comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła. salutis uerbũ cum om̃ifi¬
ducia. ad u̾sus affricanas hereses:
Sanos libris confectis. & repentins̾
sermonib ineffabiliter admiran¬
ib xp̃ianis e collaudantibus. et
hoc ipsum ubi poterant ñ tacen¬
ca erorsa est. caput. que multo
tempore illis conualescentib hereti¬
cis. precipueq rebaptizandi dona¬
ti parte. maiore multitudine asfroꝵ
seducta. & pressa & obsessa iacebat.
Ob hoc eius libros atq tractatus mi¬
rabili dei grã. ꝓcedentes ac ꝓfiuen¬
tes. om̃i instructos racione. copia
atq auctoritate sc̃arũ scriptura¬
rũ. ipsi quoq heretici concur¬
rentes. cum catholicis ingentiar¬
dore audiebant: quisqͥs ut uoluit¬
& potuit notarios adhibentes et
ea que dicebant᷑. excerpta descri¬
bentes. Et inde iam ꝑ totum af¬
frice corpus. p̃clara doctrinao¬
dorq suauissimus xp̃i. diffusus
& manifestatus est: congaudente
marina: qm̃ sic̃dum patitur unũ

Expanded text:
in ecclesia, salutis verbum cum omni fiin ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, chaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacenca exorsa est caput, quae multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus est, congaudente marina. Quoniam sicut dum patitur unum
Abbreviated transcription (Latin):
dicto die & loco. conuenerunt in
unũ concurrentib quãplurimis
studiosis. turbisq curiosis. Et aꝑ¬
cis notarii cabulis. disputatio est¬
cepta. & pͥmo e scdo finita ẽ dieꝰ. in qua
ille manicheus p̃ceptor. ut segestoꝵ
continet fides. nec catholicam asser¬
tionem. potuit uacuare: nec mani¬
luit comꝓbare. S responsione defi¬
ciens ultima. collaturũ secum sius
maiorib ea que repellere ñ potu¬
it ꝓsecutus est: & si sibi forte dehis
satis minime fecissent. sue anime
consulturũ. atq ita ab om̃ib ap̃d
quos magnus ce doctus uidebat᷑.
nichil ualuisse in sue secte asser¬
tione iudicatus est. Qua ille confu¬
sione affectus. et sequenti tempore
de yponiensi ciuitate ꝓfectus: ad
eam ampliꝰ non remeauit. Fe sic
ꝑ memoratũ dei hominẽ. omniũ
cordib uel qui aderant. uł qͥ absen¬
tes illa que gesta sunt cognouert:
errore illo ablato. catholica ẽ inti¬
ille p̾ͥuatim & publice. in domo et

Expanded text:
dicto die et loco convenerunt in dicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quam plurimis studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Maniluit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eam amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intiille privatim et publice, in domo et
Abbreviated transcription (Latin):
ente eiusdẽ heresis quodã prb̃ro¬
nomine fortunato. ibidem conuer¬
sante atq manente. Interea ypo¬
niensium ciues uel ꝑegrini xp̃iant.
tam catholici. quã etiã donatiste.
adeunt augustinũ p̃sbiterumi. ac
deposcunt. ut illum hominẽ mani
uidet: & cum eodem de lege tracta¬
ret. Quod idem ut scriptum ẽ. para¬
tus ad confessionẽ omni poscentise
racionem. de fide & spe que in dñi
est. potensq exortari in doctrina
sana. et contradicentes redarguere.
fieri uellet. sciscitatus est. At illi con¬
festim ad illũ fortunatum id decule¬
runt. petentes. exhortantes. ac flagi¬
tantes. quod id minime recusaret.
Sane qm̃ idem fortunatꝰ iam ap̃d car¬
taginem scm̃ nouerat augustinum.
adhuc in eodẽ secũ errore constitutuni
cum eodem congredi pauitabat.
Ueruntam̃ suoꝵ maxime instantia
coactus. ac uerecundatus. ꝓmisit
ii cõminus se ẽe̾ uenturũ: certam̃q
disputandi subiturum. Unde con¬

Expanded text:
ente ejusdem haeresis quodam prente ejusdem haeresis quodam prnomine Fortunato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponenses cives et peregrini Christiani tam Catholici quam etiam Donatistae adeunt Augustinum presbyterum, atque deposcunt ut illum hominem Manicvideret, et cum eodem de Lege tractaret. Quod idem, ut scriptum est, paratus ad responsionem omni poscenti se rationem de fide et spe quae in Deum est , potensque exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere , unatus fieri vellet, sciscitatus est. At illi confestim ad ipsum Fortunatum id detulerunt, petentes et exhortantes ac flagitanSane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum; cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit in cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde con
Abbreviated transcription (Latin):
qui posset uerbo dei &e doctrina
salubri. eccłam dñi edificare:. cui
rei se homo natura grecus minꝰq
latina lingua & litteris instructus.
candi. ac frequentissime tractan¬
di contͣ usum quidẽ. & consuetu¬
dinem affricanarũ ecclesiarũ
UInde etiã ipsi ñnulli ep̃i detrahe¬
bant. s ille uir uenerabilis ac ꝓ¬
iudus. in orientalib eccłiis id ex
more fieri sciens. & certus. & uti¬
litati eccłe consulens. obtrectan¬
tiũ non curabat linguas. dũ mͦ
factitaretur a p̾sbitero. quoda se
ep̃o impleri minime posse c̾ne¬
bat. Unde accensa & ardens. leua¬
ta suꝑ candelabrũ lucerna. om̃i¬
bus qui in domo erant lucebat:
& postea currente & uolante huiꝰ¬
modi fama. bono p̃cedente exem¬
plo. accepta ab epĩs potestate. p̃s¬
biteri ñnulli coram episcopispo¬
in illa tunc yponiensi urbe. ma.¬
nicheoꝵ pestilentia quã pluri¬
mos ciues uel ꝑegrinos & infecerat
ce penetrauerat: seducente & decipi¬

Expanded text:
qui posset verbo Dei et doctrina qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, candi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Africanarum Ecclesiarum: unde etiam ei nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcopis poin illa tunc Hipponensi urbe Manichaeorum pestilentia quam plurimos vel cives vel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. magnoq studio &clamore
flagitantibus: ubertim eo fiente.
ñnullis quidẽ lacrimas eiꝰ ut nob̾
ipse retulit cunc suꝑbe int̾precan¬
tibus: & tanquã eum consolanti¬
bus. ac dicentibꝰ: quia e locus p̃s¬
biterii licet ipse maiori dignus
eẽt ppinquaret tam̃ episcopatus:
cum ille homo dei ut nobis re¬
tulit. maiore consid̾atione intel¬
ligeret et gemeret. quã multa
& magna sue uite ꝑicula. dere¬
gimine ae gub̾natione eccłe im
pendere. lam ac ꝓuenire spera¬
ret. atq ideo fleret: et eoꝵ ut uo¬
luerunt completũ est desideriũ.
intra ecclesiam mox instituit. et
cum dei seruis uiuere cepit. seđm
modũ & regulam sub sc̃is aposto¬
lis constitutam: maxime ut ne¬
mo qͥcquam ꝓpriũ in illa socie¬
tate haberet᷑. s eis essent omnia
cõmunia. & distribueret᷑ unicui¬
q sic̃ opus erat: quod iam ipse
prior fecerat. dum de transma¬
rinis ad sua remeasset. Sc̃s uero
diuinitus homo concederet᷑ talis.

Expanded text:
tibus, magnoque studio et clamore tibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tunc superbe interpretantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna suae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenire spectaret, atque ideo fleret. Et eorum, ut voluerunt, completum est desiderium. intra ecclesiam mox instituit; et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus erat; quod jam ipse prior fecerat, dum de transmarinis ad sua remeasset. Sanctus vero divinitus homo concederetur talis,
Abbreviated transcription (Latin):
atq erhortatus ẽ quantũ ds̃ dona¬
uit. ut quod deo uouerat reddi¬
disset: ac se ille de die in diem fac¬
turũ pollicebatur. nec tam̃ hoc in
eius tunc impleuit p̃sentia. s uaca¬
re utiq & in ane esse ñ potuit. quod
ꝑtale uas mundũ in honorem uti¬
le domino. ad omne opus bonũ
paratũ in om̃i loco. diuina gere
lice. ualeriꝰ sc̃s episcopatum gere¬
bat. Qui cũ fiagitante ecclesiasti¬
ca necessitate. deꝓuidendo & ordi¬
nando p̃sbitero ciuitati plebem
dei alloqueret᷑. x exhortaret᷑.iam
scientes catholicã sc̃i auguistimp
positum & doctrinã. manu iniec¬
ta qm̃ & idem in popło securus et
ignarus quid futurũ c̾ẽt attesta¬
batur. solebat autẽ laicus ut no¬
bis dicebat. ab eis tantũ ecclesiis
que ñ haberent ep̃os suã abstin̾e
presentiã: eum ergo tenuerunt:
& ut in talib consuetum ẽ. ep̃o or¬
dinandũ intulerunt. Id uno con¬
sensu & desidio fieri ꝑficiq peten¬

Expanded text:
atque exhortatus est, quantum Deus donaatque exhortatus est, quantum Deus donabat, ut quod Deo voverat reddidisset. Ac se ille de die in diem facturum pollicebatur, nec tamen in ejus tunc hoc implevit praesentia: sed vacare utique et inane esse non potuit, quod per tale vas mundum et in honore, utile Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco divina gereblica Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique peten
Abbreviated transcription (Latin):
ta grã cum aliis ciuib & amicis sius
deo pariter seruientib. ad affricã
ueniens & in quib constitutus fer¬
me triennio. & a se iam alienatis. cũ¬
uebat. ieiuniis & orationib bonisq
oꝑib intentus. in lege dñi meditan
die ac nocte: & de his que sibi deus
cogitanti. atq oranti intellecta re¬
uelabat. & presentes & absentes.
sermonib ac libris docebat. Con¬
cigit forte eodem tempore. ut qͥdã
ex his quos dicunt agentes in reb
apud yponem rector constitutus.
bene xp̃ianꝰ deumq timens. com¬
ꝑta eiꝰ bona fama atq doctrina. desi¬
daret atq optaret eum uidere: pmit¬
tens se posse mundi huiꝰ om̃s contẽp¬
nere. cupiditates atq illecebras. si ali¬
quando ex eius ore uerbũ dei audi¬
re meruisset. Quod cũ ad se fideli
fuisset relatione delatũ. liberari
animã cupiens ab huiꝰ uite ꝑicłis
morteq eterna. ad memoratã uit̾
atq confestim uenit ciuitatem ã
hominẽ uisũ allocutus freqͣntius

Expanded text:
ta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam eveniens, et in quibus constitutus, ferme triennio, et à se jam alienatis cuebat, jejuniis, orationibus, bonisque operibus, in lege Domini meditans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponem-Regium constitutus, bene christianus, Deumque timens, comperta ejus bona fama atque doctrina, desideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum allocutus frequentius
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib & habebis thessaurum in
celis. & ueni sequere me: & suꝑ fidei
fundam̃ta edificare desid̾ans. ñ lig¬
na fenum. stipulã. s aurum. argen¬
tũ lapides preciosos. Et erat tunc
sibiq adherente. & de suscepto eius
ꝓposito seruiendi deo amplius quã
de carnis nepotib exultante: nam
iam pater eius ante defunctꝰ erat.
Renuntiauit etiã scolasticis. quos

Expanded text:
us, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tis deficiamus. cũ de nobis q̃ri¬
tur qͦd non habemꝰ. Potens ẽ
qͥdem ds̃ audire p̃ces familie
tere. Nec idõ tam̃ ꝓpter ista q̃
incerta sunt debet esse officii¬
nr̃i certa desertio. sine quo ẽ
plebi c̾ta ꝑnities: ñ in rebus
uite huiꝰ. s alteriꝰ. que in com¬
parabilit̾. diligentius sollicitꝰo
curanda est. Nam si certa ee̾nt
ista mala que tim̃tur. ne in lo¬
cis in quib sumus contingant
forte prius inde fugerent om̃s.
ꝓpter quos ibi manendumẽ: & nõ
a manendi necessitate liberos

Expanded text:
ntis deficiamus, cum de nobis quaerintis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae rtere. Nec ideo tamen propter ista, que incerta sunt, debet esse nostrii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies, non in rebus vitae hujus, sed alterius, quae incomparabiliter diligentius sollicitiusque curanda est. Nam si certa essent ista mala que timentur ne in locis in quibus sumus forte contt, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos
Abbreviated transcription (Latin):
suam posuit: sic & nos debemꝰ
ꝓ fratrib animas ponere. Nã
qui fugiunt. uł suis deuineti
necessitatibꝰ. fugere ñ possunt:
si comp̃hensi patiantur. ipsis
nolunt deserere: sine dubio
suas animas ꝓ fr̃ib ponunt.
Unde illud quod ep̃m qͥndam
dixisse audiuimꝰ.Si dñs nob̾ imꝑa¬
uit fugam in eis ꝑsecutionib ubi
potest fructus esse martyrii:
quantomagis debemꝰ fugereste¬
riles passiones quando: barba¬
ricus & hostilis incursus: Ue¬
rum ẽ quidẽ &acceptabile: sed
his quos ecclesiastici officii ñ
tenent uincula. Nam qͥ clades
hostiles idõ non fugit cum pos¬
sit effugere ne deserat ministe
nimaiorẽ caritatis inuenit.
prehensus ñ negauit xp̃m. sus¬
cepitq martyrium. Quid ẽ gͦ
quod in epła tua priore posu¬
isti:ͦ Dicis enim. Si in ecclesiis
ꝑsistendũ est. qͥd sumus nobis
uł popło ꝓfuturi ñ uideo. nisi
ut ante oculos nrõs uiri ca¬
dant. femine constuprentur:
incendant᷑ eccłie. nos ipsi torm̃¬

Expanded text:
suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere . Nam qui fugiunt, vel suis devincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiantur, ipsi nnolunt deserere, sisuas animas pro fratribus ponunt. 4. Unde illud quod episcopum dixisse audivimus, Si Dominus nobis imperavit fugam in eis persecutionibus, ubi potest frquanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerni, maiorem caritatis inuenit fprehensus non negat Christum suscipitque martyrium. Quid est ergo, quod in epistula tua priore posuisti? dicis enim: \'Si in ecclesiis persistendum est, quid simus nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi torme
Abbreviated transcription (Latin):
homine. sp̃s sc̃s in columbatota
trinitas simul manifeste declara¬
ta est. Sine dubio beato uiroba¬
uoni ipsa trinitas angelũ in spe¬
cie columbe ostendit. quia ipse
eandem ciuitatẽ intrinsecus fixã
in corde gerebat. Fertus sine du¬
bio quia neq mors. neq uita neq
ulla creatura posset eum separare
um meritoꝵ opinio longe late¬
q crebresceret. qui sicut ciuitas
in monte posita latere non potu¬
it. quadã die suꝑ se uexillum

Expanded text:
homine, Spiritus sanctus in columba totaque homine, Spiritus sanctus in columba totaque Trinitas simul manifeste declarata est; sine dubio etiam beato viro 3avoni ipsa Trinitas angelum in specie columbae ostendit, quia ipse eandem Trinitatem intrinsecus fixam in corde gerebat, certus sine dubio, quia neque mors neque vita neque ulla creatura posset eum separare um meritorum opinio longe lateque crebresceret, qui sicut civitas in monte posita latere non potuit, quadam die super se vexillum
Abbreviated transcription (Latin):
ricordie dñi. qui ubiq in se sꝑanti¬
bus dignatur adesse. Opus ergo
ceptum in desinent̾ faciens. ma¬
num in aratro positam ñ retra¬
xit. neq retro resperit: quia reco¬
luit a beatissimo amando hunc
nis eius die: indesinent̾ uir dñi ad¬
luinꝰ in confessione dei ꝑdurauit
Cũ uͦse paululum sopori dedisset:
angelũ dñi in specie columbe.
spũ suꝑ se uenientẽ conspexit
Quem hoc uisu ꝑterritum. statĩ
diuine consolationis grã refo¬
uet: atq totam cellulam in qͣ
idem uir erat. inestimabilis sua¬
uitatis fraglantia replet: ut pa¬
lam detur intelligi. angelũ lu¬
cis ac suauitatis illuc aduenisse
Nec inmerito ei angelus lucis in
specie columbe ostenditur: quia
simplicitatem colũbe gerebat
in corde. & astuciam serpentis
ñ deserebat in temptationibus
Liquet enĩ quia redẽptori huma¬
ni generis ad fluenta iordanis
dilectum in quo ei bene cõpla¬
cuit. Nbi & pater in uocefiliꝰ in

Expanded text:
misericordiae, qui ubique in se sperantimisericordiae, qui ubique in se sperantibus dignatur adesse. Opus ergo ceptum indesinenter faciens, manum in aratro positam non retraxit neque retro respexit, quia recoluit a beatissimo Amando hunc ionis eius die, indesinenter vir Domini Allowinus in confessione Dei perduravit. Cum vero se paululum sopori dedisset, angelum Domini in specie columbae super se venientem conspexit. Quem hoc visu perterritum statim divinae consolationis gratia refovet, atque totam cellulam, in qua idem vir Dei erat, inestimabilis suavitatis fraglantia replet, ut palam daretur intelligi angelum lucis et suavitatis illuc advenisse. Nec inmerito ei angelus lucis in specie columbae ostenditur, quia simplicitatem columbae gerebat in corde, licet astutiam serpentis non desereret in temptationibus. Liquet enim, quia super redemptorem humani generis ad fluenta Iordanis dilectum, in quo ei bene complacuit, ubi et Pater in voce, Filius in
Abbreviated transcription (Latin):
magno repletus suscepit: & dũ
ad laudes dicendas assisteret.
ipsum humeris portabat. Sed
antiquus hostis. humani generi
inimicus. qui hominũ genꝰ tẽp¬
tare non desinit. maximeq con¬
tra electos uim sue tirannidis
exercet. quia quantũ illos ꝓfi¬
cere cernit. tanto deterius in¬
uidie facib accenditur: predic¬
tum uirũ dñi ex eadem cella mo¬
liebatur eicere. diuersis nimis
ac nefandis imaginibus: que
tandem cellam repleuerunt.
Bestiarũ enim uoluchrũ & ser¬
pentium diuerso genere. gestie¬
bat ei fornuidinem ingerere: ut
saltim ita egrederetur.S fortis¬
simus dñi athieta. quanto sibi
antiquũ attentius uidit insi¬
stere hostem: tanto fortius contͣ
eum agonẽ suscipiens. cotidie
certare non desiit. At uͦ sp̃s ma¬
ligni nichil suã industriam ꝓ¬
fecisse cernentes. confusi reces
rere audentes: euanuerunt.
Tunc p̾fatus uir dñi magnas
omipocenti dõ gratias referens:
ñ hoc suis uirib deputauit. s mise

Expanded text:
magno repletus suscepit, et dum magno repletus suscepit, et dum ad laudes Dei dicendas assisteret, ipsum humeris portabat. 11. Sed antiquus hostis humani generis inimicus, qui humanum genus temptare non desinit maximeque contra electos vim nequitiae suae exercet, quia quantum illos proficere cernit, tanto deterius invidiae facibus accenditur, praedictum virum Dei ex eadem cella moliebatur eicere diversis minis ac nefandis imaginibus, quibus eandem cellam replere simulabat. Bestiarum enim, volucrum et serpentium diverso genere gestiebat ei formidinem ingerere, ut saltem ita egrederetur. Sed fortissimus Domini athleta quanto sibi antiquum hostem adtentius vidit insistere, tanto fortius contra eum agonem suscipiens, cotidie certare non desinit. At vero maligni spiritus nihil suam industriam profecisse cernentes confusi recessrere audentes, evanuerunt. Tunc praefatus vir Domini magnas omnipotenti Domino gratias referens, n hoc suis viribus deputavit, sed Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tabescere iniquitatibus: memoran̾
p̃ceptoꝵ apłi qui dixit. Ubi habũ¬
dauit delictum: suꝑhabundet et
gratia. Et iterum. fuistis aliquan
hac retrusione positus: austeri¬
tatem atq inediam libent̾ susti¬
nuit. Nam in hac retrusione.o¬
bedientie normã non reliquit:
s abbatem sibi p̃latum magno¬
pere poposcit. ut ita eum retru¬
deret suꝑ pauimentũ. ut si qͣn¬
do ad omĩpotentis dei laudes
dicendas assisteret. dextra leuaq
pauim̃ti ita circũseptus foret.
ne declinandi facultatem in ullã
partem haberet: s dieb ac noc¬
tib quasuin agone suspensus.
ad deum oraret: manus ad ethe¬
ra tendens. & alta suspiria tͣhens.
Quod & factum est. Tum uir dñi
magis ac magis ingemiscens. iam¬
q ad celestem patriam anhelaus:
ministro sibi parenti. p̃cepit
ut lapidem sibi afferret. At ille
luissionem implens: detulit late
lapidem inuentum qͥ uix duoꝵ
manib uehi poterat: deculit
uro dei. Quem uir dei gaudio

Expanded text:
tabescere iniquitatibus, memorans tabescere iniquitatibus, memorans praeceptum apostoli, qui dixit: Ubi habundavit delictum, superhabundet et gratia; et iterum: Fuistis aliquandhac retrusione positus austeritatem atque inediam libenter sustinuit. Nec in hac afflictione obedientiae normam reliquit, sed abbatem sibi praelatum magnopere poposcit, ut ita eum retruderet super pavimentum, ut si quando ad omnipotentis Dei laudes dicendas assisteret, dextra levaque pavimento ita circumseptus foret, ne declinandi facultatem in nullam partem haberet, sed diebus ac noctibus quasi in agone suspensus ad Deum oraret, ad ethera tendens et alta suspiria trahens. Quod et factum est. Tum vir Domini magis ac magis ingemiscens iamque caelestem patriam anhelans, ministro sibi parenti praecepit, ut lapidem sibi afferret. At ille iussionem implens, detulit laterlapidem inventum, qui vix duorum manibus vehi poterat, detulit viro Dei. Quem vir Dei gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
diem. uir dñi retrusus. iunctispe¬
dib ꝑstitit. dieb ac noctib fiere
ñ desinens. actus scłi: quos quasi
molem sarcine. ante oculos m̃tis
ponere consuenerat. Qui dñi fa¬
mulus tot uirtutib plenus. ñ se¬
met ipsum exaltabat intumescen.
s magis ac magis humiliabat:
ordeaceo tantum cinere mixto.
contentus pane. atq potu aque:
quã ad mensurã bibebat. Ita uł
quatuor fere mensib in hac auste¬
ritate deo militans: siceram & ui¬
num nullomͦ gustauit. Ibidem ei¬
licio tectus & cinere: iusta morem
ꝓpħe. in neruo pedem suũ posue¬
rat. Stratum quoq eiꝰ erat nuda
humus: in quo ꝑ diem parumꝑ
quiescere solebat. Uilissimũ aut̃
cilitiũ suꝑ stratum ipsus expan¬
sum erat: cinis desuꝑ asꝑsus: & ca¬
piti uuꝰ lapis sub positus cũ dol¬
miret. Sic etiã sua membra dampna¬
uerat: que olim seculi delectatio in¬
dor am̃ta uirtutũ deolaudabilit̾ offerre
post conuersionẽ eius. quã in siuis

Expanded text:
diem vir Domini retrusus, vinctis pediem vir Domini retrusus, vinctis pedibus, perstitit, diebus ac noctibus flere non desinens actus saeculi, quos quasi molem sarcinae ante oculos mentis ponere consueverat. Qui Domini famulus tot virtutibus plenus non semet ipsum exaltabat intumescens; sed magis ac magis humiliabatur, hordeacio tantum, cinere mixto, contentus pane atque potu aquae, quam ad mensuram bibebat. Ita vero quattuor fere mensibus in hac austeritate Deo militans, siceram et vinum nullo modo gustavit; ibidem cilicio tectus et cinere, iuxta morem prophetae in nervo pedem suum posuerat; stratum quoque eius erat nuda humus, in quo parumper diem requiescere solebat. Vilissimum autem cilicium super stratum ipsius expansum erat, cinis desuper aspersus et capiti illius lapis subpositus, cum dormiret. Sic ergo sua membra dampnaverat, quae olim saeculi delectatio indoramenta virtutum Deo laudabiliter offerre studuit post conversionem, quam in suis
Abbreviated transcription (Latin):
se uenundarat. Quo uiso innume¬
ris selamentis tradidit: eoquod
in eo tantũ scelus ꝑpetrauerit.
Tunc demũ ad eum conu̾sus: euis
genib ꝓuolutus inquit. Ego enĩ
te uinctum loris uenundaui. q̃¬
so ne memineris iniurie quã tibi
irrogauĩ atq p̾cem quam postu¬
lo ne digneris abnuere. Rogout
ꝓpter scelus in te cõmissum corpꝰ
ineum flagellis cedas: caputq me¬
um more latronũ decalues: et
me uinctũ pedib ac manib ut
dignus sum in custodiã trudas:
forsitan enĩ diuina pietas si hec
feceris ueniam mͥ prestabit.
Tunc memoratꝰ uir pedib sc̃ĩ ba¬
uonis ꝓuolutus. dicit se hoc nul¬
lomodo audere facere in dnm su¬
um: s uir dñi ut erat eloquen¬
tissimuᷤ quandoq illi ꝑsuasit. fa¬
cere quod poposcerat. qui tandem¬
Uinexit scilicet manus uiri dei̾. ca¬
put totondit: lignoq pedes strin¬
xit: ac custodie illum publice man¬
cipauit. Ubi usq in ꝓximum exitꝰ

Expanded text:
s venumdaverat. Quo viso, innumes venumdaverat. Quo viso, innumeris se lamentis tradidit, eo quod in eo tantum scelus perpetraverit. Tunc demum ad eum conversus eiusque genibus provolutus, inquit: 'Ego enim te vinctum loris venumdavi; queso, ne memineris iniuriae quam tibi inrogavi atque precem quam postulo ne digneris abnuere. Rogo, ut propter scelus in te commissum corpus meum flagellis cedas caputque meum more latronum decalves et me vinctum pedibus ac manibus, ut dignus sum, in custodiam trudas. Forsitan enim divina pietas, si hoc feceris, veniam mihi praestabit'. Tunc memoratus vir pedibus sancti Bavonis provolutus, dicit se hoc nullo modo audere in dominum suum. Sed vir Domini, ut erat eloquentissimus, quandoque illum persuasit facere quae poposcerat. DVinxit scilicet manus viri Dei et caput totondit lignoque pedes strinxit ac custodiae illum publicae mancipavit; ibi usque in proximum exitus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia ꝑciꝑe in celis. Nichil in
hac uita presenti consolationis
scłi honorisq querere debenꝰ:
s gaudere abiectione pauꝑtatis:
eradicare. Ad memoriam etiam
redeat. quod uir dñi bauo. pro
nomine xp̃i multas facultates
amisit: quatinꝰ in celesti regno
nerunt: tantis sua munera com
modauit. Pinguissima enĩgr̃a
dare facit. Om̃s ergo suas ꝑ xp̃o
erogauit possessiones. ñ dampni
gratia. s eciam lucri adinuenti¬
one. quia ille nũquã deficit qͥ
bono exemplo ꝓfecit. at cuiꝰ hu¬
militas multoꝵ suꝑbiam confun¬
dit. Hirautẽ dñi adluinꝰ celesti de¬
sicłio affiatus: magis ac magis co¬
tidie in dei famulatu crescebat:
tionib affligebat. Iugi lacrimaꝵ
inundatione faciem rigabat: ut
uerbum ueritatis consũmaret di¬
centis. Beati qui lugent: qm̃ ipsi
consolabunt᷑. Quadam namq die
ꝓspexit. quendã uirũ ad se ueni¬
entem. regressum de exilio: quẽ
olim a seculari habitu degensip¬

Expanded text:
gaudia percipere in caelis. Nihil in gaudia percipere in caelis. Nihil in hac vita praesenti consolationis saeculi honorisque querere debemus, sed gaudere abiectione paupertatiseradicare. Ad memoriam etiam redeat, quod vir Domini Bavo pro nomine Christi multas facultates dimisit, quatinus in caelesti regno nerunt, tantis sua commendavit munera. Pinguissima enim gratdare facit. Omnes ergo suas pro Christo erogavit possessiones non damni gratia, sed etiam lucri adinventione: quia ille numquam deficit, qui bono exemplo proficit, et cuius humilitas multorum superbiam confundit. Vir autem Domini Allowinus caelesti desiderio afflatus. magis ac magis cotidie in Dei famulatu crescebat, tionibus affligebat. Iugi quoque lacrimarum inundatione faciem rigabat, ut verbum veritatis consummaret dicentis: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. 9. Quadam namque die prospexit quendam virum ad se venientem regressum de exilio, quem olim sub saeculari habitu degen
Abbreviated transcription (Latin):
sepelire. Hidens gͦ uir dñi bauo eum¬
mortuũ. ingemuit dolore nimio:
cum lacrimis sibi pectus tundens.
ac reputans sibi culpam. eoquod
accepisset mortem in labore suo:
magno his uerbis dni miscdiam
mittis. s etiã iustificas peccatores:
& reis ñ tantũ penas relaxas. s
donas & premia: fragilitati mee
hec audimenta concede. & effectum
celestem benignus inspira misera¬
tionũ tuarum: ut inueniar auxi¬
lio tuo scõ adiutus. qui latarum
quatriduanũ fetidum. de monu¬
mento suscitasti. Prosit nobis in¬
dignis miscđia tua: ut hiqui tua
pietate confidunt. citius exaudian¬
tur largitate donoꝵ tuoꝵ. Renoua
spm̃ gratie tue salutarem. suꝑ istud
corpus defuncti famuli tui. redden
ei spiraculũ uite:. qui uiuis & reg
Oeterna caritate regnas. ut tuemi¬
tione completa. quasipost orarũ
spatia trium. mortuus ille uiben¬
te deo animã recepit quã exala¬
uerat: & sanus effectus stecit suꝑ
pedes suos: ac post ꝑ multa cur
ricula annoꝵ uixit incolumis

Expanded text:
sepelire. Videns eum vir Domini Bavo mortuum, ingemuit dolore nimio; cum lacrimis sibi pectus tundens ac reputans sibi culpam, eo quod accepisset mortem in labore suo, magno his verbis Domini misericordiam mittis, sed etiam iustificas peccatores, et reis non tantum poenam relaxas, sed donas et praemia, fragilitati meae haec adiumenta concede et effectum caeleste benignus inspira miserationum tuarum, ut inveniar auxilio tuo sancto adiutus; qui Lazarum quatriduanum faetidum de monumento suscitasti, prosit nobis indignis misericordia tua, ut hii qui in tua pietate confidunt citius exaudiantur largitate donorum tuorum. Renova spiritum gratiae tuae salutarem super istud corpus defuncti famuli tui, reddens ei spiraculum vitae, qui vivis et regaeterna caritate regnas. Ut tuae mympleta quasi post horarum spatium trium mortuus ille, iubente Deo, animam recepit, quam exalaverat, et sanus effectus stetit supra pedes suos ac post per multa annorum curricula vixit incolomis
Abbreviated transcription (Latin):
auiditate cordis susciꝑet. & com¬
pleret id quod scriptum ẽ. Om̃ia
fac cũ consilio: & post factũ ñ
rii abbate. animo gratante
quam petiit ab eis cellulam
Querite & inuenietis: pulsate &
aꝑietur uobis. Om̃is enĩ qui pe¬
tit accipit. & qui querit inue

Expanded text:
aviditate cordis susciperet et comaviditate cordis susciperet et compleret id quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non rii abbate, animo gratanti quam petiit ab eis cellulam, Querite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; omnis enim qui petit accipit, et qui qu
Abbreviated transcription (Latin):
ter uitã scõꝵ exerceret: nec ullo
modo daret suo corpori requiẽ
inediis. nuditate. frigore. siti. et
multis tribulationib seipsum
macerans. uitã nimirum cupi¬
ebat finiri suam. ubi comam
capitis abscidit &e arma militie.
& pompã scłi dimisit. ita non
separant a deo s coniungunt
hominẽ dõ quia pax om̃i oꝑan¬
ti bonũ crescit & gratia. Nemo
inquit dñs habet maiorẽ cari¬
tatem. quã ut animam suam
ponat ꝓ amicis suis. Ergo ad¬
luinus uir dei. reuersus ad suꝑ¬
scriptũ castrum gandauũ ad
uenerabilem uirum florb̾tum
abbatem. quẽ almus pontifex
amandus. ibidem constituit.
suꝑ gregem clericoꝵ rectorem.
petiit eũ sibimet humilit̾ cellu¬
lam in qua familiariter dñmise¬
ricordiam ꝓ facinorib suis depre¬
caret᷑ largiri. It pius pater mo¬
nasterii audiuit eius peticionẽ.
cum gaudio eam suscepit. et eiꝰ
tan iuniori reuelatũ fuisset qͦd
placitum eẽt om̃ipotenti cũ om̃i

Expanded text:
us, vitam sanctorum exerceret nec ullo us, vitam sanctorum exerceret nec ullo modo daret suo corpori requiem, inaediis, nuditate, frigore, siti et multis tribulationibus se ipsum macerans. Vitam nimirum cupiebat finiri suam, ubi comam capitis abscidit et arma militiae et pompam saeculi dimisit. Ista non separant a Deo, sed coniungunt hominem Deo, quia pax omni operanti bonum crescit et gratia. Nemo, inquit Dominus, maiorem caritatem habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. 6. Ergo Allowinus vir Dei reversus ad suprascriptum castrum Gandavum ad venerabilem virum Florbertum abbatem, quem almus pontifex Amandus ibidem constituit super gregem clericorum rectorem, petiit eum sibimet humiliter cellulam, in qua familiariter Domini misericordiam pro facinoribus suis deprecaretur largiri. Ut vero pius pater monasterii audivit eius petitionem, cum gaudio eam suscepit et eiusdtan iuniori revelatum fuisset, quod placitum esset omnipotenti, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
bat audientib turbis.  sco bauone:
ita disputans. Qui enĩ uult cũ deo
semꝑ eẽ: frequent̾ oret. Et quid :
uita presens. nͥ uapor ad modicũ
parens: App̃hende uitam et̾nam:
in quã uocatus es. Et gaudete
quia nomina ur̃a scripta sunt
in celis. Apprehende arma mi¬
litie: loricam fidei: resiste laqueis:
diaboli ꝑ potentiã dei. Nufortiꝰ
eo qui nẽ diabolum uncit: et¬
nil infirmius eo qui acarne su¬
patur. uita hominis temptatio
est. Diaboli sagitte sunt restrin¬
gende: iugiliarũ ieiumoꝵ. hos¬
pitalitatis & elemosinarũ officio.
Hirtus igitur natum in carneñ
carnaliter uiuere: ut unde caro
nasteria circuire xp̃i athletarũ.
tionem cenobitarũ posset agnoᷤᷤ¬
cere. tantum ardorẽ & cordis con¬
punctionẽ dũs ei largitus ẽ. ut
uita bonoꝵ cenobitarũ non esset
conten tus. s magis ac magis
semet ipsũ erigeret in dei famu¬
latum. ut cum gemitu & lacri

Expanded text:
bat, audientibus turbis et sancto Bavone, bat, audientibus turbis et sancto Bavone, ita disputans: 'Qui enim vult cum Deo semper esse, frequenter oret'. Etiam: 'Quid est vita praesens, nisi vapor ad modicum parens? Apprehendite vitam aeternam, ad quam vocati estis, et gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in caelis. Apprehendite arma militiae, loricam fidei et resistite laqueis diaboli per potentiam Dei. Nihil fortius eo qui vicit diabolum et nihil infirmius eo qui carne superatur. Vita hominis temptatio est, unde diaboli sagittae sunt restinguendae vigiliarum, ieiuniorum, hospitalitatis et elemosinarum officio. Virtus igitur praecipua est, natum in carne non carnaliter vivere, et unde caro nasteria circumire Christi athletarum, tionem coenobitarum posset agnoscere, tantum ardorem et cordis conpunctionem Dominus ei largitus est, ut vita bonorum coenobitarum non esset contentus, sed magis ac magis semet ipsum erigeret in Dei famulatu, et cum gemitu et lacrim
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ.: & ad eptus uenerandi pon¬
tificis amandi manib clerica¬
tus honorem. meruit fieri con¬
sors apłoꝵ. Dimisit comam ca¬
pitis sui: & inuenit coronã głe.
Reliquit uestimenta scła ria. et
suscepit stolam candidã. Reliqͥt
pompã huiꝰ mundi: & indutus
est lorica fidei. Quappter est dig¬
nus effectus consortio angeloꝵ.
Dein uir diũ amandus ꝑ rexit
ut potaret & hauriret iusticiã
Tandem menti sue deus inspira¬
uit ubertatẽ: ut semet ipsum
magua laceratione corporis ca
imposuit. medens morbos ant¬
me: ut bene agens securus pos¬
set esse in die domini. Circum¬
spexit infirmitatẽ cotidie suã. ne de
accaptis uirtutib suꝑbiret: quia
laborat carnalibus: ideo necesse
ẽ ut recurrant sepissime ad fiuen¬
ta sacre scripture: quia sic̃ escis
caro. ita & diuinis eloquiis homo¬
interior nutrit᷑. Propterea &e hec
que subsecuntur docum̃ta fidei.
beatus amandꝰ predicare ñ cessa¬

Expanded text:
tus est, et adeptus venerandi pontus est, et adeptus venerandi pontificis Amandi manibus clericatus honorem, meruit fieri consors apostolorum. Dimisit comam capitis, et invenit coronam gloriae; reliquid vestimenta saecularia, et suscepit stolam candidam; reliquid pompam huius mundi, et indutus est loricam fidei. Quapropter et dignus effectus est consortio angelorum. 5. Deinde vir Domini Amandus perrexit ut potaret et hauriret iustitiam; tantam enim menti eius Deus inspiraverat ubertatem, ut semet ipsum magna laceratione corporis cumimposuit, medens morbos animae, ut bene agens securus posset esse in die Domini. Circumspexit infirmitatem cotidie suam, ne de acceptis virtutibus superbiret; quia nterdum actibus laborat carnalibus. Ideoque necesse est, ut recurrant sepissime ad fluenta sacrae scripturae; quia sicut escis caro, ita et divinis eloquiis interior nutritur homo. Propterea et haec quae subsequuntur documenta fidei beatus Amandus praedicare non cessa
Abbreviated transcription (Latin):
Auditis uerbis diuinis adluinus
uir dei. que sc̃s amandꝰ ei scdm
euangelicã nunciauerat disci¬
plinam:. inspirante deo scłi huiꝰ
diuitias reputans uelud umbrã
pretereuntẽ aut fenum ares¬
cens. facultates p̃dioꝵ suoꝵ ad
loca scõꝵ legaliter distribuit.
& pauꝑib erogauit. atq ad
memoratũ pontificem quimo¬
rabatur in castro cuiꝰ uocabu¬
lũ est gandanũ. repedauit. In
eo etiam castro indidit olim
antiquitas simulacra nefanda
fecit construi: quam reliquiis
insertis altissimo dño consecra¬
uit. cũ magno honore. In qua
uirtutes multas postea dñs nr̃
gressum: paraliticis soliditatem.
infirmantib sanitatem indulgen.
Deo siqͥdem annuente clericoꝵ ce¬
nobium. in ipso castro honorifi¬
ce est constructum: & ibi die noc¬
tuq. laus a fidelib deo decanta¬
tur. his expletis. in eodem mo¬
nasterio beatus confessor bauo.
plenissima deuotione ante oracu¬
lum. templi dnĩ se ꝓsternens. co¬
mã capitis sui abscidere depͣca¬

Expanded text:
rgo his verbis divinis Allowinus vir Dei, quae sanctus Amandus ei secundum euangelicam nuntiaverat disciplinam, inspirante Deo, saeculi huius divitias reputans velut umbram praetereuntem aut faenum arescens, facultates praediorum suorum ad loca sanctorum legaliter distribuit et pauperibus erogavit atque ad memoratum pontificem qui morabatur in castro cuius vocabulum est Gandavum repedavit. In eodem etiam castro indiderat olim antiquitas simulacra nefanda fecit construi, quam, reliquiis insertis, altissimo Domino consecravit cum magno honore; in qua virtutes multas postea dominus ngressum, paraliticis soliditatem, infirmantibus sanitatem indulgens. Deo etiam annuente clericorum coenobium in ipso castro honorifice est constructum, ubi die noctuque laus a fidelibus Deo decantatur. His expletis, in eodem monasterio beatus confessor Bavo plenissima devotione ante oraculum templi Domini se prosternens, comam capitis sui abscidere depraeca
Abbreviated transcription (Latin):
tis assertionem: paratam habuit
mortem. fecissetq satis uotis: si
contulisset sors temporis. S licet
ei racio temporis non potuerit
prestare martyriũ. głam tamen
martyris non amisit: quia. ꝓspe
eternitatis iugiter laborauit. Int̾ea¬
cum iam ꝓpinquare ꝓfectionis salu¬
pore tam̃ incipiebat relinquere
orfanos: ita exorsus est ad eos. uł
timam dilectissimi paruitatis
mee audienteᷤ sententiã: ultima
uicaria dilectione amatis: diui¬
na iussa adimplere contendite.
Iħni semꝑ suspirate:. p̃cepta eius
ur̃is m̃tib figite. Si uere mei a
iugiter formidate. Quales eritis
in die iudicii p̃sentandi: sollici¬
ta considatione pensate. Ego enĩ
scđm eloqͥa scripturarũ: gradior lam

Expanded text:
tis assertionem paratam habuit tis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit praest re martyrium, gloriam tamen martyris non amisit, quia pro spe aeternitatis jugiter laboravit; vecum iam propinquare profectionis salupore tamen incipiebat relinquere orfanos, ita exorsus est ad eos: 36 timam, dilectissimi, parvitatis meae audientes sententiam, ultima e verba, si me vicaria dilectione amatis; divina jussa adimplere contendite, Jesum semper suspirate, praecepta ejus vestris mentibus figite; si vere mei amjugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior jam
Abbreviated transcription (Latin):
e discerꝑe cupierant: postmodum
attendentes eius bonitatẽ ac man¬
suetudinem. unitatores eiꝰ fieri eu¬
piebant. Quis enĩ ẽ̾e̾t ita obstinat᷑
qui eiꝰ modestiam intuens. ñ confe¬
stim admirando obstupesceret:
Ant quis arrogans sobriam eiꝰ uitam
considans. non ilico ad equitatem
semet ipsum conuerteret: Cresce¬
bat nimirũ in eo cotidie opinio fa¬
mulatrix uirtutum. Seminabat
in plebem uerba ueritatis. fructi
fidei redundantia: sufficienti sale
condita: & uelut a romaticis ungĩi¬
tis infusa. Nec erat eiꝰ fama conten¬
ta. circiũectas tantum gallias i lius¬
re: s exteras utiq puintias in plebe.
meritoꝵ gratia pcurrente. Inter
barbaroꝵ siqͥdem fremitus. quasi
signifer belligerator corporeo timo¬
re nudus. s fidei feruore uestitus se
ingerebat: xp̃i caritate securiis. Ad¬
uersantesq sibi fortiter suꝑabat: ñ
corporea lorica amictus. s fidei uir¬
tute indutus. O quotiens ob uerita¬

Expanded text:
ae discerpere cupierant, postmodum ae discerpere cupierant, postmodum attendentes ejus bonitatem ac mansuetudinem, imitatores ejus fieri cupiebant. Quis enim esset ita obstinatus, qui ejus modestiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter superabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob verita
Abbreviated transcription (Latin):
cura sollicitus. lustrabat urbes.
uł municipia circũquaq sibi
cõmissa. S morienses. pontuien
circa maris littora degentes. quoᷤ
uelud in extremis remotos. nuliꝰ
adhuc p̃dicationis uomer impreͤ¬
serat: primo eum hostili animo
& uersa mente susceꝑunt. Postino¬
dũ uero cũ paulatim ꝑ gratiam
rp̃i. his uerbũ dei insinuare ce¬
pisset: pars maxima trucis & bar¬
bari popłi. relictis idolis. conuer
ꝓtectus: cũ apłica auctoritate destru
cumq inuenit: funditus subruit.
Int̾ hec autẽ. cum semꝑ sobriam pe¬
ligiosis uirtutib teneret disciplinã.
frequent̾ ab ingrato & ꝑfido populo
lacessitus. & pene usq ad contumeli¬
am ꝓuocatus. nullatenus a cepta
doctrina arcebatur. Nam cũ circũ
quaq rura lustraret menarrabi¬
li subtilitate. blande atq composi¬
te desides barbaroꝵ animos. & minꝰ
de spe futura sollicitos. sollerti sati
studio. uerbis blandis uitebatur
stimulare: atq ad amorem suꝑne
eũ primo uelut ferocissime besti¬

Expanded text:
cura sollicitus lustrabat urbes vel municipia circumquaque sibi commissa. Sed Flanderenses atque circa maris litora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer inpresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum paulatim per gratiam Christi his verbum Dei insinuare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversprotectus cum apostolica auctoritate destruxcunque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtutibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus, et pene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta depraecabatur. Nam cum circum quaque rura lustraret, inenarrabili subtilitate blande atque conposite desides barbarorum animos et minus de spe futura sollicitos sollerti satis studio verbis blandis nitebatur stimulare atque ad amorem supernae eum primo velut ferocissimae besti
Abbreviated transcription (Latin):
rugiensq quesuut quẽ deuoraret
oppressus hoc pondere: exala¬
uit sꝑitum. Uidens eum turba
iam mortuũ. cum fletu corpus
eius in naui deduxit ad memora¬
tum castrũ g andauũ. ut tumil¬
laretur illic. sic̃ mos ẽ mortuos

Expanded text:
rugiensque quesivit quem devoraret.rugiensque quesivit quem devoraret.oppressus hoc pondere exalavit spiritum vitae. Videns eum turba iam mortuum, cum fletu corpus eius in navi deduxerunt ad memoratum castrum Gandavum, ut tumularetur illic, sicut mos est mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
tum. seu geminas p̃ciosas. siuie
ornam̃ta huiꝰ scłi quesiuit: qͣs
post conuersionẽ temporis ꝓ¬
nichilo reputauit. S dei zeli
ardor eum erexit in uigilus.
ediis &e pauperũ elemosinis supͣ
quã scribi possit: in afflictione
corporis positus. tot celestia in¬
strum̃ta animo exercebat. quot
miscđia altissimi eius cordi inge¬
rebat. die quadã huiꝰ temporis.
fr̃s ipsius monasterii. ad obedi¬
entiam sunt directi. ut cellam
uiri dei bauonis construerent.
laborare ceꝑunt: manib edifi¬
abbatis homines. cũ uehiculis
cementũ ministrabant. Ex ipsis
quidã nomine adinꝰ suꝑ plaus¬
trum unũ sedit. quem egressi
de uico canes circũdederunt. ac
ceꝑunt insistere fortiter. Hic
captus laqueis diaboli replecũ
q inuidia: uirũ dei bauonem
non erubuit blasphemare. Tan
to eum impugnare studuit. sub¬
iectum sibi: quanto ipsum ꝑspe¬
xit ad famulatũ pristinum re¬
disse. uidit cruens idola sua in
dei templum mutari: frendens

Expanded text:
iosas sive ornamenta huius saeculi quesivit, quas post conversionem pro nihilo reputavit, sed Dei zeli ardor eum erexit in vigiliis, ediis et pauperum elemosinis, supra quam scribi possit. In afflictione igitur corporis positus tot caelestia instrumenta animo exercebat, quot misericordia altissimi eius animo ingerebat. 7. Die quadam huius temporis fratres ipsius monasterii ad obedientiam sunt egressi, ut cellam viri Dei Bavonis construerent. Laborare igitur ceperunt manibus eti homines cum vehiculo cymentum ministrarent, ex ipsis quidam nomine Attinus super plaustrum unum sedit, quem egressi de vico canes circumdederunt et ceperunt insistere fortiter. Hic autem captus laqueis diaboli repletusque est invidia, virum Dei Bavonem non erubuit blasphemare; to eum impugnare studuit subiectum sibi, quanto ipsum perspexit ad famulatum pristinum redisse. Videns enim cruentus idola sua in Dei templa mutari, frendens
Abbreviated transcription (Latin):
statutum locum: in quo certis
quibq dieb egenos ac debiles
intromitens. ipse ut dudũ con¬
sueuerat. famuloꝵ more satagen᷑.
satis eis deuote seruiebat. Singłis
tam̃ dieb constitutũ duodena¬
rium numerũ reficiebat: ipse
plerũq cum eis hora congrua
ad unam m̾sam. pariter conui¬
uans: ita dumtaxat. ut priꝰ sin¬
gulis aquã manib funderet.
merũsac panem manu ꝓpria p̃¬
uit: nullis mundi negotiis ob¬
ligauit. Quod in principio ar¬
ripuit: ad finem usq ꝑduxit.

Expanded text:
statutum locum, in quo certis statutum locum, in quo certis quibusque diebus egenos ac debiles intromittens, ipse ut dudum consueverat famulorum more satagens satis eis devote serviebat, ipstamen diebus constitutum duodenarium numerum reficiebat, ipse plerumque cum eis hora congrua ad unam mensam pariter convivans, ita duntaxat, ut prius singulis aquam manibus funderet, merumque ac panem manu propria prvovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arripuit, ad finem usque perduxit.