comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cderici. monachi. sacͥs uestib in duti: suꝑ muros urb̃ ymnos dõ ꝯcinebant.
Ipsi itaq uider̃ exercitũ celestẽ eqͥs alb̃ & phebeis armis. Quoꝵ duccores
erant Georgiꝰ. m̃curiꝰ. & demetriꝰ. Curbaran uͦ nunqͣ. lecior ꝗͣ t̃r illo dispo¬
sitis turmis innimu̾s fec̃ fenũ copiosũ ex adu̾so monte accendi. ut nr̃i fu¬
⁊ p̃cipites suger̃. In secuti st̃ eos xͥani cede magna. Et tanta nunꝗͣ spo¬
lia in aliqͦ belloꝵ capta st̃. his uisis amiraliꝰ qͥ castellũ suꝑiꝰ c̾todiebat:
gregans cep̃ castrũ. cui nom̃ talamania. Iñ ueñ ad urbẽ cui nom̃ marra. que
plena erat sarracenis qͥuenerant ab alef. Preliantes gͦ barbari ꝯtͣ nr̃os: pͥmit̃
fugere coacti st̃ In fine tñ uicer̃. E magna francoꝵs occisio facta ẽ. ibi. ¶e¬
se nouembri ꝯg̾gati st̃ duces & exercit᷑ xͥ anoꝵ ad capescendũ uiã ierłm. Quan¬
to uͦ die añ occobrẽ uener̃ ad marrã & assiluer̃ eã. & t̾ri lignea suꝑ .iiii. ro.¬

Expanded text:
clerici, monachi sacris vestibus induti super muros urbis hymnos Deo concinebant. Ipsi itaque viderunt exercitum coelestem equis albis et phoebeis armis, quorum ductores erant Georgius Mercurius, et Demetrius. Curbaran vero nunquam laetior quam tempore illo dispositis turmis innumeris fecit foenum copiosum ex adverso monte accendi, ut nostri fuet praecipites fugerunt. Insecuti sunt eos Christiani caede magna et tanta nunquam spolia in aliquo bellorum capta sunt. His visis, amiralius, qui castellum superius custodiebat rcitum congregans cepit castrum, cui nomen Talamannia. Inde venit ad urbem, cui nomen Marra, quae plena erat Saracenis, qui venerant ab Alep: praeliantes ergo barbari contra nostros primitus fugere coacti sunt, in fine tamen vicerunt et magna Francorum occisio facta est ibi. Mense Novembri congregati sunt duces et exercitus Christianorum ad capessendam viam Jerusalem. Quarto vero die ante Octobrem, venerunt ad Marram, et assiliverunt eam, et turri lignea super quatuor ro
Abbreviated transcription (Latin):
onior Will̃s .xii. anno regni sui rediens in angliã tenuit pͥmũ curiã suã
innoua aula ap̃westinust̾. Qͣm cũ in speccurꝰ pͥmũ uitiss. c̃ aliisatis mag¬
nã uł eqͦ maiorẽ dic̾ent: dix̃ rex eã magnitudinis debite dimidia parte
carere. Qͥ sermo regis magno fuit. licet parui ꝯstass honori. Rursꝰ eũ uena¬
ret᷑ in nouo foresto: uenit ei subito nuncuis a cenomannia. dicens ei familiã
suã ibi obsicdĩ.I. lico rex festinꝰ ad mare ueniens naues introuit. Cui naute. sur
regũ maxime tẽpestate intołabili maris alta lacescis & mortis ĩminens ꝑicłm
ñ formidas: Quib rex. De rege fluctib subm̾so loqͥ ñ audiui. Gͦ mare tͣnsiens
nicħ dũ uiu̾et eg̃ uñ tantã famã tantũ głe decꝰ hab̾et. Cenomamuã uͦ pe¬
tens: heliã ꝯsulẽ fugauit. & eã sui uiris eẽ. uissit. & in angliã rediit. Anno
illo rex rarmulfo placitatori s ꝑu̾sori. exauccori s exustori tociꝰ anglie dedit

Expanded text:
liam, tenuit primum curiam suam nova aula apud Westminster; quam cum inspecturus primum introisset, cum alii satis magnam vel aequo majorem dicerent; dixit rex eam magnitudinis debitae dimidia parte carere. Qui sermo regi magno fuit, licet parvo constaret, honori. Rursus cum venaretur in novo Foresto, venit ei subito nuntius a Cenomania, dicens ei familiam suam ibi obsideri. Illico rex festinus ad mare veniens naves introivit; cui nautae: Cur, regum maxime, tempestate intolerabili maris alta lacessis, et mortis imminens periculum non formidas? Quibus rex: De rege fluctibus submerso loqui non audivi. Ergo mare transiens nihil dum viveret, egit, unde tantam famam, tantum gloriae decus haberet. Cenomaniam vero petens Heliam consulem fugavit, et sui juris esse jussit, et in Angliam rediit. Anno illo rex Ranulfo placitatori sed perversori, exactori, sed exustori totius Angliae dedit
Abbreviated transcription (Latin):
euauuerat. Tanciedꝰ nanq castellũ p̃dictũ añ portã custodiens. spẽ uicara¬
luĩ eis eupuit.Piriꝰ̃ gͦ qͥdã amiraliꝰ de gente tͣẽoꝵ sepe ꝓuocat᷑ inamiciciã
a buamundo: p̃uideusq suos ꝑicuros. tres turres q̃ sui uiris erant buami¬
do reddidit. Piettis itaq uexillis suꝑ turres: franci portis fraccis inurbẽ u.¬
eiꝰ buaniundo delatũ. Sic antiochia.iii. nonas uinii capta ẽ. suibarant pͥn¬
ceps uulicie soldani ꝑsie & rex damasc .i. & rex ierłm ad duxert̃ secũ adsi¬
dendos francos: turchos. arabes. sarracenos. arimitas. curtas. ꝑsas. aiigula¬
licie sue imposuit insupiori castello qͥ diȩ nocteq ot᷑ nĩos pugnabant.
leceri uͭ obsedebant urbẽ ne alim̃ta intrent. leccia qͥdẽ die egͥsli st̃ filii dĩ
ꝯt᷑ filios diaboli. Quib bello parato putabant se posse resiste. S tanta fuit
uis a nĩis infideliũ: qd̾ nr̃i re intre urbẽ coacti st̃. multis hostiũ armis. uul¬

Expanded text:
iens, spem victualium eis eripuit. Pirrhus igitur quidam amiralius, de gente Turcorum saepe provocatus in amicitiam a Buamundo, praevidensque suos perituros, tres turres, quae sui juris erant, Buamundo reddidit. Erectis itaque vexillis super turres, Franci, portis fractis, in urbem irejus Buamundo delatum. Sic Antiochia III Nonas Junii capta est. Curbaran, princeps militiae soldani Persiae, et rex Damasci, et rex Jerusalem adduxerunt secum, ad obsidendos Francos, Turcos, Arabes, Saracenos, Azimitas, Curtas  al. Cutur partem militiae suae posuit in superiori castello, quae die nocteque contra nos pugnabat. Caeteri vero obsidebant urbem ne alimenta intrarent. Tertia quidem die egressi sunt filii Dei, contra filios diaboli. Quibus bello parato putabant se posse resistere, sed tanta fuit vis et numerus infidelium, quod nostri reintrare urbem coacti sunt, multis hostium armis, mul
Abbreviated transcription (Latin):
nius indulgent ictib Redit animꝰ ur̃is. Pugna cõmittit᷑ gͣuissima & hor¬
aliũ p̃uolantes exercitũ: defessos paganos recentes findt̃. Erat nãq hugo¬
nis lancea qͣsi fulm̃ aduolans. Gladiꝰ auselini qͣsi flãma diuidua. lc̃ duo
pͥncipes nr̃oꝵ cesi st̃. dũ arabũ qͣnto plures cedunt᷑: tanto plures ingruunt.
borat. loriea calefacca iã ñ resistente. Pondꝰ ⁊s nũm hostiũ iã frauci ult ꝓferde
neqbant ẽ ẽ. et aduso silua uecilloꝵs altiꝰ exertetꝰ apparint. Cñ dũ bellũ du

Expanded text:
nius indulgent ictibus. Redit animus nostris, pugna committitur gravissima, et hornius indulgent ictibus. Redit animus nostris, pugna committitur gravissima, et horalium praevolantes exercitum defessos paganos recentes findunt. Erat namque Hugonis lancea quasi fulmen advolans; gladius Anselmi quasi flamma dividua. Tunc duo principes nostrorum caesi sunt, dum Arabum quanto plures caeduntur tanto plures ingruunt. erforatur, lorica calefacta jam non resistente. Pondus et numerum hostium jam Franci ultra perferre nequibant, cum ecce ex adverso silva vexillorum alterius exercitus app
Abbreviated transcription (Latin):
.m.extͣ arabes. quoꝵ ñ erat nũs. Mntit᷑ gͦ nunciꝰ a p̃dictis pͥncipib ad au¬
xiliũ exercitũ. In cĩm uͦ bellũ gerit᷑ horrendũ. Dũ namq turci & ꝑse. &
medi. mortẽ immittunt sagntis: cilicientes uͦ & angulani teł. sarperen.
ꝙ & arabes lanceis. s & pliblicani clauis ferratis & gladiis: ꝓstrati st̃ ue¬
hañt̾ xͥani. Eqͥnamq eoꝵ insolitũ ñ ferentes clamorẽ. & buctinarũ clan¬
gorẽ. & ictꝰ taburtioꝵcalcarib ñ obtẽꝑabant. Hrãtes qͦ tanto stͥdore ꝑcul¬
rit rob̾tꝰ dux nornannie clamans. Quo milites. qͦ fugitis: Eqͥ eoꝵ uelociores
nr̃is st̃. fuga ñ ẽ. p̃sidio. h potiꝰ morieudũ ẽ. Mec̃ sentite. me seqͥnu. Du¬
rerat. & inq̃ndã paganoꝵs regẽ lanceȩ dixex̃ aciẽ. q̃ lignũ & es & corpꝰ q
diffidit. Stͣuitq in mom̃to scđm & t̾ciũ. oͣ tancredꝰ ipig̃. & buamundꝰ¬
bellig̃. & ricardꝰ depͥncipatu. ⁊ robtꝰ de ansa dux. & miles forcissimꝰ: ñ seg¬

Expanded text:
 ad alium exercitum. Interim vero bellum geritur horrendum. Dum namque Turci, et Persae, et Medi mortem immittunt sagittis, Cilicienses vero et Angulani telis, Sarraceni quidem et Arabes lanceis, sed Publicani clavis ferratis et gladiis; prostrati suclangorem, et ictus taburciorum, calcaribus non obtemperabant. Nostrates quoque tanto stridore perculrit Robertus dux Normanniae clamans: Quo milites? Quo fugitis? Equi eorum velociores nostris sunt; fuga non est praesidio: hic potius moriendum est, mecum sentite, me sequimini. Dixerat et in quemdam paganorum regem lanceae direxit aciem, quae lignum et aes et corpus aeque diffiditbelliger et Richardus de Principatu et Robertus de Ansa, dux et miles fortissimus, non seg
Abbreviated transcription (Latin):
&e cardu cocta comedebant. Sicca ã coria equoꝵ & asinoꝵ decoq̃bant & uo¬
rabant. Stephauꝰ gͥ comes mulieb̾t̾ anfugiens: obuiaint imꝑatori. Cui fran¬
eos os iã ꝑditos nuncians: flentẽ fec̃ reu̾ti. Spes gͥ nulla popło dĩ iã reman¬
serat c̃ faine uicti nec arma iã ferre possent. Apparuit aũ ignis de cȩlo.
& cecidit int̾ exercitũ turcoꝵ. Seruo aũ suo apparuit inuisioẽ. Dix̃q ds̃.¬
ħ dices filiis occidentis. Ego niceã ciuitatẽ uob tͣdidit & oĩa bella ext̾oꝵ &
ciuitatẽ fortissimã anchiochie. Quã cũ leci & in columes possidetis: oꝑati
estis c̃ mulierib xanis & paganis. uñ fecor ascendit incȩlũ. sorruens uir dĩ

Expanded text:
et cardui cocta comedebant, sic etiam coria equorum et asinorum decoquebant et vorabant. Stephanus igitur comes muliebriter aufugiens obviavit imperatori, cui Francos omnes jam perditos nuntians flentem fecit reverti. Spes igitur nulla populo Dei jam remanserat, cum fame victi nec arma jam ferre possent. Apparuit autem ignis de coelo et cecidit inter exercitum Turcorum. Servo autem suo apparuit Dominus i dices filiis Occidentis: Ego Nicaeam civitatem vobis tradidi, et omnia bella exterorum, et civitatem fortissimam Antiochiae, quam cum laeti et incolumes possideretis, operati estis cum mulieribus Christianis et paganis unde fetor ascendit in coelum; corruens vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
franciȩ. flandriȩ. daciȩ. saxoniȩ. alemanniȩ. Italiȩ. brecie. & regionũ mul¬
tarũ. si plustuer̃ radii solares a pͥma sui creatione tantã. tã p̃clarã mili¬
ciã tã uerandã. tã num̾osã turbã. tot & tã bellicosos duces. Cess t̾ia. ces¬
sent tebe. duces & pͥncipes destructionis suȩ: ut extusent̾ nominare. Hic
affuer̃ electissimi omniũ tẽpoꝵ filii fulgentes occidentis. om̃s signo crucis
insigniti. om̃s in regnis suis reliquoꝵs fortissimi. G̃ indie ascẽs iõis dñi licu¬
is undiq ꝯcinentib urbs agg̾ssa ẽ. Replet᷑ celũ clamorib. Ni grescit aer
sagitis. Mug̃ t̾ra ꝓpulsib. Resonant aque stridorib. Uenitur ad murũ
ce turcoꝵ exercitꝰ acie tribił ordinata exaustrali regione uexist erectis
irruunt in illos: horrore in sꝑato liq̃facti dño iubente dissoluuntu
Magna ꝙͣ pars fugiencũ capitib minorata ẽ. quȩ fimd inurbẽ ꝓiecta

Expanded text:
e, Flandriae, Daciae, Saxoniae, Alemanniae, Italiae, Graeciae et regionum multarum. Non perlustraverunt radii solares a prima sui creatione tantam, tam praeclaram militiam, tam verendam, tam numerosam turbam, tot et tam bellicosos duces. Cesset Troia, cessent Thebae duces et principes destructionis suae, ut excusentur, nominare. Hic adfuerunt electissimi omnium temporum filii fulgentes Occidentis, omnes crucis signo insigniti, omnes in regnis suis reliquorum fortissimi. Igitur in die Ascensionis Domini lituis undique concinentibus urbs aggressa est. Repletur coelum clamoribus, nigrescit aer sagittis, mugit terra propulsibus, resonant aquae stridoribus, venitur ad murum, ce Turcorum exercitus acie terribilis ordinata, ex australi regione, vexillis erectis, ri vehementer irruunt in illos, horrere insperato liquefacti, Domino jubente, dissolvuntur. Magna quidem pars fugientium capitibus minorata est; quae fundis in urbem projecta
Abbreviated transcription (Latin):
lexi gͥ ap̃ ꝯstantinopolĩ imꝑante: cuncci p̃dica ꝓceres ꝯsensu iꝑa¬
toris siue nolentis siue obedientis ibidẽ ꝯg̾gati st̃. Ptͣnseuntesq mare stc¬
tissimũ qd̾ olĩ helles ponciacũ nc̃ brachiũ scĩ georgii uocat᷑: niceã urbẽ q̃
cap̃ ẽ. romanie obseder̃. Ad portã gͥ orieutalẽ ꝯsecdat dux normannie rob̾tꝰ.
Iuxta quẽ ꝯstl fiandrie. Ad portã borealẽ dux buamundꝰ. Ioxta quẽ lan¬

Expanded text:
lexi igitur apud Constantinopolim imperante cuncti praedicti proceres consensu imperatoris sive volentis, sive obedientis ibidem congregati sunt, pertranseuntesque mare strictissimum, quod olim Hellespontiacum nunc brachium S. Georgii vocatur, Niceam urbem, quae caput est Romaniae, obsederunt. Ad portam igitur orientalem consederat dux Normanniae Robertus, juxta quem consul Flandriae; ad portam borealem dux Buamundus, juxta quem Tan
Abbreviated transcription (Latin):
unior Wilłs anno .xi. regni sui ĩnormannia fuit. sẽꝑ hosticis tumultib &
curis armoꝵ deditꝰ. tͥbutis int̾un & ex actionib pessimis popłos anglorũ
ñ abradens s excoriens. In estate aũ uisꝰ ẽ. sanguis ebullire a qͦdã stagno
ap̃ finchanstede inbefscyre. Post ħ apparuit celũ tota nocte pene tanqͣ.
arłet. Codẽ anno Walchelmꝰ ep̃s Winceastͥe defunctꝰ ẽ. & hugo ꝯsul salo¬

Expanded text:
Junior Willielmus anno XI regni sui in Normannia fuit, semper hosticis tumultibus et Junior Willielmus anno XI regni sui in Normannia fuit, semper hosticis tumultibus et curis armorum deditus, tributis interim et exactionibus pessimis populos Anglorum non abradens, sed excorians. In aestate autem visus est sanguis ebullire a quodam stagno apud Finchamstede in Bercscire. Post hoc apparuit coelum tota nocte pene, quasi arderet. Eode
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad huc inscełȩ suo ꝑseu̾at.
bnior Wlłs anno .x. regni sui cũ normanniã ꝙͣ a rob̾to frẽ suo ad ierłin ꝓfecco
inuadimoniũ acceꝑat ꝓlibitu suo dispoluiss: rediit adiugiliã pasce ĩ angliã¬
ꝙ appulto ap̃ arundel. Cũ aũ festiue diadematꝰ eẽt. ad penteconsten. ap̃ Wi
leshores. pꝰea c̃ magno exertitu ꝑgens in Waliã. sepe nultas Walensiũ tur¬
mas ꝓstrauit. sepe multos suoꝵ angustiis locoꝵ amisit. Uidens gͥ eos plꝰ mex¬
pugnabiles situ t̾rȩ ꝙͣ uirib & armis: fec̃ parare castella iuxta fines Walie
in regnosuo fieri ꝑmictebat. S ꝓuincias intolerabilit̾ uexebat intͥbutis quȩ
nunqͣ cessabant. In oꝑe muri cca turrĩ lundoniȩ. In oꝑe aule regał. ap̃ West¬
munst̾. In rapina ꝙͣ. familia sua hostili mͦ uͥc̃q iex ꝑgebat exercebant. At rex
ad festũ scĩ martini mare retͣnsiens in normanniã: misit edgar uiuenẽ in
melcholini reg̃ ui regẽ statuit. Codẽ auno cometa apparuit.

Expanded text:
quae adhuc in scelere suo perseverat. Junior Willielmus anno X regni sui cum Normanniam, quam a Roberto fratre suo ad Jerusalem profecto in vadimonium acceperat, pro libitu suo disposuisset, rediit ad Vigiliam Paschae in Angliam, appulit apud Arundel. Cum autem festive diaden atus esset nlesores, postea cum magno exercitu pergens in Walliam, saepe multas Wallensium turmas prostravit: saepe multos suorum angustiis locorum amisit. Videns igitur eos plus inexpugnabiles situ terrae, quam viribus et armis, fecit parare castella juxta fines Walliain regno suo fieri permittebat. Sed provincias intolerabiliter vexavit in tributis, quae nunquam cessabant, in opere muri circa turrim Londoniae; in opere aulae regalis apud Westminster, in rapina, quam familia sua hostili modo, ubicunque rex pergebat, exercebant. At rex ad festum Sancti Martini mare transiens in Normanniam misit Eadgarum juvenem cMelcolm regis, in regem statuit. Eodem anno cometa apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uictua libꝰ: exercitꝰ eiuitatis ꝓcessit audacit̾ ad p̃liũ. Irruentesq nr̃is misert̃
eos infugã. multisq occisis usq intẽptoria fugauer̃. Crastina uͭ die buamu¬
dũ & reimundũ inuadentes: mille ex suis occider̃. Duces nͭ fugientes ad
nr̃os aduolar̃. franci gͥbis sauciati &ͥ inirã cõpulsi: in cãpo añ portas urb̾
statuunt t̾ribilit̾ castroꝵ acies ordinatas. Pagam ñ segnit̾ a cieb dispositis
nr̃os uiuadunt. At xͥam signũ crucis acclamances tã act̾ in pͥma inuali¬
ont hostes ꝑcusser̃ & ꝓpuler̃. ut statĩ fuge darent᷑. Uenientesq ad angufti

Expanded text:
victualibus, exercitus civitatis processit audacter ad praelium, irruentesque nostris miserunt victualibus, exercitus civitatis processit audacter ad praelium, irruentesque nostris miserunt eos in fugam, multisque occisis usque in tentoria fugaverunt. Crastina vero die Raimundum et Buamundum invadentes, mille ex suis occiderunt. Duces vero fugientes ad nostros advolarunt. Franci igitur bis sauciati et in iram compulsi, in campo ante portas urbis statuunt terribiliter castrorum acies ordinatas. Pagani non segniter aciebus dispositis nostros invadunt; at Christiani signum crucis acclamantes, tam acriter in prima invasione hostes percusserunt et propulerunt, ut statim fugae darentur. Venientesque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nrõs tã acͥc̾ iuasit ut paulatĩ iã ced̾ent. Btiamundꝰ u belloꝵ arbit. ⁊ er
taminũ uidex cuncũ suũ adhuc intactum: mediis inmisit hostib. lc̃ robr᷑
filiꝰ gerardi muiles obtimꝰ & signifer eiꝰ. qͣsi leo int̾ agmina gregũ: sic ꝓrunt
int̾ agnina turchoꝵ. E sẽꝑ lingue uexilli eiꝰ uolitabant suꝑ capita tͣchoꝵ
Qd̾ uidentes alii animo recuꝑato: unamit̃ inuadt hostes. Dux gͥ nonnan¬
noꝵ gladio cap̃ cũdã & dentes & collũ. & hum̾os usq inpeccora diffidit.
Dux ũ godefridꝰ q̃ndã mediũ secauit. Cũ gͥ pars t̾rȩ cecidiss: partẽ dñi fere¬
bat equus int̾ paganos pugnantes. Quo monst᷑ ꝑt̾ati simul cuncai fugien¬
tes murã dãpuationis abieit. Capita gͥ multoꝵ delata st̃ ad autiochiã c̃ gau
amiralii. babilonis mantiochiã. Cunq nr̃i ꝯstruerent castrũ añ portã uͥ pon
ẽ. & mahumeria. reunundꝰq & buaniundꝰ uussent ad portũ seĩ symeonis ꝓ

Expanded text:
nostros tam acriter invasit, ut paulatim jam cederent; Buamundus vero bellorum arbiter, et certaminum judex cuneum suum adhuc intactum mediis immisit hostibus. Tunc Robertus filius Girardi miles optimus, et signifer ejus, quasi leo inter agmina gregum, sic proruit inter agmina Turcorum; et semper linguae vexilli ejus volitabant super capita Turcorum. Quod videntes alii animo recuperato, unanimiter invadunt hostes. Dux igitur Normannorum gladio caput cujusdam, et dentes, et collum et humeros usque in pectora diffidit. Dux vero Godefridus quemdam medium secavit. Cum igitur pars terrae cecidisset, partem domini ferebat equus inter paganos pugnantes, quo monstro perterriti simul cuncti fugientes in iram damnationis abierunt. Capita igitur multorum delata sunt ad Antiochiam cum gaudamiralii Babylonis in Antiochiam. Cumque nostri construerent castrum ante portam, ubi pons est et mahumeria; Raimundusque et Buamundus ivissent ad portum Sancti Simeonis pro
Abbreviated transcription (Latin):
osfendant eum. &e cecideriuit die illa tres reges uauoꝵ pdicti.
seqndu eos tres urbes excelientissimas sibi ceꝑunt. Gloecest᷑.⁊ cue¬
cestre ⁊ badhecestre.
heuding igesimo qunto anno regni sui ce enteme pug

Expanded text:
offenderant eum, et ceciderunt die illa tres reges Christianorum offenderant eum, et ceciderunt die illa tres reges Christianorum sequendum eos tres urbes excellentissimas sibi coeperunt: Gloucestere, et Cirecestre, et Badecestre. Ceaulin vigesimo quinto anno regni sui et Cuthwine pug
Abbreviated transcription (Latin):
uus egbnt rexu est sexe qui usq ad humbrã imꝑauit. Nonus
nepos eiꝰ alfredus qui om̃s partes regni inditione sua suscepit
Decimus eadgar nepos nepotis alfredi rexfortis ⁊ pacificus. qͥ an
gilos ⁊ scotos. uel in dominio ł ꝓrsus adlibitũ suũ habuit. & here¬
des euis pꝰ eum usq: adhanc diem. Reg̃ aũt cedelb̾chti tẽpe conu̾¬
contra eldedbnt qm̃ in regnũ eoꝵ unibꝰ suꝑbis introierat.Ingͦs
q. &dhelbrich usq adchent fugauerunt. Istud ÷ pͥmũ bellum
qd̾ int̃ se reges angloꝵ gesseĩt.
Pugnauit gͥ ⁊ uicit. sepitq armoꝵ effectu qͣttior castra munita.
D egnum estangle incipit. qd̾ continet nordfole⁊ fud fole¬
hoc au̾t regũ
Prius tenuit
usfa. aqͦ ieges orirẽ¬
talium
anglorum
regis estangle.
sui duqn auet cont bntannos. Tres autẽ reges eoꝵ. eoiuinu
qil candidam ⁊ farmnmnagil acies meos confertas o splendidai p̾lis

Expanded text:
l. Egbriht rex Westsexe, qui usque ad Humbram imperavit; nonus l. Egbriht rex Westsexe, qui usque ad Humbram imperavit; nonus nepos ejus Alfredus, qui omnes partes regni in ditione sua suscepit; decimus Edgar nepos nepotis Alfredi, rex fortis et pacificus, qui et Anglos et Scotos vel in dominio vel prorsus ad libitum suum habuit, et haeredes ejus post eum usque ad hanc diem; regis autem Aethelberti tempore convercontra Aedelbert, qui in regnum eorum viribus superbis introierat; ingressi que Aedelbert usque ad Kent fugaverunt: istud est primum bellum, quod inter se reges Anglorum gesserunt. Pugnavit igitur et vicit, cepitque armorum effectu IV castra munita, Regnum Estangle incipit, quod continet Nordfolck et SudhfolcHoc autem regnum primus tenuit Uffa, a quo reges orientalium Anglorum regis Eastangle. ejus pugnaverunt contra Britannos; tres autem reges eorum Commagil, et Candidan, et Farinmagil acies in eos confertas et splendidas praelii
Abbreviated transcription (Latin):
delbercħ rex magnis regnare suꝑchent temꝑe iusti¬
nimꝑatoris. Qͥ t̾cius quid̃ inregibꝰ gentis anglorũ
cunctis australibus eoꝵ ꝓtunciis que humbre fluiuo ⁊ con-¬
tiguis ei t̾minis sequestimitur aborientalibꝰ imꝑauit.
siãm pͥmus imꝑiũ huiꝰ modi tenuit. ella rex australiũ sa¬
ixonũ. S cd̾s ceaulm rex occidentaliũ saxonũ. lercuis ut
dixinus addel¬
bercht rexcan¬
tuarioꝵ.
Quartus
rederald
rex orie¬
talium angloꝵ qui etiã uiuente & delb̾cto eid̾ sue genti ducatum
p̾bebat. Quintꝰ ed Uine rex nordhumbroꝵ. gentis maiore potentia
emetis quibritanniã incolunt angloꝵ. pant̃ ⁊ britonũ populis
p̾fuit. p̃t cantuatiis tantũ. Necñ ⁊ meuanias britonũ insulas
que int̃ hib̾mã or brtanniã site sunt: angloꝵ subiecit imꝑio.
ercens. Pictoꝵ qͦ: atq scotoꝵ gentes que septẽtonales brttannie
fines tenent. maxima ex pͣte ꝑdomuit: ac tͥbutarias fecit. Icta¬

Expanded text:
lbert rex magnus regnare super Kent tempore Justini imperatoris: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum cunctis australibus eorum provinciis, quae Humbrae fluvio et continguis ei terminis sequestrantur a borealibus imperavit. Nam primus imperium hujusmodi tenuit Aella rex australium Saxonum, secundus Ceaulin rex occidentalium Saxonum; tertius, ut diximus, Aethelbert rex Cantuariorum; quartus Redunald rex orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aethelberto eidem suae genti ducatum praebebat; quintus Edwine rex Northumbrorum gentis majore potentia cunctis, qui Britanniam incolunt, Anglorum pariter et Britonum populis praefuit, praeter Cantuariis tantum, nec non et Mevanias Britonum insulas, quae inter Hiberniam et Britanniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio: ercens, Pictorum quoque atque Scottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Brĩtauui quasi iundicati᷑ confiisionẽ belli qm̃ cira quin¬
queninũ ꝑtulerant. congregatis uiris bellicosis artnuis ⁊ numero
munitis acies ordinauert ap̾bermibirs. Cũq statuissent nouẽ
acies qui tunerꝰ bello ÷ aptissĩmus. tͥbus scilic infronte locatis
⁊ tͥbus in mecdio ⁊ tbꝰ infine. ducibusq iipsis aciebus conueni¬
ent̃ statutis. urisq sagitariis ⁊ teloꝵ iaculatoribus equitibusqi
utre iomanoꝵ dispositis: saxones in eos om̃s inuna acie congło¬
merati au dacissime irruei̾t. Uexilłq collisis ⁊ deietis fractis¬
ue lanceis: gladiis remeger̾t. donec aduesꝑascente die uictoria
indubio remansit. Nec hoc mirũ uid̾i deb. cum culimaxime
stature ⁊ uigoris ⁊ audacie fuerint: qmͣuuis nĩi temꝑis exercitꝰ
inipsapͥmã collisione statĩ alt̾at̃ infugam conu̾tat᷑. utris¬

Expanded text:
Britanni quasi vindicaturi confusionem belli, quam circa quinquennium pertulerant, congregatis viris bellicosis armis et numero munitis acies ordinaverunt apud Beranburi. Cumque statuissent novem acies, qui numerus bello est aptissimus, tribus scilicet in fronte locatis, et tribus in medio, et tribus in fine, ducibusque in ipsis aciebus convenienter institutis, virisque sagittariis et telorum jaculatoribus equitibusque jure Romanorum dispositis, Saxones in eos omnes in una acie conglomerati audacissime irruerunt, vexillisque collisis et dejectis, fractisve lanceis gladiis rem egerunt, donec, advesperascente die, victoria in dubio remansit. Nec hoc mirum videri debet, cum illi maximae staturae et vigoris et audaciae fuerint, quamvis nostri temporis exercitus in
Abbreviated transcription (Latin):
magna exutͣraq parte. Ea tempestate uener̃t̃ niulti
& sepe de gͣmania ⁊ occupauer̾t estangle ⁊ m̃che. s ñdũ sub
uno rege. redacta erant. Plures au̾t̃ ꝓceres c̾tatĩ regiones occu¬
pabant̃. unde innumerabilia bella fiebant. Roceres uͦ qͥa mul¬
tierant nomine carent.
RIR belliger illis temꝑibus dux militũ ⁊ regum
britantne. contͣ illos inuctissime pugnabat. Duodeci¬
es dux belli fuit. Duo decies inctor belloꝵ. Ramũ bel

Expanded text:
magna ex utraque parte. Ea tempestate venerunt multi magna ex utraque parte. Ea tempestate venerunt multi et saepe de Germania, et occupaverunt Castangle et Merce; sed necdum sub uno rege redacta erant. Plures autem proceres certatim regiones occupabant, unde innumerabilia bella fiebant; proceres vero, quia multi erant, nomine carent. rthurus belliger illis temporibus dux militum et regum Britanniae contra illos invictissime pugnabat. Duodecies dux belli fuit, duodecies victor bellatorum  al
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cet̾a omĩa sibi ꝓcessu tempoꝵ subiugauit. ⁊ monarchiã
tõtius britannie obtinuit. Quã ob causã om̃iũ alioꝵ. temꝑa req¬
noꝵ. adhos reges applicare libet. Ut sic̾ hoꝵ potentiã creuit: ita
temꝑa regnorũ ꝑeos dinoscant᷑.
eRłic regñ .xuii. anñ. inwest sexe. Iner̾t nãq bellũ
parte. donec declinante iam die aduesꝑam: saxones uctoriã
obtinuerunt. et facta ÷ plaga magna in die illa suꝑ incolas alboĩ.
adrocior uͦ multo finss nisi sol occidens ꝓhberet. ampliatũ ÷ antẽ
nom̃ certiei. ⁊ diuulgata ÷ fama belloꝵ eiꝰ ⁊ cinrici filii sui ꝑum
u̾sam t̾rã. Abilla quippe die incepit regnũ u estsexoꝵ qd̾ usq: ad
nr̃a temꝑa cet̾is regnis om̃ĩb sibi uendicatis durat.
D ERIIC ⁊ cenric filus eiꝰ anno nono regni eiꝰ pugnauer̾t
it̾m contͣ britannos ap̃ certicefordẽ. ⁊ facta ÷ strages

Expanded text:
 subjugavit, et monarchiam  subjugavit, et monarchiam totius Britanniae obtinuit: quam ob causam omnium aliorum tempora regnorum ad hos reges applicare libet, ut sicut horum potentia crevit, ita tempora regnorum per eos dignoscantur. Certic regnavit XVII annis in Westsexe: inierant namque bellum terve ex utraque parte, donec declinante jam die ad vesperum Saxones victoriam obtinuerunt, et facta est plaga magna in die illa super incolas Albion; atrocior vero multo fuisset, nisi sol occidens prohiberet. Ampliatum est autem nomen Certici, et divulgata est fama bellorum ejus et Kinrici filii sui per universam terram: ab illa quippe die incoepit regnum Westsexorum, quod usque ad nostra tempora, caeteris regnis omnibus sibi vindicatis, durat. Certic et Kinric filius ejus anno nono regni ejus pugnaverunt iterum contra Britannos apud Certicesford, et facta est strages
Abbreviated transcription (Latin):
tis ceitic stuf ⁊ilitgar cũ tbus nauibꝰ apoe tuce¬
sore. P umo au̾t mauẽ abuces britaunoꝵ acies iesᷤ
sed̃m belli leges pulcherrime construxert. Cũq. pari eoꝵ en
asfenderintq: radiĩ clipeis dẽaitiatis. &t resplenduerunt
colles abeis. Aerq finitimus clarius refulsit. Limmuer̃t q.
saxones tunore magno ⁊ appropinqͣuert ad pbĩ. dumno
aũt colliderent᷑ exercitꝰ fortissimi: forcitu do bricannoꝵ
dissipata ÷ quia d̃s̃ sp̾uerat illos. ⁊ facta ÷ uictoria patens. ⁊ adquisi¬
erunt duces p̾dicti regiones ñ paucas. ⁊ ꝑ eos fortitudo cͥtici t̾tibilis
facta ÷ ꝑtransiitq t̾ram in fortitudine graui.
IRCA hoc tempꝰ obiit ella rex australiũ saxonũ qui
omia uira regni angloꝵ reges scilicet ⁊ ꝓceres ⁊ tbunos
tiec uialioꝵ iura regũ transiert̃.
egnum west sexe incipit. anno aduentꝰ angloꝵ sexa¬
iustini qui uocat᷑ senior. qͥimꝑauit. uiii. annis. Qd̃ scł

Expanded text:
 Stuf et Witgar cum tribus navibus apud Certicefore. Primo autem mane duces Britannorum acies in eos secundum belli leges pulcherrime construxerunt. Cumque pars eoruoffenderuntque radii clypeis deauratis, et resplenduerunt colles ab eis, aerque finitimus clarius refulsit, timueruntque Saxones timore magno et appropinquaverunt ad praelium. Dum autem colliderentur exercitus fortissimi, fortitudo Britannorum dissipata est, quia Deus spreverat illos, et facta est victoria patens, et acquisierunt duces praedicti regiones non paucas, et per eos fortitudo Certici terribilis facta est, pertransiitque terram in fortitudine gravi. Circa hoc tempus obiit Ella rex australium Saxonum, qui omnia jura regni Anglorum, reges scilicet et proceres et tribunos nec in aliorum jura regum transierunt. Regnum Westsexe incipit anno adventu AngloJustini, qui vocatur Se
Abbreviated transcription (Latin):
num uͦ regnauit siede filiꝰ eius. Qm ducens filiã y rmirici
ertis namq ⁊ cenric filius eis cong̾gatis ingentibus
copiis ap̃ Wildand p̾liati sunt Bello qr deuicto: insu¬
lam ceꝑunt. ⁊ innumerabilem stragem hostiũ ferer̾t
nepotibus sus stuf ⁊ Witgar.
ertic primus rex e estsexe cum regnasset .xuii. añ¬

Expanded text:
nwin vero regnavit Slede filius ejus, qui ducens filiam Ermerici Certic namque et Kinric filius ejus, congregatis ingentibus copiis, apud Witland praeliati sunt, belloque devicto insuet innumerabilem stragem hostium feceruntnepotibus suis Stuf et Witgar. Certic primus rex Westsexe, cum regnasset XVIII an
Abbreviated transcription (Latin):
borldort . f. w oden .f. fredelat.f. fredeulf. filii fin.f. godulf.
f. Geate: hic gͥ regnauit .xii. at̃ fortissime semꝑ armatꝰ ⁊
laboriosus. Construxit au̾t bebanburugh. ⁊ cͥcũdedit eam
pꝰ sepe pꝰ ea muro. Regnũ hoc incipit añno gr̃e. dͦ. xͦluͦii.
regni sui pugnauit contͣ britannos qui uenerant

Expanded text:
Beldet, filii Woden, filii Fredelaf, filii Fredeulf, filii Fin, filii Godwlf, filii Heatae. Hic igitur regnavit XII annis fortissime, semper armatus et laboriosus, construxit autem Bebanburgh et circumdedit eam prius sepe, postea muro: regnum hoc incoepit anno gratiae 547. regni sui pugnavit contra Britannos, qui venerant
Abbreviated transcription (Latin):
nõĩs erat. ⁊ magne suꝑbie. aquo regio illa dicta ⁊ nazaleoi
que mͦ di᷑ certicefforde. Congregata qͥ omĩ multitudine bitã¬
nie: auxiliũ petierat insup̾mis negociis ceitie⁊ filiꝰ euis: abesc
rege cantuarioꝵ ab cella magno rege sud xesoꝵ. aporo ⁊ fi
unã regebat certio. aliã uͦ cennc filiuͦs. Certic regebat cor

Expanded text:
nominis erat et magnae superbiae, a quo regio illa dicta est Nazaleoi, nominis erat et magnae superbiae, a quo regio illa dicta est Nazaleoi, quae modo dicitur Certichestorde. Congregata igitur omni multitudine Britanniae, auxilium petierat in supremis negotiis Certic et filius ejus ab Esc rege Cantuariorum, et ab Ella magno rege Sudsexorum, et a Port unam regebat Certic, aliam vero Cinric , filius ejus. Certic r
Abbreviated transcription (Latin):
tis tenebre litẽ dirimei̾t. Innentis gͥ saxomibꝰ asꝑsis: britan¬
nise retraxer̾t. ⁊ neutͣ ex parte habita÷ uictoria. hospitati
tñ certic ⁊ filius suus int̾ra hostili. magis magisq cura littora
maris ceꝑunt occupare ñ sine freq̾ntibus bellis regiones. A¬
eptimo au̾t anno pꝰ aduentũ certici
uenit port ⁊duo filii euis beda ⁊ megla cũ duabus na.¬
uibus maximis apud portesiũ ham. statĩq clamor maximꝰ
pugnã aggressi absq ordine: ũt quisq adueniebat inictu
ocłi deꝑiere. Audatiã namq agebãt britones inhostem.
fortitudo uͦ hostis agebat inprudentiã eoꝵ in confusionẽ
Dnce gͥ or popło ꝑempto uel fugato: uictoria potiti suit: port.
de quo dicta ÷ pottemuha  duo flii eꝰ.
ELum scͥpturꝰ sum qd nazaleod rex maximus bri¬
tannoꝵ: egit contͣ certic ⁊ cinric filium eius anno
sȩxagesimo aduentꝰ angloꝵ. Haraleod ũ magni

Expanded text:
tis tenebrae litem diremerunt. Inventis igitur Saxonibus asperis Britantis tenebrae litem diremerunt. Inventis igitur Saxonibus asperis Britanni se retraxerunt, et neutra ex parte habita est victoria; hospitati tamen Certic et filius suus in terra hostili magis magisque circa littora maris coeperunt occupare non sine frequentibus bellis regiones. Septimo autem anno post adventum Certici venit Port et duo filii ejus, Beda et Megla cum duabus navibus maximis apud Portesmuham, statimque clamor maximuspugnam aggressi, absque ordine ut quisque adveniebat in ictu oculi deperiere: audacia namque agebat Britones in hostem; fortitudo vero hostis agebat imprudentiam eorum in confusionem. Duce igitur et populo perempto vel fugato, victoria potiti sunt Port de quo dicta est Postermuham, et duo filii ejus. Bellum scripturus sum quod Nazaleod rex maximus Britannorum egit contra Certic et Cinric filium ejus, sexagesimo anno adventus Anglorum. Nazaleod vero magni
Abbreviated transcription (Latin):
expugnarent : eẽt eis ãt̾go contͣ britonũ excursus. bellatoꝵ
acies ordinata. lc̃ nͦ ciues duit᷑ͣna fame contriti. cũ iam pondꝰ
infestantiũ ꝑferre nequirent. om̃s ore gladii deuorati sunt: cũ
mulieribus ⁊ pariuilis. ita qd̾ nec unus solus euasit. & quia tot
ibi dampna tolerauerant extͣnei: ita urbẽ destruxerunt. qd̾mñꝗͣ
pꝰea rredificata ÷. Locꝰ tantũ quasi nobilissime. urbis transeun¬
tibus ostendit᷑ desolatꝰ.
nno ͦel .uii. aduentꝰ anglorũ. certic. ⁊ ciuric filitis suus cũ
U. pupibus uener̾t adcerticesore. Cod̾ die conuenit oĩs¬
multudo regionis. ⁊pugnatum ÷ contͣ eos. Saxones acie confer-¬
ta: corã nauibꝰ immobilit̃ stabant. Insulam audanct̾ in eos uru¬
ebant. & sine ꝑsecutione reu̾tebant᷑. aduenis quippe nunqm᷑
locum deferentibꝰ. Sic irruendo ⁊ redeundo bellatũ ÷. donec noc¬

Expanded text:
expugnaret, esset eis a tergo contra Britonum excursus bellatorum expugnaret, esset eis a tergo contra Britonum excursus bellatorum acies ordinata. Tunc vero cives diuturna fame contriti, cum jam pondus infestantium perferre nequirent, omnes ore gladii devorati sunt cum mulieribus et parvulis, ita quod nec unus solus evasit: et quia tot ibi damna toleraverant exteranei, ita urbem destruxerunt, quod nunquam postea reaedificata est; locus tantum quasi nobilissimae urbis transeuntibus ostenditur desolatus. Anno XLVII adventus Anglorum, Certic et Cinric filius suus cum uinque puppibus venerunt ad Certicefore; eodem die convenit multitudo regionis, et pugnatum est contra eos. Saxones, acie conferta, coram navibus immobiliter stabant, insulani audacter in eos irruebant, et sine persecutione revertebantur, advenis quippe nunquam locum deserentibus: sic irruendo et redeundo bellatum est, donec noc
Abbreviated transcription (Latin):
egnũ suseare incipit. qd̾ aella du & potentissime te¬
nuit. Uenerant enĩ ei auxiliares apat̾a sua anno t̾cio
post mortẽ hengisti. Temp anastasii imꝑatoris romani qui
reguauit. xxuiii. anñ. fretis gͥ copiis ingentibꝰ obsedit andre¬
descest᷑ ui bem munitissimã. Cong̾gati st᷑ gͥbritanni qͣsi apes
ce. die expugnabant obsidentes insidiis ⁊ nocte incursibus. Nul¬
lus dies etãt. nulla noxerat. quib sinistri ⁊ recentes nuncii
sxonũ animos ñ acbarent. Inde tam̃ ardentiores effecti: cõ¬
tinuis insultibꝰ urbem infestabant. Semꝑ uerodum assiluent:
instabant eis britones at̾go cũ uiris sagitariis ⁊ amentatis delo¬
rum missilibus. Dimissis gͥ menibus: gressus ⁊ arma dirigebãt
in eos pagan. Tunc brtones eis celeritate p̾stantiores liluas
cursu pecebant. Tendentibꝰ qi ad menia: rursum a t̾go ad erãt.
hac aite saxones dui fatigati st̃. ⁊ innumera strages eoꝵ fiebat.
donec induas partes ex̾citum duuser̾t. ut dũ una patsurbẽ

Expanded text:
egnum Sudsexe incipit, quod Ella diu et potentissime tenuit: venerant enim ei auxiliares a patria sua anno tertio post mortem Hengisti, tempore Anastasii imperatoris Romani, qui regnavit XXVII annis. Fretus igitur copiis ingentibus, obsedit Andredecester urbem munitissimam. Congregati sunt igitur Britanni quasi apes, et die expugnabant obsidentes insidiis, et nocte incursibus: nullus dies erat, nulla nox erat, quibus sinistri et recentes nuntii Saxonum animos non acerbarent. Inde tamen ardentiores effecti continuis insultibus urbem infestabant; semper vero, dum assilirent, instabant eis Britones a tergo cum viris sagittariis et amentatis telorum missilibus. Dimissis igitur moenibus gressus et arma dirigebant in eos pagani; tunc Britones eis celeritate praestantiores silvas cursu petebant, tendentibusque ad moenia rursum a tergo aderant. Hac arte Saxones diu fatigati sunt, et innumera strages eorum fiebat, donec in duas partes exercitum diviserunt, ut dum una pars urbem
Abbreviated transcription (Latin):
aciei eiuis in moñito. Uidens autẽ simstrũ comu ductũ a filio:
qd̾ dextrum coru patͥs sui destructum e̾ẽt: irruit int̾gaẜ
seqͥntiũ. ⁊ agrauata ÷ pugna uehem̃ter. ⁊ cecidit rex nat ale¬
celeritas fuit subsidiũ. Saxones gͥ p̃rogatuia uctorie poti¬
tisunt. &e quies data ⁊ eis annis ñ multis. aduenert q eis ad¬

Expanded text:
aciei ejus in momento. Videns autem sinistrum cornu ductum a filio, quod dextrum cornu patris sui destructum esset, irruit in terga persequentium, et aggravata est pugna vehementer et cecidit rex Nazaleaeteris vero celeritas fuit subsidium. Saxones igitur praerogativa victoriae potiti sunt, et quies data est eis annis non multis, advener
Abbreviated transcription (Latin):
contiores &e solebearit : tanto infuga segniones effecti: ualbe
coutͥte sunt. Post hec temꝑa erida iex merce ꝑnͣt. Cuii successit filiꝰ
eius wipbai. Ctira hec etiam temꝑa pꝰ cedherio regnauit odfert
qui uocat᷑ ferus suꝑ nordhumbre. his etiã temporibus occupaue.¬
West sexe ce adhelsert sr̃ noilnuimbre. & uipha suꝑm̾ce¬
comiisi sunt rex adelbrictus cantie. ⁊ popłs chentensis ad fidem
ut in seqn̾ti libro ostendemus. Post wiban uͦ regnauit cherlꝰ.¬

Expanded text:
 valde contriti sunt. Post haec tempora Crida rex Werce periit, cui successit filius ejus Wipha: circa haec etiam tempora post Edelric regnavit Edelfert, qui vocatur Ferus, super Nordhumbre. His etiam temporibus occupaWestsexe, Edelfert super Nordhumbre, et Wippa supeconversi sunt rex Aethelbertus Cantiae, et populus Kentensis ad fidem, ut in sequenti libro ostendemus. Post Wippam vero regnavit Cherl
Abbreviated transcription (Latin):
pstiatius ⁊ occisiis : Nicti sunt g angli ⁊ fuge dati. Rexdũ heulis
pursus reparato exerettn: cum fugã su abiurassent: dandẽ pͥ̾lio
uitores ueit. ꝑseqnsq britannos regiones multas ⁊ innumera¬
bilia spolia: cepit.
ornũ ĩnce incipit. qd̾ crida ut ex senptis conicere possu¬
ius pͥmnus obctnut. Qunc gͥ inchoata sunt omia reg¬
Na angłori Quorũ etates oe uariationes sed̾m qd inlibrisueter¬
num inuenimꝰ ut distinctus pot̾imus designabimus. conferen¬
tes tñ ea etati regum West sexe.

Expanded text:
stratus et occisus est. Victi sunt igitur Angli et fugae dati; rex tamen Ceaulin, rursus reparato exercitu, cum fugam sui abjurassent, tandem praelio victores vicit, persequensque Britannos regiones multas et innumerabilia spolia cepit. Regnum Werce incipit, quod Crida, ut ex scriptis conjicere possumus, primus obtinuit. Nunc igitur inchoata sunt omnia regna Anglorum: quorum aetates et variationes secundum quod in libris veterum invenimus, ut distinctius poterimus, designabimus; conferentes tamen ea aetati regum Westser.
Abbreviated transcription (Latin):
qdͣ uocat᷑ bassas. Septamũ uͦ contͣ ilos ciist hellũ insilua celido¬
nil que britanice caitoit celidon nõiat᷑. Sctauũ contͣ barba.¬
ros eet bellum upeta castellũ guinmion. anqͦ idẽ aitur imas.¬
nem scẽ marie d̾i genitͥcis semꝑq iunginis suꝑhumeros suos por¬
houroit:. Indecimũ inmonte qui nõiat᷑ breuom. ubi illos infu
Raxones durissime artur bellum inmonte badonis ꝑpecluituti
quo eerruer̾t impetu allius una die. ecced. un nullo sibibrito¬
nũ i naduitoriũ adherente. ipsum solũ dño confortante. hec
aũt bella ⁊ loca belloꝵ narrat quidã historiogͣphꝰ. que dmet.
omĩa loca nr̃e etati in coginta sunt. Qd̾ ꝓiidentia d̾i factum ẽẽ.
putamus addespectum popularis aure laudis adulatorte. fai¬
me transitorie. Inttm tn ubiq multa bella fiebant.⁊ nqub
plures sxonũ ꝓft̾nabant᷑. tanto plures mauxiliũ eoꝵ ueniebãt
Ab om̃ibus circumiacentibꝰ t̾risiniutati.

Expanded text:
quod vocatur Bassas; septimum vero contra illos iniit bellum in silva Chelidonis, quae Britannice Cattoit Celidon nominatur; octavum contra barbaros egit bellum juxta castellum Guinnion: in quo idem Arthurus imaginem sanctae Mariae Dei genitricis semperque virginis super humeros suos porheuroit; undecimum in monte, qui nominatur Brevoin, ubi illos in fus; duodecimum contra Saxones durissime Arthur bellum in monte Badonis perpetravit, in quo corruerunt impetu illius una die CDXL viri, nullo sibi Britonum in adjutorium adhaerente, ipsum solum Domino confortante. Haec autem bella et loca bellorum narrat Gildas historiographus; quae tamen omnia loca nostrae aetati incognita sunt: quod providentia Dei factum esse putamus ad despectum popularis aurae, laudis adulatoriae, famae transitoriae. Interim tamen ubique multa bella fiebant, in quiplures Saxonum prosternebantur, tanto plures in auxilium eorum veniebant, ab omnibus ci
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ robtꝰ partẽ ei normanmie uendidiss thesauro habito. t̾rã ei abstulit.
slue res dõ ualae displicuit. s uin: dictã in tp̃ra distulit. Wills uͦ ꝑgens
ap̃ Winceastre thesaurũ pr̃ĩs sui sc̾m imꝑiũ eiꝰ diuisit. Erant aũ in thes¬
auio illo. lx .m. ł argenti excepto auro ꝙ gem̃is & uasis. & palleis. Dediq
iñ qͥb dã eccłiis .x. Marc̾. auri. qͥbdã sex. ꝙ unicuiq eccłȩ ullȩ .u. soł &¬
misit iniuiũ. quẽq comitatũ .c. lib̃. diuisũ pauꝑib. Precepto quoq prĩs
sui õs uinccos a uincuł soluit. Rex gͥ nouus curiã suã ad natale tenuit
ap̃lundomiã. In qͣ ad fuerunt lamfrancꝰ archiep̃s qͥ eũ sacͤuerat uiregẽ.

Expanded text:
cum Robertus partem ei Normanniae vendidisset, thesauro habito terram ei abstulit. cum Robertus partem ei Normanniae vendidisset, thesauro habito terram ei abstulit. Quae res Deo valde displicuit, sed vindictam in tempore distulit. Willielmus vero pergens apud Wincestre thesaurum patris sui secundum imperium ejus divisit. Erant autem in thesauro illo LX mille librae argenti: excepto auro, et gemmis, et vasis, et palliis. Deditque inde quibusdam ecclesiis decem marcas auri, quibusdam sex, et unicuiqmisit in unum quemque comitatum centum libras divisum pauperibus. Praecepto quoque patris sui omnes vinctos a vinculis solvit. Rex igitur novus curiam suam ad Natale tenuit apud Londoniam, in qua adfuerunt Lamfrancus archiepiscopus, qui eum sacraverat in regem
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ eẽt. & qͥd ualeret. Scociã qͦ sͥ subugau̾at. Waliãq reu̾endꝰ in suã acce¬
ꝑat. Pacis aũ tantꝰ auccor fuerat: qđł puella auro honusta regnũ anglie
ꝑtñsire poss impune. Si aliqͥs quẽpiã qͣcũq decausa ꝑimissetͦ. capitasi sub¬
iacebat seitentia. Si aliquã in opp̃ssiss: genitalib pͥu̾abat᷑ armis. Construx̃
sa scpulta ẽ. Quoꝵ anunab muisereat᷑ qͥsolꝰ pꝰ mortẽ medet᷑. Uos gͥ qͥ legitis
& iuri tanti uirtites & uicia uidecis. bona seq̃ntes & a mał declinantes:¬
ꝑgite ꝑiuã directã q̃ ducit ad uitã ꝑfectani
odẽ anno pagani suꝑ xanos in hispania p̃dauer̃ & partes regi mag
lio: resurgens paganos ogidit. fugaũ tr̃ȩ ablate dãpna reꝑauit. accidit
ꝓdicioẽ ꝑemer̃. Wilts uͦ rex rob̾to filio suo pͥmogenico dimiserat norian

Expanded text:
cujus esset, et quid valeret. Scotiam quoque sibi subjugaverat, Walliamque reverendus in suam accecujus esset, et quid valeret. Scotiam quoque sibi subjugaverat, Walliamque reverendus in suam acceperat; pacis autem tantus auctor fuerat, quod puella auro onusta regnum Angliae pertransire posset impune. Si aliquis quempiam quacunque de causa peremisset, capitali subjacebat sententiae; si aliquem vi oppressisset, genitalibus privabatur armis. Construxitsa sepulta est. Quorum animabus misereatur, qui solus post mortem medetur; vos igitur qui legitis, et viri tanti virtpergite per viam directam, quae ducit ad vitam perfectam. Eodem anno pagani super Christianos in Hispania praedati sunt, et partes regni magnlio, resurgens paganos occidit, fugavit, terrae ablatae damna reparavit. Accidit ielmus vero rex Roberto filio suo primogenito dimiserat Normann
Abbreviated transcription (Latin):
pidꝰ. głos s fame deditꝰ. srat humił dõ seriuentib durꝰ sͥ resistentib Post¬
aut aprũ: odos eis euellebat. nec erat qͥ obmurmurarec. Amauit aũ feras
tanꝗͣ pr̃ eẽt. earũ. Uñ insilius uenationũ que uocant᷑ noueforest uillas eri¬
dicari. gentẽ exstirpauit & a feris fec̃ inhabitari. Cũ aũ raꝑet suis sua. ũ
ꝓ aliqͣ necessitate s p̃nimia cupiditate: inintimis cordiũ amaricabant᷑
& tabescebant. Ipse uero nichili pendebat iras eoꝵ. S oporcebat oĩb obseqͥ
reg̃ nutui: si amore eiꝰ uł pecunia uł t̾is uł uita uellent ꝑsrui.heu qͣno
dolore plangendũ ẽ. qd̵ aliqͥs hominũ c̃ cmis & u̾mis sit a dõ suꝑbiat. ut
suꝑ os se sotũ mortis oblitꝰ excollat. Regi qͥdẽ p̃fato: normannia hereditariȩ
ꝓuen̾at. Cenomanniã armis adqͥsierat. Britanniã sͥ acclinẽ fecat. Suꝑ an¬
gliã soł totã regnau̾at. ita qđ nec ibi una sola hida merat. dequa nesciret

Expanded text:
 sed famae deditus: erat humilis Deo servientibus, durus sibi resistentibus. Posuaut aprum, oculos iis evellebat, nec erat, qui obmurmuraret. Amavit autem feras, tanquam pater esset earum; unde in silvis venationum, quae vocantur Noveforest, edicari, gentem exstirpari, et a feris fecit inhabitari. Cum autem raperet suis sua, non pro aliqua necessitate, sed prae nimia cupiditate, in intimis cordium amaricabantur, et tabescebant. Ipse vero nihili pendebat iras eorum. Sed oportebat omnes obsequi regis nutui; si amore ejus, vel pecunia, vel terris vel vita vellent perfrui. Heu! quanto dolore plangendum est, quod aliquis hominum, cum cinis et vermis sit, adeo superbiat, ut super omnes se solum mortis oblitus extollat. Regi namque praefato Normannia haereditarie pervenerat. Cenomaniam armis acquisierat, Britanniam sibi acclivem fecerat. Super Angliam solus totam regnaverat; ita quod nec ibi una sola hyda inerat, de qua nescire
Abbreviated transcription (Latin):
erũ iã reb usq ad tp̃ra nr̃a ꝑductis: nouis nouus lib̾ ẽ. donand̾e
Si aũ & ħ p̃diccors capitulatio elucidans reqͥrat᷑: nec obista cũpau¬
cd suit lectori molestꝰ apparebo. Ecce gͥ specłm de regib libri t̾minati.
Athelred regnaũ suꝑ uniu̾sos fines angliȩ.xxxu.ii. añ. sẽꝑ c̃ labore.

Expanded text:
Verum jam rebus usque ad tempora nostra perductis, novis novus liber est donaVerum jam rebus usque ad tempora nostra perductis, novis novus liber est donaic praedictorum recapitulatio elucidans requiratur, nec ob ista, cum pauca sint, lectori molestus apparebo. Ecce igitur speculum de regibus libri terminati: Aethelred regnavit super universos fines Angliae XXXVII annis semper cum labore.
Abbreviated transcription (Latin):
& Wilł̃s dunelinie. & odo ep̃s baiocensis iusticiariꝰ & pͥnceps totiꝰ angli
D& remigiꝰ ep̃s lincoliensis. Deqͦ pauca tang̾e res exigit.
emigio gͥ qͥ monachꝰ fuerat ap̃ fescanib dec̾at rex episcopatũ do¬
receaste. q̃ sita ẽ. suꝑ tamasim. Cũ aũ ep̃atꝰ ille maior õĩb angliȩ a tama¬
si usq ad hymbrã duraret molestũ uisũ ẽ. ep̃o qđ in ipso t̾mino ep̃atꝰ se
des eec. ep̃at̃. Displicebat ꝙ̃ ei qd̾ urbs illa modica erat. Cũ in eodẽ ep̃a¬
tu ciuitas clarissima lincoliȩ diguior sede ep̃ali udẽtur. Mere atis gͥ
p̃diis inipso u̾tice urb̃ uixta castellũ turrib fortissimis eminens: in loco
se archiep̾s eboracensis calũpniabat᷑. ex antiq̃ tẽpoꝵ serie. Remigiꝰ ũ nichi¬
li ducens inpetitionẽ eiꝰ ñ segnit̾ opꝰ inceptũ ꝑeg̃. Factũq clericis doctͥua
pontificali decsit decori. ħ tp̃r. hꝰ auctore. His causis: incepta ẽ. ecła mo¬
dña lincoliensis.

Expanded text:
episcopus Bajocensis justitiarius et princeps totius Angliae; et Remigius episcopus Lincolniensis, de quo pauca tangere res exigit. Remigio igitur, qui monachus fuerat apud Felcamb dederat rex episcopatum Dorecestre, quae sita est super Tamesim. Cum autem episcopatus ille major omnibus Angliae a Tamesi uset episcopalis; displicebat etiam, ei, quod urbs illa modica erat, cum in eodem episcopatu civitas clarissima Lincolniae dignior sede episcopali videretur. Mercatis igitur praediis in ipso vertice urbis juxta castellum turribus fortissimis eminens in loco se archiepiscopus Eboracensis calumniabatur ex antiqua temporum serie. Remigius vero nihili ducens impetitionem ejus, non segniter opus inceptum peregit; peractumque clericis doctrina Pontificali detersit decori. Hoc tempore, hoc auctore, his causis incepta est Ecclesia moderna Lincolniensis.
Abbreviated transcription (Latin):
adse ꝯsiliandos euntib Will̃s filiꝰ osb̾ti dapifer ducis int̾fuit. Qui gͣuissim̃
⁊ ad angliã capescendã gentẽq angloꝵ forcissimã ꝑhibens: tͣ paucissimos

Expanded text:
ad se consiliandos euntibus Willielmus filius Osberti dapifer ducis interfuit; qui gravissimum ad se consiliandos euntibus Willielmus filius Osberti dapifer ducis interfuit; qui gravissimum iter ad Angliam capessendam, gentemque Anglorum fortissimam perhibens, contra paucissimos