comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do dispergit. Ita solitarius ĩcrepa¬
tus. deo gratias retulit. Et qui n¬
meritum decreuisse suum puta¬
uerat si gregorio conferretin: ora¬
re uehementius cepit ut cum eo
mansionem qñq ꝑcipere merere¬
perlatum ad nos fuerat. ꝙ incõ¬
siderato zelo succensus. scõꝵ ỹma
buissent confregeris. Et quidẽ qr
eas adorari uetuisses oĩo lauda¬
uimns. fregisse uero reprebendi¬
mus. Dic frater a quo factum
sacerdote aliq̃do auditum est qd̾
fecisti & si non aliud uel illird te
non debuit reuocare. ut despec¬
tis aliis fratribo solum te sc̃m. ⁊
esse te crederes sapientẽꝰ Aliud
est enim picturam adorare. aliud
per picture hystoriam quid sit ad¬
orandum edicere. rlam qd̾ legẽ¬
tibus scriptura: hoc ydiotis p̾star
pictura cernẽtibꝰ. qr in ip̃a igno¬
rãtes quid sequi debeant. in ip̃a
legunt qui litteras nesciunt.
unde et p̾cipue gentib ꝓ lectione
pictura est. qd̾ magnope ate qui

Expanded text:
do, dispergit? » Ita Solitarius increpado, dispergit? » Ita Solitarius increpatus Deo gratias retulit; et qui meritum suum decrevisse putaverat, si Gregorio conferretur, orare vehementius coepit ut cum eo mansionem quandoque percipere mererePerlatum ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus, sanctorum ibuieas adorari vetuisses omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit revocare ut despectis aliis fratribus solum te sanctum et esse crederes sapientem? Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est, quod magnopere a te qui
Abbreviated transcription (Latin):
gnouerit. Huius liberalita¬
tis magnitudinẽ. quidam heremi¬
tarum uir magne u̾tutis qui ni¬
chil in mundo possidebat p̾ter unã
catam. quam blandiens crebro.q. co¬
habitatricẽ in suis gremuis refoue¬
bat. Cognoscens: orasse fertur ad de¬
quam future remun̾ationis mã¬
sionẽ sperare debuisset. qui ꝓ amo¬
re illius seculum deserens: nilex
eius diuitiis possideret. Cumq
nocte quadam dormireti cognou̾
sibi reuelatum fuisse. ut cum ggͥ
romano pontifice: mansionẽ sibi
p̃parandam sperare debuiss. At
ille fortiter ingemescens. parum
sibi profuisse uoluntariam rerum
reciperet. qui tantis mundialibꝰ
diuitiis hundaret. Cum grego¬
nanas diuitias sue paupertati d¬
die noctu q suspirando conferr
alia nocte quiescens au dit sibi do¬
minum in sõpnis dicentem. qñ
diuitem non possessio diuitiaru
facit s cuproo. cur audes pauper¬
tateni gregorii diuitiis cõparare ⁊
Qui magis illam catam quam
habes cotidie palpando. nulli q

Expanded text:
. Hujus liberalitatis multitudinem quidam eremitarum, vir magnae virtutis, qui nihil in mundo possidebat praeter unam gattam, quam, blandiens crebro, quasi cohabitatricem in suis gremiis refovebat, cognoscens, orasse fertur ad Doquam futurae remunerationis mansionem sperare debuisset, qui pro illius amore saeculum deserens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, cognoscit sibi revelatum fuisse ut cum Gregorio Romano pontifice mansionem sibi praeparandam sperare debuisset. At ille fortiter ingemiscens parum sibi profuisse voluntariam rerum reciperet qui tantis mundialibus divitiis redundaret. Cum vero Gregorianas divitias suae paupertati die noctuque suspirando conferret, alia nocte quiescens, audivit sibi Dominum in somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes pauperm tuam Gregorii divitiis comparare, qui magis illam gattam quam habes, quotidie palpando, nullique
Abbreviated transcription (Latin):
abstergerent. Solebat autem ea
maxime loca peragrare. illis pdi
perisq montibꝯ ꝓculpositi aliis
horrori erant ad uisendum. et
paupertate pariter ac rusticitate
sua doctorum abcebant ascensũ.
quos tamen ille pio libenter mã¬
tis excolebat industria ut de mo¬
nasterio egressus sepe ebdomade
tribus. ⁊ lon nũꝙͣ. etiam mense
pleno domum non rediret Sed
de inhonoratis monthanis. plebẽ
nusticam uerbo p̾dicationis sił
et opere uirtutis ad celestia reuo¬
caret. Cum ergouenerabilis
dni famulus multos ĩ mailro¬
señ monasterio degens annos.
geret. transtulit eum reuerẽtissi¬
mus albas ip̃ius eata ad insu¬
lam lindisfarnentium. ut ibi ꝙͦ
fr̃ibus custodia discipline regu¬
laris. et aucte p̾positi p̾positi inti¬
maret. et ꝓpria accione p̾monst᷑¬
ret. ⁊lam et ipoͣ locum tũc idem
reuerentissimꝰ pater. albatis
iure regebat. Si quidem a tẽpo¬
ribus ibidem ant̾iquis. et ep̃s
cum clero et abbas solebat man̾e
cum monachis. Quitamẽ et

Expanded text:
abstergerent. Solebat autem ea maxime loca peragrare,  Al. add.perisque montibus procul positi, aliis horrori erant ad visendum, et paupertate pariter ac rusticitate sua doctorum arcebant accessum. Quos tamen ille pio libenter mantis excolebat industria, ut de monasterio egressus saepe ebdomade tribus, nonnunquam etiam mense pleno domum non rediret; sed demoratus in montanis, plebem rusticam verbo praedicationis simul et opere virtutis ad caelestia vocaret. Cum ergo venerabilis Domini famulus multos in Mailrosensi monasterio degens annos, geret, transtulit eum reverentissimus abbas ipsius Eata ad insulam Lindisfarnensium, ut ibi quoque fratribus custodiam disciplinae regularis et auctoritate praepositi intimaret, et propria actione praemonstraret. Nam et ipsum locum tunc idem reverentissimus Pater abbatis jure regebat. Siquidem a temporibus ibidem antiquis et episcopus cum clero, et abbas solebat manere cum monachis; qui tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
te: atq ad nisumillius uͥtutem qͣm¬
uobis diuinitas tribuit aduruate.
ticipes. cuius uos fidem in regno
uestro recipi facitis et custodiri. pre¬
terea scire urãm gloriã uolumus.
qr sicut inscriptura sacra ex u̾bis dei
onuĩpotentis agnoscimus: p̾sẽtis
mundi iam t̾minus iuxta est. et
scõrum regnum uenturũs ñ est.
qd̾ nullounꝙͣ poterit fine termina¬
ri. Aꝓpinquante autem eodem
mundi termino. multa ĩminẽt
que antea nõ fuerant. uidelicet
ĩmutationes aeris. terrores q de ce¬
lo et contra ordinationẽ temporuz¬
tempestates. bella. fames. pestilentie.

Expanded text:
te, atqte, atqvobis divinitas tribuit, adjuvate ticipes, cujus vos fidem in regno vestro recipi faciatis  Al., facitis et custodiri. « Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentis mundi jam terminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Adpropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae antea non fuerunt: videlicet immutationes aeris, terroresque de caelo, et contra ordinationem  Al., ordtempestates, bella, fames, pestilenti
Abbreviated transcription (Latin):
principum nomen: suis uirille lau¬
dibus uinceret. et tanto ĩopinione
pdecessores suos qnto et in bono oꝑe
superaret. Et nunc itaq ur̃a gloria
cognitionẽ unius dei patris et filii qr
spiritus sci. regibus ac populis sibi¬
met subiectis festinet infunde. ut et
antiquos gentis sue reges laudibꝰ
ac meritis transeat: Et qnto in sub¬
iectis suis etiam aliena peccata det̾¬
serit: tanto etiam de peccatis ꝓpriis
ante omĩpotentis dei terribile ex am̃
securior fiat. Reuerentissimꝯ fra
rii regula edoctus sacre scripture sci¬
entia repletus bonis auctore deo ope¬
ribus preditus: queq uos admonz
libenter. audite. deuote peragite: stu¬
diose in memoria reseruate. quia si
uos eum in eo ꝙ pro om̃ipotenti deo
Si enĩ qd̾ absit uerba eius p᷑ponitis
qñ eum omĩpotens deus potent
audire pro uob̾. quem uos negligi¬
tis audire prodeo ⁊ Totagͥ men¬
te cum eouos in feruore fidei stringi¬

Expanded text:
principum nomen suis principum nomen suis dibus vinceret, et tanto in opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei, Patris et Filii et Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat; et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Reverentissimus autsterii regula edoctus, sacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos admonet libenter audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum, in eo quod pro omnipotenti Deo si autem quod absit verba ejus postponitis, quomodo eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo filio. edilberechto Regi
anglorum. Gregorius ep̃s.
ut per eos omibus quibus p̾lati fue¬
iint dona sue pietatis ĩpendat. Quod
in anglorum gente factum agno¬
uimus. cui urẽ glã idcirco est p̾posita:
ut per bona que uobis concessa sunt:
etiam subiecte uobis genti suꝑna be¬
neficia prestaientur. Et ideo gloriose
fili eam quam accepisti diuinitus
grãm: sollicita mente custodi: xpĩa¬
nam fidem in populis tibi subditis
extendere festina. Selum pͥectitudi
sione. ydolorum cultus insequere.
fanoꝵ edifitia euerte. Subditorũ
ortando: terrendo. blandiendo. cor¬
rigendo: et boni operis exempla i¬
mõstrando edifica. ut illum retribu¬
torem inuenias in celo. cuius no¬
men atq cognitionem dilataue¬
ris in terra. Ipe enim uestre quoq
glorie nomen etiam posteris glorio¬
sius reddz. cuius uos honorem q̃¬
ritis et seruatis in gentibꝰ. Sicet¬
enim constantinus qͦndam piissi¬
mus imperator. romanã rem publi¬
cam aperuersis ydolorum cultibus

Expanded text:
tissimo filio Aedilbercto regi Anglorum, Gregorius episcout per eos omnibus quibus praelati fuerint, dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus: cui vestra gloria idcirco est praeposita, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam, solicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudiniica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum ortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica: ut illum retributorem invenias in caelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim vestrae quoque gloriae nomen etiam posteris gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. « Sic etenim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam rempublicam a perversis idolorum cultibus
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̾to stephanus fuit. inuna¬
tus decantia a reuentissimo uiro
uilfrido. qui primus inter epõs
qui de anglorum gente essent ca¬
t̾olicum uiuendi morẽ eccłiis an

Expanded text:
cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis An
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut abiere qui uĩcierant. eadẽ
eius sunt uincula soluta. Hẽbat
enĩ germanũ frẽm cuinom̾ erat
tunna presb̃rm et abbatẽ mona¬
sterii: in ciuitate que hactenus ab
eius noĩe tunna cestir cognoĩa¬
tur. qui cum eum in pugna per¬
ep̃tum audiret uenir querere si
forte corpus eius inuenire poss.
Inuentumq alium illi per oĩa
simillimum: putauit ip̃m esse.
quẽ ad monasterium suum de¬
ferens honorifice sepeliuit. et pro
ab solutione aĩe eius dr̃e missas sipi
facere curauĩt. Quarum celebratõ¬
ne fcm est qd dixi. ut eum nullus
posset uince̾re quĩ continuo solue¬
tur. Interea comes qui eũ tene¬
bat mirari et interrogare cepit.
qͣr ligari non poss an forte litt̾as
solutorias de qual fabule ferunt
apud se hẽre  ꝓpt̾ quas ligari non
possz. At ille respondit nicħ se
talium artium nosse. Sed hẽo frẽm
inquit presbr̃m in mea ꝓuintia.

Expanded text:
mox ut abiere qui vinxerant, eadem mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artium nosse; « Sed habeo fratrem, inquit, presbyrum in mea provincia
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̾fato autem prelio quo cecisꝰ
est Rex elbuini memorabile
quiddam factum esse Constat.
ꝙ nequaꝙͣ silentio pretereundu
arbitror s multorum saluti si fera¬
tur fore ꝓficuum. Occisus est ibi
inter alios de militia eius iuue.¬
nis uocabulo imma. qui cũ illo die
et nocte sequenti inter cadauera
occisorum silis mortuo iaceret. Tã¬
dem recepto sp̃u reuixit. ac resides
sua uulnera ꝓut potuit ip̃e alliga¬
uit. Dem modicum requietus
leuauit se e cepit abire sicubi a¬
micos qui sui curain agerent pos¬
se inuenire. qd̾ dum faceretĩ
uentus est et aptus a uiris hosti¬
lis excitus. et ad dnm̃ ip̃orum co¬
mitem uidelicet edilredi regis ad¬
ductus. A quo interrogatus quis
esset: timuit se militem fuisse con¬
fiteri. rusticum se potius et pauꝑez
dum. in expeditionẽ se cum suis
silibus uenisse testatus ẽ. At ille
suscipiens eum curam uulneribo
egit. Et ubi sanescere cepit: noctu
eum ne aufugeret uĩciri p̾cepit.¬
⁊ lec tamenuinciri potuit. Nam

Expanded text:
aefato autem praelio quo occisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, ventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et paupereitibus adferendum in expeditionem se cum suisilibus venisse testatus est. At ille suscipiens eum, curam vulneribus egit; et ubi sanescere  Al., sanari coepit, noctu eum, ne aufugeret, vinciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio abbatisse uice p̾fuit cui
nomẽ erat frigid. fletuq ac lacͥ¬
mis multum perfusa ac suspi¬
ria longa trahens nintiauit
matremillarum oĩum hild a¬
abbatissã iã migrasse de seculo.
et se aspectante cum luce ĩ mẽ¬
seͥ ducib angelis ad eterna lu¬
mina lucis et superniorum con¬
sortia ciuium ascendisse. Quod
cum illa audisset. suscitauit cc̃tas
sorores. et in eccłam conuocatis
orationibus ac psalmis ꝓ aĩa
matris operam dare monuit.
ꝙ cum residuo noctis tempore di¬
ligenter agerent. uenerunt pͥmo

Expanded text:
nasterio abbatissae vice praefuit, cui nasterio abbatissae vice praefuit, cui nomen erat Frigyd, fletuque ac lacrymis multum perfusa, ac suspiria longa trahens nunciavit, matrem illarum omnium Hild abbatissam jam migrasse de saeculo, et se aspectante cum luce immensa ducibus angelis ad aeternae limina lucis et supernorum consortia civium ascendisse. Quod cum illa audisset, suscitavit cunctas sorores, et in ecclesiam convocatas, orationibus ac psalmis pro anima matris operam dare monuit. Quod cum residuo noctis tempore diligenter agerent, venerunt primo
Abbreviated transcription (Latin):
gius monasterio posito ꝙ ip̃a eod̃
anno construxerat. et appellatur
hacanos. manifesta uisione reue¬
lare dignatus est. Erat ĩip̃o mo¬
nasterio quedam scĩmonialis feĩa
noĩe legu. que .xxx. et amplius ã¬
nos dedicata deo uirginitatem. in
monachica conu̾satione ẜuiebat.
hec tunc in dormitorio soroꝵ pau¬
sans audiuit subito in aere notũ
campane sonum quo ad oratioẽs
excitari uel conuocari solebant. cũ
quis eorum de seculo fuiss euoca¬
tus. Apertisq ut sibi uidebatur
oculis. aspexit de tectu domorum
culmine fusam de suꝑ lucem oĩa
repleuisse. Cĩni uidelicet lucidũ
p̾fate dei famule in ip̃a luce comita¬
tibus ac ducentibus angelis ad ce¬
lum ferri. Cum q sõpno excussai
uideret ceteras pausantes cirra se
sorores intellexit ut in sõpnio ł
in uisione mentis ostensum sͥ
esse qd̾ uiderat. Statimq exur¬
gens nimio terrore ꝑterrita cu¬
currit ad u̾ginem que tunt mo¬

Expanded text:
gius posito monasterio quod ipsa eodem gius posito monasterio quod ipsa eodem anno construxerat et appellatur Hacanos, manifesta visione revelare dignatus est. Erat in ipso monasterio quaedam sanctimonialis femina, nomine Begu, quae triginta et amplius annos dedicata Domino virginitate, in monachica conversatione serviebat. Haec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eorum de saeculo fuisset evocatus: apertisque, ut sibi videbatur, oculis aspexit, detecto domus culmine, fusam desuper lucem omnia replevisse: cui videlicet luci dumpraefatae Dei famulae in ipsa luce comitantibus ac ducentibus angelis ad caelum ferri. Cumque somno excussa videret caeteras pausantes circa se sorores, intellexit vel in somnio vel in visione mentis ostensum sibi esse quod viderat. Statimque exsurgens nimio timore perterrita cucurrit ad virginem quae tunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
scãm eius animam longo etia
in infirmitate perficeretur. Per¬
cussa et enĩ febribus acricepit do¬
lore fatigari. et per sex annos con
tinuos eadem molestia laborare
non cessabat. In quo toto tempore
nũꝙ̃ ip̃a uel conditori suo gratias
agere uel cõmissum sibi gregem
et publice et priuatim docere pre¬
termittebat. Nam suo p̾docta exͦ
monebat omnes et in salute ac¬
cepta corporis dño obtemperant̾
ẜuiendum. et in aduersis rerum.
siue infirmitatibꝰ membrorum.
fideliter dño esse grãs semꝑ agẽ¬
das. Septimo ergo sue infirmita¬
tis anno. conu̾so ad interanea do¬
lore: ad diem peruenit ultimũ.
⁊ cirra galli cantum percepto uia¬
tico sacroscẽ cõmunionis cõacter¬
citis ancillis xp̃i que erant in eod̾
monasterio. de seruanda eas inui¬
cem ymocum omĩbus pace euͣge¬
lica ãmoneret. Inter uerbarexorta¬
tionis leta mortẽ uidit. ymo ut
uerba dnĩ loquar. de morte transi¬
uit ad uitam. Qua uidelicet nocte

Expanded text:
sanctam ejus animam longa etiam sanctam ejus animam longa etiam in infirmitate perficeretur. Percussa etenim febribus, acri coepit ardore fatigari; et per sex continuos annos eadem molestia laborare non cessabat: in quo toto tempore nunquam ipsa vel conditori suo gratias agere, vel commissum sibi gregem et publice et privatim docere praetermittebat. Nam suo praedocta exemplo, monebat omnes, et in salute accepta corporis Domino obtemperanter serviendum, et in adversis rerum sive infirmitatibus membrorum fideliter Domino esse gratias semper agendas. Septimo ergo suae infirmitatis anno, converso ad interanea dolore, ad diem pervenit ultimum, et circa galli cantum, percepto viatico sacrosanctae communionis, cum accersitis ancillis Christi quae erant in eodem monasterio, de servanda eas invicem, immo cum omnibus pace evangelica admoneret; inter verba exhortationis laeta mortem vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de morte transivit ad vitam. Qua videlicet nocte
Abbreviated transcription (Latin):
qui nouerant obinsigne pieta¬
tis et gratie matrem uocare cõ¬
sueuerant.in suo monasterioi
uite exemplo p̾sentibꝰ extitit.
acuirtutis eius rumor perueĩt.
Occasionem salutis et correcti¬
nis ministrauit. Oportebat nãꝙ
impleri sõpnium: qd̾ mater eiꝰ
bregusuid in infantia eius uidͭ.
que cum uir eius heriric exularz
sb̃ rege brittonum cerdice ubi ⁊
ueneno periit. uidit per sõpniũ
qĩ subito sublatum eum quesi¬
erit cum omĩ diligentia. nullũ¬
q eius uspiam uestigium appa¬
ruerit. uerum cum solertissie
illum quesierit: ex templo se re¬
perire sub ueste sua monile p̾cio¬
sissimum. Quod dum attentuiᷤ
consideraret: tanti fulgoris luĩs
refulgere uidebatur: refulgere¬
uidebatur: ut omnes brittãnie
fines illius gratia splendoris im¬
pleret. Qd̃ nimirum sõpniũ: ue¬
sibi solũmõ. sed multis bene uiu̾e
uolentili exempla operũ lucis
prebuit. uerum illa cum multis
annis huic monasterlo preess:
placuit pio ꝓuisori salutis nr̃e:

Expanded text:
qui noverant ob insigne pietatis et gratiae matrem vocare consueverant, in suo monasterio vitae exemplo praesentibus exstitit: ac virtutis ejus rumor pervenit, occasionem salutis et correctionis ministravit. Oportebat namque impleri somnium quod mater ejus Bregusuid in infantia ejus vidit: quae cum vir ejus Hereric exularet sub rege Brittonum Cerdice, ubi et veneno periit, vidit per somnium, quasi subito sublatum eum quaesierit cum omni diligentia, nullumque ejus uspiam vestigium apparuerit. Verum cum sollertissime illum quaesisset, extemplo se reperire sub veste sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere videbatur, ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris impleret. Quod nimirum somnium vesibi solummodo, sed multis bene vivere volentibus exempla operum lucis praebuit. Verum illa cum multis annis huic monasterio praeesset, placuit pio provisori salutis nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
nos fortissime uendicatis ac re¬
tentis. tandem fraude allecti fo¬
socii sui interfectus est. Allectꝰ
postea ereptam caͦrmisio insulã per
triennium tenuit: quẽ asclepiodo
niãq post .x. annos recepit. Inter¬
ea dyoclecianus inoriente. maxi¬
mianus herculio in occidente. uas¬
tar ecclãs affligi interficiq xp̃ia¬
nos .xͦ. post neronem loco p̃ceperũt.
diuturnior atq ĩmanior fuit.
rlam per .x. annos incendiis ecc̃ꝵ

Expanded text:
nos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Alecti socii sui interfectus est. Alectus  Al. add. vero postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit, quem Asclepiodotniamque post decem annos recepit. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari Ecclesias, affligi interficique Christianos decimo post Neronem loco praeceperuntdiuturnior atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
et scio qr ille me interfectum putaᷤ.
in alia uita essẽ. ibi ña mea per in¬
tercessiones eius solueretur a pea¬
nis. Dumq aliquanto tp̃r apud
comitem teneretur: anĩ aduerte¬
runt qui eum diligentius consi¬
debant. ex uultu et hĩtu et ẜmoĩ¬
bus eius qr non erat de paupere
uulgout dix̾at. s de nobilibꝯ. Tuc
secreto aduocans eum comes int̾¬
rogauit intentius unde esset. ꝓ¬
mittens se nich̾ ei mali facturu
ꝓ eo. si simpli. sibi quis fuiss pro¬
deret. Qd̾ dum ille faceret: mini¬
strum se regis fuisse manifestãs.
Rndit. et ego per singula tuare¬
sponsa cognoueram. q rusticus
ti mei in illa sunt pugna inter¬
ep̃ti. Nlec te tñ occidam ne fidẽ m̃i
ꝓmissi p̾uaricer. Ut ergo conua¬
luit: uẽdidit eum lundoniam fre
illuc ducetur ullatenus potuit
alligari. Uerum cum alia atq
alia uinculoꝵ genera hostes ĩpo¬
rat eum uĩculis non potuisse co¬
conhibere. donauit ei facultatez
sese redimendi si posset. Atercia

Expanded text:
et scio quia ille me interfectum putans, in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus ti mei in illa sunt pugna interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricer. » Ut ergo convaluit, vendidit eum Lundoniam Fresilluc duceretur ullatenus potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum ei genera hostes imporat eum se vinculis non potuisse cohibere, donavit ei facultatem sese redimendi si posset. A  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
tores qui erant expulsi insula: sa¬
cerdotibus adducunt᷑ ad mediter¬
ranea deferendi. ut et regio abso¬
lutione et illi emendatione fruerẽ¬
tur. Ftm̃ ꝙ est ut in illis locis mł¬
ta ex eo tempore fides intemerata
perduraret. Itaq cõpositis om̃ib.
beati sacerdotes. ea qua uenerant
ꝓsperitate redierunt. Porro ger¬
mano post hec ad rauennã pro pa¬
ce armoricane gentis supplicatꝰ
xduenit: ibi q a ualentinia no et
placidia matre ip̃iꝰ sũma reu̾entra
susceptus migrauit ad xp̃m. su¬
ius corpus honorifico agmine co¬
mitantibꝰ uirtutum operibus su¬
am defertur ad urbem. Nlec mul¬
topost ualentinianus aboeu patri¬
cii quem occiderat satellitibo in¬
terimitur: anno imperii marcia¬
ni sexto cum quo sił hesperium
concidit regnum

Expanded text:
tores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
sus inde: uenit cantiam. tracta¬
turus cum laurentio et iusto coe¬
piscopis quid in his esset agendũ.
Decretumq est cõmuni consilio:
qr sãcius ess ut omnes patriam re¬
ros sine fructu residerẽt. Discesse¬
re itaq primi mellitus et iustus:
atq ad partes gallie se cessere ibi
rerum finem expectare disponẽtes.
Sed nõ multo tempore Reges qui
p̾conem a seueritatis expulerant:
demonicis cultibꝰ nõ impune ser¬
uiebant: Nam egressi contra gẽtẽ
geuissoꝵ ĩ prelium: om̃s pariter
cum sua militia corruerunt. Nlec
licet auctoribꝰ perditis excitatum
ad scelera uulgus potuit coruigi:
atq ad simplicitatem fidei et cari¬
tatis que est in xͦ reuocari.

Expanded text:
sus inde venit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam reros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. Sed non post multo tempore reges, qui praeconem a se veritatis expulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi, atque ad simplicitatem fidei et charitatis, quae est in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Is temporibus regno nordanhĩ¬
brorum prefuit rex fortisimꝰ
et glorie cuproissimꝰ edilfridus. Q
plus om̃ibus anglorũ primatibus.
gentem uastauit brittonum. Ita u̾
sauli qͦndam Regi ifrlitice gentis cõ¬
parandus uideretur. excepto dum¬
taxat hoc qd̃ diuine erat religionis
ignarus: Nemoenĩ in tribunis. ne¬
mo in regibus. plures eorum terras
ext̾minatis uł subiugatis in dige¬
nis aut tributarias genti anglorũ.
aut ħĩtabiles fecit. Cui merito pote¬
rat illurd qd̾ benedicens filium iacob¬
patriarcha in personã sauli dicebat.
aptari. Beniamil lupus rapaxi
mane: comedet p̾dam: et uespere
tãniam in habitabat. uenit contraeũ
cum ĩmenso ac forti excitu. s cũ pau¬
cis uictus aufugit. Siquidem in
degsalapis. omnis pene eius est cesꝯ
escercitus. in qua etiam pugua the
quẽ ip̃e ducebat ex̾citu ꝑeptus est.
qd̾ uidelicet bellum edilfridꝰ anno ab
anno perfecit. Porro anno focatis
qui tum romani regni apicem te¬
nebat primo. neq ex eotempore.

Expanded text:
o Nordanhymbrorum praefuit rex fortissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud quod benedicens filium patriarcha in personam  Al., persona Saulis dicebat aptari: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere taniam inhabitant, venit contra eum cum inmenso ac forti exercitu; sed cum paucis aufugit victus. Siquidem in id est, Degsa lapis, omnis pene ejus est caesus exercitus. In qua etiam pugna Theoquem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab  anno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
modum uerba deo dignicarminis
adiunxit. Ueniensq mane ad uiͥ¬
licum qui sibi preerat. quid doni
percepiss indicauit. At ad abbatis¬
sam perductus. iussus est multis
doctoribus uiris presentibus iudi¬
care sõpnium et dicere carmen. ũ
uniu̾sorum iuditio quid uel un¬
de esset qd̾ referebat ꝓbaretur. ui¬
sum quq est omĩbus. celestem
ei a dño concessam esse gratiam.
Exponebant q illi quendã sacre
lystorie siue doctrine ẜmonem. p̾¬
cipientes eum si posset hunc in
modulationẽ carminis transfer¬
re. At ille suscepto negotio abi¬
it. et mane rediens. optimo car¬
mine qd uibebatur compositũ
redclidit. Unde mox abbatissa
amplexata gratia dei in uiro.
secularem illum habitum relĩ¬
quere. et monachicu sustipere
in monasterium. cum oĩbus su¬
is frm̃ cohorti ad sociauit. Iussit¬
q illum serlem sacre hystorie
doceri. At ip̃e cuncta que audiẽ¬
do discere poterat. rememorãdo
secum et qͣiͣ mundũ aĩal rumi¬
nando in carmen dulcissimum

Expanded text:
modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei a Domino concessam esse gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem, praecipientes ei, si posset, hunc in modulationem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et mane rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexata gratiam Dei in viro, saecularem illum habitum relinquere, et monachicum suscipere in monasterium cum omnibus suis fratrum cohorti adsociavit, jussitque illum seriem sacrae historiae doceri. At ipse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in carmen dulcissimum
Abbreviated transcription (Latin):
lo pulsauit et uicit nec tam̾ ibi re¬
gnum potuit optinere.
¶Anno ab incarnatione dñi.xl.
.ui. Claudius scd̃s romanorum
britãnias adiens. plurimam in¬
sule partem in deditionẽ recepit.
et orcͥlidas quoq insulas romano
adiecit imperio..
¶Ano ab incarnatione dñi.xb¬

Expanded text:
lo pulsavit, et vicit; nec tamen ibi relo pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulas Romano adjecit imperio. Anno incarnationis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
in neutro cupitum possunt opti¬
nere ꝓpositum quippe qui ꝙ̃uis
ex parte sui sunt irris. glonnul¬
la tũne ex parte anglorum sunt
pace ac serenitate tempoꝵ. plures
in gente nordanhĩbrorum tã no¬
biles ꝙͣ priuati. se suos q liberos
depositis armis satagunt.Magis
accepta tonsura monasterialibꝰ
adscribere uotis: ꝙͣ bellicis ex̾cere
studiis q. Queres que sit abitura
finem: posterior etas uidebit..
Ic est in presẽ¬
tiarum uniu̾se status britͣnie:
anno aduentus anglorum in
b̾itãniam circiter ducetisĩo octo¬
gesimo qͥnto. Dñice autem Incar¬
regno ꝓpetuo exultet terra. et con¬
gratulante in fidei eius britania
lerentur insule multe & confite¬
antur memorie sc̃ĩtatis eius.
¶Uerum ea que temporũ distictio¬
ne latiꝯ digesta sunt ob memoriã
conseruandã breuiter recapitu¬
lari placuit
¶nno gͥ ante incarnationẽ do¬
minicam.lxͦ. Gaius iulius cesar
pͥmꝰ romanarum bitãniam bel¬

Expanded text:
in neutro cupitum possunt obtiin neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ex parte Anglorum sunt pace ac serenitate temporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesimo octogesimo quinto, dominicae autem incarregno perpetuo exsultet terra, et congratulante in fide ejus Brittania, laetentur insulae multae, et confiteantur memoriae sanctitatis ejus.Verum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bel
Abbreviated transcription (Latin):
tia australium saxonum iam
aliquot annos absq ep̃o manẽs.
ministerium sibi ep̃ale ab occi¬
dentuliũ saxonum antistite q̃rit.
Et hee omnes ꝓuintie ceteriq
eustrales ad confinium usq um¬
iecte sunt. At uero ꝓuintie norda¬
nhimbrorum. Cui rex ceoliuif p̾est.
.iiii. nũc ep̃i presulatum tenent.
dida casa uocatur. Que nuꝑ mł¬
tiplicatis fideliu plebibus in se¬
dem pontificatus addita: ipsum
pͥ̾mum hẽt antistitem. Pictoꝵ
quoq natio tempora uelle. hoc ẽ
fedus pacis: cum gente hẽt an¬
gloꝵ. et catholice pacis ac ueritã¬
tis. Cum uniusali ecclã particeps
existere gaudet. Scotti quibrit¬
tãniam incolunt suis contenti
finibus. nil contra gẽtẽ anglo¬
rum insidiarum moliũtur. aut
fraudium. Porittones qr ius. ⁊
maxima ex parte domestico sibi
odio gentem ainglorum. et to¬
tius catholice eccłe statum. pascha
minus recto moribꝰq im ꝓbis
ĩpugnent. tunc et diuina et hu¬
mana sibi ꝓrsus resistente uͥtute:

Expanded text:
ia Australium Saxonum jam aliquot annis absque episcopo manens, ministerium sibi episcopale ab Occidentalium Saxonum antistite quaerit. Et hae omnes provinciae caeteraeque australes ad confinium usque Hymjectae sunt. At vero provinciae Nordanhymbrorum, cui rex Ceoluulf praeest, quatuor nunc episcopi praesulatum tenent; dida casa vocatur, quae nuper multiplicatis fidelium plebibus, in sedem pontificatus addita, ipsum primum habet antistitem. Pictorum quoque natio tempore hoc et foedus pacis cum gente habet Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum insidiarum moliuntur aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute,
Abbreviated transcription (Latin):
dico. qr hic est hostiarius ille cui ego
contradicere nolo. s in quantuz
noui uel ualeo huius cupio ĩ oĩbꝯ
obedire statutis. ⁊ le forte me ad¬
ueniente ad fores regni celorum
claues tenere ꝓbatur. Nec dicẽte
mediocrib. et abdicata minꝯ ꝑfec¬
ta institutione. ad ea que meliora
cognouerant se se transferre festi¬
nabant..

Expanded text:
dico, quia hic est ostiarius ille cui ego dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio in omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores regni caelorum, claves tenere probatur. » Haec dicente mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabant.
Abbreviated transcription (Latin):
esse reor talem pascͥe obseruantiã.
ꝙͣdiu nullus aduenerat. qui eis
instituti perfectioris decreta que
sequerentur ostenderet. Quos
utiq credosi qui tunc ad eos ca¬
tholicus calculator adueniret. sic
eius monita fuisse sequturos: quo¬
modo ea que nouerant ac didice¬
rant dei mandata p̾bant fuisse
sequti. Tu autem et socii tui si audi¬
ta decreta sedis apłice. ymo uniuer¬
salis eccłe. et hec lr̃is sacris confiriñ¬
ta sequi contẽpnitis. absq ulla du
tui sc̃i fuerunt. nũquid uniu̾sali
insule preferenda : Et si erat sc̃s
ac potens uirtutibus ille colũba
uere ne colmane hec illi petro dca
sunt a dño: Qui ait: uere Rex.
At ille. Hetis inquit uos ꝓferre
aliquid tante potestatis uestro co¬
in hoc sine ullo controuersia con¬
sentiunt. ꝙ heᷤ pͥncipalr petro dcĩ¬
et ei claues regni celoꝵ sint dati
a dño: Responderunt etiam. utriq
at ille ita conclusit. Et ego uobis

Expanded text:
esse reor talem Paschae observantiam, esse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos, quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo universalis Ecclesiae, et haec literis sacris confirmata sequi contemnitis, absque ulla dutui sancti fuerunt, numquid universali insulae praeferenda? Et si sanctus erat ac potens virtutibus ille Columba Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt a Domino? » Qui ait; « Vere, rex. » At ille: « Habetis, inquit, vos proferre aliquid tantae potestatis vestro Coin hoc sine ulla controversia consentiunt, quod haec principaliter et ei claves regni caelorum sint datae a Domino? Responderunt: Etiam, utique. » At ille ita conclusit: « Et ego vobis
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimũ. ac laude esse dignissi¬
mum. Sed quid uobis cum illo.
cum nec eius decreta seruetis:
Ille enĩ in pascha suo. Regula
utiq ueritatis sequens circulũ
a tota xͥ ecclã custoditum ꝓ nichi¬
lo contẽp̃nitis. Ille sic in pascha
ut hanc eadem ip̃a die more egip
ius regulam distinctionis uos ig¬
cha manifestissime ante plenilu¬
nium .i. in t̾ciadetim̃ luna facitis.
De patre autem uestro colũba et
sequacibꝰ eius. quorũ sc̃ĩtatem
uos ĩmitari et regulam ac p̾cep¬
ta celestibus signis confirmata
sequi perbibetis possem responde¬
qr multis in iuditio dicentibu dño
qd̾ in noĩe eius ꝓphetauerint et
demonia eieterint. et uirtutes
multas fecerint. responsurꝰ sit doꝰ
ut hoc de patribus uestris dicam.
qr iustius multo est de incogͥtis
bonum credere queͫ malum. Uñ
et illos dei famulos ac deo dilectos
esse non negoqui simplicitate
rustica. sed intentione pia deum
dilexunt. Neq illis multum ob¬

Expanded text:
doctissimum, ac laude esse dignissidoctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam utique veritatis sequens, circuluma tota Christi Ecclesia custoditum, pro nihilo contemnitis. Ille sic in Pascha omputavit, ut hanc eadem ipsa die more Aegypederet. Cujus regulam distinctionis vos igcha manifestissime ante plenilunium, id est, in tertia decima luna facitis. De Patre autem vestro Columba et sequacibus ejus, quorum sanctitatem vos imitari, et regulam ac praecepta caelestibus signis confirmata sequi perhibetis, possem  multis in judicio dicentibus Domino, quod in nomine ejus prophetaverint, et daemonia ejecerint, et virtutes multas fecerint, responsurus sit Domut de patribus vestris hoc dicam: quia justius multo est de incognitis bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui simplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum ob
Abbreviated transcription (Latin):
minicum pasche obseruatis. Ita
ut .xiii. luna ad uesperam se pius
pascha incipiatis: cuius neq lex
ullam fecit mensionem. Nec ac¬
tor ac dator euangelii dñs. in ea
ad uesperam. uel noui testamenti
sacramenta in cõmemoratonem
sue passionis ecclẽ celebranda tra
maxime celebrandam cõmenda¬
uit a celebratione ur̃i pasc̾e fun¬
petro. neꝙ legi. neq euangelio
concordatis. his contra colmanꝰ.
rlumquid ait anatolius uir sq̃
et in p̾fata hystoria eccłastica a
multum laudatus. legi uel eũ¬
gelio contraria sapuit. qui a.xiiii.
et successores eius uiros deo di¬
lectos. qui eodem modo pascha
fecerunt. diuinis paginis con¬
tiraria sapuisse uel legisse credẽ¬
dum est: cum plurimi fuent
in eis quorum scĩtati celestia si¬
gna. et uͥtutum que fecerunt
miratula testiõium p̾buerut:
quos ip̃e scõs esse non dubitans
semper eorum uitam mores
et disciplinam sequi non desi¬
sto: At uilfridꝰ. constat inquit
anatholium uirum scissimum

Expanded text:
minicum Paschae observatis; ita ut tertia decima luna ad vesperam saepius pascha incipiatis, cujus neque lex ullam fecit mentionem, neque auctor ac dator Evangelii Dominus in ead vesperam, vel novi testamenti sacramenta in commemorationem suae passionis, Ecclesiae celebranda tradmaxime celebrandam commendavit, a celebratione vestri Paschae funPetro, neque Legi, neque Evangelio concordatis. » His contra Colmanus: « Numquid, ait, Anatolius vir sanctus, et in praefata Historia ecclesiastica multum laudatus, legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a quarta et successores ejus viros Deo dilectos, qui eodem modo Pascha fecerunt, divinis paginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit, Anatolium virum sanctissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
uentura: expectabat eamet p̾cecẽ¬
te salbato uespere sacroscẽ pasche
sollẽpnia inchoabat. Sicq fiebat
ut diuca pasche dies non nisi a
traditio legem soluit s potius ad¬
implet. In qua obseruandũ pas
ẜuantiam imitandum. omnes
beati iohannis successores in asia
post obitum eius. et omĩs per or¬
bemecclã comaiersa est. et hoc esse
uerum pascha. hoc solum fidelibo
celebrandum. niceno concilio nõ
statutoum nouiter. sed confirma¬
tum est. ut in eccłastica docet hẏsto¬
ria. In de constatuos colmane. ni
Iohannis ut autumatis exempla
ne ur̃i pasche congruere. Ioh̾es enĩ
ad legis mosayce decreta. tempus
paschale custediens. nil de pͥma
salbati curabat qd̃ uos non facitis.
qui non nisi pͥma salbati pascha
celebratis. Petrus a.xu. lima usq¬

Expanded text:
ventura, exspectabat eum, et praecedente Sabbato, vespere, sacrosancta Paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica Paschae dies nonnisi a qtraditio legem solvit, sed potius adimplet, in qua observandum Pascservantiam imitandam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla ne vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pascha celebratis. Petrus a quinta
Abbreviated transcription (Latin):
um circĩncidit. qd̃ hostias in tẽplo
ĩmolauit. ꝙ cum aquila et priscil¬
la. caput corinthi totondit. ad ni¬
chil uidelicet utile nisi ad scanda¬
lum uitandum iudeoꝵ. hĩc ꝙ eib̾
paulo iacobꝰ.nt. Uides frater qͣt
milia sunt in iudeis qui credide¬
runt: et omnes hu emulatores s̃
legis. Nlec tamen hodie clarescen¬
te per mundum euangelio. neces¬
se est ymo nec licitum fidelibus.
uł circumcidi. uel hostias deo uic¬
timarum offerre carnalium. Iꝙ
.xiiii. die mensis pͥmi ad uesperã
incipiebat celebrationem. festi pas¬
chalis. nil curans utrum ħ sabba¬
to an alia qualz feria ꝓueniret.
At uero cum rome petrus p̾dica¬
ret. memor qr dñs prima sabbati
resurrexit a mortuis. ac mundo
spem resurrexionis contulit: ita
pascha facienduz intellexit. ut sed̾
consuetudinem ac p̾cepta legis:¬
.xiiii. lunam pͥmi mensis eque
sicut iohis orientem ad uespera
semper exp̾taret. Et hac exorta si
dñica dies. que tunc pͥma sabbati

Expanded text:
um circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalium. Itaquarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum intellexit, ut secundum consuetudinem ac praecepta legisimam lunam primi mensis, aeque sicut Johannes Orientem ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
et eiusdeni dogiata et in cõstan¬
tinopolim.el. contra uesania
macedoni et eudoxi et eorũ dog¬
mata. Et in efesso pͥmo .cc. con¬
ĩ eius dogmata. et in calcedone
.de. et .xxx. contra euachen ⁊ ne¬
storium et eorum dogͣta. Et iter
in constantinopolim quinto:
congregati sunt concslio ĩ tẽpo¬
re iustiniani minoris. contra
theodorum ⁊ theodoreti & iba epłas
et eorum dogniata. contra cirillũ.

Expanded text:
et ejusdem dogmata, et in Constanet ejusdem dogmata, et in Constantinopoli CL contra vesaniam Macedoni et Eudoxi et eorum dogmata, et in Epheso primo CC conet ejus dogmata, et in Chalcedone CDXXX contra Eutychen et Nestorium et eorum dogmata, et iterum in Constantinopoli quinto congregati sunt concilio in tempore Justiniani Minoris contra Theodorum et Theodoreti, et Ibae epistolas, et eorum dogmata contra Cyrillium.
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicis in loco qui saxonico
rectam et orthodoxam exposuimꝰ.
aliter uiderunt et audierunt ẜ¬
mones eius. atq scõrum patrum
tradidit simbolum. et generalit̾
omnes scĩ et uniu̾sales sỹnodi. et
omẽs ꝓbabilium catholice ecclẽ
doctorum chorus. Hos itaq seq̃n¬
tes nos pie atq orthodoxe iuxta
diuinitus inspiratam doctrina
eorum confessi credimus conso¬
nanter et confitemur scd̾m scõs
patres ꝓprie et ueraciter patrez
et filium et sp̃m̃ sc̃m. trinitatem
in unitate consb̾alem. et unita¬
tem in trinitate. hoc est unum
deum ĩ tribus sub̾antiis uel per¬
sonis consubstantialibꝯ equat
glorie et honoris. et post multa
huiusmodi que ad recte fidei cõ¬
fessionem pertinebant. Hec qͦ
scã synodus suis litt̾is addit. Su¬
scipimus scas et uniuersales.U.
synodos beatorum et deo accep¬
tabilium patrum .i. qui in ni¬
cena congregati fuerunt. ccc.x.¬
⁊ uiiii. contra arrium ĩpiissimũ

Expanded text:
Evangeliis, in loco qui Saxonico Evangeliis, in loco qui Saxonico rectam et orthodoxam exposuimus; aliter viderunt et audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit Symbolum, et generaliter omnes sanctae et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Nos itaque sequentes eos pie atque orthodoxe juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus constanter et confitemur secundum sanctos Patres proprie et veraciter, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, Trinitatem in unitate consubstantialem, et unitatem in Trinitate, hoc est, unum Deum in tribus subsistentibus personis et consubstantialibus, aequalis gloriae et honoris. Et post multa hujusmodi, quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, hoc quoque sancta synodus suis litteris addidit: Suscipimus sanctas et universales quinque synodos beatorum et Deo acceptabilium Patrum, id est qui in Nicaea congregati fuerunt CCCXVIII contra Arium impiissimum