comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eģo hoc testimonio non laborẽ quando ill
x ipsis poeta quidẽ eximius sed paganus ꝑuica¬
tulit quib ait Ouimiũ dilectȩ deo tibi mi¬
litat aether. & coniurati ueniunt ad classi ca
uenti. ita cęlitus iudicatum est Inter partẽ
tiã sinc presidio hominũ desolõ deo humi¬
littr sperantẽ. Et partẽ arrogantissime de
uiribus suis. & de idolis presumentẽ: Theodo¬
sius autẽ composita. tranquillataq re publica.
apud mediolan:ũ constitutus diem obũt:
Paugustus cuius nunc filius theodosi¬
us orientẽ regit. & honorius augustꝰ
frater cius cuius nunc res publica
is tantũ sedib tenere cȩperunt. N ixitq ar-¬
chadius post patris excessũ annis. xII Imperuq
summã theodosio filio. paruo ad modum mo-¬
riens tradidit. Interea gildo comis qui mini-¬
to regni eoꝵ africȩ preerat. simul ut defunc.¬
tum theodosium comperit. siue ut quidã ferc̃

Expanded text:
ego hoc testimonio non laborem, quando unus ego hoc testimonio non laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicatulit, quibus ait: O nimium dilecte Deo! tibi militat aether, Et coniurati ueniunt ad classica uenti. Ita caelitus iudicatum est inter partem etiam sine praesidio hominum de solo Deo humiliter sperantem et partem adrogantissime de uiribus suis et de idolis praesumentem. Theodosius autem conposita tranquillataque republica apud Mediolanium constitutus diem obiit. Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus frater eius, cui nunc respublica isis tantum sedibus tenere coeperunt; uixitque Arcadius post patris excessum annis duodecim imperiique summam Theodosio filio paruo admodum moriens tradidit. interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae praeerat, simul ut defunctum Theodosium comperit, siue ut quidam ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
interga trudebat: Tela ȩtiã quȩ ipsis uchemen¬
ter intorserant. excepta uentis impetu supima¬
ta ac retrorsũ coacta: ipsos in feliciter config¬
bant. Proxpexit sibi humanȩ conscientiȩ p¬
uor Nam continuo sese parua suorũ mani
fusa. uictori theodosio hostilis prostrauit &¬
ercitus. Eugenius captus atq interfectuse
Arhogastes sua sese manu ꝑcutit. ita ꝙ hic
duorũ sanguine bellũ ciuile restinctũ est.
absq illis decem milib gothorũ quos pte¬
missos atheodosio arbogastes delesse fundit̾
fertur. Q uos utiq ꝑdidisse lucrũ & uindi
uincere fuit: Non insulto obtrecꝰtatorib
nr̃is. unum aliquod ab initio urbis condite
bellũ ꝓferant. tam pia necessitate suscepti
tam diuina felicitate confectum. tam cden¬
ti benignitate sopitũ: Ubi nec pugna ga¬
uem cedem. nec uictoria cruentã exegerit il¬
tionem: Et fortasse concedã ut non hȩc fas
xpiani ducis concessa uideantur. Q uamul

Expanded text:
in terga trudebat; tela etiam, quae ipsi uehemenin terga trudebat; tela etiam, quae ipsi uehementer intorserant, excepta uenti impetu supinato ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. prospexit sibi humanae conscientiae pauor, nam continuo sese parua suorum manu fusa uictori Theodosio hostilis prostrauit exercitus; Eugenius captus atque interfectus est; Arbogastes sua se manu perculit. ita et hic duorum sanguine bellum ciuile restinctum est, absque illis decem milibus Gothorum, quos praemissos a Theodosio Arbogastes delesse funditus fertur: quos utique perdidisse lucrum et uinci uincere fuit. non insulto obtreotatoribus nostris. unum aliquod ab initio Vrbis conditae bellum proferant tam pia necessitate susceptum, tam diuina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna grauem caedem nec uictoria cruentam exegerit ultionem, et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa uideantur; quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
liter arma corripuit solus sciens se c̾e. non solum
signoq crucis signũ prelio dedit. Ac se inbellũ
ȩtiã si nemo sequeretur uictor futurus inmisit:
Drima salutis uia extitit arbitrio hostilium
parcium comes. qui cum ignaro imperatorẽ cir-¬
cumpositis excepisse insidiis conuersus ad reue¬
rentiam presentis augusti: Non solũ periculo
liberauit. uerũ ȩtiã instruxit auxiliũ: At ubi
ad contigua in miscende pugnȩ spatia peruen.¬
tum est: Continuȩ magnus illi & in effabił
turbo uentorũ mora hostium ruit. fereban᷑
ꝑaera spicula missa nr̃orum. atq ultra mei¬
suram humani iactus ꝑmanũ inacre portats
nusquã propemodũ cadere priusquã in pi-¬
gerent sinebantur: Porro autẽ turbo contim
ora pectoraq hostium nunc inͣlis grauiter
scutis euerberabat: N unc in pressis ꝑtinacite
obstructa plaudebat. nunc auulsis uiolent᷑
destituta nudabat. N unc oppositis iugiter

Expanded text:
liter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. liter arma corripuit solus, sciens se esse non solum. signo crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersus ad reuerentiam praesentis Augusti, non solum periculo liberauit uerum etiam instruxit auxilio. at ubi ad contigua miscendae pugnae spatia peruentum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo uentorum in ora hostium ruit. ferebantur per aera spicula missa nostrorum atque ultra mensuram humani iactus per magnum inane portata nusquam propemodum cadere, priusquam inpingerent, sinebantur. porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc inlisis grauiter scutis euerberabat, nunc inpreesis pertinaciter obstructa claudebat, nunc auulsis uiolenter destituta nudabat, nunc oppositis iugiter
Abbreviated transcription (Latin):
dosium. Arbogastes iste precipuũ inutroq
documentũ est: Qui & tunc cum theodosio
paruit. tantis instructum presidiis maximũ
ipse minimus cȩpit. Et nunc cum aduersꝰ
eundẽ theodosium collectis gallorũ francoꝵq
uirib exundauit. Nixus ȩciã precipuo cultu
idolorũ. Magna tamen facilitate succubuit.
eugenius atq arbogastis instructas acies cã-¬
pis expedierant. arta alpium latera atq:
ineuitabiles ab illis transitus premissis calli¬
de insidiis occuparant: Etiam si numero ac
uirib in pares forent. sola tamen belli dis-¬
positione uictores At uero theodosius insum¬
mis alpibus constitutus. expers cibi ac somni.
sciens quod destitutus suis. Nesciens quod clau-
omnia corpore humi fusus. mente celo: fixus
orabat. De hinc postquã in somnẽ noctẽ pre¬
cum continuatione transegit. & testes ꝓpe¬
modũ quas inpretiũ presidii cȩlestis ad pen-¬
derat: L acrimarũ lacunas teliquit fiducia¬

Expanded text:
dosium, Arbogastes iste praecipuum in utroque dosium, Arbogastes iste praecipuum in utroque documentum est. qui et tunc, cum Theodosio paruit, tantis instructum praesidiis Maximum ipse minimus cepit: et nunc, cum adversus eumdem Theodosium, collectis Gallorum Francorumque viribus, exundavit, nixus etiam praecipuo cultu idolorum, magna tamen facilitate succubuit. Eugenius atque Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque inevitabiles transitus, praemissis callide insidiis occuparant, etiamsi numero ac uiribus inpares forent, sola tamen belli dispositione uictores. at uero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens quod clausuomnia, corpore humi fusus, mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum lacunas reliquit, fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinianus iumor regno restitutus. extincto
maximo eiusq filio uictorȩ. quẽ imperatorem
gallis maximus reliquerat. Ipse ingalliã tran¬
siuit: Ubi cum tranquilla republica in pace
ageret apud uiennã dolo arbogastis cometis
sui ut ferunt strangu latus. atq ut uolun.¬
tariam sibi consciuisse mortẽ putaretur. laqueo
suspensus est: Mortuo ualentiniano augusto.
arbogastes eugenium tyrannũ mox creare ausꝰ
est: Legitq hominẽ cui titulũ impcratoris un¬
poneret: Ipse acturus imperiũ uir barbarus
animo. consilio. manu. audacia. potentiaq nimi-¬
us. contraxit undiq innumeras in uictasq co¬
pias. uel romanorũ presidiis. uel auxiliis bar-¬
barorum. alibi potestate. alibi cognatione sub-¬
nixus. historiam notã etiam oculis plurimo¬
rum quã melius qui expectauere nouerunt.
dilatari uerbis non opus est. potentia dei ñ
fiducia hominis uictorẽ semꝑ exstitisse theo-¬

Expanded text:
Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legitque hominem, cui titulum imperatoris inponeret; ipse acturus imperium uir barbarus. animo consilio mann audacia potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque copias, uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum alibi potestate alibi cognatione subnixus. historiam notam etiam oculis plurimorum, quam melius qui spectauere nouerunt, dilatari uerbis non opus est potentia Dei non fiducia hominis uictorem semper extitisse Theo
Abbreviated transcription (Latin):
tante dissolutę clauseq insidiş tanti apparatꝰ
exinaniti sunt. Et tamen nullus dolos instrux̃
nullus aciem disposuit. P̾ ostremo nullus sidici
licit gladium de uagina extulit. formidolosis¬
simum bellum sine singuine usq ad uictoriã
ꝙ inuictoriã duorũ morte confectum est Et
ne hoc quisquã casu factum putet. quod ina¬
gis potentiã dei qua & dispensantur ꝙ iudi¬
cantur. U niuersa ꝓpagato sui testimonio de¬
cdarat qđ obstrepentium mentes. uel adcon-¬
fusionem uel ad fidem cogat. dico rem & in
cognitã omnib ꝙ omnib notã: Post hoc
bellũ quo maximus interfectus ẽ. Multa utiq̃
sicut om̃s recognoscimus theodosiũ filiumq
eius honorsum. usq ad nunc & externa bella
& ciuilia consecuta sunt. Et tamen om̃ia
pęne usq iñ hodiernũ diẽm equidẽ cum
fructui simplicis sancteq uictoriȩ uel nullo
uel minimo sanguine quiẽuerunt. Igĩtur

Expanded text:
tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exinaniti sunt: et tamen nullus dolos struxit, nullus aciem disposuit, postremo nullus, si dici licet, gladium de uagina extulit. formidulosissimum bellum sine sanguine usque ad uictoriam et in uictoria duorum morte confectum est. et, ne hoc quisquam casu factum putet, quo magis potentia Dei, qua et dispensantur et iudicantur uniuersa, propalato sui testimonio declarata obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnibus et omnibus notam: post hoc bellum, quo Maximus interfectus est, multa utique, sicut omnes recognoscimus, Theodosium filiumque eius Honorium usque ad nunc et externa bella et ciuilia consecuta sunt, et tamen omnia paene usque in hodiernum diem et quidem cum fructu simplicis sanctaeque uiotoriae uel nullo uel minimo sanguine quieuerunt. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pium ac fluminũ aditus communisset Sed in¬
effabile iudicio dei dum nauali expeditione in¬
cautumꝰ of temp̃ uenire & obruere parat: spon¬
te eademqͣ obstruxerat claustra deseruit. Ita
theodosius uemine sentiente ut non dicam re-¬
pugnante. uacuas transmisit alpes atq aqui¬
leiam inꝓiusus ueniens. hostem illum mag¬
num maximũ trucẽ. & ab immanissimis quoq
germanorũ gentib tributa. ac stipendia. solo
terrore nominis exigentẽ. sine dolo. & sine con¬
trouersia. dausit. cepit. occidit. U alentinianus
recepto italiȩ potitus imperio est Andragosiuis
comes cognita maximi nece precipitẽ sese e
naui inundas dedit. ac suffocatus est Theodo¬
sius incruentã uictoriã deo procurante suscep̃.
uitari nequeant transiguntur. Ad uictoriam
puentum est. in rupta est ciuitas correptus ẽ.¬
tyrannus & hoc parum est ecce a parte alia
uictus hostilis exercitus. atq ipso tyranno.
truculentior comes tyranni ad mortẽ coactus.

Expanded text:
pium ac fluminum aditus communisset, ineffabili indicio Dei, dum nauali expeditione incautum hostem praeuenire et obruere parat, sponte eadem quae obstruxerat claustra deseruit. ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, uacuas transmisit Alpes atque Aquileiam inprouisus adueniens hostem illum magnum, Maximum, trucem et ab inmanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepit occidit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante suscepit.uitari nequeunt, transiguntur. ad uictoriam peruentum est, inrupta est ciuitas, correptus tyrannus. et hoc parum est. ecce parte alia uictus hostilis exercitus atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus,
Abbreviated transcription (Latin):
atq augusto dignus. nisi contra sa¬
cramenti fidẽ ꝑtyrannidem emer
assione ꝑterritum. atq initaliã transirẽ
nditante dolis circumuentũ interficit:
Fratrẽq eius ualentinianũ augustũ italiã
cxpulit. Ualentiniãnus inorientẽ refugiens.
atheodosiõ paterna piẽtate susceptus. mox
maximũ gratiano imperiũ romanȩ
taq iustis necessariisq causis adbellum ciui¬
lo ꝑmotus. cum eduobus augustis fr̾ibus &
ultionem inunius interfecti sangiunis exige¬
tet. & restitutionẽ miseria alterius exulan¬
tis oraret: Posuit indeo spem suã seseq ad¬
uersus maximũ tẏrannũ sola fide maior:
am longe minor. uniuersa apparatus bel¬
lici comparatione ꝓripuit: Aquileia tunc
naximus uictorię suȩ spectator insederat:
Andragasiũs comes eiũs summa belli ad¬
ministrabat. quĩ cum largĩssimis militũ co¬
pis ipsamq magnarũ copiarũ fortĩtudinẽ
picellente consilio omnes incredibiliter al

Expanded text:
atque Augusto dignus nisi contra saatque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersursione perterritum, atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque eius Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens a Theodosio paterna pietate susceptus, mox Maximum Gratiano imperium Romani  iustis necessariisque causis ad bellum ciuile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguis exigeret et restitutionem miseria alterius exulantis oraret, posuit in Deo spem suam seseque aduersus Maximum tyrannum sola fide maior — nam longe minor uniuersa apparatus bellici conparatione — proripuit. Aquileiae tunc Maximns uictoriae suae spectator insederat. Andragathius comes eius summam belli administrabat: qui cum largissimis militum copiis ipsamque magnarum copiarum fortitudinem praecellente consilio omnes incredibiliter Al
Abbreviated transcription (Latin):
lim uictor intrauit & ne urbẽ paruam
ipsã romani exercitus manũ assidue belli¬
do deterreret. fęclus cum athanari cogotha¬
rum rege ꝑcussit. Athanaricus autẽ cn
tinuo ut constantinopolim uenĩt diem obl
uniuersȩ gothorũ gentes rege defuncto als¬
picientes uir̃tutẽ benignitatẽq thcodoli
romano sese imperio dederunt: In hisdeu
ctiã dieb ꝑsecutore iuliano inter fcto.
lũsq imperatorib scpe uictis. N unc ȩllã
ualente in fuga actore centissime uebos
sacietatem cruda insultatione ructabant. ul
tro constantinopolim. ultro adtheodosium mi¬
sere legatos. pacemq supplices poposcerunt.
unc̾tumq tunc fedus est quo uniuersus ori¬
ens usq ad nunc tranquillissime fruitur.
Intcrea cum theodosius inoriente sub actis
harbarorũ gentibus. thracias tandẽ ab hoste
lberum reddidissec. & archadium filium suũ
consortẽ fecisset imperii C apłm .L.i.¬
ax ioiis uir quidẽ strenuus & probus

Expanded text:
lim uictor intrauit et ne paruam lim uictor intrauit et ne paruam ipsam Romani exercitus manum adsidue bellando detereret, foedus cum Athanarioo Gothorum rege percussit. Athanaricus autem ctinuo ut Constantinopolim venit, diem obiit. Universae Gothorum gentes, rege defuncto, aspicientes virtutem benignitatemque Theodosii, Romano sese imperio dediderunt. In iisdem etiam diebus Persae, qui, Juliano interfecto, aliisque imperatoribus saepe victis, nunc etiam Valente in fugam acto, recentissimae victoriae satietatem cruda insultatione ructabant, tro Constantinopolim ad Theodosium misere legatos pacemque supplices poposcerunt ictumque tunc foedus est, quo uniuersus Oriens usque ad nunc tranquillissime fruitur. interea cum Theodosius in Oriente subactis barbarorum gentibus Thracias tandem ab hoste liberas reddidisset et Arcadium filium suum consortem fecisset imperii, Maximus, uir quidem strenuus et probus
Abbreviated transcription (Latin):
num uirum. & restituende rei publicȩ nc̃¬
cessitate. apud sẏrmiũ purpura induic.
Orientisq & traciȩ simul prefecit iperiao
in hoc ꝑfectiore iudicio. quia cum inomnbs
humanȩ uite uirtutib istre par fuerto
Infidei sacramento religionisq cultu. sine
la comparatione precessit. siquidẽ ille pte¬
secutor. hic ꝓpagator ȩccłiȩ: Ita illi ne ins
quidẽ proprius filius quo successore gaudo¬
ret indultus est. Huius autẽ orientis sinis
atq occidentis ꝑ succiduas usq ad nunc gen¬
rationes gloriosa ꝓpago dominatur Itaq
theodosius ad fictam rem publicã ira dei st¬
parandam credidit miscłia dei. omnẽ fidu¬
gentes formidatasq cunctis maiorib Alcaes¬
dro quoq illi magno sicut pompeius corue¬
liusq testati sunt. Euitatas. nunc autẽ e¬
tincto romano exercitu romanis equis att
instructissimas. hoc est halanos. hunos. &g
thos. incunctanter ad gressus. magnis mil¬
tisq prelus uicit Urbem constantinope¬

Expanded text:
anum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio, in hoc perfectiore iudicio, quia, cum in omnibus humanae uitae uirtutibus iste par fuerit, in fidei sacramento religionisque cultu sine ulla comparatione praecessit; siquidem ille persecutor, hic propagator Ecclesiae. ita illi ne unus quidem proprios filius, quo successore gauderet. indultus est; huius autem Orienti simul atque Occidenti per succiduas usque ad nunc generationes gloriosa propago dominatur. itaque Theodosius adflictam rempublicam ira Dei reparandam credidit misericordia Dei; omnem fidugentes formidatasque cunctis maioribus, Alexandro quoque illi Magno, sicut Pompeius Corneliusque testati sunt, euitatas, nunc autem extincto Romano exercitu Romanis equis annisque instructissimas, hoc est Alanos Hunos et Gothos, incunctanter adgressus magnis multisque proeliis uicit. urbem Constantinopo
Abbreviated transcription (Latin):
is uł huiꝰcemodi aliis adomno apłł¬
co his qui aderant luculent᷑ inti¬
matis. alii fundebant ora lacrimis
alii crepidabant. alii suꝑ hac re
asceptabant. Inter om̃s aut̃ in eodem con¬
simme ingenuitatis ep̃c podiensis nomine
dirent: & ipse ꝓ officio suo in om̃ĩb exer¬
ia patrocinaetirꝰ. ut pote quem om̃t
uigne stremutatis ꝙ singularis industri
sulem nouerañt. Bigno itaq exercicui
si muento pͥmitero. pbuit assensum imil¬
itudo multa nobilulm.: & statim om̃s in
nestib suꝑ amictis consuerunt scẽ crucis
Idauerat fũius pontisey am̃n diri

Expanded text:
is vel hujuscemodi aliis a Domino apostolico, his qui aderant luculenter intimatis, alii suffundebantur ora lacrymis, alii trepidabant, alii super hac re disceptabant. Inter omnes autem in eodem consummae ingenuitatis episcopus Podiensis nomine dirent; et ipse pro officio suo in omnibus, exercitui patrocinaretur, utpote quem omnes magnae strenuitatis et singularis industriae praesulem noverant. Digno itaque exercitui Dei invento primicerio, praebuit assensum multitudo multa nobilium, et statim omnes in vestibus superamictis consuerunt sanctae crucicaverat summus pontifex Dominum dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam fabuis censorius: fabium buteonẽ filiũ
suum furti insimulatũ inter fecit. dignum
scilicit facinus. qđ pater uel parricidio plec¬
tendum duceret quod ne leges quidẽ nisi mul¬
ta pecunia aut ad summũ exilii circa quem¬
libet hominũ censuerunt. Capłm . xuiiii.

Expanded text:
Nam Fabius Censorius Fabium Buteonem filium Nam Fabius Censorius Fabium Buteonem filium suum furti insimulatum interfecit: dignum scilicet facinus, quod pater vel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem insimulatum pecuniae, aut summi exsilii circa quemlibet hominum scelus censuerunt. Anno ab u
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine effluxit. & apud tuscos cȩlum ardere
uisum est: & arimini noc̾te multa luce clarã
effulsisse ac tres lunas distantib cȩli regionib
exortas apparuisse. Tunc quoq magno ter¬
remotu charia & rhodus insulȩ adeo concussȩ
sunt ut labentib uulgo tectis ingens quoq
ille colossus rucret. E odem anno flamminius
consul contentis auspicus quib pugnare pro-¬
hibebatur aduersum gallos conflixit & uic
Inquo bello.uiiii. milia gallorum cȩsa .xuii. mił
capta sunt. Post hoc daudius consul gesatorũ
.xxx. milia deleuit. Ubi ȩciã ip̃se iurdomarũ
regem u pͥmam aciem ꝓgressus occidit. & in¬
ter multa insubriũ quos addeditionẽ coegerat
oppida. mediolanũ quoq urbem florentissimã
cȩpit. Deinde histrii noui hostes excitati sunt.
Quos cornelius minutiusq consules. multo
quidẽ romanorũ sanguine subegerunt. E mer
git hic paululum antiquus ille romanorum

Expanded text:
sanguine effluxit, et apud Tuscos coelum ardere sanguine effluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum est, et Arimini nocte multa lucem claram effulsisse, ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse. Tunc quoque magno terraemotu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut labentibus vulgo tectis, ingens quoque ille colossus 251 rueret. Eodem anno Flaminius cos., contemptis auspiciis quibus pugnare prohibebatur, adversum Gallos conflixit, et vicit. In quo bello novem millia Gallorum caesa, decem capta sunt. Post hoc Claudius consul Gaesatorum triginta. milia deleuit, ubi etiam ipse Virdomarum regem in primam aciem progressus occidit: et inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat, oppida Mediolanium quoque urbem florentissimam cepit. Deinde Histri noui hostes excitati squos Cornelius Minutiusque consules multo quidem Romanorum sanguine subegerungit hic paululum antiquus ille Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
tanta quanta eos terrere debuit cęsa sui parte
fugerunt. Nam tria milia eorum tunc inter¬
fecta historici tradunt. Quod ideo ignominio¬
sius turpiusq est tam paucis amissis tanta ag¬
mina diffugisse: quia se maluis uictorũs non ui-¬
ribus animorũ preualuisse. sed bellorũ ꝓuentib
ꝓdiderunt. Quis enim rogo inexercitu roma¬
norum crederet numerũ istum fuisse. saltem.
non dico fugisse . Post hȩc scđm cum gallis pre¬
lium gestum est: inquo planȩ quadraginta mił
gallorum trucidata sunt. Sequenti anno man¬
lius torquatus. & fuluius flaccus. consules. pͥmi
transpadũ romanas duxere legiones Pugna¬
tum ẽ ibi cum insubrib gallis. quoꝵ iterfec¬
ta sunt uiginti tria milia. quinq milia capta
sunt. Eo deinde anno qui huic proximus fuit
dira miscrã urbem terruere ꝓdigia. miserã
utiq quȩ hinc fremitu hostium inde nequitia
demonũ terrebatur. Namq inpiceno Numen

Expanded text:
tanta quanta eos terrere debuit, caesa sui parte tanta quanta eos terrere debuit, caesa sui parte fugerunt: nam tria milia. eorum tunc interfecta historici tradunt. quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amissis tanta agmina diffugisse, quia se in aliis uictoriis non uiribus animorum praeualuisse sed bellorum prouentibus prodiderunt. quis enim rogo in exercitu Romanorum crederet numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse ? post haec secundum cum Gallis proelium gestum Gallorum trucidata sunt. Sequenti anno Manlius Torquatus et Fulvius Flaccus consules, primi trans Padum Romanas duxere legiones. Pugnatum est ibi cum Insubribus Gallis, quorum interfecta sunt viginti tria millia, quinque millia capta sunt. Eo deinde anno, qui huic proximus fuit, dira miseram Urbem terruere prodigia. Miseram utique, quae hinc fremitu hostium, inde nequitia daemonum terrebatur, namque in Piceno flumen
Abbreviated transcription (Latin):
boario uiuos defoderunt. S obligamencum
hoc magicũ incontrariũ continuo uersum ẽ:
Namq: diras illas quas fecerant externoꝵ
mortes fȩdissimis suorum cȩdib expiauerunt.
Siquidẽ lucio emilio. catulo gaio. atilio re¬
gulo. consulib. magna formidine consternatꝰ.
senatus defectione cif alpinȩ galliȩ. cum ȩtrã
ex ulteriore gallia ingens aduentare exercitus
nuntiaretur maxime gestatorũ. qđ nomen
non gentis sed mercennariorũ gallorum est
Itaq ꝓmoti consules totius italis ad presidiũ
imperũ contraxere iuires. Quo facto inutriusq
consulis exercitu octingenta milia armatorũ
fuisse referuntur. sicut fabius historicus qͥ
eidem bello inter fuit scripsit. ex quib romanoꝵ
& campanorũ fuerunt peditũ trecenta quadra
centi. Cȩtera multitudo sociorum fuit. Com¬
misso prȩlio apud arretium atilius consul oc¬
cisus ẽ: octingenta milia romanoꝵ nec saltem

Expanded text:
boario uiuos defoderunt. sed obligamentum boario uiuos defoderunt. sed obligamentum hoc magicum in contrarium continuo uersum est; namque diras illas quas fmortes, foedissimis suorum caedibus expiaverunt, sequidem, L. Aemilio Papo, C. Atilio Regulo consulibus, magna formidine consternatus est senatus defectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens adventare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis, sed mercenariorum Gallorum est. Itaque permoti consules, totius Italiae ad praesidium imperii contraxere vires. Quo facto, in utriusque consulis exercitu octingenta millia armatorum fuisse referuntur, sicut Fabius historicus, qui eidem bello interfuit, scripsit. Ex quibus Romanorum et Campanorum fuerunt peditum trecenta quadragcenti; cetera multitudo sociorum fuit: commisso proelio apud Arretium Atilius consui occisus est: octingenta milia Romanorum, nec saltem
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. C um autẽ in hoc pauxillulum
tũ tantopere uel maiorũ gaudra uel mino¬
rum studia reclimantur. ꝓ fec̾ta discernitur.
quã iocunditatẽ habuerit hec breuitas. ꝙ
qa amiritudinẽ illa ꝓlixitas: Hoc est & qut¬
s inlata grata fuisset si diuiturna mansisset.
& hȩc incessabilis miseria quã ȩtiam uitanda
surit si uitałł quacumq potuisset. Cap̃ xuri.¬
.XUIII. hanulchar dux carthaginien¬
sium ab ispanis inbello cum aliud
bellum aduersus romanos clam
araret occisus ẽ Sequenti anno legati ro¬
ranorum ab illiriis interfecti sunt. Post cũ
psis illiriis atrocissimũ bellum gestum est.
nquo multis oppidis populisq deletis. reliqͥ
fuluio postumioq consulib dedidexunt.¬
ertio de inceps anno miserã ciuitatẽ sacͥ¬
N sacrificus male potentes funestauere
pontisices. Namq decem uiri consuetudinẽ
prisoe suꝑstitionis egressi. gallum uirum & gal¬
lam feminã cum muliere simul greca in foro

Expanded text:
, diceretur. cum antem in hoc pausillulum , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gaudia uel minorum studia reclinantur, profecto discernitur, et quam iucunditatem habuerit haec breuitas et quam amaritudinem illa prolixitas, hoc est, et quies illa quam grata fuisset, si diuturna mansisset, et haec incessabilis miseria quam etiam uitanda fuerit, si uitari quacumque potuisset. ADXVII Hamilcar dux Carthaginiensium ab Hispanis in bello, cum aliud bellum aduersus Romanos clam pararet, occisus est. Sequenti anno legati Romanorum ab Illyriis interfecti sunt. post cum ipsis Illyriis atrocissimum bellum gestum est: in quo multis oppidis populisque deletis reliqui se Fuluio Postumioque consulibus dediderunt. Tertio deinceps anno miseram ciuitatem sacrilegis saerificiis male potentes funestauere pontifices; namque decemuiri consuetudinem priscae superstitionis egressi Gallum uirum et Gallam feminam cum muliere simul Graeca in foro
Abbreviated transcription (Latin):
nr uno tempore atimore luc̾tuum ut non dicã
id ipsis luctib conquieuit. Hoc si quisquam ho¬
minum tam parum in uita sua quictis habuis¬
t¶N uniquid uel uixisse diccrecur : aut
i quisquã ꝑtotum annũ dolorib & cruciatib
agatur. medio autẽ anni ipsius spatio unum
tantum diem tranquillũ & sine conflictatio¬
mbus transigat NNumquid ex ea leuamentũ
nalorũ accipiet ac non totum annum mise¬
nis de putabit: S illi inquit hunc annũ
pgiorioso signo infatigabilis uirtutis conlo¬
cuerunt. atq utinam ꝓ obliuione calamitatis.
continuȩ preterissent. Nam sicut incorpore
hminis ita demum lepra dinoscitur si uarra¬
tm inter sanas cutis partes color diuersus appa-¬
itat. At si ita se ubiq diffundat ut omnia
unus coloris quamius adulteri fatiat. perũt
ila discretio: ita si continuus labor ȩquali
tolerantia sine respirandi appetitu ꝑ fluxis¬
sec. intentio uoluntatis & electio consuetudiniꝰ

Expanded text:
uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam b ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, medio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non totum annum miseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtutis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor aequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
rum uitȩ suȩ adinsultandũ potius sibi hicbe¬
pitu suscitemus. Ecce portȩ. iani clausȩ fuerat
foris bellũ romanorũ non fuit O mñe subili
suam ingremio suo conquiescentẽ roma contire
⁊ hoc quando: post punicum ptȩ
bellum. Post quantum temporise
annos quadringentos quinquagini
Quam di: anno uno. Et quid al¬
ro sub sequutum ẽ: ut de ceteris taceam billi
gallicum & hannibal cum bello punico secis¬
do ei michi cognouisse hȩc & denudasse qui
etrã me pudet. Pax ista unius anni uel mes
umbra pacis lenimentũ miseriarũ an memnd
malorũ fuit : stillicidiũ istud olei in mnel
magnȩ flammş cadens extinxit fomitẽ ts¬
ignis an aluit ÷ Parum aquȩ frigidş aris¬
cissimis haustum in febrib samauit ȩgnitos
ab hostilio tullo usq ad cęsarẽ augustum
tantum modo ȩstate romana sanguiẽ uisc
non sudarunt. & inter plurimas magnas
sculorum ȩcates inisera ciuitas. uere misera irater.

Expanded text:
erum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc streerum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens  hoc quando? post primum Punicum bellannos quadringintos et quadraginta: quamdiu? anno uno: et quid altero subsecutum est? ut de caeteris taceam, bellum Gallicum, et Annibal cum bello Punico secundo. Hei mihi cognovisse haec et denudasse quam etiam me pudet! Pax ista unius anni, vel magis umbra pacis, lenimentum miseriarum, an incentivum malorum fuit? stillicidium illud olei, in medium magnae flammae cadens exstinxit fomitem tignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum tiogentos, id est ab Hostilio Tullo usque ad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater,
Abbreviated transcription (Latin):
titere hostes aduersus quos uaria sor¬
te bellatum est. Nam in primo con¬
flietu ualerio consulȩ tra milia
cecider romani. secundo xiiii. milia gallorum
cesa duo milia capta sunt. Sed ob priorẽ clalm
triumphus consuli denegatus est: Tito manlio i¬
quato gaio. attilio. bubulco consulib sardina n¬
sula rebellauit. auctorib poenis U nde mor ba
sub acti. & oppressi sunt. carthagiuiensib autẽ
uiolatorib pacisqurm ipsi poposcissent infera
bellum decretum est. Contra carthaginienses ꝑ
suppliciter poposcerunt. Et cum bis missis les¬
tis nichil profecissent: Post ętiã decem princi¬
pibus bis ȩque supplicantib nec impetiarnt
nouissims annonis minimi hominis inter legi¬
tos oratione meruerunt. Hoc anno portatani q¬
mini clausa est: quia nusquã eodem anno bali
erat quod sub numa solum pompilio rege pn¬
uenerat. Hic demum nobis tacendum ẽ. & ton¬
pora quib conferri nr̃a nullomodo possunt i¬
lentio transmitti expedit. nc obtrectatores di¬

Expanded text:
titere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia cecidere Romani, secundo quattuordecim milia Gallorum caesa, duo milia capta sunt, sed ob priorem cladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato C. Atilio Bubuloo consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio demum nobis tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores di
Abbreviated transcription (Latin):
congressus. paruissima suorũ manu. magnũ¬
hostium numerũ occidit. Nam inginti milia ho¬
minum meo bello cȩsa referuntur. Tigranes uix
rane agnosceretur abiectis. Tunc ad lucullum
totius pene orientis supplices uenere legati.

Expanded text:
congressus paruissima suorum manu magnucongressus paruissima suorum manu magnuhostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello caesa referuntur. Tigranes uix ra ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati
Abbreviated transcription (Latin):
cullus sinopem expugnaturus obsederat. Hanc
seleucus archipirata & cdeochares spado qui p̃¬
sidii causa preerant expilatã atq incensam
reliquerunt. Lucullus miserorũ hostium in¬
testina clade ꝑ motus. celeri occursu immissũ
restrinxit incendium. Ita misera ciuitas uersa
uice hostium sociorumq unde defendenda.
disꝑdita. ꝙ unde disꝑdenda seruata est. At
uero marcus lucullus qui curioni in mace¬
donia successerat. totã bessorum gentẽ bello
appetitã. indeditionẽ recepit. E odem tempore
metellus sicilie pretor cum fȩdissima illa gal
uerris spretura siciliã affuctam inuenisset
maximȩ purgatione archipirata nefariis
prȩtis & cedib dilacerante. qui pulsa classe
romana siracusanũ portũ obtinuerat. quẽ
mox nauali terrestriq prelio comminutũ
sicilia decedere compulit. Preterea lucullus
transgressus eufracen. & tigrin apud tygra¬
nos certã urbẽ cum utridate. & tigrane

Expanded text:
cullus Sinopem expognatnrus obsederat; hanc cullus Sinopem expognatnrus obsederat; hanc Seleucus archipirata et Cleoohares spado, qui praesidii causa praeerant, expilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus miserorum hostium intestina clade permotus celeri occursu inmissum restinxit incendium. ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorumque unde defendenda disperdita et unde disperdenda seruata est. at uero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello adpetitam in deditionem recepit. Eodem tempore Metellus Siciliae praetor cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam adflictam inuenisset, maxime Pyrganione archipirata nefariis praedis et caedibus dilacerante, qui pulsa. classe Romana Syracusanum portum obtinuerat — quem mox nauali terrestrique proelio comminutum Sicilia decedere conpulit. praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane
Abbreviated transcription (Latin):
quo prelio plusquã .xi. milia mariauorum
alitũ interfecta referuntur. Lucullus pꝰea¬
cum eodem mario nauali prelio congressus. trigin
ta duas naues regias & complures honerarias aut
demersit aut cepit. Multi ibi exhis quos sylla
ꝓscripserat interempti sunt. Marius postera die
de spelunca ubi latebat extractus. meritas hosti¬
lis animi penas luit. Eodͥem uero lucullus im¬
petu apamiã uastauit. & sub monte olimpo
priapum munitissimã ciuitatẽ captã expug¬
natamq diruit. M itridates aduersus bizan¬
cium instructa classe nauigans. tempestate cor-¬
reptus. Lxxx rostratas naues ꝑdidit ipse cum quas:¬
sa iam naui mergeretur: inmio paronẽ seleuci
piratȩ ipso pirata uuante. transiliuit. Inde siu¬
opem ac post amison cum magna difficultate
onꝗm anno apud romã catilina
incesti accusatus. Q uod cum fabia
uirgine uestali commisisse argue¬
batur. catuli gr̃a fultus euasit. Lu.¬

Expanded text:
quo praelio plus quam undecim millia Marianorum quo praelio plus quam undecim millia Marianorum militum interfecta referuntur. Lucullus pcum eodem Mario navali praelio congressus, triginta et duas naves regias et complures onerarias, aut demersit aut cepit. Multi ibi ex his quos Sylla proscripserat, interempti sunt. Marius, postera die de spelunca ubi latebat extractus, meritas hostilis animi poenas luit. Eodem vero Lucullus impetu Apamiam vastavit, et sub monte Olympo, Prusam, munitissimam civitatem, captam expugnatamque diripuit. Mitridates adversus Bizantium instructa classe nauigans tempestate correptus octoginta rostratas naues perdidit; ipse cum quassa iam naui mergeretur, in myoparonem Seleuci piratae ipso pirata iuuante transiluit. inde Sinopem ac post Amisum cum magna diffioultate odem anno apud Romam Catilina moesti accusatus, quod cum Fabia uirgine Vestali commisisse arguebatur, Catuli gratia fultus euasit. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
mocniam digressi. incolles camposq in heremos
inciderunt. ubi non solum montes usti. uel
sixa quasi quadã fuligine offuscata cernun¬
tur. uerũȩtiam campi ambusto solo squalidi
per .l. milia passuum sine ullo ignis uel for¬
nacis indicio & pendulo in ꝑfundum cinere pu¬
tres ucent. Tribus ȩtiã locis torride uoragines
stenduntur. quas greciphisas uocant. Inquib
lui oberrantes inopinatis tandẽ periculis ex¬
cmpti sunt & tlam in regis castra uenerunt.¬
quos de iotarus rex gallo greciş prefecͤtos re¬
gis bello trucidauit. Interea mitridates apud
citicum eadem mora qua obsidebat. oppressus in-
magnã penuriã pestilentiãq exercitum suũ
cartauit. Nam plusquã. ccc. milia hominũ
fame & morbo ineadem obsidione amisisse
fertur. Ipse cum paucis arrepta nauicula fug̃¬
ecastris: L. ucullus incruento milite spectator
cladis aliene nouum genus uictoriȩ adeptus
et Mox mariũ adortus uicit fugauitq In

Expanded text:
Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per quinquaginta milia passuum sine ullo ignis uel fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines ostenduntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarus rex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam plus quam trecenta milia hominum fame et morbo in eadem obsidione amisisse fertur; ipse cum paucis arrepta naui clam fuge castris. Lucullus, incruento milite, spectator cladis alienae novum genus victoriae adeptus est. Mox Marium adortus, vicit fugavitque. In
Abbreviated transcription (Latin):
ad syllam cum uxore liberisq contulis¬
Marius & eumachus duces amitridatȩ aduer¬
sus lucullum missi. magno exercitu breui congre¬
gao cum publio rutilio apud calcedonã congres¬
si sunt eumq cum plurima exercitus ipsius par¬
te ciciderunt. L. ucullus mitridatem cyc̃ icenos¬
obsidentẽ fossa cinxit. eumq quod faciebat pati
ompulit. adq ad ipsos citicenos ut bono animo
tent. nuntiũ misit unum ex militib uatandi pe¬
ntum. qui duobus utribus suspensus mediã ipse
igulã tenens plantisq sub remigans .uii. nuł
pussuum transmeauit. Mitridates inopia labo¬
rins partẽ copiarũ instructã armis. domũ abire
precepit. Quam lucullus excipiens uniuersã
dispdidit: Nam amplius quã .xU.milia homi¬
num tunc interfecisse narratur. Tunc ȩtiam
fannius quis emitridati iunxerat & metro fanes
regius pretor amamereo uic̾ti. cum duob milib¬
quitum in moesiã ꝓfugerunt. atq inde in

Expanded text:
ad Syllam cum uxore liberisque contulead Syllam cum uxore liberisque contuleMarius et Eumachus duces a Mithridate adversus Lucullum missi, magno exercitu brevi congregato, cum P. Rutilio apud Chalcedona congressi sunt, eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Lobsidentem fossa cinxit, eumque quod faciebat pati compulit. Itaque ad ipsos Cizicenos, ut bono animo essent, nuntium misit, unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus, mediam ipse regulam tenens, plantis subremigans, septem millia passuum transmeavit. Mitridates, inopia laborans, partem copiarum instructam armis domum abire praecepit. Quam Lucullus excipiens, universam disperdidit. Nam amplius quam quindecim millia hominum tunc interfecisse narratur. Tunc etiam Fannius, qui se Mitridati junxerat, et Metrofanes, regius praetor, a Mamerequitum in Moesiam profugerunt atque inde in
Abbreviated transcription (Latin):
Interea fimbria maris¬
cidit. ac mox ar¬
datis filiũ exasia
Stationẽ regis in uadit ipsũq pa¬
gamo pellit. fugienteme insecutus ape
pitanã obsedit. Et ꝓfecto cȩpisset si lucus
lucullus ciuilib discordiis curã rei puble
pretulisset. cumq marico artari ob iectas¬
se uoluisset. Inde fimbria iliensib iratil
aquib ꝓsyllane partis studio ob iectu se¬
tarum repulsus uidebatur. ipsã urbẽ lui
antiquã illã romȩ parentẽ funditus cede i¬
cendioq deleuit. S eam sylla continuo re¬
formauit. Idem fimbria apud thiatiram ci
ab exercitii syllȩ obsideretur desperatione &¬
actus. in templo escoͥlapiĩ manti sua uitasi¬
tus est. Fannius & maius de exercitu fin¬
briȩ ꝓfugi. nitridati sesc adiunxerunt. Qd¬
rum ortatu mitridates cum sertorio ꝑ ligi¬
tos in hispaniã missos fȩdus pepigit. Sero¬
rius adeum marco mariũ firmandi fedees
causa misit. Quem rex apud se retentum
breui ducẽ fecit in locum archelai. qui se

Expanded text:
Interea Fimbria, Mariacidit; ac mox ardatis filium ex Asia stationem regis inuadit ipsumque Pergamo pellit fugientemque insecutus apud Pitanam obsedit, et profecto cepisset, si L. Lucullus ciuilibus discordiis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Ilium, antiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque deleuit. sformavit. Idem Fimbria apud Thyatira, cum ab exercitu Syllae obsideretur, desperatione adactus, in templo Aesculapii manu sua interfectus est. 373 Fannius et Magius, de exercitu Fimbriae profugi, Mithridati sese adjunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio, per legatos in Hispaniam missos, foedus pepigit. Sertorius ad eum Marcum Marium firmandi foederis causa misit. Quem rex apud se retentum, brevi ducem fecit in locum Archelai, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
gladios euasumis. dum hac nocte aduos usq
iam direxumis. Rumpite gͥ funes qͣitocuis
inqm rumpite. remisq inarẽ ꝑcellite. qm̃ si me¬
ras innexueritis. quod dicimus uidebitis. Nau¬
te hinuscemodi rumorib ex citi. alii auchors
abrubtis mare ueliuolim iam sulcabant. &¬
carbasa crepitantes in auras obliquabant. ali¬
pigritantes dissunulabant. om̃s cam̃ incõ¬
mime curbabantur & pallebant. Dum hee
agunt᷑: ecce turei repentim littora exploram¬
tes aduolant. & imꝑatos & tioratos nall¬
tas trucidant. rates in portu remorantes
& desidiosos homines ꝓuoto dilacerant.

Expanded text:
gladios evasimus, dum nocte hac ad vos usque gladios evasimus, dum nocte hac ad vos usque viam direximus. Rumpite igitur funes, quantocius, inquam, rumpite, remisque mare per cellite: quoniam si moras innexueritis, quod dicimus videbitis. » Nautae, hujuscemodi rumoribus exciti, alii anchoris abruptis, mare velivolum jam sulcabant, et carbasa crepitantes in auras obliquabant. pigritantes dissimulabant, omnes tamen in commune turbabantur et pallebant. Dum haec aguntur, ecce Turci subito, littora explorantes, advolant, imparatos et timoratos nautas trucidant, rates in portu remorantes esidiosos homines pro voto dilacerant.
Abbreviated transcription (Latin):
mam ignominiosiores aufugerunt. Non enm
meminerunt qͣntum fuerit dedecꝰ frĩb cõmili
dimissis. amicis insalitatis. ꝓcerib in consultis.
ꝑmurũ funib demitti. uitile robur turpit̾ effe¬
minari. homines anteqͣm oporteat dementari.
Nam qui qͦndam ap̃lus socus dimissis fugiebant.
socioꝵ ꝓclitores uocabant᷑. &. plerumq capitib
in eis iundicabat᷑. hors quosdam nominare non
p̃tinictã. lieet oñis nominarẽ. si om̃s ex nomme
nossem. Non enĩ parcere debemus eor infamie:
porcum sc̃i symeonis p̃fatum ambulantes defis¬
si substiter̃. & nautis in portu uacillantib dixerint.
rant nempe nuaues multe. Quid hic agitis gens
miseranda: Om̃s quos exƿectatis decollati & de¬
leti sunt xpĩani. & semo pt̃ nos uticus euasit. &
uos desidiosi adhuc moras agitis: Turci an¬
tiochiam qͣm subegeramus obsederunt. inmo
ceꝑunt. Alios om̃s decollauer̃. a. iux nos eorũ

Expanded text:
niam ignominiosiores aufugerunt. Non enim niam ignominiosiores aufugerunt. Non enim meminerunt quantum fuerit dedecus, fratribus et onibus dimissis, amicis insalutatis, proceribus inconsultis, per murum funibus dimitti, virile robur turpiter effeminari, homines antequam oporteat dementari. Nam qui quondam a praeliis, sociis dimissis, fugiebant, sociorum proditores vocabantur, et plerumque capitibus in eis vindicabatur. Horum quosdam nominare non praetermittam: licet omnes nominarem, si omnes ex nomine nossem. Non enim eorum parcere debemus infamiae, portum praefatum ambulantes, defessi substiterunt: et nautis in portu vacillantibus dixerunt: erant nempe in portu naves multae: « Quid hic agitis, gens miseranda? Omnes quos exspectatis, decollati et deleti sunt Christiani. Et nemo praeter nos vivus evasit: et vos adhuc desidiosi moras agitis. Turci Antiochiam quam subegeramus, obsederunt; imo ceperunt. Alios omnes decollaverunt; et nos vix eorum
Abbreviated transcription (Latin):
mam conseruandas intulit.
ercia uͦ die post hec. corbarannus ar¬
Imacus ioꝑpidum sͥ comissũ equitabat
Upĩani uͦ uidentes acies ordinate ꝓcedences urbiq
appropinquantes. exier̃ eis obuiam. &. p̃lio p̃parato
se eis posse resistere autumabant. Tanta uero fuit
hismahelitarũ illoꝵ mulcitudo & fortitudo. quod
extimplo coacti sunt franci refugere inciuitatẽ.
ꝑtimescentes impetuosas sustinere gentes. Et qm̃
non poterat eis portarum angustiã ingressum p̃b̃e
lib̾um ex ipso impetu multi suffocati ꝑier̃. Agg̃s¬
si sunt eos turci ueliem̃t̃. iamq deficiebat diẽs:
neq laꝵ is dabat᷑ requies. Sie exhausta die. nox
optata t̾ras obumbrauit. Incubuit gͥ. xpĩanis:
magna desꝑatio. Alu tam̃ consolabantur alios.
& in diem crastinum cõcionabant᷑ de p̃lio. Aliqui
tam̃ ułtra uis & fas meticulosiores &. fr̃m asfectus
immemores. noctu de fuga cogitauerunt. & ad
tocus sue consanguinitatis & successionis ignoii¬

Expanded text:
mam conservandas intulit. Tertia die post haec, Curbarannus armatus in oppidum sibi commissum equitabat. Christiani vero videntes acies ordinate procedentes, urbique appropinquantes, exierunt eis obviam; et praelio praeparato se iis posse resistere autumabant. Tanta vero fuit Ismaelitarum illorum multitudo et fortudo, quod extemplo coacti sunt Franci refugere in civitatem, pertimescentes impetuosas sustinere gentes. Et quoniam non poterat eis portarum angustia ingressum praebere liberum, ex ipso impetu multi suffocati perierunt. Aggressi sunt eos Turci vehementer; jamque deficiebat dies, neque lassis dabatur requies. Sic exhausta die, nox optata terras obumbravit. Incubuit igitur Christianis magna desperatio: alii tamen consolabantur alios, et in diem crastinum concionabantur de praelio. Aliqui tamen ultra jus et fas meticulosiores, et fratrum affectus immemores, noctu de fuga cogitaverunt; et ad totius suae consanguinitatis et successionis ignomi