comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis corꝑe emminentiores. quãuis i dani ex iꝑsoꝵ. stirpe descensi.
herulos ꝓͥis sedib expulerunt. Qinint̃ om̃s scanhe nationes. no¬
derici gotorum regis. grenium cõuolauit. et ut desicłabat inue¬
uit. He itaq gentes germauis &e corpore et animo gnliores: pug¬
nabant belutua seuitia. Ex hac gͥscanda insuli. quasi officinagẽ¬
tium. aut certe uelut uagina nationum. c̾rege suo nor̃e berig
gueti q nda inemorant egresui. ui ut ꝑͥmume nauib ereiuces
tris attigunt. ilico nom̃ loco dediuit. Nam hodieq illic ut ferc̃.
oceaii ripas iusidiebant cast metati sunt. eosq comisso p̃lio. ꝓpͥis
sedib pepulerunt. eoriq uicmos uannalos iain te subuigãtes: fuis¬
applicuere uictoriis. Sũ magna ppłi num̃ositate crescente &. pens
qunito rege regnante pꝰberig filimer filio rio arigis. cosiluun&e¬

Expanded text:
quis corpore eminentiores: quamvis et Dani, ex ipsorum stirpe progressi, quis corpore eminentiores: quamvis et Dani, ex ipsorum stirpe progressi, Herulos propriis sedibus expulerunt, qui inter omnes Scandiae nationes nodorici Gothorum regis gremio convolavit et, ut desiderabat, invenit. hae itaque gentes, Germanis corpore et animo grandiores, pugnabant beluina saevitia. Ex hac igitur Scandza insula quasi officina gentium aut certe velut vagina nationum cum rege suo nomine Berig Gothi quondam memorantur egressi: qui ut primum e naviterras attigerunt, illico nomen loco dederunt. Nam hodieque illic, ut ferturOceani ripas insidebant, castrametati sunt, eosque commisso praelio propriis sedibus pepulerunt, eaplicavere victoriis. ubi vero magna populi numerositate crescente et iam pene quinto rege regnante post Berig Filimer, filio Gadarigis, consilio se
Abbreviated transcription (Latin):
serur atq ouium ainũq utuunt. libi tanta pliudib fetura
ponitur uit et augrtum p̃stent geñri sitietitẽ ad copũ genti.
llia uigens ibi morat᷑ subueansq uelut tirtgi eqisutuntur
eximiis. Hi q futit qͥ iusus romanoꝵ. sapherinas pelles com̃tio
int̾ueniente. ꝑ alias unum̃as gentes tͥnsinittunt. famosipeĩ¬
lium decora nigredine. hi ẽ in opes ununt ditissime uestiure
Sequit᷑. Veinde diusars tba nationum. theutes. uagorh.ogio. halli.
lio chida. Quaro mĩum sedes sub imo plam acfertił. iꝓptea imbi¬
aliar gentiũ inc̾sionib infestant᷑. pͥ hos helmifin naithe ferum
gauchi goth. aere hominum gen̾. et ad bella ꝓmptissimũ. Dehĩe
mixti euagreo tiugis. Hiom̃es excisis rupibus: qł castellis nihabi¬
cant ritu beluino. Sunt et hi ext̃iores ostrogothe. Rauinaritioe¬
ragnaritu. fuini. initissimi. scandre cultorib om̃ibꝰ mitiores: nec
niinꝙ pares illoꝵ. umnouiloth suetidi. cognitim hac gente reli¬

Expanded text:
ferarum atque avium vivunt: ubi tanta paludibus fetura ponitur, ut et augmentum praestent generi, et satietatem ac copiam genti. Alia vero gens ibi moratur Suethans, quae velut Thuringi equis utuntur eximiis. Hi quoque sunt qui in usus Romanorum Saphirinas pelles, commercio interveniente, per alias innumeras gentes transmittunt, fam si pellium decora nigredine. Hi cum inopes vivant, ditissime vestiuntur. Sequuntur deinde diversarum turba nationum, Theusthes, Vagoth, Bergio, Hallin, Liothida, quorum omnium sedes sub humo plana ac fertili, et aliarum gentium incursionibus infestantur. post hos Ahelmil, Finnaithae, Fervir, Gauthigoth, acre hominum genus et at bella prumtissimum. dehinc Mixi, Evagre, Otingis. hi omnes excisis rupibus quasi castellis inhabitant ritu beluino. sunt et his exteriores Ostrogothae, Raumarici, Aeragnaricii, Finni mitissimi, Scandzae cultoribus omnibus mitiores; nec noa et pares eorum Vinoviloth; Suetidi, cogniti in hac gente reli
Abbreviated transcription (Latin):
unde uagi fluinus uelut quodã uentre gen̾atꝰ moceanum ũ¬
dosus euoluit᷑. Ab occidente uanq inm̃so pelago eircundatur.
a septemtͥone qͦ innauigabili eod uastissimo cõcludit᷑ oceano. Ex
quo quasi qͥddam brachium eriens sinudistento: germanicũ
mare efficit᷑. S etiam parue qͥdem: s plures ꝑhibent᷑. insule ẽẽ
disposice. Ad quas si congelato mari obmimũ frig̾ lupi tnssĩ¬
eru: luminib ferunt᷑ orbari. Ita ñ solum inhospitał homini¬
bus uerum&ẽ beluis t̾ra crudeł est. In scanda uͦ insula uñ nobis
sermo est: licet multe &diũse maneant nationes. sẽptẽ tũ earum
tioĩa meminit ꝑtolomeui. Apium ibi t̾ba in ellifica: ob inimum
teestade redia quadraginta dieb et noctib luces hr̃e edtimu
temq brumali tp̃reodem dierum et noctuum num̃o. lucem¬
lo ramuescire it alẽ uato merore c̃gaudio beneficio aliis cdimp¬
no inuntẽ. Et hoc quareq pliriorib diebus solem adoriete

Expanded text:
ius velut quodam ventrae generatus in Oceanum undosus evolvitur. ab occidente namque inmensu pelago circumdatur, a septentrione quoque innavigabili eodem vastissimo concluditur Oceano, ex quo quasi quodam brachio exiente, sinu distento, Germanicum mare efficitur. ubi etiam parvae quidem, sed plures perhibentur insulae esse dispositae, ad quas si congelato mari ob nimium frigus lupi transierint, luminibus feruntur orbari. ita non solum inhospitalis hominibus, verum etiam beluis terra crudelis est. in Scandza vero insula, unde nobis sermo est, licet multae et diversae maneant nationes, septem tamen eorum nomina meminit Ptolemaeus. apium ibi turba mellifica ob nimium fin aestate media quadraginta diebus et noctibus luces habere continuas, itemque brumali tclaram nescire. Ita alternato moerore cum gaudio, beneficio aliis damnoque impar est; et hoc quare? Quia prolixioribus diebus solem ad orientem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ad inedĩ deducamꝰ: necesse e adiacencem dic̃e. Scichia g̃¬
drladĩ imor si amõ tendens usꝙ ad flumĩa thurada uastrum et
aigust is oos forusqr ad eauisum montẽ aimiẽq ai qreon. ac

Expanded text:
aliud ad medium deducamus, necesse est uti jaceant dicere. CAPUT aliud ad medium deducamus, necesse est uti jaceant dicere. CAPUT dilatatur Morsianus, tendens usque ad flumina Tyram, Danastrum et angustias Bosfori usque ad Caucasum montem amnemque Araxem ac
Abbreviated transcription (Latin):
Hamhis locꝰ ut fert᷑ cremił lapidib uoragine circ̃iecta c̃cduditur:
qͣm utq confusione. nat᷑a reddit in ꝑuiũ. Ules ptñ hodieq illic &
uoces armentor. audiri: et indicia hominum dementiũ crede
amne tͥnsposita: obtato potiti solo. nec mora ilico ad gẽtem spalor
adueniunt cõsertoq p̃lio uictoriã adipiscunt᷑. Exideq iam ue¬
lut uictores. ad extͤmam scithie partẽ q̃ pontico mari uicina est
ꝓpant. q̃inadinodum et in pͥseis eoꝵ carminib pene historieo ri¬
tu in cõmune recolit᷑. Iđ & aplaniꝰ desc̾ptor gothori. gentis egre¬
gius uerissima ad testat᷑ historia. in quam setentiã & ñnullicon¬
sensere maior. Iosephus qͦ annalium relator uerissimꝰ: dũ ubiq
ueritatis conseruat regulam. et origines causaꝵ. a pͥncipio reuol
noramꝰ. S tantũ ab hoc loco eoꝵ stirpem cõmeinoraus. scitas eo
et natione ⁊ uocabulo asserit appellatos. Csoli t̃minos añquam

Expanded text:
Nam is locus, ut fertur, tremulis paludibus voragine circumjecta concluditur, quem utraque confusione natura reddit impervium. Verumtamen hodie illic et voces armentorum audiri et indicia hominum deprehendi, commamne transposita, optatum potiti solum. nec mora ilico ad gentem Spalorum adveniunt consertoque proelio victoriam adipiscunt, exindeque iam velut victores ad extremam Scythiae partem, que Ponto mari vicina est, properant. quemadmodum et in priscis eorum carminibtu in commune recolitur; quod et Ablabius descriptor Gothorum gentis egregius verissima attestatur historia. In quam sententiam et nonnulli consensere Majorum. Josephus quoque annalium relator verissimus, dum ubique veritatis conseruit regulam, et origines causarum a principio revonoramus. Sed tamen ab hoc loco eorum stirpem commemorans, Scythas eos et natione et vocabulo asserit appellatos: cujus soli terminos, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
In eouͦ late qͦ ponticlit̾ attingit.oppidis uut obscuris iiuduit.
Boristornide oblia. callipoda chersona teudosia: careon mirmi¬
ceon. itarpe tuncta. quas in domite seithr nationes grecospir¬
iniserunt cõde sibimet iñcia p̾asturos. Inc̾scithie medio est
locꝰ qͥ asiam europãq ab alt̾ut diuidit. Riphei s.inõtes qͥ canana¬
iñ.clxiiii. nͦquam octo uitris altꝰ subsidentes. Inꝗ sertia pͥrna ab
occidente gens residet gepida q̃ magins opmatisq ambitur
Numinib. Uam chisia ꝑ aqͥlonem euscoꝵq discurrit. Ab africo
uͦ magnꝰ ipse dimibiꝰ. ab eoo. flutausis secat. qͥ rapidis ac u̾tigios
in histrifluenta fures diuoluit᷑. In trons ut dacu est. id coroue spe¬
tiem. aldius alpib enunita. iuxta quari. sunstr̃. lit̾ qͦd uia qͥlonẽ¬
ppłosa considet. Quoꝵ. noĩa licet ne̾ ꝑuarias familias. iloca mu¬

Expanded text:
 loci latere quo Ponticum littus attingit, oppidis haud obscuris involvitur, Boristhenide, Olbia, Callipode, Chersone, Theodosia, Pareone, Mirmycione et Trapezunte, quas indomitae Scytharum nationes Graecos permisere condere, sibimet commercia praestaturos. In cujus Scythiae medio est locus qui Asiam Europamque ab alterutro dimil. CXLIIII, nusquam octo ulnis altius subsidentis. in qua Scythia prima ab. occidente gens residet Gepidarum, que magnis opinatisque ambitur fluminibus. nam Tisia per aquilonem eius chorumque discurrit; ab africo vero magnus ipse Danubius, ab eoo Flutausis secat, qui rapidus ac verticosus in Istri fluenta furens divolvitur. introrsus illis Dacia est, ad coronae speciem arduis Alpibus emunita, iuxta quorum sinistrpulosa considet, quorum nomina licet nunc per varias familias et loca mu
Abbreviated transcription (Latin):
ni dubium ess& pompeio legionem remisit & suo nomine
quintam decimam quam in gallia cęteriore habuerat exscõ
liam mitcit : que prȩsidia tueretur: ex quib prȩsidiis quin¬
ta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hib̃na:
contrebonium cũ legionib .iiii. inbelgio collocat. confabium
cũ totidem in heduos deducit. Sic enim existimabat tutissimã
fore galliam si belge quoꝵ maxima uirtus hedui quoꝵ aucto¬
ritas summa e̾ẽt exercitib continerentur. Ipse in italiam ꝓ¬
fectus ẽ. Quo cumueniss&e: cognoscit per s̾. marcellũ. cons.
legiones duas ab se remissas. que ex sc̃. deberent ad parchicũ bel¬
lũ duci cũ pompeio traditas atq in italia retentas ee̾. Hoc facto
quamqͣm nulli erat dubium quidnam contra cęsarem pararetur.:
tamen cesar om̃a patienda esse statuit quo ad sibi spes aliqua re¬
linqueretur: iure potius disceptandi quam belligerandi:¬

Expanded text:
sariorum suorum, Pompeio legionem remisit et suo nomine sariorum suorum, Pompeio legionem remisit et suo nomine quintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex senliam mittit quae praesidia tueretur, ex quibus praesidiis quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duas ab se remissas, quae ex senatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi
Abbreviated transcription (Latin):
consul amiciq pompeii iussert̃ atq itarem moderando
discessert magnii hoc testimoniũ senatus erat uniu̾si cõueni¬
ensq suꝑiori facto. Hã marcellus ꝓximo anno cũ impug¬
naret cȩsaris dignitatẽ contra leg̃e pompeii & crassi reculerat
ante tempꝰ ad sẽnatũ de cesaris ꝓuinciis. Sententiisq dic̃¬
tis dissensionem faciente marcello qui sibi omem dignitadem
ex cesaris inuidia quęrebat senatus frequens in alia om̃ta tran¬
sit quibꝰ non frangebantur animi inimicoꝵ. cęsaris sed adiuo¬
nebantur quo maiores sperarent necessitates quib posset se¬
natus id ꝓbare qd ipsi constituissent: fit deinde senatus consui¬
tum ut ad bellum parthicũ legio una agni pompeio altera a
cesare mitteretur neq obscure due legiones um adetrahuntur.
Iam cũ pompeuis legionẽ primã ꝙͣm ad cȩsarem miserat con¬
fectam ex dilectu ꝓuintie cesaricam tanquam ex suo numero

Expanded text:
consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt. Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus frequens in alia omnia transiit. Quibus non frangebantur animi inimicorum Caesaris, sed admonebantur quo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam tamquam ex suo numero
Abbreviated transcription (Latin):
bienũ galliȩ p̃fecit togate quo maiore cõmendatione conciliaret᷑
ad consolatus peticionẽ. Ipse tantum itinerum faciebat qͣntum
satis ẽẽ admircationẽ locoꝵ. ꝓpt̃ salubritatẽ existimabat. Ibi qͣm¬
quam crebro audiebat labienum ab inimicis siuis sollicitari. cer¬
ciorq fiebat idagipaucoꝵ. consiliis ut int̃posita senatus auctori¬
tate aliqua parte exercitus spoliaretur: tam̃ neq delabieno cre¬
didit quicquam: neq contͣ senatus auctoritatẽ ut aliqͥd facera
adduci potuit. ludicabat eñĩ. lib̃is sententiis patrũ conscrip¬
torum causam suam facile optineri. Nam g̾. curio tr̃.pl.
cum cęsaris causam dignitatemq defendendam suscepisset
sepe erat senatui pollicitus siqueni timor. armorum cęsaris
leder& & qm̃ pompeii dominatio atq arma non minimũ ter¬
rorem foro inferret disceder&. uterq ab armis exercitusq di¬
mitter& fore eo facto lib̃am & sui uiris ciuitatẽ. Neq hoc tã¬

Expanded text:
e togatae praefecit, quo maiore commendatione conciliaretur ad consulatus petitionem. Ipse tantum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat. Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci. Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum causam suam facile obtineri. Nam C. Curio, tribunus plebis, cum Caesaris causam dignitatemque defendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto liberam et sui iuris civitatem. Neque hoc tan
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ inunitissums urbib decora. S et alia oĩno gratissima. sine
fantina. uecũ aetheron.tã si non ab aliqͦ scriptore cilucide.:⁊ am̃
sius possessi onib asfacim afferre. Habet in parte occidiia idẽ
oceuius aliquantas insulas: et pene cunctis obfixquentiã eũ¬
tium de redeuntiũ notas. et sunt uxta gaditamũ fertũ haut
procus. unabeati. & alia q̃dicit᷑ fotiuata. Iuamuis ĩmulli. et

Expanded text:
dicunt munitissimas urbes, decoram Sedaliam, omnino gratissimam Siledicunt munitissimas urbes, decoram Sedaliam, omnino gratissimam Sileet Theron, licet non ab aliquo scriptore dilucidas, tamen suis possessoribus affatim refertas. habet in parte occidua idem Oceanus aliquantas insulas et pene cunctis ob frequentiam euntium et redeuntium notas. et sunt iuxta fretum Gaditanum haut procul una Beata et ali
Abbreviated transcription (Latin):
ge. Et siquid parũ dictum est. & tu ut uicmꝰ gẽti cõinemorãs adde
passuum imlioꝵ q dimetiuir᷑ quautitatẽ. Insulas qͦ maris flu¬
ctib nitmixtais. tã maiores quã etiã minores: quas scicladas uel spora
dã cognoniuant. in inmenso maris magni pelagositas det̾minãt.
Dccam u̾ iensineibiles ultiores fines ñ solum qͥs desebere agressus¬
non est: uerum etiam ne quiq̃. licuit tͥnsfretare. rina resistente
ulua: et uentor. spiramnne qͥescente. imꝑmeabit ẽe sentit᷑. & ntłi
cogniciis. neiꝰ qͥ erti costiant. Citior u̾i eĩ pelagiripa qͣ dixiinus.
toẽnis minidi circulium in modum corone ambiens. fines suos cu¬
riosis hominib &e qͥ de hac re scbere uoluer. ꝑ quaq imotinit.Q̾
et t̃re circis ab incoł posfidet᷑: ⁊ ñ nulle insule. in eoðmari habi
tabiles sunt. In orientali plaga &e in thieo oceano. hippodemiatiia

Expanded text:
ge; et si quid parum dictum est et tu, ut vicinus genti, commemoras, addege; et si quid parum dictum est et tu, ut vicinus genti, commemoras, addepassuum miliariumque dimetiunt quantitatem, insulas quoque marinis fluctibus intermixtas, tam maioresdas cognominant, in immenso maris magni pelago sitas determinant. Oceani vero intransmeabilis ulteriores fines non solum non describere quis aggressus est, verum etiam nec cuiquam licuit transfretare: quia resistente ulva, et ventorum spiramine quiescente, impermeabiles esse sentiantur, et nulli cognita nisi ei qui eam constituit. ceterior vero eius pelagi ripa, quam diximus rculum, in modum coronae ambiens fines suos, curiosis hominibus et qui de hac re scribere voluerunt perquaquam innotuit, quia et terrae circulum ab incolis possidetur et nonnultabiles sunt, ut in orientali plaga, et Indico oceano, Hippodes, Jamne
Abbreviated transcription (Latin):
olente me paruo subuectu naiuigii orã tranquilli littoris strm¬
gere: & minutos depriscorũ ut quidã ait stagnis pisciculos
legere. In altũ frat̾ castule laxare uela cõpellis: relictoq opuscu¬
lo qd int̾ manꝰ habeo. idest de adbrauiatione chronicorũ: sua
tarum ab olun ad usq nunc ꝑ generationes & reges descendentia. In
uno & hoc paruo libello coartem. Duratis imꝑia: & tanquã ab eo
qͥ pondus oꝑeris huiꝰ scire nolit imposita. Nec illud aspicis quod
tenuis mͥ est sp̃e: ad implendã eiꝰ tam magnificã dicendi tubam.
quatinus eiꝰ sensui inseruiamꝰ. S ut ñ mentiar: ad triduanã lec¬
tionẽ dispensatoris enis beneficio. libros ipsos añ hoc relegi. Quors¬
quãuis u̾ba ñ recolo: seusus tũ & res auctas. credo me integre re¬
tinere. Ad quos et ñ nullis historiis grecis ilatinis addidi conue¬
nientia. initium finẽq et pła in medio in ea dictione ꝑmiscens:
Quare: si ne contumelia q.eregisti. suscipe libens: libentissime le¬

Expanded text:
olentem me parvo subvectum navigio oram tranquilli littoris attingere, et minutos de priscorum, ut quidam ait, stagnis pisciculos legere, in altum, frater Castali, laxare vela compellis, relictoque opusculo quod intra manus habeo, id est, De Breviatione chronicorum, suadtarum, ab olim usque nunc per generationes regesque descendente, in unum et hoc parvo libello coarctem. Dura satis imperia, et tanquam ab eo qui pondus hujus operis scire nolit imposita. Nec illud aspicis quod tenuis mihi est spiritus ad implendam ejus tam magnificam dicendi tubam. quatenus ejus sensui inserviamus. Sed, ut non mentiar, ad triduanam lectionem dispensatoris ejus beneficio libros ipsos antehquamvis verba non recolo, sensus tamen et res aetas credo me integre retinere. ad quos et ex nonnullis historiis Grecis ac Latinis addedi convenientia, initium finemque et plura in medio mea dictione permiscens. quare sine contumelia quod exigisti suscipe libens, libentissime le
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc cõspicit᷑ scipioinis. ñ qr ertieinitate galetie t̾re cõtinẽt.
ad t̃ramminignã europe. potiꝰ quã ad oceam ꝓtinent infułas
Sabet eũet alias insulas int̾nis in suo estu q̃ dicunt᷑ balerres. ht¬
qui aliam. eiuamã nec ñorcadas ⁊ iniero xxx̃.iii. Quainins ũ
oiñs ercuĩtas. Nabet et nitiltimo pligeo crident ał alia in infu¬
lam nõie ede. de qui mnituauꝰint̃ alia. Tibi seritut ultima tinile

Expanded text:
tatem Galiciae terrae continent, ad terram magnam Europae potius quam ad Oceani pertinent insulas. habet tamen et alias insulas interius in suo estu, quae dicuntur Baleares, habetque et alia Mevania, nec non Orcadas numero XXXIII quamvis non omnes excultas. habet et in ultimo plagae occidentalis aliam insulam nomine Thyle, de q
Abbreviated transcription (Latin):
est uaraoppimo de ea loq̃ndi. Quaudiu si qdem arims iac¬
nim indiligenti q̃ seqita est etati certiꝰ fui ꝓdidit sitũ Quem ut
a grecis latinisq auctorib accepimꝰ ꝑseg̃mur. Triq̃drã illã płres
dixere cõsimilem: int̾ septem tͥonalem occidẽtalemq plagam ꝓ¬
lectam. no qͥ maximꝰ est angulo rem ostia spectantẽ. Dehinc corre¬
ptã latitudine obliqua. ret᷑ abstctaman duosalios exire. bemino¬
q lat̾e longiorein gallie p̾tendi atq g̃mamie. in duob milibus t̾
centis decẽ stadiis latitudo eiꝰ. d patentior lõgitudo. ñ ult septem
milia centum tͥguita duo stadia fert᷑ extẽdi. Modo uꝰdumosa mͦ
siluest̾ lacã planicie. mõtib etiã nunnłłis inẽscere. Maritardo
cirtflua. quod nec facile remis impellentib cedat. ñ uentori. flati

Expanded text:
est varia opinio de ea loquendi. Quae diu si quidem armis inacnon indiligenti, quae secuta est, aetati certius sui prodidit situm, quem, ut a Grecis Latinisque autoribus accepimus, persequimur. Triquadram eam plures dixere consimilem, inter septentrionalem occidentalemque plagam proiectam, uno, qui magnus est, angulo Reni hostia spectantem, dehinc correptam latitudine oblique retro abstractam in duos exire alios, geminoque latere longiorem Galliae praetendi ecentis decem stadiis latitudo ejus, ubi patentior; longitudo non ultra septem millia centum triginta duo stadia fertur extendi: modo vero dumosa, modo silvestri jacere planitie, montibus etiam nonnullis increscere; mari tardo circumflua, quod nec remis facile impellentibus cedat, nec ventorum flati
Abbreviated transcription (Latin):
dite uerum ⁊ bigis cirribq falcatis qͥs mnore uulgariẽe clauo¬
cant. Isec ꝑimiea oe britãme insule forma: dirise sufficiat. ad
scante insule situm quod suꝑiꝰ reluquiinꝰ redeamiis. De hac etenĩ
in scđo sui oꝑis libro: claudius ꝑ tolom̃s orbis t̾re descriptor egͦ¬
gius. memunit dicens. Est inocea m artoisol oposita insula mag¬
na noĩe scandra. in modum folii cedri latibus pangis ꝑ longũ
ducta cõcludeiis s equa. Et pompomꝰ mela. inmarissinu codano
positam refert. c̾ripas infiuit oceanus. Heca fronte posita est uis¬
tile flrimminis. quod samaticis inontib ortum. in cõspectu scãdre
septem tͥonali oceano cͥsulcum in labitꝰ.gmaniam scithiãq dis

Expanded text:
curribusque falcatis, quos more vulgare essedas vocant. haec pauca de Brittaniae insulae forma dixisse sufficiat. Ad Scandziae insulae situm, quod superius reliquimus, redeamus. de hac etenim in secundo sui operis libro Claudius Ptolomeus, orbis terrae discriptor egregius, meminit dicens: est in Oceani arctoi salo posita insula magna, nomine Scandza, in modum folii cetri, lateribus pandis, per longum ducta concludens se. de qua et Pomponius Mela in maris sinu Codano positam refert, cuius ripas influit Oceanus. haec a fronte posita est Vistulae fluminis, qui Sarmaticis montibus ortus in conspectu Scandzae septentrionali Ocean
Abbreviated transcription (Latin):
inadefacta humo oceam crebris excͣsibus ut subtectꝰ sol ꝑ illum
pene cotum fediorẽ qͥserenꝰest diem neget᷑ aspectuni. Nocte &̃. cla¬
enarrat. Metallis płimis copiosu: herb frequentẽ & his feratiorẽ
om̃ib q̃ peccora magisꝗͣ homines alant. Labi uͦ ꝑ eã multa guã
inarimare labiq fluinina gẽmas margaritasq uoluẽtia. Siloꝵ
colorati uultꝰ torto pleriq eͥne ingͦq nascunt᷑. Calidoniam uͦ mco¬
lentibꝰ. ratile come corꝑa magnas. fluuida. giłł siue samis. ut qͥb¬

Expanded text:
adefacta humo Oceani crebris excursibus, ut subtectus sol per illam pene totam foediorem, qui serenus est, diem negetur aspectui; noctem quoque clanarrat, metallis plurimis copiosam, herbis frequentem, et his feraciorem omnibus, quia pecora magis quam homines alat. Labi vero per eam et multa quam maxima, relabique flumina gemmas margaritasque volventia; sylorum colorati vultus, torto plerique crine, et nigro nascuntur. Calidoniam vero incolentibus, rutilae comae, corpora magna, sed fluida; qui Gallis
Abbreviated transcription (Latin):
rutenos mit̾cit: ipse inbituriges ꝓficiscitur. Eiis aduen¬
du bituriges adheduos quoꝵ. erant infide legatos mitcunt
subsiduim rogatũ. quo facilius hostium copias sustinere
possint. Hedui de consilo legatoꝵ. quos cęsar adexercitũ
resiquerat. copias eqͥtatus peditatusq consilio biturigib
mittunt. Qui cũ ad flumen uigerim uenissent qd̃ bituri¬
ges ab hecluis diuidit. paucos dies ibi morati neq fiumen
Stansire ausi domũ reu̾tuntur. legatisq nr̃is renuntiant se
biturigum ꝑfidiam ueritos reu̾tisse. quib ia consilii fuisse co¬
gnouerint᷑. ut si flumen transissent una ex parte ipsi. altera
aruermi se cdixũsifferent: Id ea ne de causa qm legatis ꝓnunt¬
ꝓcerto ese ꝓponendñ. bituriges eoꝵ. discessu. statim cũ arue¬
ss uiniguntur ꝓꝯus eeb sn itanlam çesari nuntiatis. cũ r̃ ile¬

Expanded text:
Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius advenRutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exercitum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Aeduis dividit, paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur legatisque nostris renuntiant se Biturigum perfidiam veritos revertisse, quibus id consili fuisse cognoverint, ut, si flumen transissent, una ex parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntpro certo esse proponendum. Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur. His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam il
Abbreviated transcription (Latin):
legationes: obtestatur ut in fine maneant. Cȩleriter sibi seno¬
nes parisios pictones carducos turonos. auleurcos lemouicos.
aridos. reliqͦsq om̃s qui oceanũ attingunt. ad iungunt. Om̃i¬
um consensu ad eũ defertur imꝑium. Qua oblata pocestate:
om̃ib his cinitatib obsides imꝑat. certum num̾um militũ
ad se celeriter adduci uissit. armoꝵ quantum quȩq cuntas
domi. quodq ante tempꝰ efficiat constituit. In pͥmis eqͥtatur
studet. Sũme diligentię sũmam ĩꝑii seueritatẽ addit
Magni tudine siuplicii: dubitantes cogit. Nã maiore cõmisso
delicte. igne atq om̃ib tormentis necat. Leuiore de causa:
aurib defectis aut singuł effossis oculis domũ remitat: it
sint. reliquis docum̃to & magnitudine pęne ꝑterreant
alios. His suppliciis celerit̃ coacto exercitu. luc terium
cacdurcũ sũme hominẽ audatiȩ cum parte copiarum in

Expanded text:
legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senolegationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in
Abbreviated transcription (Latin):
audita sunt. Qd̃ spatium ẽ miltum passuum circiter centũ. Lx.
Simili ratione ubi uercingetorir celtilli filius aruernus sũme
potentiȩ adolescens cuiꝰ pat̾ pͥncipatum galliȩ docius optinu¬
erat. & ob eam causam qd̃ regnũ appetebat ab ciuitate erat int̾¬
fectus. conuocatis suis chientib facile incendit. Cognito eiꝰ con¬
silio ad arma concurritur ꝓhibetur. ab gobannitiõne patruo
suo reliquisq principib qui hanc tẽptandam fortunam non
existimabant. expellitur exoppido gergobia. Non destitit
tam̃. atq in agris habet dilectum egentiũ ac ꝑditoꝵ. Ae coae¬
ta manii. quoscũq adit exciuitate ad suam sententiã ꝑducit
Hortatur ut cõmunis libtatis cauia arma capiant Magnisq co¬
actis copiis: adu̾sarios suos a quibus paulo ante erat eiectus
expellit ex ciuitate: rexabsuis appellatur. Dimitait quoq u̾sus

Expanded text:
audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter centum LX. audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, summae potentiae adulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur ab Gobannitione, patruo suo, reliquisque principibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia; non destitit tamen atque in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ more eoꝵ grauissima cęrimonia continet᷑. ne facto inicio belli
ab reliquis deserantur. tum conlaudatis carnotib dato iureui¬
rando ad om̃ib qui aderant. temꝑe eius rei constituta ab concilie
disceditur. Ubi ea dies uenit carnotes cotuato & conconeto dumi¬
noducib desꝑatis hominib genabim signo dato concurrunt:
ciuesq romanos qui negociandi cauia ibi constiterant. in his gaiũ
tusiũ citã honestum equitẽ romanũ qui rei frum̃tarie ussu cesa¬
ris p̃erat int̃ficiunt. bonaq eoꝵ. diripiunt. Cȩlerit̃ ad om̃s gal¬
liȩ ciuitates fama ꝑfertur. Nam uͥq maior. atq̃ in lustrior incidres:
clamore ꝑ agros regionesq significant. Hanc alii deinceys excipi¬
unt: & ꝓximis trãdunt. ut tũ accidit. Namq genabi orientesole
gesta ẽent: ante pͥmã confectam uigiliam in finib aruennoꝵ

Expanded text:
quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Conconnetodumno ducibus, desperatis hominibus, Cenabum signo dato concurrunt civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu Caesaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam confectam vigiliam in finibus Arvernorum
Abbreviated transcription (Latin):
morte. posse hunc casum ad ipsos recipere demonstrant. Mise¬
rantur cõmunem galliȩ fortunam. om̃ib pollicitationib: ac
p̃miss deposcunt qui belli micia faciant. & sui capteis piclo gal¬
liam in hibtatẽ iundicent. In pͥmis rationẽ ẽẽ habencdam di¬
cunt priusꝙͣm eoꝵ. elan destina consilia efferantur it gesar ab
exercitu interdudatur. Idẽc facde: qd̾ neq legiones auideant
absente imꝑatore ex hibnis egredi: neq imꝑator sme p̃sidio ad le-¬
giones ꝑuenire possor. Postremo mnaciȩ p̃stare int̾fici: qũa non
ueterem belli gloriã lib̾tatemq qͣm amaiorib acceꝑant reciꝑare.
His reb agitatis: ꝓfitentur carnotes se nuitum ꝑicłm cõmunis salu¬
dis causa recusare: pͥncipesq ex om̃ib bellum facturos pollicentur.
ꝙ q̃m in p̃sentia obsidib cauere interse ñ possent ne res efferatur: aut
uireuirando ac fide santiatur: ꝑetunt conatis militarib signis

Expanded text:
morte; posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant: misemorte; posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant: miserantur communem Galliae fortunam: omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. In primis rationem esse habendam dicunt, priusquam eorum clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. Id esse facile, quod neque legiones audeant absente imperatore ex hibernis egredi, neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit; postremo in acie praestare interfici quam non veterem belli gloriam libertatemque quam a maioribus acceperint recuperare. His rebus agitatis profitentur Carnutes se nullum periculum communis salutis causa recusare principesque ex omnibus bellum facturos pollicentur et, quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quib cũ aqua atq igni interdixiss&x. duas legiones ad fines
treueroꝵ. duas inlongonib. sex reliqͣs insenonũ finib age¬
dinci. in hibnis collocauit. frumentoq exercitui ꝓuiso: ũ
instituerat in italiam ad conuentus agendos ꝓfectus ẽ.
uieta gallia cęsar ut constituerat in italiam
ad conuentiis adgendos ꝓficiscitur. Ibi cognoset
declodii cede senatusq consuito aertior facts. Ie
dm̃s uiniores italie coniurarent dilectum tota pro¬
uintia hab̾e instituit:. Eȩ res in galliam trans alpinam celerit̃
ꝑferuntur. Addunt ipsi & ad fingunt rumorib gaila qd̾ res pos¬
cere uidebatur.: retineri urbano motu cesarem.neq in tan¬
tis dissentionib adexercitum uenire posse. Hac inpulsi occasi
cius de bello consilia mire incipiunt. Indictis int̾ se principes
galliȩ consiniis siluestrib ac remotis locis. queruntur de acconis

Expanded text:
Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Italiam ad conventus agendos profectus est. uieta Gallia Caesar, ut constituerat, in Italiam ad conventus agendos proficiscitur. Ibi cognoscit de Clodii caede de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. Eae res in Galliam Transalpinam celeriter perferuntur. Addunt ipsi et adfingunt rumoribus Galli, quod res poscere videbatur, retineri urbano motu Caesarem neque in tantis dissensionibus ad exercitum venire posse. Hac impulsi occasiocius de bello consilia inire incipiunt. Indictis inter se principes Galliae conciliis silvestribus ac remotis locis queruntur de Acconis
Abbreviated transcription (Latin):
diuiso equitatu. ut ñ modo usum ab se ambiorigẽ infigura
cirxũspicerent captiui. nec plane etiam abisse ex cõnspectu con¬
tenderent. ut spe consequendi ĩ lata atq infinito labore suscepto
qui se sũmam abcesare gr̃am inituros putarent. pene naturã
studio iuncerent. semꝑq paulum ad sũmã felicitatẽ defuisse
uideretur. atq ille latebris aut saltib se eriperet. & noctu occui¬
tatus alias regiones partesq peter&e. ñ maiore equitũ p̃sidio
quam quattuor. quib solis uitã suam cõmittere audebat
Tali mͦ uastitas regionib exercitum cesar duarum cohortiũ
damno duro cortorum remoꝵ. reducit. Concilioq in eũ loc̃
gallie maicto: de conuratione senoꝵ. & carnotum questi¬
onem habere instituit. & de accone qui pͥnceps eiꝰ consilii
fuerat grauiore sententia ꝓnuntiata: mnore maior ũ sup¬
plicium̃ sumpsit. Non nulli uidicium ueriti ꝓfugerunt

Expanded text:
diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum RemorGalliae indicto, de conjuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituifuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
multũ fortunã ĩ repentino hostiũ aduentu potuisse iudi¬
cauit. Muto etiã amplius qd pene ab ipso uallo portisq
castroꝵ barbaros auertiss&s. Quarum om̃ium rerum maxi¬
me ad mirandum uidebat᷑: qd̃ germani qui eo consilio rhenũ
transierant. ut ambiorigis finẽs depopularent᷑. ad castra ro¬
manoꝵ. delati. optatissimũ ambiorigi beneficiũ optulerunt.
Cȩsar rursus ad uexandos hostes ꝓfectus. magno coacto nu¬
mero ex finitimis ciuitatib ĩ om̃s partes dimitot. Om̃s uici
atq om̃ia edificia quȩ quisq conspexerat incendebantur.
p̃dam exom̃ib locis agebat᷑ frum̃ta ñ solũ tanta multitudi¬
ne iumentoꝵ. atq hominũ consumebant᷑ s etiã anni t̾ꝑre
atq imbrib ꝓcubuerant. Ut si qͥ etiam inp̃sentiase occultas¬
sent: tamen his deducto exercitu rerũ om̃ium inopia ꝑeun¬
dum uideretur. Ac sepe in eũ loc̃ uentũ ẽ tanto ĩom̃is partis

Expanded text:
multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudimultum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes
Abbreviated transcription (Latin):
concidert. Mlttum pars horum uirtute sũmotir hostib
p̃ter spem ui columis in castra ꝑuenit. par adbarbaris cu¬
cumuenta periit. Germani desperata expugnatiõe cas¬
trorum qd̾ nr̃osiam constitisse ininunicionib uidebant
cũ ea p̃da qm insilius deposuierant trans rhenũ sese rece¬
pert. Ac tantus fuit etiã post discessũ hostiũ terror. ut ea
nocte cũ ganis uolusenus missus cum equitatu ad castra
uenisset: fidem ñ facer& ad eẽ cũ incolumi cęsarem exerci¬
ti. Sic om̃ino animos timor. p̃occuꝑat: ut pene alienata
mente deletis om̃ib copiis. equitatum se ex iugare cepis¬
se dicerent. neq incolumi exercitu germanos castra op¬
ƿugnaturos fuisse contenderent. Quẽ timorem cȩsari
aduentus sustulit. Reu̾sus ille euentus belli nõ igno¬
rans: unum qd̾ cohortes ex statione & p̃sidio eent ẽmisse
questus. ne minimo quidem casu locũ relinqͥ debuisse:

Expanded text:
conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
in iugo consistant: atq eundem om̃s ferant casum. Hoc ueteres
ñ ꝓbant milites: quos sub uexillo una ꝓfectos docuimꝰ. Itaq int̾
se cohortati duce gaio trebonio equite romano qui eis erant
ĩpositꝰ. ꝑ medios hostes ꝑrũpunt. incolumesq ad unũ om̃s in
castra ꝑuemunt. Hos subsecuti calones equitesq. eodẽ impe¬
tu maitum uirtute seruantur. At hii qui inuigo consiterant
nullo etiã nc̃ usu rei militaris ꝑcepto: neq ineo qd̾ ꝓbauerãt
consilio ꝑmanere lit se loco suꝑiore defenderent. neq eã qͣm
ꝓdesse aliis ium cȩleritatẽq uiderant imitar. potuerant. Sel
se in castra reciꝑe conati: iniquũ locũ dimisert. Centuriones
quoꝵ ñ nulii ex inferiorib ordinib inreliquarũ legionum
uirtutis causa insuꝑiores erant ordines huiꝰ legionis tradũcti. ne
ante partã rei militaris laudem amitterent. fortissime pugnantes

Expanded text:
in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes
Abbreviated transcription (Latin):
emiq defensoꝵ. p̃beant. Interim confecta frum̃tatiõe: milites
nr̃i clamorẽ exaudiunt. ꝓ̃currunt eqͥ̃tes: qͣnto res sit imꝑiculo
cognoscunt. Hic uero nulla munitiõe. quȩ ꝑt̾ritos recipiat. Modo
conscͥpta atq usus militaris imꝑiti ad tribunum militum centu¬
rinesq ora conu̾tunt: quid ab his p̃cipiatur expectant. Nlemo
ẽ fortis quin rei nouitate ꝑturbet᷑. Barbari signa ꝓcul conspicati
obpugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt. qͦs lon¬
gius discessisse ex captiuis cognouerant. Postea despecta pacitate
ex om̃ib partib impetum faciunt. Calones ĩpximũ tumulũ pro¬
currunt. Hinc cȩleriter deiecti. se insigna mamipulosq conici¬
unt. Eo magis timidos ꝑterrent milites. Alii cuneo facta ut cele¬
riter ꝑrumpant censent: qm̃ tam ꝓpinqͣ sint castra. & si pars aliqͣ
cirtũuenta cȩciderit: ad reliqͦs seruari posse confidunt. Alii ut

Expanded text:
emque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites emque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut
Abbreviated transcription (Latin):
re om̃ib ꝑterritis: confirmat᷑ õpinio barbaris ut ex captiuo
audierant nullũ eẽ intus p̃sidium. Prumꝑe nituntur.
seq ipsi adhortantur. ne tantam fortunam ex manib dimit¬
tant. Erat eger cũ p̃sidiore lic tus. publius sextius baculꝰ
qui pͥmum pilum ad cȩsarem duxerat. cuiꝰ mentionem suꝑi¬
orib pͣlus fecimꝰ. ac diem iam quintum eibo caruerat. Hic
diffisus sue atq om̃ium saluti. inerinis extabͥnacło ꝓdit.
Uidoe ĩminere hostes: atq insũmo eẽ rem̃ disc̾mine. Capit
arma a ꝓximis: atq in porta consistit. Consequunt᷑ hunc
centuriones eiꝰ cohortisq instatione erat. Paulisꝑ una p̃lium
sustinent. Reliqͥd animꝰ sextium grauius acceptis uulnerib
egie ꝑ maniis tractꝰ seruatur. Hoc spatio int̾posito: reliquissẽ¬
se confirmant. tantũ ut ĩmunitionib consistere audeant. speci¬

Expanded text:
re omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo re omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speci
Abbreviated transcription (Latin):
nerasit cursu ab decimana porta in castra in rumꝑe conan¬
tur. Nec prius sunt uisi obiectis ab ea parte siluis: qͣm cas¬
tris ad ꝓpinquarent. U̾sq eo: ut qui sub uallo denderent mer¬
catores: recipiendi sui facultatẽ non haberent. Inopinantes
nr̃i renoua ꝑturbantur: ac uix pͥmũ inpetum cohors insta¬
cionem sustin&. Circũ funduntur ex reliqͥs hostes partibus
sique aditum reperire possent. Egreportas nr̃i tuent᷑. Pie¬
liquos aditꝰ locus ipse ꝑse municioq defendit. Totis trepida¬
tur castris. atq alius ex alio causam tumultꝰ querit. neq quo
signa ferant᷑. neq qͣm in part̃e quisq conueniat ꝓuident.
Alius castra iam capta ꝓnuntiat: alius deleto exercitu atq im¬
ꝑatore inctores uarb̾aros uenisse contendit Mleriq nouas
sibi ex loco religiones fingunt: cotceq & titurii calamitatẽ
qui in eodem occiderint castello ante ocłos ponunt. Tali timo¬

Expanded text:
nerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conannerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timo