comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquib dã exhis heditatẽ. unoeoꝵ defuncto
siconditio substitutionis exttit alio hẽde
partẽ suã repudiante adsuꝑstites toia por¬
tio ꝑimebit. quĩ inuicẽ moninẽ causã sin¬
głi substituti uidebuntur. ubi enĩ quis hẽ¬
des. instituit ⁊ itascͥpsit. eosq inuicẽ substi¬
tuit: hũ substituti uidebunt᷑ ꝗhẽdes extiter᷑¬
lp̃ ł .ii.q̃. SSiiplures sint instituti ex diũsis
partib ⁊ om̃s inuice̾ substituiti pleꝵꝙ c̃dn¬
dũ ẽ. exlsdẽ partib substitutos. ex quib. institu¬
risunt. ut sib iforte unus exuncia scdĩ ex
octo: t̃cius ex quadrante sit młlitie r epudi¬
ante tc̃io in nouẽ partes diuidant quadran¬
tẽ. feratq octo partes quiex besse institutꝰ
fuãt. nnã partẽ: quiexuncia scͥptus ẽ. n̾for¬

Expanded text:
busdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portinebit, quoniam inuicem in omnem causam singuli substit‹u›i uidebuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: 'eosque inuicem substituo', hi substitui uidebuntputationum Si plures sint instituti ex diversis partibus et omnes invicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiante tertio in novem partes dividatur quadrans feratque octo partes qui ex besse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas sic factum eẽ testam̃tũ: utexeo
adiri hẽditas poiut. ¶ ad sub stitutos pupa¬
lares ꝑtinent. ⁊ si que postea pupillisob¬
uenerunt. Neꝙeiũ siuis bonis testator
substituit: s inpub̾ib cũ exhẽdato sub¬
stituẽ quispossit. nͥ mͥꝓponas militẽ eẽ
qui substituit hẽdẽ lacm̃te. uteasola ue¬
lit ad substitutũ ꝑtinẽ. quẽ ase ᷤ aopsti¬
tutũ ꝑuenet ¶Inairogato quoq inpubẽ di¬
cimꝰ ad substitutũ eiꝰ ab arrogatore datũ.
ñdełe ꝑtuere. ca quehabet. si arrogatus
ñeẽt. si easolaque ip̃e eidedĩt arrogator.
nͥ forte distingimus. utquartã quid̃ quã
om̃imõ ex rescpͥto diui pũ debuit ei relinq̃re:
substitutus hab̾e ñpossit. suꝑfluũ hat̃.¬

Expanded text:
sse factum testamentum, ut ex eo adiri hereditas possit. Ad substitutos pupillares pertinent et si quae postea pupillis obuenerint: neque enim suis bonis testator substituit, sed impuberis, cum et exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt. In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator: nisi forte omnimodo ex rescripto divi Pii debuit ei relinquere, substitutus habere non possit, superfluum ha
Abbreviated transcription (Latin):
hãt reliquu libieiꝰ. hisq dũtaxat bõa
sua c̃ferat. S ⁊ si filium ⁊ ex eo nepo
tem pat̾ emancipauerit. filiꝰ solus ue
quoq qui ĩ potestate nũqũã fuert̃.
Nec sui hĩddis locũ optinuert. uocãt᷑
ad .b.p. parẽtũ. Nã filiꝰ emãcipatꝰ re¬
ei qui ĩpotestate relictꝰ sit patͥs emã¬
cipati .b. possessio. ⁊ si post emã tipati¬

Expanded text:
at, reliquum liberi eius, hisque dumtaxat bona sua conferat.Sed et si filium et nepotem ex eo pater emancipauerit, filius solus uenquoque, qui in potestate numquam fuerunt nec sui heredis locum optinuerunt, uocantur ad bei, qui in potestate relictus sit, patris emancipati bonorum possessio: et si post emancipati
Abbreviated transcription (Latin):
tascriptꝰ heres alt̃ filius qui posses¬
sionẽ accepit. ł iure cuuli ꝯtentꝰ ñ ac¬
cepit. legata p̃cipua nõ habebit¬
lem portionẽ diuuspius conseruari
de nũo lib̾oꝵ eẽ debeat. is cuilegatũ
datũ ÷ ut id ferre possit a filio ccͣta
bulas bonoꝵ possonẽ accipiente:⁊ pla¬
c⁊ sufficere in ea necessitudine tc̃ ẽẽ:
qnͣdo dies legati cedit.
Parcelł. Qui filium emanci¬
pauerat.⁊ nepot̾ẽ ex eo retinuerat
in potestate. testam̃to filium ex he¬
redauit. nepotẽ ex aliqua parte ĩ¬
stituit heredẽ. ⁊ aliũ filium emanci¬
patum pret̾iit. potest defendi nepo-¬

Expanded text:
ta, scriptus heres alter filius, qui possessionem accepit vel iure civili contentus non accepit, legata praecipua non habebitel uirilem diuus Pius conseruari ndo numero liberorum esse debeat is cui legatum datum est, ut id ferre possit a filio contra tabulas bonorum possessionem accipiente. et placet sufficere in ea necessitudine tunc esse, quando dies orum. Qui filium emancipauerat et nepotem ex eo retinuerat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi nepo
Abbreviated transcription (Latin):
intestam̃to suus heres eẽt si pater
suus heres ñ eẽt. bonoꝵ possĩo defer¬
tur. ¶ His cuius filiꝰ madopti¬
onẽ erat. nepotẽ quẽ filius postea
ꝓcreauerat. scripsit heredẽ eman
cipatum filium p̾teriit. ñ
nepos ex edicto bonor possõnt̃. Tu¬
endus tam̃ exemplo parentũ ⁊ li¬
ceꝑunt. si forte ex eod̾ filio retinuerat
nepotẽ unũ pluresue. indubitate
si ex filia nepos aut mater desan¬

Expanded text:
testato suus heres esset, si pater suus heres non esset, bonorum possessio defertur. Is, cuius filius in adoptione erat, nepotem, quem filius postea procreauerat, scripsit heredem, emancipatum filium praeteriit: num habet nepos ex edicto bonorum possessionem? tuendus tamen exemplo parentium et liceperunt. Si forte ex eodem filio retinuerat nepotem unum pluresue, indubitate ue‹re›tur, si ex filia nepos aut mater defun
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł. Qui duos filios habebat. alt̾m ex
his emarcipauit. nepotem ex eo in po¬
testate. retinuit. emancipatus filium
sustulit. ⁊ apatre exhrdatus ẽ. qũo eũ¬
fr̃ eiꝰ ⁊ ip̃ emãcipatus p̃t̾itus sit: ⁊ nepo¬
tes ex emancipato filio ab auo. hr̃des
intersit si emãcipatum quoq ex quo
nepotes erant nati. ẽẽ pona
cipau̾it. ⁊ em̃acipatus ꝓ ereau̾it filium.
⁊ hr̃s uterq nepos institutus fuerit
pat̃ eoꝵ ex hr̃datus: alius filius p̃titus.
stat filiis: suis post emãtipationem su¬
sceptis. nepoti tñ retẽto in potestate.
bõꝵ possessio dãĩ deb. qm si pat̾ eius
emãcipatꝰ p̃t̾itꝰ ẽẽt. simul cũ eo bõꝵ
possessionẽ acciꝑe poss. ꝓpt̃ id cap̃
edicti ꝙ auiliano introductũ ẽ. idẽ ex
noua clausula. nec deb det̾ioris ẽẽ cõ¬
ditionis qr pat̾ eiꝰ exhr̃datus sit. idq
ei p̃tito quoq p̃staĩ oportebit. s fr̃i eiꝰ
qui post emantipationem natus ẽ. di¬

Expanded text:
rum. Qui duos filios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaer eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab avo heredes sit? et quid intersit, si emancipatum quoque, ex quo nepotes erant nati, pracipaverit et emancipatus procreaverit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exheredatus, alius filius praeteritus: stat filiis suis post emancipationem susceptis. nepoti tamen retento in potestate bonorum possessio dari debet, quoniam, si pater eius emancipatus praeteritus esset, simul cum eo bonorum possessionem accipere posset propter id caput edicti, quod a Iuliano introductum est, id est ex noua clausula, nec debet deterioris esse condicionis, quia pater eius exheredatus sit. idque ei praeterito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, di
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Nichil in hac parte edicticauit
ptor. ut legata exceptis ꝑsoĩs nepos p̃¬
stet. s pot̃ suꝑior sermo ⁊ ad hunc ca¬
sum referri. nã ab surdum ẽ patrem
quid eiꝰ legata praẽ. ipsum u̾o plus hab̾e.

Expanded text:
um. Nihil in hac parte edicti cauit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestet: sed potest superior sermo et ad hunc casum referri. nam absurdum est patrem qui
Abbreviated transcription (Latin):
mpr adrianus conuius cerealis
suio suo uiuo simonidi sĩpocestate su¬
a esse desisset suam resticuere rogatus
et̃t ac multa infraudem ficdi commissi
sieri probaretur. resticui hereditatem
filio iussit. ita nequid inea pecunia qũa¬
dui filius eius uiueret uũs habereo Nã¬

Expanded text:
Vivius Cerealis filio suo Vivio Simonidi, si in potestate sua esse desisset, hereditatem restituere rogatus esset ac multa in fraudem fideicommissi fieri probaretur, restitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius viveret, iuris habere
Abbreviated transcription (Latin):
nis pp̃ fraudem inflixit. post decreci aũt̃
accoritatem inea hereditate silio mili¬
ci conꝑari debuerit. sires apossessorib
peti uł ⁊̃ cum debitorib agi oporteret.
s paterne teuerencie congruum est.
egenteͥ fore pacri officio uidicis exac¬
cessionib hereditariis emolumentũ
tacens ꝑfidi cominissum restituere ro¬
gatur. non placet ealegata deducique
peti non potuerunt. s cum icori hete
diꝓparte scripte dos prelegetur. eaꝙ
deductis legatis hereditatem resticue

Expanded text:
is propter fraudem inflixit. post decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si res a possessoribus peti vel etiam cum debitoribus agi oporteret. sed paternae reverentiae congruum est egenti forte patri officio iudicis ex accessionibus hereditariis emolumentum tatem per fideicommissum restituere rogatur, non placet ea legata deduci, quae peti non poterant. sed cum uxori pro parte heredi scriptae dos praelegetur eaque deductis legatis her
Abbreviated transcription (Latin):
ut adeat compellitur.⁊ se nsui
suam repudiau̾it. uł condicione ex¬
clusus est cumporcionis eus ad alt̾m
ꝑueñit defendi pocest adire cogendũ.
qͥd̃ enim int̃ qͣuo uĩe debitor liberta

Expanded text:
ut adeat, compellitur: et senatus suam repudiavit vel condicione exclusus est, cum portio eius ad alterum pervenerit, defendi poterit adire cogendum: quid enim interest, quo iure debitor libe
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt᷑ ꝓsũt ut uił ait. S ⁊ siuno ad¬
misso obliget se. deui alter nascatur.
multomag̃ põpait amissum huic
uingi uti lib̾et᷑. Nicħ aũt int est utͣr
ipsẽ ꝓmittat patrono. aneis qui ĩ eiꝰ¬
potestate s̃. S si creclitori suo lib̾tum
patronus delegau̾it. ñ põt id̾ dici. So¬
lii postea delegatus sit. posie eũ lib̾ari¬
iuł ait. ex hac lege. Nã u̾um ẽ patrono
eum exꝓmisisse. ꝗͣuis patrono nẽ ude
b̾at . ꝙ siabuntio delegante patrono lib̾-¬
tus ꝓmisit. ñ lib̾ari eũ. Non solũ futu¬

Expanded text:
osunt, ut Iulianus ait. Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solii postea delegatus sit, posse eum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum. Non solum futu
Abbreviated transcription (Latin):
patus filius nepotem ꝓcreau̾it:
ꝙ ita decessit: deinide auus eius. ne¬
pos ad aii bonoꝵ possessionem ue¬
nire pot̾. Quod si& filium. g ne¬
potem emancipau̾it. uiuente qͥd̾
filio. nepos non ueniet. Post mor¬
dem autem eius: ad bonoꝵ posseᷤ¬
sionem aui ueniet. Nepote qͦ
solo emancipato & auo mortuo:
deinde patre eius nepos p̾t̾itus
accipiet patris bonoꝵ possessio¬
nem. quia suus hes futurus
patris: si potestate exisset eẽt¬
Efilio emancipato. si nepos reten¬

Expanded text:
patus filius nepotem procreauerit et ita decesserit, deinde auus eius, nepos ad aui bonorum possessionem uenire potest.Quod si et filium et nepotem emancipauerit, uiuente quidem filio nepos non ueniet, post mortem autem eius ad bonorum possessionem aui ueniet.Nepote quoque solo emancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipiet patris bonorum possessionem, quia suus heres esset futurus patri, si potestate aui non exisset.Filio emancipato si nepos reten
Abbreviated transcription (Latin):
tuere hereditatẽ qi in ip̃amagis iã qͥd suꝑ¬
.ẽ. exhereditate quã ipsã hereditatẽ restitue¬
re sit rogatꝰ. et st̃ qui putent utinetianꝰ ĩ¬
utilẽ. eẽ. hanc deductionẽ. Nec enĩ posse
ex iure deduci quãtitatẽ. ñ magis quã si
fundũ quis deducto ete alieno . ł decductis
legatis restituere sit rogatꝰ. Neq recipit eñi

Expanded text:
i ipsa magis id, quod superest ex hereditate, quam ipsam hereditatem restituere sit rogatus. et sunt qui putent, ut Maecianus, inutilem esse hanc deductionem: nec enim posse ex iure deduci quantitatem, non magis quam si fundum quis deducto aere alieno uel deductis legatis restituere sit rog
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ ꝑueãt. łtotã ł pad̾e eiꝰ heresq ĩstitu¬
tus suspestã dicat. cũ placeat illuã qͥã.
pp̃. ait extrebelliano transite aetionesãi¬
tipot̾re si suspecta dicat᷑ hereditas cogen¬
dũ ẽẽ. heredẽ institutũ adire ⁊ restitue¬

Expanded text:
at, uel totam uel partem eius, heresque institutus suspectam dicat, cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem institutum adire et restitue
Abbreviated transcription (Latin):
rius hoe̾retur. cũ hereses alienũ ł legatũ ale¬
duc̃ ł cũ c̃uenit᷑ acreãitorib legatoriis resti¬
tuta sibi extrebelliano hereditate debere
aut deductione̾ eũ nõ pati: ab herede.
aut caue̾ illi heredẽ ełsensũ tri eũ adũs
legatarios cẽtosq. ¶Siquis heres institu¬
tus rogatus fiũt hereditatẽ nõ totã f. par¬
tẽ restituere ł siduob restituere sie togatꝰ
et alt̃ ex his uelie sibi restitui ħereditatẽ.
alt̃ recus senatus censuit utroq casu ho¬
nerari eũ qui suspettã hereditatẽ qd̃ic. to¬
tãq hereditatẽ trãsire adeu̾ qͥ adire cogit.
S nsiquis ñ hereditatis sue parte rogaut¬

Expanded text:
rius oneretur, et cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cauere illi heredem defensum iri eum aduersus legatarios ceterosque.Si quis heres institutus rogatus fuerit hereditatem non totam, sed partem restituere, uel si duobus restituere sit rogatus et alter ex his uelit sibi restitui hereditatem, alter recuset: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit.Sed et si quis non hereditatis suae parte
Abbreviated transcription (Latin):
tes isi quicquit abeo ⁊ sicensu̾ meũ ⁊⁊ si for¬
tunas meas. ⁊si substantiã mẽa. ⁊sipetuli¬
one enĩ sua ꝯhic rogauie. nͨ ignoro ĩ qͥbclã ex
his mentianũ dubitare ⁊ uoluntatis ẽe dic̃e
questionẽ. utrũ de pecunia tantũan nde
successione testator sensit ĩ ãbiguotñ mag̾
de successione sensũ dico. ne ĩterciãat ficũ¬
cõmissu̾ S isiquis ita rogau̾it quicquit ate
exhereditate boni̾ue meis ꝑueñit. rogo resti¬
tuas cogi potit adire. ⁊ restituere hereditat̾e

Expanded text:
quidquid habeo' et si 'censum meum' et si 'fortunas meas' et si 'sub‹s›tantiam meam'. et si 'peculione enim sua et hic rogauit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et uoluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum.Sed et si quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex hereditate bonisue meis peruenerit, rogo restituas', cogi poterit adire et restitue
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse cogi ad̃ire nrestituere hereditatẽ.
sidere ł dequãtite fuit rogatus. Ceterũ si d̃e
umu̾sitate sensissetestatorẽ appareat. nulla
questio ẽ. quin siue suspestã aicã cogi pos¬
sit. sine sponte adiit extrebelliano trãseunt
actiones¶Inde quent᷑ siꝗ hereditatẽ rogatꝰ
sit restituer ducto ere alieno ł dedustis lega

Expanded text:
uere hereditatem, si de re uel quantitate fuerit rogatus: ceterum si de uniuersitate sensisse testatorem appareat, nulla quaestio est, quin, siue suspectam dicat, cogi possit, siue sponte adit, ex Trebelliano transeant actiones.Inde quaeritur, si quis hereditatem rogatus sit restitu
Abbreviated transcription (Latin):
bõꝵ possessioñẽ emancipati filii ꝯstat.
quaniuis patroni ueniãt. patrẽ enĩac¬
cepta eͣc tabulas bõꝵ possessione ⁊ uis
antiqũũ ꝙ ⁊ sine manumissione habe¬
bat: posse sibi defend̾e uił scͥpsit. nec
eñ ei nocere deb. ꝙ iura patronꝰtus
habebat: cũ sit ⁊ pat᷑.¬
auł. Non uisq adeo exeqũadꝰ ⁊ patro.¬
no parens. ut ⁊ fauiana aut calua sia:¬
na actio ei det᷑. qr iniqu̾i ẽ. ingenu¬
is hõib non ẽẽ lib̾am rerũ suarũ a¬
lienationem.
auł. Pãtoniꝰ art. si turpes ꝑsonas
ueluti merecricẽ a parente emanei¬
patus ⁊ manumissus. hr̃des fecisset.
renti datur. aut ꝯstitute partis. si nõ
turpis hr̃s e̾⁊ institutus. E Si filius
emancipatus testam̃to suo patrem su.¬
um p̃t̾ierit. siue heredem institĩt.
fidei cõmissa ñ coget᷑ pat̃t p̃stare
ex sua parte quẽ eiꝰ debetur. ⁊̃ si adie.¬
eũ habeo hr̃s esto. sic scͥptus
non inueniat᷑. ꝙ siita scͥpsero titiuis

Expanded text:
at, quamvis patroni veniant. Patrem autem accepta contra tabulas bonorum possessione et ius antiquum, quod et sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei nocere debet, quod iura patronatus habebat, cum sit et patale.Non usque adeo exaequandus est patrono parens, ut etiam Fauiana aut Caluisiana actio ei detur, quia iniquum est ingenuis hominibus non esse liberam rerum suarum alienationem.um.Paconius ait: si turpes personas, ueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus heredes fecisset, renti datur: aut constitutae partis, si non turpis heres esset institutus.Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praestare ex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adieeum habeo, heres esto', sic scriptus non inueniatur. quod si ita scripsero: 'Titius,
Abbreviated transcription (Latin):
o ex qua institutꝰ ẽ. nec bõꝵ possessio¬
nem petere pot̃. id euenit.
suo siue manens in potestate patͥs de¬
cessĩt. siue manumissus diem suum
obeat. solus admittet᷑ auuis eiꝰ successi¬
onẽ ex int̃p̃tatione eclicti. qi ꝑm̃ defert
p̃tor bõr psspbseonem atqͣ senoser¬
itute manumissus ẽẽt. porro. si hoc
eẽt aut non eẽt arrogatꝰ. qr arrogati¬
o libti admittenda non ẽ. aut si obrep¬
si̾t. patroni nichilominꝰ nis integrum
maneret. E Si parens uł accepit pe¬
cuniã ut enianciparet. uł postea uiuuꝰ
in eũ filius qͣntũ satis ẽ. ꝯtulit. ne ui¬
ditia eiꝰ in quietet. exceptione doli re¬
poellet sẽ ⁊ alius casus quo bonoꝵ posse ᷤᷤ¬
sionẽ ec̃ tabulas parens non accipit.
si forte filꝰ militare ceꝑit. llã diuus
puis rescͥpsit patr̃e ad ec tabilas bõꝵ
possessione uenire ñ possesubos aũt

Expanded text:
o, ex qua institutus est, nec bonorum possessionem petere potest. id euenit, suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successionem ex interpretatione edicti, quia perinde defert praetor bonorum possessionem atque si ex seruitute manumissus esset: porro si hoc esset, aut non esset adrogatus, quia adrogatio liberti admittenda non est, aut si obrepserit, patroni tamen nihilo minus ius integrum maneret.Si parens ucuniam, ut emanciparet, uel postea uiuus in eum filius quantum satis est contulit, ne iudicia eius inquietet, exceptione doli repelletur.Est et alius casus, quo bonorum possessionem contra tabulas parens non accipit, si forte filius militare coeperit: nam diuus Pius rescripsit patrem ad contra tabulas bonorum possessionem uenire non po
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Sifiliꝰ famił miles ñ sit testa¬
tus de his que in castris quesierit.
an ea ad matrẽ ꝑtineant uidẽdũ
ẽ. S non puto. Mag̃ enĩ iuditio mi¬
litum hoc beneficiũ concessũ ẽ. Non
ut omnimodo quasi patres famił ĩ ea
re sint. Qño enĩ inpendentiẽ. an
quedã ꝑsone possint obstare matri:
⁊ casus tulerit ut non inducerent᷑.
matͥ uis integrũ erit qd̵ medio tp̃e
app̃hendit. ueluti filio intestato
mortuo. postumus ei filiꝰ potuerit na¬
erat. post liminio non sit reuersus

Expanded text:
orum Si filius familias miles non sit testatus de his, quae in castris adquisierit, an ea ad matrem pertineant, videndum est. sed non puto: magis enim iudicio militum hoc beneficium concessum est, non ut omnimodo quasi patres familiarum in ea re sint. Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: ueluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit naerat postliminio non sit reuersus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisit. utieũ fundũ darent lucioticio.
Sedstichꝰ testam̃to suo eiꝰd fundipͥetatẽ ne¬
potib suis legauit. ⁊ ħedes stichi extesta¬
m̃toeiꝰ. legatarus nepotib eũ fundũ tͣdidr.
Quesçitũ ẽ. cũ nepotes legataruagnora¬
uerint condicionẽ fundi supͣsepti pͥoe̾
testam̃todatã. ⁊ plusquã tpr̃ statuto pos
Id̃ quesut  aliqͦcasu legatarus auferri poᷤ¬
sit: anrepeticionẽ ab hẽdib stichieiꝰ ne¬
potes hab̾e possint: R. supͣ quid̾ de ad ꝗ¬
sitione Rnsũ ẽ. ueꝵ siexalia causa ad qui

Expanded text:
commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignorauerint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore statuto possIdem quaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. respondit supra quidem de adquisitione r
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ asignãt. usũfructũ hałt reoditũ eficiẽtia ãnuax
filius fundos sͣ ab hẽde scdm uoluntatẽ
matris traditos. locauit: q̃scitũ ẽ. de¬
fumcto eo. reliquacolonoꝵ: utrũne ad hẽ¬
dẽ filu fructuariuanuõ ad ħedẽ seie
testatͥcis ꝑtineãt. R. niħ p̃poncurad

Expanded text:
et adsignare, ut usum fructum haberet, reditum efficientia annua decem: filius fundos sibi ab herede secundum matris tatem traditos locavit: et quaesitum est, defuncto eo reliqua colonorum utrumne ad heredem filii fructuarii an vero ad heredem Seiae testatricis pertineant. respon
Abbreviated transcription (Latin):
usufctũ fundi: quẽ his colebat legauãt:
aget colonꝰ cũ hẽde: itaut iudex cogat hẽdẽ
exlocacionis loaccione eũ lib̾are.
habebat usũ fructũ fundi uxoĩ legauãt:
ptꝰ mortẽ eiꝰ tecũ hẽs arbitrũ coĩdiuidun¬
do pecierat. blesusait: trebatiũ Rndisse.
Si arbit̃ c̾tis regionib fundũ diuisisset:
eiꝰ partis q̃ tͥ obtigĩt: usũ fructũ mulieri
ciꝰ usũ fructũ eã habiturã. ego ħ falsũ pu¬
to. Nãcũ añ arbitrũ coĩ diuidundo c̃iũctꝰ¬

Expanded text:
usum fructum fundi, quem is colebat, legauerat: agat colonus cum herede ita, ut iudex cogat heredem ex locationis actione eum liberare.habebat usum fructum fundi uxor‹i› legauerat: post mortem eius tecum heres arbitrum communi diuidundo petierat. Blaesus ait Trebatium respondisse, si arbiter certis regionibus fundum diuisisset, eius partis, quae tibi optigerit, usum fructum mulieri tius usum fructum eam habituram. ego hoc falsum puto: nam cum ante arbitrum communi diuidundo coniunctu
Abbreviated transcription (Latin):
tarii: quinouissimꝰ decedet: fidĩ cõmis¬
sũ uideatur. Id q̃scut defunctis quib¬
dã ex lib̾us. quib habitacio relicta erat.
alũpnũ exreliquis partib instituãt bẽ¬
des: curatorẽ alũpno dedit: cũ iure
facẽ putaret. ⁊ curatoĩs fidĩ cõmisit:
redditueiꝰ.⁊ una parte testam̃ti ita ad¬
iecit: oẽm uoluntatẽ meã fidĩmeoꝵ
hẽdũ cõmitto. Quescitũ ẽ. ant̃eias parteᷤ
usus fructus fundi mut̾tes exfidĩ com

Expanded text:
imus decederet, fidei commissum uideatur. idem quaesiit defunctis quibusdam ex libertis, quibus habitatio relicta erat, s partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere putaret: et curatoris fidei commisit, reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecit: 'omnem uoluntatem meam fidei heredum meorum committo'. quaesitum est, an tertias partes usus fructus fundi
Abbreviated transcription (Latin):
Q uero anpoiit tutor hãtis. fuin dũ uen¬
dei ⁊ logataiõ offeire quantitatẽ annuã.
quauis p̾at̃ famit. exlocacione fundi re¬
digere consueuãt. R. posse. Itẽ queroran
habitare inpune ꝓhib̾i possit. R. ñeẽ¬

Expanded text:
t tutor heredis fundum uendere et legatario offerre quantitatem annuam, quam uiuo patre familias ex locatione fundi redigere consueuerat. respondit posse. item quaero, an habitare impune prohiberi possit. re
Abbreviated transcription (Latin):
uio .do. lego. ꝑ m̃putat accipiendũ
eẽ lab̾o: ac susus fructꝰ fundi similit̃
eẽt legatus. ꝗ aħ mens fuisse testatoĩs
uideatur.
telligitur: quodadusũ hoĩs inductũ
ẽ. neq eiũ maturitas naturał hie
spectanda ẽ: s id tps quo mag̃ colono¬
l sisꝰ ssidid ñoue eũ fructũ tolłe expedit. Itãqͥ
cũ oleaĩmatura plus hãt redditus. quã
siinmatura legatur: ñpõt uid̃i: siinina¬
tura lecta ẽ: infructu neẽ.
utrũ bonoꝵ quis: an reꝵ t̾c̃ie partis usum
fructũ legauĩt. Nã sibonoꝵ usus fructꝰ
legabitur: ⁊̃ es alienũ ex boiis deducetur.
⁊ quod mactionib erit. cõputabitur. at si
certaꝵ reꝵ usus fructus legatus ñerit.
nid obseruabitur. Dserui tute legata.

Expanded text:
vio do lego", perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris videatur. tellegitur, quod ad usum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominove eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest videri, si immatura lecta est, in fructu non utrum bonorum quis an rerum tertiae partis usum fructum legauerit: nam si bonorum usus fructus legabitur, etiam aes alienum ex bonis deducetur, et quod in actionibus erit, computabitur. at si certarum rerum usus fructus legatus erit, non idem obseruabitur. DE SERUITUTE LEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ea q̃ p̃ponent᷑: utilit̃ fidĩcõmisso. ⁊d¬
uoluntatẽ suã confirmasse. Idg̾ ciuqrꝰ.⁊
dedisse: ut ⁊ nutͥtes unacũ alũpno red.¬
ditu fundi utẽnt᷑
nde ħ ũ̾ba adiecit. ꝑ ato quinquemocũ
eiꝰ usus fructꝰ eẽ desieĩt. tẽ eũ fundũ

Expanded text:
dum ea quae proponerentur utiliter fideicommisso uoluntatem suam confirmasse: id igitur cuique dedisse, ut et nutrices una cum alumno reditu fundi uterentuinde haec uerba adiecit: 'et peracto quinquennio, cum eius usus fructus esse desierit, t
Abbreviated transcription (Latin):
intestam̃to suoita adiec̃. felici quẽ libineẽ
iussi: usũ fructũ fundi uestidiãni lego.
cuiꝰ pͥetatẽ puto te c̃secutuꝵ. siñcontendĩs
cũhẽde meo s pociꝰ concordauis. s: tuhes
om̃ĩa facito: ut amiciscitis: hienĩ uob̾ expe¬
dit. Quescitũ ẽ. anuiuñte hẽde. exige̾ p̾sit
seio filiũ ex aliomaĩto hẽdes instinut
equis porcionib ⁊ mat̾ italegauãt. Elie
dorcadrmat mee daĩ uolo quo aduiuet
usũ fructũ bonoꝵ meoꝵ: itaut ptꝰ obitũ
eiꝰ ad lib̾os meos. aut ad eũ qr uex his uiuẽt
ꝑtineat. filii pt̾ aditã hẽditatẽ decesser̃.
Quescitũẽ. mortua matre: suꝑstite filia
testatriers. usus fruct᷑: utr̃ ad solã filiã.
anuõ ꝓporeione heditatis ꝑtinẽt. R ad

Expanded text:
in testamento suo ita adiecit: "Felici, quem liberum esse iussi, usum fructum fundi Vestigiani lego: cuius proprietatem puto te consecuturum, si non contenderis cum herede meo, sed potius concordaveris: somnia fac, ut amici sitis: hoc enim uobis expedit': quaesitum est, an uiuente herede exigere possit Seio et filiam ex alio marito heredes instituit aequis portionibus et matri ita legaueDorcadi matri meae dari uolo, quoad uiuat, usum fructum bonorum meorum, ita ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus fructus utrum ad solam filiam an uero pro portione hereditatis pertineret. r
Abbreviated transcription (Latin):
inłiũba. l ampliꝰ publiadem̃ciana p̃cipt
ĩ quarte partis bẽditatiᷤmee: ex qua iulĩ
uistũ filiũ meũ hẽdẽ institui petoq ate publia clem̃ti¬
nautifrm̃ tuũ uiliũ iustũ alias tuearis:
lescat. Quesçitũ ẽ. cũ filius meod̾ furore
indic mortis sue ꝑscũanis decessit̾: an

Expanded text:
 amplius Publia Clementiana praecipiet sibi quartae partis hereditatis meae, ex qua Iulium Iustum filium meum heredem institui: petoque a te, Publia Clementiana, uti fratrem tuum Iulium Iustum alas tuearis dlescat'. quaesitum est, cum filius in eodem furore in diem mortis suae perseueran
Abbreviated transcription (Latin):
ticiũ:. dionẽ. lib̾tos meos senes.: infir¬
mos. peto in locis quib nc agunt: senesoẽ
paciami. q̃roan ex hoccapite. lib̾ti
supͣscͥpti exfidĩ cõmisso fructꝰ locoꝵ¬
in quib morant᷑ reciꝑe debeant: cũ
alia que eis sp̃alit̃ legatas̃ sine controu̾sia
consecutis: R. u̾bis q̃ p̃ponẽnt᷑. id petitũ.

Expanded text:
Titium Dionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum alia, quae eis specialiter legata sunt, sine controuersia consec
Abbreviated transcription (Latin):
in ħ ũbadedit: lib̃tis lib̾tabq meis:⁊ qͣs
incodicilł manuui missurꝰ sũ. fundũ u̾me
humaĩ uolui: dãi uolout qui abbis decesseĩt
porcioeiꝰ reliquis acrescat: ita ut ꝰ nouissi¬
nũ ꝑtineat.pt̾ cuiꝰ nouissumm decessũ
adre .p. arelatensium ꝑtinẽ uolo. hoc ã¬
plius. lib̃tis lib̾tabusq meis. habitacioneᷤ

Expanded text:
in haec uerba dedit: 'libertis libertabusque meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium pertinere uolo. hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
usũ fructũ legataiũ hab̾e. Id q̃scut. cũ in
salinis quaꝵ usus fruct̾ legatꝰ cẽnt: salis
inuent᷑ sit ñ minimꝰ modꝰ. anaduxorẽ
excausa fidũ cõmissi usus fructꝰ ꝑtineat.¬
sisse testatorẽ. Id questut: cũ eod testam̃to
itacauit: ate petouror: utiexusufructu
quẽ tibip̃staĩ uolo: in annũ quintũdcimũ
cõtẽtasis: mannuis quadrigñtis. ꝓ ampliꝰ
fuit̃: rõibꝰ hediꝰ hedũue meoꝵ ĩferat᷑: ã recessum
uideatur: asuꝑiore capite . Iołixor ñ ãpliꝰ
hãt exusufructirquã mannuo quadrigñ¬

Expanded text:
usum fructum legatariam habere. Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, salis inuentus sit non minimus modus, an ad uxorem ex causa fideicosisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem testamento ita caverit: "a te peto, uxor, uti ex usu fructu, quem tibi praestari volo in annum quintum decimum, contenta sis annuis quadringentis, quod amplius us heredis heredumue meorum inferatur', an recessum uideatur a superiore capite ideoque uxor non amplius habeat ex usu fructu, quam annuos quadrin
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to suo dixit sehabitationẽ relinquẽ.
hisquos codicilliss designasset: cũ nullos po¬
stea designauit. q̃roanom̃s ad mittidebeãt.
pollicitus ẽ: nullũ postea tlesignauit. lega¬
tũ habitationis ꝑ fectũeẽ ñiidetur: ñ exi¬
Ncuce cuidatũ intelligi possit.

Expanded text:
testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designauerit, quaero, an omnes admitti debeant. pollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datum intellegi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
dediti hab oisceptationẽ. analiquo casusit
utił dacio. utputa: siꝓponas filiũ uiuo patre
decessisse. nepotẽ. ex eo successisse: uiuoauo.
⁊ fortius: dicendũ ẽ. tutelã quoq ex loge iunei
scͥpsit. uałe̾ tutoĩs oacionẽ. cũ eiũ infirmatũ
sit testam̃tũ: consequeret᷑ tutores ꝙͣ dacio uale¬
bit. in cotesta m̃to scͥpta. quodualet. idẽ uͥ ue¬
pos uol hes institut᷑sit. ł nomimatũ exb̾edatus
sitSifiũosus testa m̃to tutoroetur. siquis
cũ furere desieit: tutorẽ eẽ recte datũ ꝓcut¬
existimat. Quodsidatus sit pure: negat ꝓcuł¬

Expanded text:
isceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filium uiuo patre decessisse et nepotem ex eo successisse uiuo auo. et fortius dicendum est tutelam quoque e lege Iun‹i›a nem. cum enim confirmatum sit testamentum, consequenter tutoris quoque datio ualebit in eo testamento scripta quod ualet, id est ubi nepos uel heres institutus sit uel nominatim exheredatus sit. Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datuexistimat: quod si datus sit pure, negat Proc
Abbreviated transcription (Latin):
quiadcipõ ñsensisset: dicendũẽ cessare in ꝑsorã
eiꝰ dacionẽ. ꝓm̃ ⁊ simc̾tus fuit. filiũ decessisse:
qui suꝑerat. id dicendũ eit. nec enĩ uidetur ei de s¬
disse. quẽ obisse credebat. Si postumis dedit̃
tutores. hũ q iuuo ͦ nascant᷑. andacio ualeat. ⁊
S nicħ ominꝰ cũquis offert. satisdacionẽ. ut so¬
lus ã nunistret: audiend̾ ẽ. utedicto cauetur.
s. tecte p̾tor ⁊ cet̾us detulit hanc c̃ ditionem:
i

Expanded text:
quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim videtur ei dedisse, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique uiuo nascantur, an datio ualeat? et sed nihilo minus cum quis offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
telã. ñ c̃ audiendus. neꝙ̃ eiũ extõ cõmittendat̃
tutela aut testam̃to dati: tutores cc̃ius satis da¬
cione subrciendisunt. Yhocedictũ desatis da¬
tione adtutores testam̃taiõs ꝑtinet. S ⁊ siex
inquiscitione. datisint tutores. marcelł ait
⁊ ad hos ꝑtinẽ hedictũ ⁊ io oracione diuoꝵ ⁊¬
frm̃ significaĩ. iõq ⁊ illiclausule s̃ subiecti.¬
S ut sicui maior. pars tutoꝵ dec̃̾nat. is gerat
quẽ maiot pars eligat. ꝗͣuis u̾baelicti adtesta¬
intaiõs ꝑtineant. Testam̃to dat̾ postumotu¬
tor: ñdũẽ tutor. nͥ postumꝰ edat᷑. datur tñ ad¬
ũsus eũ. substituto pupilli. negocioꝵ gestoꝵ ac¬
tionẽ. S sipart̾ editus fuĩt. deĩ hic tutor. pͥus

Expanded text:
enda tutela est, aut testamento dati tutores contra ius satisdationi subiciendi sunt. Hoc edictum de satisdatione ad tutores testamentarios pertinet: sed et si ex inquisitione dati sint tutores, Marcellus ait et ad hos pertinere hoc edictum et id oratione etiam trum significari. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamvis verba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen adversus eum substituto pupilli negotiorum gestorum acti
Abbreviated transcription (Latin):
uat̾ ẽ oportet. Y Nidcͥo acc̃o q̃ptꝰ xxu annos eta¬
tis int̃ restitutioĩs tps adu̾sus tutorẽ. inmõe
peccuma tutele iuidicio cõdẽp natũ redditur.
inutił eĩt. ꝙ ad holescenti curatores obeãcul¬
pã condẽpnatisunt. Itaq sm̃ uidicatũ acutato¬
tib factũ ẽ. ꝑdoli exceptionẽ cutatores c̃seq

Expanded text:
annos aetatis intra restitutionis tempus aduersus tutorem minore pecunia tutelae iudicio condemnatum redditur, inutilis erit, quod adulescenti curatores ob eam culpam condemnati sunt: itaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptionem curatores c
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ si cognito quodtutor ñfuit. abstinuit se
ã ministratio ne uid̾amꝰ. anteneat᷑. sineces¬
saĩos pupilli noncerti orauit utei tutorẽ
uñdidit. necea usucaptaẽ. petet eã pupil¬

Expanded text:
sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se administratione, videamus, an teneatur, si necessarios pupilli non certioravit, ut ei tutoremvendidit nec ea usucapta est, petet eam pupil
Abbreviated transcription (Latin):
le actione. ISiꝗs quasi tutor negocia gessit̃
eiꝰ ꝗiã pubes ẽ. neꝙ tutorẽ hab̾e pot̃. ꝓtutela
accõcessat. similimõ ⁊ sieiꝰ quindũ natus est
Nã ut ꝓtutore quisgetat: eã eẽ ꝑ sonã oporcet
cuiꝰ etas reciprat. tutorẽ idẽ inpub̾emeẽ opt̾et
s eĩt negõꝵ gestoꝵ act̃. ISicurator inpub̾i
ap̃tore datus negocia gessit. an quasi ꝓtutore
tionẽ ꝗa officio: cutatois funct᷑ẽ. diquis tam̃
cũ tutor ñeẽt copulosus ap̃tore. ł ap̃side dũ
se purat. tutore geilt̃ tutelĩ. iudñdũ ãpro
turore teneatur: et mag̃ ẽ ut quãuis cõpul¬
sus gessit̃. ttnĩ tantũ debeat: quia aĩo tu¬
tois gessit̃. eũ tutor neẽt. at iste curator ñ
quasi tutor. sed quasi curator gessit.I In¬
git. tutelã. ñ tenebitur. neq enĩ attingere
deluit quitutor ñfuit. quodsiquedã gessit
uidendũ. anet̃ eoꝵ que ñgessit tencat᷑. rec¬
te actenus tenebitur. si alius gesturꝰ sitit.

Expanded text:
e actionem.Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum natus est. nam ut pro tutore quis gerat, eam esse personam oportet, cuius aetas recipiat tutorem, id est impuberem esse oportet. sed erit negotiorum gestorum actio.Si curator impuberi a praetore datus negotia gesserit, an, quasi pro tutore tionem, quia officio curatoris functus est. si quis tamen, cum tutor non esset, compulsus a praetore uel a praeside, dum se putat tutorem, gesserit tutelam, uidendum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamuis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit.In prgit tutelam, non tenebitur: neque enim attingere debuit qui tutor non fuit. quod si quaedam gessit, videndum, an etiam eorum quae non gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
trariũ uidiciũ cõpetit. Qd̃ fasso tutore acic
piantur. dũ falsus tutor adhibet᷑. u̾ba
aut̃ edicti ħ sunt. quieo auctore in quid ꝗ
tutor ñfuĩt I Ubis edicti multa desunt
Qdenĩ sifuit tutor is tantũ fuit qui auctoĩ¬
tatẽ accõmodare nõpot̾it. putafiũosus. ł
falsus. alt̃ uerꝰ auetoĩtatẽ accõmodaũt
ñ ne ualebit quod gestũ ẽ: Itẽ hedictũ
licet. singulaĩt scpͥtum sit: sitm̃ plures
int̾uenĩnt. quitutores ñ erant. tm̃ locũ¬

Expanded text:
trarium iudicium competit. QUOD FALSO TUTORE AUCTpiantur, dum falsus tutor adhibetur.Uerba autem edicti haec sunt. 'Quod eo auctore' inquit 'qui tutor non fuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est?Item hoc edictum licet singulariter scriptum sit, si tamen plures interuenerint, qui tutores non erant, tamen locu
Abbreviated transcription (Latin):
Lab. ł .u. epłaꝵ. ꝗ Quero anhis quicũꝙ tu¬
tor testam̃to datus eẽt ⁊ idip̃m ignoraret
ꝓtutore negocia. pupilli gessĩt. quasitu¬
tor. anquasi ꝓtutore. negocia gessit̃: te¬
scite: quoq se tutorẽ eẽ debet. ut eo affectu
negocia gerat. quo tutor gerere debeat.

Expanded text:
.Quaero, an is qui, cum tutor testamento datus esset et id ipsum ignoraret, pro tutore negotia pupilli gesserit, quasi tutor an quasi pro tutore negotia gesserit, tescire quoque se tutorem esse debet, ut eo affectu negotia gerat, quo tutor gerere debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ maiore peccuma condẽpnatũ in integtũ resti¬
tui placuit ea tes mat̾iã. litis adũsus alteꝵ
curatorẽ instautande. ñdabit. quasi inmore
peccumua. condẽpnatũ siñsit eĩ etatis actor
cui subuerũ debeat sedequitatis suadñte rõne

Expanded text:
ndemnatum in integrum restitui placuit. ea res materiam litis aduersus alterum curatorem instaurandae non dabit quasi minore pecunia condemnatum, si non sit eius aetatis actor, cui subueniri debeat: sed aequitatis ratione
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur iudiciũ dabo: ut quanti res eaeĩt¬
ĩ tantã peccuniã condẽpnet᷑. ñ sẽꝑ tutor
conuenit̾᷑. nec sufficit sisciens auctor
fuit. Ueꝵ itad̾mũ sidolomalo auctorfut
quid sicõpulsus aut metu. necõpelleret᷑
auctoĩtatẽ. cõ modauit ñ nedebebit eẽ
excusat᷑: ꝙ ait p̃tor quantiea reseit᷑ mag̾
puto ñpenã. s. u̾itatẽ his ub̾ continĩ. ł pop̃.¬
cionẽ hab̾i quos factu̾sẽ actor restitutoĩo
agendo.¶Si plures sint ꝗ auctores fuerũt
ꝑceptioe ab uno facta. ⁊ cet̾iliłiantur. non
electione.¬

Expanded text:
udicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam condemnetur". Non semper tutor convenitur nec sufficit, si sciens aucto fuit, verum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodaverit, nonne debebit esse excusatus? Quod ait praetor "quanti ea res erit", magis puto non poenam, sed veritatem his verbis contineri. Potionem haberi, quos facturus est actor restitutorio agendo.Si plures sint qui auctores fuerunt, perceptione ab uno facta et ceteri liberantur, non electione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor ꝓposuit. Nã quia pleꝵꝙ mẽtũ ẽ utrũ
quis tutor. anuõ quasi tutor ꝓtutore a mistra¬
uit. turelã idcͥco inutrũqi casũ actionẽ scͥpsit
ut siue tutorẽ. siue ñsit quigessit acoõne tr̃
teueret᷑. Solentem̃ magni errores. int̃ced̾e
ut discerm facile ñpossit. utrũquis tutor fuĩt

Expanded text:
trum quis tutor an uero quasi tutor pro tutore administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ur .ł. xxi. dig̃. a Atutela remot᷑ coloco habi
oebet quoeẽt finitatutela. ⁊ sic̃ actiones patitur
ꝑ iñ acsi pupillus pubes factuscẽt. ita contͣrio
iudicio siꝗdei abeñt ꝑsequidebebit. Iicħ̾ enĩ ꝓ¬
hibet suspectũ tutorẽ eẽ. quãuis cũplura inrẽ
pupilli inpñdit q̃ cũ amitt̃e ñoportet.

Expanded text:
.A tutela remotus eo loco haberi debet, quo esset finita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factus esset, ita contrario iudicio, si quid ei aberit, persequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse, quamuis complura in rem pupilli impenderit, quae eum amittere non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
te tutor aliꝗͥ peccunie oebuit fenerare. aliq̃
ip̃ ꝓpupillo soluit nec ipẽ usuras c̃sequit᷑. nec¬
ult̃. pupillo p̃stabit. quare ⁊ si inusus suos conũtit
deiñ aliquid. inpñdit inrẽ pupillarẽ. quã in¬
pñdit desinit ũtisse. exiñ usuras ñp̃stabit. ⁊ si
añ inpñdit nitẽ pupillarẽ mox inus suosũtit
ñuidebitur ũtisse quantitatẽ. q̃ cũ currit. cũ
quantitate sibidebita. uteiꝰ sũme ũp̃stet usu¬
ras. IUsuras utrũ tãdiu ẽseq̃tur turor. ꝗ̃ duitu¬
tñ: mag̃ ẽ. utquoadei reddat᷑ peceuma c̃seq̃t᷑.
necenĩ debet ei sterił eẽ peccuna sitm̃ fuit in
suba pupilli unẽsequat᷑ oicendũ ẽ. ñ oportẽ cũ
usuras apupillo exigẽ: Qogͦ: sidere pupillaĩ
npotuit sibi soluẽ.: quiaerat oeposita ad p̃dioꝵ
tet. suõ hoc desid̾auit. necinpetrauit. dicendũ.
ẽ ñ deꝑire ei usutas in contiaĩo uidicio. Is ustiẽ

Expanded text:
te tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid te tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo solvit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et si in usus suos convertit, deinde aliquid impendit in rem pupillarem, quam impendit desinit vertisse et exinde usuras ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.Usuras utrum tamdiu consequetur tutor quamdiu tut magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia.Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere.Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediotet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio.Sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
dit quãẽ in facultatib ud̃amꝰ anpossit ħẽ sequi
: lab̾o scpsit posse. Sictm̃ accipiendũẽ siexꝑed.
pupalo itatutelã ã ministaaũ. cet̾m siñ expedit
dicendũẽ. ab solui pupillũ opottẽ neq enũ in
hoc ãministrant᷑ tutele. ut mergant᷑ pupilli
Iudex gͥ qui contraĩo iudicio cognoscit utilitatẽ
pupilli spectabit.⁊ antutor exofficio sũprꝰ fecĩt¬
Contrariũ iudiciũ anadħ q̃q cõpetit. utquis aput¬
pilloexigat. lib̾ationẽ indñdũẽ.⁊ nemooixit ĩ
hagere quẽ cont̾io posse ut tutele iudiciolib̾etur
si tuntũ dehisq̃ ei ꝓpt̃ tutelã absunt. consequit᷑
aut̃ pecciniã: siquã desuo consũpsit. ⁊ cũ usuis¬
⁊ĩ cõias: ł trientib ł ñ que in rogione obẜuant̃. ueb his
qb mutuatẽ. sinecẽe habuit. mutuaĩ ut ꝓ
pupillo exiusta causa ꝓrogaret ⁊ his aquib pu¬
pillũ dib̾auit. ł quib caruit tutor. Si nimiũ ꝓ¬
fuit pupillo peccuniã eẽ exsolutã. ꝑ lane sifor¬

Expanded text:
dit, quam est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: neque enim in hoc administrantur tutelae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit.Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, uidendum est. et nemo dixit in hoc agere quem contrario posse, ut tutelae iudicio liberetur, sed tantum de his, quae ei propter tutelam absunt. consequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantur, uel his quibus mutuatus epupillo ex iusta causa prorogaret, vel his a quibus pupillum liberavit, vel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si for
Abbreviated transcription (Latin):
gocus tutele tpr̃ gestis nexũ ꝓbatũr. ⁊ ꝙ añ in¬
pñsũ ẽ. siue ꝓtutore negocia gessit.⁊ postea
tutor constitut᷑ ẽ. ł uñtriserat curator. S ⁊ siñ
ꝓtutore negocia gerebat. ocbet uenite ꝙ añt ĩ¬
pñsũ ẽ. d̾oucunt᷑ enĩ intutele uidiciũ suꝑtꝰ qͦs

Expanded text:
gotiis tutelae tempore gestis nexum probatur, et quod ante impensum est, siue pro tutore negotia gessit et postea tutor constitutus est, uel uentri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudic
Abbreviated transcription (Latin):
reiecuritate. ego ⁊ siexcausa q̃ tp̃r finit᷑ obli¬
gatio. aliqua fuit tutele contrariũ iudiciũ eẽ
ei opinor. Ihanc actionẽ dandã placet. &
situtele uidicio ñ agatur ⁊ etũ ñ ũquã pupil¬
lus idcirto agere tutele ñuult. ꝗa nicħ ti de

Expanded text:
securitatem.Ego et si ex causa, quae tempore finitur, obligatio aliqua fuit, tutelae contrarium iudicium esse ei opinor.Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non uult, quia nihil ei de
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e. dicimus tutoĩ. Cet̃m quã dudurat. nõ ̃¬
dũ cõpetit. si siptutore negocia gessitł ⁊ cu¬
rã ã ministrauit locus erit iudicio ⁊ iã statiꝰ
Utrũcõpñsare. anpetẽ uelit sũptus. ꝗdgͦ si
iudex cõpñsatiorus eiꝰ racionẽ ñ habuit. an
contrario idicio exꝑiti possit. ⁊ utiq põt. s
siꝑbataẽ ħ reputatio. ⁊ acquieuit ñdebet u¬
dex contraiõ uidicioid sarcire. an mħ iudicios
ñ tantũ que inpupillo uel inrẽ enus in pñsa sũt
ut puta apatre pupilli si quid debitũ fuit q̃ itꝰ
⁊ mag̃ puto. cũ integrasit accõ tutoĩ nẽẽ in
contrariũ udiciũ deducendũ. ꝗotm̃ siides
xpectauit q

Expanded text:
dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum competit. sed si pro tutore negotia gessit uel etiam curam administrauit, locus erit iudicio etiam statim,utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an contrario iudicio experiri possit? et utique potes reputatio et adquieuit, non debet iudex contrario iudicio id sarcire.An in hoc iudicio non tantum quae pro pupillo uel in rem eius impensa sunt ut puta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudicium deducendum.Quid tamen si ideo exspectauit, q