comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanẽ magnũ ueron̾ exulũ atq inop̃ũ atq cõ¬
tissimũ ꝯfugisset turdas honn at ꝯspectum
uitant quod curis gͣmoribus pressi solent
ꝓcul a cuutate solitariu ut auĩt si delegit
habitaculum ubi cum brem tempore deẜti semt̃
exiliũ ludibo esse inciꝑet ꝙ fama loq̃retur
solum ar uagantem dres initegros supͣ rippam
benati gra locus age̾ suꝑb hostis uñũ ex
sius ad aum illudendi gr̃a imisisse crad⁊̃ qui
solinagum ut audierat ꝓspitiens aliꝙͣ dm
ꝯtemplatus accessit ut dm̃ sui uerbis que¬
siuit pͥmũ quid illit solus agẽt Respondit
semor retiã tendo solus ideo ne quis obstrepat
subsẽcutus nũtius qui me inquit hunc dinigᵗ
scire cupit exte quibus uiis qñ aũt spes in
patriam reuerti Et ille isdem inquit qͥbus
egressus sum s non anquã flagitia sua sce¬
leribus meis p̃ponderare ceꝑit Tunc me puir¬
gatum lemorem q remearẽ illum pondembus

Expanded text:
anem Magnum veronensem, exulum atque inopum, tissimum, confugisset, turbas hominum atque conspectum vitans — quod curis gravioribus pressi solent — procul a civitate solitarium, ut aiunt, sibi delegit habitaculum. 2 Ubi cum brevi tempore deserti senis exilium ludibrio esse inciperet, quod fama loqueretur solum ac vagantem dies integros supra ripam Benaci lacus agere, superbus hostis unum ex suis ad eum ludendi gratia misisse traditur. Qui solivagum, ut audierat, prospiciens, aliquandiu contemplatus accessit et domini sui verbis quesivit primum quid illic solus ageret. 3 Respondit senior: ‘Retia tendo; solus ideo, nequis obstrepat’. Subsecutus nuntius: ‘Qui me’ inquit, ‘huc dirigit, scire cupit ex te quibus viis aut quando speres in patriam reverti’. Et ille: ‘Iisdem’ inquit, ‘quibus egressus sum; sed non antequam flagitia sua sceleribus meis preponderare ceperint. Tunc me purgatum levioremque remeare, illum ponderibus
Abbreviated transcription (Latin):
pħorum scolas p̃serant dem̃ aduerlis singla
q̃ cribilia ꝓuidebat accomodata remẽdia ueluti
restitura uenenit anthidoca dictauit regnni gu-¬
uernacula successoribus quos mat̾momõ iuxe¬
rat traddit Idencidem admonẽs hoc iscud cõ¬
silio hoc illud ꝑiculum declinete sic cũ suburt
sit cum amicꝭ sic cũ hostibus uinite hec acq
hec incer uos pcepta seruare ⁊ ualete nostri¬
meneres hec et hiis fiłia cum solita ⁊ aucta
malis maiescate dixisset tota mente in deu
uersut expirauit et e corpereis uinculis letꝰ
ex cessit o felicẽ ꝑftam̃q sapĩam Int̾ mort
angustias cũ cet̾is hom̃ibus nedũ rerum ex¬
tuarim s sui eciã ipũis uix ulla supestme¬
moria ita secũ oũm exꝑte ꝯsistẽ ita supsture
consolari tanꝙͣ non ipe s hu morituri sint
stares suas dispone̾ sed ris pete̾t no sepul¬
trin et reg̾no quidem ⁊ longum costlus

Expanded text:
philosophorum scolas preferant. 15 Deinde adversus singula philosophorum scolas preferant. 15 Deinde adversus singula que terribilia providebat accomodata remedia, veluti restitura venenis antidota, dictavit. Regni gubernacula successoribus quos matrimonio iunxerat tradidit, identidem admonens: ‘Hoc istud consilio, hoc illud periculum declinate. Sic cum subiectis, sic cum amicis, sic cum hostibus vivite. Hec atque hec inter vos precepta servate. 16 Et valete nostrmemores’. Hec et hiis similia cum solita et aucta malis maiestate dixisset, tota mente in Deum versus expiravit et e corporeis vinculis letus excessit. O felicem perfectamque sapientiam, inter mortis angustias, cum ceteris hominibus nedum rerum externarum sed sui etiam ipsius vix ulla superest memoria, ita secum omni ex parte consistere, ita superstites consolari tanquam non ipse sed hii morituri sint, ita res suas disponere ceu rus peteret non sepulcrum! 17 Et regno quidem in longum consuluit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenat̾ rerum pꝰ se flecte̾t quis regnũ scatus
surus mexpt᷑ quid mirũ si sollicitudinũ ua¬
riarũ fluctibus estuabat Tot difficiltatibꝰ
rerum q̃ uegetum licet ac ualidum satigare
debussent morrẽs indefesso animi uigore ꝯsul¬
ces magnifice castigatos docuit ml sibi triste
nil afpum il imẜabilt ul molestũ demq n
nisi suaue prorsus et iocundũ morte ꝯtinge
satis se iuxͣ cesareã sentẽtiã uel n̾e uixisse ial
glie optare se Iam ex toris statõne discedere
sperare ab hoc morli solio digressum ad feli¬
tõra ⁊ stabilioia regna ꝑsscisti mĩme itaq lu¬
gendum est s oĩ gaudio ꝑseqñdum iter suũ
quid multa suc omi gemitut᷑ or̃one ꝯpestuit
sic omnẽ imẜiarũ mortꝭ opimionẽ ex audiẽ¬
tum pectoribus extrepauit ut nũc se se usq fe¬
lices arbitrent᷑ quibus illũ ex ix̃a morte quenã¬
tem ꝯtigit audire nec moriẽt cubiculo ullat̾

Expanded text:
benas post se rerum flecteret? quis regnum status benas post se rerum flecteret? quis regnum status surus inexpertis. Quid mirum si solicitudinum variarum fluctibus estuabat? 12 Tot difficultatibus rerum, que vegetum licet ac validum fatigare debuissent, moriens indefesso animi vigore consultes magnifice castigatos docuit nil sibi triste, nil asperum, nil miserabile, nil molestum, denique nil nisi suave prorsus et iocundum morte contingere. 13 Satis se, iuxta cesaream sententiam, vel nature vixisse vel “glorie”, optare se iam “ex” corporis “statione discedere”, sperare ab hoc mortali solio digressum ad feliciora et stabiliora regna proficisci; minime itaque lugendum, sed omni gaudio prosequendum iter suum. 14 Quid multa? Sic omnium gemitus oratione compescuit, sic omnem miseriarum mortis opinionem ex audientium pectoribus extirpavit, ut nunc usque se se felices arbitrentur quibus illum ex ipsa morte contionantem contigit audire, nec morientis cubiculo ullas
Abbreviated transcription (Latin):
Quid em̃ ꝓhibet quod in sigulis uel regibus uel
pħ̃is miratur antiquitas in hoc dicendũ est
eñ sepius et rege simul ⁊ popibo pħ̃o postitatem
admirari Rouerat se suis esse carissimũ seq id
meritũ gandebat quib graussimũ se m̾orem re-¬
sinquere certus erat uidebat adolestentulos reg¬
in successores et etatẽ mult obrectã ꝑiculis &e¬
batͣ Nouerat Iarm religiose re quigꝭ archa¬
nũ fugam e seculo illo ad hoc sperante meditãt
tuto quidẽ poterat Illustri femine regni pondus
urasq cmittẽ pocerat illi aĩo suꝑ edifitare ꝙͫ¬
libet funda mẽta non deerãt insi ip̃a quod enẽta
docuit ꝙͣuis̾ miẜata casum ꝑu ͣ saluti ꝓpͥe succ̃rẽ
maluiss seq post sepulcrũ tanti quig mox inr᷑ͤ¬
docuit sacros ꝑretes monast̾n sepelisset ad altõ¬
ra suspirans hoc muliebre ꝓpõitum lã p̾dem
cognitũ multa uoluẽt am̃m augebat quis ha¬

Expanded text:
Quid enim prohibet quod in singulis vel regibus vel Quid enim prohibet quod in singulis vel regibus vel philosophis miratur antiquitas, in hoc — dicendum est enim sepius — et rege simul et philosopho posteritatem admirari? 9 Noverat se suis esse carissimum seque id meritum gaudebat, quibus gravissimum se merorem relinquere certus erat. Videbat adulescentulos regni successores et etatem multis obiectam periculis verebatur. Noverat sacrum religiose coniugis archanum, fugam e seculo, illo adhuc spirante, meditantis. 10 Tuto quidem poterat illustri femine regni pondus curasque committere, poterat illi animo superedificare quantumlibet: fundamenta non deerant; nisi ipsa — quod eventus docuit —, quamvis miserata casum publicum, saluti proprie succurrere maluisset seque post sepulcrum tanti coniugis mox intra sacros parietes monasterii sepelisset ad altiora suspirans. 11 Hoc muliebre propositum, iampridem cognitum, multa volventis animum angebat. Quis ha
Abbreviated transcription (Latin):
fracto nullꝰ delor mella ꝯst̾natio nullꝰ egᵒ¬
Diendi motꝰ nullũ mauendi desideriũ
in illo p̃stim habitaculo ubi fanto cũ hõre
ꝑmãsat᷑ corxut̾ uelut ergastulu artus q
fatiscentes uelut totidem libertatis sue uin¬
cula cernebat Arebat cutis ⁊ uitalis calor
infra semlẽ teporẽ lã redactꝰ assidue decre¬
scebat ingeminabant morbi rarescebat sp̃ue
tũsibat dres ultimꝰ ex̃me hore tempus
instabat nulle int̾en q̃rele mille ipius lac̃me
fluebant tũ alienas abst̾geret sentio qͥuĩd michi
nuĩt argutꝰ lector obiciat fortitudinis hͨ poci q
ꝙͣ saxretie uiden Non iusitior non ꝯtendo sciens
etuirtutibus incesse cognatõnẽ quãdam et huc
ipm̃ de loquimur dm̃nbus usq in miracłm hñdasse
hoc sane quod sequit᷑ ad quod ꝑ tot p̃ambula
tendebat scilus sapiẽtꝭ ⁊ uniu̾sa cꝯͣspiciẽtit᷑ at
ĩ ex̾mis̾ solito indico sonẽtꝭ anum signũ est

Expanded text:
fracto. Nullus dolor, nulla costernatio, nullus egrfracto. Nullus dolor, nulla costernatio, nullus egrediendi metus, nullum manendi desiderium, in illo presertim habitaculo ubi tanto cum honore permanserat. 6 Corpus velut ergastulum, artusque fatiscentes velut totidem libertatis sue vincula cernebat. Arebat cutis et vitalis calor infra senilem teporem iam redactus assidue decrescebat; ingeminabant morbi, rarescebat spiritus et transibat dies ultimus: extreme hore tempus instabat. Nulle interim querele, nulle ipsius lacrime fluebant, cum alienas abstergeret. 7 Sentio quid michi nunc argutus lector obiciat: fortitudinis hec potius quam sapientie videri. Non infitior, non contendo, sciens et virtutibus inter se cognationem quandam et hunc ipsum de quo loquimur omnibus usque in miraculum abundasse. 8 Hoc sane quod sequitur, ad quod per tot preambula tendebat stilus, sapientis et universa circumspicientis atque in extremis solito iudicio fruentis animi signum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nulla non sapiẽtissimũ etas pocius nrͣm eiꝰ
auxilio ⁊ claritatẽ et diut̾intate sperare
p̃at tñ tã digno tãq hoẽto offitio fungi
dulce erit ꝑimixt q nomĩbus amberũ re¬
giã famã mille Iudigam debito ꝓ se qui
obsequio ꝓp̃am uers et illiꝰ radiis illustre
etĩ enũ ꝑie̾ fortassi extende̾ Quus eiñ librũ
qui de roberto rege inst̾ptut erit abiciat qͥs
non cupide qͦq stilo scrixtꝰ sit relegat hoc
nẽpe ꝓpoĩto p̃cibus suis̃ quas heu supno mi¬
tissimꝰ digressu funde̾ dignatur̃ est illic
atqueiumꝰ ut affricã sibi scipiẽdãq ñm̃
ditaremꝰ Qͣta autẽ nob uoluptas erit
de illo sebẽ cui tã libẽti anmo de alio sc̃pta
nch̃ inctis dulciꝰ Iã nũc cogitatõne p̃su¬
mimus uerũ ⁊ si uitam diffre cogitem ᷑ mer¬
rem saltẽ liceat attige ymo uero uite melior
exordiu quis em̃ mortẽ dixerit decubuerat
corxe quidẽ lãctudꝰ s⁊ amino allacri et in¬

Expanded text:
 potius nostrum eius auxilio et claritatem et diuturnitatem sperare queat, tamen tam digno tamque honesto officio fungi dulce erit, permixtisque nominibus amborum regiam famam nullius indigam debito obsequio prosequi, propriam vero et illius radiis illustrare et in evum pariter fortasse extendere. 3 Quis enim librum qui De Roberto rege inscriptus erit abiciat? quis non cupide, quocunque stilo scriptus sit, relegat? Hoc nempe proposito precibus suis, quas, heu!, supremo mitissimus digressu fundere dignatus est, illicet aquievimus ut Africam sibi Scipiadamque nostrum dicaremus. Quanta autem nobis voluptas erit de illo scribere, cui tam libenti animo de alio scripta nichil in terris dulcius! 4 Iam nunc cogitatione presumimus verum, et si vitam differre cogimur, mortem saltem liceat attingere, imo vero vite melioris exordium. Quis enim mortem dixerit? 5 Decubuerat corpore quidem languidus sed animo alacri et in
Abbreviated transcription (Latin):
dum ut murari nos cogat ⁊ subsiste et
repetiti uerbi laudare finãm acimẽ orͣtũ
uun sonũ magnficentiã brenitatem demq
ditissinus et disertissimis dis dici posse
mnũ a talibus nei ab aliis a p̾mordie
drã sunt licet ea post modum et specta¬
ca ueritat᷑ ⁊ memorie aĩca brentas ĩ

Expanded text:
 subsistere et repetiti verbi laudare sententiam acumen ornatum vim sonum magnificentiam brevitatem, denique ditissimis ac disertissimis dici posse. Nimirum a talibus nec ab aliis a primordio dicta sunt, licet ea postmodum et spectata veritas et memorie amica brevitas
Abbreviated transcription (Latin):
haber laberꝰ intꝰ eos qui mimos st̃pta¬
runt dii clarxssimꝰ uictꝰ tandẽ est a
publio quippe a quo tñc caliũ scudiosus
nemo non uictus est Quod ⁊ ulius
cesar diffinunt hñs uerbis fauẽte tibi
inquit ome quod optando euenit Qnud
aliud dicit hic Iocorꝭ artifex ꝙͣ uias para
in satnalitus ãnotata sunt h ͨ qm̃ ut ibi
strixtum est lepida et ad coem usum a cõ¬
modatissima et singulis uersibus cascrip¬
ca sunt et breuitate ⁊ gra ne eocluda
impetrant q̃ tam ⁊ si nesto qͣłi om̃̃ia
fere sen ͤ ꝓ u̾biis inẜra reꝑiam sur ip̃e
siue alter sibi quispiã de alieno liberał
fu̾it ꝓpͥo tamr̃ autori subripienda non
arbitror uinnt autem hui temodi uñficiũ
dando accexit qui digno de dit feras nõ
culpes quod mu̾ri nõ pt̾ cui pla licet ꝙͣ
ꝑ est plus uult ꝙ lices Comes facũdus
i uiã ꝓuehiculo heredis fletus sub ꝑsõa¬
risus est furor sit lesa sepuis patiẽtia impbe

Expanded text:
aberius inter eos qui mimos scriptitarunt diu clarissimus, victus tandem est a Publio, quippe a quo tunc talium studiosus nemo non victus est. Quod et Iulius Cesar diffinivit hiis verbis: ‘Favente tibi inquit, est omne quod optando evenit. Quid aliud dicit hic iocorum artifex quam Bias, patria in Saturnalibus annotata sunt. Hec quoniam, ut ibi scriptum est, «lepida et ad comunem usum accommodatissima et singulis versibus circumscripta» sunt, et brevitate et gratia ne excludantur impetrant. 4 Que tametsi, nescio qualiter, omnia fere Senece proverbiis inserta reperiam, sive ipse sive alter sibi quispiam de alieno liberalis fuerit, proprio tamen auctori subripienda non arbitror. Sunt autem huiuscemodi: Beneficium dando accepit qui digno dedit. Feras, non culpes quod mutari non potest. Cui plus licet quam par est, plus vult quam licet. Comes facundus in via pro vehiculo est. Heredis fletus sub personarisus est. Furor fit lesa sepius patientia. Improbe
Abbreviated transcription (Latin):
auiore pensandus est
Retes in turba xxemplorum sunt Cũ
q̃ ceti morlium ĩ imuntꝭ suit asꝑa
qlibus ac e̾sticia mortem exiliũ pauꝑrem
ignomimã inip̃cent᷑. hñ soli delectatõnem
orant s ea q̃ ex mala cõsuetudine ꝑtipit᷑
et hũ quidem quod de Tyto corũcauo et mar¬
et curio supͤdiximꝰ uerbo mitissime re

Expanded text:
amore pensandus est. amore pensandus est. Cretes in turba exemplorum sunt. Cum enim ceteri mortalium inimicis suis aspera quelibet ac tristia, mortem exilium pauperiem ignominiam, imprecentur, hii soli delectationem orant, sed eam que ex mala consuetudine percipitur; et “hii” quidem — quod de Tiberio Coruncanio et Manio Curio supra diximus — verbo mitissime, re
Abbreviated transcription (Latin):
gatus quis nõ eius Indit̃o beaitꝰ
esset nũllus inquit erorum quos tu.
btõs putas Inter illos potius habitat
quos sinsrimes rerum non diuiciis
suis opp̃ssus non hõribus tumẽs non
uolurtatibus eneruatꝰ s nel aitiru¬
ris non auidus colonꝰ uel ꝓpͥe discipline
mdestus possessor ac sobrins sua ꝙ uul¬
Ecatõ quoq ab hoc ꝯmibino repel¬
lendum non uidetur cuiꝰ ex multꝭ
hoc plãtuit Ego inquit mostrabo tibi
amatorium siue medicamẽto sie herba
sine ulliꝰ benenifico carmmiẽ Si uis aoman
ama Elegantꝰ artibus magnis feriat
iudicit nion est ncc̃e thesalica tempe fixit᷑
int̾ram oculis lustrare et ꝑ hertuleos
colles meder stupenti ex ꝑtas herbas ini¬
nosaꝰ non fermo ritu corꝑibus hũanis
particulas rapere et informia defoire
cadauera non carmĩbus tartarum et
elemẽta ꝯcute lic ferales sucos ab amat
se Si uis̾ amari ama I cetens quidem
rebus dui̾si gu̾is ꝯpensato addinitti᷑ amor

Expanded text:
gatus quisnam eius iudicio beatus esset: ‘Nullus’ inquit, ‘eorum quos tu beatos putas; inter illos potius habitat quos miserrimos reris: non divitiis suis oppressus, non honoribus tumens, non voluptatibus enervatus, sed vel aviti ruris non avidus colonus vel proprie discipline modestus possessor ac sobrius, sua quam vulHecaton quoque ab hoc contubernio repellendus non videtur, cuius ex multis hoc placuit: «Ego» inquit, «monstrabo tibi amatorium sine medicamento, sine herba, sine ullius venefice carmine: ‘Si vis amari ama’». 2 Eleganter artibus magicis ferias indicit. Non est necesse thesalica Tempe fixis in terram “oculis lustrare” et per herculeos colles Medee stupenti expertas herbas internoscere, non ferino ritu corporibus humanis particulas rapere et informia deformare cadavera, non carminibus Tartarum et elementa concutere; licet ferales sucos ab amatifert: «Si vis amari, ama». In ceteris quidem rebus diversi generis compensatio admittitur: amor
Abbreviated transcription (Latin):
et sepuis ꝑ quietẽ occursare q̃at uel lous
uel altiꝰ cunislibet ymago ⁊ quonã ille mõ
corporeas uires auferre possit aut redde̾ nõ
satis inaelligo Ausim fñ uel sempmne non
crede̾ ꝙͣꝙͣ hoc fabiꝰ hoc agelliꝰ hoc coluis
Demq om̃s hoc hystoriti ut est aꝑiũ ciconẽ
asẜat cũ uideã nec ipm ad c̾dendum faciłe
uel illud memisse neqͣꝙͣ impossibile et amus¬
sionẽ et recupatone uniũ ⁊ filn mortem
et q̃aqz talia insompun seu insi seu delati
seu poea in senatu expoĩti tempus Inci¬
disse Quid enĩ ꝓlbet quoqq tempore fieri
quod omn tempore fieri p̃t noua tñ res
fateor euẽtũq mirabilis et ad fallendum
efficax

Expanded text:
et sepius per quietem occursare queat vel Iovis et sepius per quietem occursare queat vel Iovis vel alterius cuiuslibet imago, at quonam ille modo corporeas vires auferre possit aut reddere non sane intelligo. 6 Ausim tamen vel sompnio non credere, quanquam hoc Fabius hoc Gellius hoc Celius, denique omnes hoc historici, ut est apud Ciceronem, asserant, cum videam nec ipsum ad credendum facilem, vel illud meminisse, nequaquam impossibile et amissionem et recuperationem virium et filii mortem et quecunque talia in sompnii seu visi seu delati seu postea in senatu expositi tempus incidisse. Quid enim prohibet quocunque tempore fieri quod omni tempore fieri potest? Nova tamen res, fateor, eventuque mirabilis et ad fallendum efficax
Abbreviated transcription (Latin):
et urbs onñs ꝯmota est dem̃ cũ int̾ ruptos
ludos integͣrẽt in ip̃o aꝑꝑatu suꝰ quidã
añ ora ppłi uirgioi cesus fureãq cqferens
ad suppliciu actus est pante ruricule iõ¬
no ꝑ quietẽ adesse quidã uisus qui ludorũ
p̃sidem sibidisplicuisse narraret eãq yem
senatu noc̃a face̾ p̃cipet Tinuit inexꝑtus
agrestꝭ rapitoliu pulsure dormiẽti rursum
ymago eadem obu̾̃sata cõsu lẽ uisa est ne
se in suã ꝑntiẽ segnitie ipellẽt Rec ille
iõ secunꝰ factus est Cunctãti filius morte
subtrahi᷑ et ymagine yterum inmati ͣ In-¬
pante rr̃e insuꝑ mẽbris debilita᷑ ac cõtħit᷑¬
s eñ tunc cõactꝰ rẽ om̃e ut accid̾at ãĩtꝭꝰ ex¬
posiut et ex uorum arbitrio lectica nicuria
uectꝰ cum totã rey sariem pribus explicass
dum In columis suis pedibus redut cõ¬
pnoq senatui aꝓpbato ludi ex inte gͦ instituti
sunt Ego autẽ plane uideo qlitꝰ semel

Expanded text:
et urbs omnis commota est. Deinde cum interruptos et urbs omnis commota est. Deinde cum interruptos ludos integrarent, in ipso apparatu servus quidam ante ora populi virgis cesus furcamque circumferens ad supplicium actus est. 2 Post autem ruricole romano per quietem adesse quidam visus, qui ludorum presidem sibi displicuisse narraret eamque rem senatui notam facere preciperet. Timuit inexpertus agrestis Capitolium pulsare. 3 Dormienti rursum imago eadem obversata consulere visa est ne se in suam pernitiem segnitie impelleret. Nec ille ideo securior factus est. Cunctanti filius morte subtrahitur et imagine iterum minacius imperante ipse insuper membris debilitatur ac contSedenim tum coactus rem omnem, ut acciderat, amicis exposuit et ex eorum arbitrio lectica in curiam vectus, cum totam rei seriem patribus explicasset, domum incolumis pedibus suis rediit; sompnioque senatui approbato ludi ex integro instituti sunt. 5 Ego autem plane video qualiter semel
Abbreviated transcription (Latin):
um romaniõ quodam unquig̾ loc̃ a sa¬
nuntibut᷑ c̾cũ lusi graniter urgentmr¬
p. decius Tunc t̾bimꝰ nules insus sibi est i
sompniis int̾ densissionit̾ hostiũ cuneet occũbẽ
multa moriẽs qłia quo sompiio uir fortassi¬
mus et glorie siciẽtissimꝰ tã tritꝰ ꝙͣ ad ꝓmuis
si exitꝰ cupiditatẽ aĩatus nullũ ꝑ iculi genꝰ
decl̃mare ceꝑat et ⁊ ab ãicꝭ monitꝰ ut cantus
pugnaret sompniũ ac ꝓpoĩtũ suũ illis exposin
Tunc tanun p̾ter opimonẽ illesus saliũ epa¬
tumm e fancib hosciũ eduoit uerũ post triẽmo
int̾iecto / era fides sompnis q̃ sita est bello si¬
et in medias immicorũ acões muectꝰ tanta
głia oppetiit ut natũ ad simile mort̾ heredita¬
sunt alu alter si llustriorbus defendi est
dem et in eo quod seqͥtur dicendũ qd
apiũ alios uarie apiũ cicõnẽ In hãi
Im̃am refertur dum ludos ioui bello latiuo
sacent Primũ quidẽ subito ad arma cõturfu

Expanded text:
um Romani quondam iniquis locis a Samnitibus circumclusi graviter urgerenturPublius Decius tunc tribunus militum visus sibi est in sompnis inter densissimos hostium cuneos occumbere multa moriens cum gloria. Quo sompnio vir fortissimus et glorie sitientissimus non tam territussi exitus cupiditatem animatus, nullum periculi genus declinare ceperat, et ab amicis monitus ut cautius pugnaret, sompnium ac propositum suum illis exposuit. 2 Tunc tamen preter opinionem illesus salvum exercitum e faucibus hostium eduxit. Verum post triennio interiecto sera fides sompnio quesita est: bello siet in medias inimicorum acies invectus tanta gloria oppetiit, ut natum ad simile mortis hereditasunt. Alii aliter; sed illustrioribus deferendum est. dem et in eo quod sequitur dicendum, quod apud alios varie, apud Ciceronem in hanc sententiam refertur. Dum ludos Iovi bello latino facerent, primum quidem subito ad arma concursum
Abbreviated transcription (Latin):
auso cepit cõstendit quib insifilia tutissi¬
mũ ea tempestate ꝓscriptond portũ for¬
tunatus simulator enatanit ⁊ hn qͦd singlo¬
run actut̾
lla dissimiulato mirabilior q unuu̾so
ꝯdam tuscultĩorũ ppło in gõmis casi¬
bus opem tulit Ingens rõnorũ odiũ
fracta sepe fidenũti cũ ad excidiũ patrie
sue accensũ ultõmis desiderio furiu cauul¬
lum aduentare rẽnasqz legiones cepissent
nec adi̾sus tantũ ⁊ ducem ⁊ excitũ spei ꝙͥ¬
ꝙͣ in armus feret spem om̃e in solertia posuert
etas nema urbis egrediens hostes suos uelut
ignari ꝙ̃ ob cam̃ uenissent hũane atz claritꝰ
exceperut armatosq millo uestigio innoris
edito in urbem mroduperunt comtatib et
cunctꝭq in rem eeñt affatĩ ⁊ Iocunde mĩsi̾t
quo tam hspato obsequiorũ cumulo pudor
hostibus imectus est qm̃ ꝓ odio amiciciam
ꝑ impendent patine rumia romane urbis
nomen ⁊ iura meruer̃t

Expanded text:
auso cepit conscenditque; quibus in Siciliam, tutissiauso cepit conscenditque; quibus in Siciliam, tutissimum ea tempestate “proscriptorum” portum, fortunatus simulator enatavit. 5 Et hirum actus: 10 1 illa dissimulatio mirabilior, que universo uondam Tusculanorum populo in extremis casibus opem tulit. Ingens Romanorum odium fracta sepe fide meriti, cum ad excidium patrie sue accensum ultionis desiderio Furium Camillum adventare romanasque legiones accepissent, nec adversus tantum et ducem et exercitum spei quicquam in armis foret, spem comunem in solertia posuerunexus atque etas menia urbis egrediens, hostes suos, velut ignari quam ob causam venissent, humane atque alacriter exceperunt armatosque nullo vestigio timoris edito in urbem intus duxerunt, commeatibus, et cunctis que in rem essent affatim et iocunde ministratis. Quo tam insperato obsequiorum cumulo pudor hostibus iniectus est: quin pro odio amicitiam, pro impendenti patrie ruina romane urbis nomen et iura meruerunt. 11
Abbreviated transcription (Latin):
nõne grue̾ solertie mansueti patris᷑ cauti¬
qͣ consiliatoris officiũ implenit ⁊ q̃so in¬
quit fili ꝓ salute ⁊ tuã ut quotiẽs aĩcã
ditinꝰ es cões pͥus ⁊ concessam uencrẽ
rxpiare quod cu ille obũnet at ideo sener¬
armatus obtusa qr uelut acie libidimt̃ ad
cam quã afflictim diligebat sepius acces¬
sesset sensi laxato ⁊ pectore samora cõsilia
recepit ⁊ quĩ alienis monit nũꝙͣ fecissi
uins se ꝓseriptũ audiens abiectꝭ In signib
ingratus sub mopi mendicantꝭ tegine
ꝑ exploratores midios nilli cognitꝰ ad
uetulo eis de t̾um iralib ꝑcellis ubise
ꝓstriptũ comperit Confestim p̾rure habitũ
arripuit cũ p̾natus esset pmissos qz lengo
ordine seruorũ qui lictorũ spẽm p̃fti rent
apphens qr ueluiculis ⁊ iure uelut ꝓp̾o ꝑ õs
berras occupatꝭ hospicuis obeinut tã ꝯ̃stãti
picteolos actigit naues uistãtõne reptas

Expanded text:
novo genere solertie mansueti patris cautinovo genere solertie mansueti patris cautique consultoris officium implevit, et: ‘Queso,’ inquit, ‘fili, pro salute tua, ut quotiens amicam aditurus es, comunem prius et concessam venerem experiare’. 2 Quod cum ille non abnueret atque ideo semiexarmatus obtusaque velut acie libidinis ad eam quam afflictim diligebat sepius accessisset, sensim lassato pectore saniora consilia recepit et quod alienis monitis nunquam fecisset, viris se proscriptum audiens, abiectis insignibus magistratus, sub inopi mendicantis tegmine per exploratores medios, nulli cognitus, ad Vetulo, eisdem triumviralibus procellis, ubi se roscriptum comperit, confestim preture habitum arripuit cum privatus esset, premissoque longo ordine servorum qui lictorum speciem preferrent, apprehensisque vehiculis et iure velut proprio per omnes terras occupatis hospitiis, obtinuit tam constanti Puteolos attigit, naves in statione repertas,
Abbreviated transcription (Latin):
te ac uanitate ꝯ regia ⁊ exiscimãs id qd
erai hambalem ut excm hommẽ inter
aulicos iindiosum scrix suspectũ fore ex
eo gradu que apiũ regem obtinebai in¬
pronisum dice adortus est Effecit qr hastu
sacili Si quidẽ assidue apud hanibalẽ
uersatus ome ꝙͣ ins lenssunũ uerbum
auribus eis insusurrãs in sussarãs fre¬
quẽti mimũq domestico colloqnio et
emulis criminandi ⁊ regi suspicandip
redierit Quia tamẽ id mime sero acci
⁊ regi graniorem casum ⁊ romains faci¬
liorem peꝑit uictoriã Nec sum nestins
apud quesdam ex linstorit tacen nom̃e
uilui apud alios Ita hunc actũ referri ut
omĩa casu fortuto nchil penitꝰ eiusdem so¬
sertia gestũ sit s illos in hac ꝑarte sequi
malni qui odd ꝓpõitũ meũ ꝑtinẽtem hrs¬
foyiã tradebant
Recixit qͥuõdam ac ꝑuulosi exitus
amore filn dephenso pater anxio
ũ aꝑta uia cum renocare posse diffideret

Expanded text:
te ac vanitate regia et existimans, id quod te ac vanitate regia et existimans, id quod erat, Hanibalem ut externum hominem inter aulicos invidiosum ac suspectum fore, ex eo gradu quem apud regem obtinebat improvisum deicere adortus est; effecitque astu facili: siquidem assidue apud Hanibalem versatus, omne quamvis levissimum verbum auribus eius insussurrans, frequenti nimiumque domestico colloquio et emulis criminandi et regi suspicandi predierit, quia tamen id nimis sero accidit, et regi graviorem casum et Romanis faciliorem pepererit victoriam. 4 Nec sum nescius apud quosdam ex historicis taceri nomen Villii, apud alios ita hunc actum referri, ut omnia casu fortuito, nichil penitus eiusdem solertia gestum sit; sed illos in hac parte sequi malui qui ad propositum meum pertinentem historiam tradebant. 8 1 Precipiti quondam ac periculosi exitus amore filii deprehenso pater anxius, cum aperta via revocare eum posse diffideret,
Abbreviated transcription (Latin):
ex huis ducibus solertia expediam atz ut a nrĩs
more solito inuriam Q sabuit maximꝰ lu¬
cami equitẽ ac nolanũ pedicem duos uno tp̃ẽ
tricis amore pemnitem peditem paĩu spectare
⁊ rõnos fidei utriusq pocius morto consulẽ ꝙͣ uł
altiꝰ uel amlorum oxera care̾ statuit Eqͣtem
ꝙ occulto ꝑmittens ꝯꝑarr scortulum quod arde¬
bai peditem uero nõ mõ nõ suspitiombus agra¬
uans si eximms insur laudebus ati hõribut᷑ ꝓ
contione concelebi ans in utroq qued optabat
consecutꝰ est In pͥmo quidem ut uon compos
expedissimus ac prompt issimꝰ in om̃e disc̾mẽ
esset nec inu̾to dici possit Id demũ militar
discipline rictor utiliꝰ tantisꝑ dirigere re¬
Iugemo fesellu hanibalem ad antlnocũ sirie
regem uelle uittus liambal con fugerat eratz
magis ydonens ꝯsulior occurrelat Eo itr̃r¬
ratus si potentia regis consilio hamba¬
lis duitis sulta fores pensata credulita¬

Expanded text:
ex hiis ducibus solertia expediam. 3 Atque ut a nostris ex hiis ducibus solertia expediam. 3 Atque ut a nostris more solito incipiam, Q. Fabius Maximus lucanum equitem ac nolanum peditem, duos uno tempore tricis amore pereuntem, peditem parum spectate in Romanos fidei. 4 Utriusque potius morbo consulere, quam alterius vel amborum opera carere statuit. Equitem igitur occulto permittens comparare scortulum quod ardebat, peditem vero non modo non suspitionibus aggravans, sed eximiis insuper laudibus atque honoribus pro contione concelebrans, in utroque quod optabat consecutus est. 5 In primo quidem ut voti compos expeditissimus ac promptissimus in omne discrimen esset — nec immerito dici possit is demum militaris discipline rigor utillimus tantisper de rigore reingenio fefellit Hanibalem? Ad Antiochum Syrie regem bello victus Hanibal confugerat eratque magis ydoneus consultor occurrebat. 2 Eo iratus si potentia regis consilio Hanibalis diutius fulta foret, pensata credulita
Abbreviated transcription (Latin):
lodidu ⁊ auud solertie genus ꝑ singulos dies
tolui ascendens cellam ious solus nitralat ibi
aliqͣ di perstans uelun diuio celloqs uteret ur
uuigo psuaserat Indespei pleunt digredie¬
bat᷑ id agendas᷑ res id q In mult bellis reple¬
tis spe milutib quasi e celo ꝓmissis prespens
enentibus ad uictoriã contulisse notũ est ii¬
tatum opmari tum quos paulo an retuluums
exempla non alienñ est
Tapud ciceronẽ scriptũ est calliduen
Gambalem ex penorum ex nris ducibus E
fabuũ maximũ accepimꝰ facilem celare tacere
Sissimulare insidiari prꝑe hostũĩ consilia Ad dit
⁊ asiorum nom̃a Quos apud graior̾ huiꝰ artib
nob litatos refert In quibus chmistocłe at solo¬
nem possem multos suꝑadde̾ insi curiosi ⁊ ꝯtiosi
pariter eẽt ingeni uniu̾sa conquere Precipue
quorum ei plicatõ sub bellitꝭ cantelis ento
portĩner Nunt panta de tnͣquilliore querũd

Expanded text:
8 Addidit et aliud solertie genus. Per singulos dies,8 Addidit et aliud solertie genus. Per singulos dies,tolium” ascendens “cellam Iovis solus” intrabat; ibi aliquandiu perstans, veluti divino colloquio frueretur vulgo persuaserat. Inde spei plenus digrediebatur ad agendas res. Idque in multis bellis repletis spe militibus, quasi e celo promissis prosperis eventibus, ad victoriam contulisse notum est. Imitatum opinari trium quos paulo ante retulimus exempla non alienum est. 6 1 Ut apud Ciceronem scriptum est, «callidum anibalem ex Penorum, ex nostris ducibus Q. Fabium Maximum accepimus facilem celare tacere dissimulare insidiari preripere hostium consilia». Addit et aliorum nomina, quos apud Graios huiuscemodi artibus nobilitatos refert: in quis Themistoclen ac Solonem. 2 Possem multos superaddere, nisi curiosi et otiosi pariter esset ingenii universa conquirere, precipue quorum explicatio sub bellicis cautelis erit oportunior. Nunc pauca de tranquilliore quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
arma et equos traderent rõnis exinnam q illã
equitũ alam eoq atz alus uellis ꝓ batissimam
enasisse autor est lius Idem ab adolescentia supͤ
quã credi posset nira quadam arte in ostentone
uirtutis ac głie instractꝰ erat pertrebruerat
autem fama sen ex rebus gestis seu ex moribꝰ
seu ex forma corperis orieris Incertũ non hu¬
mana sod diuina cũ stirpe ꝓgenitũ cui qd̾ ĩ tali
re usu euent ⁊ fabularum ambages aderant
uisum ẜpentem insuere magnitudinis in lecto
matris sibi infantuls drachonẽ ĩꝯfusum nichil
nocuisse ⁊ multa huiꝰ gnis uulgus credulu
motura hant de se opimonẽ homi tali ingemo
mnit̾uit ut de origine quidẽ sua nichil spentelo¬
gretur ⁊ interrogaret᷑ an uera eent q̃ passun
ferebani᷑ nec asfirmaret n eꝙͣ ex inde uanitat
maculam incurret nec negaret quod credi ab
om̃bus gaudebat hac taciturintate plus asse¬
cutus est ꝙͣ si se palam iouis filiuĩ ꝑ̃ dicasset

Expanded text:
ximiamque illam “equitum alam” eoque atque bellis aliis probatissimam “evasisse” auctor est Livius. 6 Idem ab adolescentia supra quam credi posset mira quadam arte “in ostentationem virtutis” ac glorie instructus erat. Percrebruerat autem fama, seu ex rebus gestis seu ex moribus seu ex forma corporis oriens incertum, non humana sed “divina eum stirpe” progenitum; cui — quod in tali re usu evenit — et fabularum ambages aderant: visum “serpentem” insuete magnitudinis “in lecto matris”, sibi infantulo “draconem circumfusum nichil nocuisse”, et multa huius generis vulgus credulum motura. 7 Hanc de se opinionem hominum tali ingenio nutrivit, ut de origine quidem sua nichil sponte loqueretur, et interrogatus an vera essent que passim ferebantur, nec affirmaret, nequam exinde vanitatis maculam incurreret, nec negaret quod credi ab omnibus gaudebat. Hac taciturnitate plus assecutus est, quam si se palam Iovis filium predicasset.
Abbreviated transcription (Latin):
sub obtentu religioiis abstrahit ab incepto ualde.¬
ꝑ ꝙͣ sc̃e admonẽs ne ante sacrisicet ꝙͣ se se unus
undis p̃ter labentis flus abluerit hesit ille et
dum uen̾abimdus ad siuistrã nꝑam tibridis ex
colle descenderet callidus ꝑ suasor raptim sacrificiũ
pegit non insulsa sacerdotis astutra ut tũc res
irant Ged quod ualerut᷑ titulo uaffie dc̃ã aͤ fc̃a

Expanded text:
religionis abstrahit ab incepto, perquam sancte admonens ne ante sacrificet quam se se vivis undis preterlabentis fluminis abluerit. Hesit ille, et dum venerabundus ad sinistram ripam Tybridis ex colle descenderet, callidus persuasor raptim sacrificium peregit. 4 Non insulsa sacerdotis astutia, ut tunc res erant; sed quod Valer
Abbreviated transcription (Latin):
puhagora utappeat inter eũ at illũ de quo
acgimꝰ rõnũ regem nullum prorsũtꝭ uel loci
uel temporis fuisse quieiũ que rex str maior
nouit ꝙͣ eum greci notam esse senserit non
tamẽ negau̾m miniã in ꝯstitũtõne cimomiar
ac legummiois at ligurgi solcrtĩa sequntũ
quorũ pͥmus ex anno Iois leges uelut ip̃iꝰ
ious de mãibus acceptas efferebat ut earũ lugo
cetenser ipota ꝯ imꝑio resigione p̃merent᷑
Ilter ead arte sy duiso nimiine in condendis
hace demonu legibus usus est
Adem pͥma etate rõnorũ
Woatra portẽtuose pulcritudirus ac stature
in finibus sabmorũ edita ꝯsulti aruspicet᷑ rñde¬
rant fore ut quis qͥuis diane cuiꝰ mn auẽtio cẽplũ¬
erat eam uictimam mactasset uinu̾si orbis mo¬
narchiam patrie sue q̃reret ãls bomit bonnis dñs¬

Expanded text:
Pithagoram, ut appareat inter eum ac illum de quo Pithagoram, ut appareat inter eum ac illum de quo agimus romanum regem nullum prorsus vel loci vel temporis fuisse commercium. «Quo rex iste maior novit quam eam Greci notam esse senserunt». 4 Non tamen negaverim Numam in constitutione cerimoniarum ac legum Minois ac Ligurgi solertiam secutum. Quorum primus ex antro Iovis leges velut ipsius Iovis de manibus acceptas efferebat, ut earum iugo Cretenses mixta cum imperio religione premerentur; alter eadem arte, sed diverso numine, in condendis Lacedemonum legibus usus est. 4 1 Eadem prima etate Romanorum, vacca portentuose pulcritudinis ac stature in finibus Sabinorum edita, consulti aruspices responderant fore ut quisquis Diane, cuius in Aventino templuerat, eam victimam mactasset, universi orbis monarchiam patrie sue quereret
Abbreviated transcription (Latin):
Tut ordinẽ Syadematũ¬
gencant exempla solertie mũma po¬
piluut̾ scdñs rõnorũ rex aĩmadusa populi
ferotia qua ai dentissima p̃decessoris instim-¬
tone conceperrit iitigandosq moresratꝰ
occasione nouitatꝭ temporũ usus est sentie¬
bat ad huc alpumquid ac pastoriũ mnẽe am¬
mit̾ Itaq sepe solus ad uicun nemoris opa¬
cũ ⁊ gelido sonte restidam spelmicam incᵒ¬
di longas q i bi nottu moras agi sub motꝭ ꝓcia
arbit̾is solebat simulato ꝯuigꝭ eg̾ familiario
collo qmo sic inuicto deorum metu facile cre¬
Silum ⁊ mexptĩ ppłm quib libuit legibus
aut suxstitidnib inuoluit quod imirãces qͥdam
usum pittagore pħi cõsilio putau̾unt quorum
opmiomi ⁊ temporũ ⁊ locorũ ratis ad i̾sa est
Fonstat em pithagoram in ytalia uenisse
supbo regnante quod tempus ab iuteritu põ¬
pilũ supͣ. hũanẽ uite longissimtũ modũ dista¬
re notum est Illud quo compatu nõ urbẽ
rom̃a  Sed extremũ ytalie angulũ tenusse

Expanded text:
ut ordinem dyadematuteneant exempla solertie, Numa Pompilius, secundus Romanorum rex, animadversa populi ferocia, quam ardentissima predecessoris institutione conceperat, mitigandosque mores ratus, occasione novitatis temporum usus est. 2 Sentiebat adhuc alpinum quiddam ac pastorium inesse animis. Itaque sepe solus aricini nemoris opacam et gelido fonte roscidam speluncam ingredi longasque ibi noctu moras agere submotis procul arbitris solebat, simulato coniugis Egerie familiari colloquio. Sic iniecto deorum metu, facile credulum et inexpertum populum quibus libuit legibus aut superstitionibus involvit. 3 Quod mirantes quidam usum Pithagore philosophi consilio putaverunt. Quorum opinioni et temporum et locorum ratio adversa est: constat enim Pithagoram in Italiam venisse Superbo regnante, quod tempus ab interitu Pompilii supra humane vite longissimum modum distare notum est; illud quoque compertum, non urbem Romam sed extremum Italie angulum tenuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ familiaritate fermarĩ quid ⁊ar uiri ad¬
uersarii sui uel sibi suspecti age̾nt molirẽ ᷑¬
iuracõnes eum om̃s fere singentes Iopr̃sisse
Itho qui septimꝰ ab
augusto rõm imꝑn frena coruxuit ⁊¬
si apud quosdam hystoritos an pp̃ morum
fiditatem an ꝓp̃ temporis brenitatẽ ĩc̃tũ
hic cũ uitllio e min̾io pͥncipum excluda᷑
nõ absimili ꝯsilie usus est dum libertine a¬
muis ⁊ sortꝭ ⁊ etatis ultine ob hoc unũqr
inter aulicos gr̃osam at fauorabilem uidebat
non obsequiũ mẽ s quod auilẽ credulitatẽ
mulcere solet amorem plane ridiculũ sumu¬
lait non mefficaci quid solertia qm̃ ꝑ illa
neom confiliatꝰ ⁊ tunc temporis inpanti
Primũ int̾ amicos sortitus locũ ip̃e post
uersante res hom̃i fortuna ad pͥncipatu
quod subuectꝰ est tm̃ ualuit obsequia
cassiditas¬
Albb̃e principis haud stolidũ Indiciũ
ad obuolutã amuigibus ueritatem penetre

Expanded text:
 familiaritate feminarum quid earum viri, adversarii sui vel sibi suspecti, agerent molirentuconiurationes eum omnes fere surgentes oppressisse. 12 1 Otho, qui septimus ab Augusto romani imperii frena corripuit — etsi apud quosdam historicos, an propter morum feditatem an propter temporis brevitatem incertum, hic cum Vitellio e numero principum excludantur —, non absimili consilio usus est, dum libertine anus et sortis et etatis ultime, ob hoc unum quia inter “aulicas gratiosam” ac favorabilem videbat, non obsequium modo, sed quod anilem credulitatem mulcere solet, amorem plane ridiculum simulavit: non inefficaci quidem solertia, quando per illam Neroni conciliatus, tunc temporis imperanti, primumque “inter amicos” sortitus “locum”, ipse post, versante res hominum fortuna, ad principatum quoque subvectus est. Tantum valuit obsequiosa calliditasGalbe principis haud stolidum iudicium;ad obvolutam ambagibus veritatem penetrare
Abbreviated transcription (Latin):
cum ille libens amplecteret uin ex romains
mermibus in mediu ꝓlato arma ⁊ equũ tͣ dit
adolescens siculus id exemplũ seniti om̃t qͥbus
quies esset carior ꝙͣ glia cu bona gr̃a rõm¬
ducis exemptum imparato labori malite uiden¬

Expanded text:
cum ille letus amplecteretur, uni ex Romanis inermibus in medium prolato arma et equum tradit adolescens siculus. Id exemplum secuti omnes quibus quies esset carior quam gloria, cum bona gratia iubentis exemptum iniuncto labori
Abbreviated transcription (Latin):
iussione patris adimpletã de regmi futessioe
ꝑtimitantib tũ respensũ esset ab appellrns de
requo quode nchil s sũma potestatẽ obuẽtura
illi qui mri pͥuus post estulum tulisset Ceter
de regma dictum extimantibus brutꝰ pentem
pucͣ hũam qũis terrã Intellexit subitoq uelut
ab alique sociorũ impellẽtur ꝓmis corrcient
furtum terre estulũ ingessit nec multo post
asserta libertale pͥmus consul mentiri appolli¬
ne nẽ ẽ passus
nã urbem letisͫ inuẽtute contracta cogitaus
Umꝰ nec anplius̾ etatis populum ope fẽma des¬
tintum fictimõrũ mat̾moĩa qr p̃des sp̾te fuerat
calliditate quesunt simulata nõ ludorꝭ eq̃ stĩd
pompa cũ ad rei famã ingens ex uicuusctũ
urbib utusq sexus turba cõcurrẽt nuxtis̾ in¬
tactꝭ ut scilic raptis adulteriõ uacaret u̾gines
frequẽti rapuit spectatulo plurmõrũ lic bel¬

Expanded text:
iussionem patris adimpletam de regni successione iussionem patris adimpletam de regni successione percunctantibus cum responsum esset ab Apolline, de regno quidem nichil, sed summam potestatem obventuram illi qui matri primus osculum tulisset, ceteris de regina dictum extimantibus, Brutus parentem publicam humani generis, terram, intellexit; subitoque, velut ab aliquo sotiorum impelleretur, pronus corruens, furtivum terre osculum ingessit. Nec multo post asserta libertate, primus consul mentiri Apollinem non est passus. vam urbem letissima iuventute contracta, cogitans unius nec amplius etatis populum ope feminea destitutum, finitimorum matrimonia, quia preces sprete fuerant, calliditate quesivit. 2 Simulata namque ludorum equestrium pompa, cum ad rei famam ingens ex vicinis circum urbibus utriusque sexus turba concurreret, nuptis intactis, ut scilicet raptus adulterio vacaret, virgines frequenti rapuit spectaculo: plurimorum licet bel
Abbreviated transcription (Latin):
Oper est acumen amiisoler¬
tiaq rerum gerendarũ quã
uel solam prudentiam uulgus
appessat qua iure pͥme rõne
libertatis antori Primuis q
locus dabit᷑ lucius Inmꝰ brutꝰ tar quim suꝑbi
aiutuli sui naturã ⁊ mores ab adolescentia con¬
templat . cũ omnem illi uirtutit᷑ habitũ odiosũ
ac forundabilem uideret: ob eamq suspicõ nem
inuẽtutis p̃cipuũ flerem ⁊ in pͥmuis fratrem
Inũ i iddelit᷑ extinctũ quõd unũ ⁊ sibi ⁊ spei pu e
consiliũ erat a solertia mutuatꝰ est uerbit̾ at
actibugs delirantis sp̃em indini unoq ita alt̾o
ndiculesũto admisso affectare uecordie baem fhe
fidem fecit suꝑuaciui uisim est ferum adige
Iugule dementis ita cunct ꝑerntib tutꝰ subi
Nas inib̾e̾ latut Sonec erimtendi terrue asti
hagipdem adobescentibus regns iissu patrat
mna del phit appollim ferentibus ridili gra
Rigm dar et terebrate uirge sambuçee aurum
infusim aris ebtulit᷑ demiq regis filipe̾ post

Expanded text:
perest acumen animi solertiaque rerum gerendarum, quam vel solam prudentiam vulgus appellat. Qua in re primo romane libertatis auctori primus quoque locus dabitur. 2 L. Iunius Brutus, Tarquinii Superbi avunculi sui naturam et mores ab adolescentia contemplatus, cum omnem illi virtutis habitum odiosum ac formidabilem videret ob eamque suspitionem iuventutis precipuum florem et in primis fratrem suum crudeliter extinctum, quod unum et sibi et spei publice consilium erat a solertia mutuatus est: verbis atque actibus delirantis speciem induit, unoque atque altero ridiculosius admisso affectate vecordie brevi fidem fecit. Supervacuum visum est ferrum adigere iugulo dementis. Ita cunctis pereuntibus tutus sub hac nube latuit, donec erumpendi tempus affulsit. 3 Idem adolescentibus regiis iussu patris munera delphico Apollini ferentibus, “ridiculi signum daret, terebrate virge sambucee aurum infusum aris obtulit. 4 Denique regis filiis post
Abbreviated transcription (Latin):
ut excludendi intelligatur insertũ est
ut memineruꝰ exauuc municos acer¬
rimos fieri posse uine ut in dyalogo
lelu scriptũ est ita amare oꝑtere ut alii
sis osurus ⁊uid si diligẽtiꝰ cõstid
ꝑ quã utile reꝑiri ualiꝰastrut Ego
Dolosum ⁊ si urgear tallidum forte nõ
negabo S idem sentio quod ticero ma¬
nus scipio nullã uocem aicicie gumitiõre
potuisse repiri Nec indurai possum
ut a biante dictũ iutem ꝙ si sapĩe rog¬
nonĩẽ clarus sit Sz ab impuro ponꝰ
aliquo uel ambitõso onna ad suã potẽtiã
⁊ euocante Sane cuiꝰ ꝯ dictũ ad exti¬
guendas amiticias ⁊ magna huãne
uite sobrĩãq dulcedme efficacissum
abiciendum censeo Illud sobertius utiliꝰ¬
q consiliũ quod est apud eundẽ ciceronem
cam nos In comꝑandis auiciciis diligẽtiã
ad hibe̾ nei qñ amare incipiantꝰ quẽ aliid
ꝯdisse possimꝰ¬

Expanded text:
ut excludendum intelligatur insertum est.ut excludendum intelligatur insertum est.ut meminerimus ex amicis inimicos acerrimos fieri posse; sive, ut in dyalogo Lelii scriptum est, «ita amare oportere ut aliquando sis osurus». 2 Quod si diligentius considquam utile” reperiri Valerius astruit; ego dolosum: et si urgear, callidum forte non negabo, sed idem sentio quod ciceronianus Scipio: nullam «vocem amicitie inimicitiorem potuisse reperiri»; nec induci possum ut a Biante dictum putem, quod is sapientie cognomine clarus sit, sed ab “impuro” potius aliquo vel «ambitioso omnia ad suam potentiam revocante». Sane cuiuscunque dictum ad extinguendas amicitias, magnam humane vite sobriamque dulcedinem, efficacissimum abiciendum censeo. 3 Illud solertius utiliusque consilium quod est apud eundem Ciceronem: «eam nos in comparandis amicitiis diligentiam adhibere, nequando amare incipiamus quem aliquando odisse possim
Abbreviated transcription (Latin):
externa ꝓ amicꝭ sollicitudo añu impellat
benas hrẽ aĩcicie quas uel addũcias cum
uelis uelremittas hoc illorũ cõsiliũ est
quod nõ ideo quia uel solers uel sapiens
eẽt inserui S quiã calliditatꝭ spem p̃sert
Et illustres hz autores Et stie ꝙ a mult
atq a merpo Int̾ nimas curas rerum
uanarũ sepe laudatum est A pud ciceronẽ
tñ reprobat᷑ nec imi̾to tollit enim ommẽ
bene iustitute mẽtis affectũ Quo sublato
non ait idem Quid interest nõ dito inter
hominẽ ⁊ pecudem s incer hominẽ ⁊ trõcum
aut saxum aut quid ius gn̾is eiusdem aiufert
ig̃r humanitatem cuiꝰ eit ꝓp̾ũ ⁊ gaudere
uouis rebus ⁊ dolẽ contrarñs tollit e iuta
anuciciã quasi ẽ mũdo solem Ꝙ si ꝓp̃ sollici¬
tudinẽ fugiendã amacia neggligenda ẽ
Suuiliter ⁊ uirtus sollicitudimbus ⁊ curis
multiplicib staret quo nichil pt̃ esse im¬
ẜins nichil amentiꝰ quod sequi᷑ quo

Expanded text:
eterna pro amicis solicitudo animum impellat eterna pro amicis solicitudo animum impellat benas habere amicitie, quas vel adducas cum velis vel remittas». Hoc illorum consilium est. 2 Quod non ideo quia vel solers vel sapiens esset inserui, sed quia calliditatis speciem prefert et illustres habet auctores et scio quod a multis atque a me ipso inter nimias curas rerum variarum sepe laudatum est. Apud Ciceronem tamen reprobatur, nec immerito: tollit enim omnem bene institute mentis affectum; quo «sublato» ut ait idem, «quid interest, non dico inter hominem et pecudem, sed inter hominem et truncum aut saxum aut quidvis generis eiusdem?» 3 Aufert igitur humanitatem, cuius est proprium et gaudere bonis rebus et dolere contrariis; tollit e vita amicitiam, quasi e mundo solem. Quodsi propter solicitudinem fugiendam amicitia negligenda est, similiter et virtus, que solicitudinibus et curis multiplicibus scatet; quo nichil potest esse miserius, nichil amentius. Quod sequitur quoque
Abbreviated transcription (Latin):
eque genitalia ⁊ cũ ad locum uenissent eqͥ
narib ingessisse maiũ Quo odore concĩtũ
max hyntũ iustulisse Alii ꝑ noctem quaon
lux ꝯuẽta sequebat᷑. huu illum duxisse
dñ ẜui equũ incẽstitutum locum illic et
equa habuisse cuiꝰ illecebris de lenucũ equũ
⁊ mane memorẽ nocturne uoluxtatꝭ mibi¬
dem ꝯstitit ininisse Quid quid horũ ueriꝰ
illud constat himtu audito Reliquos om̃s
religionre tactos ex equis descendisse et
persiro more ꝓ irctos terre salutasse regẽ
Illic regem habuisse Ita Iugens regnũ
ceptem p̃cellentiũ uirorum ꝑiculo q̃ sitũ
uinꝰ. arte ẜuili ad unum redũt regẽ
Zrunt in grecia sapientes hĩti
qui dicent mimas auucicias fugi¬
intatibibius nrĩs laboribus ac curis one¬
ratos scultum sit aliems inuolui et unꝰ
humos multorũ faste ꝑ granari satis
sub ꝓpͥo fatigareos fundam̃tũ btẽ uite
securitatem hoc uelut ariete conuelli si

Expanded text:
eque genitalia, et cum ad locum convenissent equi eque genitalia, et cum ad locum convenissent equi naribus ingessisse manum; quo odore concitum mox hinnitum sustulisse. Alii per noctem quam lux conventa sequebatur servum illum duxisse domini sui equum in constitutum locum, illic et equam habuisse, cuius illecebris delinitum equum et mane memorem nocturne voluptatis, ut ibidem constitit, hinnivisse. 5 Quicquid horum verius, illud constat: hinnitu audito reliquos omnes religione tactos ex equis descendisse et persico more proiectos terre salutasse regem illum regem habuisse. Ita ingens regnum septem precellentium virorum periculo quesitum unius arte servuli ad unum rediit regem. 18 1 Fuerunt in Grecia sapientes habiti qui dicerent nimias amicitias fugiinevitabilibus nostris laboribus ac curis honeratos stultum sit alienis involvi et unius humeros multorum fasce pregravari satis sub proprio fatigatos; fundamentum beate vite securitatem: hoc velut ariete convelli, si