comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temp̃o̾ralis erat.: posteaucro pͥmus dunĩ
ritus dedit post hoc cdimiti anus postea di¬
uus neruaplenissimam inclulgentiam. ĩ
milites contulit eaq etrraianus secutus
inde testam̃ta acõmilitonib. relicta ꝓfer¬
ri q̃possint incontrousiam decluci fiat
taligentiamlegum reuocentur. ⁊ obẜuan¬
tiamsetutus aĩm̃i integritucdinẽ erga op¬
timos ficelis fimos q̃ cõmilitones simpli¬
citati eorum consulendum existim auiu̾
quoqͦ mõ testatifuissent. rata ẽẽt t̾estam̃
ta quomodo faciant quomodo poterunt
sufficiatq ad bonorum suoꝵ diuisicẽm
facientum mĩtanoluntas testatoris¬
¶ Miles aut appellatus ẽ. nł amilitia .i. du¬
ritia quampnobis substiñ buit amulti¬
iudine aut amalo cquõ arcere milites sol
aut a nuo miles hominũ dictum agreco
uerbo tractum. at agmace namgͣti mu¬
le hõium mulatu diẽ tagina appellant
quasi millessimeũquemq dictum unte
ip̃m clutem xiapason appellant. excrcit᷑¬

Expanded text:
temporalis erat. postea uero primus diuus Titus ded‹i›t: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus inde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, quomodo testati fuissent, rata esset eorum nta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uoluntas testatoris'. Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tractum a tagmate: nam Graeci mille hominum multitudinem τάγμα appellant, quasi millensimum quemque dictum: unde ipsum ducem χιλίαρχον appellant. exercit
Abbreviated transcription (Latin):
infructus ced̾e. si ninius quasi de¬
teriorẽ fũdũ feccrit. maritus tenebi
s et sim tempestatis deciderint di¬
ci oportet p̾tĩ carum restitucdũ
ilicr.necĩfructib cedere. nõ agis
quam si thesaurus fu̾t mnuetus
infructu enĩ nõ computabitur.
S pars eius dimidia restituctur
quãsi malieno uieti. ¶ Si nixr
infundo mulieris dotali lapidici¬
nas marmoreas imuenerit.⁊ fum¬
dũ fructuosiorẽ fecerit marmor
qd cesũ ue exportatũ ẽ mariti eẽ¬

Expanded text:
tu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti e
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Eutaquis substituerit. Sifilius
m̃s imratecimum aunum decesserit. seĩ
heres esto. Dem̃hic antequartum decimũ
post decimum decesserit. mag̃ est. utñpos¬
sit. bonorum p̾cẽm substitutus petẽ. ñ enĩ
uidetur inhunc casum substitutus

Expanded text:
tum. Si ita quis substituerit: 'si filius meus intra decimum annum decesserit, Seius heres esto', deinde hic ante quartum decimum post decimum decesserit, magis est, ut non possit bonorum possessionem substitutus petere: non enim uidetur in hunc casum substitutus
Abbreviated transcription (Latin):
tus asti.⁊ pat̾ tuus manumisit. nõ potent
tibi eis ubti boꝵ possessio exelicto p̾to¬
ris dari ᷤ. pauł uimo ec̃ accicnit. siꝗ̃ ẜ uum

Expanded text:
cusasti et pater tuus manumisit, non poterit tibi eius liberti bonorum possessio ex edicto praetoris dari.Paulus: immo contra accidet, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
secutae̾. ¶ pat᷑ni filiꝰ epłam tale̾ lib̾to
emisit. Sempniꝰ colio lb̾to u̾io. Salut̾. Ot
nũta tua ficeq t̾uã. quã mͥ semꝑ exibiusti.
cõcedo tibi lib̾am tertam̃ti factioem ¶ qro an
patͦm filio nicͥ telinquẽ ceb̾at spauł. ꝵ. eum¬

Expanded text:
exsecuta est.Patroni filius epistulam talem liberto emisit: 'Sempronius Zoilo liberto suo salutem. ob merita tua fidemque tuam, quam mihi semper exhibuisti, concedo tibi liberam testamenti factionem'. quaero, an patroni filio nihil relinquere debeat.Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
ponerentur it solum uderi herectũ fideio¬
missum ne exigerent. qd̾ ceratione iutele
quamip̃e srmphonĩ ad minis rauerat a¬
baurelus sibi deberetur.¶T estam̃to
facto debittrib liberanonẽ reliq̃tat pĩ
ciso lino⁊ recognito testam̃to aliut te¬
stam̃tumfecit. in quo cepẽnt legatum
his ũbis quib cumq legata ineo testam̃¬
to. qd̾ incideram decli. omĩarata eẽ.⁊ que
scriptasunt uolo Quesitum ẽ exseqñti¬
sequipossĩt. ut ⁊̃ eius quãtitans nomine
quam postprius testam̃tũ debere cepert̃
liberarentur. ⁊ si abbis heredes petere cepe¬
tint. andoli &ceptione sũmouerentur
Idi. nliberari. ¶ tnũ seio tebitor suo

Expanded text:
ponerentur id solum uideri heredum fidei commissum, ne exigerent, quod ex ratione tutelae, quam ipse Symphorus administrauerat, ab Arelliis sibi deberetur. Testamento facto debitoribus liberationem reliquerat, post inciso lino et recognito testamento aliud testamentum fecit, in quo repetit legatum his uerbis: 'quibusque legata in eo testamento quod incideram dedi, omnia rata esse et quaequae scripta sunt uolo'. quaesitum est,t etiam eius quantitatis nomine, quam post prius testamentum debere coeperant, liberarentur, et si ab his heredes petere coeperint, an doli mali exceptione summouerentur. respondit non liberari.Titius Seio debitori suo
Abbreviated transcription (Latin):
uilus.. Simͥ meuia ⁊ negilia filieme
herecles erunt. tunc meuia emeclio su¬
mito p̃cipito sibiq habeto fundos meos. il¬
lum ⁊ illum cum caselis. ⁊ custoclib. õiũ
hoꝵ fundoꝵ.⁊ cumhis om̃ib agris qui ado¬
iunctionem cuĩq eoꝵ fundoꝵ emptioẽ
ł quolib alio casu optigerit. Item c̃õib
mancipus. ⁊ petorib uim̃tis ceterisq um¬

Expanded text:
um "Si mihi Maevia et Negidia filiae meae um "Si mihi Maevia et Negidia filiae meae heredes erunt, tunc Maevia e medio sumito praecipito sibique habeto fundos meos illum et illum cum casulis et custodibus omnium horum fundorum et cum his omnibus agris, qui ad coniunctionem cuiusque eorum fundorum emptione vel quolibet alio casu optigerint, item cum omnibus mancipiis pecoribus iumentis ceterisque un
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Rdi ẜ inspitiendum anlitteris. ⁊
traditionib appellatione seianoꝵ gabia¬
manaquoq ꝯtineantur ⁊ intiusq posses¬
sionis ꝯ fusi redditus titulo seianorum
accepto legtiti cẽnt. ¶ Balneas legate¬
tomus ẽẽ portiones ꝯstat. ¶d sieas publice
p̃ouit. itatemũ tomus ẽẽ portionem luĩ¬
neas a siꝑdomũquoq intrinsetus adirẽ¬
tomus rationib accepto ferebant᷑. ino
ptĩo ꝯ parate. ł instructe cõmuni ꝯm̃cte
fuissent. ¶Qdomum possidetut ortũ
uicinum ectib comꝑauit. ac p̾atonum
legauit siportum domus causa ꝯꝑunt.
ut ameniorem domum ac salubriorem
possideret. adnumq meum ꝑdomũ ha¬
huit. ⁊ echium ortus ad ditam̃tum fuĩt de¬
mus legato ꝯtinebitur ãppellatiõe dom̃
insulam quoq iniũctam legatã tomui
uideri. sumo p̃tio cumdomo fuiss ꝯꝑata
⁊ utriusq pensicẽs similit accepto latas
rationib estenderenir.

Expanded text:
tionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et tionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabiniana quoque continentur et utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirendomus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae vel instructae communi coniunctu fuissent. Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit. si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque iniunctam domui uideri, si uno pretio cum domu fuisset comparata et utriusque pensiones similiter accepto latas rationibus ostenderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rehiis. ꝑ p̃ceptionem filie datis c̃
religuus actoꝵ. ⁊ colononini. eapeliquaui¬
dentur legata q̃ dereddin p̃clioꝵ in eadẽ
causa manserunt. alioquim petuniã a colo¬
nis exatłam ⁊ incalenclarium ĩead regio¬
ne uersam reliquis ñ contineri. neꝙ colo¬
noꝵ noq actoꝵ facile constabut. tam. si
nominatim attores adfiliã ꝑnnẽ uoluĩt.¬
¶ exhisũbis lutiotitio pcliamea illa c̃
p̃torio sicut ame inlie mõtis mee posses¬
sasunt. dos instrum̃tum rustitum ⁊ omĩa
q̃ibi fuerunt quodomin fuiss instructior
deberi conuienit. olonoꝵ reliq̃ ndebentut.
¶patfilio tabnam purpurariam cũfuis ĩ¬
stitorib. ⁊ purpuris queincliem mortis ei
ibi fuerunt. legauit neq p̃nia purpure
credita. neq debita. ⁊eq reliqua legato.
tiner placuit. ¶ titio seian ap̃cliasicu¬
ti comꝑata sunt dolego. cum eent gabi¬
nianaquoq simul cumseianis. unop̃tio
ꝯ patal ñsuffitere solum argum̃tum emp¬

Expanded text:
ediis per praeceptionem filiae datis cum reliquis actorum et colonorum ea reliqua uidentur legata, quae de reditu praediorum in eadem causa manserunt: alioquin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit. Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do' instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum seruis inst‹it›oribus et purpuris, quae in diem mortis eius ‹i›bi fuerunt, legauit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quoque simul uno pretio comparata, non sufficere solum argumentum emp
Abbreviated transcription (Latin):
heres dedisse. ꝙ itatederat. ut habere nõ
possis. ⁊ hoc uerumputo. s ħamplius ait
debere tepriusquam indicium actipia¬
tur denũtiare herecli Namsiaut feceris
agenti extesto opponetur tibidolimali
exceptio. ¶Sistich ⁊ dana suimeñ
potestate mea erunt cũmoriar tũdach̾
⁊ cania libi simpto. ⁊ fundũ illũ sibi ha

Expanded text:
heres dedisse, quod ita dederat, ut habere non possis: et hoc verum puto. sed hoc amplius ait debere te, priusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. " si Stichus et Dama servi mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama liberi sunto et fundum illum sibi h
Abbreviated transcription (Latin):
Sin autem ꝑmulierem mora ñ est. quo
minus cumfslio habitet legatũ ei deber
Siedes alienas. ut dares dampnatus sis
neq eas ulla conclitione emere possis.⁊̃¬
existimare iudicem oportere atenus scri¬
soluto heres liberetur. ĩdemq uiris ẽ. ⁊ si¬
habebit. id eclificium qd solum ecrum edi su¬
um erit p̃aulus ħdĩfdemum falsumẽ. cũ
q eomoto altis edib. id accederet. alt̾is te¬
cecleret

Expanded text:
sin autem per mulierem mora non est, quo minus cum filio habitet, legata ei deberi. Si aedes alienas ut dares damnatus sis neque eas ulla condicione emere possis, aestimare iudicem oportere Ateius scrisoluto heres liberetur. idemque iuris est et sihabebit id aedificium, quod solum earum aedium erit. Paulus: hoc tunc demum falsum est, cum que eo modo alteris aedibus id accedet, alteris decedet
Abbreviated transcription (Latin):
tos mͥuendere certo p̃tio tũpnatus es
tam cam̃funli ꝑtinet. ¶ Ꝙ funtum
mantato meo insocietatem mͥ ⁊ sibi e¬
merat dem̃ eum finib cliuiserat. ⁊ pͥns¬
quãm traderet. ita eum tibi legauãt
functum meum illi do. negaui amplius
tũpnaretur. ¶ Uxorimee chutũfilio
meo capne erit. heres m̃s. c dato. filiꝰ ama¬
tre migruit si ambo capue habitassẽt
legatum matri debitum eĩputaui quam¬
uis una ñ habitasset. Sinaũt matiud
municipium minsissent. uniꝰ anni tõ¬
modo debitumiri quo una habitassent

Expanded text:
 vendere certo pretio damnatus es,tam causam fundi pertinet. Qui fundum mandatu meo in societate mihi et sibi emerat, deinde eum finibus diviserat et priusquam 'fundum meum illi do'. negaui amplius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum filio meo Capuae erit, heres meus ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putavi, quamvis una non habitassent: sin autem in aliud municipium transissent, unius anni tantummodo debitu iri, quo una habitassent
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Eexulianifiliam exquadrãte.
exreliquĩs seiũ ⁊ martium sororis filios scͥp¬
sit herecles sextiliam substituit mãno. ⁊
ditatis. ex qua scriptus erat omisit. ⁊ eo ĩ¬
testam̃to defuncto lm̃i eius at frẽm legni¬
mum seium deuolutafunt. Q̃ sium est.
timo herede defuncti sibi uñdi earepossit
atis quemartio tutasunt. subsiitutã neẽ.¬
sdem. u U xorisue int̃cetera italegauit.¬
⁊ domus eampartem inquamorari ꝯsue¬
uimus q̃situm ẽ. cũtã testam̃ti faciendi
tp̃r quãmoriis totam domũ inuisu ha¬
buerit. nec quicquam exealõs arũ anea
tm̃imodo uideatur legasse cubitula. in
quib dormire consueuer̃t R. eã oẽmꝑtẽ

Expanded text:
um Sextiam filiam ex quadrante, ex reliquis Seium et Marcium sororis filios scripsit heredes: Sextiam substituit Marcio ettem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium devoluta sunt. quaesitum est, timo herede defuncti sibi vindicare possit.atis, quae Marcio data sunt, substitutam nm Vxori suae inter cetera ita legavit: "et domus eam partem, in qua morari consuevimus". quaesitum est, cum tam testamenti faciundi tempore quam mortis totam domum in usu habuerit nec quicquam ex ea locatum, an ea tantummodo videtur legasse cubicula, in quibus dormire consueverat. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
putat.¶S tub̾o eum quiremãsiss ĩpote¬
state liberum finurum ⁊ legatum hĩ¬
turum putat. tuuerõis sententiã uolũ¬
tati defuncti magis puto conuenire.
gquit pocula olegina pa tia dno ꝑr unũ
unt. eorum hortorumfructus usq ad lu¬
strum quo ꝯducti eent aufidio legauãt¬
⁊ heredem eam ꝯductic̃em eoꝵ hortorum
eiture dũpnauerat sinere ꝙ eum uti ⁊ sr

Expanded text:
putat: sed Tubero eum, qui remansisset in potestate, liberum futurum et legatum habiturum putat. Tuberonis sententiam voluntati defuncti magis puto convenire. gavit: pocula oleaginea paria duo. respondi unum bat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legaverat et heredem eam conductionem eorum hortorum ei dare damnaverat sinereque uti eum et
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s cocticillis factis .c. eidem caliniaco rẽ¬
liq̃rat. nadiecto ħ ampliuss ꝓnũtiauit
utramq surarnã deberi maxe cũ inceclicil¬
lis faue calinsti nicͥll legatumfusset.¬
pop termi ppꝰ filium hermippum exdo¬
drante. filiã titiane exquadrante bere¬
des infiituerat. ⁊ p̃clia cer it singłis p̃le¬

Expanded text:
tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae Callinici nihil legatum fuisset.Pompeius Hermippus filium Hermippum ex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes instituerat et praedia certa singulis praele
Abbreviated transcription (Latin):
lie teclerat eamq his contẽptã ẽẽ uoluit
ꝓõitereditate ei. ⁊ his q̃ intestam̃to reliq̃¬
rat hr̃imppi bõa. adtiscum ꝑuenerunt ⁊¬
tiasoror fideicomissum petebat q̃ relutũ
eamuoluiss acciꝑe eam q̃ codicillis reliq̃¬
rat madom̃i uoluntate recessum uidebu¬
tur. splacuit humanius intp̃tari easola
q̃uiuente frẽ acceptura erat ateptaui

Expanded text:
e uoluit pro omni hereditate et his, quae in testamento reliquerat: Hermippi bona ad fiscum peruenerant: Titiana soror fideicommissum petebat. quaerebatueam uoluisset accipere ea quae codicillis reliquerat. mihi ab omni uoluntate recessum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta ui
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽet inpotestate eiꝰ eẽt. quãꝑtemda¬
ret labeo roc ꝓuit ioqꝰ uerum est ¶ Cũ
italegatum eẽt ꝗͣtam pecuniam exbere¬
ditate titii adme ꝑuenerit. tantãpeciũ¬
am heres m̃s seio dato. Iidlegatum puta
bit. labeo qt̾ acceptum. intabulis suis
⁊ exebereditate testator retuliss. cẽteꝵ
negat caundum bereli alegatatio si
quio forte postea eibereditatis nomine
heres tãpnatus eet ego cẽ puto. qr nõ

Expanded text:
tus esset, in potestate eius esset, quam partem datus esset, in potestate eius esset, quam partem daret. Labeo hoc probat idque verum est. Cum ita legatum esset: "quanta pecunia ex hereditate Titii ad me pervenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato", it Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres damn
Abbreviated transcription (Latin):
decerlens institatis quib tã heredib alũꝑ.¬
no suo quiqͣginta legauãt. eaq auilio
mauro colonosuo expension̾b fundi de¬
bitis abeo p̃stari uoluerat esdemq mora
q̃cẽm mouissꝰ. iusslipciititoris maurus e¬
petuniam fisco soluerat ꝑ̾aberes scͥptus ob¬
tinueraat gon̾sus fiscums alũpno aũtmõ¬
tuo teres eiꝰ fideitõmissum abberede mau¬
ripetebat. placuit imꝑatori m̃uader eius
fitero missum s demonstratum uñ acciꝑe
poss ⁊ ideo heres seuer hec p̃stare debr.¬
stemprioris cõncubine utendã declerat.
eẽt scassellus trebatius negauit eidebeti
legato non uis upxorsum sequemdum si
ũtoꝵ int̃p̃tatio eẽt facienda idem labeo
niis sententia uã est. ¶Cumitalega¬
tum eẽt ut titia uxor mea tamtã ꝑtẽ
bãt quãtulam unus heres sinõ equales
partes eent heredum quĩt̾ mut᷑. ⁊ gau
putabant maximam ꝑtem legatã eẽp¬
inmaiore minor quoq mneẽt suius obfi¬
lius minimamiq cumheres tare dapna¬

Expanded text:
decedens institutis quibusdam heredibus alumno suo quinquaginta legaverat eaque a Iulio Mauro colono suo ex pensionibus fundi debitis ab eo praestari voluerat eidemque mauro quaestionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scriptus optinuerat fiscum: alumno autem mortuo heres eius fideicommissum ab herede Mauri petebat. placuit imperatori non uideri eius fidei commissum, sed demonstratum, unde accipere posset: et ideo heres Seueri haec praestarestem prioris concubinae utendam dederat, et". Cascellius Trebatius negant ei deberi legato non ius uxorium sequendum, sed verborum interpretatio esset facienda idnis sententia uera est.Cum ita legatum esse‹t›, ut Titia uxor mea tantandem partem habeat quantulam unus heres, si non aequales partes essent heredum, Quintus Mucius et Gallus putabant maximam partem legatam ein maiore minor quoque inesset, Servius Ofilius minimam, quia cum heres dare damna
Abbreviated transcription (Latin):
quiden suns municipum. ł collegii. uel.
curie redes institutus. ł maũmissus. ralie¬
natus adibit hereditatem. ¶ Sifisciẜnꝰ
sit institutus. iussu ꝓcuratoris cesaris ad¬
hibit. hereditatem. ut est sepe scriptum.
Siquis plane fuit ẜuus pene effectus.

Expanded text:
ruus municipum uel collegii uel decuriae heres institutus manumissus uel alienatus adibit hereditatem. Si fisci seruus sit, iussu procuratoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
stituto. ⁊ inueniatur exparte ñputo. ex
iussu adisse quod siexparte uissit põtex᷑
asse adire. aliter atq simanclanit. qua¬
si abintestato. ⁊ extestam̃to actiit namñ
siquasi instituto p̃cepit. ⁊ inueniatur
adiret. sit aũt in ꝑub̾i substitutus nõn
fufficit iuissum. ꝑlane fisie mantauit
siqua extesto lum tuti deferatur hetecli¬
tas. põt defendi iussu acdisse S sipostea¬
quamiussit penitentiam egit priuisq̃
adiret. nichil agit adeundo sitemsisear¬
drogãtdum dederit priusquamfilĩadi¬
retꝰ nonest acquisita hereclitas.

Expanded text:
stituto et inueniatur ex parte, non puto ex stituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non si quasi instituto praecepit et inueniatur adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iussum. Plane si sic mandauit 'si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditas', potest defendi iussu adisse. Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se adrogandum dederit prius quam filius adiret, non est adquisita hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
et magis placet. utganis cassius scridit.
spaliter tebere. mandares anncãtun deui¬
in hereditate manclare possit. q̃ritur ¶ Et
ego non puto recipienlum. ut deuiui he¬
reditate mandetur. ¶ ꝑlane firumor
fuit. lutium titium decessisse. pont eimã¬
dire. utsiscripsit eumꝰ adeatͥut sie clause
acdhuc tabule sunt. ⁊ sic incertum anfiliꝰ
scriptuis sit heres s quio simandauitu
hereditatem colligatꝰ anũr mancusse ut
ateat. quid sunpetat. bonorum possiõem
ant urrem hereditariam distratat unt.
quid sipetitã bonorum p̾oẽm ratam habu¬
lĩmo uerius est exhis om̃ib admonem
ẽẽ introducentam. ¶¶pat̃ filiõ itascͥ¬
psit. sciofiliquotd ꝓtua prudentia mui.¬
gilabis hereditati celate tibi lutii titũ.⁊
sputo iussu parris adisse quͦt simantuũ
siexpecliat. adire aditol siputas expeclite
ꝯs adito erit iussu aditum ẜicoramutso
uissit adire siarbirio lutii titii recte pr¬
to uississe. S simanclauit. quasi exasseĩ¬

Expanded text:
sius scribit, specialiter debere mandare. An nominatim de uiui hereditate mandari possit, quaeritur: sed ego non puto recipiendum, ut de uiui hereditate mandetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, poterit ei mandare, ut, si scripsit eum, adeat: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres. Sed quid si mandauit, ut hereditatem colligat, an uidetur mandasse, ut adeat? quid si ut petat bonorum possessionem? aut ut rem hereditariam distrahat? aut quid si petitam bonorum possessionem ratam habuimmo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed si mandauit quasi ex asse in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Fuit q̃stioĩs auꝓherele gerere uide¬
atur. quip̃tium hetelitatis omntendemõ
tiscausa capit. poptmuit. hũc ꝓhr̃dequi¬
demnongerere. quuideo accepit. neheres sit.
mortis causa accepisse indeatur sideqer̃t
⁊ sinõ accepit. s ꝓmissacisit petum alnam
⁊ stipulandoᷤ mortis cansa. capit.

Expanded text:
 herede gerere uideatur, qui pretium hereditatis omittendae causa capit, et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo accepit, ne heres sit,mortis causa accepisse uidetur. idemque ‹e›rit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulando mort
Abbreviated transcription (Latin):
net. pͥutanit. desunctum ẜnum suũ eẽ ⁊ qĩ¬
peculium. esnactus sit placet ñ obligane¬
eum hr̃ditatisid ergo dicemus. ut ait. põp.¬
siquasilib̾tim sui cum is ingeniuis eẽt.¬
lm̃i eius occupãu̾it nameiꝰ. utquisqs ꝓhere¬
de genͣdo obstringat se hr̃clitati scireteb
qua ex causa hr̃clitas ad eumꝑtineat uelu¬
ti agñatus ꝓximus iusto testam̃to scriptꝰ
heres. añquam tabule ꝓferañtur cum ex

Expanded text:
net, putauerit defunctum seruum suum epeculium eius nactus sit, placet non obligaereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pompsi quasi libertini sui, cum i‹n›genuus e eius occupauit. nam ut quis prerendo obstringat se hereditati, scire debet, qua ex causa hereditas ad eum pertineat: ueluti adgnatus proximus iusto testamento scriptus heres, antequam tabulae proferantur, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecit siquid quasi non̾eres egit. S qͣsi ali¬
O uire clominus. apparet. ñ interi ꝓherede
gessissef ⁊ ideosolent testam̃tar libeñqui
necessarii existunt. ñ aĩo hereclis segerẽ
q̃gerimt. s aut pietatis. aut custoctie cau¬
sa. antꝓsuo. inputapatrem sepelunt. hu
sta fecit ei Siaio herectis. ꝓherede gessiteĩ¬
uero si pietatis cansꝗ hoc fecit. ñuidetur
ꝓherede gessisse ¶ Seruos herectitarios
punt um̃ta antpauit. autelistraxit si
hoc ut heres gessit ꝓherecle aut siño ut te¬
res fecit. S utcustodiat. autputauit.
sua aut dundeliberat. quit fecit consu¬
lens ut salue eeñt res hereclitarie. siforte
em̃platuerit ꝓhecede grre apparet. mu
deri ꝓherede gessisse pinde ⁊ sifuctis au̾
hedes locauit. uel fuisit. ł siquid aluid fcc̃
nonboc aĩo quasꝓherede geteret. S. dum
eiqui substiitus est. ⁊ abintestato reres ex

Expanded text:
si alio iure dominus, apparet non uideri pro herede gessisse. Et ideo solent testari liberi, qui necessarii existunt, non animo heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non uideri pro herede gessisse. proinde et si fundos aut aedes locauit uel fulsit uel si quid aliud fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui substitutus est uel ab intes
Abbreviated transcription (Latin):
ut pãp. ait q̃sententia humanior ẽ. liet
iuł contrascripserit. ¶ Pap scribit fali¬
um hereclem instituntum quise boñ pãt¬
nis abstinuit. uulgo putare quosdam si
astatu libo̾ petunam accepĩt. acrẽcditoib
conueniendum. siue nũmi pecuiares¬
fuerint. siuĩ ñsuerint quia exdefuncti no¬
luntate accipitur quit conclitioĩs in¬
it. idem existimauit. ¶ Itademũ aũt
ꝓberede gessisse. ait pãp. sisolus teres sit
ceterum sico heredem hãt ⁊ coteret a oiit e
non est cogendus inquit isqui accepit.
astatu libero actiones creditorum susci¬
ꝑe namcumnsilius abstinet. item tebebit
conseq̃ui uirep̃torio quẜo emancipanus
consequitur quibereditatem repucliaũ
quoᷤ facto statti lib̾ filio ncatim pecuniã
dicendum ẽe ait. quotiens accipit. quod
nita nom̃ ⁊ nis hereclis accipere ñ poterat.
uisepicriuiolati filius aget quamius
hr̃clitaru ꝙ nicħ exbonis patris capit. ñ
iudebitur sebonis ĩmiscere ħ eͥ actio pe¬

Expanded text:
us ait: quae sententia humanior est, licet Iulianus contra scripserit. Papinianus scribit filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si statulibero pecuniam conveniendum, sive nummi peculiaresfuerint sive non fuerint, quia ex defuncti voluntate accipitur, quod condicionit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri uiolati filius aget quamuis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non uidetur bonis inmiscere: haec enim actio poe
Abbreviated transcription (Latin):
tem dẽclarat. ¶ Inttlum aut ammu
solus eum obstringet hr̃elitatuantpu
tasare nonhereditaria qĩ peres usus sits̃
itademum pherede gerendo acquiret here¬
ditati suamsit ei delata ceterum exquib¬
causis repudiantem nicħ agere dixmu¬
exmsdem causis neq ꝓheretle gẽndo ꝗsꝙ̃¬
agere ¶ Sciendum est. siquis partem ex¬
qua instittus ẽ ignoratt. ił scriꝑ¬
sit nichil emocere quo minus ꝓferede

Expanded text:
tem declarat. Interdum autem animus solus eum obstringet hereditati, re non hereditaria quasi heres usus sit. demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum ex quibcausis repudiantem nihil agere diximsdem causis nec pro herede gerendo qagere sciendum est. Si quis partem exqua institutus est ignorauit, Iuit nihi
Abbreviated transcription (Latin):
trãseunt: uideamus anhonerib seĩmi¬
scuerit heteclitariis utpuiti alibto parẽ¬
tis oꝑas petit quas reres extraneus petere
ñ potuit hic tam̃petende consequipotest.
et constat ꝓberele eum nongessisse cum
petitio earum ⁊ crectitorib compertit. et
maxime furum̃rum s ⁊ qui insepule i¬
rum hr̃cditarium mortuum ititult ob:

Expanded text:
anseunt, uideamus, an oneribus se immerserit hereditariis. ut puta a liberto parentis operas petit: has heres extraneus petere non potuit, hic tamen petendo consequi potest. et constat pro herede eum non gessisse, cum petitio earum etiam creditoribus competat et maxime futurarum. Sed et qui in sepulchrum hereditarium mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
sumnoneẽquod falsum dr̃. sicut a deundo
acquirit itarepudiando amminit here¬
ditatem. ¶ heres instinitus tremq legĩ¬
niis siquasi institutus repudiauit q̃
timꝰ repudiauit siquidemscit seberecsem ĩ¬
stitutum creciñdumẽ uirumq repudias¬
se Sugnorat adnenirum repuctiatio no¬

Expanded text:
sum non esse, quod falsum dicitur, sicut adeundo adquirit, ita et repudiando amittit hereditatem. Heres institutus idemque legitimus si quasi institutus repudiauerit, quasi si legitimus repudiauit, si quidem scit se heredem institutum, credendus est utrumque repudiasse: si ignorat, ad neutrum ei repudiatio no
Abbreviated transcription (Latin):
Siquise ñimmiscuerit hr̃litati pat᷑i¬
t̃ uͥemaiorsit siue minor. ñ eẽ necesse p̃to¬
rem adire S. sufficit senon ĩmiscuisse here¬
ditati. ⁊ ẽ inscinstrib uiri sotenm ⁊ uictori¬
no rescriptum nc̃e necesse ꝓuꝑillis mnĩtegrũ
restitui exauato ꝯrractũ quor umpãt cõsti¬
tuerat. ñagnoscere. hereditatẽ. neq quicꝗͣ¬
tem. s quilxres institutus est. ł iscuile
ĩ gnima serechitas delata ẽ. repucliatione re¬
rechitem amittit hoc itaucrum est. simoa cã
erat ea hereditas ut adiripossit cererum ĩ¬
stitinus uetes subconditione siañ condicia¬
nem eristentem repudiauit nicħ eg̾it qͣr̃ q
fuit conditis. ⁊ simarbutum collata ẽ.
Quis clubitet uniat testator nec ͥ repucliã¬
to nicħ agit. substitutis quoq similr siante
repudit quamheres institutus decernat de
hereditate. nichualebit repuctiatio ¶ nẽ
sinefilio alteri nocet. sutriq autempossinit.¬
aui. i  demest᷑ ⁊ silogitim a hrctitas fili

Expanded text:
qui se non miscuit hereditati paternae, siue maior sit siue minor, non esse necesse praetorem adire, sed sufficit se non miscuisse hereditati. et est in semenstribus Uibiis Soteri et Uictorino rescriptum, non esse necesse pupillis in integrum restitui ex auito contractu, quorum pater constituerat non adgnoscere hereditatem neque quicm. Is qui heres institutus est uel is cui legitima hereditas delata est repudiatione hereditatem amittit. hoc ita uerum est, si in ea causa erat hereditas, ut et adiri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existentem repudiauit, nihil egit, qfuit condicio, etsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus quoque similiter si ante repudiat, quam heres institutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiatio. Neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possuntum.Idem est etiam si legitima hereditas filii
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ pͣm ꝑtin. difeni controu̾sia debebit.¬
Si falsum lib̾ti teitam̃tũ ab aliis inꝓiũcia
dictum. atq ita res ꝑappellatio̾em extcͣta
ẽet. cefuncta meclio tp̃r patͦni filia. quantn
lib̾tus hr̾dem instituerat. filio mulieĩ yua¬
uit cluiis mãcꝰ eam partẽ bõꝵ quã t̾ilia pa¬
parte climidia hide intituto subititutus
nõ aclierit hr̃clitatẽ. nicħ ei ciui aduit hr̃¬
ditatẽ abitulisse nõ mag̾ quã sisub co̾dicti¬
cẽ funs mititus. Igic ⁊titio delibante res
iinc̾to erit. uirũ ne semis ex subistitutiõe in
posseisiõe cõuͦtat᷑ antitioadeunte singłis he¬
redib partes debite auferant᷑.¬

Expanded text:
 pertinet, differri controuersia debebit.Si falsum liberti testamentum ab aliis in prouincia dictum atque ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris seruauit diuus Marcus eam partem bonorum, quam filia paparte dimidia hered‹i› instituto substitutus em, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substitutione in possessionem conuertatur an Titio adeunte singulis heredibus partes debitae auferant
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Sipat̾ exbĩdato filio itacauit. ut iꝰ
portice̾m aitm. satiffaciat inunto tn̾extor¬
quẽ aliquid conetur. quid statuend̾ est
qrͣ. Quid enim si exparte debita mitituto.
x. uł minorisp̃tii maũmut̾e iniquũẽ. et
legatum uelle ꝑtiꝑe. et lib̾tatẽ ẜuonõ dae᷑.
s parte cebita accepta et alegato temꝑare
et lib̾tatem impone̾ nõcogi. nec ẜu̾ufõte de
se male miͣtu cogat᷑ manunntẽ. Quid gͦ
si solo eod̾ hĩte initituto. idem lib̾tus peti¬
erit. si substitutũ habebit eque dec̾ti reme¬
dium potĩt ꝓcecẽ. ut accepta cebita potioe̾
cet̾a pars ad substitutũ ꝑueniat ita. ut si
fõte suns relimi potuss p̾raret᷑ lib̾tas.ͥces¬
sante uo̾ sub stitutio̾e. patronum hr̾clitatẽ
sit. lib̾tatẽ ẜ uo eum impone̾ cogat.
hĩdatum arrogauit. atq hĩde ita eorelic
cunõexhidat dtał adoptionoce̾t. ⁊ nocere
cebet expr̾dat d. qm̾̃ peã que legib aut ed¬
icto irrogarent᷑ adoꝑticinis remedio ñ

Expanded text:
.Si pater exheredato filio ita cauit, ut ius in portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid enim, si ex parte debita instituto  minoris pretii, manumittere? iniquum est et legatum velle percipere et libertatem servo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne servum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perveniat ita, ut, si forte servus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante vero substitutione patronum hereditatem oscit, libheredatum adrogauit atque ita herede eo relictcui non exheredato talis adoptio noceret, nocere debet exheredato, quoniam poena, quae legibus aut edicto inroga
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Lib̾tus qui mpriore parte testĩ
leganim acceperat. ⁊ ingranis p̾a eadẽ
scriptura atestatore appellat᷑ ẽ cõmu¬
tata uoluntate attõe extestõ hr̃e ñ põt.¬
legauerat. qͥdam exhis abffulit qdam ut
p̃starentur abberede suo petit. inꝗb
iecit fideiq tue aite cõmito. ut inpͥmis
sempniam sororem tuam ꝓtua pietate
⁊ regere ⁊ tueriuehs. ⁊ siputaĩs eam ad
bonam uite consuetudinẽ reu̾sam ita
x. auri libras ei recltere cũmorieris. ⁊̃¬
terimiũreciditus eĩ. item usuras semis¬
sei eip̃stes posteaq coclicillis admeui¬
um legattrium easdem .xx. aur librs

Expanded text:
. Libertus, qui in priore parte testamenti legatum acceperat et ingratus postea eadem scriptura a testatore appellatus est, commutata uoluntate actionem ex testamentlegauerat: quaedam ex his abstulit, quaedam ut praestarentur, ab herede suo petit, in quiiecit: 'fideique tuae, Atti, committo, ut in primis Semproniam sororem tuam pro tua pietate et regere et tueri uelis, et, si putaueris eam ad bonam uitae consuetudinem reuersam, ita uiginti auri libras ei reddere, cum morieris. interim tamen reditus eius, id est usuras semisses ei praestes'. postea codicillis ad Maeuium legatarium easdem uiginti libras
Abbreviated transcription (Latin):
pãt f accoticlianũ usum ꝑasset. an dsi
eas m̃sas argenteas. ⁊ eigenis argentũ
hberet quo ip̃e ñtemere uteretirr. Sr
comodare cciludos. ⁊ ad ceteras apporin¬
ones solet ⁊ magis placet. ꝙ uictus fui
auto argentone i niectasit. siue factũ
Lautum Rargentum legetur. ⁊ ideues

Expanded text:
as ad cotidianum usum parasset an et si eas mensas argenteas et eius generis argentum haberet, quo ipse non temere uteretur, sed commodare ad ludos et ad ceteras apparationes soleret. et magis placet, quod uictus sui auro argentoue iniecta sit, si factum aurum uel argentum legetur, et id
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Nicis italegaui̾t uxorimee
muncdum ornam̃ta seuq̃ei causa ꝑa¬
ui do. legosplac om̃ia deberi sic cũ
hoc enimu̾bum seu. ampliandi legati
grãpõitum est.
abeo. q Iuilancẽ maximã minorẽ
minimã retmq̃bat. itolegouerat. lãcẽ
minotem illi lego mecliẽ magnitudinis
uideri legatam lancem ꝑsum ẽ. Sm̃o

Expanded text:
um.Si quis ita legauerit: 'uxori meae mundum ornamenta seu quae eius causa paraui, do lego', placet omnia deberi, sicuti hoc enim verbum "seu" ampliandi legati gratia positum est.orum.Qui lancem maximam minorem minimam relinquebat, ita legauerat: 'lancem minorem illi lego'. mediae magnitudinis uideri legatam lancem responsum est,
Abbreviated transcription (Latin):
antur.q̃ritur. ⁊ ego puto nonꝯtinerĩ
Inõ em̃ĩfacile quisquã argenti innume¬
tõ ñmos cõp tat ¶⁊tem argento factole¬
gato puto. nisi eratent̃ tc̃ sensisse testate¬
tem appareat nũmos non ꝯtineri. ¶At¬
gento oĩlegato ꝙ snum eẽt. sinedubio
ñclebetut itqd incretlit᷑o ẽẽtꝰ hec ideo ꝙ

Expanded text:
antur, quaeritur. et ego puto non contineri: non facile enim quisquam argenti numero nummos computat. item argento facto legato puto, nisi euidenter contra sensisse testatorem appareat, nummos non contineri.Argento omni legato, quod suum esset, sine dubio non debetur id, quod in credito esset: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
causa paratum ẽet. uelntiuasa aurea
emblemata signa aurũmuliebre ⁊
cetera q̃ his teb sũt similia s⁊ si infec¬
tum legatum ẽ. qt̾ ei itafactumẽ ut eo
ꝙ adrem cõꝑatumẽ. ñ possis uti sinefi
Refettione ꝙꝙ abeo patre familias ĩfec
Siaut autum ł argentum sigͣnatum
q̃ phippisunt. ⁊tẽq nũmismata ⁊ sum¬
uia E argento legato nõ puto uñ
saneq inlaminia neq insignato neꝙ
in srꝓpellertili. neq ĩmutido neq ĩ or

Expanded text:
a paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si infectum legatum est, quod eius ita factum est, ut eo, quod ad rem comparatum est, non possis uti sine refectione, quodque ab eo patre familias infecti si autem aurum uel argentum signatum quae filippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentsa neque in lamna neque in signato neque in supellectili neque in mundo neque in or
Abbreviated transcription (Latin):
usib eius fuĩt legato cedit. S ⁊̃ ꝙ ĩbũ
buit ꝓpͥum argentum adusũsnũ pa¬
tum. nõuideri io legatum ꝗd̾ negoti¬
andi cãuenale ꝓponi soleret. niside̾ꝯͦꝙ
sensisse isquipetat ꝓbet. ¶ Neratius¬
ꝓculum refert itarespondisse. Uafiselẽt¬
trinis legatis. nichil iñt ẽẽ quãtũ eaua
elettrum argento ceclat.id exasspectu
uasoꝵ fatilus intelligi posse:qd sũob
scuroscit. inspitienclum est ĩnu̾to ñũ¬
mero eauasa isquitestm fecit habiũt.
¶labeo testam̃to suo neratie uxorisue.¬

Expanded text:
usibus eius fuit, legato cedit, sed etiam quodusibus eius fuit, legato cedit, sed etiam quodbuit proprium argentum ad usum suum paratum, non videri id legatum, quod negotiandi causa venale proponi soleret, nisi de eo quoque sensisse is qui petat Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uaelectrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum est, in utro numero ea uasa is, qui testamentum fecit, habuerit. Labeo testamento suo Neratiae uxori su
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Nedicũł argenteis adiuncta
sigilla eñea ceteraq omiãq̃adeandlem
similitudinem redigipossunt. argento
facto ceclunt. ¶C auto facto aonume¬
rantur gẽme anulis incluse quippe hec¬
annuloꝵ sunt cymbiã argentea crustis
aureis illigata margarite quertaborna¬
m̃tis muliebrib contextesunt. utinhis
aspectus auripotentior sit. auro facto
adnumerantur aurea emblemata. q̃
mnlapilib assidib argenteis eeñt. ⁊ re¬
plumbaripossent. deberi gassius arrss.
uri numero habuisset: legatum uider
aut. alicqum auraata ⁊ inclansanasa al¬
terius matĩe aurinumero nõ habendã
Argento potorio ł escario legato inhis
sa habuerait. quib ⁊ potabat. ⁊ edebut
anlegato hecquoq uasa continerent᷑
tali legato hoc amplius filiamea dul¬
cissim a emeclio sũmito tibiq inbeto or¬
nam̃tum oẽ meũmuliebre cũ auro ⁊ si
qua alia muliebria apparuerint cũte¬
statͥoꝵ. negotiahͥxfucrit. anuero solum
argentum. ꝙ indomo ł intraoretum

Expanded text:
um. Pediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt. Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: seduri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasa alterius materiae auri numero non Argento potorio uel escario legato in his, sa habuerat, quibus et potabat et edebat, an legato haec quoque uasa continerenturtali legato: 'hoc amplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparuerint", cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, quod in domo vel intra horreum
Abbreviated transcription (Latin):
smñsolixte simt. ⁊quialai lapides fiorud
exemp̃taes sunt cicenclum ẽ ornam̃to¬
⁊ loco huberi ¶ S ⁊ simhec sint resolut u
componantur. hornam̃toꝵ loco sunt õd
siccohuc suit rudes lapilli margarite. uł
gemme ornam̃toꝵ loco ñ crunt. nisialia
mens fuit. testantis q hec quo q̃ adorna¬
m̃ta parauerat hornam̃toꝵ loco ⁊ appel¬
latione contineriuoluit. ¶Snguen¬
taqusb unguimur. ualitudius causa
gis ornatus grãquaquo eorpus tegãt.
potuus habentu eẽ uestis numero quã
⁊ ornatus causa ceperunt. Ieq referre
siq̃dameoꝵ aliui quoq usũ pbeant sicu¬
timitte ⁊ anaͣdemata qͣuauis eñi cor¬

Expanded text:
t uel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum est ornamentorum loco haberi: sed et si in hoc sint resoluti ut componantur, ornamentorum loco sunt. quod si adhuc sint rudes lapilli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco non erunt, nisi alia mens fuit testantis, qui haec quoque, quae ad ornamenta parauerat, ornamentorum loco et appellatione comprehendi uoluit.Unguenta, quibus ualetudinis causa gis ornatus gratia, quam quo corpus tegant, potius habenda esse vestis numero quam tis et ornatus causa coeperunt, neque referre, si quaedam eorum alium quoque usum praebeant, sicuti mitrae et anademata: quamvis enim cor
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia q̃ adaliamrem ullña parant̃. nificõ¬
poris ornandi causa quo exnumero ħfũt.
utibtatem habent. ¶ Mundus mulie¬
bris est. quo mułr mundiorfit. coninẽt᷑
eo spectaculum matule unguenta uasã
unguentaria ⁊ siquasimailia diciposspnt
ueluti lauationis eius sornam̃toꝵ hecͥ it¬
te mitre semimitre calanitica acus cũ
margarita quã mulieres hrẽsolent ¶ re
his q̃se emũdauerunt lota inbalneo. ne
tim ornata ntn cõmũdata margarite.¬

Expanded text:
omnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi coromnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi corporis ornandi causa: quo ex numero etiam utilitatem habent. mundus mulieris est, quo mulier mundior fit: continentur eo specula matulae unguenta uasa unguentaria et si qua similia dici possunt, ueluti lauatio riscus. ornamentorum haec: uittae mitrae semimitrae calautica acus cum margarita, quam mulieres habere solent, retihis, quae se emundauerint lotae in balneo neqtim ornata, non tamen conmundata.Margarit
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. a Argum̃tosunt ⁊̃ nationesq̃dara
ueluti sarmatarum q̃pellib teguntur¬
aristo ⁊ coattilia uesticede ait  tegutã
subsellioꝵ huic legato celere uice mã¬
garitarum ł it fibita ornam̃toꝵ mag̾
quãuestis sunt tapetauestice ceclunt. q̃
aut mnͣrerui. aut inͥccoisolent S strãgu¬
las ⁊ bñ ir loni que equis insterni sol̃
ñputo uestis eẽ fascie trusales pecdules¬
q ⁊ impilia uestis loco sunt. ꝙ partem
corporris uestiunt.:alia cã ẽcõdonũ qr u
isum calciam̃toꝵ p̾stant steruicaliaquo¬
qi uestis nomine ꝯtinentur. ¶Siquis
adcliderit uestemsiȩam apparet deea eũ
sensisse quam ip̃e inusus suos habuit.¬
cũlcirre ⁊ uestis erunt. ⁊pelles caprine :
agnine uestis erunt. ¶Milliebrineste
legata ⁊ infantilem ꝯtincri. ⁊ puellarum
bits mulieres enim om̃scliti. q̃ cumq sexus
feminisunt. ¶ Ornamtasut muliebr.
a quib mulier hornatur. ueluti ina ñ¬
res ãrmille uiriole anuli p̃t̃ sig̃torios.:

Expanded text:
.Argumento sunt etiam nationes quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur.Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere.Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt.Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse.Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia usum calciamentorum praestant.Ceruicalia quoque uestis nomine continentur.Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit.Culcitae etiam uestis erunt.Item pelles caprinae et agninae uestis erunt.Muliebri ueste legata et infantilem contineri et puellarum ibit: mulieres enim omnes dici, quaecumque sexus feminini sunt.Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et
Abbreviated transcription (Latin):
nominatim legauit nestẽ mũdum
muliebrem c̃ẽ ornar̃ataq muliebria
em̃ia. lanam lmum. purpurã ũsicolõ¬
riam facta infectaq om̃ia. ⁊ ceterał S et
nirutat substantiamreꝵ ñnecessaria ũ¬
bor multiplicatio q labeo testo lanam.
coloria debebuntur sm̃ appareat aliam
defuncti uoluntatẽ fuisse. ¶ ⁊ itiamũ¬
dum muliebrem septitie legauit ea pu¬
dabat sibilegata. ⁊ hornainta ⁊ momilia
in quib gemine. ⁊ margarite insunt
⁊anulos ⁊ uestem tarcoloria quãu̾si
dumtaxat argintum balneare mũdo
muliebri contineri Itemcũinaures m
quib due margarite elenchi ⁊ sinarati
duolegasset.⁊ postea elenchos cisdẽ derra¬
xisset ł⁊ q̃reretur. annichlom inus detra¬
etis elenchis. iaureis deberentur. rdi de¬
beri simaneant in aures. qũaius margã¬
rite his detracte sint. dealioͣ idẽ. Rdit.
cumq̃dam ornam̃tum mamillanĩ exchi

Expanded text:
gauit 'uestem mundum muliebrem omnem ornamentaque muliebria omnia lanam linum purpuram uersicoloria facta infectaque omnia' et cetera. sed non mutat substantiam rerum non necessaria uerborum multiplicatio, quia Labeo testamento lanam coloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti voluntatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legavit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et vestem tam coloriam: quaesidumtaxat argentum balneare mundo muliebri contineri.Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures deberentur: respondit deberi, si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta sint.De alio idem respondit, cum quaedam ornamentum mamillatum ex
Abbreviated transcription (Latin):
suam susciꝑe noncogitur. ¶ Curatores
testamto tutores imitisit tati. neq d̾ cre¬
to p̃toris. confirmati. negã gesserunt. ui¬
ce mutua ꝑitulum pr̃are cogunt᷑ cũ offi¬
tium sponte citra uiris ãminiculũ iniett̃
⁊ quifuit itoneus decretum p̃toris curatoreᷤᷤ
ł tutores constitueñtis. inplortre debuent.
Tutorib iconeis diem fim̃tus uite mutu
a ꝑiculum adheredes eoꝵ. ñ rechumdut. ꝗt̾
ñhiũt locum.: offitio tutoꝵ manente.⁊
eum quitutelam get̾ere noluit. post cete¬
ros quigesserunt. actionem uilem tutele
tariplatuit. Quod tam̃ extutela ñꝑuẽĩt
ateos quise negotus miscuerunt. s comu

Expanded text:
suam, suscipere non cogitur. Curatores testamento uel tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesserunt. uice mutua periculum praestare coguntur, cum officium sponte citra iuris adminiculum in‹i›uerint et qui fuit idoneus, decretum praetoris curatores uel tutores constituentis implorare debuerit. Tutoribus idoneis diem functis uice mutua periculum ad heredes eorum non redundat, quod non habuit locum officio tutelae manente. In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actionem utilem tutelae dari placuit. quod tamen ex tutela non peruenit ad eos, qui se negotiis miscuerunt, sed com