comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitate etiã ipsiꝰ ꝓbaret᷑. et gr̃a xp̃i in ea col¬
lata plus luceret: tẽpore aliquo ita ẽ corpꝰ.
eiꝰ obsessũ paralisi. ut laxatis artub nulla
cõpago ad herere suo crederet᷑ loco. Deqͣ in¬
firmitate nimiũ afflicta: triduo corpꝰ eius
uelut exanime. solis paululũ genis eiꝰ ru¬
bentib custodiebat᷑. Que dũ post modum¬

Expanded text:
probaretur, et gratia Christi in ea conlata plus cresceret, tempus aliquod ita est corpus eius obsessum paralisi, ut, laxatus artus, nulla conpago adherere suo crederetur loco. De qua infirmitate nimium afflicta, triduo corpus eius iam exanime, solis paululum genis rubentibus, custodiebatur. Que cum d
Abbreviated transcription (Latin):
tifex: in ciuitatẽ ingressus ad hospiciũ ge¬
nouefe usq ꝑuenit. Quã cũ tanta humi¬
litate salutauit: ut om̃s mͥrarent᷑.Et orati¬
one facta: ostendit his quib despectui ha¬
dam de suis lacͥmis irrigatã. Et cõmendanᷤ

Expanded text:
manus, in civitate ingressus, ad hospicium Genovefe usque pervenit. Quam cum tanta humilitate salutavit, ut omnes mirarentur, et oratione facta, ostendit his quibus dispectui ade suis lacrimis inrigatam. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
sidero. Cui sc̃s germanꝰ nũmum ereũ dei nii¬
tu allatũ habentẽ signum crucis atellure col¬
ligens: ꝓ magno munere dedit.inqͥens ad
eam. hunc transforatũ ꝓ memoria mei acol¬
lo suspensũ sẽꝑ habeto: nulliꝰq metalli neq
auri neq argenti seu quarũlibet margari¬
tarũ ornam̃to collũ saltẽ digitosq tuos one¬
rari patiaris. Nam si scł̃i huiꝰ uł exiguus de¬
cor tuã suꝑauerit m̃tem: etiam et̾nis et cele¬
stib ornamentis carebis. Et ualedicens ei
atq obsecrans. ut sui memor tantũ crebro in

Expanded text:
iteor'. Cui sanctus Germanus nummum aereum Dei notu allatum, habentem signum crucis, a tellure colligens pro magno munere dedit, inquiens ad eam: 'Hunc transforatum pro memoria mei et collo suspensum semper habeto; nullius metalli neque auri neque argenti seu quolibet margaritarum ornamento collum, saltim digitos tuos honerare paciaris. Nam si seculi huius vel exiguus decor tuam superaverit mentem, etiam aeterna et celestia ornamenta carebis'. Et vale dicens ei atque obsecrans, ut sui memor tanti crebro in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ eiꝰ eleuans manꝰ ad celũ cum fide et uene¬
ratione: aqͣm a filia sua allatã. insuꝑ ipsa
suspirante ab ea crutis uirtute signatã accepit.
q hoc bis terq fecisset: lumen amissũ in¬
tegre recepit. Contigit autẽ post hec: ut
cum duab puellis multũ se etate p̾ euntib
ad consecrandũ uilico ep̃o tradetur. Que cũ
uxta etatẽ annoꝵ ad consecrandũ offer¬
rent᷑: ut cõꝑit diuinitꝰ p̾dictus pontifex ge¬
nouefam uirginib que illi p̃ponebantur¬
meritis multum ẽẽ sullimiorem ait. Illa qͦ
retro seqͥtur ante ponat᷑: q̃m hec celitus iam
ẽ scĩficationẽ adepta. Sic itaq benedictio¬
accersita a sua matre sp̃uali. ad parisium¬

Expanded text:
vero eius expandens manus ad celum, cum fide et veneratione aquam a filia sua allata, insuper ipsa sperante, ab ea crucis vexillo signata accepit, que hoc bis terque fecisset, lumen amissum pristinumque recepit. 8. Contigit autem, ut cum duabus puellis multum a se senioribus ad coniuxta numerum annorum ad consecrandum offerentur, ut conperit divinitus praedictus pontifex Genovefa, virginibus que illi proponebantur multum sublimiores ait: 'Illa que postergum sequitur anteponatur, quoniam haec celitus iam est sanctificationem adepta'. Sic itaque benedictioarcessita a matre sua
Abbreviated transcription (Latin):
eata genouefa innemotodorense
parrochia nata fuit: qͣ septẽ fere
milib aparisio urbe ab est. Pat̃ eiꝰ
seuerꝰ: mater uͦ gerontia uocitata ẽ.
S primũ ab ineunte etate eiꝰ deuotionẽ: tum
demum grãm dei que in ipsa collata est fide¬
lib censui innotescere. Proficiscentib i¬
taq ad britanniã sc̃is ac uenerabilib uiri
germano et lupo pontificib ad pelagia¬
nã heresim que in illis finib inminebat
suꝑandam. que heresis ⁊izania suꝑ iͥticũ
seminans asserebat natos ex duob baptira¬
tis sinebaptismo posse saluari ⁊ cũ ommino
p̃dicatio diuina tradat nullũ posse habere
uitã et̾nam. nͥ renatꝰ fuerit ex aqua et sp̃u¬
sc̃o: hanc heresim et scͥpturarũ testimonio.
et uirtutũ miracłis triũphantes. ab eadẽ
niam: ad p̾dictã parrochiã manendi uel
maxime orandi gr̃a se contuler̃t. Quib cum
nulgi multitudo haud ꝓcul ab eccl̃ia bene¬
dictionẽ expetens obiuam uenisset ⁊ et cat̾

Expanded text:
Igitur Genovefa in Nymptoderinse parochia nata, quae septem ferme milibus a Parisius urbe abest. Pater eius Severus, mater Geroncia vocitata est. Sed primum ab ineunte aetate eius devotionem, tum demum gratia Dei in ipsam conlatam fidelibus censui innotisci. 2. Proficiscentibus itaque in Brittania sanctis ac venerabilibus viris Germanum et Lupum pontifices ad Pelagianam heresem, quae tunc in illis finibus iminebat, superandam, – quae heresis zizania super triticum seminans, adserebat, natus ex duobus bapttis sine baptismo posse salvari, cum omnino praedicatio divina tradat, nullum posse habere vitam aeternam, nisi renatus fuerit ex aqua et Spc ergo heresem et scripturarum testimoniis et virtutum miraculis triumphantes ab eadem pniam, ad predictam parochiam manendi vel maxime orandi gracia se contulerunt. Quibus con vulgi multitudo aut procul ab ecclesia, benedictionem expetentes, in obviam ven
Abbreviated transcription (Latin):
gentes soli secrete reu̾tuntur ad tumulũ:.in¬
ueniuntq mire pulchritudinis uas mar¬
moreũ undiq ut decebat studiose munitũ.
Qͥd p̾terea ad mirationis ꝓ incredibili eiꝰ n¬
tegritate⁊ qͥd ue cõpunctionis seu lacͥmarii
ꝓpter uidelicet gaudiũ ac in exꝑtam a roma¬
tice suauitatis illic diffusã fraglantiã me¬
moratus ille monachus tantiq boni reꝑtor
inibi tc̃ ꝑsenserit. in effabile ip̃o iure niras¬
do attestante habetur: hoc tam̃ luce clarꝰ
fulget. qd̃ huiꝰ modi signis ueluti qͥb dam
uotib ꝓmulgatũ fuerit ⁊ qd̃ is qui quere¬
batur dei martyr et leuita uincentiꝰ eẽt in¬
uentus. Qui extra multiplices et admiran¬
das supplicioꝵ eiꝰ iniurias ita ut p̾libauimꝰ
integer liberq aputredinis labe reꝑtꝰ ẽ: qͦ
nullo mͦ in p̾parato sibi ad efferendũ sac¬
culo neruis adhuc rigidis cõponi potuerit.
nͥ ꝑ artus hoc ipsa cogente necessitate cõ¬

Expanded text:
gentes soli secreto revertuntur ad tumulum: ingentes soli secreto revertuntur ad tumulum: inventumque mirae pulchritudinis vas marmoreum undique, ut decebat, studiose munitum, eterea admirationis pro incredibili ejus integritate, quidve compunctionis seu lacrymarum, propter videlicet gaudium ac inexpertam aromaticae suavitatis illic diffusam fragrantiam, memoratus ille monachus, tanti boni repertor, inibi tunc persenserit, ineffabile ipso jurejurando attestante habetur. Hoc tamen luce clarius fulget, quod hujusmodi signis veluti quibusdam vocibus promulgatum fuerit, quod is qui quaerebatur Dei Martyr et Levita Vincentius esset inventus. Qui extra multiplices et admirandas suppliciorum ejus injurias ita, ut praelibavimus, integer liberque a putredinis labe repertus est, ut nullo modo in praeparato sibi ad efferendum sacculo, nervis adhuc rigidis componi potuerit: nisi per artus, hoc ipsa cogente necessitate, com
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃ti tumbã adhuc integrã bene se nos¬
se: eamꝰ inqͥt audaldus et iudeamꝰ utrũ ne
ita ẽ quẽadmodũ testaris. Quo agente ⁊ qͥd
mͥ ait dabis pecunie si qd̾ queris ostendero:
Monachus dixit. Parum quidẽ habeo: sed
illud uł totũ uł certe ex inde qͣntũ petieris
incunctanter appendã. Unde p̃dictus ⁊ acha
uidelicet .U. p̾cium postulauit. Quib liben¬
ter attributis simul ier̃t ad locũ. uͥ materi¬
sepulchri situm ut fuerat intaminatũ ti¬
tuloq signatum repꝑiert̃: in quo erat suꝑ
scͥptum qd̾ illic reqͥesceret sc̃s leuita et mar¬
tyr uincentiꝰ. Preclaroꝵ qͦq parentũ nõia
patris euthicii. matͥs uͦ enole. aqͥb orbi ago¬
nista talis ꝓcesserat: eidẽ epitaphio inter
cetera refulgebant inserta. Ergo cõꝑto sen
denotato sarcofagi loco. die adhuc multo
domũ reu̾si st̃: głificante audaldo d̾m ac be
humana blandit᷑ ⁊ accepto lumine consur¬

Expanded text:
monumenti tumbam adhuc integram bene nosmonumenti tumbam adhuc integram bene nosse: Eamus, inquit Audaldus, et videamus utrumme ita sit, quemadmodum testaris. Quo aiente: Quid mihi dabis pecuniae, si quod quaeris ostendero? Monachus ait: Parum quidem habeo: sed illud totum, vel certe exinde quantum petieris incunctanter appendam. Unde praedictus Zachavidelicet quinque postulavit. Quibus libenter tributis, simul ierunt ad locum, ubi macerisepulcri situm, ut fuerat incontaminatum tituloque signatum, reperiunt: in quo erat super inscriptum, quod illic requiesceret sanctus levita et martyr Vincentius. Praeclarorum quoque parentum nomina, patris Euticii, matris vero Enolae, a quibus orbi agonista talis processerat, eidem epitaphio inter caetera refulgebant inserta. Ergo comperto seu denotato sarcophagi loco, die adhuc multo domum reversi sunt, glorificante Audaldo Deum ac behumanis blanditur, accepto lumine consur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedentes ad locum et opꝰ sibi celitꝰ intimatũ.
Gradientib autẽ eis. ac uiã festino tramite ac¬
celerantib: hildebertꝰ carnis in cõmodo pres¬
sus assũptum iter qͣnquã inuitus reliqͥt. Lu¬
daldus uero mestꝰ ac deinde uno solo comite
contentꝰ. post multas quas ꝓ lixum ẽ expediri
paganoꝵ insidias : pariterq tͥbulationũ ua¬
riarũ pressuras ducente se xp̃o audacter ꝑcur¬
rens: tandem aliqͣndo ualentiã suꝑiꝰ nomi¬
natam ciuitatẽ aggreditur. Ubi dieb .iiiiͬ. in
eiꝰ suburbio a xp̃ianis iã penitꝰ derelicto. an¬
xius dubiꝰq quid ageret immoratꝰ: qͥnto die
zachariã quendã maurũ apud quẽ hospi¬
tabatur conueniens. sciscitabat᷑ ab eo pͥua¬
tim de re ꝓpter qͣm uenerat ⁊ et utrũ se hinc
adiuuare possit denudatis secretis in t̾ro¬
gat. Quo respondente se optime posse atq
lotũ ubi p̃ciosus dñi martẏr iacebat. ipliꝰq

Expanded text:
ocedentes ad locum et opus sibi coelitus intimatum. ocedentes ad locum et opus sibi coelitus intimatum. Gradientibus autem eis, ac viam festino tramite accelerantibus, Hildebertus carnis incommodo pressus assumptum iter quanquam invitus reliquit. Audaldus vero moestus ac deinde uno solo comite contentus, post multas, quas prolixum esset expedire, paganorum insidias, pariterque tribulationum variarum pressuras, ducente se Christo audacter percurrens, tandem aliquando Valentiam superius nominatam civitatem aggreditur. Ubi diebus quatuor in ejus suburbio, a Christianis jam penitus derelicto, anxius dubiusque quid ageret immoratus, quinto die Zachariam quemdam Maurum, apud quem hospitabatur, conveniens, sciscitabatur ab eo privatim de re propter quam venerat, et utrum se in hoc adjuvare possit, denudatis secretis interrogat. Quo respondente se optime posse, atque locum ubi pretiosus Domini martyr jacebat, ipsiusque
Abbreviated transcription (Latin):
cetur p̾mium. Quib auditis uir deuotꝰ. et at¬
tenti pectoris archano receptis⁊ confestim ũ¬
bis fauens sodal. assensũ libentissime p̃buit:
p̾sertim cũ idem aquodã nobili yspamensi
uiro bera noĩe freq̃nter audierit. qd̾ eiꝰdem
scĩ leuite et mr̃is corpꝰ ab eodẽ loco cultorib
desolato. facile in quãcũq partẽ aquolibet
asportari posset. Conuenitq ut̃q eoꝵ animꝰ
ad tot terrarũ int̾ualla ꝑcurrenda ꝓmtissi¬
mus:atq ad ꝑferenda si qua etiã forent imn¬
pedim̃ta paratissimꝰ. Itaq blandino eiꝰdem
loci abbati reliqͥsq fr̃ib sue uoluntatis rẽ pa¬
tefaciunt: aqͥb hoc agenli seu ꝑficiendi e¬
os oportebat expetere consiliũ. ꝑcessit sane õi¬
um qui conuenerant cõmunis in hoc ualidꝰꝙ
animi ardor: quoꝵ scilicet m̃tes uirtus illu
diuino qd̃ ẽ magis fatendũ consulto: paratis
om̃ib exeunt cũ duob tantũ famuł. hẏlare ᷤᷤ¬

Expanded text:
cetur praemium. Quibus vir devotus atcetur praemium. Quibus vir devotus attenti pectoris arcano receptis, confestim verbis favens sodalis, assensum libentissime praebuit: praesertim cum idem a quodam nobili Hispaniensi viro, Berta nomine, frequenter audierit, quod ejusdem sancti levitae et martyris corpus ab eodem loco cultoribus desolato facile in quamcunque partem a quolibet asportari posset. Convenitque utriusque animus ad tot terrarum intervalla percurrenda promptissimus, atque ad perferenda, si qua etiam adforent, impedimenta paratissimus. Itaque Blandino ejusdem loci abbati, reliquisque fratribus suae voluntatis rem patefaciunt: a quibus hoc agendi seu perficiendi eos oportebat expetere consilium. Processit sane omnium qui convenerant communis in hoc validusque animi ardor: quorum scilicet mentes virtus illusdivino, quod est magis fatendum, consulto, paratis omnibus exeunt cum duobus tantum famulis, hilares pr
Abbreviated transcription (Latin):
sus dei amicus inde diligenter effosus ad
locum tͣnsferat᷑ pacis. cultꝰq legitimi. Quib
edictis: mox aconspectu uidentis illa celestiͤ
species huiꝰmodi uisionẽ narrantis. una cũ
uoce subducit᷑. Qui sopore depulso. et qd ui¬
derat uigilanti aĩo replicans: ad dei rogas¬
dam ꝓnus consurgit clem̃tiã: quatinꝰ ꝑ eũ
cunctoꝵ opifex qd̃ ostend̾at dignaretur ex
audaldus nomine speciali ei familiaritate
conexus: etate ac uite morib pene consimi¬
lis. Cuiꝰ ab ore que dicuntur: et multo eti¬
am ampliora nos in fide accepisse conficli¬
mus. Ad hunc pͥmũ memoratus cõprb̃r hil¬
deb̾tus accessit: et qd̾ sibi reuelatũ fuerat
secreta allocutione detegens ⁊ eum in hoc
multis modis animando socium postulauit.
hortatur amicum. p̾catur dilectũ. dei sc̃iq
miris affuturũ repmittit auxiliũ: necñ et ꝓ
laboris sudore eterne recõpensationis polli¬

Expanded text:
sus Dei amicus inde diligenter effossus, ad sus Dei amicus inde diligenter effossus, ad locum transferatur pacis cultusque legitimi. » Quibus dictis, mox a conspectu videntis illa coelestis species hujusmodi visionem narrantis una cum voce subducitur. Qui sopore depulso, et quod viderat vigilanti animo replicans, ad Dei rogandam pronus consurgit clementiam, quatenus per eum cunctorum opifex quod ostenderat, dignaretur expAudaldus nomine, speciali ei familiaritate connexus, aetate ac vitae moribus pene consimilis, cujus ab ore quae dicuntur, et multo etiam ampliora nos in fide accepisse confidimus. Ad hunc primus memoratus compresbyter Hildebertus accessit: et quod sibi revelatum fuerat secreta allocutione detegens, eum in hoc multis modis animando socium postulavit. Hortatur amicum, precatur dilectum: Dei sanctique martyris adfuturum repromittit solatium, necnon et pro laboris sudore aeternae recompensationis polli
Abbreviated transcription (Latin):
sim. Anno octingentesimo qͥnqͣgesimo
ci imꝑatoris filio. in quadã parte regnoꝵ ip
rat gͥ idem uir simplex: ultra iuuenilẽ
etatem tempus agens. Senex morib ac sc̃e pa¬
tientie studiis eruditus : habitũ etiã mona¬
sticum quẽ p̃sertim atẽpore sui sacerdotii
inhianter desiderauerat adeptꝰ:talẽ se to¬
tius religionis p̾buerat actib ÷ qui etiã p̃ce¬
dentium huiꝰ uite patrũ seq̃ns uestigia mul¬
tis et ipse foret in exemplũ. Hic cũ se aliqͣndo
post exolutũ ugiliarũ debitũ sopori dedis¬
set: uox ei diuina sic insonuit dicens. Fr ui
paniarũ. ac ꝑ quire extra muros eiꝰdẽ cunta¬
tis locũ sepulture uincentii leuite et mr̃is.
Cuiꝰ corpꝰ eccl̃ia que desuꝑ fuit apaganis ob
malignoꝵ ciuium et circũhabitantiũ pra¬
uam conu̾sationẽ destructa: ibi absq ullo
religionis honore. nullo excepta matre ob¬
stante tegmine: imbre madescit ethereo. Nã
dignũ ẽ scito dñiq uoluntas: ut idẽ glorio¬

Expanded text:
M. Anno octingentesimo quinquagesimci Imperatoris filio, in parte quadam regnorum ipr idem vir simplex, ultra juvenilem aetatem tempus agens: senex moribus, ac sanctae patientiae studiis eruditus. Habitum etiam monasticum quem praesertim a tempore sui sacerdotii inhianter desideraverat adeptus, talem se totius religionis praebuerat actibus, ut etiam praecedentium hujus vitae patrum sequens vestigia, multis et ipse foret in exemplum. Hic cum se aliquando post exsolutum vigiliarum debitum sopori dedisset, vox ei divina sic insonuit dicens: « Fratpaniarum: ac perquire extra muros ejusdem civitatis locum sepulturae Vincentii levitae et martyris. Cujus corpus ecclesia quae desuper fuit, a paganis ob malignorum civium et circum habitantium pravam conversationem destructa, ibi absque ullo religionis honore, nullo obstante tegmine, imbre madescit aethereo. Nam dignum est, scito, Dominique voluntas, ut idem glorio
Abbreviated transcription (Latin):
mandat: imꝑans ut ipse qͦq totidẽ solidis
sũptis salomoni comiti ꝓpinqui sui signa¬
rii corpꝰ restitui p̾ciꝑet. Qͣuibꝰ sic expeditis ac
pͥncipum animis taxata petuniarũ sũma
lucratis ep̃s ad uocatur: et cur tantã in mor¬
tuum imꝑatoria post habita reuerentia
exercuerit iniqͥtatẽ. ueluti reus maiestatis
quiq etiã nec sibi reueritꝰ fuerit districte
inquiritur. Quo etiã et negante et qd̾ ñ id fece¬
resistente: audaltꝰ accedens constanti aĩo ep̃m
fortit᷑ conuincere parat. S illis nimiũ et absq
effectu uti dicat᷑ muliebriter contendentib. pͦt¬

Expanded text:
mandat: imperans ut ipse totidem quoque solidis mandat: imperans ut ipse totidem quoque solidis sumptis Salomoni comiti propinqui sui Sugnarii corpus restitui praeciperet. Quibus sic expeditis, ac principum animis, taxata pecuniarum summa, lucratis, episcopus advocatur: et cur tantam in mortuum, imperatoria posthabita reverentia, exercuerit iniquitatem, velut reus majestatis, quique etiam nec sibi reveritus fuerit, districte inquiritur. Quo omnia negante, et quod id non feceaffirmante, Audaldus accedens constanti animo episcopum fortiter convincere parat. Sed illis diu absque effectu, et, ut dicitur, muliebriter
Abbreviated transcription (Latin):
mulq deliberant tẽpus ad hoc congruum
oꝑientes: quatinus tantũ ad se decus qͣndo¬
q suꝑna opitulante gr̃a tͣnsferre satage
rent. Exacto deniq tẽpore annis scilicet
acto semis euolutis. ad cesaraugustam salo¬
mone sibi familiarissimo cerdam̃si comite
mandante ex se fr̃s mittunt: qui sc̃i leuite
et mr̃is corpus ꝓcurante hoc ip̃io salomone
reciꝑent ⁊ secũq xp̃o miserante deferrent.
Salomoni nãq iam dudũ cõꝑtum fuerat ⁊
et ut erat uir prudens atq boni cupidus
ad regẽ maiorem cordubensem oportunta¬
te accepta ꝑrexerat: fingens inter reliqua
qd̃ apud cesaraugustam ciuitatẽ parens ipsiꝰ
uocabulo signariꝰ dum yspanie partib de¬
ferretur ⁊ aseniore eiꝰdẽ ciuitatis ep̃o iuolen¬
ter sublatus detinetur. Ille uͦ exceptis aliis
donariis sponte oblatis. ut corpꝰ iuberet red¬
di solidis centũ expostulatis. ad regulũ se¬
pe dicte ciuitatis noĩe abdilam kartã fac̾e

Expanded text:
mulque deliberant, tempus ad hoc congruum mulque deliberant, tempus ad hoc congruum opperientes, quatenus tantum ad se decus quandoque superna opitulante gratia transferre satagerent. CAPUT VIII. Exacto denique tempore, annis scilicet octo et semis evolutis, ad Caesaraugustam, Salomone sibi familiarissimo Cerdaniensi comite mandante, ex se fratres mittunt, qui sancti levitae et martyris corpus, procurante hoc ipso Salomone, reciperent, secumque Christo miserante deferrent. Salomoni namque hoc jamdudum compertum fuerat: et ut erat prudens atque boni cupidus ad regem Majorem Cordubensem opportunitate accepta perrexerat, fingens inter reliqua, quod apud Caesaraugustam civitatem parens ipsius, vocabulo Sugnarius, dum ab Hispaniae partibus deferretur, a Seniore ejusdem civitatis episcopo violenter sublatus detineretur. Ille vero exceptis aliis donariis sponte oblatis, ut corpus reddi juberet solidis centum expostulatis, ad regulum saepe dictae civitatis, nomine Abdilam, chartam facere
Abbreviated transcription (Latin):
no cordis ploratu fletuq plurimo pulsus.
ad ꝓpͥum locum monachus tristis uerb̃ibq
attritus reũtitur. Qd̃ monasterii sui fr̃s au¬
dientes nec credentes. audaldum m̃dacii re¬
darguunt ⁊ nom̃q illi girouagi imponen¬
tes. a se sequestrando iãq ipso etiã sponte
exeunte repellunt: et uͥcũq libeat licentiã
ei immo necessitatẽ tͥbuunt cõmorandi. Qui
ad cenobiũ beati benedicti castrũ suꝑiꝰ cogno¬
minatũ usq ꝑueniens: eiꝰdẽ congregationi
abbati uiro religioso domno gisleb̾to cete¬
risq fr̃ib ibidẽ degentib omnẽ sui itineriᷤˢᷤ
siue actus continentiã ⁊ qualit̾q sc̃ĩ leuite et¬
mr̃is corpꝰ sibi sublatũ fuerit: ꝑ ordinẽ expli¬
cauit. Qui nimirũ attoniti. et ꝓ his que dice¬
bantur ualde gauisi: audaldũ regulari mo¬
re pͥus suscipiunt: ac deinde illi secũ quan¬
diu adiuueret habitandi locũ concedunt. Si¬

Expanded text:
no cordis ploratu fletuque plurimo pulsus, no cordis ploratu fletuque plurimo pulsus, ad proprium locum monachus tristis verberibusque attritus revertitur. Quod monasterii sui fratres audientes, nec credentes, Audaldum mendacii redarguerunt; nomenque illi gyrovagi imponentes, a se sequestrando, jamque ipso etiam sponte exeunte, repellunt: et ubicunque libeat licentiam ei, imo necessitatem tribuunt commorandi. Qui ad coenobium beati Benedicti, Castrum superius cognominatum, usque perveniens, ejusdem congregationis abbati, viro religioso, domno Gisleberto, caeterisque fratribus ibidem degentibus omnem sui itineris sive actus continentiam, qualiterque sibi sancti  sublatum fuerit, per ordinem explicavit. Qui nimirum attoniti, et pro his quae dicebantur valde gavisi, Audaldum regulari more prius suscipiunt: ac deinde illi secum, quamdiu viveret, habitandi locum concedunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pinquus: in partib hypaniarũ nuper
mortuus ac sepultus. Cuiꝰ cadauer inter
paganoꝵ placata feritate redemi. S pro
nefas inqͥt offendi ep̃m crudeliorẽ echni¬
cis. Qd̃ eñi eoꝵ austeritas humanitꝰ emol¬
lita pie querenti concessit:hoc tua uio¬
lentia imꝓbe omĩmodis exagitata rapit.
impudenterq p̾sumit: et ueluti insanũ
scm̃ dicis corpus hõis peccatoris. Tc̃ ep̃c in¬
ter hec et alia miis rabida ꝑ motꝰ iracun¬
dia monachũ teneri p̾cepit: in exqͥsita tor¬
mentoꝵ genera uirgarũq liuores reꝓmit¬
tens: nͥ de qua nã ciuitate uł loco eũ furatꝰ
eẽt. seu quo nõie idem sc̃s censeret᷑ expoñet.
Qd̃ cũ cepisset. ac crudeliꝰ carnitice turpit̾
uisus ẽ confiteri qd̃ ad hẏspanie partib il¬
lud deferret: qd̃q sc̃s marinus martyr
hoc inuento uocabulo nom̃ haberet. Sicq
ut reliqua transeamꝰ. ep̃o sacre p̾dationiᷤᷤ
nefario inuasore partim deluso: cũ mag¬

Expanded text:
pinquus, in partibus Hispaniarum nuper pinquus, in partibus Hispaniarum nuper mortuus ac sepultus. Cujus cadaver inter paganorum placata feritate redemi. Sed proh nefas! inquit, offendi episcopum crudeliorem ethnicis. Quod enim eorum austeritas humanitus emollita pie quaerenti concessit, hoc tua violentia improbe omnimodis exagitata rapit, impudenterque praesumit, et veluti insanus sanctum dicis corpus hominis peccatoris. Tunc episcopus inter haec et alia nimis rapida permotus iracundia, monachum teneri praecepit: inexquisita tormentorum genera virgarumque ei livores repromittens, nisi de qua civitate vel loco eum furatus esset, seu quo nomine idem sanctus censeretur, exponeret. Quod cum coepisset, ac crudelius carnifice turpiter visus est confiteri quod ab Hispaniae partibus illum deferret, quodque sanctus Marinus martyr hoc invento vocabulo nomen haberet. Sicque, ut reliqua transeamus, episcopo sacrae praedae nefario invasore partim deluso, cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehendi mandauit. Ille uͦ paulo ante de
necessariis uite sũptib meditans: ꝓpter e¬
mendos panes ministro qr erat mutus do¬
mi relicto ad foꝵ ꝓcesserat. E p̃s nãq diui¬
so fasce et queq inerant uniu̾sis corã expo¬
sitis. repperit scm intͥnsecus latens pignus
sacco diligenter insutũ. Qd̃ stupens nimi¬
umq admirans. et estimans omĩno qd̃ erat
plane alicuiꝰ sc̃i mr̃is corpus⁊ iussit illud
auferri. atq in eccłia beate marie semꝑ uir¬
ginis que ẽ mater eccłiarũ eiꝰdẽ urb̃ uene¬
ranter recondi: in qua olim sub ualerio
pontifice idẽ martyr strenuus athleta ar¬
chidiaconii arcẽ insignis tenuerat. His ita
dolo ꝑactis: audaloꝰ hoꝵ nesciꝰ. cũ panis e¬
dulio domũ regreditur. Inuentoq ꝓhdolor
hoc tristi patrato ⁊ ꝑculsus animi dolore
aid eundẽ ep̃m noĩe seniorẽ lacͥmis plenus
accessit: conquerens cũ eodẽ de iniuste sͥ sub¬
lato corpꝰculo. Et m̃s ait. m̃s fuerat ille ꝓ¬

Expanded text:
comprehendi mandavit. Ille vero paulo ante de necessariis viae sumptibus meditans, propter emendos panes, ministro, quia erat mutus, domi relicto, ad forum processerat. Episcopus namque diviso fasce, et quaecunque inerant universis coram expositis, reperit sanctum intrinsecus latens pignus, sacco diligenter insutum. Quod stupens nimiumque admirans, et aestimans omnino quod erat plane alicujus sancti martyris corpus, jussit illud auferri, atque in ecclesia beatae Mariae semper virginis quae est mater ecclesiarum ejusdem urbis veneranter recondi: in qua olim sub Valerio pontifice idem martyr strenuusque athleta archidiaconii arcem insignis tenuerat. CAPUT VII. His ita dolo peractis, Audaldus horum nescius cum panis edulio domum regreditur: agnitoque proh dolor! hoc tristi facto, perculsus animi dolore ad eumdem episcopum, nomine Seniorem, lacrymis plenus accessit, conquerens cum eo de injuste sibi subducto corpusculo. Et meus, ait, meus fuerat ille pro
Abbreviated transcription (Latin):
lentũ. Cũq unꝰ illoꝵ rathbertus noĩe hesitan
dubitaret idẽ an aliꝰ eẽt atq loculũ aꝑiendo
certis signis audaldo notis. hoc pͥus caute ꝑspi¬
ci deb̾e contend̾et: statim pede quẽ ad hoc ꝓ¬
mouerat infirmat᷑. plurimũ sibi formicanͣte
inuentũ: atq ad deportandũ apte cõponunt.
Tantoq potiti desidio. at post paululũ mona¬
cho pedis ugore pleniter recuꝑato⁊ cũ hym¬
nis et gr̃arum laudib ꝓut ratio et loci qua¬
litas dictabat excuntes. ad ꝓpͥa redire dño dii¬
cente disponunt: cui ẽ honor et potestas. uir¬

Expanded text:
ntque. Cumque unus illorum, Radbertus nomine, haesitans dubitaret an is vel alius esset, atque loculum aperiendo certis signis Audaldo notis, hoc prius caute perspici debere contenderet, statim pede quem ad hoc promoverat, infirmatur, plurimum sibi formicante illud ad deportandum apte componunt. Tantoque potiti desiderio, ac post paululum monacho pedis vigore pleniter recuperato, cum hymnis et gratiarum laudibus prout ratio et loci qualitas dictabat exeuntes, ad propria redire Domino ducente disponunt: cui est honor et potestas, vir
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ut pote gentilitatis ritu ferorcẽ blando
ne paueat demulcet affatu: ignẽ ꝓculdu¬
bio a se accensũ fuisse ꝓnuncians. Hoc au¬
tẽ audito. sese ille intra cubił sui claustra
qd̃ residebat itineris maturiꝰ conficere sata¬
git. Unde post aliquot dies cesaraugustanz
ciuitatẽ aggressus: aquadã deo deuota mii¬
liercula ꝓpe ipsius urb̃ menia domũ haben¬
te: misccłia hospitantis ut puta ꝑegrinus
illa nocte suscipit᷑. Que sollicita dũ in oc¬
cultiori parte sue domꝰ uigilans et tacens
qͥ esceret: animadũtit memoratũ monachii
ante scĩ corpꝰ lucentib cereis psallentẽ asta¬
re. Itaq pulsato nocturnali tẽpore signo
ad eccłiam concita ꝑgit: atq qd̃ uiderat
ꝑ internuntiũ ep̃o ciuitatis intimauit. Q
festinans sarcinã sͥ unacũ palmis pudore
sublato deportari iussit: monachũ autẽ¬

Expanded text:
tem, utpote gentilitatis ritu ferocem, blando tem, utpote gentilitatis ritu ferocem, blando ne paveat demulcet affatu, ignem procul dubio a se accensum fuisse pronuntians. Hoc autem audito, ille se intra cubiculi sui claustra quod residebat itineris conficere satagit. Unde post aliquot dies Caesaraugustam civitatem properanter aggressus, a quadam Deo devota muliercula prope ipsius urbis moenia domum habente, misericordia hospitandi, utputa peregrinus, illa nocte suscipitur. Quae sollicita, dum in occultiore parte suae domus vigilans et tacens quiesceret, animadvertit memoratum monachum ante sancti corpus lucentibus cereis psallenter adstare. Itaque pulsato nocturnali tempore signo, ad ecclesiam concita pergit: atque quod viderat per internuntium episcopo civitatis intimavit. Qui festinans sarcinam sibi una cum palmis pudore sublato deportari jussit, monachum aute
Abbreviated transcription (Latin):
et timore ꝑfectis ad hospicium deportat᷑:
tẽpusq ac oportunitas exeundi patriãq re¬
tantum tantũ tamq uenerabile p̾mium
leuans. hoc onustꝰ mun̾e. hacq locupleta¬
tus margarita: negotiator ille pauꝑ ditiᷤᷤ¬
simus effectꝰ. optatũ iter dũ tẽpus uidet re¬
sumit.Cui dñs rursus ostendere uolens
qd̃ quesitũ uincentii leuite et mr̃is corpꝰ
inuenerit: sub nocte quadã dum suꝑ u
niu̾sos eundẽq audaldũ sopor solito ue¬
hementior irruisset ⁊ subito fulgor haud
dubium qͥn celo delapsus. omne repleuit
seorsum recubans nil aliud quã domũ su¬
am uoluente ignis edacitate ardere puta¬
ret. Dũq clamores pauitans qͥs ignẽ succen¬
disset emitteret ÷ audaloꝰ ueluti de itinere
fessus uix somni decursa quiete assurgit:
uocesq clamantis hospitis accipiens. renz
celitus ad ministratã ipso ꝑfusus splendo¬
re tacitus timidꝰq attendit. At uͥ in sese
recollectꝰ uirtutẽ agnouit altissimi ⁊ hospi¬

Expanded text:
et timore perfunctis, ad hospitium deportatur, tempusque ac opportunitas exeundi patriamque retus, tantum tamque venerabile praemium levans, hoc onustus munere, hacque locupletatus margarita negotiator ille pauper ditissimus effectus, optatum iter dum tempus videt, resumit. Cui Dominus rursus ostendere volens, quod quaesiti Vincentii levitae et martyris corpus invenerit, sub nocte quadam dum super universos eumdemque Audaldum sopor solito vehementior irruisset: subito fulgor haud dubium quin coelo delapsus omne replevit seorsum recubans nil aliud quam domum suam, volvente ignis edacitate, ardere putaret. Dumque clamores pavitans, quis ignem succendisset, emitteret, Audaldus veluti de itinere fessus, vix somni decussa quiete assurgit, vocesque clamantis hospitis accipiens, rem coelitus administratam, ipso perfusus splendore tacitus timidusque attendit. At ubi in se recollectus virtutem agnovit Altissimi, hospi
Abbreviated transcription (Latin):
ta: qͣntũ illum uastabat insania. S iã frẽs
illa oĩa tͣnsiert: et ira datiani. et pena um¬
centii. Nunc autẽ pena datiano:corona uͦ ma¬
net uincentio. Deniq his p̃missis future ui¬
delicet retͥbutionis finib: etiã in hoc mundo
die regio. que ue ꝓuincia ulla quousq uł ro¬
lo

Expanded text:
ma, quantum illum uastabat insania. Sed iam, fratres, ma, quantum illum uastabat insania. Sed iam, fratres, illa omnia transierunt, et ira Datiani et poena Ucentii. Nunc autem poena Daciano, corona vero manet Vincentio. Denique his praemissis futurae videlicet retributionis finibus, etiam in hoc mundo die regio, quaeve provincia ulla, quo usque vel
Abbreviated transcription (Latin):
ram redleret testã. Poterat martyr nr̃ dicere
daciano.Iam ñ urit ignis tuus carnẽ meam:
qr exaruit sicut testa uirtus mea. Et q̃m uera¬
citer scͥptum ẽ. uasa figuli ꝓbat fornax. et ho¬
mines iustos tẽptacio tribulationis: ꝓbatus
ẽ atq decoctꝰ illo igne uincentiꝰ ⁊ datianꝰ ue¬
ro arsit ⁊ crepuit. Si eñi ñ ardebat unde
cremabat: Quid eñi erant uerba irascentis.
nͥ fumꝰ ardentis: Ergo martyri nr̃o refrige¬
rium incorde habenti flãmas extͥnsetꝰ ad mo¬
uebat: s ipse facib furoris accensus tanqͣm
clibanꝰ intus ardebat ⁊ et habitatorem suum
diabolum concremabat. ꝑfuriosas eñi uoces
datiam. ꝑ truces oculos et minaces uultꝰ. et to¬
tius corporis motꝰ ille habitator eiꝰ interior
mouebat᷑: et ꝑ hec signa usibilia. tanꝗͣ ꝑ sui
uasculi qd̃ impleuerat crepantes rimulas ꝓ¬
debatur. Non tantũ mrẽm cruciabant torm̃¬

Expanded text:
duram redderet testam. poterat martyr noster dicere duram redderet testam. poterat martyr noster dicere Datiano: iam non curat ignes tuos caro mea, quia exaruit sicut testa uirtus mea. et quoniam ueraciter scriptum est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis, probatus est atque decoctus est illo igne Uincentius, Datianus uero arsit et increpuit. si enim clamabat? Quid enim erant verba irascentis, nisi fumus ardentis? Ergo Martyri nostro refrigerium in corde habenti, flammas extrinsecus admovebat: sed ipse facibus furoris accensus, tanquam clibanus intus ardebat, et habitatorem suum diabolum concremabat. Per furiosas enim Daciani voces, per truces oculos et minaces vultus et totius corporis motus ille habitator ejus interior monstrabatur; et per haec signa visibilia, tanquam uasculi, quod inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. non tantum martyrem cruciabat flam
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. Tanta grassabatur crudelitas in mr̃is cor¬
pore. et tanta tͣnqͥllitas ꝓferebat᷑ in uoce ⁊ tan¬
taq penarũ asꝑitas seuiebat in mẽbris. et tan¬
ta securitas sonabat in uerb̃: ut miro mͦ pi
taremꝰ uincentio patiente aliũ loq̃ntẽ ñ torq̃ri
Et uere fr̃s kiñi ita erat ⁊ ꝓrsus ita erat: aliii
loquebat᷑. ꝓmisit eñi et hoc testib suis xp̃cmi
euangłio: quos ad huiꝰmodi certamina p̃pa¬
rabat. Sic eñi ait. Nolite p̾meditari qͦmͦ aut
s sp̃c patris ur̃i qͥ loquit᷑ in uob̃. Caro gͦ patie¬
batur: et sp̃s loquebat᷑. Et loquente sp̃u. ñ so¬
lum conuincebatur impietas: s etiã conforta¬
batur infirmitas. Clariorẽ nob̾ mrẽm torm̃¬
ta faciebant. Multiplici enĩ uulnerũ uarieta¬
te confossus ñ deserebat pugnã: s acriꝰ iterabat.
Dutares qd̾ eum duraret flãma ñ ureret: et
tanqͣm figuli fornax lutũ molle suscipiens dii

Expanded text:
 esse mirabilis. Tanta grassabatur crudelitas in Martyris cor esse mirabilis. Tanta grassabatur crudelitas in Martyris corpore, et tanta tranquillitas proferebatur in voce, tantaque poenarum asperitas saeviebat in membris, et tanta securitas sonabat in verbis; ut miro quando putaremus Vincentio patiente, alium non loquentem torqueri. Et vere, fratres, ita erat: prorsus ita erat; alius loquebatur. Promisit enim et hoc testibus suis Christus in Evangelio, quos ad hujusmodi certamina praeparabat. Sic enim ait: Nolite praemeditari quomodo aut estri, qui loquitur in uobis. caro ergo patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum conuincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas. clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. multiplici uulnerum uarietate confossus non deserebat pugnam, sed acrius iterabat. putares, quod eum duraret flamma, non exureret et tamquam figuli fornax lutum suscipiens molle
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo suffert tẽptationẽ. Quia ut bona pruden¬
ter loquam᷑ ab illo ẽ ñ nr̃a sapientia: et ut
mala fortit̾ ꝑferamus ab illo ẽ ñ nr̃a patien¬
tia. Recolite dñm xp̃m suos in euangłio disci¬
pulos admonentẽ: recolite mr̃m regẽ. cohor¬
tes suas armis sp̃ualib instruentẽ. bella mon¬
strantẽ ⁊ adiutoria ministrantẽ. p̃mia polli¬
centẽ. Qui cũ dixisset discipłis suis in ħ mun¬
do pressuram habebitis: mox unde t̾riti con
uincentiꝰ a quo uictꝰ est mundꝰ: In hoc inqͥt
mundo pressurã habebitis. Et si p̃mit: non
oppͥmat. Si oppugnat: ñ expugnet. Dupli¬
cem mundꝰ aciem ꝓducit contͣ milites xp̃i.
Adu̾tite fr̃s. Duplicẽ dixi aciẽ ꝓducit mun¬
dus contͣ milites xp̃i. Blanditur eñi ut deci¬
piat: t̾ret ut frangat. Non nos teneat uo¬
luptas ꝓpͥa⁊ non nos t̾reat crudelitas alie
ista passione humana patientia: incipit ẽẽ in

Expanded text:
quando suffert tentationem: quia et ut bona prudenquando suffert tentationem: quia et ut bona prudenter loquamur, ab illo est nostra sapientia; et ut mala fortiter perferamus, ab illo est nostra patientia. Recolite Dominum Christum suos in Evangelio discipulos admonentem: recolite martyrum Regem cohortes suas armis spiritualibus instruentem, bella monstrantem, adjutoria ministrantem, praemia pollicentem: qui cum dixisset discipulis suis, In hoc mundo pressuram habebitis; mox unde territi consvicit, a quo victus est mundus? In hoc, inquit, mundo pressuram habebitis: ut si premit, non opprimat; si oppugnat, non expugnet. cem mundus aciem producit contra milites Christi. Advertite, fratres. Duplicem, dixi, aciem producit mundus contra milites Christi. Blanditur enim, ut decipiat; terret, ut frangat. Non nos teneat voluptas propria, non nos terreat crudelitas alienista passione humana patientia, incipit esse inc
Abbreviated transcription (Latin):
euidenter ostenditur uidex ferox ⁊ tortor cru¬
entus. martyr inuictꝰ. In cuiꝰ corpore penis
uariis erarato iã tormenta defecerant: et ad¬
huc mẽbra durabant. Tot conuicta miracłis¬
ꝑsistebat impietas: tot uerata suppliciis ñ cede¬
bat infirmitas. Agnoscat᷑ gͦ oꝑata diuinitas.
Qnͣdo eñi corruptibił puluis contͣ tam imina¬
nia torm̃ta duraret⁊ nisi in eo xp̃c habitaret:
In his eñi oĩb ille agnoscendꝰ. ille głificandus.
ille laudandꝰ ẽ: qͥ et inpͥma uocatione dedit
fidem ⁊ et insupma passione uirtutẽ. Uultis
nosse q utrumq donatũ ẽ: Audite apłm pai¬
lum. Hob̃ inqͥt donatũ ẽ ꝓ xp̃o ñ solũ ut creda¬
tis ineũ: uerũ etiã ut patiamni ꝓ eo. Acceꝑat
hec utraq beatus leuita uncentiꝰ: acceꝑat et
habebat. Si enĩ ñ accepisset qͥd hab̾et. Habe¬
bat insermone fidutiã: habebat in passione
tołantiã. Nemo gͦ de suo corde p̾sumat qͣndo
ꝓfert sermonẽ: nemo de suis uirib confidat

Expanded text:
euidenter ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc mepersistebat impietas, tot vexata suppliciis non cedebat infirmitas: agnoscatur ergo operata divinitas. Quando enim corruptibilis pulvis contra tam immania tormenta duraret, nisi in eo Dominus habitaret? In his enim omnibus ille agnoscendus, ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima vocatione dedit fidem, et in suprema passione virtutem. Vultis nosse quia utrumque donatum est? Audite apostolum Paulum: Vobis, inquit, donatutis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo . Acceperat haec utraque levita Vincentius, acceperat et habebat. Si enim non accepisset, quid haberet? Habebat in sermone fiduciam, habebat in passione tolerantiam. Nemo ergo de suo corde praesumat, quando profert sermonem; nemo de suis viribus confidat,
Abbreviated transcription (Latin):
moria scĩs patͥb domno abbati
bernomi ceterisq sub eodẽ fr̃ib
in pago albiensi et monasterio
beati benedicti qd castrũ noiatur. et sub
eiꝰ regimine regulari studio deo cõmilitan¬
tib ÷ aimoinus peccator alii germani pari-¬
siorum p̾sulis. monachoꝵ nouissimꝰ: p̃sentẽ
tissimi patres prudenti necñ et immitabili
simplicitate cõꝑta ÷ non miror qd̾ libuit sc̃i¬
tati ur̃e mͥ modico tantũ in iungere negot
monitionis causã. litteris mandando poste¬
ris futurisq scłis sciendũ p̃berẽ. Inqͦ illud
etiam cõpetenter exigitis. ut grandia pau¬
tis elucidẽ seu ꝓuitando fastidio spaciosa
quẽadmodũ de miracłis eiꝰdẽ sc̃i initinere uł
penes nos multiplici numerositate exibitis:
tantũ ut eiꝰ inuentio. eiꝰq ad uos tͣnslatio cer¬
ta dinoscat᷑ contingã. S q̃m me suꝑ hoc ꝗͣ¬
uis indignũ dignanter tam̃ aggressi estis:
fiat dñi pia semꝑ uoluntas. ipsiusq sc̃i et

Expanded text:
moria sanctis Patribus, domno abbati Bernoni, caeterisque sub eo fratribus, in pago Albiensi et monasterio beati Benedicti, quod Castrum cognominatur, sub ejus regimine, regulari studio Deo commilitantibus, Aimoynus peccator, almi Germani Parisiorum praesulis monachorum novissimus, praesentem tissimi Patres, prudenti, necnon et imitabili simplicitate comperta, non miror quod libuit sanctitati vestrae mihi modico tantum injungere negotiumonitionis causam, litteris mandando posteris futurisque saeculis sciendum praeberem. In quo etiam illud competenter exigitur: ut grandia paucis elucidem, seu pro vitando fastidio spatiosa quemadmodum de miraculis ejusdem sancti in itinere vel penes vos multiplici numerositate exhibitis, tantum ut ejus inventio, ejusque ad vos translatio certa dignoscatur, contingam. Sed quoniam me super hoc, quamvis indignum, dignanter tamen aggressi estis, fiat Domini pia semper voluntas, ipsiusque sancti et
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑisti. Post multũ uͦ tẽpus ut uirtꝰ mr̃is
ñ ẽẽt occulta abiit exercitus initaliã: et de¬
tulit passionis huiꝰ historiã sicut aclerico
tenebatur scͥpta. Tunc confusus ualde ep̃s:
cognouit uera ẽẽ que aclerico dicebant᷑. Po¬
pulus autẽ ex hoc magis honorare cepit mar¬
tẏrem. Constructaq suꝑ eum basilica festi¬
uitatẽ eiꝰ ꝑ singłos annos deuote concelebrat.

Expanded text:
reperisti. 795 Post multum vero tempus, ut virtus Martyris reperisti. 795 Post multum vero tempus, ut virtus Martyris non esset occulta, abiit exercitus in Italiam, et detulit passionis hujus historiam, sicut a clerico tenebatur scripta. Tunc confusus valde episcopus, cognovit vera esse quae a clerico dicebantur. Populus autem ex hoc magis honorare coepit Martyrem, constructaque super eum basilica, festivitatem ejus per singulos annos devote concelebrat.
Abbreviated transcription (Latin):
tir qui apud urbem trecassinoꝵ se¬
pultus habetur: sepiꝰ se amicũ dei uirtuti¬
bus multis ostendit. Erat eñi suꝑ eum par¬
uulum oratorium: in quo unꝰ tantũ clericiiˢ
seruiebat. Loci eñi hoĩes paruũ exhibebatĩ
mr̃a famulatũ: ꝓ eo qd̃ historia passionis
eiꝰ non haberetur in ꝓmptu. Mos nãq ẽ ho¬
minũ rusticoꝵ: ut scõs dei quoꝵ agones re¬
legunt. attentiꝰ uenerent᷑. Quidã gͥ de lon¬
ginquo itinere ueniens libellũ huiꝰ certam¬
nis detulit lectori quẽ in ipso loco seruire
dyximꝰ: ꝓdiditq ad legendũ. Ille uͦ post de¬
cursam lectionẽ ualde gauisus: nocturno
sub tẽpore famulante lumine uelocit̾ exen¬
plauit. Hominib qͥdẽ digressis. hic ep̃o suo
exhibet qd̃ repꝑerat: putans se ꝑ hec gratiã
assequi sacerdotis. At ille ñ credens nͥ confictũ
estimans: cesum increpatũq clericũ abscede
iubet dicens. Te hec iuxta uotũ tuũ dictasse
manifestũ ẽ. Nam nunqͣm ea cum ullo hoĩe

Expanded text:
tyr, qui apud urbem Tricasinorum sepultus habetur, saepius se amicum Dei virtutibus multis ostendit. Erat enim super eum parvolum oratorium, in quo unus tantum clericus serviebat. Loci enim homines parvum exhibebant martyri famulatum, pro eo quod historia passionis eius non haberetur in promtu. Μοs namque erat hominum rusticorum, ut sanctos Dei, quorum agones relegunt, attentius venerentur. Quidam igitur de longinquo itinere veniens, libellum huius certamnis detulit, lectori, quem in ipso loco servire diximus; prodidit ad legendum. Ille vecursam lectionem valde gavisus, nocturno sub tempore famulante lumine, velociter exemplavit. Hominibus quidem digressis, hic episcopo suo exhibet quae repererat, putans se per haec gratiam assequi sacerdotis. At ille non credens, nisi confictum aestimans, caesum increpatum clericum abscedere jubet, dicens: Te haec juxta votum tuum dictasse manifestum est; nam nunquam ea cum ullo homine
Abbreviated transcription (Latin):
ad ceratinsim turonice urb̃ uicũ accessert:
ibiq ad tuguriũ cuiꝰdam pauꝑis deferen¬
tes suscepti sunt. Incrastino autẽ duo para¬
litici suꝑ hec pignora accepert̃ gressũ. uiiiͦ¬
q cetꝰ lumen recepit. Haud ꝓcul autẽ ab il¬
lo uico ẽ aluus quẽ orbaniaco uocant: in cunis
eccłia huiꝰ sc̃ĩ habent᷑ reliquie. Que cũ a furi¬
bus ablate fuissent. et ipse qͥ easdẽ abstule¬
rat in biturico cuidam abbati accepto p̃cio
reliqͥsset: reuelatũ ẽ abbati ut eas loco un¬
de dimote fuerant restauraret. Nichilominꝰ
et archiprbro huic monasterio ꝓpinquo
ꝑ uisũ manifestatũ ẽ: ne penitus moras in¬
necteret ad restituendũ. Quas acceptas cũ
psallendo deferret ⁊ homo quidã qui per
annũ integrũ oppressus graui egͥtudine

Expanded text:
ad Ceratinsim Turonicae urbis vicum accesserunt, ad Ceratinsim Turonicae urbis vicum accesserunt, ibique ad tugurium cuiusdam pauperis deferentes, suscepti sunt. In crastino autem duo paralytici super haec pignora acceperunt gressum, unusque caecus lumen recepit. Haud procul autem ab illo vico est alius quem Orbaniaco vocant, in cuius eclesia huius sancti habentur reliquiae. Quae cum a furibus ablatae fuissent, et ipse qui easdem abstulerat in Biturigo cuidam abbati, accepto pretio, reliquisset, revelatum est abbati, ut eas loco unde dimotae fuerant restauraret. Nihilhominus et archipresbitero huic monasterio propinquo per visum manifestatum est, ne penitus moras innecteret ad restituendum. Quas acceptas cum psallendo deferret, homo quidam, qui per annum integrum oppraessus gravi aegritudine
Abbreviated transcription (Latin):
incentiꝰ inqͥt uł leuita uł martir:
hyspaniis martyriũ consũmauit.
Apud t̾minũ uͦ pictauũ uicus ẽ in ar¬
batilico noĩe becciaco: in qͦ eiꝰ habent᷑ reliqͥe.
Cuiꝰ sollennitas .xͦi. kl̃. mensis undecimi ce¬
lebrat᷑.S incole loci et p̃cipue archiprb̾r
errorẽ nescio quẽ passus: ante diẽ eã uoluit ce¬
lebrari. Dictis gͥ missis cũ ad conuiniũ reside¬
rent:ecce unus ex energuminis clamare ce¬
pit ac dicere. Currite ciues. egredimini a ui¬
co: exite obuiã beato uintentio. Ecce ad ui¬
gilias uenit: ecce festa eiꝰ crastino habitu¬
ri eritis die. Hec eo dicente renouant sol¬
lennia: et tota nocte inuigiliis excubant.
Mane autẽ facto: dũ missarũ misteria cele¬
brarentur ⁊ et hic energuminꝰ qui aduen¬
tum scĩ predixit. et alii cũ eodẽ duo munda¬
ti st̃. S et duo paralitici ipsa die directi st̃:
et sic a festiuitate cũ leticia ẽ discessũ. Cum
autẽ reliqͥe eiꝰ aqͥbdã ꝑegrinis deferrent᷑.

Expanded text:
incentius autem vel levita vel martyr Hispaniis martyrium consummavit. Apud terminum vero Pictavum vicus est in Arbatilico nomine Becciaco, in quo eius habentur reliquiae. Cuius solemnitas duodecimo Kl. mensis undecimi celebratur. Sed incolae loci et praecipue archipresbiter errorem nescio quem passus, ante diem cam voluit celebrari. Dictis igitur missis, cum ad convivium resederent, ecce unus ex inerguminis clamare coepit ac dicere: 'Currite cives, egrediemini a vico, exite obviam beato Vincentio! Ecce ad vigilias venit! Ecce festa eius crastino habeturi eritis die!' Haec eo dicente, renovant solemnia et tota nocte in vigiliis excubant. Mane autem facto, dum missarum mysteria celebrarentur, et hic inerguminus, qui adventum sancti praedixit, et alii cum eodem duo mundati sunt; sed et duo paralytici ipsa die directi sunt. Et sic a festivitate cum laetitia est discessum. Cum autem reliquiae eius a quibusdam peregrinis defererentur,
Abbreviated transcription (Latin):
manum imꝑiũ uł. xp̃ianũ nom̃ extendit᷑.
natalẽ ñ gaudet celebrare uincentii: Quiᷤ
autẽ hodie datian uł nom̃ audisset ⁊ nͥ uin¬
centii passionẽ legisset: Q uͦ tanta cura ser¬
uauit dñs mr̃is corpꝰ⁊ qͥd aliud demonstra¬
uit nisi se gub̾nasse uiuentẽ. quẽ ñ reliqͥt ex¬
animẽ: Uicit gͦ datianũ uiuens uincentuiˢ.
uicit et mortuus. Uiuens torm̃ta calcauit:
mortuus maria tͣnsnatauit. S ipse inter
undas gub̾nauit cadauer extinctũ: qͥ inter
ungulas animũ donauit inuictũ. Non fle¬
xit flãma tortoris cor eiꝰ: ñ mersit aqua ma¬

Expanded text:
manorum imperium uel Christianum nomen extenditur, natalem non gaudet celebrare Uincentii, quis autem hodie Datiani uel nomen audisset, nisi in Uincentii passione legisset? quod uero tanta cura seruauit dominus martyris corpus, quid aliud demonstrauit, nisi se gubernasse uiuentem, quem non dereliquit exanimem? uicit ergo Datianum uiuens Uincentius, uincit et mortuus. uiuens tormenta calcauit, mortuus maria transnatauit. sed ipse inter undas gubernauit cadauer extinctum, qui inter ungulas animum deo donauit inuictum. non flexit flamma tortoris cor eius, non mersit aqua ma
Abbreviated transcription (Latin):
Manifeste autẽ aderat ei diuina gr̃a: ꝑ qͣm
innumerabiles ad imitationẽ sui. in fide
dei ꝓuocabat. Ante oĩa. p̾cepta euangelica.
et uocẽ saluatoris sũmo amore et studio. im¬
plenda ẽẽ censebat. Nam et si uiuenis qͥdẽ
et minꝰ ꝑfecti sensus fortasse uideret᷑⁊ s ꝑfe¬
ctissime castitatis inditiũ continens. uelut
fundam̃tum qͦddã. pͥmum in aĩa continen

Expanded text:
Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima