comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fide catholicꝰ. ⁊ modestꝰ.⁊ ad modũ litt̾atꝰ. parcꝰ
quoq cibi ac uini. ⁊ libiduns uictor. S eũ ex¬
citũ suũ neglig̾et. ⁊ romanis militib paucos
ex alanis quos auro sͥ duinxͥat añ ferret in
affrice partib firmꝰ quidam excitatis circase
in auroꝵ gentib purpuram sumpsit. ⁊ affri¬
cam ⁊ mauritaniã duastare cep̃. Cesar au¬
gustam ⁊ hyspanie nobilisimã ciuitatẽ dolo
grãnꝰ augꝰtꝰ .⁊ ꝯsid̾ans afflictum. ⁊ desolatum
re publioe statũ accersuit ad hyspania theodo¬
siũ uir̃ morib ⁊ etate matͣm. ⁊ militia stremi
ã destinatꝰ offusas mauroꝵ gentes ꝑ affricam
⁊. mauritaniã młtis plus edomuerat. Hunc

Expanded text:
et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africam et Mauritaniam devastare coepit. Caesaraugutus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuuam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
eid̾ urb rome. Statimq ois popłs romauꝰ s̃ dari accla¬
mabat dõnũ gͥbtu. assumptꝰ ã de ũbe tuenna ardinatꝰ
restaurare cenobu sã pet̾ milidunensis imonachos
ibi mitens abb̃em uualtiũ eis p̃fec. Iipo ãno t̾did uai¬
tĩ miles: iuxor eiꝰ castealum milidunũ odonimiliti.

Expanded text:
a urbis Romae, statimque omnis populus Romanus sibi dari acclamat domnum Gerbertum. Assumptus autem de urbe Ravenna, ordinatus restaurare coenobium sancti Petri Milidunensis, et monachos ibi mittens, abbatem Walterium eis prefecit. In ipso anno tradidit Walterius miles et uxor ejus castellum Milidunum Odoni militi .
Abbreviated transcription (Latin):
gens. q̃ pꝰea ĩ italia felicit̾ regnaũ. ag̾manoꝵ po¬
plis originẽ ducens. licet ⁊ alie cãe̾ eg̾ssiois eorũ
asseuerent᷑ ab insula q̃ scandinauia dr̃ aduẽtaũ.
uuis insule ⁊ plins scd̃s ĩ libris qͦs d̃ nͣ. rer̃
qͥ eam lustͣuer: non tam in mari ẽ posita ꝙͣ ma¬
rinis fluctib ꝑꝑ planiciẽ marginũ. t̾ras ambiẽ¬
tib carcͥfusa. Intͣa hanc gͦ ꝯstituti popłi. dũ intã¬
tam młtitudinẽ pullulassent. ut iam simł ha
nouasq db̃ sedes exquire sorte ꝑqͥrit.

Expanded text:
gens, que postea in Ytalia feliciter regnavit, a Germanorum populis originem ducens, licet et alie cause egressionis eorum asseverentur, et ab insula que Scandinavia dicitur adventavit. Cuius insule etiam Plinius Secundus in libris quos de natura rerum i est posita, quam marinis fluctibus, propter planitiem marginum, terras ambientibus circumfusa. Intra hanc ergo constituti populi, dum in tantam multitudinem pullulassent, ut jam simul hanovasque deberet sedes exquirere, sorte perquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
niam ad ochonẽ imꝑatorẽ adductosq saxones
iñse occobͥo obsed̾ trecas ciuitatẽ longo tꝑ̃e.
Uenientes aut̃ in p̃dam senones occͣrer̃ ilł arche¬
debaldꝰ archiep̃s ⁊ ramaldꝰ comes uetulꝰ. cũ ex̾ci¬
tu marimo. in loco qͥuocat᷑ uillare int̾fectosq
saxones c̃ duce suo helpone noĩe senonenses
exciter̃ uictores. Dixat it helpo incensurũ se
eccłas ⁊ uillas. q̃ st̃ suꝑ uenenas fluiũ usq ad
ciuitatẽ. ifig̾eq suã lanceam inportã scĩ
leonis. Int̾fectꝰ ẽa c̃ ppło suo a senonib repor¬
tatꝰ: ĩ priã suã ardemrã asu̾is suis. Sic enim
uisserat mat̾ eiꝰ helponis noiẽ uuarna. Nanser̃t
a eũ planctu magno. rainaldꝰ comes ⁊ archen¬

Expanded text:
imperatorem, adductosque Saxones, mense Octobrio obsedit Trecas civitatem longo tempore. Venientes autem in predam Senones, occurrerunt illis Archembaldus archiepiscopus et Rainaldus comes Vetulus cum exercitu maximo in loco qui vocatur Villare, interfectosque Saxones cum duce suo Helpone nomine; Senonenses extiterunt victores. Dixerat enim Helpo incensurum se ecclesias et villas quae sunt super Venenas fluvium usque ad civitatem, infigereque suam lanceam in portam sancti Leonis. Interfectus autem cum populo suo a Senonibus, reportatus est in patriam suam Ardennam a servis suis. Sic enim jusserat mater ipsius Helponis nomine Warna. Planxerunt autem eum planctu magno Rainaldus comes et Archem
Abbreviated transcription (Latin):
popłis p̃cio dist᷑hunt᷑. Multe qͦ ex ea ꝓeo ꝙ tãtos¬
Que nichominꝰ ⁊ partes asie s maxĩe sͥ ꝯtignã euro¬
pam afflixer᷑. Testant᷑ ħ utuq urbes eruce. ꝑ
totam illiric̃ galliãq s maxime msere italie q̃
pene oĩũ illar̃ ẽ gentiũ exꝑta seuiciã. Giothi

Expanded text:
populis pretio distrahuntur. Multae quoque ex ea, propopulis pretio distrahuntur. Multae quoque ex ea, proque nichilominus et partes Asye, sed maxime sibi contiguam Europam afflixerunt. Testantur hoc ubique urbes erute per totam Illiricum Galliamque, sed maxime misere Ytalie, que pene omnium illarum gentium est experta sevitiam. Gothi
Abbreviated transcription (Latin):
chepo leotherico ꝑ osiluĩ ramaldi parisionsis pͥsbri
irogi t̾dita rob̾to. ramaldꝰ comes eiꝰd ũb̾ fugiens nud̃
p̃dictꝰ archiepͥs sapienti usꝰͦ ꝯsilio. ui ab urbe ꝯpulit
eã dieb mlłtis cep̃ eã ⁊i fre̾m rainaldi comitis fromꝰ¬
dũ dux̾ in carce̾ aurelianis cuntateu ⁊s̾funct᷑ꝰ est.
ano dñi.m. xxx.i. lob̾. robtꝰ rex: cui successit filiesꝰ
parisii flagͣuit incendio
eꝑcemtrionalis plaga qͣnto mag̾
ab estu soł remota est. ⁊ nniali fri¬
gore gelida: tanto salubͥor corporib
hominũ ⁊ ꝓpagandis est gentib
coaptata. Sic̃ ⁊ꝯͣ oĩs meridiana  regio q̃ soł ẽ
feruor uicinior. eo semꝑ morb̃ habun¬
dat. ⁊ educandis minꝰ ẽ apta mortalib.
uocabulo g̾mania uocitit᷑. Qmuis ⁊ duas ultͣ renũ
puincias romani cũ ea loca occupauissent suꝑiorem
inferiorẽq gͥmaniam dix̾int. Ab hac gͦ poplł ag̾ma¬
nia sepe ĩnum̾abiles captiuoꝵ tͣme abducte m̾idianis

Expanded text:
Rainardi Parisiensis presulis, et regi tradita Roberto. Rainardus comes ejusdem urbis fugiens nudus predictus archiepiscopus sapienti usus consilio, vi ab urbe compulit eam diebus multis, cepit eam, et fratrem Rainardi comitis Frotmundum duxit in carcerem Aurelianis civitate; ubi et defunctus est. Anno Domini 1031 obiit Robertus rex, cui successit filius eParisii flagravit incendioeptemtrionalis plaga quanto magis ab aestu solis remota est et nivali frigore gelida, tanto salubrior corporibus hominum et propagandis est gentibus coaptata; sicut econtra omnis meridiana regio, quo solis est fervori vicinior, eo semper morbis habundat et educandis minus est apta mortalibus. vocabulo Germania vocitetur; quamvis et duas ultra Rhenum provincias Romani, cum ea loca occupassent, superiorem inferioremque Germaniam dixerint. Ab hac ergo populosa Germania saepe innumerabiles captivorum turmae abductae meridianis
Abbreviated transcription (Latin):
fũ deiec̾ant ⁊ gb̃tũ ordinau̾ant. Misit qͦ: leonẽ abłem
a sed̾ apłica ad dõnũ seg iinũ archiep̃m urb̃ senonice qͥ
uice sua in urbe rem̾si sẏnodum ꝯgͥgaret mandans
illi ut sñ dilatõe reuocaret de carcẽ arnulfu. et¬
remensi ex uissio̾e aplica reuocatꝰ ẽ aruulfꝰ de cto¬
dia. ⁊c̃ honere magno receptꝰ ẽ inpatͥa sribe. Gerb̾cꝰ¬

Expanded text:
 ordinaverant. Misit quoque Leonem abbatem a sede apostolica ad donnum Seguinum archiepiscopum urbis Senonicae , qui vice sua in urbe Remensi synodum congregaret; mandans illi ut sine dilatione revocaret de carcere Arnulfum etRemensi, ex jussione apostolica revocatus est Arnulfus de custodia, et cum honore magno receptus est in propria sede. Gerb
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ctodia aurelianis ciuitate. Nund aͥ ip̃e carolꝰ erat
unctꝰ in rege̾ resistente hugone duce. Manẽs uͦ id
carolꝰ inctodia aurelians ĩ trͣi. genuit illi uxor sua
remis ciuitate hugo dux. ⁊ ip̾o anno rob̾tꝰ filiꝰ ĩ regñ¬
ptissimꝰ rex ordinatꝰ e. Hic d̾fic̃ regũ caroli magni. In. Nc̃
dieb ilł erat in remensiũ ciuitate acchiep̃s tur bonus
⁊ modestꝰ fr̃ clotarii regis ex ꝯcubina nomine arnultꝰ¬
hugo ã tex inuidebat eis uolens ext̾minare ꝑgeniẽ
elotarii regis. Cong̾gansq ĩ urbe rem̃si synodũ ide¬
hugo rex ĩuitauit archiep̾m senonice urb̃ noiẽ
seguinũ c̃ suffraganeis suis. Inqͦ ꝯcilio fet̃ deg̃dare
dõmuĩ arnulfũ archiep̃m remoꝵ don̾o nepotis sui
ꝙͣ tenebat in carce̾ dicens ñ deb̾e eẽ ep̃m natũ ex cõ¬
cubina. In loco uͦ eiꝰ ꝯsecͣri fec̃ dõmĩ g̾bertũ ep̃m

Expanded text:
in custodia Aurelianis civitate. Nondum autem ipse Carolus erat in custodia Aurelianis civitate. Nondum autem ipse Carolus erat unctus in regem, resistente Hugone duce. Manens vero idem Carolus in custodia Aurelianis in turrim, genuit illi uxor sua Remis civitate Hugo dux. Et in ipso anno Rodbertus, filius ejus, rex ordinatus est. Hic deficit regnum Caroli Magni. In illis diebus, erat Remensium civitate archiepiscopus vir bonus et modestus, frater Lotharii regis ex cUgo autem dux inuidebat ei uolens exterminare progeniem Lotharii regis. Congregansque in eadem ciuiHugo rex invitavit archiepiscopum Senonicae urbis nomine Seguinum cum suffraganeis suis. In quo concilio fecit degradare domnum Arnulfum archiepiscopum Remorum, dolo nepotis sui quem tenebat in carcere, dicens non debere esse episcopum natum ex concubina. In loco vero ejus consecrari fecit donnum Gerbertum
Abbreviated transcription (Latin):
In dieb ilł ep̃s aletis ciuitatis noĩe saluator niẽ pͥari¬
siꝰ ẽ duob abb̃tibꝰ ferens sͥ p̃ciosissimas reliqͥas mdr
almmi maglorii archip̃suł medietatẽ scĩ sanxonis ar¬
chiep̾i. c̃ toto corꝑe maglouii ep̃i. sanatoris epĩ.
lucerni epĩ. Uingantonis abb̃is c̃ aliis młtis re¬
ceptiq s̃ a supͣdicto rege c̃ magno honore inbasili¬
.ix. Sepultꝰ uͦ ẽ inbasilica bĩ cornelii mr̾ ꝯpñdio.
rebellauit qͣ carolũ hugo dux francoꝵ. eoꝙ acce¬
piss carobꝰ filia herb̾ti comitis treca. Collecto gͥ hu¬
go excitu copioso ualde obsed̾ laudunũ uͥ manebat
hostes. Cernens itaq hugo duxꝙ minime poss cas.¬
lum uincẽ ꝯsiliũ hui̾t c̃ ascelino tͣditore uetulo qui
erat ep̃s falsꝰ laudunis ⁊ ꝯsilariꝰ caroli. Itaq tͣdens. ꝓ dii¬
ascelmꝰ ep̾̃s laudun in nocte una qͥescentib cͥctis hugoi
duci francoꝵ. uinctꝰq ẽ rex carolꝰ c̃uxore sua ⁊ duct᷑

Expanded text:
s civitatis nomine Salvator veniens Parisios cum duobus abbatibus, ferens sibi pretiosissimas reliquias, videlicet almi Maglorii archipresulis, medietatem sancti Samsonis archiepiscopi, cum toto corpore Maclovii episcopi, Sanatoris episcopi, Leucerni episcopi, Winguantonis abbatis, cum aliis multis. Receptique sunt a supradicto rege cum magno honore in basili9. Sepultus vero est in basilica beati Cornelii martiris Compendio. rebellavit contra Karolum Hugo dux Francorum, eo quod accepisset Karolus filiam Herberti comitis Trecarum. Collecto igitur Hugo exercitu copioso valde, obsedit Laudunum, ubi manebahostes. Cernens itaque Hugo dux quod minime posset Carolum vincere, consilium habuit cum Ascelino traditore vetulo, qui erat episcopus falsus Lauduni, et consiliarius Caroli. Itaque tradens Ascelinus episcopus Laudunum noctu, quiescentibus cunctis, Hugoni duci Francorum, vinctus est Carolus cum uxore sua, et ductus
Abbreviated transcription (Latin):
dricꝰ comes autissiodoꝵ tenuit ciuitatẽ. ano dnĩ .m̾.¬
.ii. Rob̾t᷑ rex assũptis normãns ẽ duco suo ricardo et
excitu copioso uald̾. uastau̾ burgudiã obfidens autis¬
siodori młtis dieb burgundiões ã ulło mͦ ei se sub
uolentes: unanimit᷑ ei resistebant. Obsedit auallo¬
nẽ castr̃ tͥb fere m̃sib. ⁊ famis necitate illd̾ cepit.

Expanded text:
dricus comes Autissiodorum tenuit civitatem. Anno Domini 1003, Rodbertus rex, assumptis Normannis cum duce suo Richardo, et exercitu copioso valde, vastavit Burgundiam, obsidens Autissiodorum multis diebus. Burgundiones autem nullo modo ei se subdere volentes, unanimiter ei resistebant. Obsedit Avallonem castrum tribus fere mensibus, et famis necessitate illud cepit;
Abbreviated transcription (Latin):
cescente die sanguinee acies ꝑ totã celi faciẽ
apparuerũt. Seqñti autem mense .ix.R.
apͥł. hungri adhuc pagani franciam. burgun¬
diam atq aquitaniam ferro ugne depopła¬
riceper. Post ħ rebellauer francoꝵ ꝓceres

Expanded text:
ue illucescente die, sanguineae acies per totam coeli faciem ue illucescente die, sanguineae acies per totam coeli faciem apparuerunt. Sequenti autem mense, IX Kalendas Aprilis, Hungri adhuc pagani Franciam, Burgundiam atque Aquitaniam ferro et igne depopulari coeperunt. Post haec rebellaverunt Francorum proceres
Abbreviated transcription (Latin):
giis. in oratoriãno scĩ sẏmphorian mr̃is.
Scdõ anno pꝰ eiꝰ morcẽ. Rob̃tꝰ pͥnceps rebel
nequissimꝰ. ⁊ subficte pacis simulatoe in castͦ
quod patͦra dt̃. ut hospitandi gr̾a duitet cõ¬
pulit. Isic eũ dolo retinuit. habebat enim
id̾ rob̃tꝰ sororem istiꝰ herb̃ti in ꝯuigio.
de qua ortꝰ ẽ hugo magnꝰ. Illic itaq positꝰ
carolꝰ rodulfum nobilem filiũ ricardi
burgundioñ ducẽ ꝙ̃ de sacͦ fonte susce¬
ꝑat. una c̃ confilio hugonis magni filii
supͣdicti rob̃ti. ⁊ ꝑcerum francoꝵ subli
longam carc̾is macationẽ defunctꝰ ẽ ĩ ip̃a
custodia et sepult̾ in basilica sc̃i fur sei ꝯfessoriᷤ
qd̾ ẽ ĩ ip̾o parrona cast᷑. U̾uctꝰ ẽ uͦ ĩ regẽ ipse
eum in basilica sc̃e columbe uirgins. Post mortẽ
gͥ rodulfi regis hugo magnꝰ una c̃ francis ac
ludouicũ filiũ eiꝰ. fug̾at enim ad prẽm suũ
regem angloꝵ obtimorẽ ħb̃ti ihugonis. Ueni¬
titulo ogine matͥ eiꝰ: redux̃ ludouic̃ infran

Expanded text:
ae, in oratorio Sancti Symphoriani martyris. Secundo anno post ejus mortem, Rodbertus princeps rebellnequissimus, et sub fictae pacis simulatione, in castro quod Parrona dicitur, ut hospitandi gratia diverteret, compulit, et sic eum dolo captum retinuit. Habebat enim idem Rodbertus sororem istius Herberti in conjugio, de quo ortus est Hugo Magnus. Illic itaque positus Carolus, Rodulfum, nobilem filium Richardi, Burgundionum ducem, quem de sacro fonte susceperat, una cum consilio Hugonis Magni, filii supradicti Roberti, et procerum Francorum, in longam carceris macerationem, defunctus est in ipsa custodia, et sepultus in basilica Sancti Fursei confessoris, quae est in ipsa Parrona castro. Unctus est vero in regem ipse eum in basilica Sanctae Columbae virginis. Post mortem igitur Rodulfi regis, Hugo Magnus una cum Francis accLudovicum filium ejus. Fugerat enim ad patrem suum regem Anglorum, ob timorem titulo matri ejus, reduxit Ludovicum in Franc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma urox sua .s. lochariũ pipiñ. atq ludouic. Et
er sua uxore scda noie udith genuit carolũ rege
trantoꝵ. Porro lotharsꝰ imꝑator pͥmogenitꝰ dũ esset
apr̾e benignissimo suꝑ italiã ꝯstitutꝰ: romã uenit.
eugeniꝰ. Adqͣ misit hilduinꝰ abb sc̃i dionisu sciq
medardi postulans ab eo sibi t̾mimiti ossa uen̾abił
mris sebastiam. Quod ummpet᷑ũ ⁊ honorabiliter

Expanded text:
 Lotharium, Pipinum atque Ludovicum. Et ex sua uxore secunda nomine Judit genuit Karolum regem Francorum. Porro Lothariuis, imperatoris primogenitus, dum esset a patre benignissimo super Italiam constitutus, Romam venit.misit Hilduinus abbas Sancti Dyonisii Sanctique Medardi, postulans ab eo sibi transmitti ossa venerabilis martiris Sebastiani. Quod et impetravit, et honorabiliter,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpet̾ta mala dfunctꝰ e ⁊ssepultꝰ ibasilica sce colũbe
u̾ginuis. Cui sucessit fromund̾ꝰ filiꝰ eĩ hͥns in ꝯuigio
filiã ramoldi comitis remoꝵ. ãno dñi millesimo
ctoe sacdotali uno ano. Acclamabat a ois popłs s̃ ordi¬
nari dõnũ lotheric̃ nobilissimis oetũ natalib tc̃ ar¬
chidianiĩ natalib omĩ bonitate ꝯspicuũ. s restebãt

Expanded text:
petrata defunctus est, et sepultus in basilica Sanctae Columbae virginis. Cui successit Fromundus filius ejus, habens in conjugio filiam Rainaldi, comitis Remorum. Anno Domini 1000, ctione sacerdotali anno I. Acclamabat autem omnis populus sibi ordinari domnum Leothericum, nobilissimis ortum natalibus, tunc archidiaconum, omni bonitate conspicuum. Sed r
Abbreviated transcription (Latin):
illo factꝰ ẽ t̾remotꝰ cura cenobiũ sce colũbe uͥgis¬
u. id iaũ. Cotpe pagani obseder carnotinã cui¬
tatẽ. Collacto gͥ ex̾titu ricardꝰ dux burgudie. et
robt̃ꝰ pͥnceps irruer̾ in eos ꝑemptis expaga
ces .xii. R. augti in sabb̃ auxiliante ilł siꝑna
clemĩtia ꝑ inc̾tessionẽ sc̃e̾ dĩ genitͥtis marie.
sost ħ gͥ mediante m̃se marcio apparuit stella. defciu¬
a parte curui. emittens radios magnos fere .xiii.
Seqͣnti anno fuit fames magna ꝑtotã galliã.¬

Expanded text:
illo factus est terraemotus circa coenobium Sanctae Columbae viillo factus est terraemotus circa coenobium Sanctae Columbae vi. Hoc tempore pagani obsederunt Carnotinam civitatem. Collecto igitur exercitu, Richardus dux Burgundiae, et Robertus princeps, irruerunt in eos, peremptis ex pagates, XIII Kal. Augusti, in Sabbato, auxiliante illis superna clementia, per intercessionem sanctae Dei genitricis Mariae. Post haec igitur mediante mense Martio apparuit stella a parte circii, emittens radios magnos diebus fere 14 ib.. Sequenti anno fuit fames magna per totam Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o portuensi. ferens sͥ p̃ciosissimas reliquias
pͥmo arebatũ nauigio aduectꝰ ꝑ lugdunum
aliasq ciuitates usq ad tͥcassinã urbẽ accessit.
Ibiq c̃ ludouico rege filio caroli ncalui locutꝰ
ad italiã repedau. Post ħ d̾functꝰ ẽ ludouicꝰ
rex francoꝵ filꝰ caroli calui. relinqñs filiũ
suui paruulũ carolũ nomine qui simplex
appellat᷑ c̃ regno inc̾todia odonis pͥncpis.
Eo temꝑe gens inc̾dula normannoꝵ ꝑ gallias
sese diffudit. cedib incendus atq oĩ crudlitatis
gn̾e d̾bachata. Dem̾ franci burgundiones et
aqͥtanenses ꝓces ꝯg̾gati luñ. odonẽ pͥncipem
eleger̃ s̃ in regẽ. Obeunte uͦ odone rege. E ianͥ.
recep̃ regñ carolꝰ simplex filꝰ ludouici. Sub
ipe temꝑe uener̃ normanni in burgundiã ad
gundie c̃ suo ex̾citu int̾ritorio tornodense.
irruensq in eos ꝑcussit młtitudinẽ ex eis in
ore gladu. Et reliqui fuger.u.nͥ. iuinii. Temꝑe

Expanded text:
episcopo Portuensi, ferens sibi preciosissimas reliquias, primo Arelatum navigio advectus, per Lugdunum aliasque civitates usque ad Tricassinam urbem accessit. Ibique cum Hludovico rege, filio Karoli Calvi, locutus, ad Italiam repedavit. Post haec defunctus est Hludovicus rex Francorum , filius Karoli Calvi, relinquens filium suum parvulum Karolum nomine, qui Simplex appellatur, cum regno in custodia Odonis principis. Eo tempore gens incredula Normannorum per Gallias sese diffudit, cedibus, incendiis atque omni crudelitatis genere debachata. Deinde Franci, Burgundiones et Aquitanenses proceres congregati in unum, Odonem principem elegerunt sibi in regem . Obeunte vero Odone rege Kal. Januar., , recepit regnum Karolus simplex, filius Hludovici. Sub ipso tempore venerunt Normanni in Burgundiam ad gundiae, cum suo exercitu in territorio Tornodorense, irruensque in eos percussit multitudinem ex eis in ore gladii, et reliqui fugerunt V Nonas Junii. Tempore
Abbreviated transcription (Latin):
othons c̃ aliis płib ad portã cuutatis: incẽso fubur¬
bio iliꝰ. Lactau̾at namq se extołłndo dicens qd
lanceam suã ĩ fig̾i ĩ portã ciuitatis parisioꝵ Co
q illis ꝑsecutꝰ ẽ usq suessois ciuitatẽ. Illi a ing̾s¬
si fluminis alueũ ꝙ dt̾ axona. nescientes uadum
hostib mat᷑ młtitudiẽ. Desinens a ꝑseqͥ illos lotariꝰ
rex: re u̾sus ẽ in fracta c̃ magna uictoria. Ottho
ret nec ip̾e nͨ excitꝰ eiꝰ infranciam. In ip̃o ãno
pacificatꝰ lothariꝰ rex c̃ oitone rege remis quuta

Expanded text:
onis cum aliis pluribus ad portam civitatis, incenso suburbio illius. Jactaverat namque se extollendo dicens, quod lanceam suam infigeret in portam civitatis Parisiorum. sque illis persecutus est usque Suessionis civitatem. Illi autem ingressi fluminis alveum quod dicitur Axona, nescientes vadum, hostibus maxima multitudine. Desinens autem persequi illos Hlotharius rex, reversus est in Frantiam cum magna victoria. Otto aret, nec ipse nec exercitus ejus, in Frantiam. In ipso anno pacificatus est Hlotharius rex cum Ottone rege Remis civitate
Abbreviated transcription (Latin):
fastrada sua uxore. fastrada uͦ defuncta. leoth¬
gardam alamannam dux uxorem. ⁊ ea mor¬
tua hu̾it itm duas ꝯcubmas. grestundã sa¬
xonici g̾nis. deqͣ ei nata ẽ filia nomine adail¬
truth. ⁊ reginam q̃ genuit ei drogonẽ ⁊ hu¬
gonẽ. Pret̾ea mat̾ eiꝰ noĩe bertrada ap̃ eum
honore ꝯsenuit. Lib̾os qͦ suos ita scensuit insti¬
tuendos ut tam filii ꝙͣ filie pͥmo lib̾alib stu¬
dus qͥb ⁊ ip̃e oꝑam dabat erudirent᷑. Tunc
filios c̃pͥmũ etas paciebat᷑ more francoꝵ equi¬
tare ⁊ armis ⁊ uenatio̾ib excere faciebat.
filias uͦ lanificio lanificio assuescere. coloq ac

Expanded text:
Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, Leothgardam Alamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, de qua nata est ei filia nomine Adaltruth, et Reginam, quae genuit ei Drogonem et Hugonem. Preterea mater ejus Bertrada in mo decessit.--Liberos suos ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur, tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare, armis ac venatibus exerceri fecit, filias vero laneficio assuescere, coloque ac
Abbreviated transcription (Latin):
obsed̾et eand urbẽ qͣdã die intonuit dñs t̾rore
magno. disrup̃q t̾bo papilionẽ eiꝰ asũmitate
usq d̾orsũ. stuporq magnꝰ ĩuasit illũ c̃ ex̾citu
hylarii. qͥ semꝑ tutor ⁊ d̾fensor ẽ illiꝰ urb̃. Iipso
anno defunctꝰ ẽ gilleb̾tꝰ dux burgundie. relinqũs
namq octo filiam illiꝰ gisleb̾ti in ꝯuigio. Scdo ãno
obut hugo magnꝰ dux francoꝵ ap̃ drodingam
uillam . xui. ł ulu. sepultꝰq ẽ inbasilica bĩ dio¬

Expanded text:
obsideret eandem urbem, quadam die intonuit Dominus terrore magno, disrupitque turbo papilionem ejus a summitate usque deorsum, stuporque magnus invasit illum eum exercitu Hylarii, qui semper tutor et defensor illius est urbis. In ipso anno defunctus est Gislebertus dux Burgundiae, relinquens namque Otto filiam illius Gisleberti in conjugio. Secundo anno obiit Hugo Magnus dux Francorum apud Drodingam villam 16. Kal. Jul.
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo s ħ pꝰmod̾ irritũ fec̃. Nam anno ĩꝑu
constantini. ⁊ hẏrene .x. excitauit diabolus
liuiorem discordie inter ipsam hyrenem et
ratiũ patͥciũ. ⁊ hecium ꝓtho spatariũ matͥs sue a¬
micos om̃sq simł spadones eiꝰ domesticos in exili¬
um tͣnsit. Ipsam tñ locaũ c̃ affluentia copiosa. ĩ
palacio eleutheru ꝙ ip̃a edificau̾at. ⁊ in qͦ pecun¬
as młtas absadat. Post mod̾ uͦ mouit ex̾citum adu̾sus
bulgares. s inctꝰ ab eis reduit in urbẽ młtis amis¬
sis. Qͣ d̾ re quidam pͥncipum qͣ eũ indignabanti
nicephoꝵ filiũ aui sui ꝯstantini ꝑabant imꝑato¬
rẽ face̾. Qd̾ ut ꝯꝑit ꝯstantinꝰ eund̃ statim nicephoꝵ

Expanded text:
lio suo, sed hoc postmodum irritum fecit. Nam anno imperii Constantini et Irenes decimo excitavit diabolus livorem discordiae inter ipsam Irenem et ratium patricium, et Heticium protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
illatũ. Dani nͦ ⁊ sueues sclauis erant fed̾ati.
S hos om̃s una tm̃ expeditione rex sepe dictus
ita edomuit. aut contudit. ut ult̾ius illi mallẽt
rex potñtissimꝰ aggssus ẽ. Quod bellũ intra
octauũ quo ceptum ẽ annũ. felicit̾ ẽ ꝯsũmatũ.
Totam p̾tẽa frisiani atq britanniam suo dominatui
fubiugaũ. Leomi uͦ ĩꝑator successit ꝯstantinꝰ uir
rͥanissimꝰ filius eius:

Expanded text:
illatum. Dani vero et Sueves Sclavis erant federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus ita edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent rex potentissimus aggressus est. Quod bellum intra octavum quo ceptum est annum feliciter est consummatum. Totam preterea Phrisiam atque Britanniam suo dominatui subjugavit. Leoni vero imperatori successit Constantinus, vir christianissimus, filius ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtiũ pꝰ obitił̃ patͥs sui m̃sib duob ⁊ dieb
sex. Int̾ qͥs dies michael curopalates ad imꝑ¬
ium est assumptus.
stauratiũ miadens imꝑiũ imꝑau ãnis
duob. Ab ħ exeg̾ uen̾andꝰ patͥarcha nicephorꝰ¬

Expanded text:
t obitum patris sui mensibus duobus et diebus sex. Intra quos dies Michael Curopalates ad imperium est assumptus. Stauratium invandens imperium, imperavit annis duobus. Ab hoc exegit reverendus patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
hecicꝰ cucis dñice sigñ ñ oport̾e adorari. Qd̃ nsi
adhibeat᷑ frontib nr̃is suie aqͥs qͥb regnam᷑
aut cͥsmati quo linimͣ. aũ sacͥficio quo uegeta¬
m̃ meh̃ rite ꝑficit. d ei memerat᷑ ionas ep̃s sauis
lucide catholicoq illo suo respõs libello. floruit
crucis libr̃ diu̾sis scematib d̾coratũ m̾tetͥt c̃po¬
sitĩ ꝯposint. Porro ludonico imꝑatori. iͦiͦ. enis
successere fili. Qr̃ lochariꝰ pꝰ prĩs obitũ mitis
dieb euolutis au̾sa ualitudiẽ correptꝰ imꝑi
sui teꝑam̃to d̾relictꝰ monacꝰ fc̃̾s ẽ: relinqñs
fibo suͥo ludouico italici dignitatẽ imꝑn. ca¬
rolꝰ uͦ piꝰ franciã. burgundiam. ⁊i aqͥtaniã obti¬

Expanded text:
ucis dominicae signum non oportere adorari, quod nisi adhibeatur frontibus nostris sive aquis quibus regeneramur aut crismati quo linimur aut sacrificio quo vegetamur, nichil rite perficitur. Sed ei memoratus Jonas episcopus satis lucide catholiceque illo suo respondit libello. Floruit crucis librum diversis scematibus decoratum metrice composuit. Porro Ludovico imperatori quatuor ejus successere filii. Quorum Lotharius post patris obitum non multis diebus evolutis aversa valitudine correptus, imperii sui temperamento derelicto, monachus factus est, relinquens filio suo Ludovico Italici dignitatem imperii. Karolus vero Pius Franciam, Burgundiam et Aquitaniam obti
Abbreviated transcription (Latin):
horribilẽ infirmitatẽ occurrit. qͣ ⁊ defuctꝰ ẽ nͦ
minꝰ ꝙͣ diocletianꝰ mr̾m sangͥne plenꝰ. Cui suc¬
cessit leocatarꝰ filiꝰ eiꝰ. In romana uͦ cathedra ste¬
pħo pape subrogatꝰ ÷ paulꝰ. Et pꝰ paulũ sed alt
stepħs. eii successit adrianꝰ. Florinit qͥ ꝑ id tpͥs¬

Expanded text:
horribilem infirmitatem incurrit, qua et defunctus est, non minus quam Diocletianus martyrum sanguine plenus. Cui successit Leo Cazarus, filius ejus. In Romana vero cathedra Stephano papae subrogatus est Paulus, et post Paulum sedit alter Stephanus; cui successit Adrianus. Floruit per id
Abbreviated transcription (Latin):
osq p̃tẽa ba. baras nascioes q̃ int̾ rheñ ⁊ ui¬
seram fluiuos occeanumq atq danubiui
posite st̃: lingua quid̃ pene similes. s ha¬
bitu ł morib uald̃ dissimiles. ita ꝑdomuit ũ
eas sibi tͥbutarias facet. Auxit etiã głam
cie atq austurice regẽ sͥ insocietatẽ d̾iuxit:
quoq reges sic hu̾it ad suam uoluntatẽ
Cũ atiron quoq rege ꝑsarum qui excepta
india totum pene tenebat orientẽ talẽ
hũit in amicicia concordiam: ut hic
grãm eiꝰ omĩum qui in toto orbe t̾rar
erant regum ac pͥncipum amicicie p̃onet.
iudicaret. Ac ꝓinde c̃legatius quos c̃dona¬
rus ad sacͣtissimũ dñi ac saluatoris nr̃i se. asc¬
pulerũ locumq resurtõis muserat ad eum
uenissent ⁊ ei dñi sui uoluntatẽ indicassent. ñ solũ
suos adiungens: int̾ uestes ⁊ aromata ⁊ cet̾as orien¬
taliũ opes ingentia illi dona direx̃. c̃ei añ pancos anͥ
giũ ei ex auricalco arte mecanica ꝯpositũ atculer.

Expanded text:
baras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde dissimiles, ita perdomuit, ut eas sibi tributarias facciae atque Asturicae regem, sibi societate devinxit, quoque reges sic habuit ad suam voluntatem Cum Aaron, rege Persarum, qui excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut his gratiam eius omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae praeponiudicaret; ac proinde, cum legati eius, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac salvatoris nostri sepulchrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent et ei domini sui voluntatem indicassent, non solumsuos adjungens, inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos gium ei ex auric
Abbreviated transcription (Latin):
expirauit. Mortuo uͦ asstulfo. desidius ei fucces¬
sit. Cod̃ demiq tp̃e pipmus rex francorum
ꝯstantini imꝑatoris magna dona recep̃.
⁊ abitaba rediens ꝯͣ uiraifarum aqͥtanoꝵ d
ducẽ c̃ filio suo karolo ꝑrexit. ⁊ castella a¬
qͥtame carceram ⁊ burbonẽ expugnauit ⁊
cep̃. ⁊ clarmontẽ ꝯcmauit. ac lemouicas usq ꝑ¬
uenit. ⁊ dum mn rediret bit̾icas cepit. Rurcͦ¬
bulauit usq cadurtum: ⁊ iñ rediens in ar¬
gentomacho castello ⁊ inpituriensi cuutate
fibi psidiũ collocauit. Demũ qͦ tcia expeditaẽ¬

Expanded text:
expiravit. Mortuo vero Aistulfo, Desiderius ei successit. Eodem quoque tempore Pipinus rex Francorum Constantini imperatoris magna dona recepit; et ab Italia rediens, contra Waifarum Aquitanorum ducem cum filio suo Karolo perrexit, et castella Aquitaniae Canteram et Barbonem expugnavit et cepit, et Clarmontem concremavit, ac Lemovicas usque pervenit, et dum inde rediret, Bituricas cepit. Rursubulavit usque Cadurcum, et inde rediens in Argentoniaco castello et in Bituricensi civitate sibi presidium collocavit. Demum quoque  te
Abbreviated transcription (Latin):
tñ carolꝰ optinuit cliluꝰ. In romana uͦ cathedra
memorato pp̃ ggorio sgͥiꝰ successit. Isgio leo qͥitꝰ.
⁊ leoni bñdictꝰ. ibidicto uicholaus. Floruit etiã
his tpib thedulfꝰ floracensiuĩ abb̃. ⁊ aurelianen¬
sium ep̃s. Qui cum insimulatꝰ młtis cͥminib
tip imꝑatorẽ ludouic̃ falso fuis andegauis est
exilio relegatꝰ. Qͦ dũ ĩctodia ten̾et᷑ ꝯtigͥ ut ibidẽ
die paliar ueniret iam dictꝰ puissimꝰ imꝑator.
Et c̃ secꝰ domũ qͥc̾todiebat᷑ id theodulfꝰ ep̃s ꝓcessio
ꝑ tͣnsiret. facto silentio p̃sente imꝑatore illos
psallũt᷑. a se editos ꝑ fenest̾m decantauit. quoꝵ
ħ ẽ exordiũ. Cła laus et honor tͥ sit rexrͤ redẽp¬
tor. cui puerisle dec ꝓinsit osanta piũ. Qbus

Expanded text:
tamen Karolus optinuit Calvus. In Romana, vero cathedra memorato papae Gregorio Sergius successit, et Sergio Leo quartus, et Leoni Benedictus, et Benedicto Nicholaus. Floruit etiam his temporibus Theodulfus Floriacensium abbas et Aurelianensium episcopus. Qui cum insimulatus multis criminibus apud imperatorem Ludovicum fuisset, Andegavis est exilio relegatus. Qui dum in custodia teneretur, contigit ut ibidem die palmarum veniret jam dictus piissimus imperator, et nsiret, facto silentio presente imperatore illos psalluntur, a se editos, per fenestram decantavit; quorum hoc est exordium: Gloria, laus et honor tibi sit, rex Christ
Abbreviated transcription (Latin):
mani pontificis zacharie ex pfecto palaci frã¬
coꝵ rex fu̾at institutꝰ obut inparisiaca urbe an¬
sticib lib̾is sins karolo ⁊ karlomãno ad quos per¬
mo quo sublimatꝰ ẽ inregno uita decessit ⁊ uxor
eiꝰ ⁊ filii ad desid̾iũ regẽ langobardoꝵ nlła uiꝯ
pulsi fugier̃. eiꝰ pat̾tiniũ expecentes. sicq totiꝰ
regni francoꝵ ꝯsissu uiroꝵ karolꝰ regni mo
narchiã solꝰ optinuit. Aĩ karolꝰ pͥmo regni. d¬
sui anno aqͥtaniam ingͥssꝰ. ducẽ hunoldũ qͥ post
uuaifaru rege̾ mortem ipsam s̃ ꝓunciam reti¬
nẽ parabat ẽ agg̃ssꝰ. Quẽ i uuasconiam pecẽ
ꝯpulit. S carolꝰ lupo uuascoñ duci mandauit
ut ꝑ fugam reddat. ⁊nͥ ħ mat᷑e faciat bello se
eũ expecitm. lupꝰ uꝰ samoriusus ꝯsilio nõ solũ ha¬
dictũ ẽ francoꝵ ex integͦ ꝑueniss regñ. Legatus
romane eccłe noĩe petrꝰ ab adriano sũmo pontifi¬

Expanded text:
mani pontificis Zachariae ex prefecto palatii Francorum rex fuerat institutus, obiit in Parisiaca urbe anerstitibus liberis suis Karolo et Karlomanno, ad quos pernio quo sublimatus est in regno, vita decessit; et uxor ejus et filii ad Desiderium regem Longobardorum nulla vi compulsi fugerunt, ejus patrocinium expetentes; sicque totius regni Franco primo regni sui anno Aquitaniam ingressus, ducem Hunoldum, qui post Waifari necem ipsam sibi provinciam retinere parabat, est aggressus. Quem etiam Wasconiam petere compulit. Sed Karolus Wasconum duci Lupo mandavit ut profugum reddat, et nisi hoc mature faciat bello se eum expetiturum. Lupus vero saniori usus consilio, non solum Hudictum est, Francorum ex integro pervenisset regnum, legatus Romanae ecclesiae nomine Petrus ab Adriano pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
marram monachã fieri coegit. ⁊ theodotẽ cu¬
biculariam suã coronauit augustã. Int̾ea uͦ
⁊ pͥncipes regni ita uͥ asuis domesticis augtꝰ scdõ
tam nequit̾ ũ statĩ crucratũ mors sequeret᷑.
sicq sedõ imꝑauit hẏrene uno fere qͥnqͣnnio. Cod̃¬
ĩ anno rome obeunte bate memorie adrrano
rand̾. Et ip̃o it̾m anno p̃fati adriam pape cog¬
nati rome ꝯmouentes popłm qͣ leonẽ papam
extinguere potuer̃. At ille ꝯfug̾ ad carolum
regem francoꝵ qͥ ultꝰ ẽ eũ arestituit ĩ sed¬

Expanded text:
Mariam, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea veet principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus sectam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio. riano rendus. Et ipso iterum  anno prefati Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, extinguere potuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Franco
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣq susceꝑat ita nobilit̾ ampliau̾ atq dilata
uit. ut dupͥlũ ei adiecerit. Nam c pꝰ ñ ampliuis
ꝙͣ illa pars gallie q̃ int᷑ rhens i ligerĩ occeañq
imare balearic̃ iacet. ipars g̾mame q̃ int̾ sa¬
xoniam ⁊ danubiũ rheñq ⁊ salã fluuiũ qͥ cho

Expanded text:
 susceperat, ita nobiliter ampliavit, ut pene duplum illi adiecerit. Nam cum prius non amplius quam ea pars Gallie, quae inter Rhenum et Ligerem occeanumque ac mare Balearicum iacet, et pars Germanie, quae inter Saxoniam et Danubium
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ pipinꝰ unũ filiũ bernardũ. filias aũ qͥnq
adalaidẽ. atulã. gundradã. b̾thadẽ. ac thedatã
suꝑstitẽ reliqͥt. In quib rex pietatis sue p̃ci¬
puũ docum̃tũ ost̃.c̃ filio d̾fũcto nepotes patri
succede :⁊ nepotes int̾ filias suas educari fecisset.
mꝑtator demq nicephorꝰ ꝯstantinopolitanus
ad eum misit ⁊ firmissimum fedus c̃ eo dispo¬
suit. totam sueneciam illi uoluntate spontanea
c̃finem uite s cn̾et ĩmine ludonico filio suo ꝙ̃
aqͥtanie regem dudum ordinauat coronã imꝑi¬
alem dereliquit. Bernadũ aũ filiũ pipim fi¬
lu sui italie regem fec̃. Decessit aut̾ anno ui¬
te sue. lxxii. regni ul sui.xl. uii. ⁊ incarnatoi̾s

Expanded text:
 filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berthaidem ac Theoderatam superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae precipuum documentum ostendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari fecisset. Imperator denique Nicephorus Constantinopolitanus ad eum misit, et firmissimum fedus cum eo disposuit, totamque Venetiam illi voluntate spontanea finem vitae sibi cerneret imminere, Ludovico filio suo, quem Aquitaniae regem dudum ordinaverat, coronam imperialem dereliquit; Bernardum autem, filium Pipini filii sui, Italiae regem fecit. Decessit autem anno vitae suae 72, regni vero su
Abbreviated transcription (Latin):
urbem ip̃i scõ dionisio int̾ mͦ dictam urbem mo¬
nasteriũ edificare cepit. quod morte p̃uentꝰ ꝯsũma¬
re non pocuit. Successor tñ eiꝰ paulꝰ illud nobiliter
ꝯsũmauit. ⁊ quosdim dĩ seruos natioe g̾cos illic adu¬
nauit.loc̃q ip̃m ad scõs mr̃es inscola gͥdoꝵ appellari
p̃ceỹ. Porro rex pipinꝰ copiosum agillia mouit exer¬
des ab eo suscep. ut beato apło petͦ. iscõ pape stepho

Expanded text:
urbem, ipsi sancto Dionysio intra modo dictam urbem monasterium aedificare coepit; quod morte preventus consummare non potuit. Successor tamen ejus Paulus illud nobiliter consummavit, et quosdam Dei servos natione Grecos illic adunavit, locumque ipsum Ad sanctos Martyres in scola Grecorum appellari precepit. Porro rex Pipinus copiosum a Gallia movit exerdes ab eo suscepit, ut beato apostolo Petro
Abbreviated transcription (Latin):
Circa pauꝑes quoq lib̃alitate maxima pie¬
ditꝰ erat. ut qui non solum in suo regno.
illi subuenire um ⁊̃ in tͣnfiarinis regionib
in siriam ⁊ egiptum .⁊ affricam. uero soluns
⁊ alexandrie atq cartagini pecunias mltas
mitt̾e satagebat. Ob ħ ĩ maxiẽ tͣnsmarmoꝵ
regum amicicias expetebat. ut sub eisdẽ gen¬
pcea serussims imꝑator corꝑe fuit amplo atq
robusto. statã emiuenti ⁊ apice capitis rotũdo.
naso paululũ mediocͥtatem ȩxcedente ocłis pulcͥs.
canicie uen̾anda. facie leta. uoce clara. ualitudĩẽ
qua t̾ms tm̃ ferelis p̃bebat᷑. pt̃ assam carnẽ qͣm
uenatores uerib inferre solebunt. qua ille liben¬
tus quam ullo alio cibo uescebat᷑. Int̾ cenand̾

Expanded text:
Circa pauperes quoque liberalitate maxima preditus erat, ut qui non solum in suo regno illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transmarinorum regum amicitias expetebat, ut sub eis degenea serenissimus imperator corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudine pquaternis tantum ferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum
Abbreviated transcription (Latin):
tentꝰ s ĩ in ꝑegͥnis lingus edicendis operam
impendebat. Um gͥcam linguam melł potat
intlłige qͣm ꝓñciare. In discenda deniq qͣm¬
matica petr̃ pisanũ hu̾it auditorem. ⁊ĩ
cet̾is disciplins albiũ ꝯgnomento alcuinũ.
ꝓfuit labor p̃post̾us ac sero inchoatꝰ. Religio

Expanded text:
etiam in peregrinis linguis ediscendis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. profuit labor preposterus ac sero inchoatus. Ib. c.
Abbreviated transcription (Latin):
irdinia pulsi pͥmo c̃ sardis pliũ ꝯmiserunt
i amissis tͥb milib suoꝵ in corsicã directo cͥsu
ꝑuener. ibiq c̃ classe cui burgariꝰ comes perat
dectantes uicti fugati atq ꝑempti st̃: amissis
.xiiii. nauib suis. Int̾ea ⁊ sepe noĩati imꝑatoris
niã q̃ cont᷑ patrẽ rebellau̾at mitm sͥ subuiga¬
hỹrene filio suo d̾functo sola recep̃ imꝑiũ. Idũ¬

Expanded text:
mo cum Sardis prelium commiserunt, et amissis tribus milibus suorum, in Corsicam directo cursu pervenerunt, ibique cum classe cui Bulgarius comes preerat decertantes, victi, fugati atque perempti sunt, amissis 14 navibus suis. Interea etiam sepe nominati imperatoris niam, quae contra patrem rebellaverat, iterum sibi subjugaHyrene filio suo defuncto sola recepit imperiu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is ossib uiditari. S dum rex morosiꝰ pape lega¬
tosretineret id papa zacharias defunctiᷤꝰ est
Cuic successit stephanꝰ inpõtificali sede. Q upse
rex italie aistulfꝰ nomine eccłam romanam suis pos¬
sessiõib spdłiabat. S dum id tien̾abił papa ap̃ regẽ
aliqͣn dui moraret᷑ egͥtudinẽ incͣrit. Qua decentus
molestia ap̃ scĩ dionisũ cenobiũ nõ longe aparisiaca
urbe lecto decubuit. S ip̾sꝰ scĩ dionisu m̾itis tand̃ con¬
ualuit. ⁊ sead̃ basilica altare in honore scõꝵ apłoꝵ¬

Expanded text:
sanctis ossibus viduari. Sed dum rex morosius papae legatos retineret, idem papa Zacharias defunctus est. Cui successit Stephanus in pontificali sede. Qui et ipse rex Italiae Aistulfus nomine ecclesiam Romanam  suis possessionibus spoliabat. Sed dum idem venerabilis papa apud regem aliquandiu moraretur, aegritudinem incurrit; qua detentus molestia, apud sancti Dionysii coenobium non longe a Parisiaca urbe lecto decubuit; sed ipsius sancti Dionysii meritis tandem convaluit, et in eadem basilica altare in honore sanctorum apo
Abbreviated transcription (Latin):
.il.iuii. Hic suscepta sicut supius dictum est. ⁊ or¬
dinata republica inchoauit oꝑa płima ad imꝑiũ
dignitatis ⁊ regii francoꝵ ꝑtinentia commnodũ¬
diuersis in locis. Int̾ que uident᷑ ẽẽ p̃cipua basi¬
lica sc̃ẽ dĩ genitͥcis aquis graui oꝑe mrabili ꝯstru¬
cda. et pons apud magonciacũ inrheno qͥngentoꝵ
passuũ longitudinis. nam tanta est ibi flumi̾s
latitudo. Qui tñ uno anteꝙͣ decedet anno incen¬
dio confragrauit. nec refici potuit ꝑꝑ festinatum
illiꝰ decessum. qͣmꝙ̃ restit in ea meditõe eẽt ũ ꝓ
ligneo lapideum restitũet. Inchoauit ⁊ palacia o¬
ꝑis eg̾gu unũ aut longe a magoncia ciuitate uix¬
ta uillam cui uocabłm ẽ ingleben ⁊ alt̾m nouioma¬
gi. suꝑ uahalẽ fluiĩ qui bathanoꝵ insulã in

Expanded text:
. c. 17. Hic suscepta, sicut superius dictum est, et ordinata re publica, inchoavit opera plurima ad imperium dignitatis et regni Francorum commodudiversis in locis. Inter quae videntur esse precipua basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est Ingelebem, et alterum Noviomagi super Vahalem fluvium qui
Abbreviated transcription (Latin):
poleoꝵ q̃ sub eiꝰ dictione manebant. Roma.
rauenna. Mediolanũ. forouiliũ. sirad colonia. Mla¬
gonciacꝰ. liuitauum. Et saltburg. Reu̾s. se nonis.
Tesuntiũ. Iugdunũ. Rothoniagꝰ. Renus. arelas.
piennia. darantasia. Ebrudunũ. Bituris. Turonis¬

Expanded text:
poleorum quae sub ejus ditione manebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juvavum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, Remis, Arelas, Vienna, Darantasia, Ebredunum, Bituris,
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ eccłam parit̾ intͦeuntes. inuener eos ue cla
mantes nichilq uidentes. Qͥb cum drent
qͥd facitis oboni barones: Illi responde dicẽtes
Ne uob̃ qr scĩ patͥs bndicti reqͥem tem̾are uenimꝰ
⁊ io̾ cecitatẽ inc̾rimꝰ. Uos ã serui dĩ micius agite¬

Expanded text:
ter ecclesiam introeuntes, invenerunt eos ve! cla mantes nihilque videntes. Quibus cum dicerent: Quid facitis, o boni barones? illi respondere dicentes: Ve nobis, quia sancti patris Benedicti requiem temerare venimus, et ideo caecitatem incurrimus; vos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ formidine st̃ ꝯu̾si. ⁊tante cetitate ꝑcsi ut nec
inuicẽ se reꝯgnosce̾ qͥrẽt. Cum aũ se dia ultiõe
excecatos eẽ sensissent. ceꝑunt errabundi pal
impegissent. Quas in magna cepert̃ trahere
non enim alit̃ pot̾ant tͣħe his qͥ foris renrã¬
serant infortunus suũ notificare. Quo exciti
tardandi eet̾ in eeccła nesciebant. Explorandi
gͦ gr̃a qͥdam de eis intͣuerunt. I mox aꝑtis

Expanded text:
 tanta caecitate percussi, ut nec invicem se recognoscere quirent. Cum autem se divina ultione excaecatos esse sensissent, coeperunt errabundi palpmpanarum impegissent, quas vi magna coeperunt trahere; non enim aliter poterant his qui foris remanserant infortunium suum notificare. Quo exciti tardandi esset in ecclesia nesciebant. Explorandi ergo gratia quidam de eis intraverunt, et mox apertis
Abbreviated transcription (Latin):
ad regni francoꝵ potestatẽ ꝑtinerent: ipse
ꝑ bella memorata pͥmo aqͥtaniã. ⁊ uuasconiã.
totumq pẏrenei montis iugĩ usq ad hyberũ
ãnẽ qͥ ap̃ nicarios orit᷑. ⁊ fertilisimos hispame
agͦs secans sub tolose ciuitatis menia balcoet¬
balcarico mari miscet᷑. ⁊ italtam totam q̃ ab
augta p̃toria usq in calabriam infiore inꝗͥ g̾toꝵ

Expanded text:
ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Non nos c̾rebt̃ ꝑicła flumiñ aũ iuga mõtiũ ł ui¬
olñtia tempestatum. nec nos pot̾it impedire
tũ ui maxi̾a pluere. p̃nimia lacͥurarũ ĩun¬
datoe. Ic̃ iam inhis singultib ⁊ lacͥmis totũ ex¬
pndissent tͥduĩ. ecce memorati ep̃i assũt. ⁊ man¬
data regis implere conant᷑. Moxq reserari si¬
Cetm si sc̃s inqͥens b̾ndict᷑ ad p̾stin uult reportari¬
mausoleũ. nos illũ retin̾e non possumꝰ. Sin uͦ hͣ re¬
sira m̃bra ꝑmisit. ctissimũ habetote impotes uociuri
uosmetipipsos ad pͥa redituros. His dictis fr̾ib cociꝰ
oroi uacabat. Epi uͦ templũ sc̃d scẽ dĩ genitͥtis ing̾ssi

Expanded text:
non nos terrebunt pericula fluminum aut juga montium vel violentia tempestatum, nec nos poterit titate pluere pre nimia lacrimarum inundatione. Et cum jam in his singultibus et lacrimis totum expendissent triduum, ecce memorati episcopi adsunt, et mandata regis implere conantur, moxque reserari siCeterum si sanctus, inquiens, Benedictus ad pristinum vult reportarimausoleum, non illum retinere possumus; sin vero hic resua membra permisit, certissimum habe tote, impotes voti vestri vosmetipsos ad propria redituros. His dictis, fratribus toorationi vacabat. Episcopi veto templum sanctae Dei genitricis
Abbreviated transcription (Latin):
minis patarcha. Uñ diuinitꝰ indignat̾o uenit in
cuies ess ũb̾ ãmonẽs ĩꝑiũ ĩꝑatorẽ ũ se cohib̾et ab in¬
sania qͦ flag̃bat. S ille ut pharao qͦndam memen¬
datꝰ ꝑmansit. Uenit qͥppe pestilens mors incipiensa si¬
cilta. ⁊ acalab̾a ĩ regiã urbẽ. ⁊ ita ea deuastaũ ut eciã
ĩ ipr̃a plẽs domꝰ ĩteg᷑ claudent᷑ eoꝙ ñ ee̾t qͥ eas ĩhabi

Expanded text:
nis patriarcham, unde divinitus indignatio venit in cives ejusdem urbis, admonens impium imperatorem, ut se cohiberet ab insania, qua flagrabat. Sed ille ut Pharao quondam inemendatus permansit. Venit quippe pestilens mors incipiens a Sicilia et Calabria in regiam urbem, et ita eam devastavit, ut et in ipsa plures domus integrae claudere
Abbreviated transcription (Latin):
goriꝰ sods successit. Circa hos ptea dies childeb̾tus
moriens ingallus regn francoꝵ deseruit hñdum
tenuari gͣuior ferri matta solet. Qͥ maior regalis
aule factꝰ sub dagob̾to uiniore satis strenue cum
indeq dagobti tempib c̃ urorib ⁊ paruuł er̃petes
aqͥtamam gallie ꝓuinciam inuaser. ⁊ usq ad septi¬
manie ⁊ uiennensis ꝓuĩcie fines q̃ d̃popłantes ꝑ¬
uener̃. S hos karolꝰ tudites duob magins p̃lus.
uno in aqͥtania ap̃ pictauũ ⁊ alt̾m tuxta narbo¬
nẽ ita deuic̃ ut hispanam eos redire ꝯpelleret.
In qͦ bello .ccc.lx.y. sarracenoꝵ. milia intͥfec.I.e

Expanded text:
 . . Circa hos preterea dies Childebertus moriens, regnum Francorum deseruit habendum tenuari gravior ferri materia solet. Qui major regalis aulae factus sub Dagoberto , satis strenue cum indeque Karoli temporibus cum uxoribus et parvulis erumpentes Aquitaniam Galliae provinciam inmaniae et Viennensis provinciae fines, quaeque depopulantes pervenerunt. Sed hos Carolus Tudites duobus magnis praeliis, uno in Aquitania, et altero juxta Narbonem ita devicit, ut in Hispaniam eos redire compelleret. In quo bello trecenta Sarracenorum millia interfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
stantinopolim hostilit̾ arꝯdedit fere ꝑtͥẽ¬
nũ. S cuib młta pc̃ instancra dmñ depcan¬
tib tand̃ fugam mefficax arripuit. ⁊ pꝰ modil
dum ꝑ altũ mare nauigaret: subitanea tem¬
Et odio eas abhominalat᷑. ⁊ om̃s uirtuti feras scõ

Expanded text:
m hostiliter circumdedit fere per triennium. Sed civibus multa precum instantia Deum deprecantibus, tandem fugam gens inefficax arripuit, et postmodum dum per altum mare navigaret, subitanea temenim odio illas abominabatur, et omnes virtutiferas sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
men ⁊ p̃carium uictũ ꝙ ei aule p̃fact᷑ regie
ministͣ bat de tota regni potñtia possideret.
pipmnꝰ maior regie domꝰ ꝑ legatos suos stu¬
duit int̾rogare tachariam romanum an¬
cistitem dicens. an ille deb̾et eẽ rex fran¬
cie qui ocio deditꝰ solo noĩe regio erat
ꝯtentꝰ. Ciu pontifex remandaint illum
deb̾e appellari qͥ bene rem gereret pu¬
blicam. Qua responsione franci animati
hyldrico monast̾i̾o detruso. ⁊ mouachili tu¬
inca pallrato. pipiñ sibi regem ꝯstituert.

Expanded text:
men et precarium victum, quod ei aulae prefectus regiae ministrabat, de tota potentia regni possideret, Pipinus major regiae domus per legatos suos studuit interrogare Zachariam Romanum antistitem, dicens, an ille deberet esse rex Frantiae, qui otio deditus solo nomine regio erat contentus. Cui pontifex remandavit, illum debere appellari regem qui bene rem regeret publicam. EINH. Qua responsione Franci animati, Hildrico in monasterio detruso et monachili tunica palliato, Pipinum sibi regem constituerunt.