comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delictum. qͣi ꝓnuntiatũ no sit.
ꝯtempn enim ħ potͥuerunt.
Exempli itaq grã resferamus.
num qͥritur. si ẜuus int̾ fanati¬
cos. ñ semꝑ caput iactaret. et ali¬
qua ꝓfatus ẽct. an nichominus
sanus uid̾ẽtur et ait iuilianus
nicħominus hũc sanũ eẽ n enim
nos inꝗt minus animi uito ali¬
quos sanos eẽ intellig̾e debere.
alioꝗuinquit futurũ ut ĩmfini¬
tohac rõne multos sanos ẽe ne¬
gare utput.a leuc suꝑstitosum
iracũdũ. ꝯtumacẽ. et si q̃ similia
sunt animi uitia/ mag̃ enim de
corporis sanitate ꝙͣ de animi u¬
uitiũ corporalc usq ad minũ ꝑ¬
d̾it. qd ergo ẽ. si ꝗd scit animi ui¬
tium tale. ut id aueditore excipi
oportẽt. n id ueditor cũ scir pro¬
nũtiass. exẽpto eũ tem. rõ iulia
bachatus sit. et responsa reddid̾it.
ita tñ si nunc hñ faciat. nullum
actõ erit sicuti aliqñ si febre hũit.
cet̾um sinchominus man̾et in
ẽõ uito. ut cica fana bachari so

Expanded text:
delictum, quasi pronuntiatum non sit: contemni enim haec potuerunt. exempli itaque gratia referamus, num quaeritur, si servus inter fanaticos non semper caput iactaret et aliqua profatus esset, an nihilo minus sanus videretur. et ait Vivianus nihilo minus hunc sanum esse: neque enim nos, inquit, minus animi vitiis aliquos sanos esse intellegere debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus ut puta levem superstitiosum iracundum contumacem et si qua similia sunt animi vitia: magis ecorporis sanitate, quam de animi uuitium corporale usque ad animum perderit. quid ergo est? si quid sit animi uitium tale, ut id a uenditore excipi oporteret neque id uenditor cum sciret pronuntiasset, ex empto eum teneri. Idem bacchatus sit et responsa reddiderit, tamen, si nunc hoc non faciat, nullum actio est, sicuti si aliquando febrem habuit: ceterum si nihilo minus permaneret in eo uitio, ut circa fana bacchari
Abbreviated transcription (Latin):
ens iduitiũ. aimi reticuit si
aut corporis solius nitiu eͥ ant
et corporis et aĩ uitiũ mixtũ ẽ.
reoibito locuhebit. ¶ilud erit
ad notand̾ ꝙ de morbo gen̾alit

Expanded text:
ens id uitium animi reticuit: si autem corporis solius uitium est aut et corporis et animi mixtum uitium, redhibitio locum habebit. Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
que pregnano ultimo supplit̾o
dampnata ẽ uibum pareroet so¬
litumee ruan eam dumptum
ecets set sicique ex iustis nuptus
concepit. aq̃ et ĩgnuntarcetuesr
ciuem romanum parere et in po
prem libi sequenturuulgoq̃si¬
tus matrem sequitur.
dignitatem inqua fuit et magi¬
stratum et potestatem iudeturre¬
tine uẽ reisue dominium reti.¬
Qmanumissus nad suũ statumre¬
utitur. quose abdicauit s efficit᷑
lib̾tine conditionis.
NEMA Hcrennius mode¬
stimus Rndit sicotemꝑore enixa
est anciua. quos mlegem donato¬
nis mamuimissa õdebuit cumex
constitutone lib̾a fuuit ingenu¬
cuntur qui pr̃cm demonstrare ñ
possunt uł qui possunt quid̃ s eũ

Expanded text:
quae praegnas ultimo supplicio damnata est, liberum parere et solitum esse servari eam, dum partum ederet. sed si ei, quae ex iustis nuptiis concepit, aqua et igni interdictum est, civem Romanum parit et in popatrem liberi sequuntur: volgo quaesitus matrem sequitur. dignitatem in qua fuit et magistratum et potestatem videtur retinere, sicut rei suae dominium retinmanumissus non ad suum statum reuertitur, quo se abdicauit, sed efficitur libertinae condicionis.m Herennius Modestinus respondit, si eo tempore enixa est ancilla, quo secundum legem donationis manumissa esse debuit, cum ex constitutione libera fuerit, ingenucuntur qui patrem demonstrare non possunt, vel qui possunt quidem, sed eum
Abbreviated transcription (Latin):
Ue. Qui muto sunt. in toto pͣł¬
nc iire ciuili intelliguntur. mre
rum natura ẽc. nam et lẽgitime
h̾rditates hus restitiumtur et si
p̃gnans mulier.ib hostib capta
sit. id ꝙ natum erit postliminiũ
sequitur.I. Pret̾ea si ancilla p̾̃g¬
nans subrepta fu̾it qm̃ius apd
bonc fidĩ emptorem peꝑit. id q
natumerit. tanqmͣ furtiuum
usuncapitur hus ꝯsequens est

Expanded text:
Item, qui in utero sunt, in toto pene jure civili intelliguntur in natura rerum esse. Nam et legitimae hereditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit postliminium sequitur: praeterea si ancilla praegnas subrepta fuerit, quamvis apud bonae fidei emptorem pepererit, id quod natum erit tamquam furtivum u
Abbreviated transcription (Latin):
cti credat mrem potorẽ ẽsse.
Siꝗs nesciat se cognatumẽc.
int̾dum iniure int̾clum in fc̃o
errat.siam si et lib̃m se ẽẽ: et ex
quib natus sit sciãt mri it
dognatõnis hre se nesciat ĩiuye
errat. at siꝗs forte expõitus: qͦ¬
rum parentum eet ignor for¬
tasse et fuiat ancui putas se ser¬
num ẽe in fc̃o magis qm̃ ĩ iure¬

Expanded text:
cti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, interdum in facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis q
Abbreviated transcription (Latin):
sit ubi arenarium testem. ur
similem ꝑ soam admitt̾e cõgiñ
si ne tormtis cestpmonio eius
credendũ ñ est. ¶ Sitestes om̃i
enisdẽ honestatis et estimatoĩs
sint. et negocii qualitas ac iud¬
icus motus: cum hiis ꝯcurtit
seqñda sunt om̃ia cestimonia.
Siu̾o ex hus ꝗdam eorũ aliud
ꝙ nature negocuꝯuenit. et ꝙ
nimititie: aut gr̃e suspitone
carz. confirmabit q uidex mo¬
tum animi sui. ex argum̾tis ⁊
testimonus. et q̃ rei. aptiora et

Expanded text:
sit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est. Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud  nature negotii convenit et quod inimicitie aut gratie suspicione caret confirmabitque iudex motum animi sui, ex argumentis et testimoniis et que rei aptiora et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd tñ si dñs cribue nolit nec
hanc molestiam suscipe s pe¬
culio uł m̾cib ced̾e ꝑatus sit
pedius refert audiendii eu
bebit dare cuius int̾uentu
tribuanturm̃ces peculiares.
Sicuius dolo malo fc̃m qu
ominus ita tribuereturã eũ
tributoria datur ut qnͣto mi¬
nus cributũ sit qm debuit
p̾stet que acc̃o dolum malũ.
cob cet dm̃ ¶¶Amus autẽ
tribu̾e dñs mͣ ⁊ si mch̾ crib
utum e sitñ ignorans ĩ m̃ce
fuum hͣre min tribuit nõ¬
ñ uidetur dolominꝰ cribuis¬
se s re compata siñ cribuat.

Expanded text:
n si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audien dum eumbebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuetamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾is me fructus tolłe: nullam
iuris ciuił actõm ẽẽ anstoait.an
infẽm dare debeat delib̾ari posse
S erit de dolo.

Expanded text:
pateris me fructus tollere. nullam iuris civilis actionem esse Aristo ait: an in factum dari debeat, deliberari posse: sed erit de dolo.
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. ¶ Id n̾atius etiam ut
fructus inuicini uilla cõgant᷑
coactiq hãntur et ut pedam̾ta
adnineam ex uicim prediosu¬
mantur constitui posse scrib̾.¬
¶Eod libro. ait nicino cuius lap¬
idicine fundo tuo ĩmineant.
siti heantur mñq exportentur.¬
Qui h̃t haustu. it̾ quo hr̃e ui¬
detur ad hauriend et ut ait ne
sit. utrum hẽbit siue tm̃ hau¬
riendi: mẽc et aditum. sũ tmꝰ
ateundi ad fonteminesse et
haustuss de haustu ex fonte pͥ¬
uatosd flum̃ aut̃ publicum.
tes. It̃ adaqmͣ appellẽdi si p̾ou
fructus maxime in pecore con¬
deturssi tñ testator ꝑsõam dem¬
onstrau̾it. cu ẜuitutem pr̃an¬

Expanded text:
scribit.Idem Neratius etiam ut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedament‹a› ad uineam ex uicini praedio sumantur, constitui posse scribit.Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, siti habeantur indeque exportentur.Qui habet haustum, iter quoque habere uidetur ad hauriendum et, ut ait Nersit, utrumque habebit, siue tantum hauriendi, inesse et aditum, siue tantum adeundi ad fontem, inesse et haustum. haec de haustu ex fonte privato. ad flumen autem publicum ites, item ad aquam appellendi, si praedii fructus maxime in pecore condetur: si tamen testator personam demonstravit, cui servitutem pra
Abbreviated transcription (Latin):
Gitius mułris nõie docẽ dedit
et stipulatus ẽ.incasum mort.¬
is et diuortii diuorto secuco: ñ
repetita dote citius decessit mu¬
lier uolũtate hr̃dis enis redi¬
dem ticii si conueniss ut ea qñ¬
citas qm̃ ex stipulatuꝯsequi
potuat: dotis reconciliato mr̃i¬
monio fiet posse pacci except¬
te qm dedit pacta e̾.ut si imñ¬
monio decessiss frĩ eius reddẽ¬
tur is q ineum casum scipu¬
latus ẽ. ¶¶Aułr decedens i¬
quasdam res dotales marito
legauit. et alios quosdam de
ẜuis dotalib manimusit. qͥsi¬
tum ẽ an maritus eoꝵ nõie
que legauit mułr. et suorum
gatanis qm̃ lib̾tatib obno¬
xii sint.

Expanded text:
itius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redidem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptte quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur isque in eum casum stipulatus est: mulier decedens quasdam res dotales marito legauit et aliis, quosdam ex seruis dotalibus manumisit. quaesitum est, an maritus earum nomine, quas legavit mulier, et servorum, gatariis quam libertatibus obnoxii sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Quimittũtur ut mili¬
tes ducent. aut reduc̾ent. aut
ꝓcurator cesaris ñ solũ cui rerũ
ꝓuintie cuiusq ꝓcurato man¬
data erit. s et is cuiꝰ reꝵ qm̃uis
tores du̾sarii rerũreipu. cau
sa abec̃ intelligũtur. ¶Prefee¬
tus quo egipti. rei pu.cã abẽe ĩ¬
s et inurbanis militib idem
diuus pius ꝯstitiui qiͣtum ẽ et
de eo qui ad compescedos maloᷤᷤ
dicõm ꝯsulari iussu tñsier¬
at ibiq ĩacie cecid̾at hrdi enĩ
eius succurrend̃ ẽ Qui rei.p.¬

Expanded text:
 Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent aut lprocurator Caesaris, non solum cui rerum provinciae cuiusque procuratio mandata erit, sed et is, cui rerum quamvis tores diversarum rerum rei publicae causa abesse inttus quoque Aegypti rei publicae causa at.Sed et in urbanicianis militibus idem diuus Pius constituit.Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos ditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim eius succurrendum est.Qui rei p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ urbẽ ei it̃ competit. rei p. cã
primũ aut a domo sua ꝓfectꝰ
ẽaut cũ ineadẽ ꝓuintiã degit.
rei. pi. administrande cã.simł¬
eat in castra. et redeat. rei pͥu. t̾a
atu absit dum domũ uadit.
mi sit. non abesse. S¬

Expanded text:
per urbem ei iter competit, rei publicaprimum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem provincia degit rei publicae administrandae causa, simEt dum eat in castra et redeat, rei publicae atu absit, dum domum vadit mi sit, non abesse.
Abbreviated transcription (Latin):
mauit pp̃ doli exceptõmSi
fructib iam maturis ag̃ distͣ¬
ctus sit. etiam fructus empt¬
ori sic ced̾e nisi aliud ꝯuenit
exploratum qͥs  locatus ager
fuit. pensionem utiq ei cedẽ¬
debe qui locau̾rt¶d̾ et in p̾duis
urbanis msi siquid noĩatim
conuenisse. ꝓponatuiisz et si
ꝗd pret̾ea rei uendite nocitũ
est accõ emptori pr̃anda est.
dampni forte infecti ułaque
pluiue arcende uł aquilie ł
int̾dicti ꝙ uiaut clam¶Itẽ
si quid ex oꝑis suoꝵ uł uectu¬
ris ium̃toꝵ aut nauium q̃¬
situm ẽ. emptori p̾stabitur.
et siꝗd depeculio eoꝵ accessit᷑
nõ cñ si qd ex icuenditoris.¬
Si ticius fund̃ in quo nona¬
ginta iug̾a erant uendid̾it.
et in lege emptõnis dictumẽ
in fundo .c. eẽ iug̾a. et añquã
mod manifestetur .xx.iug̾a
aliuuone accreu̾int. placet

Expanded text:
auit propter doli exceptionem.Si fructibus iam maturis ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere, nisi aliud conuenit, exploratum est.Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent qui locauerat: idem et in praediis urbanis, nisi si quid nominatim conuenisse proponatur.Sed et si quid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptor‹i› praestanda est, damni forte infecti uel aquae pluuiae arcendae uel Aquiliae uel interdicti quod ui aut clam.Item si quid ex operis seruorum uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum accessit, non tamen si quid ex re uenditoris.Si Titius fundum, in quo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis dictum est in fundo centum esse iugera et antequam modus manifestetur, decem iugera alluuione adcreuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾is. et is excã lucͣciua meus
factus sit nichominus exẽm¬
pto micħadu̾sus te acco com¬
pecit. ¶In huis aũt̃ quecum re
empta pr̃ari solent ñ solum
dolumis et culpam p̾stari ar¬
bitror. Nam et celsus.ł. uii.¬

Expanded text:
deris et hic ex causa lucratiua meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi aduersus te actio competit.In his autem, quae cum re empt‹a› praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestandam arbitror: nam et Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
rogau̾o ut ea ap̃ me relinquaᷤᷤ
ut᷑ ꝑitiorib ostende̾m: moxħ
ꝑierint inignis. an aliauima¬
iore: ꝑiculum memini me p̾¬
staturum. ex quo apparet utiq¬
⁊ custodiam ad meꝑtin̾e. ¶Siꝗs
sponsionis cã aniuos acceꝑit.
nec reddit uccorip̾scriptis u̾b̾
acco in eum cõpetit. Nec enim
recipienda ẽ sabini opinio: qui
ꝯdiciet furti agi exhac ca put.¬
at.Qucad̾m enim rei nõie.
honesta causa sponsionis fuit.
sui: anuli d̾taxat repetico erit.
rim ut dares tito: si fugitiuũ
ncum reduxiss: nec ded̃is ꝗa
si reduxit. si pecuiam michi nõ

Expanded text:
rogauero, ut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putat: quemadmodum enim rei nomine,honesta causa sponsionis fuit, sui anuli dumtaxat repetitio erit.rim, ut dares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non
Abbreviated transcription (Latin):
sub pena tradendũ ꝓmisiãtili¬
tas uenit in ħ uditiũ. ¶Itẽ cãc
corrori coħentes extĩmantur.
Siquis ex comedis. aut simpb¬
miatis. aut gemelr. aut quao¬
rigis. aut ex parimularummnũ

Expanded text:
sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium. Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum
Abbreviated transcription (Latin):
mataꝑmlege aquilia michite¬
ñ ¶ Si fuus brditanus occida¬
turquentur qs aquilisagat. cũ
dñs mullus sit huius ẜiu: et. at
celsus ieͣgt dño dampnasauia et
uoluisse dñs erͣgoͣ urditas hẽbi¬
tur.square adita ur̃ditate hr̃s po

Expanded text:
m lege Aquilia mihi teneri. Si seruus hereditarius occidatur, quaeritur, quis Aquili‹a› agat, cum dominus nullus sit huius serui. et ait Celsus legem domino damna salua esse uoluisse: dominus ergo hereditas habebitur. quare adita
Abbreviated transcription (Latin):
olescens u̾osi uelitaurart pot.
De fre aut iusiirandaudicez
oport. Cet̾m si alius detulerit
nisiurandñ. uł ñ delato inia¬
tum sit. nulla erit religio. nec
ullũ nsiurand et itaꝯstituti¬
onib exp̾ssum ẽ imꝑatoris
it. ut intͣ c̾tam qñtitatẽ iuret᷑
net abrepta occasione mim¬
misum iuretiur ¶ Quero. et
quid̃ marbitrio ẽe iudicis uo¬

Expanded text:
t. Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum vel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constitutionibus expressum est imperatoris it, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
sub aliem ꝯpeñdii emolimm̃¬
to ⁊̃ ꝑ uirͥũ anceps subire.
Curatores quo pupilli ur
adolescẽtis ñ ee cogencos in
litem unare. rescriptis imp¬
atoris nr̃i et di pr̃ĩs ens¬

Expanded text:
sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli vel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et di
Abbreviated transcription (Latin):
mutuos num̾atos dece quos
ei reddam kalendis uł ꝓximis
cũ sius usuns placitis int̾ nos
reat de quib nsuris ꝯuent̾o fc̃a

Expanded text:
mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris placitis inter nos': reat de quibus usuris conuentio fa
Abbreviated transcription (Latin):
int̾poitam aĩadũtit ⁊ deusutis
medu tẽmporis. eu ꝯdempna¬
re. ¶Laitius titius cum centũ
etusuras aliqnͣti temporis de¬
t̾et: minorempeciũam qmͣ debe¬
bat obsignauit. q̃ro ancitius pe¬
cume qm̃ obsignauit usuras p̾
mutuapeciũa data ẽ. ut liceret
particłatim: ꝙ acceptum ẽ ex¬
solu̾e. ñ retartari cotius debiti
usurarũ pr̃atõm. si cum credi¬
cor ꝑatus eet totum suscipere:
debitor qui ĩ exsolutone tocius
cessabat solam ꝑtem deposuit.¬
¶Ab. anlo. aug̾io gaius seius qm̃¬
dam mutuam qnͣtitatem acce

Expanded text:
de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsignauit: quaero, an Titius pecuniae quam obsignauit usuras pramutua pecunia data est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit.Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem acce
Abbreviated transcription (Latin):
infructib p̾dioꝵ urbanorũ.¬
Itẽ si diuide firoum recũ ułu¬
ci ueli: tunolis et colaman
fructus diuidi debeant post de¬
duccõm impensarum. et puto
diuidendos/ In cet̾is quo bone
fid̾i urdicus fructus omimo p̾¬
stͣmtur. ¶Di dos psegatafu¬
erit. añ nuptias ꝑcepti fructus.
quo debentur. ¶Equito. nĩt
legato etiam. si mora ñ interce¬
datancrem̃to gregis fecus acce

Expanded text:
in fructibus praediorum urbanorum.Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pensarum? et puto diuidendos.In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur.Si dos praelegata fuerit, ante nuptias percepti fructus iquoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus acce
Abbreviated transcription (Latin):
Arc̃ ecuniũ nascitur cres¬
cit. decrescit. moritur et ĩo el¬
egant̾ pap̾̃ fronto dicebat
peculium simile ẽc̃ fumiii.¬
Quomodo aut̃ peculiũ nas.¬
citur. q̃itum ẽ et ita ueteres
distingunt. si id acquisiuit
peculiu crescit cñ acͥtum sit
decrescit. cum ẜuiuicarii in¬
moriuntur res int̾ciditur
moritur cum ademptũ sit.
nec suo pot̾ deb̾i s et cumeo
u̾bo abutimui fc̃m magisde

Expanded text:
arum.Peculium nascitur crescit decrescit moritur, et ideo eleganter Papirius Fronto dicebat peculium simile esse homini.Quomodo autem peculium nascitur, quaesitum est. et ita ueteres distingu‹u›nt, si id adquisiit peculium: crescit, cum auctum fuerit: decrescit, cum serui uicarii moriuntur, res intercidunt: moritur, cum ademptum sit.nec servo potest deberi, sed cum eo verbo abutimur, factum magis de
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe iditum nisi et ad agẽ¬
dum cã cognita retusauit uł
ex iusta causa remotus fu̾it.
Defendẽaũt uidetur ꝓcurat.¬
or et sim possom uenire patia¬
tur cum quis dampni ĩfecti
satisdatom uł legatoꝵ desid̾e̾t.

Expanded text:
accipere iudicium: nisi et agendum causa cognita recusaverit vel ex iusta causa remotus fuerit. defendere videtur procurator et si in possessionem venire patiatur, cum quis damni infecti satis vel legatorum desideret,
Abbreviated transcription (Latin):
rum debebunt defende quib
parentes et fr̃es et. affines et
ꝓcuratorem ut ingratum ac¬
cusare pot̾ et lib̾tus ꝑ ꝓcurato¬
rem respondere pot.Non
soium aut si acco postiuetura
ꝓcuratore s et sipͥuiditium
legatorum uł dampni ĩfecti
uient cami debebit assentẽ defẽ¬
dere et incompetenti tribina
minus in littem fac̾et. et cau̾e
ydonee. nec debebit dunor con
saticntõm ꝓcurator ita defẽdẽ
de fensam stipusom committi

Expanded text:
rum debebunt defendere, quiparentes et fratres et adfines et procuratorem ut ingratum accusare potest et libertus per procuratorem respondere. Non solum autem si actio postuletur a procuratore, sed et si praeiudicium legatorum uel damni infecti uelit caueri: debebit absentem defendere in competenti tribunalminus in litem faceret, et cauere idonee: nec debebit durior consatisdationem procurator ita defenderedefensam stipulationem committi
Abbreviated transcription (Latin):
ssit cõmpet̾e citramintegrum
restitutõm. nam si cõi auxilio
tribui ex̃ordinanum auxiliũ.
itputa cñ pupillo cͣccum ẽ sñ
tutoris auccoritate nec lõcupl¬
ectior fc̃s eĩtẽ relatimi ẽ. ip̃ labe¬
onem. si minor circũscriptus.
societatem coierit. uł ⁊̃ donati¬
om̃s causa millam eẽ socicta¬
teni nec int̾ maiores qũid et
ĩo cessare ꝑtes p̾coris id̃ et offi

Expanded text:
ssit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxilio tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coierit uel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec inter maiores quidem et ideo cessare partes praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̾ Dat̾ cum filie suc nõie
dotem daret pactus ẽ. ut m̃or¬
tua filiauno plurib uelibis
supstitib dedũcͣcaꝑte t̾cia reli¬
qua sibi dos aut post mortez
suam illi aut ilł filiis quos ĩ
pot̾ate hebat reddatur. dem̃s¬

Expanded text:
 Pater cum filiae suae nomine dotem daret, pactus est, ut mortua filia uno pluribusve liberis superstitibus deducta parte tertia reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: de
Abbreviated transcription (Latin):
ret se exasse hrdem ẽe. ¶Idem
et mexͣneo. siex certa portionei
hr̃s msritutus sit ex reliq̃ poit.¬
uini.Ꝙ si forte ita instituto
fc̃a est. quitũq micħ nati erut̃.
et lucius ticius pronirlibus
portionib hr̃ des micħ sump
topẽbit hesitatõm: nõ quid
portõm suam nescit s utilius

Expanded text:
ret se ex asse heredem esse.Idem ret se ex asse heredem esse.Idem est in extraneo, si ex certa portione heres institutus sit, ex reliqua postumi. quod si forte ita institutio facta est: 'quotcumque mihi nati erunt et Lucius Titius pro uirilibus portionibus heredes mihi sunto', habebit haesitationem, numquid portionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ctuntur duinc̾tum est. an
nascipossit. ¶ Ubi aut eodem.
gͣdusunt cet̾im quo et uenter.
tunc que porto in suspenso eẽ
debeat: quesierut ĩo qr nͣ pot̾¬
ant scirequot nasci possunt.
dibilia creduntur: ut fabuł
aomimentur. Nam tͣditũ est
et quatuor ꝑit̾ puellas ipre
familias natas eẽ. ¶Aloquĩ
tradid̾e ñ lenes actores. quina¬
es quͣat̾nos emxam pelopone¬
sem. multas egipti imo utero
septennos. S et tres gẽminos
senatores cuictos indimus o¬
ratios. ¶S et elius scribit. se
uidisse inpalato̾ muuerem li¬
b̾am que. ab alexandria ꝑducta
ẽ ut.adriano ostende̾tur: cum
quinq lib̾is ex quib qͣtuore¬
odem tempore enixainquit di
res medietatem qmͣdam secu¬
ti sunt ut ꝙ fĩ ñ raro.ad modũ
residuum ei pro rata accrescere:
siplures qmͣ tres decresc̾e de ea
ꝑte ex qua hr̃s factus est f¬
Nul. uud sciendum ẽ si mũ¬
lier pregnãs ñ sit existimetur
aũt p̾gnans ec̃. int̾im fuium
b̾rdem eẽ exasse qm̃qm igno¬

Expanded text:
tuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: dibilia creduntur, ut fabulis adnumerentur. nam traditum est et quattuor pariter puellas a matre familias natas esse: alioquin tradidere non leues auctores quinquies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Horatios. sed et Laelius scribit se uidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur, cum quinque liberis, ex quibus quattuor eodem tempore enixa, inquit, res medietatem quandam secuti sunt, ut quod fieri non rarum admodum residuum ei pro rata adcrescere, si plures quam tres, decrescere de ea parte ex qua heres factus estlud sciendum est, si mulier praegnans non sit, existimetur autem praegnans esse, interim filium heredem esse ex asse, quamquam igno
Abbreviated transcription (Latin):
sit sp̃atit̾ fc̃a ꝑtis mento dimi¬
diapars bonorum continetur.
fuissent. impon̾e ñ pot̾ qr tam̃ ⁊¬
si meliorem extouendo eoifitiũ
dñ cãm fractus eet. si tñid iure
suo fac̾e pot̾ aliud qr ẽ tuen ꝙ ac¬
cep̾iss aliud nouum facert.
Aius. Sicut impendia ciban¬
orum in ẜuum cinus usuftuct᷑
ad aliquẽ ꝑtin ita et ualitudĩs
impendia ad eum respic̾e nat᷑a
cipato pret̾ito mn defuncti de¬
ducto nsufructuꝓprietas lega¬
mũ pranda est. ¶Sitestatori¬
ẜit ut hr̃s refic̾et insulam. cui
usufructum legau̾it: pot̃ fruct¬
Omp̃ nod sihr̃s ħ ñ fecisset.
et ob id fructuarius frm ñ potu¬
iss. hr̃s ⁊̃ fructuarii eonomine
bebit actõm qnͣtunt̾fuiss fru¬

Expanded text:
sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continetur. fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri quod accepisset an nouum faceret.ciale Sicut impendia cibariorum in servum, cuius usus fructus ad aliquem pertinet, ita et valetudinis impendia ad eum respicere naturcipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprietas legamatri praestanda est. Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum fructum legavit, potest fructQuod si heres hoc non fecisset et ob id fructuarius frui non potuisset, heres etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fru
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e s et de hiis que presenti
pran die debuerint ulut opꝰ
nus si ei frui ñliceat. tocius qn¬
qũnii nommestatim rẽcte ag¬
etͦ et si reliquis. amius dominꝰ
fundi frui patiatur. nec enim
semꝑ lib̾abitur. dominus eoq
frui. ¶Nam et qui expuls. hac
condrccone maliam se coloniã
contulit. ñ suffecturus onabi.
nec ip̃e pensionum nõie oblig¬
atus erit. et qnͣtum ꝑ singulos
annos erit compendii facturꝰ
erat ꝯsẽquetur sera est enimpa¬
cientia fruendique offertur eo
tempore quo frui colonꝰ aluis
reb illigatus ñ pot ꝙ si paucis
rum dierum morã minuet.
Itẽ ex conducto utilit̾. agit is
cui scłm conuentõm ñ pr̃an¬
tur. que conuen̾ant sim̃ prohi
annos fundum locauat test̾̃o
suo dampnauit b̾rdem: ut cõ¬
duccorem libar. si ñ patiatur
hr̃s eum reliquo tempore frui

Expanded text:
agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, velut opus nus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo qufrui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis rum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conventionem non praestantur quae convenerant, sive prohibannos fundum locaverat, testamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum reliquo tempore frui
Abbreviated transcription (Latin):
Ppł. Noncogendũ arbitrũ
nosidem dicit et si sub ꝯdcõe
fu̾it pena cõꝓmissa ułuti sina¬
uis ex asia u̾en̾it cotmilia/ nõ
enim prius arbitrũ cogendũ
Nul. Quocau ad p̾toremꝑti¬
nebit in eo forsitan solo ut si
possit dies compromissi ꝓfer

Expanded text:
 non cogendum arbitrum non. idem dicit, et si sub condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si nauis ex Asia uenerit, tot milia': non enim prius arbitrum cogendum um. Quo casu ad praetorem pertinebit in eo forsitan solo, ut si possit dies compromissi pr
Abbreviated transcription (Latin):
atur. dicend̃ ẽ ip̃i mulri ex cre¬
belliano restituendam ẽc̃ ꝑte
hrditatis que eirelicta ẽ ut easuo
marito ꝓ dote eam solu̾et. et ad
eam fid̾icõmissum et hona eius
ꝑtin̾ent. delegatone pp̾miniã
subͣtilitatẽ. et cãus necc̃itatem
minime optinẽte. ¶ Eius no¬
mine que lib̾a udebatur decẽ ĩ
ub̾e nõie dedisses. nec nuptiese¬
cute eẽnt. si manumissa nupse¬
rit ita demũ dõs ent si eamẽte
dedisti: ut qñ secutis nupciis
dos eẽt. ¶Igitur si mułri dona¬
turus dedimu. dñs ꝯdicet si quẽ¬

Expanded text:
atur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam solveret, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime obtinente. Eius nomine quae libera videbatur decem in liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque secutis nuptiis dos esset. igitur si mulieri donaturus dedisti, dominus condicet, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Erati. Omuegen̾alis curatorsi¬
ue docis dande cã ꝯstitutus sit:
et amplius doti ꝓmissum est
qm facultates mulieris uale¬
rent: ipo iure ꝓmissio nõ ualet
qr lege rata ñ hẽtur auctoritas¬
rata dolo maio fca. ¶Querẽd̃
cñ ẽ utrum tota obligõ. an qd̃
amplius ꝓmissũ ẽ. qm̃ ꝓmitt̾c
oportuit: infirmetur. et utili

Expanded text:
am.Siue generalis curator siue dotis dandae causa constitutus sit et amplius doti promissum est quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utili
Abbreviated transcription (Latin):
ab sente eo dñum ad maritũ
ip̃o iuire cñsferri: ne mulier ma¬
neat indocata. ¶Docis aut cã
data acciꝑe debemus ea que ĩdote
dantur. Cet̾um si res dentur ĩea
q gaii peculiũ appellant iudea¬
mus an statim efficiantur mar¬
iti et puto si sic dentur ut eius
effici mariti et cum distractu
ane si rerum libellus amarito
deturut rome uulgo fĩ udemꝰ
nam mulier quas sol in usu

Expanded text:
absente eo dominium ad maritum absente eo dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, aeque Galli peculium appellant, videamus, an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fiant, effici mariti, et cum distractum ane si rerum libellus marito detur, ut Romae volgo fieri videmus nam mulier res, quas solet in usu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Siego seie res ded̾o ut ip̃a
fuo nomine in dotẽ det effitiẽ¬
tur eius hñ in dotẽ sint date.
s ꝯdcõne tenebitur. ꝙ si ꝓ ea
res ego dem si quid̃ añnuptias
int̾est qua condcone dediutrũ
ut statim si aut accipientis aut
secutis nuptiis si statim nũtio
misso condicam.Siu̾o non
statim poto uendicare qr mee
res sunt. quare et si sequi nup¬
tie ñ possunt pp̃ mrimoni in¬
t̾clicconi expost̾iore cau res mec
remanebunt.Si res alicui
tradidõ ut niptus secutis do¬
tis efficlantur et añ nuptias
decesẜo.an secutis iptus doc¬
is ẽẽ incipiant. et u̾eor ne non
possint in dño eius effici cui
date sunt. qr post mortem inci¬
piat dñium discede ab eoqui¬
q dedit. qr pend donatom dĩc
iptiarum. et cñ sequitur do¬
natõ nuptiarũiam hrdis dñ¬
um ẽ aquo discede rerum ñ po¬
sse dĩum inuico eo facend̾ ẽ.
b benignius ẽ fauore dotium
necͣcitatem imponi br̃diꝯ sen¬
tire eiꝙ defunctus fecit. aut si

Expanded text:
ipsa suo nomine in dotem det, efficientur eius, licet non in dotem sint datae: sed condictione tenebitur. quod si pro ea res ego dem, si quidem ante nuptias, interest qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an secutis nuptiis: si statim, nuntio misso condicam: sin uero non statim, potero uindicare, quia meae res sunt. quare et si sequi nuptiae non possunt propter matrimonii interdictionem, ex posteriore casu res meae remanebunt.Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis dotis esse incipiant? et uereor, ne non possint in dominio eius effici cui datae sunt, quia post mortem incipiat dominium discedere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam heredis dominium est, a quo discedere rerum non posse dominium invito eo fatendum est. sed benignius est favore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecit aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e in domo maritim in dotem
dat in libellum solz conferre e¬
um q libellum marito offerre
ut is subscribit qͣi res acceꝑit.
et uelut cyrographũ eius uxor
retͣm res que libello ꝯtinetur
in domo eius se intulisse hee ig¬
itur res an mariti sint uideamꝰ
et ñ putoñq ei ñ traduntur. ꝙ

Expanded text:
re in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et uelut chirographum eius uxor retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius se intulisse: hae igitur res an mariti fiant, uideamus. et n
Abbreviated transcription (Latin):
Si alqd decessit mułris damp¬
num ẽ. ¶Si fui sobolem edid¬
erunt maritilucrũ ñ ẽ. s fetꝰ
dotaliũ pecudum ad maritu
ꝑtinent. qr fructus ꝯputãtur.
sic tñut suppleri ꝓprietate priꝰ
oporteat ut su b missis in locũ¬
de mortuoꝵ capitum ex iã natĩ¬

Expanded text:
si aliquid decessit, mulieris damsi aliquid decessit, mulieris damnum est. si serui subolem ediderunt, mariti lucrum non est.Sed fetus dotalium pecorum ad maritum pertinent, quia fructibus computantur, sic tamen, ut suppleri proprietatem prius oporteat et summissis in locum mortuorum capitum ex adgnati
Abbreviated transcription (Latin):
ter uirum et uxore: ut dñium
ad eũ tñfferatur: s magis est¬
ut c̾cum sit in domum exillãta
ne si qñq seꝑato fiat negetnt᷑.
qnͣqr płmq custodiam earum
maritus repmittit nisi mulie¬
ri cõmĩsse sint.uideam haru
rerum nõie si ñ reddantur utr̃
rerum ãmotarũ an depõĩti an
mañdati mulier agẽ possit. et
si custodia manto ꝯmittitur de¬
poĩtinr mandati age̾ pot̾it. si
minus agetur rerum amotaꝵ
si animo amouẽtis maritus e¬
as retineat. an ad exibendum
s n ãmouere ca ꝯmissus sit.
D. Ułmq mͣt̾est uirires ñẽe
estimatas. idcirco ꝙ nec ꝑiculũ
rerum ad eumꝑtͥmeat i iͣcie
si anmalia in docem acceꝑat.¬
q̃ mulier utitur. eueniet enm
si estimata sit: et eam mulier
atcriuit. et nicħominus mar¬
itus estimatõm earumprẽt.
Quotiens igitur ñ estimate res
in dotem dantur et meliores
et det̾iores mułris fuunt. ¶ Si
p̃diis m extimatis aliꝗdaccessit
ħ ad compendiũ mulris ꝑtin.

Expanded text:
ter uirum et uxorem, ut dominium ad eum transferatur, sed magis ut certum sit in domum eius illata, ne, si quandoque separatio fiat, negetur: et plerumque custodiam earum maritus repromittit, nisi mulieri commissae sint. uidebimus harum rerum nomine, si non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito committitur, depositi uel mandati agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum, si non amouere eas connisus est.umque interest uiri res non esse aestimatas idcirco, ne periculum rerum ad eum pertineat, maxime si animalia in dotem accequa mulier utitur: eueniet enim, si aestimata sit et ea‹m› mulier adtriuit, ut nihilo minus maritus aestimationem eorum praestet. quotiens igitur non aestimatae res in dotem dantur, et meliores et deteriores mulieri fiunt.Si praediis inaestimatis aliquid accessit, hoc ad compendium mulieris pertinet:
Abbreviated transcription (Latin):
de pignore ut ex suomẽdatio
arguatur imꝓbe resistit. quo
min utiracco moueatur.
Alp̃. Ereditor iudito ꝙ depig¬
nore dacoꝓpo̾iturut suꝑfluũ
p̾cũ cũ usuris restituat. iurei
cogitur. necaudiẽdus erit si
uent ẽpcorem delegare. cũ in
creditor negotim gerat.

Expanded text:
de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quo minus utilis actio moueatur. Creditor iudicio, quod de pignore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur, nec audiendus erit, si velit emptorem delegare, cum in suum creditor negotium gerat.
Abbreviated transcription (Latin):
ueadm si laqueos eo mo
posuisses quo ns ponendi non
ñ heres. et pecus iugni meos la¬
queos mncrdiss. ¶ Si ꝓtectum
meum ꝙ sup̃ domum cuamul¬
io nuchebam recidisses posse
me cecum dampni miurit.⁊¬
g̾e procuius scribit. debiustie¬
nim mecum ius micħ ñ ẽẽ ita
protectum hr̃e ĩgr̃ nec ee eqũ
dampnum me ꝑati recissis.a
te meis tignis samid ẽ dicendu
ex repto mꝑatoris seu̾i qui en
ꝑcius domũ traiectus. iq̃ duc¬
tus erat citra fuitutẽ rescripsit

Expanded text:
um si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus uicini in eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae ductus citra seruit
Abbreviated transcription (Latin):
B. Qum dotẽ mułris noie
ex̃neus ꝓmisit. mulieris p̾ĩc¬
ulum e̾.s et si maritus nom̃¬
eius secutus usuras exegerit
piculum eius futurũ renͣdet᷑.

Expanded text:
. Cum dotem mulieris nomine extraneus promisit, mulieris periculum est: sed si maritus nomen secutus usuras ex‹e›gerit, periculum eius futurum respondetu
Abbreviated transcription (Latin):
utus. surdus. cecus. ot¬
is. nomine obligantur. qr ẽt nͣ¬
uptias concraħ̾e possunt.
¶Aaente mnmonio ñ ꝑdit.¬
ure uxori: obhas cãs rẽdͣdipot̃.¬
ut sc se suosq alat. ut fim̾dum
idoneum emat. ut mexiliũ uł
minsulam relegato parentia
limoniã pret. aut egentẽ uirũ
frem sororem uesustineat.
renr. Disponsa dotẽ dedent
nec nupẜit uł minor .xii. anis
ut uxor hatir. exemplo dotis
conͣdoĩ fauoris rõe priuiłm ꝙ¬

Expanded text:
utus surdus caecus dotis nomine obligantur, quia et nuptias contrahere possunt. Manente matrimonio non perditurae uxori ob has causas dos reddi potest: ut sese suosque alat, ut fundum idoneum emat, ut in exsilium uel in insulam relegato parenti praestet alimonia, aut ut egentem uirum, fratrem sororemue sustineat. rum. Si sponsa dotem dederit nec nupserit uel minor duodecim annis ut uxor habeatur, exemplo dotis condictioni fauoris ratione priui
Abbreviated transcription (Latin):
hrdes ert. ñ pot̾it. ¶Eadẽ dic¬
mus et de arborib eod̃ tẽporei
furtim cesis sputo ead̃ dicipos¬
se. etiam de actone ꝙ uiaut clã.
simo ꝗs aut ꝓhibitus fecerit.
aut apparu̾it enmintellige̾ de¬
buisse. ab eis ad quos eahrdi¬
tas ꝑtin̾et si remscissent proh¬
ibiturum iri.
Ip. n lege aquilia et lcuissĩa
cuipauenit. ¶Quocies sciẽte
dño ẜuus uulñat uroccioit.
aquilia dnmteñ dubiũ nõ ẽ.¬

Expanded text:
heredes erunt, non poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret, si rescissent, prohibitum iri.In lege Aquilia et leuissima culpa uenit.Quotiens sciente domino seruus uulnerat uel occidit, Aquilia dominum teneri dubium non e
Abbreviated transcription (Latin):
hrdis exstitit. ur postuminiore¬
dierit. anuictorie⁊ mod debeat
cũ eoꝯmunicare. Nam ĩdubit¬
ate idicati accõ ei in solrõ ꝯpe¬
cit. et electõm cohrdidand.a.i.¬

Expanded text:
dis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi danda
Abbreviated transcription (Latin):
Ephen. ¶ uida fund colendũ
fuosuolocauit et boues ei dede¬
rat cũ hii boues ñ eent ꝑdonei
uissat eos uenire. et hus nimi¬
mis qui recepti eent alios re¬
parari fuus boues uendidat.
ꝗ boues uendid̾at numos a
peculii quicꝙͣ ẽe insisiquidde
ꝓplioris pecutue postiores bo¬
ues eenter oportet dominũ
condemp̃nari.

Expanded text:
um Quidam fundum colendum servo suo locavit et boves ei dederat: cum hi boves non essent idonei, iusserat eos venire et his nummis qui recepti essent alios reparari: servus boves vendiderat, qui boves vendiderat nummos a peculii quicquam esse, nisi si quid deamplioris pecuniae posteriores boues essent, eius oportere dominum condemnari.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. absentib cet̾is ue nicłxi¬
nus ꝗ p̾sens c̃ cogẽtuisãt si eacõ¬
dicone. ut om̃s dicant ur quod
de maioris ꝑtis sña placu̾it.ñd¬
quid̃ arbit̃ ex alus canͣsis mi¬
nitus manifeste. apparuss te¬
dic̾et. nichominus nullo cogẽ¬
te dre ꝑseu̾ass libello cuiuisda
batur repsit. ⁊ si.appellari ñ potͣ.
dolimali exceptõm in pene pe¬
titõm obstaturamphancergo
exceptom quedam. appellandi
spẽs ẽ. cumliceat retractari de sc̃¬
tentia arbitri.  De offit̾o. arbitͥ
tͣctantib sciendum ẽ omncin
tractatum ex ip̃o compromisso
sum̃dum nec enim iliud illi
licebit qmͣ ꝙ ipĩ ut effict possit
quaml lis dequibdam uaria¬
tum sit et putoũe ñ cõmiiti si
dicat. ad iudicem deħ adeũdũi
in se ur ĩalium ⁊ꝓmitͣtend̾. na
et iuł impunc ñ pareri si iubeat
ad. ilumarbitrũ iri ne finis ñ¬
sit ꝙ si ħ mõ dix̾it. ut arbitrio
publii menii fũdus trad̾etur.

Expanded text:
tur, absentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, uel quod de maioris partis sententia placueritquidam arbiter ex aliis causis ‹i›nimicus manifeste apparuisset, tediceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseuerasset, libello cuiusdam ibatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ‹er›go exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retra‹cta›re de sententia arbitri.De officio arbitri tr‹a›ctantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit quamlibet, licet de quibusdam uariatum sit. et puto uere non committi, si dicat ad iudicem de hoc eundum uel ‹in› se uel in alium compromittendum. nam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis nsi ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur
Abbreviated transcription (Latin):
Nur  iduo rei sunt aut deben¬
diaut credendi. et imus compro¬
mifit. is q uetitus sit pet̾eaut
ne ab eõpetatur. iudendẽ an si
alius petat. uł ab alio petatur. pe¬
na commutatur idem ĩduob
argentariis quoꝵ nomina siml
erunt. et for̾tasse pot̾imus ita fi¬
deuissorib cõmungẽ. si socisĩt
alłias nec ate petitur nec ego pr¬
to nec meo nomine petitur. lic
atepetatur. ¶ Semel comprs¬
issa pena solui compromissum
rectius puto dicinec amꝑliꝰ pos¬
se committiinisi idactum situͭ
insingulas causas tociens cõ¬

Expanded text:
 duo rei sunt aut ‹c›redendi aut debendi et unus compromiserit isque uetitus sit petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens co
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Sinͣegotia absentis ⁊̃
ignorantis geras. et culpam ⁊
dolum̃ pr̃are debes s ꝓculusin¬
t̾dum ⁊ casum pr̃are deb̾e uelu¬
ti si nouum negotiu q. ñ sit
solitus ab sens fac̾e̾. tunom̃e
eius geras ueluti uenales nͣo¬
uitios coem̃do/ nł aliqm nego¬
tiatõm ine̾umdobanisiquid̃
dampnum ex eae secutũ fu̾it.
te sequetur lnͣcrũ u̾o. ab sente.
ꝙ si in quibdam dampnum
ẽ. ib sens ꝯpensare lucrum cu

Expanded text:
entis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales noicios coemendo vel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum vero absentem: quod si in quibusdam lucrum m, absens pensare lucrum cum
Abbreviated transcription (Latin):
rare caltiatum cum.armis ⁊
dolabris ut curam adhibeat
omnes inquilmos ãmonere
ne ꝑ negligentiam aliqmͣ in¬
cendii ca̾us oriatur. ¶ Pt̾ea
ut aqmͣ unusquisq ĩqlinus
in cenacio hat iubetur.ãmo¬
ñe adu̾sus capsarios quor ꝗ¬

Expanded text:
rare calciat‹u›m cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque inquilinus in cenaculo habeat, iub‹e›tur admonere. Aduersus capsarios quo
Abbreviated transcription (Latin):
R ipłi. Sifũds que titr possi¬
debat boa fidelongi tpr̃is possõ¬
ne potat sibi querere. mulier
ut suũ marito dedit in docem.
eumq pet̾e neglen̾t uircũ it¬

Expanded text:
 Si fundum, quem Titius possidebat bona fide longi temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum marito dedit in dotem eumque petere neglexerit uir, cum i
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝓpeusia e si mo uinum
acuit ¶ Tet̾um si uinũ ñacu¬
it. s ab mitõ acetum fuit cũc
emebami aluid ꝓalio uenis¬
se undeatur./ Incet̾is aut nl¬
lami ẽc uenditom pͥuto quo¬
ciens in mat̾ia erratur.
Nul. ⁊lit̾ atq si qurũ quid
fuit det̾ius. aut rem ꝙͣ eptor
estimaret tunc enim empto
ilalet.
mat̾ia erretur. uł mꝑito mi¬
nus disc̾nendarũ mat̾iaru
incorpus eos consensisse di
lier empto ualebit in sexu eĩ¬

Expanded text:
 est, si modo uinum acuit: ceterum si uinum non acuit, sed ab initio acetum fuit, ut embamma, aliud pro alio uenisse uidetur. in ceteris autem nullam esse uenditionem puto, quotiens in num. Aliter atque si aurum quidem fuerit, deterius autem quam emptor existimaret: tunc enim emptio ualet. materia erratur uel in minus perito discernendarum materiarum? in corpus eos consensisse diclier, emptio ualebit: in sexu e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est erratum. ¶Cet̾m siego
mulierem uendem iͣ puerũ
eme existimasti qr in sexu er¬
rore nulla ẽpto nlła uẽditõ ẽ.

Expanded text:
n est erratum. ceterum si ego mulierem uenderem, tu puerum emere existimasti, quia in sexu error est, nulla emptio, nulla uenditio e
Abbreviated transcription (Latin):
palam ẽ ¶ Cet̾m siuempa
emp̃cone dissentiant siuem
p̃cio siue in aliqͣuo. empto ĩ¬
ꝑfecta eꝰi siigitur ego me fu¬
dum cm̃e putarem cornelia¬
num tu micħ te uend̾e sẽꝓ¬
mianum putastiqr in eo cor¬
tu pamphilum. ab sentemuẽ¬
de ꝓutasti nam cũ incorpore
dissentiatur apꝑaret nullam
eẽ emptonisplane si nomie
dissentiam um decorpore
stet. nulla dubitato ẽ qrs
ualeat empto et uenditio.
Nicħ enim facit error nõis cũ
de corpore consteaIn quentur¬
aliud. argento similean eptõ
et uendito sit. Marcell scrip¬

Expanded text:
palam est: ceterum siue in ipsa emptione dissentient siue in pretio siue in quo alio, emptio imperfecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te uendere Sempronianum putasti, quia in cortu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem. Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominis, cum de corpore constat. Inaliud argento simile, an emptio et venditio sit. Marcellus scrib
Abbreviated transcription (Latin):
extat qui conueniatur.
moram fec̾it. uditiũ aut. acci¬
pe paratus fint. ñ uidetur fec¬
isse moram utiq si iuste ⁊din¬
ditium ꝓuocaut. ¶ Cu reus
moramfecit: et fideuissor tene¬
tur.¶MNora iudecur credito

Expanded text:
exstat qui conueniatur. moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit.Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur.Mora uidetur credit
Abbreviated transcription (Latin):
p. Lomina eoꝵ qui subꝯdcõ¬
ne urindiem debent. et em̾e et
uende solemus ea enmi res est
quecmi et uenire potest.

Expanded text:
. Nomina eorum, qui sub condicione uel in diem debent, et emere et uendere solemus: ea enim res est, quae em‹i› et uenire potest.