comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ lib̾tatis cã facta dellissime ⁊
diffinu̾tur q̃ ita imponũtur lib̾to
ut si prõnũ lib̾tus offenderit pe¬
tantur ab eo. semꝑꝙ sit metu ex
In sũma si in ouenienti inpositu
dicendũ est exceptõni locũ facere
s si pꝰ int̾uallũ ht̃ qͥdẽ dubitati¬
onẽ. qr nemo cogebat eũ hoc pro
parent lib̾tũ metu solo. uł nimi¬
a prõni reu̾entia ita se subiecisse.
ret. ¶Si hou̾ande lib̾tatis causa
societare᷑ lbtus cũ prõno cohier̃.
⁊ prõnus cũ lib̾to ꝓ sots̃ agat. an
hec exceptõ sit nect̾ia ⁊ puto ip̃o
iure tutũ ẽe lib̾tũ adu̾sus exac¬
tionẽ patroni. ¶ Exceptiones
honerande lib̾tatis cã. sic̃ ⁊ cet̾as¬
exceprõnes fideussori ñ et̃ deneg¬
andas. sciendũ est nͨ ei quidem qͥ
rogatu liberti reus factus esb. set
⁊ ip̃i lib̃to siue ꝓcunator ad defẽ¬
dendũ a reo datus fuerit siue h¬
heres exstitĩt̾ cũ enĩ id ꝓpositum

Expanded text:
autem libertatautem libertatdefiniuntur, quae ita imponuntur, ut, si patronum libertus offenderit, petantur ab eo semperque sit metu exaIn summa si in continenti impositum endum est exceptioni locum facere. sed si post intervallum, habet quidem dubitationem, quia nemo eum cogebat hoc prompareat libertum metu solo vel nimia patrono reverentia ita se subiecisse, ret. Si libertatis causa societatem libertus cum patrono coierit et patronus cum liberto prohaec exceptio sit necessaria? et puto ipso iure tutum esse libertum aduersus exactionem patroni. Exceptionem onerandae libertatis causa, sicut et ceteras fideiussori non esse denegandas sciendum est, nec ei quidem, qui rogatu liberti reus factus est: sed et ipsi liberto, siue procurator ad defendendum a reo datus fuerit siue heres ei exstiterit. cum enim propositum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ adu̾sariũ de cã sua fecerit
deferendo ei iusiurandũ. ¶ Si pu.
sine tutoreis aucͭ ͤ detulent iusiurs¬
dũ. dicemus non obstare exceptio¬
neꝰ istam. nͥ tutore. aꝑccore in iudicio
delatõ facta sit. ¶ Si petitor sim¬
di iusiurandũ detulerit adu̾sario
ut si auctor eius iurass saũ fun¬
dũ se tradidisse. ab ea otrou̾sia dis¬
cessuris se exceptõ possõri fundi
dabitur. ¶Si fideinssor iurau̾it
siquidem de ꝑsona sua tm̃ iurauit
reo. si u̾o ĩ rem iurauit dabit᷑ exte¬
ptio reo qͦ. ¶Si manumisero eum
seruũ qui negõtia mea gesserat in
seruitute. deiñ stipulatus fu̾o ab eo
qͥ negotia mea gesserit quictp ob eã
rem si cũc lib̾ fuiss eũ mͥ dare oꝑ¬
teret id dari. deuĩ ex stipulatu a¬
gam non sũmoueri me exceptõne
n enĩ honeratũ se hoc noĩe pͭ q̃ri
libtus si iucrũ abruptã ex ͦ re prõ¬
ni non faciat. ¶ Que honerande
lib̾tatis cã stipulatus sum a lib̾to
exigere non possum. honerande

Expanded text:
ium suum de causa sua fecerit deferendo ei iusiurandum. Si pupillus sine tutoris auctoritate detulerit iusiurandum, dicemus non obstare exceptionem istam, nisi tutore auctore in iudicio delatio facta sit. Si petitor di iusiurandum detulerit aduersario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controuersia discessurum se, exceptio possessori fundi dabitur. Si Fideiussor iurauit, si quidem de sua persona tantum iurauit, roderit: si uero in rem iurauit, dabitur exceptio reo quoque. Si manumisero eum seruum, qui negotia mea gesserat in seruitute, deinde stipulatus ab eo fuero, quod negotia mea gesserit, quidquid ob eam rem, si tunc liber fuisset, eum mihi dare oporteret, id dari, deinde ex stipulatu agam, non summoueri me exceptione: neque enim oneratum se hoc nomine potest queri libertus, si lucrum abruptum ex re patroni non faciat. Quae onerandae libertatis causa stipulatus sum, a liberto exigere non possum. onerandae
Abbreviated transcription (Latin):
tu petentes doli exceptione itmo
euentũ ꝯgnitõnis ꝑgant petẽ exce¬
ꝑtõne doli mali posse sũmoueri.¬
¶Marito ⁊ filio coĩ ex ꝑte dimidia
scriptis h̃̾edib filiam suam ex pͥore
natam m̾m̾o ita heredem ĩstituit᷑
menia filia mea exsex unciis mͥhe
res esto. sicũ coheredib tius ꝑtem
rõnẽ fet̾is ꝓ mea portione in die
mortis mee eiꝰ actus qui pendet᷑
ex tutela tua qmͣ ticius pat̾ meus
auus tuus admĩstrauit. q̃sitũ ẽ an
sub ea condicõne instituta filia ess
si obmmitt̾et heclitatẽ uti saluam
tutele accionẽ hrẽt. legataꝙ sibi
a mrẽ data consequi possit . R. scd̾m¬

Expanded text:
tu petentes doli exceptione summotu petentes doli exceptione summoeuentum cognitionis pergant petere, exceptione doli mali posse summoueri.Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita heredem instituit: 'Maeuia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem feceris pro mea portione in diem mortis meae eius actus, qui pendet ex tutela tua, quam Titius pater meus, auus tuus administrauit'. quaesitum est, an, quia sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata sibi a matre data consequi possit. res
Abbreviated transcription (Latin):
serat. et pactus erat ut ip̃e ałe̾t
filiam suam. eiusq homines. Idẽ
hõ rusticanus gu̾o scripsit. q̃ĩ usu¬
ras p̃t̾itas ex dotis ꝓmissione q̃si¬
tũ ẽ cũ ip̃e filiã suã exibu̾it ⁊ mari¬
tus nullã impensã fecerit. an ex cp̃.¬
rographo ex stipulatu agenti geno
exceptio obstare debeat. R Sint
tioni. ¶ Ans nepotib ex filia¬
legauit singulis centena. ⁊ adiecit
hec u̾ba ignoscite. Nam potueram
amplius uobis relinq̃re nisi fron¬
uncti face̾ uideat᷑. ⁊ an doli mali
exceptõne sũmoueatur R̾. excepti¬
onẽ obstaturã. ¶ Ex qͣdrante
heres scriptus. ex coherede ex do¬
drante instituto emit portionẽ
certa qnͣtitate ex qua aliam sum¬
mam ĩ noĩb ex kalendario utida¬
ret scipulanti spopondit defunc¬
to uenditore hereditatis falsũ
testm̃ cepticius accusare ꝑcepit
⁊ heditatẽ ab emptore petit.⁊
nequid ex ea minueret spetra¬
uit q̃sitũ est falsi ꝯgnitione
pendente an heredes ex stipłã¬

Expanded text:
serat et pactus erat, ut ipse aleret filiam suam eiusque omnes: idem homo rusticanus genero scripsit quasi usuras praeteritas ex dotis promissione: quaesitum est, cum ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam impensam fecerit, an ex chirographo ex stipulatu agenti genero exceptio obstare debeat. responditioni. Avus nepotiblegauit singulis centena et adiecit ha‹e›c uerba: 'Ignoscite, nam potueram uobis amplius relinquere, nisi me Fronuncti facere uideatur et doli mali exceptione summoveatur. respondit exceptionem obstaturam. Ex quadrante heres scriptus a coherede ex dodrante instituto emit portionem certa quantitate, ex qua aliquam summam in nominibus ex kalendario uti daret, stipulanti spopondit: defuncto venditore hereditatis falsum testamentum Septicius accusare coepit et hereditatem ab emptore petine quid ex ea minueret, impetrauit: quaesitum est, cognitione falsi pendente an heredes ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
lit prĩs iussu eam ꝓmisit ualet do¬
natõ. ꝑiñ acisi ꝑ fideuissores dediss
Si u̾o pat̃ donat᷑urus ticio peccũam
iusserit filiũ suũ eã ꝓmitt̾e pot̾it
dici int̾ee̾ debitor fuiꝰ prĩ suo fui̾t
nec ne. nẽc si tm̃dem filius prĩ debu¬
it qnͣtũ ꝓmisit uałe donatõ ĩtelł

Expanded text:
ssu eam promisit, valet donatio, perinde ac si fideiussorem dedisset. Si vero pater donaturus Titio pecuniam iusserit filium suum eam promittere, poterit dici interesse, debitor filius patri suo fuerit nec ne: nam si tantumdem filius patri debuit, quantum promisit, valere dona
Abbreviated transcription (Latin):
Aauł.ł. Donatõnesꝰ plures t̃
Dat aliquis ea mente ut statur
uelit accipientis fieri ne ullo taũ
ad se uelit reu̾ti.⁊ pp̾ nullã aliam
cãm facit qmͣ ut liberalitatẽ ⁊ mu¬
nificentiam exexteat . ħ ꝓprie do¬
natio applłatur. ¶Dat aliquis
ut tũc demũ accipientis fiat tũ
aliquid secutũ fu̾i̾t. ħ ñ ꝓpͥe don¬
atio applłabitur. s totahec do¬
natio sub condicõne est. ¶ Idem
cũ ip̾e ea mente dat ut statim
lit ad se reu̾ti. H non ꝓprie do¬
natõ dr̃. s totũ hec donatio est
q̃ sub ꝯdicõne resoluitur. qͣlis est
mortis cã donatõ. Igit᷑ cũ dñis it᷑¬
sponsũ sꝑonsũ ⁊ sponsam donati¬
onẽ uale ꝓpͥa applłatõne utiniur
ciscitur. Qui lib̾alitatis grã aliꝙͥdat
ut ꝯfestim faciat accipientis. nec
uelit. cũ uo̾ dm̃is si hac m̃te donat᷑
sponsus sponse ut nuptiis ñ se¬
cutis respẽs auferatur posse re¬
peti ñ ꝯtrariũ pͥoris dñs. set̾
concedimꝰ int̾ eas ꝑsonas fieri do¬

Expanded text:
um.Donationes complures sunt. dat aliquis ea mente, ut statim uelit accipientis fieri nec ullo casu ad se reuerti, et propter nullam aliam causam facit, quam ut liberalitatem et munificentiam exerceat: haec proprie donatio appellatur. dat aliquis, ut tunc demum accipientis fiat, cum aliquid secutum fuerit: non proprie donatio appellabitur, sed totum hoc donatio sub condicione est. item cum quis ea mente dat, ut statim lit ad se ‹r›euerti, non proprie donatio dicitur, sed totum hoc donatio est, quae sub condicione soluatur. qualis est mortis causa donatio.Igitur cum dicimus inter sponsum et sponsam donationem ualere, propria appellatione utimur ciscitur, qui liberalitatis gratia aliquid dat, ut confestim faciat accipientis nec velit. cum vero dicimus, si hac mente donat sponsus sponsae, ut nuptiis non secutis res auferatur, posse repeti, non contrarium priori dicimus, sed concedimus inter eas personas fieri do
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑im stichũ em̾e ꝓposu̾it dix̾im
in hoc ei dare ut stic̾ em̾̃et cana
magis donationis qmͣ ꝯditio dande petͥ¬
cunie ẽstimari debebit ⁊ mortuo sticho

Expanded text:
interim Stichum emere proposuerat, dixerim in hoc me dare, ut Stichum emeret, causa magis donationis quam condicio dandae pecuniae existimari debebit et mortuo Sticho
Abbreviated transcription (Latin):
dampnand̾. et ex re ꝯstituendum
hoc. Nam si gladiũ strixit. et ĩ eos
ꝑcusserit ĩdubitate occidendi aso
id eũ amisisse. s si clam uł ui per¬
cusserit aut cucuma in rixsi qmͣuis
ferro ꝑcusserit. tñ non occidendi a¬
nimo leniendam penam eiꝰ qdͥ ĩ rix¬
a casu mag̃ qmͣ in uoluntate ho¬
micidiũ admisit. ¶Itẽ duus a¬
drianus rescripsit es̃i qui stuprũ
sibi uł suis ꝑ uim inferentem
occidit dimit᷑tendũ. s et ĩ eũ qͥ
uxorẽ dep̾hensam in adult̾io occi¬
dit diuꝰ piꝰ leuiorẽ penam irrog¬
andam eẽ rescripsit. et humiliorẽ
loco poĩtũ in exlliũ ꝑpetuũ dari
iussit in aliqͣ dignitate poĩtum
ad tempus relegari

Expanded text:
damnandum: et ex re constituendum damnandum: et ex re constituendum hoc: nam si gladium stri‹n›xerit et in eo percusserit, indubitate occidendi animo id eum admisisse: sed si claui percussit aut cuccuma in rixa, quamuis ferro percusserit, tamen non occidendi animo. leniendam poenam eius, qui in rixa casu magis quam uoluntate homicidium admisit. Item diuus Hadrianus rescripsit eum, qui stuprum sibi uel suis per uim inferentem occidit, dimittendum. Sed et in eum, qui uxorem deprehensam in adulterio occidit, diuus Pius leuiorem poenam irrogandam esse scripsit, et humiliore loco positum in exilium perpetuum dari iussit, in aliqua dignitate positum ad tempus relegari
Abbreviated transcription (Latin):
od̃.ł. Si creoditor sã aut . iudi¬
cis res debitoris occupet hcͣ lege
tonetur. et t̾ria parte bonoꝵ milta¬
tur. ⁊ ĩfamis sit ad legẽ corueliã
de siccariis ⁊ ueneficiis. R.¬
ac.R Lege cormelia de siccari¬
furti ue faciendi cã cũ telo ambula
publico ue iudicõ p̃eẽt oꝑã dedisse
quo quis falsũ iudicatũ ꝓficẽtur
ut qͥs ĩnocens ꝯueniretur ⁊dẽpra¬
retur. ¶Pret̾ea tenetur qͥ hoĩs
necandi cã uenenũ ꝯfecerit ded̾tt
quiꝙ ne malũ testimoniũ dolo . in.
dixeruit. quo qus priͦ. tudicõ rei
appitalis dampnaret᷑ qͥ ue magñatus
iudex ue q̃onis sb capitalẽ cãm pe¬
cuniam q acceꝑit ut publica lege re¬
us fieret. ⁊ qͥ hominẽ occid̾it punit᷑
non hĩta differentia cuiꝰ ꝯdicõnis
hoiẽm int̾emit. ¶ Biuus adrianꝰ
rescripsit. eũ qui hoĩem occid̾it. si ñ
occidendi aĩo hoc admisit absolui
posse. ⁊ qui hoĩem non occid̾it. set
uulnerauit ut octidat ꝓ homicida

Expanded text:
oenis Si creditor sine auctoritate iudicis res debitoris occupet, hac lege tenetur et tertia parte bonorum multatur et infamis fit. VIII AD LEGEM CORNELIAM DE SICARIIS ET VENEFICIS Ad legem Corneliam de sicarifurtiue faciendi cum telo fuerit, publicove iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum iudicium profiteretur, ut quis innocens conveniretur condemnaretur. Praeterea tenetur, qui hominis necandi causa venenum confecerit dederit: quive falsum testimonium dolo malo dixerit quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quiue magistratus iudexue quaestionis ‹o›b capitalem causam pecuniam acceperit ut publica lege reus fieret. Et qui hominem occiderit, punitur non habita differentia, cuius condicionis hominem interemit. Dii hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse, et qui hominem non occidit, sed uulnerauit, ut occidat, pro homicida
Abbreviated transcription (Latin):
austratꝰ ł. ¶ reditores si adu̾s
debitores suos agant ꝑ iudicem
id ꝙ deberi sibi putat respõsc̾e de¬
bent. Alioqͥn si in rẽ debitoris sui
intrauerint id nullo cõcedente di¬
uus macħ. detreuit ius crediti eo
non hr̃e. u̾ba decreti ħ sunt optim̃
est ut siquas putas te hr̃e peticio¬
nes actionib exꝑiaris. Int̾im ille

Expanded text:
us. Creditores si aduersus debitores suos agant, per iudicem id, quod deberi sibi putant, reposcere debent: alioquin si in rem debitoris sui intrauerint id nullo concedente, diuus Marcus decreuit ius crediti eos non habere. uerba decreti haec sunt. 'Optimum est, ut, si quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris:
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽe cũ mart̾. dic̾et uim nullam
fieri cesar dixit. tu uim putus ẽe
solũ si hoĩes uulnẽtur. Ius enĩet¬
tunc quociens quidid ꝙ deb̾e sibi
putat. ñ ꝑ iudicẽ reposcit ñ puto¬

Expanded text:
 Cum Martianus diceret: vim nullam feci, Cesar dixit: tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur. Vis est quoties quis id, quod deberi sibi putat, non per iudicem reposcit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eum qͥ in alieno solo edificium
exstruxĩt ñ alias sũptus ꝯsequi
posse quãsi possideat. ⁊ ab eo dñs
soli rem uendicet. sçilic opposita
doli mali exceptõne.
noiẽ ꝯdempnatus id p̾diũ qđ
euictũ est. ⁊ omĩa p̃stare ꝑatus
est q̃ iure empti ꝯtinentur. q̃ ro
an agentẽ emptorem ex cã iudi
Iudicẽ aũ existimaturũ ut ꝓ dam¬
pius emptori satisfaciat.
ermog̃ .ł. Ei debitor a furioso
delegatus creditori eiꝰ soluat quẽ
compet̾e mentis ẽẽ excistimabat¬
⁊ ita it̾m cũ eo agatur exceptõne
doli ĩ id ꝙ in rem furiosi si ꝓces¬
sit defendit᷑.

Expanded text:
o solo aedificium extruxerit, non alias sumptus consequi posse, quam possideat et ab eo dominus soli rem uindicet, scilicet opposita doli mali exceptione. nomine condemnatus id praedium, quod euictum est, et omnia praestare paratus est, quae iure empti continentur: quaero, an agentem emptorem exceptione eiudicem autem aestimaturum, ut pro damnis emptori satisfiat.omarum. Si debitor a furioso delegatus creditori eius soluat, quem compotem mentis esse existimabat, et ita cum eo agatur: exceptione doli in id, quod in rem furiosi processit, defendit
Abbreviated transcription (Latin):
qui uendidit agit adu̾sus dum̃
eandem cam ẽẽ pedius ait eius
qui negotiũ nr̃m gerens nendidit.
¶Si eum uolebat mͥ donare supͣ
legatimũ modũ delegauo c̾dito¬
ri meo ñ pot̾it adu̾sus petẽtem
uti exceptione. qm̃ creditor re
petit qn eadẽ cã est martius
qui suo noĩe agit: Nũquid gͦ. nec
dedolo mulienis excipiendũ sit adu̾¬
sus maritũ qui dotẽ petit ñ duc¬
turus uxorẽ nisi dotẽ accepisset
nisi iam adu̾terit. Itacẜ condicõ¬
ne tenur debitor qui delegauit
ul mulier̾ ut lib̾et debitorẽ uł
si soluerit ut pet᷑. ei reddatur.
¶Non sicut de dolo actã c̾to tp̃r
finitur.ita ⁊̃ exceptio eodẽ tp̃r
agitur non hãt potestatẽ qñ
ueniatur.
asus .ł. Si oꝑa creditoris
acciderit ut debitor petãm ꝙͣ
soluturus erat ꝑderet exceptõe
doli mali creditor remonebit᷑. Idẽ
ẽ ⁊ si c̾clitori eiꝰ nũatã petuniam
ratam creditor ñ hãt.¬
Ip̃ . ł uł. ait si pecuniã ꝙͣ

Expanded text:
qui vendidit agit adversus dominum. qui vendidit agit adversus dominum. eandem causam esse Pedius ait eius, qui negotium nostrum gerens vendidit. Si eum, qui volebat mihi donare supra legitimum modum, delegavero creditori meo, non poterit adversus petentem uti exceptione, quoniam creditor suum petit. in eadem causa est maritus: qui suo nomine agit. numquid ergo nec de dolo mulieris excipiendum sit aduersus maritum, qui dotem petit, non ducturus uxorem, nisi dotem accepisset? nisi iam diuertit. itaque condictione tenetur debitor qui delegauit uel mulier, ut uel liberet debitorem uel, si soluit, ut pecunia ei reddatur. non sicut de dolo actio certo tempore finitur, ita etiam exceptio eodem tempoagitur non habeat potestatem, quando conueniatur.ale. Si opera creditoris acciderit, ut debitor pecuniam, quam soluturus erat, perderet, exceptione doli mali creditor remouebitur. idem est et si creditori eius numeratam pecuniam ratam creditor non haait: si pecuniam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
heres. doli exceptõne sũmouebit᷑. ꝑ
Expedit. i legatario potiꝰ retin̾e
sũmam.qm mitti in possõnẽ rex
h̾editariarum. ¶Si cui legata
sit uia. ⁊ is lege falcidia locũ hñte
totam eam uendicet non oblata es¬
timatione qͣite ꝑtis. sũmou̾i eum
dili exceptione. Marcelł. ait. qm̃ su¬
o cõmodo heres consulit. ¶Si do¬
naui alicui rem. nec tradido. ⁊ ille
cui donaui ñ tͣclita possõne ĩ eo loco
me rem donatã ⁊ ego excipiam cꝑ
supͣ legitumũ modũ facta ẽ. an
dobo replicandũ est  ͤdolo enĩ feci
qui passus sũ eum elificare. ⁊ nõ
reddo impensas. ¶Accorisq exi¬
gendis petunus p̃positus ẽ. ⁊ post̾i¬
ordobas dnõ nocebit. ¶ Si seriusᷤᷤ
uenit ab eo cui hoc dñs ꝑtiusit. et
redrbitus sit domino exceptõni
agendi uenditori de p̃tio epponit᷑¬
redibitoria an licet ⁊̃ is qui uendi¬
dit dnõ p̾ciũ soluerit ⁊̃ m̾tis non
tradite exceptõe sũmouebr̃. ⁊ si pe¬
cuniam dũo iam soluerit. ⁊ id̾o is

Expanded text:
heres, doli exceptione summouebitur: expedit enim legatario retinere summam, quam mitti in possessionem rerum hereditariarum. Si cui legata sit uia et is lege Falcidia locum habente totam eam uindicet non oblata aestimatione quartae partis, summoueri eum doli exceptione Marcellus ait, quoniam suo commodo heres consulit. Si donaui alicui rem nec tradidero, et ille cui donaui non tradita possessione in eo loco me rem donatam, et ego excipiam, quod supra legitimum modum facta est: an de dolo replicandum est? dolo enim feci, qui passus sum eum aedificare et non reddo impensas. Actoris, qui exigendis pecuniis praepositus est, etiam posterior dolus domino nocet. Si seruus ueniit ab eo, cui hoc dominus permisit, et redhibitus sit domino: agenti uenditori de pretio exceptredhibitionis, licet iam is qui vendidit domino pretium solverit etiam mercis non traditae exceptione summovetur et qui pecuniam domino iam solvit et ideo is
Abbreviated transcription (Latin):
qr litis cõtestatione res ꝓcurato¬
ris fit. eamq suo iam qͦdã mͦ noĩe
exedturꝰ. ⁊ placet de ꝓcuratoris
dolo excipiendũ ẽẽ. Idẽ de tutore
da est ut dolus oĩmodo puniat᷑¬
⁊ si non alicui. s ipĩ qͥ eũ admisit
dampnosus futurus erit.

Expanded text:
quia litis contestatione res procuratoquia litis contestatione res procuratoris fit eamque suo iam quodammodo nomine exequitur. et placet de procuratoris dolo excipiendum esse. idem de tutore, da est, ut dolus omnimodo puniatur, etsi non ali cui, sed ipsi, qui eum admisit, damnosus futurus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
sero. petentẽ doli mali extepti¬
one submoueri deb̾e. qr amphiꝰ
agendo cum stipulatore ꝯseqrꝰ
ut mͥ acceptam faciat stipłonẽ
tatẽ. ut ⁊̃ adu̾sus hũc utarꝰ.
exceptõne ⁊ condicione cui sũ
obligatus.
auł .ł. Polo facit qui petit
ꝙ redditurlis essẽsic si heres
dampnatus sit ñ pet̾e a debi¬
tore pot̃ uti exceptõne doli
mali debitor.⁊ ag̾e ex testõ¬
dem .ł. Si ꝓcurator reiac¬
cepta pecuria dampnari se
passus sit. ⁊ clĩ dnõ indicati agã.
tȩuebit᷑ ie doli mali exceptõne. nͨ hoc
ꝙ acceꝑit ꝓcurator auferri ab eo po¬
test nam turpitꝰ accepta pecunia
in area sibi donata aliquid edifi¬
dass plerisq placet doli mali exce¬
ꝑtione opposita rem seruari posse
de dolo euis excipi nõ d. qr alie¬
nalis est isꝙ rei extraneus ẽ. n
alienus dolus noce̾ alt̾i debet.
Si post litt̾am ꝯtestatã dolo quid
fecerit. an exceptio eo noĩe ĩ iudici¬
um obicienda sit. dubitari potest

Expanded text:
ro, petentem doli mali exceptione summoueri debere, et amplius agendo cum stipulatore consequar, ut mihi acceptam faciat stipulatiotatem, ut etiam aduersus hunc utar exceptione et condictione, cui sum obligatus.autium. Dolo facit, qui petit quod redditurus est. Sic, si heres damnatus sit non petere a debitore, potest uti exceptione doli mali debitor et agere ex testm. Si procurator rei pecunia accepta damnari se passus sit et cum domino iudicati agatur, tuebitur s‹e› doli mali exceptione. nec hoc, quod acceperit procurator, auferri ab eo potest: nam turpiter accepta pecunia in area sibi donata aliquid aedificasset, plerisque placet doli mali exceptione posita rem seruari posse.de dolo eius excipi non debet, quia aliena lis est isque rei extraneus, neque alienus dolus nocere alteri debet. si post litem contestatam dolo quid fecerit, an exceptio eo nomine in iudicium obicienda sit, dubitari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Ianł.L. Lib̾is ex he̾clitatis qui
nncħ ex patris iudicio ꝑcipere¬
meruerunt rupto testã iussuũ
ꝯseruandũ est. nec opponetur
doli mali exceptõ ꝙ nõ solum

Expanded text:
ionum. Liberis exheredatis, qui nihil ex patris iudicio meruerunt, rupto testamento ius suum conseruandum est, nec opponetur doli mali exceptio. quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
sitas ediũ intelligi non potꝰ accidĩt
ea⁊ ꝙ sicius singulas res possidere
dix̾it necc̃e erit ut dicat possõ¬
ne̾ suꝑficiei temꝑe de mobilib
statuto locũ solũ se capturũ esse
ampliori tꝑe ꝙ absurdum ⁊ mini¬
me iure ciuili conueniens ẽ. ut ma
res diu̾sis temꝑib usucapiatur
ut puta etim edes ex duab reb
constent ex solo ⁊ sr̃ficie ⁊ uniu̾si¬
tas earũ ex possone tp̃ris ĩmobi¬
liũ rer̃ dnium mutet. Si ã colum
re saluã hit̾urs̃. Si aũ demolita do¬
mꝰ ẽ. ex integro res mobiles possidẽ
rũ mobiliũ conistitutũ ẽ usucapi¬
anturꝰ. ⁊ non pot̾ recte eo tẽpe¬

Expanded text:
ersitas aedium intellegi non poterit. accedit eo, quod, si quis singulas res possidere dixerit, necesse erit dicat possessione superficiei tempori de mobilibus statuto locum esse, solum se capturum esse ampliori: quod absurdum et minime iuri civili conveniens est, ut una res diversis temporibus capiatur, ut puta cum aedes ex duabus rebus constant, ex solo et superficie, et universitas earum possessionem temporis immobilium rerum omnium mum saluam habiturum. Si autem demolita domus est, ex integro res mobiles possidendrum mobilium constitutum est, usucapiantur. et non pote‹s› recte uti eo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃cẽ se collaturũ ꝙ accepit si fi¬
deuissores ydoneos daturũ uł ꝓcmͣ
cõfestĩ se soliturũ. Nam ex hiis oĩb
mag̃ decepit qmͣ furtuꝰ fecit. et ideo
furti non tenetur. s qr dolo fecio ni¬
si sit alia adu̾sus eũ accio de dolo dabr̃.¬
¶ Qui alienũ quid iacens lucri faci¬
endi cã sustulit. furti obstringitur.
sũ. sit cuiꝰ sit. sũ. ignorauit. nichil
enĩ ad furtũ irruetũ facit. ꝙ cuiꝰ
sit ignoret. cꝓsi dñs id d̾e liquid fur¬

Expanded text:
in mercem se collocaturum quod accepit, si fiin mercem se collocaturum quod accepit, si fideiussores idoneos daturum vel pecuniam confestim se soluturum: nam ex his omnibus magis decepit quam furtum fecit, et ideo furti non tenetur. sed quia dolo fecit, nisi sit alia adversus eum actio, de dolo dabitur. Qui alienum quid iacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, sive scit cuius sit sive ignoravit: nihil enim ad furtum minuendum facit, quod cuius sit ignoret.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .R. Ealsus creditor. ħ ẽ is qͥ se si¬
ntulat editorẽ sicut acceꝑis furtũ fa¬
ct. nͨ nũmi eiꝰ fient. ¶Falsus ꝓcura¬
tor furtũ quidẽ face̾ uidet᷑. s neraciꝰ
undendũ ẽẽ ait. añ ħ snĩa cũ distincti¬
one uera sit. ut si hac mente ei ded̾it
nũmos debitor ut eos creditori ꝑfer¬
ret ꝓcurator autẽ eos int̾ripiat sit
uera. Nam ⁊ manent nũmi debitoris
tũ ꝓcurator eos ñ eiꝰ noĩe accepit cuiꝰ
eos debitor fieri uult. et inuito eos dnõ
contͣctando sine dubio furtũ facit. ꝙꝑ
si ita det debitor ut nĩmi ꝓcuratori
fiant. nullo mͦ eũ furtũ fac̾e. ait uoͭ ͤ. do¬
mini eos accipiendo. Srsi is qui indebi¬
tum accipiebat. delegauerit soluen¬
dum. non erit furti actõ. si co absen¬
te solutũ sit. cet̾m si p̃sente alia cã÷
et furtũ feẽit. ¶ Siquis mͥcħ in ꝑso¬
na sua mentitus est. S ub fraudem
adhibuit fallax ẽ magis ꝙͣ furtũ fa¬
cit. ut puta si dix̾it se locupletẽ. si

Expanded text:
inum Falsus creditor hoc est is, qui se simulat creditorem si quid acceperit, furtum facit nec nummi eius fient. Falsus procurator furtum quidem facere videtur. sed Neratius videndum esse ait, an haec sententia cum distinctione vera sit, ut, si hac mente ei dederit nummos debitor, ut eos creditori perferret, procurator autem eos intercipiat, vera sit: nam et manent nummi debitoris, cum procurator eos non eius nomine accepit, cuius eos debitor fieri vult, et invito domino eos contrectando sine dubio furtum facit. quod si ita det debitor, ut nummi procuratoris fiant, nullo modo eum furtum facere ait voluntate domini eos accipiendo. Si is, qui indebitum accipiebat, delegaverit solvendum, non erit furti actio, si eo absente solutum sit: ceterum si praesente, alia causa est et furtum fecit. Si quis nihil in persona sua mentitus est, sed verbis fraudem adhibuit, fallax est magis quam furtum facit: ut puta si dixit se locupletem, si
Abbreviated transcription (Latin):
Saul. K Pi seruus nauem ex̃ceat
hon uolũtate dnĩ de eo qd̃ ibi ꝑut
ulgaris formula in dñm dandae
ut eꝑ alter admisit dũtaxat de pe¬
culio ꝙ ipẽ ex̃citor adiciat᷑. aũ nox¬
ae ded̾e. Igitur si manumissus sit.
ꝑserutio quidem in perulio mane¬
bit adu̾sus dñm int annũ noxał.
ipm̃ seq̃ntur. Int̾tdũ ⁊ manum iss̃
⁊ qui eũ manũmisit obfurtũ tene¬
tur. si idõ manumissus sit. ue fur¬
ti cum eo agi possit si c̃. dnõ ac¬
tã fu̾it ip̃o sie memuntisũ. l.

Expanded text:
um. Si seruus nauem exerceat non uoluntate domini, de eo, quod ibi perit, uolgaris formula in dominum danda est, ut quod alter admisit 'dumtaxat de peculio', quod ipse exercitor, adiciatur 'ut noxae dederet'. igitur si manumissus sit, persecutio quidem in peculio manebit aduersus dominum intra annum, noxalis ipsum sequetur. Interdum et manumissus et qui eum manumissit, ob furtum tenetur, si ideo manumisit, ne furti cum eo agi possit: sed si cum domino actum fuerit, ipso iure m
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. rerũ ẽ si meretricem
alienam ancillã rapuit quis. uł ce
libido fuit. non furtũ fcm ⁊ idede¬
tiam. Eum qui fores mẽtͥcis effẽge¬
rit libidinis cã ⁊ fures non ab eo ĩ¬
troducti. s alias ing̾ssi m̾etricis res
egesser̃it furti non ten̾i. attñ uel
ui tenentur qui supressit scortum
libidinis cã ⁊ non puto deni ⁊ ita
⁊̃ ex fcõ cũ incidiss dixit. hic enim
turpius facit qmͣ si surripuit. set
secũ fcĩ ignominiã compensat cer¬
te fur non ẽ.
data longiꝰ dux̾it. alio ue honere
testare eẽt. furtũ ei fcm̃ sit. et post¬
liminio redierit. pot̾it quis dicerẽ
eũ furti hr̃e actionẽ. ¶Arrogato¬
rem posse furti agere.ẜ. enis nomi¬
añ qmͣ arrogaret certũ ẽ. ceterũ
si postea nulla erit dubitatio.¶
diu niuit is qui furtã fecit. ñ pes̃
furti actio. aut enĩ sui iuris est. is
qui furtũ fecit. ⁊ cũ ip̃o actio est
aut alieni iuris ẽẽ ceperit. et accõ
furti cũ eo est. cuiꝰ potestati subs¬

Expanded text:
m. Uerum est, si meretricem alienam ancillam rapuit quis uel cellibido fuit, non furtum. et ideo etiam eum, qui fores meretricis effregit libidinis causa, et fures non ab eo inducti, sed alias ingressi meretricis res egesserunt, furti non teneri. an tamen uel Fabia teneatur, qui sub pressit scortum libidinis causa? et non puto teneri, et ita etiam ex facto, cum incidisset, dixi: hic enim turpius facit, quam qui subripit, sed secum facti ignominiam compensat, certe fur non est.data longius duxerit alienaue re testate esset, furtum ei factum sit et postliminio redierit, poterit quis dicere eum furti habere actionem. Adrogatorem posse furti agere, scilicet eiantequam eum adrogaret, certum est: ceterum si postea, nulla erit dubitatio. Quamdiu vivit is qui furtum fecit, non perit furti actio: aut enim sui qui furtum fecit, et cum ipso actio est, aut alieni iuris esse coepit, et actio furti cum eo est, cuius potestati subi
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Quesiũ est an ea de qͣ
maritus adulti crimine se accusatu¬
rum minatũ ne qͥc qmͣ egerit uł uue
mariti. ł iure publico nube̾ possit᷑
ei quẽ in eam reũ adult̾ii destinaũ.

Expanded text:
um. Quaesitum est, an ea, quam maritus adulterii crimine se accusaturum minatus est nec quicquam egit uel iure mariti uel iure publico, nubere possit ei, quem in ea reum adulterii destinauit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. ł. Si simulato p̾sidis uissu cõ¬
cũssio int̾uenit ablatũ eiusmͦi tp̃r
restitui p̃ses ꝓuincie iubet. ⁊ delictũ

Expanded text:
ionum.Si simulato praesidis iussu concussio interuenit, ablatum eiusmodi terrore restitui praes‹e›s prouinciae iubet et delictu
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i Rei sepulchroꝵ uiolatoꝵ
si corꝑa ipa ceͣxerũt. uł ossa eruerint
hũiliores qͥdem fortime sũmo suppli¬
cio afficiunt᷑. honestiores aũ in ĩsulã
deportant᷑ alias aũ relegant᷑. aut¬

Expanded text:
um.Rei sepulchrorum uiolatorum, si corpora ipsa extraxerint uel ossa eruerint, humilior‹i›s quidem fortunae summo supplicio adficiuntur, honestiores in insulam deportantur. alias au
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ dñs pro parce ratũ hre non
pot᷑ ¶ Si his qui duplum stipu¬
latus est decessent plurib heredib
relictis unusquisq ob euicuonẽ sue
ꝑtis ꝓ portione sua hẽbit accionem

Expanded text:
nus pro parte ratum habere non potest. Si is, qui duplam stipulatus est, decesserit pluribus heredibus relictis, unusquisque ob euictionem suae partis pro portione sua habebit actionem
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Eadem dicemus ⁊ si dolũ
ab ẽẽ a te heredeꝙ tuo stipulatus
sum. ⁊ aut ꝓmissor aut scipulator
plurib hr̃dibꝰ relictis decesserit.
missore mortuo. si ex plurib hr̃dibꝰ
unus ccͣ ꝙ̃ cautũ sit fec̾it. aut ab
omĩb hr̃dib penã omstti ꝓ ports¬
ne hereditaria. aut ab imõ ꝓpor
tione sua ab omĩb sĩ id ꝙ fcm̃ de
quo cautũ ẽ. indiuiduũ fit. uelu¬
ti iter fieri. qr ꝙ in partes diuidi ñ
pot᷑ ab omnib quodam mͦ fcm̃ ui¬
d̾etur. hoc siaũ de eo cautũ sit qd̾¬
diuisionẽ recipiat ueluti amplius

Expanded text:
um. Eadem dicemus et si dolum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stipulator pluribus heredibus relictis decesserit. promissore si ex pluribus heredibus unus contra quam cautum sit fecerit, aut ab omnibus heredibus poenam committi pro portione hereditaria aut ab uno pro por tione sua: ab omnibus, si id factum, de quo cautum est, indiuiduum sit, ueluti 'iter fieri', quia quod in partes diuidi non potest, ab omnibus quodammodo factum uideretur: at si de eo cautum sit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Maritꝰ quidam uxo¬
ris sue heres petebat a suro pe¬
cuniam qmͣ ap̃ eũ deposuisse de¬
fũctam se absente dicebat. et ĩ eñ
rem unã testẽ lib̾ti serui filium
ꝓduxerant ap̃ ꝓcuratore᷑ deside¬
timoniũ non oꝑt̾e uniꝰ hominis
admitti. nec a questionib sołe ĩci¬
pi. et si aliena eẽt ancilla ꝓcura¬
tor q̃onẽ de ancilia hau̾at᷑. nam ã¬
ex appellatõne cognouisset imꝑator
ꝓnũciauit q̃one illicite habita u¬
nꝰ testimonio non ẽẽ credendum

Expanded text:
um. Maritus quidam heres uxoris suae petebat a Suro pecuniam, quam apud eum deposuisse defunctam se absente dicebat, et in eam rem unum testem liberti sui filium produxerat apud procuratorem: desidetimonium non oportere unius hominis admitti nec solere a quaestionibus incipi, etsi aliena esset ancilla. procurator quaestionem de ancilla habuerat. cum ex appellatione cognouisset imperator, pronuntiauit quaestione illicite habita unius testimonio non esse credendum
Abbreviated transcription (Latin):
nata fieri non cõcedit ñ mag̃ obligõ
consistit ꝙͣcum scipulor ut id detur
ꝙ dari s̃ potest nsi ꝑ quem stetit
qͣuominus facẽ id possit itẽ ꝙ leges
fieri ꝓhibent si ꝑpetuã cãm seruat¬
urũ est. cessat obligatõ. ueluti si
sororẽ suam iipturã sibi alicui stipu¬
letur. qmͣcͣ ⁊̃ si non sit ꝑpetua caũa
ut recidat ia sorore adoptiua idẽ do̾
erit. qr statim contra bonos mores
sit. ¶ Si in locando conducendo
uendendo. emendo ad ĩt̾rogatõnem

Expanded text:
natura fieri non concedit, non magis obligatio consistit, quam cum stipulor ut detur quod dari non potest: nisi per quem stetit, quo minus facere id possit.Item quod leges fieri prohibent, si perpetuam causam seruaturum est, cessat obligatio, ueluti si sororem nupturam sibi aliquis stipuletur: quamquam etiamsi non sit perpetua causa, ut reccidit in sorore adoit, quia statim contra mores sit.Si in locando conducendo, uendendo emendo ad interrogationem
Abbreviated transcription (Latin):
A fiu̾t᷑ sñ dolo malo creditoris uł iu¬
n eorum amissa uł edificia duup¬
ta uł exusta. Item familie pecoꝵ¬
c acta cura non sit aut possõ alis
tradita sine dolo tñ malo creditor
an teneatur. et apparet eũ non
teneri qr dolo malo caret. erittꝑ
melior eius condicõ qmͣ inpignore
creditoris ꝙ non tm̃ dolũ malum
ũm culpam quoq deb. eadẽ cau¬
sa ⁊ in curatorib bonoꝵ. nã et
istitenenturꝰ ut creclitores ¶In
qnͣto minus pp̃ hoc ꝑceptũ est. qr
n uendidit n locanit. cetm si trĩ

Expanded text:
int sine dolo malo creditoris vel iura eorum amissa vel aedificia diruta vel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur. et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, verum culpam quoque debet. eadem causa est curatoris bonorum: nam et is tenetur ut creditores. In quanto minus propter hoc perceptum est, quia neque vendidit neque locavit. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis quo ĩpossõne̾ fuit uł ip̃e uel
tur creditori cur in possõnẽ ñ ue¬
nerit. n illud cur de possone disce¬
sserit cũ uoluntarium. ⁊ suũ potiꝰ
negotiũ creditor gerat. Ettimatõ
aũ fit qnͣtũ int̾est eiꝰ qͥ exꝑitur.¬

Expanded text:
is, quo in possessionem fuit uel ipse uel tur creditori, cur in possessionem non uenerit, neque illud, cur de possessione decesserit, cum uoluntarium et suum potius negotium creditor gerat. aestimatio autem fit, quantum interest eius qui experitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ea res ꝑtinet non restituat. siue qd̃
impense noĩe sine dolõ fecerit. ti non
p̃scabitur. sũ dolo malo euis. det̾ior cã
rem ꝑuenerunt. intelligñdũ ẽ. ⁊ sane
debuit᷑ hoc ita ẽe. Quid enĩ si excõp¬
misso uł. ⁊̃ alio casu penã osecutus
est. Iam eam penam qmͣ cõsecutus e. ⁊
se noĩe sine ibło malo fecit ei ñ p̃sta¬
bitur. hoc eos spectat ut siquid ip̃e ero:¬
gau̾it creditor si mͦ sine dolo malo e¬
rogaũt ei hoc p̃stetur. Sufficit igit᷑
sine dolo malo erogasse. ⁊̃ si nich pro¬
fuit erogatõ eius rei debitori ¶Hi¬
is u̾bis ad c̃ ea res ꝑtin. ⁊̃ curatior
bonis distrahendis datis continebitur
⁊ ip̃ẽ debitor si contigĩt ne bona eius
ueneant. ⁊ ip̃i itaq creditori adu̾sus
fractib recipiendis erogau̾it. sũ ł fa¬
milia alenda curã dare. uł p̃diis ful¬
cendis uł reficienclis. uł in dampno
infecto ꝑmutendouł seruo iudicõ uax¬
ali defenso. Si u̾o nõ magis eũ expe

Expanded text:
ea res pertinet, non restituat: siue, quod impensae sine dolo malo fecerit, ei non praestabitur: siue dolo malo eius deterior causa pervenerunt, intellegendum est. et sane debuit hoc ita esse: quid enim, si ex compromisso vel alio casu poenam consecutus est? nam eam poenam, quam consecutus sae nomine sine dolo fecit, ei non praestabitur', hoc eo spectat, ut, si quid ipse erogauit creditor, si modo sine dolo malo erogauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitor‹i›. His uerbis 'ad quem ea res pertinet' etiam curator bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥmis ⁊ a substitutis he̾dib. nã
ut supra scriptũ ẽ petit ut que
testõ cauisset p̾starentur. cauit ã
mile ut hec ĩusta condcõne cogi¬
tau̾it cũ fid̾i substitutoꝵ cõmittẽt
qr admitti ad hr̃ditatẽ nõ possent
si impłetur condicio. De ad emptio

Expanded text:
a primis et a substitutis heredibus: nam ut supra scriptum est, petit, ut quae testamento cauisset praestarentur, cauit autmile, ut hoc in ista condicione cogitauerit, cum fidei substitutorum committeret, ‹qui› admitti ad hereditatem non possent, si impleretur condicio. DE ADEMPTIO
Abbreviated transcription (Latin):
itardugadierit. s dũ de adeũdo
heditagẽ delib̾at. idẽ dicend̾ est.
s si postea ꝯgnouit se hr̃dem
institutũ ꝙͣ anciait prperit pla¬
cet hoc quoq casu subueniendũ esse
hos tm̃ casu ip̃e manumitt̾e debe¬
bit non matͥ trade. S si directo da¬

Expanded text:
deunda hereditate deliberat, idem dictum est. et si postea cognouit se heredem institutum, quam ancilla peperit, placet hoc quoque casu subueniendum esse: hoc tamen casu ipse manumittere debebit, non matri tradere. Sed si directo
Abbreviated transcription (Latin):
ticiꝰ h̾e̾dib pͥmis ⁊ substitutiᷤᷤ
salutẽ. peto ut ea q̃ restõ caui
legnuri.⁊ ea q̃ codicilł. cau̾o. le¬
gauero. p̾stetis. ⁊ q̃ro cũ liberi
lucio ticio nati ñ sint an sticho
⁊ pamphilo ⁊ eroti. ⁊ diffilo s̾uuiᷤ
cõfestim fid̾i cõmissa lib̾tas
p̃stari debeat. Marc. R cõdi¬

Expanded text:
ius heredibus primis et substitutis salutem. peto, ut ea quae testamento caui legaui et ea quae codicillis cauero legauero, praestetis'. quaero, cum liberi Lucio Titio nati non sint, an Sticho et Pamphilo et Eroti et Diphilo seruis confestim fideicommissa libertas praestari debeat. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quidem petitur fid̾i cõmissã
lib̾tas.⁊ p̃tor ꝑuulis subuenit cũ
s ⁊ hoc casu puto nato subueĩen¬
dũ ẽe ut aditus p̃tor ĩ rẽ matri de¬
cernat actionẽ exemplo fidei¬
cõmissarie lib̾tatis. sic deniq ⁊
añ aditam hr̃ditatẽ usu capitis
qui testõ manumissi ft̃. subuẽien¬
dũ ẽẽ ut eis ub̾tas conseruetur uti
art̾. ł. Luciꝰ ticiꝰ testõ ita ca¬
uit si quos codicillos reliq̃ro ua¬
łe uolo. siquis mͥ ex paula q̃ uxor
mea fuit intͣ .x. menses natꝰ na¬
te ue erit ex semisse hr̃des sup u¬
to Gaiꝰ seius ex semisse heres
ẽẽ sticũ ⁊ pamphilũ seruos meos

Expanded text:
ibi quidem petitur fideicommissa libertas et praetor paruulis subuenit: cumtur. sed etiam hoc casu puto nato subueniendum esse, ut aditus praetor in rem matri decernat actionem exemplo fideicommissariae libertatis. sic denique et ante aditam hereditatem usucaptis, qui testamento manumissi sunt, subueniendum esse, ut eis libertas conseruetur utiq. Lucius Titius testamento ita cauit: 'si quos codicillos reliquero, ualere uolo. si quis mihi ex Paula, quae uxor mea fuit, intra decem menses natus nataue erit, ex semisse heredes sunto. Gaius Seius ex semisse heres esto. Stichum et Pamphilum seruos meos
Abbreviated transcription (Latin):
uł uti ꝙ tardius adiit h̾editatẽ̾
ut qui nati sĩt ex ancisla userri
eiꝰ fiant. placet manumͣtendos. s
tradi mrĩ oꝑt̾out ab ea manumit¬
t̾ẽtur ut liberti potiꝰ mr̃is fiantꝰ
nam qͦs indignꝰ ẽ hr̃ seruos hr̃e
nec qͥdem ubertas hẽbit.¬
accepiss uł qui in locũ eius fucces¬
iit p̃stare noluit lib̾tate̾ cõpellen¬
di sunt ampliꝰ si mater aut noll
sibi filur tradi. aut in .r̃r̾. natura
ita natis ab hr̃de libertatẽ p̾stari.

Expanded text:
uod tardius adit hereditatem, ut qui nati sint ex ancilla serui eius fiant, placet manumittendos, sed tradi matri oportere, ut ab ea manumitterentur et liberti potius matris fiant: nam quos indignus est heres seruos habere, ne quidem libertos haccepisset, uel qui in eius locum successit praestare noluit libertatem, compellendi sunt: amplius si mater aut nollet sibi filium tradi aut in rerum natura ita natis ab herede libertatem praestari.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓbat. et pomp̃. scribit ĩ ipĩs
rebus uen̾is dep̃hensũ occidi. et
Sufficit pat̾ si eo tp̃r hãt ĩ pot̾a¬
te quo occidit ñ quo ĩ mm̾m̾io collo¬
cauit. finge. n. postea redactam
pat᷑ ꝑmittiturꝰ ei occid̾e. s domui
sue geni ue sui tm̃. Illa ratõ red¬
ditur ꝙ maiorẽ iniurcam puta¬
uit legis lator ꝙ in domo pr̃is
aut mariti ausa fuĩt filia adul¬
t̾m induẽe. S et si pat̾ alibi hĩtat
hat autẽ et aliam domũ in qua
non hĩtet dep̃heniam illo. filiam
ait lex in cõtinenti filiam occidat
sic erit accipiendũ. ne occiso ho¬
die adult̾o reseruet. ⁊ post dies
ictu. et uno impeti utrũq occid̾e
equalis ira adu̾sus utrũꝙꝵ sũpta
ꝙ si ñ affectauit. s dũ adult̾iun
occidit ꝓfugit filia. et int̾positi
horis app̃hensa ẽ a prẽ qui ꝑ¬
seq̃batur ĩ cõtinenti uidebitur
occidisse.

Expanded text:
ita probat, et Pomponius scripsit in ipsis rebus Ueneris deprehensum occidi: et Sufficit patri, si eo tempore habeat in potestate, quo occidit, non quo in matrimonio collocauit: finge enim postea redactam permittitur ei occidere, sed domi suae generiue sui tantum, illa ratio redditur, quod maiorem iniuriam putauit legislator, quod in domum patris aut mariti ausa fuerit filia adult‹er›um inducere.Sed si pater alibi habitet, habeat autem et aliam domum, in qua non habitet, deprehensam illo filiam, ait lex 'in continenti filiam occidat', sic erit accipiendum, ne occiso hodie adultero reseruet et post dies prope uno ictu et uno impetu utrumque occidere, aequali ira aduersus utrumque sumpta. quod si non affectauit, sed, dum adulterum occidit, profugit filia et interpositis horis adprehensa est a patre qui persequebatur, in continenti uidebitur occidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. De lib̾tate fid̾i omis¬
saria p̾sranda seruus cum dnõ rec
creditore ancillam suã manu ͤ pig
noratam dicẽdũ ẽ fid̾i cõmissariã
lib̾tatẽ utilit̾ eẽ relicta a debitore
ab eo relincͣtur an fid̾i cõmissaria
lib̾tas ⁊ sriceplus sit ĩ p̾cio uł mitꝰ
cogit᷑ nb̾tatẽ p̃stare si mͦ semel ag¬
nouit uolũtatẽ t̾ditoris agnouisse
aũ sic accipimꝰ si forte cũ cõueni¬
retur ab hr̃de usus est exceptõne
ur alias uolũtatẽ suam ostendat:
¶Iam si cõueniatur debitor ab he¬
de c̾ditoris doli exceptione uti
pot̾ in id ꝙ int̾ent debitoris an¬
cillam suam hr̃e. ¶ In fid̾i cõmi¬
ssariam lib̾tatẽ qmͣuis quisquis
modicũ legatũ fu̾it consecittus
rium. tfid̾i ꝯmissũ si diuisũ fui̾t
sat̾ iniuriam facit tam lib̾tati ꝙͣ
fid̾i cõmissario sat̃ igitur ẽ eim
qui agnouit legatũ hon̾ari cxͣ
lib̾tatẽ in t̾tid̾e. ¶Quociens ser¬
uo uł ancille fidĩ cõmissaria lib̾taᷤᷤ

Expanded text:
m.De libertate fideicommissaria praestanda seruus cum domino rectcreditore ancillam suam pigtere, dicendum est fideicommissariam libertatem utiliter relictam a debitore. ab eo relinquatur an fideicommissaria libertas? et siue plus sit in pretio minus, cogitur libertatem praestare, si mnovit voluntatem creditoris. adgnovisse autem sic accipimus, si forte, cum conveniretur ab herede, usus est exceptione vel alias voluntatem suam ostendit: nam si conveniatur debitor ab herede creditoris, doli exceptione uti potest in id, quod intererit debitoris ancillam suam habere. In fideicommissaria libertate, quamvis quis modicum legatum fuerit consecutus, im fideicommissum si diuisum fuerit, satis iniuriam facit libertati quam fideicommissario: satius est igitur eum, qui adgnouit legatum, onerari quam libertatem intercidere.Quotiens seruo uel ancillae fideicommissaria libertas
Abbreviated transcription (Latin):
D arcelł ł. U t alphemis ait urb̾
est romana q̃ muro cingitur. Ro¬
ma ẽ. ⁊̃ cͣͣtũ continentia edifi¬
cia eẽnt. Nam romã ũ mutotensꝰ
existimari ⁊ ex consuetudĩe coti¬
diana posse intelligi eũ drẽmus
romam nos ire. ⁊̃ si ex urbem hĩta¬
pemus.

Expanded text:
. Ut Alfenus ait, 'urbs' est 'Roma', quae muro cingeretur, 'Roma' est etiam, qua continenti‹a› aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam nos ire, etiamsi extra urbem habitaremus.
Abbreviated transcription (Latin):
mopaꝵ exactione. ut filiꝰ heres ꝓxaniꝰ¬
en erte ꝑossit ñ exsuccessione effectus.
¶gcrda hr̃dis ad quẽ ea res ꝑtinenĩ
se inteisigliturꝰ. ut quid ĩ uniusũ oñi¬
umnt iure ciiili uł p̾torio iure fucce
is̃ .Lliud eso caꝑe aliud acciꝑe.
Oꝑe cũ effcũ accipitur: acciꝑe. ⁊ siqͥuis
non sic accipit noͣn hãt qd̾eo ꝙ non
uidetur quis caꝑe ꝙ erit restiturus
sif ꝑuenisse ꝓprie istud dicitur ex est
remansur᷑. ¶ Hec u̾ba hiis rebus

Expanded text:
m exactione, ut filius heres exigere possit, non ex successione effectus. uerba haec 'is ad quem ea res pertinet' sic intelleguntur, ut qui in uniuersum dominium Aliud est 'capere', aliud 'accipere'. capere cum effectu accipitur: accipere, et si quis non sic accepit, ut habeat. ideoque non uidetur quis capere, quod erit restituturus: sicut peruenisse proprie illud dicitur, quod est remansurum. Haec uerba 'his rebus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. E. Locuł est non fundꝰ. s pord̃
alia fundi. ¶Fundꝰ autẽ uitegr̃ aliꝙͥ
estꝰ. ⁊ płm sine uilla fũdũ accipimus.
cũ a fundo ceꝑat. ut ⁊ modicꝰ locꝰ pos¬
sit fundus dici. Si fundi aĩo eũ hũe¬
runus. ñ ⁊̃ magnitudo locũ a fundo
pot̾it fundus dici si iam hoc ꝯstitue¬
rimus.nͨ ñ ⁊ tundus locus cõstitui po¬
test. Nam si eũ alii adiuiximus fundo
locꝰ fundi efficet᷑. ¶ Loci applłatõnẽ
ñ solũ ad rustica. uni ad urbana que¬
q p̾dia ꝑtin̾e. labo̾ scribit. S fundꝰ
quid̃ suos ht̃ fines. locus uo̾ latẽ pͭ.
qͣtenꝰ det̾minetur ⁊ diffuuat᷑.¬

Expanded text:
m. 'Locus' est non fundus, sed portio aliqua fundi: 'fundus' autem integrum aliquid est. et plerumque sine uilla 'locum' accipimus: cum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi animo eum habuimus. non etiam magnitudo locum a fundo poterit fundus dici, si iam hoc constituerimus. nec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur. Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit. Sed fundus quidem suos habet fines, locus uero latere potest, quatenus determinetur et def
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ dote usucapio. set pro suo int̾̃¬
trimoniũ : ꝓ dote usucapio inter
cessare usucapionem qr dos nul¬
lla sit. Item scribit. ⁊ si putauit

Expanded text:
pro dote usucapit, sed pro sutrimonio pro dote usucapio inter cessare usucapionem, quia et dos nulla sit. Idem scribit et si putavit
Abbreviated transcription (Latin):
lisucapionis ⁊ quid̃ iustissimus qͥ
applłat᷑ pro dote. ut is qui in dotẽ
rem accipiat usucapere possit spa¬
tio sollempni quo solẽt. et qui ꝓ
emptore usucapiũt. ⁊ nichil reft̾
singule res an parit᷑ usu̾se in
dotem darent᷑. ⁊ pͥmũ de temꝑe
iudeamuis. qñ pro dote qͥs usuca¬
ꝑe possit utrum post tempora
nuptiarũ. an uo̾ ⁊ ante nuptias
⁊ est questio uulgata. an sponsus
possit hoc est qui nõdlum maritꝰ
est rem pro dote usutaꝑe. ⁊ Iuł.
inquid si sponsa sponso ea mente
tradid̾it ei res ut non ante eius
fieri uellet qmͣ miptie secute sit̃
usucapro quoc cessabit si tamẽ¬

Expanded text:
usucapionis et quidem iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter universae in dotem darentur. Et primum de tempore videamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an vero et ant. est quaestio uolgata, an sponsus possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dote usucapere. et Iulianus inquit, si sponsa sponso ea mente tradiderit res, ut non ante eius fieri uellet, quam nuptiae secutae sint, us‹u› quoque capio cessabit: si tame
Abbreviated transcription (Latin):
petitur. uł in totũ non petit᷑ fider¬
omissaria lib̾tas q̃ res ob ẽẽ lib̾tati
ñ deb ꝙ igit᷑ defendimꝰ ita det̾nitã¬
dũ est. ut ingenui qͥdẽ ex eo die
nascant᷑ ex qͦ mora lib̾tati ftã est. aa¬
numitti aũ ꝑtũ diti debeat ex quo pe
dum ẽ auxiliũ ut uideat᷑ in rem morgeẽ
nam qua rõne dec̾tũ est ⁊ adiuo seuerg
constitutũ ẽ ĩ rem morã ẽẽ cuca petu¬

Expanded text:
petitur fideicommissa libertas: quae res obesse libertati non debet. quod igitur defendimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo petdum est auxilium, ut uideatur in re mora esse: nam qua ratione decretum et a diuo Seuero constitutum est i