comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem ħ̾edem ue ei l non pos¬
alienas rapit renetur
quidem furti
Quis enun
magis rem alieuam inuitodo¬
mino ꝯtractat qmͣ qui iuira¬
pit. Ideoq rocte dicimd eur
ꝓpriam accõm eid delicti no¬
nune p̾tor introduxit q̃ ap¬
pellatur uiboncrũ antom et
est untu annurri quaorupli
actio utilis est etiam siquis
unam rem l minimam rapi¬
unt. ¶ Quadruplum aut
non totum pena est. et extͣ
penam est rei ꝑsecutõ. sic̃ in
actõne furti manifesti diximꝰ
s in quadruplo in est. et rei
ꝑsecutio. ut peua sit triplĩ
sũ ꝯprehendatur raptor in
ip̃o delicro sũ non. Ridicu¬
lum est enim lemoris esse
ꝯditionis eum qui in rapit
lo quis rapiunt. qr qui ali¬
quo errore inductus sua rẽ¬
ẽe existimans et inprudens
iuris eo aĩo rapuerit. qiͣ do¬
mino liceat rem suam etiã
est nec furti teneri eũ qui
tur uĩa ꝑ qmͣ raptores mi¬
pune suam excerceant aua¬
riciam. melius diualib ꝯs¬
titutionib ꝓ hac ꝑte suspec¬

Expanded text:
rem heredemve eius, licet non pos res alienas rapit, tenetur quidem etiam furti quis enim magis alienam rem invito domino contrectat quam qui vi rapit? ideoque recte dictum est, eum opriam actionem eius delicti nomine praetor introduxit, quae appellatur ui bonorum raptorum, et est intra annum quadrupli actio utilis est, etsi quis unam rem licet minimam rapt. quadruplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit lo quisque rapuerit: qui aliquo errore inductus, suam rem esse, et imprudens iuris eo animo rapuit quasi domino liceat rem suam etiam est nec furti teneri eum qui tur via per quam raptores impune suam exerceant avaritiam: melius divalibus constitutionibus pro hac parte prospec
Abbreviated transcription (Latin):
uit intestamento tutorda¬
tus non sit hus ex lege.xii.
tabularũ. aguati sunt tutores
quoeantur legittimi. ¶ Sunt
sexus ꝑsonas cognatõm ꝯiũẽ¬
ti qͣi a pr̃e cognati. ueluti fr̃¬
ex eodem pre natus. frĩs filio.
nepos ue ex eos. It̾m patruus
⁊ patrui filis nepos ue exeo.
At q̃ ꝑ femiumi sexus ꝑsonas.
cognatõe uingunt᷑: non sũt agͣ¬
nati s alias naͣli iure cognati. It
ꝗ uascunt᷑ pris non matris fa¬
miliam sequentur. ¶ Qd̾ aũt.¬
lex .xii. ta. ab intestato uocat
ad tutelam cognatos non hãc aquatu¬
h̾t significatom si olmodo non
fecerit testamentũ. is ꝗ pot̾at
tutores dare. S quantũ ad tu¬
telam ꝑtinet intestatus desces¬
serit. qd̾ tunc quoꝙ accid̾e intelligi¬
tur cum is ꝗ datus est tutor iuu¬
no testatore decesserit. S agni¬
toĩs qͥd̾ ius omnib modis capi¬
tur. Nam agnito uiris nonẽ¬
est Cognatoĩs uero ius nõ õib¬

Expanded text:
us testamento quidem tutor datus non sit, iis ex lege XII tabularum agnati sunt tutores, qui uocantur 'legitimi'. Sunt sexus personas cognatione iuncti, quasi a patre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris filius neposue ex eo, item patruus et patrui filius et nepos ex eo. at qui per feminini sexus personas cognatione iunguntur non sunt adgnati, sed alias naturali iure cognati. itaqui nascuntur patris non matris familiam sequuntur. Quod autlex ab intestato vocat ad tutelam adgnatos, non hanc h significationem, si omnino non fecerit testamentum is qui poterat tutores dare, sed si quantum ad tutelam pertinet, intestatus decesserit. quod tunc quoque accidere intellegitur, cum is qui datus est tutor, vivo testatore decesserit. Sed adgnationis quidem ius omnibus modis capitur: nam adgnatio iuris est nomen. cognationis vero ius non omnib
Abbreviated transcription (Latin):
S
ex ꝑsona dũi ius stipu¬
landi h̃t. s ⁊ ħrditas
inplens ꝑsonis defunc¬
ti uicem optinet. Ideoq qd̾
ẜuus brditarius añ additã
lorditatem stipulatur adqi
et in liberis qui in potestate
prĩs sunt ex quib causis ad¬
quiri possunt ¶S cum
factum instipłone ꝯtinetur
om̃i modo ꝑsona stipulantis
ꝯtinetur. ueluri si ẜmis stipł¬
etur ut sͥ ire agere liceat. ipe
etiam dns eius. ¶ Seruus
ꝯmunis stipulando unicuiq
dnoꝵ pro portoe̾ dñii adqnͭ.

Expanded text:
s ex persona domini ius stipulandi habet. sed hereditas in plerisque personae defuncti vicem sustinet: ideoque quod servus hereditarius ante aditam hereditatem stipulatur adquiret in liberis qui in potestate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur, omnimodo persona stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi ire agere liceat: ipse etiam dominus eius. Servus communis stipulando unicuique dominorum pro portione dominii adq
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ debetur ꝓ ꝑte recte solui
ut omnium rerum obliga¬
tio instipłatõm deducarur ⁊
ea ꝑ acceptiłonem tollat᷑. Sti¬
pulatio enim aquiliana re¬
nouat om̃s obligationes et
agallo aquilio ita ꝯpoĩta ẽ.
Quicquid te iñ ex quacumq
cã dure face̾ optet an oꝑtebit
p̾sens in diem ue aut sub¬
bste petitio uel aduersus te
um hr̃s tenes possides possi¬
dens ue. sũ dolo malo fecisti
quo minus possideas. qͣnti
pocunian daristi pulatus
est aulas agerius spospõdit

Expanded text:
od debetur pro parte recte solvitut omnium rerum obligatio in stipulationem deducatur et ea per acceptilationem tollatur. stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a Gallo Aquilio ita composita est: ‘ quidquid te mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit praesens in diemve quarubs te petitio vel adversus te um habes tenes possides possideresve dolove malo fecisti, quo minus possideas: quanti pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit
Abbreviated transcription (Latin):
ridet aulus augerius hõd ac¬
ceptumq tuui. ¶Dret̾ea:
nouatione tolutur obliga¬
tt̃ ueluti si id quod tu solode¬
leas ticio dari stipłatus sit.
¶am interuentu noue ꝑsoe
noua nascitur obligatio et
prima tollitur. translata in
posf̾iorem adeo ut interdu
l posterior stipło inutilis sit.
et ramen prrma nou̾imus
iure tollitur ueluti si idẽ q
ticio tu osbras apupisio siñ
tutoris: aicroritate scipłatꝰ.
fuerit. quo ccm̃ res amuittit᷑.
Oam et prior debitor libe¬
rador et posf̾ior obligatõ nł¬
lo est. Non idem iuris est.
si aserue quis stipłatus fu̾it
gatus ac si postea iplllus sti¬
pulatus fuiss. S si eadem
ꝑsona sit aqua postea saipłẽ¬
post̾iore stipłone nou sit for¬
te si ꝯdicio aut dies au fidei¬
iuissor adiciatur aut detrala¬
tur ¶Quod aut diximo si z¬
ditio adiciatur nouatoem fĩ
sic intelligi oꝑtet ut ita dica¬
raus fcãra uouationenern si
⁊ditio extiterant. Alioquin
si defecerit durat pͥor obliga¬

Expanded text:
it Aulus Agerius: ‘ habeo acceptumque tuli. ’ Praeterea novatione tollitur obligatio. veluti si id quod tu Seio debeas, a Titio dari stipulatus sit. nam interventu novae personae nova nascitur obligatio et prima tollitur translata in posteriorem, adeo ut interdum, licet posterior stipulatio inutilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipulatus fuerit: gatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipposteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut fideiussor adiciatur aut detrahatur. quod autem diximus, si condicio adiciatur novationem fieri, sic intellegi oportet, ut ita dicamus factam novationem si condicio extiterit: alioquin si defecerit, durat prior obliga
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ꝓcessit ꝯstitõ que ꝑ aꝑtis¬
sime diffĩmiuit rũc soium fiꝰ
nouationem quociens s ip̃z
intͣ ꝯtrahentes exp̾ssum fue¬
rit quod ꝑꝑ nouationem pri¬
oris obligationis ꝯuenerunt.
alioquin man̾e et p̾stinam
obligationem et scotĩm ei
accedere ut mancat ex uti¬

Expanded text:
rocessit constitutio, quae apertissime definivit, tunc solum fieri novationem, quotiens hoc ipsum inter contrahentes expressum fuerit quod propter novationem prioris obligationis convenerunt; alioquin manere et pristinam obligationem et secundam ei accedere, ut maneat ex utr
Abbreviated transcription (Latin):
lutone aꝑcio cognostere. B
ampliꝯ hee obligat: oues que
ria uolutate dissonnintur
to n fundo tradito placuerit
inter eos ut disceteretur ab ca¬
emptione et uenditione in¬
uicem liberantur. Idem est et
inꝯductione et in locatione

Expanded text:
one apertius cognoscere. Hoc amplius eae obligationes, quae ria voluntate dissolvuntur.to neque fundo tradito, placuerit inter eos ut discederetur ab emptione et venditione, invicem liberantur. idem est et in conductione et locatione
Abbreviated transcription (Latin):
onmis obligatio soło¬
ne ens quos debet᷑
ur siquis ꝯsentiẽte
creditore aliquod ꝓ alio sol¬
uerit
soluat uirum ipe ꝗ debrana¬
lius pro eo liberatur eni et
alio soluente siue ip̃o debito¬
uito soło fiat. Item si reus
soluerit et hũ qui ꝑ eo iit̾¬
uenerunt liberantur. Idem
ex ccͣio ꝯtingit si fideiussor
soluerit. Non emĩ solus ipe
liberatur s reus. ¶Itm̃ per
acceptillatõem tollitur obli
uelit ticius remitt̾e poterit
si fi ut patiatur hec uerba
debitorem dic̾e̾. quod ego
tibi ꝓmisi hene acceptum¬

Expanded text:
mnis obligatio solutione eius quod debetur, vel si quis consentiente creditore aliud pro alio solverit. solvat, utrum ipse qui debet, an alius pro eo: liberatur enim et alio solvente, sive sciente debitovito solutio fiat. item si reus solverit, etiam ii qui pro eo intervenerunt liberantur. idem ex contrario contingit, si fideiussor solverit: non enim solus ipse liberatur, sed etiam reus. Item per acceptilationem tollitur obligvelit Titius remittere, poterit sic fieri, ut patiatur haec verba debitorem dicere: ‘ quod ego tibi promisi habesne acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pens. ꝗ ꝯtracta fiducia filiu̾
uel filiam nepotem uł neptem
ac deinceps emantipat. qd̾ ex
nra ꝯstitutde om̃imodo induci¬
tur ut emantipatoe̾s liberoꝵ
semꝑ uideantur Sia fiducia fi
cum ap̾ antiquos non alit̾ hoc
cia pens manumisisset. De se

Expanded text:
 contracta fiducia filium vel filiam, nepotem vel neptem ac deinceps, emancipat. quod ex nostra constitutione omnimodo inducitur, ut emancipationes liberorum semper videantur contracta fiducia fieri, cum apud antiquos non aliter hoc cta fiducia parens manumisisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tio legatorum sũ eodẽ tes¬
tamento adimantur le¬
gata. siue codicillis firmͣ
est. sũ ꝯtrarus uerbis fiat adẽp¬
tio ułi siꝗd ira ꝗs legauerit do
lego. ita adimatur. nͥ do. nõ le¬
ri legatum ab alio ad alium pt̃.
ułli ita siquis dix̾it. hominem
stichum quem ticio legaui se¬
io do lego sũ in eodem testamẽ¬
to sũ incodicillis ħ fecerit. quo¬
ꝯ casu simulticio ꝓͥ mnuudet᷑
et scio darl. ic iege falcidia

Expanded text:
tio legatorum, sive eodem testamento adimantur sive codicillis, firma est, sive contrariis verbis fiat ademptio, veluti si quod ita quis legaverit ‘ do lego ’ ita adimatur ‘ non do non lequoque legatum ab alio ad alium potest, veluti si quis ita dixerit: ‘ hominem Stichum, quem Titio legavi, Seio do lego ’, sive in eodem testamento sive in codicillis hoc fecerit: quo casu simul Titio adimi videtur et Seio da
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionem. ¶Itm ꝑ liberos
hommes et alienos ẜuos qͦs
bona fide possidetis acquiritur
ub. s tantum ex duab causĩ¬
quirere certum est exceptõ
eo qd̾ uni nominatĩ tipula¬
endo illi soli adquirit uelu¬
duo in eo spondes. s si unuiz
l antea dubitabatur tñ ꝑ
ta est ut illi tm̃ adquirat ꝙ

Expanded text:
divisionem. Item per liberos homines et alienos servos, quos bona fide possidetis, adquiritur vobis, sed tantum ex duabus causiquirere certum est, excepto eo, quod uni nominatim stipulaendo illi soli adquirit, uelumeo dare spondes? ’ sed si unius licet antea dubitabatur, tamenta est, ut illi tantum adquirat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate nr̃a sunt. uelu
quod au̾ ꝑ liberos quos ĩpo¬
testate he̾mo ex obligatione
fuerit acquisitum. ħ diuida¬
tur scd̾m ymaginem rerum
ꝓpͥetatis et ususfructus quã
nr̃a decreuit ꝯstitutõ ut qd̾¬

Expanded text:
ra potestate sunt, veluti quod autem per liberos quos in potestate habemus, ex obligatione fuerit acquisitum, hoc dividatur secundum imaginem rerum proprietatis, id est ususfructus quem nostra decrevit constitutio, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
tam Qurpe nã ita pro¬
dite sunt uir cunli accio¬
nes ut quis din̾u sinĩ
uendicet. ¶Set quia sa¬
ne durum erat eo cãi
deficẽ accõnem in uenta

Expanded text:
am: quippe ita proditae sunt iure civili actiones, ut quis dominium suum vindicet. sed quia sane durum erat, eo casu deficere actionem, inventa
Abbreviated transcription (Latin):
ge p̾t̾missum fu̾it id ex bono
pro usu aut uestimentorum
aut argenti. aut inmenti:
mercedem aut dedit: aũ pro¬
misit: ab eo custodia talis
desideratur qualem diligẽ¬
tissimz pater familias suiᷤᷤ
reb adhibet qmͣ si p̾stit̾it.
et aliquo casu amiẜit de res¬
tituenda ea non tenebitur.
tra tpr̃a ꝯductionis: heres

Expanded text:
ge praetermissum fuerit, id ex bono ge praetermissum fuerit, id ex bono pro usu aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit aut promisit, ab eo custodia talis desideratur qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo casu rem amiserit, de restituenda ea non tenebitur. tra tempora conductionis heres
Abbreviated transcription (Latin):
mine dederit. alioue quoquo
modo alienauerit aut ferre
liceat. S talis ꝯtractus qr ĩt̾
ueteres dubitatur. et aqͥb¬
dam locatio. a quibdam uẽ¬
ditio existimabatur lexze no¬
nomana iutrolata est: que ẽ¬
phiteosos ꝯtractus. ꝓpriam
statuit naturam n adlocatõ¬
nem. n aduenditionem incli¬
nantem s suis pactionibus
fulciendam. et siquid est pac¬
ret ac si naturalis eẽt ꝯtractꝰ
sin autem nicħ deꝑicło rei fu̾¬
it pactum: tunc siquid tocio
rei int̾itus accesserit: ad domi
rum his dampnum uenire
quo iure utimur. ¶ It̾m q̃¬
ritur si c̃ aurifice ticio conue¬
nit ut is ex auro suo certi
ponderis. certeq forme anu¬
los ei faceret. ut acciperz u̾¬
bi grã aureos .x. utrum ep̃¬
nem et ueirditionem dͣhi.
Qd̾ si suum aurum ticio dede¬
rit mercete ꝓ oꝑa ꝯstituta:
dubium non est quin locatõ
et ꝯductio sit. ¶ Conductor
omuia scd̃in legem ꝯductio¬
ns facere d. et siquid in le¬

Expanded text:
mine dederit aliove quo mine dederit aliove quo modo alienaverit auferre liceat. sed talis contractus quia inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana lata est, quae emphyteuseos contractui propriam statuit naturam neque ad locationem neque ad venditionem inclinantem, sed suis pactionibus fulciendam, et si quidem alire ac si natura talis esset contractus, sin autem nihil de periculo rei fuerit pactum, tunc si quidem totius rei interitus accesserit, ad dominrium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et acciperet verbi gratia aureos decem, utrum empnem et venditionem contrahi. quodsi suum aurum Titius dederit, mercede pro opera constituta, dubium non est quin locatio et conductio sit. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet et, si quid in le
Abbreviated transcription (Latin):
prescriptis uerbis actõ dat᷑.
batur an ꝑmutatis reb ẽp̃¬
tio et uenditõ contrahitur. iͣ
queri solebat de locatõe et ⁊duc¬
tione. si forte rem aliquam tͥ
utendam siue fruendam quis
dederit. et inuicem ate aliam
ntendam siue fruendam acce
uicinus eius unum. plac̾u̾it
inter eos ut perdenos dies ĩ¬
uicem boues comodarent ut
opus facerent. et ap̾ alt̾um
bos ꝓut. n locati uel ꝯducti.
u ꝯmodati ꝯpetit actio. qr ñ
fuit gratuitum ꝯmodatum
u̾m pre scriptis uerbis agẽ¬
dum est. ¶ adeo autem fa¬
miliaritatem aliꝙͣ inter se
hr̃e uidentur emptio et ue̾¬
dicio. It̾m locato et ꝯductõ. uͭ
inquibusdam causis queri
soleat. utrum emptio et uen¬
ditio ꝯͣ hitur. an locatio et ⁊¬
ductio: ut ecce de p̾dus que
ppetuo quibdam fruenda tͣ¬
lountur. Idem ut qmdui pẽ¬
sio sũ redditus ꝓ hus dũo p̾s¬
tetur. n ip̃i ꝯductori. n he
dieius cui ue ꝯouctor hres¬
ue eius id p̾dium uendiderit
aut donauerit: aut dotisr no¬

Expanded text:
datur. batur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendam sive fruendam quis dederit et invicem a te aliam utendam sive fruendam accepvicinus eius unum, placuerit inter eos, ut per denos dies invicem boves commodarent, ut opus facerent, et apud alterum bos periit: neque locati vel conducti neque commodati competit actio, quia non fuit gratuitum commodatum, verum praescriptis verbis agendum est. Adeo autem familiaritatem aliquam inter se habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam causis quaeri soleat, utrum emptio et venditio contrahatur, an locatio et conductio. ut ecce de praediis quae perpetuo quibusdam fruenda traduntur, id est ut, quamdiu pensio sive reditus pro his domino praestetur, neque ipsi conductori neque heredi eius, cuive conductor heresve eius id praedium vendiderit aut donaverit aut dotis no
Abbreviated transcription (Latin):
intelłr. si mertes ꝯstituta sĩt.
Et ꝯpetit locatori quidem
locati actio. Conducti uo̾ cõ¬
ducti. ⁊ que supͣdiximo si a¬
lieno arburio p̾cium promis¬
sum est: eadem de locatione
et ꝯductione dicta ẽẽ intel

Expanded text:
itur si merces constituta sit. et competit locatori quidem locati actio, conductori vero conducti. Et quae supra diximus, si alieno arbitrio pretium permissum fuerit, eadem et de locatione et
Abbreviated transcription (Latin):
ue. aut sarcienda uestimenta
quis dederit: nulla statim in¬
cede constiruta: s postea tãtũ
daturus quantum inter eos
ꝯuenerit: non ꝓprie locatio et

Expanded text:
 sarcienda vestimenta quis dederit nulla statim mercede constituta, sed postea tantum daturus quantum inter eos convenerit, non proprie locatio et
Abbreviated transcription (Latin):
plus debeant qmͣ dẽb is pro
quo obligantur. nam et eoꝵ
obligatio accessio principa¬
lis est obligatõis nec plus
in accessione ẽẽ põt quam ĩ
pͥncipali reo. At exdiuerso:
ut minus debeant: obliga¬
ri possunt. Itaq si reus .x.
aureos ꝓmiẜit. et fideuissor
in .u. recte obligatur. Contra
u̾o non põt obligari. Itm̃ si
ille pure ꝓmiẜit fi deuissor
sub ꝯdcone ꝓmittere potest.
ꝯtra u̾o non põt. non solũ
enim in quantitate. s ⁊ in
rem ꝑe minus et plus intel¬
ligitur. plus enĩ est statim
aliquid dare miuꝯ est post
tp̃s dare. ¶Siquid autem
fideiussor ꝑ reo soluerit: ep
recuꝑandi cã ht̃ cum eo man¬
datiactom. ¶Orece fiteius¬
sor plerumq ira accipit᷑. ueo

Expanded text:
plus debeant, quam debet is pro plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promiserit, fideiussor sub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantitate, sed etiam in tempore minus et plus intellegitur. plus est enim statim aliquid dare, minus est post tempus dare. Si quid autem fideiussor pro reo solverit, eius reciperandi causa habet cum eo mandati indicium. Graece fideiussor plerumque ita acci
Abbreviated transcription (Latin):
No eo qui promitut
solent alui obligari qui
fideuissores applłant᷑
quos homines accipe
solent dum curant ut dili¬
gentio sibi cautum sit ¶In
om̃ib aũt obligatõib as¬
est utrum cuuł aũ naturał
sit obligatõ cui adiciatur fi¬
denissor. Adeo quidem ut ꝓ
ẜuo quoq obligetur sũ ex¬
traneus sit qui fideiussorẽ
obligatum relinquid. ¶Ei¬
deuissor et precetere obliga¬
toĩ et sequi põt. si plures sit
fi deuissores quot quot ert
nũo: singuli insolidum tenet᷑.
Itaq liberum est creditoria
quo uelit solidum pet̾e̾. s ex
cpła diui adriani ꝯpellitur cre¬
ditor a singulis qui mͦ solidi
sunt litis ⁊testate tpr̃e ꝑtes
petere. Ideo siquis ex fideius¬
soribo eo rpr̃e soluendo non
sit. ħ ceteros honerat. s et si
ab imo fideiussore creditor
totum ꝯsecutus fu̾it: ho so¬
liꝯ detrimentum erit. si is pro
quo fideiussit soluendo nõ sit
et sibi inputare d cum pon¬
erit adiuuari exepła dini a¬
ita obligari non possunt ut

Expanded text:
o eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adrest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servo quoque obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem heredem obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor a singulis qui modo solvendo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Haita obligari non possunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. tunc qr ab eis suũ dn̾s
oseꝗ non possit. ip̃i dño fur¬
ti actio ꝯpetit. qr ħ cau ip̃i
interest rem saluam ee¶Iez
est si in ꝑtem soluendi suit
fullo aut sarcinator ¶Que
autem de fullone et sarcina¬
tore dixunz eandem ad eum
cui ꝯmodara res est transfe¬
renda uet̾es existimabant.
nam ut ille fullo mercedem
accipiendo custodiam prãt.¬

Expanded text:
sunt, tunc quia ab eis suum dominus sunt, tunc quia ab eis suum dominus consequi non possit, ipsi domino furti actio competit, quia hoc casu ipsius interest rem salvam esse. idem est et si in parte solvendo sint fullo aut sarcinator. 16 18. Quae de fullone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praest
Abbreviated transcription (Latin):
çãm eadem et n ob id ab alio
usu capi põt. anteqmͣ in diũ
potestate reuertantur. s furti
actõ non nascitur qr n ex ali¬
a ulla cã põt inter eos actõ nͣs
furtum fc̃m̃ fuerit qr utiq fur¬
tum ꝯmittitur ꝯuenicuter il¬
le furti tenetur qr u̾m est ope
et ꝯsilio eius furtum fcm̃ esse.
ciuid inter est rem saluam ẽe
surrepto furti agere posse et si¬
ydoncum debitorem h̾eat qr ⁊
expedit ei pocius non perire
qmͣi in persona agere adeo qd̾
ut qmͣuis ip̃e debitor eam rez
lo pollienda curande an sarcira¬
tor sarcienda uestimenta m̃ce¬
de ꝯstituta acceperit eaq fur¬
ditio locato a fullone au̾ sar¬
cinatore rem suam ꝑsequi
põt. s et bone fidei emptori
surrepta re quam emerit. ꝙͣ¬
uis diis non sit omnino ꝯpe¬
tit furti actio ꝙadmod̾ et cre¬
ditori. ¶Fulloni uo et sar¬
cinatori non alit̾ furti ꝯpet̾e
placuit qmͣ si soluendo sint.
ħ̾ est si dño rei estimationem
solũe possunt si soluendo nõ

Expanded text:
causam cadit nec ob id ab ullo usucapi potest antequam in domini potestatem revertatur, sed furti actio non nascitur, quia nec ex alia ulla causa potest inter eos actio nasci furtum factum fuerit, quia utique furtum committitur, convenienter ille furti tenetur, quia verum est, ope consilio eius furtum factum esse. cuius interest rem saluam esse, subrepto furti agere posse; idoneum debitorem habeat, quia expedit ei pignori quam in personam agere: adeo quidem ut, quamvis ipse debitor eam rem lo polienda curandave aut sarcinator sarcienda vestimenta mercede certa acceperit eaque furdicio locati a fullone aut sarcinatore rem suam persequi potest. sed et bonae fidei emptori, subrepta re quam emerit, quamvis dominus non sit, omnimodo competit furti actio, quemadmodum et creditori. fulloni vero et sarcinatori non aliter furti competere placuit, quam si solvendo sint, hoc est si domino rei aestimationem solvere possint: nam si solvendo non
Abbreviated transcription (Latin):
dinittit furtum ueluti si debi¬
torrem qmͣ creditor pignoris
cam dederit subtraxerit ¶In¬
terdum furti tenetur quu p̃e
furtum non fecerit qualis ẽ
furtum. In quo numero est
qui tͥ numinlos excussit ut a¬
lius eos raperet. aũ obstitit
tͥ ut alius rem tuam accipe¬
fugauerit ut alius eos acciꝑ¬
et. et hoc ueteres scripscrũt
de eo ꝗ rubro panno fugauit
armentum. Sz siquis eoruz¬
ꝑ laciuiam et non data opa
ut furtum amitteret fc̃m ẽ:
in fc̃m actio dari d. At ubi
ope menii ticis furtum fec̾¬
it ambo furti tenentur. Ope
et ꝯsilio eius quoq furtum adn
mirtit qui scalas forte fenestris
supposuit uł ip̃as fenestras uel
hostium effregerit ut alius fur¬
tum faceret. quod uel feramẽ¬
ta aut effrigendum aut scalas
aut fenestras supponentur co¬
lam operam ad furtum facien

Expanded text:
ittit, veluti si debitor rem quam creditori pignoris causa dedit subtraxerit. Interdum furti tenetur, qui ipse furtum non fecerit: qualis est est. in quo numero est qui tibi nummos excussit, ut alius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuam surripefugauit, ut alius eas exciperet. et hoc ueteres scripserunt de eo, qui panno rubro fugauit armentum; sed si quid per lasciuiam et non data oput furtum admitteretur, factum est, in factum actio dari debet. at ubi ope Maevii Titius furtum fecerit, ambo furti tenentur. ope consilio eius quoque furtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras vel ostium effringit, ut alius furtum faceret, quive ferramenta ad effringendum aut scalas, ut fenestris supponerentur, colam operam ad furtum facien
Abbreviated transcription (Latin):
narus eẽ rera surreptamł p¬
ea autem ħ ei cognito adu̾so
furem transibit om̃imodo li¬
berari cum ꝗrem ꝯmodatã
deposita est custodiam nõ p̾s¬
tat. s rñ in eo obuoxi est. si
quisd ip̃e dolo malo fec̾it qͣ
de ca sires el furrepta fuerit
q restituende eius rei noĩe
depoiti non tenetur nec ob idbiꝰ
endum est quesitum ẽẽ an ĩ¬
pubes rem alienam ammouẽ¬
do furtum facit et ergo pla

Expanded text:
narus rem esse subreptam, ponarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam todiam non praestat tantumque in eo obnoxius est, si quid ipse dolo malofecerit; qua de causa, si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eiuendum est quaesitum esse, an impubes rem alienam amouendo furtum faciat. pl
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate sũ ꝯmodati acto̾
tam accepit mouere desidert᷑
sũ furti aduersus eum ꝗ rem
surripuit et alt̾utra eaꝵ elec¬
ta dimn non posse ex peniten¬
cia ad alteram uenire actõm.
S si quidem furem elegerit.
illam ꝗrem utendam accepit
penitus liberari. Sin aũt com¬
modator ueniat aduersus eũ
qui rem utendam acceperit
ip̃i aũt nullo modo ꝯpet̾e pos¬
se aduersus furem furti actõ¬
nem empti aut ꝗ pro re com¬
modata ꝯuenitur posse adu̾¬
sus furem furti hr̃e actõm.
Ita tũ si dñs sciens rem ẽẽ sur¬
reptam aduersus cum c̾ res¬
nescius et dubitans rem nõ
ti actõmi instituitł postea aũt
re ꝯpta uoluit renutt̾e ꝗde
ꝑueĩre tunc licentia ei xeda¬
tur: et aduersus ꝑuenire ulło¬
ob obstacło ei opponendo qua
eum ꝗ reni utendam accepit
ꝯiodati actõm iuisi dno ab
eo satisfactum est. tuuc eiu
oĩo furem a dno ꝗdem furti
actõe liberari. suppõĩtum aũt
ẽẽ ei qui pro resibi ꝯmodata

Expanded text:
modati actionem s accipientem movere desiderat sive furti adversus eum qui rem subripuit, et alterutra earum electa dominum non posse ex paenitentia ad alteram venire. 1e . Sed si quidem furem elegerit, um qui rem utendam accepit penitus liberari: sin autem quasi commodator veniat adversus eum qui rem utendam accepit, ipsi quidem nullo modo competere posse adversus furem furti actionem, eum autem, qui pro re commodata convenitur, posse adversus furem furti habere actionem, ita tamen, si dominus sciens rem esse subreptam adversus eum qui enescius et dubitans rem non ti actionem instituit , postea autem re comperta voluit remittere pervenire, tunc licentia ei concedatur et adversus furem venire, nullo obstaculo ei opponendo, quoniam eum qui rem utendam accepit commodati actionem nisi domino ab eo satisfactum est: tunc etenim omnimodo furem a domino quidem furti actione liberari, suppositum autem esse ei qui pro re sibi commodata
Abbreviated transcription (Latin):
ti au ẜui corrupti in ditio re¬
neatur ticiz annenter. Et
tñ nobis suꝑ hac dubitarde
suggestum est: et antiquorũ
prudentium suꝑ hoc alt̾catõ¬
nes ꝑspexim quibusdam
neq furti nec ẜui corrupti
actõnem prestanitibus qui¬
b furti tantummodo uos
ꝑnrãm descisionem sanxius ñ
solum furti actionem s ⁊ ẜui
corruptoris ad ꝑniciem ꝓbita
tis ẜui introductum est ut si
ei penalis actio impõita tanꝙͣ
si re ip̃a fuiss ẜuus corruptus
ne ex his nupimitate et in ali¬

Expanded text:
ti an servi corrupti iudicio teneatur Titius, an neutro? et cum nobis super hac dubitatione suggestum est et antiquorum prudentium super hoc altercationes perspeximus, quibusdam neque furti neque servi corrupti actionem praestantibus, quibusdam furti tantummodo: nos nostram decisionem sanximus, non solum furti actionem, sed etiacotis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tanquam si re ipsa fuerit servus corruptus, ne ex hujusmodi impunitate, et in ali
Abbreviated transcription (Latin):
non fit merito ex ꝯsequentia
⁊̃ p̾fate actoes ab usu coi reces¬
serunt. Cum manifestum e̾
susceperint et celauerint fur¬
ti nec manifesti obnexii sũt
¶Dena manifesti furti qua¬
drupli est tam ex ẜui ꝑsõa
quam ex liberi n manifesti
dupli. ¶Furtum aute z fit
non solum cum quis int̾ci¬
piendi cã rem alienam reuio¬
uet s ⁊ gn̾alit̾ cum quis a¬
lienam rem inuito dño cõ¬
tractat. Ittiq siue creditor
pignore sũ is ap̃ quem depo¬
sita est res eare utatur sũ
is ꝙ eam reni utendara acci¬
pit in aluim usum eam tñs¬
ferat. qm cuius gr̃a ei data est
cos ad cenam inuitaturus et
ro pegte secum tulerit aut siqͥs
equum gestandi eam comoda
in aciem equum ꝑduxisset.¬
¶ Dlacuit tũ eds qui rẽbas
modĩtatis alit̾ n̾terentur qpi
utendas acceperint ita furtum
ꝯmitt̾e si se intlligant ro dnͣo
set non ꝑmissur ac si sper pois¬
ꝯmittit᷑ ¶S et si creoat a¬
liquis inuito dño sirem ꝯmo

Expanded text:
non fit: merito ex consequentia non fit: merito ex consequentia etiam praefatae actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimususceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli est tam ex servi persona quam ex liberi, nec manifesti dupli. Furtum autem fit non solum, cum quis intercipiendi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis alienam rem invito domino contrectat. itaque sive creditor pignore, sive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam tferat quam cuius gratia ei data est,cos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commode eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur, quam utendas acceperint, ita furtum committere, si se intellegant id invito set, non permissurum, ac si percommittitur. Sed et, si credat aliquis inuito domino se
Abbreviated transcription (Latin):
hiis que diximꝰ intelligitur.
uam quod manifestum non
est .i. nec manifestum e
ceptum furtum d cum ap̾
aliqueni testib presentib
furtiua res quesita et in uẽ¬
ta sit. nam in cum ꝓpͥa actõ
ostituta est quamuis fur
nor sit que applłatur actio¬
xepti. ¶Oblatum furtu
dr ami res furtiua ab aliqͦ¬
tibi oblata sit eaq ap̾te cõ¬
cepta sit utiq si ea niente:
data fuerit ut ap̾ te pocuis:
quan ap̃ eum qui dederit cõ¬
cipietur. nam tibi ap̾ te xep¬
ta est ꝓpria aduersus eum q
obtulit quauuus fur non sit
ꝯstituta est actio que appsła¬
tur oblati. ¶Est aut ꝓhyi¬
ti furti actio aduersus cum
qui furtum querere restib
presentib uolentem ꝓhibu̾¬
it. ¶Dropt̾ea pena ꝯstitu¬
itur edc̃o pretoris ꝑ actionẽ
furti non exibiti aduersus e¬
um qd̾ furriuam rem ap̾ se qͥ¬
sitam et inuentam non exi¬
etiromem abierĩt. Cum enim
requisitio rei furtiue hodie
scdm ueterem obẜuationem

Expanded text:
iis, quae diximus, intellegitur; iis, quae diximus, intellegitur; nam quod manifestum non est, id nec manifestum est. 'Conceptum' furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiua res quaesita et inuenta est; nam in eum propria actio constituta est, quamuis fur non sit, quae appellatur 'concepti'. 'Oblatum' furtum dicitur, cum res furtiua tibi ab aliquo oblata sit eaque apud te concepta sit, vel utique si ea mente data tibi fuerit, ut apud te potius quam apud eum, qui dederit, conciperetur. nam tibi, apud quem concepta est, propria aduersus eum, qui obtulit, quamvis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur ablati. est etiam prohibiti furti actio adversus eum qui furtum quaerere testibus praesentibus volentem prohibuerit. praeterea poena constituitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus eum qui furtivam rem apud se quaesitam et inventam non exhietudinem abierunt. cum enim requisitio rei furtivae hodie secundum veterem observationem
Abbreviated transcription (Latin):
ex contractu
sequitur ut
de obliganioi¬
leficio dispiciams. S ille quid
ut suo loco tradidimꝯ in .iiii.
genera diuiduntur eo nuius
gen̾is est. Nam onĩs ex re naᷤ¬
cuntuntur .i. ex ip̃o malefitõ
uelun ex furto uł ex rapina
aut dampno aut iniuria.
idulosa uel ip̃i rei uel etiams
usus eius possõnis ue quod
lege naͣli ꝓhĩtum est admit
et obscure fit. et plerumq in
nocte uel a fraute uł a seren
et nec manifestum. nan xcep¬
tum et oblatum spẽs pecio
acoĩs sunt furto ołe ntes
ir̃o furto deprehenditur. s ⁊
is qui ip̃o loco deprehendit᷑
quo fit ueluti qui in domo
furtum fecit et uondum ĩ¬
gressus ianuam dep̾hensus
fuerit et qui moliueto oli¬
uarum aut inuineto uuaꝵ
oliueto aut inuento furde
tum Tam festum extẽtẽ¬
dum est qmͣ diu eam rem
fur teriens uisus uel depre
destinass. S si ꝑtulerit qͦ deᷤᷤ¬
tinauit tñ et si deprehenditͤ
cum refurtia non est. ¶Ma¬
nifestus fur. ¶Nec mani¬
festum furtum quid sit ex

Expanded text:
ex contractu, sequitur, ut de obligationileficio dispiciamus. sed illae quidem, ut suo loco tradidimus, in quattuor genera dividuntur: hae vero unius generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut rapina aut damno aut iniuria. udulosa vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve, quod lege naturali prohibitum est admittd clam et obscure fit et plerumque nocte: vel a fraude: vel a ferendo, et nec manifestum. nam conceptum et oblatum species potius actionis sunt furto cohaerentes ipso furto deprehenditur, sed etiam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit et, nondum egressus ianuam deprehensus fuerit, et qui uarum, in uineto uuarum oliueto aut uineto fur tum manifestum extendendum est, quamdiu eam rem fur tenens visus vel deprehdestinasset, sed si pertulit quo destinavit, tametsi deprehendatur cum re furtiva, non est manifestus fur. nec manifestum f
Abbreviated transcription (Latin):
pulandi et ꝓmittendii
duo plures ne rei fi̾ pos¬
sunt. stipulandi: ita si
post interrogatõm ominem ꝓ¬
missor respondeat spondeo.
deat. arq alia erit alia obliga¬
tõ nec crediuitur duo rei sti¬
pulandi eẽ. ¶Duo płes ue
rei ꝓmittendi ita fu̾it meuii.

Expanded text:
pulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. deat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promittendi ita fiunt:‘ Maevi,
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur. mutraq enu ob¬
ligatõe una res uertitur uel
alt bebitum accipiendo. uł
obligatom et omnes liberat.¬
¶ Ex duob reis ꝓmttẽdi
alius pure alius ia diem. uł
sub ꝯditoe obligari põt nec
inpedimento erit dies aut
ꝯditõ quominus ab eo qui

Expanded text:
en obligatione una res vertitur: et vel alter debitum accipiendo vel obligationem et omnes liberat. Ex duobus reis promittendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
obligatõnes in emptõ¬
nib: uenditõnibus.
societatibus mandatis. Itto
autem istis modis ꝯsensu dici̾
obligatõ ꝯttahi: qr neq scrip¬
tura. n p̾sentia omnimodo
sufficit eos qui negociu̾ gert
ꝯsentire. Unde inter absẽtes
quoq talia negocia ꝯtrahũ¬
tur. ueluri ꝑ epłam. aũ per

Expanded text:
obligationes in emptionibus et uenditionibus, societatibus, mandatis. Ideo autem istis modis consensu dicimus obligatio contrahi, quia neque scriptura neque praesentia omnimodo sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur, veluti per epistulam aut per
Abbreviated transcription (Latin):
tiq non crit dicendum reuoca
daꝵ causa introducta. gͦ si lib̾ta¬
tes nulle sunt date cessat ꝯstitu¬
tõ. quid gͦ siuiuus dedit lib̾ta¬
tem uł mortis cã et nede hoc qͥ¬
ratur utrum infraudem credito¬
rum auno fcm̾ sit. rocurto ueli̾t
adici sibi bona. audiendi sunt.
Et magis est ut audiri debeãt.
et si deficiant uerba ꝯstõnis.
¶S cum multas diuisiones hi

Expanded text:
tique non erit dicendum revocartique non erit dicendum revocardarum causa introducta est: ergo si libertates nullae sint datae, cessat constitutio. quid ergo, si vivus dedit libertates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones ei
Abbreviated transcription (Latin):
ditas ex testamento addita
eẽt. ¶Hoc rescripto sub¬
uentum est et libertatib et
defunctis ne bona eoꝵ acredi¬
torib possideantur: et ueni¬
ant certe si fuerint hac ex cã
bona addima: cessat bonoꝵ uẽ¬
ditõ. Exstitit em̃ defuncti de¬
fensor et quid idoneus: qui
desolido creditorib canit. In¬
pͥmis rescriptum ħ tociens lo¬
cum ht. quociens restamento
libertates date sunt. ¶Quid
ergo siquis intestatus decetẽs
codicillis lib̾tates dederit. n
addita sit ab intestato hediaᷤᷤ
fanor ne ꝯstitutois d locum
hr̃e. Gerte si testatus decedt
et codicillis dederit libertate
ꝯpet̾e eam nemini dubium
est. tunc ꝯstõm locum ẽe u̾¬
ba õndiit: cum nemo suc¬
cessor ab intestato existat. gͦ
qmͣ diu incertum sit utrũ ex¬
istat auno. cessabit ꝯstitutõ.
si certum ẽe ceperit uenunem
ab h̾editate an quamiis in ĩ
regrum restituitur põt admit
ratum conseruandaꝵ cã fcãm
mintegrum sit restitutus ¶ U¬

Expanded text:
editas ex testamento adita editas ex testamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neminem ab hereditate, an, quamvis potest in integrum restitui, potest admittrtatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? u
Abbreviated transcription (Latin):
Ccessit nouus
casus suctõnis ex ꝯstitutõe
diui marci. Nam si huqui
libertatem acceperunt a dño in
testamento ex quo non auditur
h̾roitas uelint bona sibi ad dici
suo libertatem quibꝯdam asscͥp¬
sit. uemie successore ab intesta¬
to existente in ea cã bona ee ce¬
perunt ut uenire debeant. isc
cuiꝰ de eare necio est additus
rõm desideru tui he̾bit. ut liber¬
tatum quam eaꝵ que directo
tam eaꝵ que ꝑ spe̾m fidei ꝯmis¬
si relicte sunt tuendaꝵ gra:
additantur tibi bona si idonee
creditorib cousis de solido qd̾
cuiq debetur solueredo. Et hii
quidem ꝗb directa libertas ẽ
data ꝑinde liberi erunt. ac si
hrditas addita eẽt. hii au̾t qͦs
h̾rs rogatꝰ est manumitẽtẽ.
ant. ¶ Nam huic ⁊ uolu̾ta¬
titue si hu de quoꝵ statu agit᷑
noscere uoluit. et hii qui reb
nrĩs attendunt. sciant quo
pecuniario p̾ferendam lib̾ta¬
tis ee̾ cãm. Et ita bona cogen¬
da ut lib̾tas hiis sit salua qͥ
eam adipisci potuerũt: si hr¬

Expanded text:
ccessit novus casus successionis ex constitutione divi Marci. nam si hi qui libertatem acceperunt a domino in testamento, ex quo non aditur hereditas, velint bona sibi addici suo libertatem quibusdam adscripsit, nemine successore ab intestato existente, in ea causa bona esse coeperunt ut veniri debeant: is cuius de ea re notio est aditus rationem desiderii tui habebit, ut libertatium tam earum quae directo, quam earum quae per speciem fideicommissi relictae sunt, tuendarum gratia addicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adita esset : hi autem quos heres rogatus est manumittere a ant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur noscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si her
Abbreviated transcription (Latin):
ue sit suic ꝯifiᵈ poitũ susren¬
sum uc hrbuit cuius caus ꝑe¬
ricłosus ẽ iuliano placuit m
patrem nullã cẽ acco̾em ser cũ
ipõ filio agendum. Daios et
infilio familias uidite ob ser¬
uandum ẽ qui litẽ suã fecit
It crecitor nains aut caurone
aut stabłi dedolo aut de furto ꝙ
in nam aut incampona aur
temͣ uitrtur. ¶ Si modo ip̃ius
nustũ ẽ malcstiũ set alicumo¬

Expanded text:
ve sit, sive quid positum suspensumve habuerit cuius casus periculosus est: Iuliano placuit, in patrem nullam esse actionem, sed cum ipso filio agendum. quod et in filiofamilias iudice observandum est, qui litem suam fecerit. Item exercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut teneri videtur, si modo ipsius nullum est maleficium, sed alicu
Abbreviated transcription (Latin):
pitati aĩadũsione pumũtur. et
cis ad ħ p̾buerunt uł qui sutͣt¬
tas abhis scientes scopetunt
¶Alis uero qui in hac legem.
ĩciterunt pene deportatonis
sb̾ iugent. E st et inter pubii¬
ca uiditia lex faina te plagra¬
cus que interdum capitis pe¬
nam er sacris osticutiomibus

Expanded text:
animadversione puniuntur, et eis ad hoc adhibuerunt vel qui subtracta ab his scientes susceperunt: alii vero qui in hanc legem inciderint poenae deportationis subiugantur. Est et inter publica iudicia lex Fabia de plagiariis, quae interdum capitis poenam ex sacris constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
siũ armis ꝯmifint. ¶ Set
siquitem armata uis argnat᷑
de portatio ex lege iulia de mi
pirblica irrogacur ¶ Si u̾o sine
armis ĩ c̾ciam partem bonoꝵ
publicatio imponitur sin autẽ

Expanded text:
sine armis commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponitur. sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
cio gradu sit cognatoĩs ⁊ ab¬
nepos quarto. Nec int̾est ur ĩ
potestate fu̾int morientis an
non fuerint. ꝙ uel emancipa¬
tus uł emantipato aut ex fei¬
nino sexu ꝓpaigatus est. ¶A¬
motis aut quoq suis he̾dib
quos inter suos hetos uocari
diximus. agnatus ꝗ integ̾rius¬

Expanded text:
tertio gradu sit cognatus et abnepos quarto: nec interest in potestate morientis fuerit an non fuerit, quod vel emancipatus vel ex emancipato aut ex feminino sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus, qui integru
Abbreviated transcription (Latin):
trui uepos uł ꝓnepos auuucło
qui ꝓximiorem gradum cog¬
natõis optin aut piter uoca
neos qui cognan sunt quociẽs
suos hẽdes sunt. n agnoĩs ui¬
re aliꝗs preferridebeat uelea

Expanded text:
trui nepos vel pronepos avunculo qui proximiorem gradum cognationis obtinet, aut pariter vocari eos qui cognati sint, quotiens suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri
Abbreviated transcription (Latin):
dem mr̃e: sũ ex alus nuptus ad
similituroinem eoꝵ ꝗ exustis
niptus ꝓcreati sunt ¶ Repeti¬
tis urq om̃ib que iam addidi¬
mus. apparet non eos semper
qui parem gradum cognatõ¬
ius optinent pit̾ uocari eoꝵ
imior sit cognatus sꝑ poto̾rẽ
ẽe. Cum enim pͥma ca̾ sit su¬
oꝵ Redum quoss inter suos hẽ¬
des iam numauimꝯ apparet ab¬

Expanded text:
dem patre sive ex aliis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque imior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet
Abbreviated transcription (Latin):
est adẜuiles cognatoes s
tõe quam ꝓiure pr̃onatus foci¬
obscurum ar nube plenũ et
undiq ꝯfusum fuerat. ⁊ hunͣ
nitate suggerente ꝯcessimus ut
siquis ⁊ ẜuili ꝯmortio ostirutꝯ
liberum uł liberos hũit. sũ ex li¬
bera sine ex ẜuilis ꝯditois młre¬
uohũit liberos uł cuiq sexus
ti sunt libertarem meruerunt
non dum mulres libere erant.
spi mẜuitutẽ eos hũerunt et
postea adliber tatem peruenertᷤ
ure ui hac ꝑte sopito ¶Hos

Expanded text:
est ad serviles cognationes tione, quam pro iure patronatus feciobscurum atque nube plenum et undique confusum fuerat et hoc, humanitate suggerente, concessimus, ut si quis in servili consortio constitutus liberum vel liberos habuerit, sive ex libera sive servilis condicionis mhabuerit liberos cuinscumque sexus,ti sunt libertatem meruerunt, vel, dum mulieres liberae erant, ipsi in servitute eas habuerunt et postea ad libertatem pervenerunt, iure in hac parte sopi
Abbreviated transcription (Latin):
tuere nemo põt. ut si h̾rs ei ex¬
titerit. intra aũ quod temps
discesserit. alius sit ei hr̃s. Set
ħ solum permissum est. ur eũ
ꝑ fidei ꝯmissum testator obli¬
get alii brditatem en uł totaᷤ
uł ꝓ parte testituere qd̾ ius qͣle
sit. suo loco tradem qͥbus iu

Expanded text:
ere nemo potest ut, si heres extiterit et intra aliquod tempus decesserit, alius ei sit heres: sed hoc solum permissum est, ut eum per fideicommissum testator obliget, alii hereditatem eius vel totam vel pro parte restituere: quod ius quale sit, suo loco trademus
Abbreviated transcription (Latin):
Ibertini sunt ꝗ ex iusta ẜui¬
tute manumissi sũt. Manu¬
iuissio aũt ẽ datio lib̾ratis.
nui ⁊ potestati suppõĩtus ẽ ⁊ man¬
umissꝰ est liberatus a potestate. R
res auire gentiũ originem sump¬
sit. ut pote cum uire naͣli om̃s lib̾i
nascerentur. nec eẽt nota manu¬
missio cũ ẜuitus eẽt incognita.
S postqua uirc gentium semitꝰ¬
beneficium manumissioĩs et
pellarent᷑. iure gentiũ tria gnͣa
rii ẜui ⁊ t̾ciũ genꝯ liberti᷑ qͥ desie¬
rant ẽe ẜui.Multis ãt modis
manumissio ꝓcedit. Aut enĩ ex
sacris ꝯstitutionib in sacro scĩs
eccũs. aut uindicta. aut int̾ a¬
micos. aut ꝑepłam. aut ꝑtes

Expanded text:
ibertini sunt qui ex iusta servitute manumissi sunt. manumissio autem est datio libertatis: nui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium sebeneficium manumissionis. et pellaremur, iure gentium tria genera rvi et tertium genus libertini, qui desierant esse servi. Multis autem modis manumissio procedit: aut enim ex sacris constitutionibus in sacrosanctis ecclesiis aut vindicta aut inter amicos aut per epistulam aut per
Abbreviated transcription (Latin):
qr .s. ead equitatis ro et̾ eo.
caũ int̾nemebat. Intodu¬
rit et aliam accõem u̾tor
q̃ tbutora uocatur nãq i¬
I
si ẜuus impetuliari merce
sciemt dño negorictur. et
quis cũ eo eius uei cã contͣt¬
tum orit. ita pretor uus dic̃
ut quiequit ĩ his m̾cibus ent

Expanded text:
quia eadem aequitatis ratio etiam eo casu interveniebat. Introduxit et aliam actionem praetor, quae tributoria vocatur. namque si servus in peculiari merce, sciente domino, negotietur, et quid cum eo eius rei causa contractum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid i
Abbreviated transcription (Latin):
ccrtitoria. appllanir. ererci
cin prepoi̾tus erit contractũ
catur quia ex̾citor. applłat
is ad quem coiroiamis na¬
uis qͥstas ꝑmiet. ¶Istitori¬
a tunc locum h̃t̃ ꝯquis tab̃¬
ne forte aut cilib negai¬

Expanded text:
institoria appellatur. excercitcui praepositus erit contractum catur, quia exercitor appellatur is ad quem cottidianus navis quaestus pertinet. institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet negoti