comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferant auctoritatẽ ingeniũ opes xtas forcuna ars
usus. necessitas. Cõcursio etiã nõ numꝙͣ forcuitaꝵ rerum
gno qb̾ eredat᷑ putant. nou recte fortasse Set uulgi
opinio: mutari uix pocest. ad eãq oĩa dirigunt: ⁊ ꝙ uidicant
⁊ qͥ existimant Ꝙ enĩ rebus his quas dixi exellunt ipsa
in his nulla species uirtutis ÷ tam int̾dũ cofirmat᷑ fides. Si aũt
ars q̃dam adhibet᷑. Magna enĩ ÷ uis ad ꝑsuadendũ sciencie.¬
aut usus. Plerũq: enĩ creditur his ꝙ exꝑtis̃. Facit ⁊̃ necessitaᷤᷤ
fidem. Q tũ a corporibꝰ: cũ ab animis nascitur. Nam ⁊ u̾b̾ibꝰ torm̃ti ᷤ.
igni fatigati. que dicunt: ea uidet᷑ ueritas ipsa dicere. Et que
aꝑturbacionibꝰ animis. dolore. cupiditate. iracundia. metu. ꝙ. a
necessitatis uim habent: afferũt auctoritatẽ. ⁊ fidẽ. cuiꝰ gen̾is
uinolentia.insania. Nã ⁊ pueri sepe in¬

Expanded text:
ferant auctoritatem: ingenium opes aetas fortuna ars ferant auctoritatem: ingenium opes aetas fortuna ars usus necessitas, concursio etiam non numquam rerum fortuitagnos quibus credatur putant; non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad eamque omnia dirigunt et qui iudicant et qui existimant. Qui enim rebus his quas dixi excellunt, ipsaeravi quam- quam in his nulla species virtutis est, tamen interdum confirmatur fides, si aut ars quaedam adhibetur—magna est enim vis ad persuadendum scientiae—aut usus; plerum- que enim creditur eis qui experti sunt. facit etiam necessitas fidem, quae tum a corporibus tum igni fatigati quae dicunt, ea videtur veritas ipsa dicere, et quae a perturbationibus animi sunt, dolore, cupiditate, iracundia, metu, quia necessitatis vim habent, afferunt auctoritatem et fidem. Cujus generis vinolentia insania. Nam et parvi saepe
Abbreviated transcription (Latin):
iuemẽdoꝵ p̃cepcio ut c̃ ꝓfectꝰ sis adefiniciõe a particione
perornic̃e pacẽo uigatis. agen̾e a formis. a similitudine adis¬
ferencia: ab adiunctis. a cõ seq̃ntibꝰ ab a ncedentibꝰ. arepus¬
nantibꝰ acausis. ab affectis a cõparaciõe. maioꝵ minoum
parium: Nulla p̃t̾ ea sedes argum̃ti querenda sit .S qm̃ita
gitur herere de qͦ satis ÷ dictũ. Alios assumi extrinsec ac his
pauea dicamꝰ. ⁊siea nichil õino ad ur̃as dispuracioes ꝑtinent
stam totã rẽ efficiamꝰ quando ꝗ dẽ cepimꝰ. Heq emĩtuis es
ut etiã ĩ alioꝵ manꝰ sint uentura: det᷑ oꝑa. ut quã pħimũ
his quos recta studia delectant ꝓdẽẽ possimꝰ. SHec ergo ar
endã fidẽ Persona aut̃ uo̾ quałcũq ÷ que testimonii pondus
habet. ad faciendã enĩ fidem auctoritas queritur. s aucts¬
ritatẽ aut natura aut tempꝰ affert. Nature auctouo¬
tas inuirtute ÷ maxime. In tẽpore aũt multas que af¬

Expanded text:
um praeceptio, ut, cum profectus sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a nantibus, a causis, ab effectis, a comparatione maiorum minorum parium, nulla praeterea sedes argumenti quaerenda sit. sed quoniagitur, haerere, de quibus satis est dictum; alios assumi extrinsecus, de iis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem perficut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum eis quos recta studia delectant prodesse possimus. haec ergo argendam fidem. Persona autem non qualiscumque est testimoni pondus habet; ad fidem enim faciendam auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura aut tempus adfert. Naturae auctoritas in virtute inest maxima; in tempore autem multa sunt quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
tota: partibꝰ. Racione utencia: racionis exꝑtib. uoluntaria ne¬
cessariis. Animata ĩ animatis. Hat᷑alia ĩnat᷑alibꝰ. Artificiosa nõ
artificiosis. Uis aũt ĩ cõparacioe sic cernit᷑. Efficiẽs causa. graui.¬
or. quã nõ efficiẽs. & ue se ipsis contẽta s̃. meliora quã que egẽt
aliis. Que in ur̃a: ꝙ. que ĩ alioꝵ pocestate s̃. Stabilia: incertisa
eripi nõ poss his que poss affectio aũt ad res aliquas : huiꝰ modi
Principũ cõmoda. maiora q̃ reliquoꝵ Itemq que iocund ioia
proba¬
ne meliora. sigue ab optimo queq̃ laudata. Atq ut in cõpara¬
cione meliora siȩ ddet̾iora que his s̃ contraria. Pariũ aũt cepar¬
cuo nec elacionẽ ht̃. nec sũmissionẽ e st enĩ equat ogulta auar
sunt que equolitate ipsa ꝯparant᷑. Que ita fere cõcłuount᷑
⁊ ła debent eẽ. hi qui ꝯsulunt: ⁊ hi qͥ defendũt. Et ita sit

Expanded text:
tota partibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria netota partibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria necessariis, animata inanimis, naturalia non naturalibus, artificiosa non artificiosis. vis autem in comparatione sic cemitur: efficiens causa gravior quam non efficiens; quae se ipsis contenta sunt meliora quam quae egent aliis; quae in nostra quam quae in aliorum potestate sunt; stabilia incertis; quae eripi non possunt eis quae possunt. Adfectio autem ad res aliquas est huius modi: principum commoda maiora quam reliquorum; itemque quae iucundi- ora, probata, quae ab optimo quoque laudata. Atque ut haec in comparatione meliora, sic deteriora quae eis sunt contraria. parium autem comparatio nec elationem habet nec summissionem; est enim aequalis. Multa autem sunt quae aequalitate ipsa comparantur; quae ita fere con- cluduntgloria debent esse ei qui consu- lunt et ei qui defendunt; at
Abbreviated transcription (Latin):
sis ꝗ esfectũ ÷ q̃fu̾it causa demonstrat. Hic locꝰ suppeditare soli
eiatoribꝰ. ⁊ poetis. sepe ⁊̃ philosophis. S his ꝙ ornate ⁊ copiose loqui
poss mirabilẽ copiã dicendi cũ donunciãt qd̾ ex quađre sit futͥũ
Causarũ enĩ cognicio: cognicionẽ euentoꝵ facit ¶ Reliquus est
plicanda tractacio ÷ Cõparant᷑ gͥ oĩa ea: que aut maiora. aut
Plura bona ut paucioribꝰ bonis ante ponant᷑. Pauciora mala: mali
plibꝰ. Siuturmora bona breuioribꝰ. Longe olate ꝑuagata anga¬
ex ꝗlꝰ plurabona ꝓpagent᷑ quȩq plures irent᷑ ⁊ faciãt Se¬
eie aũt ꝯparaut᷑. ut añ ponant᷑. que ꝓpt̃ se expetendas. his que
ꝙꝓpt̾ aliud. ⁊ ut innata atq insita. assũptis atq ad uẽticiis. Intẽ¬
gra cotaminatis. Iocunda. minus iocundis. Honesta. ipsis ⁊̃ utilibꝰ
Prodiuiora: laboriosis. Necessaria: nõ necessariis. sua: alienis. Rara
uulgaribꝰ. desid̾abilia: his ꝗbꝰ facile carere possis. ꝑfecta ĩ choati

Expanded text:
 est quae fuerit causa demonstrat. Hic locus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed eis qui ornate et copiose loqui possunt, mirabilem copiam dicendi, cum denuntiant quid ex quaque re sit futurum. Causarum enim cognitio cognitionem even- torum facit. Reliquus est plicanda tractatio est. Comparantur igitur ea quae aut maiora aut plura bona ut paucioribus bonis anteponantur, pauciora mala malis pluribus, diuturniora bona brevioribus, longe et late pervagata anget faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur quae propter se expetenda sunt eis quae propter aliud et ut innata atque insita adsumptis atque adventiciis, integra contaminatis, iucunda minus iucundis, honesta ipsis etiam utilibus, proclivia laboriosis, necessaria non necessariis, sua alienis, rara vulgaribus, desiderabilia eis quibus facile carere possis, perfecta incohatis,
Abbreviated transcription (Latin):
de equo. ⁊ miquo. de hona esto.⁊ turpi. Cõparacionũ qũt duo
Unũ de eodẽ ⁊ alio. alt̾um de maiore ⁊ minore. Ide expetẽdo et
fugiendo hiꝰ modi. Si expetende diuicie: fugiẽda pauꝑta.de equo
⁊ iniqͦ equũ ne sit ulcisci a qͥc̃̾q iniuriã accoꝑis. de honesto et
turpi: honestũ ne sit ꝓpatria moii. Itx alt̾o aũt gen̾e ꝙerat¬

Expanded text:
nesto et turpi. Comparationum autem duo: unum de eodem et alio, alterum de maiore et minore. De ex- petendo et fugiendo huius modi: Si expetendae divitiae, si fugienda paupertas. De aequo et iniquo: Aequumne sit ulcisci a quocumque iniuriam acceperis. De honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? ex altero autem gener
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾ram trabes: argo illa facta nõ eẽt. Nec tam̃ fuit ĩ histra¬
bibꝰ efficiendi uis necessaria at cũ ĩ miacis naĩ er isꝑi sulcans
igneũ fułm inectũ ÷ inflamat᷑ nauis necessario Acq etiam
⁊ causaꝵ᷑ similitudo. ꝙ alie s̃. ut sine ulla aꝑpeticiõe animi¬
sine uolũptate. sine opinione. suũ quasi opꝰ efficiant. uelut
om̃e int̾eat ꝙ ortũ sit. Alie aũt aut uelu̾tate efficiantur
cast ⁊ orbaciõe onimi. aut habitir. aut nat᷑a aut arte. aut
ca sir ⁊soliontate. ut cu cũ hunc libellũ legis. leit dacioe
ir asicas euentĩ hoꝵ sẽpumtimeat habitu. ut ꝙ. facie. acico
trascatir taturara incrã indie erescat nteet b enepi

Expanded text:
ad terram trabes,' Argo illa facta non esset, nec tamen fuit in his trabibus efficiendi vis necessaria. At cum in Aiacis navim crispisulcans igneum fulmen iniectum est, inflammatur navis necessario. atque etiam est causarum dissimilitudo, quod aliae sunt, ut sine u efficiant, velut omne intereat quod ortum est. Aliae autem aut voluntate efficiunt, aut perturbatione animi, aut habitu, aut natura, aut arte, aut casu. Voluntate, ut tu cum hunc libellum legis. Perturbatione, ut si quis eventum horum temporum timeat. Habitu, ut qui facile et cito irascatur. Natura, ut vitium in dies crescat. Arte, ut bene pi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud simulat᷑ enum̾are lic qͥbꝰ his modis fiat de ĩn in eoꝵ al.¬
quẽ id qd̾ arguas dolo malo factũ includ̾e Qc̃ genꝰ argum̃ti
in pͥmis firmũ uidi solet ꝰ Similitudo seqͥt᷑ q̃late patet. s ora.¬
toribꝰ ⁊ philosophis magisꝙͣ uob̾ Et si enĩ õs loci s̃ õĩum disputacio¬
num ad argum̃ta suppeditanda tam̃ aliis disputacionibꝰ abein.¬
danciꝰ occurrũt aliis angustiꝰ Itaq sen̾a tͥ locoꝵ nota sint
Ubi aut̃ his utare. q̃stiones ipse te ad monebt̃ Sunt enĩ similitur¬
nes q̃ ex płibꝰ eollacionibꝰ ꝑueniũt qͦ uolũt hocmͦ Si tutor fidẽ pre¬
stare deb si sociꝰ. si cui mandariᷤ. si qͥfiduciã acceꝑit : deb ⁊ ꝓcurator¬

Expanded text:
aliud simulatur, enumerare licet quibus id modis fiat, deinde in eorum alialiud simulatur, enumerare licet quibus id modis fiat, deinde in eorum aliquem id quod arguas dolo malo factum includere; quod genus argumenti in primis firmum videri solet. similitudo sequitur, quae late patet, sed oratoribus et philosophis magis quam vobis. Etsi enim omnes loci sunt omnium disputationum ad argumenta suppeditanda, tamen aliis disputationibus abundantius occurrunt aliis angustius. Itaque genera tibi nota sint; ubi autem eis utare, quae- stiones ipsae te admonebunt. sunt enim similitudines quae ex pluribus conlationibus perveniunt quo volunt hoc modo: Si tutor fidem praestare debet, si socius, si cui mandaris, si qui fiduciam acceperit, debet et
Abbreviated transcription (Latin):
etiã maneim causa defendi p̃. pꝰ liminio redisse. deditũ nõ esse.
q̃m nõ sit receptus Nam neq dedicionẽ. neq donacionem.
sine acceptiõe incelligi posse ¶Seqͥt᷑ is locꝰ qͥ constat ex his¬
rebus q̃ qͥdã mͦ affecte s̃ ad id de qͦ ambigit᷑ Q uẽ mͦ dixi in
Ut si aquã pluuiã eam mͦ intelligeremꝰ quã ibri collec¬
⁊ pluendo. dic̃et õem aquã epertere arceri. q̃ pluendo ereuisset
Cum aũ ageñe ducet᷑ argum̃tũ. nõ erit necesse id usq aca
capite arcessere Sepe etiã citralic dũ mͦ supͣ sit qd̾ sunitur
quã id ad qd̾ sumit᷑. ut aqua pluuia ultimo gen̾e ea ÷ q̃ de
celo uemẽs crescit imbri .s ꝓpͥore loco in qͦ quasi ius arcendi
cõtiuet᷑ genꝰ ÷ aqua pluuia nocens. eiꝰ gen̾is forme : loci uici
iiamu nocens Q uarũ alt̾a iubet᷑ ab arbitrio coercer
alt̾a nõ iubet᷑ Cõmode etiã cractat᷑ ħ argum̃tacio q̃ ex gen̾e

Expanded text:
causa defendi potest, postliminio redisse; deditum non esse, quoniam non sit receptus; nam neque deditionem neque donationem sine acceptione intellegi posse. Sequitur is locus, rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de quo ambigitur, quem modo dixi in ut si aquam pluviam eam modo intelligeremus quam imbri collecet pluendo, diceret omnem aquam oportere arceri quae pluendo crevisset. cum autem a genere ducetur argu- mentum, non erit necesse id usque a capite arcessere. Saepe etiam citra licet, dum modo supra sit quod sumitur, quam id ad quod sumitur; ut aqua pluvia ultimo genere ea est quae de caelo veniens crescit imbri, sed propiore, in quo quasi ius arcendi continetur, genus est aqua pluvia nocens: eius generis formae loci vitio et manu nocens, quarum altera iubetur ab arbitro coerceri altera non iube- tur. commode etiam tractatur haec argumentatio quae ex genere
Abbreviated transcription (Latin):
definiũt ħ mͦ Genꝰ est nocio ad plures differẽtias ꝑtinẽs Forma
est nocio: cuiꝰ differẽtia ad capud gen̾is. ⁊ quasi fontẽ refferipͣ¬

Expanded text:
definiunt hoc modo: Genus est notio ad plures differentias pertinens. Forma definiunt hoc modo: Genus est notio ad plures differentias pertinens. Forma est notio cu
Abbreviated transcription (Latin):
reditate teñi mortuoꝵ pecume poss̃ Unum adde u̾bũ iure
iam cõmunitate res disiũcta uidebit᷑ ut sit explicata difi.¬
nicio sic. hereditas ⁊ pecuna q̃ morte alicinꝰ ad quẽ piã ꝑue¬
int iure nõdũ ÷ satis. ad de Hec ea aut legata testaments.
aut possessiõe retenta s õfeccũ ÷ Itemq ut illud Gentile s̃
Ab est etiã nẽ q capite nõ s̃ diminuti hoc fortasse satis : Hichil
enĩ uideo sceuolã pontificẽ ad hanc diffinicionẽ ad didisse acq
hracio ualet in utroq gen̾ȩ diffinicionũ. siue id ꝙ ÷ siue id
quale eet ostendimꝰ s qd int̾ se disferant: planiꝰ dicẽdum ÷
Sn particiõe quasi m̃bra s̃ ut corporis capud. hum̃i. manꝰ. latera
ꝙ dẽ s mutilit̾ ad mutandos casus indicẽdo Nolĩ enĩ nisi latine
ꝙ dẽ dici possit : specierũ. ⁊ speciebꝰ dic̾e. et sepe his casibꝰ uten.
cõmoditatẽ indicendo nõ arbitror negligendã¶ uenꝰ ⁊ formã

Expanded text:
iae mortuorum possunt. Vnum adde verbum: iure; iam a communitate res diiuncta videbitur, ut sit explicata definitio sic: Hereditas est pecunia quae morte alicuius ad quem- piam pervenit iure. Nondum est satis; adde: nec ea aut legata testamento aut possessione retenta; confectum est. Itemque ut illud : Gentiles Abest etiam nunc. Qui capite non sunt deminuti. Hoc fortasse satis est. Nihil enim video Scaevolam pontificem ad hanc definitionem addidisse. Atque haec ratio valet in utroque genere definitionum, sive id quodquale esset, ostendimus, sed quid inter se differant, planius dicendum est. In partitione quasi membra sunt, ut corporis, caput, humeri, manus, latera,quidem, sed inutiliter ad mutandos casus in dicendo. Nolim enim, ne si Latine quidem dici possit, specierum et speciebus dicere, et saepe his casibus utendcommoditatem in dicendo non arbitror negligendam. Genus et formam
Abbreviated transcription (Latin):
cofditentur paosilia ⁊ patronis diligentibꝰ ad eoꝵ prudeciam
cofugentib hastas ministrant. In õibꝰ his udiciis in qberfioe
bona s additũ. Ubi uͦ etiã uͣt it̃ bonos bene agi oporteat. Su
qt sociũ focio. qd̾ eum qͥ negocia aliena curasset eicuius ea negoia
fuisẽt qd eũ qͥmandass eũ cͥui maulatũ eẽt. alt̾um alt̾i p̃stare opor¬
tenet. qd uirũ uxor. qͥd uxorẽ uiro : tradiderũt. Hicebit gͥ diligẽt᷑
cognitss argumtoꝵ locis. nõ mͦ oratoribꝰ. ⁊ philosophis. s uiris etiã¬
sarũ loco locꝰ ille ÷ ꝙ efficit᷑ e causis. Ut enĩ causaseffectũ indicat

Expanded text:
ibentur in consilia et patronis diligentibus ad eorum prudentiam confugientibus hastas ministrant. in omnibus igitur eis iudiciis, in quibus EX FIDE BONA est additum, ubi vero etiam VT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET in quid socium socio, quid eum qui negotia aliena curasset ei' cuius ea negotia fuissent, quid eum qui mandasset, eumve cui mandatum esset, alterum alteri praestare oporteret, quid virum uxo et oratoribus, et philosophis, et jurisconssarum loco ille locus est qui efficitur ex causis: ut enim causa quid sit effectum indicat
Abbreviated transcription (Latin):
iminꝰ laborandũ ÷ nõe de Multa gͥ indisputanda nocaciõẽ eli¬
ciunt᷑ ex u̾bo ut c̃ q̃rit᷑ pꝰliminiũ qd̾ sit. nõ dico q̃ sint post¬
liminii Nam id cad̾et in diuisionẽ q̃ talis ÷ Post lummo re.¬
deunt ħ.hõ. nauis. mulus. clicellariꝰ. equus. equa q̃ frena reci.¬
ꝑe solet. s c̃ ipsiꝰ pꝰ liminii. ius q̃rit᷑. ⁊ u̾bum ipsũ notatur In qͦ
seruius nr̃ ut opinor nichil pucat ẽẽ nocandũ: nisi pꝰ. ⁊ limi¬

Expanded text:
 multa igitur in disputando notatione eliciuntur ex verbo, ut cum quaeritur postliminium quid sit—non dico quae sint postlimini; nam id caderet in divisionem, quae talis est: Postliminio redeunt haec: homo navis mulus clitellarius equus equa quae frenos recipere solet—; sed cum ipsius postlimini vis quaeritur et verbum ipsum notatur; in quo Servius noster, ut opinor, nihil putat esse notandum nisi post, et limi
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥ ea q̃ ex ꝯtraruĩs ꝯficiat᷑ acutissima: sola ꝓpͥe nom̃ cõmune
possedit Eiis geñis ħoc s̃ hoc metuere. alt̾um in metu nõ ponere
Eam ꝙ nichil accusas dãpnas: Bene quã meritã ẽẽ estimas. male
git õino u̾ras quoq in respõdendo disputaciones ÷ et philosophoꝵ
magis qbꝰ ÷ c̃oratoribꝰ illa ex repugnantibꝰ sentẽciis cõmunis
cõcdusio. q̃ adialecticis c̾cius modꝰ arethoribꝰ emtimema nuncupat᷑

Expanded text:
detur ea quae ex contrariis conficitur acutissima, sola proprie nomen commune possedit. Eius generis haec sunt: hoc metuere, alterum in metu non ponere! eam quam nihil accusas damnas, bene quam meritam esse autumas male mgit omnino vestras quoque in respondendo disputationes, sed philosophorum magis, quibus est cum oratoribus illa ex repugnantibus sententiis communis conclusi
Abbreviated transcription (Latin):
est eiusd̾ differencie. dissimile ⁊ simile inuenire Eius gen̾is
ħ sunt. N quẽ ad modũ qd̾ mulieri debeas. recte ipsi mulieri
sine tutore auccore soluas. Ita qd̾ pupillo. aut pupille debe.¬
as. recte possis eod̾ mͦ solu̾e  de inceps locꝰ ÷q. e cõtrario dicitͥ
Contrarioꝵ aut̃ gen̾a plura s̃ Unũ eoꝵ q̃ in eodẽ gen̾e płimũ
differt̃. ut sapiencia. stulticia. Eod̾ aũt gen̾e dñr. ꝗ bꝰ ꝓpositis¬
occurrunt tamꝗ̃ e regiõe ꝯ̃traria qͥuedã. ut cełitati tardica
non debilitas E qͥbꝰ ꝯtrariis argum̃ta talia ex sisteos denst ultierã

Expanded text:
est eiusdem dissimile et simile invenire. Eius generis est eiusdem dissimile et simile invenire. Eius generis haec sunt: Non, quem ad modum quod mulieri debeas, recte ipsi mulieri sine tutore auctore solvas, item, quod pupillo aut pupillae debeas, recte possis eodem modo solvere. deinceps locus est qui e contrario dicitur. Contrariorum autem genera plura; unum eorum quae in eodem genere plurimum differoccurrunt tamquam e regione quaedam contraria, ut celeritati tarditas, non debilitas. Ex quibus contrariis argumenta talia existunt: Si stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uisionũ aut̃ diffinicio. formas oĩns cõplectitur. q̃ sul eo gen̾e st̃
ꝙ diffinit᷑ hoc mͦ ab alienacio ÷ eiꝰ rei q̃ mancipi ÷ aut tradicio
alt̾i nexi. aut in iure cessio Int̾ quos ea uire ciuili fieri poss
Ft̃ etiã alia gen̾a diffinicionũ. set adhiꝰ libri institutũ. illa uicde
ꝑtinẽt Tantũ ÷ dicendũ qd̾ sit diffiuicionis modꝰ ¶ Sic̃ igit᷑
uet̾es p̃cipiunt c̃ sũpseris ea q̃ sint ei rei quã disfinire uelis. cũ¬
uti etiã uos soletis. set hoc mͦ. finge mancipio aliquẽ dedisse id
q mancipio dari nõ pͣ Num id cͥco id eiꝰ factũ ÷ ꝙ accepit: aut
nũ his qͥ mancipio dedit. ob eam rem se ulla re obligauit ¶ In
hoc gen̾e oratoribꝰ ⁊ philosophis ꝯcessum ÷ ut multa etiã loqͣnt᷑
ut mortui ab inferis excitent᷑. ut aliqd̾ ꝙ fieri nullomͦ possit:
dixi. ⁊ ĩ maxinus ⁊ ĩminimis q̃stionibꝰ argum̃ta ducuntur
NSeꝗt᷑ similitudinẽ differẽcia. rei maxime ꝯtraria suꝑiori Set

Expanded text:
 sub eo genere sunt quod definitur hoc modo: Abalienatio est eius rei quae mancipi est aut traditio alteri nexu aut in iure cessio inter quos ea iure civili fieri possunt. sunt etiam alia genera definitionum, sed ad huius libri institutum illa nihil pertinent; tantum est dicendum qui sit definitionis modus. sic igitur veteres praecipiuntuti etiam vos soletis, sed hoc modo: Finge mancipio aliquem dedisse id quod mancipio dari non potest. Num idcirco id eius factum est qui accepit? aut num is qui mancipio dedit ob eam rem se ulla re obligavit ? In hoc genere oratoribus et philosophis concessum est, ut muta etiam loquantur, ut mortui ab inferis exciten- tur, ut aliquid quod fieri nullo modo possit dixi, et in maximis et minimis in quaestionibus argumenta ducuntur. sequitur similitudinem differentia rei maxime contraria superiori; sed
Abbreviated transcription (Latin):
iffinicio est oracio que ia ꝙ diffinit᷑ explicat qͥd sit
Diffinicionũ aũt s̃ duo gen̾a. pͥma unũ earũ rerũ
que sunt. alt̾um earũ que incelligunt᷑ se sse ea dico: que
cerni. tangi q̃ possunt ut fundum. edes. parietẽ. stillicidiũ.
mancipiũ. pecudẽ. suppellectilẽ. penus ⁊ cet᷑a Q.uo ex gen̾e
ẽẽ rursus. ea dico q̃ tangi d̾emostrari ue nõ possunt. cern tñ
ammo atq incelligi poss: ut si usus capionẽ. si cucelã. sigent

Expanded text:
sit. Definitionum autem duo genera prima: unum earum rerum quae sunt, alterum earum quae intelleguntur. esse ea dico quae cerni tangique possunt, ut fundum aedes, parietem stillicidium, mancipium pecudem, supellectilem penus et cetera; quo ex genere esse rursus ea dico quae tangi demonstrarive non possunt, cerni tamen animo atque intellegi possunt, ut si usus capionem, si tutelam, si gent
Abbreviated transcription (Latin):
¶Particiõẽ sic utendũ ÷ nullã ut partẽ relinquas ut si partiri
uelis tutelas inscient̾ facias. si ullã p̃c̾mictas at si scipulacio¬
nũ. aut iudicioꝵ formulas partiare: nõ ÷ uiciosũ in re in¬
finita p̃t̾mitt̾e aliqd̾ Q d̾ itẽ in diuisiõe uiciosũ ÷ Rormarũ
enĩ cercus ÷ num̾us. que cuiq gen̾i subiciat᷑ Parcium distͥ.¬
bucio sepe ÷ infinicior tamꝗͣ riuoꝵ a fonte deductio Itaq
in oratoriis artibꝰ q̃stionis gen̾e ꝓposic̃io: quoc eiꝰ forme sint
sub iungit᷑ ab soluce At cũ de ornam̃tis u̾boꝵ sentenciarũ ue p̃ci¬
pitꝰ que uocant se mata: nõ fit idẽ Rese̾ñ infinicior ut ex

Expanded text:
partitione tum sic utendum est, nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri partitione tum sic utendum est, nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri velis tutelas, inscienter facias, si ullam praetermittas. At si stipulationum aut iudiciorum formulas partiare, non est vitiosum in re infinita praeter- mittere aliquid. Quod idem in divisione vitiosum est. Formarum enim certus est numerus quae cuique generi subiciantur; partium distributio saepe est infinitior, tam- quam rivorum a fonte diductio. itaque in oratoriis artibus quaestionis genere proposito, quot eius formae sint, subiungitur absolute. At cum de ornamentis verborum sententiarumve praecipitur, quae vocant sxh/mata, non fit ide
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝑcepta forma cuiꝰq cognicio: enodacionis indigens Forme gͥ
s̃ hee: inquas genꝰ sine ullus p̃t̾missiõe diuidit᷑ Ut si ꝙsius ĩ legẽ
morẽ eqͥtatẽ diuidat formas ꝙ putat idẽ ẽẽ ꝙ partes: ꝯfundit
arcẽ. ⁊ similicudine quadã c̃oturbatꝰ: nõ satis acute q̃ s̃ secernẽ¬
da distinguit ¶ Sepe etiã definiũt ⁊ oratores ⁊ poete ꝑ trausla¬
cionẽ u̾bi ex similitudine: cũ aliqua suauitate s ego aur̃is ex ẽ.¬
plis. nisi necessario nõ recedã Solebat gͥ aꝗliꝰ collega ⁊ famili.¬
aris meus cũ delitoribꝰ ag̾et᷑ Que oĩa publica ẽẽ uultis. q̃rentibꝰ
his qͦs ad id ꝑtinebat. qd̾ ẽẽt licus ita definire. qͦ fluctꝰ elid̾et hoc
est quasi qͥ adolescenciã florẽ etatis. ⁊ senectutẽ occasũ uite uelit
definire Translacione enĩ utens: discedebat au̾bis ꝓpriis
rerũ ac suis ꝙ ad diffiniciones attinet: hac tenꝰ Reliqͣ uideamꝰ

Expanded text:
e formae cognitio enodationis indigens. Formae igitur sunt hae in quas genus sine ullius praetermissione dividitur, ut si quis jus in legem, morem, aequitatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partes, confundit artem, et similitudine quadam conturbatus non satis acute quae sunt secernenda distinguit. Saepe etiam definiunt et oratores et poetae per translationem verbi ex similitudine cum aliqua suavitate. Sed ego a vestris exemplis nisi necessario non recedam. Solebat igitur Aquilius collega et familiaris meus, cum de littoribus ageretur, omnia publica esse vultis, quarentibus eis quos ad id pertinebat, quid esset litus, ita definire, qua fluctus eluderet; hoc est, quasi qui adulescentiam florem aetatis, senectutem occasum vitae velit definire; translatione enim utens discedebat a verbis propriis rerum ac suis. quod ad definitiones attinet, hactenus; reliqua videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
a scd̾o herede legauit: mortuo filio. mulier usũ fructũ non
cui datũ ÷ auferri nõ pͭ Repugnat enĩ recte actiꝑe. ⁊ ĩuitum
redd̃e ¶Ab efficiẽtibꝰ causis hoc mͦ Om̃ibꝰ est ius parietẽ directum
ad parietẽ ꝯmunẽ ad iũg̾e. ł solidũ ł fornicatũ. At siꝗs in pariete
cõmuni demoliendo damni infecti ꝓmiserit: nõ debeb it p̃stare
ꝙ fornix uicii fec̾it Non enĩ eius parietis uicio ꝙ de molitꝰ est
damnũ factũ ÷: set eiꝰ oꝑis uicioꝙ ita edificatũ ÷ ut suspendi
nõ possit ab effectis rebus hoc mͦ Cum mulier uiro ĩmanũ ꝯue¬
nit. oĩa q̃ mulieris fuerũt. uiri fiunt dotis nõe S Ex ꝯparaciõe
minon uol si mnurbe si nes non regantur nee a qua onut le¬

Expanded text:
a secundo herede legavit, mortuo filio mulier usum fructum non a secundo herede legavit, mortuo filio mulier usum fructum non cui datum est auferri non potest. Repugnat enim recte accipere et invitum reddere. Ab efficientibus rebus hoc modo: omnibus est ius parietem directum ad parietem communem adiungere vel solidum vel fornicatum. Sed qui in pariete communi demoliendo damni infecti promiserit, non debebit praestare, quod fornix viti fecerit. Non enim eius vitio qui demolitus est actum est, sed eius operis vitio quod ita aedificatum est, ut suspendi non posset. ab effectis rebus hoc modo: Cum mulier viro in manum convenit, omnia quae mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Ex comparatiore minore, ut si in urbe fines non reguntur, nec aqua in
Abbreviated transcription (Latin):
habenes e s ia in parte cũ fuerit fabia legatũ ci ñ uidet᷑
Asimilitudine hoc mͦ Siedes exese corruert̃. uiciumue faciunt
quar̃ usus fructus legatꝰ ÷ heres restituere nõ debet. nec re
deꝑisset Adifferẽcia ũ si uxori uir legauit argentũ õẽ qd su¬
um ẽẽt: idcirco q̃ iu õibꝰ fuerũt legata s̃ multũ enĩ differt. in
archane positũ sit argentũ an in tabulis debeat᷑ Ex cõt̾rio
aut̃ sic Non debet ea mulier cui uir bonoꝵ suoꝵ usũ fruc.
Usus enĩ: nõ ab usus legatꝰ ÷ Ea st̃ int̾ se cõtraria  Ab aduĩcs
Si ea mulier testam̃tũ fecit q̃ se capite nũquã diminuit.
nõ uidet᷑ ex edi eto p̃toris scđm eas tabulas possessiodar
ꝯseq̃ntibꝰ et repugnãtibꝰ homodo ¶ab ancedẽtibꝰ Si uiricul¬
pa factũ ÷ diuorciũ: ⁊ si mulier nunciũ remisit. tam̃ ꝓ lib̾is
man̾e inchil oportet Ia ꝯseq̃ntibꝰ Si mulier c̃ fuisset nupta
pat̾ familias uxori ancillarũ usũ fructũ legauit afilio ne

Expanded text:
habentur. Qua in parte cum fuerit Fabia, legatum ei non videtur. a similitudine hoc modo: Si aedes eae corruerunt vitiumve faciunt quarum usus fructus legatus est, heres restituere non debet nec refideperisset. A differentia: non, si uxori vir legavit argentum omne quod suum esset, idcirco quae in nominibus fuerunt legata sunt. Multum enim differt in arcane positum sit argentum an in tabulis debeatur . ex contrario autem sic: Non debet ea mulier cui vir bonorum suorum usum frVsus enim, non abusus, legatus est. Ea sunt inter se contraria. ab adiunctis: Si ea mulier testamentum fecit quae se capite numquam deminuit, non videtur ex edicto praetoris secundum eas tabulas possessio darconsequentibus et repugnantibus hoc modo; ab antecedentibus: Si viri culpa factum est divortium, etsi mulier nuntium remisit, tamen pro liberis manere nihil oportet. A consequentibus: si mulier, cum fuisset nupta paterfamilias uxori ancillarum usum fructum legavit a filio neque
Abbreviated transcription (Latin):
q si erit ociũ ꝑseꝗ cogitamꝰ: ab ea q̃ pͥor ẽ ordiem᷑ ut gͥ earũ
rerũ q̃ ab sꝯdite s̃ demõstrato ⁊ notato loco facił inuẽcio est.
aut racionẽ. que dubie rei faciat fidẽ S ex his locis in qbꝰ
argum̃ta iuiclusa s. alii in eo ipso de qͦ agit᷑ herent: alii
assumunt᷑ excͥusecꝰ In ipso tũ ex toto. tũ ex partibꝰ eiꝰ. tũ ex
nota. tũ ex his rebꝰ q̃ qͦdãmͦ affecte s. de qͣuo querit᷑ ¶ Extͥu¬

Expanded text:
ersequi cogitainus, ab ea quae prior est ordiemur. Vt igitur earum rerum quae absconditae sunt demonstrate et notato loco facilis inventio est, autem rationem, quae rei dubiae faciat fidem. Sed ex his locis in quibus argumenta inclusa sunt, alii in eo ipso de quo agitur haerent, alii adsumuntur extrinsecus. In ipso tum ex toto, tum ex partibus eius, tum ex nota, tum ex eis rebus qua
Abbreviated transcription (Latin):
pea pecumia q̃ num̃ata domi relieta estuno. se lugntattor¬
ma emĩ agen̾e qͥ ad suũ nom̃ retinet. numꝗͣ se uingicur
Ham̾ata aut̃ pecunia nomꝰ argenti retinẽt. Cidat rartẽ
decur S Aforma geñis  int̾ dum qͦ planꝰ accipia tͥ partẽ
des nõminare hoc m Sita fabie pecumia legaruat uin&¬

Expanded text:
ea pecunia quae numerata domi relicta est non esse legata; forma enim a genere, quoad suum nomen retinet, numquam seiungitur, numerata autem pecunia nomen argenti retinet; legata igitur videtur. a forma generis, quam interdum, quo planius accipiatur, partem licet nominare hoc modo: Si ita Fabiae pecunia legata
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̾ ⁊ inscͥptionẽ fecisse de hoc qd̾ ꝓbare nõ pot̾at si ei cum
accusato innocẽte ꝯi̾t inuicẽ se absoluant. Siuͦ uidex
eũ qͥ accusatꝰ ÷ cͥminosũ esse cognou̾it is qui reus ꝓbat᷑ penã¬
excipiat cõstitutã. Si cͥminis accusator intͣ tͥginita dies aboli¬
cionẽ pecierit ⁊ ñuito reo a iudice cõcedat᷑ ⁊ lib̾i abscedant.¬

Expanded text:
naliter et inscriptionem fecisse de id, quod probare non poterat, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero iudex eum, qui accusatus est, criminosum esse cognoverit et inter erpretatio. Si criminis accusator intra triginta dies abolitionem petierit, etiam invito reo a iudice concedatur: ut liberi et
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant. Inqp hec sex ostendit quoꝵ iuiris ꝯdicoꝵ sẽtẽcie
ualeant. Hoc est papiani. pauli.Gai.ulpiani. oodestini.
⁊ ceuole. sabmi. Iuliani. acq or arcelli. quoꝵ sifũiut plate
diu̾se sententie. ubi maior num̾us imũ senserit uineat.
q uod si forsitait aequalis num̃us in uttaq parte sit is par¬
tis precea it afictoricas. in qua ꝑ apianꝰ cũ & quałi numero¬
senserit. quia ut singulos papĩanus unicit. Ita cedit duob sceuola. Sabi¬
nus. Iulianꝰ. atq marcellus. in suis corporibꝰ nõ inuenut᷑ s inpstitutoꝵ¬
qͥa sins auctortatib ꝯfirmant᷑. ex lege pͥoris sub titulo de cõstiruti¬
onib pͥncipũ ⁊ edictis. S ex his õibus iuris cõsultonbꝰ tig segonano
clegimꝰ .U. de afficio p̃fectoꝵ pcorii¬

Expanded text:
atio. Haec lex ostendit, quorum iuris conditorum sententiae valeant, hoc est Papiniani, Pauli, Gai, Vlpiani, Modestini, Scaevolae, Sabini, Iuliani atque Marcelli: quorum si fuerint prolatae diversae sententiae, ubi maior numerus unum senserit, vincat. Quod si forsitan aequalis numerus in utraque parte sit, eius partis praecedat auctoritas, in qua Papinianus cum aequali numerosenserit: quia ut singulos Papinianus vincit, ita cedit duobus. Scaevola, Sabinus, Iulianus atque Marcellus in suis corporibus non inveniuntuctoritatibus confirmantur ex lege priore sub titulo de constitutionibus principum et edictis. Sed ex his omnibus iuris consultoribus, ex Gregorielegimus. DE OFFICIO PRAEFECTOR
Abbreviated transcription (Latin):
in alieño domiinio ꝑmanserit apͥore Añs nõ requirat᷑. Colonũ due
partes atnationis sequant᷑ colonã uͦ t̃cia pars sequat᷑. Illam si
ignacio infra .xx. annos ediça fu̾it quando adhuc colona dño cõ¬
perebat repetẽti nõ neget᷑. quia ĩnouellis legibus ⁊ c̃õsticutũ
Sane ne separacis ꝯiugũ fiat p̃cipimꝰ ut dñs colone uicariã
mulierẽ c̃ agnaciõe partis t̾cie nõ neget.xi. Ut coloni terra

Expanded text:
in alieno dominio permanserit, a priori domino non requiratur. Colonum duae partes agnationis sequantur, colonam vero tertia pars. Nam si agnatio infra viginti annos edita fuerit, quando adhuc colona domino competebat, repetentibus non negetur, quia in modernis legibus est constitutum. Sane, ne separatio conjugii fiat, praecipimus ut dominus coloni vicaria muliere cum agnatione partis tertiae non negetur.
Abbreviated transcription (Latin):
flagitacioni tue Staq hec cum mecũ libros nõ has¬
em. memoria repetita in ipsa nauigacione ꝯscripsi.
ex itin̾e tͥq misi. ut mea diligencia mandatoꝵ tuoꝵ
te quoq et si ãmonitore nõ eges. ad memoriã nr̃arũ rerũ
excitarem Set iã tempus est ad id qd̾ insticuimꝰ accede
Uor oĩs racio diligens. discernendi duas habeat
partes. unã inueniẽdi alt̾am udicãdi: utͥusq pͥ¬
nceps ut mͥ uidet᷑ ꝗdẽ aristoteles fuit Stoici aũ: in alt̾a la¬
borauerunt Iudicandi enĩ uias diligẽt᷑ ꝑsecuti st̃. eam
sciẽciã. quã dialecticen appellãt Inueniẽdi artẽ q̃ topice

Expanded text:
flagitationi tuae. Itaque haec, cum mecum libros non haberflagitationi tuae. Itaque haec, cum mecum libros non haberem, memoria repetita in ipsa navigatione conscripsi tibique ex itinere misi, ut mea diligentia mandatorum tuorum te quoque, etsi admonitore non eges, ad memoriam nostrarum rerum excitarem. Sed iam tempus est ad id quod instituimus accedere. Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partis, unam inveniendi alteram iudicandi, utriusque princeps, ut mihi quidem videtur, Aristoteles fuit. Stoici autem in altera elaboraverunt; iscientiam quam dialecticen appellant: inveniendi vero artem quae topice
Abbreviated transcription (Latin):
esse cognitum: ꝙ ab ipsis philosophis pret̾ ad modũ paueo
ignoratur Quibus eo minus ignoseendum est ꝙ non
modo rebus his que ab illo et dicte inuence sunt allici
debuerunt. sec dicendi quoq incredibili quadã cũ copia
tum etiam suauitate Non potui gͥ tibi sepius hoc rogãti
N tamen uerenci. ne michi grauis eẽs. facile enim id cer¬
nebam. debere diucius: ne ipsi iuris int̾preci fieri uide¬
retur inuria Et enĩ cum tu michi meisq multa sepe
prest itassesi uerilis sum ñe si ego grauarer. aut in gra.¬
cium td aut suꝑbũ uderur Set dum fuimꝰ una: tuoptir
es testis qd fuerim occupatus Ut autẽ ate discelli m
tc eciã ꝓficiseens. cũ oꝑa mea nec res.p. nec amici ure¬
rcntur. nec houeste int̾ arma u̾sari possem. ne situto
qͥdẽ id michi liceret: ut ueni ueliã. tuaq ⁊ tuos uidr
⁊̃monitus huius exis alieni: nolui de ẽe. ne tacite qͥdẽ

Expanded text:
esse cognitum, qui ab ipsis philosophis praeter admodum paucos esse cognitum, qui ab ipsis philosophis praeter admodum paucos ignoretur. Quibus eo minus ignoscendum est, quod non modo rebus his, quae ab illo dictae et inventae sunt, allici debuerunt, sed dicendi quoque incretum etiam suavitate. non potui igitur tibi saepius hoc roganti et tamen verenti ne mihi gravis esses—facile enim id cernebam—debere diutius, ne ipsi iuris interpreti fieri videretur iniuria. Etenim cum tu mihi meisque multa saepe scripsisses, veritus sum ne, si ego gravarer, aut ingratum id aut superbum videretur. Sed dum fuimus una, tu optimus es testis quam fuerim occupa- tus; ut autem a te discessi in Graeciam proficiscens, cum opera mea nec res publica nec amici uterentur nec honeste inter arma versari possem, ne si tuto quidem mihi id liceret, ut veni Veliam tuaque et tuos vidi, admonitus huius aeris alieni nolui deesse ne tacitae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
aiores nos res seribere in gressos  istesb adidiniuis
dibris quos breui tempore satis multos edidumus
digniores ecuruu ipso reuocauit l uolumtal tlen Quam euite
mec uon in tausculano esses et inbibliteea sepanotim utet
mecum ad sie studium li ellos. quosi ellie sentolaibei et
posunisem disciplinam inueniendorum aet uenerenus ab
uos line nillo errore ad eã racionem uia perueniremus qui
aristotele inuenta illis libris contineri: uerecunde tuqui¬
demꝰ õm̃nia: set tamen ut facile cernerem te ardere sar¬
dio mecum ut tibi illa traderem egisti Cum outendere
ti non tam uitandi laboris mei causa quam ꝗatua idint᷑¬
ce arbitrarer uelut eos per te ipse legeres. uelus iitã
racionem adoetisimo quodam rethore aeciperes hortat̾
raem utrumque ut ate audiebam. es exꝑtus ͤet alibris
te obscuritas reiecit Rechor aute ille magnus. hocdit
opinor arisco celica se ignorare respondic Quod quidem
minime sum ammiratus. eum philosophum rethori non

Expanded text:
maiores nos res scribere ingressos, C. Trebati, et his libris, quos brevi tempore satis multos edidimus, digniores e cursu ipso revocavit voluntas tua. Cum enim mecum in Tusculano esses et in bibliotheca separatim uterque nostrum ad suum studium libellos quos vellet evolveret, exposuissem disciplinam inveniendorum argumentorum, ut sine ullo errore ad eam rationem via perveniremus ab Aristotele inventa, illis libris contineri, verecunde tu quidem ut omnia, sed tamen ut facile cernerem te ardere studio, mecum ut tibi illa traderem egisti. Cum autem ego te non tam vitandi laboris mei causa, quam quod tua id interesse arbitrarer, velut eos per te ipse legeres, vel ut totam rationem a doctissimo quodam rhetore acciperes, hortatus essem. Utrumque ut ex te audiebam es expertus, sed a libris te obscuritas rejecit. Rhetor autem ille magnus haec, ut opinor, Aristotelica se ignorare respondit. Quod quidem minime sum admiratus eum philosophum rhetori non
Abbreviated transcription (Latin):
in singłis inmorandũ. Si quos enĩ diligentia decurse suꝑius ex-¬
positionis exercuit : facile in reliquis colligunt. quod uno de¬
abau̾cedentibꝰ ⁊ consequentib totus suꝑ uacaneus ẽẽ uideatur:
cũ quolibet mͦ fuerint ex eo argum̃ta composita. acet̾is locis quos
suꝑius descͥpsimus non recedant. Nam quod cũq ab ancedẽtibus
⁊ cõsequẽtibꝰ ducit᷑ argum̃tũ : id uł a toto. ł a partibꝰ. ł coniugatiᷤᷤ

Expanded text:
in singulis immorandum. Si quis enim diligentiam decursae superius expositionis exercuit, facile in reliquis colliget, quod uno deab antecedentibus et consequentibus totus supervacaneus esse videatur, cum quolibet modo fuerint ex eo argumenta composita, a caeteris locis quos superius descripsimus non recedant. Nam quodcunque ab antecedentibus et consequentibus ducitur argumentum, id vel a toto, vel a partibus, vel a conjugatis,
Abbreviated transcription (Latin):
oporteret: quia patrẽ lib̃i sequerent᷑. cum eo nupta eẽt mulier
ꝙ cum conubii uiseẽt. Hic ancecedens ÷ si ꝗd ex dote ꝓ lib̾is man̾e
oporteret : ⁊ in eo questio ÷ an aliꝗd man̾e oporteat. Consequẽs
uͦ: cum eo mulier nupta ꝙ. cũ conubi ius esset. Aquo sumitur
argum̃tum .i. a consequentibꝰ. Nam cũ manifestum sit. nõ cũ
eo esse nuptam cum quo conubi ius erat ostendit᷑ ꝙ nimime
patrem lib̾i sequant᷑: atq idcͥco nichil ꝓlib̾is man̾e oportere. Hic
⁊ res quidẽ que dubitatur. in antecedenti ÷: i eoscilic a nex

Expanded text:
t mulier, quicum connubii jus esset, hic antecedens est, si quid de dote pro liberis manere oporteret, et in eo quaestio an aliquid manere oporteat. Consequens vero, cum eo mulier nupta, quicum connubii jus esset, a quo sumitur argumentum, id est a consequenti. Nam cum manifestum sit, non cum eo nupta esse cum quo connubii jus erat, ostenditur quod minime patrem liberi sequantur, atque idcirco nihil pro liberis manere oportere. Hic igitur res quidem quae dubitatur in antecedenti est, in eo scilicet an ex
Abbreviated transcription (Latin):
in laude ponendũ pari gła debent ẽẽ hi qui consulunt. ⁊ hi qͥ
defendunt. At ꝙ pͥmũ ÷ quod sequit᷑ igͥ. Ngitur om̃is cõparacio
dupplex ÷ Aut enĩ equalia sibim: cõparant᷑. aut in equalia. S
in his que s̃ equalia: semꝑ eadẽ ẽẽ notat᷑ equalicas. In equalia
aut : in gemina ueluci mebra diuidunt᷑. minoris scilic acq
maioris. Nam quod minus ÷ nõ ꝑseminus ÷ s cõparatiõe mai¬
oris. Itemq quod maiꝰ ÷ maioris cõparatiõe dr̃ maius. Q ue cũ
ita sint : diuidit tulliꝰ atq ante occulos ponit. om̃iũ cõpara¬
tionum modos. Et ꝙ raro in suꝑioribꝰ locis fecit: ipsa inaximaᷤᷤ
ꝓpositiones in cõparationibꝰ constitutas. ut si quando loco sit nobis cõ

Expanded text:
in laude ponendum est, pari gloria debent esse hi qui consulunt et hi qui defendunt; at quod primum est, quod sequitur igitur. Omnis comparatio duplex est: aut enim aequalia sibimet comparantur, aut inaequalia; sed in his quae sunt aequalia semper eadem esse notatur aequalitas. Inaequalia autem in gemina veluti membra dividuntur, minoris scilicet atque majoris. Nam quod minus est, non per se minus est, Itemque quod majus est, minoris comparatione dicitur majus. Quae cum ita sint, dividit atque ante oculos ponit omnium comparationum modos, et quod raro in superioribus locis fecit, ipsas maximas propositiones ponit in comparationibus constitutas, ut si quando loco sit nobis co
Abbreviated transcription (Latin):
uidicent .i. ubi ita iudiees dantur ut nõstrictas int̾ ligantes
stipulationes s bonã fidem querant: plurimus causaꝵ uisus¬
In quibꝰ ⁊ ad dicur ut int̾ bonos bene ag̾e oported iso asniiist

Expanded text:
judicent, id est ubi ita judices dantur, ut non strictas inter litigantes judicent, id est ubi ita judices dantur, ut non strictas inter litigantes stipulationes, sed bonam fidem quaerant, plurimus causarum usus est: additur ut inter bonos bene agi o
Abbreviated transcription (Latin):
usus fit in rethoꝵ oracionibꝰ philosopͥoꝵq cractatu. Ssbt hđe
libellum .m. tullus scribens. pleraq om̃ia trebatio dedisse uidẽ¬
atur. hunc locũ iuris q̃q̃ consultis actributũ ẽẽ de monstratedre¬
cens ⁊si nõ tã ⁊ib̾es oportimscaͣt es hic locus inuris ꝑitoꝵ respõ¬
sionibꝰ: subtiliꝰ certe atq acutiꝰ ꝓ ipsiꝰ arcis natura tractari bi
scilic ub̾tatẽ que deerat subtilitate que poc̾at meẽ compensan
Habent enĩ inquit ⁊ ipsi ꝓpͥum   campũ in quo eoꝵ uirtulu
possit enit̾e. E st enĩ iuris ꝯsultoꝵ prudentie: pͥuataꝵ questio cau¬
soꝵ. maximieq in illis negotiis hic causaꝵ locus examinabit᷑
in quibꝰ bone fidei iudicia nertunt᷑. In his onĩ qui fu̾it aniinus
ꝯtrabẽciũ queri sol qui dep̃bendi uix pot̾it: nisi p̃cedentab
incelligatur. In his gͥ iudiciis in quibꝰ additur ut ex bona fide

Expanded text:
usus sit in rhetorum orationibus, philosophorumque tractatu. Sed ut hunc usus sit in rhetorum orationibus, philosophorumque tractatu. Sed ut hunc libellum M. Tullius scribens, pleraque omnia Trebatio dedisse videatur, hunc locum juris quoque consultis attributum esse demonstrat, dicens: Etsi non tam uberes opportunitates habeat hic locus in jurisperitorum responsionibus subtilius certe atque acutius pro ipsius artis natura tractari potest, scilicet ubertatem quae deerat, subtilitate quae poterat inesse compensans. Habent enim etiam ipsi proprium campum in quo eorum virtus possit enitere. Est enim jurisconsultorum prudentiae privatarum quaestio causarum, maximeque in illis negotiis; hic causarum locus examinabitur, in quibus bonae fidei judicia nectuntur. In his enim qui fuerit animus contrahentium quaeri solet, quiintelligatur. In his igitur judiciis in quibus additur ut ex bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
suis disputare. Uiuiso causaꝵ loco atq ordine suis partibꝰ distͥ.¬
buto: de loci eiusdẽ facultate. qͥbꝰq ub̃ius qͥbꝰq angustius acco¬
modet᷑. uti sepe ciceronis mos ÷ disserit. Emũ enĩ inquit orato¬
ribꝰ ac philosophis. quoꝵ in disputacionibꝰ larga mat̾ia ÷ẽ młta
ex causaꝵ loco argum̃toꝵ suppetit copia. Cõmunis qui ꝑpe
oratorib ac philosophis. hic locus ẽẽ ꝑpicit᷑. ꝙ ÷ acausis: his natͥa
bantibꝰ. Nam ⁊ cũ res quelib queritur eiꝰ cause apbilo sophis ue.¬
tigari solent. quibꝰ p̃missis ut suꝑiꝰ dictũ ÷ comitat᷑ stati quod
cocdudendũ: Et oratores ad suspiciꝰ nͦ mouendã det̾gedã¬
ue factoꝵ causas requirunt. hoo quippe stabile in hominũ
intibꝰ man quod neq factũ. neq res ulla. p̃t̾ illam õiũ pucipe
nat᷑am: sine ꝓpiis causis possit exist̾e. Iuo fit ut ibrtesus causaꝵ

Expanded text:
suis disputare. Diviso causarum loco atque ordine suis partibus distrisuis disputare. Diviso causarum loco atque ordine suis partibus distributo, de loci ejusdem facultate, quibusque uberius, quibusque angustius accommodetur, uti saepe Ciceroni mos est, disserit. Primum enim, inquit, oratoribus ac philosophis, quorum in disputationibus larga materia est, multa ex causarum loco argumentorum suppetit copia. Communis quippe oratoribus ac philosophis hic locus esse prospicitur qui est a causis, his naturas probantibus. Nam et cum res quaelibet quaeritur, ejus causae a philosophis vestigari solent. Quibus praemissis, ut superius dictum est, comitatur statim quod concludendum est, et oratores ad suspicionem movendam detergendamve factorum causas requirunt. Hoc quippe stabile in hominum mentibus manet, quod neque factum, neque res ulla praeter illam omnium principem naturam, sine propriis causis p
Abbreviated transcription (Latin):
głis eoꝵ differẽtias ꝑuidere. Locus quippe a toto : a substantia tra.¬
hitur. a partibꝰ uͦ: a rei cõpositi õe. Nani insĩplitibꝰ t̾minis: tale ar¬
gum̃tũ nõ pot̾ inueniri. Anota: ab int̾p̃tatiõe. A coniugatis: ab
eo ꝙ ex eodẽ utrũq deducit᷑. a gen̾e: a cõtinẽtia. A forma: ab eoꝙ
continet᷑. Adifferentia : ab eoq. discrepat. Asimilibꝰ. ab eadẽ qualitate
Acontrariis: ab eoꝙ ase longe diu̾sa sint. Acausis: ab his que efficiẽ¬
alius modus ÷ sonstat enĩ in eo ꝙ si positũ ꝗd fuerit : aliud qd̃dã
modis om̃ibꝰ existat. quod consequens appellat᷑. Huiꝰ uͦ ĩ telligẽ¬
cia cosistit in eo: ꝙ p̃cedente quolib aliud subsequtũ ÷ Repu¬
Toto gͥ loco causaꝵ explicato exeaꝵ differentta ĩmagnis quidẽ
causis ł oratoꝵ ł philosophoꝵ magna argum̃toꝵ suppetet e¬
oratoribꝰ ⁊ philosophis. set uiris ⁊̃ ꝑitis copiose de cõsultatio nibꝰ

Expanded text:
ulis eorum differentias praevidere: locus quippe a toto a substantia trahitur, a partibus vero a rei compositione. Nam in simplicibus terminis tale argumentum non potest inveniri, a nota, ab interpretatione; a conjugatis, ab eo quod ex eodem utrumque deducitur; a genere, a continenti; a forma, ab eo quod continetur; a differentia, ab eo quod discrepat; a similibus, ab eadem qualitate; a contrariis, ab eo quod a se longe diversa sunt; a causis, ab his qui efficienalius modus est: constat enim in eo quod si propositum quid fuerit, aliud quiddam modis omnibus existet, quod consequens appellatur; hujus vero intelligentia consistit in eo quod praecedente quolibet, aliud subsecutum; repuToto igitur loco causarum explicato, ex earum differentia in magnis quidem causis vel oratorum vel philosophorum magna argumentorum suppetit coratoribus et philosophis, sed juris etiam peritis copiose de consultationibus
Abbreviated transcription (Latin):
e st aũt iudiciũ uyone rei quociens pꝰdiuorciũ de dote ẽt eptro:
Dosenĩ lid mat̾imonio c̃ostante in bonis uiri sit Et tam̃i ntxori
ure tip diuorciũ uelut res uxoria petip. Q quidẽ dos ieitañ
his condicionibꝰ dari solebat. ut si nit̾ uirũ ⁊ uxorẽ auiorepum
contigisset: qͥuod meliꝰequs eẽt apud uirum reman̾et bseligiũ
dotis restitueret᷑ uxori .i. ut quod ex doce iudicatũ fuiss meliꝰ
equs ẽẽ apud uirũ man̾e. ⁊d uir sibi retiñet. Iuod non eẽt
melꝰ equs apud irum manere : id uxor pꝰ diuoreiuĩ reciꝑete
Inquo iudicio nõ tantũ boni natura spectari solet. uerũ c̃
paratio bonoꝵ fit. ut nõ tam quod equm bonũ. s quod equius¬
melius ÷ id sequendum sit. Ꝙue oĩa ex p̃cedẽtib causis mnuesti

Expanded text:
Est autem judicium uxoriae rei, quoties post divortium de dote contentio est. Dos enim licet matrimonio constante in bonis viri sit, est tamen in uxoris jure, et post divortium velut res uxoria peti potest. Quae quidem dos interdum his conditionibus dari solebat, ut si inter virum uxoremque divortium contigisset, quod melius aequius esset, apud virum remaneret, reliquum dotis restitueretur uxori, id est ut quod ex dote judicatum fuisset melius aequius esse ut apud virum maneret, id vir sibi retineret; quod vero non esset melius aequius apud virum manere, id uxor post divortium reciperet. In quo judicio non tantum boni natura spectari solet, verum etiam comparatio bonorum fit, ut non tam quod aequum, sed melius aequiusque est id sequendum sit. Quae omnia ex praecedentib
Abbreviated transcription (Latin):
iste dicendus ÷ s pociꝰ ex contrario. quãuis genus huiꝰ modi cõ.¬
tineat argum̃tũ. Tunc enĩ locus ẽẽt agen̾e: si ab animał
łauiuendi gen̾e argum̃ti ratio traheret᷑ uł ut si ita fieret

Expanded text:
iste ducendus est, sed potius ex contrario, quamvis genus hujusmodi coniste ducendus est, sed potius ex contrario, quamvis genus hujusmodi contineat argumentum; tunc enim locus esset a genere, si ab animalis vel a vivendi genere argumenti ratio traheretur, velut si ita fieret