comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ⁊ in mora ꝓmissor eẽt quo
minꝰ daret rufus eund̾ stipła¬
tus fu̾o desinit ꝑiculũ ad ꝓ¬
missorem ꝑtnñ̾e qiͣ morapur¬
gata ¶Legata ꝓ fideiꝯnussa
si instipłone fu̾nt deducta ⁊
ħactum est ut nouaretur
fiet nonatio si quid̾ pe nł
indiem fũint legata statĩ¬

Expanded text:
mora promissor esset, quo minus daret, rursus eundem stipulatus fuero, desinit periculum ad promissorem pertinere quasi mora purgata.Legata uel fideicommissa si in stipulationem fuerint deducta et hoc actum, ut nouetur, fiet nouatio, si quidem pure uel in diem fuerint relicta, stati
Abbreviated transcription (Latin):
indiem fr̃a nonationẽ ⁊ting̾e
s ñ statim ex ea stipłone agi
posse ante quã dies uen̾it.
inus a ticio debitore exegis¬
sem tãtum fidenibes ñ fit no¬
uatio qr ñ hoc agitur ut no¬
uetur¶ cum peccinã nnt¬
uam ded̾it anis sñ stiplatõne
⁊ ex ꝯtineti fecit stipulatio¬

Expanded text:
in diem facta nouationem contingere, sed non statim ex ea stipulatione agi posse, antequam dies uenerit.inus a Titio debitore exegissem, tantum fideiubes?', non fit nouatio, quia non hoc agitur, ut nouetur.Cum pecuniam mutuam dedit quis sine stipulatione et ex continenti fecit stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
nii ⁊ quod pat̾ eum reciperet ⁊ ip̃e
uis suũ ñ ut pat̾ filium ita uxorema
maritꝰ iuire postlim mii recipit s
defuncto filius post mortẽ euis retẽ¬
pt̃onis quantitatẽ offerat dicẽd̾
est sunmn eirosse exist̾e nisi forte quis
subtilius dicat hunc dum morit᷑ qi
in repignoris finitonatum ẽẽ postli¬
iiuuum ⁊ sine obligõne debiti obi¬
tione dicet᷑¬
Setro credit᷑ in cruitate fuisse qui
cessisse tũc uidet᷑ cum captus est
auł ꝑ ostlimiuum est
ins amisse rei ⁊ recaꝑande ab
extraneo ⁊ in statum pristinum res¬
tituende int̾ nos ac lib̾os populos¬
⁊ reges moribus legibus cõstitu¬
tum nam ꝙ bello amisimꝰ aut etiã
circa bellum hoc si rursuis recipia¬
nius dicim᷑ sibi postlimnim᷑m re¬
ciꝑe id ꝙ nat᷑ali equitate introdu¬
ctum est ut qui ꝑ imuriam ab

Expanded text:
ni, et quod pater eum reciperet et ipse ius suum.Non ut pater filium, ita uxorem maritus iure postliminii recipit: sedefuncto filius post mortem eius redemptionis quantitatem offerat, dicendum est suum ei posse existere. nisi forte quis suptilius dicat hunc dum moritur, quasi iure pignoris finito, nactum postliminium et sine obligatione debiti obitione dicetetro creditur in civitate fuisse, quidecessisse videtur, cum captus estest ius amissae rei recipiendae ab extraneo et in statum pristinum restituendae inter nos ac liberos populos regesque moribus legibus constitutum. nam quod bello amissimus aut etiam citra bellum, hoc si rursus recipiamus, dicimur postliminio recipere. idque naturali aequitate introductum est, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
moreu̾sus multo magis adiusi eure¬
tores iurtinisq exait̾mt uel uaras s
fingiilis oꝑ ortebit redenptori ꝙ hos
meni loco nepotis tͥ futurum cõ¬
stat

Expanded text:
diuersi emptores utriusque extiterint uel unius. sed singulis oportebit redemptori, quod meum loco nepotis tibi futurum constat
Abbreviated transcription (Latin):
manimittit᷑ ꝰ lib̾ cẽ ꝓhibet᷑ sin̾ dies
solunde. pͭ. iam cessit siue in diẽ uł
sub caditione sit debitũ diu̾sa cã ẽ
legati sub cdc̃one relicti nã aña ꝙͣ
coditio extic̾it int̾ creditores lega¬
c̾ditorib in hac ꝑde lex ehyacẽcia
ꝓsꝑicit int̾ quos fidciq. eẽ placuit

Expanded text:
ies solvendae pecuniae iam cessit, sive in diem vel sub condicione sit debitum. diversa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legacreditoribus in hac parte lex Aelia Sentia prospexit, inter quos fi
Abbreviated transcription (Latin):
qr scĩe uł ignorãtie eiꝰ nulã placu
uendo sit nec ob id creditores ide¬
aut᷑ frandari ¶ Sub cõditione y¬
uis iegatꝰ pendente cõdicione ple¬
imuria fiet¬

Expanded text:
 vel ignorantiae eius nullam placuiem, id est si solvendo sit nec ob id creditores videantur fraudari. Sub condicione servus legatus pendente condicione pleiniuria fie
Abbreviated transcription (Latin):
plane filius a censarc pot̾it tandui
ant̃ accusare quis pot̾it ꝙdui per¬
seu̾at patronus ac quotiens aut
patroni libͥtum uelit accusare U
trũ om̃im ⁊ sensus necessarius
sit an u̾o nuuꝰ possit uideamꝰ ⁊ est
ueriꝰ si saltem in uiũ hoc ꝯꝓmise¬
rit eum ingratũ accusari s om̃i¬
um ꝯsensum necessariũ si surt eiꝰ¬
d̾ gradꝰ. ¶Si pat̾ lib̾tũmii ex fi¬
hĩs assignauit solum eũ acensare
posse nił scripsit solũ .n. patnũ ẽe¬

Expanded text:
plane filius accusare poterit. Tamdiu autem accusare quis poterit, quamdiu perseverat patronus. Quotiens autem patroni libertum volunt atrum omnium consensus necessarius sit an uero et unus possit, uideamus. et est uerius, si saltem in unum hoc commiserit, eum ut ingratum accusari, sed omnium consensum necessarium, si sint eiusdem gradus.Si pater libertum uni ex filiis adsignauerit, solum eum accusare posse I
Abbreviated transcription (Latin):
nnũ cisequet᷑. ¶is qui oꝑas aut sm
gnlas eas cas c̾tam summã ꝓmisit
bat ⁊ adicit obligari sibi uib̾tu ut
m̾cedem oꝑaꝵ capiat. ¶is intelli¬
git᷑ qui hoc solum agit ut utiq
to oꝑaꝵ cã stipulatus su̾it de ĩ c¬

Expanded text:
um consequetur. Is, qui operas aut in singulas eas certam summam promisit,us probat et adicit: obligare sibi libertum, ut mercedem operarum capiat, is intellegitur, qui hoc solum agit, ut utique tulo operarum eam stipulatus fuerit. X
Abbreviated transcription (Latin):
enuł ¶rles p̾cipua hr̃e debet q̃¬
detulit secum in castra edcedẽte ꝑa¬
tre. ¶actonẽ ꝑsecitõnẽ q castrẽ¬
sium reꝵ senp er filius ⁊̃ iuito pa¬
tre hẽbit Si pat̾ fa. gulicie tẽpo¬
re uł ⁊̃ poit missionẽ arrogandũ
se pͥbu̾̃t uidẽd̾ erit ne huic quo¬
ministratõ quas añ arrogatõnẽ in
castris acquisierat quatrinis cẽstitu¬
tones pͥncipales de his iocͣtur qui
ab micio cum eeñt filũ ẜa. milita¬
uerint qued admittedꝰ est
d ¶iles filius fa. cõmilitone uł
ab eo ꝑ quẽ miliciam cognoiit
res ⁊ seruos ⁊ lib̾tos potinit hr̃e
⁊ magis est ut hec castrẽsi petu¬
lio ñ ad ninu̾et᷑ ama uxor eiñ
pp̃ mliciam nota eẽt ¶plane
si mͥ ꝓponas ad castra eunti ina¬
rito ixrorẽ suos donasse ut ma¬
nimitat ⁊ habiles ad milici¬
am lib̾tos hãt pot̃ dici sua uo¬
lũtate sũ patris ꝑmissu ad lib̾ta¬

Expanded text:
es praecipua habere debet, quae tulit secum in castra concedente patre.Actionem persecutionemque castrensium rerum semper filius etiam inuito patre habet.Si pater familias militiae tempore uel post missionem adrogandum se praebuerit, uidendum erit, ne huic quoministratio, quas ante adrogationem in castris adquisierit, quamuis constitutiones principales de his loquantur, qui ab initio cum essent filii familias militaueri‹n›t. quod admittendum estfilius fa‹mi›lias a commilitone uel ab eo, quem per militiam cognouit, et seruos et libertos potuit habere. et magis est, ut hoc castrensi peculio non adnumeretur, quia uxor ei non propter militiam nota esset. plane si mihi proponas ad castra eunti marito uxorem seruos donasse, ut manumittat et habiles ad militiam libertos habeat, potest dici sua uoluntate sine patris permissu manumit
Abbreviated transcription (Latin):
statim a solo seꝑati sunt bo¬
nefidi emptoris fiũt nec ĩ¬
dest eares qͣmbona fide emit
lungo tp̃r capi possit necne
ueluti si pupilli sit aut myos¬
sessa aut p̾sidi ⁊ tra legẽ re¬
petũdaꝵ donata ib eoꝙ ali¬
enata fit bone sidi ẽptoriin

Expanded text:
statim ubi a solo separati sunt, bonae fidei emptoris fiunt. nec interest, ea res, quam bona fide emi, longo tempore capi possit nec ne, ueluti si pupilli sit aut ui possessa aut praesidi contra legem repetundarum donata ab eoque abalienata sit bonae fidei emptori.In
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo penes ꝙ̃ remansiss pro
ñscripto nĩto iegato ꝙ eratre¬
lictum ei qui enmrogatꝰ fu̾ea̾it
manumit̾c uł si ip̃c ẜuuiꝰ uts
dc̃m c̃ fu̾at legatus an lib̾tas ñ
debeat int̾dicere ⁊ putẽ debere
dici fidei ⁊ mułam lib̾tatẽ sal¬
mitt̾e cegetur. ¶gͥ hiis lib̾ta
tum qr ubtas fidei  missa nul¬
lum in ꝑcdim̃tũ pati d. Sub¬

Expanded text:
ab eo, penes quem remansisset pro non scripto habito legato quod erat relictum ei qui eum rogatus fuerat manumittere, est, fuit legatus, an libertas non debeat intercidere. et putem debere dici fideicommissam libertatem salmittere: cogetur tum, quia libertas fideicommissa nullum impedimentum pati debet.Sub
Abbreviated transcription (Latin):
certe cõditõis hoĩes at tñ sciẽd̾ est
hoc ẽẽ obseruand̾ si ydonei sint
⁊ ita rescripto diui marci cõtiue¬
t᷑ ¶Q uotiens penuria est eoꝵ ꝗ
magr̃ãtũ suscipiunt inminitas
ad aͥd infrigit᷑ sicuti diui fres res¬
cripserunt ¶repbari ꝑosse me
trenntit᷑ ei ne magr̃atus fiat qr id
ad honorẽ magis qmͣ ad ininĩa ꝑ¬
tinet cet̾a omĩa que ad tẽpus
extra ordine̾ exiguut᷑ ueluti mu

Expanded text:
ines: attamen sciendum est hoc esse observandum, si idonei sint: et ita rescripto divi Marci continetur. Quotiens penuria est eorum, qui magistratum suscipiunt, immunitas ad aliquid infringitur, sicuti divi fratres rescripserunt. Reprobari posse medremittitur ei, ne magistratus fiat, quia id ad honorem magis quam ad munera pertinet. cetera omnia, quae ad tempus extra ordinem exiguntur, ueluti mu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ s inis magr̃atus ĩmnntripio ore¬
atus mun̾e iniñto fungi detractet
ꝑ p̾sidẽ munꝰ agnoc̾e cognoscẽdus
est remeduĩs quib tutores quo solẽt
cogi admimus ꝑ innictum ẽ agnos¬
cendum.

Expanded text:
 quis magistratus in municipio creatus munere iniuncto fungi detrectet, per praesides munus adgnoscere cogendus est remediis, quibus tutores quoque solent cogi ad munus quod iniunctum est adgnoscendum.
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ Iumetaltum dapnati si ualitudi¬
ne ant etatis infrimutate uiutiles o¬
peri faciẽdo dephendant᷑ er rescripto
diui pii ap̾side dimti pot᷑uerũt qui
extimabit de hus dunitẽdis si mͦ¬
eo uł cognatos uł assines hãnt ⁊
fuerunt

Expanded text:
In metallum damnati si valetudine aut aetatis infirmitate inutiles operi faciundo deprehendantur, ex rescripto divi Pii a praeside dimitti poterunt, qui aestimabit de his dimittendis, si modo vel cognatos vel adfines habeant et fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
non scriptis ẽ quasi ñ cessaris ser¬
te uo sunt in opus public̃ ꝑpetuo
dati ⁊ in insulam deportatiuit ea
quid̾ que niris ciuilis sunt ñ hat
que uero sint mr̃ gẽtium hant

Expanded text:
i non Caesaris serte: ut sunt in opus publicum perpetuo dati et in insulam deportati, ut ea quidem, quae iuris ciuilis sunt, non habeant, quae uero iuris gentium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ uel minore supplicic ¶tenpus dis¬
eorẽ uł fure̾ diurnũ acnocturiũ¬
¶qualitade cum fcm̃ ul atrocmꝰ
uel leiuus ẽ ut furta manifesta
pilat̾oes a furtis pettuãcia amo¬
lencia qua de re maximus ap̾ gre¬
cos orator demostenes ¶Sic ait
greces quantitas disceruit furem
ab abigeio nam qui unũ suẽ surri¬
puerit nt fur cohercebit᷑ ꝙ gre¬
gẽ nt aubigeus ¶ euentus spec¬
tat᷑ ut a clementulimo quo fcã
quamꝙͣ lex ñ nunus eiun qui oc
apud grecos exilio uolũtario for¬
tuitu casus luebant  ut ap̾ pre¬
cipniũ poetarim seriptũ est Gl¬

Expanded text:
m, vel minore supplicio. § 5. Tempus disorem uel furem diurnum a nocturno.Qualitate, cum factum uel atrocius uel leuius est: ut furta manifesta pilationes a furtis, petulantia a uiolentia. qua de re maximus apud Graecos orator Demosthenes sic aitQuantitas discernit furem ab abigeo: nam qui unum suem subripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus.Euentus spectetur, ut a clementissimo quoquo facta: quamquam lex non minus eum, qui occapud Graecos exilio uoluntario fortuiti casus luebantur, ut apud praecipuum poetarum scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
płaretur alt̾i ex dñis nõiatitr
stipulado solid̾ ei ad quirere ꝙ
in inferiorib ꝓbat ut qͣuis nͤ
noĩatim nec iussu meo exre.
tũ mea stipłatus sit. ⁊ cũpłi¬
b bonaside ẜuiret mͥ soli ad¬
quirat nam ⁊ illud receptũ
rere cui pot̾ ⁊ ħ mł. qͦ scͥb̾e¬

Expanded text:
retur alteri ex dominis, nominatim stipulando solidum ei adquiret. et in inferioribus probat, ut, quamuis non nominatim nec iussu meo, ex re tamen mea stipulatus sit, cum pluribus bona fide seruiret, mihi soli adquirat. nam et illud, receptum uirere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib sius ad quifierit simi¬
ni moco adauirit nã ⁊ oꝵe quo¬
dã modo ex re eius eui ẜuit ha¬
bẽtur qr nire oꝑas ei exhib̾e
d cui bona side ẜuit tãdiuan¬
tem ad quirit ꝙͣdiu bona fide

Expanded text:
ex operis suis adquisierit, simili modo ei adquirit: nam et operae quodammodo ex re eius cui seruit habentur, quia iure operas ei exhibere debet, cui bona fide seruit.Tamdiu autem adquirit, quamdiu bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
infrand̾ ordinie in honoribus
gerendis cum int̾ eos ad pͥmo̾ ho¬
nores creari possunt quiin ciui¬
tade mun̾abant᷑ euictandoꝵ
maioꝵ honoꝵ grã ad colonos p̾¬
dioꝵ se trastulerũt ut in minõ¬
rib subiciant᷑ hane excusatõ¬
nem sibi ũ ꝑau̾unt ¶quãns¬

Expanded text:
in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationem sibi non parauerunt. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
mines ꝯmodau̾ĩt
cione incẽdium fec̾it quiq ho¬
minẽdolo .m. mcluserit ob nu
cam obligõnẽ lex recĩditi Side
cognostẽd de ii quã ꝓpͥctate di
decreuit ut pͥusde ni queratur
quam de nir̃ dĩui siue põssois¬
¶ qui uacante̾ muliere rapuit uł
iiptã ultimo supplicio piitur
⁊ si pat̾ inuriã suam p̾cib exo¬
ratus reimserit tũ extraneus
postularepot̾it. Cum raptus cri¬
mẽ legis iulie de adult̾iis potes

Expanded text:
mines commodauerittione incendium fecerit: quique hominem dolo malo incluserit obsedeeam obligationem lex rescindit.Si de cognoscenddecreuit, ut prius de ui quaeratur quam de iure dominii siue possessionis.Qui uacantem mulierem rapuit uel nuptam, ultimo supplicio punitur et, si pater iniuriam suam precibus exoratus remiserit, tamen extraneus postulare poterit, cum raptus crimen legis Iulia‹e› de adulteris potes
Abbreviated transcription (Latin):
locare nł uẽd̾e q̃ritur. et
si quid̃ ꝯuenit int̾ eos. ex¬
reditissirnũ ẽ. nam ⁊ om̃s
possunt locare ⁊ uni hoc
negocnim dare. si ñoñ
ꝯuenit tunc dicẽd̾ est p̾¬
torem cã cognita eng̾e

Expanded text:
locare vel vendere, quaeritur. et si quidem convenit inter eos, expeditissimum est: nam et omnes possunt locare et uni hoc negotium dare: si vero non convenit, tunc dicendum est praetorem causa cognita elige
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑ si aliquis fu̾it elictus nt nͣ¬
pellat eos qui peccimuã publicato
le munus est pari modo ⁊i acecp¬
tandis siue suscipiendis censualib
ꝓfessionib destituant᷑ ad ꝑͥlis mu¬
neris sollicitu dine aminũ intedũt

Expanded text:
habetur. Si aliquis fuerit electus, ut compell‹a›t eos, qui prope uiam publicam le munus est. Pari modo qui acceptandis siue suscipiendis censualibus professionibus destinantur, ad personalis muneris sollicitudinem animum intendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃atͥmomoꝵ sunt inu̾a que sũptib
patrimonii ⁊ dãpnis administr au¬
tis expediunt᷑ ¶ et elepoia⁊ hos
pitatura ap̾ alexandrinos patrimo¬
nii munus exislimat᷑ susceptores
quo uini ꝑ ꝓuinciam affricam
patͥmonũ iminꝰ gerunt patͥmo¬
niaꝵ ant̃ imm̾a duplicia sũt nani
q̃dam ex hus mim̾ib possõnbus

Expanded text:
uae sumptibus patrimonii et damnis administra‹n›tis expediuntur. Elemporia et pratura apud Alexandrinos patrimonii munus existimatur. Susceptores quoque uini per prouinciam Africam patrimonii munus gerunt. Patrimoniorum autem munera duplicia sunt. nam quaedam e
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊̃ alimĩtoꝵ ⁊ cameloꝵ c̾ta peccu¬
ma camelariis diri debet ut solo cor¬
poris minist̾io obligẽt᷑ hos ex alio
ordine uocari nec ulla excusatõne
lib̾ari nͥ sola lesi ⁊ mmutilis corꝑis i
firmitate sp̾alit̾ sit exp̾ssus lega¬

Expanded text:
ita et alimentorum et camelorum certa pecunita et alimentorum et camelorum certa pecunia camelariis dari debet, ut solo corporis ministerio obligentur. hos ex albi ordine uocari nec ulla excusatione liberari, nisi sola laesi et inutilis corporis et infirmitate, specialiter sit expressum. Lega
Abbreviated transcription (Latin):
ris est ¶It̾ ꝑsonalia mun̾a in quibusd̾
ciuitatib nim̾iant᷑ calefactõ. publici.
balnei. si ex redditib alicꝰ ciuitatis cu¬
ratori peccuma subiuinistrat᷑ s ⁊
cura custodiendi a que ductus ꝑsona¬
moribus pͥficumt᷑ S ⁊ qui ad reficiẽ¬
das mas eligi solent cum uͥl de ꝓpͥo pa¬
tiiuonio in hoc munus cõferat ¶t̃¬
ep̃i qui p̾sunt pani ⁊ cet̾is uena lib
rebus que ciuitatum ꝑp̃ cotidianũ
mim̾ibus fugunt᷑. qui annonam
suscipit nł exigit uł erogat ⁊ exac¬
tores peccine ⁊ capitib ꝑsoualis
mur̾as sollicitudine suitmẽt s ⁊ cͦa¬
tores qui ad colligendo ciuitatum
publicoᷤ redditꝰ eligi solent ꝑsonali
mun̾i subiũgãtur ¶hũ quo qui
custodes edium uł archeotes ⁊ ił lo
da edificia publica siune palacia simne
ciendis uł reficiendis nauibus ubi
usus exigit p̾ponũt᷑ mim̃ib ꝑsona¬
libus astringunt᷑ ¶camelasia qͦ
similit̾ ꝑsonale mumis ẽ nã rõe hĩ¬

Expanded text:
ris est inter personalia munera in quibusdam ciuitatibus numerantur: et calefactio publici balinei, si ex reditibus alicuius ciuitatis curatori pecunia subministratur. Sed et cura custodiendi aquae ductus personamoribus praeficiuntur: sed et qui ad facienda uias eligi solent, cum nihil de proprio patrimonio in hoc munus conferantenalibus rebus, quae civitatium populis ad cotidianum muneribus funguntur. Qui annonam suscipit vel exigit vel erogat, et exactores pecuniae pro capitibus personalis muneris sollicitudinem sustinent. Sed et curatores, qui ad colligendos civitatium publicos reditus eligi solent, personali munere subi‹u›gantur. Hi quoque, qui custodes aedium uel archeotae uel logda aedificia publica siue palatia siue ciendis uel reficiendis nauibus, ubi usus exigit, praeponuntur, muneribus personalibus adstringuntur. Camelasia quoque similiter personale munus est: nam ratione hab
Abbreviated transcription (Latin):
sura agri ꝑ singulos annos p̾be¬
ant ꝙ gemis collatõnis muinis
possõis est ¶Mixta mun̾a de cap
ma rõue dec̾unit nam decaꝓne¬
ticos tributnexigẽtes ⁊ corꝑale
functorũ fiscalia det̾menta resar¬
cunit᷑ ⁊ merito init̾unx ta hoc
munus inm̾aridebeat S ea q̃
supͣ ꝑsonalia eẽ diximus si hii qͥ
fingunt᷑ ex lege cruitatis sue. uł
more ⁊ qui de ꝓpͥiis facultatib
inpensas faciant uł aunonã exi

Expanded text:
sura agri per singulos annos praebeant: quod genus collationis munus possessionis est. Mixta munera decaprma ratione decreuit: nam decati tributa exigentes et corporale functorum fiscalia detrimenta resarciunt, ut merito inter mixta hoc munus numerari debeat. Sed ea, quae supra personalia esse diximus, si hi qui funguntur ex lege ciuitatis suae uel more etiam de propriis facultatibus impens‹a›s faciant uel annonam exi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis p̾finitõne ꝓut cuiq li¬
buerit ꝑmissum fu̾it se excussa¬
re ñ ermnt qui mun̾a necͣcia in
rebus ꝑublicis obeant qͣre ⁊ qͥ
cmilib si bi nendicant excusatõ¬
tenpora p̾finita in euis madi or

Expanded text:
is praefinitione, prout cuique libuerit, permissum fuerit se excusare, non erunt, qui munera necessaria in rebus publicis obeant. quare et qui ciuilibus sibi uindicant excusatiotempora praefinita in or
Abbreviated transcription (Latin):
iuriaꝵ actõ magis ꝓprietario
quam michi ꝯpetit ¶dẽc
ꝓbat᷑ ⁊ si suũ eum que bona
fide possidebam cecid̾is dño .n.
mag̃ ꝯpetit inuriaꝵ accõ¬
Item si lib̾m hõiem qui michi
bona fide suiebat quis cecid̾it
distinguend̾ ẽ. Ut si ii meam¬
contumeliam pulsatuc sit ꝯp¬
etit mn niuriaꝵ acc̃o. Id̾ gͦ ⁊¬

Expanded text:
iuriarum actio magis proprietario quam mihi competit. idemque probatur et si seruum meum, quem bona fide possidebam, cecideris: domino enim magis competit iniuriarum actio.Item, si liberum hominem, qui mihi bona fide seruiebat, quis ceciderit, distinguendum est, ut, si in contumeliam pulsatus sit, competat mihi iniuriarum actio. idem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩdandi. ñ tenet᷑: uñ querit᷑
lab̾ si magistratꝰ ininncipalis
suũ ñm. loris ruꝑit an possũ
cum eo exꝑiri quasi adu̾sus bo¬
nos mores u̾b̾ai̾nt. ⁊ ait indi¬
rem ornam̃ta q peculantẽ
actẽptantẽ occid̾it absoluc̃d̾
eum ¶Ub̾asse dicit᷑ abrisiue ⁊
qui pugnis excid̾it. QQuesti

Expanded text:
i, non tenetur.Unde quaerit Labeo, si magistratus municipalis seruum meum loris ruperit, an possim cum eo experiri, quasi aduersus bonos mores uerberauerit. et ait iudirem ornamentaque petulanter adtemptantem ceciderit, absoluendum eum. 'Uerberasse' dicitur abusiue et qui pugnis cecid
Abbreviated transcription (Latin):
pannie. fit uł maledictũ ei leuit̃¬
ꝓtiss dabit actõne ae si in¬
famatus sit. uł fco aliquo
nel carmnie scripto puto eẽ
cognitõnẽ p̾toris porigẽdã et ad
ẜui qualitatẽ ⁊ .n. multũ inder¬
est qualis ẜuus sit bone frugi or

Expanded text:
 sit vel maledictum ei leviter, non dabit actionem: at si infamatus sit vel facto aliquo vel carmine scripto puto causae cognitionem praetoris porrigendam et ad servi qualitatem: etenim multum interest, qualis servus sit, bon
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ pb ait ¶Id̾ ait eum quie¬
uentum fĩie uel ut laturus
pectumam nendidit ⁊ fusti¬
b ap̾side ob hoc castigatur
inuiriaꝵ dampnatum uideri
ntiq aũt apparet hunc inin¬
riam fecisse cuus sin̾am uendidit¬
canit. ¶Si quis bona alieuiꝰ
nł rem unam rer iniuriã oc¬
cupauerit inuiriaꝵ accõne
tenetur ¶It̃ si quis pigmus
ꝓscripserit uenditurꝰ tanqͣ
a me acceꝑit infamandime¬
i cã ẜuius ait inurioꝵ agi
posse ¶Si quis non debitore
quasi debitorẽ appellauerit
miurie faciende cã inuiria¬
rum tenet᷑ ¶p̃tor ait qui
Puiũ alienũ adũsus bonos mo

Expanded text:
 ait.Idem ait eum, qui euentum sententiae uelut daturus pecuniam uendidit, fustibus a praeside ob hoc castigatu‹m› iniuriarum damnatum uideri: utique autem apparet hunc iniuriam ei fecisse, cuius sententiam uenditauit.Si quis bona alicuius uel rem unam per iniuriam occupauerit, iniuriarum actione tenetur.Item si quis pignus proscripserit uenditurus, tamquam a me acceperit, infamandi mei causa, Seruius ait iniuriarum agi posse.Si quis non debitorem quasi debitorem appellauerit iniuriae faciendi causa, iniuriarum tenetur.Praetor ait: 'Qui seruum alienu
Abbreviated transcription (Latin):
in eum indicium dabo. ¶Itẽ si
quid aliud fcm ẽẽ dicet᷑ cã co¬
guita indicuum dabo ¶Sies
sc fecerit inuriã Euo ut do¬
mino fac̾e̾t uid̾o dñm iniuri¬
aꝵ age posse suo noĩe. En u̾o
non ad sigillatõnẽ dñi id fecit
ip̃i suo fca inuitia multa apͥ¬
tore renqui ñ debet marnne
nem quis suũ uerbauerit nti¬
q hac accõne ñ tenebit᷑ cui
ire dñiid fecerit nec si fruc¬
tuariꝰ id fecit dñs cum eo agͭ
nł si ꝓpͥctarius id fec̾it fructu¬
aris eni^ n ueniet sãdicit᷑¬

Expanded text:
cium dabo. item si quid aliud factum esse dicetur, causa cognita iudicium dabo'.Si quis sic fecit iniuriam seruo, ut domino faceret, uideo dominum iniuriarum agere posse suo nomine: si uero non ad suggillationem domini id fecit, ipsi seruo facta iniuria inulta a praetore relinqui non debuit. maxime nem quis seruum uerberauerit, utique hac actione non tenebitur, cum iure domini id fecerit.Nec si fructuarius id fecerit, dominus cum eo agit, uel si proprietarius fecerit, fructuarius eum conueniet.Adicit
Abbreviated transcription (Latin):
smt que ad infamiam alicꝰ
siunt nt puta adimudiã alcꝰ
ueste ingrubri. utit ut fqua¬
lida aut s barbam dimitat
uel capillos sumitat ant si
carinẽ subscribat uł ꝓponat
nel cantet aliquid quod pu¬
dorẽ alicunis ledat ¶ꝙ ait p̾¬
torsi quis adu̾sus ea fecerit
sic ẽ inteiligẽd̾ ut pleuior eẽt

Expanded text:
sunt, quae ad infamiam alicuius fiunt: ut puta ad inuidiam alicuius ueste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat uel capillos submittat, aut si carmen conscribat uel proponat uel cantet aliquod, quod pudorem alicuius laedat.Quod ait praetor: 'si quis aduersus ea fecerit, sic intellegendum est, ut plenior esset
Abbreviated transcription (Latin):
durat de hoc ꝙ p̾cario furi¬
quo uti possidetis furiosi
nactus est ¶Uacuũ tpcꝙ
defunctꝰ emnit. hr̃s autem
putat eũ ex donatõnis cã
possedisse usu eũ captur̃
iulianus ait.
buerit desinet eam ꝓfur¬

Expanded text:
durat de hoc, quod precario furiquoque uti possidetis furiosi nactus est. Uacuum tempudefunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedisse, usu eum capturum Iulianus ait.buerit, desinet eam pro fur
Abbreviated transcription (Latin):
sero tude alio nicħ actũerit
nam stipło ex ntrins ⁊ sensu ꝑ¬
ficitur i cum ita stipłatiis sũ
esphesim dari in est tẽpꝰ ꝙ ant
accipi debeat qurit᷑ ⁊ magis
est ut totam caro rem adni¬
dicem id est ad uiriur bonũ
remittannis qui estimet qũa¬
ficere possit. ꝓ fcurũ se ꝓm¬
nserit n dupͣlomate dieb ac ĩ¬
noctib ⁊ oĩ tẽpestate cõtẽp¬
tait̃ cõtimiare cogaturn
tam delicate ꝓgredi debeat

Expanded text:
tu de alio, nihil acti erit: nam stipulatio ex utriusque consensu perficitur.Cum ita stipulatus sum 'Ephesi dari?' inest tempus: quod autem accipi debeat, quaeritur. et magis est, ut totam eam rem ad iudicem, id est ad uirum bonum remittamus, qui aestimet, quanconficere possit, quod facturum se oponderit, neque duplomate diebus ac noctibus et omni tempestate contempta iter continuar‹e› cogatur neque tam delicate progredi debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ edificium hoc anplius labo
putat huicint̾dc̃o locũ ẽẽ ⁊ sia¬
rea ab utralib ꝑte edium sit ⁊
si forte inquit cloaca ducta sit
ex urbano edificio i ꝓxnnũ
agrum. ¶ Idem lab̾ ⁊̃ enm cui
prmatam cloacam rei puibli¬
cam imnittere uelit tuendũ
quodex edibus eis ni trias ꝑ¬
tin hoc est dirigitur exten¬
ditur ꝑnenit ⁊ tam ad pro¬
ximum uicinum hoc int̾dẽm
ꝑtinet quam adu̾sus ult̾iores

Expanded text:
tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in proximum agrum. Idem Labeo etiam eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuendumquod ex aedibus eius in tuas pertinet, hoc est 'derigitur, extenditur, peruenit'. Et tam ad proximum uicinum hoc interdictum pertinet quam aduersus ulteriores
Abbreviated transcription (Latin):
nem quid̾ ẜ uuĩ siue ⁊ siliorecte¬
mamimnittit. pauł notat s si
pignori obligatũ sibi minor ax
annis maniutti paciatur rec¬
re manimit tentem.¬

Expanded text:
nem quidem seruum sine consilio rectemanumittit.Paulus notat: sed si pignori obligatum sibi minor uiginti annis manumitti patiatur, recre manumittentem
Abbreviated transcription (Latin):
luit cet̾ũ suta fuit inquit
cautum ꝙͣti ea res erit dubi¬
tatur utr̃ ad torius corporises¬
timatõnem hec u̾ba referãt᷑
an u̾o ad id enis int̾ẽ qui stipłã¬

Expanded text:
luerint: ceterum si ita fuerit, inquit, cautum 'quanti ea res erit', dubitabitur, utrum ad totius corporis aestimationem haec uerba referuntur an uero ad quod eius interest qui stip
Abbreviated transcription (Latin):
re mnis admittat᷑ eadd ac¬
gione ntẽdũ est ¶ ouas gͦ res
magistratib mumapalibus
p̃tor uł p̾ses nniunxit catio¬
nem et possessionẽ cet̾a ꝙ su¬
forte duretur ñ cau̾iut pͥoii¬
d̾e liceat ꝙ cã cognita solet
p̾sides ꝑmissurossit̾ ũt ex cã¬

Expanded text:
tur, eadem actione utendum est. Duas ergo res magistratibus municipalibus praetor uel praeses iniunxit, cautionem et possessionem, cetera suforte duretur non caueri, ut possidere liceat quod causa cognita fieri praesidem permissuros
Abbreviated transcription (Latin):
fimetur p̾toris uł p̾sidis osfm̃ e
rit ex hac cã uł renonare nł
ꝓͥtelare eam ⁊ si hoc loctasce tuyi c¬
exigit in quisitõnẽ ad magis¬
tratus mumicipales hoc remuit¬
t̾e. ¶ si nitra diem ap̾tore ꝯstatn¬
end̾ ñ cauetur in poilestione
enͣis reimitendꝰ est cius rei

Expanded text:
etur, praetoris uel praesidis officium erit ex causa uel reum notare uel protelare eum et, si hoc localem exigit inquisitionem, ad magistratus municipales hoc remittere. Si intra diem a praetore constituendum non caueatur, in possessionem eius rei mittendus est. 'eius r
Abbreviated transcription (Latin):
ccũ ¶reditor oblig̾ at đ i debitore
peccimiam nt alia die acce pan¬
rus distulit mox petcunia. qͣia
illares publice ntebat᷑ qͣ erosa
iussii pͥsidis sublata ẽ:. it̾ petimi¬

Expanded text:
um Creditor oblatam a debitore pecuniam ut alia die accepturus distulit: mox pecunia, qua illa res publica utebatur, quasi aerosa iussu praesidis sublata est: item
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ea q̃ ꝓpon̾ent ᷑ nec c̾oitoris
nͨ tutoris detrim̃tũ ẽẽ. Ecmy
de sortedebita ꝯstaret ⁊ de usu¬
ris litigatũ ẽẽt nouissime ex a¬
penat᷑õne ꝓnũtiatñ est solutas
tiii ẜuis scripsit accepia mari¬
o marmo ex summa maiore
tot anreos quro an ħ sũma in
ꝓximũ annũ eiaccepto f ĩ debe¬
at ⁊ suꝑiorisanni sit iresictro ra.
uideri. in pͥma ꝙͣmic sñmã lib̾a¬
petinam accepit ⁊ quinꝯces
usuras spopõdit easq paucis ã¬
nis soluit ꝑost ea millo pactoint̃

Expanded text:
dum ea quae proponerentur nec creditoris nec tutoris detrimentum esse. Cum de sorte debita constaret, de usura litigatum esset, novissime ex appellatione pronuntiatum est solutas Titii servus scripsit: "accepi a Mario Marino ex summa maiore tot aureos": quaero, an haec summa in proximum annum ei accepto ferri debeat, cum superioris anni sit reliquator.ideri in primam quamque summam liberapecuniam accepit et quincunces usuras spopondit easque paucis annis solvit: postea nullo pacto int
Abbreviated transcription (Latin):
Sõp Tut̾dũ pu a st̾ipulatio exre ͤ¬
ip̃adilatõm capit uelutisi id
ꝙ niut̾o sit aut fripotus fu¬
tõs aut domũ edificaristipnla¬
tns sit tũc .n. incipit actio ꝙ
ea ꝑreriminaturam p̃stari
possũt. si quis cartagine dari
stipulatur cum rome sit caci¬
te tẽpͦ cõpleti uidetur quoper¬
uenire cartagn̾e potest idem
si oꝑas alberto qnis stipulatꝰ
sit ñ añ dies caꝵ cedit ꝙͣ indõe
fuerĩt nec sint p̃stite ¶Si smis

Expanded text:
terdum pura stipulatio ex re ipsa dilationem capit, ueluti si id quod in utero sit aut fructus futuros aut domum aedificari stipulatus sit: tunc enim incipit actio, cum ea per rerum naturam praestari potest. sic qui Carthagini dari stipulatur, cum Romae sit, tacite tempus complecti uidetur, quo perueniri Carthaginem potest. item si operas a liberto quis stipulatus sit, non ante dies earum cedit, quam indictae f
Abbreviated transcription (Latin):
nł Sepuleri uiolati acc̃o ni pͥmis
dat᷑ ei ad quẽ res ꝑtiret quo ces¬
adu̾sus cum qui litis estimatio¬
nẽ substulerit darin᷑ potest nn¬
deri det̾ior fĩ ꝯdicio eiꝰ qui reipi¬

Expanded text:
Sepulchri uiolati actio in primis datur ei, ad quem res pertinet. quo cesaduersus eum, qui litis aestimationem sustulerit, dari. nec potest uideri deterior fieri condicio eius, qui rei
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾b̾ P epuleri molati crimen
uet᷑ qui fec̾it quid quominius
aliquis fun̾et᷑ sepeliat᷑ ne qr qui
miniis sepultus sit
reccinuaria catmr
Dap Quesitum ẽ an ad hr̃de ne᷑¬
cessariũ ⁊ se bonis ñ nimiscuiss
acc̾o sepulcri molati ꝑtiu̾et dixi
rocte eum ea accõe exꝑiri que
in bonum ⁊ equm ꝯcepta est
nec tñ si eg̾it h̾rditarios credite¬
res timebi cũ ⁊ si ꝑ hr̃ditatẽ ob¬

Expanded text:
corum.Sepulchri uiolati crimen uetur, qui fecerit quid, quo minus aliquis funeretur sepeliaturue: quia et qui  minus sepultus sit.pecuniaria daturesitum est, an ad heredem necessarium, cum se bonis non miscuisset, actio sepulchri uiolati pertineret. dixi recte eum ea actione experi‹ri›, quae in bonum et aequum concepta est: nec tamen si egerit, hereditarios creditores timebit, cum etsi per hereditatem op
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit uͥ si qui parẽtes occidissent
uerum pena iegis cornelie ꝑuinen¬
dos mandatis ꝑlenissime cautimi

Expanded text:
hibuit, nisi si qui parentem occidissent: uerum poena legis Corneliae puniendos mandatis plenissime cautum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ex actoritate eius pena aut ꝑ¬
⁊ lib̾i decurionũ in ead̾ cã sunt s¬
lib̾os ñ tm̃ filios accipere debemus
uerum oins libos Set utrũhu soli
qui post decurionatũ supcepti sinit
hus penis ñ assiciant᷑. añ u̾o om̃s aĩo
lib̾i ⁊̃ in plebeia familia suscepti ui¬
dend̾ est ⁊ mag̃ puto om̃ib ꝓdẽẽ
deb̾e̾ plaue si parẽs decurio ẽẽ desie¬
rit si quid̾ iam decurioneͤ fuit e¬
ditus ꝓderit ei ne asficiat᷑ enim¬
u̾o si post ea ꝙͣ ꝑ lebeius feũs ẽ tũc
suscipiat filiam quasi plebeio edi¬
tus ita erit plectẽdus ¶Statu li¬
b̾um quasi iam lib̾um puniendũs
dnius ꝑius saluo marciano reseripsit
tur ut exenplo humilioꝵ pinnã¬
tur ¶S ex quib cãis liber fustib
cedit᷑ ex hus suiss flagellis cedi.
⁊ dño reddi iubet ⁊ ex quibus li¬
ber sustib cesus in opuis publicum

Expanded text:
eius poena aut pet liberi decurionum in eadem causa sunt.Liberos non tantum filios accipere debemus, uerum omnes liberos.Sed utrum hi soli, qui post decurionatum suscepti sunt, his poenis non adficiantur, an uero omnes omnino liberi, etiam in plebeia familia suscepti, uidendum est: et magis puto omnibus prodesse debere.Plane si parens decurio esse desierit, si quidem iam decurione fuerit editus, proderit ei, ne adficiatur: enimuero si posteaquam plebeius factus est tunc suscipiat filium, quasi plebeio editus ita erit plectendus.Statuliberum quasi liberum iam puniendum diuus Pius Saluio Marciano rescripsit.tur, ut exemplo humiliorum puniantur. et ex quibus causis liber fustibus caeditur, ex his seruus flagellis caedi et domino reddi iubetur: et ex quibus liber fustibus caesus in op
Abbreviated transcription (Latin):
ant dinnis aut remissius ꝯstitu¬
at quam cã deposeit nec. ⁊r auite
seu̾itatis aut clemenciegira aisfes¬
tadindi est E rrenso nidicio oro¬
uiorib penis seueritatẽ legnin
cũ aliquo tẽperam̃to benignitas
sub sequi ¶Furta domestica si le¬
uiora fu̾int publice iudicãda ñ
trono in cuiꝰ domo morat᷑ uł mer
subripiunt. ¶Delinqunt aũt ant
ꝓposito aut inpetu aut casu ꝓpo¬
sito delinqnnt latrenes qui faci¬
onem hñt inpetu aũt cũ ꝑ ebri¬
etatẽ ad mamis aut ad ferrũ ue¬
nit᷑ casu nero cum in ueuando de¬
lni in feram missũ hoĩem inder¬
ficit. capitis pena est bestiis obi
ꝑtiuet nicħ int̃ est indiciũ publi¬
cum fu̾re nec ne ¶lam soia siu̾a ñ
genus criminis srectat᷑ ita hii iu
quos aĩau̾ti inbet᷑ qui ue ad besti
nullã aut leuiorẽ penam irrogãt¬
cram fecerit uł infuitutẽ seueni¬

Expanded text:
aut durius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut severitatis aut clementiae gloria affectanda est, sed perpenso iudicio, proavioribus poenis severitatem legum cum aliquo temperamento benignitatis subsequi. Furta domestica si viliora sunt, publice vindicanda non strono, in cuius domo moratur, vel msubripiunt. Delinquitur autem aut proposito aut impetu aut casu. proposito delinquunt latrones, qui factionem habent: impetu autem, cum per ebrietatem ad manus aut ad ferrum venitur: casu vero, cum in venando telum in feram missum hominem interfecit. Capitis poena est bestiis obicpertinet, nihil interest, iudicium publicum fuerit nec ne: nam sola sententia, non genus criminis spequos animaduerti iubetur quiue ad bestianullam aut leuiorem poenam irrogantcram fecerit u
Abbreviated transcription (Latin):
dati sunt in metallũ ⁊ post hoc de¬
liuãrint in cos tanꝙͣ metallicos
constitin debet ꝙͣuis ñd̾ in eum
locũ ducti fu̾unt in auo oꝑari de¬
ꝑsonis tam plebeioꝵ ꝙͣ decurioñ
illud crstitutum ẽut quimaiore
rena assicit᷑ quã legibus statuta
rario quis multatus fit nel tm̃
fustib cesus licet ui accõe famosa
neluti fuiti dicẽd̾ erit in famẽ
ñ ẽẽ qr ⁊ sonĩ sustiũ ictus gramor

Expanded text:
dati sunt et post hoc del‹i›querunt, in eos tamquam metallicos constitui debet, quamuis nondum in eum locum perducti fuerint, in quo operari hapersonis tam plebeiorum quam decurionum illud constitutum est, ut qui maiori poena adficitur, quam legibus statuta rario quis multatus sit uel tantum fustibus caesus, licet in actione famosa, ueluti furti, dicendum erit infamem non esse, quia et solus fustium ictus grauior
Abbreviated transcription (Latin):
nal p̃sidis rostulet ⁊ tñ apud lega¬
ag̾e si tñ apud legatimn ꝓhibitꝰ
fu̾it postulare credo ꝑ ꝯseꝙ̃tias ne
quid̃ apud p̃̾sidem pelictam illi p᷑¬
stulandi facułtate ¶Non ñꝙͣ ñ ad¬
nocatõib cui int̾dicit᷑ s foro plus
ẽ aũt foro ꝙͣ aduocatõib int̾dic̾esi

Expanded text:
s postulet, et tamen apud legaagere.Si tamen apud legatum prohibitus fuerit postulare, credo per consequentias ne quidem apud praesidem relictam illi postulandi facultatem.Nonnumquam non aduocationibus cui interdicitur, sed foro. plus est autem foro quam aduoca
Abbreviated transcription (Latin):
locñit᷑ acced̾e ut ad uetigalia pu¬
blica int̾dici aut negociatõne
plerũq uł negotiatõib Solent sic
danpuare ut quis negociet᷑ an
possit uideannis ⁊ sunt quid hee
penesi quis gn̾alit̾ tractare ue¬
lit in enules inuitum hoĩem ii¬

Expanded text:
ccedere, ut ad uectigalia publica.Interdici autem negotiatione plerumque uel negotiationibus solet: sed damnare, ut quis negotietur, an possit uideamus. et sunt quidem hae poenae, si quis generaliter tractare uelit, inciuiles inuitum hominem i
Abbreviated transcription (Latin):
let aut uel inris studiosis int̾dici
uł aduocatiꝰ uł tabellionib siue
p̃maticis Solet ⁊ ita int̾dici ne
instrmũta om̃mno formẽt nene
libellos caprant ut testatões cõ¬
signent solet sic nec co sedeant
quo in publico instruuñta depo¬
nũt᷑ archiuo forte ul gͣmat o ͤ si¬
lacio solent ⁊ si cut cestamẽta ne
ordinẽt uel seribant uel signẽt er̃
⁊ illa pena ne quis negociis pu¬
blicit int̾ueniat hic .n. pͥuatis
quidem it̾ẽe pot̾it publicis pro¬
hibebit̾᷑ ¶ Solent quib sun̾ia p̃cipi

Expanded text:
ta uel iuris studiosis interdici uel aduocatis uel tabellionibus siue pragmaticis.Solet et ita interdici, ne instrumenta omnino forment neue libellos concipiant uel testationes consignent.Solet et sic, ne eo loci sedeant, quo in publico instrumenta deponuntur, archio forte uel grammatophylacio.Sol‹e›t et sic, ut testamenta ne ordinent uel scribant uel signent Erit et illa poena, ne quis negotiis publicis interueniat: hic enim priuatis quidem interesse poterit, publicis prohibebitur, ut solent qui
Abbreviated transcription (Latin):
dus eẽt ñ uidetur possõ tͣ
dita si sũdus alienus sit. ħ
amplius eristimand̾ ẽ posso¬
nem sub rdc̃one tradipos¬
se sicut res hb arcc̃one cra¬
duntur. nec ałr accipientis
fiunt ꝙͣ si ꝯdco extit̾it. ¶ si
eius eum tradid̾it pot̾it he¬
res reꝵ hrditarium possõm¬

Expanded text:
us esset, non videtur possessio tradita, si fundus alienus sit. hoc amplius existimandum est possessiones sub condicione tradi posse, sicut res sub condicione traduntur neque aliter accipientis fiunt, quam condicio exstiterit. Si eius eum tradiderit, poterit heres rerum hereditariarum poss
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it aut ubi indiciũ public̃ excebat᷑
erceptꝰ est qui ip̃ uenationẽ hatt
hõĩes qui cum bestus pugnẽt minis¬
tros q ad es hr̃e crceditur ¶Hac le¬
ge tenẽtꝰ ⁊ qui quocatis hõibus
uimi fecunt quoquis uerbet᷑ et pul¬
set ⁊ si nec. hõ occissus sit. dãpuato

Expanded text:
fuerit aut ubi iudicium publice exercebitur. exceptus est, qui propter uenationem habeat homines, qui cum bestiis pugnent, ministrosque ad ea habere conceditur.Hac lege tenetur et qui conuocatis hominibus uim fecerit, quo quis uerberetur et pulsetur, neque homo occisus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aul Iu aui e des alieuas aut uillas
expilasunt esfregerunt expugna¬
uerũt si quid in tarba ꝯ telis fece¬
rint capite pimnint᷑ teloꝵ ant̃
appłatone om̃ia ex quib singuli ho¬
mines nocͥe possunt accipiũtur qui
telum tuende salutis sue cãgerint
ñ indĩt᷑ hõis occidẽdi cã portare

Expanded text:
ui aedes alienas aut uillas expilauerint effregerint expugnauerint, si quid in turba cum telis fecerint, capite puniuntur.Telorum autem appellatione omnia, ex quibus singuli homines nocere possunt, accipiuntur.Qui telum tut‹a›ndae salutis suae causa gerunt, non uidentur hominis occidendi causa portare
Abbreviated transcription (Latin):
dieꝵ ut natura ꝓfluentem
aqͣ excipiant. plane si pp̃ id
hr̃e. si tñ le ñ sit agro dc̃a a¬
inferiorem suꝑiori snresatq
hoc incõmod̾ naturar patim
feriorem agrimi ad suxiore
ꝯpensare ꝙ deb̾e cum aho ꝯmo¬
do sicut enĩ om̃is pigneto t̾re
ad eũ decurrit. ita ⁊̃ aque in¬
ꝯmod̾ ad eũ defmet. si tñ lexͬ
agri ñ innematur uetustatẽ. uitẽ
iegis ten̾e ¶sane enĩ insuitita

Expanded text:
 ut natura profluentem aquam excipiant. plane si propter id habere: si tamen lex non sit agro dicta, ainferiorem superiori seruire atque hoc incommodum naturaliter pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum alio commodo: sicut enim omnis pinguitudo terrae ad eum decurrit, ita etiam aquae incommodum ad eum defluere. si tamen lex agri non inueniatur, uetustatem uicem legis tenere. sane
Abbreviated transcription (Latin):
agroꝵ siccãdoꝵ cã nec memo¬
riã extare qñ frã est. h᷑anc inse¬
rior uicimuis ñ purgabat sicsi¬
nł te pat̾etur in pristinũ statũ
fossa sit n purgari uianꝰ paci¬
atur eam ꝑtem que tibi accidit

Expanded text:
agrorum siccandorum causa nec memoriam extare, quando facta est: hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiaut te pateretur in pristinum statum fossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accedat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inueniatur iposita qmͣdiu
usus esset suitute nec ni nec
p̾cario nec clam habunsse sonͤ¬
mpositam ẜuitutemui deat.
munire s nos meius agro mumi¬
inꝙͣ rem utilem actionem ꝯfes¬

Expanded text:
iu usus est seruitute neque ui neque precario neque clam, habuisse longimpositam seruitutem uideatur. munire, sed nos in eius agro muniam rem utilem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ aq̃ quid̾ pla .ar. actionẽ¬
sp̃alem eẽ de fiuminib ant̃
oherteb nec illud aueramus
ñde oriatur Nam et si nupu¬
blico oriens uł ex̃ ioco. satroa
gro ꝑfund̾ uaui descendat is¬
¶ cassius quo scribit. siaqua ex odi¬
ficio urbano noceat. uł agro uł
edificio rustico agend̾ de sinmmi¬
nibus ⁊ tillicidiis gn̾alen⁊ uͥꝙ¬
relatum si ex agro m̾o aqua stu

Expanded text:
bre autem crescere eam aquam, quae colorem mutat uel coercebitur. Nec illud quaeramus, unde oriatur: nam et si publico oriens vel ex loco sacro per fundum vicini descendat is Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat vel agro vel aedificio rustico, agendum de fluminibus et stillicidiis. Apud Lrelatum, si ex agro meo
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quoꝵ memoriã uetustas
excedit ¶apud atͣsen u̾o rela¬
tum est eam fossam ex qua
ad inferiorẽ fũd̾ a qua cescen¬
dit cogẽd̾ eẽ uianũ purgare
siue ex tet fosse memoria si¬
ue ñ extet. ꝙ ⁊ ip̃e ruto ꝓbã¬
d̾¶it u rꝰ ait agg̾em q̃ in fũ¬
do uicnis erat uis aq̃ deieccit
noc̾et. narꝰ ait si naturat᷑ agͥ
si manu fc̃s fu̾it u memori¬
a enis extaret ꝙ si extet putat
moria eniseͣxͣtat agi posse ut
reponatur. nam hac actõnene¬
minem agi posse ut incino. ꝓsit
s ne noceat. aut int̾pellat faci¬
entem ꝙ ure facẽ possit. ꝙͣnͣ

Expanded text:
 quorum memoriam uetustas excedit.Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum.Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini erat, uis aquae deiecit, noceret.Uarus ait, si naturalis agger si manu factus fuit neque memoria eius exst‹a›t: quod si exstet, putat moria eius non exstat, agi posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut uicino prosit, sed ne noceat aut interpellet facientem, quod iure facere possit. quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uenire accionem aimit. nisi si qͥd
agri colendicã fiat sincostñ a
lantur. si quis faciat a que
ten̾iait. ¶ It̾ aimt si aqua na¬
pellitur ant in inferiorem de¬
rͥuatur. a que ꝑłi. arcẽte actio¬
nem ⁊ pet̾e. ¶Item auut aꝙͣ
pluuiam in suo retin̾e nelsuꝑ¬
derinare d̾ opns in alieno ñ fiat
tin nec qiaña hoc noĩe te

Expanded text:
enire aiunt, nisi si quid agri colendi causa fiat: Sulcos tamen lantur, si quis faciat, aquae teneri ait. Idem aiunt, si aqua narepellitur aut in inferiorem derivatur, aquae pluviae arcendae actionem competere. Idem aiunt aquam pluviam in suo retinere vel supderivare, dum opus in alieno non fiat, tur nec quemquam hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inlictore de posuerat aut
ea eod̾ loco extructo occu¬
ranti datam exceptonem
opponat. uł si quis quod
ui auminis publicr diu̾ti¬
auo solus ꝓlurib annis pus

Expanded text:
 aut› deposuerat aut stea eodem loco extructo, occupantis datam exceptionem opponat, uel si quis, quod in fluminis publici deuerticulo solus pluribus annis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Saiꝰ P otest płib modis acci¬
d̾e ut quis remalienã aliaͥ
errore deceptus tanꝙͣ suã
uendat forte aut donet et
ob id abone fid̾i possessore
usucapi possit. ueluti ñ hr̃s
rem definicto ꝯmodatam
aut locatã uł apud eũ depo¬
sitam existimans hr̃ditari¬
am ẽẽ alienau̾it item si af
aligna existimatõne decep

Expanded text:
Potest pluribus modis accidere, ut quis rem alienam aliquo errore deceptus tamquam suam uendat forte aut donet et ob id a bonae fidei possessore res usucapi possit: ueluti si heres rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam existimans hereditariam esse alienauerit.Item si quis aliqua existimatione decep
Abbreviated transcription (Latin):
ratoyñdo. hoc quo prudẽcins
int̾ cõsencientes astruet. ani¬
oquim siñ uemat ne᷑ c̃ ditor
minor ꝯsentiat actõne date
oꝑtebit ¶ falsus ꝓturator de
rato hñdo caiitata ita dñs a

Expanded text:
abendo haec quoque prudentius inter consentientes adstruentur: alioquin si non conveniat nec creditor minus consentiat, actionem dari oportebit. Falsus procurator de rato habendo cavit atque ita dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
futm ẽẽ plenisimum est ⁊ ad
si ant̃ adiectũ sit si enis rei dolꝰ
m. ñ abierit ꝙͣti ea res ẽ dan
spõdes et ob extranei domũ pro¬
missor teneb̾. doli ant̾ .in. cla¬
nfula si cut relique stipłones ĩ
quib tp̃c noĩatam adiectũ ñ
cum apnd ⁊rpetentẽ appłonis
indicem e res ag̾et᷑ defensore
⁊denpnato quesitũ ẽ anstipło¬

Expanded text:
ue esse" plenissimum est et ad Si autem adiectum sit: "si huius rei dolus malus non aberit, quanti ea res est, dari spondes?", et ob extranei dolum promissor poena tenebitur. Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non ecum apud competentem appellationi iudicem res ageretur, defensore condemnato quaesitum est, an stip
Abbreviated transcription (Latin):
alius ꝓ dño rueniretur qui
ꝯneniriñ posset si ratũ þabu¬
iss ꝯmitt stipłõnem placuit
uelati si cͣiifi̾denssor ant ai¬
t̃ ex reis ꝓmittẽdi qui socͥniͤ
est conuenitur.

Expanded text:
alius a domino conueniretur, qui conueniri non posset, si ratum habuisset, committi stipulationem placuit, ueluti si cum fideiussor aut alter ex reis promittendi, qui socius est, conuenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rediit ⁊̃ tũc decessisse intelligitur
ex quo captus est suas mres substi
tut̃o neccessano tenet ¶Simor¬
tuo pr̃e capiatur inpubes institu¬
tus uł ex hr̃datꝰ in ꝓptu est dre
hĩditadem ꝑ legẽ corneliam defer
ri ꝙ ueruni est nec inpub̾en qͥ¬

Expanded text:
rediit, iam tunc decessisse intellegitur, ex quo captus est, substitutio suas uires necessario tenet. Si mortuo patre capiatur impubes institutus uel exheredatus, in promptu est dicere hereditatem per legem Corneliam deferri, quoniam uerum est ne impuberem q