comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum pauꝑibus suꝑbis. Te inquam semel et ue it̾m
portantibus crucem xp̃i. & non sequentibus xp̃m.
Quinimirum cuiꝰ passionibus participant᷑. hu¬
militatem sectari negligunt. Duplici quippe con¬
tritione conteruntur. qui huiusmodi sunt. qͣn¬
do & hic pro temporali gła se temporaliter affli¬
gunt. & in futuro pro interna suꝑbia ad ȩterna
supplicia ꝑtrahunt᷑. laborant cum xp̃o. sed cum
xp̃o non regnant. sequunt᷑ xp̃m in pauꝑtate sua.
sed in gl̃a non sequuntur. De torrente in uia bi
nanc. sed tunc non consolabuntur. Et merito
Quid enim facit suꝑbia sub pannis humilitatis
ihu: Nunquid non habet sub quo se palliet ha¬
mana malitia. nisi unde inuoluta. ẽ infantia sal¬
uatoris: & quomͦ intra presepium dñi simula¬
trix arrogantia se coartat. ac prouagitibꝰ in nocen¬
tiȩ malum in ibi detractionis immurmurat: An¬
non illi suꝑbissimi de psalmo quoꝵ prodiit ex

Expanded text:
rum pauperibus superbis. Vae, inquam, semel, et vae iterum, rum pauperibus superbis. Vae, inquam, semel, et vae iterum, portantibus crucem Christi, et non sequentibus Christum: qui nimirum cujus passionibus participant, humilitatem sectari negligunt. 3. Duplici quippe contritione conteruntur qui 528 hujusmodi sunt, quando et hic pro temporali gloria temporaliter se affligunt, et in futuro pro interna superbia ad aeterna supplicia pertrahuntur. Laborant cum Christo, sed cum Christo non regnant: sequuntur Christum in paupertate sua, sed in gloria non consequuntur: de torrente in via bibnunc, sed tunc non consolabuntur. Et merito: quid enim facit superbia sub pannis humilitatis Jesu? nunquid non habet quo se palliet humana malitia, nisi unde involuta est infantia Salvatoris? Et quomodo intra praesepium Domini simulatrix arrogantia se coarctat, ac pro vagitibus innocentiae, malum inibi detractionis immurmurat? Annon illi superbissimi de Psalmo, quorum prodiit ex
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita tantum in xp̃o sumus sꝑantes. miserabili
tantum głam querimus: Miser ego homuntio
qui tanto labore et industria studui non ẽẽ. ĩmo
potiꝰ non uideri sicut ceteri hominum. minus
tamen accepturus ĩmo grauius crutiandus qͣm
quilibet hominũ. Siccine gͦ non inueniebat᷑ nob̾
uia ut ita dicam uttunq tolerabilior ad infernũ:¬
Si ita necesse erat ut illo descenderemus. cur saltẽ
illam qua multi incedunt uiam scilicet latam qͦ
ducit ad mortem non elegimus. quatinus uel de
gaudio et non de luctu ad luctum transiremus.:
Oquam felicius. ẽ. illis quorum non est respectus
morti eorum. et firmamentum in plaga eorũ. qui
in labore hominum non sunt et cum hominibus ñ
habundantes in scło obtinuerunt diuitias. Ue
portantibus crucẽ non sicut saluator suam. sed¬
sicut ille cireneus alienam. Ue citharedis cithari¬
tantibus non ut illi de apocalipsi. in citharis suis.
sed uere ut hẏpocritȩ in alienis. Ue semel & ue ite¬

Expanded text:
biliotantum gloriam quaerimus? 2. Miser ergo homuncio qui tanto labore et industria studeo non esse, vel potius videri sicut caeteri hominum; minus tamen accepturus, imo gravius cruciandus, quam quilibet hominum. Siccine ergo non inveniebatur nobis via, ut ita dicam, utcunque tolerabilior ad infernumSi ita necesse erat, ut illo descenderemus; cur saltem illam, qua multi incedunt, viam scilicet latam, quae ducit ad mortem, non elegimus, quatenus vel de gaudio, et non de luctu, ad luctum transiremus? O quam felicius est ilmorti eorum, et firmamentum in plaga eorum: qui in labore hominum non sunt, et cum hominibus non abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Vae portantibus crucem, non sicut Salsicut ille Cyrenaeus, alienam . Vae Citharoedis citharizantibus, non ut illi de Apocalypsi, in citharis suis , sed vere, ut hypocritae in alicnis. Vae semel, et vae ite
Abbreviated transcription (Latin):
de ur̃a iusticia p̃sumentes cet̾os asꝑnamini. Dicitis ut
dr̃ solos uos hominũ c̾e scõs. aut om̃ibꝰ scĩores. solos uos
monachorũ regłarit̾ uiu̾e. cet̾os uͦ regłe potiꝰ existere trans¬
gressores. Primo. qͥd ad uos de alienis seruis: Suo dño staũ
uel cͥadt̃. Quis uos constituit iudices suꝑ eos: Demnde sitta
ut dr̃ de ordine ur̃o p̾sumitis. qͣł ordo ÷ ut anteꝗͣ de suo
qͥsq trabẽ eiciat. in fr̃um ocłis tã curiose festucas inqͥratis:
Alioqͥn regła iã ñ ÷ regła. qͥa ñ recta. Audite & discite orddi
pͥmũ trabẽ de ocłotuo. & sic uidebis eicere festucã de ocdo fr̃s
tui. Queris quã trabẽ: Anñ grandis & grossa trabes: sr̃bia.
qͣte putans aliqͥd ẽe cũ nichil sis insanissime tͥ tanq̃ sanꝰ in¬
sultas. & aliis uanissime trabẽ poitans. de festucis insultas:¬

Expanded text:
estro instituto praesumentes, caeteros aspernamini, dicitis ut dicitur solos vos hominum esse justos, aut omnibus sanctiores; solos vos monachorum regulariter vivere, caeteros vero Regulae potius existere transgressores. 11. Primo quid ad vos de alienis servis? Suo domino stant, aut cadunt. Quis vos constituit juditur, de Ordine vestro praesumitis; qualis ordo est, ut antequam de suo quisque trabem ejiciat, in fratrum oculis tam curiose festucas perquirat? alioquin Regula jam non est regula, quia non recta. Audite, et discite ordineprimum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Quaeris quam trabem? annon grandis et grossa trabes est superbia, qua te putans esse aliquid, cum nihil sis, insanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, trabem portans, de festucis insultas
Abbreviated transcription (Latin):
ita ab om̃ibꝰ sine querela atq irreprehensibi¬
liter obseruant᷑. quanquã dissimiliter. Hõ¬
nulli his om̃ibꝰ tanquã non utentes utunt᷑.¬
& ideo aut cum nulla offensa. aut cũ mini¬
ma. Aliquanti qͥppe hoc agunt ex simplici¬
tate. aliquanti ex caritate. aliquanti ex ne¬
cessitate. Quidam nanq simpliciter ista te¬
nent quia sic eis precipitur. parati alit̾ ag̃e
si aliter eis preciꝑet᷑. Quidã autẽ ne discordi¬
ter uiuant ab eis cũ qͥbꝰ habitant. sectantes
hec utiq tanquã ꝓ ordine lib̾a uoce defendt̃
&e qͦtiens isti aliqua ꝓut eis ratio dictat i¬

Expanded text:
querela 535 atque irreprehensibiliter observantur; quanquam dissimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquanti ex charitate, aliquanti ex necessitate. Quidam namque simpliciter ista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter praeciperetur. Quidam autem ne discorditer vivant ab eis cum quibus habitant; sectantes haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
et exigant obseruari. Tamgͦ qualitas p̃ceptoꝵ quam auito¬
ritas p̃cipientiũ et obȩdientiȩ p̃refigit metam: ⁊ mobȩdi¬
entiȩ t̾minat culpam. quando ut dictũ ÷ in p̾latis qͥb q
gͣuious auctortatis. & eoꝵ mandatis quibq maioris utilis¬
tatis quo diligentior debetur obsequendi cura: eo & culpi
gͣuior incurrit᷑ de contemptu. His itaq distinctionib
animadũsis & obedientie modus: ⁊ pondus inobedien¬
tiȩ facile reꝑitur. His gradib non solum int̾ diem et
noctem. hoc: bonũ obȩdientiȩ: ⁊ in obedientiȩ malus
discernit᷑: sedetã int̃ dic̃ & diẽ itẽq int̾ noctẽ. ⁊ noctẽ. inter¬

Expanded text:
et exigant observari. Tam ergo qualitas praeceptorum, quam auctoet exigant observari. Tam ergo qualitas praeceptorum, quam auctoritas praecipientium, et obedientiae praefigit metam, et inobedientiae terminat culpam: quando ut dictum est in praelatis quibusve gravioris auctoritatis, et eorum mandatis quibusque majoris utilitatis, quo diligentior debetur obsequendi cura, eo et culpa gravior incurritur de contemptu. 16. His itaque distinctionibus animadversis, et obedientiae modus, et pondus inobedientiae facile reperitur. His gradibus non solum inter diem et noctem, hoc est obedientiae bonum et inobedientiae malum, discernitur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
similiter. Maiorib qͥppe maior. minoribꝰ minor
oꝑa nr̃a et cura debetur. de quorum contemptu iuxo
eandem considationem grãuior leuior ue offensa conte¬
hitur. Porro maiora minoraq mandata dixerim scđ̃n
quod magis minusue uelle constit̾it ipsum qui p̃cipit
siue hominem siue dm̃. Est u̾bi gr̃a mandatũ. ñ furab̾is
Et ÷ mandatum. Om̃i petentida: utrunq quidem mi¬
gum. qm̃ utrunq diuinum: s de non furando mi
Quis enim nesciat ȩquissimo dõ ñ ȩq iȩ displicere tenal
atq fures. & quia de duob malis plus uelit nos tenere
nr̃a quam tolłe aliena. & ita minus peccare qͥ ñ tribui
sua. quam qui non sua furat᷑: S & in mandatis homi¬
num rara ȩqualitas inuenit᷑. cũ ꝓuariis necessitatibus
uł utilitatib agendoꝵ. iniungentiũ affectio uarietur.
quodq putauerint rectiꝰ uł cõmodius. hoc ampliꝰ cupian

Expanded text:
similiter. Majoribus quippe major, minoribus minor similiter. Majoribus quippe major, minoribus minor opera nostra et cura debetur: de quorum etiam contemptu, juxta eamdem considerationem, gravior leviorve offensa contrahitur. Porro majora minoraque mandata dixerim, secundum quod magis minusve velle constiterit ipsum qui praecipit, sive hominem, sive Deum. Est, verbi gratia, mandatum, Non furaberis ; et est mandatum, Omni petenti te da . Utrumque quidem magnum, quoniam utrumque divinum: sed de non furando, majus. Quis enim nesciat aequissimo Deo non aeque displicere tenaces, atque fures; et quia de duobus malis plus velit nos tenere nostra, quam tollere aliena; et ita minus peccare qui non tribuit sua, quam qui non sua furatur? 15. Sed et in mandatis hominum rara aequalitas invenitur, cum, pro variis necessitatibus vel utilitatibus agendorum, injungentium affectio varietur; quodque putaverint rectius vel commodius, hoc amplius cupiant
Abbreviated transcription (Latin):
odiũ forte ad idem scelus impulerit: Hunqͥdnã si¬
mili pensandũ erit iudicio. quod tam dissimili fac
tũ constabit affectu: Hil deinde incestiꝰ obsceniꝰue ꝗͣ
ilas filias loth pat̾nũ usurpasse concubitum: et tñ
qͥs ñ uideat quantũ ẽuacuauerit aut attenuauerit
turpis nefandiq flagitii reatũ pietas intentionis. &
intentio pietatis: Iam uͦ de illo qui prȩcipit. et itẽ
de eo qͦd prȩcipitur. huiꝰcemodi adueitenda erit
scd̾m rõnẽ distinctio. ut cuiꝰ inter prȩceptores reue¬
rentior nob̃ imminebit auctoritas. eiꝰ grauior formi¬
detur offensio. ac maioris cuiꝰq mandati tͣnsgressio
dampnabilior estimetur. Meliꝰ siqͥdem est obedire
deo ꝗͣ hominibus. et in ipsis meliꝰ magistris quã
condiscipulis. Porro in magistris meliꝰ nr̃is ꝗͣ extra¬
neis. Quibꝰ autẽ meliꝰ constat obedire. ipsis ꝓcub
dubio et ñ obedire detestabiliꝰ ÷. Et de mandatis

Expanded text:
odium forte ad idem scelus impulerit? numquidnam siodium forte ad idem scelus impulerit? numquidnam simili pensandum erit judicio, quod tam dissimili factum 506 constabit affectu? Nil deinde incestius obsceniusve, quam illas filias Lot paternum usurpasse concubitum : et tamen quis non videat, quantum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique reatum flagitii pietas intentionis, et intentio pietatis? Jam vero de illo qui praecipit, et item de eo quod praecipitur, hujuscemodi avertenda erit secundum rationem distinctio, ut cujus inter praeceptores reverentior nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. Melius siquidem est obedire Deo, quam hominibus; et in ipsis melius magistris, quam condiscipulis; porro in magistris, melius nostris, quam extraneis. Quibus autem melius constat obedire, ipsis procul dubio et non obedire detestabilius est. 14. Et de mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
scdm tempꝰ ipsa temporis extremitas. ut is sit t̾minꝰ
obedientiȩ qui et uitȩ. Hunc nob̃ maxime unigeni
ti cõmendat exemplũ. qͥ factus ÷ patri obȩdiens
usq ad mortem. Hȩc gͦ quotiens interrumpitur
mobedientia dr atq peccatũ. & transgressio seu p̃¬
uaricatio. S inter ÷ sane qua causa. quo affectu.
qua intentione. quo prȩcipiente. in qͦ ue p̃cepto
malũ hoc cõmittat᷑. Et quidẽ nullã ꝓrsus inobȩ¬
dientiã d̾ico paruiducendã. ñ tam̃ omnẽ pari
stimandam ꝑicło. Eñiu mandatũ dei. ẽ. non oecides. fac
: duos homicidas. et unũ qͥdẽ spoliandi cupiditate. al¬
trũ uͦ necessitate sese defendendi facinꝰ ꝑpetrasse. Anñ
hic satis euidenter inter leprã et leprã causa seꝑat. faci¬
ins utiq disparẽ ualde culpam unius eiꝰdẽ tͦns gressioĩs:
d uͦ si hc̃ subita ira. illũ studiosa malicia. aut uetus

Expanded text:
secundum tempus, ipsa temporis extremitas, ut is sit terminus secundum tempus, ipsa temporis extremitas, ut is sit terminus obedientiae, qui et vitae. Hunc nobis maxime Unigeniti Dei commendat exemplum, qui factus est Patri obediens usque ad mortem. Haec ergo quoties interrumpitur, inobedientia dicitas. 13. Sed interest sane qua causa, quo affectu, qua intentione, quo praecipiente, in quove praecepto malum hoc committatur. Et quidem nullam prorsus inobedientiam dico parvi ducendam, non tamen omnem pari aestimandam periculo. Enimvero mandatum Dei est: Non occides . Fac ergo duos homicidas, et unum quidem spoliandi cupiditate, alterum vero necessitate sese defendendi facinus perpetrasse. An non hic satis evidenter inter lepram et lepram causa separat, faciens utique disparem valde culpam unius ejusdemque transgressionis? Quid vero si hunc subita ira, illum studiosa malitia, aut vetus
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ in latitudinẽ caritatis. ⁊ ad om̃e qđ iniungr̃
spontaneo uigore lib̾ał alacrisq animi modũ ñ
consid̾ans in infinitã lib̾tatẽ extendit᷑. Hȩc est
illa deqͣ signant̾ apłs petrꝰ. castificantes inqͥt cor¬
da ur̃a in obedientiã caritatis. pulchre ipsam
ꝑ hoc sequestrans ab illa inerti & seruili qͦdãm᷑ obedientia
nec caritati prompta. sed obnoxia necessitati. Hȩc iusti
uere debeat sine lege. sed qͥa ñ sĩt sub lege. minime qͥp¬
pe contentꝰ uoto suȩ cuiꝰcunq ꝓfessionis quã superat
animi deuotione. Quanquã nec istã regulã ipsa tacu¬
erit. ubi monet si fr̃i impossibilia iniungunt᷑: ut con¬
dientia monachus se subdat maiori. Dicens qͥppe
enum om̃i: non uult nos in obediendo mensura ẽe con¬
tentos ꝓfessionis. ñ attendẽ ꝓmissi debitũ. ñ de pacto
sumere modum. sed transire alacrit̾ etiam uotũ. et
obȩdire in om̃ibꝰ. Est sane quidam obedientiȩ limes

Expanded text:
atitudinem charitatis, et ad omne quod injungitur spontanea, vigore liberalis alacrisque animi, modum non considerans, in infinitam libertatem extenditur. Haec est illa de qua signanter apostolus Petrus: Castificantes, inquit, corda vestra in obedientia charitatis : pulchre ipsam per hoc sequestrans ab illa inerti et servili quodammodo obedientia, nec charitati prompta, sed obnoxia necessitati. Haec justi erfectus vivere debeat sine lege, sed quia non sit sub lege; minime quippe contentus voto suae cujuscunque professionis, quam superat animi devotione. Quanquam nec ista Regula ipsa tacuerit, ubi monet, si fratri impossibilia injunguntur, « ut condientia monachus se subdat « majori! » Dicens quippe « omni, » non vult nos in obediendo mensura esse contentos professionis, non attendere promissi debitum, non de pacto sumere modum; sed transire alacriter etiam votum, et obedire in omnibus. Est sane quidam obedientiae limes,
Abbreviated transcription (Latin):
solus calcatut. solum qͥppe brachiuam suũ auxiliatũ ẽ
ei. uixta illud in alio loco. singłariter sum ego donec
transeam. lam gͦ exalta eum deus. & da ei nom̃ qd est
suꝑom̃e nom̃. ut in nomine iħu om̃e genu flectatur.
celestium. terrestriũ. & infernorum. Ascendat in altũ.
captiuam diicat captiuitatẽ. donet dona hominibꝰ.
Quȩ dona: Relinquat uidelicet sponsȩ suȩ eccłe
pignus hereditatis ipsam tunicã suam. tunicã sci¬
licet polimitam. eandemq in consutilẽ. & desuper
contextam ꝑ totum. Sed polimitam ob multorũ or¬
dinum qui in ea sunt multimodã distinctionẽ. incon¬
sutilem uͦ propt̾ indissolubilis unitatis indiuiduam
uniatẽ. Quis inquit me seꝑabit a caritate xp̃i :¬

Expanded text:
solus calcavit: solum quippe brachium suum auxiliatum est solus calcavit: solum quippe brachium suum auxiliatum est ei, juxta illud in alio loco, Singulariter sum ego, donec transeam . Jam ergo exalta eum, Deus, et da ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Ascendat in altum, captivam ducat captivitatem, donet dona hominibus . Quae dona? Relinquat videlicet sponsae suae Ecclesiae pignus haereditatis, ipsam tunicam suam: tunicam scilicet polymitam, eamdemque inconsutilem, et desuper contextam per totum; sed polymitam ob multorum Ordinum, qui in ea sunt, multimodam distinctionem: inconsutilem vero propter indissolubilis charitatis individuam unitatem. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine apparet intincta. ñ qͥdem hedi qui pecc̃m
significat. sed agni qͥ designat innocentiam. hoc. ẽ.
suo ipsiꝰ non alieno. Ipse profecto. ẽ agnꝰ mansuetissi¬
mus. qui corã qͥdem non tondente sed occidente se
obmutuit. qͥ pecc̃m non fecit. sed abstulit peccata
mundi. Niserunt qui diceret ad iacob. Hanc inuenimꝰ
uide itrũ tunica filii tui sit an non. Recognosce oñps¬
pater eam quã fecisti xp̃o tuo tunicam polimitam.¬
consummationẽ utiq sc̃orũ occurretitiũ in uirum ꝑ¬
fectum. in mensurã etatis plenitudinis xp̃i. Dignare
etiã ds p̾ciossimi purpurã sanguinis quo asꝑsa est
recognoscere. & in purpura preclarũ insigne ac uic¬
toriosissimum indiciũ obedientiȩ. Quare gͦ rubrũ ẽ
uestimentũ tuum: Torcular ait calcaui solus. & de
gentibus non .ẽ. uir mecum. Itaq qͣndoqͥdem factꝰ:
obediens patri usq ad torcular crucis. quod utiq

Expanded text:
sanguine apparet intincta, non quidem haedi, qui peccatum sanguine apparet intincta, non quidem haedi, qui peccatum significat, sed agui, qui designat innocentiam, hoc est suo ipsius, non alieno. Ipse est profecto Agnus mansuetissimus, qui coram non quidem tondente, sed occidente se obmutuit; qui peccatum non fecit, sed abstulit peccata mundi. Miserunt autem qui dicerent ad Jacob. Hanc invenimus; vide utrum tunica filii tui sit, an non . Vide Pater, eam quam fecisti Christo filio tuo polymitconsummationem utique sanctorum, occurrentium in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Dignare etiam, Deus, pretiosissimi purpuram sanguinis quo aspersa est, recognoscere, et in purpura praeclarum insigne ac gloriosissimum indicium obedientiae. Quare ergo,  ait, calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . 6. Itaque quandoquidem factus est obediens Patri usque ad torcular crucis, quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
aliter uiuitis. Ergo & continentes et conuiges inui¬
conu̾sentur. Monachi qͦq ac regłares clerici sibim
uicem derogare dicant᷑. qͥa ꝓpriis abinuicẽ obser¬
uantiis seꝑant᷑. Sed & noc et danielem & iob in uno
sepati regno non posse suspicemur. ad quod utiq ñ
am deniq et martham necẽe sit aut utranq aut al¬
teram saluatori displicere. cui nimirũ tã dissimili
studio deuotionis contendunt ambe placere. Q de
hac ratione in tota ȩccła que utiq tã pluribꝰ tamq
dissimilibꝰ uariat᷑ ordinibꝰ. ut pote regina que in psal¬
mo legit᷑ circũ amicta uarietatibꝰ nulla pax. nulla ꝓr
ordinẽ eligens alios aliter uiuentes aut ipse asꝑnet᷑.
aut se ab ipsis sꝑni suspicet᷑. presertĩ cum tenere impos¬
tunicã ioseph. non illiꝰ qͥ liberauit egyptum. sed qui
saluauit mundũ. & hoc ñ a fame corporis. sed a morte
animȩ simul & corporis. Notissima quippe. ẽ qͥa po¬
limita. id est pulcherrima uarietate distincta. sed et

Expanded text:
aliter vivitis. Ergo et continentes, et conjuges inviclesia conversentur. Monachi quoque ac regulares clerici sibi invicem derogare dicantur, quia propriis ab invicem observantiis separantur. Sed et Noe, et Danielem, et Job in uno se regno pati non posse suspicemur, ad quod utique noam denique et Martham necesse sit aut utramque, aut alteram Salvatori displicere, cui nimirum tam dissimili studio devotionis contendunt ambae placere. Et hac ratione in tota Ecclesia quae utique tam pluribus, tamque dissimilibus variatur ordinibus, utpote regina quae in Psalmo legitur circumamicta varietatibus , nulla pax, nulla prorsOrdinem eligens, alios aliter viventes aut ipse aspernetur, aut se ab ipsis sperni suspicetur, praesertim cum tenere impostunicam Joseph, non illius qui liberavit Aegyptum, sed qui salvavit mundum, et hoc non a fame corporis, sed a morte simul animae et corporis. Notissima quippe est, quia polymita, id est pulcherrima varietate distincta; sed et
Abbreviated transcription (Latin):
Sit̃ illic utiq multȩ mansiones in una domo. ita hic or
una domꝰ. Porro unitas tã hic ꝗͣ ibi una consistit
inuna caritate. diuersitas autẽ hic qͥdẽ ordintim
uel oꝑationũ multifaria diuisione. illicũ in q̃dam
meritorũ notissima s ordinatissima distinctione.
Intelligens deniq eccl̃ia hanc suam qͦdãm discordẽ

Expanded text:
 illic multae mansiones in una domo; ita hic muluna domus. Porro unitas tam hic quam ibi, consistit in una charitate; diversitas autem hic quidem in ordinum vel operationum multifaria divisione: illic vero in quadam meritorum notissima, sed et ordinatissima distinctione. Intelligens denique Ecclesia hanc suam quodammodo discordem
Abbreviated transcription (Latin):
rediert̃ ad id qͦd leuit̾ deseruerant. Cũ enĩ ordinẽ nr̃m
ostendt qͥd st̃. dũ a uob̃ ad nos. a nob̾ ad uos instabili le¬
uitate ꝑuolantes. & nob̃ & uob̃ & om̃ibꝰ bonis scandalũ
faciunt. Quanꝗͣ gͦ ñ nullos eorũ nouimꝰ qͥ et fortiter ce

Expanded text:
redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostredierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostostendunt quod sunt, dum a vobis ad nos, a nobis ad vos instabili levitate pervolantes, et nobis, et vobis, et omnibus bonis scandalum faciunt. Quanquam ergo nonnullos eorum noverimus, qui et fortiter De
Abbreviated transcription (Latin):
itates. s sic qͥsq bonũ teneat qͦd tenet. ut aliũ te
nentẽ ñ iudicet. Siqͥs accepit iã bonꝰ. eẽ. ñ inuideat
melioribꝰ. & qͥ s uidet᷑ agere meliꝰ. bonũ ñ sꝑnat alt̾us
Si qͥ districtiꝰ uiu̾e possunt. eos qͥ ñ possunt nec emu
id qͦd minꝰ ÷ descendẽ ne apostatent᷑. sic ñ om̃ibꝰ expedit
de bonis minoribꝰ ad maiora transire ne p̃cipitentur.
Scio ñnullos de aliis cõngregationibꝰ et institutionibꝰ ad
nr̃m ordinẽ ꝑuolasse. pulsasse. intrasse. Qͥ hoc qͥdem a¬
gendo & suis scandala reliquert̃. & nob̃ nichilominꝰ at¬
tulert̃. dũ quantũ illos sua temeraria discessione. tm̃
nos turbarunt sua misera conu̾satione. Et q̃m suꝑbe
spreuert̃ qͦd tenebant. & tem̾e p̃sumebant qͦd ñ ualebaũ
digno d̾s exitu eoꝵ tandẽ patefec̃ ignauiã. Et qͥa impu¬
dent̾ deseruert̃ qͦd imprudent̃ arripuerant. etiã tͣpit̾

Expanded text:
itates; si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium aliud itates; si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium aliud tenentem non judicet; si qui accepit jam esse bonus, non invideat melioribus; et qui sibi videtur agere melius, bonum non spernat alterius: si qui districtius vivere possunt, eos qui non posid quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur. 31. Scio quippe nonnullos de aliis et congregationibus, et institutionibus, ad nostrum Ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse: qui hoc quidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem patefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
tũ animal equũ gestat post̾ĩus. Tam multa demiꝙ tã
mira. diu̾sarũ apparet uͥq uarietas bestiarũ. ut ma¬
gis libeat legere in marmoribꝰ ꝙ̃ in codicibꝰ. totũq dis¬
em occupare singla ista mirando: quã in lege dei me¬
ditando. Ero dõ. si ñ pudet ineptiarũ. cur uel ñ piget
teria. s auellit me & ꝓpͥa satis anxia occupatio. & tua
fr̃ oGERI nimis festina discessio. qͥ uidelicet nec diutius
morari ad qͥescis. nec abire t̾n absq recenti opusclo. facio
utiliora sunt pauca in pace quã multa cũ scandalo.
Ꝙ utinã hȩc pauca scripserĩ sine scandalo. Enĩnͦ uicia
carpens. scio me offendere uiciosos. Potest tam̃ fieriuo¬
lente deo aliqͥbꝰ qͦs me timeo exasꝑasse potiꝰ placitũ. ẽe
si desinant. ẽẽ uiciosi. si uidelicet et districtiores desi¬
nant. ẽe. detractores: & remissiores amputent suꝑflu¬

Expanded text:
tum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tamque tum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tamque mira diversarum formarum ubique varietas apparet, ut magis legere libeat in marmoribus quam in codicibus, totumque diem occupare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget teria; sed avellit me et propria satis anxia occupatio, et tua, frater Ogeri, nimis festina discessio, qui videlicet nec morari diutius acquiescis, nec abire tamen vis absque recenti opusculo. Facio im quia utiliora sunt pauca in pace, quam multa cum scandalo! Et utinam haec pauca scripserim sine scandalo. Enimvero vitia carpens, scio me offendere vitiosos. Potest tamen fieri, volente Deo, aliquibus quos me timeo exasperasse, potius placiturum esse, sed si desinant esse vitiosi: si videlicet, et districtiores desinant esse detractores, et remissiores amputent superflu
Abbreviated transcription (Latin):
filios nudos deserit. de sũptibꝰ egenorũ seruit᷑ ocłis di¬
uitũ. Inueniunt curiosi qͦ delectent᷑. & ñ inueniunt
tundit᷑ transeuntiũ. & si ñ sacris: maginibꝰ. cur ñ parcit᷑
pulchris coloribꝰ: Cur decoras qͦd mox fedandũ. ẽ: Cur
depingis qͦd necẽẽ. ẽ. conculcari. Quid ibi ualent uenustȩ
forme. uͥ pulu̾e maculant᷑ assiduo: Deniq qͥd ħad pau¬
ꝑes ad monachos. ad spũales uiros: Nisi forte & hic adu̾sꝰ
formosa deformitas: Qͥd ibi ĩmundȩ simiȩ. qͥd feri leo¬
nes. qͥd monstruosi centauri. qͥd semihõies. qͥd maculosȩ
tigrides. qͥd milites pugnantes. qͥd uenatores tubicinan¬
tes: Uideas sub uno capite multa corꝑa. & rursꝰ inuno
corpore multa capita. Cernitur hinc in quadrupede
cauda serpentis. illic in pisce caput quadrupedis. Ibi
bestia p̃fert equũ. capram retro dimidiã. hinic cornu¬

Expanded text:
filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis difilios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt tunditur transeuntium. Et si non sacris his imaginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis quod necesse est conculcari? Quid ibi valent venustae formae, ubi pulvere maculantur assiduo? Denique quid haec ad pauperes, ad monachos, ad spirituales viros? Nisi forte et hic adversformosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? quid feri leones? quid monstruosi centauri? quid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornu
Abbreviated transcription (Latin):
darũ uanitatũ. accendunt᷑ hõĩes magis ad offerendũ
quã ad adorandũ. Sic opes opibꝰ hauriunt᷑ sic petumia
pecuniã trahit. qͥa nescio qͦ pacto uͥ ampliꝰ diuiti¬
arum cernit᷑: ibi offeit̃ libentiꝰ. Auro tectis reliqͥis si¬
cherrima scĩ uel sc̃e alicuiꝰ. & eo credit᷑ sacratior qͥ
coloratior. Currunt hoĩes adosculandũ. inutant᷑
ad donandũ. & magis mirant᷑ pulchra quã uen̾ant᷑
sacra. Ponunt᷑ dehinc in ȩcłã gẽmatȩ ñ coronȩ sedio¬
te circũsepte lampadibꝰ. s ñ minꝰ fulgentes insertis
lapidibꝰ. Cernimꝰ & ꝓ candelabris arbores qͣsdã erec¬
tas. multo eris pondẽ. miro artificis oꝑe fabricatas.
nec magis choruscantes suꝑpositis luc̃nis ꝗͣ suis
gemmis. Quid putas inhis om̃ibꝰ q̃rit᷑ penitentiũ cõ¬
punctio. an intuentiũ ammiratio: Ouanitas uanitan
e in pauꝑibꝰ eget. Suos lapides in duit auro. & suos

Expanded text:
darum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum darum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis sarma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, putas, in his omnibus quaeritur? poenitentium compunctio, an intuentium admiratio? O vanitas vanitatus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ introgo monachos monachꝰ. qͦd in gentilibꝰ gentił
aiguebat. Dicite ait ille. Pontifices. in scõ qͥd fac̃ aurũ.
ego autẽ dico. Dicite pauꝑes. ñ enĩ attendo u̾sũ sed
sensũ: dicite inquã pauꝑes. si tam̃ paupes. in sc̃o qͥd
facit aurũ : Etqͥdẽ alia causa ẽ. ep̃oꝵ. alia monachoꝵ.
Scimꝰ nanq qͦd illi sapientibꝰ & insi pientibꝰ debitores cũ
sint. carnał popłi deuotionẽ qͥa spũalibꝰ non possunt
corꝑalibꝰ excitant ornam̃tis. Nos uͦ qͥ iã de poplo exui¬
oĩa pulchre lucentia. cauoi̾t mulcentia. suaue olentia.
dulce sapientia. cactu placentia. cuncta deniq oblec¬
tat̃ta corpea arbitrati sumꝰ ut stercora. ut xp̃mlucri¬
faciamꝰ qrũ q̃so in his deuotionẽ exeitare intencdimus
gitur es ut multiplicet᷑. expendit᷑ ut augeat᷑ & effu¬
sio copiã parit. Ipso qͥppe uisu sũptuosarũ sed miran¬

Expanded text:
autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed sensum; dicite, inquam, pauperes, si tamen pauperes, in sancto quid facitibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qui jam de populo exivius; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, in his devotionem excitare intendimus? gitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed miran
Abbreviated transcription (Latin):
a sua domo recedit. nͥ cũ tota suppellectili sua. tan¬
quã sit uel iturus ad exercitũ uel transiturus ꝑ
desertũ. uͥ non ualeant inueniri necessaria. An non
posset eodem uasculo & aqua manibꝰ uergi. & uinũ
bibi: Annon posset ens herere luc̾na nisi tuo
qͥd portas candelabro. & hoc aureo uel argenteo.
Anñ possec dormiri nͥ suꝑ uariũ stratũ. aut sub sil¬
uestri cooꝑtorio: An ñ unꝰ aliqͥs minister posset
uel ad solatiũ mali nob̾cũ necessaria ñ ferimꝰ. qͣtinꝰ¬
maiora. s ideo non uisa maiora: qͥa usitatiora. Omit¬
to oratoriorũ ĩm̃sas altitudines ĩmod̾atas longitu¬
ames. suꝑuacuas amplitudines. sũptuosas depoliti¬
ones. curiosas depictiones. quȩ dũ in se orantiũ retorq̃nt
aspectũ. impediunt et affectũ. & mͥ qͦdãmͦ rep̃sentant anti¬
quum ritũ iudeoꝵ. Sed esto. fiant ħ ad honorẽ d̃ĩ. Illud

Expanded text:
quispiam domo recedit, nisi cum tota supellectili sua, tanquispiam domo recedit, nisi cum tota supellectili sua, tanquam sit vel iturus ad exercitum, vel transiturus per desertum, ubi non valeant inveniri necessaria. Annon posset eodem vasculo et aqua manibus vergi, et vinum bibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candelabro, et hoc aureo, vel argenteo? Annon posset dormiri, nisi super varium stratum, aut sub peregrino coopertorio? Annon unus aliquis minister posset vel ad solatium mali, nobiscum non ferimus nmajora, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
reprebendit in alio. in qͦ se ñ. eẽ. irreprehensibilem cõ
fidit. Siqͥdem humanitatis. ẽ. om̃ium in qͦ sibi qͥsq
indulget aliis ñ uehem̃ter irasci. Dicam. dicã. p̃sũp¬
tuosus dicar. sed uerũ dicã. Qͦmͦ lux mundi obte¬
nebrata.ẽ: Qͦ mͦ sal terre infatuatũ. ẽ: Qͦr̃ nob̾ ui¬
ta uia uitȩ debuit. ẽẽ. dum exemplũ in suis actibꝰ os¬
tenditur supbiȩ. cȩci facti sunt duces cecorũ. Quod
enĩ ut cetera taccã specim̃ humilitatis ÷ cũ tanta
pompa et eqͥtatu incedẽ. tantis hominũ crinitorũ
stipari obsequiis. qͣtinꝰ duobꝰ ep̃is uniꝰ abb̃is suffici¬
at multitudo: Mentior si non uidi abb̃em septua¬
ginta eqͦs et eo ampliꝰ in suo duc̾ẽ comitatu. Bicas si
uideas transeuntes. ñ patres. ẽẽ. monasteriorũ s do¬
minos castellorũ. ñ rectores aĩarũ s pͥncipes ꝓuinci¬
arũ. Tum deinde gestari iuibent᷑ mappulȩ. candela
sed ornam̃tis lectorũ. Uix deniq qͣtuor letigis qͥspiã

Expanded text:
it, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via vitae debuit esse, dum exemplum in suis actibus ostendunt superbiae, caeci facti sunt duces caecorum. Quod enim ut caetera taceam specimen humilitatis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, tantis hominum crinitorum stipari obsequiis; quatenus duobus episcopis unius abbatis multitudo sufficiat? Mentior, si non vidi abbatem sexaginta evideas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos castellorum; non rectores animarum, sed principes provinciarum. Tum deinde gestari jubentur mappulae, scyphi, sed ornamentis lectulorum. Vix denique quatuor leucis a sua
Abbreviated transcription (Latin):
uenero. requisitus incõmodum plango ñ crapulȩ
peccm sed quod manducare ñ queo. Sic machariꝰ¬
uixit sicbasilius docuit᷑. sic patres de egipto con
uersati sune. sic deniq sc̃ĩ odo. maiolus. odilo. hu¬
go. qͦs se utiq sui ordinis pͥncipes & p̃ceptores hr̃e
tari. Heu me miserum qualẽcunq monachũ. cur
adhuc uiuo uidere ad id deuenisse ordinem nr̃m:
Ordinem scilicet qͥ pͥmꝰ fuit in eccła. ĩmo un cepit
ȩccła. qͦ nullus in terra similior anglicis ordinibꝰ.
nullus ei uicinior quȩ incelis ÷ ierłm mater nr̃a.¬

Expanded text:
venero, requisitus incommodum plango, non crapulae venero, requisitus incommodum plango, non crapulae peccatum, sed quod manducare non queo. Ridicuversati sunt? sic denique sancti Odo, Maiolus, Odilo, Hugo, quos se sui utique Ordinis principes et praeceptores habere tari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos minus aspectus quã gustus deleccet. &
cũ iã stomachus crebris ructibus repletũ se indi¬
cet. necdum tam̃ curiositas satiat᷑. Sed cum ocłi
coloribꝰ palatꝰ saporibꝰ illiciuntur. infelix st̃o¬
machus cui nec colores licent. nec sapores demulcẽt
lũ om̃ia suscipe cogit᷑. oppressus magis obriut᷑ quã
lo qͥdem pacto uinũ aq̃ticũ admittit᷑: Dñs inomirum
ceqͦ monachi sumꝰ infirmos stomachos habemꝰ &tã
ne cessarium apli de utendo uino consiliũ merito ñ
negligimꝰ modico tam̃ qͦd ille p̾misit nesciocur prt
liꝰ est eligat᷑. Quale ẽ autẽ illud qͥd ñ nulla mona¬
steria ex more obseruare dicunt᷑ in magnis uidelicet
festis uina delibuta melle. pigm̃torũ respsa piiliie¬
mensa qͥd aliud libet mͥ nisi dormire: Si autẽ
ad uigilias indigestũ surgere cogis. ñ cantũ sed
planctũ potiꝰ extorquebis. Cũ uero ad lectũ de¬

Expanded text:
ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quamullo quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico tamen, quod ille praemisit , nescio cur prait, eligatur. Quale est autem illud, quod nonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum respersa pulvemensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indigestum cogis, non cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lectum de
Abbreviated transcription (Latin):
& risus & uerba. ꝓferunt᷑ in uentũ. Iet̃ prandendũ
quantũ fauces dapibꝰ. tm̃ aures pascunt᷑ rumo¬
ribus. qͥbꝰ totꝰ intentꝰ modũ nescias in edendo. Ira
carnibꝰ a qͥbꝰ abstinet᷑. grandia pisciũ corꝑa dupli¬
cant᷑. Cũq pͥoribꝰ fueris satiatꝰ. si sccdos attigens.
tione & arte coquorũ apparant᷑. quatinꝰ quatuor
aut qͥnq ferculis deuoratis: prima ñ impecdiant no¬
uissima nec satient appetitũ. Palatus qͥ ppe dum no¬
uellis seducit᷑ condim̃tis. paulatĩ dissuescere cognita.
& ad succos extraneos ueluti adhucieiunꝰ aiude
renouat᷑ in desideria. Uenter quidem dũ nescit ho¬
nerat᷑ s uarietas collit fastidiũ. Auidem̃ putas ut
transitur nimirum meta necessitatis sed necdum
delectatio suꝑatur. Quis gͥ dicere sufficit qͦt mo¬
nẽ inixtĩ. nc̃ singillatim apponuntur: Utqͥd aũ
hec om̃ia nisi ut soli fastidio consulat᷑: Iosa de¬
inde qualitas rerum talis deforis apparere curat᷑.

Expanded text:
et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, tione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraneos, veluti adhuc jejunum, avide renovatur in desideria. Venter quidem, dum nescit operatur, sed varietas tollit fastidium. Quia enim puras, ut us; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot monunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur,
Abbreviated transcription (Latin):
curaui. Ubi et aliud qͦq impletũ ÷ qͦd ussistis. Nam cũ b̾uit̾
rescribe decreuissem. et epł̃is epł̃am tantũ redde uelle cepissẽ.
hortatu ur̃o in libri ut cernitis magnitudinẽ ꝓtraxisti¬
lum. et ut in pluribus plures possint edificari. Qđ opꝰ cũ
auob̃ ꝑlectũ fuerit tẽ ñ ipsis ad qͦs factum ẽ s eoꝵ pͥꝰ¬
reddat᷑ ab̃b̃i. & sic demũ ad ipsos si usserit abbas ꝑueniat.
Monachi qͥppe sunt & ex lege suȩ regle sine nutu abb̃is sic̃
dare ita & acciꝑe datas ꝓhibent᷑ epłas. Nam & obhoc ma¬
xime diu sic̃ scitis multũ licet rogatꝰ ab eis respondere
tardaui. qͦd ut mͥ uidebat᷑ ignorante abb̃e scrib̾e illas
epłas & mitt̾e p̃sumpsissent. Nec falso id suspicatꝰ sum.
ut postmodũ liqͥdo cõꝑi. Ego cepto oꝑi qͦd qͥdẽ legenti¬
catis ñ epła censeat᷑. Et qͥa int̾ multas questiones que ibi a

Expanded text:
sistis. Nam cum breviter rescribere decrevissem, et epistolis epistolam tantum reddere velle coepissem; hortatu vestro in libri, ut cernitis, longitudinem protraxi stilum, ut et in pluribus plures possint aedificari. Quod opus cum a vobis perlectum fuerit, tunc non ipsis, ad quos factum est, sedet ex lege suae Regulae sine nutu sui abbatis sicut dare, ita et accipere datas prohibentur epistolas . Nam et ob hoc maxime diu, sicut scitis, multum licet rogatus ab eis, respondere tardavi, quod ut mihi videbatur ignorante abbate scribere illas epistolas et mittere praesumpsissent. Nec falso id suspicatus sum, uti postmodum liquido comperi. Ego coepto operi quod quidem legenticatis, non Epistola censeatur. Et quia inter multas quaestiones, quae ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ita tc̃ ñ erit qͥ se occultet a splendore illiꝰ. & de oꝑibꝰ
qͥdem sepe incerta. & ob hoc ꝑicl̃osa sententia fert᷑. cũ
multotiens minꝰ iusticiȩ habeant qͥ maiꝰ oꝑant᷑. Unde

Expanded text:
ita tunc non erit qui se occultet a splendore ipsius. Et de operibus ita tunc non erit qui se occultet a splendore ipsius. Et de operibus quidem saepe incerta, et ob hoc periculosa sententia fertur, cum multoties minus justitiae habeant, qui magis operantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuas alła cantabit᷑. Audiens plateas et uicos cornas
& gl̃as diuersas intellige. In auro qͦ tino metallo illa
ciuitas ornata describit᷑. in uno all̃a qͦd cantanda
phibet᷑: dissimiliũ sp̃erũ similẽ pulchritudinẽ & mul
semita incedit᷑. qͥa nec una. ẽ mansio qͦ tendit᷑. Uiderit
autẽ qͥsq quacũq incedat. ne ꝓ diu̾sitate semitarũ
ab una iusticia recedat. q̃m ad qͣlibet mansionũ sua qͥsq
semita ꝑuenerit: ab una in domo patͥs exsors ñ erit.
Ueruntam̃ stella ab stella differt in claritate. sic erit ait
resurrectio mortuoꝵ. Nam etsi iusti fulgeb̃t sicut sol
in regno patͥs eoꝵ: alii tam̃ aliis ampliꝰ. ꝓ diu̾sitate me¬
ab hõie posse discerni. qͥppe cũ hic tantũ oꝑa uideant᷑.
illic etiã corda nichil impediat intueri. Siquidẽ radi-¬
ante uͥq sole iusticiẽ. tẽ manifesta er̃t abscondita cor¬
diũ. & sicut non ẽ. ñc̃ qui se abscondit a calore eiꝰ:

Expanded text:
tuos Alleluia cantabitur . Audiens enim plateas et vicos, coronas et glorias diversas intellige. In auro, quo uno metallo illa civitas ornata describitur. et in uno Alleluia, quod cantandum perhibetur, dissimilium specierum similem pulchritudinem, et multsemita inceditur, quia nec una est mansio quo tenditur. Viderit autem quisque quacumque incedat, ne pro diversitate semitarum ab una justitia recedat: quoniam ad quamlibet mansionem sua quisque semita pervenerit, ab una domo Patris exsors non erit. Verumtamen ut stella ab stella differt in claritate; sic erit, ait, et resurrectio mortuorum . Nam etsi fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum: alii tamen aliis amplius, pro diversitate meab homine posse discerni: quippe cum hic tantum opera videantur, illic etiam corda nihil impediat intueri. Siquidem radiante ubique Sole justitiae, tunc manifesta erunt abscondita cordium ; et sicut non est nunc qui se abscondat a calore ejus ,
Abbreviated transcription (Latin):
filium ħt egrotum qͥ sam¬
ri ũ possit absq incisione. ⁊ caut̾a
Consulit pat̾ filium utrũ ligati
uelit. Ille sanitatẽ desid̾ans: ra¬
gat se ligari. ⁊ incidi ꝯuri. Liga¬
poscit. S a patre ñ soluitur: donc¬

Expanded text:
filium habet aegrotum, qui sanari non potest absque incisione et cauterio. Consulit pater filium, utrum ligari velit. Ille, sanitatem desiderans, rogat se ligari, incidi et uri. Ligaposcit; sed a Patre non solvitur
Abbreviated transcription (Latin):
duo. Quatuor st̃ in dõ po¬
tentia ⁊ sapientia. caritas ⁊ ue¬
ritas uel ȩt̾nitas qͦd unũ est.
Nichil enĩ uere est nisi qͦd in¬
cõmutabile÷. Ad quȩ duob
modis respondere nos conuenit.
Potentiȩ. quȩ potest nos pu¬
nire. sapientie quã nichil po¬
test latere debemus timorẽ
uerũ .i. quẽ non impedit timor
securitatis. uel refugium simu¬
lationis. Simulatio autẽ:
uel quando fingimꝰ laborem
in p̃cepto. uel quando irrati¬
onabilẽ miscđiam simulamꝰ
in dõ. Caritati ⁊ ueritati
debemꝰ amorẽ uerũ.i. quẽ non
impedit torpor affectionis. uł
scrupulꝰ suspitionis. Caritati
enĩ quid debetur nͥ caritas:
Ueritas uͦ caritatis. & caritas
u̾itatis om̃ẽ scrupulũ suspi.¬
tionis. Suspitionẽ autẽ dico
ne non amet caritas. ne deci¬
piat ueritas. ne defluat ȩtͣnitas.
Unde paulꝰ. Ut possitis comp̃.¬
hendere cũ om̃ib scĩs quȩ sit
longitudo. ⁊ latitudo ⁊ sublimi¬

Expanded text:
atuor sunt in Deo, potentia, sapientia, charitas, et veritas vel aeternitas, quod unum est. Nihil enim vere est, nisi quod incommutabile est. Ad quae duobus modis respondere nos convenit. Potentiae quae potest nos punire, et sapientiae, quam nil potest latere, debemus timorem verum; id est, quem non impedit torpor securitatis, vel refugium simulationis. Simulatio est vel quando fingimus laborem in praecepto, vel quando irrationabilem misericordiam simulamus in Deo. Charitati et veritati debemus amorem verum; id est, quem non impedit tepor affectionis, vel scrupulus suspicionis. Charitati enim quid debetur nisi charitas? Veritas vero charitatis, et charitas veritatis omnem removet scrupulum suspicionis. Suspicionem autem dico, ne non amet charitas, ne decipiat veritas, ne defluat aeternitas. Unde Paulus: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit longitudo, latitudo, sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
delectationẽ scripturaꝵ. contͣ
uoluptatẽ: sũmi illius amoris
chalamum.
patientia. humilitas. ca¬
ritas. his armari debet miles
xp̃i. patientiã habens quasi
scutũ. quod ferat & circũ ferat
contra om̃ia adu̾sa. humilita¬
tẽ quasi loricã. quȩ conserues
int̾iora p̃cordia. caritatẽ qͣsi lan¬
ceã ꝑ quã sicut dicit apłs om̃is
impetens in ꝓuocatione cari.¬
tatis. & om̃ib omĩa se faciens
belligerat᷑ bellũ dñi. Oportet
etiã ut habeat galeã salutis qͤ
÷ spes caput. id pͥncipale m̃tis
muniens ⁊ conseruans. Habe
boni desiderii.

Expanded text:
variam delectationem Scripturarum; contra variam delectationem Scripturarum; contra voluptatem, summi illius amoris thalamum. patientia, humilitas et charitas. His armari debet miles Christi, patientiam habens quasi scutum, quod ferat et circumferat contra omnia adversa; humilitatem quasi loricam, quae conservet interiora praecordia; charitatem quasi lanceam, per quam, sicut dicit Apostolus, omnes impetens in provocatione charitatis , et omnibus omnia se faciens belligeratur bellum Domini. Oportet etiam ut habeat galeam salutis, quae est spes, caput, id est principale mentis, muniens et conservans. Habeat boni desiderii.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ speciosũ. s fructiosũ. postea
uͦ infrugũ collectione fic spe¬
ciosum.
uatuor sunt quȩ impediunͣt
confessionẽ. Timor ne ꝑdat.
pudor ne uilescat. spes hono¬
ris. uel alicuiꝰ t̾reni cõmodi si
innocens putetur. desperatio
earundẽ rerũ si innocens non
putetur.
suauitatẽ unguenti. id÷
uanitas. curiositas. ⁊ uoluptas
Quȩ qͥa in ȩgypto & circa sacͥfi.¬
cia egyptioꝵ abundant. ñ pos¬
sumꝰ in egyto sacͥficare dño dõ
nr̃o sacrificiũ iusticiȩ. & carita¬
tis. Ideo ꝓficiscimur in deser¬
tũ. id in solitudinẽ cordis uia
triũ dierum. De prima die diẽ
sponiꝰ sponsȩ. Ueni in ortũ meũ
soror mea sponsa. Hoc est in
plantariũ bonaꝵ uirtutũ. Pe
scd̾o audet sponsa & dicit. In¬
troduxit me rex in cellã uina¬
riã. id÷ int̾ delitias scripturaꝵ.
Tcia dies est thalamꝰ plenitu¬
do amoris inquo se inuicẽ fru¬
unt᷑ sponsus ⁊ sponsa. Et no¬
ta contra uanitatẽ uirtucũ
soliditatẽ. contra curiositatẽ.

Expanded text:
est speciosum, sed fructuosum; postea vero in frugum collectione fit speciosum. 24. Quatuor sunt quae impediunt confessionem: timor, ne perdat; pudor ne vilescat; spes honoris vel alicujus terreni commodi, si innocens putetur; desperatio earumdem rerum, si innocens non putetur. suavitatem unguenti , id est vanitas, curiositas et voluptas: quae quia in Aegypto et circa sacrificia Aegyptiorum abundant, non possumus in Aegypto sacrificare Domino Deo nostro sacrificium justitiae et charitatis. Ideo proficiscimur in desertum, id est in solitudinem cordis, via trium dierum 1243 . De prima die dicit sponsus sponsae: Veni in hortum meum, soror mea sponsa ; hoc est in plantaria bonarum virtutum. De secunda gaudet sponsa, et dicit: Introduxit me rex in cellam vinariam , id est inter delicias Scripturarum. Tertia dies est thalamus, plenitudo amoris, in quo se invicem fruuntur sponsus et sponsa. Et nota contra vanitatem, soliditatem virtutum; contra curiositatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt ub̃a caritatis.
cõpassio. ⁊ congratulatio.
Ex compassione lac su¬
gitur consolationis. ex con¬
gratulatione lac exhortatiõiᷤ¬

Expanded text:
uo sunt ubera charitatis, compassio et congratulatio. Ex compassione lac sugitur consolationis: ex congratulatione lac sugitur exhortationi