comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolenti compenit: est᷑ enĩ natura
equũ tam diute liberalitate ⁊¬
mea uti qmͣdiu ego uelim. ut pos¬
sim reuotare cũ mutailo uoltor¬
datem itaq cum quid pcatio iõ¬
gatũ est non sotũ hoc intallctõ ut̃
possimus. S et p̃scriptis u̾bis
accõne q̃ exbona fide oritur
ex hac solummꝰ cãusa ꝙ p̃ces
adhibuit. et impetrautt ut sibi
possid̾e. aut uti liceat᷑.¬
lp̃.ł. eluti sine p̾cario rogau¬
erts ut ꝑfundũ meũ ite uł aot̃
tibi siceat. sił ut intectum. uei
in aream ecliũ mearum stillicidi¬
um. uł tignũ in parictẽ meum
inmissũ habeas.

Expanded text:
uolenti competit: est enim natura aequum tamdiu te liberalitate mea uti, quamdiu ego uelim, et ut possim reuocare, cum mutauero uoluntatem. itaque cum quid precario rogatum est, non solum hoc interdicto uti possumus, sed etiam praescriptis uerbis actione, quae ex bona fide oritur.Hex hac solummodo causa, quod preces adhibuit et impetrauit, ut sibi possidere aut uti liceatle. ueluti si me precario rogaueris, ut per fundum meum ire uel agere tibi liceat uel ut in tectum uel in aream aedium ‹m›earum stillicidium uel tignum in parietem immissum habeas.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcłientio auito scrip sit. mile̾¬
iam qnͣdam mulierem cũ eẽt in
asia & ab heredib sceleris accep¬
ta petuma parcum sibi medica¬
mentis ipsa abegisset rei ca¬
pitalis esse dampnatam. ⁊ s
si qua uisceribus suis post
diuortium quis pregnans fu¬
isset enim intulerit ue iam
inimico marito filium proccre¬
aret ut temporali exilio co¬
herceatur ab optimis impera

Expanded text:
to scripsit Milesiam quandam mulierem, cum esset in Asia, quod ab heredibus secundis accepta pecunia partum sibi medicamentis ipsa abegisset, rei capitalis esse damnatam. sed et si qua uisceribus suis post diuortium, quod praegnas fuit, uim intulerit, ne iam inimico marito filium procrearet, ut temporali exilio coerceatur, ab optimis impera
Abbreviated transcription (Latin):
pectum. heredem Uero sole faculta¬
tes. Plane in recenti adite heredi¬
at ñ tatis audiendi eñt qui suspectũ
postutat. cetm̃ si ꝓbentur passe¬
um in hereclitate morari. nec enqͥc¬
qmͣ possint obite̾ cͥminis. c̃ dolo¬
se u̾satoeo ñ debebit pꝰ multum
temꝑis ad hnͣc necc̃itate̾ ꝯpelli cꝑ
si cũ suspectꝰ sat̃dare iussus dec̾to
p̾toris ñ obtẽꝑauit. tuc̃ bona hr̃¬
ditatis pomid̾e uenũdariꝙ ex ed¬
cõ suo ꝑmstt̾e iubebit. Plane si
doceatur nicħ ex bonis alienasse.
nec sit ꝙ ei iuste p̃t̾ paciꝑtatem
obiciatur contentus eẽ p̃tor deb
ut iubeat eũ nich minuere. S
si nec ĩopia laborante̾ eũ credito¬
res ostendẽ potũint ĩ iuriar̃ accõ¬
ne hii tenebunt᷑.¬

Expanded text:
ultates. Plane in recenti aditae hereditatis audiendi erunt, qui suspectum postulant: ceterum si probentur passi eum in hereditate morari nec quicquam possint obicere criminis quasi dolose versato eo, non debebit post multum temporis ad hanc necessitatem compelli. Quod si supraetoris non obtemperaverit, tunc bona hereditatis possideri venumque dari ex edicto suo permittere iubebit. Plane si doceatur nihil ex bonis alienasse nec sit quod ei iuste praeter paupertatem obiciatur, contentus esse praetor debet, ut iubeat eum nihil minuere. Quod si nec inopia laborantem eum creditores ostendere potuerint, iniuriarum actione ei tenebunt
Abbreviated transcription (Latin):
rib iuris placet unũ esse ces
nis pr̃is eiꝰ uentis in eũ actio
deturꝰ tam ⁊ si postea ei hr̃clitiᷤ
obuenit creditorib non reddat.
Idem ĩ substituto filio hẽde ser
citur. ut potius patris qmͣ ciꝰ
bona ueneant. Itac in id quod
postea ei obueniat accõ credi¬
stitutꝰ  filio hr̃ditatem adiit. post
ti tunc hr̃clita s prĩs ⁊ filii una est

Expanded text:
ribus tuis placet unum esse testribus tuis placet unum esse testnis patris eius uenditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obuenit, creditoribus non reddat, idem in substituto filio herede serucitur, ut potius patris quam eius bona ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio credistitutus filio hereditatem adiit, postqti, tunc hereditas et patris et filii una est
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si magr̃atꝰ fid̾i ꝯmissi ser¬
uaridi cã ĩ possõnẽ anserint dare
arbitrium possunt ad ea distrahen¬
da q̃ mora det̾iora futura sunt. ita
ut p̃ciũ ex hiis redactũ ap̃ fidei¬
ꝯmissariũ in cã depoĩti sit donec
de fid̾i.ꝯ. ꝙ ei debetur constet.
osi añ pub̾tatẽ decessiss cb̃stituit
heredem is fuiꝰ pr̃na hẽditate se
abstinuit. Id̾oꝙ bona patris ueni¬
erunt postea filio hereditas obue¬
nit qͣ adita decessit. Quero cũ pre¬
tor inipm̃ pupillũ cͣiuis postea
hr̃clitat obueniss creditorib tñ
pr̃is actõnẽ non daret. an ĩ substi¬
tutũ crectitorib patͥs danda sit
actõ cũ ex bonis pr̃nis q̃.s. ad cͥ¬
ditores missos ad bona ꝑtinent
nicħ adqͥrant. ⁊ cũ creclitores uicħ
iuris ĩ bonis pupilli hũerint. eo¬
rumq nicħ int̾fuit adiret᷑ nec¬
ne pupisli hr̃clitas cũ ea bona
omissa a substituto hereditate
ad creditores non ꝑtinebant
me illud maxͤ mouet ꝙ p̃cepto¬

Expanded text:
lis. Si magistratus fideicommissi seruandi causa in possessionem miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur constet. o, si ante pubertatem decessisset, substituit heredem: is filius paterna hereditate se abstinuit ideoque bona patris uenierunt: postea filio hereditas obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris acttutum creditoribus patris danda sit actio, cum ex bonis paternis, quae ditores missos ‹in› bona pertinent, nihil adquirat et cum creditores nihil iuris in bonis pupilli habuerint eorumque nihil interfuerit, adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illud maxime mouet, quod praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
lpꝰ .LNi crelitores hedẽ sus¬
pectũ putent satisdatõnẽ exig̾e
possunt ꝓ suo debito reddendo
cuiꝰ rei grã cognosc̾e p̃torẽ oꝑ¬
net eũ statũ heredem sat̃datio¬
ni necc̃itati subic̾e d nisi cũ cog¬

Expanded text:
 Si creditores heredem suspectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi c
Abbreviated transcription (Latin):
aui .i. Dufidiꝰ refeit. Statu¬
as in pu. positas bonis distͣccoᷤ
euis cuiꝰ i honorẽ posite sũt ñ
si ornandi municipii cã posite
st̃ aũ eiꝰ cuiꝰ in honorem posite fc̃
⁊ nullo mͦ eas distrahi posse.

Expanded text:
apiam Fufidius refert statuas in publico positas bonis distractis eius, cuius in honorem positae sunt, non ublicas, si ornandi municipii causa positae sint, aut eius, cuius in honorem positae sint: et nullo modo eas detrahi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ẜ Si pupillus ex ccͣtu suo
ñ defendatur. ¶d̾oꝙ bona eiꝰ c̾lito¬
res possid̾e ceꝑint. diminutõ ex
hus bonis fieri d. irescendi pu¬
pi cã. ¶Defend̾e debitorem¬
mͥ sicut añ qmͣ bona eiꝰ possid̾e̾¬
turꝰ. licet ita post bõꝵ quo pos

Expanded text:
 Si pupillus ex contractu suo non defendatur ideoque bona eius creditores possidere coeperint, deminutio ex his bonis fieri debet vescendi pupilli causa. Defendere debitorem sicut ante, quam bona eius possiderentur, licet, ita post bonorum quoque pos
Abbreviated transcription (Latin):
creatus esfet. ¶ Item rescripsert̃
exaccionẽ pecunie legatoꝵ. ⁊ fi
cessauerint ip̃os ur heredes ꝯue¬
nire. aut si soluendo ñ sunt fide¬
iussores eoꝵ qui ꝓ hus cau̾nt᷑.¬
¶Itẽ rescripserunt milierẽ ꝙͣ¬
diu nupta est incolam e̾i̾dem
ciuitatis uidĩ cuiꝰ maritus ei. e
ibi unde originẽ traherit ñ co¬
gi munib fungi. ¶Item pest.
patris qui consulto filiũ emani¬
m̃ bona ten̾i ac si fideiussor pro
eo exstitiss. ¶ Item rescrip cũ
Nam solam noĩs similitudinẽ
ad confirmandam caĩq originẽ

Expanded text:
tem rescripseruntexactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conuen‹e›ri aut, si soluendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt.Item rescripserunt mulierem, quamdiu nupta est, incolam eiusdem ciuitatis uideri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trahit, non cogi muneribus fungi.Item rescripserunt patris, qui consulto filium emancierinde bona teneri atque si fideiussor pro eo extitisset.Item r oportere: nam solam nominis similitudinem ad confirmandam cuiusque originem
Abbreviated transcription (Latin):
les cestõ fcõ extraneum hedem
scripsisse prẽm deiñ suꝑstite deces¬
sisse deliberante herede institu¬
to.⁊ ip̃e deinde defunctus. deiũ hr̃s
institutus repudiasse hr̃ditutẽ x
functi aĩrebatur ad ꝙ̃ castrense pe¬
tem pat̾ asscripserit moxt falio
uiuo prẽ defunctus sit ñ ĩpedit᷑
libertas cũ si filius patri sub¬
uixerit impediatur licertas. iñ¬
heredem suum filii peculiarem᷑
prĩ existere posse. si filio put᷑ su¬
ꝑuixeriti idem referebam. ⁊ si rẽ
peculiarem filii pat̾ segau̾it. sam¬
ĩ eodem casu quo libertatẽ cõpetere
hereditatem ietro peculuĩ patris
onẽ. noꝵ est nouũ ut ex poss fcõ
aliquis possõrem humiliasse uidet᷑
Nam ⁊ si filius euis qui ab hostio:

Expanded text:
estamento facto extraneum heredem scripsisse, patre deinde superstite decessisse, pater deliberante herede instituto et ipse diem functus, deinde heres institutus repudiasse hereditatem. quaerebatur, ad quem castrense petem pater adscripserit moxque filius uiuo patre defunctus si‹t›, non impeditur libertas, cum, si filius patri superuixerit, impediatur libertas. unheredem seruum filii peculiarem patri existere posse, si filio pater superuixerit. idem referebam et si rem peculiarem filii pater legauerit: nam eodem casu, quo libertatem competere hereditatem, retro peculium patris onem. nec est nouum, ut ex postfacto aliquis successorem habuisse uideatur. nam et si filius eius, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si mortuus fuiss qͥ petiss. uł¬
forte furere ceꝑit. ratũ hr̃i possa
uideamus. Nam si muniũsũ ꝑ¬
inde hr̃i debet. ac si tũc cũ ratum
frustra hiis casibus ratũ habetur
s illud ꝯsequens est futursi ⁊̃ si
peniteat illũ petisse. ratũ hr̃e ni

Expanded text:
s fuisset qui petisset uel furere coeperit, ratum haberi possit, uideamus: nam si in uniuersum perinde haberi debet, ac si tunc, cum ratum frustra his casibus ratum habetur. sed illud consequens futurum etiam si paeniteat illum petisse, ratum haberi
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł .ł. Set si ex stipulatu sti¬
chũ debeat pupillus ñ uidebit᷑ ꝑ
eũ mora fieri non mortuo eo tẽ¬
neatur. nisi si cutore auctore aut
solus tutor interpelletur:
inͥ iam ex stipulatur debeat᷑ cuꝰ

Expanded text:
Sabinum Sed si ex stipulatu Stichum debeat pupillus, non videbitur per eum mora fieri, ut mortuo eo teneatur, nisi si tutore auctore aut solus tutor interpelletur. mihi iam ex stipulatu debeatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe consenserimꝰ. s ex doli clausuia
tecũ agam si sciens me fefelleris.
stipulatũ hoĩem certũ mͥ debeass
non alit̾ post mortẽ eius deneris
mͥ ꝙͣ si ꝑ te stecerit quominꝰ uiuo
eo eũ michi dares ꝙ ita sit. si aut̃

Expanded text:
e consenserimus: sed ex doli mali clausula tecum agam, si sciens me fefelleris. stipulatu hominem certum mihi debeas, non aliter post mortem eius tenearis mihi, quam si per te steterit, quo minus vivo eo e
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l.A it p̃tor uti ex lege loca¬
tionis sũ conductõis suꝑficie qͣde a¬
gitur. nͨ ui net clam. net p̃cario alt̃
ab altero fruemini qͦminꝰ fruami
ni fieri ueto. s quaalia accõ de suꝑ¬
ficie postulabitur cã ꝯgnita iudi¬
ciũ dabo. ¶Qui suꝑficiem in ali¬
eno solo hr̃. ciuili accione subixid
est. siam si conduxio suꝑficiem ex
tonducto est. Si emit exemptoa¬
gere cũ dño soli pot̃. ⁊ enĩ si ipse
eum ph̾at ꝙ sua int̾ est agendo
ꝯsequ̾itur.si aũ ab alio ꝓhibeat᷑
p̃stare ei accõnes suas dñs debet
meliꝰ est possidere pocius ꝙͣ in
ꝑsonã exꝑiri hoc interdictum ꝓpo¬
nere.⁊ q̃i in rem actõnẽ polliceri.
q p̃tor eũ qui sr̃ficis̃ petit ueluti
uti possidetis int̾dicis. n exigit
ab eo qͣlẽ cãm possidenti h̃at unũ
tm̃ requirit. nũ forte .ui. aut clam
p̃cario. si ñ ab adu̾sario possideat

Expanded text:
.Ait praetor: 'Uti ex lege locationis siue conductionis superficie, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario alter ab altero fruemini, quo minus fruamini, uim fieri ueto. si qua alia actio de superficie postulabitur, causa cognita dabo'.Qui superficiem in alieno solo habet, ciuili actione subnixus est: nam si conduxit superficium, ex conducto, si emit, ex empto agere cum domino soli potest. enim si ipse eum prohibeat, quod interest agendo consequetur: sin autem ab alio prohibeatur, praestare ei actiones suas debet dominus et melius est possidere potius quam in personam experiri, hoc interdictum proponere et quasi in rem actionem polliceri.Pque praetor eum, qui superficiem petit, ueluti ‹uti› possidetis interdicto, neque exigit ab eo, quam causam possidendi habeat: unum tantum requirit, num forte ui clam precario ‹ab› aduersario
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hĩtaret. s ne possid̾et. ¶ Itẽ ui¬
deamus si accoruicini tui ex fũdo
tuo uites in suas arbores tnͣsclux̃
ꝙuiris sit. et ait põp̃. posse de
nũciare ei ut uices pretid̾e̾t. Id
ꝙ lad̾. scribit. aut uti eũ deb̾e int̾¬
dicto. uti possidetis de eo loco quo
radices continent᷑ uicũ nã si tibi
uim fec̾it quominꝰ eas ustes uel
p̃cidas. uł tranducas. uim tibi fa¬
cre uidetur qͦminꝰ possideas ⁊ enĩ
quid põp̃. ¶ Item iuideamus si ꝓ¬
iectõ supͣ intini solum ñ iure habe¬
ri dicatur.an int̾clictũ uti posside¬
tis sit utile alt̾i adu̾sus alt̾m. ⁊ est
ap̃ cassiũ relatũ ut̾q ẽẽ inułe. qr
alt̃ solũ possid alt̾ cum ecłib suꝑ¬

Expanded text:
ne habitaret, sed ne possideret.Item uideamus, si auctor uicini tui ex fundo tuo uites in suas arbores transduxit, quid iuris sit. et ait Pomponius posse te ei denuntiare et uites praecidere, idque et Labeo scribit, aut uti eum debere interdicto uti possidetis de eo loco, quo radices continentur uitium: nam si tibi uim fecerit, quo minus eas uites uel praecidas uel transducas, uim tibi facere uidetur, quo minus possideas: etenim quit Pomponius.Item uideamus, si proiectio supra uicini solum non iure haberi dicatur, an interdictum uti possidetis sit utile alteri aduersus alterum. et est apud Cassium relatum utrique esse inutile, quia alter solum possidet, alter cum aedib
Abbreviated transcription (Latin):
locatõnis. ⁊ Ita pomp̃. quoq ꝓbat.¬
¶ Creditores missos ĩ possõne rei
seruande cã. int̾clco uti possidetis
¶Si uicinus meus in pariete mõ
tum uti possidetis mͥ efficax est ut
ea tolłe compellat᷑. ¶ Non uideor
ui possid̾e si ab eo quẽ screm ĩ pos¬
soñe esfi fundũ accipiam. ¶ In hoc
int̾clicto sũma ꝯdempnationis re
feitur ad rei ip̃ius estimatõnẽ qnͣti
res est sic accipimus qnͣti uniꝰ cuiꝰt
int̾est possõnẽ retinere. Siui añt

Expanded text:
ationis: et ita Pomponius quoque probat.Creditores missos in possessionem rei seruandae causa interdicto uti possidetis Si uicinus meus in parte ‹in paa, 'uti possidetis' mihi efficax est ut ea tollere compellatur.Noui possidere, qui ab eo, quem scirem ui in possessionem esse, fundum accipiam. In hoc interdicto condemnationis summa refertur ad rei ipsius aestimationem. 'quanti res est' sic accipimus 'quanti uniuscuiusque interest possessionem retinere'. Seruii autem
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑficie dabit᷑. petitori qͦ
in suꝑficiem dari. ⁊ qi usũ ftuc¬
tum. siue U̾sum qfndam inc̾e ⁊ ostitu¬
i posse ꝑ utiles accõnes credendũ
est. S et tradi posse intelligendũ
est ut ⁊ legari ⁊ donari possit. et
si duob sit cõminis ⁊̃ utile cõi
diuidundo iudiciũ dabunꝰ. ¶Ser¬
uitutes quoq p̃corio sure cõstitu¬
entur. ⁊ ipẽ ad exemplũ catum q̃¬
⁊ ip̃o iure cõstitute sunt utilibus
accionib petent᷑. s et int̾dictũ de¬

Expanded text:
de superficie dabitur, petitori quoque in superficiem dari et quasi usum fructum siue usum quendam eius esse et constitui posse per utiles actiones credendum est.Sed et tradi posse intellegendum est, ut et legari et donari possit.Et si duobus sit communis, etiam utile communi diuidundo iudicium dabimus.Seruitutes quoque praetorio iure constituentur et ipsae ad exemplum earum, quae ipso iure constitutae sunt, utilibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
ter nec auns possit occid̾e. nec
ĩñto in sua n. pot̾ate ñ usdet᷑
ab adoptiuo patt̾seperat᷑. ¶ In ac¬
puũ. ¶ Ius occidenti ꝑat᷑ conce¬
dit᷑ doniui sue licet ibi filia non
p̃ domicilio accipienda est. ut in lege
cormelia de miuris. s qui occidere
terit iure affic̾e̾. Id̾o auts̃ pat̾ nõ
marito mulierẽ. ⁊ oc̃m adult̾um

Expanded text:
ter nec auus possint occidere nec immerito: in sua enim potestate non uidetur ab adoptiuo pater separatur.In acpuum. Ius occidendi patri conceditur domi suae, licet ibi filia non pro domicilio accipienda est, ut in lege Cornelia de iniuriis. Sed qui occidere terit iure adficere. Ideo autem patri, non marito mulierem et omnem adulterum
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝓmissor ferendꝰ ẽ. si eiꝰ int̃¬
orit de certis potius uasis. forte
aut hominib accum. Si stipula¬
tus hoc modo fuero si intͣ biẽnũ
capitoliũ non ascend̾is. dari non
nisi p̃t̾ito biennio recte petam.
n clam ⁊ si ambigua u̾ba sũt. sic tñ
exaudiuntur. ⁊ si ĩmutabilit̾ u̾m
fuit. te capitoliũ ñ ascendisse.
ñ tantũ in p̃sens tempus relata
statim. aut ꝑimit obligatõnes
aut omnino non differt.
lit̾ se agnitõs si ĩ lite mota sũptus fe¬
ciss. emptori stipłanti ꝓmiserant p̾
mortẽ emptoris unꝰ ex uenditorib
ad iudiciũ uotauit. p̃ciũ sibi deberi
dicens heredes eiꝰ. ꝙ sumptꝰ ĩ defensi¬
one cause factos cũ ꝓbarent p̃cium
tores ꝓmiserunt q̃ oblitẽ de ꝓpͥeta

Expanded text:
sum promissor ferendus est, si eius intesum promissor ferendus est, si eius intererit de certis potius uasis forte aut hominibus actum. Si stipulatus hoc modo fuero: 'si intra biennium Capitolium non ascenderis, dari?', non nisi pnam etsi ambigua verba sunt, sic tamen exaudiuntur, si immutabiliter verum fuit te Capitolium non ascendisse. n tantum praesens tempus relata statim aut peremit obligationem aut omnino non differt. liter adgnituros, si in lite mota sumptus fecisset, emptori stipulanti promiserant. post mortem emptoris unus ex uenditoribus ad iudicium uocauit, pretium sibi deberi dicens, heredes eius: qui sumptus in defensione causae factos, cum probarent pretium tores promiserunt, quae ob litem de p
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ saluam peciniã hĩturus sũ:
Si tibi nupsero .x. dare spon¬
des cã cognita denegandã accio¬
nẽ puto. nͨ ꝑaro ꝓbabilis causa
arcellus .ł. Existimo posse id
Qꝙ meũ ẽ sub condicõne stipulari.
Item uiam stipulani ad fundum
posse ꝙx̃qmͣ int̾im fundꝰ non sit
meus. aut si hoc uetũ ñ ẽ. ⁊ alie¬
nũ fundũ sub condicõne stipula¬
tus fuero isq ex lucratiua cã m̃s
ẽe ceꝑit confestĩ ꝑ imetur stipu¬
latio ⁊ si fundũ dñs sub cõdicõ¬
ne uiam stipulatus fu̾it. statim
fundo alienato euanescit stipu
consist̾e. ¶ Ex hac stipulatõne¬
insulam insulam fulciri spondes
qñ nascatur actio.q̃ritur ⁊ utiq
non est exspectandũ ut ruat. nec
enĩ stipulatoris int̾est fui tam po
si nondũ p̃t̾ierit temꝑis tantum
quo fulcire potu̾it redemptor est.¬
pͥmitur: obmissũ ẽẽ intelligendũ
est. aut certe scd̾m ꝓmissorẽ int̃¬
p̃tamur. qr scipulatori libeꝵ
fuit u̾ba late concipere. nͨ rur¬

Expanded text:
aeque saluam pecuniam habiturus sum? 'si tibi nupsero, decem dari spondes?' causa cognita denegandam actionem puto, nec raro probabilis causaorum. Existimo posse id quod meum est sub condicione stipulari, item uiam stipulari ad fundum posse, quamquam interim fundus non sit meus: aut, si hoc uerum non est et alienum fundum sub condicione stipulatus fuero isque ex lucratiua causa meus esse coeperit, confestim peremeretur stipulatio, et si fundi dominus sub condicione uiam stipulatus fuerit, statim fundo alienato euanescit stipulconsistere. Ex hac stipulatione: 'insulam fulciri spondes nascatur actio, quaeritur. et utique non est exspectandum, ut ruat: nec enim nihil stipulatoris interest fultam potsi nondum praeterierit temporis tantum, quo fulcire potuerit redemptor. 99 Cprimitur, omissum intellegendum est: ac fere secundum promissorem interpretamur, quia stipulatori liberum fuit uerba late concipere. nec rur
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. si ⁊ ibi insulam fieri int̾e̾
derit impune eũ occid̾it. nec utilis
istio erit in eũ constituenda.
dari ꝑ iñ erit. atq si te sisti solũm
scipulatus ẽẽm. ¶ Possũ ate utilit̃
a ce saipulari tichi nose te solutu¬

Expanded text:
uerit: si et ibi insulam fieri interesderit, impune eum occidit, nec utilis actio erit in eum constituenda. dari?" proinde erit, atque "te sisti" solummodo stipulatus essem. Possum utiliter a te ita stipulari: "Titii no
Abbreviated transcription (Latin):
Saue .p. Si negotiũ inpub̃is
aliquis ex officõ amiticie gesserit᷑.
ds bonis uenditis pͥulegiũ pupil¬
lo cõseruari. et ita accepi.
cessabit. ¶Diiuis marcꝰ ita edix¬
it. creditor qͥ obrestitutõnẽ edi¬
ficioꝵ credid̾it in pecunia q̃ c̾dita
erit. Priuiłm exigendi habebit
ꝙ ad eũ quoꝙ ꝑtinet qͥ redẽpto¬
ri dño mandante peᷤ. subminis¬
trauit. ¶ In bonis m̃sularii
uendendis post pͥuilegia potio¬
rem eoꝵ cãm ẽẽ placuit qͥ pecu¬
niã ap̃ mensam fidẽ publicã se¬
cuti deposuerunti s enĩ qͥ depo¬
sitis mĩmis usuras a mensulari¬
is accepunt a cetĩs c̾ditoribus ñ
.ã. E deponere. gi tñ nũmi extent᷑
uendicariꝰ eos posse puto a depo¬
sitariis. ⁊ futurũ ẽ eũ qͥ uendi¬
est creditoꝵ quoꝵ pecunia ad c̾di¬
tores pͥuilegiarios ꝑuenit. ꝑu¬

Expanded text:
um Si negotium impuberis aliquis ex officio amicitiae gesserit, debet bonis eius venditis privilegium pupillo conservari: et ita accepi. cessabit. Divus Marcus ita edixit: "creditor, qui ob restitutionem aedificiorum crediderit, in pecunia, quae credita erit, privilegium exigendi habebit". quod ad eum quoque pertinet, qui redemptori domino mandante pecuniam subministravit. In bonis mensularii vendundis post privilegia potiorem eorum causam esse placuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secuti deposuerunt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris creditoribus non aliud deponere. si tamen nummi exstent, vindicari eos posse puto a depositariis et futurum eum qui vindiest creditorum, quorum pecunia ad creditores privilegiarios pervenit. pe
Abbreviated transcription (Latin):
petente eo cui fideiussor impetͣuȩ¬
fa̾at obligat᷑ .s. siue solus sit hẽ¬
ditarius editor siue plures n enĩ
ditorem qui sibi diligent᷑ ꝓspexera¬
nt. Qd̾ ergo si bonis fideiussoris se¬
ꝑatis in solidum ex hereditate
tipulator cõseqͥ non possit utr̃
portio cũ cetĩs heredis c̾clitorib

Expanded text:
petente eo, cui fideiussor fuerat obligatus, siue solus sit hereditarius creditor siue plures. neque editorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum ceteris heredis credito
Abbreviated transcription (Latin):
debebit bonis q̃ seꝑari maluerit:
S uel si cũ stipulator iste ñ adita¬
a reo fideiussoris hr̃clitate boniᷤ
fideiussoris uenditis ĩ residũ ꝑmis¬
ceri debitoris creditorib potu̾i̾t.
mouerb. s ĩ quolib alio creditore qui a¬
seꝑatõnẽ impetͣuent. ꝓbari cõmo

Expanded text:
 separari maluit? sed cum stipulator iste non adita fideiussoris a reo hereditate bonis fideiussoris uenditis in residuum pro misceri debitoris creditoribus potuerit, moueri. Sed in quolibet alio creditore, qui separationem impetrauit, probari commo
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.e.Ab herde uendita hr̃dita¬
te seꝑatio frustra desid̾abiturꝰ. uti¬
q si mulla fraudis incurrat suspi¬
cio. Namq bona fide medio tẽꝑe ꝑ
hede̾ gesta sĩt ea rata ꝯseruari solct̃.

Expanded text:
. Ab herede uendita hereditate separatio frustra desiderabitur, utique si nulla fraudis incurrat suspicio: nam quae bona fide medio tempore per heredem gesta sunt, rata conseruari solent.
Abbreviated transcription (Latin):
siũ hec sit seꝑatio ut ĩnũpta ai ẽ
ex die diuortii iex .s. menses cõpu¬
tantur. In uidua uero ex. die omis¬
si criminis & sigͥficart ugier mis¬
cipoto ad culliũ ⁊ marimł̃ cosiues.¬
¶ Pret̾ea si ex die dirort is. lu si
endũ. nec crimen qͥnq̃tinso contanio
sopitũ extitetur.¶ Hoc qͥnqͣnuã
obseruare legis lator uoluit si reo
uł ree scuprũ adult̾iũ uł lenocini¬
um obiciatur. & iud eigo s anos
men sit ꝙ obiciatur ꝙ ex lege uli¬
a descendit. ut sc̃ qui dom̃ suem
stupri cã p̃buerũt. et alii simaes
et meliꝰ est dr̃e omĩb admissis ex
lege iulia uenientib qͥnantum
esse prestitsi.¶ Quincsumiũ antẽ
ex eodẽ die accipiendũ ex quo que
amissũ est. et ad eũ diem quo quis
postislaturus. postulata ne ue est
⁊ non ad eũ diem quo iudicũ de io¬
um ream ue face̾ postulations oe¬
es pͥma exigatur .s. ut qui excusat
luos libellos accusatorios expectet
non alios. ¶ Eũ antẽ qui puuĩ¬

Expanded text:
suum haec fit separatio, ut in nupta quidem ex die diuortii sex menses computentur, in uidua uero ex die commissi criminis: quod significari uidetur rescripto ad Tertullum et Maximum consules. praeterea si ex die diuortii sexaginta endum, ne crimen quinquennio continuo sopitum excitetur.Hoc quinquennium obseruari legislator uoluit, si reo uel rea‹e› stuprum adulterium uel lenocinium obiciatur. quid ergo, si aliud crimen sit quod obiciatur, quod ex lege Iulia descendit, ut sunt qui domum suam stupri causa praebuerunt et alii similes? et melius est dicere omnibus admissis ex lege Iulia uenientibus quinquennium esse praestitutum.Quinquennium autem ex eo die accipiendum est, ex quo quid admissum est, epostulatus postulataue est, et non ad eum diem, quo iudicium de adum reamue facere, postulationis dies prima exigatur, scilicet ut qui accusat suos libellos accusatorios exspectet, non ali
Abbreviated transcription (Latin):
reus postulatꝰ esp remittinus.¬
¶Incestũ autẽ & ꝑ illicitã mm̾ii
cõiunctione̾ admittitur excuiaa¬
ri solet sexu uł ecate.uł ⁊̃puns¬

Expanded text:
reus postulatus est, remittimus'.Incestum autem, quod per illicitam matrimonii coniunctionem admittitur, excusari solet sexu uel aetate u
Abbreviated transcription (Latin):
aix̃.ł Q uod ex hiis causis
dedetur ꝑ condicõnẽ q̃ ex lege
lex coheituit & dep̾hensam urorẽ
in adulterio retinuit. adulterrũ¬
tunc autẽ pumendꝰ est maritus
cum extusare ignorantiã suam
ñ potest. ł ad umbrare ꝑaciãm
p̃tertu incredilitatis. icuro enim
lex ita locuta est. adulteriñ in
domo dep̾hensũ dimiserit᷑ ꝙ uo
luerit in ip̃a turpitudinie depre
uxorẽ ea lege cenetur.an ⁊ ad
stuprũ referetur. uideamꝰ ꝙ ma¬
gis est. certe si ob alrã cãm es ne¬
ge sit condempnara impͥune ue.¬
or ducctur.¶plectitur ⁊ quy
p̃ciũ pro comperto scupio acte¬
pent nec interest utrũ mate¬
tus sit d acceꝑit. an alius qusli¬
bet. Quicũq enĩ ob conscientia
stupri accepit aliquid penaent
plectendꝰ. Cetm si gratis qs cemi¬
sit ad legẽ nõ ꝑtinet. Q q scũ
ex adulterio uporis sue fecestt

Expanded text:
is.Quod ex his causis debetur, per condictionem, quae ex lege lex coercuit, qui deprehens‹a›m uxorem in adulterio retinuit adulterumtunc autem puniendus est maritus, cum excusare ignorantiam suam non potest uel adumbrare patientiam praetextu incredibilitatis: idcirco enim lex ita locuta est 'adulterum in domo deprehensum d‹i›miserit', quod uoluerit in ipsa turpitudine prehenduxorem, ea lege teneri, an et ad stuprum referatur, uideamus: quod magis est. certe si ob aliam causam ea lege sit condemnata, impune uxor ducetur.Plectitur et qui pretium pro comperto stupro acceperit: nec interest, utrum maritus sit qui acceperit an alius quilibet: quicumque enim ob conscientiam stupri accepit aliquid, poena erit plectendus. ceterum si gratis quis remisit, ad legem non pertinet.Qui quaestum ex adulterio u
Abbreviated transcription (Latin):
tia. q̃r mulier tũc denrĩ eã peͣ¬
nam ꝙꝓͣ mares sustinebunt cũ ĩces¬
tũ iure gẽtiũ ꝓhibitũ admiserit
Nam si sola uiris mĩ obseruãtioi
int̾ueniat. mulier ab incesti ẽmĩ
incesti pp̃ etatẽ remiserut. s¬
distrahi coniunctionẽ illicttam
iusserunt. cũ alias ad ult᷑i e̾mẽ
errantes incesti cͥmine ̃ tem
so. nullam hr̃e possint excuia¬
tionem. ¶Idem imꝑatores res¬
cripserunt post diuortiũ ꝓ cõ
nou̾ca bona fide pͥuignus fecͥt
ñ eẽ cͥmẽ admiitendũ ĩcest
dem pollonio ĩ hũba rescͥosert᷑¬

Expanded text:
t.Quare mulier tunc demum eam poenam, quam mares, sustinebit, cum incestum iure gent‹i›um prohibitum admiserit: nam si sola iuris nostri obseruatio interueniet, mulier ab incesti crimineincesti propter aetatem remiserunt, sdistrahi coniunctionem illicitam iusserunt, cum alias adulterii crimeerrantes incesti crimine non teneri sso nullam habere possint excusationem. Idem imperatores rescripserunt post diuortium, quod cum nouerca bona fide priuignus fecerit, non esse crimen admittendum incesti. Idem Pollioni in ha
Abbreviated transcription (Latin):
redux̾it u̾bis ñ tenetur. s. tñ dr¬
cendũ est. ut teneatur ne fraus fi¬
at. ¶ Si uxor ex adulterto irf
p̃miũ acceꝑit. lege ustia qrad
ult̾a tenetur.
od̾.ł. S tuprũ cõmittit qui
lberam muliere̾ cõsuetudits

Expanded text:
reduxerit, uerbis non tenetur: sed tamen dicendum est, ut teneatur, ne fraus fiat.Si uxor ex adulterio uiri praemium acceperit, lege Iulia quasi adultera tenetur..Stuprum committit, qui liberam mulierem consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ũbis qͥdẽ legis ñ liberabitur. o
diuis marchus ⁊ cõmodus rescipse¬
runt impunitatẽ ei concedi ꝙ lcet
int̾empto adult̾io mulier suꝑuixe¬
rit post tã grauia manera que ei
pat̾ influxent. mag̃ fcõ qmͣ uolũ¬
tate eiꝰ seruata est. qr lex ꝑtctur
in eos qui dep̃hensi sunt indigna¬
tionẽ exigit. et scd̾m ueritatẽ re¬
quirit. ¶ Cũ adutt̾um ex adult̾us
elegerit maritꝰ ait̾m. ñ ante accu¬
sare pot̾. ꝙͣ pͥus iudiciũ fimatur
qr duo simul ab eodẽ accusare ñ li¬
cet. ñ tñ ꝓhibetur arusator simł
cũ adultero uł adult̃a. eũ quoqr
accusare quid domũ suam pbiut

Expanded text:
 legis non liberatur: sed diuus Marcus et Commodus rescripserunt impunitatem ei concedi, quia, licet interempto adultero mulier superuixerit post tam grauia uulnera, quae ei pater infixerat, magis fato quam uoluntate eius seruata est: quia lex parem in eos, qui deprehensi sunt, indignationem exigit et seueritatem requirit. Cum alterum ex adulteris elegerit maritus, alterum non ante accusare potest, quam prius iudicium finietur, quia duos simul ab eodem accusari non licet. non tamen prohibetur accusator simul cum adultero uel adultera eum quoque accusare, q
Abbreviated transcription (Latin):
poso mortẽ ꝓmissoris incipiat ex
ret.Ex hoc senat ͦ consultu mł¬
te ⁊ uarie q̃stiones agitantur de
quib pauca referamꝰ. ¶ Donacõ
dicta ẽ a dono csĩ doni datio raptã t¬
s mortis cã donatio longe difft̾
ab illa uera ⁊ absoluta donatio¬
ne q̃ ita ꝓficiscitur ut nullo caũ
reuocetur.⁊ ibi his qͥ donant illũ
potius qmͣ se hr̃e maluerunt at
is dͥ mortis cã donat cogitat ꝙ
amore uite recepisse potiꝰ ꝙͣ de
nat. Illũ deniꝙ potiꝰ ꝙͣ hr̃dẽ suũ
ergo qui mortis cã donat qͣ parte
se cogitat negotiũ gerit .s. ut cum
conualuerit reddatur sibi. nͨ dubi
ut aliquid facias aut ut ego alicpͥ
faciam aut litius ticius aut ut
aliquid obtingat ⁊ in istis odictõ
sequitur. ¶Hortis cã donatio
fit multis modis alia exͣ suspicio¬
nem ulliꝰ ꝑiculi a sano ⁊ ĩ bonaua¬
litudiẽ posito ⁊ cui ex hũana sor¬
te mortis cogitatõ est alias ex me¬
tu mortis aut ex p̃senti ꝑiculo auͭ
ex futuro. siquidem t̾ra maric

Expanded text:
post mortem promissoris incipiat exaret. ex hoc senatus consulto multae uariaeque quaestiones agitantur, de quibus pauca referamus. Donatio dicta est a dono quasi dono datum, rapta  mortis causa donatio longe differt ab illa uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo casu reuocetur. et ibi qui donat illum potius quam se habere mauult: at is, qui mortis causa donat, se cogitat atque amore uitae recepisse potius quam nat, illum deinde potius quam heredem suum'. Ergo qui mortis causa donat, qua parte se cogitat, negotium gerit, scilicet ut, cum conualuerit, reddatur sibi: nec dubiut aliquid facias, aut ut ego aliquid faciam, aut ut Lucius Ti‹ti›us, aut ut aliquid optingat, et in istis condic‹t›io sequitur. Mortis causa donatio fit multis modis: alias extra suspicionem ullius periculi a sano et in bona ualetudine posito et cui ex humana sorte mortis cogitatio est: alias ex metu mortis aut ex praesenti periculo aut ex futuro, si quidem terra marique,
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł.ł. Si me tibi ad arrogand̾
dedissem emancipato me reu̾sũ ab
hostib filiũ meũ loco nepotis cibi
futurum constat.

Expanded text:
inum.Si me tibi adrogandum dedissem, emancipato me reuersum ab hostibus filium meum loco nepotis tibi futurum constat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si in noĩe serui quem
tipłaremur dari erratsĩ fuisset
cum de corꝑe constitiss placet stipłonem

Expanded text:
m. Si in nomine serui, quem stipularemur dari, erratum fuisset, cum de corpore constitisset, placet stipulationem
Abbreviated transcription (Latin):
atur nasci utrũ in seruitute᷑ ꝑma¬
ne dñis. an u̾o̾ ex post fcõ respon¬
demus retro uberũ fuisse nullo
filio nato ꝙ magis arbitror ꝓb¬

Expanded text:
atur nasci, utrum in seruitute remanere dicimus an uero ex postfacto respondemus retro liberum fuisse nullo filio nato? quod magis arbitror prob
Abbreviated transcription (Latin):
p m̃ si ex adiacentib p̃diis u̾
Incendiũ fiebat raptũ ꝙħ sit.
dicendũ sit ex edcõ locũ ẽsse.
qr uin est ex incendio rapi. ¶ Item
nune applło refert᷑ ad id tempꝰ quo
ruina sit non trã si exhus q̃ ruert̃
suspicio fuit incendii uł ruine ĩcen¬
dium.uł muina ñ fuit iudeumꝰ. an
ħ edcm̃ locũ hãt. et magis est ut nõ¬
hat. qr neꝙ ex incendio. n ex ruina
quid raptũ ẽ. ¶ Itẽ ait p̃tor siꝙ̾ ex
naufragio H ulud ãrit᷑. utrũ sictuis
co tp̃ tuli̾t quo naufragiũ fit. an uͦ
⁊ si alio tp̃r. hoc ẽ ⁊ pꝰ naufrigiũ. nã
tore post naufragio iagnt. ⁊ mag̃÷.¬

Expanded text:
proinde si ex adiacentibus praediis, ubi proinde si ex adiacentibus praediis, ubi incendium fiebat, raptum quid sit, dicendum sit edicto locum esse, erum est ex incendio rapi. Item ruinae appellatio refertur ad id tempus, quo ruina fit, non tantum si ex his quae ruerunt ruinae, incendium uel ruina non fuit, uideamus, an hoc edictum locum habeat. et magis est, ne habeat, quia neque ex incendio neque ex ruina quid raptum est. Item ait praetor: 'si quid ex naufragio'. hic illud quaeritur, utrum, si quis eo tempore tulerit, quo naufragium fit, an uero et si alio tempore, hoc est post naufragiumque:  quae in litore post naufragium iacent. et mag
Abbreviated transcription (Latin):
heredis ue euis ꝑueniat. usu capi
lex uetat. De incendiõ nautragio
rate naue expugnata. R.¬
Lip̃. ł. Dretor ait in eũ qͥex
incendio ruina. naufragio rate
naue expugnata ꝙ rupuisse rece¬
pisse dolo.m. dampni ue quid in
hiis rebus dedisse᷑ uidetur in qͣ¬
druplum in anno quo pͥmũ de ea
re expundi pocestas fuit post
annum in simplũ iudiciũ dabo.
Item in seruũ et in familiã iudi¬
ciũ dabo. ¶Nusꝰ edicti utilitas
euidens ⁊ ułstissima seueritas est.
Siqͥdẽ pu . int̾est nicħ rapi ex
hiꝰ casib. et qmͣqmͣ sint dehiis
facinorib ⁊̃ criminũ executõnes
actñ recce p̃tor fecit qui foren¬
ses qͦ acciones cͥminib istis pp̃o¬
suit. ¶ Ex incendio ꝙ̃ad̾m acci¬
pimꝰ utrum ex ip̃o igne. An uͦ
ex eo loco u̾ incendiũ sit. et me¬
lius sic accipietur pp̃ incẽdiũ.
hoc est pp̃ tuiultum incendii
uł trepidationẽ incendii rapit.
ꝙad̾m solemus dr̃e in bello am

Expanded text:
heredisue eius perueniat, usucapi heredisue eius perueniat, usucapi lex uetat. DE INCENDIO RUINA NAUFRAGIO RATE NAUE EXPUGNATA ictum. Praetor ait: 'In eum, qui ex incendio ruina naufragio rate naue expugnata quid rapuisse recepisse dolo malo damniue quid in his rebus dedisse dicetur: in quadruplum in anno, quo primum de ea re experiundi potestas fuerit, post annum in simplum iudicium dabo. item in seruum et in familiam iudicium dabo'. Huius edicti utilitas euidens et iustissima seueritas est, si quidem publice interest nihil rapi ex huiusmodi casibus. et quamquam sint de his facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietur propter incendium, hoc est propter tumultum incendii uel trepidationem incendii, rapit: quemadmodum solemus dicere in bello ami
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ iei refertur. et p̃sentis tẽ¬
poris sit estuatio. et semper
q accor in turba dampnũ da
qmͣ in turba cessabit. et ħ accõ.
bicũ seruũ meũ ticiꝰ pulsar
turba fuit couecta. isꝙ seriuis
in ca turba aliquid ꝑdiderit.
cũ eo qui pulsab̾it age̾ possum
quippe cũ in turba dolo .m. dã¬
dampnũ daret. Id̾o ceperat ced̾e
Ceterum si alia causa ũberan¬
di fuit. cessat accõ. Set ⁊ siquis ipẽ
turbam cõnocass ut curba coram
seruũ u̾b̾aret iniuric faciende cã¬
non dampni dampni dandi ꝯsi¬
lus locũ ht̃ ediccum. Uerũ ẽ enĩ
eũ qui ꝑ iniuriam ũberat dolo
facẽ. et eũ qui cãm p̃buit᷑ dandi
dampnũ declisse. ¶ In seruũ aut̃
de heredib cecis ꝙ succõrib in
ui bõꝵ rap. accionẽ dixꝰ. et hic
erunt repetita.
uit ad euitandã penam si añ ui¬
diciũ restituat rẽ sua̾ rapuit.
Demules. ꝑ Quod in possessũ rap¬
tum ue sit. añcimͣ in pot̾ate dñi

Expanded text:
uerum rei refertur. et praesentis temuerum rei refertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et semper que actor in turba damnum esse sit quam in turba, cessabit haec actio. Si, cum seruum meum Titius pulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo dadamnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa uerberandi fuit, cessat actio. Sed et si quis ipse turbam conuocasset, ut turba coram seruum uerberaret iniuriae faciendae causa, non damni dandi consilio, locum habet edictum. uerum est enim eum, qui per iniuriam uerberat, dolo facere et eum, qui causam praebuit damni dandi, damnum dedisse. In seruum autem de heredibus ceterisque successoribus in ui bonorum raptorum actione diximus, et hic erunt repetita. uit ad euitandam poenam, si ante iudicium restituat rem quam rapuit.m. Quod ui possessum raptumue sit, antequam in potestate‹m› domini
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾e. uerum est enĩ dolo malo
cius in turba dampni quid datũ
n enĩ exigit p̃tor ut ab ip̃o sit
turba conuocata. S hoc ut do¬
lo alicuiꝰ in turba dampnũ da¬
tum sio. ¶ Eritꝙ ħ differentia
int̃ hoc edictũ. et suꝑius ꝙ ibi
de eo dampno p̃tor locͥtur ꝙ do¬
lo.m in hoĩb coactis datũ ẽ. uł
raptũ ⁊̃ non coactis hoĩb. at is
de co dampno ꝙe dolo.m. in tur¬
ba datũ ẽ. etiam si non ip̃e tur¬
ta est. uł alius contraxit. uł ip¬
se ex turba fuit. Idcirco illud
quidẽ edcm̃ pp̃ atrocitatẽ factũ
quadrupli penã ꝯminaturꝰ. at
hoc dupli. S et hoc et illud intͫ
annũ tribuit exꝑiundi faculta¬
t̃ post annũ in siplũ opetit.
Noqͥtur autẽ hoc edcm̃ de dap̃¬
no dato. et de admisso.ł rapto.
non. s suꝑiori cdcõ in bonorum
rp. agi pot̾it. ¶ Amissa ã dnr
sassa forte uł fracta. ¶Hec ã
actio in fc̃m̃ est̃. et datur in dup¬
lum qnͣti en res eriti ꝙ ad p̃ciũ

Expanded text:
etur. uerum est enim dolo malo eius in turba damni quid datum: neque enim exigit praetor, ut ab ipso sit turba conuocata, sed hoc, ut dolo alicuius in turba damnum datum sit. eritque haec differentia inter hoc edictum et superius, quod ibi de eo damno praetor loquitur, quod dolo malo hominibus coactis datum est uel raptum etiam non coactis hominibus: at hic de eo damno, quod dolo malo in turba datum est, etiamsi non ipse turta est, uel si alius contraxit uel ipse ex turba fuit. Idcirco illud quidem edictum propter atrocitatem facti quadrupli poenam comminatur, at hoc dupli. Sed et hoc et illud intra annum tribuit experiundi facultatem: post annum in simplum competit. Loquitur autem hoc edictum de damno dato et de amisso, de rapto non: sed superiori edicto ui bonorum raptorum agi poterit. Amissa autem scissa forte uel fracta. Haec autem actio in factum est et datur in duplum, quanti ea res erit: quod ad pretium
Abbreviated transcription (Latin):
uiti. S et quĩ abstulit. ł amouit᷑
uł dampnũ dedit. ux recipit. hc̃
actione tenetur. Aliud ẽẽ aũ rapi
aliud Inoueri palam est siquidem
ãmou̾i aliquid ⁊ sinc i possit. ra¬
pi autẽ sine ui ñ pot̾. ¶ Quient¬
ta naue quid rapuit. hoc edcõ tene¬
tur. eiega poc est ꝙ greci auint o¬

Expanded text:
uit, sed et qui abstulit uel amouit uit, sed et qui abstulit uel amouit uel damnum dedit uel recepit, hac actione tenetur. Aliud esse autem rapi, aliud amoueri palam est, si quidem amoueri aliquid etiam sine ui possit: rapi autem sine ui non potest. Qui eiecta naue quid rapuit, hoc edicto tenetur. 'eiecta' hoc est quod Graeci aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ uideatur. dã in litore iacentẽ
pꝰ ea ꝙͣ naufragiũ fcm̃ ẽ abstulit̾
in ea condicõne ẽ. ut mag̃ fur sit
qmͣ hoc cdicto teneatur ꝙ̃ ad̾m is
qui ꝙ de uehiculo excid̾it tulit. nec
raꝑe uidetur: qͥ in lutore iacentẽ
tollit. ¶ Dem̃ ait p̾tor rate auc
expugnata. exprignare ur᷑. qͥ ĩ ip̃o
q̃i pͣlio ⁊ pugna adu̾sus nauẽ ⁊ ra¬
tem aliquid rapit. sũ expugnet
siũ pdonib expugnantib rapiat.
lab̾. scribit equũ fuisse. ut sui de
domio. sũ de uilla expugnantis aliꝙͥ
rapiatar. Huic edcõ locus sit. ił enĩ
mus ĩ mãri qmͣ in uilla ꝑ iatrsicu¬
los inͥetamur. uł infestari possu¬
is quoc qui receꝑit ex cãis supͣscͥp¬
tis tenetur. qr receptores ñ minus
delinqunt qmͣ ag̾ssores. s em̃ adi¬
tũ ẽ dolo .m. qui ñ onsis ⁊̃ qͥ recipit
statĩ ⁊̃ delinquid. ficͥ dolo .m. recipit
Quid si ignarus reciꝑit. aũ ꝙͣ si
ad hac recip̃. ut custodiret. saluaq
faceret ei qui amiserat. utiq nõ

Expanded text:
deatur. qui autem rem in litore iacentem, postea quam naufragium factum est, abstulit, in ea condicione est, ut magis fur sit quam hoc edicto teneatur, quemadmodum is, qui quod de uehiculo excidit tulit. nec rapere uidetur, qui in litore iacentem tollit. Deinde ait praetor 'rate naui expugnata'. expugnare uidetur, qui in ipso quasi proelio et pugna aduersus nauem et ratem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatirapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari quam in uilla per latrunculos inquietamur uel infestari possuis quoque, qui recepit ex causis supra scriptis, tenetur, quia receptores non minus delinquunt quam adgressores. sed enim additum est 'dolo malo', quia non omnis qui recepit statim etiam delinquit, sed qui dolo malo recipit. quid enim, si ignarus recipit? aut quid, si ad hoc recepit, ut custodiret saluaque faceret ei qui amisserat? utique non
Abbreviated transcription (Latin):
cessat edictũ. ꝙ̃ ad̾m ergo ꝓcedit
ꝙ labeo scribit. si defendendicã
mei. uicuu edificiũ orto incẽdio
dissipau̾im. et inco noĩe. et fami¬
lic iudiciũ ĩ me dandũ. Cũ cnuim
defendendar̃ incarũ ediũ cã fe¬
cerim. utic dolo careo. Puto gͥ
agendũ. nec enĩ iniuria hoc fec̃.
qui se tucri uoluit. cũ alias non
poss. et ita celsus scrib̾. ¶ Sena¬
tiis cosuttũ claudians temꝑibus
fcm̃ est. ut siqͥs ex naufragio clauo
uł unũ exbus abstulerit omniũ
teꝵ noie teneatur. Itẽ alio scnatꝰ
ꝯsulto cauetur eos quoꝵ fraude
aut consilio naufragi supp̃ssi ꝑ
uim fuissent. ne naui sũ sibi ꝑi¬
clitantib opitulentur. legis cor¬
nelie q̃ deficarus lata est penis af¬
ficiendos. eos asi quicquid exmi
seruna naufragioꝵ fortuna ra¬
puissent lucͣtiue fuissent dolo.
m. in qnͣtũ edcõ p̃toris accõ dart᷑

Expanded text:
ssat edictum. quemadmodum ergo procedit, quod Labeo scribit, si defendendi mei causa uicini aedificium orto incendio dissipauerim, et meo nomine et familiae iudicium in me dandum? cum enim defendendarum mearum aedium causa fecerim, utique dolo careo. puto igiagendum: nec enim iniuria hoc fecit, qui se tueri uoluit, cum alias non posset. et ita Celsus scribit. Senatus consultum Claudianis temporibus factum est, ut, si quis ex naufragio clauos uel unum ex his abstulerit, omnium rerum nomine teneatur. item alio senatus consulto cauetur eos, quorum fraude aut consilio naufragi suppress‹i› per uim fuissent, ne naui uel i‹b›i periclitantibus opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata est, poenis adficserrima naufragorum fortuna rapuissent lucrative fuissent dolo malo, in quantum edicto praetoris actio dar
Abbreviated transcription (Latin):
siplures fuerunt. puta .x. aut¬
.xu. hoĩes turba dicetur. Quid
ergo si tres aut .iiii. turba uti¬
q non erit. et rectissie lab̾. int̾
turbam et rixam. multũ int̾es¬
se ait. Nam ꝙ turbã mltitud̾is
hominũ ẽe ꝑturbõnẽ. et cetũ
tenetur. non solũ qui dampnũ
in turba dedit. s eo is qͥ doio.
m. fecerit. ut in turbã damp
ni daretur̾ quid: sã ullo uen¬
errt. siue si fu̾it p̃sens. dolus
edcõ dicendũ est ⁊̃ eũ tonerĩ
int̾̃uenit. et in turba fuit. auc¬
tor dampni dandi. Si tñ et ip̃e
in turbam fuĩt aĩ dampaum
daretur. et dolo.m fu̾it. siam
⁊ huiꝰ dolo.M inturba dam¬
pni quid fcm̃ ẽẽ negari ñ po¬
test. ¶ Siquis aduertu suo

Expanded text:
si plures fuerunt, decem aut quindecim homines, turba dicetur. quid ergo, si tres aut quattuor? turba utique non erit. et rectissime Labeo inter turbam et rixam multum interesse ait: namque turbam multitudinis hominum esse turbationem et coetum, tenetur non solus, qui damnum in turba dedit, sed et is, qui dolo malo fecerit, ut in turba damni quid daretur, siue illo uenerit siue non fuerit praesens: dolus edicto dicendum est etiam eum teneri, qui uenit et in turba fuit auctor damni dandi, si tamen et ipse inter turbam fuit, cum damnum daretur, et dolo malo fuit: nam et huius dolo malo in turba damni quid factum esse negari non potest. Si quis aduentu suo
Abbreviated transcription (Latin):
in turba dampni quid fcm̃ ẽ
dice᷑. in eũ in anno quo pͥmũ de
ea re exꝑiundi pot̾as fu̾it ĩ du¬
plum. post annũ ĩ simplũ iud¬
iciũ dabo. ¶Hoc edictũ de co
dampno ꝓponitur ꝙ quis int᷑¬
ba dedit. turbam autem applia¬
tam labeo ait ex geñetumutt᷑
id q u̾bum ex greto tractum.¬

Expanded text:
in turba damnum quid factum esse dicetur, in eum in anno, quo primum de ea re experiundi potestas fuerit, in duplum, post annum in simplum iudicium dabo'. Hoc edictum de eo damno proponitur, quod quis in turba dedit. Turbam autem appellatam Labeo ait ex genere tumultus idque uerbum ex Graeco tractum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qnͣtũ face pot̃ ꝯdempnatułs. et
quidem is solus declucto ere ali¬
eno ⁊ int̾ eos quib ex siłi cã pecͦ.
debeturꝰ. occupantis potõr erit :
dempnatur. s ex aliis quoq ccͣ¬
ctib ab uxore iudicõ conuent᷑
in qnͣtũ face̾ pot̾ ꝯdẽpiandus
est ex diui pii constitutõne ꝙ ẽ
in ꝑsona mulieris equa lance
seruari equitatis sug̾ĩt ratio.
agit᷑ ita ⁊ cũ socõ ut ñ ultra fa¬
cultates dampnetur an si cũ so¬
cero ex ꝓmissione dotis agati
in id ꝙ face̾ potꝰ dampnandus
s alio iure utimur. rit ⁊ ueraciꝰ¬

Expanded text:
demnatur et quidem is solus deducto aere alieno: et inter eos, quibus ex simili causa pecunia debetur, occupantis potior erit cademnatur, sed ex aliis quoque contractibus ab uxore iudicio conuentus in quantum facere potest, condemnandus est ex diui Pii constitutione. quod et in persona mulieris aequa lance seruari aequitatis suggerit ratio.agitur, ita et cum socero, ut non ultra facultates damnetur. an si cum socero ex promissione dotis agatur, in id quod facere potest, damnandus sed alio iure utimur, ut et Nera
Abbreviated transcription (Latin):
aut.ł nt̾ cos quib ex eadẽ
cã debetur occupantis melior ẽ¬
condicõ nec deducit᷑ ⁊ ꝙ eidẽ cõ¬
dicõnis hominib debetur sicuti
fit ĩ accione de peculio. Nam et hic
occupantis melior cã est sss ⁊ si cũ
prẽ prõno ue agat᷑ non ẽ declutẽ

Expanded text:
um.Inter eos, quibus ex eadem causa debetur, occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debetur, sicuti fit in de peculio actione: nam et hic occupantis melior est causa. sed et si cum patre patronoue agetur, non