comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitiũ ⁊ in iuria. pͭ dare bñficiũ dño
si a dño iniuriã actiꝑe. at qui de ĩ iu¬
riis dñoꝵ inseruos qui audiat positꝰ
est. qui ⁊ seuiciã ⁊ libidinẽ.⁊ in pre¬
bendis ad uictũ netessariis auaritiam
ꝯpescat. Quid gͦ : bñficumi dñs a ser¬
uo accipit. inimo hõ ab homine. De¬
niq qd in illiꝰ p̾ate fuit. fec̃ bñficiũ.
na indig̾e ⁊ infiriis cogat. multa
iam bñficioꝵ gen̾a referam ⁊ dissiłia
et q̃dam int̾ se ꝯͣria. Dedit aliquis
dño suo uitam. dedit mortẽ. serua¬
uit ꝑit᷑um. ⁊ hoc si parum ÷ peundo
seruauit. alius mortẽ dñi adiuut.
alius decepit. Claudius qͣdrigarius
in duodeuitesimo annaliũ tradit. cũ
desꝑationẽ uentũ eẽt duos seruos ad
hostem tnffugisse. ⁊ oꝑe p̾ciũ fecisse.
deinde urbe capta passim discurrente
uictore illos ꝑ nota itinera ad dom̃
in qͣ seruierant p̾currisse. ⁊ dnãm
suiã ante se egisse. q̃rentib que nã
eẽt. dnãm ⁊ qͥdem crudelissim̃a ad sup¬

Expanded text:
ium et iniuria ; potest dare beneficium domino, si a domino iniuriam accipere. Atqui de iniuriis dominorum in servos qui audiat positus est, qui et saevitiam et libidinem et in praebendis ad victum necessariis avaritiam compescat. Quid ergo ? Beneficium dominus a servo accipit ? Immo homo ab homine. Denique, quod in illius potestate fuit, fecit : beneficium na indigere etiam infimis cogat ? Multa iam beneficiorum exempla referam et dissimilia et quaedam inter se contraria. Dedit aliquis domino suo vitam, dedit mortem, servavit periturum et, hoc si parum est, pereundo servavit ; alius mortem domini adiuvit, alius decepit. Claudius Quadrigarius in duodevicensimo annalium tradit, cum desperationem ventum esset, duos servos ad hostem transfugisse et operae pretium fecisse. Deinde urbe capta passim discurrente victore illos per nota itinera ad domum, in qua servierant, praecucurrisse et dominam suam ante egisse ; quaerentibus, quaenam esset, dominam et quidem crudelissimam ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
ñ res pͥncipia sua magno gͣdu tnsit. Se¬
mina oĩm rer̃ cãe sunt. ⁊ tñ minrme
ꝑtes sũt eoꝵ q̃ gignunt. aspice renũ
aspice euphrate. om̃s deuiq molitos
annes. qͥd sũt si illos illic imm̃ effluunt
estimes: qͥcqͥd ÷ quo tim̃tur qͦ nõĩant᷑¬

Expanded text:
non res principia sua magno gradu transit. Semina omnium rerum causae sunt et tamen minimae partes sunt eorum, quae gignunt. Adspice Rhenum, adspice Euphraten, omnes denique inclutos amnes. Quid sunt, si illos illic, unde effluunt, aestimes ? Quidquid est, quo timentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
illi potes. et p̾ceptoris mei qd institutis
liberalib ꝓfeci. ip̃os tñ qui tradiderunt
illa tnͣstendimꝰ. utiq eos qͥ pͥma elem̃ta
docuerunt.⁊ qͣmius sine ilł nemo qͥcqͣiu
assequi poss. nõ tñ qͣntumo qͥs assecutꝰ

Expanded text:
illi potes." Et praeceptoris mei, quod institutis illi potes." Et praeceptoris mei, quod institutis liberalibus profeci; ipsos tamen, qui tradiderunt illa, transcendimus, utique eos, qui prima elementa docuerunt, et quamvis sine illis nemo quicquam adsequ
Abbreviated transcription (Latin):
tias.⁊ extͣ ord̾iaria imꝑia continuet.
adice ut dirutis maxĩs urbib romani
imꝑii sine emulo adornatꝰ. occasus q uẽ¬
turi defensior ⁊ conditor maiorem nobłi¬
tatem nobłi uiro aditiat. Dic scipionis pa¬
trem dubium ÷ qͥn gu̾andi uulgare bñfi¬
tium uicerat eximia pietas ⁊ uirtꝰ ip̃i ur¬
bi nescio utrum maiꝰ p̾sidium afferens an
detus. Deide si hoc parum ÷: finge aliqũe
torm̃ta pr̾is discussisse finge in se tnͣstu¬
filii cum pat̾num munꝰ et simplex sit et
facile s danti uoluntariũ qd̃ nct̃e ÷ ille
multis dederit.⁊ quilz dedisse sese nestit.
In quo cõsortẽ ht. in quo spectant lege
patͥam p̾mia pr̾m. domꝰ ac famłie ppe¬
tuitatẽ. om̃ia potiꝰ qͣm cum qd̾ dabat.
Quid si qͥs sapĩam ꝯsecutꝰ hanc pr̃i tra¬
did̾it. ⁊̃ nc disputabimꝰ an maiꝰ aliqͥd
ded̾it qͣm acceꝑat. cũ uitã beatã pr̃i
reddid̾it. accepit tm̃mͦꝰ uitã. s patris¬

Expanded text:
cias et extraordinaria imperia continuet, cias et extraordinaria imperia continuet, adice, ut dirutis maximis urbibus Romani imperii sine aemulo ad ortus occasusque venturi defensor et conditor maiorem nobilitatem nobili viro adiciat, dici Scipionis patrem ! Dubium est, quin generandi vulgare beneficium vicerit eximia pietas et virtus ipsi urbi nescio utrum maius praesidium adferens an decus ? Deinde, si hoc parum est, finge aliquem tormenta patris discussisse, finge in se transtufilii, cum paternum munus et simplex sit et facile et danti voluptarium, quod necesse est ille multis dederit, etiam quibus dedisse se nescit, in quo consortem habet, in quo spectavit legem, patriam, praemia patrum, domus ac familiae perpetuitatem, omnia potius quam eum, cui dabat. Quid ? si quis sapientiam consecutus hanc patri tradiderit, etiamnunc disputabimus, an maius aliquid iam dederit, quam acceperat, cum vitam beatam patri reddiderit, acceperit tantum vitam ?
Abbreviated transcription (Latin):
nuudũ satis faciunt. nͦ bñficia parentiũ
suoꝵ suꝑmiciunt capit tñ hoc natura
qd̾ mund̾ ulla eras tulit. Si singula
pat̾noꝵ m̾itoꝵ magnitudiñe ex su¬
ꝑare no possunt: pła in inũ congesta
suꝑabunt. Seruauit in p̾lio patrem
scipio. ⁊ p̾textatꝰ in hostes eqñ ꝯcitat.
Parum ⁊ qd̾ ut ꝑueniret ad patr̃e tot
ꝑicła maximos duces cum maxĩe p̾men¬
tia ꝯtempsit. tot oppõitas difficultates
qd̃ ad prim̃a pugnam exiturꝰ tyro ꝑ ue¬
teranoꝵ corꝑa cutͦrit qd̾ annos suos tͣnͣsi¬
luit. adice ut idem pr̃em reum defen¬
dat ⁊ conspirationi minicoꝵ pot̾ẽteum
oripiat. ut alt̾um illi consulatũ. at t̾ciũ
alios q honores. ⁊̃ consularib ꝯcupiscen¬
dos congerat. ut pauꝑi ratas dolli utre
opes tradat ⁊ qd̾ ÷ militarib uiris spatio¬
sissimũ diuitẽ illũ spoliis ⁊ hostilib faci¬
at. Si adhuc parun adite ut ꝓuin¬

Expanded text:
nondum satis faciunt nec beneficia parentium nondum satis faciunt nec beneficia parentium suorum superiaciunt, capit tamen hoc natura, quod nondum ulla aetas tulit. Si singula paternorum meritorum magnitudinem exsuperare non possunt, plura in unum congesta superabunt. Servavit in proelio patrem Scipio et praetextatus in hostes ecum concitavit. Parum est, quod, ut perveniret ad patrem, tot pericula maximos duces eum maxime prementia contempsit, tot oppositas difficultates, quod ad primam pugnam exiturus tiro per veteranorum corpora cucurrit, quod annos suos transiluit ? Adice, ut idem patrem reum defendat et conspirationi inimicorum potentium eripiat, ut alterum illi consulatum ac tertium aliosque honores etiam consularibus concupiscendos congerat, ut pauperi raptas belli iure opes tradat et, quod est militaribus viris speciosissimum, divitem illum spoliis etiam hostilibus faciat. Si adhuc parum est, adice, ut provin
Abbreviated transcription (Latin):
oniscuna socrates expirare nõ patitur.
Cet̾os enumerare longum ÷ qui durant
ob nlłam aliã cãm. qͣm qd̾ illos liberoꝵ
exmua uirtꝰ tradidit posteris. Utrum
maiꝰ bñficiũ dedit .m. agrippe p̃r. ne
post agrippam qͥdem notꝰ an pr̾i dedit
agrippa nauali corona insignis. imitũ
adeptus int̾ dona militaria decus. qui
tot in urbe maxĩa oꝑa excitauit. que
posteauint̾ent᷑. utr̃u octauiꝰ maius
ullum bñficiũ dedit filio. an prĩ di¬
uus augustꝰ qͣmius illum unibra ad¬
optiui pr̾is abscondit. qͣntam cepisset
uoluptatẽ. si illum post debellata ar¬
ma ciuilia uidisset secure pati p̾siden¬
tem. nõ agnostens boñi suũ nec satis
credeus q̃tiens resperiss ad se potusse
illum uirimi mn domo sua nasti: Qid
nuus cer̾os ꝑseguar quos iam tõsump¬
sisset obluuo. nifi illos filioꝵ głam et
tenebris eruisset. ⁊ ad huc in luce ren¬
filiꝰ pr̃i maiora redd̾e. ⁊̃ si que retuli ex

Expanded text:
oniscum Socrates expirare non patitur. oniscum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare longum est, qui durant ob nullam aliam causam, quam quod illos liberorum eximia virtus tradidit posteris. Utrum maius beneficium dedit M. Agrippae pater ne post Agrippam quidem notus, an patri dedit Agrippa navali corona insignis, unicum adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe maxima opera excitavit, quae postea vincerentur ? Utrum Octavius maius beneficium dedit filio an patri divus Augustus, quamvis illum umbra adoptivi patris abscondit ? Quantam cepisset voluptatem, si illum post debellata arma civilia vidisset securae paci praesidentem, non adgnoscens bonum suum nec satis credens, quotiens ad se respexisset, potuisse illum virum in domo sua nasci ! Quid nunc ceteros prosequar, quos iam consumpsisset oblivio, nisi illos filiorum gloria e tenebris eruisset et adhuc in luce retifilius patri
Abbreviated transcription (Latin):
tium qd uiuo. Si uitam imputas
mͥ ꝑ se nudam. egentem ꝯsilii. ⁊ idut
magnũ boñ iactas. cogita te mͥ impu¬
tare muscaꝵ ac u̾intum bonum. De¬
inde ut nicħ aliud dicam qͣm bonis ar¬
tib me studuisse. ut cursum ac rectũ
iter uite dirig̾em in ip̃o bñficio tuo
maiꝰ qͣm qd̾ dederas recepisti. Tu .n.
me mͥ rudem. imꝑitum dedisti. ego
tͥ filiũ qͣlera genuisse gaud̾e̾s. aluit
me pr̃ s idem pͥsto. plus reddo qr ñ tm̃
aluisse. s a filio alio alio gaudet. ⁊ ma¬
iorem ex aĩo meo qͣm ex ip̃a re ꝑcipit uo¬
luptat̾e. Illiꝰ alim̃ta ad corpꝰ tm̃ meũ
ꝑuenerunt. Quid si qͥs in tm̃ ꝓcessit
ut aut eloq̃ntia ꝑ gentes notesteret. ant
uistitia. aut bellicis reb. ⁊ pr̾i qͦ ingẽ¬
tem tͥcumfundent fam̃a tenebras q nata¬
lumm suoꝵ clara luce distut̾et. ñ mnestina¬
błe in parentes suos bñficiũ contulit.
an qͥsqͣm ariston̾e. ⁊ crillum nͥ ꝓpt̾ re¬
nofontẽ. ⁊ platoñe filios noss. Sophi¬

Expanded text:
tuum, quod vivo. Si vitam imputas mihi per se, nudam, egentem consilii, et id ut magnum bonum iactas, cogita te mihi imputare muscarum ac vermium bonum. Deinde, ut nihil aliud dicam, quam bonis artibus me studuisse et cursum ad rectum iter vitae direxisse, in ipso beneficio tuo maius, quam quod dederas, recepisti; tu enim me mihi rudem, imperitum dedisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. Aluit me pater. Si idem praesto, plus reddo, quia non tantum ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ex ipsa re percipit voluptatem, illius alimenta ad corpus tantum meum pervenerunt. Quid ? si quis in tantum processit, ut aut eloquentia per gentes notesceret aut iustitia aut bellicis rebus et patri quoque ingentem circumfunderet famam tenebrasque natalium suorum clara luce discuteret, non inaestimabile in parentes suos beneficium contulit ? An quisquam Aristonem et Gryllum nisi propter Xenophontem ac Platonem filios nosset ? Sophr
Abbreviated transcription (Latin):
antigonꝰ qui cũ ingenti p̾lio suꝑass
hostem p̾miũ belli ad pr̃em tnstulit.
et imꝑiũ illi cẏpri tradidit. hoc est
regnũ nolle regnare cum possis. Uicit
prẽm imꝑiosum. qͥdam manliꝰ qui cũ
torem parentis inuiti. ⁊ bñ meruisse
se de iuuene tredebat. cuiꝰ exiliũ ꝓ gͣuis¬
simo crimine int̾ alia maulto obtine¬
bat. nactꝰ adolescens secretũ stringit
tͣuffodiam. In tua potestate ÷ utr̃u
pr̃ m̃s actusatorẽ nõ hãt. Iurauit tri¬
bimꝰ nõ fefellit. ⁊ cam actionis emisse
contioni reddidit. Alłi alii licuit ĩpu¬
ne tribunũ inordinẽ redig̾e. alia ex
aliis exempla sũt eoꝵ qui parentes
suos ꝑicłis eripuer̾t qui ex infirmo
ad sumina ꝓtuler̃t. ⁊ e plebe aceruo¬
bũficiis uincerer. Certate obsetro uos
et fessi qͦ restituite aciem. felices qui
uinterint. felices qui uincent᷑. Q. ud¬

Expanded text:
Antigonus, qui, cum ingenti proelio superasset Antigonus, qui, cum ingenti proelio superasset hostem, praemium belli ad patrem transtulit et imperium illi Cypri tradidit. Hoc est regnum nolle regnare, cum possis. " Vicit patrem imperiosum quidem Manlius, qui, eum torem parentis invisi, et bene meruisse se de iuvene credebat, cuius exilium pro gravissimo crimine inter alia Manlio obiciebat, nanctus adulescens secretum stringit transfodiam. In tua potestate est, ur meus accusatorem non habeat.' Iuravit tribunus nec fefellit et causam actionis omissae contioni reddidit. Nulli alii licuit impune tribunum in ordinem redigere. Alia ex aliis exempla sunt eorum, qui parentes suos periculis eripuerint, qui ex infimo ad summum protulerint et e plebe acervobeneficiis vincerer. ' Certate, obsecro vos, et fessi quoque restituite aciem. Felices, qui vincent, felices, qui vincentur !
Abbreviated transcription (Latin):
rint maiora an acce ꝑuit. nõ ĩo uicerũt
qr occupau̾unt. Sumite mͦ aĩm qualem
decet.⁊ defic̾e nolite ut uincatis opr̃ates.
Nec desunt tam pulcro c̾tamini duces qͥ
ad siłia uos tohortent᷑. ac ꝑ uestigia sua
ire ad uictoriã sepe iã paratã ex parenti¬
b iubeaut. uicit eneas pre̾m. ip̃e eiuis
infantia leue tutũ q gestam̃: gͣuẽ se.¬
tis circase urbis ruinas ferens. cũ com¬
plerus satra ac penates deos religiosus
senex nõ simplici uadentẽ sarcina pre¬
m̾et. tulit illum ꝑ ignes. et qͥd nõ pi¬
etas pͣ : ꝑtulit colendũ q int̾ condi¬
tores romani imꝑii posuit. uicere sicłi
iuuenes in ethna maiore ui ꝑ agitata.
murbes. in agros. in magña nisule ꝑtẽ.
effudisset incendium uererunt parentes
suos. Discessisse creditum÷ ignes. ⁊ utr̃¬
q flamina recedente liuiitẽ ad aꝑtum
ꝑ qile tnͣscurrerent uuenes dignissi¬
mi qui magna tuto auderent. Uicit

Expanded text:
rint maiora an receperint. Non ideo vicerunt, rint maiora an receperint. Non ideo vicerunt, quia occupaverunt. Sumite modo animum, qualem decet, et deficere nolite : vincetis optantes. Nec desunt tam pulchro certamini duces, qui ad similia vos cohortentur ac per vestigia sua ire ad victoriam saepe iam partam ex parentibus iubeant. " Vicit Aeneas patrem, ipse eius in infantia leve tutumque gestamen, gravem setis circa se urbis ruinas ferens, cum complexus sacra ac penates deos religiosus senex non simplici vadentem sarcina premeret ; tulit illum per ignes et quid non pietas potest ? pertulit colendumque inter conditores Romani imperii posuit. " Vicere Siculi iuvenes : cum Aetna maiore vi peragitata in urbes, in agros, in magnam insulae partem effudisset incendium, vexerunt parentes suos ; discessisse creditum est ignes et utrimque flamma recedente limitem adapertum, per quem transcurrerent iuvenes dignissimi, qui magna tuto auderent. " Vicit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nulliꝰ egeret adiutorio. maius dedi
qͣm accepi. p̃r filio uitam dedit ꝑit᷑am
nͥ multa accessissent que illam tuerent᷑.
filiꝰ pr̃i si dedit uit̾a dedit eam q̃ nulliꝰ
desid̾aret auxiliũ in hoc ut ꝑmaneret.
gͦ maiꝰ bñficum accepit a filio pr̃ qͥ uitã
accepit. qͣm ille illi dedit. hec ñ destru¬
unt parentũ uen̾ationẽ. nͦ deteriores ilł
liberos fatiunt. mimo ⁊ iam meliores. Nat᷑a
.n. głosa uirtꝰ ÷ ⁊ ante ire pͥores cupiti ala¬
crior erit pietas si ad retdenda bñficia cum
uincendis a se uen̾it ip̃is patrib id uolenti¬
nr̃o bono uincim᷑. Uñ c̾tamen tã optabłe.
iñ̃ tantã felicitatẽ parentib ut fateant᷑¬
se ip̃os lideroꝵ bñsitiis impares. nͥ hoc
ita iudicamꝰ. Excusationẽ damꝰ liberis
et illos segniores ad referendã gr̾am fa¬
cimꝰ. quib stimłos aditere debemꝰ. ⁊ dic̾e.
hoc agite optimi iuuenes: ꝓpõita ÷ inter
parentes ⁊ liberos honesta ꝯtentio. dede¬

Expanded text:
d nullius egeret adiutorio, maius dedi quam accepi. Pater filio vitam dedit perituram, nisi multa accessissent, quae illam tuerentur ; filius patri si dedit vitam, dedit eam, quae nullius desideraret auxilium in hoc, ut permaneret ; ergo maius beneficium accepit a filio pater, qui vitam accepit, quam ipse illi dedit. Haec non destruunt parentium venerationem nec deteriores illis liberos faciunt, immo etiam meliores ; natura enim gloriosa virtus est et anteire priores cupit. Alacrior erit pietas, si ad reddenda beneficia eum vincendi spe venerit. Ipsis patribus id volenticimur. Unde certamen tam optabile ? Unde tantam felicitatem parentibus, ut fateantur ipsos liberorum beneficiis impares ? Nisi hoc ita iudicamus, excusationem damus liberis et illos segniores ad referendam gratiam facimus, quibus stimulos adicere debemus et dicere : " Hoc agite, optimi iuvenes ! Proposita est inter parentes ac liberos honesta contentio, dede
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Ita p̃r uinci pͣ qr dedit b̃ñficium
si semel et it̾m liberatꝰ ⁊ mortis periculo:
maiꝰ accepit bũficiũ qͣm dedit. p̃r aũt
uitam dedit. Potest gͦ si sepiꝰ ꝑicło mor¬
tis liberatꝰ a filio fui̾t maiꝰ bñficiũ acciꝑe
qͣm dedit. Qͥ bñsm̾ accip̃ maiꝰ accipit qͦ
magis eo indiget. Mag̃ aũt iudiget ui¬
ta qui uiuit qͣm qͥ natus ñ ℥. uͥ qui ne
indig̾e qͥdem oĩo possit. Maius gͦ bñst̾n
accip̃ pr̃ si uit̃a a filio accipit: qͣm filiꝰ a
pr̾e qͦd̾ natꝰ ÷. Patris bñficta uinci a
filii. bñficiis nõ possunt. Quare: qr
uitã accepit a pr̾e. qͣm nͥ accepisset.:
nlła dare bñficia potuiss. hoc ꝯmune ÷
pr̃i cũ oĩb qui uita alitͥ ded̾unt nõ po¬
tiussent .n. referre gr̾am nͥ utt̃a accepis.

Expanded text:
it beneficium, si et semel et iterum liberatus est mortis periculo, maius accepit beneficium quam dedit. Pater autem vitam dedit potest ergo, si saepius periculo mortis liberatus a filio fuerit, maius beneficium accipere quam dedit. Qui beneficium accipit, maius accipit, quo magis eo indiget. Magis autem indiget vita, qui vivit, quam qui natus non est, ut qui ne indigere quidem omnino possit ; maius ergo beneficium accipit pater, si vitam a filio accipit, quam filius a patre, quod natus est. " Patris beneficia vinci a filii beneficiis non possunt. Quare ? Quia vitam accepit a patre, quam nisi accepisset, nulla dare beneficia potuisset." Hoc commune est patri eum omnibus, qui vitam alicui dederunt ; non potuissent enim referre gratiam, nisi vitam acc
Abbreviated transcription (Latin):
tieus me dare cũ uit̃a tͥ nõ uoluptatis
mee cã. aut certe ꝑ uoluptatẽ ded̾im.
cũ tanto mag̃ sit retin̾e spm̃ qͣm acciꝑe.
qnͣto leuiꝰ mori ante mortis metum
Ego uitam dedi statĩ illa usuro. tunes
sũmatã. ꝑstãm. tu me exꝑtẽ rõis genu¬
isti genꝰ alienũ. uis scire qmͣ nõ sit mag¬
nũ bñficiũ. uitã sic dare exposuisse ẽ.
Nempe inuiria erat genuisse. qͥcqͥd colli
cubitũ. nͥ accesserint alia q̃ ꝑseq̃rent᷑
hoc initiũ inun̾s ⁊ aliis officiis ratum¬

Expanded text:
tis meae causa aut certe per voluptatem dederim, cum tanto maius sit retinere spiritum quam accipere, quanto levius mori ante mortis metum. Ego vitam dedi statim illa usuro, tu nescsummatam, perfectam, tu me expertem rationis genuisti, onus alienum. Vis scire, quam non sit magnum beneficium vitam sic dare ? Exposuisses ; nempe iniuria erat genuisse ! Quo quid colligo cubitum, nisi accesserunt alia, quae prosequerentur hoc initium mun
Abbreviated transcription (Latin):
lis raꝑis cubile illd̾ tuũ circũfirentib
qͦ te penulati in nulitũ qͥdem ñ uulga¬
rẽ cultũ subornati. qͦ inqͣm te isti effe¬
runt: ad ostum alicꝰ ostiarii. ad or¬
tos alicꝰ ne ordinariũ qͥdẽ hñtes offici¬
um. et desii negas tͥ a seruo tuo bñ¬
ulli mag̃ abitiunt animos qͣm qͥ im¬
ꝓbe tollũt. nlłi q ad calcandos alios
paratiores qͣm qui ꝯtumelias facere
accipiendo didic̾unt. Dicenda ħ fue.¬
runt ad ꝯtondendam insolentiã ho-¬
minñ ex infortuna pendentium iudic̃a¬
dum uis bñficii dandi seruis ut a filiis
qͦ uindicarentur. Querit᷑ .ii. an ali¬
qñ liberi maiora bũficia dare parentib
siuis possint qͣm acceꝑint. Iud̃ ꝯcedit᷑
multos filios maioreᷤ potentioresq ex¬
titisse. qͣm parentes suos eqne. ⁊ illd̾
meliores fuisse. Ꝙ si ꝯstat p᷑ fi̾ ut me

Expanded text:
lis raperis cubile istud tuum circumferentibus ? lis raperis cubile istud tuum circumferentibus ? Quo te penulati in militum quidem non vulgarem cultum subornati, quo, inquam, te isti efferunt ? Ad ostium alicuius ostiarii, ad hortos alicuius, ne ordinarium quidem habentis officium ; et deinde negas tibi a servo tuo beneulli magis abiciunt animos, quam qui improbe tollunt, nullique ad calcandos alios paratiores, quam qui contumelias facere accipiendo didicerunt. Dicenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hominum ex fortuna pendentium vindicandumque ius beneficii dandi servis, ut filiis quoque vindicaretur. Quaeritur enim, an aliquando, liberi maiora beneficia dare parentibus suis possint, quam acceperint. Illud conceditur multos filios maiores potentioresque extitisse quam parentes suos ; aeque et illud meliores fuisse. Quod si constat, pote
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑte ꝓxĩa edium collecant. ñõ noti
magiᷤ qm nobłes sunt. Unꝰ oĩm parẽs
mundus÷. siue ꝑ splendidos. siie ꝑ sordi¬
dos gradus ad hunc pͥma cuiꝰq origo
ꝑducitur. Non÷ qd̾ te isti decipiant.
qui ÷ maiores suos recensent uͥq no¬
men illustre fecit: illo dm̃i fugiunt.
sleminẽ despexeris. ⁊̃ si cirra illum
obsoleta sũt nomina . ⁊ parũ indul¬
gente adiuta fortuna. siue lib̾tini
ante uos hũt. siue serui. siue ext̾aꝵ
gentium homines erigite audacter
animos. ⁊ qͥcqͥd in medio sordidi ia¬
cet tnͣsilite. Expectat in sũmo mag.¬
na nobłitas. qͥd suꝑbia in tantã uani¬
tatẽ attollimͦ ut bũsicia a seruis in¬
dignem᷑ acciꝑe. ⁊ sortẽ eoꝵ expectemꝰ
obliti m̾itoꝵ: Seriũi tu qũeqͣm uocas
libid̾is et gule seruus ⁊ ad ult̾e. immo
adult̾aꝵ ꝯmune mancipiũ : Seruũ
uocas quẽqͣm tu qͦ tandẽ ab isti geru¬

Expanded text:
in parte prima aedium collocant, non noti in parte prima aedium collocant, non noti magis quam nobiles sunt ? Unus omnium parens mundus est, sive per splendidos sive per sordidos gradus ad hunc prima cuiusque origo perdueitur. Non est, quod te isti decipiant, qui, cum maiores suos recensent, ubicumque nomen inlustre defecit, illo deum infuleiunt. Neminem despexeris, etiam si circa illum obsoleta sunt nomina et parum indulgente adiuta fortuna. Sive libertini ante vos habentur sive servi sive exterarum gentium homines, erigite audacter animos et, quidquid in medio sordidi iacet, transilite ; expectat vos in summo magna nobilitas. Quid superbia in tantam vanitatem attollimur, ut beneficia a servis indignemur accipere et sortem eorum spectemus obliti meritorum ? Servum tu quemquam vocas, libidinis et gulae servus et adulterae, immo adulterarum commune mancipium ? Servum vocas quemquam tu ? Quo tandem ab istis geru
Abbreviated transcription (Latin):
sarem ut ignosc̾e̾t sibi rediret q in
gr̾am secũ rogauit. Cum dixisset se
cesar fac̾e. nemo inqͥt credet te mecũ
in gr̃am redisse nͥ aliqͥd mͥ donau̾is.
pecit q nõ fastidiendã a ꝓpicio sũmã
et impetͣuit. Cesar ait. mea causa da¬
bo oꝑam neunqͣm tͥ irastar. honeste
fecit cesar qd̾ ignorauit qd̾ lib̾tatẽ
clementie adiecit. Qͥ cumq hoc audi
S cum seruum ante laudau̾it. non
expectas ut nͥ narrem manumissum
qui hoc fecerat. nͨ tñ gͣtis pecumam
ꝓ libertate eiꝰ cesar num̾au̾at. post
tot exempla nõ dubiũ ÷ qͥn bñficiũ
aliq̃n a seruo dñs accipiat. Quare
potiꝰ ꝑͣ rem minuat qͣm ꝑsonã res
ip̃a cohonestet. ead̾ om̃ib pͥncipia
eadem q origo. Nemo altero nobłior
nͥ cui rectꝰ ingeniũ. ⁊ artib bonis ap¬
tiꝰ. Qui ymagnnes matrio exponũt
et noĩa familie sue longo ordine ac
multis stẽmatiun illigata flexuris

Expanded text:
sarem, ut ignosceret sibi rediretque in sarem, ut ignosceret sibi rediretque in gratiam secum, rogavit. Cum dixisset se Caesar facere : " Nemo," inquit, " credet te mecum in gratiam redisse, nisi aliquid mihi donaveris," petitque non fastidiendam etiam a propitio summam et impetravit. Caesar ait : " Mea causa dabo operam, ne umquam tibi irascar ! " Honeste fecit Caesar, quod ignovit, quod liberalitatem clementiae adiecit. Quicumsed cum servum ante laudaverit. Non expectas, ut tibi narrem manu missum, qui hoc fecerat. Nec tamen gratis : pecuniam pro libertate eius Caesar numeraverat. Post tot exempla num dubium est, quin beneficium aliquando a servo dominus accipiat ? Quare potius persona rem minuat, quam personam res ipsa cohonestet ? Eadem omnibus principia eademque origo ; nemo altero nobilior, nisi cui rectius ingenium et artibus bonis aptius. Qui imagines in atrio exponunt et nomina familiae suae longo ordine ac multis stemmatum inligata flexuris
Abbreviated transcription (Latin):
te gemnna. Rem ineptissimã fecero
s cum u̾ba q̃siero qũe admod̾ dicam
illum matellam sumpsisse. Qd̾ ft̃m
simul ⁊ maro ex totis illiꝰ temporis
uestigatorib notanit. ⁊ seruus eiꝰ qͦ
uectebant᷑ insidie ei ebrio anulum.
detraxit. Et cũ maro cõuiuas testa¬
retur ãmotã ẽẽ ymagiñẽ obscenis
et iam subscriptione ꝯponeret. ostẽ¬
dit ii manu sua sermus anulũ. Si qͥs
hunc seruum uocat.⁊ illũ ꝯuiuam
uocauit. Sub diuo augusto nndum
hoĩb u̾ba sua ꝑicłosa erant ĩa molesta.
rusus uir ord̾is senatorii int̾ cenã op¬
tau̾at ne cesar saluus rediret ex ea
ꝑegrinatõe qͣni parabat. ⁊ adiecerat
om̃s idem ⁊ tauros. ⁊ uitu los optare.
fuerunt qui illa diligent̾ audirent.
ut pͥmũ diluxit struus qui oenãti
atq ip̃e deferat. Usus ꝯsilio descentẽ¬
ti cesari occurrit. ⁊ cum malam m̃tem
habuisse se p̾die iurasset io ut ii se
et in filios suos recid̾et optauit. ⁊ ce¬

Expanded text:
te gemma. Rem ineptissimam fecero, te gemma. Rem ineptissimam fecero, si nunc verba quaesiero, quemadmodum dicam illum matellam sumpsisse ; quod factum simul et Maro ex notis illius temporis vestigatoribus notavit et servus eius, quoi nectebantur insidiae, ei ebrio anulum extraxit. Et cum Maro convivas testaretur admotam esse imaginem obscenis et iam subscriptionem componeret, ostendit in manu sua servus anulum. Si quis hunc servum vocat, et illum convivam vocabit. Sub divo Augusto nondum hominibus verba sua periculosa erant, iam molesta. Rufus, vir ordinis senatorii, inter cenam optaverat, ne Caesar salvus rediret ex ea peregrinatione, quam parabat; et adiecerat idem omnes et tauros et vitulos optare. Fuerunt, qui illa diligenter audirent. Ut primum diluxit, servus, qui cenanti atque ipse se deferat. Usus consilio descendenti Caesari occurrit et, cum malam mentem habuisse se pridie iurasset, id ut in se et in filios suos redderet, optavit et Cae
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. ⁊ seruatꝰ a cesare ÷. pͥoe tñ illũ ser¬
nuł seruau̾at. Bello ciuili ꝓscriptum
dũm seruus abscondit. Et cum anulos
eiꝰ sibi aptasset: at uestem induisset.
spiculatorib eccurrit. nicħ̾ q se dep̾ca¬
ri qͦ minꝰ imꝑata ꝑag̾ent dixit. ⁊ de¬
inde teruicem porrexit. Qnͣti uiri cũ
ꝓ dño eo temꝑe mori uelle quo erat ra-
ra fides dñm mori uelle in publica crude¬
litate. Item inueniri in publica ꝑfidi¬
a fidelem cũ p̾mia ꝓditionis ingentia
ostendant᷑ p̾mium fidei mortẽ ꝯcupis¬
cere. nr̃i scłi exempla ñ pret̾ibo. Sb̾
tyberio tesare fuit attusandi freqñs
et pene publica rabies que om̃i ciuili
bello grauiꝰ togatam ciuitatẽ ꝯfecit.
excipiebat᷑ ebrioꝵ sermo. simplicitas
iocantiũ. nichil erat rutũ. om̃is seui¬
endi placebat occasio. nͨ iam eoꝵ expͤ¬
tabant᷑ euentꝰ cum eẽt unꝰ. cenabat
paulus p̾toriꝰ in ꝯuiuio qͦdam ymagi¬
nẽ tẏberii cesaris hñs ectipa ⁊ eminẽ¬

Expanded text:
s et servatus a Caesare est ; prior tamen illum servus servaverat. Bello civili proscriptum dominum servus abscondit et, cum anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus occurrit nihilque se deprecari, quo minus imperata peragerent, dixit et deinde cervicem porrexit. Quanti viri est pro domino eo tempore mori velle, quo rara erat fides dominum mori nolle ! in publica crudelitate mitem inveniri, in publica perfidia fidelem ! cum praemia proditionis ingentia ostendantur, praemium fidei mortem concupiscere ! Nostri saeculi exempla non praeteribo. Sub Tib. Caesare fuit accusandi frequens et paene publica rabies, quae omni civili bello gravius togatam civitatem confecit ; excipiebatur ebriorum sermo, simplicitas iocantium ; nihil erat tutum ; omnis saeviendi placebat occasio, nec iam reorum expectabantur eventus, cum esset unus. Cenabat Paulus praetorius in convivio quodam imaginem Tib. Caesaris habens ectypa et eminen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥncipem urbis sue feci. nec tm̃ reb
a me gestis nobłitaui. s ip̃i qͦ g̾endaꝵ
ingentẽ ac facilem. nec tutã minꝰ qͣm gło¬
sam dedi mat̾iam. honores. opes. qͥcquid
humanos ad se aĩos rapit cõgessi. et
cũ supͣ om̃s starẽ. infra illum steti. Dic
nasti satis. S si ad bñ uiuendũ mini¬
ma portio ÷ uiu̾e.⁊ id tribinsti qd̾ fec̾is

Expanded text:
et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobilitavi, sed ipsi quoque gerendarum ingentem ac facilem nec tutam minus quam gloriosam dedi materiam ; honores, opes, quidquid humanos ad se animos rapit, congessi, et eum supra omnes starem, infra illum steti. Die nasci satis est ; sed si ad bene vivendum minima portio est vivere et id tribuisti, quod cum feris
Abbreviated transcription (Latin):
itto meo q̃cqͣd iam possum debeo. cogi¬
ta nõ eẽ iitium mei pr̃em nͨ auum
qͥdem. Semꝑ .n. erit ult̾ius aliqͥd ex qͦ
origiis ꝓxĩe origo descendat. At qui
nemo dic̃ me plus deb̾e ignotis. ⁊ ultͣ
memoriã poĩtis maiorib qͣm pr̾i. Plus
aut debeo si hoc ip̃m qd̾ genuit me pr
m̃s maiorib debet. Quichd p̾sticipri¬
ritum sanau̾it: nicħ prestare ei potero
Ilid̾ qd̾ natꝰ sum ꝑ se intuere qͣle sit aĩad¬
u̾teris exiguũ ⁊ incertũ ⁊ boni mali q¬

Expanded text:
beo, cogita non esse initium mei patrem, ne avum quidem ; semper enim erit ulterius aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debere ignotis et ultra memoriam positis maioribus quam patri; plus autem debeo, si hoc ipsum, quod genuit me pater meus, maioribus debet. " Quidquid prriturum sanaverit, nihil praestare ei potero,Illud, quod natus sum, per se intuere, quale sit : animadvertis exiguum et incertum et boni maliq
Abbreviated transcription (Latin):
punitus erit impiꝰ. qͥd maligłꝰ. quid
auarꝰ. quid impoteus. qͥd crudeł: im¬
punita tu credusꝰ ẽẽ q̃ inuisa sunt.
aut ullum supplitiũ grauiꝰ existiãs
puplico odio : pena ÷ qd̾ nõ audet
ab ullo bñfitium acciꝑe. qd̾ ñ audet
uili dare. qd̾ oi̾m designat᷑ oculis
aut designari se indicat qd̵ intellec¬
tum optime rei ac dultisime ami¬
sit. Antu infelicem uocas qui caruit
atie ocłoꝵ cuiꝰ aures moeb obtruxit.
Non uccas miserũ enni qui sensũ bñ¬
ficioꝵ amisit. testes ingͣcoꝵ oĩum
deos metuit. urit illũ ⁊ angit inter¬
cepti bñsicii ꝯscĩa. Deniq satis ħ ip̃a
pena magna÷. qd̾ rei ut dicebam io¬
condissime fructum nõ ꝑcipit. Ad qũe
iiuiat accepisse equati ꝑpetua q uolun¬
tate fruitur. ⁊ aĩm eiꝰ a quo accipit nõ
rem intuens gaudet. Gratum hoĩe i
tristis sit ⁊ sollicitꝰ. quałꝰ eẽ inficiator
ac fraudulentꝰ solet. apd̾ qũe nõ pa¬

Expanded text:
punitus erit impius ? Quid malignus ? Quid punitus erit impius ? Quid malignus ? Quid avarus ? Quid impotens ? Quid crudelis ? Impunita tu credis esse, quae invisa sunt, aut ullum supplicium gravius existimas publico odio ? Poena est, quod non audet ab ullo beneficium accipere, quod non audet ulli dare, quod omnium designatur oculis aut designari se iudicat, quod intellectum rei optimae ac dulcissimae amisit. An tu infelicem vocas, qui caruit acie, cuius aures morbus obstruxit, non vocas miserum eum, qui sensum beneficiorum amisit ? Testes ingratorum omnium deos metuit, urit illum et angit intercepti beneficii conscientia. Denique satis haec ipsa poena magna est, quod rei, ut dicebam, iucundissimae fructum non percipit. At quem iuvat accepisse, aequali perpetuaque voluptate fruitur et animum eius, a quo accepit, non rem intuens gaudet. Gratum hominem  cum alter tristis sit et sollicitus, qualis esse infitiator ac fraudulentus solet, apud quem non pa
Abbreviated transcription (Latin):
sieri qͣm multi ingͣti suit. Pridorẽ
aii rei tollet multitudo petcantiũ.
et desinet ẽẽ ꝓbri loco comnuine
male dictũ. Numqͥd iã ulla repudio
matͥmonii cã nubunt repudũ. t̃a diu
istud timebatur qͣm diu rar̃ erat. qr
nlła sine diuortio acta sũt. qđ sepe au¬
diebant fac̾e didisterunt. Numqͥd iam
ullus adult̾ii pudor ÷ postqͣm eo uẽtũ
⁊ ut nlła uirum hãt. nͥ ut adult̾um
irritet e argum̃tum defoemitatis
pudit᷑ia. qͣm inuenies tã miserã. tam
sordidam ut illi nõ satis sit unũ ad ulte¬
roꝵ par. nͥ singłis diuisit horas .⁊ nom
sufficit dies oĩb nͥ apd̾ altum gestata
⁊. apd̾ alium mansit. infrimita ⁊ anti
q̃ ÷ que nestiat matͥmoniun uocari
adult̾ium. Qũe admod̾ hoꝵ delectoꝵ
iam euanuit pudor. postqͣm res latiꝰ
euagataz. ita ingͣtos płes efficiet.
et auctores si num̾are se ceꝑint. Qͥd
gͦ impunitꝰ erit ingratꝰ : qͥd gͦ : im¬

Expanded text:
fieri, quam multi ingrati sint; pudorem fieri, quam multi ingrati sint; pudorem enim rei tollet multitudo peccantium, et desinet esse probri loco commune maledictum. Numquid iam ulla repudio matrimonii causa, nubunt repudii ? Tamdiu istuc timebatur, quamdiu rarum erat; quia nulla sine divortio acta sunt, quod saepe audiebant, facere didicerunt. Numquid iam ullus adulterii pudor est, postquam eo ventum est, ut nulla virum habeat, nisi ut adulterum irritet ? Argumentum est deformitatis pudicitia. Quam invenies tam miseram, tam sordidam, ut illi satis sit unum adulterorum par, nisi singulis divisit horas ? Et non sufficit dies omnibus, nisi apud alium gestata est, apud alium mansit. Infrunita et antiqua est, quae nesciat matrimonium vocari unum adulterium. Quemadmodum horum delictorum iam evanuit putos plures efficies et auctiores, si numerare se coeperint. "Quid ergo? impunitus erit ingratus?" Quid ergo, im
Abbreviated transcription (Latin):
cogere fidem qͣm spectare malũt. ad¬
hibentur ab utraq ꝑte testes. Ille ꝑ
tabłas płium nõia int̾poĩtis parariis
fac̃. Ille nõ ÷ int̾rogatione ꝯtentus.
nͥ rerũ manu sua tenuit. O turpem
humani gn̾is et frandis ac nequitie
publice ꝯfessionẽ. anulis nr̾is plus
qͣm aninus credit᷑. In qͥt isti uirior
nati adhibiti sũt inqͥt ipͥmunt
signa. nempe ne ille neget acce¬¬
pisse se qd̵ accepit. hos incorruptos
uiros ⁊ uindices u̾itatis existimans.
at huis ip̃is nõ ałr statĩ pecine cõ¬
mittentur. ita nõ honestiꝰ erat adͥ¬
b dam fidem falli. qͣm ab oĩb ꝑfidiã
timeri. hoc unũ deest auaritie. nt be¬
nefitia sine sponscre nõ demꝰ. generosi
aĩ ÷ ⁊ magnifici iuuare. ꝓdesse. Qui
dat bñficia deos imutat᷑ qui repetit
feneratores. Q ud illos dum u̾idica
mus in turtam sordidissimã redigiꝰ:
ores qr maiore delectu deibunt᷑ bñfi¬
tia. Deiñ nõ expedit uotũ omĩb

Expanded text:
cogere fidem quam expectare malunt. Adcogere fidem quam expectare malunt. Adhibentur ab utraque parte testes. Ille per tabulas plurium nomina interpositis parariis facit ; ille non est interrogatione contentus, nisi reum manu sua tenuit. O turpem humani generis fraudis ac nequitiae publicae confessionem ! Anulis nostris plus quam animis creditur. In quid isti ornati viri adhibiti sunt ? In quid imprimunt signa ? Nempe ne ille neget accepisse se, quod accepit ! Hos incorruptos viros et vindices veritatis existimas ? At his ipsis non aliter statim pecuniae committentur. Ita non honestius erat a quibusdam fidem falli, quam ab omnibus perfidiam timeri ? Hoc unum deest avaritiae, ut beneficia sine sponsore non demus ! Generosi animi est et magnifici iuvare, prodesse ; qui dat beneficia, deos imitatur, qui repetit, feneratores. Quid illos, dum vindicamus, in turbam sordidissimam redigimusores, quia maiore dilectu dabuntur beneficia. Deinde non expedit notum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
la actio erit. nlła repetitio. erras si
existimas suctursuru sibi uidicem.
Alła lex te in integr̃n restituet. solã
accipientis fidem specta. hoc mͦ bñfi¬
tia auctoritatẽ suã tenent. ⁊ magnifi¬
ta sunt. pollues illa si mat̾iam licium
feceris. Equissima uex ÷ iuis gentiũ
p̾ se fereus redde qd̾ debes. ħ turpis
uitam qͣm debet. dignitatẽ. securi¬
ratẽ. sanitatẽ. Reddi maxima nͤs
qd̾ tantisit. hoc est qd̃ ditebam it̾ttu¬
ram tante rei dignitatẽ si bñsicium
m̾cem facimꝰ. Non÷ irritandꝰ animuis
ad auaritiã. ad querelas. ad discordiã.
Sua sponte in ista fert᷑. Qnͣtum pos¬
sumꝰ resistamꝰ. ⁊ querenti occ̃ones am¬
putemꝰ. Utinã qͥdem ꝑsuad̾e possemꝰ
ut petunias creditas tm̃ a uolentib
acciꝑent. Utiña ulła stipulatio emp¬
torem uenditori obligaret. nͨ pacta
ꝯuenta q imp̾ssis signis custodirent᷑.
fĩdes potiꝰ illa seruaret et eqñ collẽs
animꝰ. S ncc̃ia optimis p̾tulerũt. et

Expanded text:
la actio erit, nulla repetitio. Erras, si existimas succursurum tibi iudicem ; nulla lex te in integrum restituet, solam accipientis fidem specta. Hoc modo beneficia auctoritatem suam tenent et magnifica sunt; pollues illa, si materiam litium feceris. Aequissima vox est et ius gentium prae se ferens : " Redde, quod debes " ; vitam, quam debet ? Dignitatem ? Securitatem ? Sanitatem ? Reddi maxima quaeque d tanti sit." Hoc est, quod dicebam, interituram tantae rei dignitatem, si beneficium mercem facimus. Non est irritandus animus ad avaritiam, ad querellas, ad discordiam ; sua sponte in ista fertur. Quantum possumus, resistamus et quaerenti occasiones amputemus. Utinam quidem persuadere possemus, ut pecunias creditas tantum a volentibus acciperent ! Utinam nulla stipulatio emptorem venditori obligaret nec pacta commentaque impressis signis custodirentur, fides potius illa servaret et aecum colens animus ! Sed necessaria optimis praetulerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
acceptum impõitum. Non nocabis
eum qui utt̃nq acceptum nõ reddit.
aliqͥs dedit mͥ bñ fitium. s idem postea
fecit mniuriam. Utrum uno mun̾e ad pa
inde erit ac si gr̾am retulerim. qr bñfi¬
tium suũ ip̃e in segñti inuiria restidit.
qͦmͦ de iñ estimab̾ utr̾u plus sit qd̾ acte¬
pit. aut in quo lesus ÷: dies me deficiet
om̃is difficultates ꝑ sequi temptantem
Tardiores inqͥt ad bñficia danda facimꝰ
ñ udicando data. nͨ inficiatores eoꝵ af
multo tardicees futos ad accipienda bñ¬
fitia si ꝑicłm cãe dicende ad ituri erũt
⁊ innocentiã sollicitiore hr̃turi loco. de¬
inde erimꝰ ꝑ hoc ip̃i qͦ ad danda tardi¬
ores. Nemo .i. libent dat inuitis. sed
quicũq ad bũficiend̾ bonitate inuita¬
tus÷ ⁊ ip̃a pulcritud̾ie rei ⁊ libentiꝰ
dabit nͣl debituris nͥ qd̾ uolunt. mi¬
nuit᷑ .n. gła eiꝰ officii cui diligenter
cautum. dem̃ pantiora erunt bñficia

Expanded text:
accepturo impositum est ? Non vocabis accepturo impositum est ? Non vocabis eum, qui utcumque acceptum non reddidit ? Aliquis dedit mihi beneficium, sed idem postea fecit iniuriam. Utrum uno munere ad painde erit, ac si gratiam rettulerim, quia beneficium suum ipse insequenti iniuria rescidit ? Quomodo deinde aestimabis, utrum plus sit, quod accepit, an quo laesus est ? Dies me deficiet omnes difficultates persequi temptantem. " Tardiores," inquit, " ad beneficia danda facimus non vindicando data nec infitiatores eorum amulto tardiores futuros ad accipienda beneficia, si periculum causae dicundae aditum erunt et innocentiam sollicitiore habituri loco. Deinde erimus per hoc ipsi quoque ad danda tardiores ; nemo enim libenter dat invitis, sed quicumque ad bene faciendum bonitate invitatus est et ipsa pulchritudine rei, etiam libentius dabit nihil debituris nisi quod volent. Minuitur enim gloria eius officii, cui diligenter cautum est. Deinde pauciora erunt beneficia,
Abbreviated transcription (Latin):
mari semel potuit. alia diu̾sa sunt diẜ¬
simłia infinitis nit̾ se int̾ualł distãtia.
Itaq sub nlłam regłam cad̾e potuer̃t
cum equiꝰ tẽt oĩa relinqͥ: qͣm oĩa eqͣri
Quedam magno dantib constant. q̃ dã
accipientib magna sũt. s gͣtuita tri¬
buentib. Quedam amicis data sunt.
q̃dam ignotis. plus qͣmiuis id̾ det᷑
sieidatur qͣm nosse a bñfitio tuo ĩ¬
cipis. hic auxilia tribuit. ille ornam̃ta
ille solatia. Inuenies qͥ nicħ putet eẽ
tas acqͥescat. Inuenies rursus qͥ dig¬
nitati sue qͣm securitati ꝯsuli malit.
et qui plus ei deb̾e se iudicet ꝑ qũe
tutior ÷. qͣm ei ꝑ qũe honestior. Pro¬
inde ista maiora aut minora erũt pro¬
ut fui̾t uidex. aut ad hec. aut ad illa
inclinatꝰ aĩo. Pret̾ea creditorẽ mͥ
ip̃e eligo. bñficium sepe ab eo accipio
aqno nolo.⁊ aliq̃n ignorans obli¬
gor. Qiud faties : ingratũ uocabis
eum cui bñficiũ iuscio ⁊ si scisset non

Expanded text:
mari semel potuit ; alia diversa sunt, dismari semel potuit ; alia diversa sunt, dissimilia, infinitis inter se intervallis distantia; itaque sub nullam regulam cadere potuerunt, cum aequius esset omnia relinqui quam omnia aequari. Quaedam magno dantibus constant, quaedam accipientibus magna sunt, sed gratuita tribuentibus. Quaedam amicis data sunt, quaedam ignotis ; plus est, quamvis idem detur, si ei datur, quem nosse a beneficio tuo incipis. Hic auxilia tribuit, ille ornamenta, ille solacia. Invenies, qui nihil putet esse tas adquiescat; invenies rursus, qui dignitati suae, quam securitati consuli malit ; est, qui plus ei debere se iudicet, per quem tutior est, quam ei, per quem honestior. Proinde ista maiora aut minora erunt, prout fuerit iudex aut huc aut illo inclinatus animo. Praeterea creditorem mihi ipse eligo, beneficium saepe ab eo accipio, a quo nolo, et aliquando ignorans obligor. Quid facies ? Ingratum vocabis eum, cui beneficium inscio et, si scisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
tio. miqͣ par. ⁊ capitalis. Quid in¬
humaniꝰ qͣm cruentos ẽẽ bñfitioꝵꝰ
exitus : Qͥ dam inqͥt pͥuilegia parẽ
debet. Parentũ ꝯditionẽ satrauimus
qr expediebat liberos tolli sollicitan¬
di ad hunc laborem errant. incert᷑a¬
adituri fortuam. Non pot̾at uł diti
qd̾ bñficia dantib dr̃. cui des elige ip̃e
tecũ. si deceptus es quer̾e digñ adiuua
In liberis tollendis nicħ uditio tollen¬
tium licet tota res uoti÷. Itaq ut eqͥ¬
ore aĩo adirent aliam dato ill aliqua
potestas fuit. Dem̃ alia cc̃ditio: paren¬
tum qui bñfica quib dederũt dãt ni¬
chilominꝰ daturi q sũt. nͨ ÷ ꝑicłm ut
dedisse illos m̃tiantur. In cet̾is queri
debet nõ tm̃ an receꝑint : s an dede¬
rint hoꝵ incõfessionẽ m̾ta sunt. et
qr utile ÷ iuuentuti regis. imposuimꝰ
illi qͣi domesticos magistratꝰ. sub qͦꝵ
custodia ꝯtin̾e̾tur. Deinde om̃iũ pa-¬
rentum unũ erat bñficiũ. Itaq esti¬

Expanded text:
t. Par et capitalis ? Quid inhumanius quam cruentos esse beneficiorum exitus ? "Quaedam," inquit, " privilegia parentdebet." Parentium condicionem sacravimus, quia expediebat liberos tolli ; sollicitandi ad hunc laborem erant incertaadituri fortunam. Non poterat illis dici, quod beneficia dantibus dicitur : " Cui des, elige ; ipse tecum, si deceptus es, querere ; dignum adiuva." In liberis tollendis nihil iudicio tollentium licet, tota res voti est. Itaque, ut aequiore animo adirent aleam, danda aliqua illis potestas fuit. Deinde alia condicio parentium est, qui beneficia, quibus dederunt, dant nihilo minus daturique sunt, necdedisse ipsos mentiantur. In ceteris quaeri debet, non tantum an receperint, sed an dederint, horum in confesso merita sunt, et, quia utile est iuventuti regi, imposuimus illi quasi domesticos magistratus, sub quorum custodia contineretur. Deinde omnium parentium unum erat beneficium, itaque aesti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs melior eiꝰ excepta est. corꝑa obnori¬
a sunt. ⁊ ascripta dominis. mens qͥdem
sui iuris que adeo libera ⁊ uagaz ut
ne ad hoc qͥdem carc̾e cui inlusa est
teneri queat. quo minꝰ impetu suo
utatur. ⁊ ingentia agat.⁊ ĩ infini¬
tum comes celestib exeat. Corpꝰ itaq
est qd̾ dño fortuna tradidit. ħ emit.
hoc uendit. in t̾ior illa pł mancipio
dari nõ p᷑. ab hac qͥcqͥd ÷ liberum esti
Nec .n. aut nos om̃ia ibere possumꝰ
aut in om̃ia serui pon̾e coguntur.
sceleri manꝰ cõmodabunt. Quedã
sunt que leges nõ ubent nͨ uetant
fac̾e. In huis seruus mat̾iam bñficũ
hr̃. qͣm diu p̾statur qd̵ a seruo exi¬
gi solet minist̾iũ ÷. uͥ plus qͣm qd̾
amici transit: desinit uocari mini¬
st̾uii. Est aliqͥd qd̾ dñs prestare
seruo debeat. ut cibarium. uestia¬
rium. nemo hoc dixit bñfitiũ. at
indulsit. lib̾aliꝰ iudicauit. artos qͥb
erudiunt᷑. in genii tradidit. bñfici¬

Expanded text:
Pars melior eius excepta est. Corpora obnoxiPars melior eius excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscripta dominis ; mens quidem sui iuris, quae adeo libera et vaga est, ut ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes caelestibus exeat. Corpus itaque est, quod domino fortuna tradidit ; hoc emit, hoc vendit ; interior illa pars mancipio dari non potest. Ab hac quidquid venit, liberum est ; nec enim aut nos omnia iubere possumus aut in omnia servi parere coguntur ;sceleri manus commodabunt. Quaedam sunt, quae leges nec iubent nec vetant facere ; in iis servus materiam beneficii habet. Quam diu praestatur, quod a servo exigi solet, ministerium est ; ubi plus, quam quod amici transit, desinit vocari ministerium. Est aliquid, quod dominus praestare servo debeat, ut cibaria, ut vestiarium ; nemo hoc dixit beneficium. At indulsit, liberalius educavit, artes, quibus erudiuntur ingenui, tradidit : benefici
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs dedit. cũ illi lic̾e̾t ⁊ nõ dare. Seruus
aũt nõ ht̃ negandi p̃atem. ita non
p̾stet. s patet nͦ id se fecisse iactat ꝙ
ñ fac̾e nõ potuit. Iam sub ista lege
uincã. ⁊ ego ꝑducã seruũ ut ĩ mul¬
ta liber sit. Int̾mi dic mͥ si tͥ osten¬
dero aliqũe sernũ ꝓ salute dñi sui si¬
ne respectu sui dimicantẽ. ⁊ ꝯfossũ
uulu̾ib. reliquias tñ sanguiis ab
ip̃is uitalib fundentẽ. ⁊ ut ille effu¬
giendi tempꝰ hãt moram sua morte
q̃rentẽ. hunc tu negabis bñficiũ dño¬
dedisse. qr seruus ÷. Si tͥ ostendero a¬
liqñe ut secreta dñi ꝓdat nlła tyran¬
ni pollicitatõe corruptũ. nlłis t̾ritum
minis. nlłis cruciatib uictũ au̾tisse
qͣnͣtum potuerit suspitiones q̃rentis
dñi caritas uincit. Ita ne ideo bñfici¬
um nõ ÷. qr a seruo ꝓfectum est : sed
ĩõ maiꝰ q det̾rere ab illo ne seruitus
quidem potuit. Errat si qͥs existimãt
seruituse in totũ homiñe destendere.

Expanded text:
s dedit, cum illi liceret et non dare. Servus autem non habet negandi potestatem ; ita non praestat, sed paret, nec id se fecisse iactat, quod non facere non potuit." Iam sub ista ipsa lege vincam et eo perducam servum, ut in multa liber sit. Interim dic mihi, si tibi ostendere aliquem pro salute domini sui sine respectu sui dimicantem et confossum vulneribus reliquias tamen sanguinis ab ipsis vitalibus fundentem et, ut ille effugiendi tempus habeat, moram sua morte quaerentem, hunc tu negabis beneficium dedisse, quia servus est ? Si tibi ostendero aliquem, ut secreta domini prodat, nulla tyranni pollicitatione corruptum, nullis territum minis, nullis cruciatibus victum avertisse, quantum potuerit, suspiciones quaerentis domini caritas vicit. Ita non ideo beneficium non est, quia a servo profectum est, sed ideo maius, quia deterrere ab illo ne servitus quidem potuit. Errat, si quis existimat servitutem in totum hominem descendere.
Abbreviated transcription (Latin):
celasse donec hostilis ira consederet.
deinde ut saciatꝰ nules cito ad romanos
mores rediit. illos qͦ ad suos redisse et
dñam sͥ ip̃os dedisse. manumisit u¬
tr̃uq e uestigio illa. nͨ indignata est
ab hiis se uitam accepisse in qͦs uite
necis q potestatẽ hũisset. potuit sͥ ħ
ul magis gratulari. ałr .ni. seruata
minꝰ note ⁊ uulgaris clem̃tie habu¬
isset. Sic seruata nobłis fabula ⁊ gͥx

Expanded text:
celasse, donec hostilis ira consideret ; deinde, ut satiatus miles cito ad Romanos mores rediit, illos quoque ad suos redisse et dominam sibi ipsos dedisse. Manu misit utrumque e vestigio illa nec indignata est ab his se vitam accepisse, in quos vitae necisque potestatem habuisset. Potuit sibi hoc vel magis gratulari ; aliter enim servata munus notae et vulgaris clementiae habuisset, sic servata nobilis fabula et ex
Abbreviated transcription (Latin):
distingunt q̃dam bñficia ẽẽ: q̃dam
offitia. q̃dam minist̾ia. Bñficiũ ẽẽ
qd̾ alienꝰ det. alienꝰ aũt ÷ qͥ potuit
sine rep̾hensione cessare. Offitum eẽ
citat. ⁊ ferre opem iubet. minist̾ium
ẽe serui qũe ꝯditio sua eo loco posuit
ut nicħ eaꝵ que p̾stat imputet suꝑi¬
ori. Pret̾ea seruus qui negat dare a¬
li qñ dño bñficiũ. ignarus ÷ iuris hu¬
mani. Refert .n. cuiꝰ aĩ sit qui p̾stat
nõ cuiꝰ statꝰ. Nlłi p̾dusa uirtus est.
om̃ib patet. om̃s admitit. om̃s in¬
uitat. ingenuos. libertinos. seruos.
reges. ⁊ exules. Non eligit dnm nec
tensum. nudo hoĩe ꝯtenta ÷. Quid
.ii. erat tuti adu̾sus repentina: qͥd
tem fortuna mitt̾et: Si nõ dat bñfi¬
cium feruus dño: nͨ regi quisqmͣ suo.
nͨ duci suo miles. Quid .n. int̾est qͣli
qͥs teneat᷑ imꝑio. si summo teuetur:
Nam si seruo quo minꝰ in nom̃ meriti
ꝑueniat. ncc̃itas obest. ⁊ patiendi
ultima timor. idem istud obstabit et

Expanded text:
dam beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria ; beneficium esse, quod alienus det alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare ; officium esse citat et ferre opem iubet ; ministerium esse servi, quem condicio sua eo loco posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori. Praeterea servum qui negat dare aliquando domino beneficium, ignarus est iuris humani ; refert enim, cuius animi sit, qui praestat, non cuius status. Nulli praeclusa virtus est ; omnibus patet, omnes admittit, omnes invitat, et ingenuos et libertinos et servos et reges et exules ; non eligit domum nec censum, nudo homine contenta est. Quid enim erat tuti adversus repentina, quidtem fortuna amitteret ? Si non dat beneficium servus domino, nec regi quisquam suo nec duci suo miles ; quid enim interest, quali quis teneatur imperio, si summo tenetur ? Nam si servo, quominus in nomen meriti perveniat, necessitas obstat et patiendi ultima timor, idem istuc obstabit et