comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum uxore aquila suspensis demissa leuit̾ alis pilleũ aufert suꝑ q̃ carpentũ
cum magno clangore uolitas rursus uelut ministio diumnit̾ missa capiti ap¬
te reponit. Inde sũblimis abiit. Accepisse id anguriũ lera dicit᷑ canaquil peri¬
ta ut uulgo etrusci celestiũ ꝓdigioꝵ mulier excelsa et alta sperare cõplera iunĩ
iubet eã alitẽ ea regione celi et eius dei nũtiã uenisse aĩca sũmũ cułm hoĩs aus¬
piciũ fecisse leuasse hũano suꝑpositũ capiti decus ut diuinit᷑ eidem redderer
has spes cogitationesq secũ poͣtantes urbem ingressi sũt domialioq ibi cõpa¬
uato .l. tarquiniũ pͥscum edidere. Nam et romanis cõspicuũ eũ nouitas diui¬
cieq faciebãt et ip̃e fortunã benigno alloquio comitate ĩuitandi beneficiisq
quos potut᷑ sibi cõciliando aduiuabat donec in regiã qͦ de eo fama ꝑlãta est᷑

Expanded text:
cum uxore aquila suspensis demissa leuiter alis pilleum aufert, superque carpentum cum uxore aquila suspensis demissa leuiter alis pilleum aufert, superque carpentum cum magno clangore uolitans rursus uelut ministerio diuinitus missa capiti apte reponit; inde sublimis abiit. accepisse id augurium laeta dicitur Tanaquil, perita ut uolgo Etrusci caelestium prodigiorum mulier. excelsa et alta sperare complexa uirum iubet: eam alitem ea regione caeli et eius dei nuntiam uenisse; circa summum culmen hominis auspicium fecisse; leuasse humano superpositum capiti decus ut diuinitus eidem redderet. has spes cogitationesque secum portantes urbem ingressi sunt, domicilioque ibi comparato L. Tarquinium Priscum edidere nomen. Romanis conspicuum eum nouitas diuitiaeque faciebant; et ipse fortunam benigno adloquio, comitate inuitandi beneficiisque quos poterat sibi conciliando adiuuabat, donec in regiam quoque de eo fama perlata est.
Abbreviated transcription (Latin):
in ce stando nepotis decessisset puero post aui mortẽ in nulla ꝑcẽ bõr naco/.
ab inopia egerio uiditũ nom̃ sucinnoni ꝯtra oĩum heredi bõꝵ cũ diuicie iã aĩos
facerent auxit ducta i mataoniũ tanaquil. Sũmo soco nata enit diimilio
fe̾re indigͥtatẽ nõ potuit. Oblitaq ingenite erga patriã cantatis dũmod̾o u¬
tum honoratũ udẽt cõsilium migrindi ab tarquiniis cepit. Roma est ad id̾
potissimũ uisa in nono ipło ubi om̃is repentina atq ex ui̾tute nobilitas sit/ fu¬
curũ socum forti ac stremiꝰ uiro regnasse tatiũ sabiũ accersitũ in regnũ numã
a curib et ancũ sabina matre ortum nobileq una imagine nume ẽẽ facise:
ꝑsuadet ut cui cupido honoꝵ et cui carquinii mat̾na tantũ pacria eẽt. Subłati
itaq reb ãmigiunt romã ad ianicułũ forte uentũ erat. Ibi ei carpento sedẽti

Expanded text:
in testando nepotis decessisset, puero post aui mortem in nullam sortem bonorum nato in testando nepotis decessisset, puero post aui mortem in nullam sortem bonorum nato ab inopia Egerio inditum nomen. Lucumoni contra, omnium heredi bonorum, cum diuitiae iam animos facerent, auxit ducta in matrimonium Tanaquil, summo loco nata et quae ortum, ferre indignitatem non potuit, oblitaque ingenitae erga patriam caritatis dummodo uirum honoratum uideret, consilium migrandi ab Tarquiniis cepit. Roma est ad id potissima uisa: in nouo populo, ubi omnis repentina atque ex uirtute nobilitas sit, futurum locum forti ac strenuo uiro; regnasse Tatium Sabinum, arcessitum in regnum Numam a Curibus, et Ancum Sabina matre ortum nobilemque una imagine Numae esse. facile persuadet ut cupido honorum et cui Tarquinii materna tantum patria esset. sublatis itaque rebus amigrant Romam. ad Ianiculum forte uentum erat; ibi ei carpento sedenti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminẽs foro edificat᷑. Nec urbs tantũ hoc rege creuit sed etiã ager finesq
silua maesia ueientib ad ep̃ta usq ad mare iꝑium prolatũ et in ora cibens¬
ẜ hostia urbs condita saline cĩca facte egregieq reb belso gestis edes iouis fere¬
gi amplificata.
Aco regnante sucumo uir impiger ac diuiciis pocens romã cõmigrauit cu¬
ꝑidine mariine ac spe magni honoris. Cui adipiscendi tarquinus nã ibi
qͦ ꝑegina stirpe oriundus erat facułcas nõ fuerit. Demorati coñchiifilus
em̃t qui ob̾ sediciones domo ꝓfugus cũ carquiniis forte cõsedisset uxore ibi
ducta duos filios genuit. Nomina his lucumo atq arnins fuerũt. lucumo su¬
ꝑfuit pacri bonori oiũm hẽs. Arnins pͥor quã pat̾ mont᷑ uxore grauida resicta
Nec diu manet suꝑstes filio pat̾. Qui cũ ignorĩs nurũ uẽtrẽ ferre ĩmemor

Expanded text:
imminens foro aedificatur. nec urbs tantum hoc rege creuit sed etiam ager finesque. imminens foro aedificatur. nec urbs tantum hoc rege creuit sed etiam ager finesque. Silua Maesia Ueientibus adempta usque ad mare imperium prolatum et in ore Tiberis Ostia urbs condita, salinae circa factae, egregieque rebus bello gestis aedis Iouis Feretri amplificata. Anco regnante Lucumo, uir impiger ac diuitiis potens, Romam commigrauit cupidine maxime ac spe magni honoris, cuius adipiscendi Tarquiniis—nam ibi quoque peregrina stirpe oriundus erat—facultas non fuerat. Demarati Corinthii filius erat, qui ob seditiones domo profugus cum Tarquiniis forte consedisset, uxore ibi ducta duos filios genuit. nomina his Lucumo atque Arruns fuerunt. Lucumo superfuit patri bonorum omnium heres: Arruns prior quam pater moritur uxore grauida relicta. nec diu manet superstes filio pater; qui cum, ignorans nurum uentrem ferre, immemor
Abbreviated transcription (Latin):
Niã et urbs tuta munitioĩb p̃sidioq firmata ualido erat et castris in aperto
posicis aliquotiens excit᷑ latm cominus cũ romanis signa cõtuberat. Ad ulti¬
mũ oĩb copus conisus ancus acie pͥmñ uĩcit. Inde ingenti preda pocens ro¬
manꝰ redit tũ qͦ mustis misib satinoꝵ in ciuitatẽ acceptis quib ut iũgeret᷑ pasatõ
auentinũ ad murcie date sedes. Ianicułũ qͦ adiectũ nõ inopia loci sed neqñ ea
arua hostĩ eẽnt id nõ muro solum sed etiã ob̾ comoditatẽ itinis ponte subli¬
cio cũ pͥmũ in tib̾er facto cõiungi urbi placuit. Quintium qͦ fossa aut pa̾uum
munimẽtũ apsanionb adica socis anci regis opus est. Ingenti iucrem̃to reb
auctis cum u tanta młtitudiẽ hoũm discrimine recte an ꝑperã facti cõfuso.
facinora clandestina fierẽt carçer ad te̾rorem ĩ crescentis audacie media urbe

Expanded text:
nam et urbs tuta munitionibus praesidioque firmata ualido erat, et castris in aperto nam et urbs tuta munitionibus praesidioque firmata ualido erat, et castris in aperto positis aliquotiens exercitus Latinus comminus cum Romanis signa contulerat. ad ultimum omnibus copiis conisus Ancus acie primum uincit; inde ingenti praeda potens Romam redit, tum quoque multis milibus Latinorum in ciuitatem acceptis, quibus, ut iungeretur Palatio Auentinum, ad Murciae datae sedes. Ianiculum quoque adiectum, non inopia loci sed ne quando ea arx hostium esset. id non muro solum sed etiam ob commoditatem itineris ponte sublicio, tum primum in Tiberi facto, coniungi urbi placuit. Quiritium quoque fossa, haud paruum munimentum a planioribus aditu locis, Anci regis opus est. ingenti incremento rebus auctis, cum in tanta multitudine hominum, discrimine recte an perperam facti confuso, facinora clandestina fierent, carcer ad terrorem increscentis audaciae media urbe
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ R. quintiũ censuit cõsensit cõsauit ut bellũ cũ prisas latinis fieret obeã rem
dixisset hastam in fines eoꝵ enuictebat.
Ec tñ mõ ablatinis repetite res/ ac bellum indictũ morẽq eũ posten accepe¬
runt. Ancus demandata curi sacroꝵ flaminib sacẽdotib q aliis excitu
nouo conscupto ꝓfectus politoriũ urb̃e latinoꝵ ui cepit. Secutus ꝙ morem¬
 regum pͥoꝵ qui tem romanã auxerant hostib in ciuitatẽ accipiendis mustitu¬
diiem omẽm romã ciuduxit. Et cũ cura palaciũ sedẽ ueteres romanoꝵ sabim
capitosium atq arcẽ celiũ mõtẽ alb̾am impsessẽt. auentinũ noue młtitudini
inde iu̾sus besso repecitũ. qd̾ uacuũ occupauerãt prisci satini eaq cã diruende
urbis eius fuit romanis ne hostiũ sẽꝑ receptacułũ eẽt Postremo oĩ bello laci¬
no medulliam cõpulso aliꝙͣdu ibi marte ince̾te uana uictoria pugnatum ẽ.

Expanded text:
 Quiritium censuit consensit consciuit ut bellum cum Priscis Latinis fieret, ob eam redixisset, hastam in fines eorum emittebat. oc tum modo ab Latinis repetitae res ac bellum indictum, moremque eum posteri acceperunt. Ancus demandata cura sacrorum flaminibus sacerdotibusque aliis, exercitu nouo conscripto profectus, Politorium, urbem Latinorum, ui cepit; secutusque morem regum priorum, qui rem Romanam auxerant hostibus in ciuitatem accipiendis, multitudinem omnem Romam traduxit. et cum circa Palatium, sedem ueterum Romanorum, Sabini Capitolium atque arcem, Caelium montem Albani implessent, Auentinum nouae multitudini inde rursus bello repetitum quod uacuum occupauerant Prisci Latini, eaque causa diruendae urbis eius fuit Romanis ne hostium semper receptaculum esset. postremo omni bello Latino Medulliam compulso, aliquamdiu ibi Marte incerto, uaria uictoria pugnatum est;
Abbreviated transcription (Latin):
pum dignationẽ ꝑuenit. Consules ĩ festo ex̾citu magni sabinũ ꝓfocti cũ ita ua¬
statione dem̃ p̃lio adflixissent opes hostiũ ut dui nihil inde rebelliois timerei
possẽt cuumphantes romã redit᷑. ¶P ualenus oiũm cõsensu pͥnceps belli picisq
lianb adeo exigius ut funen supt᷑ deẽt de publico est datus luxere matrone
ut biitũ. ¶ Eodem anno due cosome satine pomena et cora ad̾ anĩcos deficuũ
cũ aĩcis bellum mitũ fusoq ingẽti ex̾citu qui se ingredientib fines cõsulibus
fencit obtulert omẽ aunĩcũ bellum pom etiã cõpulsum est. Nec mag̃ post p̃¬
lium quã i p̾sio ced̾ib cẽperatũ est et cesi aliꝙͣto płures emĩt ꝙͣ eupti et captos
it. Et hoe ãno rome truĩphatũ socuti cõs opĩt uẽginiᷤ. sp̃. cassius pometiã pͥmo
ui dem̃ uineis aliieq openb oppugnanĩt: In quos arunci mag̃ iã ĩ expiabisi dd̾io

Expanded text:
festo exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita vastatione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt. P. Valerius, omnium consensu princeps belli pacisqueliaribus adeo exiguis ut funeri sumptus deesset; de publico est datus. luxere matronae ut Brutum. eodem anno duae coloniae Latinae, Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. cum Auruncis bellum initum, fusoque ingenti exercitunec magis post proelium quam in proelio caedibus temperatum est; et caesi aliquanto plures erant quam capti, et captos it. et hoc anno Romae triumphatum. secuti consules Opiter Verginius Sp. Cassius Pometiam primo vi, deinde vineis al
Abbreviated transcription (Latin):
andinos cunane cohortes arte adu̾sus iũ use declinaue pansulũ effaseꝙ p̃latos
hostos cosis siguis ab tengo adorces. Icam medio ꝓpe iã uictores cesi eriusa pis¬
suplar delansũt Ibi benigne excepti dunsio in hospitia. Curatis nubñd alii ꝑfec¬
cutomos nũtii sospitasiii bnficior młcos iome sospitium urb̃q caritas tenuiu¬
regnum carquinio uenere quib cum responsum eẽt/ missurũ ad regem senatum
segatos missi cõfestim hononacissim quisq e pacrib nõ qn breuit᷑ reddi respõsum

Expanded text:
Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum, effuseque praelatos Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum, effuseque praelatos hostes conuersis signis ab tergo adortae sunt. ita in medio supplicum delati sunt. ibi benigne excepti divisique in hospitia. curatis volneribus alii profecti domos, nuntii hospitalium beneficiorum; multos Romae hospitum urbisque caritas tenuiregnum Tarquinio venerunt. quibus cum responsum esset missurum ad regem senatum legatos, missi
Abbreviated transcription (Latin):
po̾senne regis uendendi. Cuiꝰ originẽ mons necesse est aut int̾ bellũ natã eẽ neꝙ
omissam in pace aut a mitiore areuisse pͥncipio quã hic p̃se ferat citulus. Rona ho¬
sulit uendendi Prxuinũ us ẽ ex ħis q̃cradũt᷑. po̾sc̃nam disced̾entẽ ab ianiculo
castia opusenta cõuecto ex ꝓpinquis ac fertilib etrurie arius cõmeatu romanis
dono dedisse iopi tũ urbe absonguiqua obsidione. Ead̾em̃ ne ppło ĩmisso dinperẽ¬
romano bello porsenna ne fnistra in eascra ex̾cit̾ add̾uct᷑ uidet᷑. Cum pãte copiaꝵ
filum am̃tẽ ariciam oppignatũ mictis pͥmo ananos res nec opinata ꝑcuserat
Aiessicademꝰ anxilia et alatinis pplis et acumis cãtũ spei fecere ut acie decenere.
auderet p̾sio auiro a deo cottats inipetu se intuler̃t etrusci ut funde̾nt ip̃o ĩ u̾su

Expanded text:
PorsinnPorsinnomissam in pace, aut a mitiore creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter uendendi. proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperenRomano bello Porsenna, ne frustra in ea loca exercitus adductus uideretur, cum parte copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit. primo Aricinos res necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent. proelio inito, adeo concitato impetu se intulerant Etrusci ut funderent ipso incursu
Abbreviated transcription (Latin):
tiunnauit sospitesq cẽs romã adꝓpinquũ restituit qd ubi regi nũtiatũ ẽ pͥmo ĩcen¬
suo ara oratores romã misit ad csoesiam obsidem deposcendam alias haud magni
facore deui in admirationẽ u̾sus suꝑ csoesites muciosq dicere id facm eẽ et p̃se fer
regem ernuscũm nõ tuta solum sedhonoiuta etiã iu̾t̾ fuit laudatãq ui̾ginẽ pãte ob¬
sid iui se donan dieit ip̃a quos uellec segerer. Prod̾uctis oĩb esegisse ĩ pubẽs dicit᷑
fooste. qͥ maxiẽ oportuna eẽt ĩ uine. Pace reintegnata iomani nouã ĩ femina ui᷑tucẽ
Nouo in gene honons statua equestn donauere. In suma sacra ua fuit posica uir¬
po un sideo eꝙ ħuic cã pacate ꝓfectioĩ ab urbe rogis etuisa abħorrẽs mos tindit̾
Santiquis usq ad̾ nñm etatẽ int̾ cetera solsep̃nia manet bonis uendendis bona

Expanded text:
tranauit, sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit. quod ubi regi nuntiatum est, primo incentranauit, sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit. quod ubi regi nuntiatum est, primo incensus ira oratores Romam misit ad Cloeliam obsidem deposcendam: alias haud magni facere. deinde in admirationem uersus, supra Coclites Muciosque dicere id facinus esse, et praeregem Etruscum non tuta solum sed honorata etiam uirtus fuit, laudatamque uirginem parte obsidum se donare dixit; ipsa quos uellet legeret. productis omnibus elegisse impubes dicitur;hoste quae maxime opportuna iniuriae esset. pace reit posita virgo insidens equo. huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet, bona
Abbreviated transcription (Latin):
legriti a porsenna romã secuti sũt/ adeo mouenit eũ et pͥmi ꝑituli cafus quo nich
se p̃t errorẽ insidiatons cexisset et subeũda dimicatio tociẽs qtͣ cõuirati supaẽt
ut pacis cõdiciones ułtir feret iomanis Iactatũ in co̾dicionib ne quicio detarqnus
in ieguum restituendis mag quia ĩd negare ip̃e nequierat caiquiniis quã qd ne¬
iitum i sibi ab romanis ignorarer de agro ueĩentib restituendo impetratum
suisuiq ncatas obsides dandi romanis si ianiculo p̃sidium deduci uelsẽt. ħ̃is cõ¬
dicionib cõposita pace ex̾citum ab ianicuso ded̾uxit po̾senna er agro romano ex¬
dessit patires.C. mutio nuitio uiͬtutis cã trãstiberim agnim dono dedere. Que po¬
stea sũt mũtia prata appessata. Ergo ita hononta uiͬcute femine qͦ ad publica de¬
sora ercitate et csoesia uirgo una ex obsidib̾ cum castra ecruscoꝵ forte aud̾ ꝓcus riꝑa
cibeno socata eent fistrata custodes dux agminis uigniũ inc̾ cela hostium ciberĩ

Expanded text:
sinna Romam secuti sunt; adeo mouerat eum et primi periculi casus, <a> quo nihil se praeter errorem insidiatoris texisset, et subeunda dimicatio totiens quot coniurati superessent, ut pacis condiciones ultro ferret Romanis. iactatum in condicionibus nequiquam de Tarquiniis in regnum restituendis, magis quia id negare ipse nequiuerat Tarquiniis quam quod negatum iri sibi ab Romanis ignoraret. de agro Ueientibus restituendo impetratum, expressaque necessitas obsides dandi Romanis, si Ianiculo praesidium deduci uellent. his condicionibus composita pace, exercitum ab Ianiculo deduxit Porsinna et agro Romano excessit. patres C. Mucio uirtutis causa trans Tiberim agrum dono dedere, quae postea sunt Mucia prata appellata. ergo ita honorata uirtute, feminae quoque ad publica decora excitatae, et Cloelia uirgo una ex obsidibus, cum castra Etruscorum forte haud procul ripa Tiberis locata essent, frustrata custodes, dux agminis uirginum inter tela hostium Tiberim
Abbreviated transcription (Latin):
sã sib̾ido fñcretie ꝑuim stupiande capit cũ forma cũ spectata castitas incitat. Et
tũ quidẽ ab nocturno uiuenisi sudo in castra redeũt. Paucis int̾iectis dieb sextus
tarquinius inscio cossatino cũ comite uno cossatiã uenit. ubi exceptos benigne ab
ignans cõsili cũ post cenã in hospicale cubiailũ deductͥ eẽt amore ardens p̾ꝙ̃
satis tuta cura sopitiq oẽs uidebantͥ stucro gladio ad dormientẽ sucretiã uenit. Si¬
nistrnq manu musiens poctore opp̃sso tace sucretia inquit. Sextus tumuinius
sum fe̾ium in manu est moriere si emiẜis uocẽ. Cũ pauida ex sop̃no musier nlla
opem ꝓpe mortẽ ĩminẽtẽ uiderer cũ carquini facen amorẽ omre miscere p̃cibus¬

Expanded text:
la libido Lucretiae per uim stuprandae capit; cum forma tum spectata castitas incitat. et la libido Lucretiae per uim stuprandae capit; cum forma tum spectata castitas incitat. et tum quidem ab nocturno iuuenali ludo in castra redeunt. paucis interiectis diebus Sex. Tarquinius inscio Collatino cum comite uno Collatiam uenit. ubi exceptus benigne ab ignaris consilii cum post cenam in hospitale cubiculum deductus esset, amore ardens, postquam satis tuta circa sopitique omnes uidebantur, stricto gladio ad dormientem Lucretiam uenit sinistraque manu mulieris pectore oppresso 'tace, Lucretia' inquit; ' Sex. Tarquinius sum; ferrum in manu est; moriere, si emiseris uocem.' cum pauida ex somno mulier nullam opem, prope mortem imminentem uideret, tum Tarquinius fate
Abbreviated transcription (Latin):
in filius maidit de uxonb m̃tio suã quisq saudare mins mod̾is. In de cẽtamine
accẽso coslatim negat u̾bis opus ẽẽ paucis id quidẽ hons posse sam. quãcũ cecis
ces mãꝵꝵ ingenia id̾ cuiq spectatissimũ sit qd̾ nec iopinato uin aduẽtu occu̾rent
ocusis. In caluerãt uino. Age sane omes citatis equis auosant romã qͦ cũ pͥmis
se intendẽtib teneb̾us ꝑuenissent ꝑgũt inde cossatiã ubi sucretiã haud̾ quãꝙ
ut regias nurus quas in cõuuuo suxuq cum equalib uidem̃t cp̃s terẽ tes sed̾ noc¬
te serã deditã sane int̾ sũcubrãtes ancilsas in medio ediũ sedẽtẽ ĩueniũt. Mu¬
siebus certamĩs saus penes sucrẽtiã fuit. Ad̾ueniens uir tarquiniiq excepti
benigne. uictor mantus comit᷑ inuitat regios uiuenes. Ibi sextũ tarquinũ ma¬

Expanded text:
ri filius, incidit de uxoribus mentio. suam quisque laudare miris modis; inde certamine ri filius, incidit de uxoribus mentio. suam quisque laudare miris modis; inde certamine accenso Collatinus negat uerbis opus esse; paucis id quidem horis posse sciri quantum ceteris sentes nostrarum ingenia? id cuique spectatissimum sit quod necopinato uiri aduentu occurrerit oculis.' incaluerant uino; 'age sane' omnes; citatis equis auolant Romam. quo cum primis se intendentibus tenebris peruenissent, pergunt inde Collatiam, ubi Lucretiam haudquaquam ut regias nurus, quas in conuiuio luxuque cum aequalibus uiderant tempus terentes sed nocte sera deditam lanae inter lucubrantes ancillas in medio aedium sedentem inueniunt. muliebris certaminis laus penes Lucretiam fuit. adueniens uir Tarquiniique excepti benigne; uictor maritus comiter inuitat regios iuuenes. ibi Sex. Tarquinium ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicum inde romã ubi adu̾sus tutusos bessum sum̃a in painbat᷑. Ardeam iu¬
tuli hbebant gens ut in ea regione atq in ea etate diuitiis p̃pollens. Eaq
ip̃a cã bessi fuit qd̾ rex romanꝰ tũ ip̃e dicar exhaustus magͥficẽtia publicoꝵ oꝑum
tũ p̾da desenire ppłariũ aĩos studebat p̃t̾ aliã suꝑbiam regno infestos euã qd̃ se
in fubroꝵ ministiis ac ẜuisi cã diuhitos oꝑe ab rege indignabant᷑. Tep̃cata re
est si pͥmo impera capi ardea posset. ubi id paꝵ ꝓcessit obsidione munitionib¬
q cepti p̃mihostes In statuus ut fic songo mag̃ quã acci bello sacis liberi cõme¬
atus er̃t pͥmorib tam̃ mag̃ ꝙͣ miłitib.¬
Egii quidẽ uiuenes int̾ dũ otiũ cõiuiuis cõmessationib q int̾ se gerebant.
forte potãtib his apud sextũ carquiniũ ubi eccossatmꝰ cenabat tarquinꝰ ege¬

Expanded text:
reditum inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa ui parabatur. Ardeam Rureditum inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa ui parabatur. Ardeam Rutuli habebant, gens, ut in ea regione atque in ea aetate, diuitiis praepollens; eaque ipsa causa belli fuit, quod rex Romanus cum ipse ditari, exhaustus magnificentia publicorum operum, tum praeda delenire popularium animos studebat, praeter aliam superbiam regno infestos etiam quod se in fabrorum ministeriis ac seruili tam diu habitos opere ab rege indignabantur. temptata res est, si primo impetu capi Ardea posset: ubi id parum processit, obsidione munitionibusque coepti premi hostes. in his statiuis, ut fit longo magis quam acri bello, satis liberi commeatus erregii quidem iuuenes interdum otium conuiuiis comisationibusque inter se terebant. forte potantibus his apud Sex. Tarquinium , ubi et Collatinus cenabat Tarquinius, Ege
Abbreviated transcription (Latin):
felis a d ĩnicationẽ stusticie cum se suaq p̃de eẽ regi sinẽt b̾nci qͦ haud ab̾nuit cõgͦ¬
e᷑ abtarquiniis ductus delphos sudibnũ uerius qũa comes aureũ bãcułũ inclusum
corneo cauato ad id bacuso tusisse donũ apossim dicit᷑ ꝑ ambages effigiem ingemii
sui. Quo ꝑͣquã uentũ est ꝑfectis patris mandatis cupido incessit aĩos unenũ sci¬
scitandi ad que eoꝵ regnũ romanũ eẽt uẽtuũ. Ex infimo specu uocẽ redd̾itã ferunt.
qui rome resiccus fuenit uc ignat᷑ respõsi expers q imꝑii eẽt rẽ suma ope tacen iu¬
bent. Ip̃i int̾ se utẽ pͥor cum romã redisset matii obsculũ daret sorti ꝑmitũt. Bnitͤ
asio ratus specrare phichicam uocẽ uelut si ꝓsapsus cecidisset t̾rã osculo cõtigit:
Ecisicat ꝙ ea comuĩs mat̾ oĩum mortasiũ eẽc

Expanded text:
factus ad imitationem stultitiae, cum se suaque praedae esse regi sineret, Bruti quoque haud abnuit cognofactus ad imitationem stultitiae, cum se suaque praedae esse regi sineret, Bruti quoque haud abnuit cognompora sua. is tum ab Tarquiniis ductus Delphos, ludibrium uerius quam comes, aureum baculum inclusum corneo cauato ad id baculo tulisse donum Apollini dicitur, per ambages effigiem ingenii sui. quo postquam uentum est, perfectis patris mandatis cupido incessit animos iuuenum sciscitandi ad quem eorum regnum Romanum esset uenturum. ex infimo specu uocem redditam ferunt:  ignarus responsi expersque imperii esset, rem summa ope taceri iubent; ipsi inter se uter prior, cum Romam redisset, matri osculum daret, sorti permittunt. Brutus alio ratus spectare Pythicam uocem, uelut si prolapsus cecidisset, terram osculo contigit, scilicet quod ea communis mater omnium mortalium esset.
Abbreviated transcription (Latin):
na lignea elapsus cũ terrorẽ fugãq in regiã fecisset ip̃i regis nõ cã subito pauoie
ꝑculic pect᷑ quã anxiis impleuit curis. Itaq cum ad puͣ ꝑdigia etnsi tãtũ uates
ad hiberẽt᷑ hoc uelud domestico ext̾nt̾ iusu desphos ad maxime inolitũ in t̾rs om¬
culum mictẽ statuit. Neq respõsũ sõdiũ ulli alii cõmictẽ ausus duos fiłios ꝑ igͦta
ea tẽpestace t̾ras ignotiora maria in gretiã misit. Titus et arrũs ꝓfecti comes
hiis addit᷑ .s. iunu̾s bnucͤ canquina sorore regis nat᷑ iuuenis songe alius ĩgrio
ꝙͣ cain̾ simusationẽ ind̾uemt: Is cum pmores ciuicatis in quib fie̾m suũ ab auũculo
ineͣfactũ audis set neq in cũo suo quicꝙͣ regi timend̾ũ neq in fortuna cõcupiscendũ
resinquẽ stntiuit cõcẽptũq tutus ẽẽ ubi in uire parũ p̃sidii eẽt. Ergo ex industna

Expanded text:
na lignea elapsus cum terrorem fugamque in regia fecisset, ipsius regis non tam subito pauore na lignea elapsus cum terrorem fugamque in regia fecisset, ipsius regis non tam subito pauore perculit pectus quam anxiis impleuit curis. itaque cum ad publica prodigia Etrusci tantum uates adhiberentur, hoc uelut domestico exterritus uisu Delphos ad maxime inclitum in terris oraculum mittere statuit. neque responsa sortium ulli alii committere ausus, duos filios per ignotas ea tempestate terras, ignotiora maria in Graeciam misit. Titus et Arruns profecti; comes iis additus L. Iunius Brutus , Tarquinia, sorore regis, natus, iuuenis longe alius ingenii quam cuius simulationem induerat. is cum primores ciuitatis, in quibus fratrem suum, ab auunculo interfectum audisset, neque in animo suo quicquam regi timendum neque in fortuna concupiscendum relinquere statuit contemptuque tutus esse ubi in iure parum praesidii esset. ergo ex industria
Abbreviated transcription (Latin):
turam. Incent̾ ꝑficiendo tẽplo fabus undiq ex iuina accitis nõ pecunia solam
ad id̾ puͣ est usus sed oꝑis etiã ex plebe. Quicũ haud pmius ex ip̃i militie adde̾t᷑
sabor mnꝰ cam̃ pleb̾s grauabat᷑ se tẽpla deũ edificare manib suis. Que post hoc
et ad alia ut specie minora sic laboris aliqñ maions traducebat᷑ opera foros in aͬco
faciendos claacãq maximã receptacułũ oiũm pugam̃toꝵ urbis sub̾ c̾rã agẽdã
Quib duob oꝑib uix noua hec magnificẽtia quicꝙͣ ad equare potuit. his la
borib ex̾cta psebe quia urbi mstitudinẽ ubi usus nõ cẽt onen rebat᷑ eẽ et coloĩs
mictond̾is occupari sacius imꝑii fiues uoseb̾at signiã circeios q cosonos misit
p̃sidia urbi fucura. t̾ra manq hec agẽti po̾centũ t̾rbile uisum angius ex colup¬

Expanded text:
turam. intentus perficiendo templo, fabris undique ex Etruria accitis, non pecunia solum turam. intentus perficiendo templo, fabris undique ex Etruria accitis, non pecunia solum ad id publica est usus sed operis etiam ex plebe. qui cum haud paruus et ipse militiae adderetur labor, minus tamen plebs grauabatur se templa deum exaedificare manibus suis quam postquam et ad alia, ut specie minora, sic laboris aliquanto maioris traducebantur opera, foros in circo faciendos cloacamque maximam, receptaculum omnium purgamentorum urbis, sub terra agendam; quibus duobboribus exercita plebe, quia et urbi multitudinem, ubi usus non esset, oneri rebatur esse et colonis mittendis occupari latius imperii fines uolebat, Signiam Circeiosque colonos misit, praesidia urbi futura terra marique. haec agenti portentum terribile uisum: anguis ex colum
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ nõ euocatũ sacratis ibi finib firma stabiliaq cũcta portende̾. hoc ꝑpetuitatis
auspicio accepto secucũ aliud magͥtudinẽ imꝑii portendens ꝓdigiũ est. Caput hu¬
manũ in tegra facie apenentib fundam̃ta templi dicit᷑ apparuisse. Que uisa spe¬
ties. haud ꝑ ambages arxẽ eã imꝑi aputq reꝵ fore portendebat. Idq ita ceci¬
nere uates quiq in urbe em̃t quosq ad eam rem cõsustandã ex ecruria acciue¬
rnt. Augebat᷑ ad ĩpensas regis aũis. Itaq põpcine manubie que ꝑducendo ad
culm̃ open destinate er̃t/ uix in fundam̃ta suppedicaue. Eo mag̃ fabio p̃t̃ ꝙͣ qd
argẽti seposita in eam rem scribit quã sũmã pecuiue neq ex und tm urbis p̃da¬
fuisse sperandam et nłłus ne for quidẽ magnificẽtie oꝑum fundam̃ta ñ exuperi¬

Expanded text:
deorum non euocatum sacratis sibi finibus firma stabiliaque cuncta portendere. hoc perpetuitatis deorum non euocatum sacratis sibi finibus firma stabiliaque cuncta portendere. hoc perpetuitatis auspicio accepto, secutum aliud magnitudinem imperii portendens prodigium est: caput humanum integra facie aperientibus fundamenta templi dicitur apparuisse. quae uisa species haud per ambages arcem eam imperii caputque rerum fore portendebat; idque ita cecinere uates quique in urbe erant quosque ad eam rem consultandam ex Etruria acciuerant. augebatur ad impensas regis animus; itaque Pometinae manubiae, quae perducendo ad culmen operi destinatae erant, uix in fundamenta suppeditauere. eo magis Fabio, praeterquam quod argenti seposita in eam rem scribit, summam pecuniae neque ex unius tum urbis praeda sperandam et nullius ne horum quidem operum fundamenta non exsupera
Abbreviated transcription (Latin):
Abiis receptis curquimꝰ pacẽ cum equoꝵ gẽte fect fedus cũ cuscis renouauit. In¬
de ad negotia urbana aiũim cõuerrit quoꝵ erat pͥmũ ut iouis tẽplũ in mõte cã¬
peio monuinentũ regni sui noĩsq relinque̾t. Carquinios reges ambos patrẽ uol¬
⁊uisse filiũ ꝑfecisse et uc libe̾m a ceti̾s resigionib arx ea eẽr cota ioius tẽpłiq eius
qd in ea edificaret᷑ ex augurare fana sacellaq statuit que aliqͦt ibi atatio rege pͥmũ
in ip̃o discamine adu̾sus romulũ pugne uoto cõsecrata in augurataq postea fu¬
erant. Int pͥncipia cõdendi hi oꝑis mouisse num̃ ad indicdã tãci imꝑii molẽ
trdicur eos. Nam cum oiuim sacelloꝵ exauguraciones admicterẽt aues in t̾mi¬
is fano nõ addixere. Id omen augunũq ita acceptũ ẽ nõ morã t̾mini edẽ unũq

Expanded text:
Gabiis receptis Tarquinius pacem cum Aequorum gente fecit, foedus cum Tuscis renouauit. inGabiis receptis Tarquinius pacem cum Aequorum gente fecit, foedus cum Tuscis renouauit. inde ad negotia urbana animum conuertit; quorum erat primum ut Iouis templum in monte Tarpeio monumentum regni sui nominisque relinqueret: Tarquinios reges ambos patrem uouisse, filium perfecisse. et ut libera a ceteris religionibus area esset tota Iouis templique eius quod inaedificaretur, exaugurare fana sacellaque statuit quae aliquod ibi, a Tatio rege primum in ipso discrimine aduersus Romulum pugnae uota, consecrata inaugurataque postea fuerant. inter principia condendi huius operis mouisse numen ad indicandam tanti imperii molem traditur deos; nam cum omnium sacellorum exaugurationes admitterent aues, in Termini fano non addixere; idque omen auguriumque ita acceptum est non motam Termini sedem unumque eum
Abbreviated transcription (Latin):
crrdo dubie fidei indebat᷑ nhil uoce respõsum ẽ. Rex uelut delibenbũdus in ortũ edium
trãsit sag̃te nũtio filii Ibi in ambulans tacit᷑ sũma papanerũ capita dicit᷑ baculo de¬
cussisse. Intẽrogando expecrandoq responsim nũcius fessus ut re ĩꝑfecta redit gabios
uocem emisisse. Sexro ubi qd̾ uesset parẽs quid ue p̃ciꝑet tacitis ambugib patuit.
Pumores ciuitatis cuminãdo ałios apd̃ ppłm alios sua ip̃os inuidia oportunos ĩcere¬
mit. musti palam quidã in quib munꝰ sposa caminosa euit futura cla int̾fdrti
intuit quibusd̾am uolentib fugere auc in exiliũ acci sũt absentũq bona uixta atq
incerẽptoꝵ diuisa fuere largitionis inde p̃deq et dulcedine pͥuati cõmodi sensus
masoꝵr pubsicoꝵ adimi donec orba cõsilio auxilioq gabiua res regi romano sine
Oulsa dimicatiõe in manũ tradit᷑.

Expanded text:
credo, dubiae fidei uidebatur, nihil uoce responsum est; rex uelut deliberabundus in hortum aedium credo, dubiae fidei uidebatur, nihil uoce responsum est; rex uelut deliberabundus in hortum aedium transit sequente nuntio filii; ibi inambulans tacitus summa papauerum capita dicitur baculo decussisse. interrogando exspectandoque responsum nuntius fessus, ut re imperfecta, redit Gabios;uocem emisisse. Sexto ubi quid uellet parens quidue praeciperet tacitis ambagibus patuit, primores ciuitatis criminando alios apud populum, alios sua ipsos inuidia opportunos interemit. multi palam, quidam in quibus minus speciosa criminatio erat futura clam interfecti. patuit quibusdam uolentibus fuga, aut in exsilium acti sunt, absentiumque bona iuxta atque interemptorum diuisui fuere. largitiones inde praedaeque; et dulcedine priuati commodi sensus malorum publicorum adimi, donec orba consilio auxilioque Gabina res regi Romano sine ulla dimicatione in manum traditur.
Abbreviated transcription (Latin):
gabinoꝵ incitaret / ip̃e cum ꝓmptissimis uuenũ ũdatũ atq in expediciones irec et dc̃is
fcĩa oĩb ad fallendũ instructis uana cresceret fides dux ad ultimũ bellisegit᷑. Ibi cũ
inscia młtitudine ꝗd̾ ageret᷑ p̃sia ꝑua uit romã gabiosq fierẽt quib plerũq gabina
res supior eẽt tũ certatĩ sũm infimiq gabinor. Sextũ tarquiniũ dono deũ sib̃i mis¬
sum ducẽ cred̾e apud misites uo̾ obeundo ꝑicula ac labores pant̾ p̃dã munifice largien¬
do tñta cantate ẽẽ ut nõ pat̾ camuii̾ potẽnior rome ꝙͣ filius gabus eẽr. Itaq pꝰꝙͣ
satis uiiũ cossectũ ad oẽs conat᷑ uid̾ebat tũ e suis unũ scisitatũ romã ad patrẽ mictit¬
adͥ nã se facẽ ueslet qñ quide̾̃ ut oĩa un p̃ gabiis posset ei dii dedissent. huic nũtio qr

Expanded text:
Gabinorum incitaret, ipse cum promptissimis iuuenum praedatum atque in expeditiones iret et dictis Gabinorum incitaret, ipse cum promptissimis iuuenum praedatum atque in expeditiones iret et dictis factisque omnibus ad fallendum ininscia multitudine quid ageretur, proelia parua inter Romam Gabiosque fierent quibus plerumque Gabina res superior esset, tum certatim summi infimique Gabinorum Sex. Tarquinium dono deum sibi missum ducem credere. apud milites uero obeundo pericula ac labores pariter, praedam munifice largiendo tanta caritate esse ut non pater Tarquinius potentior Romae quam filius Gabiis esset. itaque postquam satis uiquidnam se facere uellet, quando quidem ut omnia unus publice Gabiis posset ei di dedissent. huic nuntio, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
scant. gorsitan eciã ard̾ons aliqd ad bellũ armaq se adu̾sus suꝑbissimũ regẽ ac fero¬
dissimũ ppłm ĩuẽturũ cum siuicħ ĩ mouerẽt᷑ infensus ira po̾ro inde abiturus iuderet᷑
Benigne ab̃gabinis excpit᷑. uerant miran si quasis in ciues qualis in socios całis
ad ułtimiũ insiberos oẽt in se ip̃m postremo seuicanũ si alia desint. Sibi uoͣ gnitũ ad¬
uentũ eiꝰ eẽ futunĩq credere breui ut illo aduruante a portis gabinis sub romana
menia bessum cunsfenat᷑. Inde in cõsilia puͣ adhiben. ubi cum de aliis reb assenti¬
ie se uetenb̾ gab̾inis dicẽt᷑ quib hee nociores eẽnt ip̃e idẽcidẽ bessi aucror eẽt in eo sͥ
p̃cipue prudentiã assume̾ qd̾ utiiusq ppłi iuires nossec scirero ĩuisam ꝓfecto suꝑbiã
iegiã cuib eẽ quã ferre ne siben qͥd̾e potuissẽt. Ita cum sensim ad rebellandũ pͥmons

Expanded text:
bellum armaque se aduersus superbissimum regem ac ferocissimum populum inuenturum. cum si nihil morarentur infensus ira porro inde abiturus uideretur, benigne ab Gabinis excipitur. uetant mirari si, qualis in ciues, qualis in socios, talis ad ultimum in liberos esset; in se ipsum postremo saeuiturum, si alia desint. sibi uero gratum aduentum eius esse, futurumque credere breui ut illo adiuuante a portis Gabinis sub Romana moenia bellum transferatur. inde in consilia publica adhiberi. ubi cum de aliis rebus adsentire se ueteribus Gabinis diceret quibus eae notiores essent, ipse identidem belli auctor esse et in eo sibi praecipuam prudentiam adsumere quod utriusque populi uires nosset, sciretque inuisam profecto superbiam regiam ciuibus esse quam ferre ne liberi quidem potuissent. ita cum sensim ad rebellandum primores
Abbreviated transcription (Latin):
fecit domi qͣ faciat. Neꝙͣ stirpẽ neꝙͣ heredem regni resiquat. Se quidẽ int cesa et gla¬
dios patris elapsum nihił usꝙͣ sibi tutũ nisi apud hostes carquinii credidisse. n ã ne
eirret mane᷑ his bossum qd rositũ sunuset᷑ et ꝑ arasionẽ eos ĩ guitos ĩuasiuũ qd̾ si apd̾

Expanded text:
fecerit domi quoque faciat, ne quam stirpem, ne quem heredem regni relinquat. se quidem inter tela et glafecerit domi quoque faciat, ne quam stirpem, ne quem heredem regni relinquat. se quidem inter tela et gladios patris elapsum nihil usquam sibi tutum nisi apud hostes L. Tarquini credidisse. nam ne errarent, manere iis bellum quod positum simuletur, et per occasionem eum incautos invasurum. quod si ap
Abbreviated transcription (Latin):
pometiãq exhis ui cepit. ubi cũ diuidẽdã p̾tl̃ quadiugĩta cusenta angenti
auq cepisset concepie aĩo eam amplitudinem iouis templi que digna dm̃ hoiũimq re¬
cre ꝯ romano imꝑio que ip̃ius etiã soa maiestate eẽt captiuã pecuniã in edificationẽ
euis templi se posuit.
X cepit deunde eũ senti sꝑe bessum quogabios ꝓpinquã urbem ne quimꝙͣ ui adortus
tum ob̃ sidendi quoq urbem spes pulso amenib a dep̃cu eẽt postremo m̃me arte ro¬
mana fituide ac dolo aggressus est. Nã cum uelut posito bello fundam̃tis templi
faciendis asiis̃q urbanis oꝑib incẽtũ se ẽẽ simularet sexc̾ filus eiꝰ qui minim ex tͥb
enit dun ssugit ex cõposito gabios patris in se seuiciã ĩcollembile cõquerẽs iũ ab alie¬
nis in suos uetisse suꝑbiam ex liberoꝵ qͦ eũ freꝙ̃tie cedere ut quã in cuna solitudinẽ

Expanded text:
Pometiam ex iis ui cepit. ubi cum diuendita praeda quadraginta talenta argenti Pometiam ex iis ui cepit. ubi cum diuendita praeda quadraginta talenta argenti efecisset, concepit animo eam amplitudinem Iouis templi quae digna deum hominumque ree Romano imperio, quae ipsius etiam loci maiestate esset. captivam pecuniam in aedificationem eius templi seposuit. excepit deinde eum lentius spe bellum, quo Gabios, propinquam urbem, nequiquam vi adortus, cum obsidendi quoque urbem spes pulso a moenibus adempta esset, postremo minime arte Romana, fraude ac dolo, adgressus est. nam cum velut posito bello fundamentis templi iaciendis aliisque urbanis operibus intentum se esse simularet, Sextus filius eius, qui minimus ex tribus erat, transfugit ex composito Gabios, patris in se saevitiam intolerabilem conquerens: iam ab alienis in suos vertisse superbiam, et liberorum quoque eum frequentiae taedere, ut quam in curia solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
anco pͥus patre dem̃ ẜuio regnãte ipessi sit̃ sẽꝑ̃ aut spectẽt aut patiant᷑ ant diffi
satim stare ac sentire cum rege uidebat᷑ et turn sui cuq penculi si ad̾u̾sat᷑ eẽc re¬
cens erat docum̃tum.¬
¶ Ita renouatũ fedus indictũq iuniorib latinoꝵ ut ex fedẽ die ce̾ta ad lucũ ferẽtine
armati freꝙ̃tes adeẽnt. Qui ubi ad edictũ romani regis ex oĩb ⁊płis cõuenẽ ne du¬
cem suũ neue secretũ imꝑium ꝓpͥa ue signa haberẽt/ miscuit manipulos ex latinis
romanisq ut exbuus singulos facẽtꝰ binosq ex singulis. Ita geminatis manipi¬
lis centuriones ĩposuit nec ut ĩiustus in pace rex ita dux belli pͣuus fuit. Quin
ea arte equasset suꝑiores reges ui degeneratũ in aliis huic qͦ decon offeassot
S pͥm uolscis bellum ĩ ducẽcos ampluis post suã eratẽ annos mouit suessã

Expanded text:
Anco prius, patre deinde suo regnante perpessi sint, semper aut exspectent aut patiantur. haud difAnco prius, patre deinde suo regnante perpessi sint, semper aut exspectent aut patiantur. haud difLatini stare ac sentire cum rege uidebant, et Turnus sui cuique periculi, si aduersatus esset, recens erat documentum. ita renouatum foedus, indictumque iunioribus Latinorum ut ex foedere die certa ad lucum Ferentinae armati frequentes adessent. qui ubi ad edictum Romani regis ex omnibus populis conuenere, ne ducem suum neue secretum imperium propriaue signa haberent, miscuit manipulos ex Latinis Romanisque ut ex binis singulos faceret binosque ex singulis; ita geminatis manipulis centuriones imposuit. nec ut iniustus in pace rex, ita dux belli prauus fuit; quin ea arte aequasset superiores reges ni degeneratum in aliis huic quoque decori offecisset. is primus Uolscis bellum in ducentos amplius post suam aetatem annos mouit, Suessamque
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ parabũt cũ gladii abditi ex oĩb socis diu̾ticuli ꝓtraherẽt᷑ eĩ uoͣ manifesta res ui¬
sa ũecteq turno catene et cõfestĩ latinoꝵ cõciliũ magno cum cumultu aduocat᷑. Ibi
tã atrox ĩuidia orca ẽ gladiis in medio positis ut in dcã cã nouo gene̾ seti deiectus ad
caput a q̃ ferẽtine cinte suꝑne ũecra saxisq cõgestis mergeret᷑. Reuocatis deinide ad
cõcisium satinus tarquim᷑ cossaudatieq qͥ tinnũ nouãtẽ res ꝓ manifesto pa̾nudio me¬
nca uena affecissent/ ita uerba fecit.
Osse quidem se uerusto nure agere qd cum omẽs latini ab alba oriundi sic̃ in eo
federe teneant᷑. Qd ab tusso res oĩs albana cum colonis suis in romanũ cessent
imꝑium. Ceceꝵ se utilitatis id mag̃ oĩum cã censere ut renouet᷑ id fedus ẜaq poti

Expanded text:
uim parabant, cum gladii abditi ex omnibus locis deuerticuli protraherentur, enimuero manifesta res uiuim parabant, cum gladii abditi ex omnibus locis deuerticuli protraherentur, enimuero manifesta res uisa iniectaeque Turno catenae; et confestim Latinorum concilium magno cum tumultu aduocatur. ibi tam atrox inuidia orta est gladiis in medio positis, ut indicta causa, nouo genere leti, deiectus ad caput aquae Ferentinae crate superne iniecta saxisque congestis mergeretur. reuocatis deinde ad concilium Latinis Tarquinius conlaudatisque qui Turnum nouantem res pro manifesto parricidio merita poena adfecissent, ita uerba fecit: posse quidem se uetusto iure agere, quod, cum omnes Latini ab Alba oriundi sint, in eo foedere teneantur, quo sub Tullo res omnis Albana cum colonis suis in Romanum cesserit imperium; ceterum se utilitatis id magis omnium causa censere ut renouetur id foedus, secunda
Abbreviated transcription (Latin):
pararinecem/ ut latinoꝵ solus imꝑium teneat aggressurũ fuisse hesterno die in cõ¬
cilio dilatã rẽ eẽ ꝙ auctor cõcilii aliuent quẽ maxiẽ petẽt. Inde ilła ab̃sentis in sec¬
tationẽ ẽẽ natã qd̾ monindo spem destituent nõ dubitare si ueri deferãt᷑ qn pͥma
suce ubi uẽtũ in cõciliũ sit instruct̾ cũ cõuiratoꝵ manu armat᷑q uẽturus sit dici gla¬
dioꝵ ingentẽ ẽẽ nũm ad eũ cõuectũ. Id uanũ nͦ nesit ex cẽpło scn posse rogare cos ut
inde secum ad turnũ ueniãt suspectã fecit rem et ingeniũ turni ferox et oratio he¬
sterna et mora tarquini qd uidebat᷑ ob eam differn cedes pocuisse. Eũt inclinatis
quidẽ ad credendũ aĩs cam̃ n gladis dep̃hensis cetera uana existimatun. ubi est eo
uẽtũ turnũ ex sõpno excitatũ cuũsistũt castodes. Cõphensiqq ẜuis qͥ cantate dñi

Expanded text:
parari necem ut Latinorum solus imperium teneat. adgressurum fuisse hesterno die in conparari necem ut Latinorum solus imperium teneat. adgressurum fuisse hesterno die in concilio; dilatam rem esse, quod auctor concilii afuerit quem maxime peteret. inde illam absentis insectationem esse natam quod morando spem destituerit. non dubitare, si uera deferantur, quin prima luce, ubi uentum in concilium sit, instructus cum coniuratorum manu armatusque uenturus sit. dici gladiorum ingentem esse numerum ad eum conuectum. id uanum necne sit, extemplo sciri posse. rogare eos ut inde secum ad Turnum ueniant. suspectam fecit rem et ingenium Turni ferox et oratio hesterna et mora Tarquini, quod uidebatur ob eam differri caedes potuisse. eunt inclinatis quidem ad credendum animis, tamen, nisi gladiis deprehensis, cetera uana existimaturi. ubi est eo uentum, Turnum ex somno excitatum circumsistunt custodes; comprehensisque seruis qui caritate domini
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝙ̃ int᷑ patrẽ et filium paucisq crãsigi uerb̃ posse ni pareat patͥ ħĩcurũ
ĩ fortunũ eẽ. Hec ancinꝰ mn regem romanũ incegans ex cõcisio abiit
uam rem tarquinuᷤ aliꝙͣto ꝙͣ uidebat᷑ ognius ferens cõfestĩ curno necem machi¬
natur ut eund̾em terrorẽ quo curũ aĩos domi opp̾ssent sãcinis miceret. Et qr
ꝓ impio pasam intfici nõ potenit oblato falso cumine insoncẽ opp̃ssit. ꝑ adu̾se
factionis quosd̃a aucmnos ẜuũ turi auro coͣrupit in diu̾soriũ eius uĩ magnã gła¬
dioꝵ clam infe̾r sinẽt. Ea cum una nocte ꝑfecta eõt tarquinuᷤ paulo ante sucẽ acci¬
tis ad se pͥncipib satinoꝵ qiͣ re noua ꝑturbat᷑ morũ suã heste̾nã uelud deoꝵ qͥdam
ꝓuidentia illatã ait saluti sibi atq illis fuisse ab turno dici sibi ex pͥmorib ppłoꝵ

Expanded text:
patrem et filium paucisque transigi uerbis posse: ni pareat patri, habiturum patrem et filium paucisque transigi uerbis posse: ni pareat patri, habiturum infortunium esse. haec Aricinus in regem Romanum increpans ex concilio abiit. quam rem Tarquinius aliquanto quam uidebatur aegrius ferens confestim Turno necem machinatur, ut eundem terrorem quo ciuium animos domi oppresserat Latinis iniceret. et quia pro imperio palam interfici non poterat, obionis quosdam Aricinos seruum Turni auro corrupit, ut in deuersorium eius uim magnam gladiorum inferri clam sineret. ea cum una nocte perfecta essent, Tarquinius paulo ante lucem accitis ad se principibus Latinorum quasi re noua perturbatus, moram suam hesternam uelut deorum quadam prouidentia inlatam ait saluti sibi atque illis fuisse. ab Turno dici sibi et primoribus populorum
Abbreviated transcription (Latin):
si creditũ illud et nõ iptũ poͣnadio sit ciedere et latinos quaꝙͣ ne sic quidẽ alie¬
nigene deberẽs si in suos eĩ peniceat. Quupe qui alii suꝑ alios truadent᷑ exusatum
eant bõna aminictãt quid spei melioris satims poͣtendi si se audiant domũ suã
quẽq inde abituros neq mag̃ obẜuaturos diẽ cõcilii quã ip̃e qui indixit obẜue
hec atq alia codẽ ꝑtinẽtia sediciosus facinorosusq hõ hiisq artib opes domi ⁊
nactus cũ maxiẽ dissereret int̾uenit cãquim. Is finis orom fuit. Aduersi oẽs
ad tarquiniũ salutandũ. qui siłentio fc̃o monit᷑ a ꝓximis ut purgaret se qd̾ ad id̾
tpns uenisset disceptatorẽ ait se sũptũ int̾ patr̃e ec filium cui recociliandi eos
in grã moratũ ẽẽ et quia ea res exemissec illum diem postero die acturũ q̃ ꝯscitu¬
issec ne id quidẽ ab curuo tulisse tactũ ferũt. Dixisse eĩ ulłam breuiorẽ ẽẽ cõgni

Expanded text:
ne sic quidem alienigenae, debere ; sin suos eius paeniteat, quippe qui alii super alios trucidentur, exsulatum eant, bona amittant, quid spei melioris Latinis portendi? si se audiant, domum suam quemque inde abituros, neque magis observaturos diem concilii quam ipse qui indixerit observet. haec atque alia eodem pertinentia seditiosuuersi omnes ad Tarquinium salutandum. qui silentio facto monitus a proximis ut purgaret se quod id temporis uenisset, disceptatorem ait se sumptum inter patrem et filium cura reconciliandi eos in gratiam moratum esse, et quia ea res exemisset illum diem, postero die acturum quae constituisset. ne id quid
Abbreviated transcription (Latin):
sapiadas ꝓbessatonb faccos indigna ẜui cussii regis memonita cede ex inuec¬
ca cerpon patris nephando uehicuso filia. Inuocatiq ultores parentũ dii. hiis acͦ¬
conb q credo aliis que p̃sens reꝵ indignitas hauc quaꝙͣ resatu scuptorib faci¬
sia sub̾iecit memoratis incensam mustitudinẽ ꝑpusit ut imꝑium regum abro¬
ꝯarer exusesq eẽ iuberet .s. tanquiniũ cum cõiuge ac sib̾eris. Ipe uinionb qui
ultro noĩa dabant sc̃cis armatisq ad cõcitandum inde ad usũs regẽ excitum ar¬
deam in castra est ꝓfect᷑. Imꝑium in urbe lucretio p̃fecto urb̃ iam ante ab rege
instituto resinquit. Int hũe tumltum tullia domo ꝓfugit execrantib quacũq in¬
cedebut inuocancibq parẽtũ funas uius mulienbq haꝵ reꝵ nũtiis in castra¬

Expanded text:
inuecta corpori patris nefando uehiculo filia, inuocatique ultores parentum di. his atrocioribusque, credo, aliis, quae praesens rerum indignitas haudquaquam relatu scriptoribus facilia subicit, memoratis incensam multitudinem perpulit ut imperium regi abrogaret exsulesque esse iuberet L. Tarquinium cum coniuge ac liberis. ipse iunioribus qui ultro nomina dabant lectis armatisque, ad concitandum inde aduersus regem exercitum Ardeam in castra est profectus: imperium in urbe Lucretio, praefecto urbis iam ante ab rege instituto, relinquit. inter hunc tumultum Tullia domo profugit exsecrantibus quacumque incedebat inuocantibusque parentum furias uiris mulieribusque. harum
Abbreviated transcription (Latin):
uelud heredicatẽ gẽtis scelere ac ui repetisse pulso suꝑbo penes collatinũ imꝑiũ
ẽẽ nescire tarqunios p̾uacos uiuere nec place̾ nom̃ ꝑicusosum sibe̾niti ẽẽ. Hino
pͥmo sensim cẽp̃cãciũ aĩos ẜiuo ꝑ cotã ciuitatẽ est dacus solliatãq suspitione i¬
plebem brucus ad contionẽ uocat. Ibi oiũm pͥmũ iusuirindũ ppłi recitat nemi¬
nem regnare passuros nec ẽẽ rome uñ ꝑiculũ liberati foret id sũma ope cuen¬
dum ẽẽ neq ilła rem que eo ꝑtineat cõcẽnẽdã ĩuitũ sedice hoĩs cã nec dicturĩ

Expanded text:
uelut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse; pulso Superbo penes Collatinum imperium uelut hereditatem gentis scelere ac ui repetisse; pulso Superbo penes Collatinum imperium esse. nescire Tarquinios priuatos uiuere; non placere nomen, periculosum libertati esse. hinc mo sensim temptantium animos sermo per totam civitatem est datus, sollicitamque suspicione plebem Brutus ad contionem vocat. ibi omnium primum ius iurandum populi recitat neminem regnare passuros nec esse Romae unde periculum libertati foret. id summa ope tuendum esse neque ullam rem quae eo pertineat contemnendam. invitum se dicere, hominis causa, nec dictur