comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o. epm̃ utpote p̃ceptorem et magistrum ecclie inuitauit. po¬
nensq rationem cũ fratribus. qualiter fulradus abbatiam
eatenus moderatus ẽ. epõ audiente quesiuit. Comꝑto autẽ
qd̃ nichil religionis interius doctrinauerit. exteriusqz bona
male dissipauerit. legaliter et canonice reprehensum in custo¬
dia ep̃c misit. summamq abbatie heribeitus boni testimonii
monachus sumpsit. Hic ꝑfecte et ureprehensibilis conuer¬
sationis. ac religiose simplicitatis plenus. sed ad tanta re¬
paranda et reordinanda que suus antecessor destruxit minus
idoneus. Qauare et huic amotam abbatiam richardo religio-¬
sissimo uiro comes preuidente ep̃o atq ordinante moderan-¬
dam cõmisit. Qui intantum fratres norma disciplinate
religionis extruxerit. et intantum res stipendiarias multi-¬
plicare exterius laborauerit: nt in nrĩs uiciniis deo annu-¬
ente nulsa abbatia religione sit prestantior. aut opibus lo¬

Expanded text:
episcopum, utpote preceptorem et magistrum aecclesiae, invitavit; poepiscopum, utpote preceptorem et magistrum aecclesiae, invitavit; ponensque rationem cum fratribus, qualiter Fulradus abbatiam eatenus moderatus est, episcopo audiente quaesivit. Conperto autem quo nihil religionis interius doctrinaverit, exteriusque bona male dissipaverit, legaliter et canonice reprehensum in custodia episcopus misit, summamque abbatiae Heribertus boni testimonii monachus sumpsit. Hic perfectae et inrepraehensibilis conversationis ac religiosae simplicitatis plenus, sed ad tanta reparanda et reordinanda, quae suus antecessor destruxit, minus idoneus. Quare et huic amotam abbatiam Richardo religiosissimo viro comes, providente episcopo atque ordinante, moderandam commisit. Qui in tantum fratres norma disciplinatae religionis extruxerit, et in tantum res stipendiarias multiplicare exterius laboraverit, ut in nostris viciniis, Deo annuente, nulla abbatia religione sit praestantior aut opibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
hensus. sed constanter resultans. et se procaci calliditate defẽ¬
dens. tamen uinculo anathematis obligatur. Preterea ue-¬
ro ad cumulum sui furoris et ad augmentum sue dãpnati-¬
onis. incentore quidẽ diabolo motus aduersus pontificem
tanti turgoris ceruicem erexit. ut multa manu coacta cõsen¬
tiente comite baldumo suꝑ bona eius que in territorio atre-¬
batensi erant incendia ꝑpetrauerit. Diuina tamen clementi-¬
a dispensante enormitas suoꝵ scelerum nequaquã diu late¬
re potuit comitẽ. sed plane deprehensus calumniarũ p̃cium
luit. Comes namq illius nequiciarum studia tandẽ adu̾¬
tens. duise circum scriptum fallaciis conscius indoluit. illiꝰ¬
q delationes magis dolo congestas quã fide suffultas intel-¬
ligens. in ipsum delatorem omnes causas iure transfudit.
Namq atrebati in ipło claustro monachoꝵ statuto concili

Expanded text:
hensus, sed constanter resultans et se procaci calliditate defenhensus, sed constanter resultans et se procaci calliditate defendens, tamen vinculo anathematis obligatur. Preterea vero ad cumulum sui furoris et ad augmentum suae dampnationis, incantore quidem diabolo motus adversum pontificem, tanti turgoris cervicem erexit, ut multa manu coacta, consentiente comite Balduino, super bona ejus quae in territorio Atrebatensi erant, incendia perpetraverit. Divina tamen clementia dispensante, enormitas suorum scelerum nequaquam diu latere potuit comitem; sed plane deprehensus, calumniarum precium luit. Comes namque illius nequitiarum studia tandem advertens, diu se circumscriptum fallaciis conscius indoluit; illiusque delationes magis dolo congestas quam fide suffultas intelligens, in ipsum delatorem omnes causas jure transfudit. Namque Atrebati in ipso claustro monachorum statuto consilio
Abbreviated transcription (Latin):
nde pontifex aliquandin pacem adeptus sed ab inso-¬
lentiis p̃missi fulradi minime feriabatur. qui easdẽ
turpitudines quas rothardus sopierat redintegrare nulla¬
tenus cessabat. et quia epũs eum sepe uocatum districte et ca¬
nonice arguebat. inter illum et comitẽ balduinum ut supra
diximus falsas cõmentationes discordiarum seminabat. sa¬
ne comiti deferens habere se supradicta priuilegia. In felix
ille qui beatum augustinũ non aduertebat memorie dicentẽ.
male illos disputare contra daues eclie. qui auctoritacẽ atle¬
siasticam. quam in epĩs constat fateri. contendunt ad nullae̾
Alioquin eccłia que in episcopali auctoritate habetur. potestatẽ
ligandi atq soluendi nequaquã habere ualeret. Ille autẽ sa¬
cros monit ep̃i paruipendens. magis magisq lenociniis in¬
sistebat. et ab inceptis prauitatibus minime destistebat. Unde
ab erluino nõ minus quã antea a rothardo. sepe publice repre¬

Expanded text:
Unde pontifex aliquandiu pacem adeptus, sed ab insoUnde pontifex aliquandiu pacem adeptus, sed ab insolentiis premissi Fulradi minime feriabatur, qui easdem turpitudines quas Rothardus sopierat redintegrare nullatenus cessabat; et quia episcopus eum saepe vocatum districte et canonice arguebat, inter illum et comitem Balduinum, ut supra diximus, falsas commentationes discordiarum seminabat, sane comiti deferens habere se supra dicta privilegia. Infelix ille! qui beatum Augustinum non advertebat memoriae dicentem male illos disputare contra claves aecclesiae, qui auctoritatem aecclesiasticam, quam in episcopis constat fateri, contendunt adnullare; alioquin aecclesia quae in episcopali auctoritate habetur, potestatem ligandi atque solvendi neutiquam habere valeret. Ille autem sacros monitus episcopi parvipendens, magis magisque lenociniis insistebat et ab inceptis pravitatibus minime desciscebat. Unde ab Erluino non minus quam antea a Rothardo saepe publice repre
Abbreviated transcription (Latin):
et in uiscera totius urbis districtam ultionẽ sefacturum ẽẽ mi¬
natur. Unde p̃sul perterritus. ciuitatis statum et rei publice
negocium archidiaconis et primis militũ commendauit. et
ne incaute ab ipso minace tiranno opprimeretur. regẽ expetiit.
Ubi sane tamdiu demoratus ẽ. donec uidelicet rex cõacto mul¬
to milite castrũ gandauum ad denastandã terram inuadit. cap¬
tisqz aliquot ex balduini primis militibus. adeo balduinũ per-¬
tarrefecit. ut mox suus effectus ad totius generis satisfactio-¬
nem ueniens. castellum ualentianense ei reddiderit. datisq ob-¬
sidibus cum sacrarento quoq fidelitatẽ et pacem ei seruatu¬
rum esse in antea spoponderit. Postea tamen granibus et
multis seditionibus premitur. et ideo balduio ut sibi esset
auxilio castellum hor ualentianense beneficiauit. De rabie
fulradi abbatis. et quod eiecto ilło abbatia donatur ricardo.

Expanded text:
et in viscera totius urbis districtam ultionem se facturam esse miet in viscera totius urbis districtam ultionem se facturam esse minatur. Unde praesul perterritus, civitatis statum et rei publicae negotium archidiaconis et primis militum commendavit, et ne incaute ab ipso minace tiranno opprimeretur, regem expetiit. Ubi sane tamdiu demoratus est donec videlicet rex coacto multo milite castrum Gandavum ad devastandam terram invadit , captisque aliquot ex Balduini primis militibus, adeo Balduinum perterrefecit, ut mox suus effectus, ad totius generis satisfactionem veniens, castellum Valentianense ei reddiderit, datisque obsidibus cum sacramento quoque fidelitatem et pacem ei servaturum esse inantea spoponderit. Postea tamen gravibus et multis seditionibus premitur, et ideo Balduino, ut sibi esset auxilio, castellum hoc Valentianense beneficiavit. 116. De rabie Fulradi abbatis, et quod, dejecto illo, abbatia donatur Richardo.
Abbreviated transcription (Latin):
tici premissi ducis baioarioꝵ filium. sibi legunt ad regni im¬
peruim. uirum uidelicet moribꝰ pium. consilio prouidum.
bello strenuum. defuncti ĩperatoris proxime consanguineũ.¬
Ipse uero balduinus interim multa manu collecta. ualentia¬
nense castrum obsedit. atq arnulfo quia longe numero erat
inferior expulso: uendicare p̃sumpsit. Quibus ita gestis:
heinricus rex excitatus. balduinum sepe ad iusticiam uoca¬
uit: sed semꝑ renitens uocationes eius spreuit. Rex itaq
pancis post̾ diebus multitudine suoꝵ principum fultus. ĩ¬
mo etiam cum rotberto rege karlensium. sed et pariter cũ ri-¬
chardo duce rotomagensium idem castellũ cum indignatio¬
ne aggressus suꝑ balduinũ uruit. sed exigentibus peccatis
populi. inmo et aliquot suorum fraude detrectantibus frus¬
trata spe nichil proficiens in sua remeauit.: Timens baldumũ
rem erluinum epm̃ balduinus existimat. ideoq in ip̃m

Expanded text:
rici praemissi ducis Bajoariorum filium, sibi legunt ad regni imrici praemissi ducis Bajoariorum filium, sibi legunt ad regni imperium, virum videlicet moribus pium, consilio providum, bello strenuum, defuncti imperatoris proxime consanguineum.--Ipse vero Balduinus interim multa manu collecta Valentianense castrum obsedit, atque Arnulfo, quia longe numero erat inferior, expulso vendicare presumpsit. Quibus ita gestis Heinricus rex excitatus, Balduinum saepe ad justitiam vocavit; sed semper renitens vocationes ejus sprevit. Rex itaque paucis post diebus, multitudine suorum principum fultus, immo etiam cum Rotberto rege Karlensium, sed et pariter cum Richardo duce Rotomagensium idem castellum cum indignatione aggressus, super Balduinum irruit; sed exigentibus peccatis populi, immo et aliquot suorum fraude detrectantibus, frustrata spe nihil proficiens in sua remeavit 115. Timens Balduinumrem Erluinum episcopum Balduinus existimat, ideoque in ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
a in celo uisa sunt. Nam quadam die .xix. kł iañ. cura horã
nonã quasi quedam facula ardens fisso celo cum longo trac¬
tu instar fulguris terris delabitur. tanto sane splendore. ut nõ
modo qui foras in agris uerum eniã in tectis urumpens ꝑ que¬
q patentia lumine oculi feuirentur. Ipsa uero celi fissura dũ
elementis in se inuicem ꝓpinquantibus sensim euanesceret.
interim mirabile dictu quasi in similitudine serpẽtiᷤ crescẽte qͥ
capite cum ceruleis pedibus uisa ẽ figerari. et hoc non sine
grandi admiratione multis spectantibꝰ paulo pͣdisparuit.
Ipso etiam anno comete apparuerunt. imperator contra ro-¬
manos cum multa expeditione cõmittere bellum ꝓfectus. di¬
em obiit. sed inde a principibus suis. ducibus. episcopis hono¬
rifice reuectus. in eccl̃ia aquisgrani sepultus in pace quieuit.
Post cuius decessum principes lothariensium heinricũ hem-¬

Expanded text:
a in caelo visa sunt. Nam quadam die 19. Kal. Januarii , circa a in caelo visa sunt. Nam quadam die 19. Kal. Januarii , circa horam 9. quasi quaedam facula ardens fisso caelo cum longo tractu instar fulguris terris delabitur, tanto sane splendore, ut non modo qui foras in agris, verum etiam in tectis, irrupto per quaeque patentia lumine, oculi ferirentur. Ipsa vero caeli fissura dum elementis in se invicem propinquantibus sensim evanesceret, interim, mirabile dictu! quasi in similitudine serpentis, crescente quidem capite cum ceruleis pedibus visa est figurari. Et hoc non sine grandi admiratione multis spectantibus paulo post disparuit. Ipso etiam anno cometae apparuerunt. Imperator contra Romanos cum multa expeditione committere bellum profectus, diem obiit, sed inde a principibus suis, ducibus, episcopis honorifice revectus, in aecclesia Aquisgrani sepultus in pace quievit. Post cujus decessum principes Lothariensium Heinricum, Hein
Abbreviated transcription (Latin):
culum. ni einricus dux baioarie. qui ut in conuentib liquet
pꝰ hunc infulas regni induit. hugoq marthio italie tempore
subuenirent. Hu nimirum sicut in suis castris exterius erãt
subita rerum conuersione attoniti. quid intenderent addubit¬
tant. pruptamq hostium audaciam uerbis consultius mit-¬
gandam qm̃ armis estimant excitandã. Morum iraq furorẽ
Pacifice comuenientes. uecborum mollicie lactant. dicentes q se
pacem ini turos aditum soluta obsidione impetrarunt. Ex
ad seniorem ingressi. manũ obsidentium inuincibilẽ. nullam
sibi tutam spem. isi aufugio intimarunt. ideoq ip̃m clã hos¬
tibus foras callide eduxerunt. Sic itaq imperator cum gerbor¬
to papa qui cognominabatur sil uester uina egressus. rauennã
et alias prouincie urtes ꝑagrat. et ad ulciscendam urogatã. ex¬
iuriam cogit auxilium. Dum hec uero intendebat morbo cor¬

Expanded text:
culum, ni Einricus dux Bajoariae, qui, ut in consequentibus liquet, culum, ni Einricus dux Bajoariae, qui, ut in consequentibus liquet, post hunc infulas regni induit, Hugoque marchio Italiae tempore subvenirent. Hii nimirum, sicut in suis castris exterius erant, subita rerum conversione attoniti, quid intenderent addubitant, preruptamque hostium audaciam verbis consultius mitigandam quam armis estimant excitandam. Horum itaque furorem pacifice convenientes, verborum mollicie lactant, dicentesque se pacem interposituros, aditum soluta obsidione inpetrarunt. Qui ad seniorem ingressi, manum obsidentium invincibilem, nullam sibi tutam spem nisi aufugio intimarunt; ideoque ipsum clam hostibus foras callide eduxerunt. Sic itaque imperator cum Gerberto papa, qui cognominabatur Silvester, una egressus, Ravennam et alias provinciae urbes peragrat, et ad ulciscendam irrogatam injuriam cogit auxilium. Dum haec vero intendebat, morbo cor
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinũ gnaros. suis teutonicis p̃ferens. consilianos sibi
habebat et primos. ꝯstimirũ bene et satis caute dispositũ. si effec¬
tum contingeret. Sed neutiũ habitum. Quo enuim inclĩa¬
tiorem romanis prestabat gratiam: tanto ceruicatiorẽ prodi¬
dere suꝑbiam. Plerumq etenim maxima familiantas con-¬
temptum parit. Porro cum et legis obseruantiã et iusticie
normam equo moderamine exerceret: mox oborta indigna¬
tis. mox de amore in odia efferati. ut se habet eorum effrenis ĩ¬
equalitas morum. amicitiam seditione mutarunt. T anto¬
q processu creuit discordia. ut facto impetu madelinũ quen¬
dam precdarum iuuenem imperatori familiarẽ perimerent.
Deniq et imperatorẽ coacta manu ualida in iamdicto pala¬
cio ita clansere ꝑ triduum. ut nec ei alimenta darẽt. nec quis
aut exire aut introire ad illum potuerit. Dixq euasisser peri¬

Expanded text:
consuetudinum gnaros, suis Teutonicis preferens, consiliarios sibi consuetudinum gnaros, suis Teutonicis preferens, consiliarios sibi habebat et primos. Nimirum bene et satis caute dispositum, si effecum contingeret. Sed neutrum habitum. Quo enim inclinatiorem Romanis prestabat gratiam, tanto cervicatiorem prodidere superbiam. Plerumque etenim maxima familiaritas contemptum parit. Porro cum et legis observantiam et justiciae normam aequo moderamine exerceret, mox oborta indignatio, mox de amore in odia efferati, ut se habet eorum effrenis inaequalitas morum, amicitiam seditione mutarunt. Tantoque processu crevit discordia, ut facto impetu Mazelinum quendam preclarum juvenem, imperatori familiarem, perimerent. Denique et ipsum imperatorem coacta manu valida in jam dicto palatio ita clausere per triduum, ut nec ei alimenta ferri, nec quis aut exire aut introire ad illum potuerit . Vixque evasisset peri
Abbreviated transcription (Latin):
huius ciuitatis plerumqz incerpolauit. Nam quia erliunꝰ
ep̃s cum amulfo comite. iupote cũ cõmunis deditionis sb̾ im¬
peratore consocio familiaritatẽ habebat. balduinus ciuitati
huic multas incõmoditates urrogabat. Grauius etiã furo¬
ri incubuit. ubi mortem imperatoris tercii ottonis audierit.
Siquidẽ eodem tempore imperator romã profectus. in anti-¬
quo palacio quod ẽ in monte auentino uersabat᷑. et sicuti in¬
uenis tam iiribꝰ audax qmͣ genere potens. magnum quiddã
immo et impossibile cogitans uirtutẽ romani imperii ad potẽ¬
tiam ueterum regũ actollere conabat᷑. Mores etiam ecclesiasti-¬
cos quos auaricia romanoꝵ prauis cõmercationum usibus
uiciabant. ad normã prioris gratie reformare estimabat. Ut
autẽ efficacius hoc perfecisset: summã familiaritatis gratiam
exhibebat romanis. ipsosq ut locorum accolas. et morum ac

Expanded text:
hujus civitatis plerumque interpolavit. Nam quia Erluinus hujus civitatis plerumque interpolavit. Nam quia Erluinus episcopus cum Arnulfo comite, utpote cum communis deditionis sub imperatore consocio, familiaritatem habebat, Balduinus civitati huic multas incommoditates irrogabat. Gravius etiam furori incubuit, ubi mortem imperatoris tercii Ottonis audierit. Siquidem eodem tempore imperator, Romam profectus, in antiquo palacio quod est in monte Aventino versabatur; et sicuti juvenis, tam viribus audax quam genere potens, magnum quiddam, immo et impossibile cogitans, virtutem Romani imperii ad potentiam veterum regum attollere conabatur. Mores etiam aecclesiasticos, quos avaricia Romanorum pravis conmercationum usibus viciabant, ad normam prioris gratiae reformare estimabat. Ut autem efficacius hoc perfecisset, summam familiaritatis gratiam exhibebat Romanis; ipsosque, ut locorum accolas et morum ac
Abbreviated transcription (Latin):
Ralee. felic̃. Amen. De iniuriis militum et
qd̃ monast̾ sc̃i autberti ampliatur et episcopalẽ demũ sublimauit.
b ipĩs uero suis milicibus quos in sui castelli custodes
ordinauir. plerasq iniuriarias excepit. seo tamẽ eisdem¬
deuictis. interueniente concordia et interposita pace quieuit
Huius p̃ceptione godefuidus suus quidam archidiaconus
monaiterium sc̃ĩ aucberti quod intra muros uebis ẽ ampli¬
orauit. et ip̃e ep̃s in stipendiis fratrum duas mllas. unã aues¬
nas indelicet reddidit. alteram uero tiliodium contulit. ũt s¬
uitus dei augeretur. nimerus fratrũ multiplicaret᷑. Ipse etiã
pontifex episcopalẽ domum suꝑbis edificuis sublimatã fun-¬
dauit. De obitu tercii ottonis imperat᷑. et de succedente einricoᷤ
Aterea uero obortis simultatibus inter comites. balduinũ
uidelicet fiandrensem atq arulfum ualentianensem asꝑri-¬
ma excreuit discordia. que usq ad bellum procedens. quietẽ

Expanded text:
amen. » 113. De injuriis militum, et quod monasterium sancti Autberti ampliavit et episcopatem domum sublimavit. Ab ipsis vero suis militibus, quos in sui castelli custodes ordinavit, plerasque injurias excepit; sed tamen eisdemdevictis, interveniente concordia et interposita pace quievit. Hujus praeceptione Godefridus suus quidam archidiaconus monasterium sancti Autberti, quod intra muros urbis est, amplioravit; et ipse episcopus in stipendariis fratrum duas villas, unam Avesna videlicet reddidit, alteram vero Tiliodium contulit, ut servitus Dei augeretur, numerus fratrum multiplicaretur. Ipse etiam pontifex episcopalem domum superbis aedificiis sublimatam fundavit. 114. De obitu tercii Ottonis, et de succedente Einrico. Interea vero obortis simultatibus inter comites, Balduinum videlicet Flandrensem atque Arnulfum Valentianensem, asperrima excrevit discordia, quae usque ad bellum procedens quietem
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit pergere. Notandum uero beatum gaugericũ pro¬
culdubio extitisse. eum scilicet sacerdotẽ. quem illi pauloasi
diximus occurrisse. De contracto sanato.ᷤ
st adhuc homo in monasterio seruiens. hildebeitus

Expanded text:
obtinuit pergere. Notandum vero beatum Gaugericum proobtinuit pergere. Notandum vero beatum Gaugericum procul dubio extitisse eum scilicet sacerdotem quem illi paulo ante diximus occurrisse. 6. De contracto sanato. Est adhuc homo in monasterio serviens, Hildebertus
Abbreviated transcription (Latin):
nio corripitur. adeo uidelicet dementatus. ut occurrentes sibi
quosq lapidare prorsus intenderet. Amultis uero nõ facile
captus. loris nexus. ad monasterium iterũ attrahitur. et qui¬
a contra fidem catholicam conuicia diabolo doctore iactabat.
nunc minis tunditur. nũc flagellis quatitur. Nemo tamen
rabidioris falsificã. garrulitatem compescere potuit. donec in¬
ter flagella et uincula. ante scĩ uiri sepulchrum prostrato ex
lassitudine somnus obrepsit. Qui cum uero post aliquan¬
tulum exꝑgefactus siurexisset: mox diuinitus mente recep¬
ta cunctis admirantibꝰ. et pre gaudio illacrimantibus. cũ
magna confusione pudoris et penitentie ante sepulchrum
ꝓsternitur. confessus culpani. ueniam erroris deprecat᷑. De¬
niq compos animi om̃ino effectus. monasticis se obsequi¬
is fideliter mancipauit. nõ ausus quoquã ultra secedere. do¬
nec post multum tpr̃is a fratribus sumpta licentia romã

Expanded text:
nio corripitur, adeo videlicet dementatus ut occurrentes sibi nio corripitur, adeo videlicet dementatus ut occurrentes sibi quosque lapidare prorsus intenderet. A multis vero non facile captus, loris nexus ad monasterium iterum attrahitur, et, quia contra fidem catholicam convitia diabolo doctore jactabat, nunc minis tunditur, nunc flagellis quatitur; nemo tamen rabidi oris falsificam garrulitatem conpescere potuit, donec inter flagella et vincula ante sancti viri sepulchrum prostrato ex lassitudine somnus obrepsit. Qui cum vero post aliquantulum expergefactus surrexisset, mox divinitus mente recepta, cunctis admirantibus et prae gaudio illacrimantibus, cum magna confusione pudoris et poenitentiae ante sepulchrum prosternitur; confessus culpam, veniam erroris deprecatur. Denique compos animi omnino effectus, monasticis se obsequiis fideliter mancipavit, non ausus quoquam ultra secedere, donec post multum temporis a fratribus sumpta licentia Romam
Abbreviated transcription (Latin):
corditer uisitatus. sane et integre mentis opem recepit. siusq
cum gaudio ad sua reuersis. ipse gerardus. hoc enim illi uo¬
cabulum. in monasterio deo et suo sãssimo confessori famu¬
laturus manere estimauit. Ubi cũ diu summa deuotione
familiariter deseruie. contigit ut eum quadam die grã uisi-¬
tandi paternam coloniam inuitaret. Ad quã cum tenderet.
nec longe quidem adhuc distans. sacerdotem canicie detorũ.
uultu habituq uenustum. ut ipse refacre solebat obiium ha¬
buit. quẽ interpallans uerbis huiusmõi. Quo tendis ĩquit:
collatis beneficuis deseruio. nũc autẽ parentes qͦnid faciãt iu¬
sitaturus. ad prĩam remeare exestuo. Meliuis cst inquit uit
maneas. ne forte collati beneficii uidearis ingratus. Hic autẽ
conceptis paterne gratie affectibus. datos postponens monitꝰ
dum paululum procederet. mox multo peius qmͣ antea a demo¬

Expanded text:
corditer visitatus, sanae et integrae mentis opem recepit, suisque corditer visitatus, sanae et integrae mentis opem recepit, suisque cum gaudio ad sua reversis, ipse Gerardus--hoc enim illi vocabulum--in monasterio Deo et suo sanctissimo confessori famulaturus manere estimavit. Ubi cum diu summa devotione familiariter deserviret, contigit, ut eum quadam die gratia visitandi paternam coloniam invitaret. Ad quam cum tenderet, nec longe quidem adhuc distans, sacerdotem canitie decorum, vultu habituque venustum, ut ipse referre solebat, obvium habuit, qui eum interpellans verbis hujusmodi: « Quo tendis? inquit. collatis beneficiis deservio, nunc autem parentes quid faciant visitaturus, ad patriam remeare exaestuo. Melius est, inquit, tibi, ut maneas, ne forte collati beneficii videaris ingratus. » Hic autem conceptis paternae gratiae affectibus, datos postponens monitus, dum paululum procederet, mox multo pejus quam antea a demo
Abbreviated transcription (Latin):
De inergumino sanacoagee rntrre¬
edut hiec pagina scm et gaudiosum nomẽ se habere
leretur et udeat. panca ex hiis que uel ipse iuuenculꝰ mod̾no
tempore uidi. annectere ratum duxi. Preter quã plurimos.
namq utriusq sexus freneticos. quos illuc uideram sospita¬
tos. nnum seorsum dicã. cui nullũ pre nimietate furoris esti¬
mo comparandum. Iste namq ore spumans. dentib ⁊ fren¬
dens. licct manus post terga reuinctus. et a suis misere cesus.
nxtami teneri poterat. qui ex totis uiribꝰ omni bachanie
imꝑter ertila brabolo molentiam suggerente uacaret. Semꝑ
cip r i lim loquebat᷑. de repente ineisiens homines incaut᷑oᷤ
pł inq tꝓhorlebat. Ad monasterium uero beatissimi cõfes¬
sonie ni gna disficultate ꝑductus. nõ minus ꝑ aliquot dies
senipe nidebatur. ita ut nemo se illi obuium dare auderet. Ner
longũ tamen. pio intepcedente prõno. a suꝑno medico miseti¬

Expanded text:
De inergumino sanato. SeDe inergumino sanato. Sed ut haec pagina sanctum et gaudiosum nomen se habere laetetur et rideat, pauca ex his quae vel ipse juvenculus moderno tempore vidi, annectere ratum duxi. Preter quamplurimos namque utriusque sexus freneticos, quos illuc videram sospitatos, unum seorsum dicam, cui nullum prae nimietate furoris estimo comparandum. Iste namque ore spumans, dentibus frendens, licet manus post terga revinctus et a suis misere caesus, vix tamen teneri poterat, quin ex totis viribus omni bachaniae inperterritus, diabolo violentiam suggerente, vacaret. Semper enim illicita loquebatur, derepente insiliens, homines incautos plerumque mordebat. Ad monasterium vero beatissimi confessoris magna difficultate perductus, non minus per aliquot dies sevire videbatur, ita ut nemo se illi obvium dare auderet. Nec longum tamen, pio intercedente patrono a superno medico miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Olim frequentior numerꝰ fratrum. nunc ad quinquagenoᷤᷤ
p̃ in opia deriuatur. qui dõno gerardo ẽp̃osatagente condianũ
uictum in refectorio cõmuniter sumũt. In huiꝰ autẽ prĩs nr̃
memoria et ueneratione monasteria sed et frequentiores basi¬
lice nõ tam in prope quã in longe positis regionibus construc¬
te sunt. ubi beneficia petentibus diuina prestant᷑. et ad laudem
et głiam confessoris sãssimi multa et in enarrabilia uirtutũ
prodigia diuina clementia operari dignatur. Ea uero que huc
aut a certis relatoribus contigisse accepimꝰ aut nos contingẽ
semꝑ cemimꝰ: modum p̃ pluralitate excedunt. nec ulło numie¬
ri temino claudi possunt. De quibꝰ maximã partem inuidie
aurese rapuisse letantur. paucissima uero que nõ potuere celaiꝰ
in primo libello succincte ꝑstrinximꝰ plenissime tamẽ in illo uo¬
lumine quod de uita ipius inscribitur si cuilibet poterit ĩuenire.

Expanded text:
olim frequentior numerus fratrum, nunc ad quinquagenos olim frequentior numerus fratrum, nunc ad quinquagenos prae inopia derivatur, qui domno Gerardo episcopo satagente, cotidianum victum in refectorio communiter sumunt. In hujus autem patris nostri memoria et veneratione monasteria, sed et frequentiores basilicae non tam in prope quam in longe positis regionibus constructae sunt, ubi beneficia petentibus divina praestantur et ad laudem et gloriam confessoris sanctissimi multa et inenarrabilia virtutum prodigia divina clementia operari dignatur. Ea vero quae huc aut a certis relatoribus contigisse accepimus, aut nos contingere semper cernimus, modum pre pluralitate excedunt, nec ullo numeri termino claudi possunt. De quibus maximam partem invidae aurae se rapuisse laetantur, paucissima vero, quae non potuere celari in primo libello succincte perstrinximus; plenissime tamen in illo volumine, quod de vita ipsius inscribitur, si cui libet, poterit invenire.
Abbreviated transcription (Latin):
chil conferre pritares. Sed postqm̃ ut in primo libro breuitꝰ
tetigimꝰ sub ꝑsecutionibus primo paganorum deinde hun¬
garorum cum᷑ aeteris quoq galliarum eccliis mortalium cul¬
pis exigentibꝰ. cum omni thesauro miserabilit̾ populata sub¬
uertitur. nõ solum ad gratiam prioris status reformari non
potuit. uerum et quod dolendum ẽ magis magisq deiecta. ĩ
precipicium ruit. Quia enim rectorum imbecillitas tã uari-¬
as et tam in diuersis partibus possessiones longe diremptas
et prope positas sua prouidentia simul cohibere nõ poterat: ui¬
cini raptores improbissimi. quiqz uiciato iam quidem seculo
quod boni pro salute et remediis animarũ contulerant. ut se
habet amor humane ambitionis abstulerant. Quod etiã pesꝰ
est ne ipsi quidem rectores quidã quin raperent: deperent. detra¬
herent. frandulentie tecnam declinauerant. Et quid dicam:

Expanded text:
hil conferre putares. Sed postquam, ut in primo libro breviter hil conferre putares. Sed postquam, ut in primo libro breviter tetigimus, sub persecutionibus primo paganorum, deinde Hungarorum, cum ceteris quoque Galliarum aecclesiis, mortalium culpis exigentibus, cum omni thesauro miserabiliter populata subvertitur: non solum ad gratiam prioris status reformari non potuit, verum et quod dolendum est, magis magisque dejecta in praecipitium ruit. Quia enim rectorum imbecillitas tam varias et tam in diversis partibus possessiones longe diremptas et prope positas sua providentia simul cohibere non poterat: vicini raptores improbissimi quique vitiato jam quidem saeculo, quod boni pro salute et remediis animarum contulerant, ut se habet amor humanae ambitionis, abstulerant. Quod etiam pejus est, ne ipsi quidem rectores quidam, quin raperent, cleperent, detraherent, fraudulentiae tecnam declinaverant. Et quid dicam?
Abbreviated transcription (Latin):
rium ampliatur. fratrũq numerosa cohors ad seruiendũ
deo et suo sc̃issimo confessori imꝑpetuum delegat᷑. Hec aũt
domus in montis suꝑcilio posita aperte insinuare uidetur
ipm uidelicet mansorem egregium semꝑ terrena calcasse.
celestibus toto desiderio inhiasse. Exin uero locus ex diuer-¬
si genens ope ditatus. multisq beneficiis uiroꝵ bonoꝵ adeo
angmentatur: ut nõ mõ circum et cura uiciniam crassiores
uberioresq uillarum colonias. uerum ĩ longe remotis regio¬
nibus. ut scripta que in archiuo ecclesie sunt attestant᷑. duiꝰ¬
sa et ut ita dicam totiꝰ generis emolumenta donarent :
Qui locus olim tam elegantia quã tota oportunitate p̃mi¬
nens. uniuerse prouincie gratiam multiplicem et maximũ
honorem p̃stabat. urbemq excellentia sue dignitatis quam¬
plurimũ insignibat. Erat enim ueneranda atq regalis ab¬
batia. ex omni sufficientia florens. cuiꝰ multiplici gratie ni-¬

Expanded text:
rium ampliatur, fratrumque numerosa cohors ad serviendum rium ampliatur, fratrumque numerosa cohors ad serviendum Deo et suo sanctissimo confessori imperpetuum delegatur. Haec autem domus, in montis supercilio sita, aperte insinuare videtur ipsum videlicet mansorem egregium semper terrena calcasse, caelestibus toto desiderio inhiasse. Exin vero locus ex diversi generis ope ditatur, multisque beneficiis virorum bonorum adeo augmentatur, ut non modo circum et circa viciniam crassiores uberioresque villarum colonias, verum in longe remotis regionibus, ut scripta quae in archivo aecclesiae sunt attestantur, diversa et ut ita dicam totius generis emolumenta donarent. Qui locus olim tam eligantia quam tota oportunitate preeminens, universae provinciae gratiam multiplicem et maximum honorem prestabat, urbemque excellentia suae dignitatis quamplurimum insignibat. Erat enim veneranda atque regalis abbatia, ex omni sufficientia florens, cujus multiplici gratiae ni
Abbreviated transcription (Latin):
mauit. atqz idolis stupitus euersis. basilicam in honore bea-¬
ti medardi construxit. Sicq locum spurcitiis deditum. fecit o¬
rationis et sacrificii domum. sane sibi preuidens inibi sue
dormitionis mansoleum. et grate mansionis habitacu
rex sed et dispiictor largissimus suum militẽ fortissimũ
sudoribus suis responsurus. ad remunerationẽ uocasset. in
eadem basilica ut ante destinauerat honorifice tumulatus.
resurrectionis diem expectat. Mox igitur reges et principes
ac potentissimi quiqz signis et prodigiis quibus ante obi-¬
tum multifarie coruscauerat excitati. ac multo amplioribus
que ꝑ eius merita misericors et miseratoꝵ dñs post obitũ inde¬
sinenter operar dignatus ẽ attoniti: ad scĩssimi uiri sepulchrũ.
diuersis ex partibus confluxerunt. tantiqz niri patrocinio
sese iuuari implorantes. opulentissima munera obtulerũt
Statimq ex affluentia rerum cũ omni sedulitate monaste¬

Expanded text:
mavit, atque idolis stirpitus eversis, basilicam in honore beamavit, atque idolis stirpitus eversis, basilicam in honore beati Medardi construxit . Sicque locum spurcitiis deditum fecit orationis et sacrificii domum, sane sibi previdens inibi suae dormitionis mausoleum et gratae mansionis habitaculRex, sed et dispunctor largissimus suum militem fortissimum sudoribus suis responsurus ad remunerationem vocasset: in eadem basilica, ut ante destinaverat, honorifice tumulatus resurrectionis diem expectat. Mox igitur reges et principes ac potentissimi quique, signis et prodigiis quibus ante obitum multifarie coruscaverat excitati, ac multo amplioribus, quae per ejus merita misericors et miserator Dominus post obitum indesinenter operari dignatus est, attoniti, ad sanctissimi viri sepulchrum diversis ex partibus confluxerunt, tantique viri patrocinio sese juvari implorantes, opulentissima munera obtulerunt. Statimque ex affluentia rerum cum omni sedulitate monaste
Abbreviated transcription (Latin):
ritis scẽ dei matris et prelibatorum confessoꝵ posse asscribi
nõ dubium ẽ. De situ monasterii scĩ gaugerici prĩs głiosissi
ost monasterium scẽ mare: beati etiam gangeri. mi¬
ci gloriosissimi confessoris xͥ. et eiuscem urbis epi se¬
cundo in loco nõ inconuenienter subnectere estimanimꝰ Mul¬
tum etenim decet. et bene congruum ẽ. ut cuius prõcinio sub
p̃latione matus dominice ciuitas cameracensis sustentat᷑.
cuius nominis p̃conio illustrata sublimatur: eius quoq
domum in hoc opusculo iuxta domũ eiusdem dñe uirginis
consequenter ponamus. Tempore namqz huius pontificis
ut ip̃ius uitam legentibus liquet in uertice montis ubi nũc
monasterium ẽ habebatur neteris dementie lucus. ritibꝰ ui¬
delicet demoniacis priscis temporibus ad subuersionẽ ani-¬
marum ab idolatris dedicatus. Unde uir domini gaudenter
memorandus diuino consilio afflatus. lucum succidere esti¬

Expanded text:
ritis sanctae Dei matris et prelibatorum confessorum posse adscribi ritis sanctae Dei matris et prelibatorum confessorum posse adscribi non dubium est. 4. De situ monasterii sancti Gaugerici patris gloriosissimi. Post monasterium sanctae Mariae, beati etiam Gaugerici, gloriosissimi confessoris Christi et ejusdem urbis episcopi, secundo in loco non inconvenienter subnectere estimavimus. Multum etenim decet et bene congruum est ut, cujus patrocinio sub prelatione Matris Dominicae civitas Kameracensis sustentatur, cujus nominis praeconio illustrata sublimatur, ejus quoque domum in hoc opusculo juxta domum ejusdem dominae Virginis consequenter ponamus. Tempore namque hujus pontificis, ut ipsius vitam legentibus liquet, in vertice montis ubi nunc monasterium est, habebatur veteris dementiae lucus, ritibus videlicet demonicis priscis temporibus ad subversionem animarum ab idolatris dedicatus. Unde vir Domini gaudenter memorandus, divino consilio afflatus, lucum succidere esti
Abbreviated transcription (Latin):
mitate sospitati redditus ẽ. Hic nimitũ gratia fraterne ni¬
sitationis cameracum uenire disponens. dum itex carperet:
tanto languore corripitur. ut ꝑuenire nõ posset. sed in ipsoi¬
tinere apud monasterium p̃iecti mrͣis exceptus a frĩbus diu¬
tinum tempꝰ sub intolerabili dolore exigeret. Ut uero pariĩ
medicinali ope refotus. uix equo insidere potuerit: ad fratrẽ
nõ facile tamen fecit se baiulari. Ubi ctiam diu tã grauiter
elanguit. ut mox moriendum assererent. Contigit aut ut
post longam egritudinẽ nocte sollemni beatorum confessorũ
scilicet uedasti atq amandi matutinas celebraturus monas¬
terium sc̃ẽ marie sumptis baculis ingredi estimaret. Qai mi¬
rabiliter a deo uisitatus a deo conualuit. ut dimissis paululũ
baculis quibus sustentabatur erectus ip̃o die remedium morbi
nõ sine multorum admiratione sentiret. Quod donum me-¬

Expanded text:
mitate sospitati redditus est. Hic nimirum gratia fraternae vimitate sospitati redditus est. Hic nimirum gratia fraternae visitationis Cameracum venire disponens, dum iter carperet, tanto langore corripitur, ut pervenire non posset, sed in ipso itinere apud monasterium Prejecti martiris exceptus a fratribus, diutinum tempus sub intolerabili dolore exigeret. Ut vero parum medicinali ope refotus vix equo insidere potuerit, ad fratrem, non facile tamen, fecit se bajulari; ubi etiam diu tam graviter clanguit, ut mox moriendum assererent. Contigit autem ut post longam egritudinem, nocte solemni beatorum confessorum scilicet Vedasti atque Amandi, matutinos celebraturus, monasterium sanctae Mariae sumptis baculis ingredi estimaret. Qui mirabiliter a Deo visitatus adeo convaluit ut, dimissis paululum baculis quibus sustentabatur, erectus, ipso die remedium morbi non sine multorum admiratione sentiret. Quod donum me
Abbreviated transcription (Latin):
conspicantes. magis in casu campanarii concristantur. Hu-¬
ius eim moles quo editior. et quo amplius campanarũ pon-¬
dere granabatur. tanto promptiorẽ sed et grauiorem ruinam
minabatur. Adeo etenim iorientẽ se uectit pendula grauita¬
te. ut nemo aspiciens iacturam illius propiore periculo dubi¬
tare potuerit. Populo autẽ clamante et dei mis ericordiã pos¬
tulante. mox mirũ in modum meritis ut credimꝰ et interces¬
sione gloriose dei matris suspenso paululum casur ĩ erectione
reducitur. tectumq reliquum cessante fusura solidatur. Tra-¬
bes uero de suꝑioribus edificus diuellitur. et suꝑ cormi alta
minuit. Quo fuso: pignera scõrum que olim in consecrati-¬
one ip̃ius altatis posita fuerant. diuino nutu illesa reperiun¬
tur. De fratre episcopi inibi curatoꝰ
lluc etiam modiernus diebus elbertus frater ep̃i de laico
monachus factus. ut nosip̃i palam uidimꝰ de longa infir¬

Expanded text:
conspicantes, magis in casu campanarii contristantur. Huconspicantes, magis in casu campanarii contristantur. Hujus enim moles quo editior et quo amplius campanarum pondere gravabatur, tanto promptiorem, sed et graviorem ruinam minabatur. Adeo etenim in orientem se vertit pendula gravitate, ut nemo aspiciens jacturam illius propiore periculo dubitare potuerit. Populo autem clamante et Dei misericordiam postulante, mox mirum in modum, meritis ut credimus et intercessione gloriosae Dei Matris, suspenso paululum casu in erectione reducitur, tectumque reliquum cessante fusura solidatur. Trabes vero de superioribus aedificiis divellitur, et super cornu altminuit. Quo fuso, pignera sanctorum, quae olim in consecratione ipsius altaris posita fuerant, divino nutu illesa repperiuntur. 3. De fratre episcopi inibi curato. Illic etiam modernis diebus Elbertus frater episcopi, de laico monachus factus, ut nos ipsi palam vidimus, de longa infir
Abbreviated transcription (Latin):
ris diligenter et impense ꝑunguitur. paclatimq refotus. po¬
stea tamen meritis credo sc̃ẽ marie subuenientibꝰ saluti res¬
titutus. longopost tempore uixit. Multos etiam a uariis cla¬
dibus liberari fama certissima constat. De campanario cadẽ¬
te. sed meritis sc̃ẽ marie in erectione reducto
uper uero doninus gerardus ep̃c caput monasteru
cum cripta ampliare. et ut iam pene consuminato
labore apparet. meliorare disponens. uerusta edificia funditꝰ
iussit euerti. Cum ergo operarii iuxta dispositum uno eodẽq
studio ad diruendos parietes diu luctarentur: iam parte siqui¬
dem cõnulsa subito crebris ictibꝰ uetuste materie pre antiqͥ¬
tate nutantes. culmine disrupto plus estimato usq ad lo¬
cum campanarii uastam cum nimio fragore traxere ruinã
Quo fragore clerici ac laici. pusilli et magni. omnes attonito
subito a domibus prosiliunt. ac imminentis ruine periculũ

Expanded text:
ris diligenter et inpense perungitur, paulatimque refotus, poris diligenter et inpense perungitur, paulatimque refotus, postea tamen meritis credo sanctae Mariae subvenientibus saluti restitutus, longo post tempore vixit. Multos etiam a variis cladibus liberari fama certissima constat. 2. De campanario cadente, sed meritis sanctae Mariae in erectione reducto. Nuper vero domnus Gerardus episcopus caput monasterii cum cripta ampliare, et, ut jam poene consummato labore apparet, meliorare disponens, vetusta aedificia funditus jussit everti . Cum ergo operarii juxta dispositum uno eodemque studio ad diruendos parietes diu luctarentur: jam parte siquidem convulsa, subito crebris ictibus vetustae maceriae prae antiqtate nutantes, culmine disrupto, plus estimato usque ad locum campanarii vastam cum nimio fragore traxere ruinam. Quo fragore clerici ac laici, pusilli et magni omnes attoniti, subito a domibus prosiliunt, ac imminentis ruinae periculum
Abbreviated transcription (Latin):
erluini ep̃i accidit. ut quidam cementarius sine carpentariꝰ
helfridus nomine exigente rei necessitate campanarium ha¬
monasterii huius scauderet. pede uero fallente ꝑ lubrica lap¬
sus. semianuis in ipso choro multis spectantibꝰ humi
corrueret. tanto sane impetu deuolutus. ut siquis ariolus
eum uicturum forte ᷤ promitteret. scissura effossi pauimenti
ubi cecidit. p̃sagium procul dubio posse refellere uideretur. dis¬
solutio enim pauimenti que diu affuit. testabat᷑ difficultatẽ
ꝑiculi. mortemq uicinam desperata om̃ino salute potius ua-¬
tionis concurritur. et in tam subito casu miserabilt᷑ condole¬
tur. Huius uero familiares merore affecti dñm triste incu-
dicentes. quare illi obsequium exhiberi. que seruientẽ sibi ꝑi¬
clitari sustinuit. Deniq apprehensus in lecto ponitur. ac nõ
spe salutis sed potius affectu humanitatis. medicinalibꝰ cu¬

Expanded text:
Erluini episcopi accidit ut quidam cementarius sive carpentarius, Erluini episcopi accidit ut quidam cementarius sive carpentarius, Helfridus nomine, exigente rei necessitate campanarium monasterii hujus scanderet, pede vero fallente per lubrica lapsus, semianimis in ipso choro multis spectantibus humi corrueret, tanto sane impetu devolutus, ut si quis ariolus eum victurum forte promitteret, scissura effossi pavimenti, ubi cecidit, presagium procul dubio posse refellere videretur. Dissolutio enim pavimenti, quae diu affuit, testabatur difficultatem periculi, mortemque vicinam desperata omnino salute potius vanae miserationis concurritur, et in tam subito casu miserabiliter condoletur. Hujus vero familiares maerore affecti, Dominum triste incusadicentes: « Quare illi obsequium exhiberi, quae servientem sibi periclitari sustinuit? » Denique apprehensus in lecto ponitur, ac non spe salutis, sed potius affectu humanitatis medicinalibus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃ qui nunc ẽ ꝑtractato: primus liber finẽ expostulat. Secũ¬
dus uero ut ab ipso domno ep̃o incipiat. uidetur ordo exigeꝰ.
sed eo ad tempus relicto. de monasteriis que infra ditionem
episcopii sunt. facta interĩ ordĩs ĩtruptione decceuimꝰ disse¬
rere. monstrantes sane qui locus. qui cultus. que ue scõrum
corpora. uel cuius geners sunt seruientes. Dicturi itaqz de
singulis. a monasterio beate et gloriose dei genitrcis marie
gxordium capianiꝰ ut quod uidelicet capitali titulo ceteris p̃¬
stat. ceteris ctiam iure preferat᷑: Primo de monasterio sc̃ẽ ma¬
rie. et de quodam homine inibi ꝑiclitato et postea sospitato:
imirum iste locus diuinis miraculis ad laudẽ et hono¬
rem matris dñi plerumiqz andiuimꝰ illustrari. sed ꝑ
negligentiam scriptoꝵ obsoleta memorie subtrahi condole¬
mus. Nos autẽ pauca de multis. que aut auidentibus acce-¬
pimꝰ aut p̃i nuꝑ uidiniꝰ tacere non patimur. Nã tempore

Expanded text:
 qui nunc est, pertractato, primus liber finem expostulat. Secundus vero ut ab ipso domno episcopo incipiat, videtur ordo exigere. Sed, eo ad tempus relicto, de monasteriis quae infra ditionem episcopii sunt, facta interim ordinis interruptione decrevimus disserere, monstrantes sane qui locus, qui cultus, quaeve sanctorum corpora, vel cujus generis sunt servientes. Dicturi itaque de singulis, a monasterio beatae et gloriosae Dei genitricis Mariae exordium capiamus, ut quod videlicet capitali titulo ceteris prestat, ceteris etiam jure preferatur. 1. Primo de monasterio sanctae Mariae, et de quodam homine inibi periclitato et postea sospitato. Nimirum iste locus divinis miraculis ad laudem et honorem Matris Domini plerumque audivimus illustrari; sed per negligentiam scriptorum obsoleta memoriae subtrahi condolemus. Nos autem pauca de multis, quae aut a videntibus accepimus aut ipsi nuper vidimus, tacere non patimur. Nam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
quoqz que adhuc in archiuo ipsius ecclesie sunt repperimus.
aut a certis relatoribus etiam iuisa et audita accepimꝰ. Alli¬
oquin melius ẽ tacere: quã falsa proferre: Causa cõdita
roibus quondam rum urbium prenotatur.
edifirandis ea priorum causa ab auctoribus extitis¬
se dicitur: ut homines passim ritu ferarum oberran

Expanded text:
que, quae adhuc in archivo ipsius aecclesiae sunt, repperimus, aut a certis relatoribus et visa et audita accepimus. Alioquin melius est tacere, quam falsa proferre. LIBER PRIMUS. 1. Causa conditarum urbium prenotatur. Urbibus quondam aedificandis ea primum causa ab auctoribus extitisse dicitur, ut homines passim ritu ferarum oberran
Abbreviated transcription (Latin):
tus. fratribus sociatis monasterium stcuxit. ibiq exactis hu¬
ius uite carsibus feliciter sepultus cũ filio suo lãdrico melden¬
si epõ in pace quiescit. Monasterium ĩ loco massinas:
Epud maslinas quoq monasterium ẽ canonicoꝵ. ubi qui¬
escir praiosus de martyr rumoldus genere scotus. qui uitam
heremiticã ducens mibi martyrizatus c̃. Hoc autẽ monaste¬
uum ab antiquitate cõstructum. regalib ⁊ emolumentis max¬
ime augmentar. MMonasterium s̾c̃ guntinan⁊ et pais
hunc e monasterium canonicoꝵ quod ex propriis prediis uir
sei guntinarus illusttis laicus struxit. ibiq sepultus. diem re¬
surrectionis expactat:

Expanded text:
tus, fratribus sociatis, monasterium struxit, ibique exactis hutus, fratribus sociatis, monasterium struxit, ibique exactis hujus vitae cursibus feliciter, sepultus cum filio suo Landrico Meldensi episcopo in pace quiescit. 47. Monasterium in loco Maslinas. Apud Maslinas quoque monasterium est canonicorum, ubi quiescit preciosus Dei martir Rumoldus, genere Scotus, qui vitam eremiticam ducens, inibi martirizatus est. Hoc autem monasterium ab antiquitate constructum, regalibus emolumentis maxime augmentatur. 48. Monasterium sancti Guntmari. Nec procul hinc est monasterium canonicorum, quod ex propriis praediis vir Dei Guntmarus illustris laicus struxit , ibique sepultus diem resurrectionis spectat.
Abbreviated transcription (Latin):
um quẽ dicunt ilam. ubi modernis temporib⁊ honorabilis
uir comes godefuidus et uxor sua mathildis matrona inideli¬
ce memorabilis. erat enim snnum predium suis usibꝰ opor¬
timum. castro quidẽ munito. nauigium. meiratũ. teloncum.
cerraq negocia statuerunt. Infia casttum uero monasteri.¬
um in honore sc̃ẽ marie deputatis canonicis fundauerunt.
Extra aurẽ herimannus filius duo monasteria struxit. unĩ
sancto laurentio. alterũ uero sancto saluatori. Nũc igitur lo¬
tirs ut pote nouiter insttuctus ex omni sufficientia floret. et
tamen esser ulerior. nisi crebro hostili incursione quateretur.
Qu marime ab inimicis dei patitur pro stabilitate regni et fi-¬
dalitate imperatoris. De uilla sumgeias E eperamus etiã
loctum. quem uellitis quidem in alto monte fribus expetiisse be¬
atum uincertium p̃diximus. Hic ꝓfecto ab incolis sũgeias
nuncupatur. ubi ipse uir domini aͦ fiequentia popular remo¬

Expanded text:
ium, quem dicunt Iham, ubi modernis temporibus honorabilis ium, quem dicunt Iham, ubi modernis temporibus honorabilis vir comes Godefridus et uxor sua Mathildis, matrona videlicet memorabilis,--erat enim suum predium, suis usibus oportunum--castro quidem munito, navigium, mercatum, teloneum, ceteraque negotia statuerunt; infra castrum vero monasterium in honore sanctae Mariae, deputatis canonicis, fundaverunt. Extra autem Herimannus filius duo monasteria struxit, unum sancto Laurentio, alterum vero sancto Salvatori. Nunc igitur locus, utpote noviter instructus, ex omni sufficientia floret, et tamen esset uberior, nisi crebro hostili incursione quateretur, quod maxime ab inimicis Dei patitur pro stabilitate regni et fidelitate imperatoris. 46. De villa Sumgeias. Repetamus etiam locum, quem relictis quidem in Altomonte fratribus, expetiisse beatum Vincentium prediximus.  Hic profecto ab incolis Sungeias nuncupatur. Ubi ipse vir Domini a frequentia populare remo