comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nidic Mulieꝵo E gregia pauludum ab in henti Uulg semoruas et
a cetcus fero solutus curis ure ximim muliebris senus laudẽ
ac amicoꝵ solacium pocius q ĩ magnũ rei puplica comodum
libellum scripsi: Nero dum mecum in aĩo uersatem oui
nam illum primũ transinuctere ne penesme maretiet ocio et
ut alieno fultus fauore securior iet inpuplitũ. aduerte¬
remq scitis non prncipi unio sed pocius cum demulierib
loqueret᷑ alicui in signi femme destinãd fore Exgiẽti
digniorem ante alias uenit nimente. Italitũ iubar p̃fulgi¬
dumi ac singularis nõ tñ feminizo sed Reguigloria. Iohanna sereni¬
s sima Iorsms Sacibie Regma cuius pensatis tam Inclite prosapio ⁊ auoꝵ
fulgorib q nouis a se forti pectore quesitis laudibus ĩ desideriũ mitendi
illum humilem deuotumq ante soliũ sue Celsitudĩs incidi. Iandẽ qr adeo
Ingens riquis fulgos est ⁊ oposculi tenius ⁊ fere semisopita fauilula tim̃es

Expanded text:
idie, mulierum egregia, paululum ab inerti vulgo semotus et a ceteris fere solutus curis, in eximiam muliebris sexus laudem ac amicorum solatium, potius quam in magnum rei publice commodum, libellum scripsi. Verum, dum mecum animo versarem cui nam illum primum transmicterem, ne penes me marceret ocio et ut, alieno fultus favore, securior iret in publicum, adverteremque satis non principi viro, sed potius, cum de mulieribus loqueretur, alicui insigni femine destinandum fore, exquirenti digniorem, ante alias venit in mentem ytalicum iubar illud prefulgidum ac singularis, non tantum feminarum, sed regum gloria, Iohanna, serenissima Ierusalem et Sicilie regina. Cuius pensatis, tam inclite prosapie et avorum fulgoribus, quam novis a se forti pectore quesitis laudibus, in desiderium mictendi illum humilem devotumque ante solium sue celsitudinis incidi. Tandem, quia adeo ingens regius fulgor est et opusculi tenuis et fere semisopita favillula, timens
Abbreviated transcription (Latin):
actultis addere. ⁊ sic fiet̾ ut ĩ mixta hystoriaꝵ deleccacioni sacra mẽtes subnit᷑¬
bit utilitas. Et ne mere prisee apices tantũ teꝵ tetigisse uidear Eͥ xquibus
afĩde digins petueio cognoiusse amplius i longiusculã ystoriẽ ꝓtexisse nõ solũ
utile saͦ oportimũ arbitior existim̃ãs haꝵa facinora nõ minus mulicrib q̃ uiris
gerirlibu a muullas ex satrs mulierib ebreĩs xpiãnisq misciusse. Nõ eni
fasis eunis ꝯueniũt net equo mtidcie udent᷑ gradi. he appe eb et̾nã si ueã głias
sisi fere ĩ adueisam ꝑserehuãnitati tolle ãciã coegic sucꝰ scci p̃ceptoris tamꝰ
iussi q uestigia mutantas Ubi ille seu quedã nature muntre uel istimttu
seai pociuis huiꝰ memẽtanei fulgoris cupiditut partite. nõ absq tñ atũ m̃tis

Expanded text:
aculeos addere; et sic fiet ut, inmixta hystoriarum delectationi, sacra mentes subintraaculeos addere; et sic fiet ut, inmixta hystoriarum delectationi, sacra mentes subintrabit utilitas. Et ne more prisco apices tantum rerum tetigisse videar, ex quibus a fide dignis potuero cognovisse amplius in longiusculam hystoriam protraxisse non solum utile, sed oportunum arbgentilibus nullas ex sacris mulieribus hebreis christianisque miscuisse; non eneniunt, nec equo incedere videntur gradu. He quippe ob eternam et veram gloriam sese fere in adversam persepe humanitati tolerantiam coegere, sacrosancti Preceptoris tam iussa quam vestigia imitantes; ubi ille, seu quodam nature munere vel instinctu, seu potius huius moment
Abbreviated transcription (Latin):
exire ꝗn ym̃o ĩ ampliorẽ sensum bona cũ pace legentiũ teahere. ⁊ illas ĩ telligere
claras quas quocũq ex fatimnore orba uulgato ẜmone notissimas noutio. Cũ
⁊ Int̾ Leonidas. Scipiones catonesq atq fabricios uiros Illustres sediciosissi¬
mos gractes uersipellem Anibalem proditore̾ Iugurtã cruẽtos ciulis sangius
Sillam Mautiũq ⁊ Ẽque diuitem ⁊ auarũ Crassum aliosq tales sepe legisst
meminerim Uecũ qũĩ extollisse laudib memoratu dig᷑ et de pressisse increpa¬
cionibus in fanda nẽ nuq nõ solum erit huic egisse genciosos ĩgłiam ⁊ inde
ignauos habenis ab ĩ faustis paulum retraxisse s id restuitasst qd̵ quardã
t̾ipatudinib uenustatis opusculo demptum uidet ᷑ ratus sum qͣñ hystoriis
inserere nõ nulla lepida blandimiẽta uirtutis ⁊ ĩ fugã atq decestaciõm scelitũ

Expanded text:
exire; quin imo in ampliorem sensum — bona cum pace legentium trahere et illas intelligere exire; quin imo in ampliorem sensum — bona cum pace legentium trahere et illas intelligere claras quas quocunque ex facinore orbi vulgato sermone notissimas novero; cum et inter Leonidas Scipiones Catonesque atque Fabritios, viros illustres, seditiosissimos Graccos, versipellem Hanibalem, proditorem Iugurtam, cruentos civilis sangui<ni>s Syllam Mariumque et eque divitem et avarum Crassum aliosque tales sepe legisse meminerim. Verum, quoniam extulisse laudibus memoratu digna et depressisse increpationibus infanda non nunquam, non solum erit hinc egisse generosos in gloriam et inde ignavos habenis ab infaustis paululum retraxisse, sed id restaurasse quod quarundam turpitudinibus venustatis opusculo demptum videtur, ratus sum quandoque historiis inserere non nulla lepida blandimenta virtutis et in fugam atque detestationem scelerum,
Abbreviated transcription (Latin):
debibe at i a edim Ingeniũ datũ est Si ⁊̃ Urulom euastrint aĩus ⁊ ĩgenio
celtollatir untute cõspicua aude ant atq ꝑficiant etia difficillima uius
ex tollande sunt Et ideo ne merito feuudent᷑ suo Uenit ĩ auũs E xhiis
quas memoria eferret in glie sue decus in unũ deducere eitq addcie ex
mitis quasdã e aut audacia seu urres ingenii ⁊ industria aut natiue
nuuis mel fortuul eĩa stii Iniuria notãbiles fecit. hisq paucas ad nccte que
⁊si nõ memoratu dignũ aliquid feocit Causas tñ maxomius facinorib pre¬
buere Nec uoolegent uideat in agniũ si phiodape lucatie. suipiae ue
pudicissimis mationis ĩ mixtas Medeam.florã.Semproniãq cẽꝑerint uel
ꝯformes eiseem quib p̃gande sed ꝑniciosum forte fuit ingeniu Non eĩ est
aiũs. michi hoc claritatis nom̃ ad ẽo scrict̃i sumere ut semꝑ ĩ untutẽ uideatur

Expanded text:
debile ac tardum ingenium datum est, si in virilem evaserint animum et ingenio debile ac tardum ingenium datum est, si in virilem evaserint animum et ingenio celebri atque virtute conspicua audeant atque perficiant etiam difficillima viris, extollende sunt? Et ideo, ne merito fraudentur suo, venit in animum ex his quas memoria re; feret in glorie sue decus in unum deducere; eisque addere ex multis quasdam, quas aut audacia seu vires ingenii et industria, aut nature munus, vel fortune gratia, seu iniuria, notabiles fecit; hisque paucas adnectere que, etsi non memoratu dignum aliquid fecere, causas tamen maximis facinoribus prebuere. Nec volo legenti videatur incongruum si Penelopi, Lucretie Sulpitieve, pudicissimis matronis, immixtas Medeam, Floram Semproniamque compererint, vel conformes eisdem, quibus pregrande sed pernitiosum forte fuit ingenium. Non enim est animus michi hoc claritatis nomen adeo strictim summere, ut semper in virtutem videatur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ohannis hatuciide cettaldo de Mulicribus claris ad andicã de ac¬
ciardis de florencia alte uille Comitissam. Liber incipit felicitt
Cripsere iamdudũ non nulli ueterũ sub compedio de uiris Illustrib
libros ⁊ nr̃o euo lacioritam̃ Uolumine ⁊ accuraciori stilo unr
insignis ⁊ pocta ł gugius. Franciscus peta cha preceptor nostri
scribit. ⁊ digne. Nani qui ut ceteros antiirẽt elaris facinoribus
studiũ om̃e suestãtias sanguine ⁊ aĩas exigente oportunitate posuere. ꝓfecto
ut cor nomeii in posteros ꝑꝑca ꝑducat᷑ memeria merutie Sanc m̃iratꝰ
sum plrimiũ adeo modicũ apud hiuiusce uiros potius se mulieres ut nullã
memorie grãm in spẽali aliqua descriptiõe ꝯsequte suñt cum liquido ex
ampliorib hustorlis constet quasdã tam strenue qͣ foruitꝰ egisse nõ nulla
Et si extollendi sunt hoĩes dum cõcesso siba robore magna ꝑfeccũt. qrto
amplius Mulieres/ quib fere om̃ib a ñã rero mollicies insita ⁊ corpus

Expanded text:
Iohannis Boccaccii de Certaldo De mulieribus claris ad Andream de Acciarolis de Florentia Alteville comitissam liber incipit feliciter. Scripsere iam dudum non nulli veterum sub compendio de viris illustribus libros; et nostro evo, latiori tamen volumine et accuratiori stilo, vir insignis et poeta egregius Franciscus Petrarca, preceptor noster, scribit; et digne. Nam qui, ut ceteros anteirent claris facinoribus, studium omne, substantias, sanguinem et animam, exigente oportunitate, posuere, profecto ut eorum nomen in posteros perpetua deducatur memoria meruere. Sane miratus sum plurimum adeo modicum apud huiusce viros potuisse mulieres, ut nullam memorie gratiam in speciali aliqua descriptione consecute sint, cum liquido ex amplioribus historiis constet quasdam tam strenue quam fortiter egisse non nulla. Et si extollendi sunt homines dum, concesso sibi robore, magna perfecerint, quanto amplius mulieres, quibus fere omnibus a natura rerum mollities insita et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uigni qd̾ adeo egre tulit ut piecto pettine confestim ab officio muliebri
Irata cõsurgens corriꝑet arma et eductis copiis obsideret urbem preuali¬
dam Nec aute qe̾ mordinatoꝵ trinium suꝑfuerat cõposuit quã potenti¬
ssimã ciutate longa obsidioue affectã in dedictionẽ coge it e suosus dnĩo
Infestis ⁊ euocaret armis. Cuius tam aĩosi facinoris dui exhibuit testi¬
moniũ statua ingens ex ore aflata. ⁊ in Pibiloiã erecta feminã solutis ex

Expanded text:
vigni. Quod adeo egre tulit ut, proiecto pectine, confestim ab offitio muliebri vigni. Quod adeo egre tulit ut, proiecto pectine, confestim ab offitio muliebri irata consurgens, corriperet arma ac eductis copiis obsideret urbem prevalidam; nec ante quod inordinatorum crinium superfuerat composuit, quam potentissimam civitatem longa obsidione affectam in deditionem cogeret et suo sub dominio infestis revocaret armis. Cuius tam animosi facinoris diu exhibuit testimonium statua ingens ex ere conflata et in Babilonia erecta, feminam solutis ex
Abbreviated transcription (Latin):
suptis pest ĩsgne figmttum urrili aĩo armis non sołã qd̾ un suus qͥsiue¬
dat tutriuit imitiũ sed ethyopũ ese acũlatossitã bello atq suꝑita ur̃uit
eidem Et inde in indos uehemẽtia arma quertit ad ques nundu pretee
uriũ ꝗsqͣ accesẜat Habilonã in suꝑ uetustissimũ nembreth opus ⁊ ĩgente
ea etate in cimpis senaar eiutatem restaurauit mit. igq excoeto latcre
harena piet ac bitumine cõpattis altitudie atq grossicie ⁊ crreuitu lõ¬
gissimo admirandis ambuut Et ut ex multitudinne suoꝵ gestoro unus
mimoratu dignissimũ extollentes dicamus certissimũ asserut ea pacatis
rebus ⁊ ocio quiestente ac die quadã feminea solertia cim pedisequis tri¬
nis discriminãte ac ritu pat̾o intritas redutente Actum est cũ nũdũ
p̃t̾ medios deduxisset ut illi nũciaret᷑ Pabiloniã indicaide deficisse pri¬

Expanded text:
sumptis post insigne figmentum virili animo armis, non solum quod vir suus quesivesumptis post insigne figmentum virili animo armis, non solum quod vir suus quesiverat tutavit imperium, sed Ethyopiam, a se acri lacessitam bello atque su preter virum, quisquam accesserat; Babiloniam insuper, vetustissimum Nembroth opus et ingentem ea etate in campis Senaar civitatem, restauravit murisque ex cocto latere harena pice ac bitumine compactis, altitudine atque grossitie et circuitu longissimo admirandis, ambivit. Et ut ex multitudine suorum gestorum unum memoratu dignis; simum extolÏentes dicamus, certissimum asserunt, ea pacatis rebus et ocio quiescente ac die quadam feminea solertia cum pedissequis crines discriminante ac ritu patrio in tricas reducente, actum est, cum nondum preter medios deduxisset, ut illi nuntiaretur Babiloniam in dictionem defecisse pri
Abbreviated transcription (Latin):
ne i processu qd̾ fiaudem detegite potiusset obesset caput texit thyata brua¬
chiis critribq Uelamĩtis astonditis Et qm̃ in suctũ cousq esset assiruis
egit ne afferret nouitas habitus admnacionẽ actollis ut ornatusimili
om̃is uterct᷑ ppłs Et sic nimołi cõiũxit filiũ ⁊ femina puers simulins
mita cum diligentia maiestãte regnia adepta cam militare᷑ disciplinã fua¬
uit ⁊ mentit᷑a sexũ grandi multa ⁊ rebustissimis uiris e̾gregin oꝑata est
Et dum nullo labori partens aut periculo futa ĩ auditis satmorib qro¬
cũq suꝑasset iniudia nõ est ut̾rita cutus at erire q̃ foret qd̾ uecciã fcande
uiulassit feminca q̃ĩ uellet ostendere nõ sexũ s auim imptris oportinũ
sd qͣ tũ aduecctutib ingessit admracionis tantũ mulieris mauestate nicli¬
tam ampliauit hec ut cius facinori paululũ protensius dedutam ĩ medũ

Expanded text:
ne in processu quod fraudem detegere potuisset obesset, caput texit thyara, brane in processu quod fraudem detegere potuisset obesset, caput texit thyara, brachiis cruribusque velamentis absconditis; et quoniam insuetum eo usque esset Assyriis, egit, ne afferret novitas habitus admirationem accolis, ut ornatu simili omnis uteretur popolus. Et sic Nini olim coniunx filium, et femina puerum simulans, mira cum diligentia maiestatem regiam adepta, eam militaremque disciplinam servavit et, mentita sexum, grandia multa et robustissimis viris egregia operata est. Et dum, nullo labori parcens aut periculo territa, inauditis facinoribus quorumcunque superasset invidiam, non est verita cuntis apeulasset feminea, quasi vellet ostendere, non sexum, sed animum imperio oportunum. Quod quantum advertentibus ingessit admirationis, tantum mulieris maiestatem inclitam ampliavit. Hec, ut eius facinora paululum protensius deducamus in medium,
Abbreviated transcription (Latin):
fessa la boribus meritura deuant in semũ
Emiramas insignis atq uitustissima asserioꝵ fegmia fuit
fabulesum plact antiguus agentih cã filiã fiusi neptini
que satuitifiliũ ⁊ maris deum erionea credulitate firmabant Qd ⁊ si credi non
oporteat rigum̃ctum tñ est eam a nobilibus parẽtib gnitim Hec quidam nino
assirioꝵ Regi t̃giegio nuꝑsit ⁊ ex coniniamfiliũ ptpet unicũ Sane nino oĩ
dsia ⁊ postremo bacchis subacris sagitre ictu mortuo cum ad hus uiueculi essit¬
⁊ filius puer minime tutum existimas tam grandis ⁊ orientis imptũ etati
tam tenelle habenas cõmutere adeo Ingentis fuit aĩ t quas ferus hõ ãmis
subeerat naciones coeicueratq uirib arte& Ingenic reendos femina audeiet
assinucre Nam astu quodã mulitori excoitata fallatia p̾iegiandi mortiu biri
auite alia decepit exticitus Erat nce mitabie Semitamis lincamẽtis oris ꝑsi¬
milis filio Unde utuq gene nec erat petate dissona a pucuili femine uox

Expanded text:
fessa laboribus moritura devenit in senium. emiramis insignis atque vetustissima Assyriorum regina fuit; fabulosum placet antiquis, aientibus eam filiam fuisse Neptuni, quem Saturni filium et maris deum erronea credulitate firmabant. Quod, etsi credi non oporteat, argumentum tamen est eam a nobilibus parentibus genitam. Hec quidem Nino Assyriorum regi egregio nupsit et ex eo Niniam filium peperit unicum. Sane Nino, omni Asya et postremo Bacthris Subactis, sagitte ictu mortuo, cum adhuc hec iuvencula esset et filius puer, minime tutum existimans tam grandis et orientis imperii etati tam tenelle habenas commictere, adeo ingentis fuit animi ut, quas ferus homo armis subegerat nationes coercueratque viribus, arte et ingenio regendas femina auderet assummere. Nam astu quodam muliebri, excogitata fallacia pregrandi, mortui viri ante alia decepit exercitus. Erat, nec mirabile, Semiramis lineamentis oris persimilis filio: nude utrique gene, nec erat per etatem dissona a puerili feminea vox
Abbreviated transcription (Latin):
onĩe fututũ ex quicte ⁊ cteinitate i labores auxios ⁊ nisstam mosttm
poruscha qua ĩ cedebant aminti abii sset A tuibato creatore suo obungti
puꝰ omiatib tmici ex deliciuꝵ loco in agros hebion puilsi exulesq ueniie
Ibi Egregia muliec hiis facinor by qaricõ pima utasionulls qi denti
est ueutante ttiam ligonuib uno aelo uie ad ĩutnisset sepe dolores partiuis

Expanded text:
ne futurum ex quiete et eternitate in labores anxios et miseram mortem cum lux corusca, qua incedebant amicti, abiisset, a turbato Creatore suo obiurgati, perizomatibus cincti, ex delitiarum loco in agros Hebron pulsi exulesque venere. Ibi egregia mulier, his facinoribus clara, cum prima ut a non nullis creditum est — vertente terram ligo
Abbreviated transcription (Latin):
stut cospions &oser uptas esse cognostimus ubi illus meuta mllaoz he
edito uoliue spcli uti iam dictũ est a nemine demostrata desellb hoc
quosi aliquali seddituti pͥmid inhoamiuo cuiquit̃ plooredi spẽ stec¬
sccipsisse concrdat
tpeurias g quibus fũlgorib Mulictes clatueũt in signes
nmuatis oũ ut siĩpsisse exordiũ nõ apparebit i dignũ : Eagipe
uetustissiã parens uti pͥma sie magnificis fuit i sgenis splet

Expanded text:
state conspicuis, descriptas esse cognoscimus; ubi illarum merita, nullo in hoc edito volumine speciali — uti iam dictum est — et a nemine demonstrata, describere, quasi aliquale reddituri premium, inchoamus. Cui quidem pio operi ipse rescripsisse concedat. pturus igitur quibus fulgoribus mulieres claruerint insignes, a matre omnium sumpsisse exordium non apparebit indignum: ea quippe vetustissima parens, uti prima, sic magnificis fuit insignis splend
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i pro salutari auxilio missis cõsularib unis ab athalo ꝑgami rege simulatiũ
eius expetitũ p̃cib est ⁊ itusq sacioꝵ ⁊ epesimũte asit oꝑidũ qiͣ quodam
deforme saxũ suptũ tum diligenciã Romia delatũ. atq sum̃a cum reuerencia
siisceptũ ⁊ postremo in signi locatũ templo tamq̃ subline numen atq rei
ꝑuplice salutare ꝑ multa secula cerimoruis płrmis apud Romanos et
Italos cultum est Mirabile prefecto fortime ludibriũ seir pocius cecitas
hoĩu an uelimus diccre fraus ⁊ decipula demonũ quoꝵ optre actum est ut
inferos alligata ⁊ dea crederer̃ ⁊ ĩ tam gtande euũ fere ab i niutiso orbe
diuinis honoraret᷑ obsequiis
¶De Iunone Regnoꝵ dea capͣ q

Expanded text:
i pro salutari auxilio missis consularibus viris, ab Attalo, Pergami rege, simulacrum eius expetitum precibus est ritusque sacrorum et e Pesimunte Asye oppido, quasi quoddam deforme saxum, sumptum cum diligentia Romam delatum atque summa cum reverentia susceptum et postremo, insigni locatum templo, tanquam sublime numen atque rei publice salutare, per multa secula cerimoniis plurimis apud Romanos et Ytalos cultum est. Mirabile profecto fortune ludibrium, seu potius cecitas hominum, an, velimus dicere, fraus et decipula demonum, quorum opere actum est ut inferos alligata, et dea crederetur et in tam grande evum fere ab universo orbe divinis honoraretur obsequiis. IV. De Iunone regnorum dea.
Abbreviated transcription (Latin):
uiro nupsisset sacrificandiius eo p̾starẽt ĩ templo ⁊ spettanciũ inoe¬
stuosis occłis fratta libidiriosa spe santtitatt patricie equarẽt are nit
dubittm multis ob glorie cupidmnẽ ⁊ ad effugandã ignominiã si a sa¬
cuficio arcerent suande castimonie com ati studiũ ĩ iecisse
¶De flora meretate dea florum ⁊

Expanded text:
viro nupsisset, sacrificandi ius eo prestaretur in templo, et, spectantium inceviro nupsisset, sacrificandi ius eo prestaretur in templo, et, spectantium incestuosis oculis fracta libidinosa spe, sanctitate patritie equaretur are. Nec dubitem multis ob glorie cupidinem et effugiendam ignominiam, si a sacrificio arcerentur, servande castimonie causam atque studium iniecisse. LXIV. De Flora meretrice dea florum et
Abbreviated transcription (Latin):
unos hĩe ꝯtinuũ de uirtuti certam̃ sic ⁊ int̾ uos solius ditoris pudicicie ma¬
tronalis ccctamen sumatis opãdãtes ut hec ara quã ego plebeie pudititie
pntib uobis dico si ĩ aliquo põr sanctius Illa ⁊ a castiorib coli credat᷑ ap¬
pareat q agentib uobis nõ solũ celestes aiãs pettorib patutiaro ĩ fundi
O digna atq sitissima matione ꝟba o indignacio laudãda ⁊ ĩuentũ
I astraleto plausu extollendũ nõ ĩ uiroꝵ substançias nõ adornamẽta
lascuue capescenda a ungca ꝯuritum est/ qn ym̃o⁊ lasciues pe¬
tulantesq iuucnũ occulos atq ꝯciipiscencias ⁊ ad sua promerendã casti¬
moriie głia optimo instituto scc̃isq uirib itũ est adcont tũt ĩceptũ
⁊ diu post hec accũ sit ut tũ nulle nisi spectate prdiciat ⁊ q̃ uni tm̃

Expanded text:
viros habere continuum de virtute certamen, sic et inter vos solius decoris pudicitie maviros habere continuum de virtute certamen, sic et inter vos solius decoris pudicitie matronalis certamen summatis, operam dantes ut hec ara, quam ego plebeie Pudicitie presentibus vobis dico, si in aliquo potest, sanctius illa et a castioribus coli credatur appareatque, agentibus vobis, non solum celestes animas pectoribus patritiarum infundi —. O digna atque sanctissima matrone verba! O indignatio laudanda et inventum in astra leto plausu extollendum! Non in virorum substantias, non ad ornamenta lascivie capessenda a Virginea coniuratum est, quin imo in lascivos petulantesque iuvenum oculos atque concupiscentias et ad suam promerendam castimonie gloriam optimo instituto sanctisque viribus itum est, adeo ut tunc inceptum et diu post hec actum sit ut, cum nulla, nisi spectate pudicitie et que uni tantum
Abbreviated transcription (Latin):
mattonis patlras mipantib suꝑbe semota esset co ꝙ lucio uelunio
plebrio hõi auẽ tñ preterito consuli nipta foret brcuis apud sacram
dem feminea altrcacio orta est que tande muliebri i dignatioe i maues
aĩoꝵ ĩ cendiũ se so extulit. Letoꝵo cũ se dixisset unginc̃a ⁊ puditã cẽ ⁊ pa¬
triciã ⁊ exemplo patucie puditicie arceri minime dettu eo ꝙ plebtio hoĩ. ungo
nupsisset ⁊ gesta urri miris extulisset laudib relictis patritis deniũ ĩ dignãs
repeciit u̾bisq opus suꝑadiecit egregiũ Nã cũ sibi multũ ediũ eẽt ĩ uito
Iongo ĩ quib tũe una cum uno hĩtabat qrͣtũ exeis exꝑti una sufficere sacello
modito arbitiata est se clusit a cettris ⁊ ibidẽ aram instituit accersitisq
mationis plebeis arrogãcia patutiaꝵ exposuit ⁊ cõquesta ex suscertiab
illis ĩuiria suboidit. Uos gͦ dep̾cor ortorq ut uti cernistis huiꝰ uibis

Expanded text:
tiis imperantibus, superbe semota esset, eo quod Lucio Volumnio, plebeio homini, anno tamen preterito consuli, nupta foret, brevis apud sacram edem feminea altercatio orta est; que tandem muliebri indignatione in maius animorum incendium sese extulit. Ceterum cum se dixisset Virginea et pudicam esse et patritiam, et ex templo patritie Pudicitie arceri minime deberi eo quod plebeio homini virgo nupsisset, et gesta viri miris extulisset laudibus, relictis patritiis, domum indignans repetiit verbisque opus superadiecit egregium. Nam cum sibi multum edium esset in vico longo, in quibus tunc una cum viro habitabat, quantum ex eis ex parte una sufficere sacello modico arbitrata est, seclusit a ceteris et ibidem aram instituit accersitisque matronis plebeis arrogantiam patritiarum exposuit et questa ex suscepta ab illis iniuria subdidit: — Vos ergo deprecor hortorque ut, uti cernitis huius urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ficandum conforatis E si rome
gñ pompenis prinatus eẽt hoc
ep̃e cñ ad cancum bellum is erat
Siligendus atq mittendus nũc
cum ad ceteras sũmas ulilitates
hec quoq oportumitas adiũgat᷑
ut in is ipĩs locis absit ut heãt
exͣcitum ut ab his qui hũt acci

Expanded text:
ficandam conferatis? quod si Romae ficandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua spare uideaniur ne
aut inuisa diis ĩmortalib or̃o
nr̃a aut ingrata ẽẽ uideatur
Itaq non sum predicaturus
quͣtas ille res domi nillicieqi
terra mariq qnͣtaq felicitate
gesserit ut eius semper bolũ¬
tatib non modo ciuies assense¬
runt socii obtemꝑarint hostes
obedionnt sed eciam benti tẽ¬
pestates obsecũdarint hoc bre¬
uissime dicam nemĩem unqm̃
tam impiedentẽ fuisse qui ab di¬
is m̃ortalib tot et tantas res
tacitus auderet quot et qnͣcas
dii ĩmortales ad gñ pomponĩ
contulerũt quod ut illi ꝓprium
salutis atq imꝑii cum ip̃ius
homĩs causa sicuti facitis uel¬
le et optare debetis Quare
at acturatissime sit admmmistũ¬
dui et cũ ei imꝑatorẽ preficẽ
possicis in quo sit exmia belli
stiã singłis uirtus clarissima
auctoritas egregia fortima du¬
bitatis quirites quĩ hoc tantũ
bom qui ab diis ĩortalib obla¬
tum et datum est in rem publi¬
cam consoruandam. atqz ampli¬

Expanded text:
reliqua sperare videamur, ne reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di immortales ad Cn.Gnaeum Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua rut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis ab dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque ampli
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ missũ especulatorẽ qui liga¬
tũ indicari maluerunt potestis
gͣ iam constitu̾e quirites hãc
auctoritatem multis postra ge¬
sos reb magnis qr urĩs iudiciis
amplificatã qñtum apud illud
reges qnͣtum aꝑud ert̾as natio¬
nes uulcuram eã existimetis R
Reliquũ est ut de felicitate
quiͣ prãre de se ip̃o nemo põt
memmisse et cõmemorasse de
altero possumus sicut equũ ẽ
hominis de potestate deorũ tum¬
de et pança dicamus Ego enĩ
sic existimo mabimo marcello
scipiom mario et ceteris magͥs
imꝑacorib non solum ꝓpter uͭ tu¬
cemi sed eciam ꝓpter fortunam
sepius imꝑia mandata atq es¬
citus ẽẽ cõmissos fuit eni pro¬
dam ad amplitudinẽ et ad głar
et ad res magnas bene g̾endas
diumnitus adiuĩcta fortima de
huius autẽ homĩs felicitate quo
agiius hac btar moderatõne
Sicendi non ut in illius ꝑote¬
state fortima poĩtam ee dicã
sed ut de pretenta memĩsse

Expanded text:
esse missum speculatorem quam legaesse missum speculatorem quam legatum iudicari maluerunt. potestis igitur iam constituere, Quirites, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis. reliquum est ut de felicitate quam praestare de se ipso nemo potest, meminisse et commemorare de altero possumus, sicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus. ego enim sic existimo, maximo, Marcello, Scipioni, Mario ceterisque magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter fortunam saepius imperia mandata atque exercitus esse commissos. fuit enim proaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. de huius autem hominis felicitate quo de nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ponto calamitate exeo prelio
de quo uos paulo ante muitus
admonui cũ socii ꝑtimuisseut ho¬
stũ opes animiꝙ creuissent sacis
firmũ presidiũ prouĩtia non hrẽt
populi .R. actulisset huiꝰ aduẽ¬
tus et mitridatem insolita ĩfla¬
matum uictoria concinuit et ti¬
granem magnis copis minitã¬
tem asie retardauit Et quisqm̃
dubitabit quid uirtute ꝓfecturus
sit qui tũ auctoritate profecerit
aut qnĩ facile imꝑiõ atq excitu
socios et uectigalia consernatur
sit qui ipõ nomẽ ac rumore def¬
fenderit Age uo̾ illa res qnͣtam
declarat eiusdem hoĩs apud ho¬
steo populi .r. auctoritatẽ quod
ex locis tam longinquis tamꝙi
diuersĩs tam breui tempore õs
ad gñ pompeiũ inbltimas ꝙ¬
pe t̾ras benerunt eiq se om̃s
cretensĩ aiuitates dedere uelle
dixunt Quid idem isti mitirda¬
tes nonnie ad eudem geñ pomi¬
penun legatũ usqr iñ hrstmã
muisit eũqi pompenus legatum
erat molestũ ad eum potissimũ

Expanded text:
Ponto calamitate ex eo proelio Ponto calamitate ex eo proelio de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes animique crevissent, satis firmum praesidium provincia non haberet, populi Romani attulisset. huius adventus et Mithridatem insolita inflatum victoria continuit et Tigranen magnis copiis minitantem Asiae retardavit. et quisquam dubitabit quid virtute perfecturus sit qui tantum auctoritate perfecerit, aut quam facile imperio atque exercitu socios et vectigalia conservaturus sit qui ipso nomine ac rumore defenderit? age vero illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostis populi Romani auctoritatem, quod ex locis tam longinquis tamque diversis tam brevi tempore omnes ad Cn. Pompeium in ultimas prope terras venerunt, eique se omnes Cretensium civitates de dere velle dixerunt? Quid? idem ipse Mithridates, nonne ad eundem Cn. Pompeium, legatum usque in Hispaniam misit? eum quem Pompeius legatum erat molestum ad eum potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ ea inre idem ille imꝑator
plmĩ possit uehem̃ter aut ꝑtin̾e
ad bella nũstrãda quid hostes qd
socii de imꝑatorib urĩs eristimẽt
quis agnorat cũ sciamus hoĩes
in tantis rebus ut aut ꝯtẽpnãt
aut metuant aut oderint aut
ament opione non min fame
Quod gͥ nomen unqmͣ in orbe
t̾ranĩ clarius fuit cuius res
gesce pares de quo honnẽ uos
id quos marime facit auctorita¬
tẽ tanta et tam preclara iudici¬
a fecistis. An bero ullã u qm̃
ẽẽ oram tam desertam
putatis quo non illiꝰ dici
confici possit unũ sibi ad cõe om̃
genciũ bellũ gñ pomperũ imꝑa¬
torem deposcit Itaq ut plina
non dicam neqr aliorũ exemplis
confirmẽ qnͣtum hurꝰ auctoritas
maritimo bello ppoĩtus ẽ imꝑa¬
tor tanta repente utilitas anone
ex siña mopia et cantate roi sru¬
mentarie consecuta est unnus spe
et nom̃e quͣcam uis ex sũa b̾¬
Bertate agrorum duitinna pax
efficere potuisset. Iam accepta in

Expanded text:
quin ea in re idem ille imperator quin ea in re idem ille imperator plurimum possit. Vehementer autem pertinere ad bella administranda, quid hostes, quid socii imperatoribus vestris existiment, quis ignorat, cum sciamus, homines in tantis rebus, ut aut contemnant, aut metuant, aut oderint, aut ament opinione non minus et fama quod igitur nomen umquam in orbe terrarum clarius fuit, cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclara iudicia fecistis? an vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis quo non illius dieiconspici potest, unum sibi ad commune omnium gentium bellum Cn. Pompeium imperatorem deposcit? Itaque ut plura non dicam, neque aliorum exemplis confirmem, quantum huius auctoritas maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas annoxae ex summa inopia, et charitate rei frumentariae consecuta est, unius spe et nomine, quantam vix ex summa ubertate agrorum diuturna pax efficere po
Abbreviated transcription (Latin):
dibile ac falso memorie incredi¬
bile acst proditũ bidebatur
nũt imꝑui nr̃i splendor illis gẽ
maluisse iam ueio ita faciles adi¬
cus ad eum prinatorũ ita libere
querimonie de aliorũ ĩuriis oẽ
dicunt᷑ ut is qui dignitate pͥncipi¬
b excellit sacilitate infmus pao ͬ¬
ee uidratur. Sam qnͣtũ consilio di
cendi grauitate et copia baleat
in quõ ip̃o mest quedam dignitas
impatoria nos quii᷑ hoc ipõ in
loco sepe cognosctitis fide᷑ bo eius
inter sociõs qũtam ebistian pr¬
tatis quã hostes om̃m genciũ sc̃ĩs¬
sima iudicarint humanitate iam
canta est ut difficile dictu sit utrũ
hostes magis nͣtutẽ eius pugnͣtes
timerũt an mansuetudinẽ bicti
dilex̾ut Et quisqm̃ dubitabit quĩ
huic tantũ bellum hoc tñsimtten¬
la conficienda diumio quodũ con¬
silio natus eẽ uideatur¶Et quĩ
auctoritas mulcũ in bellis quoq
admĩscrandis atq imꝑie omlita¬
ri ualet certe nenini dubiũ est

Expanded text:
dibile ac falso memordibile ac falso memoriae proditum videbatur; nunc imperi vestri splendor illis gentmaluisse. iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is qui dignitate principibus excellit facilitate infimis par esse videatur. iam quantum consilio, quantum dicendi graviin quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognoscetis. Fidem vero eius inter socios quantam existimari putatis, quam hostes omnium gentium sanctissimam esse iudicarint? Humanitate iam tanta est, ut difficile dictu sit, utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint, an mansuetudinem victi dilexerint. Et quisquam dubitavit, quin huic tantum bellum hoc transmittenmoriae bella conficienda, divino quodam consilio natus esse videatur? 3. Et quoniam auctoritas multum in bellis quoque administrandis, atque imperio militari valet, certe nemini dubium est,
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is in reb qualis sit temꝑanͣ
considerate unde illam tantã ce¬
leritatem et tam incredibilem cur¬
sũ inuentũ putatis non enĩ il¬
lũ eximia uis remigiũ aut ars
maudita quedam gubernandi
aut uenti aliqui noui tam celerit᷑
in ul̾timas t̾ras ꝑtulerunt ẜhe
res que ceteros remorari solent
non recardarũt non auariciã ab
instituto cursu ad predam aliꝙͣ
deuocauit. non libido ad bolupta¬
tem non amenitas ad delectatõe
non nobilitas brbis ad cognitõem
non demq ip̃e labor ad quieten¬
¶ Postremo signa et tabulas ceta¬
q ornam̃ta grecorũ oppidorũ q̃
ceten tollenda ẽẽ arbitũtur Ea
sibi ille ne uisenda quidẽ existiã¬
uit Itaq om̃s quidẽ nũc in his
locis gñ pompenĩ sicut aliquẽ
nõ er hac urbe missũ si de celo
de lapsum intuentur nũt demq
incipiĩt crede̾ fuisse hymines
romanos hac quondam abstinẽ¬
cia quod iam natõnib ert̾is incre¬

Expanded text:
ceteris in rebus quae sit temperantia ceteris in rebus quae sit temperantia considerate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam continentia, quod iam nationibus exteris incre
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtas calamitas quocũq ben-¬
cũsit nr̃i excitus ferant quis i¬
gnorat itiera que per hoste
statuetis qui apud ext̾as natõ¬
nes siori ertimetis btrũ płes
abitramini ꝑ hoste annos mi¬
litum urõrum armis hostium
urles an hibn̾is sociorũ ciuita¬
tes ẽẽ deletas neq enim potest
exatum is contm̾e imꝑator qui
se ip̃m non continet neq seuerꝰ
ẽẽ in iudicando qui alios in seue¬
ros ẽẽ Iudices non uult hic mi¬
ranum hũc hoĩem tantũ excel¬
lencie ceteris cuius legiones sic
in asiam ꝑuen̾unt ut nõ modo
man ꝰ tanti ex̾citus. Sed ne ue¬
stigiũ quidẽ cinqmͣ pacato no¬
cuisse dicatur Iam uero qͣmad
modũ milites hiberi ẽt cotidie
sermones ac lix̃ proferuntur
nõ modo ut sũptũ faciat ĩ mi¬
litem nemini uis affertur s ne
cupienti quidẽ cuiqũ ꝑmittitur
hiemis eiũ nõ auanie ꝑfigtiũ
maiores nr̃ri in sociorũ atq ami¬
corũ tertis ẽẽ uoluerunt Age uõ

Expanded text:
quantas calamitates, quocumque ventquantas calamitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itinera quae per hosce statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam permittitur. hiemis enim non avaritiae perfugium maiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt. age vero,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus imꝑatoris. Quid cetere
quas paulo ante cõmemorare
non enm bellandi utus solum
in sumo ac perfecto imꝑatore q̃¬
renda est. Sed multe sunt artes
epie huiꝰ admĩstre comitesꝙ
uͥtutis Ac primũ qnͣta ĩocẽtia
omib in reb temꝑancia qnͣta
fide quͣta felicitate qñto ingenio
qnͣta hiuĩtate. Que breuiter ꝙ¬
lia sint in gñ pompeiõ conside¬
tes sed ea magis es aliorũ con¬
temptõne quiͣ ip̃a per se se cogͦ¬
sci atq incelligi possiuit. ¶Que
em̃ possumꝰ imꝑatorũ aliquo iñ
m̃o putare cuiꝰ in ex̾citu uene¬
plum de ie publicã cogitare
qui peccumã et erario de prom¬
ptã ad bellũ admĩstũdum aut
ꝓpter cupiditatem prouĩcie ma¬
grantib dimisent aut propt̾
auaniciã rome in questu reliq̃rit
sc̃e uideanũ qui hec fecorũt.¶ Ego
autẽ nomino nennẽm quarẽ ira¬
sci michi inemo poteritinsi qui
ante de se boluit confiten dtaq
p̃p hanc auanciam imꝑacorum

Expanded text:
virtus imperatoris. quid? ceterae virtus imperatoris. quid? ceterae quas paulo ante commemorare non enim bellandi virtus solum in summo ac perfecto imperatore quaerenda est sed multae sunt artes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia omnibus rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in Cn.Gnaeo Pompeio considetes, sed ea magis ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim possumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exercitu plum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avascere videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri. itaque propter hanc avaritiam imperatorum
Abbreviated transcription (Latin):
frcam erplorauit. Aude sarduã
frum̃taria subsidia .x.p. firmissi¬
mis presidus classibus ꝙ mumiunit.
Inde secum in ytaliam recepissẽt
duabi hispanis ac gallia ci salpi¬
na presidiis ac nauibz confirma¬
ta missis item in oram illirici
maris et in achaiam omẽmꝙ
greciam nauib itallie duo mari¬
a maximis classib firmissisqr
presidiis adornauit Ipe autens ut
abridusio profectus est unde qu¬
quagesimo die totaon ad imꝑiũ
popuili r. sciciliam adm̃bit. Om̃s
qui ubiq p̾redones fu̾nt partim
capti interfectiq sunt ꝑtin unsꝰ
huiꝰ unperio ac potestati se dede¬
runt ddem cretensibus cũ ad eum
usqz in pamphiliam legatos de¬
precatores qi misissent spem dedi¬
tõnis non adeiuit obsidesꝙ imꝑa¬
uit Sta tantũ bellũ tam duitur¬
nuĩ tam longe lateq disꝑsum qd
bello om̃s gentes ac natõnes pͥ
hieme apparanit memnte bere
suscepit media estate confecit᷑
Est hec diuina atq incredibilis

Expanded text:
fricam exploravit, inde Sardiniam fricam exploravit, inde Sardiniam frumentaria subsidia rei publicae firmissimis praesidiis classibusque munivit. Inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria maximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam ad imperium populi Romani Ciliciam adiunxit; omnes qui ubique praedones fuerunt partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt. idem Cretensibus, cum ad eum usque in Pamphyliam legatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit. ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes prehieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit. est haec divina atque incredibilis
Abbreviated transcription (Latin):
los q alias captas eẽ cõmemorẽ
cum uros portus atq eos por¬
tus quib uitam et spm̃ ducitis
in predonũ fuisse potestate sa¬
atis. An ignoratis uero portum
gaete celeberrimũ atq plenis¬
sumũ nauiũ inspectante preto¬
re a predonib eẽ direptũ ex mi¬
seno aũt eius ipius liberas qui
cum predonib autea bi bellũ
gesserũt et predonib ẽẽ subla¬
tos. nã quad ego hostiense in cõ¬
modũ atq illam labem acq i
inspectantib bobis classis ea au
uirtus tam breui tp̃e lucem af¬
ferre n p. potuit ut uos qui mõ
ante hostiũ tyberinũ classem
hoserũ uidebatis hi nũc nullã
intia occeani hostiũ predonũ
nauẽ ẽẽ audiatis atq hec qͣ
tñ a me in dicendo pret̾e̾mida
non sũt. Oaus euĩ nũqmͣ aut
obemudi negocii aut consequẽ¬
di questus scudio tam brem tyẽ
tot soca adne tantos cuisus tõ¬
ficere potunit qmͣ celeriter gu
pompeio duce belli impetus na

Expanded text:
lisque alias captas esse commemorem, lisque alias captas esse commemorem, cum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate sciatis? an vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse direptum, ex Miseno autem eius ipsius liberos qui cum praedonibus antea bellum gesserat a praedonibus esse sublatos? nam quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque iinspectantibus vobis classis ea cuivirtus tam brevi tempore lucem adferre rei publicae potuit ut vos, qui modo ante ostium Tiberinum classem hostium videbatis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem esse audiatis? atque haec qua etis, tamen a me in dicendo praetereunda non sunt. quis enim umquam aut obeundi negoti aut consequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit, quam celeriter Cn.Gnaeo Pompeio duce tanti belli impetus nav
Abbreviated transcription (Latin):
lateret. Quis nauigauit qui nõ
se aut mortis aut seruientis
periculo cõmitteret. cũ aut spye¬
me aut referto p̾donũ mari
naigaret. hoc tantũ bellũ tã
turpe tam uetus cam late diui¬
sũ acq dispersum. Quis unqm̃
arbitraret᷑ aut ab om̃ib imꝑa¬
torib uno anno aut omibus
anus as uno impatore .x. consi¬
ci posse. Qonͣ prouĩciam tenm¬
scis a predonib liberam ꝑ hoste
annos. Quod bectigal fuit bo¬
bis tutũ. quẽ socium defendistis.
Qui presidio classib ur̃ĩs fiustis
qũ multas existimatis insulas
eẽ desertas. qui multas aut
metu relictas aut a prodonb
captas ẽẽ urbes sociorũ s quo
ego longniqua cõmemoro fuit
longe a domo bellare/ et pro¬
nos cũ ab extenis natõnib ue¬
mrent captos queritur . cum
legati ppłi x. redempti sint
fuisse dicam cum .xii. secures
on predonum pocestatẽ ꝑuen̾int.
Quid aut colophonem aut sa¬
mũ nobilissimas iurtes ĩnuiabi¬

Expanded text:
lateret? quis navigavit qui non lateret? quis navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret? hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit i Romani longe a domo bellare et provos ab exteris nationibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint? fuisse dicam, cum duodecim secures in praedonum potestatem pervenerint? Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
Testis est talia qmͣ ille ip̃e uic¬
tor ft . l. sylla huiꝰ urtute et
subsidio confessus est liberritã.
Testis est sycilia qni multis ũ¬
diꝙ cunctam periculis nõ t̾ro¬
re belli sed celeritate consilui ex¬
plicauit/. Testis est affrica que
magnis oppressa hostiũ copiis
eorũ ip̃orũ sangiue redudauit
Testis est gallia per qm̃ logio¬
nibus nris in hyspaniã iter
gallorũ interntõe patestm̃ ẽ.
Testis est hyspania q̃ sepissime
płimios hostes ad hoc suꝑatos
prostratos ꝙ conspexit/. Testis
est iterũ et sepius xtalia q̃ cũ
seruil bello tetro ꝑiculosoq
premeretur ad hoc auxilim
absente ex petiit. quod bellũ
atq m̃inuitũ est aduentu subla¬
tũ atq sepultum. ¶Testes bero
iam om̃s acq om̃s extere gẽtes¬
cũ uniu̾sa tñ in singulis oris õs
simus atq portus quis enĩ toto
mari locus ꝑ hos annos aut tã
farinũ huĩt presiduum ut tueꝰ
eẽt aut tam fuit abditus ut

Expanded text:
Testis est Italia quam ille ipse vicTestis est Italia quam ille ipse victor L. Sulla huius virtute et subsidio confessus est liberatam; testis Sicilia quam multis undique cinctam periculis non terrore belli sed consili celeritate explicavit; testis Africa quae magnis oppressa hostium eorum ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorum internecione patefactum est. Testis est Hispania, quae saepissime plurimos hostes ab hoc superatos prostratosque conspexit, testis est iterum, et saepius Italia, quae cum servili bello tetro, periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit: quod bellum atque imminutum est: adventu sublatum, ac sepultum, testes vero  orae atque omnes terrae gentescum universa tum in singulis oris omnes sinus atque portus. quis enim toto mari locus per hos annos aut tam firmum habuit praesidium ut tutus esset, aut tam fuit abditus ut
Abbreviated transcription (Latin):
est. qui extrema pmĩcia mliles
sũmi fuit imꝑatoris nõ alienis
preceptis sed suis imꝑus non
offensionib belli sed iuctortio
non scipendiis sed trumphit ẽ
potest in quo illũ non ex̾cuent
tñsalpimnũ hispamense miotũ
ex ciitatib atq eo bellicosissis
natiomibus seruile nauale sel¬
lum uania et dusa gna et
bellorũ et hostium non solum
gesta /ab hoc uuo sed eciã con¬
fecta missam itm ẽẽ declar̃t
an usu militari poĩtam q̃ hucꝰ
uiri scienciã fugere possit Qã
uero uirtuti gñ pompen que
est quod quisqm aut dignum
illo aut bob̾is nouũ aut cuiqni
in audicum possit affene. neq
enr̃ ille sunt sole ireutes ĩ¬
ꝑatorie que bulgo existimiãt᷑.
labor in negociis fortitudo in ꝑi¬
culis industria in agendo cele¬
ritas in conficrendo consilium
an prouidendo que tanta sunt
an lioc uno qnͣta in om̃ib reli¬
quis imꝑatorib quos aut bidi¬
mus aut audiumius nõ fu̾it.

Expanded text:
est, qui extrema pueritia milesest, qui extrema pueritia milesmilitaris non alienis praeceptis sed suis imperiis, non offensionibus belli sed victoriis, non stipendiis sed triumphis est potest in quo illum non exercuerit paniense, mistum ex civitatibus, atque ex bellicosissimis nationibus, servile, navale, varia et diversa genera, et bellorum, et hostium, non solum, gesta ab hoc uno, sed etiam confecta, nullam rem esse declarant, in usu militari positam, quae huius viri scientiam fugere possit. 2 Iam vero virtuti C. Pompeii quae est, quod quisquam aut dignum illo, aut vobis novum, aut cuiquam inauditum possit afferre? Neque enim illae sunt solae virtutes imperatoriae, quae vulgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in culis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo, quae tanta sunt in hoc uno quanta in omnibus reliquis imperatoribus quos aut vidimus aut audivimus non fuerunt.