comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& premiis decoraretur. & ut ei uictus quotidiamuis in prutaneo publice preberet᷑
qui honor apud grecos uel maximus haberetur. cuius responso sic fudices ex arser̃t
ut capitis hominem innocentissimum condemnarent. qui quidem si ab solutus ess&e
quod me hercule etiam si nihil ad nos pertinet: tamen pre eius ingenii magnitu¬
dine uellem quonam modo istos philosophos ferre possemus. Qui cum ille damnatus
nullam aliam obculꝑam nisi propter dicendi inscientiam tamen a sepeti oportẽt
dicunt precepta dicendi.quinimo ut hec ipsa apertius expresserim cum iudices
ip̃um uixta ueterem atheniensium de percontandis rebus consuetudinem ꝑconta¬
rentur: quam penẽ mereretur libera contumacia non ut humilis & reus sed
ut princeps & dominus iudicium esse iuderetur: tantum abesse inquit ut penã
meruisset quod iuctu quotidiano publice quemadmodum diximus in prutaneo di-¬

Expanded text:
et premiis decoraretur et ut ei victus quotidianus in Pritaneo publice preberetur, et premiis decoraretur et ut ei victus quotidianus in Pritaneo publice preberetur, qui honor apud Grecos vel maximus haberetur. Cuius responso sic iudices exarserunt, ut capitis hominem innocentissimum condemnarent. Qui quidem si absolutus esset quod mehercule, etiamsi nihil ad nos pertinet, tamen pre eius ingenii magnitudine vellem quonam modo istos philosophos ferre possemus, qui, cum ille damnatus esset, nullam aliam ob culpam nisi propter dicendi inscientiam, tamen a se peti oportere dicunt precepta dicendi?". Quinimmo, ut hec ipsa apertius expresserim, cum iudices ipsum, iuxta veterem Atheniensium de percontandis reis consuetudinem, percontarentur quam penam mereretur, libera contumacia non ut humilis et reus, sed ut princeps et dominus iudicum esse videretur, tantum abesse inquit ut penam meruisset, quod victu quotidiano publice, quemadmodum diximus, "in Pritaneo" di
Abbreviated transcription (Latin):
aut dominus uideretur esse iudicum: quin etiã cum eiscriptam orationẽ dissertis¬
simus orator lysias attulisset: quam si ei uideretur edisceret: ut ea prose miudi¬
cio uteretur non inuitus legit & non muide &e comode scriptam esse dixit sed
ut inquit si mihi calceos sicionios attulisses non uterer ꝗͣ uis essent habiles atq
apti adpedem quia non essent uiriles sic illam orationem dissertam sibi & oratori¬
am uideri fortem & uirilem non uideri ergo ille quoq damnatus est. neq solũ
primis sententiis quibus tantum statuebant fudices damnarent: an absoluerent.
Sedilis quas iterum legibus ferre debebant. erat enim reo damnato si fraus capi¬
talis non esset quasi pena ea existimatio ex sententta: nam cum iudicibus daretur
interogabatur reus quam existimationem conmeriusse se maxime confiteretur qued¬
cum interogatus socrates esset:. responddit se meriuisse ut amplissimis honorb

Expanded text:
aut dominus videretur esse iudicum. Quin etiam, cum ei scriptam orationem disertisaut dominus videretur esse iudicum. Quin etiam, cum ei scriptam orationem disertissimus orator Lisias attulisset, quam, si ei videretur, edisceret, ut ea pro se in iudicio uteretur, non invitus legit et commode scriptam dixit. Sed ut, inquit, si mihi calceos Sicionios attulisses, non uterer, quamvis essent habiles atque apti ad pedem, quia non essent viriles, sic illam orationem disertam sibi et oratoriam videri, fortem et virilem non videri. Ergo ille quoque damnatus est; neque solum primis sententiis, quibus tantum statuebant iudices damnarent an absolverent, sed etiam illis, quas iterum legibus ferre debebant. Erat enim reo damnato, si fraus capitalis non esset, quasi pene ea existimatio ex sententia. Nam cum iudicibus daretur, interrogabatur reus quam existimationem commeruisse se maxime confiteretur. Qucum interrogatus Socrates esset, respondit sese meruisse ut amplissimis honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
losopho conueniret. ea se uti nolle respondit. de quo memorabilium scriptor loq̃ns
quodam loco uerba hec posuit. Socrates grece doctrine clarissimum columem cum
athenis causam diceret: defensionemq ei lysias a se compositam qua miudicio uteret᷑
recitasset demissam & supplicem: imminentiq procelle accomodatam. Aufer inꝗt
queso istam: nam ego si adduci possem ut eam multima Seytharum solitudine pero¬
rarem: tũ me ip̃e morte multandum concederem.Spiritus contempsit. ne careret
grauitate.Socratesq extingui ꝙͣ lysias suꝑesse maluit: deinde subiunxit.Quantus
hic in sapientia tantus in armis alexander fuit. Et cicero de hoc ip̃o uerba faciens
in libro de oratore. Socnates inquit cum om̃ium sapientissimu̾m esset fanctissimeq
uixisset ita in iudicio capitis pro se ip̃o dixit ut non supplex aut reus: sed magister

Expanded text:
losopho conveniret, ea se uti nolle respondit. De quo Memorabilium scriptor loquens, losopho conveniret, ea se uti nolle respondit. De quo Memorabilium scriptor loquens, quodam loco verba hec posuit: "Socrates, Grece doctrine clarissimum columen, cum Athenis causam diceret defensionemque ei Lisias a se compositam, qua in iudicio uteretur, recitasset, demissam et supplicem, imminentique procelle accomodatam: "Aufer", inquit, "queso, istam. Nam ego, si adduci possem ut eam in ultima Scitharum solitudine perorarem, tum me ipse morte mulctandum concederem". Spiritus contempsit ne careret gravitate; Socratesque extingui quam Lisias superesse maluit". Deinde subiunxit: "Quantus hic in sapientia, tantus in armis Alexander" fuit! Et Cicero de hoc ipso verba faciens, in libro De oratore: Socrates, inquit, "... cum omnium sapientissimus esset sanctissimeque vixisset, ita in iudicio capitis pro se ipse dixit, ut non supplex aut reus, sed magister
Abbreviated transcription (Latin):
susceperat. & alias quoq nouas quasdam demonum speties superstitionesq contra.
mueteratam atheniensium consuetudinem induceret. per hunc igitur modum
Socrates de his duobus criminibus abmuidis accusatus in carcerem tnditur. ob eã
profecto quam exsententia apollinis muidiam contraxerat: cum exinde ceteris
hominibus in sapientia proferretur. At lysias eximius eius temporis orator siue
quod nimiam innocentis hominis pertinaciam ac superbiam fore aduersus iudices
conspicaretur: siue quodipum parum idoneum satisq meptum ad sedefendendum
aduersus tam prepotentes emulos arbitraretur. siue utrumq potius in cõmodũ illi
deesse suspicaretur ei ut cũq fuerit scriptam orationem attulisse dicitur. qua pro
se si sibi placeret iniudicio uteretur. ille uõ &esi elegans & oratoria huiusmod ora¬
tio uideretur. propterea tamen quod fortis & uirilis non uidebatur: ita ut uiro phi¬

Expanded text:
susceperat; et alias quoque novas quasdam demonum species superstitionesque contra susceperat; et alias quoque novas quasdam demonum species superstitionesque contra inveteratam Atheniensium consuetudinem induceret. Per hunc igitur modum Socrates de his duobus criminibus ab invidis accusatus, in carcerem truditur ob eam profecto quam ex sententia Apollinis invidiam contraxerat, cum exinde ceteris hominibus in sapientia preferretur. At Lisias, eximius eius temporis orator, sive quod nimiam innocentis hominis pertinaciam ac superbiam fore adversus iudices conspicaretur, sive quod ipsum parum idoneum satisque ineptum ad se defendendum adversus tam prepotentes emulos arbitraretur, sive utrunque potius incomodum illi deesse suspicaretur, ei utcunque fuerit scriptam, orationem attulisse dicitur; qua pro se, si sibi placeret, in iudicio uteretur. Ille vero etsi elegans et oratoria eiusmodi oratio videretur, propterea tamen quod fortis et virilis non videbatur ita ut viro phi
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes accusatores quosdam subornarunt: qui hominem quibusdam capitalibũ
criminibus falso a pud iudices accusarent. Adhanc optimatum simultatat̃ accede¬
bat: etiam quod Socrates ip̃e Oratores poetasq & opifices apprime contemnere
atq irridere solebat. Unde magna & quasi popularis istorum omnium in illum
in uidia confiata est. quamobrẽm dedita opera tres accusatores in eum. Anytus
lycon & melitus muicem coniurarunt. & anitus quidem opificum. lycon aũt
oratorum. uelitus uõ poetarum partes tuebatur. quod eos ominis carperet soorates
uelitus autem ipse pro reliquis coniuratis partes dccusationis sustepit ac ꝑ hunc
modum accusatoris officio fungens ducbus criminibus in nocentem hominem accu¬
sauit: primum quod publica ciuitatis iura uiolaret. demde quod uiuentutem cor¬
rumperet. si quidem deos n esse non putaret. quos ex maiorum instituto ciuitas ante

Expanded text:
ferentes, accusatores quosdam subornarunt, qui hominem quibusdam capitalibus ferentes, accusatores quosdam subornarunt, qui hominem quibusdam capitalibus criminibus falso apud iudices accusarent. Ad hanc optimatum simultatem accedebat etiam quod Socrates ipse oratores poetasque et opifices apprime contemnere atque irridere solebat. Unde magna et quasi popularis istorum omnium in illum invidia conflata est. Quam ob rem, dedita opera tres accusatores in eum Anitus, Licon et Melitus invicem coniurarunt: et Anitus "quidem opificum", Licon autem "oratorum", Melitus "vero poetarum" partes tuebatur, "quod eos omnis carperet Socrates". Melitus autem ipse pro reliquis coniuratis partes accusationis suscepit; ac per hunc modum accusatoris officio fungens, duobus criminibus innocentem hominem accusavit. Primum quod publica civitatis "iura" violaret, deinde quod iuventutem corrumperet, siquidem "deos esse" non putaret, "quos ex maiorum instituto" "civitas" ante
Abbreviated transcription (Latin):
cederet: unde & timide accessit & paucos gerens magistratus pretermisit neue mor¬
tiferam iniquorum iudicium sententiam euitaret: aufugeretq cum ob muidia
procerum ciuitatis quidusdam capitalibus criminibus accusatur ac propterea mõti
adextremum damnaretur. De quo quidem pauca quedam breuitatis causa refere
mus. Socrates ob admirabilem eius sapientiam atq precipuam uite integritatẽ
uir ceteris atheniensibus sapientior ac melior conmuni consensu omniumha¬
bebatur. Quocirca principes ciuitatis optimatesq ei plurimum muidebant. hanc
eorum inuidiam celebratum illud apollinis de sapientia sua testimonium multũ
admodum adauxit. Cuius quidem oraculo sapientissimum mortalium omnium
iudicatum ut supradicebamus fusse ferebatur. huiusmodi igitur iuidiam a¬
liquot principes ciuitatis post celebratum illud apollinis iudicium diucius non

Expanded text:
cederet. Unde et timide accessit et paucos gerens magistratus, pretermisit, neve morcederet. Unde et timide accessit et paucos gerens magistratus, pretermisit, neve mortiferam iniquorum iudicum sententiam evitaret aufugeretque, cum ob invidiam procerum civitatis quibusdam capitalibus criminibus accusaretur, ac propterea morti ad extremum damnaretur. De quo quidem pauca quedam brevitatis causa referemus. Capitolo III Socrates, ob admirabilem eius sapientiam atque precipuam vite integritatem, vir ceteris Atheniensibus sapientior ac melior comuni consensu omnium habebatur. Quocirca principes civitatis optimatesque ei plurimum invidebant. Hanc eorum invidiam celebratum illud Apollinis de sapientia sua testimonium multum admodum adauxit; cuius quidem oraculo sapientissimum mortalium omnium iudicatum, ut supra dicebamus, fuisse ferebatur. Huiusmodi igitur invidiam aliquot principes civitatis, post celebratum illud Apollinis iudicium, diutius non
Abbreviated transcription (Latin):
guria aut non credita casandre uaticinia auscultabant: eodem modo socrate
agebat: nam ubi consilio propria sapientia Ubi uõ presagio ui demonis utebat.
Quid plura cunctis eius monitis sedulo hobediebat. Sed forte dicet quispiam quo¬
nam modo socrates suadentis uel dissuadentis demonis sui signa deprehendebat.
þlatonis sententia est quod uox sibi nescioque diuinitus exoriebatur. que anul¬
lo alio audiebatur. Apuleius uõ non modo auribus eum uerum etiam oculis
signa demonis sui usurpasse ac percepisse testatur. Id signum poterat ipsius demo¬
nis spiritus fuisse: quem Socrates solus cerneret. non secus ꝙ homericus. Achilles
suam mineruam conspicabatur: sed siue ex auditu siue ex uisu siue quauis auia
uia signa huius demonis hauriret eius ut aiunt monitis adunguem obtempe¬
rabant᷑. hic est deniq: ille demon quisibi persuasit. ne ad reip. gubernationem ac¬

Expanded text:
guria aut non credita Cassandre vaticinia" auscultabant. Eodem modo "Socrates" guria aut non credita Cassandre vaticinia" auscultabant. Eodem modo "Socrates" agebat: nam ubi consilio, propria sapientia; ubi vero presagio, "vi demonis" utebatur. Quid plura? Cunctis eius "monitis sedulo obediebat". Sed forte dicet quispiam, quonam modo Socrates suadentis vel dissuadentis demonis sui signa deprehendebat? Platonis sententia est quod vox sibi nescio que divinitus exoriebatur, que a nullo alio audiebatur. Apuleius vero "non modo auribus eum verum etiam oculis signa demonis sui usurpasse" ac percepisse testatur: "id signum" poterat "ipsius demonis" spiritus "fuisse", quem "Socrates solus cerneret", non "secus" quam "homericus Achilles" suam "Minervam" conspicabatur; sed sive ex auditu, sive ex visu, sive quavis alia via signa huius demonis hauriret, "eius" — ut aiunt — "monitis" ad unguem obtemperabat. Hic est denique ille demon, qui sibi persuasit ne ad rei publice gubernationem ac
Abbreviated transcription (Latin):
entia & eloquentia clarus desiderabatur: qui uirtutibus suis atride suꝑbiam¬
& pallide ferociam compesceret. delectus ꝓ est philides uir sapientia conspicuus
& summus eius temporis orator. Ulixes uõ & diomedes ut pote ceteris grais
callidiores sortiti sunt ut intempesta nocte speculandi gratia castra hostium
ingrederentur & quamq memorati philides & ulixes grecorũ omniura sapien¬
tissimi uiderentur. cum tamen ad dificultatem gerendi belli de facultatem iti¬
neris & tranquillitatem maris remedia querentur calcantem uatem consuluert
qui sua diuinatione & tempestates diremit. & classem deduxit & longamdecẽ
annorum obsidionem faturam esse predixit: Non secus introiano exercitu cõ¬
tingebat: cum diuinatione res indigeret. nam ille sapiens senatus tacebat. nec
aliquid pronuntiare audebat: sed omnes silentio facto aut igrata helene au¬

Expanded text:
entia et eloquentia clarus "desiderabatur", "qui" virtutibus suis "Atride superbiamentia et eloquentia clarus "desiderabatur", "qui" virtutibus suis "Atride superbiam"Pelide ferociam compesceret". Delectus est Philides, vir sapientia conspicuus et summus eius temporis "orator". Ulixes vero et Diomedes, utpote ceteris Grais callidiores, sortiti sunt ut in "tempesta" "nocte" speculandi gratia "castra hostium" ingrederentur. Et quanquam memorati Philides et Ulixes Grecorum omnium sapientissimi viderentur, cum tamen ad difficultatem gerendi "belli et facultatem itineris et tranquillitatem maris" remedia quererentur, Calcantem vatem consuluerunt, qui "sua divinatione et tempestates diremit et classem deduxit et" longam decem annorum obsidionem futuram esse "predixit". Non secus "in Troiano exercitu" contigebat, "cum divinatione res" indigeret. Nam "ille sapiens senatus" tacebat, "nec" "aliquid pronuntiare" audebat, "sed omnes, silentio" facto, "aut ingrata Helene au
Abbreviated transcription (Latin):
das uitia uõ execranda illum plane & aperte monuisse testatur: hunc & enĩ
eius demonem socrates. ut ait ille uir apprime perfectus & apollinis quoq testi¬
monio sapiens iudicatus mirum inmodum cognoscebat: colebatq unde ille eius
custos & contubernio familiaris cuncta que arcenda erant. diligenter arguebat:
At uo socrates cum sapiens eet non consilio sed prosagio potius indigere iudebat
quippe multa quondam accidisse legimus de quibus homines ꝙͣus sapientes uiroᷤ
secum haberent. ad ariolos tamen & oracula hauriende ueritatis gratia ñõ nũqͣ
confugiebant. Siquidem hec duo diuinationis & sapientie officia abiuicem distinc¬
ta acseorsum seperata fuisse cernuntur: nam cum duo totius achiui exercitus
summa caccumina agamenon & Acchilles interse dissiderent. uir quidam sapi¬

Expanded text:
das, vitia vero execranda illum plane et aperte monuisse testatur. "Hunc" etenim das, vitia vero execranda illum plane et aperte monuisse testatur. "Hunc" etenim eius demonem Socrates, ut ait, ille "vir apprime perfectus et Apollinis quoque testimonio sapiens" iudicatus, "mirum" in modum cognoscebat colebatque. Unde ille "eius custos" et "contubernio familiaris cuncta", que "arcenda" erant, diligenter arguebat. At vero Socrates, cum sapiens esset, "non consilio, sed presagio" potius indigere videbatur, quippe multa quondam accidisse legimus de quibus homines, quamvis "sapientes" viros secum haberent, "ad ariolos" tamen "et oracula" hauriende veritatis gratia nonnunquam confugiebant, siquidem hec duo "divinationis" et "sapientie officia" ab invicem distincta ac "seorsum" separata fuisse cernuntur. "Nam, cum duo" "totius" Achivi "exercitus" "summa" "cacumina" "Agamenon" et "Achilles" inter se dissiderent, "vir" quidam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Socratis continentiam ostenderet: que corrumpi tanta ac tam obuia spetiosissimi
hominis uoluntate non posset. Utrum uo hic Iopirus fuerit ille magusquẽ
Aristotheles ex syria athenas usq profectum Socratem pluribus rebus reprehen¬
disse. eiq uiolentam mortem futuram predixisse refert: incertum est. hunc
ergo bonum siue angelum: siue demonem siue deum. sic enim uariet ut tra¬
dit Augustinus a plerisq appellatur socratem cognouisse. plato auctor est. cuius
probis monitis cuncta agenda esse censebat. be hoc socratis demone Apuleius
madaurensis platonicus nobilis in quodam eius libro loquens qui dedeo potius
ꝙͣ de demone ꝑpea ut inquit augustinus inscribitur. ne titulum prelegentes
nouitate rei perterriti anteꝙͣ ad eam disputationem progrederentur: nequađ
illum hominem sanum fuisse sentirent.hunc sibi intota uita uirtutes suscipĩẽ¬

Expanded text:
Socratis continentiam ostenderet, que corrumpi tanta ac tam obvia spetiosissimi Socratis continentiam ostenderet, que corrumpi tanta ac tam obvia spetiosissimi hominis voluntate non posset. Utrum vero hic Zopirus fuerit ille magus, quem Aristoteles "e Siria Athenas" usque "profectum" Socratem pluribus rebus reprehendisse eique "violentam" "mortem futuram predixisse" refert, incertum est. Hunc ergo bonum sive angelum sive demonem sive deum sic enim varie, ut tradit Augustinus, a plerisque appellatur, Socratem cognovisse Plato auctor est; cuius probis monitis cuncta agenda esse censebat. De hoc Socratis demone Apuleius Madaurensis, Platonicus nobilis, in quodam eius libro loquens, qui De deo potius quam De demone propterea, ut inquit Augustinus, inscribitur, ne, "titulum" prelegentes, novitate rei perterriti, antequam ad eam disputationem progrederentur, "nequaquam illum hominem sanum fuisse sentirent", hunc sibi in tota vita virtutes suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
intuitionem ip̃um suapte natura interrogantibus qui aderant discipulis qd
sibi uideretur. libid iosum esse respondit Unde cum ab eis qui ula msocrate
uitia non cognoscerent uehementer i rrideretur crebrisq cachinationibus il¬
lius sententiamꝰ fleccipenderent. Sccrathes dixisse fertus eiuis phisionomi desc iu-¬
dicium uerum fuisse: nam sese in libidines suapte natura proniorem extitisse
dicebat: sed singulari animi modestia eius modi nature uel conditionem uel m¬
clinationem repressisse atq conculcasse ꝗuod & si ita esset. ut a phisionomo
dicebatur: modestia tamen sua usq adeo illos naturales impetus ab initio tẽ¬
perasse ut numq posterius apparerent:. quol plato in symposio eo loco testari
uidetur: ubi Alcybiadem iducit confitentem de se quid a Socrate pati uoluerit
non enim ut illum culparet: sed potius ut incredibilem quamdam & muictam

Expanded text:
intuitionem, ipsum suapte natura, interrogantibus qui aderant discipulis quid intuitionem, ipsum suapte natura, interrogantibus qui aderant discipulis quid sibi videretur, libidinosum esse respondit. Unde cum ab eis "qui illa in Socrate vitia non cognoscerent", vehementer irrideretur, crebrisque cachinationibus illius sententiam floccipenderent, Socrates dixisse fertur eius phisionomi de se iudicium verum fuisse. Nam sese in libidines suapte natura proniorem extitisse dicebat, sed singulari animi modestia eiusmodi nature vel conditionem vel inclinationem repressisse atque conculcasse. Quod etsi ita esset, ut a phisionomo dicebatur, modestia tamen sua usque adeo illos naturales impetus ab initio temperasse, ut nunquam posterius apparerent. Quod Plato in Simposio eo loco testari videtur, ubi Alcibiadem inducit confitentem de se quid a Socrate pati voluerit: non enim ut illum culparet hec scripsisse existimandum est, sed potius ut incredibilem quandam et invictam
Abbreviated transcription (Latin):
inlucem editur traditos tradendosq predicamus & dicimus probum scilicẽt ut
aduirtutes diligendas: improbum uero ut aduitia capescenda hominẽ suum
exhortetur. Sed quoniam Socrates probitate uite & singularitate morum
uir conspicuus fuit non nisi bonum suasorem sentiebat. quamꝗͣ non nulli
ipũm in libidines suapte natura proniorem fusse adolescentie sue feruore memo¬
rie prodiderunt. idq excerto iopiri cuiusdam phisionomi nescio cuius iudicio
prbare & attestare hituntur. hic enim ex habitu corporis & limamentis ons &¬
& uultus se mtrinsecos hominum mores &e ut breuiter dixerm ex forma
cuiusq naturam proculdubio cognoscere ac perspicere profitetatur. cu ero
athenis ꝑ id temporis forte accessisset: atq ad Socratem ceterorũ ommum sapi¬
entissimum modestissimtmq tandem adductus est post multam corporis

Expanded text:
in lucem editur, traditos tradendosque predicamus et dicimus: probum scilicet ut in lucem editur, traditos tradendosque predicamus et dicimus: probum scilicet ut ad virtutes diligendas, improbum vero ut ad vitia capessenda hominem suum exhortetur. Sed quoniam Socrates probitate vite et singularitate morum vir conspicuus fuit, non nisi bonum suasorem sentiebat, quanquam nonnulli ipsum in libidines suapte natura proniorem fuisse adolescentie sue fervore memorie prodiderunt; idque ex certo Zopiri cuiusdam phisionomi nescio cuius iudicio, probare et attestari nituntur. Hic enim ex habitu corporis et liniamentis oris et vultus se intrinsecos hominum mores et, ut breviter dixerim, ex forma cuiusque naturam procul dubio cognoscere ac perspicere profitebatur. Cum ergo Athenas per id temporis forte accessisset atque ad Socratem, ceterorum omnium sapientissimum modestissimumque, tandem adductus esset, post multam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis admoniti tribuebant. Multa profecto ac uaria humane uite in comoda
substinuisset. his igitur moribus & hac integritate uite usus demonem suum sibi
a natiuitate secundum ueram illam platonis sententiam procustode datum recogno¬
uit cuius monitis cuncta quecumq agenda essent agi oportere censeret:qua¬
propter nemo mirari debet. si hic uir optimus ac probatissimus testimonio appol¬
linis ut supra dicebamus sapientissimus omnium iudicatus est. Rursus nullus
admirabitur si uir diuina oraculi sententia. cunctis hominibus in sapientia
prelatus memoratum custodem suum non ignorauerit. exparte namq nõ extoto
uera est illa platonis nostri opinio qua putat singulis a natiuitate hominib
singulos demones datos: nos autem binos angelos. alterum bonum: alter malũ
non modo actorum sed cogitatorum etiam arbitros humano generi ut ꝗsq

Expanded text:
sitatis admoniti, tribuebant, multa profecto ac varia humane vite incomoda sitatis admoniti, tribuebant, multa profecto ac varia humane vite incomoda sustinuisset. His igitur moribus et hac integritate vite usus, demonem suum sibi a nativitate, secundum veram illam Platonis sententiam, pro custode datum recognovit; cuius monitis cuncta, quecunque agenda essent, agi oportere censeret. Quapropter nemo mirari debet si hic vir optimus ac probatissimus testimonio Apollinis, ut supra dicebamus, sapientissimus omnium iudicatus est. Rursus nullus admirabitur si vir, divina oraculi sententia cunctis hominibus in sapientia prelatus, memoratum custodem suum non ignoraverit. Ex parte nanque, non ex toto vera est illa Platonis nostri opinio, qua putat singulis a nativitate hominibus singulos demones datos; nos autem binos angelos, alterum bonum, alterum malum, non modo actorum, sed cogitatorum etiam arbitros humano generi, ut quisque
Abbreviated transcription (Latin):
statu perdius atq pernoꝵ a summolucis ortu ad solem alteram orientem in coni¬
uens immobilis usdem inuestigiis & ore atq cculis eumdem in locum directis
cogitabundus tamq̃ quodam secessu mentis atq animi facto a corpore & quãdo
a meditatione altissimarum rerum se parumper auerterat. cum paruulis arũ¬
dine cruribus supposita requiescendi animi gratia ludebat. inculto pallio philo¬
sophorum more plerumq utebatur. Cicero namq de paupertate quodam loco
loquens: hic inquit socrates conmemoratur. hic diogenes: hic cecilianum illud
sepͥe enim est sub sordido palliolo sapientia: cumq hoc instituto uite degeret in¬
terdum tamen tempori & ciuium moribus congruens uenustiori habitu ami-¬
ciebatur: tanta preterea paupertate & rerum mopia opprimebatur. ut nisi
discipulorum ope adutus fuisset qui non ex conuentione sed sponte sua neces¬

Expanded text:
statu perdius atque pernox, a summo lucis ortu ad solem alterum orientem inconnistatu perdius atque pernox, a summo lucis ortu ad solem alterum orientem inconnivens, immobilis, iisdem in vestigiis, et ore atque oculis eundem in locum directis cogitabundus, tanquam quodam secessu mentis atque animi facto a corpore"; et quando a meditatione altissimarum rerum se parumper averterat, "cum parvulis", "arundine cruribus" supposita, requiescendi animi gratia ludebat. Inculto pallio philosophorum more plerunque utebatur. Cicero nanque de paupertate quodam loco loquens: "Hic", inquit, "Socrates comemoratur, hic Diogenes, hic Cecilianum illud: Sepe enim est sub sordido palliolo sapientia". "Cumque hoc instituto vite degeret, interdum tamen tempori" et civium moribus congruens, "venustiori habitu amiciebatur"; tanta preterea paupertate et rerum inopia opprimebatur, ut nisi discipulorum ope adiutus fuisset, qui non ex conventione, sed sponte sua, neces
Abbreviated transcription (Latin):
thippe altera eius uxor eodem semper se uidisse exeuntem domo & reuerentem
predicabat. Unde nemo mirari debet qui eamdem perpetuo eius mentem fus¬
se considerauerint. & qua eius uultus fingebatur: nec uõ ea frons erat: que.M
erasi illius diuitis quem semel ait mõmti uita risisse luculius. sed tranquilla
& serena: uire autem erat idem uultus cum mentis a qua is fingebatur nulla
fieret mutatio. cura illi fuit corporee exercitationis proinde interdum eiqas
uesperam contentius ambulabat: ut illic obsonaret ambulando famem ac ꝑ hoc
melius cenaret: quandoq etiam saltabat: quod id exercitii genus plurimũ ad tuẽ¬
dam bonam ualitudinem conducere existimabat. hoc ĩpum ueteribus romanis¬
diem fiemus immobilisq stabat. Ut his uerbis in libro noctium athicarum quẽ¬
admodum supradiximus testatur Agellius. Stare solitus Socrates dicitur: pertinaci

Expanded text:
tippe, altera eius uxor, "eodem semper se vidisse" ipsum "exeuntem" "domo et revertentem" tippe, altera eius uxor, "eodem semper se vidisse" ipsum "exeuntem" "domo et revertentem" predicabat. Unde nemo mirari debet, qui eandem perpetuo eius mentem fuisse consideraverit, a qua eius vultus fingebatur. Nec vero ea frons erat, "que M. Crassi illius divitis quem ' Semel ' ait ' in omni vita risisse' Lucilius", sed tranquilla et serena. Iure autem erat idem vultus, cum mentis, a qua is fingebatur, nulla fieret mutatio. "Cura illi" "fuit corporee exercitationis". Proinde interdum "usque ad vesperam contentius" ambulabat, ut illinc obsonaret "ambulando famem" ac per hoc "melius cenaret". Quandoque "etiam saltabat"; quod id exercitii genus "plurimum ad tuendam bonam valitudinem conducere" existimabat. Hoc ipsum veteribus Romadiem firmus immobilisque stabat, ut his verbis in libro Noctium Atticarum, quemadmodum supradiximus, testatur A. Gellius: "Stare solitus Socrates dicitur pertinaci
Abbreviated transcription (Latin):
famem potionis sitim esse aiebat. plerosq etiam homines uiuere utiessent se uõ
esse ut uiueret dicttitare solebat. Illosq diȩs maxime propinquios uideri qui paius
minimisq egerent. nec uerbis solum tenuem uictum laudabat ut epicurus faciebat.
Sed id ipsum re uera ut ait Cicero exequebatur. Ad hec omnia uirtutum suarum
exempla singularis quadam & musitata mitissimi hominis mansuetudo accede¬
bat. cuius rei euidens & apertum testimonium ullud afferri potest. quod cum aduer¬
sus eius seruum uerberonem uel ancillam ut non nulli putauerunt: ipũmenim uniꝰ
ancille misterio contemptum fuisse apud idoneos auctores scriptum legimus non in¬
merito irasceretur. te inquit cederem nisi iratus essem. ab hac ergo integra & ad¬
mirabili mentis sue dispositione: ile idem semper uultus procedebat: cum quo xan¬

Expanded text:
"famem, potionis sitim" esse aiebat; plerosque etiam homines "vivere ut" essent, "se" vero "famem, potionis sitim" esse aiebat; plerosque etiam homines "vivere ut" essent, "se" vero "esse ut viveret" dictitare solebat; illosque "diis" maxime propinquos videri, "qui" parvis "minimisque" egerent. Nec verbis solum tenuem victum laudabat, ut Epicurus faciebat, sed id ipsum re vera, ut ait Cicero, exequebatur. Ad hec omnia virtutum suarum exempla singularis quedam et inusitata mitissimi hominis mansuetudo accedebat. Cuius rei evidens et apertum testimonium illud afferri potest quod, cum adversus eius servum verberonem vel ancillam, ut nonnulli putaverunt ipsum enim unius ancille ministerio contentum fuisse apud idoneos auctores scriptum legimus, non immerito irasceretur: "Te", inquit, "cederem, nisi iratus essem!". Ab hac ergo integra et admirabili mentis sue dispositione "ille" "idem" "semper" "vultus" procedebat, cum quo Xan
Abbreviated transcription (Latin):
athenas ciuitas crebris ut sit pestibus uastaretur ip̃e numquam egrotauerit. agellius
namq in memorato noctium acthicarum libro de Socrate loquens uerba hec ponit
Temperantia enim fusse tanta traditum est. ut omnia fere uite sue tempore uali¬
litudine moffensa uixerit in illius etiam pestilentie uastitate que in bello pelopone¬
siaco athemensium ciuitatem internecino genere morbi depopulata est. his parcendi
methorandiq rationibus dicitur & a uoluptatum labe cauisse & a salubritates cor¬
poris retinuisse: ut nequaq fuerit com̃ũni omnium clade obnoxius: facilibus et
com̃unibus cibariis uescebatur: atq in eo maxime gloriabatur ac illos qui suauis-¬
sime conmederent: minime obsoniis & splendidis epulis indigere dicebat. & eos
qui cum uoluptate biberent preciosa pocula non curare. cibiquoq condimentũ

Expanded text:
Athenarum civitas crebris, ut fit, pestibus vastaretur, "ipse nunquam egrotaverit". A. Gellius Athenarum civitas crebris, ut fit, pestibus vastaretur, "ipse nunquam egrotaverit". A. Gellius nanque, in memorato Noctium Atticarum libro, de Socrate loquens, verba hec ponit: "Temperantia eum fuisse tanta traditum est, ut omnia fere vite sue tempora valitudine inoffensa vixerit. In illius etiam pestilentie vastitate, que in bello Peloponnesiaco Atheniensium civitatem internecino genere morbi depopulata est, his parcendi moderandique rationibus dicitur et a voluptatum labe cavisse et salubritates corporis retinuisse, ut nequaquam fuerit comuni omnium cladi obnoxius". Facilibus et comunibus cibariis vescebatur atque in eo "maxime gloriabatur"; ac illos "qui suavissime comederent minime obsoniis" et splendidis epulis indigere dicebat et eos "qui cum voluptate biberent", pretiosa pocula non curare; "cibi" quoque "condimentum"
Abbreviated transcription (Latin):
mirandum esset. si cunctas pecunios floccipendens diues euasisset: idq totum quanti
diuitias & honores fecerit. unico eius responso declarauit. Nam cum interogaretur
memoratum Archelaum perdice filium: qui tum fortissimus habebatur: non ne
beatum dicere haudscio inquit: numqͣ enim cum eo collocutus sum: & cũ iterũ
exeo quereretur an aliter sciri non posset, nullo modo respondere non dubitauit.¬
& cum tertio regaretur: an de persarum rege beatus ne esset. an ego possum inquit
cum ignorem ꝙ sit doctus ꝙͣ uir bonus. Quid plura beitam uitam una uirtute con¬
tineri prorsus existimabat. quo circa bonos beatos improbos misoros esse putabat: & ad
extremum si miustus foret. miserum archelaum tam magnum ac tam prepotentẽ
regem palam & aperte predicabat. Adeo etiã parce ac temperate uixit: ut cum

Expanded text:
mirandum esset si, cunctas pecunias floccipendens, dives evasisset. Idque totum, quanti mirandum esset si, cunctas pecunias floccipendens, dives evasisset. Idque totum, quanti divitias et honores fecerit, unico eius responso declaravit. Nam "cum" interrogaretur memoratum "Archelaum, Perdic<c>e filium, qui tum fortunatissimus" habebatur, "nonne beatum" diceret: "'Haud scio' inquit; 'nunquam enim cum eo collocutus sum'". Et cum iterum ex eo quereretur "an aliter" "scire" non posset: "'Nullo modo'" respondere non dubitavit. Et cum tertio rogaretur de Persarum rege "beatusne" esset: "'An ego possum'", inquit, "'cum ignorem quam sit doctus, quam vir bonus?'". Quid plura? "Beatam" "vitam" una virtute contineri prorsus existimabat. Quocirca "bonos beatos, improbos miseros" esse putabat et ad extremum, "si iniustus" foret, miserum Archelaum, tam magnum ac tam prepotentem regem, palam et aperte predicabat. "Adeo etiam parce ac temperate vixit, ut, cum"
Abbreviated transcription (Latin):
Unde peius esse miuriam facere ꝙͣ pati uulgo socraticum decretum appellabat᷑.
frugi erat & continens: sepe enim dum uariam uenalium rerũ multitudiem
intueretur secum hnlaris dicere solebat: ꝗͣ multis ipse non egeo ac semꝑ habebat.
in ore iambos illos: quibus argentum & purpura ceteraq id genus tragepdis po¬
tius usui uite necessaria ostendebatur. Cicero enim nisi cupiditatibus inquit
pecunie adhibeatur continuo ratio quasi quedam socratica medicina que omtimo
sanaret permanere inuenas & inusceribus inherere testatur. Archelai insuꝑ
& scope euriloquq pecunias: ut supradiximus mirum inmodum spreuit atq
contempsit. & cum in pompa magna uis auri argentiq ferretur. q̃ multa non desi¬
dero inquit. Unde si aurum aet argentum & pecuniam omnem quemadmodum di-¬
ximus aspernabatur de extrema eius paupertate minime mirari dolemus. sed potius

Expanded text:
Unde peius esse iniuriam facere quam pati vulgo Socraticum decretum appellabatur. Unde peius esse iniuriam facere quam pati vulgo Socraticum decretum appellabatur. "Frugi erat et continens". "Sepe" enim, dum variam venalium rerum "multitudinem intueretur, secum" hilaris dicere solebat: "'Quam multis ipse non egeo!' Ac semper habebat in ore iambos illos, quibus argentum et purpura ceteraque id genus tragedis potius quam usui vite necessaria" ostendebantur. Cicero enim, nisi cupiditatibus, inquit, pecunie adhibeatur "continuo ratio quasi quedam Socratica medicina, que" omnino "sanaret" permanare "in venas" et "in visceribus" inherere testatur. Archelai insuper et Scope Eurilochique pecunias, ut supra diximus, mirum in modum sprevit atque contempsit. Et "cum in pompa magna vis auri argentique ferretur: 'Quam multa non desidero!' inquit". Unde si aurum et argentum et pecuniam omnem, quemadmodum diximus, aspernabatur, de extrema eius paupertate minime mirari debemus. Sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
ducta de capite decempretorum qui apud argmulas lacedemonicam classem de¬
leuerant tristem sententiam tulisset: forte tunc tante auctoritatis socrates
erat ut eius arbitrio plebiscita ordinarentur indignum simul & miquum
fore ratus ut tot ciues & depatria benemeriti ex miusta causa impetu in¬
uidie arriperentur. Unde temeritati multitudinis constantiam suam obiecit
maximoq contionis fragore ac ferocibus minis numꝗͣ compelli potuit: ut se
publice dementie auctorem adscriberet. Ex hac Socratis repugnantia plebs le¬
xiptima crassari uia prombita miusto & innocentium pretorum cruore manu
suas contaminare perseuerauit, in quo minime uir magnanimus timuisse ui¬
detar. ne mons eius consternate patrie undecimus furor existeret. Quid plura
de eximia eius iustitia loquar. cum miuriam pati ꝙͣ inferre satius esse putar.

Expanded text:
ducta, de capite decem pretorum, qui apud Arginusas Lacedemonicam classem deducta, de capite decem pretorum, qui apud Arginusas Lacedemonicam classem deleverant, tristem sententiam tulisset forte tunc tante auctoritatis Socrates erat, ut eius arbitrio plebiscita ordinarentur, indignum simul et iniquum fore ratus <est> ut tot cives et de patria bene meriti ex iniusta causa impetu invidie abriperentur. Unde temeritati multitudinis constantiam suam obiecit; maximoque contionis fragore ac ferocibus minis nunquam compelli potuit, ut se publice dementie auctorem ascriberet. Ex hac Socratis repugnantia, plebs, legittima crassari via prohibita, iniusto et innocentium pretorum cruore manus suas contaminare perseveravit. In quo minime vir magnanimus timuisse videtur, ne mors eius consternate patrie undecimus furor existeret. Quid plura de eximia eius iustitia loquar, cum iniuria pati quam inferre satius esse putaret?
Abbreviated transcription (Latin):
undiq tuber fieret. uerum ubi socrates illius iram diutius satiatam tandem
effrebiusse cognouit: nihil aliud egit nisi quod fronti sue percussoris nomen
inscripsit: Quemad modum Statius fieri consueuit. Ille inquit hoc opus offecit
nec ulterius ulcisci perrexit proiustitia in suꝑ seruanda miuriaq propulsãda
quandocumq contingeret graues & capitales inimicitias subire ac suscipere
non formidabat. quod cum uel exeo maxime declarauit: cum solus aduersus
triginta potentissimos uiros occupata iam ciuitatis libertate pro leonthe sa¬
lamino homine illustri & opulento sententiam ferre ausus est: quem illi miu¬
ste ac certatim perimere contendebant: nec minus exhoc altero preclarissimo
ac iustissimo eius facinore magnitudinem animi sui demonstrauit. Cum
uniuersa enim atheniensium ciuitas iniquissimo ac truculentissimo ercore

Expanded text:
undique tuber fieret. Verum ubi Socrates illius iram diutius satiatam tandem undique tuber fieret. Verum ubi Socrates illius iram diutius satiatam tandem efferbuisse cognovit, nihil aliud egit nisi quod fronti sue percussoris nomen inscripsit, quemadmodum statuis fieri consuevit. "Ille", inquit, "hoc opus effecit". Nec ulterius ulcisci perrexit. Pro iustitia insuper servanda iniuriaque propulsanda, quandocunque contingeret, graves et capitales inimicitias subire ac suscipere non formidabat. Quod tum vel ex eo maxime declaravit, cum solus adversus triginta potentissimos viros, occupata iam civitatis libertate, pro Leonte Salaminio, homine illustri et opulento, "sententiam ferre ausus est", quem illi iniuste ac certatim perimere contendebant. Nec minus ex hoc altero preclarissimo ac iustissimo eius facinore magnitudinem animi sui demonstravit. Cum universa enim Atheniensium civitas, iniquissimo ac truculentissimo errore
Abbreviated transcription (Latin):
ob uehementiam orationis sepe nuo iactare digitos & crines uellere solebat. ud
greci chi ronomiam ab heroicis usq temponbus ortam quasi legem gestus ap¬
pellant. Quadere cum a plerisq rideretur: equanimiter ferebat: neq solum
uirgiosa uerha. sed illatas etiam iiurias patienter tollerabat. Undecum
fuisset a quodam cales percussus cunctis eius tollerantiam repugnantib admi-¬
rantibus: Quid enim inquit si me asinus calcibus impetisset: num illi diem
dixissem: colapho etiam semel uerberatus. nihil aliud dixisse fertur: nisi ob
id molestum esse quod nescirent homines quando cumgalea uel sine galea pro¬
dirent. ab homine quoq petulante manibus ita uehementer pulsatus est: ut
infaciem eius petulantissime cederetur. Socrates uõ non modo non repugna¬
uit sed illius ire ac petulantie se tractandum eo iusq permisit: quo ad ei uultꝰ

Expanded text:
ob vehementiam orationis sepenumero "iactare digitos et crines vellere solebat". Id ob vehementiam orationis sepenumero "iactare digitos et crines vellere solebat". Id Greci "chironomiam", ab "heroicis" usque "temporibus" ortam, quasi legem "gestus" appellant. Qua de re, cum "a plerisque rideretur", equanimiter "ferebat" neque solum iurgiosa verba, sed illatas etiam iniurias patienter tolerabat. "Unde fuisset a quodam calce percussus", cunctis eius "tolerantiam" "admirantibus": "Quid enim", inquit, "si me asinus calcibus impetisset, num illi diem dixissem?". "Colapho" etiam semel verberatus, "nihil aliud dixisse fertur, nisi" ob id "molestum esse", "quod nescirent homines quando cum galea" vel sine galea prodirent. Ab homine quoque petulante manibus ita vehementer pulsatus est, ut in faciem eius petulantissime cederetur. Socrates vero non modo non repugnavit, sed illius ire ac petulantie se tractandum eo usque permisit, quoad ei vultus
Abbreviated transcription (Latin):
& molestiarum muliebrium per diem ꝑq noctem scatebat. has eius intem¬
peries in maritum ac alcybiades iratus interogauit socratem: que nã ratio
esset. cur mulierem tam acerbam domo non exigeret: Quoniam inquit socra¬
tes cum illam domi talem perpetior: insuesco & exercere ut ceterarũ qq
foris petulantiam & miuriam facilius feram: idq dictum urbanitate quadã
prosequebatur. An uo tu inquit non tolieras clamore perstrepentes anseres.
Illo dicente at mihi oua pullosq pariunt & mihi aiebat Xanthippe filios ge¬
nerat. Lamproclem preterea eius natum in matrem nimis ferun & inmitem
persuasionibus suis ita molliebat: uttiq cohercebat. ut ad maternam tamdẽ
reuerentiam reduceretur. que madmodum uel maxi me decere uidebatur.
Atq hec domescica. forensia uõ pħia huiusmodi sunt dum enim loqueretur

Expanded text:
et molestiarum muliebrium per diem perque noctem scatebat. Ob has eius intemet molestiarum muliebrium per diem perque noctem scatebat. Ob has eius intemperies in maritum, Alcibiades iratus interrogavit Socratem quenam ratio esset, cur mulierem tam acerbam domo non exigeret. "Quoniam", inquit Socrates, "cum illam domi talem perpetior, insuesco et exerceor ut ceterarum quoque foris petulantiam et iniuriam facilius feram"". Idque dictum urbanitate quadam prosequebatur: ""An vero tu", inquit, "non toleras clamore perstrepentes anseres?" Illo dicente: "At mihi ova pullosque parient", "Et mihi", aiebat, "Xantippe filios generat"". "Lamproclem" preterea eius natum, "in matrem" nimis "ferum" et "immitem", persuasionibus suis ita molliebat itaque cohercebat, ut ad "maternam" tandem reverentiam reduceretur, quemadmodum vel maxime decere videbatur. Atque hec domestica. Forensia vero plura huiusmodi sunt. Dum enim loqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
mirari respondebat. quoniam post tonitrua pluere consuesse sciebat: uel sic po¬
tius: non ne dicebam xanthppem tonantem quandeq pluituram: cum palliũ
demnde sum illa sibi semel in plathea substulisset monereturq a familiaribus
ut ecm miuriam publice illatam palam ulcisceretur: preclara inquit res ess&
si nobis corrissantibus atq muicem contendentibus hinc inde acclamaretur:
eya Socrates eya Xanthipre. obhec igitur pluraq alia miuriarum genera di-¬
centi alcibiadi non esse tollerandam xanthippem adeo moresam ad eoq per¬
uersam se iam pridem hisce domesticis contumeliis atq uxoriis petulantis as¬
suesse acꝑ hoc que madmodum foris agendum esset domi didicisse respondebat.
agellius enim in libro noctium atthicarum uerba hec ponit. X anthippes socra¬
tis philosophi uxor morosa ad modum a fuisse dicitur & uirgiosa: inarumq

Expanded text:
mirari respondebat, quoniam post tonitrua pluere consuesse sciebat, vel sic pomirari respondebat, quoniam post tonitrua pluere consuesse sciebat, vel sic potius: "Nonne dicebam Xantippem tonantem quandoque pluituram?". "Cum pallium" deinde suum "illa sibi" semel "in platea sustulisset" monereturque a familiaribus ut eam "iniuriam" publice illatam palam "ulcisceretur": "Preclara", inquit, "res esset, si nobis corrixantibus atque invicem contendentibus, hinc inde acclamaretur: 'Eia, Socrates! Eia, Xantippe!'". Ob hec igitur pluraque alia iniuriarum genera, dicenti Alcibiadi non esse tolerandam Xantippem, adeo morosam adeoque perversam, se iam pridem hisce domesticis contumeliis atque uxoriis petulantiis assuesse, ac per hoc quemadmodum foris agendum esset, domi didicisse respondebat. A. Gellius enim in libro Noctium Atticarum verba hec ponit: "Xantippe, Socratis philosophi uxor, morosa admodum fuisse dicitur, et iurgiosa irarumque
Abbreviated transcription (Latin):
obuirum suum quamꝙ̃ deformis e̾et ut diximus quasi diuidi posset mira int᷑
se contentione certabant. Unde cum quadam die admuicem curgarent᷑ atqia
cireo a Socrate irriderentur iurgationibus suis obmissis ita furiosum m eum
impetum conuerterunt ut fuga saluti sue consulere cogeretur: x anthippe qõ
ip̃um aspere nimis redarguere non desistebat: promde quadam die factum est
ut incredibili iracundie rapie concitata & efferata post multas contumelias
sibi illatas a qua tandem in munda e fenestra quadam demdustria super ip̃m
prouciens totum hominem aspergeret. Atq hec & his similia siue conuitia et
maledicta siue miurias & improbe facta ita equo animo tollenabat. Vt iocis
& facetiis patientiam suam conditam non sine singulari omnium admini¬
tione prese ferret. Ad aque enim in munde uel turpem aspersionem se minie

Expanded text:
ob virum suum, quanquam deformis esset, ut diximus, quasi dividi posset, mira inter ob virum suum, quanquam deformis esset, ut diximus, quasi dividi posset, mira inter se contentione certabant. Unde cum quadam die ad invicem iurgarentur atque idcirco a Socrate irriderentur, iurgationibus suis omissis, ita furiosum in eum impetum converterunt, ut fuga saluti sue consulere cogeretur. Xantippe quoque ipsum aspere nimis redarguere non desistebat. Proinde quadam die factum est ut incredibili iracundie rabie concitata et efferata, post multas contumelias sibi illatas, aqua tandem immunda, e fenestra quadam de industria super ipsum proiciens, totum hominem aspergeret. Atque hec et his similia sive convitia et maledicta sive iniurias et improbe facta, ita equo animo tolerabat, ut iocis et facetiis patientiam suam conditam non sine singulari omnium admiratione pre se ferret. Ad aque enim immunde vel turpem aspersionem se minime
Abbreviated transcription (Latin):
ratasq ixores habuisse referunt.Sed siue diuersis ut aiunt temporibus siue si¬
mul habuerit: ex utrisq tamen liberos consensu omnium suscepisse constat. si¬
quidem ex santhippe masculum filium genuit nomine lamprodem. Mirthonem
uõ quam sine dote acceperat simphroniscum & uenexẽum duos sibi natos pepeit.
pluribus deinde in rep magistratibus functus est. Singulari insuper & egregia do¬
mi ac foris patientia utebatur. Namerga uxores maxime uo erga xanthippẽ
morosam illam & uirgiosam ac domesticis contentionibus die noctuq scatentem
atq propterea uniuersam domum peruertentem & erga liberos etiam uxoris
potius ꝙ sui similes sibi precipua uti tollerantia. opus erat huius singularis pa¬
tientie sue: plura cum domestica tum forensia extant exempla: sed pauca e
multis breuitatis causa retulisse sat erit hȩ enim due contentiose mulieres

Expanded text:
ratasque uxores habuisse referunt. Sed sive diversis, ut aiunt, temporibus sive siratasque uxores habuisse referunt. Sed sive diversis, ut aiunt, temporibus sive simul habuerit, ex utrisque tamen liberos consensu omnium suscepisse constat; siquidem ex Xantippe masculum filium genuit, nomine Lamproclem; Mirthonem vero, quam sine dote acceperat, Sophroniscum et Menexenum, duos sibi natos, peperit. Pluribus deinde in re publica magistratibus functus est. Singulari insuper et egregia domi ac foris patientia utebatur. Nam erga uxores, maxime vero erga Xantippem, morosam illam et iurgiosam ac domesticis contentionibus die noctuque scatentem, atque propterea universam domum pervertentem, et erga liberos, etiam uxoris potius quam sui similes, sibi precipua uti tolerantia opus erat. Huius singularis patientie sue plura cum domestica tum forensia extant exempla. Sed pauca e multis brevitatis causa retulisse sat erit. Hec enim due contentiose mulieres