comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Siquis famosum ubeilum
suc domi. suie in publico densam¬
ł inquocumq loco ignarusosis ubei¬
reperit aut corrũpat priusquã us¬
alt̾ in ueniat. aut nulli ꝯfitratur
iim earum manifestauerit. stiat se
quasi auctorẽ huiꝰmoĩ cencti capita¬
li sententic sub iugandum. Sanc siq̃
seuotionis sue. at salutis publi̾ce cu¬
stodiam gerit. nom̃ sinim ꝓfiteatur.
cuputauit ore ꝓrio eclicat. ita ut absq
ulla trepidatioe accecat. sciens quodsia¬
ẜtionib iũ fides fuerit opitulata iaut̾
upena plectetin: huiꝰmoĩ añt libellusal¬
ĩuis oppinionẽ nõledat. d̾ ab igeis

Expanded text:
. Si quis famosum libellum sive domi sive in publico vel quocumque loco ignarus reppererit, aut corrumpat, priusquam alter inveniat, aut nulli confiteatusumpserit, sed vim earum manifestaverit, sciat se quasi auctorem huiusmodi delicti capitali sententia subiugandum. Sane si quis devotionis suae ac salutis publicae custodiam gerit, nomen suum profiteatur et da putavit, ore proprio edicat, ita ut absque ulla trepidatione accedat, sciens, quod si adsertionibus veri fides fuerit opitulata, laudepoena plectetur. huiusmodi autem libellus alterius opinionem non laedat D. XIIII
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r. Net imꝑiale responsum. ꝙ
supplicatio litigatoris optinerit. nec
int̾locutio cognitoris. ex quacͣumq
ꝑte ĩnouart possessionis statum eo
quirẽ tenz absente ꝑ nuttitur. quia

Expanded text:
. Nec imperiale responsum, quod supplicatio litigatoris obtinuit, nec interlocutio cognitoris ex quacumque parte innovare possessionis statum eo qui rem tenet absente permittitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sessio ablata ẽ. quam ꝓpiquus. ł pa¬
ub̾tus seu ẜuns quolib titulo retine¬
bat nec eos quideiẽcti sunt: ab sentiũ
nomine possidentes quod minime
xp̃iꝰ decisio cat mandata sitiab exꝑien
cait concludant. nec si ẜui sunt. eo
xexcipiant inunt ꝑ sonas quiat uiꝰ¬
moĩ conditionis hominu cãs ora¬
refas nõ sitis⁊ post eiapsaqueq¬

Expanded text:
sessio ablata est, quam propinquus servulus quolibet titulo retinebat. Nec eos, qui deiecti sunt absentium nomine possidentes, quia minime ipsis dictio causae mandata sit, ab experiundo rei secludant, nec si servi sint eorum reiciant in iure personam, quia huiuscemodi condicionis hominibus causas orare fas non sit, sed post elabsa quoq
Abbreviated transcription (Latin):
dispositio infurti actõe iam dudũ
uet̾ib legib diffinita ẽ. dicentib siꝗ
alicnam rem aduerius domini uoiũ¬
tatem attingerit fu̾rtiactõẽ tenct᷑
his uid̾uc que suꝑ retipienda poses¬
sioẽ anob̾disposita sunti locum bñti¬
b siñ exdie eyquo possessio d̾tenta ẽ¬

Expanded text:
 iam dudum veteribus legibus definita est dicentibus: si quis alienam rem adversus domini voluntatem attigerit, furti actione tenetur. His videlicet, quae super recipienda possessione a nobis disposita sunt, locum habentibus, si non ex die, ex quo possessio detenta e
Abbreviated transcription (Latin):
quoslur auos homines constitutaꝵ
añ euentũ inditiał arbitrii iuolẽt᷑
iuãserit. oominus quid̃ constitut᷑
possessionẽ quam ab stulit restituat¬
possessori ⁊ dominiũ eiusdẽ rei ãmit¬
tat. Sin uõ alienaꝵ rerum possessiõe
inuasit nõ solim eam possidentuꝵ
restituere compellatur.

Expanded text:
stitutarum ante eventum iudicialis arbitrii violenter invaserit, dominus quidem constitutus possessionem quam abstulit restituatpossessori et dominium eiusdem rei amittat: sin vero alienarum rerum possessionem invasit, non solum eam possidentibus restituere compellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuos infideles. ł neglegentes ꝓpin:¬
colonos. ł ub̃tos int̾ea differaturab¬
sentib enimofficere nõ deb tp̃s emer¬
sum quod retuꝑande possessionis:
legib prestitum ẽ. s⁊ reformato st̃ã¬
tu quiꝑiniriam sub latus ẽ. oĩa
q̃ sr̃erunt ad disceptatione̾ utigii ĩ¬
mutilata ꝑ maneant. Iud̾itio ẜuato
iustis iegittimnq ꝑ sonis. cum ual¬
c̃ suffitiat possessionẽ tenentib ab¬
sentium noc. cont p̃sentẽ i̾uolẽtiã¬

Expanded text:
os infideles vel neglegentes propincolonos vel libertos interea differatur. absentibus enim officere non debet tempus emensum, quod recuperandae possessioni legibus praestitutum est, sed reformato statu, qui per iniuriam sublatus est, omnia quae supererunt ad disceptationem litigii immutilata permaneant: iudicio servato iustis legitimisque personis, cum valde sufficiat possessionem tenentibus absentium no
Abbreviated transcription (Latin):
n quod in aut ciam. łaliam quatam
accõnẽ ad rccipientam talc̃ possessioẽ
d̾ finietant uiolentia in ablatam poses¬
nos nõ rõcedentes aliquẽ auenas res
ł possessioẽs ꝑ suc mauctoritatẽ usur¬
pare: sc̃ĩmis talem possessorẽ ut p̃do¬
nẽ nitelligi ⁊ gñali uirisd ictioe̾ care¬
neri que ꝓ restituenta possessione: ccͣ̃¬

Expanded text:
 quod vi aut clam vel aliam quandam actionem ad recipiendam talem possessionem definiebant, violentia in ablatam possesnos non concedentes aliquem alienas res vel possessiones per suam auctoritatem usurpare sancimus talem possessorem ut praedonem intellegi et generali iurisdictione ea teneri, quae pro restituenda possessione c
Abbreviated transcription (Latin):
compet̃. duxerat resistendum ⁊ nõ
ꝓtimis. idẽ nõ expectato iuditioꝵ or¬
dinc alicnam possessione̾ sponteit¬
recte eam recuꝑantib ced̾e p̃atiã¬
tur eos namꝙ ubmus ꝑ tanta su¬
⁊ iniqͥtatis inp̾udñtia Si cognitiõis
iuditiarie euentu fuerint condãp¬
nati rei cuius possessionem s p̃ote
stituere usq ad disfmitnam sententiã
minime passi sunt. extimationẽ nitrici
ꝑti imacum ip̃a it p̃b̾e̾ com̃peilli.

Expanded text:
duxerint resistendum, et non protinus, id est non expectato iudiciorum ordine, alienam possessionem recte eam recuperantibus cedere patiantur. Eos namque iubemus pro tanta suae iniquitatis impudentia, si cognitionis iudiciariae eventu fuerint condemnati, rei, cuius possessionem sponte restituere usque ad definitivam sententiam minime passi sunt, aestimationem victrici parti una cum ipsa re praebere compelli.
Abbreviated transcription (Latin):
si. rd̾ dampno tp̃t inpe tus q̃stio ꝓpo¬
natur siñ potuerit qui uĩ sustinuit
q̃ ꝑdidit singula comꝓdare: taxatioe
ultra taxationẽ abidict stãm iura¬
re. ⁊ quod huiꝰmoi uire uirando dato
suerit dectaratum iudicẽ comdẽpã¬
s̾. Non abit ẽ quẽat mod̾ possessi¬
oms auene: inuasores tam uetus. ꝙͣp
sens sacra conntitutio cenfuit punien¬
tos. nec conductõrib ⁊ aliene pose¬
silocatorib forterł possessionẽ rernor
suaꝵ quam ap̃ auos p̃cario mõ cõcese

Expanded text:
sis vel damno tempore impetus quaestio proponatur, si non potuerit qui vim sustinuit quae perdidit singula comprobare, taxationeultra taxationem ab iudice factam iurare: et quod huiusmodi iureiurando dato fuerit declaratum, iudicem condepp. Non ab re est, quemadmodum possessionis alienae invasores tam vetus quam praesens sacra constitutio censuit puniendos, nec conductoribus et possesi locatoribus forte vel possessionem rerum sua
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ aut prmmilegis d gdats a¬
ut religionis mͣtuituꝰ anͣt pnurie¬
gio ꝑsone publicis militatib exti¬
sariposse subtractam. nec si celeste
ccͣ ꝓferatur oratulum. siue adnota tõ
sime legisremias extusare debebit
quod ⁊̃ in omnib causiscupimus¬

Expanded text:
onem aut privilegio dignitatis aut religionis intuitu aut praerogativa personae publicis utilitatibus excusari posse subtractam. Nec si caeleste contra proferatur oraculum, sive adnotatio simae legis regulas obpugnare debebit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitutur u nnuersis sacroscis
eccłiis oithodoxe religionis ret᷑
principes statuerunt. firma illi¬
om̃s sane pragmaticas sanctr ẽi.
rentu gratie ⁊ ambitienes eb cite
sunt. roborr su: ⁊ firmitat i cr¬
atas cessa rỹcipimiis: quio u¬
manitatis nr̃e ẽ ꝓsy : cere ꝯgeris
to no desi it. salariat̃ que sacroscis¬

Expanded text:
crosanctis ecclesiis orthodoxae religionis retro principes praestiterunt, firma et illiOmnes sane pragmaticas sanctiones, ventu gratiae et ambitionis elicitae sunt, robore suo et firmitate vacuatas cessare praecipimus. Et quia humanitatis nostrae est prospicere egenis ta non desi
Abbreviated transcription (Latin):
miuz sane int̾poni. abco detreta cone᷑¬
nit sine in integrum restitutio defcren¬
da ẽ ꝓbans dum taxat camis ab codeo¬
⁊̃ int̾ponatur decretum seu tutoribus
tandi seu ordinandi curatoris seu ĩ¬
pieatur ab co int̃posito oecretoꝵ quip¬
pe cum ap̃ cum quoꝙ ad ipisi deb̾atur.
patronoꝵ uiditio sedula ẜuitus lib̾tatẽ
nec sane debita filioꝵ uotis patrum noti
cessabunt ut patente copia ub̃os suos
exuant. potestatt magis ꝓpriis obsequi¬
is mancipatus cum sese intelligant.
his obsequi piusdebere aquib sese in¬
cris exuto.¬

Expanded text:
i. Sane interponi ab eo decreta conveniet, ut, sive in integrum restitutio deferenda est, probatis dumtaxat causis ab eodem interponatur decretum, seu tutoris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum apud eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem. Nec sane debita filiorum votis patrum vota cessabunt, ut patente copia liberos suos exuant potestate, magis propriis obsequiis mancipatos, cum sese intellegant his obsequii plus debere, a quibus sese cris exuto
Abbreviated transcription (Latin):
pottntioꝵ extiterit insolentior ⁊ ip̃i
uendicare: non possint aut examina.¬
re: aut ꝓnuntiare nequeunt ceeus
nomine ad nos aut certe ad p̃toriãe
ỹfectue scientiam referit quo uid̃¬
bantur qualit pupuce d iscipune: et
lesis teniuorib consulatur.¬
iudicis publicis ad clamationib cõia¬
utandi damus omnib potestatẽ ũ
ut ponons eis auctiores ꝓ feramus ꝓ¬
cessus. ⁊ econtrario munlis ⁊ malesi¬
cisq relarum uocib accusandis it
censine nr̃e iugor eos aaũmat. nãsi

Expanded text:
potentiorum extiterit insolentior et ipsi vindicare non possunt aut examinare aut pronuntiare nequeunt, de eius nomine ad nos aut certe ad praetorianae praefecturae scientiam referre : quo provideatur, qualiter publicae disciplinae et laesis tenuioribiudices publicis adclamationibus conlaudandi damus omnibus potestatem, ut honoris eis auctiores proferamus processus, e contrario iniustis et maleficis querellarum vocibus accusandis, ut censurae nostrae vigor eos absumat; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
orp: Simputio ꝓconsuu asle. ossitiũ
esessponti. consulans etne recordatio¬
nis patis seremitans m̃e at iit.⁊ exposi
tatis agert potestatẽ cunis allegationi
bumane ꝓcliuis prum principem c̾o¬

Expanded text:
 Simplicio proconsuli Asiae. Officium Hellesponti consularis aeternae recordationis patrem serenitatis nostrae adiit et exposittatis agere potestate. Cuius allegationes humanae proclivius pium principem com
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Inossitiales p̃fectoꝵ cursum
publicum uantes i prana cont̃uti¬
utatem publicam mouentes iñdi¬
candi deomnuis potestatem ita ut p̃¬
fectos d̾ eoꝵ cuipa facias certiores.
mpr. Potioris gradus iud icibus
ab infenorb conperens reu̾erẽtia
tribuatur. s⁊ ubi publica tractatur
utiutas ⁊ simiñor uidex ueritatẽ ĩ¬
uestiganerit nulla maiori ir io¬
gatur miunta sane qui insignia
dignitatis ad ħ ex̾c ut dignis muni¬
is existim ad fmendos cos qui of¬
fitia cum potestatt moderantur
non declinabit nit indignationi
aculeos.
oꝑr ¶uitas fodioꝵ iniunam suã ñ
tam decent̃ quam sero conquesta ẽ. ĩ de
imuo labili obẜuatior sanctimus ut
gatio sepiculose ẽ. semꝑ incerta imil¬
lis quicumq uirib que potice̾s exce
sibi udices recognoscant quot si cuiꝗͣ
existati ingenium ut ycepta nr̃a con¬

Expanded text:
dem. In officiales Praefectorum cursum publicum laniantes, vel prava contra utilitatem publicam molientes, vindicandi tibi dedimus potestatem, ita ut Praefectos de eorum culpa facias certiores. . Potioris gradus iudicibus ab inferioribus competens reverentia tribuatur. Sed ubi publica tractatur utilitas, etsi minor iudex veritatem investigaverit, nulla maiori inrogatur iniuria. Sane qui insignia dignitatis ad hoc exercet, ut indignis iniuriis existimet adficiendos eos, qui officia cum potestate moderantur, non declinabit nostrae indignationis aculeos.. Civitas rhodiorum iniuriam suam non tam decenter quam sero conquesta est. Unde inviolabili observatione sancimus, ut, gatio saepe periculosa est semper incerta, in illis quinque urbibus, quae potiores esse sibi iudices recognoscant. Quod si cuiquam tale existat ingenium, ut praecepta nostra con
Abbreviated transcription (Latin):
oroꝵ Orlinarioꝵ subse iudicum crami¬
nanti fiagitia ⁊ suꝑtas referendi. non
amonendi łpuniendi bĩt potestatt̃.
orpr..nciuilib cauiis uicarins coi¬
mitib muitum comicnit añ ferrii
miutarib negoriis comites incariis a¬
ceponi quoticrs que socictas iniudicã¬
do contingerit. priore loco uicarius
ponderetur comes ad iunnictus acciait
si quidem pfectint meritum cet̾n di¬
gnitatib antit uicana dignatas ĩ p̃o
nomine eius s trabere uitelic por¬

Expanded text:
 ordinariorum sub se iudicum examinandi flagitia ac super his referendi, non amovendi vel puniendi habeat potestatem.civilibus causis vicarios comitibus militum convenit anteferri, in militaribus negotiis comites vicariis anteponi, quotiensque societas in iudicando contigerit, priore loco vicarius ponderetur, comes adiunctus accedat: si quidem cum praefecturae meritum ceteris dignitatibus antestet, vicaria dignitas ipso nomine eius se trahere indicet por
Abbreviated transcription (Latin):
amdementis quam funosi moĩs¬
uberi cuniscumq sexns uꝰsunt legntimas
contrabere nuptias tam dote quam an
nuptras donatiõe acinatoit coꝵ prestantu.
existimatiõe tñ in hac quidẽ regia urbe ex¬
ceientissumm prefecti urbis. Inꝓuniciisa¬
undꝵ calarisimoꝵ earum p̃sidum łlocoꝵ
statuenda. presentib tam curatorib deme̾¬
tis quam furiosi. nec nonꝰis qui exgeneree¬
cetunt. ne tale hominum infortuni¬
um ⁊̃ expensarum detrim̃to. pregͣuet̃. ::

Expanded text:
am dementis quam furiosi liberi, cujuscunque sexus, possunt legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eorum praestanda: aestimatione tamen in hac quidem regia urbe excellentissimi praefecti urbi, in provinciisum clarissimorum earum praesidum vel locorum  statuenda; praesentibus tam curatoribus dementis quam furiosi, necnon his qui ex genere es omnia procedant, ne tale hominum infortunium etiam expensarum detrimento praegravetur.
Abbreviated transcription (Latin):
m.Quicumq residentib sacereotib
suent epicopali loco ⁊ nominẽ detruus
n fuerit deỹnsus. ruriusq sacerdotiim
petere aquo uitetur cx pulsu. ꝓcii asraꝰ
ur be quam conturlauit centum milil
uitam agat. nec uĩa adeat secreta nec ĩ¬
petrare rescripta spert. s ⁊ mpetratis care¬
dem. Conuenticulam illicitam ex.cła
nus eius mea cłicos nouam actumultu¬
brantts susceꝑit.

Expanded text:
Quicumque residentibus sacerdotibus fuerit episcopali loco et nomine detrusus,ri fuerit deprehensus rursusque sacerdotium petere, a quo videtur expulsus, procul ab ea urbe, quam conturbavit, centum milibus vitam agat. nec nostra adeat secreta nec impetrare rescripta speret, sed etiam impetratis care Conventiculam illicitam extra enus eius in eam clericos novam vel tumultubrantes, susce
Abbreviated transcription (Latin):
teoꝵ. Si quis curialis cdlicus fuerit ordinat᷑
net statim conuentiõe pmnissa. pristine c̾o¬
ditioni rdat᷑m. is uigore ⁊ solertia uidicã¬
tium ad pristmam sortẽ. ueluti manum
mox iniecta reuocetur. dicis enim ułtuis
legem ꝓtct non patimur. que ccssione pa¬
trimonii subsetuta. deturiones cłicos nõ

Expanded text:
. Si quis curialis clericus fuerit ordinatus nec statim conventione praemissa pristinae condicioni reddatur, is vigore et sollertia iudicantium ad pristinam sortem velut manu mox iniecta revocetur. clericis enim ulterius legem prodesse non patimur, quae cessione patrimonii subsecuta decuriones
Abbreviated transcription (Latin):
stitute sunt: clicino exalia p̃ossessioe
s uico. s ex eo ubi eccłam ẽt constitit or¬
dinentur. ut ꝓrie capitationis honusac
sarcinã recognoscant itaut ꝓmagnitu¬
dine ł cclebritate unius cuiusq uici et¬
cliis certus iuditio ep̃i dericoꝵ numerũ
dcm Si eccle uenerabilis priuilegia cuiꝰꝙ̃
fucrint ł temeritate uiolata ł dissimulati¬
o̾e neglecta. commissum quinq librarum¬

Expanded text:
constitutae, clerici non ex alia possessione vel vico, sed ex eo, ubi ecclesiam esse constiterit, ordinentur, ut propriae capitationis onus ac sarcinam recognoscant: ita ut pro magnitudine vel celebritate uniuscuiusque vici ecclesiis certus iudicio episcopi clericorum numerus "Si ecclesie uenerabilis priuilegia cuiusquam fuerint temeritate uiolata uel assimulatione neglecta, commissum hoc in tr
Abbreviated transcription (Latin):
animadũtatu. atq itapiuntie moderato.
sacerootum ⁊ catholice eccłe ministrorũn.
loci quoq ip̃ius ⁊ diuimi cultus inuiriã
capitali inconuictos scu confessos reos sẽ¬
tñtia nouerit uint icandum. nec expedi
troces sacerotib aut ministris inuirias.
uelun puplicum crim̃ ꝑsequi. ac detalib
reis ultion̾e mereri. quod si multituto
uiolenta ab ciuilis aparitionis exsecuti¬
o̾e ⁊ ammniniculo ordinum possessorũ¬
ue non poterit flagitari. Q uod se armi
aut locoꝵ difficutate tueatur. p̃sides ꝓiũ¬
trarum t̃ militari auxilio ꝑpublicas utt̃ã
appetito. conpetentẽ uindictam tali ex¬
cessin inponere nõ morentur.

Expanded text:
e moderator, sacerdotum, et catholicae Ecclesiae ministrorum, loci quoque ipsius, et divini cultus injuriam, capitali in convictos, sive confessos, reos sententia noverit vindicandum. Nec exspecttroces sacerdotibus, aut ministris injurias, veluti publicum crimen, persequi, ac de talibus reis ultionem mereri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis exsecutione et adminiculo ordinum possessorumve non potuerit presentari, quod se armis aut locorum difficultate tueatur, presides provinciarum etiam militari auxilio per publicas litteras appetito competentem vindictam tali excessui non morentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tati mancipia. sub denuntiatior manus
muitiente ub̃tatem abemptore: quił suc¬
cessit inlocum euis ante quam fices rũ¬
iutur accipe possunt. que tm̃ fisco post
manumissionẽ uend̾icantim:⁊ in petuã
ẜ uitutem cadcm lege ueniunt cũm ĩ
uis ciuitatib conuersantur: quas contra¬
hñtes excepant. añ manu̾̾missionẽ ini¬
ciende manusfacultas non denegatu. at
iõ non petantur inyublco.

Expanded text:
ta mancipia sub denuntiatione manus iniciendae libertatem ab emptore, vel qui successit in locum eius, antequam fides rumpatur, accipere possunt. Quae tamen fisco post manumissionem vindicantur et in perpetuam servitutem eadem lege veneunt, cum in his civitatibus conversantur, quas contrahentes exceperant. Ante manumissionem iniciendae manus facultas non denegatur atque ideo non petuntur in publicum.
Abbreviated transcription (Latin):
ditionms. ł alienationi ꝯͣctu ut nõ¬
no dommo nullo nrõ nitat in loco
undit. Palio mõ sib̾ ꝯceno monu¬
m̃tum extruere:. Palio mõ humaĩ
iuns eum eximere: sanccoius
lict hoc aput uet̾es dubitata̾tur

Expanded text:
 alienationis contractu, ut novo domino nullo modo liceat in loco vendito vel alio modo sibi concesso monumentum extruere vel alio modo humani iuris eum eximere, sancimus, licet hoc apud veteres dubitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
S. mulla usnrarionis p rogatiua
ed iuturms uentii ỹscriotio. erpto¬
em possessioni. quam ac br̃elib
parriu tui distractam suggtris ꝓpor¬
uene tua niniͥt inrem ace in colu¬
mis ꝑseuerat aut si rẽceptũ iusse¬
curnatẽ emptori p̃stitit. ẽ art itriũ¬
tuum tibi lb̾m. conueniendi cos

Expanded text:
usucapionis praerogativa vel diuturni silentii praescriptio emptorem possessionis, quam a coheredibus patrui tui distractam suggeris, pro portione tua munit, in rem actio incolumis perseverat: aut si receptum ius securitatem emptori praestitit, est arbitrium tibi
Abbreviated transcription (Latin):
similituoinem euis qui ꝑsonalem rẽdement
accionem ⁊ ittiliter eam mouere suo nomi¬
ne conceclitur. ⁊eum qui irem accioneor
comꝑai. it eadem uti posse facui̾tate. cũ
enim accõnis nom gen̾erale ẽ. omnuĩ

Expanded text:
similitudinem eius, qui personalem redemerit actionem et utiliter eam movere suo nomine conceditur, et eum, qui in rem actionem comparaverit, eadem uti posse facultate. Cum enim actionis nomen generale est omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾at manumissum ẽẽ dicis. qr compe¬
ttns uidex ad uersus eum quem p̃sentẽ
ẽẽ dicis. cognition̾e suam p̃bebit. ⁊ si ue¬
ntas accusanoni aderit. exetrabile c̾m̃
incremplum capitali pena uindicabit.
Q quo adusq ꝓbaueris. que intendis.
status cuus et̃ uidetur qui inte yꝰmanu¬

Expanded text:
diderat, manumissum esse dicis. Quare competens iudex adversus eum, quem praesentem esse dicis, cognitionem suam praebebit et, si veritas accusationi aderit, exsecrabile delictum in exemplum capitali poena vindicabit. Sed quoad usque probaveris quae intendis, status
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ⁊ also tib ꝑsuasum ẽ. commniis
p̃dii portione̾ ꝓmoiunso. añquam co¬
munid udundo uiditium dictetur
tñ socio non ⁊̃ extrineo posse distiabi.
tis. alienare fr̃s tu non potunt. eius ã
ꝑtem p̃tio soluto tibi po stulare: net gra¬

Expanded text:
. Falso tibi persuasum est communis praedii portionem pro indiviso, antequam communi dividundo iudicium dictetur, tantum socio, non etiam extraneo posse distrahi. tis alienare frater tuus non potuit. eius autem partem pretio soluto tibi restitui postulare nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ possessio trat ita ẽ. ancontractu epti¬
onis att no mine tuo kabito. tñ ippo¬
ris nom̃ post instrumatis scribifeteris.
Nam si quidem uxor tua suo noĩe
emit. eiq res tradite sunt nec inte
quicquam deris ꝓcessit non nisi deỹno ad¬
uorsus cam in quantum tu pauꝑior⁊ illalo¬
cupletior stã ẽ habes accoñcm. Q uod si en¬
mstitu ⁊ tibi trat ita possessio. ẽ. tm̃ aũt
nom̃ instram̃to uxoris tue quondam sꝙͥ
cum ẽ: resgesta potior quam scriptura kẽt.
Siuõ ab mitio negotium uxoris g̾er̃es ꝯ¬
pͥasti. nõẽ ip̃iꝰ em̃ptĩ accõn̾ẽm nectibines
illi quesfisi. dum tibi mnus. nec illi pote̾.
qr̃ indominii questiõe ile potior tab̾tur.
cui posseaio tradita est.
d̾. c ura ꝑcos qui negona tua gerebanti
olei te matiam compasse conuactusꝙ si¬
dem ptio suscepto rupisse uenditorem ꝓo¬
nas. si quidem exempto his qui uirituo
subiett suerint ꝯͣ ꝑñtib tibi quesita ẽ¬
uiris corruti sct̃ in mandatum tuũ

Expanded text:
possessio tradita est, an contractu emptionis a te nomine tuo habito tantum uxoris nomen post instrumentis scribi feceris. Nam si quidem uxor tua nomine suo emit eique res traditae sunt nec in te quicquam de his processit, non nisi de pretio adversus eam, in quantum tu pauperior et illa locupletior facta est, habes actionem. Quod si em tu et tibi tradita possessio est, tantum autem nomen instrumento uxoris quondam tuae scriptum est, res gesta potior quam scriptura habetur. Sin vero ab initio negotium uxoris gerens comparasti nomine ipsius, empti actionem nec illi nec tibi adquisisti, dum tibi non vis nec illi potes: quare in dominii quaestione ille potior habetur, cui possessio tradita est.Cum per eos qui negotia tua gerebant olei materiam te comparasse contractusque fidem pretio suscepto rupisse venditorem proponas, si quidem ex empto his qui iuri tuo subiecti fuerint contrahentibus tibi quaesita eiuris constituti secundum mandatum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
catum. tam ꝓ soudis censib fundi comparati
quam ꝓreliquis uniuersis eiusdem possessioĩs
obnoxius teneatur. cum necesse sit eum qui
comꝑat censum rei comparate cognoscere: nec¬
oꝑ. mnes ꝓbis agnsquos possident pur¬
licas p̃nitationes agnoscant. nec pactionib
contrariis ad iuuentur: si uenditor. aut do¬
nator. ap̃ se collationis saitinam pactione
na ilicita uoluert retinere: ⁊ sin ec dum trãs¬
iata sit ꝓfẽssĩo censualis. s ap̃ priorem fu̾di
cominum forte ꝑmaneat. dissimulantub:
ip̃is ut non poͣssidentes ꝓpossidentib exigãt᷑¬

Expanded text:
catum, tam pro solidis censibus fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis obnoxius teneatur, cum necesse sit eum qui comparat censum rei comparatae agnoscere, necpp. Omnes pro his agris quos possident publicas pensitationes agnoscant nec pactionibus contrariis adiuventur, si venditor aut donator apud se collationis sarcinam pactione illicita voluerit retinere, etsi necdum translata sit professio censualis, sed apud priorem fundi dominum forte permaneat, dissimulantibus ipsis, ut non possidentes pro possidentibus exigant
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. cognouimus banc et̃ cam̃ ma¬
xime reliquoꝵ. quod nõ nulli captã¬
tes. aliquoꝵ mom̃tanas necefsitates.
subhac conditioẽ funtos. compant.¬
ut nec reliqͣna eoͣ ꝵ fiscoͣ inferant. ⁊ in¬
munes eos posideant. ido placuit.
ut si qu̾e̾ ꝯstit̃it biuꝰmoĩ kabuisse

Expanded text:
nt, cognovimus, hanc esse causam maxime reliquorum, quod nonnulli, captati aliquorum momentarias necessitates, sub hac conditione fundos opimout nec reliqua eorum fisco inferant, et immunes eos possideant. Ideoque placuit ut, si quem constiterit hujus modi habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
uz obuestium. auri argentiq debitũ
que annua exactiõe soiuiuntur. occu¬
pata conuento debitore. ⁊ ap̃ iudicem ĩ¬
t̃pellatiõe celerrata cum solutio cessauĩt
subasti distracta comꝑauent. ppetuam ẽp¬
cionis accipiat sirmitatẽ. sin aũt mino¬
ris fortt ꝑsona fuerit inẜt̾a necesse sit¬
iegntime defensionis ad eẽ. uñditio ni
ꝑsonam. nichilq int̾sit utrum ne offi¬
tium sumine rei ꝓcuratoris. ancerte
rectoris ꝓ unitie id quod oebitum fuei̾t

Expanded text:
 ob vestium auri argentique debitum, quae annua exactione solvuntur, occupata convento debitore et aput iudicem interpellatione celebrata, cum solutio cessaverit, sub hasta distracta comparaverit, perpetuam emptionis accipiat firmitatem, cum, si minoris forte legitimae defensionis adesse venditioni personam, nihilque intersit, utrumne officium summae rei procuratoris an certe rectoris provinciae id quod debitum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Si fundum tuum pat post en̾an¬
cipationem ie nõ consentiente uenũde¬
dit. n ei sut̾cessisti n possidens lõgi tẽ¬
pons p̃scriptioẽ inunitus ẽ. eum tib̾ agẽ¬
ti. recior ꝓunntie itdi efficir.
D.M ancipia patiis qui tundum aphi :¬
upo cõt uxerat. successioẽ tib q̃sita. dño¬
gotium gestum nõ fecisti ratum. ollato
debito. si no̾ p̃ locator uut pignoriꝰ bͣ¬
uͣgͣata sib̃ undidi pete poñs.¬

Expanded text:
. Si fundum tuum pater post emancipationem te non consentiente venumdedit neque ei successisti neque possidens longi temporis praescriptione munitus est, eum tibi agenti rector provinciae reddi efficiet. Mancipia patris, qui fundum a philippo conduxerat, successione tibi quaesita dogotium gestum non fecisti ratum, oblato debito, si non haec locator iure pignoris obligata sibi vendidit, petere po
Abbreviated transcription (Latin):
olus emptons quautate fc̃i. non
quantitate p̃tii ex istimatur quem si fu¬
erit. int̾tessisse ꝓbatum. non aduersuseũ
inquem emytor dominium transtunt
rei uendicatio nñditori. s⁊ ꝯͣ eum cũ quo
contrattus latuit p̃t argũendo. n̾o quieo
tp̃r scienti quo id ageretur. ⁊ comensit s̾
dolo quen pt igitur cum patrem tinĩ
mauis conp̃benderetur instrum̃to p̃ti¬
um quam rei que distralxhatur eẽ con¬
uenerat consensissẽ ꝓsiteatis. ꝓpt̃ hoc
solum decutim scriptiõe frustra q̃rit̾
sane si p̃tium placitum nõ ꝓbetur
solutum. ł inquamitate debitiᷤ ꝑ cris¬
rem st̾i conpensari cautum fuerit. hoc
iali rectt postulatur.
c̃. n on idcurominir uentitio fãoi
ꝙ hunc ad munus sumptu necessariis
uiguentib. nõ uilioris p̃tii. ł uirgnẽ¬
te debnto te dixtraxisse contentis. rata
mancit cebr. Illicits itaq yetinonb
abstinendo. ac p̃tuim. siñ iuntegrum
solutum ẽ. petendo facies ꝯsultius.¬
ꝑauit restitu̾eit. uñd itor a se celebra

Expanded text:
olus emptoris qualitate facti, non quantitate pretii aestimatur. Quem si fuerit intercessisse probatum, non adversus eum, in quem emptor dominium transtulit, rei vindicatio venditori, sed contra illum cum quo contractus latuit, post arguendo, non qui eo tempore scierit, quo id ageretur, et consensit, de dolo queri potest. Igitur cum patrem tuum, ut maius comprehenderetur instrumento pretium, quam rei quae distrahebatur esse convenerat, consensisse profitearis, propter hoc solum de circumscriptione frustra queritur. Sane si placitum pretium non probetur solutum vel in quantitatem debiti per errorem facti compensari cautum fuit, hoc reddi recte postulatur.. Non idcirco minus venditio fundi, quod hunc ad munus sumptibus necessariis urguentibus non vilioris pretii vel urguente debito te distraxisse contendis, rata manere debet. Illicitis itaque petitionibus abstinendo ac pretium, si non integrum solutum est, petendo facies consultiusparavit restitueret, venditor a se celebrat
Abbreviated transcription (Latin):
siti sin aũt ille ł noluerit. ł non potu¬
eriti pretium difimre. tunc ꝓnichillo
et̃ uend itionem. quasi millo p̃tio sta¬
tuto nulla ꝯiectura. ĩmo mag̃ oiuiã¬
tione iuposterum ẜuanta. utrũ ꝑ scĩ
certam an in niribomi arbitratũi
respitientes ẽhentes. ad ħ pacta uencĩt.¬
¶ quia hoc peniti in possibue ee credenti
ꝑhuiꝰmodi sa̾ctione̾ expellimus. quod
inbiuui moĩ iocatione locum hĩr cẽse¬

Expanded text:
ille vel noluerit vel non potuerit pretium definire, tunc pro nihilo esse venditionem quasi nullo pretio statuto: nulla coniectura, immo magis divinatione in posterum servanda, utrum in personam certam an in viri boni arbitrium respicientes contrahentes ad haec pacta venerunt, quia hoc penitus impossibile esse credentes per huiusmodi sanctionem expellimus. Quod et in huiusmodi locatione locum h
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ nuitum comparare.⁊ ⁊ istrapere post¬
emptoi fideussorẽ non accep̃. ł instrimitũ
testationis uacue possessionis omisum est.
ham ẜ consensum auctoris in possessionẽ ĩ¬
gressus rẽcte possidr. p̃tium sane sieo nõe
sat̃st̃o non ꝓbetur: p̾eti pt̃. nec enimi licz
incontinenti fc̃a penitentie contestatio
consũsu sinita rescindit.
t̃. Inuendentis ꝑ eͣmntis uoiuntate.i
collata ꝯt̾itiõe comꝑandi quia nõ adi¬
string̃ necessitate ꝯ̃hentes. obligatio nlła
ẽ. Idccoqͣ oomimis inuitus expuiꝰmoĩ
conuentiõe. rem ꝓ riam. ł quilib alius
distrabert non conpellitur.
cessum erat. ut ex traneos conuentiõe re
mouer̃. n homines suo arbitriouẽten¬
ta distrakcit̃. s quia grauis uidetur in¬
iunia. que inanis honestatis cotoit uela
suo arbitratu querere ł ꝓbare possit ẽp¬
torem. nisi lex spetiałr quascam ꝑsonas
hoc facere ꝓibuerit.¬
comꝑauerit. ut res uendita ẽẽt quãti
titius existimauent. magna dubitatio

Expanded text:
nvitum comparare vel distrahere postemptor fideiussorem non accepit vel instrumentum testationis vacuae possessionis omissum est: nam secundum consensum auctoris in possessionem ingressus recte possidet. Pretium sane, si eo nomine satisfactum non probetur, peti potest: nec enim licet in continenti facta paenitentiae contestatio consensu finita rescindit.. In vendentis vel ementis voluntatem collata condicione comparandi, quia non adstringit necessitate contrahentes, obligatio nulla est. Idcirco dominus invitus ex huiusmodi conventione rem propriam vel quilibet alius distrahere non compellitur Cmoverent neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. Sed quia gravis haec videtur iniuria, quae inani honestatis colore velatsuo arbitratu quaerere vel probare possit emptorem, nisi lex specialiter quasdam personas hoc facere prohibueritcomparavit, ut res vendita esset, quanti titius aestimaverit, magna dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Adueriui eum cui agrum uenditi¬
sti. uen̾din uit ito consistt nec̾ eñim tib̾
miem accõ cum emptore.: qui ꝑsonał̾r tib̾
sit obligatiis conpetit
ric tuo pot̃is. net quot inconpñsationẽ
uenerit. quasi⁊ tr nuicẽ deberes. id ob¬
c̃ẽ tibi poũit. simbo nefidei conͣtractu in
iusto errore te ductum. ł fraud̃ ad uersani
captum. quasi debitum id eẽt quod re
ua̾ nõ deb̾bati. pepegme monstraniũ fru¬
ctus quoq fructus pͣceptos. añ uenditioẽ
contractam. quõs cumunt itiom nõ ac¬
iuditio reposces.
orpr. Exarraũ pasto ꝑsonain dumꝰ faxat:
contractum ꝓcãtia ĩnditoris non fiat. qͣn¬
t̾ mĩte compleri emptionẽ. fuĩt arbitra.¬
tus. preses ꝓ uintie tm̃incondemp nano¬
nis taxationem det ucere curabit.
torem. qui nactus possessionem. fruct᷑
ꝑcepit. ꝑtem p̃tũ quanti penes se hr̃. cũ
insuris restituere: quas ⁊ ꝑceptoꝵ fructuũ
rãtio: ⁊ ininoris etatis fanor. ucz nulla.
mora int̃cesserit generauit.

Expanded text:
. Adversus eum, cui agrum vendidisti, venditi iudicio consiste: nec enim tibi in rem actio cum emptore, qui personaliter tibi sit obligatus, competit. rio tuo poteris. Nec quod in compensationem venerit, quasi et tu invicem deberes, id obesse tibi poterit, si in bonae fidei contractu, iniusto errore te ductum vel fraude adversarii captum, quasi debitum id esset, quod re vera non debebatur, pepigisse monstraveris. Fructus quoque perceptos ante venditionem contractam, quos, cum venditioni non aiudicio reposces.oro. Ex arrali pacto personalis dumtaxat contractum procacia venditoris non fiat, quanti interesse compleri emptionem fuerit arbitratus praeses provinciae, tantum in condemnationis taxationem deducere curabit.torem, qui nactus possessionem fructus percepit, partem pretii quam penes se habet cum usuris restituere, quas et perceptorum fructuum ratio et minoris aetatis favor, licet nulla mora intercesserit, generavit.
Abbreviated transcription (Latin):
riti omnimõ ẜ eurs extimationẽ. ⁊ p̃tia
ꝑsolui. ⁊ uenditionen ad effectum per¬
uenire. siue inscriptis. siue siñ scriptiᷤ
ꝯͣctus ceiebretur. scilict sib uiꝰmoi pactum
cum inscripus fuerit redactum ẜ nr̃e legisois

Expanded text:
 pretia persolvi et venditionem ad effectum pervenire, sive in scriptis sive sine scriptis contractus celebretur, scilicet si huiusmodi pactum, cum in scriptis fuerit redactum, secundum nos
Abbreviated transcription (Latin):
eumd ixisse. siñ plotius hñ sibi fueritat̃
semꝓnium iniccum partẽ ue piotisex
substitutio ẽ uocari. utita ẽx consequẽtia
u̾boꝵ piotius quid institutus sempnius
aũt substitutus inueniatur. om aũ m
ip̃e cestator plotio ꝑĩs extitit. n plotiũ

Expanded text:
eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex consequentia verborum Plotius quidem institutus, Sempronius autem substitutus inveniatur. Sin autem neque ipse testator Plotio heres extitit neque Plotium
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit s nũctupauerit eoꝵ nomina scrst
no differãt ad et̾nã rei memonaniss ĩuõ
ip̃e testator inqualicũꝙ ꝑte testam̃tino¬
mina hr̃oum sicut dictumẽ scripsit. st̾¬
uacnumẽ testes insua subscriptiõe boc
exprimẽ. cum forsitan nestire eos testatoꝵ
tura appareat. oꝑtr enim omnimõ ł ȩxutt̃is
trestatons łexucce quidẽ testatoris. uttis aũ
testium quiadelogium ꝯfitendum fuent
conurcati. ncã manisestan hĩdũ quẽad̾mot̾
enim in elogio quod siñ scaiptuua confitit. nẽ¬
cesse ẽ testatoit̃ ucre expͥmẽ nom̃ ł noĩa

Expanded text:
scripserit, sed nuncupaverit, eorum nomina scribere non differant ad aeternam rei memoriam. Sin vero ipse testator in qualicumque parte testamenti nomina heredum  sicut dictum est scripserit, supervacuum est testes in sua subscriptione hoc exprimere, cum forsitan nescire eos testator tura appareat. Oportet enim omnimodo vel ex litteris testatoris vel ex voce quidem testatoris, litteris autem testium, qui ad elogium conficiendum fuerint convocati, nomina manifestari heredum. quemadmodum enim in elogio, quod sine scriptura conficitur, necesse est testatorem voce exprimere nomen vel nomina
Abbreviated transcription (Latin):
E̾. imat uos sub conditioẽ emancipa¬
cionis hĩtes initituerit ⁊ prius quam uolũ¬
tat desimcit pareretur sententrã pat̃ me¬
riit .ł asr desunctus ẽ morte eiꝰ. rauo mõ
patiia potestatt ub̃ati iusad e̾ũnde hĩtli¬
catis cum iua cã quenstis:¬

Expanded text:
Si mater vos sub condicione emancipationis heredes instituit et, priusquam voluntati defunctae pareretur, sententiam pater meruit vel aliter defunctus est, morte eius vel alio modo patria potestate liberati ius adeundae hereditatis cum sua causa quaesis
Abbreviated transcription (Latin):
GCum inubris ulpiani quos admis¬
sarium sabinm scripsit. taus speties reia¬
taẽ hãc aꝑtius expedire nob̾ uisum est.
quidam castam̃tũ faciens ita instituit. sc̃¬
ꝓnius pioti hr̃reito. uet̾esquit̾ ex istima¬
bant eiroit̃ nominis eẽ⁊ sic instituti

Expanded text:
Cum in libris Vlpiani, quos ad Massurium Sabinum scripsit, talis species relata est, hanc apertius expedire nobis visum est. Quidam testamentum faciens ita instituit: "Sempronius Plotii heres esto". veteres quidem existimabant errorem nominis esse et sic instituti
Abbreviated transcription (Latin):
ea quid que minime d̾br̃ int̾cetere.
siquid aũt necessarumi euenerti⁊ ĩ
ip̃m corpus laborantes respitiens ꝯtĩ
iatio.ł m edicaminis datio. ł impositõ.
quib reuctis. ip̃a sanitas testatons ꝑiditat᷑.
ł̃siquis necessarius nature usiis ad depo¬
sitionẽ sr̃aui pond̃ is ĩmineat. ł testatori
łtestib nõ eẽ ex hac cã testam̃tum subu̾¬
tendum. licz morb comitialis quodr
ritioz eo quod urgr ⁊ ĩmint repleto. ł deposi¬
to. itum souta ꝑ testam̃t factionẽ ad impłi.
⁊si quid̾ atestatort aliquid fiat testib pauł̾¬
stator erubicat. itam introductis testib cõse¬
quntiam factionis testam̃ti ꝓcecere. sitiñ in
quentam ł quoidam testium aliquid tale ꝯ¬
trigati. siquitẽ exbreui tꝑis int̾nalio necesi¬
tasp̃t tramlit: itũ eortẽ testium reu̾sum
ex spertari. ⁊ sollempnia ꝑagi.sin aũt iõgio¬
re spatio refectio fortuiti casin indigeat. ⁊
maxime si saius testatoris ꝑiclitantis imi¬

Expanded text:
a sunt minime debent intercedere. Si quid autem necessarium advenerit et in ipsum corpus laborantis respiciens contilatio vel medicaminis datio vel impositio, quibus relictis ipsa sanitas testatoris periclitatur, vel si quis necessarius naturae usus ad depositionem superflui ponderis immineat vel testatori vel testibus, non esse ex hac causa testamentum subvertendum, licet morbus comitialis, quod rit, sed eo quod urguet et imminet repleto vel deposito iterum solita per testamenti factionem adimpleri. Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulistator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam factionis testamenti procedere. Si tamen in quendam vel quosdam testium aliquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessitas potest transire, iterum eorundem testium reversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem longiore spatio refectio fortuiti casus indigeat, et maxime si salus testatoris periclitantis immi
Abbreviated transcription (Latin):
respondit uicos rei publice reuctos. quiy
⁊ certaminis formani quam celebrari sĩ¬
gulis amnuis uoluit. alia scriptura se de¬
claraturum ꝓmiẜit ac postei morte p̃¬
ucntus non fecit. sin aut conditiones quadã ĩ
qua nii ꝑte testam̃ti posuit: tum uid̾i ab in¬
nitio conditonalẽ eẽ infatutionẽ. ⁊ sic oĩa
inpleri tamquam sicertator ip̃as institutioẽs

Expanded text:
respondi. Uicos ciuitati relictos, qui  certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte pentus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab initio condicionalem esse institutionem et sic omnia compleri, tamquam si testator ipsas institutiones
Abbreviated transcription (Latin):
ẽxit. siñ cestam̃tum feceriti firmit᷑ respon¬
deri. nõ et̃ locum substitintiomi ł restitirai¬
omi sienim nichil exhis fuerit subsetu¬
tũ.: tr̃ ualere conditionẽ ⁊ res scõm uer¬
batestam̃ti restitui. ut̃ inc̾tus successio¬
nis exitus morientis uidatur certo sub¬
titutiomis. ł ratitutionis fine concludi.
cuienim ferendus ẽ intellectus. si for¬
sitan quitem tertam̃tum nõ sccerit
ostestitatẽ aũt habuerit. ꝑꝑ huiꝰmodi
am obiuentes. ut nequis auus demã¬
scͥpt̃ fuĩt medem. ¶cum antẽ ĩ¬
uenimus excei ingemĩ pap iianum
inhuiꝰmoĩ casti. inquo pat̾ slio suo sub
tice̾ habita exoptimo intellectu d isposu¬
isse euanescere substitutionẽ siis qui
substicutione pregrauatis ẽ pater esfita¬
uerisimiic patirm si de nꝙpotib cogitaue¬
rit talcm fetisse substituti oñe humaĩ¬
tatis intuitu. ⁊ hoc iatius ⁊ pingius int̃¬
p̃tanoueẽ credidimus. et si quis nãturãt
habucrit filiõs. ⁊ ꝑtemeius reliquert. ł

Expanded text:
 testamentum fecerit, firmiter res possideri et non esse locum substitutioni vel restitutioni: si enim nihil ex his fuerit subsecutum, tunc valere condicionem et res secundum verba testamenti restitui, ut incertus successionis morientis exitus videatur certo substitutionis vel restitutionis fine concludi. cui enim ferendus est intellectus, si forsitan testamentum quidem non fecerit, posteritatem autem habuerit, propter huiusmodi am obstruentes, ut ne quis et alius deviascriptum fuerit, medemur. Cum autem invenimus excelsi ingenii Papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo subsrum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiaerisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel
Abbreviated transcription (Latin):
ynũcupationẽ quoꝙ ẜ ẽ siñ sctͣpturate¬
stam̃ta nõ alias uale saccimin. nisi sep¬
temtestes ut sup̃dictum ẽ. simłimo eod̾¬
qꝙ tp̃ collecti. testatoris uouantatẽ testa¬
m̃tum siñ scrptura facientis audierĩt
ꝯiquis aut testam̃to iuit ꝓfecto postea at
auut ꝑuenerit testam̃tũ. non alias qd̃
añst̃oꝵ ẽ infirmari decernimus. quaor
id qͥuod yꝰ facc̃ testator inaituit. iure fuit᷑
consumatum. nisi forte inprioẽ testam̃¬
to scriptis hisqui ab intesato ad testaiois
hĩtditatt̃ ł ficcessict̃ ueniit nõ potuerãt.
in scc̾a uountatt testator eos scrib̾e ĩsitu¬
it. qui ab intatato ad cuis successionem
uocãtur. eo enimcasu lic⁊ inꝑfecta uitũ¬
tur scriptura posterior. infirmato price̾

Expanded text:
Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, testamenta non alias valere sancimus, nisi septem testes, ut supra dictum est, simul uno eodemque tempore collecti testatoris voluntatem ut testamentum sine scriptura facientis audierint. Si quis autem testamento iure perfecto postea ad aliud pervenerit testamentum, non alias quod ante factum est infirmari decernimus, quam id, quod secundum facere testator instituit, iure fuerit consummatum, nisi forte in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad testatoris hereditatem successionemve venire non poterant, in secunda voluntate testator eos scribere instituit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. eo enim casu, licet imperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore
Abbreviated transcription (Latin):
bsciptione rinquacumq ꝑte testam̃ti ponẽ
minime pot̾it testib testam̃ti p̃sentib
nom̃ ł nomina hĩdis ehĩdum abeo nuc¬
cupari. ut omnimorlo sciant testes siñ ip̃t
subscrilert pt. qui sunt scripti ht̃ces. ⁊ ita
certo hr̃ons nõe successio ꝓredaiss ienum
taus ẽ testator quin scribe̾: n articulate
ioqui pt mortuo simiłẽ. ⁊ faisitas inelo¬
scriptim. łnoce coram testib nuncurat᷑.
hoc testam̃tum stare minime patimur
r intotum.: N tota pr̃dum nõa fuerint

Expanded text:
bscriptione vel in quacumque parte testamenti ponere, minime poterit, testibus testamenti praesentibus nomen vel nomina heredis vel heredum ab eo nuncupari, ut omnimodo sciant testes, si non ipse subscribere potest, qui sunt scripti heredes, et ita certo heredis nomine successio procedat. Si enim talis est testator, qui neque scribere neque articulate loqui potest, mortuo similis est et falsitas in eloscriptum vel voce coram testibus nuncupatum, hoc testamentum stare minime patimur vel in totum, si tota heredum nomina fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
tuam hrdem institunse ꝓponas. sub cõ¬
si antilli siuo mupsiss non prius eãditõe¬
hĩtem existere quam conpitioni parue ft̃¬
rit. aut antilli siuo recusante mat̾moĩ¬
um inꝑeditum suerit manifestuin est.
matrisne hĩs instituta es. si nõ pariusti
no tru ꝓbahii ꝯsibo marimonio ꝯuin¬
gere uoluenit. nec exirã õgomario ꝯsibi

Expanded text:
tuam heredem instituisse proponas, si Anthylli filio nupsisset, non prius eam heredem existere, quam condicioni paruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, manifestum est. matris tuae heres instituta es, si non paruisti, ino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit. Nec extraordinario auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. a uotiens certiquitem exc̃ta resꝙͥ¬
ti sunt nĩtes. łcertis reb ꝓsua institutiõe
contẽpti eẽiussi sunt. quos legatarioꝵ loco.
te qui ꝓueterum legum tenore ad car¬
tam̃ untiarum intitutionẽ reserunt᷑.
eos tĩnnõ omnib hrtditariis accõnib
utił conuenin tecernimus qui excerta¬

Expanded text:
p. Quotiens certi quidem ex certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco te, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, eos tantummodo omnibus hereditariis actionibus uti vel conveni
Abbreviated transcription (Latin):
c̾.Ponio minus uxor iuire bi uid̾tur ĩ¬
stituta quod nõ uxor. s adrinii testam̃to
tum fecit hĩtẽ. desd̾io tuop̃t̃ ꝓoꝓtio neo
hr̃tlitatis debitum quoq restitui postu¬
iantis.: no tm̃iuris seueritas. uerũ ⁊̃ d̾ fũc¬
te uolntas refragatur.
ꝑ adoptionẽ facert poteiat cum igitur qd̾
patrẽ tuum uoiuise facere ditis. irritũ
sit: portionẽ hĩditatis quam is ad uersus
quem supucas uelud ad optatus fr̃ hr̃s
instintus teni. restitũ tibi cure habebit.

Expanded text:
o minus uxor iure heres videtur istituta, quod non uxor, sed adfinis testamento tum fecit heredem, desiderio tuo praeter portionem hereditatis debitum quoque restitui postulantis non tantum iuris severitas, verum etiam defunctae voluntas refragatur. tionem facere poterat. cum igitur, quod patrem tuum voluisse facere dicis, irritum sit, portionem hereditatis, quam is adversus quem supplicas velut adoptatus frater heres institutus tenet, restitui tibi curae habebit
Abbreviated transcription (Latin):
it. exassẽ hr̃i extititi nam residui comne¬
moratio ⁊̃ tõtũ  admittit.
testam̃to primo loco iulianũ ut ub̾tum
suum br̃dem instituisse: eiq substituis¬
se hr̃ybn u̾b̾ quod sialiqua cã primus
co mimnin̾e. funse defuncti inilitis. ⁊ go¬
ili fr̃seius apparuent: antu ex sub stiti¬
tioẽ ammittereris uoumitatis ẽ questio.
quem quam bĩtditatẽ ꝑuenire noluit
extitit conditio substit̃tionis: tib̾ dela¬
tabĩditas ẽ quod si ueri subnittoĩs
subscripte adu ret̾u̾ut: ut sinet ꝑ se

Expanded text:
it, ex asse heres extitit: nam residui commeit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum admittit. testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse his verbis: "quod si ex aliqua causa primus communem fuisse defuncti militis et Zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quaestio. quemquam hereditatem pertinere voluit, extitit condicio substitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulit, u