comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In ciꝑii PRT:IIO OPEBISSUND QUINTIS.
acellentissimi ingenu. & totius philosopne studus
mułtiplicit᷑ insignito. domno ad halberoni ep̃o. regino
quãuis omniũ xp̃icolarũ extremus. ur̃ȩ tamen
sublimitati in om̃ib deuotissimus. fidelia mandat.
orationũ obsequia. Chronicã quã denr̃is & anteces¬
sorũ nr̃orũ tẽporib litteris comp̃bendi. ur̃ȩ
singulari prudentiȩ examinandã transmisi. ut ur̃o
ꝑspicaci uidicio aut approbetur aut condẽpnetur
Quã in duob libellis distinxi. exordiũ capiens aprimo
in carnationis dominicȩ anno. & consumans cęptũ
opus usq in p̃sentẽ annũ. qui cõputatur ap̃fata in¬
carnatione dñi non gentesimus octauus. In dignũ
& enĩ mihi uisũ ẽ. ut cũ hebreorũ. grecorum.
& romanorũ. aliarũꝙ gentiũ historio graphi. res
in dieb suis gestas scriptis usq ad nr̃am notitiam
transmiserint᷑. de nr̃is quanquã longe inferiorib

Expanded text:
INCIPIT PREFATIO OPERIS SUBSEQUENTIS Excellentissimi ingenii et totius philosophiae studiis multipliciter insignito domno Adalberoni episcopo Regino, quamvis omnium christicolarum extremus, vestrae tamen sublimitati in omnibus devotissimus, fidelia mandat orationum obsequia. Chronicam, quam de nostris et antecessorum nostrorum temporibus litteris comprehendi, vestrae singulari prudentiae examinandam transmisi, ut vestro perspicaci iudicio aut approbetur aut condempnetur. Quam in duobus libellis distinxi, exordium capiens a primo incarnationis dominicae anno et consumans coeptum opus usque in presentem annum, qui computatur a prefata incarnatione Domini nongentesimus octavus. Indignum etenim mihi visum est, ut, cum Hebreorum, Grecorum et Romanorum aliarumque gentium historiographi res in diebus suis gestas scriptis usque ad nostram notitiam transmiserint, de nostris quamquam longe inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
eccexxxuiii eberhardus ab exilio femit¬
tit᷑ totũq regnũ inimicitus et rebellionibus
c̃fundit᷑. Eberhardus enĩ et gisalbts cũ hem¬
rico fratre regis aduersus regẽ c̃iurant.
Sed et quidã ȩeclastici uiri mequã et dõ ods¬
biles cũ illis factione c̃cordant. omnao pas¬
sirapatis et ẽ cordie iura turbabant. Tune
rege lothapienses ubi tunc rebellionis sũma
gerebat᷑ ad cunte.gis albertus cũ fratre regis
gansitũ rheni regi ꝓhibere uolens. nec ualenꝰ.
ilixta biertanã sociis regis c̃gredit᷑. dõq uic¬
toriã prestante. plurib suorũ occisis. aliisq¬
U fugatis. ipse et frat regis fugę subsidia pe¬
tunt. Quos rex insequens. usq ad caprimon¬
tẽ ꝑuenit. castellũq in eo sitũ firma undiq
obsidione circũdedit. In teri ludouuicꝰ rex
gallię romane filius caroli. c̃silio inimico¬
rũ regis. sub obtentu requirendi lotharien¬

Expanded text:
DCCCCXXXVIIII. Eberhardus ab exilio remitDCCCCXXXVIIII. Eberhardus ab exilio remittitur totumque regnum inimiciciis et rebellionibus confunditur. Eberhardus enim et Gisalbertus cum Heinrico fratre regis adversus regem coniurant, sed et quidam ecclesiastici viri nequam et Deo odibiles cum illis factione concordant omniaque passim pacis et concordiae iura turbabant. Tunc rege Lotharienses, ubi tunc rebellionis summa gerebatur, adeunte, Gisalbertus cum fratre regis transitum Rheni regi prohibere volens nec valens iuxta Biertanam sociis regis congreditur Deoque victoriam prestante pluribus suorum occisis aliisque fugatis ipse et frater regis fugae subsidia petunt. Quos rex insequens usque ad Caprimontem pervenit castellumque in eo situm firma undique obsidione circumdedit. Interim Ludowicus, rex Galliae Romanae, filius Karoli, consilio inimicorum regis sub obtentu requirendi Lotharien
Abbreviated transcription (Latin):
sui regni terminis. unno ñ ruł. diẽ clausit
extremũ. Qui filius suus otto c̃sensu primo¬
rũ regni successor eligit᷑. Mildib̾tus archi¬
ep̃s obut. cui fridericus suc cessit. Unni ar
nasteriũ scĩ bone facii igni cõburunt᷑. Ruo dol¬
fusrex burgundidnũ. et arnolfus dux biuoa¬
riorũ obierunt. Graues et intestinȩ discordie
inter heinricũ fratrẽ regis. et eberhardũ ducẽ
francorũ nascunt᷑ ob exortas int̃ milites copuo
ducatꝰ regi rebellant. quos ipse debellaturꝰ
in bauuariã ibat. sed ñ ut uoluit eos pacifica¬
re ualens reuertit᷑. Interĩ frat̃ regis heinricu
ab eberhardo cõprehendit᷑ in castello badalih¬
Ki. quo tam̃ citius liberato. eberhardus hildi¬
nisheim in exiliũ mittit. iterũq rex inbauua¬
riã reuertens. om̃s sibi subedidit. et eberhardõ
arnolfi filiũ plus aluis rebellẽ in exiliũ misit.
Vngariiiterũ asax onibimulta cȩde uastatis.

Expanded text:
sui regni terminis, VI. Non. Julii diem clausit sui regni terminis, VI. Non. Julii diem clausit extremum, cui filius suus Otto consensu primorum regni successor eligitur. Hildibertus archiepiscopus obiit, cui Fredericus successit. Unni arcnasterium sancti Bonefacii igne comburuntur. Ruodolfus, rex Burgundionum, et Arnolfus, dux Bawariorum, obierunt. Graves et intestinae discordiae inter Heinricum, fratrem regis, et Eberhardum, ducem Francorum, nascuntur ob exortas inter vassalos eoruducatus regi rebellant; quos ipse debellaturus in Bawariam ibat; sed non, ut voluit, eos pacificare valens revertitur. Interim frater regis Heinricus ab Eberhardo comprehenditur in castello Badalikki ; quo tamen citius liberato, Eberhardus Hildinesheim in exilium destinatur. Iterumque rex in Bawariam revertens, omnes sibi subdidit, et Eberhardum, Arnolfi filium, plus aliis rebellem in exilium misit. Ungarii iterum a Saxonibus multa caede vastati. 939
Abbreviated transcription (Latin):
franciã uocatꝰ. singillati ab uno quoq eorum
in domib suis. ł ȩccłarũ sedib. regẽ decenti¬
bus ẽ c̃uiuiis et munerib honoratus.
les francos et alamanniã multis ciuitatib ig¬
ne et gladio ẽsumptis. iuxta uiuor matiã
rheno transito. usq ad mare oceanũ galli¬
am deuastantes. ꝑ italiã redierunt.
Deccexxxiuit. Aeinricus rexungaros mul¬
tacede ꝓstrauit. plures ex eis cõprebendit.
fecit. Ccđa scĩ maximini turbine cetidit.
Clictione clem̃tia regis monachis reddita.
dto antea p̃positꝰ. abbas eiusdẽ loci eligi¬
Atur. et monachi ñ regularit̃ ibi degenteᷤ.
expellunt᷑.
cccenxn u. Neinricꝰ rex paralysi ꝑcutit᷑¬
cccenxxr Sinodus apuderphesfurt in
turingia celebrat᷑ a cõplurib ep̃is. Heinri¬
cus rex p̃cipuus pacis sectator. strenuusq
paganorũ insecutor. post plures fortiter
et uirilit̾ actas uictorias. dilatatis undiq

Expanded text:
Franciam vocatus singillatim ab unoquoque eorum Franciam vocatus singillatim ab unoquoque eorum in domibus suis vel ecclesiarum sedibus regem decentibus est conviviis et muneribus honoratus. les Francos et Alemanniam multis civitatibus igne et gladio consumptis, juxta Wormatiam Rheno transito, usqam devastantes per Italiam redierunt. 984 DCCCCXXXIIII. Heinricus rex Ungarios mulavit, pluresque ex eis conprehendit. fecit. Ecclesia sancti Maximini turbine cecidit: electione clementia regis monachis reddita Uogo, antea prepositus, abbas eiusdem loci eligitur, et monachi non regulariter ibi viventes expelluntur. 935 DCCCCXXXV. Heinricus rex paralysi percutit synodus apud Erfesfurd, in Turingia celebratur a compluribus episcopis. Heinricus rex, praecipuus pacis sectator strenuusque paganorum insecutor, post plures fortiter et viriliter actas victorias, dilatatis undique
Abbreviated transcription (Latin):
galliã et ala manniã igne et gladio uasta¬
uer̃. Iurehardus dux alamannorũ in italia
occidit᷑ berigerus do dignus p̃sul obiit.
cuibildibtus fuldensis abbas successit. Heri¬
manno ducatꝰ alam anniȩ cõmittit᷑ qͥuidu¬
am purchardi duxit uxorẽ.
gũ habita. om̃s illius facti auctores excom¬
municant᷑. et ad albero nobilis ꝓeo ep̃s estituit.¬
eccer xximi. beinricus rex behemos hostilit̾
inuasit. et p̾stante dõ fortit̃ superauit. Cadẽ
tẽpestate. ottoni filio eiusdẽ regis natus ẽ filiꝰ
uuillihelmus. Miemps magnanimis. Ruotge¬
rus treuirorũ archiep̃s obut. cui ruotbtꝰ sue.
gerburgã filiã hein rici regis duxit uxorẽ.
cccexxx. Otto filius regis heinrici edgid fi¬
liã regis anglorũ duxit uxorẽ.
cccoxxx i. Neinricus rex regẽ abotridorũ. et
regẽ danorũ efficit xp̃ianos. Codẽ anno ab
eberhardo. alusq francie comitib seu ep̃is in

Expanded text:
Galliam et Alamanniam igne et gladio vastaGalliam et Alamanniam igne et gladio vastaverunt. Burchardus, dux Alamanniae, in Italia occiditur. Herigerus, Deo dignus praesul, obiit, cui Hildibertus, Fuidensis abbas, successit. Herimanno ducatus Alamanniae committitur, qui viduam Burchardi duxit uxorem. gum habita, omnes illius facti auctores excommunicantur, et Adalbero nobilis pro eo epi 928 Heinricus rex Boemos hostiliter invasit, et praestante Deo fortiter superavit. Ea tempestate Ottoni, filio ejusdem regis, natus est filius Willihelmus. Hyems magna nimis. Ruodgerus, Trevirorum archiepiscopus, obiit, cui Gerburgam filiam Heinrici regis duxit uxorem. 930 DCCCCXXX. Otto filius regis Heinrici Edgid filiam regis Anglorum duxit uxorem. 931 DCCCCXXXI. Heinricus rex regem Abotridorum et regem Danorum efficit christianos. Eodem anno rex ab Eberhardo aliisque Franciae comitibus seu episcopis in
Abbreviated transcription (Latin):
obsedit. et uuitgerũ licet diu reluctantẽ
sibi oboedire coegit. Herimannus sc̃issims
uir. coloniensis ep̃s obut. cui uuigfriđ suc.¬
franciã uastauer̃. Earolus et heinricus rege
apud bonnã castellũ c̃ueniunt. et pacẽ int̾ se
facientes. foedus in eunt. et carolus nũquam
sibi amplius lothariense regnũ usurpaturꝰ
egredit᷑ Codẽ anno. abheribto cõprehensus.
occcxxv. heinrico rege coadunatũ et con¬
stibi litũ lothapiense regnũ in sua potestite
habente caro lus sex incustodia qua teneba¬
tur obut. Qui fertꝰ uir hebetis ẽt̃ ingeni. et
minus aptus utilitatib regni. Om̃s etiuã afi¬
lo eiꝰ deficientes. quippe qͥ tune tẽporis cap¬
to patre in hibnia exulabat. quendã ruo¬
dol fũ sibi regẽ eligunt. Codẽ anno. uuit¬
geris eps obut. cui benno ex ordinariiss traħ¬
burgensib: in alpib: quondã heremitica
uitã ducens successor eligit᷑.¬
cecexex ui. Ingarutotã franciã. alsatiã.

Expanded text:
obsedit, et Widgerum, licet diu reluctantem, obsedit, et Widgerum, licet diu reluctantem, sibi obedire coegit. Herimannus sanctissimus vir, Coloniensis episcopus, obiit, cui Wigfridus sucFranciam vastaverunt. Carolus et Heinricus reges apud Bonnam castellum conveniunt, et pacem inter se facientes, foedus ineunt, et Carolus nunquam sibi amplius Lothariense regnum usurpaturus regreditur. Eodem anno ab Heriberto comprehensus CCCCXXV. A. D. I. 925 Heinrico rege coadunatum et constabilitum Lothariense regnum in sua potestate habente, Carolus rex in custodia qua tenebatur obiit; qui fertur vir hebetis esse ingenii et minus aptus utilitatibus regni. Omnes etiam a filio ejus deficientes, quippe qui tunc temporis, capto patre, in Hiberniam exulaverat, quendam Ruodolfum sibi regem eligunt. Eodem anno Witgerus episcopus obiit, cui Benno ex ordinariis Strazburgensibus, in Alpibus quondam heremiticam vitam ducens, successor eligitI. 926 Ungarii totam Franciam, Alsatiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ccctrni Apud frantiã superiorẽ graueset
intestinȩ discordiȩ feruent. int̃ ruotbtũ in¬
uasorẽ regni et carolũ regẽ. Interĩ heinricꝰ
rex stabiliendȩ paci. et reprim̃dȩ sclauorũ
seuitię fortit᷑ insistit.
eccenx ii. Iuessionis int̾ ruotbtũ et carolũ
tanta pugna cõmissa ẽ. ut poene exutraq
parte uictores eẽ uiderent᷑. Carolus tamen
ori sacri lego ruotbti ita lanceã infixit. ut
diffissa lingua ceruicis posteriora penegarit:
cecexxin. Pretiosissimus thesaurus sanguins
dni uentt in augiã .ui. tõ noue.Naicho abbas
fuldensis obut. cui hiltibtus fticcessit. Carolus¬
alsatiã et partes illas franciȩ iuxta rhenum
usq mogontiã sibi usurpaturus. usq pat̾nis¬
heim uilla iuxta uuormatiã hostilit̾ ꝑuenit.
Unde fidelib regis heinrici uuormatie coad¬
unatis. alit̃ quã decuerat regẽ fugauer. Co¬
dẽ anno. heinricus rex adiunctis sibi ruotge¬
ro archiepo. et gisalbto duce. mettense urbẽ

Expanded text:
et intestinae discordiae fervent inter Ruodbertum invasorem regni et Karolum regem. Interim Heinricus rex stabiliendae paci et reprimendae Sclavorum sevitiae fortiter insistit. 922 DCCCCXXII. Suessionis inter Ruodbertum et Karolum tanta pugna commissa est, ut pene ex utraque parte victores esse viderentur. Karolus tamen ori sacrilego Ruodberti ita lancea infixit, ut diffissa lingua cervicis posteriora penetraret. 923 DCCCCXXIII. preciosissimus thesaurus sanguinis Domini venit in Augiam VI. Id. Novembr. Haicho abbas Fuldensis obAlsatiam et partes illas Franciae juxta Rhenum usque Magontiam sibi usurpaturus, usque Paternisheim villam juxta Wormatiam hostiliter pervenit. Unde fidelibus regis Heinrici Wormatiae coadunatis, aliter quam decuerat regem, aufugit. Eodem anno Heinricus rex, adjunctis sibi Ruotgero archiepiscopo, Gisalberto duce, Mettensem urbem
Abbreviated transcription (Latin):
lomannus uocabat᷑. Sed quia hanc sine geni¬
toris ẽscientia et uoluntatis c̃sensu. suis am¬
plexib sociauerat. ab ipso patre postmodũ
ẽ ei intdicta. et int̃posito urisiurandi sacra¬
m̃to ab eiꝰ ẽsortio in ꝑpetuũ separata. Pradita
ẽ aut̃ eidẽ ab eodẽ patre ad alheidis in ma¬
trimoniũ. quã grauidã ex se reliquit idem
rex cũ obiret. Quȩ tẽpore pariendi exple¬
to. enixaẽ puerũ. cui nom̃ aui imposuit.
eũq carolũ uocitari fecit. CNP IT UA
quo paulo superius mentionẽ fecimꝰ. audi¬
ta morte ludouuiti. a ꝓuinciare greditus.
totãq burgundiã occupare nitit᷑. Deniq
ñ nullos epõs parti minis. partĩ suasionib
in societatis foedera colligit. et lugdunũ
ingressus. ab aureliano eiusdẽ urbis mego¬
ipolita. et aliis pontificib. in regẽ suꝑ p̃fatũ
burgundiȩ regnũ inunguit᷑. ꝓnihilo ducenꝰ
adolescentes filios lud ouinci. et uelut dege¬

Expanded text:
lomannus vocabatur. Sed quia hanc sine genilomannus vocabatur. Sed quia hanc sine genitoris conscientia et voluntatis consensu suis amplexibus sociaverat, ab ipso patre postmodum est ei interdicta et interposito iurisiurandi sacramento ab eius consortio in perpetuum separata. Tradita est autem eidem ab eodem patre Adalheidis in matrimonium, quam gravidam ex se reliquit idem rex, cum obiret; quae tempore pariendi expleto enixa est puerum, cui nomen avi imposuit eumque Carolum vocitari fecit. 879 Anno dquo paulo superius mentionem fecimus, audita morte Ludowici a Provintia egreditur totamque Burgundiam occupare nititur. Denique nonnullos episcopos partim minis partim suasionibus in societatis foedera colligit et Lugdunum ingressus ab Aureliano eiusdem urbis metropolita et aliis pontificibus in regem super prefatum Burgundiae regnum inunguitur, pro nihilo ducens adulescentes filios Ludowici et velut dege
Abbreviated transcription (Latin):
debat. Obut uͦ pridie Noñ. octob. Corpus eius
leuatũ in feretro. a suis extra italiã deportat᷑.
Sed quia foctor intolerabilis ex putredine ca¬
daueris baiolantes grauabat. cõpulsi s̃ illud
terrȩ mandare. Post aliquantos annos ossa eiꝰ
translata s̃. et parisius in monasterio sc̃i dioni¬
su honorificen sepulta. Cui successit in regnũ
lunȩ magna facta ẽ. mense octobrio. die.
xvii. Itẽ eodẽ mense. ec lypsis solis accidit.
die .xxxiiiii. circa horã nonã. Paucis int̾iectis
dieb. ludouuicus rex filius caroli qͥ balbus
appellabat᷑. eo qđ impedioris et tardioris eẽt
eloquii. ab hac luce subtractus ẽ. Euit uͦ iste
princeps uis simplex ac mitis. pacis. iustitię.
et religionis amator. Habuit aut̃ cũ ad huc
iuuenilis etatis flore polleret. quandã nobi¬
lẽ puellã. nomine ansgard. sibi c̃iugii foe¬
dere copulatã. ex qua duos liberos suscepit
elegantis formę. ac ingentis animi uirtute
prestantes. Norũ unus ludouuicus. alt̃ car¬

Expanded text:
debat. Obiit vero pridie Non. Octobris. Corpus eius levatum in feretro a suis extra Italiam deportatur; sed quia foetor intollerabilis ex putredine cadaveris baiulantes gravabat, compulsi sunt illud terrae mandare. Post aliquantos annos ossa eius translata sunt et Parisius in monasterio sancti Dionisii honorifice sepulta. Cui successit in regnum is lunae magna facta est mense Octobrio, die XVI. Item eodem mense eclipsis solis accidit, die XXVIIII. circa horam nonam. Paucis interiectis diebus Ludowicus rex, filius Caroli, qui Baibus appellabatur, eo quod impeditioris et tardioris esset eloquii, ab hac luce subtractus est. Fuit vero iste princeps vir simplex ac mitis, pacis, iustitiae et religionis amator. Habuit autem, cum adhuc iuvenilis aetatis flore polieret, quandam nobilem puellam nomine Ansgard sibi coniugii foedere copulatam, ex qua duos liberos suscepit elegantis formae ac ingentis animi virtute prestantes: horum unus Ludowicus, alter Car
Abbreviated transcription (Latin):
in flandris ducatũ tenet. CA ꝑI ucusq
et marcuuardus ei in regimine successit. uir
prudens. et sacre religioni deditus. EAp.
foedera uiolare et rebellare incipiunt. cũ du¬
ce eorũ nomine murmano. Contra quos impe¬
rator exercitũ ꝓducit. sed ñ ad eo p̃ualuit.¬
NNO DOM̃ INCΑ̃ DCCCXXTVI Murmanus CAL
brittonũ rex morit᷑ et numenoio apud hengil¬
linbeĩ ab imperatore ducatus ipsius gentis tradit
a suis imperio priuat᷑ et priuatꝰ custodiȩ tra¬
dit᷑. regniq monarchia lothario filio eiꝰ ꝑelec¬
tionẽ francorũ dat᷑. rursũq a filio ludo uuico
et a francis de custodia eruit᷑. ac in imperiali
restituit᷑ sede. Euit aut̃ hȩc deiectio ex ꝑmax¬
ima parte facta ꝓpt̾ multimodã fornicati¬
onẽ iudith uxoris eius. CAPIT ULU
derelicta francia. italiã petit. Ebbo ep̃s remo¬
rũ in generali sinodo deponit᷑. ac multi alii ex¬
ilio dãnant᷑. qui in deiectione imꝑatori c̃spiraues.¬

Expanded text:
in Flandris ducatum tenet. DCCCXXIX. Anin Flandris ducatum tenet. DCCCXXIX. An, et Marcwardus ei in regimine successit, vir prudens et sacrae religioni deditus. DCCCXfoedera violant, et rebellare incipiunt cum duce suo nomine Murmano; contra quos imperator exercitum producit, sed non adeo praevaluit.nationis DCCCXXXVII. Murmanus rex Brittonum moritur, et Numenoio apud Inglenheim ab imperatore ducatus ipsius gentis traditua suis imperio privatur et privatus custodiae traditur, regnique monarchia Lothario filio eius per electionem Francorum datur; rursumque a filio Ludowico et a Francis de custodia eruitur ac in imperiali sede restituitur. Fuit autem haec deiectio ex permaxima parte facta propter multimodam fornicationem Iudith uxoris eius. 839 Anno dtharius derelicta Francia Italiam petiit. Ebbo episcopus Remorum in generali sinodo deponitur ac multi alii exilio dampnantur, qui in deiectione imperatoris conspirave
Abbreviated transcription (Latin):
dã etiã addidi. quȩ exnarratione seniorũ
audiui. Cȩtera quȩ secunt᷑. meȩ paruitatis
studio descripta s̃ ꝓut in chronicorũ libris an¬
notata inueni. aut ex relatione patrũ auditu
ꝑcipere potui. et de ludouuici quidẽ impe¬
ratoris tẽporib ꝑpauca litteris cõprehendi.
quia nec scripta reperi. nec a seniorib quȩ dig¬
na ẽent memoriȩ cõmendanda audiui. De lo¬
thari uͦ imperatoris et fr̃m eiꝰ regũ francorũ
enĩ ut hieronimꝰ ait. narrant᷑ uisa. alit̃ audi¬
pippini rex italiȩ aquis euocatus ad impera¬
torẽ. dolo capit᷑. et primo oculis. post uita pri¬
uat᷑. habuit aut̃ iste bernardus filiũ nomine
pippinũ qͥ tres liberos genuit. bernardũ. pippi¬
nũ et heribertũ. Qui heribtus. ruodolfũ comi¬
tẽ filiũ balduini int̾fecit nr̃is tẽporib et non
multũ post occisus ẽ ab alduino satellite bal¬
dumi fratris ruodolfi. qui balduinus hucusq

Expanded text:
dam etiam addidi quae ex narratione seniorum dam etiam addidi quae ex narratione seniorum audivi. Caetera quae sequuntur, meae parvitatis studio descripta sunt, prout in chronicorum libris adnotata inveni, aut ex relatione patrum auditu percipere potui. Et de Ludowici quidem imperatoris temporibus perpauca litteris comprehendi, quia nec scripta reperi, nec a senioribus, quae digna essent memoriae commendanda, audivi; de Hlotharii vero imperatoris et fratrum ejus, regum Francorum, enim, ut Hieronymus ait, narrantur visa, aliter audiPippini, rex Italiae, Aquis evocatus ad imperatorem dolo capitur, et primo oculis, post vita privatur. Habuit autem iste Bernhardus filium nomine Pippinum, qui tres liberos genuit, Bernhardum, Pippinum et Heribertum; qui Heribertus Rodulfum comitem, filium Balduini interfecit nostris temporibus, et non multum post occisus est a Balduino, satellite Balduini, fratris Rodulfi, qui Balduinus hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
sita. contra a huilonẽ brittanniȩ sũmitatem
respicit. cuius princeps ac populus corũ domi¬
nationẽ dedignabant᷑. Quib ꝑdomitis. cũ reũsi
ẽẽnt . et frem ab imperatore missũ recepissent
filii godefridi regis: et ñ nulli ex primoribs
danorũ qui iam dudũ relicta patria apud
sueones exulabant. attractis undiq copusbd¬
lũ eis intuler̃. Et c̃fluentib ad se passi ex omni
danorũ terra populorũ turmis. cõmisso cũ
eis pelio. eos regno paterno expuler̃. Codem
anno carolus imperator obuit. et aquis inba¬
silica scĩ saluatoris. et sc̃ȩ dĩ genitricis marię
honorifice sepultus ẽ.Quã basilicã ipse mir¬
fico opere a fundam̃to ȩdificari fecit. Ludo¬
uuicus filius eiꝰ imperialia sceptra suscepit.
D ec quȩ supra expressa s̃. in quodã libello rep¬
peri. plebeso et rusticano sermone cõposita.
quȩ ex parterad latinã regulã correxi. que¬

Expanded text:
sita, contra aquilonem Brittaniae summitatem sita, contra aquilonem Brittaniae summitatem respicit, cujus principes ac populus eorum dominationem dedignabantur; quibus perdomitis eum reversi essent, et fratrem ab imperatore missum recepissent, filii Godefridi regis et nonnulli ex primoribus Danorum, qui jam dudum relicta patria apud Sueones exulabant, attractis undique copiis bellum eis intulerunt, et confluentibus ad se passim ex omni Danorum terra populorum turmis, commisso cum eis praelio, eos regno paterno expulerunt. Eodem anno Carolus imperator obiit, et Aquis in basilica sancti Salvatoris, et sanctae Dei genitricis Mariae honorifice sepultus est, quam basilicam ipse mirifico opere a fundamento aedificare fecit. Ludowicus, filius ejus, imperialia sceptra suscepit. Haec quae supra expressa sunt, in quodam libello reperi, plebeio et rusticano sermone composita, quae ex parte ad Latinam regulam correxi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nalis dignitatis imposuit. Bernardũ nepotem
suũ italię p̃fecit. regẽ appellari iussit. Conci¬
lia quoq iussu eiꝰ suꝑ statu ȩxcłarũ ꝑ totã galli¬
am ab ep̃is celebrata s̃. Quorũ unũ mogontie.
alterũ remis. tertiũ turonis. quartũ caballo
nis. quintũ arelato congregatũ ẽ. Et c̃stitutio¬
nesquȩ insingulis factȩ s. ab imperatore c̃fir¬
mate s. Quas qͥ nosse uoluerit. in supradictis
ciuitatib inuenire poterit. quã quã et earũ
exẽplaria in archiuo palatii habeant᷑. Codẽ
tepore. missis tans albiã quidã francorũ et
saxonũ ꝓceres. ad terminos nortmannorum.
qui pacẽ cũ eis scđm petitionẽ ipsorũ facerent.
et frẽm regũ eis red derent. luramentis itaq
ex itraq parte datis. pax firmata ẽ. Iam̃ ea
tẽpestate reges domi ñ erant. sed ad uuesterfalt
cũ exercitu ꝑrexerant. Quȩ regio ultima reg¬
ni illorũ erat. inter septẽtrionẽ et occidentem

Expanded text:
rialis dignitatis imposuit; Bernardum nepotem rialis dignitatis imposuit; Bernardum nepotem suum Italiae prefecit regemque appellari iussit. Concilia quoque iussu eius super statu ecclesiarum per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogontiae, alterum Remis, tertium nis, quintum Arelatum congregatum est, et constitutiones quae in singulis factae sunt, ab imperatore confirmatae sunt; quas qui nosse voluerit, in supradictis civitatibus invenire poterit, quanquam et earum exemplaria in archivo palatii habeantur. Eodem tempore missi sunt trans Albiam quidam Francorum et Saxonum proceres ad terminos Nortmanorum, qui pacem cum eis secundum petitionem ipsorum facerent, et fratrem regum eis redderent; juramentis itaque ex utraque parte datis, pax firmata est. Tamen ea tempestate reges domi non erant, sed ad Westerfalt cum exercitu perrexerant, quae regio ultima regni illorum erat, inter septentrionem et occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suis afferret. Nex classis partĩ in corsicam
part̃ in sardiniã uenit. Et ca quidẽ pars quę
ad sardiniã uenit poene deleta ẽ. Vassis nort¬
mannorũ hibniã insulã aggressa. cõmissoq
cũ scottis pelio. multi ex eis int̾fecti. ceteri fugi
lapsis. & grimaldo duce beneuentanorũ .xxu.
milia solidorũ auri ꝓtributo imperatori solu¬
ta s. Codẽ anno expeditio facta ẽ in uuilros.
et ab eis obsides accepti: herioldus et reginfri¬
dus reges danorũ. missa ad imperatorẽ lega¬
tione pacẽ petunt. et frem suũ hẽmingũ sibi
remitti rogant. Nloc anno iđ mãi post meridiẽ
solis eclipsis fuit. CAPIT NLUM
um qui episcopatũ treuerensẽ tenebat. et petrũ
abbatẽ monasterii de nonantula ꝓpt̃ pacẽ cũ
michahele c̃firmandã constantinopolĩ misit.
ac deinde habito generali c̃uentu. euoratũ ad se
ab aquitania ludouuicũ filiũ coronã illi impe¬

Expanded text:
tatem suis adferret. Haec classis partim in Corsicam, tatem suis adferret. Haec classis partim in Corsicam, partim in Sardiniam venit, et ea quidem pars, quae ad Sardiniam venit, pene deleta est. Classis Nortmannorum Hiberniam insulam aggressa, commissoque cum Scottis prelio multi ex eis interfecti, ceteri fuga lapsi sunt. A Grimaldo duce Beneventanorum XXV milia solidorum auri pro tributo imperatori soluta sunt. Eodem anno expeditio facta est in Wilzos, et ab eis obsides accepti. Herioldus et Reginfridus reges Danorum missa ad imperatorem legatione pacem petunt et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc anno Id. Mai. post meridiem solis eclipsis fuit. Anno dominium, qui episcopatum Treverensem tenebat, et Petrum abbatem monasterii de Nonantulas propter pacem cum Michahele confirmandam Constantinopolim misit. Ac deinde habito generali conventu, evocatum ad se de Aquitania Ludowicum filium, coronam illi impe
Abbreviated transcription (Latin):
uictorias. in mesia ꝓuincia cõmisso uulga¬
ris ꝓelio morit᷑. et michahel genes eiꝰ impe¬
rator factus. legatos dõni imperatoris qui
direxit. michahelẽ scilicet ep̃m. et arsafiũ.
atq theognostũ ꝓtospatariũ. et ꝑ eos pacẽ a
nicophoro coeptã c̃firmauit. Nam aquis gra¬
ni ubi ad imperatorẽ uener̃. cũ scriptũ pacti
ab ed in eccła suscepissent. more suo. idest
greta lingua laudes cidixer̃ imperatorẽ eũ et
basileũ appellantes. Et in reuertendo romam
uententes. inbasilica sc̃i petri apłi cundẽ pachi
seii foeder s libellũ aleone papa denuo susceper
Quib dimissis imperator generali c̃uenti aqus
sollenit habito. bernardũ filiũ pippini nepo¬
tẽ suũ in italiã misit . et ꝓpt̃ famã classis que
de affrica et hispania aduastandã italiã uen¬
tura dicebat᷑. uualonẽ filiũ bernardi patrue¬
lis sui cũ illo et̃ iussit qͦusq rerũ euentus securi¬

Expanded text:
victorias in Moesia provincia commisso cum Bulgavictorias in Moesia provincia commisso cum Bulgaris prelio moritur; et Michahel gener eius imperator factus legatos domni imperatoris, quidirexit, Michahelem scilicet episcopum et Arsafium atque Theognostum protospatarium, et per eos pacem a Nicoforo coeptam confirmavit; nam Aquisgrani, ubi ad imperatorem venerunt, cum scriptum pacti ab eo in ecclesia suscepissent, more suo, id est greca lingua, laudes ei dixerunt, Imperatorum eum et Basileum appellantes. Et in revertendo Romam venientes in basilica sancti Petri apostoli eundem pacti seu federis libellum a Leone papa denuo susceperunt. Quibus dimissis imperator generali conventu Aquis sollempniter habito Bernardum filium Pippini nepotem suum in Italiam misit et propter famam classis , quae de Africa et Hispania ad vastandam Italiam ventura dicebatur, Walonem filium Bernardi patruelis sui cum illo esse iussit, quousque rerum eventus securi
Abbreviated transcription (Latin):
auer̃ ei legati hẽmingi regis. aouin. et helbi.
munera e regis. et uerba pacifica deferentes.
E uerunt etiã aquis aduentũ eiꝰ p̃stolantes quide
pannonia uener̃. canihauei principes auarũ et
thudon. et alii principes aeduces sclauorũ cir¬
ca da nubiũ habitantiũ qͥ a ducib francorum
qͥ in pannonias missi fuer̃. ad p̃sentiã principis
iussi s uenire. Interea carolus filius imperato¬
rex morit᷑. Cui cũ sigifridus nepos godefridi.
et anilo nepos heriboldi succedere uoluissent.
neq int̾ eos de diuisione regni c̃ueniret. cõpa¬
ratis copiis et cõmisso ꝓelio. ambo moriunt᷑.
Pars tam̃ anilonis adepta uictoria. fr̃s eiꝰ heriol¬
dũ et reginfridũ reges sibi c̃stituit. Quã netes¬
sario pars uicta secuta. eo sdẽ sibi imperare
ñ abnuit. In eo ꝓelio decẽ milia non genti
quad raginta uiri cetidisse memorant᷑. Ni¬
cophorus imperator post multas et insigneᷤ

Expanded text:
averunt ei legati Hemmingi regis, Aovin et Hebbi, averunt ei legati Hemmingi regis, Aovin et Hebbi, munera regis et verba pacifica deferentes. Fuerunt etiam Aquis adventum eius prestolantes, qui de Pannonia venerunt, Canizauci princeps Avarorum et Thudun et alii principes ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus Francorum, qui in Pannonias missi fuerunt, ad presentiam principis iussi sunt venire. Interea Carolus filius imperatorex moritur. Cui cum Sigifridus nepos Godefridi et Anilo nepos Herioldi succedere voluissent neque inter eos de divisione regni conveniret, comparatis copiis et commisso prelio ambo moriuntur. Pars tamen Anilonis adepta victoria fratres eius Herioldum et Reginfridum reges sibi constituit; quam necessario pars victa secuta eosdem sibi imperare non abnuit. In eo prelio decem milia nongenti quadraginta viri cecidisse memorantur. Nicophorus imperator post multas et insignes
Abbreviated transcription (Latin):
suosuiri. quorũ nomina fuꝑ fluũ duximꝰ anno¬
tare. Imperator itaq pace cũ hẽmingo firma¬
ta. et placito generali scđm c̃suetudinẽ aquis
habito. in tres partes regni sui. totidẽ exertitus
misit. Unũ trans albiã. in linones. qͥ et ipsosuas¬
tauit. et castrũ hocbuchi superiori anno auitultis
destructũ restiurauit. Alterũ in pannoniam
ad contro uersias hunorũ acsclauorũ finiendas
direxit. Tertiã superbrittones ad corũ ꝑfidu
puniendũ misit. Qui om̃s rebus ꝓspere gestis
domũ reuersi s. lpse aut̃ imperator ad classt̃
uidendã quã p̃cedenti anno ficriac fabricart
iusserat ad bononiã uenit. farũ qribi ad naui¬
gantiũ cursus dirigendos antiquitus c̃stitutã.
restaurauit. In ci sũmitate nocte ignẽ accendit
Inde ad scalt fluuiũ ueniens. in loco qͥ uocatur
gant naues ad candẽ classe ȩdificatas aspexit.
cirea mediũ nouẽbriũ aquis uenit. Ibi obui¬

Expanded text:
suos viri, quorum nomina superfluum duximus annosuos viri, quorum nomina superfluum duximus annotare. Imperator itaque pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trans Albiam in Linones, qui et ipsos vastavit et castrum Hohbuochi superiori anno a Wilzis destructum restauravit, alterum in Pannoniam ad controversias Hunorum ac Sclavorum finiendas direxit, tertium super Brittones ad eorum perfidiam puniendam misit; qui omnes rebus prospere gestis domum reversi sunt. Ipse autem imperator ad classem videndam, quam precedenti anno fieri et fabricari iusserat, ad Bononiam venit farumque ibi ad navigantium cursus dirigendos antiquitus constitutam restauravit et in eius summitate nocte ignem accendit. Inde ad Scalt fluvium veniens in loco, qui vocatur Gant, naves ad eandem classem aedificatas aspexit et circa medium Novembrium Aquis venit; ubi obvi
Abbreviated transcription (Latin):
et uuillarius dux uenetiȩ. Quorũ alt̃ ante
annos .x. rome ad imperitorẽ cũ ibi eẽt de
sicilia ꝓfugit. et redire uolens patriã remit¬
tit᷑. Alt̾ ꝓpt̃ ꝑfidiã honore spoliatus. c̃stanti¬
nopolĩ ad dñm suũ duci iubet᷑. Condicta ab
imperatore et hẽmingo rege danorũ pax. ꝓp¬
ter hiemis asperitatẽ quȩ int̾ partes cõmeandi
uiã claudebat. in armis tantũ iurata seruatur.
donet redeunte ueris tẽperie uis aꝑtis. ad ueni¬
entib exutraq parte francorũ scilicet et dano¬
rũ.xii. primorib suꝑ fluuiũ egidorã. datis ui¬
cissĩ scđm ritũ ac morẽ suũ sacram̃tis pax c̃fir¬
maret᷑. Proceres aut̃ de parte francorũ hi fuere.
Qualach. burchardus. bernardus . et gebertus. theo¬
theri. auo. osclag. uuichman. om̃s comites. Be
parte uͦ danorũ. in primis fratres hẽmingi. ancu¬
uuin et anganseo. Deinde cȩteri honorabiles int̾

Expanded text:
et Willarius dux Venetiae; quorum alter ante et Willarius dux Venetiae; quorum alter ante annos X Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit et redire volens patriam remittitur, alter propter perfidiam honore spoliatus Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta ab imperatore et Hemmingo rege Danorum pax propter hiemis asperitatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in armis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie viis apertis, advenientibus ex utraque parte, Francoruimoribus, super fluvium Egidoram datis vicissim secundum ritum acs morem suum sacramentis pax confirmaretur. Proceres autem de parte Francorum hi fuere: Walach, Burchardus, Bernhardus, Egbertus, Theotheri, Avo, Osdag, Wichman, omnes comites; de parte vero Danorum in primis fratres Heminingi, Ancwin et Anganseo, deinde ceteri honorabiles inter
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ditione saxonia. aquis reuertit᷑. Panta fuit
in ea expeditione boũ pestilentia. ut poene nul¬
lus tanto exercitui suꝑeẽt. quin om̃s usq ad unũ
perirent. Et ñ solũ ibi. sed etiã ꝑ omne imperiũ
huius generis animalia perier̃. Aquis ueniens.
mense octobrio memoratas legationq suscepit
paceq cũ nicophoro imperatore it cũ ab ulah
rege bispaniȩ fecit. Si quidẽ uenetiã ni cophoro
reddidit et heimiricũ comitẽ dudũ a sarrace¬
nis captũ. abulah remittente recepit. Eo annosol
la iterũ a mauris uastata ẽ. Amoroħ ab abdiraman
filio abulax de cesa raugusta expulsus. et oscam
intra cõpulsusc̃. God efrido ut diximus mortuo
hen̾mingus filius fratris eiꝰ in regnũ succedit. pa¬
so arsafio spatario legato nicophori augusti. eidẽ
pacis ẽfirmande gr̃a. legati ab imperatore c̃stan
comes deturonis. et aio langobardus de fo¬
rouilo. cũ eis quidã spatarius natione siculs.

Expanded text:
conditione Saxonia, Aquis revertitur. Tanta in conditione Saxonia, Aquis revertitur. Tanta in ea fuit expeditione boum pestilentia, ut pene nullus tanto exercitui superesset, quin omnes usque ad unum perirent, et non solum ibi, sed etiam per omne imperium hujus generis animalia perierunt. Aquis veniens mense Octobris, memoratas legationes suscepit, pacemque cum Nicophoro imperatore et cum Abulaz, rege Hispaniae, fecit; siquidem Venetiam Nicophoro reddidit, et Heinricum comitem dudum a Sarracenis captum Abulaz remittente recepit. Eo anno sol la iterum a Mauris vastata est. Amoroz et Abdiraman, filius Abulaz, de Caesaraugusta expulsus, et Oscam intrare compulsus est. Godefrido, ut diximus, mortuo, Hemmingus, filius fratris ejus, in regnum successit, paso Arsafio spatario, legato Nicofori augusti, eiusdem pacis confirmandae gratia legati ab imperatore Constanet Hug comes de Turonis et Aio Langobardus de Foroiulo et cum eis Leo quidam spatarius natione Siculus
Abbreviated transcription (Latin):
cenorũ transmi serat. subita morte perut.
Congregatis tandẽ copiis. quanta potuit cele¬
ritatt ad alarã fluuiũ c̃tendit. castrisq positis.
minarũ godefridi regis p̃stolabat᷑ euentum.
Nam ille trrannus suꝑbię spũ inflatꝰ. se iactauit
arrogant̃. qđ imperatori c̃gredi uellet. Sed
dũ imperator in loco memorato resideret.
diuersarũ rerũ legationes ad eũ ꝑferuntur.
Nam et classẽ quȩ fresia uastabat domũ reues¬
sã dictũ ẽ. et godefridũ a quodã suo satellite
interemptũ. et ca̾tellũ uocabulo huobbuoki al¬
biȩ flumini c̃tiguũ. in qͦ odo legatus imperato¬
ris erat. et erat orientaliũ saxonũ p̃sidiũ. auiuil¬
xis captũ. et pippinũ filiũ eiꝰ regẽ italiȩ .viIII.
idus iuł de corpore migrasse. duasq legiones
de diuersis terrarũ partib unã de c̃stantinopo¬
li alterã de corduba aduentare pacis causa
nuntiabat᷑. Quib ille acceptis. disposita ꝓtẽporis

Expanded text:
cenorum transmiserat, subita morte periit. cenorum transmiserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit celeritate ad Alarum fluvium contendit, castrisque positis minarum Godefridi regis praestolabatur eventum; nam ille tyrannus superbiae spiritu inflatus, se jactavit arroganter, cum imperatore congredi velle. Sed dum imperator in loco memorato resideret, diversarum rerum legationes ad eum perferuntur: nam et classem, quae Fresiam vastabat, domum reversam et Godefridum a quodam suo satellite interemptum et castellum vocabulo Huobbuoki Albiae flumini contiguum, in quo Odo legatus imperatoris erat, et erat orientalium Saxonum presidium, a Wilzis captum et Pippinum filium eius, regem Italiae, VIII. Id. Iul. de de diversis terrarum partibus, unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, adventare pacis causa nuntiabatur. Quibus ille acceptis, disposita pro temporis
Abbreviated transcription (Latin):
Subiectaq uenetia. ac ducib ei in deditionẽ re¬
ceptis. eandẽ classe ad dalmatiȩ litora uastan¬
da misit. Sed cũ paulus cefalaniȩ p̃fectus cũ
orientali classe ad auxiliũ dalmnatis feren¬
dũ aduentaret. regia classis ad ꝓpria regre¬
ditur. Ruotbrud filiã imperatoris quȩ natu
maior erat .viii. idus iunii morit᷑. Imperator
aquisimorabat᷑. ubi nuntiatũ ẽ ei classe ducen¬
tarũ nauiũ de nortrꝰannia infresiã applicu¬
isse. terna proelia cũ fresonib cõmisisse. da nõq
uictores tributũ uictis imposuisse. et iã centis
libras argenti a fresonib eẽ solutas. regẽq gõ¬
defridũ hȩc omnia agere dixit. Qui nuntius
adeo imperatorẽ c̃citauit. ut missis in omnib
cirtũquaq regionib ad c̃gregandũ exercitũ
nuntiis. ipse sine mora palatio exiens. illas
in partes tendere coepit. Transito itaq rhe¬
moraret᷑ elefans ille quẽ ei a aron rex sarra¬

Expanded text:
subiectaque Venetia ac ducibus eius in deditionem resubiectaque Venetia ac ducibus eius in deditionem receptis eandem classem ad Dalmatiae litora vastanda misit. Sed cum Paulus Cefalaniae prefectus cum orientali classe ad auxilium Dalmatiis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Ruodtrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VIII. Id. Iun. moritur. Imperator Aquis morabatur, ubi nuntiatum est ei, classem ducentarum naviuisse, ternaque praelia cum Fresonibus commisisse, Danosque victores tributum victis imposuisse, et jam 100 libras argenti a Fresonibus esse solutas, regemque Godefridum haec omnia agere dixit. Qui nuntius adeo imperatorem concitavit, ut missis in omnibus circunquaque regionibus ad congregandum exercitum nuntiis, ipse sine mora palatio exiens, illas in partes tendere coepit. Transito itaque Rhemoraretur, elefas ille, quem ei Aaron rex Sarra
Abbreviated transcription (Latin):
berto. comitib.q. faxonib. et cirta idus martũ
muniri coeptus. Dũ hȩc cirta danos agunt᷑. au¬
reolus comes qͥ in c̾finio hispaniȩ atq gallię tranꝰ
piren eũ c̃tra oscã et cȩsa raugustã residebat
defunctus ẽ. et amorox p̃fectus in locũ eiꝰ intra¬
uit. missaq ad imperatorẽ legatione. secum
suis omnib eiꝰ obsequio traditurũ ꝓmisit. Colip¬
quiũ imperatoris expetit. in c̃finio gallici et
hispanici limitis. In eo colloquio se ꝓmisit cũ suis
omnib imperatoris manib: cõmendaturũ. Qđ li¬
cet imperator annuisset. multis interuenientib
causis remansit infectũ. Mauride tota hispani¬
a maxima classe collecta. primo sardiniã. de¬
inde corsicã applicuer̃. nulloq in ea inuento pre¬
sidio insulã poene totã depopulati s̃. Dũ hȩc agun¬
tur.pippinus rex ꝑfidia ducũ uenetiorũ in¬
cititus. ipsã bello terraq mariq uexabat.

Expanded text:
berto et comitibus Saxonibus et circa Idus Martii berto et comitibus Saxonibus et circa Idus Martii muniri coeptus. Dum haec circa Danos aguntur, Aureolus comes, qui in confinio Hispaniae atque Galliae trans Pireneum contra Oscam et Caesaraugustam residebat, defunctus est; et Amoroz prefectus in locum eius intravit missaque ad imperatorem legatione se cum suis omnibus eius obsequio traditurum promisit. Eclipquium imperatoris expetiit in confinio Gallici et Hispanici limitis; in eo colloquio se promisit cum suis omnibus imperatoris manibus commendaturum. Quod licet imperator annuisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri de tota Hispania maxima classe collecta primo Sardiniam, deinde Corsicam applicuerunt nulloque in ea invento presidio insulam pęne totam depopulati sunt. Dum haec aguntur, Pippinus rex perfidia ducum Venetiorum incitatus ipsam insulam belloterraque marique vexabat;
Abbreviated transcription (Latin):
a saxonib ualidiori auxilio. smeldingorũ ma¬
ximã ciuitatẽ expugnat. atq his ꝓsperis suctᷤᷤ¬
sib. om̃s qͥ ab eo defecerant. ad suã societatẽ re¬
dire coegit. Amperator itaq cũ ei multa de iac¬
tantia et suꝑbia regis danorũ nuntiarent᷑. sta¬
tuit trans albiã ciuitatẽ ȩdificare. francorũq
in ea ponere p̃sidiũ. Cũq ad hoc ꝑgalliã atq
germaniã homines c̃gregasset. armisq ac cx̧itris
ad usũ necessariũ rebus instructos ad locũ destina¬
tũ ducere ꝑfresiã iussisset. thasco dux abrotido¬
rũ in emporio rerich ab hominib godefridi dolo
interfectus ẽ. Imperator postquã locus ciuitatis
c̃stituende fuerat exploratꝰ. egbertũ comitẽ huic
negotio exequendo p̃ficiens. albiã traicere. et locũ
iussit occupare. Et aut̃ locus suꝑ ripã strariȩ flu¬
minis. nomine essesfent. Occupatus ẽ itaq ab eg¬

Expanded text:
a Saxonibus validiori auxilio, Smeldingorum maa Saxonibus validiori auxilio, Smeldingorum maximam civitatem expugnat, atque his prosperis successibus omnes qui ab eo defecerant, ad suam societatem redire coegit. Imperator itaque, cum ei multa de jactatione et superbia regis Danorum nuntiarentur, statuit trans Albiam civitatem aedificare, Francorumque in ea ponere praesidium; cumque ad hoc per Galliam atque Germaniam homines congregasset, armisque ac caeteris ad usum necessarium rebus instructos, ad locum destinatum ducere per Fresiam jussisset, Thrasco, dux Abroditorum, in emporio Rerich ab hominibus Godefridi dolo interfectus est. Imperator, postquam locus civitati constituendae fuerat exploratus, Egbertum comitem huic negotio exequendo praeficiens, Albiam trajicere, et locum jussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocabulo Essesfelt. Occupatus est itaque ab Eg
Abbreviated transcription (Latin):
godefridus rex danorũ ꝑ quosdã negotiatores
mandauit duci qͥ fresiã p̃uidebat. audisse seqđ
imperator eieẽt iratꝰ eo qđ in abrotides duxis¬
sit exercitũ et suas ultus ẽẽt iniurias. addens
ulle se denegare qđ ei obiciebat᷑ qđ foedus ꝓ¬
sos trans albiã iuxta terminos regni sui. et ipse
cũ suis illuc ueniret. inuicẽq discussis causis.
quer em̃dationis digna erant. absq ẽtra dictio¬
ne ibi corrigerent᷑. Qđ cũ imperatori nuntiatũ
cit n abnuit. collo quiũq ẽ habitũ cũ primorib
danorũ trans albiã. multisq hinc inde ꝓlatis.
minime ad effectũ res ꝑducta ẽ. Ihrasco dux
abrotidorũ postquã filiũ suũ postulanti gode¬
frido obsidẽ dederat. collecta manu. et auxi¬
lio a saxonib ẽtracto. uicinos suos uuilxos ag¬
gressus. agros eorũ ferro et igne uastauit. Re¬
gressusq domũ cũ ingenti p̃da. accepto iterũ

Expanded text:
Godefridus, rex Danorum, per quosdam negotiatores Godefridus, rex Danorum, per quosdam negotiatores mandavit duci qui Fresiam providebat, audisse se quod ei imperator esset iratus, eo quod in Abrotides duxisset exercitum, et suas ultus esset injurias, addens se velle denegare quod ei objiciebatur, quod foedus psos trans Albim juxta terminos regni sui, et ipse cum suis ibi veniret, invicemque discussis causis, quaeque emendationis digna erant, absque contradictione ibi corrigerentur. Quod cum imperatori nuntiatum esset, non abnuit, colloquiumque est habitum cum primoribus Danorum trans Albiam, multisque hinc inde prolatis, minime ad effectum res perducta est. Thrasco dux Abrotidorum, postquam filium suum postulanti Godefrido obsidem dederat, collecta manu, et auxilio a Saxonibus contracto, vicinos suos Wiltzos aggressus, agros eorum ferro et igne vastavit, regressusque domum cum ingenti praeda, accepto iterum
Abbreviated transcription (Latin):
moliret᷑ ⁊uullario et beato uenetię ducibs
oms conatus eiꝰ impedientib atq ipsi etiã insi¬
dias parantib. cognita eorũ fraude. discessit.
Dũ hȩc in italia agunt᷑. ludouuicus rex in oca¬
duis partib cũ exercitu hispaniã in gressus
tortosã ciuitatẽ suꝑ ripã hiberi flum inissita
obsedit. c̃sũptoq in expugnatione illius aliquan¬
to tẽpore. postquã eã tãcito capiñ posse uidit.
dimissa obsidione. cũ in colomi exertitu in aqͥ¬
taniã selrecepit. Postquã eardulfus rex norda¬
ñibrorũ in regnũ suũ restitutus ẽ. cũ missi pru̾te¬
rent᷑. adulfus dia conus captus ẽ apiratis. sed pꝰ¬
ta redẽptusẽ. romãq reuersus. Intuscia popu¬
loniũ ciuitas maritima a gretis qͥ orobitȩ uo¬
cant᷑ dep̃data ẽ. Mauri quoq dehispania
corsicã ingressi in ipso sabbato sc̃o paschȩ ciui
senesatq infirmos. nihil in ea reliquer. interta

Expanded text:
moliretur, Willario et Beato Venetiarum ducibus moliretur, Willario et Beato Venetiarum ducibus omnes conatus ejus impedientibus, atque ipsis etiam insidias parantibus, cognita eorum fraude, discessit. Dum haec in Italia aguntur, Ludowicus rex in occiduis partibus cum exercitu Hispaniam ingressus, Dertosam civitatem super ripam Iberi fluminis sitam obsedit, consumptoque in expugnatione illius aliquanto tempore, postquam eam tam cito capi non posse vidit, dimissa obsidione cum incolumi exercitu in Aquitaniam se recepit. Postquam Eardulfus rex Nortdanibrorum in regnum suum restitutus est, cum missi reverterentur, Adulphus diaconus captus est a piratis, sed postea redemptus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium, civitas maritima, a Graecis qui Orobitae vocantur, depraedata est; Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi, in ipso sabbato sancto paschae civsenes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
tannia insula nomine eardul regno et patria
pulsus. ad imperatorẽ dũ ad huc nuimaga mo¬
raret᷑ uenit. et patefacto aduentus sui negocio.
romã ꝓficiscit᷑ Romaq rediens ꝑ legatos roma¬
ni pontificis et imperatoris. in regnũ suũ redu¬
uit suit aut̃ legatus apłici adulfusdiaconus.
de ipsa britanna. natione saxo. et cũ eo ab im¬
peratore missi abbates uͦ rotfridus. notarius. et
nantarius de sc̃o otmaro. Imperator ȩdificatis
plegatos suos suꝑ albiã duob castellis. p̃sidioꝙ
in eis contra sclauorũ incursiones disposito. a¬
nopoli missa primo dalmatiã. deinde uene¬
tiã appulit. Cũq ibi hiema ret. pars eiꝰ ad cumi¬
culã insulã uenit. cõmissoq ꝓelio ẽtra p̃sidi¬
ũ qđ in ea positũ erat. a ciuib uicti atq fuga¬
tis. Dux aut̃ qui classi p̾erat nomine paulus.
cũ de pace int̾ francos et grecos ẽstituenda.
quasi sibi hoc eẽt apud pippinũ rege̾ agere

Expanded text:
tannia insula, nomine Eardulf, regno et patria tannia insula, nomine Eardulf, regno et patria pulsus ad imperatorem, dum adhuc Niumaga moraretur, venit et patefacto adventus sui negotio Romam proficiscitur; Romaque rediens per legatos Romani pontificis et imperatoris in regnum suum reducitur. Fuit autem legatus apostolici Adulfus diaconus de ipsa Brittannia, natione Saxo, et cum eo ab imperatore missi abbates duo, Rotfridus notarius et Nantarius de sancto Otmaro. Imperator aedificatis per legatos suos super Albiam duobus castellis presidioque in eis contra Sclavorum incursiones disposito Anopoli missa primo Dalmatiam, deinde Venetiam appulit; cumque ibi hiemaret, pars eius ad Cumaculam insulam venit commissoque prelio contra presidium, quod in ea positum erat, a civibti sunt. Dux autem qui classi praeerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Graecos constituenda, quasi sibi hoc esset injunctum, apud Pippinum regem agere