comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus hȩduis dat ueniam excusationemq accipit. quod esti¬
uum tempus instantis belli non quaestionis ẽẽ arbitrabatur
Obsidibus imꝑatis centum hos heduis custodientes tradit. Eõ¬
dem tempore carnutes legatos obsidesq mittunt usi deprȩ¬
catoribus rhemis quorum erant in clientela. Cadem fere
responsa ꝑagit concilium caesar equitesq imꝑat ciuitatibus
ac parte galliae pacata totus et mente et animo in bellum
treueroꝵ et ambiorigis insistit. Cauarinum cum equitars
senonum secum proficisci iubet ne quis aut huius iracun¬
dia aut ex eo quod meruerat odio ciuitatum motus orire¬
tur existat. His rebus constitutis quod pro explorato habe¬
bat ambiorigem praelio non ẽẽ concertaturum. reliqua eiꝰ
consilia animo circumspiciebat. Erant menapii propinqꝗ¬
qui eburonum finibus perpetuis paludibus syluisq minuti
qui uni ex gallia de pace ad caesarem Legatos nunꝗͣ miserãt

Expanded text:
tibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestitibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant.
Abbreviated transcription (Latin):
git. Eo celeriter confecto negocio rursus in hiberna legiones re¬
duxit. concilio galliae pͥmo uere ut instituerat in dicto cum re¬
liqui praeter senones carnutes treuerosq uenissent. initium bel¬
li ac defectionis hoc esse arbitratus ut omĩa post ponere uide¬
retur. concilium in lutetiam parisiorum transfert. confines
rant hi senones ciuitatemq patrum memoiã coniunxerat
se ab hoc concilio abfuisse existimabant᷑ ac re pro suggestu ꝓ¬
nunciata eodem die cum Legionibꝰ in senones proficiscitur
magnisq itineribus eo puenit. Cognito eius aduentu athico
qui princeps eius consilii fuerat iubet in oppida multitudi¬
nem conuenire. Conantibus priusꝗͣ id effici posset adesse ro¬
manos nunciatur. Necessario sententia desistunt. Legatosq
depraecandi c̃a ad caesarem mittunt. ad eum per haeduos
quoꝵ antiquitus erat in fide ciuitas. libenter caesar petẽ¬

Expanded text:
git. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones regit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar peten
Abbreviated transcription (Latin):
cum a proximis impetrare non possent ulteriores tentant.⁊
Inuentis nonnullis ciuitatibus iureiurando inter se confirmãt
obsidibus de pecunia cauent. Ambiorigem sibi societate et fȩ¬
dere adiungunt. Quibus rebus cognitis caesar cum undiq
bellum parari uideret Neriuos ad bathucos ac menapios ad¬
iunctis eis rhenanis omnibus germanis ẽe in armis senones
ad imꝑatum non uenire et cum carnutibus finitimisq ciuita¬
tibus consilia communicare a treueris germanos craebris so¬
licitationibus solicitari. maturius sibi de bello cogirandum
putauit. Itaq non dum hyeme confecta proximis quatuor
coactis Legionibus de improuiso in fines neriuoꝵ contendit
et priusq̃ illi aut conuenire aut profugere possent magno pe¬
corum atq hominum numero capto atq ea praeda militibus c̃õ¬
cessa uastatisq agris in deditionem uenire atq obsides dare coe¬

Expanded text:
Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nerviorum contendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coe
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem galliam
maiorem galli& motum expectans per
Marcum syllanum .C. antistium. Rhegi¬
num. Titum festium Legatos delectu
habere instituit. simul ab. Gn. pompeio
pro consule petit. quoniam ipse ad urbem cum imperio rei p.
causa remaneret. quos ex cis alpina gallia consulis sacramen¬
to rogauisset ad signa conuenire. et ad se proficisci iuberet ma¬
gni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem galliae.
existimans tantas uideri italiae facultates ut siquid eẽt in bel¬
Lo detrimenti acceptum non modo id breui tempore resarciri
sed etiam maioribus augeri copiis posset. quod cum pompeiꝰ
tu tribus ante exactam hyemem constitutis et adductis legio¬
nibus duplicatoq earum cohortium numero quas cum. Q. tity¬
rio amiserat. et caeleritate et copiis docuit quid .p.r. et disci¬
plina et opes possent. Interfecto indutiomaro ut docuimus
ad eius propinquos a treueris imperium defertur. Illi finiti¬
mos germanos solicitare et pecuniam polliceri non desistũt

Expanded text:
tiorem Galliam.tiorem Galliam.maiorem Galliae motum exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quoniam ipse ad urbem cum imperio rei publicae causa remaneret, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset. Quod cum Pompeiustu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diana indutiomarus ad castra accedit. atq magnam partẽ¬
ibi diei consumpsit. E quites tela conuciunt et magna cy
contumelia uerborum nostros ad pugnam euocant nullo
a nostris dato responso. ubi uisum est sub uesperum dispersi
ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis õẽm
in fugam coniectis quod fere sicut accidit uidebat. unũ
omnes peterent. Indutiomarum neu quenꝗͣ prius uulne¬
ret. ꝗͣ illum interfectum uideret. quod mora reliquorum
spatium nactum illum effugere nolebat. magna propoĩt
us qui ceciderint praemia. summittit cohortes equitibus
ubsidio comprobat hominis consilium fortuna et cum
unum om̃es peterent in ipso fluminis uado deprahensys
ndutiomarus occiditur. caputq eius refertur in castra
red euntes equites quos possũt cõsectant᷑. atq occidunt. Hac
re cognita om̃es neriuorum et eburonum quae cõuenerat
copi&e discedunt. pauloq habuit id post factu caesar quie¬

Expanded text:
diana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partediana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quie
Abbreviated transcription (Latin):
S ed nequam occasionem rei bene gerenda& omitteret cogitabat
taq a cingetorige atq eius propinquis oratione indutiomai᷑
cognita quam in concilio habuerat nuncios mittit. ad fini¬
mas ciuitates. Equitesq undiq euocat. his certum diem c̃¬
ueniendi dicit. interim prope quotidie cum om̃i eꝗtatu in¬
dunomarus sub castris eius uagabat᷑ alias ut situm castro¬
rum agnosceret. alias colloquendi aut territandi c̃a eꝗtes
plerunq omnes tela intra uallum conuciebant. Labienys
suos intra munitionem continebat. timorisq opinionem ⁊
quibuscunq poterat rebus augebat. Cum maiores in die cõ¬
tentione indutiomarus ad castra accederet nocte una intro¬
missis equitibus omnium finitimar ciuitatum quos arces¬
sendos curauerat tanta diligentia omnes suos custodus in¬
tra castra continuit. ut nulla ratione ea res enunciari aut
ad treueros euenire posset. interim ex consuetudine quoti¬

Expanded text:
; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. ; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine coti
Abbreviated transcription (Latin):
riuos aduatucosq bellum romanis parare. neq sibi uolun¬
tariorum copias defore. si ex finibꝰ suis progredi coepisset
armatum concilium interdicit hoc more galloꝵ est initi¬
um belli quo lege communi omnes puberes et armati con¬
uenire consuere qui ex his nouissimis conuenit in conspec¬
tu multitudinis omnibus cruciatibus. affectus necat᷑. In eo
concilio cingetorigem alteriue principem factionis geneꝵ
suum quem supra demonstrauimꝰ caesaris secuti finem ab
eo non discessisset hostem iudicat bonaq eius publicat his
rebus confectis in concilio pronunciat accersitum se a senoni¬
bus et carnutibus alusq compluribus galliae ciuitatibus huc ity¬
rum ꝑ fines rhemorum eorumq agros populaturum ac pͥusꝗͣ
id faciat castra labieni oppugnaturum. quaeq fieri uelit p̃¬
cepit. Labienus et cum Loci natura et manumunitis summis
castris sese teneret. de suo ac legionis periculo nihil timebat¬

Expanded text:
rvios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi volunrvios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat
Abbreviated transcription (Latin):
peria praeferrent. grauissime dolebant. Reueri uero atque
indutiomarus totius hyemis nullum tempus intermiserũt
quin trans rhenum legatos mitterent ciuitates solicitarẽt
pecunias pollicitarentur magna parte exercitus nostri in¬
terfecta. multo minorem suꝑesse dicerent partem. neque
tñ ulli ciuitati germanorum ꝑsuaderi potuit ut rhenum
transiret. cum his expertos dicerent Ariouisti bello et tine¬
reroꝵ transity nõ esse amplius fortunam tentaturos. Hac
spe lapsus indutiomarys nihilominus copias cogere exercẽr
a finitimis equos parare exules damnatosq tota gallia ma¬
gnis praemiis ad se allicere coepit ac tantam sibi iam in his re¬
bus in gallia auctoritatem comꝑauerat ut undiq ad eum le¬
gati concurrerent gratiam atq amiciciam publice priuatimq
peterent. Ubi intellexit ultro ad se uenire altera ex parte se¬
nones carnutesq conscientia facinoĩs uestigamus. altera ne¬

Expanded text:
imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Ne
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos cesar Regem constituerat. cuius frater Moritas¬
gus aduentu in galliam caesaris. cuiusq maiores regnum
obtinuerant. interficere publico consilio conati sunt. cum ille
praesensisset ac fugisset usq ad fines insecuti regno domoq ex¬
pulerunt. et missis ad Caesarem satisfaciendi cã legatis cũ
us ad se omnem senatum uenire iussisset. dicto audientes
non fuerũt. tantum apud homines barbaros ualuit esse
aliquos principes repertos inferendi belli tantamq omnibus
uoluntatem commutationem attulit ut praeter heduos et rhe¬
nos quos praecipuo semꝑ honore caesar alteros pro uetere ac
perpetua erga p.r. fide alteros pro recentibus gallici belli offi¬
cus nulla fere ciuitas fuerit nõ suspecta nobis idq adeo haud
scio mirandum ne sit compluribus aliis de causis cum ma¬
xime quod ei qui uirtute belli omnibus gentibus praefere¬
bantur. tantum se eius opinionis deꝑdidisset ut ea p .r. im

Expanded text:
Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater MoritasCaesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano
Abbreviated transcription (Latin):
gatosq in omnem partem dimittebant. et quid reliꝗ consili
capent atq unde initium belli fieret explorabant. Noctunaq
in locis desertis consilia habebant. neq ullum fere totius hye¬
mis tempus sine solicitudine caesaris intercessit quin aliquez
le consilus ac motu gallorum nuncium acciperet. In his a
Lroscio quaestore quem legioni decima tern&e praefecerat cẽ¬
tior factus est. magnas gallorum copias earum ciuitatum
uae amoricae appellantur. oppugnandi sui cã conuenisse
neq longius milium passuum octo ab hibernis suis consti¬
tisser. sed nuncio allato de uictoria cȩsaris discessisser. adeo
ut fugae similis discessus uideretur. at caesar pͥncipibus cu¬
iusq ciuitatis ad se euocatis alias territando cum se scire q̃
fierent alias cohortando denunciaret magnam partem galliȩ
in officio tenuit. tamen senones quae est ciuitas imprimis fir¬
ma et magna inter gallos auctoritatis. Cauarinum quem

Expanded text:
gationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili gationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tute eorum expiato incommodo neq hostibus diutina laeticia
neq ipsis Longior dolor relinquat᷑ interim ad labienum ꝑ
rhenos incredibili celeritate de uictoria caesaris fama ꝑfert᷑
ut cum ab hibernis ciceronis abesset milia passuum circiter
Ix eoq post horam nonam diei caesar ꝑuenisset. ante me¬
diam noctem ad portas castrorum clamor oritur. quo clamo¬
re significatio uictoriae gratulatioq ab Rhemis labieno fieret
At fama ad treueros perlata indutiomarus qui postera die
castra labieni oppugnare decreuerat. noctu profugit. copiasq
omnes in treueros reducit. Caesar fabium cum sua legiõe
remittit in hiberna ipse cum tribus legionibus circum sama¬
robrium tribus hibernis hyemare constituit et quod tanti
motus galliae extiterant totam hyemem ipse ad exercitum ma¬
nere decreuit. Nam illo in commodo de sabini morte perlato
omnes fere galliae ciuitates de bello consulabant. nuncios le¬

Expanded text:
tute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio tute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur. Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios le
Abbreviated transcription (Latin):
ex his numerum occidit omnesq armis exuit Longius ꝑseꝗ
ueritus quod syluae paludesq intercedebant neq etiam par¬
uulo detrimento illorum locum relinqui uidebat. omnibus
suis incolumibus copiis eo die ad ciceronem ꝑuenit institutas
turres testudines munitionesq hostium admiratur legione per¬
ducta cognouit. non decimum quenq ẽẽ reliquum militum
sine uulnere Ex iis omnibus indicat rebus quanto cum periey¬
lo er quanta cum uirtute res sint administratae. Cicero noster
pro eius merito legionemq collaudat. centuriones singillatĩ
tribunosq militum appellat. quorum aegregiam fuisse uirtutẽ
testimonio ciceronis cognouerat. De casu sabini et cottae certius
ex captiuis cognoscit. Postero die concione habita rem gestam
proponit. milites consolat᷑ et confirmat. quod detrimentun
culpa et temeritate Legati sit acceptum. Hoc aequiore animo
ferendum docet. quod beneficio deorum immortalium et uir¬

Expanded text:
ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque hostium admiratur; legione producta cognoscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat: quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum immortalium et vir
Abbreviated transcription (Latin):
castra reciꝑe iubet simul ex omnibꝰ ꝑtibus castra altiore
uallo muniri portasq obstrui atq in his administrandis re¬
bus ꝗͣ maxime concursari et cum simulatione timoris agi¬
iubet. Quibus omnibus rebus honeste inuitati copiis tra¬
ductis aciemq iniquo loco constituunt nostris enam de
ductis de uallo propius accedunt. et tela intra munitionem
ex omnibus partibus conuciunt prȩconibusq circummissis
pronunciai iubet. seu quis gallus seu romanus uenit. ante ho¬
ram tertiam ad se transire sine piculo licere. post id tempus
non fore potestatem ac sie nostros comtemserunt. ut obstryc¬
tis in speciem portis singulis ordinibus cespitum quod eas nõ
posse introrumpere uidebantur alii uallum manu scindere
alii fossas complere inciperent. Tunc caesar omnibus portis
eruptione facta equitatu emisso celeriter hostes in fugam dat
S ic ut omnino pugnandi causa resistere nemo potuit magnr̃q

Expanded text:
castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero eductis propius accedunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque
Abbreviated transcription (Latin):
magni ꝑiculi res tantulis copiis iniquo loco dimicar. tũc
quoniam obsidione ciceronem liberatum sciebat aequo aĩo
remittendum de celeritate existimabat. consedit et ꝗͣ eꝗssi¬
mo loco potest castra communit. Atq haec et si erant per
se exigua hominum milia uii. praesertim nullis cum im¬
pedimentis. tamen angustus uiarum qͣ maxime potest contra¬
hit eo consilio ut in summam contentionem hostibus ueniat
nterim speculatoribus in omnibꝰ partibꝰ dimissis. explorat qͦ
commodissime itinere uallem transire posset. Eo die par¬
uulis equestribus praeliis ad aquam factis utriq sese suo loco
continent. Galli quod ampliores partes quae non dum conue¬
nerant expectabant. Caesar si forte timois simulatione ho¬
nore cum ꝑiculo uallem riuumq transiret. prima luce hosti¬
um equitatus ad castra accedit. praeliumq cum nostris c̃o¬
mittit equitibus. Caesar consulto equites caedere seq in

Expanded text:
magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam aequissimo loco potest castra communit atque haec, etsi erant exigua per se vix hominum milium septem praesertim nullis cum impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione honore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit. Caesar consulto equites cedere seque in
Abbreviated transcription (Latin):
die a quodam milite conspicit᷑ dempta ad ciceronem de¬
ertur. ille plectam in conuentu militum recitat maxia
omnes laeticia afficit. tunc fumi incendiorum ꝓcul uide¬
bantur. quae res omnem dubitationem aduentꝰ legionum
expulit. Galli re cognita ꝑ exploratores obsidionem relin¬
quunt. ad caesarem omnibꝰ copiis contendunt. Haec erant
armatorum milia circiter. lx. Cicero data facultate Gallus
ab eodem uericone quem supra demonstrauimꝰ repperit ꝗ
litteras ad caesarem deferat. hunc admonet iter caute di¬
Ligenterq faciat. ꝑscribit in littei̾s hostes a se discessisse. om¬
nemq multitudinem ad eum conuertisse. quibus litteris cĩ¬
citer media nocte caesaĩ oblatis suos facit certiores eosque
ad dimicandum aĩo confirmat. Postero die Luce pͥma mo¬
uer castra et circiter milia passuum .iiii. progressus trans
uallem et Riuum młtitudinem hostium conspicat᷑. Erat

Expanded text:
die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defdie a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
lia passuum Longe a suis castris consedisse caesar consi¬
lio eius probato et si opinionem trium Legionum deiectus
ad duas redierat. tamen unum communis salutis auxili¬
um in celeritate ponebat. Uenit magnis itineribus in neri¬
uorum fines ibi ex captiuis cognoscit. quae apud ciceronem
gerant᷑. et ꝗͣto in periculo res sit. tunc cuidam ex equitibus
gallio magnis prȩmiis ꝑsuadet uti ad ciceronem epistolã
deferat hanc graecis inscriptam litteris mittit ne inter¬
cepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoseantur
se adire non possit monet ut tragulam cum epistola ad ag¬
mentum deligato intra munitionem castrorum abiiciat. in
Litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter affore
hortatur ut pͥstinam uirtutem retineat. Gallus periculum
ueritus ut erat praeceptum tragulam traucit. Haec casu ad
turrim adhaesit. neq a nostris biduo animaduersa. Tertia

Expanded text:
lia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio
Abbreviated transcription (Latin):
tat expectandam. Equites circiter quadringentos ex proxĩs
hibernis collegit. hora circiter tertia ab ante cursoribus de
crassi aduenty certior factus eo die .xx. milia passuum ꝓ
cedit. Crassum samarobriue praefecit legionemq attribuit
quod ibi impedimenta exercitus obsides ciuitatum littera
publicas frumentum ẽẽ quod eo tolerandae hyemis caus
deuexerat. relinquebat fabuis ut imꝑatum erat. non tas
uultum moratus in itinere cum Legione occurrit. Labie¬
nus interitu sabini et caede cohortium cognita cum omnes
d eum treuerorum copi&e uenissent uerinis ne ex hibern
fugae similem profectionem fecisset ut hostium impetum su¬
stinere non posset. praesertim quos recenti uictoria efferri sci¬
ret litteras caesari dimittit. quanto cum periculo Legionẽ
ex hibernis educturus ẽẽt rem gestam in eburonibus scribit
docet omnes equitatus peditatusq copias treueroꝵ tria mi¬

Expanded text:
tat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis tat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria mi
Abbreviated transcription (Latin):
rat unus intus tleriuius nomine uerico loco natꝰ honesto
qui a prima obsidione ad ciceronem perfugat. suamq ei fi¬
dem praestiterat hic seruo spe libertatis magnisq ei ꝑsuader
praemiis ut litteras ad caesarem deferat. has ille in iaculo
illigatas effert. et gallus inter gallos sine ulla suspicione
uersatus ad ad caesarem puenit ab eodem ꝑiculum cicero¬
nis legionisq cognoscitur Caesar acceptis litteris hora circiter
undecima statim nuncium in bello uacos ad Marcum crassy
quaestorem mittit. cuius hiberna abexant ab eo milia passũs
xxu. lubet media nocte legionem proficisci celeriterq ad se
uenire. Exit cum nuncio erassus. Alterum ad caium fabis
Legatum mittit. ut in atrebatum fines Legionem ducat.
qua sibi sit iter faciendum. Scribit labieno si r ꝑ commo
do facere posset cum Legione ad fines neriuoꝵ ueniat.
reliquam partem exercitus quod paulo erat longius non py¬

Expanded text:
Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non pu
Abbreviated transcription (Latin):
gladium educere conantis dextram moratur manum im¬
peditumq hostes circumstant. succurit illi inimicus. uore¬
nus et laboranti subuenit. Ad hunc se confestim apullone
dio cominus rem gerit uorenus. atq uno interfecto reliquos
paulum propellit Dum cupidius instat in locum deiectꝰ
inferiorem concidit. Huic rursus circumuento fert subsidiũ
pullo. atq ambo in columes compluribus interfectis summa
cum laude sese inter munitiones concipiunt. sic fortuna in
contentione et certamine utrunq seruauit. ut alter alteri
inimicus auxilio salutiq ẽẽt neq diuidicari posset. uter
utri uirtute anteferendus uiderenr. Quanto erat in dies
grauior atq asperior pugna et maxime quod magna ꝑte
militum confecta uulneribus res ad paucitates deuenerat.
defensorum tanto craebriores litterae nunciiq ad caesares
mittebantur. quorum pars depraehensa in conspectu nostro¬
um militum in conspectu cum cruciatu necabantur.

Expanded text:
gladium educere conanti dextram moratur manum, imgladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone  Gladio comminus rem gerit Vorenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sa est Erant in ea legione fortissimi uiri centuriones qui pͥ¬
mis ordinibus appropinquarent. titus pullo L uorenus. Hi
perpetuas inter se controuersias habebant qui nam ante ferre¬
tur om̃ibusq annis de locis summis simultatibus conte¬
debant. Ex his pullo cum acerrime ad munitiones pugna¬
retur. quid dubitas inquit uorene aut quem locum mae
ꝓ laude uirtutis spectas hic dies nostris controuersiis iudica¬
bit. haec cum dicisset procedit ex castris munitionesq qua
parte hostium conferctissima est uisa irrumpit. Nec uore¬
nus quidem uallo sese continet. s omnium ueritus existi¬
mationem subsequitur. tunc medioeri spatio relicto pul¬
Lo pilum in hostes immittit. Atq unum ex multitudine
procurrentem traiecit quo ꝑcusso et exanimato hunc scutis
endi dant facultatem transsigit᷑ scutum pulloni et ueri¬
tum in balteo defigitur. Auertit huic casus uaginam etɨ

Expanded text:
sa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui prsa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis rediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et
Abbreviated transcription (Latin):
ta militum uirtus atq ea presentia animi fuit. ut c̃ũ ubiq
flama torrerent᷑ maximaq tel orum młtitudine preme¬
rentur. suaq impedimenta omnia atq omnes fortunas cõ¬
flagrare intelligerent. non modo demigrandi cã de uallo
decederer nemo sed pene ne respiceret quidem quisꝗͣ actũ
omnes acerrime fortissimeq pugnarent. Hic dies nostris
Longe grauissimus fuit sed tñ hunc habuit euentum ut
eo die nũs maximus hostium uulneraret᷑ atq interficerẽ¬
tur. ut se sub illo uallo constipauerant. recessumq primis
ultimi non dabant. paulum quidem intermissa flamma
et quodam loco turri adacta et contingente uallum ter¬
tiae cohortis centuriones ex eo quo stabant loco recesserũt
suosq omnes remouere nutu uocibusq hostes si introire uel¬
Lent. uocare coepere quorum progredi ausus est nemo tus
ex omni parte lapidibus coniectis deturbati turrisq succen¬

Expanded text:
ta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique ta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succen
Abbreviated transcription (Latin):
et quosdam de exercitu habebant captiuos et abhis docebãt᷑
sed nulla ferramentorum copia utebant᷑ quae esset ad hunc
usum idonea gladus cespites concidere manus furculis sa¬
lisq terram exhaurire iubebant᷑. Qua quidem ex re hoĩus
multitudo cognosei potuit. Nam minus horis tribus uallo¬
milium pecdum xb. in circumitu munitionem fecere. religso
diebus turres in altinidinem ualli falces testudinesq quas
iidem captiui docuerant parare ac facere coeperunt. Septĩo
oppugnatioĩs die maximo coorto uento feruentes fusili ex
argilla glandes fundis et ferue factae iaeula in casas quae
more gallico stramentis erant tecta iacere coeꝑunt. haec
celeriter ignem compraehendere et uenti magnitudine in
omnem locum castrorum distulere. hostes maximo ela¬
more sicuti parta iam atq explorata uictoria turres te¬
studinesq agere. et scalis uallum ascender coeꝑe. Ac tan¬

Expanded text:
et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tan
Abbreviated transcription (Latin):
te eadem quam ambiorix cum titurio egerat. cõmemorãt
omnem ẽẽ in armis galliam. germanos rhenum transisse
C aesaris reliquorumq hiberna oppugnari. Addunt ẽt de sa¬
bini morte ambiorigem ostentant fidei faciendae causa.
Errare tum eos dicunt si quicꝗͣ ab his presidu sperent. qui
sius rebus diffidant. si se tñ hoc ẽẽ in cicexonis populũq
ro. animo ut nihil nisi hiberna recusent. atq hanc inue¬
terascere consuetudinem nolint. licere illis incolumibus
per se ex hibernis discedere et ad quascunq ꝑtes uelint si¬
ne moetu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit
ditionem si ab armis discedere uelint se adiutore utan¬
tur legatosq ad caesarem mittant. sperare pro eius iusti¬
cia quae petierint impetraturos. ab hac spe repulsi neri¬
uii uallo pedum.uiiii. et fossa pedum .xu. hiberna cingunt.
Naec et supiorum annorum consuetudine a nob cognouerant

Expanded text:
te eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: te eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum animo, ut nihil nisi hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit:dicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant
Abbreviated transcription (Latin):
dum centum uiginti excitant᷑ incredibili celeritate quȩ
deesse operi uidebantur ꝑficiunt᷑. Hostes postero die mul¬
to maioribus coactis copus castra oppugnant fossam com¬
plent. eadem ratione quȩ pridie a nostris resistitur hoc id
reliquis fit diebus et de inceps nulla pars nocturni tempo¬
ris a labore intermittit᷑ non aegris non uulneratis. Facul¬
tas quietis datur quaecunq ad proximae diei oppugnatio¬
em opus sunt noctu compantur. multae praeustae sudes m¬
gnus muralium pilorum nuͣs instituit᷑ turres contabulã¬
tur pinnae loricaeq excratibus attexunt᷑. Ipse cicero cum
tenuissima ualitudine ẽẽt. nec nocturnum quidem sibi tp̃s
ad quietem relinquebat uisi ut ultro militum concursy ac
uocibus sibi parcere cogeret᷑. tũc duces principesq neriuo¬
rum qui aliquem sermoĩs aditum causamq amiciciae cũ
cicerone habebant. colloqui sese uelle dicũt. facta potesta¬

Expanded text:
dum CXX excitantur incredibili celeritate; quae dum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ximos. Gerdundos qui omẽs sub eoꝵ imꝑio sunt. ꝗͣmaxi¬
mas manus possunt cogunt. Et de improuiso ad cicerõis
hiberna aduolant nõ dum ad eũ fama de titurii mõte ꝑ¬
lata. huic quoq accidit quod fuit necesse ut nõ nulli mili¬
tes qui lignationis munitionis cã in syluas discessissent
repentino equitum aduentu interciperent᷑. His circumuẽ¬
tis magna manu eburones nominum aduatuci atq eoꝵ
omnium soci et clientes legionem oppugnare incipiunt
Nostri celeriter ad arma cõcurrere uallum conscendunt. &¬
gre is dies sustentatur quod omnez spem hostes in celerita¬
te ponebant. atq hanc adepti uictoriam inperpetuum se
fore uictores confidebant. Mttunt᷑ ad caesarem confestis
a cicerone litter& magnis propositis premiis si ꝑtulissent
obsessis omnibꝰ uiis missi intercipiuntur. nocte ex materia
quam munitionis causa comportauerant. turres ad mo¬

Expanded text:
xios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maxixios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admo