comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ ditione. S alt̾a actio altã peri¬
mit. aĩp̃oiure: aũꝑ excepͣtionẽ.
ꝙ ẽ tutius. Hinc decolono ꝵ sũ ẽ.
sialiquiclex fundo subtͣxerit: tenĩ
⁊ penaquidẽ furtiñẽ fundit᷑. Ille̾

Expanded text:
 condictione, sed altera actio alteram pereut ipso iure aut per exceptionem, quod est tutius.Hinc de colono responsum est, si aliquid ex fundo subtraxerit, teneri et poena quidem furti non confunditur, i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdẽ hĩdib libti. ꝙ in fraudẽ patroni
ẜ uimanumissisunt. Sicui plae ꝓdẽe
c̃sequens ẽ. ut auidẽ putit exceptioni
rei uidicate obieitur re plicatio. dicu
⁊ uõ placeat ñ ꝓd ẽẽ. ishabebit seq̃ñtem
dubitationẽ. utrũ id inquo quis uictꝰ
ẽ. nullius erit. an eiꝰ eẽ debeat: cũ quo
actũ sit. anpotius eiꝰ quiuicerit scilie ũ
tilis actiodetur ei qui uicerit. Mini¬
me aũt p̃tor patideb ut ꝓpar te quiᷤᷤ
seruus sit.

Expanded text:
dest heredi liberti, quod in fraudem patroni servi manumissi sint. si cui placeat prodesse, consequens est, ut, cum idem petat, exceptioni rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui vero placeat non prodesse, is habebit sequentem dubitationem, utrum est, nullius erit an eius esse debeat, cum quo actum sit, an potius eius qui uicerit? scilicet ut utilis actio detur ei qui uicerit, minime autem praetor pati debeat, ut pro parte quis seruus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitute fuit. cũ lib̾ eẽt demñ cũ destani¬
ignarus eẽt recessit ⁊ clam inlib̾ta¬
temoraricepit. hie nonsine doloma¬
lo in libtate moratur. ¶ Põstꝰ ⁊ ẜuus
sine dolomalo in lib̾tatemorari. u
puta testam̃to acceꝑit lib̾tatẽ ꝙ nł
lius mom̃ti eẽ ignorat. uł uidicti
ei inpoĩta ẽ ab eo. quemidñm ẽe pu
tauit cũ nonẽet uł educatus ẽ. qͣsi
lib̾ cũs uus ẽẽt. Et gn̾alit̃ dicendũe
quotiens quis ustis rationib ductꝰ
ẽ iniuistis sine calliditate tm̃ puta¬
uit selib̾m. ⁊ in lib̾tate moratus ẽ. di¬
cendũ ẽhime in ea causa eẽ. ut sine
dolomalo in lib̾tate fuĩt. atq idõ pꝰ¬
sessors. quomõ fruat᷑. ꝓbatio autẽ¬
s adid tp̃s refertur cũsine dolo malo
in lib̾tate fiũt quo pͥmũ iniuis aditũ
ẽ. ¶ Siõꝑa alicui debeatur. is quoꝙ
libali iuditio ex ꝑiri põt. ¶ Si quod
dãpnũm dedĩt. qui ad libtatẽ ꝓcla¬
mat. illo tp̃r quobona fide mͥ ẜuie¬

Expanded text:
vitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statignarus esset, recessit et clam in libertate morari coepit: hic non sine dolo malo in libertate moratur. Potest et servus sine dolo malo in libertate morari, ut puta testamento accepit libertatem, quod nullius momenti esse ignorat, vel vindicta ei imposita est ab eo, quem dominum us est quasi liber, cum servus esset. Et generaliter dicendum est, quotiens quis iustis rationibus ductus vel non iustis, sine calliditate tamen putavit se liberum et in libertate moratus est, dicendum est hunc in ea causa esse, ut sine dolo malo in libertate fuerit atque ideo possessoris commodo fruatur. Probatio autem ad id tempus refereturs aditum est. Si operae alicui debeantur, is quoque liberali iudicio experiri potest. Si quod damnum mihi dederit, qui ad libertatem proclamat, illo tempore, quo bona fide mihi seruie
Abbreviated transcription (Latin):
nodenssit aut innocens differtur lib̾a¬
le iudicu donec const. ⁊demor te eiꝰ
quinecatus est. Apparebit n utrũ sup¬
plitio afficiendus sit. anñ. ¶ Siquis ex
& uitute in lib̾tatem ꝓclamat:. petito¬
ris pertem sustinz.Siũo ex lib̾tate in
ẜ uitutem petatur᷑. in partem actoris
sustin:. qui seru suudicit. Igitur cũ
dehoc incertũ est. ut possit udiciums
ordinem acciꝑe. Hoc aũt aput eũ ꝗđ
lbertate cogniturus ẽ. disceptatur utr
exubertite inẜ uitutem laut õcagat̃. S
⁊si forte apparũit eũ quidelib̾tate sued
litigat. in lib̾tatẽ sinedolomał amis.¬
sum fuisse: isqui se dñm dicit actoris
partes sustinebit. ⁊ necessehabebit
.x. uũsuũ ꝓbare. Qđ sipronuntiatũ fũit
eo tp̃r quolis p̃parabatur in lib̾tatẽ eũ
ñ fuisse: aut dolomalo fuisse. ip̃e quiđ
lib̾tate sualitigat: debrse lib̃m ꝓbare.

Expanded text:
nocens sit an innocens, differtur liberanocens sit an innocens, differtur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit an non. Si quis ex servitute in libertatem proclamat, petitoris partes sustinet: si vero ex libertate in servitutem petatur, is partes actoris sustinet qui servum suum dicit. igitur cum de hoc incertum est, ut possit iudicium ordinem accipere, hoc ante apud eum, qui de libertate cogniturus est, disceptatur, utrum ex libertate in servitutem aut contra agatur. et si forte apparuerit eum, qui de libertate sua litigat, in libertate sine dolo malo fuisse, is qui se dominum dicit actoris partes sustinebit et necesse habebit servum suum probare: quod si pronuntiatum fuerit eo tempore, quo lis praeparabatur, in libertate eum non fuisse aut dolo malo fuisse, ipse qui de sua libertate litigat debet se liberum probare.
Abbreviated transcription (Latin):
ctatis qui emptus ẽ. Id cͥoo quia ñẽ ue¬
niadignus quiemĩt eͦu ⁊̃ siscientẽ pru¬
d neganda est. eilib̾tas. ¶ Siduo simul.
emĩnt tartes. alt̾ sciens alt̃ ignorans
uidendũ erit. nũqͥ isquiscit ñdebeat
nocẽ ignorantiꝗ quidem magis ẽ S
N illãerit questio partẽ solã habebit is
qui igñorauit antotũ : quid dicemus
dereliqua parte. anadeũ quisciat ꝑti¬
neat. S⁊ ille indignus est. quid hr: ꝗa
sciens enĩt. Rursus qui ignorauit. nõ
põt maiorem parten domini i habere
q̃ emĩt. Euenit igitur ut eiprosit quis
eumconpmiuit sciensꝙ alius ignora¬
uit. ¶ Sunt ialie cause ex quib in lib̾¬
tatem ꝓclamatio denegatur. uelutisi
quis ereo testam̃to lib̾ẽẽ dicatur. ꝙ te¬
st am̃tu p̃tor aꝑiri uetat. quia testator
a familia necatus cẽ dieatur. Cũn in co
sit iste ut supplicio fortesit afficien¬
dus. ñ deb lib̾ale uiditiũ ei concedi.
Si ⁊ sidatũ fuit. quia dubititur utrũ

Expanded text:
tatis qui emptus est, idcirco quia non est venia dignus qui emit, etiamsi scientem prudeneganda est ei libertas. Si duo simul emerint partes, alter sciens, alter ignorans, uidendum erit, numquid is qui scit non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indignus est quid habere, quia sciens emerit. rursum qui ignorauit, non potest maiorem partem dominii habere quam emit: euenit igitur, ut ei prosit qui eum comparauit sciens, quod alius ignorauit. Sunt et aliae causae, ex quibus in libertatem proclamatio denegatur, ueluti si quis ex eo testamento liber esse dicatur, quod testamentum aperiri praetor uetat, quia testator a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data fu
Abbreviated transcription (Latin):
dũe in hedictũ cadere dupli CObli¬
gatũ uł ip̃i uenditõi accipe debemũ
uel alii obligatũ. Namꝙ dedit si¬
ue ip̃ uenditoi. siue alii ex iussueiꝰ. si¬
ue ipse. siue alius dedit: eque conti¬
nebitur obligatũ acciꝑe debemus
siexceptione setuerin p᷑ot. Cetͣisi¬

Expanded text:
 in hoc edictum cadere duplariue. Obligatum uel ipsi uenditori accipere debemus uel alii obligatum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse siue alius dederit, aeque continebitur. Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potes
Abbreviated transcription (Latin):
ħiuditio fũt᷑ ad huc tñ postea cũ eo
potĩt legẽ aquilia agi. Cũ ea lege ali¬
ter eueaculpateneatur. Item certue
tam res nr̃as. quãres alienas que tñ
pieulo nrõ sunt in hane actionẽ declu¬
ei ueluti con modatas: locatis. Certe¬

Expanded text:
tea cum eo poterit lege Aquilia agi, cum ea lege am culpa teneatur. Item certum est tam res nostras quam res alienas, quae tamen periculo nostro sunt, in hanc actionem deduci, veluti commodatas et locatas: cert
Abbreviated transcription (Latin):
Si parit aduersus eũ qui delibrate
utigat̃ consistant fructurarius ⁊ ꝓͥcti¬
ruts. fieripõt. ut alt̾ũt absit. quocasu an
inp̃senti soli ꝑmissurussit. p̃tor adũsus
eum agẽ dubitaĩ põt qui añdeb alt̾ius
collusione aut inertia alt̾usuis corrũ¬

Expanded text:
Si pariter adversus eum, qui de libertate litigat, consistant fructuarius et proprietarius, fieri potest, ut alteruter absit: quo casu an praesenti soli permissurus sit praetor adversus eum agere, dubitari potest, quia non debet alterius collusione aut inertia alteri ius corrum
Abbreviated transcription (Latin):
scientia sua nicħ noc. ignorantia sua¬
nichil ꝓdest. S⁊ ⁊si ꝓcuratorẽ scientẽ
quisemĩt. ei nõe. sicutitutõis qͦ
nocẽ labo putat. ħactio post annũ
noncdatur cũ sithonoraria ẽ autem
pen̾alis.

Expanded text:
cientia sua nihil nocet, ignorantia nihil prodest. Sed si per procuratorem scientem quis emerit, ei nocet, sicuti tutoris quoque nocere Labeo putat. Haec actio post annum non datur, cum sit honoraria: est autem et poenalis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶lp̃ . ł. ad̾. Rectissime p̃tor callidi¬
tatieoꝵ quicũ selibos scirent doloma¬
lo passi sunt. se ꝓẜuis uenundaĩ occur¬
rit. Dedit n ineos actiones q̃ actioto¬
tiens locumht̃. quotiens ne meacausi
isqui se uenire passus ẽ. ut ei ad lib̾ta

Expanded text:
 edictum Rectissime praetor calliditati eorum, qui, cum se liberos scirent, dolo malo passi sunt se pro servis venum dari, occurrit. Dedit enim in eos actionem, quae actio totiens locum habet, quotiens non est in ea causa is qui se venire passus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiatum fu̾it oꝑis noui nuntiatione
satis decłit. repromiserit ue aut per
eum non᷑fi quominus boniuiri ar
litatem. Nam reꝓmittit uexatie¬
nem. ad p̃toremueniendi ⁊ deside¬
randiut missa fier nuntiatio ¶Q
ꝓ curatoĩo nomine nuntiauit. sii

Expanded text:
tiatum erit, ex operis noui nuntiatione satisdederit repromisseritue aut per eum non fiet, quo minus boni uiri arlitatem: nam remittit uexationem ad praetorem ueniendi et desiderandi, ut missa fieret nuntiatio.Qui procuratorio nomine nuntiauerit, s
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l. laxi. ad. P retõr ait qm inlõ¬
cum nunt᷑iatum est. quid oꝑus no¬
ui fieri. quadere agitin:ꝙ in eoloco n
añquam nuntiatio qͣmissa fu̾it au
inea causaeẽt. ut remit ti deberet.
factumest idrestituas. ¶Int̃ dictũ
ꝓpõmtur ex huiꝰ modi cau̾sa edicto
ex p̃ssimest. neposioꝑis nouinunti¬
ationẽ quicquam oꝑis fiat. ante¬
quam. uł nuntiatio omissa fiat. uł
uice nuntiationis misse satis datio
deopere restituemdo fui̾t int̃ poĩta
Qudigitur fãcit.⁊ siius faciendiha
Siue autem uãcͣuus locdis fit ubi nũ¬
ciatumest. siue edi ficãtis. eque he
int̃dicto locuserit Sait p̃tor. Quod
factum est restituas. Quod fac̾tũ est
re factũ est. int̃dĩctum locum habe¬
bit. Quic quid aute mañt remissiõẽ
fit. ut illud quod loco remissionisha¬
bẽtur ꝓeohũdum est. atq sinullo ui¬
re factum eẽt. ¶ Siquis ꝑ at us satiꝰ¬
dare: deinde actor strpulari nolit.
inea causa est: ut remit tidebeatan¬

Expanded text:
.Praetor ait: 'Quem in locum nuntiatum est, ne quid op‹eri›s noui fieret, qua de re agitur, quod in eo loco, antequam nuntiatio missa fieret aut in ea causa esset, ut remitti deberet, factum est, id restituas'.Interdictum hoc proponitur ex huiusmodi causis, edicto expressum est, ne post operis noui nuntiationem quicquam operis fiat, antequam uel nuntiatio missa fiat uel uice nuntiationis missae satisdatio de opere restituendo fuerit interposita. qui igitur facit, etsi ius faciendi haSiue autem uacuus locus sit, ubi nutiatum est, sive aedificatus, aeque hoc interdicto locus erit. Ait praetor: "quod factum est, restituas". quod factum est, iure factum est bit.Quidquid autem ante remissionem fit uel illud quod loco remissionis habetur, pro eo habendum est, atque si nullo iure factum esset.Si quis paratus fuerit satisdare, deinde actor stipulari nolit, in ea causa est, ut remitti debeat
Abbreviated transcription (Latin):
monstratio faciemda est. quociens
In partem fit nuntiatio. Cetm̃nsum
ltotum opus fiat. non est necẽe demon¬
strare. s hoc ip̃m dicat. si im plũibus. s
locis opus fiat. utrum una nuntiatio
suffitiat. anuõ plure sunt sint neces

Expanded text:
monstratio facienda est, quotiens monstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiatio: ceterum si in totum opus fiat, non est necesse demonstrare, sed hoc ipsum dicere. Si in pluribus locis opus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an vero plures sint neces
Abbreviated transcription (Latin):
hoc interdic̾tum ꝓhibitoiũ est neq
phibeat faͤce̾ uolentẽ eum quisatis¬
dedit.⁊ eñiꝑtin⁊ ad decus urbium e¬
Elifitia non delinꝗs nec quicquã int̃¬
est. iure quis eqafier. annoniure edi¬
fic cum sit securus is quiopus noũ¬
nuntiauĩt. pꝰea quam ei cautum ẽ¬
quisatis dedit adicitur ⁊ illu̾d aut
si ꝑ testat quominus satis detur ꝓ̃m¬
sisatis clatum nonest. s repins sen.
int̃dicto hiuc lo cus nonerit Neq it
ꝑmꝰ tẽdum fuit in publico edificare.
prius quam appareat quo iure quis
cedific. sisatis datum sit cautum tñ¬
non ꝑseuerent int̃dictum cessat sdĩs
aliqnstetit ꝑnuntiatorem quo mi¬
nus satis detur. nunc nonstat inter¬
dictum cessat. ¶ Hoc int̃dĩctum
cessat post am̃num ⁊ hr̃dicetisꝙ sue
cess orib competit. ¶Nona engit᷑¬
Astic ur p̃ .lan
ut uirãmꝰ añtquam ius uirandum
hãt demonstrare in quo loco opusno¬
r̃ nuciz.scituro eiꝰcuinuntiatũ ẽ
abi possit edificari. Ubuntĩm ab¬

Expanded text:
Hoc interdictum prohibitorium est, ne quis prohibeat facere volentem eum qui satistenim pertinet ad decus urbium edificia non derelinqui. Nec quicquam intst, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui opus nonuntiavit, posteaquam ei cautum esqui satisdedit: adicitur et illud" aut stat, quo minus satisdetur". Psi satisdainterdicto huic locus non erit: neque rmittendum fuit in publico aedificare, priusquam appareat, quo iure quis aedificet.Et si satisdatum sit, cautum non perseueret, interdictum cessat.Si aliquando stetit per nuntiatorem, quo mnus satisdetur, nunc non stat, interdictum cessat.Hoc interdictum etiam post annum et heredi ceterisque cessoribus competit. 21 Ulpiat is ante, qui iusiurandum bet demonstrare, in quo loco opus nouum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim ab
Abbreviated transcription (Latin):
michi ⁊ satis acoepit. Dem̃ int̃ dicto
adu̾sus eum utar nerã michi fatiat:
quominus edifice. exint̃ dicto eũ
oport iudicatum soluisatis dare.
quia partes sustinz defensoris.¬

Expanded text:
rit et satis acceperit, deinde interdicto aduersus eum utar, ne uim mihi faciat, quo minus aedificem, ex interdicto eum oportet iudicatum solui satisdare, quia partes sustinet defensoris
Abbreviated transcription (Latin):
sarum ratio hñda est. nẽ egẽ int¬
¶¶ Cumubum restituas in legibus
inuenitur. ⁊ sinon spalit defrile¬
tibus additum est. tñ⁊̃ fructus ilnͣ¬
sunt restituendi. ¶ Nnicuiꝙ su¬
a mora noca quõd iinduobus iriͦ
qui penit quoduxliturus est.

Expanded text:
m ratio habenda est, ne egeant. Cum verbum "restituas" lege invenitur, etsi non specialiter de fructibus additum est, tamen etiam fructus sunt restituendi. Vnicuique sua mora nocet. quod et in duobus reis qui petit quod redditurus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis obligatiõe
tam contrarium᷑ quibone fideiiu¬
ditia sustinz. quamuis atqmetus.
quem con ꝓbare contrabonos mo¬
res est ¶ Noncapitur quiius publi¬
cum sequitur. ¶ Monuidenurꝗ e
rant consentire.
alius uenditiom consentire¶Re¬
fertur adunmaersos quod publiceꝰ
sit ꝑmaiorem partem ¶ absurdĩ
est plus iuris habere eum cuilega¬
tussit fundus. quamhr̃dem aut ip¬
sum testatorem siuiuerr.¬

Expanded text:
Si quis obligatione tam contrarium est, qui ac bonae fidei iudicia sustinet, quam vis atque metus: quem comprobare contra bonos mores est. Non capitur, qui ius publicum sequitur. Non videntur qui errant consentire.aliud uenden‹t›i consentire. Refertur ad uniuersos, quod publice fit per maiorem partem. Absurdum est plus iuris habere eum, cui legatus sit fundus, quam heredem aut ipsum testatorem, si uiuer
Abbreviated transcription (Latin):
Salienare: potit ⁊ consentire alie:¬
naretioni. ¶Cui autem donare ñe
onceditur ꝓbandumerit. nec siꝰ
donationis causa consenserit ratã
eius uoluntatem habendam.

Expanded text:
alienare, poterit et consentire alienationi. cui autem donare non conceditur, probandum erit nec, si donationis causa consenserit, ratam eius uoluntatem habendam.
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Rde melius ẽ ¶ Nonest nõ¬
uum utque semel utilit̃ constitu¬
ta sunt durent. kez ille casus extis¬
t̃it: aquoitium capere non po¬
tuerint ¶ Quotiens equita tem
de siderii naturalis ratio aut du:¬
bitatio urris moratur. iusti de¬
cretis res temperanda est.

Expanded text:
respondere melius est. Non est novum, ut quae semel utiliter constituta sunt, durent, licet ille casus exstiterit, a quo initium capere non potuerunt. Quotiens aequitatem desiderii naturalis ratio aut dubitatio iuris moratur, iustis decretis res temperanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip.l. Quiuetͥante pretore fec̃
hic aduersus edictum fecisse propͥ¬
eclicitur. ¶ Eius est actionem de¬
alibi suma maĩor alibi infamia est.
ꝑponem daest causa ertimationis
Sbiautem equiperant. famosa iudi cu Sreb osi

Expanded text:
. Qui uetante praetore fecit, hic aduersus edictum fecisse proprie dicitur. Eius est actionem dealibi summa maior, alibi infamia est, praeponenda est causa existimationis. ubi autem aequiperant, famosa, iudicia, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbus quiignorat quantum sol
huntur. contrariorure pereunt.
sium fecit mentionem.⁊ qui sexa¬
gesimo primodies uenerit: aucli¬
endus est Itan ⁊ imp̃r antoninus.¬

Expanded text:
qui ignorat quantum solutrahuntur, contrario iure pereunt. sum fecit mentionem, et qui sexagensimo et primo die uenerit, audiendus est: ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
ei. cuilib̾tas sicdata est. si michinł¬
lus filius erit cum moriar: stichus
liber esto inpedirilibertatem po¬
stumo nato. S⁊ dum speratur nasei.
utrum in seruitutem remanere di
cimus. anuõ ex p̾t facto responde¬
mus retro lib̾m fuisse nullofiliona¬
to. quod ma̾g arbitror ꝓbandum.

Expanded text:
eius, cui libertas sic data est 'si mihi nullus filius erit cum moriar, Stichus liber esto', impediri libertatem postumo nato. sed dum speratur nasci, utrum in seruitute remcimus an vero ex postfacto respondemus retro liberum fuisse nullo filio nato? quod magis arbitror probandum.
Abbreviated transcription (Latin):
timum iut᷑e tp̃s confertur. uelutisti¬
chus cum morietur libesto. nullius
mom̃tiesse extimanda est. Hec aũt
scripturastichus sicapitolium non
ascend libesto ita accipienda est. si
cum primum potuit capicolium
non ascenderit. istoenmoelo ꝑuemi
stichus ad libtat᷑em si facultateda¬
ta ascendendi capitolium. abstinu¬
erit. ¶ Hec sct iͦ ptura testam̃ti pam¬
philus libesto ut fili̾is meis rationẽ
red dat. an sub conditione libertas
pure cdatam lib̾tatem. ⁊ illam ad¬
iectionem. itaut rationes reddat.
concditionem lib̾tatis non int̾i re
tñ quia manifestauoluntas. testan¬
tis. exprimitur. oogendum ẽe ad
rationes reddenclas. ¶Iost anu
in distinete liber ẽẽ iussus p̾bien¬
uium libererit. Lelq fauor liber
tatis exigit ⁊ uerbapatiuntur. Nisi¬
⁊ si aliud sensissem patrem familiã
manifestissimis rationibus is aqͦ
libm eẽ usserat. iscuius exmorte
libtas pendebat: uiuotestatore de¬
bona benignius int̾p̃tãi. ut post

Expanded text:
timum uitae tempus confertur, ueluti 'Stichus cum morietur, liber esto', nullius momenti existimanda est. Haec autem scriptura 'Stichus si Capitolium non ascenderit, liber esto' ita accipienda est 'si cum primum potuerit, Capitolium non ascenderit': isto enim modo perueniet Stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi Capitolium abstinuerit. H‹a›c scriptura testamenti 'Pamphilus liber esto, ita ut filiis meis rationem reddat' an sub condicione libertas  datam libertatem et illam adiectionem 'ita ut rationes reddat' condicionem libertati non inicere: tamen quia manifesta uoluntas testantis exprimeretur, cogendum eum ad rationes reddendas. Post annos indistincte liber esse iussus post bienniumtatis exigit, et verba patiuntur: nisi si aliud sensisse patrem familias manifestissimis rationibus is, a qliberum esse iusserat: is ex cuius morte libertas pendebat, vivo testatore deerba benignius interpretari, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
uis ss̃ duobus. sirationes reddidint.
Iulianus. L tractat si alit ied deresit
paratus alt̃ nonsit: analt̃ ꝑ altm̃ in¬
pediatur. ⁊ rectissime ait. siquidem
seꝑatim rationes gesserunt. suffice̾
adlib̾tatem adipiscendam ei: quia
suas rationes reddit. Siuo simul
ñ alias uiderialtm ꝑosse paruisse:
nisi utriusq teliqua ex solueritͤ
In ieliquis accipere debemus ut ⁊¬
ipsa uolumina rationum reddant̃.
S ⁊ si aneilla cum filiis libera ẽẽ aus¬
sa sit:⁊ sinullum hãt. t̃ erit lib̾a.

Expanded text:
int. Iulianus enim tractat, si alter reddere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem separatim rationes gesserunt, sufficere ad libertatem adipiscendam ei qui suas rationes reddit: si uero simul, non alias uideri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum reddantur. Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit, etsi nullos habeat, eri
Abbreviated transcription (Latin):
annum tricesimũ decesserit sticho
lib̾tas competit. s legatum non debe¬
gbitur. Nam fauore libertatis rescͥptũ
est. ut mortuotitio tp̃s suꝑ eẽ iudea¬
tur quo im̃pleto libertas contigete.
arcalegatum deficere conditioui¬
saest.

Expanded text:
 decesserit, Sticho libertas competet, sed legatum non debebitur. nam fauore libertatis receptum est, ut mortuo Titio tempus superesse uideretur, quo impleto libertas contingeret: circa legatum defecisse condicio uisa est.
Abbreviated transcription (Latin):
tutor in fraudem pupilliaccipere
noͣlit non alit̾ lib̾ tatem contingẽ
quam si seruus frałide caieat. Ead¬
q ⁊ in curatore dicenda. Item que¬
si tum est rationem argenti redde
ussus in quem modũ intelligen¬
clussit. nisi conditioni paruiss. id
ẽ. ansi qued uasa sine cũl pͣaeius pe¬
rierunt. atꝙita reliqua uasa hr̃di
dat. deniq quam rationẽ bonus
pater familias recĩpert. eahr̃di red¬
dita impletam conditionẽ uideri.
stam̃tum ualeat ⁊ exeo adita sit hr̃¬
ditas. ut siquis omissa causa testam̃¬
ti. ab intestato possideat hr̃ditatẽ
¶Lestam̃to clata libertas conpetit.

Expanded text:
tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter libertatem contingere, quam si seruus fraude careat. eademque et de curatore dicenda. item quaesitum est, rationem argenti reddere iussus in quem modum intellegendus sit condicioni paruisse, id est an, si quaedam uasa sine culpa eius perierint atque ita reliqua uasa heredidat: denique quam rationem bonus pater familias reciperet, ea heredi reddita impletam condicionem uideri. stamentum ualeat et ex eo adita sit hereditas, uel si quis omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem. Testamento data l
Abbreviated transcription (Latin):
cauitita. Rogo site ꝓme usi fuint.
dignos eos libertate cxistimes. Yre¬
toris hec partes sunt. ut dogat liber¬
tatem p̃staĩ. nisi si quid tale hu serui
ad miserint: ut incligni sint quolib¬
tateꝵ con sequantur. Non ⁊ ut calia
offit᷑ia abhis exigantur. pro quibus
libtatem mereri debent: Arbitriũ
tñ eius erit quirogarus sit. quo tp̃r
quemq uelit manumit tere. ita ut si
uiuus non manumisiss.. hr̃s eius sta
philus liber esto. pamphilum lib̃m
dasse errorem suum testãtorem Ad¬
ꝙ uiris fore. ⁊̃ sita scriptum fũit sti¬
chus lib̾esto unmo pamphilus lib¬
beremheredem inffituit. stichum
rationem argenti quod subcuraeius
ess roddita. lib̃m esse iusserat. As
seruus partem argenti sub tractam
cumtutore diuisit. atq ita tutor ei c̃stit¬
paren rationem ad scribit. Con sul¬
berum. Nam quod alioquin place
ad libertatem. ita accrpiendum᷑ ut
bona fide ⁊ citra fraudem ftatulibi.
tutoĩs iel fiat.⁊ sicut ⁊ inalienationi¬

Expanded text:
cauit ita: 'rogo, si te promeruerunt, dignos eos libertate existimes'. praetoris hae partes sunt, ut cogat libertatem praestari, nisi si quid tale hi serui admiserint, ut indigni sint, quo libertatem consequantur, non etiam ut talia officia ab his exigantur, pro quibus libertatem mereri debent. arbitrium tamen eius erit qui rogatus sit, quo tempore quemque uelit manumittere, ita ut, si uiuus non manumississet, heres eius statphilus liber esto.' Pamphilum liberum dasse errorem suum testatorem. idemque iuris fore etiam, si ita scriptum fuerit: 'Stichus liber esto, immo Pamphilus libberem heredem instituit, Stichum ratione argenti, quod sub cura eius esset, reddita liberum esse iusserat: is servus parte argenti subtracta cum tutore diuisit atque ita tutor ei parem rationem adscripsit. consulberum: nam quod alioquin placeae eum ad libertatem, ita accipiendum, ut bona fide et citra fraudem statuliberi et tutoris id fiat, sicut et in alienationi
Abbreviated transcription (Latin):
puto dicendum ⁊ silib̾tati quoq
iniecta conditiosit.S⁊ testator ui
uus eum manumiserit. Nam ⁊ hae
libtas datasi in sulam adificauerint
uł sistatuam posuerint. duudi haec cõ¬
ditio ñ põtĩt. Solũmodo illamhabe¬
bit dububitationem an altõ facie̾n¬
te.satis factum uoluntati uideatur.
idõq ad libertatem ꝑueniat. quod
magis est. nisi aliud ex p̃sserit testa¬
dor. Faciendo tñsibi conditionem
impleuit. altĩnon. quin immo ex¬
tinguitur ei conditio. Non enim am¬
plius parere conditioni põt. eum se¬
mel expletasit. ¶ldemqueri põt¬
⁊ si fabris duob uel pictorib simẽ¬
brum depinxiss:. uł si fabricassent
nauem. quld ad seriptum est. Nam¬
facti conditionem uicnt. Queres
effici̾t᷑ ut quod alt̾ cessat: altĩ quoq
qui facere paratus est conditiofiat.
Qdisi exhis. quescͥpsit ueldixit ost̃¬
diͥtur contenitus eẽ testator uel alteꝵ
facere. res erit ex pedita. Nam alter
faciendo ⁊ sibi ⁊ socio ꝓderit. Hac¬

Expanded text:
icendum et si libertat‹i› quoque iniecta condicio sit, sed testator eum uiuus manumiserit: nam et hic eruis duobus libertas data, si insulam aedificauerint uel si statuam posuerint, diuidi haec condicio non poterit. solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum uoluntati uideatur ideoque ad libertatem perueniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit. Idem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depi‹n›xissent uel si fabricassent nauem, quid adscriptum sit: namfacti condi‹c›ionem iunxerit: quae res efficit, ut, quod alter cessat, alteri quoque, qui facere paratus est, condicio deficiat. quod si ex his, quae scripsit uel dixit, ostenditur contentus esse testator uel alterum facere, res erit expedita: nam alter faciendo aut et sibi et socio proderit
Abbreviated transcription (Latin):
clato. Nulla dubitatio est. quin
debeãtur. ⁊̃ sieum pat̾ familias
uiuus manumiserit. Sed stich ᷤ
Idem dicendum ẽ. Illud constat
silibertate dãt᷑a sic fui̾t legatum:
eiq sieum uindicta libaue̾ro. hr̃s
m̃s decem dato. liez exnimia sub¬

Expanded text:
ato', nulla dubitatio est, quin debeantur etiam, si eum pater familias uiuus manumiserit. Sed et si sicidem dicendum est. Illud constabit, si libertate data sic fuerit legatum 'eique, si eum uindicta liberauero, heres meus decem dato', licet ex nimia su
Abbreviated transcription (Latin):
te micħ debe falso eustimabas.tra¬
diclistimͥ. si scissẽ mͥ nicħ deb̾e. usu
eũ capiã.quodsi ne scio. uerius est
ut usucapia. quiaip̃a traditio exca
quã uerã ee enstimo suffic̾ adefi¬
ciendũ: ut idꝙ mͥ trãditũ ẽ ꝓme o
possideã.⁊ itane ratius scͥpsit. idq ue¬
rumputo.

Expanded text:
te mihi debere falso existimabas, tradidisti mihi: si scissem mihi nihil debere, usu eum non capiam: qu‹od› si nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex causa, quam ueram esse existimo, sufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit idque uerum puto.
Abbreviated transcription (Latin):
constitutũ usucapionis tp̃s. cogͦ¬
ẽẽ. trebatius oĩno quodita posses¬
guendũ. ut si nesciens int᷑statutũ
tp̃s cuius idmãcipiũ eẽt. aut sisci
usucaꝑes. Sinũo cũscires ⁊ posses ñ
fec̃is certitiorẽ. cͣe ẽẽ. tunc n clam
⁊ exea causa post mortem patͥs ea
teneant. quol int̃ eos conuenir. ut
eadiuisio rataeẽt: usucapio his ꝓce¬
cdat ꝓsuo. inhis reb quȩ alientinbo¬
nis patris inueniuntur. ¶ Quod
legatũ nonsit. ab hr̃de tñ ꝑpẽram
traditum sit: plac alegatario usu
taest. ut aliquis litiũ finis eẽti sz id
quod quis cum suũ esse existi¬
maret possederit: usucapi etiã¬
si falsa fuerit eius enstimatio. qđ
tñ ita inter pretamdum est. ut
probabilis error possidentis usu¬
caproni non obstets ueluti si obid
aliquid possideam quod seruum
meum aut eius cuius in locũ hẽ¬
ditario uue successissẽ. emusse id
failso euistimera quod inalieni fic¬
tiignorantiam tollẽrabilis error

Expanded text:
constitutum usucapioni tempus cognesse, Trebatius omni modo, quod ita possesguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si scieusucaperes: sin vero, cum scires et posses, non feceris certiorem, contra esse: tum enim clam  ex ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata ecedet pro suo in his rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur.Quod legatum non sit, ab herede tamen perperam traditum sit, placet a legatario usucta est, ut aliquis litium finis esset. Sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eius existimatio. quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, aliquid possideam, quod seruum meum aut eius, cuius in locum hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quia in alieni facti ignora
Abbreviated transcription (Latin):
beonis sentũtiĩ. ¶Sier con̾uenti¬
one litigantiũ cautũ sit: postrẽ
iudicat᷑aei cui quis condẽ natus
est. eueni. ut hic ⁊ reclatur. si ind
no uatio intercessit᷑. Ceteru si nõa
nouandi causa id factũẽ. manebitꝰ
oĩ clo ex secutionis. s⁊ sipignora
accepta sunt: uł ficlĩussotẽs inre ꝙ

Expanded text:
beonis sententiam. Si ex conventione litigantium cautum sit post rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eveniet, ut hic et retendatur, si modo novatio intercessit: ceterum si non novandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint vel fideiussores in rem
Abbreviated transcription (Latin):
auiꝰdecogͦ hoc engͥ. ut peccãm sol¬
uãt. Quid gͦ si soluẽ quidẽ ꝑatus ũ
sit. satis facere̾ aũt ꝑatus sit. quiddi¬
cemus Ait lab̾o debuisse hocqͦq
adici. neq eonoĩe satiꝰ faci ¶Feĩ
it posse. ut idoneũ ex ꝓmissorẽ lũt
qldinolũt p̃tor obligationẽ Er

Expanded text:
solvat. quid ergo, si solvere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse hoc quoque adici "neque eo nomine satisfaciat": fieri enim posse, ut idoneum expromissorem habeat. quod noluerit praetor obligationes ex
Abbreviated transcription (Latin):
que maĩt̾ra celoꝙ capimus. aũque
alluuione fluminũ nr̃a fiũt. ltẽ
que exreb alienonoie possessis. nati
possidemus. ueluti partũ hr̃ditaĩe
aut ep̃te ancille. ꝓnr̃o possidem᷑. Si¬
milit̾ fructus reiẽp̃te aut dõate. aũ

Expanded text:
quae mari terra caelo capimus aut quae alluuione fluminum nostra fiunt. item quae ex rebus alieno nomine possessis nata possidemus, ueluti partum hereditariae aut emptae ancillae, pro nostro possidemus: similiter fructus rei emptae aut donatae
Abbreviated transcription (Latin):
Snatur. nꝗie deditio in solũtione ẽ
q̃ erlege tribuitur. ¶ Quiiꝰudicati:
bona auctõitate sua distraxit. fur¬
tiactione.⁊ uibonoꝵ raptoꝵ tene¬
tur. Aludicati actio ꝑpetua ẽ. ⁊eis
ꝑ secutionẽ c̃tin Itemhrdi ⁊ inh̃

Expanded text:
mnatur: noxae deditio in solutione est, quae e lege tribuitur. Qui iudicati bona auctoritate sua distraxit, furti actione et vi bonorum raptorum ei tenetur. Iudicati actio perpetua est et rei persecutionem continet: item heredi et i
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e famił finger. mutuã pecumã
quid stipulatus sim. nẽpe qñcũꝙ
post Realendas aocepto iuditio.tii giͣ.

Expanded text:
tre familias fingeret, mutuam pecuniam quid stipulatus sum, nempe quandocumque post kalendas accepto iudicio tanti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cũh̃ium nobis adquiripu¬
tamus. sexea cau̾sa posside¬
mus. ex qua ad quirit᷑ ẽ p̃tea
ptosuo. ut puta ex causa emptionis.
donato.uł ⁊ ꝓsuo possidec  sireᷤᷤ mͥ¬

Expanded text:
est. cum dominium nobis adquiri putamus, et ex ea causa possidemus, ex qua adquiritur, et praeterea pro suo: ut puta ex causa emptionis et donato
Abbreviated transcription (Latin):
uiam si ꝑ suasit ut se pcipitar atmã¬
nus sib in ferr. hac it furti nonadmi¬
tunt accoe. Esi alius ei fugim ꝑ sua sit
pe⁊ consilio eius furtumfactum. ¶tẽ
plaeͦuit eumquifilio uł ẜuo ł uxori
opẽ fert furtumfaciemtib furti teñĩ.
quamius ip̃ furti actione nonoonue.¬
iuamtur. ¶c̃ pop ait. sicum rebus au¬
fugĩt fugituus. posse furti acõe solli¬
citatorem conłieniri reꝵ noĩe. quia
opem ⁊ consilium contrectatẽ tulꝑ:
quod⁊ sabimus significat. ¶ diduo
serui sibi inuicem ꝑsuaserunt. am
bosi mł aufugerunt. alt̃ alt̾ius furñ
est. Quid ergo siu nuicem secelaue¬
rint : fieri põt ut inuicem fures sit̃.
⁊ põt dici alt̃ at̾ius furemẽ. ¶quẽ ad¬
modum si alii singulos surripiuss

Expanded text:
uam si ei persuasit, ut se praecipitet aut manus sibi infer‹r›et: haec enim furti non admittunt actionem. sed si alius ei fugam persuaseripe consilio eius furtum factum.Item placuit eum, qui filio uel seruo uel uxori opem fert furtum facientibus, furti teneri, quamuis ipsi furti actione non conueniantur.Idem Pomponius ait, si cum rebus aufugerit fugitiuus, posse furti actione sollicitatorem conueniri rerum nomine, quia opem consilium contrectatori tulit. quod et Sabinus significat.Si duo serubo simul aufugerunt, alter alterius fur non est. quid ego, si inuicem se celauerunt? fieri enim potest, ut inuicem fures sint. et potest dici alterum alterius furem esse, quemadmodum, si alii singulos subripuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
titĩt condictio. furtiiam agi nonpot.¬
ł quia desitꝰ int̃ ẽe hełiᷤ ¶señ dente
autem conclitione: tanti estimanꝰ dus
qua nemo erat rap᷑ĩt: actione de
bonis raptis in quadru plũ conue¬
nietur. furtinon mani festiuide
os resp̾inde amote sunt: nontene t
furti. Namale fitia: uoluntas ꝓpoĩ¬
tum delinq̃ntis distinguit ¶ Sai¬
uus conmodatoĩs rein surripuit. Nol¬
uendo sit iscui surrepta est. sab ait p̾¬
se ⁊ conmodati agicumeo.⁊ ce diiis

Expanded text:
titerit condicio, furti iam agi non potetiterit condicio, furti iam agi non potest, quia desiit interesse heredis: pendente autem condicione tanti aestimandus qua nemo erat, rapuerit, actione de bonis raptis in quadruplum conuenietur, furti non manifesti, uidos res amotae sint, non tenetur furti: nam maleficia voluntas et propositum delinquentis distinguit. Si servus commodatoris rem subripuerit et solvendo sit is cui subreptum est, Sabinus ait posse et commodati agi cum eo et contra
Abbreviated transcription (Latin):
margaritaꝵ surreptasit: dicendus ẽ
numerud side uino furti agatur. ne¬
oce ẽ dici quot amphore sub repte s̃.
Siuasa sur repta sunt: nũs erit dicen¬
ministrationẽ libam: pactus sit cũ
eo nondonationis causa. quirem eiꝰ
peculi arem surripuerat: tecte trans¬
actum uidetur: quamuis it chño que¬
ratur furti accõ: at tñ in peculio ser¬
ui est.S⁊⁊ sitota pena furtidupli ser¬
uo solutasit: non dubie fur libabitur.
Cuiconsequens ẽ ut si forte afure ae¬
ceꝑit ẜ nus. quod eiꝰ ieisatis ẽẽ uidea¬
tur. similit̾ recte tñs actum uideat̃¬
¶ Siquis uirauit se furtum non fecis¬
se. deinde rem furtiuam non dontrae¬
t. furtiquidem acc̃o ꝑimitur. reitnp¬
reptus ẽ hr̃es institutus fuit. furtiiu¬
ditio actor con sequitur ⁊̃ ptium hẽ¬
ditatis. simodo ẜuus ant̃ quã iussudiu
ad eat mortuus fuĩt. ẽ dieñdo quoꝙ
mor tuumicdẽcon sequietur. ¶ Sistatu¬
lib subreptussit. ł res sub conditione
legata. deinde añquam adeatur ex¬

Expanded text:
margaritarum subrepta sit, dicendus est numerus. sed et si de uino furti agatur, necesse est dici, quot amphorae subreptae sint. si uasa subrepta sint, numerus erit dicenministrationem liberam, pactus sit cum eo non donationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte transactum videtur: quamvis enim domino quaeratur furti actio, attamen in peculio servi est. sed et si tota poena furti dupli servo soluta sit, non dubie fur liberabitur. cui consequens est, ut, si forte a fure acceperit servus, quod ei rei satis esse videatur, similiter recte transactum videatur. Si quis iuraverit se furtum non fecisse, deinde rem furtivam contrectet, furti quidem actio peremitur, reireptus heres institutus fuerit, furti iudicio actor consequetur etiam pretium hereditatis, si modo seruus, antequam iussu domini adeat, mortuus fuerit. condicendo quoque mortuum idem consequetur.Si statuliber subreptus sit uel res sub condicione legata, deinde, antequam adeatur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
enol argiri. ⁊ bñ fitio debitorem s
acquirere. U̾ndeis furti tenetur.
qui iõ rem admouit. ut eam aliido¬
n ¶ Furem int̾diu dep̃hensũ.
non aliter occidere lex. XII. tabu
cdat. Teli autem appellatione. et
nocendicausahabetur. significatur.¬
catio. adrei recuꝑationẽ appar
recepta re nichilominu salua ee
furtiacẽ. Uendicatione m̃ tolludi¬
cut exdiũso.post solutam duplrau
quaclrupli penam saluaest uendi¬
catio⁊ conchictio. ¶Quiferam̃ta scien
conmodauit ad effringñdũhosti¬
um ł armariũ. ł scalam sciens ẽ mo¬
cla uĩt. ad ascendendu. lie nullũ
eius consilium princi palit ad fur

Expanded text:
eno largiri et beneficii debitorem sibi adquirere. unde et is furti tenetur, qui ideo rem amouet, ut eam alii donet.Furem interdiu deprehensum non aliter occidere lex duodecim tadat. teli autem appellatione et f, quod nocendi causa habetur, significatur.catio ad rei reciperationem, apparet recepta re nihilo minus saluam esse furti actionem, uindicationem ucut ex diuerso post solutam dupli aut quadrupli poenam salua est uindicatio et condictio.Qui ferramenta sciens commodauerit ad effringendum ostium uel armarium, uel scalam sciens commodauerit ad ascendendum: licet nullum eius consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
stim̃ta susce ꝑre: anfur ti actibnem
hãs queritur. Et siquidem peculiũ
ẜui soluendosit. pote hab̾e fur tiac¬
tionem ¶⁊ si non fuĩt soluendo. di¬
cendumẽ noncon petere furtiac¬
tionem sd⁊ ⁊ sirem fur tuiam inpri¬
dens quis emerit. ⁊ ei subreꝑta sit.
habebit fur tiabc̃õẽ ¶ Ap̃labconẽ.
gelatum ẽ. sisigillario quil dicerit
ut ꝗiliꝰ nomine eius siliginẽ petiss.
ei dar. ⁊ quidam extͣnseuntib cũ
aucliss petut eius nomine. z acͣce¬
pit. Furtiactionem aduersus eum
qui susceꝑit. siligmnario con petere
s sibi siliginarius gessit ¶ Si fugi¬
tiuũ meum quis quãi suũ. ad uũ¬
decarꝰ cere. uł custodia dimit tere¬
aceꝑit. auis furtiteneatur pla¬
etͣ fide uissores dedit. in ed dno acti¬
onem danda. ut hii accões suas

Expanded text:
m habeas, quaeritur. et si quidem peculium serui soluendo sit, pote‹s› habere furti actionem, si non fuerit soluendo, dicendum est non competere furti actionem.Sed et si rem furtiuam imprudens quis emerit et ei subrepta sit, habebit furti actionem.Apud Labeonem relatum est, si siliginario quis dixerit, ut quisquis nomine eius siliginem petisset, ei daret, et quidam ex transeuntibus cum audisset, petiit eius nomine et accepit: furti actiqui suppetet, siliginario competere, sed sibi siliginarius gessit. Si fugitivum meum quis quasi suum a duumde carcere vel custodia dimitteret, an is furti teneatur? et placet, si fideiussores dedit, in eos domino actionem dandam, ut hi actiones suas
Abbreviated transcription (Latin):
cionem aduersus plagaium habi¬
turum ¶ diquis demanu alicuiꝰ
nũmos aureos ⁊ argenteos uł aliã
rem excussĩt. ita fuati tenetur. sũo
fec̃it ut alius toller isq sustułit.¬
¶diquis massam meam angenteã
subripuit.⁊ pocłãfecĩt. possũ uł
poculoꝵ uł masse furti agẽ. uł con
uinaceis. Nam ⁊ uuarũ. ⁊ musti.⁊
uinaceoꝵ nomine furti agẽ põt.
si ⁊ c̃dici. ¶ Serilus quise libm affir¬
mauit. ut sibi pecã crederetur. fur¬
tum non facit ¶Tamꝙ. ħ nicbam pli

Expanded text:
ionem aduersus plagiarium habiturum.Si quis de manu alicuius nummos aureos uel argenteos uel aliam rem excusserit, ita furti tenetur, si ideo fecit, ut alius tolleret, isque sustulerit.Si quis massam meam argenteam subripuerit et pocula fecerit, possum uel poculorum uel massae furti agere uel conuinaceis: nam et uuarum et musti et uinaceorum nomine furti agere potest, sed et condici.Seruus, qui se liberum adfirmauit, ut sibi pecunia crederetur, furtum non facit: namque hic ni
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ .g̃. clamnandus est. si ch̃s accõe
furtieicelat ¶ Eadem sunt in eo
qui ꝓtutore negotiagĩt. ł in eotuto¬
re quidiligñtiam pstare debeat: ue¬
luti qui explũib tutõib testam̃to¬
datis. oblata sitisdatione. solus ad¬
ministrationẽ suscepit ¶ Si exdo¬
natione alt̾ius rem meam teneas.:
eam surripiam: itademim furti
tuareti nẽ possessionem: ueluti
si hominem donatum nox ali ui¬
ditio defendisti ł egrum cirauĩs:
ut adũsus um̃dicãtẽ iustam retenti¬
onem habiturus sis.
qui quꝙd utendum᷑ accepit. siipse
alii conmoclauĩt. furtiobligari
R sumest. Ex quo satis appar fur¬
tum fieri ¶si quis usum aliene rei
in suum lucrum conuertati nec
mouere quem debrquas  lancia

Expanded text:
ita damnandus est, si dominus actione ei cedat. eadem sunt in eo, qui pro tutore negotia gerit, uel in eo tutore, qui diligentiam praestare debeat, ueluti qui ex pluribus tutoribus testamdatis oblata satisdatione solus administrationem suscepit. Si ex donatione alterius rem meam teneas et eam subripiam, ita demum furti tua retinere possessionem, ueluti si hominem donatum noxali iudicio defendisti uel aegrum curaueris, ut aduersus uindicantem iustam retentionem habiturus sis. qui qu‹o›d utendum accepit ialii commodauerit, furti obligari responsum est. ex quo satis apparet furtum fieri et si quis usum alienae rei in suum lucrum conuertat. nec mouere quem debet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
neminidubium ẽ. Nũmusergo h
quiredatis est. exptio furtiue rei
non est furtius.
ut non hãt furtiaocoemis cuius int̃ ẽ.
rem saluam essefut ecẽe creditor obrẽ
debitõis subreptam furtiagẽ nompõt.
⁊ si aliũn ẽditum ẜuare non possit:
Loqui mur autem scł deeare que pii¬
gnoris ure obligata nonsi¶tem
reidota nõe quae piculo mulieris ̃
nonmulier furtiactioe ht s maĩtꝰ.¬

Expanded text:
nemini dubium est: nummus ergo hic, nemini dubium est: nummus ergo hic, qui redactus est ex pretio rei furtiuae, non est furtiuus.ut non habeat furti actionem is, cuius interest rem salvam esse. ut ecce creditor ob rem debitoris subreptam furti agere non potest, etsi aliunde creditum servare non possit: loquimur autem scilicet de ea re, quae pignoris iure obligata non sit. Item rei dotalis nomine, quae periculo mulieris est, non mulier furti actionem habet
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sidñs uetuit.⁊ ille suscepit.¬
⁊ siquidem non ce landi animonẽ
fur ¶ioelauit. tunc fur ẽẽ incipit ¶
igitur suscepit. Inec ce lau̾it. ⁊ si ĩ ui¬
acci pimus ⁊ eum qui igfiorat. ħ esteũ
qui non consentit. ¶ Siegotibi pol¬
liendum uestimtum locauio. tuuõ
inscio aut inuito me con modaue̾is
titio. ⁊ titio furtum sit factũ. ꝓ tibi
con petit furti accõ. qui a custodia
rei ad teptinꝰ. ⁊ michiaduersus te.
quia non debueras rem con inoclare.
id faciendo furtum ad miseris ⁊hic
est casus quofur furtiagẽ possit ¶¶ Si¬
ancilla surripiatur p̃gnans. uł ap̃fu¬
rem concepĩt. partus furtiuus ẽ siũ
aput furem edatur. siũ ap̃bone fidĩ
possessorẽ. Sunb posteriore casu fur¬
ti acc̃õ cessat¶⁊ siconcepit ap̃ bone
fidĩ possessorem. ibiq peꝑit. eueni
⁊ut partus furtiuus nonsi. uerũ
⁊̃usucapi possit ¶A rinpegidibus
abone fidi emptorem ꝑtinebunt
extorsit furtum eoi nũmoꝵ fecis
furtiua redigitur. furtiũunoneẽ.

Expanded text:
Quod si dominus uetuit et ille suscepit, si quidem non celandi animo, non est fur, si celauit, tunc fur esse incipit. qui igitur suscepit nec celauit etsi inuiaccipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit.Si ego tibi poliendum uestimentum locauero, tu uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum factum sit: et tibi competit furti actio, quia custodia rei ad te pertinet, et mihi aduersus te, quia non debueras rem commodare et id faciendo furtum admiseris: ita erit casus, quo fur furti agere possit.Ancilla si subripiatur praegnas uel apud furem concepit, partus furtiuus est, siue apud furem edatur siue apud bonae fidei possessorem: sed in hoc posteriore casu furti actio cessat. sed si concepit apud bonae fidei possessorem ibique pepererit, eueniet, ut partus furtiuus non sit, uerum etiam usucapi possit. idem et in pecudibus ad bonae fidei emptorem pertinebunt, extorsit, furtum eum nummorum fecissfurtiua redigitur, furtiuum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
opetua consilioq tuo furtũ factum
sit: si ⁊ tttius fur titenebitur. ¶ Si¬
maiora quis pondera tibi con moda¬
uit: cũemes ad pondus furtieum
uenditõi temiꝰ. melascribit. Tequoꝙ
siscisti. Hon u exuoluntate uendi¬
tõis accipistcumerr inpondẽ ¶ Si

Expanded text:
ope tua consilioque furtum factum ope tua consilioque furtum factum sit: sed et Titius furti tenebitur.Maiora quis pondera tibi commodauit, cum emeres ad pondus: furti eum uenditori teneri Mela scribit: te : ‹nam› non ex uoluntate uenditoris accipis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quis ame accepit. ut creditoĩ meosol¬
uat. deinde cum tantã pecuniam
eidem creditõi deb suonomine
soluĩt. furtũ eum fabere ¶ Sititius
alienam rem uñdidit.⁊ abempto¬
ienũmos acceꝑit: non uidetur nũ¬
morum furtum folisse ¶ Si exdu¬
obus socus omniumbonoꝵ unus
sit: mela scͥb̾cum solum furtiacos
hãe. ¶Neq ũho neq seͥptura quis
furtum facit ¶I iure utimur. ufur¬
tum sine õec tatione ñ fiat ¶Quare:
opem ferre ul consiliũ dare. tẽ noe.
cum secuta cͣctatio ẽ ¶ Siquis a¬
sinum meũ coeiss inequas suas G̃.
tenetur. nisi furandi quoq animũ
meo decdalmatia consulenti re scͥp¬
siçca equos quib eiusdem rei gr̃a su¬
biccisse quis equas suas ꝓponebatur
furti ita demum teneri. si fraudandi
mimo id feciss. siminus. in factum
agendum. ¶Cum titio honesto
uiro peccãm crede uellẽ. subiecisti¬
michi alium titium egenum quaĩ
ille cẽt locuples.⁊ nũmos acceptos
cum eo diuisisti furtitenĩs quasi

Expanded text:
quis a me acceperit, ut creditori meo soluat, deinde, cum tantam pecuniam eidem creditori deberet, suo nomine soluerit, furtum eum facere.Si Titius alienam rem uendidit et ab emptore accepit nummos, non uidetur nummorum furtum fecisse.Si ex duobus sociis omnium bonorum unus sit, Mela scripsit eum solum furti habehabere.Neque uerbo neque scriptura quis furtum facit: hoc enim iure utimur, ut furtum sine contrectatione non fiat. quare et opem ferre uel consilium dare tunc nocet, cum secuta contrectatio est.Si quis asinum meum coegisset et in equas suas τῆς tenetur, nisi furandi quoque animumeo de Dalmatia consulenti rescripsi circa equos, quibus eiusdem rei gratia subiecisse quis equas suas proponebatur, furti ita demum teneri, si furandi animo id fecisset, si minus, in factum agendum.Cum Titio honesto uiro pecuniam credere uellem, subiecmihi alium Titium egenum, quasi ille esset locuples, et nummos acceptos cum eo diuisisti: furti tenearis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mella scͥpsit. ⁊ ego puto furtiagñ¬
dum. S siẜ uomeo ꝓsuasum su: ut
tabulas meas descrͣib: puto siqui¬
dem ẜuo ꝑ sua sum sit.s. icoriup¬
ti agenai. dup̃e fecit decolo
malo abooe dandam. ¶dlinea

Expanded text:
 Mela scripsit et ego puto furti agendum.Sed si seruo persuasum sit, ut tabulas meas describeret, puto, si quidem seruo persuasum sit, serui corrupti agendum, si ipse fecit, de dolo actionem dandam.Si linea
Abbreviated transcription (Latin):
põt iuditiofurti. Siquidem celan¬
de ꝓpͥetatis uł suppͥm̃de eausa fecit.¬
¶Aecte dietinnẽ. qui putauit sedñi
uoluntate rẽattigẽ. nonͦeẽ furem.¬
Quia it dolo fecit. qui putat chim ẽ¬
cessurum fuisse. siue falsoid.siũ uẽ¬
dño facere putarem. cum dñs uell
anfurti accõsit. Et ait pop. furtũ¬
me facẽ ¶x erum tͥnẽ. ut cumegoul¬
nieum ut ilie igͣnores. nefurto sit
obligatus. ¶ Si fur riuares ad dm̃o

Expanded text:
t iudicio furti, si quid celanproprietatis uel subprimendae causa fecit.Recte dictum est, qui putauit se domini uoluntate rem attingere, non esse furemquid enim dolo facit, qui putat domsensurum fuisse, siue falso id siue ueno facere putarem, cum dominus uellet, an furti actio sit. et ait Pomponius furtume facere: uerum tamen est, ut, cum ego uelim eum uti, licet ignoret, ne furti sit obligatu