comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditori teneri. Quia nichil int̃ eẽt ipsũ analiũ ex
uoluntate eius missũ intrare. phibĩt. Neq enĩ
ãn omissã possessionẽ uidi quã sitradita fuiss
c̃p̃tori. Quia nemo coanimoẽẽt. ut possessionẽ
om̃itteri. ꝓpt̃ ẽptorẽ. quã cp̃tor. adeptus non
fuissi. Eptorẽ qꝙͣ qui posteaiũ ad hibuit. ⁊ ipsũ
int̃ dicto colonotem̃. Non enĩ abipso. si auen¬
ditore pũi fundũ eẽ. possessũ. cui possessio ẽct
ablata. quesitũ ẽ a nẽptori succurri. debeat si
uoluntate uenditoris colonũ posteaui expulis¬
si. dexi noncẽ iuuandũ. quia mandatũ inlicisg¬
tũ suscepit. Eum qui fundũ uindicauit abeo
cũ quoint̃ dicto uñui potuit exꝑm. pendente
iudicio nichi lominus interdicto recte agere pl¬
riphonius. librequinto decimo disputationũ.
ento iulianus rx.Sime defundo uideieceris in
quo res mouentes fuer̃. cũ michi int̃dicto un ui

Expanded text:
ditori teneri, quia nihil interesset, ipsum an alium ex ditori teneri, quia nihil interesset, ipsum an alium ex uoluntate eius missum intrare prohibuerit: neque enim ante omissam possessionem uideri, quam si tradita fuisset emptori, quia nemo eo animo esset, ut possessionem omitteret propter emptorem, quam emptor adeptus non fuisset. emptorem quoque, qui postea uim adhibuit, et ipsum interdicto colono teneri: non enim ab ipso, sed a uenditore per uim fundum esse possessum, cui possessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si uoluntate uenditoris colonum postea ui expulisset. dixi non esse iuuandum, qui mandatum illicitum susceperit. Eum, qui fundum uindicauit ab eo, cum quo interdicto unde ui potuit experiri, pendente iudicio nihilo minus interdicto recte agere plryphoninus libro quinto decimo disputationum. Merito Iulianus respondit, si me de fundo ui deieceris, in quo res mouentes fuerunt, cum mihi interdicto unde ui
Abbreviated transcription (Latin):
sun armata deiectus ẽ. sicut ipsũ fundũ recepistc̃.
etiã siui. aut clã. aut p̃cino cũ possideres. utares
q̃ꝙ mobiles. om̃imodo recipies.
Paulus. lib̾tertiodecimo adsabmũ. Si uime
deieceris. uł ui. aut clã fec̃ĩs. quã uissine dolo:
culpa amiseri possessionẽ. tam̃ dãpnandus es
quanti mea int̾ sit. Quia meo ipsoculpatua ꝓ
Ulpianis. lib uicesimonono adedictũ. Inint̃¬
dicti inuideendũẽ. ut eiuscausa ꝗ adatrẽ ꝑ¬
ulanus. lib quadragesimooctauo digestoꝵ.
Impossessionẽ uicreptã. ummipso congressu re¬
aipat in pͥstinã causã reũtipotius. quãui possi¬
de intelligendus ẽ. Idõꝓ site uideiecero illincͥ o
tume dem̃ egote. umnui int̃ dictũ tibi utileent.
Apmanus. uł incesimo sexto questionũ. u¬
sincdu cqulocuãt uẽ didise iussit cptonm.
inuacuã possessionẽ irt. qͣuc̃ colontis intrare
ꝓhibuit. postea eptor uicolonũ expulit. demt̃¬
dictis. unui q̃sitũẽ. placebat colonũ int̃ dicto uen¬

Expanded text:
ipsum fundum recipis, etiamsi ui aut clam aut precario eum possidere‹s›, ita res quoque mobiles omnimodo recipies. 15 Paulus libro tertio decimo ad Sabinum. Si ui me deieceris uel ui aut clam feceris, quamuis sine dolo et culpa amiseris possessionem, tamen damnandus es, quanti mea intersit, quia in eo ipso culpa tua 16 Ulpianus libro uicensimo nono ad edictum. In interdicto unde ui dicendum est, ut eiusIulianus libro quadragensimo octavo digestorum Qui possessionem vi ereptam vi in ipso congressu reciperat, in pristinam causam reverti potius quam vi possidere intellegendus est: ideoque si te deiecero, ilico tu me, deinde ego te, unde vi interdictum tibi utile erit. Papinianus libro vicensimo sexto quaestionum at uendidisset, iussit emptorem in uacuam possessionem ire, quem colonus intrare prohibuit: postea emptor ui colonum expulit: de interdictis unde ui quaesitum est. placebat colonum interdicto uen
Abbreviated transcription (Latin):
sepe actoris pluris int̾ẽẽ. hominẽ retinẽ quã
quantus ẽ: uł uticũ questionis habende aut
rei ꝓhibende gr̃a: aut heditatis. adeunde.
Dem. li uicesimoquarto adecđ. CUare
ꝑuide iectus sim. sialius eandẽ possiđe ceꝑit:¬

Expanded text:
e hominem retinere, quam quanti is est, ueluti cum quaestionis habendae aut rei probandae gratia aut hereditatis adeundae dem libro uicensimo quarto ad edictum. Cum a te ui deiectus sim, si Titius eandem rem possidere
Abbreviated transcription (Latin):
in hocint̃dicto. Nichil refert qualis cũꝙ enĩ
possessor. hocipsoꝙ possessorest. plusiuris
habi. quã ille qui nonpossidi.
Il pianus. librosexagesimo nono adedictum
Siduo quoꝙ possideant in solidũ uideamus

Expanded text:
in hoc interdicto nihil refert: qualiscumque enim in hoc interdicto nihil refert: qualiscumque enim possessor hoc ipso, quod possessor est, plus iuris habet quam ille qui non possidet. Vlpianus libro sexagensimo nono ad edictum Si duo possideant in solidum, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
possidemus. nobrestituat᷑. aut ad hoc ut reti¬
nerẽ nob̵ liceat. ꝙ possidemus. Restinuẽdepꝰ¬
sessionis ordoᷤ. aut int dicto expedit᷑. aut ꝑac¬
tionẽ. retinende itaꝙ possessionis duplex ui.¬
a ẽ. aut ex ceptiq. aut int̃dictu. exceptodatur.
exmultis causis eiqui possidi. Tꝑ petuoaũt
hoc int̃dicto ĩ sunt. haec. ꝙ neui. neçclã. nec
nũquã ultro possesson dlat᷑. quippe sufficiat
Cte. siue pindiuiso possideat. Thoc int̃dictũ
in omĩb etiã possessionib quae sunt soli: si¬
ne dubio locũ habebit. dũ modo possid̃i. pos¬
sit.Qđ ait p̃tor int̃ dicto. nec ui. necclã. nec
p̃cano alt̃ ab altõ possidetis. eoꝑtim. ut siꝗs¬
possidiui: autclã:. aut p̃cano. siquidẽ ab ali¬
o: ꝓsit ei possessio. Siuõabadũsario suo nõ
debeat eũ ꝓpt̾ hoc ꝙ ab eo possich. uincere.
Hasenĩ possessiones non debe ꝓficẽ pala ẽ
Aulus. libro sexagesimo quinto ad edictum.
Iystaenĩ aniniusta adũsuscet̃os possessio sit.

Expanded text:
possidemus, nobis restituatur, aut ad hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut tinendae itaque possessionis duplex uia est, aut exceptio aut interdictum. exceptio datur ex multis causis ei qui possidet. Perpetuo autem hoc interdicto insunt haec: 'quod nec ui nec clam nec numquam ultro possessori datur, quippe sufficit ete, siue pro indiuiso possideat. Hoc interdictum in omnibus etiam possessionibus, quae sunt soli, sine dubio locum habebit, dummodo possideri possit. Quod ait praetor in interdicto: 'nec ui nec clam nec precario alter ab altero possidetis', hoc eo possidet vi aut clam aut precario, si quidem ab alio, prosit ei possessio, si vero ab adversario suo, non debeat eum propter hoc quod ab eo possidet vincere: has enim possessiones non debere proficere palam est. Paulus libro sexagensimo quinto ad edictum Iusta enim an iniusta adversus ceteros possessio sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙ uibam possessionẽ adũsarii ñ reliquit.
Paitellus. li nono decimo digestoꝵ. Colonus. ͤ¬
querebat᷑. quis haber⁊ int̾dictũ unde ui: dixi
nichil̃ int̃ eẽ. colonus dnm̃ ingrediuolent̃ phi¬
buissi. anẽptorẽ cuiuississ. dñstradi possesno¬
nẽ ñ admisit. Igit̃ inidictũ unui colono cõpeti¬
tuꝵ ipsũ ꝙ simili int̾dicto. locatori obstrictũ fo¬
te quẽ deiccisse tuncuidet᷑. cũ c̃ptori possessionẽ
nontradidit. nisiforte. ꝓpt̃ uistã ⁊ pbabilẽ cauisa¬

Expanded text:
d liberam possessionem adversarii non relinquit. Marcellus libro nono decimo digestorum Colonus quaerebatur, quis haberet interdictum unde ui. dixi nihil interesse, colonus dominum ingredi uolentem prohibuisset an emptorem, cui iussisset dominus tradi possessionem, non admisit. igitur interdictum unde ui colono competi‹tu›rum ipsumque simili interdicto locatori obstrictum fore, quem deiecisse tunc uideretur, cum emptori possessionem non tradidit, nisi forte p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥuatoꝵ. necnon ⁊ ꝯstitutĩonib principum.
Thocint̃dictũ. ñ ad om̃em iũ ꝑtim. Uen ad cos¬
tantũ qui depossessione deiciunt᷑ Ad solã aũt
atrocẽ. ĩ ꝑtim. hoc int̃dictũ. Et ad cos tantum
quide solo deiciunt̃. ut puta defundo. fiue edi¬
ficio. ad aliũ aũt non ꝑtim. Et siquis dearea
deiectus sit. sine dubio im̃dicto locusc̃ Etgrã

Expanded text:
nstitutionibus principum. Hoc interdictum non ad omnem uim pertinet, uerum ad eos, qui de possessione deiciuntur. ad solam autem atrocem uim pertinet hoc interdictum, et ad eos tantum, qui de solo deiciuntur, ut puta de fundo siue aedificio: ad alium autem non pertinet. Et si quis de area d‹e›iectus sit, si
Abbreviated transcription (Latin):
be. Sabinisententia uãẽ sed ⁊siqũid aliqs de¬
q iecit. ratũ habuero. sunt quiputant scđm sas¬
b. ⁊ cassiũ. quirati habitionẽ mandato com¬
ꝑant. uideri me deiecisse. Int̃dictoe ͤ istote¬
Sñi. ⁊ hocueꝵ ẽ retiusemĩ dicit᷑. in maleficiora¬
Gti. habitationẽ. mandato cõpararis Ꝙigitur:
addit̃ aut familiatua deiecit. merito serptũẽ
ineũ casũ. Inquẽ familia mea uideiecit cet̃m
siuissit ip̃sedeiecit. Nec grauarideb. dñs qui
sueius dciecer̃: nã nongrauabit hocnõe ꝙppe
cũ aut ꝑuenit ad cũ aliquid ⁊ restituent aut
non ꝑuenit:npsos seruos maleficu.causa no¬
xededendo indẽpnis ent. Qenĩnoe deoe

Expanded text:
bere. Sabini sententia uera est. Sed et si quod alius debere. Sabini sententia uera est. Sed et si quod alius deiecit, ratum habuero, sunt qui putent secundum Sabinum et Cassium, qui ratihabitionem mandato comparant, me uideri deiecisse interdictoque isto teneri, et hoc uerum est: rectius enim dicitur in maleficio ratihabitionem mandato comparari. Quod igitur additur 'aut familia tua deiecit', merito scriptum est in eum casum, in quem familia mea ui deiecit. ceterum si iussit, ipse deiecit, nec grauari debet dominus qui su eius deiecerunt: nam non grauabitur hoc nomine, quippe cum aut peruenit ad eum aliquid et restitueret, aut non peruenit et ipsos seruos maleficii causa noxae dedendo indemnis erit: quod enim noxae dedere
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Deiccisti. aut familia deictits Merito fa¬
miliȩ. m̃tio habitaẽ. Nãcũ deiccisti. ũbũ refer¬
t̃. ad ꝑsonã eius quid eiecit. nec ꝑtineat ad cũ
cuius familia deiecit. ec enĩego uddcordẽit¬
cisse si familiamea deietera. consequens fuit
ad dere aut familiatua deiecit .¶Deiccis¬
se aũt etiã hisuidet᷑. ꝗ mandauit. uł iussit.¬
ut aliquis deiceret̃. paruenĩ referre uisũ ẽ:
suismanib quisdeiciat: anũo ꝑ aliũ. Qr̃ ⁊
si familia mea. exuoluntate mea deiecert: e¬
Sgo uideor deiecisse. Quotiens uerus ꝓcura¬
tor deiecerit: cũ utrolib eoꝵid ẽ. siuẽ dño.
siue ꝓcuratore agi posse. sabinusait.: Et altĩ¬
Cus noĩe alteꝵ ex himi. Sictam̃. si abaltõ eoꝵ
litis exrimatõ fu̾it ꝓrestita Roneĩ excusatus ÷ qui
iussu alicuius d̾iecerit ⁊ õ magis quã si iussu alicu¬
uis occid̾it cum aurem falsus t
ꝓcutator. cũ ipso tantũ ꝓcuratore int̃dicide¬

Expanded text:
aetor: 'deiecisti aut familia deiecit'. merito faaetor: 'deiecisti aut familia deiecit'. merito familiae mentio habita: nam cum 'deiecisti' uerbum refertur ad personam eius qui deiecit nec pertineat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego uideor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut familia tua deiecit'. Deiecisse autem etiam is uidetur, qui mandauit uut aliquis deiceretur: parvi enim referre visum est, suis manibus quis deiciat an vero per alium: quare et si familia mea ex voluntate mea deiecerit, ego videor deiecisse. Quotiens verus procurator deiecerit, cum utrolibet eorum, id est sive domino sive procuratore, agi posse Sabinus ait et alterus nomine alteri eximi, sic tamen, si ab altero eorum litis aestimatio fuerit praestita non enim excusatus est, qui iussu alicuius deiecit, non magis quam si iussu alicuius occidit: cum autem falsus est procurator, cum ipso tantum procuratore interdici de
Abbreviated transcription (Latin):
herenti. deiciunt̃ qualis cũꝙ em̃ fuĩt locus ũn
quis uideiectus c̃ int̃dicto locuserit. Pintsi su¬
ꝑficiaria infc̾la fuĩt. quaquis deiectus ẽ. appa¬
Sret int̃dicto fore locũ. Tllud utiq indubium
nonuenit. int̃dictũ hoc adres mobiles ñꝑtinẽ.
Nã excausa furti. ł uibonoꝵ raptoꝵ. actio ꝯ¬
petit. Potest ⁊ adexhibendũ agi.plane sique
res sint infundo. uł inedib undequis deiett᷑
c̃. etiã eaꝵ nomine int̃dictũ cõpetẽ nonẽ am cũ¬
bigendũc. TSiquis denaue uide icctus ẽ. hu¬
ic int̃ dicto locus nonẽ argum̃to eus quideue¬¬
iculo detiactus ẽ. quẽ nemo dixit int̃dicto hoc
uti posse Plane siquis deligneis edib deiectꝰ
fuĩt nemo ãbigit int̃dicto locũ fore. quia qua¬
le. ꝙ ue sit ꝙ solo cohercat. undequis uideicc¬
tus ẽ. hab im̃dictũ. eicit᷑ bisqui possidi.si .¬
ue ciuilit̃. siue nat᷑alit possideat. Nã mat̾ał
tintent int̃dicto utiñtam̃ sicolonus. ¶ dit p̃¬

Expanded text:
alis enim fuerit locus, unde quis ui deiectus est, interdicto locus erit. Proinde et si superficiaria insula fuerit, qua quis deiectus est, apparet interdicto fore locum. Illud utique in dubium non uenit interdictum hoc ad res mobiles non pertinere: nam ex causa furti uel ui bonorum raptorum actio competit: potest et ad exhibendum agi. plane si quae res sint in fundo uel in aedibus, unde quis deiectus est, etiam earum nomine interdictum competere non est ambigendum. Si quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse. Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo ambigit interdicto locum fore, quia qualequale sit quod solo cohaereat, inde qui ui deiectus est habet interdictum. De‹i›citur is qui possidet, siue ciuiliter siue naturaliter possideat: nam et natuterit interdicto uti: non tamen si colonus. Ait pr
Abbreviated transcription (Latin):
sa Cet̃m siquis ab initio uolentẽ inciꝑe. utifr.¬
ui. phibuit. hoc int̾clictũ locũ ñ hab Qergo
ẽ: Deb⁊ fructuarius usũ fructũ uendicare ꝑ¬
tim aũt hoc int̾dictũ ad eũ qui fundo frui ꝓ
hint̃dictũ ñ ꝑtinẽ. siquis uti frui ꝓhibitus ẽ re
obesitẽ siñ usus fructus s⁊ usus sit relictus con¬
petit hocint̃dictũ Exquacũq enĩ causa con.

Expanded text:
sa. ceterum si quis ab initio uolentem incipere uti frsa. ceterum si quis ab initio uolentem incipere uti frui prohibuit, hoc interdictum locum non habet. quid ergo est? debet fructuarius usum fructum uindicare. Pertinet autem hoc interdictuhoc interdictum non pertinere, si quis uti frui prohibitus est re bere. Item si non usus fructus, sed usus si relictus, competit hoc interdictum. ex quacumq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcũ dñs ueniret inpossessio̾nẽ armati eũ ꝓhi¬
Sbuer̃ qui inuaserant possessionẽ: uidieũ ar¬
mis deiectũ Eũigit̃ quicũ armis uenit. pos¬
sumus armis repellere : Si hoc confestĩñ int̃¬
resistere ꝑmissũ nedeiciat᷑ . Si isi deiectus ꝗs
fuĩt. eundẽ deicẽ. ñ ex int̃uallo. Si ex c̃ontinẽ¬
tiscũ pcurator armatus uenit. Et ipse dñs ar¬¬
mis deiecisse uidet᷑. siue mandauit. siue ut
iulianus ait ratũ habuit:. hoc ⁊ifamilia dicñs¬
dũẽ. Nãcũ familia sine me. armata uenit ego¬
ñ uideor. uenisse. sed familia: nsiuissi uł ratũ:
habui. łhoc int̃dictũ. etiã adũsus eũ ꝓponit᷑.
quidolomalo fecit. quoquis armis deiceret᷑:
tuariꝰo apparet. siphibeat᷑. uti frui. fructufũ¬
di: Vtifrui aũt ꝓhibuisse isuidet̃. qui uide-¬
iecit. utentẽ ⁊ fruentẽ. Aut ñ admisit. cũ ex
fundo exissi. nonusus fructus deserendicau¬

Expanded text:
cum dominus ueniret in possessionem, armati eum prohicum dominus ueniret in possessionem, armati eum prohibuerunt qui inuaserant possessionem, uideri eum armis deiectum. Eum igitur, qui cum armis uenit, possumus armis repellere, sed hoc confestim, nresistere permissum, ne deiciatur, sed et si deiectus quis fuerit, eundem deicere non ex interuallo, sed ex continenti. Cum procurator armatus uenit, et ipse dominus armis deiecisse uidetur, siue mandauit siue, ut Iulianus ait, ratum habuit. Hoc et in familia dicendum est: nam cum familia sine me armata uenit, ego non uideor uenisse, sed familia, nisi iussi uel ratum habui. Hoc interdictum etiam aduersus eum proponitur, qui dolo malo fecit, quo quis armis deiceretur:tuario apparet 'si prohibeatur uti frui usu fructu fundi'. Uti frui autem prohibuisse is uidetur, qui ui deiecit utentem et fruentem aut non admisit, cum ex fundo exisset non usus fructus deserendi cau
Abbreviated transcription (Latin):
tim ꝑpetuo cõpetit : quia mearei ꝑsecutio con¬
tinct᷑. ł armis deiectũ quomodo accipinius F
arma sunt. om̃ia tela. hocẽ. fustes. Napides
non solũ gladii. aste. framee ide ropheae pla¬
ne. ⁊ siunus uł alt̃ fustẽ. ł gladiũ tenuit arims
deiectus possessor uidet̃. Plusdicit᷑. Et si in¬
hermes uenerant. simnpsa concertatione. ꝗ in¬
hermes uenerant eo ꝓcessef. ut fustes aut lapi¬
dessumerent uiserit armata s qui armatiue¬
nef. ⁊ si armis non sunt usi addciciendũ. side.¬
ꝯiecer᷑ armatauis factaee uidet sufficitenĩ¬
ꝑ terror arm̃ta ut uideant᷑ armis deiccisse ssi¬
Q quisaũt uisis armatis. qui a libi tendebant¬
ꝓ metu hoc deterritus ꝓfugĩt. non uidet̃ deiec¬
Otus quiañ hoc animo fucr̃. qui armati erant.
senl ⁊ alio tendebant Pinde ⁊ sicũ armatos au¬
dissi uonire metu decessit depossessione: Siuc
uerũ siie falũ su. audiss. dicendũe. ñeẽ eũ ar¬
O mis deiectũ nsi possessio abhis fuĩt c̾apta. si aũt

Expanded text:
petuo competit, quia in ea rei persecutio continetur. Armis deiectum quomodo accipimus? arma sunt omnia tela, hoc est et fustes et lapides, non solum gladii hastae frameae, id est rhomphaeae. Plane et si unus uel alter fustem uel gladium tenuit, armis deiectus possessor uidetur. Plus dicitur, et si inermes uenerant, si in ipsa concertatione qui inermes uenerant eo processerunt, ut fustes aut lapides sumerent, uis erit armata. Qui armati uenerunt et si armis non sunt usi ad deiciendum, sed deiecerunt, armata uis facta esse uidetur: sufficit enim terror armorum, ut uideantur armis deiecisse. Si quis autem uisis armatis, qui alibi tendebant, metu hoc deterritus profugerit, non uidetur deiectus, quia non hoc animo fuerunt qui armati erant, sed alio tendebant. Proinde et si, cum armatos audisset uenire, metu decesserit de possessione, siue uerum siue falsum audisset, dicendum est non esse eum armis deiectum, nisi possessio ab his fuerit occupata. Si autem,
Abbreviated transcription (Latin):
lius diceret̃ ñ ad angulũ referendũ. uł locũ in
quo fuĩt.: ueꝵ etiã ad omẽm partẽ possessionis.
quaquis caruit cũdeicit᷑. TAnnus. in hoc int̃¬
dicto utił ẽ. T Ex cdie quoquis deiectus ẽ. fruc¬
tusatio habet̃. quãuis incet̾is int̃dictis. ex quo
aedita sunt. non retro cõputant᷑. Idẽ ẽ inreb
mobilib quae ibierant. Nã i arũ fructus cõpu¬
tandi sunt. ex quoquis uideiectus ẽ Noñ sõ¬
lũ aũt fructuũtatio inħ int̃dicto habet᷑. Uen̾
cctaꝵ enã utilitatũ habendaẽ Nã ⁊ uiuianũ
refert in hoc int̃dicto. omĩa quaetũꝙ habitu¬
ius ł ad secuturuferat his quideiectus ẽ. siui
deiectus nonẽet restitui. eor aũt litẽ aiuidice
estimari debẽ. eũꝙ tantũ consecutin⁊ quanti

Expanded text:
lius dicetur non ad angulum referendum uel locum, in lius dicetur non ad angulum referendum uel locum, in quo fuerit, uerum etiam ad omnem partem possessionis, qua quis caruit, cum deicitur. Annus in hoc interdicto utilis est. Ex die, quo quis deiectus est, fructuum ratio habetur, quamuis in ceteris interdictis ex quo edita sunt, non retro, computantur. idem est et in rebus mobilibus, quae ibi erant: nam et e‹a›rum fructus computandi sunt, ex quo quis ui deiectus est. Non solum autem fructuum ratio in hoc interdicto habetur, uerum ceterarum etiam utilitatium habenda est: nam et Uiuianus refert in hoc interdicto omnia, quaecumque habiturus uel adsecuturus erat is qui deiectus est, si ui deiectus non esset, restitui aut eorum litem a iudice aestimari debere e
Abbreviated transcription (Latin):
hibi habuit. Tunc siaccipimus. cũ deiceretur.
Et idõ ̃siquid postea desut illic ẽẽ dicendum
crit. inint̃ dictũ uenire: Sicfit ut etiã. si homi¬
nes. uł pecota demoitua sint post dciectionẽ.
Int̃dicto locus sit Deniq scribit uliamis. Fũ
quiuideiecit. ex eo p̃dio inquo homines fue¬
sant ꝓpnus eẽ. ut etiã sineculpa eius mortuis
hominib estimationẽ eoꝵ p̾int̃ dictũ restitu¬
ere debeat: sicuti fur hominis etiã mortuo eo
tenet᷑ huic consequens ẽẽ ait. ut uille quoq
⁊ ediũ incendio consũptaoꝵ pͣtiũ restituere cog¬
det̃ quominus restitueret. Id circo constarea.¬
it. cũ quiui deiecit. quĩꝙ siue dolomalo desi¬
ent possidere. int̾dicto tenĩ. Iblaũtꝰ ait p̃tor.
uͦt nequis ⁊q̃illic ñ habuit ꝯplectat̃ Saneꝙ ait
p̃tor. ibiquomͦ accipimꝰ. utrũ in eo loco ũnꝗs
uideiectus ẽ. a nuõ in om̃i possessione. Et mẽ¬

Expanded text:
ibi habuit'. 'tunc' sic accipimus 'cum deiceretur': ibi habuit'. 'tunc' sic accipimus 'cum deiceretur': et ideo et si quid postea desiit illic esse, dicendum erit in interdictum uenire. sic fit, ut, etiamsi homines uel pecora demortua sint post deiectionem, interdicto locus si‹t›. Denique scribit Iulianus eum, qui ui deiecit ex eo praedio, in quo homines fuerant, propius esse, ut etiam sine culpa eius mortuis hominibus aestimationem eorum per interdictum restituere debeat, sicuti fur hominis etiam mortuo eo tenetur. huic consequens esse ait, ut uillae quoque et aedium incendio consumptarum pretium restituere cogdetur, quo minus restitueret. Idcirco constare ait eum, qui vi deiecit quique vi sine dolo malo desierit possidere, interdicto teneri. "Ibi" autem ait praetor, ut ne quis et quae illic non habuit, complectatur. Sane quod ait praetor "ibi", quomodo accipimus? utrum in eo loco, unde quis vi deiectus est, an vero in omni possessione? et me
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ quic quid dãm senserit. obħ ꝙ deiectus ẽ. retu¬
ꝑare deb Pristina enĩcausa restitin ei deb qͣ
habiturus erat si non fuissi. deiectus. ¶Si fundꝰ
aquo expulsussũ mib. restitutus ẽet. Cetẽ uero
resquaeus ablate sunt ñ restituant᷑. hic dicen¬
dũẽ. int̃dictũ. nichilominus tenere. quiauers
ẽ. ui esse deiectũ Plane siquis uelit depossesfi¬
one quidẽ rei soli. ꝑhoc int̃dictũ expiri. Dertb¬
uõ mobilib ad exhibendũ actione. potest
hocinsuo arbitno habere. Et ita iulianus scti¬
ibihabuit. sic accipimus. ut om̃s res continean¬
tNonsolũ que ꝓpͥe ipsius fuer̃. Uen etiã si
quae apud eũ deposite. ł ei cõmodare. uł pign¬
erate. quaꝵq usũ. ł usufructũ uł custodiam
habuit. uł siquae ci collocate funt. Cũ enĩ di¬
cat. p̃tor habuit. Omĩa ħ habendi ũbo conti¬
nent᷑. Nectissime aũt p̃tor addididit. tunc

Expanded text:
est, quidquid damni senserit ob hoc quod deiectus est, reciest, quidquid damni senserit ob hoc quod deiectus est, reciperare debet: pristina enim causa restitui debet, quam habiturus erat, si non fuisset deiectus. Si fundus, a quo ui expulsus sim, mihi restitutus esset, ceterae uero res, quae ui ablatae sunt, non restituantur, hic dicendum est interdictum nihilo minus tenere, quia uerum est ui esse deiectum. plane si quis uelit de possessione quidem rei soli per hoc interdictum experiri, de rro mobilibus ad exhibendum actione, potest hoc suo arbitrio habere, et ita Iulianus scriit praetor: 'quaeque ibi habuit', sic accipimus, ut omnes res contineantur, non solum quae propriae ipsius fuerunt, uerum etiam si quae apud eum depositae uel ei commodatae uel pigneratae, quarumque usum uel usum fructum uel custodiam habuit, uel si quae ei locatae sunt: cum enim dicat praetor 'habuit', omnia haec habendi uerbo continentur. Rectissime autem praetor addidit 'tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dus exquib non hac m̃te recedimus. ut a¬
mittẽ possessionẽ ullemus idẽẽ. EEũ quincꝙp
animoqͣ. corpore possidebat. Ingredi aũt ⁊in
accipit. Iuim ui repellert. licere. Cassius scribit
Idq iusnata cõparat᷑ : Apparet aũt inquit ex
eo arma armis repellere. licere. PUi possidere
eũ defimendũ ẽ qui expulsouetẽ possessore ad¬
qui sitã ꝑuim possessionẽ obtur⁊. aut quimhoc
ipsũ aptatus ⁊ p̃paratus uenit. Ut contͣ bonos
mores auxiliũ. ne ꝓhibi possit. ingrediens in
possessionẽ facit S qui ꝑt̃ possessionẽ suã
retinuĩt. Labeoait. nonui possiđe Idẽ labeo
ait. cũ quimetu turbe ꝑt̾ritus fugĩt. uidi uide
iectũ St põponiusait. Uim sine corpore aliqͦ
locu non bab̾e. ergbetiã eũ qui fugatus ẽ. super¬
uenientib quibdã. Sulli uioc̃cupauer̃. posses¬
sionẽ. inder uidcicctũc. Quia meui possidebat.
si ab alio deiciat᷑. hab intdictũ s quiuideattus

Expanded text:
 non hac mente recedemus, ut omississe possessionem vellemus, idem est. Eum, qui neque animo neque corpore possidebat, ingredi autem et accipitur. Vim vi repellere licere Cassius scribit idque ius natura comparatur: apparet autem, inquit, ex eo arma armis repellere licere. Vi possidere eum definiendum est, qui expulso uetere possessore adquisitam per uim possessionem optinet aut qui in hoc ipsum aptatus et praeparatus uenit ut contra bonos mores auxilio, ne prohiberi possit ingrediens in possessionem, facit. sed qui per uim possessionem suam retinuerit, Labeo ait non ui possidere. Idem Labeo ait eum, qui metu turbae perterritus fugerit, ‹ui› uideri deiectum. sed Pomponius ait uim sine corporali ui locum non habere, e‹r›go etiam eum, qui fugatus est superuenientibus quibusdam, si illi ui occupauerunt possessionem, uideri ui deiectum. Qui a me ui possidebat, si ab alio deiciatur, habet interdictum. Qui ui deiectus
Abbreviated transcription (Latin):
LPI RIUS. lib sexage¬
simo octauo aded̾. Pretor ait.
Quominus illi influmine publi¬
co. npaue eius opus facẽ ripe: agnue. quicit¬
caripã c̃. tuendicausa liceat. dũne obid na¬
ugatio detĩor fiat. Sitibi dapni infecti in
annos decẽ. urribon arbitrii. uł cautũ ł sa¬
tis datũc̃. aut ꝑ illũ nonstat. quominus ui
ueto Ripas fluminũ publicoꝵ reficere: mi¬
ni te utił simũẽ. Sicutugit᷑ deuia publica re¬
ficienda int̃dictũ ꝓpositũ ẽ. ita etiã deripa fl¬
uminis minuenda ꝓponendũ furtsmento adi¬
cut dũne obid nauigatio detĩor fiat. Illa enĩ
pno futuro deb uł cauẽ. uł satisdart. scdm̃ q̃li¬
taẽ ꝑsone. Et hocint̃ dictũ expressũe. ut dãpra
in fecti in annos decẽ umboni arbitratu uł caue.¬
at̃. uł satis det̃. dabit̃ aũt satisuicinis. Si his
quitrans flum̃ possidebt̃. ⁊ enĩ curandũ fuit. ut
cisante opus factũ caueret᷑. Nã post opus factũ.
psequendi hocint̃ dicto nulla facultas suꝑ est.

Expanded text:
lpianus libro sexagensimo octauo ad edictum. Praetor ait: 'Quo minus illi in flumine publico ripaue eius opus facere ripae agriue qui circa ripam est tuendi causa liceat, dum ne ob id nauigatio deterior fiat, si tibi damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel cautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quueto'. Ripas fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit. Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim no futuro debet uel cauere uel satisdare secundum qualitatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel caueatur uel satisdetur. Dabitur autem satis uicinis: sed et his, qui trans flumen possidebunt. Etenim curandum fuit, ut eis ante opus factum caueretur: nam post opus factum persequendi hoc interdicto nulla facultas superest,
Abbreviated transcription (Latin):
infactũ actionẽ his cõpetẽ. alit̃ atꝙ siui arma¬
tansus sit adũsus libtũ patronus. ł adũsus. li¬
bos parens. nã hic int̃dictũ cõpetit. Thocint̃ dic¬
tũ ⁊ hedi. ⁊ cct̃is successorib cõpetit.¶Non alii a¬
aũt. quã ei qui pͥossidi. int̾dictũ un ui cõpetẽ

Expanded text:
actum actionem his competere. aliter atque si ui armata usus sit aduersus libertum patronus uel aduersus liberos parens: nam hic interdictum competit. Hoc interdictum et heredi et ceteris successoribus competit. Non alii autem, quam ei qui possidet, interdictum unde ui competere
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ relictomox reũtens ꝓhibitus sit ingredi
uł adipsũ p̃diũ. uł siquiscũ in medioitinẽ. de¬
tinuĩt ⁊ lpse possederitꝰ. udeiectus uidetͣ ãd¬
emisti enĩ ei possessionẽ quã animo retinebat.
⁊ sinon corpore. TꝘ uulgo ducit᷑. estiuoꝵ hib̃.¬

Expanded text:
suorum relicto, mox reuertens prohibitus sit ingredi suorum relicto, mox reuertens prohibitus sit ingredi uel ipsum praedium, uel si quis eum in medio itinere detinuerit et ipse possederit, ui deiectus uidetur: ademisti enim ei possessionem, quam animo retinebat, etsi non corpore. Quod uolgo dicitur aestiuorum hiber
Abbreviated transcription (Latin):
negi se. ẜuu ut familiã defendere. cogendus ẽ.
pati hocterdictũ. adhoc scilic⁊ ut ꝙ adeũ ꝑue¬
nit. restituat. T Si filius familias. uł mercenna¬
rius uideiecert. utile int̾dictũ cõpetit ¶ Si
petit᷑ post inchoatũ lib̾ale iudiciũ utar in¬
t̃dicto. ⁊ libiudicatus fuĩt. ⁊ apparuent igno¬
rante eo a seruis eius ui me deiectũ inpossessi¬
Sonẽ restituar. T Ꝙ ẜuus uł ꝓcurator. ut colo¬
nus teni. dñs uidet̃ posiđe. Et idõ is dciectiss
ipsedeici depossessione uidet̃. etiã sugnori
cosdciectos. ꝑ quos possidebat: Et siquis igit᷑
alius ꝑquẽ possidebã deiectus fũĩt mĩchi ꝯ¬
petẽ int̾dictũ nõmini dubiũẽ. T̃nt̃dictũ aũt
hocnulli cõperit. nisiei qui tẽ cũ deicerẽt̃ pos¬
sidebat: Nec alius deieci uifusẽ quãꝗ possicdi.¬
¶ Siue aũt corpore. siuic animo possidens. quis
deiectusẽ. Palãt̃ eũ udeiectũ uidi Id circoq
siquisdeagro suo uł de donio ꝓcessissi. nemine

Expanded text:
us est pati hoc interdictum, ad hoc scilicet, ut quod ad eum peruenit restituat. Si filius familias uel mercennarius ui deiecerit, utile interdictum competit. Si petitur, post inchoatum liberale iudicium utar interdicto et liber iudicatus fuerit et apparuerit ignorante eo a seruis eius ui me deiectum, in possessionem restituar. Quod seruus uel procurator uel colonus tenent, dominus uidetur possidere, et ideo his deiectis ipse deici de possessione uidetur, etiamsi ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum nemini dubium est. Interdictum autem hoc nulli competit nisi ei, qui tunc cum de‹i›ceretur possidebat, nec alius deici uisus est quam qui possidet. Siue autem corpore siue animo possidens quis deiectus est, palam est eum ui deiectum uideri. idcircoque si quis de agro suo uel de domo processisset nemine
Abbreviated transcription (Latin):
uoationem quic quam operiꝰ
fiat aute quam inuciatio co¬
nussa ffat uel ince nunciatio¬
liis ouusse satisdatio deopere
restituendo fuent interposif
quid igitur facit ⁊ si ius faci¬
endi habuerit tamen esse in¬
terdictuni pretoris facere
uitetur ⁊ ideo hoc costruere
cogitur. Siue autem uacuuᷤ

Expanded text:
ationem quicquam operis fiat, antequam vel nuntiatio missa fiat vel vice nuntiationis missae satisdatio de opere restituendo fuerit interposita. qui igitur facit, etsi ius faciendi habuit, tamen contra interdictum praetoris facere videtur et ideo hoc destruere cogitur. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ litium silic cã. Nap̾ut labeo¬
nem proponitur fossa uetus
eẽ agrorum siccandoꝵ causa
nec memoriam extare qñ facta
ẽ. hanc infirmior uitinus ñ
purgabat. sic fiebat ut restan¬
gnatione eiꝰ aqua fundo nr̃o
nocet̃. dicit igitur labeo aq̃ plu
pluuie arcende cum inferio¬
re agi pose ut aut ipse purga¬
rx. aut patẽtur te ĩpristinũ
statum eam recducere. Pt̃a si in
ꝯfinio fosa sit. neq purgari ui¬
cinus patiatur eam parte q̃ tͥ
accedat. p̾se te magis agẽ aq̃
pliuue artende labeo att¶ Ca¬
sius aut̃ scribit siqua oꝑa aq̃
mit̾tende cã publica auctoĩ¬
tate facta sit. iaq̃ pluiue ar¬
cende actione nõ uenire. I eadẽ
causa ẽẽ ea quoꝵ memoria uetũ¬
tas excedit Apiit ãtegiũ uͦ rela¬
damẽ. eam fossam exqua ad ĩ¬
feĩorem fundum aqua descẽð
cogendum eẽ uiciꝰnũ purgaẽ
siue extent fosse memõie siũ
ñ extet. quod ⁊ ipse puto ꝓbã¬
dum Utemuarus ait aggerem
qui infũdo uicinierat iuis aq̃ de

Expanded text:
 litium causa. Apud Labeonem proponitur fossa uetus esse agrorum siccandorum causa nec memoriam extare, quando facta est: hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiebat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluuiae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam redigere. Praeterea si in confinio fossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accedat, posse te magis aquae pluuiae arcendae Labeo ait. Cassius autem scribit, si qua opera aquae mittendae causa publica auctoritate facta sint, in aquae pluuiae arcendae actionem non uenire in eademque causa esse ea, quorum memoriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini erat, uis aquae
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ auicinis.: Plane sifo̾sa ui¬
reficta ut cuius memoria nõ
extat agitecump̾se aq̃ pluiuie
arcendent᷑ refinas ¶idem labõ
ait utcumq̃ritur anmemoia
lẽ adliquidum exꝗrendum
s suficire siꝗs sciat factũ eẽ
au̾terit neaqua ad eũ ꝑu ẽiat
⁊ hocmͦ fit effectũ ut uicinono
noceat᷑ agicũ eo aq̃pliuuear¬
cẽde non posse aq̃ enĩ arcere.
ħ est cũrare ne influat. q̃ sẽteti
ꝙ offiliu scribit si fundirtiuis
uicino ẜuiat. ⁊ ꝓpt̃a aqã reci¬
piat cessessare aque pliuuear¬
cende actionẽ sitm tiltra mo¬
putat. siꝗs uicino ceffit ius ei
eẽ aquã immittere aq̃plinu
um relatumẽ. eũ in cuiꝰ fun¬
do aqua oritur fullonicas cir¬
ca fontem instituisse ⁊ ex hi a¬
quã mn fundũ uicͥinũ ĩmatẽ
cepisse att ergo ñteneri eum a¬
q̃ pluuie arcende accõe. Si tm̃
noceãt aq̃pluuie arcende cũ
icino agere pꝰse. Qđinĩ nõ ẽ¬

Expanded text:
tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse aquae pluuiae arcendae, ut reficias. Idem Labeo ait, cum quaeritur, an memoria lem ad liquidum exquirendum, sed sufficere, si qui‹s› sciat factum es‹sauerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noceatur, agi cum eo aquae pluuiae arcendae non posse: aquam enim arcere hoc esse curare, ne influat. quae sentenquod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam recipiat, cessare aquae pluuiae arcendae actionem, sic tamputat, si quis vicino cesserit ius ei esse aquam immittere, aquae pluviae um relatum est eum, in cuius fundo aqua oritur, fullonicas circa fontem instituisse et ex his aquam in fundum vicini immittere coepisse: ait ergo non teneri eum a pluviae arcendae actione. si tamen noceant, aquae pluviae arcendae cum vicino agere posse: quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siuiemus ꝗ iͣgrum solebat ẽto
tp̃r anni irrigare ortum illic fece¬
rit ceꝑitqr assidua irrigatione
uicino nocere ait offiliuis neq̃
dap̃ni infecti neq̃ ap̃pluiie ar¬
cende actione eum teneĩ n locũ
ꝯplanauit eoq facto citior aq̃
¶aq̃ pluie arcende non nisi eũ
ł eneĩ qui in suo op̾facrat receptũ

Expanded text:
 uicinus, qui aruum solebat certo tempore anni rigare, pratum illic fecerit coeperitque adsidua irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infecti neque aquae pluuiae arcendae actione eum teneri, nisi locum complanauit eoque facto citatior aqua Aquae pluuiae arcendae non nisi eum teneri, qui in suo opus faciat, receptum
Abbreviated transcription (Latin):
siquis faciat aq̃ pluue accõe
eumtẽnẽi aiunt Idẽ arunt si
aqua nt̃altter decurrat aq̃plu¬
uie arcende actionẽ cessare
Quod ⁊ si opere fac̃to aquam
uł insuperiorem partem re¬
pellitur aut in ĩferiorẽ deri¬
uatur aq̃ pluuie arcende ac¬
tionẽ ꝯ petere . Idem aiunt si¬
aqua pluiuã in suo retinere
uł suꝑ fiuentẽ exuicini fũdo¬
insuum deriuare dũ opꝰ in a¬
lieno nõ fiat: om̃ib iuseẽ p
dẽe enĩ sibi unusquiq dũ alii
hoc noĩe teneri. I deniq mar¬
cellus subscribit cũ eo ꝗ ĩ suo
fundo subfodiens uicini fon¬
tem aũtit nichilp̾se agi nec
dedolo accõnem.⁊ sane ñ de¬
ber hãe sinõ ammo uicino
nocẽdi s suũ agrum meliorem
faciendi id fecit. Item sciẽcdũ
ẽ hãc actionem uel superioĩ¬

Expanded text:
si quis faciat, aquae pluviae actione eum teneri ait. Idem aiunt, si aqua naturaliter decurrat, aquae pluviae arcendae actionem cessare: quod si opere facto aqua aut in superiorem partem repellitur aut in inferiorem derivatur, aquae pluviae arcendae actionem competere. Idem aiunt aquam pluuiam in suo retinere uel superficientem ex uicini in suum deriuare, dum oplieno non fiat, omnibus ius esse prodesse enim sibi unusquisque, dum alii hoc nomine teneri. Denique Marcellus scribit cum eo, qui in suo fodiens vicini fontem avertit, nihil posse agi, nec de dolo actionem: et sane non debet habere, si non animo vicino nocendi, sed suum agrum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem vel superio
Abbreviated transcription (Latin):
tinentib ꝓfluens ĩmeũ agrũ
defluit eiq noceat: aq̃ pluuie ar¬
cende cẽ acconem. ¶ sicut auĩ
opus factũ ut aqua pluuiam no
ne aqua que alio ꝗn decurrens
agro meo ꝓ derat huic ꝓsit offiliꝰ
igitur ⁊ labeo putant agͥiñ p̾se: ̃
lato eo aquanairaliter adimfe¬
rioremagrum ꝑueniens noce.¬
at labõr existimat aq̃pluuie
arcende aginõpꝰse. Semꝑ enĩ
hanc seruttutem imferioꝵ p̃
dioꝵ ẽ. ut natura ꝓfluenteo
aqua exerpiant ꝑlane sippr̃¬

Expanded text:
grum defluat eique noceat, aquae pluuiae ar‹c›endae esse actionem. Sicut autem opus factum, ut aqua pluuia mihi nocne aqua, quae alioquin decurrens agro meo proderat, huic prosit. Ofilius igitur et Labeo putant agi non posse, lato eo aqua naturaliter ad inferiorem agrum perueniens noceat, Labeo existimat aquae pluuiae arcendae agi non posse: semper enim hanc esse seruitutem infer‹ior›um praediorum, ut natura profluentem aqu
Abbreviated transcription (Latin):
labeo ꝯfiretur. ¶Qeniq a ait
deconditionib agroꝵ quadã
agri magna sint flumina. li
lex nsit agroeicta. ⁊agrirã aꝙ
eẽ ẜuandam. ⁊ semꝑ inferio¬
rẽ suꝑioĩ seruire atq ħ in cõ¬
modum naturalit̃ pati ĩ feĩo¬
rem agrum asuꝑiori. ꝯpẽsaẽ¬
ꝙ debere cum alio ꝯmodo.
Sicut enã oĩs pimguetudo
t̾̃re ad eũ decurrit. ita etiã aq̃
in ꝯmodum ad eum defluẽt̃
Titm̃ lexagͥ non inueniat᷑
ueiꝰtatem uicem legis tenere
sequimur ũt ubi ẜuitꝰ ñm

Expanded text:
Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam agris magna sint flumina, liclex non sit agro dicta, agri naturam esse seruandam et semper inferiorem superiori seruire atque hoc incommodum naturaliter pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum alio commodo: sicut enim omnis pinguitudo terrae ad eum decurrit, ita etiam aquae incommodum ad eum defluere. si tamen lex agri non inueniatur, uetustatem uicem legis tenere.sequimur, ut, ubi seruitus non
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ functa. liberi titii si cautioᷤꝰ¬
nem ex ẽsensu muliẽis aecepe.¬
rint ẽtributioni ꝓp̃t̃ falcidiã
ex ꝑsona suatenebũt᷑ scũ
pater in extremis inte ꝯstitut
emãcipato filio q̃ damsine ꝯ¬

Expanded text:
diem functa liberi Titii si cautionem ex consensu mulieris acceperint, contributioni propter Falcidiam ex persona sua tenebuntur.Cum pater in extremis uitae constitutus emancipato filio quaedam sine
Abbreviated transcription (Latin):
adsabinum Pła¬
annum incesimum ꝯpleuerit
tario seruum legatu manu misĩt
moꝵ legatarius repucdiauert
manumi sũ lib̃m fore placuit

Expanded text:
ad Sabinum.Plaannum uicensimum compleuerit,tario seruum legatum manumiserit, mox legatarius repudiauerit, manumissum liberum fore placet
Abbreviated transcription (Latin):
causa donant̃. Iqn̾od presens p̾¬
sentidat mortis causa capi ĩ telli¬
git̃. ⁊ quod ñ cãdit in spem doã¬
tionis : et enĩ cum te̾tam̃tosuo ꝗs
pamfilũ seruum suũ libm eẽ iꝰsit

Expanded text:
causa donatur quod praesens praesenti dat, mortis causa capi intellegitur et quod non cadit in speciem donationis. etenim cum testamento quis suo Pamphilum servum suum liberum esse iussit,
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑuenire. Siue aut̃ expͥmat᷑
in cẽtu uluti inenptione. hoc
ut manumittatur suie ñ expͥ¬
matur. Uerius ẽ lib̃tatem ẽpe¬
tere. Ergo ⁊ si forte quis sic cõ¬
parauit suinũmis necũ manum᷑¬
tat begnignaẽ oppinio dicen¬
cum ei nom̃ enptionis ĩmagi
narius iste enptor sͥ accõmo¬
d. Preterea nichil ei absit Nicͥ
aũt interẽ. a quo quis siuis nũ
ematur afisco. uł aciuitate uł¬

Expanded text:
tem peruenire.Siue autem exprimetur tem peruenire.Siue autem exprimetur in contractu uelut in emptione hoc 'ut manumittatur' siue non exprimatur, verius est libertatem competere. Ergo et si forte quis sic comparaverit suis nummis, ne eum manumittat, benigna est opinio dicencum et nomennarius iste emptor accommodet et praeterea nihil ei absit.Nihil autem interest, a quo quis suis nummis ematur, a fisco uel ciuitate u
Abbreviated transcription (Latin):
eum reclemit ꝯꝑaretur. ꝓinsiue a¬
expeculio qđ aduenditorẽ ꝑtin:
siueaduẽnitio lucro. siue amicibñ¬
firio uel liberalitate uł ꝓrogante
eo uł promitente uł se delegate
ut̾ inse recipiente debrtũ recẽptꝰ
sit. credendumẽ suis mũmis eum
redenptum. Satis ẽ enĩ quodhis ꝗ
ẽp̃tionisuũ nom̃acẽmodaũt i
chil desuo impend̾. siab ingnoto
enpuu̾sit. p̾tea aut̃ pretium suũ¬
ei obtulit̃ dicendum erit ñ eẽ au¬
diendũ. ab mitio eñĩħagi deb
ut ĩmaginaria fieret enptio. ⁊ ꝑ
fidem ccͣtus interenptorẽ ⁊ ẜuũ
agatur. Siue igͥ. nõ ħ ab initio
eẽt actum ut suis nũmis reclimẽ¬
tur. siue h acto nũmos ẜuus nõ
dedĩt cessabit. lib̃tas. Unde q̃ ri
poterit. sicum ħ ab initio eẽt actũ ẽ
festinauĩt̃ ut ⁊ pretium num eã¬
ret. anpostea ei satis facto seruus
ꝯstitutione uti p̾sit ⁊ puto p̾se ꝓ¬
iñ ⁊ si ei nũmos ꝓrogaũt enptor
cum ei paruit̃. poterit ad lib̃ta¬

Expanded text:
eum redemit, comparatur. proinde siue ex peculio, quod ad uenditorem pertinet, siue ex aduenticio lucro, siue etiam amici beneficio uel liberalitate uel prorogante eo uel repromittente uel se delegante uel in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est enim, quod is, qui emptioni suum nomen accommodauerit, nihil de suo inpendit.Si ab ignoto emptus sit, postea autem pretium suum optulerit, dicendum erit non esse audiendum: ab initio enim hoc agi debet, ut imaginaria fieret emptio et per fidem contractus inter emptorem et seruum agatur.Siue igitur non hoc ab initio esset actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas.Unde quaeri poterit, si, cum hoc ab initio ‹e›sset actum, emptor festinauit et pretium numerauit, an postea ei satisfacto seruus constitutione uti possit: et puto posse.Proinde et si ei nummos prorogauit emptor, cum ei pariauerit, poterit ad liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tiones factas in eos quos lex ꝓh¬
ib capere. in eadem causa h¬
faberi qua eeñt qui t̾etam̃to is
legata eent̃ quib capere ꝑ legẽ
ñ licẽt. Nex hoc senatus . cͦ. mł
te ⁊ uarie quetiones agitant᷑
deꝗb paucareferamꝰ. s doatiõ
dicta est adono quaĩ doni dati¬
o. tracta agrecis. nam ita clicunt
 mortis causa lõgne differt do¬
natioab alia u̾a ⁊ sabsoluta do¬
natio ẽ ꝗ̃ ita proficis citur ut nł¬
lo casu reuocetur ⁊ ibi ꝗd onat.
illũ potius quam se hab̾e ma¬
uult. At is quimoitis cã doãt
se cogitat quod amore uite rece¬
pissȩ potius quam dedise muui¬
uult. ⁊ hocẽ quod uulgo dr̃ se
potius habere uult quã eum
cu donat. Illum deniq. poti
quam hr̃demsuum Ergo qui
mortis causa doãt. qua parte
se cogitat negotium geit̃ .s. ut
cum comualuerit reddat᷑ sibi
us. aut aliꝗd contingat. ⁊ in
istis ꝯditios equitur ¶mort̾i
causa doratio fit multis mod̾i
alia extra suspuionem illius

Expanded text:
tiones factas in eos, quos lex prohibet capere, in eadem causa haberi, in qua essent, quae testamento his legata essent, quibus capere per legem non liceret. ex hoc e quaestiones agitantur, de quibus pauca referamus. Donatio dicta est a dono quasi dono datum, rapta a Graeco: nam hi dicunt mortis causa donatio longe differt ab illa uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo casu reuocetur. et ibi qui donat illum potius quam se habere mauult: at is, qui mortis causa donat, se cogitat atque amore uitae recepisse potius quam dedisse mauult: et hoc est, quare uulgo dicatur: 'se potius habere uult, quam eum cui donat, illum deinde potius quam heredem suum'.Ergo qui mortis causa donat, qua parte se cogitat, negotium gerit, scilicet ut, cum conualuerit, reddatur sibi: us, aut ut aliquid optingat, et in istis condictio sequitur. Mortis causa donatio fit multis modis: alias extra suspicionem ullius
Abbreviated transcription (Latin):
.F. recepit. ⁊ cõuenit. ut sititi¬
us añ ipsam uita decesis. ꝓͥe¬
tas adeam rediret sip̾tea suꝑ¬
stitib lib̾is titu mortua fuis
tne acdeos bona ꝑtinẽñt I¬
gitur sires singulas. hr̃des lu¬
tu titii uendicent. doli ñ inu.¬
tilit̾ ꝓponetur exceptio bone
fidei aut̃ uiditio comstitu¬
toq̃rebatur. anmulier ꝓnis¬
tere sedebeat bona cũ more¬
retur filiis nni restitutura
Incurrebait esitatio nextore e

Expanded text:
 recepit et convenit, ut, si Titius ante ipsam vita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii mortua fuisset, tunc ad eos bona pertinerent. igitur si res singulas heredes Lucii Titii vindicent, doli non inutiliter opponetur exceptio. bonae fidei autem iudicio constituto quaerebatur, an mulier promittere debeat se bona, cum moreretur, filiis Titii restituturam. incurrebat haesitatio non e
Abbreviated transcription (Latin):
dL. llut generalit̾ memi¬
nisse oportebit doãtiones mor¬
tis causas factas legatis ꝯparatsa
b ꝗ cumor igitur inlegatis iuris ẽ¬
ã donati

Expanded text:
llud generaliter meminisse oportebit donationes mortis causa factas legatis comparatas: quodcumque igitur in legatis iuris ea donati
Abbreviated transcription (Latin):
uirum ⁊ uxorẽ mortiscausa
donttionemita fieri sidona¬
tor ustissimum metũmor¬
tis hãt neratius sufficere ex¬
timationem donantis hãc ẽẽ
ut moritin se puter : qͤ ita ne¬
quod magis intuendũ ẽ.¬
causa donatum sit.iideamui
cuius mors ĩspiei debeat. ut
sit. locus cõditioni dñiͣn ipĩ¬
us serui.S magis cius ĩ spiti¬
edam ẽ. cui donatum eẽt stm̃

Expanded text:
irum et uxorem mortis causa donationem ita fieri, si donator iustissimum mortis metum habeat. Neratius: sufficere existimationem donantis hanc esse, ut moriturum se putet: quam iuste nequod magis tuendum ecausa donatum sit, uideamus, c‹u›ius mors in‹s›pici debeat, ut sit locus condictioni, domini an ipsius serui. sed magis eius inspicienda est, cui d
Abbreviated transcription (Latin):
apriutto cuiusq fit sexus isqui
emit sͥ siminor sit .xx. annis qui
uendidit intͥeruenit ꝯstitutio
nec cõparantis quidem etas specta¬
tur᷑. Nam ⁊ sipupillus emat equ
ẽ eum fidem implere. eũ sine dã¬
pno eius ħsit futurũ. Idem ⁊ si
yiuis ẽ. In illis sane ẜuis ñ in ter

Expanded text:
priuato, cuiusque sit sexus is qui emit. sed et si minor sit uiginti annis qui uendidit, interueniet constitutio. nec comparantis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est.In illis sane
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i modo capere uidebor tã qũa
pecunam inquantam acredito¬
re meo liberatus fuero q̃uod si ab
eodem egostipulatu fuero eate¬
nus capere extimad ero quatenu
debitor soluendo fͤerit. nã ⁊ si cõ¬
ualiuss creditor idemey doãtor
ꝯ ditioẽ aut infactum actione
debitoris obligõnem dũtaxat
preciper Ititia cirographa debi¬
toꝵ suoꝵ. septitii ⁊ meiui dona¬
tura illis egregie dedit. ⁊ rogauit
exritit. egregia aũt u rogata eat̃
cyrografa septitio ⁊ meuio sup̃scͥp¬
tis dedit. queritur. simeuia h̃rs
summam q̃ debebat᷑ excyrogphy¬
ssuprascriptis petat ł ipsa ãexce¬
ptione excludip̾sit repondi m̃e¬
uiam uł pacti ꝯuenti uł doli.m.
exceptione sub moueri p̾se s
hominem noxe noie uł alia obli¬
gatum mortis causa acceꝑit . tm̃
accepisse intelligendiis ẽ. quã:¬
tiis homo uenire potuiss. idem
infundo qui obligatus ẽ. obser¬
uaĩ potit̃. ut p̃tium excutiat᷑¬

Expanded text:
omnimodo capere uidebor tantam pecuniam, quanta a creditore meo liberatus fuero. quod si ab eodem ego stipulatus fuero, eatenus capere existimandus ero, quatenus debitor soluendo fuerit: nam et si conualuisset creditor idemque donator, condic‹t›ione aut in factum actione debitoris obligationem dumtaxat reciperet.Titia chirographa debitorum suorum Septicii et Maeuii donatura illis Ageriae dedit et rogauit extitit: Ageria autem, ut rogata erat, chirographa Septicio et Maevio supra scriptis dedit. quaeritur, si Maevia heres summam, quae debebatur ex chirographis supra scriptis, petat vel ipsa crespondit Maeuiam uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri posse.Qui hominem noxae nomine uel alias obligatum mortis causa acceperit, tantum cepisse intellegendus est, quanti is homo uenire potuisset. idem in fundo qui obligatus est obseruari poterit, ut pretium excutiat