comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rifice susceptusa barbaris ac rege ilorum aldgilso p̃¬
fex in magna deuotione compleuit: ipse pͥmris ibi opus
euangłicum cȩp̃. Ibi gͦ hiemen cum nouia dĩ plebe fe¬
licit᷑ exigens. sic romam uenienti iter repetiit: Etubi
causa eiꝰ uenti lata÷ p̃sente agathone papa et płib epĩs:
unuiersorum iuditio absq crimineaccu satꝰ fuisse. et¬
papa agato cum sy noclum congregaret rome.c.
re uoluntatem atq oꝑationem dogiatirabãt.: uo¬
cari iussit et iulfriclum atq utt̃ epõs consedere: acdi¬
placuit hoc int̾ cetera eiusdem sy nodi gestis insen.

Expanded text:
rifice susceptus a Barbaris ac rege illorum Aldgilso, prrifice susceptus a Barbaris ac rege illorum Aldgilso, prfex in magna devotione complevit , ipse primus ibi opus evangelicum coepit. Ibi ergo hiemem cum nova Dei plebe feliciter exigens, sic Romam veniendi iter repetiit; et ubi causa ejus ventilata est, praesente Agathone papa et pluribus episcopis, universorum judicio absque crimine accusatus fuisse papa Agatho cum synodum congregaret Romae cere voluntatem atque operationem dogmatizabant, vocari jussit et Vilfridum, atque inter episcopos considentem diplacuit hoc inter caetera ejusdem synodi gestis inseri,
Abbreviated transcription (Latin):
dere quam pascha catholicum. cetosq ritꝰ canonicos iiti
romane et a plice eccłe consuetudinem recipe. dedit hoc
ali quẽ melioribꝰ imbutum disciplinis ac morib uidit. Qlio
monast̾io a bagilbercto ep̃õ geiusorum cuiꝰ tup̃ meni¬
nimus desicdante rege:. uit uir tante eruditionis ac re¬
ligionii sibi sp̃alit᷑ in cliuduo comitatu sacerdoseẽt ac
atq consensti patris sin osuiti epm sibi rogautte ordina¬
ricumeẽt annorum circit᷑. xxx. Eodẽ agib̾cto tunc
norifice ministerium compleuerunt. Quo adhuc ĩtãs¬
marinis partib demorante: consecrat᷑: in ep̃ãtum ebu¬
raciinbente rege osuiri. ceadda uir scs ut supͣmemora¬
cum:. & trib annis ȩccłam sublimit᷑ regens. dehinc ad
monast̾i siti quod÷ in lestingaei curam secessit. Accipiẽ¬
te uil frido epãtum totius nor damhimbrorum ꝑ iuintȩ
iturus & coram apłico papa causam dicturus iͥi nauẽ
conscendit. flante fauonio pulsus ẽ fresiam. & hono¬

Expanded text:
osque ritus canonicos juxta Romanae et apostolicae Ecclesiae consuetudinem recipere, dedit hoc illi, quem melioribus imbutum disciplinis ac moribus vidit. Quo monasterio ab Agilbercto episcopo Geuissorum, cujus supra meminimus, desiderante rege ut vir tantae eruditionis ac religionis sibi specialiter individuo comitatu sacerdos esset ac atque consensu patris sui Osuiu, episcopum sibi rogavit ordinari, cum esset annorum circiter triginta, eodem Agilbercto tunc norifice ministerium impleverunt. Quo adhuc in transmarinis partibus demorante, consecratus est in episcopatum Eburaci, jubente rege Osuio, Ceadda vir sanctus, ut supra memoratum est, et tribus annis Ecclesiam sublimiter regens, dehinc ad monasterii sui, quod est in Laestingaei, curam secessit, accipiente Uilfrido episcopatum totius Nordanhymbrorum provinciae. iturus, et coram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio pulsus est Fresiam, et hono
Abbreviated transcription (Latin):
sancta & luminaria aliaq huiꝰmoĩ quȩ adornatũ
domus dĩ ꝑtinent. studiosissime parauit. Canta
cessorib discipłorum beati pape gregorui in cantia
fuerant cantandi sonos edotꝰ ad se suosq instituen¬
dos accersiit. ac ꝑannos .xii. tenuit. Quatinus et
quȩ illi non nou̾ant carmina eccłastica doceret:
et ea quȩ quondam cognita longousuuel negligẽ¬
tia inueterare ceꝑunt. huiꝰ doctrina pͥscum reno¬
uarentur instatum. Nam et ipse ep̃c acca cantor
erat ꝑitissimꝰ: quom &ͣ. iniiteris scĩs doctissimus. &
in catholica fidei confessi one castissimꝰ. in eccłasti¬
& quoq institutionis regulis soleitissimus extite¬

Expanded text:
sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum domus Dei pertinent, studiosissime paravit. Cantatcessoribus discipulorum beati papae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sonos edoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant, carmina ecclesiastica doceret; et ea quae quondam  Al. om. quondam cognita longo usu vel negligentia inveterare coeperunt, hujus doctrina priscum renovarentur in statum. Nam et ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam in litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castissimus, in ecclesiasticae quoque institutionis regulis sollertissimus exstite
Abbreviated transcription (Latin):
Quin decies ter nos pꝰquam egit ep̃c annos transnt.
et gaudens celestia regna petunt. Dona ih¬
ut grex pastoris callem sequatuR.
regis reuerentissimꝰ pat᷑ adrianus abbas cooꝑa¬
tor in uerbo dĩ theodori. beate memoriȩ
ꝑhibet: quod albinus discipłi eiꝰ quimonasti̾o ipsiꝰ
in regimine successit. in tãtum studiis script᷑arũ
insticitiꝰ ẽ. ut grecam quidem linguam ñ parua
ex parte: latinam uͦ non minus quam angloꝵ
quȩ sibi naturalis:. nou̾it. Suscep̃ uͦ ꝓuilfrido
strenuissimꝰ. & coram dõ & hominib magnificus.
qui et ipsiuis eccłe suȩ quȩ in beatiandire apłi hono¬
rem conseciata ẽ. edificium multifario dedre. ac
mirificis ampliauit oꝑib Dedit namq oꝑam quod
et hodie facit ut adquisitis undecumq reliquiis bea-
intra muros eiꝰdem ȩccłȩ. S & historias passionis
ma industria congregans: amplissimam ibi ac
nobilissimam brbliotecam fec̃ necirum et uasa

Expanded text:
Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona,ut grex pastoris calle sequatur.regis, reverentissimus Pater Hadrianus abbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui monasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam quidem linguam non parva ex parte, Latinam vero non minus quam Anglorum, quae sibi naturalis est, noverit. Suscepit vero pro Uilfridostrenuissimus, et coram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beati Andreae apostoli honorem consecrata est, aedificium multifario decore ac mirificis ampliavit operibus. Dedit namque operam, quod et hodie facit, ut adquisitis undecumque reliquiis beatointra muros ejusdem ecclesiae, sed et historias passionis ma industria congregans, amplissimam ibi ac nobilissimam bibliothecam fecit, necnon et vasa
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuintia undalum. et sub regimine cudualdi
abb̃is & minist̾io frm ꝑlatꝰ in pͥmum suum mo¬
nasterium. quod uocat᷑ inryppum: positꝰq ẽ in¬
eccta beati apli petri nixta aitare ad austrum ut su
Hanc dño qui aulam ductꝰ pietatis amore.
F ecit. & eximio sacrauit nomine pet̾.
Cui clauesceli xͨ. dedit arbit᷑ orbis
It q: auio accirio deuotꝰ uestiit auro:
Qum etiam subli me cruciᷤ radiãte metallo.
Hic posuit tropheu̾: necnum & .iiiͬ. auro scribi euã¬
gelii precepit mnordine libros.
At thecã e ruti lo hiscondignã condidit auro.
Paschał quicẽ sollẽpnia temꝑacursus: catholici ad
iistum correxit dogna canonis qͥ statuere patͤs.
Dubioq errore remoto certa suȩgenti ostendit
mod̾aminaritꝰ. inq locis istismonachorum
examina crebra collegit. acmonitiscauitq re¬
gula patrum. Sedulus insticuit multisq do¬
miq forisq iactatꝰ nimium ꝑ temꝑa longa ꝑidis

Expanded text:
in provincia Undalum sub regimine Cudualdi in provincia Undalum sub regimine Cudualdi abbatis; et ministerio fratrum perlatus in primum suum monasterium quod vocatur Inhrypum, positus  esia beati apostoli Petri, juxta altare ad Austrum DCCIXHanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis,
Abbreviated transcription (Latin):
ac lacrimas liscipulorum ac frm̃ tuuorum: & ꝑ inter¬
cessionembeatȩ suȩ genitricis semꝑq uirginis mariȩ.
Quaꝓpt̾ dico tibi quĩ mͦ quidem ab infirmitate hac
sanab̾is. s paratꝰ esto quia pꝰ quadriennium reuertens
uisitabote. Patriam uͦ ꝑueniens maximam possessioñ
ce tranquillam uitam terminabis. Conualuit igit᷑
ep̃c cunctũ gaudentib ac dõ grãs agentibꝰ: ceptoq iti¬
nere britanniamuenit. Lectis aut epłis quas ab apłico
papa aduexerat: bertuattd archiep̃c &e edilreo quon¬
cdam rex tunc aut abbas libentissime fauerunt.
Qui uiclł eclilred accitum ad se coinreclum quem prc
contempsit: nec longo temꝑe suꝑfuit. Unde factum ÷
ut regnante osredo filio eius: mox si nodo fasta uixta
fiuuium. nid. pꝰ aliquanttum utriꝰq partis conflictũ.
tandem cunctis fauentib in pͣsulatum sit suȩ recep
uitam duxit in pace. Defunctꝰ: auͣt in monastio suo¬

Expanded text:
ac lacrymas discipulorum ac fratrum tuorum, et per interac lacrymas discipulorum ac fratrum tuorum, et per intercessionem beatae suae genitricis semperque virginis Mariae. Quapropter dico tibi, quia modo quidem ab infirmitate hac sanaberis; sed paratus esto, quia post quadriennium revertens, visitabo te; patriam vero perveniens, maximam possessionumce tranquilla vitam terminabis. Convaluit igitur episcopus cunctis gaudentibus, ac Deo gratias agentibus, coeptoque itinere Brittaniam venit. Lectis autem epistolis quas ab apostolico papa advexerat, Berctuald archiepiscopus, et Aedilred quondam rex, tunc autem abbas, libentissime faverunt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum quem pro contempsit, nec longo tempore superfuit: unde factum est ut regnante Osredi filio ejus, mox synodo facta juxta fluvium Nidd, post aliquantum utriusque partis conflictum, tandem cunctis faventibus, in praesulatum sit suae recept obitus sui, vitam duxit in pace. Defunctus est au
Abbreviated transcription (Latin):
cruitate galliȩ. uiiͬ. dieb ac noctibꝰ quasi mortuus iace¬
bat. alitu tm̃ ꝑtenui quia uiueret demonstrans. Qui¬
cum ita sinecibo et potu. sine uoce et auditu quatͥduo
ꝑseueraret: quuita demum inlucescente cliequasi de
graui exprectꝰ somno exurgens resedit. aꝑtisq oculis
uidit circa sechoros psallentrum simul& flentium
frm̃. ac modicum suspirans int̾rogauit uͥ eẽt acca
prb̃r. Qui statim uocatꝰ intrauit. & indens eũ melius
habentem ac loqui iamualentem: flexisgenib grãs
egit dõ cum omnib qui ad erant frĩb Et cum parũ
conselissent. ac de suꝑnis iuditiis trepidi aliqua con-
tremenda apparuit: quam teaudire ac silentio ceg̾e
uolo. donec sciam quid de me fieri uelit dĩ. Astitit enĩ
mͥ quidam candido prec larꝰ habitu di cens se michelẽ
ẽẽ archangelum: et obhoc inquit missus sum. ut teamor¬
te reuocem. Donauit enun tͥ clominus uitam ꝑ oratiões

Expanded text:
uor diebus ac noctibus quasi mortuus jaceuor diebus ac noctibus quasi mortuus jacebat, halitu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quinta demum inlucescente  Al., influente die, quasi de gravi experrectus somno exsurgens resedit; apertisque oculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui statim vocatus intravit, et videns eum melius habentem ac loqui jam valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judiciis trepidi, aliqua confaihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes
Abbreviated transcription (Latin):
rebabsolutꝰ. ⁊ c̾. que supra posumus. Quod uͥ lectũ:.
stupor. apprehendit audientes:. & silente lectore. cepe¬
runt alterutrum requirere quis eẽt ille iuilfridꝰ ep̃c.
Tunc bomfatiꝰ consiliariꝰ apłici pape et alii ꝑplures.
qui eum temꝑib agatonis pape ibi uidant. dicebant
ab apłica sẽde udicandus aduenerit qui iam dudũ
inquiruit eque accusatꝰ ad huc adueniens. mox audi¬
ta ac cluuelicata causa et controuersia utriꝰq par
rum incorrupte fidei & animi ꝓbi reside preciꝑet
Quib auditis dicebant omnes una cum ipso pontifice
batur nequaquaquam dampnaridebere. s ad integrũ
culpis accusationum ab solutum patriam eum honore re¬
uerti. Qui cum britannuam remeans ingalliarum par¬
tes deueniss tastꝰ ẽ infirmitate repentina: et eacrescen¬
te adeo pressus. ut neq equo uehiposs seo manibus mi¬
nistrorum portaret᷑ in grabato. Sic delatuis in meldum¬

Expanded text:
rebus absolutus, etc., quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, rebus absolutus, etc., quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor apprehendit audientes: et silente lectore, coeperunt alterutrum requirere, quis esset ille Wilfridus episcopus. Tum Bonifacius consiliarius apostolici papae, et alii perplures, qui eum temporibus Agathonis papae ibi viderunt, dicebant ab apostolica sede judicandus, advenerat. « Qui jamdudum, inquiunt, aeque accusatus huc adta ac dijudicata causa et controversia utriusque partrum incorruptae fidei et animi probi residere praeciperet. Quibus auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifice,batur, nequaquam damnari debere, sed ad integrum culpis accusationum absolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescente adeo pressus, ut neque equo vehi posset, sed manibus ministrorum portaretur in grabato DCCV. Sic delatus  Al
Abbreviated transcription (Latin):
tros destinauit. & sccło anno aifridi qui pꝰ ecgfridum
regnauit. Selem suam et ep̃atum ipsorege inuitante
& płimis epis presulatu pulsus ẽ.: ueniensq roman
cum p̃sentib acciisatorib aͣcciꝑet locum se defendendi.
consedentib epĩs pluribꝰ cumaplico papa ioħe. omni-¬
umiuditio ꝓbatumẽ accusatoresenis non nulla in par-¬
te falsas contra eum machinasse calumpnias. Scriptũ
q a p̃fato papa regibꝰ anglorum edilredo. ⁊ ald frido.:
ut eumꝰ ep̃atum suum eoquod iniuste fuerit condemp¬
natꝰ facerent recipi. Iu̾it autem causam absolutionis
euis lectio sy nodi beate memoriȩ pape agatonis. quȩ
quondam ipsopresente in urbe. atq in eodem concilio
int᷑ epõs residente ut prediximusacta÷. Cuingͦ causa
exigente ss nodus eadem coram nobilibus et frequen¬
tia populi ubente apłico papa dieb aliquod leg̾etur.
uentum: ad locum ubi scripserae. Uilfridus dõ ama-¬
sa appellans. & abhac potestate decertis incertisq

Expanded text:
tros destinavit: et secundo anno Aldfridi qui post Ecgfridum regnavit, sedem suam et episcopatum, ipso rege insitante,et plurimis episcopis praesulatu pulsus est DCXCI: veniensque Romam, cum praesentibus accusatoribus acciperet locum se defendendi, considentibus episcopis pluribus cum apostolico papa Joanne, omnium judicio probatum est, accusatores ejus nonnulla in parte falsas contra eum esse machinatos calumnias. Scriptumque est a praefato papa regibus Anglorum Edilredo et Aldfrido, ut eum in episcopatum suum eo quod injuste fuerit condemnatus facerent recipi. Juvit autem causam absolutionis ejus lectio synodi beatae memoriae papae Agathonis quae quondam ipso praesente in urbe atque in eodem concilio inter episcopos residente ut praediximus acta est. Cum ergo, causa exigente, synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi, jubente apostolico papa, diebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: Wilfridus Deo amac potestate de certis incertisque
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis aplicam sedem de sua causa appellans. & abhac po¬
testate de certis incertisq rebꝰ ab solutus. et cumaliis c.xx.
nari parte britanniȩ & hibniȩ. & insulis queabangloꝵ
& britonum. necnum scotorum et pictorum gentib iͣ¬
colunt᷑. ueram et catholicam fidem confessus ẽ. ec cũ sub

Expanded text:
itatis, apostolicam sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, et cum aliis centunali parte, Brittaniae et Hiberniae insulis quae ab Anglorum et Brittonum, necnon Scottorum et Pictorum gentibus incoluntur, veram et catholicam fidem confessus est, et cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ de dñica incarnatione. passione. resurrectio¬
ne. ascensione. genciũ uocatione. iudeoꝵ expulsione.
multimoda ȩccłiȩ tribulatione. facta narrat: hȩc e¬
adem uetꝰ testamentũ si recce incelligit᷑ ueracit̾ fien¬
da pͣdicebat. Aduencũ uͦ antixp̃i. finẽ scł̃i. extremi
rubim interiores. suꝑ archã se inuicẽ concingebant:
quia testam̃ta pari de dño accestacione c̃sentiunt. Itẽ
alis ext̾ioribꝰ istȩ unũ parietẽ. illȩ alcerũ c̃tingebant:
quia uetꝰ cestam̃tũ ꝓprie antiqͦ dĩ popło scͥptũ ẽ: no

Expanded text:
mentum de dominica incarnatione, passione, resurrectiomentum de dominica incarnatione, passione, resurrectione, ascensione, gentium vocatione, Judaeorum expulsione, multimoda Ecclesiae tribulatione facta narrat; haec eadem Vetus Testamentum, si recte intelligitur, veraciter fienda praedicabat. Adventum ergo Antichrirubim interiores super arcam se invicem contingebant, quia Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietum, ille alterum contingebat quia Vetus Testamentum proprie antiq
Abbreviated transcription (Latin):
strant. Quinq cubitorum ala cherub erat una:
& quinq cubitoꝵs ala cherub altera: quia in omĩ la-¬
benciũ rerũ uarietate. sc̃i uniu̾sos corporis sui senso
in obsequiũ sui redẽptoris extendt̃. Oculos seꝑ ha-¬
& enarrare uniu̾sa mirabilia eiꝰ. Dulcia faucibꝰ suiꝰ
habentes eloquia illiꝰ. suꝑ mel & fauũ ori suo: c̾renteᷤ
in odore unguentoꝵ eiꝰ: & donec suꝑ est alitꝰ in eis. &
sp̃s dĩ in naribꝰ ipsors: ñ loquentes labiis iniqͥtatẽ: nec
in lingua sua stultitiã ꝑsonantes. Sicq ꝑ arma iͦti-¬
tiȩ. a dextris & a sinistris incedentes: ad ꝑfectionẽ cȩle-¬
stis denarii. quẽ sũmꝰ pat̾familias cultoribꝰ suȩ uineȩ
reꝓmisit. ꝑueniunt. Et opus unũ erat in duobꝰ che-¬
rubim: qͥa utriꝰq instrum̃ti scriptores. una eadẽq ca-¬
stitate oꝑis & caritatis deuotione. dõ seruiunt᷑: una &
consona dm̃ uoce ac fide p̾dicant. Queq nouũ testa¬

Expanded text:
strant. Quinque cubitorum erat ala Cherub una, strant. Quinque cubitorum erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera; quia in omni labentium rerum varietate, sancti universos corporis sui sensus in obsequium sui Conditoris extendunt: oculos haus, et enarrare universa mirabilia ejus, dulcia faucibus suis habentes eloquia illius super mel et favum ori suo, currentes in odore unguentorum ejus, et donec superest habitus in eis, et Spiritus Dei in naribus, non loquentes labiis iniquitatem, nec in lingua sua stultitiam personantes. Sicque per arma justitiae a dextris et a sinistris incedentes, ad perceptionem coelestis denarii, quem summus paterfamilias cultoribus suae promisit vineae, perveniunt. Et opus unum erat in duobus cherubin, quia utriusque instrumenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Et quidem Novum Testa
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt electis. opẽ ferre ñ desinant: donec & illos ad
cȩlestem patriã incroducant. Om̃s enĩ st̃ adminis¬
tẽ capiunt salutis. Posst̃ ȩciã duo cherubim. duo
testam̃ta figurari. Qui nimirũ cherubim in oracu¬
lo sc̃ facti: quia in consilio diuinȩ ꝓuisionis nobis u¬
tiq in accessibili atq in cõphensibili ante scła dis¬
positũ est. quando & qualit̾. quibꝰue auctoribꝰ sacra
script᷑a conderet᷑. De lignis oliuarũ st̃ facti: qͥa ꝑ ui
lustratos. duuni st̃ libri conscripti. De lignis oliuarũ
sunt facti: quia lucem nobis scientiȩ tribuunt. uiuante
nr̃is. Decẽ cubitis st̃ alti: quia ꝑ obseruantiã decalogi le¬
gis. dõ seruiendũ pͣdicant: quia dõ fidelit̾ seruientes. re
munerandos denario ẽẽ. regni ꝑpetis ostendt̃. Geminas
indefesso ꝓposito sẽꝑ ad cęlestia tetendisse. ac ꝑuenisse dcla¬
rant: quiã hoc idem suis auditoribꝰ faciendum esse demõ-¬

Expanded text:
ciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad ciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant. Omnes enim sunt administem capiunt salutis . » Possunt etiam per duo cherubim duo testamenta figurari, qui nimirum cherubim in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis nobis utique inaccessibili atque incomprebensibili ante saecula dispositum est quando et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De linguis olivalustratos, divini sunt libri conscripti. De lignis olivarum sunt facti, quia lucem nobis scientiae tribuunt, juvante nostris. Decem cubitis sunt alti, quia per observantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetis ostendunt. Geminas indefesso proposito semper ad coelestia tetendisse ac pervenisse declarant, qui hoc idem suis auditoribus faciendum esse demo
Abbreviated transcription (Latin):
bem cognicione diumarũ scriptarũ. siue int̾na gła
celestiũ agminũ. Utrunq enĩ cherub ut diximꝰ &
angłi uidelicet & cestam̃ta: designant confestĩ plures
adfidẽ conuerti. & bonis abundare oꝑibͦ Unde apce
sit auro

Expanded text:
bem cognitione divinarum Scripturarum, sive interna gloria bem cognitione divinarum Scripturarum, sive interna gloria coelestium agminum. Uterque enim cherub, ut diximus, angelos videlicet, et Testamenta designant, confestim plures ad fidem converti et bonis abundare coeperunt operibsit auro
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ pͦt figurã ac tenebras idolatriȩ. lucẽ ueritatis
cognoscere datũ est. Nã & si pͥmitiua ȩccłia maxime
de iudeis effloruit. & omĩs isrł circa finẽ scłi saluan¬
aus e̾e. credat᷑: plurimi tunc fideliũ huiꝰ tẽporis de
gentibꝰ c̃gregant᷑ ad exangłi suscipienda sacͣm̃ta: qͥbꝰ¬
hoc ȩciã diuinitꝰ donacũ ẽ. ut reuelatis oculis sui cor
dis. manifeste cognoscant litterã ueteris cestam̃ti. e¬
Gangłice gr̃e plenã ẽẽ. mysteriis. Uersas habent faci-¬
es cherubim ad exc̾iorẽ domũ: qͥa nos qͥ adhuc foris
stamꝰ. ñ re ipsa. sed spe facti sumꝰ. Diumi st̃ libri con-¬
diti: quia scriptores eoꝵs iã regnantes cũ dño. illũq
collaudantes in cęlis. curã nr̃e gerunt salutis. qui ꝓ
nr̃is erratibꝰ apud eiꝰ pietatẽ int̾pellant. Circunda¬
ti st̃ auro cherubim: qͥa pclaris scriptors suoꝵ oꝑibꝰ
c̃firmata auctoritas cestam̃toꝵs. manifesta aũt ꝑ or¬

Expanded text:
quibus post frigora, ac tenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est. Nam etsi primitiva Ecclesia maxime de Judaeis effloruit, et omnis Israel circa finem saeculi salvandus esse creditur, plurimi tamen fidelium hujus temporis de gentibus congregantur ad Evangelii suscipienda sacramenta; quibus etiam divinitus hoc datum est, ut revelatis dis manifeste cognoscant litteram Veteris Testamenti evangelicae gratiae plenam esse mysteriis. Versas habentes facies cherubim ad exteriorem domum, quia nos qui adhuc foris stamus non re ipsa, sed spe salvi facti sumus. Divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino illumque conlaudantes in coelis curam nostrae gerunt salutis proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. Circumdati sunt auro cherubim, quia praeclaris scriptorum suorum operibus confirmatur auctoritas Testamentorum, manifestata autem per or
Abbreviated transcription (Latin):
plurali cherubim. Unde apte in figuris cherubin
quȩ erant in oraculo factȩ: angłica ministeria quȩ
conditori suo semꝑ in cęlis assistunt. posst̃ intelligi.
Qui recce de lignis oliuarũ facci ẽẽ. ꝑhibent᷑. qͥa ni¬
more dĩ arescant. unctȩ st̃. Ipsi & enĩ st̃ una nob̾c̃
participes illi. de qͥbꝰ ait in laude xp̃i ꝓpb̾a: unxit ce
ds̃ ds̃ cuus oleo lecitie. p̃par ticipibꝰ cuis. Recte de lig¬
nis oliuarũ fig̾alit̃ st̃ facti: qͦs luce sapientiȩ celestis.
mox ipse qͥ creauit impleuit. Vnde cherub appel¬
lari uolirat: qͥ latine multiplicata scientia. siue sci¬
entiȩ multitudo int̾ptat᷑. Decẽ aũt st̃ cubitoꝵ al¬
titudinis: qͥa den irio uicȩ ȩt̾nȩ fruuntꝰ habentes

Expanded text:
plurali Cherubin dicitur. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in oraculo facta angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis olivarum facti esse perhibentur, quia nimore Dei arescant, unctae sunt. Ipsae enim una nobiscum sunt participes illius, de quibus ait in laude Christi propheta, Unxit te Deus tuus oleo laetitiae, prae participibus tuis . Recte de lignis olivarum figuraliter sunt facti, quos luce sapientiae coelestis, mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellare voluit, quod Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo interpretatur. Decem autem sunt cubitorum altitudinis, quia denario vitae
Abbreviated transcription (Latin):
loco ad locũ crebro leuitarũ ministerio portata.
candẽ in t̾rã ꝓmissȩ hereditatis induceret᷑. hec ut
mox in patria ip̃sa & ciuitate regia constructa.
inuiolabili semꝑ fundam̃to consisteret: donec inditũ
sibi figarũ celestiũ munꝰ impleret: pocest in illa pre¬
sentis ȩccłiȩ labor & exiliũ: in hac futa quies & bea¬
titudo figuari. Uel certe quia illa a solis filis isrcł.
hȩc autem apselitis ȩtiã & gentibꝰ facta est. posst̃ in il¬
la pͥncipalit̾ patres ueceris testam̃ti. & anciquus ille
dei populus: in hac aũt ẽgregata de gentibꝰ ȩccłia
figuralit̾ exprimi. Quanius edificiũ utriꝰq domꝰ
enucleatiꝰ spũali sensu discussũ. & labores pͣsentis ec¬
clesiȩ quotidianos. & pͣmia in futo ꝑennia. gau¬
diaq regni cȩlestis. & electionẽ primȩ de isrł ec¬
clesiȩ. & salutẽ omiũ gentiũ in xp̃o. multimodis os

Expanded text:
loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, tandem in terra repromissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura quies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres veterDei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spirituali sensu discussum, et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo multi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ habitat in uobis: Si gͦ ille tẽplũ dĩ ꝑ assũ¬
ptam humanitatẽ factꝰ ẽ. & nos templũ dĩ ꝑ inha
nuit. Sed ipsiꝰ tanquã lapidis angularis singu¬
larit̾ electi. & p̃cioso in fundam̃to fundati: nostri
autem tanqͣ lapidũ uiuoꝵs suꝑ ȩdificators. super
Quod meliꝰ considerata ex ordine ipsiꝰ cẽpli ȩdifi¬
catione patebit: ut in quibꝰdã uidelicet figura ad
quibdã intemeratã in cęlis angłoꝵ felicitatẽ. in
qͥbusdam inuictã in terris hominũ pacientiam
describat: in quibͦdã collata hoĩbꝰ angłoꝵ auxi¬
lia: in qͥbꝰdã remunerata cũ angłis hõiũ certami¬
na demonstret. Designat eandẽ domũ dñi sp̃ualẽ.
ȩtiam cabernaculũ quondã factũ in heremo per
moysen. Uerũ quia illa domꝰ in itinere qͦ ad t̾rã
repmissionis ueni ebat᷑. hȩc aũt ȩdificabat᷑ in ipsa
terra reꝓmissionis. & in ciuitate ierłm. illa ut de

Expanded text:
spiritus Dei habitat in vobis. Si ergo ille templum Dei per assumspiritus Dei habitat in vobis. Si ergo ille templum Dei per assumptam humanitnuit, sed ipsius, tanquam lapidis angularis, singulariter electi et pretiosi, in fundamento fundati; nostri autem, tanquam lapidum vivorum, superaedificatorum super Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aedificatione patebit, ut in quibusdam videlicet figura ad quibusdam intemeratam in coelis angelorum felicitatem, in quibusdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritalem, etiam tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Hierusalem, illud ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificauit rex Salomon in
ierusalem. in figura facca
a primo elecco usq ad ulti¬
mum qͥ in fine mundi nasci¬
turus est. quotidie ꝑ grãm re¬
gis pacifici. sui uidelicet redemp¬
toris ȩdificat᷑. Quȩ partim adhuc ꝑegrinat᷑ ab
illo in t̾ris: parcĩ euasis ꝑegrinandi erunnis cũ
illo iã regnat in cęlis: ubi ꝑacto ultimo iudicio
tota est regnatura cũ illo. Ad hanc domum ꝑti¬
nent electi angłi. quorũ nobis similitudo in fu-¬
cura uita ꝓmictit᷑: dicente dño. illi aũt qͥ digni ha-¬
bebunt᷑ scło illo & resurrectione ex mortuiꝰ. neq
nubunt neq ducunt uxores. neq enĩ ultra mo-¬
ri poterunt. equales enĩ angłis st̃. & filii sc̃ dei:
cum sint filii resurrectionis. Ad hanc ꝑtinet ip̃
testante cũ ait. soluite tẽplũ hoc. & in tribꝰ diebꝰ
excitabo illud. Quod exponens exangłista subiũ¬
xit. hoc aũt dicebat de cẽplo corporis sui. Dicit
aũt apłs de nobis. Nescitis quia cẽplũ dĩ estis. &

Expanded text:
edificavit rex Salomon in Jerusalem, in figuram facta a primo electo usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui videlicet redemptoris aedificatur: quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis cum illa jam regnat in coelis, ubi, peracto ultimo judicio, tota est regnatura cum ipso. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo, et resurrectione ex monubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Ad hanc pertinet ipsetestante, cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quod exponens evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, et
Abbreviated transcription (Latin):
taburcd .i. oppidũ uiltorum. lingua aut̃
gallica traiestum. in quo elificata eccła re¬
uerentissimꝰ pontifex longe lateq u̾bũ fidĩ
p̾dicans. multosq aberrore reuocans. plures
ꝑ illas regiones ȩccłas. s & monasteria non¬
nulla construx̃. Nã ñ multo pꝰalios quoq
illis in regionibꝰ ipse constituit antistes ex
eorum num̾o frm. qui uel secũ ł pꝰ se illo ad
p̃dicandum uen̾ant: ex qͥb aliquanti iam
dormierunt indomino. Ipseaut uibrod cog¬
suꝑne: cota mente suspirans:¬
is tꝑ̃rib miradin memorabiles et anti¬
quorũ simile. inbritania factum est
¶Nam ad excitationẽ uiuentium de morte
aĩe quidã aliquandin mortudsad uitam
resurrexit corꝑis: & multa memoratu
dignam q̃ uid̾at narraũ. E quib hic aliqͣ
breuit᷑ ꝑstringenda eẽ putaui Erat gͦ pat̾¬
familias ĩ regione nordãbimbroꝵ quȩ no¬
cat᷑ incũ ingũ. religiosam cũ domo sua ge¬

Expanded text:
taburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem taburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cogsupernae tota mente suspiransDCXCVI miraculum memorabile, et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua ge
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. gratanter ab illo suscepti sunt. Et qͥa
nuꝑciteriorem citeriorem fresiam expulso
ret᷑ multisq eos qͥ fidem susciꝑe uellent
b eneficiis attollens. Inde factũ ẽ opitulante graͣ
diuina: ut multos in breui ab idolatria ad fidẽ
dam prb̃i de natõe anglorũ. qͥ in hib̃nia mul¬
to temꝑe ꝓ ȩterna patria exulauerant. uene¬
runt ad ꝓuintiã antiquoꝵ saxonũ. si forte
aliquos ibidẽ pͣdicando xͦ adquirere possẽt. Erãt
aũt uniꝰ ambo sic̃ deuotionis sic & uocabuli
namq uterq eoꝵ appellabat᷑ heuuald. Patñ
distinctione. ut ꝓdiu̾sa capillorum speciȩ.
unꝰ niger heuuald: alt̾ albꝰ heuuald diceret᷑.
Quoꝵ ut̃q pietate religionis imbutꝰ. s niger
henuald mag̃ sacrarũ litterarũ erat scientia

Expanded text:
corum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia corum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia nuper citeriorem Fresiam, expulso ret; multisque eos qui fidem suscipere vellent beneficiis adtollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idolatria ad fidem dam presbyteri de natione Anglorum, qui in Hibernia multo tempore pro aeterna patria exulaverant, venerunt ad provinciam antiquorum Saxonum, si forte aliquos ibidem praedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterque eorum appellabatur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur: quorum uterque pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis sacrarum litterarum erat scientia
Abbreviated transcription (Latin):
tem pestas hec. subtrax̃ se illi ꝓfestioni. et
reman̾e domi passus est. At uͦ unus de so¬
ciis eius uocabulo uicheit cum eẽt et ipse
contemptu mundi ac doctrine scientia in¬
signis. Nam multos annos ĩ hib̾na ꝑegͥ¬
nꝰ anachorecicam in magna ꝓfectione ui¬
tam egerat. Ascendit nauem: et fresiam ꝑ-¬
ueniens duobꝰ annis conturuis genti illi ac
Neq aliquẽ tanti laboris fructũ ap̃ barbaros
inuenit auditores. Tum reuersus ad dileste
cepit. Et qm̃ ext̾nis ꝓdesse ao fidem non po¬
terat: suis ampliꝰ ex uirtutũ exẽplis prodes¬
ntilitatem de qua oraculo fuerat p̾monitꝰ :
nec uicbeit illaᷤ deuemiens ĩ partes. qͥcquam
ꝓficiebat: Temptauit ad huc in opꝰ u̾bi mit¬
tere uiros scõs & industrios: in quib exi¬
miꝰ guillibord prb̃ii gradu et m̾ito p̾ful¬
gebat. Qui cum illo aduenissent. erant aũt
num̾o .xii. diuertentes ad pipinũ ducẽ frã¬

Expanded text:
tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genti illi ac neque aliquem tanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae is  Al., exterius prodesse ad fidem non poterat, suis amplius ex virtutum exemplis prodesutilitatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Fran
Abbreviated transcription (Latin):
colũcelli uocat᷑. Audiens auͣt u̾ba uisionis
egbert. p̾cepit frĩ qui retulerat. ne cuiquam
ħ alteri referree: ne forte illusoria eẽt uisio:
cessare uolebat. at pꝰdies paucos rursum uen̾
ad eum p̾fatꝰ frͣ dicens quia & ea nocte sibi
ruerit dicens. Quare tan negligent᷑ ac tepi¬
de dixisti egb̃to. ꝗ̃ tͥ dicenda p̾cepi. At nc̃
uade et dic illi. quia uelit nolit debet ad mo¬
nasteria columbe uenire: quia arat᷑ eor ũ
non restȩ in ceclunt. Oportet aittͣ eũ ad rec¬
tum ħ tramitẽ reuocaxe. Quiħ audiens:
denuo precepit frĩ. ne ħ cuiq patefaeret. Ipse
uͥ tam & si certus ẽ factꝰ de uisione. nichilo¬
minus temptauit iter dispositum cũ frĩb
memoratis inciꝑe. Cumq iam naui imposu¬
issent quȩ tanti itineris necessitas poscebat.
factaẽ nocte quadam tam seua tempestas. quȩ
ꝑditis non nulla ex parte his quȩ inaui
erant egbercti & sociorum eiꝰ. Tum ipse

Expanded text:
Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi ruerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens ec cui  Al., cuiquam patefaceret. Ipse vero, tametsi certus est factus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, facta est nocte quadam tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in navi erant Ecgbercti, et sociorum ejus. Tum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dõ dilesti sacerdotis boisili: Cum eẽt idem
boisil p̃positus monasterii mailrosensis sub
abbe eata ut supͣ narrauimꝰ referens ei uisio¬
nem quȩ si cadem nocte apparuisset. Cum
expletis inquiens ymnis matutinalibꝰ m
obrepsiss: apparuit magist᷑ quondam meris
& nutritor amantissimꝰ boisil int̾rogauitq
me. an eum cognoscere possen aio. Etiaͬtu
es enĩ boisil. at ille. Adb inquit ueni ut
responsũ dñi saluatoris egb̃cto adferam. qd̾
te nͣ tnͣ referente oportet ad illũ uenire. Dic
gͦ illi. qͥa nͣ ualet it qd̾ ꝓposuit implere: dei
enĩ uoluntatisẽ: ut ad columbe monast̾ia
magis ꝑgat docenla. Erat aũt colũba pͥmus
doctor fidĩ xͥ ane. transmontanis pictis adaqui¬
lonem: pͥmꝰq fundator monast̾ii. qd̾ in ĩsula
multis dui scotorum pictorumq popuł uen̾a¬
bile mansit. Qui uidl̃ colu̾ba. nunc ante¬
nullis composito acella & columba noĩe

Expanded text:
Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutinalibus iobrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe apłico. uerbum dĩ aliquib earum quȩ
nidum audierant gentib euangelirando coͣ¬
mittere. Quor in germania plurunas nou̾at
ẽẽ nationes: a quib aͣgli ł saxones qui nũc
britanniam incolunt. genus &e originem
duxisse noscunt᷑. Unde actenus auicina gen
in partibꝰ populi paganis ad huc ritib serui¬
entes. ad quos uenire p̃fatꝰ xͥ. miles cutum na¬
uigata britannia disposuit: ñ quos forte ex
illis ereptos a sathane̾ ad xp̃m tranfferre uale¬
ret. uel si hoc fieri ñ poss romã uenire adudẽ¬
da atq adoranda beatoꝵ apłoꝵ ac matirũ xp̃i¬
limina cogitauit. S ne aliquid horrim ꝑfice¬
ret. suꝑna illi oracula simul ce oꝑa restiterũt
Si quidem electis sociis strenuissimis. &e ad p̃¬
dicandum uerbum idoneis. ut pote actione
simul & eruditione p̃claris. p̃ꝑatis onũb q̃¬
na uigantib eẽ necessaria uidebantur: uenit
die quadã mane pͥmo ad eũ uinus de frĩb dis¬
cipulus quondam in britannia & minister

Expanded text:
olico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gentin partibus populi paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Chrilimina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisqnavigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister
Abbreviated transcription (Latin):
nasterialibꝰ disciplinis summe instructꝰ. tam¬
& si p̃decessori suo minirne comꝑandꝰ. Qui
electꝰ quidemẽ in epãtũ anno dnĩce in car¬
antistes. &̃ get mundo rofensis eccłȩ p̃sule
defuncto. tobiam ꝑ illo consecrauit epm:
uirum latina greca. & saxonica lingua.
atq eruditione multiplicit᷑ instructũ.

Expanded text:
nasterialibus disciplinis summe instructus, tamnasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in episcopatum anno Dominicae Incarantistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multipliciter  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
Lxxx.uiii. defunctus ẽ. Quẽ se numerũ an¬
norum fuisse habiturum: ipse iam dudum
sompnii reuelatione edostꝰ. suis pͣdicare so¬
eporum doruuernensium sunt corꝑa depo-¬
sita: de quo una cum consortibꝰ eisdem sui
gradus reste at ueracit᷑ dici potͣ. quia cor¬
ꝑa ipsorum in pace sepulta sunt. & nom̃ eoꝵ
uinet in gn̾atões & gn̾ationes. Ut eni bre
illiꝰ anglorum eccł&. quantum numquã
antea potuere ceꝑunt. Cuiꝰ ꝑsonã uitam.
etatem et obitum: epitaphum qͦ monumͣ
Quorum pͥmi sunt hii.
ic sacer in tumba pausat c̃ corꝑe p̃su
Quem nunc cheodorũ lĩgͣ pela̾ga uoca t
Pͥ nceps pontificũ. felix sũmꝰq sacerdo
Impida discipuł dogmata disseru
Ultimi auteo hii.
Namq diem nonã.xͣ. septemb̾ris habebat.
Cũ carnis claustra spiritꝰ egreditu
Aima noue scandens felix coͬsorcia uit
Ciuib angłicis. uinctꝰ in arce pol
uccessit a ut theodoro in epãtu berctuald.
turarum imbutꝰ s et eccłasticis simul ac mo¬

Expanded text:
 defunctus est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere soepiscoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breillius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem, et obitum, epitaphium quoque monquorum primi sunt hi: Hic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, turarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac mo
Abbreviated transcription (Latin):
pletum ẽ. Inuenta nãq eoꝵ corꝑa tuxta honorẽ
mr̾ib condignum recondita funt. & diespas¬
sionis ł inuentionis eorum congrua illis
in locis ueneratione celebrat᷑. Deniq glõsissi¬
mꝰ dux francoꝵ pipinus uͥ hoc comꝑiit: misit
&e adducta ad se eorum corꝑa condidit cũ mul

Expanded text:
pletum est. Inventa namque eorum corpora juxta honorem pletum est. Inventa namque eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francorum Pippin ubi haec comperit misit, et addu
Abbreviated transcription (Latin):
Album qͥdẽ henualdũ ueloci occisione gladii.
nigellũ aũt longo supplitiorum cruciatu
& horrenda meubroꝵ omĩum discerptione
satrapa ille quem uid̾e uolebant audisset.
irat᷑ ẽ ualde. Qd ad seuenire uolentes. ꝑegͥni ñ
ꝑmitt̾ent᷑. et mutens occidit uicanos illos om̃s.
incumq incendio consumpsit. Passi st aut p̃¬
empta eoꝵ corꝑa amni ut diximꝰ a paganis
eẽnt in iecta: contigͣ ut hec contra impetum
et radius lucis ꝑmaximꝰ adq ad celũ usq altꝰ.
omĩ nocte supͣ locũ fulgebat illũ uͥcumq eos
ꝑuenisse contĩgẽt. et ħ ce̾ paganis qui eos occi¬
d̾ant intuentib S unꝰ ex eis in uisione noct᷑¬
na apparuit cuidam de sociis suis cui nom̃
erat tilmon: niro in lustͥ & ad sclm quoq no¬
bili. qui de milite factꝰ erat monachiis: ĩdicãs
qd̾ eo loci corꝑa eorum poss inuenire. uͥ lucẽ
de çȩlo terris racliasse conspiceret. Quod itacõ¬

Expanded text:
Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum cruciatu et horrenda membrorum omnium discerptione: satrapa ille quem videre volebant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumque incendio consumpsit. Passi sunt autem praeerempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum et radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod ita com
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ent legatõis &e cause utilis qd̾ deberent ad illũ
ꝑferre. Non enĩ hñt regem idẽ antiqͥ saxones:
s satrapas płimos. sue genti pͣpositos. Qui in¬
gruente belli articulo mnitrunt equalit᷑
sortes: & quenicumq sors ostenderit. hunc
temꝑe belli ducem om̃s sequint᷑ huic obtẽ¬
ꝑant. Pacto aut bello. rursũ equał potentiȩ.
om̃s fiunt satrape. Suscepit gͦ eos uillicus et
ꝓmittens se mitt̾e eos ad satrapam qui suꝑse
erat ut petebant. aliqͦt dieb secum retinuit
Qͥ cũ cognitieẽnt a barbaris quod eent alt̾ius
nib uacabant. & cotidie sacrificiũ dõ uictime
salutaris offerebant. habentes secũ uascula
sacra & cabulam altaris uice dedicatam. sus¬
pestisunt habiti: quia si ꝑuenirent ad sa-¬
trapam &e loquerent᷑ cũ illo adu̾terent illũ
adiis suis: & ad nouam xͥane fidĩ religionẽ
trans ferrent. Sicq paulatim omnis eoꝵ ꝓ
uincia. ueterem cogerent᷑ noua mutare cul
t᷑am. Itaq rapuer̃ eos subito: & int̾emert᷑.

Expanded text:
e utilis  Al., utilitatis, quod deberent ad illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod essent alterius nibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veterem cogeretur nova  Alturam. Itaque rapuerunt eos subito, et interemerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
in crastinum ascendens equum cum ipso
tt in alrum locũ facerem. Nec multo post
plene curatꝰ ui tali etiam unda ꝑfusus sũ.
ticu sciͣ petri in monasterio suo qd̾ dr̃ in sil¬
ua derorum: anno ab incarnatõe dnĩca.¬

Expanded text:
in crastinum ascendens equum, cum ipso in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curatus, vitali etiam unda perfusus sumticu sancti Petri, in monasterio suo, quod dicitur In silva Derorum, anno ab incarnatione Dominica