comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arietarent cor exiliuit: & oratori eloquentissimo dum ad dicen¬
dum componitur summa riguerunt. Ira non moueri tantum
debet sed excurrere. Est enim impetus: nunquam autem impe¬
tus sine assensu mentis est. Neq enim fieri potest ut de ultione
& pena agatur anmo nesciente: putauit se aliquis lesum: uoluit
ulcisci: dissuadente aliqua causa statim resedit.Hanc iram non
lit que secum rapit: ergo illa prima agitatio animi quam speties
iniurie incussit non magis ira est ꝗͣ ipsa in iurie speties. Ille sequ¬
ens impetus qui speciem iniurie non tantum accepit sed approba¬
uit. Ira est concitatio animi ad ultionem uoluntate & iudicio
pergentis. Nunquam dubium est quin timor finem habeat ira
impetum. Uide ergo an putes aliquid sine assensu mentis aut pe¬
ti posse aut caueri: & ut scias quem admodum incipiant affectus
aut crescant aut efferantur. Est primus motus non uoluntarius

Expanded text:
arietarent cor exsiluit et oratori eloquentissimo dum ad dicenarietarent cor exsiluit et oratori eloquentissimo dum ad dicendum componitur summa riguerunt. Ira non moveri tantum debet sed excurrere ; est enim impetus ; numquam autem impetus sine adsensu mentis est, neque enim fieri potest ut de ultione et poena agatur animo nesciente. Putavit se aliquis laesum, voluit ulcisci, dissuadente aliqua causa statim resedit. Hanc iram non onem transsilit, quae secum rapit. Ergo prima illa agitatio animi, quam species iniuriae incussit, non magis ira est quam ipsa iniuriae species ; ille sequens impetus, qui speciem iniuriae non tantum accepit sed adprobavit, ira est, concitatio animi ad ultionem voluntate et iudicio pergentis. Numquam dubium est quin timor fugam habeat, ira impetum ; vide ergo an putes aliquid sine adsensu mentis aut peti posse aut caveri. Et ut scias quemadmodum incipiant adfectus aut crescant aut efferantur, est primus motus non voluntarius,
Abbreviated transcription (Latin):
tus sunt animorum moueri uolentium: nec affectus sed principia pre¬
ludentia affectibus. Sic enim militaris uiri in media pace iam toga¬
ti aures tuba suscitat. equosq castrenses erigit strepitus armorum.
Alexandrum aiunt ⁊enophonte canente manum ad arma misisse.
nihilq ex eis que animum fortuito impellunt affectus uocari de¬
bet: ista ut ita dicam patitur magis animus ꝗͣ faciat: ergo affe¬
ctus est non ad oblatas rerum speties moueri: sed permittere se
illis: & hunc fortuitum motum prosequi. Nam siquis pallorẽ
& lacrimas procidentes & irritationem humoris obsceni altum¬
ue suspirium & oculos subito acriores: aut quid his simile iudi¬
cium affectus animiq signum putat fallitur: nec intelligit cor¬
poris hos esse pulsus. Itaq & fortissimus plerunque uir armatus
expalluit: & signo pugne dato ferocissimo militi paululum ge¬
nua curuauerunt: & magno imperatori anteꝗͣ inter se acies

Expanded text:
tus sunt animorum moveri nolentium nec adfectus sed principia protus sunt animorum moveri nolentium nec adfectus sed principia proludentia adfectibus. Sic enim militaris viri in media pace iam togati aures tuba suscitat equosque castrenses erigit crepitus armorum. Alexandrum aiunt Xenophanto canente manum ad arma misisse. Nihil ex his, quae animum fortuito impellunt, adfectus vocari debet ; ista, ut ita dicam, patitur magis animus quam facit. Ergo adfectus est non ad oblatas rerum species moveri, sed permittere se illis et hunc fortuitum motum prosequi. Nam si quis pallorem et lacrimas procidentis et irritationem umeris obsceni altumve suspirium et oculos subito acriores aut quid his simile indicium adfectus animique signum putat, fallitur nec intellegit corporis hos esse pulsus. Itaque et fortissimus plerumque vir dum armatur expalluit et signo pugnae dato ferocissimo militi paulum genua tremuerunt et magne imperatori antequam inter se acies
Abbreviated transcription (Latin):
sapientissimis accidunt inter que primus ille ictus animi ponendus
est: qui nos post opinionem iniurie mouet. Nic subit etiam inter lu¬
diera scene spectacula & lectiones rerum uetustarum. Sepe clodio ci¬
ceronem expellenti & antonino occidenti uidemur irasci. Quis non
contra marii arma & contra sylle proscriptionem concitatur : quis
non theodoto & acchille & ipsi puero non puerile auso facinus infestus
est: Cantus nos non nunquam citata modulatio instigat: martius
ille tubarum sonus mouet mentes & atrox pictura & iustissimorum
suppliciorum tristis aspectus. Idemꝙ arridemus ridentibus: & contri¬
stat nos turba merentium: & efferuescimus ad aliena certamina que
non sunt ire non magisꝗͣ tristia est que ad conspectum inimici nau¬
fragi contrahit frontem: non magis ꝗͣ timor qui hannibale post can¬
nas menia circunsidente. lectoris percutit animos: sed omnia ista mo¬

Expanded text:
sapientissimis accidunt, inter quae et primus ille ictus animi ponendus sapientissimis accidunt, inter quae et primus ille ictus animi ponendus est, qui nos post opinionem iniuriae movet. Hic subit etiam inter ludicra scaenae spectacula et lectiones rerum vetustarum. Saepe Clodio Ciceronem expellenti et Antonio occidenti videmur irasci; quis non contra Mari arma, contra Sullae proscriptionem concitatur ? Quis non Theodoto et Achillae et ipsi puero non puerile auso facinus infestus est ? Cantus nos nonnumquam et citata modulatio instigat Martiusque ille tubarum sonus ; movet mentes et atrox pictura et iustissimorum suppliciorum tristis adspectus ; inde est quod adridemus ridentibus et contristat nos turba maerentium et effervescimus ad aliena certamina. Quae non sunt irae, non magis quam tristitia est, quae ad conspectum mimici naufragii contrahit frontem, non magis quam timor, qui Hannibale post Cannas moenia circumsidente lectorum percurrit animos, sed omnia ista mo
Abbreviated transcription (Latin):
debuisse & uindicari debere : non est eius impetus. qui sine uolun¬
tate nostra concitatur. Ille simplex est hic compositus & plura
continens. intellexit aliquid & indignatus est: damnauit ulcisci¬
tur: hec non possunt fieri nisi animus eis quibus tangebatur asser.¬
sus est. Quorsus inquis hec questio pertinet: ut sciamus quid sit
ira: nam si inuitis ira nascitur: nunquam rationi succumbet: om̃es
enim motus qui non uoluntate nostra fiunt. inuicti & immutabi¬
les sunt: ut horror frigida aspersis: ad quosdam tactus aspernatio:
ad peiores nuntios surriguntur pili: & rubor ad improba uerba suf¬
funditur: sequiturꝙ uertigo prerupta cernentis. Quorum quia ni¬
hil in nostra potestate est: nulla quominus fiant ratio persuadet.
ra preceptis fugatur: est enim uoluntarium animi uitium : non ex
his que conditione quadam humane sortis eueniunt: Ideoq etiam

Expanded text:
debuisse et vindicari debere, non est eius impetus, qui sine volundebuisse et vindicari debere, non est eius impetus, qui sine voluntate nostra concitatur. Ille simplex est, hic compositus et plura continens; intellexit aliquid, indignatus est, damnavit, ulciscitur : haec non possunt fieri, nisi animus eis quibus tangebatur adsensus est. " Quorsus," inquis, " haec quaestio pertinet ? " Ut sciamus quid sit ira. Nam si invitis nobis nascitur, numquam rationi succumbet. Omnes enim motus, qui non voluntate nostra fiunt, invicti et inevitabiles sunt, ut horror frigida aspersis, ad quosdam tactus aspernatio ; ad peiores nuntios subriguntur pili et rubor ad improba verba suffunditur sequiturque vertigo praerupta cernentis. Quorum quia nihil in nostra potestate est, nulla quo minus fiant ratio persuadet. Ira praeceptis fugatur ; est enim voluntarium animi vitium, non ex his, quae condicione quadam humanae sortis eveniunt ideoque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUS LIBER NOUATE
IN PROCLIUIA UITIORUM
DECURSUS EST: NUNC AD EXILIORA UENI¬
endum est. Querimus enim ira utrum iudicio aut impe¬
tu incipiat: idest utrum sua sponte moueatur: an quem¬
ad modum pleraq que inter nos insciis nobis oriuntur.
Debet autem in hec se dimittere disputatio: ut ad illa quo¬
ꝙ altiora possit exurgere. Nam & in corpore nostro ossa
neruiq & articuli firmamenta totius: & ut alia minime
spetiosa uisu prius ordinantur. Deinde hec ex quibus omnis in fa¬
cie aspectuq decor est: post hec omnia qui maxime oculos rapit:
color ultimus perfecto iam corpore effunditur. Iram quin speties
oblate in iurie moueat: non est dubium: sed utrum spetiem ipsam
sequatur statim: & non accedente animo excurrat: an illo assen¬
tiente moueatur querimus. Nobis placet nihil illam per se aude¬
re: sed animo approbante. Nam spetiem capere accepte in iurie.
& ultionem eius concupiscere: & utrunque coniungere: nec ledi se

Expanded text:
rimus liber. Novate,in proclivia vitiorum decursus est. Nunc ad exiliora veniendum est ; quaerimus enim ira utrum iudicio an impetu incipiat, id est utrum sua sponte moveatur an quemadmodum pleraque, quae intra nos non insciis nobis oriuntur. Debet autem in haec se demittere disputatio, ut ad illa quoque altiora possit exsurgere. Nam et in corpore nostro ossa nervique et articuli, firmamenta totius et vitalia, minime speciosa visu, prius ordinantur, deinde haec, ex quibus omnis in faciem adspectumque decor est ; post haec omnia, qui maxime oculos rapit, color ultimus perfecto iam corpore adfunditur. Iram quin species oblata iniuriae moveat non est dubium ; sed utrum speciem ipsa statim sequatur et non accedente animo excurrat, an illo adsentiente moveatur quaerimus. Nobis placet nihil illam per se audere sed animo adprobante; nam speciem capere acceptae iniuriae et ultionem eius concupiscere et utrumque coniungere, nec laedi se
Abbreviated transcription (Latin):
oniectura duplex apersona una: an sibi parauerit: an patri
Laberium diuus iulius: ludis suis coruinum produxit. Deinde
equestri ordini reddidit. Quem cum iussisset ire sessum omnes equi¬
tes ita se coartauerunt ut uenientem non reciperent.Multos tunc
in senatum legerat cesar: & ut repleret exhaustum bello ciuili ordi'¬
nem: & ut his qui bene de partibus meruerant gratiam referret.
Cicero in utranque rem iocatus: mandauit liberio transeunti. Re¬
cepissent te nisi anguste sederent. Laberius ad ciceronem remisit:
ad quid soles duabus sellis sedere: quia cicero male audiebat. tanꝗͣ
nec pompeio certus amicus: nec cesari: sed utriusque adulator.
Mater ceca filium retinens.

Expanded text:
oniectura duplex a persona una: an sibi parauerit, an patri. Laberium diuus Iulius ludis suis mimum produxit, deinde equestri ordini reddidit. quem cum iussisset ire sessum, omnes equites ita se coartauerunt, ut uenientem non reciperent. Multos tunc in senatum legerat Caesar, et ut repleret exhaustum bello ciuili ordinem et ut his qui bene de partibus meruerant gratiam referret. Cicero in utramque rem iocatus mandauit Laberio transeunti: recepissem te, nisi anguste sederem. Laberius ad Ciceronem remisit: adqui soles duabus sellis sedere. quia Cicero male audiebat tamquam nec Pompeio certus amicus nec Caesari, sed utriusque adulator. mater caeca filium retinens.
Abbreviated transcription (Latin):
Um alienis diuidemus liberos: quos non diuidimus cum matri-¬
bus: Utrunque genui. Utrunque desideraui. ꝑro utroque
pactus sum: una nati sunt: una expositi: una educati: Redditi
distrahuntur : Distraxit illos fortuna aliquando aparentibus:
nunquam ab ipsis. Duos exposui quia alterum eligere non poterã:
in alitione. Fratres perditos quanuis hostilis hasta non diuidit. Plus
quiddam est geminos esse ꝗͣ fratres. Perdit uterꝙ gratiam suam:
nisi cum altero est. Ignoscat retinenti meos: cum ipse concupiscat
alienos. Agnitio diuidet quos iunxit etiam expositio: omnia pro
filio paciscor preter filium. Pactus sum flens tremens tanquam
exponerem. Mihi tunc uis & necessitas. Non enim poteram inueni¬
re filios nisi alterum promisissem.
PARS ALTERA

Expanded text:
um alienis diuidemus liberos, quos non diuidimus cum matribus? Vtrumque genui, utrumque desideraui, pro utroque pactus sum. Vna nati sunt, una expositi, una educati; redditi distrahuntur. distraxit illos fortuna aliquando a parentibus, numquam ab ipsis. Duos exposui, quia alterum eligere non poteram. In auctione fratres quamuis hostilis hasta non diuidit: plus quiddam est geminos esse quam fratres; perdit uterque gratiam suam nisi cum altero est. Ignoscat retinenti meos cum ipse concupiscat alienos. Agnitio diuidet quos iunxit etiam expositio? Omnia pro filio paciscor praeter filium. Pactus sum flens, tremens, tamquam cum exponerem. Mihi tunc uis et necessitas erat; non enim poteram inuenire filios nisi alterum promisissem. Pars altera
Abbreviated transcription (Latin):
Udite rem nouam. Fratrem crudelem: nouercam misericondem:
in sanus sum: quia aliquis meo beneficio sanus est. Tradidi illiØ
uxorem: sed eripueram: Testor inquit presides pietatis deos amare an¬
teꝗͣ duceres. cepi. Ita tu iniuriam uocas quod fratrem habes: non habes
nouercam. Transii preter istius oculos cum ferro. q ladium mihi ne¬
monisi eger extorsit. Patri qui periculum filii morientis sustinere
non potuit: Ignoscendum in qualicunque facto est. Pars altera.
Liter lenocinio curauit: aliter parricidio conualuit. Quid hoc
adulterium esse non putas quod marito conciliante committit᷑.
Nescio furiosus uxorem duxerit: an habuerit: an dimiserit: an colloca¬
rit. Quam demens est cui adulterium probeneficio imputatum est:
S trinxit gladium maritus: non ut uindicaret adulterium: sed ut fa¬
ceret: Mori potius debuit frater ꝗͣ sanari turpiter. Quid enim si ma¬
trem si sororem concupiscet: Quedam remedia grauiora ipsis pericu¬

Expanded text:
udite rem nouam: fratrem crudelem, nouercam misericordem. Insanus sum, quia aliquis meo beneficio sanus est. Tradidi illi uxorem; sed eripueram. “Testor, inquid, praesides pietatis deos, amare antequam duceres coepi.” Ita tu iniuriam uocas quod fratrem habes, non habes nouercam? Transii praeter istius oculos cum ferro; gladium mihi nemo nisi aeger extorsit. Patri qui periculum filii morientis sustinere non potuit, ignoscendum in qualicumque facto est. Pars altera. Alter lenocinio curauit, alter parricidio conualuit. Quid? hoc adulterium non putas quod marito conciliante committitur? Nescio furiosius uxorem duxerit, an habuerit, an dimiserit, an conlocarit. Quam demens est cui adulterium pro beneficio imputatum est! Strinxit gladium maritus, non ut uindicaret adulterium, sed ut faceret. Mori potius debuit frater quam sanari turpiter. quid enim si matrem, si sororem concupisset? Quaedam remedia grauiora ipsis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
Pauper cum haberet filium: & diuitem inimicum: filiam ha¬
bentem peregre profectus est. Rumor fuit de morte eius. Fi¬
lius cum diuite ingratiam rediit: & eius filiam duxit. Reuersus
pater: cogit illum uxorem repudiare. Nolentem abdicat.
Emoquicquam facile credit quo credito dolendum sit. Ego diu

Expanded text:
Pauper cum haberet filium et diuitem inimicum filiam haPauper cum haberet filium et diuitem inimicum filiam habentem, peregre profectus est. rumor fuit de morte eius. filius cum diuite in gratiam rediit et eius filiam duxit. reuersus pater cogit illum uxorem repudiare; nolentem abdicat. Nemo quicquam facile credit quo credito dolendum sit. ego diu
Abbreviated transcription (Latin):
ot ille fundorum dominus aliena arbore suspendo laqueum.
De fortuna nihil queror. Mori permittit. Nihil inquit mo¬
rere. Iniuria est ut qui meo arbitrio debui: tuo moriar. Amisi
uxorem: liberos patrimonium: fortuna mihi nihil preter laqueũ
reliquit. Iste nec laqueum. Sumpsi instrumenta mortis solitudi¬
nem & laqueum. Alterum aptum morituro: alterum misero. Quis¬
quis interuenis: si amicus: defle: si inimicus es specta. Cum ame iste
accusetur: grauiorem de me ꝗͣ de reo ferte sententiam. Ego ut
moria iste ut prohibeat: ne si narrarem: mori uolui. Precidit reme¬
dium meum. Siqua est fides non enataui: sed eiectus sum. Nihil iã
timebam nisi uiuere. Domus mea facta claudo: nullo miserior ꝗͣ
quod ultimis morior. Cui me uite reseruas: Ut edificem: Aspice incẽ¬
dium. Ut nauigem : aspice naufragium. Ut educem : aspice sepul¬
chrum. In tam calamitosa domo feliciores fuisti: uxor & liberi. Uo¬
bis mori contigit.
Gener inimici diuitis.

Expanded text:
ot ille fundorum dominus aliena arbore suspendo laqueum. De fortuna nihil queror: mori permittit. “Nunc, inquid, morere.” iniuria est ut qui meo arbitrio debui, tuo moriar. Amisi uxorem, liberos, patrimonium; fortuna mihi nihil praeter laqueum reliquid, iste nec laqueum. Sumpsi instrumenta mortis solitudinem et laqueum, alterum aptum morituro, alterum misero. Quisquis interuenis, si amicus, defle, si inimicus es, specta. Cum a me iste accusetur, grauiorem de me quam de reo ferte sententiam: ego ut moriar, iste ne prohibeat. Ne haec narrarem, mori uolui. Praecidit remedium meum. Si qua est fides, non enataui, sed eiectus sum. Nihil iam timebam nisi uiuere. Domus meae fata claudo, nullo miserior quam quod ultimus morior. Cui me uitae reseruas? ut aedificem? aspice incendium. ut nauigem? aspice naufragium. ut educem? aspice sepulchrum. In tam calamitosa domo feliciores fuistis, uxor et liberi: uobis mori contigit. Gener inimici divitis.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidius naso apud arellium fuscum magistrum suum hanc
controuersiam declamauit. Nam latronis admirator erat.
Latro in prefatione quadam dixit. Non uides ut immota fax tor¬
peat. & ignes exagitata restituat: Mollit uiros otium. Ferrum si¬
tu rubiginem ducit. Naso dixit. Uidi ego iactatas mota face cresce¬
re flammas: & rursus nullo concutiente mori. Hic autem dixit.
Quicquid laboris est: in hoc est ut uxori uirum & uxorem uiro dilige¬
re concedas. Necesse est deinde ut iurare permittas: si amare per¬
miseris. Eiusdem. Pauca nosti pater crimina: Et litigauimus
aliquando: & cecidimus: & quod fortasse non putas: perieramus.

Expanded text:
IDIVS NASO aput Arellium Fuscum magistrum suum hanc controuersiam declamauit; nam Latronis admirator erat. Latro in praefatione quadam dixit: non uides ut immota fax torpeat et ignes exagitata restituat? mollit uiros otium, ferrum situ rubiginem ducit. Naso dixit: uidi ego iactatas mota face crescere flammas et rursus nullo concutiente mori. hic autem dixit: quicquid laboris est in hoc est, ut uxori uirum et uxorem uiro diligere concedas. necesse est deinde ut iurare permittas, si amare permiseris. Eiusdem: pauca nosti, pater, crimina: et litigauimus aliquando et cecidimus et, quod fortasse non putas, peierauimus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ingentis animi credunt proferre: donare: plurium sinum ac
domum implere: cum ista interdum non magnus animus faciat: sed
magna fortuna. Nesciunt quanto interim maius ac difficilius
sit capere ꝗͣ fundere. Nam ut nihil alteri detraham:quoniam
Ire ꝗͣ dare : eo quidem operosius hoc ꝗͣ illud: quo maiore diligentia
custodiuntur accepta ꝗͣ dantur. Itaq non est trepidandum ꝗͣ cito
reponamus. nec procurrendum intempẽstiue quia eque delinquit
qui ad referendam gratiam suo tempore cessat ꝗͣ qui alieno properat.
P ositum illi apud me nec illuis nomine nec meotimeo. Bene illi cautum
est: non potest hoc beneficium perdere nisi mecum: immo nec mecum.
facilem: si uult recipere beneficium: referamus reddamusq leti. Il¬
lud apud nos custodiri mauult. Quid thesaurum eius eruimus :
quid eustodiam recusamus: Dignus estcui utrum uolet liceat.
Opinionem quidem & famam eo loco habeamus tanquam non duce¬

Expanded text:
qui ingentis animi credunt proferre, donare, plurium sinum ac qui ingentis animi credunt proferre, donare, plurium sinum ac domum implere, cum ista interdum non magnus animus faciat, sed magna fortuna ; nesciunt, quanto interim maius ac difficilius sit capere, quam fundere. Nam, ut nihil alteri detraham, quoniamre quam dare ; eo quidem operosius hoc quam illud, quo maiore diligentia custodiuntur accepta, quam dantur. Itaque non est trepidandum, quam cito reponamus, nec procurrendum intempestive, quia aeque delinquit, qui ad referendam gratiam suo tempore cessat, quam qui alieno properat. Positum est illi apud me ; nec illius nomine nec meo timeo. Bene illi cautum est ; non potest hoc beneficium perdere nisi mecum, immo ne mecum facilem. Si vult recipere beneficium, referamus reddamusque laeti ; si illud apud nos custodiri mavult, quid thensaurum eius eruimus ? Quid custodiam recusamus ? Dignus est cui, utrum volet, liceat. Opinionem quidem et famam eo loco habeamus, tamquam non duce
Abbreviated transcription (Latin):
intermino est. Osteandam huic animum cum primum tempus
aduenerit: in terim dii testes sunt. Soleo mi liberalis notare hũc
ad te affectum & quasi magnum pendere uerentis & estuantis
ne in ullo officio sis tardior. Non decet gratum animum sollicitu¬
do contra summam fiduciam sui: & exconscientia ueri amoris
demissa omnis anxietas: Tam conuitium est recipere quod non de¬
bes: ꝗͣ non dare quod debes. hoc primum beneficii dati sit ius: ut
recipiendi tempus eligat qui dedit. At uereor ne homines de me
secius loquantur. Male agit qui fame non conscientie gratus:
potes. Quid ergo : si nulla interuenerit occasio semper debebo: De¬
bebis sed palam debebis: sed libenter debebis: sed cum magna uolup¬
tate apud te depositum tueberis. Penitet accepti beneficii quem
nundum redditi piget. Quare qui tibi dignus uisus est a quo acci¬
peres indignus uideatur cui diu debeas: In magnis erroribus sunt

Expanded text:
in Turno est; ostendam hunc animum, cum primum tempus in Turno est; ostendam hunc animum, cum primum tempus advenerit ; interim di testes sunt." Soleo, mi Liberalis, notare hunc in te adfectum et quasi manu prendere verentis et aestuantis, ne in ullo officio sis tardior. Non decet gratum animum sollicitudo, contra summa fiducia sui et ex conscientia veri amoris dimissa omnis anxietas. Tam convicium est : " Recipe " quam : " Debes." Hoc primum beneficii dati sit ius, ut recipiendi tempus eligat, qui dedit. " At vereor, ne homines de me sequius loquantur." Male agit, qui famae, non conscientiae gratus potes. " Quid ergo ? Si nulla intervenerit occasio, semper debebo ? " Debebis ; sed palam debebis, sed libenter debebis, sed cum magna voluptate apud te depositum intueberis. Paenitet accepti beneficii, quem nondum redditi piget. Quare, qui tibi dignus visus est, a quo acciperes, indignus videatur, cui diu debeas ? In magnis erroribus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rs: quare quasi cum acerbo feneratore signare rationem parem
properas: quid mihi negotium queris: quid me in deos immittis:
Quomodo exigeres qui sic reddis: Ante omnia ergo liberalis disca¬
mus beneficia secure debere: & occasiones reddendorum obserua¬
re non manu facere: ipsam hanc cupiditatem: primo quoque
tempore liberandi se meminerimus ingrati esse. Nemo enim li¬
benter reddit quod inuitus debet: & quod apud se esse non uult.
onus iudicat esse non munus. Quanto melius ac iustius est in pr-¬
omptu habere merita amicorum: & offerre non ingerere : nec
oberratum se iudicare : quoniam beneficium commune uinculũ
est: & inter se duos alligat.Dic nihil moror quo munus tuum
reuertatur: opto hilaris accipias. Si necessitas alterutri nostrũ
imminet: fatoq quodam datum est: ut aut tu cogaris benefici
um accipere: det potius qui solet. Ego paratus sum: nulla mora

Expanded text:
rs ? Quare quasi cum acerbo feneratore signare rationem parem rs ? Quare quasi cum acerbo feneratore signare rationem parem properas ? Quid mihi negotium quaeris ? Quid in me deos immittis ? Quomodo exigeres, qui sic reddis ? Ante omnia ergo, Liberalismus, beneficia debere secure et occasiones reddendorum observare, non manu facere. Ipsam hanc cupiditatem primo quoque tempore liberandi se meminerimus ingrati esse ; nemo enim libenter reddit, quod invitus debet, et, quod apud se esse non vult, onus iudicat esse, non munus. Quanto melius ac iustius in promptu habere merita amicorum et offerre, non ingerere, nec obaeratum se iudicare, quoniam beneficium commune vinculum est et inter se duos adligat ! Dic : " Nihil moror, quominus tuum revertatur; opto, hilaris accipias. Si necessitas alterutri nostrum imminet fatoque quodam datum est, ut aut tu cogaris beneficium recipere aut ego alterum accipere, det potius, qui solet. Ego paratus sum : Nulla mora
Abbreviated transcription (Latin):
dere ingratus est. hoc ait in potestatem meam recidat gratiam
meam desideret: sine me saluus: honestus: tutus: esse non possit:
tam miser sit ut illi beneficii loco sit quicquid redditur. Hoc di¬
is audientibus circunueniant: illum domestice insidie quas ego
possim solus opprimere. Iuste potens inimicus & gratiis infesta
turba nec inermis creditor urgeat accusator. Uide ꝗͣ sis equus
horum optares nihil si tibi beneficium non dedisset: ut alia tace¬
am que grauiora committis: pessima pro optimis referendo: hoc
certe delinquis. quod non expectas suum cuiusque rei tempus:
quod eque peccat qui non sequitur ꝗͣ qui antecedit. Quomodo
beneficium non semper recipiendum est: sic non utique reddẽ¬
dum. Si mihi non desideranti redderes ingratus esses. Quanto
ingratiores qui desiderare me cogis : Expecta: quare sub sidere
apud te munus meum non uis: quare obligatum te moleste fe¬

Expanded text:
dere, ingratus est. Hoc ait : " In potestatem meam recidat, gratiam dere, ingratus est. Hoc ait : " In potestatem meam recidat, gratiam meam desideret, sine me salvus, honestus, tutus esse non possit, tam miser sit, ut illi beneficii loco sit, quidquid redditur." Haec dis audientibus : " Circumveniant illum domesticae insidiae, quas ego possim solus opprimere, instet potens inimicus et gravis, infesta turba nec inermis, creditor urgueat, accusator." Vide, quam sis aecus ! Horum optares nihil, si tibi beneficium non dedisset. Ut alia taceam, quae graviora committis pessima pro optimis referendo, hoc certe delinquis, quod non expectas suum cuiusque rei tempus, quod aeque peccat, qui non sequitur, quam qui antecedit. Quomodo beneficium non semper recipiendum est, sic non utique reddendum. Si mihi non desideranti redderes, ingratus esses ; quanto ingratior es, qui desiderare me cogis ! Expecta ! Quare subsidere apud te munus meum non vis ? Quare obligatum moleste te fe
Abbreviated transcription (Latin):
os uota: illi tamen quorum mortes optent nesciunt. hi familia¬
rissimum quemque ex quo propter rei amicitiam plurimum est
mori cupiunt: illorum damno nemo uiuit. Hos quisquis differt
exhaurit. Optant ergo non tantum ut accipiant quod turpi ser-¬
uitute meruerunt: sed etiam ut tributo graui liberentur. Non
est itaq dubium quin hi magis quod damnatum est in uno optẽt:
quibus quisque morte profuturus est. uita nocet. Omnium ta¬
men istorum tam nota sunt uota ꝗͣ impunita. Denique se quisꝙ
consulat & in secretum pectoris sui redeat & inspiciat. quid taci-¬
tus optauerit. Qͣ multa sunt uota que etiam sibi fateri pudet:
ꝗͣ pauca que facere coram teste possumus: sed non quicquid re-¬
prehendendum est: etiam damnandum est: sicut hoc uotum
amici in manibus est male utentis bona uoluntate : & in id incid¬
entis quod euitat. Nam dum gratum animum festinat osten¬

Expanded text:
os vota ? Illi tamen, quorum mortes optent, nesciunt, hi familiaos vota ? Illi tamen, quorum mortes optent, nesciunt, hi familiarissimum quemque, ex quo propter amicitiam spei plurimum est, mori cupiunt. Illorum damno nemo vivit, hos, quisquis differt, exhaurit ; optant ergo non tantum, ut accipiant, quod turpi servitute meruerunt, sed etiam, ut tributo gravi liberentur. Non est itaque dubium, quin hi magis, quod damnatum est in uno, optent, quibus, quisquis morte profuturus est, vita nocet. Omnium tamen istorum tam nota sunt vota quam impunita. Denique se quisque consulat et in secretum pectoris sui redeat et inspiciat, quid tacitus optaverit. Quam multa sunt vota, quae etiam sibi fateri pudet ! Quam pauca, quae facere coram teste possimus ! Sed non, quidquid reprehendendum, etiam damnandum est, sicut hoc votum amici, quod in manibus est, male utentis bona voluntate et in id vitium incidentis, quod devitat ; nam dum gratum animum festinat osten
Abbreviated transcription (Latin):
ueri tamen solet anmerito damnatus sit: fortasse optauit non
ut multis uenderet: sed ut care: ut paruo sibi constarent que
uenditurus esset. Constat negotiatio eius exempto & uendito¬
quare uotum eius in unam partem trahis. cum lucrum ex ut¬
raque sit : Preterea omnes licet qui in ista negotiatione sunt
damnes. Omnes enim idem uolunt: idem intra se optant: ma¬
gnam hominum partem damnabis. Cui enim non exalieno in¬
commodo lucrum: miles bellum optat. Inglorium agricolam
annone caritas exigit. Eloquentie pretium expectat litium
numerus. Medicis grauis annus in questu est. Institores delica¬
tarum mercium iuuentus corrupta locupletat: nulla tempesta
te nullo igne ledantur tecta: iacebit opera fabrilis. Unius uotũ
deprehensum est: omnium simile est: an tu arruntium & hate¬
rium & ceteros qui captandorum testamentorum artem profes-¬
si sunt. non putas eadem habere que designatores & libitinari-¬

Expanded text:
Quaeri tamen solet, an merito damnatus sit. Fortasse optavit, non Quaeri tamen solet, an merito damnatus sit. Fortasse optavit, non ut multis venderet, sed ut care, ut parvo sibi constarent, quae venditurus esset. Cum constet negotiatio eius ex empto et venditoquare votum eius in unam partem trahis, cum lucrum ex utraque sit ? Praeterea omnes licet, qui in ista negotiatione sunt, damnes ; omnes enim idem volunt, id est, intra se optant. Magnam partem hominum damnabis ; cui enim non ex alieno incommodo lucrum ? Miles bellum optat, si gloriam ; agricolam annonae caritas erigit ; eloquentiae pretium excitat litium numerus ; medicis gravis annus in quaestu est ; institores delicatarum mercium iuventus corrupta locupletat; nulla tempestate tecta, nullo igne laedantur : iacebit opera fabrilis. Unius votum deprensum est, omnium simile est. An tu Arruntium et Haterium et ceteros, qui captandorum testamentorum artem professi sunt, non putas eadem habere quae dissignatores et libitinari
Abbreviated transcription (Latin):
breui futurum ut omnes exules reuerterentur: quid tibi inquit
mali feci: ut mihi peiorem reditum ꝗͣ exitum optares: Malo ut
patria meo exilio erubescat ꝗͣ reditu mereat. Non est istud exiliũ
cuius neminem magis ꝗͣ damnatum pudet. Quemad modum illi
seruauerunt bonorum ciuium officium qui reddi sibi penates suos
noluerunt clade communi: quia satius erat duos iniquo malo affi¬
ci: ꝗͣ omnes publico. Ita non seruat grati hominis affectum qui be¬
ne de se merentem uult difficultatibus opprimi quas ipse summo¬
ueat: qui etiam sibene cogitat male precatur. Ne in patrocini¬
um quidem nedum in gloriam incendium extinxisse quod fece¬
ris reputatur. In quibusdam ciuitatibus impium uotum sceleris
uicem tenuit.Demades certe athenis eum qui necessaria fune¬
ribus uenditabat damnauit:cum probasset magnum lucrum
optasse quod contingere illi sine multorum morte non poterat.

Expanded text:
brevi futurum, ut omnes exules reverterentur : " Quid tibi," inquit, brevi futurum, ut omnes exules reverterentur : " Quid tibi," inquit, " mali feci, ut mihi peiorem reditum quam exitum optares ? Ut malo, patria exilio meo erubescat, quam reditu maereat ! " Non est istud exilium, cuius neminem non magis quam damnatum pudet. Quemadmodum illi servaverunt bonorum civium officium, qui reddi sibi penates suos noluerunt clade communi, quia satius erat duos iniquo malo adfici quam omnes publico, ita non servat grati hominis adfectum, qui bene de se merentem difficultatibus vult opprimi, quas ipse submoveat, quia, etiam si bene cogitat, male precatur. Ne in patrocinium quidem, nedum in gloriam est incendium extinxisse, quod feceris. In quibusdam civitatibus impium votum sceleris vicem tenuit. Demades certe Athenis eum, qui necessaria funeribus venditabat, damnavit, cum probasset magnum lucrum optasse, quod contingere illi sine multorum morte non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
at: Quis siculos iuuenes ut bona liberalis exempla monstrarẽt.
si optauerint ut ethna immensa ignium ui super solitum ard
incendio raptis: Nihil debet scipioni roma: si punicum bellum
ut finiret perseuerare maluit aliud: nihil deciis quod morte pa¬
triam seruauerunt: si prius optauerunt ut deuotioni fortissi¬
me locum ultima rerum necessitas faceret. Grauissima infamia
est medici opus querere. Multi quos auxerant morbos & irritaue¬
rant ut maiore gloria sanarent: non potuerunt discutere: aut
cum magna miserorum uexatione uicerunt: Callistratum aiunt
ita certe hecaton auctor est: cum in exilium iret in quod multos
simul cum illo seditiosa ciuitas & intemperanter libera expulerat.
optante quodam ut atheniensibus necessitas restituendi exules
esset: abhominatum talem reditum.Rutilius noster animosius.
Cum enim quidam illum consolaretur & diceret instare arma ciuilia:

Expanded text:
at ? Quis Siculos iuvenes ut bona liberis exempla monstrabit, at ? Quis Siculos iuvenes ut bona liberis exempla monstrabit, si optaverint, ut Aetna immensam ignium vim super solitum ardeincendio raptis ? Nihil debet Scipioni Roma, si Punicum bellum, ut finiret, aluit ; nihil Deciis, quod morte patriam servaverunt, si prius optaverant, ut devotioni fortissimae locum ultima rerum necessitas faceret. Gravissima infamia est medici opus quaerere ; multi, quos auxerant morbos et irritaverant, ut gloria maiore sanarent, non potuerunt discutere aut cum magna miserorum vexatione vicerunt. Callistratum aiunt ita certe Hecaton auctor est, cum in exilium iret, in quod multos cum illo simul seditiosa civitas et intemperanter libera expulerat, optante quodam, ut Atheniensibus necessitas restituendi exules esset, abominatum talem reditum. Rutilius noster animosius, cum quidam illum consolaretur et diceret instare arma civilia,
Abbreviated transcription (Latin):
et peruenire: quod est pessime uoluntatis.Ista inquit nimia fe¬
stinatio ingrati est: id apertius exprimere non possum ꝗͣ si repeti¬
uero quod dixi. Non uis reddere acceptum beneficium sed effug¬
ere hoc dicere uideris. Quando isto carebo: Quocunque modo
mihi laborandum est ne isti obligatus sim. Si optares ut illi de suo
solueres multum ab esse uideris a grato: hoc quod optas iniquius est
Execraris enim illum: & caput sanctum tibi dira precatione dissicis.
emo ut existimo de immanitate animi tui dubitaret si aperte
illi paupertatem: si captiuitatem: si famem ac metum impreca¬
ueris. Aliquid interest utrum uox ista sit uoti tui. Sanius ali¬
quid ei horum opta: sin non & hoc esse gratum puta: quod ne in¬
gratus quidem faceret qui modo non usque in odium: sed tan¬
tum usque ad inficiationem beneficii perueniret. Quis pium di¬
cet eneam si patriam capi uoluerit: ut captiuitati patriam eripi¬

Expanded text:
et pervenire, quod est pessimae voluntatis. " Ista," inquit, " feet pervenire, quod est pessimae voluntatis. " Ista," inquit, " festinatio nimium grati est ! " Id apertius exprimere non possum, quam si repetivero, quod dixi. Non vis reddere acceptum beneficium, sed effugere. Hoc dicere videris : " Quando isto carebo ? Quocumque modo mihi laborandum est, ne isti obligatus sim." Si optares, ut illi de suo solveres, multum abesse videreris a grato. Hoc, quod optas, iniquius est ; exsecraris enim illum et caput sanctum tibi dira precatione defigis. Nemo, ut existimo, de immanitate animi tui dubitaret, si aperte illi paupertatem, si captivitatem, si famem ac metum imprecareris ; at quid interest, utrum vox ista sit voti tui an vis ? Aliquid enim horum optas. I nunc et hoc esse grati puta, quod ne ingratus quidem faceret, qui modo non usque in odium, sed tantum usque ad infitiationem beneficii perveniret ! Quis pium dicet Aenean, si patriam capi voluerit, ut captivitati patrem eripi
Abbreviated transcription (Latin):
sis & in letis sapienter geris: ut dubia prudenter tractes: aduer¬
sa fortiter: leta moderate. Ita in omnia utilem te amico exhibe
re potes. Aduersa eius nec deserueris nec optaueris. Multa ni¬
hilominus ut non optes intanta uarietate que tibi materiam
exercende fidei prebeant: incidunt. Queamdmodum qui optat
diuitias alicui: in hoc ut illarum partem ipse ferat: quanuis pro
illo uideatur optare sibi prospicit: sic qui optat amico aliquam
necessitatem quam adiutorio suo fideq discutiat: quod est ingra¬
ti se illi prefert: & tanti existimat illum miserum esse: ut ipse
gratus sit: & ob hoc ipsum ingratus ex onerare se uult: & graui
sarcina liberare. Multum interest utrum properes referre gra¬
tiam ut reddas beneficium: an ne ut debeas. Qui uult reddere
illius se commodo aptabit. & idoneum illi tempus uenire uolet.
Qui nihil aliud ꝗͣ ipse liberari uult: quomodocunque adhoc cupi¬

Expanded text:
sis et in laetis sapienter geris, ut dubia prudenter tractes, adversis et in laetis sapienter geris, ut dubia prudenter tractes, adversa fortiter, laeta moderate, ita in omnia utilem te exhibere amico potes. Adversa eius nec deserueris nec optaveris ; multa nihilo minus, ut non optes, in tanta varietate, quae tibi materiam exercendae fidei praebeant, incident. Quemadmodum, qui optat divitias alicui in hoc, ut illarum ipse partem ferat, quamvis pro illo videatur optare, sibi prospicit, sic, qui optat amico aliquam necessitatem, quam adiutorio suo fideque discutiat, quod est ingrati, se illi praefert et tanti existimat illum miserum esse, ut ipse gratus sit, ob hoc ipsum ingratus ; exonerare enim se vult et gravi sarcina liberare. Multum interest, utrum properes referre gratiam, ut reddas beneficium, an ne debeas. Qui reddere vult, illius se commodo aptabit et idoneum illi venire tempus volet ; qui nihil aliud quam ipse liberari vult, quomodocumque ad hoc cupi
Abbreviated transcription (Latin):
receptos quoque excludant. Apud nos primi omnium graccus
& mox liuius drusus instituerunt: segregare turbam suam: &
alios in secretum recipere: alios cum pluribus alios uniuersos
habuerunt. Itaq isti amicos primos habuerunt: secundos nun¬
quam ueros. Amicum uocas cuius disponitur salutatio: aut
potest tibi huius fides patere: qui per fores maligne apertas
scuum. Ignotus habetur non nisi suo ordine emittitur. Adq¬
uencumque itaq istorum ueneris: quorum salutatio urbem
concutit: scito etiam si animaduerteris obsessos ingenti fre¬
quentia uicos: & commeantium in utranque partem cater¬
uis itinera compressa. tamen uenire te in locum hominibus¬
plenum amicis uacuum. inpectore amicus non in atrio queritur.
illo recipiendus: illic retinendus est: & in sensus recondendus. Noc
doce: gratus es: male de te ex istimas si in utilis es nisi afflicto: si re¬
bus bonis superuacuus est. Quemadmodum te in dubiis & aduer¬

Expanded text:
receptos quoque excludant. Apud nos primi omnium C. Gracchus receptos quoque excludant. Apud nos primi omnium C. Gracchus et mox Livius Drusus instituerunt segregare turbam suam et alios in secretum recipere, alios cum pluribus, alios universos. Habuerunt itaque isti amicos primos, habuerunt secundos, numquam veros. Amicum vocas, cuius disponitur salutatio ? Aut potest huius tibi fides patere, qui per fores maligne apertas scuum ignotis " Have ! " non nisi suo ordine emittitur ? Ad quemcumque itaque istorum veneris, quorum salutatio urbem concutit, scito, etiam si animadverteris obsessos ingenti frequentia vicos et commeantium in utramque partem catervis itinera compressa, tamen venire te in locum hominibusplenum, amicis vacuum. In pectore amicus, non in atrio quaeritur; illo recipiendus, illic retinendus est et in sensus recondendus. Hoc doce : gratus es. Male de te existimas, si inutilis es nisi adflicto, si rebus bonis supervacuus es. Quemadmodum te et in dubiis et in adver
Abbreviated transcription (Latin):
semper potentie excusseris: docuerisq mobilia esse que dedit
casus: & maiore cursu fugere ꝗͣ ueniunt: nec his portionibus
quibus ad summa peruentum est retroiri: sed sepe inter for¬
tunam maximam & ultimam nihil interesse : Nescis quantũ
sit pretium amicitie: non intelligis te multum ei daturum cui
dederis amicum: rem non domibus tantum sed seculis ratam:
qui non alicubi magis deest ꝗͣ ubi creditur habundare. Quid
istos tu libros quos uix nomen clatorum complectitur: aut memo¬
ria aut manus amicorum existimas esse: Non sunt isti amici
qui agmine magno ianuam pulsant:qui in primas & secundas
admissiones digeruntur. Consuetudo ista uetus est regibus re-¬
ges & simulantibus populum amicorum describere. Est prop-¬
rium superbie magno estimare introitum ac tactum sui liminis.
& prohonore dare ut ostio suo propius assideas: ut gradum pri-¬
or intra domum ponas: in qua deinceps multa sunt hostia que

Expanded text:
semper potentiae excusseris docuerisque mobilia esse, quae dedit semper potentiae excusseris docuerisque mobilia esse, quae dedit casus, et maiore cursu fugere, quam veniunt, nec iis portionibus, quibus ad summa perventum est, retro iri, sed saepe inter maximam fortunam et ultimam nihil interesse ? Nescis, quantum sit pretium amicitiae, si non intellegis multum te ei daturum, cui dederis amicum, rem non domibus tantum, sed saeculis raram, quae non aliubi magis deest, quam ubi creditur abundare. Quid ? Istos tu libros, quos vix nomenclatorum complectitur aut memoria aut manus, amicorum existimas esse ? Non sunt isti amici, qui agmine magno ianuam pulsant, qui in primas et secundas admissiones digeruntur. Consuetudo ista vetus est regibus regesque simulantibus populum amicorum discribere, et proprium superbiae magno aestimare introitum ac tactum sui liminis et pro honore dare, ut ostio suo propius adsideas, ut gradum prior intra domum ponas, in qua deinceps multa sunt ostia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt meliora consumptis. Tota uita agrippe & mecenatis ua¬
cauit locus. Quid putem defuisse similes qui assumerentur: an
ipsius uitium fuisse qui maluit queri ꝗͣ querere: Non est quod
existimemus agrippam & mecenatem solitos illi uera dicere: qui
si uixissent inter dissimulantes fuissent. Regalis ingenii mos
est in presentium contumeliam amissa laudare: & his uirtutẽ
dare uera dicendi a quibus iam audiendi periculum non est. Sed
ut me ad propositum reducam: uides ꝗͣ facile sit gratiam referre
felicibus & in summo humanarum opium positis. Dic illis non
quod uolunt audire: sed quod audisse semper uolunt. plenas
aures adulationibus aliquando uox uera intret. Da consilium
utile. Queris quid felicibus dare possis: effice ne felicitati sue
credant: ut sciant illam multis & fidis manibus continendam.
Parum in illos contuleris si illis stultam fiduciam permansure

Expanded text:
xerunt meliora consumptis. Tota vita Agrippae et Maecenatis vaxerunt meliora consumptis. Tota vita Agrippae et Maecenatis vacavit locus. Quid ? Putem defuisse similes, qui adsumerentur, an ipsius vitium fuisse, quia maluit queri quam quaerere ? Non est, quod existimemus Agrippam et Maecenatem solitos illi vera dicere ; qui si vixissent, inter dissimulantes fuissent. Regalis ingenii mos est in praesentium contumeliam amissa laudare et his virtutem dare vera dicendi, a quibus iam audiendi periculum non est. Sed ut me ad propositum reducam, vides, quam facile sit gratiam referre felicibus et in summo humanarum opum positis. Dic illis, non quod volunt audire, sed quod audisse semper volent ; plenas aures adulationibus aliquando vera vox intret ; da consilium utile. Quaeris, quid felici praestare possis ? Effice, ne felicitati suae credat, ut sciat illam multis et fidis manibus continendam. Parum in illum contuleris, si illi stultam fiduciam permansurae
Abbreviated transcription (Latin):
sit admissos gregatim adulteros per erratam nocturnis comm¬
essationibus ciuitatem: forum ipsum ac rostra ex quibus pater
legem de adulteriis dederat.: filie in strupra placuisse: ad condi¬
anum ad marsiam concursum: cum ex adulta in questuariam
uersa uis omnis licentie sub ignoto adultero peteret. Hec tam
uindicanda principi ꝗͣ tacenda: quia quarundam rerum tur¬
pitudo etiam ad uindicantem redit: parum potens ire publica¬
uerat. Deinde cum interposito tempore in locum ire subisset
uerecundia: gemens quod illa silentio non pressisset que tam
diu nescierat: donec loqui turpe esset sepe exlamauit. Horũ
mihi nihil accidisset. si aut agrippa aut mecenas uixissent. Ad¬
eo tot habenti milia hominum duos reparare difficile est. Cese
sunt legiones & protinus scripte: fracta classis: & inter pauco
dies natauit noua. Seuitum est in opera publica ignibus: surre¬

Expanded text:
sit : admissos gregatim adulteros, pererratam nocturnis comsit : admissos gregatim adulteros, pererratam nocturnis comissationibus civitatem, forum ipsum ac rostra, ex quibus pater legem de adulteriis tulerat, filiae in stupra placuisse, cotidianum ad Marsyam concursum, cum ex adultera in quaestuariam versa ius omnis licentiae sub ignoto adultero peteret. Haec tam vindicanda principi quam tacenda, quia quarundam rerum turpitudo etiam ad vindicantem redit, parum potens irae publicaverat. Deinde, cum interposito tempore in locum irae subisset verecundia, gemens, quod non illa silentio pressisset, quae tam diu nescierat, donec loqui turpe esset, saepe exclamavit : " Horum mihi nihil accidisset, si aut Agrippa aut Maecenas vixisset ! " Adeo tot habenti milia hominum duos reparare difficile est. Caesae sunt legiones et protinus scriptae ; fracta classis et intra paucos dies natavit nova ; saevitum est in opera publica ignibus, surre
Abbreviated transcription (Latin):
tias. Ceterum non est quod exercitum tuum obhoc putes sustineri
non posse: quia numerus eius duci quoque ignotus est. Nihil tam
magnum est quod perire non possit: cui irascitur inpernitiem ut
alia quiescant ipsa magnitudine sua causa. Acciderunt que dema¬
rathus predixerat: diuina atq humana impellentem & minitan¬
tem quicquid obstiterat trecenti stare iusserunt: stratusq per
totam greciam xerses. intellexit quantum ab exercitu turba
distaret. Itaq xerses pudore ꝗͣ dammo miserior demaratho
gratias egit: quod solus sibi uerum dixisset: & permisit petere
que uellet. Petiit ille ut maximam asie ciuitatem sardis curru
uectus intraret. rectam capite tyaram gerens. Id solis datum
regibus: dignus fuerat premio ante ꝗͣ peteret. Sed ꝗͣ miserabi¬
lis gens in qua nemo fuit qui uerum diceret regi: nisi qui non
dicam relegauit & flagitia principalis domus inpublicum emi¬

Expanded text:
tias. Ceterum non est, quod exercitum tuum ob hoc sustineri tias. Ceterum non est, quod exercitum tuum ob hoc sustineri non putes posse, quia numerus eius duci quoque ignotus est ; nihil tam magnum est, quod perire non possit, cui nascitur in perniciem, ut alia quiescant, ex ipsa magnitudine sua causa." Acciderunt, quae Demaratus praedixerat. Divina atque humana impellentem et mutantem, quidquid obstiterat, trecenti stare iusserunt, stratusque passim per totam Graeciam Perses intellexit, quantum ab exercitu turba distaret. Itaque Xerxes pudore quam damno miserior Demarato gratias egit, quod solus sibi verum dixisset, et permisit petere, quod vellet. Petit ille, ut Sardis, maximam Asiae civitatem, curru vectus intraret rectam capite tiaram gerens ; id solis datum regibus. Dignus fuerat praemio, ante quam peteret ; sed quam miserabilis gens, in qua nemo fuit, qui verum diceret regi, nisi qui non dicam relegavit et flagitia principalis domus in publicum emi
Abbreviated transcription (Latin):
poribus obstruent: tota illos asia non mouebit loco: tantas minas
belli & pene totius humani generis ruentis impetum paucissimi
sustinebunt. Cum te mutatis legibus suis natura transmiserit:
in semita herebis: & extimabis futura damna cum computaueris
quanti tibi thermopilarum angusta constiterint. Scies te fuga¬
riposse cum scieris teposse retineri. Cedent quidem tibi pluribus
locis uelut torrentis modo ablati: cuius terrore cum magno prima
uis defluit: deinde hinc atq illinc coorientur: & tuis te uiribus
prement. Uerum est quod dicitur: maiorem belli apparatum esse
ꝗͣ qui recipi abhis regionibus possit quas oppugnare constituis: sed
hec res contra nos est. ob hoc ipsum te grecia uincet. quia non capit:
uti toto te non potest.Preterea que una rebus salus est occurrere ad
primos rerum impetus & inclinatis opem ferre non poteris: nec ful¬
cire ac firmare labentia. Multo ante uinceris ꝗͣ uictum te esse sen¬

Expanded text:
poribus obstruent ; tota illos Asia non movebit loco ; tantas minas poribus obstruent ; tota illos Asia non movebit loco ; tantas minas belli et paene totius generis humani ruentis impetum paucissimi sistent. Cum te mutatis legibus suis natura transmiserit, in semita haerebis et aestimans futura damna, cum computaveris, quanti Thermopylarum angusta constiterint ; scies te fugari posse, cum sciens posse retineri. Cedent quidem tibi pluribus locis velut torrentis modo ablati, cuius cum magno terrore prima vis defluit ; deinde hinc atque illinc coorientur et tuis te viribus prement. Verum est, quod dicitur, maiorem belli apparatum esse, quam qui recipi ab his regionibus possit, quas oppugnare constituis, sed haec res contra nos est. Ob hoc ipsum te Graecia vincet, quia non capit ; uti toto te non potes. Praeterea, quae una rebus salus est, occurrere ad primos rerum impetus et inclinatis opem ferre non poteris nec fulcire ac firmare labentia ; multo ante vincens, quam victum esse te sen