comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mistnplex ingerit casus. xx
cent officia appellantur. quo¬
tum obsequio totuis re publice ñ¬
bra ꝑ c̾ram gͣchiutur. In hus qrud̃
agricolarum ratio u̾attur qui doie
seuꝵ adherent. suie in facionalibus.
siue inconsitius. aue inpastis. si¬
ueinfloreũ agitent᷑. His etratu aꝙ.¬
gregantur muilte fpeties lamifir qrar¬
tise metantte. que in ligno. sciro. erẽ.
metatꝰ q uariis consistunt. seruiles
quoq obsecdationes. ⁊ nustipliceꝰ uic¬
tus ad quirentti iiteq sustende aut
rem familiarem ampliacancti foꝵ¬
mue que nec ad presidencli ꝑtiuent
auctoritatem: ⁊ umu̾sitati rei publi¬
ce usq quaq ꝓficiuut. Hec auttẽ tot
siuut: ⁊ it res publica ñ octipedes can¬
cros secd centipedes pedum nitmosi¬
tate transcendat. Et quidem prenil¬
titudine numi̾ari ñ possunt: c̾utmta¬
men ñ infinita suit ꝑ natuitam. sed
quia tam uarie figure sunt: itt nil¬
lus aĩqͣm officioꝵ scriptor. in singu¬
las speties eoꝵ specialia precepta de¬

Expanded text:
multiplex ingerit casus. CAPercent officia, appellantur, quorum obsequio reipublicae membra per terram gradiuntur. In his quidem agricolarum ratio vertitur, qui terrae semper adhaerent, sive in sationalibus, sive in consitivis, sive in pascuis, sive in floreis agitentur. His etiam aggregantur multae species lanificii, artesque mechanicae, quae in ligno, ferro, aere, metallisque variis consistunt, serviles quoque obsecundationes, et multiplices victus acquirendi, vitaeque sustentandae, aut rem familiarem amplificandi formae; quae nec ad praesidendi pertinent auctoritatem, et universitati reipublicae usquequaque proficiunt. Haec autem tot sunt, ut respublica non octipedes cancros, sed et centipedes pedum numerositate transcendat. Et quidem prae multitudine numerari non possunt, cum tamen non infinita sint per naturam, sed quia tam variae figurae sunt, ut nullus unquam officiorum scriptor, in singulas species eorum specialia praecepta de
Abbreviated transcription (Latin):
oca quoꝙ uen̾abila xxii.
si apum insistant uestigiist ua com¬
penctiofissuna ⁊ expedita ꝑficisciutur
ad uitam. Uide apud maronẽ fin¬
damenta cartaginis. ⁊ carum collituo¬
ne beate urb̃ auspicia pot̾is adiuirati.
Oninium nanq laborem cominuns
agnosces ⁊ neminem otiari ipsam re
ginam cutiis oꝑe cuttatis steucdira
consurgit. ⁊ si labori inferioꝵ manus
sias nequaqͣm mimisceat: ocłos ta¬
meu impenclit oꝑic⁊ totuis m̃tis eo¬
eet sollicituctinem. ł am fine prudeͦ¬
tia ⁊ sollitttacline ñ mͦ res publica noꝰ
procectio: sed nec miiuma consiste do¬
mus. Unde in comm̃datione ulixis
homerus ei comitem docet semꝑ pri¬
dentiam asfiisse. qm̃ ritu poetico m¬
it̃uam nuintupauit. Imitator quo¬
ꝙ illuis maro intum ifignem ab¬
mis ⁊ ꝑietate describens. ⁊ qutm diss¬
num cenfuit ico patrem faceres t

Expanded text:
oca quoque venerabilia, si apum insistant vestigiis, via compendiosissima, et expedita, proficiscuntur ad vitam. Vide apud Maronem fundamenta Carthaginis, et earum collatione beatae urbis auspicia poteris admirari. Omnium namque laborem communem agnosces, et neminem otiari, ipsamque reginam, cujus ope civitatis structura consurgit, etsi labori inferiorum manus suas nequaquam immisceat, oculos tamen impendit operi, et totius mentis exercet sollicitudinem. Nam sine prudentia et sollicitudine non modo respublica non procedit, sed nec minima consistit domus. Unde in commendatione Ulyssis Homerus ei comitem docet semper prudentiam adfuisse, quam ritu poetico Minervam nuncupavit. Imitator quoque illius, Maro, virum insignem armis et pietate describens, et quem dignum censuit, ut patrem facere
Abbreviated transcription (Latin):
N eo autem adulatorie uis mag¬
na consistit. si omissis ꝓpͥis aliena
commnoda curare uidearis: de tuo
nunqm̃ aut raro. semꝑ aut sepe
loquensde illius qm aucuparis
emolumento. Pret̾ea manum con¬
tine. nec siquid etiam inuito in¬
geratur accipias: dum influat
iordanis in os enus quidum om¬
na cupit. sibi quoq omnia de
uire putat competere. xii. xii¬
suriens gula in saciabłium

Expanded text:
n eo autem adulatoriae vis magna consistit, si, omissis propriis, aliena commoda curare videaris, de tuo nunquam aut raro, semper aut saepe loquens de illius, quem aucuparis emolumento. Praeterea manum contine, ne, si quid etiam invito ingeratur, accipias, dum influat Jordanis in os ejus, qui dum omnia cupit, sibi quoque omnia de jure putat competere. Esuriens gula insatiabilium
Abbreviated transcription (Latin):
corporali deo fidelis ei est prestanda de¬
uotio. impendenctus ꝑingil fannilaꝰ.
Deo enim uł priuatus uł militãs se¬
utt. cum fideliter eum diligi: qui
deo regnat auctore. Iurant inqͣ̃m s
cuins sunt conscripti militie. Cum
uͦ hoc prestit̾int iuismrantum: cui¬
gło militari donantur ⁊ priuilegi¬
is. Adeoq obtinitit ut electio ⁊ sacͣ¬
mentum militem facerent: ut si¬
ne electione nemo conscriberetur
aut uuraret. sine uiramento ne¬
mo nomen militis aut officium
sortiretur. ¶In libro officioꝵ marcꝰ
tullius refert qd pompilius unꝑa¬
tri tenebat ꝓuinciam. in cuuis exer¬
utu filius catonis tiro militabat.
sum autẽ pompilio uidetur uuã
dimittẽ legiouom. catonis quoq si¬
lum qui in eadem legione milita¬
bat: dimisit. Sed cum amore pug¬
nandi in exercitu remansisserica¬
toad pompilium scripsit. ut si pa¬
teretur in exerritu remanere eũ:
nqua scribit se eum aucdisse factũ
annssum ẽẽ a cosule. cum macedo

Expanded text:
est praestanda devotio et impendendus pervigil famulatus; Deo enim vel privatus vel militans servit cum fideliter eum diligit qui Deo regnat auctore. Iurant autem milcujus sunt conscripti militiae. Cum vero hoc praestiterint jusjurandum, cingulo militari donantur, et privilegiis. Adeoque obtinuit ut electio et sacramentum militem facerent, ut sine electione nemo conscriberetur aut juraret, sine juramento nemo nomen militis aut officium sortiretur. In libro Officiorum M. Tullius refert, quod Pompilius imperator tenebat provinciam, in cujus exercitu filius Catonis tiro militabat. Cum autem Pompilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Pompilium scripsit, ut si pateretur in exerin qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum
Abbreviated transcription (Latin):
li petendi hostis ue ferientti causa.
aut cuus seruancdi. E hoc dicebat᷑
militie sacram̃tum. quod ⁊ xp̃iams¬
simoꝵ pͥncipum auctoritate fima¬
tur et usu. ¶ Conceptio uͦ niram̃ti
teste uegetio hunismͦ ẽ. Iuram eqͥ¬

Expanded text:
li petendi, hostisve feriendi causa, li petendi, hostisve feriendi causa, aut civis servandi. Et hoc dicebatur militiae sacramentum, quod et Christianissimorum principum auctoritate firmatur, et usu. Conceptio vero juramenti, teste Vegetio, hujusmodi est. Jurant equ
Abbreviated transcription (Latin):
miserat presentauit. ⁊ usq ad misera¬
tionem paruulorum. omnem mas¬
cłm qui inueniri potuit int̾ficiens
ui ore glactii. paccauit ꝓunciam.
legem statuit: tit quicunꝙ brionũ
ex inde citra t̾minum q̃ni eis prescͥs¬
stt fossam scł. offe cum telo inueni¬
retur: ei ab officialib regui manus
dextra piecia̾eretur. Adeoq uir ticte
fere gens tota deficere uicdet᷑. ⁊ ex in¬
dusgentia iam dicti regis muliens
eorum nuipserint anglis. ¶Uides¬
ne qnͣtum electio ducis ⁊ exercitiu i¬
uentutis militie conferant: uii¬
eruntamen citͣ religionẽ sacra¬
menti: ex antiqua lege nemom¬
licie cingło donabatur. Nam sicut a¬
pud uilrum frontinũ legitur. bicio
flaco ⁊ gaio uarrone consulib: miltes
pͥmo tureuirando facti funt. Antea ci
facramento tm̃ mͥ a tͥbunis rogabant᷑.
sct̾um ipsi int̾ se coniuirabant se fu¬
ge atq formictinis causa ñ babitu¬
ros neq ex ordine recessuros: nisi te¬

Expanded text:
miserat, praesentavit, et usque ad miseramiserat, praesentavit, et usque ad miserationem parvulorum omnem masculum qui inveniri potuit interficiens, in ore gladii pacavit provinciam, et legem statuit ut quicunque Britonum exinde citra terminum, quem eis praescripsit, fossam scilicet Offae, cum telo inveniretur, ei ab officialibus regni manus dextra praecideretur. Adeoque virtute dfere gens tota deficere videretur, et ex indulgentia jam dicti regis mulieres eorum nupserunt Anglis. Videsne quantum electio ducis et exercitium juventutis militiae conferant? erumtamen citra religionem sacramenti ex antiqua lege, nemo militiae cingulo donabatur. Nam sicut apud Julium Frontinum legitur, L. Flacco et C. Varrone Coss. milites primo jurejurando facti sunt. Antea enim sacramenta tantummodo a tribunis rogabantur. Caeterum ipsi inter se conjurabant, se fugae atque formidinis causa non abituros, neque ex ordine recessuros, nisi te
Abbreviated transcription (Latin):
armoꝵ. Angloꝵ recens narrat histo¬
ria. quod cum britones uruptione
facta angliam depopłarent᷑: api¬
ullimo rege ed waldo ad eos expus¬
naudos missus est cdux harolduis.
uit quictem armnis stremuis. ⁊ lat¬
dabilium oꝑum fulgens insignib
⁊ qui tam suam qmͣ suoꝵ posset a¬
pud posteros qłam dilatare: uili uĩi¬
torum ticulos nequitiam patris umi¬
tans ꝑfide presumpto regno decolora¬
ret. Cum gͦ gentis cognosceret leui¬
tatem: quasi pari certamine milici¬
am eligens expeditam cum eiscen¬
suit congrectientum. leuem exercẽs
armaturam ꝑ ornattis incedens. fas¬
cus pestus ⁊ precturo tectus conio.
uissilib eoꝵ leua obiectans ancilia.
⁊ in eos contorquens minc sprcla. ne
mucronem exerens. sic fugientruam
uestigiis in herebat: ut prem̾etur
bone repelleretur ł Iunum itaq col¬
lem ingressus uastait omnia. ⁊ ex¬
pectitione in biennium progata re¬
ges cepie. ⁊ capita eoꝵ regi qui euro

Expanded text:
armorum. Anglorum recens narrat histoarmorum. Anglorum recens narrat historia, quod cum Britones, irruptione facta, Angliam depopularentur, a piissimo rege Edwardo ad eos expugnandos missus est dux Haraldus, vir quidem armis strenuus, et laudabilium operum fulgens insignibus, et qui tam suam, quam suorum posset apud posteros gloriam dilatare, nisi meritorum titulos, nequitiam patris imitans, perfide praesumpto regno, decoloraret. Cum ergo gentis cognosceret levitatem, quasi pari certamine militiam eligens expeditam, cum eis censuit congrediendum, levem exercens armaturam, perornatus incedens, fasciis et praeduro tectus corio, missilibuseorum leva objectans ancilia, et in eos contorquens nunc spicula, nunc mucronem exercens, sic fugientium vestigiis inhaerebat, ut premeretur et umbo umbone repelleretur. Nivium itaque collem ingressus, vastavit omnia, et expeditione in biennium prorogata, reges cepit, et capita eorum regi, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
in comuiuis magis agnoscit: qm
lituum aut tubani. in castris. It
qua aut ñ fuit aut errauit ducis
electio. cessauit aut langnit discipli¬
na. Nam si manrini conserere o¬
porteat: in armatura leui parum
habent fictucie in graui mimmum
alacritatis. Hacitaq onantur ut ho¬
stem sequi ñ possint. illa exaniman¬
tur:ut eum tanqmͣ ad uulmus expo¬
siti nequeant sustinere. ¶ Depopłan¬
tur illi sines nr̃os dum iuuentus nr̃a
instruit᷑. ⁊ dum nob̾ miles armat᷑.
hostis euactit. ⁊ ut dici solet. dum ca¬
nis iu̾sitat: tuitis latebras ingre¬
ditur lupus. Non e qui comprehen¬
dat ab eiuitem. aut insequatur ho¬
stem. eo qͦt impeditus nec sufficit. nͦ
ꝓficit adu̾s adũsus exped̃itũ. Ille tñ
ñ muroꝵ fossarũ ue petit presidia.
s locitm qui militi meo sicut ⁊ sibi. ⁊¬
si ñ eque notus: tam̃ accessibilis ẽ.
utiq tutus ẽibi: qr miles meus non
in ꝓpria uirtute. s in p̃sictio ꝯfidit

Expanded text:
in conviviis magis agnoscit, quam in conviviis magis agnoscit, quam lituum aut tubam in castris. In qua aut non fuit, aut erravit ducis electio, cessavit aut languit disciplina. Nam si manum conserere oporteat, in armatura levi parum habent fiduciae, et in gravi minimum alacritatis. Hac itaque onerantur ut hostem sequi non possint; illa exanimantur, ut eum tanquam ad vulnus expositi nequeant sustinere. Depopulantur illi fines nostros: dum juventus nostra instruitur, et dum nobis miles armatur, hostis evadit, et, ut dici solet, dum canis mussitat, tutas latebras ingreditur lupus. Non est qui comprehendat abeuntem, aut insequatur hostem, eo quod impeditus nec sufficit, nec proficit adversus expeditum. Ille tamen non murorum, fossarumve petit praesidia, sed locum qui militi meo, sicut et sibi, etsi non aeque notus, tamen accessibilis est. Utique tutus est illi, quia miles meus non in propria virtute, sed in praesidio confidit
Abbreviated transcription (Latin):
ed huius discipline usus in de¬
suetutinem abiit. aut ex in¬
dulgentia longe securitatis. aut ir¬
gente luxuria. aut ignauia iuuen¬
ctis. ⁊ iuertia ducum temꝑis nr̃i.
luem enun iuuenies qui strenuedo¬
ere possit quod ipse non dicticit
Nunc patimur pacis longe mala. se¬
iio atmis. luxuria incubuit: uictũ¬
qulaiscitur orbem. ¶Antiquas et
madernas reuolue historias. ⁊ plane
ienies qr concussio ppłoꝵ. armoꝵ
ollisio. clades hominum.⁊ plaga t̾ri¬
blis. luxuriam semꝑ aut comitat᷑
aut sequitur. Ne longe petant᷑ exem
himuicollim beitones irriunti et
in ꝓtencdunt t̾minos suos ⁊ egres
lde caĩnis suis latebrasꝙ siluarum:
pina occupant. nobilium ꝓceram
uidentib ipsis impugnant. expug¬
uant. ⁊ diruunt. aut sibi retinent
munitiones. eo qd̾ inuentus nr̃a que
tecto gaudet ⁊ umbris: nata fruges
consunie̾. in lucem doemiens. scortatio¬
in honesta postponens officia. tota
die insectans uoluptatem. ticharam.
lyram. ⁊ timpanũ. ⁊ uocem organi

Expanded text:
ed hujus disciplinae usus in desuetudinem abiit, aut ex indulgentia longae securitatis, aut irgente luxuria, aut ignavia juventutis, et inertia ducum temporis nostri. Quem enim invenies qui strenue docere possit quod ipse non didicit? Nunc patimur longae pacis mala, saevior armis Luxuria incubuit, victumque ulciscitur orbem. Antiquas et modernas revolve historias, et plane invenies quia concussio populorum, armorum collisio, clades hominum, et plaga terribilis, luxuriam semper aut comitatur aut sequitur. Ne longe petantur exempla, Nivicollini Britones irruunt, et jam protendunt terminos suos, et egressi de cavernis suis, latebrisque silvarum, plana occupant, nobilium procerum videntibus ipsis impugnant, expugnant, et diruunt aut sibi retinent munitiones, eo quod juventus nostra Quae tecto gaudet et umbris, nata fruges consumere, in lucem dormiens, scortationi honesta postponens officia, tota die insectans voluptatem, citharam, lyram, et tympanum, et vocem organi
Abbreviated transcription (Latin):
dicłm ⁊ plenum declecoris est refer¬
to marsupio quod sudarium et
orarium non habeas głari. Suunt
qui panperib parum tribuunt ut
ampluis accipiant. ⁊ sub pretextui
demosine: querunt diuitias. que
magis uenatio appellanda est: qmͣ
elemosina. Sic bestie. sic aues. sit ca¬
piuntur ⁊ pisces. Moctica esca iN
hamo ponttur. ut in eo matronaiꝵ
saculi protrahant᷑. Est utiq melius
ñ habere quod tribuas: qm ut tri¬
buas petere impudenter. Non hñt
fratres hospitalis uel alii quid hic
de me guerantur. qui enim hec loqͥ¬
tur doctor eccłie est: ⁊ forte ad eos
herominus ñ respexit. Ipsi licet e¬
go ñ noi̾m: nouerunt regłam su¬
am. Noui tamen regłam u̾itatis
qua mͥ constat. quia religio mun¬
ia ⁊ minaculata apud dm̃ ⁊ patrẽ
hec ẽ uisitare pupillos ⁊ uiduas in
uibulatione coꝵ. ⁊ immacłatum se
austoctire ab hoc scło. Hec autẽ po¬
lticorum omniũ ẽ: ⁊ bene cum is¬

Expanded text:
diculum et plenum dedecoris est, referdiculum et plenum dedecoris est, referto marsupio quod sudarium et orarium non habeas gloriari. Sunt qui pauperibus parum tribuunt, ut amplius accipiant, et sub praetextu eleemosynae quaerunt divitias; quae magis venatio appellanda est, quam eleemosyna. Sic bestiae, sic aves, sic capiuntur et pisces. Modica esca in hamo ponitur, ut in eo matronarum sacculi protrahantur. Est utique melius non habere quod tribuas, quam ut tribuas petere impudenter. Non habent fratres hospitales, vel alii quod hic de me querantur. Qui enim haec loquitur, doctor Ecclesiae est, et forte ad eos Hieronymus non respexit. Ipsi, licet ego noverim, noverunt regulam suam. Novi tamen regulam veritatis, qua mihi constat, quia religio munda et immaculata apud Deum et patrem, haec est, visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo. Haec autem politicorum omnium est: et bene cum is
Abbreviated transcription (Latin):
Inclignantur aliqui quod de religie¬
sis ego habitu secularis.⁊ comi̾satio.¬
ne peccator ista ꝓnuncio: Et dum cõ¬
mendo cenobitas. me aliis de there
criminantur. Adu̾sus hos: non ce¬
sarem sed benectictum appello. qui
sicut girouagos ⁊ sarabeitas argu¬
ie: sic manifeste cominendat cenobi¬
tas. Auctor mͥ iheronimus ẽ. licet eũ
non nulli monachorũ minus be¬
iigne aucdiant eo quod cłicos qͦd¬
ad aliqͥd uisus est pretulisse. Auctor
est inqm̃ quod uestis nequaqͣm re¬
ligionis differentiam faciat. sed nꝰ
omm babitu qui trmet dm̃r⁊ oꝑat᷑
iusticiam acceptus ẽ illi. Idem quoꝙ
ait uestes pullas eque uta ut can¬
didas. Ornatus ut sordes parimodo
fugienda. quia alt̾u̾m delitias. alte¬
rum głam redolet. Non absq liui
amictu incedere. sed pretium linea¬
rum uestium non habete laudebi¬
le est. s manifeste uidetur expris¬
sis agnoscere: audi quod incontu¬
ti sũbiingat. Alio quin inquto ñ¬

Expanded text:
Indignantur aliqui quod de religioIndignantur aliqui quod de religiosis ego habitu saecularis, et conversationis peccator ista pronuntio, et dum commendo coenobitas, me aliis detrahere criminantur. Adversus hos non Caesarem, sed Benedictum appello, qui sicut Gyrovagos et Sarabaitas arguit, sic manifeste commendat coenobitas. Auctor mihi Hieronymus est, licet eum nonnulli monachorum minus benigne audiant, eo quod clericos ad aliquid visus est praetulisse; auctor est, inquam, quod vestis nequaquam religionis differentiam faciat, sed in omni habitu qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Idem quoque ait: Vestes pullas aeque vita ut candidas. Ornatus ut sordes pari modo fugienda, quia alterum delicias, alterum gloriam redolet. Nam absque lineo amictu incedere, sed pretium linearum vestium non habere, laudabile est. Et manifeste videtur exprisis agnoscere, audi quid incontinenti subjungat. Alioquin, inquit, ri
Abbreviated transcription (Latin):
sufferat pacienter ut coram tondẽ¬
te se obmutescat. quis ñ eum qua¬
si urtutis egregie et singłaris me¬
riti hominem admiretiir. ⁊ cum re¬
u̾entia preconetur. tanqmͣ re uera
apłicum uirum et expressum xp̃i
inmiitatorẽ: Hec aute etiam ig¬
naui ex neccessitate tam̃ facuit
cenobite. Nam in eo astuctiosiꝰ. dif¬
ferunt. quod illi ex dlilectione exer¬
cent ea:ad que isti stimulo neccessi¬
tatis urgentur. ⁊ sepe inuiti. dunt
tamen in habitu cominuni quos
nichil scłare sit dicendum intalib:
nifi qͣd scło neqm̃ amoris fedatur
affectu. Sicit enim peeputiũ nich
ẽ ⁊ circuncisio nichil. sed obseruatio
mandatoꝵ łi: sic ut religiosorũ pa¬
ce cdicam monachatus nncħ est. et
sinehis quispiam obseruat legẽ cum
neqnaqͣm dixerim secłarem. Uerum¬
tam̃ geramus morem religioris. sit̃
scłares int̾imr: quos uestis pulla ab
aliis non discernit. Nulla eium rac¬
tura nominis. iisi scłaris sit ⁊ utta.

Expanded text:
sufferat patienter, ut coram tondensufferat patienter, ut coram tondente se obmutescat; quis non eum quasi virtutis egregiae, et singularis meriti hominem admiretur, et cum reverentia praeconetur, tanquam revera apostolicum virum, et expressum Christi imitatorem? Haec autem etiam ignavi, ex necessitate tamen, faciunt coenobitae. Nam in eo a studiosis differunt, quod illi ex dilectione exercent ea, ad quae isti stimulo necessitatis urgentur, et saepe inviti. Sunt tamen in habitu communi, quos nihil saeculare sit dicendum in talibus, nisi quod saeculo nequam amoris foederantur affectu. Sicut enim praeputium nihil est, et circumcisio nihil, sed observatio mandatorum Dei; sic, ut religiosorum pace dicam, monachatus nihil est, et sine his quispiam observat legem, eum nequaquam dixerim saecularem. Verumtamen geramus morem religiosis, sint saeculares interim, quos vestis pulla ab aliis non discernit. Nulla enim jactura nominis, nisi saecularis sit et vita.
Abbreviated transcription (Latin):
lus est in continentib tamen ⁊ con¬
uigatis forte sunt aliqui mmultis
uirginib preferendi. Confessorib
marcyres preferendos catholic᷑ con¬
fitetur eccłia. ⁊ tam̃ non nulłos cõ¬
fessores: aliquib martirib forte qd̾¬
ad aliquid non uerebitur coequa¬
re.Nec est quod se aliquis scłari¬
um mei scilicet similium iam di¬
ctis professionib conferat. quia
iux est ut quispiam talis: uł ig¬
nauo cenobite possit equari. Si
quis enim in nobis a septembris
idib usq ad pascha ieuinet. oĩ
die nocturins adsit ugiliis. iugiter
abstineat ab esu carinum. omnem
nem̃s immuncticiam nesciat. Ho¬
ris competentib nunqͣm desi.
aut raro. ⁊ hoc ex iusta causa. sobe¬
tatis lunites ñ excedat. cautã po¬
uat silenti custodiam ori suo. ⁊ di¬
urnos excessus deleat satiffactione
cotictiana. ⁊ quod precipitur incunc¬
tanter ⁊ sine mora expleat. ⁊ ñ mͦ u̾¬
borum sed et u̾berum acrimoniã

Expanded text:
lus est: in continentibus tamen, et conlus est: in continentibus tamen, et conjugatis, forte sunt aliqui multis virginibus praeferendi. Confessoribus martyres praeferendos catholica confitetur Ecclesia, et tamen nonnullos confessores, aliquibus martyribus forte quoad aliquid, non verebitur coaequare. Nec est quod se aliquis saecularium, mei scilicet similium, jam dictis professionibus conferat, quia vix est ut quispiam talis vel ignavo coenobitae possit aequari. Si quis enim in nobis, a Septembris Idibus usque ad Pascha, jejunet omni die, nocturnis adsit vigiliis, jugiter abstineat ab esu carnium, omnem Veneris immunditiam nesciat, horis competentibus nunquam desit, aut raro, et hoc ex justa causa, sobrietatis limites non excedat, cautam ponat silentii custodiam ori suo, et diurnos excessus deleat satisfactione quotidiana, et quod praecipitur incunctanter, et sine mora expleat, et non modo verborum, sed et verberum acrimoniam
Abbreviated transcription (Latin):
s at ille uidicem habet suum nͨ
tamen unqmͣ cominittere potuit:
i saissime ꝓfessionis głam de mgͣ¬
it.De magno monte neminem
ohtie assumptumi aucdiui. sea
utinam aut nunqͣm assumatur.
aut talis. qui nullo decoloret actu
hominum singłaris emmentie ue¬
nustatem. Alii basilium. alii bene¬
dictum. hi augustiiim. at istir. singu¬
larem magistrum hñt dñm iħm
xp̃m. licet autem duas istas ꝓfes¬
siones minus tũ qmͣ meruerint cõ¬
mendau̾im: nichil deo teste in sug¬
gillationem aliorum in ꝓfessionib
suis recte incendium ꝓtuli. Sanc¬
ti sunt utiq tistercienses. clunia.¬
censes sc̃̾i. sci monachi. ⁊ canonici
regulares. ⁊ in his sicut stella astel¬
la differt in claritate. sunt alii ali¬
is sanctiores. qmͣuis ꝓfessionẽ peo¬
fessio antecedat: in qua ius earum
forte repientur qui possint sc̃is su¬
periorib adequari. Plane uuginum
primis gradus ⁊ singłaris głe titu¬

Expanded text:
se. At ille judicem suum habet, nec se. At ille judicem suum habet, nec tamen unquam committere potuit, ut sanctissimae professionis gloriam denigraret. De Magno Monte neminem adhuc assumptum audivi, sed utinam aut nunquam assumatur, aut talis, qui nullo decoloret actu hominum singularis eminentiae venustatem. Alii Basilium, alii Benedictum, hi Augustinum, at isti singularem magistrum habent Domm. Licet autem istas duas professiones, minus tamen quam meruerint, commendaverim, nihil, Deo teste, in suggillationem aliorum, in professionibus suis recte incedentium, protuli. Sancti sunt utique Cistercienses, Cluniacenses sancti; sancti monachi et canonici regulares, et in his, sicut stella a stella differt in claritate, sunt alii aliis sanctiores, et quamvis professionem professio antecedat, in quavis earum forte reperientur, qui possint sanctis superioribus adaequari. Plane virginum primus gradus et singularis gloriae titu
Abbreviated transcription (Latin):
illud in eium̃głio. Iudicium meũ
inquit dñs uistum ẽ: quia ñ facio
uoluntatem meam. sed uoluntatẽ¬
euis qui musir me. Moyses quoꝙ in
menti ac mellis adolebitur in sacri¬
ficio dm̃i. Su ꝑbie uamq fermen¬
t̃ offertur et mellis. cum quis ne¬
glecta hummlitate ⁊ amaritudine
mandatoꝵ: quippiam offert ad nu¬
tum ꝓprie uoluitatis. Qui uͦ man¬
datis legitimis ꝓpriam subicit uolũ¬
tatem. quioquid offerat: tumorem
sermeini. ⁊ melł a sacrificio ꝓhibitã
stilicet exeludit dulcetinem. Isti
iaq propͥe uoluntatis immemores
querentes iugiter. quomͦ placeant
ai cui se ꝓbauerunt. laudem que ab
hominibz est contempnentes. nec
habentes nec uolentes habere dim¬
uas. qm dicendi sunt habere cum
hypocritis portionem: Quod tam̃
itaberis iam ad cartusienses di¬
ĩtisse dictus ẽ aliquis. ut a scõꝵ
consortio euocatus ascencłet: et
postea conuersus retrorsum. quid
quesierit oꝑum destimonio declaras¬

Expanded text:
illud in Evangelio: Judicium meum, illud in Evangelio: Judicium meum, inquit Dominus, justum est, quia non facio voluntatem meam, sed ejus, qui misit me . Moyses quoque in ment; ac mellis adolebitur in sacrificio Domini . Superbiae namque fermentum offertur et mellis, cum quis neglecta humilitate et amaritudine mandatorum, quidpiam offert ad nutum propriae voluntatis. Qui vero mandatis legitimis propriam subjicit voluntatem, quidquid offerat, tumorem fermenti et mellis, a sacrificio prohibitam scilicet excludit dulcedinem. Isti itaque propriae voluntatis immemores, quaerentes jugiter quomodo placeant ei, cui se probaverunt, laudem, quae ab hominibus est, contemnentes; nec habentes, nec volentes habere divitias, quam dicendi sunt habere cum hypocritis portionem? Quod tamen miraberis, jam ad Carthusienses divertisse dictus est aliquis, ut a sanctorum consortio evocatus ascenderet, et postea conversus retrorsum, quid quaesierit operum testimonio declaras
Abbreviated transcription (Latin):
tant angustias. ut uita eoꝵ tota ñ¬
nullis temptatio indeatur. Sc̃i siqͥ¬
dem patres genus temptationis dis¬
finiunt. cum quis agendoꝵ habenaᷤ
diuino diuntaxat cominitiet mira¬
cło. humano ndum auxilio destitr¬
tus. Ceterum gͦ uitam placentem
deo arbitror cupidttatis ignaram.
isistentem innocentie. ⁊ ꝑuigilẽ
in oꝑe caritatis. Qmiꝰ gͦ in his aut mn
illis sibi palliata hypocrisis uendi¬
cabit cupiditate deducta: Regula
namq u̾issima ẽ: qd de radice cari¬
tatis non oruintur mala. ⁊ de cupiti¬
tatis planta neq̃ qͣm bona ꝓuenũt.
Non est quod displiceat deo: nͥ simce¬
re uoluntatis uictima inmolat᷑.
ant qd̾ eum non offendat: si in qra¬
libet pingui oblatione ppͥam eiqͥs
subtrax̾it uoluntatem. Ergo qu
suam noluntatem fatere cdispon
irritat dõm.⁊ qui sua postposit
illius se subicit uoluntati: altis¬
mum placat. In eo fiquidẽ folo
uere nisticie sumina consistit. unde

Expanded text:
tant angustias, ut vita eorum tota notant angustias, ut vita eorum tota nonnullis tentatio videatur. Sancti siquidem Patres genus tentationis diffiniunt, cum quis agendorum habenas divino duntaxat committit miraculo, humano nondum auxilio destitutus. Caeterum ego vitam placentem Deo arbitror cupiditatis ignaram, insistentem innocentiae, et pervigilem in opere charitatis. Quid ergo in his aut in illis, sibi palliata hypocrisis vindicabit cupiditate deducta? Regula namque verissima est, quod de radice charitatis non oriuntur mala, et de cupiditatis planta nequaquam bona provenient. Nec est quod displiceat Deo, ubi sincerae voluntatis victima immolatur: aut quod eum non offendat, si in qualibet pingui oblatione, propriam ei quis subtraxerit voluntatem. Ergo qui suam voluntatem facere disponit, irritat Dominum, et qui sua postposita illius se subjicit voluntati, Altissimum placat. In eo siquidem solo verae justitiae summa consistit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ echicus dicat. certum uoto pete
finem. sine quo ininftnitum anuim
humam conatus ꝓtendit᷑. ⁊ in icł
quod omnino nequeat apprehẽdi.
Porro magni montis incole uitam
prearitam elegerunt.⁊ ñ mͦ anari¬
cie sed ipsins nature quodãmꝰ do¬
mitores: omina neccissitatis imꝑia
excluserunt. abiecerunt sollicttu¬
dinem crastimi. omnia mundi ob¬
lectamenta contempnere parũ ẽ
apuct eos. quacunq ad portas eo
rum pulset imagine. eccluditur.
⁊ confusus abcedit. i tas qmppe
solus xp̃c ingreditur cuius inni¬
tuntur gr̃e iactantes cognatũ su¬
um in eum qui paruulos enutrit.
⁊ dat iumeutis escam pullisq cor¬
uorum. Lilia uestit uestit agri. et¬
in omnib sperantib in se aut consti¬
tutionis fue obtemꝑantib legi: nec¬
cessaria prestat. ut nichil desit his
qui se enis non subtraxerint ulñ¬
tati. Totam gͦ sollicituduẽ suam ⁊
omnem in eum ꝓhiciunt cui de fi¬
delib cura ẽ: adeoq ꝓuidentie deui¬

Expanded text:
et ethnicus dicat: « Certum voto pete et ethnicus dicat: « Certum voto pete finem, » sine quo in infinitum animi humani conatus protenditur, et in id quod omnino nequeat apprehendi. Porro Magni Montis incolae vitam praearduam elegerunt, et non modo avaritiae, sed ipsius naturae quodammodo domitores, omnia necessitatis imperia excluserunt, abjecerunt sollicitudinem crastini, omnia mundi oblectamenta contemnere parum est apud eos, quacunque ad portas eorum quis pulset imagine, excluditur et confusus abscedit: in eas quippe solus Christus ingreditur, cujus innituntur gratiae: jactantes cogitatum suum in eum, qui parvulos enutrit, et dat jumentis escam, pullisque corvorum ; lilia vestit agri, et omnibus sperantibus in se, aut constitutionis suae obtemperantibus legi, necessaria praestat, ut nihil desit his, qui se ejus non subtraxerunt voluntati. Totam ergo sollicitudinem suam, et omnem in eum projiciunt, cui de fidelibus cura est, adeoque prudentiae devi
Abbreviated transcription (Latin):
autem nomen et notam cau¬
tissime ⁊ fidelissime dedinant car¬
tufienses. ⁊ magni montis noua ꝓ¬
fessio: in antiq uͥtutis culimine sal¬
uatore preuio solidata. Siquiden
cartusienses cupiditati sue imino
necessitati limites prefixerunt. et
mod̾ationis habenis omuẽ auari¬
ciam cohibent ⁊ int̾clum ipsi nec¬
cessitati aliquid subtrahunt ne
sub obtentu illiuis quippiam aua¬
ricia moliatur. Magni ꝓculdubio
iuri. ⁊ int̾ pretipuos nim̾andi. cum
ñ mnͦ ꝓfessiones sed iam senesceute mũ¬
do intanta multitudine labentiũ
scłoꝵ pauci ꝓcesserint homines. qͥ
sacietatis sibi aliquos prescripserĩt
t̾minos. N eccẽe est semꝑ deẽe aliqͥd
curte rei. ⁊ ipse hiatus defideriz ali¬
quid ultus iugit̾ affectantis: im¬
ꝑfectionis signum ẽ. Signum defe¬
ctum potius dixerim: conscientie
manifestum. Quodam gͥ mͦ eoq
uł admadum paucos gentiliũ asse¬
ꝯititos credam: huic tamen ñulloᷤ
institisse ꝓposito certum habeo cum

Expanded text:
autem nomen et notam cautissime et fidelissime declinant Carthusienses, et Magni Montis nova professio, in antiquae virtutis culmine, Salvatore praevio, solidata. Siquidem Carthusienses, cupiditati suae, imo necessitati, limites praefixerunt, et moderationis habenis omnem avaritiam cohibent, et interdum ipsi necessitati aliquid subtrahunt, ne sub obtentu illius quidpiam avaritia moliatur. Magni procul dubio viri, et inter praecipuos numerandi, cum non modo professiones, sed jam senescente mundo, in tanta multitudine labentium saeculorum, pauci processerint homines, qui satistatis sibi aliquos praescripserint terminos. Necesse est semper deesse aliquid curtae rei, et ipse hiatus desiderii aliquid ulterius jugiter affectantis, imperfectionis signum est. Signum dico, defectum potius dixerim conscientiae manifestum. Quodam igitur modovel admodum paucos gentilium assecutos credam, huic tamen nonnullos institisse proposito, certum habeo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
s maria exempta a turbis. ⁊ in
mingłio sedens secus pedes dm̃i:
t audiret u̾bum eus. At ut ser¬
u de hypocritis sermo claudatur
quid beatus iob de his ꝓmintiet.: ꝓfe¬
ratur in medium. Hoc inquit scio
apͥncipio ex quo positus ẽ homo fu¬
ꝑ terram quod laus impioꝵ breuis
sit: ⁊ gauitium hypocrite. ad instar
puncti. Si ascencterit usꝙ in celum
suꝑbia euis. ⁊ caput euis mibes teri

Expanded text:
 Maria exempta a turbis, et in Evangelio, sedens secus pedes Domini ut audiret verbum ejus. At ut de hypocritis sermo claudatur, quid beatus Job de his pronuntiet proferatur in medium. Hoc, inquit, scio a principio, ex quo positus est homo super terram, quod laus impiorum brevis sit, et gaudium hypocritae adinstar puncti. Si ascenderit usque in coelum superbia ejus, et caput ejus nubes teti
Abbreviated transcription (Latin):
qui hac illusione laborat ab aliquo
constant̾ ⁊ ex signis aliquib ar¬
guatur. demonium statim aut
suꝑatur aut cedit. ⁊ ut dicitur ex
quo quis in luce arguitur cessant
oꝑa tenebrarum. hiuus autẽ pestis
cura efficatissima ẽ: ut fidem quis
amplexus hiis mendatiis subtrahat
mentis aucditrm. ⁊ neq̃qm respici¬
at ad huiismͦ uanitates insamas
falsas.

Expanded text:
qui hac illusione laborabat, ab aliquo constanter, et ex signis aliquibus arguatur, daemonium statim aut superatur, aut cedit, et, ut dicitur, ex quo quis in luce arguitur, cessant opera tenebrarum. Hujus autem pestis cura efficacissima est, ut fidem quis amplexus, his mendaciis subtrahat mentis auditum, et nequaquam respiciat ad hujusmodi vanitates et insanias falsas.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sentire audeo quod omnes
cdamant. Dicam gͦ cum sc̃o salomo¬
ne. quia medicina a dñod̾o ẽ: et
iuir sapiens ñ contemnet eã. Ne¬
mo siquidẽ magis necẽuis est.
aut utilior metico: cdummͦ sit
fidelis ⁊ pendens. Quis enm pre¬
coma illius declamare sufficiat.
qui salutis artifex ꝓcͣrxator uite.
in eo dnm mmitãtur. ⁊ uices eius
agit. qͦi salutem qmͣ ille oꝑat᷑¬
⁊ qiͣ dñs princeps donat. iste yco¬
nomus ⁊ minist̾ ꝓcurat et
dispensat. Nec ad rem attinet si
qui pseudo gr̃am uenclirat ⁊ qui
custiores uicteri uolunt dum ni¬

Expanded text:
etiam sentire audeo, quod omnes etiam sentire audeo, quod omnes clamant. Dicam ergo cum sancto Salomone: Quia medicina a Domino Deo est; et vir sapiens non contemnet eam. Nemo siquidem magis necessarius est aut utilior medico, dummodo sit fidelis et prudens. Quis enim praeconia illius declamare sufficiat, qui salutis artifex, et procreator vitae, in eo Dominum imitatur, et vices ejus agit, quod salutem, quam ille o et princeps donat, iste oeconomus et minister procurat et dispensat? Nec ad rem attinet, si qui pseudogratiam vendunt, et qui justiores videri volunt, dum ni
Abbreviated transcription (Latin):
si is desictatur. Q quidem theorici
ꝓamore tuo amplius erogabunt.
ab eis singłarum rerum causas ⁊
naturas accipies. Sanitatis. egͥtu¬
dinse⁊ neictralitatis censores sũt.
Dant sanitatem u̾botenus: conser¬
uant. Heutralitatẽ iubent istuc
diu̾tere. Esgritudinis p̃uident. ⁊ do¬
cent causas. indicunt ei mitrum.
auginentum. statum ⁊ declinatio¬
nem. Quid multa: Cum eos audio:
uident᷑ mͥ posse mortuos suscitare.
nec esculapio. m̾curio ue credunt᷑
inferiores. Ueruntam̃ in eo mag¬
namentis acdimiratione distrahor.
⁊ ꝑturbor quod a seipsis tanto u̾bo¬
rum confluctu ⁊ collisione ratio¬
num dissiliunt ⁊ discordant. Unũ
profecto scio: contria simul uera
esse non posse. Quid de meclicis p̃c¬
ticis dicam: Absit. ut de eis quicꝙ̃
ꝑu̾sum loquar. In manus enu eo¬
rum exigentib peccatis meis nmis
frequenter incido. Non funt exaspe¬
randi u̾bis: s pocius demulcendi ob¬
sequio. Nolo me tͣctent durius. nec

Expanded text:
si is desideratur. Et quidem theorici,si is desideratur. Et quidem theorici,te pro amore tuo amplius erogabunt, et ab eis singularum rerum causas et naturas accipies; sanitatis, aegritudinis, et neutralitatis, censores sunt. Dant sanitatem verbo tenus, et conservant. Neutralitatem jubent istuc divertere. Aegritudinis praevident et docent causas, indicunt ei initium, augmentum, statum, et declinationem. Quid multa? Cum eos audio, videntur mihi posse mortuos suscitare, nec Aesculapio Mercuriove creduntur inferiores. Verumtamen in eo magna mentis admiratione distrahor et perturbor, quod a se ipsis tanto verborum conflictu, et collisione rationum dissiliunt, et discordant. Unum profecto scio, contraria simul vera esse non posse. Quid de medicis practicis dicam? Absit ut de his quidquam perversum loquar. In manus enim eorum exigentibus peccatis meis, nimis frequenter incido. Non sunt exasperandi verbis, sed potius demulcendi obsequio. Nolo me tractent durius, nec
Abbreviated transcription (Latin):
minqmͣ religionem impuguat:
quia uerum uͦ uequit ẽẽ contͣrũ.
nec bonum bono. At phisici cdum
nature nimium auctoritatis at¬
tribuũt in auctorem nature ad¬
u̾sando fidei plerunq inpingunt.
Non enum omnes erroris arguo: li¬
cet plurimos audierim de amma.
to corporis ⁊ diminutione. de resur¬
rectione eiusctem. de creatione re¬
rum aliter qm̃ fides habeat dispu¬
tantes. De ipso quoq deo mnt̾dum
ita loquintur: ut si t̾rigene temp¬
tarent astra gigantes.⁊ mani cona¬
tu cum enchelado ut eis ethue onꝰ
ignifluum imponat᷑. cupiant pro¬
mereri. S in his facile labi possit̃t:
quia quanticunq ingenii uireᷤ qtͣ
prosuditatem difficultatis
que in his u̾titur subsistunt.
Ubi uͦ deficit intellectus. fidei
ratione decducta que mettia
est restat sola opino. Cum uͭ
de inferiorib queritur. puta de
complexione animalis. de causa
⁊ cura egritudinis. eis om̃ino ni¬
chil deesse preter effectum oꝑis:

Expanded text:
nunquam religionem impugnat, nunquam religionem impugnat, quia verum vero nequit esse contrarium, nec bonum bono. At physici dum naturae nimium auctoritatis attribuunt, in auctorem naturae, adversando fidei, plerumque impingunt. Non enim omnes erroris arguo, licet plurimos audierim, de anima, nto corporis et diminutione, de resurrectione ejusdem, de creatione rerum, aliter quam fides habeat, disputantes. De ipso quoque Deo interdum ita loquuntur, Ut si terrigenae tentarent astra gigantes, et inani conatu cum Encelado, ut eis Aetnae onus ignifluum imponatur, cupiant promereri. Sed in his facile labi possunt, quia quanticunque ingenii vires, citra profunditatem difficultatis, quae in his vertitur, subsistunt. Ubi vero deficit intellectus, fidei ratione deducta, quae media est, restat sola opinio. Cum vero de inferioribus quaeritur, puta de complexione animalis, de causa et cura aegritudinis, eis omnino nihil deest, praeter effectum operis,
Abbreviated transcription (Latin):
sceła delebit eos in introitu suo. ꝑ¬
fectus eris ⁊ absq macula cum ño
deo tuo. Gentes iste quarum posside¬
bitis t̾ram: augures ⁊ diuinos audti¬
unt. Tu aut̃ a clño deo tuo aliter m¬
stitutus es. Quis gͦ dubitet hec cri¬
ininalia ⁊ non mͦ languorem sed fi¬
dei ext̾̃minium ẽẽ quod tanta dili
radit: Abhominationes sunt di¬
cente domuo ⁊ homo se supra hõie
fieri opinatur. cum istortm asse¬
quitus ẽ disciplinam: Propt̾ hu¬
iusmi sceła delete sunt gentez. ⁊
humana tem̾tas se in his multi
quis consulatur: ita quidem si ant
spũ polleat ꝓpħie. aut ex naturai¬
bus signis quid in corꝑib amimal¬
um eueniat. phisica docente cogno¬
uit. aut si qualitatẽ temꝑis unmi¬
nentis exꝑͥm̃toꝵ uiditiis colligit.
Dum tamen his post̾ĩorib neq̃ qm
quis tra aurem accommodet ut
fidei aut religioni preniticet ⁊
nec primi audiendi sunt nisi it
eo quod loguuntur a domins. ꝓ

Expanded text:
scelera delebit eos in introitu tuo pescelera delebit eos in introitu tuo perfectus eris et absque macula cum Domino Deo tuo gentes istae quarum possidebis terram augures et divinos audiunt tu autem a Domino Deo tuo aliter nstitutus es . Quis ergo dubitet haec criminalia, et non modo languorum, sed fidei exterminium esse, quod tanta diligradit? Abominationes sunt, dicente Domino: Et homo se supra hominem fieri opinatur, cum istorum assecutus est disciplinam. Propter istiusmodi scelera deletae sunt gentes, et humana temeritas se in his multipquis consulatur, ita quidem, si aut spiritu polleat prophetiae, aut ex naturalibus signis, quid in corporibus animalium eveniat, physica docente cognovit: aut si qualitatem temporis imminentis, experimentorum indiciis colligit. Dum tamen his posterioribus nequaquam quis ita aurem accommodet, ut fidei, aut religioni praejudicet. Sed nec primi audiendi sunt, nisi in eo quod loquuntur a Domino, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bulo sterilitatis sue. Loquat᷑ u̾bum
sententiam ꝓferat in condempna¬
tionem errorum quos diutius a do¬
mo tua abigere ꝓcurauimꝰ. U̾bum
siquidem est: gladuis bis acuiꝰ. ituꝰ
⁊ efficax. penet᷑ bilior omni gͥadio ã¬
cipiti. ꝑtingens usq ad diuisionem
amie ⁊ sp̾c. compagum quoq et
inetullatum. discretor etiam cogita¬
tionum. Insensatus est qui hoc gla¬
dio imminente ñ timet. E ecce in i¬
facie eccłie in conspectu ominum
niminet. Demiq ⁊ in omnes diri¬
gitur. Inquit enm. Qnͣdo ingrescꝰ
fiu̾is t̾ram qm dominꝰ d̾s tinis dabit
tibi. caue ne unitari uelis abomina¬
tiones illarum gentium. ne iue¬
niatur in te: qui lustret filium su¬
um aite filiam suam ducẽs ꝑ iguẽ.
aut qui ariolos sciscitet᷑.⁊ obseruet
sompnia atq auguria. ne sit male¬
ficus. ne incantator. ne phitones
consulat ⁊ diuinos. ⁊ querat a mor¬
tuis u̾itatem. Omnia enum ħ abo¬
minatur dñs. ⁊ ꝓpter huiuscemodi

Expanded text:
bulo sterilitatis suae. Loquatur verbum, bulo sterilitatis suae. Loquatur verbum, sententiam proferat in condemnationem errorum, quos diutius a domo tua abigere procuravimus. Verbum siquidem gladius est bis acutus, vivus et efficax, penetrabilior omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem animae et spiritus, compagum quoque et medullarum, discretor etiam cogitationum. Insensatus est, qui hoc gladio imminente non timet. Et ecce in facie Ecclesiae, in conspectu omnium imminet. Denique et in omnes dirigitur. Inquit enim: Quando ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, cave ne imitari velis abominationes illarum gentium: nec inveniatur in te qui lustret filium suum, aut filiam suam, ducens per ignem, aut qui ariolos sciscitetur et observet somnia atque auguria ne sit maleficus ne incantator ne pythones consulat ne divinos et quaerat a mortuis veritatem omnia enim haec abominatur Dominus et propter istiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
dimiacensis sacris nestib insigniti.
Posctem tamen p̾ ceteris in congre¬
gationib suis adu̾sa płima pꝰmod̾
ꝑpessos eẽ: misertus sum. Sane si
ad impugnandum hunc errorẽ
concursus rationum ⁊ catholice
matris eccłie auctoritas ñ suppe¬
teret: uł exempla maloꝵ eum suf¬
ficiunt exstirpare. Sicut autẽ ne¬
mo potest bibere calicen łi. ⁊ cali¬
cem demomorum. aut duob dm̃s
ẜ⁊ huuis malicie exercitium nul¬
lus assequit᷑. S ecce quare pũctũ
⁊ qĩ sulbula sentiam ꝑsequor ficdei
⁊ morum inuicã. cum eam cesim
sp̾c mucrone capulo tenꝰ transu̾b̾are
lifficiam: feriatur gͦ semel in ma¬
nci forti. ⁊ brachio illius qui ad sub.¬
m̾sionem egiptiorum diuisit ma¬
re rubeum in diuisiones: ⁊ scło opꝰ
ñ erit. Non ẽ enim qui de manu
illius possit eru̾re. educat gͦ gladi¬
um moyses ⁊ ꝓst̾nat egiptias abho¬
minationes. ⁊ abscondat eas ne ap¬
pareant in conspectu fidelium: in sa¬

Expanded text:
Cluniacensis, sacris vestibus insigniti. Cluniacensis, sacris vestibus insigniti. Eosdem tamen prae caeteris in congregationibus suis adversa plurima postmodum perpessos esse, misertus sum. Sane ei ad impugnandum hunc errorem, concursus rationum, et catholicae matris Ecclesiae auctoritas non suppeteret, vel exempla malorum eum sufficiunt exstirpare. Sicut autem nemo potest bibere calicem Domini, et calicem daemoniorum, aut duobus dominis et hujus malitiae exercitium, nullus assequitur. Sed ecce quare punctim, et quasi subula, sententiam prosequor, fidei et morum inimicam, cum eam caesim Spiritus mucrone, capulo tenus transverberare sufficiam? Feriatur ergo semel in manu forti, et brachio illius, qui ad submersionem Aegyptiorum, divisit mare Rubrum in divisiones, et secundo opus non erit. Non est enim qui de manu illius possit eruere. Educat ergo gladium Moyses et prosternat Aegyptias abominationes, et abscondat eas, ne appareant in conspectu fidelium, in sa
Abbreviated transcription (Latin):
demonum uidebantur ⁊ p̃missis
adiurationib quas deo auctore
nescio. socuis meus se nescio quas i¬
magines tenuit̾ tñ ⁊ nubilosas ui¬
dere incdicasset: ego qui ad illuct
ita cecus extiri. ut nicħ nͥi appaͬret
nisi ungues. ant peluis. ⁊ cetera q̃
ante nou̾am. ł xinde gͦ ad huiulmͦs
inutilis uidicatus sum: ⁊ quasi qͥ¬
ħ sacrilegia impedirem. ne ad talia
accederem condempnatꝰ.⁊ quociens
rem hanc exerrere decreu̾ant: ego qͣt
tocius diuinationis impedim̃tum
arcebar. Sic michi in ea etate ꝓpicia¬
tus ẽ dñs. Cum uͦ paululum ꝓcessis¬
sem: flagicium hoc magis ⁊ magis
exhorrni. ⁊ eo fortius confirmatus
ẽ horror meus. quod cum multos tẽ
aut defectu miture aut manu ho¬
stili: beneficio lumuns orbatos ui¬
diait cet̾a in commoda taceam. qͥb
dote uidelicet quem p̃misi. ⁊ diaco¬
no quodam. qui specłarioꝵ uidentes
plagam: effugerunt alt̾ ad sinum
canonice. alter ad portum cellule

Expanded text:
daemonum videbantur, et praemissis daemonum videbantur, et praemissis adjurationibus, quas, Deo auctore, nescio, socius meus se, nescio quas imagines, tenues tamen et nubilosas videre judicasset, ego quidem ad illud ita caecus exstiti, ut nihil mihi appareret, nisi ungues aut pelvis, et caetera quae ante noveram. Exinde ergo ad hujusmodi inutilis judicatus sum, et quasi qui sacrilega haec impedirem, ne ad talia accederem condemnatus, et quoties rem hanc exercere decreverant, ego quasi totius divinationis impedimentum arcebar. Sic mihi in ea aetate propitiatus est Dominus. Cum vero paululum processissem, flagitium hoc magis et magis exhorrui, et eo fortius confirmatus est horror meus, quod cum speculariosaut defectu naturae, aut manu hostili, beneficio luminis orbatos vidi, ut caetera incommoda taceam, quibudote videlicet, quem praemisi, et diacono quodam, qui speculariorum videntes plagam, effugerunt, alter ad sinum Canonicae, alter ad portum cellulae
Abbreviated transcription (Latin):
aut sompniatoris. quia temgis
uos dñs d̾s uĩt ut palam fiat utrũ eũ¬
diligatis. an non. Unde plane uitel¬
ligitur quia ⁊ si contingant que
ñ sic accipienda sunt. ut fiant que
precipuuntur ab eis. aut colantur
que coluntur ab eis. S nee apłs in
hibuit u̾itatis. Nicħ uͦ adu̾sus pe¬
stem istam salubuus. ẽ. qmͣ si quis
huiusim uanitati omnino aurem
subtrahat. Grã ᷤᷤ ago deo qui mͥ etiã
in ten̾iori etate adu̾sus has malig¬
ni hostis insicdias. beneplaciti sui
saiitum opposuit. Dum enim puer
ut psalmos addiscerem sacerdoti tͣ¬
ditus eẽm. qui forte specłariam ma-¬
gicam exercebat: contigit ut me ⁊
paulo gnͣduiscłm puerum premis¬
sis quib dam maleficiis ꝓ pectibus
sunis sedentes ad specularie sacrilegi¬
um applicaret. ut in unguib sac
nescio oleo. aut crisiate delibutiȩ.
uł in exterso ⁊ leurgato corꝑe pelui̾:
quod querebat nr̃o manifestaret᷑
inclicio. Cum itaq p̃dictis nominib
que ipso horrore licet puerulu̾ eẽm

Expanded text:
aut somniatoris, quia tentat vos Dominus Deus vester, ut palam fiat utrum diligatis eum, an non . Unde plane intelligitur, quia etsi contingant, quae non sic accipienda sunt, ut fiant quae praecipiuntur ab eis, aut colantur quae coluntur ab eis. Sec nec apostolerhibuit veritatis. Nihil vero adversus pestem istam salubrius est, quam si quis hujusmodi vanitati omnino aurem subtrahat. Gratias ago Deo, qui mihi etiam in teneriori aetate, adversus has maligni hostis insidias, beneplaciti sui scutum opposuit. Dum enim puer, ut Psalmos addiscerem, sacerdoti traditus essem, qui forte speculariam magicam exercebat, contigit ut me, et paulo grandiusculum puerum, praemissis quibusdam maleficiis, pro pedibus suis sedentes, ad speculariae sacrilegium applicaret, ut in unguibus sacro nescio oleo, aut chrismate delibutis, vel in exterso et levigato corpore pelvis, quod quaerebat, nostro manifestaretur indicio. Cum itaque praedictis nominibus, quae ipso horrore licet, puerulus essem,
Abbreviated transcription (Latin):
pientes aut decepti. S licet uera
dumtaxat enuntient. nichilomm
aut compescendi sunt: aut fugen¬
di. Unde in dent̾onomnio. Si surtex¬
rit in medio tru ꝓpħa aut qui ch¬
cit se sompnium uidisse: ⁊ precho¬
rit signum. atq portentũ.⁊ una

Expanded text:
cipientes aut decepti. Sed licet vera cipientes aut decepti. Sed licet vera duntaxat enuntient, nihilominus aut compescendi sunt, aut fugiendi. Unde in Deuteronomio: Si surrexerit in medio tui propheta, aut qui dixerit se somnium vidisse, et praedixerit sig