comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I riuũ queni faciendum conduye¬
ras. ⁊ feceras añq̃. eum probarem
labes corruꝑit tuum ꝑicłm ẽ. pau¬
lus ĩ mo sicolinicio id accidit loca¬
tõis ent ꝑicłm. si oꝑis uidicio id¬
accid̾it tuũ ent detum̃t̾.¬
ctio de estimato ꝓponitur tollude¬
dubitõns gr̃a. fuit eñĩ mag̃ du¬
utrum exũdito sit accio pp̃estĩa¬
tõem an exlocato. qĩ rem uñdũdã
locasse uidear. an exconducto. qͣsi
oꝑas conduxistem anmandati. me
tuanquã acto̾em dari. Diudames¬
timatoriam p̃scripus u̾bis actõe
ẽ enim negotium cuule gestum
⁊ ꝗ d̾ bona fide. Qr om̃ia ⁊ hicloc̃¬

Expanded text:
i riuum, quem faciendum conduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est.Paulus: immo si soli uitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis uitio accidit, tuum erit detr DE AESTIMATOdubitationis gratia: fuit enim magis duutrum ex uendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. meltamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et quidem bona fide. quare omnia et hic loc
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tibi erant .c. ex quib cum ꝑt̾e
impñdistes uetui ⁊ opus facere. Di¬
xi si opus facere ꝑ señ aĩnc ex locato
tecum agere ut pecimie reliqum¬
mͥ restituas. ¶Messem inpiciente co¬
lono cum alienam ẽẽ non ignorares
sustulisti condicere tibifrumtum do¬
minum posse lab̾o ait. ⁊ ut id faciat
colonum ex conducto ciundño actu¬
rum. ¶locator horrei ꝓpoĩtum yĩnt
non reciꝑe suo ꝑicło. dem̾ cumsciret
has res inferci passus ẽ. ꝑ inde eum
futurum tibi obligatum dixiacsip¬
põitum fu̾it remissum. ¶ Seruum
meum munionem conduxisti negli¬
gencia eius mulus tuus ꝑut. sup̃e
se locasset. expecłio dum taxat. ⁊ in

Expanded text:
autem tibi erant centum, ex quibus cum partem autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opus facere perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum videtur. Servum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in
Abbreviated transcription (Latin):
tare conductor ex rł̃ndis ilł cuiusq
anni. S ⁊ si locare hĩtator uelit
suo tpr possit. Itaq si eadomus ex
qͣiner oftudere alicui postet. nicħ̾ lo¬
catori conductorem pr̃atur̾ ad co
ut nec cogi quid̃ possit exrłis. uilii¬
P. refecta domo hĩtare insi ꝑatus fu¬
istet locator ꝯmodam dom̃ ci adħi¬
tandumdare. ¶heredem colom
pet̾e inc agis. ncħ̾ominꝰ ex locato cũ
fullone. s iudicemestimatur an
possu adu̾sus furem magͥage̾. ⁊
tibi ꝯcẽpnabit tuas aut actõnes
te ci pr̃are cõpellet. ¶lege dicta.
domus facienda locata erat. ita ut ꝓ¬
batio aut improbatio locatoris aut
ħ̾rdis eius ec̃t. Redemptor exuolim¬
tate locatoris q̃dam inoꝑe ꝑmuta¬
uitrat. R. opus quid̾ exlege dm̃
nonuid̾i factum. s qm̃ exuolũta
te locatoris ꝑmutatum eẽt redẽp¬
torem ab colindebere. ¶ Mandam
tibi ut excuteres qñti ullam edifi¬
care uelles. r cnũciasti mͥ. cͥcͤ imp̃n¬
sam excutere. Certa m̃cede opus

Expanded text:
tare conductor ex calendis illis cuiusque anni, sed etiam locare habitatori si uelit suo tempore possit. itaque si ea domus exquam nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare.Heredem coloni, repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet.Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat. respondi opus quidem ex lege dicta non uideri factum, sed quote locatoris permutatum esset, redemptorem absolui debere. Mandaui tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus
Abbreviated transcription (Latin):
iufundum cołudum mapłes annos
lociu̾at. decessit ⁊ cum fundile¬
gaint cassins negauit posse cogi co¬
lonum ut eum fundum cołet. qr
nich̾ hr̃dis int̾ eẽt. ꝙ sicolonus uel¬
let colere. ⁊ ab eo ciu legatus eẽt
fiidus prohir̾etur. cum hrdc acti¬
onem colonum ħre. ⁊ hoc detum̃t
ad hrdem ꝑtinere. Sicuti siquis rẽ
quam m̃didisset. nec dun tradidis¬
sct alulegasset. heres eius c̃ptori⁊
legatario eẽt obliganis. ffric. ẜ¬

Expanded text:
i fundum colendum in plures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit.Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum fundum coleret, quia nihil heredis interesset. quod si colonus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum habere: et hoc detrimentum ad herede‹m› pertinere: sicuti si quis rem, quam uendidisset nec dum tradidisset, alii legasset, heres eius emptori et legatario esset obligatus. 33
Abbreviated transcription (Latin):
tenus cam obligatõem contrayi
puto quatenus uirbonus d̾ spacio
tpr̾it exisamastet. quia id accum ap¬
paret ẽẽ ut eo spacio adsolũetur.
sine quo fieri non posset. ¶ Quidã
fectõem fornacis ⁊ fistular̾ simili¬
umq rer̃ .c. nĩmi ut pr̃arentur ei.
conuen̾at. conductor .c. nũmos ꝑe¬
tebat. Ita ei deb̾i dico. Si mcar̾ rer̾
refecfone se cam pecumam impen¬
dere satdaret. ¶ abolen .i.
arcius domum faciendam aflacco
condux̾at denĩ oꝑis ꝑte effecta. t¬
re motii cõcussum fuerat edificiũ̃
Massurius sabinus. Si uinali uelu¬

Expanded text:
tenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit.Quidam in  refectionem fornacis fistularum similiumque rerum centum nummi ut praestarentur ei, conuenerat: conductor centum nummos petebat. ita ei deberi dico, si in ear‹u›m rerum ‹ref›ectionem ‹e›am pecuniam impendi satisdaret. 59 Iauolenus arcius domum faciendam a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium. Massurius Sabinus, si ui naturali, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
oiis ⁊ fideistor se obliganit eum
quo exemplo coloni tardiunc illa¬
tar̾ ꝑ moram colom pñsionũ pr̃a¬
re deb̾e usurat usure enim inbonc
fidei uidicus. ⁊ siñ tam exobligõe
proficiscantur quã exofficio iudi¬
cisapplicentur tñ cum fidenutorin
oc̃m c̃am sc applicuit equinc̃ iudet᷑
ip̃m quo cognosdere honus usura¬
r̃ ac snta fidemssiget in qñtu illũ
ꝯdẽpnari ex bona side oportebit tm̃
fidemtuam eẽ iubes uł ita indẽp¬
nem me pr̃aibrs. ¶Int̃ iocatorem
fundi ⁊ conductorem conuenit ne
intra tpr̃a locatõnic eius conduc¬
tor de fundo muituc repelletur. ⁊
sipulsatris ẽẽt penam .x. prẽt.ni
cuis locator scio ꝯductori. ⁊ seius
conductor ticio sintra tp̃ra locati¬
onis discede uellet. eq̃ .x. ticio loca
tor bienui continui pensionẽ ñ
solsiet ansme metu pene expsłi
exp̃ssum sit instipłone penali de
solurõne pensionum tñ ueri siłe
eẽ ita conuenisre de ñ explłndo co¬

Expanded text:
onis etiam fideiussor se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'indemnem ‹m›e praestabis?' Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio locattor biennii continui pensionem non solueret, an sine metu poenae expelli expressum sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo co
Abbreviated transcription (Latin):
rant dui non apparentib nec eins
tpris pensiones. ex coliũmb cõ¬
ductorib aꝑire. ⁊ caq̃ ibi et des¬
cribere apublicis ꝑsoms quoꝵ ĩ¬
modi re biennu detet obẜuan¬
ui domũ ħc̃bat arcam iunctã
ei doniu mano proximo iocaue¬
rat et is uicinus cum coificaret
insuo t̾ram ineam arcami inpũ
quam fundam̃ta cem̃ticia locito¬
rierant cõgessit ⁊ ea t̾ra assidui
pliuiic mnundata panctieius qͥ
locau̾at humore p̃stituto edifi
cia corruerunt. labeo cx locato
cũgestio s humor cxip̃a cõgesti¬
one postea dampno fu̾it. dãpni
extrintetuis auacĩ.allata dãpno
Nsulam uno p̃cio enusti. totam
locasti ⁊ camuñdidisti ita ut q̃p¬
tori m̃cedes inquilinoꝵ acced̾ent
quamuis camconductor maiore
p̾cio locastet. tũ id ẽp̃tori accedit
ꝙ tibi conductordebet. ¶Inoꝑis
Locatõne ħ erat dictum añqͣ. di¬

Expanded text:
ant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum inmodi re biennii debet obui domum habebat, aream iniunctam ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluuiis inundata, ita parieti eius qui locauerat ucia corruerunt.Labeo ex locato congestio, sed umo‹r› ex ea congestione postea damno fuerit, damni extrinsecus alia causa oblata, damno nsulam uno pretio totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat. In operis locatione non erat dictum, ante quam di
Abbreviated transcription (Latin):
ocare fuitutem nemo pot̃. Daur .r
num ded̾int ł fintum fecĩnt. nõ
teneor tibi exconducto si ex noxali
accõne. ¶Si hoĩemtibi locau̾o ut
hẽas intab̾na⁊ is furtum fec̃it du¬
bitari pot̃ utrum ex conducto accio
sufficiat. qͣi longe a bona adeactum
ut qͥd pacians detim̃ti ꝑcam rem
quam conduxisti. an ad huc dicen¬
dum ẽ sit exͣ oãm conductionis ẽe
i quic condux̾it nũmo uno con¬
duccio nlłaẽ. quia għ donatõnis
remuc płib uendentem. ¶locãtẽ
singłoꝵ incolidum intuitum ꝑco¬
nã. ita dem̃ ad pr̃atõẽm ꝑtis sin¬
głi sunt conpelludi. Si ꝯstabit õs
mendi quem uellet non auferandĩ
accorisi accõnes suas adu̾sus cet̃os
pt̃are non recucet. d̾.I.
xeram constat me hr̃e exlocato ac¬
tionem. ¶Qui suum conduccum

Expanded text:
ocare seruitutem nemo potest. 45 Paunum dederint uel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione.Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detriment‹i› per eam rem quam conduxisti, an adhuc dicendum sit extra causam conductionis esse i quis conduxerit nummo uno, conductio nulla est, quia et hoc donationis remue pluribus uendentem uel locantem singulorum in solidum intuitum personam, ita demum ad praestationem partis singuli sunt compellendi, si constabit esse niendi quem velit non auferendam actori, si actiones suas adversus ceteros praestare non recuset. Idem lxeram, constabit habere me ex locato actionem. Qui servum conductum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cu loco ꝑtem rei mee recipio. n
mandatum. qr ñ ẽ gratuitum. n
societatem quianemo cocietatem
cͣcͣhlido rei sue dñs ẽẽ desinit. ¶Si
si ꝑuerum docendum ⁊ pecui pascẽ¬
dum tibidedo̾ ẜ puerim mitͥend̾
ita ut si post c̾toi annos uenisset
accio. si si forte puerum dm̃i tui fe¬
cero. id̾ ce ꝙ inaroa dictur᷑ qma dm̃ũ
desunt ad pͥmum dñm ꝑtinere. ꝙ¬

Expanded text:
pretii loco partem rei meae recipio, neque mandatum, quia non est gratuitum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset,actio. sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se quod in area dicturum, quia dominium desinit ad primum dominum pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
c̾co p̾cio eum conductum uĩrm᷑.
tu cumtiuis annus exiturus ẽẽt.
consulto fructus seqñtis anin cor¬
rupisti. agam tecum duabus actio¬
nib. una exconducto altã exloca¬
to. locatienim iudicio m̾a pan ꝓpͥa
conducti aut̃ accõne tua dumtarat
pars ꝓpria iniudicium ueniret. De¬
mñ ira notat. non ne ꝙ ad mennꝑ
tem attinebit cõi dindũdo iundi

Expanded text:
certo pretio eum conductum haberemus, certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria in iudicium uenient. deinde ita notat: nonne quod ad meam partem attinebit, communi diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
fnutus nonfucnm. uec iltra acit̾e
ex conducto pr̃are cogens. Nam
⁊ sicolonus tuut fundo frui ate.
aut ab eo prohibetur quemtu ꝓ¬
hibere ne id faciat possis tm̃ pr̃a
lucrumtius ꝯtinebitur. sinui ab
eo int plłabitur quemi tu prohurir
ꝓpt̾ nim maiorem aut pot̾ñciam eiꝰ
non pot̾is. nicħ ampluis ei quã m̃te¬
moq̃ introducta ẽ. ⁊ ab om̃ib fere
probata ẽ ut si ad uersione insu¬
lam locatamdũt reficiendo ne ca
conductor frui possit effec̾it. aĩad¬
u̾tatur necͣtio nec ne idopuc de¬
mollitus ẽ Quid enim int̾̃ ẽ utrũ
locatoͣ uisuie ꝓpt̾ uetustatem coga¬
tur eam reficere anlocator fundi
cogitauit feire inuinam eiuc q̃ ꝓ
hit̾e non possit. In tlłigendum est
suum p̃dium fruendum locauuit
⁊ bonafide negocium cͣxit. ñ de co
qui auenum p̃dium ꝑfraudem
locaũit nec relistere dño possit. qͦ¬
minus is colonum frui prohireat¬
Cum fundum cõmunẽ hũimus
⁊ int̾ nos conuenit ut altinc ãme

Expanded text:
fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat possis, tantum elucrum eius continebitur: sin uero ab eo interpellabitur, quem tu prohibere propter uim maiorem aut potentiam eius non poteris, nihil amplius ei quam merceuio introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, eff‹e›cerit, animaduertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter uetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est suum praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat.Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis
Abbreviated transcription (Latin):
ad archam tollendam sumptib
scl locitõnis. ¶ Siquis m annũ
b̾itatõem conduxisret. pensionẽ
tocuis anni dederit. deide insu¬
la post sex m̃ses cornient uł i¬
cendio ꝯsumpta sit pensionem
residi tp̃ras rectissime meli scap¬
sit exconducto actõne repenitur
non quasi in debitum ꝯdicturum
non enim ꝑ errorem dedit plus.s
ut uibi incauiam conductõns ꝓs¬
ducto nonħ̾ebit. s solam ꝯditio¬
nem. Nam int̾ eum qui ꝑeune.¬
penfionem integram p̃rogauit.
multum int̾ est. ¶ Siquis mulie¬
rem uchendam naui conduyias
deuide uinam infans natus fiunget
probandum ẽ deinfante nichil
deberi. cum neq uectura euis max¬
na sit neq huis om̃ib utatur q̃
ad nainigandiusum parantur.
is qui eas ꝯduxãt decessit. imꝑator
antomꝰ cum diuo seuero rescrip¬
sit ad libellum exceptõris inher
uerba. cum ꝑte nonstetisset ꝓpo¬
nas. quo muius locatas oꝑas an¬
tonio aquillo solu̾es. si eodꝰ ano
m̃cedes ib alio non accepisti. ficẽ

Expanded text:
arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris.Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus, sed ut sibi in causam conductionis pro non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui pepensionem integram prorogavit, multum interest. Si quis mulierem vehendam navi conduxisset, deinde in nave infans natus fuisset, probandum est pro infante nihil deberi, cum neque vectura eius magna sit neque his omnibus utaad nauigantium usum parantur.Eis qui eas conduxerat decessisset, imperator Antoninus cum diuo Seuero rescripsit ad libellum exceptoris in haec uerba: 'Cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquil‹ae› solueres, si eodem anno mercedes ab alio non accepisti, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
I priuqquam locatori opus appro¬
uetur ui auqua consumptumẽ
detrim̃tum ad locatorem ꝑtinet¬
m̃cedera acciꝑe debet. si ꝑ eum ñ
stet̾it quomimꝰ oꝑas pr̃et. ad¬
uocati quo siꝑeos non stet̾it quo
ciunc rei is hiu̾ ꝑicłm custodigͭ

Expanded text:
 priusquam locatori opus probaretur, ui aliqua consumptum est, detrimentum ad locatorem ita pertmercedem accipere debet, si per eum non stetit, quo minus operas praestet. Advocati quoque, si per eos non steterit, quo cuius rei, is huius periculum custodiae
Abbreviated transcription (Latin):
conduxit ut deprouicia cyrenẽ¬
si acquilegiam nauigaret olei me¬
tretis tribus milib impõitis. ⁊ fru¬
m̃ti modus octomiubus c̃ta m̃cede
sieuent ut hon̾ata naiic imp̃ip
uinaa nouem m̃sibus retiueretur.
⁊ honui impõitum ꝯmito tołłetur.
õatum ẽ anuecturas quas conuenit
aconductõe scd̃m locatõem exige̾

Expanded text:
conduxit, ut de provincia Cyrenenconduxit, ut de provincia Cyrenensi Aquileiam navigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed evenit, ut onerata navis in ipprouincia nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conuenit a conductore secundum locationem exigere
Abbreviated transcription (Latin):
lam quoq łꝑam me tbi prãturĩi
aio. ꝙ cum tibi elegitem quihiꝰ modi
dampno te afficerre ueblcłm co¬
duxisti ut honus tuum portaret. ⁊
secum it faceres. ⁊ cum pontẽ trãsi¬
ret redemptor eius pontic pontorm̃¬
suums ab eo exigebat. ẽ rebatur
A
daturus fuent. puto si portorium¬
ꝓuero mulio non ignorauit᷑ er
transiturum cum uebicłiulotaret
mulionem prãre deb̾e. ¶ Rerͣ custo¬
diam quam horremus conducte¬
rib prãre deb̾et locatorem totor
horreoꝵ horreano pr̃are ñdetere
puto. insi si mlocando ał̾t cõuem̃t¬
Sceuola .i.
olonus cumlege locatõme ñ eẽt
ꝯp̃bñdsum. ut uineas pon̾et. in¬
cħ̾ominus infundo uineas insti¬
tuit. ⁊ utꝑpt car fructus denis. imi¬
pliuis aureis is ager locm ceꝑat.
ẽ situmẽ si dñc istum colonimi
fundo ciectum pñsionum debita¬
rum nõie conueniat. ansũptus
utiłr fc̃os inumeis maituendis
reputare possit. oppoĩta doli mali
ł nicħ amplius pr̾atur̾. Nanem

Expanded text:
m me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret.Uehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an daturus fuerit. puto, si mulio non ignorauit ea se transiturum, cum uehiculum locaret, mulionem praestare debere.Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliter conuecaeuololonus, cum lege locationis non esset comprehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali vel nihil amplius praestaturum. Navem
Abbreviated transcription (Latin):
uicium fecuset cebi putat. Idem
iuris ẽe sipofatem conducrendi
ħ̾ebat ut p̾ciuim conductons pͥs¬
tet. ⁊ si locator conductoni potes¬
tatem conducende dom̃ ñ feri sict
⁊ is in quam ħitaret conduyisset.
tm̃ ei pr̃andum putat qnͣtum sine
dolo malo p̃stitieret. Cetm̃n sigratu¬
poris ex locatione domus deducen
demptor siluam noncedito neue
cingto. neue urito. neq quem cĩ¬
gere ced̾e uiere suugo. Quereba¬
tur utrum redemptor quid carũ
rer̾ facere iudisset prohib̾e cebet
anetiam ita siluam custo dire ne
quis id facere possit .R. uerbum
sinere utramq hr̃e significatõe
s locitorem pocius id ind̾i uolu¬
isse. ut re demptor non solumqsi
quem calum uidicret siluam oe¬
d̾e prohiberet s uti curaret dare o¬
ꝑam nequis cederet.d̾ .P.¬

Expanded text:
um fecisset, deberi putat.Idem iuris esse, si potestatem conducendi habebat, uti pretium conductionis praestaret. sed si locator conductori potestatem conducendae domus non fecisset et is in qua habitaret conduxisset, tantum ei praestandum putat, quantum sine dolo malo praestitisset. ceterum si gratuporis ex locatione domus deducenddemptor siluam ne caedito neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita siluam custodire, ne quis id facere possit. respondi uerbum sinere utramque habere significationem, sed locatorem potius id uideri uoluisse, ut redemptor non solum, si quem casu uidisset siluam caedere, prohiberet, sed uti curaret et daret operam, ne quis caederet.
Abbreviated transcription (Latin):
si ⁊ pignoꝵ indeb̾r dume obligato.
s ħ ita uerimẽ. siñ alius pro eo pͥore
diminns taatitrutate utriusq ꝑtis
coloñ pecononxiat indi ita accipiend̾
te abinicio fu̾at ꝯduccõmi p̃stitut᷑. s¬

Expanded text:
iam pignora uidentur durare obligata. sed hoc ita uerum est, si non alius pro eo in priore dix‹im›us taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse uideri, ita accipiendum te ab initio fuerat conductioni praestitu tum. s
Abbreviated transcription (Latin):
I. x.tibi locem fundum. tuaut̃ exis¬
tunas .u. te conducere nicħ agitur
Si ⁊ siogo nimoris me locare sensero
tupłis te conducere. utiq ñ płis
nontenetur. s fructus mead̾ cãpig¬
noris manent. D aulus .l.¬

Expanded text:
 tibi locem fundum, tu autem existimes quinque te conducere, nihil agitur: sed et si ego minoris me locare sensero, tu pluris te conducere, utique non pluris non tenetur: sed fructus in eadem causa pignoris manent. 54 Paulus l
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯsequi potuit ne dampnũ in¬
uiria au alio dari possit. s marrel¬
lus int̃dum ẽc. agi posseait siũ
custodiri potuit nedãpiun dare¬
tur siue iẽ custos dapnumdedit
Ilocatum tibi suum sb̾npias. .P.¬
utrumq iudicium adũsuc te ẽ exer¬
uuus nomine leg̾ acquił ⁊ exloca¬
to actio ẽ. si alt̾ut᷑ eoꝵ ꝯtentus acior
eẽ deret idq officio iudicis ꝯtinet᷑

Expanded text:
equi potuit, ne damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus interdum esse posse ait, siue custodiri potuit, ne damnum daretur, siue ipse custos damnum dedit: i locatum tibi seruum subripias, utrumque iudicium aduersus te est exeruulneris nomine legis Aquiliae et ex locato actio est, sed alterutra contentus actor esse debet, idque offi
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs in suie quia cdificia uicium
facere diceret demoliu̾at eam.
qͣitum ẽ qñti lis estimari deberet
Susquitotam condux̃at ex con
um necessano demollitus eẽt ꝓ
portione qñti dñs p̃dioꝵ locasset᷑
ꝙ eius tpris ħitatores ħitare nõ
potuitent rõnẽ deduci. ⁊ tanti
litem. estimari. sinaut̾ ñ fuisset
ucre demolliri. s qr meliis edifi¬
care uellet id fecisret. q̃nti condue¬
toris int̾ ẽ hitatores nemigrarẽt
tanti cõdempn. an oportere. Edił
inmunicipio balucas condux̾at.
ut eo anno nuincipes gratic la¬
uarentur ¶post tres menses inc̃e¬
dio facto . pr. posse agicum baluea¬
tore ex condracto ut ꝓportõne tp̃is
quolauatõem non p̃stitisset pe¬
cume contrbutio fieret.¶Qui
mulas ad cͥtum pondus boneris¬
locasset cum maiore honere cõdue¬
tor cas rupisset consulerat d̾ acti¬
one. ix .ł. lege acquilia ł exlocato

Expanded text:
insulae, quia aedificia uitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat ex condum necessario demolitus esset, pro portione, quanti dominus praediorum locasset quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere.Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret.Qui mulas ad certum pondus onerislocaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione.
Abbreviated transcription (Latin):
iait ep̃tio ita ⁊ locatio sb̾ conditõe
fieri pot̾. o donatõnis cã contra¬
hi non pot᷑ ¶Int̾dum locator nõ
obligatur conductor obligatur.
ueluti cum emptor fundum con
dum conuenit ut p̃cium donec
pecuma om̃is ꝑ colũetur c̃ta m̃ce¬
de ep̃tor fumdum conductum ha
exigit ut ꝙ ꝯuenit fiat. si nõ. ami¬
plius pr̃at id uñditori. quam ꝓpe
cõne eius tpr̃is quo pecum anum̃a¬
ta ñ cẽt. Paulus .i.¬
tem sip̃cio non coluto inẽptares
fc̃a sit. nnc ex locato eritactõ. ¶¬
Quociens aut̃ faciendũ auquid
datur locatioẽ. ¶Cum insulam
edificandam. locau̾o ut sua un¬
pñsa conductor omĩa faciat. ꝓpͥ¬
etatem quid̾ eoꝵ ad me trãffeit
⁊ tñ locatõ ẽ. locat enim artifex
oꝑam suam. id ẽ faciendi necͣri¬
tatem. ¶ Quem ad mod̾ mem̃¬
ẽ ꝙ płis sit nuinoris emere. ⁊ qd̾
mmoris sit pluris uendere. ⁊ ita
inuicem sese circumscribere ita
nlocationibiquoq ⁊ conducti¬
t ido̾ p̃textu minoru petisiõrs

Expanded text:
icut emptio ita et locatio sub condicione fieri potest: sed donationis causa contrahi non potest. Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, veluti cum emptor fundum conddum, convenit, ut, donec pecunia omnis persolveretur, certa mercede emptor fundum conductum habexigit, ut quod convenit fiat: sed non amplius praestat is venditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia numerata non esset. Paulus litem si pretio non soluto inempta res facta sit, tunc ex locato erit actio.Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est.Cum insulam aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam suam, id est faciendi necessitatem.Quemadmodum in eme pluris sit minoris emere, quod minoris sit pluris uendere et ita inuicem se circumscribere, ita in locationibus quoque et conductit ideo praetextu minoris pensionis,
Abbreviated transcription (Latin):
fidesrona exigit ut arbitrium
tale prẽtur. quale uiro bono cõ¬
uenit idq arbitrium ad quauta¬
tem oꝑis nõ ad ꝓrogand̾ tp̃s¬
ẽ ut irrita sit approbatio dolo cõ¬
ductoris fr̃ã ut exlocato agi pos¬
sit. ¶sicolonus locai̾t fund̾¬
res post̾ioris conductoris dño nõ ob¬
ligatur. s fructus incansa pigno¬
rĩs manent. quem ad mod̾ eẽt oipͥ¬
mus colonus eos ꝑcepiss. ¶ Si dom᷑
inquilinus. cum eis statuti agere
uł ut opusanꝙ effic̾ent ꝓpagatio¬
nesq facerent ag̾e similit᷑ pot̾.¬
¶Colonus si eifim ñ liceat tocius
qͥnqt̃ni noĩc statim recte aget
⁊ sireliguis annis dñs fundi fiui
fundo frui. Nam ⁊ qui expulsus hac
c̃ditione inauam se colomam ꝯtu¬
lit nõ suffectur̃ duab. neq ⁊ u̾r
pensioñ noĩe obligatus erit. ⁊ qͣnͣ¬

Expanded text:
fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum test, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundures posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset.Si domus inquilinus, cum eis statim agereuelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest.Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pension
Abbreviated transcription (Latin):
adũsanum inciduset quam ob¬
rem dñm aliquid d̾ mollinopor¬
teret auquam ꝑtem ꝑnulam in¬
cõmodi sustineret. Nonita tñ ut
inquam magnam ꝑtem usus hĩ¬
Si quis timoris cã migrasset deb̾et

Expanded text:
arium incidisset, quamobrem dominum aliquid demoliri oporteret, aliquam partem paruulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut in quam magnam partem usus habsi quis timoris causa emigrasset, deberet
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum. acciꝑe. n m̃i pocumam ex
exlocato pet̾e. siutiq ꝯcoqñs ẽ ex¬
istimare officio iudicisħ ꝯuenire
haberi rõem qnͣto ꝯductoris int̾ e¬
rat infium̃to pociusquã inpecum¬
am colũe pensionis exceptam porti¬
onem. siñ modo ⁊ siexꝯducto a¬
gatur ide̾ ent dicendum. ¶ sun¬
quilmus hostumi ł qͥdam alia edi¬
ficio adiec̾it. q̃ acto̾ locum ht̃. ⁊ ẽ
uoriuis ꝙ lareo scribit ꝯpet̾e ex co¬
ducto actõem utcã tolłe uceat sic
tñ ut dampmi infecti caueat. ne
sam ediumfaciat. s ⁊ ut pristinã
faciem edium reddat. ¶ Si inqui¬

Expanded text:
mentum accipere neque pecuniam ex ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc conuenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum.Si inquilinus ostium uel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est uerius quod Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni infecti caueat, ne ausam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat.Si inqui
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾. scribit. ut puta ticio fudum lo¬
cam. icq pupillo ył de. instituto deces¬
sit. ⁊ cum tutor ꝯstituiss ab ainere pu¬
pillum ab br̃ditate. ego fundimi loc¬
in płis dem̃ pupillus restitutur ẽ in
dona pat̾na. ex ꝯducto ncħ amplius

Expanded text:
 scribsit. ut puta Titio fundum locaui isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum i: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dcõ ꝙ ui aut clam. Si utiq iudicis
quiexlocato iudicat offõ ꝯtinctur.
ut cer̾as acrõnes locator omiitat.¬
lant non debet conductori dãpno
ẽẽ. si plucquami tołabile ẽ lesi fu¬
erint fuictus. auoqͥn modicum
damꝑnum equo aĩo fertedebet co¬
lomis. cui inmodicum luctum nõ
anfertur. apparet aut̃ nos d̾ eo co¬
lono dicere qui ad pecimiam nu¬
ieratara condurit. alioqͥn ꝑcianꝰ¬
colonus. qiͣ socetatic uire ⁊ dampñ
⁊ lucrum cum dño fundi partiatur
¶Quicolũpnam trãc portandam cõ¬
duxit. sieadum tollitur aut porta¬
tur aut reponitur fracta sit ita id

Expanded text:
rdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat.αν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiaricolonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id
Abbreviated transcription (Latin):
simut quisa obsuatunis fuisset
num tnͣsportandum anquis con¬
dux̾it. Id̾q etiam ad cer̃ãs res tr̃a¬
femi pot̾. ¶Si fullo aut saitina¬
tor uestim̾ta ꝑdid̾it eoc nõie
cationem eoꝵ ⁊ condictõem eoꝵ¬
cedere. lp̃ .ł.

Expanded text:
s fuisset. num transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest.Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine catione‹em› eorum et condictionem cedere
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ pr̃etur. ⁊ cum nemo fundum co
cuma fundus ẽet locatus. id ẽ ubiħ
conuentio prolocatore tm̃ mͦ inter¬
poneretur. ¶Locam opus faciendũ
itaut pro oꝑe redemptõi ctam m̃¬
conductore approbaretur tam ⁊ si
conueiit ut insingłis oꝑas. c̾ta
pecuma daretur pr̃ari m̃ tibi acon¬
ductore deret. Snd opus uiciosum
fc̃mẽ. Non enim qͥcꝗͣ. int̾est uirum
imo p̃cio opus an insingłas oꝑas.

Expanded text:
taretur, et cum nemo fundum colcunia fundus esset locatus, id est ut haec conventio pro locatore tantummodo interponeretur. Locavi opus faciendum ita, ut pro opere redemptori certam mconductore adprobaretur, tametsi conuenit, ut in singulas operas certa pecunia daretur, praestari tamen tibi a conductore debet, si id opus uitiosum factum est: non enim quicquam interest, utrum uno pretio opus an in singulas operas
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ cumco agri poste qui mulas egis¬
set exlocato ⁊ si alius eac mpisset
cum conductore recte agi poste.¬
er medem faciendam locanerat ĩ
lege dix̃at ꝙ inopns lapid̾ opꝰ ent
pro lapide ⁊ mami ptio dñs redẽp¬
tõi inpedes singłos .uii. dabis. Qͣ¬
tum utrum fam̃opius an etiam in¬
ceꝑat ut incormptam redd̾e̾t p̾t̾
incendit nonfortuito casu ñ ind̾i
disset ne pr̃aret s extrancam nim
utrosq exciꝑe uolurste.d̾ .ł.¬

Expanded text:
o agi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi.Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat: 'quoad in opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit': qt, utrum factum opus an etiam inceperat, ut incorruptam redderet praeter incendit non fortuito casu. non uidedisset, ne praestaret, se‹d› extrariam uim utrosque excipere uoluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ locau̾̃it ut ⁊ siquid in maiori ac¬
sicolonus p̃dioꝵ lege locatõns
ut in nocentem igne hͣeant den̾̃ciat¬
sit siqͥd̾ fortut᷑ cũis incenoucãm in¬
tulit non pr̃abitur ꝑ icłm iocatori. si
patre. Cum grex cẽt abaccus ꝗ quis ꝯ¬
dux̾at ita reccripsit. Si erpras latrones
citra tuam fraud̾e̾ abegisse proban pot̾.
iudicio locati casum prãre ñ cogeris
atq tpr̃is ꝙ incecutumẽ m̃cedes ut
ciend̾ qͥd poliend̾ue ꝯduxit tłpam cũi
ꝯduxit. ¶ Sialienam dom̃ mͥlocañs
eaq mͥ legata łdonata sit nõ teñi me
tibieylocato. obpn̾siõm. s decp̃r pt̾i¬
to uideanuis. si quid añ Rentidiẽ pen¬

Expanded text:
ndum locauerit, ut etiam si quid ui maiori acSi colonis praediorum lege locationis, ut innocentem ignem habeant, denuntiatsit, si quidem fortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locatur: si patre, cum grex esset abactus quem quis conduxerat, ita rescripsit: 'Si capras latrones citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut ciendum quid poliendumue conduxit, culpam eum conduxit.Si alienam domum mihi locaueris eaque mihi legata uel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tto uideamus, si quid ante legati diem pen
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ẽp̃ti iudicio ad cã quo sm̃am.¬
ocre existimo. Non enim p̾cium ꝯti
sre ꝓponas utũ sit cogatatum aũndi¬
tore tanta sũma ueluti siꝓponas a¬
gatatorem postea fc̃m ł patronum e¬
inctum eẽ eumqui minimo aꝗãi
p̃cio iniqum uiderur inmagnam ꝗͣ.¬
titatẽ obligari uñditorem. ffric᷑ ł¬

Expanded text:
nam empti iudicium ad eam quocere existimo: non enim pretium consse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obligari uenditorem, 44
Abbreviated transcription (Latin):
solun corriuitet. nich̾ominus te ne¬
beris. Nam ⁊ si ũdid̾ic michi fund̾
isq priusquam uacuus tradẽtur.
publicatus fu̾it tenenc exẽpto. ꝙ
haccenus uͣm ent. ut p̃cium irsti¬
tuas. non ut etiam pr̃es. siquid psis
mea int̾ sit eum nacuum mͥ tradi

Expanded text:
solum c‹o›rruisset, nihilo minus teneberis. nam et si uendideris mihi fundum isque priusquam uacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus uerum erit, ut pretium restituas, non ut etiam id praestes, si quid pluris mea intersit eum uacuum mihi tradi.
Abbreviated transcription (Latin):
onafides non panitur. Iaroł .p.¬
cumẽpta. ilicuius legas bñficio pecĩa
rei uñdite der̾e desussi. añꝗͣ. res ei tra¬
datur ut ũditor trade̾ ꝯpłła̾tur. ⁊
re sua carere. postõne aut̃ tradita fu¬
turumẽ ut rem m̃ditor eq̃ amut̾et.
ut pote cũ petñti eam reni petitor ei n
uñdidiss n tradidiss d̾ ł

Expanded text:
ona fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei uenditae debere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem uenditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem petitor ei neque uendidisset neque tradidis
Abbreviated transcription (Latin):
cłpacaret ñ tem̾i ait. Cct̾m si uł m¬
quo nde si minꝰ ydonet naui. tũc ex
locato agend̾. ¶ Simagist᷑ nauis
sine gub̾natore influĩ ir auemmi¬
sit ⁊ teestate orta tẽꝑare ñ potuit.
⁊ nauem ꝑdid̾it uetiores hebũt ad¬
Ñlus eum exlocato accõem. ¶ Siquis
fiuumdocend̾ ꝯdux̾it. eumq duxĩt ꝑe¬
exlocato et̾ accõem placuit. simͦnõ

Expanded text:
 teneri ait: ceterum si uel iore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum.Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem.Si quis seruum docendum conduxerit eumque duxerit peex locato esse actionem placuit, si modo non
Abbreviated transcription (Latin):
lmohitare liceat. alioqͥn is proħit᷑
aget cum co exconducto ¶ Sunci¬
no edificante obicurentur lunu¬
nacenacłi teñ locatorem inqͥlino
Certe qͥn lio̾et colono uł inquilmo
relinq̃re conductionem nulladu¬
biratio ẽ. De mercedib quo sicum¬
eo agatur reputat̃õmis rõ hñda ẽ.
Eadem intlsigimus si hostia fenes¬
tras uenimium cormptas locator
ñ restituit. ¶ Conductor om̃ia sin
ut oꝑa rustica suo quo tp̃e faciat
ne intẽpestiua cultura detĩorem
fundum faceret. p̃t̃ca uillatum
curam ag̾e̾ debet. ut eas incormp¬
meratur siꝓpt̾ inimicicias eius
inomus arbores excid̾it. pp̃e quoq

Expanded text:
lino habitare liceat: alioquin prohibitus is lino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto. Si vicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono vel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoeo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorrupmeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
non pot. qd si paucie diebus prohi¬
buit demĩ penitũciam agit. om̃ia¬
q̃ colono integra st̃ incħ exobligati¬
one paucoꝵ dicrum mora minuet
¶It̃ utuit̾ ex cononcto agit is cui
scd̃m conuentionem non prãnur
que conuen̾ãt. siũ proyitratur fu¬
frui ad omino urab exteaco qu̾e
nos fundin ocau̾at testam̃to suo
dãpnauit h̾rdem ut conductorem
li̾aret si non paciatur ħ̾rs eiuri
reliquo tpt sun est ex conducto ac¬
tio qd si ꝑaciatur nec meitedes re¬
arbicrio locano ⁊ conductio contͣ¬
hi nonuidetur. Smaut qnti ticius
extuna uent sb̾hac conditione stare
locationeni. nt siquid ip̃e qui no¬
minatus est mercedem diffument
om̃i modo scd̃m cius estimationẽ
rõe ad effc̃m ꝑuenire. smaut̃ ille
finire. tũc pro nicħ̾o ẽẽ conduct̃em
qͣiͣ nlła m̃cede statuta. ¶Quifund
fruenduni uł ħĩtõẽm alicui locait
si aliqua excã fuoumus edes uen¬
dat curart deret ut apd̾ ẽptorẽ qͦ
eadem pactõne ⁊ colono frui ⁊ in qͥ¬

Expanded text:
t. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conventionem non praestantur quae convenerant, sive prohibeatur frui a domino vel ab extraneo quem nos fundum locaverat, testamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes rearbitrio, locatio et conductio conthi non uidetur: sin autem quanti Titius aestimauerit, sub hac condicione stare locationem, ut, si quidem ipse qui nominatus est mercedem definierit, omnimodo secundum eius aestimationem autem ille finire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta. Qui fundum fruendum vel habitationem alicui locavit, si aliqua ex causa fundum vel aedes vendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inqui
Abbreviated transcription (Latin):
dux̾it pr̃are ꝯductor debeat ⁊ qͣten
prãtur̃. utrum ut fuos noxe dedat an
łi suo nõie teneatur. ⁊ adu̾sus eos qͦs
placet. ut cłꝑam ⁊̃ eoꝵ quos indux̾it.
misit incendium. quia ñ debint ign̾e¬
Al̾d ẽ enĩ ignem innocente̾ hre. ꝑmit¬
tit enĩ hr̃e. si inoxiũ ignẽ. It ꝓspicere
debet ꝯducror ne au qd̾ rei ius ł corpus
dec̾uis faciat. ł fĩ paciatur. ¶ qui uiñ
de campani a trãsportand̾ ꝯ duxiss
deinde mota a quodã ꝯtroũtia sig¬
nat̃ suo ⁊ aln̾us siggillo. in apothe¬
cham de posun ex locato ca̾r ut loca¬

Expanded text:
debeat? et quatenus praestat, utrum ut seruos noxae dedat an uero suo nomine teneatur? et aduersus eos quos placet, ut culpam etiam eorum quos induxit prmisit incendium, quia non debuit ignst enim ignem innocentem habere: permittit enim habere, sed innoxium, ignem.Item prospicere debet conductor, ne aliquo uel ius rei uel corpus deterius faciat uel fieri patiatur. Qui uinum de Campania transportandum conduxisset, deinde mota a quodam controuersia signatum suo et alterius sigillo in apothecam deposuisset, ex locato tenetur, ut loca
Abbreviated transcription (Latin):
a quas atire solet uille ẽẽ eaquoq qͥ
eyedificio detractasunt ut reponaut᷑
edificii st̃ atq ꝑata siait ut inpr̃at̾
ñ sunt edificui. pariqui iiuee cã ꝑ ati
st̃ anqͣ. collocentur fundinonst̃. A qui
exẽpti sunt hac mͥte ut collocentur fũ¬
disunt. abolenus .i.¬

Expanded text:
aqua salire so‹l›et, uillae esse.Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii.Pali, qui uineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut collocentur, fundi sunt. 18 Iauolenus li
Abbreviated transcription (Latin):
Icius hr̃s sẽpini fundum cepticio ue¬
did̾it ita. fundus sepromanus qͥcqͥd
⁊pronu uiris fu̾it erit tibi ẽptus tot
strum̃tis hr̃ditarus ꝗd uiris defunct᷑
scriptura prãndumꝙ senuiste intłłi

Expanded text:
itius heres Sempronii fundum Septicio uendidit ita: 'fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus scri
Abbreviated transcription (Latin):
edaddes hic uiliamsentũcie ut si collu¬
siego cumtutore. ex ꝯducto tenen᷑.
inidꝙ pupilli non int̾fit ¶¶ Siquis
dolia inciosa ignarus iocaũit. dem̃ u
num esfiuyit tenebitur nudꝙ int᷑ est.
nec ignoranca eis ent exaicata. ⁊ ita
casstus scripsit afr atq si cutum paccu¬
uilocasti. in quo ħrra mala nascebat᷑
hic enim si pecora nł de mortua sint us
si ignorasti pensionem noupetes. ⁊ ira
fuĩo lareom sabmo placuit. Qus
nos uidñdimiẽ. Siquis fundiun loca

Expanded text:
ed addes hoc Iuliani sententiae, ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit.Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt uelsi ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit.Illud nobis uidendum est, si quis fundum loca
Abbreviated transcription (Latin):
inmodo agri inuenitur ꝙͣ alioqͥndi¬
tum ẽ ad ꝯpñdium m̃iditoris s ad
ẽp̃toris ꝑtinet. ⁊ tunc tur m̃ditor
cum minor modus inuenit᷑. uidea¬
mus tñ ne ulła qͥrela sit ẽptoris me
od fundo. si plus inuemat innea
agitataẽ. ⁊ siquis duos statuub̾os mio
qui .xu. dare debebat. nam ⁊hic tene¬
bitur exẽpto accõne. ꝗͣ aus ẽp̃ror adu¬
om̃ibi suprascriptis cãib lucrum cum
dãpno ꝯpñsari. s ⁊ siquid deẽ cpto¬
ti siũ pro modo siũ proquatitate loci
lum arethusam ꝑfidiꝯmissum reli¬
quid. eiꝰq fidĩ ꝯmisit. ut om̃sad lib̾¬
tatem post annũ ꝑduceret. cumlega

Expanded text:
modo invenitur, quam alioquin dictum est, ad compendium venditoris, sed ad emptoris pertinet: et tunc tenetur venditor, cum minor modus invenitur. videamus tamen, ne nulla querella sit emptoris in eodem fundo, si plus inveniat in vinea agitata est, et si quis duos statuliberos uno qui quindecim dare debebat: nam et hic tenebitur ex empto actione, quamvis emptor a duomnibus supra scriptis damno compensari et si quid deest emptori siue pro modo siue pro qualitate loci,lum Arescusam per fideicommissum rel‹i›quit eiusque fidei commisit, ut omnes ad libertatem post annum perduc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Illd̾ eriã meaᷤ cogitõne noĩe ẽp̃to¬
ris desid̾abatur ut sũptus quos inuñ
exyus quem erudierat fecerat ei res¬
tituerentur Id̾ q̃ro. arcthucaq̾ recu¬
sauit c̃ptorem ꝑ atomum hr̃e. cuius
li̾ta ꝯstituta. anposuit ł legatanam

Expanded text:
est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sigẽma includñda aut insclpñda.
data sit. eaꝙ fracta sit. Si quid̾ incio
mat̾ie fcm̃ sit non erit exlocatoactõ
Si imꝑicia facientis erit. biuc siñcad¬
receꝑit. tunc .n. ⁊ si uicio mat̾ie id e¬
ueñĩt ent exlocato accõ. ¶ si futio
uestuñta polienda acceꝑit. eaq nu¬
res reserut. ex locito tlłr. qr debuit
ab hac re cauere. ⁊ si fullo pallui
ꝑriutau̾it ⁊ alualtlus ded̾it. ex loca¬
to accõne tenebitur. ⁊ slignarus fe¬
cerit ł fu̾it. ¶ Ex orcitu ueniente mi¬
grauit ꝯductor dem̃ hopicio milites
seuestras ⁊ cet̾a sustusunt. Si dño ñ de¬

Expanded text:
i.Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic senreceperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio.Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non de
Abbreviated transcription (Latin):
reditor fundum sibi obligat᷑. cuiusꝙy¬
rographa tributor a debitore retro io¬
lutor. apd se depoĩti hẽbat uñdidit
menio ea lege ut siquid tubutoꝵ no¬
mine debirumeẽt ep̃tor solũet. idcm
fundus ob cãm eoꝵ tributor. q̃ iam co¬
luta erant a conductore salt᷑ inquo

Expanded text:
reditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam solu
Abbreviated transcription (Latin):
nis non ẽẽt ł minoris ẽpturus ẽet si
c̾tioranis d̾ loco c̃to fuiss. cumlꝰ ⁊ ap̃
uetẽs sit relatum meius ꝑcona quisic
exceꝑat suunites siq̃ debentur dẽbe¬
buntur. Et enim iiras auccores pode¬
tunt. Sic̾tus unditor quibdã ꝑsõis
c̾tas suitutes deb̾e non ad monuiss.
ep̃torem exempto enintẽni debere

Expanded text:
rus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae debentur, debebuntur': etenim iuris auctores responderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas seruitutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum teneri debere,