comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ ⁊⁊ ob hͦ ut᷑ qͥdã tradũt. noe fecit
altare de .uiͦii. lapidib E t odoratꝰ
ẽ dñs odorẽ suauitatis. ⁊ ait ad noe
nõ ultra maledicã oĩ t̾re ꝓpt̾ homi¬
nes. qr ꝓni sũt ad malũ: tempꝰ se

Expanded text:
oc quoque, ut quidam tradunt, Noe fecit altare de octo lapidibus. Et odoratus est Dominus odorem suavitatis, et ait ad Noe: Non ultra maledicam omni terrae propter homines, quia proni sunt ad malum. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
caldea.⁊ assiria dicta ẽ. s assur .i. reg¬
nũ assyoꝵ. in de egressũ ẽ: quod
tempore saruc: ꝓaui abrahe factũ
IN dieb sarug belus nemrotidis rex
babilonis. qr fuit alt̾ belus rex gre¬
cie. intͣuit assiriã. s parũ obtinuit
in ea: qͦ mortuo. filiꝰ eius ninuis. totã
obtinuit assiriã. ⁊ ciuitatẽ inqua
capđd regni erat. itinere tͥum dierũ
ampliauit. ⁊ a suo nomine niniuẽ
dix̃. Inde ẽ qđ q̃dam hystorie dñt
regnũ assirioꝵ cepisse ab antiquo
belo. qđ uerũ ẽ qͣntũ adiniciũ. alii
gice artis. qͥ ⁊ septẽ lib̾ales artes. in

Expanded text:
Chaldaea, et Assyria dicta est, sed Assur, id est regnum Assyriorum, inde egressum est, quod tempore Sarug, proavi Abrahae, factum  diebus Sarug Belus Nerothides rex Babylonis, quia fuit alter Belus rex Graeciae, intravit Assyriam, sed parum obtinuit in ea. Quo mortuo filius ejus Ninus totam obtinuit Assyriam, et civitatem, in qua caput regni erat, itinere trium dierum ampliavit, et a suo nomine Ninivem dixit. Inde est quod quaedam historiae dicunt regnum Assyriorum coepisse ab antiquo Belo: quod verum est quantum ad initium. Alii gicae artis, qui et septem liberales artes, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit danihel. ⁊ p̃dix̃ discipło suo
nẽroth. qͥ pͥmi regnarẽt de cham
de qͦ belus descendit. Post: de sem.
nI. A qͦ rediens nemroth: accensus
amore dñandi. sollicitaũ genus su¬
um de sem: ut imꝑaret aliis quasi
pͥmogenitꝰ. s noluerũt: ⁊ iđo tran¬
siuit ad cham: qui ad quieũ.⁊ reg¬
nauit int̾ eos inbabilone. ⁊ ex in¬
de: dictꝰ est de filiis cham. S si u̾e
fuit de filiis cham. tunc nulla q̃s

Expanded text:
avit Daniel. Et praedixit discipulo suo Nemrod, quod primi regnarent de Cham, de quo Belus descendit, post de Sem Meni. A quo rediens Nemrod accensus amore dominandi, sollicitavit genus suum de Sem, ut imperaret aliis, quasi primogenitus, sed noluerunt; et ideo transivit ad Cham, qui acquievit, et regnavit inter eos in Babylone, et exinde dictus est de filiis Cham. Sed si vere fuit
Abbreviated transcription (Latin):
simo anno mulieres inuesaniã
tuo adã. seth seꝑauit cognationẽ
suã a cognatione cain. qui redie¬
rat ad natale solũ. nã ⁊ pat̾ uiuẽs
ꝓhibuerat ne misc̾ent᷑. Et habita¬
uit seth in qͦdam monte ꝓximo pa¬
radiso. cain ã habitaũ in campo uͥ
frẽm occidat. Qͥngentesimo anno
sede ciliadis. exarserũt homineᷤ in
alterutrũ. cocuntes. Septingente
cain. ⁊ orti sunt gigantes.⁊ incep¬
ta t̾cia ciliade: in undauit diluuiũ.
Sic ordinat methodiꝰ. ꝑ otuit ⁊̃ ẽẽ.
ut incubi demones genuerĩt gi¬
gantes. a magnitudine corꝑm. sic¬
t̾ra. s ⁊ iminanitati corꝑm. respon¬
debat ĩmanitas aĩoꝵ. P ost diluuiũ
tñ nati sũt aliĩ gigantes in ebron.
⁊ pꝰ fuerũt inthani ciuitate egip¬
T a qͣ ⁊ tithanes dicti s̃. de quoꝵ
stirpe. fuit enachim: cuiꝰ filii habi¬
tauerũt in ebron. de quib ortꝰ est
⁊ ẽ sensꝰ. delebo hominẽ quẽ fece¬
ram: nõ enim ꝑmanebit sp̃s m̃s

Expanded text:
ulieres in vesania tuo Adam, Seth separavit cognationem suam a cognatione Cain, quae redierat ad natale solum. Nam et pater vivens prohibuerat ne commiscerentur, et habitavit Seth in quodam monte proximo paradiso. Cain habitavit in campo, ubi fratrem occiderat. Quingentesimo anno secundae chiliadis exarserunt homines in alterutrum coeuntes. SeptingentesCain, et inde orti sunt gigantes. Et incoepta tertia chiliade inundavit diluvium. Sic ordinat Methodius. Potuit etiam esse, ut incubi daemones genuissent gigantes, a magnitudine cortiam immanitati corporum respondebat immanitas animorum. Post diluvium tamen nati sunt alii gigantes in Hebron, et post fuerunt in Tham civitate Aegypti, a qua et Titanos dicti sunt, de quorum stirpe fuit Enachin, cujus filii habitaverunt in Hebron, de quibus ortus esEt est sensus, delebo hominem quem feceram. Non enim permanebit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
meras habentẽ. forte st̾corariã uł
sentinã nõ includẽs. Fec̃ inea noe
fenestrã qͣm hebrei cͥstallinã fuis¬
se tradũt. que inhebreo uocat᷑ m̾i¬
dianũ. a simacho. dilucłm. Dic̃ ra¬
banꝰ: cubitos arce geometͥcos. alio¬
qͥn. tanta caꝑe nõ uale t continz
enĩ cubitꝰ geometͥtꝰ .uii. nr̃os. ł uiiii.

Expanded text:
meras habentem, forte stercorariam, vel sentinam non includens. Fecit in ea Noe fenestram quam Hebraei crystallinam fuisse tradunt, quae in Hebraeo vocatur meridianum, a Symmacho diluculum. Dicit Rabanus cubitos arcae fuisse geometricos, alioquin tanta capere non valeret. Continet enim cubitus ge
Abbreviated transcription (Latin):
die m̃sis. dix̃ dñs ad noe. Egre¬
dere de archa. tu ⁊ uxor tua. filiĩ tui
⁊ uxores filioꝵ tuoꝵ cõiunctiu¬
bent᷑ exire: qui disiuncti intrau̾ãt.
ac si dic̾et eis. nc̃ rediit tempꝰ am¬
plexandi. ut młtiplicemini sr̃ t̾rã.
Mox enĩ subiux̃. c̾scite ⁊ młtiplica¬
mini. Et egressus ͤ noe cũ uniu̾sis
que erant cũ eo. eadem die qͣ ĩ gre¬
sus fuerat. reuoluto anno ingres¬

Expanded text:
die mensis, dixit Dominus ad Noe: Egredere de arca tu, et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum . Conjuncti jubentur exire, qui disjunctim intraverant. Ac si diceret eis: Nunc rediit tempus amplectendi, ut multiplicemini super terram. Mox enim subjunxit: Crescite, et multiplicamini . Et egressus est Noe cum universis, quae erant cum eo, eadem die, qua ingressus fuerat, revoluto anno. Ingres
Abbreviated transcription (Latin):
ibi man̾e potuer̃. qͣs narib apponẽ¬
tes. crassiorẽ inde aera extrahebãt.
S sunt qͥ putant monciũ altitudi
nẽ tũc nõ fuisse tantan. qͣnta nũc¬
est. uł forte in sublimib sacͥficanteᷤᷤ
ignem accendebant. cuiꝰ uapor ⁊ fa¬
uille młtum ascende potuer̃. ⁊ ae¬
ra macłare. Et cũ intrass noe. clau¬
sit d̾s ostium. ⁊ bituminauit ext̾rꝰ.
⁊ mortua ẽ oĩs aĩa uiuens suꝑ t̾rã.
⁊ obtinuer aq̃ t̾ras ita exaltate.c.l.

Expanded text:
ibi manere potuerunt, quas naribus apponenibi manere potuerunt, quas naribus apponentes crassiorem inde aerem attrahebant. Sed sunt qui putant altitudinem montium tunc non fuisse tantam, quanta nuncel fortasse in sublimibus sacrificantes ignem accendebant, cujus vapor, et favillae multum ascendere potuerunt, et aera maculare. Et cum intrasset Noe clausit ostium Deus, et bituminavit exterius, et mortua est omnis anima vivens super terram, et obtinuerunt aquae terras i
Abbreviated transcription (Latin):
nõ gen̾ant᷑ de coitu. nõ fuit neces¬
se ẽẽ in archa que .s. de puluere ut
transg̾ssiõe mandati ibi aliqͣ fuerĩt.
au̾s. posse ẽẽ p̾t̾ carnes alim̃ta cõ¬
munia. maxime. c̃ q̃ carnib uescũ¬
t᷑. fici ⁊ castanea uesci possũt. p̾ci¬
pue: cũ oĩb uesci cog̃ fames. Forte
nõdũ ⁊̃ aĩalia carnib uescebantur.
siẽ nec hoĩes Fec̃q noe cũcta que¬
dñs sibi p̾ceꝑat sexcentesimo ãno
uite sue ingressus ẽ noe archã cũ
oĩb que dix̾at ei dñs. que ⁊ nutu
diuino. et angłoꝵ mĩsterio ad duc
nib dion. Moyses enĩ inlegitimiᷤ
ordinẽ m̃siũ seruauit dic̃ iosephũ
qđ ab adam usq ad hoc tẽpus fue¬
uata archa in sublime ferebat᷑ suꝑ
om̃s montes exc̃uit aqͣ. altior cubi¬
tis xi. ut ablueret sordes aeris us¬
q qͦ ascend̾ant oꝑa hõiũ: usq ad eũ¬
dẽ locũ ascend ignis iudicii: obae
uere queunt. nͨ phy ascendentes.
absq spongiis plenis aqͣ aliquãtũ

Expanded text:
non generantur de coitu, non fuit necesse esse in arca, quae scilicet de pulvere, ut transgressione mandati ibi aliqua fuerunt Augustinus posse esse praeter carnes alimenta communia, maxime cum ea quae carnibus vescuntur fico et castanea vesci possint, praecipue cum omnibus vesci cogat fames. Forte nondum etiam animalia carnibus vescebantur, sicut nec homines. Fecitque Noe cuncta, quo anno vitae suae ingressus est Noe in arcam cum omnibus, quae dixerat ei Dominus, quae et nutu divino, et angelorum ministerio adductnibus Dion. Moyses autem in legitimis ordinem mensium servavit. Dicit Josephus, quod ab Adam usque ad hoc tempus, fuevata arca, in sublime ferebatur, et super omnes montes excrevit aqua altior cubitis quindecim, ut ablueret sordes aeris, usquequo ascenderant opera hominum. Usque ad eumdem locum ascendet ignis judicii ob aevere queunt, nec philosophi ascendentes, absque spongiis plenis aqua, aliquantulum
Abbreviated transcription (Latin):
ta aĩantia t̾re. hoc dictũ ẽ eis in
solatiũ. ne pauci hoĩes aplurimis
aĩantia. excepto qđ carnẽ cũ sangͥ¬
ne nõ comedatis .i. aĩal suffocatum.
⁊ ꝓhibuit d̾s homicidiũ: eis ⁊ quia
maxime timebant ne dñs iterũ
aqͣs diluuiĩ inundaret suꝑ t̾rã. ⁊ no¬
e cotidie orabat ne hoc fieret. ũ iosephꝰ re¬
ꝑ ignẽ. u expectet᷑. Inde ẽ qđ auos

Expanded text:
ta animantia terrae. Hoc dictum est eis in solatium, ne pauci homines a pluribus animantia, excepto quod carnem cum sanguine non comedetis, id est animal suffocatum. Et prohibuit eis Deus homicidium fieri, quia maxime timebant ne Dominus iterum aquas diluvii inundaret super terram; et Noe quotidie orabat, ne hoc fieret, ut Josephus reper ignem, ut exspectetur. Inde est quod duos
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. q̃ cũ nõ inueniss uͥ requiesc̾et
pes eiꝰ: reu̾sa ẽ ad noe. S nõne ca¬
cumina montiũ iam erãt nuda¬
ta: forte: nõdũ siccata. ⁊ sic in palu¬
de reqͥescere nõ potuit. sic̃ nec in
aqͣ. uł ꝑ recapitulationẽ pͥus pot̾
intelligi fc̃m: qđ postea dictũ. Post
dies. uiitt̾ũ emisit eam. que uesꝑe
rediit. ferens ramũ oliue uirentẽ.
Post alios.uii. emisit eã. que nõ est
noe tectũ arce. ⁊ uidit qđ ex sicca¬

Expanded text:
quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad Noe. Sed nonne cacumina montium jam erant nudata? Forte nondum siccata, et sic in palude requiescere non potuit, sicut nec in aqua. Vel per recapitulationem prius potest intelligi factum, et postea dictum. Post dies septem iterum emisit eam, quae vespere rediit ferens ramum olivae virentem. Post alios septem emisit eam, quae non est Noe tectum arcae, et vidit quod exsicca
Abbreviated transcription (Latin):
duo milia. Metodiꝰ .ii. milia. ip̃e t̃n:
ꝑ ciliades scła disponit. nec apponit
annos si suꝑsint: ⁊ io̾ nichil e̾tũ de
numo annoꝵ tradidit. De causa¬
yses dicturꝰ de diluuio. p̾misit cau¬
sam eiꝰ dicẽs. cũ cepissent hoĩes mł¬
tiplicari suꝑ t̾ram. uider̃ filiĩ di .i. fi
lii seth. religiosi. filias hõiũ .i. d stir
unt eas uxores.⁊ nati sunt inde
gigantes. Tempꝰ qͥdẽ qñ ħ factum
fuerit. utrũ sub noc uł ante. uł mł¬
tũ. uł parũ añ: nõ det̾minat᷑. Iose
mala ꝓgressi sũt. recedentes a sol¬
lemnitatib pat̾nis. ⁊ obħ. dm cõtͣ¬

Expanded text:
duo millia. Methodius duo millia. Ipse tamen per chiliades saecula disponit, nec apponit annos si supersint, et ideo nihil certum de numero annorum tradidit. CAyses dicturus de diluvio praemisit causam ejus dicens: Cum coepissent homines multiplicari super terram, viderunt filii Dei, id est Seth, religiosi, filias hominum, id est deunt eas uxores, et nati sunt inde gigantes. Tempus quidem quando factum fuerit hoc utrum sub Noe, vel ante, vel multum, vel parum ante, non determinat. Josemala progressi sunt, recedentes a solemnitatibus paternis, et ob hoc cont
Abbreviated transcription (Latin):
mus cͥoluit. De oblationib fr̃m.
rũ. Moyses ait. de adipib eoꝵ
i. de pingͥorib g̾gis ⁊̃ obtulit. sre¬
dit᷑ adam in sp̃u docuisse filios.
ut d̾o offeirẽt decimas. ⁊ pͥmiciã

Expanded text:
 XXVI. De oblationibus fratrum. rum. Moyses ait, de adipibus eorum, id est de pinguioribus gregis etiam obtulit. Creditur Adam in spiritu docuisse filios, ut offerrent
Abbreviated transcription (Latin):
eos hab̃e sollicitudinẽ:⁊ ex duabus
genealogias. s ex ip̃o textu cõuinci
uident᷑. in qͦ semꝑ singłarit̾ ẽ sermo.
de eiꝰ uxore. Nota q̃ de formatiõe mu
mulieris de aĩa uiri. sic̃ carnẽ de car¬

Expanded text:
nis habere sollicitudinem. » Et ex duabus genealogias, sed ex ipso textu convinci videntur, in quo semper singulariter sermo est de ejus uxore. Nota quod, de formatione mulmulieris de anima viri, sicut carnem de car
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ canes. sic int̾ hoiem ⁊ serpentem.
Sic̃̾ enĩ uenenũ serpentis hominẽ:
sic sputũ hoĩs ieiun ꝑimit ser pen¬
tẽ. Et q ad huc nudi erãt: serpens
insilit. Induob peccaũꝰ mulier. suꝑ¬
humiliaũ eã dicens. sub uiri tui põ

Expanded text:
 et canes, sic inter hominem et serpentem. Sicut enim venenum serpentis hominem, sic sputum hominis jejuni perimit serpentem. Et quia adhuc nudi erant, serpens insilit. In duobus peccavit mulier, suphumiliavit eam dicens: Sub po
Abbreviated transcription (Latin):
bant eũ. un ip̃e iratꝰ dicebat eiꝰ se
pati ħ ꝓ duplici homicidio qđ eg̾at.
tñ t̾rebat eas subdendo penas. qͣi di¬
c̾et: cͣ uultis me int̾fic̾e: gͣuiꝰ puniet᷑
qͥ me ĩt̾ficiet. qͣm qͥ caini De seth ⁊¬

Expanded text:
bant eum. Unde ipse iratus dicebat eis se pati hoc pro duplici homicidio quod egerat; tamen terrebat eas, subdendo poenam, quasi dicat: Cur me vultis interficere? Gravius punietur qui me interficiet, quam qui Cain.
Abbreviated transcription (Latin):
i. auiro acta.⁊ ẽ sũptũ nom̃ a uiri
noĩe. ut mat̾ia de mat̾ia.
sũpta fuerat. ⁊̃ de noĩatio in hebreo
hec ẽ. his enĩ. uir dr. mn de nominat᷑
yssa. Ut auir uirago hoc nom̃ illius¬

Expanded text:
a viro acta, et est sumptum nomen a viri nomine, ut materia de materia sumpta fuerat. Etiam denominatio in Hebraeo est. Is enim vir dicitur, unde denominatur ista, ut a vir virago: hoc nom
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis hũai. in qͦ longitudo. sexĩes
maior ẽ latitudine. ⁊ decies ma¬
ior altitudĩe. Est a longitudoa plã
maĩ corꝑis instar ostendit. ĩ qͦ xp̃s
apparuit. fuit gͦ ħ archa infunda¬
m̃to qͣdrata.s informa.: alt̾a parte
longior. ab anglis in artũ conscẽ¬
dens. donec incubito sũmitas eiuꝰ
ꝑfic̾et᷑. bitumine intꝰ ⁊ extra linita:.
qđ est gluten feruentissimũ. quo
estuãs. Facta s̃ inea cenacła ⁊ tͥste
ga .i. distinctiones. dicte atͥca. q̃ alia
tnsiatio dic̃ bicam̾ata ⁊ tͥca merata.
tabulatũ sentine. fuisse eam bica¬
m̾atã. Una cam̾arũ erat stcoraria.
alt̾a apotecaria.⁊ suꝑ hanc mansi¬
onẽ: erat alia tͥcamerata: latera¬
les cam̾e erãt: unaͥmiciũ. alt̾a
miciũ aĩaliũ. media hominũ ⁊ a
cameras in altitudine sola dispo¬
nũt. inferiorẽ: q̃ ⁊ sentina. st̾cora¬
riã dicentes. scđam supͣ illã a pote¬
cariã. t̾ciã inmiciũ aĩaliũ ⁊ serpẽ

Expanded text:
oris, in quo longitudo sexies est major latitudine, et decies major altitudine. Est autem longitudo a planhumani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Fuit ergo haec arca in fundamento quadrata, sed in forma altera parte longiori ab angulis in arctum conscendens, donec in cubito summitas ejus perficeretur. Bitumine intus, et extra linita d est gluten ferventissimum, quo aestuans. Facta sunt in ea coenacula, et tristega, id est distinctiones dictae a trita. Dicit alia translatio bicamerata, et tricamerata; tabulatum sentinae fuisse bicameratam. Una enim camerarum erat stercoraria, altera apothecaria, et super hanc mansionem erat alia tricamerata. Laterales camerae erant una immitium, altera mitium animalium, media hominum, et vero has quinque cameras in altitudine sola disponunt, inferioremque et sentina stercorariam dicentes; secundam supra illam apothecariam, tertiam immiti
Abbreviated transcription (Latin):
cuer. Iratusq ẽ caymi concidit
uultꝰ eiꝰ p̃uerecũdia minorẽ si¬
bi p̃latũ uidens. Inc̾pans gͦ dñs ca¬
imait. Quare iratꝰ es: ħne si bene
erit. munꝰ tuũ.¶ sin aũt male: statim
tua erit appetitꝰ eiꝰ pecc̃i. ⁊ dñabe¬
ris illiꝰ. si uolueris: alia transiatio
habet. qͣr ꝯcidit uultꝰ tuus: h̃ne
si recte offeras. ñ ã recte diuidas. pec¬
meliora sibi retinuit. spicas uͦ at¬
insamaritanoꝵ libris. ⁊ nr̃oꝵ reꝑ¬

Expanded text:
atusque est Cain, et concidit vultus ejus, prae verecundia, minorem sibi praelatum videns. Increpans ergo Dominus Cain, ait: Quare iratus es? Nonne si bene erit munus tuum. Sin autem male, statim tua, erit appetitus ejus peccati, et dominaberis illius, si volueris. Alia translatio habet: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, et recte non dividas pecmeliora sibi retinuit, spicas vero atin Samaritanorum libris, et nostr
Abbreviated transcription (Latin):
¶dam cognouit uxorẽ suã ade.¬
As nõ inparadiso. s iam reꝰ ⁊ eiec¬
tus. Breuit leg̾ lator gen̾ationes ad¬
e transit. festinans ad tp̃ra abraȩ
pats hebreoꝵ. ⁊ płes subticet ade fi¬
uos ⁊ filias. s methodiꝰ m̃r oraũ dũ
ẽẽt incarc̾e. ⁊ reuelatũ ẽ ei a sp̃u: d
pͥncipio ⁊ fine mũdi. qđ ⁊ orau̾at.
⁊ scͥptũ lic simplicit̾ reliqͥt dicẽs.
qđ uirgines egress sũt de paradi

Expanded text:
ognovit uxorem suam , sed non in paradiso, sed jam reus et ejectus. Breviter legislator generationes Adae transit festinans ad tempora Abrahae patris Hebraeorum, et plures subticet Adae filios et filias. Sed Methodius martyr oravit, dum esset in carcere, et revelatum est ei a Spiritu de principio, et fine mundi: quod et oravit, et scriptum, licet simpliciter, reliquit, dicens quod virgines egressi sunt de paradis
Abbreviated transcription (Latin):
se uxorẽ cognit᷑ũ. s do iubente ꝑ
angłm freg̃ uotũ. ut di filiꝰ de eo
nasc̾et᷑: tñ iosephꝰ dicit. qr abel extĩc¬
to. ⁊ ca infugato: adam de ꝓc̾atiõe
filioꝵ cogitabat. ⁊ uehem̃ter eũ ge¬
neratioĩs amor agebat. Hanc cogi¬
tationẽ ꝓpagatiõĩs: potuit uocare
stͣb p̾ceptũ dñi. qr iusserat. cresci
dm̃.S pleriq hebreoꝵ arbitͣntur.
qđ ymagines ad honorẽ di ex cogi¬
ic ẽ lib̃ genatioĩs . a. Repetit de
gen̾atiõe ade. ũ integrũ ordinẽ
genealogiarũ ꝓseqͥt᷑ inde Qdã ab¬
de abel nullus natꝰ est. ⁊ generatio

Expanded text:
bente per angelum fregit votum ut Dei Filius de eo nasceretur. Tamen Josephus dicit quia, Abel exstincto et Cain effugato, Adam de procreatione filiorum cogitabat, et vehementer eum generationis amor angebat; hanc cogitationem propagationis potuit vocare Strabus praeceptum Domini, quia jusserat: CrescitDeum. Sed plerique Hebraeorum arbitrantur quod imagines ad honorem Dei excogiHic est liber generationis Adae . Repetit de generatione Adae, ut integrum ordinem genealogiarum prosequatur. Unde quide Abel nullus natus est, et generatio
Abbreviated transcription (Latin):
comedisse carnẽ uiuentiũ de teira
maledicta. nͥ forte de agno pascha¬
li: ꝓ p̃cepto legis: audiũ gͦ de labo
qr t̾ra es ⁊ int̾ram ib pulcre dictũ
ẽ ib. qͣi qui in eodẽ statu stetisses. do¬
nec t̾ransires inmeliꝰ si uelles. mͦ de
miseria inmiseriã ib more fiuentis
aq̃i tunc adam plangẽs miseriam
posteritatis: uocauit uxorẽ suã euã
eiꝰ tunicas pelliceas .i. de pellib
mortuoꝵ aĩalium. ut signũ sue in¬
ortalitatis sec̃ feirẽt. Et ait. Ecce adã
factus ẽ qͣi unꝰ ex nob̾. Yronia ẽ qͣi
uoluit ẽẽ ũ ds. s in euidenti ẽ mo¬
do: qr nõ nec ẽ uox di insultantis.
s nos a suꝑbia corrigentis. Et est
uox trinitatis. uł uox di ad angłos.
⁊ ẽ uox plangentis. qͣi patet: quia
factus ẽ a me ũ ess qͣi unus ex nob̾
si stetiss. nũc qͦ: ne forte m. ma. su.¬

Expanded text:
comedisse carnem viventium de terra maledicta, nisi forte de agno paschali, pro praecepto legis. Addit ergo de laborquia terra es, et in terram ibis. Pulchre dictum est, ibis, quia qui in eodem statu stetisses, donec transires in melius, si velles, modo de miseria in miseriam ibis, more fluentis aquae. Et tunc Adam, plangens miseriam posteritatis suae, vocavit uxorem suam Evam, s tunicas pelliceas, id est de pellibus mortuorum animalium, ut signum suae mortalitatis secum ferret; et ait: Ecce Adam factus est, quasi unus ex nobis : ironia est, quasi voluit esse ut Deus, sed in evidenti est modo, quod non est. Nec est vox Dei insultantis, sed vox a superbia corrigentis, et est vox Trinitatis. Vel est vox Dei ad angelos, et est vox plangentis; quod patet, quia factus est a me, ut esset quasi unus ex nobis, si stetisset. Nunc ergo ne forte mittat
Abbreviated transcription (Latin):
riorib ⁊ cõmissuras c̃tis tẽporib
faciendas: intellex̃: nom̃ fr̃is eius
iubal pat̾ canẽtiũ cͥitara ⁊ orga
inuenta fuer̃. s inuentor fuit mu
qͣi indelicias u̾t̾et᷑. Et qr audierat
adam ꝓpħasse de duob iudiciis. ne
ꝑiret ars inuẽta: sc̃psit eam indua¬
dic̃ iosephus. una marmorea. alt̾a
latͥcia. qͣrũ alt̾a nõ dilueret᷑ dilu¬
uio. alt̾a nõ solu̾et᷑ incendio. Sella
ter ex̾cuit. sculpt᷑as oꝑũ in metalł
in libidinẽ ocłoꝵ fabricaũ. quo fa¬
bricante iubal de qͦ dictum ẽ. sono
malleoꝵ delectatꝰ. ex pondib corũ
ꝓ porciones ⁊ ꝯsonantias que ex his
nascunt᷑ ex cogitaũ. qͣm inuentio¬
nẽ. g̾ci pitagore attͥbuũt fabulose.¬
dissent in pascuis: uene metalloꝵ
fluxer in riuulos. ⁊ sublate lami¬
ne. fig̾as locoꝵ inquib iacuerant:

Expanded text:
rioribus, et commissuras certis temporibus faciendas intellexit. Nomen fratris ejus Tubal, pater canentium iinventa fuerunt, sed inventor fuit musquasi in delicias verteretur. Et quia audierat Adam prophetasse de duobus judiciis, ne periret ars inventa, scripsit eam in duadicit Josephus, una marmorea, altera latericia, quarum altera non diluetur diluvio, altera non solveretur incendio. Mater exercuit: sculpturas operum in metallis, in libidinem oculorum fabricavit: quo fabricante, Tubal de quo dictum est, sono malleorum delectatus, ex ponderibus eorum proportiones et consonantias que ex his nascuntur excogitavit, quam inventionem Greci Pythagore attribuudisset in pascuis, venae metallorum fluxerunt in rivulos, et sublatae laminae figuras locorum in quibus jacueran
Abbreviated transcription (Latin):
gla. atq u̾satilẽ. ut angłs arceret
diabolũ. ignis hoĩem. ł ministerio
angłoꝵ. posuit ignẽ ibi. qui int̾¬
cluderet ꝑadisi ingressũ. qͥ nomine
trobiq secantis. qr pena fuit hõi i
cũ ds uellet. ablatꝰ enĩ fuit adtem¬
pꝰ intͣntib helia:⁊ enoch. penitꝰ uero¬
ñ: donec in morte xͥ fuit extinctus:
si qͣr. qͥd consumebat ignis ille. pͥ
hibes. ardorẽ sentis. s nõ pateris
adustionẽ. nͨ eget mat̾ia qͣm con¬

Expanded text:
 atque versatilem; ut angelus arceret diabolum, ignis hominem. Vel ministerio angelorum posuit ignem ibi, qui intercluderet paradisi ingressum, qui nomine trobique secantis, quia poena fuit homini in cum Deus vellet. Ablatus enim fuit ad tempus, intrantibus Elia, et Enoch, penitus vero non, donec in morte Christi fuit exstinctus. Si quaeritur quid consumebat ignis ille, pothibes, ardorem sentis, sed non pateris adustionem; nec eget materia quam con
Abbreviated transcription (Latin):
delig. ⁊ co. ⁊ admulierẽ ait. Quare
hoc fecisti: nͨ ip̃a se excusaũ. s obli¬
qͣuit pecẽm inserpentẽ: tacite uero
inactorẽ serpentis. Serpens uͦ nõ
a serpente. ordinem seruãs:⁊ cõgru¬
ũ maledictionũ nũm serpẽs enĩ

Expanded text:
Quare hoc fecisti? Nec ipsa se accusavit, sed obliquavit peccatum in serpentem, tacite vero in Auctorem serpentis. Serpens vero noa serpente, ordinem servans, et congruum maledictionum numerum. Serpens enim;
Abbreviated transcription (Latin):
entia m̃broꝵ. ẽ qͣi signũ in obedien¬
tie parentũ. scͥptũ inportazi cog¬
nouer̃ se nudos .i. disconuenire pu¬
denda .i. erubuer̃ uideͬi pudenda:
tñ iosephꝰ tradit. scientiã ꝯgnoscẽ¬
di se nudos. ⁊ intelligñdi cõfusio¬
nẽ suam. habuisse ex ȩsu ligni. qͣi
hẽ effectũ nat᷑alit̾ hñtis. dicẽs. Illa
nãq plantatio: cã acuminis erat
ꝑiz omata .i. succinctoria. quasi
braccas bues. ũ campestria. nͨ sine
causa de foliis ficuũ. qr de suco eoꝵ
si tͤrant᷑. caro hois in uncta: statim
sum sit: qđ pruriginẽ uoluptatiꝰ
dñt: ficũ fuisse arborẽ ꝓhibitã. Et au¬
dier uocẽ dñi de ambulantis. ũ ex ip
so mõtu suo iam uidet᷑ eos arguere:
quia nõ stet̾ant inp̾cepto. Lo q̃bat᷑
aũt eis ꝑ subiectã c̾aturã. Et abscõ¬
dunt se a facie di: in medio lignoꝵ:
ceptũ. Et inc̃pando: nõ ignorando
Q ait. abscondi me. qr nudꝰ eram.
Stulta responsio. qͣi displic̾et nudꝰ.

Expanded text:
tia membrorum, quasi signum inobedientiae parentum scriptum est in porta. Et cognoverunt se nudos, id est disconvenire pudenda, id est erubuerunt videri pudenda. Tamen Josephus tradit scientiam cognoscendi se nudos, et intelligendi confusionem suam, habuisse ex esu ligni, quasi hunc effectum naturaliter habentis, dicens: « Ista namque plantatio causa acuminis erat, id est succinctoria, quasi bracas breves, ut campestria. Nec sine causa de foliis ficuum, quia de succo eorum si teratur, caro hominis inuncta statim signat pruriginem voluptatis dicunt ficum fuisse arborem prohibitam. Et audierunt vocem Domini deambulantis, ut ex ipso suo motu jam videretur eos arguere, quia non steterant in praecepto. Loquebatur autem per subjectam creaturam cis. Et absconderunt se a facie Dei in medio lignorumaeceptum, et increpando, non ignorando,Qui ait: Abscondi me, quia nudus eram. Stulta responsio, quasi displiceret nudus,
Abbreviated transcription (Latin):
đs. ũ ñ comedetis de oĩ ligno para¬
disi: i. ũ comed̾etis de ligno. s nõ de
factũ ẽ. Cũ N. qͣi dubitando dix̃ mu¬
lier. ne forte moriam᷑. qr dubitãs ad
qͣmlib partẽ de facili flectit᷑. securꝰ
de impetͣtiõe. ait. nͥeqͣꝗͣ mori. ĩmo d̾s¬

Expanded text:
o paradisi, id est, ut comederetis de ligno, sed non de factum est. Cum enim quasi dubitando dixit mulier: Ne forte moriamur, quia dubitans ad quamlibet partem de facili flectitur, unde securus de imperatione ait: Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mulierib siuis. sic. Qm̃ occidi uirũ
in uulnꝰ meũ. ⁊ adolescentẽ in liuo¬
rẽ meũ. septuplũ dabit᷑ ultio de
caimi. de lamech uͦ septuagies sep¬
luuiũ. casu int̾fec̃ caymint̾ frutec
ta: estimans feram. quẽ quia ad
indiciũ iuuenis dirigẽs sagittã

Expanded text:
eribus suis sic: Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentem in livorem meum, septuplum dabitur ultio de Cain, de Lamech vero septuagies sepluvium, casu interfecit Cain inter fructeta, aestimans feram, quem, quia ad indicium juvenis dirigens sagittam,
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ ꝯtra eos ẽ. Si enĩ fuit aĩa muli¬
eris extͣ duce. alit̾ fc̃a ẽ qͣm aĩa ui¬
ri: q̃ de nichilo i si alit̾ fiebat: tace¬
ri ñ debuit. ne sic facta putaret᷑. ut
iam audiẽamꝰ de aĩa uirizitaq.¬
⁊ tacẽdo innuit. nõ alit̾ putandũ

Expanded text:
s est. Si enim anima mulieris fuit ex traduce, aliter facta est quam anima viri, quae de nihilo. Et si aliter fiebat taceri non debuit, ne sic facta putaretur, ut jam audieramus de anima viri, itaque tacendo innuit, non aliter putandum
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti. q effusio sangͥnis ħ in di¬
cat. nec eget acusatore.: qđ in eui¬
denti ẽ. Iñ ẽ: qđ in eccła qͦrũdam
Merito iste maledicit᷑. qđ nõ adã:
qr sciens iste penã pͥme p̾uaricati¬
oĩs. tñ fr̃icidiũ addidit. timẽs gͦ
caim. ne uł bestie eũ deuorarent¬
si eg̾det᷑ ab hõib. uł si man̾et cũ
eis ꝓ pecc̃o suo occid̾ent eũ: dam¬
nans se ⁊ desꝑans: ait. Maior est
iniqͥtas m̃a. quã ut ueniã merear.
om̃is qͥ inuen̾it me. occidet mez ex

Expanded text:
fecisti, quia effusio sanguinis hoc indicat, nec eget accusatore quod in evidenti est. Inde est quod in Ecclesia quorumdam Merito iste maledicitur, et non Adam, quia sciens iste poenam primae praevaricationis, inde fratricidium addidit. Timens ergo Cain, ne vel bestiae desi egrederetur ab hominibus, vel si maneret cum eis, pro peccato suo, occiderent eum, damnans se et desperans ait: «Maior est iniquitas mea quam ut veniam merear. Omnis qui invenerit me, occidet me». Ex
Abbreviated transcription (Latin):
nerib te affugat. Nũc quidẽ sub¬
dita ẽ uiro suo ꝯdicione ⁊ timore.
que pͥus tñ subiecta fuerat: s amo¬
re:⁊ qr infructu peccauit: infruc¬
tu suo punita ẽ. un dictũ ẽ. in dolo¬
re paries: qđ dictum ẽ in dolore.
maledictio ẽ: s paries benedictio
ẽ: maledicta enĩ sterił. ⁊ ita inpu¬
niendo nõ est oblitꝰ misereri ds̃:
qđ ⁊̃ in aliis maledictionib homi¬
nũ notandũ ẽ: adam qr insolo esu
peccaũ. in labore querendi sibi edu¬
liĩ punitꝰ ẽ. sic. maledicta t̾ra in oꝑ¬

Expanded text:
. Nunc quidem subdita est viro conditione, et timore, cui prius subjecta fuerat, sed amore. Et quia in fructu peccavit, in fructu suo punita est. Unde dictum est ei: In dolore paries. Quod dictum est ei in dolore, maledictio est, sed paries, benedictio est. Maledicta enim est sterilis . Et ita in puniendo non est oblitus, misereri Deus, quod etiam in aliis maledictionibus hominum notandum est. Adam, quia in solo esu peccavit, in laborem quaerendi sibi edulii punitus est sic: Maledicta terra in o
Abbreviated transcription (Latin):
capd. manꝰ ⁊ pedes nr̃os. in ordinatꝰ
N. motꝰ membroꝵ: ip̃a fac̃ pudenda.
Sic: & pu̾i si uideant᷑ pudenda eoꝵ
nõ erubesẽt. qr beneficio etatis mo¬
tũ erubescibilem nõdũ sensert̃. qui
qr nõ sine pecc̃o fit. nͥ raro. spe ꝓł ex¬
cusatꝰ. nͨ tñ cũ excusari pͥ a pec̾c̃o. ru¬
scãm helisabeth cognosc̾et. adgig¬
nendũ scm p̾cursorẽ dñi: tñ uideri

Expanded text:
caput, et pedes nostros. Inordinatus enim motus membrorum ipsa facit pudenda. Sic et pueri si videantur pudenda eorum non erubescunt, quia beneficio aetatis motum erubescibilem nondum senserunt: qui  non sine peccato fit, nisi raro spe prolis excusatus; cum tamen excusari potest a peccato, rusanctam Elisabeth cognosceret ad gignendum sanctum praecursorem Domini, tamen videri
Abbreviated transcription (Latin):
dit tiriis ⁊ sidonis usũ qͣrdã litt̾arũ.
cͥcit̾. uii. Tradidit ⁊̃ eis usũ minii co¬
ceꝰ. ⁊ ꝑ corruptionẽ puniceꝰ ⁊ ad hono¬
rẽ eius tirii ⁊ sydonii pͥmi fec̾ũt lit¬
tas capitales de huiusmodi colore.
Iñ redactũ ẽ inusũ. ut litt̾e capitaleᷤ
uł rubrice ñ fiant de atram̃to. s de

Expanded text:
dit Tyriis et Sydoniis usum quarundam litterarum, circiter 7; tradidit etiam usum minii coer corruptionem puniceus; et ad honorem eius Tyrii et Sydonii primi fecerunt litteras capitales de huiusmodi colore minii, et redactum est in usum, ut littere capitales vel rubrice non fiant de atramento, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
ã amalech ut pugnaret ad¬
u̾sus isrł in raphidĩ. Stͣb ait. ama¬
lec fuit filiꝰ hysmaeł. a qͦ amalechi¬
te. qͥ ⁊ hismaelite. ipsi s̃ sairaceni.
Hos dic̃ iosephꝰ. pugnaces. in habi¬
pͥmogenitꝰ esau genuit de concu¬
bina.: amalech. Idẽ suꝑ regũ. uͥ filiꝰ
dohec idumei nũciãs dauid mortẽ
saul. ait. amalechites sũ. forte: duo
fuer eqͥuoci. ⁊ ex hĩs. duo ppłi. Ele¬
g̃ a̾ moyses iħm de tͥbu effraim:
uirũ bellicosũ addimicãdũ contͣ
hostes. cui ⁊ paucos tradidit ar¬
matos: plurimos adcustodiã cas¬
troꝵ retinuit: ip̃e ã ascendit ĩ mõ¬
tẽ. hñs uͥgã di inmanu. ascende
ex utͣq parte manꝰ eiꝰ sustentabãt:
erant enĩ graues: ꝓ labore orandi
in hꝰ rei figura. sac̾dos manꝰ eleuat ĩ
missa.⁊ etiã infigura xͥ orantis ĩ cru¬
ce: nec remisit moyses manꝰ usq
ad soł occasũ. fugaũq iosue amalec:
in ore gladii. Et ait dñs moysi. Scͥ¬
be ħ inlibro. obmonim̃tũ. Ad huc .it.

Expanded text:
 Amalec, ut pugnaret adversus Israel in Raphidim . » Strabus ait: Amalec fuit filius Ismael, a quo Amalecitae, qui et Ismaelitae ipsi sunt Sarraceni. Hos dicit Josephus pugnaces, inhabiprimogenitus Esau genuit de concubina Amalec . Unde in libro Regum, ubi filius Doech Idumaei nuntians David mortem Saul, ait: « Amalecites sum . » Forte duo fuerant equivoci, et ex his duo populi. Elegit autem Moyses Jesum de tribu Ephraim, virum bellicosum, ad dimicandum contra hostes, cui et paucos tradidit armatos, plurimos ad custodiam castrorum retinuit. Ipse autem ascendit in montem, habens virgam Dei in manu. Ascenderex utraque parte manus ejus sustentabant, erantque graves, » prae labore orandi. In hujus rei figura sacerdos manus elevat in missa, etiam in figura Christi orantis in cruce. « Nec remisit manus Moyses, usque ad solis occasum. Fugavitque Josue Amalec in ore gladii. Et ait Dominus Moysi: Scribe hoc in libro ob monumentum. Adhuc enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥesce eam facies. un ⁊ dicebat᷑ an¬
nus reqͥetioĩs. ̃ annꝰ remissionis. qr
in eo nulli licebat exig̾e debitũ a¬
liqͥ. nͥ eo t̾minato ⁊ siquid in eo an¬
no ex p̃teritis frugib succ̾uerit in
ea: comedent pauꝑes ppłi. ⁊ qđ re¬
siduũ fu̾it pauꝑib. cõmedent bestie
agͥ. Ita facies inuinea ⁊ oliueto tuo:
dũ ħ obseruatũ fuit. uͥ ait iosephus
in anno.ui. in tm habundabãt fru¬
ges. qđ sufficiebant ad usu .uii.⁊

Expanded text:
escere facies . Unde, et dicebatur annus requietionis et etiam annus remissionis, quia in illo nulli licebat exigere debitum aliquod nisi eo terminato; « et si quid in eo anno, ex praeteritis frugibus succreverit in ea, comedent pauperes populi, et quod residuum fuerit pauperibus, comedent bestiae agri, ita facies in vinea, et oliveto tuo. » Dum hoc observatum fuit, ut ait Josephus in anno sexto in tantum abundabant fruges, quod sufficiebant ad usum septimi et
Abbreviated transcription (Latin):
e qͦques edũ in lacte
matris sue. ꝙ iosephus exponit sic:
nõ comedas eũ infra octauũ diem.
quia ad huc nõ differt a lacte. Sc̃i de xͦ
exponũt sic. ne occidas xp̃m in die con¬
ceptioĩs sue. qđ tñ trans gressi sunt: diẽ
uͦ conceptioĩs uocat᷑ lac matͥs. quia ex
tunc inmatre parat᷑. mͦ lactis. hebreꝰ
habet. nõ coques separatum in lacte ma
coctũ cũ lacte. ł cum aliqͦ lacteo. caseo
nõ de carne s de ouis separant᷑. quas
in lacte coctas uł cũ lacte: comedunt:
nͨ id̾o de lacte matͥs ꝓhibitũ dñt: qđ
in alio lacte liceat quoq̃re. s quia lac
illd̾ paratiꝰ poss inueniri cũ animali.
ꝑ ħ ꝓhibuit de om̃i lacte qͥdã tñ đ his
que dño offerunt᷑:. dictũ intelligunt.
quasi nõ offeras agnũ uł edũ infra oc¬
tauũ diem. quia nõdũ est esibił. nec dif¬
fert a lacte matͥs. qđ ⁊ supͣ dix̾at de pͥ¬
miciis agnoꝵ ⁊ decimis. Infine ue¬
ro iudicioꝵ addid̾ dñs. si feceris hec:

Expanded text:
 coques hoedum in lacte matris suae . » Quod Josephus exponit sic: Non comedes eum infra octavum diem quia adhuc non differt a lacte. Sancti de Christo exponunt sic: Ne occidas Christum in die conceptionis suae; quod tamen transgressi sunt. Dies vero conceptionis vocatur lac matris, quia ex tunc in matre paratur materia lactis. Hebraeus habet: « Non coques separatum in lacte matcoctum cum lacte, vel cum aliquo lacteo caseo, non de carne, sed de ovis separantur, quas in lacte coctas, vel cum lacte comedunt. Nec ideo de lacte matris prohibitum dicunt, quod in alio lacte liceat coquere; sed quia lac illud paratius possit inveniri cum animali, per hoc prohibuit de omni lacte. Quidam tamen de his quae Domino offeruntur, dictum intelligunt, quasi non offeras agnum, vel hoedum infra octavum diem, quia nondum est esibilis, nec differt a lacte matris, quia et supra dixerat de primitiis agnorum, et decimis. In fine vero judiciorum addidit Dominus: « Si feceris hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
Si bos cornupeta seruũ occiderit.
hebrei. ideo sic estimatũ p̃ciũ serui.
qr .xxx. gen̾ationes eg̾sse sũt de
cham. quẽ noe seruituti ad dixit.
dimites cũ matre sua. die octauo uł
deinceps. poteris redđe.¬

Expanded text:
Si bos cornupeta servum occiderit, Hebraei, ideo sic aestimatum pretium servi, quia triginta generationes egressae sunt de Cham, quem Noe servituti addixit. Ddimittes cum matre sua, die octavo, et deinceps poteris redde
Abbreviated transcription (Latin):
tilib. qui portã fed̾is fede laniantes.
sic firmabant fede laniandũ. fed̾is ui¬
olatorẽ. Tam̃ ⁊ aliud signũ fed̾is t̾ribi¬
lius habuer̃ iudei ex se: s. effusionẽ
in uase: qđ nõ alii liqͦres ⁊ etiam ipsa
ꝑit fusa int̾ram: sic penitꝰ cum stirpe

Expanded text:
tilibus, qui, porcam foederis foede laniantes, sic confirmabant foede laniandum foederis violatorem. Tamen et aliud signum foederis terribilius habuerunt Judaei ex se, scilicet effusionem in vase, quod non alii liquores, et etiam ipsa perit fusa in terram, sic penitus cum stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
mũ annũ displicuerit ei uendendi
eã alii potestatẽ nõ habebit. nec pu¬
dicicie p̾ciũ negabit. Qđ si in terĩ
agnominau̾it eam sibi .i. inuxorẽ
ta legẽ uxoꝵ faciet ei. nec sine li¬
bello repudii egrediet᷑ si uͦ nõ sibi
rit sine agnominatione. nͨ eam
agnominau̾it. nec filio eã acceꝑit:
more ancillaꝵ gratis egredietur.
riat᷑. si uͦ nolens: confugiet ad unã
de .ui. ciuitatib refugii. ⁊ ibi salua¬
bit aĩam suã ne occidat᷑ a ꝓximis
occisi. ⁊ erit ibi donͨ ꝑ iudices ciui¬
tatis eiꝰ ꝓpinqͥs mortui reconciliet᷑.
uł usq ad mortẽ sũmi sac̾dotis: tẽ
enĩ redibit securꝰ ad ꝓpͥa ꝑ industͥ¬

Expanded text:
mum annum displicuerit ei, vendendi eam alii potestatem non habebit, nec pudicitiae pretium negabit. Quod si interim agnominaverit eam sibi, » id est in uxorem ta legem uxorum faciet ei, « nec sine libello repudii egredietur. Si vero non sibi, rit, sine agnominatione, nec eam agnominaverit, nec filio eam acceperit, « more ancillarum gratis egredietur, riatur, si vero nolens, confugiat ad unam de sex civitatibus refugii, » et ibi salvabit animam suam, ne occidatur a proximis occisi. Et erit ibi donec per judices civitatis ejus propinquis mortui reconcilietur, vel usque ad mortem summi sacerdotis. Tunc enim redibit securus ad propri
Abbreviated transcription (Latin):
lotes.i. ñ paciar te fornicari pꝰ deos
alienos: qđ addid̾ se uisitare peccã
patrũ infilios. aiunt ħetici. nõ est
bonꝰ hic sermo ũ ꝓ peccato alterius.
qͥs puniat᷑. ⁊ dñt uetꝰ testam̃tũ nõ
uisitans in nuit᷑. ex pietate enĩ uisi¬
tamꝰ infirmos. ⁊ ip̃e ex mansuetu¬
ripiet᷑ pat̾. uł filiĩ ip̃m nõ ĩmutabũ
t᷑: parcit: alioqͥn: qͣi post longuã expec¬
tationẽ iustius punit. ⁊ de tempo¬
rali pena. tm̃ intelligendũ ẽ. sic̃ de
achab ⁊ ichu inposteris uĩdictã sũp¬
tã legimꝰ: uł potest expͥmi seueritas
iusta iudicantis: grauiꝰ enĩ puniun¬
t᷑ peccantes. si filios ꝓse uideãt ⁊̃ pu¬
intelligit ꝑ patres demones. ꝑ post̾¬
os coadiutores. qͥs qñq inpeccando
nob̾ adiungimꝰ. ut pote pͥmo intra¬
uit diabolus in cor iude. Ecce pat̾.
post accessit ad pͥncipes. ut ⁊ ipsi in
gen̾atio: dñs ã nõ uisitat ħͥ pecc̃a
patrũ: qͥ seruant᷑ igni et̾no. mͦ¬

Expanded text:
est non patiar te fornicari post deos alienos. Quod addidit se visitare peccata patrum in filios, aiunt haeretici: Non est bonus hic sermo, ut pro peccato alterius quis puniatur. Et dicunt Vetus Testamentum non  nomine visitans innuitur. Ex pietate enim visitamus infirmos, et ipse ex mansueturipietur pater, vel filii non imitabuntur ipsum, parcit; alioqui quasi post longam exspectationem justius punit. Et de temporali poena tantum intelligendum est. Sicut de Achab, et Jehu, in posteris vindictam sumptam legimus . Vel potest exprimi severitas juste judicantis. Gravius enim puniuntur peccantes, si filios pro se etiam intelligit per patres, daemones; per posteros, coadjutores, quos quandoque in peccando nobis adjungimus, utpote: Primo intravit diabolus in cor Judae . Ecce pater: Post « accessit ad principes , » ut et ipsi in generatio. Dominus autem non visitat hic peccata patrum, qui reservantur igni aeterno, m
Abbreviated transcription (Latin):
in aqͥs. uł sub t̾ra. qͣi nͨ facias tͥ pro
do. simulacrũ soł ⁊ lune. ⁊ huius¬
modi. neq hõĩs aut ium̃ti ⁊ huius¬
modi. neq dracoĩs. uł reptilis cuiꝰ¬
libet. que colebat diu̾sꝰ hominum
eiror: nõ coles. nͨ ̃ ad orab̃ ea: cole
enĩ ẽ m̃te adorare: adorare aũt ẽ.
si nõ aĩo: saltim ꝓ metu. uł adulan¬
do regib adorare. Postea: ad in cul¬
candam custodiã dicti ⁊ dicendo¬
rũ: addid̾ incident̃: ego sũ dñs
d̾s cuus fortis. ⁊ zelotes. uisitans

Expanded text:
pro Deo simulacrum solis, et lunae, et hujusmodi, nec hominis, aut jumenti, aut hujusmodi, nec draconis, vel reptilis cujuslibet, quae colebat diversus hominum error: « Non coles, nec etiam adorabis ea. » Colere enim est mente adorare. Adorare autem est, si non animo, saltem pro metu, vel adulando regibus, adorare. Postea ad inculcandam custodiam dicti et dicendorum, addidit incidenter: « Ego sum Dominus Deus tuus fortis, et zelotes, visitans
Abbreviated transcription (Latin):
cent̃. De datione legis uerbotenꝰ.
am aduenerat dies t̾ciꝰ.⁊ ante soł
ortum ceꝑũt audiri tonitrua ac
micare fulgura.⁊ nubes densa oꝑ¬
uit montẽ.⁊ clangor bucine ꝑstre¬
pebat. fumabat mons quia dñs
sen ira di ꝑisse putabant: tandẽ letꝰ
apparuit moyses ⁊ serenꝰ aer cũ eo
reu̾sꝰ ẽ int̾ eos. ⁊ ait eis. Hodie nõ
audietis moysen filiũ amram ⁊ io¬
cabeth. s illũ qui ꝓ uob̃ ꝑcussit egip¬
tum. qui ꝑ mare it dedit. qͥ cibum
de celo. potũ de petͣ concessit: ꝑ quẽ¬

Expanded text:
egis verbotenus. « Jam advenerat dies tertius, et ante solis ortum coeperunt audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densa operuit montem, et clangor buccinae perstrepebat. Fumabat mons, quia descsen ira Dei perisse putabant. Tandem laetus apparuit Moyses, et serenus aer cum eo, reversus est inter eos. Et ait eis: Hodie non audietis Moysen filium Aram, et Jocabeth, sed illum qui pro vobis percussit Aegyptum, qui per mare iter dedit, qui cibum de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
.s. a phase. in exponendo enĩ scͥpturas:
iut̾ lunares ⁊ solares m̃ses. eli gen¬
do uiã. lunares enĩ intͣ tricenariũ
inueniũt᷑. qͥdam. ultra uͭ nõ. solares
uͥ płes. hũc num̾ũ excedũt: a phase
tat gͦ: qđ pͥma dies iunii quadrage¬
sima.uii. fuit: sequenti die. dilucło:
ascendit moyses inmontẽ adđm. qͥ
dixit ei: dices domui ia cob uidistis
que fec̾im uob nc̃ adiciam: ũ etiã
loqͣr uob si gͦ custodieritis pactũ
meũ: eritis mͥ inpeculiũ de cunc

Expanded text:
 a phase. In exponendo enim Scripturas inter lunares, et solares menses, eligendo viam. Lunares enim infra tricenarium inveniuntur quidam, ultra vero non. Solares vero plures hunc numerum excedunt. A phase tat ergo quod prima dies Junii quadragesima septima fuit. Sequenti die diluculo ascendit Moyses in monte ad Deum, qui dixit ei: « Dices domui Jacob: Vidistis quae fecerim vobis. » Nunc adjiciam ut etiam loquar vobis: « Si ergo custodieritis pactum me
Abbreviated transcription (Latin):
to. ł ꝓ młtitudine copiosa. num̾um
posuit sup̃mũ. forte: quia iã pͥnci¬
pes habebãt. ꝙ̃ tͥb suũ: sub pͥncipe
uoluit ẽẽ millenarios. qui tm̃ pre¬
ẽent nille. sub millenariis ã: mo¬
nuit constitui.x. echatũ tarchos . cẽ
tenarios. uł centuriones. sub cẽtu¬
genarios. sub qͥnqͣgenario: xͣ. deca¬
nos: orta gͥ lite int̾ decẽ. stabãt ad
iudiciũ decani. cui facile erat. lites
paucoꝵ dirim̾e. si ñ pot̾ant diffini¬
nire: ascendebant ad qͥnqͣgenarium.
⁊ sic. usq admoysen: q̃ tñ rarũ erat:
maiora tñ moysi reseruabant: ipsi
minora iudicantes. In hũc modum:
minores sac̾dotes. leuiora peccata ⁊
q̃dam gͣuia. s occulta. iudicãt. gra

Expanded text:
numerum posuit supremum. Forte quia jam principem habebat quaeque tribus suum, sub principe voluit esse millenarios, qui tantum praeessent mille. Sub millenariis autem monuit constitui decem hecatontarchos, id est centenarios, vel centuriones, sub centunquagenarios, sub quinquagenario quinque decanos. Orta igitur lite inter decem, stabant ad judicium decani, sicque facile erat lites paucorum dirimere; si non poterant diffinire ascendebant ad quinquagenarium, et sic usque ad Moysen, quod tamen rarum erat. Majora tamen reservabant Moysi, ipsi minora judicantes. In hunc modum minores sacerdotes leviora peccata, et quaedam gravia, sed occulta judicant; gra
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ filii isrł ꝑ siccũ. Tollensq se an¬
głs qui p̃cedebat eos. stetit pꝰt̾gũ
int̾ egiptios ⁊ isrł. ⁊ erat nubes te¬
nebrosa egiptiis. lucida hebreis. Cũ¬
q extendiss moyses manũ: flauit
⁊ diuisũ ẽ mare in duodecĩ diuisio¬
nes. ut q̃q tͥb ꝑ turmas suas ince¬
det: ⁊ aduocans moyses singłas
tͥb scã ordinẽ natiuitatis sue. orta-¬
bat᷑ eos. ut ip̃m p̃euntẽ sequerent᷑.
Cũq timuissent intͣre ruben syme¬
on ⁊ leui. Iudas pͥmꝰ agg̾ssus ẽ it̃ pꝰ
eũ. unde ⁊ ibi meruit regnũ ꝓfecti
sũt gͦ ꝑ mediũ maris.⁊ erat aqͣ qua¬

Expanded text:
antur filii Israel. Tollensque se angelus, qui praecedebat eos, stetit » post tergum inter Aegyptios, et Israel, « et erat nubes tenebrosa. » Aegyptiis, sed lucida Hebraeis. « Cumque extendisset Moyses manum, » flavit et divisum est mare in duodecim divisiones, ut quaeque tribus per turmas suas incederet. Et advocans Moyses singulas tribus secundum ordinem nativitatis suae hortabatur eos ut ipsum praeeuntem sequerentur. Cumque timuissent intrare Ruben, Simeon et Levi, Judas primus aggressus est iter post eum, unde et ibi meruit regnum. « Profecti sunt ergo per medium maris, et erat aqua qua
Abbreviated transcription (Latin):
nairaũ ei moyses signa que fece¬
rat ꝓ eis dñs.⁊ uniu̾sũ laborẽ iti¬
neris sui. ⁊ cõgͣtulans ietͦ: ait. Be¬
ietͦ hostias dño. ⁊ comeder̃ cũ eo
moyses ⁊ aaron. ⁊ seniores isrł corã
blatis a moyse: sũpsit ab eo. ⁊ come¬
dit: forte tunc sa cͥficauit moy ses
iuxta monte. sic̃ p̃dix̾at dns. Dic̃
enĩ iosephꝰ. Ietͦ uenisse c̾ca mõtẽ:
uͥ in rubo multas uidat uisiones.
alt̾a die sedit moyses. ut iudicaret
ppłm: qͥ assistebant ei de mane usq
aduesꝑam. Qđ attendens iet᷑ : ait.
Stulto labore cõsumeris. ultͣ uires
tuas ẽ negociũ. S audi u̾ba m̾a.⁊
erit dñs tecu: esto ppło in his q̃ sũt

Expanded text:
e fecerat pro eis Dominus, et universum laborem itineris sui. Et congratulans illi Jethro ait: « BeJethro hostias Domino, et comederunt cum eo Moyses, et Aaron, et seniores Israel coram blatis a Moyse, sumpsit ab eo, et comedit. » Forte tunc sacrificavit Moyses juxta montem, sicut praedixerat Dominus. Dicit enim Josephus Jethro venisse circa montem, ubi in rubo multas viderat Moyses visiones. « Altera die sedit Moyses, ut judicaret populum, qui assistebat ei a mane, usque ad vesperam. Quod attendens Jethro ait: Stulto labore consumeris, ultra vires tuas est negotium. Sed audi verba mea, et erit Dominus tecum: Esto populo in his, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bant ad litꝰ. ⁊ cantabãt dño cantic̃
moysi: uiri seorsũ.⁊ mulieres seor¬
su: incꝰ rei memoria. septẽ pascali¬
habet: indesertũ ethan: dm̃is enĩ
quia pͥus ante mare. fuer̃ in deser¬
to ethan. pꝰ mare: in deserto sur pꝰ
elim: in deserto sin. Ambula uerq
trib dieb ꝑ solitudinẽ. nec in uene¬
r̃ aqͣm: donec uen̾unt in marath

Expanded text:
bant ad littus, et cantabant Domino canticum Moysi, viri seorsum, et mulieres seorsum. In cujus rei memoriam septem paschalihabet, « in desertum Etham. » Dicimus enim quia prius ante mare fuerunt in deserto Etham; post mare, in deserto Sur; post Elim, in deserto Sin. « Ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem, nec invenerunt aquam, » donec venerunt in Mara,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ causaꝵ. elige uiros potentes. tim̃¬
tes dm̃. amantes ueritatẽ: detestã¬
tes auarici am:i nota qđ in his qͣ¬
tuor q̃ dic̃ consideranda in eligen¬
do iudice. ponit potentiã. q̃ ꝗͥ pluri¬
mũ ualet: si tria illa. seqͣnt᷑. alioqͥn:
addit᷑ oleũ camino. ⁊ gladiꝰ ueneno:¬
tñ alia transiatio ħt. sapientes. quos
forsan potentes uocat: ad iudican¬
diĩ.⁊ addid. constitue ex electis: qͦs¬
dã tribunos.i. cͥq tribui. uñ p̃pone.
qͥa tͥbu. tͥbunꝰ hebraice. g̾ce ciliacuᷤ.
latine: millenariꝰ.ñ: qͥ intͥbu tm̃ es

Expanded text:
tes, timentes Dominum, amantes veritatem, detestantes avaritiam. » Et nota quod in his quatuor, quae dicit consideranda in eligendo judice, ponit potentiam, quae plurimum valet si tria illa sequantur, alioqui additur oleum camino, et gladius veneno. Alia translatio habet, « sapientes, » quos forsan potentes vocat ad judicandum. Et addidit: « Constitue ex electis quosdam tribunos, id est cuique tribui unum praepone, qui a tribu tribunus Hebraice, Graece chiliarchus, Latine mil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mediũ. in longitudine inscisionẽ
faciens. ⁊ iec̃ inputeũ. ⁊ p̾cep̃ fortib
ut haurirẽt aquã: ⁊ plurimã pͥus
effundent: ut ultima q̃ remane¬
ret. frequentib contusiõib exerci¬
tata ⁊ purgata. fieret potabił: ibi
⁊ dedit eis iudicia. nõdũ tñ inre.
s daturũ se ꝓmisit. si obedire sibi
Host hec: uen̾unt in helim. ubi

Expanded text:
ne incisionem faciens, et jecit in puteum, et praecepit fortibus, ut haurirent aquam, et plurimam prius effunderent, ut ultima quae remaneret, frequentibus concussionibus exercitata, et purgata fieret potabilis. Ibi etiam dedit eis judicia, nondum tamen in re, sed daturum se promisit, si obedire sibi Post haec « venerunt in Elim, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tudo de deserto sin. ꝑmansiones
suas iuxta sermonẽ dñi. ⁊ ueñ in
Iraphidĩ: nõ qđ u̾bo distingueret
eis dñs mansiones. s in dicio nub̃
stantis. qͣm p̾euntẽ. semꝑ seq̃bant᷑.
ea stante: castra metabant᷑. ibi oĩo
defuit eis aqͣ. ⁊ murmurau̾ũt con¬
tra moysen: qͥ ait ad dñm. Eͥd faci¬
ã ppło huic: Ad huc pusillu. ⁊ lapi¬
dabit me. Et dñs ad eũ. Sume de¬
seniorib isrł. ⁊ uade ad petͣm oreb.
⁊ ꝑcucies eam uirga: pars ẽ mõtiᷤᷤ

Expanded text:
tudo de deserto Sin per mansiones suas, juxta sermonem Domini, et venit in Raphidim , » non quod verbo distingueret eis Dominus mansiones, sed judicio nubis stantis, quam praecuntem semper sequebantur, ea stante castrametabantur. Ibi omnino defuit aqua, et murmuraverunt contra Moysen, qui ait ad Dominum: « Quid faciam populo huic? Adhuc pusillum, et lapidabit me. Et Dominus ad eum: « Sume dsenioribus Israel, et vade ad petram Horeb, percutiesque eam virga; » pars est m