comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest cẽ uirginitas. Nec ad templum igit᷑
maria: sine pudoris fui custode ꝓcessit.
hec ẽ imago uirginitatis. Talis enim
fuit maria: ut eius unius uita omniũ
disciplina sit. Si igitur auctor non
displicet opus ꝓbemius ut quecunq sͥ
cuis ex optat p̃imium. imttetur exemplũ
Quante inuna uirgine species uirtutũ
cmicant. Secretum uerecundie. uexillũ
fidei. deuotionis obsequium. Uirgo in¬
tra doniũ. comes ad ministeriũ. mater
ad templum:¬
uantam incelestib beatitudinem
uirguntas sc̃ã possideat. precer
scripturarum testimonia eccłix eciam con¬
suetudine edocemur: quia addiscumis
peculiare illis subsistere meritum. quarũ
specialis ẽ consecratio. Nam cum unuiersa
turba credentium paria gr̃ȩ dona ꝑcipit.
et hisdem om̃s sacram̃torum benedictiõib
głientur. iste ꝓprium aliquid preceteris
habent: dum de illo scõ et immaculato¬
eccłie grege lanctiores puriores hostie pro

Expanded text:
potest esse virginitas. Nec ad templum igitur potest esse virginitas. Nec ad templum igitur Maria sine pudoris sui custode processit. 15. Haec est imago virginitatis. Talis enim fuit Maria, ut ejus unius vita omnium sit disciplina. Si igitur auctor non displicet, opus probemus; ut quaecumque sibi ejus exoptat praemium, imitetur exemplum. Quantae in una virgine species virtutum emicant? Secretum verecundiae, vexillum fidei, devotionis obsequium: virgo intra domum, comes ad ministerium, mater ad templumuantam in caelestibus beatitudinem uirginitas sancta possideat, praeter scripturarum testimonia ecclesiae etiam consuetudine edocemur, qua discimus peculiare illis subsistere meritum, quarum specialis est consecratio. nam cum uniuersa turba credeet hisdem omnes sacramentorum benedictionibus glorientur, istae proprium aliquid prae caeteris habent, dum de illo sae grege, quasi sanctiores purioresque hostiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
tam: et statum ad cognatam suã inmon¬
tana ꝓcessit. non utiq ut exemplo crede¬
ret que iam crediderat oraculo. beata
enim uiquit que credidisti: et tͥb cum
ca mansit mensib. Tanti eium inter¬
uallo temporis non fides querttur: sed pie¬
tas exibetur. Et hoc postea quam mutero
parentis exiliens puer matr̃ẽ dñi salutauit:
prius compos deuotionis quam nature
Iude tot sequentib signis cum sterilis pa¬
reret. uirgo conciꝑet. loqueretur mutus.
adoraret magus. expectaret symcon. sydera
uuntiarent: maria inobilis adutroitum:
immobilis ad iniraculum: conseruabat i
hec om̃ia incorde suo. Quamius mater
dĩi: discere tam̃ precepta dñi desidaluit.
Et que dm̃ genuerat: dm̃ tam̃ scire cu¬
piebat. Quid quod omnib quoq annis
ibat iniherłm sollempin die paschȩ. et
ibuit cum ioseph. Ubiq inuirgine comes
singularum uirtutum ẽ pudor. Hic indi¬
uidiuis debet ẽẽ uirginitatr sine quo ñ

Expanded text:
tam, et statim ad cognatam suam in montam, et statim ad cognatam suam in montana processit: non utique ut exemplo crederet, quae jam crediderat oraculo: Beata enim, inquit, quae credidisti . Et tribus cum ea mensibus mansit. Tanti autem intervallo temporis non fides quaeritur, sed pietas exhibetur. Et hoc posteaquam in utero parentis exsiliens puer matrem Domini salutavit, prius compos devotionis, quam naturae. 13. Inde tot sequentibus signis, cum sterilis pareret, virgo conciperet, loqueretur mutus, adoraret magus, exspectaret Simeon, sidera nuntiarent, Maria mobilis ad introitum, immobilis ad miraculum: Conservabat, inquit, haec omnia in corde suo . Quamvis mater Domini, 166 discere tamen praecepta Domini desiderabat: et quae Deum genuerat, Deum tamen scire cupiebat. 14. Quid, quod annis quoque omnibus ibat in Hierusalem solemni die paschae, et ibat cum Joseph? Ubique in virgine comes singularum virtutum est pudor. Hic individuus debet esse virginitati, sine quo non
Abbreviated transcription (Latin):
nei predicaueruit. que digna fuit ex
qua di filius nasceretur: hec adipsos
ingressus angeli. iiuenta doni iupe¬
uetrabilib sine comite: uequis intentio¬
nẽ abrumꝑet. ne quis obstreperet. Neq
enim coiites femunas desiderabat:
que bonas cogitationes habebat. Quin
etiam tũ sibi minus sola iudebatur:
cum sola ẽẽt. Nam quem admodum sola.
cui tot libri adessent. tot archangeli tot
ꝓphete. Demiq et gabriel eam ubi reui¬
sere solebut iuuenit: et angelum maria
quasi uirum specie mutata trepidauit.
quasi non incognitum audito nomine
recognouit. Ita ꝑegrinata ẽ iniuro. que
non ẽ. peregrinata in angło: ut agnoscas
aures religiosas. ocłos ucrecundos. Demq
salutata obmutuit: et apellata respon¬
dit. S que pruno turbauerat affectũ:
postea ꝓmisit obsequium. Quam nero
religiosa inꝓpinquas fuerit beata maria:¬
scriptura diuina significat. Nam et hu¬
milior facta ẽ ubi adeo se cognouit elec¬

Expanded text:
nei praedicaverint, quae digna fuit ex nei praedicaverint, quae digna fuit ex qua Dei Filius nasceretur? Haec ad ipsos ingressus angeli inventa domi in penetralibus, sine comite, ne quis intentionem abrumperet, ne quis obstreperet; neque enim comites feminas desiderabat, quae bonas cogitationes comites habebat. Quin etiam tum sibi minus sola videbatur, cum sola esset. Nam quemadmodum sola, cui tot libri adessent; tot archangeli, tot prophetae? 11. Denique et Gabriel eam ubi revisere solebat, invenit: et angelum Maria quasi virum specie mota trepidavit, quasi non incognitum audito nomine recognovit . Ita peregrinata est in viro, quae non est peregrinata in Angelo; ut agnoscas aures religiosas, oculos verecundos. Denique salutata obmutuit, et appellata respondit: sed quae primo turbaverat affectum, postea promisit obsequium. 12. Quam vero religiosa in propinquas fuerit, Scriptura divina significat . Nam et humilior facta est, ubi se a Deo cognovit elec
Abbreviated transcription (Latin):
men cum quiesceret corpus iugilaret
animus. Qui frequenter insomnis aut
leta repetit aut somno inter rupta con¬
tinuiat: aut disposita gerit. aut gerenda
ꝓniitiat. Prodire domo nescia: nisi
cum adeccłiam conueniret. Et hoc ip¬
sum: cum parentib aut ꝓpinquis. Do¬
mestico oꝑosa secreto forensi stipata co¬
mitatu. Nullo meliore tam̃ sui custo¬
de: quam se ipsa. Que incessu affectuq
uenerabilis non tam uestigium pedis
tolleret. quam gradum uirtutis attol¬
leret. Et cam̃ alios habebat nirgo m̃¬
suorũ se habebat eustodem ipsa. Nlures
etiuit dequib discat: si ipsa se doceat
Que uututes magistras habebat quia
quicquid gerit disciplina ẽ. Sic ma
ria intendebat om̃ib: quasi aplurib
moneretrir. Sic omĩa implebat uir¬
tutis officia: ut non tam disceret quã
docerec. Calem hunc euangelista mons¬
trauit: talem angelus repperit talem
sp̃s sc̃s elegit. Quid eni iusingulis
morer. ut eam parentes dilexeruit. extra¬

Expanded text:
men cum quiesceret corpus, vigilaret men cum quiesceret corpus, vigilaret animus: quae frequenter insomnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda pronuntiat, prodire domo nescia, nisi cum ad ecclesiam conveniret. Et hoc ipsum cum parentibus aut propinquis domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu, nullo meliore tamen custode quam seipsa, quae incessu affectuque venerabilis, non tam vestigium pedum tolleret, quam gradum virtutis attolleret, et tamen alios habeat virgo mesuorum se habeat custodem ipsam. Plures erunt de quibus discat, si ipsa se doceat quae virtutis magistras habet, quia quidquid egerit, disciplina est. ria intendebat omnibus, quasi a pluribus moneretur: sic omnia implebat virtutis officia, ut non tam disceret, quam doceret. 10. Talem hanc evangelista monstravit , talem angelus reperit, talem Spiritus sanctus elegit. Quid enim in singulis morer, ut eam parentes dilexerint, extra
Abbreviated transcription (Latin):
patentes quando diss:ęssit appropinquis
quando fastidiuit. hunilem. quando tisit
debilem. quando uitauit in op̃e eos soli¬
ta solum cctus uirorũ inuisere quos m¬
scricordia non erubesceret neq preteriret
uerocondia: Non gestus fractior ũ inces
su solutior non uox peculantior: ut ipsa
corꝑis species simulachrum fuerit m̃tis
figura ꝓbitatis. Bona quippe domus
mpso uestibulo debet agnosci. acpri¬
uio pretendat ingressi nichil uitus latere
tenebrarum: ut mens nr̃a nullis repagu
lis corporalib impedita tanquã lucer¬
ne lux uitus posita foris luceat. Quid
exequa ciborum parsimoniam officiorũ
redundantiã. alterum ultra naturam
fuisse. alterum pene ipsq nature defuis¬
se. illic uulla intermissa tempora. hic
congemiuiatos ieuimo dies: Et si quan¬
do reficiendi successit uoluntas: cib ple¬
rumq obhuius qui mortẽ arceret non
delicias miustraret. Dormire non pruis
cupiditas: quam necessitas fuit. Et ta¬

Expanded text:
parentes? quando dissensit a propinquis? parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? sus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenlis corporalibus impedita, tanquam lucernae lux intus posita foris luceat. Quid ar, ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam, alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse. Illic nulla intermissa fuisse tempora, hic congeminatos jejuniorum dies, et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque habitus, qui mortem arceret, non delicias ministraret, dormire non prius cupiditas, quam necessitas fuit. Et ta
Abbreviated transcription (Latin):
lacte nutriuit. Sit igitur nobis tanquã
mimagnie descripta uirgoutas uita ma¬
tie equa uelut spiculo refulgeat species
castitatis et forma uututis. hinc sumamꝰ
licet cxempla uiuentu: ubi tanquam in
ciemplari inagisteria exp̃ssa ꝓbitatis. qͥd
corigere. quid defingere quid teuere de¬
beamus ostendunt. srimus discendi ardor
nobilitas ẽ magistri. Quid nobilius dei
matre: Quid splendidius ea que corpus
sine corꝑis contagione generauit: Dece
quar. Uirgo erat non solum corꝑe. sed
eciam mente: que nullo doli ambitu sui¬
cerum adulterare affectum. Corde hurai¬
lis: uerbis grauis. Animi prudens loquen¬
di partior legendi studiosior. Non inccito
diutiarum: s inp̃ce pauꝑum sp̃e repo¬
nens. Iutenta oꝑi: uerecunda scrmone
Arbitrum mentis non hominẽ s dm̃ que¬
rere. Hullum ledere: bene uelle omnibus
Assurgere maiorib natu equalib non in¬
iudere. fugere iactantiam: ratioue sequi
amare uirtutẽ. Quando ista uultu lesit

Expanded text:
acensi. Sit igitur nobis tanquam in imagine descripta virginitatis, vita Mariae, e qua velut speculo refulget species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tanquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effugere, quod tenere debeatis ostendunt. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? Quid splsine corporis contagione generavit? Nam quar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit
Abbreviated transcription (Latin):
stes fuit in scło: aut scripsit eccłiastice
fidei documenta. aut pugnando calca¬
uit heretica crimina. aut petenti tribuit
miracłorum suffragia. Que uolente dño
usq inhodiernum diem euis orationibus
ꝑseuerant. S mea lingaia non sufficit:
singulatim de scõ sp̃u que. ꝑeum et o¬
ꝑatus ẽ. et locutus. sicut illi digunum ẽ
cuncta ꝓfetre. Det inrhi mes ueniam
quia multa preterii: quia uix pauca con¬
scripsi. It̃a betissimi hylari de  resenti
scło uita ualende et ualentimano regnan¬
tib cum gu̾a migrauit ad xp̃m. terra plo¬

Expanded text:
stes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae stes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia; quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lingua non sufficit singulatim de sancto Spiritu, qui per eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta proferre. 16. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii, qui vix pauca conscripsi. Ita beatus Hilarius de praesentis saeculi vita, Valente et Valentiniano regnantibus, cum gloria migravit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum lumini ꝑpetuo transferuntur.
ingenii contendat euoluere. aut eius ũ¬
ba uerbis ualeat exequare: qualiter ille
indiuise truntatis libros stilo tumente
conteruit. aut scripta dauitici carinis
sermone coturnato ꝑsingula reserauit:
quam fuit indiscrecione ꝓuidus. intrac¬
tatu ꝓfundus. ꝑ litteraturam eloquens.
ꝑuututẽ mirabilis. in complexionib mul¬
cuper inresolutione subtilis. astitus uix¬
ta ꝓpħam. imuno prudens uxta dñ uoce
ut serpens. coluibe simplicis grãm non
amittens. conditi sal ingenii. fons loquen¬
di. thesauriis scientiȩ. lux doctrine. defen¬
sor eccłiȩ. hostium ꝓpugnator: Cuius uita
qui legerit: non credet dicere s tonare.
hoc fuit ultra homines sapere: eum tam
caute dereligione censere. S qui uult euui
agnoscere euis exilia memoret. merita res¬
piciat uoliumina relegat. dicta ꝑpendat.
signa cotidiana ꝑcenseat. Q ui dum suꝑ¬

Expanded text:
per ipsum lumini perpetuo transferuntur. per ipsum lumini perpetuo transferuntur. ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scripta Davidici carminis sermone cothurnato per singula reseravit? quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus juxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum super
Abbreviated transcription (Latin):
se prescnte filia demundi ludibrio migra¬
nt ad xp̃m. Quam ꝓpriis manib ut decu¬
it uenerande tradidit sepulture. Ofune¬
tis głia: que melior habetur quam uita.
Quia quod terre subripuit: incelum trauꝰ¬
misit. Uere ut ego considero: plus fuit
quam resuscitari sic mori. Certa enim sa¬
lus ẽ: non contaminari peccatis. Quanti
cuꝑent reb cum uita traditis dalem dran¬
situm comparare: si mercatorem forsitan
inuenirent. Quid distat inder iuuifi¬
canti infautis et filie mortificate mysteri¬
um: nisi quod illum resuscitauit ad bap¬
tismum. hanc destinauit ad regnum. et
quod adhuc in illo spes peccandi resta
postulat: ut et ipsa simereretur erepta
de mundi crimina cum filia presentaret᷑
dua oratione et ipsam ante se transinisit
ad głiam. Quis estimaturus c̃ talem ui¬
tum ita dilexisse dum coniugis et filiȩ.¬
uiuendi affecti contempto: Tamen in
boc magis illas amasse cognoscitur: cum

Expanded text:
sepefacta filia de mun| di ludibrio migrasepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturae o funeris| gloria quae melior habetur . quam uita . quia quod ter| rae subricuit . in caelo transmisit . uere ut et ego conside| ro . plus fuit quam resuscitare . sic mori certa enim salus| est non contaminare peccatis quanti . cupirent rebus| cum uita . tradetis talem transitum conparare . si| mercatorem forsitan inuenirent . sed quid distat in| ter uiuifecati . infantis et filiae mortifecate miste| rio illum resuscitauit ad baptismum. Hunc trans| misit ad regnum . nisi quod adhuc in illo spes restabat| peccapos| tolauit ut et ipsa si meriretur erepta de mundi erum| na cum filia presentaretur dua oratiad gloriam. Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fans demorte. Ecce uita laudabilis que
de alterius corpore necem precib effuga¬
uit: spoliauit statarum spem habens
in xp̃o. Mors ibi ura nontenint: ubi hy¬
larius ium orationis ingessit. S tanta
res nou potest nr̃is uerbis plus oruari
quam eius meritis.
unc uero memorandum est quod
supra p̃termisimus qualiter mi¬
racła reliqua hoc subiecto miraculo cu¬
mulauit. Deniq cum beatissimam aprã
filiam suam ad quam deexilio destinaus
epłam in columen in uenisset. alloquitur
eam quomodo poterat dulcedo pagris
et facundia oratoris. Quid dicam: Ad lo¬
quitur illam hylarius cuius eloquentis
post ipsum comparare aliquẽ uix audenł:
nisi qui fuerit sp̃u diuino ut ille tepletus
Temptat eius animum si uellet sponsũ¬
attingere: quẽ patris gr̃a ꝓuideret. Lũc
libenter desidanterq ut celeriter ei ui
geretur optalut. Ciuus uoluntatet pac̃
pius agnoscens: intentus orationib non
cessauit aouee sine dolore sine conagio

Expanded text:
fans de morte. Ecce vita laudabilis, quae fans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit Tartarum, spem habens in Christo. Mors ibi jura non tenuit, ubi Hilarius vim orationis ingessit. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari, quam ipsius meritis. Nunc vero memorandum est, quod supra praetermisimus, qualiter miracula reliqua hoc subjecto miraculo cumulavit. 13. Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exsilio destinavit epistolam, incolumem invenisset, alloquitur eam, quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? Alloquitur illam Hilarius, cujus eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus, nisi qui fuerit spiritu divino, ut ille, repletus: tentat ejus animum, si vellet attingere sponsum quem patris gratia providerat. Tunc libenter desideranterque, ut cgeretur orabat quam uoluntatem pi| us pater agnuscens . intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio
Abbreviated transcription (Latin):
tione defunctus ẽ: dupplici morte dam¬
natus. Presentem lucẽ ad mmserat: et pe¬
na futuri scłi non carebat. Tunc mater
extuicti que iam mater non erat dum
pus effudit exclamans. Maitinus ad¬
huc incipieus catecuminũ mortuum re¬
uocauit aditam: tu pontifex redde rogo
filium aut uͥi aut baptismo. Qui popłi
pater agnosceris: ut ego mater uocer queso
optineas. Sic illa plus lacrimis petente
quam uerbis. commotus ẽ pietate uir di
⁊ speictante popło ad consueta arma rocar¬
rens. in t̾rram ꝓsternitur. Mox paulatim
defuncti pallor in ruborẽ conuertitur.
frigida inembra reuocato spũ intempes¬
cunt: ocłi aꝑtis palpebrarum iamus ꝑe¬
grinum lumen agnoscunt. Uox adduc¬
to aere de pectoris domicilio conflatam
ꝓfertur gressus sius uestigus rediunius
extenditur. atq inauterioris fundamenti
statum tota fabrica renouatur. Quid pluri:
Landiu iacuit sacerdos inpuluere donce
pariter suggerent: senex de oratione. in¬

Expanded text:
tione defunctus est: duplici morte damtione defunctus est: duplici morte damnatus, praesentem amiserat lucem, et poena futuri saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum pus effudit, exclamans: Martinus adhuc incipiens catechumenum mortuum revocavit; tu, pontifex, redde, rogo, filium, aut mihi, aut baptismo; qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso, obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra, revocato spiritu, intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratione, in
Abbreviated transcription (Latin):
uerentur attiugere. facilius erat illis mare
transire quam uocem. Oin cominutabilẽ
termuuim: de sermone plantatum. Appa-¬
ret quanto ẽ melior adam scd̃s. antitiquo
lile serpenti paruit: iste seruos habet qͥ
possunt serpentib imꝑare. Ille ꝑ bestiam
desede paradisi ꝓiectus est: iste de sius cu¬
bilib serpentes exclusit. De posuit anguis
antiquum mendacuum: qui didicit ini¬
plere mandatum. Ohylari dulcedo medi¬
canientum et meritum. ante quẽ sine mo¬
ra uenena fugata sunt. Addidit terram
hominib: quia in loco belue incola trans
migrauit. S reuertamur ad ordinem.
Cum de exilio regressus introunit pictaui.
sumino fauore plaudebant omnes parit̃
eo quõ ecdia recepisset pontificem. grex
pastorem. Ac si ouines cum ipso tunc redis¬
sent ad patriam: ita sine illo se exules fuis¬
iitute diuira meriit ibi martinus mor¬
tuum suscitaste. Deniq post aliquos dies
infans quidam sine baptismi regenera¬

Expanded text:
verentur attingere, facilius erat illis mare verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. 38 O immutabilem terminum de sermone plantatum! apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit, iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradysi proiectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiquum mendacium qui didicit implere mandatum. 39 O Hilarii dulcedo, medicamentum et meritum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belumigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisvirtute divina meruit ibi beatus Martinus mortuum suscitare. Deinde post aliquot dies infans quidam sine baptismi regenera
Abbreviated transcription (Latin):
secutus ẽ. Neq enim martinus qui adhuc ca¬
tecuminus xp̃m clamide sua tectum uidẽ
meruit illi deuotus occurreret: nisi ꝑ omnia
mysteruis plenum in eo spm uidisset. Nec
mirum sulle qui dm̃ pruis uidit inpauꝑe:
postea ipsum hubitare cognosceret indoctore
liarum infulam ꝓpinquaret: relatione iucinoꝵ
agnonit ibidem ingentia serpentium uolu¬
mina sine numiero ꝑuagari. R obhoc quam¬
ius illis hec iusula uideretur uicima: ꝓpter
in accessibilem tam̃ locium longuis illis ude¬
batur ẽẽ quam affrica. Quo audito uir dei
sentiens sibi debestiali pugna uenire uictoriã:
in nomine dñi p̃cedeute crucis auxibio des
descendit in insulam. Coq uiso serpentes in
fugam conuersi sunt: nontolerantes euis aspec¬
tum. Eunc baculuni figens interram: quasi me
tam quousq debetent excurrere iurtutis po¬
tentia designauit. Nec amplius lib̾tas illis est
sit terra s pelagus dumsemꝑ illam pardem

Expanded text:
secutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc casecutus est. Neque enim Martinus , qui adhuc catechumenus Christum chlamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum, si ille, qui Deum prius vidit in paupere, postea illum habitare cognosceret in doctorelinariam insulam propinquaret, relatione agnovit vicinorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari: et ob hoc quamvis illis haec insula videretur vicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse, quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam: eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus adspectum. Tunc baculum figens in tetam quo usque deberent excurrere virtutis potentia designavit: nec amplius est illis libertas sit terra sed pelagus. Qui dum semper illam partem
Abbreviated transcription (Latin):
insiumnio discrimine iimico etiam sibi
iudice adut tribunal imꝑii sine timore
tormenti. Uere totis uiscerib diligebat xp̃i
regnum: qui non formidabat inprincipa¬
sinon defuisset ꝑcussor. A̾. tamen ammus
sumpsit głiam: et si tempus non intulit
penam. S hunic ipsum diuino nutu ser¬
uatum. testificor ꝓcorrettione crnctorum.
Nlam pene totum nundum grau ettore
consfusum fatis hnodis ingallia scprus
ꝑ hylatium fuisse adiuam ueritatis addnc¬
tum. conficetur liugua multorum. Quid aũ
inter ẽ uel se ꝓuita eterna factum fuisse mar¬
tẏrem. uel amplius uixisse ne perirent reliqͥ:
Igitur scĩssimam animam et si gladius ꝑsecu¬
toris non abstalit: palmam tamen martiri
tunc beatus martinis equo meritorum lumi¬
ne non absconsus. qui abeodẽ scõ hylario exor¬
cista ẽ postea institutus: cognito euis aduen
tu romam festinanter occurrit. Quem cum
iam p̃terisse cognosceret: usq ad gallias con¬

Expanded text:
in summo discrimine, inimico etiam sibi in summo discrimine, inimico etiam sibi judice, adiit tribunal imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principasi non defuisset percussor; et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum, factis saepius in Gallia synodis, per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum, confitetur lingua multorum. Quid autem interest, vel sibi pro aeterna vita factum fuisse martyrem; vel amplius vixisse, reliqui ne perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tamen martyriitunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias con
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tamen athleta. xp̃i bylaruis beatus
agnoscens. grauiter apud ariminum dia¬
boli p̃ualuisse mendatium. intantum ut
orentales partes similiter composito prauz¬
oblatis p̃ces effudit: ut inconspectu eius¬
collectis aduersariis eẽt ei contra heretices
disceptandi de religione licentia. ne uerita¬
tẽ falsitas obumbraret. ne equitati iniquitas
p̃ualeret. ue imꝑator deo resisteret ne fidei
ꝑfidia rebellaret. Unde ualens et ursatius
conscientie reatu ꝑterriti. qm̃ sidaretur fa¬
cultas certandi mox se recognoscebant hy¬
lirii contentione ꝓsterui: sollicitant imꝑa¬
iris animum tam maligna parde captuiũ
it ipsum beatissinum redire ad gallias ꝑ
iugeret: dicentes illo p̃sente heretica non
posse machinamenta ꝓficere. Quãm obttu¬
tu adgallias compulsus retiertitur. p̃uttans
amplius se pati exilium quod illic ꝑturba¬
tionẽ eccł̃ie reliuquebat termino disceptati¬
onis non obsecuto. Obeatum pontificem qͥ

Expanded text:
Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito pravioblatis, preces effudit ut, in ejus conspectu collectis adversariis, esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius, conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei virum ad Gallias redire perurgeret, dicentes, illo praesente, haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exsilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi signum crucis ab ipso sibi fieti fide¬
liter impetrasset. Quam florentius
pater eius e cͣuncta familia innomi¬
ue diũ meruerunt paritet baptrari.
Que florentia relicts parentib uestigis
eus inhereus: usq pictanis ꝑducta ẽ.
Patrẽ uero se habere non aquo genera
acunctis aexceptus est: eo quod diu¬
na miscłia talem iurum prudeitis¬
simum et singłari erudicione com¬
ꝑtum inspectałm mundit ꝓduxe¬
rit ubi erat defide censendum. hiic
post examinationẽ agnitis hostib et ꝙ¬
p̃ssis: decretis in scripto conditis. ꝓspa
iegatio. Cum qua ꝑrexit sc̃s hylarins
quamius ci non fuisset inuinctum:
inetuens ne adhuc contra religionis
dognnata respiraret dampnata ꝑfidia
S disserere longum ẽ. qualiter in
aruninensi synodo composita m̃¬
tione aliud exalio refereus fraus here¬
tica serpentino laplu surrepsert.s
quoniodo postea legatis seleuceusib ꝑ im¬
ꝑatoris unquitatẽ ipsa ẽ illata calumpina.

Expanded text:
nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fidenisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo generata cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum, et singulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto conditis, prospgitur legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia.
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate flagraret: chesauri sine defecti¬
one constarent. Ad dit ergo mouitis ut filia
nulli se prius amatre diuisa conuingeret:
quam ut patrẽ expectęret sibi pollicitum
et sponsum pariter cum ꝓmissione uentu¬
rum. Quod apra dulcit̃ excipiens. et quasi
sponsum futurum incpła patris amplecteis
aminouitionẽ secuta ẽ: nulli inconiugio
se resoluens. S qualiter ad illum sponsum
ꝑuenerit: locus insequenti seruatur. Int̾ea
cũ toto orbe artiane heresis ꝑuersitas pul¬
lularet data geueraliter imꝑatoris edicto.¬
uissum ẽ ut omnes oric̃talis ep̃i: apud sele¬
uciam isaurie oppidum conuenirent: dis¬
Aceptat᷑i quid sentireut de fidei uerta¬
ne: ad synodum uenire compellitur.
Qui quoddam castellum dum adisset
die diũco iugressus: ẽ demplũ. Moxq
florentia puella gentilis irrumpens:
multitudinẽ popłi uoce magna seruũ
di illuc ad uenisse testata ẽ: et ad pe¬
des euis occurrens non cessauit petere.

Expanded text:
suavitate fragraret, thesauri sine defectisuavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut patris exspectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris amplectens, admonitionem secuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum uene| rit Locus in sequenti reseruatur Interea cum toto orbe| ariana perfidia heresis pullularet. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientalis episcopi. Apud| seleuciam . ysauriae oppidum conuenirent discepta| turi quid sentirent . de fidei . ueritane. Ad synodum uenire conpeQui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum; moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere,
Abbreviated transcription (Latin):
pore scõ sibi sp̃u reuelaute cognouit. qđ
beatissimam apram filiam suam quam
cum matre piccauis reliquerat quidam ui¬
uenis nobilissimus p̃diues pulcherrimus
conuigii uincło sibi quereret ad nartendani
s ipse uteruentu orationis assidue celestẽ
illi sponsum sine contaminatione ꝓuidat.
Mox opotunitate reꝑta manu ꝓpria sub¬
scriptam filie duexit epłam sufficienti sa¬
le conditam. et uelut aromaticis unguen¬
tis infusam que cenetur pictauis ꝓmune¬
re couseruata: indicans ei quod talem spon¬
sum anxius pater illi ꝓuidisset cuns nobi¬
litas celos ascenderet. pulchritudo rosarũ
et lilii comparationẽ p̃cederet ocłi gemina¬
rum lumen obnubilarent uestis candorem
niis opprimeret. ornamenta mestimabili
fulgore uernarent diuitie intra se regna con¬
cduderent. sapientia incomp̃hensibilis ema¬
naret. dulcedo faui mella post poneret:
pudicitia incontaminata ꝑsisteret. odor

Expanded text:
pore, sancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod pore, sancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta, manu propria subscriptam, filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata, indicans ei quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent, ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor
Abbreviated transcription (Latin):
mitus inder hereticos gladios se ingerebat.
de formidans. illud solum metuebat:
tum p̾ualeret. hinc aualente et ursatio
ep̃is. qui praua crudelitate eccłiam di
turbare ꝑtinacit̃ insistebant imꝑatori
ꝑsuasum ẽ: ut uirum eruditissimum
de quo loquimur. et dionisium medio¬
lanensem. et eusebium uercellensẽ exi¬
lio condempnaret. Nichil enim pot̃at¬
ante insuꝑabilem scĩ hylarii fẽcundiã
hereticus optinere. Sꝑabut enim hostis
fidei aliquas se nebulas splendori catho¬
lico posse p̾tendere: si retrusus exilio
talis uir acertamine defuisset. Qm̃ si
ac si mutus et claudus nec uerba pot̾at
si natans inpelagis ante fluctum eius
eloquentie mergebatur. Itacs infrisia
asie regione missus exilio ad iuitutis
augientum grãs egit: quia quantũ
ꝓ nomine xp̃i longuis discedebat de so¬
lo ꝓprio. tantum merebatur fieri uicinior¬
tabilem: nobis tacendum nonẽ quod
illi diuinitus concessum est. Nami eo tẽ¬

Expanded text:
mitus, inter haereticos gladios, se ingerebat mitus, inter haereticos gladios, se ingerebat te formidans, illud solum metuens, qo, ne viveret. Hinc a Valente et Ursacio episcopis, qui prava credulitate Ecclesiam Dei turbare pertinaciter insistebant, imperatori persuasum est ut virum eruditissimum, de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaret. Nihil enim potante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamine defuisset: quoniamac si mutus et claudus nec verba poterat si natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo tabilem, nobis tacendum non est, quod illi divinitus concessum est. Nam eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
estimabilis sc̃ẽ trinitatis conformans
nunc reliquos ꝓmissione regni celestis
inuitans: non cessabat implebe uer¬
ba uerttatis fructum fidei redundan¬
tia seminare. Quo cogrito de sc̃o hy¬
lario. qm̃ tantum lumen et si uoluis¬
set latere non potuit: quippe necessa
ferret concordante fauore popłi. aut
potuis cũ sp̃u ꝓclamante. uir olim
misteriis deputatus aliquando sacris
altarib sacerdos electus ẽ. Crescebat
meo cotidie opinio famulatrix uir¬
tutum nec eiat eius fama contenta
intumectas tantum gallias illustrare.
s exteras nationes et regiones implebat
meritorum gr̃a ꝑcurrente. Idq accum
est: ut in toto orbe uelociter beati pon¬
tificis głia militaret. Igitur constantii
imꝑatoris tempore. cum arriana here¬
sis uenenata deradice floris doxici pullu¬
laret: cunc scĩssimus uir timore nudus
fide feruore uestitus. quasi signifer bel¬
ligerator ꝑ medias acies inter hostiles fre¬

Expanded text:
aestimabilis sanctae Trinitatis informans, aestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessarferret, concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fre
Abbreviated transcription (Latin):
inlaicali ꝓposito constitutuis diuino insl
pontificis gram possideret. Ita se ipll
ꝓpria disciplina cocttelit intonsis. qlb
futuram speciem indicans. ut irrepre¬
hensibilis intemplo xp̃i p̃pararetur.
saccrdos. Nam quod inter mortales
ad huc ualde uidetur difficile. tam cau
suspendat adeo uir scĩssims hostes
citholice religionis abhorruit: ut non¬
solum dicam conuiuium s neq salu¬
taio fuerit cum his p̃tereuntib com¬
munis. Uitabat hec dauitico fultus ex¬
emplo: ne cum hereticis mensam par¬
ticipando fieret illi inscandalum. O
quam ꝑfectissimum laicum: cuius imit¬
tatees ipsi etiam ẽẽ desiderant sacerdo¬
tes. Eui non fuit aliud uiuere. nisi xp̃m
cum dilectione timete: et cum timore
dugere. Cuius sequaces curr unt ad cuir¬
gliam: diuertentes ad penam. Credenti
succedunt p̃mia: recusanti tormenta
Qui omnes de pio religionis oꝑe com¬
monens. nunc alios deconfessione in¬

Expanded text:
in laicali proposito constitutus, divino nutu, in laicali proposito constitutus, divino nutu, pontificis gratiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortales adhuc valde videtur difficile tam cautususpendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec, Davidico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione in
Abbreviated transcription (Latin):
bis: parcite saltim diuiciis quas amatis.
Cur et mortuos ur̃os auratis obuolutis
uestib: Cur ambitio inter luctus lacrimasq.
non cessat: An cadauera diuitum nisi m
serico putrescere nesciunt: Obsecro quicũqs
hec legitis: ut ieronimi peccatoris memii¬
neritis. Cu si dñs optionem daret: multo
magis eligeret tuiicam pauli cum meni¬
tis eus. quam regum purpuras cum pe¬
gitur beatissimus hylarius
pictauorum urbis ep̃s regionis aquita¬
ice oriundus. que aboceano britanni¬
co fere milib nonaguita seuingitur apd̃
gallicanas uero familias nobilitatis lamp¬
de non obscurus. immo magis preceteris
grã generositatis nitore pectoris ad dito¬
ornatus: quasi refulgens lucifer inter as¬
tra ꝓcessit. Cuius acunabulis tanti sap¬
entia primitiua lectabatur infantia:
rium sibi iussisse militem ꝓpagari. Dens
conuigem habens et filiam. sta plenil¬
dine dñi uenerabiles animes eccłiastice
regule tradidit informandos: utad huc

Expanded text:
bis: parcite saltem divitiis quas amatis. 14 bis: parcite saltem divitiis quas amatis. 14 Cur et mortuos vestros auratis obvolvitis vestibus? cur ambitio inter luctus lacrymasque non cessat? An cadavera divitum nisi in serico putrescere nesciunt? 18. Obsecro, quicumque haec legis, ut Hieronymi peccatoris memineris: cui si Dominus optionem daret, multo magis eligeret tunicam Pauli cum meritis ejus, quam regum purpuras cum pgitur beatus Hilarius, Pictavorum urbis episcopus, regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur; apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens Lucifer inter astra, processit. Cujus a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, rium sibi jussisse militem propagari. Denique conjugem habens, et filiam, ita plenitudine Domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑauit. Cumq illi recessissent.: sc̃ĩ cor
Et deposito eo infossam desuꝑ humũ
congregans: tumulum ex more compo¬
suit. Postquam autẽ dies illuxerat alia
nequid pius heres exintestati bonis ñ
possideret tunicam sibi eius uindica¬
uit: quam insportarum modum de
palme foliis ipse sibi texuerat. Ac si ad
monasterium reuetsus: discipłis exordi
ne cuncta replicauit. Diebq sollempnib
pasche uel pentecostem semꝑ pauli tu
interrogare eos qui patrimonia sua ig¬
norant. qui domos marmorib uestiunt
qui uno lino uillarum insuunt predia:
huic seui nudo quid unquam defuerit.
uos gemina bibitis ille concauis manib¬
nature satisfecit. uos intuncis aurum
auratos gehenna suscipiet. Ille. xp̃i uestẽ
nudus licet seruauit: uos uestiti sericis.
indumentum. xp̃i ꝑdidistis. Paulus ui¬
lissund puluere oꝑtus. iacet resurrectiuꝰ
ingłia: uos oꝑosa saxis sepulchra p̾munt

Expanded text:
imperavit. Cumque illi recessissent, sancti corpimperavit. Cumque illi recessissent, sancti corpet deposito eo effossam, desuper humum congregans, tumulum ex more posuit  Al. composuit. Postquam autem alia dies illuxit, ne quid pius haeres ex intestati bonis non possideret, tunicam ejus sibi vindicavit, quam in sportarum modum de palmae  Al. palmarum foliis ipse sibi contexuerat. Ac sic ad monasterium reversus, discipulis cuncta ex ordine replicavit; diebusque solemnibus Paschae et Pentecostes semper Pauli tuninterrogare, qui sua patrimonia ignorant, qui domos marmoribus vestiunt, qui uno filo villarum insuunt praedia: huic seni nudo  Al. seminudo quid umquam defuit? Vos gemma bibitis, ille naturae concavis manibus satisfecit. Vos in tunicis aurum auratos gehenna suscipiet. Ille vestem Christi, nudus licet, tamen servavit: vos vestiti sericis, indumentum Christi perdidistis. Paulus vilissimo pulvere coopertus jacet resurrecturus in gloriam: vos operosa saxis sepulcra premunt
Abbreviated transcription (Latin):
neam. nichil ultra ꝑficiam. Moriar ergo
ut dignum est: et iuxta bellatorẽ tuum
xp̃e ruens extremum alitum fũdam.
Talia eo animo uoluente. ecce duo leones
ex interioris heremi currentes parte: uoli¬
tantib ꝑ colla iubis ferebantur. Quib as¬
pectis: primo exhorruit. Rursusq ad dñm
mentem referens: quasi columbas uderet
mansit intrepidus. Et illi quidem direcco
cursu mansueti ad cadauer beati sem subs¬
titerunt adulantibq caudis circa euis pe¬
des accubuere fremitu ingenti rugientes:
poterant. De inde haut ꝓcul ceperunt
bumum pedib ex cauare harenamq cer¬
tatim egerentes unius hominis capacem
ꝓoꝑe postulaturi cum nutii aurium.
ceriuice deiecta ad autonium ꝑrexerũt
manus enis pedesq lingentes: ut ille
ammaduerteret benedictionẽ eos ad se
dep̾̃cari. Nec mora. et in laudationẽ xp̃i
nec foluim arboris defluit. nec unus
passerum adterram cadit: da illis sicut

Expanded text:
neam, nihil ultra proficiam. 12 Moriar ergo, neam, nihil ultra proficiam. 12 Moriar ergo, ut dignum est, juxta bellatorem tuum, Christe, et ruens, extremum halitum fundam. Talia eo animo volvente, ecce duo leones ex interioris eremi parte currentes, volantibus per colla jubis, ferebantur: quibus aspectis primo exhorruit. Rursusque ad Deum referens mentem, quasi columbas videret, mansit intrepidus. Et illi quidem directo cursu, ad cadaver beati senis substiterunt: adulantibusque caudis circa ejus pedes accubuere: fremitu ingenti rugientes, poterant. Deinde haud procul coeperunt humum pedibus scalpere; arenamque certatim egerentes, unius hominis capacem pro opere postulantes, cum motu aurium cervice dejecta, ad Antonium perrexerunt, manus ejus pedesque lingentes. At ille animadvertit benedictionem eos a se precari. Nec mora, in laudationem Christi nec folium arboris defluit, nec unus passerum ad terram cadit, da illis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
enum quod euenit ne se absente debitum
allet alia et trium horarum spacio icer
imunaet: uidit uniter angłorum cacet¬
uas. intet ꝓpħatum et apłorum choros niueo
paulum candore fulgentem in sublime cons¬
crndere. Et statim in faciem ꝓcidens: sabulũ
tatus: Tam tarde notus: quam cito ucedis.
Referebat postea beatus antonius tanta se
uelocitate quod reliquum erat uix cuturris¬
se. ut ad instar aius ꝑuolaret. Nec inmerito.
complicatis. erecta cetuice. extenfisq inaltũ
manib corpus examine. Ac pruno et ipse
eum uinere credens pariter orabat. Postquã
uero nulla ut solebat fuspiria p̃cantis au¬
diret: in flebile corpusculum rucns. intelle¬
rit quod cciam cadauer scĩ dm̃ cui omia
uiuunt officio gestus precaretur. Igitur
antonius quod sarculum quo tetram fod̾et
non haberet. ftuctuans uario mentis estu et
secum multa reputans. Si ad monastĩum

Expanded text:
enim, quod et evenit, ne se absente, Christoenim, quod et evenit, ne se absente, Christoilluxisset, et trium horarum spatio iter remaneret, vidit inter angelorum catervas, inter prophetarum et apostolorum choros, niveo candore Paulum fulgentem in sublime conscendere. Et statim in faciem suam procidens, sabulum abis? Tam tarde notus, tam cito recedis? 15. Referebat postea beatus Antonius tanta se velocitate, quod reliquum erat viae cucurrisse, ut ad instar avis pervolaret: nec immerito; idet genubus complicatis, erecta cervice, extensisque in altum manibus, corpus exanime. Ac primum et ipse vivere eum credens, pariter orabat. Postquam vero nulla, ut solebat, suspiria precantis audivit, in flebile osculum ruens, intellexit quod etiam cadaver sancti Deum, cui omnia vivunt, officio gestus precaretur. 16. ChrAntonius, quod sarculum, quo terram foderet, non haberet. Fluctuans itaque vario mentis aestu, et secum multa reputans, dicebat: Si ad monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
temporis spacio contextis palmarum foliis
uestiebatur: s ut ase recedenti meror sue
mortis leuiaretur. Stupefactus ergo anto¬
quus quod de athanasi et pallio eus audi¬
itat: quasi xp̃m inpaulo uidens. et in
pectore eius dm̃ uenerans ultra respon¬
dere nichil ausus ẽ. s cum filentio lacri¬
mans exocłatis eius ocłis manibq ad mo¬
dutur. Neq uero gressus sequebantur
animum: s cum corpus in ane ieuiniis
lis: ad habitactilum suum confecdo itiñe
puenit. Cui cum duo discipłi qui ei iam
longcuo muqstrare ceꝑant. occurrissess
dicentes. ubi tandui moratus es pater:
respondit. Ue mͥ peccatori: quia falsum
monachi nomen fero. Uidi heliam uidi
ioħm indeserto: et uere inparadiso
paulum uidi. Ac si ore compresso. et ma¬
nu uerberans pectus. ecella pallium ꝓ¬
tulit: rogantib ꝙ disciptilis ut plenius
sus foras. et ne modicum quidem cibi su
oculis ac mente compleccens. Cimebat

Expanded text:
temporis spatio, contextis palmarum foliis temporis spatio, contextis palmarum foliis vestiebatur, sed ut a se recedenti moeror suae mortis levaretur. Stupefactus ergo Antonius, quod de Athanasio et pallio ejus audierat, quasi Christum in Paulo videns, et in pectore ejus Deum venerans, ultra respondere nihil ausus est: sed cum silentio lacrymans, exosculatis ejus oculis manibusque, ad moebatur. Neque vero gressus sequebantur animum. Sed quamvis corpus inane jejuniis, lus ad habitaculum suum confecto itinere pervenit. Cui cum duo discipuli, qui ei jam longaevo ministrare coeperant, occurrissent 11 dicentes: Ubi tamdiu moratus es, pater? Respondit: Vae mihi peccatori, qui falsum Monachi nomen fero. Vidi Eliam, vidi Joannem in deserto, et vere vidi Paulum in paradiso. Et sic ore compresso, et manu verberans pectus, ex cellula pallium protulit. Rogantibusque discipulis, ut plenius sus foras, et ne modicum quidem cibi sumoculis ac tota mente complectens. Timebat