comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cefaris dextra factum iacttran.
Sitelum mani gestas. si sponas¬
am detrectas prebere cenucem el¬
trem midat. osteneat ingiliu es¬
uicem extendit. ⁊ te ꝓuocat: ut si au¬
des cesaris intestina telo rimoris. et
quo libuerit mͦ manm nititas in
cesarem. Se enim ꝑsouam cesaris ge¬
rere głatin. At si hec ẽ dextra cesaris.
que nam siurstra erit: Profecto fac̾io
istoꝵ ñ iusticiam exequitur sed illu¬
dir. ⁊ ñ implet secd euatuat legem:
licet ñ nulli seua prerogatiua u̾borũ
adu̾sus mentem legis suum fraudu¬
lenter tueantur errorem. Sapiẽtes
emin sunt ut faciant mala. Cum
ũ piuncialib sit ħ pestis ꝑniciosa.
milli ꝑuiciosior potest c̾e qmͣ pem¬
cipi. Bona siquidem ꝓuincialium:
pͥncipis sunt. Ad neccessitatem et u¬
fum principis. omnia que ꝓuinciali¬
um sunt: de iuire exponunturr. Pro.¬
uincia tota quasi archa principis
est. qm̃ quisquis exhaurit. grauis¬
sime delinquit in p̾ͥncipem. cuius

Expanded text:
Caesaris dextra factum jactitant. Caesaris dextra factum jactitant. Si telum manu gestas, si spontaneam detractas praebere cervicem, ventrem nudat, ostentat jugulum, cervicem extendit, et te provocat, ut si audes, Caesaris intestina telo rimeris, et quo libuerit modo, manum mittas in Caesarem. Se enim personam Caesaris gerere gloriantur. At si haec est dextera Caesaris, quaenam sinistra erit? Profecto factio istorum, non justitiam exsequitur, sed illudit, et non implet, sed evacuat legem: licet nonnulli saeva praerogativa verborum, adversus mentem legis suum fraudulenter tueantur errorem. Sapientes enim sunt, ut faciant mala. Cum vero provincialibus sit haec pestis perniciosa, nulli perniciosior potest esse quam principi. Bona siquidem provincialium principis sunt. Ad necessitatem et usum principis, omnia quae provincialium sunt, de jure exponuntur. Provincia tota quasi arca principis est, quam quisquis exhaurit, gravissime delinquit in principem, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ne spiraculum icedit ꝑeas. una alti
coherebat. ⁊ tenencutes se nequa qͣm se¬
ritate ut quicquid cdixerint ita obti¬
neat. ac si inueniatur mactis. attesta¬
tio eoꝵ u̾itati preuiticat. Non ẽ pre¬
ter principem cui liceat obiuare eoꝵ
sententiis. Nisi pͥnceps eos coherteat.
licet ontnes cdicant quia ꝑax est. no
ẽ itiq pax. aut illa pax sola e̾. inqͣ
est a maritudo amarissima. Nam cũ
alias habita mod̾atione ineulpate
tutele. uim ui repellere liceat.: con¬
cutientib. spoliantib torquentibus
his: mutire ñ licet. Iuris ⁊ enum ui¬
dent᷑ ẽẽ ministri. Excusatur qul a¬
liquid obtitelam ꝓpriz corporis fect
sitamen qua uis inmt̾ta trahentilb ̃
restiterit: dignus pena qualibet u¬
dicatur. Sicrmem turbatum ue
turpatur ꝓtrahit. si harbam ualiu
si aures quasi nimiũ brenes ꝓdis¬
tit. si dat alapam. aut ꝑcutit pus¬
no impie. si alt̾um etuit ocłin: Iu¬
tine patienter. nisi utrunq mabuiꝰ
amittere. quia quie quid presuni

Expanded text:
 quidem incedit per eas. Una alteri cohaerebit et tenentes se, nequaquam seritate, ut quidquid dixerint ita obtineat, ac si inveniatur in actis. Attestatio eorum veritati praejudicat. Non est praeter principem, cui liceat obviare eorum sententiis. Nisi eos princeps coerceat, licet omnes dicant quia pax est, non est utique pax, aut illa pax sola est, in qua est amaritudo amarissima. Nam cum alias habita moderatione inculpatae tutelae, vim vi repellere liceat, concutientibus, spoliantibus, torquentibus his, mutire non licet. Juris etenim videntur esse ministri. Excusatur qui aliquid ob tutelam proprii corporis fecerit, si tamen quavis injuria trahentibus his restiterit, dignus poena qualibet judicatur. Si crinem turbatum et turpatum protrahit, si barbam vellit, si aures quasi nimium breves producit, si dat alapam, aut percutit pugno impie, si alterum eruit oculum, sustine patienter, nisi utrumque mavis amittere; quia quidquid praesumunt,
Abbreviated transcription (Latin):
antem paternas leges. nouas intro¬
ducentem. ⁊ uecustissimꝰ confueste¬
dims contemptorem. huius reide¬
stes fumuis. Quod fituam prugare
noluteris innocentiam. aut ꝓ uisticia
at cui magis oporteat qmͣ hominibies
uum ẽ ali quod ꝓtuleris pͥtulegium.
continuo uociferantes intoriabũ.
Quid amplius de fid̾atis teslesi Ecre uos
ipsi anctitis blasphemiam. Qiuisquis
asserit talia. contradicte cesan. i

Expanded text:
antem paternas leges, novas introantem paternas leges, novas introducentem, et vetustissimae consuetudinis contemptorem. Hujus rei testes sumus . Quod si tuam purgare volueris innocentiam, aut pro justitia gem esse , cui magis oporteat quam hominibus mum est, aliquod protuleris privilegium, continuo vociferantes intonabunt: Quid amplius desideratis testes? Ecce vos ipsi audistis blasphemiam. Quisquis asserit talia contradicit Caesari .
Abbreviated transcription (Latin):
dici solet: oꝑib lupi congͣtulatur
corius. ⁊ ministro iniquitatis. impiꝰ
uidex applaudit. ¶ Hoc autem usu his
omnib innotuit. pͥncipes quoeum ĩ¬
fideles sunt soci furum. quos cum
in maleficio iuiderint. currunt cũ
eis. adicientes iniquitatis partem:
ut lucri qmͣcimnq irciprant portionẽ.
Si misertus fuens pauꝑis. si occa sũ
iusticie fleu̾is. si decreueris subuenire.
si obmutire audos ut ad singła que
dicunt aut facinnt ñ cdixeris euge.
euge: accusantib herodianis lese
maiestatis reodes corã p̃nide rõnem¬
Ci ñ in omnib adquieueris. cesari
conrͣctices. ⁊ quicquid dictet. nͥ sic e
at. ⁊ insi sic stet: est in ꝑsonam regis¬
contͣ coronam. Consurget. iugemi¬
uabitur. ⁊ usq ad nubes iiualescet
officialium clamor replicantium
uoce magna. hunc muenimꝰ sub.¬
ũtentem ppłm. ⁊ ꝓhibentem tͥbuta
dari cesari. negantemꝙ cesapemre.¬
uite licere. Hunc innenimꝰ euacu¬

Expanded text:
dici solet operibus lupi congratulatur dici solet operibus lupi congratulatur corvus, et ministro iniquitatis impius judex applaudit. Hoc autem omnibus his usu innotuit, principes quorum infideles sunt socii furum, quos cum in maleficio viderint, currunt cum eis, adjicientes iniquitatis partem, ut lucri quamcunque recipiant portionem. Si misertus fueris pauperis, si occasum justitiae fleveris, si decreveris subvenire, si obmutire audes, ut ad singula quae dicunt, aut faciunt, non dixeris euge, euge, accusantibus Herodianis, laesae majestatis reddes coram praeside rationemnisi in omnibus acquieveris, cesari contradices. Et quicquid dicit, nisi sit sic et nisi sic stet, est in contraque coronam. Consurget, ingeminabitur, et usque ad nubes invalescet officialium clamor, replicantium voce magna: Hunc invenimus subvertentem populum, et prohibentem tributa dari Caesari, negantemque Caesarem rejure licere. Hunc invenimus evacu
Abbreviated transcription (Latin):
esfieitur locusta it̾m. ⁊ multo gr̾a¬
ue ẽ brucus qnĩ locusta ⁊ athebeb.
qua ei desunt ale nec cito ꝑotest
bredere. ideoq quocunq ueni̾t:
diges ominino omnino consimt.
Locusta tamen ⁊ atheleb quocũt
uen̾int nocent. ⁊ forte in locis pluri¬
bus. secł tam̃ minus bruco. qui eũ
insedit ñ mouetur: donec labores
hominũ omnino exhauriat. At
in offalib eundem brucum athele¬
bum uiuenies ⁊ locustam qui ꝓ¬
pinquis noceat ⁊ remotis. ⁊ illuis
cui semel iisederit fortuuam cde¬
uoret. nec ante abscedat: qmͣ om̃s
euis auferat facultates. Quis mi¬
m̾are potest quot pupillos officio¬
sissime cireutiscripserit. ⁊ quot ue¬
uales inuiti᷑ fecit agros. ⁊ quot a¬
pud nos licentia istoꝵ suis nudatioᷤ
bonis sub imagine religionis alio¬
ue pretextu ñ tam romipetas ⁊ pe¬
gͥnos qmͣ exules fec̾it. Utiq iam fi¬
uit ista palam. nec eos presides
aut ꝓconsules cohibent. quia ut

Expanded text:
efficitur locusta. Iterum et multo gravefficitur locusta. Iterum et multo gravior est bruchus, quam locusta, et athelebus, quia ei desunt alae, nec cito potest abscedere. Ideoque quocunque venerit, fruges omnino consumit. Locusta tamen et athelebus quocunque venerint nocent, et forte in locis pluribus, sed tamen minus brucho, qui cum insederit non movetur, donec labores hominum omnino exhauriat. At in officialibus eumdem bruchum, athelebum invenies, et locustam, qui propinquis noceat et remotis, et illius cui semel insederit, fortunam devoret, nec ante abscedat, quam omnes ejus auferat facultates. Quis numerare potest quot pupillos officiosissime circumscripserit, et quot venales injuria fecerit agros, et quot apud nos licentia istorum suis nudatos bonis, sub imagine religionis aliove praetextu, non tam Romipetas et peregrinos, quam exsules fecerit? Utique jam fiunt ista palam, nec eos praesides aut proconsules cohibent, quia ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẜApparitores itaq licenter exigunt
quod eis dẽbetur ex sportulis. ⁊ om̃i¬
um stratilatum ordines salarium
hconstitutũ iuste accipiunt. Contu¬
tere tamen ⁊ uexare ũ licet.: ut ex¬
trequeant᷑ ⁊ min̾a. Ignis inquit
beatus iob deuorabit tab̾nacła eoꝵ
qui muia libent̾ accipiunt. Con¬
cepit dolorem conuentus eoꝵ ⁊ peꝑit
imquitatem.⁊ ut̾us enis peeparat
dolos. Publicanoꝵ ominum a ma¬
ximo usq ad minimum cetus cõ¬
cussioni nunc potius qmͣ iusticie
nacat. ⁊ ita in ppłm debacant᷑: ut
quod reliquit. alii non morentur
auferre. ac si iuxta conquestiont̃
ꝓpħicam ad hoc institini sunt: ut:
residuum locuste comedat brucꝰ.
Ent eis sit maior licentia nocenttr.
uius in se plura coaceruat officia
ut quod ab uno ñ accepit officio:
tollat ab alio. ¶Tractunt phisiolo¬
gi quo ex locusta nascitur brucus.
qui ita uocatur quousꝙ alas ha¬
bent. Exinde succrescentib alis cũ
apit uolitare: uocattir athelebus.
sum enim plemissime uolare ceꝑit:

Expanded text:
Apparitores itaque licenter exigunt quod eis debetur ex sportulis, et omnium stratilatum ordines, salarium constitutum juste accipiunt. Concutere tamen et vexare non licet, ut extorqueantur et munera. Ignis, inquit beatus Job, devorabit tabernacula eorum, qui munera libenter accipiunt. Concepit dolorem conventus eorum, et peperit iniquitatem, et uterus ejus praeparat dolos . Publicanorum omnium a maximo usque ad minimum coetus, concussioni nunc potius, quam justitiae vacat, et ita in populum debacchatur, ut quod reliquit unus, alii non morentur auferre, ac si juxta conquestionem propheticam ad hoc constituti sint, ut residuum locustae comedat bruchus. Et ut eis sit major licentia nocendi, unus in se plura coacervat officia, ut quod ab uno non accepit officio, tollat ab alio. Tradunt physiologi quod ex locusta nascitur bruchus, qui ita vocatur quousque alas habeat. Exinde sucrescentibus alis, cum coeperit volitare, vocatur athelebus. Cum enim plenissime volare poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur inferior. Nec mora in pͥmis
adolescentie anns impubes ad huc
militiam aggressus est: uultuq fero¬
ciori ⁊ forciori manu cdiuimauxilii
hostium coida concussit ⁊ fregi. Sta¬
timq insurrexerunt in eum reges
francoꝵ ⁊ anglorum collestis uirib
sins. ⁊ utroq uninamor hostis ensta¬
chuis ille sorornis regis francorum.
qui ꝓpͥam agens causam. ñ tam pa¬
tri qͣm sibi paterum diadema con¬
seruare nitebatur. & eos quidem
ñ mͦ intiliter neoptolemus nr̃ suisl¬
mit. sed ex maxima parte potenti
suꝑauit. Unde tactus dolore coridis in¬
trmsaus eustachius quem prectia: ꝓ
inutta optinum fecit reb excessi h¬
manis. quem letantib bonis. ⁊ publice
fortime cong̾tulantib. qm̃ hic fla¬
gellum aluicd patrie umminebat.
luxerunt ambubaiarum colleps
pharmacopole. menctici. mune. ba¬
latrones. hoc genus omne. Ne cani¬

Expanded text:
nveniatur inferior. Nec mora, in primis nveniatur inferior. Nec mora, in primis adolescentiae annis, impubes adhuc, militiam aggressus est, vultuque ferociori, et fortiori manu divini auxilii, hostium corda concussit et fregit. Statimque insurrexerunt in eum reges Francorum et Anglorum, collectis viribus suis, et utroque immanior hostis Eustachius ille, sororius regis Francorum, qui propriam agens causam, non tam patri, quam sibi, paternum diadema conservare nitebatur. Et eos quidem non modo viriliter Neoptolemus noster sustinuit, sed ex maxima parte potenter superavit. Unde tactus dolore cordis intrinsecus Eustachius, quem praedixi, quod in vita optimum fecit, rebus excessit humanis, quem, laetantibus bonis, et publicae fortunae congratulantibus, quoniam hic flagellum aliud patriae imminebat, luxerunt pharmacopolae, mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne ma
Abbreviated transcription (Latin):
tissent: neq decti neq do inficdteli cui¬
qm̃ fidem. Sed cum multa male. ꝑau¬
ca bene. illud quidem pessime egir:
quod in contemptum dei in xp̃os
euis manus miecit non fine nota
ꝑficdie ⁊ ꝓclitionis. qmͣ nefarii opis
niito contraxit aput̃ omnes. ut
ad curram cuis ex inde nemo secure
accecłes. Non tamen solos ⁊ si pͥmos
ad ꝑniciem sui cepit ep̃os. sed oũlib
quos fuspectos habuit. ꝓtitioui̾ sue
tetendit insicdias. At in captione e¬
piscopoꝵ miciim maloꝵ fuit. ⁊ ab ea
die non defint glatius lateri enis: et
facta sunt semꝑ nouissima homuns
deteriora priorib. Quid multa: In die¬
bus enis multiplicata sunt mala in
t̃ra. ut siquis ea summatim recense¬
at: historiam iosephi possint excede.
uerantamen se illis ꝑuer uuirtus oꝑ¬
posuit. ⁊ fere ante etatem aut mimꝰ
mlitare sic malignantiũ impetũ
fregit. ut theodofio iumore quẽ his¬
torie conferunt alexandro qͣnͣdoq di¬

Expanded text:
cissent, Neque dedi, neque do infideli cuicissent, Neque dedi, neque do infideli cuiquam fidem. Sed cum multa male, pauca bene, illud quidem pessime egit, quod in contemptum Dei, in christos ejus manus injecit, non sine nota perfidiae et proditionis, quam nefarii operis merito contraxit apud omnes, ut ad curiam ejus exinde nemo secure accederet. Non tamen solos, etsi primos ad perniciem sui cepit episcopos, sed omnibus quos suspectos habuit, proditionis suae retendit insidias. At in captione episcoporum initium malorum fuit, et ab ea die non defuit gladius lateri ejus, et facta sunt semper novissima hominis deteriora prioribus. Quid multa? In diebus ejus multiplicata sunt mala in terra, ut, si quis ea summatim recenseat, historiam Josephi possint excedere. Verumtamen se illis pueri virtus opposuit, et fere ante aetatem aut munus militare, sic malignantium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem historiae conferunt Alexandro, quandoque di
Abbreviated transcription (Latin):
infatuatum õ ab initio. cuius cari¬
sa in miquitate ⁊ ꝑfictia fundata
est. negligentem discipline. ut eo ñ
tam regnante qm concutiente ⁊ col¬
lidente clerum ⁊ ppłm: ꝓuocarentur
onines ad omnia. Mensura nanq
uiris uis erat. Inuadens gͦ regnum.
exhecdauit exclusit dñm. pro quo
quidem si fides eẽt in homine: ⁊ de¬
cessoꝵ mitis ⁊ exnecc̃itate iuram̃ti
sibi frierat morientum. Uicinas
studuit corrumꝑe nationes. cum
principib matrimonia contraxit.
⁊ amicicias. ne quo dei beneficio
paruulus qui acthuc uagiebat in
cunis: ad peticionem hereditatis
posset accecłere. Pł̾ma quicdem ad¬
uersus in nocentiam machinaban¬
tiar. sed in omnib hiis: mentita est
miquitas sibi. eoq in notuit quod
deus uerax est. quod fidem quam
deo suo domino ꝙ t̾reno non serua¬
uit: eam nequaq̃m repꝑit in subiec¬
tis. Cadem nanq mensura rem̃sum
t ei:. qua ipse aliis premensus fue¬
rat. ac si omnes apud enniũ didi¬

Expanded text:
infatuatum est ab initio, cujus cauinfatuatum est ab initio, cujus causa in iniquitate et perfidia fundata est, negligentem disciplinae, ut eo non tam regnante, quam concutiente et collidente clerum et populum, provocarentur omnes ad omnia. Mensura namque juris vis erat. Invadens ergo regnum, exhaeredavit, exclusit dominum, pro quo quidem, si fides esset in homine, et decessorum meritis, et ex necessitate juramenti sibi fuerat moriendum. Vicinas studuit corrumpere nationes, cum principibus matrimonia contraxit et amicitias, ne quo Dei beneficio parvulus, qui adhuc vagiebat in cunis, ad petitionem haereditatis posset accedere. Plurima quidem adversus innocentiam machinabatur, sed in omnibus his mentita est iniquitas sibi. Eoque innotuit, quia Deus verax est, quod fidem, quam Deo suo, dominoque terreno non servavit, eam nequaquam reperit in subjectis. Eadem namque mensura remensum est ei, qua ipse aliis praemensus fuerat, ac si omnes apud Ennium didi
Abbreviated transcription (Latin):
qul nos est. Postremo ne longe pe¬
dadar exempla. nepos illtus totius
disi collate iam g̾re uirtutũ ni siuẽ
coheseruit mn̾ta: rex obtimus apud ha¬
dux felicissimus. ⁊ primus tam am¬
plitudine rerum qmͣ splendore uͥtutur̃:
gmͣ strenuus. qmͣ magnificus. ꝙ̃ pru¬
dens. ⁊ modestus ab ipsa ut ita dicam
infantia fiu̾̃t: nec ipse liuor silereañ
dissimulare potest. cum oꝑa recẽtia
⁊ manifesta sint. ⁊ a britanmarum
finib ad hespanie limites untutis
sue protenderit ⁊ continuau̾it ti¬
trilos. Scilicet iugenium ⁊ rerum
prudentia uelox ante pilos uenit. di¬
cenda tacendaq callet. ⁊ potis ẽ m¬
grum uitio prefigere teta. No¬
lens nauq d̾s gentis preuaricatricis
punire maliciam. rupto federe qd̾
iuramento ꝓcerum cum filia leomꝰ
iusticie firmatũ fuerat: nouorum
ꝑinisit sullimari fauorem.⁊ in reg¬
no alieno regnare hominem contẽp¬
torem boni ⁊ equi. cuius confilum

Expanded text:
apud nos est. Postremo, ne longe peapud nos est. Postremo, ne longe petantur exempla, nepos illius totius aevi, si collatae jam gratiae virtutum in fine cohaeserint merita, rex optimus apud Brdux felicissimus, et primus tam amplitudine rerum, quam splendore virtutum, quam strenuus, quam magnificus, quam prudens et modestus, ab ipsa, ut ita dicam, infantia fuerit, nec ipse livor silere aut dissimulare potest, cum opera recentia, et manifesta sint, et a Britanniarum finibus ad Hispaniae limites, virtutis suae protenderit et continuaverit titulos. Scilicet ingenium, et rerum prudentia velox Ante pilos venit, dicenda tacendaque callet, Et potis est nigrum vitiis praefigere theta. Volens namque Deus gentis praevaricatricis punire malitiam, rupto foedere, quod juramento procerum cum filia Leonis justitiae firmatum fuerat, novorum permisit sublimari favorem, et in regno alieno regnare hominem contemptorem boni et aequi, cujus consilium
Abbreviated transcription (Latin):
mons barbatus. aut si alio nomine
censere malueris: dicatur mons bar¬
barus. aut barbaroꝵ. ¶Trauseo ad
successorem eus henricum uiclitũ
regem. qui leo iusticie appellatus ẽ.
quem sicut publice nottuim ẽ ñ mͦ
urbes s ⁊ turres gallie timuerunt.
Sed qualit̾ regem francoꝵ comnus¬
so prelio fregerit ⁊ fugau̾it. quia ꝑ¬
celebre ẽ. ⁊ iuctorie illius in utroq
regno qui publico prelio inter fuer̃t
plurimi testes extant. ne replicare
notissima tectio sum sit: scienter
petereo. Northinannoꝵ ducem
uirum bellicosum. arinis strenuũ.
qu ierosolima lib̾ata redierat sub
umbra noiuinis quomͦ ceꝑit aliens
reani ingressus terminos. referre: suꝑ¬
uataneum credo. cũ eciam iunores
am captum uit̾uit in custoctia pu¬
Ila habita tam̃ estimatione digni¬
ans ⁊ sanguinis. ¶ Testantur hoc
iechiannoꝵ ꝓceres. alii capti. alii
marati. alii exheredati: in hodiernũ
uem.Sed ⁊ sepulchrum captiui ducis

Expanded text:
mons Barbatus, aut si alio nomine mons Barbatus, aut si alio nomine censere malueris, dicatur mons barbarus aut barbarorum. Transeo ad successorem ejus Henricum inclytum regem, qui leo justitiae appellatus est, quem, sicut publice notum est, non modo urbes, sed et turres Galliae timuerunt. Sed qualiter regem Francorum commisso praelio fregerit et fugaverit, quia percelebre est, et victoriae illius in utroque regno, qui publico praelio interfuerunt, plurimi testes exstant, ne replicare notissima taediosum sit, scienter praetereo. Normannorum ducem virum bellicosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redierat, sub umbra nominis, quomodo ceperit alieni regni ingressus terminos, referre supervacaneum credo, cum etiam juniores eumdem captum viderint in custodia publica, habita tamen aestimatione dignitatis et sanguinis. Testantur hoc Normannorum proceres, alii capti, alii incarcerati, alii exhaeredati, in hodiernum diem. Sed et sepulcrum captivi ducis
Abbreviated transcription (Latin):
t quia brenni histocia alicui
forte minis remota uidebitur
ad demonstrandam iurtutem gẽtis
cui ñ natura. sed doctrina. exerttiũ
ars ⁊ forte dux de est: accedo ꝓpusei
ea que fere sunt omnib nota: cõpen¬
dioso sirmoneꝓponam. ¶ Cnudus
qnͣta uͥtute angloꝵ dacos danosue
freg̾it. motusq compestuerit noru¬
rum. uł ex eo ꝑspicuium ẽ: qd̾ ob ept¬
gie uͭtutis meritũ qm̃ ibidem pten¬
ter ⁊ patenter exercuit cancia ña
peune cohortis honorem ⁊ pͥmos can¬
gressus hostium: tisq in hodieriuam
Diem in omnib preliis obtinet fa¬
nincia quoq seuiana que moder¬
no usu ⁊ nomine ab incolis Ulles¬
ira uocatur: codem uire fibi uincli¬
tat cobortem fubsidiariam. adieds
fibi deuonia ⁊ cormibia. Ad tempa
nr̃a descendo. ¶Rex angloꝵ qui ru¬
sus cognominatus est atiuis que
stremius. sed parum religiosus. i shꝰ
comitem cepit. nec tamen dignatus¬
t̃ eum carcerali custochie mancipare.
tantoq oꝑi attestatur imꝑpetuum

Expanded text:
t quia Brenni historia alicui nimis forte remota videbitur ad monstrandam virtutem gentis, cui non natura, sed doctrina, exercitium, ars, et forte dux deest, accedo propius, et ea quae fere sunt omnibus nota, compendioso sermone proponam. Enudus quanta virtute Anglorum, Dacos Danosve fregerit, motusque compescuerit Noricorum, vel ex eo perspicuum est, quod ob egregiae virtutis meritum, quam ibidem potenter et patenter exercuit Cantia nostra, primae cohortis honorem, et primos congressus hostium, usque in hodiernum diem in omnibus praeliis obtinet. Provincia quoque Severiana, quae moderno usu et nomine ab incolis Wiltesira vocatur, eodem jure sibi vindicat cohortem subsidiariam, adjecta sibi Devonia et Cornubia. Ad tempora nostra descendo: Rex Anglorum, qui Rufus cognominatus est, armis quidem strenuus, sed parum religiosus, et quicomitem cepit, nec tamen dignatus est eum carcerali custodiae mancipare, tantoque operi attestabitur in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
ilectuis. incercum enim ẽ illustris
blesensium.⁊ carnotensium comes.
astira que pupillaris etatis temꝑe
inssa fuerant. ducatui northinã¬
neum. restituit. ¶Longum est si
nelita gesta tantĩ principis enu¬
lare contendai. que sicut omnes
linari necesse ẽ: ita plene descri¬
it inpossibile. Nec ego unirib me
latrogo. in quo si uixta preceden
gr̾e cursum. sibi dui successeñt
hipa sudare pot̾unt arofius. egisip¬
pus. trogus. Cet̾um adolescentie exi¬
tus. aliquib suspectus ẽ. ⁊ utinã
frustra a bonis timeatum. xix.

Expanded text:
allectus incertum est enim illustris allectus incertum est enim illustris Blesensium et Carnotensium comes castra, quae pupillaris aetatis tempore amissa fuerant, ducatui Normannorum restituit. Longum est si inclyta gesta tanti principis enumerare contendam; quae sicut omnes admirari necesse est, ita plene describere impossibile. Nec ego viribus meis arrogo, in quo, si juxta praecedentis gratiae cursum sibi diu successerint prospera, sudare poterunt Orosius, Hegesippus, et Trogus. Caeterum adolescentiae exitus ab aliquibus suspectus est, et utinam fru
Abbreviated transcription (Latin):
traheret: ecticionẽ craumersie in
cunis subsichum cum patre uenias
in malicta. ⁊ num̾o ampliori uin
armatus militum instructuscmi
sustinuit presens ⁊ uidit. duix aui
consilio unius premonitus. uiter
castrum quod rex mumerat ⁊ re¬
gis copias: suum sed longe minorẽ
interiecit. Ne tamen hoc aliemge¬
neastribant iuirib suis: nr̃o precipue
milite nitebatur. Ad hoc demum
exigentib culpis ꝑductus ẽ qͥ reg¬
num occupauerat: ut cogeretur
ex heredare filium. ⁊ duci cełe reg¬
in successionem et totius regni ꝓ¬
ceres ⁊ militiam fidelitate prestita
obligare. ¶Transeo ad obsictionem
hmnonis. quia ibi anglos ⁊ northinã¬
nos quos iam multiplex confed̾atio
munt precipuos ⁊ magis strenuos
in captione castri extitisse: nullus
ignorat. Nam fileo de nãneto ⁊ toto
mnioris britannie qͣmus gͣndis ꝓ¬
uincia sit comitatii. qui rebelł ẽẽt
nhodiernum diem: nisi robur gẽ¬
is angloꝵ eẽt formicłi. Hoc ipsum
aut ueritus aut amore ⁊ uirtute

Expanded text:
raheret, deditionem Craumersiae, in cujus subsidium cum patre venerat in manu valida, et numero ampliori vivus armatus, militum instructus copia, sustinuit praesens et vidit. Dux autem consilio unius praemonitus, inter castrum quod rex munierat, et regis copias, suum, sed longe minorem exercitum interjecit. Ne tamen hoc alienigenae ascribant viribus suis, nostro praecipue milite nitebatur. Ad hoc demum exigentibus culpis perductus est, qui regnum occupaverat, ut cogeretur exhaeredare filium, et duci cedere regni successionem, et totius regni proceres et militiam fidelitate praestita obligare. Transeo ad obsidionem Chinonis, quia ibi Anglos et Normannos, quos jam multiplex confoederatio univit, praecipuos et magis strenuos in captione castri exstitisse, nullus ignorat. Nam sileo de Nanneto, et toto minoris Britanniae, quamvis grandis provincia sit, comitatu, qui rebellis esset in hodiernum diem, nisi robur gentis Anglorum esset formidini. Hoc ipsum aut veritus, aut amore et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓficit scire. ubi uenus mutat᷑ it
alt̾am formam. nͥ amor queritur ⁊
non inuenitur: iubemus insurg̾e̾
leges. armari uira. ut glactio ulto¬
re ⁊ exquisitis penis subdantur ĩ¬
fames. qui sunt uł futuri sunt rei.
S neq consentientib pareit. qͥn eis
penam irroget capitalem. cum et
lege diuina. facientes ⁊ consentiẽ¬
tes paripena plectantur. Ipsos q
magno ep̃o auctore ambrosiũ me¬
ctiolanensem attende. consentiẽtes
disfiuiuit ẽẽ qui notum errorem
reticent. aut corrig̾e̾ cum possint
dissimulant. S quid de eis u̾ecum¬
dum odiosumꝙ sermonem ꝓtendi¬
mus: Ut soetem eoꝵ conttigna cõ¬
elisione claudamust ꝓculctubio plu¬
et dominꝰ suꝑ eos laqueos ut non
effugiant ignis. sulfur. sp̃c ꝓcella¬
rum. pars calicis eoꝵ ⁊ cum aucto¬
rib suis quos sedomia deuorauit:

Expanded text:
non perficit scire, ubi Venus mutatur in non perficit scire, ubi Venus mutatur in alteram formam, ubi amor quaeritur et non invenitur, jubemus insurgere leges, armari jura, ut gladio ultore, et exquisitis poenis, subdantur infames, qui sunt, vel futuri sunt rei. Sed neque consentientibus parcit, quin eis poenam irroget capitalem, cum et lege divina facientes, et consentientes, pari poena plectantur. Ipsosque, magno episcopo auctore Ambrosium Mediolanensem attende, consentientes definivit esse, qui notum errorem reticent, aut corrigere cum possint, dissimulant. Sed quid de eis verecundum, odiosumque sermonem protendimus? Ut sortem eorum condigna conclusione claudamus, procul dubio pluet super eos Dominus laqueos ut non effugiant, ignis, sulphur, spiritus procellarum, pars calicis eorum, et cum auctoribus suis, quos Sodoma devoravit
Abbreviated transcription (Latin):
bus custoditur. qd̾ plures appetũt.
Illud inicauto facilius surripit frau¬
oulentus. aut inuito pucticicie p̃do
iuolentus extorquet. Apatrib tñ
peidem diffinitum ẽ quia puctici¬
cia auferri ñ potest. nisi mentis cor¬
ruptio antecedat. Qd̃ enim ut mag¬
nus asserit augnstimis ñ precedẽ¬
te libidine uiolenter patitur corpꝰ:
uexatio potus cdicenda ẽ qmͣ cor
Nec magnum est in tegram esse
carnem. ubi mens tetra cormuptio¬
ne polluitur. At nunc si deceptor
amans aut iolentus abesti it a
iale a ceni̾ori etate institunut᷑
adolescentes. ut ocłis lascuuentib
muti faciei. coeꝑis gestu. habtiiq
ext̾iori. ⁊ leuocinio iux ipsis mere¬
tricib concesso sollicitent corrupto¬
res: ⁊ legum que in eos iam pluri¬
me late sunt. nullam hñt reue¬
rentiam uł timorem. licet in eos
gͣuissime animadu̾tendum de¬
creu̾it imꝑator. Ait enum. Cũ
uir nubit in femuiam uires por¬
recturam.⁊ quid cupiat : Ubi sexꝰ
ꝑdicdit locum. ubi scelus ẽ. quod

Expanded text:
bus custoditur, quod plures appetunt. Illud incauto facilius subripit fraudulentus, aut invito pudicitiae praedo violentus extorquet. A Patribus tamen pridem diffinitum est, quia pudicitia auferri non potest, nisi mentis corruptio antecedat. Quod enim, ut magnus asserit Augustinus, non praecedente libidine violenter patitur corpus, vexatio potius dicenda est, quam corrcitia potest. Nec magnum est integram esse carnem, ubi mens tetra corruptione polluitur. At nunc si deceptor amans, aut violentus abest, ita male a teneriori aetate instituuntur adolescentes, ut oculis lascivientibus, nutu faciei, corporis gestu habituque exteriori, et lenocinio vix ipsis meretricibus concesso, sollicitent corruptores, et legum quae in eos jam plurimae latae sunt, nullam habeant reverentiam vel timorem, licet in eos gravissime animadvertendum decreverit imperator. Ait enim: « Cum vir nubit in feminam vires porrecturam, quid cupiat? » Ubi sexus perdidit locum, nec scelus est quod
Abbreviated transcription (Latin):
to sui agitatu u̾sentur. Unde ethi¬
cus in quieto extra se ineptam bea¬
titudinem inquirenti. quod que¬
ris ubiq est. Est ulubeis animus
si te ñ deficit equus. ye

Expanded text:
to sui agitatu versentur. Unde ethicus inquieto extra se ineptam beatitudinem inquirenti: Quod quaeris ubique est, Est Ulubris, animus si te non deficit aequus.
Abbreviated transcription (Latin):
quendi que unicuiq ex institutis
aut morib agenda sunit. Ex eo nã
ꝙ ꝑsonis singulis ꝓpeiz congruunt
actus. In his autem que sit agenda
sunt: alia ad publiciu. alia ad su¬
um cuiusꝙ ꝑtinẽt statum. Ex qͦ
liquet officioꝵ quedam publica. que¬
dam priuata conuomienter dici. Rri¬
uatorum uͦ tanta multiplicitas est
qͣnta fere est diu̾sitas ꝑsonarum.
Publica quidem omnia referitur
ad uas sp̃es. Aut enim a diuino.
aut ab humano uire descendunt.
hec autem ex libeis officioꝵ lacurs
patent. s ꝑtinent ad presentem ar¬
ncłm: ut publicis officiis reu̾entia
mmpendatur. Tanta nanq debet᷑
ais. qnͣta ẽ eminẽtia cuiuslibet
magistratus. Hanc quidem aut
facit aut indicat unuis cuuisq
competens uiris dictio. cum reue¬
reatia magistratuum aut contẽp¬
tus. recdiindet in honorem. aut
ontumeliam subiectoꝵ. Unde
in constirutionib principũ magis¬
tratuum edictis aut ꝓmulgatioi̾

Expanded text:
quendi quae unicuique ex institutis, quendi quae unicuique ex institutis, aut moribus agenda sunt. Ex eo namque personis singulis proprii congruunt actus. In his autem quae sic agenda sunt, alia ad publicum, alia ad suum cujusque pertinent statum. Ex quo liquet officiorum quaedam publica, quaedam privata convenienter dici. Privatorum vero tanta multiplicitas est, quanta fere est diversitas personarum. Publica quidem omnia referuntur ad duas species, aut enim a divino, aut ab humano jure descendunt. Haec autem ex libris officiorum latius patent, sed pertinent ad praesentem articulum, ut publicis officiis reverentia impendatur. Tanta namque debetur eis, quanta est eminentia cujuslibet magistratus. Hanc quidem aut facit, aut indicat uniuscujusque competens jurisdictio, cum reverentia magistratuum, aut contemptus redundet in honorem, aut contumeliam subjectorum. Unde in constitutionibus principum, et magistratuum edictis, aut promulgatio
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾entia gͦ que corꝑaliter i¬
penditur: aut in ꝑsonis con¬
fistit aut in reb. ꝑsonarum uͦ tañ
habetur: aut a natura. aut ab of¬
ficio. aut amorib. aut a conditiol
aut afortuna. ł Iatura parentis
uenamur ⁊ lib̾os. ⁊ quos nobis ea¬
ro conuinixit. ut puta uxoiẽ. cos¬
natos ⁊ affures. Unde et gentuim
nire receptum ẽ: eoqd̾ ꝑ eque st ad
omne gentes. Ad hoc etiamri duns
uire urgemur qui scripitim ren¬
mus. honora ꝑatrem ttium tmnll
io sis longeuis suꝑ t̾ram. E quipa¬
triuł matti maledyxerit: mortis
rietur. lib̾a ñ multum opcetut s¬
mendari. coꝗd̾ nemo catnem fiuay
oclio habu̾it. sed nec uxorem. ꝓpter
qm̃ homo patrem reliquit ⁊ matrẽ
adherens uxori sue. ut sint duo it
carne una. Non tamen in hac par¬
te diuine legis mandata desunt:
⁊ si ꝓpter uature stimulum qui
satis urget rarius inserantur. ꝓ¬
tenduntur tamen ad cognatos.⁊
affines quos ꝑse natura cominen¬
dat. ¶Officium uͦ ẽ: debitum exe¬

Expanded text:
erentia ergo quae corporaliter impenditur, aut in personis consistit, aut in rebus. Personarum vero ratio habetur aut a natura, aut ab officio, aut a moribus, aut a conditione, aut a fortuna. Natura parentes veneramur et liberos, et quos nobis caro conjunxit, utputa uxorem, cognatos et affines. Unde et gentium jure receptum est, eo quod peraeque fit apud omnes gentes. Ad hoc etiam divino jure urgemur, qui scriptum novimus: Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram: et qui patri vel matri maledixerit, morte morietur . Liberos non multum oportuit commendari, eo quod nemo carnem suam odio habuit . Sed nec uxorem, propter quam homo patrem relinquit et matrem, adhaerens uxori suae, ut sunt duo in carne una . Non tamen in hac parte divinae legis mandata desunt, etsi propter naturae stimulum, qui satis urget, rarius inserantur, protenduntur tamen ad cognatos et affines, quos per se natura commendat. Officium vero est debitum exse
Abbreviated transcription (Latin):
est: si casus ⁊ precipicia preceden¬
tium ũ recolit tirannorum. uł
ea que ocłis ingeruntur inuttis
attendat. ⁊ luce claris intuebi¬
tur omnes tirannos miseros eẽ:

Expanded text:
est, si casus et praecipitia praecedentium non recolit tyrannorum, vel ea quae oculis ingeruntur invitis attendat, et luce clarius intuebitur omnes tyrannos miseros e
Abbreviated transcription (Latin):
rupte nature adu̾sus grãm magni¬
fico fimbeias. aut phaleras erigo. qiͣ
ipsa aliquid boni habeat qd̾ ñ acce¬
ꝑit. cum certum sit quia sine ea ni¬
chil possumꝰ face̾. Agnitio gͥ u̾ita¬
tis. cultusq uirtutis publica. st̃gło¬
rum ⁊ omniu̾ ⁊ rationalis nature
imiu̾salis incolumitas est. Contra¬
rium uͦ eius ignorantia. ⁊ octibilis
⁊ inumca ꝓpago eius: uicium est.
Ce recte quidem ignorantia mat̃ ui¬
cii est: qr nunqm̃ adeo sterilis ẽ ut
ñ ocdibilium fructum pariat infe¬
relitabis. Hereat in stultis beeuis
ut semuntia recti. Agnitio quid̾
certitudinem habet. uł in scientia.
uł in fide consistit. S fidei regula.
paułꝑ differatur. qm̃ eam tempꝰ

Expanded text:
ruptae naturae adversus gratiam magniruptae naturae adversus gratiam magnifico fimbrias, aut phaleras erigo, quasi ipsa aliquid boni habeat quod non acceperit; cum certum sit quia sine ea nihil possumus facere. Agnitio igitur veritatis, cultusque virtutis, publica singulorum, et omnium, et rationalis naturae, universalis incolumitas est. Contrarium vero ejus ignorantia, et odibilis et inimica propago ejus, vitium est. Et recte quidem ignorantia mater vitii est, quia nunquam adeo sterilis est, ut non odibilium fructum pariat infere litabis, Haereat in stultis brevis ut semiuncia recti. Agnitio quidem certitudinem habet, et vel in scientia, vel in fide consistit. Sed fidei regula paulisper differatur, quoniam eam temp
Abbreviated transcription (Latin):
tus angłica uł humana. quoddã
diuintatis uestigium ẽ: rationa¬
licreature quodanimͦ imp̃ssum.
uite. cum meus uiuificante sp̃u ad
urum noticiam illustratur. ⁊ accen
nitum sit: utiliter ũ cauet᷑. Porro
scientie thesaurus nobis duob mͦis
exponitur. Cum aut rationis exer¬
titio qd̾ sciri potest initellectus ĩuenit.
aut qd̾ absconditum ẽ reuelans gr̃a
ocłis ingerens patefacit. Sic utiq
aut ꝑ naturam: aut ꝑ grãm adu̾ita¬
tis agnitionem ⁊ scĩam eoꝵ que nec¬
cessaria sunt. unusquisq potest ac¬
cedẽ. Quoq magis mirere. quilibet
quasi quendam librum sciendorũ
officio rationis aꝑtum gerit. in cor¬
de. In quo ñ mͦ uisibilium sp̾es re¬
rumq omnium nat᷑a depuigit᷑. sed
ipsus opificis omnium inuisibilia
dei digito conscribintur. Adeo qui¬
dem ut nequaqmͣ ualeant ꝑ ignorã¬
Sicut scriptũ ẽ. Quod enim notum
est ctei. mamfestum ẽ in illis. Deus
eium reuelauit illis. Non tam̃ cor¬

Expanded text:
tus angelica et humana, quoddam tus angelica et humana, quoddam divinitatis vestigium est, rationali creaturae quodammodo impressum. vitae, cum mens, vivificante Spiritu, ad rerum notitiam illustratur, et accendnitum sit, utiliter non cavetur. Porro scientiae thesaurus nobis duobus modis exponitur, cum aut rationis exercitio, quod sciri potest intellectus invenit; aut quod absconditum est revelans gratia oculis ingerens patefacit. Sic utique aut per naturam, aut per gratiam ad veritatis agnitionem, et scientiam eorum, quae necessaria sunt, unusquisque potest accedere. Quodque magis mirere, quilibet quasi quemdam librum sciendorum, officio rationis apertum, gerit in corde. In quo non modo visibilium species, rerumque omnium natura depingitur, sed ipsius opificis omnium invisibilia Dei digito conscribuntur. Adeo quidem ut nequaquam valeant per ignoranSicut scriptum est: Quod enim notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim revelavit illis . Non tamen cor
Abbreviated transcription (Latin):
apprehenctit. ⁊ bonum qued ille
uidet inccrrupta uoluntis appe¬
tit.⁊ ratio ne delinet ad dextram
uł ad sustram qui sano affectũ
ad bonum trahitur uiam aꝑit.
iam qnͣdam imincetaliratis asse¬
quitta est głam. Quod foete iam
sentiebat qui in suauitate consti¬
entie sue dicebat. Cor meum et
caro mea exultau̾unt in dm̃ ui
Utiq qui hac uia incedit. ñ sꝑat.
aut extimestit. ñ constristatm
auit coudolet alituii eoꝵ qui a sues
et uero bono recedendo deficiunt.
Co forte fideles animas unutat
sermo ꝓpħitus dicens. Conu̾tum¬
ni ad me in toto corde ur̃o. Ut .s.¬
angłs gaudii. aut meroris. timoris.
aut spei ñ au̾tatur a facie mea: mee
ñ displiceat uoluntati. Implet aũ
hec inta omnem creat᷑am. quia sine
ea nulla ẽ substantia creatitre. Om̃e
eium quod ẽ: eis participatione ẽ
io qd̾ ẽ. S cum sit in omnib ꝑ na
illustrant᷑: qr in eis sapĩa ẽ. bonum
diligunt: quia in eis fons bonita¬
tis ⁊ karitatis c̃. Omnis ⁊ enum uir¬

Expanded text:
hendit, et bonum quod ille videt, incorrupta voluntas appetit, et ratio ne declinet ad dexteram vel sinistram, qui sano affectu ad bonum trahitur, viam aperit, jam quamdam immortalitatis assecuta est gloriam. Quod forte jam sentiebat, qui in suavitate conscientiae suae dicebat: Cor meum, et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . Utique qui hac via incedit non sperat aut extimescit, non contristatur aut condolet alicui eorum, quae et vero bono recedendo deficiunt. Et forte fideles animas invitat sermo propheticus, dicens: Convertimini ad me in toto corde angelus gaudii aut moeroris, timoris aut spei, non avertatur a facie mea, et meae non displiceat voluntati. Implet autem haec vita omnem creaturam, quia sine ea nulla est substantia creaturae. Omne enim quod est ejus participatione est id quod est. Sed cum sit in omnibus per natIllustrantur, quia in eis sapientia est. Bonum diligunt, quia in eis fons bonitatis, et charitatis est. Omnis etenim vir
Abbreviated transcription (Latin):
Si quominꝰ: ⁊ eo minus iuit. Ham
⁊ corpris qua parte sui ñ mouetur
ab anima: iam in ea torporem
mortis incurrie. Dum gͦ totum
uiuit: ad eam totum disponitur.
que se ũ ꝑ partes infundit par¬
tib. s cota est ⁊ õpatur in unũsis
⁊ singulis. Sic ⁊ d̾s auimam ꝑfec¬
te uiuentẽ totam occupat. totam
possictet. regnat. ⁊ iuget i tota.
Nullus ei anguliis exceptusẽ. S
quict in anima angulum uł par¬
tem dico: Partium exper̾ ẽ simplicᷤ¬
ꝙ nature. ⁊ totius duplicitatis ig¬
nara. Partes tamen quas potuit
sibi a cdistributore bonorum uen¬
dicauit. Quas: Inquis. uirtutes u¬
tiq quib iuget ⁊ oꝑatur. ⁊ sui exꝑi¬
mentum facit. Si uon gͦ multiplici¬
tate partium ꝑt qnͣtitatis quadam
distensione crescit. ratione tamen
⁊ intellectu. appetitu bomi. au̾siõe
mali: manente simplictratis nata
dilatat᷑. Cum uͦ partes istas sp̃c
implet. D̾s enim sp̃c ẽ: solida ⁊ ꝑfe¬

Expanded text:
Si quo minus, et eo minus vivit. Nam Si quo minus, et eo minus vivit. Nam et corpus, qua parte sui non movetur ab anima, jam in ea torporem mortis incurrit. Dum ergo totum vivit, ad eam totum disponitur, quae se non per partes infundit partibus, sed tota est, et operatur in universis et singulis. Sic et Deus animam perfecte viventem, totam occupat, totam possidet, regnat et viget in tota. Nullus ei angulus exceptus est. Sed quid in anima angulum vel partem dico? Partium expers est, simplicisque naturae, et totius duplicitatis ignara. Partes tamen quas potuit, sibi a distributore bonorum vindicavit. Quas? inquis. Virtutes utique, quibus viget et operatur, et sui experimentum facit. Si non ergo multiplicitate partium, et quantitatis quadam distentione crescit, ratione tamen et intellectu, appetitu boni, aversione mali, manente simplicitatis natura dilatatur. Cum vero partes istas spiritus implet Deus enim spiritus est solida et perfe
Abbreviated transcription (Latin):
publica que uniu̾soᷤ fo¬
uet ⁊ singłos: incolumi¬
tas uite. Nichil enim homiui p̃¬
stantius uita eius. Incolumitate
uite. nichil salubriis. Hominem
uͦ constare ex auima rationali et
carue corruptibili antiqui sapientẽ
diffiuierunt. Caro siquidem uuuit
ab anima cum aliunde corpori eẽ
ñ possit. uita qd̾ semꝑ mercie sue tor¬
pore quiescit: iusi sp̃ualis nature
beneficio moueatur. Hec autẽ: ht
⁊ ipsa uitam suam. D̾s ⁊ enim ẽ¬
uita anime. Qm̃ sententiam mõder¬
noꝵ quidam gͣuiter quidem ⁊ uere
licet metͥta leuitate complexus est.
uita anime łs ẽ. Hec corꝑis. Hac fu¬
giente: soluitur hoc. perit hec: desti¬
tuente d̾o. Sicut gͦ corꝑi uiue̾ ẽ ue¬
getari mou̾i ab anima. ⁊ dispositi¬
one sui motib auime ad quiescere.
⁊ ei quadam obediendi neccessitati
concordare. sic ⁊ amina ex eo uint.
quod suo modo uegetatim. ⁊ uere
mouetur a d̾o. ⁊ ei subiecta deuoro¬
ne obtemꝑat. ⁊ in omnib adquiescit.

Expanded text:
publica, quae universos fovet, et singulos, incolumitas vitae. Nihil enim homini praestantius vita ejus: incolumitate vitae, nihil salubrius. Hominem vero constare ex anima rationali, et carne corruptibili, antiqui sapientes definierunt. Caro siquidem vivit ab anima, cum aliunde corpori vita esse non possit, quod semper inertiae suae torpore quiescit, nisi spiritualis naturae beneficio moveatur. Haec autem habet et ipsa vitam suam. Deus etenim vita animae est. Quam sententiam modernorum quidam graviter quidem et vere, licet metrica levitate complexus est, Vita animae Deus est, haec corporis, hac fugiente Solvitur hoc, perit haec, destituente Deo. Sicut ergo corpori vivere est vegetari, moveri ab anima, et dispositione sui motibus animae acquiescere, et ei quadam obediendi necessitate concordare: sic et anima ex eo vivit, quod suo modo vegetatur, et vere movetur a Deo, et ei subjecta devotione obtemperat, et in omnibus acquiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
dubium: an quieqm hominis rec¬
te sit homini alienum. Uirtutis
uero processus ambiguitatis hu¬
nis nodum soluit. cum ⁊ conticu
nichil humami alienum a se re¬
putet. ⁊ magister celestis hominẽ
homini diligendum docuerit. ut
seipsum. Unde patet nclignum
ẽẽ tanto magistro discipulum:
qui u̾itati non congandet et
adu̾sus publice salutis hostes
non excaucdescit. Eos uero pro
parte presentis opustuli ali¬
quatemus tangit intentio. et
mugas eoritni quo potest et
consueuit telo decitier.

Expanded text:
dubium, an quidquam hominis, recdubium, an quidquam hominis, recte sit, homini alienum. Virtutis vero processus, ambiguitatis hujus nodum solvit, cum et comicus nihil humani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest et consuevit, telo decutiet.
Abbreviated transcription (Latin):
osris myliorxm
fio. dum ineptias nuga¬
torum excutio. Qua de
causa ociari decreu̾am. ⁊ silere.S
alt̾um mnͥ negotiorum tumultas
exxutit. alt̾um motus animi in¬
t̾rumpit. Qui eium sub potestate
ionstitutus est: si sapit optemꝑa
mmpio presidentis. quem stimuli
affectuum pungunt:dissimula¬
re ñ potest quin moneatur ad
foemam passionis. Exultã gͦ quẽ
gaudiz aura demulcet. spes incdu¬
cit hilaritatem. metus trepidat.
dolentis anmus merore confim¬
ditur hec apud singulos alter¬
nat facias boni aut mali. Uerum
sensus maloꝵ altior est. ⁊ sepius
momnes uicurrit. Quis est enun
qui malorum asꝑitate sepius nõ
uratur. qm demulceatur fomento
malorum: Rarus ẽ qui totius for¬
tune impetum a se toto possit ar¬
cere. Qui suis uirib preualet. ina
inici aut familiaris corpore uel
sorte temptatur. licet parum hu¬
manus sit quem extraneoꝵ iac¬
tura non concutit. Non satis ho¬
mo est quen aliena ñ mouent.
Sed sapientiorib iam uenit in

Expanded text:
Hostis multorum fio, dum ineptias nugatorum excutio. Qua de causa otiari decreveram et silere, sed alterum mihi negotiorum tumultus excutit, alterum motus animi interrumpit. Qui enim sub potestate constitutus est, si sapit obtemperat imperio praesidentis. Quem stimuli affectuum pungunt, dissimulare non potest, quin moveatur ad formam passionis. Exsultat ergo quem gaudii aura demulcet, spes inducit hilaritatem, metus trepidat, dolentis animus moerore confunditur. Haec apud singulos alternat facies boni aut mali. Verum sensus malorum altior est, et saepius in omnes incurrit; quis est enim qui malorum asperitate saepius non uratur, quam demulceatur fomento bonorum? Rarus est, qui totius fortunae impetum a se toto possit arcere. Qui suis viribus praevalet, aut in amici aut familiaris corpore, vel sorte tentatur. Licet parum humanus sit, quem extraneorum jactura non concutit: non satis homo est quem aliena non movent. Sed sapientioribus jam venit in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbum. fac̾entq qd̾ minime conue¬
uiret. ⁊ uicis uinu̾sis obngxii: in¬
dignationem dei ⁊ omniũ penaꝵ
in e aculeos ꝓuocarent. E tunc qͥ¬
dem in aurib romanoꝵ hoc tuba
aplica conclamabat. qnͣdo impiissi¬
mus imꝑator uero luxurie seuien¬
aspuerum sporum exsectis testicłis
in muliebeem naturam tͣnsforma¬
re conatus ẽ. Ab eo tempore ꝓu̾bi¬
um natum ẽ. Quia usus formoso¬
tumi aousio ẽ. s ilud. Fõrme gt̃a
eominus grata cum sapienti: quo
corrupto gratior ẽ corruptori. Diffi¬
cilius ⁊ enim ab infirmis defensori

Expanded text:
robum , facerentque quod minime converobum , facerentque quod minime convenirent, et vitiis universis obnoxii, indignationem Dei, et omnium poenarum in se aculeos provocarent. Et tunc quidem in auribus Romanorum hoc tuba apostolica conclamabat, quando impiissimus imperator Nero, luxuriae saevientis, puerum Sporum, exsectis testiculis in muliebrem naturam transformare conatus est. Ab eo tempore proverbium natum est: « Quia usus formosorum abusio est, » et illud: « Formae gratia eo minus grata sapienti est, quo corruptio est gratior corruptori. » Difficilius etenim ab infirmis defensori
Abbreviated transcription (Latin):
Cum lasciuientis diuitis luxus
libictim uota sua ꝓcingit. retim¬
bentis pedes calamistratus comi¬
tulris excipitinitorẽ inuidens m¬
tͥei. histrioni habitũ cultũ ꝓił.¬
u̾ginib cenatum. t̾umphalem qͦq
pͥncipib apparatum.⁊ in aliorum
conspectu pedes. ⁊ ne plus dicam:
ten̾is manib tibias tractat. Curte¬
catus enim incessit dutius. ut
manus soli subtractas emolliret
ad diuitis usum. Deinde licentia
paululum ꝓcedente totũ corpus
impudico tactu oberrans: spruri¬
ginem scalpit qmͣ fecit. ⁊ ignes uen̾s
languentis inflaminat. Uerũ hec
abhominatio ñ tam ostendenda ẽ
qmͣ conspuenda. puderetq eam
nr̃is nugis ẽẽ insertam. nisi eaudẽ
apłs romanis scribens u̾bis mani¬
festus expressisset. dicens qi femine
coꝵ unmutailunt naturalẽ usu̾.
incum qui ẽ contra nact᷑am. ⁊ mas¬
culi relicto uaturali usu femine ex
masculos inuicem turptiudinẽs o¬
ꝑantes. ut darentur in sensum re-¬

Expanded text:
Cum lascivientis divitis luxus Cum lascivientis divitis luxus libidini vota sua praecingit, recumbentis pedes calamistratus comatulus excipit, nitorem invidens meretrici, histrioni habitum, cultum pvirginibus ornatum, triumphalem quoque principibus apparatum, et in aliorum conspectu pedes, et ne plus dicam, teneris manibus tibias tractat. Chirothecatus enim incessit diutius, ut manus soli subtractas emolliret ad divitis usum. Deinde licentia paululum procedente, totum corpus impudico tactu oberrans pruriginem scalpit, quam fecit, et ignes Veneris languentis inflammat. Verum haec abominatio, non tam ostendenda est quam conspuenda, puderetque eam nugis nostris esse insertam, nisi eamdem Apostolus, Romanis scribens, verbis manifestius expressisset dicens, quia feminae eorum immutaverunt naturalem usum, in eum qui est contra naturam, et masculi, relicto namasculos turpitudinem operantes, ut darentur in sensum rep