comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
existeret celestis: qr nimirum tam
longo exilii sui tempore linguam
sco torum iam plene didicerat. Ex
regione uenire britãmaz atq illis
baptisini quicũq sacerdotalierant
gradu prediti ministrare. Constru¬
ebantur ergo eccle per loca: cõflue¬
bant ad audiendum uerbum po¬
puli gaudentes. donabantur mu¬
nere regio possõnes et territoria ad
instituenda monasteria. ĩ bueban¬
tur p̾ceptoribo scoitis paruuli anglo¬
rum. unacum maioribꝰ studiis. ⁊
obseruatione discipline regularis.
rlam monachi erant maxinie. qͥ
ad p̾dicandum uenerant: mona¬
chus ip̃e ep̃s hedan ut pote deinsu
septemtrionalium scottoꝵ et õiuz
pictorum monasteriis. nõ paruo
tempore arcemtenebat regendis¬
q eorum populis preerat. Que
uidelicet insula ad ius quidẽ britã¬
nie pertinet. non magno ab eafre¬
tu discreta: s donatione pictorum.
qui illas britãnie plagas incolũt.
iam dudum monachis sco torum
tradita eo ꝙ illis predicantibꝰ fidem

Expanded text:
existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam plene didicerat. Exiregione venire Brittaniam atque illis baptismi, quicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insuSeptentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditis Mauritiꝰ deũ glorificans
penitentiã tenuit. Sed acupidita¬
tis auaritia usq ad eo nõ recessit.
ut ex̾citus in periculosis hyemar.
et transito clamibio uictus sibi
de religione. regione periclitabũ¬
di querere. ut uidelicet alimẽta
publica manducarent petro p̾to¬
rii feralibus lrĩs ĩmineret. qui
manos in aliena t̾ra hyemare iu¬
tentia. Nam illi obedire seuissimũ
qͣ imꝑator languens. horum ma¬
ximoꝵ maloꝵ causa romanis es¬
ficitur. Ex̾citus ita q hoc per taxiar¬
chas audito ad seditionẽ conutitur.
exaltatum ꝙ suꝑ clipeum focam
centurionem ex arcũ adclamar̃.
fugato ꝙ p̾tore theodosio filio ĩpe¬
ratoris et g̾mano eius Socero di¬
rigunt. ut alter eorũ sibi ĩperare
studeret. Illi millo modo consen¬
serunt. s mauritio retulerunt.
At ille g̾inanum perdere uolu
tanq̃ ꝓditorem sui consiu flagelaũ.
multos ꝙ hũc ab eadem ecclã trahẽ¬
dum transmittens: nũꝙ̃ permittit᷑.

Expanded text:
ditis, Mauricius Deum glorificans, poenitentiam tenuit; sed a cupiditatis avaritia usque adeo non recessit, ut exercitus in periculosis locis hyemare, et transito Danubio victum sibi de Sclavorum regione periclitabundi quaerere, ne videlicet alimenta publica manducarent, Petro praetori feralibus litteris immineret. Qui manos in aliena terra hyemare jubentia. Nam illi non obedire saevum qua Imperator languens, horum maximorum malorum causa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per taxiarchas audito, ad seditionem convertitur, exaltatumque super clypeum Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, fugatoque praetore, Theodosio filio imperatoris et Germano socero ejus, dirigunt ut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nullo modo consenserunt, imo hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum perdere voluitanquam proditorem sui consilii flagellavit, multosque ad hunc ab eadem ecclesia extrahendum transmittens, nunquam permittit
Abbreviated transcription (Latin):
sui episcopatus de hac uita subtcͣ¬
to. Berechgislum cognomine bo¬
nifatiu de ꝓuintia cantuariorũ.
loco eius substituit. Et ip̃e quoq ho¬
norius postꝙͣ metas sui cursus
anno ab incarnatione diii. dc.liii.
episcopatu per annuz et sex m̾seᷤ.
electus est archiep̃s cathedre doru¬
uerneñ sextus deus dedit degẽte
occidentaliũ saxonu. Qũs̃ ordina
qui de gn̾e australium saxonum
erat oriundus. .xxi.

Expanded text:
sui episcopatus de hac vita subtracto, Berctgilsum, cognomine Bonifacium, de provincia Cantuariorum, loco ejus substituit DCLII. Et ipse quoque Honorius, postquam metas sui cursus anno ab Incarnatione Domini sexcenteepiscopatu per annum et sex menses, electus est archiepiscopus cathedrae Doruvernensis sextus Deusdedit de gente Occidentalium Saxonum: quem ordinatuqui de genere Australium Saxonum erat oriundus
Abbreviated transcription (Latin):
latius demõstrare diuina di¬
spensatio quanta ingloria uir. dñi
cutberecht post mortem uuiet. cuiꝰ
ante mortem uita sublimis crebris
etiam miraculoꝵ patebat inditiis.
Transactis sepulture eius ãnis

Expanded text:
latius demonstrare divina dispensatio, quanta in gloria vir Domini Cudberct post mortem viveret, cujus ante mortem vita sublimis crebris etiam miraculorum patebat indiciis, transactis sepulturae ejus annis
Abbreviated transcription (Latin):
ex quobrittãniam uenit theodorꝰ
osuui rex nordanhimborũ pressuꝰ
ne et aplice institutionis. ut si ab
infirmitate saluaretur. etiam romã
uenire. ibiq ad loca sc̃ã uitam fini¬
re disponeret. uilfridum ꝙ ep̃m
ducem sibi itineris fieri ꝓmissa ñ
parua pecuniarii donatione roga¬
ret. Qui defunctus die .xu. kalẽda
regni heredem reliquit. Cuius ã¬
concilium ep̃orum. una cum eis
qui canonica patrum statuta et
diligerent et nossent. magistris ec¬
clesie ecc pluribꝰ. Quibꝯ pariter ꝯ¬
gregatis diligenter. eaq̃ unitatẽ
pacis ecc̃stice congruerent eo quo
pontificem decebat animo cepit
obseruanda docere. cuius synodice
actionis huiusmodi textus est.
bilium. tractaturos de necessariis
eccle negotiis. Conuenimꝰ aut̃¬
die .xxͦiiiͦi. mensis septẽbr̃ inditõe
.ĩ. in loco qui dicitur herutford. Ego
quidem theodorus ꝙͣuis ĩ dignꝰ
ab aplica sede destinatus doruer¬

Expanded text:
ex quo Brittanniam venit Theodorus, Osuiu rex Nordanhymbrorum, pressus nae et apostolicae institutionis, ut si ab infirmitate salvaretur, etiam Romam venire, ibique ad loca sancta vitam finire disponeret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, rogaret. Qui defunctus die decima quintaregni heredem reliquit: cujus anconcilium episcoporum, una cum eis qui canonica Patrum statuta et diligerent et nossent, magistris Ecclesiae pluribus. Quibus pariter congregatis, diligenter ea quae unitati pacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis hujusmodi textus est: bilium, tractaturos de necessariis Ecclesiae negotiis. Convenimus aut quarta mensis Septembris, indictione prima, in loco qui dicitur Herutford  Al., Herudford. Ego quidem Theodorus, quamvis indignus, ab apostolica sede destinatus Doruver
Abbreviated transcription (Latin):
uti desiderabant:que sunt colma¬
nus huic dissentioni remediuz.
et cirtuiens omĩa ꝓpe uel longe.
ĩuenit locum in ybernia insula
aptum monasterio construendo.
qd̾ lingua scottorum mageo noi¬
natur. E mit q partem eius nõ
grandem ad constituendũ ibi mo¬
nasterium: a comite ad cuius pos¬
sessionem pertinebat. et condi¬
tione addita. ut ꝓ ip̃o etiam qui
eis locum cõmodaret cõsistentes
ibi monachi dño p̾ces offerrent.
Et constructo ibi monasterio statĩ
iuuante etiam comite acuicinis
om̃ibꝰ. anglos ibidem locauit. re
delicet monasteriuz usq hodie ab
ang lis tenetur incolis. ip̃m nãq
est qd̾ nunc grande de modico ef
Et conuersis iam dudumad me¬
liora instituta om̃ibus. egregiũ
examen cõtinz monachorũ qui
de ꝓuintia anglorum ibidem col¬
lecti. ad exemplũ uenerabilium
patrum. sub regula ⁊ albate cano¬
nico in magna continentia et¬
sinceritate ꝓprio labore manurum

Expanded text:
 desiderabant: quaesivit Colmanus huic dissensioni remedium, et circumiens omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur; emitque partem ejus non grandem, ad construendum ibi monasterium, a comite ad cujus possessionem pertinebat: ea conditione addita, ut pro ipso etiam qui eis locum commodaret, consistentes ibi monachi Domino preces offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante etiam comite ac vicinis omnibus, Anglos ibidem locavit  Alvidelicet monasterium usque hodie ab Anglis tenetur incolis. Ipsum namque est quod nunc grande de modico effet conversis jamdudum ad meliora instituta omnibus, egregium examen continet monachorum, qui de provincia Anglorum ibidem collecti ad exemplum venerabilium Patrum sub regula et abbate canonico, in magna continentia esinceritate proprio labore manuum
Abbreviated transcription (Latin):
beata silina mater tua. Et hoc tibi ꝓ
certo sit cognitum qr ab illo die qͦ
michi hec hylari animo tribuisti.
nem fudit. & esse te successorem atq
uicarium apło principi petro. cuiꝰ
et uirtutem imitatus equũ sb̃as
offerentium diuiderẽt ꝓut cuiq
opus erat. Hec audiens gregoriꝰ
gelus eius sum. Et tunc ab eo ad
tuum iuquirendũ ꝓpositum des
audiuit. ⁊le timeas neq formi¬
des. Ecce enĩ misit me dñs ut sit
sim tibi custos ꝙͣdiu fu̾is in isto mor¬
tali corpore. quathenꝰ quãcumq rẽ
petieris. per me apud eum fidu¬
tialiter ualeas impetrare. lico
gregꝰ in faciem suam corruit dicẽs.
faceret. et custodem michi auge
lum suũ deputaret. quanta putẽ
michi restitui. si in p̾ceptis eius totis
uiriln permanens plura studuero
de plursbꝯ erogare ꝯ

Expanded text:
beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, nem fudit, et esse te successorem atque vicarium apostolorum principis Petri, cujus et virtutem imitatus es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius gelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destaudivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens:faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscit. Alio quoq tempore
toem gregorius iuxta consuetudi
nem precepit sacellario. ut .xii.ꝑe¬
grinos ad prandium ĩuitaret.
papa .xiii. tiu̾auit. Et accersito
sacellario. cur contra iussionem
uantes peregrinos curiosius nu̾a
securus respondit. Crede mͥ uene¬
rabilis pater. non sunt nisi .xii.
terat non uideret. aĩaduertit sp̃u¬
alis pat̾ gregorius nirũ ꝓpius
discumbentem nultuᷤ crebro cõuer¬
tentem. et nuc adolescentem. nc̃¬
quadam canitie siłare. finito cõ¬
uiuio .xii. quidem abire permis.
t̾ciũ decimum uero suscipiens. ĩ
cubiculum suum induxit. uẽhe¬
menter adiurans. ut ei se nomẽ
suum simplicit̾ ꝓdere dignaretur
Qui respondens dixit. Et cur in t̾ro¬
gas de noĩe meo qd̾ est mirabile ÷
ueruptamen scito memoria recog¬
noscens. qr ego sum naufragus
qui qͣndam irem ad te qũ scribebaᷤᷤ
in cella monasteriitui ad clunum
scauri. cui dedisti .xii. nĩmismata.
et argenteam scutellain quam tͥ
cum infusis leguminibꝯ miserat

Expanded text:
. Alio quoque tempore idem Gregorius, juxta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem vantes peregrinos curiosius numersecurus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, terat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nquadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus
Abbreviated transcription (Latin):
de ueritati operã impendũt. Nlam
et uere dñe oĩno dixit quidam se¬
cularium scuptorum qr felicissĩo
mundꝰ statu ageretur. si uel Reges
uere intelligere. de statumũdi hꝰ
merito diligere potuit homo huiꝰ
mundi. ꝙͣto magis ciuibꝰ patrie
celestis in hoc mundo ꝑegrinãtibn
optandum est et totis animi ui¬
ribus supplicandum. Ut quo plꝰ
in mundo quiq ualent. eo ampliꝰ
eius qui super oĩa est iudiciis mã¬
datis astare contendant. Atq ad
hec obseruanda secum eos quoq
qui sibi cõmissi sunt. exemplis sil
et aũcte instituant: Tres sunt
gͦ regule sacris indite lrĩs. quibus
pasche celebrandi tp̃s nob̃ p̾finitũ.
nulla prsus humana lic aũcte
mutar. E quibus due in lege moy¬
si diuinitus statute. t̾cia in euãge

Expanded text:
dae veritati operam impendunt. Nam dae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quod felicissimo mundi statu ageretur, si vel reges vere intelligere de statu hujus mundi, merito diligere potuit homo hunc mundum; quanto magis civibus patriae coelestis in hoc mundo peregrinantibus optandum est, et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
insigniri deceret. excepto qd̾ etia
ip̃e in his nõ parua ex parte ess
imbutus. Gedet architectos sibi
mitti petiit qui iuxͣ morem romͣ¬
norum eccłam de lapide in gẽte
ip̃ius facerent. ꝓmittens hanc
in honorem beati apostolorum
pͥncipis dedicatam. Se quoq ip¬
sum cum suis om̃ibus morem
taturum. in quantũ duntaxaͬx
tam longe romanoꝵ loquela et
natione segregati. hanc ediscere.
potuissent. Cuius religiosis uotis
ac p̾cibus fauens reu̾entissimus
alba eolfridus. misit architecto
tas in hunc modũ. Domino
excellentissimo et gloriosissimore¬
gi meditano. eolfridus abbas indo¬
mino salutem. Catholicam scĩ pas¬
che obseruantiã quam a nobis rex
deo deuote religioso studio quesisti.
ꝓp̃tissime ac libentissime tuo desi¬
derio ux̃ qd̾ ab apłica sede didicimꝰ.
patefacere satͣgimus. Scimus nãq
celitus sc̃e ecclẽ donatum: qͦtiens reꝵ
ipsi dñe. discende. docende. custodiẽ¬

Expanded text:
insigniri deceret. Excepto quod etiam insigniri deceret. Excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de lapide ingente ipsius facerent, promittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam, se quoque ipsum cum suis omnibus morem taturum, in quantum duntaxat tam longe a Romanorum loquela et natione potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos tas in hunc modum: « Domino excellentissimo et gloriosissimo regi Naitano, Ceolfrid abbas in Domino salutem. « Catholicam sancti Paschae observantiam, quam a nobis, rex Deo devote, religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, patefacere satagimus. Scimus namque coelitus sanctae Ecclesiae donatum, quoties ipsi rerum Domini discendae, docendae, custodien
Abbreviated transcription (Latin):
dlatharl rex pictor᷑ qui sep¬
temtrionales brithãnie plagas
inhabitant. Ad monitus etẽsticaꝵ¬
frequenti meditatione scripturaꝵ:
abrenuntiauit errori. quo eate¬
mis in obseruatione pasche cuz
sua gente tenebatur. et se suosq
omnes ad catholicum dñice resur¬
rectionis tempus celebranduz
perduxit. Quod ut facilius et
maiore auctoritate perficeret. q̃¬
sunt auxilium de gente angloꝵ.
quos iam diroum ad exemplum
sc̃e romane et aplice eccłe suã reli¬
gionem instituisse cogͣouit. Si qͥd̾
misit legatariãs ad uirũ uene¬
rabilem ceolfridum albatẽ monͣ¬
sterii beatoꝵ apłorum petri et pau¬
li. qd̾ est ad hostiũ muri amnis.
et iux̃ amnẽtina in loco qui uoca¬
tur ingirunz. Cui ip̃e post bene¬
dictum de quo supra diximus g
gloriosissime p̾fuit: postulans ut
exortatorias sibi litteras mitt̾et.
quibus potentiꝯ c̃futare posset
eos qui pascha non suo tp̃r obser¬
uare p̾sumerent. sił et de tonsu¬
re modo uel ratione qua clericos

Expanded text:
Naiton, rex Pictorum, qui Septemtrionales Brittaniae plagas inhabitant, admonitus ecclesiasticafrequenti meditatione scripturarum, abrenunciavit errori, quo eatenus in observatione Paschae cum sua gente tenebatur, et se suosque omnes ad catholicum Dominicae Resurrectionis tempus celebrandum perduxit. Quod ut facilius et majori auctoritate perficeret, quaesivit auxilium de gente Anglorum, quos jamdudum ad exemplum sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae suam religionem instituisse cognovit. Siquidem misit legatarios ad virum venerabilem Ceolfridum, abbatem monasterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Uiuri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur In Gyruum, cui ipse post Benedictum de quo supra diximus gloriosissime praefuit, postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui pascha non suo tempore observare praesumerent, simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut diximus h̃undanter ambo
erant instructi: Congregata disci¬
pulorũ caterua. scientie salutaris
cotrdie flumina irrigandis eoruz
cordibus emianabant: ita ut etiã
metrice artis. astronomie. et aris
sacrorum apicũ uolumina. suis
auditoribꝰ contraderent. Inditio
est. qd usq hodie supersunt de eoꝵ
discipulis. qui latinam grecam¬
ꝙ linguam eꝙ ut ꝓpriã in qua na¬
ti sunt norunt. Neq unꝙͣ ꝓrsus¬
ex quo brittãnia petierunt angli.
felitiora fuere tempora. dum for¬
tissimos xp̃ianos q hñtes reges
cunctis barbaris nationibus esset̃
terrori: et omĩu uota ad nuper
audita celestis regni gaudia pen¬
derent. Et quicumq lectionibꝰ
sacris cuperent erudiri. herent in
ꝓmpto magistros qui docerent.
Sed et sonu̾s cantandi in eccła qͦs
eatenus in cantia tantum noue¬
rant ab hoc tempore per omnes
anglorum eccłas discere ceperut̃.
Primus q excepto iatobo de quo

Expanded text:
bus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metricae artis, astronomiae  Al., asacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque ex quo Britanniam petierunt Angli, feliciora fuerunt tempora, dum et fortissimos Christianosque habentes reges, cunctis barbaris nationibus essent terrori et omnium vota ad nuper audita coelestis regni gaudia penderent, et quicunque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros, qui docerent.Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uecessit autem
uiro Dño cudbe¬
rechto ĩ excenda
uita solitarla
quã in insula far¬
ne ante ep̃atus sui tempora gere¬
bat: Uir uenerabił oidilualdꝰ qͥ
multis annis in monasterio qd̾
dicitur inhripum acceptũ pres¬
bitteratus officiũ condignis gͣ
ut meritum uł uita qualis fue¬
rit cercius clarescat. Unum eius
narro miraculũ. qd michi unus
e fratribus ꝓpt̾ quos et in quibus
patratũ est. ip̃e narrauit. uidelic
gulfrid uenerabilis xp̃i famulꝰ
et p̾sbr̃ qui etiam postea fratrilii
eiusdem ecclẽ lindisfarnensis in
qua educatus est. albatis iure p̾¬
fuit. Ueni inquit cum duobus
fratribꝰ aliis ad insulam faiue.
loqui desiderans cum reu̾entissĩo
patre ordilualdo. Cumq alloqu¬
tione eius refeci et benedictione
petita domũ rediremus: ecce
sb̃ito positis uir nobilis nobis in
medio mari interrupta est sere¬
nitas qua uehebamur. et tanta
ĩruit tamq fera tempestatis:
multum cum uento pelagoq fru¬
stra ceitantes tandem post tga

Expanded text:
uccessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condignis graut meritum vel vita qualis fuerit, certius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e fratribus propter quos et in quibus patratum est, ipse narravit: videlicet Gudfrid, venerabilis Christi famulus et presbyter, qui etiam postea fratribus ejusdem Ecclesiae Lindisfarnensis in qua educatus est, abbatis jure praefuit. « Veni, inquit, cum duobus fratribus aliis ad insulam Farne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in medio mari, interrupta est serenitas qua vehebamur, et tanta ingruit tamque fera tempestatis hmultum cum vento pelagoque frustra certantes tandem post terga
Abbreviated transcription (Latin):
Ut econtra alter ad mortemue¬
niens oblatum sibi ademonibꝰ
codicem suoꝵ uiderit peccatoꝵ. xiiii
¶t item alius moriturus deputa
tum sibi apud inferos locum pe¬
narum uiderit. .xiiii.¬
te adamano canticũ pascha susce¬
perint ut q idem librum de locis
scĩs scripsit. .xui¬

Expanded text:
Ut e contra alter ad mortem veniens, oblatum sibi a daemonibus codicem suorum viderit peccatorum. At tum sibi apud inferos locum poenarum viderit. Novite Adamnano, catholicum Pascha susceperint; utque idem librum de Locis Sanctis scripserit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
O primi successores he¬
duini regis et fidem sue
rex: utrumq restaurauerit..
t de ligno crucis qd̾ idem Rex
contra barbaros pugnaturus
erexat. inter innumera sanita¬
tum miracula quidam adoles¬

Expanded text:
 primi successores Aeduini regis, et fidem suae rex utrumque restauravit. t de ligno Crucis quod idem rex contra Barbaros pugnaturus erexerat, inter innumera sanitatum miracula, quidam a dole
Abbreviated transcription (Latin):
¶T Rex Rex cantuarlorum ar¬
conberecthꝰ ydola destrui precepe¬
rit. et de filia eius ercongota et
ppinqua edilberge. sacratis deo
uirginibus.

Expanded text:
Ut rex Cantuariorum Earconberct idola destrui praeceperit; et de filia ejus Ercongota, et propinqua Aedilbergae, sacratis Deo virginibus.
Abbreviated transcription (Latin):
memorato noĩe clementis ac mox
remissus ad sedem ep̃atus sui.i.
pinus locum cathedre ep̃alis in
castello suo illustri. ꝙ antiquo gẽ¬
tium illarum uerbo uiltaburg .i.
oppidum uiltorum. lingua aut̃
gallica traiectum uocatur. In qͦ
edificata ecclã reuerentissimus
pontifex longe la teq uerbum
ab errore: plures per illas regi¬
ones eccłas. s monasteria nõ ulla
construxit. Nam non multop
alios quoq illis in regionibus
ip̃e constituit antisteͣs. ex eoru
numero frm qui uel secum ut
post se illo. ad p̾dicandũ uenerat.
ex quibo aliquanti iamdormi¬
erunt in domino. Ipẽ aut̃ iulbrot
cognomẽto p̾sens clemens adhͤ

Expanded text:
memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedem episcopatus suippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uiltaburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum rore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cognomento Clemens, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
bhac ergo insula ab hoꝵ colle¬
gio monachoꝵ ad ꝓuintiã
anglorum instituenda in xp̃o mis¬
sus est Aidan. accepto gradu epã
segeni abb̃. et prb̃t fuit. Unte int̾
alia uiuendi documenta. saluberri

Expanded text:
hac ergo insula, ab horum collegio monachorum, ad provinciam Anglorum instituendam in Christo, missus est Aedan, accepto gradu episcSegeni abbas et presbyter praefuit. Unde inter alia vivendi documenta, saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
norem beatissi apostolorum pͥn¬
cipis iuxta hostium fluminis
uuri uenit romam cum coopatore
ac socio eiusrem operis eolfrido. qui
post ip̃m eiusdem monasterii ab

Expanded text:
om. beatissimi apostolorum principis, juxta ostium fluminis Uiuri, venit Romam cum cooperatore ac socio ejusdem operis Ceolfrido, qui post ipsum ejusdem monasterii ab
Abbreviated transcription (Latin):
Ntererat huic sẏnodo. pariterq
catholice fidei decreta firmabat.
uir uenerabilis ioh̾es archican
monasterii beati martini. qui nuꝑ
erat a roma per iussionem pape
dcõ. Cuius supra meminimus.¬

Expanded text:
ntererat huic synodo, pariterque catholicae fidei decreta firmabat vir venerabilis Johannes archicantmonasterii beati Martini, qui nuper venerat a Roma per jussionem papae dicto, cujus supra meminimus
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e ad me reuersus sum. Hic ⁊
sepe confessus est posteadicens. qd̃
eo die quo ista pertulerit. consiliuz
huerit de monastio egrediendi ⁊

Expanded text:
et ipse ad me reversus sum. Hic etiam saepe confessus est postea, dicens quod eo die quo ista pertulerat, consilium habuerit de monasterio fugiendi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sororem eius q̃ dicebatur ostrro:
rex edilred habebat uxoremscum q
materies belli acrioris et inimici¬
tie longioris inter reges populos q
feroces uideretur exeorta: theodor ꝯ
dilectus antistes diuino functus
periculi funditus extinguit incen¬
dium. adeo ut paccatis alterutruz
regibus ac populis nulliꝯ aĩa ho¬
minis ꝓ interfecto Regis fre. sed

Expanded text:
 sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, Theodorus Deo dilectus antistes, divino functus periculi funditus exstinguit incendium: adeo ut, pacatis alterutrum regibus ac populis, nullius anima hominis pro interfecto regis fratre, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pater augustinꝯ in cantia fecis¬
se noscitur. scribente ei reu̾entis¬
simo papa gregorio qd̾ et supra
posuimus. Sed qr tua fraterni¬
tas inquit monasterii regulis
erudita. seorsum fieri non debet
a clericis suis. in eccłã angloru
quĩ imper auctore deo ad fidem
perducta est. Hanc debet conuer¬
sationẽ instituere que initium¬

Expanded text:
Pater Augustinus in Cantia fecisse noscitur, scribente ei reverentissimo papa Gregorio, quod et supra posuimus. « Sed quia tua fraternitas, inquit, monasterii regulis erudita, seorsum fieri na clericis suis, in Ecclesia Anglorum, quae nuper, auctore Deo, ad fidem perducta est, hanc debet conversationem instituere, quae in i
Abbreviated transcription (Latin):
Erat namq homo simplicis inge¬
nii ac moderate nature. frigroio¬
ra ego uidi. Et cum dicenti mirũq
tam austeram tenere continẽtia

Expanded text:
erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentia
Abbreviated transcription (Latin):
piam disputãdi. que sola nudita¬
te uerboꝵ diu maniter et aures
occupauit et tempora. Deinde an¬
tistͥes uenerandi. torrentes eloquii
sui cum apostolicis et eũgelicis
ymbribus ꝓfuderunt. Miscebat᷑
sermo ꝓprius cũ diuino. et assertio¬
nes molestissimas: lectionũ testi¬
monia sequebantur. Comũcit᷑
uanitas: ꝑfidia cõfutatur. Ita ut
ad singulas uerboꝵ obiectiones
errare se dũ respond̾et nequeunt
fateri. populus arbiter uix manꝰ
continet. iudicium tñ clamore te¬

Expanded text:
piam disputandi, quae sola nuditapiam disputandi, quae sola nuditate verborum, diu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites venerandi, torrentes eloquii sui cum apostonitribus profuderunt; miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones violentissimas lectionum testimonia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia confutatur, ita ut ad singulas verborum obiectiones reos se, dum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbiter vix manus continet, iudicium tamen clamore te
Abbreviated transcription (Latin):
et fideles catholici firmarentur.
et deprauati uiam correptionis ag¬
noscerent. Erat illis apostolorum
ĩstar et gloria: et auctoritas ꝑ con¬
tutes ex meritis. Itaq regionis u¬
niu̾sitas. in eoꝵ sententia ꝓmpta
transierat. latebant abditi sinistre
persuasionis auctores. et more.
maligni spiritus gaudebant ge¬
mebant. perire sibi populos uidentes.
Adextremum diuturna meditatõe
concepta: p̾sumũt inire conflictu.
Procedunt conspicui diuitus ue¬
ste fulgentes: circumdati adsenta¬
tione multoꝵ. Discrimẽ q c̾tamĩs
subire maluer: ꝙͣ in ppłõ quem subũ¬
terant pudorẽ taciturnitatiꝰ ĩcurre:
ne uiderentur se ip̃i silentio dãpna¬
uisse. Illic plane ĩmensa multitu¬
do etiam cum coniugibꝰ ac liberis
e xpectatur futurus et iudex. Adsta¬
bant partes dispari conditione dis¬
similes. Hinc diuina fides. inde hu¬
mana p̾suptio. hinc pietas. inde
superbia. Inde pelagius auctor.

Expanded text:
et fideles catholici firmarentur, et fideles catholici firmarentur, et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat illis apostolorum instar, et gloria et auctoritas per contutes ex meritis. Itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudo, etiam cum conjugibus ac liberis expectator, et futurus judex, adstabant partes dispari conditione dissimiles; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor,
Abbreviated transcription (Latin):
Et assumpto ĩnomine scẽ trinita¬
tis leuia leuia q̃z spargine. fluctus
seuientes opprimit. collegã ammo¬
net: hortatur uniu̾sos. Oratio uno
ore et clamore ꝓfundr̃. Adest diui¬
nitas. fugantur inimici. Tranqͥlli¬
tas serena subsequitur: uenti eꝯͣrio
ad itineris ministerla reuertunt᷑.
Decursisq breuispaciiͦs pelagi. opta¬
tilitoris quiete potiuntur. Ibi cõ¬
ueniens ex diu̾sis partibus mul¬
titudo excepit sacerdotes. quos uen¬
turos etiam uaticinatio adu̾sa p̾¬
dix̾at. Nunciabant .n. sinistri sp̃s
ꝙ timebant. qui ĩperio sacerdotũ
dum ab obsessis corporibus detru¬
duntur. et tempestatis ordinem
et pericula que intulerant fatebã¬
tur: uictosꝙ se eorum meritis et
ĩperio non negabant. Inter ea bri¬
taniorũ insulam apostolici sacer¬
dotes. raptim opinione. p̾ricatione.
uirtutibꝰ ĩpleuerunt. Diuinus
q per eos ẜmo cotidie nõ solũ in ec¬
clesiis. uerum etiam per triuia. per
rura predicabatur. Ita ut passim

Expanded text:
et assumptum in nomine sanctae Trinitatis oleum misit in mare, fluctusque saevientes opprimit, ac net, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria revertuntur, decursisque brevi spatiis pelagi, optati littoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat. Nunciabant enim sinistri spiritus quod timebant, qui imperio sacerdotum dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur, victosque se eorum meritis et imperio non negabant. Interea Brittaniarum insulam apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus impleverunt: divinus per eos sermo, quotidie non solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura praedicabatur; ita ut passim
Abbreviated transcription (Latin):
rex otidentaliũ saxonum. cum gẽti
sue duobus annis strenuissime p̾¬
glorie singularis desiderans adi¬
pisci: ut ad limina beatorum apo¬
stolorum fonte baptismatis ablue¬
retur. in quo solo didiscerat generi
humano patere uite celestis ĩtro¬
itum: sił etiam sperans. qr mox bap¬
tizatus: carne solutus ad et̾na gau¬
dia iam mundus transiret. Ꝙ utr̃q
ut mente disposuerat. dño iuuan
ueniens pontificatũ agente sergio.
baptizatus est die scõsalbati pascha
regno sociatus in celis. Cui etiam
tempore baptismatis papa memo¬
ratus petri nomen ĩpofuerat: ut
leatissimo apłorum principi ad cuiꝰ¬

Expanded text:
rex Occidentalium Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime prgloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mente disposuerat, Domino juvaveniens, pontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalregno  Al., consortio sociatus in caelis. Cui etiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. mox beata inuicem ui¬
sione coniuncti sunt. atq an¬
gelico ministerio pariter ad re¬
gnum celeste translati. Sed Erg¬
berectus diutina prius ĩfirmitate¬
decoquitur. Illa ut credibile est dis¬
pensatione dnĩce pietatis. ut si qͥd

Expanded text:
eorum mox beata invicem vieorum mox beata invicem visione conjuncti sunt, atque angelico ministerio pariter ad regnum caeleste translati. Sed Hereberct divina prius infirmitadecoquitur; illa, ut credibile est, dispensatione dominicae pietatis, ut si q
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: non ultra nos in hoc secu¬
lo carnis obtutibus inuicem aspi¬
ciemus. Certus sum namq qr tẽ¬
pus mee resolutionis instat et
uelox est depositio tabernaculi m̃i.
Qui hec au diens ꝓuolutus est eiꝰ
uestigiis. et fusis cum gemitu la¬
crimis. Obsecro inquit per dim̃
ne dͤeseras. s tui memorsis fidissi¬
mi sodalis. rogesq supernam pie¬
tatem. ut cui sił in terris seruiui¬
mus. ad eius uidendam gratia
sił transeamus ad celos. ⁊losti enĩ
qr ad tui oris ĩperiũ sꝑuiu̾e studui.
et quicquid ignorantia uel fra¬
gilitate deliqui ea qͦ ad tue uolũ¬
tatis examen. mox emendare
curaui. Incubuit p̾cibus antistes.
frater mi et noli plorare. Sed
gaudio gaude: qr qd̾ rogauimꝰ
superna nobis clementia dona¬
uit. Cuius ꝓmissi ⁊ ꝓphetie ue¬
ritatem. sequens rerum astrux
euentus: qr et digredientes ab
inuicem. non se ultra corporalĩ.
uiderunt. et uno eodẽ ꝙ die hoc
est die .xiiͦi. balendarum apri¬
lium egrediẽtes e corpore sp̃s

Expanded text:
rimus, non ultra nos in hoc saeculo carnis obtutibus invicem aspiciemus. Certus sum namque quod tempus meae resolutionis instat, et velox est depositio tabernaculi mei. » Qui haec audiens provolutus est ejus vestigiis, et fusis cum gemitu lacrymis, « Obsecro, inquit, per Dominum, ne me deseras, sed tui memor sis fidissimi sodalis, rogesque supernam pietatem, ut cui simul in terris servivimus, ad ejus videndam gratiam simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia ad tui oris imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui, aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare curavi. » Incubuit precibus antistes, frater mi, et noli plorare, sed gaudio gaude quia quod rogavimus, superna nobis clementia donavit. » Cujus promissi et prophetiae veritatem sequens rerum astruxit eventus, quia et digredientes ab invicem non se ultra corporaliter viderunt, sed uno eodemque die, hoc est, tertia decima Kalendarum Aprilium, egredientes e corpore, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Um uero laurentius melli¬
tum iustumq secuturus ac
sibi nocte in eccła beatorum a posto¬
lorum petri et pauli de qua freq̃n¬
teriam diximꝯ stratum parari.
In quo cum post multas p̾ces ac
sas ad quiescendum membra po¬
suiss atq obdormiss: apparuit
ei beatissimꝯ a postolorum pͥnceps.¬
et multo illum tempore secrete noc¬
tis flagellis artioribus afficiens:
sciscitabatur. apostolica auctoritate.

Expanded text:
 et Laurentius Mellitum Justumque secuturus ac sibi nocte in ecclesia beatorum apostolorum Petri et Pauli de qua frequenter jam diximus, stratum parari, in quo cum post multas preces acsas, ad quiescendum membra posuisset atque obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeet multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica district
Abbreviated transcription (Latin):
osuui p̾missa p̾fatione. ꝙ oport̾e̾t
eos qui uni deo seruirent unam
uiuendi regulam tenere. nec dis¬
crepare incelebratione sacramẽ¬
toꝵ celestium. qui unum omineᷤ
in celis regnum expectarent inqͥ¬
rendum potius que ess uerior
traditio et hanc ab omĩbus cõmu¬
niter esse sequendam: iussit pri¬
mo dicere ep̃m̃ suum colmani
qui esset ritus. et unde originem
ducens. ille quem ip̃e sequeretur.
Tuincolmanus. pascha inquit
hoc qd̃ agere soleo amaioribꝰ me¬
is accepi. qui me hunc ep̃m mis¬
unt: qd̾ omnes patres nostri ui¬
ẽ ꝙ beatus euangelista iohes disci¬
pulus speciałr deo dilectus. cum
omnibus quibꝰ p̾erat eccliis ce¬
lebrasse legitur. Quo hec et his
silĩa dicente iussit Rex et agilberec¬
tum ꝓferre in medium morem
sue obseruationis. unde initium
Endit agilberechtus. loquatur
obsecro uice mea discipulus meᷤ
uilfridꝰ p̾sb̃r qr unum ambo sapi¬
mus cum ceteris qui hic assidẽt
eccͣstice traditionis cultoribus ⁊

Expanded text:
Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viest quod beatus evangelista Johannes discipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium retur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o patriarchio permansit. ut ex¬
misericorditer nutribat cotidie
ad mensam suam peregrinos
quosl inuitaret. Inter quos die
quadam unus accessit. in cuius
manibo duni ip̃e ex humilitatis
ministerio aquam fundere uel
uoluerat non inuenit. Cumq ħ
factum secum ip̃e miraretur: ead̾
nocte dñs ei per uisionem dixit.
Ceteris diebus me in membris me¬
is. e sterna autem die me ĩ memetip̃o
suscepiti.

Expanded text:
patriarchio permansit, ut exmisericorditer nutriebat, ad mensam suam quotidie peregrinos quoslibet invitaret. Inter quos die quadam unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellm fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti.
Abbreviated transcription (Latin):
At archadio Regnante honorio gratianus et cõstantinꝯ in brit¬
tãma tyrannic̾reati. et mox pͥor in brittãnia. scd̃s in gallia¬
sint interempti.
t̾britones ascotis uastati pͥicti q romanoꝵ auxilia quẽsiert.
qui scd̾o uenientes murum transinsulã fecerunt. s confestĩx
t Reguante theodosio minore. cuius tpr̃e palladius ad scotos
in xpistum credentes missus est. brttones ab aꝙo cõsule au xiii¬
xiliu flagitantes impetrauerint.I oulbite iais. p ilgitu¬
t brittones fame famosa coacti barbaros suis e sinbus pepule xiiii¬
rint. nͨ mora rugũ corpia. lux̃ia. pestilentia. et ext̾minũ gẽtis se¬
cutum sit.¬
arma uerterint

Expanded text:
T XI. Ut, regnante Honorio, Gratianus et Constantinus in Brittania tyranni creati; et mox prior in Brittania, secundus in Galliasint interempti. t Brittones a Scottis vastati Pictisque, Romanorum auxilia quaesierint, qui secundo venientes, murum trans insulam fecerint; sed hoc confestim Ut, regnante Theodosio minore, cujus tempore Palladius ad Scottos in Christum credentes missus est, Brittones ab Aetio consule auxilium flagitantes non impetraverint. Anno Dominicae It Brittones fame famosa coacti Al., fame coacti, Barbaros suis e finibus pepulerint; nec mora, frugum copia, luxuria, pestilentia, et exterminium gentis secutum sit.arma verterit
Abbreviated transcription (Latin):
.ii.
t eandem scd̾s romanorum claudius adiens: orcatas etiã insu¬
las Romano a diecerit imperio. s et uespasianꝯ ab eo missus: uec¬
tam quoq̃ insulam Romanis subdiderit
t lucuis brittanioꝵ ⁊ ex missis ad eleutenũ papã litteris xpistia¬
num se fie̾ri petierit
t seuerus receptam britanie partẽ. uallo ac etera distimxerit.

Expanded text:
II. Ut eamdem secundus Romanorum Claudius adiens, Orcadas etiam insulas Romano adjecerit imperio. Sed et Vespasianus ab eo missus, Vectam quoque insulam Romanis subdideritt Lucius Brittanorum rex missis ad Eleutherum papam litteris Christianum se fieri petieritt Severus receptam Brittaniae partem vallo a caetera distinxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
um. qui et scire uel me̾ minisse po¬
tuerunt assertione cognoui. exceptis
bis que per me ipsuz nost̾e poterã.
Inter que notandũ ea que de scĩssiõ
patre et antist̾e cuthberechto uelĩ
hoc uolumine. ues in libello gestoꝵ
ip̃ius conscripsi partĩ ex eis que de
illo pͥus astĩbus eccłe lindisfarnẽ¬
sis scripta repperi assũpsi: Simpłr
fidem hystorie quam legebam ac¬
comodans. Partimuͦ ea que certis¬
sima fideliũ uiroꝵ attestatõne per
me ip̾̃e cognostere potui sollerter ad¬
icere curaui. Cectoremq suppłr
obsetͦ ut siqua in his que scripsimꝰ
aliter ꝙͣ se ueritas habet posita reppe¬
rerit. non hoc nobis ĩputet qui que
ad instructõem postentatio litteris
mandare studuimus. Preterea
omnes ad quos hec eadem hystoria
peruenire potuerit nr̃e natõnis:
legentes siue au dientes supplicit̾
p̾corut ꝓmeis infirmitatibꝰ et mẽ¬
tis et corporis. apud suꝑnam clemẽ¬
tiam sepiꝰ interuenire meminerit̃:
sue remunerationis uicẽ rependãt.

Expanded text:
um qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis his quae per meipsum nosse poteram. Inter quae notandum, quod ea quae de sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae scripsimus aliter quam se veritas habet posita repererit, non hoc nobis imputet qui, quoad instructionem posteritatis literis mandare studuimus. Praetomnes ad quos haec historia 85 pervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint, suae remunerationis vicem rependant,
Abbreviated transcription (Latin):
ne accepit ab eo cultellũ qui te¬
merauerat signa. et super altare
corporis scĩ petri acceptam unã
panu portionẽ ꝑ mediũ pũges
secauit. Ex qua statim sanguis te¬
cucurrit. et omnem eandem par¬
tiunculam cruentauit. Uidentes
suprascripti legatarii et omnes
populi stupendum et archanũ
fidei sacre miraculum. ceciderũt
ꝓui in terram ad orantes deui:
et dicentes. Mirabilis deus in
et facto silentio inter alia fidei do
cumenta dixit ad eos beatus ggͥ
tione corporis et sanguinis dñi
liquiarum in honore scõrum apo¬
stolorum uel martirum ip̃ius qͥ¬
bus specialiter assignabantur
supra sacroscm̃n altare libamina
offerebantur: super illorum sã¬
guis hos pannis intrauit qui es¬
edificatis in fide cunctis qui uide¬
Drant. munitis q iterum bustu¬
lis signo suo: tradidit eis ĩ cõpaia¬
bilia moun̾a uotis sui. Et cũ gau¬
dio reusi. ħ per ordinem nuntia
uerunt dño suo. et sui desiderii

Expanded text:
ne, accepit ab eo cultellum qui tene, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in Et facto silecumenta dixit ad eos beatus Gregtione corporis et sanguinis Domini liquiarum in honore apostolorum, vel martyrum ipsius, quibus specialiter assignabantur supra sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, qui efAedificatis in fide cunctis qui aderant, munitisque iterum pixidibus signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui. Et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiarent, et sui desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
difficillimo satis itinere. et date
sunt nobis panni portiuncule
modice. Ac si huiusmodi pãnicu¬
li genus apud uos nequisset in¬
ueniri. ⁊lisi enĩ cauta sollicitudo
nobis subuenisset. ut qd̾ gereba¬
mꝰ cognosceremus. et sic stolide
uire. dubium non est periculũ
honoris et gratie sue nosrlebuis¬
se incurrere. Quos archidyaconꝰ
modesta increpatione redarguit.
cur in tantam p̾suptionẽ errupe¬
rint. ut apostolica sigilla corrum¬
perent. hortans eos ut reddirent.
et que acceperant: dño suo cum
honore deferrent. S hi nullatenꝰ
monitis eius adquiescentes. usq
ad dñi gregorii uen̾e p̾sentiam.
factoq cõperto patientissime eoꝵ
tulit stultitiam. cosq sacroscĩs
missarum sollempnus p̾cepit int̾eẽ.
Unde cum ad locum sui ẜmonis
est uentum. suad populo deoͥ et¬
scõrum grãm exhortare. quathe¬
nus in hac re dignetur sic suaz
mereatur fides euidentius mi¬
nus creduli et ignorantes pos¬
sent cognoscere. Et data oratio¬

Expanded text:
difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide set venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissimereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratio