comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li seu in criminali caus a cuiꝰ lib& loci clericum aduers arium suũ si id maes
eliga tꝑ auctoritatẽ legitimã in publico iuditiores pondere compellat : Q
rit : ꝑprocuratorem sollem pnit̃ ordinatum apud iudicem publicũ inte
leges et iura confligant iudicati ex itu admandatores si ne d ubio reuersuro
his religionis et sacer dotii ueneratione ꝑmittimꝰ : Nam notum est procu¬
tionem incriminalib: negotus non posseconcedi: sed ut sit ulla dis creu
meritorum epis copis. et prbis tantũ idoport& inpendi in reliquis ng¬
is criminalib: ius legum ordinem ꝑseiuditium subire cogant᷑ : Si ab ȩesq¬
tore conuentipareredecertent: seruato iuris ordine sententiã teneations¬
macis : Inderico petitore consequenserit : ut scđ mlegẽ pulsatiforũ seq¬
t᷑ sicut dictum est : Aduers arius suus ad epis copiuł prbi audientiã nor

Expanded text:
civili seu in criminali causa, cuiuslibet loci clericum adversarium suum, si id magis civili seu in criminali causa, cuiuslibet loci clericum adversarium suum, si id magis eligat, per auctoritatem legitimam in publico iudicio respondere conpellat. Quam fuerit, per procuratorem sollemniter ordinatum apud iudicem publicum inter leges et iura confligant, iudicati exitu ad mandatores sine dubio reversuro. Quod his religionis et sacerdotii veneratione permittimus. Nam notum est procurationem in criminalibus negotiis non posse concedi. Sed ut sit ulla discretio meritorum, episcopis et presbyteris tantum id oportet inpendi; in reliquis negotiis criminalibus iuxta legum ordinem per se iudicium subire cogantur. Si ab executore conventi parere detrectent, servato iuris ordine sententia teneat contumaces. In clerico petitore consequens erit, ut secundum leges pulsati forum sequatur, si, ut dictum est, adversarius suus ad episcopi vel presbyteri audientiam non
Abbreviated transcription (Latin):
ans ferre dut uendere presumpserit ipsequihoc contraslatiurin¬
suipserit sex auriuncias fiscos enoueritin laturi mi ret tTICO
hosao rãparicio: Pecpiscopaliiuditio diuersoruimsepe causatio
neul ceriusq uerella procedat necesseoest p̃sentileg s sancsres stdcar
nterder cos iurgium uerticur et ipsis litigttorib conuenit h abcat
epis copus licẽ tiã iudicandi p̃ euntetamen uinculo compromisi : Quode dele¬
cissi consentiant auctoritas nr̃a ꝑmittt : Alit̃ eos iudices eẽ non patim᷑ nis
uoluntas iurgantium in t̃posita sicut dictum est conditione p̃cedat : Qm̃ion¬
tat epis copos et prbos forum legib: non habere : Nec dealus causis scđ ma
cadii et honorii diualia constituta. quaetheo dosi ani opus ostendit preten
religionem possecognoscere si amboeiusdẽ offitii litigatores nollint ut ala¬
ruter agant publicis legib: et iure communi : Sinuero petitor laicus seuina

Expanded text:
ansferre aut venundare praesumpserit, ipse, qui hoc contra statuta praesumpserit, sex auri uncias fisco se noverit inlaturum. NOno pp. et Patricio. De episcopali iudicio diversorum saepe causatio est: ne ulterius querella procedat, necesse est praesenti lege sanciri. Itaque cum inter clericos iurgium vertitur et ipsis litigatoribus convenit, habeat episcopus licentiam iudicandi, praeeunte tamen vinculo conpromissi. Quod et de laicis, si consentiant, auctoritas nostra permittit: aliter eos iudices esse non patimur, nisi voluntas iurgantium interposita, sicut dictum est, condicione praecedat, quoniam constat episcopos et presbyteros forum legibus non habere nec de aliis causis secundum Arcadii et Honorii divalia constituta, quae Theodosianum corpus ostendit, praeter religionem posse cognoscere. Si ambo eiusdem officii litigatores nolint vel alteruter, agant publicis legibus et iure communi: sin vero petitor laicus, seu in
Abbreviated transcription (Latin):
t accedere uenditor seprobauerit fuis sedeceptum tamemptoris quam
subscriptoris dispendio uendicorreddatur indempnis : Curialis uero
si ad uocationẽ uenire uoluerit. aut aliquã maliciã sperare : ꝓuideant hu¬
ius modi ꝑsonas que monia ipsorũ debeant ex peririꝓ uisuri ut nihilpeos
reipublicȩ possic inminui : N am ad seomnedis pendium nouerint ꝑtiner
et scad locum inquo alium substituerat reuocandum: Reliquum ueroho
legis id eo interpretatum non est : qui a hocinusum prouintiȩ non habq̃¬

Expanded text:
tur accedere, venditor se probaverit fuisse deceptum, tam emptoris quam tur accedere, venditor se probaverit fuisse deceptum, tam emptoris quam subscriptoris dispendio venditor reddatur indemnis. Curiales vero, si ad advocationem venire voluerint aut aliquam militiam sperare, provideant huiusmodi personas, quae munia ipsorum debeant expedire, provisuri, ut nihil per eos rei publicae possit inminui. Nam ad se omne dispendium noverint pertinere et se ad locum, in quo alium substituerant, revocandos. Reliquum vero huius legis ideo interpretatum non est, quia hoc in usu provinciae istae non hab
Abbreviated transcription (Latin):
anonu aluerie con purobare qnerito durante posses one in iure ilius aquo
int comparata ptium uenditor quod accepit emptoriuu caliisidno¬
dlit abs̃ q uilladilationerestituat : Cunales etiam quib hac usque sine
beta interpositione ressuas uendere aut abienare a corpore curi &nonli¬
dit sicerta fuerint necessi tate cons tricti. aut debitum quod prou cibrate
dua coneraxit. dum creditoꝵ poenas metuit sub plerefestiner q uid quid
tdnecossicat uendidert omin firmitato subsistat nedit postio dro gui
queratur : Sed tantum curiales suiquos necessitas eiꝰ poteritnon latere : i nea
uenditione subscribant : Et nihilemptori deintenta calumpnia penitusod¬
ponatur. et remcomparatã emptor ꝑpetuo iure possideat : It a tamenutsi
forsitan se aliqua fraude int̃cedentib: curialib: suis qui subscriptores uiden¬

Expanded text:
quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo fuerit conparata, pretium venditor quod accepit emptori, cui calumniam intulit, absque ulla dilatione restituat. Curiales etiam, quibus hucusque sine decreti interpositione res suas vendere aut alienare a corpore curiae non licebat, si certa fuerint necessitate constricti, ut debitum, quod pro utilitate publica contraxit, dum creditorum poenas metuit, supplere festinet, quidquid sub tali necessitate vendiderit, omni firmitate subsistat. Nec interpositio decreti quaeratur, sed tantum concuriales sui, quos necessitas eius poterit non latere, in ea venditione subscribant. Et nihil emptori de empta re calumniae penitus opponatur, sed rem conparatam emptor perpetuo iure possideat: ita tamen, ut si forsitan aliqua fraude, intercedentibus concurialibus suis qui subscriptores iuben
Abbreviated transcription (Latin):
nant fus eperetem prmilitiae uł ad ministrationis ci ullaratione licuertt ⁊ fed
nine ualentian imperatoris baclegep̃ ceptũ st. utoms ad ministient at
mlitantes aut in quocumq offitio pꝰplico constituti sunt et conparindi etton¬
nt andiet accipiendidomationis titulo habeant liberã potestate : Solumest
mullus prob& huꝰ modiscripturas aut ꝑ metũ aut ꝑ fraudem sub posite aut
alenter ex cortas: Id est aut in cartere constituto autinquib liber uinculis po¬
todut aliquosit tormentorum genere supplitiorumq ꝓ pessum : aut forsi
opretiũ si cut strumentis scriptũ est non docuerit ꝑ cepisse : Tunc uero non so
srumentumsi fuerituacuatum : sed talis emptor possessione reddaret
unuenditori quod instrumentis continetur in sertũ cogatur in plere: Si
etoninl horũ uenditor ut dicume fortasseꝑ tulerit et contra uenditionẽ
e uoluntarie factã subtali obietione uemretemptauerit ꝓ positapena

Expanded text:
ulla ratione liceret: sed nunc Valentiniani imperatoris hac lege praeceptum est, ut omnes administrantes vel militantes aut in quocumque officio publico constituti sunt et conparandi et commutandi et accipiendi donationis titulo habeant liberam potestatem. Solum est, ut nullus probet huiusmodi scripturas aut per metum aut per fraudem suppositlenter extortas, id est aut in carcere constituto aut in quibuslibet vinculis posito aut aliquod se tormentorum genere suppliciorumque perpesso aut forsitan pretium se, quod instrumentis scriptum est, non docuerit percepisse. Tunc vero non solum instrumentum, si fuerit, vacuatur, sed talis emptor et possessionem reddat et pretium venditori, quod instrumentis continetur insertum, cogatur inplere. Si vero nihil horum venditor, ut dictum est, fortasse pertulerit et contra venditionem hanc voluntarie factam sub tali obiectione venire temptaverit cum proposita poena,
Abbreviated transcription (Latin):
VIT AITIORE LISCRORṼ Is quifilios in potestate hab& curan gers¬
redeb& : ut testamentum Ifaciens masculũ filiũ aut nominatin
heredem instituat: aut nominatim exhered& : Nam simascillam
liur testamento preterierit: nonual& testamentẽn Suuero fliusi
carert nonrumpdetestamentũ filia pretermissa sedintẽ frt suoq
gitima stante tes tamento filia mediecatẽ hereditatis adꝗ auen er
si facto testimento in quo masculas filius pretermnes sas est eueneris
quteniuente adbuep darfilius qui precermis sus est moriacur sic quo¬
quequamlib ae sluus illomortuus fuerit toestamoncum quo d factis ceseo
nideurs ne ost sumon ãluo gonera sunt : quia postumi appellae nor
facu paseunur sc i leonishis quites t amen cinifa qtim oss estamenta

Expanded text:
atione liberorum Is, qui filium in potestate habet, curam gerere debet, ut testamentum faciens masculum filium aut nominatim heredem instituat aut nominatim exheredet. Nam si masculum filium testamento praeterierit, non ualebit testamentum. Si uero filiam praeterierit non rumpit testamentum filia praetermissa: sed inter fratres suos, legitimo stante testasi facto testamento, in quo filius masculus praetermissus est, euenerit, ut, uiuente adhuc patre, filius, qui praetermissus est, moriatur, sic quoque, quamlibet filius ille mortuus fuerit, testamentum, quod factum est, non ualebit. Posthumorum duo genera sunt: quia posthumi appellantur hfactum nascuntur. Et ideo, nisi is, qui testamentum facit, in ipso testament
Abbreviated transcription (Latin):
sed in primis declericis quod dictum ẽ ut nisiꝑ comꝓmissi uinculo uiditum
epis copaleno ad eant. posteriori lege maioriani abrogatum ẽ : Dereliqu
p̃cipit ut siquis laicus clericũ seu inciuili seu in criminali negotio aucar¬
tatẽ iudicis ad publicũ ꝓuocauerit : pulsatus sine di lationeres pondeat : E
copietiã seup ꝑuasionerei alicuius seu ꝑ quibuscumq: grauib: iniuirus adi¬
ditium fuerint ꝓuocati : lic& in criminalib causis ꝑ procuratoremnullila¬
at respondere : epis copis tamen et prbis haclegeprestat᷑ ut intalib causis
mis soprocuratore respondeant sine dubio ut ad eos redeat sententia iudu¬
ti: inreliquis uero crimin alib: causis ubidescelere ꝑ sona conuncend a est se¬
mus tia esente u gehibereꝓ curont: Quod si dertio conuenti ꝑ exesecuterem
adudlinum uenure noluerint: sententi ã excipiant contumaas Elertus

Expanded text:
sed inprimis de clericis quod dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium sed inprimis de clericis quod dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium episcopale non adeant, posteriore lege Maioriani abrogatum est. De reliquis praecipit, ut, si quis laicus clericum seu in civili seu in criminali negotio per auctoritatem iudicis ad publicum provocaverit, pulsatus sine dilatione respondeat: episcopi etiam, seu pro pervasione rei alicuius seu pro quibuscumque gravibus iniuriis ad iudicium fuerint provocati. Licet in criminalibus causis per alium nulli liceat respondere, episcopis tamen et presbyteris hac lege praestatur, ut in talibus causis misso procuratore respondeant, sine dubio ut ad eos redeat sententia iudicati. In reliquis vero criminalibus causis, ubi de scelere persona convincenda est, s praesentiam exbibere procurent. Quod si tertio conventi per executorem ad iudicium venire noluerint, sententiam excipiant contumacis. Clericus
Abbreviated transcription (Latin):
tione trans culerit : ita id maneat ut siue uenditione s eudon atione seu
quolib& aliomodo addiuersos dominos res utraq ꝑ uenerit: transi¬
tus origini iure ecacuilore uocari non liceat : Indecorum est auctorisfa¬
ta conuelli qua̧ proconsiliosuo et cractatu necessaria iudicauit: cum
magis deceat ad eius reuerentia quacilliuis a sunt in uiolata seruar
Quod aut̃ antehac promulgata legecensuimus amissȩ temporib or¬
ginariȩ sobolem priori domino non perire : id in argumentum traug
ta definitionȩꝓ hibemꝰ scilic& ut scđm legẽ ad palladiũdatã sobolens
diuidicensemꝰ quȩ deoriginarios uscepta fuerit alieno : Firmine parns¬
Rarissimȩ. atq: amantissime qua re. il lustris et precelsamagnitudos
tua hancs aluberrimã edictalem legẽ eti ampendentib: in foronegotus
ꝓfuturã propositis uulgabit edictis. ut quanta nob̵ disponendȩ quiets

Expanded text:
tione transtulerit, ita id maneat, ut, sive venditione seu donatione seu tione transtulerit, ita id maneat, ut, sive venditione seu donatione seu quolibet alio modo ad diversos dominos res utraque pervenerit, translatos originis iure et titulo revocari non liceat. Indecorum est auctoris facta convelli, quae pro consilio suo et tractatu necessaria iudicavit, cum magis deceat ad eius reverentiam quae illi visa sunt inviolata servari. Quod autem antehac promulgata lege censuimus amissae temporibus originariae subolem priori domino non perire, id in argumentum trahi aperta definitione prohibemus: scilicet secundum legem ad Palladium datam subolem dividi censemus, quae dee atque amantissime. Quare inlustris et praecelsa magnitudo tua hanc saluberrimam edictalem legem etiam pendentibus in foro negotiis profuturam propositis vulgabit edictis, ut, quanta nobis disponendae quietis
Abbreviated transcription (Latin):
ssad exhnes lexere: euocatusscđm ordinem iuris sententia ex cipiatco¬
natis exbibitus Sanesid esolo pulsatus fuerit : cessantefideus sionis ne¬
sus o. perculo negorũ obseruationem sesubicuram ꝓmiteat : Inpeci¬
nisduten causis non nisi proquantitate debiti quod fuentpostlaton
uonsloes enquibus pulsitus fuerit p atrimonium pecȩ summȩ conuc¬
sconsoterit nonhabero: Siquis asus pecco iudice inlus tre urro p feero
niseropter aliquas domesticas et priuatas simultates uocem appellaio¬
semnserrt apud succes soremci sequentẽ moxquas antetimuitex seratac
dendum nolumus neces sices duferatur: N ecquisquamꝓuoc& apres.¬
to cognitore in causacuius mericũ intracentum solidos continetur: Sifo¬
ceduorũ pdiorum unus dominus atq possessor exreferto originarisa
colonis agro ad alcerũ aliquos homines propria uoluntate ecordma¬

Expanded text:
quis adesse neglexerit, evocatus secundum ordinem iuris sententiam excipiat coquis adesse neglexerit, evocatus secundum ordinem iuris sententiam excipiat contumacis. Exhibitus sane si de solo pulsatus fuerit, cessante fideiussionis necessitate, periculo negotii observationem se subiturum promittat. In pecuniariis autem causis non nisi pro quantitate debiti, quod fuerit postulaum in his locis, in quibus pulsatus fuerit, patrimonium petitae summae conveniens constiterit non habere. Si quis a suspecto iudice inlustri viro praefecto urbis Romae propter aliquas domesticas et privatas simultates vocem appellationis emiserit, apud successorem eius sequentem mox quas ante timuit exerat acdendum nolumus, necessitas auferatur. Nec quisquam provocet a praefecto cognitore in causa, cuius meritum intra centum solidos continetur. Si forte duorum praediorum unus dominus atque possessor ex referto originariis et colonis agro ad alterum rus aliquos homines propria voluntate et ordina
Abbreviated transcription (Latin):
nseni seralutomiando legem̃ priorem contestatis litib aluit tricennium
undicetur : abundeeiumsufficit qunquennii adicctio quear euolut an ulli
iremius a saioni copiatribuatur: Quacautem intrauicesimũ quintim annũ
onres olis fuerit statuto ricenno modis omnib conse mnater an aa ant
unemꝰ sost quiã edito ationis genere aduersarium suum tenuit. et a dret¬
porenol um cocgit opo posie litis probationib in minere : Q uoniamues
unmos uon uiditu obseruationem quem quã prius non deb& iallus d dtr¬
uet uã omoria documenta prepar& quib exhilitum in disceptationcco¬
urati siuod et s cuisueterum printipem continctur: abassi qusa diedi¬
inq uemiq ua uenire compulerit et codem in of ficio uł fideus sionis uinci
posus nolont introint. sumptus expensisq restituat quonia quicons
ensnecessicate integropeticorincȩ otio liber abscedat : Quod sipulsatis

Expanded text:
ingeniis calumniando legem priorem contestatis litibus aliud tricennium ingeniis calumniando legem priorem contestatis litibus aliud tricennium vindicetur. Abunde enim sufficit quinquennii adiectio, qua evoluta nulli penitus actioni copia tribuetur. Quae autem intra vicesimum quintum annum contestata lis fuerit, statuto tricennio modis omnibus consumatur. Petitorem iubemus, postquam edito actionis genere adversarium suum tenuit et ad respondendum coegit, propositae litis probationibus inminere, quoniam ad damnosam iudicii observationem quemquam prius non debet ullus adtrahere quam omnia documenta praeparet, quibus exhibitum in disceptatione convincat: quod et scitis veterum principum continetur. Alias, si quis ad iudicium quem venire conpulerit et eodem in officio vel fideiussionis vinculo suo noluit introire, sumptus expensasque restituat, quoniam actoritionis necessitate integro petitori negotio liber abscedat. Quod si pulsatus
Abbreviated transcription (Latin):
tioneh abita iubem exsolui. ut quod in familia quis consticutus diusch
ra salam compens& detatem : In ipsorũ aut̃ matrimoniorum reaenen
uinculo nepassim et temeredeserantur: antiquata no uella lege quȩ
tiodur etasunt in temerata seruentur : Tricenn ali temporum definies
condudiea p̃cipimꝰ quȩ ꝑpetuis aut infinitis seculis seruabantaui r
afroram negotis q uise probauerint necessi cate uandalico ꝵ anlutso
horutausi silla tem pora p fixo tricennio subtrabantur qu&e claruern
hostilitate consumpta: Cecerũ alia intraexpressas metarus uaruo. ccnl
p aua contineri : S a nesicut non cepta intratricenniũ quam lib deeas
uetiimus inchoari i taquȩc ontestatelitis sumpsic ex ordiumexas
sus uenie erenso h oc tricennoq uods tatum est aluit quin q̃ uennum ꝓ̃¬
ngamus inera quod d ebe ncgotia uniuerta consiompmi: neimalitioss

Expanded text:
matione habita iubemus exsolvi, ut, quod in familia quis constitutus amisit, matione habita iubemus exsolvi, ut, quod in familia quis constitutus amisit, futura saltim conpenset aetate. In ipsorum autem matrimoniorum reverentiae vinculum, ne passim et temere deserantur, antiquata novella lege, quae solvi stro Constantio decreta sunt intemerata serventur. Tricennali temporum definitione concludi ea praecipimus, quae perpetuis aut infinitis saeculis servabantur, exceptis Afrorum negotiis, qui se probaverint necessitatem Wandalicam pertulisse, ut de eorum causis illa tempora praefixo tricennio subtrahantur, quae claruerit sub hostilitate consumpta. Ceterum alia intra expressa metarum suarum censemus spatia contineri. Sane sicut non coeptam intra tricennium quamlibet causam vetuimus inchoari, ita quae contestatae litis sumpsit exordium, excepto casus eveniat, emenso hoc tricennio, quod statutum est, aliud quinquennium prorogamus, intra quod debent negotia universa consumi, ne a malitiosis
Abbreviated transcription (Latin):
propudore ꝑceptaq nomex tantib: tamcaris religiosisq nominib in ma
nonopeita : Similiserit dedote conditio quãd arip̃sentis oraculi decera
auctoritas : Vt sinullis interpositis conditionib: uiro fuerit contributa quo
lurratiua eẽ potest : uxori amortis euentu patrimatriuede funcg maro
acceptȩ dotis mediã restituat quantitatem : P arsuero feminȩ tantuni
debebit : quantum spons alib maritus intulerit. utdantis et accipientuis
aequatonditio: Neplacita futuraq conunetio: unilucrum alten faue
detrimentum : Muliere in inatrimonio intestata deficiente suꝑstiaib fi
derelicts : pat̃ usos fructis totius patrimonihabeat potestatẽ usque ab
simu filiorũ aetatir annum : Post medietatt̃ restituat filio filieue sibi
em iitȩ suȩ medietate dertenta : Si ex pleto filiorũ uicesimo aenio nedi¬
tẽportionis suȩ unicuiq darenoluerit sobolis q medieuatem exbonissts¬

Expanded text:
pro pudore percepta, quae non extantibus tam caris religiosisque nominibus inminui non oportet. Similis erit de dote condicio, quam dari praesentis oraculi decernit auctoritas, ut, si nullis interpositis condicionibus viro fuerit contributa quae lucrativa esse potest, uxoriae mortis eventu patri matrive defunctae maritus acceptae dotis mediam restituat quantitatem. Pars vero feminae tantum dare debebit quantum sponsalibus maritus intulerit, ut dantis et accipientis sit aequa condicio, ne placita futuraque coniunctio uni lucrum, alteri faciat detrimentum. Muliere in matrimonio intestata deficiente superstitibus filiis derelictis pater ususfructus totius patrimonii habeat potestatem usque ad vicesimum filiorum aetatis annum; post medietatem restituat filio filiaeve, sibi in diem vitae suae medietate detenta. Si expleto filiorum vicesimo anno medietatem portionis suae unicuique dare noluerit, suboli, quae medietatem ex bonis mater
Abbreviated transcription (Latin):
GENUIBARBARIS UENDANTUR NEO: ADTRANS MARINAS DVCANTVS
MPR̃T. Ualentinꝰ aug̃. aetio patritio: Cumdieb om̃ib et momen
studium celsitud inistuae et sollicitudinẽ ꝑuigilẽ circa utilitatem pib¬
cã conprobemꝰ: etiam p̃sentiin sinuatione monstrasti. quanullũ pato
benigna et sa lubri prouidentia ad dictȩ ꝑneces sitatt̃ in genuita ti p̃i
illa uoluitin opia cogentem utare ad splendorem suum humanitaus
benef inoreducatur : Notum est proxime obscenissimã famem ꝑco
it aliam deseuisse: coactosq homines filios et parentes uendere uds¬
men in stantis mortis effugerent : Tantum unicuq: mis erandame¬
es etlaetalis per cuntiumꝑ allor extorsit : ut totius quem natuns
cessit amoris obliti alien aresuos genitos pietatis putaren : Mu
enim ad quod nonsperatio salutis inpellat: Nihil turpe nibilut¬
tũ credic esuriens solacuraest uequalicumq: sorteuiuuat: Sel¬

Expanded text:
ntur neque ad transmarina ducantur. Imp. Valentinianus A. Aetio Patricio. Cum diebus omnibus et momentis studium celsitudinis tuae et sollicitudinem pervigilem circa utilitatem publicam conprobemus, etiam praesenti insinuatione monstrasti, qua nullum pateris benigna et salubri providentia addictae per necessitatem ingenuitati praeiilla voluit inopia cogente mutari, ad splendorem suum humanitatis nostrae beneficio reducatur. Notum est proxime obscaenissimam famem per totam Italiam desaevisse coactosque homines filios et parentes vendere, ut discrimen instantis mortis effugerent. Tantum unicuique miseranda macies et letalis pereuntium pallor extorsit, ut totius, quem natura concessit, amoris obliti alienare suos genus pietatis putarent. Nihil est enim, ad quod non desperatio salutis inpellat, nil turpe, nil vetitum credit esuriens; sola cura est, ut qualicumque sorte vivatur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
questione quae proposita possit arripere partem uero orrui accus a¬
iquae uidedtur : tunc suꝑ interposita appellatione ab eodem qui sibi
magis quae prosefaciant testimonia prodesse debere ad firmat. quã
ea quae aluersus ipsum egerint nocere deliberationinrãe plenum
ardirium relinquatur : Data .iiii. non noub̵ Triueris accepta .XVRł
causis uł leui orib: criminib: quaelegib: nontenentur. in serta ap¬
pellatione constitut a legib: dilatio prestã daest. et suspendend a est
appellationem sententiã iudicantis : At uero homicidiis. adul¬
tns et reliquis quod lex ista conp̃hendit si conuicti confessique fue¬
m et appellare uoluerint dilatiodenegetur: Sed statim in mani¬
fius criminibus conuictus iudicis est sententia proferenda. ut certe
denaonis criminib: et maiorib: ꝑ sonis ad printipis est noticiam de

Expanded text:
quaestioneque proposita possit arripere, parte vero obrui accusarquaestioneque proposita possit arripere, parte vero obrui accusarique videatur, tunc super interposita appellatione ab eodem, qui sibi magis, quae pro se faciant, testimonia prodesse debere affirmat, quam ea, quae adversus ipsum egerint, nocere, deliberationi nostrae plenum arbitrium relinquatur. Dat. IIII non. Nov. Treviris; acc. XV. kal. caussis vel levioribus criminibus, quae legibus non tenentur inserta, appellationi constituta legibus dilatio praestanda est, et suspendenda est per appellationem sententia judicantis. At vero homicidis, adulteris et reliquis, quos lex ista comprehendit, si convicti confessique fuerint, et appellare voluerint, dilatio denegetur, sed statim in maniis criminibus convictos iudicis est sententia proferenda aut certe de magnis criminibus et maioribus personis ad principis est notitiam de
Abbreviated transcription (Latin):
NESNONRECIPIANTUR: IMPERATIO Constantinus aug̃
catolinum : Poratorias dilationes frustratorias quaea
appellationes quam ludificationes ad mitti non conuenit N
sicut benc appellantibus negari auxilium non oport& : ita
quos contrameritõ udicatum est in aniter prouocantibus ds¬
ribenegesta non dec& : Vndecum homicidã uł adulterũ uł male¬
ficum uł ueneficum quae dtrocissima facinora sunt: confessio pro¬
pria uł adlucida uel probatissima ueritatis questio probationib:
aique argumentis detexerit . pro uocationes suscipinon o port& :¬
quas constatnon refutandi spemhabere quaegesta sunt. sed ea poti¬
usdeferretemptari quid euariis litibus causis quedissentiunt nete¬
mere nec ab articolis preiuditus quaenec abhis quaeiustȩ iudicata
int prouocare debebuN: Quod sireus in homicidii uł maleficiiuł¬
adulterii : uł ueneficii crimine partem prodefensione sui ex testib:

Expanded text:
NES NON RECIPIANTUR. Imp. Constantinus A. ad NES NON RECIPIANTUR. Imp. Constantinus A. ad Catulinum. Moratorias dilationes frustratoriasque non tam appellationes quam ludificationes admitti non convenit. Nam sicut bene appellantibus negari auxilium non oportet, ita his, contra quos merito judicatum est, inaniter provocantibus dri bene gesta non decet. Unde cum homicidam vel adulterum vel maleficum vel veneficum, quae atrocissima crimina sunt, confessio propria vel dilucida et probatissima veritatis quaestio probationibus atque argumentis detexerit, provocationes suscipi non oportet, quas constat non refutandi spem habere, quae gesta sunt, sed ea potius differre tentare. Qui de variis litibus caussisque dissentiunt, nec temere, nec ab articulis praejudiciisque, nec ab his, quae juste judicata sunt, provocare debebunadulterii vel veneficii crimine partem pro defensione sui ex testibus
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinꝰ aug̃ Adbas sumpublium post alia: Consulentib iub¬
cibus sidebeancum de appellatione cognoscunt litigatoris heril
qui ante lapsum negotium in litae defecit noua tempora prorogarid
eos cogere : interdies reliquos etiam in cognitum negotium ꝑ orarta¬
cuit cum de appellationib: iudicatur altero ex litig atorib: inlited¬
functo menses quattuor in nouare et noua tem̃ pra prorogari neg¬
rantes negotia uł etiam suꝑ adeundam hereditatem dubitantes pro¬
quam aliquod quomodo sentiant dampnis aifici compellantur : l¬
ceptaxiii. kł iunii. Sirmio, Crispo .iI et constantino .II. augo
interuenerit litigatoris appellantis: heredibus eius qui aps¬
lauit quattuor menses ei cuius auctor mortuus est ad tralas¬
dum negotium debere prestari : Nec cum debere ad dicendã cau¬
samp̃cipitari ne ꝑ ignorantiã litis quam non ad integrum tras¬
uit dampnum uideatur incurrere : TIT̃ QUORUM APECVS¬

Expanded text:
Constantinus A. ad Bassum Pf. P. Post alia: Consulentibus judiConstantinus A. ad Bassum Pf. P. Post alia: Consulentibus judicibus, si debeant, cum de appellatione cognoscunt, litigatoris haeredibus, qui ante lapsum negotium in lite defecit, nova tempora prorogare, an eos cogere, intra dies reliquos, etiam incognitum negotium perorare, placuit, cum de appellationibus judicatur, altero ex litigatoribus in lite defuncto menses quatuor innovare et nova tempora prorogari, ne igrantes negotia vel etiam super adeunda hereditate dubitantes, priusquam aliquod commodum sentiant, damnis affici compellantur. Proposita XIIII kal. Iun. Sirmi Crispo II et Constantino II CC. intervenerit litigatoris appellantis, haeredibus ejus, qui appellavit, quatuor menses ei, cujus auctor mortuus est, ad tractandum negotium debere praestari, nec eum debere ad dicendam caussam praecipitari, ne per ignorantiam litis, quam non ad integrum tractavit, damnum videatur incurrere. DE MALE
Abbreviated transcription (Latin):
snirtũ expriore lege temporib: in noticiam hocipsum adduersar
s munuationem ex more caelebrandã iubemus sinedilatione pfern
salt ut interiectorũ spatioꝵ dinumerationeseruata ad debitum
paden uditium reuertantur: Quod si is cui reparata sunt tempora ul¬
radinimeratione crediderit deferendum: lata aduersus cum senten
aoogretur. dtque in ex secutione semel iudicatadicantur: Data .u.
daolb Constantino poli. Valentiniano iiIi. et ualente .iii aug̃ aug
Idlib IXTIR P̃TATIO Lexistaho c p̃apit ut si quis uidecur inius¬
ta in causa suauictus : reparatis ante certium mensem temporib: qu
appellationi uidentur fuisse concersa : statim hoc ipsum in aduersans
noticiam deducere procura : Et intratemporaquȩ appellationi consu¬
tasunt: dehoc ipsonegotio his qui appellauit ut sibi credit competeri
renon moretur: Quod si facere neglexerit: sententia quae ad uersis
eum laca fuerat ꝑseuer&. et data ex secutione in omñb: compleatur
TIT SITENDENTEAPPEUATIONE MORS INTERUENERIT INII

Expanded text:
 in notitiam hoc ipsum adversarii per denuntiationem ex more celebrandam iubemus sine dilatione perferri, scilicet ut, interiectorum spatiorum dinumeratione servata ad debitum partibus iudicium revertantur. Quod si is, cui reparata sunt tempora, ultra dinumerationem crediderit differendum, lata adversus eum sententia roboretur, atque in exsecutionem semel iudicata ducantur. Dat. VI id. Dec. Constantinopoli Valentiniano et Valente IIII AA. conss. Interpretatio. Lex ista hoc praecipit, ut, si quis videtur iniuste in causa sua victus, reparatis ante tertium mensem temporibus, quae appellationi videntur fuisse concessa, statim hoc ipsum in adversarii sui notitiam deducere procuret et intra tempora, quae appellationi constituta sunt, de hoc ipso negotio is qui appellavit, ut sibi credit conpetere, agere non moretur. Quod si facere neglexerit, sententia, quae adversus eum lata fuerat, perseveret et data exsecutione in omnibus conpleaturI PENDENTE APPELLATIONE MORS INTERVENERIT. Imp.
Abbreviated transcription (Latin):
u sgere debie naturalis pat ut eiafiduata nob stelic arori de tur
en pareradit atrem anumiteatur: ultsi filiu pillee iortian fuceri
nbnerediratenaturals pater non fiducigiuss ulcet ortios finerit
npotesma sculuer filo anaemancipationedep atssuł aiex eunt
ogstate et siuuris efficiunt᷑ Ethuipsi qualib ecomae nanciciuit

Expanded text:
 agere debet naturalis pater, ut ei a fiduciario patre remancipetur et a naturali patre manumittatur, ut, si filius ille mortuus fuerit, ei in hereditate naturalis pater, non fiduciarius succedat. Feminae uel nepotes masculi ex filio una emancipatione de patris uel aui exeunt potestatem et s
Abbreviated transcription (Latin):
es cu conditione utp atremmat remue uł quib actio deinofficio
rastamento cenperios nullatenus pretermittat sed ehis legib dibita
lonationis uł mortis cempr. hoc est quartã porçione reserb d¬

Expanded text:
tates, ea condicione ut patrem matremve vel quibus actio de inofficioso tates, ea condicione ut patrem matremve vel quibus actio de inofficioso testamento conpetit nullatenus praetermittat, sed eis legibus debitam vel donationis vel mortis tempore, hoc est quartam, portionem reser
Abbreviated transcription (Latin):
int: Suuiero eis noip serit quicuriȩ nihildebeant: quartpartes he¬
reditatis a diemortis aut auctoris curiȩ cum fructib sinedissimulatio¬
ueresticuat⁊ se isinemaritis uoluerint ꝑ durare : quartam simliter
iuriae inptium mox refundant: Matriquoq et auiȩ sit amencu¬
bsmaritos habuerint : quartã portione hereditatis defuncti filu
inpotes quȩcis ad quisita est lexista acuria non iub& auferri : Nã
ius curialis quelib& extrancum et tamencurialem scribat heredem
ttipsequartã quia portio curiȩ ipsius est nonre fundat curi abs
nen silegi timos filios non habuerit ethabuerit naturales siuolue
meos curid in iungere uł heredes scribero uł donatione in cospropriã
onferres ubseantiã faciendihabeat potestatem : i liaquoqin aterri
s curi ali nupta fuerit. li& proprias et domare ȩtrelinquere facul¬

Expanded text:
ant. Si vero ei nupserint, qui curiae nihil debebat, quartam partem heant. Si vero ei nupserint, qui curiae nihil debebat, quartam partem hereditatis a die mortis auctoris curiae cum fructibus sine dissimulatione restituant. Et si sine maritis voluerint perdurare, quartam similiter curiae in pretio mox refundant. Matri quoque vel aviae, si tamen curiales maritos habuerint, quartam portionem hereditatis defuncti filii vel nepotis, quae eis adquisita est, lex ista a curia non iubet auferri. Nam si quis curialis quemlibet extraneum et tamen curialem scribat heredem, et ipse quartam, quia portio curiae ipsius est, non refundat. Curialis etiam si legitimos filios non habuerit et habuerit naturales, si voluerit eos curiae iungere, et heredes scribere vel donatione in eos propriam conferre substantiam faciendi habeat potestatem. Filia quoque naturalis si curiali nupta fuerit, licet ei proprias et donare et relinquere facul
Abbreviated transcription (Latin):
lations soluat : ꝑ actiones que in terheredem et curi arerebes¬
et pronepotes qui auis ecpro auis ꝑ uirilem geruduns ucs¬
rint seuscriptheredes sint seuab in cestato succedant siuers¬
lessint siue acuria liberi dehereditacesibi debita uel di
quartam partem curia nomine penitus non aniant
etiam curialis nepti proneptis. sicuri aliipsius ciuicatis e
trimonium iuneta fuerit: auo proauo in testatiininte¬
hereditate succedat et sitestatus fuerit : et haspsonas relinquat heredes
quartã portionẽ curiȩ refundere non cogantur: quod sifilia neptis
aut promertis apltre : Quo uł pro auo uł inminor aetate uł uiduȩre¬
linquant᷑ heredes postea quam ad annos pubertatis accensennt ter¬
ennio ex pestert e it sicuriali eiciuitatis nupserint integram heredita¬
emsicut enis eł debitaestuł dimis sa sine aliqua inminitione posside¬

Expanded text:
dilatione dissolvat. Pactiones, quae inter heredem et curiam de hereddilatione dissolvat. Pactiones, quae inter heredem et curiam de heredet pronepotes, qui avis et proavis per virilem gradum successerint, seu scripti heredes sint seu ab intestato succedant, sive curiales sint sive a curia liberi, de hereditate sibi debita vel demissa quartam partem curiae nomine penitus non amittant. Filia etiam curialis, neptis, proneptis, si curiali ipsius civitatis in matrimonio iuncta fuerit, avo proavo intestatis in intehereditate succedit. Et si testatus fuerit et has personas relinquat heredes, quartam portionem curiae refundere non coguntur. Quod si filia neptis aut proneptis a patre avo vel proavo vel in minore aetate vel viduae relinquantur heredes, posteaquam ad annos pubertatis accesserint triennio expectentur, ut, si curiali eius civitatis nupserint, integram hereditatem, sicut eis vel debita est vel demissa, sine aliqua inminutione posside
Abbreviated transcription (Latin):
pcales testamentum facero minime prohibentur: Sedita utle gicim
filus siuo luerino: facultates suas integras si neinminutione aliqua
derelinquant Ceterum si fili legiami defuerint: quem lidioersas
extraneum acuria scribere ꝑmittantur heredem : sed ita utueres u
condicionem curiae nullam deb&: quartã hereditatis dc ceptras
roesine aliqua inminutione mox refundat: Quod sibis quileass
sriptus est in togrã here ditatem habere uoluerit proiorniese
quȩcuriȩ deputatur pretium quantum ualuerie daro monidstes
Agxidominus uel quid quid laterenom potest communi estioitu¬
ne tagentur: De predio uero uł quid quid latere porest. hseorera¬
tus curiȩ prebeat sacramenta secundum fidem pretium solucun
Q uod si noluerit: probatis ommnibus tres partes heres. et quar
curia uindicabit: Decautionibus uero quȩ testatori curiauas
tur similiratione diuisis etiam quȩ tescator curi alis deo ar
uncitur : tres partes heres et quartam curia creditoridosos

Expanded text:
ales testamentum facere minime prohibentur, sed ita ut legitimis filiis, si voluerint, facultates suas integras sine inminutione aliqua derelinquant. Ceterum si filii legitimi defuerint, quemlibet etiam extraneum a curia scribere permittantur heredem, sed ita ut heres, qui condicionem curiae nullam debet, quartam hereditatis acceptae curiae sine aliqua inminutione mox refundat. Quod si is, qui heres scriptus est, integram hereditatem habere voluerit, pro quarta illa, quae curiae deputatur, pretium quantum valuerit dare non differat. Agri domus vel quidquid latere non potest communi aestimatione taxentur. De residuo vero aut quidquid latere potest heres scriptus curiae praebeat sacramenta secundum fidem pretium soluturus. Quod si noluerit, prolatis omnibus tres partes heres et quartam curia vindicabit. De cautionibus vero, quae testatori curiali debentur, simili ratione divisis etiam, quae testator curialis debuisse convincitur, tres partes heres et quartam curia creditoribus sine
Abbreviated transcription (Latin):
suffragant᷑ diurno ex cubiarum labore ꝑ fructus in pingui contums¬
uilis simi colonatus et tunc periculosius laborare quando postia¬
nuo subseruationum labores et residuo uitȩ obtata debent quie
dere domini uernulas suos fideliter seruientes : Cum libueritus
seruitutis ab soluunt: et quod esse non poterat qualitaten as cen

Expanded text:
suffragantur. Diuturno excubiarum labore perfunctis inpingi contumesuffragantur. Diuturno excubiarum labore perfunctis inpingi contumevilissimi colonatus et tunc periculosius laborare, quando post continuos observationum labores et residuo vitae optata debent quiete gaudere. Domini vernulas suos fidelius servientes, cum libuerit, iugo servitutis absolvunt, et, quod esse non poterant qualitate nascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
PRESCRIP TIONE OMNIB: CAUSIS OB POMENDA I MPERÃT. Teodosus
Valentinꝰ aug̃. aug̃. Firmino p̃posito : Boniprĩcipiscura uł primuls
maxima est quiecom prouinti alium propria sollititos mente traccar
uib: quantoplus fuerit humanitatis expensum : tanto pronius anos
deuotionis incumbit : Haec est enimnaturamentis humanȩ ut quola¬
mittit ex quomodo compens& ingratia et animos prest& : ut hos lun¬
res interiore quodã uinculo caritatis obstringat: Iub& itaq iuris ꝑp¬
tui enfiteutici patrimoniales iuris reipublicȩ uagas aecernas queca¬
nias et nullo temporum fine condusas certis etdesignatis terminis lin¬
tare quã nob̵ necessitatem ferende legis iusta in posuit querimonu
rimorum: Quis ferat institui urgia quaȩ auih ac pro aui nescer
quae alia in probum litigatorem ualida defensio submouebit sipss¬
sorẽ nec secula in infinitum trans acta defendunt: Preter tantȩ aeu
in uriã uehementer offendit quod quib:dã nec militia su& priulꝗ

Expanded text:
ponenda. Impp. Theodos. et Valentin. AA. Firmino pp. Boni principis cura vel prima vel maxima est quietem provincialium propitia sollicitius mente tractare, quibus quanto plus fuerit humanitatis inpensum, tanto pronius amor devotionis incumbit. Haec est enim natura mentis humanae, ut quod amittit ex commodo conpenset in gratia et animos praestitis largioribus interiore quodam vinculo caritatis obstringat. Iuvat itaque iuris perpetui enfyteutici patrimonialis, iuris rei publicae vagas aeternasque calumnias et nullo temporum fine conclusas certis et designatis terminis limitare. Quam nobis necessitatem ferendae legis iusta inposuit querimonia plurimorum. Quis ferat institui iurgia, quae avi ac proavi nescierunt? quae alia inprobum litigatorem tam valida defensio submovebit, si possessorem nec saecula in infinitum transacta defendent? Praeter tantae aetatis iniuriam vehementer offendit, quod quibusdam nec militiae suae privilegia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumentis triginca librarum auripoena precell& : Eadẽ manebit palas
officium utriusq: eraru nec non officiũ culminis tui uł cunctarũ iudicun
ꝓuintiarũ : ut parisortequa s ublimiter constiaumꝰ. periculo etiã saluas
su& in libata conseruent: Firmine parens Karissime atq: amantis sime
lustris et precelsa magnitudo tuaꝑ quã nouimꝰ uniuersitates quietem feq¬
dios adiligentia custodirilegem cunctis prouintus uniuersis litib ad pl¬
dã ꝓpositis euulgauit edictis : Vt post triginta sicut dictum ẽ annos. ꝑr¬
tios ad iuersarũ omniũ causarum ꝓpositio conquiescat: Data xii. h¬
NEEORVM ETDEADVENIS IMΡERT Ualentinꝰ dug̃ firmino p̃poss
b: laca : dudum de colonis originariis fucũ paciquoramdã maligno
te cognouimꝰ: Nam cũhis a quo discessit obnoxius triginta annoꝗra

Expanded text:
praesumentes triginta librarum auri poena percellet. Eadem manebit palatinum praesumentes triginta librarum auri poena percellet. Eadem manebit palatinum officium utriusque aerarii nec non officium culminis tui vel cunctarum iudicum provinciarum, ut pari sorte quae salubriter constituimus periculo etiam salutis suae inlibata conservent, Firmine parens karissime atque amantissime. Inlustris et praecelsa magnitudo tua, per quam novimus universitatis quietem studiosa diligentia custodiri, legem cunctis provinciis, universis litibus adplicandam propositis vulgabit edictis, ut post triginta, sicut dictum est, annos perniciosa diversarum omnium causarum propositio conquiescat. Dat. XV  et de advenis. Imp. Valentinianus A. Firmino pp.  in legibus, latam dudum de colonis originariis fucum pati quorundam maligna mente cognovimus. Nam cum is, a quo discessit obnoxius, triginta annorum
Abbreviated transcription (Latin):
tinus occasione subuenti hacsi constiterit memorati temporis intercessis
silentium : etiãhas causas que s ubfidutia legum presentess anctione obli¬
tarum mote sunt necfinitȩ. huiuss acrȩp̃ceptionis auctoritate uolimꝰ
oboleri: Quiaut inchoaritales nolumus actiones: ita male inchoatis
haberi extinctas : Intrahaecs a netempora siceptalis fuerit deoriginarus ud
agnatione cespitis designati : Hanc formam erga possidentes seruari p̃cpi¬
mꝰ quaelege diuiparentes nr̃i honorii decolonis utriusq sexus iuri priuati
euidenti definitione conscripta est: scilic& ut ꝑ sona femine. auiginti annos
auirili triginta repetentẽ prescriptio obiecta sub moueat . quã et illa parte os¬
seruari conuenit. quae statuta ẽ deagnationetaliũ ꝑsonarum: Et licedemn
omnib: causis generaliter ꝓfuturam a nemine temerari possecredam i
nequos sacrilega temeritas ad sub reptionẽ quamcumq: compellat auduii

Expanded text:
us occasione subverti. Ac, si constiterit memorati temporis intercessisse silentium, etiam has causas, quae sub fiducia legum praesenti sanctione ablatarum motae sunt nec finitae, huius sacrae praeceptionis auctoritate volumus aboleri, quia, ut inchoari tales nolumus actiones, ita male inchoatas haberi oportet extinctas. Intra haec sane tempora si coepta lis fuerit de originariis vel agnatione cespitis designati, hanc formam erga possidentes servari praecipimus, quae lege divi parentis nostri Honorii de colonis utriusque sexus iuris privati evidenti definitione conscripta est: scilicet ut a persona feminea viginti annorum, a virili triginta repetentem praescriptio obiecta submoveat. Quam et in illa parte observari convenit, quae statuta est de agnatione talium personarum. Et licet rem omnibus causis generaliter profuturam a nemine temerari posse credamus, tamen, ne quos sacrilega temeritas ad subreptionem quacumque conpellat audacia,
Abbreviated transcription (Latin):
constiterit quos suꝑ stites derelinquunt: medietatem sibi patron
uuomanuiissert disces serint etsineiuoluntatepatroni condereuoli¬
neruor opuni lecista seruabit Contra filios ue nout nepot nedi

Expanded text:
constiterit, quos superstites derelinquunt, tunc medietatem sibi patroniconstiterit, quos superstites derelinquunt, tunc medietatem sibi patronivivo manumissore decesserint, si sine voluntate patroni condere volsorum omnia lex ista s
Abbreviated transcription (Latin):
filium seu plures habuerint: ipsis facultatẽ suã morientes siuoluerins
tegram derelinquant: Contracuius uoluntatẽ neq fili expatronons
ne potes exfilio in ulla uenire poteruñ ratione: Quod si libenis lls¬
taque quide functi fuerint filios non habuerint et testari fortas sculs¬
rint : tertium facultatis suae manumissorum filiis uł nepotib qu
masculis natifuerint derelinquant : Filias ueromanumissoris en
filios et nepotes ab hac hereditates aluapagina testamenti securisi
luerint pretermittant quia feminȩ ad istas hereditates poenia
uocantur nisi forteille libti deduab: partib progr̃a aliqua filial
uł nepotib: exfilia patronorum uoluerint suae uoluntatis confis
iuditio: Si uero libesti nec filios dimis erint nec nepotes. si paor
matrẽ fratrẽ sororem et ipsos libtos quosciues romanos faccos

Expanded text:
filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint integram derelinquant. Contra cuius voluntatem neque filii ex patrono neque nepotes ex filio ulla venire poterunt ratione. Quod si libertus libertave, qui defuncti fuerint, filios non habuerint et testari fortasse voluerint, tertiam facultatis suae manumissorum filiis vel nepotibus, qui ex masculis nati fuerint, derelinquant. Filias vero manumissoris earumque filios et nepotes ab hac hereditate salva pagina testamenti securi, si voluerint, praetermittant, quia feminae ad istas hereditates penitus non vocantur: nisi forte illi liberti de duabus partibus pro gratia aliqua filiabus vel nepotibus ex filia patronorum suo voluerint conferre iudicio. Si vero liberti nec filios dimiserint nec nepotes, si patrem matrem fratrem sororem et ipsos libertos civesque Romanos factos esse
Abbreviated transcription (Latin):
niscuiuris ductoritas uł suiperiorumns prautindi diaraboit quies
contra ingratos detulere libertos : Sed nepenitus sibi reuerentiã postncag¬
tur negatam : statiumꝰ et iubemꝰ ut ad uersus manumissoris filios et nepos
libertilibertȩue innullis omnino causis testimonium dicant : Quod sili&
nihil ualiturum dixerint : puniant᷑: Albineparens Karissime atque a¬
tissime in lustris et precelsa magnitudotua propriis reuerenter edictisca¬
torũ sensib: aequitatem nrae legis insinu& : Vt quanto studio detestemur
iniustosit libertati tribuamꝰ fauorẽ totos ubi noster ẽ orbis ammoneas:
siuefilii sint siue extranei : proposita iniure actione quas edicant lasip
occasioneistius in gratitudinis ad seruitium nullatenus reuocentur: b
si talis casus emerserit : quasi contra alios in genuos sicd einiuriis a pu
uidicem actio proponatur : Desuccessionib: uero liberorum hoc estcu
romanorum idcensuit obseruandum : ut libertus siue liberta siucun

Expanded text:
isci iuris auctoritas vel superiorum principum sanctiones contra ingratos detulere libertos. Sed ne penitus sibi reverentiam posteri causentur negatam, statuimus et iubemus, ut adversum manumissoris filios et nepotes liberti libertaeve in nullis omnino causis testimonium dicant. Quod si, licet nihil valiturum, dixerint, puniantur, Albine parens karissime atque amantissime. Inlustris et praecelsa magnificentia tua propositis reverenter edictis cunctorum sensibus aequitatem nostrae legis insinuet, ut, quanto studio et detestemur iniustos et libertati tribuamus favorem, totus ubi noster est orbis agnoscat. sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro occasione istius ingratitudinis ad servitium nullatenus revocentur. Sed si talis casus emerserit, quasi contra alios ingenuos, sic de iniuriis apud iudicem actio proponatur. De successionibus vero libertorum, hoc est civium Romanorum, id censuit observandum, ut libertus sive liberta, si unum
Abbreviated transcription (Latin):
soportuate rogationib ad plicari cum satis fecerit: ad ipsaquo
neficia prã pꝰ uenienti in lustris uiri comitis reipriuate insiniuite
paarib deber suppleri: Palatinus suꝑ hac reolim diretus nec
quil proficerie reculis se quaren olumus hunc titulum interp̃ia
huius uis sionis adiungi mesubocasionc oraiors acceptisco¬
sumant : Dici enim reliqua nom possunt : Vnde non residua pars sed hom¬
nis quaes perari nom potest summ adebeatur: Et manu diuina opt a mus u
felicis simos hac florentissimos nr̃iq: amantissimos ꝑmultos an nos beni¬

Expanded text:
oportuit erogationibus adplicari: cum satisfecerit, ad ipsam quoque beneficia nostra pervenient. Inlustris viri comitis rei privatae insinuatiab emptoribus debere suppleri; palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint rettulisse. Quare nolumus hunc titulum interpretationi huiusce iussionis adiungi, ne sub occasione orationis accepta consumant. Dici enim reliqua non possunt, unde non residua pars, sed omnis quae sperari potest summa debetur. Et manu divina: optamus vos felicissimos ac florentissimos nostrique amantissimos per multos an