comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Egatorum nom̃ie
satis dari oporerer¬
te pretor putauit
ut quib testator dari fieri¬
ne uoluit hiisõ ut deturul
fiat dolumq malum ab fu¬
curum stipulentur. semper
autem satis dare cogitur cꝰ¬
cumq sit dignitatis uł facl¬
catum quarumcumq ħas¬
nec sine rõne hoc pͥtoriiusũe
sicuti hrs incumbit possõ in

Expanded text:
nomine satisdari oportere praetor putauit, ut, quibus testator dari fieriue uoluit, his diebus detur uel fiat dolumque malum afuturum stipulentur.Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultatium quarumcumque heres.Nec sine ratione hoc praetori uisum est, sicuti heres in
Abbreviated transcription (Latin):
mortem marici uxor añ con¬
oc̃om et prius quam hãt hroi¬
tatem occessit. quesitum est
an dics frocicomissi cum mo
prius decessit. quam yrdita¬
tem adiret uid̾i dicm fid̾icõ¬
missi cessisse. ULpiminus¬
ut legitorum se froeicom¬
missorum seruandorum
causa caueatir. Rica. R

Expanded text:
ortem mariti uxor ante condicionem et priusquam adeat hereditatem decessit. quaesitum est, an dies fideicommissi cum morprius decessit, quam hereditatem adiret, uideri diem fideicommissi cessisse. UT LEGATORUM SEU FIDEICOMMISSORUM SERUANDORUM CAUSA CAU
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. emancipatus ⁊ qui in
potestate est. quio nec cman¬
existimant. qr affcũs pr̃is au¬
fert ptem dimroiam. cuma
si hic non petet. suus soius
rem hĩturus eẽt. quid ergo
est ubi p̾teritus sit suus uer¬
us est. gõ dictum est ubi u̾o
scriptus est hr̃s et uolu̾tatẽ

Expanded text:
cipatus et is qui in potestate est, quidam nec emanexistimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset. quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, uerius est quod dictum est: ubi uero scriptus est et uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ditum. ¶ Si coram ticio uisseͥ
adire. si arbitrio lucui .t. rectẽ¬
puto iussisse. ¶S⁊ si manda¬
uic quasi exasse ĩstituto et in¬
ueniatur ex ꝑte. non puco ex
uissu adisse. ¶ Q̾ si exꝑte uis¬
sit potest ex asse a dire. ¶Ali¬
cer atq si mandauit qͣi ab
puto quicquam egisse. ¶ At
si ex cest̃o manoauit potit
ab intestato qũi non fecit
det̾iorem condictionem pa¬
gris. idemq est et si quasi ĩ¬
sticuco precepit et ĩueniat᷑
suo sticutus ul contra. ¶S
si mandauit ut pris xoiret

Expanded text:
ditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Tputo iussisse. Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, quoniam non fecit deteriorem condicionem patris. idemque et si quasi instituto praecepit et inueniatur substitutus, uel contra. Sed si mandauit, ut patris adiret,
Abbreviated transcription (Latin):
te. bo. pos. contra. ta. accepit.si
postea ticius non adierit hr̃¬
ditatem. nichil ci qui aont he¬
redicatem abstulisse. non ma¬
gis qmͣ si sub conocone fuiss
institutus. ¶Ticio celib̾ante
res ĩ mc̃to erit utrũ ne semis

Expanded text:
essionem contra tabulas accepit, si postea Titius non adierit hereditatem, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis
Abbreviated transcription (Latin):
s̃i siue simul fec̾it siue sepatĩ
utiq ualebunt si ħ sp̾atiter ex¬
pͥssit incͤsupius ꝑ inferius rũ¬
petur. ¶Cum expte hr̃dem
institu̾e possit. ħi est ex pte te¬
status expte incestatus dece¬
dere. ¶Quimimo et si codici¬
uos ante fecerat pot̾it cos per
test̾m sequens cauendo ĩpote¬
state ĩstitutiõis redigẽ et effi¬
c̃e directam ĩstitutionc̃ que c
ferebam si haĩo fecerit mues
ut uałet prius fcmi test̾m. ro¬

Expanded text:
sed siue sim‹u›l fecerit siue separatim, utique ualebunt, si hoc specialiter expresserit, nec superius per inferius rumpetur, cum et ex parte heredem instituere possit, hoc est ex parte testato, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, poterit eos per testamentum sequens cauendo in potestatem institutionis redigere et efficere directam institutionem, quae ferebam, si hoc animo fuerit miles, ut ualeret prius factum testam
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenditio quandoͦ eligẽ¬
te legatario iterpenetur de¬
cͥncre d pͥtor nisi incra tem¬
pus ab ip̃o p̾finitum eleg¬
iss actiõm iegatorum ei ñ
competẽ/ auro ergo si die p̾¬
t̾ito .s. antequam uendet hes
uerdicare legitarius ueliͭ
sic dic p̾tito quemfimerit
p̾tor hes aliquos ex ẜiis
us oins manumisit non¬
ne ꝓͥtor cor tuebitur libta¬
tem ergo totiens actio quo¬
aens deneganda non est si
om̃ia integra sunt. tocm est
et si pignori aliquos exhi
distraxit. quodam retinu¬
erit non est audierous le¬
gitarius nisi uelit optire
ex retentis ab ħroe cum iã

Expanded text:
ne venditio, quandoque eligente legatario, interpelletur, decernere debet praetor, nisi intra tempus ab ipso praefinitum elegisset, actionem legatorum ei non competere. quid ergo si die praeterito, sed antequam venderet heres, vindicare legatarius velit? si die praeterito, quem finierit praetor, heres aliquos ex servis vel omnes manumiserit? nonne praetor eorum tuebitur libertatem? ergo totiens actio deneganda non est, si omnia in integro sint. idem est et si pignori aliquos ex hidistraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si velit optare ex retentis ab
Abbreviated transcription (Latin):
tur non soluendo sit hroitas nͤ
urocbitur. urdendum est ccũ su
fundo et uia legato minus exu¬
um potest coacta rõne dierum ñ
ut doli exceptio tm̃ sarciat quã¬
tum de est ne plus hãt quam fal¬
cidu. desioe̾t ut tunc solum un
int̾craat quoc̃ plus falcidia desi¬

Expanded text:
as, non debebitur. uidendum etiam, si fundo et uia legato minus ex uum. potest coacta ratione dici non ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum uia intercidat, quotiens plus Falcidia desi
Abbreviated transcription (Latin):
R. ptus ancillarum ante diem fi¬
fidcicõmissi editos ad ħrdes eurs
qui rogatus est ꝑtinere cos qr in
quartam et quarte fructus com¬
putandos sroc lege falcroia ques¬
tio intercedat. Item.R̾. fructus ex
ꝓpria pre hrditatis que legata poͬt
diem frocicõ. cecentem ꝑceptos ⁊

Expanded text:
rtus ancillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est pertinere eosque in quartam et quartae fructus computandos, si de lege Falcidia quaestio intercedat.Idem respondit fructus ex propria re heredis, quae legata est, post diem fideicommissi cedentem perceptos,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃irtitam cautionem cẽ fc̃am et pi¬
gnoris uinculum solutum ap¬
paruit. ¶Tutor datus aduersꝰ
res eius postea uictus p̾terititẽ¬
poris piculum pr̃ibit qr nõ ui¬
detur leuicra culpa contraiurs
auctoritatem mandatũ tutele
officium detractart. ¶Erum
prouincialium tutores ĩurbe
officium suum reuocare debñt
alioquinsi prius in prouincia
redierint dolum auc culpam co¬
rum in ca quor pte recte iuder
conuemet. ¶patruus testõ fris
fiuo tutor datus cum ĩ italia do¬
micilium hret tam itautarum
reꝵ quam prouincialiũ ãminis¬
trationẽ suscepit atq ita pecũu
ex uendc̃onib rome refectã
ĩ prouinciam trantit ĩ kuenͣ¬
darium pupilli conu̾tit tucor
in locum cius rome substitutir
aministrom pecume que nõ per¬
tinet ad tutciam suam suscipe
non cogitur. ¶Curatores testõ
us tutores inutiliter dati n de c̃¬
to p̾toris confirmati negociai
gesẜ unͣtͣ iice mutua piculu

Expanded text:
irritam cautionem esse factam et pignoris uinculum solutum apparuit. Tutor datus aduersusheres eius postea uictus praeteriti temporis periculum praestabit, quia non uidetur leuis culpa contra iuris auctoritatem mandatum tutelae officium detrectare. Rerum prouincialium tutores in urbe officium suum reuocare debent: alioquin si prius in prouinciam redierint, dolum aut culpam eorum in ea quoque parte recte iudex conueniet. Patruus testamento fratris filio tutor datus cum in Italia domicilium haberet, tam Italicarum rerum quam prouincialium administrationem suscepit atque ita pecuniam ex uenditionibus Romae refectam in prouinciam tradarium pupilli conuertit: tutor in locum eius Romae substitutus administrationem pecuniae, quae non pertinet ad tutelam suam, suscipere non cogitur. Curatores testamento uel tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesserunt. uice mutua periculu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾is defertur ex clusis cempe
nł repiroiacione nec cet̾is def¬
cur. s ip̃e sibi succedat exhre su¬
ccessoria ꝑte. et magis est ut su¬
et post hos natus suo oroine ex
illa ꝑte iuroe proximi cognati
utimu ut admittatur. potest
igitur exequenti pte succedere
ip̃e sibi. Icemq ħ dici pot̾it et

Expanded text:
liberis defertur: exclusus est tempore aut repudiatione: ceteris defertur: sed ipse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis est, ut suet post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati utimur, ut admittatur: poterit igitur ex sequenti parte succedere ipse sib
Abbreviated transcription (Latin):
Euos fũdos rebat uũ legauit ⁊
ut̾ius fũdi usñfructũ. aliilega¬
uit. quero si usufructuarius
.ad fũdũ auũde uiam nõ ẜeat
q̃m ꝑ illũ fũdũ qui legatus est
an fructuano fuitus cebeat᷑. R

Expanded text:
duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario seruitus debeatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
tale spectaculũ qd̃ ibi celeprari
nõ lic iniqum ee hancqutitatẽ
qmͣ spectaculũ defũctus cestina¬
uit iucrob̾rdũ ced̾e igitur ad¬
hĩtus prdio ⁊ primitib ciuita¬
tis dispiciẽciũ est in quã rem cõ¬

Expanded text:
bi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinauerit, lucro heredum cedere: igitur adhibitis heredibus et primoribus ciuitatis dispiciendum est, in quam rem con
Abbreviated transcription (Latin):
qui oatus est simpliciter tutoͬ
dari curator que res non faciti
ut ip̃a augm̃ti non ptineant
ad curam priorum tutor ad qͦ
om̃is utilicas pupillorum d ꝑ
tins. siuc igitur datus est cõica¬
tur piculum cum priorib sine
dicus non est tenctur.aminis¬
tratõis nc̃citate is qui a̾a datus¬

Expanded text:
tutor d augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas pupillorum debet pertinere. siue igitur datus est, communicatur periculum cum prioribus, siue datus non est, tenetur administrationis necessitate is qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
ieca pupillum cuius tutor ert
Euus pronuncutus diuus piꝰ
rescripsit ĩ reb quas ex peciua
pupuli ẜuus cõparau̾at dnĩ¬
uci non posse prerogatiua dedu¬
ctõnis qd̾ et incuratore obẜuã¬
foum est. Paulus.¬

Expanded text:
irca pupillum, cuius tutor seruus erat pronuntiatus, diuus Pius rescripsit in rebus, quas ex pecunia pupilli seruus comparauerat, dominum non posse uti praerogatiua deductionis. quod et in curatore obseruandum est. 12 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Otilem ẜuum uit ĩuita uxore
manumisit. sirs solus uir au
b̾co institutus porcionem hr¬
oitatis. quam ut pronus cõ¬
scqui potuit ac debuit restitũc
d alteram u̾o portionem dotis
uroicio. si m̃o uxor manumit¬
te̾ refragatur.¶Tp̃.

Expanded text:
otale‹m› seruum uir inuita uxore manumisit. heres solus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refragatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem et si tr̃ promissa sit coᷤ
collatio eius fict. ¶Si sit ne¬
pos et neptis ex codem filio
et do tata neptis sit et filius
non pater corum neptis om̃ẽ
cotem soli fri collatura est. e¬
mancipata autem neptis do¬
tem et bona sua soli nepoti. nͥ
eciam p̃rno confe̾t. s si sit nc¬
ptis soli non eciam nepos ex
eodem tunc confertur pr̃uo
rocm q nepoti uł nepti ex ali¬
o. sr et si due neptes sit exoi¬
uersis filiis confent. et uucẽ
et p̾rno. Si ex eod̃ pr̃e tñ ĩui¬
cem conferent. ¶Cum tos
cõfertu. ipensarum nccͣlarũ
fit ceductio. ceterarum non¬
quod si im fc̃m oiuorcium
est et maritus non sit soluẽ

Expanded text:
nem. etsi tantum promissa sit dos, collatio eius fiet.Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotata sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet.Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti uel nepti ex alio.Sed et si duae neptes sint ex diuersis filiis, confere‹n›t et inuicem et patruo, si ex eodem patre, tantum inuicem conferent.Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non.Quod si iam factum diuortium est et maritus non sit solue
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o dicimus ex integro iuderi
cotem datam et ego ubi pecu¬
mi est non dubico dotem urdi
creuisse. ¶Sidos data soluca
sit. non ħita rõne impensarur
iudendum ẽ an condici possit
id qd̾ pro impensis nõcus con¬
pensri sol. et marceliꝰ admit¬
tit condictiõi cẽ locum. S et¬

Expanded text:
uero dicimus ex integro uideri dotem? et ego, ubi pecunia est, non dubito dotem uideri creuisse. Si dos tota soluta sit non habita ratione inpensarum, uidendum est, an condici possit id, quod pro impensis necessariis compensari solet. et Marcellus admittit condic‹t›ioni esse locum: sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ui dote pͥlegata ẽe repͥhentiti¬
onis quamiuis amnua die doͬ
sit ex actio si modo uoiuntatẽ
non mutauit testator ipense
aũt ip̃o iure dotemͣ minunt

Expanded text:
in dote relegata esse repraesentationis, quamuis annua die dos sultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator.Impensae autem ipso iure dotem minuunt
Abbreviated transcription (Latin):
hrais capturus no sit. Srertesta¬
toris ut. ¶ Stichum aut pãpuiͭ.¬
lum utni meus hrs uoilet ticio u¬
dato du utru uelit dare eodicquo
esse puto. acastichum aut pam ͭ.¬
philum dire dĩpnatus esset uti
leagatanus elegit sidirit sesti¬
chũ dare uelle sticho mortuoliru¬
rieu. ¶ Si. in diem legiticeden¬
tem. ut mortuus fuit. ait qͥte qͥ¬

Expanded text:
us non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, esse puto, ac si Stichum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stichum dare uelle, Sticho mortuo liberari eum: si ante diem legati cedentem alter mortuus fuerit, alter q
Abbreviated transcription (Latin):
Um fundue noĩatim legatus sit.
si quid ei post test̾mn fc̃m adiectũ
s io quor legato cedit etiamsi ia
u̾bi adiocta ñ sint qui meus ent
si motestator eamptem nõ seꝑa¬
tim possedit. S unuintati p̃oris
fudi.adiũnit. POmi¬

Expanded text:
um fundus nominatim legatus sit, si quid ei post testamentum factum adiectum est, id quoque legato cedit, etiamsi illa uerba adiecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati prioris fundi adiunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tutele recusauit repelicno
a legato. s ita demum si le¬
gitum ei io ascriptum ap¬
pareat ꝙ ero tutelã filiorũ
inunxit. non quod alioq̾n
daturus e̾ẽt. eciam sine tute¬
la id apparere potuit. Si posu¬
eris testõ legatum ascriptũ
codicillis u̾o postea fc̃is tuto
rem datum inħ̾ enim legi¬
to potest dici. non io ei reli¬
ctum qr cum tutorem ẽe uo¬
luit testator. ¶Dem.

Expanded text:
tutelae recusavit, repellendum a legato, sed ita demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutela. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis vero postea factis tutrem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei relictum, quia et tutorem esse uoluerit testator.
Abbreviated transcription (Latin):
rei irdicande tp̃e circa peculiũ
spectetur hinc patri similem fa¬
cit uił maritum cui uror post
diuortium lib̾ationẽ dotis lega¬
uit. nam et hũc l die legiti cedẽ

Expanded text:
rei iudicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similem facit Iulianus maritum, cui uxor post diuortium liberationem dotis legauit: nam et hunc, licet die legati cede
Abbreviated transcription (Latin):
causa debere dari.action̾em
nam magr̃atus sitanta neg¬
ligencia flut ut om̃em can¬
tionẽ omitt̾et eqũ est hrie¬
um loco frociuissoris ut ħrdes
et tenemtur si uo eauit. et
tunc ydonci fu̾nt et post de¬
sierunt ficut et ip̃e magistta

Expanded text:
a debere dari actionem: nam magistratus si tanta fuit neglegentia, ut omnem cautionem omitteret, aequum est haberi eum loco fideiussoris, ut et heres eius teneatur: si uero cauit et tunc idonei fuerunt et postea desierunt, sicut et i
Abbreviated transcription (Latin):
conomine contestatus sic
si non aomictatur ht inter¬
dc̾m ꝓpositum aut pinatorẽ
aut p officialem ꝑfecti aut
ꝑ magrãtus introducenous
est in possõne. missio auterr
locum ħebit. non tm̃ si quis

Expanded text:
nomine contestatus sit, si non admittatur, habet interdictum propositum: aut per uiatorem aut per officialem praefecti aut per magistratus introducendus est in possessionem.Missio autem locu
Abbreviated transcription (Latin):
ab intestato succe de̾ aut si qua a¬
lia iusta causa omittenoi ĩteruc¬
n̾ic utiz ñ dabit accionem ĩ eur
legatorum  tem si inuenit pona
ad alium ptin̾e̾ non babit acti¬
oncm siu̾o nulla suspitio collu¬
sionis religionem p̾toris ĩstru¬
xit. sui aũt is cui auferri hr̃dicis
põt aliquid possrocat de ħrditate
et possidẽ desierit sine dolo ma
lo magis e ut sidesinat conuei¬
ri quod ergo tempus sꝑectabim᷑
possrocat. nec nelitis tempus
spectari o. ¶Cerce si uacancia to¬
na quis possedit eͣt huadricnn¬
um p̾terierit ĩ dubitate conucĩ
ptus dato sibi coħrde ex alia ꝑ
res  ocinde possideat pronus
ab intestato limam hẽditatem
totam dandam ĩ eum legatorũ
actionem celsus ł .xui. dig. aitq̃¬

Expanded text:
ere aut si qua alia iusta causa omittendi interuenerit, utique non dabit actionem in eum legatorum.Item si inuenerit bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si uero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit.Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere dlo, magis est, ut desinat conveniri. Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contesspectari debet.Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conuenirptus dato sibi coherede ex alia res, deinde possideat patronus ab intestato legitimam hereditatem totam, dandam in eum legatorum actionem Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
que ex hac ꝓte e̾dicti q datur co¬
gͥnator gͣdus sex cõplectitur et
ex septimo ouas psonas sob̾no
et sobrina natũ et natam. ¶Cog¬
nacionem facit ⁊̃ acoptio et enĩ

Expanded text:
quae ex hac parte edicti datur, cognatorum gradus sex complectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam. Cognationem facit etiam adoptio: eteni
Abbreviated transcription (Latin):
positũ lucret / post ea aũt testo
fc̃o urcri suelegauit quidqͥdad
cũ instipulatũ ue eius ꝯcessit. aħ̾
ãplus uicenos. aurcos. ãnucc: q̃sitũ
est. in hoc .c. aureos b̾rdes uin ab u¬
rore urabl̾rdib eius repetant. R
si donatõis cã creditori soluisset

Expanded text:
rit, postea autem testamento facto uxori suae legauit, quidquid ad eum inue stipulatum eius concessit et hoc amplius uicenos aureos annuos: quaesitum est, an hos centum aureos heredes uiri ab uxore uel ab heredibus eius repetant. respondit, si donationis causa creditori soluisset
Abbreviated transcription (Latin):
Quũt h̾rs nõ sufficẽ redoitum
bonoꝵ.ad tocius debiti ersolutõ
feste proponi erredditibꝰ bonor
cor iuissũ eẽ es auenũ ersolue ñ
ce sprio. ¶ Pater filio ⁊ filia.
b̾rdib inscitutis cũ singuus cer¬
ta p̃ruaa kalendana p̾legasset

Expanded text:
t heres non sufficere reditum bonorum ad totius debiti exsolutionfeste proponi ex reditibus bonorum eorum iussum aes alienum exsolvere, non de proprio. Pater filio et filia heredibus institutis cum singulis certa praedia et kalendaria praelegasset,
Abbreviated transcription (Latin):
adudrsarius eiuus uł eciam in¬
t̾cipe cam potest. ¶Cum aũt
in satisdatione etpupillus
et rouersarius cius cessant.
curator constituerrous est.
qui bona administrat et qñ¬
q ei qui uroigio uic̾it restitu¬
at. ¶ Quio tnsitutores pu¬
pilli ucunt administrare nõ
crunt audierdi nisi satisoc¬
oint. nomine pupilli añc

Expanded text:
adversarius eius vel etiam intercipere ea potest. Cum autem in satisdatione et pupillus et adversarius eius cessant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio vicerit restituat. quid tamen, si tutores pupilli velint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli a
Abbreviated transcription (Latin):
norem uacationcm tutelarũ
conceoi placuit. ¶Uuene auit¬
eos placuit qui tunt primu̾
uocentur xo suscipiciroum
officium tutele. cet̾m cos qͥ
tu tuie nec tempore quid mmi¬
gistratus uacare eq̃ notum c̃¬
sdomim nauium ħri non ui¬
centur intra priuilium ut a
cutelis uacent. roq oius
tramus rescripsit. ¶ In quilim
eistrorum atutelis excusir
solent nisi corum qui et rp̃i

Expanded text:
onem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui tioni, ne tempore quidem magistratus uacare aeque notum est.Domini nauium non uidentur haberi inter priuilegia, ut a tutelis uacent, idque diuus Traianus rescripsit.Inquilini castrorum a tutelis excusari solent nisi eorum, qui et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quo mun̾a publica suscipi¬
ciroa compellantur. idq pͥn¬
cipalib constõnib cauetur¬
non omiatũ corpora uł colle¬
gia uacitionem tutelaru
hñt. quamius munibus my¬
nicipalib obstricta non sint
nisi nominatĩ io priuisgiu
eis indultum sit. ¶Is qui coi¬
litate fungitur poterit tutor
dari. Nm edilitas inter cosi
magistratus hctur qui priu

Expanded text:
que munera publica suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur.Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum habent, quamuis muneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit.Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui p
Abbreviated transcription (Latin):
est ao ccͣ.ta. bo. pos. ¶Si debnti
berationẽ lib̾tus reliquiss.ls qr
usus c̃ adũsus h̾rdem petentem
debitum doli excepcione aut ac¬
ceptilacione libatus est debito
ppͥ legitum dicendum est non
sposse cum accipx. contra. ta. bõr

Expanded text:
ti berationem libertus reliquisset isque usus est aduersus heredem petentem debitum doli exceptione aut acceptilatione liberatus est debito propter legatum, dicendum est eum non posse accipere contra tabulas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
res legita fuit delibante legata¬
rio cam rem hr̃s alii cradidit. nã
si quioem uoluit legataris ha¬
bere legatum tradicio nulla est
siuero repudiau̾it ualet. tancũ¬
dem est et si pecumam hroitarũ
legatam credioit hr̃s. nam siqui¬
oem non repironit legatarius
aucmam pecuniam credroit si uͦ
repuoiauit suam pecuniam cre¬
otoisse uroctur. quro ergosi con¬
sumpta fu̾nit pecunia utiq idem
crit ex euentu dicendu. IDem
et in aliis agitatum est. ut coce
si mr stipulata est dotem a miri¬
to mortua filia ĩ mrimoio sibi
rtodi et simul cum filia pic an
xo hr̃oem mris accio ex stipuli¬

Expanded text:
nte legatario eam rem heres alii tradiderit: nam si quidem uoluerit legatarius habere legatum, traditio nulla est, si uero repudiauerit, ualet. tantundem est et si pecuniam hereditariam legatam crediderit heres: nam si quidem non repudiauerit legatarius, alienam pecuniam credidit, si uero repudiauerit, suam pecuniam credidisse uidetur. quid ergo, si consumpta fuerit pecunia? utique idem erit ex euentu dicendum. 16 Iet in aliis agitatum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipul
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura si quis cum fiuum et
filiam bab utrumꝙ hr̃dem in¬
stitũc uelit. s sine alger hrs fuc¬
urus sit ecͣneum miscere. siue
dã ut siuc filius siuc filia nati
cifi̾unt ex̃neus non admictat᷑
nisi sp̃ałr hoc testator exysserit.¬

Expanded text:
si quis, cum filium et filiam habeat, utrumque heredem instituere velit, sed sive alter heres futurus sit, extraneum miscere, sive da, ut, sive filius sive filia nati ei fuerint, extraneus non admittatur, nisi specialiter hoc testator expresserit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte sub condcone hrdi institu¬
to. s ea que ab eo legati sunti
si omis it hr̃ditatem nõ augeb¬
nͥon quis quis michi hr̃s erit.
¶si cohrdis mei portio ex hausta
sit mexa integra et illam uen¬
dicauo cassius confundendas
puto. s et diuus añt. iudica¬
se dicitur cõmittendas ẽẽ utriᷤ¬
qr ptes ĩ computatione legis
faicroie. ¶ Si cohrdem mneuir
post aditam hrditatem arroga¬
u̾o non dubitatur quin seꝑan¬
de sint portiones puide ac si co¬
hroi meo ħrs extitissem. ¶ Si
in annos singłos legitum sit
ticio qr multa legata et condici¬
onalia sint cautioni locus est
que medico ꝓponitir quanto
ampnus accipit reddi. ¶ Io
u̾o qd̾ nitura hrditati debetꝰ
et pcti quidem non potest soli¬
tum uͥo non repetitur nõ ẽẽ
coputandum ĩhẽditatem qui¬
dam putant. S⁊ iul et hoc ex

Expanded text:
te sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si omiserit hereditatem, non augebnon 'quisquis mihi heres erit'. Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam uindicauero, Cassius confundendas puto. sed et diuus Antoninus iudicasse dicitur commiscendas esse utrasque partes in computatione legis Falcidiae. Si coheredem meum post aditam hereditatem adrogauero, non dubitabitur, quin separandae sint portiones, perinde atque si coheredi meo heres exstitissem. Si in annos singulos legatum sit Titio, quia multa legata et condicionalia sunt, cautioni locus est quae in edicto proponitur 'quanto amplius accipit reddi'. Id, quod natura hereditati debetur et peti quidem non potest, solutum uero non repetitur, non esse computandum in hereditate quidam pu
Abbreviated transcription (Latin):
legiri nunc de co restituendo nõ
ħ̾rdi. s ticio cau̾i debeat. interoũ
et si ab ħroc legetu ususf. ticio ca¬
uerroum est. ueluti si detracto usti
fructu ꝓprictas ei legetur ususf᷑. se¬
io. ¶Quid .ni. attinebit hoc casui
ħrdi caueri ad quem emolumen¬
tum int̾croentis ususf̾. non sit sp̃¬
tandum. u̾m ususf. non scio lega¬
to proprictas ticio ia legeturut
cum adscium ꝑtin̾e desierit hãc

Expanded text:
endo non heredi, sed Titio caueri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caueri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? uerum si usu fructu Seio legato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, ha
Abbreviated transcription (Latin):
c. incipient aũt ceoe cum c̾tio¬
res fi potu̾int. p̾teritis autem
c. dicb frustra ratũ habebit. q̾
c̃ciorare cum non possit. us ecũ
furente petẽ negierunt. an pe¬
ti amplius non possit. si quro
noccat non petitam bonor poc
reretur quam pr comꝓbasset.¬
¶ Sisuus alienus hr̃s institutꝰ
ueniss queritur an postĩori co¬
mno dies bonor. pos. petende¬

Expanded text:
centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuit. praeteritis autem centum diebus frustra ratum habebit.Quaecertiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceat non petitam bonorum pouireretur, quam pater comprobasset?Si seruus alienus heres institutus uenisset, quaeritur, an posteriori domino dies bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
hre ei legatum offulius cas¬
auroitores retulerunt ꝓin¬
de hĩroum ẽẽ ac si yuus a¬
licui mortuus aut pro eo
dote pecunia legata uroct᷑.
acceptam fino ex ħroatole¬
guut hes pris oppõrta doli
exceptione non ante solue
legatum cogendus quam¬
indempnitate soluto mr̃i¬
monios si priusquam le¬
gatum filio solueretur mu¬
ue dotem suam recuꝑaue¬
rit frustͣ filius delegito agi
s si lex falcioi locum ĩ leg¬
ato dotis adusus filium ex¬
hrdatum hũerit ⁊ mulier
solutionem ratam fecit pp̃
cam quantitatẽ qm̃ ħ̾is re¬
tinuit utilis acrio dotis ci
dabitur. qd si ratum nõ ha
reat de fenoi quro de bebit
ħrs a uiro d qui defensurũ¬
sc promisits si totam litẽ
uii solus subicrit actio iuu¬
dicati si cautum non erit ꝓ
ea quamtitate que iure fal¬
cadic petenda est adu̾sus ix¬
recem dioitur ¶Si si pri¬
usquam iegatum filio sol¬
u̾etur musier diu̾cit. quã¬
quam iya nondum ꝓcipe

Expanded text:
ei legatum Ofilius Casauditores rettulerunt: perinde habendum esse ac si seruus alicui mortuus aut pro eo dote pecunia legata uidetur.acceptam filio exheredato legauit: heres patris opposita doli exceptione non ante soluere legatum cogendus esindemnitate soluto matrimonio. Sed si, priusquam legatum filio solveretur, mulier dotem suam reciperavit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis adversus filium exheredatum habuerit et mulier solutionem ratam fecerit, propter eam quantitatem, quam heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur. qbeat, defendi quidem debebit heres a uiro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus heredem dabitur Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier diuertit, quamquam ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
S si ex carboniano cocõ bonor
oebeamꝰ ab intestato nichominꝰ
posse repcti. ut .n. loco suo ostẽ¬
onnus non ĩpedic bonorũ possõ
coita legt carboniana. bo. pos.¬
¶Recte autem p̾tor alibis iniciũ
fecit ab intestato successoribus
ut sicuti. contra. ta. ip̃is cefert.
Ita et ab intestato ip̃os nocet libe¬
ros aũt accipe debemus quos
acoptiuos. s acoptiuos acte¬
nus aomitamus si fuunt ĩ pote¬
state. ccterum si sui iuris fu̾int

Expanded text:
et si ex Carboniano edicto bonorum debeamus ab intest‹at›o nihilo minus posse peti: ut enim suo loco ostendimus, non impedit bonorum possessionem edictalem Carboniana bonoRecte autem praetor a liberis initium fecit ab intestato successionis, ut, sicuti contra tabulas ipsis defert, ita et ab intestato ipsos uocet.Liberos autem accipere debemus quos adoptiuos. sed adoptiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si sui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ex psona deficiencium ptes co¬
hr̃oib restitui placet. ob cam
igitur fp̃em post mortem ouĩ
ub̾torum ĩ debiti non cõpetit
actio nec utilis dabitur. diuersa
causa est eius cui legator diui¬
sio mairoatur. Nun cares p̾sen¬
tem ac mom̃tariam curam ĩiũ¬
git. alim̃toꝵ u̾o p̾bñdorum nec¬
cessitas hoñib menstrius atq
annius u̾ecundiã quor puisã

Expanded text:
sona deficientium partes coheredibus restitui placuit: ob eam igitur speciem post mortem omnium libertorum indebiti non competit actio nec utilis dabitur. diuersa causa est eius, cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› momentariam curam iniungit, alimentorum uero praebendorum necessitas oneribus menstruis atque annuis uerecundiam quoque pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
hroitatem possioente coq po¬
rtionem uirilem si quod eũ
pucctur et oc dolo accone te¬
neatur. dampno .n. afficit he¬
reoitatem dum compctunt
lib̾tates. ¶ Si quid urori nu

Expanded text:
itatem pollicente eo portionem uirilem, sit quod ei imputetur et de dolo actione teneatur: damno enim adficit hereditatem, dum competunt libertates. Si quid uxori nu
Abbreviated transcription (Latin):
gnum autem utrum cum¬
anulo cm̃ in pͥsso adhibe¬
mus an nõm et sinc anulo
u̾m alio quodam imp̾sso
uarie eium homines sign¬
ant et magis est tm̃ anulo

Expanded text:
gnum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, u
Abbreviated transcription (Latin):
q qui se non miscu̾it þrditati
prne siuc maior sit siue nuor
non ce nẽce ptorem. roire. si su¬
fficit se non miscuisse hrditati.
auico cc̃tu quorum p̃r coñstĩ¬
tũat non agnosce̾ hroitatem
n quicquam admeu̾at uelꝓ
hr̃de gesserat. ¶Dem.
Puoiatione hrditatem amit¬
tit. ẜ itaũm ẽst. si ĩ c̃i causa er¬
ac ue hr̃ditas ut adiri possid̾ce¬
terum ħrs istitutus sub con¬
oictione si añcondcõm existẽ¬
fuit condictio et si ĩ arbitriũ
couata est. ¶ Si quis dubicet
uiuet testator nec ne repiroũ¬
do nichil agit. ¶ Substitut᷑
hr̃s istituatus dec̾nat de ẜ̾rd¬
itate nichil repirdiatio ualebł¬
pr̃e nr pr siuc filio altĩ nocet u¬
triq autem possut repudiare
Groitas fiuiis obuenit. ¶p.
sic uoumcarius. non pot̾it re¬
pudiare. nam plus est. iopi¬
nionc ꝙͣ in ueritate. ¶Dem.¬

Expanded text:
 qui se non miscuit hereditati paternae, siue maior sit siue minor, non esse necesse praetorem adire, sed sufficit se non miscuisse hereditati. auito contractu, quorum pater constituerat non adgnoscere hereditatem neque quicquam amouerat uel pro herede gesserat. 13 Idepudiatione hereditatem amittit. hoc ita uerum est, si in ea causa erat hereditas, ut et adiri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existenfuit condicio, etsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus qheres institutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiatio. Neqpatre neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiarereditas filiis obuenit. 15 Usit uoluntarius, non poterit repudiare: nam plus est in opinione, quam in ueritate.
Abbreviated transcription (Latin):
I post mortempris filiolegetur
dubium nõ ẽ quin mortuo pr̃e
ad filium ꝑtineat legatũ. nec ĩ
minilib ẽe iussus fiĩt anteem̃
quisitum legatũ posteabr̃de de
aliquo enstente ad eũ ꝑtineat.
pret q̃ si suus brs aliquis nec̃cuis¬

Expanded text:
i post mortem patris filio legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intemini liber esse iussus fuerit: ante enim creditati adquisitum legatum postea herede aliquo exsistente ad eum pertineat: praeterquam si suus heres aliquis au
Abbreviated transcription (Latin):
ent testõ legaiut una mortua
suius partã eius negat deberi
qr accessionis loco legatus at qd̃
flm̃puto ⁊ nec u̾bis nec uolũta¬
sti defincti accõmoritabsm̃a c̃.¬
Aptatorie ¶Auis
scripturc sili modo neq in b̾rdita¬
tibꝰ neq in legatis ualet. ¶ De
tantos qͣ timueniũtur. ¶ Ii si no¬
let stichũdo. ꝯditõnale estiegatũ
tanus uoluent ꝙͣuis alias ꝙ cui
sine. adiectone si uolet legatum
sit adhrdemlegata t̾nimittit᷑
aliuid est cĩ uris si qd tacite cõ¬
tinetur aliud si u̾bis erprimat᷑.
Si domus fuit legatalioet ꝑti¬
cuiatim ita refectasit ut nicħ
erpͥstina matia suꝑsit tñdice¬
mus utile man̾e legatum acsi
ca domo destructa sit. auam eodẽ
loco testator edificauit dicemus
in t̾irelegatũnisi aliud testatorẽ
senfisse fu̾it appbatũ. ¶Dem

Expanded text:
t testator legauerit, una mortua Seruius partum eius negat deberi, quia accessionis loco legatus sit: quod falsum puto et nec uerbis nec uoluntati defuncti accommodata haecaptatoriae scripturae simili modo neque in hereditatibus neque in legatis ualent. 65 Itantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum tarius uoluerit, quamuis alias quod segatarii transmittitur: aliud est enim iuris, si quid tacite contine‹a›tur, aliud, si uerbis exprimatur. Si domus fuerit legata, licet particulatim ita refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse fuerit adprobatum. 66 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm eaque supradicta sunt non
oñdit coictum dicendum est ꝯ¬
tribui froĩcõmissa debe quasi ex¬
cquata. ¶ Con simpliter autẽ
p̾tor pouicitus est. se daturum
actionem s causa cognita. Nam

Expanded text:
m ea quae supra scripta sunt non offendit edictum, dicendum est contribui fideicomissa debere quasi exaequata. Non simpliciter autem praetor pollicitus est se daturum actionem, sed causa cognita: nam
Abbreviated transcription (Latin):
dituros placet remitti cis
condictionc̃ qr ad fraudem le¬
gum respic̾ent que uctarent
quosdam legata cipe quĩq̃
et si cau̾tum eẽt ĩ ip̃a exactio¬
ne exceptione tuenous c̾et
promissor.U Ip̃ .s.¬
ue sub conocõne ur uirarroi
relinquntur ap̾tore reprobi¬
tur prouroit enim ne hn qui
sub iurisiurandi condictĩoe
quro accepunt. aut omittẽ¬
tem legitum ue aut conoi¬
ctionem turpiter accipien¬
do coge̾ntur iurare. uoluit
ergo cum ciu sub iurislira¬
di coirdictione ꝙ relictum
est. ita cape ut capiunt hii
quibus nulla talis iurisiu¬
raroi condictio iẜitur ⁊ rec¬
te. cum cĩ faciles sunt non

Expanded text:
dituros, placet remitti eis condicionem, quia ad fraudem legum respicer‹e›t, quae uetarent quosdam legata capere: quamquam et si cautum esset, in ipsa actione exceptione tuendus esset promissor. 8 e sub condicione iurisiurandi relinquuntur, a praetore reprobantur: prouidit enim, ne is, qui sub iurisiurandi condicione quid accepit, aut omittentem legatumue aut cogeretur turpiter accipiendi condicionem iurare. uoluit ergo eum, cui sub iurisiurandi condicione quid relictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibus nulla talis iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles sint non
Abbreviated transcription (Latin):
su pretoris adieris et resti¬
tĩns michi ita utar legis fal¬
cidie bñficio adu̾sus legata¬
rios si cu quor ea legeuti pote¬
ras et quatenus uti poteras.
Nam si quro pret̾a ame alic

Expanded text:
su praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio adversus legatarios, si tu quoque ea lege uti poteras et quatenus uti poteras: nam si quid praeterea a me alic
Abbreviated transcription (Latin):
Siue procon ¶lp̃.¬
sul sinc preses suic eciã
prefectus egipti siue proconsu¬
utum obtincat prouincie uel
temporis causa pͥside defuncto
uł qr ip̃i prouincu regenda co¬
missa est tutorem dare pot̾it ic¬
gatus quor proconsus ex oroc
diui marci tucorem dare potest
qd̾ aut permititur tutorenda¬

Expanded text:
Siue proconsul siue praeses siue etiam praefectus Aegypti siue proconsulatum optineat prouinciae uel temporis causa praeside defuncto uel quia ipsi prouincia regenda commissa est, tutorem dare poterit. Legatus quoque proconsulis ex oratione diui Marci tutorem dare potest. Quod autem permittitur tutorem da
Abbreviated transcription (Latin):
um qui dam tutores ¶Dem¬
dati applsassent quidem autẽ
non adeent oiuus pius sepsic
dandum tempincum tucore:
qui tutela fungatur. ¶Dem.
bus magratibus mumcipaubꝰ
eo qr uire utimur. s⁊ et uiumi
qui ab cod muicipioni agro
ciusd̃ muncipu est. Hem.
Retor ip̃e sc tutorem dare non
potest sicut nec pedancus iud¬
ex nec promissarius ex sui sen¬
tencia fieri potest. Gaiuis.
posse tutorem dare tam absen¬
etem quam p̾sentem et tam ab¬
senti quam presenti. Up̃.¬

Expanded text:
um quidam tutores dati appellassent, quidam autem non adessent, diuus Pius rescripsit dandum temporarium tutorem, qui tutela fungatur. 3 Idemibus magistratibus municipalibus eoque iure utimur, sed illum, qui ab eodem municipio uel agro eiusdem munetor ipse se tutorem dare non potest, sicut nec pedaneus iudex nec compromissarius ex sua sententia fieri potest. Gaius liposse tutorem dare tam absentem quam praesentem et tam praesenti quam absenti.
Abbreviated transcription (Latin):
est et si uiuo pupilo mortu¬
us erit deuroe pupiliꝰ ĩpube
decesẜit. Namis qui h̾rs ex¬
tit̾it pupillo quo hr̃s nc̃cuis
erit. nam si ip̃m ĩuitum obli¬
git conuingi eam p̃rne hr̃di

Expanded text:
est etiam si uiuo pupillo mortuus erit, deinde pupillus impubes decesserit. nam is qui heres exstiterit pupillo quoque heres necessario erit: nam si ipsum inuitum obligat, coniungi eam paternae heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃us hroibus non solum
ipubib. s eciam pubibus a¬
stinendum se ab ħrditate pro¬
consul potestatem facit. ut ꝙ̃¬
ius credicorib ħrditarusi
uire cuuli tencantur tñ ĩcos
actio non detur si uelint uere¬
linquere ħroitatem. ¶ Sr mĩ¬
pubib quiõ eciam si se miscu¬
crint ħrditati p̾rat abstinen¬
di facuitatem pubibus qui

Expanded text:
s heredibus non solum impuberibus, sed etiam puberibus abstinendi se ab hereditate proconsul potestatem facit, ut, quamuis creditoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinquere hereditatem. sed impuberibus quidem, etiamsi se immiscuerint hereditati, praestat abstinendi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus et nonꝰ adita hrditate
Ia coħ̾rde eius liu̾ et hes /uit nͤ¬
cessanius qr non a ciħroc s
a semet ip̃o accipit. ẜrditater
nisi ita institutus fucrit. cũ
michi quis hr̃s sit stichus li¬
ber et ueres esto. NErac̃.¬

Expanded text:
te a coherede eius liber et heres fit necessarius, quia non a coherede, sed a semet ipso accipit libertatem: nisi ita institutus fuerit: "cum mihi quis heres erit, Stichus liber et heres esto". Nera
Abbreviated transcription (Latin):
de sticho sicuti constat nõ co
stichum optau̾o uł eg eleg̾o
nichil agani. et ex ceteris
nichomur otabo ĩ codem. ca¬
su questum est si optione s¬
uor data antequam optarẽ
condictio statute lib̾tatis de¬
feciss aut stichum optare

Expanded text:
de Sticho, sicuti constat non cogStichum optauero uel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo. In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare
Abbreviated transcription (Latin):
croem substituit. s filic si .ĩ¬
tequam nubet decessiss. ux¬
orem suam. ⁊tem sororc̃ suĩ
substituit. quero cum filia
pubes prior decesẜit. dcuroc
frat̾ eius ĩpures. in fun ħ:¬
oitas ao uxorem et sororem
testitoris iure substitutiõis

Expanded text:
substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem testatoris iure substitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
di seripto ncce habet: quia
lucrum face̾ ciꝰ ẜui uire qͥm
uendroit non dr. plane no
totum qd̃ acquisierit restit¬
uet. S si pro ca dunitarat p¬
te qui P̃ius cohrdem hu̾it

Expanded text:
di servi necesse habet, quia lucrum facere eius servi iure quem vendidit non debet. plane non totum quod adquisierit restituet, sed pro ea dumtaxat parte, qua servus coheredem h
Abbreviated transcription (Latin):
uturi ex hrditate preter em
qui contra tabulas accipit bo¬
norum. possõm. ¶Filius ab
intestato pri suus hrs apphe¬
octur emancipatus autem¬
autem petens contra tabulaᷤ

Expanded text:
laturi ex hereditate propter eum, qui contra tabulas accepit bonorum possessionem, filius ab intestato patris suus heres deprehendetur: emancipatus autem petens contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
quod nemo gessit non utiq
cius picuium ẽ qͥ quedami
gessitͥ s cõiter õĩum exigi ã
ab co solo piculum ob auaq̃
non gessit non oz nisi si qui
talia sunt que uel cõsu̾matio¬
nem ceptorum ab eo desid̾a¬
bant uel ita comuncta fue¬
runt ut separi non debunt¬
qualem inteuectum h .i. u
trum sufficit nicħ duminu¬
cum c̾e de facuitatib sui cõ¬
tutoris ex quo tempore dit̾
est. S canroem faciem p̾rim¬
onu ꝑmansisse. an et et si ni

Expanded text:
non utique eius periculum est, qui quaedam gessit, sed communiter omnium: exigi autem ab eo solo periculum ob alia quae non gessit non oportet, nisi si qua talia sunt, quae uel consummationem coeptorum ab eo desiderabant uel ita coniuncta fuerunt, ut separari non debueruntqualem intellectum habet, id est utrum sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi ni
Abbreviated transcription (Latin):
ditur qui alii gendam mar¬
danit s qui satis a cõtuto¬
re accepit rem saluam forc¬
pupillo fucuram eiq pimi¬
sit aministronem toquis tu¬
tele nec põt se defeno consto¬

Expanded text:
ditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis a contutore accepit rem saluam pupillo futuram eique permisit administrationem totius tutelae, nec potest se defendere const
Abbreviated transcription (Latin):
tionem primonu debet tñ
cõtutor inquirere fortunaᷤᷤ
cotutoris s s et ex psone
qualitate et ex temporis io¬

Expanded text:
tionem patrimonii, debet tamen contutor inquirere fortunas contutoris. sed hoc et ex personae qualitate et ex temporis in
Abbreviated transcription (Latin):
tus potestate fuiss coniun¬
gebatur ĩunam ꝑtem cũ
pre suo et ꝓponamus aliũ
c̃ẽ ex cod̃ ñepote ĩ familia
aui duo unam quartam ha
testate. an ergo nuc insext¬
tuncia tuendus sit qui ñe
ĩfamilia retentus est et cu¬
ꝑs abscedet. que huic cessu
gatum eidem datum pre¬

Expanded text:
tus potestate fuisset, coniungebatur in unam partem cum patre suo. et proponamus esse alium ex eodem nepotem in familia aui: duo unam quartam habi potestate: an ergo nunc in sescunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui abscedet pars, quae huic cessur: nam et legatum eidem datum prae
Abbreviated transcription (Latin):
ait si substitut᷑i uentri manen¬
te mulicre ĩ possõne decesfit.
reditatis amuliere exiget. s
an eeceoens legata ceteraq ho¬
nͥa hrditatis iudendum est et
michi uidetur posse dici lega

Expanded text:
ait: si substitutus manente muliere in possessione decesserit, reditatis a muliere exiget.Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, uidendum. et mihi uidetur posse dici lega
Abbreviated transcription (Latin):
to si ptus non fuiss succe dere
potuit. ¶ Interec autem uroe¬
tur primum de aluntis q̃ ĩ ne¬
trem sunt errogata nec emin
cerumsi res calumpnia caret
nichil p̃stabit mulier causaq̃
si sine auta est. sub p̾textu uẽ¬
tris non iiquam augebit᷑ qõ
uiterest. ¶Si quis forte dubi¬
tuis ã pͥgnans sit erclususi
sit ħroitate nam br̃di qui ex¬
clusus est dandim hanc acti¬
onem. Iuł ait si quidem quor
int̾fuit non fuisse causa calũ
titem ĩstitutus hẽdi suo locu¬
pleciorẽ ẜroitatem suam relui¬
quet. ¶ S et hoc ĩputitur i¬
ulicri quid ĩminuti sunt mui¬
ti in h̾roitate. oum ħ comtemo¬

Expanded text:
to, si partus non fuisset, succedere potuit.Interesse autem uidetur primum de alimentis, quae in uentrem sunt erogata: nec enimem uenit: ceterum si res calumnia caret, nihil praestabit mulier, qua‹e› sine causa alta est sub praetextu uentris.Nonnumquam augebitur quod interest, si quis forte dubitans, an praegnas sit, exclusus sit hereditate: nam heredi eius qui exclusus est dandam hanc actinus ait, siquidem eius quoque interfuit non fuisse calumniae causa tatem institutus heredi suo locupletiorem hereditatem suam relinqueret. sed et hoc imputatur mulieri, quod deminuta sunt multa in her
Abbreviated transcription (Latin):
mamarmora r colũpme idemet
integuus ⁊ intignis ⁊ hostus sẽa¬
tus ꝯcensuit. s inbiblioteas ꝑie¬
tibus inhãntib. s si cancelli sit
le ur casteli. s aut maitoriant si¬
quid cantam ꝑ quos aque saluit

Expanded text:
marmora, vel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senatus censuit: sed et in bibliothecis parietibus inhaerentibus. Sed si cancelli sint lae vel castelli. Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae s
Abbreviated transcription (Latin):
ue contingat. ex hiis autemdã¬
di facieroi q corocones in ꝑso¬
nas collocantur aut ip̃orũ qui
b relinquitur aut alior t̾ciasy

Expanded text:
e optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut alior
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem diuersa causa est le¬
gatarii in cuius ꝑsona piaciut
conocõm oefic̾e si añquam de¬
derit legatarius pecumam mo

Expanded text:
libertatem. diuersa causa est legatarii, in cuius persona placuit. condicionem deficere, si, antequam dederit legatarius pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃c utrum ĩtra annum an pͦ
annum agnoni intra ãnu
cum assumptum. ergo sicũ
ao huc iuire militari ualeret
rursus eodem iure posse testa
ri. nunquid eciam post ãnũ
non loquor de eo qui uoluit
fecit testm̃n exemplo eius qͥi
paganus .s. fecit deurde mili

Expanded text:
 utrum intra annum an post annum: cognoui intra annum eum adsumptum. ergo si, cum adhuc iure militari ualeret, rursus eodem iure posset testari, numquid etiam post annum non loquor de eo, qui uoluit fecit testamentum exemplo eius, qui paganus fecit, deinde mili
Abbreviated transcription (Latin):
toire hr̃dicatem. ut emolumẽ¬
tum quroem hroitatis refun¬
strictus relinquatur. ¶Qua
tam et si ad indempnitatis cau¬
tio offeratur puroc qd̃ ħrditatẽ

Expanded text:
ire hereditatem, ut emolumentum quidem hereditatis refunstrictus relinquatur. Quaretametsi indemnitatis cautio offeratur. Proinde qui "he