti uiri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. sensit Martinus operandum et adnuntiante sibi spiritu totus infremuit, nec mortale sonans uerbum Dei cur tanta Dominum Saluatorem turba
Abbreviated transcription (Latin):
uos absorbere terra potiusset. uel
ipsi potiꝰ amissis sensib in inmo¬
bilem saxoꝵ naturam rigescere de¬
buissent. sicut adfixa locis quibus
stererant iumenta uidissent. orare
se atq obsecrare ut indulgeret sce¬
leri ueniam. atq copiam p̃starer
abeundi. Senserat etiam priꝰ quam
adcurrerent uir beatꝰ illos teneri.
nobisq id ante iam aycerat. Ueniã
tam᷑ clement᷑ indulsit. eosdemq
abire ꝑmisit. animalib restitutis.
llud aut̃ ammadũti sepe
sulpici. Martinum tͥ dicere solitum ne¬
quaquã sibi in ep̃atu eam uͥtutũ grãm
suppetisse. quam priꝰ se habuisse mami¬
nisser. Qͦa si uerum est immo qͥa uerũ
est: conicere possumus quanta fuerũt
illa que monachus oꝑatꝰ est. ⁊ que reste
nullo solus exereuit. cum tanta illum
in ep̃atu signa fecisse sub oculis om̃ium
uderimus. Multa qͥdem illiꝰ prius
gesta innotuerr mundo neq potuere
celari s innumerabilia esse dicuntur.

Expanded text:
uos absorbere terra potuisset, uel uos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumerabilia esse dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo: trabib iumenta tundunt᷑.
S nicħ penitꝰ seue manus agebant.
uno atq eodẽ in loco stabant fyxa
simulachra. Quid agerent infe¬
lices homines nesciebant. Nec iam
uliea dissimulare poterant. qͥn
quamlibet brutis pectorib cognosce¬
rent diuino numine se teneri. Tan¬
dem gͦ in se regressi. ceꝑunt querere
qͥs ille ess quem in codem loco ante
paululum cicidissent. Cum ꝑcunc¬
tantes. cognoscunt ex iuantib Mar¬
tinum a se tani crudelit᷑ u̾beratum
Tum uͦ apparere omnib causa mani¬
festa. nec ignorare iam poterant qͥn
obilliꝰ uiri iniuriam tenerentur.
Igit᷑ om̃s rapidis nos passib consecun¬
tur. conscio facti ac meriti pudore
confusi. flentes et puluere quo se
ipsi fedauerant caput atq ora consꝑ¬
si. ante martini se genua ꝓuoluñt.
ueniam p̃cantes. et ut eos abire si¬
neret postulantes. satis se uel sola
conscientia dedisse penaꝵ. satis q
intellexisse quam cosdem ipsos ui¬

Expanded text:
proximo, trabibus iumenta tunduntur, proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos ui
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝑ moti in uiria militanres
p̃cipitatis in terram saltib se dede¬
runt. dein martinum flagris ac fu
stib urgere &ꝑunt. cum qͥdem
ille mutus ⁊ increuibili pacientia
p̃bens terga cedentib marnem in¬
saniam infelicib cõmoueret. ma¬
gis ex hoc furentes qͦd ille quasi ñ
sentiens uerbera inlata contemp¬
neret. Nos ilico consecuti fede cru¬
entum. atq uniuĩsa corꝑis parte
laniatum. cum exanimis in terri
ꝓcubuiss. inuenimꝰ. Dtatim q
eum asello suo impofuimꝰ. ac lo¬
cum illiꝰ cedis execrantes rapti
abire ꝑpriumꝰ. Interea illi regres¬
si ad redam suam furore saciato.
agi quo ire ceꝑant ium̃ta p̃cipi¬
unt. Que cum omnia solo frxa ac
si enea riguissent. tollentib uocẽ
altius magistris. flagris hinc atq
in de resonantib nichil penitus
mouebant᷑. Consurgunt deinde
omnes pariter pariter in u̾bera.
consumit Gallias mulay pena
mastigia. lota rapitur siua de

Expanded text:
Qua permoti injuria militantes, Qua permoti injuria militantes, praecipitatis in terram saltibus, se dederunt: dein stibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de
Abbreviated transcription (Latin):
reuocatum ad martini digitum
cucurrisse. deinde ꝑ illud uloeris
foramen exiguum uirꝰ ita stipasse
cum sanguine. ut solit ex uberib
capraꝵ aut ouiũ pastoꝵ manu
pͣssis longa linea copiosi lactis ef¬
fluere. Puer surrexit incolumis.
nos obstitpefacti tante rei miraculo.
id qͦd ipsa cogebat ueritas fateba¬
mur. non ess subcelo qui marti¬
num posset imitari.
onsequenti itidem tempore
iter cum eodem dũ dioceses
iuisitat agebamus. nobis nescio
qua necessitate remorantib ali¬
quantulum ille ꝓcesserat. In terĩ
ꝑ aggerem publicum: plana mili¬
tantib iuris fiscalis reda ueniebut.
S ubi martinum in ueste hyspida
nigro et pendulo pallio cuontes¬
tum contigua de latere iumenta
uiderunt. paululum in partem
alteram pauefacta heserunt. D¬
in funib inplicatis. ꝓtentos illas
quib ut sepe uidistis misera illa
anumalia conglobant᷑ ordines
miscurrunt. Dumq egre expedi¬
untur. moram fecere ꝑꝑantibus.

Expanded text:
prouocatum ad Martini digitum prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumquntur, moram fecere properantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
auunculꝰ meus uir licet seculi
negotii occupatꝰ. tam̃ admodum
xꝑtanus grauissima egͥtudine yx¬
tremo moitis ꝑiculo cepiss urgeri.
martinum euocauit. Nec cunctatꝰ
ille ꝓpauit. pͥus tam̃ quã mediũ
uie spacium uir beatus euoluerer.
uͥtutem aduenientis sensit egrotus.
Receptaq continuo sanitate: uenien¬
tib nobis obiuam ipse ꝓcessit. Al¬
tera die redire cupientem. magna
preoe detinuit. cum interim unũ
e familia puerumletali ictu serpẽs
ꝑculit. Quem iam exanimẽ inuen¬
tum ipse euantiꝰ sius humeris in¬
latum. ante pedes sancti uiri nichil
impossibile est: fisus exposuit. Iam¬
q se malum serpentis ꝑ om̃ia men¬
bra diffuderat. Cerneres omnib
uenis inflatam cutem. ⁊ ad utris
instar tensa uitalia. Martinus por¬
recta manu uniu̾sa pueri m̾bra
ꝑtractans digitum ꝓpe ipsum uul¬
nusculum quo bestia urcꝰ ĩfudłat
fixit. Cum uͦ mira dicturꝰ sum: ui¬
dimus uenenum gxomni parte

Expanded text:
auunculus meus, uir licet saeculi auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupatus admodum Christianus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatus ille properauit: prius tamen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
nigerrimam uestem breuem q atq
hyspidam quinq comꝑatam ar¬
genteis rapit. atq ante martini
pedes iratus exponit. En inquit
uestem: s pauꝑ hic ñ est. Ille nicħ
motus iubet eum paululũ stare
ꝓforib secreto utiq ꝓcurans dũ
sibi uestem nudus imponeret. to¬
tis uirib elaborans ut posset occul¬
tum esse qͦd fecerat. S quando
in sc̃ĩs uiris latent ista querentib
uelint nolunt cuncta ꝓduntur.
Um hac gͥ oblaturꝰ
sacrificium deo ueste ꝓcedit.
Quo quidem die. mira dicturꝰ sũ.
cum iam altarium sicut ẽ sollẽp¬
ne benedaceret. globum ignis
de capite illiꝰ uidimꝰ emicare.
ita ut in sublime contendens. lõ¬
giꝰ collum erinem q flãma ꝓdueet.
Hoc licet celebrimo factum die in
magna ppłi multitudine uiderimꝰ.
una tantum de uirginib et unus
de prbͣris. tres tantum uidere mo
nachi. Ceteri cur ñ uiderint: non
potaso nr̃i esse iudicii.
et idem fere tempus cũ euantiꝰ

Expanded text:
bigerricam uestem, breuem adque bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthius
Abbreviated transcription (Latin):
te ni qui de grecia uenis tripodas
nuncupatis. Ergo hoc secrenĩ beati
uiri pauꝑ ille captatum cum ei ar¬
chidiaconus dare tunicam distulis¬
set. irrupit. dissimu latũ se aclerico
querens et algere deplorans. Nec
mora ses pauꝑe non uidente intra
amphibalum sibi tuncam latent̃
eduxit. pauꝑemq contectum disce
dere iubet. Dein paulo post archi¬
diaconꝰ ingressus. admonet pro
consuetudine expectare in eocłia
ppłm: illum ad agenda sollempnia
debere ꝓcedere. Cui ille respondẽs
ait. pauꝑem prius de se autem
dlicebat oportere uestiri: se ad eccliam
non posse ꝓcedere. nisi uestem pauꝑ
acciꝑit. Diaconus uͦ nichil ĩtelligẽs
quia extͥnsecus indutum amphi¬
balo uestam nudum interiꝰ non
uidebat: postramo pauꝑem non
compartre causatur. Michi inqͥt
uestis que p̃parata est deferatur.
pauꝑ ñ deerit uestiendꝰ. Artatus
demum clericꝰ necessirate cõpulsꝰ.
iamq felle cõmoto e ꝓximis tab̾ns

Expanded text:
te tu qui de Graecia venis, tripodas te tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ tempore
relictis scolis
beato me
uiro iunxi.
paucos post
dies euntes
ad eccłiam sequebamur. Interim ei
seminudꝰ hib̾nis mensib pauper
occurrit: orans sibi uestimentũ dar.
Tum ille accrrsito archidiacono iussit
algentem sine dilatione uestir. Di¬
inde secretariũ ingressus: cum solus
ut erat illi consuetudo residarit
hancenĩ sibi etram in eccłia solitudi¬
nem ꝑmissa clericis lib̾tare p̃stabas
Cur quidem in alio secretario prbri
sederent. uel salutationib uacantes
uel audrendis negotus occupati. mar¬
tinum uͦ usq ineam horam qua sol¬
lempnia ppło agi consuetudo depo¬
sceret. sua folitudo cohibebat. Illud
ñ pͣteribo: qͦd in secretario sedens
num quam cathedra usus est. Niã
in eccłia nemo uinquã illum sedere
confpgxit. sicut quendam nuper
testor dm̃ non sine meo pudore ui
di sublimi solio quasi regio tͥbunali
celsa sede considentem. Sedebat aũ
martinus in sellula rusticana ur ẽ
Galli tripedias. uos scolasti. aut cer¬

Expanded text:
 tempore relictis scholis beato me uiro iunxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum solus, ut erat consuetudo, resideret — hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat, cum quidem in alio secretario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit, sicut quendam nuper, testor Ddi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut suGalli tripetias, vos scholastici, aut cer
Abbreviated transcription (Latin):
sum m utreq legiones iurata bella
susceꝑint. Unde queso taceatis: ne
etiam hoc qͦd uos loqͥmini. ad meam
referat᷑ inuidiam. Tota uob̃ istoꝵ
mantio relinquatꝰ. ad martinum
potiꝰ rru̾tamur. Tu Galle ut agg̾stꝰ
es: ceptum opꝰ explica. Tum ille. Iã
satisfacere studuis ur̃is meus sermo
debuerit. S qͥa uoluntati ur̃e non
obfecundare mͥ ñ liceti quantũ ad¬
huc dias suꝑest loquar. Nam certe
dum stramen illud qͦd in lectoᷤ nr̃os
parat᷑ afpicio subuenit in memoriã
etiam de stramine in qͦ martinus
iacuerat factam esse uͥtutem. Res
ita gesta est.
laudiomacꝰ uicus est ĩ confinio

Expanded text:
rsum me utraeque legiones iurata bella rsum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memoriam etiam de stramine, m quo Martinus iacuerat, factam esse uirtutem. res ita gesta est. Claudiomagus uicus est in confinio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in omni uita semel tantũ. Preclare
inqͥt postumianus nr̃os istes ad mar¬
tini ñ egrediantur exemplũ: tua nos¬
constringit oratio. S ꝓfiteor tͥ: qͥa
hec surddis aurib audient᷑. Nam si
Martini sequeremur uias. numqͣm
causas de osculo diceremꝰ. ⁊ uniu̾si
uerum sicut tu soles dicere cũ edaci¬
tatis argueris. galli sumꝰ. ita nos
in hac parte numqͣm uel martini
exemplo. uel tuis disputationibus
corrigendi fatem᷑. Uerumptamen
hec nob̾ iam. dudum agentib qͥd
tu tam tam obstinate sulpici taces:
Ego inqͥt non solummͦꝰ taoro: s olim
de istis tacere disposui. Nam quia
quandam uiduam. uagam. nitidu¬
lam. sumptuosam. obuirgauerim
lasciuiꝰ uictitantem. itidemq uir¬
ginem adolescinti cuidammͥ caro
indecentiꝰ adhereutem. cũ qͥdam
ipsam frequent᷑ audissem. alios etiã
qui talia agerent increpantem.
tanta mͥ omniũ feminaꝵ cunctoꝵ
monachoꝵ odia concitaui. ut adũ¬

Expanded text:
et in omni uita semel tantum. Praeclare, et in omni uita semel tantum. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum , tua constringit oratio, sed profiteor tibi quia haec surdis auribus audientur. nam si Martini sequeremur uias, numquam causas de osculo diceremus et uniuersceterum, sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus: ita nos in hac parte numquam nec Martini exemplo uel tuis disputationibus corrigemur. uerumtamen haec nobis iam dudum agentibus, quid tu tam obstinate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut adue
Abbreviated transcription (Latin):
liraret᷑. Uerum tam̃ qͥa occasione
eius etempli male uisuros esse ali¬
quos arbitraris. illi uͦ felices erunt
si a disciplina exemp̃li istiꝰ uiri nõ
recedant. Uidtant enĩ qͥa a marti¬
no semel tantũ in uita iam septua¬
genario. ñ uidua lib̾a. non uirgo
lasciuens s sub uiro uiuens. ipso
uiro parit̾ supplicante regina serui¬
uit et ministrauit. Hec edenti astitit.¬
ñ cum epulante discubuit. nͨ ausa¬
est participare con iuiuo. s defere¬
bat obseqͥum. Disce gͥ disciplinam
Seruiat tͥ matrona ñ inꝑet. ⁊ seruiat
ñ recomibat. sicut marcha illa mini¬
strauit dño. nec tamͣ est aascita con¬
uiuio. imno pͣlata est ministranti.
que u̾bum potiꝰ auclicbat. S in
martino ista regina utrumq com¬
pleuit.⁊ ministrauit ut martha. ⁊
audiuit ut maria. QAsiqͥs hoc uti
uoluerit gxemplo. ꝑ omnia teneat¬
exemplũ. Talis causa sit. talisq ꝑso¬
na. tals obsequiũ. tale coniuium.

Expanded text:
laxaret? Verumtamen quia occasione laxaret? Verumtamen quia occasione hujus exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi vero felices erunt, si a discrecedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona, non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audiebat. sed in Martino ista regina utrumque compleuit: et ministrauit ut Martha, et audiuit ut Maria. quodsi quis hoc uti uoluerit exemplo, per omnia teneat: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale conuiuium,
Abbreviated transcription (Latin):
re salomonam. si qͥdem sun plicem
sequatu᷑ hystoriam. s ficdas reginaꝵ
est conferenda qͦd mͥ liceat seꝑata
mysteru maiestate dixisse. Iua expe¬
cit audire sapientem. ista ñ tantũ
audisse contenta. s ⁊ meruit seruire
sapienti. Ad hec postumianus. iam¬
audum inqͥt Galle audiens te lo¬
quentem. uehement̃ admiror re¬
gine fidem. S illud ubi est qͦd
nulla uiquã femina ferebatur
ppius astitisse martino: Soce ista re¬
gina ñ solum astitit. s etiam mini¬
strauit. Et uereor ne isto aliquantu¬
lum se tueant᷑ exemplo qͥ libenter
feminis inserunt᷑. Fum gallꝰ qͥd tu
inqͥt ñ uides qͦd solent docere gra¬
matici. locum. tempꝰ. ꝑsonam: ẜpo¬
ne enim tͥ ante oculos captum in¬
⁊ palatio inꝑatoris p̃cib ambi¬
habe ri. regine fidde cogi. temporis¬
D necessitate constringi ut clau¬
sos carcere lib̾aret. exilus datos re
re ep̃o debiusse ut phis omnib ñ
aliquantulum de rigore ꝓpositi re¬

Expanded text:
re Salomonem; siquidem simplicem re Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus, jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius astitisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam ministravit: et vereor, ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, Quid tu, inquit, non vides quod solent docere grammatici, locum, tempus, personam? Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exsiliis datos resre episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi re