comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinis habes. ⁊ in secreco quiecis
didicisti inpublica actione ad u¬
tilitatem alioꝵ demonstra. nam
mͥ quuntima ꝓspicio. tunc fa¬
ciem cuam michi ostendi esti¬
mo cumutilitati ꝓxemoꝵ bonã
Cactionem ostendi ꝯsido.¬
Capite nob̾. Qm̃ ñ sufficit nobis
uitam nr̃am aliis in exemplum
ꝓponere.⁊ bona predicationemfa¬
cere nisi ĩ errantes cortigamus ⁊ ĩ¬
firmos ab insidiis auoꝵ defenda m
recte dr̃. capite non nobis s uobis
in hocmͥ seruitis. in hoc uos remu¬
Cnerabo.

Expanded text:
dinis habes, et in secreto quietis didicisti, in publica actione ad utilitatem aliorum demonstra: nam mihi qui intima prospicio, tunc faciem tuam ostendi aestimo, cum utilitati proximorum bonam actionem ostendi coCapite nobis. Quoniam non sufficit nobis vitam nostram aliis in exemplum proponere, et bonam praedicationem facere, nisi etiam errantes corrigamus, et infirmos ab insidiis aliorum defendamus, recte dicitur capite non vobis, sed nobis; in hoc mihi enim servitis, in hoc vos remunerabo.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾parantur. uocabło
uestimentoꝵ fca in¬
stoꝵ notantur. que
foris srent. unde ⁊ pł¬
cra distinctõne que
ꝑhoĩes fiunt opera
churi comparantur
que ũo diuina lar¬
gitione fiunt mod̾
dona comꝑarionis ex¬
Ccedunt.

Expanded text:
tur: Vocabulo vestimentorum, facta justorum notantur, quae foris sunt. Unde et pulchra distinctione, quae per homines fiunt opera, thuri comparantur; quae vero divina largitione fiunt dona, modum comparationis excedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mo quippe ineauita me¬
retur nisi oꝑib iustis
inductus que uł ipse
fecit uł si infans erat
alii ꝓ eo fecert ⁊ in illo.

Expanded text:
mo quippe in ea vitam meretur, nisi operibus justis indutus, quae vel ipse fecit, vel si infans erat, alii pro eo fecerunt, et in illo.
Abbreviated transcription (Latin):
candido ⁊ odoro qd̾ coquitur moleo. ⁊ exprimi¬
tur in de unguentum regale. qd̃ ciprus dicit᷑
paratũ. Sic intenebris huius mundi diuine gͣ¬
tie uenedictio inpinguedine caritatis suscipꝰ
⁊ fiãmis temptatõnum ꝓbatur quib sociat᷑
nardus. herba hec est humił .i. fides disice passio¬
nis ⁊ imitatio enngitur. gͥ eyprus nardocũ
diuina gr̃a confortat nos compati xp̃o. Item
nardus croco ruingitur cum incaritate xp̃imor
Ctem libent accipimus.

Expanded text:
candido et odorifero, quod coquitur in oleo et exprimitur, inde unguentum regale quod cyprus dicitur paratur. Sic in tenebris hujus mundi divinae gratiae benedictio in pinguedine charitatis suscipitur et flammis tentationum probatur, quibus sociatur nardus herba humilis, id est fides Dominicae passionis et imitatio. Conjungitur ergo cyprus nardo, cum divina gratia confortat nos compati Christo. Item nardus croco jungitur: cum in charitate Christi mortem libenter accipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Multunter fideles
conuersantur in qͥb
hostis hc̃ locum s hui
orto fructiferonon ft̃
epirtandi. s ut palea
eiciendi.

Expanded text:
Multi inter fideles conversantur in quibus hostis habet locum, sed hi in horto fructifero non sunt computandi, sed ut palea ejiciendi.
Abbreviated transcription (Latin):
no ecepta ad fontem pperare⁊
inde potando iuuenescere caden¬
tib pilis ⁊ cornib. qd̾ cuicum¬
q fideli ⁊petit ꝑ lauatõnem ba

Expanded text:
no concepta, ad fontem properare, et inde potando juvenescere, cadentibus pilis et cornibus: quod cuique fideli competit per lavationem ba
Abbreviated transcription (Latin):
langnor ꝓlixior grauat medicum. bretem
languorẽ precidit medic̾ Ot rex hodie ẽ et
cras morietur. cũ .ii. morietur lỹ. bereditabit
serpentes ⁊ bestias ⁊ uermes. nicrũ suꝑbie
hoĩs apostatare a dõ. qm̃ ab eo qͥ fecit illñ reces

Expanded text:
Languor prolixior gravat medicum. Brevem languorem praecidit medicus: sic et rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes, et bestias, et vermes. Initium superbiae hominis, apostat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. non deannuo solis cursu . s de cotidi¬
anis eius semittis loquitur. obliqua
.ni. ⁊fractalinea ꝑ austrum ꝓgit adbore¬
Possumus ꝑ flumina ⁊ mare huma¬
numgenus accipe. qd interramunde
terre uenas ad capita fontiũ regredi ⁊ de ma¬
trice abysso in sua semꝑ ebuiire pͥncipia.

Expanded text:
 non de annuo solis cursu, sed de quotidianis semitis ejus loquitur. Obliqua enim et fracta linea per austrum pergit ad borePossumus per flumina, et mare, humanum genus accipere, quod in terram, unde terrae venas ad capita fontium regredi et de matrice abysso in sua semper ebullire principia.
Abbreviated transcription (Latin):
decigecit. ac tremore cõ¬
cusserit ciuiꝰ cactu uele¬
ment᷑ inflaminata cu¬
pit. Iamũ ꝑangustiã
toraminis eius manu
contingent. s patefc̃a
cordis ianua felicissi¬
mo eius amplexu per

Expanded text:
tetigerit, ac tremore concusserit: cujus tactu vehementer inflammata, cupit jam non per angustiam foraminis ejus manu contingi, sed patefacta cordis janua, felicissimo ejus amplexu perf
Abbreviated transcription (Latin):
heni. Qui assumptã ꝓ mehumanitatẽ incelo
locasti ꝑ p̃sentiam diuine gc̃e uisita me ut ĩ agͦ
mundi semen uerbitui possim spargere. ⁊ uillas
cohabitationis in unam fidem conitituere.
In agͤ xͥani inuillis pagani. Inuineis eccłie. ĩflo¬
tib tides. in fructib iuttutes. in malis punicis
martirium designatur. In hus singulis spon¬
Csa dilecti sm presentiam q̃rit.
lorum possim discernere eos. qui acquisiti sũt
quomo co se habcant quanili pticiant se qͥli¬
der nutriendi sunt intelligam.
¶Non est intuend̾ si uine¬
e florent. s u flores ad par¬
tum fructuũ ꝯualescait
qr mirũ non ẽ siquis bo¬
na incohat. S ualde mi¬
rabile est sintencõe recta
nerimus intuũ obsequi

Expanded text:
e. Qui assumptam pro me humanitatem in coelo locasti, per praesentiam divinae gratiae visita me: ut in agrum mundi semen verbi tui possim spargere, et villas cohabitationis in unam fidem constituere.iani, in villis pagani, in vineis Ecclesiae, in floribus fides, in fructibus virtutes, in malis punicis martyrium designatur. In his enim singulis sponsa dilecti sui praesentiam quaerit. lorum, possim discernere eos, qui acquisiti sunt, quomodo se habeant, quantum proficiant: ut qualiter nutriendi sint, intelligam. Non est intuendum, si vineae florent, sed si flores ad partum fructum convalescant; quia mirum non est, si quis bona inchoet, sed valde mirabile est, si intentione recta nerimus in tuum obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
premioꝵ bona faciunt. inpresen¬
ti iuste qd sperant accipiunt. ui¬
rens qruppe in attore soliũ fruc¬
tus quos nond ostendit sig̃nat᷑
affuturos ⁊ iustiqi uitens foliũ
germinãt. quispe saliu fq̃ infides

Expanded text:
praemiorum bona faciunt in praesenti, juste, quod sperant, accipiunt. Virens quippe in arbore folium, fructus, quos nondum ostendit, signat affuturos: et justi quasi virens folium germinant, qui spe salvi facti in fidei
Abbreviated transcription (Latin):
cutor faius fuit maitis
tionem. ⁊ pnĩam agens
ad sororis signa conuer¬
sus predicauit fidem
qm ante destruebat.

Expanded text:
cutor filius fuit matris tionem: et poenitentiam agens ad sororis signa conversus, praedicavit fidem quam ante destruebat.
Abbreviated transcription (Latin):
appiate adme in cocti ⁊ congregate nos mlo in elic
cou. ⁊uid adhuc retardatis. Et quid dicitis in hiis anime uestre
stlunt uehementer aperiuos meum. ⁊ locutus sum. com purate
uobis sine argento sapientiam. et ceoi n u estrum subicite ngo ⁊
suscipiat aĩa ur̃a disciplinam. Inͣ ptnuoescn. inuerare eam uidete¬

Expanded text:
ad me, indocti, et congregamini e. quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicetis in his? animae uestrae sitiunt uehementer. aperui os meum et locutus sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in pro
Abbreviated transcription (Latin):
fili si attendis: ⁊cͥ Monet sapĩa
ut in diuina lege assidue medi¬
temur. primũ hortatur ut dis¬
camus. pꝰut aĩam ad hoc appli¬
cemus tandẽ ut aurẽ incline¬
mus. demũ ut diligenciã adau¬
diend̃ adhibeamus. Sic N. sapi
dat. iom̃s affectꝰ aĩe sue discipli¬
ne eoꝵ. de hure intentõnem cor¬
dis ab oĩ prauo desid̾io au̾tens
ad andiend̾ uetbũ dei adhibeat
diligenter. caueatq ut medita¬
cionem legis ñ ꝑtercenaꝵ rerũ
mercede ł laudis huane. s pro
ip̃ius bomamore impendat

Expanded text:
Fili, si attenderis. Monet sapientia, ut in divina lege assidue meditemur. Primum hortatur ut discamus; post, ut animam ad hoc applicemus, tandem, ut inclinemus; demum, ut diligentiam ad audiendum adhibeamus. Sic enim sapdat, et omnes affectus animae suae disciplinae eorum. Dehinc intentionem cordis ab omni pravo desiderio avertens ad audiendum verbum Dei adhibeat diligenter, caveatque ut meditationem legis non pro terrenarum rerum mercede, vel laudis humanae, sed pro ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
atimore creatoris auersus amnas
ira eius dem editoris in huis q̃ pcocat
nichil sustinere iuidetur ad ueclis
ut iobait. Ducunt in uonis sns di¬
es suos ⁊ inpuncto ad inferim
¶descendunt

Expanded text:
a timore conditoris aversus animus, ira ejusdem conditoris in his, quae peccat, nihil sustinere videtur adversi. Sed ut Job ait: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad infernum descendunt
Abbreviated transcription (Latin):
Surge .a. orto esito ⁊ itrigato restabat ut oĩ
bus firmiter. ⁊ ordinace composicis nequa
quã ad u̾sariis cemptandi negaretur ac¬
cessus. sed potius monstraretur. qr quo ã¬
plius flagellatur eo amplius interna fru¬
ctuum islius suauitas panditur.
PPerfla .i. infer tribulationem. uel ꝑ sequẽ¬
⁊ probata mirum odorem constantie sue ⁊
habundantioris uircutis ubiꝙ diffundat.
⁊ infine mundi posi¬
dos inenarrabilifra
mecum usq ad esum

Expanded text:
Surge. Horto consito et irrigato, restabat ut omnibus firmiter et ordinate compositis, nequaquam adversariis illius, tentandi negaretur accessus, sed potius monstraretur, quia quo amplius flagellantur, eo amplius interna fluctuum illius suavitas panditur.Perfla, id est, infer tribulationem, vel persequenet probata mirum odorem constantiae suae et abundantioris virtutis ubique diffundat, et in fine mundi positos inenarrabili framecum usque ad consum
Abbreviated transcription (Latin):
lac uerbi pariulis sensu mĩ¬
nistretur. fit aut̃ lac capͣrum
ad uictum anenus. qñ hii qͥ
nondum amore ꝑfecto. s ad¬
hue cimore ẜuili domino de

Expanded text:
lac verbi parvulis sensu ministretur. Fit autem lac caprarum ad victum ancillis, quando hi qui nondum amore perfecto, sed adhuc timore servili Domino des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauor opantil miquia dem¬
uis liixurie sue pecratõne car¬
nałr celectentur: menges tamen
pauore et̃no noncarent. qri seppe¬
tuo pasluros phiis que tempo¬
raliter male fȩcerunt ñ ambigt̃¬

Expanded text:
avor operantibus iniquitatemvis luxuriae suae perpetratione carnaliter delectentur, mentis tamen pavore interno non carent, quia se perpetuo passuros pro his, quae temporaliter male fecerunt, non ambig
Abbreviated transcription (Latin):
Uinte nr̃e actiones sunt. qͣs ulu
cotidiani laboris excolimus. s custodes inui¬
neis positi nr̃am uineam non custodimus
qr dum extͣneiss accionib implicamur mi

Expanded text:
trae, actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus. Sed custodes in vineis positi, nostram vineam non custodimus: quia dum extraneis actionibus implicamur, mi
Abbreviated transcription (Latin):
tum nͥ raro feminas genusse
narratur. Solus ꝙ saiphaach
qui i pcc̃o mortuus ẽ: omnes
filias genuit. Iacob inter .xii.
patriarchas unius filie pr̃ est.
Cobip̃am ꝑiclitatur.

Expanded text:
 perraro, feminas genuisse narratur: solusque Salphath, qui in peccatis mortuus est, omnes filias genuit. Iacob inter duodecim patriarchas unius filiae pater est, et ob ipsam periclitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuis ascend̾e ad canticũcan¬
⁊ post transitum maris subm̃ r̾ulxi¬
sis inimicis pͥmum possis can̾e
ticoꝵ. ꝑ ambula terrã desertispũ¬
aliter. ⁊ ꝯseq̃nter iordanis adripã
consticutꝰ scd̾ canticũcanas. au
sieris ad alciora conscende ut pos¬
sis aĩa decora cum sponso ⁊ hoc
canere canticum canticoꝵ.¬
Oinagoza congregatõ qd̾ ⁊ lapi¬
dum. eccłia conuocatio ꝙ rõna¬
diliũ utͣq ant̃ hec portio iusto¬
rum in eadẽ fide xͥ ⁊ duectõe
duĩ sis tẽporibꝰ illa expectando

Expanded text:
Canticum canut post transitum maris Rubri, submersis inimicis, primum possis canereticorum, perambula terram deserti spiritualiter, et consequenter Jordanis ad ripam constitutus, secundum canticum canas, Audsieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso, et hoc canere Canticum canticoSynagoga congregatio, quod et lapidum: Ecclesia convocatio, quod rationabilium. Utraque autem haec portio justorum in eadem fide Christi et dilectione diversis temporibus, illa exspectando
Abbreviated transcription (Latin):
quid ei accicerit. Impii aut̃ icpsebiitui. malo.
Abhoĩatio est dño labia mendatia. Qui autẽ
fiselitet agunt placent e homou̾sutus celat sciẽ¬
tiam. ⁊ cor insipientiũ ꝓuocat stulticiã ¶anꝰ
Aanusfortim fortium dominabitur. Que autem

Expanded text:
quid ei acciderit; impii autem replebuntur malo. io est Domino labia mendatia; qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
comeceret ⁊ bicerti. atꝑ gau deret. ⁊ hoc solum secum afferret de labore
suo indieb uite sue. qͦs dedit eideus sub sole. ⁊ apposui cor meũut sci¬
rem sapĩam ⁊ intellig̾em distonctionem q̃ nersatur int̾ra ss̃t eino

Expanded text:
comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc solum secum auferret de labore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sapientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo,
Abbreviated transcription (Latin):
a sp̃nalib ꝯparat ut ex diffici¬
cillimis qd̃ ommnino impossi¬
bile ẽ estimetur. Si enã hec que
incerto nũo. ⁊ mensura ⁊ pon¬
dere condita sunt. nemo potest
dinumerate: qͣnͣto minus fa¬
pientiã dei sine mitio tline fi¬
ne menarrabilem mestima¬
bilem poterit inuestigare.

Expanded text:
a spiritualibus comparat, ut ex difficillimis, quod omnino impossibile est, aestimetur. Si enim haec quae in certo numero et mensura, et pondere condita sunt, nemo potest dinumerare; quanto minus sapientiam Dei sine initio et sine fine inenarrabilem inaestimabilem poterit investigare
Abbreviated transcription (Latin):
c in quoq digrã lauclis recompen¬
sationem a sponsorctipit.¬
¶Pulcra actione qr sient uirgula fumi ꝑ¬
desectum ascend̾ pulcra prredicatõne. qr
ad suum esortium ꝓxinias accrahit.
Sim ocuł acumen sp̃ualiũ sensu m ac¬
cipitur. Incapilus potest notariplalitaᷤᷤ
cogitationum. que oms ad unum finẽ
celestis boni cendunt. uñ capreis eqͣntur
que aĩalia munda sunt. ⁊ ardua rupiũ
querunt gratia pastus.

Expanded text:
ipsa quoque dignam laudis recompensationem a sponso recipit.Pulchra actione, quia sicut virgula fumdesertum ascendit, pulchra praedicatione, quia ad suum consortiin oculis acumen spiritualium sensuum accipitur, in capillis potest notari pluralitas cogitationum, quae omnes ad unum finem coelestis boni tendunt. Unde capreis aequantur, quae animalia munda sunt, et ardua rupium quaerunt gratia pastus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ latentẽ inhumanitate q̃ uicit
diabłm. ⁊ caro fuit cã huiꝰ uictorie
nisi deus carne obumbraret᷑. cdiabo¬
Euuis eñ non aggrederetur
intp̃e annuntiatõnis si ad filiũ re¬
surrõnis. q̃ precipua lecicia fuit
qr tunc solutum est genus huma

Expanded text:
i latentem in humanitate, qua diabolum: et caro fuit causa hujus victoriae nisi Deus carne obumbraretur, diabous eum non aggredereturin tempore annuntiationis: si ad fidelium, resurrectionis, quae praecipua laetitia fuit, quia tunc solutum est genus huma
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiens ostendit neminẽ tam sapientẽ
inhac uita: qui ñ possit sapientior cẽ etiã
dictis inmoꝵ audiuit regina saba salonem
minormaiorẽ. ⁊ fapientior rediit atidiuit
moyses socerum multo infĩerem ⁊ sapien

Expanded text:
sapientior. Ostendit neminem tam sapientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit. ⁊ audiens det̾minatõnem istã
appositã .s. donec ip̃a uelit aĩaduertit
sibi latent̃ precipiut ip̃a sponte sur¬
gere uelit. ꝓmutit gͦ se surrecturam
ꝑfectionẽ se ⁊ alios induxerant ut iã
⁊templationi uacarent iterum ĩtelli¬
gunt sibi impositam neccitatem di¬
scurrendi ꝑ totum i und̃ i consiruẽ¬
¶dum nouas eccłias

Expanded text:
suscipit, et audiens determinationem istam appositam, scilicet donec ipsa velit, animadvertit sibi latenter praecipi, ut ipsa sponte surgere velit, promittit ergo se surrecturam perfectionem se et alios induxerant, ut jam contemplationi vacarent, iterum intelligit sibi impositam necessitatem discurrendi per totum mundum et construendi novas Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃ Iõ detisor sa¬
pientiam qm querit ñ inue¬
nit. qr ⁊ si aꝑte ccͣ illius stul¬
ticiam disputando incedas
nescit indelligere q̃ dicis. ue¬
doctrina prudentium facił est

Expanded text:
c. Ideo derisor sapientiam, quam quaerit, non invenit, quia etsi aperte contra illius stultitiam disputando incedas, nescit intelligere quae dicis: doctrina prudentium facilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis mentib infundit mala gau¬
qr qui uerbum dei oportune nouit
iuxta audientiũ capacitatẽ predi¬
care modo exempla ac dicta pattũ
ꝑ quoꝵ custodiam ad requiem
ꝑuenitur ecernam. iuxta litt̾am
replicat modo suauiores inhiis
sensuum spũauũ fructus. qui¬
b pia audientiũ desib̾ia pasca
remotolitt̾e uelamine pandit:¬

Expanded text:
tis mentibus infundunt. Mala ergo au qui verbum Dei opportune novit juxta audientium capacitatem praedicare, modo exempla ac dicta patrum, per quorum custodiam ad requiem perveniatur aeternam, juxta litteram replicat; modo suaviores in his sensuum spiritualium fructus, quibus pia audientium desideria pascat, remoto litterae velamine pandit
Abbreviated transcription (Latin):
Et nome ⁊ re. tcic. auinc medici¬
qd̃ nomitus stomachũ purgat
coleram minuit. Mistice antẽ
qui trans greditur mensurã ⁊ gͣ¬
uatur carnalib celictis ꝑ ꝯfessi¬
onem poci feditatẽ euoniat. ⁊ per
corporis castigationẽ ad sanitatẽ

Expanded text:
Et vome, etc. Aiunt mediciod vomitus stomachum purgat: choleram minuit. Mystice autem qui transgreditur mensuram et gravatur carnalibus delictis, per confessionem peccati foeditatem evomat, et per corporis castigatione
Abbreviated transcription (Latin):
ttram ꝯtinenciã ⁊ cẽperantiã
docec ⁊ mistice ut in lege dei
siimus cauti ⁊ ꝓuidi. Men¬
sa enĩ magna est copiascri¬
pturarum inqua ñ debemius
eẽ ꝓtaces nt aliqͥd inde sine
doctie rapiamus. s scõꝵ do¬
ctoꝵ iuam teneamus.

Expanded text:
teram, continentiam et temperantiam docet. Mystice, ut in lege Dei simus cauti et providi; mensa enim magna, est copia Scripturarum, in qua non debemus esse procaces, ut aliquid inde sine doctore rapiamus, sed sanctorum doctorum viam teneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Lir qui festinat ditari. ⁊ aliis inuidet igno¬
opes ambit pect̃m negligit. more
anũ captus. cum escam t̾renam¬
auidus inspicit: quostrangule¬
tur pecc̃ila queo ñ agnoscit cum

Expanded text:
aliis invidet, ignoopes ambit, peccatum negligit, more avium captus, cum escam terrenaavidus inspicit quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
muscipła est irocitato aliquid
desuis consetce. post ea anceqͣm
nota fecit penitentiam agit. ⁊
qr utrosq ⁊ eos uidelicet qui sua
uota cotempnunt. ⁊ eosquint

Expanded text:
Muscipula est viro citato aliquid de suis conservare. Postea autem quam votum fecit poenitentiam agit: et quia utrisque, et eis videlicet qui sua vota contemnunt, et eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
euenit. qũ infructuosam ⁊ noxiam corrup¬
tionem. carnis deserimus. ut ad fructum
aĩe ꝑuenire ualeamꝰ. qui fructus nob̾ est
ubexrimus. In amputatõe quippe sarmẽ¬
tasterilia resçiduntur. ut ea q̃ ualent uberiꝰ¬
tur cacmentis. ⁊ q̃ multi non capiunt tui
turis appellatõe signantur. uñ ⁊ moysi ap¬
paret ⁊ uniqñ de humilib que ad om̃s iu
ꝙ ꝑueniunt ꝑcolumbã assumitur. uñ
⁊ circa iordanem astantib multis ñ int̾¬
¶ture apꝑuit s ĩ columba.

Expanded text:
evenit, quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fructum animae pervenire valeamus, qui fructus nobis est uberrimus. In amputatione quippe sarmenta sterilia rescinduntur, ut ea quae valent, uberiitur sacramentis, et quae multi non capiunt, uris appellatione signatur. Unde et Moysi apparet et uni: quando de humilibus quae ad omnes usque perveniunt, per columbam assumitur, unde et circa Jordanem astantibus multis non in turture apparuit, sed in columba.
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine usq insenectutẽ ꝑmansis illiirtus ut ascend̾et in excel¬
sum terre locum ⁊ semen ip̃is obtinuit hereditatera ⁊ uiderunt om̃s
fiuiiuil qr bonum est obseqͥ scõdeo. Et uidices singłi suo noĩe quoꝵ
ñ est corruptum cor qͥ non auersi sunt a dño
ut sit memoria illoꝵ inbenedictione ⁊ ossa
eoꝵ pululant delocosuo ⁊ nomen bor ꝑma

Expanded text:
fortitudinem et usque ad senectutem permansit illi virtus ut ascenderet in excelsum terrae locum et semen ipsius obtinuit hereditatem ut viderent omnes filii Israhel quod bonum est obsequi sancto Deo et iudices singuli suo nomine quorum non est corruptum cor qui non aversi sunt a Domino ut sit memoria illorum in benedictione et ossa eorum pullulent de loco suo et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
morat dequib liber¬
regũ ⁊ paralipom̃. ple¬
nissime nairant.  nursie
mursis similit fecit sient ag
nis ouiũ iniuentute sua. Numqͥd non occi¬
dit gigantẽ ⁊ abstulit opprobriũ de gente ĩ tollen¬
do manil insaeo funde deiecit exultatõnem go

Expanded text:
morat, de quibus liberet Paralipomenon plenissime narrant. VERS. ursis similiter fecit, sicut cum agnis ovium. In juventute sua nunquid non occidit gigantem, et abstulit opprobrium de gente? In tollendo manum, in saxo fundae dejecit exsultationem Go
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut malus. Unguentoꝵ odor qͣmuis suauit̃
spiret. nontñ est ad edendum suaus Malum¬
autem optum saporis ⁊ odoris tale ut fau¬
ces dulcore delectet ⁊ sp̃m mulceat odoratu
¶Sicut malus. sponsa laudata ⁊ exemplo
sponsi adpatiendum ad monita reciꝑca
cit. qr patitur eo p̾sidente. qui est refrigeriũ¬

Expanded text:
Sicut malus. Unguentorum odor, quamvis suaviter redolet, non est tamen ad edendum suave. Malumm optimi saporis et odoris tale est, ut fauces dulcore delectet, et spiritum mulceat odoratuSicut malus, etc. Sponsa laudata et exemplo sponsi ad patiendum admonita, reciproca tit quod patitur, eo praesidente, qui est refrigeriu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Meliora sunt amiciuul¬
nera quam fraudulen¬
ta inimici oicula
Uerba adulantis mag̃
insensata ad spinas.i.

Expanded text:
Meliora sunt amici vulnera, quam fraudulenta inimici oscula. Verba adulantis magis insensata ad spinas, id
Abbreviated transcription (Latin):
Ilemoriabonoꝵ oꝑum
que delectet auditorũ
corda sieut nares ungu¬
enca unde memoria iu¬
⁊ labores moriendoeua¬
dere. quã as ħ nasci ⁊ su¬
Citinere.

Expanded text:
Memoria bonorum operum, quae delectet auditorum corda, sicut nares unguenta: Unde, Memoria ju labores moriendo evadere, quam ad haec nasci et sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ham iego ⁊ c̃. Nichil magis ad
spem ꝑticipande sap̃ie mentes e¬
rigit qmͣ cumeos quos insapĩa
iam claresc̾e miramur. aliqñ par

Expanded text:
am et ego. Nihil magis ad spem percipiendae sapientiae mentes erigit, quam cum eos, quos in sapientia jam clarescere miramur, aliquando par
Abbreviated transcription (Latin):
rerum explicare. nͨ oculus
ad plenum in cuerr. nec
auris instruente doctore.
ad summã scĩe ꝑuenire.
uidemꝰ .ii. nunc ꝑ speculũ
in enigiate. ⁊ ex ꝑce don̾

Expanded text:
rerum explicare, nec oculus ad plenum intueri, nec auris, instruente doctore, ad summam scientiam pervenire. Videmus enim nunc per speculum in aenigmate et ex parte, donec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qł auxis uersatilis. agitatus illius. equus e¬
missari. sic ⁊ amicuo subsannator sub omni
supͣ sedente hiit. Quate dies diem suꝑ at

Expanded text:
si axis versatilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat
Abbreviated transcription (Latin):
tes illoꝵ que st̃ aꝑte medicamentis q̃ contͣ solli¬
citudines mundi adducunt quietem q̃ nauseã
uerbi dei excludunt. que uicia ab hoĩb sine do¬
lore excidifaciunt q̃ proferunt mala .i. eccłias
suamt̾ redolentia. Inconfessorib similia malis
punicis in martyrib detert̃ odorem. qr exempl
maiorum minores confirmantur.  tue hũanit.

Expanded text:
tes illorum, quae sunt aptae medicamentis: quae contra sollicitudines mundi adducunt quietem, quae nauseam verbi Dei excludunt, quae vitia ab hominibus sine dolore excidi faciunt, quae proferunt mala, id est Ecclesias, suaviter redolentia in confessoribus, similia malis Punicis in martyribus: dederunt odorem, quia exemplis majorum minores confirmantur. Servavi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ip̃ius fc̃m. Quic̃q
.il. seruat precepta sapĩe cap¬
tus est intempoꝵ mutatõe
nec deserit uiã iusticie intꝑ̃e
ꝑsecutõnis ⁊ angustie. Iõ sa¬
pientia exhortatur filios ut
rei sub celo. ⁊ tempꝰ est belli
qui audire uolunt. Qui
enum abscondit frumen¬
tum maledicetur in po¬
pulis. benedictio añ suꝑ
saput uendentiũ. uñ nege¬
tiamini dum uenio.
endumẽ maiorib siu̾ita¬
ti concordant ⁊ iusticie. nec
alit̾ s ꝓ recta fide ⁊uera
religiõne inquib est aĩe
salus decertand̾ est.unde
si oculus tuus scandaliz
de erue eum ⁊ꝓice abste.¬
nire post me abne. se. ⁊c̃

Expanded text:
ostendit ipsius factum. Quicunque enim servat praecepta sapientiae, cautus est in temporum mutatione, nec deserit viam justitiae in tempore persecutionis et angustiae. Ideo sapientia exhortatur filios, ut rei sub coelo: et tempus est belli,qui audire volunt. Qui enim abscondit frumentum, maledicetur in populis, benedictio autem super caput vendentium; unde: Negotiendum est majoribus, si veritati concordant et justitiae, nec aliter, sed pro recta fide, et vera religione, in quibus est animae salus, decertandum est; unde: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice absnire post me, abneget ,
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc damel ad nabucodõno¬
sor. ꝯsiliũ meũ orex placeat tͥ.¬
⁊ pcc̃a tua elemosinis redime. ⁊
iniquitates tuas miscd̃iis pau¬
perum. si forsitan ignoscat deut
delictis tius hinc dñs ait date e¬

Expanded text:
Hinc Daniel ad Nabuchodonosor: Consilium meum, o rex, placeat tibi: peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum , si forsitan ignoscat Deus delictis tuis. Hinc Dominus ait: Date e
Abbreviated transcription (Latin):
dunt qͣles ip̃i sunt uł duplices fecus
oꝑa gemine caritatis. uł fideles ꝯuersi
deutroq populo uel fides ⁊ opus.
Et sterilis non est. nec intͤ steriles cepu¬
tantur qui abluti statim ex hac uita
rapiuntur. habuerunt .ii. sobolem
sisunt habuerunt ⁊ uotum bone ope¬
rationis. qd̾ inter oues xͥ si expectati
fuissent socialit̾ exercerent. unde dr. cõ¬
summatus in breui explenit tempora

Expanded text:
dunt quales ipsi sunt. Vel, duplices fetus, opera geminae charitatis, ut fideles conversi de utroque populo. Vel, fides et opus. Et sterilis non est. Nec illi inter steriles deputantur, qui abluti statim ex hac vita rapiuntur. Habuerunt enim sobolem si sunt. Habuerunt etiam votum bonae operationis, quod inter oves Christi, si exspectati fuissent, socialiter exercerent, unde dicitur: Consummatus in brevi explevit tempora
Abbreviated transcription (Latin):
Etce audiens sponsa se per
diletõnem sponsi metu¬
isse. ut ab ip̃o sponsolau¬
daretur sponso uicem in
laudily cribuit. non qd ei
qd non ht suo precomola¬
giatur. s indelligens deco¬
rem eiꝰ ꝑ quem ⁊ ip̃a decora
fr̃a est ait Ecre tu pul. es.¬
ctulo cum sponso. quiescit
tudinem liqͥdius aspicit
⁊ ꝓlem fidelium flore fider
redolentẽ ex aqua ⁊sp̃u
so insurgente temptacõ¬
ne macie confistit. uł lec¬
tulus prisilli fideles qui
deo sunt quies ⁊ magrĩs
suis ꝑ hoc saltẽ qd̃ morta

Expanded text:
 Audiens sponsa se per dilectionem sponsi meruisse, ut ab ipso sponso laudaretur, sponso vicem in laudibus tribuit: non quod ei, quod non habet, suo praeconio largiatur, sed intelligens decorem ejus, per quem et ipsa decora facta est, ait: Ecce tu pulchectulo cum sponso quiescit, tudinem liquidius aspicit, et prolem fidelium flore fidei redolentem, ex aqua et so insurgente tentatione in acie consistit. Vel, lectulus, pusilli fideles, qui Deo sunt quies et magistris suis, per hoc, saltem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Domus uarie ꝑmundũ
de gentib eccłie tigna q̃
ad munitõnem domus
solent fi. predicatores qͦr
uerbo ⁊ exemplo structura
eccłie ne corruat continet᷑
la quearia q̃ ad domus de
corem solent fĩ simplici¬
ores famuli xͥ quitignis
adherent ⁊sustentantur.
qui ñ doct̾na s uirtutib

Expanded text:
Domus variae per mundum de gentibus Ecclesiae; Tigna, quae ad munitionem domus solent fieri, praedicatores, quorum verbo et exemplo structura Ecclesiae, ne corruat, continetur. Laquearia, quae ad decorem domus solent fieri, simpliciores famuli Christi, qui tignis adhaerent et sustentantur, qui non doctrina, sed virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
tempore deficunt at qui impiget
fuerit ꝑ celestib laborare diuinis hꝰ
messis ut fons aduenret qr mercedẽ
laboꝵ in deficientem ꝑcipiet.
uicioꝵ generib inscituerat precepto¬
rem eraicauerat pigrum. at nunc re¬
darguit ⁊ scismaticum. ubi notand̾
quia quẽ seminantem uirgia dicere
uoluit prius apostatam nominauit
qr nisi more suꝑbientis angeli aspec¬
tu conditoris prins intus auersione
mentis caderet. foras post modum us
ad seminanda iutgiañ ueniret. de qͦ
ext̾ius menibra. Quigͦ statum men¬
tis ꝑdidit foris inconstantia motio¬
nis fluxit. atq ext̾iorum mobilita¬
te iridicat qd̃ nlła radice interꝰ sub¬
¶sistat
i. capitalia crimina. que tamen
comꝑacione discordiam senuinantis
enĩ quilibet oculos iactant᷑ extollere.
linguamentiri. homicidio pollui. ⁊¬
mala pximo machinari scelerib m̃¬
bra subd̃e falsum contraquempram
destimoniũ ꝓferre. quod non idem
ẽẽ putandum ẽ. ꝙ supra linguam
mendacem nominat. potest .N. men¬

Expanded text:
tempore deficiunt: at qui impiger fuerit pro coelestibus laborare divitiis, hujus messis ut fons advenit, quia mercedem laborum indeficientem percipiet. vitiorum generibus instituerat praeceptorem, excitaverat pigrum, at nunc redarguit et schismaticum. Ubi notandum quia quem seminantem jurgia dicere voluerit prius apostatam nominavit, quia nisi more superbientis angeli a conspectu conditoris prius, intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Quia exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate demonstrat quod nulla radice interius subsistatsex capitalia crimina, quae tamen comparatione discordias seminantis enim quilibet oculos jactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum contra quempiam testimonium proferre: quod non idem esse putandum est, quod supra linguam mendacem nominat. Potest enim men
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta sit meditanot diuine legis
ut cum euigilans auquio oꝑaris
hane ledula mente recolas cli dormi

Expanded text:
Tanta sit tibi meditatio divinae legis, ut cum vigilans aliquid operaberis hanc sedula mente recolas; cum dormi
Abbreviated transcription (Latin):
potest scandere pͥmũ ad
uirtutes. postes ad scãs
scõꝵ qui st̃ purpurei i at
uirtutes lunt asgensus
que st̃ uera purpͣa. que
decorantur fideles aĩe.

Expanded text:
potest scandere primum ad virtutes, postea ad sancta sanctorum: qui sunt purpurei, id est virtutes, sunt ascensus, quae sunt vera purpura: quibus decorantur animae fi
Abbreviated transcription (Latin):
cantur om̃s quiad di¬
uine iusionis gaudia
nospecilationis subli¬
mantur. uł predicatio¬
nis ministeriũ suscipi
Gunt.¬
net qui diuinũ eloqui

Expanded text:
quia omnes qui ad divinae visionis gaudia no speculationis sublimantur, seu praedicationis ministerium rite iunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
pollet ⁊ libi arbitrii potestate
preualet subditoꝵ in solatia
non peccet. s estanter resistat
aliene neqͥcie nec pucet impf¬
une peccare si płimoꝵ acqui¬
Cescit uoluntati¬

Expanded text:
pollet, et liberi arbitrii potestate praevalet, subditorum insolentia non peccet, sed constanter resistat alienae nequitiae: nec se putet impune peccare, si plurimorum acquiescit voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
me. cogitatõne. locutõne. oꝑe. uł primus gͣ¬
dus incarne ꝓ bono oꝑe. Scbs in absolutõne
carnis adꝑcipiendam beatitudinẽ in aĩa
Tercuis receptio corpore. qñ in resutrõ ne du¬
Eplices accipient stolas.

Expanded text:
e, cogitatione, locutione, opere. Vel, primus gradus est in carne pro bono opere: secundus in absolutione carnis ad percipiendam beatitudinem in anima: tertius recepto corpore quando in resurrectione duplices recipient stolas.
Abbreviated transcription (Latin):
Subditi aliꝙͥ peccant pp̃ qd̾
doctores aquiete surgere cogã¬
tur si tm̃ penam illuis pecc̃i
incurrunt. s ⁊̃ puniuntur
ꝓinqͥetatione doctoꝵ. qr qui
doctores celestib intentos in¬
quietare p̾sumit. ⁊ iurtures
quas habere secredebãt ꝑdit.

Expanded text:
subditi aliquid peccant, propter quod doctores a quiete surgere cogantur, non tantum poenam illius peccati incurrunt, sed etiam puniuntur pro inquietatione doctorum, quia qui doctores coelestibus intentos inquietare praesumit, etiam virtutes quas habere se credebat, perdit.
Abbreviated transcription (Latin):
Oculi tui alia laus sponse speciose. ut ⁊ nos
s qui ht̃ castis inicuet᷑ ocuus ⁊ legem ⁊ euange
omĩa sp̃ualia dona noĩe columbe designantur
Columba felle caret. rostroñ ledit. Ĩ caucrnis petͣ¬
tum nidificat. alienos pullis nutrit uycta
fiuenta manet. meliora gna eligit. ꝓcantu
gemitũ reddit. gregatim uolat. alis se defẽ¬
dit. insum retuꝑat. ita scĩ nyxta fiuienta der¬
trine sedentes meliores snĩas eligunt hoĩes
axp̃o alienos nutruit deo. siquas bonas
itrõnabili carent. infide plagaꝵ xp̃i refugium
¶hñt gemunt pro peccatis.

Expanded text:
Oculi tui. Alia laus sponsae speciosae, ut et nos sed qui habet, castis intuetur oculis, et legem et Evangelomnia spiritualia dona nomine columbae designantur. Columba felle caret, rostro non laedit, in cavernis petrarum nidificat, alienos pullos nutrit, juxta fluenta manet, meliora grana eligit, gemitum pro cantu reddit, gregatim volat, alis se defendit, visum recuperat. Ita sancti juxta fluenta doctrinae sedentes meliores sententias eligunt, homines a Christo alienos nutriunt Deo, si quas bonas irrationabili carent, in fide plagarum Christi refugium habent, gemunt pro peccatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti mira agunt nentu¬
rapphetirant mundũ
ꝑfecte relinquunt celestib desid̾iis ardent sicut
cortex mali punici sc̃e ⁊paratur eccł̃ie. s ħomnia

Expanded text:
ti mira agunt, ventphetant, mundum perfecte relinquunt, coelestibus desideriis arden: sicut cortex mali punici sanctae comparantur Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
a diͣ pr̃e data qui uerla dieꝵe rele¬
git inuenit. Quare ã salomonse
unigentũ coram matre noĩat. ꝙͥ
trẽmuterinum p̾cessisse scciptura
testatur. nͥ qr ille mox natus sum¬
¶ decessit
In omni posses sione. In omnib q̃

Expanded text:
a David patre data, qui Verba dierum relegit, invenit. Quare autem Salomon se unigenitum coram matre nominat, quem fratrem uterinum praecessisse Scriptura testatur, nisi quia ille mox natus  decessit?-- Et in omni possessione tua
Abbreviated transcription (Latin):
Si quando pul satur
sepecendi pecunicon ob tullerit
sacstem̃tum. & ille iuris. iurandi
neces sitate ultro conces serit
non potest. postea ab eo debiui

Expanded text:
Si quando pulsatus repetendi pecuniam obtulerit sacramentum, et ille ei jusjurandi necessitatem ultro concesserit, non potest postea ab eo debitum
Abbreviated transcription (Latin):
dicim solidus addelicosem pecat
si ꝓ bauerit illo debitur sibi habeo
quinque soł debert quag illu.
in solido prototis decem sđ con¬
uenit ausa ꝑdit quinoluit debito
conpenscse simili ratio est de
frumento uł aliis spetiebus du

Expanded text:
decem solidos a debitore petat, si probaverit ille debitor sibi ab eo quinque solidos deberi, quare illum in solidum pro totis decem solidis convenit, causam perdat, qui noluit debitum conpensare. Similis ratio est de frumento vel de aliis speciebus.
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ox locttbas conoutt. ho¬
mo liber quistatũ suũ inpo¬
testate hadens epeiorast in
melio ret facere potest aqueideo
opercos suas diurnas noctur¬

Expanded text:
tur. De locato et conducto Homo liber, qui statum suum in potestate habet, et peiorem eum et meliorem facere potest: atque ideo operas suas diurnas noctur
Abbreviated transcription (Latin):
pi Epeditor si si non condicti¬
onẽ pignus sibi depossi tum
cenens ter debitorem. cũ uenerit
ut soluto debito pignora. sua
acipiet qđ sibitur noluerit post
tis amnonicos soluto dobito
pignora sua recipe usteu
csedicur distrahendi pigneris
habebit libestem pocestatem:
daiit admis sec sit. nontebitur
eo nomi ne sunt cui cõmodata
est insi foste cũ possit. remcõ¬
modutit. saduum facere succm

Expanded text:
t. Creditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens ter debitorem convenerit, ut soluto debito pignora sua recipiat, et debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora sua recipere, creditor distrahendi pignoris habebit liberam potestatem. modata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte cum possit rem commodatam salvam facere, suam
Abbreviated transcription (Latin):
nio &iur permanserit priori hĩo
non requi sactur: Sitconen intra uigi¬
nti. annos non inuenta fuerit. & cle¬
ali eno colono filios sus ceperit cũ
agniciones partem tercit. seuocecur
Quia colonum due partes agnici¬
ones secuntꝰ soone niese pasttionis
coniug stat illum cuius colonus
ẽ uicarium. muli esem & proter cut̃
agnicione muli eris dño conpesast¬
iubemꝰ siuero mulier uiris ali eni
ingenuũ maricũ duxerit omnis
muli eses agnitio ad eius dñm ꝑtineb¬

Expanded text:
priore domino non quaeratur; si tamen intra viginti annos inventa fuerit alieno colono filios susceperit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partes agnationis sequuntur. Sane ne separatio coniugii fiat, illum, cuius colonus est, vicariam mulierem et pro tertia agnatione mulieris domino conpensus. Si vero mulier iuris alieni ingenuum maritum duxerit, omnis mulieris agnatio ad eius domin
Abbreviated transcription (Latin):
matrimoniũ sep edueria pata
diuus pius proibuit: Iter apa¬
trono libestũ aptsentibus filiũ
filicom que nisi fostem quene¬
tus ubi utilius moreri debeat.

Expanded text:
matrimonium separari a patre diuus Pius prohibuit, itemque a patrono libertum, a parentibus filium filiamque: nisi forte quaeratur, ubi utilius morari debeat.
Abbreviated transcription (French):
iutpa Conuictus iniudiciũ de
euidentis uiolentie crimine capite
puniatur
nec sen tenciã iudicis qui
suso pondat exfostas se humi cidia.

Expanded text:
io. Convictus in iudicio de evidenti violentiae crimine capite puniatur nec sententiam iudicis qui suspendat: et si fortasse homicidia
Abbreviated transcription (Latin):
Si quit ingenua mulien seruo
pið prio s eo culte mis cuerit. capi¬
tediter puniatur. seruus. a eiam
quiꝰ adulterio domini conuictus
fuerit ignib exusatur. inpotessitõe
habattuius modi crimen requicuq
uoluerit acus sare serui aciam aut
ancille si de hocicrimine ac cus sacio¬
nẽ decullerint audicccre eu tronen
seccionẽ ut si ps bauerint
lib̵ tatem
consequatur si fefellerint
heseditas muli eris que setade
crimine macula uerio

Expanded text:
Si qua ingenua mulier servo proprio se occulte miscuerit, capitaliter puniatur. Servus etiam, qui in adulterio dominae convictus fuerit, ignibus exuratur. In potestate habeat hujus modi crimen quicumque voluerit accusare. Servi etiam aut ancillae, si de hoc crimine accusationem detulerint, audiantur: ea tamen ratione, ut si probaverint, libertatem consequantur, si fefellerint, Hereditas mulieris, quae se tali crimine maculaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. Qui abostibus captus
est testioñ tum que si ser fa¬
cele non potest saoie uode testa¬
mentum id qđ ante capo ui tutẽ
factum est si seuesttitur inre
põ ligninio. aut siibilem decci¬
dat benesicium legis cornilie

Expanded text:
ERDICO Qui ab hostibus captus est, testamentum quasi seruus facere non potest. Sane ualet testamentum id quod ante captiuitatem factum est, si reuertatur, iure postliminii, aut si ibidem decedat, benefici
Abbreviated transcription (Latin):
etomentũ
facere
pos sunt masculi põ imple
tum
duo decimum spadonis m& tempr
astamentum facere pos sunt quo
pleri que pobis cunt id est annor

Expanded text:
tamentum facere possunt masculi post impletum duodecimum. Spadones eo tempore testamentum facere possunt, quo plerique pubescunt, id est annorum
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliquis medicice studio incendi¬
um misserit dehoc crimine con¬
innter fece quod siꝑnie glegenti con
factum in cendio con pibbetur đã¬
num quodcus cum que inlatum
fuerie res que inceudio pererit
duplis satis factione sar cieue¬

Expanded text:
Si aliquis malitiae studio incendium miserit, de hoc crimine coninterfici. Quod si per neglegentiam factum incendium conprobatur, damnum quod cuicumque inlatum fuerit, res quae incendio perierit, dupli satisfactione sarci
Abbreviated transcription (Latin):
Quo tiens
ius iurandũ postolatur eo tem¬
pore appellandũ est quo defestur
non quo iuratur decuntiotarnus
rum quis e solitum habere
arbitrium setrae tatide & se¬
uocoide sententiae. epoena
etem poston apellatoribus pses¬
tite sunt qđ nisi iuste appella¬
uerintia temporo ad cauenlum
inpoena apellati onis quin que
dierum p̃stit sunt gitur
ignoratis sibeo loco ubi cappella¬
uit cauer udeb& ut ex dic
ac ceptitrũ literirũ. continui.
⁊uinque dies conpecentur
si uero longius sedua denumo¬
ste cionen integri quin oria diesicũ eo
ipso qui lit testos accopit uconpcttntur:

Expanded text:
Quotiens iusiurandum postulatur, eo tempore appellandum est, quo defertur, non quo iuratur. De cautionibus rum quis et solutum haberet arbitrium retractandae et reuocandae sententiae, et poenae et tempora appellatoribus praestituta sunt. Quod nisi iuste appelauerint, tempora ad cauendum in poena appellationis quinque dierum praestituta sunt. Igitur morans in eo loco, ubi appellauit, cauere debet, ut ex die acceptarum litterarum continui quinque dies computentur: si uero longius, salua dinumatione interim quinque dies cum eo ipso quo litteras acceperit comp
Abbreviated transcription (Latin):
quinque diebus auidicem adque
pro uotarit sine ali quit. dissimu¬
latione ioꝑuenico & ipsẽdies in quo
ac cep̾it littestes in his quin quereli¬
ebuss spetiaditor conputetur quod
pos sit¬

Expanded text:
quinque diebus ad iudicem ad quem provocavit, sine aliqua dissimulatione perveniat. Et ipse dies in quo accepit literas, in his quinque diebus specialiter computetur, quod possit
Abbreviated transcription (Latin):
Irccrpe Qui cum que iudex
oblatus sibi in iuditio leges uel
iuris specus audise noluerit
& contra eas iudi cauerit exhac
re conuictus in insolam depostatꝰ¬
Quirationis acta libollos abbum
ꝓpositu testationis caucionis
cyrogit plidepistolas scietis
dolo mado infraudem ali cuius
deleuerit mutituerit subiecerit
sub scripserit qui uae ei in a¬
rauerio argentadieruerit. qui¬
uae cũ augentuim aurum poe¬
ne sestagnum uae sub iecc fal¬

Expanded text:
ibus. Quicumque iu lex oblatas sibi in iudicio leges vel iuris species audire noluerit et contra eas iudicaverit, ex hac re convictus in carcerem deportetcta libellos album propositum testationes cautiones chirographa epistulas sciens dolo malo in fraudem alicuius deleuerit mutauerit subiecerit subscripserit, quiue aes inaurauerit argentauerit, quiue, cum argentum aurum poneret, aes stannumue subiec
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũq
cestes necessarios. habe dũ modo
idones qui non sint catuse aut
culpe participes stued ect qualit
eos suo. sumpti. ubi catus coresicer¬
da est debeat. exibere mtireimq¬

Expanded text:
Quicumque testes necessarios habet, dummodo idoneos, qui non sint causae aut culpae participes, studeat, qualiter eos suo sumptu, ubi causa dicenda est, debeat exhibere. LIBE
Abbreviated transcription (Latin):
simostu herodita tem silii adire
noluerint omnia que demueidi
bonus maritus quo cum que odine
habuit adquesita filii sibi sicut
seliquas maternas. faculatis apuo
quos cum que inuenerint uindi¬
cabunt:. Simili roccionẽ si ee mat
murito mostuo &iam si ad secu¬
ndar nuptias non uenerit sihest¬
ditetem ei filii adise noluerint
omnia. que patris facultatem
mater eox quo modo ut superius
diccum est adquesiuit filii post
mostem. matri sicuius heseditate
sepudi cuerint ad incegsũ sub ui¬
ndicent hac desendioit qui a
iusticiae in tuitũ constat. es se
pros uectum. ut qui nihib
ahillius pasentes rebus qui post¬
terioe moricur haber dinus cit᷑
Ulel aaque exꝓprioris mostui.
parentes bonis ẽẽ constat ad fili¬
us debeant in tegrae ꝑtene seliquo
uero hiuius leges indus legibus
habeur & positum

Expanded text:
rtuo eo hereditatem eius filii adire rtuo eo hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de maternis bonis maritus quocumque ordine habuit adquisita, filii sibi, sicut reliquas maternas facultates, apud quoscumque invenerint vindicabunt. Simili ratione, si et mater marito mortuo, etiamsi ad secundas nuptias non venerit, si hereditatem eius filii adire noluerint, omnia, quae de patris facultatibus mater eorum quoquo modo, ut superius dictum est, adquisivit, filii post mortem matris cuius hereditatem repudiaverint ad integrum sibi vindicent ac defendant: quia iustitiae intuitu constat esse prospectum, ut, quia nihil de illius parentis rebus qui posterior moritur habere dinoscitur, vel ea, quae ex prioris mortui parentis bonis esse constat, ad filios debeant integra pertinere. Reliquum vero huius legis in aliis legibus habetur expositum
Abbreviated transcription (Latin):
Sec lex confirmat ut sic̃ mu¬
rum debeat cõ seruate hoc aeciam
& patros pelerebus mat̃ nis simile
ubs eruacionẽ custo dicoit excepti
qđ eis fuenit filioꝵ matre quesitũ
eom soccionẽ Siẽ lex theudo sia¬
na un octauo libro declitit: Siad
secundo uotit uenerit aut foste
non uerit res quefiliis ius si sunti
reseruare. Post quoꝵ obitũ sicdie
ubi cum que eus pocuerint inueni¬
ser ad siuimadum filius p̃cepit
reuo care nconpmisit ut mulier de
sponsedicia donatioñ quã ad ma¬
rito ꝑcepit si proprium mulier
nihil ab eat dotem. ex inde ipsi
maritum. pos sit offerre secitus cos
uero filioꝵ patris ager utiliter
&cum sum mahutilitate constituit
ccut deuides a quediter interfilios
facultatis mat̾ nits aut perse aut ꝓ
quos elegerint ab ecoit po testatẽ
sane de omnib: reb uxores que adpo¬
precatem mariti quo lib& titulum
uł nomine seudonationis seutesta¬
mento seu mostem silii. ꝑ uenerint
&icon si ad alices . nuptis ñ transient:

Expanded text:
ec lex confirmat, ut, sicut murum debeat conservare, hoc etiam et patres de rebus maternis simili observatione custodiant excepto quod eis fuerit filiorum morte quaesitum ea ratione, sicut lex Theodosiani in octavo libro declarat, si ad secunda vota venerint aut forte non venerint. Res quae filiis iussae sunt reservari, post quorum obitum si ubicumque eas potuerint invenire, ad suum dominium filios praecipit revocare. Nam permisit, ut mulier de sponsalicia donatione quam a marito percepit, si proprium mulier nihil habeat, dotem exinde ipsi marito possit offerre. Causas vero filiorum patres agere utiliter et cum summa strenuitate constituit et ut dividere aequaliter inter filios facultates maternas aut per se aut per quos elegerint habeant potestatem. Sane de omnibus rebus uxoris, quae ad proprietatem mariti quolibet titulo vel nomine, seu donatione seu testamento seu morte filii, pervenerunt, etiamsi ad alias nuptias non transierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ostium timose conpulis usudũ mea¬
te timeo excip esead depre cindũ
s ectĩ hostib: fortas senconiun exe¬
rit non propter hocuocecuradu
crimine quod pro conser und
uitam fet̃ inuitus. sane si quiel
apio ecmo depsedise sedederit
& resi duum inienitr qđ ei¬

Expanded text:
m terrore compulsus, dum mortem timet excipere, ad depraedandum se cum hostibus fortasse coniunxerit, non propter hoc vocetur ad crimen, quod pro conservanda vita fecit invitus. Sane si quid apud eum de praeda resederit t residuum invenitur,