comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tropheum. nec ñ & quatuor auro. Scͥbi eu¬
głii p̃cepit mordine libros. Ac thecã eruti¬
lo his condignã condidit auro. Paschalis
quietiam sollepnia tẽꝑa cursꝰ. Catholici
ad iustũ correxit docma canonis. Quem
statuere patres. dubioq errore remoto.
Certa suȩ genti ostendit modamina ritꝰ.
Inq locis istis monachoꝵ examina crebra
Colligit. ac monitis docuit quȩ regła pa¬
trũ. Sedulus instituit. multisq domiq
forisq. Iactatꝰ nimiũ. ꝑ tempa longa peri¬
elis.
Quindecies ternos post quam egit ep̃e annos.
Transiit. & gaudens celestia regna petiuit. Dona
iħu ut te grex pastoris calle sequat᷑. .xuii

Expanded text:
trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evtrophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle sequatu
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut̃ epłis nuas ab apłico papa adue¬
xerat berctuald archiep̃e & ed ilred qͣndã
rex. tunc autem abbas libentissime fauerũt.
Quti uidelicet edilred accitũ ad se comredum
s impetrauit. s alofrid nordan hẏmbroꝵ rex
eũ susciꝑe fusciꝑe contẽpsit. nec longo tꝑe
suꝑfuit. Unde factũ : ut regnante esredo
filio eiꝰ mex sinodo facta iuxta fluuium nid
pꝰ aliquantũ utͫq partis conflictu. tandem
cunctis fauentib in p̾sulatũ sit sue receptꝰ
eccłe. sicq quatuor annis id ÷ usq diemobitꝰ
sui uitam duxit in pace. De functus: autem
in monasterio suo quod habebat mundalũ
sit. Wilfridꝰ hic magnꝰ requieseit corpore
presul. Hanc dño qͥ aulã ductus pietatis amo¬
re. fe̾cit. ꝙ eximio sacrauit noĩe petͥ. Cui
claues celi xp̃c dedit arbit᷑ orbis. Atq auro
ac tirio. deuotꝰ uestiit auro. Qum etiam su¬
blime crucis radiante metallo. Hic posuit

Expanded text:
tis autem epistolis quas ab apostolico papa advetis autem epistolis quas ab apostolico papa advexerat, Berctuald archiepiscopus, et Aedilred quondam rex, tunc autem abbas, libentissime faverunt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum et impetravit. Sed Aldfrid Nordanhymbrorum rex eum suscipere contempsit, nec longo tempore superfuit: unde factum est ut regnante Osredi filio ejus, mox synodo facta juxta fluvium Nidd, post aliquantum utriusque partis conflictum, tandem cunctis faventibus, in praesulatum sit suae receptus Ecclesiae. Sicque quatuor annis, id est, usque ad diem obitus sui, vitam duxit in pace. Defunctus est autemin monasterio suo quod habebat in provintum: Uilfridus hic magnus requiescit corpore praesul, Hanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ualentẽ. flexis genib gr̃as egit deo cum
om̃ib qui aderant fr̃ib. Et cum patũ
consedissent. ac de suꝑtus int̾retiis crepi¬
prb̃rm ita loqui exorsus est. Uisio m mͦ
tremenda apparuit. quam te audire ac
silentio tegere uolo. donec sciam quidde
me fieri uelit. Astitit enĩ michi quidam
candido p̃clarus habitu. dicens se micha¬
helem esse archangelum. & ad hoc inqͥt
iussus sum. ut te amorte reuocem. Dona¬
uit enim tͥ dñs uitam ꝑ orationes ac
lacͥmas discipłoꝵ ac fr̃m tuoꝵ. sꝑ int̃¬
cessionẽ beate genitͥcis semꝑq uirginis
marie. Quappter dico tibi quia mͦ qͥdem
ab infirmitate hac sanaberis. s paratus
esto qr post quadriennium reuertens ui¬
sitabo te. patriam uͦ ꝑueniens maximam
portionum recipies. atq in pace uitam¬
tranquillam t̾minabis. Conualuit igit᷑
ep̃c cunctis gaudentib ac do gr̃as agenti¬
b ceptoq itinere britanniam uenit. Lec¬

Expanded text:
valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judiciis trepipresbyterum ita loqui exorsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas discipulorum ac fratrum tuorum, etcessionem beatae suae genitricis semperque virginis Mariae. Quapropter dico tibi, quia modo quidem ab infirmitate hac sanaberis; sed paratus esto, quia post quadriennium revertens, visitabo te; patriam vero perveniens, maximam portionem recipies, atque in pace tranquilla vitam terminabis. Convaluit igitur episcopus cunctis gaudentibus, ac Deo gratias agentibus, coeptoque itinere Brittaniam venit. Lec
Abbreviated transcription (Latin):
apud eũ habitus ÷ ut ipsũ inconcilio qͦd
auditis dicebant om̃s una cũ ipso ponti¬
fice uirũ tante auctoritatis qui ꝑ quadra¬
guita ꝓpe annos ep̃titu fungebat᷑ nequa¬
quatn debere dampnari s ad integrum
culpis accusationũ absolutũ patͥam cum
honore reu̾ti. Qui cũ britanniã remeans
ingalliarũ partes deuenisset. tactꝰ: infir¬
mitate repentina. ꝙ ea crescente adeo p̃s¬
sus. ut neq equo uehi posset. s manibus
minstroꝵ portaret᷑ in grabato. Sic delatꝰ¬
in meldũ ciuitatem galliȩ. quatuor dieb
ae noctib quasi mortuus iacebat. halitu
antũ ꝑteniui quia iuueret demonstranꝰ
Quicum ita sme cibo & potu si ne uoce & audi
exurgens resedit. aꝑtisq oculis uidit cirta
se choros psallentiũ simul &s flentium fr̃m
ac modicũ suspirans int̾rrrogauit ubi
ẽẽt acca prb̃r. Qui statĩ uocatus intrauit
& uidens eũ melius habentẽ ac loqui iam

Expanded text:
apud eum habitus est, ut ipsum in concilio quod apud eum habitus est, ut ipsum in concilio quod auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifice, virum tantae auctoritatis qui per quadraginta prope annos episcopatu fungebatur, nequaquam damnari debere, sed ad integrum culpis accusationum absolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescente adeo pressus, ut neque equo vehi posset, sed manibus ministrorum portaretur in grabato DCCV. Sic delatin Maeldum civitatem Galliae, quatuor diebus ac noctibus quasi mortuus jacebat, halitu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditsomno exsurgens resedit; apertisque oculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui statim vocatus intravit, et videns eum melius habentem ac loqui jam
Abbreviated transcription (Latin):
in ep̃atum suũ eo qͦd iniuste fuerit
condẽpnatꝰ faceret recipi. Iuuit
aut causã absolutionis eiꝰ lectio
sinodi beate memoriȩ pape agatho¬
nis que quonda ipso p̾sente inurbe
quoq & in eodẽ concilio int̾ ep̃os
residente ut p̾diximꝰ acta ÷. Cum
ergo causa exigente sinodꝰ eandẽ
coram nobilib ꝙ frequentia ppłi
iubente apłico papa dieb aliquot legeretur.
uentum ÷ adlocum ubscripserat iulfridus
deo amabilis ep̃c eburace ciuitatis apłicam se¬
den de sua causa apellans. s hac ab potestarẽ.
de certis incertisq reb absolutus ꝯcetera
que supra posuimꝰ. Quod ubi lectum est stu¬
por apprehendir audientes. ꝯ silente lecto¬
re ceperunt alterutrũ reqͥrere. qͥs esset il¬
le uilfridꝰ ep̃c. Tunc bonifaciꝰ consilarius
apłici papã & alii ꝑplures qui eum tp̃rib
ipsũ esse ep̃m qui nuꝑ romã accusatus
satus huc aduemiens. mox audita ⁊ diui¬
dicata causa ⁊ contͦuersia utͥusq partis

Expanded text:
rit condemnatus facerent recipi. Juvit autem causam absolutionis ejus lectio synodi beatae memoriae papae Agathonis quae quondam ipso praesente in urbe atque in eodem concilio inter episcopos residente ut praediximus acta est. Cum ergo, causa exigente, synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi, jubente apostolico papa, diebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: Wilfridus Deo amabilis episcopus Eboracensis civitatiscausa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, » et caetera quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor adprehendit audientes; et silente lectore coeperunt alterutrum requirere quis esset ille Uilfridus episcopus. Tunc Bonifacius, consiliarius apostolici papae, et alii perplures qui eum temporibus ipsum esse episcopum qui nuper Romam accusatus satus huc adveniens, mox audita ac dijudicata causa et controversia utriusque partis,
Abbreviated transcription (Latin):
rendȩ uisionis & magnitudinis enormis.
ꝯ ponderis pene importabilis. iussit u¬
nuissima cogitatione peccaui manifes¬
Dicebatq ad illos qͥ mͥ adsed̾ant uiros al¬
batos & p̃claros. Quid hic sedetis scientes
Uerũ dicitis. accipite ꝙ incumulũ damp¬
nationis ur̃e ducite. Quo dicto statim dis¬
paruerunt. Surgentesq duo nequissimi
runt me unꝰ in capite & alius in pede.
Qui uidelicet modo cũ magno tormento
in repunt in interiora corꝑis mel. mox¬

Expanded text:
rendae visionis, et magnitudinis enormis, rendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit um quae tenuissima cogitatione peccavi, manifesDicebatque ad illos qui mihi adsederant viros albatos et praeclaros: Quid hic sedetis, scientes  dicis; accipite, et in cumulum damnationis vestrae ducite. Quo dicto, statim disparuerunt: surgentesque duo nequissimi runt me, unus in capite, et alius in pede: qui videlicet modo cum magno tormento irrepunt in interiora corporis mei
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ rex intraret. clamabat statĩ misera-¬
bili uoce. Quid uis mͦ: Quid huc uenisti:
Non enim mͥ aliquid utilitatis aut salutis
potes ultra conferre. At ille. noli inquit
ita loqui: ude ut sanũ sapias. Non in¬
quit insanio: s pessienam mͥ conscientiã
certis pre oculis
habeo.
Paulo ante
inquit
intrauert̃. domũ hanc pulcherrimi¬
duo iuuenes ⁊ resederunt circa me unꝰ
ad capur ⁊ unꝰ ad pedes. ꝓtulitq unus
libellum ꝑ pulchrum. s uehementer
modicum. ac mͥ ad legendum dedit. In quo
omĩa que umqͣm bona fecerã intuens scͥpta
repperi. ꝙ hec erant nimiũ pauca ⁊ modica.
Receperuntq codicẽ neq aliqͥd mͥ dicebant.
Tuni subito suꝑuenit exercitꝰ malignorum
ꝙ horridoꝵ uultu spũum. domũq nunc
extius obsidet. ꝙ intꝰ marima ex parte
residens impleuit: Tum ille qͥ obscuri¬
tate tenebrosȩ faciei & pͥmatu sedis ma¬
ior ẽẽ uidebat᷑ eoꝵ. ꝓferens codicẽ hor¬

Expanded text:
cendum rex intraret, clamabat statim miseracendum rex intraret, clamabat statim miserabili / voce: 'Quid vis modo? Quid huc venisti? Non enim mihi aliquid utilitatis aut salutis potes ultra conferre.' At ille: 'Noli' inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias.' 'Non' inquit 'insanio, sed pessimam mihi conscientiam certus pre oculis habeo.' 'Paulo ante' inquit 'intraverunt domum hanc duo pulcherrimi iuvenes et sederunt circa me, unus ad caput et unus ad pedes. Et protulit unus libellum pulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit. In quo omnia, quę umquam bona feceram, intuens scripta repperi, et hęc erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, nec aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignorum et horridorum vultuet exterius obsedit, et intus maxima ex parte residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem hor
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ꝓ int̾na suimet negligentia displicenᷤ.
Amnmonebat gͦ illũ sedulo ut confiteretur
ꝙ emendaret ac relinqueret scelera sua.
pꝰquam subito mortis suꝑuentu tempꝰ om̃e
penitendi & emendandi ꝑderet. Uerum
ille frequent᷑ licet admonitꝰ sꝑnebat uer¬
ba salutis seseq tempore sequenti peniten-¬
tiam acturũ ẽẽ ꝓmittebat. hic intantũ
tactꝰ infirmitate decidit in lectũ atq acͥ
cepit dolore torqueri. Arquem ingressus
rex diligebat enĩ eum multũ. hortabat᷑
ut uel tunc antequã moreret᷑ peniten¬
tiam ageret cõmissoꝵ. At ille respondit
non se tunc uelle confiteri peccata fua s cũ
ab infirmitate resurgeret. ne expbrarent
sibi sodales quod timore facẽt ea que sospes
facere noluerat. fortiter quide ut sibi uide¬
bat᷑ locutꝰ. s mox mirabilit̾ ut pꝰ patuit
demonica fraude deceptꝰ Cumq morbo in-¬
grauescente denuo ad eũ uisitandum ac do-¬

Expanded text:
tantum pro interna suimet neglegentia displicens. tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Ammonebat ergo illum sedulo, ut confiteretur et emendaret ac relinqueret scelera sua, priusquam subito mortis adventu tempus omne penitendi et emendandi perderet. Verum ille frequenter licet ammonitus spernebat verba salutis, seque tempore sequente penitentiam acturum esse promittebat. Hic interim tactus infirmitate decidit in lectum atque acri cepit dolore torqueri. Ad quem ingressus rex – diligebat enim eum multum – hortabatur, ut vel tunc, antequam moreretur, penitentiam ageret commissorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac do
Abbreviated transcription (Latin):
ex suo corꝑe calefierent ꝯ siccarent᷑. Cũq
tempore hiemali defluentib circa eum
semifactarum crustis glacierum quas &
ipse aliq̃n contͥuerat. quo haberet locum
erat uiro noñ. quod tantã frigoris asꝑi¬
tatẽ ulla ratione tolerare preuales.
Respondebat ille simplicit᷑ ac moderate
nature: erat nãq homo simplicis ingenii.
rũ quod tam austeram tenere continen¬
tiam uelis. respondebat. austĩora ego
uidi. Sicq usq ad diem uocationis sue¬
infatigabili celestiũ bonoꝵ desiderio cor¬
pus senile intͣ cotidiana ieiunia doma¬
bar. multisq ⁊ u̾bo & conu̾satione sa¬
It contra fuit quidam in ꝓuintia
mertioꝵ. cuiꝰ usiones ac uerba ñ
aut̃ conu̾satio plurimis s ñ sibimet ipsi
ꝓfuit. Fuit aut̃ temporib cohefendi qͥ
post edilredum regnauir. uir in laico
habitu atq officio militari positus. sed
quantum ꝓ industria exteriori regi placens

Expanded text:
ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii arum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus senile inter quotidiana jejunia domabat, multisque et verbo et conversatione sat contra fuit quidam in provincia Merciorum, cuius visiones ac verba, non autem conversatio, plurimis, sed nec sibimetipsi profuit. Fuit autem temporibus Coenredi, qui post Edilredum regnavit, vir in laico habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens,
Abbreviated transcription (Latin):
da aqua sustentat. Hic sepiꝰ ad eundem
uirũ ingrediens audiuit ab eo repetita in¬
t̾rogatione quȩ ꝙ qualia ẽent que exut᷑
ca ꝑstrinximꝰ. Harrabat aut̃ uisiones su¬
as etiã regi uildfrido uiro undec̃q doctis¬
simo. & tã libent᷑ tamq studiose ab illo
memorato inditꝰ ac monachica sit ton¬
sura coronatꝰ. atq ad eum audiendum
sepissime cũ illas in parres deuenisser ac¬
cederet. Cui uidelicet monasterio tẽpore
illo religiose ac modeste uite abbas et
p̾sbiter aediluad perat qͥ nunc ep̃alem
lindisfarnensis eccłr cathedram condig¬
in eodem monastĩo locũ mansionis secre¬
tiorem ubi liberius continus in oronib
famulatui fui conditoris uaccaret. Et quia lo¬
cus ille suꝑ ripam fluminis erat sitꝰ. solebat
ingredi. ac sepus in eo suꝑmeantib undis
inmergi. sicq ibidem quandiu sustinere pos¬
se uidebat᷑ psalmis ł p̃cib insistere fixusq
manere ascendente aqua fluminis usq ad

Expanded text:
da aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem da aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus ca perstrinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo memorato inditus, ac monachica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condigin eodem monasterio locum mansionis secretiorem, ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dueris. accipies pꝰ mortẽ & ipse locũ mansiois
int̾ hec que cernis agmiina letabunda sp̃ũũ
beatoꝵ. Namq ego cũ ad tempꝰ abscessissem
ate: adhoc feci ut quid dete fieri deberet
agnoscerem. Hȩc mͥ cũ dixsset. multũ detes¬
tatus sũ reu̾ti ad corpꝰ. delectatꝰ nimirum
suauitate ac decore loci illiꝰ quẽ in tuebar.
sumul ꝯconsortio eoꝵ quos in illo uidebam.
nec tam̃ aliqͥd ductorẽ ineũ rogare audebã.
S ꝙ int̾ hec nescio qͦ ordine repente me int̾
homines iiuere cerno. Hȩc ꝯ alia que uide¬
rat uir idem dñ non om̃ib passim desidio¬
sis ac uite sue incuriosis referre uolebat. s
illis solum mͦ qͥ ł torm̃toꝵ metu ꝑterriti
uel spe gaudioꝵ ꝑhenniũ delectati. ꝓfectu
pietatis ex eiꝰ uerb̾ haurire uolebant. deniꝗ
in uicinia celle illiꝰ habitabat quidam mo
qui adhuc suꝑ ÷ & in hyb̾nia insula solita¬
riꝰ ultimã uite etatẽ pane cibario ⁊ frigi¬

Expanded text:
dueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis dueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter haec quae cernis agmina laetabunda spirituum beatorum. Namque ego cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci ut quid de te fieri deberet agnoscerem. Haec mihi cum dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac decore loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo  Al. add. esse videbam. Nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam: sed inter haec nescio quo ordine repente me inter homines vivere cerno. » Haec et alia quae viderat idem vir Domini, non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti, vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum pietatis ex ejus verbis haurire volebant. Denique in vicinia cellae illius habitabat quidam monqui adhuc superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigi
Abbreviated transcription (Latin):
uant. Porro puteus ille flamiuomꝰ ac putidꝰ
quẽ uidisti. ipsũ ÷ os gehenne. in quo quic̃q
semel inciderit. numꝙͣ inde liberabitur in¬
euum. Locus uͦ iste florifer in qͦ pulcherrima
hanc iuuentutẽ iocundari uidisti ac fulge¬
re conspicis ipse ÷ inquo recipiunt᷑ anime
eoꝵ qui in bonis quide oꝑib de corꝑe exeunt.
non tam̃ sunt tante ꝑfectionis ut in regnũ
celoꝵ statĩ mereant᷑ in tͦduci. Qui tam̃ oñs
indie iudicii ad uisionẽ xͥ s gaudia regni
celestis in tͣbunt. Nam quic̃q in om̃i uerbo
ꝙ oꝑe ꝙ cogitatione ꝑfecti sr̃: mox de corꝑe
egressi ad regnũ cęleste ꝑueniunt. Ad cuiꝰ
uicuua ꝑtinet locus ille ubi sonũ cantile¬
ne dulcis cũ odore suauitatis ac splendore
lucis audisti. Tu aut̃ qr nc̃ ad corpus reu̾ti
ꝯ rursũ int̾ homines uiuere debes. si auctꝰ
tuos curiosiꝰ discutere. ꝯ mores sermonesq tu¬
os in rectitudine ac simplicitate seruare stu¬

Expanded text:
entur, adiuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus, entur, adiuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus, quem vidisti, ipsum est os gehennę. In quo quicumque semel inciderit, numaevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes in die judicii ad visionem Christi et gaudia regni caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum caeleste perveniunt: ad cujus vicina pertinet locus ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere, et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare stu
Abbreviated transcription (Latin):
qui antea degtans quasi maximũ urebar.
iam ꝑmodicꝰ mͥ odor uideret᷑. sic̃ iam lux
illa campi florentis eximia. in cõꝑatione eiꝰ
que nc̃ apparuit lucis. tenuissima ꝓrsus
udebat᷑ & parua. In cuiꝰ amenitate loci
cũ nos intturos sꝑarem: repente ductor
substitit. Nec mora gressũ retorquentes ipsa
me qua uenimꝰ uia reduxit. Cumq reu̾si
ꝑuenissemꝰ ad mansiones illas letas sp̃uum
quȩ uidisti: Respondi ego. Non. &ait. Ual¬
lis illa quã aspexisti flãmis feruentib ⁊ frigo¬
rib horrenda rigidis. ipse: locus in quo
examinande ꝙ castigande funt animȩ illoꝵ. qui
differentes confiteri & emendare scelera quȩ fece¬
rant. in ipso tande mortis articulo ad peniten¬
tiam confugiunt. ꝙ sic de corꝑe exeunt. qui
tam̃ qr confessionẽ ꝯ penitentiã uł in morte
habuerunt. om̃s indie iudicii ad regnum
cȩloꝵ ꝑueniunt. Multos aut̃ preces uiuenti¬
um m elemosine & ieiunia ꝙ maxme celebra¬

Expanded text:
quem ante degustans quasi maximum rebar, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratione eius, quę nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum quę vidisti?' Respondi ego: 'Non.' Et ait: 'Vallis ista, quam aspexisti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo examinandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem mortis articulo ad penitentiam confugiunt et sic de corpore exeunt. Qui tamen, quia confessionem et penitentiam vel in morte egerunt, omnes in die iudicii ad regnum celorum perveniunt. Multos autem ex eis preces viventium et elemosinę et ieiunia et maxime celebra
Abbreviated transcription (Latin):
ri quare ad murũ accełemus. cũ in eo
ulla ianuam uł fenestrã uł ascensum
alicubi conspicerem. Cum gͦ ꝑuenissemꝰ ad murũ.
statim nescio quo ordine fuimꝰ insũmitate eiꝰ:
ꝙecce ibi campꝰ erat latissimꝰ s letissimꝰ. tantaq¬
flagrantia uernantiũ flosculoꝵ plenꝰ. ut
omẽm mox fetorẽ tenebrose fornacis qͥ me per¬
uaserat effugaret admirandi huiꝰ suauitas odo¬
ris. Tanta aut̃ lux cuncta ea loca ꝑfud̾at.
ut onũs splendore diei siue solis meridiani
radiis uideret᷑ ẽe p̾clarior. Erant aut̃ in
campo hoc irinumera hominũ albatoꝵ con¬
uenticula. sedesq plurime agminũ letantiũ.
Cumq int̾ choros letantiũ ilicolarũ medius
me duceret. cogitare cȩpi qͦd hoc fortasse ẽẽt
regnũ celoꝵ. de quo predicari sepiꝰ audiui
Respondit ille cogitatui meo. Non inquienf
ñ hoc ÷ regnũ celoꝵ quod autumas. Cumq
tia mcri tanta de loco effundebat᷑. ut his

Expanded text:
ri quare ad murum accederemus, cum in eo ri quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campfraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani radiis videretur esse preclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est regnum celorum, quod autumas.' Cumque is fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is,
Abbreviated transcription (Latin):
efflantes augebant. forcipib quoq ignes
quõq tenebant in manib iimi tabantur
me cõpreheldere nec tam̃ me ullatenus
contingere poruert̃ tã & si t̾rere p̾sume¬
bant. Qui cum undiq u̾sum hostib ꝙ cecitate
tenebrarũ conclusꝰ huc illucq oculos circũ fer¬
rem si forte alicunde qͥd auxilii qͦ saluarer
quasi fulgor stelle micantis int̾ tenebras.
qui paulati crescens ⁊ ad me ociꝰ festinans
ubi appropinquauit. disꝑsi st̃ & aufugerunt
oñs qͥ me forcipib raꝑe querebant sp̃s
infesti. Ille aut̃ qui adueniens eos fugauit
erat ipse qui me aute ducebat. Qui mox
conu̾sꝰ ad dexterã. iter quasi contͣ ortum
solis brumalẽ me ducere cepit. Nec mora
eremptũ tenebris. in auras me serene
lueis eduxit. Cũq me in luce aꝑta ducos.
uidi ante nos murũ ꝑmaximũ cuiꝰ neq
longitudini hinc ł inde neq altitudini
ulꝰ esse t̾minus uideret᷑. Cepi aut̃ mira¬

Expanded text:
efflantes angebant, forcipibus quoque igneis efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mira
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝙ fetor incõꝑabilis cũ eiscde uaporib
ebulliens: omĩa illa tenebrarũ loca tere¬
bat. Et cũ diutłus ibi paiidꝰ consistem
ut pote incertꝰ qͥd agerem. quo uerte̾m
gressũ. qui finiis me maneret. subditum
audio post tergũ sonitũ inxiꝑanissimi ae
miserrimi fletꝰ. simul & cachuiũ crepitan¬
tem quasi uulgi indocti captis hostib
insultantẽ. Ut aut̃ sonitꝰ idem clarior
redditꝰ ad me usq ꝑueuit. considero
tũ exultans & chachinans medias illas
ut dinoscere potui quidam erat attonsus
ur clericus. quidã laicꝰ. quedam femina.
ut longiꝰ subeuntib illis fletũ hominũ ꝙ
risum demonioꝵ clare disc̾nere uequirem.
sonũ tam̃ adhuc pmiscuũ in aurib hab̾em.
Interea ascenderunt quida spũum obscuroꝵ
de abisso illa flamiueua. & accurrentes
circundederunt me. atq oculis flam an¬
tib & de ore ⁊ de narib ignẽ putidum

Expanded text:
Sed et fetor incomparabilis cum eisdem vaporibus Sed et fetor incomparabilis cum eisdem vaporibus ebulliens omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero tum exultans et cachinnans / medias illas ut dinoscerut clericus, quidam laicus, quaedam femina. ut cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum
Abbreviated transcription (Latin):
culo tam hiorrendo ꝑterritũ paul atim
in ulteriora ꝓduceret: undisubito ante nos
obscurari inciꝑe loca & tenebris omĩa reple¬
ri. Quas cum intraremꝰ in tantũ pauli̾per
condensate sr̃ ut nichil pret̾ ipsos aspice¬
rem excepto dum taxat specie ⁊ ueste eius
qui me ducebat. Et cum ꝓgrederemͣ sola
sub nocte ꝑumbras: eoce subito apparent
ante nos crebri flãmarũ tartare ar uinglo¬
bi. ascendentes quasi de puteo magno.
rursũq decidentes in eundem. Quo cum
ꝑductꝰ essem repente ductor nĩs disparu¬
it. ac me solum in medio tenebrarum
& horride uisionis reliquit. At cum ide
globi ignium sine intinissione modo alta
peterent mͦ ima baratͥ repeterent. cer¬
no omĩa que ascendebant fistigia flama¬
rum plena ẽẽ spib hominũ qui instar
fauillarũ cum fumo ascendentiũ. nrunc
ad sublimiora ꝓicerent᷑. nc̃ retractis igns¬
um uaporib relaberent᷑ in ꝓfundum.

Expanded text:
culo tam horrendo perterritum paulatim culo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora perduceret, vidi subito ante nos / obscurari incipere loca et tenebris omnia repleri. Quas cum intrassemus, in tantum paulisper condensatę sunt, ut nihil preter ipsas aspicerem excepta dumtaxat specie et veste eius, qui me ducebat. Et cum progrederemur solo, sub nocte per umbras, ecce subito apparent nobis crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eundem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit ac me solum in medio tenebrarum et horrendę visionis reliquit. At cum ibi globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia, quę ascendebant, fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora proicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in profunda.
Abbreviated transcription (Latin):
ad leuã nob sita unũ latꝰ flaminis feruentis¬
b nimiũ t̾ribile. alterũ feruenti grandine
ac frigore nimiũ omĩa ꝑflante atq uerren¬
te. non niiꝰ intolerabile p̃ferebat. Utrũq
aut̃ erat auimab hominũ pleñ que uicis¬
sim hinc inde uidebãt᷑ quasi tempestatis un¬
petu iactati. Cũ enĩ uim feruoris exmii to¬
lerare non possent. ꝓsiliebant misere in
mediũ frigoris infẽsti. Et cũ neq ibi qͥp¬
piam requiei inuenire ualerent. resilie¬
bant rursus urende in mediũ flãmarum
inexfngiubiliũ. Cũq hac infelici uicissi
ulla quietis int̾capedine innumerabilis
sp̃uum deformiũ multitudo torquerẽt᷑.
cogitare cepi qͦd hic fortasse e̾et uifernꝰ
de cuiꝰ torm̃tis intolerabilib narrare
sepiꝰ audiui. Respondit cogitationi mee
ductor qui ine p̾cedebat. Non hoc inqui¬
ens suspiceris. Non enĩ hic infernus est
ille quem putas. At cũ me hoc specta¬

Expanded text:
ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medium frigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepius audivi. Respondit cogitationi meę ductor, qui me precedebat: 'Non hoc' inquiens 'suspiceris, non enim hic infernus est ille, quem putas.' At cum me hoc specta
Abbreviated transcription (Latin):
Iai uu rex amorte qua tenebar. ⁊
Statimq surgens abiit auillule oratoriũ.
ẜusq ad diem in orai g e ꝑsistens. mox om̃em
quã possecłat s. bstantiã iutres diuisir por¬
tiones. E quib unã conriugi. altet ni filis
tradidit. terciã sibi ipse retentans starim
pauꝑib distbuit. Nec multo pꝰ seculi cu¬
ris ab solutꝰ. ad monasterium mailtros qͦd
tuidi flumisnis circũflera inꝗrima ex parte
clauditur ꝑuenit. Acceptaq tonfura locum se¬
crete mansionis quã p̃uiderat abbas. ꝯ ibi usq
tione durauit. ut multa illũ que alios late¬
rent ł horrenda ł de sid̾anda uidisse etiã siłin¬
gua sileret: uita loqueret᷑. Harrabat autem
hoc mͦ quod uid̾at. Qucidꝰ inquiens aspectu
ꝯclarꝰ erat indum̃to: qui me ducebat. Ince¬
debamꝰ aut̃ tacentes ut uidebat᷑ mͥ contra
ortũ solis solsticialem. Cumq ambularemꝰ:
deuenimꝰ ad uallẽ multe latitudinis ac pro¬
funditaris. infinite aut̃ longitudinis. que

Expanded text:
nebar, etStatimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, eicione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet archidiaconi qui etiã consiliariꝰ
erat apłici pape. cuiꝰ magisterio quattuor
euangłioꝵ libros ex ordine didicit. com¬
potũ pasche rationabilem & alia multa
quȩ inpatͥa nequiuãt eccłasticis discipli¬
nis accõmoda eodem magistro traclente
ꝑcepit. Et cum menses aliquot ibistu¬
diis occupatꝰ felicib eregisset: rediit ad
cõmoratꝰ attonsꝰ: ab eo & intanto amo¬
cogitasset. S ne hoc fieri posset. antistes
potius hoc ÷ angloꝵ gentis epãtum reser¬
uatus. nãq balthildis regina missis mi
clericꝰ illiꝰ desid̾ans cũ eo tam ꝙ si ipso
multũ ñ ꝓhibente parit̾ occumbere.
 hunc ubi ꝑegͥnũ atq ortum de natiõe
angloꝵ cognouere. carnifices peꝑcere ei. ne¬
q illũ trucidare cũ suo uoluere pontifice.
At ille britanniam ueniens conuinctus est
amicitiis alchfridi regis qui catholicas ec¬
clesias sequi semꝑ & amare didicerat. Un¬

Expanded text:
videlicet archidiaconi, qui etiam consiliarius videlicet archidiaconi, qui etiam consiliarius erat apostolici papae; cujus magisterio quatuor Evangeliorum libros ex ordine didicit, computum Paschae rationabilem, et alia multa quae in patria nequiverat ecclesiasticis disciplinis accommoda, eodem magistro tradente percepit; et cum menses aliquot ibi studiis occupatus felicibus exegisset, rediit ad commoratus, attonsus est ab eo, et in tanto habicogitasset. Sed ne hoc fieri posset, antistes potius, hoc est, Anglorum gentis episcopatum reservatus. Namque Baldhild regina, missis miclericus illius, desiderans cum eo, tametsi ipso multum prohibente, pariter occumbere. Sed hunc ubi peregrinum atque oriundum de natione Anglorum cognovere carnifices, pepercere illi, neque eum trucidare cum suo voluere pontifice. At ille Brittaniam veniens, conjunctus est amicitiis Alchfridi regis, qui catholicas Ecclesiae regulas sequi semper et amare didicerat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
naualit romã usq compleuit. Deles¬
tabat᷑ enĩ antistes prudentia uerboꝵ
iuuenis. grã uenusti uultus. alacritate
actionis & constantia ac maturitate eo¬
gitationis. Unde &habundant̃ omĩa
que necesse habebat habundanter ip¬
si cum sociis suis quandui secũ erant
donabat. ꝙ insuꝑ offerebat. ut si uelb
partẽ galliarũ non minimã illi reges¬
dam cõmitteret. ac filiam frĩs sui uis¬
ginem illi coniugem ciaret. eũq iple
loco adoptiui semꝑ haberet. At ille gratias
agens pietati quã erga eum cũ ẽẽt peregͥ¬
nus habere dignaret᷑: respontlit ꝓpositũ
se magis altius conu̾sationis habere. atq
iđo patͥa relicta romã iter agere cepisse. Qi¬
bus auditis antistes. misit eũ romam dato
duce itineris ꝯcunctis simul quȩ necessitaᷤᷤ
poscebat itineris largit̾ subministratis ob
ꝑse iter facere meminisset. Ueniens uero
na mancipatus instantia ꝑuenit ad ami¬
citiã uiri doctissimi ac scĩssimi bonifacii

Expanded text:
navali iter Romam usque complevit. Delectabatur enim antistes prudentia verborum juvenis, gratia venusti vultus, alacritate actionis, et constantia ac maturitate cogitationis: unde et omnia quae necesse habebat, abundanter ipsi cum sociis suis, quamdiu secum erant, donabat: et insuper offerebat, ut si vellet, partem Galliarum non minimam illi regendam committeret, ac filiam fratris sui virginem illi conjugem daret, eumque ipse loco adoptivi semper  Al. om. semper haberet. At ille, gratias agens pietati quam erga eum, cum esset peregrinus, habere dignaretur, respondit propositum se magis alterius conversationis habere, atque ideo, patria relicta, Romam iter agere coepisse. Quibus auditis, antistes misit eum Romam DCLIV, dato duce itineris, et cunctis simul quae necessitas poscebat itineris largiter subministratis; obper se iter facere meminisset. Veniens vero na mancipatus instantia, pervenit ad amicitiam viri doctissimi ac sanctissimi, Bonifacii
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i duodecim ad dedicationẽ antistitis
conuenientes multũ honorifice minis¬
teriũ compleuert̃. Quo adhuc in tͣns¬
marinis partib demorante. consecra¬
tus est in ep̃atũ eburaci iubente rege
osuui. ceadda uir sc̃s ut supramemoratum
est. Et tribus annis eccłam sublimiter regenꝰ¬
& dehinc ad monaster ii sui qͦd est in lestinga¬
eucurã secessit. accipiente iulfrido ep̃atum
totiꝰ nordan hinbroꝵ ꝓuintię. Qui deinde
romãq iturꝰ a carã apłico papa causã dic¬
turꝰ ubi nauẽ conscendit. flante fabonio
pulso ÷ frisiam & honorifice susceptus a
uotione cõpleuit. ipse pͥmꝰ ibi opus eugłi¬
cum cepit. Ibi gͦhemẽ cũ nouadi plebe
felicit exigens. sic romã ueniendi it repe¬
tiit. ꝯ ubi causa eiꝰ uentilata ÷ p̾sente aga
cio absq crimine accusatꝰ fuisse. ꝯ ep̃atu¬

Expanded text:
episcopi ad dedicationem antistitis convenientes, multum honorifice ministerium impleverunt. Quo adhuc in transmarinis partibus demorante, consecratus est in episcopatum Eburaci, jubente rege Osuio, Ceadda vir sanctus, ut supra memoratum est, et tribus annis Ecclesiam sublimiter regens, dehinc ad monasterii sui, quod est in Laestingaei, curam secessit, accipiente Uilfrido episcopatum totius Nordanhymbrorum provinciae. Qui deinde Romamque iturus, et coram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio pulsus est Fresiam, et honorifice susceptus a votione complevit , ipse primus ibi opus evangelicum coepit. Ibi ergo hiemem cum nova Dei plebe feliciter exigens, sic Romam veniendi iter repetiit; et ubi causa ejus ventilata est, praesente Agatcio absque crimine accusatus fuisse  A
Abbreviated transcription (Latin):
set inuentus. placuit hoc it cetera
eiꝰđe sinodigestis inseri. scͥptũq ÷ hoc mͦ.
U ilfridꝰ d̾o amabilis ep̃c eburace ciuita¬
tis. apłicam sedem de sua causa appellanꝰ
ꝯ abhac potestate de certis incertisq reb
quinq ep̃is in sinodo in iudicii sede
constitutus & ꝑ omĩ aqͥlonali parte
britannie ⁊ hybnie insulis quȩ ab
angloꝵ & britonũ nec non & scotoꝵ¬
catholicã fidẽ confessꝰ ÷ & cũ subscͥp¬
tione sua corroborauit. Post hec re

Expanded text:
set inventus, placuit hoc inter caetera ejusdem synodi gestis inseri, scriptumque est hoc modo: ilfridus Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, apostolicam sedem de sua causa appellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus episcopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorcatholicam fidem confessus est et cum subscriptione sua corroboravit. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
multosq eoꝵ qui occidentalib saxonib
subditi erant brittones ad catholicam
dnĩci pasce celebrationẽ huiꝰ lectiõe
ꝑduxit. Scͥpsit ꝯ de uirginitate librũ
eximiũ. quẽ in exemplũ sedulii gẽma
cumq doctissimꝰ. Nam & sermone niti¬
dus ꝯ scͥpturarũ ut dixi tã lib̾alium
qua eccłasticarũ erat eruditione mi¬
randꝰ. Quo defuncto. pontificatum

Expanded text:
multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Brittones, ad catholicam Dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginitate librum eximium, quem in exemplum Sedulii geminacumque doctissimus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo defuncto, pontificatum
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ob meritũ scĩtatis eiꝰ multa sa¬
nitatis sunt patrata miracula homi¬
nesq ꝓuintie illiꝰ solitos ablatũ inde
puluerẽ ꝓpt̾ languentes in aquam
mittereᷤ. atq eius gustũ siue asꝑtions
multis sanitatẽ egrotis & hominib
ꝙ pecorib conferre. Propt̃ quod fir¬
quenti
ablatione pulueris sacri. fossa ibidem sit fac¬
ta non minima. Quo defuncto ep̃atus ꝓ¬
uintiȩ illiꝰ induas parroechias diuisꝰ est
na data daniheli qua usq hodie regit.
altera aledlmo qui annos quattuor
stremussime p̾fuit. ambo ꝙ in reb ecde¬
siasticis & inscientia scͥpturarũ suffici
ent̾ instructi. Deniq alelelmꝰ cũ ad huc
esset prb̃r & abbas monasterii qͦd mail¬
dulfi urbem nuncupant. scͥpsit iuben¬
te sinodo sue genti librũ egregiumad¬
u̾sus errorẽ brittonũ qͦ ł pascha suo
tempore ñ celebrant. ł alia ꝑplura ec¬
cłastice castati & paci contraria gerunt.

Expanded text:
tus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa satus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sacri fossa sit ibidem facta non minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Danieli, quam usque hodie regit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor strenuissime praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis et in scientia Scripturarenter instructi. Denique Aldhelm, cum adhuc esset presbyter, et abbas monasterii quod Maildufi urbem nuncupant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Brittonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
truncus eccła circundata ÷ Hec de opus¬
culis excerpta p̾fati scͥptoris. ad sensũ qͥde
u̾boꝵ illiꝰ. s breuiorib stͥctisq cõprehen¬
sa sermonib. nr̃is ad utilitatẽ legentiũ
historiis indere placuit. Plura uolumi
lumine. uel in eo qͦd de illo dudũ stͥctim
excerpsimꝰ epithomathe requirat.
nno dnĩce incarnationis septin
cesimo nec dũ impleto. Cui succedens
in imꝑio filius suus osred puer octo
circiter annoꝵ. regnauit annos unde¬
cim. Huiꝰ regni pͥncipio antistes occiden¬
taliũ saxonũ addi celestem migrauit
ad uitam. onus quippe erat uir ac
iustus ꝙ episcopalẽ uitã siue doctnam
magis insito sibi uirtutũ amore. quam
lectionib institutꝰ exercebat. Deniq
reuerentissimꝰ antistes petelmꝰ. de qui
in sequentib suo loco dicendũ ÷. qui
cum successore eiꝰ adelmo. multo tp̃re
adhuc diaconus siue monachus fuit.
referre ẽ solitus quod in lo co qͦ defune¬

Expanded text:
truncus ecclesia circumdata est. » Haec de opustruncus ecclesia circumdata est. » Haec de opusculis excerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus strictisque comprehensa sermonibus, nostris ad utilitatem legentium Historiis indere placuit. Plura voluminvolumine, vel in eo quod de illo dudum strictim excerpsimus, epitomate requirat.nno dominicae incarnationis septingcesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osredus, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes Orientalium Saxonum Hedda coelestem migravit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunc
Abbreviated transcription (Latin):
nib pendentes usq hierosolima ꝑ uitrũ
fulgent. Quarũ lux corda intuentium
cum quada alacͥtate ꝙ cõpunctione pa¬
uefacere facit. In die aut̃ ascensionis
dnice ꝑ annos singłos missa ꝑacta ualidi
flaminis ꝓcella desursũ uenire consueuit¬
& om̃is qͥ in eccła affuerint terra ꝓster¬
nere. De situ etiã chebron ꝙ monum̃¬
tis patrũ ita scͥbit. Chebron quondam
ciuitas & met᷑polis regni dauid. nunc
ruinis tantũ quid tunc fuerit osten¬
dens. Uno ad orientẽ stadio spelun¬
cam dupli cem inualle habet. ubi sepul¬
hra patͥarcharũ quadrato muro
circundant᷑. capitib uersis ad
aqͥlonẽ. & hec singłis singula tec¬
ta lapidib instar basilice dolatis
trium patͥarcharũ conditis. ad am obscu¬
rioris & uilioris oꝑis. qͥ haut longe ab
illis ad borealem extremãq muri illiꝰ
tiem¬
in uertice. in cuius aquilanali parte quer¬
cus abrahe duoꝵ hominũ altitudinis

Expanded text:
nibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum nibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere dicitur. In die ascensionis dominicae per annos singulos missa peracta ualidi flaminis et omnes qui in ecclesia fuerint, terrae prosternere. De situ etiam Hebron, et monumentis patrum ita scribit: Hebron quondam civitas et metropolis regni David, nunc ruinis tantum, quid tunc fuerit ostendens, uno ad orientem stadio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulra patriarcharum quadrato muro circumdantur capitibus versis ad aquilonem, et haec singula singulis tecta lapidibus instar silice dolatis; trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad tiem; in cujus aquilonali parte quercus Abrahae duorum hominum altitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
albo & rubicundo ꝑmixtus ẽẽ uidetur.
auctor hoc mͦ refert. Mons oliuarum
est. sed latitudine & longitridine p̾stat.
exceptis uitib & oliuis rare
fertilis. neq eni brucosa s her
& florida soli illius ÷ qualitas. in
cuius sũma u̾tice ubi dñs ad celos ascen¬
dit eccła rotunda grandisternas ꝑ cir¬
cuitũ cameratas habet porticꝰ desuꝑ
tectaᷤᷤ Int̾ior namq doniꝰ ꝓpt̾ dñici
cor  poris meatũ. camerari ꝯ regi ñ
po tuit. altare ad orientem habens
angusto culmine ꝓtectum. In cuius
medium ultima dni uestigia celo de¬
suꝑ patente ubi ascendit usuntur. Que cũ
cotidie acredentib tollatur terra nichilo¬
impressis signata uestigiis seruat. Hec circa
eream rotam usq ad cłruicẽ alta. ab occasu
liabens infitum pendente desuꝑ int̾eleis
magna lampade totaq die & noc te lucente
Inoccidentali uͦ eiꝰdem eccłe parte fenestrȩ
octo totidemq e regione lampades in fu¬

Expanded text:
albo et rubicundo permistus videtur. albo et rubicundo permistus videtur. efatus auctor hoc modo refert: Moest, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis uitibus et oliuis rarae fertilis; neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas. In cuius summo uertice, ubi Dominus ad caelos ascendit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas; interior namque domus propter dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit; altare ad orientem habens angusto culmine protectum, in cuius medio ultima Domini uestigia caelo desuper patente, ubi ascendit, uisuntur. Quae cum cotidie a credentibus terra tollatur, nihiloinpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in fu