comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ethne ignib aut mergi freto satus illi insule et̃ ꝙ̃ uelut dedi noxe ini¬
mico. He siculoꝵ querele domos primu nobilium circumlate / celebrateq
sermonib quo partim mihicordia siculoꝵ partim inuidia Marcelli excitabat/
ꝓuñciis senatum consulerent. Marcellus si iam auditi ab senatu siculi
esent aliam forsitan futuram fuisse siniãm suam dicere. Nunc ne c
timore frenari eos dicẽ posset. quo minus de eo libere querant᷑ ĩ cuiꝰ potate
mox futiũ sint. si college nichil int̾sit: mutare se ꝓuinciam paratum esse.
ep̃cari senatus p̃iudicium. Ilam cum ex sortem college optione dare
uam ad eum transferri : Ita senatus cum quid placẽt magis ostend
ꝙͣ decreuisset: dimictit᷑. Int̾ ip̃os consules ꝑmutatio ꝓuinciau/ rapiente fato
Marcellum ad hanmbale facta ẽ. ut ex quo primu post auerse gloriam

Expanded text:
etnae ignibus aut mergi freto satius illi insulae esse quam uelut dedi noxae inietnae ignibus aut mergi freto satius illi insulae esse quam uelut dedi noxae inimico. hae Siculorum querellae domos primum nobilium circumlatae celebrataeque sermonibus, quos partim misericordia Siculorum, partim inuidia Marcelli excitabat, in utandis prouinciis senatum consulerent. Marcellus si iam auditi ab senatu Siculi essent aliam forsitan futuram fuisse sententiam suam dicere: nunc ne quis timore frenari eos dicere posset quo minus de eo libere querantur in cuius potestate mox futuri sint, si collegae nihil intersit mutare se prouinciam paratum esse, deprecari senatus praeiudicium; nam cum extra sortem collegae optionem darisuam ad eum transferri? ita senatus cum quid placeret magis ostendisset quam decreuisset, dimittitur. inter ipsos consules permutatio prouinciarum rapiente fato Marcellum ad Hannibalem facta est, ut ex quo primus post <aduersissimas
Abbreviated transcription (Latin):
cadem ꝓuintiã pͥore anno p̃fuerat. Ur̃banas legiones ita scribe
consules iussi. ne quem militem fac̾ent qui ĩ excitu. M. claudii. M.
ualerii. Fuliuiq fuissent. ne ue eo anno plures ꝙͣ una ⁊ iuginti romane
es eeñt. His senatus consulto ꝑfectis. sortiti ꝓuiñtias consules. Si
et classis Marcello. Italia cum bello aduersus hanuibale leuino eueĩt.
Que sors uelut iteꝵ captis siratusis ita exanimauit siculos expectatoe
sortis ĩ constectu consũłũ stantis: ut comploratio eoꝵ flebilos q utes et
extempło gulos honiinũ conuerterẽt et post modu sermones p̃buerint.
Circumibant enim senatoriũ cum ueste sordida affirmantes se nõ modo
suam quisq patriam s totam siciliam relictũos si eo Marcellus iter
cum imperio redisset. nullo suo merito eum ante ĩplacabile ĩ se fuisst
quid iratum ꝙ romam de se questum siculos sciat facturum. Obrui ⁊¬

Expanded text:
eadem prouincia priore anno praefuerat. urbanas legiones ita scribere eadem prouincia priore anno praefuerat. urbanas legiones ita scribere consules iussi ne quem militem facerent qui in exercitu M. Claudi M. Ualeri Q. Fului fuisset, neue eo anno plures quam una et uiginti Romanae legiones essent. his senatus consultis perfectis sortiti prouincias consules. Sicilia et classis Marcello, Italia cum bello aduersus Hannibalem Laeuino euenit. quae sors, uelut iterum captis Syracusis, ita exanimauit Siculos, exspectatione sortis in consulum conspectu stantes, ut comploratio eorum flebilesque uoces et extemplo oculos hominum conuerterint et postmodo sermones praebuerint. circumibant enim senatorum <domos> cum ueste sordida, adfirmantes se non modo suam quosque patriam, sed totam Siciliam relicturos si eo Marcellus iterum cum imperio redisset. nullo suo merito eum ante implacabilem in se fuisse: quid iratum quod Romam de se questum uenisse Siculos sciat facturum? obrui A
Abbreviated transcription (Latin):
preesset quem consul cuiũs itrilia prouincia esset p̃fuisset. In etruriã
alphurniꝰ pest p̃turam rogato ĩ annu ĩꝑio missis ⁊ et. Q. fulu
capua ꝓuiñciã decceta ꝓrogatumq ĩ anu imꝑiũ. Ex̾citus cuiiu sctioꝵq
minui iussus. ut ex duab legionib una legio quin que millia peditum ⁊
trecenti equites essent. reluiquerentur. Eademratione stipendioꝵ hĩta¬
ĩueterib nulitib dimĩttendis fuluo consuli suꝑioris anti. nec de ꝓuĩciu
apulia nec de excitu que habuerat quicꝙ̃ mutatu tantum ĩ anũ
ꝓ raatum imperium est. P. Sulpitus collega eius om̃e ex̾ citun p̃ter
sitios naual es iussus dimictẽ est. Item ex sicilia e̾xcitus iuii. N. cornelius
endam siciliam caunenses milites dati: duaꝵ mnstur legiõnũ. Cotidem
legiones ĩ sarduuã.p̃. Manlio uulsoni p̃R. decrete. quib .l. corneliꝰ

Expanded text:
praeesset quem consul cuius Italia provincia esset praefecisset; in Etruriam C. praeesset quem consul cuius Italia provincia esset praefecisset; in Etruriam C. Calpurnius post praeturam prorogato in annum imperio missus. et Q. Fulvio Capua provincia decreta prorogatumque in annum imperium; exercitus civium sociorumque minui iussus, ut ex duabus legionibus una legio, quinque milia peditum et trecenti equites essent, diin ueteribus militibus dimittendis. Cn. Fuluio consuli superioris anni nec de prouincia Apulia nec de exercitu quem habuerat quicquam mutatum; tantum in annum prorogatum imperium est. P. Sulpicius collega eius omnem exercitum praeter socios nauales iussus dimittere est. item ex Sicilia exercitus cui M. Cornelius endam Siciliam Cannenses milites dati, duarum instar legionum. totidem legiones in Sardiniam P. Manlio Uolsoni praetori decretae, quibus L. Cornelius in
Abbreviated transcription (Latin):
d bello accusatoresĩ urbem adducentes. De Re publica tamen pͥ
ac de ꝓuinciis ambo consules ad senatum rettulere. Ibi leuinus qͦ statu
macedonia et grecia etholi. Acharnanes locriq essent quasq res ibi
ipe egiset terra mariq exposuit. philippum inferente bellũ etholis in
macedoniam retro ab se compulsum/ ad m̃tima penitus regni abisse.
onemq inde aeduci posse. classem satis ẽẽ ad arcendu italia reger
hi se deq prouintia cui p̃fuerat consultum de ꝓuinciis coĩs ł relatio fiat.
decrcuere patres ut alteri consulu italia bellumq cum hamubale ꝓuĩcia
esset. Alter classem cui.Ti. otacilius p̃fusset siciliamq ꝓiũciam cũ.l.
cintio p̃tore obtineret. Exercitus eis duo decreti/ qui ĩ etruria galliaq
essent. he quatuor erant legiones urbane. due superioris anni ĩ etruriã
due quib sulpitius consul p̃fiusset ĩ galliã micterent. Gallie et legioib

Expanded text:
 bello accusatores in urbem adducentis. de re publica tamen primum  bello accusatores in urbem adducentis. de re publica tamen primum ac de prouinciis ambo consules ad senatum rettulere. ibi Laeuinus, quo statu Macedonia et Graecia, Aetoli, Acarnanes Locrique essent, quasque ibi res ipse egisset terra marique, exposuit: Philippum inferentem bellum Aetolis in Macedoniam retro ab se compulsum ad intima penitus regni abisse, legionemque inde deduci posse; classem satis esse ad arcendum Italia regem. haec de se deque provincia cui praefuerat consul: tum de provinciis communis relatio fuit. decrevere patres ut alteri consulum Italia bellumque cum Hannibale provincia esset, alter classem cui T. Otacilius praefuisset Siciliamque provinciam cum L. Cincio praetore obtineret. exercitus eis duo decreti qui in Etruria Galliaque essent; eae quattuor erant legiones; urbanae duae superioris anni in Etruriam, duae quibus Sulpicius consul praefuisset in Galliam mitterentur. galliae et legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
icus sibi priuatam simultate cum campanis negare ullam ẽẽ. publu
mimicitias hostiles esse. et futuras quo ad eo auinio c̃ẽ ppłm romanum
sciret. Nullam entim ĩ terris gentem esse nullum infestiore populum
mini romano.Ideo se menib inclusts teneri eos/ quia siqui euasis
aliquas uelut feras bestias ꝑ agros uagari et lamare ⁊ tr truadare
cumq obuiu det̃. Alios ad hammbalem transfugisse. alios ad ro
incendendam ꝓfectos. Inuenturp ĩ semiusto foro consulc uestigia sceleis
campauoꝵ. ueste edem petitam et et̾nos ignes. et tõaditu ĩ penetrabili
tale pignus imꝑii romani. se minime censere tutũ ẽẽ campanis
intrandi romana memiã fier. leuinus campanos iure iurando ab flacco¬
adactos/ quinto die ꝙͣ a senatu responsum accepissent. capuam redituros seꝗ
am iussit. Hac circumfusus multitudine. simul siculis obiuam egre

Expanded text:
Flaccus sibi priuatam simultatem cum Campanis negare ullam esse: publicas Flaccus sibi priuatam simultatem cum Campanis negare ullam esse: publicas inimicitias †hostilis† et esse et futuras, quoad eo animo esse erga populum Romanum sciret; nullam enim in terris gentem esse, nullum infestiorem populum nomini Romano. ideo se moenibus inclusos tenere eos, quia si qui euasissent aliqua, uelut feras bestias per agros uagari et laniare et trucidare quodcunque obuium detur; alios ad Hannibalem transfugisse, alios ad Romam incendendam profectos. inuenturum in semusto foro consulem uestigia sceleris Campanorum; Uestae aedem petitam et aeternos ignes et conditum in penetrali fatale pignus imperii Romani. se minime censere tutum esse Campanis potestatem intrandi Romana moenia fieri. Laeuinus Campanos, iure iurando a Flaccoadactos quinto die quam ab senatu responsum accepissent Capuam redituros, am iussit. hac circumfusus multitudine, simul Siculis obviam egre
Abbreviated transcription (Latin):
ex auctoitate senatus ꝓ contione edixit qui quoꝵ opera id conflatum ĩcendiũ
fiteretur p̃miu fore libero pecuniam ẜuo libertatem. Eo p̃mio i
Campanor calamori ẜuus/ Mamis ei nomen erat: indicauit dños et
quinq p̃terea uiuenes nobiles campanoꝵ quor parentes a fuliuo seniriꝰ
ꝑ cussi erant/ id incendiũ feciste. uulgoq facturos alia ni ꝯphendantur
Cetcrum ut coram coarguebantur. et questio ex miuistris facinoris foro
medio haberi cepta ẽ. fassi om̃s/ atq ĩ dominos seruesq conscus aiaduersũ
est. Indici libertas data et xxmillia eris. Consuli leum̃o capuam p̃feunti
cir cum fusa multitudo campanor ẽ obsecratiũ cum lacrimis ut sibromam
natum ire liceret. Otatum siqua mihicordia tandem flecti possent ne
ad ultimu ꝑ ditum ir̃ent. Nomonq campanoꝵ ab. Q. flacto delere sinerent.

Expanded text:
ex auctoritate senatus pro contione edixit qui, quorum opera id conflatum incendium, ex auctoritate senatus pro contione edixit qui, quorum opera id conflatum incendium, profiteretur, praemium fore libero pecuniam, seruo libertatem. eo praemio inductus Campanorum Calauiorum seruus—Manus ei nomen erat—indicauit dominos et quinque praeterea iuuenes nobiles Campanos quorum parentes a Q. Fuluio securi percussi erant id incendium fecisse, uolgoque facturos alia ni comprendantur.x re fortuita crimen commentum. ceterum ut coram coarguebantur et quaestio ex ministris facinoris foro medio haberi coepta est, fassi omnes, atque in dominos seruosque conscios animaduersum est; indici libertas data et uiginti milia aeris. consuli Laeuino Capuam praetereunti circumfusa multitudo Campanorum est obsecrantium cum lacrimis ut sibi Romam ad senatum ire liceret oratum, si qua misericordia tandem flecti possent, ne se ad ultimum perditum irent nomenque Campanorum a Q. Flacco deleri sinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
exhaustam delectib italiam. et ꝓ re ꝙ cannensis e̾x̾citus cesus querebãt᷑
et consules bellicosos ambos uiros ag acres nimis et ferores creatos qui uel
ĩ pace tranquilla bellum excitare possent. ne dum ĩ bello respirare ciuitate
forent passuri. Interrupit hos sermones nate que pridie quinquatriis fuit
plurib simul lotis circa forum incendium ortum. Eddem tꝑc seꝑtem taberne
que postea quinq et argentarie que nunc noue appellantur: arsere. Comi
postea priuata hedificia neq enim tum basilice erant conp̃hense lautumi e
umq piscatorium et atrium regium. Edes ueste uix defensa ẽ: trede
maxime seruoꝵ opera qui ĩ publicum redempti ac manumi̾ssi sunt. Necte
et dit continuatu incendiũm fuit. nec ulli dubium erat. hur ana id fraude
factum ẽt ꝙ plurib simul loris⁊ ⁊ his diuersi ignes cohorti essent. Itaq cõsul

Expanded text:
exhaustam dilectibus Italiam et prope quotannis caesos exercitus querebantur, exhaustam dilectibus Italiam et prope quotannis caesos exercitus querebantur, et consules bellicosos ambo viros acresque nimis et feroces creatos qui vel in pace tranquilla bellum excitare forent passuri. interrupit hos sermones nocte quae pridie Quinquatrus fuit pluribus simul locis circa forum incendium ortum. eodem tempore septem tabernae quae postea quinque, et argentariae quae nunc nouae appellantur, arsere; comprehensa postea priuata aedificia—neque enim tum basilicae erant—comprehensae lautumiae forumque piscatorium et atrium regium; aedis Uestae uix defensa est tredecim maxime seruorum opera, qui in publicum redempti ac manu missi sunt. nocte ac die continuatum incendium fuit, nec ulli dubium erat humana id fraude factum esse quod pluribus simul locis et iis diuersis ignes coorti essent. itaque consul
Abbreviated transcription (Latin):
S cire se frequentes siculos ꝓpe urbem ĩ uillis obtrectatoꝵ suoꝵ ec̃ quib
tantilm ab esse ut ꝑ se nõ liceat palam rome crimina edicta facta abiuimicis
ire ut simularent aliquem sibi timorem absente dicendi de consule
ip̃e eis extemplo daturus senatum fuerit. Ubi quide collega uenisset. non
irum quicꝙͣ prius agi ꝙͣ ut siculi ĩ senatum introducantur. Delectun
ꝓpe ab. M. Cornelio ꝑ totam siciliam habitum: ut ꝙ̃ plurimi questu de se
am uenirent : eiude litteris falsis urbem implesse. bellum ĩ sicilia
ut suam laudem minuat. Aloderati animi gloriã eo die adeptus consul senatũ
dimisit. ac ꝓpe iustum iudicium om̃ĩu reꝵi futuꝵ uidebatur. donec alter
consul ad urbem uenisset. Ocium ut solet excitauit plebis rumores. belli
diuturnitate uastatos agros arca urbem qua infesto agmine isset hãnbal

Expanded text:
scire se frequentes Siculos prope urbem in uillis obtrectatorum suorum esse; quibus scire se frequentes Siculos prope urbem in uillis obtrectatorum suorum esse; quibus tantum abesse ut per se non liceat palam Romae crimina edita ficta ab inimicis uolgare, ut ni simularent aliquem sibi timorem absente collega dicendi de consule esse, ipse eis extemplo daturus senatum fuerit. ubi quidem collega uenisset non passurum quicquam prius agi quam ut Siculi in senatum introducantur. dilectum prope a M. Cornelio per totam Siciliam habitum ut quam plurimi questum de se Romam uenirent; eundem litteris falsis urbem implesse bellum in Sicilia esse ut suam laudem minuat. moderati animi gloriam eo die adeptus consul senatum dimisit, ac prope iustitium omnium rerum futurum uidebatur donec alter consul ad urbem uenisset. otium, ut solet, excitauit plebis rumores. belli diuturnitatem et uastatos agros circa urbem, qua infesto agmine isset Han
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e pellam rediit. Leuinus ueris pͥncipio ab chorchira ꝓfectus nauib
suꝑato leucada ꝓmõtario/ cum uenisset Naupactum. Antichiram inde st
petituꝵ edixit. ut p̃sto ibi Scopas etholiq essent. Sita antichira est
e leua parte. sinum corinithiacũ intrantib breuis terre iter. ei
breius nauigatio ab naupacto ẽ. Tertio ferme post die utrimq oppugnai
cepta est. Grauior ab mari oppugnatio erat. qr ⁊ tormenta machineq
diet ⁊cceptr urbs ꝑ deditionem etholis tradit᷑. preda ex Naupacto rãanis
cessit. Leuino littere readite. Consule cum absentem declaratum. et
suctessorem uenire.publium Sulpitiu. Ceterum diuturno ib morbo
implicitus. serius spe oiũ romam uenit. M. Marcellus cumi dibus
martus consulatum ĩ isset Senatum eo die moris mado cauã habuit.
ꝓfessus nichil se absente collega noq de Republica / neq de ꝓiũciis actur.

Expanded text:
et ipse Pellam rediit. Laeuinus ueris principio a Corcyra profectus nauibus et ipse Pellam rediit. Laeuinus ueris principio a Corcyra profectus nauibus superato Leucata promuntorio cum uenisset Naupactum, Anticyram inde se petiturum edixit ut praesto ibi Scopas Aetolique essent. sita Anticyra est in Locride laeua parte sinum Corinthiacum intranti; breue terra iter eo, breuis nauigatio ab Naupacto est. tertio ferme post die utrimque oppugnari coepta est; grauior a mari oppugnatio erat quia et tormenta machinaequdies recepta urbs per deditionem Aetolis traditur: praeda ex pacto Romanis cessit. litterae Laeuino redditae consulem eum absentem declaratum et successorem uenire P. Sulpicium ; ceterum diuturno ibi morbo implicitus serius spe omnium Romam uenit. M. Marcellus cum idibus Martiis consulatum inisset, senatum eo die moris modo causa habuit professus nihil se absente collega neque de re publica neque de prouinciis acturum:
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt aduersus hospites composlerũt. pretatiq simul epyrotas sunt.
ut qui suoꝵ ĩ acie cetidissent ets uno tumulo contegerent adhibentq
humatis titulum. hic siti sunt Acharnes qui ad uersus uim atq ĩ iuria
loꝵ ꝓ patria pugnantes mortem opp̃etierũt. ꝑ hec incitatis ani
castra extremis finb suis obuam hosti posuerunt. Nuntiis ad philippu
missis quanto res ĩ discrimiẽ esset: omittere philippum id qd̾ ĩ manibus
erat coegerunt bellum. Iam phorina ꝑ deditione recepta et ꝓspero alio
sucressu reꝵ etholoꝵ impetu tardauãt. pͥmo coniuratioĩs fama achar namir
drinde auditus philippi aduentus regredi etiam ĩ intimos caegit fines..
Net philippus ꝙͣ ꝙͣ ne oppͥmerent᷑ acharnanes itinerib magnis ierat.:
ultra diu est ꝓgressus. Inde cum audisset reditum etholori ex acharmunia

Expanded text:
potuerunt aduersus hospites composuerunt; precatique simul Epirotas sunt potuerunt aduersus hospites composuerunt; precatique simul Epirotas sunt ut qui suorum in acie cecidissent eos uno tumulo contegerent, adicerentque humatis titulum: 'hic siti sunt Acarnanes, qui aduersus uim atque iniuriam Aetolorum pro patria pugnantes mortem occubuerunt.' per haec incitatis animis castra in extremis finibus suis obuia hosti posuerunt. nuntiis ad Philippum missis quanto res in discrimine esset, omittere Philippum id quod in manibus erat coegerunt bellum, Iamphorynna per deditionem recepta et prospero alio successu rerum. Aetolorum impetum tardauerat primo coniurationis fama Acarnanicae; deinde auditus Philippi aduentus regredi etiam in intimos coegit fines. nec Philippus, quanquam ne opprimerentur Acarnanes itineribus magnis ierat, ultra Dium est progressus; inde cum audisset reditum Aetolorum ex Acarnania,
Abbreviated transcription (Latin):
ssendum incitari posse homines credebat. et relicto ad fauces thessalie persto cum
quatuor millib armãtoꝵ ad arcendos aditu etholos/ ip̃e pruisqͣ maiorib atuparẽt
reb ĩ Macedomã atq ĩ traciam excitum ac medos eduxit. Incure̾re ea gens¬
ĩ macedonia solita erat: ubi regem acrupatu ex̾f̾io ext̾nio bello ac sine p̃sidu
ẽe regnum sensisset. Ad frangendas igit᷑ uastare agros ⁊ urbem iamphorina
iput arcemq mediat oppugnare cepit. Scopas ubi ꝓfectu ĩ traciam ri
atupatumq ib bello audiuit. armata om̃i iuuentute etholor  bellum ĩ ferre
Acharnamiẽ parat/ Aduersus quod acharnianum gens et iurib inpar/ etĩa
aclas nassumq amissa cernens rromanaq insuꝑ arma iugruere
magis instruit ꝙͣ casilio bellum. coniugib librisq ⁊ semorib super sexagĩta
dituros. qui uictus aciẽ excessisset cum nequis urbe tecto mensa laro
reciperet. Diram execrationem ĩ populares obtestatione q sanctissimam

Expanded text:
ssendum incitari posse homines credebat —et relicto ad fauces Thessaliae Perseo cum quattuor milibus armatorum ad arcendos aditu Aetolos, ipse, priusquam maioribus occuparetur rebus, in Macedoniam atque inde in Thraciam exercitum ac Maedos in Macedoniam solita erat, ubi regem occupatum externo bello ac sine praesidio esse regnum sensisset. ad frangendas igitur <uires gentis simul> uastare agros et urbem Iamphorynnam, caput arcemque Maedicae, oppugnare coepit. Scopas ubi profectum in Thraciam regem occupatumque ibi bello audiuit, armata omni iuuentute Aetolorum bellum inferre Acarnaniae parat. aduersus quos Acarnanum gens, et uiribus impar et iam Oeniadas Nassumque amissa cernens Romanaque insuper arma ingruere, ira magis instruit quam consilio bellum. coniugibus liberisque et senioribus super sexaginta non redituros; qui uictus acie excessisset, eum ne quis urbe tecto mensa lare reciperet, diram exsecrationem in populares, obtestationem quam sanctissimam
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt aduorsus philippum bellum. et leuinus Iacinthum parua ĩsul
est ꝓpinqua etholie urbem unam codem quo ip̃a est nomine. ht̃ cam p̃ter
arcem accepit. et holomiadas Nassumq acharnanũ captas etholis cõtribuit
lippum qͦ satis implicatũ bello fintimo ratus ne ĩ italiã penos q
pacta acum hamubale posset respicẽ : corchiram ip̃e se recepit. philicpo
etholor defectoo pelle hibernãti allata est. Itaq qr pͥmo uere moturus
n ĩ gceciam erat . Illirios finitimasq euis urbes alt̾no metu ꝗeto
ut macedoniã habe̾t. expeditionem subitam ĩ orignioꝵ atq apollinatium
fent. Egressisq apollonatas cum magno terrore ac pauore compulit
intra nuras. Uastatis ꝓximis Illiritis ĩ pelagoniam cade cclcrit uerait iter
Inde dardanoꝵ urbem sitam ĩ macedoniam ẜ transitum dardanis facturã cepit.

Expanded text:
uerunt aduersus Philippum bellum, et Laeuinus Zacynthum—parua insula uerunt aduersus Philippum bellum, et Laeuinus Zacynthum—parua insula est propinqua Aetoliae; urbem unam eodem quo ipsa est nomine habet; eam praeter arcem ui cepit—et Oeniadas Nassumque Acarnanum captas Aetolis contribuit; Philippum quoque satis implicatum bello finitimo ratus ne Italiam Poenosque et pacta cum Hannibale posset respicere, Corcyram ipse se recepit. Philippo Aetolorum defectio Pellae hibernanti allata est. itaque quia primo uere moturus exercitum in Graeciam erat, Illyrios finitimasque eis urbes ab tergo metu quietas ut Macedonia haberet, expeditionem subitam in Oricinorum atque Apolloniatium fines fecit, egressosque Apolloniatas cum magno terrore ac pauore compulit intra muros. uastatis proximis Illyrici in Pelagoniam eadem celeritate uertit iter; inde Dardanorum urbem Sintiam, in Macedoniam transitum Dardanis facturam, cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
et athalus et pleoratus et Serdiledus essent. Asie Athalus hitracum et
illirioꝵ qr reges bellum ut extemplo etholi cum philippo terra gereeerent
ab etholia m̃cipiente solum tectaq ⁊ muri cum agris ttoloꝵ alia oĩs p̃da
ppłi. Rͥ. essẽt darentq oꝑam romatu ut acharinã etholi haberent. Si
etholi pacem cum philippo fricẽnt federi ascribe̾nt. Ita ratam eoꝵ pacem/ si
philupus arma ab romanis sociisq quiq coꝵ ditionis essent abstitiuisset.
si ppłus romanus fede iungeretur regi. ut caueret ne ius ei bell
inferendi etholis secusq coꝵ ẽct. hoc conuener̃t conscciptaq bienuio post
olimpie ab etholis ĩ capitolio ab romanis ut testa saccatis monimẽtis
sunt poĩta. A ure caua fuerant retenti rome diutius legati etholo.
nec tamen impedimento hiis reb gerendis fuit. Et etholi ex templo mo¬

Expanded text:
et Attalus et Pleuratus et Scerdilaedus essent, Asiae Attalus, hi Thracum et et Attalus et Pleuratus et Scerdilaedus essent, Asiae Attalus, hi Thracum et Illyriorum reges; bellum ut extemplo Aetoli cum Philippo terra gererent; ab Aetolia incipienti solum tectaque et muri cum agris Aetolorum, alia omnis praeda populi Romani esset, darentque operam Romani ut Acarnaniam Aetoli haberent; si Aetoli pacem cum Philippo facerent, foederi adscriberent ita ratam fore pacem si Philippus arma ab Romanis sociisque quique eorum dicionis essent abstinuisset; item si populus Romanus foedere iungeretur regi, ut caueret ne ius ei belli inferendi Aetolis sociisque eorum esset. haec conuenerunt, conscriptaque biennio post Olympiae ab Aetolis, in Capitolio ab Romanis, ut testata sacratis monumentis essent sunt posita. morae causa fuerant retenti Romae diutius legati Aetolorum; nec tamen impedimento id rebus gerendis fuit. et Aetoli extemplo mo
Abbreviated transcription (Latin):
traditum morem romanis colendi sitios. ex quib alios ĩ cuutate atq cquũ secũ
uis accepissenti : alios ĩ ea fortuna haberent. ut strii ẽe ꝙ ciues mallent. Etolos
ĩ maiore futuros honore ꝙ gentium transmar inaꝵ ĩ amicitiã pr
uenissent: philippum eis et Macedomas graues accolas ẽe̾. quoꝵ se uim
adenusset ctholis excedant. sed ipãm macedonia s infestam habeant: et acharnanes
ques egre ferrent etholi ab corpore suo diremptas restitutur seĩ antiquam
formulam uiris ac ditionis eoꝵ. Hec dicta ꝓmissaq ab romano imperatõe.
Scopas qui tum p̾tor gentis erat et dorimacchꝰ priñceps etholoꝵ affirimaueat
auctoritate suam minore cum uerecundia et maiore cum fide ium maiesta
Igitur conscripte conditiones quib ĩ amicctiã sccietatẽq spłi romani uenirẽt.
tumq ut si placeret uellentq eodem iure amititie. Eleii. Lacedeme

Expanded text:
traditum morem Romanis colendi socios, ex quibus alios in ciuitatem atque aequum secum traditum morem Romanis colendi socios, ex quibus alios in ciuitatem atque aequum secum ius accepissent, alios in ea fortuna haberent ut socii esse quam ciues mallent: Aetolos eo in maiore futuros honore quod gentium transmarinarum in amicitiam primi uenissent; Philippum eis et Macedonas graues accolas esse, quorum se uiademisset Aetolis excedant, sed ipsam Macedoniam infestam habeant; et Acarnanas quos aegre ferrent Aetoli a corpore suo diremptos restituturum se in antiquam formulam iurisque ac dicionis eorum; —haec dicta promissaque a Romano imperatore Scopas, qui tum praetor gentis erat, et Dorimachus princeps Aetolorum adfirmauerunt auctoritate sua, minore cum uerecundia et maiore cum fide uim maiestatigitur conscriptae condiciones quibus in amicitiam societatemque populi Romani uenirent; additumque ut, si placeret uellentque, eodem iure amicitiae Elei Lacedaemoniique
Abbreviated transcription (Latin):
tactas et ĩ foro subertano sanguinis riuos ꝑ totũ diem fluxisse/ et Elcti
łapidib pluisse. Et Reate mula peperisse. Ea ꝓdigia hostiis maieribus
ꝓcurata sunt/ et obseiratio ĩ unu diem ppło indicta et nouẽdiale saccum.
Sacerdotes publiti aliquanti eo anno mortui sunt noui q suffecti. In lauz
AI. emilii numide decem uiri sacroꝵ.M. Eiralius lepidus. In laum.n.
pomporui mathonis pontificis.C. luuus. In laum. Spurii Caruilli maxi
auguris.M.seruilius. Titus Otacilius crassus pontifex qr exacto anno
mortuus erat ideo nominatio ĩ locum eius nõ est facta. G. Claudus flamen
ꝙ exta ꝑperam dederat Fłaminio abiit: Per idem tp̃s. M. ualeriꝰ leuinꝰ
temptatis ꝑ secreta collarua pͥncipum animis ad indictum ante ad id ip̃m
concilium etholoꝵ classe expedita uenit. ubi cum siracusas capuamq captas

Expanded text:
tacta, et in foro Subertano sanguinis riuos per diem totum fluxisse, et Ereti tacta, et in foro Subertano sanguinis riuos per diem totum fluxisse, et Ereti lapidibus pluuisse, et Reate mulam peperisse. ea prodigia hostiis maioribus sunt procurata et obsecratio in unum diem populo indicta et nouendiale sacrum. sacerdotes publici aliquot eo anno demortui sunt nouique suffecti: in locum M'. Aemili Numidae decemuiri sacrorum M. Aemilius Lepidus , in locum M. Pomponi Mathonis pontificis C. Liuius , in locum Sp. Caruili Maximi auguris M. Seruilius . T. Otacilius Crassus pontifex quia exacto anno mortuus erat, ideo nominatio in locum eius non est facta. C. Claudius flamen Dialis quod exta perperam dederat flamonio abiit. per idem tempus M. Ualerius Laeuinus temptatis prius per secreta conloquia principum animis ad indictum ante ad id ipsum concilium Aetolorum classe expedita uenit. ubi cum Syracusas Capuamque captas
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse quib imperii suffragium mandare ⁊ uix ut uerisimile sit: parentiũ
ꝙͦ hoc seculo ulis łeiuisq apud liberos auctoitas fecit. Pretoria inde coitia
hĩta .P. al anluis ualens et. L. Manlius Acidinus et .c. lectorius
et .l. cuniti alimetus creati sunt. Fore ita intidit ut comitirs perfectis
nũtiaret᷑ T. otacilium quem . Ti. Manlius et om̃is int̾pellatus ordo cõ¬
mitioꝵ esset : collegam absentem daturꝰ fuisse uidebatur ppłus mortuum
ia ẽẽ. ludi apollinares et priore anno fuerant / et eo ano ut fiere
repente Calpurnio p̃tori senatus decreuit/ ut ĩ ꝑretium mouerent᷑: Sode
anno ꝓdigia aliquot iusa ꝓnũtiataq sunt. In Ede concordie uictoria que
ĩ culmine erat. fulmine icta decussaq ad uictorias que ĩ ante fixe erant hesit
neq inde ꝓcidit. Et anagnia et fregellis nũtiatũ est murũ portasq de celo

Expanded text:
uoluisse quibus imperium suffragio mandaret, uix ut ueri simile sit parentium uoluisse quibus imperium suffragio mandaret, uix ut ueri simile sit parentium quoque hoc saeculo uilis leuisque apud liberos auctoritas fecit. praetoria inde comitia habita. P. Manlius Uolso et L. Manlius Acidinus et C. Laetorius et L. Cincius Alimentus creati sunt. forte ita incidit ut comitiis perfectis nuntiaretur T. Otacilium , quem T. Manlio nisi interpellatus ordo comitiorum esset collegam absentem daturus fuisse uidebatur populus, mortuum in Sicilia esse. ludi Apollinares et priore anno fuerant et eo anno ut fierent referente Calpurnio praetore senatus decreuit ut in perpetuum uouerentur. eodem anno prodigia aliquot uisa nuntiataque sunt. in aede Concordiae Uictoria quae in culmine erat fulmine icta decussaque ad Uictorias quae in antefixis erant haesit neque inde procidit; et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os iñquit mores consul ferre potero. neq uos imperium meum. Redite
ĩ suffragium. et cogitate bellum punicum ĩ italia et hostium duce hannibalẽ
esse. Tum centuria et auctoitate mota uiri et admirantiu arca fremitu
penit ab consule ut ueturiam senioꝵ citaret: uelle se se cum maioĩb natu
aliquem aduersus penos consulem creari uellent. Mualeriu leuinũ egrogic
dimissis iuniores suffragium ineunt. M. Marcellum claudiũ fulgentẽ tũ
sicilia domita et. M. ualerium absentes consules dixerunt. Auctori tatez
p̃rogatiue om̃s centurie sequute sunt. Eludant nunc antiqua mirantes.
nõ equidem siqua sit sapientiu ciuitas / quam dati fingunt magis ꝙͣ norũt.
ut pͥncipes grauiores temꝑatioresq ab cupidine imperii aut multitudine
melius meratam censcant ficri posse. Centuriam uõ iumioꝵ stniores ꝯsulc̃

Expanded text:
uestros' inquit 'mores consul ferre potero neque uos imperium meum. redite uestros' inquit 'mores consul ferre potero neque uos imperium meum. redite in suffragium et cogitate bellum Punicum in Italia et hostium ducem Hannibalem esse.' tum centuria et auctoritate mota uiri et admirantium circa fremitu, petiit a consule ut Uoturiam seniorum citaret: uelle sese cum maioribus natu aliquem aduersus Poenos consulem creari uellent, M. Ualerio Laeuino ; egregdimissis iuniores suffragium ineunt. M. Claudium , fulgentem tum Sicilia domita, et M. Ualerium absentes consules dixerunt. auctoritatem praerogatiuae omnes centuriae secutae sunt. eludant nunc antiqua mirantes: non equidem, si qua sit sapientium ciuitas quam docti fingunt magis quam norunt, aut principes grauiores temperantioresque a cupidine imperii aut multitudinem melius moratam censeam fieri posse. centuriam uero iuniorum seniores consulere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃raratiua ueturia iumõꝵT. Manlum torquatu et . T. otaciliũ qui¬
p̃sens erat gratulandi causa turba coiret Nec dubius eẽt consenꝰ popłi¬
magna circumfasus turma ad tribunal consulis uenit. petitq ut pauca sua
audiret. Centuriamq que tulisset suffragium reuctari iuberet. Eri
om̃ib expectatione. quid nam postulaturus ẽẽt. gculoꝵ ualitudinem excus auit.
entem et gubernatorem et imperatore ẽẽ qui cum alienis gulis ei
agenda sint. Postulet sibi post alioꝵ capita ac fortunas cõmicti. Pro uide¬
etur et redire ĩ suffragium ueturraͬm iunioꝵ iuberet. et meminisset
consulib creandis belli qd̃ ĩ italia sit : temporumq rei publice uixdũ reꝗesse:
Mauris astrepitu ⁊ tumultu hostili quo paucos ante menses asseruit ꝓ pe
ieniã romana. Post hec tum centuria frequens succlamasset: nic
mutare sententie cosdemq consules dicturos ẽẽ. Tum torquatꝰ. Nec ego

Expanded text:
praerogatiua Uoturia iuniorum T. Manlium Torquatum et T. Otacilium praerogatiua Uoturia iuniorum T. Manlium Torquatum et T. Otacilium sens erat, gratulandi causa turba coiret, nec dubius esset consensus popumagna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba audiret centuriamque quae tulisset suffragium reuocari iuberet. erectis omnibus exspectatione quidnam postulaturus esset, oculorum ualetudinem excusauit: impudentem et gubernatorem et imperatorem esse qui, cum alienis oculis ei omnia agenda sint, postulet sibi aliorum capita ac fortunas committi; proinde si uideretur ei, redire in suffragium Uoturiam iuniorum iuberet et meminisse in consulibus creandis belli quod in Italia sit temporumque rei publicae; uixdum requiesse aures a strepitu et tumultu hostili, quo paucos ante menses cesserint prope moenia Romana. post haec cum centuria frequens succlamasset nihil se mutare sententiae eosdemque consules dicturos esse, tum Torquatus 'neque ego
Abbreviated transcription (Latin):
Marcelli punica classis acto nullia peditum tria numidaꝵ eꝗtũ ex posuit
ignobiliores quedam alie. et Numide prefecto mutine: uagi ꝑ totã siciłia
strioꝵ ppłi romani agros urebant. Suꝑ hoc ex̾titus romanus iratꝰ ꝑtim ꝙ
cum imꝑatore nõ deuectꝰ ex ꝓuncia esset ꝑtim ꝙ ĩ opidis hibernare uetiti
.t. segni fungebañt militia. magisq eis auctor ad seditĩoe ꝙ̃ an
decrat. Inter has difficultates. M. cornelius ptor et militu animos nũc
consolando/ nunc castigando sedauit. et ciuitates om̃s que defecerant in
tionẽ redegit. atq exiis murgantiam hispanis quib urbs agerq
exsenatusconsulto attribuit. Consules cum ambo apuliã proũtiam
haberent minusq iam terroris a penis ⁊ hanubale ec̃t sortiri uissi apułia
cedonamq prouincias. Sulpitio macedonia euenit. Isq leuino successit.
fuluius romam conitioꝵ cauĩa accersitust cum comitia cõsulib rapmdis hr̃et

Expanded text:
Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum exposuit. ignobiliores quaedam aliae; et Numidae praefecto Muttine uagi per totam Siciliam sociorum populi Romani agros urebant. super haec exercitus Romanus iratus, partim quod cum imperatore non deuectus ex prouincia esset, partim quod in oppidis hibernare uetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat. inter has difficultates M. Cornelius praetor et militum animos nunc consolando nunc castigando sedauit, et ciuitates omnes quae defecerant in dicionem redegit; atque ex iis Murgentiam Hispanis quibus urbs agerque debebatur ex senatus consulto attribuit. consules cum ambo Apuliam prouinciam haberent, minusque iam terroris a Poenis et Hannibale esset, sortiri iussi Apuliam Macedoniamque prouincias. Sulpicio Macedonia euenit isque Laeuino successit. Fuluius Romam comitiorum causa arcessitus cum comitia consulibus rogandis haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
nti erisq fabrefacta uasa. alia suppellex p̃tiosaq ustis et mu
nobilia signa: quibiut̾ pͥmas grecie urbes sitacse ornatẽ fuerãt. piuae
qͦ nctorie signum ato ducti clephanti. Et nõ minimu fuit spectaculum.
cum coronis aureis p̃cedentes. Sosis siracusanus et mericus hispanus quoꝵ
alt̾o duce natuno siratusas introitu erat. alt̾s nassum qd̾q ibi p̃sidii
erat ꝓdiderat. His ambob aiuitas data et quingena iugera agri solidi
ĩ agro siratusano qui aut regius aut hostium ppłi romani fuisset et edes
siracusis cuius uellent coꝵ ĩ quos belli iure aĩaduersum c̃et. Mericho
misq qui cum et transierant. urbs agerq ĩ sicilia ex iis que a
romano defecissent iussa dari. Id. M. Cornclio mandatũ ut ub ei iudc̾tur
urbem agrumq eis assignaret. ĩ eodem agro siracusano qui aut regius¬

Expanded text:
argenti aerisque fabrefacti uis, alia supellex pretiosaquargenti aerisque fabrefacti uis, alia supellex pretiosaquia signa, quibus inter primas Graeciae urbes Syracusae ornatae fuerant. punicae quoque victoriae signum octo ducti elephanti; et non minimum fuere spectaculum cum coronis aureis praecedentes Sosis Syracusanus et Moericus Hispanus, quorum altero duce nocturno Syracusas introitum erat, alter Nasum quodque ibi praesidii erat prodiderat. his ambobus civitas data et quingena iugera agri, Sosidi in agro Syracusano, qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset, et aedes Syracusis cuius vellet eorum in quos belli iure animadversum esset; moerico Hispanisque qui cum eo transierant urbs agerque in Sicilia ex iis qui a populo Romano defecissent, iussa dari. id M. Cornelio mandatum ut, ubi ei videretur, urbem agrumque eis adsignaret. in eodem agro Belligeni, pe
Abbreviated transcription (Latin):
deportare nõ licusset postularet ut triũphanti ut ĩ urbem in ire liceret. Pd.
non impetrauit. cum multis uerbis actum ẽẽt. utrũ nimis conueniret cui
nomine absentis ob res ꝓspere ductu eius gestas supplicato decreta foret
et diis ĩmortalib habitus honos ei p̃senti negare triunphura. anque
tradere excitum suctessori iussissent: ꝙ nisi manente ẽ peouentie illcitq
cerneretur eum qͣi de tello truimphare: cum excitus testis meriti atꝙ
ꝯ̃meriti trumphi ab esset. medium usum. ut ouans urbem iniret. Tri¬
buni plebis ex auctoritate. senatus ad ppłm tulerunt: ut . M. marcello
quo die orians ĩ ur̃bem imret imperium ẽẽt. Pridie ꝙ̃ urbe mĩret in¬
te albano triumphauit.Inde ouans multam p̃ se pdam ĩ urber
intulit: oum simulacro captaꝵ siracusaꝵ. catapulte balisteq ⁊ alia oĩa
instrumenta belli lata et patis duiturne regieq opulentie ornatnẽta.

Expanded text:
deportare non licuisset, postulauit ut triumphanti urbem inire liceret. id deportare non licuisset, postulauit ut triumphanti urbem inire liceret. id non impetrauit. cum multis uerbis actum esset utrum minus conueniret cuius nomine absentis ob res prospere ductu eius gestas supplicatio decreta foret et dis immortalibus habitus honos ei praesenti negare triumphum, an quem tradere exercitum successori iussissent—quod nisi manente in prouincia bello non decerneretur—eum quasi debellato triumphare cum exercitus testis meriti atque immeriti triumphi abesset, medium uisum ut ouans urbem iniret. tribuni plebis ex auctoritate senatus ad populum tulerunt ut M. Marcello quo die urbem ouans iniret imperium esset. pridie quam urbem iniret in monte Albano triumphauit; inde ouans multam prae se praedam in urbem intulit. cum simulacro captarum Syracusarum catapultae ballistaeque et alia omnia instrumenta belli lata et pacis diuturnae regiaeque opulentiae ornamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. clauserat quide om̃s ad arcem a mari aditus. sed assidendo duitius
rem annonam scciis ꝙͣ hosti faciebat. Non eni tantum subluchi opi
ꝑ pacata litora aꝑtosq portus p̃sidio nauiu punitaꝵ pot̾at. quantu frumcti
s ip̃a turba nauali mixta ex om̃i genere homiuu assumebat᷑: ut ar
p̃sidium ctiã siñc inuecto quia pauti erantꝰ ex ante p̃parato substentãi poss
Classi q tarentinis ne inuectum quidem sufficeret. Tandem maiore gr̃a ꝙ
.classis dimissa ẽ. Anmona haud multum laxauerat/. qr remoto
maritimo p̃sidio subuchi frum̃tum nõ pot̾at Eiusdem estatis exitu. M.
arcellus ex sicilia ꝓuinciã cum ad urbem uenisset. a. E. Calph
pR senatus ei ad edem bellone datus ẽ. Ibi cum de reb ab se gestis disseruisset:
questus leniter/ nõ suam magis ꝙͣ militum uicem ꝙ ꝓuincia confrcta excitũ

Expanded text:
erat, clauserat quidem omnes ad arcem a mari aditus, sed adsidendo diutius erat, clauserat quidem omnes ad arcem a mari aditus, sed adsidendo diutius artiorem annonam sociis quam hosti faciebat; non enim tantum subuehi oppidanis per pacata litora apertosque portus praesidio nauium Punicarum poterat quantum frumenti classis ipsa turba nauali mixta ex omni genere hominum absumebat, ut arcis praesidium etiam sine inuecto quia pauci erant ex ante praeparato sustentari posset, Tarentinis classique ne inuectum quidem sufficeret. tandem maiore gratia quam uenerat classis dimissa est; annona haud multum laxauerat quia remoto maritimo praesidio subuehi frumentum non poterat. eiusdem aestatis exitu M. Marcellus ex Sicilia prouincia cum ad urbem uenisset, a C. Calpurnio praetore senatus ei ad aedem Bellonae datus est. ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, questus leniter non suam magis quam militum uicem quod prouincia confecta exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
iestas esset tum fides. Profectus ab Tarracone / et cuutates socior ethibe̾na
uinciam obtinuissent. nec fructum secundaꝵ reꝵ sentire hostes passi om̃i¬
id cis hiber um agro ees arcuissent. scciosq cum fide tutati essent.
segim hẽbat. cum tanto honore ut facile appareret. nichil minus uereri
ꝙ̃ nequus obstaret glorie sue. Suctessit inde silanus nerom et ĩ hiberna
noui railites deducti. Scipio om̃ib que adeunda agendaq erant mature
hostes erat ꝙ̃ apud ciues siciosq. et diuinatio quedam futuri quominꝰ
ratio timoris reddi poterat. Oportet temere maiore inferens metũ. In
hiberua diuersi concesẜant has drubal gisonis usq ad acceanum et Gades.
Mago ĩ mediterranea maxime supͣ castullonensem saltum. hasd
hamilcaris filius ꝓximus hibero circa saguntum hibernauit. Estatis eiꝰ
extremo quo capta ẽ capua et scipio in hispaniam uenit. pu̾inica classis ex
sicilia tarentum accita arcendo cõncatus p̃sidii romani qd̾ ĩ arce tarẽtina

Expanded text:
iestas inesset tum fides. profectus ab Tarracone et ciuitates sociorum et hiberna uinciam obtinuissent, nec fructum secundarum rerum sentire hostes passi omni cis Hiberum agro eos arcuissent, sociosque cum fide tutati essent. Marcium secum habebat cum tanto honore, ut facile appareret nihil minus uereri quam ne quis obstaret gloriae suae. successit inde Neroni Silanus, et in hiberna milites noui deducti. Scipio omnibus quae adeunda agendaque erant mature ionis erat quam apud ciues sociosque, et diuinatio quaedam futuri, quo minus ratio timoris reddi poterat oborti temere, maiorem inferens metum. in hiberna diuersi concesserant, Hasdrubal Gisgonis usque ad Oceanum et Gades, Mago in mediterranea maxime supra Castulonensem saltum; Hasdrubal Hamilcaris filius proximus Hibero circa Saguntum hibernauit. aestatis eius extremo qua capta est Capua et Scipio in Hispaniam uenit, Punica classis ex Sicilia Tarentum accita ad arcendos commeatus praesidii Romani quod in arce Tarentina
Abbreviated transcription (Latin):
temptaui pacem. et postea ꝙͣ neq legatos iuolandi ueretundia erat nec
hi ip̃i congresso ad portas cum principib responsum dabatur. in
apud iuctoris ppłi senatum quererentur. Ego. patres. conscript
spoliatas si negaturus essem. numꝙ spoluis caꝵ urbem romam exornarem.
que aute singulis uictor aut ademi aut dedi tum belli uire tũ ex cuiꝰq¬

Expanded text:
temptaui pacem, et posteaquam neque legatos uiolandi uerecundia erat nec hi ipsi congresso ad portas cum principibus responsum dabatur, mulapud victoris populi senatum quererentur. ego , patres conscripti, Syracusas spoliatas si negaturus essem, numquam spoliis earum urbem Romam exornarem. quae autem singulis victor aut ademi aut dedi, cum belli iure tum ex cui
Abbreviated transcription (Latin):
afritam. auertisse eo bellum uude uenerat refers: S quid ultͦ metũ ĩ forre
ti: et a se remoto ꝑiculo alium ĩ discrimen adducẽ quale sit: neteri
exteriusq exemplis admonere opꝰ ẽ. Hauis p̃sentius bellum exemplum esse
ꝙͣ hannibal põt: multum int̾est alienq populãi fines : an tuos uri scyudiq
uideas. Plus animi est inferenti ꝑiculũ ꝙͣ ꝓpulsanti. Ad hoc maiore ignotaꝵ
reꝵ est ter̃or. bona malaq hostium ex propinquo ingressus fines aspicias.
Non sperauerat hannibal fore ut tot ĩ italia ppłi ad se defice̾nt. defecerunt.
post caunensem cladem. quantominus quicꝙͣ ĩ affrica cãtaginensib fir̾mum
aut stabile sit iñfidis sociis grauib ac suꝑbis dñis. Ad hac nos etia deserti
sctiis uirib nr̃is milite romano stetimus. Cartaginensi nichil cuulis
est. mercede paratis milites hñt. affros numidasq leuissima fidei mutande

Expanded text:
Africam auertisse eo bellum unde uenerat refers? 'sed quid, ultro metum inferre Africam auertisse eo bellum unde uenerat refers? 'sed quid, ultro metum inferre hosti et ab se remoto periculo alium in discrimen adducere quale sit, ueteribus externisque exemplis admonere opus est? maius praesentiusue ullum exemplum esse quam Hannibal potest? multum interest alienos populere fines an tuos uri exscindi uideas; plus animi est inferenti periculum quam propulsanti. ad hoc maior ignotarum rerum est terror: bona malaque hostium ex propinquo ingressus fines adspicias. non sperauerat Hannibal fore ut tot in Italia populi ad se deficerent: defecerunt post Cannensem cladem: quanto minus quicquam in Africa Carthaginiensibus firmum aut stabile est infidis sociis, grauibus ac superbis dominis. ad hoc nos, etiam deserti ab sociis, uiribus nostris milite Romano stetimus: Carthaginiensi nihil ciuilis roboris est: mercede paratos milites habent, Afros Numidasque, leuissima fidei mutandae
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur. uerbis extollunt᷑. Negat aditum ẽẽ ĩ affrica: negat ullos
ate portus/ Marcum atilium captum ĩ africa cõiemorat. tamꝙͣ.
Atilius pͥmo accessu ad affrica offendeit. Neq recordat illi ip̃i tã ĩfelici
atori patuisse tumen portus affrice. et res egregie pͥmo anno gessisse.
quantu ad cartaginenses duces attinet / inuictum ad ultimum ꝑmansisse.
Nichil igitur isto exemplo me tẽrueris. si hoc bello non priore. si nuꝑ et non
annis ante .xL. ista ita clades accepta foret. qui ego minus ĩ affcitã regulo
ip̃oi fiducia . ꝙ possit ĩ hominis unius uietute tantu momenti ẽe. Ac etia
Athenienses audiendi sunt : temere ĩ siciliam omisso domi bello cartaginẽsi:
ur gͦ qm̃ grecas fabulas enarare uacat/ nõ agatalen potius siracus
regem cum diu siciliã punico bello ureret᷑ : transgressum ĩ hanc eamdem

Expanded text:
uideantur uerbis extolluntur. 'negat aditum esse in Africam, negat ullos uideantur uerbis extolluntur. 'negat aditum esse in Africam, negat ullos patere portus. M. Atilium captum in Africa commemorat, tamquam M. Atilius primo accessu ad Africam offenderit, neque recordatur illi ipsi tam infelici mperatori patuisse tamen portus Africae, et res egregie primo anno gessisse et quantum ad Carthaginienses duces attinet inuictum ad ultimum permansisse. nihil igitur me isto exemplo terrueris. si hoc bello non priore, si nuper et non annis ante quadraginta ista ita clades accepta foret, qui ego minus in Africam Regulo eo ipso fiducia quod possit in hominis unius uirtute tantum momenti esse. at etiam Athenienses audiendi sunt temere in Siciliam omisso domi bello transgressi. cur ergo, quoniam Graecas fabulas enarrare uacat, non Agathoclem potius, Syracusanum regem, cum diu Sicilia Punico bello ureretur, transgressum in hanc eandem
Abbreviated transcription (Latin):
is romanus. quid ita: tum nemo etatẽ mẽa uim hostiui difficulta
belli. patris patruq recentem cladem cõmemorabat. Utrum maior aliqua
nunc ĩ affrica calamitas accepta ẽ. ꝙ̃ tunc ĩ hispania erat: in maiores
nunc sunt ex̾citus ĩ affeica et duces plures inelioresq ꝙͣ tunc ĩ hispania
fuerunt: an etas mea tum maturior bello gerendo fuit ꝙͣ nũt est: an cu
cartaginensi hoste ĩ hispania ꝙͣ in affrica bellu geri aptius est post fusos
fugatisq quatuor excitus punicos / post tot urbes ui captas aut metu
subactas ĩ ditionem. post ꝑ domita omĩa usq ad areanu / tot regulos tot
seuas gentes/ post xcceptam totam hispaniã/ ita ut uestigiũ belli nullum
reliquum sit. eleuare meas res gestas: tam hercule ꝙͣ si uictor ex affrica
redierim / ea ip̃a elenare que nunc retinendi mei caua ut teribilia eadem

Expanded text:
populus Romanus, quid ita tum nemo aetatem meam, uim hostium, difficultatem populus Romanus, quid ita tum nemo aetatem meam, uim hostium, difficultatem belli, patris patruique recentem cladem commemorabat? utrum maior aliqua nunc in Africa calamitas accepta est quam tunc in Hispania erat? an maiores nunc sunt exercitus in Africa et duces plures melioresque quam tunc in Hispania fuerunt? an aetas mea tunc maturior bello gerendo fuit quam nunc est? an cum Carthaginiensi hoste in Hispania quam in Africa bellum geri aptius est? facile est post fusos fugatosque quattuor exercitus Punicos, post tot urbes ui captas aut metu subactas in dicionem, post perdomita omnia usque ad Oceanum, tot regulos, tot saeuas gentes, post receptam totam Hispaniam ita ut uestigium belli nullum reliquum sit, eleuare meas res gestas, tam hercule quam, si uictor ex Africa redierim, ea ipsa eleuare quae nunc retinendi mei causa ut terribilia eadem