comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iure iurando ꝓmitti.At ille tactis euan¬
geliis hoc se cõplere promisit & uinculis solu¬
tis exprectus ẽ. ac sacre credens uisioni picu¬
la declinauit᷑. Tũc ab urbe ꝯstantin o politana
uenit ĩ ierosolimã. Fuerũt etiã inrinocorura
nõ pegrini sed ꝓuintiales uiri philosophiaq
florentes. Inter quos fertur melas ep̃s huius¬
modi fuisse benignitatis. Dum misi fuissent
qui ep̃os resistentes arrio deportarẽt exilio:
uenerũt ad huiꝰ eccłiam. Que dũ ĩuenissẽt
uelut ultimũ ministrũ candellas eccłie pre¬
pantẽ: ĩterrogauerũt ubi ẽẽt ep̃s. At ille.
Ego ĩquit uos ep̃o nũtiabo. Tunc ex itinere
fatigatos ad episcopiũ duxit. & apposita m̃sa
pauit & lauit. Postea ministio cõpleto cibo
sas aperuerũt & redita reuerẽtia ei deder̃t
fugam. Tunc ille. Non ĩquit declinabo qđ
mei similes libentissime susceperũt: Sed uolẽs

Expanded text:
sibi jurejurando promitti. At ille, tactis Evansibi jurejurando promitti. At ille, tactis Evangeliis, hoc se complere promisit; et vinculis solutis experrectus est, ac sacrae credens 325 visioni, pericula declinavit. Tunc ab urbe Constantinopolitana venit in Hierosolymam. Fuerunt etiam in Rinocorura non peregrini, sed provinciales viri, philosophiaque florentes. Inter quos fertur Melas episcopus hujusmodi fuisse benignitatis. Dum missi fuissent qui episcopos resistentes Ario deportarent exsilio, venerunt ad hujus ecclesiam. Quem dum invenissent veluti ultimum ministrum candelas ecclesiae praeparantem, interrogaverunt ubi esset episcopus. Ait ille: Ego, inquit, vos episcopo nuntiabo. Tunc ex itinere fatigatos ad episcopium duxit, et, apposita mensa, pavit ut valuit. Postea ministerio completo ciborsas aperuerunt; et reddita reverentia ei, dederunt fugam. Tunc ille: Non, inquit, declinabo, quod mei similes libentissime susceperunt: sed volens
Abbreviated transcription (Latin):
tem me quisquã patitur ordinari: dũ eccłia¬
stica regula corpore ꝑfectos exquirat. Pro¬
inde discedentib illis & denuo remeantib
atq dicentib. quia moꝵ ꝑfectionẽ potius
eccłia ꝙͣ corpus exquirat: Iurauit etiã lĩgua
suã abscidere si ei um niterent᷑ ĩferre. Quo
ditus: Cuiꝰ etiã fuit archidiaconus. ferũt enĩ
eũ aspectu pulcherrimũ. & circa cultũ uestitꝰ
ornatũ Cimiq cũ quidam senator zelotipus
uxori sue cognouisset ẽẽ notissimũ: ei mor¬
tis parabat insidias que ad effectũ puenire
potuerĩt. nisi ei qͣdam t̾ribilis & salũtaris ui¬
sio p̃dixisset. Uidit enĩ ĩ somnis quasi ꝓ cri¬
minc fuerit cõprchensus. ferroq unictus pe¬
dibus manibq ad suppliciũ duceret᷑ qđ
dum fieret quidam ꝓtulit euangeliũ & ꝓ
misit cũ de uinculis ẽẽ soluendum: si ab ur¬
be ꝯstantino politana discederet. idq cõpulit

Expanded text:
tem me quisquam patitur ordinari, dum ecclesiatem me quisquam patitur ordinari, dum ecclesiastica regula corpore perfectos exquirat. Proinde discedentibus illis et denuo remeantibus, atque dicentibus: quia morum perfectionem potius Ecclesia quam corpus exquirat: juravit etiam linguam suam abscidere, si ei vim niterentur inferre. Quo ditus, cujus etiam fuit archidiaconus. Ferunt enim eum aspectu pulcherrimum, et circa cultum vestitus ornatum. Cumque eum quidam senator zelotypus uxori suae cognovisset esse notissimum, ei mortis parabat insidias, quae ad effectum pervenire potuerunt, nisi ei quaedam terribilis et salutaris visio praedixisset. Vidit enim in somno, quasi pro crimine fuerit comprehensus, ferroque vinctus pedibus manibusque ad supplicium duceretur. Quod dum fieret, quidam protulit Evangelium, et promisit eum de vinculis esse solvendum si ab urbe Constantinopolitana discederet; idque compulit
Abbreviated transcription (Latin):
nit amarã. ea que usus ẽ usq ad ultimu
uite diem. Post cuius obitũ nullus hic habi¬
tare p̃ualuit. Ego aũt reor quia ꝑ oronem
eam ad suos usus fecerit dulcẽ. dum etiam
alibi nõ extantẽ or̃one meruerit emanare.
Nam cũ moyses & eius monachi puteum
aliqñ foderent. & nec uenã aliquã repirent.
nec amplius iam fodere altitudo ꝑ mitteret
medio die suꝑuenit pior. & or̃one facta de¬
scendit foueam. Cũq t̾tio ꝑcussisset terram
mox emanauit aqua. Cũq or̃one facta di¬
scederet. illis eũ petentib ut uł ex aqua gu¬
staret. Ad hoc ĩquit directus sum & ꝓpter
qd ueni pactũ est. Ammoniũ itaq ferunt
nimis eruditũ origenis didimiq discipłm.
a uiuentute usq ad nouissimũ diem. p̃ter pa¬
nem assum nichil aliud comedisse. Hũc dũ
uoluissent quidã ad episcopatũ protrahere
nec ille posset eos ẜmonib euitare: abscidit
propriã aurẽ dicens. Iam modo neq uolen¬

Expanded text:
nit amaram, eaque usus est usque ad ultimum nit amaram, eaque usus est usque ad ultimum vitae diem. Post cujus obitum nullus illic habitare praevaluit. Ego autem reor quia per orationem, eum ad suos usus fecit dulcem, dum etiam alibi non exstantem oratione meruerit emanare. Nam cum Moyses et ejus monachi puteum aliquando foderent, et nec venam aliquam reperirent, nec amplius jam fodere altitudo permitteret, medio die supervenit Pior, et oratione facta, descendit in foveam, cumque tertio percussisset terram, mox emanavit aqua. Cumque oratione facta discederet, illis cum petentibus ut vel ex aqua gustaret: Ad hoc, inquit, directus sum, et propter quod veni peractum est. Ammonium itaque ferunt nimis eruditum, Origenis Didymique discipulum, a juventute usque ad novissimum diem praeter panem assum nihil aliud comedisse. Hunc dum voluissent quidam ad episcopatum pertrahere, nec ille posset eos sermonibus evitare, abscidit propriam aurem, dicens: Jam modo neque volen
Abbreviated transcription (Latin):
lerent. neq aliud cogitarent nisi de bono fine
Cus ĩquit que fecit. cũcta utilia sunt
ego aũt noui quia huius mũdi passiones
pro petcatis eueniũt. & meliue ẽ hic penas
soluere: ꝙͣ post mortẽ ꝑpetua supplitia susti
nere. Pior aũt cũ de domo patris ad philoso¬
phiam ouersionis exiret promisit denuo nul¬
lum se propinquoꝵ de cetero fore uisurũ.
Post quinquagĩta uõ annos dum eius soror
eũ iuuere & habitare ĩ heremo cognouisset
scͥꝑfit p̃sulib heremi. ut piorem dirigerent.
It ille qm̃ ꝯtendere nephas ẽ iussionib senio¬
rũ obediens. & assumẽs quendã uenit ad pa¬
triam. Cũq ante domus sue ianuas accessis¬
set. & suũ nutiasser aduentũ: ueniente ger¬
mana clausis oculis dixit. Ecce ego sum pior
quanto uis aspectu satiare: tunc illa gratifi¬
cata laudauit deum.. It ille orone facta. re¬
meauit ad heremũ. Ubi fodiens aquã ĩue¬

Expanded text:
lerent, neque aliud cogitarent nisi de bono fine: lerent, neque aliud cogitarent nisi de bono fine: Deus, inquit, quae fecit, cuncta utilia sunt. Ego autem novi quia hujusmodi passiones pro peccatis eveniunt. Et melius est hic poenas solvere, quam post nuat. Pior autem, cum de domo patris ad philosophiam conversationis exiret, promisit denuo nullum propinquorum de caetero fore visurum. Post quinquaginta vero annos, dum ejus soror eum vivere et habitare eum in eremo cognovisset, scripsit praesulibus eremi, ut Piorem dirigerent. At ille, quoniam contemnere nefas est, jussionibus seniorum obediens et assumens quemdam venit ad patriam. Cumque ante domus suae januas accessisset, et suum nuntiasset adventum, veniente germana clausis oculis dixit: Equantum vis aspectu satiare. Tunc illa gratificata laudavit Deum. At ille oratione facta, remeavit ad eremum: ubi fodiens aquam. inve
Abbreviated transcription (Latin):
tas orationes deo una queq die reddebat. &
ne nũo forte delinqueret trecẽtos lapides po¬
nebat & singulis oronib lapidẽ mittebat
ĩ sinu. expensis uero lapidib orones sciebat
rebat a iuuentute usq ad seniũ optime cõ¬
uersatus. Quẽ neq circa corporis sani¬
tatẽ neq circa aĩe passionẽ demon aliqñ
decepit. Stephanus aut circa mareotẽ ha¬
bitauit ꝑfecta degens. & ĩtegra continentia
qui circa sexagnita annos ꝓbatissimus ino¬
nachus fuit & antonio magno notissimus.
Fuit itaq mãsuctus & sapiens. locutione sua¬
uis & utilis. Tristantiũ ꝯsolabat᷑ aĩos & ala¬
critatẽ reuocabat: Licet necessaria tribulatio
ꝓueniret. Talis etiã erat ĩ cladib propriis. De¬
niq dũ infirmitatẽ incurabiłẽ in currisset¬
& medici putrida mẽbra eiꝰ ĩcidissent ille ma¬
nib tamen opabat᷑ palmaꝵ plectens folia. & p̃¬
sentib ꝑsuadens: ut de reb huius mũdi nõ do¬

Expanded text:
tas orationes Deo unaquaque die reddebat. Et tas orationes Deo unaquaque die reddebat. Et ne numero forte delinqueret, trecentos lapides ponebat, et singulis orationibus lapidem mittebat in sinum. Expensis vero lapidibus, orationes sciebat rebat, a juventute usque ad senium optime conversatus. Quem neque circa corporis sanitatem, neque circa animae passionem daemon aliquando decepit. Stephanus autem circa Mareotem habitavit, perfecte degens et integra continentia. Qui circa sexaginta annos probatissimus monachus fuit, et Antonio magno notissimus. Fuit itaque mansuetus et sapiens, locutione suavis et utilis, tristantium consolabatur animos, et ad alacritatem revocabat, licet necessaria tribulatio proveniret. Talis etiam erat in cladibus propriis. Denique dum infirmitatem incurabilem incurriset, et medici putrida membra ejus incidissent, ille manibus tamen operabatur, palmarum plectens folia, et praesentibus persuadens ut de rebus hujusmodi non do
Abbreviated transcription (Latin):
& multũ opus efficiens. Sex aũt annis ꝑ totã
noctẽ stans orauit. neq ienib ĩclinatis neq
oculis ĩ somno clausis in suꝑ etiã noctant̾ cir¬
cuibat cellulas monachoꝵ: & languenas sin¬
gulor a qua cõplebat: Cum longe aut decẽ
aut uiginti. aut triginta stadiis aqua ma¬
naret. Qui licet ita domaret corpus pͥore
tñ ualitudinẽ nõ amisit. fert̃ enĩ quia dũ
quatuor latrones eius ĩuasissent hospitium
cõprehendisset om̃s atq ligasset. suisq hu¬
meris ĩpositos ad eccłiam pduxisset: ĩ uolũ¬
tate monachoꝵ ponẽs ꝗd de cis fac̾e uellẽt.
fuit gͦ ĩ sũma philosophia & t̾ribilis de
monib & pbrt ĩ scithi ꝯstitutus uixit annis
pene .lxxu. Sub hoc igit᷑ ĩperio fuit paulus
habens nihil aũt opabat᷑ neq ꝑcipiebat nͥ
qđ comederet tm̃. Orabat aũt solũmodo &
ueluti quodđa tributũ habens ĩpositũ. trecẽ¬

Expanded text:
et multum opus efficiens. Sex autem annis per totam et multum opus efficiens. Sex autem annis per totam noctem stans oravit, neque genibus inclinatis, neque oculis in somno clausis. Insuper etiam noctanter circumibat cellulas monachorum, et lagenas singulorum aqua complebat, cum longe aut decem, aut viginti, aut triginta stadiis aqua manaret. Qui licet ita domaret corpus, priorem tamen valetudinem non amisit. Fertur enim quia, dum quatuor latrones ejus invasissent hospitium, comprehendisset omnes atque ligasset, suisque humeris impositos ad ecclesiam perduxisset, in voluntate monachorum ponens quid de eis facere vellent. Fuit ergo in summa philosophibyter in Schyti constitutus. Vixit annis pene septuaginta quinque. Sub hoc igitur imperio fuit Paulus habens. Nihil autem operabatur neque percipiebat, nisi quod comederet tantum. Orabat autem solummodo; et veluti quoddam tributum habens impositum, trecen
Abbreviated transcription (Latin):
si quidem se eũ audisse dicebant. quia gratias
illi calamitati referret. & salutiferũ uotaret il¬
lud homicidiũ nõ sponte cõmissũ: qđ ei bt̃i¬
tudinis causa ꝓuenerat. Ipollonius aũt cũ
ꝑ omne tp̃s uite nichil uite monachice didi¬
isset. sciens quia nec scribere nec artẽ iam
exercere posset propt̾ etatẽ: oĩa medicamina
& cibaria opportuna laborantib ex propriis
pecuniis cõꝑabat. singulasq ianuas monaste¬
rior a matutino circũ ibat usq ad horã no¬
nam uisi tando languẽtes & ministrando r¬
quod ĩdigerent. Qui moriturus alio tradi¬
dit qđ habebat iubens ut alia uota ẜuaret.
Noyses aũt cũ ẜuus ẽẽt propt̾ culpas expł¬
sus e domo ẽ. Qui latrocinio deditus homi¬
cidia multa cõmisit. Postea uͦ ꝯuersus repẽte
huiusmodi philosophie uirtute ꝯpletus est.
Cumq propriis uite feruore fantasiis adhuc
libidinum moueret᷑. multa abstinẽtia suũ¬
domabat corpus panẽ solũmodo comedens.

Expanded text:
equidem se eum audisse dicebant, quia gratias illi calamitati referret, et salutiferum vocaret illud homicidium non sponte commissum, quo ei beatitudinis causa provenerat. Apollonius autem, dum per omne tempus vitae nihil vitae monachicae didicisset, sciens quia nec scribere, nec artem jam exercere posset propter aetatem, omnia medicamina et cibaria opportuna laborantibus ex propriis pecuniis comparabat, singulasque januas monasteriorum a matutino circumibat usque ad horam nonam visitando languentes, et ministrando quo indigerent. Qui moriturus, alio  Edbat, jubens ut talia vota servaret. Moyses autem cum servus esset, propter culpas expulsus e domo est; qui latrocinio deditus, homicidia multa commisit. Postea vero conversus, repente hujusmodi philosophiae virtute completus est. Cumque propriis vitae fervore phantasiis adhuc prioris libidinis moveretur, multa abstinentia domabat corpus suum, panem solummodo comedens,
Abbreviated transcription (Latin):
am deuastabãt. Paurie quoq latrones. ma¬
xima multitudine congregata usq ad ca¬
renos & phenitiã uenientes urbes & uitoc
⁊ medio positos ppłati sunt. Per idem tp̃us
Q ui contractis mimicitiis cũ archadii ducib
cogitabat congredi contra eos. bunc gͦ agẽs
cum honorio alaricũ regem gothorũ fecit
ordinari magistrũ militũ. Et accessit ad¬
uersus yllixicũ: eiq iouiũ p̃fectũ ostituit
ut arma contra romanos attolleret. ac ꝓ¬
uintiales honorii subderet ditioni. Et cu
alaricus barbaros sub se constitutos. & ꝑ
dalmatias habitantes ꝯgregasset / uenit ad
epirum ubi multo tp̃re cõmoratus. reu̾sus
est ĩ italiã. Quia cũ discedere uoluisset. ho¬¬
noris literis ẽ detentus. sicut ip̃e ꝯfessus ẽ.¬

Expanded text:
am devastabant. Isauriae quoque latrones maxima multitudine congregata, usque ad Carenos et Phoeniciam venientes, urbes et vicos in medio positos depopulati sunt. Per idem tempusqui contractis inimicitiis cum Arcadii ducibus, cogitabat congredi contra eos. Tunc ergo agens cum Honorio Alaricum regem Gothorum fecit ordinari magistrum militum, et accessit adversus Illyricum, eique Jovium praefectum constituit, ut arma contra Romanos attolleret, et provincias Honorii subderet ditioni. Et cum Alaricus barbaros sub se constitutos et per Dalmatias habitantes congregasset, venit ad Epirum, ubi multo tempore commoratus, reversus est in Italiam: quia cum discedere voluisset, Honorii litteris est detentus, sicut ipse confessus e
Abbreviated transcription (Latin):
anus romanũ rexisset ep̃atũ a nastasiꝰ
ei successit. Post quẽ innocẽtius pontificatꝰ
iura suscepit. Defunctus quoq est etiã fla¬
uianus nõ ꝯsentiens ĩ daninatione ioħis. fla¬
uiano moriente. porfirius antiochenũ suste¬
pit ep̃atum. Et qm̃ plurimi ꝯtra ioħm cõ¬
senserant. propt̾ea ĩ ꝯstantinopolitana urbe
multa diuisio facta ẽ. Ita ut missas apđ
semetipos plurimi celebrarẽt. & scandala
ꝓuenirẽt. qm̃ propt̾ grãm arsatii. atq
porfirii  nec nõ & theophili alexandrine ci¬
uitatis ep̃i. dudũ studio procerũ posita lex
fuerat/ uibens om̃s ĩ eccł̃iam conuenire. & ꝗ

Expanded text:
nis Romanorum rexisset episcopatum, Anastasius ei successit. Post quem Innocentius pontificatus jura suscepit. Defunctus quoque est etiam Flavianus, non consentiens in damnatione Joannis. Flaviano moriente, Porphyrius Antiochenum suscepit episcopatum. Et quoniam plurimi contra Joannem consenserant, propterea in Constantinopolitana urbe multa divisio facta est, ita ut missas apud semetipsos plurimi celebrarent, et scandala provenirent, quoniam propter gratiam Arsatii atque Porphyrii, nec non et Theophili Alexandrinae civitatis episcopi, dudum studio procerum posita lex fuer
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quatenus sine sollicitudine ad nostrũ
debeas uenire comitatũ: eo ꝙ maxime ueli¬
mus te ad propͥa destinare: tam̃ & nunc
has litteras ad tuã direximus sc̃ĩtatem per
quas ĩuitamus ut sine aliqua ĩcredulitate
uel metu ascendens publicis uehiculis ad nos
uenire festines. ut que desideras possis adi

Expanded text:
mus, quatenus sine sollicitudine ad nostrum debeas venire comitatum, eo quod maxime velimus te ad propria destinare; tamen et nunc has litteras ad tuam direximus sanctitatem; per quas invitamus ut sine aliqua incredulitate vel metu ascendens, publicis vehiculis ad nos venire festines, ut quae desideras possis adi
Abbreviated transcription (Latin):
O tp̃re fert᷑ archidiaconus eius eccłie
adhue co loquente extensa inanu eiꝰ
os obstruxisse. At ille suã sententiã ma-¬
nu clarius quã uoce signauit. Trib enĩ
apertis digitis & denuo clausis & uno tm̃
digito rursus extenso: pp̃ło scemate de¬
uulgabat. Quia tres unũ sunt. Deinde ar¬
chidiacono eius manũ ore dimisso terẽte¬
libera uoce clamabat nicenũ ẜuari debere xiliũ¬

Expanded text:
o tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, o tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, adhuc eo loquente, extensa manu ejus os obstruxisse. At ille suam sententiam manu clarius quam voce signavit. Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenentelibera voce clamabat, Nicaenum servari debere conciliu
Abbreviated transcription (Latin):
derantes famosissimũ uidere meletiũ. Tũc
imp̃r ei & aliis qui exponere poterant ius¬
sit ut pp̃łis explanarent locum illũ. Dñs
creauit me initio uiaꝵ suaꝵ ĩ ope suo p̃ci¬
piens ut exceptores eoꝵ uerba conseberẽt.
Et pͥmũ georgius laoditie: fetorẽ herence
pestis euomuit. Post quẽ accatius cesarie
quandam uisus medĩã proferre doctrinã:
multũ ab illoꝵ blasphemia recessit. Non
tñ sumũ apłice ĩtegritatis dogma ẜuauit.
Tertius aũt magnus surrexit meletius. &
rectitudinẽ regule ĩ sacra disputatione mõ¬
strauit. Nam ueluti quodam pondere ue¬
ritatis utens. & quod plus & qđ minus
erat: euitauit. Cumq turba uniuersa fa¬
ueret. rogans ut breuem eis doctrine da¬
ret imagiuõ: tres ostendens digitos. Dein¬
de colligens duos & unũ tendens illam
laudabilem protulit uocẽ. Tria que ĩtelligũ¬
tur: sed tanꝙͣ de uno disputamus. Sozomenꝰ.¬

Expanded text:
derantes famosissimum illum videre Meletium. Tunc derantes famosissimum illum videre Meletium. Tunc imperator et ei et aliis qui exponere poterant jussit ut populis explanarent locum illum: Dominus creavit me in initio viarum suarum in opera sua ; praecipiens ut exceptores eorum verba conscriberent. Et primum quidem Georgius Laodiciae fetorem haereticae pestis evomuit. Post quem Acacius Caesareae, quamdam nisus mediam proferre 280 doctrinam, multum ab illorum blasphemia recessit: non tamen summum apostolicae integritatis dogma servavit. Tertius autem magnus surrexit Meletius, et rectitudinem regulae in sacra disputatione monstravit. Nam veluti quodam pondere veritatis utens, et quod plus, et quod minus erat, evitavit. Cumque turba universa faveret, rogans ut brevem eis doctrinae daret imaginem: tres ostendens digitos, deinde colligens duos, et unum tendens, illam laudabilem protulit vocem Tria sunt quae intelliguntur, sed tanquam de uno disputamus. THE
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ cũ eudoxius post leontiũ antiochenã
abripuisset sedem. deinde pulsus post młta
concilia cũ constãtinopolitanũ iniq tenuis¬
set episcopatũ: antiochena eccłia pastore pͥ¬
uata uidebat᷑. Tunc ergo ꝯuenientes ep̃i.
cũ ẽẽnt plurimi & undiq ꝯgregati: dice¬
bant ĩꝑatori: Oportere pͥmitus pastorem
ꝯstitui: & ita cum illo de doginatib cogitãe.
N illo tp̃re sacratissimus meletius
ciuitatẽ quandam armenie regens. &
barbaros edocens: quietẽ habere uidebatur.
Quem putantes arriani sibi ꝯsentire. petie¬
runt a constantio ut antiochene ꝯstitueret᷑
p̃sul eccłie. Cum quib etiã orthodoxii pro¬
pter claritatẽ eius uite. & salubritatẽ rectoꝵ
dogmatũ: ĩ enis subscripsere decreto. Ipsũ¬
q decretũ utraq pars eusebio samosateno
cõmendauit ẽp̃o. Ueniente si quidem magͦ
melotio occurrit ei ppłs utriusq partis
Cum quib iudei pariter & pagani desi¬

Expanded text:
Verum cum Eudoxius post Leontium Antiochenam Verum cum Eudoxius post Leontium Antiochenam arripuisset sedem, deinde pulsus post multa concilia, cum Constantinopolitanum inique tenuisset episcopatum, Antiochena Ecclesia pastore privata videbatur. Tunc ergo convenientes episcopi, cum essent plurimi, et undique congregati, dicebant imperatori oportere primitus pastorem constitui, et ita cum illo de dogmatibus cogitari. Illo tempore sacratissimus Meletius civitatem quamdam Armeniae regens, et barbaros edocens, quietem habere videbatur. Quem putantes Ariani sibi consentire, petierunt a Constantio ut Antiochenae constitueretur praesul Ecclesiae. Cum quibus etiam orthodoxi propter claritatem ejus vitae et salubritatem rectorum dogmatum, in ejus subscripsere decreto; ipsumque decretum utraque pars Eusebio Samosateno commendavit episcopo. Veniente siquidem magno Meletio, occurrit ei populus utriusque partis, cum quibus Judaei pariter et pagani desi
Abbreviated transcription (Latin):
dit ĩ quandã turrem. & cũ urlia mili¬
um uideret exercitus. aliam maledictiõe
eis nõ petiit. nisi sciniphes & culices ut
per parua aĩalia suꝑnam uirtutẽ potuis¬
set agnostere. Orationẽ uo secute sunt ne¬
bule sciniphoꝵ & culicũ. & elephantoꝵ
quidẽ ꝓmoscidas cũ sint caue. equoꝵ uõ
aliorũq iumentoꝵ aures simul & narec
impleuerũt. At illi ferre uim paruoꝵ
a ĩalium nõ ualentes. sessores suos ductores¬
q excusos dorsib proiecerũt. & diruptas
aties ꝯfuderũt: Exercitũq relinquentes :
sũmo ĩpetu fugiebant. hoc modo ter mi¬
serrimus imp̃r. paruã clementẽq correp¬
tionem ĩ se cognoscens factã ađo. habẽte ꝓ¬
uidentiam animaꝵ eũ pie colentiũ: ex inde
reduxit exercitũ: Confusionẽ nõ uictoriã
ex illa obsidione ꝑcipiens.
sus colligebat ep̃os. cogens om̃s negare uerbũ
& unius substantie & alterius substantie

Expanded text:
dit in quamdam turrim; et cum millia millidit in quamdam turrim; et cum millia millium videret exercitus, aliam maledictionem eis non petiit, nisi cinyphes et culices; ut per parva animalia supernam virtutem potuissent agnoscere. Orationem vero secutae sunt nebulae cinyphum et culquidem proboscidas, cum sint cavae, equorum vero aliorumque jumentorum aures simul et nares implerunt. At illi ferre vim parvorum animalium non valentes, sessores suos ductoresque excussos dorsis projecerunt, et disruptas acies confuderunt, exercitumque relinquentes, summo impetu fugiebant. Hoc modo territus imperator parvam clementemque correptionem in se cognscens factam a Deo habente providentiam animarum eum pie colentium, suum exinde reduxit exercitum, confusionem non victoriam ex illa obsidione percipiens. sus colligebat episcopos: cogens omnes negare verbum et unius substantiae et alterius substantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
adimpleuit. Porro saporẽ nõ solũ murifa¬
brica t̾ruit. sed etiã altera uisio ꝑturbauit
Uidit enĩ stantẽ supra murũ quenda
ĩperiali schemate circũ amictũ. & tamx
purpura ꝙͣ diademate resplendere. Arbi¬
tratus aũt ẽẽ romanoꝵ imp̃rm morte
minatꝰ est eis qui nũtiauerãt. nõ eũ illuc
esse p̃sentẽ. Quib affirmãtib uera se di¬
xisse & ꝯstantiũ antiochia cõmorari. ex
uultu quẽ uidebat. agnouit eorũ uerba
ẽẽ ueratia. & ait. deum bella gerere pro
romanis. Cumq hoc grauiter haberet ĩfe¬
lix : sagittã dimisit in aerem. Et cũ ui¬
disset quia ĩ corpore eũ iaculari nõ potuit
tñ a uesanie. sue ĩpetu nõ recessit. Tinc
igit᷑ effrẽ uir mirabilis & ꝯscriptor egre¬
gius apud syros. sacratissimo iatobo sup¬
plicabat. ut ueniret ad murũ. Et uidẽs
barbaros maledictionis iacula ꝯtra eos emit¬
teret: flexus ergo uenerabilis homo ascẽ¬

Expanded text:
adimplevit. Porro Saporem non solum muri faadimplevit. Porro Saporem non solum muri fabrica terruit, sed etiam altera visio perturbavit. Vidit enim stantem supra murum quemdam imperiali schemate circumamictum, et tam purpura quam diademate resplendere. Arbitratus autem esse Romanorum imperatorem, mortem minatus est eis qui nuntiaverant non illic eum esse praesentem. Quibus affirmantibus se vera dixisse, et Constantium Antiochia commorari, ex vultu, quem videbat, agnovit eorum verba esse veracia; et ait, Deum bella gerere pro Romanis. Cumque hoc graviter haberet, infelix sagittam dimisit in aerem. Et cum vidisset quia in corpore eum jaculari non potuit, tamen a vesaniae suae impetu non recessit. Tunc igitur Ephrem vir mirabilis, et conscriptor egregius apud Syros, sacratissimo Jacobo supplicabat ut veniret ad murum, et videns barbaros, maledictionis jacula contra eos emitteret. Flexus ergo venerabilis homo, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
sent iam etiã illas quas fecerant sublimes
ripas ĩpleri: subito auferentes quas fecerãt
catharactas. dimiserũt ĩpetum fluminis ꝯtra
murũ. Qui uehemẽtis aque pondus nõ
ferens est ĩclinatus & cecidit. Quo facto
ĩgrediens aqua cũ magno ĩpetu etiã aliã
partẽ muri. unde fluuius solebat exire
cũ magna ruma deposuit. hoc saporis ĩ¬
spitiens. credidit se sine pugna capere ciui¬
tatem: & illa quidẽ dic quieuit ut & fũdus
fluminis purgaret᷑. & posset ambulari per
fluuium. Altera uõ die cũ om̃i militia cre¬
dentes ꝑ loca ruinosa muroꝵ ciuitatemĩ¬
trare: uidit muꝵ ex utraq parte fabri¬
catũ. Ille namq sacratissimus homo orõni¬
bus milites coarmauit. & alios urbis ha¬
bitatores. Quo facto & murũ restituit.
& propugnacula fecit quib repelleret ac¬
cedentes. Et hoc nõ ad mirũ ueniẽs egit
sed intra templũ sacratũ dño supplitans

Expanded text:
sent jam etiam illas quas fecerant sublimes sent jam etiam illas quas fecerant sublimes ripas impleri, subito auferentes quas fecerant cataractas, dimiserunt impetum fluminis contra murum, qui vehementis aquae pondus non ferens, est inclinatus et cecidit. Quo facto, ingrediens aqua cum magno impetu, etiam aliam partem muri, unde fluvius solebat exire, cum magna ruina deposuit. Hoc Sapores inspiciens, credidit se sine pugna capere civitatem. Et illa quidem die quievit, ut et fundus fluminis purgaretur, et posset ambulari per fluvium. Altera vero die cum omni militia credens per loca ruinosa murorum civitatem intrare, vidit murum ex utraque parte fabricatum. Ille namque sacratissimus homo orationibus milites coarmavit, et alios urbis habitatores. Quo facto, et murum restituit, et propugnacula fecit, quibus repelleret accedentes. Et hoc non ad murum veniens egit, sed intra templum sacratum Domino supplicans
Abbreviated transcription (Latin):
Uin inter hec saphorus rex ꝑsaꝵ ꝯtra
romanos castra metaret᷑. ꝯstantius cũ
magno exercitu ueniens ad antiochiam:
fugauit hostes. Quod nõ militia roma¬
noꝵ egit. sed deus qui colit᷑ a romanis.
Tropheũ ergo nũc studeo narrare uictõie
Nisi his quã quidam antiochiã nugdoniã
uocant. In termino posita ẽ ꝑsicaꝵ roma
historia ꝯscribere aut enumerare: super¬
uacaneũ iudicaui. Sed unũ tantũ modo
eius opus: causa narrationis exponã. hu¬
ius igit᷑ cuutatẽ romanis subditã: ꝑsarũ
exercitus obsidebat. Et cũ septuaginta diec
iuigit̾ obẜuaret. & multas quidem cepis¬
set̃ ciuitates. plurimaq circa hac molimi¬
na posuisset & uallos atq fossata pro ca¬
pienda urbe fecisset: eam nequaꝙͣ ualuit
optinere. Postea uõ ꝑ se impetũ inigdonii
fluminis ꝓ ciuitatẽ mediam proꝑantis a lõ¬
ge retinentes. & utras ripas eius faciẽtes
celsiores. ut aqua ĩ se collecta cõcresceret.
quoui maiori posset irruere: Cum uidis¬

Expanded text:
nter haec Sapores rex Persarum contra Romanos castra metaretur, Constantius cum magno exercitu veniens Antiochiam, fugavit hostes . Quod non militia Romanorum egit, sed Deus, qui colitur a Romanis. Tropaeum ergo nunc studeo narrare victoriae. Nisibis, quam quidam Antiochiam Mygdoniam vocant, in termino posita est Persicarum historia conscribere aut enumerare supervacaneum judicavi. Sed unum tantummodo ejus opus narrationis causa exponam. Hujus igitur civitatem Romanis subditam Persarum exercitus obsidebat; et cum septuaginta dies jugiter observaret, et multas quidem cepisset civitates, plurimaque circa hanc molimina posuisset et vallos, atque fossata pro capienda urbe fecisset, eam nequaquam valuit obtinere. Postea vero Persae impetum Mygdonii fluminis, per civitatem mediam properantis, a longe retinentes, et utrasque ripas ejus facientes celsiores, ut aqua in se collecta concresceret, quo vi majori posset irruere: cum vidis
Abbreviated transcription (Latin):
qui tante philo sophie exempla reliquerũt.
quib utentes posteri beatissimo & felicissimo
finc potientur. Sed hec quidem sermo ꝓcedens
ut potuero obseruabit. Conuertar nũc ad nar¬
rationem rerũ. cooperatorẽ inuocans dm̃: hinc
ꝗuideni habebit p̾sens scriptura pͥncipium iiii.
sulibis romane quidem eccłie siluestrius
psidebat. Alexendrine aũt alexander. & ĩhrłi¬
morũ macharius. Antiochie uõ que est apud
ordinatus: per sccutionib scilicet prohibẽtib
eloquiis animirantes: custacium dignũ appro¬
bauerunt sede apłica presidere. Et cum esse
ep̃s uicine beroche: cũ in antiochiam transtule¬
runt. Tunc gͦ xp̃iani orientales quidem usq
ad terminos egipti circa libiam commorantes.
nõ presumebant aꝑte ĩ eccłias conuenire: cum
licinius fauorẽ quẽ ĩ cos habuerat ꝑmutasset.
Sed neq per occidentẽ helladici uel macedones
& illirii licenter ĩ religione durabant propter

Expanded text:
qui tantae philosophiae exempla reliquerunt, qui tantae philosophiae exempla reliquerunt, quibus utentes posteri, beatissimo et felicissimo fine potientur. Sed haec quidem sermo procedens, ut potuerit observabit. Convertar nunc ad narrationem rerum, cooperatorem invocans Deum. Hinc enim habebit praesens scriptura principium. sulibus , Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius praesidebat. Alexandrinae autem Alexander, et Hierosolymorum Macarius, Antiochiae vero quae est apud ordinatus, persecutionibus scilicet prohibentibuseloquiis admirantes Eustathium, dignum approbaverunt sedi apostolicae praesidere; et cum esset episcopus vicinae Beroeae, eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quidem usque ad terminos Aegypti circa Libyam commorantes, non praesumebant aperte in ecclesias convenire, cum Licinius favorem quem in eos habuerat permutasset. Sed neque per Occidentem Helladici, vel Macedones, et Illyrici licenter in religione durabant propter
Abbreviated transcription (Latin):
male uoluntatis esse uideatur. Primo namq si¬
cuti dictũ est conscriptorẽ omnia decet ueri¬
tati postponere. deinde dogina ecclesie catho¬
lice ueracissime declarare. quod scilicet ĩueni¬
tur sepe quidem aduersariorũ insidiis impetitũ
& tam̃ quã diuinitus roboratũ in propria mã¬
sisse uirtute. & unuersas eccłias atq populos
ad suam traxisse ueritatẽ. Cum itaq uelleni si
uidebant᷑ notitiam peruenisse de ecclia ĩ roma¬
no imperio constituta. Placuit tanic quantu
ualuero: ut ctiam apud persas & barbaros que
sunt gesta de religione conscribam. Non aũt
ab surdum erit ab historia eccłiastica si in hoc
opere etiã illi referant᷑. qui quondam patres
& p̾ceptores fuere mocħoꝵ. aut qui post cos
per successiones utiles uisi sũt. sicut audiuimꝰ
atq probabiles. Non enĩ aut nos ingrati
esse udebamur taciturnitati tradentes uirtutẽ
eorũ aut illi ex sortes erunt huuis historie

Expanded text:
malae voluntatis esse videatur. Primo namque, simalae voluntatis esse videatur. Primo namque, sicut dictum est, conscriptorem omnia decet veritati postponere, deinde dogma Ecclesiae catholicae veracissime declarare. Quod scilicet invenitur saepe quidem adversariorum insidiis impetitum, et tamen tanquam divinitus roboratum in propria mansisse virtute, et universas Ecclesias et populos ad suam traxisse veritatem. Cum itaque vellem, sividebantur notitiam pervenisse de Ecclesia in Romano imperio constituta placuit tamen, quantum valuero, ut etiam apud Persas et Barbaros quae sunt gesta de religione conscribam. Non autem absurdum erit ab historia ecclesiastica, si in hoc opere etiam illi referantur qui quondam patres et praeceptores fuerunt monachorum, aut qui post eos per successiones utiles visi sunt, sicut audivimus atque probavimus. Non enim aut nos ingrati esse videbimur, taciturnitati tradentes virtutem eorum; aut illi exsortes erunt hujus historiae
Abbreviated transcription (Latin):
alterutros presules cccłiaꝵ singuli. de quib stu¬
debant sius consectatorib scribebant. & per cõ¬
cilia congregati decernebant que uellent. & sibi
contraria sapientes. per absentiã se sepe danina¬
bant. & per tp̃ra pͥncipes ac proceres coꝵ. qua
poterant uirtute flectebant. & sibimet unani¬
mes faciebant ut eorũ consensu recte colere pu¬
tarent᷑. Alii si quidem istis. alii u̾o fauentes
illis: collectionẽ fecerunt epłarum pro herese ꝓ¬
pria directarũ. Et eas sibi contrarias reliq̃runt.
Porro nobis difficile ualde fuit ut ĩueniremus
omnia que de talibus prouenerĩt. Auia u̾o
precipua cura ueritatis habenda est propter
historic puritatem necessariũ mihi uisum ẽ etiã
literas huiusmodi ut fuit possibile perscrutari.
Si igitur etiã seditiones eccłiasticas ĩter alteru¬
tros gestas de p̃sulatu uel de honore primatus
propric hereseos explanauero: nõ graue aut

Expanded text:
alterutros. Praesules Ecclesiarum, singuli de quibus stualterutros. Praesules Ecclesiarum, singuli de quibus studebant suis consectatoribus scribebant, et per concilia congregati decernebant quae vellent; et sibi contraria sapientes, per absentiam se saepe damnabant; et per tempora principes ac proceres eorum, qua poterant virtute flectebant, et sibimet unanimes faciebant, ut eorum consensu recta colere putarentur. Alii siquidem istis, alii vero faventes illis, collectionem fecerunt epistolarum pro haeresi propria directarum, et eas sibi contrarias reliquerunt. Porro nobis difficile valde fuit ut inveniremus omnia quae de talibus provenerunt. Quia vero praecipua cura veritatis habenda est, propter historiae puritatem, necessarium mihi visum est etiam litteras hujusmodi, ut fuit 207 possibile, perscrutari. Si igitur etiam seditiones ecclesiasticas inter alterutros gestas de praesulatu vel de honore primatus, propriae haereseos explanavero, non grave aut
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa memorabo causas quib ĩterfu &
ab scientib aut contemplantib eas auduu tam
ĩ nr̃a ꝙͣ ante nr̃am generationẽ gestas. Cetero¬
rum uõ explanabo notitiam ex legibus positis
causa religionis. & ex conciliis per tempora cõ¬
stitutis. ac nouitatibus factis. & impialib atq
sacerdotũ epłis. quarũ alie quidem hactenus
in palatiis cceliisq custodiunt᷑. Alie u̾o passim
potius complecti ĩ hoc opere melius approbaui
propter magnitudinẽ lectionis: ut sensus carũ
brciuter indicet᷑. Nisi forte quedam uenire
possit in dubium. pro quib apud multos ẽ
diuersa sententia. Tune enĩ si quãlibet scriptu¬
ram ĩuenire potuero: propter probationẽ ueri¬
tatis eam ponere nõ omitto. Ut aut nullus ꝑ¬
ignoratione rer accuset mendacem esse cõscri¬
ptionem. contrarias legendo forsan eplas: Saẽ¬
dum est qm̃ occasione dogmatis arriani. &
corũ qui postea sunt aborti discordantes ĩter

Expanded text:
Quocirca memorabo causas quibus interfui, et Quocirca memorabo causas quibus interfui, et a scientibus aut contemplantibus eas audivi, tam in nostra quam ante nostram generationem gestas. Caeterorum vero explanabo notitiam ex legibus positis causa religionis, et ex conciliis per tempora constitutis, ac novitatibus factis, et imperialibus, atque sacerdotum epistolis, quarum aliae quidem hactenus in palatiis ecclesiisque custodiuntur, aliae vero passim potius complecti in hoc opere melius approbavi propter magnitudinem lectionis, ut sensus earum breviter indicetur: nisi forte quaedam venire possint in dubium, pro quibus apud multos est diversa sententia. Tunc enim, si quamlibet scripturam invenire potuero, propter probationem veritatis eam ponere non omitto. Ut autem nullus ignoratione rerum accuset mendacem esse conscriptionem, contrarias legendo forsan epistolas, sciendum est quoniam occasione dogmatis Ariani et eorum qui postea sunt oborti, discordantes inter
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitari studio ut multai grecoꝵ &ᵈ probatis¬
simi conscriptores circa talia laborassent scri¬
bendi habentes ingenium: Me uero uim mec
nõ inferre nature & historie eccłiastice gesta
ennarrare. Ncor enĩ qm̃ argumento rei huiꝰ
nõ ab hominib instituto conscriptor quoq ĩo¬
pinabiliter apparebit nõ in ops deo. Nisus & eĩ¬
sum pͥmo quidem hoc opus ab origine mundi
digerere. sed considerans qm̃ & alii talia fecerũt
usq ad tempus suũ. idest elemens & egisippus¬
uiri sapientissimi successionẽ scquentes apłoru
africanusq conscriptor. & eusebius cog̾mine
pamphili. uir in diuinis scripturis & grecoꝵ
poctis atq rectorib perscrutator cruditissimꝰ
Tunc ego quecũq ĩ eccliis ꝯtigerunt post xp̃i
ascensionẽ ad celos. usq ad licinii deiectionẽ col¬
ligens ĩ duob redegi libris. Nunc aũt fauente
deo que postra prouenerũt: aperire temptabo

Expanded text:
nobilitari studio, ut multi Graecorum et probatisnobilitari studio, ut multi Graecorum et probatissimi conscriptores circa talia laborassent, scribendi habentes ingenium: me vero vim meae non inferre naturae, et historiae ecclesiasticae gesta narrare. Reor enim quoniam argumento rei hujus non ab hominibus instituto, conscriptor quoque inopinabiliter apparebit non inops Deo. Nisus sum etenim primo quidem hoc opus ab origine mundi dirigere  ed., digerere: sed considerans quoniam et alii talia fecerunt usque ad tempus suum, id est, Clemens et Egesippus sapientissimi, successionem sequentes apostolorum, Africanusque conscriptor, et Eusebius cognomine Pamphili, vir in divinis Scripturis et Graecorum poetis atque rhetoribus perscrutator eruditissimus: tunc ego quaecunque in Ecclesiis contigerunt post Christi ascensionem ad coelos, usque ad Licinii dejectionem colligens, in duobus redegi libris: nunc autem, favente Deo, quae postea provenerunt, aperire tentabo.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habuerint. neq uerbis aut probationibus
philosophicis uterent᷑ ad suadendũ. tamen nõ
ob hoc minus studiũ fuit cis. Sed exuti substã¬
tiis & bona propria cõtemnẽtes atq nudati. &
uelut ĩ aliis corporib plurima pessimaq tor¬
menta suscipientes. Et neq ciuitatum populis
sum missi. neq uidicũ blandimentis ĩliciti. neq
terrorib forte deterriti. clarum fecerũt uniuer¬
sis. Quoniam pro maximis p̾miis huiusmo¬
di certamina sustinerent: qua propter neque
suasione uerborũ opus crat dum per domos &
ciuitates ad credendũ res ipse compellerẽt: que
nequaꝙͣ primitus uidebant᷑ audite.
Enta ergo diuina atq mirabili mutatiõe
in orbemꝰ terraꝵ facta. ita ut & prior
religio & leges patrie spernerent᷑: crudele ni¬
mis erit. casidoniũ quidem aprum. & mara¬
thoniũ taurum. & alia similia per prouintias
& ciuitates facta aut fabulis deuulgata. tãto

Expanded text:
non habuerint, neque verbis aut probationibus non habuerint, neque verbis aut probationibus philosophicis uterentur, ad suadendum tamen non ob hoc minus studium fuit eis; sed exuti substantiis, et bona propria contemnentes atque nudati, et velut in aliis corporibus plurima pessimaque tormenta suscipientes, et neque civitatum populis submissi, neque judicum blandimentis illecti, neque terroribus forte deterriti, clarum fecerunt universis quoniam pro maximis praemiis hujusmodi certamina sustinerent. Quapropter neque suasione verborum opus erat, dum per domos et civitates ad credendum res ipsae compellerent quae nequaquam primitus videbantur auditae.atque mirabili mutatione in orbe terrarum facta, ita ut et prior religio, et leges patriae spernerentur, crudele nimis erat Calydonium quidem aprum, et Marathonium taurum, et alia his similia per provincias et civitates facta, aut fabulis divulgata, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
precipiu huius modi prophetias ĩtellexerũt. ple¬
rumq metricas existentes & disertiorib u̾bis
prolatas ad populũ. Erat itaq sicuti mͥ uidet᷑
superne prouidentie ut ad cõcordiam futuroꝵ.
nõ solum propriis prophetie uentura cõmutterẽ¬
tur. sed ctiam ex parte gentilib. Ueluti si quis
melodie compositor propter utilitatem pegrini
soni alias cordas plectro discurrat. aut sũp eas
que sunt adiciat alias. Hebrei si quidem pluri¬
bus & manifestiorib prophetiis utentes ĩ p̃sen¬
tia xp̃i minores sunt ĩuenti quã greci. S neq
hoc extra rationẽ udebit᷑ cur ex aliis gentib
tantũ ecclesia crediderit. pͥmũ quidem quoniã
deo gratum est ex miraculis nasci mutationes
ĩ diuinis maximisq negotiis. deinde qr nõ for¬
tuitis uirtutibus presulũ cius ab initio disperata
repperitur esse religio. Nam licet lingã ad elo¬
cutionem aut pulchritudinẽ sermonis diẜtam

Expanded text:
praecipue hujusmodi prophetias intellexerunt, plepraecipue hujusmodi prophetias intellexerunt, plerumque metricas existentes, et disertioribus verbis prolatas ad populum. Erat itaque, sicut mihi videtur, supernae providentiae ut ad concordiam futurorum non solum propriis prophetis ventura committerentur, sed etiam ex parte gentilibus, veluti si quis melodiae compositor, propter utilitatem peregrini soni alias chordas plectro discurrat, aut super eas quae sunt alias adjiciat. Hebraei siquidem pluribus et manifestioribus prophetiis utentes, in praesentia Christi minores sunt inventi quam Graeci. Sed neque hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus tantum Ecclesia crediderit. Primum quidem, quoniam Deo gratum est, ex miraculis nasci mutationes in divinis maximisque negotiis; deinde quia non fortuitis virtutibus praesulum ejus ab initio desperata reperitur esse religio. Nam licet linguam ad elocutionem aut pulchritudinem sermonis disertam
Abbreviated transcription (Latin):
filius atq sacerdos uir apud iudeos nobilis
testis de ueritate xp̃i. uocare namq eũ uirũ
nõ audet tanꝙͣ factorem ĩsignium operum
magistrumq ẜmonũ ueratium. xp̃m uero ⁊¬
aperte nominat. & pena crucis ad iudicatu
& tertia die apparuisse uiuum. & alia de eo¬
ne. atq gentem ab eo nominatã nequaquas
defecisse testatur. Et mihi uudetur quoniam hec
referens quasi clamare uidetur opibus dm̃ esse
xp̃m. rerũ quippe miraculis obstupescens.C.ũ
aũt hoc dixisset etiam ip̃c medius transcucurrit.
In nullo tamen contradicens credentib ĩ cum.
potiusq consentiens. Hec igitur cogitanti mihi
digne mirabile uisum est hẽbreos ctiam ante a¬
alios homines ad xp̃ianitatem nõ potiusse con¬
uerti. Nam licet sibilla & alia responsa apud
gentiles ea que ĩ xp̃o erant uentura predixerĩt.
nõ tñ ob hoc omnes greci de ĩcredulitate culpã¬
di sunt. Fauci namq qui udebant᷑ cruditiores

Expanded text:
filius atque sacerdos, vir apud Judaeos nobilissfilius atque sacerdos, vir apud Judaeos nobilisstestis de veritate Christi . Vocare namque eum virum non audet, tanquam factorem insignium operum magistrumque sermonum veracium: Christum vero aperte nominat, et poenae crucis adjudicatum, et tertia die apparuisse vivum, et alia dilectione, atque gentem ab eo nominatam nequaquam defecisse testatur. Et mihi videtur quoniam haec referens, quasi clamare videtur operibus Deum esse Christum, rerum miraculis obstupescens. Cum autem hoc dixisset, etiam medius ipse transcurrit: in nullo tamen contradicens credentibus in eum, potiusque consentiens. Haec igitur cogitanti mihi digne mirabile visum est Hebraeos etiam ante alios homines ad Christianitatem non potuisse converti. Nam licet Sibylla et alia responsa apud gentiles ea quae in Christo erant ventura praedixerint, non tamen ob hoc omnes Graeci de incredulitate culpandi sunt. Pauci namque, qui videbantur eruditiores,
Abbreviated transcription (Latin):
dei esse promeruit. Isaach eius filus imitatio¬
ne sacrifitii honoratus est. tipo crucis a pr̃e
iunctus & oblatus altari. sicuti contigit & ĩ
xp̃i fieri passione ut aiunt qui scripturas
sacras ĩ tegerrime collegerũt. Iacob aũt expe¬
ctationem gentium ĩ eo tunc existentẽ: nec
nõ & tempus quo uenit. p̾nuntiauit ubi ait.
Tunc deficere duces hebreorũ ex genere ude
pͥncipis tribus cius. Significabat aũt pͥncipa¬
tum herodis qui cũ idumcus esset genere
paterno. arabs aũt a matre cõmissa est ei
gens iudeorũ a senatu romano & cesare si¬
mul augusto. Sed etiam quidam alioꝵ pro
illum sacrum ĩeffabilemq conceptũ. & ma¬
trem post partum uirginem ꝑmanentẽ: &
genus. & patriam. Aliĩ uõ passionẽ. & resur¬
rectionem a mortus. & ascensionẽ in celos.
& euentũ singulaꝵ p̃signauerũt rerum. sed
hec quidem eoi ignorasse scire poterit qui sa¬
cris libris incunibit. Ioseppus aũt mathathie

Expanded text:
Dei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatioDei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatione sacrificii honoratus est, typo crucis a patre vinctus et oblatus altari , sicuti contigit et in Christi passione fieri, ut aiunt qui Scripturas sacras integerrime collegerunt. Jacob autem exspectationem gentium in eo nunc existentem, nec non et tempus quo venit praenuntiavit , ubi ait tunc deficere duces Hebraeorum ex genere Judae principis ejus tribus. Significabat autem principatum 206 Herodis, qui cum Idumaeus esset genere paterno, Arabs autem a matre, commissa est ei gens Judaeorum a senatu Romano et Caesare simul Augusto. Sed etiam quidam aliorum prillum sacrum ineffabilemque conceptum, et matrem post partum virginem permanentem, et genus, et patriam; alii vero passionem, et resurrectionem a mortuis, et ascensionem in coelos, et eventum singularum praesignaverunt rerum. Sed haec quidem eos non ignorasse scire poterit qui sacris litteris incumbit. Josephus autem Matthathiae
Abbreviated transcription (Latin):
gratiano & ualentiniano fr̃ibus acta sũt: uł
ad tempora imperii iocundissimi auitui tħo¬
dosii. qño scilicet ur̃ clementissime pͥncipum
sacratissimus pater arcadiuo paterno suecedẽs¬
imperio: una cum piissimo patruo tuo honorio
romanorũ orbem gubernare sortitus est. No¬
num uõ librũ xp̃iano ac uenerabili ur̃o apici
dedicaui quem deus sempiterne custodiat ma¬
gna nimitate ĩ conuertibili hostibus p̃ualente.
& habentem sub pedibus uniuersos. & ad filio¬
rum filios pium imꝑium diligentem annuẽte
xp̃o. cum quo deo & patri gloria. una cu
sc̃o sp̃u in secula scculoꝵ amen.Salamer¬
Ogitatio mihi aliqñ prouenit.cur pu¬
tas aliis quidem hominib uelotior fuit
cum ab initio diuina mandata perceperint:
ctiam de xp̃i presentia & quomõ hec forẽt
ante ꝙͣ fierent didicerint per propħas. Abra¬
ham & enim pͥnceps eorũ generis. & cir¬
cuncisionis existens ĩspector. & conuiua filii

Expanded text:
Gratiano et Valentiniano fratribus acta sunt usque Gratiano et Valentiniano fratribus acta sunt usque ad tempora imperii jucundissimi avi tui Theodosii: quando scilicet vester, clementissime principum, sacratissimus pater Arcadius paterno succedensimperio, una cum piissimo patruo tuo Honorio Romanum orbem gubernare sortitus est. Nonum vero librum Christiano ac venerabili vestro apici dedicavi, quem Deus sempiterne custodiat magnanimitate incovertibili hostibus praevalentem, et habentem sub pedibus universos, et ad filiorum filios pium imperium dirigentem, annuente Christo, cum quo et Deo Patri gloria una cum sancto Spiritu in saecula saeculorum, AmeCogitatio mihi aliquando provenit, cur, putas, aliis quidem hominibus velocior fuit cum ab initio divina mandata perceperint etiam de Christi praesentia, et quomodo haec forent, antequam fierent, didicerint per prophetas. Ahraham etenim princeps eorum generis et circumcisionis existens, inspector et conviva Filii