comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itẽptari pudicicia d cũ to agitur.iõ
cotinctur. qui dolo fecit. uł ꝯ cura¬
uit ut cui mala pugno ꝑcutẽtur.
¶Iniriar accio cebo ⁊ equo ẽ ⁊dissi¬
mulacione ab oletꝰ. ¶Siquis eñi
ĩiuriã derelinquerit. hte ẽ statimꝑa¬
s ad animiu su nõ rencen̾uit po

Expanded text:
temptari pudicitia dicitur, cum id agitur, continetur, qui dolo fecit uel qui curauit, ut cui mala pugno percuteretur. Iniuriarum actio ex bono et aequo est et dissimulatione aboletur. si quis enim iniuriam derel‹i›querit, hoc est statim passus ad animum suum non reuocauerit, po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurator ẽ tutorẽ ue. cctosq. qͥ pro
aliis solent int̾ uenire ¶Siman¬
dato meo ft̃i sit alicui minria& i¬
euꝗ susceꝑit miriarim teneri.¬
¶ proculo recte ait si ĩhacte ꝯduxim
ut ĩuniam facias cu utroq ur̃m

Expanded text:
ocuratorem tutorem ceterosque, qui pro aliis solent intervenire. Si mandatu meo facta sit alicui iniuria, peum qui suscepit iniuriarum teneri. Proculus recte ait, si in hoc te conduxerim, ut iniuriam facias, cum utr
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾i pnidentes munierunt
ꝙ utilitas recipit.s. ut cumsu
aca alienaretur ne prĩs test̃z
puer filius recuidat q̃ uiris
aucroritas cit᷑ata delicũ ordi

Expanded text:
liberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. quae iuris auctoritas citra dilectum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
re quomius ꝯdõlibratis ex¬
istat si de peculio qd̾ ap̾nẽdi¬
nis hr̃e non possit ad aliemũ
eĩ peculiũ uoluntas defucri
pornginõ potint idẽ erit dicẽ¬
dimi et sicum peculio ẜ̃uꝰ ue¬
mient et uenditor fiderupta

Expanded text:
re, quo minus condicio libertatis existat, si de peculio, quod apud uendiionis offerre non possit: ad alienum enim peculium uoluntas defuncti porrigi non potuit. idem erit et si cum peculio seruus uenierit et uenditor fide rupta
Abbreviated transcription (Latin):
sse ꝙ̃ ĩeãtẽ ciuitatẽ eẽ ⁊ latitãe.
⁊ ĩ alia ciuitate ee. ⁊ ñ latitaie. ⁊¬
cĩ ꝙ ĩalia ciuitate sit copiãq sui
faciat ĩpublico ĩq pateat. anla
gre agat. si tñ cctursꝰ c̾ditoris e¬
utet᷑. iatitare ud̃at d̾niq eũ¬

Expanded text:
sse quem in eadem ciuitate esse et latitare, et in alia ciuitate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an lagre agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eu
Abbreviated transcription (Latin):
ateo nõ posse ait exaꝑto rnio
auferetur aipellendi pecꝰ uł
auriendi aquã. qsiprñ ꝑla¬
cere põpomi ꝯ ait. qrid dño ma¬
tute id actũ e̾et.T lp.¬
q̃ añ ꝑ specꝰ ducta est. si mĩc ꝑ
aꝑtũ ducatur. Nam sioꝑis a¬
liquid faciat ꝗs quo magis
aꝙ coẜuet uł cõtineat ñ imꝑ¬
uine ꝓhiberi. Ego et ĩspecͥtu
ꝯtͣ b̾i nõ maior utilitas
tur adu̾sarii. ¶ Geruiꝯ et la¬
nebat cemetiuũ uꝰbt facere

Expanded text:
abeo non posse ait ex aperto riauferetur appellendi pecus uel hauriendi aquam: quod sibi non placere Pomponius ait, quia id domino matute id actum esset. te per specus ducta est, si nunc per apertum ducatur: nam si operis aliquid faciat quis, quo magis aquam conseruet uel contineat, non impune prohiberi. ego et in specu contra, si non maior utilitas uersetur aduersarii.Seruius et Lanebat, cementicium uelit facere,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ducẽte cã. quomino
nceat illei dũ ne alit̾ aꝙͣ ducit
ꝙͣ uti priore estate. Romii. nõ
clam. nõ ẜcario ate duxit. uiir
fĩ ueto. ¶ ħ intͥdicͣtũ utilis¬
mũ ẽ. Nam nisi ꝑmittatur a¬
licui reficere. alia rõe usꝰ ĩcom¬
odabitur. ¶ ait p̾torergo ri¬

Expanded text:
ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non ui non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'.Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur.Ait ergo
Abbreviated transcription (Latin):
c ãt ẽ lect ex quo despicit᷑ ĩ de
spectacula si der̃ ¶ Septa sũt
q̃adincile oiponũt᷑ aq̃ derniã¬
de cõpelende ne ex flumine cã.
siue eas ligña st̃ siue lapidea.
siue ex qualib alia materia.
st̾ et ad cotinẽdã trãs mittẽdã
est locꝰ depͥssꝰ adiatꝰ fuumir¬

Expanded text:
o despicitur: inde spectacula sunt dicta.Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae deriuandae compellendaeue ex flumine causa, siue ea lignea sunt siue lapidea siue qualibet alia materia sint, ad continendam transmittendamque est
Abbreviated transcription (Latin):
ad ditur. ut ci dmũ ꝑmirtatur.
ot reficere ⁊ purgare riuũ qu
Ore estate aui eodẽ ãno acx du¬
yit cũ sufficiat ħ ãno. nͥ ui nõ
clam nõstario di.xiise. ¶ Si
lapide si fac̾e uelit. uideri eun̾
recte hoc it̾dc̃o uti. nõ .n. reficit
ꝗ h̾ facit. uta offilio uidetur.¬
ꝓĩde et si ꝑ aliũ iocũ uenut du¬
riuu̾ depͥmat. uł atotollat

Expanded text:
additur, ut ei demum permittatur et reficere et purgare riuum, qui ore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non ui non clam non precario duxisse.Si lapide‹u›m facere uelit, uideri eum non recte hoc interdicto uti: non enim reficit qui hoc facit: et ita Ofilio uidetur.Proinde et si per alium locum uelit duriuum deprimat uel adtollat
Abbreviated transcription (Latin):
quilutito nõ ee̾t et operas p̃¬
tatuꝵ se uirasset fide issorent
nõ tenebitur.¶Item sifiuꝰ
apatre ut ẜuo adomino stiplẽ¬
tur. nec fideuissor accepto te¬
netur. q nõ pot̾ ꝓ eodem et ei¬
demẽe obligatꝰ. Exdiuiso er¬
go patre afilio uł dominoa
ẜno scipłato fid̾uissor accepiꝰ
tenetur. ¶Simĩmos alienos
quasituos mutuos sine sti
to fiduissorem obligatu fore
⁊̃nominẽ em̃ causani accepto
uidetur que ex nuimeratcez¬

Expanded text:
t et operas praestaturum se iurasset, fideiussor erit, non tenebitur. Item si filius a patre uel seruus a domino stipuletur, nec fideiussor acceptus tenetur, quia non potest pro eodem et eidem esse obligatus. ex diuerso ergo patre a filio uel domino a seruo stipulato fideiussor acceptus tenetur. Si nummos alienos quasi tuos mutuos dederis sto fideiussorem obligatum fore: in omnem enim causam acceptus uidetur, quae ex ea numerat
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib caĩs ignorãtib
nob̾ accẽs acqrunt᷑ ex hisdẽ
⁊̃ furiosi nomĩe incip̃ agi
posse. ułuti cũ ẜuus ciosti¬
platur. cum furt̾ cifit. aut
dãpnũ ei dando in legem
aqliã comittit᷑. Aut si for¬
te cũ creditor fũat fraudan¬
dieiꝯcã d̾bitor alicui rem
tradid̾it. ⁊tq erit ⁊ sileget᷑ ei
ssifid̾icõissu ci relinquat᷑.
¶t si is quiẜuo alieno c̾dide¬
rat furere ceꝑit. de nñ ẜuos

Expanded text:
norantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furiosi nomine incipit agi posse: ueluti cum seruus eius stipulatur, cum furtum ei fit, aut damnum ei dando in legem Aquiliam committitur, aut si forte, cum creditor fuerat, fraudandi eius causa debitor alicui rem tradiderit. idemque erit, si legetur ei uel fideicommissum ei relinquatur. Item si is, qui seruo alieno crediderat, furere coeperit, deinde s
Abbreviated transcription (Latin):
ransiecticie pecciũe noie
si ad diensoluta nõ eẽt pe
na uti assol ob opaseuis q¬
pect̃am eam peteret insti¬
płãtõe erat deducta ⁊s qui
deam peccãm petebat ꝑte
ex actͥa petr desierat. dem̃.
intposito tp̃r in t̾pe ilare ĩsti¬

Expanded text:
cticiae pecuniae nomine, si ad diem soluta non esset, na uti adsolet ob operas eius qpecuniam peteret in stiationem erat deducta: is qui eam pecuniam petebat parte exacta petere desierat, deinde interposito tempore interpellare insti
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dc̃o. nõ utiq ille ꝗ p̾cario⁊
rogauit. S qui scario h̃t. etem̃
beat ẜcario. ut puta ẜuꝯ meꝯ
uł quis auus qui iuri mo
subiectꝰ est. Itẽ si rẽ meam
ĩp̃cario rogau̾o rogaui ꝗdem
p̾cirio s non hẽo precario. Id¬
cirto qr receptũ ẽ rei sue p̃ciri¬
ñ nõ eẽ ¶ It qui p̾cariũ ad
tẽpus rogauit fito tp̃r ⁊̃ siad¬

Expanded text:
 utique ille, qui precario rogauit, sed qui precario habet: etenim beat precario. ut puta seruus meus uel quis alius, qui iuri meo subiectus est. Item si rem meam precario rogauero, rogaui quidem precario, sed non habeo precario idcirco, quia receptum est rei suae precarium non esse. Item qui precario ad tempus rogauit, finito tempore, etia
Abbreviated transcription (Latin):
cõcedatꝰ. ab surdũ est dicere
Int̾dictũ locũ nõ h̃re p ãmĩ.
¶Looc int̾dicto hr̃s elꝰ q p̾cario
rogauit tenetur ꝙ̃r admodũ
ip̃e ut suie ħ̃t sũ dolo fec̃ quo
tencatur ex dolo.iure ante
defũcti eatenꝰ quatꝰ ad euin¬

Expanded text:
concedatur, absurdum est dicere interdictum locum non habere post annum. Hoc interdicto heres eius qui precario rogauit tenetur quemadmodum ipse, ut, siue habet siue dolo fecit quo teneatur: ex dolo autem defuncti hactenus, quatenus ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
as. nõ qĩ ame. ⁊si passꝰ ẽ aliquo
tp̃r ase p̾cario hr̃e. recte int̾dice¬
qui dolo malo fec̃. ut hre de¬
sm̃et. ¶tld ad notatur ꝙ
culpam nõ p̾stat isq p̾cario ro¬
gauit. S solũ dolũ p̾stat quã¬
ꝙͣis qui cõmodatũ sꝯcepit. nõ¬

Expanded text:
asi a me: et si passus est aliquo tempore a se precario habere, recte interdicequi dolo fecit, ut habere desineret. illud adnotatur, quod culpam non praestat is qui precario rogauit, sed solum dolum praestat, quamquam is, qui commodatum suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
qt iͥ enͥcã possessionis. ⁊ nõ constitintur¬
luo sce est ut soluta incã ẜ̾cirii no te¬
posse marcełiꝯ ait ut pcaruuꝵ
temte retur et hor u̾mẽ. ¶ si¬
÷ ratũ harente p̾rario rogaue¬
rit ego pcanio proprie b̾re  dicor.
¶Iqmi roganit ut p̾cario infu¬
to moretur. nõ possidet s posso
apd̾ eũ qui ꝯcessit remanet. nã
et fructuarius mcund ⁊ colonsy

Expanded text:
 possessionis et non constituiturius est, ut soluta iam causa precarii non rposse Marcellus ait, ut precarium redintegretur, et hoc uel ratum habente precario rogauerit, ego precario habere proprie dicor. Is qui rogauit, ut precario in fundo moretur, non possidet, sed possessio apud eum qui concessit remanet: nam et fructuarius, inquit, et colonus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ut uiris adeptꝰ ẽ. ex
el uti sime p̾cario rogau̾is. nt
ꝑfũdũ meñ ire uł agere tibi
liceat. ułut ĩ rectũ uł mareã
ediũ mediaꝵ stillicidiũ uel
tiguũ ĩꝑietẽ meũ ĩmisum

Expanded text:
oris vel iuris adeptus est ex ueluti si me precario rogaueris, ut per fundum meum ire uel agere tibi liceat uel ut in tectum uel in aream aedium ‹m›earum stillicidium uel tignum in parietem immissum
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. ¶ Hoc ĩterdcm̃ rectituto¬
riũ ẽ et naturalẽ ht ĩ se c portu¬
renotare nolenti competis. ẽ eĩ
natura equũ tãdui detelib̾ta¬
te meanti. ꝙ diu ego uelĩ. et
ut possimieuocare cũ mmuitan̾o
uoiũtatẽ. Itaq cũ quid p̾ca¬
rio rogatũ est. nõ solũ hoc int̾¬
dicto ut possumꝰ. s ⁊̃ p̾scripti¬

Expanded text:
Hoc interdictum restitutorium est. Et naturalem habet in se aequreuocare uolenti competit: est enim natura aequum tamdiu te liberalitate mea uti, quamdiu ego uelim, et ut possim reuocare, cum mutauero uoluntatem. itaque cum quid precario rogatum est, non solum hoc interdicto uti possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
nm p̾cirio aliquid Lu̾.¬
datur si cõuenit. ut mhiłas in¬
lias p̃cario possideat mĩꝙ ex¬
ceptione adinnãdus est ne
ante ei possõ anferatur.s nĩ¬
lla nis est huiꝯ ꝯuẽtõis ut rẽ
alienã dño inuito posside lice¬
at. ¶pcarii rogato ctad hrdẽ
ciꝯ qui cõcessit trrĩsit ad hrde
ant̾ ciꝰ qui p̃cario roganit nõ¬

Expanded text:
cario aliquid datur, si conuenit, ut in kalendas Iulias precario possideat, numquid exceptione adiuuandus est, ne ante ei possessio auferatur? sed nulla uis est huius conuentionis, ut rem alienam domino inuito possidere liceat. Precario rogatio et ad heredem eius qui concessit transit: ad heredem autem eius qui precario roga
Abbreviated transcription (Latin):
metu ĩter ẽ errore mat̾moiũ
illicd cotrahatur. an otuma¬
cia iuris ⁊ sãgũs ⁊ tumelias
curũt. qͣre mulier tũc demũ
capena qͣ mares sotinebit c̃
ẜit. nã sisola iris ñrĩ obrua¬

Expanded text:
multum interest, errore matrimonium illicite contrahatur an contumacia iuris et sanguinis contumelia concurrant. Quare mulier tunc demum eam poenam, quam mares, sustinebit, cum serit: nam si sola iuris n
Abbreviated transcription (Latin):
appollomo eiqui uxore sua
ĩadnlt̾io dep̃ hensã ectidisse se
nõ negat. ultimũ supliciũ ie¬
mitti potest difficillimum ẽio¬
or ĩ insulã relegari. ¶Lib̾to
pr̃oni famã lacessere nõ facie
le gedr s siiure m̃iti uelit
adulti accire ꝑimitẽdũ est
quo si trocẽ ĩuriã passꝰ ẽ. cͣte

Expanded text:
o: "ei, qui uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se non negat, ultimum supplicium remitti potest, cum sit difficillimum iusor, in insulam relegari'.Liberto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti uelit adulterii accusare, permittendum est, quomodo si atrocem iniuriam passus esset. certe
Abbreviated transcription (Latin):
eñq teprend cum. furto.
⁊ pori refert aquo depre¬
bendatur. utrimꝑ aldocu¬
uis res fint an ab alio .ẜ
utrumita demũ fur sit mͣ¬
infestus si infaciendo fur¬
to dephendatur an ño ⁊
si alicubi srnt dep̾hensus.

Expanded text:
enditur cum furto. Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio. Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus?
Abbreviated transcription (Latin):
s pot̃ dici officio uidicis q
deꝓpetate cognoscit. cõtim
ut᷑ nõ alt̾ inbeat restitui qͣ.
si cõdicionem petitor remi¬
teret. ꝙ si exꝯdicione ante
dampnato sit reo litis estiã¬
cione sustilerit. ut ant oĩ mͦ¬
doabsolnat reũ. autꝙ m̃g
placet. si paratt eẽt petitori
extimacionẽ restitũe.nec
restituctur ei honis qͣnti ĩ
litem irasset dapfiarerci¬

Expanded text:
t dici officio iudicis, qui de proprietate cognoscit, contineri, ut non aliter iubeat restitui, quam si condictionem petitor remitteret: quod si ex condictione ante damnatus reus litis aestimationem sustulerit, ut aut omnimodo absoluat reum aut quod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in litem iurasset, damnare
Abbreviated transcription (Latin):
t̾io uroris fac̾e ꝓpe ille existima¬
paterctur aduit᷑i metricio quo¬
dã geñe. ꝙ sipartiatur uxorem
delmiquere. n ob q̃stũ. s Redob
negligẽciã nł culpã. uł quãtac
pacia uł miniã credulitatẽ exͣ¬

Expanded text:
terio uxoris facere proprie ille existimapateretur adulterari meretricio quodam genere. quod si patiatur uxorem delinquere non ob quaestum, sed neglegentiam uel culpam uel quandam patientiam uel nimiam credulitatem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
mam solucrit c̃ ignoraret ci
pcculũ concessũ no esse ncq
interent muo an mortuo do¬
mino peccuma numeratasit
nam hc quoq caudebitor lib̾¬
abitur sichis quinissus c̃acre¬
qͣuis creditor mortuus fu̾it.
si modo ignoraint creditore
mortim̃ eile.

Expanded text:
iam soluerit, cum ignoraret ei peculium concessum non esse. neque intererit, uiuo an mortuo domino pecunia numerata sit: nam hoc quoque casu debitor liberatur, sicut is, qui iussus est a crequamuis creditor mortuus fuerit, si modo ignorauerit creditorem mortuum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
missũ tetur alicui et liber
ẽe indebanir hredẽ libratẽ
quid ex causa sideiꝰ misi ex¬
sum detur et ip̃e p̾senti die
darerur nõ ałr rrade cogenir

Expanded text:
er esse iubeatur, heredem libertatem quit, ex causa fideicommissi aessum detur et ipse praesenti die daretur, non aliter trader
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ modũ sitimũ eg̾ssa ẽ pet̾e
deresciduocatoẜaccipe delemꝰ
cañtũ ẽ. honorariũ ułsi ꝗs
delite pactꝰ ẽ indeamꝰ an pe¬
fe possit ĩquidẽ depactis ꝙ
sit sic trm̃ ut ꝯputet᷑ id ꝙ
dat̃ est cũ eo ꝙ exccd̾ neutr¬
excedat ¶licita aut̾ qͣ titas ĩ

Expanded text:
quae modum legitimum egressa est, repetere debes'. Aduocatos accipere debemus cautum est honorarium uel si quis de lite pactus est, uideamus, an petere possit. et quidem de pactis ita sit: sic tamen, ut computetur id quod datum est cum eo quod debetur neutrexcedat'. Lic
Abbreviated transcription (Latin):
rarsis quoq aduocatoꝵ ita ñ¬
sati undex deret ut ꝓm̾olitis
quoq adnocati facim dia et
fori ꝯsuetudine inidicis ĩo
erat acturo exitimator ad¬
hibeant dũ modo licitũ hono¬
ratiũ quantitas ñ eg̃diatur
ita cm̃ rescͥpto ĩꝑatoris nr̃
⁊ patris eiꝰ ꝯtinetur u̾bares¬
cipti ita se bñt /si uiliꝰ ma

Expanded text:
uocatorum ita uersari iudex debet, ut pro modo litis proque aduocati facundia et fori consuetudine et iudicii, in quo erat acturus, aestimationem adhibeat, dummodo licitum honorarium quantitas non egrediatur: ita enim rescripto imperatoris nostri et patris eius continetur. uerba resc
Abbreviated transcription (Latin):
s mat̾ .R. side coquerereturan
iure ca solucione argentari li
le.tona fide soluise nideant
matri que uio ãmistraciois
ñ harebas. Ideoq si ħ scicbãt
nõ literãt silz simat̃ soluẽdo¬

Expanded text:
t, si de eo quaereretur, an iure ea solutione argentarii lilae, bona fide soluisse uideantur matri, quae ius administrationis non habebat: ideoque si hoc sciebant, non liberantur, scilicet s
Abbreviated transcription (Latin):
tatescoꝵ subsignate sũt fisco.
uñ subsisti potest an ꝓhibẽdi
sũt ap̃side uł ꝓcuratore cesaris
ĩ si ulto se offant municipali
nisi si par fisco fecissce dicit᷑.¬
cuulib ub̾antur. ut ydonio¬
res p̾sidiis fiscalib hateant᷑.¬
Qb dam colegiis uł corpo¬
tib quib us coheiindiłge
eis collegiis ue corporib ĩꝗb
artificii sui cã minꝯ ꝯsq assu¬
mitur. ut fabroꝵ corpꝰ ẽ ⁊ sic
qua eandẽ rõe originisb̃nt.¬
idcͥco ꝯstinta st̃ ut necͣciam
oꝑã publicis urilitatib exi¬
assũpti st̃ ĩh. is collegiis im¬
munitas dat᷑. Set artificibꝰ
dũ taxat. Nec aboĩ etate eli¬
gi possũt ut diuo pio placui
immin̾a ciuitatũ sustiñe pos¬
collegia distributis ⁊ çessa
st̃ utiposse piurificariã cõs¬
titutũ ẽ. Eos ꝗ ĩ coꝑibꝰ allec¬
ti sĩ q̃ ĩ munitatẽ prebei na¬
uicularioꝵ sihonorẽ decurionͣ¬

Expanded text:
ae subsignatae sint fisco. unde subsisti potest, an prohibendi sint a praeside uel procuratore Caesaris etiam si ultro se offerant municipalibnisi si paria fisco fecisse dicantur.us liberantur, ut idoniores praediis fiscalibus habeantur.Quibusdam collegiis uel corporibus, quibus ius coeundi lege eis collegiis uel corporibus, in quibus artificii sui causa unusquisque adsumitur, ut fabrorum corpus est et si qua eandem rationem originisstituta sunt, ut necessariam operam publicis utilitatibus exhiadsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio placuitet munera ciuitatium sustinere poscollegia distributis concessa sunt, uti posse plurifariam constitutum est.Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculario
Abbreviated transcription (Latin):
nib dã aliquã naccationẽ
ut sũt mes̃ores optio nali¬
tudinarii medicicapsar. Ni
artifices iꝗ fossam facunt
uet̾anarii architecto. gub¬
natores nanpagii. balisfariisc
specularii fabri. sagitarii. erra
rii. stiuctores. carpentarii scã¬
dularii. gladiatores. aquilices

Expanded text:
ibusdam aliquam uacationem ut sunt mensores, optio ualetudinarii, medici, capsarii, et artifices et qui fossam faciunt, ueterinarii, architectus, gubernatores, naupegi, ballistrarii, specularii, fabri, sagittarii, aerarii, bucularum structores, carpentarii, scandularii, gladiatores, aquilices
Abbreviated transcription (Latin):
in pot̾ face̾ nt possit coditionipa.¬
tric iam posse uidetur. ¶Dem.¬
uod quis sine ut hr̃e nõ poterit
id repudiare nõ pot Den.
sonas leges desiderant ẜuꝯ ĩter¬
uenie non potest.¶Nem.

Expanded text:
i potest facere, ut possit condicioni parere, iam posse uidetur. Quod quis si uelit habere non potest, id repudiare non potest. 1sonas leges desiderant, seruus interuenire non potest. N
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ⁊ culpa ꝑstrre ⁊ id̾o furti agere
posse. ꝙ sicodurit qs hebit furti.
acco. siꝑgdo culꝑaeiꝰ surrepta.
sit res. ¶ Sifiliꝰ familias surrep̃¬
tus sit pr̃em hre firti accionem
palane. ¶Sires.ꝯ modata ẽ et is
cuicomodata ẽ decesẜ it q̃mins h¬
ditati furtũ ficri nõ possit. ido nec
his cis cui comedatae. possit age

Expanded text:
 culpam praestare et ideo et furti agere posse. Quod si conduxerit quis, habebit furti actionem, si modo culpa eius subrepta sit res. Si filius familias subreptus sit, patrem habere furti actionem palam est. Si res commodata est et is cui commodata est decesserit: quamuis hereditati furtum fieri non possit et ideo nec heres eius cui commodata est possit
Abbreviated transcription (Latin):
puiatĩ memo ita promisit sticu
aut pamphilũ dare spondes deĩ¬
de cum aliu creditore nõ hĩer:
sticũ manuimasit libertas plegẽ
eliasceciam recind̾r quãnis em

Expanded text:
pulanti Maeuio ita promiserit 'Stichum aut Pamphilum dare spondes?', deinde, cum alium creditorem non haberet, Stichum manumiserit: libertas per legem Aeliam Sentiam rescinditur. quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
hãt᷑ de ẜno adult̾ii act̾ato. siue
erit iubẽt iudices eũ ẜuũ estĩari
Iubi estimau̾it cãtã peccũiã ad
ult̾ũ ꝙͣtã eũ qui nomen eiꝯꝰ ẜ¬
dare Inbẽt. s despiciamꝰ cuiis¬
ta pena danda sit quia lex euz¬

Expanded text:
atur de servo adulterii accusato, sive it, iubent iudices eum servum aestimari, et ubi aestimaverint, tantam pecuniam et alterum tantum eum, qui nomen eius sdare iubebunt. Sed dispiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ĩ domo sua d̾p̾hẽdit maritꝰ po¬
t̾it retir̾ie. s si semel remissꝰ ad ui¬
t̾ reduci ñ pot̾. ꝙͥ ergo sienaẜit
an reducto cꝯtodiri. xx. horis pdᷤ¬
sit. ⁊ putẽ ħ mag̾ dic̾e reductꝯ re¬
tin̾i posse ꝓtestate eiꝯ reigr̃a ꝙ ad¬

Expanded text:
non in domo sua deprehenderit maritus, poterit retinere.Sed semel remissus adulter reduci non potest.Quid ergo si euaserit, an reductus custodiri uiginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retineri posse, testandae rei gra
Abbreviated transcription (Latin):
glia quoq lapide ⁊ testa cefaq
siqͣ edificiis sut itiuastigna eĩ
ategento. tca sut. hec amplins
trirut puta ꝑtice pedamenta ¶⁊
aderhitendumdanda est acto.
nec em̃ parci oporter ei quilaes¬

Expanded text:
apidem et testam ceteraque, si qua aedificiis sunt utilia tigna enim a tegendo dicta sunt, hoc amplius tur, ut puta perticae pedamenta.Sed et ad exhibendum danda est actio: nec enim parci oportet ei
Abbreviated transcription (Latin):
blicu est. ielictũ adoirectũ
certis simb latitudis abeo
qu publitandi kint ut ca
pubbcaretur comearetur.¬
uiarũ q̃dã publice sũt. q̃da
puate. q̃da uicinales. publi¬
res uias appllant. p̾nate st̃
quas agrarias ꝗdã dicũt.ui¬

Expanded text:
blicum est, relictum ad directum certis finibus latitudinis ab eo, qui ius publicandi habuit, ut ea publicae iretur commearetur.Uiarum quaedam publicae sunt, quaedam priuatae, quaedam uicinales. publires uias appellant. priuatae sunt, quas agrarias quidam dicunt. ui
Abbreviated transcription (Latin):
inhostiũ pot̾tate sit sat̾
acceꝑit ꝯtinuo diet sa¬
tisdatõis cedere incipiet.
Intũi eĩ deremꝰ anexꝑi¬
undi potestas fiuĩt adtiso¬

Expanded text:
in hostium potestate sit, satis acceperit, continuo dies satisdationis cedere incipiet: intueri enim debemus, an experiundi potestas fuerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uł mregicẽ retineatur.
ut ñ exꝑiri ñ mãdare
eplane isqui ea ualitudĩę
illo fug̃ exꝑund pot̾tatẽ
nõ h̃re. eũm qui p̃toris
copiã ñ hipt pinde hĩ
afmt̾calaris dies ꝓfit̾e
ludicato nec ne debẽat
q̃rit. It de fẽꝑe quo lisͣ pe¬
rit. sic sñ dubio existimã¬
dũ e̾. ut auctũ itis tẽ pr
int̾c alar die existim̃t᷑.
uͣti sice᷑ usucapicẽ sit
q̃o. q̃ tp̃r ꝯstituto expłi so¬
Aet.¶aut d̾ accõib que c̾to.
tp̃r fimũtur. ut edillicie

Expanded text:
 regione detineatur, ut neque experiri neque mandare plane is, qui ualetudine m fugit experiundi potestatem non habere eum, qui praetoris copiam non habuit: proinde hi dan intercalaris dies proficere iudicato nec ne debeat, quaeritur. item de tempore, quo lis perit, sic sine dubio existimandum est, ut auctum litis tempus intercalari die existimetur, ueluti si de usucapione sitsolet, aut de actionibus, quae certo tempore finiuntur, ut aediliciae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ boie ĩquo usufructꝰ alienꝰ
est uł quierat pignori ticio o¬
bligato noxe dedisti poterit
cuicõdempnatꝰ es tecuage
iudicati. nec expectabimꝰ ut
ĩterierit uł dissoluta fuerit o¬

Expanded text:
 in quo usus fructus alienus est vel qui erat pignori Titio obligatus, noxae dedisti, poterit is, cui condemnatus es, tecum agere iudicati, nec exspectabimus, ut interierit vel dissoluta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
bi dece debet siea obtule¬
nt creditori ⁊ ille sine inisa
cã ca acciꝑe recusau̾it deĩde
debitor ea sine sua culpa per¬
diderit doli mali exceptione
põt. setueri qͣmqͣm aliqͣndo
equutem̃ peccũia amissa
qͥnõ teñetur sicreditor ac
moram fecit oꝑter ẽẽ ⁊ sane
siẜuns erat ĩdote eũ q optu¬
tulit marito⁊ is ẜuns decess¬
it aut mimos obtulit eos

Expanded text:
i decem debet, si ea optulerit creditori et ille sine iusta causa ea accipere recusauit, deinde debitor ea sine sua culpa perdiderit, doli mali exceptione potest se tueri, quamquam aliquando eneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accmoram fecit, oportet esse. et sane si servus erat in dote eumque optulit maritus et is servus decessit, aut nummos optulit
Abbreviated transcription (Latin):
tu quoq tritoris ⁊ qui ĩquid
sicuratorc ht ⁊ furioso dare
nissꝰ sit an curatori dãdo lixct.¬
⁊ finge alicui fu̾du legatũ si
dedisset pupillo furioio ne ⁊
sciend̃ ẽ ĩ om̃ib istiscasib tu¬
tori quide uł curatori ntilit

Expanded text:
tum quoque tutoris. et quid, inquis, si curatorem habeat et si furioso dare iussus sit, an curatori dando liberetur? et finge alicui fundum legatum, si dedisset pupillo furiosove. et sciendum est in omnibus istis casibus tutori quidem vel curatori utilit
Abbreviated transcription (Latin):
tõ lcc̾ hebit. Q si pronꝰ lib̾¬
tum suũ telegau̾it e̾ditori
an adñsꝰ creditorem cui de¬
legatꝰ promisit lib̾tatis cã
hxñande exeptte ista uti po̾
dict̾e si nõ trãsigende ꝯtro¬
ũcie gr̾a id fec̾it. It si lib̾tꝰ
debitorem suũ prono dele
gau̾it nlla ccepit̾e sõmo¬

Expanded text:
tio locum habebit. Quod si patronus libertum suum delegauerit creditori, an aduersus creditorem, cui delegatus promisit libertatis causa onerandae, exceptione ista uti possdicere, si non transigendae controuersiae gratia id fecit. Item si libertus debitorem suum patrono dele gauerit, nulla exceptione summo
Abbreviated transcription (Latin):
Gnatꝰ cesuit sidelator abo¬
litionẽ petat ꝙꝰ errasse sedi¬
cat. Id̾. Index cegnoscat. an
iꝯta cã abolitonis sit. ⁊ sier¬
rasse indeb̃r det ĩ prudentie
uenia ¶ Si aut̃ cam̃pnie h̃

Expanded text:
natus censuit, si delator abolitionem petat, quod errasse se dicat, ut idem iudex cognoscat, an iusta causa abolitionis sit, et si errasse uidebitur, det inprudentiae ueniam, si autem calumniae, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aderrarisi deferat naquo
tota h̾: gitas fisco eiicta ẽ.
uł nniu̾sa legata atͣq is de¬
ferre deberet. aquo ꝑs h̾r¬
ditatis.uł legati enic̃ta sit.¬
Siquis arguetur falsas ia¬
tiones detulisse. de eop̾fec¬
t erarii cognoscat ut ꝙͣ tã¬
es fraudez ĩnen̾it ut tãta pec

Expanded text:
ad aerarium deferat is, a quo tota hereditas fisco euicta est uel uniuersa legata, atque is deferre deberet, a quo pars hereditatis uel legati euicta sit.Si quis arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat, quantam fraudem inuenerit, ut ‹t›antam pec
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Nonis uenditis exciput᷑ ꝯcubiã
t̃ libi naturales. tes publica credicoria
ipetrari decreco precoris. solet ant̃ seꝑacõ ꝑunttt
creditorib ex huis causis ut puta debitorẽ
quẽ secum hu̾it. hic decessit. heres ei exti¬
cit ticius. nõ ÷ hic soluendo. patitur bonoꝵ¬
possõm ⁊̃ uendicõm. creditores seu dicũt.¬
sibi bona seu sufficere. creditores cicii con¬
tontos eẽ debere bouis cicu. ⁊ sic quasi
duoꝵ fi̾ bonor uendicõm. fi. aut̃ pocest
ut seius quid̃ soluendo fu̾it. pctu̾itq¬

Expanded text:
ur. Bonis uenditis excipiuntur concubina et liberi naturales. Res publica creditrix petrari decreto praetoris.Solet autem separatio permitti creditoribus ex his causis: ut puta debitorem quis Seium habuit: hic decessit: heres ei extitit Titius: hic non est sol uendo: patitur bonorum uenditionem: creditores Seii dicunt bona Seii sufficere sibi, creditores Titii contentos esse debere bonis Titii et sic quasi duorum fieri bonorum uenditionem. fieri enim potest, ut Seius quidem soluendo fuerit potueritq
Abbreviated transcription (Latin):
uas se eccultat ut creditoeen euitet
latitare uidetur. nam ⁊ eum qui rece¬
dit. h ÷ qui subtͥfugerit. ne secum alia ac¬
cõ moueatur. latitare placet. tamqm
uie qui in urbem profugͥit. utiq fraudẽ¬
dicausa. nec enim int̾est ꝗd accinet ad
latitaudu utrum quis poofug̾it. an
uero rome agens copiam sui nõ faciet.
de lege sua pͥuilegium in boiis defmicti
debitoris accepit: nis persequendi pig¬
noris durare constitit.

Expanded text:
as se occultet, ut creditorem euitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est ‹qui› supterfugit, ne secum aliqua actio moueatur, latitare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profugerit an uero Romae agens copiam sui non facit.d lege sua priuilegium in bonis defuncti debitoris accepit, ius persequendi pignoris durare constitit.
Abbreviated transcription (Latin):
bona eins uemant. Eitaq m
id quod postea ei ebueniat accõ c̾¬
dicoribus denogatur quia id qd̃
ex aduenticio adquisitum est ñ
ꝑ patrem ad eum ꝑuenit. at
cum᷑ substitunis filio lerdiditã¬
tem aiit postquam pupillus
paterne se miscuerit heredita¬
ti. tunc hereditas ⁊ pat̾s ⁊ sili u¬
na est. ⁊ inonmi ere alieuo ꝙ
aut patris aut filii fu̾it inuitꝰ
⁊̃ heres obligatur. ¶ quema¬
dmodum liberum ei non est¬
post obligacionem ut non ouiꝰ¬
iuosi sĩ defenditur ipsuis bonꝰ¬
a ueniant. ita nec separari qui¬
dam es alienum patris ⁊ filii pot̾

Expanded text:
bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio creditoribus denegatur, quia id ex aduenticio adquisitum est, non per patrem ad eum peruenit. at cum substitutus filio hereditatem adiit, postquam pupillus se paternae miscuerit hereditati, tunc hereditas et patris et filii una est et in omni aere alieno, quod aut patris aut filii fuerit, etiam invitus heres obligatur: et quemadmodum liberum ei non est obligationem, ut non omnimodo, si non defenditur, ipsius bona veneant, ita ne separare quidem aes alienum patris et fili
Abbreviated transcription (Latin):
ex louis alienasse nec sit qdͥ ei uiste pͥt
paupertatem obiciatur. concentꝰ esse
lrecor debet ut iubeatꝰ eiłm nicħ mi¬
miere. qd̾ si nec ĩ opia laborantẽ eũ
eredicores ostendere pocuerint. ĩ uuiar

Expanded text:
ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter paupertatem obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil minuere.Quod si nec inopia laborantem eum creditores ostendere potuerint, iniuriar
Abbreviated transcription (Latin):
suspectum putecit. satis dacõm exigͥe
possunt pro suo debito reddendendo ⁊ꝰ
rei gra cognosoere prccorem oporcet.
nec statim eum sac̃aacõnis necessicati
subicere debet. nisi cã cegnica contitu
prospici delere hiis qui sus pect̃ eum
postulanerunt. s suspeccꝰ ħ̾ res nõ hus¬
dem modis qͥbi sinpectꝰ cucor estimat᷑
si quid̾ cutorẽ nõ facultates s frandu¬
lenca nireb pupillarib. uł si callida
conu̾sacõ sus pect̃ commnendet ħredem
uͦ sole facultates plane inreceñti ad¬
ite ħ̾reditatis audiendi erunt. qͥ suspͥtũ
postulant. cec̾m si probentur passieũ
ĩ ħreditate mnorari. nec ĩ eum quicꝙrͣ
possint obicere criminis quas. dolose
uersatõ. ⁊̃ nõ debebit post mult᷑ cẽꝑie
ad hanc ncctemꝰ pelli ^ oruod si quasi cꝰ¬
pectus sacisdare iussus decreco pretoris
nõ obcemꝑau̾it. cunc bona ħ̾reditatis
possiden uenundariꝙ ex edicto suo per¬
mictere iubebit. plane si deceatur mel

Expanded text:
suspectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi causa cognita constiterit prospici debere his, qui suspectum eum postulauerunt.Sed suspectu‹s› heres non  suspectus tutor aestimatur: siquidem tutorem non facultates, sed fraudulenta in rebus pupillaribus et callida conversatio suspectum commendet, heredem vero solae facultates. Plane in recenti aditae hereditatis audiendi erunt, qui suspectum postulant: ceterum si probentur passi eum in hereditate morari nec quicquam possint obicere criminis quasi dolose versato eo, non debebit post multum temporis ad hanc necessitatem compelli. Quod si suspectus satisdanon obtemperauerit, tunc bona hereditatis possider‹i› uenumque dari ex edicto suo permittere iubebit.Plane si doceatur nihil
Abbreviated transcription (Latin):
u tatẽdecessuss. substitint ħredẽ is fibiꝰ ꝑa¬
terna heditate se abstruit. iõ lona ꝑa¬
tnis uenierit. postea filio h̾reditas ꝑ¬
uenit cͥui it decessit: quero cura p̾tõr
ĩ tp̃m pupillum quannuis postea hre¬
ditas obnenissi. ereditoribi cam̃ patis
actõm nõ daret. an inimbstitutum eredi¬
toribi patris danda sit accõ: cum ex bo
nis paterms que .s. ad creditores missos
ad bona pertinent mehil adquiratux
ad iretur. nec ne: pupilli hreditas. c̃ ea
tona obmita asubstituto herede. ad
creditores non pertraebant. me ulud may¬
ine monet qdͥ preceptorib placet iniũ¬
terua hereditate se abstinet. prestat ne
lonit patris enis uenditis incum acco
decur.tam ⁊ si postea ei ħreditas obuei̾t.
ceiedicorib nõ reddat. Idem insubstituco
flio herede seruandꝰ nõ÷ qũi filil pudori

Expanded text:
decessisset, substituit heredem: is filius paterna hereditate se abstinuit ideoque bona patris uenierunt: postea filio hereditas obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem non daret, an in substitutum creditnis, quae scilicet ad creditores missos ‹in› bona pertinent, nihil adquirat etadiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illud maxime moterna hereditate se abstinet, praestat, ne bonis patris eius uenditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obuenit, creditoribus non reddat, idem in substituto filio herede seruandum non est, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
cunie b̾res iusticutus sit. noc dies appo¬
situs sit. S ħ quantũ ad lona ita obs̾¬
uandim. cecerum lib̾tas ei quando
rem futurum. Siquis tamen hredẽ
se respondendo uł accões paciendo defũc¬
cum defendat boua definicti uenire
⁊ aunis qui ht̃ curatorem a curatorib:
nõ defendatur. nec alium defensorẽ
inueniat. bonoꝵ uendicõm nõ patit᷑
⁊ si nõ laticet licet nõ frauda cõnis cã
iacitare uidecur qui sui non ⁊ ydoneus

Expanded text:
e heres institutus sit nec dies adpositus sit. sed hoc quantum ad bona ita obseruandum: ceterum libertas ei quandoqurem futurum. si quis tamen heredem se spondendo uel actiones patiendo defunctum defendat, bona defuncti ueniree annis, qui habet curatores, a curatoribus non defendatur nec alium defensorem inueniat, bonorum uenditionem patitur, etsi non latitet, licet non fraudationis causa latitare uidetur, qui sui non est idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
atum adu̾satium inducendimi. iñ quo
rescuxto ⁊ fructꝰ percipere nssit. cum
qui per inniriam contumaciam posseᷤ¬
souis ilreditatis ut luero eius cedant qͥ
uec nescit e ausa cognit ⁊ permitti oporte¬
bit bona rei seruande eiusc. insa possid̾e
et si ita res urgeat uł condicõ bonuum ⁊̃¬

Expanded text:
arum aduersarium inducendum: in quo rescript‹o› et fructum percipere iussit eum, qui per nimiam contumaciam possessoris hereditatis, ut lucro eius cedat, in nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei seruandae causa possidere, et, si ita res urgueat uel condicio bon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥe latitare eos dixit. ¶ Illud sciend̾ ⁊
poste quem in ead̾ ciitate eẽ ⁊ lacitare
⁊ in alia ciuicate et̃ nõlacitare.⁊ eiim
quim aliqͣ ciuitate sit copiam q. sui fa¬
agcat. si camen occursum credicoris. enit.
lacitare uideatur. demo eum quo: q in
foro eodera agat. si cura columpnas ⁊ sta¬
cõnes se coeultat. uideri la citare urt̾es.
adu̾sus att̾um non. constat aut̃ ut ip̃e
eius possit bona uendere ad u̾sus quẽ
laticet.  Si indiem uł sub condiccẽ
debicor lacicet. ante qmͣ dies uł ꝯdicõ

Expanded text:
uisquam proprie latitare eos dixerit. Illud sciendum est posse quem in eadem ciuitate esse et latitare, et in alia ciuitate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum quoque, qui in foro eodem agat, si circa columnas aut stationes se occultet, uideri latitare ueteres aduersus alterum non. constat autem, ut ipse eius possit bona uendere, aduersus quem latitat. Si in diem uel sub condicione debitor latitet, antequam dies uel condicio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sex menses decessit anui cocoinquo
au uero ex mortis uinuerari deleãt.
ꝵ. posse uidei cestatorẽ cos amios
nisi aliud uoluisse cestatorẽ pobare᷑.
Splendophorus c̾ tilia mea infami¬
la nupsent si racc̃es idonee filie mee
a ministratas rrodident lib̾ esto. filia
c̃ adhuc pubes oẽt unuo pacre decessit.
s pendop horꝰ incões pupiue nõ amin¬

Expanded text:
et sex menses decesserit, anni octo, in quos an vero ex mortis numerari debeant. respondit posse videri testatorem eos annos nisi aliud uoluiss‹e› testatorem probaretur. 'Spendophorus, cum filia mea in familia nupserit, si rationes idonee filiae meae administratas reddiderit, liber esto': filia cum adhuc pubes esset, uiuo patre decessit Spendophorus rationes pupi
Abbreviated transcription (Latin):
ccian᷑. Asitomiinus pius nr̃ qͦ militũ
suoꝵ per omuia rata eẽt uoluntas s¬
up̃ma c̃ ⁊̃ msticutus ⁊ substitutus
in continenti pͥusqmͣ a dirent h̾redit¬
atem decessissent. eos quibi ab hiis ⁊
ub̾cas ⁊ hieoitas a milite per fidei ꝯĩs¬
sum data eẽt. perinde liberos ⁊ ħredes
ee uissit. ac siutrumq direcco accep¬
issent. eoꝵ aut̃ quia a pagano ułta¬

Expanded text:
stus Pius noster, quo militum suorum per omnia rata esset uoluntas suprema, cum et institutus et substitutus in continenti, priusquam adirent hereditatem, decessissent, eos, quibus ab his et libertas et hereditas a milite per fideicommissum data esset, perinde liberos et heredes esse iussit, ac si utrumque directo accepissent. eo
Abbreviated transcription (Latin):
debicor ab hiede credicoris. doli exrep¬
cc̃e uti pecest mid ad̾ int̾erit debito¬
us ancillam suam hĩe. ¶In fideiꝯ¬
missariam lib̾catẽ qmiuis quis mo¬
dicum legatum fu̾it ꝯsecutus. ncce
ht̃ seruũ suũ manuuitt̾e. pecimi¬
anum enĩ fidei ꝯmissum si diuisu̾
fiit: satͥ in uiriam facit. cã lib̾cati

Expanded text:
eptione uti potest in id, quod intererit debitoris ancillam suam habere.In fideicommissaria libertate, quamuis quis modicum legatum fuerit consecutus, necesse habet seruum suum manumittere: pecuniarium enim fideicommissum si diuisum fuerit, satis iniuriam facit libertati
Abbreviated transcription (Latin):
fuuis meus sedecim a nnos inpleuent:
stichum iicõib reoditis manumutae.
& uero an eiusd̾ seruum cestatorindic̃
usq pub̾tatis fini sui accum agere
lusse.  Stichus seruus meꝰ mnbeo ut
det prestet filie ⁊ ipxori mce hreoibus
meis siue uula controuoisia cet auro¬
citisse uoponeretur rro solido dandͥ.¬
ħrece filio suo ex asse instituto lbca¬
ceui dedit in hec uerba. docemb dispẽs¬
acoruens seuorus uillicꝰ ⁊ uiccor uil¬
lica seneu contubͥualis ini annis ccco

Expanded text:
us meus sedecim annos impleuerit, Stichum rationibus redditis manumittant': quaero, an eundem seruum testator in diem usque pubertatis filii sui actum agere luisse. 'Stichus seruus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controuersia tot auretitisse proponeretur, pro solido dandum.Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec uerba: 'December dispensator meus, Seuerus uilicus et Uictorina uilica Se
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. stichꝰ airauꝰ pobante dño nõina
fecit. ⁊ raccẽs a dño scuptas exhilet. nͦ
postea nomẽ uilũ focit. Q uero an si
hi qni soluendo fu̾int debitores. auib
aui exaccores euunt applicati nõdum

Expanded text:
volo". Stichus arcarius probante domino nomina fecit et rationes a domino subscriptas exhibet nec postea nomen ullum fecit: quaero, an, si qui minus solvendo fuerint debitores, quibus alii exactores erant applicati, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
lictam. oruid euĩ int̾ ÷ certa quan¬
titas ab eo reliuquatur. an fideiꝯ.
si modo semel agnouit uoliuitatẽ
creoitoris. agnouisse aut̃ si accipi¬
mꝰ. si force cum ꝯuenent ab hrede
usus ÷ excepoce uł alias uoliuitatẽ

Expanded text:
. quid enim interest, certa quantitas ab eo relinquatur an fideicommsi modo semel adgnouit uoluntatem creditoris. adgnouisse autem sic accipimus, si forte, ‹c›um conueniretur ab herede, usus e
Abbreviated transcription (Latin):
auł.si cestamento qd̾ perfrm̃ nõ
ciit. aliunne sue lib̾catem ⁊ fideio¬
nussa dedit. cum omuia filii ur ał
uncestato egissent. qͥ siit imꝑator au
ex cã fidei ꝯmissi manumissa fuiss.
⁊ int̾ locutus ÷ ⁊̃ si nich ab intestato

Expanded text:
um. In testamento, quod perfectum non erat, alumnae suae libertatem et fideicommissa dedit. cum omnia ut ab intestato egissent, quae siit imperator, an ut ex causa fideicommissi manumissa fuisset: et interlocutus est, etiamsi nihil ab intestato
Abbreviated transcription (Latin):
insi exmagna satis necessaria causa.
alioc̾ni ħ omĩa offero indias celebrani
oportet.¶ est ⁊ alia exeptio de qua cels
nibitat. au fit obiciendi ut puti si
incendii artendi causa uicimi exs in¬
t̾dicidi. ⁊ ꝙ u aut clim metũ agit
aut ãbni ĩ iuriaualũ em̃ dubitat¬
s an ercipi opo̾t̾et. ꝙ incondii defende̾

Expanded text:
si ex magna et satis necessaria causa: alioquin haec omnia officio iudicis celebrari oportet.Est et alia exceptio, de qua Celsus dubitat, an sit obicienda: ut puta si incendii arcendi causa uicini aedes intercidi et quod ui aut clam mecum agatur aut damni iniuria.Gallus enim dubitat, an e‹xcip›i op
Abbreviated transcription (Latin):
nd recum sed metũ. ciuꝰ iuissi aut
erit hoc mĩdc̾o . Similit qd̾ iussu cuis
fcm̃ erit. ob id nõ cum eo.sed cuuis
noĩe iuẜit. hec actõ ẽ.na̾si ꝓcurator
tutor curator. duũ inĩ. mumcipii
E eius noĩe ager᷑. cus negotiũ pro¬
crator tĩ iussit. ob id agend̾ erit
cũ eo cuiꝰ noĩe fc̃m quid erit. nõ cu:
eo qui ira iussit. sed si tibi mandau̾o
uit opa fĩ iub̾es ⁊ in eares michi pa¬

Expanded text:
iussu aut erit hoc interdicto.Similiter quod iussu cuius factum erit, ob id non cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est. nam si procurator tutor curator duumuir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, qui ita iusserit. et si tibi mandauero, ut opus fieri iuberes et in ea re mihi pa
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it debebit em̃.⁊ ita labͥco.⁊ diẽ. et
aut obscure dicere. aut denũciarẽ.
neq ram artait adu̾sariũ ut intra ⁊¬
diem occurreit ad ꝓbibend̾ nõ possit.
⁊si forte nõ sit ciui demiciet in dolo¬
est ss ⁊ ẜuis recte ait susfice feĩe i
iuro notum facere. opiis se fact̾mꝰ

Expanded text:
bit enim et ita Labeo et diem et aut obscure dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit.Et si forte non sit, cui denuntietur, neest.Sed et Seruius recte ait sufficere feminae, uiro notum facere opus se facturum:
Abbreviated transcription (Latin):
eum iũ facere.¶ Clam fac̾e uderi
celsꝰ scribit eum qui celauit adusa¬
rio. neq ei demũciauit. simodo trnni¬
it eius ꝯtrou̾siani. aũ debuit timere.¬
Id̾ aristo pucareum quorcdam fac̾e.
qui celandi auimũ ht̃. eum qui ꝑ¬
hibituꝵ se intellex̾it.⁊ id exntumat.
clam fac̾e̾ ait. qui exulimare debent
sibi ꝯnoilsiã futurã.qr nõ opiuio

Expanded text:
eum ui facere.Clam facere uideri Cassius scribit eum, qui celauit aduersarium neque ei denuntiauit, si modo timuit eius controuersiam aut debuit timere.Idem Aristo putat eum quoque clam facere, qui celandi animo habet eum, quem prohibiturum se intellexerit et id existimat aclam facere, qui existimare debeat sibi controuersiam futuram, quia non opinio
Abbreviated transcription (Latin):
nu mͥ.x. aut ticio daristipulatus . u.
accipiam reliquin ꝓmissor rette cicio
dauit. ¶ ꝯi fideuissor ꝓcuratori t̾ditori
etur coluit. nͨ repet̾e pot̃. nͨ minꝰ agͥe ad¬
ũsus reum mandati pot̃ qͣm si cũ pͥsũti
dediss it̃ lirgnorans c̃ditor ꝓcuratori suo
solutum suo debitoris silio ne acceptũ
siñt fec̾t. postea aut̃ rescierit. ⁊ racũ

Expanded text:
 mihi aut Titio dari stipulatus quinque accipiam, reliquum promissor recte Titio dabit. Si fideiussor procuratori creditoris retur, solvit, nec repetere potest nec minus agere adversus reum mandati potest, quam si tum praesenti dedisset. Item si ignorans creditor procuratori suo solutum servo debitoris filiove acceptum fecerit, postea autem rescierit et ratum
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ cuiso̾ stichi domimũ pꝰea cons etutꝰ am¬
dolib̾ari ĩ nũmi minor uł ꝓpe nulla dub¬
itatẽ estinani ap̃ alplemĩ snius eum qui
minꝰ a debitore suo acciꝑe  ⁊ lib̾are eñ nesl¬
.R. pͦe sepnis illos nĩmos accipiendo aꝑeq
eiq retꝰ anido acninꝰ accipiendo id effic̾e.
ueluti si cẽtum debitorem .x. acceptis lib̾a¬
ret̾ditor nelit. ut cum .x. acceꝑit eadem ei
retroreddat mor ab coacciprat ac nouissi¬
me renineat. ⁊ si indubitõnem a quib dãi
hec maleteducatur qͦuiꝰ ñ possit ind̾iis qͥ
ita acccepit ut ei quo accepit retroreddat

Expanded text:
t eiusdem Stichi dominium postea consecutus dando liberari. in nummis minor vel prope nulla dubitatio est: nam et apud Alfenum Servius eum, qui minus a debitore suo accipere et liberare eum vele saepius aliquos nummos accipiendo ab eo eique retro dando ac rursus accipiendo id efficere: veluti, si centum debitorem decem acceptis liberare creditor velit, ut, cum decem acceperit, eadem ei retro reddat, mox ab eo accipiat ac novissime retineat: etsi in dubitationem a quibusdam hoc male deducatur, quod non possit videri is qui ita accepit, ut ei a quo accepit retro reddat,
Abbreviated transcription (Latin):
lim neg̃ gestoꝵ acdõe añ uii. lit̾ agam si ca¬
ueam te nidempnẽ faturum ꝙ auidͥ ego
i tebitorꝰ sit sruttuariꝰ. pt̃ is suus ꝑ acceptiło¬
nemlib̾are eum uideb̾r enĩ exre eius adqͥ¬
c̾e stemin pacto dicenus. Ideui.¬

Expanded text:
m gestorum actione, an utiliter agam, si caueam te indemnem futurum. quod quidem ego serui fructuarius, potest is seruus per acceptilationem liberare eum: uidebitur enim ex re eius adquirere. idem in pacto dicemus. 64 I
Abbreviated transcription (Latin):
iost solutiłm stnẽ ullo pacto omne quod ex
causa tutele debatur: accões post aliquod
int̾ uallum cesse sunt: nich̾ ea cessione attũ
cum milla actõ sapfu̾i̾t quod siante soluciõ
tec fcm̃ ẽ. uł cum ꝯueniss ut mandai¬
entr attões. tũc solucõ faita en. ⁊ manda¬
tum subsetutũ ẽ. saluas esse mandatas ac¬
cõescam nonissimo quos cãu pretium ma¬
gis mandaturum accõnum solutum: ꝙͣ
actõ que sunt ꝑ enpta. indeatur. N dem.¬

Expanded text:
ost solutum sine ullo pacto omne, quod ex causa tutelae debeatur, actiones post aliquod interuallum cessae sint, nihil ea cessione actum, cum nulla actio superfuerit: quod si ante solutionem hoc factum est uel, cum conuenisset, ut mandarentur actiones, tunc solutio facta esset mandatum subsecutum est, saluas esse mandatas actiones, cum nouissimo quoque casu pretium magis mandatarum actionum solutum quam actio quae fuit perempta uideatur. 77 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
impure accertum. pompoꝰ scribit. ¶ ue¬
tm si ficeissor extitit fideuissori uius¬
siue ꝑliues eque hic aueqi peitinebit ÷¬
ad eano causam in quoy personaeque u¬
Eiociun halebt̃. ea ane sunt: a diuo adri¬
ano consticuta. prec̾ea si queratur an
soluendo sit pͥncipalis tidenissor. ⁊̃ mies
sequentis fideuissoris e̾nis agͣganide sc̃.
Sicut ip̃i ficeuissori ica hiedib qͥti eoꝵ
succuieudim. pomp̃ scribit ¶ Sificeiꝰ

Expanded text:
tum Pomponius scribit. Praeterea si fideiussor exstiterit fideiussori siue plures, aeque hic quoque pertinebit ad eandem causam: in quorum persona aeque locum habebunt ea, quae sunt a diuo Hadruta. Praeterea si quaeratur, an soluendo sit principalis fideiussor, etiam uires sequentis fideiussoris ei adgregandae sunt. Sicut ipsi fideiussori, ita heredibus quoque eorum succurrendum Pomponi