comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione nonhoneranti. quia ydonei elec¬
tisunt. ¶ S siextestamto uel inquisitio¬
ne duopluresue dati fum̃t: põt mius of¬
ferie satis demdempnitate pupilli ł ad¬
olescentis: ⁊ ꝯtinori suo ł concuratori p̃¬
ferri. ut solus administret. ł ut ꝯtutor
⁊ ꝯcurator satisofferens pponatur ei:. ut
ipse solus administret. Itaq ꝑse non
tiori ł ꝯcuratori suo: ntrum uelit sa

Expanded text:
tione non onerantur, quia idonei electione non onerantur, quia idonei electi sunt. Sed et si ex testamento vel inquisitione duo pluresve dati fuerint, potest unus offerre satis de indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus administret, vel ut contutor satis offerens praeponatur ei et ipse solus administret. itaque per se contutori suo, utrum velit sa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor. ⁊inꝓnintia presides exinquisitone
eis dare curatores. ¶ S⁊ ⁊m̃te captis. ⁊
surclis. ⁊ miris. ⁊ quimorbo ꝑpetuo laborãt.
quia reb suis super ẽẽ nonpossunt: cura¬
tores dandisunt mnilum aũt ⁊ pupilli cu¬
ratores accipuunt. Ut pote. Si legitumais tu¬
tor ñsit ydontus. quia habenti tutorem
ad ministrationem: nec tm̃ fraudiuenter
negotia administrat. soiet ei curator adiũ¬
gi¶tem in locotutoꝵ quinonin perpetu¬
um. s ad tempus atutela excusantur. so¬
lent curatores dari. Quod situtor adñsa
ulalitudine ł alianecessitate impeclitur. qͦ
minus negotia pupilli administrare pc¬
sit. ⁊ pupillus uelabsit. uel infans sit: qͥ
uelit actorem. ꝑiculoipsius tutoris p̃tor uel
qui ꝓuintie preerit. degcreto ꝯstituet. De¬
tuum. Nantutores dati testamento satis¬
dare non coguntur. qr fides eoꝵ adiligẽ¬
ta ab ipsorestarore ꝓbataẽ ¶Item exm
quisitione tutores łcuratores dati satisda¬

Expanded text:
provinciis praesides ex inquisitione provinciis praesides ex inquisitione eis dare curatores. Sed et mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem periculo ipsius praetor, vel qui provinciae praeerit, decreto constituet. Ttuum; nam et tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisda
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti si in adoptionem dedent se. legi¬
tima tantum tutela ꝑut. cetere nonꝑeni
S⁊ pupilli ⁊ pupille capuis diminitio
licet minima sit. omnes tutelas tollit.
Preterea qui adcertum tempus testam̃to
dantur tutores: finito eo. deponunt tu¬
telam. Tesinunt autem eẽ tutores. qui
uelremonentur aintela obid quod suspe¬
cti iusisunt. uelexiusta cansa sese excus¬
sant. ⁊ honus admunstiande tutele de¬
ponunt. secundum ea que inferuis pro¬
ponemus. Decuratoribus. cãp. xxiii.¬
ascuu puberes ⁊ femune umporentes us¬
q adincessaum quintim annum comp¬
pletum curatdres accipiunt. Quia ucet
puberes sint. adhuc tam̃e hꝰetatis s̃: ut
negona fua tueri ñpossut. Tantur añt cũ¬
ratores abisdem magistratib. aquiz et
tutores. S curator testam̃to nondatur. S
datus ꝯfirmatur dec̾to p̾tons ⁊ p̃sidis¶ tẽ
inuiti adholescentes cinatores nonaccipi¬
unt. preter quam inlitem. C urator enior
⁊ adc̾tam causant dam pot. ¶ Furiosiqͦ

Expanded text:
adoptionem dederit, legitima tantum tutela perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutelae deponunt secundum ea quae inferius proponemus. TIT. 23 DE CURATORIBUS Masculi puberes et feminae viripotentes usque ad vicesimum quintum annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
minis ꝑsonis bene positam suo ordine
reliiquentes. ut post duodecimum an¬
nini complety uir potentes eẽ c̾dantur.
Item funtur tutela siarrogatisunt adhu
upuberes. ueldeportati. ¶ Itemsun⁊
uitutem pupillus rediganis. uel ab hosti

Expanded text:
mininis personis bene positam suo ordine mininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati sint adhuc impuberes vel deportati: item si in servitutem pupillus redigatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ pͥossessionem petere. neq re¬
ditatem exfioei cõmisso suscipere alit
poffunt. ntsi tutoris anctote. quamuis
iucrosasit. neq ullum dampnum hat.
Tutor autem statim inpso negotio p̃ses̃
debet an̾ctor fieri. sihoc pupillo ꝓpdeẽ
existimarit. Post tentpus uero aut per
eptstolam int̾posita auctoritas nichil agit
Sunter iutorempupillum iuditum
agendum sit. quiaipse tutor in rem
eius dau. Qũointueniente. iuditiumr
ꝑagnur. ⁊ eoꝑ acto.curator eẽ desinit.
berantur. Pubertatem antem ueteres qui¬
dem ñsolum exannis: s enam ex habitu cõ¬
pons inmasculis extimare uolebant.
Nostra antem maiestas oignum eẽ castita¬
se temporum nostroꝵ bene putauit. ꝙ
infenimis ⁊ antiquis impudicum eẽ uisi
ẽ .i. inspectionem habundinis corporis.¬
t hoc euam inmastulos extendere. Et iõ
secunda ꝯstitutione ꝓmulgata: puber¬
tatem inmasculis post quartum decunũ
amunz complerum illico ininum acciꝑe
disposuimus antiquirats normam infe¬

Expanded text:
bonorum possessionem petere neque hereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. post tempus vero aut per epistulam interposita auctoritas nihil agit. Si inter tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desinit. berantur. pubertatem autem veteres quidem non solum ex annis, sed etiam ex habitu corporis in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse castitate temporum nostrorum bene putavit, quod in feminis et antiquis impudicum esse visum est, id est inspectionem habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in fe
Abbreviated transcription (Latin):
tos die arbitros. Sanctimus igitur memo¬
iatũ quid̃ negociũ ex quo hoc nob̾ nũtiata sũt.
nicħ ledi excursu tp̃is n ratam ẽe iuidicio sen¬
tentiã. semł appellatiõe tutas ꝑexereeri ap̃tu
amgłam⁊ t̃minũ legitinã susciꝑe. ⁊ sidecies
milios plusquã biẽnii tp̃s exressit aut excedat.
mo̾te. aliqui eliganturalii: ꝑpea biẽmũ tnse
citere.⁊ ꝑquãlib eircustãtiã rursꝰ reũtatur
tm ad iudices appellatioĩs cã aliis quid õib li¬
ceat uti partib taquã sieos ñ ꝯtigiss deserẽ ꝗ
appellatioĩs iuticum. dectos aũt uenisse. ñ t̃a
pꝰse uti ꝙ biẽnium p̾tĩt. Nam qui semłuidi¬
ces alios elegit. ñẽ uistum ut tacitumitatẽc¬

Expanded text:
os. Caput I Sancimus igitur memoratum quidem negotium, ex quo haec nobis nuntiata sunt, nihil laedi ex cursu temporis, neque ratam esse iudicis sententiam semel appellatione data, sed perexerceri apuam et terminem legitimum suscipere, etiamsi decies milies plus quam biennii tempus excessit aut excedat. mcidere, et per quamlibet circumstantiam rursus revertatur iterum ad iudices appellationis causa, aliis quidem omnibus liceat uti partibus, tamquam si eos non contigisset deserere quidem appellationis iudicium, ad electos autem venisse, non tamen posse uti quod biennium praeteriit. Nam qui semel iudices alios elegit, non est iustum ut taciturnitate
Abbreviated transcription (Latin):
iecta s̃ distententes. quitã enĩuolen¬
tes coꝵ ruꝑe orthodoxe fidei hone¬
statẽ. siquidam litere habuint. quaĩ
cum moãchis aut assisteriis cuules
uidices int̃pellant. at illimittũt
executoẽs. p̃sum̃tes accedẽ int̃ loca sca
moãthos trahere. atꝙ mõastẽria ur
assistias inquietare. forsaneas que
tea igitur sanctimus. siquis quã cũ¬
ꝙ habuĩt cãm cum aliquib uenera¬
bilib scĩmonialib aut sacratis iur¬
uirginib aut mulierib oĩo in moã

Expanded text:
ecta sunt distendentes. Quidam enim volentes corrumpere orthodoxae fidei honestatem, si quidem litem habuerint quasi cum monachis aut ascetriis, civiles judices interpellant. At illi mittunt exsecutores praesumentes accedere intra loca sancta, et monachos trahere, atque monastrias, vel ascetrias inquietare forsan eas quaocis. Propterea igitur sancimus, si quis quamcunque habuerit causam cum aliquibus venerabilibus sanctimonialibus, aut sacris virginibus, aut mu
Abbreviated transcription (Latin):
pcum qui iam ex scusus ẽ alege nr̃i.
ita uocetur prior deinde quipꝰillum ẽ.
Ita deceteros. toẽe ultimus relictus locuor
faciat᷑ :̃ alicuiext̾ius uẽnientium ⁊ adire.
locum eius: querelicta sunt implere. p̾

Expanded text:
um, qui iam exclusus est a lege nostra, ita vocetur prior, deinde qui post illum est, et ita de cetero, donec ultimus relictus locum faciat etiam alicui exterius venientium, et adire et quae relicta sunt implere; post
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ut que dispoĩta sint. amorientib
statore. ꝓpͥa subã pulsus ẽ. quomodoeĩt
iustum uocare adres quanimͣ ilie pex he¬
redatioẽm factam intum exp̃ssim. fieri par¬
ticip̃e nolĩt. ¶Siũo ab latam partem an
nõ ꝯ plente moricntis uoluntatẽ priu̾
deduximus ad substitutos. dembe ad co¬
heredos. ⁊ p̾t illos ad logatarios ⁊ fideicõ¬
missaĩos: nec ñ ⁊ ẜuos ꝯita adeos quiabĩ¬
testato uocantur ⁊ ad extrancoꝵ atꝙ fiscũ
uenimus. ñ adsurd hoc factum ẽ. nec ĩ aĩ
antiamtib. itaadeam q̃ ẽ ab intestato uoca¬
tioems alios ueniremus nomib aĩuĩꝗb¬

Expanded text:
rientibus statore propria substantia pulsus est, quomodo erit iustum vocare ad res, quarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participem noluit? Si vero ablatam partem a non complente morientis voluntatem prius deduximus ad substitutos, deinde ad coheredes, et post illos ad legatarios et fideicommissarios, nec non et servos, et ita ad eos, qui ab intestato vocantur, et ad extraneos atque fiscum venimus, non absurde hoc factum est nec inaniteantibus, ita ad eam quae est ab intestato vocationem et alios veniremus. In omnib
Abbreviated transcription (Latin):
erẽ si quidẽ sint coberedes hos uocaĩ alio¬
quin ad fidei cõmissanos⁊ legataĩoeo ẜ¬
ordinẽ ros uenire: ubiq honore coherẽ¬
te̾. quatenus oporteat ꝯpleri ea quetestat¬
or ẜ legẽ. sicut prius diximus imꝑauit.
¶s iuo⁊ ĩstitunio substitułtioẽm habĩt¬

Expanded text:
ere: et si quidem sint coheredes, hos vocari, alioere: et si quidem sint coheredes, hos vocari, alioquin ad fideicommissarios et legatarios eordinem res venire, ubique onere cohaerente, quatenus oporteat compleri ea, quae testator secundum legem, sicut prius diximus, imperavit. Si vero institutio etiam substitutionem hab
Abbreviated transcription (Latin):
ta dudum cautiõe Eũo nullus fuit leg¬
atarioꝵ : fidei cõmissaioꝵ puniũsitatẽ aũ
ꝑspẽm maiori parte aut inlogato honeratꝰ.
s õs equalem habuĩnt fortunam tunc p̃¬
poni quidẽ ⁊̃ sic ꝑuniu̾sitatem fiteiꝯmiss¬
arios ꝑꝑt̃ictam dudum rõe aut eum qui
exeis uoluĩt implere quot p̃ceptum ẽ re¬
uquos aũt legãrios ł fideicomisaĩos ꝗẽꝙ¬
nicħ alt̾rutros in hocꝙ relictum ẽ añcedt̃.
cec ⁊̃ oẽs siuoluĩnt uocari aut quiexeis u¬
oluint. siuõ nullus legatausaut fideiꝯꝰ¬
missarius elegerit hoc agere. damus sui
licentiam lib̾tate honoratis ẜ. ordinem
dem̃inatioĩs ꝑquam eos dñs denoĩauĩt
ẜ hõe habere in alt̾utros p̃poĩtioẽm.
Et qͣui dem omĩa sanctimus. ubi necessaĩa
ore: mouente. siuero nulla subẽ huiꝰ¬
moĩ ꝑsoã ininstituti oĩb s spontanea lar¬
gitas dispoĩtioĩs atestatore fiat. demen
scriptis ñ ꝯpleat quod p̃cipitur intrap̃

Expanded text:
ta dudum cautione. Si vero nullus fuerit legatariorum vel fideicommissariorum per universitatem aut per speciem maiori parte aut in legato honoratus, sed omnes aequalem habuerint fortunam, tunc praeponi quidem etiam sic per universitatem fideicommissarios propter dictam dudum rationem, aut eum, qui ex eis voluerit implere quod praeceptum est; reliquos autem legatarios vel fideicommissariosil alterutros in hoc, quod relictum est, antecedunt, etiam omnes, si voluerint, vocari, aut qui ex eis voluerint. Si vero nullus legatarius aut fideicommissarius elegerit hoc agere, damus servos licentiam libertate honoratis secundum ordinem denominationis, per quam eos dominus denominavit hoc habere in alterutros praepositionem. Et haec quidem omnia sancimus, ubi necessaria ore et moriente. Si vero nulla subest huiusmodi persona in institutionibus, sed spontanea largitas dispositionis a testatore fiat, deinde scriptus non compleat quod praecipitur intra pr
Abbreviated transcription (Latin):
tariis ⁊ fidei cõmissariis. serus lib̾tatem.
hoñatis adire: hoc ad quirere. ita ueroy¬
oĩb moĩs ꝙ p̃ceptum ẽ. impleatur. cauti¬
õe uidelic prius ab eis facta. ẜ quod ꝑ
accipientes agunt meis que rec̃te uolu¬
erunt testatoros ¶Suĩo nullus hoꝵ deqb
testamento mento memoria facta ẽ. uol¬
uĩt adire. hoc ẽ coho̾s aut legatanus aũ
fidei cõmissarius. aut ẜuus lib̾tate hono¬
ratus. tunc ad alios quos lex ab intestato
uocat. po̾tem eum quidẽ. qui scripturus
ẽ ⁊ legiuma ꝑ hanc legẽ part̃e ex cͥusus.
deferri res ⁊ ip̃os similit prebentes cautiõt.

Expanded text:
tariis et fideicommissariis et servis libertate honoratis adire et hoc adquirere, ita ut omnibus modis quod praeceptum est impleatur: cautione videlicet prius ab eis facta, secundum accipientes agunt in eis, quae recte voluerunt testatores. Si vero nullus horum, de quibus testamento memoria facta est, voluerit adire, hoc est coheres aut legatarius aut fideicommissarius aut servus libertate honoratus, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum quidem, qui scriptus est, et legitima per hanc legem parte exclusus, deferri res, et ipsos similiter praebentes cautionem,
Abbreviated transcription (Latin):
tinus: uiuentes relictis pociantur defi¬
cientes cum in sccuĩtate moriantur. Sci¬
entes quia lex eis sepultis ⁊ amipistbit
ligendo secunda nubentes mulie¬

Expanded text:
tenus et viventes relictis potiantur et deficientes cum securitate moriantur, scientes, quia lex eis sepultis etiam ministrLIGENDO SECVNDO NVBENTES MVLIE
Abbreviated transcription (Latin):
centiã heredi mensuram subẽ subtilit̾a
gnoscenti soluere quit̃e moxabinitioꝗ
uelle. neq exparte quide ꝯplere testatoris
errantẽ circa subẽ quantitatẽ s agnosc̃e¬
temꝯ mox sequentem sententiã testatori
ꝑomĩa cam sequiñ ad penora penitere:
ñ eñ erit hoc pure sequentis. S naꝙ̃
heeclimus eis abmitio scĩtib quid in
se: oport enĩ ante a a ceõe cogitare.⁊agere.
 ñcogitantẽ recte. dem̃ tnfferri adindeu¬
oriõe nisiforte urxta queduam cã hĩtro

Expanded text:
centiam heredi mensuram substantiae subtiliter centiam heredi mensuram substantiae subtiliter agnoscenti solvere quidem mox ab initio velle, neque ex parte quidem complere testatoris errantem circa substantiae quantitatem, sed agnoscentem et mox sequentem sententiam testatoris per omnia eam sequi et non ad peiora paenitere; non enim erit hoc pure sequentis. Sed neque concedimus eis ab initio scientibus quidem et incsse. Oportet enim ante actionem cogitare et agere, et non cogitantem recte deinde transferri ad indevotionem: nisi forte iusta quaedam causa ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbitam minue̾rt neq iustitiam facere
morienti. Sienim omĩno quitem sibi
uult aliq̾uos fieri heredos: Habere quãtũ
ꝯ solatioem exsua successiõe: arbitratur su¬
inuentaĩum socundum hanc figuram.
sieut p̃diximus. ñ retinebit falcioia. set c̃õ¬
plebit legataĩos ⁊ fidei cõmissarios liccat
pure subãe morientis tñscendat mens¬
uram legatoꝵ tutio hoc dictimus ñ nr̃a
minũentes legẽ quam posuimus ut ncb
d ꝓpno tampnificentur heredes credit᷑orib
dubĩei penã exacciosue malignitatis. cur
tñscendeĩt lagẽ exquib cause caute omĩaꝰ
⁊ quesũt exfaleidia legelucrari. Hec aũt
dicimus. ubi erans testatordesua subã hec
egenit. aut forte cum debiuss: ampliorem
quantitatem heredi reliquere ꝓminõe di¬
pure ⁊ integre designatioĩs ¶ Siuio
exp̃ssum desigauĩt ñ uelle herede retiñẽ
fascidiam. necessaĩum ẽx testatoris ualẽ
sententiam ꝯaut uolentem eum parere
quenti. lucrum ñ inꝑcipiendo s solum¬

Expanded text:
batam minuere neque iniustitiam facere morienti. Si enim omnino quidem sibi vult aliquos fieri heredes et habere quandam consolationem ex sua successione, et arbitratur suinventarium secundum hanc figuram, sicut praediximus, non retinebit Falcidiam, sed complebit legatarios et fideicommissarios, licet purae substantiae morientis transcendat mensuram legatorum datio. Et hoc dicimus non nostram minuentes legem, quam posuimus, ut nihil de proprio damnificentur heredes creditoribus. Dabitque ei poenam exactio suae malignitatis, cur transcenderit legem, ex quibus caute omnia  quae sunt ex Falcidia lege lucrari: Haec autem dicimus, ubi errans testator de sua substantia haec egit aut forte, cum debuisset etiam ampliorem quantitatem heredi relinquere, pro minore dipurae et integrae designationis. Si vero expressim designaverit non velle heredem retinere Falcidiam, necessarium est testatoris valere sententiam, et aut volentem eum parere ia relinquenti, lucrum non in percipiendo, sed solum
Abbreviated transcription (Latin):
inip̃aciuitate fioe dignos⁊ possidentes
subam ⁊ oꝑtime opinionis existentes. nõ
minus tres tabulariis em̃soł quatũ adhoc
ꝯpetit. ñ credimus coram quibꝯuenit fie¬
n inuentarium ita ut supuenientib leg¬
atarus. ⁊ querentib forsan subrectum ali¬
quid rerum aut ñ manifestatum: Licentia

Expanded text:
in ipsa civitate fide dignos et possidentes in ipsa civitate fide dignos et possidentes substantiam et optimae opinionis existentes non minus tres tabulariis enim solis, quantum ad hoc competit, non credimus, coram quibus convenit fieri inventarium, ita ut supervenientibus legatariis et querentibus forsan subreptum aliquid rerum aut non manifestatum licentia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃q eis imple᷑ quartam subere. Et hic enio
repugnare quidem uidentur uolutati defi¬
nentis  incumbere legitalia ꝑmitenti.
Sanetimus igitur. qm̃tuenda n̾iobis ubi¬
ꝙ ẽ diffitientium uoluntas heredes siu
oluint hac utilitate potiri puram ẜuarele¬
gs potestatitẽ : ñ ꝑqͣue forte subripiunt.
aut malignantur. introduet̃ tẽptant falci¬
diam. Cumutiq sinicb̾ malignati cẽnt. ñ
forte᷑ ꝯ petẽnt fiat ignur ĩnuntai̾um abh
onibi statuentes bonera usq ad sube reli¬
cte m̃suram. Illo adiecto solout oporteat
huius moĩ hrdm̃ qui ñ creditorem solum.
s ⁊̃ legatanis reueretur: metiũt. ndampni¬
fican solum si⁊̃ ñ lucrãꝯ uocait om̃s logati¬
rios ⁊ fidei cõmissarios quanticumꝙ ĩeadẽ
ciuitate sunt ꝯstituti. aut quos tam ꝓẽis
agentes. siforte ꝑsõarum natura. aut dign¬
itas aut qualitas aut etas aut quelib ne¬
cessitas facultatem eis ñtut ad inuentarii
p̃sentiam ¶Siũo ab sunt aliquiint oe teste

Expanded text:
cumque eis impleat quartam substantiae. Et hic enim repugnare quidem videntur voluntati deficientis, et incumbere legi talia permittenti. Sancimus igitur, quoniam tuenda nobis ubique est deficientium voluntas, heredes, si voluerint hac utilitate potiri, puram servare legis potestatem; et non per quae forte subripiunt aut malignantur, introducere temptent Falcidiam, cum utique, si nihil malignati essent, non forte competeret. Fiat igitur inventarium ab onibus, statuentes onera usque ad substantiae relictae mensuram: illo adiecto solo, ut oporteat huiusmodi heredem, qui non creditores solum, sed etiam legatarios veretur, et metuit non damnificari solum, sed rios et fideicommissarios, quanticumque in eadem civitate sunt constituti, aut quosdam pro eis agentes, si forte personarum natura aut dignitas aut qualitas aut aetas aut quaelibet necessitas facultatem eis non dat ad inventarii praesentiam. Si vero absunt aliqui, interesse testes
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ piꝰ uirãdũ hr̃d.⁊ ius uiradũ testiũ dic̃ẽtiũ.
fuisse his. quegesta sunt ⁊ uidisse. q̃ tunc
agebantur. ⁊ innulloꝯ scios ẽe facte ab he¬
rede malignitatis. sicꝙ ĩ hiᷤᷤ q̃ relicta sunta
testatorib inuenire uentate nisi forie p̃sc̃¬
tes legatarii om̃e ᷤ aut quitdam ꝯtestatio¬
nem sibimissa noluĩnt uenire. nec ad¬
eẽ inuentario. tẽ enĩ lcentia erit heredi.
⁊̃ ñ aduenientib legatariis ꝯ tentum ẽe
testium p̃sentia ⁊ facere descriptioem rep¬
osito ⁊ sic legatariis⁊ iure uirando here¬
dis: ẜuoꝵ examinatiõe:⁊ his om̃ib obs¬
uatis. habere exfalcidia p̃sidiuimsic enĩ¬

Expanded text:
estium, dicentium et adfuisse his, quae gesta sunt, et vidisse, quae tunc agebantur, et in nullo conscios esse factae ab herede malignitatis, sicque in his, quae relicta sunt a testatoribus, invenire veritatem. Nisi forte praesentes legatarii omnes aut quidem contestatione sibi missa noluerint venire nec adesse inventario; tunc enim licentia erit heredi etiam non advenientibus legatariis contentum esse testium praesentia et facere descriptionem, reposito etiam sic legatariis et iureiurando heredis et servorum examinatione, et his omnibus observatis habere ex Falcidia praesidium. Sic eni
Abbreviated transcription (Latin):
tiquissimẽ leges exꝓpria auctoritatt p̃¬
stabant: heredes faciebant eos quinoꝙsc̃¬
pti heredes noꝙ ab intestato adhereditatẽ
uocabantur. ¶ His omib optinentib.
lic ñ abherede  alegataĩo aut fidci ⁊mis¬
fieri testator uoluit. codem ordine ⁊ oceriõe
oblatarum rerum ẜuando ⁊ ĩ cohante q
relictis priuatus. s ꝯsitãrans qr omĩb
hominib t̃minus ẽ utte mors.⁊ ñ solũ
ab aliis ip̃e se ꝑciꝑe ꝯtẽpletur s cogit.

Expanded text:
antiquissimae leges ex propria auctoritate praestabant, et heredes faciebant eos, qui neque scripti heredes neque ab intestato ad hereditatem vocabantur. His omnibus obtinentibus, licet non ab herede, sed a legatario aut fideicommisiquid aut fieri testator voluerit; eodem ordine in occasione ablatarum rerum servando, et incohante quidem relictis privatus, sed considerans, quia omnibus hominibus terminus est vitae mors, non solum ab aliis ipse se percipere contempletur, sed cogitet,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑturã a nob̾ intalib maxime qm in ip̃a
deiuire patroãtus poĩta anob̾ stitłitiõe⁊
ad similitudinẽ pene ingenuoꝵ lib̾ti
nitates orrdinauimus¶Quua uõduplex
ẽ testam̃toꝵ modus aut inscriptã dela¬
gatłs dispoĩtioẽm autͥ ñ scripͥtam uolun.¬
tatem hec omniaoptine. similit⁊ secũdũ

Expanded text:
am in talibus, maxime quoniam in ipsa de iure patronatus posita a nobis constitutione ad similitudinem paene ingenuorum etiam libertates ordinavimus. Quia vero duplex est testamentorum modus, aut in scriptam delatus dispositionem aut in non scriptam voluntatem, haec omnia obtinere similiter et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
matidedimus intalib fideicomissariis lo¬
cum: pegasiani circuiti oẽs hodiohãntes
expellentes. Siuõ aut ñ fui̾t quispiam
punuisitat̃ẽ bonoratus: aut noluit agert
ꝙ unsum ẽ. ad eos qui maiorib iniis logati.
aut ficcicõmissis honorati sunt huius mõi
uenire fiducianssic quoꝙ sius tari tp̃cq

Expanded text:
mati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. Si vero aut non fuerit quispiam per universitatem honoratus aut noluerit agere quod iussum est, ad eos, qui maioribus propriis legatis aut fideicommissis honorati sunt, huiusmodi venire fiduciam. Sic quoque ser
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod relictum ẽ exdecret᷑o iudicis adm¬
onit̾ oĩs ãnum totum ꝓtraxĩt. ñ agens
hoc ᷑ pceptum ẽ: siquiden aliquis eo¬
rum fuĩt. qui necessarie exiege ꝑcipiut
quartam: aut̃ abintestato parte ꝯcedit i
aliut uõ totum auferri siquidem: aliiꝗ¬

Expanded text:
o iudicis admonitus annum totum protraxerit, non agens hoc quod praeceptum est, si quidem aliquis illorum fuerit, qui necessarie ex lege percipiunt, quartam aut ab intestato partem concedit, aliud vero totum auferri. Et si quidem eti
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem inponentes omĩno intra ã¬
num p̾t ãditioem exlegata sollũi. quea
testatore sunt relicta compleri socundum
suinaturã: omĩa agiquacumq diximꝰ
prius. mnitum autem ãnodamus. sicut
prus iamdiximus ad monitioem iudi¬
ciali decret᷑o ano enim ꝓculpam heredis
tnͣacto tunc ille quidem cad relictis. a¬
lii uõ. ad Hecuement quos ꝓrius uocaui¬
mus. ¶Pupilł aut minoribetate
nicħ̾ nr̃a piudicat lex ẽ emmeis si quidẽ¬
negligentes euratores. ¶ Nonaut exẽ¬
pimus ͥ lege. neq patroatus successioẽs. s
ibi i⁊ legitima ei̾s ẜuata parte quãnos
hũc ordinẽ tenẽ sãctimiꝗ̃ ⁊ccãtes sac̃m nr̃¬

Expanded text:
necessitatem imponentes omnino intra annum post aditionem et legata solvi et quae a testatore sunt relicta compleri secundum sui naturam et omnia agi, quaecumque prius ediximus. Initium autem anno damus sicut prius iam diximus, admonitionem ex iudiciali decreto. Anno enim per culpam heredis transacto, tunc ille quidem cadet relictis, alii vero ad haec venient, quos prius vocavimus. Pupillis autem et minoribus aetate nineglegentes curatores. Non autem excipimus a lege neque patronatus successiones; et ibi enim legitima eis servata parte quam noshunc ordinem tenere sancimus quem incohantes sacram n
Abbreviated transcription (Latin):
oporiere: tam uiuentibus prebere exeiꝰ
cautelam quam morientĩb hinc exibere
honõrem: Primum itãqͣ illud est
cogitantum quiatestantibus aliis quid
necessitatem in poñ lex tribuere quantã
partem ꝑsoĩs quitam tamquã hoc secur.¬
dum ip̃am naturam eis debeatur. quale ẽ
filiis: nepotibusꝯ patribus atq matriby.
b aliquibus scripti sunt heredes aut meru
fidei cõmissa ꝑuniũsitatem forsan aut ꝑ
spẽm aut segatum. necessitatẽ habere q̃cq
testator honorans eos disposuit oͥmĩ m̃õ
spellere: Si idiquot p̃cipitur legitimum
sit. aut siñ illipdaliqua lex ł sin fiat abeo.

Expanded text:
oportere et tam viventibus praebere ex eis cautelam quam morientibus hinc exhibere honorem. Primum itaque illud est cogitandum, quia testantibus aliis quidem necessitatem imponit lex distribuere quandam partem personis quibusdam, tanquam hoc secundum ipsam naturam eis debeatur, quale est filiis et nepotibus, et patribus atque matribusb aliquibus scripti sunt heredes, aut meruerunt fideicommissa, per universitatem forsan aut per speciem, aut legatum, necessitatem habere, quaecumque testator et honorans eos disposuerit, ex omni modo complere, si quod praecipitur legitimum sit, aut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
rao⁊ pãrum nicħ eligenti¬
Ibus cogitare. set quatenu
ꝑscquitem qui escunt. uuantali
uero cumꝰ auns obedumt᷑. ⁊ archeꝰ¬
donii autem antiquam recipien.
iectos habeantur. Quod ñdum
actenus nisi sub nr̃o imꝑio decł.
romanis ds incurrunt ⁊̃ ꝓprie so¬
damus ꝯ petentem formam quẽe¬
ꝙ uero freqͥuenti quidem pociunt
ꝑpartes auxilio possibilia tñ sũt᷑.
scripta lege. ꝯ munem om̃ib p̾st̃.
inquib opus hͣnt utilitatem. Hec
oͣportere putamus⁊ leges sãctie
tradere subiectis ꝑse iuuantia ⁊ ñ
semꝑ inussiõe inꝑatorum egenti
bus. alii obalud quod dam quod
tranmittes quidem hereditates ce¬
aari quitam autem ficti ꝯstituerũt.
euint. ⁊ eas ꝑciunt: quod ẽ uisum ñ

Expanded text:
ligentibus cogitare, sed quatenus Persae quidem quiescant, Vandali vero cum Mauris oboediant, Carchedonii autem antiquam recipienteiectos habeantur, quod nondum hactenus nisi sub nostro imperio dedit Romanis deus, incurrunt edamus competentem formam. Quaecumque vero frequenti quidem potiuntur per partes auxilio, possibilia tamen sunt scripta lege ut communem omnibus praestent, in quibus opus habent, utilitatem, haec oportere putamus et lege sancire et tradere subiectis per se iuvantia et non semper iussione imperatorum egentiabus, alii ob aliud quoddam, quod transmittentes quidem hereditates dari quibusdam aut fieri constituerunt, eunt et eas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓing̃ttudinis cã dec̃nimus. Ionalẽ autẽ
ꝓuitentiã ub̾is catholicis defeñtes. iubeoꝰ
saluis legib que iam de aliis hereticis suis
ꝓiate. curca nestorianos⁊ acephanos hec ob¬
ꝯfuari ut siquando parentes inuenti fui̾t
siũiud aiconestorũ furori d̾ cliti. siũ acceph

Expanded text:
ingratitudinis causa decrevimus. Generalem autem providentiam liberis catholicis deferentes iubemus, salvis legibus quae iam de aliis haereticis sunt prolatae, et circa Nestorianos et Acephalos haec observari, ut si quando parentes inventi fuerint sive Iudaico Nestorii furori dediti sive Aceph
Abbreviated transcription (Latin):
erit tp̃e qͦuaredit. eis p̃b̾atur. ut nullã defũ¬
ctib aut gub̾atioẽm medii tp̃is inquietu¬
etudinem ł molestiã catholici patianturq
ante p̃dictas detinebant. Qm̃ huius moiuꝰ
rerum quas exfr̃m parte ñ ꝯmunicantiũ
catholici possidebant alienatioem uẽtamus:
ita p̃tĩtoꝵ tẽpoꝵ fuc̃tus aut gub̾atioẽm nu¬
llatenus abhis aquib detente s̃ exigił ret̾e¬
tai ꝑmittimus. Si autem usq ad finem uite
sue in eodem errore ñ cõmunicantes ꝑm̃a¬
ẜĩt. tc̃ catholicos fr̃s ł heredes eors plenissi¬
mo uire dñii ead̾ ros possidere decẽrmmii.
łagͥti ł acogaati religioẽm catholicam coll¬
entes ⁊ ꝯmunicatoes ẽẽ fui̾nt fiuĩnt aꝓpbati.
eos lib̾is hereticis ante poni ⁊ eos herecdita
cognati ab orthodore religioĩs ꝯ̃muniõe sĩt
extranei tuẽ siquid scem̃a cłicoꝵ parentes
eoꝵ habum̃nt ad eccłam ciuitatis ubi domi
moĩ ꝑ soãr res uendicare negłeñt. ear̃ dñio

Expanded text:
itur eis praebeatur, ut nullam de fructibus aut gubernatione medii temporis inquietudinem vel molestiam catholici patiantur qui ante praedictas res detinebant, quoniam huiusmodi rerum, quas ex fratrum parte non communicantium catholici possidebant, sicut alienationem vetamus ita praeteritorum temporum fructus aut gubernationem nullatenus ab his a quibus detentae sunt exigi vel retractari permittimus. Si autem usque ad finem vitae suae in eodem errore non communicantes permanserint, tunc catholicas fratres vel heredes ipsorum plenissimo iure dominii easdem res possidere decernimus. agnati vel cognati religionem catholicam colentes et communicantes esse fuerint approbati, eos liberis haereticis anteponi et eorum hereditatgnati vel cognati ab orthodoxae religionis communione sint extranei, tunc si quidem schema clericorum parentes eorum habuerint, ad ecclesiam civitatis ubi domicsmodi personarum res vindicare neglexerint. earum do
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to euacuato apparentum hereditatẽ
libos tam qiĩ ab intestato exequa parte ꝑ¬
uenire. ne lib̾i falsis accus atiõib ꝯdepnẽt.
ł aliquã circum scriptioẽm in parẽtum sub¬
stantiis patiantur. Sitm̃ ꝯͣtigĩt inquib¬
tũ talib testam̃tis quedam iegata. ł fideic̃o¬
missa. aut ub̾tatos aut tutors tatioẽs relin¬
qui ł quelib alia capitula ꝯcessa iegib pta noĩa¬
uari. eaomĩa uibemus adimpłiꝯ tari illis
quib aut fui̾nt derelicta: tamqũa in hoc ñ

Expanded text:
testamento evacuato ad parentum hereditatem liberos tamquam ab intestato ex aequa parte pervenire, ne liberi falsis accusationibus condemnentur vel aliquam circumscriptionem in parentum substantiis patiantur. Si tamen contigerit in quibusdam talibus testamentis quaedam legata vel fideicommissa aut libertates aut tutorum dationes relinqui vel quaelibet alia capitula concessa legibus nominari, ea omnia iubemus adimpleri et dari illis quibus fuerunt derelicta, ut tamquam in hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
tamqũa sius debitis obligar.¶ Si quis dep̃¬
dictis parentib orthodoxiis institutis sñfit
suum filium.ł ubos ñ ẽẽ catholice fidtinec
insacro scã eccła ꝯ mumnicare ĩ qua õs b̾atissi¬
mei patriarche una ꝯspitatiõt⁊ c̃õcorclia fr̃o
rectissimam p̃dicare.⁊ scãs quattiror sinodoᷤ

Expanded text:
tamquam suis debitis obligari. Si quis de praedictis parentibus orthodoxus constitutus senserit suum filium vel liberos non esse catholicae fidei nec in sacrosancta ecclesia communicare, in qua omnes beatissimi patriarchae una conspiratione et concordia fidem rectiss
Abbreviated transcription (Latin):
sibi instituere. nisi libos orthodoxos eccłe e
atholite cõmunic̃at ꝵ ł ub̾is ñ existentib.
agnatos łcognatos. qui .s. catholici sunt ꝙ¬
si forte exfilus alii quidem sunt orthoxͦis: ec
os ꝑuenire sactimus licet ultimas uolun¬
tates huius moĩ ꝑsoẽ fecerĩt. c̃c̃ tenorem hiuiꝰ
nr̃e ꝯstitutioĩs aliquid disponẽretes: Siũo

Expanded text:
sibi instituere nisi liberos orthodoxos et ecclesiae catholicae communicantes, vel liberis non existentibus agnatos vel cognatos qui scilicet catholici sint. Quodsi forte ex filiis alii quidem sunt orthodoxi et eas pervenire sancimus, licet ultimas voluntates huiusmodi personae fecerint contra tenorem huius nostrae constitutionis aliquid disponentes. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
ti capitula in sua maneant firmitate.
Sumum dep̃dictis parentib incaptiuit. xi¬
ate detineri ꝯtigent ẽius libi siue õs siũ¬
õs sũimis ñ festinaui̾t eum redimere. si
quidem ualuĩt calamitat̃e captiuitatis euade
ieiꝰ sit potestate. utrum lꝑ̃c cãm ingͣtitudiniᷤᷤ
intesto suo uelit aseribere: siaũt ꝑlib̾ors
neglegentiã ł cõtemptum ñ fuit lib̾atuᷤ.
⁊ ĩ captiuitate decefẜit. illos ad successioẽm
eius uenire ñ patimur. qua ñ festinaueñ
eius redempnitate ꝓcurare .s õĩb lib̾is ĩ
hoc negligentib res uniũsas ab eod̾ relic
tas cuutatts ex qͣua oritur amplicari mnũn¬
tario scił subpublice attestatiõe celebrã¬
do nequid exeius facultatib pereat. ita i
quic quid exinde ad eccłam ꝑuenĩt captiu¬

Expanded text:
nti capitula in sua maneant firmitate. nti capitula in sua maneant firmitate. Si unum de praedictis parentibus in captivitate detineri contigerit et eius liberi sive omnes sive unus non festinaverint eum redimere, si quidem valuerit calamitatem captivitatis evadere, in eius sit potestate, utrum hanc causam ingratitudinis testamento suo velit adscribere; si autem per liberorum neglegentiam vel contemptum non fuerit liberatus et in captivitate decesserit, illos ad successionem eius venire non patimur, qui non festinaverunt eius redemptionem procurare, sed omnibus liberis in hae civitatis ex qua oritur applicari, inventario scilicet sub publica adtestatione celebrando, ne quid ex eius facultatibus pereat, ita ut quicquid exinde ad ecclesiam pervenerit, capti
Abbreviated transcription (Latin):
furiosus fuit.⁊ eius lib̃i. ł quidam exhis
aut libis eius ñ existentib alii eus cogͦ¬
tr quia abintestato adeius hereditatẽ uoc¬
antur. obsequium ei ꝯcuram ꝯpetentẽ nõ
ẜibiũt. si quidẽ atalisanus fui̾t infirmi¬
tate. ei poͣtestas. utrũ utllit̃ negligentẽ fi¬
lium ł filios aut cognatos ing̃tum ł ingco
in suo scribẽ testam̃to aliquis furoris in¬
orbo eum tetentum extraneus aliquis in¬
derit.: suis neglectum ub̃is ł cognatis alii
osi hereditatẽ uocantur. scriptis dirigere.
ut eum ꝓcurare festinent. Siaũt post
huius moĩ ad testatiõe neglexi̾t. Extraneus
su sua domo furiosum susceptum sũp¬
tib ꝓpriis usꝙ ad fiñit uite ip̃ius ꝓcurã¬
semostrantus fui̾t. eum qui obsequium
hac diligentiã furioso exibuit. lic extrane¬
us sit ad cius successioẽm ꝑuenire decerni¬
mus. euacut᷑a institimõe eoꝵ ut pote ind¬
ignoꝵ quifuriososocuti diximus curao
p̃bere neglexĩt. ita tñ ut cetam testam̃¬

Expanded text:
iosus fuerit, et eius liberi vel quidam ex his aut liberis ei non existentibus alii eius cognati qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur obsequium ei et curam competentem non praebuerint, si quidem a tali sanus fuerit infirmitate, erit ei potestas utrum velit neglegentem filium vel filios aut cognatos ingratum vel ingratos in suo scribere testamento. Si autem in furoris morbo eum detentum extraneus aliquis viderit a suis neglectum liberis vel cognatis aut osi hereditatem vocantur scriptis dirigere, ut eum procurare festinent. Si autem post huiusmodi adtestationem neglexerint, et extraneus in sua domo furiosum susceptum sumptibus propriis usque ad finem vitae ipsius procurasse monstratus fuerit, eum qui obsequium ,ac diligentiam furioso exhibuit, licet extraneus sit, ad eius successionem pervenire decernimus, evacuata institutione eorum utpote indignorum, qui furioso, sicut diximus, curam praebere neglexerunt, ita tamen ut cetera testame
Abbreviated transcription (Latin):
negotia t̃minentur. si p̃ter uoluntãtem.x
parentum inter aurenarios aut mĩmos
sese filius sociauĩt: in hac ꝓfessiõe ꝑmã¬
ꝑẜit. nisi forsitan ⁊̃ parentes eius ꝓfessioĩs f¬
uerunt. si aliciũ exp̃dictis parentib uolen .x¬
ti filie sueł Nepti maritum dare. ⁊ doteor
distulĩt eam marito copulare.⁊ forsitam ex
hoc ꝯtigĩt insuum corpus eam peccare aũ
siñ ꝯserisu parẽtũ mai̾to se lib̾o tm̃ ꝯugẽ.¬

Expanded text:
negotia terminentur. Si praeter voluntatem parentum inter arenarios aut mimos sese filius sociaverit et in hac professione permanserit, nisi forsitan etiam parentes eius professionis fuerunt. Si alicui ex praedictis parentibus volenti filiae suae vel nepti maritum dare et dotem sdistulerint eam marito copulare, et forsitan ex hoc contigerit in suum corpus eam peccare aut sine consensu parentum marito se, libero tame
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe ł ꝓpe sõa ł debito. ĩ quantũ eẽ qui
petĩt᷑ ꝓbatur ydoẽus. hoc tñ ꝙ defideiussi¬
ut si quid postea facere potui̾t testam̃tũ.
sit eis ꝓtau causa filiũ ex heredandi lic̃e¬
tiã. siaũt in ip̃a ꝓhibitioe siñ test̾o aliꝗs
exparentib decessĩt. ⁊ alii siũ ab intestato

Expanded text:
 persona vel debito, in quantum esse qui petitur probatur idoneus. Hoc tamen quod de fideiussiut si quidem postea facere potuerint testamentum, sit eis pre tali causa filium exheredandi licentia; si autem in ipsa prohibitione sine testamento aliquis ex parentibus decesserit, et alii sive qui ab intestato
Abbreviated transcription (Latin):
udicum. quando utreq partes õĩb allega¬
tiõib suis renuntiauĩnt.⁊ uidices ꝑsuas
relatioẽs quid dispoĩd̾bat introgaui̾nt ĩ oĩ¬
b enĩ emĩ p̃dictis caĩb illas legis a gnitoẽb
suaĩ decernimus q̃ tp̃e sñe. aut certe relat
ioĩs optinebãt. ⁊ si ꝯtigi̾t postea legẽ ꝓmui¬
gãi noui aliquit disponetẽ.⁊ tenorẽ suũ
ad p̃t̾ita quoꝙ negotiare fereñtẽ. IS hoc
p̃senti addimus sanctioĩ ut qua int̃ utiga¬
toẽs aliqñ ꝯtigi̾t unã quidẽ part̃e suis
allegatiõib renuntiare. aliã uõ scientẽ sem¬
alas causas hãe. post cognitioãlia certami¬
na ⁊ dillatioẽs quas ꝓbatignum cã legos ꝯ¬
cedunt. nolle ꝯfiteri allegatioẽs s sufficere.
necito cause qualitas agnoscatur. iubemꝰ.
ut quãdo una pars allogatioĩb renuntiau¬
erint. alia uõ pars dix̃ se hãe aliquoᷤ ꝙ p̃o¬
nat: uidex negocii moĩs oĩb eam partẽ q̃¬

Expanded text:
iudicum, quando utraeque partes omnibus allegationibus suis renuntiaverint et iudices per suas relationes, quid disponi debeat, interrogaverint. In omnibus enim praedictis casibus illas leges a cognitoribus servari decernimus ionis obtinebant, tametsi contigerit postea legem promulgari novi aliquid disponentem et tenorem suum ad praeterita quoque negotia referentem. Ci addimus sanctioni, ut quia inter litigatores aliquando contingit unam quidem partem suis allegationibus renuntiare, aliam vero scientem se malas causas habere post cognitionalia certamina et dilationes, quas probationum causa leges concedunt, nolle confiteri allegationes sibi sufficere, ne cito causae qualitas agnoscatur, iubemus, ut quando una pars allegationibus renuntiaverit, alia vero pars dixerit se habere aliquid quod proponat, iudex negotii modis o
Abbreviated transcription (Latin):
misse s̃ ⁊õ necces aĩumẽẽ ꝑspeximus eas
noĩatĩ p̃senti lege ꝯphendẽ. ut p̃ter ip̃aᷤᷤ
nulli liceat exaua loge ingͣtitudinis cãs
ꝓponere. nisi q̃ huius ꝯstitutioĩs serie ꝯ¬
tinentur cãs aũt apponere iustas ĩgͣtitu¬
dinis has ẽẽ decernim siquis parentib
sius manus m̃̃tułit. Siguẽ ĩ honestao
se in ẜut  sidelator c̾e̾ parẽtes filius ex¬
titiͣt.⁊ ꝑ suã delatioẽm gͣuia l dispendia
fecerit sustinẽ. siq̃lib gep̃dictis parẽtib

Expanded text:
missae sunt, ideo necessarium esse perspeximus eas nominatim praesenti lege comprehendere, ut praeter ipsas nulli liceat ex alia lege ingratitudinis causas opponere nisi quae huius constitutionis serie continentur. Causas autem iustas ingratitudinis has esse decernimus: Si quis parentibus suis manus intulerit. Si gravem et inhonestam erit. Si delator contra parentes filius extiterit et per suam delationem gravia eos dispendia fecerit sustinere. Si quemlibet de praedictis parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
captiuoꝵ redemptiõe necessaĩum fũit du¬
re peccanisiquis ꝓprias pecc̃as ñ habuit. ai¬
centia enit ei simemoranteetatis sit mutuã¬
di pecẽasꝯ resz res mobiles ł inmobiles
suppõnendi. siue ip̃ius ꝓprie sint. siue
illius. qui captiunate detmetur qm̃ in p̃d¬

Expanded text:
captivorum redemptione necessarium fuerit dari pecunias, si quis proprias pecunias non habuerit, licentia erit ei, si memoratae sit aetatis, mutuandi pecunias et res mobiles vel immobiles supponendi, sive ipsius propriae sint sive illius qui in captivitate detinetur, quoniam in praed
Abbreviated transcription (Latin):
saturis militib. quip̃senti loginẽe obedi¬
endum existimant: quod cingulo penu¬
tenutati int̃priuatos habantur penisq̃e
inant̃iore iege posiuius prius nichom¬
inus subiugandi

Expanded text:
turis militibus qui praesenti legi non esse oboediendum existiment, quod cingulo denudati inter privatos habeantur, poenis quas in anteriore lege posuimus prius nihilominus subiugandi
Abbreviated transcription (Latin):
Propter auaritiam creditorum qui
ꝓpaueo frum̃to oẽm illoꝵ subam reti¬
ximus. cuius exemplarium subti ⁊ p̃
senti legi p̃cipimus. ut nepriuati quid̃
hoĩeᷤ putent legẽ cc̃ se solum mõ ẽẽ poĩt̃a
milites aũt altiore mittentes fastigio leg̃¬
cẽ se ñ eẽ ꝓlatam existiment. Ut igitur. tu¬
cussatiõe cuidam cõpetente: idco ⁊adtuam
sub limitatẽ p̃sente legẽ destiauimus.¬

Expanded text:
Propter avaritiam creditorum, quipro pauco frumento omnem illorum substantiam retiximus. Cuius exemplarium subdi etiam praesenti legi praecipimus, ut ne privati quidem homines putent legem contra se solummodo esse positam, milites autem altiore nitentes fastigio legesse prolatam existiment. Vt igitur et tucusatione cuidam competente, ideo et ad tuam sublimitatem praesentem legem destinavimus
Abbreviated transcription (Latin):
scuieari. ⁊ sitameunao quanredeun
do.xxx. tantin dies oporet eos pficisi
ipsi suas expensas sibi prebentes colla¬
torib seucenialib minime p̃grauandis
suscipere ñcesidit. Sinaut ult̾iore tp̃r ĩ
aliis locis neceꝵ fit eos cõmorari. expen¬
sar eis ult̾ions utcuctum est tpĩs at que
ꝑuenint iocam. mstrari. Quomã uero
comꝑius quos dam temãrio atq ini¬
quo porto ant̾iore tp̃r. certos dememo¬
ratis milntib tam iniuditio suhumitatis
tue quanlapud excelsam magistĩam uer
orientem potestatem inaccus ałionem uedͥr¬
xisse. ⁊ eodem ip̃r addĩ saquos proiracis¬
hi ĩclemq carosis in egonis ꝓlat̾as fius¬
se sentemias. nepostea ncnil hominus
tante contra mites inbs ir sicue tanta¬
q ꝯfusio querele quaseis ingcri ꝯtin¬
git genẽntur. nemilmi licere aprio seclẽ
magnitudinis tue accusationem ccͣ mili¬
rem senmilites p̃sentales depoita que¬
tioneq oblaia eundem ł eosdem mi
tare antequam negotur expͥore agni¬

Expanded text:
nt. 5a . Et si tam eundo quam redeundo triginta tantum dies oportet eos proficisci, ipsi suas expensas sibi praebendas collatoribus seu curialibus minime praegravandis suscipere non cessent: sin autem ulteriore tempore in aliis locis necesse sit eos commorari, expensas eis ulterioris ut dictum est temporis, ad quae pervenerint loca, ministrari. Quoniam vero comperimus quosdam temerario atque iniquo proposito anteriore tempore certos e memoratis militibus tam in iudicio sublimitatis tuae quam apud excelsam magisteriam per orientem potestatem in accusationem deduxisse et eos eodem tempore ad diversa quoque protraxisegotiis prolatas fuisse sententias, ne postea nihilo minus tantae contra milites nostros insidiae tantaque confusio querellis, quas eis ingeri contingit, generetur, nemini licere apud sedem magnitudinis tuae accusatione contra militem seu milites praesentales deposita conventioneque oblata eundem vel eosdem miltare, antequam negotium ex priore ac
Abbreviated transcription (Latin):
uomem eoꝵ qualbet machinatoẽ
dampsta comramiliteo nros augere cõ¬
tingat ut aui omnisariam tampu
neipis adresponsum nec aduitonb eoꝵ
publicis causis de scendere ut ad pubusa¬
lenub. u spontenea uolimiate offenͣtib
seu pͥncipioꝵ monendasit drcplicata ori¬
utate: tm̃modosportuas ascipͣiant. Eihis
⁊ N̾cansis neplures quamduos pͥr iates qͦ¬
⁊ noia semei acpͥmumgestis inĩuementi¬
b fuiñt publicata. patimur ꝯueniri ¶sm
ingͥssus iniuditio chatians fatiendis. ppiy
tin solioũ. nchilq ampnus milues fm
dici militantes dependere compellantur.
ut hiuus modi solatium adcomodum.
adresponsum ⁊ eius adiuitorium ⁊ excep¬
toꝵ ꝓftaat nichil sibinsuipare.uel
suonoie poscere. uitio deuons uncipib
erunt aueni arbitrui atq extimanionis
utroꝵ spectabilium ducum ꝓqualitate

Expanded text:
eorum qualibet machinatione damna contra milites nostros augeri contingat. Ut autem omnifariam tam punec ipsis ad responsum nec adiutoribus eopublicis causis descendere vel ad publilentibus vel spontanea voluntate offerentibus seu principiorum monenda sit, duplicata quantitate tantummodo sportulas accipiant: in his etenim causis nec plures quam duos primates, quorum nomina semel ac primum gestis intervenientibus fuerint publicata, patimur conveniri, singressus in iudicio duciano faciendi unum tantum solidum nihilque amplius milites vel syndici litigantes dependere compellantur, ut huiusmodi solacium ad commodum ad responsum et eius adiutorum et exceptorum proficiat: nihil sibi usurpare vel suo nomine Erit autem arbitrii atque aestimationis virorum spectabilium ducum pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
¶SImpotestare tua filius tinas fuit eo
tempore quoqueclam noe euis emisti. ea tr¬
a ẽẽ nondubitanir: peculio aut castrensi
cedunt res mobues que eunti inmilitia e
a pare .ł amadt aliisue ꝓpinqius ł ami¬
cisconatasunt. Itemq incastris ꝑoccasio¬
nem militie queruntur. iciuly sunt ⁊̃
quanuns inmilitia delatasit ad peculi¬
iuis empta excastrensi peculi
ditionis effitiantur.

Expanded text:
potestate tua filius tuus fuit eo tempore, quo quaedam nomine eius emisti, ea tua esse non dubitatur. Peculio autem castrensi cedunt res mobiles, quae eunti in militiam a patre vel a matre aliisve propinquis vel amicis donatae sunt, item quae in castris per occasionem militiae quaeruntur. In quibus sunt etiam quamvis in militia delata sit, ad peculie constat, quamvis empta ex castrensi peculio dicionis efficiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
siones eoꝵ implorare curar̃s licenti¬
a ei deneganda ⁊̃ adrosponsum quad̃
officio altis iu.lexcelsi magistri miłi¬
tum p̃seitalis ꝓhac nr̃a dispoitioe cele¬
ñgentu maxrme causls ꝑagere cuius
sacultatẽ. ut nontãi ꝑaduitores suos .i
ad responsu. s ĩ utaitn se adiuuanto¬

Expanded text:
siones eorum implere curaturus: licentia ei non deneganda, etiam ad responsum, qui de officio alteriutum praesentalis pro hac nostra dispositioneemergentibus maxime causis peragere. Cuius facultatem, ut non tantum per adiutores suos, id est ad responsum, sed etiam