comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lerior qui p̃ficiunt᷑ inthoycis ł qui ordinantur in monasteriis ł
bañlicis martr̃rũ sub ep̃orũ qui inuna qua qua ciuitate sunt scđm
scõrũ patrũ tradiciones potestate ꝑmaneant nec ꝑ contumatiã ab
ep̃o suo dissibant. Quicũq uͦ audent euertere huiꝰ cemodi forman
quocũq modo nec ꝓprio subiciunt᷑ ep̃o. si quidẽ clerici sunt canonũ
correptionib subraceant. Siuͦ laici ł monachi fuerint conmunione
priuentur

Expanded text:
Clerici qui praeficiuntur ptochiis, vel qui ordinantur in monasteriis et basilicis martyrum, sub episcoporum qui in unaquaque civitate sunt, secundum sanctorum Patrum traditiones, potestate permaneant, nec per contumaciam ab equocunque modo, nec proprio subjiciuntur episcopo: siquidem clerici sunt, canonum correptionibus subjacebunt; si vero laici vel monachi fuerint, communione priventur
Abbreviated transcription (Latin):
Quod femine cũ prbis ł reliqͥs clericis ñ debeant habitare
nec eis ministrare nec intra cancellos stare neq ad altare accedere
celxxx Ut incesti asac̃dotib ꝑueraces & dõ tim̃tes homines fidelit̃
ꝑquirant᷑ & canonice puniantur.
iclxxxi Ut prbi & reliqͥ clerici ab om̃ib uicus se caueant & subiectos
sibi fidelit̃ instruant atq bonis oꝑib om̃ib ducatũ p̃beant
celxxxii. de confessionib fideliũ accipiendis & diiudicandis & consiliũ
dandis qualit̃ ꝓmodulo & quantitaite peecati sit penitenorae
temporis instituoro¬
cclxxxiii. delis quiprius ñ habentes odiũ sedẽ defendentes aliquem
oceiderint qualiter corrigendũstt:¬

Expanded text:
um presbiteris vel reliquis clericis non debeant habitare, nec eis ministrare, nec intra cancellos stare, neque ad altare accedere. 377. Ut incesti a sacerdotibus per veraces et Deum timentes homines fideliter perquirantur et canonice puniantur.presbiteri et reliqui clerici ab omnibus vitiis se caveant, et subiectos sibi fideliter instruant, atque bonis operibus omnibus ducatum praebeantent de confessionibus fidelium accipiendis et dijudicandis, consiliis blandis; quia licet pro modulo quantitate peccati se poenitentiae tempus instituCAP. XIII. De his qui prius non habentes odium, sed se defendentes, aliquem occiderint, qualiter corrigendi s
Abbreviated transcription (Latin):
t laici secus altare quo sc̃ã misteria celebrant᷑ intra clericos tã
aduigilias quã ad missas stare penitus ñ p̃sumant. Sed pars
illa quȩ acuicellis ũsa altare diuidit᷑ choris tantũ psillentiũ
pateat clericoꝵ. Adorandũ uͦ & cõmunicãdũ larcis & feminis sĩcut
mos ẽ. pateant scã scorũ¬
sl ipse eadẽ die tenebris palleatꝰ lumine subduxerit ipsi que elem̃ta turꝰ¬
bita mesticiã tocius mundi ostenderint illi ieiuniũ dõite diei pollunt
pulisq inseruiunt. Et qͥa totũ eũdẽ diem uniu̾ salis eccł a ꝓpt̃ passionẽ dñ
imerore & abstinẽtia pagit : quicũq in cõ ienuniũ p̃t̃ paruulos senes
ilinguidos ante ꝑactas indulgentie p̃ces ꝑsoluerit : a paschab gaudio de
nis eiꝰ ꝑ abstinentiã ñ honorat.

Expanded text:
t laici secus altare, quo sancta mysteria celebrantur, inter clericos tam ad vigilias quam ad missas stare penitus non praesumant. Sed pars illa quae a cancellis versus altare dividitur, choris tantum psallentium pateat clericorum. Ad orandum vero et communicandum laicis et feminis, sicut mos est, pateant sancsol ipse eadem die tenebris palliatus lumina subduxerit ipsaque elementa turbata moestitiam totius mundi ostenderint, illi ieiunium tamen diei polluunt, epulisque inserviunt. Et quia totum eundem diem universalis ecclesia propter passionein moerore et abstinentia peragit, quicunque in eo jejunium praeter parvulos, senes et languidos, ante peractas indulgentiae preces resolverit, a paschali gaudio depnis ipsius per abstinentiam non honorat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iomicide. malefici fures sacrilegi raptores uene fici adulteri &÷
rtptũ fecerint uł falsũ testimoniũ dexerint seu qui ad sortilegos
magnosq cucurrerint. nulla tenus erunt ad accusationẽ uł ad tefi
moniũ ad mittendi Ne ante iudex iaculetur in cũ sententia
uocx criminosũ discutiens non ante sententiã ꝓferat capitalem :
quã aut reus ipse confiteatur aut coniuntus ꝑ innocentes testes

Expanded text:
omicidae, malefici, fures, sacrilegi, raptores, venefici, adulteri, et qui raptum fecerint, vel falsum testimonium dixerint, seu qui ad sortilegos magosque concurrerint , nulmonium admittendi. 398. Ne ante iudex iaculetur in reum sententiaudex criminosum discutiens non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse fateatur, aut convictus vel per innocentes testes
Abbreviated transcription (Latin):
clxxxi¬
Quotiens quilibet accusator aliqͥd deadũsariosuo eo absente
suggesserit. ei ante discussionẽ utriusq partis penitꝰ ñcredaitur.
Si qͥs iudicẽ ꝓqͥb cũq causis ad ũsus ibi senserit Aut habueri forte
sus pectũ : uocẽ appellitionis exhbeat. Ut cũ ei concessũ fuerit integro
negotio apud abũ iudicẽ amotis dilitionib possit audiri.
Sanccitũ.ẽ. ut ꝑsonarũ discordintiũ nemo ante quã reconcilent᷑
ad altare d̃i accede audeat ł gr̃am cõmunionis sc̃e ꝑciꝑe sed gemina¬
to tẽpr̃ ꝑpenitencũ conpensabt̃. in qͦ discordie seruier. Quod si uinꝰ eoꝵ
alio contẽpnẽte adsatis factionẽ caritatis occurrerit : ex eotẽꝑe ut pa¬
cificus in eccłam recipiat᷑. ex qͦ ad c̃ cordiã festinasse conuiet᷑:.¬
grauer̃ & suos titulos absq lieentia & consensũ ep̃i dimittunt
ł dimiser̃ tandi a comunione habeant᷑ alieni quã diu adeis redi¬

Expanded text:
XIQuoties quilibet accusator aliquit de adversario suo eo absente suggesserit, ei ante discussionem utriusque partis penitus non credatur.Si quis iudicem pro quibuscumque causis adversum sibi senserit aut habuerit forte suspectum, vocem appellationis exhibeat, ut, cum ei successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri.Sancitum est, ut personarum discordantium nemo, antequam reconcilientur ad altare Domini accedere audeat vel gratiam communionis sanctae percipere; sed geminato tempore per poenitentiam conpensabunt, quod discordiae servierunt. Sed si unus eorum alio contemnente ad satisfactionem charitatis cucurrerit, ex eo tempore ut pacificus intra ecclesiam recipiatur ex quo ad concordiam festinasse convigraverunt et suos titulos absque licentia et consensu episcopi dimittunt vel dimiserunt, tandiu a communione habeantur alieni, quamdiu ad eas redi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i pontifici a quo consecrati ꝓbant᷑ p̃ iudiciũ inferre nullũ possunt¬
Quod si p̃sũptũ fuisse cognoscit᷑ uirib carere non dubiũ est nc
posse int̾ eccłastica ullo modo statuta censẽri.¬
Siquis ep̃s suis fuerit reb: expoliatus & in accusatione pulsat᷑ i
ordinatione pontificũ oportet prima fronte cedere. ut om̃ia quȩ
ꝑsuggestiones inmicorũ amiserat legalit̾ potestati eiꝰ ab honorabili
concilio redintegrentur & p̃sul prius statui pristino reddat᷑ ip̃seq
demũ potestatiue ñ subito sed diu dispositis ordinatisq suis tunc
ad tẽpis ueniat ad causã. & ñ iuste uidet᷑ ad accusantiũ
ꝓpost̃cionib respondeat.
Quos leges scłi ñ admittunt his dicendi in cognitionẽ ł ad sequendi
aliquid deneganda est liceneia.

Expanded text:
n pontifici, a quo consecrari probantur, praejudicium inferre non potuerunt, praesumptum fuisse cognoscitur, viribus carere non dubium est, nec posse inter ecclesiastica ullo modo statuta censeriSi quis episcopus suis fuerit rebus expoliatus et accusatione pulsatus, odinatione pontificum oportet prima fronte cedere, ut omnia, quae per suggestiones inimicorum amiserat, legaliter potestati eius ab honorabili concilio redintegrentur, et praesul prius statui pristino reddatur; ipseque demum potestative, non subito, sed diu dispositis ordinatisque suis, tunc ad tempus veniat ad causam; et si iuste videtur, accusantium propositionibQuos leges seculi non admittunt, his dicendi in cognitionem vel adsequendi aliquid deneganda est licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Qu m anifestã decegitur cõmisisse uiolentiã : niãe pegeciepigpt
religationẽ aut deportatione insule plestatur sed supliciũ capita¬
lo excipiat piet int̃posita ꝓuocationis sententia quȩ in eũ fuerit
dicta suspendatur: qm̃ multa facinora subuno uiolentiȩ nonune con¬
tpentur . Cũ alis uimn inferre tẽptationib: aliis cũ in dignation r¬
sistentib uerbera cedesq crebro deteguntur: ad misse. Inde placuit¬
ut si forte quisuł exposidentis parte uł exx eiꝰ quipossiono de merire
teptauerit iter emptus sit ineũ supliciũ exeri quiuam facenerare¬

Expanded text:
io manifestum detegitur commisisse violentiam, non jam relegatione aut deportatione insulae plectatur, sed supplicium capitale excipiat, nec interposita provocatione sententiam quaein eum fuerit dicta suspendat, quoniam multa facinora sub uno violentiae nomine continentur, cum aliis vim inferre tentantibus, aliis cum indignatione repugnantibus verbera caedesque crebro deteguntur admissae. Unde placuit, si forte quis vel ex possidentis parte vel ex ejus, qui possessionem temerare tentaverit, interemptus sit, in eum supplicium exseri, qui vim facere ten
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis in exercitu in fra regnũ sine iussione  Capetulis domni karoli
dñica ꝑuim hostilem aliquid p̃dari uoluerit. aut fȩnũ tolleres regis¬
aut granũ siue peccora maiora uł minora domꝰq in frangere ł incenđe
hetne fiant omino ꝓ hibemus qđsi ab aliquo p̃sũptio factũ fuerit lx
soł. si lib ẽ. sit culpabilis & omĩa similia restituat. aut cũ xii testib se
purget. siu seruus hoc fecerit : capitali sententiȩ subiaceat & dñs
om̃a similia restituat. quia seruũ suui ñ correxit nec custo diuit ut
talia ñ ꝑpetraret: Qm̃ si nos ipsos comedimꝰ cito deficiemꝰ Vnusquisq
tam̃ custodiat exercitũ suũ ne aliqua dep̃datio infra regnũ fi at. Qui¬
ñ uult legib emĩdare quȩ sibi cõmifsi in iuste fecerint. Dignũ ẽ em̃ uti
migistri u seniores ꝓ sibi cõmissi reddant rationes si aliquid p̃de ege¬
non aut iniuste fecerint : eo qđ eosita correctos non habent ut tilia

Expanded text:
Si quis in exercitu infra regnum, sine jussione Dominica, per vim hostilem aliquid praedare voluerit, aut fenum tollere, aut granum; sive pecora majora vel minora, domosque infringere, vel incendere, haec ne fiant omnino prohibemus. Quod si ab aliquo praesumptiose factum fuerit, LX solidos, si liber est, sit culpabilis, et omnia similia restituat, aut duodecim testibus se purget. Si vero servus hoc fecerit, capitali crimini subjaceat, et dominus omnia similia restituat, quia servum suum non correxit, nec custodivit, ut talia non perpetraret. Quod si nos ipsos comedimus, cito deficiemus. Unusquisque tamen custodiat exercitum suum, ne aliqua depraedatio infra regnum fiat. non vult legibus emendare, quae sibi commissi iniuste fecerunt. Dignum est enim, ut magistri vel seniores pro sibi commissis reddant rationes, si aliquid praedae egerint aut iniuste fecerint, eo quod eos ita correctos non habent, ut talia
Abbreviated transcription (Latin):
&idõ sic̃ ille pro uobis om̃ib ita & uos om̃s pro eo sũmoꝑe laborare debẽtis
Intantũ si etiã necesse fuerit animas urãs pro eo ponatis: sic̃ & ipse
animã suã pro uob̾ sinecesse fuerit ponere debet. ipso dicente salu
Bonus pastor: animã suã dat ꝓouib suis. uosuͦ obedite eis & iugili
proeis : qr ipsi uigilant quasi rationẽ ꝓ animab ur̃is reddituri ut

Expanded text:
ideo sicut ille pro vobis omnibus, ita et vos omnes pro eo summopere laborare debetis, in tantum, ut si etiam necesse fuerit, animas vestras pro eo ponatis; sicut et ipse animam suam pro vobis, si necesse fuerit, ponere debet, ipso dicente Salvatore: Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. Vos vero oboedite eis et vigilate pro eis; quia ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ila iͦ sc d̾̃nqiđ suꝑius insertũ ẽ publicȩ agat penitentiã: Uir uͦ eiꝰ illa uiuente nullatenꝰ
habebit licentiã ducere uxorẽ: ad siuoluerit ad ulterã sibi reconciliari: licentiã halet:
Ita tam̃: ut pariter cũilla penitentiã agat: & exacta penitentia. ad cõmunionis
grãmn sic̃ suꝑiꝰ condoiet᷑ insertũ utriq accedant Simił forma & in muliere: seruabit᷑.
sic̃ eã uir eiꝰ adulterauerit habet potestatẽ dimittendiuirũ propterfornicat
maneat tam̃ innupta quandui ur eiꝰ uixerit Rr̾nec ille habet potestatẽ
aliã acciꝑe pͥmauiuente: Necilla pͥmo: habent tam̃ potestatẽ : semet ipsos recond¬

Expanded text:
ublice agat poenitentiam. Vir vero eius illa vivente nullatenus ublice agat poenitentiam. Vir vero eius illa vivente nullatenus habebit licentiam aliam ducere uxorem. Quod si voluerit adulteram sibi reconciliari, licentiam habeat, ita tamen ut pariter cum illa poenitentiam agat et exacta poenitentia ad communionis gratiam, sicut superius continetur insertum, utrique accedant. Similis forma et in muliere servabitur. Si eam vir eius adulteraverit, habet potestatem dimittendi virum propter fornicationem. Maneat tamen innupta, quamdiu vir eius vixerit; quia nec ille habet potestatem aliam accipere prima vivente, nec illa primo. Habent tamen potestatem semetipsos recon
Abbreviated transcription (Latin):
simili penitentiȩ sit subditus: ađ si duo fr̃s cũ uña femina fornicatifuerinit.
nescientes alt̃ alteriꝰ fornicationẽ statĩ ut cognouerint adulteri᷑ quieã
habet uxorẽ dimittat Et ille quidẽ post actã penitentiã siuxor defuncta
fuerit potest alteri sociari: Illa uiuente nequaquã: Illa uͦ nũquã ulteriꝰ poterit
in coniugiũ assumi : & iugi penitentia submissa. ad exitũ uitȩ cõmiuonis gramꝑciput
Hulier habens uirũ si ad ulteriũ ꝑ petrauerit & occultȩ ad confessionẽ uenent.
uii annospenteat. tres in pane & aqua. cȩteros.iiͭ. inpro uidentia sac̃ dotis qualit̃ ẽ
inderit posse & itaei ciboꝵ abstinentia ĩponat᷑: Similit̃ & uir habens ux orẽ si aditeni
hoc auiro dep̃hensũfuerit & publicatũ. dimittat uxorẽ siuoluerit ꝓpt̃ fornicationẽ

Expanded text:
simili poenitentiae sit subditus. Quod si duo fratres cum una femina fornicati fuerint simili poenitentiae sit subditus. Quod si duo fratres cum una femina fornicati fuerint nescientes ad alterutrum fornicationem, statim ut cognoverint adulterium, qui eam habet uxorem dimittat. Et ille quidem post actam poenitentiam, si uxor defuncta fuerit, potest alteri sociari; illa vivente, nequaquam. Illa vero nunquam ulterius poterit in conjugium assumi, et jugi poenitentiae summissa ad exitum vitae communionis gratMulier habens virum si adulterium perpetraverit et occulte ad confessionem venerit, septem annis poeniteat, tres in pane et aqua; caeteros quatuor in providentia erit sacerdotis qualiter eam viderit posse; et ita ei ciborum abstinentia innonatur. Similiter et vir habens uxorem, si adulterihoc a viro deprehensum fuerit et publicatum, dimittat uxorem, si volueri
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ eẽ debet. & non scđm placitũ hominis sed scđm dĩ uoluntatẽ:
placari possit om̃i pontentis di uindicta. quã suo uitio prouocauit.
Siquis quiete gradiens ꝑauã alit̃ sietiã indomo sua fuerit aut inplatea
ciuitatis aut in uulla subito ai abalio suꝑuentus aut litis cõmotione
uolens sedefendere nhabens contra illũ ante odiũ int̾fecerit hominẽ:
septẽ annos scd̾nte canonicã institutionẽ peniteat. Tres uero a cõmuni
one priuetur quattuor aut̃ incõmunione orationũ & oblationũ
susceptus: in sacerdotis perdebit arbitrio utrũ dignus sit corpus xp̃i acciꝑe.
aut usq ad plenitudinẽ peutentiȩ ab eoseparari Abstinentia ciborũ
in prouidentia sacerdotiserit. scđm possibilitatẽ penitentis & deuotionẽ
humanitatẽ in extremissuis. sacram̃tis reconciliari oportet : Ita tam̃
ut prius soluatur coniugiũ & maneat innupta : & uir eiꝰ absq uxore

Expanded text:
Patrum esse debet, et non secundum placitum hominis, nec secundum voluntatem; Patrum esse debet, et non secundum placitum hominis, nec secundum voluntatem; placari possit omnipotentis Dei vindicta, quam homo suo vitio provocavit. Si quis quiete gradiens per viam, aut si etiam in domo sua fuerit aut in platea civitatis aut in villa, subito aut ab alio supervenius aut litis commotione volens se defendere, non habens contra illum antea odium, interfecerit hominem; septem annis secundum canonicam institutionem poeniteat, tres veone privetur, quatuor autem in communione orationum et oblationum susceptus, in sacerdotis pendeat arbitrio, utrum dignus sit corpus Christi accipere, aut usque ad plenitudinem poenitentiae ab eo separari. Abstinentia ciborum in providentia sacerdotis erit, secundum possibilitatem poenitentis, et devotionem, humanitatem in extremis suis sacramentis reconciliari oportet: ita tamen ut prius solvatur conjugium, et maneat innupta, et vir ejus absque uxore
Abbreviated transcription (Latin):
polluantur & ꝑeant. & alii in eorũ uicinitate onui potentisdi incurrant.
Idmonendi sunt derici & instruendi ut primũ ipsi ab om̃i fornicatione
& inmunditiã & luxuria & ab om̃i pollutione carnissint alieni & tunt
plebẽ sibi subiectam & uerbis p̃dicent & exẽpla ostendant: Vt aforni
catione & ab om̃i in rationabili ueluti pͤudũ luxoria & pollutione
abstineant & mundo se corpore & m̃te dõ p̃parent¬
Querendũ nãq ẽ sacer dotiũ accipiat cuilibet fidelis confessionẽ
peccatorũ qualiter primo peccatũ per petratũ aut si postea iteratũ
aut frequenter actũ sit si spontȩ.si coactȩ. si pebrietatẽ. aut
ꝑ qđ libet ingeniũ factũ sit . & cũ uenerit unde radix illius
peccati processit: tunc congruã adhibeat medicinã. qualis uero
peccati adhbenda sit medicina scđm canonũ autenticorũ sc̃oꝵ¬

Expanded text:
polluantur et pereant, et alii in eorum vicinitate omnipotentis Dei iram incurrant.polluantur et pereant, et alii in eorum vicinitate omnipotentis Dei iram incurrant.Ammonendi sunt clerici et instruendi, ut primum ipsi ab omni fornicatione et inmunditia et luxuria et ab omni pollutione carnis sint alieni, et tunc plebi sibi subiectae et verbis praedicent et exempla ostendant, ubi ab omni fornicatione et ab omni inrationabili vel inutili pecudum luxuria et pollutione abstineant, et mundo se corpore et mente Deo praeparentQuaerendum namque est sacerdoti, cum accipit cuiuslibet fidelis confessionem peccatorum, qualiter primo peccatum perpetratum, aut si postea iteratum aut frequenter actum sit; si sponte, si coacte, si per ebrietatem aut per quodlibet ingenium factum sit. Et cum invenerit, unde radix illius peccati processit, tunc congruam adhibeat medicinam. Qualis vero peccati adhibenda sit medicina, secundum canonum autenticorum
Abbreviated transcription (Latin):
dis tribuenda. terciã prb̵o cũ suis clericifihabenla: quartã ep̃o reseruanda
ex quicquidͤ inde pontifex iusserit. prudenti g̃. consilio ẽ faciendũ.
Inhibendũ & modis om̃ib: tenendũ ẽ ut nollus sacoidos eas ꝑsonas feminarũ
sic̃ incanonib insertũ continetur de quib susptio potest eẽ. in domo sua habeat.
diabolo etiã in illis scelus frequenter ꝑpetratẽ repperitur. aut etiã in pedissequis
carũ: Nã qͥua debis habuerit talẽ necessitatẽ cu sit necessaria sustentatio
prbi. habeat in uilla aut in uico domũ longe a prbi conuersatione
& ibi eisub ministret quȩ necessaria sunt: Sed & hoc scđm auctoritatẽ
canonũ modis om̃ib prohibendũ. ut nulla femina ad altare p̃sumat
accedere aut prbo ministrare: ł infra cancellũ stare aut sedere
ꝑse emendare studeant. aut cũ adiutorio archidiaconi furł ep̃i
hoc ipsum extirpare satagant. ne tanto flagitio & scelere  illi

Expanded text:
distribuenda, tertia presbitero cum suis clericis habenda, quarta episcopo reservanda. Et quicquid exinde pontifex iusserit, prudenti consilio est faciendum.Inhibendum, et modis omnibus interminandum est ut nullus sacerdos eas personas feminarum sicut et in canone insertum continetur de quibus suspicio esse potest, in domo sua habeat; te diabolo etiam in illis scelus frequenter perpetratum reperitur, aut etiam earum. Nam si qua de his habuerit talem necessitatem, cui sit necessaria sustentatio presbiteri, habeat in villa aut in vico domum longe a presbiteri conversatione, et ibi ei subministret quae necessaria sunt. Sed et hoc secundum auctoritatem canonum modis omnibus prohibendum, ut nulla femina ad altare praesumat accedere, aut presbitero ministrare, vel infra cancellum stare aut sedere. per se emendare studeant, aut cum adjutorio archidiaconi sui episcopi hoc ipsum exstirpare satagant, ne tanto flagitio et scelere et illi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi orta sunt finienda m axime quia unicuiq concessũ ẽ. siiuditio of¬
fensus fuerit cognitorũ ad concilia suȩ ꝓ uidentiȩ uł etiã uniuersale

Expanded text:
ime teneatur: maxime quia unicuique concessum est, si judicio ofime teneatur: maxime quia unicuique concessum est, si judicio offensus fuerit cognitorum, ad concilia suae provinciae, vel etiam universale
Abbreviated transcription (Latin):
legalit̾ primo eis reddi sc̃ĩ canones decreuerunt & post
ea siguis eosaccusa aire uellet ȩquo periculo facere sanciuerunt
crediderit habere negotiũ : prius ad eũ recurrat caritatisstudio
ut familiari colloquio comonitus ea sanare debeat quȩ in querimonia
deducuntur. Quã rem si deferre uoluerit. sententiã suscipiat
tã maioris ordinis quã etiã inferioris fuerint exor te pla cuit ut¬
in om̃ib: causis debetur reuerentia custodirq: relictis hissacerdotib:
qui in eadẽ ꝓuincia dĩ eccłas nutudiuino gubnant ad alias conuola¬
fuerit ꝓuocatũ Iđsiquis p̃sũpserit & obofficio cleri depositus & in iu¬
riarũ reus ab om̃ib: iudicetur. Siaũt maiores causȩ in medio fuerit.
deuolute ad sedẽ aplicã ut sca si nodus statuit & beatȩ consuetudo exi¬
git post iuditiũ episcopale referatur. Prudentissime iustissime quȩ
decreta niceni concilu a fricani de creuer quȩ cũq negotia insuis locis

Expanded text:
legaliter reddi, sancti canones decreverunt. » Et postea : « Si quis eos accusare vellet, aequo pee, se proprium crediderit habere negotium, prius ad eum recurrat charitatis studio; ut familiari colloquio commonitus, ea sanare debeat quae in querimoniam deducuntur. Quam rem si differre deferre voluerit, sententiam suscipiat ris fuerint exortae, secunduesiae, cui in omnibus causis debetur reverentia custodiri, relictis his sacerdotibus qui in eisdem provinciis Dei ecclesias gubernant, ad alias convolasumpserit, et ab officio cleri submotus, et injuriarum reus ab omnibus judicetur. Si autem majores causae in medio fuerint devolutae, ad sedem apostolicam, sicut synodus statuit, et vetus consuetudo exigit, post judicium edecreta Niceni concilii sive Africani decreverunt, quaecumque negotia in suis locis,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ caritatis ẽ. ȩstimare qualit̃ habeantur. Quib obicere debetis quod
uixta canones fortit̃ incurrere . & qualit̃ prbos non decebat rebolles
existere tẽptauerunt. Uos autẽ monemus inspeculis ẽẽ debere: neq
meoꝵ ꝓrupta audatia deuenire. quos anathematiza tosscit sc̃a
& a postolica eccła de sacerdotibus¬
Vos quis a cerdotũ dñi matura uolumus eẽ. iura : nihil possumus in in
cognitis rebus incuiꝰ quã partis iuditio definire . priusqua uniuersa
imitatores uult ẽẽ. suȩ pietatis ut peccantes quidẽ iniustitia coher¬
llud qđ ab ante cessoribus nr̃is constitutũ ẽ & nos approbamus ut
suarũ rerũ omĩũq: ecłarũ cõmunione sint interim concenti
audiuimus deportatos atq: in loco suꝑstitũ alios substicutos his
primitiis uulneribus adhibeatur medicina iustitiȩ noquis quam
ita careat propriis : ut alt̃ utatur alienis. Quẽ errorẽ om̃s rolin

Expanded text:
vestrae caritatis est estimare, qualiter habeantur. Quibus obicere debetis, quod vestrae caritatis est estimare, qualiter habeantur. Quibus obicere debetis, quod iuxta canones fortiter incurrere et qualiter presbiteros non decebat rebelles existere tentaverunt. Vos autem monemus in speculis esse debere, neque in eorum proruptam audaciam devenire, quos anathematizatos scit sancta et apostolica ecclesia. 332. De sacerdotu Quia sacerdotum Domini matura volumus esse judicia, nihil possumus in rebus incognitis, in cujusquam partis praejudicium definire, priusquam universa suae vult esse pietatis: ut peccantes quidem justitia coerllud quod ab antecessoribus nostris constitutum est, et nos approbamus, ut suarum rerum omniumque ecclesiarum communione sint interim contenti, a deportatos atque in locum superstitum alios institutos; his primitus vulneribus adhibeatur medicina justitiae; nec quisquam ita careat propriis, ut alter utatur alienis: cum si, ut cupimus, erro
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut om̃is quia in expeditiotionẽ exercitus absq graui nec essitate
non ꝓgreditur. aut de exercitu fugit testimonio dignitatis sue sit in¬
reuocabilit carens itã ut inquibusdã uillulis uł territoriis siue uiois
pestis hui infamationis habitatores ipsorũ locorũ sint degeneres etes¬
tificanli uł accusandi nullã habeant licentiam Et ñ uarient̃ quȩ ꝓptͣ¬
comutatione uarientur rt ec ad priuatũ trahantur cõmodũ: quȩ a dbo¬
nũ sunt cõmune prefixa & manentibus t̃minis quosstatuerunt patres
nomodã pnet alienũ sed intrafines ꝓprios atq legitimos put qͥs uoluerit
Exrelatione quorũdã didicimus qualit̃ prib qui contra canones sire uoluerint¬
adũ sũ nos ad comitatũ nescioquia audaci temeritate ire uoluerunt
suscepti sunt. Unde has aduos litteras destinamus in quibus decreto
nr̃o sancimus memoratos ꝑ turbatores a cõmunione esse alienos debere
& illos qui effrenato huic facto consilio assensum cõmodare uoluerunt

Expanded text:
lacuit, ut omnis, qui aut in expeditionem exercitus absque gravi necessitate non progreditur, aut de exercitu fugit, te timonio dignitatis suae sit inrevocabiliter carens; ita ut in quibusdam villulis vel territoriis sive vicis pestis huius infamationis habitatores ipsorum locorum sint degeneres, et testificandi vel accusandi nullam habeant licentiam. 327. Ut christcommutatione varientur. Nec ad privatum trahantur commodum, quae ad bonum sunt commune praefixa. Et manentibus terminis quos statuerunt patres, nemo damnet alienum, sed intra fines proprios atque legitimos, prout quis voluerit, Ex relatione quorundam didicimus, qualiter presbiteri, qui contra canones adversum nos ad comitatum nescio qua audaci temeritate ire voluerunt, suscepti sunt. Unde has ad vos litteras destinamus, in quibus decreto nostro sancimus memoratos perturbatores a communione esse alienos debere. Et illos, qui effrenato huic facto consilio assensum commodare voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittunt : & ꝓpt̃ hoc male opinionis suspitione denotant᷑: ut si
deinceps ad moniti nonse correxerint: uelut contẽptores sacrorum¬
is canonum ca nonica inuectione feriantur: DEPRESBITERIS QUI

Expanded text:
permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, ut si permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, ut si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum canonum canonica invectione feriantur. 18. De presbyteris qui
Abbreviated transcription (Latin):
detime deipsis uillis ad easdem aecclesias conferantur: Nes
esacris uasis aeccłȩ: que inpignus a non nullis in quibusdã locis dari
comperimus: in ibitũ est ned einceps a quo quã fieri prȩsumatur
nisi solũ modo necessitate redimendorum captiuorum compellente:
de ecclesiis destructis uel denonis & decimis io
eecclesi is sane destructis: uel denonis & detimis siue declaus¬
tris canonicorũ : qualiter constitui & ordinari a nob placuerit
aliis capitulis subt̃ ad notauimus: deecclesiarũ honore
ed et deecclesiarũ honore quomodo dõ adiuuante quantũ in nob
est uigeat: similiter in subter ad notatis capitulis insertũ esse
ẽep̃is uero in lango bardia constitutis qui abhis quos ordinabant᷑
sacram̃ta & munera contra diuinã & canonicã auctoritatẽ
acciꝑe uel exigere soliti erant modis om̃ibus inibitũ est neulte¬
rius fiat: quia iuxta sacros canones uterq gradu ꝓprio talia faci

Expanded text:
decimae de ipsis villis ad easdem ecclesias conferantur. 13. decimae de ipsis villis ad easdem ecclesias conferantur. 13. De sacris vasis ecclesiae, quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est ne deinceps a quoquam fieri prnisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellente. 89. De ecclesiis destructis, vel de nonis et decimis. De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari a nobis placuerit, aliis capitulis subter adnotavimus. 90. De ecclesiarum honore. Sed et de ecclesiarum honore, quomodo Deo adiuvante, quantum in nobis est, vigeat, similiter in subter adnotatis capitulis insertum esse episcopis vero in Langobardia constisacramenta et munera, contra divinam et canonicam auctoritatem, accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat; quia iuxta sacros canones uterque a gradu proprio, talia faci
Abbreviated transcription (Latin):
oblatione possint rerũ ꝓpriarũ exherediri: Qđ sialiquis deinceps
hoc facere tẽptauerit: a synodali uel imperiali sententia modis
omnibus feriatur:
libet ecclesiis nec constituant᷑ nec expellant᷑. Et silaici clericos
ꝓbabilis uitȩ & doctrinȩ ep̃is consetrandos susq in ecclesiis consti¬
tuendos optulerint: nulla qualibet occasione eos reiciant: l onai
absq alio seruitio ad tribuatur. & prbi in eis constituti non dẽcimis neq
deoblationib fideliũ: non dedomib neq atriis uel hortis iuxta eccłam
positis: neq dep̃scripto manso aliqđ seruitiũ faciant prȩter ecclesi is¬
ticum: Et sia liquid habuerint : in de senioribus suis debitum serui¬
tium impendant: DEPRESBITERIS UNIUSCUIUSQUE ETC¬
tatutũ est post quã hoc impletũ fuerit: ut una queq aecclesia suũ
presbiterũ habeat: ubi id fieri facultas prouidente ẽo ꝑmiserit

Expanded text:
oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere temptaverit, a sinodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. ri in quibuslibet ecclesiis nec constituantur nec expellantur. Et si laici clericos probabilis vitae et doctrinae episcopis consecrandos suisque in ecclesiis constituendos obtulerint, nulla qualibet occasione eos reiciant. 85. De absque aliquo servitio attribuatur, et presbyteri in eis constituti non de decimis, neque de oblationibus fidelium, non de domibus neque de atriis vel hortis juxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso, aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitium impendant. 215. De presbiteris uniuscuiusque ecatutum est, postquam hoc impletum fuerit, ut unaquaeque ecclesia suum presbiterum
Abbreviated transcription (Latin):
obseruet᷑ qđ in canonib deconsetratis nichil habentib constitutum est :
Dcecclesiarũ uero seruis cõmuni sententia decretũ est ut archi ep̃ĩ
ꝑ singulas ꝓuintias constituti nr̃am auctoritatẽ : suffraganei uerqͥ
illorũ exemplar illius poenes se habeant : Et quandocumq defami¬
lia eccłe utilis inuentus aliquis ordinandus . ẽ: in ambo neipsa aucto¬
ritas corã popło legat᷑ & corã sacerdotib uel corã fidelib: laicis an.¬
te cornu altaris: sicut in nr̃a auctoritate continet᷑: remota qualibet
calliditate libertatẽ consequat᷑ : & tic demũ ad gradus eccłasticos
ꝓmoueat᷑. Similit̃ quoq dehis agendũ est quoslaici de familia etde¬
siarũ ad sacros ordines ꝓmouere uoluerint: sed et dehis quosp̃positi
canonicarũ aut monichorũ ordinandos expetiuerint: eadem forma
seruanda est.
ceps accipere p̃sumat: quarũ liberi aut ꝓpinqui hac in consulta

Expanded text:
observetur, quod in canonibus de consecratis nihil habentibus constitutum est. observetur, quod in canonibus de consecratis nihil habentibus constitutum est. De ecclesiarum vero servis communi sententia decretum est, ut archiepiscopi per singulas provincias constituti nostram auctoritatem, suffraganei vero illorum exemplar illius penes se habeant. Et quandocumque de familia ecclesiae utilis inventus aliquis ordinandus est, in ambone ipsa auctoritas coram populo legatur, et coram sacerdotibus vel coram fidelibus laicis ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate continentur, remota qualibet calliditate libertatem consequatur, et tunc demum ad gradus ecclesiasticos promoveatur. Similiter quoque de his agendum est, quos laici de familia ecclesiarum ad sacros ordines promovere voluerint. Sed et de his, quos praepositi canonicorum aut monachorum ordinandos expetiverint, eadem forma servanda est. ceps accipere praesumat, quarum liberi aut propinqui hac inconsulta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerit detretũ. ẽ: ut deponat᷑: & dñsieĩus eũ recipiat. Sd uera¬
auus ud pat̾ abalia patria in aliã migrans in eadẽ ꝓruntia filiũ
genuert: & ipse filius ibidẽ educitus & ad gradus ꝓeteł afticos
ꝓmotus fuerit : & utrũ seruus sit ignorauerit: & postea ueniens dñs
illius legibus eũ ad quisierit sancitũ est ut si dñs eius illi libertatem
dare uoluerit: ingradu suo ꝑmaneat: Si uero exeũ catena seruitutis
a castris dñicis extrahere uoluerit gradũ amittat : quia iuxta sa
cros ordines uilis ꝑsonã manens sacer doti dignitite fungi ñ potest:
Derebus uero illorũ uel peculiare quia ꝓpriis dñis libertate do¬
nantur: ut ad gradus aecclesiasticos iure ꝓmoueant᷑ statutũ estꝰ
ut in potestate dñorũ consistat: utrũ illis concedere: ansibi uindica¬
re uolucrint Ceterũ si post ordinationẽ aliquid ad quisierit: il lua

Expanded text:
pervenerit, decretum est ut deponatur, epervenerit, decretum est ut deponatur, eavus vel pater ab alia patria in aliam migrans in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dominicis extrahere voluerit, gradum amittat, quia iucros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vindicare voluerint. Ceterum, si post ordinationem aliquid adquisierit, illud
Abbreviated transcription (Latin):
situmq indefessi custodire ualerent ordinauerimꝰ in alia scedula
diligent̃ Ad notare fetimus: & ut apud suc cessores nr̃os ratũ fo¬
ret & in uiolabilit̃ conseruaret᷑ confirmauimꝰ: det¬
tatutũ est ut quicquid tẽpore imperii nr̃i a fidelib aeccłae
sponte collatũ fuerit inditiorib locis duas partes in usus pau¬
perũ: tertia instipendia cedere clericorũ aut manachorũ. in
minorib uero locis aequẽ int̾ clerũ & pauperes fore diuiden¬
indiscrete ꝓmouebant᷑: placuit om̃ib: cũ sacris canonibus
concordarȩ debere : & statutũ est: ut nullus ep̃orũ deinceps
eos ad sacros ordines ꝓmouere p̃sumat: nisi prius adñis ꝓprus
libertatẽ consetuti fuerint̾  Et si quilibet seruus dñm suũ fugi¬
ens aut latitans aut adhibitis testib munere conductis ueb con
rũptis aut qualibet caliditate ud frau̾dẽi adgradus aeccłasticos

Expanded text:
situmque indefessi custodire valerent, ordinaverimus, in alia scedula situmque indefessi custodire valerent, ordinaverimus, in alia scedula diligenter adnotari fecimus, et ut apud successores nostros ratum foret et inviolabiliter conservaretur, confirmavimtatutum est, ut quicquid tempore imperii nostri a fidelibus ecclesiae sponte collatum fuerit, in ditioribus locis duas partes in usus pauperum, tertiam in stipendia cedere clericorum aut monachorum, in minoribus vero locis aeque inter clerum et pauperes fore dividenindiscrete promovebantur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordare debere. Id enim statutum est, ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint. Et si quilibet servus dominum suum fugiens aut ruptis, aut qualibet calliditate vel fraude, ad gradus ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
uraqu luidu̾ero canonica ꝓfessio amultis partĩ igorantia parã.
desidia dehonestabat᷑. opere p̃tiũ duximus dõ annuente apud sa¬
crũ conuentũ exdictis scõrũ patrũ uelut ex diuersis partibus
quosdã uernantes flosculos carpendo inunã regulã cabionicorum
& canoniarũ congerere & canonicis uel scĩmonialib seruandã
contradere: ut ꝑ eã canoniciis ordo absq ambiguitate possit ser¬
uari : ut qm̃ illã sacer conuentus ita etiã laudibus extulit ut usq
adunũ iota obseruandã ꝑcenseret: statuimus ut ab om̃ib in eadẽ
ꝓfessione degentib indubitant̃ teneat᷑: & modis om̃ib siue a cano¬
nicis siue ascĩmonialibus canonicȩ degentibus deinceps obseruetꝰ᷑:¬
onachorũ siquidẽ causã qualit̃ dõ opitulante Seabba
ex parte disposuerimus. & quomodo exseipsis sibi eligendi abba¬
tes licentiã dederimus & qualit̃ dõ opitulante quieti uiuere ꝓpo¬

Expanded text:
ur. Quia vero canonica professio a multis partim ignorantia, partim desidia deshonestabatur, operae pretium duximus, Deo annuente, apud sacrum conventum ex dictis sanctorum patrum velut ex diversis pratis quosdam vernantes flosculos carpendo in unam regulam canonicorum et canonicarum congerere et canonicis vel sanctimonialibus servandam contradere, ut per eam canonicus ordo absque ambiguitate possit servari. Et quoniam illam sacer conventus ita etiam laudibus extulit, ut usque ad unum iota observandam percenseret, statuimus ut ab omnibus in eadem professione degentibus indubitanter teneatur, et modis omnibus sive a canonicis sive a sanctimonialibus canonice degentibus deinceps observetonachorum siquidem causam qualiter, Deo opitulante, ex parte disposuerimus, et quomodo ex se ipsis sibi eligendi abbates licentiam dederimus, et qualiter, Deo opitulante, quieti vivere propo
Abbreviated transcription (Latin):
cedant᷑: ut totũ sicut dictũ. ẽ. in restauratione aecclesiarũ & lumina¬
nbus urã auctoritate & studio cedere possit: Solȩ sane ad filios & minis¬
tros aeccłȩ instruendos & docendos sicut nobis p̃terito tẽpore ad attania¬
cũ promisistis & uobis iniunximꝰ in congruis locis ub necdũ ꝑfectũ ẽ ad
multorũ utilitatẽ & ꝓfectũ a uobis ordinari non negligatur. De mo¬
TIONE ADCOMITES EROUILTILIESSSACCL¬

Expanded text:
cedantur, ut totum, sicut dictum est, in restauratione ecclesiarum et luminaribus vestra auctoritate et studio cedere possit. Scolae sane ad filios et ministros ecclesiae instruendos vel edocendos, sicut nobis praeterito tempore ad Attiniacum promisistis et vobis iniunximus, in congruis locis, ubi necdum perfectum est, ad multorum utilitatem et profectum a vobis ordinari non neglegatur . 6. De admonitione ad comites pro utilita
Abbreviated transcription (Latin):
donante suꝑse & suꝑ familia sua aut inbeneficio aut in alode annonã
habuerit᷑ &uenundare uoluerit ñ carius uendat nisi modiũ deauena deñ
habere constitutũ.ẽ. & imusquisq habeit aequã mensurã & acqua
cus sine iussione epĩ sui:

Expanded text:
donante super se et super familiam suam aut in beneficio aut in alode annonara donante super se et super familiam suam aut in beneficio aut in alode annonara habuerit et venundare voluerit, non carius vendat nisi modium de avena denahabere constitutum est. Et unusquisque habeat aequam mensuram et aequalcus sine iussione episcopi sui.
Abbreviated transcription (Latin):
upiatis acro i malã sur te accipit. siquis supra modũ re quilibet
inustae a ppetere nult iuxta salomos sapra nodi ol quluib¬
sartu ost alienis rts appetor & ad cptas mlli largri &ipta
apłm hȩc est radix om̃iũ malorũ:
neste res quaslibet congregare decertant: e
2.
quantũ p̃stitit :
uicũq enĩ tẽpore messis uel tẽpore uindemie. ñ necessitate sed propt̃
cupiditatẽ cõparat annonã aut uinũ. uerbi gra deduob denariis
cõparat modiũ unũ. & seruat usq dũ uenundare possit contra denarios
.iiͦii. aut sex seu amplius: hoc turpe lugrũ dicimus Si hoc propter
net essitatẽ comparat ut sibi habeat & aliis tribuat: negotium dici
ut om̃s ep̃ĩ abbates. abbatisse. optimates & comites: seu domestici
& cuncti fideles: qui beneficia regalia tã derebus ecclenasticis quamq
& dereliquis habere uident᷑: ut unus quisq desuo beneficio suã familiã
nutrificare facit: & desua ꝓprietate ꝓpriã familũ nutriat: Et si deo

Expanded text:
upiditas vero in malam partem accipitur, si quis supra modum res quaslibet iniuste appetere vult, iuxta Salomonem: Post concupia est alienas res appetere et adeptas nulli largiri. Et iuxta olum haec est radix omnium malorum. neste res quaslibet congregare decertant. 124. quantum praestitit. uicumque enim tempus messis vel tempus vindemiae, non necessitate sed propter cupiditatem, comparat annonam an vinum, verbi gratia de duobus dinariis comparat modium unum, et servat usque dum iterum venundare possit contra dinarios quatuor aut sex seu amplius, hoc turpe lucrum dicimus. Si autem propter necessitatem comparat, ut sibi abeat et aliis tribuat, negotium dicimut omnes episcopi, abbates, abbatissae, obtimates, comites, seu domestici, et cuncti fideles qui benet de reliquis habere videntur, ut unusquisque de suo beneficio suam familiam nutricare faciat et de sua proprietate propriam familiam nutriat. Et si Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt attenuatȩ: uel certe dehis rebus quę nuꝑ netessĩ¬
tates cõpellente a nonnullis aecclesiis sunt
ablate & siqua sunt alia siue in ȩcclesi¬
asticis: siue inpublicis rebus em̃datione
digna que protẽporis breuitate fficere nequiuimꝰ: Intantũ differendum
illud dignũ iudicauimus donec dño fauente consulta fideliũ facultas nob
id definiendi ab eo tribuat᷑. Inuenta uero ut dõ opitulante effectũ optine¬
Ant ꝑtẽpora: hic inserenda censuimus de

Expanded text:
sunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessisunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessitate compellente, a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae pro temporis brevitate efficere nequivimus, in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec, Domino favente, consultu fidelium facultas nobis id definiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut, Deo opitulante, effectum obtineant per tempora, hic inserenda censuimus. 105
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cõmissũ in sobrietate & castitate nutrirent diuinisq officiis im¬
buerent. quęrite ad sacros scõs ȩcclesiasticos ordines ꝓmoueri possent.
& ut operã dent: quatinus prbi missarium & lectionariũ siue cȩteros
libellos sib necessarios bene correctos habeant: & qualit̃ ȩccłas des¬
tructas sibi ꝑtinentes iuxta uires emendent: qualit̃ etiã uiduas dili¬
debeant: edoceant. & ut suꝑstitiones quas quibusdã in locis in exsequiis
mortuorũ non nulli faciunt: eradicent. & ut exemplo suȩ in nocentiȩ
alios ad bene uiuendũ ꝓuocent: & cunctis aecclesiasticis negotiis quantũ
dñs inuauerit: totis uirib consulere satagant diligent̃ ad monuimus.
& ut id liberius ex equi ualeant: nos inquintũ posse dederit. opẽ ferre¬
a modis om̃ib optamus:
onnulla uero capła sicut deicestis nuptiis nec non & dextele¬
siis quȩint̃ coheredes diuidunt᷑: & tali occasione ꝓprio
honore carent: siue dehis ecclesi is quęnimiũ rebus. ꝓpriis¬

Expanded text:
sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas dilidebeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent, et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus coet ut id liberius exsequi valeant, nos, in quantum Dominus posse dederit, opem ferre modis omnibus optamus. 29. Nonnulla vero capitula, sicut de incestis nuptiis, necnon et de ecclesiis quae inter coheredes dividuntur, et tali occasione proprio honore carent, si
Abbreviated transcription (Latin):
acrorũ canonũ non ignari ut indĩ nom ine scã aeccła suo liboriuꝰ¬
ut potiret᷑ honore ad sensũ ordimi aocclesiastido p̃buimus. ut scli¬
cetꝰ qp̃i pelectionẽ cleriorũ & popłi scđm statuta canonũ de
ꝓprla diocesi remota ꝑfenarũ & munerũ acceptione obuite me¬
telũ &sapientie donũ eligant᷑ : ut exemplo & uerbo sibi subiec

Expanded text:
acrorum canonum non ignari, ut in Dei nomine sancta ecclesia suo liberius potiretur honore, adsensum ordini ecclesiastico praebuimus, ut scilicet episcopi per electionem cleri et populi secundum statuta canonum de propria diocesi remota personarum et munerum acceptione ob vitae meritum et sapientiae donum eligantur, ut exemplo et verbo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
instantu ad monete cos dedilectione dĩ & ꝓximi defide & spe in dnõ
debrmilitate & pacientia : decastitite & continentia debenignitate &
miscdia : detlemosinis & confessione peccatorũ suorũ: & ut debitorib
suis scđm dñicã orationẽ sua debita dimitaant: scientes certissimẽ qđ qui
talia agunt regnũ dĩ possidebunt : Et hoc ideo diligentius in iungimꝰ urẽ
caritati : quia scimus tẽporib nouissimis pseudo doctores esse uenturos sic̃
ipse dñs in euangłio p̃dixit : Et apłs paulus adtimotheũ testat᷑ Ideo di¬
lectissimi toto corde p̃paremus nos inscientia ueritatis: ut possimus con¬
tradicentib ueritati resistere : & diuina donante grã uerbũ dĩ crescat
& currat & multiplicet᷑ in profectũ scaẽ dĩ aeccłȩ & salutẽ anima¬

Expanded text:
instantia ammonete eos de dilectione Dei et proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate et patientia, de castitate et continentia, de benignitate et misericordia, de eleemosinis et confessione peccatorum suorum, et ut debitoribus suis secundum dominicam orationem sua debita dimittant, scientes certissime, quod qui talia agunt, regnum Dei possidebunt. Et hoc ideo diligentius iniungimus vestrae caritati, quia scimus temporibus novissimis pseudodoctores esse venturos; sicut ipse Dominus in euangelio praedixit, et apostolus Paulus ad Timotheum testatur. Ideo dilectissimi, toto corde praeparemus nos in scientia veritatis, ut possimus contradicentibus veritati resistere, et divina donante gratia verbum Dei crescat et currat et multiplicetur in profectum sanctae Dei ecclesiae et salutem anima
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ iuxta scõrũ patrũ traditionẽ nouimus res aeccłe uota esse fi¬
deliũ : p̃tia peccatorũ: & patrimonia pauperũ: cuiq non solũ
habita conseruare: uerũ etiã multa dõ opitulante conferre optamus:
Tam ut abȩcelesiasticis de nondiuidendis rebus illius suspitionẽ dudum
conceptã penitus a moreremꝰ : statuimus ut neq nr̃is neq filiorũ &
dõ dispensante successorũ nr̃orũ tẽporib qui nr̃am uel ꝓgenitorũ
nr̃orũ uoluntatẽ uel exemplũ imitari uoluerint: nulla poenitus

Expanded text:
ui iuxta sanctorum patrum traditionem novimus res ecclesiae vota esse fidelium, pretia peccatorum et patrimonia pauperum, cuique non solum habita conservare, verum etiam multa Deo opitulante conferre optamus. Tamen ut ab ecclesiasticis de non dividendis rebus illius suspicionem dudum conceptam penitus amoveremus, statuimus, ut neque nostris neque filiorum et Deo dispensante successorum nostrorum temporibus, qui nostram vel progenitorum nostrorum voluntatem vel exemplum imitari voluerin
Abbreviated transcription (Latin):
donet: quieũ ad hramire & in placitũ ad ducifaciant: & liceat ei pͥma
uice ꝑsacram̃tũ se scđm legẽ idoniare si potuerit. At sialia uice duo uł
tres eũ defurto accusauerint: liceat ei contra unũ ex his cũscuto & fuste
incãpo contendere Qđsiseruus defurto accusatꝰ fuerit: dñs eiꝰ peo em̃det
aut eũ sacram̃to excuset: nisi tale furtũ ꝑpetratũ habeat ꝓpt̃ qđ ad
endos dirigit᷑: aut honores quos habet amittat aut in eo loco ubi
p̃dictos missos susciꝑe debu it tandiu resideat & desuis reb legationes
& iuxta uoluntatẽ nrãm congruã stultitiȩ suȩ castigationẽ acci¬
piat. Et si homo lib̾ uel ministerialis comitis hoc fecerit: honorẽ
qualẽtũq habuerit siue beneficiũ amittat. Et si seruus fuerit: nu¬
dus ad palũ uapulet: & caput eius tondeatur. De¬

Expanded text:
donet qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima donet qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit. At si alia vice duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet, aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad endos dirigitur, aut hopraedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum vapulet, et caput eius tondeatur.