comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imperii sui sociũ sibi cõstituit
Ceteros reges appellatos unũ
aquitanie alterũ baioarie p̃fecit
Cõuentu peracto cũ uoseg
saltũ uenãdi gracia peteret
obiuos habuit legatos leomo
imperatoris. Quos cũ ningilen¬
hemi palatio iuxta magotiatũ
ciuitate audisset ac legationẽ
eorũ nõ aliam ẽẽ insi quam
inceforus eiusdem imperatoris
legatus proxĩe attulerat cõ¬
tulisset celeriter absolutos dnmi¬
sit. et quo tendebat proficisat᷑
luciata q defectione abodritoꝵ
et selaomiri conitibus tantũ
qui iuxta albim in p̃sidio rest¬
dere solebãt ut t̾m̃os sibi cõ¬
missos tuerent᷑ ꝑ legatũ mã¬
dauit. causa defectionis erat ꝙ
regiam potestatem quã stlaonuir
eatenꝰ post mortem trascoms
solus suꝑ abodritos tenebat
ꝯ ceadrago filio trascomo ꝑtiri
iuidebat᷑. Que res illũ tã gra¬
inter ex acerbauit ut affir¬
maret se m̃iꝙͣ post hac albim
fluuũ transiturũ. neq ad

Expanded text:
imperii sui socium sibi constituit, imperii sui socium sibi constituit, caeteros reges appellatos unum Aquitaniae, alterum Baioariae praefecit. Conventu peracto, cum Vosegi saltum venandi gratia peteret, obvios habuit legatos Leonis imperatoris; quos cum in Ingilenhaim palatio iuxta Mogontiacum civitatem audisset ac legationem eorum non aliam esse, nisi quam Niciforus eiusdem imperatoris legatus proxime adtulerat, comperisset, celeriter absolutos dimisit et, quo teNunciataque defectione Abodritorum et Sclaomiri, comitibus tantum qui iusta Albim in praesidio residere solebant, ut terminos sibi commissos tuerentur, per legatum mandavit. Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret, se numquam posthac Albim fluvium transiturum, neque ad
Abbreviated transcription (Latin):
incedebat cũ et fragili mat̾ia
esset edificata et tũc ĩa marc̾ida
et putrefacta que contignatõe
et tabulatũ sustinebãt tͣnstra
pondus aliquod ferre nõ possẽt
incedentẽ desuper imperatorẽ
subita ruina cũ .xx. et eo ãpliꝰ
hõĩbus qui una ibãt ad terr̃a
usq deposuit. Qui casus cũ
plerosq ex his qui simul deci¬
derãt grauter affecisset Illi
tñ nnchil aliud lesionis ĩtulit
preter ꝙ capulo gladii quo
accinctus erat uni pectoris
pars sinistra contusa est Et
auris dextra in parte post̾iore
uulnerata. femur qͦ dextrũ
cuusdã ligni pondere iuxta
ingiuna collisũ. S instãtibe
medicorũ qui ei curã adhide¬
bant sũma. celeritate cõnalut
nã uicesima postꝙͣ id acciderat
die nouiomagũ profectus ue¬
natu sese exercebat. Unde reũ¬
sus generalem ppłi sui cõuẽtũ
aquisgram more solito habuit
In quo filiũ suũ pͥmogentũ
lothariũ coronauit. et noĩs atq

Expanded text:
incedebat, cum et fragili materia incedebat, cum et fragili materia esset aedificata et tunc iam marcida et putrefacta, quae contignationem et tabulatum sustinebant, transtra pondus aliquod ferre non possent, incedentem desuper imperatorem subita ruina cum viginti et eo amplius hominibus, qui una ibant, ad terram usque deposuit. Qni casus cum plerosque ex his, qui simul deciderant, graviter adfecisset, illi tamen nihil aliud laesionis intulit, praeter quod capulo gladii, quo accinctus erat, imi pectoris pars sinistra contusa est et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum, qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Nam vicesima, postquam id acciderat, die Noviomagum profectus venatu sese exercebat. Unde reversus generalem populi sui conventum Aquisgrani more solito habuit, in quo filium suum primogenitum Hlotharium coronavit et nominis atque
Abbreviated transcription (Latin):
eam q a se ẜuandã policent᷑.
S cũ hec simulata magis
ꝙͣ ueracia uiderent᷑ uelut
mama neglecta sũt. et auxi¬
lũ contra eos herioldo datũ
Luna nõñ. febr̃. hora noctis
scdã defecit. et cometes in
signo agitatoris apparuit.
Int̾ea stephanꝰ papa tertio
postꝙͣ roma uenerat mense
s nondũ exacto circiter uiii.
hł. febr̃. diem obiit. Cui pasta¬
lis successor electus post com¬
pletã solempint̾ ordinatoẽm
siam et munera et excusatoriã
imꝑatori misit eplam. In qua
sibi nõ solũ nolenti s etiam
plurimũ rententi pontificatꝰ
honorẽ uelut in pactũ asseuerat
Missa tñ alia legatione pactũ
quod cũ p̾decessoribus sus
factũ fuerat etiam secũ fieri
et firmari rogauit. hanc lega¬
tionem theodorus nomẽclator
et detulit et ea que petierat
impetrauit. feria qͥnta qua cena
dñi celebrat᷑ cũ imperator ab
ecc̃a peracto sacro officio reme¬
aret lignea porticꝰ per quã

Expanded text:
eamque a se servandam pollicentur; eamque a se servandam pollicentur; sed cum haec simulata magis quam veracia viderentur, velut inania neglecta sunt, et auxilium contra eos Herioldo datum. Luna Non. Febr. hora noctis secunda defecit, et cometes in signo Agitatoris apparuit. Interea Stephanus papa tertio, postquam Romam venerat, mense, sed nondum exacto, circiter VIII. Kal. Febr. diem obiit. Cui Paschalis successor electus post completam sollemniter ordinationem suam et munera et excusatoriam imperatori misit epistolam, in qua sibi non solum nolenti, sed etiam plurimum renitenti pontificatus honorem velut inpactum adseverat. Missa tamen alia legatione pactum, quod cum praecessoribus suis factum erat, etiam secum fieri et firmari rogavit. Hanc legationem Theodorus nomenclator et detulit et ea, quae petierat, impetravit. Feria quinta, qua cena Domini celebratur, cum imperator ab ecclesia peracto sacro officio remearet, lignea porticus, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
Egati ab dirahinan filii
abular regis sarracenoꝵ
de cesaraugusta missi pacis pe¬
tende gracia uenerũt. et com¬
pendio imperatore auditi aquis¬
graui eũ precedẽ sũt iussi.
Quo cũ ꝑuenisset legatũ leo¬
nis imꝑatoris de constãtinopoli
pro dalmaticorũ causa missũ
etiã qr cadolach ad quẽ illoꝵ
confiniũ cura ꝑtinebat nõ
putabat᷑ aduentũ illiꝰ iussit
oꝑiri. Quo uemente ratio int̾
ẽũ et legatũ imꝑatoris de q̃sti¬
ombus quas idem detulit hĩta
est. Et quia res ad plurimios
et romanos et sclauos ꝑtine¬
bat neq sme illorũ pñcia
fieri posse uidebat᷑ illo decernẽ¬
da differt᷑. Missus q est ad
hoc cũ cadalone et predicto
legato in dalmatiã albgarius
mirochi nepos. Legati etiam
abdirahinan cũ trib mẽsib
detenti essent et iam de reditu
desperare cepissent remissi sũt
filii quoq godefridi rgis da¬
norũ sp̃ assiduam herioldi
infestationẽ missa ad impera¬
torem legatõe pacẽ petunt

Expanded text:
egati Abdirahman, filii Abulaz regis Sarracenorum, de Caesaraugusta missi pacis petendae gratia venerunt, et Compendio ab imperatore auditi Aquasgrani eum praecedere iussi sunt. Quo cum pervenisset, legatum Leonis imperatoris de Constantinopoli pro Dalmatinorum causa missum etiam, quia Cadolah, ad quem illorum confinium cputabatur, adventum illius iussit opperiri. Quo veniente, ratio inter eum et legatum imperatoris de quaestionibus quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos et Romanos et Sclavos pertinebat, neque sine illorum praesentia finiri posse videbatur, illo decernenda differtur, missusque ad hoc cum Cadolane et praedicto legato in Dalmatiam Albgarius, Unrochi nepos. Legati etiam Abdirahman, cum tribus mensibus detenti essent, et iam de reditu desperare coepissent, remissi sunt. Filii quoque Godofridi regis Danorum, propter assiduam Herioldi infestationem missa ad imperatorem legatione pacem petunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uiri dulcẽq affabilita¬
tem satis admiratus sum
⁊ sigeberto mutatio facta
est multis familiariũ eiꝰ ami¬
ciciam chilperici expetentibus
Porro brunichildis quã sigeber¬
tus dũ a ꝑuasione urbium
rediret fraternarũ parisius
sibi occurrẽ imperat. in eadem
degens ciuitate nece iuri cõꝑta
Fluctuabat aĩo qualit̾ se sũaq
prolem ab ĩminẽti liberaret᷑
interitu. Tũc gundoaldus dux
arreptũ puerũ childebertũ
noĩẽ ꝑ fenestr̃a in sporta depo¬
situm cuidam fideliũ suorũ
tradit ut eũ methis exhibe̾̃t.
Quem imbi ꝑductũ admtẽte
gũdoaldo de quo p̃misimus¬
uiniuersi austrasii in regnũ sub¬
limãt patris. Brunichildem oñe
filii leuatã altera ĩuadit cura
Na sibimet timnenti nec somnꝰ
oculis nec aĩo quies dabatur.

Expanded text:
tatem viri, dulcemque affabilitatem satis admiratus sum. Sigeberto, mutatio facta est, multis familiarium ejus amicitiam Chilperici expetentibus. Porro Brunichildis, quam Sigebertus, dum a pervasione urbium rediret fraternarum, Parisius sibi occurrere imperat, in eadem degens civitate, nece viri comperta, fluctuabat animo qualiter se suamque prolem ab imminenti liberaret interitu. Tunc Gundoaldus dux arreptum puerum, Childebertum nomine, per fenestram in sporta depositum cuidam fidelium suorum tradit, ut eum Metis exhiberet. Quem inibi perductum, adnitente Gundoaldo, de quo praemisimusuniversi Austrasii in regnum sublimant patris. Brunichildem onere filii levatam altera invadit cura. Nam sibimet timenti nec somnus oculis, nec animo quies dabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit.
Alomon dux britonũ qͥ
nũciabat᷑ int̾ea dubus
autẽ mortuus certa relatione
harolo apud compendiũ mĩtia¬
tus est hoc ordĩe mortuus.
Uidelicet in secutus a pͥmorib
britonũ pascuitan et uurban¬
atq uiugon filio riuilmi. n ñõ
et francis hõibus quos ualde
afflixerat. et capto ac custodie
mancipato filio eius uuigo fu¬
ga lapsus in pantherũ secessit
et quoddã monasteriolũ ĩgresso
ut se liberare ualeret. cirtuliẽtꝰ
a sius quod a nem̃e britonũ
quiddam mali sustinere debẽt
traditus est franciscis hõib
fulcoaldo et alus. Dicq ab
eis excecatus in crastinũ mor¬
tuus est repertus. Dignã uitẽ
recipiens. qui dñm suũ heris¬
poĩ in eccliam eius ꝑsecutõe
fugientem et inuocantẽ dm̃iñ

Expanded text:
reddidit. Salomon dux Brittonum, qui nuntiabatur interea dubiis uidem mortuus, certa relatione Karolo apud Compendium nunciatus est hoc ordine mortuus: videlicet insecutus a primoribus Brittonum Pascuitan et Vurhanat, Wigon, filio Rivilin, necnon et Francis hominibus, quos valde afflixerat, et capto ac custodiae mancipato filio eius Wigon, fuga lapsus, in Paucherum secessit, et quoddam monasteriolum ingressus, ut se liberare valeret, circumventus a suis, quod a nemine Brittonum quiddam mali sustinere deberet, traditus est Francis hominibus Fulcoaldo et aliis. Sicque ab eis excaecatus, in crastinum mortuus est repertus, dignam vicem recipiens, qui seniorem suum Herispogium, in ecclesia eius persecutionem fugientem et invocantem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
professione regeret. saluaret
atq defenderet iuxta uolũ¬
tatem et corda om̃i nr̃m una¬
nmniter in ẽũ declinaret. atq
uniret. quem ip̃e ad saluteni
ricordiam suam

Expanded text:
professione regeret, salvaret atque defenderet iuxta voluntatem eius et corda omnium nostrum unanimiter ad eum declinaret atque uniret, quem ipse ad salutem ericordiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
se obicere tulit. et qui solitꝰ
erat hoc tempus psalmorũ
decantatione. orõmũ inftãcia.
missarũ celebratõe. elemosi¬
narũ liberalitate totũ reddẽ
solempne ut uix uno aut
duob diebus p̃p̃ ex̃citatoe
equitatiom indulgeret. mĩt
pp̃ discordiam fugandam
pacem q reuocandã nullũ
diem habere uult feriatũ.
Pastoris eñ bom sequens
exemplũ pro utilitate gre¬
gis sͥ cõmissi nõ refugiebat
etiai ꝓprii corporis ferre¬
iacturan. Unde nõ ambi¬
gendũ esti ei redditũ p̾miũ
quod ita laborãtib ꝓmisit

Expanded text:
se obicem tulit; et qui solitus se obicem tulit; et qui solitus erat, hoc tempus psalmorum decantatione, orationum instantia, missarum celebratione, elemosinarum liberalitate totum reddere sollempne, ita ut vix uno aut duobus diebus propter exercitationem equitationi indulgeret, nunc propter discordiam fugandam pacemque revocandam nullum diem habere feriatum voluit. Pastoris enim boni exemplum sequens, pro utilitate gregis sibi commissi non refugiebat etiam proprii corporis jacturam ferre. Unde non ambigendum est ei redditum praemium quod ita laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ debito et solito celebrauit
honore. Ibidemqz moranti et
que utilitas poscebat dispo¬
nenti nĩcius ei aduemit.
dicens Ludouicũ filiũ suũ
assumptis quibusdam saxo¬
mbus atq thoringis secũ
alamamã ĩuasisse. Que res
maxinũ ei peperit incõmo¬
dum. Etẽm cũ iam semli
grauaret᷑ etate et fleginatu
habundançia que hieme aug¬
mentat᷑. ultra solitũ pulmo eiꝰ
grauaret᷑. pectus q quateret᷑.
accessit etiam hic tristis nũciꝰ
Cuiꝰ relatu adeo affectus est
amaritudine ꝙͣis esset pene
ultra hũanũ modũ natura
mittissimꝰ. fortitudĩe magna¬
nimꝰ. pietate cautissimus
ut in apostema pitiuta excres¬
cens duresceret. et intͣ uitalia
ulcus letale concresceret.
Inuictus tñ eius anmꝰ dũ
turbari tali peste ecclĩam dei
rit. nec fastidio cessit. nec
dolori fractus succubuit. S
postꝙͣ sanctũ quadragesimale
ieuimũ cũ uxore et filio
Hrarolo inchoauit. aduersus
hanc tempestatẽ sedandam

Expanded text:
cum debito et solito celebravit cum debito et solito celebravit honore. Ibidemque moranti et que utilitas poscebat disponenti, nuntius illi advenit, dicens Hludouuicum filium suum assumptis quibusdam Saxonibus atque Toringis secum, Alamanniam invasisse . Que res maximum ei peperit incommodum; etenim cum iam senili gravaretur aetatae, et flegmatis habundantia – que hieme augmentatur – ultra solitum pulmo eius gravaretur pectusque quateretur, accessit etiam hic tristis nuntius. Cuius relatu adeo affectus est amaritudine, quamvis esset pene ultra humanum modum natura mitissimus, fortitudine magnanimus, pietate cautissimus, ut in apostema pituita excrescens duresceret et intra vitalia ulcus letale concresceret. Invictus tamen eius animus, dum turbari tali peste ecclesiam Dei rit, nec fastidio cessit nec dolori fractus subcubuit, sed postquam sanctum quadragesimale ieiunium cum uxore et filio Karolo inchoavit, adversus hanc tempestatem sedandam
Abbreviated transcription (Latin):
positis tradere regnũ nollet
taliter se excusasse legitur.
Ego eñ nõ ꝙ ĩuideam ex
me genitis honorifice eos ha¬
beri ueto. s qr noui hoc
adolescentib studia ferocie
mitt̾ͥmenta suggerere. Impe
rator itaq uti condixerat
tp̃e autũnali cabillonensem
urben petut. et tã eccl̃iastica
ꝙͣ qz publica suo more dispo¬
suit. deinde ad regni aqͥtanici
ordinationem sese cõuertit.
mouit nãq ab eodem loco
cũ regina et filio harolo et
ualida manu et ligeri amne
transinisso aruernorũ urbẽ
petut. Ibi q fideles suos occur¬
rentes benigne uixͣ morem
solitũ suscepit. et harolo suo
filio cũ solitis sacramentis
cõmendari fecit. Quosdã qui
occursũ debitũ fidelitatemq
sibi impende denegarũt. s
.insuꝑ latrocinãdo ex̾citui
obambulabãt. et quasq pote¬
rant predas excebant. cõp¬
hensos legali iussit subdere
talis dm̃ festiuitas redũt.
eãdem q solẽpnitatẽ pictaus

Expanded text:
positis tradere regnum nollet, positis tradere regnum nollet, taliter se excusasse legitur: „Ego enim non quod invideam ex me genitis honorifice eos haberi veto, sed quia novi hęc adolescentibus studia ferotię nutrimenta suggerereh. Itaque imperator, uti condixerat, tempore autumnali Cauillonensem urbem petiit et tam ecclesiastica quamque publica suo more disposuit, deinde ad regni Aquitanici ordinationem sese convertit. Movit namque ab eodem loco cum regina et filio Karolo et valida manu, et Ligeris amne transmisso, Aruernorum urbem petiit, ibique fideles suos sibi occurrentes benigne iuxta morem solitum suscepit et Karolo suo filio cum solitis sacramentis commendari fecit. Quosdam, qui occursum debitum et fidelitatem sibi impendere denegarunt, sed insuper latrocinando exercitui obambulabant et quasque poterant praedas exercebant, conprehensos legali iussit subdere talis dominici festivitas rediit, eandemque sollempnitatem Pictauis
Abbreviated transcription (Latin):
que uisa sũt suis fidelib mã¬
dauit. et ut sͥ autũm tp̃e ali¬
qui illorũ cabillone octurre¬
rent imperauit. Ibi ẽñ gene¬
ralem indixit cõuentũ. Nullꝰ
porro succenseat imperatori
slĩũ regno pͥuare uoluerit.
cũ ip̃e morẽ gentis natiuũ
nouerit. ut pote cõmitritꝰ
illis. et qr leuitati atq alus
studentes uiciis. grauitati
atq stabilitati penitꝰ renũtia¬
rint. et ut talem pipinũ pa¬
trem eius facere possẽt pene
om̃s qui ob custodelam illius
missi erãt. sicut sibi olim a pr̃e
karolo dati fuerãt ab aqͥtame
finib eliminarũt. Post quoꝵ
abscessũ quãta et qualia em̾i¬
serint malorũ uiciorũq mõ¬
stra. et publica et publicata
in eodemi regno. moderna qͦz
p̃ntiũ̃ studia repñtant. Uõ¬
lebat prissimꝰ imperator
pie et rõnabilit̾ educari
puerũ. ne uiciis prostitutꝰ
nec sibi n ͨ alus preesse et
prodesse postea posset. cogi¬
tans illud quod quidã cũ
filus in teneriori etate adhuc

Expanded text:
que visa sunt, suis fidelibus mandavit et, ut sibi autumni tempore aliqui illorum in Cauillono occurrerent, imperavit; ibi enim generalem indixit conventum. Nullus porro suscenseat imperatori, suum regno privare voluerit, cum ipse morem gentis nativum noverit, utpote connutritus illis, et quia levitati atque aliis studentes vitiis gravitati atque stabilitati penitus renuntiarint; et ut talem Pippinum patrem eius facere possent, pene omnes qui ob custodelam illius missi erant, sicut sibi olim a patre Karolo dati fuerant, ab Aquitanię finibus eliminarunt. Post quorum abscessum quanta et qualia emerserint malorum vitiorumque monstra et publica et privata in eodem regno, moderna quoque praesentium studia repraesentant. Volebat piissimus imperator pie et rationabiliter educari puerum, ne vitiis prostitutus nec sibi nec aliis praeesse et prodesse postea posset, cogitans illud, quod quidam, cum filiis in teneriori etate adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorẽ. ne ĩ longum
differret hũc morbũ serpen¬
ten. s mature mederetur
ꝑ suũ aduentũ incõmodo tali
anteꝙͣ tanta lues plurimos
inficere posset. Imꝑator porro
prefatũ ep̃m in aquitamã cum
multis gr̃arũ actionib remisit.¬

Expanded text:
imperatorem, ne in longum imperatorem, ne in longum differret hunc morbum serpentem, sed mature mederetur per suum adventum incommodo tali, antequam tanta lues plurimos inficere posset. Imperator porro praefatum episcopum in Aquitaniam cum multis gratiarum actionibus remisit
Abbreviated transcription (Latin):
ctare smãm qualiter res ordi¬
naret᷑ aquitanici regni. alios
aũt indigne ferre eo ꝙ audie¬
rint harolo idem a pr̃e t̃ditũ
regnũ. Nam imperatore de
talibus solicito ebromꝰ nobilis¬
simꝰ pictauensis epũs flaterã
aduenit. nũcians tam se ꝙͣ
ceteros pͥmores eiusdem regni
imperatoris expectare uolũtatẽ
et imperãtis exequi iussionẽ.
Erant enĩ in hac conspiãtes
uolũtate maximi quiq ꝓceꝵ
quorũ eminẽtes erãt scul̃ ip̃e
ebroinus uenerabilis epũs.
reginardus comes. gerardꝰ
itidem comes. et gener quon¬
dam pipim nec nõ et ratha¬
rius similiter comes pipini
gener. Sz et alii ꝙ plures hor
sequẽtes uolũtatem. et nullo
poterãt pacto seiungi. At
uero altera pars ppłi quoꝵ
uel maxumꝰ fuit emenus
quidam assumẽtes filiũ quondã
pipini regis pipinũ itidẽ
uagabant᷑. sicut moris talib
est. predatiom atq tyr̃amdi
operã dantes. Precabat᷑
gͦ p̃fatus antistes ebromꝰ

Expanded text:
ctare sententiam, qualiter res ordictare sententiam, qualiter res ordinaretur Aquitanici regni, alios autem indigne ferre, eo quod audierint, Karolo idem a patre traditum regnum. Nam imperatori de talibus sollicito Ebroinus nobilissimus Pictauensis episcopus Flateram advenit, nuntians tam se quam ceteros primores eiusdem regni imperatoris expectare voluntatem et imperantis exequi iussionem. Erant enim in hac conspirantes voluntate maximi quique procerum; quorum eminentes erant ipse Ebroinus venerabilis episcopus, Reginardus comes, Gerardus itidem comes et gener quondam Pippini, necnon Ratharius similiter comes Pippini gener, sed et alii quamplures horum sequentes voluntatem et nullo poterant pacto seiungi. At vero altera pars populi, quorum vel maximus fuit Emenus quidam, assumentes filium quondam Pippini regis, Pippinum itidem vagabantur, sicut moris talibus est, praedationi atque tyrannidi operam dantes. Precabatur ergo praefatus antistes Ebroinus
Abbreviated transcription (Latin):
douicus uero audiẽs
huiusmodi pat̾s erga
fr̃es suos uolũtatem et regn
inter eos diuisionẽ nõ tulit.
Ideoq quidquid regni trans
delatũ esset. in transactã festi¬
uitatem paschalem differen¬
dũ iudicauit. Qua peracta
nequaꝙͣ procrastinandũ in ta¬
libus ratus cũ multis iurib
rhenũ quidẽ magonciam q
transut. et triburas uenit.
ibi q aliꝙͣdiu ob colligendũ
Ibi q filius ꝙͣꝙͣ ĩuitus supplex
uemt. et increpatus ab eo
male se egisse confessus eniẽ¬
daturũq se perperã gesta
professus est. At imperator
consueta et sibi semꝑ amica utẽs
mansuetudine et filio ĩdulsit
et eũ ubis pͥmũ ut dignũ
fuit paululũ asperis increpa¬
uit. Post aũt lemorib de¬
multũ in regno reliquit. atq
in redeũdo rhemĩ in loco qui
confluentis dr̃ tͣnsmeauit.
in aruenna uenationẽ solitã
peracturus. In qua cũ ex̾cet᷑
nĩcii ad eũ certissimi uene¬
rũt. affirmates ꝙ uerũ erat
aliquos aquitanorũ suã expe¬

Expanded text:
dovicus vero audiens hujusmodi patris erga fratres suos voluntatem, et regni inter eos divisionem, non tulit. Ideoque quidquid regni trans delatum esset, in transactam festivitatem Paschalem differendum judicavit. Qua peracta, nequaquam procrastinandum in talibus ratus, cum multis viribus Rhenum quidem apud Mogontiacum transiit et Triburas venit, ibique aliquandiu ad colligendum ibique filius quamquam invitus subplex venit et increpatus ab eo male se egisse confessus, emendaturumque se perperam gesta professus est. At imperator consueta et sibi semper amica utens mansuetudine, et filio indulsit et eum verbis primum, ut dignum fuit, paululum asperis increpavit, post autem lenioribus demultum in regno reliquit, atque in redeundo Hrenum in loco, qui Confluentes dicitur, transmeavit, in Arduenna venationem solitam peracturus. In qua cum exerceretur, nuntii ad eum certissimi venerunt, affirmantes – quod verum erat – alios Aquitanorum suam expe
Abbreviated transcription (Latin):
Reuerorũ urbem franci
factione lucii cõsularis
eodem tp̃e ꝑuaserũt. qui uidel
luciꝰ indignatione cõmotus
eo ꝙ cognouisset ab auito gal¬
liarũ augusto uxorem suam
stupro maculatam atq cauil¬
lando sibi audisset eũ dicentẽ
ꝙ calidas quid̃ hẽret termas
s ip̃e frigido lauaret᷑ ista per¬
petrauit.

Expanded text:
revirorum urbem Franci, factione Lucii consularis, eodem tempore pervaserunt. Qui videlice Lucius indignatione commotus, eo quod cognovisset ab Avito, Galliarum Augusto, uxorem suam stupro maculatam, atque cavillando sibi audisset eum dicentem quod calidas quidem haberet thermas, sed ipse frigido lavaretur, ista perpetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
sui agebãt ludouicũ cũ uxore
sua in istas partes uenturũ
eos consecrari ac coronari
in reges fecerũt

Expanded text:
 agebant, Hludowicum cum uxore sua in istas partes venturum,eos consecrari et coronari in reges fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus rex asst̃ptis nor¬
manis cũ duce suo Ricardo
et exertitu copioso ualde
uastauit burgũdiam obsidẽs
autissiodoꝵ multis diebus
Burgũdiones aũt nullo mͦ
ei se subde uolentes unanimit ᷤ
ei resistebãt. Obsedit auten¬
auallonem castrũ trib fere
mẽsib. et famis ncc̃ĩtate illud
cepit. Tũc qz reuersus est in
franciam. ¶Mortuo itaq fro¬
mũdo comite senonũ successit
ei raynardus filius eius ĩfi¬
deliũ nequissimꝰ. Hic ꝑsecutionẽ
intulit ecclus xp̃i et fidelibus
eius quãta nõ est audita a tpẽ

Expanded text:
tus rex assumptis Nortmannis cum duce suo Richardo et exercitu copioso valde, vastavit Burgundiam, obsidens Autissiodorum multis diebus. Burgundiones autem nullo modo ei se subdere volentes, unanimiter ei resistebant. Obsedit Avallonem castrum tribus fere mensibus, et famis necessitate illud cepit; tuncque reversus est in Frantiam. Mortuo itaque Frotmundo comite Senonum, successit ei Rainardus, filius ejus, infidelium nequissimus. Hic persecutionem intulit ecclesiis Christi et fidelibus e
Abbreviated transcription (Latin):
in xima Illis quidem fortiter bel¬
lantib chilpericus cũ ragãfredo
terga ꝟtit. harolus uero uictor
extitit. regiones illas uastatas
atq captiuatas. Itemq cũ mł̃ta
preda in austria reuersus est.¬
ibiq seditionẽ ĩtulit. et ip̃am
trona disceptauit. et thesauros
patris sui sagaciter recepit. regeq
sib statuit clotariũ noĩe. chilpe¬
ricus atq ragãfredus eugonẽ
ducem expetiuit in auxilio. qui
karolũ ꝑiter prexerũt. At ille
constanter eis occurrit. ĩtrepidꝰ
O eudo fugiens parisius citate
pericũ regeni cũ thesauris rega¬
libus sublatũ ultra ligerim re¬

Expanded text:
imos. Illis quidem fortiter bellantibus, Chilpericus cum Ragamfredo terga vertit. Carlus victor extitit. Regiones illas vastatas atque captivatas, itemque cum multa preda in Auster reversus,ibique seditione intulit. Cumtrona disceptavit, et thesauros patris sui sagaciter recepit, regemque ibi statuit nomine Clotarium. Chilpericus itaque vel Raganfredus Eudonem ducem expetunt in auxilium, qui Carolum perrexit. At ille constanter occurrit ei intrepidus. Sed Eudo fugiens, Parisius civitate ricum regem cum thesauris regalibus sublatum ultra Ligerim re
Abbreviated transcription (Latin):
subrogat᷑. Per idem tempꝰ rebel¬
lãtibus saxomb / eos harolus
pͥnceps ueniens occupauit ac
debellauit. uictor q reuertitur.
suauos lustrat et ad damibiũ
usq paccessit. Illoq tͣnsmeato
fines baugarenses occupauit
dubacta regione illa cũ the¬
sauris multis. et cũ matrona¬
sui prpim et nepte sua som¬
eudone duce a iure federis re¬
int̾mĩcios karolus pͥnceposco¬
moto exercitu. ligerim fluuiũ
transiens / ip̃o duce eudone fu¬
grato./ precio multo sublato ab¬
lati fuerat iterũ remeauit ad
ꝓpria. Eudo igit᷑ dux cernens
se superatũ atq derisũ gentẽ
ꝑfidam sarracenorũ ad auxi¬
liũ contra karolũ pͥncipeni
et gentẽ francorũ excitauit.
Egressi q cũ rege suo abdirama
cõsumptis usq putaris ꝓfect̃i
sut. basilica sancti hylarni quod
karolus pͥnceps audacter aciem¬
ĩstruxit. ac suꝑ eos belligerẽdo
irruit. xp̃o q auxiliãte tentoria
triũphauit.

Expanded text:
it. CVIII. Per idem tempus rebellantibus Saxonibus, Carlus princeps veniens eos praeoccupavit ac debellavit, victorque revertitur. Suavos lustrat, usque Danubium peraccessit, illoque transmeato, fines Baioarenses occupavit. Subacta regione illa, thesauris multis cum matronalitrude, et nepte sua SonEodone duce a iure foederis reinternuntios, Carlus princeps, commoto exercito, Liger fluvium transiens, ipso duce Eodone fugato, praeda multa sublatalata, iterum remeatur ad propria. Eudo namque dux cernens se superatum atque derisum, gentem perfidam Sarracenorum ad auxilium contra Carlum principem et gentem Francorum excitavit; egressique cum consumptis, usque Pectavis profecti sunt; basilica sancti Hilarii igne Karolus princeps instruit, super eosque belligerator inruit. Christo auxiliante , tentoria triumphavit.
Abbreviated transcription (Latin):
B itidem tp̃e predictus
uir harolus ex̾citu cõmoto
iterũ contra chilpericũ uel
ragãfredũ cõsurgit. cõtra quẽ
illi hostem colligũt bellũ p̃parã¬
tes accelerãt. S harolo pacẽ
fieri postulãte illisq cõtradicẽ¬
tibus ad bellũ pͬliũ egressi sũt¬

Expanded text:
m tempore praedictus vir Carolus exercitu commoto, iterum contra Chilpericum et Raganfredum consurgens, contra quem illi hostem colligunt, bellum praeparantes accelerant; sed pacem Carolus postulat: illisque contradicentibus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Clotarius itaq memoratꝰ rex
eo ãno obit.Karolus quoq ãno
insecuto legationẽ ad eudonem
dirigens amicicias cũ eo fecit.
Ille uero chilpericũ regẽ tũ młtis
munerib reddidit. s nõ diu in
regno resedit. Mortuus quippe
est post hec / et nouiomo cĩtate
sepultus. regnauit aũt ãnis qͥnz
et dimidiofranci Yo theodericũ
kala monasterio enuttritũ filiũ
dagoberti minoris regẽ super
se statuũt. qui nũc ãno sexto

Expanded text:
lotharius quidem memoratus rex eo anno obiit, Carlusque anno insecuto legationem ad Eudonem A. dirigens amicitiasque cum eo faciens. Ille vero Chilperice rege cum multis muneribus reddidit, sed non diu in regno resedit. Mortuus quidem est post haec, Noviomo civitate sepultus; regnavit autem annis 5 et dimidio. Franci vero Theudericum, Cala monasterio enutritum, filium Dagoberto iunioris, regem super se statuunt, qui nunc anno sexto
Abbreviated transcription (Latin):
septimanie nobiles affuere.
conquerẽtes aduersus ber¬
hardũ ducẽ illarũ partiũ
eo ꝙ hoĩes illiꝰ tam rebus
eccliasticis ꝙͣ ꝙ p̾uatis absq
ullo respectu diuino hũãnoq
pro libito abuterent᷑. Undẽ
petierũt ut donmiꝰ imperitor
sub protectionis sue eos susci¬
peret mumim̃e. et post hoc ta¬
tales missos in ẽadem terrã
dirigeret. qui et potestate
et prudencia de ablatis equo
libramine penderent. et agni¬
auitam eis legẽgõseruarẽt
Ad quod ꝑagendũ missi sũt
scdm̃ postulationem eorum
et domni imꝑatoris electõe
bonefacius comes et donatꝰ
itidem comes. S et adrebaldꝰ
flauimacensis monasterii
abbas. His rite ꝑactis impe¬
rator ab eo loco diuertit. et
uenatiomi autũnali iuxta
morẽ operã dedit. et ad tẽ¬
pora hiemali exigenda se
aquis collegit. Qua hieme
pii. nõ multũ post solis occu¬
bitũ. Euiꝰ minace uultũ
nõ multo post excessus pipini
est subsecutus.

Expanded text:
Septimanię nobiles affuerunt, Septimanię nobiles affuerunt, conquerentes adversus Berhardum ducem illarum partium, eo quod homines illius tam rebus ecclesiasticis quamque privatis absque ullo respectu divino humanoque pro libitu abuterentur. Unde petierunt, ut domnus imperator sub protectionis sue eos susciperet munimine et post hęc tales missos in eandem terram dirigeret, qui et poteet prudentia de ablatis aequo libramine penderent, et avitam eis legem conservarent. Ad quod peragendum missi sunt, secundum postulationem eorum, et domini imperatoris electionem, Bonifacius comes, et Donatus itidem comes: sed et Adrebaldus Flaviniacensis monasterii abbas. His rite peractis, imperator ab eo loco divertit, et venationi autumnali juxta morem operam dedit, et ad tempora hiemalia exigenda se Aquisgrani collegit. Qua hieme uit, non multo post solis occubitum. Cujus minacem vultum non multo post excessus Pippini est subsecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
cõtra ire posse uidences. et
ceptũ dissimulãtes. motũ
patris qui ex hoc accidisse
iudebat᷑ facilime composue¬
re. In his imperator tota¬
estate consistens indixit
generalem cõuentũ autũm
temporis. idest septembrio
mediante in carisiaco. In qͥ
loco et tp̃e filius eius pipinꝰ
ab aquitama ad ẽũ uenit. et
ip̃i cõuentui interfuit. ubi
Domnꝰ imperator filiũ sui
harolũ armis iurilib idest
ense cinxit. ⁊ corona re¬
gali caput insigniuit. ꝑtẽq
regni quã omomimꝰ eius
kearolus habuit. id neustͥã¬
es attribuit. Itaq domn ꝰ Impe¬
rator inter filios quãtũ sibi
posse fuit coagulo beniuolẽcie
firmato. pipinũ in aqͥtama.
karolũ aũt in portione regni
sibi attributa dimisit. et pre¬
sentes quidem neustrie ꝓiũ¬
cie pͥmores. karolo et mamis
dederũt. et fidelitatẽ sacramẽto
obstriunxerũt. ab sentiũ autem
quisq postea itidem fecit.
In eodem loco et tp̃e pene õs

Expanded text:
contraire posse videntes et contraire posse videntes et coeptum dissimulantes, motum patris qui ex hoc accidisse videbatur, facillime composuere. In his imperator tota aestate consistens, indixit generalem conventum autumni temporis, id est septembrio mediante, in Carisiaco. In quo loco et tempore filius eius Pippinus ab Aquitania ad eum venit et ipsi conventui interfuit. Ubi domnus imperator filium suum Karolum armis virilibus, id est ense, cinxit, corona regali caput insignivit, partemque regni, quam homonimus eius Karolus habuit, id est Neustriam, attribuit. Itaque domnus imperator, inter filios quantum sibi posse fuit coagulo benivolentiae firmato, Pippinum in Aquitaniam, Karolum autem in portionem regni sibi attributam dimisit. Et praesentes quidem Neustriae provintiae primores Karolo et manus dederunt et fidelitatem sacramento obstrinxerunt, absentium autem quisque postea itidem fecit. In eodem loco et tempore pene omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tudine impediente nos illa
ĩueniam᷑. indigni. His dictis
et ip̃e paulisper mero ĩdulsit
noctem q illã ut relatũ no¬
bis est pene ꝑuigilem ac
dei laudibus et obsecratiomb
oneratam luci suꝑuementi
p̃sentauit. In cuiꝰ crepusculo
ministros aulicos nocauit.
et elemosmas ꝙͣ largissime
pauꝑibus ac ẜuis dei tam
monachis ꝙͣq canonitis por¬
rigi iussit. missarũq solemp¬
ma ꝑ quostũq potuit celebͣri
fecit. nõ tm̃ sibi metuens
quantũ ecclie sibi credite ꝓ¬
spiciens. Quibus rite dispõ¬
sitis uti ordinauerat uenatũ
in ardennã perrexit. Quod
ut dicebant ultra solitũ ei
prosperrime cessit. oĩa qz que
illo tp̃e illi placuerũt ꝓspero
insistente augusta et mmĩstb
palatinis quãdam partem
imperator filio suo dilectissi¬
mo karolo aquis tradidit.
S quia inofficiosa remãsit
a nobis quoq silencio p̾mit᷑.
Quam rem auditam cũ fres
eius egre tullissent mutuũ
miere colloquiũ. S nl se

Expanded text:
itudine inpediente, nos illa itudine inpediente, nos illa inveniamur indigni". His dictis, et ipse paulisper mero indulsit noctemque illam, ut relatum nobis est, pene pervigilem ac Dei laudibus et obsecrationibus honeratam luci supervenienti praesentavit. In cuius crepusculo ministros aulicos vocavit, et elemosinas quam largissimę pauperibus ac servis Dei, tam monachis quamque canonicis, porrigi iussit, missarumque sollemnia per quoscumque potuit celebrari fecit, non tantum sibi metuens, quantum ecclesię sibi credite prospitiens. Quibus rite dispositis, uti ordinaverat, venatum in Arduennam perrexit; quod, ut dicebant, ultra solitum ei prosperrime cessit, omniaque quę illo tempore illi placuerunt, prospero insistente augusta et ministris palatinis, quandam partem imperii imperator filio suo dilectissimo Karolo Aquis tradidit, sed quia inoffitiosa remansit, a nobis quoque silentio premitur. Quam rem auditam cum fratres eius ęgre tulissent, mutuum iniere colloquium, sed nil se
Abbreviated transcription (Latin):
respondere. Perge inquit
inI menia huic domui cõti¬
gua et nobis que ꝓspex̃is
mitia. Noui eñ a me hãt
stellã nequaꝙͣ p̃terita ues¬
pera uisam uel a te mõstra¬
tam s stio hoc signũ come¬
tarũ esse. De quo Iani p̾teritis
locuti sumꝰ diebus. Quid aũt
unũ est inquit quod adhuc
silencio p̃mis. mutationem
eñ regni mortemqz p̾ncipis
hoc monstrari portento dixit
Cũ q eñĩ testioniũ ꝓphete
in mediũ protulissem. quo
dr̃ A sigins celi ne tuueri¬
tis que pauent gentes Ille
sola usus magnanimitate
et prudencia. nõ aliũ inqͥt
timere debemꝯ preter illũ
qui nostri et huiꝰ creator
est syderis. s eius clemẽtiã
nõ satis mirari et laudare
possumꝰ. qui nr̃am merciã
cũ simꝰ pccõres et impeniten¬
indiciis. Quia g ͦ et me et om̃s
cõiter hoc tangit ostentum
om̃s posse et saꝑe ad meliora
festinemꝰ. ne forte miẜricordĩã
illo p̾rogante. et nra impem¬

Expanded text:
respondere, „Perge", inquit respondere, „Perge", inquit , „in meniana huic domui contigua et nobis que perspexeris nuntia! Novi enim a me hanc stellam nequaquam praeterita vespera visam vel a te monstratam, sed scio hoc signum cometarum esse, de quo iam praeteritis locuti sumus diebus. Quid autem„Unum est, inquit, „quod adhuc silentio premis: mutationem enim regni mortemque principis hoc monstrari portento dicitur. Cumque ego testimonium prophetę in medium protulissem, quo dicitur: A signis caeli ne timueritis, que pavent gentes, ille sola usus magnanimitate et prudentia: „Non alium", inquit, „timere debemus praeter illum, qui nostri et huius creator est syderis. Sed eius clementiam non satis mirari et laudare possumus, qui nostram inhertiam, cum simus peccatores et inpeniteninditiis. Quia ergo et me et omnes communiter hoc tangit ostentum, omnes pro posse et sapere ad meliora festinemus, ne forte misericordiam illo praerogante et nostra inpen
Abbreviated transcription (Latin):
Tuero mediante cele¬
britate paschali dirũ
semper ac triste portentũ
idest comete sydus in signo uir¬
ginis apparuit. in ea parte
eiusdem signi qua pemulã
eius subtus caudã ẜ pentis
similiter coruũq cõtringũt
Quod cũ nõ more errãtiũ
septem syderũ orientẽ ũsus
peteret per .xxu. dies quod
mirũ est dictu idem signũ
et leomis et cancri. nenõ et
gemimoꝵ transiens signa
in capite tauri. tandem sub
aurige pedes igneũ globũ
ubarũ q prolixitatẽ depo¬
suit. quas usz quaq porrexe¬
rat antea. Quod cũ impe¬
rator taliũ studiosissimꝰ pͥmꝰ
et anteꝙͣ quieti mẽbra cõ¬
mitteret: accitũ quemdã
Itemqz me qui hec scͥpsi. et
qui huiꝰ rei stiãm habere
credebar ꝑcũctare studuit
quid suꝑ hoc inͥ uidebatur.
Cui cũ tempus peterem
quo faciem syderis conside¬
rarem ac ꝑ hoc rei uitatẽ
ĩuestigarẽ. et cognitã in
crastinũ nũciarem. impe¬
rator ratus ꝙ erat uerũ
tempusz me redĩe uelle

Expanded text:
ero mediante festivitate paschali dirum semper ac triste portentum, id est cometę sidus, in signo Uirginis apparuit in ea parte eiusdem signi, qua penulam eius subtus caudam vero Serpentis similiter Coruumque constringunt. Quod cum non more errantium VII siderum orientem versus peteret, per XXV dies – quod mirum est dictu – idem sydus et Leonis ac Cancri necnon et Geminorum transiens signa, in capite Tauri tandem sub Aurigę pedes igneum globum iubarumque prolixitatem deposuit, quas usquequaque porrexerat. Quod cum imperator talium studiosissimus primus, et, antequam quieti membra committeret, accitum quendam – idem me, qui hęc scripsi et qui huius rei scientiam habere credebar – percunctari studuit, quid super hoc mihi videretur. Cui cum tempus peterem, quo fatiem sideris considerarem ac per hoc rei veritatem investigarem et cognitam in crastinum nuntiarem, imperator ratus – quod erat verum – tempus me redimere velle,
Abbreviated transcription (Latin):
mã ex ip̃is multitudinem
cecidit. coegit q ut ꝓmitterẽt
se omnẽ uolũtatem illiꝰ esse
facturos. et anis singulis hono¬
ris tausa ad generałe cõuentũ
equos trecentos pro munere
daturos. his itaq compositis
et more saxonico ut rata ẽẽ
deberent confirmatis: in galliã
sese cũ exercitu suo recepit.

Expanded text:
mam ex ipsis multitudinem mam ex ipsis multitudinem cecidit coegitque, ut promitterent se omnem voluntatem illius esse facturos et annis singulis honoris causa ad generalem conventum equos CCC pro munere daturos. His ita compositis et more Saxonico, ut rata esse deberent, confirmatis in Galliam sese cum exercitu suo recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Onstantinꝰ imperator
misit pipino regi młta¬
munera inter que et organũ
que ad eũ in compendio iulla
ꝑuenerũt ub tũc ppłi sui
generalem cõuentũ habuit
Illuc et tassillo dux baioarioꝵ
cũ pͥmorib gentis sue uenit
et more francico in manu regis
ĩ uassaticũ manib suis semet¬
ip̃m cõmendauit. fidelitatem
tam ip̃o regi pipino ꝙ filus
eius harolo et karlomãno iure¬
iurando supra corpus sancti
Dyomsii promisit. et nõ solũ
ib s etiam supra corpus
sancti martim et sancti g̾mami
parisiaci słi sacramẽto fidem
se p̃dictis dñis suis diebus
iuite sue ẜuaturũ est policitꝰ
Similiter et om̃s pͥmores ac
maiores natu baioarii qui cũ
Eo in pñciam regis ꝑuenerũt
fdem se regi et filiis eius ẜua¬
tunos. In pdictis uenerabilib
locis promiserũt.
resistentib et munitiones suas
tuentibus pulsis plio pugna¬
torib ꝑ ip̃m quo patriam defen¬
dere conabãt᷑ uallũ intrauit.
cõmissis qz passim plus pluri¬

Expanded text:
onstantinus imperator misit Pippino regi munera, inter quae et organum; quae ad eum in Compendio villa pervenerunt, ubi tunc populi sui generalem conventum hIlluc et Tassilo dux Baioariorum cum primoribus gentis suae venit, et more Francico in manus regis in vassaticum manibus suis semetipsum commendavit, fidelitatemque tam ipso regi Pippino quam filiis eius Karlo et Karlomanno iureiurando supra corpus sancti Dionisii promisit; et non solum ibi, sed etiam super corpus sancti Martini et sancti Germani simili sacramento, fidem se praedictis dvitae suae servaturum est pollicitus. Similiter et omnes primores ac maiores natu Baioarii, qui cum eo in praesentiam regis pervenerant, fidem se regi et filiis eius servaturos in praedictis venerabilibus locis promiserunt. resistentibus et munitiones suas tuentibus, pulsis proelio propugnatoribus per ipsum, quo patriam defendere conabantur, vallum intravit. Commissisque passim proeliis pluri
Abbreviated transcription (Latin):
auderet. Quo cognito hariulfus
cũ uualdone e castris fuga lapsi
sunt. Mũmolus quosdã ad arma
concurrere cernes et super se
irruere eos uelle intelligens
ad tabernaculũ leudegisili recta
gradit᷑ uia incusans sibi fidẽ
policitam infringi. Cui leudegi¬
silus. Ego inquit progressus
cũcta mitigabo. Et his dictis
prolato extra limen hostii pede
signũ suis ut mũmolũ cum
sagittario ep̃o morti traderẽt
dedit. Illis iussa fac̾e maturã¬
tibus pueri mũmoli eo pcipi¬
ente aditũ domꝰ defensare in¬
tebant᷑. don dñs eorũ armis
se muniret. Sed aliquibus eocũ
leto octũbentib. alus uulneratis
nnũmolus armatũ se hostio obicit.
et aduersarios om̃i urtutis co¬
namiẽ cedens exinde remouit.
Quos dũ loco cedentes ĩcaute
insectat᷑. egressus domũ a late¬
ribus circũuenit᷑. Confixus
telis concidit exanimis. Cuiꝰ
casu sagittari ꝯ quondã ep̃us tur¬
batus dũ staret stupens quida
ad eũ. Ut quid ait ep̃e hic ac si

Expanded text:
auderet. » Quo cognito, Cariulfus cum Waddone e castris fuga lapsi sunt. Mummolus, quosdam ad arma concurrere cernens et super se irruere eos velle intelligens, ad tabernaculum Leudegisili recta graditur via, incusans fidem sibi pollicitam infringi. Cui Leudegisilus: « Ego, inquit, progressus cuncta mitigabo. » Et his dictis, prolato extra limen ostii pede, signum suis, ut Mummolum cum Sagittario episcopo morti traderent, dedit. Illis jussa facere maturantibus, pueri Mummoli eo praecipiente aditum domus defensare nitebantur, donec dominus eorum armis se muniret. Sed aliquibus eorum letho occumbentibus, aliis vulneratis, Mummolus armatum se ostio objicit et, adversarios omni virtutis conamine caedens, exinde removit. Quos dum loco cedentes incaute insectatur, egressus domum a lateribus circumvenitur confixusque telis concidit exanimis. Cujus casu Sagittarius, quondam episcopus, turbatus, dum staret stupens, quidam ad eum: « Ut quid, ait, episcope, hic ac si
Abbreviated transcription (Latin):
demonachatũ patibulo affixit
Potitus itaq brugensi uctoria
rex cũ suis ipr̃a peroptimũ
castrũ cõtra uoillermũ bastardũ
proditionis fautorem ut et in ẽũ
ulciscat᷑ accelerat. Brugenses
tam minis ꝙͣ blandiciis dire¬
ctis ad eos mĩciis allicit. dũq
Doillermũ cũ trecentis militib
ei obuiat. altera pars regalis
ex̃citus in eũ irruit. altera ex
occupat. eo q retento Wuillermũ
a tota flandria exheredatum
extminat. Et quia proditione
ad possidendã flandriam aspi¬
rauerat merito in tota flãdria
nichil optinuit. his gͦ et diũ¬
sis ultionũ modis et sangiuĩs
multi effusione lota et quasi
rebaptizata flandria. doillermo
normano comite constituto rex
in franciam deo auxiliante uictor
remeauit:

Expanded text:
ratum, demonachatum patibulo affixit. ratum, demonachatum patibulo affixit. Potitus itaque Brugensi victoria rex cum suis, Ipram peroptimum castrum contra Guillelmum Bastardum proditionis fautorem, ut et in eum ulciscatur accelerat. Brugenses tam minis quam blanditiis, directis ad eos nuntiis, allicit, dumque Guillelmus cum trecentis militibus ei obviat, altera pars regalis exercitus in eum irruit, altera ex occupat, eoque retento Guillelmum a tota Flandria exhaeredatum exterminat; et quia proditione ad possidendam Flandriam aspiraverat, merito in tota Flandria nihil obtinuit. His ergo et diversis ultionum modis et sanguinis multi effusione lota et quasi rebaptizata Flandria, Guillelmo Northmanno comite constituto, rex in Franciam, Deo auxiliante, victor remeavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria prohibente in firmitate
cuiusdam amici et familiaris
reuersus interceptus regis
imꝑio exquisito misere mortis
genere alta rota suꝑligatus
coruorũ et alitũ rapacitati
expositus desuper oculis defessy
et tota facie dilaceratus. inferi¬
orũ sagittis et lanceis et iaculis
milies ꝑforatios miserrime int̾fe¬
ctus in cloaca proiectus est
Bertoldus uero caput imqͥtatis
cũ silr̃ effugere decreuisset.
cũ huc illucq satis licenter
deambulasset sola superbia
reuersus. dicebat eñ. quis ego
aut quid ego: suis etiã capit᷑
et regis arbitrio expositus. m̃ita
et imiẜrima morte est dampna¬
tus. furcis em̃ cũ cune suspẽsh
quotiens cams ꝑcutiebat᷑. in eũ
nram retorquens: totam faciem
Aliqñ etiam quod horribile dictu
est stercorabat. Sic q miseram
iuitam miserior miserrimo morte
ꝑpetua terminauit. Quos aũt
in turre incluserat multis ãgu¬
stus ad deditionẽ cogens sigil¬
latim unũ post aliũ corã sius

Expanded text:
propria prohibente, in firmitate propria prohibente, in firmitate cujusdam amici et familiaris reversus, interceptus regis imperio, exquisito miserae mortis genere, alta rota superligatus, corvorum et alitum rapacitati expositus, desuper oculis defossus, et tota facie dilaceratus, inferiorum sagittis et lanceis et jaculis millies perforatus, miserrime interfectus in cloacam projectus est. Bertoldus vero, caput iniquitatis, cum similiter effugere decrevisset, cum huc illucque satis licenter deambulasset, sola superbia reversus dicebat enim: Quis ego, aut quid ego sum? etiam capitur, et regis arbitrio expositus, merita et miserrima morte est damnatus. Furcis enim cum cane suspensus, quoties canis percutiebatur, in eum iram retorquens totam faciem aliquando etiam, quod horribile dictu est, stercorabat. Sicque miseram vitam, miserior miserrimo, morte perpetua terminavit. Quos autem in turre incluserat, multis angustiis ad deditionem cogens, sigillatim unum post alium coram suis
Abbreviated transcription (Latin):
Rex aũt et amore iusticie et
consangiitatis affectu in ultionẽ
tante proditionis excitatus
nec regis anglici n ͨ comitis
theobaldi guerra detentus
flandriam aĩosus intrat. ut
ne quissimos attrocissime ꝑdat
toto animi et oꝑis nisu exestu¬
at. comitem flandrie Uoillermũ
normanũ filiũ roberti iherosoli¬
mitami normanie comitis Ad
eũ enĩ ucre cõsangiũtatis specta¬
bat cõstituit. Ut aũt brugas
descendit nõ ueritus terre bar¬
bariem nͨ fedam proditorie cõ¬
sangiũtatis lmeam ip̃os ꝓdito¬
res in eccłiã et turre obsessos
coartat. Uictualia preter sua
que diuino nutu eorũ etiam
usui importuna repugnabant
prohibet. Ut aũt fame peste
et gladio aliquãtis per eos
cõtriuit eccł̃iam relinquentes
turrim tm̃ ut eos turris reti¬
neret retinuerũt. Iam gͦ de
uita eis desperantib cũ iam
in luctũ uerteret᷑ ꝙythara eoꝵ
et organũ eorũ in uoce flentiũ
nequissimꝰ burchardus cõsensu

Expanded text:
Rex autem et amore justitiae et Rex autem et amore justitiae et consanguinitatis affectu in ultionem tantae proditionis excitatus, nec regis Anglici, nec comitis Theobaldi guerra detentus, Flandriam animosus intrat, ut nequissimos atrocissime perdat, toto animi et operis nisu exaestuat. Comitem Flandriae Guillelmum Northmannum filium Roberti Hierosolymitani Northmanniae comitis ad eum enim jure consanguinitatis spectabat constituit. Ut autem Brugas descendit, non veritus terrae barbariem, nec foedam proditoriae consanguinitatis lineam, ipsos proditores in ecclesia et turre obsessos coarctat, victualia praeter sua, quae divino nutu eorum etiam usui importuna repugnabant, prohibet. Ut autem fame, peste et gladio aliquantisper eos contrivit, ecclesiam relinquentes turrim tantum, ut eos turris retineret, retinuerunt. Jam ergo de vita eis desperantibus, cum jam in luctum verteretur cithara eorum, et organum eorum in vocem flentium, nequissimus Buchardus sociorum