comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ qd̃ mirabili creuerat modo in loco
suo parieti aptauerunt. Qd̃ ip̃m longo de¬
inceps tempore a fidelib repetitũ. dño faci¬
ente dentium dolorib efficaciter medeba¬
tur. Preter antiqui cõmemoratione mi¬
raculi. nouis semꝑ effectib honorandũ.
In quo facto meritoꝵ eius magnitudinẽ.
et orationis possumus pensare uirtutẽ. qui¬
A et lignum aridum contra naturã incre¬
mentis augtum est: et ne uetus aboleret᷑
qd̃ luxouium dicitur noĩe eustasuis quẽ
bone memorie columbanus eidem loco p̃fe¬
cit. ab huius exilio uite ad suꝑnam patriã
commigrauit. Fratres ergo in eodem cenobi¬
o constituti consilium inierunt. ut uenera¬
bilem gallum reuocarent. et eius regimini
se subdendo contraderent. Miserunt itaq
sex fratres ex his qui ab hibernia uenerunt.
qui epłam ferrent continentẽ causas eius¬
dem legationis. Igitur illi recto itin ere cum
ad uiri dei cellam ꝑuenissent. nuntiati ad¬

Expanded text:
lignum, quod mirabili creverat modo, in loco lignum, quod mirabili creverat modo, in loco suo parieti aptaverunt. Quod ipsum longo deinceps tempore a fidelibus expetitum, Domino faciente, dentium doloribus efficaciter medebatur, praeter antiqui commemorationem miraculi novis semper effectibus honorandum. In quo facto meritorum eius magnitudinem et orationis possumus pensare virtutem; quia et lignum aridum contra naturam incrementis auctum est, et ne vetus aboleretur quod Luxovium dicitur nomine Eustasius, quem bonae memoriae Columbanus eidem loco praefecit, ab huius exilio vitae ad supernam patriam commigravit. Fratres ergo in eodem coenobio constituti consilium inierunt, ut venerabilem Gallum revocarent et eius regimini se subdendo contraderent. Miserunt itaque sex fratres ex his qui ab Hibernia venerunt, qui epistolam ferrent, continentem causas eiusdem legationis. Iad viri Dei cellam pervenissent, nuntiati ad
Abbreviated transcription (Latin):
amorem pleno retinens corde lacrimas ꝓ¬
fudit uberrimas. Et collectis fr̃ĩb causas
meroris aperuit. Deinde tanti patris me¬
moriã precib sacris et sacrificiis salutari¬
b frequentarunt. Contigit autem qua¬
dam die dum in construendo oratorio cum
fratrib laboraret ut tabula quedam pari¬
eti imponenda breuior ceteris mensura pal¬
moꝵ quatuor appareret. Quam dum eiꝰ¬
dem oꝑis artifices uellent abicere beatus
gallus uirtutis quam in dño habebat sibi
conscius. uissit eos ab oꝑe disiungere. et do¬
mũ ad ꝑcipiendam secum refectionẽ quã
dñs p̃parauit intrare. Quib sccł̾m iussio¬
nen eius facientib beneclictum panem
manu sua porrexit. Post prandium autẽ
cum om̃s pariter opus repeterent imꝑfec¬
tum inuenerunt tabulam quã ꝓpter sui
breuitatẽ pridem abicere uoluerunt. ceteris
om̃ib longiorem mensura dimidii pedis.
et ammiratione de eo qd̃ euenerat habita

Expanded text:
amorem pleno retinens corde, lacrimas proamorem pleno retinens corde, lacrimas profudit uberrimas, et collectis fratribus, causas meroris aperuit. Deinde tanti patris memoriam praecibus sacris et sacrificiis salutaribus frequentarunt. 27. Contigit autem quadam die, dum in construendo oratorio cum fratribus laboraret, ut tabula quaedam parieti imponenda brevior ceteris mensura palmorum quattuor appareret. Quam dum eiusdem operis artifices vellent abicere, beatus Gallus virtutis, quam in Domino habebat, sibi conscius, iussit eos ab opere disiungere et domum ad percipiendam secum refectionem, quam Dominus praeparavit, intrare. Quibus secundum iussionem eius facientibus benedictum panem manu sua porrexit. Post prandium autem, cum omnes pariter opus repeterent imperfectum, invenerunt tabulam, quam propter sui brevitatem pridem abicere voluerunt, ceteris omnibus longiorem mensura dimidii pedis, et ammiratione de eo quod evenerat habita,
Abbreviated transcription (Latin):
mea ueritatis fulciatur effetu. Hec er¬
N om̃ia sollicita inuestigatione ꝑdiscẽs.
rgressus nuntiabis mͥ. Diaconus ad pe¬
dis magistri ꝓuolutus. ignotum sibi iter
ñ conquestus est. S uir benedictus uoce
danda ne timeret ammonuit. Pge inqͥ¬
salitione roboratus pii doctoris alumnꝰ.
slpto paruit. Et accepto benclictionis
alico. uiam festinanter aggressus est.
linq ꝑuenisset ad monasterium ut
uiuit. inuenit omĩa ita contigisse sicut
pm suo ꝑuisionẽ fuerant reuclata. Mã
autem ibi una nocte. et accepit a fr̃ib
i ransitum columbani. Qui et batulũ
pus que uulgo cambuttam uocant ꝑ
unum diatoni transmiserunt. dicentes
sa abbatem ante transitum suũ uissis
solueretur. Dimissus autem ab illis iter ac¬
celerauit. et ꝓspere in om̃ib agens. die oc¬
tauo ꝑuenit ad dñm suum et patrem. fe¬
rens epłam relationis et absolutionis indi¬
tium. Lecta epła sc̃s gallus carissimi patris

Expanded text:
mea veritatis fulciatur effectu. Haec ermea veritatis fulciatur effectu. Haec ergo omnia sollicita investigatione perdiscens, regressus nuntiabis mini'. Diaconus ad pedes magistri provolutus ignotum sibi iter esse conquestus est, sed vir benedictus voce blanda eum, ne timeret, admonuit: 'Perge', inqsolatione roboratus, pii doctoris alumnus praecepto paruit, et accepto benedictionis viatico, viam festinanter aggressus est. Cumque pervenisset ad monasterium, ut volebat, invenit omnia ita contigisse, sicut patri suo per visionem fuerant revelata. Mansit autem ibi una nocte et accepit a fratribrandi transitum Columbani. Qui et baculum ipsius, quem vulgo cambotam vocant, per manum diaconi transmiserunt, dicentes, sanctum abbatem ante transitum suum iussisssolveretur. Dimissus autem ab illis, iter acceleravit, et prospere in omnibus agens, die octava pervenit ad dominum suum et patrem, ferens epistolam relationis et absolutionis indicium. Lecta epistola, sanctus Gallus carissimi patris
Abbreviated transcription (Latin):
pit uirtutũ cultor eximius oratorum en¬
struere mansiunculis ꝑ gyrum aspolise
ad cõmanenclum fr̃ĩb. quoꝵ iam auoꝰ ͤ¬
cim monastici sc̃itate ꝓpositi roloate e¬
trina et exemplis ad eternoꝵ descoedos
concitauit. Quadam itaq die dump
latorem matutinalis officii quescenl
grã lectos suos reuiserent primo Al¬
lo uir dei uocauit magnoaldum bd¬
ꝯ pitisi gauclia cõmigrasse. Pro eius ita
tsuit. sacaficium salutis debeo immo¬
e etsigno pulsato. oratorrum ingressi
is agere et precib infistere. pro cõmemo¬
eine beati columbani. finito sacre de¬
eononis officio. uenerabilis gallus dixit
a magnoaldum diaconũ. Fili. non tibi
guue uidratur peticionis mee pondus.
⁊ arpe uiam et italiam petito. ꝑtran¬
siensq usq ad monasterium qd̃ bobium
nominatur. diligenterq ꝑquirito quid
astum sit circa abbatem meũ. Nota er¬
T diem et horam ut si eum compereris
ee defunctum possis agnoscere utrũ uisio

Expanded text:
pit virtutum cultor eximius oratorium conpit virtutum cultor eximius oratorium construere, mansiunculis per girum dispositis ad commanendum fratribus, quorum iam duodecim monastici sanctitate propositi roboratos doctrina et exemplis ad aeternorum desideria concitavit. Quadam itaque die, dum post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos suos reviserent, primo diluculo vir Dei vocavit Magnoaldum diad paradysi gaudia commigrasse. Pro eius itaque requie sacrificium salutis debeo immolare'. Et signo pulsato, oratorium ingressi,sas agere et praecibus insistere pro commemoratione beati Columbani. Finito sacrae devotionis officio, venerabilis Gallus dixit ad Magnoaldum diaconum: 'Fili, non tibi grave videatur petitionis meae pondus, sed arripe viam et Italiam petito, pertransiensque usque ad monasterium quod Bobium nominatur, diligenter perquirito, quid actum sit circa abbatem meum. Nota ergo diem et horam, ut si eum compereris esse defunctum, possis agnoscere, utrum visio
Abbreviated transcription (Latin):
generalis iuditii terminauit. Om̃s eg
qui aderant alacri mentis exultationc
repleti. benedicebant dñm: et ad sua sun
gaudio remeabant. Doctor itaq uenc¬
uerba hec sepius inculcauit. Quẽ deus
elegit homo non despiciet. S om̃ium ue¬
neratione sublimis. quẽ diuinum com¬
mendat iuditium. Deinde ac̾cepta bene¬
dictione. reuersus est ad cellam suam. Pp̃
autẽ iussit his qui reb episcopii p̃erant.
ut ad uirum dei cum sibi subiectis ueni¬
rent. et cius obtemꝑarent iussioni. Post
hec tanto studio caritas mutua seruabu¬
tur utrimq ut spiritalis glutino cliente¬
le sibi semꝑ coherentes. solo corpore iudẽ¬
tur diuisi. Magister paterna sollitituid¬
ne precib et consilio salutari mathiten
refouebat. Ille uero paterno hondie st
om̃iũ necessitatum subsidio. didaicalum
subleuabat. Sicq sacra pioꝵ societas ail¬
to crescebat honore. et multiplicato. onĩ¬
dabatur amore. T empore subsequentie¬

Expanded text:
generalis iudicii terminavit. Omnes ergo generalis iudicii terminavit. Omnes ergo qui aderant, alacri mentis exultatione repleti, benedicebant Dominum et ad sua cum gaudio remeabant. Doctor itaque veneverba haec sepius inculcavit: 'Quem Deus elegit, homo non despiciet; sed erit omnium veneratione sublimis, quem divinum commendat iudicium'. Deinde, accepta ab eo benedictione, reversus est ad cellulam suam. Episcopus autem iussit his qui rebus episcopii praeerant, ut ad virum Dei cum sibi subiectis venirent et eius obtemperarent iussioni. Post haec tanto studio caritas mutua servabatur utrimque, ut spiritalis glutino clientelae sibi semper cohaerentes solo corpore viderentur divisi. Magister paterna sollicitudine, praecibus et consilio salutari mathiten refovebat; ille vero paterno honore et omni necessitatum subsidio didasculum sublevabat. Sicque sacra piorum societas aucto crescebat honore et multiplicato commendabatur amore. 26. Tempore subsequenti coe
Abbreviated transcription (Latin):
dem edificationis instrumenta colligeret.
ep̃c uero adutilitatẽ barbaroꝵ. bene ꝓlata
interp̃tando transfunderet. Cepit ergo u̾
bum facere de mitio creaturarũ et ade pec¬
cato ꝓ quo depulsus est deparadiso cõme¬
morare. Transiens inde ad diluuiũ. patri¬
archarũ consequenter temꝑa ꝑstrinxit et
actus. Egressus quoq filioꝵ isrł de egypto
et transitum ꝑ mare rubrũ legisq lationẽ
ꝑ moysen et celestis alimenti mira cula re¬
plicauit. Regum deinde suocessiones et tẽ¬
pora ꝓphetarum breuiter attingens. aduẽ¬
tus dñici tempus retexuit. Baptismũ etiã
saluatoris. et mirabilium eius głam cõ¬
memorans. Erucis ignominiã cum im¬
piis in sectationũ generib ueraci relatio¬
ne subiunxit. Hec audientes ecclł̃ie pa¬
stores cum oñi multitudine lactimnoiss¬
derunt uberrimas et ad inuicem anta
tius. Ille uero p̃dicationẽ ꝑdurit usq x
resurrectionem xp̃i. et in commerationt

Expanded text:
dem aedificationis instrumenta colligeret, dem aedificationis instrumenta colligeret, episcopus vero ad utilitatem barbarorum bene prolata interpretando transfunderet. Coepit igitur verbum facere de initio creaturarum et Adae peccatum, pro quo depulsus est paradyso, commemorare. Transiens inde ad diluvium, patriarcharum consequenter tempora perstrinxit et actus. Egressum quoque filiorum Israhel de Aegypto et transitum per mare Rubrum legisque lationem per Moysen et caelestis alimenti miracula replicavit. Regum deinde successiones et tempora prophetarum breviter attingens, adventus dominici tempus retexuit. Baptismum etiam salvatoris et mirabilium eius gloriam commemorans, crucis ignominiam cum impiis insectationum generibus veraci relatione subiunxit. Haec audientes ecclesiae pastores, cum populi multitudine lacrimas fuderunt uberrimas et ad invicem dixertius'. Ille vero praedicationem perduxit usque ad resurrectionem Christi et in commemoratione
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Et dum hec mutuo sermonũ com¬
mercio ꝑtractarent. subrraxit se diaconus
et fugiens. latibulum quesiuit in eccłia scĩ
stephani martyris que est extra oppidum.
Secuti sunt autem sacerdotes cum plebe
et app̃hensum lacrimis ꝑfusum felicib licet
renitentem in p̃sentiam pontificũ ꝑtrax¬
erunt et ducis. Et leuauerunt om̃s pari¬
ter uocem dicentes. Iohannẽ eligit sibi do¬
minus hodie pontificem. Et respondit oĩs
popłs amen. Ep̃i itaq duxerunt eũ ad al¬
tare. et sollempni benedictionis officio: or¬
dinauerunt antistitem. Consũmatoq sa¬
cre ꝓmotionis ministerio. rogauerunt eũ
sacrificii salutaris celebrare misteria. Pre¬
missis ergo ex more diuine libationis initi¬
is. post lectionem euuangelii rogauere uene¬
rabilem gallum ut multitudini que ad erat
uerbi officio sacre instructionis pabula mi¬
nistraret. Qui assumpto iohannie ep̃o gra¬
dum ascendit. eo uidelicet pacto. ut ip̃e qui¬

Expanded text:
misit. Et dum haec mutuo sermonum commisit. Et dum haec mutuo sermonum commercio pertractarent, subtraxit se diaconus et fugiens latibulum quaesivit in ecclesia sancti Stephani martyris, quae est extra oppidum. Secuti sunt autem sacerdotes cum plebe et apprehensum lacrimis perfasum felicibus, licet renitentem, in praesentiam pontificum pertraxerunt et ducis et levaverunt, omnes pariter vocem dicentes: 'Iohannem elegit sibi Dominus pontificem hodie'. Et respondit omnis populus: 'Amen'. Episcopi itaque duxerunt eum ad altare et sollemni benedictionis officio ordinaverunt antistitem; consummatoque sacrae promotionis ministerio, rogaverunt eum sacrificii salutaris celebrare mysteria. Praemissis ergo ex more divinae libationis initiis, post lectionem euangelii rogavere venerabilem Gallum, ut multitudini quae aderat verbi officio sacrae instructionis pabula ministraret. Qui, assumpto Iohanne episcopo, gradum ascendit, eo videlicet pacto, ut ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
Audis quid isti locuntur et affirmant : Sõs
pater respondit. B ene quidem dicunt. uti¬
nam uerum eẽt qd̃ fatentur. Cum autem¬
ad inuicem talia tractant. nesciunt in ca¬
nonib eẽ ꝓhibitum. ne aliqui delocis suis
commigrantes. aliis facile ordinentur in
locis. Est uero mecũ diaconus quidã noĩe
iohannes uitnoꝵ indigena locoꝵ. cui me¬
rito testimoniũ qd̃ isti mͥ dederunt potest
aptari. Hunc diuino credens electum iu
tione uir scĩssimus iohannem cunctoꝵ cõ¬
citaret amorẽ. neq enim aliud de illo cre¬
dere poterant. quam qd̃ uir dõ carus asse¬
ruit. Dux diaconum uenire fecit in medi¬
um. Tues inquiens ioħes diaconꝰ: Et res¬
pondit. Ego plane. Unde ait ducis ꝓpagi¬
nem generis e Et dixit. In rhecia eurien¬
si. mediocriũ nataliũ dignitate sum ꝓ cre¬
atus. Dux uero ad illum. Potesne in quit
pontificalis infule pondus subire: Tunc
uenerabilis gallus se ꝓ filio responsurũ ꝓ¬

Expanded text:
'Audis, quid isti locuntur et affirmant?' Sanctus 'Audis, quid isti locuntur et affirmant?' Sanctus pater respondit: 'Bene quidem dicunt; utinam verum esset, quod fatentur. Cum autem invicem talia tractant, nesciunt in canonibus esse prohibitum, ne aliqui de locis suis commigrantes aliis facile ordinentur in locis. Est vero mecum diaconus quidam nomine Iohannes vicinorum indigena locorum, cui merito testimonium, quod isti mihi dederunt, potest aptari. Hunc divino credens electum iudtione vir sanctissimus in Iohannem cunctorum concitaret amorem, – neque enim aliud de illo credere poterant, quam quod vir Deo carus asseruit, – dux diaconum venire fecit in medium: 'Tu es', inquiens, ' Iohannes diaconus?' Et respondit: 'Ego plane'. 'Unde', ait, 'ducis propaginem generis?' Et dixit: 'In Rhetia Curiensi mediocri natalium dignitate sum procreatus'. Dux vero ad illum: 'Potesne', inquit, 'pontificalis infulae pondus subire?' Tunc venerabilis Gallus se pro filio responsurum pro
Abbreviated transcription (Latin):
bloenta totum corpus eccłie augnien¬
satur ei matur. ꝑ interuentionẽ et me¬
rtumn bresine marie semꝑ uinginis
in cuius honore locus iste consecratus est.
dum pontificem qui ad regendam plebem
fidelium sit idoneus. et ad gubernandam
eccłiam dei pastorali sit diligentia plenꝰ.
Ammonuit deinde pontifices et omnẽ ele¬
rum ut iuxta saluberrima canonũ decre¬
ta rectorem eccłie ꝓuiderent. Ceperunt au¬
tem om̃s clerici ad inuicem dicere. Gallus
iste testimonium habet bonũ ab om̃ib: qͥ
eius uitam nouerunt. In scripturis diui¬
nis scientie culmen optinet: et in om̃i uite
honestate sapientie luce refulget. Iusticie
autem uite: castitatem corporis sociat. Man¬
suetudinẽ: cũ humilitate possidet. Conti¬
uentie uero salutari: patientiam iungit.
Largitor est elemosinarum. orphanoꝵ pa¬
ter: uiduarum solatiis alacer. H unc om̃i¬
um sectatorem uirtutũ : decet ẽẽ pastorem
popłoꝵ. K is auditis dux: dixit ad illum.

Expanded text:
entia totum corpus ecclesiae augmentatur et regitur, per interventionem et meritum beatae Mariae semper virginis, in cuius honore locus iste consecratus est, dum pontificem, qui ad regendam plebem fidelium sit idoneus et ad gubernandam ecclesiam Dei pastorali sit diligentia plenus'. Ammonuit deinde pontifices et omnem clerum, ut iuxta saluberrima canonum decreta rectorem ecclesiae providerent. Coeperunt autem omnes clerici ad invicem dicere: 'Gallus iste testimonium habet bonum ab omnibus, qui eius vitam noverunt. In scripturis divinis scientiae culmen optinuit et in omni vitae honestate sapientiae luce refulget; iustitiae autem vitae castitatem corporis sociavit, mansuetudinem cum humilitate possedit; continentiae vero salutari patientiam iunxit. Largitor est elemosinarum, orfanorum pater, in viduarum solatiis alacer. Hunc omnium sectatorem virtutum decet esse pastorem populorum'. His auditis, dux dixit ad illum:
Abbreviated transcription (Latin):
limannie prb̃ros. diaconos. uniu̾sas q
clericoꝵ copias. generaliter die denomi¬
nata idest ꝓxima pasche dñica. apd̾ con¬
fantiam conuenire p̃cepit. Ip̃e quoq cũ
principib suis et comitib suis huic int̾
ent conuentui. Cũq hec sẏnodus tan¬
te multitudinis celebraretur accessu. et
arum spacio denuntiaretur affutura
aerum beatissimus gallus diuino ple¬
dus omnsilio. assuiptis iohe et magno aldo
alionatus oficio sublimatis. ꝑrexit ad
pinun. Iugressoq eo locum dux huius¬

Expanded text:
lamanniae presbyteros, diaconos universasque lamanniae presbyteros, diaconos universasque clericorum copias generaliter die denominata, id est proxima paschae dominica, apud Constantiam convenire praecepit. Ipse quoque cum principibus et comitrerat conventui. Cumque haec synodus tantae multitudinis celebraretur accessu, et trium spatio denuntiaretur futura dierum, beatissimus Gallus divino plenus consilio, assumptis Joanne et Magnoaldo diaconatus officio sublimatis perrexit ad oppidum; ingressoque eo locum conci
Abbreviated transcription (Latin):
somonia liberauit. Peridem tempꝰ
sennies diaconius ꝑseuerans apd̾ uene¬
randum patrem. prudentiam que in eo
drus habundabat studio sicienti pota¬
t. in absolutione dumtaxat difficiliũ.
epture diuine questionum. et inteme¬
ratt fidei ratione. Operis quoq cotidiani
adsoem egregius apłice districtionis imi¬
tatu sedula accelerabat instantta. non so
eim illustratus diuina. quicquid uel
usu uł auclitu ꝑcepit. alte memorie. et
ut ita dixerim armario cordis celer in¬
seruit. et sub huius magesterii disciplina
cum om̃i mansuetudinis et humilitatis
custodia trienniũ duxit. Post hec dux se¬
pe iam dictus ꝑ epłam suam uirũ dei roga¬
uit ut ad constantiam oppidum ꝑueniret.
ad eligendum qui eidem sedi p̃ficeretur
antistitem. Aduocauit autẽ augustudu¬
nensem et ueridunensem epõs. cum mul¬
titudine clericoꝵ. Nemidone etlam que
amodernis spira uocatur. uenire fecit ep̃m.
ncc non ꝑnuntios et epłas suas tocius a¬

Expanded text:
monio liberavit. 23. Per idem tempus Iohannes diaconus, perseverans apud venerandum patrem, prudentiam, quae in eo caelitus abundabat, studio sitienti potavit, in absolutione dumtaxat difficilium scripturae divinae quaestionum et intemeratae fidei ratione. Operis quoque cottidiani, quod idem egregius apostolicae districtionis imitator sedula accelerabat instantia, non solit. Gratia enim illustratus divina, quicquid vel visu vel auditu percepit, altae memoriae et, ut ita dixerim, armario cordis celer inseruit et sub huius magisterii disciplina cum omni mansuetudinis et humilitatis custodia triennium duxit. 24. Post haec dux sepe iam dictus per epistolam suam virum Dei rogavit, ut ad Constantiam oppidum perveniret ad eligendum qui eidem sedi praeficeretur antistitem. Advocavit autem Augustidunensem et Veridunensem episcopos cum multitudine clericorum; Nemidonae etiam, quae a modernis Spira vocatur, venire fecit episcopum necnon per nuntios et epistolas suas totius A
Abbreviated transcription (Latin):
Nec immerito. quia nõ est societas luci
ad tenebras. Egit autem hoc arte sua dia¬
bolus ut popłm quẽ in presentia lucis amit¬
tere cepit. discedente sc̃itatis fulgore. tene¬
bris occuparet antiquis. Sc̃i igitur uixi
moleste ferentes qd̃ sede pellerentur consi¬
lio cõmuni italiam petere decreuerunt.
et cdum nimio tenerentur dolore. sc̃s pat̃
columbanꝰ his uerbis cepit eos consolari.
Inuenimꝰ quidem fratres his in partib
auream concam. s uenenatis serpentib
plenam. Cedat tam̃ tristicie languor exi¬
tialis quia certa est fiducia de auxilio ꝓ¬

Expanded text:
nec immerito, quia non est societas luci nec immerito, quia non est societas luci ad tenebras. Egit autem hoc arte sua diabolus ut populum quem in praesentia lucis amittere coepit, discedente sanctitatis fulgore, tenebris occuparet antiquis. Sancti igitur viri, moleste ferentes quod sede pellerentur amabili, consilio communi Italiam petere decreverunt; et dum nimio tenerentur dolore, sanctus Pater Columbanus his verbis coepit eos consolari: Invenimus quidem, fratres, his in partibus auream concham, sed venenatis serpentibus plenam. Cedat tamen tristitiae languor exitialis, quia certa est fiducia de auxilio p
Abbreviated transcription (Latin):
tra eos odia concitare insidias machinari.
Qua etiam intentione locoꝵ ip̃oꝵ ducem
nomine gunzonẽ adierunt. et apud eũ ac¬
cusauerunt scõs dicentes uenationẽ pub¬
licam in eisdem locis ꝓpter illoꝵ infestati¬
onem ꝑegrinoꝵ ẽẽ turbatam. Quo audi¬
to dux furore succensus. missis nuntiis
famulos dei de loco eodem discedere ius¬
sit. S neq hoc suffecit satellitib demo¬
num. quin pocius uaccam eoꝵ furto ab¬
strahentes. ininuia ducunt siluarũ. Qͦs
cum duo de fratrib euestigio insequunt᷑
consurgentes latrunculi interficiunt eos.
et auferentes spolia eoꝵ discedunt. Mira¬
ti autem fratres cur tandiu differant re¬
dire mittunt alios qui eos requirant. Il¬
li uestigia eoꝵ secuti occisus inueniunt.
et cadauera ip̃oꝵ suis humeris imponentes
ad cellam reportant. Inter hos angustia¬
rum et tristicie fletus. nuntius ducis ad¬
ueniens. de illo eos loco commeare p̃cepit.

Expanded text:
tra eos odia concitare, insiditra eos odia concitare, insidiQua etiam intentione locorum ipsorum ducem, nomine Gunzonem, adierunt, et apud eum accusaverunt sanctos, dicentes venationem publicam in eisdem locis propter illorum infestationem peregrinorum esse turbatam. Quo audito dux furore succensus, missis nuntiis famulos Dei de loco eodem discedere jussit. Sed neque hoc sufficit satellitibus daemonum: quin etiam vaccam eorum furto abstrahentes, in invia ducunt silvarum. Quos cum duo de fratribus e vestigio insequuntur, consurgentes latrunculi interficiunt eos, et auferentes spolia eorum, discedunt. Mirati autem fratres cur tandiu differant redire, mittunt alios qui eos requirant. Illi vestigia eorum secuti, occisos eos inveniunt, et cadavera ipsorum suis humeris imponentes, ad cellam reportant. Inter hos angustiarum et tristitiae fluctus, nuntius ducis adveniens, de illo eos loco commeare praecepit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec retia unquam corrũpere possum nec
ip̃m decipere. quia inuocatio diuini noĩs
de ecus ore nunquam recedit. Qua muni¬
tus: continua uigilantia insidias nr̃as cõ¬
tempnit. Qua ꝓpter tam cautos bellato
crucis: et dixit illis. In nomine dñi nr̃i
to et neminẽ hic ledere p̃sumatis. Deinde
tum ad litus festinant̾ redisset abbati suo
que audierat nuntiauit. Ille hec auditu
ꝑcipiens eccłiam peciit. et signo pulsato
fratres conuenire fecit. Prius autem quã
initium psallendi fecissent. audite sunt
uoces dire demonioꝵ ꝑ montium sum mi¬
tates et quasi discedentiũ heuilatus cũ ter¬
rore confusos. Hec audientes serui dei.
ꝓstrauerunt se in orationem dñi postulan¬
tes ꝓtectionem. illiq laudes et grãs ꝑsoluẽ¬
tes qui eos liberare dignatus est de terrori¬
b malignoꝵ. Interea nonnulli ciuium
ꝓpter ydoloꝵ suoꝵ obolitionem p̃dicatioĩs
eoꝵ monita contempnentes. ceperunt con¬

Expanded text:
nec retia unquam corrumpere possum, nec nec retia unquam corrumpere possum, nec ipsum decipere, quia invocatio divini nominis de ore ejus nunquam recedit: quia munitus continua vigilantia insidias nostras contemnit. Quapropter tam cautos bellatorcrucis, et dixit illis: In nomine Domini nosto, et neminem hic laedere praesumatis. Deinde cum ad littus festinanter redisset, abbati suo quae audierat nuntiavit. Ille haec auditu percipiens, ecclesiam petiit, et signo pulsato, fratres convenire fecit. Prius autem quam initium psallendi fecissent, auditae sunt dirae voces daemoniorum per montium summitates, et quasi discedentium ejulatus cum terrore confusus. Haec audientes servi Dei, prostraverunt se in orationem, Domini postulantes protectionem illique laudes et gratias persolventes, quia eos liberare dignatus est de terroribus malignorum. 8. Interea nonnulli civium propter idolorum suorum abolitionem praedicationis eorum monita contemnentes, coeperunt con
Abbreviated transcription (Latin):
ccoꝑante. tantam pisciũ copiam cepit. ut
nũquam fratrib defuissent. quin etiam
aduentantes ꝑ egrinos huiusmodi iuuit
solatio. et de eodem labore assiduas populo
benedictiones exibuit. Et dum quodam
temꝑe retia sua mitteret in pelagus in si¬
lentio noctis. audiuit demonẽ magno uo¬
cis strepitu deuertice montis ꝓroximi uo¬
cantem quendã alterũ nominatim quasi
in pelago commorantẽ. Cũq et his qui
uocabatur p̃sto se ẽẽ quasi de lacu responde¬
ret. consurge inquit ille in ad uitoriũ mͥ.
ut ꝑ egrinos istos eiciamꝰ de his sedib. quia
ip̃i delonge uenientes. me de templo meo ex¬
pulerunt. si mulachra mea contriuerunt.
et popłm qui me sequebatur post se auer¬
terunt. Commoueat te in iuria quã pa¬
tior. et hostes cõmunes unitis uirib a nrĩs
terminis arceamus. Et ip̃e respondit. Heu
qd̾ de tuis calamitatib narras: ex meo
contemptu ꝑcipio. Nam unus ex illis me
in pelago p̃mit. et mea deuastat. cuius

Expanded text:
ante, tantam piscium copiam coepit, ut numquam fratribus defuissent; quin etiam adventantes peregrinos huiusmodi iuvit solatio et de eodem labore assiduas populo benedictiones exhibuit. 7. Et dum quodam tempore retia sua mitteret in pelagus, in silentio noctis audivit daemonem magno vocis strepitu de vertice montis proximi vocantem quendam alterum nominatim, quasi in pelago commorantem. Cumque et is qui vocabatur praesto se eret: Consurge, inquit ille, in adjutorium mihi, ut peregrinos istos ejiciamus de his sedibus: quia ipsi de longe venientes, me de templo meo expulerunt, simulacra mea contriverunt, et populum qui me sequebatur, post se averterunt. Commoveat te injuria quam patior, et hostes communes unitis viribus a nostris terminis arceamus. Et ipse respondit: Heu! quod de tuis calamitatibus narras, ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit, et mea devastat, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uum. Si etiam de genere francoꝵ amore
int landabilis ad ipõs confluxerunt. et
nonitis spiritalib instituti. tantam com¬
panctionis grãm ex uerbis eoꝵ adepti sũt.
comĩa sua ad ip̃m locum non nulli contra¬
atent. et coma capitis deposita. monastice
int habitum uolu. itaria pauꝑtate susci¬
pitent. Cũq hec tam felix commanentiũ
simꝑ in melius ꝓficeret disciplina. singula¬
rs beati columbani sc̃itas mira culis fre¬
quentib comꝓbata. ꝑ totas cepit gallie
ut germanie diffaruari ꝓuintias. Lau¬
Nobatuir ab om̃ib. colebatur a cunctis. adco
ir cheodencus rex filius hildiberti nepos
sesberti qui eo tempore burgundionib
teabut ad eum sepe uemret. et p̃cum eiꝰ
aiftugia sũma cum deuotione deposceret.
Qum cum pater sẽs increparet cur con¬
renarum polluranr amplexib. et nõ
rnis saitime comiugis conubio fraerit᷑
eruis eius obtimpans. tunnctas ruusno

Expanded text:
num, sed etiam Francorum amore num, sed etiam Francorum amore vitae laudabilis ad ipsos confluxerunt, et monitis spiritalibus instituti, tantam compunctionis gratiam ex verbis eorum adepti sunt, ut omnia sua ad ipsum locum nonnulli contraderent, et coma capitis deposita, monasticae vitae habitum voluntaria paupertate susciperent. 3. Cumque haec tam felix commanentium semper in melius proficeret disciplina, singularis beati Columbani sanctitas miraculis frequentibus comprobata per totas coepit Galliae vel Germaniae diffamari provincias. Laudabatur ab omnibus, colebatur a cunctis, adeo ut Theodericus rex, filius Hildiberti, nepos Sigiberti, qui eo tempore Burgundionibus regnabat, ad eum sepe veniret et praecum eius suffragia summa cum devotione deposceret. Quem cum pater sanctus increparet, cur concubinarum pollueretur amplexibus et non potius legitimae coniugis conubio frueretur, monitis eius obtemperans, cuncta huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
tanniã. et inde ad gallias tranffretarint.
Cũq uir dei ad sigisbertum regem cum se
ꝑuenisset. rogauit eum rex ut infra gell¬
as resideret. nec eis relictis ad alias gents
cõmi graret. se uero spopondit om̃ia quis
pater peteret p̃biturum. Ad hec uire di
respondit. Qui nr̃a reliquimꝰ ut scd̃m s¬
gelicam iussionem dnm̃ sequerenur. ⁊
debenus alienas amplecti diuitias. nens
p̃uaricarores simus liuini mandatib
obiectioni rexita occurrens ait. Sical
tollere et xp̃m sequi desideras. uast lis
relicto: ad uicinas transeas nations
teris enim hoc consilio et tua p̃ma
lare: et nr̃e saluti ꝓspicere. It ac iiꝰ
suasioni consensit. et accepta obis
am calidis aquis irriguũ. sed
rraisuatur. Ibi oratorium in honorẽ
In quib commanerent fecerunt. Illis
⁊ hioniersantib et ip̃m locum excolenti¬
s. multi non solum de genere burgundio¬

Expanded text:
tanniam et inde ad Gallias transfretarunt. tanniam et inde ad Gallias transfretarunt. Cumque vir Dei ad Sigibertum regem cum suis pervenisset, rogavit eum rex, ut infra Gallias resideret, nec eis relictis, ad gentes alias commigraret; se vero spopondit omnia, quae sanctus pater peteret, praebiturum. Ad haec vir Dei respondit: 'Qui nostra reliquimus, ut secundum euangelicam iussionem Dominum sequeremur, non debemus alienas amplecti divitias, ne forte praevaricatores simus divini mandati'. Cuius obiectioni rex ita occurrens, ait: 'Si crucem tollere et Christum sequi desideras, vastae heremi relicto, ad vicinas transeas nationes. Poteris enim hoc consilio et tu a praemia cumulare et nostrae saluti prospicere'. Itaque regis persuasioni consensit, et accepta optiouitus septum, calidis aquis irriguum, sed vocabatur. Ibi oratorium in honorem in quibus commanerent, fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundio
Abbreviated transcription (Latin):
fapienter saue uolentib reserauit ioe
ti mui euis prudenttã et sermonos abe
ammiratione eũ et laude dignisinse
earent. Qua sapientie maturitanrsae
est ut uniuerioꝵ communi consilo te
sione columbani abbatis. ꝑ singulis fe
ꝓ motionis gradus ascendens inuris s¬
cerdotii susciperet dignitatẽ. Etgo durns¬
cris instaret officiis die noctuq prriba
minũ placauit et lacrimis. et suꝑni ins¬
toris oculis placere desiderans ꝓ uirtitia
et uite meritis amabatur ab om̃ib pla¬
cuit uniuersis. Dum hec agerentur. cot¬
die beatus columbanus angelicam cupis
sequi ꝑfectionem. ut uidelicet om̃ib qui
habebat relictis crucem suam tolleret et ui¬
dus dñm sequeretur. consillo suo egit tim
fratrib quoꝵ animos idem feruor accnt¬
rat. ut spreta ꝓpinquoꝵ et predioꝵ dula¬
dine. mentis ardorem oꝑe comꝓbarent.
Ascendentes igitur nauim uenerunt bnt¬

Expanded text:
sapienter scire volentibus reseravit, ut sapienter scire volentibus reseravit, ut cuncti, qui eius prudentiam et sermones audierant, admiratione eum et laude dignissimum iudicarent. Qua sapientiae maturitate factum est, ut universorum communi consilio et iussione Columbani abbatis per singulos sacrae promotionis gradus ascendens, invitus sacerdotii susciperet dignitatem. Ergo dum sacris instaret officiis, die noctuque praecibus Dominum placavit et lacrimis, et superni inspectoris oculis placere desiderans, pro virtutum et vitae meritis amabatur ab omnibus, placuit universis. 2. Dum haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assequi perfectionem, ut videlicet, omnibus quae habebat relictis, crucem suam tolleret et nudus Dominum sequeretur, consilio suo egit cum fratribus, quorum animos idem fervor accenderat, ut, spreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent. Ascendentes igitur navem, venerunt Brit
Abbreviated transcription (Latin):
uiri conlumbani conuersatio
ꝑ omnẽ hyberniam celebris¬
dem mi haberetur. et ueluti splendidũ
ignei solis iubar. singulari decore om̃ium
in se ꝓuocaret amorem: sicuti de eo priusqm
nasceretur ꝓuisum eẽ. liber gestoꝵ eius ple¬
niter indicat. inter ceteros quos fama uir¬
tutum eius attraxerat. parentes beati galli
scđm dm̃ religiosi. sccłm scłm nobiles. filiũ
suũ primo etatis flore nitentem cũ oblatio¬
ne deo offerentes: illius magisterio cominẽ¬
dauerunt. ut in regularis uite ꝓficeret dis¬
ciplina et inter plurimos spiritalis milicie
sectatores. obedientie et artioris ꝓpositi imi¬
taretur exempla. Dumq bone indolis uir
casto nutriretur affectu. magno uirtutum
creuit augmento. Suꝑna quoq gr̃a se p̃¬
ueniente. tanto studio diuinas epotauit
scriptuyas: ut de thesauro suo noua ꝓfer
ret et uetera. Gramatice etiam regulas. me¬
troꝵq subtilitates. capaci consequeret᷑ in¬
genio. D oscura autem scupturara x

Expanded text:
ui et Columba, conversatio per omnem Hiberniam celebris haberetur, et veluti splendidum ignei solis iubar singulari decore omnium in se provocaret amorem, sicuti de eo, priusquam nasceretur, provisum esse liber gestorum ipsius pleniter indicat, inter ceteros, quos fama virtutum eius attraxerat, parentes beati Galli, secundum Deum religiosi, secundum saeculum nobiles, filium suum primo aetatis flore nitentem cum oblatione Domino offerentes, illius magisterio commendaverunt, ut in regularis vitae proficeret disciplina et inter plurimos spiritalis militiae sectatores oboedientiae et artioris propositi imitaretur exempla. Dumque bonae indolis vir caro nutriretur affectu, magno virtutum crevit augmento. Superna quoque gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera, grammaticae etiam regulas metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio. Obscura autem scripturarum tam
Abbreviated transcription (Latin):
suis magnoaldo et theodoro hanc solliat¬
dinem commendauit. ut cum om̃i all¬
gentia eius recuperationi seruirẽt. Eis¬
tis aliquot dieb. dño qui uerus est malli
medelam imꝑciente cepit sumere cibods
ꝑ increnenta tempoꝵ confortatus. psl̃
indeptus est sanitatẽ. O infirmitatil
om̃i humans robore fortiorẽ. O fibti
om̃i laude colendam. O languoren les¬
tati et gaudiis asscribendum. Exus

Expanded text:
suis Magnoaldo et Theodoro hanc sollicitsuis Magnoaldo et Theodoro hanc sollicitudinem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi servirent. Exactis aliquot diebus, Domino, qui medicus est verus, medelam impertiente, coepit sumere cibos, et per incrementa temporum confortatus, perfectam indeptus est sanitatem. O infirmitatem omni humano robore fortiorem! O febrem omni laude colendam! O languorem sanitati et gaudiis asscribendum! Exemp
Abbreviated transcription (Latin):
tempus en stares beatum gulisiloo¬
tura febris inuasit.Donde aboati tere
dib aduolutus. indicauit seintenito
uehementi labordas. et ido iter positis
non posse psicere. Ille uero exiftimars
pro laforib ibidem consũmandis anci
loci detentum. ue longioris detnctare li¬
borem: dixit ei. Seio frater iam tibion¬
rosum ẽẽ tantis. ꝓme laborib fãtigan. n¬
men hoc discessurus denuntio neme n¬
uente in corꝑi missam celebrare p̃sume
Et cum ei liciatiam ꝑse conuersandia
disset: uam ingressus est abeuncli. Pe
discessum magistri et socioꝵ. gallus rei
sua et sagenam naui imponens aduili¬
marũ prb̾rin uenit. Et cum obtulisset
ei retia inter lacrimas et suspiria retexu¬
it om̃ia que gesta fuerant circa fratres
suos. Demde infirmitatis sue causas a¬
periens. rogauit eũ ut sui curam dignde¬
tur habere. Qui suscipiens eum cumi
ni caritatis obsequio. domũ uicinã erl
eius necessitati concessit. et duob cleniis

Expanded text:
tempus instaret, beatum Gallum repentina febris invasit. Unde abbatis sui pedibus advolutus, indicavit se infirmitate vehementi laborare et ideo iter propositum non posse perficere. Ille vero existimans, eum pro laboribus ibidem consummatis amore loci detentum viae longioris detrectare laborem, dixit ei: 'Scio, frater, iam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari; tamen hoc discessurus denuntio, ne, me vivente in corpore, missam celebrare praesumas'. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post discessum magistri et sociorum Gallus retia sua et sagenam navi imponens, ad Willimarum presbyterum venit, et cum optulisset ei retia, inter lacrimas et suspiria retexuit omnia quae gesta fuerant circa fratres suos. Deinde infirmitatis suae causas aperiens, rogavit eum, ut sui curam dignaretur habere. Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio, domum vicinam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis
Abbreviated transcription (Latin):
ture seruans int̾ ruinas uestigia. ubs
ra pingius et fructuariis ꝓuentib apti
montes ꝑ gyrum excelsi. heremꝰ uasti:
imminens oppi do. planicies copiosa
tum querentib fructum laboris nor
gat. Et cum loci ip̃ius situm ꝑmubta
laudasset. indicauit nomen eius brȩe¬
tium. Illis igitur illuc ire cupientibp
rauit prbr nauiculam et imponit r¬
miges. Uenerabilis autem abba comi¬
b gallo et quodam diacono nauem co¬
scendens. inuocato noĩe dñi ad locum
sideratũ uia recta ꝑuenit. Egressi aut.
denauitula. oratorium in honorem se
aurelie constructum adierunt: qd el¬
modum beatus colum banus in prisca
renouauit honorem. Post orationẽ es
ꝑ gyrum oculis cuncta lustrasent p¬
it illis qualitas et situs locoꝵ. Demd.
ratione p̃missa. circa oratoriũ manlꝰ¬
culas sibi fecerunt. Reppererunt
in templo tres ymagines ereas der¬
tas parieti affixas. quas popss dimibꝰ
ris saeri cultu adorabat. et oblatis hꝰ¬

Expanded text:
ucturae, servans inter ruinas vestigia, ubi ucturae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra pinguis et fructuariis proventibus apta, montes per girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat'. Et cum loci ipsius situm per multa laudasset, indicavit nomen eius Brigantium. 6. Illis igitur illuc ire cupientibus paravit presbyter naviculam et imposuit remiges. Venerabilis autem abba comitibus Gallo et quodam diacono navem conscendens, invocato nomine Domini, ad locum desideratum via recta pervenit. Egressi de navicula, oratorium in honore sanctae Aureliae constructum adierunt, quod postmodum beatus Columbanus in priscum renovavit honorem. Post orationem cum per girum oculis cuncta lustrassent, placuit illis quaoratione praemissa, circa oratorium mansiunculas sibi fecerunt. Repererunt autem in templo tres imagines aereas deauratas, parieti affixas, quas populus dimisso altaris sacri cultu adorabat, et oblatis sa
Abbreviated transcription (Latin):
niter arida corda diutius irrigaret. qui beni¬
uolis mentib quam plurimũ ꝓdẽe interim
potuisset. ꝑgens ergo inde cum suis. ꝑuenit
in castrum qd̾ arbona uocatur. et inuenit
ibi prb̃rm bonitate conspicuũ noĩe willima¬
rum. Qui cum intuitus eum fuisset: dix̃.
sa dextera eius. duxit eum in oratoriũ. et
post quam pariter orauerunt: introduxit
eos hospicium. Qui pacem domui impre¬
cantes: deposuerunt sarcinulas suas. Post¬
quam uero recubuerunt. iussione abbatis
gallus diuina recitauit eloquia ꝓfunda
reserans ueritatis. Inter sc̃a doctrine salu¬
tari s eoriuuia ꝑrudentiam uit sx¬
dos ioaratut a tilem scontinen nus
Inter saere igitur edificationis colge
columbanus abba prb̃rm interrigeus
si sciret aliquem in solitudine loeum.
quo cellula fieri potuisset. custadis
tulum regularib oportuna. H ospes
rũ huic inquisitioni respondit. In hoer
litudine locus quidam est antique ste¬

Expanded text:
niter arida corda diutius irrigaret, qui beniniter arida corda diutius irrigaret, qui benivolis mentibus quam plurimum prodesse interim potuisset. Pergens ergo inde cum suis, pervenit in castrum quod Arbona vocatur et invenit ibi presbyterum bonitate conspicuum nomine Willimarum. Qui cum intuitus eum fuisset, dixit:sa dextera eius, duxit eum in oratorium, et postquam pariter oraverunt, introduxit eos hospitium. Qui pacem domui imprecantes, deposuerunt sarcinulas suas. Postquam vero recubuerunt, iussione abbatis Gallus divina recitavit eloquia, profunda reserans veritatis. Inter sancta doctrinae salutaris convivia prudentiam viri sacerdos miratus a fletu se continInter sacrae igitur aedificationis colloquia, Columbanus abba presbyterum interrogavit si sciret aliquem in solitudine locum in quo cellula fieri potuisset, custodiis aliquantulum regularibus opportuna. Hospes sanctorum huic inquisitioni respondit: Id hac solitudine locus quidam est antiquae str
Abbreviated transcription (Latin):
moti ira et inuidia scõs insectabantur. et cõ¬
muni consilio gallum ꝑimere uoluerunt.
columbanũ uero flagellis cesum et contume¬
liis affectum: de suis finib ꝑturbare. Beatꝰ
pater cognito consilio eoꝵ zelo iusticie un¬
precatus est eis talia dicens. Ds cuius ꝓuidẽ¬
tia mundus subsistit et cuncta reguntur.
fac suꝑ caput generationis huius reuerti
contumelias. quas famulis tuis parauerunt.
Nati eoꝵ facile pereant. et ante quã senescãt
p̃ subitaneo stupore delirare cogantur. Ip̃iq
cum terra quã incolunt dura potentiũ dña¬
tione p̃mantur. ut cunctis ignominia eoꝵ
pateat in et̾num. et sicut scriptum est con¬
uertatur dolor eoꝵ in caput ipõꝵ et inuer¬
ticem illoꝵ iniquitas ab ip̃is patrata descẽ¬
dat. Post hec non timore ꝑsecutionis ꝑter¬
ritus s amore spiritalis lucri ꝑsuasus. con¬
tumatiũ sterilem turbam reliquit. ne ina¬

Expanded text:
moti, ira et individia sanctos insectabantur, et commoti, ira et individia sanctos insectabantur, et communi consilio Gallum perimere voluerunt: Columbanum vero flagellis caesum et contumeliis affectum de suis finibus proturbare. Beatus Pater, cognito consilio eorum, zelo justitiae imprecatus est eis talia dicens: Deus, cujus providentia mundus subsistit et cuncta reguntur, fac super caput generaticontumelias, quas famulis tuis paraverunt. Nati eorum facile pereant, et antequam senescant, prae subitaneo stupore delirare cogantur, ipsique cum terra quam incolunt dura potentium dominatione premantur, ut cunctis ignominia eorum pateat in aeternum, et sicut scriptum est: Convertatur dolor eorum in caput ipsorum et in verticem illorum iniquitas ab ipsis patrata descen5. Post haec non timore persecutionis perterritus, sed amore spiritalis lucri persuasus, contumacium sterilem turbam reliquit, ne ina
Abbreviated transcription (Latin):
rege accẽpta eligendi locum ubicũq uoluis¬
sent. dum loca plurima ꝑlustrassent. uenert̃
infra partes a lamannie ad fluunĩ qui lm¬
dimacus uocatur: iuxta quẽ agsuꝑiora ten¬
dentes. ꝑuenert̃ ad lacum turicinũ. Cũq ꝑ
litus ambulantes uenissent ad caput lacͥ
ip̃ius in locum qui tuccona dicitłir: platu¬
it illis loci qualitas ad inhabitandum. Por¬
ro homines ibidem cõmanentes. erudeles e¬
rant et impii. simulachra colentes. ydola
sacrificiis uenerantes. obseruantes auguria
et diuinationes. et multa que contraria st̃
cultui diuino suꝑsticiosa sectantes. Sc̃i igi¬
tur bomines cum cepissent inter illos habi¬
tare. docebant eos adorare patren et filium
et spm̃ scm̃. et custodire fidei ueritatem. Be¬
atus quoq gallus sc̃i uiri discipłs zelo picta¬
tis armatus. fana in quib demoniis sacrifi¬
cabant igni succendit. et quetũq inuenit
oblata dimersit in lacum. Qua causa ꝑ¬

Expanded text:
rege licentia eligendi locum ubicunque voluisrege licentia eligendi locum ubicunque voluissent, dum loca plurima perlustrassent, venerunt infra partes Alamanniae ad fluvium, qui Lindimacus vocatur. Juxta quem ad superiora tendentes, pervenerunt ad lacum Turicinum. Cumque per littus ambulantes, venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas ad inhabitandum. Porro homines ibidem commanentes, crudeles erant et impii, simulacra colentes, idola sacrificiis venerantes, observantes auguria et divinationes, et multa quae contraria sunt cultui divino superstitiosa sectantes. Sancti igitur homines cum coepissent inter illos habitare, docebant eos adorare Patrem et Filium et Spiritum sanctum, et custodire fidei veritatem. Beatus quoque Gallus sancti viri discipulus, zelo pietatis armatus, fana in quibus daemoniis sacrificabant, igni succendit, et quaecunque invenit oblata, demersit in lacum. Qua causa per
Abbreviated transcription (Latin):
consilio cum rege inito ut eum regno suo de¬
turbaret. misit legatarios suos cum episto¬
la ad scm̃ uirum denuntians ei ne deinceps
in illo regno consisteret. Ille iezabelis insidi¬
as uitans. iter cum suis aggressus. ad lothari¬
un regem ꝑuenit. apd̾ quem cum aliquan¬
to tempore moraretur. rogauit ut illius so¬
nire potuisset. Ad quem cum scłm petici¬
onem uoluntatis sue uenerabiliter missus
eẽt. fusceptus est ab eo cum om̃i honore et
gaudio magno. Mansit itaq apd̾ illum
aliquot dieb saeras scripturas aperiens et
insinuans ei ueritatem. Cũq et ip̃m roga¬
ret ut ad alolfum regem langobardoꝵ cius
iussu ꝑ alamanniam duceretur. moleste fe¬
terminos regni sui se reꝑturum loca uenu¬
sta que famulis dei et admcolendum eeñt
commoda. et ad instruendas uerbo ueritatis
circũpositas nationes oportuna. Uir dei se¬
men uerbi in cordib gentium plantare de¬
siderans aliquantisꝑ moraturũ se ꝓmisit. si
regia auctoritas factis dicta firmaret. In di¬

Expanded text:
consilio cum rege inito ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios suos cum epistola ad sanctum virum, denuntians ei ne deinceps in regno ille consisteret. Ille Jezabelis insidias vitans, iter cum suis aggressus, ad Lotarium regem pervenit. Apud quem cum aliquanto tempore moraretur, rogavit ut illius sogem, pervenire potuisset. Ad quem cum secundum petitionem voluntatis suae venerabiliter missus esset, susceptus est ab eo cum omni honore et gaudio magno. Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras Scripturas aperiens, et insinuans ei veritatem. Cumque et ipsum rogaret ut ad Agilolfum regem Langobardorum ejus jussu per Alamanniam duceretur, moleste feterminos regni sui se reperturum loca venusta quae famulis Dei et ad incolendum essent commoda, et ad instruendas verbo veritatis circumpositas nationes opportuna. Vir Dei semen verbi in cordibus gentium plantare desiderans, aliquantisper moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dicta firmaret.
Abbreviated transcription (Latin):
senis itins non tantum ꝓpter festiuita¬
tis honorem. uerum etiam ad uidendos
ugnnes quos agnouerant aduenisse. Er¬
⁊ dum ad horam orationis concurrerẽt
ussu uenerandi abbatis gallus cepit ui¬
am ueritatis ostendere popło et ut ad do¬
minum conu̾terentur ãmonere utque
uanis abiectis adorarent dm̃ patrem cre¬
atorem om̃ium rerum. et unigenitũ fi¬
lium eius inquo est salus uita et resur¬
rectio mortuoꝵ. Et in conspectu om̃ium
ampiens simulachra et lapidib infru¬
sta comminuens ꝓiecit in lacum. His
insis non nulli conuersi sunt ad dñm. et
onfitentes peccata sua laudes dñs ꝓ sua
lliminatione dederunt. alii ꝓpter ima¬
mmationũ comminutionẽ ira et furore
ommoti. graui indignationis rabie tur¬
d̃ tecesserunt. Beatus autẽ columban
usst aquam asterr. it benedicens ialã
hit ea templũ. et dlum enreurent plai¬

Expanded text:
tantum propter festivitatis honorem, verum etiam ad videndos peregrinos, quos agnoverant advenisse. Ergo dum ad horam orationis concurrerent, iussu venerandi abbatis Gallus coepit viam veritatis ostendere populo, et ut ad Dominum converterentur, admonere, utque, vanis abiectis, adorarent Deum patrem creatorein omnium rerum et unigenitum eius filium, in quo est salus, vita et resurrectio mortuorum. Et in conspectu omnium arripiens simulacra et lapidibus in frusta comminuens, proiecit in lacum. His visis, nonnulli conversi sunt ad Dominum, et confitentes peccata sua, laudes Domino pro sua inluminatione dederunt; alii propter imaginum comminutionem ira et furore commoti, gravi indignationis rabie turbidi recesserunt. Beatus autem Columbanus iussit aquam afferri, et benedicens illam, aspersit ea templum, et dum circuirent psal
Abbreviated transcription (Latin):
domus p̃cipitari. et ligato ad collum eiꝰ saxo
Post dies uero decem et septem ueniens p̃s¬
biter eius nomine asterius cum clericis noc¬
ep̃i et sepeliuit in cymiterio calepodii uia
aurelia. pridie idus octobris. Post dies au¬

Expanded text:
domus praecipitari, et ligato ad collum ejus saxo, Post dies vero decem et septem presbyter ejus Asterius cum clericis nocjus, et sepelivit in coemeterio Calepodii, via Aurelia, pridie Idus Octobris. Eodem die,