comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parati portis om̃ib sese effundent. ingente p̃buit terrore. Nam alia parte
ip̃e adortus est/ alia campani om̃s pedites equitesq / et cum hiis punicu
ĩdium cui hostar ethaio preerãt/ erupit. Romani ut ĩ re trepida
ad unam concurendo partem / aliquid indefensi relinquerent / ita it̾ se copias
partiti sunt. Appus claudius campanis: Fuluius hannibali est oppositus.
Claudius nero ꝓp̃tor cum equitib sex legionũ uia que suessulam fert. G. fulus
flactus legatus cum scciali equitatu constitit e regioone uolturni amnis. p̃liũ
olito mado clamore ac tumultu est coptumi s ad aliũ uiroꝵ equori
armoꝵq sonum. dispoĩta ĩ muris campanoꝵ ĩ bellis multitudo cum eris crepitu
lis in defectu lune silenti nocte fieri solet edidit clamore ut auerter
etiam pugnantium ar̃os. Campanos facile ĩ uallo appius arcebat. maior uis ab

Expanded text:
parati portis omnibus se effunderent, ingentem praebuit terrorem; nam alia parte parati portis omnibus se effunderent, ingentem praebuit terrorem; nam alia parte ipse adortus est, alia Campani omnes, equites peditesque, et cum iis Punicum praesidium cui Bostar et Hanno praeerant erupit. Romani ut in re trepida, ne ad unam concurrendo partem aliquid indefensi relinquerent, ita inter sese copias partiti sunt: Ap. Claudius Campanis, Fuluius Hannibali est oppositus; C. Nero propraetor cum equitibus sex legionum uia quae Suessulam fert, C. Fuluius Flaccus legatus cum sociali equitatu constitit e regione Uolturni amnis. proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum; sed ad alium uirorum equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum imbellis multitudo tantum cum aeris crepitu qualis in defectu lunae silenti nocte cieri solet edidit clamorem ut auerteret etiam pugnantium animos. Campanos facile a uallo Appius arcebat: maior uis ab
Abbreviated transcription (Latin):
qui tum mͣ nau̾ui  erant. honoriq id ei apud imiꝑataẽm fuisse. Cum ĩ
hac statu apud Capuam res essent. hanubale diuersum tarentue
arcis potiunde. capueq retinende trahebant cure. uicit tam̃ resẜect capue
ĩ quã omiu sitioꝵ hostiumq conuersos udebat animos dorum ento ficture.: quałes
euentum defectio a romanis habuisset. Igitur magna parte inpedimentorum
relicta ĩ brutiis ⁊ om̃i grauiore armatu cum delectis e̾xcitib peditũ equitũq
ꝙ̃ poterat aptissimis ad maturandum ĩ campaniam contendit. Sequuti tam̃
tam raptim euntem tres et triguita elephunti. Inualle atulta post tiphata
ontem iminente capue consedit. Adueniens cum castellum Carati
ui pulso cepisset. iñ circumsedentes capuam seuertit. p̃missis namq nũtiis
capuam quo tpe castra romana aggressur esset: ut ceode ⁊ illi ad cruptione

Expanded text:
m Q. Nauium ferunt honorique id ei apud imperatorem fuisse. cum in m Q. Nauium ferunt honorique id ei apud imperatorem fuisse. cum in hoc statu ad Capuam res essent, Hannibalem diuersum Tarentinae arcis potiundae Capuaeque retinendae trahebant curae. uicit tamen respectus Capuae in quam omnium sociorum hostiumque conuersos uidebat animos, documento futurae qualemcunque euentum defectio ab Romanis habuisset. igitur magna parte impedimentorum relicta in Bruttiis et omni grauiore armatu, cum delectis peditum equitumque quam poterat aptissimus ad maturandum iter in Campaniam contendit; secuti tamen tam raptim euntem tres et triginta elephanti. in ualle occulta post Tifata, montem imminentem Capuae, consedit. adueniens cum castellum Calatiam praesidio ui pulso cepisset, in circumsedentes Capuam se uertit, praemissisque nuntiis Capuam quo tempore castra Romana adgressurus esset ut eodem et illi ad eruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
qualt hastis uelitarib in est. et eos singłos ĩ equis suis accĩpientes caruites
assue fecerunt ut uchi posre se desilire ꝓnititer ubi datum signum esset.
Postꝙ̃ assuctudine quotidiana satis intrepide iusum est fieriiĩ campum &
medius int̾ castra murumq erat aduersus instruetos campanoꝵ equites
pcesserunt et ubi ad comectum teli uentu est. signo dato uelites desiluunt
pedstris inde aciẽs ex equitatu repente ĩ hostium equites ĩ cũeit racula qs
cum impetu alia suꝑ alia emictiant. quib plurimis ĩ equos uirosq passi
comectis ꝑmultos uulnerauerũt. Pauoris tam̃ plus ex re noua ꝙ̃ mopinato
iñ iectum est. et mnꝑculsum hostem equis uecti fugam strageniq eoꝵ usꝙ
portas fecerunt. Inde equitatu qua suꝑior romana aties fuit. inst
ut uelites ĩ legionib essent. Auctorem peditum equis ĩ miscendoꝵ cẽturiãẽ¬

Expanded text:
quale hastis uelitaribus inest. eos singulos in equos suos accipientes equites quale hastis uelitaribus inest. eos singulos in equos suos accipientes equites adsuefecerunt et uehi post sese et desilire perniciter ubi datum signum esset. postquam adsuetudine cotidiana satis intrepide fieri uisum est, in campum qui medius inter castra murumque erat aduersus instructos Campanorum equites processerunt, et ubi ad coniectum teli uentum est signo dato uelites desiliunt. pedestris inde acies ex equitatu repente in hostium equites incurrit iaculaque cum impetu alia super alia emittunt; quibus plurimis in equos uirosque passim coniectis permultos uolnerauerunt; pauoris tamen plus ex re noua atque inopinata iniectum est, et in perculsum hostem equites inuecti fugam stragemque eorum usque ad portas fecerunt. inde equitatu quoque superior Romana res fuit; institutum ut uelites in legionibus essent. auctorem peditum equiti immiscendorum centurione
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ et ꝓpiñqua spe potiunde capue. Id cum ꝑ litteras miẜabilit᷑ ꝓ
capite scͥptas petisse fuluius negassentq patr̃es e Republica esse absadi
acapua prius ꝙ̃ dies comitioꝵ aderat. Gñ. fuliuus exulatu tarꝗuios abii
Id ei iustum exiliũ esse scunt plebes : Inteꝵ hec uis om̃is belli uersa ĩ capũd
est. ob sidebatur tam carius ꝙ̃ oppugnabãt. Nec famem tolerare seriũtia¬
c plebs poterant. aut mitte nũtios ad hamubale ꝑ custodras arma
ꝓmissum p̃staret ꝑ media romana castra nocte egressus spem accendit cãpanis
aliquid uiriu suꝑesset. ab om̃i parte cruptione temptandi. Ceter
ĩ multis certamib equestria p̃lia ferme ꝓspera faciebant . pedites suꝑabãt
S nequaꝙ̾s trm letum uincere ꝙ̃ trste uinci ulla parte etat ab obsesso ⁊ ꝓpe
gnato hoste. Inita tandem ratio ẽ ut qd̾ uirib deerat arte equaret
breuiores ꝙͣ equestres: et septema iacula quat̾na longa pedes data p̃fixa ferõ

Expanded text:
rei publicae, nisi si mors sua remedio publicis cladibus futura esset, potuisse? non capite scriptas petisset Fuluius negassentque patres e re publica esse abscedi a Capua, postquam dies comitiorum aderat, Cn. Fuluius exsulatum Tarquinios abiit. id ei iustum exsilium esse sciuit plebs. inter haec uis omnis belli uersa in Capuam erat; obsidebatur tamen acrius quam oppugnabatur, nec aut famem tolerare seruitia ac plebs poterant aut mittere nuntios ad Hannibalem per custodias tam artas. s praestaret promissum. per media Romana castra nocte egressus spem accendit Campanis dum aliquid uirium superesset ab omni parte eruptionem temptandi. ceterum contio succlamaret. de eo quoque nouum certamen ortum; nam cum bis pecunia sed nequaquam tam laetum uincere quam triste uinci ulla parte erat ab obsesso et prope expugnato hoste. inita tandem ratio est ut quod uiribus deerat arte aequaretur. ; eis parmae breuiores quam equestres et septena iacula quaternos longa pedes data, praefixa ferro
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ excitum honeste genitos liberaliter educatos seruilib uitiis ĩbi
Ergo effetisse ut et feroces et inquieti int̾ sitios / ingnaui et inbelles inter
hostes ceñt / nec urpetum modo penoꝵ sed ne clamore quide sustine possent.¬
magis mirari se aliquo stantes cecidisse ⁊ nõ om̃s comites Gnei fulilii fuisst
pauoris ac fuge. G Flaminiu .l. paulu.L. postumiu. Cñ. Appium Scipiões

Expanded text:
ercitum, honeste genitos, liberaliter educatos, seruilibus uitiis imbuisse. ercitum, honeste genitos, liberaliter educatos, seruilibus uitiis imbuisse. ergo effecisse ut feroces et inquieti inter socios, ignaui et imbelles inter hostes essent, nec impetum modo Poenorum sed ne clamorem quidem sustinere possent.magis mirari se aliquos stantes cecidisse et non omnes comites Cn. Fului fuisse pauoris ac fugae. C. Flaminium , L. Paulum , L. Postumium , Cn. ac P. Scipiones
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ unu sententie congruebant. Agendum cum tribuis plebis esse : primo
c̃ ad plebem ferrent quẽ cum imꝑio placeret micti ĩ hispama ad
exercitum cui Gncus scipio imꝑator p̃fuisset. Ea res cum tribunis acta
ꝑmulgataq est. sed aliud certamen otupauerat aĩos. Q. Sempronius
blesus die dicta. Gn. fuluiu ob ex̾citum ĩ apulia amnissu ꝯtionibus
uexabat. młta imꝑatoris temeritate atq inscitia ex̾citum ĩ locũ pc̃ipite
duxisse dictitans/ nemine p̃ter gnẽũ fuluiũ ante corupisse on
uitiis legiones suas ꝙ ꝓderet. itaq uere dici posse pͥus eos perisse ꝙ iudent
hostem. nec ab hantubale s ab imꝑatõe suo uictos esse .nemine cũ suffragiũ
satis cernẽ cui imꝑru cui excitum ꝑmictat. Quid int̾fuisse inte
faucib hainubalis ereptos ppło romano restitiusset: Cn. fuluiu quiritu¬

Expanded text:
in unum sententiae congruebant agendum cum tribunis plebis esse, primo qin unum sententiae congruebant agendum cum tribunis plebis esse, primo quoque tempore ad plebem ferrent quem cum imperio mitti placeret in Hispaniam ad eum exercitum cui Cn. Scipio imperator praefuisset. ea res cum tribunis acta promulgataque est; sed aliud certamen occupauerat animos. C. Sempronius Blaesus die dicta Cn. Fuluium ob exercitum in Apulia amissum in contionibus uexabat, multos imperatores temeritate atque inscitia exercitum in locum praecipitem duxisse dictitans, neminem praeter Cn. Fuluium ante corrupisse omnibus uitiis legiones suas quam proderet. itaque uere dici posse prius eos perisse quam uiderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo uictos esse. neminem cum suffragium ineat satis cernere cui imperium, cui exercitum permittat. quid interfuisse intefaucibus Hannibalis ereptas populo Romano restituisse: Cn. Fuluium Quirit
Abbreviated transcription (Latin):
Pͥ corndio ĩ sardiuia due legiones date quib. Q. mutius p̃fuerat supplemen
mariq est gestum. Principio eius anni aim de lateris luti martii refe¬
iussii nõ ex auctoritate patrum dato ꝓp̃r Senatui scripserat magnam ꝑtem
homiuu offendebat. Rem mali exempli esse imꝑatores legi ab excitib: et
solenine auspicatoꝵ comitior ĩ castra et ꝓuncias ꝓcul ab legib magr̃atib
ad militarem temeritate transferri. Et cum quidam referendu ad senatu
cen serent melius uisum differri eam consultatione/ donec ꝓficis cerentur
equites qui ab Martio litteras attulerant. Rescribi de frumento ⁊ uestim̃tis
e̾xcitus placuit. eam utramq rem cure fore Senatui. Ascribi aũt ꝓp̃tori
I. Martio non placuit. ne id ip̃m qd̾ consultatiõi reliquerat ꝓp̃uidicato
ferret. dimissis cquitib de nulla re prius consules retulerunt. omiĩ q

Expanded text:
L. Cornelio in Sardinia duae legiones datae quibus Q. Mucius praefuerat; supplementum L. Cornelio in Sardinia duae legiones datae quibus Q. Mucius praefuerat; supplementum marique est gestum. principio eius anni cum de litteris L. Marcii refeiussu, non ex auctoritate patrum dato 'propraetor senatui' scripserat, magnam partem hominum offendebat: rem mali exempli esse imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et prouincias procul ab legibus magistratibusque ad militarem temeritatem transferri. et cum quidam referendum ad senatum censerent, melius uisum differri eam consultationem donec proficiscerentur equites qui ab Marcio litteras attulerant. rescribi de frumento et uestimentis exercitus placuit eam utramque rem curae fore senatui; adscribi autem 'propraetori L. Marcio ' non placuit, ne id ipsum quod consultationi reliquerant pro praeiudicato ferret. dimissis equitibus, de nulla re prius consules rettulerunt, omniumque
Abbreviated transcription (Latin):
.P. Semproniõ gallia cum binis legionib quas habuerãt proratatã ẽ emꝑiũ.
pragatum et. M. marcello ut ꝓronsul ĩ sicilia reliquias belli ꝑficẽt ieo ex̾citi
quem habecet. si supplemento opus ẽet suppł eret de legienib quib ꝓ ubluis¬
o nelius ꝓp̃tor ⁊ sicilia p̃esset. Dum nequẽ militeni legeret ex ex uũo qui bu
senatꝰ missionẽ reditumꝗĩ patriam negasset ante belli fine. G. pupio au
sicilia euenerat/ due legiones quas publuis corneliuis habuister decrete et
supplementũ de cxcitu. Gñ . fil suluii. qui priore anno ĩ apula fede cesus
fugritusq exat᷑. Huit gñimilitu que denatus eiunde quc̃ cannẽsih¬
tatuerat sine militic. aditum etia utrõꝵ ignominie est ne ĩ o
hibernarent: ne ue hiberna ꝓpius iillam urtem decẽm illib passiui hedificarẽt

Expanded text:
P. Sempronio in Gallia, cum binis legionibus quas habuerant prorogatum est imperium. P. Sempronio in Gallia, cum binis legionibus quas habuerant prorogatum est imperium. prorogatum et M. Marcello, ut pro consule in Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu quem haberet; si supplemento opus esset, suppleret de legionibus quibus P. Cornelius pro praetore in Sicilia praeesset, dum ne quem militem legeret ex eo numero quibus senatus missionem reditumque in patriam negasset ante belli finem. C. Sulpicio, cui Sicilia evenerat, duae legiones quas P. Cornelius habuisset decretae et supplementum de exercitu Cn. Fulvii, qui priore anno in Apulia foede caesus fugatusque erat. huic generi militum senatus eundem quem Cannensitatuerat militiae. additum etiam utrorumque ignominiae est ne in oppidis hibernarent neue hiberna propius ullam urbem decem milibus passuum aedificarent.
Abbreviated transcription (Latin):
I. F. Galbam qui nullum antea curulem magratum gessisset. p
urbana/. Sulpitio sycilia Cetego apulia. Lentulo sardinia euenit.x
Consulib prorogatum ĩ annum imꝑium est¬
Heus fuluius centimalus. P. Sulpituis Galba Consules
cum idib mãtiis magratum ĩ iissent. Senatu ĩ capitoliu
uoato/ de Republica/ de admĩstratione belli de ꝓiuĩçiis
ex̾citibq patres consuluerunt. Fuluo. Appio claudio
prioris anni consulib ꝓragatũ imꝑiu ẽ / atq excitus
quos habebent decreti. Adiectumq ne ab Capua quam
obsidebant abscodent prius ꝙ oppugnassent eã. Tu
cura maxune in tentos habebat romanos nõ ab ira tantu que ĩ nullam
iunꝙ cuutatem iustior fuit ꝙͣ ꝙ urbs tam nobłis ac potens sicut defectoẽ¬
sua traxerat aliquot ppłos. ita recepta inclinatura rursus aĩos udebatur
adueteris imꝑii respectum. Et prioris auni p̃torib . M. iunio Etruria

Expanded text:
ium Galbam, qui nullum antea curulem magistratum gessisset. praetores ium Galbam, qui nullum antea curulem magistratum gessisset. praetores urbana, Sulpicio Sicilia, Cethego Apulia Lentulo Sardinia euenit. consulibus prorogatum in annum imperium est Fuluius Centumalus P. Sulpicius Galba consules cum idibus Martiis magistratum inissent, senatu in Capitolium uocato, de re publica, de administratione belli, de prouinciis exercitibusque patres consuluerunt. Q. Fuluio Ap. Claudio , prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua quam obsidebant abscederent priusquam expugnassent. ea tum cura maxime intentos habebat Romanos, non ab ira tantum, quae in nullam unquam ciuitatem iustior fuit, quam quod urbs tam nobilis ac potens, sicut defectsua traxerat aliquot populos, ita recepta inclinatura rursus animos videbatur ad veteris imperii respectum. et praetoribus prioris anni, M. Iunio in Etruria,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ĩ cusso ne ab suo ⁊ ip̃i equite oppugnarentur. Itaq haud mag
certaminis fuit. primus clamor atq im̃petꝰ rem decr euit. Numide cum in
icursu quieti stetissent ĩ cornib ut terga dantes suos uderunt. fuge
parumper conites facti. Postq̃ om̃s agrigentum trepido agmine petentes
uiderunt. ip̃i metu obsidionis passim ĩ ciuitates ꝓximas dilapsi. Multa
pugna fuit. uittor inde ĩ siratusas rediit. Fam ferme ĩ exitu annus erat
Itaq Senatus decreuit Rome. ut ꝑ Cornelium. pplus. Ro. litteras Capũa
ad consules micteret. dum haimibal ꝓtul abesset. nec ulla magͣ discͥmĩs
res ad Capuam gereret᷑ alter coꝵ si ita uideret᷑ ad magratus subrgrãdos
Romam ueniret. litteris acceptis int̾ se consules ꝯpararũt ut Claudiꝰ
comitia ꝑficeret. fuluius ad Capuam ueniret ibiq maneret. Consules
Claudius creauit Gneum fuluiu centimalu. et. P. Sulpitiũ Seruiliui¬

Expanded text:
etiam incusso ne ab suomet ipsi equite oppugnarentur. itaque haud magni etiam incusso ne ab suomet ipsi equite oppugnarentur. itaque haud magni certaminis fuit; primus clamor atque impetus rem decreuit. Numidae cum in concursu quieti stetissent in cornibus, ut terga dantes suos uiderunt, fugae tantum parumper comites facti, postquam omnes Agrigentum trepido agmine petentes uiderunt, ipsi metu obsidionis passim in ciuitates proximas dilapsi. multa pugna fuit; uictor inde Syracusas rediit. iam ferme in exitu annus erat; itaque senatus Romae decreuit ut P. Cornelius praetor litteras Capuam ad consules mitteret, dum Hannibal procul abesset nec ulla magni discriminis res ad Capuam gereretur, alter eorum, si ita uideretur, ad magistratus subrogandos Romam ueniret. litteris acceptis inter se consules compararunt ut Claudius comitia perficeret, Fuluius ad Capuam maneret. consules Claudius creauit Cn. Fuluium Centumalum et P. Sulpicium Serui fil
Abbreviated transcription (Latin):
si chutinez operirent et secunde prgue fortuna euenissẽt haud dubie mutinis
leriam fore. Enim uero indignum ratus Marcellus sequi hannib.
sub nxum uictoria camiensi ab Nola reppulisset. hiis terra mariq uictis
ab sechostib cedere. arma ꝓpere capere milites et efferri signa uibet. Instruẽte
um decem effusis equis aduolant ad hostium acieni Numide nũtian
populares suos primum ca seditione motos qua tretenti ex nũo suo ꝯcesẜ̾ int
cleam. demde quo p̃fectum suum ab obtrectantib ducib glorie eiui
sub ipam certaminis diem ablegatum uideant quicteros ĩ pugna. Gens
fallax ꝓmissi fidem p̃stitit. Itaq ⁊ romanis creuit animꝰ nũtio celeri per
ordinem misso. destitutu ab equite hostem esse quem maxime tunuerant
et territi hostes p̃ter ꝙ̃ qd̾ maxima parte uiriu suaꝵ nõ uiuabant᷑. timore

Expanded text:
si Muttinem opperirentur et secunda pugnae fortuna euenisset, haud dubie Muttinis si Muttinem opperirentur et secunda pugnae fortuna euenisset, haud dubie Muttinis loriam fore. enimuero indignum ratus Marcellus se, qui Hannibalem subnixum uictoria Cannensi ab Nola reppulisset, his terra marique uictis ab se hostibus cedere, arma propere capere milites et efferri signa iubet. instruenti exercitum decem effusis equis aduolant ex hostium acie Numidae nuntiantes populares suos, primum ea seditione motos qua trecenti ex numero suo concesserint Heracleam, dein quod praefectum suum ab obtrectantibus ducibus gloriae eius sub ipsam certaminis diem ablegatum uideant, quieturos in pugna. gens fallax promissi fidem praestitit. itaque et Romanis creuit animus nuntio celeri per ordines misso destitutum ab equite hostem esse quem maxime timuerant, et territi hostes, praeterquam quod maxima parte uirium suarum non iuuabantur, timore
Abbreviated transcription (Latin):
leret nomiuis sui. Nec spes alia maior apud fauentes reb cãtagi
Mutinis ꝙ̃ fiducia magis ausi egredi ex muros/ ad hymeram amnem
ierunt castra. Qd ubi ꝑlatum ad Marcellum est ex timplo copi
mouit et ab hoste quatuor ferme miliu iut̾tiallo consedit: quid agẽnt
pararent ue expectaturꝰ. S nullum neq locum neq tg̃ cunctatioi ꝯsilio ue
Mutines. transgressus aui ne ac stationib hostium cũ ingenti t̾r
ac tumultu inuectus postero die ꝓpe iusto p̃lio. compulit hostem intra
inc̃ta. Inde reuctatꝰ seditione numudaꝵ ĩ castris facta cum tretenti
ferme coꝵ heracleam concessissent/ ad mitigandos reaccãdosq eos ꝓfectust/
bro egre passi duces. magis hanuo ian ante anxius glorie eius Mir
sibi modum facere/ degenerem afrum imꝑatõi cartaginẽsi nusso ab senatu
ppłaq Is ꝑpaulit cunctantẽ t̾pitide ut transgressi flumen ĩ aciem exirent. Nã

Expanded text:
impleret nominis sui nec spes alia maior apud fauentes rebus Carthagimpleret nominis sui nec spes alia maior apud fauentes rebus CarthagMuttinis quam fiducia magis ausi egredi extra muros ad Himeram amnem posuerunt castra. quod ubi perlatum ad Marcellum est, extemplo copias mouit et ab hoste quattuor ferme milium interuallo consedit, quid agerent pararentue exspectaturus. sed nullum neque locum neque tempus cunctationi consilioue dedit Muttines, transgressus amnem ac stationibus hostium cum ingenti terrore ac tumultu inuectus. postero die prope iusto proelio compulit hostes intra munimenta. inde reuocatus seditione Numidarum in castris facta, cum trecenti ferme eorum Heracleam Minoam concessissent, ad mitigandos reuocandosque eos profectus  id ambo aegre passi duces, magis Hanno, iam ante anxius gloria eius: Muttinem sibi modum facere, degenerem Afrum imperatori Carthaginiensi misso ab senatu populoque? is perpulit cunctantem Epicyden ut transgressi flumen in aciem exirent: nam
Abbreviated transcription (Latin):
eius gĩis ornamenta. quoꝵ ꝑexigua pars comparet. Legationet om̃iui ferme
tam sicilie ad eum conueniebãt. dispar ut cauã eaꝵ ita contio erat
Qui aute captas siracusas aut nõ desciuerant aut redierant ĩ amicitiam
t sccii fideles accepti cultiq. Quos inetus post captas siracusas dedide
ut uicti ab uictore leges acceperunt. Erant tam̃ haud parue reliꝗe belli
circa agrigentum romanis. Epicides ⁊ hanno duces reliqui prioris belli et
s nouus ab hamnibale ĩ locum hippccratis missus libipenicu genẽu
hippatinatis Mutinem populates uocabant uir inpiger et sub hãmbale
magr̃o om̃i belli arte edatus. Huic ab Epicide ⁊ haimone Numide dati
auxiliares/ cu quib ita ꝑuagatus est hostuun agros ita sirios ad retinẽdũ
ĩ fide aĩos coꝵ ferendosq ĩ tꝑẽ cuq auxiliũ addit. ut breui tp̃e totã siciłia

Expanded text:
eius generis ornamenta, quorum perexigua pars comparet. legationes omnium ferme eius generis ornamenta, quorum perexigua pars comparet. legationes omnium ferme ciuitatium Siciliae ad eum conueniebant. dispar ut causa earum, ita condicio erat. qui ante captas Syracusas aut non desciuerant aut redierant in amicitiam ut socii fideles accepti cultique; quos metus post captas Syracusas dediderat ut uicti a uictore leges acceperunt. erant tamen haud paruae reliquiae belli circa Agrigentum Romanis, Epicydes et Hanno, duces reliqui prioris belli, et tertius nouus ab Hannibale in locum Hippocratis missus, Libyphoenicum generis Hippacritanus—Muttinen populares uocabant—, uir impiger et sub Hannibale magistro omnes belli artes edoctus. huic ab Epicyde et Hannone Numidae dati auxiliares, cum quibus ita peruagatus est hostium agros, ita socios ad retinendos in fide animos eorum ferendo in tempore cuique auxilium adiit, ut breui tempore totam Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
effusam e capite sine eius sensu cum magno pauore circumstantiu militũ moni¬
mentumq uictorie cius de penis usq ad incensum capitolium fuisse ĩ teruaplo clipeum
martuun appellatum cum ymaginẽ has drubalis. Quiete deinde aliꝙͣdiu ĩ hipaĩa
fuere utrisꝙ post tantas nuice acceptas illatasq clades cunctãtib ꝑ icu
sum̃e reꝵ facere Dum hec ĩ hispania geruntur Marcellus captis siracusis
cum cetera ĩ sicilia tanta fide atq integritate composuisset ut nõ modo suam
quib habundabant siracuse romam deuexit. hostium quide illa spolia ⁊ parta
hinc sacra ꝓfanaq onũia uulgo spoliandi factum est. Que postremo ĩ rõanos
decs templum id ipm primũ qd̾ a Marcello eximie ornatum est uertit. uiscbãt᷑
enim ab exterms ad portam capenã dedicata a Marcello templa. ꝑꝑ excelletia

Expanded text:
fusam e capite sine ipsius sensu cum magno pauore circumstantium militum; monufusam e capite sine ipsius sensu cum magno pauore circumstantium militum; monumentumque uictoriae eius de Poenis usque ad incensum Capitolium fuisse in templo clipeum, Marcium appellatum, cum imagine Hasdrubalis. —quietae deinde aliquamdiu in Hispania res fuere, utrisque post tantas in uicem acceptas inlatasque clades cunctantibus periculum summae rerum facere. dum haec in Hispania geruntur, Marcellus captis Syracusis, cum cetera in Sicilia tanta fide atque integritate composuisset ut non modo suam quibus abundabant Syracusae, Romam deuexit, hostium quidem illa spolia et partahinc sacra profanaque omnia uolgo spoliandi factum est, quae postremo in Romanos deos, templum id ipsum primum quod a Marcello eximie ornatum est, uertit. uisebantur enim ab externis ad portam Capenam dedicata a M. Marcello templa propter excellentia
Abbreviated transcription (Latin):
penis atq inde pauorem miecisset. hic terror ĩ fugam uertit om̃s: effusiq
qua int̾est insi quos cedes opp̃ssit. Exuunt᷑ castris. atq ita nate ac die bina
castra hostium oppugnata ductu lutii Martii. Ad triginfasepte millia
am cesa. auctor est Claudius. qui anmnales atilianos ex greco ĩ lat
sermonẽ uertit. captos ad mille aituigentos triginta. predam ingentẽ parctã
ne abfuisse clippeum argenteũ ponͣdo centum trigintaocto cum ymagine bãchim
has drubalis. Ualerius antias. una castra Magonis capta tradit. septem
millia cesa hostium. altero p̃lio cruptione pugnatum cum has drubale deceminillia
atisa/ quatuor millia trecentos captos. Piso quinque millia cum Mago cedẽtes
nr̃as effuse sequeretur cesa ex iusidiis soribit. Apud onĩes magnum nõm Martii
ducis est: et uere glorie eius etiam miracula addunt. Flama ei contionant :

Expanded text:
Poenis atque inde pauorem iniecissent. hic terror in fugam auertit omnes effusique Poenis atque inde pauorem iniecissent. hic terror in fugam auertit omnes effusique qua iter est, nisi quos caedes oppressit, exuuntur castris. ita nocte ac die bina castra hostium oppugnata ductu L. Marcii . ad triginta septem milia hostium caesa auctor est Claudius, qui annales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem uertit; captos ad mille octingentos triginta, praedam ingentem partam; in ea fuisse clipeum argenteum pondo centum triginta septem cum imagine Barcini Hasdrubalis. Ualerius Antias una castra Magonis capta tradit, septem milia caesa hostium; altero proelio eruptione pugnatum cum Hasdrubale, decem milia occisa, quattuor milia trecentos triginta captos. Piso quinque milia hominum, cum Mago cedentes nostros effuse sequeretur, caesa ex insidiis scribit. apud omnes magnum nomen Marcii ducis est; et uerae gloriae eius etiam miracula addunt flammam ei contionanti
Abbreviated transcription (Latin):
ubi achoorte ⁊ equitib ex occulto ꝓruentib circum uecti cesiq ad unu om̃s
sunt. ꝙiuis etiã siquis ex cadem cede effugisset. adeo raptim captis ꝓpiõib
castris ĩ altera trans cursum castra ab romanis est/ ut p̃uenire nũtius
cladis nõ posset. Ibr uõ quo longius ab hoste aberant. et quia sũb luce publica
pabulatum lignatum et p̃datum quidam dilapsi fuerant / neglecta magis
omĩa ac soluta inuenere ⁊ arma tantum posita ĩ stationib milites ĩermes
aut humi sedentes accubantesq aut obambulantes ante uallũ portasq.
Cum his tam securis solutisq romani calentes adhuc arecenti pugna ferarsq
uictoria p̃lium in eunt. Itaq nequaꝙͣ ĩ portis potuit resisti. Intra portas
concursu extotis castris ad primu clamorem ⁊ tumultu facto. atrox p̃łiũ
oritur. diũ q tenuissent / ni cruenta scuta romanoꝵ uisa ĩditiũ alt̾ius cladis

Expanded text:
ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumuenti caesique ad unum omnes ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumuenti caesique ad unum omnes sunt; quamquam, etiamsi quis ex ea caede effugisset, adeo raptim a captis propioribus castris in altera transcursum castra ab Romanis est, ut praeuenire nuntius cladis non posset. ibi uero, quo longius ab hoste aberant et quia sub lucem pabulatum lignatumque et praedatum quidam dilapsi fuerant, neglecta magis omnia ac soluta inuenere, arma tantum in stationibus posita, milites inermes aut humi sedentes accubantesque aut obambulantes ante uallum portasque. cum his tam securis solutisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna ferocesque uictoria proelium ineunt. itaque nequaquam resisti in portis potuit; intra portas concursu ex totis castris ad primum clamorem et tumultum facto atrox proelium oritur; diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum uisa indicium alterius cladis
Abbreviated transcription (Latin):
rpora curate: ut integri uigentesq eo animo ĩ castra hostiũ ĩrui
quo uestra tutati estis. Leti et audiere ab nouo duce nouu consilium. et qͦ
audacius erat magis placebat. Reliquni dici expediendis armis ⁊ curatiõe
rpoꝵ consumptum. et maior pars notis quicti data est. quarta iuc
mouere. Erant ultra proxima castra sex nuliu int̾uallo distantes alie
pie penoꝵ. uallis caua int̾erat condemsa artorib. In huiꝰ silue in
ferine stadio cohors romana arte punica abdit᷑. et equites ita medio itine
int̾repto. cetere copie silenti agmine ad ꝓximos hostes ducte. Et cum
umꝙͣ obsistente penetrauere. Inde signa canũt et tollit᷑ damor. pars semi¬
sonmes hostis cedunt. pars ignis escas stramento arido tectis ĩ
pars portas atupant/ ut fugam int̾cludant. Hostes simul ignis damor
cedes uelut alienatos seusib nec audire net ꝓuidere quicꝙͣ sinũt. incidũt
ermes int̾ cateruas armatorꝵ alii ruũt ad portas/ alii obseptis

Expanded text:
rpora curate, ut integri uigentesque eodem animo in castra hostium inrumpatis quo uestra tutati estis.' laeti et audiere ab nouo duce nouum consilium et quo audacius erat magis placebat. reliquum diei expediendis armis et curatione corporum consumptum et maior pars noctis quieti data est. quarta uigilia mouere. erant ultra proxima castra sex milium interuallo distantes aliae copiae Poenorum. uallis caua intererat, condensa arboribus; in huius siluae medio ferme spatio cohors Romana arte Punica abditur et equites. ita medio itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine ad proximos hostes ductae et, cumm obsistente penetrauere. inde signa canunt et tollitur clamor. pars semisomnos hostes caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant ut fugam intercludant. hostes simul ignis, clamor, caedes, uelut alienatos sensibus, nec audire nec prouidere quicquam sinunt. incidunt inermes inter cateruas armatorum. alii ruunt ad portas, alii obsaeptis
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit. cum uit̾ tot torpidos sonino pauentes q ad nec opinatu tumultu
et ĩ ermes ĩ cubilib suis op̃pssos illa cedes edatur a qua uos hesterna die reuitatos
egre fercbatis: Scro audax iuderi consiluim s ĩ reb asꝑis ⁊ trmus ꝑ fortissima
queq̃ consilia sunt tutissima sunt. qr si ĩ acasionis momento cuiꝰ p̃t̾uolat
oportunitas: cunctatus paululum fueris: nequicꝙ mox omissam queraris.
Unus ex̾citus in ꝓpinquo est: duo haud ꝓcul absunt. num aggredi

Expanded text:
ceperit. tum inter torpidos somno pauentesque ad necopinatum tumultum ceperit. tum inter torpidos somno pauentesque ad necopinatum tumultum et inermes in cubilibus suis oppressos illa caedes edatur a qua uos hesterno die reuocatos aegre ferebatis. scio audax uideri consilium; sed in rebus asperis et tenui spe fortissima eque consilia tutissima sunt, quia, si in occasionis momento cuius praeteruolat opportunitas cunctatus paulum fueris, nequiquam mox omissam quaeras. unus exercitus in propinquo est, duo haud procul absunt. nunc adgredi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ atasionis spem milites forte teniẽ sed ex reip̃a conceptam habeo. Auobis
quoq ꝓfecto siquis querat quonam modo pauti ab multis uicti ab uctorib
castra tutati sitis./ nichil aluid respondeatis/ ꝙ̃ id ip̃m̃ tuẽtes uos. omĩa ex
operib firmata habuisse ip̃os paratos iustructosq fuisse. et itares st ht̃.. Ad id
ꝙ ne timeatur fortuna fatit / mĩme tuti sunt hõiẽs qr qd̾ neglexeris ĩ cautũ
atq aꝑtum habeas. Nitchid om̃iu nunc inetuũt mimus hostes ꝙͣ ne obsessi
modo ip̃i ałq oppugnati castra sua ultro expugnemus. Audeamꝰ qd̾ credi
nõ põt. ausuros nos eo ip̃o qd̾ difficillimu uidetur faciłlunu erit. Tertia
uigilia natis silenti agmine ducam uos. exploratum habeo nõ ugiliarum
ordine. nõ stationes uistas ẽẽ. lamor inportis auditus ⁊ pͥmus miret castra

Expanded text:
i possetis. nec huius occasionis spem, milites, forte temere sed ex re ipsa conceptam habeo. a uobis i possetis. nec huius occasionis spem, milites, forte temere sed ex re ipsa conceptam habeo. a uobis quoque profecto si quis quaerat quonam modo pauci a multis, uicti a uictoribus castra tutati sitis? nihil aliud respondeatis quam id ipsum timentes uos omnia et operibus firmata habuisse et ipsos paratos instructosque fuisse. et ita se res habet: ad id quod ne timeatur fortuna facit minime tuti sunt homines, quia quod neglexeris incautum atque apertum habeas. nihil omnium nunc minus metuunt hostes quam ne, obsessi modo ipsi atque oppugnati, castra sua ultro oppugnemus. audeamus quod credi non potest ausuros nos; eo ipso quod difficillimum uidetur facilius erit. tertia uigilia noctis silenti agmine ducam uos. exploratum habeo non uigiliarum ordinem, non stationes iustas esse. clamor in portis auditus et primus impetus castra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ quaq re facturos illos fuisse maxiuie censcam. id optimũ duã uos quas
clim̃ milites. Non lamentis. laccimis tamꝙͣ ex tintos ꝓsequi uiiu
iugentq fama rer gestaꝵ. sed quobenscumq aruperet memoria illorum
uelut si adhortanter signumq dantes uideatis eos.ita p̃lia iuite. Nec alia
p̃lium . quo documentu dedistis hostib non cum scĩpionib extiuctu esse nomen
romanum. et cuiꝰ ppłi uis atq uirtus nõ obrutasint cannensi clade. ex oĩ
ꝓfecto seuitiã fortune emorsuram ẽẽ. Nunc qr tantu ausi estis sponte̾ ura
experiri libet quantum audeatis duce ur̃o autore. Non eni hesterno die cum
signum receptiu dedi sequentib effust uobis turbãtũ hostem. frange̾ audatiã
uram. s differre ĩ maiorem gloriam atq opotanitate uolui. ut postmõdũ

Expanded text:
quod in quaque re facturos illos fuisse maxime censeam, id optimum ducere. vos quoque quod in quaque re facturos illos fuisse maxime censeam, id optimum ducere. vos quoque velim, milites, non lamentis lacrimisque tamquam extinctos prosequi—vivunt uigentque fama rerum gestarum—sed, quotienscumque occurret memoria illorum, uelut si adhortantes signumque dantes uideatis eos, ita proelia inire. nec alia proelium, quo documentum dedistis hostibus non cum Scipionibus exstinctum esse nomen Romanum et, cuius populi uis atque uirtus non obruta sit Cannensi clade, ex omni profecto saeuitia fortunae emersurum esse. nunc, quia tantum ausi estis sponte uestra, experiri libet quantum audeatis duce uestro auctore. non enim hesterno die, cum signum receptui dedi sequentibus effuse uobis turbatum hostem, frangere audaciam uestram sed differre in maiorem gloriam atque opportunitatem uolui, ut postmodo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃es uiuos mortuosq pietas. uel p̃sens omiu nr̃m milites fortuna fidem
au uis face̾ põt: michi hcr imiꝑiu ut amplum iudicio ur̃o ita reip̃a graue
ac solicitum esse. Quo enim tꝑẽ nisi nietus merore obstupefacẽt. iux ita
comios niei essem. ut aliqua solatia inuenire egro aĩo possem. Cogor ur̃a
ouĩ uitem qd̾ difficilliniu ĩ luctu ẽ unus consulere: et ne tum quide qͦna
animuz ab assiduo merore libet. Presto est enii acerba memoria. Et scipiones
me ambo dies noctesq cris ĩ somniis ꝙ agitant et excitãt sepe somno neu
se neu inuictas per ato annos ĩ hiis terris milites suos ꝯmilitones ut̃as / neu
rem publicam patiar ĩultam: et suam disciplinam suaq instituta seꝗ iubẽt.
ut impiis uiuor nemo obedientior me uno fiũt. ita post morte su

Expanded text:
nostros vivos mortuosque pietas vel praesens omnium nostrum, milites, fortuna fidem nostros vivos mortuosque pietas vel praesens omnium nostrum, milites, fortuna fidem cuivis facere potest mihi hoc imperium, ut amplum iudicio vestro, ita re ipsa grave ac sollicitum esse. quo enim -tempore, nisi metus maerorem obstupefaceret, vix ita compos mei essem ut aliqua solacia invenire aegro animo possem, cogor vestram: omnium vicem, quod difficillimum in luctu est, unus consulere. et ne tum quidem, ubi quonam m est, avertere animum ab assiduo maerore licet. praesto est enim acerba memoria, et Scipiones me ambo dies noctesque curis insomniisque agitant et excitant saepe somno, neu se neu invictos per octo annos in his terris milites suos, commilitones vestros, neu rem publicam patiar inultam, et suam disciplinam suaque instituta sequi iubent et, ut imperiis vivorum nemo oboedientior me uno fuerit, ita post mortem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
ietu substitisse rati ꝯtẽptim rursus et sedato gradu ĩ castra aberu
negligentia ĩ castris custodiendis fuit. Nam et si ꝓpinquus hostis erat. tam̃
reliquias eum esse duoꝵ excituum ante pauoos dica deletoꝵ sucũrebat:
Ob hoc cum om̃ia neglecta apud hostes hostes essent. exploratis his martius
ad consilium prima sperie temerarium magis ꝙ audaꝵ aiũm adietit uiti ailtͦ
castra hostur oppugnaret. facilius esse ratus uni has drubalis expugnari
astra ꝙͣ si se rursus tres excitus ac tres duces uinxissent sua defendi siml
aut si sucessisset ceptis receptim se afflictas res. aut si pulsus ẽet /tamen
ultro inferendo arma ꝯtẽptum sui dẽptu. Ne tam̃ subita res et naturnus
terros etiam non sue fortune consilum ꝑturbaret: alloquendos adhortandosꝙ
sibi milites ratus contione aductata ita disseruit: Uel mea erga imꝑatõẽs

Expanded text:
metu substitisse rati, contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt. par metu substitisse rati, contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt. par neglegentia in castris custodiendis fuit; nam etsi propinquus hostis erat, tamen reliquias eum esse duorum exercituum ante paucos dies deletorum succurrebat. ob hoc cum omnia neglecta apud hostes essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit ut ultro castra hostium oppugnaret, facilius esse ratus unius Hacastra quam, si se rursus tres exercitus ac tres duces iunxissent, sua defendi; simul aut, si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut, si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum. ne tamen subita res et nocturnus terror et iam non suae fortunae consilium perturbaret, adloquendos adhortandosque sibi milites ratus, contione advocata ita disseruit: "Vel mea erga imperatores
Abbreviated transcription (Latin):
ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et ĩ hostem negligente atq ĩ cõposite
entem anirrunt. Extemplo in prouisa res pauorem incutit penie
mirabundiq uude tot hostes tam subito exorti ꝓpe deleto ẽxcitu forent unde
a audatia tanta fiducia suis uictis ac fugatis. quis imꝑator du
scipionib cesis extitisset. quis castrisp̃esset / quis signu dedisset pugne .̃x¬
Ad hec tot iam nec opinata pͥmo oium incerti stupentesq referunt pedem. x¬
demide ualida iip̃ssione pulsi terga uerterunt. Et aut fugientiũ cedes feda
fuisset aut temerabilis periculosusq sequentiũ impetus: ni martius ꝓpere
receptui dedisset siguum. obsistensq ad pͥma signa quosdam ip̃e retinens/ con¬
citatam rep̃ssit aciem. Inde ĩ castra auidos adhuc cedis sangiũs q reduxit.
Cartaginenses trepide pͥmo ab hostium uallo acti. postꝙͣ nemine ĩ stqui uider̃t

Expanded text:
ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et in hostem neglegenter atque incomposite ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et in hostem neglegenter atque incomposite uenientem incurrunt. extemplo improuisa res pauorem incutit Poenis mirabundique unde tot hostes subito exorti prope deleto exercitu forent, unde tanta audacia, tanta fiducia sui uictis ac fugatis, quis imperator duobus Scipionibus caesis exstitisset, quis castris praeesset, quis signum dedisset pugnae—ad haec tot tam necopinata primo omnium incerti stupentesque referunt pedem, dein ualida impressione pulsi terga uertunt. et aut fugientium caedes foeda fuisset aut temerarius periculosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptui dedisset signum obsistensque ad prima signa et quosdam ipse retinens concitatam repressisset aciem. inde in castra auidos adhuc caedisque et sanguinis reduxit. Carthaginienses trepide primo ab hostium uallo acti, postquam neminem insequi uiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
muniendis castris conuehendis s cõmeatib consũp tu. et omĩa imporiã
itis tum inpigre tum haud quaꝙͣ abiecto animo ex equebant
Ceteri postꝙͣ has drubalem gisonis uenientem ad reliquas belli delendas. trãsisst
hibeꝵ i apxopinquare allatum ẽ. signumq pugnc ꝓposuu ab nouo duut milites
et copiis freti ꝓdire ĩ campum ad pugnam soliti ẽẽnt. flere om̃s repente
et offens are capita. et alii manus ad celum tendere. deos in cufantes. alii
strati humo suum quisq nomiuatu ducem inplorare. Neq sedari lam̃ctatio
pot̾at. excitantib centurionib ianipulares et ip̃o mulctante et iucrepante.
martio ꝙ ĩ muliebres et inutiles se ꝓietissent fletus. potiusq adtutandos
semet ipos et rempublicam secum acuerẽt animos. et ne inultos imꝑatores
hostes erant ex audit᷑. inde uerso repente ĩ iram luctu discurrunt ad arma

Expanded text:
—muniendis castris conuehendisque commeatibus consumpsit, et omnia imperia —muniendis castris conuehendisque commeatibus consumpsit, et omnia imperia milites cum impigre, tum haudquaquam abiecto animo exsequebantur. ceterum postquam Hasdrubalem Gisgonis uenientem ad reliquias belli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est signumque pugnae propositum ab nouo duce milites e et ducibus et copiis freti prodire in pugnam soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare. neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio, quod in muliebres et inutiles se proiecissent fletus potius quam ad tutandos semet ipsos et rem publicam secum acuerent animos et ne inultos imperatores pe uallum hostes erant—exauditur. inde uerso repente in iram luctu discurrunt ad arma
Abbreviated transcription (Latin):
agis ꝙ diutius p̃fuerat iis priorq ⁊ fauorem ampauerat. et spetime
uiderent᷑: Uir unus respondit has restitui. Erat ĩ excitu lutius martius septimii
filius eques romanus inpiger iuuenis animiq ⁊ ingenii aliquanto ꝙͣ ꝓfortũa
ĩ qua natus erat maior. Is ad sum̃a indole accesserat Gnei scipiõis disçipłia
b qua ꝑ tot annos om̃is militie artis edoctus fuerat. et ex fuga col
militib et quib dam de p̃sidus deductis haud contẽpnendũ ex atura fecerat
coniũxeratq cum . T. fontero .p. scipiois legato. S tantu p̃stitit eques
romanus auctõĩtate int̾ milites atq honore ⁊ ut castris circha hiberum
cõmunitis cum ducem eͥxcitunn comitiis militarib cecari placuiss. suber̃ti
alii aliis ĩ custodiam ualli stationesq donet ꝑ om̃s suffragiũ iret. Ad lutũi
martium cuntti sum̃a imperii detulerunt. Om̃e inde tp̃s exiguum id fuit¬

Expanded text:
magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen uiderentur, uir unus res perditas restituit. erat in exercitu L. Marcius Septimi filius , eques Romanus, impiger iuuenis animique et ingenii aliquanto quam pro fortuna in qua erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio , P. Scipionis legato. sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore, ut castris citra Hiberum communitis cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam ualli stationesque, donec per omnes suffragium iret, ad L. Marcium cuncti summam imperii detulerint. omne inde tempus—exiguum id fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tdere stipatas clitellas ip̃is ꝙ obrutas sarcinis facile erat. Traditis d¬
cum amoliti obiecta onera armatis dedissent uiam. pluribq idem partib
fieret. castra iam undiq castra erant ꝑ auci ab multis ꝑculsiq auictoribus
passim cedebant. magna pars tam̃ miłitũ cum ĩ ꝓpinquas refugissent siluas
ĩ castra.p. scipionis quib.T. fonteius legatus p̃erat ꝑfugerunt. Oncũ
scipione alii ĩ tumulo pͥmo impetu hõstiu cesum trãdũt. Alii tũ pautis in
ꝓpiñquam castris turrem ꝑfegise hanc igni cir cũdatam atqita exustis foril
quam nulla moliri potuerant ui captam om̃sq intus cũ ip̃o imꝑatõr accists.
atauo postꝙ̃ ĩ hispaniam uenerat. Gñ. scipio unde tricesimo die po
quin apud ciues partem doloris et excctus amissi et alienata ꝓ uiñ
et publica trahebat clades. hispanie ip̃as lugebant desiderabantq duces. Gneũ

Expanded text:
nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus cum amoliti obiecta onera armatis dedissent uiam pluribusque idem partibus fieret, capta iam undique castra erant. pauci a multis perculsique a uictoribus passim caedebantur; magna pars tamen militum, cum in propinquas refugisset siluas, in castra P. Scipionis , quibus Ti. Fonteius legatus praeerat, perfugerunt. Cn. Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse; hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moliri potuerant ui, captam omnesque intus cum ipso imperatore occisos. anno octauo postquam in Hispaniam uenerat, Cn. Scipio undetricesimo die post  Hispaniam fuit; quin apud ciues partem doloris et exercitus amissi et alienata prouincia et publica trahebat clades; Hispaniae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uirgulta uallo cedendo net terra cespiti faciendo aut ducende fosse
alii ue ulli operi acta inueniri posset nec futurũ quitꝙ satis arduũ aut
abscissum erat qd̾ hosti aditum ascensumq difficile p̃beret. omĩa uestigio
leni sub uexa. Ut tamen aliquam ymagine ualli obiicerent clitellas illigata
onerib uelut struentes ad altitudine solitam circumdabant cuinulo sarcinaꝵ
om̃is generis obiecto ut ad molieudum clitelle defuerant. Punici excitus
postꝵ̃ a duenere ĩ tumulu quide ꝑfacile agmen erexere: munitioĩs uõ facies
nona pͥmo eos uelut mir aculo quõda tenuit. cum duces undiq uocferaret
tarent ⁊ non ludibriũ illud uix feminis pueris ue merandis satis
distraherent diriperentq captum hostem teneri latente post sartinas. hec
ꝯteptim duces in ceepabant. ceteꝵ neq transilire neq moliri onera obiecta

Expanded text:
ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae aliiue ulli operi apta inueniri posset; nec natura quicquam satis arduum aut abscisum erat, quod hosti aditum adscensumue difficilem praeberet; omnia fastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imaginem ualli obicerent, clitellas inligatas oneribus uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant, cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant. Punici exercitus postquam aduenere, in tumulum quidem perfacile agmen erexere; munitionis facies noua primo eos uelut miraculo quodam tenuit, cum duces undique uociferarentur quid starent et non ludibrium illud, uix feminis puerisue morandis satis ualidum, distraherent diriperentque? captum hostem teneri, latentem post sarcinas. haec contemptim duces increpabant; ceterum neque transilire nec moliri onera obiecta