comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentus cei per iocum stimalã sus ptionis
Sililiceat de cella:  rio quic quã uelelẽq uet¬
luicdq rem quas singulis fratrio ade ustod¬
na foste aut tanta cuusa absenita comitunsa¬
masotis ei as cuiquulib& parte eura commisa ẽ
tauerit ut iubente abbate autcesne ip̃ so
quoq quibus in singulis rebus custocla com¬
Imissa e conueniente de uotione & carissi¬
mahumilitate quae piecessaria sũ. sã¬
mora & fastidio iubente seniore ministrent. Ne
superbiã inflationẽ deferendo occasiones fac
querellurũ perquus murmuratio contra eos
doloris consurgat. & e contra in iusta murmu¬
tio contrariũ luborẽ qui nobis in udsignatis re
caritute deseruiunt : non deb& excitari a
Vulliliceat tumincellario quã in singulis offici
astificũ in ꝓba & in postunu ubsq senioris ius
uuduciu in troire. quia & communi ut ilitai
uulde impedit haec p̃sumptio. & ipsis astifiu
rancorẽ animorũ ex superflua hac in postun¬
te impingit. XUIIi

Expanded text:
ec ei per jocum stimulum suspicionis lli liceat de cellario quidquam, vel de quacquamcunque rem, quae singulis fratribus ad custodnisi forte aut tanta causa absentiae aut infirmitatis ejus, cui qualibet parte cura commissa est, coarctaverit, ut, jubente abbate, aut certe ipso r. XXV. Hi quoque, quibus in singulis rebus custodia commissa est, convenienti devotione et charissima humilitate, quae necessaria sunt, sinmora et fastidio, jubente seniore, ministrent: nec per superbam inflationem differendo occasiones faciant querelarum, per quas murmuratio contra eos justi doloris consurgat. Et e contra injusta murmuratio contra eorum laborem qui nobis in assignatis rebus charitate deserviunt non debet excitari. XXVI. Nulli liceat tam in cellario quam in singulis officinis artificum improba et importuna absque senioris jussu audacia introire: quia et communem utilitatem valde impedit haec praesumptio, et ipsis artificibus rancorem animorum ex superflua importunitate impingit. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
uitue tenebris saeculi utrumq: obscun¬
simis circumdate. quo sui adsesine errori
ueriadoratores possint has euudere tens¬
bras : Dis cr&ioigitur ad discernen¬
dum nomen accepit eo quod ipsa in nobis
discern& interbona & mala. inter media
quoq: acperfecta. Diuisanũq sunt ab
initio sicut lux et tenebrae utraq Id est

Expanded text:
vitae, tenebris saeculi utrinque obscurvitae, tenebris saeculi utrinque obscurissimis circumdatae; quo sui ad se sine errore veri adoratores possint has evadere tenebras. Discretio igitur a discernendo nomen accepit, eo quod ipsa in nobis discernit inter bona et mala, inter media quoque ac perfecta. Divisa namque sunt ab initio, sicut lux et tenebrae, utraque, id est
Abbreviated transcription (Latin):
amatmile abbatis subuno dor clu uontit
ssereferantur. fuullasbi a lios dhxa¬
Sie coenobii inter duos monde los habit
uis sofer ui iusa⁊ quo dmi d bi hiabita¬
tone dicentis ego ineis habito emalu¬
llos tanbulo & ipsi erunt mibi peioulas
asse posse manifestum est. meritoesa
creuerunt & cotidie dogratiases escur
In quorum medio ds habitat quo atoro
multorum error ostendit & aliquonã
ruinue demonstrat. quisi ne dise po&rione
incipientes. & absq: mode ratrice degentas se¬
entia degentes uita finire laudubilẽ Non
potuerunt.: Quia sicut sine uia tendentib:
error euenit.: It a sine dis cr&ione uiuenib
excessus in promptuest: Qui semper uira¬
tibus in medio inter utraq: nimieta tẽ posi¬
tis contrarius ẽ: Cuius in pactio periculi
res .ẽ. dum iuxta semitum discr&ionis direc¬
tam: In imici prauitatis offendicula. ac
diuersorum errorũ scundala ponuntur
Orandus igitur est ds̃. qui lumen uere discr¬
tionis lurgiatur. ad inlum in ationẽ huus

Expanded text:
a ut mille abbates sub uno archimandrita esse referantur, nulla ibi a conditione coenobii inter duos monachos rixa fuisse fertur visa: quod sine Dei ibi habitatione, dicentis: Ego in eis habitallorum Deus, et ipsi erunt mihi populus , esse non posse manifestum est. Merito itaque creverunt, et quotidie. Deo gratias, crescunt, in quorum medio Deus habitat; quorum ia multorum error ostendit; et aliquorum ruinae demonstrant: qui sine discretione incipientes, et absque moderatrice scientia degentes, vitam finire laudabilem non potuerunt. Quia sicut sine via tendentibus error evenit, ita sine discretione viventibus excessus in promptu est, qui semper virtutibus in medio inter utramque nimietatem positis contrarius est. Cujus impactio periculi res est, dum juxta semitam discretionis directam inimici pravitatis offendicula ac diversorum errorum scandala ponunt. Orandus est igitur Deus, qui lumen verae discretionis largiatur ad illuminationem hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ecobres In quo similitudo sinssesosesr
oscrescit & docrescit. Igitur uret uocus
consideranda uigiliuesti maeim ecui
ab cuctore salutis nostrae iubem ur uis¬
lure & orare omnitem pore & paulas
pruccipit sine intermissione oraeod sec
quiu orationũ cu nonicarũ pioscendus ẽ
modus in quo omnes simulorantes oris
conueniunt statutis. quib absolutis¬
unusquisq: incubiculo suo orare deb&, Per
diurnas horas ternipsalmi prooperum
interpositione stututi sunt a senio ribus
nr̃is cum uersiculorum augmento inter¬
uenientiũ propeccatis : Primũ: Nostris
de inde ꝓomnipopuloxp̃iano. De inde
pros acerdotibus & reliquis dõ consecratis
sacre plebis gradibus. Postremo : proaeli¬
mosinus facientibus : Posteu ꝓpace reñ
Nouissime proinimicis : ne illis ds̃ statuat
inpeccatũ quod persecuntur et detra¬
hunt nobis quia nesciunł quid faciunt:
Adinitium uero noctis xii psalmi
Ad mediũq: noctis. Xii. similiter psallunt
Ad matutinũ uero : bisdeni bisq: bini

Expanded text:
obris, in quo similitudo synaxeos est, et crescit et decrescit. Igitur juxta vires consideranda vigilia est, maxime cum ab auctore salutis nostrae jubemur vigilare et orare omni tempore, et Paulus praecipit sine intermissione orare . Sed quia orationum canonicarum noscendus est modus in quo omnes simul orantes horis conveniunt statutis, quibus absolutuisque in cubiculo suo orare debet per diurnas horas terni psalmi pro operum interpositione statuti sunt a senioribus nostris, cum versiculorum augmento intervenientium pro peccatis primum ndeinde pro omni populo Christiano; deinde pro sacerdotibus et reliquis Deo consecratis sacrae plebis gradibus, postremo pro eleemosynas facientibus; postea pro pace regum, novissime pro inimicis; ne illis Deus statuat in peccatum, quod persequuntur et detrahunt nobis, quia nesciunt quid faciunt . Ad initium vero noctis duodecim psalmi, ad mediumque noctis duodecim similiter psalluntur; ad matutinum vero bis deni, bisque bini
Abbreviated transcription (Latin):
refit qullus se ineorũ contentione lo
fin aliena causa permisceata Neditl
atres quasi diuer sarũ pastiũ studinbiri¬
intiũ piutriantur nisi foste lis senior
uinter eos discordiã mitigando pacis uesba
mode ratione & disciplina & sincera fide
ullus p̃sumat inqualibus cumq causis aliens
siue purentem curnaliũ. uel quulibus cumq
mundanisoc casionib semiscere pr&er iussion
prioris. Quem plerumq: pauperũ & oppreso¬
rũ lucrime permouent ut aut apudiudices a
cpud quod necessariũ fuerit praecator accedi

Expanded text:
 perduxerit, nullus se in eorum contentione, id  perduxerit, nullus se in eorum contentione, id est in aliena causa permisceat: ne inter fratres quasi diversarum partium studia litigantium nutriantur; nisi forte is senior, qui inter eos discordiam mitigando pacis verba cum moderatione et disciplina et sincera fide Nullus praesumat in qualibuscunque causis alienis, sive parentum, sive carnalium, vel qualibuscunque mundanis occasionibus se miscere praeter jussionem prioris: quem plerumque pauperum et oppressorum lacrymae permovent, ut aut apud judices, aut apud quos necessarium fuerit, preca
Abbreviated transcription (Latin):
it custodienda ad sign&. quae opere
compl&o ab ipso sollicite ipse recipiat & custod
tradut ut nihil depereat obliuione solita & ne¬
gentia plurimorum. XXXUII
Niquis alterũ inquucũq parte uiderit in li
quicquã uel sermone: uel opere facientẽ
prioridistulerit publicare: cognoscat se esse
tritorẽ peccat: & peromniu uequalẽ peca
& quiu & animae suue & illiest quem tegns
durissimus in imicus Ex hoc apuddm̃ qu
maluodit & upud cunctũ fraternitatẽ e¬
crabilis & infidelis habebitur: quia perbo¬
bundunłiũ malitiae Noluit ꝓdere ut corri¬
re potuiss& errantẽ: & od iodis ciplinae.
plerũq: a marissima inter fratres pascus
scundalu: Nec deb& ex hacre oe casio
biserat adce dificutione lo tuos oson pes¬
ese &escientes quiu & de otio sosestinone
aiodno estreddendu namrisu supe
dum quis uesciut in disciplinatiorio escebuis
dies seuu inuia perquam perniciosuscibis
erat animac diabolus subtiliter sub m

Expanded text:
rit custodienda assignet: quo opere completo ab ipso sollicite ipse recipiat, et custodi contradat; ut nihil depereat oblivione solita et negligentia plurimorum. XXXVI. Si quis alterum in quacunque parte viderit illicitum quidquam vel sermone vel opere facientem, et priori distulerit publicare, cognoscat se esse nutritorem peccati, et per omnia aequalem peccanti. Et quia et animae suae et illi est quem tegit durissimus inimicus, ex hoc apud Deum, qui mala odit, et apud cunctam fraternitatem exsecrabilis et infidelis habebitur: quia per abundantiam malitiae noluit prodere, ut corrigere potuisset, errantem; et odio disciplinae plerumque amarissima inter fratres nascuntur scandala. Nec debet ex hac re occasio bis erat ad aedificationem sermo non pertinens. Et scientes quia et de otioso sermone ratio Domino est reddenda. Nam risum supra modum quis nesciat indisciplinationis et levitatis esse januam, per quam perniciosos cibos miserae animae diabolus subtiliter submin
Abbreviated transcription (Latin):
distinguenda quiu uuriue adiuersis mem¬
riue de cotraditum est. Ideo iuxta uita
qualitutem actemporum succes sione nu
Non enimuni formis esse deb& proreciproui
temporum alternationem. Longior enim
perlongas noctes. breuiorque per breues esse
conuenit. Inde & apud seniores nr̃os ab
octuuo kał iułis cum noctis augmento sen¬
in nocte sabbati siue dominice usq: adinitiũ
nunt antiphonas. psulmorũ eiusdem numeri
qui semꝑtres locoduobus succeduñ psallites.
Ita ut totũ psalteriũ interduas supradictas

Expanded text:
distinguenda, quia varie a diversis memdistinguenda, quia varie a diversis memoriae de eo traditum est Ideo juxta vitae qualitatem ac temporum successionem em. Non enim uniformis esse debet pro reciproca temporum alternatione: longior enim per longas noctes, breviorque per breves esse convenit. Inde et apud seniores nostros ab octavo Kalendas Julii, cum noctis augmento senin nocte sabbati sive Dominicae, usque ad initnunt antiphonas psalmorum ejusdem numeri; qui semper tres loco duobus succedunt psaltis: ita ut totius psalterii inter duas supra dictas
Abbreviated transcription (Latin):
altum .ẽ. in hominib: ab ominatio est in
conspectudñi. his & illo furiseo fano¬
sissimo seiustificunte exemplo colligitur
uod interemptrix sit omniũ bonorã uanitas
oloriutioclutu. dumbona uanaeliuda¬
ta farisa ei perierunt: & pec catu publ¬
caniuccusatu: euanue runta aron
ex eat igitur uerbum grande do ore mona¬
enipesuus grandis pereut lubor
astitus ueromonachi: in cogitutionibus
iudicatur: Cuinimirum cumdis cipulis
ad uudiendum accedenti adño dicitusi
qquiuider it mulierem ud concupis cenddum
ammoechatus est eum incorde suo: dum
onimuultum illius considerat ille cuiton¬
eeratus est. uerendum est rieunso erautxt
animus quod ubominetur ue forte uixta
sententium sc̃ipetri habeunt oculo
luxoriae plenos atq adulteru & quid
prodest si uirgo corporesit & nonsit
tat̃ acmente quem in maculatũ uiderit
in quo nullu sit adultera cogitatio. nullu sp̃s
comquinatiomaculu. pullu peccati lube sit¬
e sinuxiuero id est decursupsulmorum&
orationum : modo cunonico quuedum suñ

Expanded text:
abominatio est in conspectu Domini . His, et illius Pharisaei famosissimi se justificantis exemplo colligitur , quod interemptrix sit omnium bonorum vanitas, et gloriatio elata: dum bona vane laudata Pharisaei perierint, et peccata publicani accusata evanuerint. Non exeat igitur verbum grande de ore monachi, ne suus grandis pereat labor. Castitas vero monachi in cogitationibus judicatur; cui nimirum cum discipulis ad audiendum accedentibus a Domino dicitur: Qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . Dum enim vultum illius considerat ille cui consecratus est, verendum est ne inveniat in anima, quod abominetur: ne forte, juxta sententiam sancti Petri, habeant oculos luxuriae plenos atque adulterii . Et quid prodest virgo corpore, si non sit tat ac mente, quam immaculatam viderit; in qua nulla sit adultera cogitatio, nulla spiritus coinquinati macula, nulla peccati labese synaxi vero, id est de cursu psalmorum et orationum modo canonico quaedam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& sieciem inuentus ut homo  humilic ort
pm& ipsum fuctus oboediens patriusq udmnond
portemuutem crucis Nihilituq recusandũ
Ast oboedientib ueris xp̃i discipulis : quilmiuis
urum eturduumsit. sedcum feruore eũ luiti
nripiendum est quia situlis nonfuerit oboe¬
dientia tioner it ueceptubilis dõ quiuit. Et qru

Expanded text:
 specie inventus ut homo. Humiliavit semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . Nihil itaque recusandum, est obedientibus, veris Christi discipulis, quamvis durum et arduum sit, sed cum fervore et laetitia accipiendum est. Quia si talis non fuerit obedientia, non erit acceptabilis Deo, q
Abbreviated transcription (Latin):
suggeruntur U. deuapitate calcapda
anitas quoq: quum sit periculosaalũ
breuiter demonstratur uerbis salua¬
toris qui suis discipulis lu& antibus uami¬
tate dixit. uidi satanan sicut fulgor de
cuelocudentem Et iudueis se iustifi¬

Expanded text:
suggeruntur. CAPUT V. De vanitate calcanda. suggeruntur. CAPUT V. De vanitate calcanda. Vanitas quoque quam sit periculosa, brevibus demonstratur verbis Salvatoris, qui suis discipulis laetantibus vanitate dixit: Vidi Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Et Judaeis ali
Abbreviated transcription (Latin):
mirum dum non solum superfluio cos habere
An nubile est. sed &ium uelle. quoriunelinque¬
osus sed uoluntas queritur: Quirelinquen
dium sequentes in cuelis habent thesauros
Icircodum incuelis multum sunt habituti
aruo & extrema nec essitatis censlepra¬
y debent es se content scientes leroat
se cupiditutem mona chis iita torib
liorum ꝓph& arum ac discipulorun eũi
oditionem atq perditionem : apostolo¬
gum quoq: dubiis sectatoribus mortemp
deo ergo nuditus & facultatũ contemptus
prima perfectio est mona chorum
Secunduuero purgatiouitiorum: Testiu
perfectissimadi continuata dilectio ae diu¬
norum iugis cmor qui terrenorũ succidit
obliuione. Quue cumita sint: paueis nobis
opus sunt iuxtu uerbum dñi aut &iã unum
Paucu namq: sunt necessaria uerai sine
quibus non transugtur aut etium uno
quasi cibo iuxta lit teram puritatem
autem sensus indigemus pergratium dint
ut intellegamus spiritaliter quue sunt̃
illu puuca caritutis quue masthue adũ

Expanded text:
nimirum dum non solum superflua eos habere damnabile est, sed etiam velle: quorum non census, sed voluntas quaeritur: qui relinquendiani sequentes, in coelis habent thesauros . Idcirco dum in coelis multum sunt habituri, parvo et extremo necessitatis censu in terris debent esse contenti; scientes lepram esse cupiditatem monachis, imitatoribus filiorum prophetarum, ac discipulorum Christi proditionem atque perditionem, apostolorum quoque dubiis sectatoribus mortem. Ideo ergo nuditas et facultatum contemptus prima perfectio est monachorum; secunda vero purgatio vitiorum; tertia perfectissima Dei continuata dilectio, ac divinorum jugis amor, qui terrenorum succedit oblivioni. Quae cum ita sint, paucis nobis opus est, juxta verbum Domini , aut etiam uno. Pauca namque sunt necessaria vera, sine quibus non transigitur, aut etiam uno, quasi cibo juxta litteram; puritate autem sensus indigemus per gratiam Dei, ut intelligamus spiritaliter quae sunt illa pauca charitatis, quae Marthae a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ris figuratur. De quos a cramento loquens a posto¬
lus dicit. uirum non deb& uelure sed debere
mulierem. Tanto enimglorios iusmens ud sups¬
riora promouetur : quanto diligentius ub infe¬
rioribus concupiscentia cohibetur. Donec totus
homo ipso & ium mostule nunc & fragili corpore
inresurrectione nouissima incorruptione atq
in mostulitute induatur & ubsorbeatur mor

Expanded text:
ris figuratur. de quo sacramento loquens apostoris figuratur. de quo sacramento loquens apostolus dicit uirum non debere uelari, sed debere mulierem. tanto enim gloriosius mens ad superiora promouetur, quanto diligentius ab inferioribus concupiscentia cohibetur, donec totus homo cum ipso etiam mortali nunc et fragili corpore in resurrectione nouissima incorruptione atque inmortalitate induatur et absorbeatur mors
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ergo quod de uelundo capite uiris p̃cipitus
incorpore quidem figuratur. sed inmente agi¬
tur ubi est imugo & gloriudĩ. Verbu ipsu
indicunt: Vir quidem inquit non deb& ue¬
lure cuput cumsit imugo & gloriadĩ Vbi
autem sit huec imugo ipse declurat cũ dicit
renouationẽ inmente fieri sed & qui dubitat
uudiut aperstiore sententiu Eadem ques¬
pe admonens itadicit in alio loco. sicut .ẽ. uer¬
tasiniħu deponere uos secundũ priorẽ conuer¬
sationemu& erem hominẽ eum quicorrũ pit᷑
ubiestim ugodĩ quis hoc dixerit sed corporis
suisexũ non eã significant propterea uelare iu¬
bentur. Illã quippe significunt parstẽ eo ipso
quo mulieres sunt quae concupiscentiulis dici
potest. Cuimens dominatur &ĩ ipsa subdita
dõ suo quundo restissime & ordinatissime
uiuitur : Quod erigo est in unohomine mens
& concupiscentia: illa regit haec regitur
Illa dominatur huec subditur: Hoc induob
hominibus uiro & mulieri secundum sexum corpo¬

Expanded text:
illud ergo, quod de non uelando capite uiris praecipitur, in corpore quidem figuratur, sed in mente agitur, ubi est imago et gloria dei. uerba ipsa indicant. uir quidem, inquit, non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. ubi autem sit haec imago ipse declarat, cum dicit: renouationem in mente fieri? sed et qui dubitat. audiat apertiorem sententiam. eadem quippe admonens ita dicit alio loco: sicut est ueritas in Iesu, deponere uos secundum priorem conuersationem ueterem hominem, eum qui corrumpiturubi est imago dei? quis hoc dixerit? sed corporis sui sexu non eam significant; propterea uelari iubentur. illam quippe significant partem eo ipso, quo mulieres sunt, quae concupiscentialis dici potest, cui mens dominatur, etiam ipsa subdita deo suo, quando rectissime et ordinatissime uiuitur. quod ergo est in uno homine mens et concupiscentia — illa regit, haec regitur; illa dominatur, haec subditur — hoc in duobus hominibus, uiro et muliere, secundum sexum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dehomine paulus mira fido¬
uluotrans et herauectusi nosce
nscendit raptus martrr̃ pener
iaxpi tertia lux̃ cȩli tenuit para¬
drsus euntẽ collõquiis dm̃ frurduir
secretare aruat: Centibus ad
pulisiussus ꝑredicerẽ uera ꝓ fun¬
dũ penetra remaris noc tẽq diemq:
uise recũ magnũsatis est uixis se
latentem Verbera ui iclafamẽ
la pidẽ abremq ferarũ: carceris
illui. ẽuirgͥastormentacatenas
nua fragiũlacrim̃as dira serpentis
uenena : NStimãta ñ timuit portu¬

Expanded text:
de nomine Paulus, Mira fidtrans aethera coeli Noscere vitae Conscendit raptus martyr penetralia Christi, Tertia lux coeli tenuit paradisus euntem, Colloquiis Domini fruitur, secreta reservat. Gentibus ac populis jussus praedicere vera, Profundum penetrare maris, noctemque diemque Visere, cui magnum satis est vixisse latentem, Verbera, vincla, famem, lapides, rabiemque ferarum Carceris illuviem, virgas, tormenta, catenas, Naufragium, lacrymas, serpentis dira venena, Stigmata non timuit port
Abbreviated transcription (Latin):
inte suac miseratione donare dignatusẽ. & uai s
eeluenter & splendide uiuere & uentri & gulat
enim hoc scriptura dicens. diuitiue si affluent no
coradponere. Et u postolus autẽ et curnis curã
feceritis indesideriis et custigo corpus meũ & ser
subicio nefoste dumaliis p̃dico ipse rȩꝓbus efficiur
ꝓpter qđ & frequent̃ in fame & siti et frigore et nuc¬
&ieiuniis Sepe se adserit gloriuri. Et illud inei¬
geliodiũ non grauetur cordu ur̃a in crapula & el¬
tate quod sinonita est sine cuus aergo & scõrũ patri
cotidie uitũ legimus quorum ꝓfessione tenere no
dicimus si s ecundum eorũ institutione uiuere deq¬
tamus Vt quid&iũ & dñs noster secundũ esaiaes
ciniã p̃cipitdicens Inuiã gentiũ neubieritis. Niss
quorum .t̃ separata religio sepan&ur & uita & q
uersatio Nullu enimerit dist anłia inter ꝓfunũs
sc̃m. inter saeculurem & monachũ. frugalẽ & panr
si passimuo luntati prae & concupiscentiaedes¬
uire uoluerimus & satis facere ut quid nobis

Expanded text:
cienda sua miseratione donare dignatus est, etiam affluenter et splendide vivere, et ventri et gulae Prohibet enim hoc Scriptura dicens: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ; Apostolus autem: Et carnis curam ne feceritis inbus efficiar . Propter quod et frequenter in fame et siti, et nuditate, et jejuniis saepe asserit gloriari. Et illud in Evangelio Domini: Non graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Quod si non ita est, sine causa ergo sanctorum Patrum quotidie vitam legimus. Quorum professionem tenere nos dicimus, secundum eorum institutionem vivere detrectamus. Ut quid etiam et Dominus noster secundum Isaiae vaticinium praecipit, dicens: In viam gentium ne abieritis , nisi ut quorum separata est religio, separetur et vita? Nulla enim erit distantia inter profanum et sanctum, inter saecularem et monachum, frugalem et parcum, si passim voluntati nostrae et concupiscentiae deservire voluerimus et satisfacere. Aut quid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tundebun Nec cogitunt quid intersit
inter illud ꝓph&icũ uelumentũ & hunc eu¬
angelii re uelutionẽ. De quadicit apostolus
cum transierit ad xp̃m aufer& uruelamen:
Quodenim significabut uelu men inter posi¬
tum interfuciem morsi & aspectũ popul
israhel. hoc signi ficabut illis temporibus
mã prouelumento essediert eauos austori. qui¬
sturguuntur. Aperde quippeaut iadirqu¬
tatis umbraculũ ut subeo ꝓ poncentuenate dipi
quasi apostolus superbĩ doceat cumdicit Cm¬
undit caput suum. Et uirquidem pondebe
uelure cuput cumsitimugo & gloriedi bur
ergodicit pondeb& nescit forte docerebium¬
litutẽ: Sedsihancignominiã tempore eulit¬
geli quoderat su cramentũ tempore ꝓybie¬
tiue ꝓhumilitate istiapp&unt. tunde ante¬
& cilitio cuputuelent. Sed nonerittunes pe¬
cies illa uenalis quiu sum somnnoncilitio. sed
comu uelabatur. Audierunt enim uel¬
legerunt quod scriptum .ẽ. quicumq: in xp̃oba

Expanded text:
tondebant. nec cogitant quid intersit tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significat illis temporibus mam pro uelamento esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir qutatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uelabatur. Ilegerunt quod scriptum est: quicumque in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ptis austoritas adtendutur: Num& hocqus
estin&s que so tum aperte contraria apostoli
ceptu conuri: anituuacundũ ẽ. ut nec tonso¬
ts oporentur t÷ anquiu euangelicas uoluet ese
imitare sedicunt quasi depelare timent ne
uolure nom possint  Vereor in hocuitiũ plu¬
ra dicere propter quosdam crinitos fratiense
quorũ pra&erboc multu & ꝓpe omnia uene¬
ramurq Sed quomagis eos in xp̃odiligimus
& sollicitius ammonimus : Neq enim
m&uemus nehumilitus eorum respiciut. humile¬
tem nr̃am: quando quidem & nos atulibus ubs
forte titubumus uut uberramus cupims amnos¬
XXIII. Hoc ergo cminonimus tum scõs uiros p
stultis uunorũ argumentationib: moueantus
Et eos in hacper uersitute imitentur quib: sũ
inc&eris longe dissimiles ⁊illi enim uenale
circumferentes rpocrisimtiment neuilior
hubeutur tonsuscitus quam comuta. Vt u¬
delic& qui hos uid& untiquos illos quos legi¬
mus cogit& sumuhelem & c& eros qui non

Expanded text:
entis auctoritas attendatur. nam et hoc quo entis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. neque enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. hoc ergo admonemus tam sanctos uiros, ne stultis uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
grauiu & inponentes humeris ur̃is: quue dicimu
facite. etic̃ sique facimus in ꝓbutis ⁊ Nobis autẽ
minimumest ut uuobis iudicemur uut abhuma¬
nodie: quam germana curne sit nobis curade
uobis : ille inspiciut quidedit quod inspiciondũ
oculis eius offeramus : Post remo quod uultis
sentite de nobis paulus a postolus uobis p̃cepit
& obsecrauit in dño ut cumsilentio id.ẽ qui&i
& oboedientes. ordinate operantes: uestrum
panem manduc&is Nec de illo ut arbitror
aliquid male creditis . et illũ quiꝑ eũloquit᷑ creo¬
distis:¬
uiduuteminiquius. quam uellesibiobtem¬
perar e aminoribus & nolle obtẽ perane
quioribus A postolo dico pouuobis Intantuutt
uum comam nutriant : unde illo ec edispuart¬
iomnino uoluit dicens: Si quis autem uilt bomus¬
Ouieise faostulem consu&udinem s̃ habenus
ueq ecclesiuedĩ : Hoc autem praccipio ao fabes
onde serentes sollestia requiratur. sedpraecisi¬

Expanded text:
grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus facite, etiamsi quae facimus inprobatis. nobis autem mini mum est, ut a nobis diiudicemur aut ab humano die. quam germana caritate sit nobis cura de uobis, ille inspiciat, qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis: Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistisQuid autem iniquius quam uelle sibi obtemperari a minoribus et nolle obtemperare maioribus? apostolo dico, non nobis, in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem praecipio: ut scilicet non disserentis sollertia requiratur, sed praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
cun bec iñibumus illolar giente uiumus qui
itus est ut possamus ces
siemipse nos pcoscit & uestit a quo a uerrascun ur
uuli uestiuntur qñm posplurbi sumu cilis¬
auii ue diuu propter iistumiltia ũta teee
ncras tino cogitumus quiu uonpterstatẽ po¬
esias quo pertin& crastinus sedpeser ilino
sempiter na ubis emper hodiernus ested llinos¬
obubimus ut ei nullis pegotus scła ribus in pli¬
uiti pluceamus
Tant omnibus et uobis & nobis ꝑ nr̃o gradu
& offitio laborantibus : et asta uid ẽnm
lubore & uerumna: & tumen inspegaudentibo
iugum eius leue est & surc inaleuis. qui nosuoco
udrequiem: quo prius transitũ fecit a conual
plorationis : ubi nec ipse sine praessuris fuit:¬
CXI. Si fratres. si filii nostriestis. sicut serui uo
potius in xp̃o serui uri sumus : Audite quue monen
Agnoscite quue praecipimus. sumite quue dispes¬
samus: Si uutẽ phuris ei sumus alligantes onerd

Expanded text:
et, cum hinc uiuimus, illo largiente uiuimus, qui et, cum hinc uiuimus, illo largiente uiuimus, qui largitus est, ut possimus. idem ipse nos pascit et uestit, a quo aues pascuntur et lilia uestiuntur, quoniam nos pluris sumus illis. quapropter in ista militia nostra nec in crastinum cogitamus, quia non propter ista temporalia, quo pertinet crastinus, sed propter illa sempiterna, ubi semper hodiernus est, nos illi probauimus, ut ei nullis negotiis saecularibus inplicati placeamusnibus et nobis et nobis pro nostro gradu et officio laborantibus et arta uia est in labore et aerumna et tamen in spe gaudentibus iugum eius lene est et sarcina lenis, qui nos uocauit ad requiem, qui prior transitum fecit a conualle plorationis, ubi nec ipse sine pressuris fuit. si fratres, si filii nostri estis, si conserui uel potius in Christo serui uestri sumus, audite quae monemus, agnoscite quae praecipimus, sumite quae dispensamus. si autem pharisaei sumus alligantes onera
Abbreviated transcription (Latin):
sugientib per secutionem disciprils ⁊ si obit¬
re hiuus no diquostionẽ cur ponistocissent
potius & in uocuto dõ pereius mirabiliu siceruere
ut dunihol a leonibus. ut petrus exuinculis Na¬
derent : nonse opostuissent tempture dm̃: e
tunc eum tulia si uell& esse facturũ : cumipsd
fucerent non haberent.: Cum uero eis fugã ins
testate dediss& &iumsiper illam liberantur
nonnisi ubipso liberantur: Sic & ium dĩ serui
uacuntibus et uulentibus exemplo & praece
a postolico manibus suis uictum gransigere:
Siquis ex euungelio mouerit questionẽ de uol¬
tilibus cueli qui non seminant Neq: m&unt p
congregant in apotecis : Et deliliis agri quiu
Non laborant neq: metent: fucile respon¬
debunt ⁊ Et sinos peraliquũ uel infirmitat
uel occupationẽ ñ possumus operare : sic nos ille
pusc& etuesti& quemudmodum aues & liliu
quuenihil operantes huius modi: Cum autẽ
possumus nondebemus temptaredñm pr̃um
ua & hoc quodposuous eions tauneu nuo sunis

Expanded text:
persecutionem discipulis Christi obiceret huius modi quaestionem, cur non stetissent potius et inuocato deo per eius mirabilia sic eruerentur ut Danihel a leonibus, ut Petrus ex uinculis, responderent non se oportuisse temptare deum, sed tunc eum talia si uellet esse facturum, cum ipsi quid facerent non haberent; cum uero eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi per illam liberantur, non nisi ab ipso liberari: sic etiam dei seruis uacantibus et ualentibus exemplo et praecepto apostolico manibus suis uictum transigere, si quis euangelio mouerit quaestionem de uolatilibus caeli, quae non seminant neque metunt neque congregant in apothecas, et de liliis agri, quia non laborant neque nent, facile respondebunt: si et nos per aliquam uel infirmitatem uel occupationem non possimus operari, sic nos ille pascet et uestiet, quemadmodum aues et lilia, quae nihil operantur huius modi, cum autem possumus, non debemus temptare deum nostrum, quia et hoc, quod possumus, eius munere possumus
Abbreviated transcription (Latin):
& magnis inuita ingredi quã cũ plurimis tep
autae patriã regnunt. Perampla & spatiosant
lti ingrediuntus: & ingehennaȩ ꝓfundo p̃cipitant
s enimquicquid fundatores istis monasterii &¬
tres tenuerł & nobis tradita demiserant auxi¬
pautminus in aliquo facimus memores illius serip¬
ulutim̃ decid&. ut ꝑ haec domnos & patres pr̃os
i regulũ hanc secundũ antiquorũ patrũ formã
sibi inspirante insticuerunt iniudiciodĩ pon
liquis dicat nimis distriste nos agepe & ꝓpterea
nobis aliquos dicat exire pacẽ tuu loquimur
saluotuo carissimo nobis & dõ digno oris
preulegio dicimus quicũq alius hoedic& uio
nobis monasterialȩ regulum necriosse penitiu
nec intellegere & perhoc appare cũ porno
de trabere sed suit inperitia publicare  Dic̃
autẽ sibi quisquis ille qđ uult. ros autẽ Ta cđ¬
qui nobis cum sunt fr̃s in qdorũ cordudiuinus

Expanded text:
et sanctis in vitam ingredi, quam cum plurimis tepiet sanctis in vitam ingredi, quam cum plurimis tepivitae patria regnant; per amplam et spatiosam multi ingrediuntur, et in gehennae profundo praecipitantur. Nos enim, sicut fundatores et Patres  nobis tradita dimiserunt, auxisuper aut minus facimus, memores illius Scrippaulatim decidit , ut per haec dominos et Patres nostros, qui regulam hanc secundum antiquorum normam, Deo sibi inspirante, instituerunt, in judicio Dei non  etsi forte aliquis dicat nimis districte nos agere, et propterea aliquis a nobis dicat exire, et pace tua loquimur, et salvo tuo charissimo nobis et Deo digno honoris privilegio dicimus, quicunque alius hoc dicit, videtur nobis monasterialem regulam nec nosse penitus, nec intelligere, et per hoc apparet eum non nobis detrahere, sed suam imperitiam publicare. Dicat autem sibi quisque ille quod vult, nos autem quod accncti qui nobiscum sunt fratres, in quorum corde divinus
Abbreviated transcription (Latin):
m sed dĩgratiue gratis nobis lurgiente tri¬
tur donum Vnde & paulus a postolus pro¬
lentes in quitbona nontantũ corãdõ sed euã
ramomnib: hominib:. quiulibiluudẽ homi
ꝓuunagloria declinando dicebat siud huc
minib: plucerem xp̃i seruus p̃essem. Beatis¬
mus quoq: p&rus apostolorumomniũ caput
t princeps conscientiã & conuersationem
in quit habete intergentes bona ut in eo qđ de
satione . Optamus autẽ & hoc ex toto cupim
affectissime pat̃ quod & tuuis & paratus sũ
dicammanibus indomodĩ uenientes suscipe
& nostro insinu postape & fouere dũmmo
tales qui et dõ pluceant & ꝓfessionẽ suã in¬
legunt & custodiunt. quia non desideran
quuntos uel quales habeamus sed cũ quib
uocabulo & numero sedinscitate perfecto
dñs delectatur Ideo & multiuo cati pauciu
electi & pusillus est grex cui complacuit pa
ur̃odanare regno satisq melius est cũpau

Expanded text:
to, sed Dei gratiam gratis nobis largienti tribuatur dono. Unde et Paulus apostolus: Providentes, inquit, bona non tantum coram Domino, sed etiam coram omnibus hominibus . Qui alibi laudem hominum pro vana gloria declinando dicebat: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . Beatissimus quoque Petrus Apostolorum omnium caput et princeps: Conscientiam et conversationem, inquit, habete inter gentes bonam, ut in eo quod sationem . Optamus autem, et hoc ex toto cupimus affectu, mi Pater, quod et tu vis, et paratus sum, ut dicam, manibus in domo Dei venientes suscipere, et nostro in sinu portare et fovere, dummodo tales sint qui et Deo placeant, et professionem suam intelligant et custodiant. Quia non desideramus quantos sed quales habeamus, et cum quibusvocabulo et numero, sed in sanctitate prefectorum Dominus delectatur. Ideo et multi vocati, pauci vero electi . Et pusillus est grex Cui complacuit Patri vestro dare regnum . Satisque melius est cum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
innationẽ sedud mercedem iniudicio iustius¬
us ipsoopituluante perueniat. Nam sidetras¬
nes hominũ timore uoluerimus quue dosut
ucita minime facimus: qui a sicut tuue sẽtat
ine ẽ. cognitũ si quis increpat arguatq. peç¬
intẽ statin adiũ mer&tur. statim de tralit᷑
fatimpadẽtur insidius. sed consolatur nos
ones causa sit xp̃s. et muledicta per pessi
roueritate. & maledici sciamus quieã pro
aluatione eorũ qui nobis adõ commis si sunt
mnicum fiducia p̃dicamus. ne facile bis
pla cubile praebeam us auditos monasteru
quem&iam omnẽ eccles iue copuentũ ues
detrahentẽ libenti auscultat unius re¬
tus & culpae esse censentur. Haectib
beatissime pater ꝓpterea scribimus ut sc
nos nihil absq ratione gerere. sel secund
consu& udinẽ monasteriihuius quae scẽ
& reguluriter instituta suNł fuce re
Ceste siuliquis consuetudinẽ reguluenñ
ferre ñ sustinent ponnrã e districtionis se

Expanded text:
damnationem, sed ad mercedem in judicio justi judicis, ipso opitulante, proveniat. Nam si detractiones hominum timere voluerimus, quae Deo sunt placita minime faciemus. Quia sicut tuae sanctitati bene est cognitum, si quis increpet arguatque peccantem, statim odio habetur, statim ei detrahitur, statim patitur insidias. Sed consolatur nos tionis causa sit Christus, et maledicta perpessi pro veritate non maledici sciamus, qui eam pro salvatione eorum qui nobis a Deo commissi sunt omni cum fiducia praedicamus, nec facile his placabilem praebeamus aditum monasterii, qui etiam omnem Ecclesiae conventum vesano detrahentem libenter auscultat, unius reatus et culpae esse censetur. Haec tibi, beatissime Pater, propterea scribimus, ut scias nos nihil absque ratione gerere, sed secundum consuetudinem monasterii hujus quae et sancte et regulariter instituta sunt facere. Certe si aliquis consuetudinem regulae nostrae ferre non sustinet, non nostrae districtioni, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nus quod non pitia mus per seeutioñ
omna quȩ in mundo sunt perse¬
cuntur xp̃ianũ mira mursinos
nus et parentes nr̃i nospersecunt¬
quod cũque dissimilis nr̃i est perse¬
quitur et odionos habent. Mira¬
sequitur. si comedero paulult̃ et¬
corpusculũ robus cũ fuerit sanitas¬
conporis meiper sequitur anim̃ a
mea quocũ que meuertero per¬
sec̃utio est. siuide romulierem
oculus meus per sequitur cupit
interficere animã meã. siuide
diuitias si aurũ si argentũ. si pos¬
sessiones. quod cũq: uidero et desi
hocper sequituranimã mea. non
putemus tantũ ineffusione sanguinis

Expanded text:
non patiamur persecutionem? Omnia quae in mundo sunt, perseChristianum. Miramur, si nos mus? Et parentes nostri nos persequuntQuicumque dissimilis est nostri, persequitur nos, et odio nos habet. Mirasequitur. Si comedero paulucorpusculum robustum fuerit, sanitascorporis mei persequitur animam meam. Quocumque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus persinterficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones: quaecunque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemus effusionem sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
umpus obiistere & contrahum anigeneris mores
petratũ facinus distrietionis & seuentatis
psdit librodicituduerte Demiq indiscro lina nra
untũ queritur utrã pius animus irascotur qt sc laorũ
tnistis sedunde sit tristis naeeutrã taoneat sedom
peat. Irascienimde linquentiut cor rigaetulit eon¬
stum pafflisto ut liberetar. Tumeros peuditioni
pereat. nescio utrũ quisq sana consideratione
phendere audeat. &c&era. fucultus autẽ istus

Expanded text:
impiis obsistere, et contra humani generis mores impiis obsistere, et contra humani generis mores perpetratum facinus districtioet severitatis tatis Dei libro dicit adverte. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim delinquenti ut corrigatur, contristari pro afflicto ut liberetur, timere periclitanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendere audeat. Facultas autem istius
Abbreviated transcription (Latin):
uiuumuritudine replous erã: & quae ipsa ẽ ama¬
itudo pisi mala & p̃resta quorunda hominũ con¬
persatio: quod nuncagimus sc̃is sime uir ta cebimus
& dissolutioni consentiebimus ut mansueti & mite
cubulum ad quiramus. & quid nobis antedm̃ ꝓder¬
quundo ꝓ nr̃o silentiõ anima pereuntis de nr̃a dicit
manuperquiri. Si autem adõ nobis creditũ greg
exortundo increpando saepius adiuboli laquen
& peruerso uoluerimus opere reuocure. inmites
asperi multorumore dicebimur. sed quĩ uis ho
amultis qui locum officu pri non intellegunł sep
dicutur tenenda est tamep districtio & scũe
gulue institutio. Vt quod patres instituerur &d
successores & fili in te gra in libata que custodius
& obseruent Namsi in uliquo a scõrũ pãtrũ inst¬
tutione & tramite deuiandũ ne proculpae suo
quis qualitate & opere increpandus ẽ quis quo
malorũ auidito quinunc saltim ꝓpter supplicia
& inef fubilis positio praecepit ut sit insaecul¬

Expanded text:
tudine repletus eram . Et quae est ipsa amaritudo, nisi mala et non recta quorumdam hominum conversatio? Quid nunc agimus, sanctissime vir, tacebimus? et dissolutioni consentiemus, ut et mansueti et mitis vocabulum acquiramus? Et quid nobis hoc ante Dequando pro nostro silentio anima pereuntis de nostra dicitur manu perquiri? Si autem a Deo nobis creditum gregem et exhortando et increpando saepius a diaboli laqueis et perverso voluerimus opere revocare, immites et asperi multorum ore dicemur. Sed quamvis hoc a multis, qui locum officii nostri non intelligunt, saepe dicatur, tenenda est tamen discretio, et sanctae regulae institutio, ut quae patres instituerunt etiam successores et filii integra illibataque custodiant et observent. Nam si in aliquo a sanctorum Patrum institutione et tramite deviandum, nec pro culpae suae quis qualitate et opere increpandus est; quis, quaeso, malorum hoc audit, qui nunc saltem propter supplicia et ineffabilis dispositio praecipit ut sit in saecul
Abbreviated transcription (Latin):
si cominus operantur de infirmitatiete orue¬
seo eicusade on possunt pracerite qui
uitere donsugudinẽ conuincantur nau¬
culum mile disciplinae se conteguntur q
rmalõ intellecs eua¬
cu praeuestere meditentur : Vere uolutiliu
ueli sed persuperbia se inulto extollendo & fe¬
umagri sed curnuliter sentiendo. Contigit
nimeis quod inuiduis iunioribus indisciplinatis
uiendum idem a postolus dicit simul&iã &
tos e esse discunt: Nonsolũ autem otios ae
ed& curiose & uerbose loquentes quue pon
port&. Adhuec ille de malis feminis dicebat
uodnos &iũ in malis uiris dolemus & plungi¬
us: quiaduersus eum ipsum incuius epistolis¬
talegimus otiosi & uerbosiquue Nonopost&
bquentur. Et qui sunt intereos qui eoꝓposito
d scũmmilitiã uenerint ut pluceant̃ c̃uise
tobarunt: Cumita uigeant uiribus corpo¬
nis & inte gritate uulitudinis ut nonsolum
erudiri sed &ium operari secundũ a posto¬
ũ possint: Exceptis istorumotiosis corupaisq

Expanded text:
 minus operentur, de infirmitate corporis excusare non possunt praeteritae quippe uitae consuetudine conuincuntur — umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intellecto eulica peruertere meditentur: uere uolatilia caeli, sed per superbiam se in altum extollendo, et fenum agri, sed carnaliter sentiendo. Contigit enim eis, quod in uiduis iunioribus indisciplinatis cauendum idem apostolus dicit: simul enim et otiosi esse discunt; non solum autem otiosi, sed etiam curiosi et uerbosi, loquentes quae non oporteat. hoc ille de malis feminis dicebat, quod nos etiam in malis uiris dolemus et plangimus, qui aduersus eum ipsum, in cuius epistulis ista legimus, otiosi et uerbosi quae non oportet loquuntur. et qui sunt inter eos, qui eo proposito ad sanctam militiam uenerint, ut placeant cui se probarunt, cum ita uigeant uiribus corporis et integritate ualetudinis, ut non solum erudiri, sed etiam operari secundum apostolum possint, excepti istorum otiosis corruptisque
Abbreviated transcription (Latin):
crepa in omnipacientia & dostrina. sed eos qui
mel & iterũ ad moniti facinus suũ penitendo
moscere & in melius suit̃ uitã uoluerint corrigere
uerũ de illis qui in malis perseuerarȩ ꝓposito. pead
ite uitae tramitẽ resipiscendo reuestielege rint
ibi praecepit. In crepa cosdure. &iteru. Ca lhuius¬

Expanded text:
increpa, in omni patientia et doctrina ; sed eos qui increpa, in omni patientia et doctrina ; sed eos qui semel et iterum admoniti facinus suum poenitendo cognoscere, et in melius suam voluerint vitam corrigere. Caeterum de illis, qui in malo perseverare proposito, nec ad rectae vitae tramitem resipiscendo reverti elegerint, alibi praecipit: Increpa eos dure . Et iterum: Cum hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tis et ubscisione acseparatione eorũ quipenitus
lunt it aloquitur: ut inã ubsciderent de med¬
ur̃i quiuos conturbunł: de quib: et dñs in euangeli
ut uliis uerbis loquar. si sepius autẽ cõmonitus
corriginoluerit: sit tibi sicut &nicus & publica nus
quod sitacere & de linquentẽ quod dicto quoq: ne
est ꝓculpae modũ ñ debemus arguere. Curques
per esaiam dñs p̃cepit dicens. Cluma necesses quas
tuba ex alta uocẽ tuã & ad nuntia populomeo scel
eorũ & filiis issł peccata eorũ. & illudezechielis
si ñ adnuni aberis impio ut ab iniquitate sua conue¬
tatur. ille quidem impius in iniquitate sua qua opꝗ¬
ratus .ẽ in ipsa mori&ur. sanguinẽ autẽ illius
inaputua requirã. cuisententiae nosdicacuit illud
storis egregi s ubiungimur. Et quid od est p̃ punire
o qui puniendus .ẽ. alie nopeccato ÷ Ad timotheũ
tẽ puulus apłs apeste loquit᷑ dicens. Argue obsecra

Expanded text:
istis . Et de abscissione ac separatione eorum qui poenitere istis . Et de abscissione ac separatione eorum qui poenitere nolunt ista loquitur: Utinam excidantur qui vos conturbant ! De quibus et Dominus in Evangelio, ut aliis verbis loquar; si saepius autem admonitus frater corrigi noluerit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Quod si tacere, et delinquentem quod dictu quoque nefas est pro culpae modulo non debemus arguere, cur quaeso nobis per Isaiam Dominus praecipit dicens: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et filiis Israel peccata eorum : Si non annuntiaveris impio ut ab iniquitate sua convertatur, ille quidem impius in iniquitate sua, quam operatus est, in ipsa morietur; sanguinem autem illius de manu tua requiram . Cui sententiae nos dictum illud doctoris egregii subjungimus. Et quid prodest non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? ad Timotheum autem Paulus apostolus aperte loquitur, dicens: Argue, obsecra,
Abbreviated transcription (Latin):
anips dñs prosua misericordic humanosinise¬
atus errores permorsenscĩs sinũ urũ nobsees¬
simum p̃dicauit documentum e tprooffenb¬
e & culpa delinquentibus debererta suet con
atis congrue. etlaudubiliter declur abit. da
o quod ꝓpec cata populi delinquentis ut scripta
a pprielo quitur iratus rumis tabulus quius adũo
iceperat ad tadicẽ montis confregit: Insupo fin
osipsud popul delinquentis leuitarũ gladiouindi¬
cuit  ryitẽ autẽ & benignũ in boceum fausse par
uium .ẽ quia pro eis sepius dñm dep̃eandã iran
ñ soꝑ eosuenientẽ auestit. Et a quib aliquando
testimonis. Sed dñs in euungelio sic dicit:
omnis quiirascit fratrisuo reuseritiudicio Et
os quilit̃ intellegat᷑ uduesde. Ille in hoe disto
tenetur obnoxius. qui Ñ uitio in homine qđ ẽ malu
natura ipsihumanue quam ds̃ utiq: bonã con¬
dit irasciuoluerit praerogare stimulũ. ꝓpteria
quibus dũ male conuersantibus & a sedurius in¬
patis apostolus dicit ut malus essem uos mecoer¬

Expanded text:
inus pro sua misericordia humanos miseratus errores per Moysen sanctissimum virum nobis certissimum praebuit documentum, et pro offensione et culpa delinquentibus debere irasci, et esatis congruum et laudabiliter declaravit in eo quod pro peccato populi delinquentis, ut Scriptura proprie loquitur, iratus nimis tabulas, quas a Domino acceperat, ad radicem montis confregit; insuper et facinus populi delinquentis Levitarum gladio vindicavit. Mitem autem et benignum in hoc eum fuisse non dubium est, quia, pro eis saepius Dominum deprecando, iram Dei super eos venientem avertit; et a quibus aliquando testimoniis. Sed ipse Dominus in Evangelio sic dicit: Omnis qui irascitur fratri suo reus erit judicio . Et hoc qualiter intelligatur adverte. Ille in hoc dicto tenetnaturae ipsius humanae, quam Deus utique bonam condidit, irae voluerit praerogare stimulum. Propterea et quibusdam male conversantibus, et a se durius increpatis Apostolus dicit: Ut malus essem vos coeg
Abbreviated transcription (Latin):
dera supientes. Et igñ obiliũ mundi ut ea ques
nonsunt tũ quum sint. ut eaquue surt : ouacu¬
pentur ut nogloriecur omnis curo apuddm̃
Huec ituq et scu cogitutio facit ut &iũ tul
admittantur ut quin ullos afferant mutato
in melius uitae documentum Neq enimar¬
poriatrum ex proposito seruuituti dĩmeo uuto
anuitũ inopemf & laboriosã fugientes uns
qusciutq uestiri uoluerint Taede se rores

Expanded text:
deret sapientes; et ignobilia mundi, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut ea quae sunt evacuentur: ut non glorietur omnis caro coram haec itaque pia et sancta cogitatio facit, ut etiam tales admittantur, qui nullum adferant mutatae in melius uitae documentum. neque enim adparet utrum ex proposito seruitutis dei uenerint, an uitam inopem et laboriosam fugientes uacui pasci atque uestiri uoluerint et ins