comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matura omnes occũ¬
berent morte. nisi qd̃
tantis malis obstrepẽ¬
tib regii pueri opta¬
rent honestum exitũ.
quam acerbum impe¬
rium. Adeo animose
pro patria secertamini
dabant ut non illis
imputari debeat si
minus cedebat ex sen¬
tentia quod intendebat
audacia. Deniq me¬
morie proditum qd̃

Expanded text:
matura omnes occumberent morte, nisi quod, tantis malis obstrepentibus, regii pueri magis optarent honestum exitum quam acerbum imperium. Adeo animose pro patria se certamini dabant, ut non illis imputari debeat si minus cedebat ex sententia quod 176 intendebat audacia. Denique memoriae proditum, q
Abbreviated transcription (Latin):
liarius pro feminea
cupidine flandriam
ꝑgens. ab insidiato¬
rib impetitus int̾iit
Iam baluuinus

Expanded text:
liarius, pro foeminea cupidine Flandriam pergens, ab insidiatoribus impetitus interiit. Nam Baldwinus
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. Mox acceden¬
te hyeme fluuii ita
sunt congelati. ut
eẽnt ꝑuii equitanti
b ⁊ plaustra ducen¬
tib. Nec mora
resoluto gelu. impe¬
tu glacialium cru¬
starum pontes effra¬
sti.

Expanded text:
nerat. Mox, accedente hyeme, fluvii ita sunt congelati ut essent pervii equitantibus et 506 plaustra ducentibus; nec mora, resoluto gelu, impetu glacialium crustarum pontes effracti.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo decernere fer¬
ro cauebat. cui ⁊ ꝓ
sacramento ⁊pro
suffragio obnoxius
erat. Reliquit tam̃
primates aliquos

Expanded text:
cum eo decernere ferro cavebat, cui et pro sacramento et pro suffragio obnoxius erat. Reliquit tamen primates aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
in ceteris predicande
indolis uiuenis: ma¬
gni roboris ⁊animo
⁊corpore:⁊propter h
ab anglis ireneside.id
est ferreum latus nun¬
cupatus. Qui patris
ignauiam. matris

Expanded text:
in caeteris, praedicandae indolis juvenis, magni roboris et animo et corpore, et propter hoc ab Anglis Ireneside, id est, Ferreum latus, nuncupatus; qui patris ignaviam, matris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c sancti auctorita-¬
te. ⁊ perpetue uirgis
interdictione prohi¬
beo. ⁊ uniuersis regni
mei prepositis ⁊pri¬
matib suꝑ suam sa¬
lutem̃ precipio. ut nł¬
lus omnino illam ĩ¬
sulam intrare aude¬
at. cuiuscumq ordi
nis aut dignitatis

Expanded text:
s sancti auctoritate et perpetuae uirginis interdictione prohibeo et uniuersis regni mei praepositis et primatibus super suam salutem praecipio ut nullus omnino illam insulam intrare audeat cuiuscumque ordinis sit aut dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bendo figuris. quo sudo¬
relaboris. inunicoꝵ la¬
queos euaserit:siusq
eoꝵ ferma colla uestigi¬
is iuriliter substrau̾it.

Expanded text:
bendo futuris, quo sudore laboris inimicorum laqueos evaserit, et suis eorum ferina colla vestigiis viriliter substraverit.
Abbreviated transcription (Latin):
tam nobile monaste¬
rium ep̃c non mul¬
tum pecuniosus fe¬
cerit. in quo nichil
frustra desidens uel
in edificioꝵ subli¬
mium specie. uel in
ornamentoꝵ ꝑul¬
chritudine. uel in

Expanded text:
tam nobile monasterium episcopus non multum pecuniosus fecerit; in quo nihil frustra desideres, vel in aedificiorum sublimium specie, vel in ornamentorum pulchritudine, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
Artificum studio
quam deitate sua.
rbs felix si uel do¬
minis urbs illa ca¬
ueret.
¶el dominis esset
turpe carere fide.

Expanded text:
Artificum studio, quam deitate sua. Urbs felix, si vel dominis urbs illa careret, Vel dominis esset turpe carere fide.
Abbreviated transcription (Latin):
iis ita deuictis: dy¬
abolo agitante ĩi¬
quoꝵ quam plures ite¬
rum in testina adu̾sus
eum insurgunt moli¬
mina. Nam quidam
rihulfus ꝑfidie succẽ

Expanded text:
is ita devictis, diabolo agitante iniquorum quamplures, iterum intestina adversus eum insurgunt molimina. Nam quidam Riulfus perfidiae succe
Abbreviated transcription (Latin):
Dontifices pariter
dant infidis anathe¬
ma.
E micat in populis
solito festuuor ignis.
Et prodũt uariis a

Expanded text:
ontifices pariter dant infidis anathema, Emicat in populis solito festivior ignis, Et produnt variis a
Abbreviated transcription (Latin):
in fugam uertunt.
fratremq in tuguri¬
um quoddam compł¬
so. domunculam ipsã
succendunt. Ita mol¬
erumpendi deesset
audatia ⁊ totis circa
tectum habenis reg¬
narent incendia: int̾
flammas animam
ructauit. Non tam̃
cedualla destitit. aut
a proiuntia pedem
retulit. quin dolorẽ
suum crebris accolaꝵ
dispendiis sarciret. rei
quoq ultionem ĩ suc¬
cessorem uiam trans¬
funderet:sicut loco suo
dicetur.
cantie. sexennio circiter
a regia su ccessione clau¬
dicatum. Septimo de¬
mum anno wihtredꝰ

Expanded text:
in terga vertunt, fratreque in tugurium quoddam compulso, domunculam ipsam succendunt. Ita Molerumpendi in hostem deesset audacia, et totis circa tectum habenis regnarent incendia, inter flammas halitum ructavit . 23 Non tamen Kedwalla destitit, aut a provincia pedem retulit, quin dolorem suum crebris accolarum dispendiis sarciret, rei quoque ultionem in successorem Inam transfunderet, sicut suo loco dicetur. Cantiae secennio circiter a regia successione claudicatum: septimo demum anno Wihtred
Abbreviated transcription (Latin):
ti pauperum illa ui¬
a morbo ⁊media
.extincti. multi in
uado quod pro ra¬
piditate dyaboli dici¬
q profecto perissent.
nisi equi emissarii ⁊̃
aduersum amnem

Expanded text:
ti pauperum illa via morbo et inedia extincti; multi in vado, quod pro rapiditate, diaboli dicique profecto perissent nisi equi emissarii, adverso amn
Abbreviated transcription (Latin):
magna prosperitate
quod quamuis in ħ
diam penetrauit. In¬
de rediens. exoticos splẽ¬
dores geminarum ⁊
liquores aromatum.

Expanded text:
magna prosperitate, quod quivis hoc diam penetravit; inde rediens, exoticos splendores gemmarum, et liquores aromatum
Abbreviated transcription (Latin):
incarnati uerbi qua
franci primum regẽ
habuerunt faramũ¬
dum. Nepos fara¬
mundi fuit meroue
a quo om̃s post eum
reges meroiungi uo¬
cati sunt. Eodem mo

Expanded text:
incarnati Verbi quadmo quinto Franci primum regem habuerunt Faramundum. Nepos Faramundi fuit Meroveus, a quo omnes post eum reges Merovingi vocati sunt. Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
subdi dominio quem
suo non delegisset ar¬
bitrio. Quo ut superiꝰ
rex protulit prodito ⁊
exanunato.fuere qui
fratrem regis eduiu¬
num insidiarum in¬
simularent. Scelus hor¬

Expanded text:
subdi domino quem suo non delegisset arbitrio. Quo, ut superius rex retulit, prodito et exanimato, fuere qui fratrem regis Edwinum insidiarum insimularent: scelus hor
Abbreviated transcription (Latin):
cognominatam. or¬
biculato ⁊ maiori
muroꝵ ambitu edi¬
ficauit. ut locum se¬
pulchri dominici ꝙ
olum extra fuerat

Expanded text:
cognominatam Heliam, orbiculato et majori murorum ambitu aedificavit, ut locum sepulchri Dominici, quod olim extra fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tie tutaretur. Ipse
quoq fere extremis
annis uxorem asci¬
uit. filiam regis
terraconensis. splẽ¬
didam doten pact᷑.
eternam scilicet cõ¬
terminarum pro¬
uinciarum pacem.
Iec multo post

Expanded text:
tutaretur. Ipse quoque extremis fere annis uxorem ascivit filiam regis Tarraconensis, splendidam dotem pactus, aeternam scilicet conterminarum provinciarum pacem. Nec multo post
Abbreviated transcription (Latin):
no quos nouerun ce¬
terum plures accole
predicant sui. Sc̃ã
echeldritha ⁊ wibur¬
ga uirgines. rex ed¬
mundus. ⁊ archiep̾c
elfegus: cuthbertus
antiquus pater. Om¬
nes inuiolatis cute
⁊ carne. flexibilib ar

Expanded text:
no quos noverim caeterum, plures accolae praedicant sui sancta Etheldritha et Wiburga virgines, rex Edmundus, archiepiscopus Elfegus, Cuthbertus antiquus pater, omnes inviolatis cute et carne, flexibilibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
celũ: tulerant. Ita¬
q traditis clauib.
sacramento ducem
adegere. ut nulli xͥ¬
anoꝵ potestatem
urbis refunderet.
nere uel neqiuiret.

Expanded text:
coelum tulerant. Itaque, traditis clavibus, sacramento ducem adegere ut nulli Christianorum potestatem urbis refunderet, nere, vel nequiret.
Abbreviated transcription (Latin):
dentib amicis palã
professus. nichis latͦ¬
nes ausuros si in z¬
spectu eius uenissẽt.
Iec promissio fi

Expanded text:
dentibus amicis; palam professus, nihil latrones ausuros si in conspectum ejus venissent. Nec promissio fi
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. sollercia
sua adquisiuit. pecu¬
nia custodes corrum¬
pens.Nec fuit a¬
nimus comiti ut re¬
sisteret. s domino su¬
Oregi francie ꝑ nũ¬
tios suos uiolentiã
fratris exposuit. suppe¬
tias orans. Et ille qui¬
dem mers ⁊ cotidia¬
nam crapulam ruc¬
tans. ad bellum sin¬
gultiens ingluuie ue¬
nebat. s occurrerunt

Expanded text:
ocatur, sollertia sua acquisivit, pecunia custodes corrumpens. Nec fuit animus comiti ut resisteret; sed domino suo regi Franciae per nuncios violentiam fratris exposuit, suppetias orans. Et ille quidem iners, et quotidianam crapulam ructans, ad bellum singultiens ingluvie veniebat: sed occurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus urbis natione
quidem turcus. Ced
genio naturalis cle¬
mentie iusceribus
profusus. extra mu¬
ros illi iuctui neces¬
saria destinauit. Ad¬
iecto quin etiam be¬
nignitatis manda

Expanded text:
tus, natione quidem Turcus, sed genio naturali clementiae visceribus profusus, extra muros illi victui necessaria destinavit; adjecto quinetiam benignitatis manda
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nec multo
post rex mare tran¬
siit. ut fidem pro¬
missoꝵ expleret. Er¬
go uterq dux in gẽ¬
tes moliebantur cõ¬
natus. ut cinoman¬
nis inuaderent. S
obstitit iam ꝑatis
iamq profecturis
henrici fratris mi¬
noris animositas.

Expanded text:
Nec multo post rex mare transiit, ut fidem promissorum expleret. Ergo uterque dux ingentes moliebantur conatus ut Cinomannis invaderent: sed obstitit jam paratis, jamque profecturis, Henrici fratris minoris animositas
Abbreviated transcription (Latin):
miente corpore uigi¬
b pro diuina cogna¬
tione multa futura
prouideat:Cur ergo
mortem timetis qui
sompni requiem que
instar mortis est dili

Expanded text:
miente corpore vigita pro divina cognatione multa futura praevideat. Cur ergo mortem timetis, qui somni requiem, quae instar mortis est, dili
Abbreviated transcription (Latin):
sui memoriam a sin¬
gulis implorans. ñ¬
nulle ĩfamiliariorẽ
amicitiam emeritis.
xeniola que in secretis
habebat largitus est.
Die uero ascensionis
cum iam anima fra¬
gilem usum corporis
exosa. egrediq gesti¬
ens palpitaret: contͣ

Expanded text:
sui memoriam a singulis implorans, nonnullis etiam familiariorem amicitiam emeritis xeniola, quae in secretis habebat, largitus est. Die vero Ascensionis, cum jam anima, fragilem usum corporis exosa, egredique gestiens palpitaret, cont
Abbreviated transcription (Latin):
campi cespes. plus so¬
lito florens: quo sa¬
natus sonipes. quem
posti affixum. sinuosis
amfractib ignis uita¬
bundus effugit. Nec
uacauit a uirtute. la¬
uature reliquiarum
eius puliusculus: quo
mentis impos integri¬
tati rationis est reddi¬
tus. Occurrit medele. qͥ
recentem cruorem ca

Expanded text:
campi cespes, plus solito florens, quo sanatus sonipes, quem posti affixum sinuosis anfractibus ignis vitabundus effugit. Nec vacavit a virtute lavaturae reliquiarum ejus pulvisculus, quo mentis impos integritati rationis est redditus. Occurrit medelae qui recentem cruorem ca
Abbreviated transcription (Latin):
chalem regnum suũ
inter filios suos diui¬
sit ⁊ karolomanno qͥ¬
dem dedit noricam .i.
baioariam ⁊ marcas
contra sclauos ⁊ longo¬
bardos. ludouico uero
turingiam. austrasios
francos ⁊ saxoniam di¬
misit. Karolo quoq
alemanniam ⁊ curuu¬
allam .i. comitatum
cornu gallie reliquit.
ip̃e tãmen ludouicus

Expanded text:
chalem regnum suum inter filios suos divisit, et Karlomanno quidem dedit Noricam, id est Bajoariam, et Marcas contra Selavos et Longobardos; Lodowico vero Turingiam, Austrasios Francos, et Saxoniam dimisit; Karolo quoque 158 Alemanniam et Curwalam, id est comitatum Cornusgualliae, reliquit. Ipse tamen Lodowicus
Abbreviated transcription (Latin):
cie dei exemplo. ut
illic non dubitarẽt
subsistere. ubi uel pe¬
stifero afflarentur
aere uel sarracenica

Expanded text:
ciae Dei exemplo, ut illic non dubitarent 572 subsistere, ubi vel pestifero afflarentur aere vel Saracenica
Abbreviated transcription (Latin):
salus est. illiuis proce¬
ritas. nobis perhen¬
nis exultatio: quia
unde tibi apłica dig¬
nitas: in de nobis fi

Expanded text:
salus est, illius prosperitas nobis perennis exultatio; quia unde tibi apostolica dignitas, inde nobis fi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam egit. Equita¬
re. iaculari. certare.
cum priueus obse¬
quio cum equeuis
officio. Iacturam
uirtutis putarem
si forte in militari

Expanded text:
tiam egit; equitari, jaculari, certare cum primaevis obsequio, cum aequaevis officio. Jacturam virtutis putare si forte in militari
Abbreviated transcription (Latin):
laudib bea¬
tissimi osuualdi re¬
gis ⁊ martyris. in su¬
periori libro.aliquã¬
diu uersata est or̃o.
Cuius scĩtatis fuere
iudicia:tum cetera.
tum illud quod se¬
cundum quedam
exemplaria ⁊̃ gescis
angloꝵ asseritur. In
selesiensi cenobio ꝙ

Expanded text:
laudibus beatissimi Oswaldi, regis et martyris, in superiori libro aliquandiu versata est oratio; cujus sanctitatis fuere indicia, cum caetera, tum illud quod secundum quaedam exemplaria in gestis Anglorum asseritur. In Selesiensi 361 coenobio
Abbreviated transcription (Latin):
non immemores.⁊al
terutros excitantes cu¬
neum fecerant ad uniĩ
interempti. Ibi cnu¬
to regnum expugna¬
uit . Ibi omne decus an¬
glie occubuit. ibi flos
patrie totus emarcuit.

Expanded text:
non immemores, et alterutros excitantes, cuneum fecerant, ad unum 302 interempti. Ibi Cnuto regnum expugnavit, ibi omne decus Angliae occubuit, ibi flos patriae totus emarcuit
Abbreviated transcription (Latin):
di quod uermicu¬
latum erat uentis
in fastigio turtis ex¬
posito. signum xp̃i-¬
anum lecis fragori¬
b ingeminant. D̾s
iuilt. deus uult. Tur¬
ci expercecti ⁊ soporis
penuria mnertes. fu.¬
gam per angiportͤ
ĩnuadunt. Dĩstrictis
magnas de inimi¬
cis strages aceruant.
In ea fuga occidit᷑
aoxianus urbis ad¬
miratus. a quodam
rustico suo decollat᷑.
Caput eius francis
allatum ridiculo ⁊
gaudio fuit.

Expanded text:
di, quod vermiculatum erat, ventis in fastigio turris exposito, signum Christianum laetis fragoribus ingeminant, « Deus vult! Deus vult! » Turci experrecti, et soporis penuria inertes, fugam per angiportus invadunt: districtis magnas de inimicis strages acervant. In ea fuga occidit Aoxianus urbis admiratus, a quodam rustico Syro decollatus: caput ejus, Francis allatum. ridiculo et gaudio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
o. quia unus eorũm
supra murum stans
nudato inguineau¬
reas sonitu inferi¬
oris partis turbaue¬
rat. pro contemptu
uidelicet norman¬
uitatem unicum
rebellionum suffu¬
gium ciib pene de¬
leuit fame ⁊ ferro
necatis. Ibi enĩ rex
scottoꝵ malcholmꝰ
cum suis. ibi edga¬
rus ⁊ marcherius ⁊
weldeofus. cum an¬
glis ⁊ danis nidũ
tyrannidis sepe foue¬
bant. sepe duces illiꝰ
trucidabant. Quoꝵ
sigillatim exitus si
cõmmemorauero for¬
tasse suꝑfluus non
ero. licet fastidii dis¬
crimen immineat.
dum relatori si for¬
te scd̃m dictores su¬
os mentiatur. diffi¬
cilis sit regressus ad
ueniam.
Malcholmus comes
angloꝵ pergugas
libenter recipiebat.
tutamentum singu¬
lis quantum pote¬
rat impendens. Ed¬
garum precipue cuiꝰ
sororem pro antiqͣ
memoria nobilita¬
tis uigalem sibi fe

Expanded text:
o; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normanum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edgarus et Marcherius et Weldeofus cum Angelis et Danis, nidum tyrannidis saepe fovebant; saepe duces illius trucidabant, quorum sigillatim exitus si commemoravero fortasse superfluus non ero, licet fastidii discrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis sit regressus ad veniam.Malcolmus omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis quantum poterat impendens; Edgarum praecipue, cujus 423 sororem, pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fe
Abbreviated transcription (Latin):
continentia. sen quia
semꝑ in deteriora de¬
cluius est humanus
animus. seu quia
gens illa nataliter
inflatiores anhelat
spiritus. Anno ergo
dominice incarnatio¬

Expanded text:
continentia, seu quia semper in deteriora declivus est humanus animus, seu quia gens illa naturaliter inflatiores anhelat spiritus. Anno itaque Dominicae incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ille aut filii sui suc¬
cedant regnõ heredi¬
tario anglie. Orbita¬
tem suam cognato¬
rum suffragio sustẽ¬
tari debere. Ita ue¬
nit eduuardus: s
continuo apud scm
paulum lundonie
fato functus est: tri¬
b liberis suꝑstitib.
uir neq promptus
manu. neq ꝑrob.
ingenio. Edgaro qͥ
post occisionem ha

Expanded text:
ille aut filii sui succedant regno haereditario Angliae; orbitatem suam cognatorum suffragio sustentari debere. Ita venit Edwardus, sed continuo apud sanctum Paulum Londoniae fato functus est tribus liberis superstitibus; vir neque promptus manu, neque probus ingenio: Edgaro, qui post occisionem Ha
Abbreviated transcription (Latin):
onem mallent. siml
⁊ numero confisi. effu¬
se in bellum ruint.
Quos ille insidiis ex¬
ceptos fudit fugauit¬
q: prius in monachos
debacatus. qui pro ex
ercitus salute supplica¬
turi. frequentes con¬
uenerant. Quoꝵ in¬
credibilem nr̃a etate
numerum fuisse. in¬
ditio sunt in iucino
cenobio. tot semiruti
parietes ecclesiarum.
tot anfractus porticu¬
um. tanta turba ru¬
derum. quantam uix
alibi cernas. Uocatur
monachoꝵ famosum
receptaculum. nunc
mutatus in episcopi¬
um. Ita edelfridus re¬
b ad uoluntatem fo¬
ris saturientib dome¬

Expanded text:
onem mallent, simul et numero confisi, effuse in bellum ruunt: quos ille insidiis exceptos fudit, fugavitque, prius in monachos debacchatus, qui pro salute exercitus supplicaturi frequentes convenerant. Quorum incredibilem nostra aetate numerum fuisse indicio sunt, in vicino coenobio tot semiruti parietes ecclesiarum, tot anfractus porticuum, tanta turba ruderum, quantum vix alibi cernas: vocatur monachorum famosum receptaculum, nunc mutatus in episcopium. Ita Ethelfridus, rebus ad voluntatem foris scaturientibus, dome
Abbreviated transcription (Latin):
clientelam illius
inclinata: nisi ethel-¬
redus presentia eos
destitueret sua. Qͥꝑ¬
pe homo mertie dedi¬
tus ⁊formidine me¬
ritoꝵ nullum sibi
fidelem mentiens.

Expanded text:
clientelam illius inclinata, nisi Ethelredus praesentia eos destitueret sua; quippe homo inertiae deditus, et formidine meritorum nullum sibi fidelem metiens
Abbreviated transcription (Latin):
scientia multum pa¬
tre inferior s regni po¬
testate incomparabi¬
liter gloriosior. Siqͥ¬
demi ille duo regna
mercioꝵ westsaxonũ
coniuxerit. mercioꝵ
nominetenus quip

Expanded text:
scientia multum patre inferior, sed regni potestate incomparabiliter gloriosior; siquidem ille duo regna Merciorum et West-Saxonum conjunxerit, Merciorum nominetenus, quip
Abbreviated transcription (Latin):
Facetissimus quoq
de aliquo suo perpe¬
ram facto. cauillator
ut inidiam facti di¬
lueret.⁊ ad sales tͣns

Expanded text:
facetissimus quoque de aliquo suo perperam facto cavillator, ut invidiam facti dilueret et ad sales trans
Abbreviated transcription (Latin):
adeo angustis sumpti¬
b elaboratum. ut in¬
habitantes cotidianũ
iuctum egre expedirẽt.
ipse diu multumq
librato consilio aldel

Expanded text:
adeo angustis sumptibus elaboratum, ut inhabitantes aegre quotidianum victum expedirent, ipse diu multumque 43 librato consilio Aldel
Abbreviated transcription (Latin):
edigua expediret. Est¬
quod crebro appositis
in cibos dentes acue¬
rent:mentes intende¬
rent. ip̃e uoluptatem
fre u narit: penuria

Expanded text:
gua expediret. Vulquod crebro appositis in cibos dentes acuerent, mentes intenderent, ipse voluptatem fraenarit, penuria
Abbreviated transcription (Latin):
primus factus est ab¬
bas bathonie. deinde
ep̃c wintonie. Seꝑti¬
mus: apelnothus. Qͥ
cum regi antecessoꝵ

Expanded text:
primus factus est abbas Bathoniae, deinde episcopus Wintoniae; septimus Ethelnothus, qui, cum regi antecesso
Abbreviated transcription (Latin):
pultiss ibi illustris
iuri exiuiis. Matrẽ
quantum iuxit in¬
signi diligentia di¬
gnatus est.que an¬
te patris obitum cui¬
dam herleuuino de
comitis uilla medi¬
ocrium opum uro
nupserat. Ex eo wil¬
lelmus fratres ha¬
buit. robertum ꝙ̃.
comitem more tor¬
ui fecit. crassi ⁊ he

Expanded text:
pultis ibi illustris viri exuviis. Matrem quantum vixit insigni indulgentia dignatus est; quae, ante patris obitum, cuidam Herlewino de Comitisvilla, mediocrium opum viro, nupserat. Ex eo Willelmus fratres habuit: Robertum, quem comitem Moritonii fecit, crassi et he
Abbreviated transcription (Latin):
tem roberti fouebat.
S tunc quoqz male
cedente fortuna.extor¬
ris anglia norman¬
nico nepoti ⁊ episco¬
patui insistebat. Dem¬
de cum eodem ihero¬
solunitanam uam
ingressus antiochie
in obsidione xp̃i ano¬
rum finem habuit.

Expanded text:
tem Roberti fovebat; sed tunc quoque male cedente fortuna, extorris Anglia, Normannico nepoti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Antiochiae, in obsidione Christianorum, finem habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui horis incertis
dulcib scatet aquis.
tunc calor solis ebibe¬
rat. Fons ille si qͣndo
pluuialib aquis pa¬
scitur. torrentem ce¬
dron auget. indeq
undiuomo impetu
in uallem iosaphat

Expanded text:
qui horis incertis dulcibus scatet aquis, tunc calor solis ebiberat. Fons ille, si quando pluvialibus pascitur aquis, torrentem Cedron auget, indeque undivomo impetu in vallem Josaphat
Abbreviated transcription (Latin):
offendit. Si quod p̃
multa incommoda
uicatim ⁊ oppidatun
accepta: tandem ani¬
mati ad manus ue¬
niunt. Congressuq
superiores: ceduallã

Expanded text:
offendit; siquidem post multa incommoda vicatim et oppidatim accepta, tandem animati ad manus veniunt; congressuque superiores Kedwalla
Abbreviated transcription (Latin):
procerib indicitur.
Ibi iubente patre ĩ
nomen ⁊fidem wil¬
lelmi ab omnib iu¬
ratur. G illebertus
comes tutor pupilli
constituitur tutela
tutoris regi francoꝵ
henrico assignatur.

Expanded text:
proceribus indicitur. Ibi, jubente patre, in nomen et fidem Willelmi ab omnibus juratur: Gislebertus comes tutor pupilli constituitur; tutela tutoris regi Francorum Henrico assignatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non predabunda
procederet.⁊non eẽt
qui coherceret. Fer¬
uebat in om̃ib alt̾¬
utra dilectio. ut si
penes aliquem quid
repertum eẽt quod
suum non eẽ cogno¬
sceret.ꝑ multos dies

Expanded text:
 non praedabunda procederet, et non esset qui coerceret. Fervebat in omnibus alterutra dilectio, ut si penes aliquem quid repertum esset quod suum non esse cognosceret, per multos dies
Abbreviated transcription (Latin):
cupasse. s suie hoc sine
illud cause extiterit: o¬
riginem tamen a go-¬
this noscuntur ducere
dani. Qui tantis post

Expanded text:
cupantur. Sed sive hoc sive illud exstiterit, originem tamen a Gothis noscuntur ducere Dani. Qui tantis post
Abbreviated transcription (Latin):
mãgne apud deum
gr̃e animam exuens:¬
gratiosam sui apd̾¬
posteros profudit me¬
frequentiam merito.
Res est enim non ꝑ¬
trita. sed coruo rarior
albo: hominem ha¬
bundare diuitiis. ⁊
nolle lascuure uitiis.
Itaq defuncti brachi-¬
a cum manib ⁊ capi¬
te. insatiabili uictoris
ira desecta: ⁊ stipiti
appensa. Et corpus
quidem ut dixi totũ.
placido natiire sinu
confotum in terreũ
elementum abiit: bra-

Expanded text:
magnae apud Deum gratiae, animam exuensgratiosam, sui posteris profudit mefrequentiam: merito. Res est enim non pertrita, sed « corvo rarior albo, » hominem abundare divitiis, et nolle lascivire vitiis. Itaque defuncti brachia, cum manibus et capite, insatiabili victoris ira desecta, et stipiti appensa. Et corpus quidem, ut dixi, totum placido naturae sinu confotum, in terrenum elementum abiit: bra
Abbreviated transcription (Latin):
riumpho de rebal¬
mode cepit preclarũ
suaꝵ uirtutum spar-¬
gere famam. in tan¬
tum ut ex diuersis
mundi partib comi¬
tes ⁊proceres regnoꝵ.

Expanded text:
riumpho de rebelmode coepit praeclaram suarum virtutum spargere famam, in tantum ut ex diversis mundi partibus comites et proceres regno
Abbreviated transcription (Latin):
tali pro studio nota¬
uerit. hanc huius
opuscũli nouerit cau¬
sam quam non suꝑ¬
ua caneam arbitror:
ut iurtutes optimoꝵ

Expanded text:
tali pro studio notaverit, hanc hujus opusculi noverit causam, quam non supervacaneam arbitror; ut virtutes optimo
Abbreviated transcription (Latin):
S cum quadam no¬
cte cupitis fruerentur
amplexib ⁊ diutius
se uoluptas proten¬
deret: illuxit mane.
⁊ecce omnem terram
nix oꝑuerat. Tum cle

Expanded text:
 cum quadam nocte cupitis fruerentur amplexibus, et diutius se voluptas protenderet, illuxit mane, et ecce omnem terram nix operuerat; tum cle
Abbreviated transcription (Latin):
da innocuecesus. no¬
menq ⁊decus mar¬
tyrii adeptus. ibidem
pau̾sat. ¶Post illũ
regnum merciorum
nũtabundum.⁊ ut
ita dicam exangue

Expanded text:
da innocue caesus, nomenque et decus martyrii adeptus ibidem pausat. § 96. Post illum regnum Merciorum nutabundum, et, ut ita dicam, exangue
Abbreviated transcription (Latin):
to consilio. magistrũ
quendam illius tem¬
poris adiuimus. qui
dicebatur nomen do¬
mini ineffabile scire.
Interrogatus scĩam.
non inficiatur:adici¬
ens quod tanta esset
eius nominis iurtus.
ut nulla ei magia
nulla mathesis obsi¬
stere posset. Ita mul

Expanded text:
to consilio, magistrum quendam illius temporis adivimus, qui dicebatur nomen Domini ineffabile scire: interrogatus scientiam non inficiatur, adjiciens quod tanta esset ejus nominis virtus, ut nulla ei magia, nulla mathesis, obsistere posset. Ita mul
Abbreviated transcription (Latin):
martyris ⁊ thebee le¬
gionis principis. quo
idem rex in bello hys¬
panio quem libet ĩ¬
festos ⁊ confertos ini¬
micoꝵ cuneos dirũ¬
pere. ⁊ in fugam so¬
litus erat cogere. Dy¬
adema ex aũro qͥde̾
multo. s magis

Expanded text:
martyris, et Thebaeae legionis principis, quo idem rex in bello Hispano quamlibet infestos et confertos inimicorum cuneos dirumpere, et in fugam solitus erat cogere: diadema ex auro quidem multo, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
cio
ple¬
risq
inep¬
tum
ri quod gestis nr̃i
temporis regum
scribendis. sfilum
applicuerim. dicen¬
tib quod in eius¬
modi scriptis sepe
naufragatur ueri¬
tas ⁊ suffragatur
falsitas. Qiippe
presentium mala
periculose. bona
plansibiliter dicũ

Expanded text:
cio plerisque ineptum ri quod gestis nostri temporis regum scribendis stylum applicuerim; dicentibus quod in ejusmodi scriptis saepe naufragatur veritas et suffragatur falsitas, quippe praesentium mala periculose, bona plausibiliter dicu
Abbreviated transcription (Latin):
rum occuleret. Ceterũ
ut dicere ceperam. har¬
deciuitus gunhildã
sororem suam cruto¬
nis exemnia specta¬
tissime speciei puel¬
lam a multis precis
tempore patris suspi¬
ratam nec impetra¬
tam: henrico imꝑa¬
tori alamannorum
nuptum misit. Cele¬
bris illa pompa nup¬
tialis fuit ⁊ nostro

Expanded text:
rum occuleret. Caeterum, ut dicere coeperam, Hardecnutus Gunhildam sororem suam, Cnutonis ex Emma filiam, spectatissimae speciei puellam, 322 a multis procis tempore patris suspiratam, nec impetratam, Henrico imperatori Alemannorum nuptum misit. Celebris illa pompa nuptialis fuit, et nostro
Abbreviated transcription (Latin):
nus domuni uel ali¬
qͣs diuitias inua¬
sit. nunquam ul¬
terius ullius locu-¬
pletis tulit conuici¬
um. s semel possessa
in uis adoptauit he

Expanded text:
 domum vel aliquas divitias invasit; nunquam ulterius ultius locupletis tulit convitium, sed semel possessa in jus adoptavit h
Abbreviated transcription (Latin):
quod siuis compe¬
teret reb. Preterea
apud thedford mo¬
nachos cluniacenses
instituit. quod sint
illius cenobii pro¬
fessores ubiqz pene
gentium dispersi. lo

Expanded text:
quod suis competeret rebus. Praeterea 519 apud Thetford monachos Cluniacenses instituit, quod sint illius coenobii professores, ubique pene gentium dispersi, lo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Iam uero postre¬
ferbuit. Et erat ita li¬
beralis quod prodi¬
gus. ita magnani¬
mus quod suꝑbus.
ita seuerus quod se¬
uus. Liceat enum mͥ
pace maiestatis regie

Expanded text:
tum: jam vero, postreincaluit. Et erat ita liberalis quod prodigus, ita magnanimus quod superbus, ita severus quod saevus. Liceat enim mihi, pace majestatis regi
Abbreviated transcription (Latin):
perpetua custodia co¬
hercuit.Habuit uxo¬
rem que pruritu al¬
tioris nominis alle¬
cto illo relicto philip

Expanded text:
perpetua custodia coercuerit, habuit uxorem quae, pruritu altioris nominis allecta, illo relicto, Philip
Abbreviated transcription (Latin):
trarius. flatus uo¬
lentia terga maris
uerrebat. Illum sta¬
tun transfretare uo¬
lentem.naute exo¬
rant ut pacem pela
tiam operiatur. At¬
qui inquit rex. nun¬
quam auduu regẽ
naufragio int̾risse.
Quin pocius solui¬
te retinacula naui¬
um. uidebitis elem̃¬
ta iam conspirata
in meum obsequi¬
um. Ponto tͣnͣsito
fama dissiliunt. Au¬
ctor turbarum hely¬
cui ante se adducto.
rex ludibundus ha¬
beo te magister dix̃.
At uero illius alta
nobilitas que nesci¬
ret etiam in tanto
periculo humilia
sapere. hũmilia lo¬
qui. fortuitu in qͥt
me cepisti.S si eua¬
quid facerem. Tum
Willelmus pre furo¬
re fere extra se positꝰ.
⁊ obuncans helyã.
tu inquit nebulo
tu quid faceres:Di¬
scede. abi. fuge. con¬
cedo tibi ut facias
quicquid poteris.

Expanded text:
trarius; flatus violentia terga maris verrebat. Illum statim transfretare volentem nautae exorant ut pacem pelagi tiam operiatur. « Atqui, » inquit rex, « nunquam audivi regem naufragio interiisse. Quin potius solvite retinacula navium, videbitis elementa jam conspirata in meum obsequium. » Ponto transito, fama, dissiliunt. Auctor turbarum, Helicui ante se adducto rex ludibundus, « Habeo te, magister! » dixit. At vero illius alta nobilitas, quae nesciret in tanto etiam periculo humilia sapere, humilia loqui: « Fortuitu, » inquit, « me cepisti; sed si posquid facerem. » Tum Willelmus, prae furore fere extra se positus, et obuncans Heliam, « Tu, » inquit, « nebulo! tu, quid faceres? Discede, abi, fuge! concedo tibi ut facias quicquid poteris
Abbreviated transcription (Latin):
dib haud scio quã
innexuerat arte. ut
dedali more uolaret.
fabulam pro uero
amplexus. Collecta¬
q e summno turris

Expanded text:
dibus haud scio qua innexuerat arte, ut Daedali more volaret, fabulam pro vero amplexus, collectaque e summo turris
Abbreviated transcription (Latin):
pauci ⁊ mermes. quis
enu eo presente insi¬
dias timeret:Circa
muros desiluint. cla¬
mantes oppidanis
ut portas aꝑiant. h

Expanded text:
pauci et inermes quis enim eo praesente insidias timeret? circa muros desiliunt, clamantes oppidanis ut portas aperiant; h
Abbreviated transcription (Latin):
uultu prodidit. uer¬
bis aliquamdui ⁊̃¬
tra fauces deuoratis.
At alexander papa
qui grauaretur lan¬
francum contri¬
stare. nam ⁊ ueni

Expanded text:
ultu prodidit, verbis aliquandiu intra fauces devoratis: at Alexander papa, qui gravaretur Lanfrancum contristare, nam et veni
Abbreviated transcription (Latin):
regno turbarent.Re¬
cep̃tus ergo edgarus
⁊ magno donatiuo
donatus est. plurib¬
q annis in curia
manens. pedetemp¬
tin pro ignauia. ⁊
ut mituis dictum sit
pro simplititate con

Expanded text:
regno turbarent. Receptus ergo Edgarus, et magno donativo donatus est; pluribusque annis in curia manens, pedetentim pro ignavia, et, ut mitius dictum sit, pro simplicitate, con
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitate barbarus
sed abutens regisͭ pru¬
dentia. ꝑsuadet ut a
germania fr̃em ⁊ fi¬
lium. uirtutis uiros
euocet: cena composita.
ut quia ip̃e ab oriente
prouintiam defensita¬
ret. illi quoq ab aqui¬
lone scottos frenarent.
Ita rege conuiuente.

Expanded text:
liberalitate barbarus, sed abutens regis imprudentia, persuadet uti a Germania fratrem et filium virtutis viros evocet, scena composita, ut quia ipse ab oriente provinciam defensitaret, illi quoque ab aquilone Scottos fraenarent: ita rege connivente
Abbreviated transcription (Latin):
cuum. ut duuinitatis
ipsius conscis non
unmerito estimetur.
Ibi suffragio archi¬
ep̃i iuennensiss qui
nunc apl̾icus est
memorabile ⁊ om̃i
seculo uenerabile opꝰ
ceptarunt.
¶Et plura certe
uidentur aspera. s
hec precipue. Nichil

Expanded text:
cuum, ut Divinitatis ipsius conscius non immerito aestimetur. Ibi suffragio archiepiscopi Viennensis, qui nunc apostolicus est, memorabile et omni seculo venerabile opus coeptarunt. § 336. Et plura certe videntur aspera, sed haec praecipue: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bo ergo cõncertis um¬
bonib. t̾ram trans¬
humbranam popu¬
labantur.Germanos
recenti uctoria feri¬
atos. qui nichil mi¬
nus quam talia la¬
trocinia metuerent
aggressi:uictos in¬
tr̃a eboracum inclu-

Expanded text:
bo ergo consertis umbonibus terram Transbumbranam populabantur; germanos recenti victoria feriatos, qui nihil minus quam talia latronicia metuerent, aggressi, victos intra Eboracum inclu
Abbreviated transcription (Latin):
culmis. quidam sili¬
quas fabarum nũ¬
dum adultarum
pro summs delicus
amplecterentur. Alii
carnes iumentorum̃
alii coria aquis mol¬
lita quidam cardu¬
os parum coctos. ꝑ
abrasas fauces utero

Expanded text:
culmis, quidam siliquas fabarum nondum adultarum pro summis deliciis amplecterentur. Alii carnes jumentorum, alii coria aquis mollita, quidam carduos parum coctos per abrasas fauces utero
Abbreviated transcription (Latin):
Inicium ergo lau¬
dum rex Godefridus
occupat. qui eusta¬
chii comitis bononi¬
ensis de quo temꝑe
regis eduardi dixi
filius. materno excel¬
lentior genere ad ka¬
roli magni specta

Expanded text:
Initium ergo laudum rex Godefridus occupat, qui Eustachii comitis Bononiensis, de quo tempore regis Edwardi dixi, filius, materno excellentior genere, ad Karoli magni specta
Abbreviated transcription (Latin):
tutides quem illi mar.¬
dellum uocant:quod
tyrannos per totam
franciam emergentes
contuderit.Sarrace¬
nos gallias infestan

Expanded text:
Tudites , quem illi Martellum vocant quod tyrannos per totam Franciam emergentes contuderit, Saracenos Gallias infestan
Abbreviated transcription (Latin):
contingere. Deinde
post tergum meũ cur¬
rentes uoluerunt me
aduncinare.⁊ in ip̃os
puteos sulphureos
precipitare. S ductor
meus qui portabat glo-¬
merem iactauit suꝑ
scapulas filum gło¬
meris ⁊ dupplicauit
illum. traxitq post¬
dimus suꝑ montes
altissimos igneos.de

Expanded text:
contingere. Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed ductor meus, qui portabat glomerem, jactavit super scapulas filum glomeris, et duplicavit illum, traxitque fortdimus super montes altissimos igneos, de
Abbreviated transcription (Latin):
ositate corporis in li¬
bidinib abuteretur.
Deniq proxime cog¬
natam inuadens u¬
xorem.eius forma de¬
ꝑibat. sapientum cõ¬
silia fastidiens. Ipso
quippe die quo in re¬
gem sacratus fuerat.

Expanded text:
ositate corporis in libidinibus abuteretur. Denique proxime cognatam invadens uxorem ejus forma deperibat, sapientium consilia fastidiens. Ipso quippe die quo in regem sacratus, fr
Abbreviated transcription (Latin):
ens. uisam concupi¬
uit. concupite cõmu¬
monem habuit.Sa¬
ne patris eludens
conscientiam qui do¬
mesticis ut alienis eẽt
ridiculo. Erat iste ed¬
mundus non ex femi¬
na natus. sed ex qua¬
dam alia quam fa-¬
ma obscura recondit.
Preter illud integer

Expanded text:
ens, visam concupivit, concupitae communionem habuit: sane patris eludens conscientiam, qui domesticis ut alienis esset ridiculo. Erat iste Edmundus non ex Emma natus, sed ex quadam alia, quam fama obscura recondit. Praeter illud integer
Abbreviated transcription (Latin):
qui eum regem uel
dominum suum uo¬
cauerint ⁊ei obedi
conuigem eius. ⁊
omnes qui eam re¬
ginam uel dñam
nominauerint. quo¬
usq ad emendatio¬
nem uenerint. ita
ut alter ab altero
discedat. Similit̾
gubertum rauen¬
natem qui se papã
appellat. ⁊ henricũ
imꝑatorem alemã¬
noꝵ qui eum ma¬
nu tenet. ⁊c'.

Expanded text:
qui eum vel regem vel dominum suum vocaverint, et ei obedieconjugem ejus, et omnes qui eam reginam vel dominam nominaverint, quousque ad emendationem venerint, ita ut alter ab altero discedat. Similiter Guibertum Ravennantem, qui se papam appellat; et Henricum imperatorem Alamannorum, qui eum manutenet.
Abbreviated transcription (Latin):
testino bello dissidente.
inpune sibi cessuram
arbitratus. S non
ita ut sperabat un¬
paratos aut animi
uacuos prouintiales

Expanded text:
testino bello dissidentem, impune sibi cessuram arbitratus: sed non ita ut sperabat imparatos, aut animi vacuos, provinciales
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria extinxit. fer¬
ro ꝑ uerenda immis¬
so. Ita priuignus be¬
neficio iutrici succes¬
sit ducatui: Uxor
huius godefridi fuit

Expanded text:
e extinxit, ferro per verenda immisso. Ita privignus beneficio victrici successit ducatui. Uxor hujus Godefridi fuit
Abbreviated transcription (Latin):
circumfusas barba¬
rorum nationes qͣs
alter haberet uel pro
gente uel pro incredu¬
litate suspectas. cum
tantillo exercitu nõ
hesitaret procedere.
Et ab armeniis qui¬
dem ⁊ syris grato ex¬
apiebatur gaudio.
⁊ indulgeñti foue

Expanded text:
circumfusas barbarorum nationes, quas alter haberet vel pro gente vel pro incredulitate suspectas, cum tantillo exercitu non haesitaret procedere. Et ab Armeniis quidem et Syris grato excipiebatur gaudio, et indulgenti fove
Abbreviated transcription (Latin):
mne sorte cogente.fili¬
um nomine bier coste
ferree.ab suo abdicat
regno. cum eius peda¬
gogo hastingo. ꝑ om̃ia

Expanded text:
ne sorte cogente filium, nomine Bier Costae Ferreae, a suo abdicat regno, cum ejus paedagogo Hastingo per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quib libertatem re¬
stitui: Referetis ꝙͥ
michi. At adorabar
a populo.⁊libere q̃
uolebam actitabam.
Applaudebatur mͥ

Expanded text:
quibus libertatem restitui? Referretis quidem mihi. At adorabar a populo, et libere quae volebam actitabam; applaudebatur m
Abbreviated transcription (Latin):
syldricum beluacensẽ
atq widonem suessio¬
nensem. hiis ita stre¬
nue ꝑactis. rex de eua¬
sione sua letus regre¬
ditur laudunum: ⁊
normanni repetunt
rothomagum.

Expanded text:
rium Belvacensem atque Widonem Suessionensem. His itaque strenue peractis, rex de evasione sua laetus, regreditur Laudunum, et Northmanni repetunt Rothomagum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Clanͣ ditͣ in tumulo
sc̃s sophista iohannes.
Qui ditatus erat iã
uiuens dogmate mi¬
ro. Martyrio tandẽ

Expanded text:
Clauditur in tumulo sanctus sophista Johannes, Qui ditatus erat jam vivens dogmate miro; Martyrio tande
Abbreviated transcription (Latin):
publica qua ro¬
mam itur due ani¬
cule. quib nichil bi¬
batius. nichil pudi¬
cius. uno commorã¬
tes tugurio. uno in¬
bute maleficio. Hee
hospitem si quando
solus suꝑueniebat.
uel equum. uel su¬
em. uel quolibet a¬
liud uideri faciebãt.
⁊ mercatorib uenũ
proponebant:num¬
mos inde acceptos
ingurgitantes ⁊ for¬
te quadam nocte ꝙ̃

Expanded text:
publica, qua Romam itur, duae aniculae, quibus nihil bibacius, nihil impudicius, uno commorantes tugurio, uno imbutae maleficio. Hae hospitem, si quando solus superveniebat, vel equum, vel suem, vel quodlibet aliud videri faciebant; et mercatoribus venum proponebant, nummos inde acceptos ingurgitantes. Et forte quadam nocte
Abbreviated transcription (Latin):
petiit. Audientes qͦ
danfrontarii. qualia
dux suis ꝯmilitonib
intulerit. ⁊ꝯsid̾antes
se a nullo posse iuuari:
dñatii. Inde u̾o custo

Expanded text:
petiit. Audientes autem Damfrontani qualia dux suis commilitonibus intulerit et considerantes se a nullo posse juvari, dominatui. Inde vero custo
Abbreviated transcription (Latin):
dum suscitato: rex
causam ꝑcunctatus
edidicit. Moxq certi¬
tudine uisus eius ꝯ¬
perta. quod scilicet di¬
gitos suos in oculos
sanati intentans. illũ
reducto capite cauere
cerneret gracias deo
porrectis in celum ma¬
nib egit. Eodem mo¬
do sanauit cecum q̃n¬
dam luicolnie. qui ml¬
tis annis suꝑuxit.
regalis index mira¬
culi.
uiri iurtutem ĩ
hac presenti potentia
cognoscas: subiciam
quod mireris: Uluui¬
nus quidam cogno¬
mento spillicorn. fili
wulmaride nutega¬
res heale. quadam die
in silua bruhelle lig¬
na cedens. dum diu¬
turno post laborem
sopori indulsisset. sã¬
guine ut credo circa

Expanded text:
um suscitato. Rex causam percunctatus edidicit; moxque certitudine visus ejus comperta, quod scilicet, digitos suos in oculos sanati intentans, illum reducto capite cavere cerneret, gratias Deo porrectis in coelum manibus egit. Eodem modo sanavit caecum quemdam Lincoliae, qui multis annis supervixit, regalis index miraculi. viri virtutem, in hac praesertim potentia, cognoscas, subjiciam quod mireris. Wulfwinus quidam, cognomento Spillecorn, filius Wulmari de Nutegareshale, quadam die in sylva Bruelle ligna caedens, dum diuturno post laborem sopori indulsisset, sanguine, ut credo, circa
Abbreviated transcription (Latin):
ad tanti itineris expe
pestas procellosa. cun
nimine. telis ac sagittis
hostes ceperunt confestĩ.
ad suam ꝑniciem pro¬

Expanded text:
ad tanti itineris expedpestas procellosa coramnimine, telis ac sagittis hostes coeperunt confestim ad sui perniciem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ora. conscientia uir¬
tutis frementes qd̃
racenicis bellis in¬
tenti tanti temporis
spacium ꝑdidissent.
Quamins igitur
extrema ui a cesari¬
ensib certaretur. ml¬
tos molares in ascen¬
dentes uoluentibus.
illi dissimulato pe

Expanded text:
; conscientia virtutis frementes, quoebus Saracenicis bellis intenti, tanti temporis spatium perdidissent. Quamvis igitur extrema vi a Caesariensibus certaretur, multos molares in ascendentes volventibus, illi, dissimulato pe
Abbreviated transcription (Latin):
euolutis: sompnio edo
circuiuit.rẽmedium
cecitatis a scĩs efflagi¬
tans. Postremo ad re¬
gis curiam ueniens.

Expanded text:
evolutis, somnio edoccircuivit, remedium caecitatis a sanctis efflagitans. Postremo, ad regis curiam veniens
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur duce roberto
carnis ab onere iam
libero. Willelmus fi¬
lius eius tocius mo¬
narchiam normanni¬
ci ducatus sagaci mo¬
deramine regens incõ

Expanded text:
gitur duce Roberto carnis ab onere jam liberato, Willelmus filius ejus totius monarchiam Nortmannici ducatus sagaci moderamine regens, inco
Abbreviated transcription (Latin):
cerat. Eus causa con¬
terminas anglie ꝓ¬
iuncias rapinis ⁊ ĩ¬
cendus infestabat. ñ
quod aliquid ad reg¬
num illi profuturũt
arbitraretur. sed ut
willelmi animum
contristaret.qui scot¬
ticis predis terras su¬
as obnoxias indig¬
naretur. Quapropt
lonares insule par¬
tes petiit. Et primo

Expanded text:
cerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quapropteilonales insulae partes petiit: et primo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitem instruxit. ꝙͣ.
fuerint antea in in¬
ferni lapsum ambo
precipitẽs.Ceterum
quod ad scientiam
literarum tendit ad¬
ita edocti ut aut paꝵ
aut nichil ip̃is debe¬
rent artibz. A reptan¬
tib infantie rudimẽ¬
tis adeo iocundis a¬
micitie officiis emu¬
li. ut iuxta comiti di¬
ctum manib pedib¬
ꝙ conando periculũ

Expanded text:
stitem instruxit quam fuerint antea in inferni lapsum ambo praecipites. Caeterum, quod ad scientiam litterarum tendit ita edocti, ut aut parum aut nihil ipsis deberent artibus; a reptantibus infantiae rudimentis adeo jocundis amicitiae officiis aemuli, ut, juxta comici dictum, « Manibus pedibusque conando, periculu
Abbreviated transcription (Latin):
quo esset manca auri.
Nichil in ista uel¬
in aliis interpretati¬
onib ex suo dicere. s
omnia a spectabilib
uiris.pleimundo ar¬
ris hausisse.

Expanded text:
quo esset manca auri; nihil in ista vel aliis interpretationibus ex suo dicere, sed omnia a spectabilibus viris Pleimundo arris, hausisse.
Abbreviated transcription (Latin):
nib: Nam ut ip̃e
fatetur in libro tercio
suꝑ samuelem: expo¬
sitiones sue si non a¬
liud afferrent lectori¬
b emolumentum hoc
sibi non mediocriter
ualerent. quod dum
hoc omni studio age¬
bat ⁊ lubricum seculi
⁊ inanes cogitatio¬
nes post tergum po¬
nebat. Defecatus ita¬
q uitiis: subibat in
interiora uelaminis.
que intus exceperat a¬
nimo.foras efferens

Expanded text:
nibus? Nam, ut ipse fatetur in libro tertio super Samuelem, expositiones suae, si non aliud afferrent lectoribus emolumentum, hoc sibi non mediocriter valerent, quod, dum haec omni studio agebat, lubricum saeculi et inanes cogitationes post tergum ponebat: defaecatus itaque vitiis subibat in interiora velaminis: quae intus exceperat animo, foras efferens
Abbreviated transcription (Latin):
triuerat ocia lenta.
Illis continius feda¬
bant omnia predis.
Argentes miseros
iniectis ignib ag̃s.
Marcuerant totis ui¬
ridantia gramina
campis.
Egra seges uotum
deris erat agricolaꝵ.
anta fuit peditũ.
tam barbara ius eqͥ̃¬
tantum.

Expanded text:
triverat otia lenta, Illi continuis foedabant omnia praedis, Urgentes miseros, injectis ignibus agros: 219 Marcuerant totis viridantia gramina campis, Aegra seges votum deriserat agricolarum; Tanta fuit peditum, tam barbara vis equitantum
Abbreviated transcription (Latin):
honorificis muneribꝰ
adiit. papam mag¬
na humilitate pla¬
cauit. decreta regis
recitauit. quod apo¬
stolico maxime pla¬
cuit. Rediens ad pa¬
num ad ecclesiam
wintoniensem. ada¬
stanum ad cornubi¬
ensem.Werstanum
ad scireburniensem.
adelelinum ad wel¬
lensem. edulfum ad
cridiensem. S ⁊ ali¬
is prouunciis consti¬
tuit duos episcopos.
Australib saxomi¬
bus uirum ydoneũ
bernegum ⁊ merciis
cenusfum ad ciuita¬
tem dorecestre. Hoc

Expanded text:
honorificis muneribus adiit, papam magna humilitate placavit, decreta regis recitavit, quod apostolico maxime placuit. Rediens ad panum ad ecclesiam Wintoniensem, Adelstanum ad Cornubiensem, Werstanum ad Scireburnensem, Adelelmum ad Wellensem, Edulfum ad Cridiensem. Sed et aliis provinciis constituit duos episcopos, Australibus Saxonibus virum idoneum Bernegum, et Merciis Chenulfum ad civitatem Dorcestrae: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uirib occubuit. Cui
interitus accepto nũ¬
cio uxor margareta.
elemosinis ⁊ pudici¬
tia insignis. fastidi¬
ens huius lucis
uioram mortem p̾¬
cario exegit a deo.

Expanded text:
iribus occubuit. Cujus interitus accepto nuncio, uxor Margareta, eleemosynis et pudicitia insignis, fastidiens hujus lucis moram, mortem precario exegit a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
corruptele conscie. illic
religiose continentes.
primo primi thori
dampna scd̾i ignis
nescie. In quarum
omnium moribus
ita facetus ꝑudor cũ
seuera consentit ele¬
gantia: quod nichil
supra. Deniq in cer¬
to hereas. quod potis¬
simum predicare ue¬
lis. an assiduitatem
ad dei famulitium.
an affabilitatem ad
hominum colloqui¬
um. Unde nec iniuri¬
a credulitas apponit᷑.
dicentib: quod per
illarum orationes to

Expanded text:
corruptelae consciae, illic religiosae continentes post primi thori dampna secundi ignis nesciae; in quarum omnium moribus ita facetus pudor cum severa consentit elegantia, quod nihil 261 supra. Denique incerto haereas quid potissimum praedicare velis, an assiduitatem ad Dei famulitium, an affabilitatem ad hominum colloquium; unde non injuria credulitas apponitur dicentibus, quod per illarum orationes to
Abbreviated transcription (Latin):
confertos frustraretur
Quin ⁊ exanimatoꝵ
cadauera uncis fer¬
reis in murum trahe¬
excarnificanda. uel

Expanded text:
confertos frustraretur. Quin et exanimatorum cadavera Turci uncis ferreis in murum traheexcarnificanda, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nobis prenominatur
archiep̃c in omni san¬
ctitate sua ⁊ ite con¬
uersatione ultro citro¬
q placuit ualde ni¬
mis ei credentes ex au

Expanded text:
nobis praenominatus archiepiscopus in omni sanctitate sua et vitae conversatione ultro citroque placuit, valde nimis ei credentes, ex au
Abbreviated transcription (Latin):
in os obiectum. At ille
re sius celata. kunna¬
dium quasi magni
mysterii consultandi
gr̃a accersiit. longeq
in siluam seducto. u¬
num ex duob quos
secum attulerat ensi¬
b tradidit. ⁊ nunc ĩ¬
quit licebit uires tu¬
as experiare:cum so¬
li simus. Iam enim
faxo ut appareat qͥs
alteri merito suppo¬
ni debeat. Tu quoq

Expanded text:
in os objectum. At ille, re suis celata, Kinnadium, quasi magni mysterii consultandi gratia, accersiit, longeque in sylvam seducto, unum ex duobus, quos secum attulerat, ensibus tradidit; « et nunc, inquit, licebit vires tuas experiare cum soli simus. Jam enim faxo ut appareat quis alteri merito supponi debeat; tu quoq