comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum sors oraculi haud ambigua irent simu¬
lacraq patris sui reueherentꝰ sororis relinq̃¬
rent. ut sinopem uenere munera preces¬
& mandata regis sui ciarothemadi allegant.
qui uersus cum modo numen pauescere nõ
minis aduersantis populi tereri saepe donis
promissisq legatorũ flectebatur. atq i terum
triẽnio exacto ptolemaeus nõ studiũ nõ pre¬
ces omitter dignitatẽ legatonĩ nũm nauiũ¬
& auri pondus augebat. Tum minax tacies
ciarothemadi offerturne destinata adeo ul-¬
tra moraretur cunctantẽ uaria permeies
morbi & manitesta cȩlestiũ ira grauior atq in
dies fatigabat. Aduocata concione uissa nũs suos
ꝑtolemaeiq uisus ingruentia mala exponit uul¬
gus aduersari reges inuidere egypto sibi metu¬
ere templumq circumsedere maior hinc fama
tradidit deum ipsum appulsas littori naues spõ¬
te ꝯscendisse. Mirũ inde dictu tertio die totũ
maris emensi Alexandriã appellunt᷑. templũ

Expanded text:
dum, sors oraculi haud ambigua: irent simudum, sors oraculi haud ambigua: irent simulacrumque patris sui reveherent, sororis relinquerent. Vt Sinopen venere, munera preces mandata regis sui Scydrothemidi adlegant. qui diversus animi modo numen pavescere, modo minis adversantis populi terreri; saepe donis promissisque legatorum flectebatur. atque interim triennio exacto Ptolemaeus non studium, non preces omittere: dignitatem legatorum, numerum navium, auri pondus augebat. tum minax facies Scydrothemidi offertur ne destinata deo ultra moraretur: cunctantem varia pernicies morbique et manifesta caelestium ira graviorque in dies fatigabat. advocata contione iussa numinis, suos Ptolemaeique visus, ingruentia mala exponit: vulgus aversari regem, invidere Aegypto, sibi metuere templumque circumsedere. maior hinc fama tradidit deum ipsum adpulsas litori navis sponte conscendisse: mirum inde dictu, tertio die tantum maris emensi Alexandriam adpelluntur. templum
Abbreviated transcription (Latin):
talia intelligere nocturnos uislis aꝑit. atq illis
ponti de externorũ parum guaris Thimothe¬
um atheniensem e gente eumopolpidarum
quẽ ut antistitẽ ceremoniarũ eleusim exci¬
uerat. quaenã illa suꝑstitio quod numen intẽ¬
regat. Thimotheus quaesitis qui in pontum
meassent cognescit urbem illic sinopem nec
procul templum ueteres inter accolas fama Io¬
uis ditissimũ. nanq muliebrem effigient assi¬
stere quã plaeriq proserpinã uocent᷑. Sed pto¬
lemaeus ut sunt ingenia regum pronus adtor¬
midinem ubi securitas rediit uoluptatũ ꝙ re¬
ligiosũ appeters negligere paulatim aliãgq ad
curas aĩum uertere. donec eadem species teri¬
bilior & instantior exitiũ ibi regnoq denim¬
tiar& in iuisa pararent᷑. Tum legatos & dona
Ciarothemadi reg̾i. is tũc Sinopensibus imꝑita¬
bat expediri iub& praecoepitq nauigaturis
ut phitiũ apollinẽ adeant. Illis mare secun¬

Expanded text:
talia intellegere, nocturnos visus aperit. atque illis talia intellegere, nocturnos visus aperit. atque illis Ponti et externorum parum gnaris, Timotheum Atheniensem e gente Eumolpidarum, quem ut antistitem caerimoniarum Eleusine exciverat, quaenam illa superstitio, quod numen, interrogat. Timotheus quaesitis qui in Pontum meassent, cognoscit urbem illic Sinopen, nec procul templum vetere inter accolas fama Iovis Ditis: namque et muliebrem effigiem adsistere quam plerique Proserpinam vocent. sed Ptolemaeus, ut sunt ingenia regum, pronus ad formidinem, ubi securitas rediit, voluptatum quam religionum adpetens neglegere paulatim aliasque ad curas animum vertere, donec eadem species terribilior iam et instantior exitium ipsi regnoque denuntiaret ni iussa patrarentur. tum legatos et dona Scydrothemidi regi is tunc Sinopensibus imperitabat expediri iubet praecepitque navigaturis ut Pythicum Apollinem adeant. illis mare secun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗeavptiorũ nor̃e basilidem᷑ quẽ procidꝰ ale xã¬
deia pluciũ dierũ itinere & aegro corpore de¬
tineei haud ignorabat: Percunctatur sacer¬
dotes unũ illo die basilides templũ inis&
percunctatur obuios unde in uebe uisus sit
demq minsis militibus explorat illo tp̃is mo¬
mento octoginta milibus passuũ abtuisse
Tum diuinasm sp̃ẽm &e uim responsi ex noĩe
basilidis interpretatus origo dei nondum no¬
feris auctoribus celebrata aegyptiorũ antisti¬
tes  ic memorant ꝓtolemaeo regi qui mace¬
deñ primus aegypti opes fremant cumi ale¬
xanlnie recens condite moenia templaq &
religione ad der& oblatũ per quietem deco¬
re exunio &e maiorẽ ꝙ̃ humana spetie su¬
uenẽ qui monee& ut tidissimus amicoꝵ
tipontũ mussis eftigiem nuam accr& Fae¬
tum id xeeno magnam & in conditã sedem to
culo excitus sacerdotibus aegyptiorũ quibusmos

Expanded text:
Aegyptiorum nomine Basiliden, quem procul AlexanAegyptiorum nomine Basiliden, quem procul Alexandria plurium dierum itinere et aegro corpore detineri haud ignorabat. percontatur sacerdotes num illo die Basilides templum inisset, percontatur obvios num in urbe visus sit; denique missis equitibus explorat illo temporis momento octoginta milibus passuum afuisse: tunc divinam speciem et vim responsi ex nomine Basilidis interpretatus est. Origo dei nondum nostris auctoribus celebrata: Aegyptiorum antistites sic memorant, Ptolemaeo regi, qui Macedonum primus Aegypti opes firmavit, cum Alexandriae recens conditae moenia templaque et religiones adderet, oblatum per quietem decore eximio et maiore quam humana specie iuvenem, qui moneret ut fidissimis amicorum in Pontum missis effigiem suam acciret; laetum id regno magnamque et inclutam sedem forculo excitus sacerdotibus Aegyptiorum, quibus mos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorũ & uocibus adulationũ in spem in.¬
duci. postremo estimari a medicis iub&
an talis caetitas ac debilitas humana ope¬
suꝑabiles torent. Medici uarie disserer̃:
hiuc nõ excessam uim lũis & rediturã
si pellerentur obstantia illi elapios in
pranũ artus salubris ras ad hibeatur
posse integrare. Id fortasse cordi deis & diui¬
no ministecio principem electum deniq pa¬
trati remedii gloriam penes caesarem ieriti
ludibriũ penesꝰ miseros fore Igitur uespasia¬
nus cuncta fortunȩ patriȩ ratus nec quices
ultra moredibile laetho ipse uultu exectaq
astabat multitudine iuissa exequit᷑ statini
cõueria est ad usum manus ac cęco reduxit
dies utrunq qui interfuere nũc quoq memo¬
rant. Postꝙ nullũ mendacio preciũ altiorm
de uespasiano cupido adeundi sacrã sedem
ut super rebus imperii consuler&. arceritẽ¬
plo cuncta iub& atq ingressus intentueq
numini respexit pone tergũ e primoribiis

Expanded text:
ipsorum et vocibus adulantium in spem inipsorum et vocibus adulantium in spem induci: postremo aestimari a medicis iubet an talis caecitas ac debilitas ope humana superabiles forent. medici varie disserere: huic non exesam vim luminis et redituram si pellerentur obstantia; illi elapsos in pravum artus, si salubris vis adhibeatur, posse integrari. id fortasse cordi deis et divino ministerio principem electum; denique patrati remedii gloriam penes Caesarem, inriti ludibrium penes miseros fore. igitur Vespasianus cuncta fortunae suae patere ratus nec quicquam ultra incredibile, laeto ipse vultu, erecta quae adstabat multitudine, iussa exequitur. statim conversa ad usum manus, ac caeco reluxit dies. utrumque qui interfuere nunc quoque memorant, postquam nullum mendacio pretium. Altior inde Vespasiano cupido adeundi sacram sedem ut super rebus imperii consuleret: arceri templo cunctos iubet. atque ingressus intentusque numini respexit pone tergum e primoribus
Abbreviated transcription (Latin):
rat ex rogantia noture ostensas nimius cõme¬
morandiq̃ meruss&. Alios ut imbelles ce¬
cm̃am ut captiuũ ee deductiuũ increpat
unde paulatim leuior uiliorq hr̃i manẽte
tm̃ in ipeciẽ amicitia per eos menses quib
uespasianus alȩxanduȩ statos estinis flatib
dies & certa maris operiebatur multa mira¬
cula euenere quis celis fauor & quaedã in
uespasianũ inolinatio mĩme ostenderentur
e plebe alexandrina quidẽ oculoxũ tabe no¬
tus genibus eius aduoluit᷑ remediũ cȩcita¬
tis exposcens gemitu monitu serapis dei
quẽ dicta gens suꝑstitionib ante alios co¬
lit. Precabaturq principem ut genꝗs &
oculoꝵ orbes dignaretire respuere oris ex¬
creamento. Alius manu aeger eodem deo
auctore ut pede ac uestigio caesaris cal¬
caretire orabat. uespasiãnus primo irpi¬
dere aspernari atq illis instantib modo
fama uanitatis metuere modo obsecratõe

Expanded text:
rat adrogantia vocare offensas, nimius commerat adrogantia vocare offensas, nimius commemorandis quae meruisset: alios ut imbellis, Caecinam ut captivum ac dediticium increpat. unde paulatim levior viliorque haberi, manente tamen in speciem amicitia. Per eos mensis quibus Vespasianus Alexandriae statos aestivis flatibus dies et certa maris opperiebatur, multa miracula evenere, quis caelestis favor et quaedam in Vespasianum inclinatio numinum ostenderetur. e plebe Alexandrina quidam oculorum tabe notus genua eius advolvitur, remedium caecitatis exposcens gemitu, monitu Serapidis dei, quem dedita superstitionibus gens ante alios colit; precabaturque principem ut genas et oculorum orbis dignaretur respergere oris excremento. alius manum aeger eodem deo auctore ut pede ac vestigio Caesaris calcaretur orabat. Vespasianus primo inridere, aspernari; atque illis instantibus modo famam vanitatis metuere, modo obsecratione
Abbreviated transcription (Latin):
ne ruios tungrosq duxit. eȩq ciuitates in
deditienẽ accoeptȩ classemꝰ ulteo cãnetates
aggressi iunt. Maiorq paig nauiũ depres¬
sa aut capta. & neriuoꝵ multitudinẽ ipo¬
te com̃otam. ut pro romanis bellũ capesse¬
ret idẽ cañefates tudere. classicus quoq
aduersus equites Nouesiũ a cereale prae¬
misses secundũ proeliũ fecit. quȩ monita
sed crebra damna fama uictone nuper
parte lacerabat᷑. sisdem diebus Mucianus
uitelliĩ filiũ interfici iub& mansurã di¬
cordia obtendens ne seĩa belli restrinxis¬
set neq antoniũ primũ asciri inter comi¬
intolerãntis. profectus a uespasiano antoniꝰ¬
ut nõ pro spe sua excipitur ita neq ad uexsus
Imꝑatoris aiõ trahebatur in diuersa. Hinc
meritis antonii cuius ductu ꝯtectum haud
dubie erat bellum. Inde uuciani epłis simł
coeteri ut infestũ tumidũq insectabantur.
Adiũctis prioris uitȩ crimĩbus neq ipse dee¬

Expanded text:
Nervios Tungrosque duxit, eaeque civitates in Nervios Tungrosque duxit, eaeque civitates in deditionem acceptae: classem ultro Canninefates adgressi sunt maiorque pars navium depressa aut capta. et Nerviorum multitudinem, sponte commotam ut pro Romanis bellum capesseret, idem Canninefates fudere. Classicus quoque adversus equites Novaesium a Ceriale praemissos secundum proelium fecit: quae modica sed crebra damna famam victoriae nuper partae lacerabant. Isdem diebus Mucianus Vitellii filium interfici iubet, mansuram discordiam obtendens, ni semina belli restinxisset. neque Antonium Primum adsciri inter comiadeo superiorum intolerantis. profectus ad Vespasianum Antoniut non pro spe sua excipitur, ita neque averso imperatoris animo. trahebatur in diversa, hinc meritis Antonii, cuius ductu confectum haud dubie bellum erat, inde Muciani epistulis: simul ceteri ut infestum tumidumque insectabantur, adiunctis prioris vitae criminibus. neque ipse dee
Abbreviated transcription (Latin):
ditq. Nec in longũ quies militi data ora¬
bunt auxiliũ agrippinenses octerebantque
xxorẽ ac sororem cuulis & filiã classici
relictam sibi pignora societatis atq interim dis¬
persos in domibus germanos trucidauerant. un¬
de metus & iustȩ̃ preces inuocantiũ: anteq
hostes reparatis uiribus ad spem uel adulati¬
onem accingerentur. Nanq &e ciuilis ad huc
intenderat᷑ nõ inualidus flagrantis sima
cohortiũ suarũ in tegra manu &e e canchis
frisiisq composita. tolbeaci in finibus agrip¬
pinensiũ agebat. sed tristis nũtius auertit
delectam cohortem dolo agrippinensiũ qui
longis epłis unoq sopitos germanis clausis
toribus igne iniecto cremauere. Simul ce¬
realis propero agmine subuenit. Circũistete¬
rat ciuilem &e alius metu ne quartadeciã
legio ad uĩcto britãnco classe afflictar& bata¬
uos quia oceano ambiuntur. Sed legionem
terrestri itinere Fabis priscus legatus ix

Expanded text:
ditque. Nec in longum quies militi data. oraditque. Nec in longum quies militi data. orabant auxilium Agrippinenses offerebantque uxorem ac sororem Civilis et filiam Classici, relicta sibi pignora societatis. atque interim dispersos in domibus Germanos trucidaverant; unde metus et iustae preces invocantium, antequam hostes reparatis viribus ad spem vel ad ultionem accingerentur. namque et Civilis illuc intenderat, non invalidus, flagrantissima cohortium suarum integra, quae e Chaucis Frisiisque composita Tolbiaci in finibus Agrippinensium agebat: sed tristis nuntius avertit, deletam cohortem dolo Agrippinensium, qui largis epulis vinoque sopitos Germanos, clausis foribus, igne iniecto cremavere; simul Cerialis propero agmine subvenit. circumsteterat Civilem et alius metus, ne quarta decima legio adiuncta Britannica classe adflictaret Batavos, qua Oceano ambiuntur. sed legionem terrestri itinere Fabius Priscus legatus in
Abbreviated transcription (Latin):
tos patiantur. uera erant &e a tribunis
praefectisq eadẽ ingerebant᷑. consistunt
ꝑ cohortes & manipulos nec .ti. poterat ꝑa¬
tescere a cies esfuio hoste & impedientibus
tenteiis sarcinis ꝙ. cum intra uallũ pugna¬
retur Tutor & classicus & ciuilis sung ql¬
ꝙ locis pugnam ciebat. gallos pro libertate
batanos pͦro gloria germanos ad praedam
instigantes & cincta pro hostibus erant.
donet lepio uicesima prima potentiore ꝙ
cȩtere ĩpatio conglobata substinuit ruen¬
tes mox impulit nec sine ope diuina mu¬
tatis repente aĩs terga uictores uertere:
ipsis territos se cohortiũ aspectu ferebant
quae primo impetu disiecte sũmis rursus
iugis congregabantur. ac spẽm noui auxilii
fecerant᷑. sed obititit uincentibus prauu
inter iplos certamen omisso hoste spolia
consectandi cerealis ut in curiã properẽ
afflixit. usta constantia restitut secutq
fortuã castra hostiũ eadem capit excin¬

Expanded text:
tos patiantur.' Vera erant, et a tribunis tos patiantur.' Vera erant, et a tribunis praefectisque eadem ingerebantur. consistunt per cohortis et manipulos; neque enim poterat patescere acies effuso hoste et impedientibus tento- riis sarcinisque, cum intra vallum pugnaretur. Tutor et Classicus et Civilis suis quisque locis pugnam ciebant, Gallos pro libertate, Batavos pro gloria, Germanos ad praedam instigantes. et cuncta pro hostibus erant, donec legio unaetvicensima patentiore quam ceterae spatio conglobata sustinuit ruentis, mox impulit. nec sine ope divina mutatis repente animis terga victores vertere. ipsi territos se cohortium aspectu ferebant, quae primo impetu disiectae summis rursus iugis congregabantur ac speciem novi auxilii fecerant. sed obstitit vincentibus pravum inter ipsos certamen omisso hoste spolia consectandi. Cerialis ut incuria prope rem adflixit, ita constantia restituit; secutusque fortunam castra hostium eodem die capit excin
Abbreviated transcription (Latin):
nũ castra fusi equites medius uosellȩ pons
quȩ ulteriora coloniȩ anectit ab hostib ob¬
sessus cerealis turbidis in rebus intrepidus
& fugientes manus retrahens intecto cor¬
pore promptus inter tela felici temeritate
& fortissimi cuiusq accuresu recuꝑatũ pon¬
tem electa manu firmauit. Mox in castra
reuersus palantes captarũ apud Nouesiũ¬
& bonã legionũ manipulos & uarũ apud
signa militẽ ac prope circũ uentas aqͥlas
uidit incensus ira nõ flactũ inꝗt nõ uoculã
deseritis nulla hic proditione aliud exciisandã
habeo ꝙ quod uos gallia foederis oblitos praedi¬
xeximi. Memoriam romani sacram̃ti temere
credidi. annũabor numesiis de herẽniis ut
omẽs legati ur̃i aut militũ manibus aut ho¬
stiũ ceciderunt. Ite nũtiate uespasiano
uel quod propius est ciuili & classico xelic¬
tum a uobis in acie ducere. uenient legio¬
nes quȩ neq me inultũ neq uos impimi¬

Expanded text:
num castra, fusi equites, medius Mosellae pons, num castra, fusi equites, medius Mosellae pons, qui ulteriora coloniae adnectit, ab hostibus insessus. Cerialis turbidis rebus intrepidus et fugientis manu retrahens, intecto corpore promptus inter tela, felici temeritate et fortissimi cuiusque adcursu reciperatum pontem electa manu firmavit. mox in castra reversus palantis captarum apud Novaesium Bonnamque legionum manipulos et rarum apud signa militem ac prope circumventas aquilas videt. incensus ira 'non Flaccum' inquit, 'non Voculam deseritis: nulla hic proditio; neque aliud excusandum habeo quam quod vos Gallici foederis oblitos redisse in memoriam Romani sacramenti temere credidi. adnumerabor Numisiis et Herenniis, ut omnes legati vestri aut militum manibus aut hostium ceciderint. ite, nuntiate Vespasiano vel, quod propius est, Civili et Classico, relictum a vobis in acie ducem: venient legiones quae neque me inultum neque vos impuni
Abbreviated transcription (Latin):
ercitus legiones foederibis galliaꝵ abstrictas
Idq ipsum ꝙ inconditã nuiper ualentini ma.¬
num contra spem suã fuderunt. alimentũ
illis duciq temeritatis ausuros rursus uentu¬
rosq in manus nõ imꝑitia adolescendi uerba
& conciones ꝙ ferrũ & arma meditantis.
sed ciuilis & classici quos ubi aspexerint
rediturã in aĩos tormidinẽ fugam tamãq
ac totiens captis precariã uitam. Neq tre¬
uiros aut lingonas beniuolentia ꝯtineri re¬
sumpturos arma ubi uetus abscesserit. di¬
ta sententia Clonicus statimq sequũtur
mediȩ acies ubiis lingonibusq data dextro
cornu cohortes batauorũ sinistro bñcteri
tenteriq pars montibus alii alii uiam inis
mosellã q flum̃ tam impriuisa assiluere ut
in cubiculo ac lectulo cerealis neq .n. noctẽ
in castris egerat pugnari simul uinciq suos
audierit increpans pauorẽ nũtiantiũ donec
uniuersa clades in oculis tuit prupta legio¬

Expanded text:
ercitus legiones, foederibus Galliarum obstrictas. ercitus legiones, foederibus Galliarum obstrictas. idque ipsum quod inconditam nuper Valentini manum contra spem suam fuderint, alimentum illis ducique temeritatis: ausuros rursus venturosque in manus non imperiti adulescentuli, verba et contiones quam ferrum et arma meditantis, sed Civilis et Classici; quos ubi aspexerint, redituram in animos formidinem, fugam famemque ac totiens captis precariam vitam. neque Treviros aut Lingonas benevolentia contineri: resumpturos arma, ubi metus abscesserit. diis sententia Classicus, statimque exequuntur. Media acies Vbiis Lingonibusque data; dextro cornu cohortes Batavorum, sinistro Bructeri Tencterique. pars montibus, alii viam inter Mosellamque flumen tam improvisi adsiluere ut in cubiculo ac lectulo Cerialis neque enim noctem in castris egerat pugnari simul vincique suos audierit, increpans pavorem nuntiantium, donec universa clades in oculis fuit: perrupta legio
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pusit hostes diuisis copiis aduenere un¬
diq plaeriq calpabant cerealem passum iũgi
quos discretos intercipere licuissde. Romanꝰ
Exercitus castra fossa ualloq circundedit. ꝗs
temere antea in tutis considerat apud ger¬
manos diuerlis sententiis certabat᷑. ciuilis
opperiendas transrhenorũ gentes. quorũ tero¬
gas secum palam aut uoto stare. tutor cũcta¬
tio. nec rs cererẽ ro. affirmabat. Coeũtib
undiq exercitibus trans uectã ex britãnia
legionẽ accitas ex hispania aduentar̃ ex
Italia nec subitũ militẽ sed ueterẽ exꝑtẽq
belli. Nam germanos qui ab ipsis sperentur
nõ iuberi nõ regi sed cũcta ex libidine
agere pecuniãq ac dona quis solis cõrumpã¬
tur maiora apud romanos Et minem adeo
in arma pronũ ut nõ idem preciũ quietis
ꝙ periculi malit qui si statim ꝯgrediãtur
nullas esse cereali nisi ex reliquiis germani ex¬

Expanded text:
num misit. Hostes divisis copiis advenere unnum misit. Hostes divisis copiis advenere undique. plerique culpabant Cerialem passum iungi quos discretos intercipere licuisset. Romanus exercitus castra fossa valloque circumdedit, quis temere antea intutis consederat. Apud Germanos diversis sententiis certabatur. Civilis opperiendas Transrhenanorum gentis, quarum terrogas secum palam aut voto stare. Tutor cunctatione crescere rem Romanam adfirmabat, coeuntibus undique exercitibus: transvectam e Britannia legionem, accitas ex Hispania, adventare ex Italia; nec subitum militem, sed veterem expertumque belli. nam Germanos, qui ab ipsis sperentur, non iuberi, non regi, sed cuncta ex libidine agere; pecuniamque ac dona, quis solis corrumpantur, maiora apud Romanos, et neminem adeo in arma pronum ut non idem pretium quietis quam periculi malit. quod si statim congrediantur, nullas esse Ceriali nisi e reliquiis Germanici ex
Abbreviated transcription (Latin):
mq arceantur. Nam pulsis qͦuod dii prohi¬
beant romanis quid aliud ꝙ̃ bella oiuim in¬
ter se gentiũ existent. octingentorũ añoꝵ
tortuna disciplinaq compages haec caluit
quȩ ꝯuelli sine exitio ꝯuellentiũ non potest.
Sed nobis maxinũ discrimen penes ques au¬
rũ opes praecipuȩ bellorũ cauiȩ proide
pacẽ & urbem quã uicti uictoreq eodẽ uir
li orõe grauiera metuentes composuit erexit.
T enebanturr uictorie exercitus treueri cũ ciui¬
lis &e classicus misere ad cerealem epłas quaꝵ
haec fuit sententia. Uespasianus quanꝙͣ nutu
occultarent excessisse uitã urebem atq italiã
interno bello glumptã. Muciani atq domiti¬
ani uana & sine uiribus noĩa. si cerealis im¬
periũ galliarũ uelit. ipses finbus ciuitatum
suarũ contemptos si proeliũ mall& ne id ꝗdẽ
abnuere. Ad ea cerealis ciuili & classico ni¬
hil eum qui attulerit ipias epłas ad domitia¬

Expanded text:
nnique arceantur. nam pulsis, quod di prohinnique arceantur. nam pulsis, quod di prohibeant, Romanis quid aliud quam bella omnium inter se gentium existent? octingentorum annorum fortuna disciplinaque compages haec coaluit, quae convelli sine exitio convellentium non potest: sed vobis maximum discrimen, penes quos aurum et opes, praecipuae bellorum causae. proinde pacem et urbem, quam victi victoresque eodem iure li oratione graviora metuentis composuit erexitque. Tenebantur victore exercitu Treviri, cum Civilis et Classicus misere ad Cerialem epistulas, quarum haec sententia fuit: Vespasianum, quamquam nuntios occultarent, excessisse vita, urbem atque Italiam interno bello consumptam, Muciani ac Domitiani vana et sine viribus nomina: si Cerialis imperium Galliarum velit, ipsos finibus civitatium suarum contentos; si proelium mallet, ne id quidem abnuere. ad ea Cerialis Civili et Classico nihil: eum qui attulerat et ipsas epistulas ad Domitia
Abbreviated transcription (Latin):
cupiuit ut non eadem ista uocabula usurpa¬
ret. Regna bellaq per gallias semꝑ fuere
donec in nrum ius concederetis nos quanq
totiens lacessiti iure uictoriȩ id solũ uobiş ad¬
didimus quo pacẽ tueremur. Nam neq ges
gentiũ sine armis neq arma sine stipendiis
neq stipendia sine tributis hr̃i queunt coe¬
tera in coue sita sunt. ipsi plaerunq legio¬
nibus nris prȩsidetis ipsi has aliasq prorgĩcias
regitisq nihil separatum clausum ue & lauda¬
torũ principũ usus ex equo quãnis procul agẽ¬
tibus seui proximis ingruũt quõ sterilitaters
aue nimios imbres deꝰ coetera naturȩ mala
ita luxũ uel auaritiã domitianũ tolerate
uitia erunt donec hoĩes sed se atq continua
& meliorũ interuentu pensantur. Nisi for¬
te Tutore & classico regnantibus moderatius
imperiũ speratis aut minorib ꝙͣ nũc tributis
parabuntur exercitus quibus germani brita¬

Expanded text:
cupivit ut non eadem ista vocabula usurpacupivit ut non eadem ista vocabula usurparet.' 'Regna bellaque per Gallias semper fuere donec in nostrum ius concederetis. nos, quamquam totiens lacessiti, iure victoriae id solum vobis addidimus, quo pacem tueremur; nam neque quies gentium sine armis neque arma sine stipendiis neque stipendia sine tributis haberi queunt: cetera in communi sita sunt. ipsi plerumque legionibus nostris praesidetis, ipsi has aliasque provincias regitis; nihil separatum clausumve. et laudatorum principum usus ex aequo quamvis procul agentibus: saevi proximis ingruunt. quo modo sterilitatem aut nimios imbris et cetera naturae mala, ita luxum vel avaritiam dominantium tolerate. vitia erunt, donec homines, sed neque haec continua et meliorum interventu pensantur: nisi forte Tutore et Classico regnantibus moderatius imperium speratis, aut minoribus quam nunc tributis parabuntur exercitus quibus Germani Brita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nobis uidisse. Terram uestrã coeterorũ¬
q gallorũ ingressi sunt duces impatoresq rͥ
nulla cupidine sed maioribus uxĩs inuocã¬
tibus quos discordiȩ usq ad extrenũ fati¬
gabant. & acciti auxilio germani sociis pari¬
ter ac hostibus seruitutem imposuerant qͦt
proeliis aduersus cimbros tentonesq quãtis
exercituũ ux̃oꝵ laboribus quo ue euẽtu
germanica bella tractauerimus satis clar&
nec ideo rhenũ insedimus ut italiã tueren
sed ne quis alius arioiustus regno gallie po¬
tiretur. An nos cariores cuuliꝰ batauisq &
transrhenanis gentibus creditis ꝙ̃ maiorib
eorum patres auiq ur̃i fuere: eadẽ semp
cauia germanis transcendondi in gallias
libido atq auaritia & mutande sedis amor
ut relictis paludibus & solitudinibus sius te¬
cundissimum hoc solum uosq ipsos possidẽnt.
Coeterũ libertas & speciosa praetexunt᷑ nec
quisꝙ̃ alienũ seruitiũ & dñationem sibi con¬

Expanded text:
quam nobis dixisse. terram vestram ceterorumquam nobis dixisse. terram vestram ceterorumque Gallorum ingressi sunt duces imperatoresque Romani nulla cupidine, sed maioribus vestris invocantibus, quos discordiae usque ad exitium fatigabant, et acciti auxilio Germani sociis pariter atque hostibus servitutem imposuerant. quot proeliis adversus Cimbros Teutonosque, quantis exercituum nostrorum laboribus quove eventu Germanica bella tractaverimus, satis clarum. nec ideo Rhenum insedimus ut Italiam tueremur, sed ne quis alius Ariovistus regno Galliarum potiretur. an vos cariores Civili Batavisque et transrhenanis gentibus creditis quam maioribus eorum patres avique vestri fuerunt? eadem semper causa Germanis transcendendi in Gallias, libido atque avaritia et mutandae sedis amor, ut relictis paludibus et solitudinibus suis fecundissimum hoc solum vosque ipsos possiderent: ceterum libertas et speciosa nomina praetexuntur; nec quis- quam alienum servitium et dominationem sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus ꝯsultatio neq solantibus hortantib¬
ue responsa dabant. Abditi per tentoriat
& lucẽ ipsam uitantes nec proinde ꝑiculũ
aut metus ꝙ pudor ac dedecus obstupefecerat
Actonibus & uictoribus qui uocem precesq
adhibere non ausi lachrymis ac silentio ue¬
niã poscebant donec cerealis mulcer& aĩõs
facto acta dictitansq militum ducumq dis¬
cordia uel freaude hostiũ euenissent. ꝑrimũ
illũ stipendiorũ & sacram̃ti diem hr̃ent pri¬
orũ facinorum neq Imꝑatorem neq se me¬
mĩsse. Tunc recoepti in eadem castra & edic¬
tum ꝑ manipulos ne quis in certamine iur¬
gio ue seditionem aut cladem cõmilitoni ob¬
iectar&. Mox treuiros ac lingonas ad ꝯcionẽ
sed quȩ apud uos uerba pluximũ ualent bo¬
na atq mala nõ sui natura sed uocibus seditio¬
Corum aestimantur statui pauca disserere
quae profligato bello utilius sit nobis audisse

Expanded text:
exercitus consalutatio; neque solantibus hortantibuexercitus consalutatio; neque solantibus hortantibusve responsa dabant, abditi per tentoria et lucem ipsam vitantes. nec proinde periculum aut metus quam pudor ac dedecus obstupefecerat, attonitis etiam victo- ribus, qui vocem precesque adhibere non ausi lacrimis ac silentio veniam poscebant, donec Cerialis mulceret animos, fato acta dictitans quae militum ducumque discordia vel fraude hostium evenissent. primum illum stipendiorum et sacramenti diem haberent: priorum facinorum neque imperatorem neque se meminisse. tunc recepti in eadem castra, et edictum per manipulos ne quis in certamine iurgiove seditionem aut cladem commilitoni obiectaret. Mox Treviros ac Lingonas ad contionem sed quoniam apud vos verba plurimum valent bonaque ac mala non sua natura, sed vocibus seditiosorum aestimantur, statui pauca disserere quae profligato bello utilius sit vobis audisse
Abbreviated transcription (Latin):
in manus detuxbati ruinȩ modo praecipitant᷑¬
& pars equitũ equioribus iugis cuecunuecta
nobilissimos belgarũ inquis ducem ualentinu
coepit. Cerealis postera die coloniã treuiroꝵ
ingressus est auido milite eruendȩ ciu̾tatis.
hanc esse classici. hane Tutoris patriã. horũ
scelere clausas caesasq legiones ꝗd tm̃ crego¬
nã meruisse quã e gremio italiȩ raptã ꝗa
unius noctis morã uictoribus attulerit star
in ꝯfinio gexmanie integram sedem spoliis ex¬
ercituũ et cũ spoliis ex caedibus ouantem
redigeret᷑ praeda in fischum ipsis sufficere
ignet. et rebellis coloniȩ ruinas quibus tot ca¬
strorũ extidia pensarentur. cerealis a me¬
tu infamiȩ si licentia saeuitiaq imbuere mi¬
litem crederet᷑ pressit iras & paruere posito
accitarũ ex mediomatricis legionũ miserabi¬
lis aspectus. stabant ꝯscientia flagitii moestȩ
tixis in teͬram oculis nulla inter᷑ coeuntes

Expanded text:
in manus, deturbati ruinae modo praecipitantur. etin manus, deturbati ruinae modo praecipitantur. et pars equitum aequioribus iugis circumvecta nobilissimos Belgarum, in quis ducem Valentinum, cepit. Cerialis postero die coloniam Trevirorum ingressus est, avido milite eruendae civitatis. hanc esse Classici, hanc Tutoris patriam; horum scelere clausas caesasque legiones. quid tantum Cremonam meruisse? quam e gremio Italiae raptam quia unius noctis moram victoribus attulerit. stare in confinio Germaniae integram sedem spoliis exercituum et ducum caedibus ovantem. redigeretur praeda in fiscum: ipsis sufficere ignis et rebellis coloniae ruinas, quibus tot castrorum excidia pensarentur. Cerialis metu infamiae, si licentia saevitiaque imbuere militem crederetur, pressit iras: et paruere, positoaccitarum e Mediomatricis legionum miserabilis aspectus. stabant conscientia flagitii maestae, fixis in terram oculis: nulla inter coeuntis
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentute facilius tributa tolerauere primo¬
res ad officia ꝙ spernebantur. At ciuilis d
classicus ubi pulsum tutorẽ caesos treuiros
cuncta hostibus prospera coepere trepidi ac
pxoperantes dum dispersas suorũ copias con¬
ducut crebris interim nũtis ualentinũ mo¬
nuere ne sũmȩ rei ꝑiculũ tacer& eo ra¬
pidius cerealis missis in mediomatricis qui
breiuori itinere legiones in hostẽ uerterẽt
ꝯtracto quod erant milituĩ magontiaci quã¬
tuncũq secum transuexerat tertiis castris ri¬
godolũ uenit quẽ locum magna treuirorum
manu ualentinus insederat᷑ montibis & mo¬
sella amne septum & addidit forsas obiicesq
saxorũ nec detẽruere ea munimina romanũ
ducem quominus peditẽ ꝑrumpere iubent.
equitũ aciẽ in collem fuger&. spreto hoste quẽ
temere collectum haud ĩta loco iuuaxi ut non
plus sus in uirtute for& paulũ morȩ in ascẽ¬
su dũ missilia hostiũ prouehunt᷑. ut uentũ

Expanded text:
iuventute facilius tributa toleravere, pronioiuventute facilius tributa toleravere, proniores ad officia quod spernebantur. at Civilis et Classicus ubi pulsum Tutorem, caesos Treviros, cuncta hostibus prospera accepere, trepidi ac properantes, dum dispersas suorum copias conducunt, crebris interim nuntiis Valentinum monuere ne summae rei periculum faceret. eo rapidius Cerialis, missis in Mediomatricos qui breviore itinere legiones in hostem verterent, contracto quod erat militum Mogontiaci quantumque secum transvexerat, tertiis castris Rigodulum venit, quem locum magna Trevirorum manu Valentinus insederat, montibus aut Mosella amne saeptum; et addiderat fossas obicesque saxorum. nec deterruere ea munimenta Romanum ducem quo minus peditem perrumpere iuberet, equitum aciem in collem erigeret, spreto hoste, quem temere collectum haud ita loco iuvari ut non plus suis in virtute foret. paulum morae in adscensu, dum missilia hostium praevehuntur: ut ventum
Abbreviated transcription (Latin):
fugere legiones a Nouesio bonãq in treuiros
ut supra memorauimus traducte. se ipsas in
uerba uespasiam adigunt. Hȩc ualentino absẽ¬
te acta qui aduentabat furens cunctaq rii¬
sus in turbas & exitiũ ꝯuersuxus. legiones
in mediomatricos sociã ciuitatẽ abscenere.
Ualentinus ac tutor in arma treuiros retra¬
hunt occisis hexẽnio & Numisio legatis quo
minore spe uenie crescerd uinculũ scele¬
ris hic belli status erat cũ petilius cerealis
Magontiacũ uenit. eius euentu erectȩ spes
ip̃se pugne auidus & contemnendis ꝙ ca¬
uendis hostibus melior terocia uerborũ mili¬
tem incendebat. ubi primũ ꝯgredi licuiss&
nullã proelio morã factiguris. Delectus per
galliã habitos in ciuitatẽ remittit aut nun¬
tiare iub& sufficere imperio legiones socis
ad munia pacis redirent securi uelut con¬
fecto bello qđ romanȩ manus excoepissẽt
Ausit ea res gallorũ obsequiũ. Nam recoepta

Expanded text:
fugere. legiones a Novaesio Bonnaque in Treviros, fugere. legiones a Novaesio Bonnaque in Treviros, ut supra memoravimus, traductae se ipsae in verba Vespasiani adigunt. haec Valentino absente gesta; qui ubi adventabat furens cunctaque rursus in turbas et exitium conversurus, legiones in Mediomatricos, sociam civitatem, abscessere: Valentinus ac Tutor in arma Treviros retrahunt, occisis Herennio ac Numisio legatis quo minore spe veniae cresceret vinculum sceleris. Hic belli status erat cum Petilius Cerialis Mogontiacum venit. eius adventu erectae spes; ipse pugnae avidus et contemnendis quam cavendis hostibus melior, ferocia verborum militem incendebat, ubi primum congredi licuisset, nullam proelio moram facturus. dilectus per Galliam habitos in civitates remittit ac nuntiare iubet sufficere imperio legiones: socii ad munia pacis redirent securi velut confecto bello quod Romanae manus excepissent. auxit ea res Gallorum obsequium: nam recepta
Abbreviated transcription (Latin):
partes uespasiani transgressa prȩerat Iulius
britagicus sorore ciuilisꝰ genitus ut ferme acer¬
rimã proximorũ odia sunt inuisus auũculo
infensusq tutor treuirorũ copias retenti uan¬
gionũ ceratacũ tribocorũ delectu auctas uete¬
rano pedite atq equite firmauit coruptis
spe aut metu subactis legionariis ꝙ primo
cohortem praemissam a sextilio felice inter¬
ficiũt. Mox ubi duces exercitusq roͥ ᷤ propĩ¬
quabant honesto transfugio rediere sicut hi¬
stribocis uagionibusq & ceracatib Tutor
treueris comitantib uitato magontiaco bigi¬
um ꝯscendit tidens loco quia pontẽ naues
aũs arruꝑant sed in cursu cohortiũ quas
Sextilius ducebat & reperto uado proditus
fususq ea clades perculii treuiri & plebes
omissis armis ꝑ agros palatur. Quidã prĩcipũ
ut primi prouiusse bellum uidentur in ciui¬
tates quae societatem romanã nõ exuerant ꝑ.¬

Expanded text:
partis Vespasiani transgressa. praeerat Iulius partis Vespasiani transgressa. praeerat Iulius Briganticus sorore Civilis genitus, ut ferme acerrima proximorum odia sunt, invisus avunculo infensusque. Tutor Trevirorum copias, recenti Vangionum, Caeracatium, Tribocorum dilectu auctas, veterano pedite atque equite firmavit, corruptis spe aut metu subactis legionariis; qui primo cohortem praemissam a Sextilio Felice interficiunt, mox ubi duces exercitusque Romanus propinquabant, honesto transfugio rediere, secutis Tribocis Vangionibusque et Caeracatibus. Tutor Treviris comitanti- bus, vitato Mogontiaco, Bingium concessit, fidens loco, quia pontem Navae fluminis abruperat, sed incursu cohortium, quas Sextilius ducebat, et reperto vado proditus fususque. ea clade perculsi Treviri, et plebes omissis armis per agros palatur: quidam principum, ut primi posuisse bellum viderentur, in civitates quae societatem Romanam non exuerant, per
Abbreviated transcription (Latin):
uiria iactantib tedio futurorũ pñtia plãcu¬
ere. S cribunt᷑ ad treuiro ep̃łe noĩe galli¬
arũ ut abstinerent axmis impetrabili uenia &
paratis deprecatoribus si poeniter&. Restitit
idẽ ualentinus obstruxtq ciuitatis suȩ aures.
aut perinde instruendo bello intentus quã tre¬
quens ꝯcionibus. Igitur non treuiri neq lingo¬
nes coetere ue rebelliũ ciuitates pro magnitu¬
dine suscȩpti discrimĩs agere ne duces ꝗdem
in unũ ꝯsulere sed ciuilis auia belgarum cir¬
cundabat dum claudiũ labeonẽ capere aut
exturbare nititur. classicus segne plaerum
ociũ trahens uelut pro imperio fruebatur.
nec tutor quidem maturauit suꝑiorẽ germa¬
nie partem ripam & ardua alpiũ prelidiis
claudere. atq interim una & uicesima legio
uindonissa. Sextilius toelix gĩ auxiliariis co¬
hortibus per retiã irxupere. extessit ala sin¬
gularum extita olim a uitellio. Deinde in

Expanded text:
iurgia iactantibus: taedio futurorum praesentia placuiurgia iactantibus: taedio futurorum praesentia placuere. scribuntur ad Treviros epistulae nomine Galliarum ut abstinerent armis, impetrabili venia et paratis deprecatoribus, si paeniteret: restitit idem Valentinus obstruxitque civitatis suae auris, haud perinde instruendo bello intentus quam frequens contionibus. Igitur non Treviri neque Lingones ceteraeve rebellium civitates pro magnitudine suscepti discriminis agere; ne duces quidem in unum consulere, sed Civilis avia Belgarum circumibat, dum Claudium Labeonem capere aut exturbare nititur; Classicus segne plerumque otium trahens velut parto imperio fruebatur; ne Tutor quidem maturavit superiorem Germaniae ripam et ardua Alpium praesidiis claudere. atque interim unaetvicensima legio Vindonissa, Sextilius Felix cum auxiliariis cohortibus per Raetiam inrupere; accessit ala Singularium excita olim a Vitellio, deinde in
Abbreviated transcription (Latin):
entis exercitus fama & suopte ingenio ad
mitiera inclinantes gallõrũ cuueates in re¬
mẽs ꝯuenere treuirorũ legatio illic operie¬
batur acerimo instinctore belli Tullio ua¬
lentino. Is meditata opõe cuncta magnis im¬
periis obiecta ri tolita contumeliasq & inui¬
diã in põ ro. effudit turbidus miscendis se¬
ditionibus plaerisq gratus uecordi facundia.
At iulius haruspex a primoribus remorum
inde romanã pacisq bona disertans & sumi
bellũ & ab ignaus streniuisimi cuiusq pe¬
riculo geri. Iamq suꝑ caput legiones sapiẽ¬
tissimum quenq reuerentia tideq iuniores
perieulo ac metu ꝯtinuit de ualentini aiĩs
laudabant consiliũ auspicis sequebant᷑ con¬
stat obititisse treuiris lingonibq apud gallias
quod uindicis motu cũ uerginio steterant
ta ꝑuenissent sedem imꝑio legerent. Nund
uictoria iam discordia er̃at aliis tosdera qb¬
dam opes uiresq aut uetustatẽ originis ꝑ

Expanded text:
entis exercitus fama et suopte ingenio ad entis exercitus fama et suopte ingenio ad mitiora inclinantes Galliarum civitates in Remos convenere. Trevirorum legatio illic opperiebatur, acerrimo instinctore belli Iulio Valentino. is meditata oratione cuncta magnis imperiis obiectari solita contumeliasque et invidiam in populum Romanum effudit, turbidus miscendis seditionibus et plerisque gratus vaecordi facundia. At Iulius Auspex e primoribus Remorum, vim Romanam pacisque bona dissertans et sumi bellum etiam ab ignavis, strenuissimi cuiusque periculo geri, iamque super caput legiones, sapientissimum quemque reverentia fideque, iuniores periculo ac metu continuit: et Valentini animum laudabant, consilium Auspicis sequebantur. constat obstitisse Treviris Lingonibusque apud Gallias, quod Vindicis motu cum Verginio steterant.ta provenissent, sedem imperio legerent? nondum victoria, iam discordia erat, aliis foedera, quibusdam opes virisque aut vetustatem originis per
Abbreviated transcription (Latin):
anus praepositus uim atq arma retinebat.¬
Quin eũ alucianus pulsum loco ne sine sola¬
tio ager& añone praefecit. utq domitiani
aĩu uaro haud alienũ delenir&. Arrenti¬
nũ clementẽ domui uespasiani ꝑ astiui¬
tatẽ in nexũ & gratissime domitiano prae¬
torianis praeposuit. prẽm eius sub caio cae.¬
iare egregie functum ea cura dictitans lec¬
tum militibus idẽ nom̃ atq iplum tanꝙͣ
senatorii ordinis ad utraq munia sufticere
assumunt᷑ e ciuitate clarissimus quisq &
alii ꝑ ambitionẽ simul Domitianusq accim
gebantur dispari aiõ . Ille spe ac iuuenta properus
hic moras nectens quis flagrantẽ retiner& ne
ferocia aetatis & prauis impulioribus si exer¬
citum inuasiss& paciq belloq male ꝯsuler&
&e uicesima recens conscriptis secunda penni¬
nis cocianisq alpibus pars monte graio tradu¬
cuntur. Quartadetima legio e britãnia ter¬
tia ac primã ex hnspania accite. Igitur ueni¬

Expanded text:
anis praepositus vim atque arma retinebatanis praepositus vim atque arma retinebat: eum Mucianus pulsum loco, ne sine solacio ageret, annonae praefecit. utque Domitiani animum Varo haud alienum deleniret, Arrecinum Clementem, domui Vespasiani per adfinitatem innexum et gratissimum Domitiano, praetorianis praeposuit, patrem eius sub C. Caesare egregie functum ea cura dictitans, laetum militibus idem nomen, atque ipsum, quamquam senatorii ordinis, ad utraque munia sufficere. adsumuntur e civitate clarissimus quisque et alii per ambitionem. simul Domitianus Mucianusaccingebantur, dispari animo, ille spe ac iuventa properus, hic moras nectens quis flagrantem retineret, ne ferocia aetatis et pravis impulsoribus, si exercitum invasisset, paci belloque male consuleret. etvicensima, e recens conscriptis secunda Poeninis Cottianisque Alpibus, pars monte Graio traducuntur; quarta decima legio e Britannia, sexta ac prima ex Hispania accitae. Igitur veni
Abbreviated transcription (Latin):
affuit. fusi lingones sabinus festinanter temẽ
proeliũ paxi tormidine deseruit. utq tamas
exitii sui tacer& u illã inquã ꝑfugerat: cre¬
mauit. illic uoluntaria morte creditur inter¬
iisse. sed quibus artibus latebrisq uitã ꝑ nouẽ
mox años traduxerit. Simul amicorũ eius cõ¬
stantiã & insigne eponine yxoris exemplum
suo loco reddemus. Sequanorũ prospera acie
belli impetus stetit. resipiscere paulatim ciui¬
tates fasq & toedera respicere principib rhe¬
ni qui per gallias ut missis legatis in cõne cõ¬
sultarent libertas & an ꝑaxꝰ placer&. At
rome cuncta in deterius audita Mucianũ
angebant nequaꝙ egregii duces iã .N. gallum
anium & petiliũ cerealem delegeratꝰ sũmo
belli parũ tolerare nec relinquenda uebs
sine rectore & Domitiani indomite libidi¬
nes timebantur. Suspecti ut diximus pri-¬
mo antonio uaroq arrio. uarus praetori¬

Expanded text:
adfuit: fusi Lingones. Sabinus festinatum temere adfuit: fusi Lingones. Sabinus festinatum temere proelium pari formidine deseruit; utque famam exitii sui faceret, villam, in quam perfugerat, cremavit, illic voluntaria morte interisse creditus. sed quibus artibus latebrisque vitam per novem mox annos traduxerit, simul amicorum eius constantiam et insigne Epponinae uxoris exemplum suo loco reddemus. Sequanorum prospera acie belli impetus stetit. resipiscere paulatim civitates fasque et foedera respicere, principibus Remis, qui per Gallias edixere ut missis legatis in commune consultarent, libertas an pax placeret. At Romae cuncta in deterius audita Mucianum angebant, ne quamquam egregii duces iam enim Gallum Annium et Petilium Cerialem delegerat summam belli parum tolerarent. nec relinquenda urbs sine rectore; et Domitiani indomitae libidines timebantur, suspectis, uti diximus, Primo Antonio Varoque Arrio. Varus praetori
Abbreviated transcription (Latin):
in anguitiis ambigue donee germani trans¬
patantes terga labeonis inualere. simul ciui¬
lis ausus an ex composito intulisse agmini
tungiorũ & clara uoce. Non ideo inqͦuit bellũ
sumpsimus ut treueri & bataui gentib im¬
perent. procul hȩc a nobis arrogantia accipi¬
te societatẽ transgredior ad duos seu me du¬
cem seu militẽ mauultis. Mouebatur uuil¬
gus condebantq gladios. Cum Campanus ac
iuuenalis ei primores tungiorũ uniuersa
ei gentem dedidere. labeo ante ꝙ̃ circũ ue¬
niretur profugit. ciuilis betasios quoq & ner¬
uios in tidẽ accoeptos copiis suis adiungit. In¬
gens rerũ tumultus pexculsit ciuitãtẽ aĩs
uel sponte inclinantibus. Interea Iulius sabi¬
nus proiectis foederis romani monum̃tis Cae¬
sarem se salutari iub&. Magnãq & incondi¬
tam populi turbam in sequanos rapit. Con¬
terminã Ciuitatem a nobis tidam neq sequa¬
ni detractauere certamen fortuna meliorib

Expanded text:
in angustiis ambigue donec Germani transin angustiis ambigue donec Germani transnatantes terga Labeonis invasere; simul Civilis, ausus an ex composito, intulit se agmini Tungrorum, et clara voce 'non ideo' inquit 'bellum sumpsimus, ut Batavi et Treviri gentibus imperent: procul haec a nobis adrogantia. accipite societatem: transgredior ad vos, seu me ducem seu militem mavultis.' movebatur vulgus condebantque gladios, cum Campanus ac Iuvenalis e primoribus Tungrorum universam ei gentem dedidere; Labeo antequam circumveniretur profugit. Civilis Baetasios quoque ac Nervios in fidem acceptos copiis suis adiunxit, ingens rerum, perculsis civitatum animis vel sponte inclinantibus. Interea Iulius Sabinus proiectis foederis Romani monumentis Caesarem se salutari iubet magnamque et inconditam popularium turbam in Sequanos rapit, conterminam civitatem et nobis fidam; nec Sequani detractavere certamen. fortuna melioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tes fres liberos nr̃os uelitis. uectigal & onera
cõmerciorũ resoliuimus sint transitus incu¬
stoditi sed durni & mermes donec noua
& recentia iura in uetustatẽ ꝯsuetudine
uertuntur. Abitrũ habebimus uulem
& ueledam apud quos pacta sancientur. Sic le¬
nitis tenteris legati ad cuulẽ ac ĩdiu missi cũ
donis cuncta ex uoluntate agrippinensium
perpetrauere. sed coram adirẽ colloquiq uele¬
dam negatum arcebantur aspectu quo uene¬
rationis plus iness&. ipsa edita intrare delec¬
tus e propinquis consulta responsaq ut inter¬
nũtius humeris portabat. Ciuilis societate
agrippinensiũ nactus proximas ciuitates at¬
fectare aut aduersantibus bellũ inferre sta¬
tuit. occupatisq sũmis iuuentutẽ eorũ ꝑ co¬
hortes comporitam quo minus ultra ꝑgers
claudius labeo betasiorũ tongiorũq & neuioꝵ
tumultuaria manu restitit. Fretus loco quia
pontem mosȩ fliũs antecoepat. pugnabaturq

Expanded text:
tes fratres liberos nostros velitis. vectigal et onera tes fratres liberos nostros velitis. vectigal et onera commerciorum resolvimus: sint transitus incustoditi sed diurni et inermes, donec nova et recentia iura vetustate in consuetudinem vertuntur. arbitrum habebimus Civilem t Veledam, apud quos pacta sancientur.' sic lenitis Tencteris legati ad Civilem ac Veledam missi cum donis cuncta ex voluntate Agrippinensium perpetravere; sed coram adire adloquique Veledam negatum: arcebantur aspectu quo venerationis plus inesset. ipsa edita in turre; delectus e propinquis consulta responsaque ut internuntius numinis portabat. Civilis societate Agrippinensium auctus proximas civitates adfectare aut adversantibus bellum inferre statuit. occupatisque Sunucis et iuventute eorum per cohortis composita, quo minus ultra pergeret, Claudius Labeo Baetasiorum Tungrorumque et Nerviorum tumultuaria manu restitit, fretus loco, quia pontem Mosae fluminis anteceperat. pugnabaturque
Abbreviated transcription (Latin):
patrie res mente abruptis uoluntatib ꝗbiis
romani plus aduersus subiectos ꝙ arm̃is ua¬
lent. Sincerus de integer & seruitutis obli¬
tus populus aut ex ȩquo agetis aut aliis impi¬
tabitis. Agrippinenses sumpto ꝯsultandi s̃pa¬
tio quando neq subire ꝯditiones metus tutu¬
ri neq palam aspernari conditio pñs sine¬
bat in hũc modũ respondent. Quae prima
libertatis facultas data est. auidũis ꝙ cauti¬
us sumpsimus ut uobis coeteriq germanis
ꝯsanguineis nris iungeremur. muros Ciuita¬
tis congregantibus secum maxime romanoꝵ
exercitibus augere nobis ꝙͣ dixuere tututs
est. Si qui ex ĩtalia aut proiuĩciis alienigene
in finibus nr̃is fuerant eos bellũ absimpsit.
uel in suas quisq sedes refugere deductig
olim & nobiscũ ꝑ cõnubiũ sociatis quiq mox
ꝑuenerunt hȩc prima est. Nec uos adeo ini¬
quos existimamus ut intertici a nobis paren¬

Expanded text:
patrium resumite, abruptis voluptatibus, quibus patrium resumite, abruptis voluptatibus, quibus Romani plus adversus subiectos quam armis valent. sincerus et integer et servitutis oblitus populus aut ex aequo agetis aut aliis imperitabitis.' Agrippinenses sumpto consultandi spatio, quando neque subire condiciones metus futuri neque palam aspernari condicio praesens sinebat, in hunc modum respondent: 'quae prima libertatis facultas data est, avidius quam cautius sumpsimus, ut vobis ceterisque Germanis, consanguineis nostris, iungeremur. muros civitatis, congregantibus se cum maxime Romanorum exercitibus, augere nobis quam diruere tutius est. si qui ex Italia aut provinciis alienigenae in finibus nostris fuerant, eos bellum absumpsit vel in suas quisque sedis refugerunt. deductis olim et nobiscum per conubium sociatis quique mox provenerunt haec patria est; nec vos adeo iniquos existimamus ut interfici a nobis paren