comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oblationem studiose cotidie offerret ⁊ mace
ermenlandus talib in cenobio pollebat
iurtutib pie recordationis pascariꝰ ep̃t nan¬
netensem pastorali deuincens cura regebat
eccł̃iam. Quodam uero die dum subbifacio
ambitu ecc̃astici ordinis clicoꝵ scilicet atq
laicoꝵ sũme caritatis uinculo conexum
dapib uite celestis uixta utriꝰq graduscõ¬
ueniennam cõmissum reficeret gregem. et
quid ut̾q congrueret ordini celebri disse¬
reret facundia: tercii etiam gradus uide¬
licet monachoꝵ qui eatenus incolis occidnn
littoris. occeani pene exꝑs. habebatur mentio¬
nem faceret: ꝑfectioremq cet̾is. ex ip̃ius
ueritatis noce ostenderet dicentis. si uis ꝑ¬
fectus eẽ uende omĩa que habes. et da pauꝑi¬
b et ueni sequere me: diuino statim om̃s
animati spiramine deuotis p̃cib suum
exorauerunt pontificem huiꝰ ardoee deside¬
rii plus om̃ib flagrantem: quatinus huiꝰ

Expanded text:
oblationem studiose cotidie offerret, maceraoblationem studiose cotidie offerret, maceraAermenlandus tali in coenobio polleret virtute, piae recordationis Pasquarius episcopus Namnetensem, pastorali devinctus cura, regebat ecclesiam. Quodam vero die, dum sub bifario habitu ecclesiastici ordinis, clericorum scilicet atque laicorum, summae karitatis vinculo connexum, dapibus vitae caelestis iuxta utriusque gradus convenientiam commissum reficeret gregem et, quid utrique congrueret ordini, caelebri dissereret facundia, tertii etiam gradus, videlicet monachorum, qui eatenus incolis occidui litoris Oceani pene expers habebatur, mencionem faceret perfectioremque ceteris ex ipsius veritatis voce ostenderet, dicentis: Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes et da pauperibus et veni sequere me, divino statim omnes animati spiramine, submissis vocibus suum exoraverunt pontificem, huius ardore desiderii plus omnibus flagrantem, quatenus huius
Abbreviated transcription (Latin):
stinentia discretus : uigiliis strenuis: at¬
q om̃ib ita ornatus uirtutib: ut int̾ ce¬
teros cõmilitone ut lucifer cetis stellis cla¬
rior. radio uirtutum conspicuis refulgeret.
Quod sagaci uenemabilis allu lamb̾tus de¬
prehendens intuitu: quem erudiendum
discipłatus susceꝑat gr̃a. ueluti magr̃m
ꝓ eiꝰ iurtutum uenustate. uenerans amabat
Sacris quoq altarib insuꝑ dignum eum
approbans sacerdotem sibi ordinari fecit.
ab ep̃o eiusdem pagi: ratum arbitrans ut
consecrationis sacratissumm corporis sangui¬
nisq xp̃i tam preclarus tamq sc̃issimus
iuir fungeretur offit̃o. qui ut p̃tiosissima
a dño de st̾quilimo secularis habitus mar¬
gauta erutꝰ. int̾ sodales celibe in monaste¬
rio locatus uelut suꝑ candelabrum lucer¬
na consectatione cheorice uite om̃ib lucidiꝰ¬
enitebat. Ordinat᷑ uero tanta sacerdotalis
offitii ꝑfectione iugebat: ut cum deuotus d̾o

Expanded text:
stinentia discretus, vigiliis strenuus atstinentia discretus, vigiliis strenuus atque omnibus ita ornatus virtutibus, ut inter ceteros conmilitones ut lucifer ceteris stellis clarior radio virtutum conspicuus refulgeret. Quod sagaci venerabilis abba Lanbertus deprehendens intuitu, quem erudiendum discipulatus susceperat gratia, veluti magistrum pro eius virtutum venustate venerans amabat. Sacris quoque altaribus insuper dignum eum adprobans, sacerdotem sibi ordinari fecit ab episcopo eiusdem pagi, ratum arbitrans, ut consecrationis sacratissimi corporis sanguinisque Christi tam praeclarus tamque sanctissimus vir fungeretur officio, qui, ut pretiosissima a Domino de sterquilinio saecularis habitus margarita erutus, inter sodales celibes in monasterio locatus, velud super candelabrum lucerna consectatione theoricae vitae omnibus lucidienitebat. Ordinatus vero tanta huius officii affectione vigebat, ut, cum devotus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nuit p̃cum. Iuxͣ morem autem mona¬
stice uite in cella nouitioꝵ peobatus ita
ꝑfectus inuentus esti ut ꝓbitate conuer¬
sationis sue non solum neophitos uerũ
etiam eos qui longeuo senio sub perfectio¬
nis habitu teorice uite omnem sui corpo¬
ris tͥuerunt rigorem non solum con seqͥ
quin etiam suꝑgredi. euidentissimis pro¬
baretur indiciis. Expleta uero ꝓbatione
eiꝰ regulari more in nouitioꝵ cella perfec¬
tionis uotum promissione confirmauit
saera ac demum om̃ib mundi spretis pom¬
pis ceteroꝵ comilitonum uallatus presi¬
dio agomzeta uirilis : omniũ uͥtutum
consectans it̾ nullis saltim uelad modicũ
demonum fuasionib parens. s in ip̃o ex¬
ortu caput antiqui contͥuit serpentis. Eͦt
enim ei machinabatur temptamenta ĩ¬
gerere tot tͥpudiando uir dñi de eo sume¬
bat tͥumphos. Erat enim claritate precla¬
rus ⁊ fide deuotꝰ  spe certus ÷ patĩa leuisͥ
obediencia p̃cipiuis ⁊ orone assiduus: ab¬

Expanded text:
nuit precum. Iuxta morem autem monanuit precum. Iuxta morem autem monasticae vitae in cella novitiorum probatus, ita perfectus inventus est, ut probitate conversationis suae non solum neophitos, verum etiam eos, qui longevo senio sub perfectionis habitu teoricae vitae omnem sui corporis triverunt vigorem, non solum consequi, quin etiam supergredi evidentissimis probaretur indiciis. Expleta vero probatione eius regulari more in novitiorum cella, perfectionis votum promissione confirmavit sacra, ac demum omnibus mundi spretis pompis, ceterorum conmilitonum vallatus praesidio, agonizeta virilis, omnium virtutum consectans iter, nullis saltim vel ad modicum demonum suassionibus parens, sed in ipso exortu caput antiqui conteruit serpentis. Quot enim ei machinabatur temtamerita ingerere, tot tripudiando vir Domini de eo sumebat triumphos. Erat enim karitate praeclarus, fide devotus, spe certus, patientia lenis, oboedientia praecipuus, oratione assiduus, ab
Abbreviated transcription (Latin):
tut ÷ p̃sentiam adiit regis. humiliq cñ
deuotione petinit ut ei regalis clemen¬
tia licentiam daret. quatuius relicta
palatina milicia regulari se cenobio
xp̃o militaturus traderet. Rex autem
inaxima etum dilectione complectens nd̃
patiebatur eum a se sequestrari: atq ideo
nimis resistebat p̃cib suadens ei ne eius
consortium in tam iuiridi floridaq dese¬
reret etate. Cumq talib suasionibus
diutins euis uexaret mentem: sc̃m tam̃
eiꝰ ꝓpositum ĩmutare nequiuit.
Deato gͥ uiro in p̃cib ꝑsistente: tandẽ
Dtimore dñi ꝑfusa pii principis clemẽ¬
tia licentiam qm ei diu negauerat benig¬
ne est largitus. Ip̃e aut̃ beatissimus er¬
menlandus cum regis obtimatumq be¬
nedictione palatio egressus. ad fontaned¬
le monasterium ubi uenerandꝰ lamber¬
tus rogularis perat monachoꝵ pater. cõ¬
q in prefato experiit cenobio. et ab ip̃o ab¬
bate frĩb q omnib effectum suaꝵ obti¬

Expanded text:
tur, praesentiam adiit regis humilique cum tur, praesentiam adiit regis humilique cum devotione petivit, ut ei regalis clementia licentiam daret, quatenus, relicta palatina milicia, regulari se coenobio Christo militaturus traderet. Rex autem maxima eum dilectione complectens, non patiebatur eum a se sequestrari atque ideo nimis eius resistebat precibus, suadens ei, ne eius consortium in tam viridi floridaque desereret aetate. Cumque talibus suassionibus diutius eius vexaret mentem, sanctum tamen eius propositum immutare nequivit. Beato igitur viro in precibus persistente, tandem timore Domini perfusa pii principis clementia, licentiam quam ei diu negaverat benigne est largita. Ipse autem beatissimus Aermenlandus cum regis obtimatumque benedictione palatio egressus, ad Fontanellae monasterium, ubi venerandus Lanbertus regularis praeerat monachorum pater, conque in praefato expetiit coenobio et ab ipso abbate fratribusque omnibus effectum suarum obti
Abbreviated transcription (Latin):
mittere desiderabat excuteret. Non enim
ut auditor obluuosus dm̃ moruta mani¬
ter aurib hauserat cordis quib salubrit̾
generi consulet humano dicens. Qui nõ
relinquit patrem. et mr̃em. fb̃s et sorores.
uxorem et filios. agros. et omĩa. ꝓpt̾ nomĩ
meum. non est me dignus ⁊ et qui uult post
me uenire. ab neget semetip̃m. et tollat
crucem suam et sequatur me: s ut ex uriꝰ
oꝑis executor aitius intimo ea retinens
corde. qd̃ aure corporis audunt ꝓ uriũfa¬
cultate oꝑe implere curauit. Siuino an¬
tem frctus spiramine: spretis cunais se¬
culi oblectamentis sponsam relinquens
nuptias renuens nudus terrens actib
nudam xp̃i crucem contra sp̃ualia neqͥ¬
tie dimicaturus athleta xp̃i ampuit
rectoq tramite muitis euangelicis
doctruns pedib uiam regiam sequen¬
dam suscepit. Timens autem ne eus
ꝓpositum secularium tumulius prepe¬
diret. si in turbis ppłoꝵ diutius morare¬

Expanded text:
mittere desiderabat, excuteret. Non enim mittere desiderabat, excuteret. Non enim ut auditor obliviosus Domini monita inaniter auribus auserat cordis, quibus salubriter generi consulit humano, dicens: Qui non relinquit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem aut filios, agros et omnia propter nomen meum, non est me dignus, et: Qui vult post me venire, abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Sed ut eximius operis exsecutor artius intimo ea retinens corde, quod aure corporis audivit, pro virium facultate opere implere curavit. Divino autem fretus spiramine, spretis cunctis saeculi oblectationibus, sponsam relinquens, nuptias rennuens, nudus terrenis actibus nudam Christi crucem, contra spiritalia nequitiae dimicaturus, adleta Christi arripuit rectoque tramite, munitis euvangelicis doctrinis pedibus, viam regiam sequendam suscepit. Timens autem, ne eius propositum saecularium tumultus praepediret, si in turbis populorum diutius morare
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius eẽt monitis consideransq si¬
mul nec dum se sui arbitrii facultatem
consecutum esse: quem mente delitescendo
fugere sathagebat corpore specietenus cocic¬
te habitum militarem suscepit. Dño u̾o
se ꝓtegente extimplo in aula cõmorans
regia extirunculo ꝑfectus ita effõs est.mi¬
les. ut cor regis omniũq optimatum gͣ
cia uenustatis sue in amorem sui conuer¬
teret: in tantum ut nimio eum rexam¬
plectens amore dispensatorem sui potus.
principemq tenuente eo constitueret pin¬
ceruaꝵ. Cum autem ꝑ aliquot tempus
om̃ib placens prudent̾ cõmissum ꝑageret
musterium ⁊ suadentib parentib atq
amicis siuis cuiꝰdam optimatis nobilissi¬
mi qmͣ nullatenus acciꝑe uolebat despon¬
sauit filiam. Statuit etiam diem quo
eam sibi matͥmonio copularet. qui hoc to¬
to mentis nisu sathagebat. ut non solũ
a uinculo coniugali uetum ab omni secli
actu collum sue mentis qd̾ leui xp̃i ingosb̃¬

Expanded text:
contrarius esset monitis, consideransque sicontrarius esset monitis, consideransque simul necdum se sui arbitrii facultatem consecutum esse, quem mente delitiscendo fugere satagebat, corpore specie tenus coacte habitum militarem suscepit. Domino vero se protegente, extemplo, in aula commorans regia, ex tirunculo perfectus ita effectus est miles, ut cor regis omniumque obtimatum gratia suae venustatis in amorem sui converteret, in tantum ut nimio eum rex amplectens amore dispensatorem sui potus principemque, rennuente eo, constitueret pincernarum. Cum autem per aliquot tempus omnibus placens prudenter commissum perageret ministerium, suadentibus parentibus atque amicis suis, cuiusdam obtimatis nobilissimi, quam nullatenus accipere malebat, disponsavit filiam. Statuit etiam diem, quo eam sibi matrimonio copularet; qui hoc toto mentis nisu satagebat, ut non solum a vinculo coniugali, verum ab omni saeculi actu collum suae mentis, quod leni Christi iugo sub
Abbreviated transcription (Latin):
aptum: absosus eum recipientes. regami
introduxerunt inaulam ⁊ atq regi frã¬
coꝵ eum cum magno honore militaturũ
cõmendauer̃t. quatinus per tramitem
huiꝰ milicie ad debitum progenitoꝵ ꝑ
uenitet honorem. S uir dei ermenlan¬
dus. om̃e huiꝰ seculmen omnemq głam
xp̃i postponens amori: plus appetiit per
labentis seculi labores. m̃asura gaudia
di głam ꝑpetua iniustoꝵ supplicia ꝓpeti
Longe enum aparentum uoluntate sc̃m
eius dirimebatur desiderium. Nam qd̾
illi ad dignitatis eius głam agere conci¬
bantut. ip̃e ad sue salutis dispendium
fieri arbrtrabatur. sententiam recolens
apłi dicentis. Nemo militans deo un¬
plicat se negociis secularib. Et nisi elꝰ¬
dem apłi sententie contͣdictor ẽẽ uideret᷑.
qua dicit filii obedite parentib: nulla¬
tenus ei celestia ambienti suadere pote¬
rant tetrestrem susciꝑe militiam. Ca¬
uens aut̃ ne in aliquo salutaribus

Expanded text:
aptum, ab scolis eum recipientes, regiam aptum, ab scolis eum recipientes, regiam introduxerunt in aulam atque regi Francorum eum magno cum honore militaturum commendaverunt, quatenus per tramitem huius militiae ad debitum progenitorum perveniret honorem. Sed vir Dei Aermenlandus omne huius saeculi culmen omnemque gloriam Christi postponens amori, plus appetiit per labentis saeculi labores mansura gaudia di gloriam perpetua iniustorum supplicia perpeti. Longe enim a parentorum voluntate sanctum eius dirimebatur desiderium. Nam quod illi ad dignitatis eius gloriam agere conabantur, ipse ad suae salutis dispendium fieri arbitrabatur, sententiam recolens apostoli dicentis: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus. Et nisi eiusdem apostoli sententiae contradictor esse videretur, qua dicit: Filii, oboedite parentibus, nullatenus ei sicuti caelestia ambienti suadere poterant terrestrem suscipere militiam. Cavens autem, ne in aliquo salutaribus
Abbreviated transcription (Latin):
Ultoꝵ iam ꝑ orbem uniu̾sum
cutumquaq regum collis iu
quilla uteretur pace uenerabilis ermenlan¬
dus gemine natiuitatis potitus exordio. ex
nouiomacensium incolaꝵ nobilissimis pa¬
rentib ꝓpetuam fruiturus. temporalem pro¬
cessit in lucem. Hic bĩssimus procerum pa¬
rentum opimis educatus dapib. atq ucas¬
solet p̃clam soboles nobilis ꝓsapie affectione
uallatus. litteraꝵ etuditorib sui p̃fectus gͣ¬
tia imbuendus. ꝓ uuisione tante generosita¬
tis traditus fuit. Quib p̃cunctiꝯ cocuis so¬
dalib ad plenum eruditus ÷ omnem pue¬
tilem petulantiam grauitate tnͣscendens.
moꝵ nulli concupiscentie illecebrose uolup¬
tans assensum p̃buit. Carins quoq lascim¬
am sp̃c ardore conterens nobilitati carius
animi p̾ferebat nobilitatem: ita ut ĩ ip̃is
scolis ꝓbitate animi satͣus p̃fulgens puer
ammirabilis om̃ib haberetur. Parentes
autem eiꝰ uidento eum litt̾aꝵ doctanus mag¬
na exparte instructum tegalibq militiis

Expanded text:
ultorum iam per orbem universum circumquaque regum collis iugquilla uteretur pace, venerabilis Aermenlandus, genuinae nativitatis potitus exordio, ex Noviomacensum incolarum nobilissimis parentibus, perpetua fruiturus, temporalem processit in lucem. Hic beatissimus procerum parentum opimis edocatus dapibus atque, ut assolet, praeclara soboles nobilis prosapiae affectione vallatus, litterarum eruditoribus sui profectus gratia imbuendus provisione tantae generositatis traditus fuit. Quibus prae cunctis coevis sodalibus ad plenum eruditus, omnem puerilem petulentiam gravitate transcendens morum, nulli concupiscentiae inlecebrosae voluptatis adsensum praebuit. Carnis quoque lasciviam spiritus ardore conterens, nobilitati carnis animi praeferebat nobilitatem, ita ut in ipsis scolis, probitate animi sacratus, praefulgens puer ammirabilis omnibus haberetur. Parentes autem eius, videntes eum litterarum doctrinis magna ex parte instructum regalibusque miliciis
Abbreviated transcription (Latin):
se. hac itaq diutinci aĩatus meditanone
maximeq rogantib fr̃ib. cum ex b̃i uiri
iurtutib ermenlandi confessoris. qui ab ger¬
mane ueniens horis nr̃is infinib uirtutib
uernans. nouus ut ita dixerim benedittus
effulsit. quedam que uisu relatione q fra¬
trum didici. scͥptu pagins tradenda decer¬
nerem. duaꝵ e regione terum prepedielut
obiect ne aut merri sulo aliquid teme¬
ritatis ascriberetur. utpote qui nulliꝰ p̃roga¬
tiue sc̃te compos existens. tanti patͥs acta ple¬
beio sermones cͥpturꝰ aggrederer. aut cum ꝑ
dema queq ip̃e lugubri raptarer calle scis¬
simi uiri a recto nusqmͣ tramite dilapsã
uiam ip̃e mutari negligens. aliis imitan¬
dam ostendere conarer. S uoluente diutiꝰ
impetu timoris gẽmini. ceu humo prostrat᷑.
fessos huiꝰ oꝑis desꝑatione artus. ignaui com¬
mittens otio. tandem frm instigatꝰ rogatu
opus qd̃ delitescendo fugere diu delib̾am ob

Expanded text:
se. Hac itaque diutina animatus meditatione, se. Hac itaque diutina animatus meditatione, maximeque rogantibus fratribus, cum ex beati viri virtutibus Aermenlandi confessoris, qui ab Germaniae veniens horis, nostris in finibus, virtutibus vernans, novus, ut ita dixerim, Benedictus effulsit, quaedam, quae visu relationeque fratrum didici, scriptu paginis tradenda decernerem, duarum e regione rerum praepediebar obiectu: ne aut inerti stilo aliquid temeritatis adscriberetur, utpote qui, nullius praerogativae scientiae compos existens, tanti patris acta plebeio sermone scripturus adgrederer; aut, cum per devia quaeque ipse lugubri raptarer calle, sanctissimi viri a recto nusquam tramite dilapsam viam ipse imitari neglegens aliis imitandam ostendere conarer. Sed volvente diutius impetu timoris gemini, ceu humo prostratus, fessos huius operis disperatione artus ignavi committens otio, tandem fratrum instigatus rogatu, opus quod delitiscendo fugere diu deliberavi, ob
Abbreviated transcription (Latin):
Um sacrosc̃a mat̾ eccłia eminẽ¬
tium patrum quos p̃ueniente
gr̃a diuine largitatis dunican¬
do cum angue palmam obtin¬
uisse letatur. cum luce adhuc concessa ute¬
rentur mortalib. et post agonis tͥumpha¬
lem exitum longe meliori ut pote incirẽ¬
scͥpte deitatis luce ꝑhenuit̾ ꝑfrui non am¬
bigat: non fuco secularis facundie politis
sermonib quib nimium adulatõnis as¬
cribitur. quin potiꝰ simplici narrationisse¬
rie cunctis posteritatib ꝓfuturas memorias
dirigendas esse consulte instituit: quo scili¬
cet illiuis eui felix natiuitas. celo ꝑturien¬
do a mortaluim sequestrauit obtutib qͣ¬
tinus eoꝵ fortia acta toto conamine imi¬
tari nitentes uirtutib ditarent᷑. et ex his
que mutari nequennt uetiꝰ in humilita¬
te solidarentur om̃ib sanum sapientib
liquet om̃s hac affectiore ductos studiose
scõꝵ gesta scͥbendo elaborante p̃mio: et nog¬
ligente. elatere culpa nequaqmͣ carere pos¬

Expanded text:
um sacrosancta mater ecclesia eminentium patrum, quos, praeveniente gratia divinae largitatis, dimicando cum angue palmam obtinuisse letatur, cum luce adhuc concessa uterentur mortalibus, et post agonis triumphalem exitum longe meliori, utpote incircumscriptae deitatis, luce perenniter perfrui non ambigat, non fuco saecularis facundiae politis sermonibus, quibus non minimum adolationis adscribitur, quin potius simplici narrationis serie cunctis posteritatibus profuturas memorias dirigendas esse consulte instituit, quos licet illius aevi felix nativitas caelo parturiendo a mortalium sequestravit obtutibtenus, eorum fortia acta toto conamine imitari nitentes, virtutibus ditarentur et ex his quae imitari nequeunt verius in humilitate solidarentur, omnibus sanum sapientibus liquet, omnes hac affectione ductos studiose sanctorum gesta scribendo elaborantes praemio et neglegentes e latere culpa nequaquam carere pos
Abbreviated transcription (Latin):
ta simł cum bõ wltfranno in doctrina
dubitando ꝑ omĩa in fide catholica et
temptando scõs antistites loquelatur: sc̾o
obtinere non meruit. qd̾ ficte querebat
Cum uero eiꝰ legatum suꝑ hoc fc̃o bs̃ sus¬
cepiss uultbroldus respondissedicinir. Or
predicationem sci frĩs nr̃i. uultframu
pontificis dux ur̃ audire contempsitͭ
meis quoq qualit̾ obsecundabit edictigͤ.
Nam bac nocte iudi illum in iuisu. cathe¬
na ligatum ignea. Unde certum fore ꝯ¬
stat. dampnationem illum iam subis¬
se et̾nam. Cumq it̃ carꝑet quo ad domũ
eiuscem dampnati ducis ducebatur nun¬
tiatur ei ip̃m sine baptismi sacramen
to mortuum. Sioq ceptum deserensi¬
ter. ꝓpͥa repedauit habitacula.

Expanded text:
tum simul cum beato Vulframno, in doctrina tum simul cum beato Vulframno, in doctrina dubitando per omnia in fide catholica et temptando sanctos antistites loquebatur, ideo optinere non meruit, quod ficte querebat. Cum vero eius legatum super hoc facto beatus suscepisset Wilbrordus, respondisse dicitur: 'Quia praedicationem sancti fratris nostri Vulframni pontificis dux vester audire contempsit, meis quoque qualiter obsecundabit edictis? Nam hac nocte vidi illum in visu catena religatum ignea. Unde certum fore constat, dampnationem illum iam subisse aeternam'. Cumque iter carperet, quod ad domum eiusdem dampnati ducis ducebatur, nuntiatur ei et ipsum sine baptismi sacramento esse iam mortuum; sicque coeptum deserens iter, propria repedavit habi
Abbreviated transcription (Latin):
certum est dampnationis suscepisse sen¬
tentiam. Qui uero ab hinc crediderit
et bapuizatꝰ fu̾it. cum xp̃o gaudebit in
et̾num. Hec audiens dio incredulus
posse consortio predecessoꝵ suoꝵ pͥncipum
fresionum. et cum parno pauꝑum nu¬
mero residere in illo celesti regno. Qm po¬
tuis non facile posse dictis nouis assen¬
sum p̃bere: s potiꝰ ꝑmansurum se inhis
que multo tempore. cum om̃i fresionũ
gente seruauerat. At b̃ ip̃i pontifex heu
ꝓdolor inquit deceptum te uideo a sedut¬
tore qui humanum decipit genus. S
nisi penitentiam egeris et credidenis et
in noĩe sc̃e tͥnitatis baptizatusfu̾s ianuã
regni ꝑhennis non intrab̾: s et̾ne damp¬
pontifice. mulci fresionum credebant et
lnptizabant᷑ predc̃o rege in paganismo per¬
seuerante. Nam a sacro fonte infeliciter
recessit etiam et wlcbroldum ep̃m cog¬
nomento clementem. et doctorem prefa¬
te gentis accersiri iussit ut ad eiꝰ consul¬

Expanded text:
certum est dampnationis suscepisse sencertum est dampnationis suscepisse sententiam; qui vero abhinc crediderit et baptizatus fuerit, cum Christo gaudebit in aeternum'. Haec audiens dux incredulus posse consortio praedecessorum suorum principum Fresionum et cum parvo pauperum numero residere in illo caelesti regno; quin potius non facile posse novis dictis adsensum praebere, sed potius permansurum se in his, quae multo tempore cum omni Fresionum gente servaverat. At beatus Christi pontifex: 'Heu pro dolor', inquit, 'deceptum te video a seductore, qui humanum decepit genus! Sed nisi poenitentiam egeris et credideris et in nomine sanctae trinitatis baptizatus fueris, ianuam regni perhennis non intrabis, sed aeternae damp docente sancto pontifice, multi Fresionum credebant et baptizabantur, praedicto rege in paganismo perseverante. Nam a sacro fonte infeliciter recessit, etiam et Wilbrordum episcopum cognomento Clementem et doctorem praefatae gentis accersiri iussit, ut ad eius consul
Abbreviated transcription (Latin):
rulos deo donante de ꝑiculo etipuit mor¬
tis: et flenti matri reddidit incolumes̾.
ac fonte baptismatis eos abluens unino¬
men suũ imposuit: a quo apd̾ incolas
fresionum. hoc nomen enituit. Quo ui¬
so supͣ memorato miraculo. plurima mł¬
titudo gentilium conu̾sa est ad dr̃m. Cre¬
debantq et laptizabantur: quotquot
pͣdestinati erant ad et̾nam uitam.
refatus autem princeps rathodus
cum ad ꝑcipiendum baptisma im¬
bueretur: ꝑcunctabatur a scõ ep̃o Wltfrã¬
no iuramentis eum ꝑ dñi nomenstrin¬
gens. ubi maior eẽt numerus regum et
principum seu nobilium gentis fresionũ
in illa uidelicet celesti regione. qmͣ si cre¬
deret. et baptizaretur percepturum se ꝓ¬
muttebat. an in ea qmͣ dicebat tartaream
dampnationem. Tunc bs̃ wlfrannus. No¬
li errate inclite princeps apd̾ deun cer¬
tus est numerus suoꝵ electoꝵ. Nam pre¬
decessore tui principis gentis fresionũ
qui sine baptismi sacramento recessert̃

Expanded text:
rulos, Deo donante, de periculo eripuit morrulos, Deo donante, de periculo eripuit mortis et flenti matri reddidit incolomes, ac fonte baptismatis eos abluens, uni nomen suum inposuit, a quo apud incolas Fresionum hoc nomen enituit. Quo viso supramemorato miraculo, plurima multitudo gentilium conversa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praedestinati erantPraefatus autem princeps Rathbodus, cum ad percipiendum baptisma inbueretur, percunctabatur a sancto episcopo Vulframno, iuramentis eum per nomen Domini astringens, ubi maior esset numerus regum et principum seu nobilium gentis Fresionum, in illa videlicet caelesti regione, quam, si crederet et baptizaretur, percepturum se promittebat, an in ea, quam dicebat tartaream dampnationem. Tunc beatus Vulframnus: 'Noli errare, inclite princeps, apud Deum certus est suorum numerus electorum. Nam praedecessores tui principes gentis Fresionum, qui sine baptismi sacramento recesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
taculum infandum antefatus dux incre¬
dulus cum plebe in nuera gentilium.
S nulla compassionis pietasuel miserãtis
affectus. saxeum eiꝰ. cor. emollire quinit
Sacer ũo pontisex. Wltfrannꝰ eo sibi ui¬
teq ꝑdonari rogubat dicens non esse iu¬
stum de hominib ad ymaginem dei fac¬
tis ludum exhibere demonib. Tumdux
a ꝑiculo p̃senti eos lib̾au̾it eius dñio co ꝑ¬
te autem eo dñq concite reuma maris̃
in altum se subrigens cumulum dño iu¬
bente predc̃m subito reddidit locum. ani¬
dum. in quo stabant. in nocente. iam prox¬
ime morituri. Sicq sõs antistes de dñi pie¬
tate fisus. amore apłi petͥ suꝑ aquas ad dñm
uenientis suꝑ undas maris ambulabat as¬
piuentib gentilium turbis donec ad predc̃o
pucrulo ꝑuenit: undiq maru dextra. al¬
terumq leua app̃hendẽs. plantis cantum¬
modo aqua tinctis. qͣi suꝑ humũ gradiẽs
siccum sic aquas maris dalcans p̾fatos pue¬

Expanded text:
taculum infandum antefatus dux incretaculum infandum antefatus dux incredulus cum plebe innumera gentilium; sed nulla compassionis pietas vel miserantis affectus saxeum eius cor emollire quivit. Sacer vero pontifex Vulframnus eos sibi vitaeque perdonari rogabat, dicens, non esse iustum de hominibus ad imaginem Dei factis ludum exhibere daemonibus. Tunc dux a periculo praesenti eos liberaverit, eius dominio eos perte autem eo Dominum, concite reuma maris in altum se subrigens cumulum, Domino iubente, praedictum subito reddidit locum aridum, in quo stabant innocentes iam proxime morituri. Sicque sanctus antistes, de Domini pietate fisus, more apostoli Petri, super aquas ad Dominum venientis, super undas maris ambulabat, aspicientibus gentilium turbis, donec ad praedictos puerulos pervenit, unumque manu dextera alterumque leva apprehendens, plantis tantummodo aqua tinctis, quasi super humum gradiens siccum, sic aquas maris calcans, praefatos pue
Abbreviated transcription (Latin):
ut corpora hominũ dampnatoꝵ ĩ suoꝵ
sollempniis deoꝵ et non deoꝵ. s demo¬
moꝵ. execrabilia sepissime diu̾sis litta¬
ret modis. Quozdam uidelicet gladia¬
toꝵ aĩadu̾sionib int̾iens alios pa¬
tibulis appendens. alios laqueis acerbis¬
sime uitam extorquens. pieterea et a¬
lios marinoꝵ. siue aquaꝵ fluctib insti¬
tu dyabolico sub mergebat.
rat in dicta gente mulier quedam
uidua duos carissimos habers natos
qui ex sorte missa demonibz fuerant im¬
molandi et gurgite maris enecandi. Duc¬
ti namq sunt ad quenidam locum bitha¬
lassi more aqua indusum ut dum reu¬
ina mariꝰ. eumidem cooꝑiret locum mise¬
rabilit̾ fluctib obsorberentur. Erat uero¬
unus ut fertur etate septennis alt̾ quin¬
quenin. Cumq reuma maris tempo¬
re maligne predẽm impleret locum isqͥ
maior natu erat. pueruius iuniorem fra¬
trem ulius intebatur subleuare dum rã
ingurgitarentur. Adeint namq ad spec¬

Expanded text:
ut corpora hominum damnatorum in suorum ut corpora hominum damnatorum in suorum sollemniis deorum – et non deorum, sed daemoniorum execrabilia – sepissime diversis litaret modis, quosdam videlicet gladiatorum animadversionibus interimens, alios patibulis appendens, alios laqueis acerbissime vitam extorquens; praeterea et alios marinorum sive aquarum fluctibus instinctu diabolico submergebat. Erat in praedicta gente mulier quaedam vidua, duos carissimos habens natos, qui ex sorte missa daemonibus fuerant immolandi et gurgite maris enecandi. Ducti namque sunt ad quendam locum bitalassi more aqua inclusum, ut, dum reuma maris eundem cooperiret locum, miserabiliter fluctibus obsorberentur. Erat vero, ut fertur, unus aetate septennis alterque quinquennis. Cumque reuma maris tempore malinae praedictum impleret locum, is qui maior natu erat puerulus iuniorem fratrem ulnis nitebatur sublevare, dum iam ingurgitarentur. Aderat namque ad spec
Abbreviated transcription (Latin):
di quoꝵ unus uocabatur eurinus alt̾¬
q ingomarus dep̃cante claro ponti¬
fice wlfranno p̃fatus dux uite dona¬
uit. et esdem gratuito mun̾e contradi¬
dit. Qui diuiras mist̾iis imbuti atq ĩ
fide confirmati in sc̃eq tͥnitatis noĩe bap¬
tizati et a demoniace seruitutis iungo e¬
repti. lib̾tate ꝑhenui donati sunt. Sic¬
q a prefato pontifice fontanellam ꝑduc¬
ti. hilb̾co abbi educandi traditi sunt. Qui
sacris litteris. et celesti disciplina erciditi
sub regimine et dino ip̃iꝰ pr̃is et succes¬
soꝵ eius. ꝑ plurima strenue militart̃
tempora. Ibiq inditione eiꝰdem cenobii
usq ad uite sue tempora uel metas per¬
manserunt. Illud quoq stupendum ⁊
antea mauditum et nisi apło petro ra¬
rissime alicui scõꝵ concessum miraeu¬
lum uerax scͥbentis stilus pandat aurib
fiddium. Mos pessimus diabolica frau¬
de inuentus. p̃dc̃o increduloꝵ duci ĩerat

Expanded text:
di, quorum unus vocabatur Eurinus altedi, quorum unus vocabatur Eurinus alterque Ingomarus, deprecante claro pontifice Vulframno, praefatus dux vitae donavit et eidem gratuito munere contradidit. Qui divinis mysteriis imbuti atque in fide confirmati in sanctaeque trinitatis nomine baptizati et a daemonicae servitutis iugo erepti, libertate perhenni donati sunt, sicque a praefato pontifice Fontanellam perducti et Hiltberto abbati educandi traditi sunt. Qui sacris litteris et caelesti disciplina eruditi, sub regimine et dominio ipsius patris et successorum eius per plurima strenue militarunt tempora, ibique in dicione eiusdem coenobii usque ad vitae suae metas permanserunt. 8. Illud quoque stupendum et antea inauditum et nisi apostolo Petro rarissime alicui sanctorum concessum miraculum verax scribentis stilus pandat auribus fidelium. Mos pessimus, diabolica fraude inventus, praedicto incredulorum duci inerat,
Abbreviated transcription (Latin):
q ex hoc fc̃o pluima fresionum inul¬
titudo conu̾sa est ad dñm. Credebant¬
q et baptizabantur. quotquot preor¬
dinati erant aduitam et̾nam. Predic¬
tus autem ouo lauacͥ salutaris unda
ꝑfusus atq a p̾fato sc̃o pontifice fonta¬
nellam ꝑductus. litteris q sacris etudi¬
tus. postea diaconus consecratꝰ deinde
sequenti tempore a uen̾ando pontifi¬
ce regillando urb̃ rothomagensis pb̃r
ordinatus. Et quia erat in arce scͥpto¬
ria eruditus. plurimos codices ĩ pre¬
dicto scͥpsit monast̾io. s et testamen¬
ta ac largitiones fidelium plurimas
quas ip̃i loco felici munere conferebãt
Ibiq magno confectus femo sub obstru¬
si afb̃is tempore uitam in deo t̾minanit¬
digna conuersatione magñ et dm̃ sui
Ulfrann sacerdotis eximii sequendo at
mutando uestigia.
hos quoq duos adolescentes ex ip̃a
fresionum natione que similit̾
utu ꝓfano demonib fuerant ĩ molã¬

Expanded text:
que ex hoc facto plurima Fresionum mulque ex hoc facto plurima Fresionum multitudo con versa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praeordinati erant ad vitam aeternam. Praedictus autem Ovo lavacri salutaris unda perfusus atque a praefato sancto pontifice Fontanellam perductus litterisque sacris eruditus, postea autem diaconus consecratus, deinde sequenti tempore a venerando pontifice Raginlando urbis Rotomagensis praesbiter ordinatur. Et quia erat in arte scriptoria eruditus, plurimos codices in praedicto transcripsit monasterio, sed et testamenta ac largitiones fidelium plurimas, quas ipsi loco felici munere conferebant, ibique magno confectus senio, sub Ostrulfi abbatis tempore vitam in Deo digna terminavit conversatione magistri et domini sui Vulframni sacerdotis eximii imitando ac sequendo vestigia. 7. Alios quoque duos adolescentes ex ipsa Fresionum natione, qui similiter ritu profano daemonibus fuerant immolan
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qui in tormento erat mortis consti¬
tutus. uerum ꝓ obrecatione ppłi. qui sa¬
thane uinculiꝰ erat irrecitus flectens ge¬
nua hanc ad dñm fuclit oronem. Seus
inuisibilis ĩmortał et et̾ne exorabilis
tuis adesto supplitib. Et sicut quondã
damelem liberasti de lacu leonumi⁊ ita
hunc puerum de faucib eripe illiꝰ seui
ret: tit de illuis dupplici saluanone. po¬
pulus hic incredulus deposita sorde. ỹdo¬
latrie ad u̾itatis com̾tatar agnitionẽ:
et ꝑ cunctas generationes tuum bene¬
dicatur in secula nomen. Hac comple¬
ta or̃one ilico dirupta sunt uincnla. qͥ¬
b pueri semiuini gnitur illigatum
erat: sicq illesus ad terram ruit. Uide¬
baturautem illi ut post ip̃e narrabati
qͣi sopore gran teneretur opp̃ssus ⁊ scĩq
pontificis zona pectore eutũligatus sub¬
leuaretur omis eiꝰ corporis statu. Ap¬
p̃hensaq eiꝰ manu. pontifex sõs dixit
illate sibi pene sentiens dolorem. At¬

Expanded text:
illius, qui in tormento erat mortis constiillius, qui in tormento erat mortis constitutus, verum pro obcecatione populi, qui satanae vinculis erat inretitus, flectens genua, hanc ad Dominum fudit orationem: 'Deus invisibilis, inmortalis et aeterne, exorabilis tuis esto supplicibus, et sicut quondam Danihelem liberasti de lacu leonum, ita hunc puerum de faucibus eripe illius sevi rit, ut de illius duplici salvatione populus hic incredulus, deposita sorde idolatriae, ad veritatis convertatur agnitionem, et per cunctas generationes tuum benedicatur nomen in secula'. Hac completa oratione, ilico disrupta sunt vincula, quibus pueri semivivi guttur inligatum erat, sicque inlesus ad terram ruit. Videbatur autem illi, ut post ipse narrabat, quasi sopore gravi teneretur oppressus, sanctique pontificis zona a pectore circumligatus, sublevaretur omnis eius corporis status. Apprehensaque eius manu, pontifex sanctus dixinlatae sibi poenae sentiens dolorem. At
Abbreviated transcription (Latin):
molandum duci ad laqueum. Orabat
aut̃ pontifex sõs incrednlum ducem
ut huiꝰ pueri uitam sibi donaret nec
homutem adỹmaginem dei fc̃m sacut¬
firium execrabile demonib ĩmolaret. Uo¬
cabatur aut̃ puer ouo. Respondebat aut̃¬
idem dux patrio sermone decretum õẽ
lege ꝑheniu olim a decessorib sus om̃i¬
qz fresionum gente ut quencumq
sors elegiss in coꝵ sollempniis diis offe¬
rendum sine mora. At uero sõs p̃sul dñ
ꝑsisteret in p̃cib et p̃fatꝰ ppłi princep
etus digne pettioni satiffacere uellet: a¬
nimosi gentile zelo nani erroris deuie¬
ti sicut scͥptum est Telus app̃hendit po¬
płm ineruditum: unanimes frusstãt
de tormento mortis eum erpu̾iti sit
mini ihu xp̃i uoluntas fiat. Apphen¬
dit᷑ deinde puer in patibulum aspitien¬
tib ꝓp̃ĩanoꝵ simłq gentilium turmis
ꝑ duaꝵ fere spatium horaꝵ ⁊̃ extimploq
sacerdos dñ ꝓ salute et uita non solã

Expanded text:
molandum duci ad laqueum. Orabat molandum duci ad laqueum. Orabat autem pontifex sanctus incredulum ducem, ut huius pueri vitam sibi donaret nec hominem ad imaginem Dei factum sacrificium execrabile daemonibus immolaret. Vocabatur autem idem puer Ovo. Respondebat autem dux patrio sermone, decretum esse lege perhenni olim a praedecessoribus suis omnique Fresionum gente, ut, quemcumque sors elegisset, in eorum sollemniis diis offerendum sine mora. At vero sanctus praesul dum persisteret in precibus et praefatus populi princeps eius dignae petitioni satisfacere vellet, animosi gentiles zelo vani erroris devincti, sicut scriptum est: Zelus apprehendit populum ineruditum, unanimes frustrabant, 'Christus de tormento mortis eum eripuerit, sit mini Christi fiat voluntas'. Appenditur deinde puer in patibulum, adspicientibus christianorum simulque gentilium turmis, per duarum fere spatium horarum; extemploque sacerdos Domini pro salute et vita non solum
Abbreviated transcription (Latin):
par hic bs̃ pontifex hoc in fc̃o scõ helysco
fecerat miracula. Ad eoꝵ enim preces
de ꝓfundis aquaꝵ ferrea remearunt
instrumenta: et isto p̃claro p̃stile orã¬
te. laus aurea diuinitus extimplo redi¬
it ad suꝑa. Diulgatumq hoc mira¬
culum et celebre fc̃m aput incolasgai¬
liarum et germarioꝵ. ad quo hoc fac¬
tum ꝓueniri potuit. usq in p̃sentem
diem. Nam et ip̃a patena in eodem ce¬
nobio fontanellensi ꝓ mun̾e sacto ser¬
uata tenetur: qmͣ isdem uen̾andus
p̃sul una cum suo calice ibĩdem largit᷑
est. dum monachicum sponderet notitm
Altare quoq consecratum. in quatuor
anguloꝵ locis et in medio continens. re
dum it ageret uehere solitus erat. Uas¬
cula quoq et instrumenta et tab̾nacła
bile miracłm sicut ab eis didicimꝰ
coram quib actum est: ob edificationẽ
posteroꝵ narrare delectat. Predicante
tigit quãdam die puerum quenidã ex
ipo fresionum natione ortum diis im¬

Expanded text:
par hic beatus pontifex hoc in facto sancto Heliseo par hic beatus pontifex hoc in facto sancto Heliseo fecerat miracula. Ad eorum enim preces de profundis aquarum ferrea remearunt instrumenta, et isto praeclaro praesule orante, lanx aurea divinitus extemplo rediit ad supera. Divulgatumque est hoc miraculum et celebre factum apud incolas Galliarum et Germanorum, ad quos hoc factum perveniri potuit, usque in praesentem diem. Nam et ipsa patena in eodem coenobio Fontanellensi pro munere sacro servata tenetur, quam isdem venerandus praesul una cum suo calice ibidem largitus est, dum monachicum sponderet votum; altare quoque consecratum in quattuor angulorum locis et in medio reliquias contdum iter ageret, vehere solitus erat, vascula quoque et instrumenta et tabernaculbile miraculum, sicut ab eis didicimus, coram quibus factum est, ob aedificationem posterorum narrare cur pigeat? Praedicante  Fresionum, contigit quadam die puerum quendam, ex ipsa Fresionum natione ortum, diis im
Abbreviated transcription (Latin):
tensaq manu expectabat horam qua sus¬
ciꝑet eam. S dum minist̾ eam abluere
uellet: in mare cecidit: ꝓstratusq pedi¬
b sc̃i pontificis. humilit̾ ueniam preca¬
batur dicens. qd̾ dum eam abluere uolu¬
isset: sius manib in mari relapsa ꝓfun¬
da petisset. Moxq idem uir dei flectens ge¬
coram patͥb fecerat in mari rubro. mira¬
bilia ꝓpitiis sius adesset p̃cib.
Inita uero oẽone: imꝑat dẏacono
ut eum in quem patena cecidit lo¬
cum mitteret manum. Quo fc̃o mox ab
imo maris eadem patena diuinitus re¬
uecta: euisdem ministri manui inhesit.
Quod uidentes naute cet̾iq comites na¬
uis dñm cunctipotentem totis uiscerũ
precordiis collaudauer̃ti qui ꝑ seruũ suñ
taledignatus est oꝑari miraculum. Sic¬
q cõmunionem corporis et sanguinis do¬
mini. isdem sõ pontifex faciens nomenq
salusitoris glorificans. sacro sc̃a mis¬
sarum compleuit sollempnia. Nec ĩ¬

Expanded text:
tensaque manu, expectabat horam, qua sustensaque manu, expectabat horam, qua susciperet eam. Sed dum minister eam abluere vellet, in mare ceciderat, prostratusque pedibus sancti pontificis, humiliter veniam precabatur, dicens, quod, dum eam abluere voluisset, suis manibus vi maris elapsam profunda petisse. Moxque isdem vir Dei flectens gecoram patribus fecerat in mari Rubro mirabilia, propitius suis adesset precibus. Finita vero oratione, imperat diacono, ut in eum in quem patena ceciderat locum mitteret manum. Quo facto, mox ab imo maris eadem patena divinitus revecta eiusdem ministri manui inhesit. Quod videntes nautae ceterique comites navis, Dominum cunctipotentem totis viscerum praecordiis conlaudaverunt, qui per servum suum tale dignatus est operari miraculum. Sicque commixtionem corporis et sanguinis Domini isdem sanctus pontifex faciens nomenque salvatoris glorificans, sacrosancta missarum complevit sollemnia'. Nec in
Abbreviated transcription (Latin):
fice. et ab eo a sacro fonte susceptus adhuc¬
q inalbis positus: a carne solutꝰ. mundus
cundum quid di¬
uina pietas ꝑ eundem sc̃m pontificem o¬
pari dignata est. pͥlurima enim uircu¬
tum miracula et mitinere dum ad eam
iret. et in eadem gente ꝑ eum fiebant. Ex
quib unum memorie tradere et posteris
intimare cõmodum duximus. Deniq
frs qui eum familiariter. nouer̃t. et corã
quib paratum est dicere solent maxime
uir reuerentissimus uuando tunc tempo¬
ris dyaconus et cooꝑator eiꝰdem p̃sulis in
sis. in quo educatꝰ erat. Dum enim naui¬
garemus inquit fresiam. positis nob̾ ĩ me¬
dio mari. qd̃ adiacens est. regioni morinoꝵ:
affuit hora in qua sacͥficium deo uictue
salitaris ĩ molandum erat. Tunc positis
anchoris: nauis ĩmobilis manebat Cele¬
brantiq eodem sco pontifici missaꝵ sollẽp¬
nia: uentum est. ad eum locum. ubi mi¬
nst̾ patenam presuli porrigere debuit. Ex¬

Expanded text:
fice, et ab eo a sacro fonte susceptus adhucfice, et ab eo a sacro fonte susceptus adhucque in albis positus, a carne solutus, mundus, undum, quid divina pietas per eundem sanctum pontificem operari dignata est. Plura enim virtutum miracula et in itinere, dum ad eam iret, et in eadem gente per eum fiebant. Ex quibus unum memoriae tradere et posteris intimare commodum duximus. Denique fratres, qui eum familiariter noverunt et coram quibus patratum est, dicere solent, maxime vir reverentissimus Wando, tunc temporis diaconus et cooperator eiusdem praesulis in sis, in quo educatus erat: 'Dum enim navigaremus', inquit, 'Fresiam, positis nobis in medio mari, quod adiacens est regioni Mormorum, adfuit hora, in qua sacrificium Deo victimae salutaris immolandum erat. Tum, positis anchoris, navis immobilis manebat, celebrantique eodem sancto pontifici missarum sollemnia, ventum est ad eum locum, ubi minister patenam praesuli porrigere debuit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ rathodo uerbum dei annuntiabat dicẽs
deos non esse. qui hominum manibus
fc̃i essent. Dei creandi mat̾iam lignum
uel lapidem esse non posse: quoꝵ recisure
uel igni absumerentiro uel in uasaqueli¬
bet humano ului formarentur uel certe
despectui foras ꝓicerentur. et pedib concł¬
cata int̾ram uerterentur. Deum potiꝰ in¬
telligendum marestate in comp̃hensibilẽ.
humanum genus creass. regeret. et usdi¬
caturus eẽt in equitate orbem: cuiꝰ sedes e¬
terna non uili et caduco metallo: s in ceł
eẽt credenda. Hec et huiꝰmodi ꝓsequente in¬
clito xp̃i sacerdote: una cum comitibus
libent̾ andiebatur. Multiq cotidie nobili¬
um et infimoꝵ abrenuntiata sorte ydo¬
latͥe. fidei fonte abluebant᷑. Nec ꝓhibuit
predictus dux u̾bum ut siqui uellentau¬
dire p̃dicaretr. Int̾ quos et filius eiusdẽ
rothodi ducis credens baptizatus est. impo¬
sito noĩe sͥ sui genitoris a p̃fato scõ ponti¬

Expanded text:
eius Rathbodo verbum Dei adnuntiabat, dicens, eius Rathbodo verbum Dei adnuntiabat, dicens, deos non esse, qui hominum manibus facti essent; Dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur vel in vasa quaelibet humani usus formarentur vel certe despectui foras proicerentur et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intellegendum maiestate incomprehensibilem, humanum genus creasset, regeret et iudicaturus esset orbem in aequitate. Cuius sedes aeterna non vili et caduco metallo, sed in caelis esset credenda. Haec et huiuscemodi prosequente inclito Christi sacerdote, una cum comitibus libenter audiebatur, multique cotidie nobilium et infimorum, abrenuntiata sorde idolatriae, fidei fonte abluebantur. Nec prohibuit praedictus dux, verbum ut, si qui vellent audire, praedicaretur; inter quos et filius eiusdem Rathbodi ducis credens baptizatus est, inposito sibi nomine sui genitoris a praefato sancto ponti
Abbreviated transcription (Latin):
rat cum aliis illustrib uiris. Hoc scͥptum
sc̃s erimb̾tus ep̃c urb̃ tolose. et monachꝰ
eiusdem cenobii fontanellensis: cuius
nunc ossa sacra in eodem monast̾i̾o uir¬
tutum głia pollent. Nepos quoq p̃dicti
sc̃ĩ pontificis wlfranni nomĩe motgisits
aliam largitionem dedit de patͥmonio in¬
aniaco: sine uillare qd̾ est sitũ ĩ pago mili¬
dunensi. Qui in predc̃o monast̾io mo¬
nachus effc̃s et regularib subdit᷑ dis¬
ciplinis: spretis terrenis celestia sperare
didicit. S his omissis nc intiman¬
dum. qualit̾ p̃fatus sõs p̾sul ex p̃fata
fresionis gente: plimam predicando
ad p̃dicaridum ydoneo. utpote actiõe
simul et eruditione p̃claros assumẽs.
p̃paratis om̃ib que nauigantib esse ne¬
cessaria udebantur. in portu eiꝰdem mo¬
nast̾ii nauem ascendit. et ꝑfluruũ mag¬
nuni secane mare introiens. gallicũ
nauigium fresiam et genti illiꝰ ac duci

Expanded text:
rat cum aliis inlustribus viris hoc scriptum rat cum aliis inlustribus viris hoc scriptum sanctus Erembertus episcopus urbis Tolosae et monachus eiusdem coenobii Fontanellensis, cuius nunc ossa sacra in eodem monasterio virtutum gloria pollent. Nepos quoque praedicti sancti pontificis Vulframni, nomine Motgislus, aliam largitionem edidit de patrimonio Maniaco sive Villare, quod est situm in pago Milidunensi. Qui in praedicto monasterio monachus effectus et regularibus subditus disciplinis, spretis terrenis, caelestia sperare didicit. 4. Sed his omissis, nunc intimandum est, qualiter praefatus sanctus praesul ex praefata Fresionum gente plurimam praedicando ad praedicandum idoneos, utpote actione simul et eruditione praeclaros, assumens, praeparatis omnibus, quae navigantibus esse necessaria videbantur, in portu eiusdem monasterii navim adscendit, et per fluvium magnum Sequanae mare introiens Gallicum, navigavit Fresiam et genti illius ac duci
Abbreviated transcription (Latin):
A rat autem eo tempore in urbe rotho¬
magensi. que et ip̃a mat̾ est ciuita¬
tum p̃sul scississime religionis et abbas p̃¬
fati monast̾ii fontanelle famulus dñi
ansb̾cus. et ip̃e scientia scͥpturaꝵ imbu¬
tus ⁊ et si ad eccłiastitis simł ac monaste¬
rialib et disciplinis sũme instructus mo¬
nachicum et nomen seruans et habttũ:
inpredicto monast̾io multoꝵ pat̾ extãs
monachoꝵ. Hune pontificem adiens bs̃
Wlfrannus suam ei inesse patefecit uo¬
luntateni: ut predc̃o ppib intenebris ig¬
norantie sedenti. u̾bum uite ĩmortalis
adnuntiaret. Nam et antea possessionẽ
suam que uocatur maureliacus. que si¬
ta est int̾ritorio uastinensi: ꝑ destamenti
seriem p̃dicto sacro loco. et ip̃i sc̃o parri s¬
tradiderat. Que fc̃a erat anno quintodeci¬
mo regis theoderici. Nec dum etum isdem
uir dei pontificatꝰ conscenderat gradum
Int̾ erat in hoc conuentu. et confirmaue¬

Expanded text:
Erat autem eo tempore in urbe RotoErat autem eo tempore in urbe Rotomagensi, quae et ipsa mater est civitatum, praesul sanctissimae religionis et abbas praefati monasterii Fontanellae famulus Domini Ansbertus, et ipse scientia scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, monachicum et nomen servans et habitum, in praedicto monasterio multorum extans pater monachorum. Hunc pontificem adiens beatus Vulframnus, suam ei inesse patefecit voluntatem, ut praedicto populo in tenebris ignorantiae sedenti verbum vitae inmortalis adnuntiaret. Nam et antea possessionem suam quae vocatur Mauriliacus, quae sita est in territorio Wastinensi, per testamenti seriem praedicto sacro loco et ipsi sancto patri contradiderat. Quae facta erat anno XV. regis Theoderici; necdum enim isdem vir Dei pontificatus conscenderat gradum. Intererat in hoc conventu et confirmave
Abbreviated transcription (Latin):
rum tempore regum electione ppłi senoni¬
ceurbis consensuq ac fauore om̃iũ ponit¬
fex eligitur ac benedicitur. Suocessitautẽ
mordine ep̃atus uen̾abili lamb̾to pontifi¬
ci. Qui susceptum ep̃atꝰ gradum. ad imita¬
tionem prioꝵ scõꝵ uirtutum ornabat oꝑi¬
b. Comissam namq plebeni sibi. et or̃onib
ꝓtegebat assiduis et ãmonitione pici qd ce¬
lestia anhelanda ꝓuocabat. Et qd̾ maxime
doctores iuuare solet ea queagenda docebat
ip̃e pͥusagendo p̃monstrabat. Erat enim
diuine dilectionis igne succensus. patientie
uircute modestus oronum deuotioni soller¬
tissime untent᷑ affabilis omĩb qui ad se cõ¬
solationis gr̃a ueniebant. Etat abstinentie
castigatione insignis. erat gr̃a compuc¬
tionis semꝑ ad celestia suspensus. Aliquot
aut̃ annus in p̃sulatu ãministratis suꝑ¬
no oraculo in uisu ãmonitꝰ. ut genti fresi¬
onum u̾bum dm̃i semꝑ antea in auditũ
animo plurib prodesse.

Expanded text:
rum tempore regum electione populi Senonirum tempore regum electione populi Senonicae urbis consensuque ac favore omnium pontifex eligitur ac benedicitur. Successit autem in ordine episcopatus venerabili Lantberto pontifici. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat operibus; commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat assiduis et ammonitione pia ad caelestia anhelanda provocabat, et quod maxime doctores iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo praemonstrabat. Erat enim divinae dilectionis igne succensus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus, qui ad se consolationis gratia veniebant. Erat abstinentiae castigatione insignis, erat gratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. 3. Aliquot autem annis in praesulatu administratis, superno oraculo in visu ammonitus, ut genti Fresionum verbum Domini sibi antea inauditum animo pluribus prodesse.