comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatus lentulus. ut ion
pidum reu̾ci liceat potit. qd. de
sua salute impetauent core ⁊
reliquis ad suam spem solatio.
adeo ẽẽ p̾t̾ritos non nullos ut sue
uite diuius consulere cogantu
Facta pocectace discedit. Cesar
ubi lueit omines senatores sena
romanos ad se ꝓduci iubet. eiuut
cius .p. lentulus spinther .¶ Co¬
cilius spincher rufus sex̃ quiuti¬
lius uarus quector.L. raᵇius p̃¬
terea filius domiti. aliiq cou¬
plures adoloscentes. ⁊ magnus
nunierus equitum. R2. ⁊ decuro¬
num quos ex muncipiis domiciꝰ
euocauent. hos om̃es producta
a contumeliis miliura comitis¬
q probibet. pauca apud eos laq¬
tur qͦd sibi aꝑte eor gr̃ relcitaꝰ
non sit. pro lus in eos marsuus
beueficiis dinuictit ouis ucoiue¬
domicius atqiz in publico deio¬
suerat. allatum ad se ab hns¬
reddit. ne continentior in uta
hominum qm̃ in pecunia fuite
uidecitur. ot si eam pecumam
publicam ẽẽ constabat. dactaui

Expanded text:
confirmatus Lentulus, ut in confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi luxit, omnes senatores senat equitesque Romanos ad se produci iubet. erant itius, P. Lentulus Spinther, L. Caecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnus numerus equitum Romanorum et decurionum, quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incoluDomitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quareddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. ut alius in aliam partem
citq auimo traheretur. quid ip̃is
confimensib. quid domitio. ꝙ
lentulo. quid reliquis accideret.
qui quosq eueutus exciperent.
Quarta iugilia airciter lentuluo
spincher de muro cumi ugilus cu¬
stodibus q nũs colloquitur. uelle
sibi fiat potestas cesarem conue¬
uire. Facta potestate. ex oppido
mittĩtur. neq ab eo pͥus donu¬
tiam nilites discedunt. qui in
conspectu cesaris deducatur. cũ
eo de salute sua orat atq obsecit
ut sibi paicat. ueteremq amiciti¬
am commemorat. cesansqz se be¬
neficia exponit q eint. maxnuo
qd̾ ꝑ eum in collegium pontificũ
exprefectura habuent. quod in
petitione consulatus eut suble¬
uatus. cuius oronem cesar int᷑¬
pellat se nou maleficii cauca er
proniucia egreccum. Huti se a
contumeliis iniuucorum defende
expulsos in suam dignitatem
restitueret. ut se et ppłm .r. facti¬
oue paucoꝵ oppreclum ut liber¬
tatem uindicaree. Quius or̃one

Expanded text:
tatio, ut alius in aliam partem tatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesarem convenire. facta potestate ex oppido mittitur, neque ab eo prius Domitiani milites discedunt, quam in conspectum Caesaris deducatur. cum eo de salute sua orat atque obsecrat ut sibi parcat veteremque amicitiam commemorat Caesarisque in se beneficia exponit, quae erant maxima: quod per eum in collegium pontificum ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti se a contumeliis inimicorum defenderexpulsos in suam dignitatem restitueret, et se et populum Romanum factione paucorum oppressum in libertatem vindicaret. cuius oratione
Abbreviated transcription (Latin):
eius potestati tradere. Quibus
iebus coguitis cesar: ⁊ si magui
inter eẽ arbitiribatur quã pͥmũ
oppido potiori cohortesq ad se in
ccistua tinduce. ue qua cait largi¬
tionib aut auimi confirmatione.
aut falsis niniciis cõmutatio fi¬
eret uoluntatis. qd sepe in bello
parius momentis magni casus
int̾cederent. tamen uenicus ne
malitum incrditu ⁊ nocturni tẽ¬
poris licentia oppidum duiꝑeret᷑
eos qui ueu̾ant collaudat. atq
in oppidum dimittit. portas mu¬
ros q ad seruari iubet. Ipẽ his ope¬
rib que facere iustituerat nuli¬
tes disponit. non certis spacis
int̾missis ut erit suꝑioꝵ dierui
consuetudo. s ꝓpetius iugiliis
stationib q ut contingant int̾
se atq ouinem muuitionem ex
tiouib cauecut. s etiam singu¬
lorum hominum occultos exitus
ad seruent. Neq eo taui remisso
ac lauguido aĩo quisqmͣ ominũ
fuit qui ea nocte conquieuerit.
Canta erct sum ma rerum ex poc¬

Expanded text:
eius potestatem tradere. Quibus eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas murosque adservari iubet. ipse iis operibus, quae facere instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed perpetuis vigiliis stationibusque, ut contingant inter se atque omnem munitionem exptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent. neque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspec
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat. Diuulgato Domitii con¬
silio. milites qui erant cõfiuii
pͥma uesperi secelsionem faciũt.
atq ita inter se ꝑ tribunm mi¬
litum cencurionesqz atq hone¬
stissimos sui genũs collocuntur.
Obsiden se a cesare. opa muuitio¬
nes q ꝓpe ẽẽ ꝑfoctas ducem suũ
domitium cuius spe atq fidutia
ꝑmanseruit proiectis omniubus
fuge consilium capere. debere se
sue salutis rõnem hr̃e . Ab hiis
pͥuo marsi dissentire incipiuut. eã¬
q oppidi ꝑtem q̃ munitissima uide¬
retur occũpant. Cantaq iuter eos
dissensio existit. ut inanũ consene.
atq armis diuii caie conentur.
Post paulo tamen. inter mntiis
ulcro citroq missis q̃ iguorabant.
de .l. domicii fuga cognoscunt. Ita¬
q omnes consilio uno domitium
productum in publicum tutu uisi¬
sliuit et custodiunt. legatosq ex
suo numero ad cesarem mictunt.
sese panitos eẽ. portas aꝑire. queq
impan̾it facere. ⁊ .l. domitium unũ

Expanded text:
fiebat. Divulgato Domiti confiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint, proiectis omnibus fugae consilium capere; debere se suae salutis rationem habere. ab his primo Marsi dissentire incipiunt eamque oppidi partem quae munitissima videretur occupant, tantaque inter eos dissensio exsistit, ut manum conserere atque armis dimicare conentur; post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L. Domiti fuga cognoscunt. itaque omnes uno consilio Domitium productum in publicum circumsistunt et custodiunt, legatosque ex suo numero ad Caesarem mittunt: sese paratos esse portas aperire, quaeque imperaverit facere, et L. Domitium vivum in
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Cuiꝰ opis marima ꝑte effec¬
ta cõdem fer̃e tempore micti apom¬
peio uen̾tũtur. licteris ꝑlectis do¬
micius diccimulans in consilio
pronuciat pompenim celeriter
lubsidio uenturum. Hortaturq
eos ne animo deficiant. queqz ulu
ad defendendum oppidu suit pa¬
rent. Ip̃e archauo cum paucis fa¬
imilicuib colloquitur. consiliũq
fuge capere constituit. Cum nul¬
tus cumi or̃one non consentiret.
atq onũa trepidantius or̃one¬
qũi suꝑiorib dieb consuesset.
multumq cum sius consiliandi
causa secreco pp̃ consuetudinem
colloqueretur.concilia cõuentꝰ¬
q honinum fug̾et. res duitius
tegi diccimulari qz non potuit.
.ꝑ umpeius enirurescripseint sese
rem in sunmum ꝑiculum deduc¬
turum non ẽẽ. noq suo consilio
cut uoluntate domitium se in
oppidum confinium contulisse.
Punide si qua fuisset ad se facul¬
tos ad se cum ouiuib copiis ue¬
nurt. Io ne fieri posset obsidione
atq oppidi circum iunitione

Expanded text:
maxima parte effecta eodem fere tempore missi ad Pompeium revertuntur. Litteris perlectis Domitius dissimulans in consilio pronuntiat Pompeium celeriter subsidio venturum hortaturque eos ne animo deficiant, quaeque usui ad defendendum oppidum sint parent. ipse arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur consiliumque fugae capere constituit. cum vultus Domiti cum oratione non consentiret, atque omnia trepidantius timiquam superioribus diebus consuesset, multumque cum suis consiliandi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur, concilia conventusque hominum fugeret, res diutius tegi dissimularique non potuit. Pompeius enim rescripserat sese rem in summum periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisset facultas, ad se cum omnibus copiis veniret. id ne fieri posset, obsidione atque oppidi circummunitione
Abbreviated transcription (Latin):
qz supra massiliam incolebant
cid se uocauerant. frumentum ex
fiuitimis irgionib atq in oĩb
castellis in urbem conuexeruit.
armoꝵ officinas in urbem iusti¬
tuerant. muros portas classẽ
rofficiebant. Euocat cid se cesar
incissiliam .xb. pͥmos: cum is
agit^ iuituuu iuferendi belli ab
massiliensib oriatur: deber eos
italie totius auctoritatem sequi
pocius. qui unius homnis uo¬
luntati obtemꝑare: ieliqua q̃
ad eorum sanandas mentes ꝑti¬
neir arbitinbatur commemorat
Cuius oronemlegati Douium
referunt. atq ex auctoritato hec
cescri reniutiat. Intelleg̾e se di¬
n sui iudicii. n suarum ẽẽ uui¬
um. discerũe utra pars iuctiorẽ
haboat cruisam. Pͥncipes uers esse
eorum ꝑtium ci. pompoim. ⁊ .c. qe¬
sarem intronos ciuitatis. quorum

Expanded text:
que supra Massiliam incolebant, que supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se diue sui iudicii neque suarum esse virium discernere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civita
Abbreviated transcription (Latin):
qui rome remansissent. ⁊ qui ĩ
castus cesans fuissent. sic triduũ
disputationib excusationibus¬
q eeͣbitur. subititur etiam .l. me
qz res quascumq agere institue¬
ut impedicit. Cmus coguito cõ¬
silio cosar fiustia dieb aliquot
consumptis ne reliquum temp
mctat infectis is que a gere
destinau̾at ab urbe ꝓficiscitur
citq in ulteriorem galliam ꝑ¬
fum q̃m paucis aute dieb con¬
finio captum ip̃e dimisenit pre¬
fectum. item domtium ad occu¬
padam massiliam nauib ac¬
tuariis septem quas sigilli et ĩ
cassano a pͥuatis coactas serius.
libertis. colonis suis compleu̾at.
P̾missos eciam legatos massiliẽ¬
ses donnm nobiles adolescentes
quos ab urbe discedens pompeiꝰ
ert adhortatus ne noua cesaris
officia uet̾um suoꝵ beneficiorũ
in cos memoriam expellerent. Qͥ¬
bus mandatis acceptis maxiliẽ¬
ses: portas cesan rlauserant. al¬
bictos barbaros homines. qui iu
ooꝵ fide antiquitus enunt. montes¬

Expanded text:
qui Romae remansissent, et qui in qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur. subicitur etiam L. Metque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pfum, quem paucis ante diebus Corfinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant; Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montes
Abbreviated transcription (Latin):
cuscrent. atqz omina ꝑ mscen
mallent qmͣ impium excitusq
dinuittere: iniurĩam meripiendis
legib p̾diccit. crudelitate m et ĩ¬
solentiam incircum scribendis.
erpetita colloquia ⁊ deuegata cõ¬
memorat. pro quib reb hortat᷑
aic postulat. ut rem publicaui
suscipiant. atq una secum aui¬
miniarent sine tuuore defu¬
giant. illis se ouor nou friturũ
⁊ per se reui publicam annuui¬
strat᷑um. Legatos cid pompeium
de compositione mitti oportere.
neq se reformidare qd̃ in sena¬
tu pompeius pauloante dixiss.
cid quos legati mitt̾entur. His
auctoritatẽ attribuit. tuuorẽq
eoꝵ qui dimitt̾ent significare te¬
Se ut opib auteirr studuent. sic
iucticia et equitate uelle suꝑare:
probat rem senatus dinitten¬
dis legatis. S qui mittentur nõ
repperiebantur marimeq tuno¬
ris causa pro se quisq id munꝰ
legationis ircu sabat. pompeiꝰ
emm discedens ab urbe. in sena¬
tu dix̾at eodem se habiturũ loco

Expanded text:
cusarent, atque omnia permisceri cusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in circumscribendis t latas, expetita colloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri non futurum et per se rem publicam administraturum. legatos ad Pompeium de compositione mitti oportere, neque se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. te ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco,
Abbreviated transcription (Latin):
nauib tũberonem porcu atq op¬
pido prohibet noq affectum uuli¬
tudinem filium exponere interm
patitur s sublatis anchoris exte¬
dero eo loco crgit. His irb efectis
cesar ut reliquum tem pus a labore
ip̃e ad urbem proficiscitur ⁊ acto
senctu in uirias mimicoꝵ comine¬
morat. Docet se nullum exͣ ordi¬
nanum honorem appetisse. s ex¬
pectato legitimo tempore consu¬
latus eo suisse contentum qd
omnb cuub pateret collatum
micis. catonem uero acerume
reyuguantem ⁊ pristina consue¬
tudine dicendi mora dies extra¬
hentem. ut sui iritio ab sentis
habetur ip̃o consule pompeio qͥ
si imyrobasset. tur fer passus
ẽẽt. si probasset cur se uti ppło
beneficio prohibuisset patien¬
uam ꝓponit suami. cm de exer¬
citib dimittendis ultro poctula¬
uiscet: in quo iactam dignita¬
tis atq honoris ip̃e facturꝰ eẽt
acerbitatem inimicoꝵ docet qͥ
quod ab alt̾o postularent ip̃i re¬

Expanded text:
navibus Tuberonem portu atque opnavibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnibus civibus pateret. latum micis, Catone vero acerrime repugnante et pristina consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus esset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se re
Abbreviated transcription (Latin):
oquitum peditumiq c̾tum niner
a ciuitatib sicilie exigebat. quib
rebus pene ꝑfectis ciduentu curio¬
nis coguito quentur in contione
sese proioctum ac proditum a. cñ
pompeio qui omib irb imꝑaticsi¬
mus nou necesserum bellum su¬
sceyillet ⁊ ab se ieliquisqz in sena¬
luni int̾irgatus oiinia sibi eẽ. ad
bellum cpta ac parata confuma¬
uisset. Hec in contione quectus
ex prouiutia fugit. Nacti uacuas
rb imꝑiis sardiniam ualerius cu¬
rio siciliam cum ex̾citib eo ꝑueni¬
unt. Cuberocum in affricam uonit
mueuit in prouincia cum impeno
cittium uarum qui ad ad aurimũ
ut suyͣ demonstirumus anuslis
cohortib protinus ex fuga in cifu¬
cam ꝑuenert. atq eam sua qõ¬
te uacuam occu paueint dilectuq
habito duas legiones offecerat
hominum et locoꝵ nocitia et usu
eius prouintie. Nactus aditus ad
ea conauda. qd̾ pauas aute auus
⁊ pretum eam peouintiam obti¬
miert. Hic uenientem uticam

Expanded text:
equitum peditumque certum numerum equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstravimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam
Abbreviated transcription (Latin):
pedicum indebatur. Int̾o̾a net̾em
extitum duas hyspamas cõtirman
quarum eint altem maximis bene¬
ficiis pompeii deuincta aueilici eqͥ¬
taitum poxari galliam italiamq
tempteu se absento uolebat. Itaq
in presentia pompen sequendi rõnẽ
omiitit. Iu hispaniam proficisa cõ¬
stituit duum mrs inuncipiorum
omunium imꝑat ut naues conqui¬
uint. brũdisium deducendas ait¬
iruc. mctit ii sardiniam cum le¬
gioue una ualerium legatum in
bus .iii. eundem cum siciliam irce¬
pisset protinus in actrica tu̾ͣiduc̾e
exertitum iubet sardimam obtine¬
cam sorte cuyero obtinere debebat.
Cauilitani simul ad se ualenum
imtti audierunt nondumi profeto
ex italia sua sponte coctam er op¬
pido eiciunt ille p̾tritus qd̾ ouinẽ
puiutiaui consentur incelligebat
ex sardinia in affrcam protugit
iato in sicilia uaues longas ue¬
deres uesiciebat. nouas ciuitatib
ipabat hec magno studio agebt.
in luctnus brutus ꝑ legatos suos
ciuium romanoꝵ dilectus sp̃bat.

Expanded text:
peditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in  legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinericam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perterritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ab non nullis sententio. ut legnti
ad cesareu nuctantur qui uolun¬
tatem senctus ei ꝓponant. Omib
auctoritas consulis scipionis cato¬
nis opponitur. catonem uec̾es im¬
micitie ce saris incitant. ⁊ dolor ir¬
pulse. leutulus ciers aliem mag̾¬
tudiue ⁊ spe ex̾citus aic promutioꝵ
⁊ regum appellandoꝵ largitionibz
mouetur. seq alter fore syllaui. ĩt¬
suos gli̾atur. ad q̃m summa imꝑii
redeat. scipionem eͣdem spes proui¬
tie. atq exercituum impellit. quos
se pro necessitudine pariturum cum
pompeio arbitratur. simul iudicioꝵ
metus. adulatio atq ostentatio
q tum plurimum pollebant. Ip̃e
pompeius ab inimicis cesaris inci¬
tatus. ⁊ qd̾ neminem dignitate
secum ex equar uolebat. totum se
ab eius amicitia au̾terat. ⁊ cum
cõmunib iimicis in gr̃am redi¬
erat. quoꝵ ip̃e maximam partẽ
illo affinicaitis tempore iuuxerat.
Cesar simul infamia duariu le¬
gionum ꝓmotus. quas ab itiu̾e

Expanded text:
ab nonnullis sententiae, ut legati ab nonnullis sententiae, ut legati ad Caesarem mittantur, qui voluntatem senatus ei proponant. Omnibus que oratio consulis, Scipionis, Catonis opponitur. Catonem veteres inimicitiae Caesaris incitant et dolor repulsae. Lentulus aeris alieni magnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam intsuos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metus atque ostentatio que tum plurimum pollebant. ipse Pompeius ab inimicis Caesaris incitatus, et quod neminem dignitate secum exaequari volebat, totum se ab eius amicitia averterat et cum communibus inimicis in gratiam redierat, quorum ipse maximam partem illo adfinitatis tempore iniunxerat Caesari; simul infamia duarum legionum permotus, quas ab itinere
Abbreviated transcription (Latin):
tonius .q. cassius .tr.pl. Refertur
confestim de int̾cessione tribunoꝵ
dicuntur sencentie graues ut qͥs¬
q aicerbusime crudelissime dixit.
ita qmͣ uarime abĩnuicis cesaris
collaudatur. Misso ad uesperum
sencitu. õs qui suis eius ordinisi
a pompeio euocantur. Laudat poin¬
peius. atq in posterum conaraiat:
semores castigat. acq incicatasił¬
ti undiq ex ueterib poupeinex̾ci¬
tibus spe pͥmoꝵ atq ordinum euo¬
cantur. multi ex duabus legionibz
que sunt tradite a cesare arcessunt᷑
consulum necessarii pompei atq
eoꝵ qui ueteres ĩuincitias cumce¬
sare gerebant. in seuatum coguait᷑.
Quoꝵ uocib ec coucursu t̾rentur in¬
firiniores dubii confirmant᷑. pleris¬
q uõ libere deceruendi potestas eri¬
pitur. Pollicetur .l. piso censor sese
iturum ad cescrem item .l. roscius
p̾tor. qui de hiis reb eum doceant.
Sex dies cid eam ren conficiendã
spatii postulant. dicuntur eciam

Expanded text:
tonius Q. Cassius tribuni plebis. refertur tonius Q. Cassius tribuni plebis. refertur confestim de intercessione tribunorum. dicuntur sententiae graves; ut quisque acerbissime crudelissimeque dixit, ita quam maxime ab inimicis Caesaris collaudatur. Misso ad vesperum senatu omnes, qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat. multi undique ex veteribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duabus legionibus, quae sunt traditae a Caesare arcessuntur. consulum, necessarii Pompei atque ii, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Piso censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant. dicuntur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nem nou oportere aute de eci re ad
senatum referui qmͣ deloctus tota
icalia habiti. ⁊ excitus conscupti
ẽẽnt. quo presidio tuto et libere se¬
natus que uellet decernere auderet.
ut .m. caiudius qui censebat. ut pom¬
peius in suas prouuitias profisci¬
scerentur. uz ẽẽt armoꝵ causa tiu̾e
cesarem. correptis ab eo duab legio¬
iubus. ue ad eius ꝑiculum reẜuare
et ircinere eas ad urbem pompeius
uideretur. ut .m. rufus qui senten¬
tiaui calidii paucs fere mutatis
rebus sequebatur. hii õs c̃uitio .l.
lentuli consulis corireyti eragita¬
bantur. lentulꝰ sententiam calidii
pronuntiaturum se omino negauit.
Marcellus p̾t̾ritus cõuitiis a sua
isententia discessit. sic uocib con¬
sułis t̾rore presentis ex̃citus minis
amicor pompei pleriqz compulsi
inuici et coacti sapionis sententi¬
am secutur. uti ante certam diẽ
cesar ex̾atum dimittat. si non fa¬
ciat enmi adu̾sus rem yublicam
facturura uideri. inc̾cedit.m̃. an¬

Expanded text:
nem, non oportere ante de ea re ad nem, non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit. sic vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat; si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri. intercedit M. An
Abbreviated transcription (Latin):
cesans consu¬
libus reddi¬
tis. egro ab
hiis ipetin¬
tum ẽ. suiu¬
ma tribuuo¬
ruui plebis
contentione ut in senatũ recitarent᷑
Ut u̾o ex litt̾is ad senatum refeit᷑.
impetirari non potuit. referunt cõsu¬
les de re publica in ciuitate .l. leu¬
tulus consul senatui reiq publice
se non de futurum pollicetur se
audacter aut fortiter sententias
dicere ueluit. sin cescueui respiciãt.
atqz eius gr̃am sequantur. ut su¬
periorib fecerint temporib se ibi
consilium capturũ neqz senatus
auctoritati obtempaturũ habere se
ad cesaris gñmi atq amicitian
receptum. In oadem sententiam
loquitur pompeio scipio ẽẽ in ammno
rei publice non deẽẽ. si senatus seqͣ¬
tur. si cunctetur. atqz agat lenius.
ne quicqmͣ eius auxilium. si postea
uelit senatum imploraturum. Hec
scipionis or̃o qdͥ senatus in urbe ha¬
bebatur. pompeiusqz aderat. ex ip̃iꝰ
ore pompei mitti uidebatur. Dix̃at
aliquis leuiorem sententiaan ut pͥmo
m. marcellus ingressus in eam or̃o¬

Expanded text:
nsulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei publicae se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortiter sententias dicere velint; sin Caesarem respiciant atque eius gratiam sequantur, ut superioribus fecerint temporibus, se sibi consilium capturum neque senatus auctoritati obtemperaturum; habere se quoque ad Caesaris gratiam atque amicitiam receptum. in eandem sententiam loquitur Scipio: Pompeio esse in animo rei publicae non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam oratio
Abbreviated transcription (Latin):
difficae eodem tempore ipidissimo
Nuntiatur a fiauo iciguos co¬
mitatus qui iter habebant ad cẽ¬
scirem ad aumen constiticse. Uene¬
iunt eo sagittarii ex iutenis. equi¬
tes ex gallia cuni multis carus ic¬
gnisq impedimentis ut fert gui¬
licti consuetudo. Erant preterea.
cuiꝰ q gei̾s hominum iilia cur¬
citer .ui. cum serius libensq sed
nullus ordo nullum mupium ctum.
cum suo quisq consilio utenti.
superioꝵ tempoꝵ acq itineinãu¬
centia. Einut compluret honesti

Expanded text:
difficile eodem tempore rapidissimo difficile eodem tempore rapidissimo Nuntiatur Afranio magnos commeatus, qui iter habebant ad Caesarem, ad flumen constitisse. venerant eo sagittarii ex Rutenis, equites ex Gallia cum multis carris magnisque impedimentis, ut fert Gallica consuetudo. erant praeterea cuiusque generis hominum milia circiter vi cum servis liberisque; sed nullus ordo, nullum imperium certum, cum suo quisque consilio uteretur superiorum temporum atque itinerum licentia. e
Abbreviated transcription (Latin):
pribulcndi cauit frinmontandi cã
ꝓgrossi. hos leuis armature lusi¬
tc̃m ꝑitiq earum regionum ce¬
nati citioris hispamie consectabũt᷑.
quib eiat procline trancire fluiuẽ.
quod consuetudo eoꝵ ominum est.
ut sine utrib ad exertitum non
ecuit. At ex̾citus afinm omnium
uerum habundabat copia. multũ
ent frumentum prouisum et cõ¬
uectum superiorib temporib mul¬
tum ex omni prouintia comporta¬
bitur. maiqua copia pabuli sup¬
petebat. Harum omninm rerum
facultates sine ullo ꝑiculo pous
ilerdo prebebat. ⁊ loca tnͣsflumen
integi quo omuino cesar adur ñ
poterat. He ꝓmanserunt ciq̃ dies
complures. Concitus ẽ cesar iefi¬
corr pontes. C nec magnitudo flu¬
ins ꝑmctebat. n ad ripam dis¬
posite cohortes adu̾sariorum ꝑfi¬
ci patiebantur. qd illis ꝓhibere
eint fcicile cũ ipĩus flumiius na¬
tum atq aq magnitudine. qd
extoci ꝰ ripis in unũ ctq angustũ
locum tela iaciebantur. atq eint

Expanded text:
rumentandi causa progressi, hos levis armaturae Lusitani peritique earum regionum caetrati citerioris Hispaniae consectabantur; quibus erat proclive tranare flumen, quod consuetudo eorum omnium est, ut sine utribus ad exercitum non eant. At exercitus Afrani omnium rerum abundabat copia. multum erat frumentum provisum et convectum superioribus temporibus, multum ex omni provincia comportabatur; magna copia pabuli suppetebat. harum omnium rerum facultates sine ullo periculo pons Ilerdae praebebat et loca trans flumen integra, quo omnino Caesar adire non poterat. Hae permanserunt aquae dies complures. conatus est Caesar reficere pontes, sed nec magnitudo fluminis permittebat, neque ad ripam dispositae cohortes adversariorum perfici patiebantur. quod illis prohibere erat facile cum ipsius fluminis natura atque aquae magnitudine, tum quod ex totis ripis in unum atque angustum locum tela iaciebantur; atque erat
Abbreviated transcription (Latin):
ius equestris emit legunones
ciuitatum. enint legaiti cosciuis
hos oppͥmendos cum oniu equite¬
tu tribq legionib afinnius de
uote proficiscitur. imprudentioꝙ
aute missis equitib aggroedituꝰ
Celeriter sese tauien galli eqter
expediunt. p̾liumq cõuuttunt ⁊o
dum par certamnne ies ger rotuit.
iuagnum hoctũm numerũ pua
sustuiere. S ubi signa legio¬
num approyinquair cepeuint.
paucis amissis sese in peoenos
mouces conferunt. Hoc pugne
tempus magnum attułit mĩs
ad salutem momentum. Nacti eĩ
spacu. se in loga supenora arcoẽ¬
peruit. Desid̾citi sunt eo die sagit¬
tarii circiter .cc. equites pauaico¬
louum atq impedimentorũ nõ
maguus muneras. His taniens
omub cimiona creuit que feir
res nou solui mopia p̾sentis. s
etiam futur temporis timore m
grauescerr consueuit. Iauiq ad.
ꝑuenerat. ⁊ militum ires mopia
frumenti dernuerat. atq nrõ¬
moda indices augebatur.⁊ trui
paucis dieb magna eurt rerum

Expanded text:
s equestris; erant legationes civitatum, erant legati Caesaris. hos opprimendos cum omni equitatu tribusque legionibus Afranius de nocte proficiscitur inprudentisque ante missis equitibus adgreditur. celeriter sese tamen Galli equites expediunt proeliumque committunt. ii dum pari certamine res geri potuit, magnum hostium numerum pauci sustinuere; sed ubi signa legionum adpropinquare coeperunt, paucis amissis sese in proximos montes conferunt. hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. desiderati sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque impedimentorum non magnus numerus. His tamen omnibus annona crevit. quae fere res non solum inopia praesenti, sed etiam futuri temporis timore ingravescere consuevit. iamque ad dpervenerat, et militum vires inopia frumenti deminuerat, atque incommoda in dies augebantur; et tam paucis
Abbreviated transcription (Latin):
centurionib euocatisq. Inteñ
cesari minciatur sulmoneuses
qd̃ oppidum a corfinio .uii. nuliũ
inter uallo cibest cupere ea fuc̾e
que uellet. s aque lucrecio se¬
natore et actio peligno phiben.
qui idoppidum .uii. cohortium
presidio tenebant. Mictit eo .m̃.
antonium clegione .uiii. co¬
hortib .u. Suliuonenses simul¬
atq signa nr̃ uderunt portas
aꝑuerunt. uniuersiq et oppidani
⁊ nulites obuiam gra tulances
autouio exierunt. Lucretius et
actius de muro se deiecerunt.
Attius ad autonnm deductus.
petit ut ad cesarem mitterotur.
Antonius cũ cohortib ⁊ ecctio eo¬
dem die quo yro fectus eunt reũ¬
titur. Cesar eas cohortes cum
exercitu suo couiuuxit. actũq
incolumen dimisit. Cesar pͥmis
dieb castra magnis operib mu¬
nire. ⁊ ex fiui timuis inumcipiis
Erumontũ comportare.arliquasq
coyias expectare inctituit. Eo tr¬
duo logio.uiii. ad euui ueuit. co¬
hortesq ex nonis gallie dilecti¬

Expanded text:
centurionibus evocatisque. Interim centurionibus evocatisque. Interim Caesari nuntiatur Sulmonenses, quod oppidum a Corfinio vii milium intervallo abest, cupere ea facere quae vellet, sed a Q. Lucretio senatore et Attio Paeligno prohiberi, qui id oppidum vii cohortium praesidio tenebant. mittit eo M. Antonium cum legionis xiii cohortibus v. Sulmonenses simulatque signa nostra viderunt, portas aperuerunt universique, et oppidani et milites, obviam gratulantes Antonio exierunt. Lucretius et Attius de muro se deiecerunt. Attius ad Antonium deductus petit ut ad Caesarem mitteretur. Antonius cum cohortibus et Attio eodem die quo profectus erat revertitur. Caesar eas cohortes cum exercitu suo coniunxit Attiumque incolumem dimisit. Caesar primis diebus castra magnis operibus munire et ex finitimis municipiis frumentum comportare reliquasque copias exspectare instituit. eo triduo legio viii ad eum venit cohortesque ex novis Galliae dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
regionib coegent. Recepto firuio
expulsoq lentulo cesar coquui
milites qui cib eo Discesserant. di¬
lectum iustitui iubet. ip̃e unum
beuisset.: cohortes .b. pͥmise a domi¬
cio er oppido pontẽ fluniiuis int̾¬
rumpebent. qui erat ab appido
nul pac̃ curiter .iii. Ibi cum aute¬
cursorib cesaus p̾lio cõmisso ce¬
leriter donutiani a pouce repulsi
murum castui posuit. Recoginta
domitius ad pomyeium in apu¬
liam ꝑitos regionum maguo
tant atq orent ut sibi subueni¬
at. cesarem duob exercitibus et
locoꝵ anguctiis facile int̾cludi
posse frumentoq prohiben. Sd
insi fecent se cohortesqz ampliꝰ.
xxx. maguiunq nunerun sena¬
torum atq equitum . R. in ꝑi¬
culum ẽẽ uenturum. Int̾im suos
cohortatus tormenta in uuris
dispouit. certasqz cuiq partes
ad cuctodiam urbis actubuit.
militib in contione agros ex
sus possessionib pollicetur .xl.
i sugulos iugeni ⁊ pro uata ꝑte

Expanded text:
regionibus coegerat. Recepto Firmo regionibus coegerat. Recepto Firmo expulsoque Lentulo Caesar conquiri milites, qui ab eo discesserant, dilectumque institui iubet. ipse unum venisset, cohortes v praemissae a Domitio ex oppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter iii. ibi cum antecursoribus Caesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte repulsi murum castra posuit. Re cognita Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos regionum magno tant atque orent, ut sibi subveniat; Caesarem duobus exercitibus et locorum angustiis facile intercludi posse frumentoque prohiberi. quod nisi fecerit, se cohortesque amplius xxx magnumque numerum senatorum atque equitum Romanorum in periculum esse venturum. interim suos cohortatus tormenta in muris disponit certasque cuique partes ad custodiam urbis attribuit; militibus in contione agros ex suis possessionibus pollicetur, quaterna in singulos iugera, et pro rata parte
Abbreviated transcription (Latin):
facturos pollicentut. Milites im¬
ꝑac. nittunt. Int̾ea legiones .xii.
cesaren consequit᷑ eum his ducib
asculum picenum q proficiscitur.
Id oppidum lentulus spither .x.
cohortib tenebat. qui cesaus ad¬
uentu coguito profugit ex oppido.
cohortes q secum adducere conatꝰ
magua parte militum deseritur.
Relictus in itiuere cum paucis. inci¬
dit iubibullium rufum nussum
⁊ pompeio in agtum ꝑicenum cõ¬
firmandoꝵ homiuum causa. A quo
ftictus bibullius certior q̃ res in
piceno gerentur. milites abeo ac¬
cepit ip̃m dimittit: item ex fini¬
tinus regionib quas pocest con¬
trnhit cõhortes ex dilectib pompe¬
yanis. In hiis canueriuo fugieute.
uallum hyrrum cum sex cohortib
quas ibi in presidio habuenit ex¬
cipit. Quib coactis .xiii. efficit.
Cum hiis ad domicium cithenobar¬
biu cohortimum magnis itiue¬
ribus ꝑuenit. cesaremq adẽe cum
legionib ducibus nuciat. Domi¬
tius ꝑse cuciter .xx. cohortes alba
ex marsis ⁊ pelignis fiuituis ab

Expanded text:
turos pollicentur. milites imperat; mittunt. interea legio xii Caesarem consequitur. cum his duabus Asculum Picenum proficiscitur. id oppidum Lentulus Spinther x cohortibus tenebat; qui Caesaris adventu cognito profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit, ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit cohortes ex dilectibus Pompeianis; in his Camerino fugientem Lucilium Hirrum cum sex cohortibus, quas ibi in praesidio habuerat, excipit; quibus coactis xiii efficit. cum his ad Domitium Ahenobarbum Corfinium magnis itineribus pervenit Caesaremque adesse cum legionibus duabus nuntiat. Domitius per se circiter xx cohortes Alba, ex Marsis et Paelignis, finitimis ab
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ ⁊ equitum. ⁊ calonum
fuga quo in loco res ẽẽt. quanto
iꝑiculo ⁊ castra et legiones. et
imꝑator uexaretur cognouissent:
nichil ad celeritatem sibi reliqui
fecerunt. Hoꝵ ciduentu tanta re¬
rum cõmutatio ẽ facta: ut nũ ⁊ͤ
qui uuln̾ib confecti procubiussẽt
scutis inuiri prelium red integͣ¬
rent. Eum calones ꝑt̾ritos hostes
conspicati etiam inermes arma¬
tis occurrerunt. Equites uero ut
turpitudinem fuge. irͭ ͤ delerent.
ouinibz in locis pugnant. quose
legionaris militib preferrent.
elt hostes etiam in extrena spe
salutis tantam nrtutẽ p̾stiterũt.
ut cum pͥmi eoꝵ cecidissent ꝓro¬
ximii icicentib insist̾ent. atq ex

Expanded text:
Qui cum ex equitum et calonum Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, scutis innixi proelium redintegrarent, calones perterritos hostes conspicati etiam inermes armatis occurrerent, equites vero, ut turpitudinem fugae virtute delerent, omnibus in locis pugnae se legionariis militibus praeferrent. At hostes, etiam in extrema spe salutis, tantam virtutem praestiterunt ut, cum primi eorum cecidissent, proximi iacentibus i
Abbreviated transcription (Latin):
signa inferre ⁊ mamyulos laxare
iussit. quo facilius gladiis uti
possent. Cuius aduentu spe in¬
lata militib ac reintegrato aĩo.
cum prose quisq inconsycũ imꝑa¬
toris etiam in extrenns suis reb
oꝑam nouare cuꝑent. paululum
hostium tardatũs ẽ. Cesar cum.
uii. legionem. ꝙ̃ uix iuxta con¬
stiterat item urgeri ab hoste ni¬
disset: tribuuos nulitũ monuit
ut paulcitim sese legiones comũ¬
gerent. et conuersa signa in hostes
inferrent. Quo facto cum cliis
alii subsidium ferrent. u tuu̾ent.
n aduersi ab hoste circũ ueuirent᷑:
audatius resisterez aic fortius pu¬
guare ceꝑunt. Iutimi milites legio¬
nuum duãrum q̃ in nonissimo ag¬
mine presidio impedimentis fue¬
uit. prelio nũciato cursu incitato
in sũmo colle ab hostib conspicie¬
bantur. ⁊ e. lcibienꝰ castus hostiũ
potitus. ⁊ ex loco supenore que ies
in castris nr̃ĩs gererentur cõspica
tus. uͦ. legionẽ subsidio nrĩs iuisit.

Expanded text:
signa inferre et manipulos laxare signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe inlata militibus ac redintegrato animo, cum pro se quisque in conspectu imperatoris etiam in extremis suis rebus operam navare cuperet, paulum hostium impetus tardatus est. Caesar, cum VII. legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent neque timerent ne aversi ab hoste circumvenirentur, audacius resistere ac fortius pugnare coeperunt. Interim milites legionum duarum quae in novissimo agmine praesidio impedimentis fuerant, proelio nuntiato, cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore quae res in nosttus X. legionem subsidio nostris misit.
Abbreviated transcription (Latin):
tos ciuitati renunciauerunt.
Esar ab.xͤ. legiouis cohorta¬
tone ad dextrum coruu ꝓ¬
fectus. ubi suos urgeri signisq ĩ
unũ locum collatis .xii. legiois
confertos milites ip̃os ad ꝓpug¬
nam ẽẽ. impedimento iudit. quar¬
te cohortis ominibz centurionibus
occisis. signiferoq interfecto: sig¬
no cumsso. reliquaꝵ cohortium
ouimb fere centurionib. aut uul¬
neuitis aut occisis: in his pͥmo¬
pilo .p. sextio. baculo fortissimo
uiro mulcis grauib q uuln̾ib
confecto ut iam se sustuiere nõ
posset. reliquos ẽẽ tardiores. ⁊ ñ
nullos cib nouissimis desertos pre¬
lio excedere cic tela uitare. hostes
u fronte ex inferiore loco subeun¬
tes int̾nuctere ⁊ cib utroq latere
instare ⁊ rem ẽẽ in angucto uidit.
n ullum subsidium qd̾ sb̾micti
posset. Ccuto ab nouissius uni
niliti detracto quod ip̃e eo siue scu¬
to uen̾at in pͥmam ciciem processit.
centurionib nouuinatim appella¬
tis. reliquosq cohortatus nulites

Expanded text:
tos civitati renuntiaverunt. Caesar ab X. legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. Sextio Baculo, fortissimo viro, multis gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non posset, reliquos esse tardiores et non nullos ab novissimis deserto loco proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites
Abbreviated transcription (Latin):
ninum nul .iiii. reliqui in oppidũ
reiecti sunt. Post tridie eius diei
refractis portis cum icun defende̾t
nemo citq ultro in missis militib
urĩs. sectionem eius oppidi uiiu̾¬
sai cesair uendidit. Au his qui e¬
meraut capitum numerus cid eñ
relcitus ẽ. nul.l.iii. Eo die temꝑe
a.p. crassõ quem cũ legione una
miserat ad uenetos. unelinos. osis¬
mos. curio solitas. sesuiuos. auler¬
cos. rhedones. q̃ sunt maritune ci¬
uitates. occeanumq attingunt.
c̾tior factus ẽ. omines eas ciutates
in deditionem potestatemq.p .x.¬
redactas ẽẽ. His reb gestis. omi
gallia pacata: tanta huiꝰ belli
ad barbaros opimio perlata ẽ: uti
cib his uatiouib q̃ tuͣs rhenum
incolerent legati cid cesarem uut¬
tͥentur: que se obsides daturcis:
imꝑata facturas pollicerentur.
Quas legiones cescir quod in ita

Expanded text:
minum milibus IIII reliqui in oppidum minum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trans Rhenum incolerent legationes ad Caesarem mitterentur, quae se obsides daturas, imperata facturas pollicerentur. Quas leg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtum est. celata atq in o ꝑpido
iecenta. Portis patefcctis: ea di
parte sunt usi. Sub uespere cesar
portas claudi. militesq ex oppido
oxire iussit. nequam uoctu oppidan
a uulitib iniuriam acciꝑent. Illi
ante inito ut intellectum ẽ. esilio.
qd deditione facta. nrõs presidia¬
non inducturos. aut deuiq iudul¬
gentius seruaturos credidemut. ꝑtĩ
cum his queret muerant ⁊ celaue¬
uant arimis ꝑtim scutis ex cortice
factis. aut iuimuib intextis. que sb̾i¬
to in temporis exiguitas postulabat.
pellib induxeruit. tercia uigilia qͥ
nimie ardius ad uras inuintio¬
nes ascensus indebatur omnbus
copiis repente ex oppido eruptionẽ
nus castellis eo concursumi ẽ: pu¬
gnatumq cb hostib ita acriter ẽ.
ut a uiris fortib in extre spe salu¬
tis iu quo loco contra eos qui ex
uallo turrib q tela iac̾ent pugͣti
debuit. cum in una uirtute omnis
spes salutis consisteret: Occisis ad ho¬

Expanded text:
spectum est, celata atque in oppido spectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem oximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret. Occisis ad ho