comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opne pũs sepe fllĩtas uenture
seiatat aira est rara quidẽ si¬
ue int̾missione ꝓspitae. O Sia¬
gent᷑ agr̃ colui . H bene siuil
melius quod faces fuit ¶Co¬
lui uineam exqui site Ez letam
cũ ea forte uindemiã pactꝰ an
⁊ cum prima aut ⁊ cũ grau¬
dine pepigisti G Solito largiꝰ
amuud seni i pliures pasces gͣ¬
es r̃me plẽs domi nunes uo¬
lui  hospes ac uiiũ bolii ex¬
cussor anee compactor horiei
architector metẽtũd ẜuus ac teu¬
nud G Seui agrũ laigit Bsto
in spe bona metes quod seuisti
tticid atq sollicitudiuẽ nuisi id est

Expanded text:
presens sepe fertilitas venture sterilitatis arra est. Rara quidem sine intermissione prosperitas. Diligenter agrum colui. Bene, si nil melius quod faceres fuit. Colui vineam exquisite. Letam cum illa forte vindemiam pactus; an et cum pruina aut etiam cum grandine pepigisti? Solito largius arvum sevi. Plures pasces grues rure, plures domi mures, volucrum hospes ac vermium, lolii excussor, aree compactor, horrei architectus, metentium servus ac terentium. Sevi agrum largiter. Esto in spe bona: metes quod sevisti, triticum atque sollicitudinem, nisi illud est
Abbreviated transcription (Latin):
paiidus Rapile faue p̾ssur et
infainia amrarer in urbib pol¬
se a ꝯsorcro hom̃i segiegati ag¬
reut ꝰ nt tñi ad eos nullus accede̾t
uisi egenus s eciã ut male ołt

Expanded text:
pavidus rapine, fame pressus et infamia. Mirarer in urbibus polrosi a consortio hominum segregati agerent nec tantum ad eos nullus accederet nisi egenus, sed etiam ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
fit a bolente fit melus et desi¬
unt ẽẽ necessitas si bolũtas ar¬
cesẜit D En morior, E Ente
dominꝰ p̾stolat᷑ accelã  ne titu¬
bes neu cũcteris pone suspi
adquc forte mirabis timuisse
quod optand ẽẽt multa iam
solutꝰ sties que ic̃tꝰ nullo
unꝙͣ studio didicisses usq adeo
Ut abthana rerũ nosse bolen¬
tibus ad que mortali belo ob¬
sita acies br̃a nõ penetrat
que ꝓfecto cupiditas nͣalis est
homii sed ueheniẽtior studio¬
Io nl morte meluis putẽ iulq
quos uieniꝰ ad optatũ ferat
OMorior Rymo obdormis
uiteqz fessus Et arbitror requie¬
scas O arorior. Qbade ii et¬
nam requiẽ nũc pͥmũ un̾e̾ in¬
cipis bona mors mitiũ est bite

Expanded text:
t levius, et desinit esse necessitas, si voluntas accesserit. En morior. En te dominus prestolatur; accelera ne titubes, neu cuncteris; pone suspitAdhuc forte miraberis timuisse quod optandum esset, multa iam solutus scies, que vinctus nullo unquam studio didicisses; usque adeo ut arcana rerum nosse volentibus, ad que mortali velo obsita acies vestra non penetrat, que profecto cupiditas naturalis est homini, sed vehementior studioso, nil morte melius putem nilque quod brevium ad optatum ferat. Morior. Immo obdormis viteque fessus ut arbitror requiescis. Morior. Vade in etnam requiem; nunc primum vivere incipis: bona mors, initium est vite
Abbreviated transcription (Latin):
malis sit qui morit᷑ suie in be¬
ius esse uideat᷑ quia taniẽ ex eqͦ
fortune iacũl patet om̃is honn
statꝰ a malis cũ nõ a bonis
morte disced̾e quod acer quisq
hũanaro obẜuator rerũ haud
dubie berũ sentit morte ergo
nõ offensum se sed sibi cõsustũ
in extunat lete illam cogitãs
et cũ uenit uisurus libatoris
si nũcia seu ministr̃a et cum
trãsient respectuiꝰ ceu fenostr̃a¬

Expanded text:
malis sit qui moritur, sive in bomalis sit qui moritur, sive in bonis esse videatur, quia tamen ex equo fortune iaculis patet omnis hominum status, a malis eum non a bonis morte discedere, quod acer quisque humanarum observator rerum haud dubie verum sentit. Morte igitur non offensum se, sed sibi consultum iri existimat, iam lete illam cogitans, et cum venerit visurus, ut liberatoris sui nuntiam seu ministram, et cum transierit respecturus, ceu fen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ facilius tuũ erit assuig̾e illiꝯ
enĩ conatꝰ corporeis buibz ege¬
bat. quas morbus extenuat mois
extinguit / tibi ad assubgẽd̃ nõ
cua sepe mortis augentur
OMarior R Quid ni tuto
tiepidas qui in plano cespitas
quid in yuo hesitas nõ tidi in¬
gerani que hot loco disputãt
ph̃i multa sunt enim q̃ mori¬
encis occupatio et angustia tẽ¬
poris nõ admittũt debuit tibi ꝓ¬
funde ad mod̃ hesisse quidquid
ubiqi de hac ie ab ãtiqͥs phis
disputatũ est ut enĩ qud ip̃i
uolunt asꝑar̃ ieꝵ om̃i rẽẽdia
suꝑuacua facẽ potest Lara quid̃
sed in fine rara prosꝑicas que
adu̾sus mortem differũt᷑ ea semꝑ
utilia semꝑq necessaria ut sint
moriendi non fortuita s inuicta
et nat᷑alis necessitas facit uit̾
cetos sane multa et ualida in
tusculano ip̃o cuiꝰ supͣ memii
p̾ma luce recollegit Cyco que
iii oliui didicis nũc docẽdi spaci¬
ũ non est quib efficit suie in

Expanded text:
tum facilius tuum erit assurgere: illius tum facilius tuum erit assurgere: illius enim conatus corporis viribus egebat, quas morbus extenuat, mors extinguit; tibi ad assurgendum, nocinia sepe mortis augentur. Morior. Quid in tuto trepidas? quid in plano cespitas? quid in prono hesitas? non tibi ingeram, que hoc loco disputant Philosophi, multa sunt enim que morientis occupatio et angustie temporis non admittunt; debuit tibi profunde admodum hesisse, quicquid ubique de hac re ab antiquis Philosophis disputatum est. Ut enim ipsi idem volunt, asperarum rerum omnium remedia supervacua facere potest rara quidem sed in finem rara prosperitas. Que adversus mortem disseruntur, ea semper utilia semperque necessaria ut sint, moriendi non fortuita sed naturalis et invicta necessitas facit. Inter ceteros, sane multa et valida, in Tusculano ipso, cuius supra memini prima luce recolligit Cicero, que nisi olim didiceris, nunc docendi spatium non est. Quibus efficit, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
tis accidit consensũ adhibe osẽ
tux incipies ꝙͣ uene tetũ agit᷑
hoc quod mẽtiris cartens exi¬
tu et mala uite reputãs et
ioitis uona p̃sagiẽs quasi
olor ille socraticꝰ diuinatoĩs
ꝑticeps et ob id sacer apolli¬
ini moriẽdo cantabis si nõ boce
tanien anmio et nisi quod¬
absit graue minis mexpiatoꝵ
te cominiũ pondus p̾unt quod
fecisse bespasianus corꝑe segit᷑
tu facies mẽte ut assurgas mo¬
rieus nec te dignũ cẽseas ia¬
cẽtem mori neq minꝰ hac in
parte tibi tribuas ꝙ ille sibi
ꝙ non ut ille sis pͥnceps mors
enĩ nescit imꝑiũ p̾ncipes non
coguoscit adequatryo optiã nul¬
ta forsan in uita certe ĩ morte
nichil illi licuit quod nõ liceat
tibi quin et plusculũ diuiue o¬
pis tibi in respius affutin sꝑo
non quia tu melior s ꝙ gra¬
tuito dei amore felicior qͥ ne¬
gata magnis et sapiẽtib abscõ¬
dita concessit ꝓuulis et ieue¬
sauit nidoctis adde ꝙ tũ utilius

Expanded text:
tis accidit. Consensum adibe: tunc tis accidit. Consensum adibe: tunc sentire incipies quam bene tecum agitur, hoc quem metuis carceris exitu; et male vite reputans et mortis bona presagiens, quasi olor ille Socraticus divinationis particeps, et ob id sacer Apollini, moriendo cantabis, si non voce saltem animo. Et nisi, quodabsit, grave nimis inexpiatorum te criminum pondus premit, quod fecisse Vespasianus corpore legitur, tu facies mente, ut assurgas moriens, nec te dignum censeas iacentem mori, neque minus hac in parte tibi tribuas, quam ille sibi, quod non ut ille sis princeps. Mors enim nescit imperium, principes non agnoscit, adequatrix optima. Multa forsan in vita, certe in morte nichil illi licuit, quod non liceat tibi; quin et plusculum divine opis tibi, ni respuis, affuturum spero, non quia tu melior, sed quod tu gratuito Dei amore felicior, qui negata magnis et sapientibus abscondita, concessit parvulis et revelavit indoctis. Adde quod cum utilius,
Abbreviated transcription (Latin):
biliũ osfotuia est quã q claudi
dolet sis fenas respuit malor
et quietem odit quĩ qui appetit
laboriose finẽ uite cuyiat ñe
est quando uullo est aliꝯ uel
laboris uel malor finis quid
fles igit᷑ dies adest qui si tra¬
heret᷑ botis erat optandus ⁊ for¬
tassis ut res hoñ sunt et for¬
tune uis miesa et insultꝰ ua¬
rii sepe etiã uotis optatꝰ est tͥ
Omorior L ymo e t̾iea ⁊ ca¬
duca domo ad ethereũ atq ad
et̾nũ migras habitacłm et in
lunẽ pedem hũs mestꝰ auelle¬
ris atq inuitꝰ et nescio quid
retro anpie respectans an sordiũ
quas dniuctis oblitꝰ an bonoꝵ
ad que pergis maedulꝰ yfecto
si quod paulo ante diçebã et
que magmi dixuũt bini nra
que dicit᷑ uita mors est illud
est ꝯsequẽs. ut eius finis que
mors dicit᷑ uita sit O morior
BRex te tuus carce liberat
Iam unicula frangunt᷑ que fe¬
cisse mortalia piũ patie idq
nestio O Morior R uocat te
Rex tuus felio nũcius sope est
em̃ nec uidet᷑ faustũ quod ĩui¬

Expanded text:
bilium officina est; quam qui claudi dolet, is ferias respuit malorum et quietem odit; quam qui appetit laboriose finem vite cupiat necesse est, quando nullus est alius vel laborum vel malorum finis; quid fles igitur? Dies adest, qui si traheretur, votis erat optandus; et fortassis, ut res hominum sunt et fortune vis immensa et insultus varii, sepe etiam votis optatus est tibi. Morior. Imo e terrea et e caduca domo ad ethereum atque eternum migras habitaculum, et in limine pedem habens, mestus avelleris atque invitus, et nescio quid retro anxie respectans an sordium quas dimittis oblitus, an bonorum ad que pergis incredulus. Profecto si, quod paulo ante dicebam, et quod magni dixerunt viri, vestra que dicitur vita mors est, illud est consequens, ut eius finis que mors dicitur vita sit. Morior. Rex te tuus carcere liberat; iam vincula franguntur, que fecisse mortalia pium patrem libunescio. Morior. Vocat te rex tuus, felix nuntius sepe est enim, nec videtur faustum quod invi
Abbreviated transcription (Latin):
diuũ p̃t esse nõ miẜũ culpa e¬
nĩ caiet que misne radix est
quãdo autem ꝓuidendi obtigit fa¬
cultas unũ facito ut te fuior
si bitari nequit in seciuo saltẽ
statu amme reꝑiat inuocẽs si
ferme ceꝑis aut iuocẽs iesi¬
pisces aut mocẽs morieris nͣ
etas. nulla sancitas nilla
custodia sic inuotẽtiã ꝯẜuat ut
fuor qualem nuenit talẽ red¬
dit O fure metuo S heroas
comites at regnias nietuis an
fastidis hertulem et a lacẽ he¬
rubam et cassandrã an ex allo

Expanded text:
durum potest esse, non miserum. Culpa enim caret, que miserie est radix. Quando autem providendi obtigit facultas, unum facito, ut te furor si vitari nequit, in securo saltem statu anime reperiat; innocens si furere ceperis, aut innocens resipisces, aut innocens morieris. Nulla etas, nulla sanctitas, nulla custodia sic innocentiam conservat ut furor: qualem invenit talem reddit. Furere metuo. Heroas comites ac reginas metuis, an fastidis Herculem et Aiacem, Hecubam et Cassandram, an ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
mortem corꝑis nõ alit̾ digessum
matutinũ enocturno quod ma¬
mono et incõmodo piorsus hospi¬
cio spectaie decet O mortem
nõ tuu̾e̾ non possimi S posses
uite huiꝰ exitum non tun̾e si
alt̾ius ingiessum spare possos ã

Expanded text:
mortem corporis non aliter quam digressum mortem corporis non aliter quam digressum matutinum et nocturno quodam inameno et incommodo prorsus hospitio spectare decet. Mortem non timere non possum. Posses vite huius exitum non timere, si alterius ingressum sperare posses, aut
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ quẽius intioga silebit
is cui iam rei uentas nota est
garuent quib ncognita et ba¬
nis augurus astrũet quod igͦ¬
rant huic aptissima huic occul¬
tissima ieꝵp mors archanũ et
comecturale negociũ suspicõnib
agit᷑ in dubio bonis opinionib
inh̾end tenend̃q pociꝰ quod io¬
cũd̃ faciat ꝙͣ ꝙ̃ mestũ anmũ¬
sibi suꝑuacuꝰ timor ꝯmortalis ẽ
enĩ ip̃e si corpori sui hostis curam
gerere pietas indebita sui dissol¬
iii metuit minis carc̾em et cõye¬
des suas amat stulto amor O
Tinore mortis exagitor. E Stul¬
ti omnes mori metiãt neq id
nuor quib felicitas oĩs in cor¬
pore est quod extingia morte ñ
est dubiũ Iure eigo bomi sui fi¬
nem pauidi cogitat mesti uidet
nat᷑a omim homĩs hec est ut fe¬
lix esse nolle nequeat uirũ doctũ
cui non alia corꝑis ꝙͣ uilis mã¬
cipii cura est tui in cultu ammmi
omme studiũ semꝑ fait om̃is a¬
mor om̃e desiderũ gĩs spes

Expanded text:
Mortuum quemvis interroga: silebit, Mortuum quemvis interroga: silebit, is cui iam rei veritas nota est, garrient quibus incognita, et vanis auguriis astruent quod ignorant, hinc apertissima, hinc occultissima rerum mors. Arcanum et coniecturale negotium, suspitionibus agitur; in dubio bonis opinionibus inherendum, tenendumque potius quod iucundum faciat, quam quod mestum animumsibi, supervacuus timor: immortalis est enim ipse; si corpori, sui hostis curam gerere pietas indebita. Sin dissolvi metuit, nimis carcerem et compedes suas amat stultus amor. Timore mortis exagitor. Stulti omnes mori metuunt, neque id miror: quibus felicitas omnis in corpore est, quod extingui morte non est dubium. Iure igitur boni sui finem pavidi cogitant, mesti vident: natura enim hominis hec est, ut felix esse nolle nequeat; virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in cultu animi omne studium semper fuit, omnis amor, omne desiderium, omnis spes
Abbreviated transcription (Latin):
phis peti iubes que et si apud
illos pio thesauus abdita atq
ab illis iuẽta sint ead tamẽ
as asus in aꝑtum erui et uel
acuatius uł cłarius atq expssius
uel biemꝰ postiremo ul alit̾ dici
possunt audendi siłia omnib spẽ
datura successum paucis ea est
uis ordimis ac uĩcture quod et in
poeticis elegãtissime flacta docet
et sepe alit̾ atq alit̾ et aliĩ po
tẽçias affectura ammos tanta ẽ
gratia uel notissima renarrãtis
tanta uestustis nouitas tãta lux
fulgidis tanta formosis decor ad¬
dit᷑ quod non hic iõ diximi quia
alibi non possem sed qr tu h ma¬
t̾iam obtulisti nolo enĩ qui igna¬
re suꝑbie mos est semel audita
forte noc intellta dum repetim᷑
quasi trita et uulgata fastidias
Dacquiesto rr̃e quid̃ in hus
monitis te bersatã uideo ⁊si ab
fuant que uicua sunt risui te¬
m̾e credit᷑ mexꝑtis Gnemo
ex hus mortis infamatorib com¬
ꝑti aliquod loqui p̃t nichil ip̃e
exꝑtꝰ nichil as exꝑto didicit

Expanded text:
phis peti iubes, que, etsi apud illos pro thesauris abdita atque ab illis inventa sint, eadem tamen ab aliis in apertum erui, et vel acervatius vel clarius atque expressius vel brevius, postremo vel aliter dici possunt, audendi similia omnibus spem datura, successum paucis. Ea est vis ordinis ac iuncture quod et in poeticis elegantissime Flaccus docet, et sepe aliter atque aliter, et aliquando potentius affectura animos; tanta est gratia vel notissima renarrantis, tanta vetustis novitas, tanta lux fulgidis, tantus formosis decor additur, quod non hic ideo dixerim, quia alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; nolo enim, qui ignare superbie mos est, semel audita, nec forte intellecta, dum repetuntur, quasi trita et vulgata fastidias. Acquiesco recte quidem: in his monitis te versatum video, etsi ab fuerant, que vicina sunt risui; temere creditur inexpertis; nemo ex his mortis infamatoribus, compti aliquid loqui potest, nichil ipse expertus, nichil ab experto didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
nũt mala sumũ illud ⁊ extͤ¬
niũ malũ quo te uigẽt desꝑa¬
tio cetis enĩ malie aliquid̃ ħic
uini nichil ỹt esse remedii que
sũt aũt hec extrema que dicis
mala/ ausi labor forsitã et pau¬
ꝑtas, hec sunt eñĩ que poeta
cõmemorat de hue agẽs qui
sibi letum usentes peꝑe̾ ma
uellent etheie iii alte nucr
paupiẽ et diues ꝑseue labo¬
res sũt ne aut̃ tã graua
mala Iec quor p̃mũ uem
euĩs forti atq equ̾so aĩo tulẽ
de quo suo loco diximꝰ quidam
sponte insuꝑ elegerunt atqr huit
gloriosi et in et̾nũ diuites facti
craspum atq ad id nasti hoĩem¬

Expanded text:
 summum illud et extremum malum quod te urget, desperatio. Ceteris enim malis aliquid, huic uni nichil potest esse remedii. Que sunt autem hec extrema que dicis mala, nisi labor, forsitan et paupertas? hec sunt enim que Poeta commemorat, de his agens: qui sibi letum insontes peperere manvellent ethere in alto, nunc et pauperiem et duros perferre labores! Sunt ne autem tam gravia mala hec? quorum primum boni omnes, forti atque equo animo tulere, de quo suo loco diximus, quidam sponte insuper elegerunt, atque hinc gloriosi ac in eternum divites facti Crispum, atque ad id nasci ho
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙ sunt cerne animo songã
pͥ cedentiũ longãq sequẽtiã ca¬
ꝓp̃a hora tecũ snmł obeuntiũ nõ
teni publicam puatis uige̾ que¬
rimonus dum ex omnib uel
uuã cui nũdeas non uidebis O
mouor N hoc est impassibile fi
⁊ ugum fortime part̃ ac mortis
excute geniuũ ingẽs bonũ qd
labores si non dicã infuutam
sed anuors nlle qui uinꝯ iam
pietite diei spacio comꝑant᷑ cer¬
tam uitam accepisses quod opti¬
me extinas si huiꝰ uieuis ac
fugatis et ic̾te uite tedia yq
hac tociens susceptos labores
molestieisq memieris D Morior
Bta mortem fletio o morta¬
les quasi magnũ aliquis uita
sit quod si esset magnũ aliquid
hient muste et aranee et for¬
muce sa semꝑ beneficiũ uita eẽt
semꝑ maleficiũ iet moro que
magĩ ueneficcũ est int̾dum

Expanded text:
rique sunt. Cerne animo longam rique sunt. Cerne animo longam precedentium longamque sequentium caa hora tecum simul obeuntium non tem publicam privatis urgere querimoniis, dum ex omnibus vel unum cui invideas non videbis. Morior. Hoc est impassibilem fieri, et iugum fortune pariter ac mortis excutere; geminum ingens bonum, quod labores si non dicam infinitam, sed annorum mille qui unius iam preterite diei spatio comparantur, certam vitam accepisses; quod optime extimabis, si huius brevis ac fugacis et incerte vite tedia, proque hac totiens susceptos labores molestiasque, memineris. Morior. Ita mortem fletis, o mortales, quasi magnum aliquid vita esset; quod si esset, magnum aliquid musce haberent et aranee et formice. Si semper beneficium vita esset, semper maleficium esset mors, que magnum beneficium est interdum
Abbreviated transcription (Latin):
iter graderis solus ne tibi nescio
quid aliũ deuiũ habuisses perge
autem nõ est abertãdi meta tot
sunt uie duces comites ꝙ Oheu
mori or H Siquis est quẽflẽ¬
tem I morideceat ndeᷤ decuit
uiẽ tem cum instare semꝑq
supͣ  uerticem bideret uñ mor
flentẽ sciret nsum illũ haud̃
dubie fletꝰ hic nõ longo seiũctꝰ
spatio sequebat᷑ O mouor R
Lon est ferendus qui sui gn̾is
mortem luget non mor̾eris
utiq in mortalie esses sun id
destes ꝙ mortalis sis non est
flendus locus ubi esse desmis
quod nuta es flendum erat
a p̃ncipio dum incip̾es esse
quos nolebas nũc gaudendũ
esse eñi nicipies ñuortasie O¬
Morior D Onĩs hu qui lectu¬
sum tuũ mᵈ ambiũt omnes
pietra quos uidisti unꝙͣ om̃o
de quib audisti aliquid̃ aut¬
aus legisti et quãtula ea ꝑs
hoñii est qui nosse potius õs
om̃io qui uel olim nati sunt
ues  omnib terus ac in seculis
nastent᷑ iter egerũt hoc actu¬

Expanded text:
iter graderis. Solus ne tibi nescio iter graderis. Solus ne tibi nescio quid aliud demum maluisses. Perge autem, non est aberrandi metus; tot sunt vite duces comitesque. Heu, morior! Si quis est quem flentem mori deceat, ridere dedecuit viventem, cum instare semperque supra verticem videret, unde mox flendum sciret, risum illud haud dubie fletus hic, non longo seiunctus spatio, sequebatur. Morior. Non est ferendus, qui sui generis sortem luget: non morereris utique, nisi mortalis esses; sin id defles quod mortalis sis, non est flendi locus ubi esse desinis, quod invitus es; flendum erat ab initio, dum inciperes esse quod nolebas; nunc gaudendum: esse eniMorior. Omnes hi qui lectulum tuum modo ambiunt, omnes preterea quos vidisti unquam, omnes de quibus audisti aliquid aut legisti, et quantula ea pars hominum est quam nosse potueris, omnes omnino, qui vel olim nati sunt, vel omnibus terris aut seculis nascentur, iter hoc egerunt actu
Abbreviated transcription (Latin):
bat ecram in ip̃o uelli ciuilis qr¬
doie ꝙͣ ut uene meͬa de re pu¬
blica uideret᷑ duob optimis ti¬
en tibi alia pieter ñui diam
causa moriendi uaĩtas d stusta
utraq nec tatone digna neq
ulla piorsus auticipãde mortis
sufficiẽs cã est Daiori maliui
ꝙͣ sit uiu̾e E Quid scis an ħc
tibi tam tustis uita multis op¬
tabilis uultis nudiosa sit sed
mipaciã res cuc̃tas exasꝑat. O¬
mori opto Eut tinudis me¬
tum mortis sic desꝑatis uite
odiũ extorqu̾e difficile est uitã¬
tam tamẽ equanmuit̾ ꝑferendã
morte fortiter spectandã hec nr̃ã
reiuedi simmna sit ¶ de morte caͫ¬
õrior B ad extiema ud̾¬
uentum est damn nec mortẽ
metues nec optabis de quibus
duobus totia me pioximis tracta¬
tibus fatigasti Iam pietea nec
dolebis nec corꝑis amini q destĩ¬
bus subiacebis net ierp tedus
aut morbis, aut semo aut
hom̃i dolis aut foituẽ baneta¬
te lassabe̾/ que si mala sũt mali

Expanded text:
bat, etiam in ipso belli civilis arbat, etiam in ipso belli civilis ardore, quam ut bene mereri de Republica videretur, duobus optimis ciEn tibi alia preter invidiam causa moriendi, vanitas stulta; utraque nec Catone digna, neque ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa est. Mori malim quam sic vivere. Quid scis an hec tibi tam tristis vita, multis optabilis, multis invidiosa sit? sed impatientia res cunctas exasperat. Mori opto. Ut timidis metum mortis, sic desperatis vite odium extorquere difficile est, vitam tamen equanimiter perferendam, mortem fortiter spectanda: hec nostri remedii summa sit. 119 DE MORTE Morior. Ad extrema perventum est: iam nec mortem metues nec optabis, de quibus duobus totidem me proximis tractatibus fatigasti. Iam preterea nec dolebis, nec corporis animique defectibus subiacebis, nec rerum tediis, aut morbis, aut senio, aut hominum dolis, aut fortune varietate lassabere, que, si mala sunt, mali
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ iuditauit qui filio uitã
daret ac qui sibi ue iudignũ cẽ¬
suit uel muidit et ad sumã
mortis illiuis causam solam fu¬
isse dep̾ħendit iuidiã quod n ͨ
cesar ip̃e dissilauit ut uͦ dixi¬
niꝰ aliud enĩ tim̾e quid pot̾at
aut quid pͥnapẽ nõ tulisset a
quo pridem cõsule cuua eiecta
fulit et comecta in cartem et
falsa opiione suꝑbie aut cuide¬
litatis occide̾t quid tam horeifi¬
cũ uultꝰ cesans hu̾it ut esset
morte eciam fugiendus uiu oiũ
tentiorẽ nullũ iuultos certe fero¬
ciores sua ille uida̾t etate ymo
ueio uullũ uid̾ãt mitiorẽ Sure
ergo alter quid scuptor egtgus
et fide claius et eloquio nichi
inquit cato uidet᷑ cam̃ quesisse
fugoe ꝙ̃ ut stoycorũ decietis
obtemꝑaiet quos sectabãt suũq
nomen grandi aliquo facmore lla¬
nficaret cui quid mali potuerit
accidere si uiu̾e̾t nõ muenio ga¬
yus enĩ tesar ut eiat clemen¬
tissimꝰ nichil aliud effice̾ nole¬

Expanded text:
dignum iudicavit, qui filio vitam dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indignum censuit, vel invidit? et ad summam, mortis illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, quod nec Cesar ipse dissimulavit, ut modo diximus. Aliud enim timere quid poterat, aut quid principem non tulisset, a quo pridem Consule curia eiectus fuerat, et coniectus in carcerem. Et falsa opinione superbie aut crudelitatis occiderit, quid tam horrificum vultus Cesaris habuit, ut esset morte etiam fugiendus, viri omntentiorem nullum, multos certe ferociores sua ille viderat etate; immo vero nullum viderat mitiorem. Iure igitur alter quidam scriptor egregius, et fide clarus et eloquio, “Michi, inquit, Cato videtur causam quesisse fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret. cui quid mali potuerit accidere, si viveret, non invenio; Gaius enim Cesar, ut erat clemens, nichil aliud efficere vole
Abbreviated transcription (Latin):
piinꝰ et gl̃iosissima muideiet¬
¶ Quid igit᷑ obstat aut pio
difficultates m̃ilieras auxilio ssõ¬
tanee mortis euadi̾ mori uoso¬
H uide ne te manis speties
ierum fallat funt neye alii ꝙͣ
pares eloquio iichil ad iem ac
certe sentẽtia potiores qui tato¬
uis hanc moitẽ neqz laudent
neq excusent sed grauissie ie¬
pͥhendãt in quib augustius stui¬
tator ueritatis abomiꝰ nõ hant
fuisse illi arcessende mortis ta
disputat no sub cesans imꝑio
uiuẽt cum filio suo ipe auctor
fuit ad cerale futriend̃ deq illiꝰ
clemẽçia sꝑandi omĩa nec fefellit
quod si tipe credidisset cur non
filiũ secũ uel beneno ũl feur
uel morte qualib ab eiusmõi
egtudine liberasset cũ maulia
tor quatꝰ sit laudato ꝙ filiũ ip̃e
siũ qui contra pñs imꝑiũ pu¬
gnasset ac uiasset occidat neq
enĩ turpius dici p̃t ꝓcacis ho¬
stis esse uictorem ꝙͣ suꝑbo pa¬
rem uictori quid eigo cesarem

Expanded text:
ximus et gloriosissimus invideretximus et gloriosissimus invideret. Quid igitdifficultates innumeras auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius Torquatus sit laudatus, quod filium ipse suum, qui contra patris imperium pugnasset ac vicisset, occiderat neque enim turpius dici potest, procacis hostis esse victorem, quam superbo parere victori Quid ergo? Cesarem
Abbreviated transcription (Latin):
culis suffora latẽtibr tiemes
ac riuña iiuaret᷑ fugrentib
socus ator hortantib ut sasu¬
ti sue descendendo consuleret
quit nsi ille ne reuotesta
illi uetiuenis  atq cũ ieuota¬
turꝰ acciure̾t turus fũdamẽtis
facistẽtib magno corbuit fra¬
gore sic fidelis custos oppssus
est quem uix erutũ lacrmus
domiꝰ suꝯ iestꝰ ac lae̾mans
sepeluiit cũq dum uixit et pie
desidauit et fidem eius sepe c̾r¬
tis laudib infamiliari colloqͥo
piosecutꝰ est quid hus berbis be¬
lu uides talis enim cõmissi tͣ¬
corporis tustos esse debes deo
qualis ħ ciedite sibi turus dio
suo fuit fuisse tani nichilomĩꝰ
nõ me latet mortem cathonis
illa etate laudatã a multis et
opinione hem̃i gliosam notũq
Iest illud Iuln cesans qui dũ
uicto uti cã ꝓperaiet, ubise ille
ꝑeniãt audita eius morte cato
mee glĩe inquit iuidit et ego
sue mudeo / pieclaꝵ aliquid
hand dubie uidebat᷑ cui un ma¬

Expanded text:
culis suffossa latentibus tremeret culis suffossa latentibus tremeret ac ruinam minaretur, fugientibus sociis atque hortantibus, ut saluti sue descendendo consuleret,quit, nisi ille me revocet a illi metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio prosecutus est. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi commissi corporis custos esse debes Deo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud dubie videbatur, cui vir ma
Abbreviated transcription (Latin):
insi eñ cum deus is c hoc tẽ¬
plum est omne quod conspicis
istis te corpous custodus libera¬
u̾it quc tibi adicꝰ pate̾ nõ p̃t̃
honuẽs enum sũt hac lege ge¬
uãti qui tuerent᷑ illum głobũ
que in hoc templo mediũ bi¬
deo que terra dicit᷑ quare et t᷑¬
publi inquit et pus om̃ib ieti¬
nendꝰ est amma in custodia
corpis nec in iussu eus a quo
uita mgnd est ne aruua hũã¬
nũ assignatũ adeo diffugisse ui¬
deamini an nõ satis tycona¬
ua hec extusatũ argi̾t catho¬
nem et plane si ab imꝑatoie
t̾iono ad custodiam loci cuuuspi¬
am deputatꝰ non audes n¬
iussus te mon̾e ferret qi ille
hoc grauit si contrariũ fecisses
quid celestis putas imꝑator
cui tanco plus obediẽcie de¬
betur quãto maior deꝰ I est
homñe fuit nuꝑ pusce butu¬
tis stephanus colupnẽẜ nõ hac
solium sed omm etate uit cla¬
ussimꝰ futirus hic ab ingẽti
suo illo hoste ciui potẽtia imꝑ
nuserat s que dum cum¬

Expanded text:
Nisi enim cum Deus is, cuius hoc teNisi enim cum Deus is, cuius hoc teplum est omne quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, Publi, inquit, et piis omnibus retinendus est animus in custodia corporis nec iniussu eius a quo vita migrandum est, ne munus humanum assignatum a Deo diffugisse videamini.” An non satis Ciceroniana hec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore terreno, ad custodiam loci cuiuspiam deputatus, non auderes iniussus te movere, ferretque ille hoc graviter si contrarium fecisses. Quid celestis putas imperator, cui tanto plus obedientie debetur, quanto maior Deus est homine? Fuit nuper prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac solum sed omni etate vir clarissimus futurus; hic ab ingenti illo suo hoste, cui potentia impar miserat, que dum cuni
Abbreviated transcription (Latin):
re Terciũ hoc piũ si pietate
languida et inherti si quidem
te poçio repellenda ꝙ̃ declniã¬
da est id est enim brri opus
hõc feniue qua tanse mre ca¬
tons mortem irris laudibus
semeca idem efert sua illa pe¬
culiarii opmione de qua dixiꝰ
non sic cyco oxcusasse contentꝰ
laudib abstinet ait enĩ tatom
incredibili grauitate nature ꝑpe¬
tuaq constãcia moriend potis
ꝙͣ tyranii uultum aspiciendum
fuisse quem tamẽ bruta aspexit
et illius pocius motte tollendum
ꝙ̃ sua morte fugiend censuit qd
ꝙ bene seu ꝙ̃ male feterit
nõͥ. laboir Recit tamẽ cytero
aut n dum catonem excusat
sue illius fentẽtie melioris obli¬
libro sexto iei publice posuerat
ea ne̾ est huiomõi dum publi¬
in celo cum pĩe atq auo collo¬
qui sõpmantẽ et audita m̃ior¬
talitate annue de ac felicatate
uite alterius mori endi auid
induxisset patrem mox iũtile
desideriũ castigãtem fecit hus
uerbis non est ita inquit ille

Expanded text:
re; tertium hoc pium, sed pietate re; tertium hoc pium, sed pietate languida et inerti, si quidem te potius repellenda, quam declinanda sunt, id est enim viri opus, hoc femine. Qua tamen in re, Catonis mortem miris laudibus Seneca idem effert, sua illa peculiari opinione de qua diximus; non sic Cicero, excusasse contentus, laudibus abstinet; ait enim Catoni, incredibili gravitate nature, perpetuaque constantia moriendum potius quam tyranni vultum aspiciendum fuisse; quem tamen Brutus aspexit, et illius potius morte tollendum, quam sua morte fugiendum censuit; quod quam bene seu quam male fecerit, non laboro; fecit tamen. Cicero autem dum Catonem excusat, sue illius sententie melioris oblilibro sexto Rei Publice posuerat. Ea vero est huiusmodi. Dum Publiin celo cum patre atque avo colloqui somniantem, et audita immortalitate anime ac felicitate vite alterius, moriendi avidum induxisset, patrem mox inutile desiderium castigantem, fecit his verbis. “Non est ita, inquit ille.
Abbreviated transcription (Latin):
tꝯ uideatirs ne nõ ipa sua sit
nurariq cogat int̾dum biĩ tam
utq alia sileam que prosequi lõ¬
gum est quad ad luciliũ ep̃la
si mutile inquit ministus est
corpus quid in oporteat educe
cio putrido ac ruenti male ais
o seneca et multa benedicta s¬
auteꝙͣ fugias opp̃maris O rion
pessum pati que miẽt Morse
malo Mab hoste forsitã infe¬
rendã mortem que fortiter si¬
lata sit turpis esse non pt̃ cũ
hec uoluntaira non possit esse
non turpis quia contra domini
suꝑioris imꝑiũ est contta quod¬
bene nichil fien potest P Mo¬
ii malim ꝙ̃ que instãtia sut
uidere E non est uni nõ pesse
iectis oculis utrãq fortime frici¬
enĩ spectare muliebie est ciera¬
dos otulos au̾tere quid est aut̃
quod te tiribat usq adeo ut sol¬
us opem mortis impłores tua
ne forsitan an tuoꝵ an pñe
laborãtis adusitas lenta illa
duo quid̃ nichil enm p̃t fortu¬
na cui non possit untꝰ obsta¬

Expanded text:
tus videatur, ne non propria sua sit, tus videatur, ne non propria sua sit, mirarique cogat interdum, unde tam utque alia sileam, que persequi longum est, quadam ad Lucillum epystola “Si inutile, inquit, ministeriis est corpus, quid ni oporteat educere cio putrido ac ruenti”. Male ais, o Seneca, et multa bene dicta uantequam fugias opprimaris. Non possum pati que imminent, mori malo. Ab hoste forsitan inferendam mortem; que fortiter silata sit, turpis esse non potest, cum hec voluntaria non possit esse non turpis, quia contra domini superioris imperium est, contra quod nichil bene fieri potest. Mori malim quam que instantia sunt videre. Non est viri non posse erectis oculis utranque fortune faciem spectare, muliebre est trepidos oculos avertere. Quid est autem quod te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, an tuorum, an patrie laborantis adversitas? Lenta illa duo quidem: nil enim potest fortuna, cui non possit virtus obsta
Abbreviated transcription (Latin):
in quo demq piet̃ stouctarã inch
est tuũ id in suo licitũ non uis
et sanguiẽ et spm̃ sed celu
et teuas et maria et oiã q̃ in
eis sunt creauit ex nichilo net
dicas apud temetipm̃ corpus
meũ graui dolore angit᷑ nõ tu
domiuiũ sed usum coiꝑis acte¬
pisti breue ad tempus lutee te¬
donnuũ demꝰ credis liquinꝯes
qui fecit omma id est onn dñs¬
D dolore minio cogor bt mori
uelini Bhit fortasẜ ad exꝑien¬
ciami dolor datur, qui si molesta
est esse pt̃ utilis si intolerabi¬
lis longus certe non erit expͤ¬
ta dñi reuocãtꝭ edictum cumq
bocatꝰ fu̾is responde et nõ p̃us
fixa est dies tua est quã uet
antiapare fas est nec diffeux
possibile poctupauerũt tauen
hauc nulti et dum ꝑuã fugi¬
unt/ bieuẽq molestĩa in eteruas
se atq irremeabiles dem̾ẜunt
habuitq hec opinio magnos
auctores anuerĩ seuecã in pnus
qui ad eam tam ꝯstantꝭ. et tã
sepe ieuoluit᷑ ut mͣ quid̃ beri¬

Expanded text:
in quo denique preter structuram nichil in quo denique preter structuram nichil est tuum, id in suo licitum domino oet sanguinem et spiritum sed celum et terras et maria, et omnia que in eis sunt, creavit ex nichilo? Ne dicas apud temet ipsum: “Corpus meum gravi dolore angitur”: non tu dominium, sed usum corporis accepisti, breve ad tempus. An tes. Qui fecit omnia, is est omnium dominus. Dolore nimio cogor ut mori velim. Hic fortassis ad experientiam dolor datur, qui si molestus est, esse poterit utilis, si intolerabilis, longus certe non erit. Expecta domini revocantis edictum, cunque vocatus fueris responde, et non prius. Fixa est dies tua, quam nec anticipare fas est, nec differre possibile; preoccupaverunt tamen hanc multi, et dum parvam fugiunt brevemque molestiam, in eternas se atque irremeabiles demerserunt. Habuitque hec opinio, magnos auctores, Anneum Senecam in primis, qui ad eam tam constanter, et tam sepe revolvitur, ut michi quidem veri
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceps luxuries brã est bt leuib
ex causis nõ fortime tñ s uo¬
bis ipĩs nastanimi inq ip̃m dñi
calcitũtes impia ora laxetis qua¬
si quidquid id est in quo nõ bo¬
uis dommo uester obsequit᷑ in¬
iuria grauis sit Dmagnis
ncalis uictꝰ mori eligo Q ge¬
dio uice credo familiari bicio
stultoꝵ om̃ii sapiẽtib enĩ oiĩs
bica iocũda est letam libenter
tustem ferũt pacient̾ et si iebus
ipis nequeũt paciã desectant᷑
iul in nebus letius nil dulcio
est uirtute, illa est que molesta
leuit obliqua dirigit dura
mollit atq nutigat ardua al
asꝑa queqz complanat, cessant
q̃rnuonie cessant p̾cipicia et
ad sũmam sayietis bita il
seremꝰ iulqz trãsquillius hu
autem aiõre flatꝰ atq augo¬
ies hee nubes ⁊ piocelle que
in scopulos fragilem uite c̃ba
trudunt e sola tristicia oriũt᷑¬
D aorbi impaciã mori eligo
EStulte eligis ac supbe siue
tuo in edificio uie lic̾e̾ in quo
non ligna nõ layides tu fecisti

Expanded text:
uries vestra est, ut levibus ex causis non fortune tantum, sed vobis ipsis irascamini, inque ipsum Deum calcitrantes, impia ora laxetis, quasi quicquid id est, in quo non vobis dominus vester obsequitur, iniuria gravis sit. Magnis malis victus mori eligo. Tedio vite credo, familiari vitio stultorum omnium; sapientibus enim omnis vita iucunda est: letam libenter, tristem ferunt patienter, et si rebus ipsis nequeunt, patientia delectantur. Nil in rebus letius, nil dulcius est virtute: illa est que molesta lenit, obliqua dirigit, dura mollit ac mitigat, ardua atque aspera queque complanat; cessant querimonie, cessant precipitia, et, ad summam, sapientis vita nil serenius nilque tranquillius. Hi autem animorum flatus atque angores, he nubes ac procelle, que in scopulos fragilem vite cymbam trudunt, e solida stultitia oriuntur. Morbi impatientia mori eligi. Stulte eligis ac superbe; sian quod tibi tuo in edificio vis licere, in quo non ligna, non lapides tu fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
excusare ꝙ laudaie nos utiũqr
ioicimꝰ qͥñĩ Et uocatũ responde
Et reuent paie laudabile si nuꝑ¬
atoris in uissu cõmissa de custodi¬
a et corꝑis statione discederr
capitalis est habũda defectõ etul
exilio graui uel sũma plecten¬
da supplĩcio Sciens repeto nc
alcius in ꝙmã habũde enĩ insi
fallor hec omĩa suꝑior tractatꝰ
explicuit O mouor E ynio
caris tributũ nat᷑e debitũ per¬
solius mox futura libei fac li¬
bens quod uel uolens faceres
Et ut bene ait quid mortis hor¬
tator cupias quodtũq ntẽ ẽ
non est utilius ymo nõ est ad

Expanded text:
 nos utrunque reicimus, quoniam ut vocatum respondere et reverenter parere laudabile, sic imperatoris iniussu commissa de custodia et corporis statione discedere capitalis est habenda defectio, et vel exilio gravi vel summo plectenda supplicio. Sciens repeto ut altius imprimam; abunde enim, nisi fallor, hec omnia superior tractatus explicuit. Morior. Immo carnis tributum nature debitum persolvis: mox futurus liber. Fac libens quod vel nolens faceres, et, ut bene ait quidam mortis hortator: cupias quodcunque necesse est; non est utilius, immo quid
Abbreviated transcription (Latin):
est assuestite o mortales na¬
tiue legibus et meluctabile
uiga colla submittite et si
ues ip̃os amatis ꝙ nati estis
neq eñ nat᷑am. uobis red bos
Illi obsequi par est Opauoiem
moitis abice diu quid frustia
nicor Amnor quidtã diu fori¬
stra int̾is quo te debuit cogita¬
tio pua ꝑduce turpie est enĩ tã
bieius ꝑiculi si ꝑiculũ nõ nã
et ꝑiculoꝵ funs est mori, tur¬
pis est inꝙͣ uiro tã moiiẽtaner
dist̾ñs tam longeno pauor et
tot anni auxii atqi suspẽsi ad
hore seu suspirn uiuꝰ euẽtum
uis ne aut̾ mali huiꝰ ultim
remediũ uis moitis metu ꝓpe¬
to liber ẽẽ uene biue uita
laudabilis mortẽ sꝑuit semꝑ
sepe eciã cuꝑit demiq hec ħi¬
uiliũ oñi sũma est/ Siquid
labor dolor adu̾sitas infami¬
a carcer exiliũ dampnũ uel¬
limi ẜuitꝰ orbitas paupertas
seniũ egritudo et mors foiti¬
bus uiris ml sunt aliuid insi
expiẽcie stola camꝑq paciẽcie

Expanded text:
est. Assuescite, o mortales, naest. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos amatis, quod nati estis neque enim naturam vobis, sed vos illi obsequi fas est. Pavorem mortis abicere diu quidem frustra nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si periculum non natura et periculorum finis est mori, turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensi, ad hore seu suspirii unius eventum. Vis ne autem mali huius ultimum remedium? vis mortis metu perpetuo liber esse? bene vive: vita laudabilis mortem spernit, sepe etiam cupit. Denique hec terribilium omnium summa est, si quidem labor, dolor, adversitas, infamia, carcer, exilium, damnum, bellum, servitus, orbitas, paupertas, senium, egritudo et mors, fortibus viris nichil sunt aliud, nisi experientie schola, campus patientie,
Abbreviated transcription (Latin):
nat sed quid de me ẽẽt aluid
quid nã est hoc aliuid queso et
nõ pociꝰ idem ip̃m quod de oĩb
fuit ent ne qui ul nati ul qui
nastituri sunt quib ut uite sie
et mortis multa sut genera
nccitas una morẽdi haut tu
cupis excutere ꝙͣ nec paties
tui nec ulli bnꝙͣ ieges genti¬
ũ extussere necꝰ extuttẽt quid̃
Ter giusanũ ut libet ita bobis
euemet ut hus qui contra ho¬
stilis fera aciem oculos claudũt
quasi ꝑicului quod nõ uidẽt
nec sensuu fuit fenenĩ morie¬
miii sentietis an ceci aut̾ an
uidentes id in urã manu est
optate gᵒ uene mori quodipm
nisi bene bixentis fuistra est
optate inꝙͣ ⁊ euitinũ et quod
in uobis est facite reliquũ illi
cõnuitite qui quos in haut
uitam ultio nõ uocatꝰ intulit
Eggiessuus nõ inisi bocatꝰ et
iogata manũ dabit nõ mori
autem nolite optare nõ modo
enĩ impudẽs auogansq sed
iefficaꝵ eciã et mane Gotũ

Expanded text:
nat, sed “si quid de me esset aliud”; nat, sed “si quid de me esset aliud”; quidnam esset hoc “aliud” queso, et non potius idem ipsum, quod de omnibus fuit, eritve vel qui nati vel qui nascituri sunt, quibus ut vite, sic et mortis, multa sunt genera, necessitas una moriendi? hanc tu cupis excutere, quam nec patres tui nec ulli unquam reges gentium excussere, nec excutient quidem. Tergiversamini ut libet: ita vobis eveniet, ut iis qui contra hostilis ferri aciem oculos claudunt, quasi periculum quod non vident nec sensuri sint. Feriemini, moriemini, sentietis. An ceci autem, an videntes, id in vestra manu est. Optate igitur bene mori, quod ipsum, nisi bene vixeritis frustra est. Optate, inquam, et enitimini, et quod in vobis est facite, reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem nolite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum
Abbreviated transcription (Latin):
quisq reflectit᷑ nõne sibi illico
nõm mortis occurat sed effugi¬
tis quasi ꝑ aurem mors nrr̃ũ¬
pat et adu̾titis añm atq id co¬
gitis obliuisti quod mox sui
meõriam uel muitis ingeret
iecusatis ecce mortẽ cogitare ꝙͣ
confestun et cogitare opoitebit
et ꝓati Cuiꝰ passio facilior se¬
quetͣ si cogitatio p̾cessisset nũc
suil in augustus alta altera
exasꝑat omne enĩ moyniũ et
subitum aiãm quatit eq̃. stul¬
tum est uel appet̾e aliquid fru
ꝙ stultius utrũq quo dampno¬
sius futuꝵ implesse quod cupi¬
as atqui ml dampnosiꝰ in hu¬
manis malis ꝙ dei suiq ip̃ius
et mortis obluuo que ta in nu¬
n̾io sit quexa sunt bt bix ba¬
leant dissolii at uos bñ me¬
mores uidi uultis et pͥnciyii
et finis mĩenores obẜuasti
hos qui donui sue disponũt
bix est qui dic̾e audeat cum
moriar ses si mouar quasi
in dubio ponit᷑ quo nichil est t̾c̃i¬
us neq id ip̃m si moriar claie so¬

Expanded text:
quisque reflectitur, nonne sibi illico quisque reflectitur, nonne sibi illico nomen mortis occurrit? sed refugitis, quasi per aurem mors irrumpat, et avertitis animum, atque id cogitis oblivisci, quod mox sui memoriam, vel invitis, ingeret; recusatis ecce mortem cogitare, quam confestim et cogitare oportebit et pati, cuius passio facilius sequeretur, si cogitatio precessisset; nunc simul in angustiis altera alteram exasperat: omne enim inopinum ac subitum animam quatit. Eque stultum est, vel appetere aliquid frusas, eoque stultius utrunque, quo damnosius futurum implesse quod cupias: atque nil damnosius in humanis malis, quam Dei, suique ipsius et mortis oblivio, que tria numero sic connexa sunt, ut vix valeant dissolvi. At vos vestri memores videri vultis, et principii et finis immemores. Observasti hos qui domui sue disponunt: vix est qui dicere audiat, “cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Neque id ipsum “si moriar” clare so
Abbreviated transcription (Latin):
balde nũc eciã mortẽ horres E
alte radicata nõ facile diuellũ¬
neq uonũ eoq ꝑ seipãm nec
timẽdã diffinũ̃t nec optãda
Iut̃ indrũcia nu̾antes que pro
qualitate fouẽtiũ nuc mala
m̃c uona fieri uolũt quodil¬
li eciam ex uns bideo ꝓbari qui
peccator pessimã p̾tiosam uero
sauctorp mortem ait O moitẽ
metuo mortem odi Bequid̃
uiũ. hic mortalib mortio me¬
tus unde hoc odiũ nurer iusi
mollicies ammor nota sit qua
hũc scilicet atq alios degen̾es
uene uides ut magna pars
mortaliũ ip̃m nom̃e mortis ex¬
horieat ꝙ quid est asiud ꝙͣ nͣa
ppͥam hou̾e atq id odisse ꝙ natꝰ
sie quo nichil int̾ homñes stul¬
tius nichil ingratio in deũ ꝙ
multi qut̃ nomiẽ illud egͤ aua¬
unt quod semꝑ int̾nã aurem
pulsaie de buãt nempe sine quo
non est qui seipm̃ cogitare pos¬
sit quid nãq se cogitet iusi ꝙ
est aial mortale quociẽs in se

Expanded text:
Valde nunc etiam mortem horreo. Valde nunc etiam mortem horreo. Alte radicata non facile divellunneque bonum, eoque per seipsam nec timendam diffiniunt, nec optandam, inter indifferentia numerantes, que pro qualitate fruentium, nunc mala, nunc bona fieri volunt; quod illi etiam ex vestris video probari, qui peccatorum pessimam, pretiosam vero sanctorum mortem ait. Mortem metuo, mortem odi. Equidem unde hic mortalibus metus mortis, unde hoc odium mirer, nisi mollities animorum nota sit, qua hunc scilicet aliosque degeneres non vides, ut magna pars mortalium ipsum nomen mortis exhorreat? Quod, quid est aliud, quam priam horrere atque id odisse quod natus sis, quo nichil inter homines stultius, nichil ingratius in Deum. Quam multi autem nomen illud egre audiunt, quod semper internam aurem pulsare debuerat, nempe sine quo non est, qui seipsum cogitare possit; quid namque se cogitet, nisi quod est animal mortale? quotiens in se
Abbreviated transcription (Latin):
est ncce hoc nilitib suis dux
romanus apud senecã hoc dux
uobis ur̃ edicit Itaq cũ oporte¬
at ire nec liceat redue cũq i¬
tu̾ib sit certa ncͣcitas hora au¬
tem motꝰ nc̾ta unũ est reme¬
diũ ut parati aĩo sitis semꝑ et
uotati respondẽ et iussi obtemꝑ¬
aix compositis q om̃ib ad pri¬
niũ ducis imꝑiũ iter illud a¬
crt̃ ageie quod utiq uob aut
letis aut tustib pagendum est
ea res maxime et metũ mortis
m̃uet et dolorem nec secures
n sed cupidos ne huic abire
bos faciet alioqun imꝓuisis et
nicantes eueniet quod bruto suo
in epistolis uere olimi baticinatꝰ
est ꝙcero oppiuenũ mͥ crede bui¬
te inquit nisi puiditis sic est
inꝙͣ sic illi accidit sic omnib
qui uentura non ꝓuident s cũ
cuctis in rebus puidencia uccia
sit tamẽ in hũs maxiẽ que ã¬
plius ꝙͣ semel fieri neq̃unt In
quib eiror unus sufficit bbigq
pes laysus fuit accum est O

Expanded text:
est necesse.” Hoc militibus suis dux est necesse.” Hoc militibus suis dux Romanus apud Senecam, hoc dux vobis vester edicit. Itaque cum oporteat ire nec liceat redire, cunque itineris sit certa necessitas, hora autem motus incerta, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respondere, et iussi obtemperare, compositisque omnibus ad primum ducis imperium, iter illud alacriter agere, quod utique vobis aut letis aut tristibus peragendum est. Ea res maxime et metum mortis imminuet et dolorem, nec securos modo sed cupidos hinc abire vos faciet; alioquin improvisis et incautis eveniet quod Bruto suo, in epystolis, vere olim vaticinatus est Cicero. “Opprimemini, michi crede Brute, inquit, nisi provideritis”; sic est, inquam, sic illi accidit, sic omnibus qui ventura non provident. Sed cum cunctis in rebus providentia necessaria sit, tum in his maxime que amplius quam semel fieri nequeunt, in quibus error unus sufficit: ubicunque pes lapsus fuerit, actum est.