comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eumaui uendioit. situ auo tuo hr̃s.
xtitim. ut̃ tib̾ irdito ait ptio restituatur
postquam placuit. inrẽ quoq tumm accõc
unitie pottris postulart. si mõ quiẜo
loco conꝑauit. longe posessionis prc¬
scriptione nõ suit mimiiti ns.
anim corporis. uent itioͣ uob̾ exorta
ẽ. ⁊ non ponta eam ꝯsensu roborastiᷤ.
iuxta ꝑpetui formam eclicti intia an¬
num quidem agentos quo ex ꝑiũdi
potestas ẽ: sires non restituãtur qu̾a¬

Expanded text:
eum alii vendidit, si tamen tu avo tuo heres extitisti, ut tibi reddito a te pretio restituatur, postquam placuit in rem quoque dari actionevinciae poteris postulare, si modo qui secundo loco comparavit longae possessionis praescriptiatus corporis venditio vobis extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quot si pẽnes te dominium ciis rem̃ã¬
sit. ab ito p̃side ꝓuintie cum nans bãc
potes recuꝑart. si nulla moueatur stit᷑¬
G̾. Sisr̃stite patre ꝑemancipati ¶q̃s.¬
oñe tui iuris esfecta. matri succesfesti. reb¬
q tuis ꝑiegntimum tatorẽ patit̃ cũde¬
ꝙ manumissoit̃ ad ministratis. postrai
tran segisti cum eobona sid̾: ꝓspicus quod
si pactum tr̃ factum sit. pentio tu a per
exctione̾ summorictur. oi uõ nouatõ
iegutimo mõ im̃tessit:: acceytilatio sub̾¬
secuta ẽ: tuulam tibi iam sr̃et accõneo.

Expanded text:
Quod si penes te dominium eius remansit, adito praeside provinciae cum natis hanc potes recuperare, si nulla moveatur stat superstite patre per emancipationem tui iuris effecta matri successisti rebusque tuis per legitimum tutorem patrem eundemque manumissorem administratis postea transegisti cum eo bona fide, perspicis, quod, si pactum tantum factum sit, petitio tua per exceptionem submovetur, si vero novatio legitimo modo intercessit et acceptilatio subsecuta est, nullam tibi iam superesse actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes ub̾os plebxioꝵ penis ł questionib
nõ subici. si tm̃ ꝓpions gr̾adus ub̃̾os per
quos id priuilegum ad uit̾ioit̃ gradũ
transgreditur nulla iuosatipudoris ma¬
eor hoc̾ obẜuari uir prudentissimus do¬
mimis ulpianus in publicarum dispu¬
tationum uoris ad pernem scientie me¬
monamresert

Expanded text:
ronepotes liberos plebeiorum poenis vel quaestionibus non subici, si tamen propioris gradus liberos, per quos id privilegium ad ulteriorem gradum transgreditur, nulla violati pudoris maeorum hoc observari vir prudentissimus Domitius Ulpianus in publicarum disputationum libris ad perennem scientiae memoriam refert
Abbreviated transcription (Latin):
orpi. Seruos qui ꝓrii indubietate uniꝰ:
cogantin¬
in causis cruranum sub iungi concedimꝰ
⁊ siñemeritis stipendiis uit̾antur et̃ oi¬
missi exceptis iutelic⁊ his qui ignomi¬
mainiose sunt soluti quod ⁊ isiuis miu¬

Expanded text:
. Servos, qui proprii indubitate iuris cogantin causis criminum subiungi concedimus, etiamsi non emeritis stipendiis videantur esse dimissi, exceptis scilicet his, qui ignominiose sunt soluti. quod et in filiis mi
Abbreviated transcription (Latin):
Pignortꝰ. quid int̾uerientib usuire
que sinc stipulatiõe peti non poterant. pa¬
cto retineri possunt. Gerum boc iure con¬
stituto. cum t nu̾smoĩ nullo int̃positoi
pacto t̾mno ceite suminc penam pri cõ¬
ucnisse ꝓponas. nec peti. nec retmeri ꝗt¬
quam ampliꝰ. ⁊ ad pignons solutionem
iugueri ce distiplina uiris ꝑspicis.
mutnodatis. inc̾ti p̃tii ratio arditamẽ¬
ta usurarum eiuso̾e matie suasit admi
stituta negotia que ad te ꝑtui gessit᷑ cñ
omnera diligentiam pie deb̾at. uiuras
petunie tue. quam ad ministrasse fuer̾t¬

Expanded text:
Pignoribus quidem intervenientibus usurae, quae sine stipulatione peti non poterant, pacto retineri possunt. verum hoc iure constituto, cum huiusmodi nullo interposito pacto tantum certae summae poenam praestari convenisse proponas, nec peti nec retineri quicquam amplius et ad pignoris solutionem urgueri te disciplina iuris perspicis. mutuo datis incerti pretii ratio additamenta usurarum eiusdem materiae suasit admitstituta negotia quae ad te pertinent gesserit, cum omnem diligentiam praestare debeat, usuras pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
quod an cão effluxit iegr̃: ꝓtenoresti¬
pulatonis usuias ex acturos. Cursũ ĩ sr̃
usurirum ultra duplum minime ꝓce¬
deit conced imus. nec si pignora q̃dã ꝓ
debito crecitoritata it̃. quoꝵ occasione
q̃dam uetes leges uitrat uylũ usturasexi¬
gi ꝑmittebanti quod ⁊ inboẽ ficei iui

Expanded text:
quod ante eandem fluxit legem, pro tenore stipulationis usuras exacturos. Cursum insuper usurarum ultra duplum minime procedere concedimus, nec si pignora quaedam pro debito creditori data sint, quorum occasione quaedam veteres leges et ultra duplum usuras exigi permitt
Abbreviated transcription (Latin):
aũt contra motum buius fecerit con¬
stitutionis nullam penitus dest̾ fluo
putare conpelletur intlicta licentia cqrt¬
ditorib ex petuniis stnon dandis auquid
detraber. ⁊ retine̾: si liqu̾apł sportularis¬
ito ea quantitate minuetur. ut tã ip̃a¬
ninuenda ꝑs quã uint eius exigi ꝓbile¬
antur. ¶ Machinatioes ⁊̃ creditoꝵ qui eꝵ
baclege ꝓbibiti sunt maiones usuras sti¬
pulan alios metlios subiciunt quib ñ
nõ ita interdictum ẽ. resetantes ib mu
siquid tale fuĩt ad temptatum. ita usuãs
quo casu sacram̃ti : illatio nẽ locum ꝑ r̃e
saccimus.

Expanded text:
uid contra modum huius fecerit constitutionis, nullam penitus de superfluo putare compelletur, interdicta licentia creditoribus ex pecuniis fenori dandis aliquid detrahere vel retinere siliquarebitum ab initio ea quantitate minuetur, ut tam ipminuenda pars quam usurae eius exigi prohibeantur. Machinationes etiam creditorum, qui ex hac lege prohibiti maiores usuras stipulari alios medios subiciunt, quibus hoc non ita interdictum est, resecantes iubemus, si quid tale fuerit attemptatum, ita computas: in quo casu sacramenti etiam illationem locum habere sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rus. coꝵ accon̾e̾ nasci. prmcipali enimac¬
cione nonsuy sistẽit. saus suꝑ nãcuũ ẽ.
sup usuris ꝑfructib ad huc uiticẽ cogno¬
scere. ¶ ꝯuꝑ usurarum uo quantitate¬
⁊̃ gencialem saccione̾ facere netessariũ
eẽ duximus uetem durã ⁊ grauiaimã
earum molem. ad mediocrititẽ s̾du¬
centes. Iõ iub̾mus illustrib gn̾e qd̾¬
psonis. stũ eis p̃cetentib minime licere:
ult̃t̃ciam partẽ centesime usurarũ nõc.¬
negotiatione gerunt. uiq ad uenent ecit¬
tesime suam stipulationẽ motãri In
traiectitus aũt contractib ł imspetieꝵ fẽo¬
ridationib usq ad centesumam tm̃mõ u
cere stipulan. nec eam excetere. licz uetĩ
nomines dimitiam tm̃mocentesime u¬
surirum posse stipular. ⁊ eam quantitatẽ
irirarum. ⁊̃ in aliis omnib casib nullo
mo ampniari. in quib citra stipuiationẽ

Expanded text:
nis earum actiones nasci: principali enim actione non subsistente satis supervacuum est super usuris vel fructibus adhuc iudicem cognoscere. Suetiam generalem sanctionem facere necessarium esse duximus, veterem duram et gravissimam earum molem ad mediocritatem deducentes. Ideoque iubemus illustribus quidem personis sive eas praecedentibus minime licere ultra tertiam partem centesimae usurarum in quonegotiationem gerunt, usque ad bessem centesimae suam stipulationem moderari: in traiecticiis autem contractibus vel specierum fenori dationibus usque ad centesimam tantummodo licere stipulari nec eam excedere, licet veterhomines dimidiam tantummodo centesimae usurarum posse stipulari et eam quantitatem usurarum etiam in aliis omnibus casibus nullo modo ampliari, in quibus citra stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
subca .s. conditioe ut si acto ei sinit. ł aui
ratiorinins suꝑꝑositi. ⁊ postquai aꝑueniãt
inlib̾titt̃ necessitas ei in ponatur res hĩtui¬
tirias ⁊ rationes receit: iuir patronatinui¬
delici conpetente ei qui ex iegib ad id põsit
uocari. Illo ne in postestum dubiteturob¬
ẜ uando ut⁊ ip̃a bĩtditatis petitio omnimõ
bone sid̾i uiditin connumeretur. derei¬

Expanded text:
ut, si actores sint vel alias ratiociniis suppositi, et postquam perveniant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex legibus ad id possit vocari. Illo, ne in posterum dubitetur, observando, ut et ipsa hereditatis petitio omnimodo bonae fidei iudiciis connumeretur. D
Abbreviated transcription (Latin):
yꝑr. Si putas noninit tũtores tatos ne¬
potib tun quod eos dicas in potestate tua
cẽ: pec̃t abbis hĩtlit᷑atẽ siui tui emancipa¬
ti non morens. cuiuscomodum ad̾teꝵ
tnere dicis. ⁊udice statuturo anp̃sidali¬
b actis discepdendũ sit qui e̾s tutores
deoit. cum in tua potestate neg̾arẽt eẽ:¬

Expanded text:
. Si putas non iure tutores datos nepotibus tuis, quod eos dicas in potestate tua esse, petere ab his hereditatem filii tui emancipati non moreris, cuius commodum ad te pertinere dicis, iudice statuturo, an a praesidalibus actis discedendum sit, qui eis tutores dedit, cum in tua potestate negarent
Abbreviated transcription (Latin):
opr. ¶ait cuał mantas fundum tuum
muna Rignorante te uendert unt nõ po¬
tuit. Sr se tuam a possessore uit iocait ⁊ po
nõ oblatoptio pot̾is. Sin aũt posterd̾ra ut̃¬
oitione com̃semisti. łͫ alio mõ ꝓprictatim ĩ

Expanded text:
r tua vel maritus fundum tuum invita vel ignorante te vendere iure non potuit, sed rem tuam a possessore vindicare etiam non oblato pretio poteris. Sin autem postea de ea venditione consensisti vel alio m
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ⁊ possessotem. rationib contiactis. non a¬
ut̃ possessor si uicti fuerit. pr̃ditatem restitu¬
ere compelletur: nͥon ꝓomiub que rite ab
eogesta sunt petitor ei satis faciat. quot sipe¬
titor fuerit uictus simili modo a possesso re
iud icis offitio satissiat. quot si petitor fueĩt
exiege cond itiõnesẜin auit̃ ub̾tater rapos
sessore. ł apetitore. sidei cominissarit petãt
ydirecte ip̃o uire dicantur conpetere: tũ¬
inmõ annale spatium expectetur amor¬
ce testatoris numerandum. ⁊ siquidem
kirlitius petitionis iud itium intra id spa¬
trua eminum accipiat ẜeuentum iu¬

Expanded text:
contractis non aliter possessor, si victus fuerit, hereditatem restituere compellitur, nisi pro omnibus quae rite ab eo gesta sunt petitor ei satisfaciat. Quod si petitor fuerit victus, simili modo a possessore iudicis officio ei satisfiat vel, si hoc fuerit ex lege coel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris numerandum. Et si quidem hereditatis petitionis iudicium intra id spatium terminum accipiat, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sibona fite poffeclisi eumdem ẜuum ⁊
exnumnus tuis mancipia eo tp̃rcoyauit
possidenti nich il p̃t adquireit. & qui te¬
n nõ tinipm s⁊ boꝑas eius. nec nonancil¬
iarum partus.⁊ animauũ fetus cogitur

Expanded text:
si bona fide possedisti eundem servum et ex nummis tuis mancipia eo tempore comppossidenti nihil potest adquirere, sed qui ted etiam operas eius nec non ancillarum partum et animalium fetus r
Abbreviated transcription (Latin):
tñ possunt ciogia. h oc nichilominus eis
adito pruulcgio. ut n eoꝵ testam̃ta.d̃ in¬
ossition quertia cxpugnatinisi enim patro¬
huius moĩ petulumꝰ. contra tabulasto¬
noꝵ possessiont non ht̃ ẜ uet̾um legñ
sanctionẽ. quemadmodum oꝑti. p̃¬
fata petulia. que ad initar castrensis pe¬
saciis parentum suoꝵ contitati sunt ħ¬
ii qui quasi castiense petulium possidr̃.
sicnim sui uiris aͤssitiantur ꝓcudoubio

Expanded text:
nus eis addito privilegio, ut neque eorum testamenta de inofficioso querella expugnentur. Si enim patroeiusmodi peculium contra tabulas bonorum possessionem non habet secusanctionem, quemadmodum oportet praefata peculia, quae ad instar castrensis pesacris parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. si enim sui iuris efficiantur, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ihonis illate non ignarus conparauit
tam ip̃c quasi simaicridi possessor. quãm
utere coguntur. si uõ uenditionẽ anti¬
quiorẽ ẽẽ liquito ꝓbaretur. ex eot iesrnȩ¬
tus restituantur. ex quo lis in iuditum
deeuctac̃. Fructu enim augetur kr̃di¬
tas. cum eo ab possidetur. a quõ pt̃ pc̾ti.
¶ẽptor aũt qui proprio titulo possessioĩs

Expanded text:
ionis illatae non ignarus comparavit, tam ipse quasi malae fidei possessor quam uere coguntur. Si vero venditionem lite antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest. Emptor autem, qui proprio titulo possessionis
Abbreviated transcription (Latin):
ucito tñ. mõ non ꝓhibentur. Inbis ita:
omnib quasi castrensib petuluis dubi¬
tabatur. sict̃ huinmoĩ testam̃ta deinos¬
sitoio quertiam extendi oꝑtz. or pii¬
or questio crat. si om̃s qui quasi castit̃¬
se pecuuum st̃r. testati in hoc possint
quia in omnib pasuim. s quibdã ꝑsoĩ¬
boc ioco pruulegii concessum ẽ quia
miitib quit ⁊ uctãnis testam̃ta facẽ¬

Expanded text:
s itaque omnibus quasi castrensibus peculiis dubitabatur, si contra huiusmodi testamenta de inofficioso querellam extendi oportet. Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc possint, quia non omnibus passim, sed quibusdam personis hoc privilegii loco concessum est: quia militibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Si sinis familias delatam sibi hĩtlita¬
tem ꝑlungu̾m tp̃s dc̃tmuit eo ip̃o ut᷑ po¬
te agnita hr̃ditait. patri suo eun cõmo¬
titulum sue possessiorus. dicere incĩui¬
ie ẽ. p̃ter eum qui dicere cogitur uttũ¬

Expanded text:
. Si filius familias delatam sibi hereditatem per longum tempus detinuit, eo ipso utpote agnita hereditate patri suo eius commotitulum suae possessionis edicere incivile est praeter eum, qui dicere cogitur, utru
Abbreviated transcription (Latin):
o̾.Qum antiquis logib declaitum ẽ. ut
mlitaria testam̃ta de inosfitioso qucrcłã
cuatant. multi aui casus canĩgunt. inꝙ
oubitationes exortas sopiri nccesse:. In
castrensib ⁊ enim petuuis ittoducta est

Expanded text:
Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est
Abbreviated transcription (Latin):
oͣffinos queitiam pene niiueras us
facuitates suas dum agen in reb buã¬
nis st̃n donationib sinc inquoidã li¬
b̾os suic extraneos exauxit. ac postea
uos cxduab uͣntiis fecit hĩtdes easq lc̃¬
gatiił sitci commissis exinaniit gestrã.
no n iniuria iusta formam demioifiti¬
oso cestam̃to constitutoꝵ subueniri
uobis ut pote quaitam ꝑ̾tẽ nõ hũtib¬

Expanded text:
officiosi querellam paene universas facultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis donationibus sive in quosdam liberos sive in extraneos exhausit ac postea vos ex duabus unciis fecit heredes easque legatis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inofficioso testamento constitutorum subveniri vobis utpote quartam partem non hab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit ł oomam cum pensionts scilic
iraitroq eoꝵ expensis añ necessanis ⁊ utili¬
u deouctis ł si ip̾ maluerit uiẽ quitẽ cõ te¬
stari. ex pectart aũt bĩditans petitionis ei¬
uentum ł eiliceat saccat sacere ut restii¬
tutio si compet̾. cum legittimis augm̃ti
legatario. ł fidi cõmissaris accecat. ¶ Si
aũt excontractib defumcti agatur cẽ pos¬
sessoit̃ hr̃ditans. ł eius rei dequaagit. si
quid̾res sint. ł deposite. ł commodate. ł pi¬
gnoritate. ł alic que extant nõ differns
ui p̃certu bĩtditatis petitionis incraoratũ
uidituim quemadinot̾ si ꝓ fenerata pecu¬
cunia ł alia ꝑsonali actione agatur. cẽ
possessorẽ ł petitoit̃ non deb uiditiuor
differns ex̃ itum suum acciꝑe. postquã
renuim hr̃ditatis. petitionis iuditium
finemac̾cepit. tunc int̾ petitoiẽ þĩtli

Expanded text:
percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet in utroque eorum expensis antea necessariis et utilibus deductis: vel si ipse maluerit litem quidem contestari, expectare autem hereditatis petitionis eventum, hoc ei liceat facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessorem hereditatis vel eius rei de qua agitur, si quidem res sint vel depositae vel commodatae vel pignori datae vel aliae quae extant, non differri sub praetextu hereditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel alia personali actione agatur contra possessorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exitum suum accipere. Postquam etenim hereditatis petitionis iudicium finem accipiat, tunc inter petitorem heredi
Abbreviated transcription (Latin):
erat exceptio assumelatur que tuebat᷑
bĩtlitatis petitionẽ: ut fic̾it ei p̃iud itiũ.
oragnĩtuto ⁊ enim ⁊ auctoritas cent᷑am¬
uiralis uiditii non patiatur. ꝑ alios traĩ¬
tes uia̾m hr̃ditatis pet̾imonis infringi. cũ
murte uarictates. ⁊ controuersie ueterũ
cxorte sunt. eas certo fine concludentes
sanccimus. si quis ħrditatis petitionẽ ł su¬
niens. ł exdesito. ł ex commodato ł legato
ł fid̾i cominisso ł exaliis causis in quietare
ł reum ł agentẽ: ex ꝑsona desuncti creoid̾it
sibi ẽe necessarium si quib̾e ꝓlegato. ł fi¬
d̾i commisso ħ faciat expetitt questio nis it¬
cẽ cum possit scriptus br̃s cantione int̾¬
posita. non diffent banc petitionẽ. s recte
exigi elegatum ł sidcicominissum subea
cauitia ł satdatione ꝓqualitait ꝑsona¬
rum. quod si non optinuerit eius iurait
stitur legatarius ł sid̃ i comissarius ei datam
pecumam cum usuns ex quarta centestine
paitis currentib ł agrum cum fructib qͦs

Expanded text:
o adsumebatur, quae tuebatur hereditatis petitionem, ne fieret ei praeiudicium. magnitudo etenim et auctoritas centumviralis iudicii non patiebatur per alios tramites viam hereditatis petitionis infringi. Cumque multae varietates et controversiae veterum exortae sunt, eas certo fine concludentes sancimus, si quis hereditatis petitionem vel suniens vel ex deposito vel commodato vel legato vel ex fideicommisso vel ex aliis causis inquietare vel reum vel agentem ex persona defuncti crediderit sibi esse necessarium, si quidem pro legato vel fideicommisso hoc faciat, rem expeditae quaestionis esse, cum possit scriptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommissum sub cautela vel satisdatione pro qualitate personarum, quod, si non obtinuerint eius iura, restituet legatarius vel fideicommissarius ei datam pecuniam cum usuris ex quarta centesimae parte currentibus, vel agrum cum fructibus quos
Abbreviated transcription (Latin):
iuib̾mui intau sp̃e eadem iura nepoti
at inoffitiosi querciam instituentam.
cestatort funsse: testam̃to irmõto ab ites¬
tatoꝰ cum uo̾cari. nisi certa quantitas pa¬
repletio quarte partis nepoti suꝑeẽ : siq̃
nesitio auctustate quid em negicctus. a
nĩt aũt uigore recreius. nisi pat̃ adh¬
uc suꝑstes. ł reudiauent querelam ł ꝗn¬
c̾. Que nuꝑ ad testam̃ta conscruãta
net facue retrartanta sancxunus. ut ra¬
tione falcidie minime uus ꝑsonis
dereucta que at in ossitiosi testam̃t iq̃¬
rtiam ex priorib uocabantur iegib ne
ꝑ iclitentur testam̃ta.s quod deest
legntime poitioni .i. quarte. partiab
intestato successionis im̃repleatur ex¬
ceptis illis ꝑ sonis quil nichil intesta¬
mento cercuctum ẽ in quib prisca

Expanded text:
ura nepoti ad inofficiosi querellam instituendam, testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas panis constitutionem repletio quartae partis nepoti superest, si neficio a vetustate quidem neglectus, a nostro autem vigore recreatus, nisi pater adhuc superstes vel repudiavit querellam vel quin. Quae nuper ad testamenta conservanda nec facile retractanda sanximus, ut ratione Falcidiae minime illis personis derelicta, quae ad inofficiosi testamenti querellam ex prioribus vocabantur legibus, non periclitentur testamenta, sed quod deest legitimae portioni, id est quartae parti ab intestato successionis, tantum repleatur, exceptis illis quibus nihil in testamento derelictum est, in quibus prisca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlabiłc conationis enormitatẽ amã¬
duertent. iuremouendis risquȩ pperã
gesta sunt tibi subuenin iõ nõ ẽ tui
nccessarium aduersis modicas oonati¬
ories auxilum ad unstar mosfitiosi testaẽ
dcoꝵ. Si totas sacuitates tuas ꝑ Eti
ponationes uatnas feanti quas inemã¬
cipatos fuios conniunti. it quot ac sub¬
mouentas inosfitiosi cestam̃tiquerelas
ñon ingrat᷑u libis reunqninecene ẽ. ex
sc̃i donationib detractatum. ut siuił
nepotri qui postea ex quocumꝙ ieguti¬
iomatrimonio nati sunt debitum bo¬
noꝵ subsidium conscquantur. ad patri¬
monium tuum renertantur:¬

Expanded text:
probabilem donationis enormitatem animadverterit, in removendis his quae perperam gesta sunt tibi subveniet. ideoque non est tibi necessarium adversus immodicas donationes auxilium ad instar inofficiosi testao. Si totas facultates tuas per donationes vacuefecisti, quas in emancipatos filios contulisti, id, quod ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donationibus detractum, ut filii vel nepotes, qui postea ex quocumque legitimo matrimonio nati sunt, debitum bonorum subsidium consequantur, ad patrimonium tuum revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Senatus consultum ditatis.¬
anctore diuo atnano a no meo factũ.
quo cautum ẽ: quid ⁊ ex quo tp̃r cuicta
hĩditate restitui deb. nõ souim ad fisci
contestationẽ exdic uenomionis hr̃di¬
tariarum itrum abeo scc̃ quiañ possi¬
õ lut coslectas. nec non t̃ sructis bont
sim̃ possessores rdere cogendi nõ sunat:
nnexis iocupietiõres extittrit p̃t᷑
uir̃ añt contestatam. tam tructui nõ¬

Expanded text:
. Senatus consultum auctore divo Hadriano avo meo factum, quo cautum est, quid et ex quo tempore evicta hereditate restitui debeat, non solum ad fisci contestationem ex die venditionis hereditarium rerum ab eo factae qui antea possidebat collectas nec non etiam fructus bonae fidei possessores reddere cogendi non sunt, nisi ex his locupletiores extiterunt. Post litem autem contestatam tam fructus no
Abbreviated transcription (Latin):
onis in ossiũon cã patrimonum suum
siliis suppremum iuditium anticipare
contendunt. ⁊ actiones eoꝵ exauriunt. a¬
ditum querele ratio deposcat. quos oo¬
natam ẽ. ꝓratione quarit ad utar ĩ¬
osfition testamti conuicti t̾m̾inuit.
nãm quod ux̃o amanto inse matrimo¬
nii ũidonationis cã collatum uenã¬
cipato siuo communi consentiente cõ¬
mino doauiti uelut exbonis patris d̾ cie¬
uiis subã ꝓ hibñte matrimonio nõ po¬
tum exut: uatũ accipi rationis ẽ. inciuis
bonis si ut̃ comuium ⁊eueñtus conpri¬
hncatur.iex quam impatrimonio ma¬
tris ceũximuns obyuabitur.

Expanded text:
onis inofficiosi causa patrimonium suum siliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones filiorum exhauriunt, aditum querellae ratio deposcat, quod donatum est pro ratione quartae ad instar inofficiosi testamenti convicti deminuetur. Nam quod uxor a marito in se matrimonii tempore donationis causa collatum emancipato filio communi consentiente domino donavit, velut ex bonis patris, de cuius substantia prohibente matrimonio non potuit exire, datum accipi rationis est: in cuius bonis si idem consilium et eventus comprehendatur, lex, quam patrimonio matris ediximus, observabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Qum te pietams religionẽ nõ ui¬
olasse. s mariti coniignim quod fucraᷤ
sortita distrabert nolunse: ac ꝓpt̃ta ofẽ
menti querciam inferre no nuetaberis.
⁊cumꝰ flagitiosa seditate uiuit: ut asuccr̾¬
sionc tua eam excludendam putes. siñ
inconsuito calore. s exmeritis euis. ad
idodium incitatus es postremi uiditu
uõm arbitrium habebis.
marut cui matit uolente nupsit co¬
iens concortdiam. uistas offensionispꝰ
eiistem mat̾ris penitentiam cãs non
pr̃at. nec ex mom̃tariis uoluntatib

Expanded text:
. Cum te pietatis religionem non violasse, sed mariti coniugium quod fueras sortita distrahere noluisse ac propterea ofmenti querellam inferre non vetaberis. cum flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii liberum arbitrium habebis. marito, cui matre volente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis voluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ubãutats intitram eiludit: aut inpoit¬
ciscunte osfitio congrun: Ot tib quartã
debite abintestato portionis pĩ inco lir¬
mem aut siemancipatis suit:⁊ quiado¬
natio non indigr aueno admmicuio
se suis uirib nititur. iusta comutuno¬
nes is qui ꝓuntiam reg̾at similitudi¬
nem in ossitiosi quenit aueniumtb̾

Expanded text:
t in poteciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumem, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis viribus nititur, iuxta constitutiones is qui provinciam regit ad similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sestatoris enumcrandum omnimodo adut
huiꝰmodi pr̃clitatem ł manisfestait suasc̃¬
centia quod pĩditatem minmc admitnti
Expeditus ⁊ enim ita tractatis inducitñs
siuo meroratam mouert quertiam.s ĩ
uõ scriptui er̃s intra statutum tꝑra mi¬
nime ad icrit. ꝑ offitium quidem iudiciꝰ¬
hĩclem scriptum compelli hoc facere.In

Expanded text:
o adire huiusmodi hereditatem, vel manifestare suam sententiam, quod hereditatem minime admittit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio memoratam movere querellam: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit, per officium quidem iudicis scriptum compelli hoc facere. In
Abbreviated transcription (Latin):
cius iut mum. ẜ oppugͣandum putaue¬
riti uetere ungio ex pioso. ꝑuinsmodi
pactum filiui minime pregrauari e
papiniani reponsum. in quo disfiniuit
merins siuoi ꝰᷤ ad pat̾na oyseqina ꝓ uocã¬
dos. quam pactionio ad stringendos.s ⁊
ẜ ita ad mitimus. nisi transactõnes adł
rdes pat̃nos suius celebrauerit. inqui¬
b aꝑtissime uiditium patins agnouĩt.

Expanded text:
ugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto filium minime gravari secundum Papiniani responsum, in quo definivit meritis filios ad paterna obsequia provocandos quam pactionibus adstringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iud
Abbreviated transcription (Latin):
iuit suo. ucinanis aut iure cominum. d̾
auis aut ꝑsonis omnib que nõ spetrałr
pruilegium hoc acceperunt: si possint te¬
stari dubitatum suerat. ut puta uiris dis¬
tusmuis patronis causarum. uirisq deuo¬
tissimis memorialib ⁊ agentib inreb net
ceiãtus qͦ ⁊ omnib omnino qui salaria
ꝑstipentia ꝑciriunt publica. Inhnita
omnib sãctimus. quiatad imitationẽ
petiuii castremis. quasi castrense yeculi.

Expanded text:
iure suo, veteranis autem iure communi: de aliis autem personis omnibus, quae non per speciale privilegium hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec chiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stipendia percipiunt publica. In his itaque omnibus sancimus, quia ad imitationem peculii castrensis qua
Abbreviated transcription (Latin):
nus legittimus legitima portione filio re¬
tione. ł int̾̃ uiuoi sub ea conditione ut
int̃uiuos conatio inq̃uarta ei conpũtat.
si filius postobitum patris. hoc quodir¬
lictum ł datum ẽ simplicit̃ agnouerit.¬
⁊ forte sccuritatẽ pĩtlib fecerit quod ei
reuctum ẽ accepisse: non ad iciens nullã
sibiẽt dereplctione questionẽ. nullũ insi¬
uum sibi facere p̃uditium. s⁊ legntu¬
mam parit repleri. nisihoc spetiauter¬

Expanded text:
retione vel inter vivos sub ea condicione, ut haec inter vivos donatio in quartam ei computetur, si filius post obitum patris hoc quod relictum vel datum est simpliciter agnoverit, forte et securitatem heredibus fecerit quod ei relictum est accepisse, non adiciens nullam sibi superesse de repletione quaestionem, nullum filium sibi facere praeiudicium, sed legitimam part
Abbreviated transcription (Latin):
suplen. ł si ex iege falcidia minuantur
legata.ł fid̾i commissa. ł moitis cã dcã¬
tiones. deb tñ ⁊ inhoc casu supplem̃¬
cum introduci. neclum totam falcidi¬
am accipxre nĩt nittur: ⁊̃ totum cõmos
kĩtduatis ammittat. sanctimus itaꝙ ĩ
omnib istis casib suie intõtum cractio

Expanded text:
el si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam accipere heres nititur, etiam totum commodum hereditatis amittat. Sancimus itaque in omnibus istis casibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sułꝰ fuerĩt consetuta. non tmineo in
quo cestator cum restitueit uo lucnr cõ¬
dempñtur. s⁊ ⁊̃ aliam ĩtiama ꝑtẽ quanti¬
cats. que fuerat intestam̃to derelicta moĩs
omnib rercere: ut anaritia euis legntimis
ictib fenatur. aluiis õmnib que in eodem
cestam̃to. Pelogio scripta sunt ꝓsui tenore
adesectum ꝑ ducendis. ¶legis aũt uetis
miquitatẽ tollentes: ut nont uitius eru¬
bescat lex posita. quam uins paulus in
sius scripsit questionib haric piissimã
aggredimur sãctionẽ. cum enam ĩtã¬
tem suum non posse ingratũ. a gnatit
cent maritiex quo infans ꝓgeratus ẽ.ħ
iniquum uidicantis ut alieno odio aliꝰ
pregiauetur: penitus delendum ẽẽ sãci¬
mus. ⁊e uiusmoĩcam ub̾i non trꝯutãti¬
b s ⁊̃ quamcumq etatẽ agentib opponi
minime concedimus. cum posfit subꝯ
ditione emancipationis kĩditatr̃ suam
mat suio uerelmquens. ⁊ patrisodium
punire. ⁊ iur silii sui miiume nocere:

Expanded text:
 in quod testator voluit eum restituere condemnetur, sed etiam aliam tertiam partem quantitatis, quae fuerat in testamento derelicta, modis omnibus reddere, ut avaritia eius legitimis ictibus feriatur: aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut non diutius erubescat posita, quam Iulius Paulus in suis scripsit quaestionibus, hanc piissimam adgredimur sanctionem. cum enim infantem suum non posse ingratum a matre fecerit mariti, ex quo infans progenitus est, hoc iniquum iudicantes, ut alieno odio alius praegravetur, penitus delendum esse sancimus et huiusmodi causam liberis non tanti minime concedimus, cum possit sub condicione emancipationis hereditatem suam mater filio derelinquens et patris odium punire et iuri filii sui minime nocere
Abbreviated transcription (Latin):
spectabilib scucntiariis sactim palatũ.
quib prestita iam nobis spetalia ben̾e¬
fitia tamzalis capituuis quam oepetui¬
niis suꝑraemorata militia a parentib:
coꝵ tatis. nec inlegitumam portioncoꝵ
eis conputitur rata ẽt prccipimus. Incc¬
uolumnus.
i d̾. ¶noniam mpriorib sãccioĩb
illut statitimus ut siquit minus legit¬
cima portiõe bisdereuctum sit qui ex
antiquis legib de inosfitioso testam̃to
accõnes mouert poteranti  oc irpicat.
ne occasione minoris quantitatis tes¬
camentum rescuitatur. hoc in p̃sentiad¬
dendum eẽ cen semus ur sicone mtoĩ¬
o quib dam. ẜ duanonib aut aliqua
d ispositione mnoram ẽ modum Palu

Expanded text:
i palatii, quibus praestita iam specialia beneficia tam de aliis capitulis quam de pecuniis super memorata militia a parentibus eorum datis, ne in legitimam portionem eis computentur, rata esse praecipimus: in cvolumus. pp. Quoniam in prioribus sanctionibus illud statuimus, ut, si quid minus legitima portione his derelictum sit, qui ex antiquis legibus de inofficioso testamento actionem movere poterant, hoc repleatur nec occasione minoris quantitatis testamentum rescindatur, hoc in praesenti addendum esse censemus, ut, si condicionibus quibusdam vel dilationibus aut aliqua dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
sabidiaus petitionc ex nomine deĩ¬
osfitiosd constituta ł s̃parata omncad¬
iutorirm nepotẽ dereliquit. ¶ ncc n
pater. nepõti aliquod ius cum decesseĩt
contra pati sui testam̃tum dercuiquit.
gͥa p̃ossit ioco patrii sui succcere.⁊re¬
scindere testam̃tum. ⁊ non nulli iuns ꝯ¬
suiti hoc ĩmedio ponentes in humae
itimquetũt ¶sr nos qui pm̃s subiectos
nr̃os ⁊ fiuoi ⁊ nepotes bĩt existimamꝰ
affectione pat̾na. ⁊ umutatione: ẜ qd̾ pꝰ

Expanded text:
atis petitione ex nomine de inofficioso constituta vel praeparata omne adiutorium nepotem dereliquit. nec enim pater nepoti aliquod ius, cum decesserit, contra patris sui testamentum dereliquit, aea possit in locum patris sui succedere et rescindere testamentum. et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquerunt. Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione paterna
Abbreviated transcription (Latin):
nusciiam añt alii łaui desua stupegeĩ¬
tis ip̃am tñ leg̾itimam: siue inbr̃clitate
ẜ iniegegato. ł infidei cominisso: ut non
possit iocus demosfitioso testam̃to quere¬
it ficri. ⁊ ille quide qui exparunio genito¬
ris sui consequitur militiam surani eam
suscipere maluerit: qui aũt ex maiori ꝑ¬
ce eam ampleẜus ẽ: suic unus ł plures
sint. non statum⁊ sine contentioso ꝓponi
łulla mora eam retituere malucñt. s⁊ ĩ¬
specto iuditioꝵ strepitu. ⁊ inuitis uani
c̃taminib habitis ꝑ lunguin tp̃s ex sen¬

Expanded text:
aliis de sua stirpe progenitis, ipsam tamen legitimam sive in hereditate vel in legato vel in fideicommisso, ut non possit locus de inofficiosi testamenti querellae fieri, et ille quidem, qui ex parvulo genitoris sui consequitur substantiam, eam suscipere maluerit, qui autem ex maiore parte eam amplexus est, sive unus vel si plures sint, non statim et sine contentioso proposito vel ulla mora eam restituere voluerit, sed expectato iudiciorum strepitu et multis variisque certaminibus habitis post longum t
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam eoꝵ ꝑsonam iam natam ł
ante testam̃tum quidem conceptam.
nͣis penitus reuiquerint. tunc uerrrai
ti nocabantur: in legitimam portionẽ
r illã uolumins. que occasione militie
ex pecuniis moitui bndem ꝑsonis ad qũ¬
tr. posst liͣ eas manifestum ẽ. eo qr
taus sit rai utia ut uentatur. ł mortu̾o
iitie inspitiatur. quem morte testatoris
militans optimz. ut tanta ei pecunia in
legutimam portionẽ conputetur: qͣn¬
tam tati statutum ẽ. Si met grad umor¬
taus eẽt is quimiutam ex pecimiis tes

Expanded text:
aliquam eorum personam iam natam vel ante testamentum quidem conceptam, eis penitus reliqusonam iam natam vel am vocabantur, in legitimam portionem et illa volumus, quae occasione militiae ex pecuniis mortui eisdem personis adquisitae posse lucrari eas manifestum est, eo quod talis sit militia, ut vendatur vel mortuo sdem militiae inspiciatur, quem morte testatoris militans obtinet, ut tanta ei pecunia in legitimam portionem computetur, quantam dari statutum est, si in eo gradu mortuus esset is, qui militiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
stituto silio suo restitucit eumerditatem
omnem motam censuit eẽ ab itrabendã.
ut quarta pars pura.⁊ mox filio restituat᷑.
inbuiusmoĩ sp̃e quid statuendum sit du¬
uitalatur. sanctimus itaꝙ quarte quid̃
partis rectititonẽ iam nũc celebrati. nõi
expectata nec morit kĩdis. nec tp̃is it̾¬
uallo. Reuquum aũt quo yꝰ legittimam põ¬
tionẽ restat. tũc restitui qñ testator d ispo¬
suit. Sic ⁊ enim ⁊ silius habebit portionẽ
integram ⁊ qualt̃ leges ⁊ nr̃a constitutio.

Expanded text:
stituto filio suo restituere eum hereditatem omnem moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquum autem, quod post legitimam portionem restat, tunc restitui, quando testator disposuit. Sic etenim filius suam habebit portionem integram et qualem leges et nostra constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
culi. amite⁊̃ ⁊ mattitere tectam̃tũ ĩof¬
sitosum fnistra dicunt. cum nemo
coꝵ qui extranuersa unea ueniũt.
exceptis fre. ⁊ sorore: ad iossitiosi quere¬
iam admittatur. defalso sane ꝑaccu¬
sationem crmuns quer non ꝓbibẽt.¬

Expanded text:
culi, amitae etiam et materterae testamentum inofficiosum frustra dicunt, cum nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam admittatur. de falso sane per accusationem criminis queri non prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Ni quando talis concessio in ꝑiał
cecatur: nichil aliut iuderi principẽ
concetere: nisi ut hãt cõnsuetam ⁊
legntimam testam̃ti factõnẽ censcmͦꝰ.
ncq enim cretendum: romanũ prĩci¬
pem qui uua tuctur. ꝑuꝑiuis moĩ uer¬
bo totamo bẜuationem testa rãtoꝵi
muitis uigiuis excogitatã atq inuẽtã¬

Expanded text:
i quando talis concessio imperialceditur, nihil aliud videri principem concedere, nisi ut habeat consuetam et legitimam testamenti factionem. neque enim credendum est Romanum principem qui iura tuetur huiusmodi verbo totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventa
Abbreviated transcription (Latin):
õ. i Nibi de mossitioso quertlam cc̃te
stam̃tum parentia mouentes. ꝓbatio¬
nem debr̃ pĩt. quod ob sequium debit
uigit ꝓ ut ip̃is nature religio flagitã¬
uat: parentib ad hibuerunt. nia scup¬
tibr̃eles ostendere maluernt: ingratõ
ub̾os contra pareutes extnisse. oi ã¬

Expanded text:
. Liberi de inofficioso querellam contra testamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin a
Abbreviated transcription (Latin):
disponitionis amputarr censcinus. et
inceris cãns casib in quib demosfiti¬
osis desmictoꝵ testam̃tis. ł alio modo
sub uertendis moucri solebat accõ. c̾¬
ta ⁊ statuta lege tam mortius consu¬
eadem accõ competere potẽrat. utsi¬
ue adinatur testam̃to de mplenta

Expanded text:
 censemus et in certis casibus, in quibus de inofficiosis defunctorum testamentis vel alio modo subvertendis moveri solebat actio, certa et statuta lege tam mortuis consueadem actio competere poterat: ut, sive adiciatur
Abbreviated transcription (Latin):
mõ sub uertendum queri pot̃ant.
id quod minin portione legntima i
relictum ẽ ad implendam eam siñ
uuo granamine.ł mora exigere. sii
tñ ingrati iegittimis modis nõ ar̃gu¬
antur. cum eos .s. ingratos circa sefu¬
isse cestator eclixit nam si millam
coꝵ quasi ingratoꝵ fecent m̃tionẽ.

Expanded text:
modo subvertendum queri poterant, id quod minus portione legitima sibi relictum est ad implendam eam sine ullo gravamine vel mora exigere, si tamen non ingrati legitimis modis arguantur, cum eos scilicet ingratos circa se fuisse testator edixit: nam si nullam eorum quasi ingratorum fecerit mention
Abbreviated transcription (Latin):
quam babuit in potestate ex br̃data
sc̃a minime ꝓbetur. nichnq ei relict̃
c̃ n iustas cãs ossense prẽstitisse con¬
uincatur: eam de mosfitioso testam̃¬
co patris querentẽ totam hitlitatẽ op¬
tinere posse non ambigitur. quodsi
iam optinuit. ł pꝰca uincat: quodcũq
maritus cã mortit sue tp̃r deu u̾in e

Expanded text:
state exheredata facta minime probetur nihilque ei relictum est neque iustas causas offensae praestitisse convincatur, eam de inofficioso testamento patris querentem totam hereditatem obtinere posse non ambigitur. Quod si iam obtinuit vel postea vincat, quodcumque maritus mortis suae tempore debuisse
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. Puliis matrẽ que o̾manti Ipt
moru secins suspitietur ita posse ꝯ su¬
tͦitiont mttituat pr̃des si apatre einã¬
cipati suerint. atꝙ eo pãcto ẜ tabulas
ronoꝵ possessionẽ ptiem cum r̾eac¬
cipere nonuiteri qui condinoni mi¬
nime optempanit. n ei nomineni¬
uoꝵ in offiosico mõ acconẽ possecõ¬
pet̾t. quib nullam iniunam fecerit

Expanded text:
. Filiis matrem, quae de mariti moribus secus suspicetur, ita posse instituat heredes, si a patre emancipati fuerint, atque eo pacto secundum tabulas bonorum possessionem patrem cum re accipere non videri, qui condicioni minime obtemperavit, neque ei nomine filiorum inofficiosi eo modo actionem posse competere, quibus nullam
Abbreviated transcription (Latin):
o:pr. Inbac sacratissima urre cõsqͥp¬
te dõnationes ubicumq positariit
tum ap̃ mag̃rn: census iminuentur
inalus uõ ciuitatib siĩ absem̃s. siũ p̃¬
sens rector ꝓuntie sit siũ cadẽ ciuita
bãt magrãtum siũ nõ hãt. ⁊ defensor:
ones rerum suaꝵ ubicumq positarũ
magrãtus. siue ap̃defensorẽ cuiꝰtumq
cuutati. ꝓut maluerit publicarez at
ut ip̃a donatio sita ẽ. inuoluntate co¬
nantis. ita ei liceat tonatioẽ suam ap̃
quemcumꝙ exmemoratis uolueritĩ¬
timare. ⁊ hec donatioẽs que in diu̾sis

Expanded text:
o pp. In hac sacratissima urbe conscriptae donationes ubicumque positarum rerum apud magistrum census insinuentur. . In aliis vero civitatibus, sive absens sive praesens rector provinciae sit, sive eadem civitas habeat magistratus sive non habeat et defensor tatem donationes rerum suarum ubicumque positarum ratus sive apud defensorem cuiuscumque civitatis prout maluerit publicare: atque ut ipsa donatio sita est in voluntate donantis, ita ei liceat donationem suam apud quemcumque ex memoratis voluerit intimare. Et hae donationes, quae in diversis
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi.  ndonationio: que attis ĩsinu¬
antur nõ eẽ nẽcessarium iudicamꝰ
uicmos. ł alios testes ad hibere nã suꝑ̾¬
fliuẽ priuatum testimoniũ cum
publica monum̃ta sufficiunt. uerũ:
illas donationes quas gestis nõ ẽ ne¬
cessarum alligari siforte ꝑtabellio¬
nẽ. ł alium scribãnti. ⁊ sm̃ testiũ
subnot̾atiõẽ ualere p̃cipumuis. Itatõr¬

Expanded text:
o pp. In donationibus, quae actis insinuantur, non esse necessarium iudicamus vicinos vel alios testes adhibere: nam superfluum est privatum testimonium, cum publica monumenta sufficiant. Verum et alias donationes, quas gestis non est necessarium adlegari, si forte per tabellionem vel alium scribantur, et sine testium subnotatione valere praecipimus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dis iam pridẽ statiumus unuiersos it¬
neat. Gesta aũt confici suꝑ reb ⁊̃ aubi
collocatis ubiq sufficit.
euis retmuerit. ⁊ si stipulatus nõ fue¬
rit cam continuo trat idisse cretatur
nequid ampluis requiatur quo magis

Expanded text:
dis iam pridem statuimus, universos teneat. Gesta autem confici super rebus etiam alibi collocatis ubicumque sufficit.eius retinuerit, etiamsi stipulatus non fuerit, eam continuo tradidisse credatur, nec quid amplius requiratur, quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
Sum maritum tuum a debitorib
titates: nec tñ it consensum commodasc
signisices. nullum tibi potuit ỹuiditiuor
sien. nisi stãm solutionẽ post maiort̾ eta¬
tẽ ratam feceris.

Expanded text:
um maritum tuum a debitoribustitates nec tamen te consensum commodasse significes, nullum tibi potuit praeiudicium fieri, nisi factam solutionem post maiorem aetatem ratam feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.s iurãm possessionem nullus pie¬
cessit ntͣnuis. s ingenui constituti oꝑa
m̃cete platita locastis. nec statuiquic¬
quam ur̃d derogatum ẽ nec ad conue¬
tionis inplendam ficẽ solempnit̃ a

Expanded text:
vestram possessionem nullus praecessit titulus, sed ingenui constituti operas mercede placita locastis, nec statui quicquam vestro derogatum est nec ad conventionis implendam fidem sollemniter a
Abbreviated transcription (Latin):
Do ȩfaman statum ingenuoꝵ seuerrõe
scu malignitatt quoꝵdam ꝑiniquumẽ.
p̃s tim cinnasfumes diu p̃sidẽ unũ at
alt̃um mt̃pellatum ate. uocitisse diuer¬
sam ꝑtẽ. ut contraditionẽ facer sid̾ fẽsio¬
nib suis consiter. Oũ constat merito ꝓ¬
cuis sententiam deoisse: ne dẽtet̃o inꝗ¬
etudinẽ sustineres. Si igitur adiucoi¬
u̾sa ps ꝑseuerit in eadem obstinatioẽ:
ad itus p̃sens ꝓuintie abmiuria tẽpaĩ
p̃cipir.¬

Expanded text:
 seu errore seu malignitate quorundam periniquum est, praesertim cum adfirmes diu praesidem unum atque alterum interpellatum a te vocitasse diversam partem, ut contradictionem faceret, si defensionibus suis confideret. Unde constat merito rtuis sententiam dedisse, ne de cetero inquietudinem sustineres. Si igitur adhuc diversa pars perseverat in eadem obstinatione, aditus praeses provinciae ab iniuria temperari praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
autoritas. fiuos eiuis quamuis añ sen̾tentiaor¬
iam susceptos ingenu̾am ub̃tatẽ nõ ĩne¬
rito flagitaror si cum ꝑicionu tractatun t¬
abuisses facille cognosceres.
scõ. paumurene facc̾iones coñationeue¬
uut captiuum ditractum eẽ dicas. p̃ses

Expanded text:
auctoritas, filios eius quamvis ante sententiam susceptos ingenuam libertatem non immerito flagitare, si cum peritioribus tractatum habuisses, facile cognosceres. factum Palmyrene factionis dominatione velut captivum, distractum esse dicas, praes
Abbreviated transcription (Latin):
sicii ẜuum eindemtissimiuiris ẽ cũ
igitur ꝓponas patit̃ pupilloꝵ quoꝵ
p̃cib fetisti m̃tionẽ. uelit lib̾m pe
nes se habiusse: ministerium licz ĩ
actiuongi tpris non p̃cedente uõ
titulo quib dominita queris ol̃. mu¬
tart tuam conditionẽ mininie po¬
tuit
G̾. s ite ac siuos tuos ingenuos ẽẽ
constat. natauum uitas tuttur uos
nam qui ẜunitutis mouerat questi¬
onem. ap̃ attarcause reniinitiando.
ad ingeminitatis ꝓbationem nec
manumissione constituuntur pac¬
tum aũt nec ẜuis. neclib̾tinis ĩge¬
nuitatẽ assignat᷑a. nͥ kis quitrans¬
accõmi nõ consenserunt. quicquã p̃¬
uidicare p̃t.¬
d̾. ib̾tina matre ꝓcreatam. inge
uiris ẽ cum igitur te matre. lib̾ti¬
ua editam. dem̃ abhostib captam
post unrnio reuersam ꝓponas. Anc̃

Expanded text:
Cum igitur proponas patrem pupillorum, quorum precibus fecisti mentionem, velut liberum te penes se habuisse, ministerium, licet in actu longi temporis, non praecedente vero titulo, quibus dominia quaeri solent, mutare tuam condicionem minime potuit. Si te ac filios tuos ingenuos esse constat, natalium veritas vos tuetur. nam qui servitutis moverat quaestionem, apud acta causae renuntiando ad ingenuitatis probationem nec manumissione tantum constituuntur: pactum autem nec servis nec libertinis ingenuitatem adsignat nec his, qui transactioni non consenserunt, quicquam praeiudicare pot. Libertina matre procreatam ingenuiuris est. Cum igitur te matre libertina editam, dehinc ab hostibus captam postliminio reversam proponas et
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ ꝑcos itrum ubicumq deposite sunt.
ꝓcetat inquismo. ⁊ hoc quidem deingenins
rascriptitius. familans. sine lib̾tus. ⁊ huiꝰ¬
modi aliqua ꝑ sona domẽstica ł conditioni
subdita conquassatis rel cerus atq subit¬
tis. aut seip̃m surãti ad sacro sc̃a loca se cõi.¬
tulerit. statim areugiosis pconomis siuet̾¬
fensorib. ubi primum hoc scire potuernt.¬

Expanded text:
rum ubicumque depositae sunt procedat inquisitio. et haec quidem de ingenuis adscripticius, familiaris sive libertus et huiusmodi aliqua persona domestica vel condicioni subdita conquassatis rebus certis atque subtractis aut se ipsum furatus ad sacrosancta se contulerit loca, statim a religiosis oeconomis sive defensoribus, ubi primum hoc scire potuerint
Abbreviated transcription (Latin):
gennia inquisite quoub modo ad sacro scam
ordine exhudem bonis fisco ł rei publice si¬
ue cred itorib ⁊ quib cumq iustis petitorib
admodum debin consulatur. sic ubi pou
tał conmentata dicantur. inquirenta tã¬
ta uouimus eẽ cautela. ut si sola smpitio¬
nc ap̃alique̾ asserantur abscondite. desua
⁊̃ conscienta satisfacert. auctoritate uene¬
rabilis antistins iuł̾tm: ¶adicientes qd̾
ea que deprincipalib ꝑ sonis detreuimus.¬

Expanded text:
gentia inquisitae quolibet modo ad sacrosanctaordine ex isdem bonis fisco vel rei publicae sive creditoribus et quibuscumque iustis petitoribus ad modum debiti consulatur. Sicubi depositae vel commendatae dicuntur, inquirendi tantam volumus esse cautelam, ut, si sola suspicatione apud aliquem adserantur absconditae, de sua etiam conscientia satisfacere auctoritate venerabilis antistitis iubeatur. Adicientes, quod ea, quae de principalibus personis decrevimus