comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
au̾lus Si plures sint qui eams
acc̃onem hñt unius loco hñtur
ut puta plures sunt rei scipulã¬
diux plures argentari quorũ
nomina simul factã sunt. unsͦ
loco mnim̾abuntur quia uimͣ
debitumẽ ⁊̃ cumtutores pupil¬
li creditoris plures cõuenissent.
unius lcco num̾antur quian¬
mus pupiu nomine couen̾ant.
nec ñ auinus cutor plurium ͤ¬
pupillorum nomine unum
debitum p̾tendẽtium si cõuene¬
rit placuit unius loco cẽ nañ
difficile est ut iius homo duo¬
crum uicem substineat nam nec
is qͣmi pͣlures accõnes ht adu̾sũ
cum qui unam accõnem hab
plurium ꝑsonarum loco accip¬
itui¶ cuiulum debitii ad pl¬
iues summas refẽmus. si cui
forte inimte sũme centũ au¬
demnua  rebriim debeantur aliiu̾o una
¶esũma alireorum quinquagin¬
⁊ cõ s etanam ĩ hanc cãm spectabimꝰ
summas plures quia ille congee¬
tlunt ĩ unam sm̃am co aduna¬
etesũme autem applicare debem
ci sic loquitur quasi om̃s c̾litor¬

Expanded text:
um Si plures sint qui eandem actionem habent, unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi vel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus eum, qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabimus summas plures, quia illae excedunt in unam summam coadunatae. Summae autem applicare debemuci sic loquitur, quasi omnes creditor
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit pene stipulatio queritur
utrum pacti exceptõ icrum ⁊¬
habeat anͦstĩpulatu aciõ sabi¬
nus putat quod u̾ius utraq
nia uti posse prout gͣgĩt qͣm sti¬
pulatus ẽ sitamen ex cã pacti
exceptõne utatiur: equum erits
accepto eum stipulatõem ferre¬
¶ plerum̃q solemus dicere doli
exceptõnem subsidium eẽ pac¬
ti exceptõis q̃uosdam deniq.
qui exceptõne pactiuti poisũt
dou exceptõne usuros uilianu̾.¬
scribit. ⁊ aui pleriq consẽtiũt.
ũt puta si precurator meus pa¬
clscetur. ex ceptõ doli michi pro¬
eterit ut trebatõ uidetur ꝙ prtc¬
tat sicuti pactum ꝓcuratoris sri¬
mͣchi necet. ita ⁊ prodest. tt¬

Expanded text:
quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio. Sabinus putat, quod est verius, utraque via uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre. Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et Iut alii plerique consentiunt. ut puta si procurator meus paciscatur, exceptio doli mihi proderit, ut Trebatio videtur, qui putat, sicuti pactum procuratoris mihi nocet, ita et prodesse, P
Abbreviated transcription (Latin):
coris ꝑtinentib que ñ ad pub¬
licam lesionem s ad remfani¬
liarem respitiut pacisci licet¬
namãde furto paciscilex pmit᷑¬
tit s qͣ nͣqͣuis pasciscatur ne de¬
positi agat secund̃ pomponiuz
ualet pactum item᷑ si quis pac¬
tus sit ut ex causa depoĩti om̃e
ꝑiculumͣ p̃stet pomponius ait¬
pactõem uas̾e̾ / nec quat contra ie¬
iuris formam factam ñ eẽ serꝰ.¬
uandam a gn̾ałr quociens pac¬
tum a unre cõi iemõtumẽ ser.¬
uari ħ ñ oportet nec legat ͥ
nec uisiurandum deͣ ħ e accũ
ne quis agat. seruandum mat¬

Expanded text:
oris pertinentibus, quae non ad publicam laesionem, sed ad remliarem respiciunt, pacisci licetde furto pacisci lex permitet si quis paciscatur, ne depositi agat, secundum Pomponium ualet pactum. item si quis pacus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius apactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam. Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne quis agat seruandum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
neq ad u̾sus ĩeges ꝑleb̾iscita sen¬
atils consuita. tecreta. edicta prin̾¬
cipũmineq qͣuo fraus cuieorum
fiat facta erunt seruabo. ¶ actoꝵ
q̃dam ĩ rem sunt q̃danĩ ꝑsonã.
ĩ remsunt quociens gn̾ałr pasci¬
cor ne petam ĩpsonam quociẽs
ne aꝑsona petam id ẽ ne alutio
titio petamũtrum autem in iẽ
anĩ ꝑsonam pactum factum ẽ
nõm̃mniꝰ ex u̾bis qm ex mente
conueniẽtium ex istimand̃ est
plerumq enim ut ⁊ipedius ait.
ꝑsona pãcto inseritur ñ ut ꝑsona¬
cum quo pactum factum ẽ. ¶ colo
mͣalo p̾tor ait pactum se non ser¬
uaturum dolus malus fit ex cal
dolo malopactum sit quociens
circuiscribuli altĩus causa aliud
agitur a aliud agi simulatiuss
si fraudandi causa pactum fac¬
cum dicatur nicħ p̾tor edicͣit s
si ꝙ semel remisit creditor cͥebi¬
cori suo bona fide rrum cõnet᷑
destruci suꝑuacuum si tecept᷑
ħ fecd̾t ĩ est em dolꝯ ⁊ fraus suie.
autem abinitio dolo malo pac¬

Expanded text:
neque aduersus leges plebis scita senatus consulta ‹decreta› edicta principum, neque quo fraus cui eorum fiat facta erunt, seruabo.' Pactorum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum autem in rem an in personam pactum factum est, non minus ex uerbis quam ex mente conuenientium aestimandum est: plerumque enim, ut Pedius ait, persona pacto inseritur, non ut personacum quo pactum factum est. Dolo malo ait praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit caldolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed bitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: supervacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Sive autem ab initio dolo malo pac
Abbreviated transcription (Latin):
cariis scciis cum debitore pactus
sit anã alti noceai excepto u̾atius¬
¶ Datillicinus prccuͣlus necͣ si ĩ rem
pactus sit alti̾ necere tm̃ enim
cõstitutũ ẽ ut sonidum alt̾ petẽ.

Expanded text:
tariis sociis cum debitore pactus sit, an etiam alteri noceat exceptio? Neratius Atilicinus Proculus, nec si in rem pactus sit, alteri nocere: tantum enim constitutum, ut solidum alter petere
Abbreviated transcription (Latin):
at airo non petatur a fideuissoreͤ
petaturͥ tinc enim fideuissoret̾¬
ceptõne non utetur.
uentio nicħ prod̾it reo quia uil
euis int̾est a debitore pecuma
non petilimio nec cum fid̾e̾us¬
sorib prod̾it neq enim quoquo
modo ciuuisq inte̾st cum alio
conuentõ facta proͣte s tunc de¬
mum cumꝑeum cii exceptio
datum principałr ei qui pactuge
ẽ proͣficiat sicut inieo ꝓmittẽliꝰ ͣ¬
aͣbis qui pro eo obligati sunt

Expanded text:
at a reo non petatur, a fideiussore petatur: tunc enim fideiussor exceptione non utetur. it reo, quia nihil eius interest a debitore pecuniam non peti. immo nec confideiussoribus proderit. neque enim quoquo modo cuiusque interest, cum alio conventio facta prodest, sed tunc demum, cum per eum, cui exceptio datur, principaliter ei qui pactus est proficiat: sicut in reo promittendi et his qui pro reo obligati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶adeo aut rone fidei udiciis pac¬
tiones postea que fte ex cod sunt
contractu ĩ siit ut constet ĩ emp¬
rõne cenͣs ꝙ bone ficei uuidiciis re
nondum secuta posse abiri au

Expanded text:
Adeo autem bonae fidei iudiciis exceptiones postea factae, quae ex eodem sunt contractu, insunt, ut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sensu conuenire ĩ telliguntui ito
q si debitorimeo redlidim caũ¬
tionͣem utetur int̾ues ꝙueĩ ses̃
ne pete pro futuramq ei ccuen¬
tͣiomo ex ceptõnem placuit
odess Post qͣmuopignus debito¬
rirectiãtur si pecuma soluta nõ
fu̾iti debitum peti posse dubium
etiam tacite ualent. plagt ĩ urba¬
nis hĩtatõ iblocatis inũecta ulla¬
ta pigno ri esselccatori etiam¬
sinicb̾ nominatim cõuen̾it se¬
stipulato dotis causa fcã est nam
t̃ aũt nuptias male pẽtitur quasi
consultꝰ tũ prius conuenisset
ut donec usure solu̾entur sors ñ
pet̾etur aͥ stipulatõpure concepta
siuss ⁊ conditõnẽ messe stipula¬
ti oͣm atͣq sił exp̾ssum fuiss.¬
sunt speties aut enim cx publica
cã. ar exleena fiunt aut ex prĩua¬
ta priuata aut ex legitima aut
uiris gẽtuii publica cõuentioẽ
que fit ꝑ pacem quotiens ĩterse¬
int̾dum ex pacto acc̃o nascitur
uł tollitur quotiẽs lege uel sena¬
tus consuito. adiuiat᷑¬

Expanded text:
sensu conuenire intellegitur: et ideo si debitori meo reddiderim cautionem, uidetur inter nos conuenisse ne peterem, profuturamque ei conuentionis exceptionem plam. Postquam pignus uero debitori reddatur, si pecunia soluta non fuerit, debitum peti posse dubium ‹et›iam ‹t›acite ualent, placet in urbanis habitationibus locandis inuecta illata pignori esse locatori, etiamsi nihil nominatim conuenerit. Sestipula ante nuptias male petitur, quasi consultus, cum convenisset, ut donec usurae solverentur sors non peteretur, et stipulatio pure concepta fuisset, condicionem inesse stipulationi, atque si hoc expressum fuisssunt species. aut enim ex publica causa fiunt aut ex priuata: priuata aut legitima aut iuris gentium. publica conuentio est, quae fit per pacem, quotiens iinterdum ex pacto actio nascitur vel tollitur, quotiens lege vel senatus consulto adiuvat
Abbreviated transcription (Latin):
onis uͥbimi gn̾ale ẽ ad omnia. gͣs¬
uenire dicũtur qͥ ex diũsis iccis:
ĩunum iocum colliguntur et
uen̾iunt ita qui ex du̾sis ãnnui
motibrĩunum cõsentiunt ĩdẽ
ĩ uiam sũiam decurrunt a dco¬
num plereq ĩ aliud nomen trãt¬

Expanded text:
onis verbum generale est ad omnia pervenire dicuntur, qui ex diversis locis in unum locum colliguntur et veniunt, ita qui ex diversis animi motibus in unum consentiunt, in unam sententiam decurrunt. Conum plereque in aliud nomen trans
Abbreviated transcription (Latin):
p̾actio hiiusmõi creditorib̃
ob ẽ. si conuen̾int ĩunum ⁊ cõ¬
muni consensu de clarau̾int
quoͣta ꝑte debiti coñtẽti sũt
siu̾o dissentiant tunt p̾toris
ꝑtes necessarie sunt qui dec̾to

Expanded text:
pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto
Abbreviated transcription (Latin):
misceant ꝑutas recte pacisci ꝙͣ
uerumẽ i demã inextraneo he¬
rede qui si mandato creditoꝵ
adierit q̃ mãdati ꝓutat cum
hr̃e acconeͣm s n quis ut supͣ
retulimus ĩ scruitute ꝑactus
ẽ negat inarcellus qͣm ñ solet
ei proficẽ si quid ĩ seruitute egit
rcellus ĩsimilib specieb licet añ
dubitauit tam amiit ut pu¬
ta filius familias hr̃es ĩstͣitutꝰ
pactus ẽ cum aeditorib rem
ancipatus adiit hreditãtem:
dicit cͣoli eum posse uti excep¬
none idem ꝓbat ⁊ si filius ui¬
uoͣ pre cum creditoribe pr̃nis:¬

Expanded text:
misceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit,rcellus in similibus speciebus licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis
Abbreviated transcription (Latin):
contractus facta sunt. ¶ id resps̃¬
sum scio a papiniano ⁊ si post ep̃¬
tõnem ex int̾ uallo aliquid ex̃tͣ:
cto acc̃o nascatur quod ĩ om̃ib
bone fidei udicus erit dicẽdumꝰ ͤ¬
s ex ꝑte reilccum babebit pactũ
quia solent ⁊ ea pacta que postea.
int̾ponuntur parere exͣcẽptõnes

Expanded text:
contractus facta sunt. idem responsum scio a Papiniano, et si post emptionem ex intervallo aliquid extra ncto actio nascatur. quod et in omnibus bonae fidei iudiciis erit dicendum. sed ex parte rei locum habebit pactum, quia solent et ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones
Abbreviated transcription (Latin):
sit. staria eo ꝑacto oporteqͥ s si cui¬
pa maritimmoris uenierit id ip̃m
mulierem consequir¬
auius Dedie recddende dotis
ħũius ẽ ut liceat pacisci qua die
recdlatiuz dum ne mulieris deter
soluatur dos conuenire ñ pot̾. non
magis quam ne ommino ieddat.¬
salute cumint̾uirum et uxorem
pactum conuentum ante nuptias
factumsit. ut quibus diebus dos
dataec̃t. hiist̾ diuortio facto redd̾e¬
tur. post quinqmmũ quam nmp¬
tie facte sunt. uxor iuro dotẽ dedit.
diuortio facto quero utrum quĩ¬
q̃uni diee uiruxori dotem redd̾e̾t.
7. quod ad diem redlende dotis
actinet. pacto esistimo meliorẽ
condictionẽ musris fĩ posse tete᷑¬
riorem ñ posse. itaq cautim siẽ
rit ꝓpriore tempore quam legib
constitutumẽ. recdlatur stare ei
debere. sut longiore: nocualẽ id pac¬
tum conuentul cui sententie con¬
ueniẽs ẽ dicẽ si pacto conuento cau¬
tum ẽ ut quanto serius quoq et

Expanded text:
sit, stari eo pacto oportet: sed si culsit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulierem consequictum. De die reddendae dotis hoc iuris est, ut liceat pacisci, qua die reddatur, dum ne mulieris deterisoluatur dos, conuenire non potest, non magis quam ne omnino reddatsalutem. Cum inter uirum et uxorem pactum conuentum ante nuptias factum sit, ut quibus diebus dos data esset, isdem diuortio facto redderetur, post quinquennium quam nuptiae factae sunt uxor uiro dotem dedit: diuortio facto quaero, utrum quinquennii die uir uxori dotem redderet us respondit: quod ad diem reddendae dotis attinet, pacto existimo meliorem condicionem mulieris fieri posse, deteriorem non posse: itaque si cautum est, ut propiore tempore, quam legibus constitutum est, reddatur, stari eo debere, si ut longiore, nec ualere id pactum conuentum. cuius sententiae conueniens est dicere, si pacto conuento cautum est, ut quanto ser‹i›us quaeque et
Abbreviated transcription (Latin):
pactus ut mortua in m̃m̃ : filia.
ex pactis conuentis que aute nu¬
ꝑtias ur post nuptias int̾poni so¬
lent: alia ad uoluntatem ꝑtinẽt
ut nuilier dote promissa se alat.¬
⁊ donec nupta sit dos ab ea ñ peta¬
tur aut c̾tam sũmam iuro pr̃et
⁊ ah eo alatur. ꝯhiis similia salia
adius ꝑtinent urutiquando des
irtatur qm̃ ad modum reddatur.
ĩ quib non sempuoluntas con¬
trahentium seruatur. cet̾um si
conuen̾it ne omnmnodo ᷤ petatur¬
noni dotata erit imilier ¶ Sininmͣ
pͣaita stͣ neampuus quam pars᷑
dimidia dotis a se peͣcatur. ⁊ penãt ᷑ n¬
stipulata sit. mela ait ait̾utroq
deuegandamei exceptionẽ. ¶ Si
fundo estimato ĩ dotem dato pas¬
tasit inuuer ut quanto pluris
uenierit. idiu dotem sit. mela ñ.¬
ait id seruandum cũ ex cõtrario
conueniri possit ut si inmoris ue¬
mer it. ip̃a deleatia. ¶si pacta sit
muner. ut siue pluris siue mino¬
ris fundus estimatus uenierit. p̃¬
tium quanto res uenierit ĩ docẽ

Expanded text:
pactus sit, ut mortua in matrimonio filia dEx pactis conuentis, quae ante nuptias uel post nuptias interponi solent, alia ad uoluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit do ab ea non petatur, aut certam summam uiro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, ueluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in quibus non semper uoluntas contrahentium seruatur. ceterum si conuenerit, ne omnino dos petatur, indotata erit mulier. Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro etu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris uenierit, id in dote sit, Mela ait seruandum, cum et ex contrario conuenire possit, ut, si minoris uenierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote
Abbreviated transcription (Latin):
postea tecretoteturionũ ꝓ hibi¬
missa iutratur cui a ꝑmissa
durat. ¶ actor uniu̾sitatis si a¬
gat. compellitur q̃ te ende nõ
autem complłitur cau̾e terato
s int̾clum si de decreto dubitet᷑
putouitponẽdam ⁊ de rato cau¬
si ĩ remsuamdatus sit ⁊ consti¬
utandi actoris potestas crit. ex
quib etiam prccuratoris actor
⁊̃ filius familias dari. pot̾.¬

Expanded text:
postea decreto decurionum prohibimissa uideatur, cui et permissa durat. Actor uniuersitatis si agat, compellitur etiam defendere, non autem compellitur cauere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato causi in rem suam datus sit. et constiutandi actoris potestas erit, ex quibus etiam procuratoris. actor etiam filius familias dari pot
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ¶ onstitui pot̾ actor q̃ ad
nõui operis nũtiatrẽm a ad sti¬
pulatões int̾ponẽdas uciutile¬
gatorum dampni s̃ fecti uidica¬
tum soluiquamuis seruo poci¬
us ciuitatis caui debeat s ꝯ si
actori cantum fu̾it. utilis accio
ad ministratori irrum cuuta.

Expanded text:
alium Constitui potest actor etiam ad operis novi nuntiationem et ad stipulationes interponendas, veluti legatorum, damni infecti, iudicatum solvi, quamvis servo potius civitatis caveri debeat: sed et si actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum civita
Abbreviated transcription (Latin):
carum a imulstrant non de fẽ¬
clinitur. nec quicquam est cor¬
porale iri publite ꝑ quod posside¬
ãtuu ꝑ accones debitorum ciui¬
tatis. agentib sat̾ ficri oporteat.

Expanded text:
earum administrant non defenduntur nec quicquam est corporale rei publicae quod possideatur, per actiones debitorum ciuitatis agentibus satisfieri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus. Et ĩdeo ñ potest iud̾ĩ
pomuiri arbitratu litem defẽ¬
tere. is qui de actorem frustran¬
do efficiat ne ad exitum cõtro¬
u̾sia delucatuu. ad duao res pe.¬
tendas ꝓturator datua sumã
rem petat: exceptõne ñ exclu.¬
ditu᷑ et rem ĩ uiditium dedũ¬

Expanded text:
ionum Et ideo non potest videri viri arbitratu litem defere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controdeducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium dedu
Abbreviated transcription (Latin):
passim omnib hr̃i conceditur
namalegib ⁊ senatus cõsultis
ꝯ principalib constitutõib ea
nescohcetur paucis ad mclu
ĩ causis concessa sunt huiusm¬
odi corpora corpus ut ecͨce uẽcti¬
galium publicorum scciis per¬
Inissum ẽ corpus hr̃e uł auri¬
srlinarumuł argenti fedina¬

Expanded text:
passim omnibus habere conceditur: nam et legibus et senatus consultis et principalibus constitutionibus ea res coercetur. paucis admodum in causis concessa sunt huiusmodi corpora: ut ecce uectigalium publicorum sociis permissum est corpus habere uel aurifodinarum uel argentifodina
Abbreviated transcription (Latin):
dum prccuratori retulit iurauits
absenti darioportẽ ħ agit iudi¬
randum neq enim ħ actio do¬
mino comperẽ tebuit potuit
gat᷑ dubitandim non ẽ quin
iccus sit de rato cantiõi id q pom¬
ponius scribit. ¶ queritur aput
iulianumuttum dim solum
ratam rem hr̃e debet satis dare
an etiam cer̾̃os creditores a ait dũ¬

Expanded text:
dum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudirandum neque enim haec actio domino competere potuigat: dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni, idque Pomponius scribit. Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait du
Abbreviated transcription (Latin):
bitraturus nonfu̾it ut quiin¬
stam excusatõecni afferret de¬
fendẽ coge̾tur s isatis ñ dedit.
s repromittenti ei creditum
ta ꝑmittũtur ꝓcuratorẽ dare.
a postea alius agens exceptõne
repelletur. ¶ Gipturatoriopus

Expanded text:
aturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum ta permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur. Si procuratori opus
Abbreviated transcription (Latin):
tefent᷑endi nam ⁊ ĩ capitalib
uditiis de temio datur ubicũ.¬
q itaq ab sens quis dampnari
pot̾ ibi quem uis u̾ba ꝓeo tacien¬
tem et ĩ nocentiam etcusantem
audiriequum ẽ ⁊ ordĩarium
admitte quod ex rescripto im

Expanded text:
efendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinarium admittere: quod et ex rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
aius Qu ꝓprionomine udi¬
tumi accẽpiss siuellet ꝓcura¬
torem dare ĩ qui actor transte¬
rat uiditium audiri debet sol¬
lempnit̾q ꝓidicatũ solui sat̾¬
datione cau̾e. ¶ ei qͣui defendit
eũ cͣuus nomine ip̃e ñ agat.
lib̾umẽẽ uͦł ĩ unam rẽ defer̾e
¶qͣui alium defendit. sat̾ dͣare
cogetur nemo enim aliene
litis ydoneus defensor sine satp̃¬
datione ĩtesligitur. ¶ item q̃¬
uuritur si uiditium accepit defẽ¬
¶ esor ⁊ actor ĩ integrum restitut᷑¬
tur sit ant cogẽdus sit restitutoriũ
iuditiũ accipereri mag̾ placet
cogedum. ¶ ꝓcuratorũt ĩcec̾is
quoos negciis gendisita⁊¬

Expanded text:
i proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solvi satisdatione cavere. Ei qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur. Item quaeritur, si iudicium acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
utatur neei uis siat edificãti:
defensoris ꝑtes eunsustinere
nec compelli cauere ratam rẽ
Añm hĩturum. uillanus ait
ĩquit uili ams: quo cãu scipu

Expanded text:
utatur 'ne si u‹i›s fiat aedificanti', defensoris partes eum sustinere nec compelli cauere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait, inquit Iulianus, quo casu sti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ aĩt pretor cuius nomure quis
actionem dari sibipostulabit.
es eum uiribomi arbitratu de¬
fendat i ciquo uomine agit
io ratum hr̃e eum ad q̃m ea rẽ¬
ꝑimẽt roniuiri arbitratu sat᷑¬
der. ¶a equum pretori uisum
ẽ eum qui alicuius nomine ꝓͣ¬
surator exꝑitur. eumd̾ etiam
tefensionem suscipere. quis si ĩ rẽ¬

Expanded text:
 Ait pretor: cuius nomine quis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere. Reg
Abbreviated transcription (Latin):
tum solui satis acceperit mit¬
chi ex stipulatu acciontilis ẽ
sicutudicati acͣcio michi in¬
dulgetur. or a si agat prccura:
mens ex scipulatõne me inͣ¬
uito:. inchominus camen ⁊¬
micbi ex stipulatu acco trib¬
uitur. que res facit ut ꝓcurator
meus ex stipulatu agendo: ex¬
ceptõne debeat reͣ p elli sicuti qͥi
agit iudicati nonĩ remsuam
Datus nec ad eamd̾ rem procu¬
trator factuis ¶ ꝑ contranium ã
si pracurato neus idicatu¬

Expanded text:
tum solui satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione me inuito, nihilo minus tamen mihi ex stipulatu actio tribuetur. quae res facit ut procurator meus ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatu
Abbreviated transcription (Latin):
dere acꝑiñ meum dandum ẽ
uditium ac sup̃e feciss s su ̃scio
comino fecit satis cẽ dñmiirare
eas se rõnes non hre s si suus
peculiarem faciat argentariã
dominus de pecicuło ur de ĩnrẽ

Expanded text:
dere ac perinde in eum dandum est iudicium, ac si ipse fecisset. sed si inscio domino fecit, satis esse dominum iurare eas se rationes non habere: si seruus peculiarem f‹ac›iat argentariam, dominus de peculio uel de in rem
Abbreviated transcription (Latin):
cmĩstrumenta quib quis usꝰ¬
urus noꝑẽ complratur etere.
¶ ede ñ uidetur qui stipulatõemͣ¬
totam ñ edit eis q̃ui ob etatem¬
uł ru̾sticitatem uł obseͬcum la¬
psi non edid̃unt uiꝰ cã uͣsta alia¬
uelti si ediat¬

Expanded text:
instrumenta, quibus quis usrus non est, compellatur edere.  non videtur qui stipulattotam non edidit. Eis, qui ob aetatemel rusticitatem vel ob sexum lpsi non ediderunt vel ex aliatertio ad edi
Abbreviated transcription (Latin):
deui¶a demoratione dius mã¬
rtus i senaturecitata effecit de ali¬
is spetieb p̾toremadiri etiam di¬
deb feri̾atiq ut putaut cutores aut
curatores dentur ut officia ad¬
snoncãtur cessantis ex cusatites
auegetur alimenta cõstitituan¬
tur etates prohibẽtur uentris¬
nomine ĩ possõneimittatur
ur reiseruande cãnr iegatorum
fidei ue cõmissoruur damp¬
niĩ fecci it de testãmentis ex hi¬
bendis ut curator detur bonorũ
eius cui an br̃s exstiturus sit in¬
c̾tũmẽ aut de alendis nb̃is parẽ¬
tibꝵ patroms aut de adcunda su¬
pecta hr clitate aut ut aspectu atox
ĩiuria exstim̃tur uł fidei cõmis¬
saria lib̾tas p̾standa ẽ¬
dem. Solet nam messis uinte¬
miarumq temꝑe ius dici de re¬
b q̃ tempore ur moͣrte ꝑiture
sunt smorte ueluti furti dapi
ĩuirie ĩiuriarum atritium q̃ N
de ĩ cendio ruma naufragio ra¬
te nane ex pugnata rapilisse

Expanded text:
Eadem oratione divus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores aut curatores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta constituantur: aetates probenturin possessionem mittatur, vel rei servandae causa, vel legatorum fideive commissorum, vel damni infecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: vel fideicommissaria libertas praestanda. Im. Solet etiam messis uindemiarumque tempore ius dici de rebus quae tempore uel morte periturae sunt. morte: ueluti furti: damni iniuriae: iniuriarum atrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisse
Abbreviated transcription (Latin):
quarpius horasucis actum est
li rescripsit ferias a forensib tã¬
tum negcciis dare uacatõeisea
que autem ad disciplinam mni¬
agenda int̾que tusiccliarũ quo

Expanded text:
quauis hora lucis actum esseli rescripsit ferias a forensibus tantum negotiis dare uacationem, ea autem, quae ad ‹di›sciplinam mia
Abbreviated transcription (Latin):
rdinarium p̃tor
arbitratus est.
prius ees contras¬
tus ex poñe eorũ.
qui aliene potesta¬
ti subiecti sunt.
qͣm insolidum tribiunt actio¬
nem sic de inde ad ħ ꝑuenire ubi
de peculio datur actio ¶ est autẽ
triplex ħ elictum aut enim de
peculio auc de ĩ remu̾so aut quod
iuissu hic oritur actio sũba edicti
auitem calia sunt. quod cum eo
qui mn alt̾ius potestate ẽ negitiũ
gestumerit decoloquitiur non
te ea s tamen ⁊ ob irm que est
feminin sexus dabitur ex h¬
sit. ita dabi¬

Expanded text:
rdinarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hunc pervenire, ubi de peculio datur actio. Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem verso aut quod iussu hinc oritur actio. Verba autem edicti talia sunt: "Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit". De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hsit, ita dabi
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Si filius familias ab se¬
te prẽ quasi ex mandato eius
peciuiam acccꝑit. cauiss⁊ ad
pr̃em uttas emisit ut eam pe¬
ciiam inprouintiam solu̾et.
cebet pr̃ siactum sui sui fuiim¬
probat continuo testationem
iit̾ponere contrarie uolinitatis.
dem ⁊ Hilius familias sim̾d
acceꝑit inutuam pecumam in
eam prosorore sua ĩ dotem da¬
ret pr̃ eius de ĩ remuerso actõne
⁊cenebitur. ip̃i enim mortuam
in ĩmm̃io puella: repetitio. dotisdẽ¬

Expanded text:
sorum Si filius familias absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cavisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in provincia solveret, debet pater, si actum filii sui improbat, continuo testationem interponere contrariae voluntatis. Filius familias si in id acceperit mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio dotis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .Tamen sinon oppolta exceꝵ¬
tione condẽpuati sunt. utentur se¬
natus consulti exccptione qita
uilianus scripsit imp̃o filio famł
exemplomulieris intr̾edentis.
aulus Sitamen sciente pr̃e cre

Expanded text:
 tamen, si non opposita exceptione condemnati sunt, utentur senatus consulti exceptione: et ita Iulianus scribit in ipso filio familias exemplo mulieris intercedentis. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
omino intcessu̾nt cunc enm
mulum irgressum hãnt senans
consultimi locum non halrbit. E
cisi cͣonandi amino prĩs tamen
uolinitate int̾cessernt cotus con¬
tractus aprẽ iudeb̾itim compbãt
et tanien qui pro̾ fiłiõ famiias si¬
ne uolinitate pris eius ĩntłosscm̃
soluendo non npetes l eniureta
diuus adrianus consrituit ⁊̃ pot̾
dici nou rrpetitures a cr ppitia ex̃
ceptione tuti sunt s aip̃e ułuis.
et camen non repttu quiabni deui¬
um solcumũ itpetunt. quisb pe¬
nam credicorum actione lipantim
non qͣm ex honorare es lex uoluit.
quamquam autem solucudo nõ

Expanded text:
erunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, senatus consultum locum non habebit. sed et si non donandi animo, patris tamen uoluntate intercesserunt, totus contractus a patre uidebitur comprobatus. Et hi tamen, qui pro filio familias sine uoluntate patris eius intercesserunt, soluendo non repetent: hoc enim et diuus Hadrianus constituit et potest diceptione tuti sunt: sed et ipse filius, et tamen non repetit, quia hi demum solutum non repetunt, qui ob poenam creditorum actione liberantur, non quoniam exonerare eos lex voluit. Quamquam autem solvendo non
Abbreviated transcription (Latin):
auius. uod sineq craditieẽnt.ñ
neq emptor ĩ mora fuiss quominꝰ
tradentur uenditoris picuuuait.¬
¶ materiaempta si furto piss post¬
quam tradita ec̃t emptoris eẽ per¬
n autem trabeo traditas quas em
cur sua natura corrupta fu̾int.
si quid̃ tebonitate eorum afsirma:¬
uit uenditor tenebitur emptori :
quod sinich̃ afprᷤnauit. emptoris
erit piculum quia siueñ degustaui
siue degustando male ꝓbauit de sẽ
queri debebit plane si cumincelii¬
geret uenditor non duraturam uo¬
nitatem eorumusq diem ad eum
quo colli debent. ñ admoͣuit emp¬
torem tenebitur ei quanti eius in¬
tus io: cuius possio ꝑloratrẽm reti¬
netur auenditore. ꝑiculũ eius s¬
ui ad ep̃torẽ ꝑtinet. quod cñ sine
tolonenditoris int̾uen̾it.

Expanded text:
i. Quod si neque traditi essent neque emptor in mora fuisset quo minus traderentur, uenditoris periculum erit. Materia empta si furto perisset, postquam tradita esset, emptoris esse perautem trabes traditas, quas emtur, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmauit uenditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam bonitatem eorum usque ad in eum diem quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eius intus is, cuius possessio per locationem retinetur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertinet, quod tamen sine dolo uenditoris interuenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ANecessario sciendum ẽ quan¬
to pfect᷑a nt empͣ̃tio: tunc enim
sciemus cuius piculumsit nam
ꝑfecta emptione ꝑicuiupi ad ẽꝑ¬
corem respiciet q sud quod uem¬
eritappareat. quid. quale quãtu
sit. et p̃tium̃ ꝯ pure uenit. ꝑ fecta
emptio ist quod sicõ subconditio¬
ne res uemerit. si quid̃ deferi̾t

Expanded text:
Necessario sciendum est, quando perfecta sit emptio: tunc enim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod venierit appareat quid quale quantum sit, sit et pretium, et pure venit, perfecta est emptio: quod si sub condicione res
Abbreviated transcription (Latin):
utrumius utendĩ fruendi quod
sonimtisu situendas. anucto
imp̃m corrpus quod tuum. sit
usun fructum michi uẽdas Gã
priori cãu qiam si statim morie¬
ris: nicħ micbibr̃s tuus debebit:
auis S i post ĩspectum p̾dium
ante quam emptõ contrah̾etur
arbores uento deiecte sunt. an hee
quoq emptori tradi dereant que¬
ritur q̃ responsumẽ non deb̾i. quia
eas non em̾it. cum ante quam fũ¬
dum enĩit. desierint funidi eẽ. s
sugnorauit emptor deiectas ar¬
bores: uenditor autem sciuit nͨ¬
n amouit: quanti emptoris inter¬
fu̾it. remestimandam ẽẽ si modo
lp̃. Dñ uenditione condictionali
ħ ip̃m cõueniss ut res piculo em¬
pͥtoris scruaretur. puto paetum
tor age̾ non pot. cum prius quã
iĩsura fieret: ĩ undatione aqua¬
rum aut chasmate aligue quo
casii pars fundi interierit
pa fieri non possit. quid uiriosit.
factumeẽt continuodominus
inculpͥa erit. quamobrem suien¬
clitor diligentiã eam adhibuiss
min sula cusitelienda quã debent

Expanded text:
utrum ius utendi fruendi, quod solum tuum sit, uendas, an uero in ipsum corpus, quod tuum sit, usum fructum mihi uendas: nam priore casu etiamsi statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, ale. Si post inspectum praedium, antequam emptio contraheretur, arbores uento ‹de›iectae sunt, an ha‹e› quoque emptori tradi debeant, quaeritur: et responsum est non deberi, quia eas non emerit, cum ante, quam fundum emerit, desierint fundi esse. sed si ignorauit emptor deiectas esse arbores, uenditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris interfuerit rem aestimandam esse, si modo in uenditione condicionali hoc ipsum conuenisset, ut res periculo emptoris seruaretur, puto pactum tor agere non potest, cum, priusquam mensura fieret, inundatione aquarum aut chasmate alioue quo casu pars fundi interierit.pa fieri non possit, quid iuris sit?factum esset, continuo dominus in culpa erit, quam ob rem si uenditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent
Abbreviated transcription (Latin):
committitur scipulatiout et
ren ꝯ pretium debeat. ĩquidem
si rostea quarem uendid̾it hr̃s.¬
int̾cessĩt stipulatio. credimus
pretiliistipuationẽ uenisse
quodsi ontecessit sippulatio. deĩ¬
de remnactus ẽ taic remdebebis
ergo hominem uendid̾it. ⁊igͣ
tĩcessit an precium eiusd̃ debeat᷑.
uerdidiss mortuo eo sinulia

Expanded text:
committitur stipulatio, ut rem et pretium debeat. et quidem i, posteaquam rem uendidit hintercessit stipulatio, credimus pretium in stipulationem uenisse: quod si antecessit stipulatio, deinde rem nactus est, tunc rem debebit. si ergo hominem uendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? uendidisset, mor
Abbreviated transcription (Latin):
preti ꝓ parte acceꝑit reliquũ
emptore non soluente. quesitu
c̃ an corpora hr̃ditaria pignorio
nomine tencantun respondim
chil ꝓponi cur nonteneantur.

Expanded text:
pretium pro parte accepit reliquum emptor‹e› non soluente: quaesitum est, an corpora hereditaria pignoris nomine teneantur. respondi nihil proponi cur non teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
credi. sñam sieundꝰ hominemtiͥ¬
biuendit̾o. et nec dum tracdito ed
alii quoq uendidõ. p̾tiumq ac¬
cẽpero. mortuo eo uideamus ne
nich̾ tibi deream exempto qui
moramintradendo non feci pre¬
tium enim bomiiis uenditi nõ
uidetur ut si quid tamquamhẽs
feci rdip̃mprestem emptori. qlͣ
ulius negorium᷑ agam: qmad¬
modum fundi uenditoꝵ fruci
prestat bone fidei ratione quã¬
uis si neglexiss uͣt aliemimni¬
chu eumputari possit nisicui
ꝑa eius augẽtiu quod sirem
quam uendidi alio possitente.
pecii et litis estim atione accceprã
utrum pretumi illi debeo. anrem:
utiq reminõ enimͣ actione. ux pp̃

Expanded text:
credi: nam si eundem hominem tibi uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis uenditi non uidetur, ut, si quid tamquam heres feci, id praestem emptori, quasi illius negotium agam: quemadmodum fundi uenditor fructus praestet bonae fidei ‹r›ation‹e›, quamuis, si neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei,
Abbreviated transcription (Latin):
sexitta e exuno delicto tota famłia
Sominus careat eaq rõ sim
isiliter et ĩ actõe dampni in¬
utie int̾ueniat. sequitur ut
sidem debeat existimarif pre¬
sertim cumint̾dum leuior
ĩhsit. ħ causa delicti ueluti si
culpa ⁊ non dolo dampnum
dantur. ¶ Si idem eund ser¬
uu uuln̾au̾it postea deinde
etiam cccrõit cenebitur. et
de uultiato ⁊ de occiso: duo ⁊¬
cnim sunt delictas alit̾ ato si
quis uno impetu pluribus
nulucrib aliquem arid̾it:
tuc erim uma erit acc̃o de
aulus. Si seruum meum
oridisti ñ affectionem esti¬
mandam eẽ pũto uelutisi
filiumtuum naturalem
quis cccid̾it queni tu magno
emptuuelles s quanti oĩ¬
bus ualeret. ¶ Sextus quoq de
pedius ait. pretiarerum ud
ex affectoẽ nec utilitate siñ¬
grorum s cõmuniter fra¬
sgisitaꝙ eum qui filium na¬
turalem possidet ñ eolccup¬
lectiorem cẽ quod eum plu¬
rimo alius siposside̾t retẽp¬
turus sit frat nec illum qͥ
filium alienum possideat
tant in hrẽ quauti eum pa¬

Expanded text:
sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae interueniat, sequitur, ut idem debeat aestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnum davum vulneraverit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de vulnerato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus vulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit actio de autium. Si seruum meum occidisti, non affectiones aestimandas esse puto, ueluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnibus ualeret. Sextus quoque Pedius ait pretia rerum non ex affectione nec utilitate singulorum, sed communiter fungi: itaque eum, qui filium naturalem possidet, non eo locupletiorem esse, quod eum plurimo, si alius possideret, redempturus fuit, nec illum, qui filium alienum possideat, tantum habere, quanti eum pa
Abbreviated transcription (Latin):
soid fecit culpe reus ẽ nam et
qui cccasionem prestat. dam¬
ꝓnum fecisse indetur in eou̾
crimine ẽ ⁊ quiñ obseruauit
neigiuis longius procede̾t. at
si omnia que oportuit obser¬
uauit ur subitauis uenti iõ¬
gus ignem produxit caret et¬
culpa ¶Sinuln̾atus fũat seꝑe¬
nus non mortifeps negligen¬
tia outem ꝑierit ulnato ac¬
tio erit non de crciso.
d̾ Si putatorex arbore ram¬
uicum deiec̾it uł machinã᷑¬
rius hominem pret̾euntem
occidit. itatenetim. sudĩ pub¬
licum decidat ner ille ꝓclam¬
auit ut eius casus euitari pos¬
prinato id̾ accidiss posse de
culpa agiaculpam autem eẽ
quodcum adiligente ꝓuid̃i

Expanded text:
so id fecit, culpae reus est nam et so id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actio erit, non de occiso. . Si putator ex arbore ramum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari pospriuato idem accidisset, posse de culpa agi: culpam autem esse, quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
bitor soluendo non sit aut quod
utem tempore ammisit. que¬
ritur. sz hic iniquum ẽ ⁊ domi¬
̾no et creditorieum teni Nnsi
siquis putau̾it nullam inea
re debitorem iniuriam ꝑassũ
cum prosit᷑ e i adcebiti quan᷑¬
ꝯnͣtutatem
titatem a quod sit amplius. cõ¬
secuturłs sit ab eour abimito
ĩ id qd̾ amplius sit quamin deb¬
opiam debitoris ur qͣuod utem
ammisit. creditor quid̃usq ad
modum debiti habebit aquilie
actionem ut prosit ħ debitori
ip̃i autem debitori iuid qd̃ de¬
bitum excedit. competit aqlie
acco ¶Siquis alienum um¬
ui uł frum̃tum consumpse¬
rit. non uidetur dampmmĩ¬
iuria dare. idecq utilis danda
ẽ actio ¶ i hac quoq actione q̃
ex ħ capit᷑ilo oritur. dolus et
culpa pimituri idecq siquis ĩ
stipulam suam uł spinam cõ¬
burende cius causa ignem im¬
misĩt ault̾ius euagatus ꝯ ꝑ¬
gressus ignis alienam segetẽ
uł uneam lesĩt. requiri amu̾
mim imꝑitiaeius aut negli¬
gentia id accidit. nq̃ sidienento¬

Expanded text:
bitor soluendo non sit aut quod litem tempore amisit, quaeritur. sed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri. nisi si quis putauerit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, uel ab initio in id, quod amplius sit quam in debopiam debitoris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio. Si quis alienum uinum uel frumentum consumpserit, non uidetur damnum iniuria dare ideoque utilis danda est actio. In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uento
Abbreviated transcription (Latin):
iculum ciitari nonpossit sẽrꝰ
to idem accidiss posse de cul¬
pa agi.culpam autem eẽ
quod cum adiligente pro¬
aut cunc denuntiatum eẽt.
ꝑiculum eiutari ñ possis  sẽ¬
cundum quam rõnem nõ
multum refert ꝓpudlicu
an ꝑpriuatum iter fieret. cũ
iter fiat quod n mllum iter
erit. dolum dum taxat p̾sta¬
re debet. uc imnuttat ĩ eum
quem uidit transeuntem.
nam culpa ab eo exigendañ
ẽ cum diuinare non potũit.
an ꝑeum locum aliquis trã¬
siturus sit.
aius. Illud quesitumr an ꝙ
pro consul ĩ furto obseruat
qd̾ a familia factumsit. to
ẽut non ĩ sragulos detur pe¬
ne persetucio sed sufficẽt id
prestari quod p̾standum fo¬
ret. suo furtum unius us fe¬
cisset. debeat ⁊ ĩ actione dam¬
pui ĩ uirie obseruarizs ma¬
giouisum ẽ idem eẽ obseru¬
andum. et m̾ito cumeñ¬

Expanded text:
ius evitari possit. sed to idem accidisset, posse de culpa agi: culpam autem esse, quod cum a diligente proaut tum denuntiatum esset, cum periculum evitari non possit. secundum quam rationem non multum refert, per publicum an per privatum iter fieret, cum iter fiat. quod si nullum iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem viderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum divinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit. ale. Illud quaesitum est, an quod proconsul in furto obseruat quod a familia factum sit id est ut non in singulos detur poenae persecutio, sed sufficeret id praestari, quod praestandum foret, si id furtum unus liber fecisset, debeat et in actione damni iniuriae obseruari. sed magis uisum est idem esse obseruandum, et merito: cum en
Abbreviated transcription (Latin):
seruum cepissz ille se suspendit i.
nulla datur. accõ ¶ ueruba qnͣtũo
trigintadicb progimis su̾it. et si
ñ habrant pluriu. sicm̃ ee atip¬
as tampnũĩtem obligata a sempnio an c̾clitori ueltebito

Expanded text:
seruum cepisset et ille se suspenderit, seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio. Haec uerba: 'quanti in triginta diebus proximis fuit', etsi non habent 'plurimi', sic tcompetit. sed an et credit
Abbreviated transcription (Latin):
phems ait. ¶s si tantanis na¬
ius facta sit que temꝑari non po¬
tuit: millam indomino dandã
actionen sin autem culpa nau¬
stsirumit factum sit. puto aꝗlie
sufficere. ¶ si funem quis quo
screligata nauis erat precid̃it de
naue que perut. in factum agend̾
hac actione ẽx b legis capite de
sis que pecudes ñ sunt: agendũ
ẽ. ut puta decane s a de apro iec̃e
cetĩsq feris et auib id̾ erit clicẽ¬
dum ¶magistratus mnunicip¬
ales si dampniuĩiuria ded̾int
posse aquilia teñi/nam et᷑ pecu¬
des aliquis pignoricepiss et fa¬
me eas ne cauiss duiñ patiat᷑
ce cis cibaria: afferre ĩ factum ac¬
tiodanda s̃ ¶ itemsi dũ putat
seexlege capere ꝑignus non ex le¬
ge ceperit ⁊ restritas corrumptas¬
q recłlat. dicitur legem aquiliã
lccum hr̃s quod dicendum ẽ ⁊ si
exiege pignis ceperit ñ quid tam̃¬
tum magistratus ad u̾sus resistẽ¬
tem uiolentius fec̾it: ñ tenebit᷑
aquilia: nam ⁊ sicum pignori

Expanded text:
s ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de sis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tamen magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur Aquilia: nam et cum pignori
Abbreviated transcription (Latin):
mittere suuit autemusu fruc¬
tu si cohr̃des ex causa fideuissor¬
ia cum uenirentur eos mandãti
non acͣtiurtsũ enim uscepisse
manͣdatums uoitatĩ ꝓsuise
demq cau̾tionis legato libtos te
illo nec diutractandini fuit secũ¬
ñ hrdum. udi s eiuo qu pecunie
usus fructus iegatus ẽ cuiq te¬

Expanded text:
mittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secunn heredum uideri, sed eius, cui pecuniae usus fructus re
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃tẽ ribus hrdib institutisu
bat utile eẽ cautionis quoql
gatu finec refr̃agañ senatꝰ
comuitim quiacautior impe¬
dĩrẽtur. q̃ eẽ altu n legatumo
fructus itaq nomine ꝑtem
pecunie petendam ał e ꝙͣ sa tͦ
accepit a cobr̃derntłq cum co¬
Tcͣmͣ agendum sisatis ñ dediss
el nuo quisatis p̾stitit ac ꝓxter
pit noq fructus nomine ĩ terĩ
tener pp̃senatus consultum. ne¬
q actione incerti quia cohr̃di
satis dedit illud etiam nob pla¬
et ieg atarium cogendum prͣo

Expanded text:
Tribus heredibus institutis ubat utile esse cautionis quoque legatum nec refragari senatus consultum, quia cautio non impediretur, et esse alterum legatum fructus itaque nomine partem pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit ac propter pit, neque fructus nomine interim teneri propter senatus consultum neque actione incerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum pro
Abbreviated transcription (Latin):
uis quod patrono tribuendum
emich enimiuris harebit quia
senatus onine ius liprum assi¬
guatorimi ad eum cranstuut aĩ
ciu id pater tribuit
uxores eas quas hiiqui altioris
dignitatis sunt. clucẽ legib ip̃ cu
gnitatemꝓhibentur sat contraante¬
cedentis gradus lomineo ñ possũt

Expanded text:
ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, cui id pater tribuit.uxores eas, quas hi qui altioris dignitatis sunt ducere legibus propter dignitatem prohibentur: at contra antecedentis gradus homines non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
uortium: id cirto ueca furioss ñ¬
diu̾tẽredo soluit sehuiusmõi le¬
gis necessitate nec si ab ignorã¬
te diu̾titur rectius ẽ enim in¬
uitus hic dic̾itur quã qui dissexn¬
sit. ¶ Si ab hostib prõnus captũ
eẽ ꝓponatur. uereor ne possit. cõ¬
dictio ista conubiũ hre nubẽdo:
eẽt. s qui uiliam sententiã ꝓbãt¬

Expanded text:
ortium: idcirco nec a furioso divertendo solvit se huius legis necessitate nec si ab ignorante divorterit: rectius enim hic invitus dicitur quam qui dissensit. Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, vereor ne possit ista conubium habere nubendo, esset. et qui Iuliani sententia