comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tum eximia corporis magnitudĩe inuacuii põtẽ gallꝰ
precessit a ꝗͣtum maxima uote potuit quem nunc inquit roma uirũ fortis¬
simum ht̃ procedat age dum ad pugnam ut nr̃ duorum euentus ostendat
utra gens bello sit melior. Diu inter pͥmores uiuenum romanoꝵ silentium
fuit. cum & abnũe certamen uererentur & precipuam sortem piculi petẽ
nolent Tum T manlius lucii filius qui patrem auexatione tribunitia uindi¬
c auerat/ exstatione ad dcãtorem ꝑgit. Inuissu tuo inquit imꝑator extra
dinem nũꝙͣ pugnauerim non si certam uictoriã uideã. si tu ꝑmitti
uolo ego illi bellue ondere. quando adeo ferox presultat hostiũ signis. me
exea familia ortum que gallorũ agmen exrupe tarpeia deiecit Tum di¬
ator macte uir tute inquit ac pietate inpatrẽ patriamq TManli est
I ꝑge. & nomen romanum inuictum uiuãtib diis p̃sta. Armant inde iuue¬
nem equales pedestre scutam capit. hispano cingitur gladio. ad propriorẽ

Expanded text:
tum eximia corporis magnitudine in uacuum pontem Gallus processit et quantum maxima uoce potuit 'quem nunc' inquit 'Roma uirum fortissimum habet, procedat agedum ad pugnam, ut noster duorum euentus ostendat utra gens bello sit melior.' diu inter primores iuuenum Romanorum silentium fuit, cum et abnuere certamen uererentur et praecipuam sortem periculi petere nollent; tum T. Manlius L. filius , qui patrem a uexatione tribunicia uindicauerat, ex statione ad dictatorem pergit; 'iniussu tuo' inquit, 'imperator, extra ordinem nunquam pugnauerim, non si certam uictoriam uideam: si tu permittis, uolo ego illi beluae ostendere, quando adeo ferox praesultat hostium signis, me ex ea familia ortum quae Gallorum agmen ex rupe Tarpeia deiecit.' tum dictator 'macte uirtute' inquit 'ac pietate in patrem patriamque, T. Manli , esto. perge et nomen Romanum inuictum iuuantibus dis praesta.' armant inde iuuenem aequales; pedestre scutum capit, Hispano cingitur gladio ad propiorem
Abbreviated transcription (Latin):
quasdam medicamẽta & recondita alia inuenerũt quib inforum delatis
& ad xxͣ matronas apud quas deprehensa erant piuatorem accitis: due ex
eis cornelia ac sergia patritie utraq gentis tum ea medicamenta salubria
contenderent ab confutante indice bibere usse: ut se falsum cõmẽta
arguerent spatio ad colloquendum supto cum sumoto ppło in conspectu
omnium rem ad ceteras r̃tulissent: haud abnuentib & illis bibere: e poto me
dicamento suamet ip̃a fraude omnes interierunt. Comprehense extemplo eaꝵ
comites magnum numerum matronarum indicauerunt. exꝗb ad .C.lxx.
loco hĩta captisq magis mentib ꝗͣ consceleratis similis uisa. Itaq memoria
ex annalib repetita secessionib quondam plebis c lauum ad dictatore fixum
alienatasq discordia mentes hominum eo piaculo compotes sui fecisse dicta¬

Expanded text:
quasdam medicamenta et recondita alia inuenerunt; quibus in forum delatis quasdam medicamenta et recondita alia inuenerunt; quibus in forum delatis et ad uiginti matronis, apud quas deprehensa erant, per uiatorem accitis duae ex eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, cum ea medicamenta salubria esse contenderent, ab confutante indice bibere iussae ut se falsum commentam arguerent, spatio ad conloquendum sumpto, cum submoto populo in conspectu omnium rem ad ceteras rettulissent, haud abnuentibus et illis bibere, epoto <in conspectu omnium> medicamento suamet ipsae fraude omnes interierunt. comprehensae extemplo earum comites magnum numerum matronarum indicauerunt; ex quibus ad centloco habita captisque magis mentibus quam consceleratis similis uisa; itaque memoria ex annalibus repetita in secessionibus quondam plebis clauum ab dictatore fixum alienatasque discordia mentes hominum eo piaculo compotes sui fecisse, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Fedus insequens anus seu intẽ¬
perie celi seu han huãna fraude fuit. M. Claudio marcello T ualerio consu¬¬
lib flacum potitumq uarie inannalib cognomẽ consulis inuenio: cȩterũ
in eo parui refert. quid ueri sit. Illud ꝑuelim. nec om̃es auctões sunt ꝓditã
falso esse uenenis assũptos quorum mors infamẽ annum pestilentia fe¬
cerit Sicut ꝓditur tum res ne cui auctorum fidem abrogauerim exponẽda
est. Cum primores ciuitatis similib morbis eodem ferie omnes euentu
morirentur. Ancilla quedam ad fabium maximum edilem curulẽ in di¬
caturam se causam pute pestis professa est. si ab uno fides sibi data ẽẽ
haud faturũ noxe inditium. fabiuis confestim rem ad consules & consules ad
senatum referunt. consensuq ordinas fides inditia data. tum patefactum
nuliebri fraude cuirtatem p̃mi matronasq ea uenena coquere. & si sec
ex templo uelint manifesto deprehendi posse. Secuti indicem & coquentes

Expanded text:
edus insequens annus seu intemperie caeli seu humana fraude fuit, M. Claudio Marcello C. Ualerio consulibus.— Flaccum Potitumque uarie in annalibus cognomen consulis inuenio; ceterum in eo parui refert quid ueri sit—. illud peruelim—nec omnes auctores sunt—proditum falso esse uenenis absumptos quorum mors infamem annum pestilentia fecerit; sicut proditur tamen res, ne cui auctorum fidem abrogauerim, exponenda est. cum primores ciuitatis similibus morbis eodemque ferme omnes euentu morerentur, ancilla quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem indicaturam se causam publicae pestis professa est, si ab eo fides sibi data esset haud futurum noxae indicium. Fabius confestim rem ad consules, consules ad senatum referunt consensusque ordinis fides indici data. tum patefactum muliebri fraude ciuitatem premi matronasque ea uenena coquere et, si sequi extemplo uelint, manifesto deprehendi posse. secuti indicem et coquentes
Abbreviated transcription (Latin):
miles depu ͦ accipẽt cum añ id tempus desuo quisq functus eo munere ẽẽt
Iichil acceptum unq̃ aplebe tanto gaudio traditur: concursum itaq ad curiam
e̾e̾. prensatasq ex euntium manus. & patres uere appellatos effectum ee̾: fa¬
centibus: ut nemo protam munifica patria donec quicꝗ̃ uirium superesset
corpori aut sangumi suo parceret cum conmoditas iuiuaret: rem familie
saltem acquiestere eo tpr̃e. quo corpus adictum atq opatum rei publite ẽẽt
Tum qđ ultro sibi oblatum ee̾t non atribunis pleb̃ unꝗͣ agitatũ non suis ser-¬
monibus efflagitatũ id effitiebat multiplex gaudium cumulatiorẽq

Expanded text:
miles de publico acciperet, cum ante id tempus de suo quisque functus eo munere esset. miles de publico acciperet, cum ante id tempus de suo quisque functus eo munere esset. nihil acceptum unquam a plebe tanto gaudio traditur. concursum itaque ad curiam esse prensatasque exeuntium manus et patres uere appellatos, effectum esse fatentibus ut nemo pro tam munifica patria, donec quicquam uirium superesset, corpori aut sanguini suo parceret. cum commoditas iuuaret rem familiarem saltem adquiescere eo tempore quo corpus addictum atque operatum rei publicae esset, tum quod ultro sibi oblatum esset, non a tribunis plebis unquam agitatum, non suis sermonibus efflagitatum, id efficiebat multiplex gaudium cumulatioremque
Abbreviated transcription (Latin):
locum dedere scalas ad mouendi. plenaq hostium cuncta erant & inmuris diu
celes ꝑiter fugientiũ ac restitentiũ armatorum atq mermium fuit. Cogebat
q uicti quia cedentib spei nihil erat pugnam inire. cum pronũtiatum
repente. ne quis preter armatus uolaretur reliquam omnem multitudinem
uoluntaria exuit armis. Quorum ad duo milia & quingenti uiui capiu
acetera pda fabius militem abstitinmuit donec college uenirent ab illis qͦ
ex̾citibus captum anxur dictͥans ẽẽ qui ceteros uolscos ap̃sidio euis loci auer¬
issent: qui ubi uenerunt oppidum uetere fortuna oppulentum tres ex
dirup̾ẽ. eaq pͥmum benignitas impatorum plebem patrib conciliauit addi¬
tum deinde omnium maxie tempestiue pncipium inmultitudinem muneꝵ
it ante mentione ullam plebis tribunorumq decernẽt senatus ut stipeno

Expanded text:
locum dedere scalas admouendi, plenaque hostium cuncta erant, et immitis diu locum dedere scalas admouendi, plenaque hostium cuncta erant, et immitis diu caedes pariter fugientium ac resistentium, armatorum atque inermium fuit. cogebantur itaque uicti, quia cedentibus spei nihil erat, pugnam inire, cum pronuntiatum repente ne quis praeter armatos uiolaretur, reliquam omnem multitudinem uoluntariam exuit armis, quorum ad duo milia et quingenti uiui capiuntur. a cetera praeda Fabius militem abstinuit, donec collegae uenirent, ab illis quoque exercitibus captum Anxur dictitans esse, qui ceteros Uolscos a praesidio eius loci auertissent. qui ubi uenerunt, oppidum uetere fortuna opulentum tres exercitus diripuere; eaque primum benignitas imperatorum plebem patribus conciliauit. additum deinde omnium maxime tempestiuo principum in multitudinem munere, ut ante mentionem ullam plebis tribunorumue decerneret senatus, ut stipendium
Abbreviated transcription (Latin):
cum insermonibus otionibusq interdum agitantes au̾tissent plebem al
cipiendo bello profertur tpũs ferende legis quam si subiecta inuidie e̾e̾t anti¬
quari appebat. Interim tribunus militum. in uolscam agrum duce̾ ex̾citũ placuit
M. Cornelius unus rome relictus. Tres tribum postꝗͣ nullo loco castra uolscoꝵ
ẽẽ nec cõmissuros se plio apparuit triꝑtito ad deuast andos fines discessere.
alerius Antium petit Cornelius giras quacũq incessere late ppłati sunt tecta
agrosq ut deterrerẽt uolscos. Fabius qđ maxime petebat᷑ ad anexere oppugnã¬
dum sine ulla pplatione accessit. Anexur fuit que nunc taracine sũt urbo
ma in paludem Abea ꝑte fabius oppugnationem ondit circũmisse quatuor
cohortes cum C Seruilio hala cum inminentem urbi collem cepissent exloco alti¬
ore qua nullum erat presidium ingenti clamore ac tumultu menia muasere
ad quem tumulum obstupefacti qui adusus fabium urbem infimam tueb

Expanded text:
cum in sermonibus contionibusque interdum agitantes auertissent plebem ab suscipiendo bello, profertur tempus ferundae legis quam si subiecta inuidiae esset antiquari apparebat. interim tribunos militum in Uolscum agrum ducere exercitum placuit; Cn. Cornelius unus Romae relictus. tres tribuni, postquam nullo loco castra Uolscorum esse nec commissuros se proelio apparuit, tripertito ad deuastandos fines discessere. Ualerius Antium petit, Cornelius Ecetras; quacumque incessere, late populati sunt tecta agrosque, ut distinerent Uolscos; Fabius, quod maxime petebatur, ad Anxur oppugnandum sine ulla populatione accessit. Anxur fuit, quae nunc Tarracinae sunt, urbs na in paludes. ab ea parte Fabius oppugnationem ostendit; circummissae quattuor cohortes cum C. Seruilio Ahala cum imminentem urbi collem cepissent, ex loco altiore, qua nullum erat praesidium, ingenti clamore ac tumultu moenia inuasere. ad quem tumultum obstupefacti qui aduersus Fabium urbem infimam tuebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Consul
quoq nusꝗ reuulso certamine dum quicꝗͣ suꝑfuit
autiis & magna ꝑte impedimentorum ambo prouictis ex̾citus se in monr
ꝓximos reciperent. tumultus tñ cirtumsessus ultro mediam ẽ noctẽ quo cum
circumdentibus nuntiatum eẽt castra deserta e̾ẽ uictos rati suos & ip̃i qua
Q intenebris pauor tullit fugerunt Tempanius metu insidiarum suos
lucem tenuit. digressus deinde ip̃e cum paucis speculatum cum ab sautiis ho¬
stibus sciscitando comꝑisset castra uolscorum deserta ẽẽ. letus ab tumulo suos
deuocat & incastra romana penetrat: ubi cum uasta desertaq omĩa atq
eandem quam ap̃ hostes feditatem inuenisset. priusꝗͣ uolscos cogͥtus terror
reducẽt quib poterat sautus ductis secum ignarus quam regionem consul
petisset adurbem ꝓximus itinerib ꝑgit

Expanded text:
consul quoque nusquam remisso certamine dum quicquam superfsauciis et magna parte impedimentorum ambo pro uictis exercitus se in montes proximos reciperent. tumulus tamen circumsessus ultra mediam noctem est; quo cum circumsedentibus nuntiatum esset castra deserta esse, uictos rati suos et ipsi, qua quemque in tenebris pauor tulit, fugerunt. Tempanius metu insidiarum suos ad lucem tenuit. digressus deinde ipse cum paucis speculatum, cum ab sauciis hostibus sciscitando comperisset castra Uolscorum deserta esse, laetus ab tumulo suos deuocat et in castra Romana penetrat. ubi cum uasta desertaque omnia atque eandem quam apud hostes foeditatem inuenisset, priusquam Uolscos cognitus error reduceret, quibus poterat sauciis ductis secum, ignarus quam regionem consul petisset, ad urbem proximis itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
Regnauit ancus annos quattuor xx ͭ ͥ cuilib&
erant. Co magis tarquinus instare ut q̃ primum comitia regis creandi fie
Quibus indictis subtempus pueros uenatum alegauit. Isqͣ primus & pe¬
tisse ambitiose regnum & oronem dicit᷑ habuisse ad conciliandos plebis aĩos
ompositam. Tum se rem non nouam petere quippe qui non pͥmus qđ q
indignari mirari ue posset sed tertius rome pegrinus regnum affectaret. &¬
tatium non exꝑegrino solum. sed etiam ex hoste regem factum tsumam igna¬
um urbis non petentem regnum ultro accitum se ex quo sui potens fi
Romam cum conuige ac fortunis omnibus cõmigrasse maiorem partem
etatis eius qua cunlibus offitiis fungantur homines rome se potius q̃ ĩpriã
uet̾e uixisser domi militieq sub haud penitendo magistͦ. ip̃o anco rege roma¬
na se iura romanos ritus didicisse. obsequio & obseruantia in regem cum
omnibus benignitate erga alios cum rege ip̃o certasse

Expanded text:
regnauit Ancus annos quattuor et uiginti, cuierant. eo magis Tarquinius instare ut quam primum comitia regi creando fierent. quibus indictis sub tempus pueros uenatum ablegauit. isque primus et petisse ambitiose regnum et orationem dicitur habuisse ad conciliandos plebis animos compositam: cum se non rem nouam petere, quippe qui non primus, quod quisquam indignari mirariue posset, sed tertius Romae peregrinus regnum adfectet; et Tatium non ex peregrino solum sed etiam ex hoste regem factum, et Numam ignarum urbis, non petentem, in regnum ultro accitum: se ex quo sui potens fuerit Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrasse; maiorem partem aetatis eius qua ciuilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in uetere patria uixisse; domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse
Abbreviated transcription (Latin):
Agi deinde de concordia ceptum. concessumq inconditiones ut
n sui magistratus eẽnt sacrosancti quibus auxilium latio adu̾sus con
eẽt ne ue cui patrum caꝑe cum magistratum liceret. Ita tribuni plebei cre¬
ati duo .C. Lucinius & L albinus. hii tres collegas sibi treauerunt: ĩ his
num fuisse seditionis auctorem. de duobus qui fuerint minus cõuen
sunt qui duos tm̃ insacro monte creatos tribunos eẽ dicant ibiq sacratam
legem latam ꝑsecessionem plebis.

Expanded text:
agi deinde de concordia coeptum, concessumque in condiciones ut plebi sui magistratus essent sacrosancti quibus auxilii latio aduersus consules esset, neue cui patrum capere eum magistratum liceret. ita tribuni plebei creati duo, C. Licinius et L. Albinus ; ii tres collegas sibi creauerunt. in his Sicinium fuisse, seditionis auctorem: de duobus, qui fuerint minus conuenit. sunt qui duos tantum in Sacro monte creatos tribunos esse dicant, ibique sacratam legem latam. per secessionem plebis
Abbreviated transcription (Latin):
inuissa ppłi regnare conciliata prius uoluntate plebis agro capto
hostibus uiritim duuso ausus est ferre ad ppłm: uellent iuberent ne se¬
gnare tantoq consensu ꝗͣto haud quisꝗͣ alius ante rex est declaratus. Neq
ea res tarquinio spem affectandi regni minuit Iino eo impẽsuis quia de ago
ebis adu̾sum prum uoluntatem senserat agi criminandi seruium ap̃ p
crescendiq incuria. sibi occasionem datam ratus ẽ & ip̃e iuiuenis ardentis
animi & domi uxore tulia inquietum animum stimulante tullit enim &ro¬
mana regia sceleris tragici exemplum. ut tedio regum maturior ueniret liber¬
tas. ultimumq regnum eẽt quod scelere ꝑtum foret. hic lucius tarquinius
isci tarquinii regis: filius nepos ne fuerit parum liquet. pluribus tame
auctoribus filium ediderim. fratrem habuerat aruntem tarquinum mitis
Oingenii iuuenem

Expanded text:
iussu populi regnare, conciliata prius uoluntate plebis agro capto ex hostibus uiritim diuiso, ausus est ferre ad populum uellent iuberentne se regnare; tantoque consensu quanto haud quisquam alius ante rex est declaratus. neque ea res Tarquinio spem adfectandi regni minuit; immo eo impensius quia de agro plebis aduersa patrum uoluntate senserat agi, criminandi Serui apud patres crescendique in curia sibi occasionem datam ratus est, et ipse iuuenis ardentis animi et domi uxore Tullia inquietum animum stimulante. tulit enim et Romana regia sceleris tragici exemplum, ut taedio regum maturior ueniret libertas ultimumque regnum esset quod scelere partum foret. hic L. Tarquinius —Prisci Tarquini regis filius neposne fuerit parum liquet; pluribus tamen auctoribus filium ediderim—fratrem habuerat Arruntem Tarquinium mitis ingenii iuuenem
Abbreviated transcription (Latin):
gradum plenis repente portis effusi hostes impulsa romana atie studio in¬
idi sequendiq trahuntur ad locum insidiarum. Inde subito exorti ro¬
mani transu̾sam inuadunt hostium atiem. Addunt pauorem mota e castõ
eorum qui ir.qesidia redicti fuerant. ita multiplici terore ꝑcussi fid¬
nis equos. terga u̾tunt multoq effusuis. quipye uera fuga. qui simulantes
ulo ante sequuti erant opidum repetebant. non tam̃ eripuere se hos
rens interga romanus priusꝗ̃ fores portarum obiterent uelud agmine uno
irrumoit

Expanded text:
gradum, plenis repente portis effusi hostes impulsa Romana acie studio ingradum, plenis repente portis effusi hostes impulsa Romana acie studio instandi sequendique trahuntur ad locum insidiarum. inde subito exorti Romani transuersam inuadunt hostium aciem; addunt pauorem mota e castris eorum qui in praesidio relicti fuerant. ita multiplici terrore perculsi Fidenis equos, terga uertunt; multoque effusius, quippe uera fuga, qui simulantes paulo ante secuti erant oppidum repetebant. non tamen eripuere se hosti: haerens in tergo Romanus, priusquam fores portarum obicerentur, uelut agmine uno inrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidenates nimis uicinas prope se conualescere
opes rati. prius ꝗͣ tantum roboris ee̾t quantum futurum appebat. octupãt
bellum facere. Iuuentute armata in missa uastatur ager qui inter urbẽ
fidenas est. Inde ad leuam uersi qr̃ dextra tiberis artebat magna ti¬
datione agrestium populantur: tumultusq repens ex agris murbem illatus
pronuntio fuit. Ex citus romulus. neq enim dilationem pati uicinum bellũ
terat exexcitum educit. castra a fidenis mille passuum locat. ibi mod
presidio relicto egressus omnibus copus partem militum locis circa densa
sita uirgulta obscuris subsidere insidis iussit. cum ꝑte maiori atq
equitatu profectus. id quod querebat tumultuoso & minaci gn̾ẽ pugne
ob equitando ipsis prope portis hostem excuiit. fuge quoq que simulanda
adem equestris pugna cãm minus mirabilem dedit & cum uelutł in¬
ter pugne fugeq consilium trepidante equitatu quaq pedes quoq referet

Expanded text:
Fidenates nimis uicinas prope se conualescere opes rati, priusquam tantum roboris esset quantum futurum apparebat, occupant bellum facere. iuuentute armata immissa uastatur agri quod inter urbem ac Fidenas est; inde ad laeuam uersi quia dextra Tiberis arcebat, cum magna trepidatione agrestium populantur, tumultusque repens ex agris in urbem inlatus pro nuntio fuit. excitus Romulus—neque enim dilationem pati tam uicinum bellum poterat—exercitum educit, castra a Fidenis mille passuum locat. ibi modico praesidio relicto, egressus omnibus copiis partem militum locis circa densa obsita uirgulta obscuris subsidere in insidiis iussit: cum parte maiore atque omni equitatu profectus, id quod quaerebat, tumultuoso et minaci genere pugnae adequitando ipsis prope portis hostem exciuit. fugae quoque, quae simulanda erat, eadem equestris pugna causam minus mirabilem dedit. et cum, uelut inter pugnae fugaeque consilium trepidante equitatu, pedes quoque referret
Abbreviated transcription (Latin):
Tribunis plebis
uI. M. Postumio & ł ꝯumtio diem dixerant ꝙ adueios eorum oꝑa mal
gnatũ est occasio usa est per recens odium Sempronii consulis renouande
roditũ deinde quia illis impine fu̾it inuolscis ab consule excitũ trad
ad cedem fortissimos equites. deserta fede castra uociferati ẽẽnt Qti Iulius
ius ex tribunis tempanium equitem uocari iussit Coramq eo Sexte temp
inquit quero de te arbitreris ne. Ct. Sempronium consulem aut incempore
pugnam missse aut firmasse subsidiis atiem aut ullo boni consulis functum
fitio & tu ne ip̃e uictis legionibus romanis. tuo consilio equitẽ ad pedes de¬
habueris: an tu cohorsq incastra ur̃a uirtute prorapitis & quem ĩ casts
consulem & quem excitum in ueneritis: an deserta castra relictos sautios mi
hec prou̾tute tuaq fide qua una hoc bello resp. stetit: dicenda tibi sunt

Expanded text:
tribunis plebi qui M. Postumio et T. Quinctio diem dixerant, quod ad Ueios eorum opera male pugnatum esset, occasio uisa est per recens odium Semproni consulis renouandae ab ducibus, proditum deinde, quia illis impune fuerit, in Uolscis ab consule exercitum, traditos ad caedem fortissimos equites, deserta foede castra uociferati essent, C. Iunius , unus ex tribunis, Tempanium equitem uocari iussit coramque ei ' Sex. Tempani ' inquit, 'quaero de te arbitrerisne C. Sempronium consulem aut in tempore pugnam inisse aut firmasse subsidiis aciem aut ullo boni consulis functum officio; et tune ipse, uictis legionibus Romanis, tuo consilio equitem ad pedes deduii usquam habueris, an tu cohorsque in castra uestra uirtute perruperitis; ecquem in castris consulem, ecquem exercitum inueneritis an deserta castra, relictos saucios milites. haec pro uirtute tua fideque, qua una hoc bello res publica stetit, dicenda tibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sine statiomibus ac custodiis passim ferarum ritu sternũtur nunc absecun-¬
dis rebus magis etiam soliti incauti. Si uobis in aĩo est uel tueri menia ura
cpati hec omnia galiam fieri pͥma uigilia capite arma frequẽtes me¬
quimini ad cedem non ad pugnam nisi uictos sonno uelut pecudes trucidã¬
dos tradidero non recuso eundem ardee rerum mearũ exitum quẽ rome
bui Euis iniquis q ꝑsuasum erat tanto bello uirum neminem usꝗ ea
tempestate ẽẽ¬

Expanded text:
sine stationibus ac custodiis passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secunsine stationibus ac custodiis passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam solito incauti. si uobis in animo est tueri moenia uestra nec pati haec omnia Galliam fieri, prima uigilia capite arma frequentes, me sequimini ad caedem, non ad pugnam. nisi uinctos somno uelut pecudes trucidandos tradidero, non recuso eundem Ardeae rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis iniquisque persuasum erat tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate e
Abbreviated transcription (Latin):
tuna hoc egit mea. Nemo urm̃ conditionis mee oblitum me huc ꝓcessisse pu¬
tet sed res ac ꝑiculum cõe coegit qđ ꝗđ quisq potest inre trepida p̃sidii in
medium conferre. & qñ ego uobis protantis ur̃is in me meritis gratiã refe¬
ram si nunc cessauero: aut ubi erit usus mei uobis. si in bello non foret. hac
te inpriã steti & inuictus bello ĩ pace abingratis ciubus pulsos sum. Uo
q̃ta ipĩ meministis nec enim exprobranda apud memores sunt gratie re¬
ende. & huic urbi decus ingens belli ex hoste coĩ pariendi. qui effuso a¬
mine aduentat. Gens est cui natura corpora aĩos magna magis ꝗͣ firma
dederit eo intertamẽ omne plus terroris ꝗͣ uirium ferunt. Argumento sit cla¬
des romana patentem cepere urbem exarce capitolioq his exigua restituit¬
in manu iam obsidionis tedio uicti abscedunt uagiq ꝑ agros palant᷑ cibo uinoq
ꝯtim hausto repleti. Ubi nox appetit prope riuos aquarum sine monum̃

Expanded text:
tuna hoc eguit mea, nemo uestrum condicionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cogit quod quisque possit in re trepida praesidii in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me meritis gratiam referam, si nunc cessauero? aut ubi usus erit mei uobis, si in bello non fuerit? hac arte in patria steti et inuictus bello, in pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. uobis is quanta ipsi meministis—nec enim exprobranda ea apud memores sunt —gratiae referendae et huic urbi decus ingens belli ex hoste communi pariendi. qui effuso agmine aduentant gens est cui natura corpora animosque magna magis quam firma dederit; eo in certamen omne plus terroris quam uirium ferunt. argumento sit clades Romana. patentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti abscedunt uagique per agros palantur. cibo uinoque raptim hausto repleti, ubi nox adpetit, prope riuos aquarum sine munimento,
Abbreviated transcription (Latin):
iurgans querens deum hominumq fidem obtestans.& complexus filium
plurimis: lacrimis aiebat. Stabat cum eo senatus maiestas. fauor ppłi
bunitium auxilium memoria abfentis ex̾citus.¬

Expanded text:
iurgans, querens, deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium iurgans, querens, deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium plurimis cum lacrimis agebat. stabat cum eo senatus maiestas, fauor populi, tribunicium auxilium, memoria absentis exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
inq̃ atrociorem fuisse in eos qui temeritate atq in scitia ex̾citus omisi
ꝗͣ ut pecunia eos mulctaret. capite autẽ quesitũ obrem bello male gestã
de impatore nullum ad eam diem uiditiũ esse nunc ducib ppłi romai que
uictis quidem bello fas feu̾t uirgas & secures iuctorib & iustissimis me¬
ritis triumphos intentari. Quid enim tandem passurum fuisse filiũ suum
si ex̾citum amisisset: & fusus castris exutus fuisset: quid ultra irã uiolẽ¬
ac gratulationib eẽ. cũq ꝓpt̾ quẽ deum delubra pateãt. are sacrificiis
fanent honore donis cumulent nudatum uirgis lacerari incõspecta ppłi
ueroͥ intuentem capitolium atq artem deosq abse duob p̃liis haud frustͣ
ad uocatos: quo id aĩo ex̾citum qui eius ductu auspitiisq uicisset laturũ:
mͥ luctum incastris romanis quã letitiã inter hostes fore. Hec simul

Expanded text:
unquam atrociorem fuisse in eos qui temeritate atque inscitia exercitus amisissent unquam atrociorem fuisse in eos qui temeritate atque inscitia exercitus amisissent quam ut pecunia eos multaret: capite anquisitum ob rem bello male gestam de imperatore nullo ad eam diem esse. nunc ducibus populi Romani, quae ne uictis quidem bello fas fuerit, uirgas et secures uictoribus et iustissimos meritis triumphos intentari. quid enim tandem passurum fuisse filium suum, si exercitum amisisset, si fusus, fugatus, castris exutus fuisset? quo ultra iram uiolenac gratulationibus esse, eum propter quem deum delubra pateant, arae sacrificiis fument, honore donis cumulentur, nudatum uirgis lacerari in conspectu populi Romani, intuentem Capitolium atque arcem deosque ab se duobus proeliis haud frustra aduocatos. quo id animo exercitum, qui eius ductu auspiciisque uicisset, laturum? quem luctum in castris Romanis, quam laetitiam inter hostes fore. haec simul
Abbreviated transcription (Latin):
lictatorem rome fuisse nec ase quemꝗ̃ ne plebis quidem hominẽ non¬
turionem/ non militem uiolatum. papiriu tanꝗͣ exhostium ducib sic ex
Lromano imꝑatore uictoriã & triumphum petere. qn̾tum interesset inter
moderationem antiquorum & nouã suꝑbiam & crudelitatemq Pictatorem
ꝯiuntiũ cincinatũ in  Minutiuã consulem ex obsidione ase areptũ non
ultra seuisse ꝗͣ ut legatum cum ad ex̾citum ꝓconsule relinqueret. N. furiũ
Camillũ n l furio qui contẽpta senectute & auctoritate. fedissimo cũ euẽtu
pugnasset. non solum inpñtia moderatũ sue ire eẽ ne quid decollega
as ppło aut senata scriberet. sed cum reu̾tisset potissimam ex tribunu
consularib huisset quem excollegis optione absenatu data sotiũ sibi impii
delegeret. ⁊am ppłi quidem penes qͦ potestas omnium rerã ẽẽt ne irã ꝗdẽ

Expanded text:
dictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non cendictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non centurionem, non militem, uiolatum; Papirium tamquam ex hostium ducibus, sic ex Romano imperatore uictoriam et triumphum petere. quantum interesse inter moderationem antiquorum et nouam superbiam crudelitatemque. dictatorem Quinctium Cincinnatum in L. Minucium consulem ex obsidione a se ereptum non ultra saeuisse quam ut legatum eum ad exercitum pro consule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio , qui contempta sua senectute et auctoritate foedissimo cum euentu pugnasset, non solum in praesentia moderatum irae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reuertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegis optione ab senatu data socium sibi imperii deligeret. nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Iterato deinde contentio & pñdi fabiũ papirius iussit. Ibi
animus. Tum pater M. fabus: quando quidem inquit apud te nec aucto¬
ritas senatus nec etas mea cui oribitatem paras nec uirtus nobilitas
gistriequitũ a te ip̃o nominati ualet nec p̃ces que sepe hostem mitigauere
que deorum iras placant. tribunos plebis appello & prouoco ad ppłm enq̃
i fugienti ex̾citus tui senatus iuditiũ iudicem fero: qui certe unus plu
tua dictatura põt polletq. Uidero cessurus ne prouocatiõe sis. cui rex ro¬
manus tullus hostilius cessit. Excuria in contionẽ itur. quo cum paucis di
papirius ĩꝑtem inferiorem iussit᷑. Secutus pater bene agis inquit: cum eo¬
.s. deduci iusfistĩ Unde & priuati uocem mitte̾ possemus. Ibi pͥmo nõt.
ꝑpetue orationes ꝗ̃ alt̾cationes audiebant. Uicit deinde strepitum uox & in¬
csignatio fabii senis increpantis suꝑbiam incrudelitatemq papirii. se quoq

Expanded text:
iteratur deinde contentio et prendi Fabium Papirius iussit. ubi animus, tum pater M. Fabius 'quando quidem' inquit 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas mea, cui orbitatem paras, nec uirtus nobilitasque magistri equitum a te ipso nominati ualet nec preces, quae saepe hostem mitigauere, quae deorum iras placant, tribunos plebis appello et prouoco ad populum eumque tibi, fugienti exercitus tui, fugienti senatus iudicium, iudicem fero, qui certe unus plus quam tua dictatura potest polletque. uidero cessurusne prouocationi sis, cui rex Romanus Tullus Hostilius cessit.' ex curia in contionem itur. quo cum paucis dicPapirius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos deduci iussisti unde et priuati uocem mittere possemus.' ibi primo non tam perpetuae orationes quam altercatio exaudiebantur; uicit deinde strepitum uox et indignatio Fabi senis increpantis superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hoc segnius bellum oppinione eẽt alterius belli qđ¬
multis inuicem cladibus haud inmerito terribile erat fama picentiũ nouoꝵ
sotiõrum inditio exorta est Sannites arma & rebellionem spectare: seq
ab his solicitatos ẽẽ: picentibus gratie acte & magna pars cure patribus
etruria insannites u̾sa est. Caritas etiam annone sollicitã ciuitate
habuit. uentemq ad inopie ultimum foret ut scͥpsere quib edilem fu-
eo anno fabium maximum placet ni eius uiri cura qualis bis inb¬
licis rebus multis tempestatib fuerat talis domi tum in annone dispen¬
satione p̃parando ac conuehendo frumẽto fuisset¬

Expanded text:
cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, qmultis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium nouorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
terror ad hostes transit. & audiuerant uoce clara dictum & magni
excollibus decursu albanorum intercluderentur ab opido terga uertu
nstat tullus fusoq fidenatium cornu in ueientem alieno pauore perculsum
ferotior redit. Nec illi tulere impetum: sed ab effusa fuga flumen obiectum
a tergo arcebat. Quo postꝗͣ fuga inclinauit alii arma fede iactante
ceci ruebant. Alii dum cunctantur in ripis int̾us fuge pugneq consciliũ op¬
pressi. Non ante alia romana pugna atrocior fuitꝰ¬

Expanded text:
terror ad hostes transit; et audiuerant clara uoce dictum, et magnterror ad hostes transit; et audiuerant clara uoce dictum, et magnex collibus decursu Albanorum intercluderentur ab oppido, terga uertunt. instat Tullus fusoque Fidenatium cornu in Ueientem alieno pauore perculsum ferocior redit. nec illi tulere impetum, sed ab effusa fuga flumen obiectum ab tergo arcebat. quo postquam fuga inclinauit, alii arma foede iactantes in aquam caeci ruebant, alii dum cunctantur in ripis inter fugae pugnaeque consilium oppressi. non alia ante Romana pugna atrocior fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Tullus adu̾sus uehientem hostem dirigit suos. Albanos contra legionem fide¬
natium collocat. Albano non plus animi erat ꝗͣ fidei nec manere ergonec
transire aꝑte ausus sensim ad montes succedit. Inde ubi satis subisse
ratus est erigit totam atiem. fluctuansq animo ut terreret tempus ordi¬
nes explicatꝰ Consilium erat quo fortuna rem daret inclinare eo uires. Mi¬
o primo ẽe̾ romanis qui proximi steterant ut nudari latera sua
sotiorum digressu senserunt. Inde eques citato equo nuntiat regi abire al¬
anos. Tulius in re trepida .xii. uouit salios fanaq palori ac pauori ec
clara increpans uoce ut hostes exaudirent redire inprelium iubet nihil
trepidatione opus ẽẽ suo iussu cirtumduci albanum exercitum ut fidenatũ
iucla terga inuadat. Idem imꝑat ut hastas equites errigere iubeat. id
magne ꝑtipeditum romanorum conspectum abeuntis albani ex̾citus inter¬
sepit sit. qui uiderant id quod arege auditum erat. rati eo acrius pugnant

Expanded text:
Tullus aduersus Ueientem hostem derigit suos, Albanos contra legionem Fidenatium conlocat. Albano non plus animi erat quam fidei. nec manere ergo nec transire aperte ausus sensim ad montes succedit; inde ubi satis subisse sese ratus est, erigit totam aciem, fluctuansque animo ut tereret tempus ordines explicat. consilium erat qua fortuna rem daret, ea inclinare uires. miraculo primo esse Romanis qui proximi steterant ut nudari latera sua sociorum digressu senserunt; inde eques citato equo nuntiat regi abire Albanos. Tullus in re trepida duodecim uouit Salios fanaque Pallori ac Pauori. equitem clara increpans uoce ut hostes exaudirent, redire in proelium iubet: nihil trepidatione opus esse; suo iussu circumduci Albanum exercitum ut Fidenatium nuda terga inuadant; idem imperat ut hastas equites erigerent. id factum magnae parti peditum Romanorum conspectum abeuntis Albani exercitus intersaepsit; qui uiderant, id quod ab rege auditum erat rati, eo acrius pugnant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita pducta
die inpetilinum lucum extra portam frumentariã. unde conspectꝰ incapito¬
lium non ee̾t concilium ppłi indictum est. Ibi crimen ualuit & obstinatis aĩs
triste iuditiũ inuisumq &̃ iudicib factum. Sunt qui diuĩuiros ꝗ de ꝑduelli¬
one quererent: citatos auctores sint damnatum tribum desaxo tarpaio de¬
iecerunt. locusq idem in uno homĩe & eximie glorie monumentũ & pene¬
ultime fuit. Adiecte mortuo note sunt publica una. ꝙ cum domꝰ euis fu¬
isset ubi nunc edes atq officina monete ẽ Latum ad ppłm ẽ ne quis pr̃ĩcius
marce aut incapitolio hĩtaret Gentilitia alt̾a ꝙ gentis manlie decreto cautũ
est. ne quis deinde .M. manlius uocaret᷑. hunc exitum habuit uir nisi in li¬
bera ciuitate natus eẽt memorabilis. populum breui postq̃ piculum abeo nul¬
lum erat. ꝑ se ip̃as recordante uirtutes desiderium eius tenuit. Pestilentia A
breui consecuta nullis recurantib tante cladis causis exmãliano supplitio

Expanded text:
ita prodicta die in Petelinum lucum extra portam Flumentanam, unde conspectus in Capitolium non esset, concilium populi indictum est. ibi crimen ualuit et obstinatis animis triste iudicium inuisumque etiam iudicibus factum. sunt qui per duumuiros, qui de perduellione anquirerent creatos, auctores sint damnatum. tribuni de saxo Tarpeio deiecerunt locusque idem in uno nomine et eximiae gloriae monumentum et poenultimae fuit. adiectae mortuo notae sunt: publica una, quod, cum domus eius fuisset ubi nunc aedes atque officina Monetae est, latum ad populum est ne quis patricius in arce aut Capitolio habitaret; gentilicia altera, quod gentis Manliae decreto cautum est ne quis deinde M. Manlius uocaretur. hunc exitum habuit uir, nisi in libera ciuitate natus esset, memorabilis. populum breui, postquam periculum ab eo nullum erat, per se ipsas recordantem uirtutes desiderium eius tenuit. pestilentia etiam breui consecuta nullis occurrentibus tantae cladis causis ex Manliano supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
lli quidem forsitan & puͭ ͣ sua certae liberata fide ab caudio in caust
romana inuiolati redierunt. Sannitibus prosupba pace infestissimũ cernẽ¬
tib renatũ bellum. omnia queq deinde uenerunt non in animis solum
ed ꝓpe in oculis e̾e̾. Et sero ac nequicꝗ̃ laudare senis pontii utraq consil
inter que & media lapsos uictorie possessionem pate incerta mutasse. &
benefitii & malifitii occasione amissa pugnaturos cum eis quos potuerunt ĩ
perpetuum uel in imicos tollere uel amicos facere: ad eoq in illo certamie
inclinatis uirib post caudinam pacem aĩ se mutauerant ut c lariorem intᷤᷤ
ianos deditio postumiũ ꝙ̃ pontiũ incruenta uictoria inter sannites facẽt¬
& geri posset bellum romani ꝓuictoria certa hr̃ent. sannites simul rebel-¬
lasse & uicisse crederent romanum¬

Expanded text:
lli quidem, forsitan et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra Romana inuiolati redierunt. Samnitibus pro superba pace infestissimum cernentibus renatum bellum omnia quae deinde euenerunt non in animis solum sed prope in oculis esse; et sero ac nequiquam laudare senis Ponti utraque consilia, inter quae se medio lapsos uictoriae possessionem pace incerta mutasse; et beneficii et maleficii occasione amissa pugnaturos cum eis quos potuerint in perpetuum uel inimicos tollere uel amicos facere. adeoque nullodum certamine inclinatis uiribus post Caudinam pacem animi mutauerant, ut clariorem inter Romanos deditio Postumium quam Pontium incruenta uictoria inter Samnites faceret, et geri posse bellum Romani pro uictoria certa haberent, Samnites simul rebellasse et uicisse crederent Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
minor castrorum oppugnatio fuit ꝗͣ p̃lium fuerat. Captis direptisq castris
cum predam dictator militi concessisset. secutiq fugientẽ ex castris hostem
equites renuntiassent omnes lauicanos uictos magnam ꝑtem equorũ laui¬
cos confugisse. postero die ad lauicos ductus ex̾citus oppidumq corona cir¬
cũdatum scalis raptum ac direptum ẽ¬

Expanded text:
minor castrorum oppugnatio fuit quam proelium fuerat. captis direptisque castris minor castrorum oppugnatio fuit quam proelium fuerat. captis direptisque castris cum praedam dictator militi concessisset, secutique fugientem ex castris hostem equites renuntiassent omnes Labicanos uictos, magnam partem Aequorum Labicos confugisse, postero die ad Labicos ductus exercitus oppidumque corona circumdata scalis captum ac direptum e
Abbreviated transcription (Latin):
Et qđ plurimum aĩorũ fecit
dictator exsenatus consulto dictus. Q Seruilius priscus uir cuius prouidentiã
nre puͣ cum multis aliis tempestatibus ante exꝑta ciuitas erat tã e
eius belli quo dum certamen tribunorum suspectum ante rem male gestã
fuerat. Magroequitum creato a quo ip̃o tribuno militũ dictator erat dictus
filio suo ut tradidẽ quidam. nam alii hallam seruilium magrumequitum
eo anno fuisse scribunt: nouo ex̾citu profectus adbellum accitis qui tusculi
erant. duo milia passuum ab hoste locum castris cepit. Transierat exre bn
gesta suꝑbia negligentiaq ad equos que inromanis ducibus fuerat. Itaq¬
statim primo prelio cum dictator equitatu inmisso ante signanos. hostuĩ
urbasset. legionum inde signa inferri ꝓpẽ ussit. signiferũq ex suis cũe
unum occiditꝰ: tantus ardor ad dimicandum fuit ut impetum eꝗ non cule.¬
rint uictiq atie cum effusa fuga petissent castra breuiore tpre & certamĩe

Expanded text:
et quod plurimum animorum fecit, dictator ex senatus consulto dictus Q. Seruilius Priscus , uir cuius prouidentiam in re publica cum multis aliis tempestatibus ante experta ciuitas erat, tum euentu eius belli, quod uni certamen tribunorum suspectum ante rem male gestam fuerat. magistro equitum creato, a quo ipse tribuno militum dictator erat dictus, filio suo—ut tradidere quidam; nam alii Ahalam Seruilium magistrum equitum eo anno fuisse scribunt—, nouo exercitu profectus ad bellum, accitis qui Tusculi erant, duo milia passuum ab hoste locum castris cepit. transierat ex re bene gesta superbia neglegentiaque ad Aequos, quae in Romanis ducibus fuerat. itaque primo statim proelio cum dictator equitatu immisso antesignanos hostium turbasset, legionum inde signa inferri propere iussit signiferumque ex suis unum cunctantem occidit. tantus ardor ad dimicandum fuit ut impetum Aequi non tulerint; uictique acie cum fuga effusa petissent castra, breuior tempore et certamine
Abbreviated transcription (Latin):
intellecta sunt illis legibus ppłus ro. prior non defitiet. si prior deffecerit
publico consilio dolo malo tu illo die iupiter populum ro: sic ferito ut ego¬
hinc hunc portum hic hodie feriam tantoq magis ferito ꝗͣto mas
tes pollesq id ubi dixit portum saxo silice ꝑtussit. Sua itaem carmina al¬
bani suumnq uisuirandum ꝑsuum dictatorem suosq sacerdotes ꝑegerunt

Expanded text:
intellecta sunt, illis legibus populus Romanus prior non deficiet. si prior defexit intellecta sunt, illis legibus populus Romanus prior non deficiet. si prior defexit publico consilio dolo malo, tum tu ille Diespiter populum Romanum sic ferito ut ego hunc porcum hic hodie feriam; tantoque magis ferito quanto magis potes pollesque.' id ubi dixit porcum saxo silice percussit. sua item carmina Albani suumque ius iurandum per suum dictatorem suosque sacerdotes peregerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum eodem modo omnia fuint. Tum
ita factum accepimus nec ullius uetustior federis memoria ẽ: fecialis tullu
ita regem rogauit. iubes ne me rex cum prẽ patrato ppłi romani fedus fe¬
rire : uibente rege sagmĩa in quit te rex posco. Rex ait puram tollito. fe¬
alis ex arte gramis herbam puram attulit. postea regem ita rogauit
facis ne me tu regium nuntium populi romani quiritium uasa comites¬
q meos. Rex respondit quod sine fraude mea ppłiq ro. quiritium fiat fatio
etialis erat M ualerius prempatratum spurium fusium fatit. uerb
caput capillosq tegens. pr̃patratus ad usuirandum patrandum idest san¬
tiendum est. fit fedus. multisq id u̾bis que longo effata carmine non opus
efferre ꝑagit. legibus deinde recitatis. Audi inquit iupiter audi pr̃pat¬
te populi albani. Audi tu ppłus albanus ut illa palam prima postrema ex
lis tabulis cera ue recitata sunt sine dolo malo utiq ea hic hodie rec

Expanded text:
ceterum eodem modo omnia fiunt. tum ita factum accepimus, nec ullius uetustior foederis memoria est. fetialis regem Tullum ita rogauit: 'iubesne me, rex, cum patre patrato populi Albani foedus ferire?' iubente rege, 'sagmina' inquit 'te, rex, posco.' rex ait: 'pura tollito.' fetialis ex arce graminis herbam puram attulit. postea regem ita rogauit: 'rex, facisne me tu regium nuntium populi Romani Quiritium, uasa comitesque meos?' rex respondit: 'quod sine fraude mea populique Romani Quiritium fiat, facio.' fetialis erat M. Ualerius ; is patrem patratum Sp. Fusium fecit, uerbena caput capillosque tangens. pater patratus ad ius iurandum patrandum, id est, sanciendum fit foedus; multisque id uerbis, quae longo effata carmine non operae est referre, peragit. legibus deinde recitatis, 'audi' inquit, 'Iuppiter; audi, pater patrate populi Albani; audi tu, populus Albanus. ut illa palam prima postrema ex illis tabulis ceraue recitata sunt sine dolo malo, utique ea hic hodie rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
Agi deinde de appollinis
dono ceptum cui se decimã uouisse p̃de ꝑteni cum diceret Camillus pontifices
soluendum religione ppłm censerent. haud facile muniebat᷑ ratio iubendi refer-
predam ppłm ut ex ea pars debita insacrum secerneretur. tandem eo qu
leuissimum uidebatur decurium ẽ ut qui se domũq religione ex soluere uellet
cum sibimet ip̃e predam ex stimasset suam decime partuim ꝑtis inpublicum
deferret ut exeo donum aureum dignum amplitudine templi ac minime
dei exdignitate ppłi ro fieret. Ea quoq collatio plebis aios abcamillo alienauit
nter hec pacificatum legati abuolstis & equis uenerunt. Impetrata pax n
ut fessa tam diutino bello quiesceret cuntas ꝗ̃ ꝙ digna peterent.

Expanded text:
agi deinde de Apollinis dono coeptum. cui se decimam uouisse praedae partem cum diceret Camillus, pontifices soluendum religione populum censerent, haud facile inibatur ratio iubendi referre praedam populum, ut ex ea pars debita in sacrum secerneretur. tandem eo quod lenissimum uidebatur decursum est, ut qui se domumque religione exsoluere uellet, cum sibimet ipse praedam aestimasset suam, decimae pretium partis in publicum deferret, ut ex eo donum aureum, dignum amplitudine templi ac numine dei, ex dignitate populi Romani fieret. ea quoque conlatio plebis animos a Camillo alienauit. inter haec pacificatum legati a Uolscis et Aequis uenerunt, impetrataque pax, magis ut fessa tam diutino bello adquiesceret ciuitas quam quod digni peterent.
Abbreviated transcription (Latin):
Siluius deĩnde regnat as¬
anii filius casu quodam insilius natus: is eneam siluium creat: Is deind
tinum siluiuam abeo colonie aliquot deducte. prisci latini appellati. mansit
siluius postea omnibus cognomen qui albe reguarunt. Latino alba ortus: al¬
a atis aty capis. capi capetus. capeto riberins: qui intraiecdo albule a
submersus celebre ad posteros nomen flumini dedit. Agrippa inde tiberini
filius post agrippam remulus siluius apatre accepto imꝑio regnat auentio
fulmine ipłe ictus regnum ꝑmanus tradidit is sepultus in eo colle. qui nũc
pars romane est urbis cognomen colli fecit.

Expanded text:
Siluius deinde regnat Ascani filius, casu quodam in siluis natus; is Aeneam Siluium creat; is deinde Latinum Siluium. ab eo coloniae aliquot deductae, Prisci Latini appellati. mansit Siluiis postea omnibus cognomen, qui Albae regnarunt. Latino Alba ortus, Alba Atys, Atye Capys, Capye Capetus, Capeto Tiberinus, qui in traiectu Albulae amnis submersus celebre ad posteros nomen flumini dedit. Agrippa inde Tiberini filius, post Agrippam Romulus Siluius a patre accepto imperio regnat. Auentino fulmine ipse ictus regnum per manus tradidit. is sepultus in eo colle qui nunc pars Romanae est urbis, cognomen colli fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Per eos dies consul nautius ad cretum cum sabinis pugnat egregie: ad uastitos
os ea quoq clades accessit sabinis. Minutio fabius &. suctessor in algidun
missus. extremo agitatum delege abtribuns est. Sed quia duo ex̾citus aberant
ne quid feretur ad ppłm patres tenuere. plebs uicit ut quinto tribunos crearent
uisos incapitolio ferunt a canibus fugatos obid prodigium lustratũ capi¬
tolium ẽẽ hec eo anno gesta.

Expanded text:
per eos dies consul Nautius ad Eretum cum Sabinis egregie pugnat; ad uastatos agros ea quoque clades accessit Sabinis. Minucio Fabius successor in Algidum missus. extremo anno agitatum de lege ab tribunis est; sed quia duo exercitus aberant, ne quid ferretur ad populum patres tenuere; plebes uicit ut quintum eosdem tribunos crearent. lupos uisos in Capitolio ferunt a canibus fugatos; ob id prodigium lustratum Capitolium esse. haec eo anno gesta.