comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.. Sifuumquis alienũm abostib
redemerit. ⁊ hr̃dẽ eum cumliberatate ĩ¬
stituerit. mag̃. puto eum fore liberum
⁊ netessarium leredem namcũscribit ei
lbtatem uinculo suo resoluit ⁊ inboe
solum redit uire post luinmii ut ñiteꝵ
Fuus eiꝰ fiat. cuiꝰ uisserat añquam caꝑet᷑.
hoc enimsatis impium ẽ. ¶ Siquis mc
toe̾m om̃¬
mittatur. ⁊ cumlibtate heres institutus
sit. anciuctũrendumsit. ut se abstine¬
at uideamus. magisq ẽ ut donec dies
ñ exiterit possit ei necessari effici reres.¬
⁊ non possit se abstinere Siautem dies p̃¬
teritus fuit. tunc nonetessarius s. uolu

Expanded text:
Si seruum quis alienum ab hostibus redemerit et heredem eum cum libertate instituerit, magis puto fore eum liberum t necessarium heredem: nam cum scribit ei libertatem, uinculo suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam caperetur hoc enim satis impium est, sed tionem ommittatur, et cum libertate heres institutus ei succurrendum sit, ut se abstineat, uideamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstinere: sin autem dies praeteritus fuerit, tunc non necessarius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sitlue statue marmoree tibi. ⁊ deiñ om̃e  mu¬
marmor legatum cẽts p̃t̃cluas. nulla sta¬
tua marmorea legata ẽ tibifio e urtiũs
suis tibilegatis. sim̾clispensator legatus
sit. ¶C iucertum poncdus argentida¬
re heres iussus sit. ei petuniam numerã
inta musum uxoris suere ͤᷤ meres eidẽ ux¬
ori. ut assolet. legauit. q̃ euis causa para¬
taerunt. tudeinde postmortem mantu¬
toris ignorans eum decessisse emisti ñ
muliere aũt mortua emeris. ñ inelegã¬
t̃ dicetur inefficaͥx hoc legatum eẽ qm̃
ñ possit. uere diti enus causa parqtũ uideĩ
q̃ prius decesserit. cademdicenda erunt.
⁊siuiuatquidem mulr.s cdu̾iterit. ⁊ q̃¬
iatur anpost. empta eitebeamur. qi nõ¬

Expanded text:
si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis servis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecuniam numeratamenta in usum uxoris suae emeres, eidem uxori uti adsolet legavit "quae eius causa parata erunt": tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit vere dici eius causa paratum videri, quae prius decessit. eadem dicenda erunsi uiuat quidem mulier, sed diuerterit et quaeratur, an post empta ei debeantur, quasi no
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit sidi. intetum ectabias suosti¬
tstionis teber̃i. ¶E ibaria ⁊ uestiareꝵ
fideicommissum tederãt. ⁊ ita ormieterat
quos libtos meos ubi corpus meum po¬
situm fuerit. ibieos morari iubeo. Ut
ꝑ absentiam filiõꝵ meoꝵ at sarco fat̃
meum memoriam meam quet annis
telebrent. q̃situmẽ umi eclibtis q dies
mortis. neq ad herecles accessẽtit. neꝙ

Expanded text:
ntegrum ex tabulis substitutionis deberi.Cibaria et uestiaria per fideicommissum dederat et ita adiecerat: 'quos libertos meos, ubi corpus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam meam quotannis celebrent'. quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit ne
Abbreviated transcription (Latin):
defeat iꝰ testamto uinea s cumhat adi.oẽ¬
l emtione reliq̾rat uthabeant. uñsepascãt
S sꝑalim̃tis uineas teliquisset. ñ aliter¬
situs eis exfideiꝯ missi causa eas p̃stariterere
quaisitestam̃ti obliganione heredes i¬
lusse̾t. saut sud omissum fuisset᷑. ⁊ pa cx
testam̃to agerent dolimali exceptione
tutum heredem futurum .s. siñminus
oIllam autem a diectionem. ntniñt.ũn
sepascant. mag̃ at cãm p̃legandi quam.
adiuctum necessa᷑. nip̃stare cogendus &s
pauł curplenuis ẽ gͦalim̃toꝵ legatum¬
ubitcõ ẽ. ⁊ Uestiariunt⁊ hibitationem
ꝯtineri ĩmmo ambo exeqñdasunt. Sa ͥ ᷤ¬

Expanded text:
debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non aliter eis ex fideicommissi causa eas praestari debere, quam si testamenti obligatione heredes liberassent: aut, si id omissum fuisset et postea ex testamento agerent, doli mali exceptione tutum heredem futurum, scilicet si no. illam autem adiectionem "ut habeant unde se pascant" magis ad causam praelegandi quam aad victum necessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentoubi dictum est et uestiarium et habitationem contineri? immo ambo exaequanda sunt. DE AU
Abbreviated transcription (Latin):
tasunt. nadiecta quãtitãte a ñomĩa in¬
spitiendum ẽ q̃ de functus solitus fuerat
cip̃starq deinde quid cetĩs eiusdem orclinis
reliq̃rit. Sine urrum apparuerit. tũe ex
factultatib defucti ⁊ caritate enis cui
fideiomissum tatum critmodus statui
debebit. ¶O fratris sui libtis alim̃ta

Expanded text:
ta sunt non adiecta quantitate, ante omnia inspiciendum est, quae defunctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquerit: si neutrum apparuerit, tum ex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
sticeret. ¶ outer filio herede menitutoꝑ
ficciꝯ misum lib̾tate panphilo suodedit
cidem cibarioꝵ nomine legauit quinos
aurcos. ⁊ uestiarii nõe insingulos annos
ꝗnqͣgẽnos sicumfilio eius moraretur q̃ ro
fiuo defuncto. analim̃ta teberentur si⁊di.
sicondition paruiss teberi ⁊ postmortem.

Expanded text:
fficeret.Mater filio herede instituto per fideicommissum libertatem Pamphilo seruo dedit: eidem cibariorum nomine legauit quinos aureos et uestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta debentur. respondit, si condicioni paruisset, deberi et post mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
hac causa cibaria. q̃ ant acceperat moriᷤ
rp̃r ñ accepit cuitam̃ lib̾to eodẽ testam̃to
parronus ficut ⁊ aliis quos uuiuis manu
esto. cui.x. aureos annuos turiuolos ꝗ deĩ¬
teinipoĩtis nomĩnib esdẽ sticho ꝯtubnales

Expanded text:
hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos uiuus manumesto: cui decem aureos annuos dari uolo.' qui deinde interpositis nominibus eidem Stich
Abbreviated transcription (Latin):
tasunt. ¶ Manumissis testo cibaria
annua sicũm attẽ moͣtatentur. ꝑfideicõ¬
missum declit. d ãtfilio triẽnio suguixit
neq cibaria. neqiuestiaria eis p̃stitit. cum
inpetitione si deiꝯmissi ub̾ti cessarent.S¬
dis ñest. Quesitum ẽ. anpost mortem filie
anouissimo herecle peterepossint. ⁊ tap̃ti¬
titẽporis quã futuri itꝙ citarioꝵ noĩe. et

Expanded text:
ta sunt.Manumissis testamento cibaria annua, si cum matre morabuntur, per fideicommissum dedit: mater filio triennio superuixit neque cibaria neque uestiaria eis praestitit, cum in petitione fideicommissi liberti cessarentdis non est. quaesitum est, an post mortem filiae a nouissimo herede petere possint et tam praeteriti temporis quam futuri id, quod cibariorum nomine et
Abbreviated transcription (Latin):
sit⁊ petulia eis legault. ⁊ arnũ acorti
ubtis fius legata ⁊ alnis eaxteris plurate¬
ite post testam̃tum faccum natafilia
coclicilus itacauit. Si quit intestam̃tũ
pillari substitrione inpnoib ubis qb¬

Expanded text:
sit et peculia eis legavit et annua et certis libertis suis legata et aliis exteris plura: deinde post testamentum factum nata filia codicillis ita cavit: "si quid testamento, pillari substitutione impuberibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. a lim̃tar uestiaria lib̾tis suiss̃¬
dit õ uelitum ẽ. anq nominatim ame¬
derato uno exherelib tari uissit testo¬
quasꝙ testam̃to colicillisue manu¬
miserat alim̃ta commota q̃uiua psta¬
bat. tarisserat. Item om̃ib libtis lib¬
tabq funtos ¶Quesitum ẽ. an adeale¬
gata. admntentur. libtipat̾ni lib̾tus
petierat ptipublice. qd̃ metlicus erat
solaria ei pstarẽtur manifestanto
litteris siuis eumsuum eẽ lib̾tumsreũ¬

Expanded text:
m.Alimenta et uestiaria libertis suis dedit: quaesitum est, an, quia nominatim a Moderato uno ex heredibus dari iussit testaquasque testamento codicillisue manumiserat, alimenta commoda, quae uiua praestabat, dari iusserat: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni libertus, petierat, uti publice quod medicus erat salaria ei praestarentur, manifestando litteris suis eum suum esse libertum. re
Abbreviated transcription (Latin):
calistrum lib̾tos eẽuoluit. Utcumfui̾t
ncuncib restituerentur. itaut exusu¬
ris alecetur. ꝓut etate. amplĩaueritq̃¬
situm ẽ. ancum ex alio capite quognã¬
liter lib̾tis lib̾tabꝙ cibaria. ⁊ uestiaĩa
⁊ habitationem. reliquit. ⁊ basilice de
clau̾dius q destinauerat alim̃tis eius

Expanded text:
Callistum libertos esse uoluit, ut, cum fuencuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiaria et habitationem reliquit, etiam Basilice deb.Claudius: quia destinauerat alimentis eius
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ⁊ N eruos ccocustocliamtempure¬
liorãt᷑. ⁊ his apheretle leganat. iisub̾. pe¬
to fideior tue cõmnto. utdes p̃stes. inmemo¬
riammeã pecuissequis mers quds atoturã
templirelqui singlis m̃strua cibatia⁊ an¬
nuauestiaria cẽrtas ofitum ẽ cumtẽ ꝑlum
ñclum cẽt. exstructũm exclie mortis. an
uero exeo tempore quo templum explici

Expanded text:
custodiam templi reliquerat et his ab herede legauerat his uerbis: 'peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum templum nondum esset extructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicit
Abbreviated transcription (Latin):
Heredẽ ꝗsciens defuncti uidictam¬
om̃isit. insuꝑ nbuit fructus õs restit¬
ene cogendum existimaui. nec ꝓbedeflde¬
raturum actionem ꝯfusam restitui dece
u̾siam siratio fructuum subclucaturnͣ
inꝓbe comfusam actiõem reddi postula

Expanded text:
Heredem, qui sciens defuncti vindictam insuper habuit, fructus omnes restituere cogendum existimavi nec probe desideraturum actionem confusam restitui: decepicet controversiam, si ratio fructuum subducatur, nec improbe confusam actionem reddi postula
Abbreviated transcription (Latin):
tuxat deberi. nõ ⁊̃ usuras eoꝵ benignede¬
creuit quoiire utimur. ¶ boĩs unu̾sis
excã tatiti fidei ꝯmissi fisco restituns. he¬
reclem honus eris aliem ũspectare ꝯue¬
nit. nec aliud ẜuatur morte ñ defensa
siquit tam̃ obaditam hereditatẽ acuo¬
nib aut ẜuitutib ꝯfusis amiserit an¬
xillum restitutionis m̃nerebitur  ꝓ
parte heres institutus p̃dii legatuma¬
cceꝑat. ⁊ in hereclitate ñcapienti restitu¬
enti tacitum ministerium susceperat
quamꝗ̃ legatum ꝓ ip̃i parte nõꝯstitus
ideoq portionẽ istam ꝓherede possideret

Expanded text:
taxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decrevit: quo iure utimur. Bonis universis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare convenit: nec aliud servatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut servitutibus confusis amiserit, auxilio restitutionis non merebitur. Pro parte heres institutus praedii legatum acceperat et in hereditate non capienti restituendi tacitum ministerium susceperat. quamquam legatum pro ipsius parte non constitisset ideoque portionem istam pro herede possideret
Abbreviated transcription (Latin):
¶ paulus R. siscriptis heredib its̃ heredi¬
tas ablata ẽ. qd̾ sitestator aliud testam̃¬
tũmutata uolũtate uoluit. ⁊ inpeditus
abipis ẽ. abuniu̾so iudio pͥore recesfisse
eum uideri.

Expanded text:
 si scriptis heredibus ideo hereditas ablata est, quod testator aliud testamentum mutata uoluntate facere uoluit et impeditus ab ipsis est, ab uniuerso iudicio priore recessisse eum uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiiiii. anexdie traditi mantofimidi
inantus sibi compntettẽpus. etntio
infructib auiro tetinẽdis. neꝙ dies
dotis constitute. neq dies imptiarum
obseruabitur. s quo primũ docale
p̾diũ costicutum ẽ.i. tradita poss¬
essio ẽ. P auł.

Expanded text:
imonii an ex die traditi marito fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitutae neque nuptiarum obseruabitur, sed quo primum dotale praedium constitutum est, id est tradita possessione. 6 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
tio nonualeat neq superius testam̃tũ
ruptum ẽeaeredib tam̃ ut indignis
qum̃habuerũt. sup̃mã uolũtatẽ abstu¬
lit i ampridem senatus hereditatẽ qd̾ai
usam enĩ ad p̃fectos erarii misit⁊ uerũ
abeo legata relicta salua mãserunt.

Expanded text:
et neque superius testamentum ruptum esset, heredibus tamen ut indignis, qui non habuerunt supremam uoluntatem, abstulit iam pridem senatus hereditatem. quod usam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mittat sergo et funeris cãm diminui per¬
mutet sItemeorumquesme ꝑiculo ñposst̃
p̃teririuescen digm̃ eque diminui ꝑmit¬
tet ¶S ⁊ubiurguet. ex alus quo cansis ꝑ¬
mutere eum oportet. Iuteclificia sartiant̃
neagri incercultisunt ẜiquapecunia
subpeã debenur. urrestituatur. nepig̾radi¬
firhantur. ex alus quoq iustis cansis p̃tõ
acditus diminutionem ꝑmittet. neq eñi
sine ꝑmissueuis debr dimimitio fieri.
dem Siquis suus heres posteaquam se ab¬
incleamus aninpetrari debeat. magisq est.
cebr. exrereditate

Expanded text:
mittat. ergo et funeris causa deminui permittet, item eorum quae sine piaculo non possunt praeteriri. uescendi gratia aeque deminui permittet. sed et ubi urguet, ex aliis quoque causis permittere eum oportet, ut aedificia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor aditus deminutionem permittet: neque enim sine permissu eius debet deminutm Si quis suus heres, posteaquam se abvideamus, an impetrare debeat: magisque est, debet ex hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
dem a  ristoscripsit nonsolum cͥditori¬
br. S ⁊̃ heredi insinto p̃torem subuenire
debere hisq copiam instrum̃torum inspi¬
cientoꝵ facere urꝑinde instruere sepossit
expecliat. nec neagnoscẽ hr̃clitatem ¶ Si
maior sit herectitas etcleliberat heres ⁊ res
sunt inheretlitatem q̃ extractu tp̃is teteri¬
ores fuu̾t. aclito p̃torempõt. isqu̾idelibut
ium̃ta aut uanałitiꝗ pat̃ eaquemora teñ¬
orafiant unde quiq p̃terea curatirussit
ut es alienumꝙ subpena ł subp̃tiosis pi¬
gnorib debeatur soluatur.
oleum fum̃toũ nũata pec̃a. inde fieri debe¬
bunt. impenclia simunus adebitorib hr̃¬
ditariis exigendaest. petum am ali qd̾ simil¬
lisint clebitores aut iuclicem ꝓuocent.
ueniꝰre debent res suꝑuacue.
pecliat gum hereditatem. retinẽ.⁊ ħei tu
tea diminui nisicãcognita boni uiri dor¬
brantum uetabo. merito p̃tor inpeclit ĩ¬
terim diminutionẽ quamclui nomine.
pupilli pentur ip̃s addelibundtum ¶Qt

Expanded text:
m.Aristo scribit non solum creditoribus, sed et heredi instituto praetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem.Si maior sit hereditas et deliberat heres et res sunt in hereditate, quae ex tractu temporis deteriores fiunt, adito praetore potest is qui deliberat iumenta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus debeatur, soluatur. oleum frumentum numerata pecunia, inde fieri debebunt impendia: si minus, a debitoribus hereditariis exigenda pecunia. quod si nulli sunt debitores aut iudicem prouocent, uenire debent res superuacuapediat eum hereditatem retinere, et hoc terea deminui nisi si causa cognita boni uiri arbitratu uetabo'.Merito praetor impedit interim deminutionem, quamdiu nomine pupilli petitur tempus ad deliberandum.Quid
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit eum munorẽ płtem quã. spu̾it
accepuse equissliũ eit idmim cum ad suũ
aurilumisset ⁊ si testato conueniss hr̃dem
ur sibi legitum soluñtur mox penitunset.
puto eum posse adiuuari. ¶ Si patronuᷤ
legatum sibi relictum agͦuit. idq fuerit
euictum cõpent ailegitimũ auxilium. q id
totum eiuictumĩt nnͣ aliquo minꝰ ꝯt̾ quã
putaui̾t etit e subueniend̾ ¶ Si suo uł
filio suo aliquid relictum pattonui. ignouit.
s sibi ielictum. s ⁊ mo̾tis c̾a dũtioem agͦ¬

Expanded text:
uit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, totum evictum sit, verum aliquo minus habet quam putavit, erit ei subveniendum. Si servo vel filio suo aliquid relictum patronus adgnoveritset sibi relictum. Sed et si mortis causa donationem a
Abbreviated transcription (Latin):
mitat cãtesti quesnum ẽ siexquasi ex
uoluntate testatoris uideatur omisisse
ancogatur p̃stare inputa frẽmsinm scͥ¬
psit herclem ⁊ codicillos fecit ab mntesta¬
to. petit qafrarre ut silegitima hrclitas
a teum ꝑtinuerit sifidei ꝯmissa cãtesti.¬

Expanded text:
m testamenti, quaesitum est, si quasi ex uoluntate testatoris uideatur omisisse, an cogatur praestare. ut puta fratrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitque a fratre, ut, si legitima hereditas ad eum pertinuerit, fideicommissa praest
Abbreviated transcription (Latin):
petere possir. ut inom̾b partib elictiꝓ
suꝑitite msbeatur is quimnutõ e̾. ¶ Int¬
oẽ mini uent̾ inpossesfioe̾m debet siquiꝰ
sit qui controu̾siam referit se poc tantu
ad eumuentie ent referend̾ qui cũ ub̾ĩ
adiutinut. Cet̾m amitatur. im̃ legiti

Expanded text:
petere posset: ut in omnibus partibus edicti pro superstite habeatur is qui in utero est. Intone mitti venter in possessionem debet, si qui sit, qui controversiam referat. sed hoc tantum ad eum ventrem erit referendum, qui cum liberis admittitur. c
Abbreviated transcription (Latin):
est uiutero. s ulentiem inpossessicẽm mit
nopo̾tet. sipparet itaq nisi manifcitasit ca¬
lupinatͥx mulier. debere dec̾tum eligeie eã.
et ubi omĩno uiste dubitari potit. anex
cop̃gnans ũt dc̃totuenda eit ne p̃iudici¬
um partui fiat sid̾e̾q eit et si status cõtro¬

Expanded text:
est, sed ventrem in possessionem mitti oportet. apparet itaque, nisi manifesta sit calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat. idemque est et si status
Abbreviated transcription (Latin):
litus est exhidem causis uentu quoq
subuenire pretore debere nõcdubitamus.
eo facilius quod fauorabiliorẽ ca partus.
quam pueri. pactui enim in hoc fauet᷑. ut
inlucem ꝓclucatur puero ut infamsliae
ducatur. partusenim ute alenoꝰ eit. qui
fcãmox aliam dixĩt eame p̃gnantem fe¬
cerit. diemq suum obierit. edictum am¬
babus sufficiet. nidelicet cum nemo con¬
tendit. nec calũpniat̾cem dicit. ¶ Quo¬
tiens aut̾ uent̾ inpossessicẽm nunttnur. so¬
let nuilier cuatorẽ uentͥ retere. sol et
bonis. Set ⁊ sĩquid̃ tm̃ uent᷑ ⁊̃ lonis curator
datus est possunt eẽ securi crecditoies. cum
periculum. ad curatorẽ ꝑtineat idcco cu¬
ratoiẽ honis exinquisitioe̾ dand̾ udoeum
scił opo̾tet cclitores curare. uł ũquisalius
eit qui non eclito partu fuccessi dem speret.

Expanded text:
litus est, ex hisdem causis uentri quoque subuenire praetorem debere non dubitamus, eo facilius, quod fauorabilior est causa partus quam pueri: partui enim in hoc fauetur, ut in lucem producatur, puero, ut in familiam inducatur: partus enim iste alendus est, qui facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uidelicet cum nemo contendit nec calumniatricem dicit. Quotiens autem uenter in possessionem mittitur, solet mulier curatorem uentri petere, solet et bonis. datus est, possunt esse securi creditores, cum periculum ad curatorem pertineat. idcirco curatorem bonis ex inquisitione dandum, idoneum scilicet, oportet creditores curare uel si quis alius est, qui non edito partu successionem speret.
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ .ł. ¶uratõuentris alim̾̃ta muliciͣ
staruere d̾ebet.¶nec ad remi ꝑtin. ancote̾
hãt im̃ subitentare se possit: qr uidentur
que ita pr̾antur. ip̃i prarqui inutero ẽ.
Curator uent̾ datus solundi debitiratio̾e¬

Expanded text:
ale Curator ventris alimenta mulieri statuere debet. nec ad rem pertinet, an dotem habeat, unde sustentare se possit, quia videntur quae ita praestantur ipsi praestari qui in utero est. Curator ventri datus solvendi debiti ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uł quisꝑat. se succcislirũ. cliligntꝰ atc
circum spectiꝰ idsien debebit. et plure si
desiderentur dandisunt. ¶ Mulieran̾
mpossessicẽ missa ea soli sm quib se cõ¬
tinetiet usq ad partum peluci ñ poisit
ꝙuestitumtectum mulieĩ p̾stet. ꝓfa¬
cultatib cefucti et peliguitate eius
Latꝙ mubenis dmimitio aut̃ ad hos s¬
sup̃tus fiericebet. pͥminierpecc̃ia nu

Expanded text:
uel qui sperat se successurum, diligentius atque circumspectius id fieri debebit et plures, si desiderentur, dandi sunt. Mulier autem in possessionem missa ea sola, sine quibus fetus sustineri et ad partum usque produci non possit,uestitum tectum mulieri praestet pro facultatibus defuncti et pro dignitate eius atque mulieris. Deminutio autem ad hos sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
unui nascetur exhĩs esto quia filia nasci pot
uł plines filii. uł fili et tͣlia. uent̾ ipossessi¬
o̾m nurtitur ¶at̾is cit enim sub inc̾to eius
Ecineclitut. ali etiam eum qui erhĩdatus nt:
quameum qui nõũt orħrdatuns. fame neca¬
ril ratumq eẽ cebet. quod diminutimieit ꝙͣuĩ
ns nascatur qui repeslitur Icemerit dichidnin
et si mulier que inposscisioe abõtum f̾ectiset.
Eet ⁊ si sulrolitioe poitimꝰ sit exhĩdatins pen¬
dente conditioe ⁊eclii sñam admitimꝰ eitimã¬
tis posse u̾ntremmnpossessidẽm niti ꝑ sub
incto utilius est uentrem ali. ¶ Siuent᷑ ab
intitictis exhĩdatiis sit asubititutus pret̾itus.
marcelliis negat inposscisicẽm mnti posse
uiuentib mititutis. ꝙ exhĩdatus eit. quod
um est /ꝑcc̃ium aũ  abinstitutis pret̾itus
sit uent̃. et asubitituris exbr̃datin uiuis miti¬
tutis mitm̾ndus est inpossessicẽm: Qd̾si nõ ui¬
uãt negat mitñdum. qr adcu. ẽ gradum
ceuoluta hrditas est. acmno exĩditusẽ. ¶ Si

Expanded text:
unus nascetur, exheres esto", quia filia nasci potest vel plures filii vel filius et filia, venter in possessionem mittetur: satius est enim sub incerto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumque esse debet, quod deminutum est, quamvis is nascatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentrem in possessionem mitti, quia sub incerto utilius est uentrem ali. Si uent‹er› ab institutis exheredatus sit, a substitutis praeteritus, Marcellus negat in possessionem eum mitti posse uiuentibus institutis, quia exheredatus est: quodum autem si ab institutis praeteritus sit uenter, a substitutis exheredatus, uiuis institutis mittendus est in possessionem: quod si non uiuant, negat mittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas e
Abbreviated transcription (Latin):
apͥ .ł. Pat nubenti filie quasdam res preter.
dotem declit. eamq infamiliam retinuit. ac
frĩb sub cõclitioe̾ sicotem ⁊ ceta que nubenti
tracdidit contuliss cohĩrem scͥpsit. cumfilia
set datas uñdicantib et ceptioe̾m coli placuit
obitare. qm̃ꝑat᷑ filiam alt̾utt᷑. tabere uoluit
riphomꝰ .i. Euit quemonis ansisua teres
filia patri cum fr̾ib contẽpta dote abitineat
se uonis. conpellatur eam confẽte /ꝑe. cdliuius
mĩcus resccipñt nõ cõpelli abstinentẽ seab
hrelitate patris Ig̾ nõ tm̃ data apd̾ matitutn
remanebit. s et ꝓmissa cxigetur ⁊̃ a tr̾ibus.¬

Expanded text:
 Pater nubenti filiae quasdam res praeter dotem dedit eamque in familia retinuit ac fratribus sub condicione, si dotem et cetera quae nubenti tradidit contulisset, coheredem adscripsit. cum filia tem datas vindicantibus exceptionem doli placuit obstare, ionum Fuit quaestionis, an, si sua heres filia patri cum fratribus contenta dote abstineat se bonis, compellatur eam conferre. et divus Marcus rescripsit non compelli abstinentem se ab hereditate patris. ergo non tantum data apud maritum remanebit, sed et promissa exigetur et
Abbreviated transcription (Latin):
¶filia que soluto matͥmonio cotem conferie
debuit. moram collatioi fecit. Iuri boniar¬
bitratu cogetur. usuras quoq cotis cõferre¬
cebuit. cum emãcipatus fr̃. etiam fructus cõ¬
ferat ⁊ filia partis sue fructus recipiat.¬
d̾ .ł. P at̃ filium emãcipatum hreem miti¬
tuit. et filiam exhr̾aunt. que moffitio si li.

Expanded text:
Filia, quae soluto matrimonio dotem conferre debuit, moram collationi fecit: viri boni arbitratu cogetur usuras quoque dotis conferre, cum emancipatus frater etiam fructus conferat et filia partis suae fructus percipiat. Pater filium emancipatum heredem instituit et filiam exheredavit, quae inoff
Abbreviated transcription (Latin):
exbidate. uł ⁊ emancipate. ⁊ p̾terite legatũ
dedit. rarebit filia etiam cotem pcipuam.
t. actiꝑe potuit. inteitati patris possessice̾m
acceꝑit. atq ita filia que mansit in potesta¬
ĩte. cum eius dem familie fre ht̾s initrtuta.
possessioe̾m̃ inteitati patits. errore srĩs emã¬
cipati secut. accepit. coteniscͥptofrĩ cõfer¬
re nõ cogetur. cum ea possessio frustra petita

Expanded text:
etiam emancipatae et praeteritae legatum dederit, habebit filia etiam dotem praecipua accipere potuit, intestati patris possessionem accepit: atque ita filia, quae mansit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita
Abbreviated transcription (Latin):
exminore parte fuĩt hr̃s mitituta. et alia que¬
titice̾ euis. dicũd̾ert collatiõis mimẽ eam
fungi inu fote contẽpta fuit po̾tioẽ ex qua
insituta est. tũt enim dicu̾d̾est. exiudicio
parentis eam uenientem nõ debere minus
collationis subitinere.

Expanded text:
ex minore parte fuit heres instituta et alia quaetione eius, dicendum erit collationis munere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus collationis sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
Itagͥ curam hor quoq offd̃ ãmuusfbit.
quo solent curatores atq tutores pupil¬
loꝵ.. E eligitur aut̾ curator: aut
exhũ qui tutores dati sunt postumo: a¬
ut ex necessanis atfinib q aut ex sub¬
ititis aut examitis defucti aut exc̾cli¬
torib S utiq is qui yede̾ns indeb̾r: aut
elgitur qd ano̾dum sit curator ãtitu¬
tus. qr pleru̾̃q aut ñpetit. aut taroiꝰ
petitur. aut seus datur uiiꝰ aetut rẽ
hr̾ditarias m̃tẽ mititutũ uł subititũ
obsignare nõ debere set tm̃ ꝑ mune¬
rare ⁊ mulien aillgͣre sice̾ ait ad culo¬
diendã ea que siñ cutoclia salua et̃ ñ
possunt ciutecem abhite poned̾: ut pu¬
ta pecons. ⁊ si nõ clummestis uincemia¬
miu oporreat. arbittiũ dand  cutato

Expanded text:
 curam hoc quoque officio administrabit, quo solent curatores atque tutores pupillorum. Eligitur autem curator aut ex his, qui tutores dati sunt postumo, aut ex necessariis adfinibusque aut ex substitutis aut ex amicis defuncti aut ex creditoribus, sed utique is, qui idoneus videbitur: aut eligitur. Quod si nondum sit curator constitutus quia plerumque aut non petitur aut tardius petitur aut serius datur, Servius aiebat res hereditarias heredem institutum vel substitutum obsignare non debere, sed tantum pernumerare et mulieri adsignare. Idem ait ad custodienda ea, quae sine custodia salva esse non possunt, custodem ab herede ponendum ut puta pecoris, et si nondum messis vindemiaui oporteat, arbi
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus quis sit iaote iam piegͥnte dem̃ ceces¬
ñss. et pat̾ euis mo̾tuus sit: anuent̾ inposses¬
ilce̾m emancipati patri mitipossit et rectiiũ¬
me scͥpsit ratio̾em nõ eẽ cur ĩit̃ ꝗ̃ einctũ e¬
admitit. iepelli ceb̾at. Eit enimecnuisimum
Set ⁊ si auus uiueret. simiłr uentrem. admit¬
temus. ¶ Si filus inadoptioem datus d̾es¬
setit. pregͣnte uyore. tunc dein adoptator
detĩmctus f̾uit. mittetur i̾nt̾ inpossessioem
am adoptun. E. anetiamꝰ eius quimadop¬
tioem decerat filium. mitetur. uidamiet si yͥ
mtetur inpossessiõem. quia et sinato eo
si nemosit ex lib̾is alius bõꝵ possessio sccłm
uent̾ repelli celet Namq natiis solet patri
ex nouo eclictouingi set gnͣałr quib cañb
patriiungitur natus. admut̾nd̾ eit uenter.
inposseisioc̾m. ¶ Si eaque inpossessionem
ponit p̾tor ad exemptu carbomani echie¬
ti et ita dinus icdrianꝰ claudio ꝓuullo p̾tou
tesc̾pñt. ut sumatim de re cognosieret. Et u̾

Expanded text:
cipatus quis sit uxore iam praegnate, deinde decessisset et pater eius mortuus sit, an uenter in possessionem emancipati patris mitti possit. et rectissime scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum turus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerit, mittetur uenter in possessionem aui adoptiui. sed an etiam in eius, qui in adopttetur in possessionem, quia et nato ei, si nemo ex liberis sit alius bonorum possessio secundum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in possessionem. Si ea, quae in possessionem rponit praetor ‹ad› exemplum Carboniani edicti. et ita diuus Hadrianus Claudio Proculo praetori rescripsit, ut summatim de re cogn
Abbreviated transcription (Latin):
esto. uł qui post tres m̃sesuent᷑ in poisellionẽ
utiꝙ mntetur. ꝙ exaliciuo casu sinis ueres
futurꝰ eit. E⁊ sañbenigniorẽ eẽ pretorẽ in hanc
nemfecit. quia ticri pot̾. ut mõtis tpr̾ uxõ nõ
fuit que se ereo pregͣntem dicit.. ¶ etiãm¬

Expanded text:
essionem utique mittetur, quia aliquo casu suus heres futurus est: et sane benigniorem esse praetorem in hanc mentionem, quia fieri potest, ut mortis tempore uxor non fuerit, quae se ex eo praegnatem dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
multum tpr̃is restituat cum p̾fñti cue
ficeicõmissum sit. declucta q̃rta reititis¬
et Ifructus enim qui ꝑepti sunt. negli¬
gñtia petn̾tis nõ iullcio defimcti ꝑcep¬
ti identim ¶ alia cã si sulco̾ditioẽ. uł in
liem irgettus tuit. tunc enĩ quos ꝑcipit᷑
slimouet falcidiam s tñi fuit. qn̾tũ qr̃¬
ta facit. ⁊ qr̃te fructus. nam fructꝰ qui
meclio tp̃r ꝑcepti sunt et iudicio tertã¬
tis ꝑcepti ind̾etꝰ. ¶ Set enim siquis ret᷑
rectriuere hr̃clitatem. et uł ẜui cecesserit.
ułalie res ꝑient᷑. placet non cogieum red¬
dere quod non bt̃ culpe plan̾ rati oẽm reddere ht̃
set eius que colo .i. xxima eit. et itane
deberet. non fecit lata culpa. nõ leui et rebus
surs cõfueta neglig̾ntia. huiꝰmoli rei raticẽ
siqui partus eitant. et partuͥ partusquia
inttuctib biinonhũtur Is et ip̃e siquem
sũptum fecit ires hĩcitari as detrabet tẽ
quod. si sine fa

Expanded text:
multum tempori‹s› restituat, cum praesenti die fidei commissum sit, deducta quarta restituet: fructus enim qui percepti sunt neglegentia petentis, non iudicio defuncti percepti uidentur. alia causa est, si sub condicione uel in diem rogatus fuerit: tunc enim quod percipitur summouet Falcidiam, si tantum fuerit, quantum quart‹a› facit et quartae fructus: nam fructus, qui medio tempore percepti sunt, ex iudicio testantis percepti uidentur.Sed enim si quis rogetur restituere hereditatem et uel serui decesserint uel aliae res perierint, placet non cogi eum reddere quod non habet: culpae plane reddere rationem, sed eius quae dolo proxima est. et ita Neet si, cum distrahere deberet, non fecit lata culpa, non levi et rebus suis consueta neglegentia, huiusmodi rei rationem si qui partus extant et partuum partus, quia in fructibus hi non habentur. sed et ipse si quem sumptum fecit in res hereditarias, detrahet. quod si sine fa
Abbreviated transcription (Latin):
iubet intelligit᷑ easdeni partes inficicõ¬
musis face. quas inbitlitate clistribuen¬
da fecit. ¶ Set il iubr̾atur hn quib
ficcicomissudatur pecumam nuare. at¬
ꝙ ita fidei comilsum recipere. exq̃nitate
pecunie ꝗͣ aare ubent᷑. uoluntas colligẽ¬
tib hrles scripti. equas partes dare in¬
bentur. ꝓprius eit ut urriles recipere de¬
beant. ¶ si uero summa pecunie dande¬

Expanded text:
iubet, intellegitur easdem partes in fideicommissis facere, quas in hereditate distribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare ate ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, uoluntas colligentibus heredes scripti aequas partes dare iubentur, prop‹i›us est, ut uiriles recipere debeant: si uero summa pecuniae dand
Abbreviated transcription (Latin):
erogire ut ħĩtemfaciat alique siumt̃ silegi :¬
ant illi fideicomulum ieliquas aut illi
hr̃dum inigituticẽ seãtiis censuit utile ẽẽ
de cet̾rsquoq icemecit accipiendum. ¶ si
quis regitus fuit ñ sui libꝰ is decesẜit regi¬

Expanded text:
rogare, ut heredem faciat aliquem, uerum etiam si legaaut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi heredum institutione senatus censuit utile, de ceteris quoque idem erit accipiendum.Si quis rogatus fuerit, ut, si sine liberis decesserit, resti
Abbreviated transcription (Latin):
siquis paratis ñt dño cauere de incẽpni¬
tate. an poslit dogi adire hr̾clitatem ma¬
ximẽ. si pretium sui offeratur. et recte ait.
nõo po̾tere sub incerto caltion s cõmate̾.
se aditioni hr̃ditatis. ¶nuiqui iasclid̾
capere nõ possunt cx asse hũis ititituni. et
regiti restituere solidum adire herecli¬
tatem et rcititue̾ cognturs qui ponatis
apd̾ cos iemansinum ũt.. ¶si egõ hrs
inititut᷑. t iugntus sun itichum manu

Expanded text:
ratus sit domino cavere de indemnitate, an possit cogi adire hereditatem, maxime et si pretium servi offeratur. et recte ait non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis. Hi qui solidum capere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos remansurum. Si ego heres inst
Abbreviated transcription (Latin):
cum pponeretur quĩdam filiam suam hrdẽ
inititiusse. et irgisse eam si sinͥliberes decessiꝰ¬
set br̃clitatem titio rectituẽt. eamque dotem.
marito cedisse. certe qntitatis mox cecedens
siũ libetas hr̃dem untitusse maritum sinim.
et quereretur. an doc cetrabi poisit chxinõ
posse dici meueisicẽm fidei cõmuisi factum.
quodet mulieris pucdicitie et patͥs uoto cõ¬
gruebat. quare dicũdum ẽ dotem decedere
ac ni qd fr fuiss uogata oc̃t restitue̾ . quoci
si tantos fructus ex hr̃ditate mulier ꝑceꝑit.
ut iñ possit doti satifficti. dicñdum ẽ potius
fructib hoc expensum ferendum ꝗͣ fideicõmi
soit tebelli. mo lociis eẽt. non iufficit irga¬

Expanded text:
suam heredem instituisse et rogasse eam, ut, si sine liberis decessisset, hereditatem Titio restitueret, ‹ea›que dotem marito dedisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instituisse maritum suum, et quaereretur, an dos detrahi possit, dixi non posse dici in euersionem fideicommissi factum, quod et mulieris pudicitiae et patris uoto congruebat. quare dicendum est dotem decedere, ac si quod superfuisset rogata esset restituere. quod si tantos fructus ex hereditate mulier percepit, ut inde poterit doti satisfieri, dicendum est potius fructibus hoc expensum ferendum quam fideicommisso. ‹U›t Trebelliano locus esset, non sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
iiitore nr̃õ et aduo patir euns rescriptũ.¬
nono ni añ sinpectam hĩditatem repucta¬
tio̾e amissa coge̾ pot adiri. et sibi restitui.
sset is demũ ad quem actices transire poist
neq emm equimi ẽ ad hoc ꝗ ue̾ cõpellia
Icłire hĩctitatem. ut emolum̃tum quide̾
hr̃clitatis refudat. ipẽ uo honerib hĩcli¬
tans aitrictus relinquat᷑. ꝓr̃. s̃ fideicom¬
missum pecimiariũ alicui fui̾t relictũ
cessat cõpulsio. tamet si indẽpnitatis
tuereraoit᷑. is d̾mum cõpellitur reiti¬
tuere s et siquis bõa rogatus fit uł fa¬

Expanded text:
ro et diuo patre eius rescriptum.Non omnis autem suspectam hereditatem repudiatione amissam cogere potest adiri et sibi restitui, sed is demum, ad quem actiones transire possunt: neque enim aequum est ad hoc quem compelli adire hereditatem, ut emolumentum quidem hereditatis refundat, ipse uero oneribus hereditatis obstrictus relinquatur.Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis tur restituere, is demum compellitur restituere.Sed et si quis 'bo
Abbreviated transcription (Latin):
tio eam reltituerepta ut si deicõmissatio
etiam ad u̾tus eum aĩtẽs cõpetant q̃i e
trebelli mo restituta hiditau. ¶etciã¬
mis scribit. cum quis exfideico missaius
ab eet. et p̾sũtes desicerent suo ꝑleulo adi¬
re hr̃ditatẽ translatis.q insolidum actio¬
nib meum qui cieg̃ absũtei siuelint fi¬

Expanded text:
ario et adversus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si velint fi
Abbreviated transcription (Latin):
isse hr̃ditatem dicebatur. moralt̾ ex filus
unio patre decessisses querebatur. inisqui
suꝑ erat et filiis parte ffatri suo rertitutam
pet̾e possit. qiͣ p̾maneaturc datam. Seeuo¬
la diũum arcimi in auditorio dehꝰ mocli
spetie iucdicasse refert. Beacidas quidam
lacedemomis. inx p̃torius cum filus sur
aburore diuortio separata.si mo̾te pats.
sui iuris fiussent efecti fideicõ missimi ir¬
lictum eet. eos emancipauerat. post emã¬
cipatioẽm fĩceicõmissum petetant decre¬
unle g. dum̃i marrim refert fideicõmĩ¬
sum eisis praanda intellecta mattis uolũ¬
tare qͥqr no̾crediderat patrem eios emã¬
cipatim um drtulerat inmo̾tem eiꝰ fidei¬
cõnuisum nõ dilatura id in mo̾talitatẽ

Expanded text:
isse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis vivo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaevola divum Marcum in auditorio de huiusmodi specie iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius vir praetorius, cum filiis suis ab uxore divortio separata, si morte patris sui iuris fuissent effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipaverat: post emancipationem fideicommissum petebant. decrevisse igitur divum Marcum refert fideicommissum eis repraestandum intellecta matris voluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipaturum, distulerat in mortem eius fideicommissum non dilatura id in mortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Rsor. ⁊̃ cepotato ei tibuit elign̾di facultatẽ
cui lib̾fictus fideicõmusum restitui uelit.
Set et sisuns pene fui̾t oonitiut᷑̾ nullo añ
cc̃cepto filioiam pare cocutioni nõ potitq
deceisiise siñlib̾rs uicet᷑. Set cũ dececlit elec¬

Expanded text:
 deportato ei tribuit eligendi facultatem, cui liber factus fideicommissum restitui uelit. sed si seru‹u›s poenae fuerit constitutus, nullo ante concepto filio iam parere condicioni non poterit decessisseque sine liberis uidetur. sed cum decedit, el‹e›c
Abbreviated transcription (Latin):
seat ad cui qui corgit coseqni erit dice
qrte retntiorm ãmuse eum qui coat quia
insolid̾ accoet itansiert meum qui ccegit.
Iplane si ꝓponas fuci cõmusatium nõ na
coegiise. ut teta hr̃duas inse traufforitia.¬

Expanded text:
seat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegi
Abbreviated transcription (Latin):
cepudiauit. hiditatẽ cogetur adire et
deitiuere ip̾am hr̃litatem si iuste canse al¬
legimr splane sibona uemien̾t. no̾ opõtet
pretorem. nec quid̾ pupillũ restituere
nisi excã ut dinus puis rescͥpsit ¶iquis cõpi¬

Expanded text:
epudiauit hereditatem, cogetur adire et restituere ipsam hereditatem, si iustae causae allegentur.Plane si bona uenierint, non oportet ‹prae›torem ne quidem pupillum restituere nisi ex causa, ut diuus Pius rescripsit.Si
Abbreviated transcription (Latin):
et obloc iufpectam dicat pereditatẽ ne ꝑ¬
an segatum. oterie ei opo̾tẽ qñtitatẽ lega¬
ti rfideicõmisano. dem agnlum/ nec
s magis arbitami. aficcicõmissanio ei p̃¬
tancdumls: et si quicl aliuo suaiit eẽ di

Expanded text:
m dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec sed magis arbitratur a fideicommissario ei praestandum. sed et si quid aliud su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣuis sc fuͥis ergganis restitue cutnmbi¬
lem etatem cõpless scumaũ possit inꝗt
euenire. ut añ decedat ea cui fideicõ musa¬
ra lib̾tas. et hr̃clitas relicta est nec opor¬
teat dãpno atfici eum. qui rogatis acli¬
it hr̃clitatem remeduĩ declit. ut siquid h¬

Expanded text:
uis sic fuisset ei rogatus restituere, cum nubilem aetatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedat ea, cui fideicommissaria libertas et hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui rogatus adit hereditatem, remedium dedit, ut, si quid h
Abbreviated transcription (Latin):
mł .s. S et si ancliem uł añ c̃cclitioẽm
citituta sit ur̃ditas nõ trasferunt᷑ actio¬
nes. q nõ itarritituit᷑ hr̃ditasut testatõ
rogauit ꝓlane postea ꝗͣ exitit̾it cõcditio ł
cdies uenit. si ratam hãt restitutioẽm here¬
clitatis benigniꝰ est intelligitunc tr̃aslatã¬

Expanded text:
m restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogavit. plane posteaquam exstiterit condicio vel dies venerit si ratam habeat restitutionem hereditatis, benignius est intellegi tunc translata
Abbreviated transcription (Latin):
itrauĩt. cdius pius succri hr̃eli initituto
qui cõpulsus aictut dicipot̾. enã moet̾is cau¬
sis eremplum hoc seqnclum sic ubi euenu̾t¬
ut restituat fideicõmissaria hr̃clitas eiqui
cõplulit adire et rediuere hrtuitatem tibi.¬

Expanded text:
rit divus Pius succurri heredi instituto, qui compulsus adit, dici potest etiam in ceteris causis exemplum hoc sequendum, sicubi evenerit, restituatur fideicommissaria hereditas ei, qui compulit adire et restituere sibi heredi
Abbreviated transcription (Latin):
tutela remons. eoleco habiͣ
debet. quo eẽt finta iutela s⁊ sic̃ attioneᷤᷤ
panitur ꝑinde ac sipupillus pubes factꝰ
eẽt nta contrario uidicio siquidei aberit.
ꝑsequi debẽbit. nich enimꝓhib suspettũ
tutorem eẽ. quamius cõplura inrem pu
uĩt inquam̾ obligati pupilli fu̾i̾t. actic̃e
ccridm adusus cos hr̃. posse respondi.
anlus.L. Siitor ꝓpupillo se obligaũ.
ht̃ conirariam actiõem antequam soluat.

Expanded text:
tutela remotus eo loco haberi debet, quo esset finita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factus esset, ita contrario iudicio, si quid ei aberit, persequi debebit: nihil enim prohibet suspectum tutorem esse, quamvis complura in rem puverit, in quam obligati pupilli fuerunt, actionem contrariam adversus eos habere posse respondi. utor pro pupillo se obligauit, habet contrariam actionem et antequam soluat.
Abbreviated transcription (Latin):
gium datur inuonis tutorisss ⁊̃ eiꝰ quiꝑ
debebitur sieo nomine cautum nõsit
de cõtraria ratese ⁊ utili actionẽ.¬
lp.l.. Comrariã tutele agioñe
p̃tor pposuit. induritq mnusumuͥ
facuiul tutores ad aniministratioẽs
accelerent. stientes pupillum quo eͥ
obliganim fore. exsua ãministratione.
Quamquam enĩ sine tutoris auctori¬
tate pupilli non obligentur. nec rrẽ
suam tutor obligare pupillum p̾sitat¬
tam̃ receptum est. ut tutori suo pupilł
sine nitoris auctoritate quilit obłigͥet᷑
ex aministratione scł. ¶ et eñpuocan

Expanded text:
gium datur in bonis tutoris, sed etiam eiusdebebitur, si eo nomine cautum non sit. IV DE CONTRARIA TVTELAE ET VTILI ACTIONE Contrariam tutelae actionem praetor proposuit induxitque in usum, ut facilius tutores ad administrationem accederent scientes pupillum quoque sibi obligatum fore ex sua administratione. quamquam enim sine tutoris auctoritate pupilli non obligentur nec in rem suam tutor obligare pupillum possit, attamen receptum est, ut tutori suo pupillus sine tutoris auctoritate civiliter obligetur ex administratione scilicet. eten
Abbreviated transcription (Latin):
usuras consequitur. nec pupillo p̃stabi̾t
q̃r et si inusus suos conu̾tit. deitealiq̃
inpenlit urem pupillarem. quom ĩpetĩ¬
dit desinit᷑ ũtisse ⁊ exinte usuras ñ pr̃abu
siante inpendit inrem pupillarẽ mox
inusus suos comitit. nõuidebitur ñtisse
quantitatem. q̃ concurrit. cumqͣritate
sibi debita. ut eius sũme ñpr̃et usuras.
Usims uirum tam diu consequetur iu
qd tor est ant̃post finitum tutelam. uid̾am̃.¬
uͣt anexinora tm̃. ⁊ mag̃ ẽ utquo adei reddus¬
nur pecunia: consequetur. nec enĩdebet.
eisterilis ẽẽ pecimia sim̃ fuit insuba puͣ
pilli. ũconsequetur. dicenlum ẽ. ñ opõ¬
tere eum usutas apupillo exigẽ ¶Od
gͦ. sidere pupillari nonponut sibi sol¬
uere. q erat deposita adp̃dioꝵ comꝑatio¬
nem: siquidem nõ postulauit. ap̃tore ũ
ꝑ matur petunia. Uł. hoc minus depo¬
natur. sibi inputet. Niuero hoc desro̾¬
rauit. nempetr᷑nũt. dicendum ẽ. ñdepite

Expanded text:
usuras consequitur nec pupillo praestabit. usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et si in usus suos convertit, deinde aliquid impendit in rem pupillarem, quam impendit desinit vertisse et exinde usurassi ante impendit in rem pupillarem, mox in usus suos uertit, non uidebitur uertisse quantitatem, quae concurrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras. Usuras utrum tamdiu consequetur tututor est, an etiam post finitam tutelam, uideamus, an ex mora tantum. et magis est, ut, quoad ei reddatur pecunia, consequatur: nec enim debet ei sterilis esse pecunia. Si tamen fuit in substantia pupilli unde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire
Abbreviated transcription (Latin):
obligatio aliquafuit. tutele contra̾iũ
iudicium ẽẽ ei opinor. ¶Hanc actioẽ:
tuntum placet.⁊ sititele iucdicio naga¬
tur. ⁊ enim nonnumquam pupillus io¬
cirto agere tutele ñuult. qr nich eide¬
uetur: immo plus ineum inpensum ẽ
Q̃ ꝗ ei abest. nec inpedliencdlus ẽ tutor q̃¬
rio agerẽ.

Expanded text:
obligatio aliqua fuit, tutelae contrarium iudicium esse ei opinor. Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non vult, quia nihil ei debetur, immo plus in eum impensum est, quam quod ei abest, nec impediendus est tutor contrario agere.
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli ũsum est. añt rttlam ł p̾tutelã
sinegotus tutele temꝑore gestis nexũ plu
nñiris erat curator. S ⁊ sin d̃ptutore ne¬
gotia gerebat. deb uenire ꝙ añmpẽsũ
ẽ. declucuntur enĩ untutele iudiciũ sũ¬
ptus. quoscumq feci̾t in repupilli sicm̃
si exbonafide fecit ¶tunc actionem ꝓpetuã

Expanded text:
pupilli versum ante tutelam vel post tutelam, si negotiis tutelae tempore gestis nexum probventri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet venire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit. Hanc actionem perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
scripta erat. ⁊appellatice̾ int̾posita. ⁊ pendẽ¬
te oiem suum obiss. hr̃clib eius dinus mar¬
cus subuenit. ut idhaberent. ꝙ haberet patͦni
filia siuiueret. ¶ Siflliub̾ti hr̃s abeo miti¬
is qui mixtus est patne hrditati uł qui. adiit
hitlitatem abstimuͣt se. pot̾it quis patronũ
amitere. ¶patinis pat̾mq libĩ siẜ uolun

Expanded text:
scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marcus subuenit, ut id haberent, quod haberet patroni filia, si uiueret.Si filius liberti heres ab eo instiis, qui mixtus est paternae hereditati vel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere. Patronus patronique liberi si secun