comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cõmuni didundo actionẽ cõsequit᷑
Iotius quo nimꝰ opꝰ fiat. aut ut id opͦ
cd̃ fecit collat. si mͦ doti societati ꝓd:
opus tolli
int̃ me ⁊ te cõmunes sunt ticiane
odes. ⁊ ex his aliquid ñ uire in alias
edes meas ꝓpͥas minissum sit. nempe
tecum mͥ agere licet. aut rem ꝑdere
tura mͥ .n. soli decum ⁊ actio ¶ Si in
area cõmuni edificare uelis. sotiuis ꝓhi¬
bendi ius ht̃. ciuamuis tu edificandi¬
nis habeas a uicmo concessum q inuito
⁊ io ꝑpetuo fieri is existimat᷑ Om̃s añ
seruitutes p̃dioꝵ ꝑpetuas causas hr̃e de¬
bent ⁊ ĩo neq ex lacu. neq ex stagno
concedi aque ductus pͭ. stillicidii qͦq
mittendi natalis ⁊ ppetua causa eẽ d
tus ñ consistit dampnũ uicrus sensis¬
set. dicendũ ⁊ dampni inffecti stipula¬

Expanded text:
per communi diuidundo actionem consequitur socius, quo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opus tolliinter te et me communes sunt Titianae aedes et ex his aliquid non iure in alias aedes meas proprias immissum sit, nempe tecum mihi agere licet aut rem perdere. tum: mihi enim soli tecum est actio. Si in area communi aedificare uelis, socius prohibendi ius habet, quamuis tu aedificands habeas a uicino concessum, quet ideo perpetuo fieri existimatur. omnes autem servitutes praediorum perpetuas causas habere debent, et ideo neque ex lacu neque ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et perpetua causa esse detus non consistit, damnum vicinus sensisset, dicendum est damni infecti stipula
Abbreviated transcription (Latin):
locus nõ erit. Si tutor pupilli uel
Sagnatꝰ furiosi alienaui̾t utit actio
competit. qͥa consiliũ eiꝰ siaudis in
pꝰtulabat suo noĩe lictigare dopꝰ¬
seisionib qͣs sibi donatas õe dicebat
donatio fc̃a su̾it pͥorem dñm exꝑiri
oport̾et ut rem mag̾ quan litem in

Expanded text:
non erit. Si tutor pupilli vel adgnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inium miles postulabat suo nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ ad rei ꝑsecutionem. uid̾r autẽ
qui rem exibet si arbitͣtu uidicis
pͥstinam cãm indici ñ restituit. Ait
p̃tor que alienatio uidicii mutandi
causa fc̃a erit. id̾ est si futuri indicũ d¬
nare intelligr᷑ etiam qui alienã rem
uendidit. s h̃edem istituendo ut le ⁊¬

Expanded text:
quidem ad rei persecutionem, uidetur autequi rem exhibet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. Ait praetor: 'quaeue alienatio iudicii mutandi causa facta erit': id est ‹si› futuri iudicii nare intellegitur etiam qui alienam rem uendidit. Sed heredem instituendo u
Abbreviated transcription (Latin):
batõnem p rãndam. ꝙ pecĩniam de¬
bitam accepit dꝑ et enĩ ab ẜdum
eum qui ab inicio nogauit pecu¬
niam suscepisse. postquam fu̾it
conuictus eam accepiste ꝓboẽm
nondebiti ab adu̾sano exig̾e. sin
ucro ab adu̾sano confiteatur ĩ¬
icio quid̃ suscepire pecumas di¬
cat aut̃ non indebitas ei finsce
solutas. p̃sumptionem inde licet
pro eo eẽ qui accepit nemodube
ꝗ eĩ soluit nũꝗͣ ita resupin᷑ut fa¬
cile suas pecũias iaccaret. ⁊ inde¬
bitas effude̾t. ⁊ maxĩe supẽ qͥ inde¬
bitas dedisse dicit. homodingẽs
ẽ ⁊ studiosiis pat̾familias cniͣ
ꝑ conã ĩ credibile ẽ ialiqͦ facile̾
errasse. ⁊ idõ eninquidicit inde¬
bitas soluiste ꝯpłłi ad ꝓłoem ꝙe¬

Expanded text:
bationes praestandas, quod pecuniam debitam accepit: per etenim a‹b›surdum est eum, qui ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus pater familias, cuius personam incredibile est in aliquo facile errasse. et ideo eum, qui dicit indebitas soluisse compelli ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulla iucẽ instrum̃toꝵ optinẽ
decret᷑̃ ẽ. ¶M ulier gradinda a¬
marito repudiata filiũ enixa
absũte marito ut spuriũ iuac¬
mortna iussucuis hr̃ditatem ma¬
tris ad ire possit. nee obsit pro¬
fessio amatre irata fcã. udiu̾i¬

Expanded text:
nnullam uicem instrumentorum optinere d‹e›cretum est'. Mulier grauida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in acmortua iussu eius hereditatem matris adire possit nec obsit professio a matre irata facta.
Abbreviated transcription (Latin):
fides ñ uacibat. ad yib̾i quo tes¬
tes posst᷑. ñ solũ ĩ crĩalib cãis. S
⁊̃ ĩ pecumanis litib sic ubi res
timoniũ nec uua iege adicedotes¬
timonio excusant᷑ ¶q̃ .q̃ qͥbida
legib amplissim᷑ nuͣs testiũ de

Expanded text:
es non vacillat. Adhiberi quoque testes possunt non solum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus amplissimus numerus testium de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͣstitum eẽt .q̃. exnsuris redigeret᷑
tua .dedisset. ut totidẽ reaꝑet. pos¬
se eum p̃sciptis u̾bis agere. Sicim
si penuias de distet ut tumcas accipe
reddatur obligan uire gennium
possiminis. ꝙaut̃ in debium datur
aut ip̃m repeti debet aut tiũdẽ. eye¬
od̾ geñe quor neutro modo ore re
res ꝯmodan accio ẽ si ut pondus

Expanded text:
praestitum esset, quam ex usuris redigeretur, tua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperreddatur, obligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum neutro modo operae ‹re›s, commodati actio est: si, ut pondus
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾cio pp̃ incendumm decrescere
fu̾it inuentum ab hiꝰ p̾statõne
liberetur. sm aut̾ uenditor qui¬
dem sciebat domumesse exustam
emptor aut̃ ignorabat nuliam
uendicõem stare. ¶Si tota to
nuis ante uendicoẽm exustasit.
si ũo qͣntatumq pars edtfitũ re¬
maneat. ⁊ stare uendicõem ⁊ uen¬
ditorememptori qd̃ int̾est resti¬
tuere. ¶ Sinuli quoq modo ex di¬
u̾so tractari oꝑ ubi emptor quid̾
sciebat uenditor autem ignorabat
stare ⁊ om̃e pcumi ab emptore uẽ¬
ditor si non cepͥhensum est solui
uł si solutum sit non repeti ꝙ si
ut̾q sciebat ⁊ emptor ⁊ uenditor

Expanded text:
ex pretio propter incendium decrescere ex pretio propter incendium decrescere fuerit inventum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem venditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam venditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uenditionem et uenditorem emptori quod interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractari oportet, ubi emptor quidem sciebat, uenditor autem ignorabat: stare et omne pretium ab emptore uenditori, si non depensum est, solui uel si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et uen
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ consulto locus erit. siquis suam
uillam uł domum ⁊ si alienam
uendid̾rt.
terest. utrum solutum sit p̾cium
aut eo nomine sideussor datus sit
ꝙ aũt de fideiussore diximus ple¬
nuis acceptum est qualib racõne
si uenoitori de p̾cio satisfactum est
ul̾ti ex ꝓmissore aut pignore dato
non debet.
xemi. Huda ⁊ ymagmania uen¬
ditio ꝓ non facta est. ⁊ ido nec alie¬
natio eius rei intlłigetur
ut ancillam ne ꝓstituatur. ⁊ si cõ¬
tra st̃m ess ut liceret abducere ei ⁊
si ꝑ plures emptores mancipum
ꝯcurrerit ei qi p̾mo uendidit ab¬
ducendi potestassit.
uerua sabmus ⁊ cassuis nicħ ueni ͤ¬
se qͣmus area maneat pecumam
selutam condici posse. aunt. s si
q̃stione multum int̃esse qͣnta par ͤ
domus iicendio consumpta per¬
tet. sin uero uł dimidia ꝑs uł mi¬
nor qͣm diudia erusta fu̾it tũc
contandus est emptor uenditi¬
onem ad iplere. existimatõne
uir bomi a rbatratu ħita. ut auod

Expanded text:
us consulto locus erit, si quis suam us consulto locus erit, si quis suam uillam uel domum, sed et si alienam uendiderit.interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus, plenius acceptum est, qualibet ratione si uenditori de pretio satisfactum est, ueluti expromissore aut pignore dato, non debet.m.Nuda et imaginaria uenditio pro non facta est et ideo nec alienatio eius rei intellegiturrit ancillam, ne prostituatur et, si contra factum esset, uti liceret ei abducere, etsi per plures emptores mancipium cucurrerit, ei qui primo uendit abducendi potestas fit..Nerua Sabinus Cassius nihil uenisse, quamuis area maneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. sed si quaestione multum interesse, quanta pars domus incendio consumpta pertet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione viri boni arbitratu habita, ut, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. Simichi bibliothetam
ita uendid̃is si decuriones cam¬
pani locum michi uendidissent
inquoeam pon̾em. ⁊ ꝑmestet
quo ninusid a campanis inpe¬
trem. non ẽe dubitandum. aui
p̃sc̾ptis uerbis. agi poss. ⁊ ego ĩ
ex uendito agi posse puto. qua¬
si inpleta condicione cum ꝑ emp¬
torem steo quo minus impleatim
comucta sunt in modum agriñ¬
ꝯputantur. ꝙ nullius st s uire
genaum om̃ib uacant. nẽ nꝑe
.p᷑ ͤ aut loca religiosa. uł sacra iq
ut ꝓficiant uenditori cauen sol
ut iue. Item litora rioca publica
plus sibi adquirertur. neuequis
negociandi causa eoꝵ quid enĩ¬
it uenderet. ne pena enim ineum
qui adũsus senatus consultum fe¬
ciss constituta est. ut duplum tiꝰ
qͣnti emiss iñ erarium infe̾re
cogetur. In eum uero qui uendi¬
diss. ut irrita fieret uenditio.
plane si nuichi p̾cium salu̾s cũ
tu duplum errario dedeas repete ᷤᷤ
a me. ꝙ a mea ꝑte irrita facta
est uenditõ. nec soluitihiue sena¬

Expanded text:
 si mihi bibliothecam ita vendideris, si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non esse dubitandum, quin praescriptis ex uendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleatur. coniuncta sunt, in modum non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus vacant: nec viae publicae aut loca religiosa vel sacra. itaque ut proficiant venditori, caveri solet, ut viae, item litora et loca publica plus sibi adquirernegotiandi causa eorum quid emer‹e›t uenderetue: poena in eum, qui aduersus senatus consultum fecisset, constituta est, ut duplum eius quanti emisset in aerarium inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic sena
Abbreviated transcription (Latin):
quale siuoluatate mea peocuĩa
i tu des. Nam michi actio accu¬
rit᷑ licet mei nũmi uo̾ fiu̾nt¬
u̾bis quo credimus quodam
actu. ad oblig̾o̾em ꝯꝑandam int̾

Expanded text:
quale si uoluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint.Uerbis quoque credimus quodam actu ad obligationem comparandam int
Abbreviated transcription (Latin):
annos singulos conductam hat
labeo ⁊ trebacius negant posse
ex uendito agiut id ad̾ ꝯuem̾t
fiat ego contra puto si modo idei
iulius fundum uendidisti. nicħ ut
tibi conductõ prestaretur: nams
ipm̃ p̾actum fundi uenderaur
qd eo pacto uenditus fuerat eaq

Expanded text:
annos singulos conductam habeat. annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, quod eo pac‹t›o uendi
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. E istulas emptori accessuras
in lege dcĩn erat. querebatur an cas¬
tellum ex quo fistulis aqua duceret᷑
actum esse. ut id auoq acced̾et. licet
scͥptura non contineretur. ¶fun¬
dum ab eo emisti. cuiuis filui postea
tutelam administras. nec accepisti pꝰ¬
possessõm hoc modo posse ut pupil¬
nuis ⁊ familia eius oetedat defudo¬
⁊ tudemum ingrediaris in possessi¬
onem. ¶fundum qui ea lege eme¬
rat. ut soluta peccuma traderetur
ei possessio. duohus hreoib rele¬
tis. decessit si unusoẽm pocuura
soluit partem familie hciscunde
uidicioẜnabit. nec si partem soi¬
uat ex empto cimiuenditore age
ret qm̃ita continctum esalienum
diidi non poturt. ¶ frumenta
que iherbis erant ciuuendioi¬
ses dixisti te sicriud ui aut tempes¬
tate factum ess p̃staturum ea
frumientu niues corupunt. si ĩmo¬
derate fuerant. ⁊⁊ contmi consuetu¬
omem tempestatis agi tecum ex
empto pot̾ro.
tor altam partem qͣm retmebas
anus decem cerca peccuua i

Expanded text:
atorum Fistulas emptori accessuras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, nec vacuam accepisti popossessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unus omnem pecuniam soluerit, partem familiae herciscundae iudicio seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immoderatae fuerunt et contra consuetudinem tempestatis, agi tecum ex empto poterit.tor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in
Abbreviated transcription (Latin):
uł morbo. ułi latronum ereptum
est aut ꝙͥ sinule accepit dicendum
est nicħ eoꝵ ec̃ imputandum. ei
qui cõmodatum accepit. nisi ali¬
qua culpa nituemat. ꝓinde ⁊ sim

Expanded text:
uel morbo, uel ui latronum ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ditor necessitatem h̾at ostende̾
rempignoratam. si mobilis. Cfit
prius ydonta cautela adebitore
ꝓ indempnitate ei prestanda. In¬
uitum em̃ treditorem cogi uen¬
dere satis inhunianimi est. Et.¬
Si creditor pluris sundum pign¬
ded̃it pignus. s si usus sit ea pe¬
cłimia usunii pstimͣ oportet. qd
sieam depositam habuerit usu
um restituat cͥditori id qd̾ apt̃
eum depositum est ex mora u

Expanded text:
ditor necessitatem habeat ostendere ditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. invitum enim creditorem cogi vendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigsed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet. quod si eam depositam habuerit, usuum restituat creditor id quod apud eum depositum est, ex mora
Abbreviated transcription (Latin):
misit. excepturo eo quem de ind¬
disti ad id posu̾it labeo ait finti
teag̾e cum debitore posse.⁊ ad ex¬
hibendum. ⁊ si agente te cont̾na
pingnoraticia extipiat debitor de
pignore sibi reodito. replicabitur
pignore siuc ab mito siue postea
nõ tm̃ uendito ualet. ĩmincipit
emptor dominũ rei hre Srisi
non conuemt de distrahendopig¬
nore ħ t̃ uire utimr. ut lceat
distrahere si modo non conienit¬
ĩi  siceat Isoiutro comuenit ne
distmheretur cõitor si distmeit fur¬
ti obligatur insi eiter fĩn denũ¬
suma aut condcõm aut loco ctͣ
paccõm factum est.
zem. q Quamuis conuen̾it ut
cog̾is. quia tua causa io caueas᷑
s attilimus ex causa cogendũ
c̃ditorem ec̃ ad uendendumdat̃.
Qd enĩ si multo minꝰ sit ꝙ debe¬
atur. ⁊ hodie pluns uenire pos¬
sit pignus qͣm postea. meluis ã
est dicieum qui ded̾it pignus pꝰ¬
se uend̾e. ⁊ accepta pecunia sal¬
uere id qd̾̃ debeatur. ita tñ ut c̾¬

Expanded text:
misit excepturo eo, quem de inmisit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur pignore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denunsumma aut condicione aut loco contra pactionem factum sit.m Quamvis convenerit, ut it, quia tua causa id caveatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad vendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris venire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse vendere et accepta pecunia solvere id quod debeatur, ita tamen, ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ior factus sit. nõtem̃s comoda¬
ti nam ego inculpa ero qui mtas
longuniter cõmodanĩ qmi eum
laborem sustmere nõ potuit.
da conuentõne iudeamus anfiqͥs
aurum ostendit qͣi pignori da¬
turus. ⁊ es ded̾it obliganit aurum
pnignori. ⁊ conseq̃ns est ut aurũ
obligetur. nõ aut̃ es q inh̾ non
consenserit. sicns tñtum es pig¬
nori daret affirmauit. ħ anrum
et̃. ⁊ ita pignori ced̾it. indenoũ
er̃. anes pignori obligau̾rt. ⁊ nũ¬
quid quia in corpore consensum
est pagnoric̃ẽ uidetur qd̾ magis
est tenebitur. tñ ꝓrgnoratia tõ¬
trana achone quidedit pret stes
omp̃.  nemꝑignori datum
uendidi ⁊ tdidit. tuq ei num¬
mos c̾didisti qͣuos ille scliut ei cre¬
ditori cui pingnus dedat. t̾i tuiu
eo conuenit ut ea res qͣm iam uẽ¬
didenlo. pignor tibi
issi. nicħ egisse te constat᷑ quia
rem alienam pignori acceperii.
ea emmrõne emptorem pignus
tuo : cominus peccimia rectndi¬
ti ei pingnus isq ꝑfenestram ad

Expanded text:
equus factus sit, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non potuit. nuda conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligauerit aurum pignori: et consequens est ut aurum obligetur, non autem aes, quia in hoc non consenserint. Si quis tamen, cum aes pignori daret, adfirmauit hoc aurum esse et ita pignori dederit, uidendum erit, an aes pignori obligauerit et numquid, quia in corpus consensum est, pignori esse uideatur: quod magis est. tenebitur tamen pigneraticia contraria actione qor rem pignori datam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id
Abbreviated transcription (Latin):
aulꝰ. N ec infuriosum ꝯmoda¬
ti actio danda est. s ad exhibendũ
adũsus eas dabitur. utres exhibi¬
ta uendicetur.
lp̃. Ee ed michiuidet᷑. si locuple¬
ticepupillus factus sit dandam
utilem cõmodati actionẽ scd̃̾m di¬
iu pii rescͥptum. ¶ Si reddita qͥ¬
deni sit res cõmodata. s dẽtior
facta. nõ uidet᷑ reddita que det¬
or facta redditur. insi qd̾ int̾est
prestetur: ꝓpric enim dicitur reᷤ
nd redoitu que det̾ior redditure
Inhc̃ actione sicut in cct̾is bone
fidei iudiciis sinulr ilit̾e uira¬
bitur. ⁊ rei iudicande tempꝰ qͣnti
ressit obẜuatur qͣmuis instricti
litis contestate tempꝰ spectetuꝵ
Heres eius qui cõmodatum acte¬
ꝑit pro ea parte qua heres est con¬
uenitur ñsi forte ħat facłtatem
tocius rei restitu ende. nec fuciat
tunc enĩ condempnatur isolid
qͣi hoc hom iudicis arbit̾o cõue¬
niat. ¶ Si filio familias seruo¬
ue commodatũsit. dumtarat
de petulio agendum er̃. cũ filio

Expanded text:
um. Nec in furiosum commodati actio danda est. sed ad exhibendum aduersus eos dabitur, ut res exhibita uindicetur.m. Sed mihi uidetur, si locupletior pupillus factus sit, dandam utilem commodati actionem secundum diui Pii rescriptum. Si reddita quidem sit res commodata, sed deterior reddita, non uidetur reddita, quae deterior facta redditur, nisi quid interest praestetur: proprie enim dicitur res non reddita, quae deterior redditur. In hac actione sicut in ceteris bonae fidei iudiciis similiter in litem iurabitur: et rei iudicandae tempus, quanti res sit, obseruatur, quamuis in stricti litis contestatae tempus spectetur. Heres eius qui commodatum accepit pro ea parte qua heres est conuenitur, nisi forte habeat facultatem totius rei restituendae nec faciat: tunc enim condemnatur in solidum, quasi hoc boni iudicis arbitrio conueniat. Si filio familias seruoue commodatum sit, dumtaxat de peculio agendum erit: cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
neaut suge diximnius. ad maio¬
resmpensas ꝑtinere deb. mo¬
dica enim mpendia ueruis est
nt sicuti cibanoꝵ ad eum ꝑti¬
neant. ¶Item quisciens ua¬
sa uitiosa comodaũit. si infu¬
sum umnumuł aleum coꝵp¬
tum effusumue est condemp¬
nandus eo nomine est. ¶ Qd
aut̃ contrano iudc̃o consequi¬
posse quisq pot̃. id ĩ recto indi¬
tio quo tumeo agi pot̃ saluũ

Expanded text:
nis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine est. Quod autem contrario iudicio consequi quisque potest, id etiam recto iudicio, quo cum eo agitur, potest salu
Abbreviated transcription (Latin):
uem. Qum quiremcõmoda¬
tam accepit si meam remusus
est inqͣmͣ accepit ncħ pstare si
cam innulla ꝑte culpa sua detͥi¬
orem fecit uerum est.ñam sicł¬
pa eius fecit det̾iorem tenebit᷑
si remm spectoridedi ansia¬
hifit ei cui commodata res est.
queritur. ⁊ siquid̃ mea causa
actom̃. s ⁊ si dum refertur ꝑut
Siquidem ego mandaũam ꝑ
quem remittet ꝑicłm meum
er Si uo ip̃e tui uoluit comisit
eque culpam michi pr̃abit. si sui
causa accepit.¬

Expanded text:
um. Eum, qui rem commodatam accepit, si in eam rem usus est in quam accepit, nihil praestare, si eam in nulla parte culpa sua deteriorem fecit, uerum est: nam si culpa eius fecit deteriorem, tenebitur. Si rem inspectori dedi, an similis sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa actionem. sed et si dum refertur periit, si quidem ego mandaueram per quem remitteret, periculum meum erit: si uero ipse cui uoluit commisit, aeque culpam mihi praestabit, si sui causa accepit
Abbreviated transcription (Latin):
quidem noxalem ħre qui cõmo¬
datum roguuit ꝓculdubio est
contraria aut̃ cõmodati tunc e¬
um tem̾r cunsciens taleme̾e ser¬
uum ignoranti cõmodau̾it.

Expanded text:
quidem noxalem habere qui commodatum rogauit procul dubio est, contraria autem commodati tunc eum teneri, cum sciens talem esse seruum ignoranti commodauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓre nam ⁊ lancem iud̃i cõmo¬
datam. qrͣ tulpam ineam quass
pstandam. plane si serius cũ ea
fug̾it cum qui comodatum acti¬
pit no teñi. insifuge p̃stit̾it cui¬
ꝑam. ¶Side me pecissel ut tͥcli¬
niũtibi sternerem ⁊ argentimi
petisses ut idem seqnti die face¬
rem. ⁊ cũ comode argentimido¬
mi referre nõ possemibi h re¬
licuero ⁊ piẽit qua actõne agi
possit ⁊ cuiꝰ ess ꝑicłm. labeo de
ꝑiculo scͥpsit. multũ int̾ee cus¬
todem posu an non. si posui. ad
me ꝑicłm expeitare. si miiis ad
eum̃ penes quem renitum est
ego puto comodati quid̾e agendũ
ũm custodiameum p̾stare deb̾e
penesquẽ res relicte sunt. insi a¬
liud nominatim cõuenit. ¶ Si
duob uehicłm cõmodatum sit
uł locatum simł celsus filius sc̃¬

Expanded text:
re, nam et lancem uideri commodatam: quare culpam in eam quoque praestandam. plane si seruus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? Labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit. Si duobus uehiculum commodatum sit uel locatum simul, Celsus filius sc
Abbreviated transcription (Latin):
dada usus es. quemadmod quie¬
quo ntiuid uł uestim̃to alit̃ cm
cõmodatumest utitur fuititene
tari debeat. puta eqͣm tͥ comino¬
daui cͣm pullus comitabatur.
⁊ iam pulli custodiam p̾stare de¬
bere uet̾es respond̾unt. ¶Intdum
planedolum solum inrecomo¬
datam qui rogauit p̃stabit. ut pu¬
tasicus ita ꝯuent. uł sisua dum¬
tarat cansa cõmodauit sponse
forta sue. uł uxori quo honestius
tult ad se deouceretur: ursiquis
ludo secens p̾tor seuicis comota¬
uid uł ip̃i pͥtori quuis ist̃ como ułi¬
dauit. ¶ ⁊unc udendũ est in
quib spẽb cõmcaati actio locum
h̾ati ⁊ estapt uet̾es. de huᷤmodi
spebus dubitatum. ¶ Remtibi
dedit ut creditori tuo pignorida¬
esse. nisim̾ces int̾uent. tt enĩ .ł
inftm ut ex locato ⁊ cõducto agẽ¬
dinuer̾ ꝓlane si ego ꝓterem p¬
pingnori ded̾o tua uoluntate.
mandatier̾ actio. ¶Idem labeo
recte ditit si a me culpa abfit.
repignorandi treorto aut̃ nolit
irodẽ pnignus compet̾e tͥ ad i̾

Expanded text:
data usus es, quemadmodum qui equo, inquit, uel uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tentari debeat: ut puta equam tibi commodaui, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere ueteres responderunt. Interdum plane dolum solum in re commodata qui rogauit praestabit, ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit. Nunc uidendum, in quibus speciebus commodati actio locum habeat. et est apud ueteres de huiusmodi speciebus dubitatum. Rem tibi dedi, ut creditori tuo pignori daesse, nisi merces interuenit: tunc enim uel in factum uel ex locato conducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .u. nde querttur si ait̃ finti
egit an ip̃e solus debeat cõmo¬
daticauenirĩ. ⁊ ait celsus si alt̃
conueniatur. qui finti nõ egit
ipatus sit ꝑitło suo conuenirĩ
alĩm crui furti agendo. lucrum
sensit ex re comodata. deb̾e eũ
audiri ⁊ ab solui s si legis aqui¬
lie adũsus socium eiꝰ habuit cõ¬
modator actom. iudendimmi ex
ne celere debeat. si forte dampnũ
dedĩt alt̾ ꝙ hit qui couenitur
nam si adu̾sus ip̃m hũit leg̾ a

Expanded text:
ictum Vnde quaeritur, si alter furti egerit, an ipse solus debeat commodati conveniri. et ait Celsus, si alter conveniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conveniri alterum, qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolvi. Sed si legis Aquiliae adversus socium eius habuit commodator actionem, videndum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alter, quod hic qui convenitur nam et si adversus ip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ diligentem deb p̾stare. ¶Si an
⁊̃ hominis cõmodati tustodiam p̾s¬
tetur.apt̃ uet̾es dubitatum est nã
nit̃dum ⁊ hominis custodia p̃stan¬
da est. si iũctꝰ cõmodatus est. uł ⁊ĩ
etatis enis ut custodia indigeret
c̃te si hoc actum est. ut ⁊ custodia
num adeumi qui cõmodatũ rega¬
uit pextii. nam si tibi etriui com¬
modau̾o ut ad uillam doutes tu ad
bellumduxis. cõmorati tenebis
Idemerit ⁊m hominei plancsi si
comodaui. ut ad bellimiouceres
anis ait ⁊ egd ħita uerumputo
aretur cet̾m si ut plano opꝰ facet
tueum mposiusti machine aut
fabrum cõmodati mui negletus
machiam colliganit. ¶Qum
ĩmo ⁊ cͥualias re cõmodata utit
qrait. si tibi codicem cõmodauo
⁊ meo cỹigraphum debitorem

Expanded text:
 diligentem debet praestare. Sed an etiam hominis commodati custodia praestetur, apud ueteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodiam num ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres,ait: sed ego ita hoc uerum puto, eraretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligauit. Quin immo et qui alias re commodata utitique ait, si tibi codicem commodauero et in eo chirographum debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
toꝓ parte quidem effectu me
usum h̃re qi nõ omĩa loca ue¬
hicłi tenea. s ẽẽ ueruisait. ⁊ do¬
lum ⁊ culpam. ⁊ diligenciam.
⁊ custodiam. in totum me p̃sta¬
re deb̾e qrͣ duo quodaminodo

Expanded text:
 locato pro parte quidem effectu me usum habere, quia non omnia loca uehiculi tenea‹m›. sed esse uerius ait et dolum et culpam et diligentiam et custodiam in totum me praestare
Abbreviated transcription (Latin):
commnodatum couenit. offrb iudi¬
cis mest ut rõm lociuł tp̃ris ẜat.
Siquis hat actione eg̾it ⁊ oblatam
uitis estimat̃om suscepit rem offe¬
rentis facit. Nunc uidendũ est
quid ueniat in cõmodatiact̃oni
utrũ dolus. an ⁊ tłpa. an u̾o ⁊̃ omie
ꝑicłm ⁊ quidem in contrattio.
nt̾dum dolũ salum. intoum cłpa¬

Expanded text:
iudicis inest, ut rationem loci uel temporis habeat. Si quis hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit. Nunc uidendum est, quid ueniat in commodati actione, utrum dolus an et culpa an uero et omne periculum. et quidem in contractibus interdum dolum s
Abbreviated transcription (Latin):
utendi fecit ment̃om. ¶̃nt̃
cõmodatum aut̃ ⁊ utendũ. da¬
tum labeo qnuuide ait tantum
int̾esse. qñtum int̾ẽe genus.
lem. nõ ⁊̃ soli. utendam dan ⁊̃
sali. s ut apparet ꝓprie. cõoda¬
tares dicitur ⁊ quesoli est. Idq
cassius existimat. uuuanꝰ am¬
plius. ⁊ iam habitatõm cõmo¬
dari posse ait. ¶ Impubes com¬
modatĩ actione non tenẽtur c̃m
nec constitit cõmodatumĩ pup¬
illi personam sine tutoris aucto¬
ritate: usci adeout ⁊̃ si pubes fac¬
tus dolum aut culpam admisit

Expanded text:
utendi fecit mentionem. inter commodatum autem et utendum datum Labeo quidem ait tantum interesse, quantum inter genus lem, non etiam soli, utendam dari etiam soli. sed ut apparet, proprie commodata res dicitur et quae soli est, idque et Cassius existimat. Uiuianus amplius etiam habitationem commodari posse ait. Impuberes commodati actione non tenentur, quoniam nec constitit commodatum in pupilli persona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes factus dolum aut c
Abbreviated transcription (Latin):
licui res. ut eam ꝑegre setumfe¬
rat. alioqͥn si cui ideo argentum
tõmodaũm qd̾ is amicos ad ce¬
nam inuitaturũ se dicet ⁊ id
ꝑegre secum portau̾it sineulla
dubitatõne uam piratarum
i latronũ maufragii casum p̾s¬
tare deb. hoc itasi dumtatat accipi¬
entis gm̃ comotaca est res. atsi u¬
tͥusq nłti si cõmunẽ amicũ ad
cenam ĩuit animiꝰ tuq cius reitu¬
ram suscepisses. ⁊ ego tͥargentũ¬

Expanded text:
licui res, ut eam rem peregre secum felicui res, ut eam rem peregre secum ferat: alioquin si cui ideo argentum commodaverim, quod is amicos ad cenam invitaturum se diceret, et id peregre secum portaverit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego t
Abbreviated transcription (Latin):
sem. uł testes adhibuissem. ido¬
q est si ad fulciendam insulam
tigna cõmodasti deinde ꝓtrax¬
isti. aut̃. ⁊̃ sciens iucõsa cõmoda¬
ñis adiuuan quippe uos. nõ deci¬
pi bñficõ oꝑtet. ex quib cansiᷤᷤ
⁊ iam tont̾rium uidiciũ utłe
ẽc dicendum÷. ¶ Duabꝰ rebus
cõmodatis recte deałta cõmoda
tulam. comodauit. nõ recteat¬
turum de singuł ꝑtib. ¶Rem
cõmodatam ꝑdidi ⁊ pͦea pre¬
tium dedi deide res inpotesta¬
tem tuam uenit. labeo ait cõ¬
trano iuditõ. aut remmichi
pstare te deb̾e̾. aut ad̾ accepisti
redderez
quisq diligentissimus pater
familias suis reb adhibet ita
ut tm̃ eoscasus nõ pr̃et cmib
resisti non possit ueluti morti
seruorũ que sine dalo ⁊ culpa
eius accidunt. iatronũ hostuĩ¬
uencursus. piratraꝵ msidias
naufragumi. incenduĩ fugas
seruoꝵ. quicustodni nõ solent
cid̾ aut̃ de latronib. ⁊ ꝑiatis
cipiemus. si mħ cõmodafit a¬

Expanded text:
sem uel testes adhibuissem. idesem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non decipi beneficio oportet. eetiam contrarium iudicium utile esse dicendum est. Duabus rebus commodatis recte de altera commodatticam commodavit, non recte acturum de singulis partibus. Rem commodatam perdidi et pro ea pretium dedi, deinde res in potestate tua venit: Labeo ait contrario iudicio aut rem mihi praestare te debere aut quod a me accepisti reddere. quisque diligentissimus pater familias suis rebus adhibet, ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, ueluti mort‹e›s seruorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumue incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas seruorum qui custodiri non scient. quod autem de latronibus et piratis accipiemus, si in hoc commodata sit a
Abbreviated transcription (Latin):
dum condempnatur licet ex par¬
te heres est. ¶ Sicut aut̃ uolim¬
tatis ⁊ officu mag̃ qͣm necessita¬
tis est comodare ita mod̾ cõmo¬
dati finemq p̾scbere enis est. qͥ
bñficium tbuit cum aut̃ id fecit
idempostqͣm commodauit tũt fi¬
nem pͥscrib̾e. ⁊ retro ag̾e atq m¬
tempestiue usumi comodare rei
auferre. nõ officiũ tm̃ impedit
s ⁊ suscepta obligõmt̃ dandũ
accipiendumq gerit᷑ enĩ nego¬
tium inuicẽ. ⁊ idõ muice ꝓposite
sunt actiones. ut appareat quod
in pͥncipio b̃nfitu. ac unde uolũ¬
tatis fuerat cõu̾i ĩ mutuas pĩa¬
tõnes actionesq cuuleiut acci¬
dit meo qui ab sentis negotia
gerere nchoauit. nr enĩ mpime
ꝑituradesent. suscepiss enĩfor¬
cassis alius. si is nõ accepiss uo¬
linitatis est enĩ sufciꝑe manda¬
tum necessicatis consumare.
gͥ si pugillaref michi coiro¬
dasti. ut debitor michi caueret
nõ recte facies importune repe¬
tendo. nam si negasses. uł emis¬

Expanded text:
dum condemnatur, licet ex parte heres est. Sicut autem uoluntatis et officii magis quam necessitatis est commodare, ita modum commodati finemque praescribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, sed et suscepta obligatio inter dandum accipiendumque. geritur enim negotium inuicem et ideo inuicem propositae sunt actiones, ut appareat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: neque enim impune ritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ r̾at aut idõ de restituenda
rem cum eo nõ agatur. quia
ea res casu int̾ridit aut sine ui¬
bio est: qua enim curã diligen¬
cia consequi passumꝰ ut aliquis
dampnum nob̾ murnam det:¬
xem. Ergentum cõmodatũ
si tamidoneo seruo meo tradi¬
dissem ad te ꝑferendum. ut ñ
debiit qł extimare futurum.
ut acnub dam malis homimb
deciperetur. tuum nc̃ meñ det̾m¬
entum er̃. si id mali homines in
dasti eandem sb̃ripnisti. de inde
cũ cõmodati agereb. nec a te sci¬
rem cẽ sb̾reptam uidex me ton¬
dempnauit. ⁊ solui. postea com¬
pen a te ẽẽ sb̃reptam. quesitum
est. que michi recumactio sit. Rx.
furti quidem nẽ tsse s cõmoda¬
ti contrarium iuditum utile mͥ
fore. ¶ In exercitu contub̾na¬
lib uasa ntenda cõmuni ꝑiclo
dedi. demde mens serͣus sb̾reptis
hiis ad hostes ꝑfugit. ⁊ postea fñ

Expanded text:
at, aut ideo de restituenda re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit aut sine iubio est: qua enim cura aut diligentia consequi possumus, ne aliquis damnum nobis iniuria detem. Argentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali homines intdasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subreptam: quaesitum est, quae mihi tecum actio sit. respondit furti quidem non esse, sed commodati contrarium iudicium utile mihi fore. In exercitu contubernalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et poste
Abbreviated transcription (Latin):
commodatum accepit nõ apparẽ¬
tisrei nomine cõmodati condẽp¬
netur. cauendum ei est. uo reꝑta
d̾ns ei prestet. ¶ Siquem q̃stum
fecit is qui exꝑiendum acceꝑit
ułti si ium̃ta fi̾int eaqr locͥata
funt id ip̃m p̾stabit ei qui exꝑi¬
michi bona fide seriuebat qua
seruo remcomodauo uideamnus
an hãeam cõmodati actõm nam
⁊ celsus silius agebat s iussissem
eum aliquid fecisse. uł mandati
tumeo. uł p̾st̾ͥptis ũb̾ exꝑiri me
posse. idem ⁊ in cõmodato er di¬
cendum nec obstat. ꝙ nõ hac mẽ¬
te cumeo qui lib bonafide nobis
seruiret contͣrxremꝰ. qĩ eimob¬
ligatum habit᷑i. plerumq enĩm
idactidit. ut exͣ id qd̾ ageretur.
tatita obligo nascatur ueliti c̃
ꝑerrorem indebitum somendi e¬
causa datur
lp̃. Siseruis meꝰ remneam tͥ
scienti nolle me petibi cõmodari
cõmodaũit. ⁊ cõmodati ⁊ furti
nascitur actio ⁊ pret̾ea conditõ
ex causa furtiua.

Expanded text:
commodatum accepit si non apparentis rei nomine commodati condemnetur, cavendum ei est, ut repertam dominus ei praestet. Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experimihi bona fide seruiebat, quasi seruo rem commodauero, uideamus, an habeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, uel mandati cum eo uel praescriptis uerbis experiri me posse: idem ergo et in commodato erit dicendum. nec obstat, quod non hac mente cum eo, qui liber bona fide nobis seruiret, contraheremus quasi eum obligatum habituri: plerumque enim id accidit, ut extra id quod ageretur tacita obligatio nascatur, ueluti cum per errorem indebitum soluendi causa datur. Si seruus meus rem meam tibi scienti nolle me tibi commodari commodauerit, et commodati et furti nascitur actio et praeterea condictio ex causa furtiua.
Abbreviated transcription (Latin):
falsam opmionẽ labeonis existi¬
mantis si postqͣm constituit pro
alio dñs ei denunciet. ne soluat
in fc̃m exceptõm dandam. nec in¬
ñuto pomponi᷑ nam cũ semel sit
obligatus qui constituit factum
ĩt sesoluturum. ad huois ꝓ quo
constituit obligatꝰ manet.

Expanded text:
putat opinionem Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligatus qui constituit, factum it se soluturum, adhuc is, pro quo constituit, obligatus manet.
Abbreviated transcription (Latin):
se. Item quero an si nõ successiss
de constituta teneatur. marcetꝰ
tilior ista int̾p̾tatõ. ⁊
⁊ constituit alt̾m. an uł alt̾m. ad̾
non constituit solue passit q̃sitũ
est dixi ño esse audiendun si ue¬
lit hodie fidem constituere rei fue¬
gere. ¶Si uureiuirando delato. de¬
bi tibi uiraũis cum habeas eo nomi¬
ne actionem. iecte de constituta a¬
gis s i si nõ ultro detulero uisiure¬
dum s refẽndi necessitate conpiũ¬
sus id fec̃o. quia nemodubitat mo¬
destius fac̾e ami referat. qͣm ut ip̃e
iuret nulsa distinctio adhibetur
ta ⁊ si ob tuam facłitatem ac mea
uerecundiam sb̃seruta sit refẽndr
t̾as eiusmodifecit. decem quelu¬
cius citus ex arta tua mutua acce
cunia eum teñi
absente constituat quis parui re¬
fert. hoc amplius ⁊ iaminuito cõ¬
stitu̾e eum passe.¬

Expanded text:
se. item quaero, an, si non successisset, de constituta teneatur. Marcellutilior ista interpretatio. et constituit alterum: an uel alterum quod non constituit soluere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actionem, recte de constituta agis. sed et si non ultro detulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referenditteras eiusmodi fecit: 'Decem, quae Lucius Titius ex arca tua mutua accepcunia eum teneriabsente constituat quis, parui refert. hoc amplius etiam inuito constituere eum posse
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola. Luciuis titius seioꝵ de¬
bitor decessit hii ꝓsuasermt
publico menio. ad ħredicas ad
eum ꝑtinet. fecerunt. ut epłam
in eos exponat. debitorem se ẽẽ
qͣi ħredem parruisui confitent̃.
suas eadem petuma ꝑuenir. tĩ¬
situm est cum ad publicum me¬
iuum ex ħreditate lucii ticu
nicħ ꝑuem̃it. an ex sc̃ptura ex¬
ꝓposita de constituta petuma cõ¬
ueniri possit᷑. an doli exceptõe
uti passit . R. nec cuulem eo no¬
nue actionẽ compete s nec de
constituta scd̃m ea que ꝓpone¬
usuraꝵ nomine qd̃ ex causa fr̃
scͥpta datumsit. an repeti possit¬

Expanded text:
um. Lucius Titius Seiorum debitor decessit: hi persuaserunt Publio Maeuio, quod hereditas ad eum pertineret et fecerunt, ut epistulam in eos exponat debitorem sese esse quasi heredem patrui sui confitentem,suas eadem pecunia peruenit. quaesitum est, cum ad Publium Maeuium ex hereditate Lucii Titi nihil peruenerit, an ex scriptura proposita de constituta pecunia conueniri possit et an doli exceptione uti possit. respondit nec ciuilem eo nomine actionem competere: sed nec de constituta secundum ea quae proponeusurarum nomine quod ex causa supra scripta datum sit, an repeti possit
Abbreviated transcription (Latin):
aut. d ad̾ ib̾ conditõne debetur
suie pure siue c̾to die costituatar
eadem cõditone suspendit. ut ex¬
istente conditõne teneatur deficiẽ
tmĩq actio deꝑeat. s is qui pure
deb si ss conditone constituat m¬
auid pomponiꝰ ihũc utilem adi¬
onemesie. ¶ Si pat̾ uł dñs consti¬
tũro sesolut᷑m ꝙ fuit in peculio ñ

Expanded text:
uod sub condicione debetur, siue pure siue certo die constituatur, eadem condicione suspenditur, ut exsistente condicione teneatur, deficiente utraque actio depereat. Sed is, qui pure debet, si sub condicione constituat, inquit Pomponius in hunc utilem actionem esse. Si pater uel dominus constit
Abbreviated transcription (Latin):
tem illa u̾ba p̾toribn per
actore stitisse eandeni recipunit
dubitatom. ⁊ pompõ. dubitat. si
forte ad diem constitus ꝑ actorem
ui aut tempestate petitor nõ ue¬
adlitur camq pectuniam. cum
consticuebatur debitam finsse
int̾pretatõm plemorem exigit.
nam pͥmũ illd̾ efficit. ut sicnudit̃¬
nũt nõ sit. nichominꝰ teneat tõ¬
stitutum: quiꝰ retrorsum se actõ
reft̃ ꝓ in de temporali actione ab¬
tutum dies temꝑalis actionis exie¬
rit. qrͣ ⁊ si post tempꝰ obligatõnis
quo erat obligatꝰ. licet mid tempꝰ
ciuo nõ tenebatur. ¶Beneautẽ
est hit sb̃iung̾e. utrũ penãt can¬
tineat hec acc̃o. an rei ꝑsecutõm
⁊ mag̾ est. ut ⁊̃ martellus putat.
ut rei sit ꝑsecutõ. ¶Hetus fuit
dubitatõ an qui hcͣ actione egit᷑
sortis oblig̃om cõsumat ⁊ tuciuis
est dic̾e solutͥom pocius exhat ac¬
tione facta ub̃atõm toningire

Expanded text:
tem illa uerba praetoris 'neque per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, si forte ad diem constituti per actorui aut tempestate petitor non ueadicitur: 'eamque pecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quinunc non sit, nihilo minus teneat constitutum, quia retrorsum se actio refert. proinde temporali actione obtutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus obligationis quo erat obligatio, licet in id tempus quo non tenebatur. E re autem est hic subiungere, utrum poenam contineat haec actio an rei persecutionem: et magis est, ut etiam Marcellus putat, ut rei sit persecutio. Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumat. et tutius est dicere solutione potius ex hac actione facta liberationem contingere
Abbreviated transcription (Latin):
pͥtons i fecisse reum qͥd̃ constitu¬
it. utrum ad tempus constitut ꝑ¬
tinent. an u̾o usq ad litis contesta¬
tõm trahimꝰ oubitari pot̾. ⁊ puto
actor accipe uoluit. nec uila cã ius¬
ta fiut non accipiendi. equũ est
sucturri reo. aut except̃one. aũ
iusta int̾pretatõe. ut scm̃ actons
usq ad tempꝰ iudicii ipĩ noceat. uͭ
illa u̾ba. n fecisse. ħ singnificent¬

Expanded text:
'neque fecisse reum quod constituit' utrum ad tempus constituti pertinent an uero usque ad litis contestationem trahimus, dubitari potest: et puto actor accipere uoluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃to loco ⁊ tp̃r constitu̾e quis pot̾
nec solum eo loco posse eum pete
ubi constitutum est. s exemplo
arbitrarie actionis ubiq pot̃.
ait p̾tor. si appareat eum qui cõ¬
stituit. n solu̾e. n⁊ fecisse n per
actorem fecit quo munꝰ fieret
qd̃ constitutum est gͦ si nõ stetit

Expanded text:
 certo loco et tempore constituere quis potest, nec solum eo loci posse eum petere, ubi ei constitutum est, sed exemplo arbitrariae actionis ubique potest. Ait praetor: 'si appareat eum qui constituit neque soluere neque fecisse neque per actorem stetit, quo minus fieret quod constitutum est.' Ergo si no
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Quiant̃ constituit se solutu¬
turum tenebitur siue adietit c̃tã
qͣnͣtitatem siue nõ ¶ Si quiscon¬
stuu̾it se pignus daturum cum
utilitas pignoꝵ inrepsent de¬
bet in hoc constitutũ admitti.¶
S ⁊ si quis c̾tam ꝑsonam sidĩuuis¬
suram ꝓ se constitut inch̾ominus
tenetur. ut pompõ scribit quidtñ
si ea ꝑ sona nolit fideuibere. puto
teni eum qui constituit nnfialiuĩ
actum est. quis si ante decessiss si
mora int̃uemente. equũ esb tem̾ eũ¬

Expanded text:
. Qui autem constituit se soluturum, tenetur, siue adiecit certam quantitatem siue non. Si quis constituerit se pignus daturum: cum utilitas pignorum inrepserit, debet etiam hoc constitutum admitti. Sed et si quis certam personam fideiussuram pro se constituerit, nihilo minus tenetur, ut Pomponius scribit. quid tamen si ea persona nolit fideiubere? puto teneri eum qui constituit, nisi aliud actum est. quid si ante decessit? si mora interueniente, aequum es
Abbreviated transcription (Latin):
culio er̾ agendum. s nõ tm̃ ex cã
doli eaꝵ ꝑsonaꝵ. pat̾ uł dominꝰ
condempnetur. s ⁊ ip̃ius quor do¬
modari id qd̾ usu cosumitur nisi
forte ad pompa. uł astñtatõm quis
accipiat.

Expanded text:
endum. Sed non tantum ex causa doli earum personarum pater uel dominus condemnetur, sed et ipsius quoque domodari id quod usu consumitur, nisi forte ad pompam uel ostentationem quis accipiat.