comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
breno. a. annio. si deprehensi forent: suppliciũ sumendũ ẽẽ decreuerat
lsq postea ꝑmotꝰ oratione .s. cesaris. pedib in sententiã tiberii neronis
iturũ dixerat se. qđ de ea re pͣsidiis abditis referendũ censuerat. Sed ce¬
sar ubi ad eũ uentũ .x. rogatꝰ sententiã a consule: huiꝰcemodi uerba
ons̃ homines pͥ.e. qui de reb dubiis consultant: ab odio. amicitia. ira. atq
miscđia uacuos eẽ dec&. Haud facile animꝰ uerũ ꝓuid&. ubi illa officiunt.
neq quisquã om̃iũ libidini simul & usui paruit. Ubi intenderis. in geniũ
ual&. Si libido possid&. ea dominat᷑. animꝰ nil ual&. magna mͥ copia :
consuluerint. Sed ea malo dicere: quȩ maiores nr̃i. contra libi dinẽ
animi sui. recte atq ordine fecere. Bello macedonico qđ cũ rege ꝑsȩ
rat. infida & aduersa nob fuit. Sed postquã bello confecto de rodus

Expanded text:
breno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat; breno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat; isque postea permotus oratione C. Caesaris pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixit, quod de ea re praesidiis additis referundum censuerat. sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verbapatres conscripti, qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amicitia, ira atque misericordia vacuos esse decet. haud facile animus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et usui paruit. ubi intenderis ingenium, valet; si lubido possidet, ea dominatur, animus nihil valet. magna mihi copia est consuluerint. sed ea malo dicere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui recte atque ordine fecere. bello Macedonico, quod cum rege Perse rat, infida et advorsa nobis fuit. sed postquam bello confecto de Rhodii
Abbreviated transcription (Latin):
brogũ & tito uolturtio cõꝓbato eoꝵ indicio premia decernunt᷑:
liberti & pauci ex clientib lentuli. diuersis itinerib opifices. atq
seruitia in uicis ad eũ eripiendũ sollicitabant. Partĩ exquirebant du¬
ces multitudinũ: qui precio. rẽ .ẜ. uexare soliti erant. Cethegꝰ autẽ.
ꝑ nuntios familiã atq libertos suos. exercitatosq orabat in audatiã.
ut grege facto cũ telis ad sese irrũperent. Consul ubi ea parari cogno¬
uit: dispositis prȩsidiis ut res atq tẽpus monebat. conuocato senatu.
refert quid de his fieri placeat. qͥ i custodiã traditi erant. Sed eos pau¬
lo ante. frequens senatꝰ uidicauerat contrarẽ .p. fecisse. Tunc .d.
iunius syllanꝰ. primꝰ sententiã rogatꝰ. qđ eo tẽpore consul designatꝰ erat:
de his qͥ incustodia tenebant᷑: & preterea de .p.l. cassio .p̃. furio .p. om¬

Expanded text:
brogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, brogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat in audaciam, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent. consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant. sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse. tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de iis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Um
Abbreviated transcription (Latin):
arũ repetundarũ. ꝓpt̃ cuiꝰdã transpadani suppliciũ in iustũ. catulꝰ ex
petitione pontificat᷑ odio incensus: qđ extrema ȩtate maximis honorib
usus. ab ad olescentulo cesare uictꝰ discesserat. Res aut̃ oportuna ui¬
debat᷑: qđ is priuatĩ egregialibertate. publice maximis munerib
grandẽ pecuniã debebat. Sed ubi consulẽ ad tantũ facinꝰ impellere ne¬
queunt: i ipsi singulatĩ circum eundo atq mentiendo. quȩ se ex uol¬
turtio aut allobrogib audisse dicerent: magnã illi inuidiã confla¬
uerant. usq adeo. ut nonnulli equites. R. qͥ pręsi dii causa cũ telis erant
circa edẽ concordiȩ: seu periculi magnitudine. seu animi mobilita¬
te impulsi. quostudiũ suũ in rẽ .p. p̃clarius eẽt. egredienti ex senatu
cesari gladiominitarent᷑. Dũ hȩc in senatu agunt᷑. & dũ legatis allo¬

Expanded text:
arum repetundarum propter quoiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex arum repetundarum propter quoiusdam Transpadani supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat. sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant, usque eo ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suom in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allo
Abbreviated transcription (Latin):
nit. tarquinii indiciũ falsit̃ uideri. eũq inuinculis retinendũ. neq
ampliꝰ potestatẽ faciundã. nisi de eo indicar&: cuiꝰ consilio tantã re eẽt
mentitꝰ. Frant eo tẽpore qͥ estimarent in ditiũ illud a .s. autrono machi¬
natũ : quo facilius appellato crasso. ꝑ societatẽ ꝑiculi. reliquos illiꝰ poten¬
tia teger&.Alii. tarquiniũ a cicerone immis sũ aiebant: ne eras sus
more suo suscepto maloꝵ patrocinio.rẽ. E. conturbar&. Ipsũ cras sũ ego
post p̃dicantẽ audiui. tantã illã contumeliã sibi a cicerone impositã.
Sed hisdẽ tẽporib : e. catulꝰ. & .s. piso. neq p̃cib. neq grã. neq precio.
ciceronẽ impellere potuere. utiꝑ allobroges. aut aliũ indicem .s. cesar
ut̃q cũ illo graues inimicitias exercebat. Piso oppugnatꝰ in iudicio pecuni¬

Expanded text:
nit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque nit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, quoius consilio tantam rem esset mentitus. erant eo tempore qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret. alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suscepto malorum patrocinio rem publicam conturbaret. ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliaSed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque precibus neque pretio neque gratia Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar vis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
iuratione. si fides publica data eẽt: ius sus a consule quȩ scira dicere.
eadẽ fere quȩ uolturtius de paratis incendiis. de cede bonoꝵ. de itinere
hostiũ. senatũ doc&. Prȩterea se missũ. a .m.crasso. qͥ catilinȩ nuntiar&.
ne eũ lentulꝰ & cechegꝰ.aliiq ex conuiratione deprebensi terrerent.
eoq magis ꝓperar& ad urbẽ accedere. quo & ceteroꝵ animos reficer&e.
& illi facilius e periculoeriperent᷑: Sed ubi tarquinius crassũ nominauit.
hominẽ nobilẽ. maximis diuitiis. summa potentia: alii rẽ in credibilẽ
rati: pars tam & si uerũ existimabant. tam̃ qr in tali tẽpore tanta uis
hominis magis leniunda quã exagitanda uidebat᷑: pleriq crasso ex
negotiis priuatis obnoxii. conclamant indicẽ falsũ ẽẽ. deq ea re po¬
stulant uti referat᷑. Itaq consulente cicerone: frequens senatꝰ decer¬

Expanded text:
iuratione, si fides publica data eiuratione, si fides publica data eeadem fere quae Volturcius de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet: praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent, eoque magis properaret ad urbem adcedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars tametsi verum existumabant tamen quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum esse, deque ea re postulant uti referatur. itaque consulente Cicerone frequens senatus decer
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri in liberis custodis habeant᷑. Itaq lentuiꝰ .x. lentulo. spintherii. qui
tũ ediliserat. cethegus. a iunto cornifilio. Statiliꝰ .s. cesari. Gabiniꝰ.N. crasso
cepariꝰ. nã ispaulo ante ex fuga retractꝰ erat.GN. terentio senatori tra¬
dunt᷑. Interea plebs coniuratione patefacta. quȩ primo cupida rerũ no¬
uarũ nimis bello fauebat: mutata mente. catilinȩ consilia exeerari. cice¬
ronẽ ad cȩlũ tollere. ueluti ex seruitute erepta. gaudiũ atq lecitiã agi¬
tabat. Nanq alia belli facinora. p̾dȩ magis quã decrim̃to fore. Incen¬
diũ uero. crudele immoderandũ. ac sibi maxime calamitosũ putabat
Quippe. cui om̃s copiȩ. in usu cotidiano. & cultu corporiserant. Post eũ
diẽ. quidã .l. t arquiniꝰ ad senatũ adductꝰ erat. quẽ ad catilinã ꝓficis¬
centẽ ex itinere retractũ ẽẽ aiebant. Is cũ se dicer& indicaturũ de con¬

Expanded text:
ceteri in liberis custodiis habeantur. Itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui ceteri in liberis custodiis habeantur. Itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius nam is paulo ante ex fuga retractus erat Cn. Terentio senatori traduntur. Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia exsecrari, Ciceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praeda magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano et cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant. Is cum se diceret indicaturum de con
Abbreviated transcription (Latin):
habuiss&e: primo fingere alia. dissimulare de coniuratione. Post ubi
fidei publicȩ dicere iussus .x. omĩa uti gesta erant aꝑit. doc&q se pau¬
cis ante dieb a gabinio & cepario sotiũ ascitũ. nichil ampliꝰ scire quã le¬
gatos tantũmodo. audire solitũ ex gabinio .p. autroniũ. seruiũ syliã.
l. uargunteũ multos p̃terea in ea coniuratione ẽẽ. Fadẽ galli fatent᷑.¬
ac lentulũ dissimulantẽ coarguunt. prȩt̃ litteras sermonib: quos ille
habere solitꝰ erat ex libris sibillinis. regnũ romȩ trib corneliis portendi.
cinnã atq syllã antea. se t̃tiũ eẽ. cui factũ for&e urbis potiri. Pret̾ea ab
incenso capitolio illũ et̃ .xx. annũ. quẽ sepe ex pdiguis aruspices respondis¬
sent. bello ciuili cruentũ fore. Igit᷑ ꝑlectis litteris. cũ prius om̃s signa
sua cognouis sent. senatꝰ decernit. uti abdicatꝰ magistratu lentulꝰ. itẽq

Expanded text:
habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post ubi habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos, tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autronium, Ser. Sullam, L. Vargunteium, multos pac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: Ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi; Cinnam atque Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit, uti abdicato magistratu Lentulus itemque
Abbreviated transcription (Latin):
maximo scelere tantis ciuib dep̾hensis. quid facto opꝰ sit. Poenã illoꝵ
sibi honeri. impunitatẽ ꝑdundę rei.p. fore credebat. Igit᷑ confirma¬
to animo: uocari ad sese iub& lentulũ. cethegũ. statiliũ. gabiniũ.
itẽq cepariũ terracinensẽ: qͥ in apuliã ad concitanda seruitia ꝓfici¬
sci parabat. Ceteri sine mora ueniunt. Cepariꝰ paulo ante domo egres¬
sus: cognito inditio. ex urbe ꝓfugerat. Consul. lentulũ qđ pretor erat
ipse manu tenens: in senatũ ꝑducit. Reliquos cũ custodib cin edẽ con¬
cordiȩ uenire iub&. Eo senatũ aduocat. Magnaq frequentia eiꝰ or¬
dinis: uolturtiũ cũ legatis introducit. Flaccũ p̃torẽ. scriniũ cũ lit¬
I. teris quas a legatis acceꝑat. eodẽ afferre iub&. Uolturtius int̃ roga¬
tusde itinere. de litteris. postremo quid. aut qua de causa consili

Expanded text:
maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri,inpunitatem perdundae rei publicae fore credebat. igitur confirmato animo vocari ad sese iubet Lentulum,Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci parabat. ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. consul Lentulum, quod praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium cum legatis introducit, Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet. Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili
Abbreviated transcription (Latin):
mittebant᷑. Cȩcera uti facto opꝰ sit. ita agant. ꝑmittit illis homines
militares: sine tumultu psidiis collocatis. si cuti p̃ceptũ erat. oc cul¬
te poncem obsidunt. Postquã adid loci legati cũ uolturtio uener᷑. & si¬
mul utrinq clamor exortꝰ .x: galli cito cognito consilio. sine mo¬
ra p̃torib: se tradunt. uolturtius primo cohortatꝰ ceteros: gladio
se a multitudine defendit. deinde ubi alegatis de sertꝰ.. multa pri¬
us de salute sua promtinũ obtestatꝰ. qđ ei notꝰ erat. postremotimidus
ac uitȩ diffidens. uelut hostib. sese p̃torib dedit. Quib reb confe¬
ctis: omiã ꝓpere ꝑnuntios consuli declarant᷑. At illũ: ingens cura atq
lȩtitia simul occupauere. Nã letabat᷑: intelligens coniuratione pate¬
facta. ciuitatẽ ꝑiculis ereptã ẽẽ. Porro aut̃ anxius erat: dubitans in

Expanded text:
mittebantur; cetera, uti facto opus sit, ita agant permittit. illi, homines mittebantur; cetera, uti facto opus sit, ita agant permittit. illi, homines militares, sine tumultu praesidiis conlocatis, sicuti praeceptum erat, occulte pontem obsidunt. postquam ad id loci legati cum Volturcio venerunt et simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt, Volturcius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. at illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. nam laetabatur intellegens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse; porro autem anxius erat dubitans, in
Abbreviated transcription (Latin):
croconiensẽ mittit. ut allobroges prius quã domũ ꝑgerent. eũ catilina
data atq accepta fide. societatẽ confirmarent. Ipse uolturtiolitte¬
ras ad catilinã dat: quarũ exemplũ infra scriptũ ÷.
uis sim: ex eo quẽ ad te misi cognosces. fac cogites in quanta cala¬
mitate sis. & memineris te uirũ ẽẽ. consideres quid tuȩ rationes
postulent. auxiliũ petas ab om̃ib. etiã ab infimis. ad hoc: mandata uer¬
bis dat. Cũ ab senatu hostis iudicatꝰ sit: qͦ confilio seruicia repudi &.
in urbe parata ẽẽ quȩ iusserit. nec cunctet᷑ ipse ꝓpius accedere. His reb
ita actis: constituta nocte qua ꝓficiscerent᷑: eicero ꝑlegatos cuncta edo¬
ctus .l. ualerio flacco. & .c. promtino p̃torib imꝑat. ut inponte mul¬
uio ꝑ insidias allobrogũ comitatꝰ dep̃hendant. Rẽ omẽm aꝑit. cuiꝰ grã

Expanded text:
Crotoniensem mittit, ut Allobroges, prius quam domum pergerent, cum Catilina Crotoniensem mittit, ut Allobroges, prius quam domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est. 'Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. fac cogites, in quanta calamitate sis, et memineris te virum esse. consideres, quid tuae rationes postulent. auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis.' Ad hoc mandata verbis dat: quom ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet? in urbe parata esse quae iusserit.: ne cunctetur ipse propius adcedere. his rebus ita actis, constituta nocte qua proficiscerentur Cicero per legatos cuncta edoctus L. Valerio Flacco et C. Pomptino praetoribus imperat, ut in ponte Mulvio per insidias Allobrogum comitatus deprehendant. rem omnem aperit, quoius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
tes int̾ficerent. simul cede & incendio ꝑculsis om̃ib: ad catilinã erũ¬
perent. In t̾ hȩc parata atq decreta: cethegus semꝑ querebat᷑ de igna¬
uia sotiors. Illos dubitando & dies ꝓtelando magnas oportunitates
corrũpere. facto ñ consulto. in tali periculo opꝰ eẽ. seq si pauei adiuua.¬
rent. languentib aliis. impecũ in curiã facturũ. Natura ferox. uehe¬
mens. manu ꝓmptꝰ erat: maximũ bonũ inceleritate putabat. Sed allo¬
broges ex p̃cepto ciceronis ꝑ gabiniũ ceteros conueniunt. Ablentulo. ce¬
thego. statilio itẽ cassio. postulant iusiurandũ: qđ signatũ. ad ciues
ꝑferant. Alit̃. haud facile eos ad tantũ negotiũ impelli posse. Ceteri
nichil suspicantes dant. Cas suis se eobreui uenturũ pollicet᷑: Ac paulo
ante legatos. ex urbe ꝓficiscit᷑. Lentuiꝰ cũ his: titũ uoltureiũ quendã

Expanded text:
tis interficerent; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumtis interficerent; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent. inter haec parata atque decreta Cethegus semper querebatur de ignavia sociorum: illos dubitando et dies prolatando magnas opportunitates corrumpere; facto, non consulto in tali periculo opus esse, seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. ab Lentulo, Cethego, Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant: aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. Lentulus cum iis T. Volturcium quendam
Abbreviated transcription (Latin):
onib. festinando. agitando omĩa. plus timoris. quã ꝑieuli effecerant.
la coniecerat. Itẽ in eiteriore gallia .s. murena qui ei ꝓuinciȩ legatꝰ
preerat. At romȩ. lentuiꝰ cũ ceteris qͥ principes coniurationis erant.
paratis ut uidebat᷑ magnis copiis. constituerat uti cũ catilina in agrũ
ret᷑ de actionib ciceronis. belliq grauis simi inuidiã optumo consuli
imponer&e. Eosigno: ꝓxima nocte cetera mulcitudo coniurationis suũ
queq negotiũ exequeret᷑: Sed ea. diuisa hoc modo dicebant᷑. Statilius
gabinius uti cũ magna manu duodecĩ simul oportuna loca urbis incen¬
der&: quo tumultu facilior ad consulẽ ceterosq quib insidiȩ parabant᷑
fier&. Cethegus. ciceronis i anuã obsider&. eũq ui aggrederet᷑. aliꝰ autẽ
aliũ. Sed filii familiarũ. quoꝵ ex nobilitate maxima pars erat. paren¬

Expanded text:
onibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant. onibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant. la coniecerat, item in citeriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus praeerat. At Romae Lentulus cum ceteris, qui principes coniurationis erant, paratis ut videbatur magnis copiis constituerant, uti, quom Catilina in agrum retur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret: eo signo proxuma nocte cetera multitude coniurationis suom quisque negotium exequeretur. sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultu facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque vi aggrederetur; alius autem alium, sed filii familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, paren
Abbreviated transcription (Latin):
auetoritas sermoni in eẽt. Eo p̃sente: aperit conurationẽ. Nominat
socios: p̃terea multos euiꝰq generisinnoxios. quolegatis amplior animꝰ
inc̾et. deinde eos pollicitos oꝑam suã: domũ dimittit. Sed allobroges.
aui in incerto habuere: quidnã consilii caꝑent. In altera partẽ.
erat es a alienũ. studiũ belli. magna merces inspe uictoriȩ. At in
altera. maiores opestuta consilia. ꝓ incerta spe. certa p̃mia.
riunt. Cicero ꝑsangã consilio cognito. legatis prȩcepit. ut studiũ con¬
iurationis uehem̃ter simuleq̃ ceteros ad eant. bene polliceant᷑: dentq
operã. utieos quã maxime manifestos habeant. Isdẽ fere tẽporib in
gallia citeriore & ulteriore. Itẽ in agro piceno britia apulia motꝰ erat.
Nanq illi quos ante catilina dimiserat: in consulte ac ueluti ꝑ demen¬
tiã. cuncta simul agebant. Nocturnis confiliis. armoꝵ atq teloꝵ portati¬

Expanded text:
auctoritas sermoni inesset. eo praesente coniurationem aperit, nominat auctoritas sermoni inesset. eo praesente coniurationem aperit, nominat socios, praeterea multos quoiusque generis innoxios, quo legatis animus amplior esset. deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit. sed Allobroges diu in incerto habuere, quidnam consili caperent. in altera parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae; at in altera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia. riunt. Cicero per Sangam consilio cognito legatis praecipit, ut studium coniurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant. Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. namque illi, quos ante Catilina dimiserat, inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant. nocturnis consiliis, armorum atque telorum portati
Abbreviated transcription (Latin):
n otꝰ erat. atq oͣmf nouerat. Itaq sine mora ubi primũ legatos inforo
conspexit. ꝑcunctatꝰ pauca de statu eiuitatis. & quasi dolens eiꝰ casũ.
requirere coepit. quẽ exitũ tantis malis sperarent. Postquã illos ui¬
da queri de auaritia magistratuũ. accusare senatũ. qđ in eo auxilui
niehil e̾ẽt. miserus sius remediũ mortẽ expectare: at ego inquit
uob si modo uiri ẽt̃ uultis. rationẽ ostendã. qua tanta ista mala effu¬
giatis. Hec ubi dix̃. allobroges in maximã spẽ adducti. umbrenũ ora¬
re ut sui misereret᷑. Nichil tã asꝑũ neq tã difficile eẽ. qđ ñ cupidis si¬
me facturi ee̾nt. dũ ea res ciuitatẽ ere alienoliberar&e. Ille eos indo¬
mũ .d. bruti ꝑducit. qđ foro ꝓpinqua erat. Neq aliena confilii ꝓpt̃
sempniã. Nã tũ. brutꝰ aberat roma. Precerea sabiniũ arcessit: qͦ maior

Expanded text:
notus erat atque eos noverat. Itaque sine mora, ubi primum legatos in foro notus erat atque eos noverat. Itaque sine mora, ubi primum legatos in foro conspexit, percontatus pauca de statu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, quem exitum tantis malis sperarent. Postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare senatum, quod in eo auxili nihil esset, miseriis suis remedium mortem exspectare: "At ego", inquit, "vobis, si modo viri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis." Haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur: nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret. Ille eos in domum D. Bruti perducit, quod foro propinqua erat neque aliena consili propter Semproniam; nam tum Brutus ab Roma aberat. praeterea Gabinium arcessit, quo maior
Abbreviated transcription (Latin):
issa.quin defessis & exanguib. quiplus poss& imꝑiũ atq libertatẽ
extorquer&. tuere tam̃ extra coniurationẽ complures: qͥ ad catilinã
initio ꝓfecti sunt. In his erat fuluius senatoris filiꝰ: quẽ retractũ ex
itinere. parens necariuissit. Hisdẽ tẽporib romȩ Lentulus sicuti
catilina p̃ceꝑat. quoscunq morib aut fortuna nouis reb id oneoscre¬
debat. aut ꝑse aut ꝑ alios sollicitabat. neq solũ eiues. sed cuiꝰq modi
genꝰ hominũ. qđ modo usui for& bello. lgit᷑ .p. umbreno cuidã: negotiũ
dat uti legatos aliobrogũ requirat. eosq si possit impellat ad societa¬
tẽ belli. existimans publice priuatĩq exe alieno oppressos. p̃terea qđ
natura gens galloꝵ bellicosa eẽt: facile eos ad tale consiliũ a dduci
posse. Umbrenꝰ qđ in gallia negociatꝰ erat. plerisq principib ciuitatũ

Expanded text:
isset, quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem isset, quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem extorqueret. fuere tamen extra coniurationem complures, qui ad Catilinam initio profecti sunt. in iis erat Fulvius, senatoris filius, quem retritinere parens necari iussit. Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se aut per alios sollicitabat, neque solum civis, sed cuiusque modi genus hominum, quod modo bello usui foret. Igitur P. Umbreno cuidam negotium dat, uti legatos Allobrogum requirat eosque, si possit, inpellat ad societatem belli, existumans publice privatimque aere alieno oppressos, praeterea quod natura gens Gallica bellicosa esset, facile eos ad tale consilium adduci posse. Umbrenus, quod in Gallia negotiatus erat, plerisque principibus civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
uã: post illa tẽpora quicunq rẽ.p. agitauere. honestis nominib: ali
sicuti popłi uira defenderent. pars quo senatꝰ auctoricas maxima for&:.
bonũ publicũ simulantes: ꝓ sua quisq potentia certabant: neq ulis
modestia. neq modus contentionis erat. Utriq uictoriã crudelit̃
exercebant. Sed postquã.s.i. ompeiꝰ ad bellũ maritimũ atq mitrida¬
ticũ missus a: plebis opes imminutȩ. paucoꝵ potentia creuit. Hi ma¬
gistratꝰ ꝓuincias. aliaq omĩa tenẽre. ipsi in noxii florentes sine me¬
tu etatẽ agere. ceterosq uidiciis terrere. quoplebẽ in magistratũ
placidius tractarent. Sed ubi primũ dubiis reb nouandis spes oblata x.
uetꝰ certamen animos eoꝵ arrexit. Qđ si primo p̾lio catilina suꝑior. aut
ȩqua manu discessiss&. ꝓfecto magna clades atq calamitas.rẽ . p.
oppressiss&. Neq ilis qui uictoriã adeptiforent. diutius ea uti licu¬

Expanded text:
vam, post illa tempora quicumque rem publicam agitavere, honestis nominibus, alii, vam, post illa tempora quicumque rem publicam agitavere, honestis nominibus, alii, sicuti populi iura defenderent, pars, quo senatus auctoritas maxuma foret, bonum publicum simulantes pro sua quisque potentia certabant. Neque illis modestia neque modus, contentionis erat: utrique victoriam crudeliter exercebant. Sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia crevit. ii magistratus, provincias aliaque omnia tenere; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. sed ubi primum dubiis rebus novandis spes oblata est, vetus certamen animos eorum adrexit. quod si primo proelio Catilina superior aut aequa manu discessisset, profecto magna clades atque calamitas rem publicam oppressisset, neque illis, qui victoriam adepti forent, diutius ea uti licu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tulerat. fos atq alios om̃s. malũ publicũ alebat. Quominꝰ miran¬
sulius se. Precerea quoꝵ uictoria syllȩ parentes ꝓseripti. bona erepta.
ius libertatis imminutũ erat: haud sane alio animo belli euentũ expe.¬
ctabant. ad hoc: qͥcunq aliarũ atq senatꝰ partiũ erant. conturba
ri .r.p. quã minꝰ ualere ipsi malebant. Ideo malũ multos post annos
in ciuitatẽ reuertebat᷑. Nã postquã .s.i. põpero. & .m. crasso consulib tri¬
bunicia potestas restituta:: homines adolescentes summã potestatẽ
nacti. quib ecas. animꝰq ferex erat: coepere senatũ criminando plebẽ
exagitare. deinde largiendoatq pollicitando magis incendere. ita
ipsi clari potentesq fieri. contra eos sũma ope nitebat᷑ pleraq nobi¬
litas. Senatꝰ specie: ꝓsua magnitudine. Nanq uti paucis uerũ absol¬

Expanded text:
praetulerat. Eos atque alios omnis malum publicum alebat. Quo minus miranpraetulerat. Eos atque alios omnis malum publicum alebat. Quo minus miransuluisse. Praeterea, quorum victoria Sullae parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis imminutum erat, haud sane alio animo belli eventum exspectabant. Ad hoc, quicumque aliarum atque senatus partium erant, conturbari rem publicam quam minus valere ipsi malebant. Id adeo malum multos post annos in civitatem revorterat. Nam postquam Cn. Pompeio et M. Crasso consulibus tribunicia potestas restituta est, homines adulescentes summam potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare, dein largiundo atque pollicitando magis incendere, ita ipsi clari potentesque fieri. Contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitas senatus specie pro sua magnitudine. Namque, uti paucis verum absol
Abbreviated transcription (Latin):
facere. Nã semꝑ in eiuitate quib opes nullȩ sunt. bonis inuident. malos
extollunt. uecera odere. noua exoptant. Odio suarũ rerũ mutari omĩa
student. turba atq seditionib: fine cura alunt᷑. qm̃ egestas facile sine¬
dampno habet᷑. Sed urbana plebs: ea uero erat p̃ceps de multis causis.
Primũ omiũ. quiubiq probro atq petulantia maxime prestabant.
ltẽ alii qͥ ꝑ dedecora patrimoniis amissis. postremo om̃s quos flagitiũ
aut facinꝰ domo expulerat: romã sicut in sentinã confluxerant.
Deinde multi memores syllanȩ uictoriȩ. qđ ex gregariis militib:
alios senatores uidebant. alios ita diuites ut regiouictu atq cultu.
etatẽ agerent: sibi quisq si in armis for&. ex uictoria talia sꝑabat.
Prȩcerea uiuentꝰ quȩ in agris merce manuũ in opiã tolerauerat:
priuatis atq publicis largitionib excita. urbanũ otiũ ingratolabori

Expanded text:
facere. Nam semper in civitate, quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos facere. Nam semper in civitate, quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos extollunt, vetera odere, nova exoptant, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes, quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant. Deinde multi memores Sullanae victoriae, quod ex gregariis militibus alios senatores videbant, alios ita divites, ut regio victu atque cultu aetatem agerent, sibi quisque, si in armis foret, ex victoria talia sperabat. Praeterea iuventus, quae in agris manuum mercede inopiam toleraverat, privatis atque publicis largitionibus excita urbanum otium ingrato labori
Abbreviated transcription (Latin):
capitaliũ condẽpnatis. Prȩcerea decernit: uti consules delectũ habeat̃
antonuis cũ exercitu catilinã ꝑsequi matur&. cicero urbi prȩsi¬
dio fit. Ea tẽpestate. michi imperiũ. ł .R. multo maxime miserabile
uisũ .x: cui cũ ad occasũ abortu solis omiã domita armis parerent:
domi ociũ atq diuitiȩ quȩ prima mortales putant affluerent. fuere
tam̃ ciues qui seq rẽq .p. obstinatis animis ꝑditũ irent. Nanq duob
senatꝰ decretis: ex tanta multitudine neq p̃mio inductꝰ conuirationẽ
patefecerat. neq ex castris catilinȩ quisquã om̃iũ disces serat. tanta uis
morbi atq uti tabes plerosq ciuiũ animos inuaserat. Neq solũ illis aliena¬
mens erat. qͥ conscii conurationis fuerant: sed om̃ino euncta plebs stu¬
dio nouarũ rerũ. catilinȩ incepta ꝓbabat . Id. ad eo more suo uidebat᷑

Expanded text:
capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, Antonius cum exercitu Catilinam persequi maturet, Cicero urbi praesidio sit. Ea tempestate mihi imperium popuvisum est. cui cum ad occasum ab ortu Solis omnia domita armis parerent; domi otium atque divitiae, quae prima mortales putant, affluerent: fuere tamen cives, qui seque, et remp. obstinatis animis perditum irent. Namque, duobus Senati decretis, ex tanta multitudine, neque praemio inductus conjurationem patefecerat, neque ex castris Catilinae quisquam omnium discesserat. Tanta vis morbi, atqmens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat. Id adeo more suo videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
b ex pos sessionib soluere pos sẽ. & alienis nominib liberalitas orestil¬
lȩ. sius filieq copiis ꝑsoluer&e: sed qd̾ ñ dignos homines honore honesta¬
tos uidebã. meq falsa suspitione alienatũ eẽ sentiebã. Hoc nomine :¬
satis honestas ꝓ meo casu spes reliquȩ dignitatis conseruandȩ sũ secutꝰ.
plura cum scribere uellẽ nunciatũ uim mͥ parari. Nunc orestillã
cõmendo. tuęq fideitrado. eam abiniuria defendas. ꝑliberos tuos roga¬
tus a ueto. Sed ipse paucos dies cõmoratꝰ apud .G. flaminiũ. in agro rea¬
tino: dũ uicinitatẽ antea sollicitatã armis exornat. cũ fascib atq aliis
imperii insignib. in castra ad manliũ contendit. Hȩc ubi romȩ cõꝑta
sunt: senatꝰ catilinã & manliũ hostes udicat. Ceterȩ multitudini. sta¬
tuit diẽ. ante quã sine fraude licer& ab armis discedere.p̃ter rerũ

Expanded text:
bus ex possessionibus solvere non possem et alienis nominibus liberalitas Orestilbus ex possessionibus solvere non possem et alienis nominibus liberalitas Orestillae suis filiaeque copiis persolveret -, sed quod non dignos homines honore honestatos videbam meque falsa suspicione alienatum esse sentiebam. Hoc nomine satis honestas pro meo casu spes reliquae dignitatis conservandae sum secutus. Plura cum scribere vellem, nuntiatum est vim mihi parari. Nunc Orestillam commendo tuaeque fidei trado; eam ab iniuria defendas per liberos tuos rogatus! Haveto!" Sed ipse paucos dies conmoratus apud C. Flaminium in agro Arretino, dum vicinitatem antea sollicitatam armis exornat, cum fascibus atque aliis imperi insignibus in castra ad Manlium contendit. Haec ubi Romae comperta sunt, senatus Catilinam et Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nib circunuentũ. qm̃ factioni inimicoꝵ resistere nequiuerit: fortu¬
nȩcedere. massiliã in exiliũ ꝓficisci. ñ quosibi tanti sceleris con¬
scius eẽt: sed uti res .p. quieta for&. neue ex sua contentione sedicio
oriret᷑. Abhis longe diuersas litteras. Q. catulus in senatu recitauit:
quas sibi nomine catilinȩ redditas dicebat. farũ exemplũ. infra scriptũ..
ucios catilina .Q. catylo gregia tua fides recognita. grataq
michi. magnis in meis periculis. fiduciã cõmendationi mee tributt.
Quã obrem: defensionẽ in nouo consilio ñ statui parare. satis factio¬
nẽ ex nulla conscientia de culpa ꝓponere decreui: quã medius fidius
uerã lic& cognoscas: Iniuriis contumeliisq concitatꝰ. qđ fructu labo¬
ris industriȩq meȩ priuatꝰ. statũ dignitatis ñ obtinebã : publicã misen
roꝵ causã ꝓmei consuetudine suscepi. Nonquin es alienũ meis nomini¬

Expanded text:
nibus circumventum, quoniam factioni inimicorum resistere nequiverit, fortunibus circumventum, quoniam factioni inimicorum resistere nequiverit, fortunae cedere, Massiliam in exilium proficisci, non quo sibi tanti sceleris conscius esset, sed uti res publica quieta foret neve ex sua contentione seditio oreretur. ab his longe divorsas litteras Q. Catulus in senatu recitavit, quas sibi nomine Catilinae redditas dicebat. earum exemplum infra scriptum est. 'L. Catilina Q. Catulo. Egregia tua fides, re cognita, grata mihi magnis in meis periculis, fiduciam commendationi meae tribuit. quam ob rem defensionem in novo consilio non statui parare: satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere decrevi, quam me dius fidius veram licet cognoscas. iniuriis contumeliisque concitatus, quod fructu laboris industriaeque meae privatus statum dignitatis non obtinebam, orum causam pro mea consuetudine suscepi, non quin aes alienum meis nomini
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ eris alieni. uolentib om̃ib bonis. argentũ ere solutũ.. Sepe ipsa
plebs aut dominandi studio ꝑmota. aut suꝑbia magistratuũ: arma¬
ta a patrib seces sit. At nos ñ imꝑiũ. neq diuitias petimꝰ. quarũ rerũ
causa. bella atq certamina omĩa int̾ mortales funt: sed libertatẽ
quã nemo bonꝰ nisi cũ anima simul amittit. Te atq senatũ obtestam᷑.
consulatis miseris ciuib. legis p̃sidiũ qđ iniquitas p̃toris eripuit resti¬
tuatis. neue nob̾ eã neces situdinẽ imponatis: ut quęramꝰ quonã modo
maxime ulti sanguinẽ nrm̃ pereamꝰ. At hȩc .a. marcius respondit.
Si qͥd ab senatu petere uellent. ab armis discedant. romã supplices
ut nemounquã ab eo frustra auxiliũ petiuerit. At catilina exitinere
plerisq consularib. p̃terea optimo cuiq litteras mittit. se falsis crimi¬

Expanded text:
dinem aeris alieni volentibus omnibus bonis argentum aere solutum est. saepe ipsa dinem aeris alieni volentibus omnibus bonis argentum aere solutum est. saepe ipsa plebs, aut dominandi studio permota aut superbia magistratuum, armata a patribus secessit. at nos non imperium neque divitias petimus, quarum rerum causa bella atque certamina omnia inter mortalis sunt, sed libertatem, quam nemo bonus nisi cum anima simul amittit. te atque senatum obtestamur, consulatis miseris civibus, legis praesidium quod iniquitas praetoris eripuit restituatis, neve nobis eam neccessitudinem inponatis, ut quaeramus, quonam modo maxume ulti sanguinem nostrum pereamus.' Ad haec Q. Marcius respondit, si quid ab senatu petere vellent, ab armis discedant, Romam supplices ut nemo umquam ab eo frustra auxilium petiverit. At Catilina ex itinere plerisque consularibus, praeterea optumo quoique litteras mittit: se falsis crimi
Abbreviated transcription (Latin):
maturent. cedẽ. incendia. aliaq belli facinora parent. sese ꝓpe diẽ cũ
magno exercitu ad urbẽ accessurũ. dũ hec romȩ gerunt᷑ o. manliꝰ
ex suo numerolegatos ad martiũ regẽ mittit. cũ mandatis huiꝰ cemodi.
cos hominesq testam᷑ impr̃: nos arma neq G.M. magdata. ad .m.¬
contra patriã coepisse. neq quo ꝑiculũ aliis faceremꝰ: sed uti corpora
nr̃a ab iniuria tuta forent. Qui miseri. egentes uiolentia
atq crudelitate feneratoꝵ. pleriq patria. sed om̃s fama atq fortu¬
nis exꝑtes sumꝰ. neq cuiquã nr̃m licuit more maioꝵ lege uti. neq
amisso patrimonio liberũ corpꝰ habere. tanta seuicia feneratoꝵ atq
p̃toris fuit. Sepe maiores nrĩ miserti plebis romanȩ: decretis siuis
in opiȩ eiꝰ opitulati sunt: ac nouissime memoria nr̃a ꝓpt̃ magnitu¬

Expanded text:
maturent, caedem incendia aliaque belli facinora parent: sese propediem cum maturent, caedem incendia aliaque belli facinora parent: sese propediem cum magno exercitu ad urbem accessurum. Dum haec Romae geruntur, C. Manlius ex suo numero legatos ad Marcium Regem mittit cum mandatis huiusce modi: 'Deos hominesque testamur, imperator, nos arma neque contra patriam cepisse neque quo periculum aliis faceremus, sed uti corpora nostra ab iniuria tuta forent, qui miseri, egentes violentia atque crudelitate faeneratorum plerique patria, sed omnes fama atque fortunis expertes sumus. neque quoiquam nostrum licuit more maiorum lege uti neque amisso patrimonio liberum corpus habere: tanta saevitia faeneratorum atque praetoris fuit. saepe maiores vostrum, miseriti plebis Romanae, decretis suis inopiae eius opitulati sunt, ac novissume memoria nostra propter magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ plurima beneficia in plebẽ romanã e̾e̾nt. ꝑdita re .p. opꝰeẽ. cũ¬
conseruar& eã .m. tulliꝰ in quilinꝰ ciuis urbis rome. Ad hoc maledicta
alia cũ adder&: obstreꝑe om̃s. hostẽ atq parricidã uocare. Tũ ille
furibundꝰ. qm̃ quidẽ circunuentꝰ inquit ab inimicis p̃ceps agor. in cen¬
diũ meũ ruina restringã. Deinde se ex curia domũ ꝓripuit. Ibi multa
sẽcũ uoluens. qd̾ neq insidiȩ consuli ꝓcedebant. & ab incendio intelli¬
gebat urbẽ uigiliis munitã: optimũ factu credens. exercitũ augere.
ac prius quã legiones scriberent᷑ multo p̃uenire. ante caꝑe ea quȩ
bello usui forent: nocte intẽpesta cũ paucis in manliana castra ꝓfectꝰ x.
Sed cethego atq lentulo. ceterisq quoꝵ cognouerat ꝓmptã audatiã.
mandat quib reb possent. opes factionis confirment. insidias consuli

Expanded text:
maiorum pluruma beneficia in plebem Romanam essent, perdita re pumaiorum pluruma beneficia in plebem Romanam essent, perdita re puservaret M. Tullius, inquilinus civis urbis Romae. ad hoc male dicta alia quom adderet, obstrepere omnes, hostem atque parricidam vocare. tum ille furibundus 'quoniam quidem circumventus' inquit 'ab inimicis praeceps agor, incendium meum ruina restinguam.' deinde se ex curia domum proripuit. ibi multa ipse secum volvens, quod neque insidiae consuli procedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis munitam, optumum factu credens exercitum augere ac, prius quam legiones scriberentur, multa antecapere, quae bello usui forent, nocte intempesta cum paucis in Manliana castra profectus est. sed Cethego atque Lentulo ceterisque, quorum cognoverat promptam audaciam, mandat, quibus rebus possent, opes factionis confirment, insidias consuli
Abbreviated transcription (Latin):
belli magnitu dine timor in solitꝰ in cesserat: afflictare sese. manꝰ sup¬
plices ad cȩlũ tendere. miserari paruos liberos. rogitare. omĩa pauere.
lis animꝰ. eadẽ illa mouebat. tã & si p̃sidia parabant᷑. & ipse. lege plau¬
ticia int̾rogatꝰ erat. ab.l. paulo. Postremo dissimulandi causa & ut
sui expurgandi: sic̃ uirgio laces sitꝰ for&: insenatũ uenit. Tũ marcus
tulliꝰ consul. siue p̃sentiã eiꝰ timens. siue ira cõmotꝰ: orationẽ habure
luculentã. atq utilẽ. rei .p. quã postea scriptã edidit. Sed ille ubi as¬
sedit: catilina ut erat paratꝰ ad dissimulanda om̃ia. demissouultu.
uoce supplici postulare patrib coepit. nequid de se temere crede¬
rent. fa familia ortũ. ita se ab adolescentia uitã institius se: ut omĩa
bona in spe haber&. ne estimarent. sibi patritio homini. cuiꝰ ipsius atq

Expanded text:
blicae magnitudine belli timor insolitus incesserat, adflictare sese, manus supblicae magnitudine belli timor insolitus incesserat, adflictare sese, manus supplices ad caelum tendere, miserari parvos liberos, rogitare omnia, omni rumlis animus eadem illa movebat, tametsi praesidia parabantur et ipse lege Plautia interrogatus erat ab L. Paulo. postremo dissimulandi causa aut sui expurgandi, sicut iurgio lacessitus foret, in senatum venit. tum M. Tullius consul, sive praesentiam eius timens sive ira conmotus, orationem habuit luculentam atque utilem rei publicae, quam postea scriptam edidit. sed ubi ille adsedit, Catilina, ut erat paratus ad dissimulanda omnia, demisso voltu, voce supplici postulare a patribus coepit, ne quid de se temere crederent: ea familia ortum, ita se ab adulescentia vitam instituisse, ut omnia bona in spe haberet; ne existumarent sibi, patricio homini, quoius ipsius atque
Abbreviated transcription (Latin):
am. circũq ea loca missi : hi utriq ad urbẽ imperatores eranto
impediti ne triũ pharent calunnia paticoꝵ. quib omĩa honesta
atq in honesta uendere mos erat. Sed p̃tores. & põpeiꝰ rufus capu¬
ã .a. metellus celer in agrũ picenũ. hisq ꝑmissũ: ut ꝓtẽpͥore
atq periculo. exercitũ cõpararent. Ad hoc si quis indicauiss& de
decreuere: uti gladiatoriȩ familiȩ capuã & incetera municipia
distribuerent᷑. Pro cuiꝰq opib romȩ ꝑ totã prbẽ uigilię habe¬
rent᷑. lnsq minores magistratꝰ prȩce̾nt. Q uib ꝓͥmota ciuitas. atq
mutata urbis facies erat. Ex summa letitia atq lascuua. quȩ duitur¬
na quies pepererat. repente om̃s tristitia inuasit. Festinare. trepidare.
neq loco. neq homini cuiquã satis credere. neq bellũ gerere. neq pa-¬
cẽ habere. suo quisq meti pericula meciri. Ad hoc mulieres quib rei.p.¬

Expanded text:
am circumque ea loca missi — hi utrique ad urbem imperatores erant, am circumque ea loca missi — hi utrique ad urbem imperatores erant, impediti ne triumpharent calumnia paucorum, quibus omnia honesta atque inhonesta vendere mos erat —, sed praetores Q. Pompeius Rufus Capuam, Q. Metellus Celer in agrum Picenum, iisque permissum, uti pro tempore atque periculo exercitum conpararent. ad hoc, si quis indicavisset de decrevere, uti gladiatoriae familiae Capuam et in cetera municipia distribuerentur pro quoiusque opibus, Romae per totam urbem vigiliae haberentur iisque minores magistratus praeessent. Quis rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit: festinare, trepidare, neque loco neque homini quoiquam satis credere, neque bellum gerere neque pacem habere, suo quisque metu pericula metiri. ad hoc mulieres, quibus rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
silio for&e satis cõꝑtũ habebat: rẽ ad senatũ refert. iã ante uul¬
gi rumorib: exagitatã. Itaq qđ plerunq in atrocinegotio sol&.
senatꝰ decreuit. darent oꝑã consules. ne quid res .p. detrimenti
caper&e. fa potestas ꝑ senatũ more romanomagistratiu maxima
ꝑmittit᷑: exercitũ parare. bellũ gerere. cohercere omĩb modis
socios atq ciues. domi militiȩq imꝑiũ atq uidiciũ sũmũ habere.
Alit̃ sine popłi uissu: nullũ earũ rerũ consuli ius .x. Post paucos
dies .l. senius senator. in senatu litteras recitauit. quas fes sulaͥs
allatas sibi dicebat. in quib scriptũ erat .G. manliũ arma coepisse
re sol&: alii portenta atq ꝓdigia nunciabant. alii conuentꝰ fieri.
arma portari. capuę aut in apulia seruile bellũ moueri. Igitur
senatꝰ decreto:a. martius rex fessulas .a. metellus ereticꝰ in apuii¬

Expanded text:
silio foret, satis compertum habebat, rem ad senatum refert, iam antea volsilio foret, satis compertum habebat, rem ad senatum refert, iam antea volgi rumoribus exagitatam. itaque, quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid res publica detrimenti caperet. ea potestas per senatum more Romano magistratui maxuma permittitur: exercitum parare, bellum gerere, coercere omnibus modis socios atque civis, domi militiaeque imperium atque iudicium summum habere; aliter sine populi iussu nullius earum rerum consuli ius est. Post paucos dies L. Saenius senator in senatu litteras recitavit, quas Faesulis adlatas sibi dicebat, in quibus scriptum erat C. Manlium arma cepisse d in tali re solet, alii portenta atque prodigia nuntiabant, alii conventus fieri, arma portari, Capuae atque in Apulia servile bellum moveri. igitur senati decreto Q. Marcius Rex Faesulas, Q. Metellus Creticus in Apuli