comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liares meos. quib absentib nũꝙͣ feit ulla
in agro maiora opeiti fuine non fendis non
ꝑcipiendis non condendis fructib ꝙͣꝙͣ ĩ alns
qui se ãnum non pucet posse uiuere. S iden
in eis claborant que stune nichil ad se oĩno
ꝑcine̾ serit arbores que alceri seculo ꝓfint
ut ait staciꝰ nr̃ in finephebis nec uo dubi¬
tat agricola ꝙ̃uis sic senex querenti cii sercit
respondendio imimortalib qui me nõ acciꝑe
modo hec a maiorib nolueraunt s eciã postĩs
ꝓdesse/ et melius cecilius de sene alteri secło
unũ id fat̾ ẽ ꝙ dui uiuendo mltã que non
uult iuidec et młtã fortasse que uult acqin
ea que non uolo sepe etiã adolescentia incurriti
Illus u̾o idem cecilius uiciosius. Tum equidem
Ut enun ãdo lescentib bona in dole p̾ditie sape¬
entes senes delectantur/ leuiorq fit senegas
eoꝵ qui aiiuentute colunt᷑ ⁊ diligunt᷑ sic

Expanded text:
liaris meos, quibus absentibus numquam fere ulla liaris meos, quibus absentibus numquam fere ulla in agro maiora opera fiunt, non serendis, non percipiendis, non condendis fructibus. quamquam inqui se annum non putet posse vivere; sed idem in eis elaborant, quae sciunt nihil ad se omnino pertinere: serit arbores, quae alteri saeclo prosint, ut ait Statius noster in Synephebis. nec vero dubitat agricola, quamvis sit senex, quaerenti cui serat respondere: dis immortalibus, qui me non accipere modo haec a maioribus voluerunt, sed etiam posteris prodere. et melius Caecilius de sene alteri saeculo unum id sat est, quod diu vivendo multa quae non volt videt. Et multa fortasse quae volt, atque in ea, quae non volt, saepe etiam adulescentia incurrit. illud vero idem Caecilius vitiosius: tum equidem ut enim adulescentibus bona indole praeditis sapientes senes delectantur, leviorque fit senectus eorum qui a iuventute coluntur et diliguntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ris s in uita ⁊ pͥuata ⁊ quieta. Eophodes ad
sumam senectutem tragedias fecit. Quod ꝓpt̾
studium cũ rem neglige̾ familiarem aude̾cur
a filus in uitium uocatus est ut ꝙradmodum
nĩo more male rei gerentib patrib bonis a¬
ter dici solet sic illũm quasi deciprentem a re
fanuiliari remouerent iudices/ Tum senexdi
Sicit᷑ eam fabulam quam in manib habe¬
bat. et ꝓxime scripserat oedippum coloneum
recitasse iudicib quesisse q nõ illud carine
decipientis iudeietut. Quo resecato sentẽcus
odum simonidem stesicoꝵ non quos ãte dixi
pͥnceps Prtagoram demotricũ Non plato¬
nem non zẽnociaten non postea zenonem
cleantẽ aut eum quẽ uos etiã uidistis Rõme
Diogenem stoicum/ coegit in sius stitdus ob¬
mutest̾e̾ senectus An in om̃ib hñs studioꝵ
agicac̃o uice equalis fuit. age ut diuina stu¬
Sia ⁊sta omictamus. Possum noĩare ex agio
sabino rusticos Romanos uicinos ⁊ fami¬

Expanded text:
ris, sed in vita etiam privata et quieta. Sophocles ad ris, sed in vita etiam privata et quieta. Sophocles ad summam senectutem tragoedias fecit; quod propter studium cum rem neglegere familiarem videretur, a filiis in iudicium vocatus est, ut, quem ad modum nostro more male rem gerentibus patribus bonis interdici solet, sic illum quasi desipientem a re familiari removerent iudices. tum senex dicitur eam fabulam quam in manibus habebat et proxime scripserat, Oedipum Coloneum, recitasse iudicibus quaesisseque num illud carmen desipientis videretur, quo recitato sententiis odum Simo- niden Stesichorum, num quos ante dixi principes, Pythagoram Democritum, num Platonem Xenocraten, num postea Zenonem Cleanthem, aut eum, quem vos etiam vidistis Romae, Diogenem Stoicum coegit in suis studiis obmutescere senectus? An in omnibus studiorum agitatio vitae aequalis fuit? Age, ut ista divina studia omittamus, possum nominare ex agro Sabino rusticos Romanos, vicinos et fami
Abbreviated transcription (Latin):
nium magisticitũ gerunt. ut fũt sic
etiã noniuãt᷑ senes. ꝙ si lege̾ aut
odir noletiẽ/ ext̾nas maximas Res pũ
itdolestencib labefactas a senib sustẽtatas
et alia et hoc in pͥmis ꝑuemelient orato¬
res noui stulci edolestentuli. Temeritas
est iudelicẽt florentio ecatis Prudentia se¬
nestentis/. at memoria minuitur. Credo nͥ
eam ex̾ceas. aue etram si sis natura tardior
Themistoches oñm ciuian ꝓceꝑat nomiã nõ
igit ᷑ censetis eum cum etate ꝓcessisset qͥ an¬
sudes esset lysimaticũ salucare solitũ. Equid̃
non mͦ eos noui qui sunt s eoꝵ pacres eciam
et auos. nec sepulcia legens uereor qd artnt
ne memoriam ꝑdam. hus enĩ ip̃is legendis
in meroriã redeo mortuoꝵ nec uero senũ
quẽꝙ̃ audiũi oblitũ quo loco chesaurũ obru¬
isset omĩa que curant in eminerũt uadiõ¬
nia constituta qui sͥ cui ip̃i debelunt. Quidui¬
ris confulti. Quid pontifiees. Quid augures
sc̾ria neq ea solum in claris et honoratis iu¬

Expanded text:
um magistratum gerunt, ut sunt, sic etiam nominantur, senes. quod si legere aut audire voletis externa, maximas res publicas ab adulescentibus labefactatas, a senibus sustentatas et alia et hoc in primis: proveniebant oratores novi, stulti adulescentuli. temeritas est videlicet florentis aetatis, prudentia senescentis. At memoria minuitur. credo, nisi eam exerceas, aut etiam si sis natura tardior. Themistocles omnium civium perceperat nomina; num igitur censetis eum, cum aetate processisset, qui Aristides esset Lysimachum salutare solitum? equidem non modo eos novi qui sunt, sed eorum patres etiam et avos, nec sepulcra legens vereor, quod aiunt, ne memoriam perdam; his enim ipsis legendis in memoriam redeo mortuorum. nec vero quemquam senem audivi oblitum, quo loco thesaurum obruisset. omnia quae curant meminerunt, vadimonia constituta, quis sibi, cui ipsi debeant. quid iuris consulti, quid pontifices, quid augures,stria, neque ea solum claris et honoratis vi
Abbreviated transcription (Latin):
patres ꝑ. scypro tuq .e. leli nidẽ clarissi¬
mos mchiq amicissimos uiu̾e̾ arbitite et
eam quidam uitam que est sola uita noĩan¬
da / nam dum sumus inclusi in hñs compa¬
ex altissimo domicilio depressus et qͣi dem̾sa
in t̾iam. locum diuine nature et̾nitatiq cõ¬
trarium S cit dõ deos ĩmortales / spar sissẽ
aios in corpora huana ut ẽẽnt qui terits
tuecentur. quiq celestium ordinem cõtem¬
Nec me solum racõ ac disputacõ impulit
et poẜ tagorere q incolas pene nr̃os qui

Expanded text:
tres, P. Scipio, tuque, C. Leli, viros clarissimos michique amicissimos, vivere arbitror et eam quidem vitam, que est sola vita nominanda. Nam, dum sumus inclusi in hiis compaex altissimo domicilio depressus, et quasi demersus in terram, locum divinae naturae, aeternitatique contrariam. Sed credo Deos immortales sparsisse animos in corpora humana, ut essent, qui terras tuerentur, quique caelestium ordinem contemNec me solum ratio ac disputatio impulit, , Pythagoreosque incolas pene nostros, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est leliꝰ ualumꝰ sane nisi molestũ est. Cato
tanꝙͣ longã aliꝙ unam confecis ꝙͣ nobis
quoq ingrediend sit istuc quo ꝑuenĩsti ui¬
de quale sic tato. faciam ut põtero lelu se¬
pe enĩ int̾ fui querelis equalutm meoꝵ pa¬
res aut̃ uet̾e ꝓu̾bio cũ ꝑib facillime ꝯg̾re¬
gant᷑ que .c. salinator. que . sp. albinꝰ ho¬
mĩes consulares nr̃i fere equales deplorare
solebant. tum uoluptatib careient. sine
quib uicam ulłam putarent cũqd sꝑne¬
rent᷑ ab hñs a quib eent soliticoli. Qui
mͥ in de iudebant᷑ accusare ꝙ esset accufãr
Nam si id culpa senectꝰ accideret ead mnͣ

Expanded text:
est. LAELIUS. Volumus sane, nisi molestum est, Cato, est. LAELIUS. Volumus sane, nisi molestum est, Cato, tamquam longam aliquam viam confeceris, quam nobis quoque ingrediendum sit, istuc, quo pervenisti, videre quale sit. CATO. Faciam ut potero, Laeli. saepe enim interfui querellis aequalium meorum, pares autem vetere proverbio cum paribus facillime congregantur, quae C. Salinator, quae Sp. Albinus, homines consulares, nostri fere aequales, deplorare solebant, tum quod voluptatibus carerent, sine quibus vitam nullam putarent, tum quod spernerentur ab eis, a quibus essent coli soliti; qui mihi non id videbantur accusare, quod esset accusandum. nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
falsum putare, qui enĩ atiꝰ a do le scentie se¬
nectꝰ ꝙͣ puerioie adolestentia obrepit doeĩde
qui minꝰ gitiuis eẽt his senectꝰ si. Scce.¬
ꝙ̃uis longa cũ effuxisset nlła consolacõ
ꝑmulscere posset stultam senectutẽ. Q ͦ¬
crra si sapiam meam admirari solecis
cognonũẽ. in hoc sumꝰ sapientes ꝙ natam
op̃timã ducem caenꝙͣ deum soquim᷑ eiꝙ pa
remus aqua non u̾isimile cũ cet̾e̾ partes
etatis bene descripte finit extremũ accũ tã¬
ꝓͣ abmerti poetai eẽ neglettũ. S⁊ tñ necesse
fuit esse aliquid extreniũ et tanꝙ̃ in arborũ
bacis terreq fructib maturitate tẽpestiua
quasi metum ⁊ caducum q ferendum est
molliter saprenti. Quid enim aluid gigãtũ
modo bellare cum is insi nat᷑e reprignare
leliꝰ. at qui Cato gratissimũ nob ut etiam
lumꝰ quid̾ certe senes fieri multo ante a te
didiscerimꝰ quib facillime rõnib uigͣuestẽ¬

Expanded text:
falsum putare? qui enim citius adulescentiae sefalsum putare? qui enim citius adulescentiae senectus quam pueritiae adulescentia obrepit? deinde qui minus gravis esset eis senectus, squamvis longa, cum effluxisset, nulla consolatione permulcere posset stultam senectutem. quocirca si sapientiam meam admirari soletis, cognomine, in hoc sumus sapientes, quod naturam optimae partes aetatis bene discriptae sint, extremum actum tamquam ab inerti poeta esse neglectum. sed tamen necesse fuit esse aliquid extremum et, tamquam in arborum bacis terraeque fructibus, maturitate tempestiva quasi vietum et caducum, quod ferendum est molliter sapienti. quid est enim aliud gigantum modo bellare cum dis nisi naturae repugnare? LAELIUS. Atqui, Cato, gratissimum nobis, ut etiam ramus, volumus quidem certe, senes fieri, multo ante a te didicerimus quibus facillime rationibus ingravescen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ studiosum fuisse an senectute. Si quid
opus est plura. iã enĩ ip̃ius Catonis ser¬
mo explicabit intam om̃em de seneccute
sencentiam. Seipio hic sepe ninuo admi¬
rari soleo cũ hoc . G. lelio cũ cet̾aꝵ Rerum
tuam excellencẽ .in. cato ꝑfectãq sapĩãm
tũ uł maxime ꝙ nũꝙͣ tibi senectutẽ gͣuem
esse senserim que pletisq senib fic odiosa
est, ut onꝰ se echua graiꝰ dicant suscine
cato / Rem aue sane seypio et leli Sifficilẽ
admmirari iudemimi quib niehil est ip̃is
opis ad bene beateq uiuend is oĩs etas gͣ¬
ius est Qui aut̃ onña bona a se ip̃i petũt
his nicħ pocest malum uideri qd nature
neccessitas afferat. quo in genere ẽ ĩ pͥmi ᷤ
senectꝰ ꝙͣ ut a deprstant᷑ om̃es optant eãd
accusant adeptam Tanea est stulticie ĩcõ¬
stantia atq ꝑuersicas. Obreꝑe aiunt eam
aciusꝙͣ putauissent pͥmũ quis coegit eos

Expanded text:
perstudiosum fuisse in senectute. sed quid perstudiosum fuisse in senectute. sed quid opus est plura? iam enim ipsius Catonis sermo explicabit nostram omnem de senectute sententiam. SCIPIO. Saepe numero admirari soleo cum hoc C. Laelio cum ceterarum rerum tuam excellentem, M. Cato, perfectamque sapientiam, tum vel maxime quod numquam tibi senectutem gravem esse senserim, quae plerisque senibus sic odiosa est, ut onus se Aetna gravius dicant sustinere. CATO. Rem haud sane, Scipio et Laeli, difficilem admirari videmini. quibus enim nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, eis omnis aetas gravis est; qui autem omnia bona a se ipsi petunt, eis nihil potest malum videri quod naturae necessitas afferat. quo in genere est in primis senectus, quam ut adipiscantur omnes optant, eandem accusant adeptam ; tanta est stultitiae inconstantia atque perversitas. obrepere aiunt eam citius quam putassent. primum quis coegit eos
Abbreviated transcription (Latin):
te conscribere hoc eiũ oueit qd in ꝯmune
tecũ est/ aut iam urgẽtis. aut certe aduẽ¬
tenitis senectutis. ⁊ te ⁊ me ip̃m leuari
uolo. Et si te qui dein ad modice ac sapiẽt
sicut omia ferre ⁊ laturũ essecerte stio
S mͥ cũ de senectute uellem ad scribere
ut iocunda huiꝰ libr confectio fuit ut nõ
mͦ dẽs absterserit seneccutis molestias
si effec̾it mollem etiã ⁊ rocundã senectu¬
phplosophĩa poterit cui qui parcat oẽ
tempꝰ ecatis sine molestia possit de ge̾.
S de cet̾ĩs diximꝰ mlta et sepe dicemꝰ
hunc librum ad te de senectrite misimꝰ.
Omẽm autem ẜmonem tribuciuꝰ non
tithono ut aristotiles. Parũ enĩ esset
auctis in fabula s.m. catoni seni
quo maiorem auct̃em heret or̃o Apud
quem lelium et scipionẽ facimꝰ admi¬
rantes quo ⁊ stam facile senectutẽ ferat
eisq respondentem. Qui fi erudimꝰ iude¬
bit disputare ꝙͣ consucuit ip̃e in sius libs
accribuito lr̃is grecis. quaꝵ constat eum

Expanded text:
te conscribere, hoc enim onere, quod mihi commune tecum est, aut iam urgentis aut certe adventantis senectutis et te et me ipsum levari volo; etsi te quidem id modice ac sapienter, sicut omnia, et ferre et laturum esse certo scio. sed mihi, cum de senectute vellem aliquid scribere, ita iucunda huius libri confectio fuit, ut non modo omnis absterserit senectutis molestias, sed effecerit mollem etiam et iucundam senectuphilosophia poterit, cui qui pareat omne tempus aetatis sine molestia possit degere. sed de ceteris et diximus multa et saepe dicemus: hunc librum ad te de senectute misimus. omnem autem sermonem tribuimus non Tithono, ut Aristo Cius, parum enim esset auctoritatis in fabula, sed M. Catoni seni, quo maiorem auctoritatem haberet oratio; apud quem Laelium et Scipionem facimus admirantis, quod is tam facile senectutem ferat, eisque eum respondentem; qui si eruditius videbitur disputare quam consuevit ipse in suis libris, attribuito litteris Graecis, quarum constat eum
Abbreviated transcription (Latin):
minisse potestis, sinnũ enĩ rin deuice simũ
post eius mortem/ hii consules. t. flami¬
uinꝰ ee .m. atilius facci funt. Ille autẽ
Cepione ⁊ phylippo it̾m ꝯsule mortuꝰ est
cum ego qͥnq et .lx. ãnos natus legem
nocomam magnanone et bonis laterib
uixit Annius / Ita ferebat. dro que maxi¬
ma pritant᷑ onera. pauꝑtatem et senectu¬
tem/ ut eis pene delectari uideret/ Et enĩ
complector aĩo qͣtuor reꝑio cc̃s cur senettꝰ
misera uideat᷑. unã ꝙ auocet a reb gerẽ¬
dis alterã ꝙ corpꝰ faciat infirmiꝰ. tciã
Si Reb gerendis senectus abscitihit quiłs
an hñs que in iuuentute gerũt᷑ ⁊ uirib
Aulle ne igit res sunt seniles, que uel
infumis corporib aĩo tamen admistiẽtur
nichil eigo agebat qͥntus maximꝰ Nich
ł. paulus pater tiuis sac optimi iuiri filii
meid et̾i senes/ fabrioi dirti coruncani

Expanded text:
minisse potestis; anno enim undevicesimo minisse potestis; anno enim undevicesimo post eius mortem hi consules, T. Flamininus et M'. Acilius, facti sunt; ille autem Caepione et Philippo iterum consulibus mortuus est, cum ego quinque et sexaginta annos natus legem Voconiam magna voce et bonis lateribus ot enim vixit Ennius, ita ferebat duo quae maxima putantur onera, paupertatem et senectutem, ut eis paene delectari videretur. etenim, cum complector animo, quattuor reperio causas cur senectus misera videatur: unam, quod avocet a rebus gerendis; alteram, quod corpus faciat infirmius; tertis. A rebus gerendis senectus abstrahit. quibus? An eis, quae iuventute geruntur et viribus? nullaene igitur res sunt seniles, quae vel infirmis corporibus animo et mente administrentur? nihil ergo agebat Q. Maximus, nihil L. Paulus, pater tuus, socer optimi viri fili mei? ceteri senes, Fabricii Curii Coruncani
Abbreviated transcription (Latin):
aut urbim ex pugnacões ric pedestres na¬
uales ne pugnas ue bella a se gesta ut trr¬
umphos icc̃grdent᷑ Est etiã quiete ac pure
acꝙ esigant apteaeaitio placiai ac loio se¬
nectus qualem accepimꝰ placonis qui
uno ⁊ .lxxx. anno scribens est mortuas
Qualem socittis qui eum librũ qui sla
xc. anno scripsisse se dixit/ uixicq qͥn¬
quẽnium post ea. Cuius magister leon¬
cinus gorgias .C. ⁊ .uii. compleuit an¬
nos neq unꝙͣ in suo studio acq oꝑe eos¬
sauit. Qui ex eo querẽs cur cam dui nel¬
let esse in uita nichil habe inquit qͦ accu¬
sem senectutẽ p̾clarũ responsum et docto¬
docco homĩe dignũ sua enĩ uicia insipiẽ¬
tes, et suam culpam in seneceutẽ cõferũt
qͦd non faciebat is cuiꝰ modo mencõnem
feci Annius sicuti fortis equus spac̃o qͥ
sepe sup̾mo iucit oliphya ñe seniocum¬
fectus quiescie. Equi fortis et iuctoris sen ͤ¬
tutẽ comꝑat suam. Quẽquidem ꝓbe me¬

Expanded text:
ut urbium expugnationes, ut pedestris naut urbium expugnationes, ut pedestris navalisve pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recordentur. est etiam quiete et pure atque eleganter actae aetatis placida ac lenis senectus, qualem accepimus Platonis, qui uno et octogesimo anno scribens est mortuus, qualem Isocratis, qui eum librum, qui Panimo anno scripsisse dicit vixitque quinquennium postea; cuius magister Leontinus Gorgias centum et septem complevit annos, neque umquam in suo studio atque opere cessavit. qui, cum ex eo quaereretur cur tam diu vellet esse in vita, nihil habeo, inquit, quod accusem senectutem. praeclarum responsum et docto homine dignum! sua enim vitia insipientes et suam culpam in senectutem conferunt, quod non faciebat is, cuius modo mentionem feci, Ennius: sic ut fortis equus, spatio qui saepe supremo vicit Olympia, nunc senio confectus quiescit. equi fortis et victoris senectuti comparat suam; quem quidem probe me
Abbreviated transcription (Latin):
salmatori qui amisso opido fugerat maide
głianti atq ita dicenti. mea oꝑa qͥnee fabi
Tarentũ recepisti c̾ce inquit ridens nam
insi tu amisisses nũꝙͣ recepissem Nec no
in armnis prestancior ꝙͣ in coga qui consul
icum spurio carmilio collega quiestente
C. flamimo. Tr. płbs. quo ad potuit res¬
ticit agrum prcentem et gallicũ uirium
contra senatus auccͣem dĩuidendi Nugurq
cũ ẽẽt dice̾ ausus est optimis ausprons ea
mirabrlius quẽ quomͦ ille mortẽ filii tulie
cdlari uiri ⁊ consularis, Est in manib lau
magnus s intus domiq prestantior. Qui
ca solum. s eciã ex t̾na bella. Cuiꝰ ẜmone
itti cupide fruebar qͣi iam dunnarẽ id qͦs
euenit illo extincto fore, unde dist̾om ne¬
minem. Quorsus gͥ ħ tam mlta de maxio
Quia ꝓfecto iudetis ne fas esse dictu mise¬
ram fuisse talem seneccutem nec tamen
om̃es possunt esse Seipiones aut maximi

Expanded text:
Salinatori, qui amisso oppido fugerat in arcem, Salinatori, qui amisso oppido fugerat in arcem, glorianti atque ita dicenti, mea opera, Q. Fabi, Tarentum recepisti; certe, inquit ridens, nam nisi tu amisisses, numquam recepissem. nec vero in armis praestantior quam in toga; qui consul iterum, Sp. Carvilio collega quiescente, C. Flaminio tribuno plebis, quoad potuit, restitit agrum Picentem et Gallicum viritim contra senatus auctoritatem dividenti; augurque cum esset, dicere ausus est optimis auspiciis eamirabilius quam quo modo ille mortem fili tulit, clari viri et consularis. est in manibus laumagnus, sed intus domique praestantior. qui ca solum, sed etiam externa bella. cuius sermone ita tum cupide fruebar, quasi iam divinarem, id quod evenit, illo exstincto fore unde discerem neminem. quorsum igitur haec tam multa de Maximo? Quia profecto videtis nefas esse dictu miseram fuisse talem senectutem. nec tamen omnes possunt esse Scipiones aut Maximi,
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui cartucũ recepit senem ado lestens
ita dilexi ut equalem Erat enĩ in illo uiro
comitate gndica grauitas nec senectꝰ mo-¬
res mireau̾at ꝙͣquẽ eũ colere cepi non ad¬
modũ grandem natu s tamen iã etate
puectum Ainno enĩ post consul p̾mũ fuãt
quẽ ego natus sum Cumq eo quartũ ꝯsu¬
le adolestentulus miles ad capuã ꝓfect̾ꝰ
sum Quintoq anno post ad carentũ q̃ster
demde dilis quadrienmõ pose fcus sum p¬
tor quem magistiatũ gessi consulib tu¬
Sicano et cetheco cũ quid ille admodim se¬
nex suasor legis cintie/ de dome et mun̾ib
fui hit ⁊ bella gerebat adolescens cum
plane grandis esset et hanmbalem iuue¬
militer exultantem pacientia sua molli¬
ebat. De quo preclare familiaris nr eni¬
nus unꝰ homo qui nob̃ cintando rescituit
rem Non enim rumores ponebant ante
salutem/ Ergo postq magisq uiri in me
gła caret/ Tarencũ u̾o qua uigilangia. qͦ
consilio recepit. Cum quidem me audiente

Expanded text:
eum qui Tarentum recepit, senem adulescens ita dilexi, ut aequalem. erat enim in illo viro comitate condita gravitas, nec senectus mores mutaverat. quamquam eum colere coepi non admodum grandem natu, sed tamen iam aetate provectum. anno enim post consul primum fuerat quam ego natus sum, cumque eo quartum consule adulescentulus miles ad Capuam profectus sum quintoque anno post ad Tarentum. quaestor deinde quadriennio post factus sum, quem magistratum gessi consulibus Tuditano et Cethego, cum quidem ille admodum senex suasor legis Cinciae de donis et muneribus fuit. hic et bella gerebat ut adulescens, cum plane grandis esset, et Hannibalem iuveniliter exsultantem patientia sua molliebat; de quo praeclare familiaris noster Ennius: unus homo nobis cunctando restituit rem; noenum rumores ponebat ante salutem; ergo plusque magisque viri nunc gloria claret. Tarentum vero qua vigilantia, quo consilio recepit! cum quidem me audiente
Abbreviated transcription (Latin):
senettꝰ solet. Nisi forte ego uob̾ qͥ m̃uiles
y s uideor cum bella non gero at sena¬
tui que suit gerenda prescribo. et quomͦ
cartagini. cui male iam dũi cogitanti
bellum mlto ante denuntio de qua ue̾ri
non ante desinam ꝙͣ illam excisam esse
cognouero. Quã palmam utinam dni
ĩmortales sciprõ tibi reẜrient ut auilt¬
liquias ꝑ sequare cui ꝰ a morte t̾tiꝰ hic
et tricesimꝰ ãnus est S memoriã illiꝰ
uiri. omes excipient anui consequẽtes¬
Anno enim uno ante me censorẽ mor¬
tuus esti. uiiii. c̃nis post meum cõ su la¬
tũ cũ sil consul it̾in me ꝯsule cieatus
esset. Cum gͥ si ad ducẽtesimũ ãnum
ipisset seneceutis eum sue penit̾e̾t n ͨ
enim ex cursione nec saltu nec eminꝰ
hastie arit cominus gladñs uteretut
s consilio rõne sententiã. Que nifies¬
sent in semib nõ sũmũ consiliũ maio

Expanded text:
senectus solet. nisi forte ego vobis, qui et misenectus solet. nisi forte ego vobis, qui et mi videor, cum bella non gero. At senatui quae sint gerenda praescribo et quo modo; Carthagini male iam diu cogitanti bellum multo ante denuntio, de qua vereri non ante desinam quam illam excisam esse cognovero. quam palmam utinam di immortales, Scipio, tibi reservent, ut avi relliquias persequare, cuius a morte tertius hic et tricesimus annus est, sed memoriam illius viri omnes excipient anni consequentes. anno ante me censorem mortuus est, novem annis post meum consulatum, cum consul iterum me consule creatus esset. num igitur, si ad centesimum annum vixisset, senectutis eum suae paeniteret? nec enim excursione nec saltu, nec eminus hastis aut comminus gladiis uteretur, sed consilio ratione sententia, quae nisi essent in senibus, non
Abbreviated transcription (Latin):
sententtu senat᷑ inclinaret ad pacem ai
piero fedus facien d non dubieaiuit dice
illa que u sib ꝓsecutus esti anuius. Quo
nob̾ mentes recte questare solebant, añ¬
hac dementes sese flexere iua / cetertiq
giauissime. Notum enĩ nõb̃ carm̃ est et
tamen ipius apni extat orõ. atq hec alle
egit. xuii. ãnos post alterũ consulatũ
Tensorq anee suꝑiorem ꝯsulatũ fusser
Ex quo intellig̾it᷑ phirthi bello bndem
fane fuisse et tamen hic̃ a pattib ucte¬
pimueuichis igit afferient qui mte
grmua il sari senectutẽ negant si n¬
lesq sunt ue si qui gubnatoremmma
stanaune ⁊ ⁊ bĩ ꝑ fores cursent A lnĩ sen¬
tinam exhauriant Ille autẽ clauiũ te¬
nens quietus se deat in puppi nõ faciat
ea que auuenes. ⁊t uõ młto maiora ⁊
meliora faciat Non uirib aut uelocita¬
tib aut celeritate corꝑm Res magnege¬
runt ͣ ẜ confilio auctoritate sententiã
Quib non mͦ non orbari s etiã augeri

Expanded text:
ad pacem cum Pyrrho foedusque faciendum, non dubitavit dicere illa, quae versibus persecutus est Ennius: quo vobis mentes, rectae quae stare solebant antehac, dementis sese flexere viai? ceteraque gravissime, notum enim vobis carmen est, et tamen ipsius Appi exstat oratio. atque haec ille egit septemdecim annis post alterum cocensorque ante superiorem consulatum fuisset, ex quo intellegitur Pyrrhi bello grandem sane fuisse, et tamen sic a patribus accepimus. nihil igitur afferunt qui in re gerenda versari senectutem negant, similesque sunt ut si qui gubernatorem in scandant, alii per foros cursent, alii sentinam exhauriant, ille clavum tenens quietus sedeat in puppi; non faciat ea, quae iuvenes; at vero multo maiora et meliora facit. non viribus aut velocitate aut celeritate corporum res magnae geruntur, sed consilio auctoritate sententia, quibus non modo non orbari, sed etiam augeri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ꝙ̃ quidem semile etatiq nr̃e concedit᷑ ui¬
decis ne ut apud hoim sepissime nestor dei
uirtutil suis p̾dicet. Terciam iam eñ¬
enim etatem hõim uiuebat nec etat a uerẽs
ne uera predicans de se ninis uideret᷑ aut
insolens aut loquax. Et enĩ ut ait hom̃us
ex eiꝰ lingua melle dulcior fluelut oratio¬
gis quam suauitatem nullis egabut corpis
uirib/ et tamen Dio ille grecie nusꝙͣ optat
ut aiatis similes hãt decẽm/ s sex nestoris
quod si sͥ acciderit non dubicat quin breuisic
cidia ꝑitura. Eed redeo ad me. Quartum

Expanded text:
 quidem senile aetatique nostrae conceditur. videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis praedicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat corporis viribus. et tamen dux ille Graeciae nusquam optat ut Aiacis similis habeat decem, sed ut Nestoris, quod si sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum
Abbreviated transcription (Latin):
tite siquid ego admuero curamnue
leuasse. que nũc te coquie et u̾sat
in pectore fixa. Et quid erit p̾uin
licet enm michi u̾sib eisdemaf¬
fan.te atrice. quib affatͭ flami¬
ninum ille uir/ hanc magnacũ et sed
pleniꝰ fider ꝙͣꝙͣ certo scio mon ue flalurin¬
num solliatari teo ate sic noctes dres ꝙ
Nom erim moderact̃em amimi tui esequi¬
tatem teq cognonien. non solum accheins
deportasse f humanitatem ⁊ prudentiã
incelligo Et tñte suspicor eisd Reb quib

Expanded text:
Tite, si quid ego adiuero curamve levasso quae nunc te coquit et versat in pectore fixa, ecquid erit praemi? licet enim mihi versibus isdem affari te, Attice, quibus affatur Flamininum ille vir haud magna cum re, sed plenus fidei, quamquam certo scio non, ut Flamininum, sollicitari te, Tite, sic noctesque diesque, novi enim moderationem animi tui et aequitatem, teque non cognomen solum Athenis deportasse, sed humanitatem et prudentiam intellego. et tamen te suspicor
Abbreviated transcription (Latin):
sista ip̃a defeccio uirium adolestentie uiens
intemꝑans adolestentia effetũ corpus teudi¬
dit seneceuti. te. Cyrus quid a pd senophõtẽ
eo pͥmorie quem moriend habuea cũ aed modũ
senex esset negat se umꝙͣ senfisse senettutem
suam imibecilliorem fccm quã adolestentia
fuisset. Ego. L. metullum menum puer qui
cũ quadriennuo post alt̾m confulatam pon¬
ti fex maximꝰ scũs esset. xx es annos duos¬

Expanded text:
si ipsa ista deflexio virium adolescentiae vitiisi ipsa ista deflexio virium adolescentiae vitiiintemperans adolescentia effetum corpus tradit senectuti. Cyrus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, cum quadriennio post alterum consulatum pontifex maximus factus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
p. ciaissus a quib iuta auib prescribebantͦ
quop usq ad extremũ spm̃ est ꝓuecca prudẽ¬
tia Grator mecuo ne languestat seneccute
Est enĩ munus eius non ingenium solũ s
latum etiã ⁊ uurium õmo canoꝵ ellud in
ue splendescit etiam nestio quo pacto in
seneccute. Quod equedem ad huc non amisi
et urdetis annos si tñ est decorus semis ẜmo
quietus ⁊ remissus facicq ꝑsepe ipã. sibi au¬
dientiam diserti senis compca ⁊ mitis or̃o
ꝙ̃ si ip̃e exequi nequeas possis tñ Sapioni p¬
cpe et letio. Quid enĩ est iocũdius seneccute
stipata stucdns iuuentutis un ne has quidẽ
uires senectuti relinquimꝰ ut a dolestentie do¬
ceat ⁊ instituat ad om̃e officii munꝰ instruat
quoquid opere quid potest esse p̾clariꝰ anichi
uero igneus et .p. setpiones. et auitui duo
I. enulius p. affricanꝰ comitatu nobiliũm
rum artium magistri non beati putandi sũt¬
ꝙͣius cũ semierine iures atq desecerint. Et¬

Expanded text:
assus, a quibus iura civibus praescribebantur, quorum usque ad extremum spiritum est provecta prudentia. Orator metuo ne languescat senectute, est enim munus eius non ingeni solum, sed laterum etiam et virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat, ad omne offici munus instruat? quo quidem opere quid potest esse praeclarius? mihi vero et Cn. et P. Scipiones et avi tui duo L. Aemilius et P. Africanus comitrum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerunt vires, atque defecerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
non in ecate. Moderati eium n ͨ difficiles
nͨ ĩhumani senes tollerabilem seneccutẽ
agunt. Importanitas aũt ⁊ uihumanicus
om̃i ecate molesta est. lelus Est uc dicis
cato s fortasse dixie quispiam cibi ꝓpt̾ ope
et copias et dignitatem cuam colleiabili¬
orem senectutem ideri id aut̃ non posse
mltis concinge̾ Cato. Est istuc quid̃ leli
seriphio cui añ iurgio respondisse icum ille
dixisset non eũ sua f patrieglã splendorẽ
assecucũ nec heccule inqͥt si ego teciphiꝰ
essem ignoblis nec tu si achemensis ẽẽs clariꝰ
unꝙͣ fuisses. Quod eõ d mod̾o de seneccute dico
pocest Nec eñĩ in sũma mopia leius esse
senectus nec sapienti quidem nec insipiẽti
etiã in sũma copia non giruus Apcissĩã
om̃ino sunt scipio. et leli arma seueguet
artes exprtacõesq uirtutũ que in omui
ecate culte cum du mltũꝙ iuxis miri¬

Expanded text:
non in aetate. moderati enim et nec difficiles nec inhumani senes tolerabilem senectutem agunt, importunitas autem et inhumanitas omni aetati molesta est. LAELIUS. Est, ut dicis, Cato; sed fortasse dixerit quispiam tibi propter opes et copias et dignitatem tuam tolerabiliorem senectutem videri, id autem non posse multis contingere. CATO. Est istuc quidem, LaeSeriphio cuidam in iurgio respondisse, cum ille dixisset non eum sua, sed patriae gloria splendorem assecutum: nec hercule, inquit, si ego Seriphius essem, nec tu, ses. quod eodem modo de senectute dici potest; nec enim in summa inopia levis esse senectus potest, ne sapienti quidem, nec insipienti etiam in summa copia non gravis. aptissima omnino sunt, Scipio et Laeli, arma senectutis artes exercitationesque virtutum, quae in omni aetate cultae, cum diu multumqu
Abbreviated transcription (Latin):
aureis habenis regere solitis suꝑlus incesseãt
ꝑ squalentem campumi pigio boues quili pu¬
gions sollicitet Ita uero iucissitudo hel et ꝯdi
tõ scacuũ hũanoꝵ bariablłs acq inconstans
est ut iterabłis quoꝙ sit semel ac pluries ne
mireris uł si arator admiliaam uł miłrs ie¬
deit ad aratrum ingens rerum mortalũt
rota est et quia tractus est songior Buis qũc
uitam nõ peꝑct ꝙ insi sit esset et ligones igu
et agrescum dyademata cernerentur nunt̃
hem̃ memoria octupatam et incentamq asiis
tempus fassit et hoc est tota illa ur̃a noblitas
qua timidi elatiq moeditis banũ genus
auorum clara ꝓsapia  quousq̃ bagabe¬
ris de te agitur tu michi nestis quos inlocum
tuum subsutuere interis qui ꝓ se fotoe aliꝙ̃
ꝑte nichil insi ipe tius tesabus causam instrur
cris unsari sunt ꝓuide ai isti uł ꝑ aui clar
fuernit ium scilicet dum de solgari acie bir¬

Expanded text:
aureis habenis regere solitus superbus incesserat, aureis habenis regere solitus superbus incesserat, per squalentem campum pigros boves humili pugione sollicitet verutio statuum humanorum variabilis atque inconstans est. Ut iterabilis quoque sit semel et pluries, ne mireris si vel arator ad militiam vel miles redeat ad aratrum. Ingens rerum mortalium rota est et, quia tractus est longior, brevis hunc vita non percipit; quod nisi sic esset, et ligones regum et agrestium diademata cernerentur. Nunc hominum memoriam occupatam intentamque aliis tempus fallit et hec est illa tota vestra nobilitas, qua tumidi elatique inceditis: vanum genus! Avorum clara prosapia est. Quousque vagaberis, de te agitur. Tu michi nescio quos in tuum locum substituere niteris, qui pro se forte aliquid, pro te nichil, nisi ipse tuis tavi clari fuerint, tum scilicet dum e vulgari acie vir
Abbreviated transcription (Latin):
psagiũ facias de qns mõ florencibus deq hus
nut pͥmũ crumpentibus ꝙ caput q tollentibꝰ
omĩa tempꝰ ĩminuit ꝯsumitq senestunt ñõ mõ
samilie sed urbes mundus ip̃e infallũtur ad
ermũ bergit tu qui uetustate głiaris uide ne
gliam ip̃a uetustas extinuerit noiam indix a¬
ruerit cuꝰ floribus bis ornari om̃e ꝙ est mtpe
es pepit lougior q anpit longissima sũbrũ᷑
fierai pt̃ ut quo te nobilem figis cõ desieris cẽs
forte noblior si feruus incepirres n inuete̾ata
noblicas est i Inams ambico net fus mitored
alioꝵ obliuonẽ subuixa ꝯfusa nempe sũt dĩa
et pplexa successionũ series. Nec incer tibi acadit
noblior ut om̃s sed ggnocior origo cũctoꝵ bna
clarum̃ crat morobsdurũ fiat . ꝙ obscurũ claꝵ
Ita non de fonte dubitacõ est red quibꝰ alucolis
Set clari sangius ut dicitis ad uos snde ꝑpliro¬
erit quit est ut qui heri arabat hodie milicat
et qui ꝑ ur bes medias ardencem ceumpedem

Expanded text:
his nunc primum erumpentibus caputque tollentibus? Omnia tempus imminuit consumitque; senescunt non modo familie, sed urbes: mundus ipse, nisi fallimur, ad extremum vergit. Tu qui vetustate gloriaris, vide ne gloriam ipsa vetustas extinxerit neu iam radix aruerit, cuius floribus vis ornari. Omne quod in tempore es peperit longiorque auxerit, longissima subruit. Fieri potest ut quo te nobilem fingis esse desieris; esses forte nobilior, si serius incepisses. Inveterata nobilitas est. Inanis ambitio nec suo merito sed aliorum oblivione subnixa! Confusa nempe sunt omnia et perplexa successionum series; hec inter tibi accidit, non nobilior ut esses sed ignotior. Origo cunctorum una clarum erat, mox obscurum fiat et quod oscurum, clarum. Ita non de fonte dubitatio est, sed quibus alveolis hec clari sanguinis ut dicitis ad vos unda profluxerit. Hinc est ut qui heri arabat hodie militet et qui per urbes medias ardentem cornipedem
Abbreviated transcription (Latin):
queritur sed uiuendo sepe eciam ꝙ mirabent
moriendo g in młta luce natus suma
turpitudinem caue que obiectu lucis infigne
sit acꝙ conspector id ne faceris incenebris
natum de melius foret adulteri et furco
et omis tur pui cohors tenebras querunt
sola uirtus lucem non r̾fugit feda hec ẽ fia
noblitas cog̾stiq appecit cui unũ bitande in¬
sanne ꝯfiliũ sit nestiri N antiqua nobli¬
tas est gnis antiqua go uirtus fuit
sine qua uera noblitas non est ꝑuetisa
noblitas est  uetusta mima claritatem
robus et eripit et pit abauconem ꝙ fece

Expanded text:
queritur, sed vivendo; sepe etiam, quod miraberis, queritur, sed vivendo; sepe etiam, quod miraberis, moriendo. In multa luce natus sum. Turpitudinem cave que obiectu lucis insignior sit atque conspectior; id ni feceris, in tenebris natum esse melius foret. Adulteri et fures et omnis turpium cohors tenebras querunt, sola lucem non refugit feda hec et falsa nobilitas cognoscique appetit, cui unum vitande infamie consilium sit nesciri. Antiqua nobilitas est generis. Antiqua igitur virtus fuit, sine qua vera nobilitas non est. Pervetusta nobilitas est. Vetustas nimia claritatem rebus eripit et parit
Abbreviated transcription (Latin):
ritas gentis i Mibtibi amplurs ea claritas
pstabit quam ut latere nequeas si uelis Itãĩ
s̃mis iocundissimun tibi uite latibulum et
secretus rerum trames eripitur qtqͣt ages est
belgi fabula quall. domi uiuas et quid cenes
noscere uicmorum studiũ et uolut explorata¬
res ad ce pater quisq r̾miserint sic totũ rei fa¬
miliaris archanũ et coadiam bictus racio qd
cum filis quid cum ẜuis quid demq cũ urour
et ad unũ actus om̃s at uerba de reb licet
miminis inquirentur ꝙ altiꝰ scomaceris ab
hus maxime quoꝵ nichil incererit hic tue gi
claritatis est fructus ut q si uel modicum
abencs dedecus gencis et monstraci de fercae
itineris longe mepcusabłis habeare ho est
em. suũ at ppetiui gentiliat claritatis rlq̃
illa cõĩa bndecuniq ꝑtini decus infestant
quĩ diffiale est clara recondere .n clarisse
natus fum Etuste claritas nõn nastendo

Expanded text:
ritas gentis est. Nil tibi amplius ea claritas ritas gentis est. Nil tibi amplius ea claritas prestabit quam ut latere nequeas si velis. Ita in primis iucundissimum tibi vite latibulum et secretus rerum trames eripitur: quicquid ages erit vulgi fabula, qualiter domi vivas et quid cenes nosse vicinorum studium. Et veluti exploratores ad te pater avusque remiserint, sic totum rei familiaris arcanum et quotidiani victus ratio, quid cum filiis, quid cum servis, quid denique cum uxore et ad unum actus omnes ac verba de rebus licet minimis inquirentur quoque altius stomacheris, ab his maxime quorum nichilo intererit. Hic igitur tue claritatis est fructus utque, si vel modicum aberres, dedecus gentis et monstrati desertor itineris longe inexcusabilis habeare. Hoc est enim suum ac perpetuum gentilitie claritatis, reliqua illa communia undecunque partum decus infestant, quoniam difficile est clara recondere. Clarissime natus sum. Stulte, claritas non nascendo
Abbreviated transcription (Latin):
de dignum nuꝙͣ nodiles fuissent  mlta
sangius est claritus om̃s ꝓpe modum san¬
gus est cencolor. sicubi soite aster alteri cla¬
rior inuentus sit non iᵈ nobłitas oficit sed
scontas t magna est claritas ꝑntrir qr
si maior̃ obscurĩtas tua est cerpus sp et pri¬
moniu sope a ꝑncibus accipitis claritadem
et qui habet raro in filiũ tñsfert et qui non
hubet aliquotiens in filis illam bidet ꝙ pr̃e
clarior cestir ꝙͣcum obscurior africano fĩaiq
qui si ꝓ manus tradi claritas posset ꝙ clari
futurus eẽt incelligis sec amare illũ pocuit
pater illustrare nõ pocuit infinitã sue lucis
eclipsim passus infilio sit ꝙ p̃ciosistimu ht
hereditas iudicõ tostantis exmitur nec inse
de bilissimis ierum est tanta illa solemnitas
cestamenti milse ego nũc tłes clarissimorũ
homi obscurissimos hecedes enumerem si uocet
et si expediat fuminam tenes g ingens cla¬

Expanded text:
de dignum nunquam nobiles fuissent. Multa de dignum nunquam nobiles fuissent. Multa sanguinis est claritas. Omnis propemodum sanguis est concolor; sicubi forte alter altero clarior inventus sit, non id nobilitas efficit, sed sanitas. Magna est claritas parentum. Quid si maior obscuritas tua est? Corpus semper et patrimonium sepe a parentibus accipitis, claritatem et qui habet raro in filium transfert et qui non habet aliquotiens in filio illam videt. Quantum patre clarior Cesar? Quantum oscurior Africani filius? Qui, si per manus tradi claritas posset, quam clarus futurus esset intelligis; sed amare illum potuit pater, illustrare non potuit, infinitam sue lucis eclypsim passus in filio. Sic quod pretiosissimum habet hereditas iudicio testantis eximitur nec nisi de vilissimis rerum est tanta illa solemnitas testamenti. Mille ego nunc tales clarissimorum hominum obscurissimos heredes enumerem, si vacet et si expediat. Summam tenes. Ingens cla
Abbreviated transcription (Latin):
quorum ꝓpime meni et acctus curibus. mima
põpilius cordula ꝑfectus seneta leptiq ueniẽs
serenꝰ mlła q alti et aluis locis ubiq futuri
magni biri ut aliquanto maiores rome cent
omulaco uirtutis et illustriũ copia eremplaꝵ
p̃satit stude ga ꝙ unicũ bonũ est inhat tua ꝯ¬
migracõe ne ꝑrat no ml aliud ingrando q̃sier
ꝙͣ ut ce toca płib noue patrie fulgor nudet
De origine generosa .xui.¬
rugo generora est r rurs michi redis
ad mẽpcias quid ad te g ꝓpago uetus
et gnosa est alieno gliari ridiculesa iactã¬
ciã auoꝵr mĩta nepotum̃ de gnantũ noce slĩt
nec alius magis posteroꝵ macusas apperit ꝙͣ
maiorum splendor ac głia sepe alteri ꝯmodũ
uirtus alcerius tusit ueram laudem insi de ꝓp̾o
sup̃seris ab alio non exppectes g magna e
ꝑ alios nosceris berum age aliquod et tu un
sis nobłis nam et illi insi aliquid egissent lau¬

Expanded text:
quorum proxime memini et accitus Curibus Numa quorum proxime memini et accitus Curibus Numa Pompilius, Corduba profectus Seneca Leptique veniens Severus multique alii ex aliis locis, ubique futuri magni viri, ut aliquanto maiores Rome essent emulatio virtutis et illustrium copia exemplorum prestitit. Stude ergo quod unicum bonum est in hac tua commigratione ne pereat, neu nil aliud migrando quesieris quam ut te coram pluribus nove patrie fulgor nudet. 16 DE ORIGINE GENEROSA Origo generosa est. Rursum michi redis ad ineptias: quid ad te? Propago vetus et gloriosa est. Alieno gloriari ridiculosa iactantia, avorum merita nepotum degenerantium note sunt nec aliud magis posterorum maculas aperit quam maiorum splendor ac gloria. Sepe alteri commodum virtus alterius tulit; veram laudem nisi de proprio sumpseris, ab alio non expectes. Magna est lii quam tu per alios noscereris: verum age aliquid et tu unde sis nobilis. Nam et illi nisi aliquid egissent lau
Abbreviated transcription (Latin):
Iam gnͣdis natu queritur e ꝑuo mopido molestie
cessant om̃s quicꝙ queritur iuxͣ est g de ꝑuo
opido imiensam urbem qungui ⁊ de tñquillo
portu ꝓcellosum sponte pelagus ingredi teme¬
ritas est n ͨ mior iõq uenti euentus fecit hoc
tamen et gens claudia. de sabmis romã pecent
e custulo marchus tatho exarpino mariꝰ at cydc̾o
successit ꝙ feliater Sed ubi nam cłes diri nõ tuco
quili mexempłũ trahitur quirqt uiris et sumis
ingeniis actemptatum est poscꝙͣ camen soliusti fi¬
nem omi studio incer difficultates eint̾e int̾ alta
ꝯfurge ꝯsilio ceptum regens ꝙ hit bom dicerim
plures erunt ad uirtucem smuli erunt sorte qs
ad gliam scqui uelis erit ubi ce exteas uba cum
ꝑibus pagris de laude contendere pudedit q ces¬
tiũ tancorum multis sepe quod ius cũ nõ dabat
conculit ius pudoris et ad ignauia ꝑfligend
sepe plus spectator ualuit ꝙͣ urtus ⁊ hn hercle

Expanded text:
iam grandis natu queritur. He parvo in oppido molestie iam grandis natu queritur. He parvo in oppido molestie cessant omnes, quicquid queritur iuxta est. E parvo oppido in immensam urbem commigravi. E tranquillo portu procellosum sponte pelagus ingredi temeritas est, nec minor ideo quia leti eventus. Fecit hoc tamen et gens Claudia e Sabinis Romam petens, e Tusculo Marcus Cato, ex Arpino Marius ac Cicero successitque feliciter. Sed ubinam tales viri? Non tuto quidem in exemplum trahitur quicquid raris et summis ingeniis attemptatum est. Postquam tamen solvisti funem, omni studio inter difficultates enitere, inter alta consurge, consilio ceptum regens; quod hic boni dixerim, plures erunt ad virtutes stimuli. Erunt forte quos ad gloriam sequi velis, erit ubi te exerceas, ubi cum paribus possis de laude contendere pudebitque testium tantorum. Multis sepe quod vis animi non dabat, contulit vis pudoris, et ad ignaviam profligandam sepe plus spectator valuit quam virtus. Et hi hercle
Abbreviated transcription (Latin):
tequonaes non ut magmi conitis capeo.
tiui rettas errerem scd ut atimaci ilsũ iutes
au fuctuduste suma etiam ceris misema
Mampła mprĩa uitam aigo ⁊ musta st᷑
ample urdis incomoda. disent temptũ distat
ferum issus aĩo nocet issud corꝑi distanto¬
pisices atq amici qua nlła quid̃ durior dis¬
tancia quos laboriosum insere neglgere
inhuanũ audis ut de hͦ queritur flãtus tu
Sct in hit incole qui rimi hic ex̾mo tauõtino
bisendus uterq quocũq ire decreueris scu
ꝑegre ꝓsturus domin cus dispone qñ et
an rede̾as incertum et ipe reditus cum
labore est sepe eciam cũi errore ferro at magnete
itur agitur at eas facitius ac rectius hãt curiã
hat tẽatrum dites at balneum offugias hꝰ ma¬
cellum qn et milli ahi sunt urbiũ scapuli it
quos nauigans domũ tuam quasi alterũ orbẽ
petis ux te adillam ꝓuenturum speras et hie
quoq apud ip̃m stm legis ut phiappus ot ator
dum comũ redit soro inimiun distare carmas

Expanded text:
cognosceres, non ut magni comitis clipeo tuum tegas errorem, sed ut accuratius illum vites cui succubuisse summa etiam cernis ingenia. Ampla in patria vitam ago. Multa sunt ample urbis incommoda: distat templum, distat forum — illud animo nocet, hoc corpori —, distant opifices atque amici, qua quidem nulla durior distantia, quos laboriosum visere, negligere inhumanum; audis ut de hoc queritur Flaccus: Cubat hic in colle Quirini, hic extremo in Aventino, visendus uterque. Quocunque ire decreveris, ceu peregre profecturus domui tue dispone, quando et an redeas incertum et ipse reditus cum labore est, sepe etiam cum errore; ferro ac magnete iter agitur: hac eas facilius, hac rectius, hac curiam, hac theatrum vites, hac balneum effugias, hac macellum. Hi et mille alii sunt urbium scopuli, inter quos navigans domum tuam quasi alterum orbem petis, vix te ad illam perventurus sperans. Et hoc quoque apud ipsum Flaccum legis ut Philippus orator, domum dum redit foro, nimium distare Carinas
Abbreviated transcription (Latin):
De aurifodina sim-
ceditis et laboris plurmũ et tucri modi¬
cum res hũit dum ad q  auri cupidine
cola et sole derelicto incenebris quid agx̾
didicerunt ceto et noxio antꝰ uapore.
consupti it aurifiddina caaus obtulit.
Iut auersꝰ a comtemplacoe celestũ ter¬
restribus nlies neq tmmo humm accliins
fol sub cerra mersus infelicꝰ biuas ⁊ bix¬
uiꝰ i aurifodinam ingredior ncro
cerar sipma illa sua nocte cerridłi et
misera ed sidi debita et in quod spetu
nigiediens ignonnioram mortem et lu¬
disria ꝓpłi ꝑscquentis cuaderet a suis
ad monitus acgauit sub cerrã se iturũ
ulło metu impellonte ses auaricia rapiẽte
querendo diuicie harmẽs fatigant qñ
et sub terra quesite et fori carcaros
eragitam manes ut que ait naso icã
est inbistera t̾re quasq recondiderat fu¬
gusꝙ admonetat bmbris effimdũtu
opes irramentamenta masoꝵ nbei

Expanded text:
DE AURIFODINA Aurif huic uni deditis et laboris plurimum et lucri modicum res habuit, dum ad hanc auri cupidinem celo et sole derelicto in tenebris evum agere didicerunt, ceco et noxio ante tempus vapore consumpti. Aurifodinam casus obtulit. Ut aversus a contemplatione celestium terrestribus inhies neque tantummodo humi acclivis sed sub terra mersus infelicius vivas et brevius. Aurifodinam ingredior. Nero Cesar suprema illa sua nocte terribili et misera sed sibi debita, ut in quoddam specus ingrediens ignominiosam mortem et ludibria populi persequentis evaderet a suis admonitus, negavit vivum sub terram se iturum: tu, nullo metu impellente sed avaritia rapiente,querende divitie homines fatigant, quando et sub terra quesite et effosse tartareos exagitant manes utque ait Naso: Itum est in viscera terre, quasque recondiderat Stygiisque admoveat umbris, effodiuntur opes, irritament
Abbreviated transcription (Latin):
ma tuã uictoria p̃lioꝵ exitu t̾minai
gladiũ uagiia uaciũ in urbe nõ di¬
dimiꝰ. quos amisimꝰ ciues eos martꝭ
ns ꝑculit nõ ira uictoriẽ ut dubitae̾
debeat nemo qn̾ multos si fiei̾ posset¬
.c. cesar ab inferis extitar qriõ ex
bam̃ minis iracundĩa futurã fuisse
uictoriã. Quidã n nõ mo armatis s
int̾dũ ⁊̃ ociosis minabãt᷑. nec qͥd qs
sensisset s ribi fuisset cogitandũ ẽẽ
dicebat. ut michi quidẽ uideant᷑ dn
ĩmortales ⁊ si penas a ppło romauo
ob aliqd delictũ erpetiuerũt qͥ ciule
bellũ tm̃ etꝭ luguosũ excitauerũt
tił placati iã ał satiati aliqñ om̃em
spem salut᷑ ad clemẽciã uittoris ⁊
sa pram ꝯtulisse Qua̾e̾ gaude tuo isto
tã excellenti bono ⁊ fruere cũ fortũa

Expanded text:
 tuam victoriam preliorum exitu terminatam, gladium vagina vacuum in urbe non vidimus. Quos amisimus cives, eos Martis vis perculit, non ira victorie, ut dubitare debeat nemo, quin multos, si fieri posset, Cesar ab inferis excitaret, quoniam ex ebamur, nimis iracundam futuram fuisse victoriam. quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, nec quid quisque sensisset, sed ubi fuisset cogitandum esse dicebant; ut mihi quidem videantur di immortales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna