comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ egari. ⁊ elfride regnũ adeptꝰ. obsedit potiꝰ qͣm rexit
medio. tͦpis in exitu asserit᷑. In parricidõ cui conui¬
entiã adhibuerat immanis. ita fuga ⁊ molłtie ĩfani ᷤ.
ita morte miserabłis fuit. Ignauiam eiꝰ p̃dixãt dun¬
stannꝰ: fedo exemplo admonit᷑. Nã cũ pusiolus ĩ fontẽ
baptismi merge̾t᷑. circũstantib ep̃is alui ꝓfluuio sa¬
puer frẽm necatũ conclamari audiret. fletu suo fu¬
rentẽ genit̾cem a d̾o irritauit. ut qͥa flagellũ ad ma¬
nũ ñ habeait. arreptis candelis ĩnocentẽ cederet: nͨ
pꝰ desistet. qͣm pene exanimem ⁊ ip̃a lacͥmis ꝑfun¬
deret. Qua ꝓpt̾ tota uita ita candelas exhorruit. ĩ
posterũ. ut ñ qmͣ añ se patẽtur lum̃ eaꝵ inferri.¬
odem tẽꝑe occidentalis ꝓuinctia q̃ deuenscira
uocat᷑ pessunclata eu̾sis monastiis. ⁊ eronia
utbe intensa. cantia dep̃dationi clata urbs metropolis
⁊patarchoꝵ sedes conflagrata. Ip̃e pat̾archa scĩ reue¬

Expanded text:
filius Edgari et Elfridae, regnum adeptus, obsedit potius quam rexit medio, turpis in exitu asseritur: ita parricidio, cui conniventiam adhibuerat, immanis; ita fuga et mollitie infamis, ita morte miserabilis fuit. Ignaviam ejus praedixerat Dunstanus, foedo exemplo admonitus: nam cum pusiolus in fontem baptismi mergeretur, circumstantibus episcopis, alvi profluvio sapuer, fratrem necatum conclamari audiret, fletu suo furentem genitricem adeo irritavit, ut, quia flagellum ad manum non habebat, arreptis candelis innocentem caederet, nec prius desisteret quam pene exanimem et ipsa lachrymis infunderet. Quapropter tota vita ita candelas exhorruit in posterum, ut nunquam ante se pateretur inferrierat. Occidentalis provincia, quae Devenescire 265 vocatur, pessundata; eversis monasteriis et Exonia urbe incensa: Cantia depraedationi data, urbs metropolis et patriarcharum sedes conflagrata; ipse patriarcha, sanctus et reve
Abbreviated transcription (Latin):
eom br achia ⁊ eteã gemina dia usq adumbilicũ In fetx ou
criua. dtis pedes ⁊ cetẽa oĩa singła. Eidebat comedebet du¬
bat᷑ una: Nebat esuriebar tacebat alca. Ore gemino ma¬
ducabat᷑. s uno meatu digebat᷑. Postremo una defũndi
supuixit altẽa. Portauit pene triennio uiua mortia
donec ⁊ mole ponderis ⁊ fetore caclauis ip̃a qͦ defen

Expanded text:
or brachia, et caetera gemina omnia usque ad umbilicum: inferius duo crura, duo pedes, et caetera omnia singula. Ridebat, comedebat, loquebatur una: flebat, esuriebat, tacebat altera. Ore gemino manducabatur, sed uno meatu digerebatur. Postremo una defuncta, supervixit altera: portavit pene triennio viva mortuam, donec et mole ponderis et nidore cadaveris ipsa quoque defecit.
Abbreviated transcription (Latin):
meuse magnitudinis calicẽ aureñ aqͣ plenũ:  uiꝰ u¬
dione ⁊ laticis asꝑsione delinitũ extirctis ardorib ĩ
lanitatẽ euasisse. Ephebũ illũ fuisse beatũ lauren¬
tit̃. tuĩ eccłie tectũ. longacarie dissolutũ cõpegẽ¬
rit. ⁊ p̃t̾ alia xenia calice aureo honorficarit.

Expanded text:
mensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus vmensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine delinitum, extinctis ardoribus, in sanitatem evasisse. Ephoebum illum beatum fuisse Laurentium, cujus ecclesiae tectum longa carie dissolutum compaginarit, et praeter alia xenia calice aureo honorificarit.
Abbreviated transcription (Latin):
consistens. q̃e iuꝑflua ciboꝵ abstergens.¬
empe conradi ĩꝑaroͤ a qͦdam clico fistulã tulent¬
argenteã qͣ pui ludo aqͣm iaculant᷑: pactꝰ ep̃atũ. cũ foret
ĩꝑator. fldult᷑ repetenti pollicitũ in pigre dederat. Nec
młtopt᷑ asꝑa ualitudine correptꝰ decubuit. Morbo cpẽ¬
scente exsensis ⁊ mutꝰ iacuit. cũ ĩ solo pectore iutalis
halit᷑ palpitaret. Nec aliũd uite inditiũ erat. ꝙͣ. quõd
manu ad nares apposita qͣntulũ cũq sentiebat᷑ an helitꝰ.
Ep̃i p̃sentes. tͥduano ĩ dicto ieiunio. lac̾mis ⁊ uotis ꝑ
uita regis suꝑos pulsabãt. Qͥb uͭcredi fas ẽ remediis
cõualescens accitũ ep̃m quẽ ĩ iuste fecãt. sententia cõ¬
cili deposuit. ꝓfessus se toto tͥluo demones ĩ festos u¬
clisse. flãmã ĩ se ꝑ fistulam iacłantes: flãmã a do ꝑtina¬
p̃ ut nr̃ ignis in cõꝑatiõe illiꝰ iocꝰ putet᷑. ⁊ nichil cale̾.
Iuienẽ ĩt hec semiustulatũ acluentasse.: ferentẽ im¬

Expanded text:
consistens, o fistulam tuleraargenteam qua pueri ludo aquam jaculantur, pactus episcopatum cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dederat; nec multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus palpitaret; nec aliud vitae indicium erat quam quod, manu ad nares apposita, quantuluscunque sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, sententia concilii deposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in comparatione illius, jocus putetur et nihil calere. Juvenem inter haec semiustulatum adventasse, ferentem im
Abbreviated transcription (Latin):
doneꝰ s d̾o deuotꝰ. itleoq ab eo directꝰ. Deniq eo regnã¬
te nullus tumultꝰ domesticꝰ qͥ ñcito cõpͥmeret᷑. nullũ
illũ founsecꝰ. Omĩa domi forisq qͥeta. oĩa tñquilla.
Eo magis stupendũ: qͥa ita semansuete aget. uͭ nͦ
uebat. ꝓseeto ełꝰ simplieitatẽ d̾s: it posh timori ⁊ nes¬
ret irasci.
pe ftenco s qs iñ semel auditũ ẽ qd licã siarolũ
martellẽ ia siguis fortitudinisiiria q̃ saorat¬
uies gaillias i gressos hispeniã recdire abpuiit ⁊ sarta

Expanded text:
doneus, sed Deo devotus ideoque ab eo directus. Denique eo regnante nullus tumultus domesticus qui non cito comprimeretur, nullum bellum forinsecus; omnia domi forisque quieta, omnia tranquilla: quod eo magis stupendum, quia ita se mansuete ageret ut nec fovebat profecto ejus simplicitatem Deus, ut posset timeri qui nesciret irasci. pud Francos quoque non semel auditum est quod dicam: Karolum Martellum insignis fortitudinis virum, qui Saracenos, Gallias ingressos, Hispaniam redire compulit, exactis
Abbreviated transcription (Latin):
beserat etas. Om̃s ut fueant ip̃e reformas. Romnqni
Bresuit iedulẽ causio. Eu longinq̃ satis regna oani
Qa nullus potiuit Nectere cesar. Romanis oreiabo sus
Desolata pꝰ mete leonis. Nc̃ augͥte tuo fune languers
bino se uaduã lumine plãgit. Qͤ te ñ timuit patani
ĩ umbris. Et defecta duo numina suge.
ane isto leo de qͦ epitaphiũ loqͥtur. fuea̾t rone
aplicꝰ ex brumone spirensi ep̃o. itauocatꝰ ⁊ꝑ
uectus.: magne i murabłis scĩtatis: cuiꝰ romani multa
miracła ꝑ orbem serũt. Obierat añ henricũ. ptꝰ qͥns
annos apostolatus.

Expanded text:
raserat aetas, Omnes ut fuerant ipse reformans, Romanis studuit reddere causis. Tu, longinqua satis regna, locosque Quos nullus potuit flectere, Caesar, Romanis onerans viriDesorata prius morte Leonis: Nunc, Auguste, tuo funere languens, Bino se viduam lumine plangit. Quae te non timuit patria in umbris; Et defecta duo lumina luge. 195. Sane iste Leo, de quo epitaphium loquitur, fuerat Romanae apostolicus, ex Brunone Spirensi episcopo ita vocatus et provectus; magnae et mirabilis sanctitatis, cujus Romani multa miracula per orbem serunt. Obierat ante Henricum, post quinque annos apostolatus.
Abbreviated transcription (Latin):
abbis uirgiuĩ agitatũ utr̃m cdñs iuxͣ cesarem sedet᷑:
illis p̃rogatiuiã antistitis istis pͥscũ morẽ referen¬
tept s hbuubis parũ ad concorliã ꝓceditur: ut ha¬
bent gͥmani udemq teutones ĩ domitũ animũ: ad
pingtrã uentũ est. staꝙ pars sudes arripe. pars sapa
pasere p arsenses euaginare. Postremo qccid pͥima
iaineniss es parmis uti. Ita furore ꝑ eccłians gslai¬
te pauarotũ sangͥne inunclauit. S stati ep̃is c uoli¬
tib. pate int̾ relidͥas clissiclentiũ statura tẽplũ pm

Expanded text:
atis jurgium agitatum utrorum dominus juxta Caesarem sederet; illis praerogativam antistitis, istis priscum morem referentibus. Ubi verbis parum ad concordiam proceditur, ut habent Germani, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arripere, pars sax a jacere, pars enses evaginare, postremo quicquid primum ira invenisset, eo pro armis uti: ita furore per ecclesiam grassante, pavimentum sanguine inundavit. Sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
obstiterũt. magis unũ exfiliis elgerede qͥ ĩ normã¬
nia morabant᷑. uł hardacnutũ filiũ cũctonis exe
mina qͥ tẽ ĩ danemarchia erat. regẽ hab̾e uolentes.
Maximꝰ tñ usticie ꝓpugnator fuit Goumꝰ comes.
Et etĩ pupilloꝵ se tutorẽ ꝓfessus. reginã emmã. ⁊ rẽ¬
gine garas custodiens resistentes umbone nõis sui
aliqm diu dispulit. S tñ ui ⁊ numero impar: cessit
iniolentie. Haroldꝰ regno cõfirmato: nouercã exiliaũ.
Ila i normannia dichil s̃ tutũ arbit̃a ubi defunctie¬
fr̃e ⁊ nepotib recens deserti orphani feruebat ĩuicla
ĩfrandriã tnͣsiit. ad balwinũ comitẽ exꝑtũ pbitare
uirũ. Qpostea defuncto regehentico qͥ philippũ pai¬
uũ reliq̃rat filiũ. regnũ francoꝵ nobilit̾ aliꝙͣntis an¬
nis rexit. fidelit̾ q adulto. nã eiꝰ amitã uxorẽ habebat
restituit. huiꝰ sb̾ ũbra: emma seurũ tenniũ egit.
Ꝙ pacto haroldꝰ oxenefordã m̃se apͥli defũct᷑: West¬

Expanded text:
ex filiis Ethelredi, qui in Normannia 319 morabantur, vel Hardecnutum filium Cnutonis ex Emma, qui tunc in Danemarchia erat, regem habere volentes. Maximus tum justitiae propugnator fuit Godwinus comes, qui etiam pupillorum se tutorem professus, reginam Emmam et regias gazas custodiens, resistentes umbone nominis sui aliquandiu dispulit; sed tandem, vi et numero impar, cessit violentiae. Haroldus sceptro confirmato novercam exiliavit. Illa in Normannia nihil sibi tutum arbitrata, ubi, defunctifratre et nepotibus, recens deserti orphani fervebat invidia, in Flandriam transiit ad Baldewinum comitem, expertum probitate virum; qui postea, defuncto rege Henrico qui Philippum parvum reliquerat filium, regnum Francorum nobiliter aliquantis annis rexit, fideliterque adulto nam ejus amitam uxorem habebat restituit. Hujus sub umbra Emma securum triennium egit; quo peracto, Haroldus, apud Oxenefordam mense Aprili defunctus, West
Abbreviated transcription (Latin):
iudeas licebit qnͣtũ potentia artis mee ualeat.
Q incunctant montẽ introiens. ñ mltopt egressus
est. mlłta q̃ ultͣ fluuiũ notauerã ad indiciũ sui trã¬
situs afferens: puluerẽ sane locupletissimũ. quo
qͥcqͥd conting̾et᷑. ĩ aurũ flauescebat. ñ qͦd ita ꝓ uero
eẽt. s qͥa ita uderet᷑ qͦd ab aqua dilueret᷑. Nichil
enĩ qͦd ꝑ nichromantiã fit. potest ĩ aqua aspectũ
intuentium fallere. Confirmat ui̾tatẽ sermoni
mei: res q̃ tẽꝑe eodem acciderat.

Expanded text:
nquit, « videas, licebit, quantum potentia meae artis valeat. nquit, « videas, licebit, quantum potentia meae artis valeat. » Et incunctanter montem introiens, non multo post egressus est, multa quae ultra fluvium notaveram ad indicium transitus sui afferens, pulverem sane locupletissimum, quo quicquid contingeretur in aurum flavescebat; non quod ita pro vero esset, sed quia ita videretur quoad aqua dilueretur: nihil enim quod per nigromantiam fit potest in aqua aspectum intuentium fallere. Confirmat veritatem sermonis mei, res quae tempore eodem acciderat.
Abbreviated transcription (Latin):
bauimꝰ aurũ. Mox ꝑuestigia fili regressi: pateñ
argenteã repperimꝰ Quaͣ frust: a desecta ⁊ minuitati.
partita. pruritũ a uiditatis nr̃e tantũmͦ irritantes
ñ etiã fami fecimꝰ satis. Postero die collato consili¬
o: magistrũ quendã illiꝰ tẽꝑis adiuimꝰ qͥ dicebat᷑
nom̃ tłi ĩ effabłe scire. Int̾rogatꝰ scientiã ñ inficiat᷑
adiciens qͦd tanta eiꝰ eẽt nõis uirtꝰ ut nulla ei ma¬
ad fontẽ. de qͦ hausta ĩfiala argentea. tacens digii
luta̾s figurabat: donͦ ocłis intelleximꝰ qͦd ore ef¬
fari neqͥuumꝰ. Tũc fiduciali ͤ aͣd montẽ accessimꝰ
s exitũ ultiorem a demonib credo obstipatum
offendimꝰ. ĩ uidentib scilicet dõ qͦd eoꝵ cõmeni
ta refelleret. uenit sane ad me nichromanticꝰ qͥ¬
dam iudeus. ꝙͦ auclita gestoꝵ fama exciua̾t. ꝓ¬
contactꝰq rem ubi socordiam nrãm audiuit
młto cachinno bilem succutiens: quĩ tu inqͥt

Expanded text:
bavimus aurum. Mox, per vestigia fili regressi, pateram bavimus aurum. Mox, per vestigia fili regressi, pateram argenteam reperimus; qua in frusta desecta, et minutatim partita, pruritum aviditatis 281 nostrae tantummodo irritantes, non etiam fami fecimus satis. Postero die, collato consilio, magistrum quendam illius temporis adivimus, qui dicebatur nomen Domini ineffabile scire: interrogatus scientiam non inficiatur, adjiciens quod tanta esset ejus nominis virtus, ut nulla ei maad fontem. De quo hausta aqua in fiala argentea, tacens digitis literas figurabat, donec oculis intelleximus quod ore effari nequiremus. Tunc fiducialiter ad montem accessimus; sed exitum ulteriorem a daemonibus, credo, obstipatum offendimus, invidentibus scilicet nomini Dominilleret. Venit mane ad me nigromanticus Judaeus, quem audita gestorum fama exciverat; percunctatusque rem, ubi socordiam nostram accepit, multo cachinno bilem succutiens, « Quin tu, » i
Abbreviated transcription (Latin):
illesa lapsib alludebat unda litorib. Pons ereꝰ utrã¬
q ripã continuabatꝰ. Ultͣ pontẽ uidebant᷑ mire mag¬
nitudinis eqͥ aurei cũ asessorib eque aureis. ⁊ cet̾a
infusũ. duplicato fulgore ocłos intuentiũ hebeta¬
bat. Nosqͥ hoc eminꝰ uidentes ꝓpiori aspectu de¬
lectarem̃ asportati sisors sineret aliqm splendicli
metalli crustã hortamine alt̾no animati stagnũ
trasire paramꝰ. S neqͦqmͣ. Dũ enĩ qͥdã cet̾is p̃rũp¬
tior extlori margini pontis pedẽ ĩponẽt. continuo
qd̾ mirũ auditu sit illo dep̃sso ulterior eleuatꝰ est.
pducens rusticũ ereũ cũ ereo malleo. Qͦ ille unda
uerberãs ita obnubilauit aera. ut diẽ celũq sub¬
texeret. Retracto pede: pax fuit. Temptatũ idem
apłib idemq exꝑtũ. Itaq desꝑato transitu: aliqn¬
tũ ibi constitimꝰ. ⁊ qmdiu potuimꝰ solo saltĩ usuli¬

Expanded text:
illisa lapsibus alludebat unda littoribus; pons aereus utramillisa lapsibus alludebat unda littoribus; pons aereus utramque ripam continuabat: ultra pontem visebantur mirae magnitudinis equi aurei, cum assessoribus aeque aureis, et caetera infusum, duplicato fulgore oculos intuentium habetabat. Nos qui haec eminus videntes propiori aspectu delectaremur, asportaturi, si fors sineret, aliquam splendidi metalli crustam, hortamine alterno animati stagnum transire paramus; sed nequicquam. Dum enim quidam, caeteris praeruptior, citeriori margini pontis pedem imponeret, continuo quod mirum auditu sit illo depresso, ulterior elevatus est, producens rusticum aereum cum aereo malleo, quo ille undas verberans, ita obnubilavit aera ut diem coelumque subtexeret. Retracto pede, pax fuit: tentatum idem a pluribus, idemque expertum. Itaque, desperato transitu, aliquantulum ibi constitimus; et quamdiu potuimus, solo saltem visu li
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semitas uiaꝵ incepti ꝑisse. S qͥa nullꝰ fere timor
auiclas m̃tes ab incepto reuocat. ego cũ sodalib
uiris circit̾ duodecĩ. seup̃dandi. seu uidendi studi¬
o illut it̾ mecdiabar aggredi. Itaq dedali secuti ĩ ge¬
niũ. qͥ thescũ de lamberinto filo eduxit p̃uio. nos
qͦ glomiꝰ ingens portantes paxillũ ĩ introitu fiximꝰ
Ibi pͥncipio fili ligato. accensis lat̾nis ne p̃t̾ deuia
horroris plena. uesꝑtilioẽs de concauis egredientes
ocłos ⁊ ora ĩfestabãt. Semita arta. ⁊ a leua p̃cipitio. ⁊
subt̾labente fluuio tũda. Uidimꝰ tͣmitẽ uestitum
nudis ossib. fleuimꝰ cadauã tabo adhuc fluentia.
hõiũ qͦs eadẽq nos speties raptass. ptꝰ montis intͦi¬
tum ñ ual entiũ inuenire exitũ. S tandẽ aliqnͣdo
ptꝰ mltos timores ad egressum ulti̾orem ꝑueniente
iudimꝰ stagnũ placidũ aqͥs crispantib uͥ dulcib

Expanded text:
et semetra viarum intercepti perisse. Sed, quia nullus fere timor et semetra viarum intercepti perisse. Sed, quia nullus fere timor avidas mentes ab incoepto revocat, ego cum sodalibus meis, viris circiter duodecim, seu praedandi, seu videndi studio, illud iter meditabar aggredi. Itaque Daedali secuti ingenium, qui Theseum de labyrintho filo eduxit praevio, nos quoque glomus ingens portantes paxillum in introitu fiximus: ibi principio fili ligato, accensis laternis ne praeter devia horroris plena; vespertiliones, de concavis egredientes, oculos et ora infestabant; semita arcta, et a laeva praecipitio et subterlabente fluvio timenda. Vidimus tramitem vestitum nudis ossibus: flevimus cadavera tabo adhuc fluentia hominum, quos eadem quae nos spes raptasset, post montis introitum non valentium invenire exitum. Sed tandem aliquando, post multos timores, ad egressum ulteriorem pervenientes, vidimus stagnum placidum aquis crispantibus, ubi dulcibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat etiã suo tõꝑe fuisse uiros q illos ab obfessis
corpib expellerẽt. apposito narib pacientis anulo¬
habente sigillũ a salomone monstratũ. credo ĩqͣm
qd̾ ⁊ isti hanc scientiã dare potuit. nͨ tñ affirmo qd̾
dederit. S ⁊ lecturis relinq̃ns. dicã qͦt a qͦdã loci nũ¬
monacho gene aqͥtanico. etate ꝓuecto. arte medi¬
co. ĩ pueritia audisse me memini. Ego aiebat sep¬
tennis despecta exilitate patͥs meimunicipis ba¬
cinonẽsis ad modũ tenus tnͣseendẽs. niues alpinãs
ĩtaliã ueni. Ibi ut id etatis pusio sũ ma ĩopia uictũ
q̃ritans. ingeniũ potiꝰ qm uentrẽ colui. Adultus
młta illiꝰ t̾re miracła. ocłis hausi: ⁊ memorie mã¬
cdaui. Int̾ q̃ uidi montẽ ꝑforatũ: ultͣ quẽ accole
ab antiqͦ estimabãt thesauros octouiani recõditoᷤ.
ferebant᷑ etiã mlti causa scrutandi ĩgressi. ꝑ anfracł

Expanded text:
ut dicat etiam suo tempore fuisse viros qui illos 279 ab obsessis ut dicat etiam suo tempore fuisse viros qui illos 279 ab obsessis corporibus expellerent, apposito naribus patientis annulhabente sigillum a Salomone monstratum, credo, inquam, quod et isti hanc scientiam dare potuerit, nec tamen affirmo quod dederit. monacho, genere Aquitanico, aetate provecto, arte medico, in pueritia audisse me memini. « Ego, aiebat, septennis, despecta exilitate patris mei, municipis Barcinonensis admodum tenuis, transcendens nives Alpinas, in Italiam veni. Ibi, ut id aetatis pusio, summa inopia victum quaeritans, ingenium potius quam ventrem colui. Adultus multa illius terrae miracula oculis hausi, et memoriae mandavi: inter quae vidi montem perforatum, ultra quem accolae ab antiquo aestimabant thesauros Octoviani reconditos. Ferebantur etiam multi, causa scrutandi, ingressi per anfractus,
Abbreviated transcription (Latin):
stigiis. machinatũ fuisse ꝯstans uulgi ẽ opiniõ. ue¬
rumptam̃ si qͥs uerũ diligent̾ exp. exͦulpat: udebit
nec salomonẽ cui ds ip̃e declerit sapientiã huiꝰce ĩ¬
sciũ cõmenti fuisse. Ut enĩ iosephꝰ auctor ẽ thesauro
młtos cũ patre defodit ĩ loculis qͥ erãt inqͥt methani¬
co mͦ recõduti subt̾ra. Nec hyrcanũ ꝓphetia ⁊ forti¬
tudine clarũ. qͥ ut obsidionis leuaret inuiriam.
de dauid sepulchro tͥa milia talenta auri arte me¬
chanica exuit: ut obsessori partẽ enumeraret. par¬
te xeuedochia ꝯstrueret. Nt uͦ herodes q magis p̃sup¬
tione qmͣ consilio idẽ aggredi uolui̾t: mlt̾os exsatel¬
litib igne ex interiori parte ꝓdeunte amiserit.
Prec̾ea cũ audio dñm ihm dicentẽ pat̾ iñs usq mͦ¬
apat᷑ ⁊ ego oꝑor : credo qͦd qͥ dederit salomoni uir¬
tiitĩ suꝑ demones. ut idẽ historiogͣphꝰ cestat᷑.a do

Expanded text:
stigiis machinatum fuisse, constans vulgi opinio est. Vestigiis machinatum fuisse, constans vulgi opinio est. Veruntamen, si quis verum diligenter exsculpat, videbit nec Salomonem, cui Deus ipse dederit sapientiam, hujusce inscium commenti fuisse, ut enim Josephus auctor est: thesauros multos cum patre defodit in loculis, qui erant inquit mechanico modo reconditi sub terra: Nec Hircanum, prophetia et fortitudine clarum, qui, ut obsidionis levaret injuriam, de David sepulchro tria millia talenta auri arte mechanica eruit, ut obsessori partem enumeraret, parte xenodochia construeret. At vero Herodes, qui magis praesumptione quam consilio idem aggredi voluerit, multos ex satellitibus, igne ex interiori parte prodeunte, amiserit. Praeterea, cum audio Dominum Jesum dicentem, « Pater meus usque mt ego operor, » credo quod qui dederit Salomoni virtutem super daemones, ut idem historiographus testatur, adeo
Abbreviated transcription (Latin):
bras noctis fugabat. In cõtrario angło domꝰ stabat puer
arcũ tenens: extento neruo ⁊ arundine intenta. Itaĩ
omĩb cũ ocłos spectantiũ ars p̃ciosa raptaret. nichil
erat qd̾ posset tangi ⁊ si posset uicdi. Continuo enim
ut qͥs manũ ad congregandũ aptaret. uidebant᷑ õs
ille ymagines ꝓsilire.⁊ impetũ ĩ p̃sũptorem face̾.
Q ͦ timore abstinuit p̾ssus gbertꝰ ambitũ suũ fregͥ
s ñ abstinuit cubiculariꝰ quin mirabłis artificii cul¬
tellũ quẽ mense ĩpositũ uiderat arriꝑet: arbriͣt
scilicet ĩ tãta p̃la posse paruũ latrociniũ latere ue¬
rũ mox ymaginib oĩb cũ fremitu exurgentib. puer
qͦ emissa haruntline ĩ carbuncłm tenebras ĩ duxit.
⁊ nͥ ille monitu dñi cultellũ reice̾ accelerass. gues am¬
bo penas detlissent. Sic ĩsaciata cupiclitatis uoragi¬
ne. lat̾na gͥssus ducente discessũ. Talia illũ adu̾sus p̃¬

Expanded text:
bras noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer, bras noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer, arcum tenens extento nervo et arundine intenta. Ita in omnibus, cum oculos spectantium ars pretiosa raptaret, nihil erat quod posset tangi etsi posset videri; continuo enim ut quis manum ad contingendum 278 aptaret, videbantur omnes illae imagines prosilire, et impetum in praesumptorem facere. Quo timore pressus Gerbertus, ambitum suum fregit: sed non abstinuit cubicularius quin mirabilis artificii cultellum, quem mensae impositum videret, abriperet; arbitratus scilicet, in tanta praeda, parvum latrocinium nibus cum fremitu exsurgentibus, puer quoque, emissa arundine in carbunculum, tenebras induxit; et, nisi ille monitu domini cultellum rejicere accelerasset, graves ambo poenas dedissent. Sic insatiata cupiditatis voragine, laterna gressus ducente, discessum. Talia illum adversis prae
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ indicẽ digitũ extentũ habens. scͥtũ ꝙͦ ĩ capite
hic ꝑcute. Qd̾ suꝑioris eui hoĩes ita ĩcelligendũ iati
qsi ibi thessaurũ inuenirẽt młtis securiũ icłib ĩ nocẽtẽ¬
statuã laniauerãt. S illoꝵ gbertꝰ reclarguit errorẽ lõ¬
ge alit̾ abiguitate absoluta. Namq meridie sole ĩ q̃¬
tro existenti. notãs qͦ protende̾t᷑ umbra digiti: ibi pa¬
lũ figit. Mox suꝑueniente nocte solo cubiculario st¬
nã portante comitatꝰ ꝯtendit. Ibi t̾ra solitis artib di¬
hiscens. latũ ingredientib patefecit introitũ. Conspi¬
cant᷑ in gentẽ regiã. aureos parientes aurea lucanaria.
aurea omĩa. Milites aureos aureis thesseris qͣsi amimũ
oblectantes regẽ thallicũ cũ regina discũbentes aꝑposita
obsonia astantes ministros patas młti ponderis ⁊
tii ubimat᷑aͣm uincebat opꝰ. Inint̾i̾ori parte domꝰ ar¬
buncłs lapis in pͥmis nobilis ⁊ parius inuentu. tene¬

Expanded text:
in capite, « Hic percute. » Quod superioris aevi homines ita intelligendum rati quasi ibi thesaurum invenirent, multis securium ictibus innocentestatuam laniaverant. Sed illorum Gerbertus redarguit errorem, longe aliter ambiguitate absoluta: namque meridie, sole in centro existente, notans quo protenderetur umbra digiti, ibi palum figit; mox superveniente nocte, solo cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi, terra solitis artibus dehiscens, latum ingredientibus patefecit introitum: conspicantur ingentem regiam, aureos parietes, aurea lacunaria, aurea omnia; milites aureos aureis tesseris quasi animum oblectantes; regem metallicum cum regina discumbentem, apposita obsonia, astantes ministros, pateras multi ponderis et pretii, ubi naturam vincebat opus. In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tene
Abbreviated transcription (Latin):
riũ ouida ⁊ ihrł̾m ꝯtexuit. ⁊ alia plura q̃ me ñ pige̾t¬
dice̾ si ñ alios piget audire. Otto pt᷑ patrẽ ĩꝑator italie.¬
gͥb̾tũ archiepm̃ rauennatẽ ⁊ mox papã romanũ creaũ.
urgebat ip̃e fortunas suas fautore chyabolo ut nichil
Qd̾ semel excogitass. ĩꝑfectũ relinq̃ret. Deniq thes¬
sauros olim agentilib defossos arte nigͦmantie mobili
Beruderatis ĩuentos cupiditatib sius ĩplicuit. F d̾o ĩ¬
ꝓboꝵ itilis ĩ dm̃̾ affectꝰ. ⁊ eiꝰ abutunt᷑ pacientia: qs¬

Expanded text:
filium Hugonis cognomento Capet, Otonem filium imperatofilium Hugonis cognomento Capet, Otonem filium imperatoris Otonis. Robertus, postea rex Franciae, magiGerbertum archiepiscopum Ravennatem, et mox papam Romanum, creavit. Urgebat ipse fortunas suas, fautore diabolo, ut nihil quod semel excogitasset imperfectum relinqueret. Denique thesauros olim a gentilibus defossos, arte nigromantiae molibus eruderatis inventos, cupiditatibus suis implicuit. Adeo improborum vilis in Deum affectus, et ejus abutuntur patientia,
Abbreviated transcription (Latin):
ut consimilem dõ faceres. Et qͥ hoc ip̃o uidem᷑ as
sines malefitio. qd̾ tuis inbuti disciplinis. tuis in¬
stituti morib sumꝰ. Hec boetiꝰ. Michi uͦ fidem fec
de istiꝰ sacrilegio: inaudita mortis excogitatio. su
em̃ se moriens ut postea dicemꝰ excarnificaret. nͥ
sui corꝑis horrendꝰ lanista: nisi noui sceleris con¬
scius eẽt.nde inuetusto uolumine qd ĩ manꝰ
meas incidit. ubi omĩũ apłi soꝵ noĩa contineban¬
Fxtant apt̃ illam ecołiam doctrine ip̃iꝰ dotunti
horologiũ arte mechanica cõpositũ: organa hidrau¬
gens implet concauitatẽ barbiti ⁊ ꝑ multi foratiles
tractꝰ eree fistule modulatoᷤ clamores emittũt. Et
erat ip̃e rex ĩ ecclesiasticis cantib ñ mediocrit̾ doctus
⁊ cũ in hoc. tũ incetis. multũ eccłie ꝓfuit. Deniq pul¬
cherrimã sequentiã sci sp̃c ad sit nob̾ gr̃a. ⁊ responso

Expanded text:
ut consimilem Deo faceres. Atqui hoc ipso videmur ut consimilem Deo faceres. Atqui hoc ipso videmur ines maleficio, quod tuis imbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. » Haec Booetius. Mihi vero fidem facit de istius sacrilegio 275 inaudita mortis excogitatio. Cur enim se moriens, ut postea dicemus, excarnificaret ipse sui corporis horrendus lanista, nisi novi sceleris conscius esset? Unde in vetusto volumine quod in manus meas incidit, ubi omnium apostolicorum nomina continebanExtant apud illam ecclesiam doctrinae ipsius documenta: horologium arte mechanica compositum; organa hydrautiam, ventus emergens implet concavitatem barbiti, et per multiforatiles tractus aereae fistulae modulatos clamores emittunt. Et erat ipse rex in ecclesiasticis cantibus non mediocriter doctus; et tum in hoc, tum in caeteris, multum ecclesiae profuit. Denique pulcherrimam seque
Abbreviated transcription (Latin):
gitantẽ. Pfugus q respiciens eademq sententia
ꝑiculum comꝑiens sub ponte ligneo qͥ proximꝰ¬
erat se occulit penulus pontem amplectens:
ut nec aqm nec t̾ram tangeret. Ita querentis aui¬
ditas frustrata: domũ reuertit᷑. Tũc g̾bertus uiam
accelerans deuenit ad mare ibiq ꝑ incaritatioes
dyabolo acc̾sito ꝑpetuũ pacissitus hominiũ si se
abillo qͥ denuo in sequebat᷑ defensatum nltͣ pelag̾
eueheret. Et fc̃m est. Si hec uulgarit̾ ficta credi¬
derit aliquis qͦd soleat ppłs littãtoꝵ famã leclere:
dicens illũ loqui cũ demone. quẽ in aliqͦ uiclerint
excellentem oꝑe. Unde boetius in libro de conso¬
latione philosophie querit᷑ se ꝑpt̾ studium sapi¬
entie de talib notatum: quasi conscientiã suam
sacrilegio polluisset. ob ambitum dignitatis. Nõ
conueniebat inquit uilissimoꝵ me sꝑuum p̃sidia
captare quẽ tu ĩ hanc excellentiam componebas:

Expanded text:
gitantem. Profugus quoque respiciens, eademque scientia gitantem. Profugus quoque respiciens, eademque scientia periculum comperiens, sub ponte ligneo, qui proximus, se occulit; pendulus et pontem amplectens, ut nec aquam nec terram tangeret. Ita quaerentis aviditas frustrata, domum revertit. Tum Gerbertus, viam celerans, devenit ad mare. Ibi per incantationes diabolo accersito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab illo qui denuo insequebatur defensatum, ultra pelagus eveheret. Et factum est. Sed haec vulgariter ficta crediderit aliquis, quod soleat populus literatorum famam laedere, dicens illum loqui cum daemone quem in aliquo viderint excellentem opere. Unde Booetius, in libro de Consolatione Philosophiae, queritur se propter studium sapientiae de talibus notatum, quasi conscientiam suam sacrilegio polluisset ob ambitum dignitatis. « Non conveniebat, inquit, vilissimorum me spirituum praesidia captare, quem tu in hanc excellentiam componebas,
Abbreviated transcription (Latin):
D it geometa. nichil attinet dicere. qs̃ ita ebi¬
bit ut inseriores ingeniosuo ostenderet.⁊mi
gna intdustria reuogcaret ĩ galliam omĩno ibi
priem obseletas. Abacum certe pͥmꝰ a sarratr¬
acci prens regulas dedit: q̃ a sudantib ab acili
uix intelligunt᷑ hospitabat᷑ apd̾ quendã ser
elliꝰ philo sophũ: quẽ multis pͥnto expensis p
siã pmissis demerebat᷑. Nec cdeerat sarrace¬
nis Quin scientiã uenditaret assidere frequen¬
ter: nc̃ de seriis nc̃ de nugis colloqui libu̾s. al sen¬
bendum p̃bere. Unꝰ erat codextotiꝰ artis consitꝰ
ciẽ nullomͦ elicere poterat. Ardebat ꝯtra gli¬
ta offerre plura polliceri. Ubi id parũ prdit
nocturnas insiclias temptat. Ita hominẽ comu¬
ente etiam filia cũ qͣ assiduitas familiaritatem
parauerat. iuno inuadens. uolum̃ sub ceruica¬
li positum arripuit ⁊ fugit. Ille somno excussu.
inditio stellaꝵ qua ꝑitus erat arte in sequit᷑ fu¬

Expanded text:
a, et geometria, nihil attinet dicere; quas ita ebia, et geometria, nihil attinet dicere; quas ita ebibit ut inferiores ingenio suo ostenderet, et magna industria revocaret in Galliam omnino ibi jam pridem obsoletas. Abacum certe primus a Saracenis rapiens, regulas dedit quae a sudantibus abacistis vix intelliguntur. Hospitabatur apud quendam sectae illius philosophum, quem multis primo expensis, post etiam promissis, demerebatur. Nec deerat Saracenus quin scientiam venditaret; assidere frequenter, nunc de seriis, nunc de nugis colloqui, libros ad scribendum praebere. Unus erat codex, totius artis conscius, quem nullo modo elicere poterat. Ardebat contra Gerbertiam, multa offerre, plura polliceri. Ubi id parum procedit, nocturnas insidias tentat. Ita hominem connivente etiam filia, cum qua assiduitas familiaritatem paraverat, vino invadens, volumen sub cervicali positum arripuit, et fugit. Ille somno excussus, indicio stellarum, qua peritus erat arte, insequitur fu
Abbreviated transcription (Latin):
tholico choro uniti sunt. Successit leandro ysi¬
dorus doctrina ⁊ sc̃ĩtate nobilis: cuiꝰ corpꝰ nr̃a e¬
tate aldefondꝰ rex gallitie toletũ transtulit. ad
pondꝰ auro cõꝑatum. Sarracen enĩ qͥ gothos
subiugarãt. ip̃i ꝙͦ a karlomagno uicti gallitiã.
⁊ lusitanã maximas hyspame puincias amise¬
runt. Possident usq hodie suꝑiores regiones
⁊ sicut xp̃iani toletũ. ita ip̃i hyspalim . ꝙͣ sibiliã
uulgarit̾ uocant. caput regni habent. diuina¬
tionib ⁊ inuocationib more gentis famulari
saudentes. Ad hos gͥ ut dixi g̾bertus ꝑueniens
desiderio satisfecit. Ibi uicit scientia pͥtholone
um. ⁊ astrolabio. haldendreũ ĩ astroꝵ ĩterstitio
uliũ firuncũ infato. Ibi quid cantꝰ ⁊ uolatꝰ.
uiũ poerendat. didicit: ibi exire tenues ex in¬
ferno siguras. ibi postremo qdqͥd noxium us
salubre curiositas humana dephendit. Nar
delicits artib arithinetica. musica. ⁊ astroi¬

Expanded text:
tholico choro uniti sunt. Successit Leandro Isitholico choro uniti sunt. Successit Leandro Isidorus, doctrina et sanctitate nobilis; cujus corpus nostra aetate Aldefonsus rex Galliciae Toletum transtulit, ad pondus auro comparatum. Saraceni enim, qui Gothos subjugarant, ipsi quoque a Karolo magno victi, Galliciam et Lusitaniam, maximas Hispaniae provincias, amiserunt. Possident usque hodie superiores regiones. Et sicut Christiani Toletum, ita ipsi Hispalim, quam Sibiliam vulgariter vocant, caput regni habent, divinationibus et incantationibus more gentis familiari studentes. Ad hos igitur ut dixi Gerbertus perveniens, desiderio satisfecit. Ibi vicit scientia Ptholomaeum 273 in astrolabio, Alandraeum in astrorum interstitio, Julium Firmicum in fato. Ibi quid cantus et volatus avium portendat, didicit; ibi excire tenues ex inferno figuras; ibi postremo quicquid vel noxium vel salubre curiositas humana deprehendit: nam de licitis artibus, arithmetica, musica, et astronomi
Abbreviated transcription (Latin):
noctib solo strata sñ ceruicali somnũ hauriret
cruces p̃tẽa quascũq posset corꝑi cõmissens. Iye¬
tosa mulier ⁊ pulchre uiro sobria: s qͥa tantũ
nefas cõmisit. pena digna. Creditũꝙ ⁊ celebit
multo ꝑtͦ temꝑẽ tota pat̾a seruitutẽ meruisslm¬
gerbertus diclus . ñ absurdum erit ut opinor.
silitas mandeiꝰ q ꝓ om̃iũ ora uolitant. Ex gal¬
Sia nass moraehꝰ a pͥuero apd̃ gloriacũ adolenit.
Moꝵ cli pitagoricũ biuum ataigisset. seu tedio
monachatꝰ seu głe cupiditate captꝰ. nocte ꝓfu¬
gͥit hyspaniam: animo p̃cipue intendens ut
astrologiam ⁊ ceta̾s id genus artes a sarraceniᷤ
edisceret. Hispania olim multis annis a roma¬
nis possessa temꝑe honorii imꝑatoris ĩ us go¬
thoꝵ. concesserat. Gothi usq ad temꝑa beati gͤ¬
richaredum regem frẽm herminigildi quẽ pat̾
nocte paschali ꝓfidi confessione int̾fecerat. ca¬

Expanded text:
noctibus solo strata sine cervicali somnum hauriret, noctibus solo strata sine cervicali somnum hauriret, cruces praeterea quascunque posset corpori comminiscens; speciosa mulier et pulchre viro sobria, sed quia tantum nefas commisit poena digna. Creditumque et celebmulto post tempore tota patria servitutem infremuissGerbertus, de quo non absurdum erit ut opinor si literis mandemus quae per omnium ora volitant. Ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: mox cum Pythagoricum bivium attigisset, seu taedmonachatus, seu gloriae cupiditate captus, nocte profugit Hispaniam, animo praecipue intendens ut astrologiam et caeteras id genus artes a Saracenis edisceret. Hispania, 272 olim multis annis a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat: Gothi, usque ad tempora beati Gr, et per Ricaredum regem fratrem Herminigildi, quem pater nocte Paschali pro fidei confessione interfecerat, ca
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ꝓiitiꝰ. qͦd auras ip̃as p̃curreret. tc̃ nutu cli
stabat ĩmobile. Instant ministri hinc flagris. il¬
linc clamorib: ut potentẽ heram qͣ solebat a la¬
critate eneheret. Cassus labor consumit᷑: muta¬
to qͦ uim̃to casus idem seqͥtur. Intellex it licet
tarde brutũ pectus qͦ portentũ illud respiceret.
Q ͤ ꝓpter qͦd ꝑ se ñ meruit: ꝑ aliũ fieri conlensit.
Namq elfredꝰ ille ꝙͦ supͣ culpaui qͦd monastiad¬
struesiss: temeritatis penitens multo q gemitu
animũ angens. satro corꝑi de ignobili loco leuato
iustafi ⁊ egregie̾s inferias apt̾ sceptoniam solur
ñ tam̃ effugit. s ptͦ annũ u̾mib qͦs pediculos n
Qͭ tormentũ est. patit᷑ q suos etiam hic mens anpi
m̾anes. elfrida de illo regali suꝑcilio inclinata din
penituit. a dõ ut multis annis apd̃ wareuallã
carnem indelitiis nutͥtam. cilitio conuolueret

Expanded text:
ventis pernicius, quod auras ipsas praecurreret, tunc nutu Dei ventis pernicius, quod auras ipsas praecurreret, tunc nutu Dei stabat immobile; instant ministri, hinc flagris, illinc clamoribus, ut potentem heram qua solebat 260 alacritate eveheret. Cassus labor consumitur, mutato quoque jumento casus idem sequitur; intellexit, licet tarde, brutum pectus quo portentum illud respiceret: quapropter quod ipsa non meruit per alium fieri consensit. Namque Elferius ille quem supra culpavi quod monasteria destruxisset, temeritatis poenitens multoque gemitu animum angens, sacro corpori de ignobili loco levato justas et egregias inferias apud Scephtoniam solvit; non tamen effugit, sed post annum vermibus quos psibi tormentum est, patiturque suos etiam hic mens anxia manes, Elfrida de illo regali supercilio inclinata dire poenituit, adeo ut multis annis apud Warewellam carnem in deliciis nutritam cilicio convolveret,
Abbreviated transcription (Latin):
metuens. alioꝵ quine anmos ex suo ponde¬
rans. Tũc illa. muliebri blanditia aduentante
allitiens. s fecit intendere: ⁊ ptꝰ libata basiapr¬
undante cruore inditia intitus sin se q̃rentio
declit. Et tc̃ qͥdem sine honore apt Warhã sepe¬
liri iusserunt. inuidentes scilicet mortuo cespi¬
tem ecclesiasticũ cui uiuo inuiderant. decus regi¬
um. Actitabãt gͦ publicam ⁊ festiuam lecitiã:
quasi cũ corꝑe parit̾ infodissent memoriam.
S affuit liuine serenitatis assensus: qͥ innocẽ¬
ter cesum miraculoꝵ sublimarit gła. Ado cele¬
stia iuilitia humanis p̃ponderant. Ibi ostensa
de celo lumina ibi claudus gressum cõpoluit. ibi
mutꝰ organum resũpsit. ibi prsus om̃ĩs in ualitu¬
do sanitati locũ fecit. Sparsus rumor ꝑ totam
angliam mr̃is merita p̃dicabat. Quo exita ĩter¬
fectrix. illuc it̾ ador diebat᷑. Iamq eqũ incensum
stimulis urgebat. cũ manifestam iram dĩ ꝑsensit.
Animal namq familiare qͦ sedere consuerat autea

Expanded text:
metuens, aliorum quippe animos ex suo ponderans. Tunc illa, muliebri blanditia adventantem alliciens, sibi fecit intendere, et post libata basia pora tractus undante cruore indicia interitus sui se quaerentibus dedit. Et tunc quidem sine honore apud Werham sepeliri jusserunt, invidentes scilicet mortuo cespitem ecclesiasticum, cui vivo inviderant decus regium: actitabant igitur publicam et festivam laetitiam, quasi cum corpore pariter infodissent memoriam; sed affuit divinae serenitatis assensus, qui innocenter caesum miraculorum sublimavit gloria. Adeo coelestia judicia humanis praeponderant, ibi ostensa de coelo lumina, ibi claudus gressum composuit, ibi mutus organum resumpsit, ibi prorsus omnis invalitudo sanitati locum fecit. Sparsus rumor per totam Angliam martyris merita praedicabat. Quo excita interfectrix, iter illuc adoriebatur; jamque equum inscensum stimulis urgebat, cum manifestam iram Dei persensit. Animal namque familiare, quo sedere consueverat, antea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne singła enumerẽ armis oĩb ĩstructos: in qͥb ful¬
gor cũ t̾rore certãs. sub auro ferrũ occuleret. Cet̾m
ut dice ceꝑam hardecuntꝰ gimhildẽ sororẽ suã filiã
cũctonis ex enima spectatissime speciei puellã ã
młtis ꝓcis tep̃e patͥssuspiratã nͨ ĩpetratã. hemric̾o
imꝑatori alemannoꝵ nuptũ misit. Celebris illa pom¬
ꝑa nuptialis fuit. ⁊ nr̃o adhuc scło etiã ĩ triuiis cã¬
titata. dũ tantinõis nͥgo ad nauẽ duceret᷑. stipantib

Expanded text:
et, ne singula enumerem, armis omnibus instructos, in quibus fulet, ne singula enumerem, armis omnibus instructos, in quibus fulgor cum terrore certans sub auro ferrum occuleret. Caeterum, ut dicere coeperam, Hardecnutus Gunhildam sororem suam, Cnutonis ex Emma filiam, spectatissimae speciei puellam, 322 a multis procis tempore patris suspiratam, nec impetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptialis fuit, et nostro adhuc seculo etiam in triviis cantitata, dum tanti nominis virgo ad navem du
Abbreviated transcription (Latin):
roldi ⁊ expectatiõem hardaciuiti fluctiuagãs reg¬
hũ ingͥssus. cõpatͥotaꝵ ꝑfilia. ⁊ maxĩe godoini lu¬
minib orbat᷑ ẽ aput gilingeã. Inde ad heliense ceno¬
biũ directꝰ: miserã uitã pauco tẽꝑe pane cͣybͣ ar io su¬
stẽtauit. om̃ib comitib p̃t̾ decimos decapitatis.
Nãsors decimũ quẽq morti exemerat. Hec qͥa fama
serit ñ omisi s qͥa chronica tacet ꝓ solido ñ asserui.
Hac de causa. harclacnut᷑ liuingo cridintum̃si ep̃o
pulit. s ptꝰ annũ pecunia serenat᷑ restituit. Gowi¬
nũ qͦ obliqͥs ocłis intuitꝰ: ad sacram̃tũ pͣgatiõis cõ¬
pulit. Apposuit ille fidĩ uuate xeniũ. ut grãm ple¬
nã redunẽt: locupletissimã sane ⁊ pulc̾rimã ratẽ
auro rostratã. hñtẽ . lxxx. milites qͥ habe̾nt ĩ bra¬
chiis singłi armillas duas. unãqͣmq .xui. untiaꝵ
auri ĩ capitib cassides deauratas. securim danicã
ĩ humo sinistro. hastile ferreũ dextͣ manu gestantes.

Expanded text:
roldi et expectationem Hardecnuti fluctuans, regnum ingressus, compatriotarum perfidia, et maxime Godwini, luminibus orbatus est apud Gillingeham; inde ad Heliense coenobium directus, miseram vitam pauco tempore pane cibario sustentavit; omnibus comitibus praeter decimos decapitatis, nam sors decimum quemque morti exemerat. Haec, quia fama serit, non omisi; sed, quia chronica tacet, pro solido non asserui. Hpulit, sed post annum num quoque obliquis oculis intuitus, ad sacramentum purgationis compulit. Apposuit ille fidei juratae xenium, ut gratiam plenam redimeret, locupletissimum sane et pulcherrimum, ratem auro rostratam, habentem octoginta milites qui haberent in brachiis singulis armillas duas, unamquamque sedecim unciarum auri, in capitibus cassides deauratas, securim Danicam in humero sinistro, hastile ferreum dextra manu gestantes;
Abbreviated transcription (Latin):
sini aliuid habe̾t ad manũ ip̃a uestim̃ta paupibd
stribueret: ne ex ĩdusta uestiarii egenos ĩportune
petentes arcerẽt. Habebat duos filios: odone ⁊ hari¬
cum. Odomaior natu hebes: alt̾ astutꝰ ⁊ uehemẽs di¬
iuserat ĩ amorẽ plem utramq parens ut̾q. Patꝰ pͥms¬
genitũ amplectabat᷑. dictitans successurũ. Mat̾ mi

Expanded text:
manum, ipsa vestimenta pauperibus distribueret, nisi ex industria vestiarii egenos importune petentes arcerent. Habebat duos filios, Odonem et Henricum; Odo major natu hebes, alter astutus et vehemens. Diviserat in amorem prolem utramque 318 parens uterque: pater primogenitum amplectebat
Abbreviated transcription (Latin):
acliutorem tuũ dm̃. ⁊ me eiꝰ nuntiũ. competen¬
ti deuotione demerueris. Hec dicens sõs regẽ
soporatũ sollicitulinib exuit matremq. ꝓpe
niasse frequenti uerboꝵ recursu iterabant. cum
piscatores ingressi tantã pisciũ copiam exibuere:
magne astutie pericłm fecit. Regis enĩ danoꝵsb̾
spetie mimi subiens tentoria: uniꝰ tantũ fide-¬
lissimi fruebat᷑ conscientia. Ibi ut ioculatorie ꝓ¬
fessor artis. etiã in secretiora tridinii admissus ni¬
chil fuit archanũ qͦd ñ exciꝑet. tũ ocłis tũ aurib.
Pluresq dies ibi moratus. cum ex om̃ĩb q̃ nosse de¬
siderarat aĩo satis fecit suos ad elingiã rediit.
Congregatis q comitib exponit inimicoꝵ otiũ.
leue uincendi negotiũ cunctis ad audiendũ ere¬
ctis. Ip̃e contractis undecũq auxiliis exploranti¬
b p̾missis. de sede barbaroꝵ cercior redditꝰ eosq

Expanded text:
adjutorem tuum Deum, et me ejus nuncium, competenadjutorem tuum Deum, et me ejus nuncium, competenti devotione demerueris. » Haec dicens sanctus, regem soporatum sollicitudinibus exuit; matremque eniasse frequenti verborum recursu iterabant, 181 cum piscatores ingressi tantam piscium copiam exhibuere magnae astutiae periculum fecit. Regis enim Danorum, sub specie mimi, subiens tentoria, unius tantum fidelissimi fruebatur conscientia: ibi, ut joculatoriae professor artis, etiam in secretiora triclinii admissus, nihil fuit arcanum quod non exciperet tum oculis tum auribus; pluresque dies ibi moratus, cum ex omnibus quae nosse desiderarat animo satisfecisset suo, Adelingiam rediit, congregatisque comitibus exponit inimicorum otium leveque vincendi negotium. Cunctis ad audendum erectis, ipse, contractis undecunque auxiliis, exploratoribusque praemissis, de sede barbarorum certior redditus, eosque
Abbreviated transcription (Latin):
lim horruerint excepisse. Nam cũ qͣdam die ĩ in¬
sula inclusus. solus domi eẽt. sotiis ꝑ oram fluminiᷤ
ad piscandũ disꝑsis: corpꝰ curis egrum sopori com¬
misit. Et ecce cudbertus lindifarnensis qͦndam
ep̃c. his dormientẽ alloqͥt᷑. Ego sũ cuthbertꝰ si au¬
disti. Misit me dñs: ut t̾ͥ ꝓspera annuntiem.¬
Qa enĩ anglia iam dudũ pecratoꝵ penas enormit
luit: mͦ tandem indigenaꝵ scõꝵ mitis suꝑ eã mi¬
sccłie sue ocło respicit. Tu qͦ tam miserabilit̾ reg¬
no extorris głose ptꝰ paucũ tempꝰ insolio repone¬
ris. Atq ado signum eximiũ t̾ cdabo. Ueniẽt
hodie piscatores tui. magnã uim gnͣdium pisci¬
um euehentes cordib. Quod eo erit mirabilius
qͣs his dieb gelante aqua fluminis asꝑatus
nichil tale sꝑari ꝑmittit. Suꝑ hec hodie geli¬
do rore stillans aer omẽm piscantiũ artẽ elucdit.
NIerũ tu fortune scde cõpos. regalit̾ feceris. s

Expanded text:
lim horruerint excepisse. Nam cum quadam die ilim horruerint excepisse. Nam cum quadam die isula inclusus, solus domi esset, sociis per oram fluminis ad piscandum dispersis, corpus curis aegrum sopori dedit; et ecce sanctus Cuthbertus Lindifarnensis quondam episcopus sic dormientem alloquitur: « Ego sum Cuthbertus, si audisti, misit me Dominus, ut tquia enim Anglia jamdudum peccatorum poenas enormiter luit, modo tandem, indigenarum sanctorum meritis, super eam misericordiae suae oculis respicit. Tu quoque, tam miserabiliter regno extorris, gloriose post paucum tempus in solio reponeris, atque inde signum eximium tibi dabo: venient hodie piscatores tui, magnam vim grandium piscium corbibus evehentes; quod eo erit mirabilius, quia hic diebus, gelante aqua, fluvius asperatus nihil tale sperari promittit; super haec, hodie gelido rore stillans aer omnem piscantium artem eludit: verum tu, fortunae secundae compos, regaliter feceris si
Abbreviated transcription (Latin):
terea qͦd fit legentiũ q̃dam ꝯfusio gestoꝵ ꝑ om̃s an¬
nos recensicio. Nam. qͥdam exercitꝰ hostilis ꝑ eum
cedebat. rursusq inde pulsus alia loca petebat.
omĩa rapinis ⁊ cedib complens. eamqͦ scͥpto sequi
ut ita dicam. cũ eo insulam circuire forsitan qͥsͣ dix¬
eit extreme eẽ clem̃tie. Sũmatim gͥ omĩa exponam.
Continuis nouẽ annis cũ hostib cõpugnans mͦ inc̾¬
tis federib illusus. mͦ ĩ illudentes ultus. ⁊ ad hoc tãd̃ẽ
mopis coactus est. ut uix tͥb pagis in fide rigen¬
tib. idest. hanitescire. Wiltescire. sumerseta etiã
in insulam qͣndam palustͥ uligine uix accessibilem
uocabulo adelingea refugit̾. Solebat ip̃e postea
intemꝑa feliciora reductus. casus suos iocuncla
hylariq somitate familiarib exporie. qualit̾ q ꝑ
beati cuthberti mi̾tum eos euaserit. sicut plerumꝙ
mos est mortalib. ut eos illa iuuet meminisse. q̃ o¬

Expanded text:
opterea quod sit legentium quaedam confusio, gestorum per omnes anopterea quod sit legentium quaedam confusio, gestorum per omnes annos recensitio: nam quia exercitus hostilis per eum cedebat, rursusque inde pulsus alia loca petebat, omnia rapinis et caedibus complens, eum quoque scripto sequi, et, ut ita dicam, cum eo insulam circuire, forsitan quis dixerit extremae esse dementiae; summatim igitur omnia exponam. Continuis novem annis cum hostibus compugnans, modo incertis foederibus illusus, modo in illudentes ultus, ad hoc tandem inopiae coactus est, ut, vix tribus pagis in fide rigentibus, id est, Hamptescire, Wiltescire, Sumerseta, etiam in insulam quamdam palustri uligine vix accessibilem, vocabulo Adelingia, refugerit. Solebat ipse postea, 180 in tempora feliciora reductus, casus suos jocunda hilarique comitate familiaribus exponere, qualiterque per beati Cuthberti meritum eos evaserit; sicut plerumque mos est mortalibus ut eos illa juvet meminisse quae o
Abbreviated transcription (Latin):
Nic est karolus qui filiam ewarcli regis angloꝵ dipx̃.¬
dedit q normanniã rolloni cũ filia sua gisla. q̃ ẽt
uaspatis pignetͥo federis. At uͦ in imꝑio successit lia¬
rolo isti arnulphꝰ rex degene̾ imꝑatorio tutor luclo¬
wici pueri. de qͦ uisio suꝑior narrat. Arnulfo gͦ pt̾
mortuo: conradꝰ rex qͥdam theutonicoꝵ imꝑauit hu¬
ic successit filiꝰ henricꝰ qͥ misit adeldestan nũ regem
angloꝵ ꝓ duab sororib suis alclgita ⁊ eggita. Ex
posteriorem filio othoni collocauit: alta̾m cuidam
duci iuxta alpes nuptum dedit. Ita hodieq impe¬
rium romanoꝵ. ⁊ regnũ fiancoꝵ ab antiqua uniõe
scissum: alt̾i imꝑatores. alt̾m reges habet.
nuo dñice in carnatiõis octingentesimo septũ¬
agesimo scd̃o elfredꝰ filiꝰ ethenulfi iunior qͥ i
boriosissime. s fortissime tenuit. Laboꝵ eiꝰ in extͥcabłes
laberinthos singillatim euoluere nõ fuit ꝯciliũ: ꝓꝑ¬

Expanded text:
Hic est Karolus qui filiam Edwardi regis Anglorum uxHic est Karolus qui filiam Edwardi regis Anglorum uxdeditque Normanniam Rolloni cum filia sua Gisla, quae esset vas pacis, pigneratrix foederis. At vero in imperio successit 167 Karolo isti Arnulfus rex, de genere imperatorio, tutor Lodowici pueri de quo superior visio narrat. Arnulfo ergo pomortuo, Conradus quidam, rex Teutonicorum,  qui misit ad Athelstanum regem Anglorum pro duabus sororibus suis Aldgitha et Edgitha; quarum posteriorem filio suo Othoni collocavit, alteram cuidam duci juxta Alpes nuptum dedit. Ita hodieque imperium Romanorum et regnum Francorum ab antiqua unione scissum, alterum imperatores, alterum reges habet.is octingentesimo septuagesimo secundo, Elfredus, filius Ethelwulfi junior, qui boriosissime sed fortissime tenuit. Laborum ejus inextricabiles labyrinthos sigillatim evolvere non fuit consilium; pr