comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut conpettnti uitiõe aut intertessione .u¬
umanissima ꝓcetente: remissione uenie:
sacram̃ti interuentice securi ab locum sta¬
tumꝙ ꝓprium reuertantur reb quas scc̃
kabuerint resormandis. diutius enimi
cos intra peccłas non conuenit cominoraĩ
ne patronis seudominis ꝑ ip̃oꝵ absentiã
modum eccłe egentium ⁊ pauꝑm aiant̾
expeniis. Int̾ hec aũt que seclulo ad reli¬
giosi yconomi. siuc defensoris eccłe sol¬
uciturmem curamq respitumt. erit ⁊
illut obeuandum. ut singuloꝵ intra e¬
ctłas confugientium ꝑsonas causasq in¬
censanter conquirant. demiq iutices uł.
instruant ut⁊ equitatis conuenientiam
diligentius exequantur. & tñ qui in et

Expanded text:
ti aut intercessione humanissima procedente, remissione veniae et sacramenti interveniente securi ad locum statumque proprium revertantur, rebus, quas secum habuerint, reformandis. diutius enim eos intra ecclesiam non convenit commorari, ne patronis seu dominis per ipsorum absentiam modum ecclesiae egentium et pauperum alantur expensis. Inter haec autem, quae sedulo ad religiosi oeconomi sive defensoris ecclesiae sollicitudinem curamque respiciunt, erit etiam illud observandum, ut singulorum intra ecclesias confugientium personas causasque incessanter conquirant, denique iudices vel instantius instruant, ut aequitatis convenientiam diligentius exsequantur. D. prid.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽ cã qua pꝑcum exemplo testamẽ¬
tarii consirmatum ap̃side. ł datum
exinquisitioet non boneri satiscati¬
one rem saluam fore pupilloꝵ ma¬
nifestum sit. płib anͣt tati ex inꝗ¬
sitione tutorib illum qui satis scdoꝵ
formam edicti rem pupulo saluã
foite d edit in ad nimstrationem
p̃serri iam dudum optinuit. d̾ supt¬
dare debuit. minime int̃posuit. incͥ
omnino exbonis pupilli auenare pt̃.
post quam aũt at tuteie admini¬
stration̾e eiectui ẽ. ⁊ bo noꝵ posfessionẽ
pupilli agnoscere: eum potiusse ⁊ ce¬
t̃a eius quẽ tp̃i artantur ꝑsequi debu¬
isse aꝑte claiz.¬
orꝑr. i ib̾tum tuum ⁊ tutorẽ fiuiitu¬
i si frant ulenter euis res ad ministra¬
re cxistimas. suspectum facere potes. mõ

Expanded text:
 est. Quapropter exemplo testamentarii confirmatum a praeside vel datum ex inquisitione non onerari satisdatione rem salvam fore pupillorum manifestum est, pluribus autem datis ex inquisitione tutoribus illum, qui satis secundum formam edicti rem pupilli salvam fore dedit, in administratione praeferri iam dudum obtinuit DIdare debuit, minime interposuit, nihil omnino ex bonis pupilli alienare potest. Posteaquam autem ad tutelae administrationem electus est, et bonorum possessionem pupilli nomine agnoscere eum potuisse et cetera eius, quae tempore artarentur , persequi debuisse aperte cla. Libertum tuum et tutorem filii tui, si fraudulenter res eius administrare existimas, suspectum facere potes, mo
Abbreviated transcription (Latin):
uerint tutores ł ciratores. p̃pare tale̾
subnt defemsione. ł si illi noluerinti
nem a tutela ł curatione remouerũt᷑
necessitatẽ in ponamus memoratis oĩb¬
ꝑ sonis auos tutores ł curãtores ordinaẽ
inp̃is gestis in quib tutores łcuranto¬
saccimus ꝯtinuo. idẽ post retinatior
defensionis in casib uideucz. in quib
sicut dictumẽ y fieri possiti creationẽ¬

Expanded text:
verint tutores vel curatores, praeparare talem verint tutores vel curatores, praeparare talem subire defensionem. 2a . Vel si illi noluerint hnem tutela vel curatione removeantur, sic necessitatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatosancimus continuo, id est post recusationem defensionis, in casibus videlicet, in quibus  sicut dictum est hoc fieri possit, creatione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is iegib curatores creantur defẽsio¬
nem quam ꝓute susceꝑ unt retusares
abinitio utis modis omnib memo¬
ratas ꝑsonas defendeit ⁊ utẽ p̃patatao
scd̾ ieges instruere. scientes quod har
munus necessarnm ẽ. tam tuteleꝗͣ
curationi.⁊ si hoc retusa uerinrr sub¬
ire oistulerint. ñ solum ut pote su¬
one defensionis substineant resarri¬
re cogantur ¶ S ⁊ siquis ex quadã ĩ¬
ĩpellatiõe ad monitus. pp̃ utis ĩstruc¬
tiorie consuetam cauiteiam ex posu¬
ent ł post litẽ contestatã quam ꝑse
sc̃s fuerit. sactimus continuo curatorem
ei incom petenti uiditio ordinari curar
ꝓunioe tam iudicis sub quous ũtit᷑
quam cognatoꝵ ⁊ ꝓp inquoꝵ. ⁊ actores.
si uoluerint. ut non abeo instituta
us duitius ꝓtrabatur. necessitatẽ has̾¬
te creando curatore defensi one subire
⁊ cet̾a litis inpiere¶ ¶ꝑ sonis ⁊̃ que ꝑido¬
tierunt. siue matres forte fuerintaa
damꝰ alii compellentib eos quos ꝯrelmna¬

Expanded text:
nstitutionibus curatores creantur, defensionem quam pro lite susceperunt recusare, sed ab initio litis modis omnibus memoratas personas defendere et litem praeparatam secundum leges instruere scientes, quod et hoc munus necessarium est tam tutelae quam curationi. Et si hoc recusaverint vel subire distulerint, non solum utpote suone defensionis sustineant, resarcire cogantur. 1a . Sed et si quis ex quadam interpellatione admonitus propter litis instructionem consuetam cautelam exposuerit, vel post litem contestatam, quam peactus fuerit, sancimus continuo curatorem ei in competenti iudicio ordinari cura et provisione tam iudicis, sub quo lis vertitur, quam cognatorum et propinquorum et actoris, si voluerit, ut non ab eo instituta lis diutius protrahatur: necessitatem habente creando curatore defensionem subire et cetera litis adimplere. Personis etitierunt, sive matres forte fuerint vel quidam alii, compellendis eos, quos ordina
Abbreviated transcription (Latin):
re pot̾ẽris. de tutore ł curatore quisa
abyn quos minis ydoneos curatores uo¬
bis abat nersano cum magr̃atu fungeret᷑
datos dicitis postulate: ꝓhibentur eium
abad ministratiõe nisi seturitati uĩe sãt¬
tatione ꝓspexennt.¬
remo ueri atutela a in opia hoc facit.
sine infamia. si fraud̃e ⁊̃ cum nota adi¬
desimitoꝵ alios idoneos substitui p̃cipi¬
et. p̃sertim cum patrimonium pup u¬
li rio ua hĩtditate auctum eẽ ꝓponas tu¬
tores aũt dati abnr̃dib eoꝵ quys d̾ces¬
sisse dicis rationẽ tuteie reposcẽt
tit .m. or ꝑr.. Indubium nõ uenit tutores
qui non testam̃to dati sunt adminust¬
randi potestatẽ nisi satidatioẽ enina
saluã tutelam fore nonbĩt. Si igit̾
tutm qui ꝓtutelari ossitio nõ cauerat
iuditio exꝑtus ẽ ad uer̾sus eũ latasẽ¬
tentia iuiri tuo offict᷑ non potuit.

Expanded text:
 CONSS. . De tutore vel curatore qui saab his, quos minus idoneos curatores vobis ab adversario, cum magistratu fungeretur, datos dicitis, postulate. Prohibentur enim ab administratione, nisi securitati vestrae satisdatione prospexerintremoveri a tutela  si inopia hoc faciat, sine infamia, si fraude, etiam cum nota adidefunctorum alios idoneos substitui praecipiet, praesertim cum patrimonium pupilli nova hereditate auctum esse proponas. Tutores autem dati ab heredibus eorum, quos decessisse dicis, rationem tutelae reposcentianus . In dubium non venit tutores, qui non testamento dati sunt, administrandi potestatem nisi satisdatione emissa salvam tutelam fore non habere. Si igitur tutor, qui pro tutelari officio non caverat, iudicio expertus est, adversus eum lata senten
Abbreviated transcription (Latin):
S̾.s i tutoris ꝑ curatoris cuipa. ł
doloeo quod uettigai p̃dio emphi¬
cheotico impositum mimine d̾ p̃bñtẽ
uounisr̃ inmoris suerit amissum oãp¬
orꝑ. Autores e curatores m̃otquam
fucrint ordinati. supresentio pubusa¬
rum ꝑsonarum inuentarium solẽp¬
cere curabunt. aurum ⁊ argentum ⁊
quicquid uetustate tp̃is nõ mutatur
si inpupilli sułã reꝑiatur intutissi ma
custodia collocetur ita tñ ut ex mob̾¬
ub aut ptia idonea comparentur. au
si forte ut assoli idonea non pot̾unt ĩ¬
uenmnꝰ. austa antiqui uins formã usli¬
raꝵ ad crescat accessio quarum exactõ
ad ꝑicuium tutons ꝑtint.
orꝑi.s ãctimis crratiõe tutopł cura¬
coꝵ. cum omni ꝓcedente cautela. lic̃
tñtia iudicialis sĩ omnidam̃pno
cuntas. ⁊ nemo in posterũ ingetetur.
nõ enim quod d̾br quod rat ⁊ scd̾m
ieges ab initio acctum ẽ. exalio euẽ¬
tu resoscitari. ¶Non aũt bãt legẽ
moĩ causis pupillo ⁊ at ulto accedũt.

Expanded text:
s . Si tutoris vel curatoris culpa vel dolo, eo quod vectigal praedio emphtico impositum minime dependere voluissent, minori fuerit amissum, dam. Tutores vel curatores, mox quam fuerint ordinati, sub praesentia publicarum personarum inventarium sollemcere curabunt. Aurum argentumque et quidquid vetustate temporis non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus aut praedia idonea comparentur aut, si forte  ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, quarum exactio ad periculum tutoris pertinet.Sancimus creatione tutorum et curatorum cum omni procedente cautela liceretentia iudicialis sine omni damno curitas, ut nemo in posterum inquietetur: non enim debet, quod rite et secundum leges ab initio actum est, ex alio eventu resuscitari. Non autem hanc legem modi causis pupillo vel adulto accedunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tres conscripti. zomnis orbis trarnin
homines gratias quidem amplissimas
agite sumint diuinitati que nr̃is tr¬
porib tam saluberium opus ser¬
siranit. quo enam antiquitas digna
tp̃ib intultum ẽ. has itaq leges ⁊ ob¬
tiquionb quicistentib. Nemoq ur̃m
audeat ł conpare eas pnorib ł siquit
dissonans inutrap t̃ requuere quia
omne quod hic positum ẽ ħ unicum
⁊ solum obẜuan censenius. net inniu¬
titio net maliquo cerramine ubi
leges necessare sunt. ex auis ubris ni¬
si ab udem institutionib nr̃isꝙ diges¬
tis ⁊ constitutionib a nobi conpositiꝰ
ł ꝓmulgatis aliquid ł recitait ł postẽcẽ
conctur mũ tenicrator uelit falsitatiꝰ
crimine subicitus umna cum ud ice
qui ei audientia accõmodauit peni
graunsimis laborare. E neaũt uobĩ
incognitum fiat ex quib neterum li
bris ħ consumatio ordinata ẽ. uissi¬
mus ⁊ hoc inprimoreliis digestoꝵ nr̃o¬
rum instribi ut maifestissimum

Expanded text:
tres conscripti et omnes orbis terrarum tres conscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae divinitati, quae vestris temporibus tam saluberrimum opus servavit: quo enim antiquitas digna temporibus indultum est. hasce itaque leges tiquioribus quiescentibus: nemoque vestrum audeat vel comparare eas prioribus vel, si quid dissonans in utroque est, requirere, quia omne quod hic positum est hoc unicum et solum observari censemus. nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab isdem institutionibus nostrisque digestis et constitutionibus a nobis compositis vel promulgatis aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus vebris haec consummatio ordinata est, iussimus et hoc in primordiis digestorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum
Abbreviated transcription (Latin):
formas. Natinras nouas deꝓperat nõ
desꝑamus quedam postea emergi nego¬
gna queꝙ atbuc legum laquens non
sunt innodata. siquid igitur tale cõ¬
tulcrint augustum in ploretur rei¬
medium. quia iõ mꝑiałẽ fortimã
reb bumani dcus ꝓposuit. ut põsit
omina que nouiter cumingunt.
rementare. ⁊ conponcit.⁊ modis ⁊ regulis
conponeit tenentib tradere. ⁊ hoc no np¬
mum. a nobis dictum ẽ. s antiqua descen¬
dit ꝓsapia cum ⁊ ip̃c uilianus legim ⁊ edi¬
cti ppetui subtilissimus conditor suis libͥt
hoc retulerit ut siquat inꝑfectum suc¬
matur ab inꝑiali sanctiẽ. hoc repleatr
⁊ non ip̃t solus. s⁊ duius arianus in ꝯ¬
positione edicti. ⁊ senatus consulto qu
cam sccutum ẽ. ẜ aꝑtissime desiniuit
ut siquit metlito posito non inuenia
tu. hoc ad eiuis regulas eusq conicit̃¬
as ⁊ mutationes possit nona instrucͣ
auctoritas. pet igitur omina scientes pa¬

Expanded text:
formas edere natura novas deproperat, non formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus tradere. et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus consulto, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes possit nova instruere auctoritas. Haec igitur omnia scientes, pa
Abbreviated transcription (Latin):
consumatioe nr̃oꝵ digestoꝵ extantis legtͥ
colecte sunt uouiminib quoꝵ omnia ⁊
antiquiores homines non dicimus ne¬
scicbat. s net umquam aud iclant que
omina collecta sunt sintantiam amplis¬
sima congregata ut eppenaquidem.an¬
tiqua muintudo inuematur opulentiᷤ¬
sima aũt breuitas effitiatur: antiq aũt
sapient̾t libroꝵ quopiam maxunc tri¬
bimianus uir excelentissimus prebuit
tissimis hominib incogniti quib oĩb
ꝑfeciis quicquit exhis pulcherimum e¬
rat hoc semotum moptimam nr̃ãm cõ¬
positione ꝑuenit. s huius hoperis condi¬
tores non solum ea uo iumina ꝑuepeit̃
exquib leges posite sunt. st r̃ alii multai
que nicbil ł utile ł nouum eis iue¬
mentes quidem exceptis nr̃is digestis ã¬
plicañ. optimo animo respuerunt.s¬
¶& quia diine quid̾ẽ res ꝑfectissime
sunt humani uõ uiris conditio sẽꝑ
quod stait ꝑpetuo possit. multas ⁊ n

Expanded text:
consummatione nostrorum digestorum e tantis leges consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae suntiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. quae omnia collecta sunt substantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, tissimis hominibus incogniti, quibus omnibus perlectis, quidquid ex his pulcherrimum erat, hoc semotum in optimam nostram compositionem pervenit. sed huius operis conditores non solum ea volumina perlegerunt, ex quibus leges positae sunt, sed etiam alia multa, quae, nihil vel utile vel novum in eis invenientes, quod exceptum nostris digestis applicarent, optimo animo respuerunt. Sed quia divinae quidem res perfectissimae sunt, humani vero iuris condicio semper quod stare perpetuo possit multas etenim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiquit subtili animo t iuersitatis rai¬
tionis excunt s t̃ aliquit nouum ĩ¬
uentum ł occuite positum quod diso¬
nantic querelam disount. ⁊ aliam na¬
curam inducit discorclic sines essigit̃¬
tem. ¶S ⁊ si quid forsitam pret̾m iffu̾
ẽ quot intantis militib quasi in pro¬
fundo positum latitalut ⁊ cum itonẽ¬
umfuerat poni obscuntatem inuouit᷑
necessarium cerclictum ẽ. quis ħ appithen¬
trit ietto ammo possit prumum quidcoꝵ
ip mgenii mortalis exignitatẽ. deĩ ꝓpt̃
ip̃us rei uitium quod muitis imuitiub
ꝑmixtum. nam illam sibi ateruendũ
p̃buit copiam dem̃ quot multo utiluis
ẽ pauca itonea effugeit quam muitis in¬
aliquid ex his libris emenit ꝙ muinitu¬
do antiqua presentt pbituitatt pauti¬
or inuenitur. pomines ⁊ enrim qui an̾ali¬
tes agebant. ut muite leges fuerat poĩ
te iudicum magñquã legitima auctori¬
tatt lites dirimelbantur. In presenti aũt

Expanded text:
si quis subtili animo diversitatis rasi quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deinde propter ipsius rei vitium, quod multis inutilibus permixtum nullam sui ad eruendum praebuit copiam: deinde quod multo utilius est pauca idonea effugere, quam multis inaliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites agebant, licet multae leges fuerant posite iudicum magis quam legitima auctoritate lites dirimebantur. in praesenti autem
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ꝙ similituto inquib dam ⁊ bis breu¬
uissimis ad sũpta non iutilis ẽ. ⁊ nec cit᷑
nr̃m ꝓpositum b̃ subsetutum aut enior
ita lex netessaria erat. ut diuersis tituli̾
pꝑ itrum cognitionẽ applicari eam oꝑteat.
aut confucrat auis d uieriis pmixta in po̾¬
sibile cãt eam ꝑ partes detrabi. ne totum
confuntatur. ⁊ inhis partib inquib per¬
scctissime uissiones ex posite ucterums
fuerat quod particulatim mcas suerat
sparsum b diuidere ac separare penitus
crat inciule: netam sensus quam auitͥ
legentium ex hoc ꝑturbentur. ¶ Simi¬
uiq m̾o. siquid principalib constititi¬
onib cautum ẽ. ł indigestoꝵ uolumi¬
ne poni nullo concessimus mõ quan
constrntionum retitatione susficiẽte
nisl ⁊b̃ caro exbndẽ causis quib simili¬
tudo a sumpta ẽ. ¶ Cont̾rarium aut au¬
quid inhoc cotice positum. nullum si¬
bilocum uendicabit. nec inuenitur.

Expanded text:
 similitudo in quibusdam et his brev similitudo in quibusdam et his brevissimis adsumpta non inutilis est, et nec citra nostrum propositum hoc subsecutum: aut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, ne totum confundatur. et in his partibus, in quibus perfectissimae visiones expositae veterum fuerant, quod particulatim in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. Similique modo si quid principalibus constitutionibus cautum est, hoc in digestorum volumine poni nullo concessimus modo, quasi constitutionum recitatione sufficiente: nisi et hoc raro ex isdem causis, quibus similitudo adsumpta est. Contrarium autem aliquid in hoc codice positum nullum sibi locum vindicabit nec invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uo. tam instanti quam inposteno¬
n leges optimas ponere. omnibus
itaq nominib candem sãcnon̾e¬
manisertam factrt netessarium et̃ ꝓspe¬
ximus ut sit eis cognitum quanta diffii¬
sione ⁊ infinitate ab souiti in quantami
mod̾atione ⁊ legitima ueritatẽ ꝑuencr̃e.
legesque inposterum bãnt tam directas qͣ
conpendiosas omnib que inꝓinto positã
zad possidendi libros carum facillitatemi¬
doncas ut non mole diitiarum expe¬
sa possint homines suꝑuacue legũmł¬
citudinis ad ipisci uolumina s uilissĩa
pecimia facili eoꝵ conꝑatio pateat. tam
ditioril quam terauonb minimo p̃tio
magna prudentia repandi. ¶Siquit ã
intanta legum conpositione que ab ĩ m̃¬
so ubroꝵ mimcro collectaẽ. similc sorsi¬
tam raro inucniatur nemob uitupãt
existimt s primum quod inbecuitati tn¬
mant que naturair inẽ ħ inscribat. ¶ qa
omnum bĩt memonam ⁊ penitus ĩuł¬
no pectare diuinitatis mrag̃ quam mor¬

Expanded text:
vo tam instanti quam posteriori leges optimas ponere. omnibus itaque hominibus eandem sanctionemanifestam facere necessarium esse perspeximus, ut sit eis cognitum, quanta confusione et infinitate absoluti in quantam moderationem et legitimam veritatem pervenerunt: legesque in posterum habeant tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si quid autem in tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandum existimet, sed primum quidem imbecillitati humanae, quae naturaliter inest, hoc inscribat, quia omnium habere memoriam et penitus in nullo peccare divinitatis magis quam mor
Abbreviated transcription (Latin):
ta poneit quib uiuenes suffulti po¬
sunt grauiora ⁊ ꝑ fectioralegum sitas
tustentart. ad mounmis aũt eos ut
memores ⁊ nr̃arum fiant conlituti¬
onum quas ꝑemendatione̾ uiris ꝓ¬
mulg̾animus ⁊ incumfectionẽ ĩsti¬
tutionum ⁊ eandẽ emendationẽ po¬
nere non merentur ut sit mainfe¬
stum ⁊ quod antea nacillabat. ⁊ quod
postea instabilitate redactum ẽ. quod
opusabhis ꝑfectum ut nob̾ oblatu̾
⁊ ñs sensib non ioignum ẽẽ iu¬
dicauimus. ⁊ preclictos libros cõstit¬
utionum uice̾ hĩt uissims. quod
moratione nr̃a quam eisdem libris
ꝓposuius aꝑtuis declaratur. om̃i
igitur romam uinsonpontione con¬
posita ⁊ intrib uoluminib idem ĩ¬
stitntionum ⁊ digestoꝵ sen pandecta¬
rum. nec nõ constitutionum ꝑft̃a¬
n intotum deceminim conpleri
sperabatur. onmpotenti dõ hanc
oꝑam ad hominum sustentation̾e
piis optuimus aniiis lib̾es max̃ gͣ¬

Expanded text:
ta ponere, quibus iuvenes suffulti pota ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. admonuimus autem eos, ut memores etiam nostrarum fiant constitutionum, quas pro emendatione iuris promulgavimus, et in confectione institutionum etiam eadem emendatione ponere non morentur: ut sit manifestum et quid antea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nobis oblatumet nostris sensibus non indignum esse iudicavimus et praedictos libros constitutionum vicem habere iussimus: quod in oratione nostra, quam eisdem libris praeposuimus, apertius declaratur. Omni igitur Romani iuris dispositione composita et in tribus voluminibus, id est institutionum et digestorum seu pandectarum nec non constitutionum, perpit, neque in totum decennium compleri sperabatur: omnipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtulimus animis uberesque g
Abbreviated transcription (Latin):
relicto. s cum ꝓspeximus quod ad por¬
tandam tante sapientic molem nõs̃
itoncihomines rudes. ⁊ qui mpriinis le¬
gum uestibulis stant. ⁊ intrare artka¬
na coꝵ ꝓperant. ⁊ aliam mediorẽ eru¬
oitionc̃ preparantam cẽ censumus.
ut subea colorati ⁊ quasi primitus oĩu
inbuti. possint ad penetralia eoꝵ intra¬
ie. ⁊ formam legum pulcherimam in
cominouentib oculis accꝑe: et iõ tribu¬
mano uiro excelso qui ad totuns guber¬
nationẽ electus ẽ. nec n̾o tꝑxopbilo ⁊
dortheo. uiris illustrib ⁊ facundissimi
ancessorib artesitis mandauimus. qͣ¬
tenus ubris quos uet̾cs conposuerũnt
qui pͥma legum argumẽ̾ta continetũt.
⁊ imtitutiones uocabantur. scparatuni
collectis quidcquid exbis utile ⁊ aptis¬
simum. ⁊ undiq sit climatum. ⁊ reb q̃
um inuenaitur hoc ⁊ capert stude autẽ¬
⁊ quatuor ubros reponere:⁊ totius eru¬
ditionis prima flindamenta ⁊ clerã¬

Expanded text:
reliquimus. Sed cum prospeximus, quod ad porreliquimus. Sed cum prospeximus, quod ad portandam tantae sapientiae molem non sunt idonei homines rudes et qui in primis legum vestibulis stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. et ideo Triboniano viro excelso, qui ad totius operis gubernationem electus est, nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecessoribus accersitis mandavimus, quatenus libris, quos veteres composuerunt, qui prima legum argumenta continebant et institutiones vocabantur, separatim collectis, quidquid ex his utile et aptissium invenitur, hoc et capere studeant et quattuor libris reponere et totius eruditionis prima fundamenta atque elemen
Abbreviated transcription (Latin):
ituerentia. ut nomina prudentium ca¬
titurnitati tradere nullo patiatur m̾o
s unirsquisq eor qui actor legis fuitn
nr̃is digestis inscriptus cͣsoc tantũmõ
ncum uisum ẽ. ł ad iectionẽ. ł deminu¬
nonem. necessarium accipiat. ⁊ rectĩsi¬
nus tratatur regulis. ⁊ exmultis simi¬
b ł contiariis. ꝙ rectius hr̃e apparebat
ħ ꝓ alus omnib positum ẽ. Unaq oĩb
auctoritate indulta ut quicquid ibi
scriptum ẽ. ł nr̃m appareat ⁊ cx nr̃a u
ountate conpositum. nemine autẽ¬
te conꝑare caꝙ antiquitas habetat. hĩ
que nr̃a auctoritas introd uxit quia.
multa⁊ maxima funt que pꝑ utilitatẽ
rerum transformata sunt. adeo ut ⁊ su
principalis constitutio fuerat innetcii¬
corrigentam cẽ. puta uitauimus. ⁊ in
meuus restamrandam. nominib ⁊ eni
uet̾ib itlictis quicquid legum ueritati
⁊ sumit̾ eos dubitatatur: ħ iam intutissi¬
mam ꝑuenit quictẽ. nullo titubante

Expanded text:
reverentia, ut nomina prudentium tareverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur modo: sed unusquisque eorum, qui auctor legis fuit, nostris digestis inscriptus est: hoc tantummodo neum visum est, vel adiectionem vel deminutionem necessariam accipiat et rectissimis tradatur regulis. et ex multis simivel contrariis quod rectius habere apparebat, hoc pro aliis omnibus positum est unaque omnibus auctoritate indulta, ut quidquid ibi scriptum est, hoc nostrum appareat et ex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa et maxima sunt, quae propter utilitatem rerum transformata sunt. adeo ut et si principalis constitutio fuerat in vetericorrigendam esse putavimus et in melius restaurandam. nominibus etenim veteribus relictis, quidquid legum veritati  inter eos dubitabatur, hoc iam in tutissimam pervenit quietem, nullo titubante
Abbreviated transcription (Latin):
panitum. inclitt recordationis que¬
storẽ ⁊ antecessorẽ ⁊ ieuntum uiruoꝵ
giorionssimum prefectorium cõsu¬
iait̾. atꝙ patrnum suium eius. opti¬
mam sui memoriam iniggib reũq̃¬
rint. Nec non ⁊ cratinum iurunil¬
luarem ⁊ comitem sacrarum laigitionu̾.
zoptimum ancessorẽ ꝑ uius alme urbis cõ¬
stitutum. qui om̃s ad p̃dictum opuselecti
sunt. unacum stephano. menna. pros¬
dotio. eutoumo. timotheo. leonido. leu̾¬
tio. platone. iacopo. ⁊ constantino. Iob̃e.
uiris prudentissimis. qui patroni quit̾e
sunt causarum. ap̃ maximam scdem pit¬
fecture: que orientalib pretorirs presid ⁊
om̃s aũt sue uirtutis testimonium u̾
diq accipientes ⁊ ad nobis ad tantiopis ꝯ¬
sumatonẽ electi sunt.¶Et cumonines ĩ
unum conuenerunt gubernatione tͥ¬
bumani uri excelsi ut tm̃ opu nobis
actorb possint consicere. deo ꝓpitio in
quinquaginta libros opus consumatũ
c̃. ¶tanta aũt anobis antiquitat bĩta ẽ

Expanded text:
s quaestorium et antecessorem et Leontium virum gloriosissimum praefectorium et consularem atque patricium filium eius optimam sui memoriam in legibus reliquerunt: nec non CRATINVM virum illustrem et comitem sacrarum largitionum et optimum antecessorem huius almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum STEPHANO, MENA, PROSDOCIO, EVTOLMIO, TIMOTHEO, LEONIDE, LEONTIO, PLATONE, IACOBO, CONSTANTINO, IOHANNE, viris prudentissimis, qui patroni quidem sunt causarum apud maximam sedem praefecturae, quae orientalibus praetoriis praesidet, omne autem suae virtutis testimoniumdique accipientes et a nobis ad tanti operis consummationem electi sunt. et cum omnes in unum convenerunt gubernatione Triboniani viri excelsi, ut tantum opus nobis auctoribus possint conficere, deo propitio in quinquaginta libros opus consummatum est. Tanta autem nobis antiquitati habita est
Abbreviated transcription (Latin):
scripuim ẽ quod inubris antiquis i¬
nec nameran possibile fuit. ⁊ post
bet duo t̃ribiles ubri positi sunt. ꝓ
oeuctis priuatis extra orclinariis nec
non pubucis criminib qui omncor
contint̾ seueritatẽ. penarumq atitci¬
tatem quib ꝑ mixta sunt. ⁊ ea que.
oc autacib hominib canta sunt qui se
celare conantur ⁊ contumaces ex istunt.
depenis que condempnats inflingunt᷑.
ł conceduntur. nec nõ t̾eoꝵ substantiis
ub̾ aũt singulanis ꝓappellationib nobĩ
excogitatus ẽ. contra sñtentias tam cui

Expanded text:
scriptum est, quod in libris antiquis scriptum est, quod in libris antiquis nec numerari possibile fuit. Et post hoc duo terribiles libri positi sunt pro delictis privatis et extraordinariis nec non publicis criminibus, qui omnem continent severitatem poenarumque atrocitatem. quibus permixta sunt et ea quae de audacibus hominibus cauta sunt, qui se celare conantur et conde poenis, quae condemnatis infliguntur vel conceduntur, nec non de eorum substantiis. Liber autem singularis pro appellationibus nobis excogitatus est contra sententias
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓecliffituis dirruptis. ⁊ eoꝵ insidiis
⁊ quc deaqua plumali arcentu ueñi¬
b auctorib placita sunt. net no̾ de
plicanis ⁊ deconationib tam interi
uiuos quam mortis cansa conficiẽ¬
dis. cauta legib inuenimus. in li¬
brum singulait᷑ deouximus: dema¬
numissionib aũt ⁊ lib̾ali causa aliut
uber respondit. quẽadmotum : deac¬
quisitiõe tam cominii quam posses¬
sionis ⁊ titulis quieam indicunt: mulc
tez uaric lectiones u sunt inẜit uõ¬
umim. alio ubro deputato hii qui uidi¬
cati ł inunic confessi sunt. ⁊ debonoꝵ
obligationib ⁊ acconib uber iteru̾
ꝑs totuis digestoꝵ uoluminis octo li¬
bns oiffimatur. Septimus aũt ⁊ no¬
insimus articulis digestoꝵ sex lib ris
formatus ẽ. quo destipulationib se
uerboꝵ obligationib ⁊ de fide unsori¬
b ⁊ mantatorib net non nonauioᷤ¬
nib ⁊ solutionib ⁊ acceptilationib ⁊
dep̃toriis stipuiationib omne quod
uis inuenitur. gemino uoumine ĩ¬

Expanded text:
 aedificiis dirutis et eorum insidiis et quae de aqua pluvia arcenda veteribus auctoribus placita sunt, nec non de publicanis et donationibus tam inter vivos quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus. De manumissionibus autem et de liberali causa alius liber respondit: Quemadmodum et de adquisitione tam dominii quam possessionis et titulis qui eam inducunt multae et variae lectiones uni sunt insertae volumini: Alio libro deputato his, qui iudicati vel in iure confessi sunt, et de bonorum obligationibus et actionibus liber iterum pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus est. quo de stipulationibus seu verborum obligationibus et fideiussoribus et mandatoribus, nec non novationibus et solutionide praetoris stipulationibus omne quod ius invenitur gemino volumine in
Abbreviated transcription (Latin):
benicis uictoriĩ posint. ne luctulo¬
sum monum̃tu leta secula inũ¬
brare concetatu.ssexta deinde parsoi¬
gestoꝵ exontur. inquib omnes bononii
possessiones posite sunt que tam ad inge¬
nuos quam ad ub̾tmos respitiunt. ⁊ ius
omne quod degradib ⁊ ad finitatib de¬
scendit: iegitime bĩtlitatis. ⁊ omnis ab
intestato sutcessio. ⁊ tertulianum. ⁊ or¬
ficianum senatin consuiltum. exquib
matres ⁊ fiui mincẽ sibi bĩdes ex istunt
ingeminos libros contulimus. Bonoꝵ
possessionis multitudine̾ incõpendio¬
sum ⁊ manifestissimum oilmẽ con¬
dutentes. postpet eaque deoꝑis noi

Expanded text:
bellicis victoriis posuit, ne luctuosum monumentum laeta saecula inumbrare concedatur. Sexta deinde pars digestorum exoritur, in quibus omnes bonorum possessiones positae sunt, quae ad ingenuos, quae ad libertinos respiciunt: ut et ius omne, quod de gradibus et adfinitatibus descendit, legitimaeque hereditates et omnis ab intestato successio et Tertullianum et Orfitianum senatus consultum, ex quibus matres et filii invicem sibi heredes existunt, in geminos libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem concludentes. Post haec ea, quae d
Abbreviated transcription (Latin):
queꝙ regniarit᷑ onfinita. inse recip̃
quinquagesimins totius consuma¬
tionis prefectus. Que omnia con¬
fecta sunt ꝑ iurum excelsum. nec
non prudentissimum magitrum¬
⁊ ex questorẽ ⁊exconsułẽ tribunianum
qui simuit eloquentie ⁊ legutime sciẽ¬
tie artib detoratus ⁊ in ip̃i rerum ex¬
pim̃tir emituit. nicbilq maius nec
carius nr̃is uinquam uissionib dux̾
nec non ꝑ alos uiros magnisicos et
studiosissimos ꝑfecta sunt. idẽ con¬
stantium uirum illustit cominit¬
tert sacrarum iargitionim.⁊ magis¬
trum scrieiubroꝵ sactarumq cogni¬
tionum. qui semꝑ nobis ex bona op¬
pinione ⁊glonosa sese cõmendauit.
nec ñ tbeophilũ uirum illustit ma¬
gistrum iurisq ꝑitum inhac splẽ¬
didissima ciuitait landabilit optii¬

Expanded text:
quaeque regulariter definita, in se recepit quinquagesimus, totius consummationis perfectus. Quae omnia confecta sunt per virum excelsum nec non prudentissimum magistrum ex quaestore et ex consule TRIBONIANVM, qui similiter eloquentiae et legitimae scientiae artibus decoratus et in ipsis rerum experimentis emicuit nihilque maius nec carius nostris umquam iussionibus duxit: nec non per alios viros magnificos et studiosissimos perfecta sunt, id est CONSTANTINVM virum illustrem comitem sacrarum largitionum et magistrum scrinii libellorum sacrarumque cognitionum, qui semper nobis ex bona opinione et gloria sese commendavit: nec non THEOPHILVM virum illustrem magistrum iurisque peritum in hac splendidissima civitate laudabiliter opti
Abbreviated transcription (Latin):
O̾n eq mutui n cõmotati. aut de¬
positi seu legati. ł sid̾i ꝯmissi.ł tuteie.¬
qu̾alib alia dominiũ uendicando:
cꝑis aduersarii possessionẽ fruara ti¬
mes. Cum ad nersus eos qui restituti
onis auxilio quãcunq ratiõẽ uinã¬
tur: ꝑ uiꝰmoĩ fc̃or nõ opituletur:¬
d̾. rescriptioẽ bonafide possidẽtes
aduersus p̃senit̃ an noꝵ cecem. absẽ¬
altuis ꝑ sona depetitoꝵ ꝑte restitutioĩ
p̃tendatur aux ilium. ded ucto et qͦsi
quid fuiͣt gestum succͥum sole resiori¬
ũ computan rationis ẽ¬

Expanded text:
Neque mutui neque commodati aut depositi seu legati vel fideicommissi vel tutequalibet alia dominium vindicando temporis adversarii possessionem frustra times, cum adversuonis auxilio quacumque ratione iuvantur, huiusmodi factum non opituleturde possidentes adversus praesentem annorum decem, absenalicuius persona de petitorum parte restitutionis praetendatur auxilium, deducto eo, quo, si quid fuerit gestum, succurri solet, residuum computari rationis e
Abbreviated transcription (Latin):
longi tp̃is p̃scriptioẽ corroboratum. cͣ¬
ditorib pignus ꝑ sequentib mefficaceo
actõnẽ constituit. pt̃ quã si debitores
i qui iniura eoꝵ suctes unt. citigate iti yꝰ cͣ¬
sessioni incumbant⁊ obi aũt creditori

Expanded text:
longi temporis praescriptione corroboratum creditoribus pignus persequentibus inefficacem actionem constituit, praeterquam si debitores vel qui in iura eorum successerunt obligatae rei possessioni incumbant. ubi autem creditori
Abbreviated transcription (Latin):
confitebr̃. qm̃ deco nõ dubitatur. ridiac
referri iutex ꝓtimis ꝓmintiauit. q uo̾pe¬
titur. si fuent negaticẽ dubium. ꝑ cauti¬
onẽ cony nabitur. acpetitio onferetur
gestaꝵ reꝵ ab eodẽ ratio.at om̃e quod
d̃b̾bitur reposcatur ut ẜuitutt depul¬
sa qui ꝓdomino quondam suerat. hãt
quod ut ẜno dominiire lagitus ẽ:⁊
que exeaꝵ rerum questu. acfructib
congregata sunti ⁊ que surtiuis cõpẽ¬
diu obscinit capta. ac parata sunt. cñ
petui noẽ collocanerat: ea uõ que tes¬
tãm̃to. ł donaticẽ quesita funt: aut q̃ ex
caꝵ renim emolum̃tis ep̃ta conferctaꝙ
suntieidem ingenuo deputentur. que
sup̃dictis reb discernantur. insequestro
et̃ oꝑtr. ut hs ab utraq ded uctis. at
ĩmedio unt collocatis ad eoꝵ ꝓrietatẽ
mpi.c um ⁊ ip̃e confessus es status
controuersiam it pari.qua ratioe pos¬
tulas. priusquam deconditiõe cõstar
tna. accusandi tibi tribui potestatẽ
contra eum quiẜuum te eẽ contẽ¬

Expanded text:
oniam de eo non dubitatur, reddi ac referri iudex protinus pronuntiabit. Quod vero petitur, si fuerit negatione dubium, per cautionem conservabitur ac petitio differetur,gestarum rerum ab eodem ratio atque omne quod debebitur reposcatur, ut servitute depulsa qui pro domino quondam fuerat habeat, quod ut servo dominii iure largitus est et quae ex earum rerum quaestu ac fructibus conciliata sunt et quae de furtivis compendiis obscure capta ac parata sunt, cum peculii nomine collocaverat. Ea vero, quae testamento vel donatione quaesita sunt aut quae ex earum rerum emolumentis empta confectaque sunt, eidem ingenuo deputentur. Quae supra dictis rebus discernantur, in sequestro esse oportet, ut his ab utroque deductis atque in medio iure collocatis ad eorum proprietatem . Cum et ipse confessus es status controversiam pati, qua ratione postulas, priusquam de condicione constaret tua, accusandi tibi tribui potestatem contra eum, qui te servum esse conten
Abbreviated transcription (Latin):
ore. Quod ẽ constitutum post qura¬
quennium destatu de simctoꝵ questionẽ
incipe nõ posse at spẽm emancipatioĩs
ure net ne ꝑfecta sit minime ꝑt̾inz.
ꝓmione iuxit ⁊ quintquennui adie
mortis euis eius excessit. potes rem pu¬
bucam ⁊ pupillos si tibi status questi¬
onem monere temptauerĩt. nota p̃¬
scriptione repellere anañt ꝓ ingenu¬
a indir̃ mortis ogert. iniut inore
quiretur. quod sinarietas intueniat.
posteriora teya spectari comienit.

Expanded text:
. Quod est constitutum post quinquennium de statu defunctorum quaestionem incipere non posse, ad speciem emancipationis, iure nec ne perfecta sit, minime pertinet. opinione vixit et quinquennium a die mortis eius excessit, potes rem publicam et pupillos, si tibi status quaestionem movere temptaverint, nota praescriptione repellere. An autem pro ingenua in diem mortis egerit, in quiretur. Quod si varietas interveniat, posteriora tempora spectari convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝑr. Nubmus om̃s epłas actricis quas ad
eluim tamquam principalem fecerat. in a¬
nes ⁊ uacuas ẽt at mnirritum d euocul. ac
ceingenuitate eiusde elii itqum. nec mu¬
ueri id obcẽ quod ad eum tamquam d̾cu¬
rionem ł principalem scripẜ it. ł it quod
itẽ se finxerit detimonẽ ł principalẽ. oa¬
xiie cum nõ soui testium ꝓfessione
⁊ cognationis eiuss iugum ẜ uile co¬
gnoscitur. Uerum ⁊ uoce ꝓria eiꝰcẽ elii
ap̃alium uid itium patuerat. quod con
conditionib uti. quarum m̃ox uixerib
exponuntur. añ uit̃ uõ utẽ nat. suoos
nõe in q̃stionẽ uocentur. qͣm hos solos
hor solos qui in ltt nati erunt: omneor
fortimam matrum completti oꝑti. aut
iustis tradi dominis aut lib̾tatt cum

Expanded text:
. Iubemus omnes epistulas actricis, quas ad aelium tamquam principalem fecerat, inanes et vacuas esse atque in irritum devocari ac de ingenuitate eiusdem aelii requiri nec mulieri id obesse, quod ad eum tamquam decurionem ac principalem scripserit, vel id, quod idem se finxerit decurionem vel principalem, maxime cum non solum testium professione et cognationis eius, quae iugum servile agapud aliud iudicium patuerat, quod condcondicionibus uti, quarum mox visceribus exponuntur. ante litem vero nati suo omnes nomine in quaestionem vocentur, quoniam hos solos, qui in lite nati erunt, omnem fortunam matrum complecti oportet et aut iustis tradi dominis aut libertate cum
Abbreviated transcription (Latin):
o Nui aui pat̃ñi magrãtu functi
digm̃tas. ad lib̾tatis ꝓlationẽ nickisne¬
pon ꝓtẽ. si quidẽ inlib̾ali cã. matris.
nõ patris inspitiatur conditio. s nec
mat̾ni auisola sufficiir. cur licz auia
quoq lib̾a ꝓban possit. multis tm̃exca¬
usis starns m̾ntari consuentiꝗ⁊

Expanded text:
tu functi dignitas ad libertatis probationem nihil nepoti prodest, si quidem in liberali causa matris, non patris inspiciatur condicio. Sed nec materni avi sola sufficit, cum, licet avia quoque libera probari possit, multis tamen ex causis status mutari consueverit
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃t. aỹp̃sidem ꝓuntie qui suꝑ lnius¬
moĩ questionib iut icare soli. s ap̃ cu¬
ratoiẽ rei publice non competentem
iudicem passus ẽ. pꝰq mortẽ eiut quin¬
quenniũ cefluxit. stat̾us enus p̃scripticẽ
que exsenatus consulto emanat ꝓtect᷑ẽ¬

Expanded text:
nciae, qui super huiusmodo quaestionibus iudicare solet, sed apud curatorem rei publicae non competentem iudicem passus est, postque mortem eius quinquennium fluxit, status tuus ex praescriptione, quae ex senatus consulto emanat, prote
Abbreviated transcription (Latin):
ueuit tutor ad mmitrasse oicitur. ex
cule ub̾am eam et̃.  ni ea paciscento
conuentionis obtemꝑandi legi. d ña.
nullam kr̃ netessitatẽ. utꝙ hec uerũ
ẽ: itaetontrario si silios suos. co ristitu¬
ta cumhis ub̾a. ĩ ministerium tibi
t̾ratert ꝓmisisse ꝓb̾tur. parere placitiꝰ
nõ compeilitur.

Expanded text:
velut tutor administrasse dicitur, ex cillae liberam eam esse cum ea paciscendo conventionis obtemperandi legi domina nullam habet necessitatem utque hoc verum est , ita e contrario si filios suos constituta cum his libera in ministerium tibi tradere promisisse probetur, parere placitis non compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ẜuusdr̃. ⁊ mat̾ añquinq annos
uns mote uitadecefsit. p̃scriptioni locꝰ
erit. cum queri destatui non possit. nisi oc
conditicẽ matris retractaretur. ħ ita si qͣm
diumtͣ sm̃ in t̃pellaticẽ. ut cuui romana
egiti¬

Expanded text:
annos litis motae vita decessit, praescriptioni locus erit, cum quaeri de statu non possit, nisi de condicione matris retractaretur. Haec ita, si, quamdiu vixit, sine interpellatione ut civis Romana egit
Abbreviated transcription (Latin):
s̾.i ibtine conditionis constitutis
pnuatis pactis mutare statum nõ licẽ
niuiano senatin consulto contra col¬
insort̃ p̾ena statuta. p̃mioꝙ detegenti
ꝓmisso manifeste detlaratur. ne oe¬

Expanded text:
s . Libertinae condicionis constitutis privatis pactis mutare statum non licere ninniano senatus consulto contra collusorem poena statuta praemioque detegenti promisso manifeste declaratur. DIO
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Quc spetiair uob̾ obli¬
gata iunt dbitorib octrettantib
t̃ uende debito satisfieript. quod siq̃d
uentionis consequi.
quam supposuerat uigit tem. cum
sib̾ negotium gerati alienasse nõ ui¬
detur. Iurt enim ꝑ inoris obligatũ
p̃dium. n si ꝑ subiectam ꝑ sonã cre.¬
ditor comꝑauerit nsi sibi ad dixeiͣt
lusionẽ. sane si debitore distrahm̃te
comꝑauerit. consensu emptionẽ ꝑ¬
fectam sin dolo aduersariin metꝰ
cã gesta arguentur reuocart ex ẽplog̃¬
ue ẽ. si igitur pot̃is euidentissimis ꝑ¬
bationib monstrare creoitorẽ ꝑ sup¬
positã ĩmaginarii emptoris ꝑsonã
semꝑ possessionẽ temusse net ue¬
ditabona fide p̃dia postea sincerit
usuris ad restitution̾e compellere cit¬
ditorẽ¬
d̾. ¶Duuer ucz res spetrał̾r pignori
d̃d̾it ꝓ auo creditor eas distrahñdiñ
ht̃ facuitatẽ. nisi dissimulatiõe m¬
arito obligante uelt ꝓprus. ignorã¬

Expanded text:
. Quae specialiter vobis obligata sunt, debitoribus detractantibus  debito satisfieri potest. Quod si quid ventionis consequi quam supposuerat, iugiter tenet, cum sibi negotium gerat, alienasse non videtur. Iure enim pignoris obligatum praedium neque si per subiectam personam creditor comparaverit neque si sibi addixerit, lusionem Sane si debitore distrahente comparaverit, consensu emptionem perfectam, si neque dolus adversarii neque metus causa gesta arguentur, revocari exemplo grave est. Si igitur poteris evidentibus probationibus monstrare creditorem per suppositam imaginarii emptoris personam semper possessionem tenuisse nec vendita bona fide praedia postea sinceriter usuris ad restitutionem creditore. Mulier licet res specialiter pignori dederit pro alio, creditor eas distrahendi non habet facultatem, nisi dissimulatione, marito obligante velut prop
Abbreviated transcription (Latin):
c̾. Obugatis pignori mancipiis a
creditore distractis. ac traditis. s p̾d̾
bitor quondam ħ sollicitaue̾rit non
uenditori s⁊ emptori contra possi¬
dentẽ inrem accõ compet̃¬

Expanded text:
. Obligatis pignori mancipiis a creditore distractis ac traditis si post debitor quondam haec sollicitaverit, non venditori, sed emptori contra possidentem in rem compet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia tibi obligata ucunt nõ mpedũit̾
compiexus ẽ debitor. nulla pedin ñ¬
a se p̃dia uenundari ⁊ penã ad dioit pꝰse.
ut fisci fieñ. nec enim potuisse eum bu¬
ius moĩ lege uiscrecitoris face̾re det̾ius
manifestum ẽ¬
orpr.o ebitons demintiatio qui creoito¬
ri suo. ne sibi rẽ obuigatam distrabat. x
yis qui abco uouunt compare denũti¬
at. itademum efficaxẽ: si uniũsum
tam sortis. quam usuiaꝵ offerat debi¬
tum cret iton. eoq nõ accipiente. idc̃e¬
a side ꝓbationis. ita ut oꝑti deposituor
ostentat. Namsił modicũ d̾ sorte.ł
usuris in debito ꝑseuer tistractio re¬
iobligate nõ pt̃ impediri. N ea rati¬
oẽ emptor tam ⁊ si sciat int̃positam
a debitore creciton denũtiation ẽma¬
ia fide sit possessor. Si uendito pigno¬
siꝓbatum fuerit ⁊ tuum creditoit̃ cui
us distrahñdi pignora fuit oolo maio
sundum uendidisse: quanti tua intẽ
restituere tibi eumdẽ cretitorẽ iub̃¬
b̾. Q si debonis creoitons comdempna¬

Expanded text:
edia tibi obligata velint, non impediuntur complexus est debitor nulla a se praedia venumdari et poenam addidit , ut fisci fierent. Nec enim potuisse eum huiusmodi lege ius creditoris facere deterius manifestum e. Debitoris denuntiatio, qui creditori suo, ne sibi rem pignori obligatam distrahat, vel his qui ab eo volunt comparare denuntiat, ita demum efficax est, si universum tam sortis quam usurarum offerat debitum creditori eoque non accipiente idonea fide probationis ita ut oportet depositum ostendat. Nam si vel modicum de sorte vel usuris in debito perseveret, distractio rei obligatae non potest impediri, neque ea ratione emptor, tametsi sciat interpositam a debitore creditori denuntiationem, mala fide fit possessor. GORD. A. Nprobatum fuerit tuum creditorem, cui ius distrahendi pignora fuit, dolo malo fundum vendidisse, quanti tua interest restituere tibi eundem creditorem iubebit. Quod si de bonis creditoris condemna
Abbreviated transcription (Latin):
u̾. Pimaritin tinis mutnam uertu¬
am deoit pecuniam. eoꝵ q̃ pignoris
titulo accepit si ei ñ successisti. drstra¬
bñdi nomine tuo nullam habes fa¬
cuitatẽ¬

Expanded text:
. Si maritus tuus mutuam, licet tuam, dedit pecuniam, eorum, quae pignoris titulo accepit, si ei non successisti, distrahendi nomine tuo nullam habes facultate
Abbreviated transcription (Latin):
orpe. Quicumꝙ ex codit quoreus:
suerit᷑ inuditio retitus intraanni
sritium noluerit ad et̃ intitio res
eius fico uendicentur. ⁊ si posteuie¬
ptuis nocent fuerit ceppñsus seuio¬
risententie subingetin s si argu¬
m̃tis euitentil ⁊ ꝓuitioẽ dilucidai¬
nocentiam suam purgauerit. nichulo
minus facuitites eun penes fiscũ it¬
mancant.¬
orp i npecuiariis carnsedictum
cõtra latentẽ ꝓpositum extimatione
tis tenor banctñ ferat deunt censurã
ut int̾ reos atnotati. nõ tñ patrimoĩ¬
um deu̾it transferre. si fame exͥtima

Expanded text:
nus . Quicumque ex eo die, quo reus fuerit in iudicio petitus, intra anni spatium noluerit adesse iudicio, res eius fisco vindicentur, et si postea repertus nocens fuerit deprehensus, saeviori sententiae subiugetur. Sed et si argumentis evidentibus et probatione dilucida innocentiam suam purgare suffecerit, nihilo minus facultates eius penes fiscum remaneant In pecuniariis causis edictum contra latentem propositum existimationem tis tenor hanc tantum ferat de iure censuram, ut inter reos adnotati non iam patrimonium debeat transferre, sed fa
Abbreviated transcription (Latin):
buntur si pr̃ita suennt extanto sceĩt
argnm̃ta ut uit̾antur accete̾ ad iuis¬
imnia cẽ crimina. ip̃aquaꝙ mulier
corquebitur. n enimi egre ferr.si
torqueatur. que uenenis suis hoĩs

Expanded text:
buntur. Si praestita fuerint ex tanto scelere argumenta, ut videantur accedere ad verisimilia causae crimina, ipsa quoque mulier torquebitur: neque enim aegre feret, si torqueatur, quae venenis viscera
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nichil crimimis admutse patueit.
accusatoits penam que incalũpnia¬
tores extenda ẽ subire cogantur ex
ut innocenttib ꝑ iculum fiat.
na intentantur sentẽtia d̾requirẽ¬
festinari nõ sol s ad̾notari ũ dis re¬
requiratur nõ utiq ad penam is¬
s ut potestas eisit puigandi se sipo
guerit itsarbitrio iuritis signatis re¬
tinationẽ suam fuerit d̾ fanctur sisc

Expanded text:
nihil criminis admisisse patuerit, accusatores poenam quae in calumniatores exercenda est subire cogantur. Exut innocentibus periculum fiat na intentantur, sententia festinari non solet, sed adnotari, ut requiratur, non utique ad poenam, sed ut potestas ei sit purgandi se, si pgaverit, res arbitrio iudicis signatas retimationem suam f