comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equales.⁊ mag̾ ẽ urita dnistinguamꝰ multũ
int̾ eẽ. utrũ incidit mẽdictũ hc̃s amnĩ. Nã
suncide p̃feñdi erͣ hi quib testam̃to telicta
fuerunt quondã. Sinuõ incidit. quał suit
testatois uoluntas. utdaretei facułtatem
⁊ ab intestato sucredñdi. ł quia alia causam
t̃cessit q̃ scd̃mea: que sup̃ septasunt. ñ offñ¬
dit edictũ. dicendũẽ contribui fidĩ cõmis¬
sa dełie quasi exequata ñ simplicit̾ auĩp̃¬
tor pollicit̾ẽ sedatuꝵ. accõnẽ. s causaco¬
gnita. Nã siuẽ inuetĩ testatotẽ hꝰ rer
accõne eẽ. ipm̃q ꝑmisuse ab intestato
succede. aut si qua aliaiuista causa omit¬
ineũ legatoꝵ. Itẽ simuenait̃ bona ad aliũ
ꝑtinẽ. ũdabit accõnẽ. Si uõ nulla suspicio.
coliclusionis religionẽ. p̃toũs instraxit¬
siaut̃ is cui auferri hẽditas pot̃. aliquid
possideat ãcħeditate.⁊ posside desierit
litis contestate. tpĩ spectaĩ debet. certe

Expanded text:
multum interesse, utrum incidit in edictum heres an non. nam si incidit, praeferendi erunt hi quibus testamento relicta fuerunt quaedam: sin uero non incidit, quia haec fuit testatoris uoluntas, ut daret ei facultatem et ab intestato succedendi, uel quia alia causa intercessit, quae secundum ea quae supra scripta sunt non offendit edictum, dicendum est contribui fideicomissa debere quasi exaequata.Non simpliciter autem praetor pollicitus est se daturum actionem, sed causa cognita: nam siue inuenerit testatorem huius rei auctorem esse ipsumque permississe ab intestato succedere aut si qua alia iusta causa omitin eum legatorum.Item si inuenerit bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si uero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit.Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit litis contestatae tempus spectari debet.Certe
Abbreviated transcription (Latin):
iliũ donatũ postea quã cont̃itus ẽ. aduentu
latronũ ꝓfugant. uillã suã uulneratum
eẽ. mox testam̃to facto purgasse officium
ẜuoꝵ suoꝵ necpietas ꝓserius. nec sollici¬
affectus op ẽ dnõferre ñpotũit. subuenien¬
dũẽ ei. Siquis moiẽns dixisset. aseruo uimi
mortis. allataeẽ sibi. dicendũẽ ñcẽ cre¬
dñdũ dno. simoriens hocdixit. nͥpotuit¬
ꝓbaĩ ¶ Simaĩt̾ uxorẽ noctu. intͣ cubicu¬
lũ secũ cũbãtẽ necaũt. uł uxor mãitũ ẜui
pena senatus consulti lib̾abunt᷑. si si exau¬
dissent. ⁊ opẽ ñtulissent plectendierꝰ. nõ¬

Expanded text:
lium Donatum, posteaquam conterritus aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse officium seruorum suorum, nec pietas pro seruis nec solliciadfectus opem domino ferre non potuerit, subueniendum est ei.Si quis moriens dixisset a seruo uim mortis allatam esse sibi, dicendum est non esse credendum domino, si moriens hoc dixit, nibari.Si maritus uxorem noctu intra cubiculum secum cubantem necauerit uel uxor maritum, serui poena senatus consulti liberabuntur. sed si exaudissent et opem non tulissent, plectendi erun
Abbreviated transcription (Latin):
tus consulto. locus sit. Questionẽ aut̃ sicae¬
cipimus. nõ torm̃ta tantũ. si omnẽ in qui¬
scitionẽ. ⁊ defensionẽ mortis¶ hoc aut̃ se¬
natus consultũ: eos quid̃ quisub eod tecto
fuerunt oĩmõ punit. eo suõ quiñsubeod̾
tecto .s. in eadẽ regionẽ. ñ alit̃ nͥconscũ fu¬
issent ¶Codaut̃ tecto qualit̃ accipiat᷑. uide

Expanded text:
us sit.Quaestionem autem sic accipimus non tormenta tantum, sed omnem inquisitionem et defensionem mortis.Hoc autem senatus consultum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualit
Abbreviated transcription (Latin):
lbꝗlia. conslitditione institutus fuisseᷤ hẽs.⁊ omit¬
tente partẽ suã. ticio cui substitut᷑ eraᷤ
ex substitutione ad didissefdem̃ c̃ditio
iuire sextantis extitisset. quero an adi¬
re necẽe habuĩs. nesextans tuus int̾eat
R nicħ int̃ ẽ. utrũ ex substitutiõe pͥus
adieĩt. anexpͥma institutione: cũ abu¬
traq causa. una aditio sufficiat. sextãs
itaq qui subẽditione datus mͥẽ. adme
solũ ꝑtinet. Itẽ situ sextantis ex quoĩ¬
stitutus eẽs hẽs omiseĩs aditionẽ nũ¬
quid dubitas. qui n ex substitutiõe ad¬
eundo. ticia ẽ partis. habiturꝰ partẽ¬
eẽs: R. ñdubito qui sipͥma institu¬
tione ad cundo hẽs cẽ possim. inpotesta¬
te ineasit. quã partẽ heditatis. aut a¬
pot̃. ansicũ testam̃to hẽs institutꝰ cẽm

Expanded text:
b condicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an adire nec nihil interest, utrum ex substitutione prius adieri‹m› an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet.Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris aditionem, numquid dubitas, quin ex substitutione adeundoma institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut apotest, an, si, cum testamento heres institutus essem
Abbreviated transcription (Latin):
nis causarome erat.⁊ filiũ quimatͥs de¬
latã possessionẽ absens amisat̃ sĩ resp¬
ectu. eiusdẽ distinctionis. restitutioẽ lo¬
cũ hab̾e. ꝙ ⁊ hic ⁊ humauitas grã obti¬
nendũẽ. ¶ Reiꝑ duellionis hẽclitatẽ su¬
spensa. cognitione. filiꝰ emancipat᷑. cui
depatris ĩ nocencia liquet pot querere.¬
¶Prohẽde gessisse. filiũ placuit qui mori¬
ens: cõꝑto matrẽ suã intestato iuta deces¬
sisse. codicillis petit. ab hẽde suo. ut mat̾¬
tib i. ss in possessione patris monum̃
tũ exstruẽt.
uenit. qui remoto familiȩ iuculo ꝓ hẽd
gerere iudetur.⁊ iõ filiꝰ. quitã q̃ exbonis
matris cuiꝰ hẽditatẽ suscepit agrũ ad
hẽditatẽ patris ꝑtinentẽ ut mat̾nũ g¬
norans possedit. Ab stinendi conscilium
ꝙ in bonis patris tenuit. auusisse: n
iudetur. Pupillus quos placuit hone¬
rib hẽditaras lib̾audos. confusas accõ
scit successionẽ. licet uicħ attingat hẽ¬

Expanded text:
nis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem locum habere. quod et hic humanitatis gratia optinendum est.Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere.Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede suo, ut matetibusque suis in possession‹e› matris monumentum exstrueret.uenit, qui remoto familiae uinculo pro herede gerere uidetur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non uidetur.Pupillis, quos placuit oneribus hereditariis esse liberandos, confusas actionscit successionem, licet nihil attingat her
Abbreviated transcription (Latin):
nius accipiendũ. ut ÷ adeos lib̾os ꝑtine¬
at quimpotestate ñsunt: in eoquidẽ in
filio filiaue occisis q̃stio ñ habebitur.
Sipat̾ abhostib captussit. questionis de
seruis habendã.⁊ supliciũ filio occiso. e
fuĩt̃. id̃ sceũait. constanciꝰ defendendum
hẽde instituto filio: de his q̃stionẽ hñdã
⁊ suppliciũ ꝗ ꝓute legatiuel manu missis
añ aditã kẽditatẽ filio occiso quãius enĩ
siuiuẽt. ħede eo existente ipsius neẽnt futi
at tm̃ uͥ decessit. qua exstinctũ legatum
⁊ lib̾tas ẽ senatꝰ consulto fore locũdicit¬
¶ Sipat̃ necat᷑ sit. anserius filũ questio
habeatur. si foite castrensi pecculio ꝑiuo
habuit. ⁊ mag̃ ẽ questionẽ. de ẜuis filii
hñdã. suppliciũq sum̃dũ. licet ñsit in¬

Expanded text:
nius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt. In eo, qui est filio filiaue occisis quaestio non habebitur. Si pater ab hostibus captus sit, quaestionem de seruis habendam et supplicium fifuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quae eo existente ipsius non essent futuri, attamen ubi decessit, qua extinctum legatum et libertas est, senatus consulto fore locum dicit.Si pater necatus sit, an de seruis filii quaestio habeatur, si forte castrensi peculio seruos habuit? et magis est quaestionem de seruis filii habendam suppliciumque sum
Abbreviated transcription (Latin):
ł ÷ descb̾e. despiciendi. descͥpendiq potestatẽ
factuꝵ sep̃tor pollicetur. ꝙ uelsuo ł alieno
noĩe desidanti. tribuẽ eũ manifestũ ẽ racio
aut̃ huiꝰ edicti manifestaẽ. neqpenĩ sine
iudice transigi: neq ap̃iudicẽ exquiri ue¬
ritas. dehis controũsis isque extestam̃to ꝓ¬
ficiscẽntur alit̃ põt̃: quã inspectis cognitis.¬
p ũbis testam̃tił siquis reget sigillũ suũ
si aliassuspecte fuit̃¬

Expanded text:
spiciendi describendique potestatem facturum se praetor pollicetur: quod vel suo vel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est. Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice transigi neque apud iudicem exquiri veritas de his controversiis, quae ex testamento proficiscerentur, aliter potest quam inspectis cognitisque verbis testsed alias suspectae fi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtesunt tabule parefacte sunt: aꝑtũ ui¬
cdĩ testam̃tũ. ñ dubitatur. Nõ ctũ queremꝰ
uquo aꝑiantur. si tabule ñ cõpareant. ł exu¬
stesint. futuꝵẽ ut sub uenire legatariis
intelliguntur testam̃ti. ita scd̃e tabule
pͥncipaliũ tabulaꝵ partẽ obtine̾ iuderet᷑.¬

Expanded text:
atura tabulae patefactae sunt, apertum uideri testamentum non dubitatur: non enim quaeremus, a quo aperiantur.Si tabulae non compareant uel exustae sint, futurum est, ut subuenire legatariis intelleguntur testamenti, ita secundae tabulae principalium tabularum partem optinere uident
Abbreviated transcription (Latin):
Edgͦ siẜuus eiꝰ cũiub̾ctur. adire hẽdita¬
tẽ. dicte audrens ñfuit. Sed cõpellen¬
dus ẽ seruus hocfacẽ iõq dñs ab inte¬
ipse ab intestato posselithẽditatẽ. nõ
debet icide inclictũ. nͥ fing̃ ignõan¬
ciã sipponatir id institut᷑ substuutꝰ¬

Expanded text:
 seruus eius cum iuberetur adire hereditatem, dicto audiens non fuit? sed compellendus est seruus hoc facere ideoque dominus ab inteipse ab intestato possedit hereditatem, non debet incidere in edictum, nisi si fingit ignorantiam.Si proponatur idem et institut
Abbreviated transcription (Latin):
lp .ł .i. ad. Sedsimaior pars signatoꝵ
fuĩt iuenta potĩt ipĩs int̃uenientibus
rib abieit̃ mitti deben tubule testam̃¬
t u̾ipsesit. utiagnoscat. Nã reuocare
eũ agnoscendi causa honi cosuiẽ. Qppese¬
pecũ mogna captione. areb nrũs teuocamꝰ
sit inquũ dãpnosum cuiqicẽ officũtp
suũ. nec adrẽ ꝑtinet. unus absit. anom̃s
Et si forte om̃ib absentib causa aliqua
ꝑꝑire tabulas urgueat. debet ꝓconsul
cioe urant̃ uenientib optime opi¬
nions uxis aprantur. ⁊ postdescͥptũ ⁊

Expanded text:
 edictum Sed si maior pars signatorum fuerit inventa, poterit ipsis intervenientibus ribus aberit, mitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti agnoscat: nam revocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna et sit iniquum damnosum cuique esse officium suum. nec ad rem pertinet, unus absit an omnes. et si forte omnibus absentibus causa aliqua aperire tabulas urgueat, debet proconsul curare, ut interuenientibus optimae opinionis uiris aperiantur et post descriptum et
Abbreviated transcription (Latin):
hes fiusso intelligit᷑ emancipat᷑ aut ext̃ra
ñ alit̃ possunt. hẽditatẽ querere: quãsi nõ
eẽ p̃gnantẽ sciant. G siuñtre. plenosit
mulier. ñ ne iniquũeit̃ int̾ea. defunetũ
filiũ hẽdi suo relinquere nich. ⁊ iõ oecreto
filio succurrendũ ẽ: quiasiũ fr̃ ei nascatur
suĩ ñ nascatur patrihẽs futurꝰ ẽ. eadq rado
fac̃. utemancipato quoq subuenĩ debeat
hẽditatẽ. fiet ut quia iuitꝰ hẽs existat.
detur abstinendi facultas.

Expanded text:
 emancipatus aut exter non aliter possunt hereditatem quaerere, quam si non esse praegnatem sciant. ergo si uentre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relinquere nihil? et ideo decreto filio succurrendum est, quia, siue frater ei nascatur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat,hereditatem, fiet ut, quia inuitus heres existat, detur abstinend‹i› facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
liquo subsiste inꝑsonaeiꝰ ꝑquẽ ad quirit᷑¬
explurib partib fuero institutꝰ᷑. unã
portionẽ. ominẽ ad quiro. sitm̃ delate
sint. Itẽ siẜuus meus exparte hẽs ĩ¬
stitutus sit pure exparte sub ẽditione
dato scił cohẽde.⁊ iussumõ adieit. deiñeo
inanumisso conditio alt̾ius portioĩs ex¬
tionẽ s ip̃m cõmitaĩ. Oña enĩ paria ꝑ¬
manẽ debent. inidip̃s quo alt̾ius por¬
tionis conditio extet. ut ad quitat᷑ ei
cuipͥor portio ad quiscita ẽ. ego quidẽ
puto ⁊ siad huc inpotestate sit. iteꝵ ad

Expanded text:
quiritex pluribus partibus fuero institutus, unam portionem omne‹s› adquiro, si tamen delatae sint.Item si seruus meus ex parte heres institutus sit pure, ex parte sub condicione, dato scilicet coherede, et iussu meo adierit, deinde eo manumisso condicio alterius portionis extionem, sed ipsum comitari: omnia enim paria permanere debent in id tempus, quo alterius portionis condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum a
Abbreviated transcription (Latin):
dat ⁊ puisuotis meribitionẽ ctã sumã ꝓsta¬
bat oftrissit scia relicta scia filia. ⁊ alius hẽ¬
dib cũ quib iepniuis iudicio eg̃. condẽpnati
q ꝓportionib hẽditariis singłi hẽdes int̾
quos ⁊ scia sȩ̃mio cauer᷑ sũmã. quaquisq con¬
dẽp̃nad̾ tuserat usuĩs hudẽ quead exibitio¬
nẽ atestatͥce p̃ stabantur. postea excepta seia
filia cet̾iliẽdes abstinuer᷑ hẽditate benefi¬
cio pͥncipis. ⁊ tota hẽditas adseiã ꝑtinẽ cep̃.
q̃ro aninsciã quesola hẽs remansit. ⁊ om̃a
ut sola hẽs erat. ꝓeoꝵ quoq portionib q̃¬

Expanded text:
ibitionem certam summam praestabat, decessit relicta Seia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius iudicio egit condemnatique pro portionibus hereditariis singuli heredes, inter quos et Seia, Sempronio cauerunt summam, qua quisque condemnatus erat usuris isdem, quae ad exhibitionem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam, quae sola heres remansit et omnia ut sola heres erat, pro eorum quoque portio
Abbreviated transcription (Latin):
s. simandauit. ut patris adieĩt. sit aut̃ ⁊
inpub̃i substitut᷑. ñ susfic̃ iussũ. planes
sic mandauit. si qua extestam̃to. lucũ ticũ
deferatur heditas pot̃ defendi iussu adis¬
se¶Si sipostea quã ussus sit pentenciã
egit. pͥusquã filucs adiret. nicħagit ad¬
eundo. Itẽ sise adatrogandũ dedĩt pͥusꝗ̃
filius adiret nẽ acquiscita hẽditas.

Expanded text:
si mandauit, ut patris adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iussum.Plane si sic mandauit 'si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditas', potest defendi iussu adisse.Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo.Item si se adrogandum dederit prius quam filius adiret, non est adquisita hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł.iii. sent̃. ꝑ Pat̾ quociens filio mãdat
adire c̃tus eẽ debet. arꝓparte. anexasse an
ex institutione. anex substitutione: ⁊ an
testam̃to ⁊ ab inrestato filiꝰ suis hẽs existat
Mat̃ pat̃. uddñs filio. uel ẜuo hẽdib in sti¬

Expanded text:
damnosa sit. Pater quotiens filio mandat adire, certus esse debet, an pro parte an ex asse, et an ex institutione an ex substitutione, et an testamento an ab intestato filius suus heres exsistat. Mutus pater uel dominus filio uel seruo he
Abbreviated transcription (Latin):
institutus slus legniarus. Rndõ deb̾e: Nibstuutꝰ¬
st̃ Si aut sinepeecuma. adusus substitutũ.
dabimꝰ accõnẽ. nẽcũ ambo possicdeant. melĩ
res mͥ legatasit.⁊ omissa causa testam̃ti hẽ¬
ditatẽ possideant. sege ⁊ͣ siabiaroꝙ hẽde so¬
lidũmͥ delictut. tm̃ abino legatũ consecutus

Expanded text:
institutum suis legatariis respondere debere, substitinstitutum suis legatariis respondere debere, substitautem sine pecunia, aduersus substitutum dabimus actionem. nunc cum ambo possideant, melius res mihi legata sit et omissa causa testamenti hereditatem possideant lege, etiamsi ab utroque solid
Abbreviated transcription (Latin):
stetu . legatafiuissent telicta ⁊ institutiquã
sub stitutis omiss a causa testam̃ti possicłant
ab intestato hẽcditatẽ. duus pius rescͥpͥsit. neq
ir ꝓbe. neq inprudñt. institutosl egata recusa¬
re substitutis data. Recte enĩ tecusant. inse
darilegatoꝵ. fidĩue cõmissoꝵ petionẽ substi¬
tuto: cui libm fuuit adeũti hẽcditatẽ infida¬
cõmissũ petẽ. s uniũsabona optinẽ. ¶Siduo
sint hc̃des. ⁊ institut᷑ ⁊ substitut᷑. ⁊ ãbo
omissa causa testam̃ti. ab intestato possideãt
hẽditatẽ: questionis ẽ. anambocogãtur. le
gata cogantur p̃stare egoputo insolidũ adũs.
singłos. logatoꝵ petacionẽ dandã. Seclutptĩeoꝵ
etur. dicendũẽ itaclemũ ⁊̃ eoꝵ sidolo substitu
riꝑueniat adiostitutos hẽditas siñ pecciuã
Nãsspeceuniã accepit substitut᷑. ip̃eit conue¬
mendus. Itẽ sisolus sulistitutus possidẽt. siqͥ
peceunia aecepta institut̾ omisisset. aicemus

Expanded text:
stitutis legata fuissent relicta et ‹t›am instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab intestato hereditatem, diuus Pius rescripsit neque improbe neque imprudenter institutos legata recusare substitutis data: recte enim recusant in se dari legatorum fideiue commissorum petitionem substituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fideicommissum petere, sed uniuersa bona optinere.Si duo sint heredes institutus et substitutus et ambo omissa causa testamenti ab intestato possideant heredigata cogantur praestare. ego puto in solidum aduersus singulos legatorum petitionem dandam: sed utrum eorum etur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
o alt̃̾ se abstinuit. alt̾ postea quãpͥor abstmuit
ĩ miscuit se. dicendũẽ huncñposse. recusare
quoramꝰ tota honera hẽditaĩa subeat. ꝗd enĩ
scit aut scire potuit illose abstmente honerib
fore inplicitũ ea conditione adire udet̾.¬

Expanded text:
um alter se abstinuit, alter posteaquam prior abstinuit immiscuit se, dicendum est hunc non posse recusare, quo minus tota onera hereditaria subeat: qui enim scit aut scire potuit illo abstinente se oneribus fore implicitum, ea condicione adire uidet
Abbreviated transcription (Latin):
statorẽ uiu̾ẽ. quãuis iã defunct̾ sit adi¬
re hẽditatẽ ñpõt. Si ⁊ siscit seb ẽdẽ insti¬
tutũ: seduirũ pure. an subconditione igne¬
ret. ñ pot̾it adire hẽditatẽ. licet pure hẽs
institutus sit.⁊ sub conditionelicet pati¬
unt conditioni. S ⁊ si cͤonditione testatoris
inc̃tus sit. pat̃ fañ. anfilius fam̃. sit: nõ
potĩt adire hẽditatẽ. ⁊ sieius conditionis
decessit aneius romanꝰ qm̃utroqi casir ẽ
iuis ad eundi. ⁊ inr̃eẽ ut possit adire dieñ¬

Expanded text:
e, quamuis iam defunctus sit, adire hereditatem non potest.Sed et si scit se heredem institutum, sed utrum pure an sub condicione ignoret, non poterit adire hereditatem, licet pure heres institutus sit, et sub condicione licet paruerit condicioni.Sed et si de condicione testatoris incertus sit, pater familias an filius familias sit, non poterit adire hereditatem, etsi eius condicionis decessit an ciuis Romanus, quoniam utroque casu est ius adeundi et in re est, ut possit adire, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to hẽditatẽ repudiaũm. legiti¬
mañdũ adme ꝑtinet: ueꝵ eodẽ mom̃to
intelligor.⁊ extestam̃to ⁊ legitimã. re¬
pudiare sicuti. silegntimã uelĩ adme
ꝑtinere cũ sciã testam̃to mͥrelictã. ui¬
debor añ repudiare. testam̃tũ ⁊ itale¬
gitimã ad quiscisse.
tant bona coĩa habuerant. eoꝵ alt̃ ĩte¬
stato. mortuus suũ hẽdẽ ñ reliquerat
fr̃ qui suꝑeãt. nolebat eihẽseẽ. ẽsule
tuũeẽ ususeẽt. hẽditatise alligasset. R
ẽẽ. ñ astring̃ itaq cauc̃ debet. neq in
re plus sua parte dũatione int̃ponẽt.

Expanded text:
 repudiarim, legitima nondum ad me pertinet. verum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, sicuti, si legitimam velim ad me pertinere, cum sciam testamento mihi relictam, videbor ante repudiare testamentum et ita legitimam adquisisse.rant, bona communia habuerant: eorum alter intestato mortuus suum heredem non reliquerat: frater qui supererat nolebat ei heres essetuum esse, usus esset, hereditati se alligasset. reesse, non adstringi. itaque cauere debet, ne qua in re plus sua parte dominationem interponeret.
Abbreviated transcription (Latin):
xł.uii adpł.. S iquis ñ quasibẽs sed
quasi patronifiliꝰ. egens alib̾to pat̾rono a¬
l uelit. ꝓculdulno h cerracausãe. ĩmiscen¬
ñobligabitur. simił ẽ hiuc statulib̾ ꝗ uis¬
sꝰ ab hede adirehẽditatẽ. ptꝰẽditionẽ lib̾¬
tatis existentẽ. cũ hocignoraret adiud̃
eo quihes institutꝰ ab aliquo dubitat. anli¬
b̾ias ei extestam̃to dnĩ obtingit. cũ nesciat ẽ¬
ditionẽ lib̾tatis extitisse hẽditatẽ ad itã
anad euudo hes fiat. uidendũ uił hũc¬

Expanded text:
n quasi heres, sed quasi patroni filius egens a liberto paterno ali uelit, procul dubio hoc extra causam est immiscennon obligabitur.Similis est huic statuliber, qui iussus ab herede adire hereditatem post condicionem libertatis existentem, cum hoc ignoraret, adiit.De eo, qui heres institutus ab aliquo dubitat, an libertas ei ex testamento domini optigerit, cum nesciat condicionem libertatis exstitisse uel hereditatem aditam, an adeundo he
Abbreviated transcription (Latin):
ei. cui alienatio int̾dicitꝰ ꝑnutti accõnes
ex̃cẽ ⁊ ita lab̾o scb̾. incause aũt cognitio¬
ne hoc ũtetur. aniusta causasit. ut di¬
minuẽ p̃tor ꝑmittat. gͦ ⁊ funeris causa
deminui ꝑmitret. Itẽ eoꝵ q̃ siñꝑiculo ñ
possunt p̃tiri uescendi causa eque de¬
minui ꝑ mittet. S ⁊ uͥ urguet &x aluis
quoq causis ꝑmittẽ eũ oportet: ut edif¬
ficia sarciantur. neagͥitur incultisĩt
Si qua peccuma sub pena debetur. ut re¬
stituatur nepignora distrahant᷑. Ex
aliis quoꝙ uistis causis p̃tor aditꝰ dimi

Expanded text:
i, cui alienatio interdicitur, permitti actiones exercere, et ita Labeo scribit.In causa‹e› autem cognitione hoc uertetur, an iusta causa sit, ut deminuere praetor permittat. ergo et funeris causa deminui permittet, item eorum quae sine piaculo non possunt praeteriri. uescendi gratia aeque deminui permittet. sed et ubi urguet, ex aliis quoque causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
patris: quid ecastrensi pecculio testam̃tũ
fecit liẽditatẽ adiiset. adquiscisscei cade
quib pat̾ pot̃ testaĩ: quia castrensia eẽ
stinuit ꝑsubpositã ꝑsonã emptoĩs bona
is sublatis nitestata decessit. filũ uissu pat̾
ñ auih adier̃ hẽditatẽ quero. an auoad¬
nuntur. nicħ actũ ẽẽ.  iso csc ꝯstat

Expanded text:
patris, qui de castrensi peculio testamentum fecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castrensia essestinuit per suppositam personam emptoris bona is sublatis intestata decessit: filii iussu patris, non aui adierunt hereditatem: quaero, an auo adnuntur nihil actum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
patris ꝑscũauit uł tecte distinguit int̾eẽ
utrũ rẽ ceprã subpatie ꝑfecit. an nouã ineo¬
uuit. Nã si quid nouũ insocietate incoauit ñ
uid imisciusse. s. ħ editati patris scͥpsit¶ siẜ¬
uũ pat̾nũ filius manumisit: snĩdubio muscu¬
use sepatne hẽditati uidebitur.¶ꝓponebat᷑
filius apatre decastrensi. p̃. E uos cõꝑasse.¬
eo .q aparre manu mit̾te rogatꝰ. cũ hẽs ẽt
abeo institutus. q̃ rebatur sise ab stinuis¬
pat̾na hẽditate eosq manu misisset. ami¬
scuisse sepat̃ne hẽditati iuideanir. diceba¬
mus nͥ euident̃ quasihẽs manu masĩt ñ

Expanded text:
rit, Iulianus recte distinguit interesse, utrum rem coeptam sub patre perficit an nouam inchoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non uideri miscuisse hereditati patris scripsit.Si seruum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati uidebitur.Proponebatur filius a patre de castrensi peculio seruos comparassee a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuispaterna hereditate eosque manumisisset, an miscuisse se paternae hereditati uideatur. dicebanisi euidenter quasi heres ma
Abbreviated transcription (Latin):
honaꝵ. ꝑ. dcm̃ &s quiabintestato pet̃e pot¬
siuõ ei ad quẽ legitima hẽditas pot̃ ꝑti¬
nere: conditio datasit. nictꝰ constituẽ
põt delegitima añquã dics ẽditioĩs tn¬
seat. ⁊ iõ dicendũe. ⁊ meo casu si fdit¬

Expanded text:
onem, deinde is qui ab intestato petere pott.Si uero ei, ad quem legitima hereditas potest pertinere, condicio data sit, nihil constituere potest de legitima, antequam dies condicionis transeat, et ideo dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
tiũt. ⁊ itasqͥpsit̃: simͥ ticius iste filiꝰ famibas tͥ¬
hẽs ñ ect̃. semꝓniꝰ hes esto: filio adeunte: uisũ
patris. substitutus excluditur ¶Sifiliꝰ p̾usq̃
sciret se necessãiũ. exstitisse patri hẽdem
decessĩt: relicto filio necessaĩo: ꝑ mittendũ
ẽ nepoti abstiuere se auiħ editate. ꝗa⁊ patͥ
eiꝰ idꝰ tribueretur ¶inoĩ successione. ꝗ ei hẽs
exstitit: quiticio h ẽs fuit. intitio quoq hes
uidetur eẽ. nec potest ticii omittẽ hẽditatẽ.
pupillus neꝙ pupilla siñ tutoĩs auctõĩtate
obligaĩ possunt. hẽditas aũt quinobliget
nos heri alieno: ⁊ siñsit solundo: plusꝗͥ
manifestũ ẽ. de ea aũt hẽditate loꝗmͦ
inquañ succed unt huiꝰ moĩ ꝑ sone qua

Expanded text:
t et ita scripserit: 'si mihi Titius iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto' filio adeunte iussu patris substitutus excluditur.Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio necessario, permittendum est nepoti abstinere se aui hereditate, quia et patri eius idem tribueretur.In omni successione qui ei heres exstitit, qui Titio heres fuit, Titio quoque heres uidetur esse nec potest Titii omittere hereditatem.pupillus neque pupilla sine tutoris auctoritate obligari possunt: hereditas autem quin obliget nos aeri alieno, etiam si non sit soluendo, plus quam manifestum est. de ea autem hereditate loquimur, in qua non succedun
Abbreviated transcription (Latin):
e¶Siquis haclege emptus sit ut uitra
c̃tũ diẽ manunuitat᷑. ⁊ cũ lib̾tate hẽs
institutuis sit. ut anei succur rendũsit
ut se abstineat. uideamꝰ mag̃q ẽ. ut do¬
nec dies. ñ extitĩt. possit ei necessarius
hẽs effici. ⁊ ñ possit se abstinẽ᷑. Sinaũt
dies p̃tĩtus fuĩt. tc̃ ñ necessariꝰ hẽs esti¬

Expanded text:
Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, uideamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstinere: sin autem dies praeteritus fuerit, tunc non necessarius
Abbreviated transcription (Latin):
uot̃ inuitũ hẽditati obligare eũ incuiꝰ ẽ
potestate. ne heri aliero pat̃ obligetur. sed
inbonoꝵ possessione placuit. ratã haberi
posse eã quã citra uoluntatẽ agnouit: is ꝗ
potestati subectus ẽ. s ⁊ silegitima ħeditaᷤ
id̾ eit̃ ꝓbandum.s. ⁊ siñ auaĩt filiu̾t. diu

Expanded text:
e eum in cuius est potestate, ne aeri alieno pater obligaretur.Sed in bonorum possessione placuit ratam haberi posse eam, quam citra uoluntatem adgnouit is qui potestati subiectus est.Sed et si legitima hereditas idem erit probandum.Sed et si non adierit filius, diu
Abbreviated transcription (Latin):
taconditione. quã miectã putauit. adũt
ampossit acquirere hẽditatẽ. consequensẽ
dieẽ posse eũ adire maxime cũ ħ suspitio
niħ ei offuĩt. nec ꝑiculũ attulĩt facilui
quis anuttet. Siquis pure instut̾ initai
uit subconditione sc instituta c̃oitionẽq
inpletã quã in euñtũ putabatullã ĩ nuslo
ħ suspicio offuit.
parte mox ticio substitut᷑. añquã excausa
substciutionis eideferatur hẽditas pro
hode ugessit eit̃ hẽs excausa quoꝙ substi¬
tutionis. qm̃ inuito quoqi ei accrescit
portio. Iddico⁊ sifiliꝰ fam̃. uelẜ uus ussu
dñi. uel patris adierint hc̃ditatẽ. mox
cinancipat. ł manumissus excausa sub¬
stitutionis adeãt. Er᷑ nãqihecles. sut̃ enĩ
appñdices p̃cedentis institutionis. Si exclu¬
sus ꝑ conditionẽ sibidatã pat̾ filuis. uissit
adite dicendũeit eũ ñ quescise suã por¬
tionẽ.S. si exduob filuis unũ uissĩt debe¬

Expanded text:
condicione, quam iniectam putauit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putauit se sub condicione institutum condicionemque impletam quam in euentum putabat: nam in nullo haec suspicio offuit. parte, mox Titio substitutus, antequam ex causa substitutionis ei deferatur hereditas, pro herede gesserit, erit heres ex causa quoque substitutionis, quoniam inuito quoque ei adcrescit portio. idem dico et si filius familias uel seruus iussu domini uel patris adierint hereditatem, mox emancipatus uel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: sunt enim appendices praecedentis institutionis.Si exclusus per condicionem sibi datam pater filium iussit adire, dicendum erit eum non quaesisse suam portionem.S
Abbreviated transcription (Latin):
saruis hẽse ab stincat. conditio cohedi siũ
suo Aũ tettanco defertur. uut auito tora p¬
ignostat. aut atota recedat. ⁊ ita se absti
done. quia ñpotãt exhoncrari. ni defetat᷑
condiio ⁊ altius parte abstinẽ se ẽdito¬
res s dent ut euis actiones eiqui conue¬
intur decitur¬

Expanded text:
stineat, condicio coheredi siue suo siue extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recedat, et ita se abstintione, quia non potest exonerari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstinere se creditores debent, ut eius actiones ei qui conuenitur dentur
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ ualeat. me mouebat. ꝙ aliami¬
liciaẽ postior. si. humani̾ẽ dicẽ uałe te¬
stam̃tũ. quasi conuncto munẽ irlicie
ñ loquor deeo quiuoluit. uałe testam̃¬
tum ⁊ assũptus hiceiũ quasi ĩ milicia se¬
quenti fecit testam̃tũ. exemplo eiꝰ ꝙ pa¬
ganus fecit. de iñ mulitare cepit.
apudbostes decessit̃. dicemꝰ legẽ cornelã

Expanded text:
uebat, quod alia militia est posterior: sed humanius est dicere ualere testamentum, quasi coniuncto munere militiae. non loquor de eo, qui uoluit ualere testa mentum etiam adsumptus: hic enim quasi in militia sequenti fecit testamentum exemplo eius, qui paganus fecit, deinde militare coepit. apu
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃.ł.iiii. Atistoexistimat p̃torẽ aditũ
facultatẽ facẽ deb̾e hẽdi: taciones dfuẽ Sdꝰ¬
tiabeo pete penes quẽ deposite s̃. delib̾ã¬
ti. de adeunda beditate
ab eo quiuna instaut᷑ iã hẽditatẽ adiit ta¬
bulas lat̾as taciones inspicẽ mortiu
uñ scire posset. ansibi ad eiidai ͤ. hẽditaᷤ.

Expanded text:
Sabinum.Aristo existimat praetorem aditum facultatem facere debere heredi rationes defuncti ab eo petere, penes quem depositae sunt, deliberanti de adeunda hereditateab eo, qui una institutus iam hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunda esset hereditas,
Abbreviated transcription (Latin):
str̃.ł.i.q̃.cCu̾ falsũ testam̃tũ cliceretur
siquid ip̃ẽ hẽs accusaretur qnĩ c̃tus eẽ de¬
bebat sefalsum fecisse. recte adhib  hẽdita¬
tẽ. Sinaũt alius arguetur. citraconsciẽciã
eiꝰ ñpot adire: quasiuel elehuit dubitet ueꝵ
d.ł.iiii.ꝯ Quixuũ suũhẽdẽ institutum
adire iussat p̾usquã ille adiret furiosus
si aũt uoluntas nullaẽ.
uit ut si exstimauit. petẽt sibi bonoꝵ.p.¬

Expanded text:
Cum falsum testamentum diceretur, si quidem ipse heres accusaretur, quoniam certus esse debeat se falsum non fecisse, recte adibit hereditatem: sin autem alius argueretur citra conscientiam eius, non potest adire, quasi dubitet uerum .Qui seruum suum heredem institutum adire iusserat, priusquam ille adiret, furiosus est si autem uoluntas nulla estuerit, ut, si aestimauerit, peteret sibi bono
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ iuli. idcͥco siẜnus dotał adieĩt: actione de
dote eã hẽditatẽ mulier recuꝑab̾: quãuis ea
q̃ exꝙpis dotaliũ ad quiruntur. aduiꝵ ꝑtineãt
⁊cũ questus ⁊ cõpẽdu societas initur ꝗcꝗd ex
oꝑis ss̃ socius aoquiscieĩt. ĩ mediũ conferri
sibi aut̃ quisq hẽditatẽ. ad quirit¶ ꝑtẽa nec¬
me hẽs instituteĩt. posse eũ uissumeo. ad irẽ
hẽditatẽ. pot̃ ueꝵ eẽ. ut intellegatur nõ oꝑa
sua mͥ adquirere: s̃ ex re meassic̃ instipulando

Expanded text:
ili.Idcirco si seruus dotalis adierit, actione de dote eam hereditatem mulier reciperabit, quamuis ea, quae ex operis dotalium adquiruntur, ad uirum pertineant.Et cum quaestus et compendii societas initur, quidquid ex operis suis socius adquisierit, in medium conferet: sibi autem quisque hereditatem adquiritme heres institutus erit, posse eum iussu meo adire hereditatem, potest uerum esse, ut intellegatur non opera sua mihi adquirere, sed ex re mea, sicut in stipuland
Abbreviated transcription (Latin):
dire aditoeĩt iussu aditũ. sicorã ticio urssit
adire. si arbitrio lucũ ticu. recte puto uisisse¬
s. simandauit quasi exasse instituto. ⁊ mue¬
matur exparte. ñ puto ex iussu adisse. Qd̃
si exparte issit. pot̃ exasse adire. alit̾atq
sumandauit. quasi ab intestato. ⁊ extesta

Expanded text:
adire, adito'? erit iussu aditum.Si 'coram Titio' iussit adire, adito'? erit iussu aditum.Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse.Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ gr̃alit̃ q̃cũq tibihẽditas fuĩt de¬
lata. ansp̃alit̾. ⁊ mag̃ placet. ut gaiꝰ casiꝰ
sebit sp̃alit̃ dcb̾e mandare an nõatĩ de
uinibẽditate manoaĩ possit. q̃ritur sea
ego  nͣ recipiendũ. ut deiuii hẽditate mã¬
detur. ꝑ lane sirumor fuit. lutiũ ticiũ
decessisse : potĩt ei mandare. ut siscͥpsit̃ cũ
adeat. Aut siclause ad huctabule sunt. ⁊ sit
incertum. anfilus scͥptus sitbẽs .S. ꝗd
simandauit. ut hẽditatẽ colligat. anuidt̃
mandasse ut adeat: quid sit petat bono
possessionẽ aut uttẽ hẽditaĩã distrabat.
mox filius adeat hẽditatẽ. ł quid siphẽdẽ
gerere mandauit. filius adut hẽditatẽ
an uessu iud eatur adisse dubitaĩ põt ĩ mo
uitis ẽ. exis om̃ib aditionẽ eẽ introducen¬
dã. P at̃ filioita scͥpsit. scio fili quod ꝓtua¬
prudñcia inugilob̾ hẽditati delate tibi
lucĩ ticii puto ussu patris adisse. Ꝙ simã¬
dauit. si expedita dĩe adito. siputas expe

Expanded text:
utrum generaliter 'quaecumque tibi hereditas fuerit delata', an specialiter? et magis placet, ut Gaius Cassius scribit, specialiter debere mandare.An nominatim de uiui hereditate mandari possit, quaeritur: sed ego non puto recipiendum, ut de vivi hereditate madetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, poterit ei mandare, ut, si scripsit eum, adeat: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres. Sed quid si mandavit, ut hereditatem colligat, an videtur mandasse, ut adeat? quid si ut petat bonorum possessionem? aut ut rem hereditariam distrahat? mox filius adeat hereditatem? vel quid si pro herede gerere mandavit, filius adiit hereditatem? an iussu videatur adisse, dubitari potest. immo verius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Patprudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse.Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire
Abbreviated transcription (Latin):
scbit filiũ hẽdẽ institutũ. quise bonis pat̃¬
nis abstinut: uulgo putare quosdã. si abstnͣ¬
lilib̾o peccunã accepit aoditõib conueniendũ
hẽditatẽ repudi auit. quof acio statu lib̾ filio
nõatĩ pecciimã dart  sat potuoset ñ hẽdi
dando adlib̾tatẽ ꝑuenitgi it ꝓtõ ꝓbede geiͣ
dicendũcẽ ait qu̾ociens accipit᷑ ꝙ ł cõcit̃ nom
⁊ ius hedis accꝑe ñ por̃at. ¶Sisepulcti iola¬
ti filius aget quãius hẽditarũ. quia nid ex
bonis paitis capit: ñ iudetur bonis ĩ msce̾.¬

Expanded text:
bit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conueniendum, hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dandicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri violati filius aget quamvis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non videtur bonis immisce
Abbreviated transcription (Latin):
quasi surripiens. ł expilans tenet. ñ ꝑhẽde
gerit. Nã admissũ contrariã uoluntatẽ de¬
cłãts. int̃dũ q ũ aĩmꝰ soł eũ obstringet hẽ¬
ditate. Utputa ure ñ hẽditaĩa. quasihẽs
usussit.S. itademũ ꝓhẽde gerendo ad ꝙ¬
ret hẽditatẽ. suã sit ei delata. seteꝵ ex ꝙb.
causis repudiantẽ incħ agẽ diximꝰ. cxero¬

Expanded text:
quasi subripiens uel expilans tenet, non pro herede gerit: nam admissum contrariam uoluntatem declarat.Interdum autem animus solus eum obstringet hereditati, ut puta si re non hereditaria quasi heres usus sit.Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum ex quibus causis repudiantem nihil agere diximus, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ m̃ ⁊ si fudos. aut edes locauit. ⁊ fulsit. ł
siquid aliud fecit. ñ ħ aĩo quasi ꝓhede gereret
si dũei qui substitut᷑ ẽ. ł ab intestato hẽs esti¬
turus ꝓspicit: aut restp̃r ꝑituras distrax̃:
aiõfuĩt. si quidtm̃ quasi hẽs pecit. s. ex his
que ad hẽdẽ extͣneũ ñ transeunt. uid̾amꝰ an
honcrib se ĩmᷤcuͣit hẽditariis. utputa ali¬
b̾to parentis oꝑas petit qas hẽs extraneus pe¬
pulcrũ hẽditariũ mortuũ intulit: obligaĩ

Expanded text:
 et si fundos aut aedes locauit uel fulsit uel si quid aliud fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui substitutus est uel ab intestato heres exstaturus, prospicit, aut res tempore perituras distraxit: animo fuerit.Si quid tamen quasi heres petit, sed ex his, quae ad heredem extraneum non transeunt, uideamus, an oneribus se immerserit hereditariis. ut puta a liberto parentis operas petit: has heres extraneus pepulchrum hereditarium mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debet: ut uelit hẽs eẽ. cereꝵ siquid pieta
libi quinecessarũ existunt: ñ aĩo hẽdis se
gerere q̃gerunt. ⁊ aut pietatis. au̾custodiȩ
causa. autꝓsuo. utputa patrẽ sepellut. uel
iusta etfecit. si aĩo hẽdis ꝓħede gessit. E nĩuõ
sipietatis causa ħfecit ñ udetur ꝓhẽde ges¬
suse. ẜ uos ħ editaĩos pauit. ium̃ta aut pauit¬
b. Arłłi. aut oistraxit. siħ ut hes̃ gessit: ꝓ hẽde. aut
siñ uthes s. ut custodiat᷑. aut puta uit

Expanded text:
e debet, ut uelit esse heres. ceterum si quid pietatliberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit
Abbreviated transcription (Latin):
ip t .uii. ads̃.i Isquiputat se necessaiũ cũ
sit uoluntarius ñpotĩt repudiare: nã am
quirit. ita⁊ repudiando amittitħeditatẽ
hẽs institutus: id̾q legimꝰ: siquasunsti¬
tutus repudiauĩt: quasi legitimꝰ. ñ admit
tit bẽditatẽ. s si quasi legitimus repudiaũit:
siquid̃ scit seħedẽ institutũs: credeadus ẽ: ut¬
rũq repudiasse. sugnorat. ad neutrũ ei re¬
pudiciatio noceb̾. neq ad testam̃tariã qm̃ hac̃
ñ cepudiauit: neq ad legitimã: qm̃ ñdũ ei
fuãt delata.

Expanded text:
ptimo ad Sabinum Is qui putat se necessarium, cum sit voluntarius, non poterit repudiare: nam pluquirit, ita et repudiando amittit hereditatem. Heres institutus idemque legitimus si quasi institutus repudiaverit, quasi legitimus non amittit hereditatem: sed si quasi legitimus repudiauit, si quidem scit se heredem institutum, credendus est utrumque repudiasse: si ignorat, ad neutrum ei repudiatio nocebit neque ad testamentariam, quoniam hanc non repudiauit, neque ad legitimam, quoniam nondum ei fuerat delata.
Abbreviated transcription (Latin):
une hẽditatis nicħ attringat. aliquid tm̃ ꝓpt̃
patris uoluntatẽ hat. ł faciat anẽditorib
pat̃nis cogatur responde. inputa si ipubeĩ
pub̾is hẽditati Nã quiiudiciũ parentis op¬
pugnaiĩt. ñ deb̾et ex ead heditate ꝗq̃ con¬
sequi. s marcellus elegant̃ distinguit. mul¬
tũ int̾ cẽ utrũ exasse fuĩt institut̾ patris
testam̃to. anexparte ut siex parte potiũt
sinȩ meture mota patris successionẽ in pu
tate abstrauit. si cxliedatifrĩs hẽditatise ĩ¬
nuscuit ⁊ ꝓhẽde gessit. pot̾it ex substitutio

Expanded text:
rnae hereditatis nihil attingat, aliquid tamen propter patris uoluntatem habeat uel faciat, an creditoribus paternis cogatur respondere: ut puta si impuberi puberis hereditati: nam qui iudicium parentis oppugnauerit, non debet ex eadem hereditate quicquam consequi. sed Marcellus eleganter distinguit multum interesse, utrum ex asse fuerit institutus in patris testamento an ex parte, ut, si ex parte, potuerit sine metu remota patris successione impubertate abstinuit, si exheredati fratris hereditati se immiscuerit et pro herede gesserit, poterit ex subs
Abbreviated transcription (Latin):
sꝙ ditas ut adiri poisit. Ceteꝵ hei institutus subs
conditione si añconditionẽ existentẽ tepudia¬
⁊ collataẽ diquis oubitet auuat teslaitor nec
ne: tepudiando nncħ̾agit. substitutus ꝙͦ sura¬
siñfilio: altĩ nocet. uttiq aut̃ possũt repudiare.

Expanded text:
diri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existentem repudiaum collata est. Si quis dubitet, vivat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus quoque simisine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiare.
Abbreviated transcription (Latin):
filius: anpat̃ fanĩ: morte patris factus sit
posse a dire hẽditatẽ. mag̃ admittit. ¶Int̃¬
dũ filii faĩ. ⁊ siñ aditione adquirent hẽdi¬
tatẽ his in quoꝵ sunt potestate. utputa sine¬
pos exfilio ex hẽditato hes sit institut᷑.
patrẽ enĩ suũ. siñ aditione faciet hẽdem
⁊ quid̃ necessãiũ. d.siquis hẽs inst̾itutus
adoptetur afilio ex hẽdato. necessaũm
cũ ñfacit. sed iub̃i debet: ut adeat. qm̃
mortis tp̃r inpotestate nõ fuĩt. Nlã ꝑeũ
st iturus. Fcelsꝰ ł. xu. dig̃. scͥhsit: eũ ꝗ me

Expanded text:
ilias an pater familias morte patris factus sit, posse adire hereditatem magis admittit. interdum filii familias et sine aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet heredem et quidem necessarium.Sed si quis heres institutus adoptetur a filio exheredato, necessarium eum non facit, sed iuberi debet, ut adeat, quoniam mortis tempore in potestate non fuerit: nam per eum s
Abbreviated transcription (Latin):
ł postea ad quiscieit. Na⁊ sifilio suo. uiuo
uiuo ad hue auo. substituit. post acquisci¬
tã aiubẽditatẽ ei. nemo dicẽt. ad substitu¬
tũ ꝑtiuẽ. ssimilitis adita. ñfuit̃ heditas.
ansubstitutio quã pupillo fecit ualeat. que¬
ritur ⁊ c̃sequens ħ eĩt dicẽ. quia ꝑmittitur
mlitẽ filio facẽ restam̃tũ: quãuis sibiñ

Expanded text:
 postea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere.Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ualeat, quaeritur. et consequens erit hoc dicere, quia permittitur militem filio facere testamentum, quamuis sib
Abbreviated transcription (Latin):
adirihẽditas ñpõt. finge obstetrices dicẽ
quid sup̃e putet solus. suustatacionẽ due¬
nẽẽ p̃gnantẽ ⁊ adut. mox abortũ factũ
ẽ. ꝓculdubionicħ egit̃. Tociensgͣ ei sua p̃¬
sũptio ꝓficit. quociens concurrit. cũ iũ¬
tate .S. ⁊ sup̃a mulier hẽs instituta sit
q̃sep̃gnantẽ fingit. ad eundo ad quiret
hẽditatẽ. ꝑ contrariũ ñ ad quiret si se
putet p̃gnantẽ cũ ñsit. suũhẽdẽ c̃tũ ẽ
exasse hẽdẽ eẽ. ⁊ siputat eẽ p̃gnantẽ mu¬
hit̃. anexparte dimidia sit hẽs siũ insti¬
tutũ postumũ ꝓponas. siue intestatũ pa¬
trẽ deceffisse: quod ⁊ sextũpõp opmatũ¬

Expanded text:
adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ducnon esse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate.Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit.Suum heredem certum est ex asse heredem esse, etsi putat esse praegnatem muhabeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? quod et Sextum P‹om
Abbreviated transcription (Latin):
stitut᷑. intestatih ẽditas differatur.⁊ ꝙ
necextestam̃to militis aliquid eaꝑe põt
aliena ẽ potestate. miles dare põt. Simi¬
les exhẽdaũit. filiũ ⁊ sciens eũ filiũ suũ
eẽ. scilentio p̃tieit. anlegatũ substituto
eiꝰ̃ darepossit. quescitũẽ. dixiñ posse li coe

Expanded text:
stitutus, intestati hereditas deferatur et quod stitutus, intestati hereditas deferatur et quod nec ex testamento militis aliquid capere potaliena est potestate, miles dare potest. Si miles exheredaverit filium vel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an legatum a substituto eius dare pos
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur decessisse.
stam̃tũ scbñdũ notis dictauit.⁊ añquã
litt̃is p̃scb̾etur. uita defunctẽ quero anhec
dictatio uałe possit. R. militib qͦ qͦmͦ uelĩt¬
conditione. legatũ meruit. ⁊̃ lib̾tate posse
hẽs esto. aliode in capite sẽpmo. cõ malitoĩ
suo. ead̾ panfila reliquid: cuiꝰ fidĩ cõmisit. ut
ea manumittẽt. Quero anb̾es eẽt panfila
atq sidirecto accepisset lib̾tatẽ R̾. intel¬
ligendũ. militẽ qui ancillã suã hẽdẽ. isti¬
tuat̃ ignorasse. posse exeamstiuitione. ⁊
lib̾tatẽ ei cõpetẽ ⁊ iõ sinecausa posteo acõ¬
militore. petisse ut cand̾ manumitt̃et. cũ
expͥore sqͥtura lib̾a ⁊ bes effecta ẽ postea
nullo p̃udieio uoluntati facto. frustia
legata est.
testãticausa pt̾ .x. annos locũ babebit ⁊
quia diximꝰ exc̃to tp̃r. ⁊ usq ad c̃tũ tp̃s mi¬
lites posse instituẽ hẽdẽ. is onsequensẽ
ut añquã dies ueniat. quo admittat᷑ in¬

Expanded text:
uidetur decessisse. stamentum scribendum notis dictauit et antequam litteris praescriberetur, uita defunctus est: quaero, an haec dictatio ualere possit. respondi militibus, quoqucondicione legatum meruit, etiam libertatem posse heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› manumitteret: quaero, an heres esset Pamphila atque si directo accepisset libertatem. respondi intellegendum militem, qui ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea institutione etiam libertatem ei competere et ideo sine causa postea a commilitone petisse, ut eandem manumitteret: cum ex priore scriptura libera et heres effecta est, postea nullo praeiudicio uoluntati facto frustra legata est.testati causa post decem annos locum habebit. et quia diximus ex certo tempore et usque ad certum tempus milites posse instituere heredem, his consequens est, ut, antequam dies veniat, quo admittatur in
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet anfilius fam̃sit posse eũ ad quitẽ
hẽditatẽ iã dictũ ẽ. cur aut̃ sisuã ignoret
conditionẽ adire põt. sitestators ñpõt. il¬
laracioẽ: quod quiconditionẽ testatois igno¬
tat. anualeat testam̃tũ dubitat. quidesua

Expanded text:
dubitet, an filius familias sit, posse eum adquirere hereditatem iam dictum est. cur autem, si suam ignoret condicionem, adire potest, si testatoris, non potest? illa ratio est, quod qui condicionem testatoris ignorat, an ualeat testamentum dubitat, qui de sua,
Abbreviated transcription (Latin):
patione ip̃e mami missor extitisset cẽ
tabulas testam̃ti dandã. bonoꝵ posses¬
sionẽ partis debite placet exceptis his
teb quas incastris ad quisisset quaꝵ lił̾ã
sia. ñ ẽẽ dandã contͣ tabulas filus mili¬

Expanded text:
patione ipse manumissor exstitisset, contra tabulas testamenti dandam bonorum possessionem partis debitae placet exceptis his rebus, quas in castris adquisisset, quarum libesia non esse danda‹m› contra tabulas filii mili