comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ uͥ sentut hasdrubal mictit ad neronẽ qui ĩ posteꝵ¬
sib ad agendũ ꝗcꝙͣ rei fenatũ ẽẽ. Ile tũ ꝗdem sus¬
specta fraus eum ẽẽt data uenia eiꝰ diei extĩploq
hasorubal cũ eqtatu esefãtisq castris egresẜ sine
ullo tumultu intũ euasit. hora ferme quãi depul¬
sa sole nebula apuit die uacuaq hostiũ castra
conspexerũt romani. Tum demũ claudius punicã
frandẽ agnoscens ut se dolo captũ sentiit ꝓfiscẽtem
institit eꝯpat᷑ c̃oflige̾ acie sed hostis detractabat pu¬
nec ulli noui deficietãt. Et rome senatu ppłoq post
receptã capuã nõ ytalia iã maior ꝙͣ uspana cure
erat et ex̾citũ agen et impatore micti placebat nec
Cũ alii aliũ nõiarent postremo eo decursu est ut
comitiis consules edixert̃. Primo expectauerũt ut
qui se tanto imꝑio dignos crederẽt noĩa ꝓfiteren¬
tur. Que ut destitutã expectatio ẽ redintegratus

Expanded text:
quod ubi sensit Hasdrubal, mittit ad Neronem qui in postequod ubi sensit Hasdrubal, mittit ad Neronem qui in postesibus ad agendum quicquam rei seriae esse. ne tum quidem suspecta fraus cum esset, data uenia eius diei, extemploque Hasdrubal cum equitatu elephantisque castris egressus sine ullo tumultu in tutum euasit. hora ferme quarta dispulsa sole nebula aperuit diem, uacuaque hostium castra conspexerunt Romani tum demum Claudius Punicam fraudem adgnoscens ut se dolo captum sensit, proficiscentem institit sequi paratus confligere acie. sed hostis detractabat punec ulli noui deficiebant; et Romae senatui populoque post receptam Capuam non Italiae iam maior quam Hispaniae cura erat. et exercitum augeri et imperatorem mitti placebat; nec cum alii alium nominarent, postremum eo decursum est ut comitiis consules edixerunt. primo exspectauerant ut qui se tanto imperio dignos crederent nomina profiterentur; quae ut destituta exspectatio est, redintegratus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ub̃i imꝑauit extimple pͥmꝰ tenẽb̾s ad ꝗd̾ iñ tota nocte
qd̃ grauissimũ ex̾citꝰ erat. hasorubal quẽcũq posẜ eua¬
dere e saltu iussit. data sedulooꝑaẽ ne młti en nocte
exirẽt ut ip̃a paucitas cũ hoste. silentio fallend̾ aptior
tũ adeuade̾d̾ ꝑ artas semitas ac difficĩles eẽt. uentũ
ĩ sequẽti die ad colloqũ ẽ s loquendi plũa scrĩbendoq
dedita oꝑa ꝙͣ ĩ rẽ nõ cẽnt die cõsũpto imposteꝵ dilatũ
ẽ. addita insequẽs nox spatiũ dedit ⁊ alioo emictendi
nec post̾o die res finẽ ĩuenit. Ita aliꝯt dics disceptado
pała d̾ legib noctesq emictẽdis cla̾ etastris ca̾taginesib
aissupte. Et postꝙͣ maior pars emisa exͣcitꝰ etat ĩa ne hisꝰ
quidez que ultro dca stabat᷑ minusq ac minus cũ
ti more simł fide decrescente cõueniebat. Iam feri¬
ne pedes tres om̃es copie euasert esaltu. cũ prima
luce densa nebula saltũ om̃es campoa circa nitex.

Expanded text:
xtemplo primis tenebris atque inde tota nocte quod grauissimum exercitus erat Hasdrubal quacunque posset euadere e saltu iussit. data sedulo opera est ne multi ea nocte exirent, ut ipsa paucitas cum ad hostem silentio fallendum aptior, tum ad euadendum per artas semitas ac difficiles esset. uentum insequenti die ad conloquium est; sed loquendo plura scribendoque dedita opera quae in rem non essent die consumpto, in posterum dilatum est. addita insequens nox spatium dedit et alios emittendi; nec postero die res finem inuenit. ita aliquot dies disceptando palam de legibus noctesque emittendis clam e castris Carthaginiensibus absumptae. et poicta erant stabatur; minusque ac minus, cum timore simul fide decrescente, conueniebat. iam ferme pedestres omnes copiae euaserant e saltu cum prima luce densa nebula saltum omnem camposque circa intexit.
Abbreviated transcription (Latin):
gensq õĩb q̃ dr̃et cũ maiestas inẽet tũ fides ꝓfectus
ad tarãconẽ ⁊ ciuitates socioꝵ ⁊ hiberna ex̾citꝰ ad cellau¬
dauitq militesq duab tãtis cladib d̾inceps icti ꝓuĩ¬
passi om̃is cis hibeꝵ agrũ agros eos arcissent sociesq
cũ fide tutati eẽnt. Marciũ scũ he̾bat cũ tãto honore
ut facile appareret nich minꝰ ꝙͣ uereri ne qs obsta¬
ret głie sue. successit iñ silanus neroni et inhiber¬
nia noui milites deducti. Scipio om̃ib que adeim¬
da agendaq erãt mature additis pactisq tarracone
concessit. Nichilominor fama aput hostes dcipioĩs
erat ꝙ aput ciues sociosq ⁊ diuinatõ q̃dã futuri qͦ
min ͦ iatio timoris reddi potetit oportet time̾ maioe̾¬

Expanded text:
e diceret cum maiestas inesset tum fides. profectus ab Tarracone et ciuitates sociorum et hiberna exercitus adiit, collaudauitque milites quod duabus tantis deinceps cladipassi omni cis Hiberum agro eos arcuissent, sociosque cum fide tutati essent. Marcium secum habebat cum tanto honore, ut facile appareret nihil minus uereri quam ne quis obstaret gloriae suae. successit inde Neroni Silanus, et in hiberna milites noui deducti. Scipio omnibus quae adeunda agendaque erant mature aditis peractisque Tarraconem concessit. nihilo minor fama apud hostes Scipionis erat quam apud ciues sociosque, et diuinatio quaedam futuri, quo minus ratio timoris reddi poterat oborti temere, maio
Abbreviated transcription (Latin):
chil relictũ siracusis ẽẽ. bona qͦ młtis adepta ut
ut ne nudo ꝗdem solo reliqs direpte ne alere se¬
se ac suos pessẽt. orare se patͦs ꝯscptos ut si neq̃c̃t
lubeant. talia conquestos cũ excedere extĩplo ut
depostulatis eoꝵ patres consuli possẽt. leuinus ius¬
capua fuliuus reu mãcellũ spracuse hãnt. educti
ĩ curiã legatis tũ cõsul nc̃ adeo marestatis inꝗt. p̃.¬

Expanded text:
ihil relictum Syracusis esse. bona quoque multis adempta, ita ihil relictum Syracusis esse. bona quoque multis adempta, ita ut ne nudo quidem solo reliquiis direptae fortunae alere sese ac suos possent. orare se patres conscriptos ut, si nequeani dominis iubeant. talia conquestos cum excedere ex templo, ut de postulatis eorum patres consuli possent, Laevinus iusCapua Fulvium reum, Marcellum Syracusae habeant. reductis in curiam legatis tum consul non adeo maiestatis in
Abbreviated transcription (Latin):
amonisset idicio facto om̃es a tirannis int̾¬
fertos. eamquoq hypocratis atq epycidis ti¬
rannidem marcellum excitasse lenotilis cru¬
deliter direptis. nũꝙ̃ deide princeps syracu¬
cũ uellet ei tradituros sed eum primo ui cã¬
pere maluisse deuicũ id neq terra neq ma¬
ri om̃ia exptus potusset auctoes tradituꝵ sy¬
racusaꝵ fabrum erariu sosim et incerim cu
hysunnu ꝙͣ princeps siracusanoꝵ hr̃e toties
idne qcꝙͣ ultro offerentes poctasse quo scilicet
iustiores de cã uetustissimos socios. p̃.R̾. trucida¬
ret ac dirperet. Si nõ hieronimus ad haniba¬
le defecisset sed ppłs syranus⁊ senatus si porta
marcello spracusani publice ⁊ nõ opp̃ssis siracu¬
sanis tiranni eoꝵ hypocrates ⁊ epicides clansis¬
facere hostiliter marcellũ potuisse certe p̃t᷑ moe¬
nia ⁊ tecta exausta urbi sacra fracca ac spoliata de¬
um delubra diis ip̃is ornamẽtisq eoꝵ oblatio n¬

Expanded text:
admouisset indicio facto omnes ab tyrannis interfectos. eam quoque Hippocratis et Epicydis tyrannidem Marcellum excitasse Leontinis crudeliter direptis. nunquam deinde principes Syracue se urbem cum uellet ei tradituros; sed eum primo ui capere maluisse; dein cum id neque terra neque mari omnia expertus potuisset, auctores traditarum Syracusarum fabrum aeraHispanum quam principes Syracusanorum habere, totiens id nequiquam ultro offerentes, praeoptasse, quo scilicet iustiore de causa uetustissimos socios populi Romani trucidaret ac diriperet. si non Hieronymus ad Hannibalem defecisset, sed populus Syracusanus et senatus, si portas Marcello Syracusani publice et non oppressis Syracusanis tyranni eofacere hostiliter Marcellum potuisse? certe praeter moenia et tecta exhausta urbis et refracta ac spoliata deum delubra, dis ipsis ornamentisque eorum ablatis, n
Abbreviated transcription (Latin):
uisi sũt senatũ postero die habuert der pemi¬
gu supplemẽto ubi cũ młta disseruissent cum
equa plebis recusatio eẽt u̾tet orõe eo ut drẽt
pͥnatis uł seu equũ seu ĩiquũ onus ĩiũgend̾ ẽẽ.
llã und̾ ñ petiũa ĩ eraĩo ñeẽt paturos nauales
socios qͦ mͦ añt siñ classib aut sciciliã ottineri
aut italia phylippũ arcer̾i posse aut tuta ytalie
litora ẽẽ cu ĩ hac difficstate reꝵ cõsiliũ hereẽt
ac ꝓpe torpor qda occupasse hoũi mẽtes. tũ le¬

Expanded text:
usi sunt. senatum postero die habuerunt de remigum supplemento; ubi cum multa disseruissent cur aequa plebis recusatio esset, uerterunt oratpriuatis id seu aequum seu iniquum onus iniungendum esse; nam unde, cum pecunia in aerario non esset, paraturos nauales socios? quomodo autem sine classibus aut Siciliam obtineri aut Italia Philippum arceri posse aut tuta Italiae litora esse? cum in hac difficultate rerum consilium haereret ac prope torpor quidam occupasset ho
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ tẽreret hic mos ꝑ c̾e uitã ẜuabat᷑ seu ꝯsulto seu te¬
mere uulgaẽ oppĩoĩ fide ap̃ qͣlda fecit ut strrpis eũ
dinie uix ẽẽ retulitq faima ĩ alexadro pꝰ uulgator ⁊
uaitate ⁊ fribula pr̃e angis immani cocubitu oceptĩ
miracłis nũꝙͣ ab ip̃o elusa fides ẽ qn potiꝰ acta arte
q̃da̾ nã abmĩedi tale ꝗcꝙͣ nec pała affirm̃adi. insta
alia eiꝰde genei̾s alia uõ alia ⁊ simłata admiratioĩs

Expanded text:
 tereret. hic mos per omnem uitam seruatus seu consulto seu temere uolgatae opinioni fidem apud quosdam fecit stirpis eum diuinae uirum esse, rettulitque famam in Alexuanitate et fabula parem, anguis immanis concubitu conceptum, miraculis nunquam ab ipso elusa fides est; quin potius aucta arte quadam nec abnuendi tale quicquam nec palam adfirmandi. multa alia eiusdem generis, a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ profectus m erat cũ centum .xxx. onerarus na¬
uibus frumento predaꝙ omistis redit. idq fru¬
mentum extimplo si racusas misit ꝙ uitam ĩ tem¬
pore subuenisset. uictoribus uictisq pariter pernici¬

Expanded text:
inde profectus erat, cum centum triginta onerariis nainde profectus erat, cum centum triginta onerariis nauibus frumento praedaque onustis rediit idque frumentum extemplo Syracusas misit, quod ni tam in tempore subuenisset, uictoribus uictisque pariter pernici
Abbreviated transcription (Latin):
domos eoꝵ qui intra p̃sidia romana fuerint. cũ ml
tant multꝰ auaricie feda exempla ederent̃. ar¬
chimedesi memorie ꝓditus est in tunto tumultu
quantũ capte uebis in discuarsu diripiend̾ militun
cure poterat intentus formis qͣs in puluere descup¬
serat ab ignam milite quis esset interfectũ. egte
io marceliu tullisse sepulture que curam habitam
Et ꝓpiquis etiã in quisitis honori presidio q̃ nont
ac memoria eius fuisse. hoc maxie mͦ siracuse capte
in quibus prede tantũ fuit quantum uix capta car¬
cine tũ fuisset cum q̃ uiribus equis certabatur. ⁊¬
sqmici autẽ diebus quã siracust caperentur. t̃.c¬
nedius cũ quĩq remib.lxxx. uticã ab libeo trans¬
misit et cum ante lucem portum intrasset onera¬
mas srumento omistas cepit. egressus ꝙ in terram
mospulatus est aliquantũ agri circauticã. predãꝙ
ois generis retro ad naues egit. liberum tertio dicꝰ

Expanded text:
domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa irae, multa auaritiae foeda exempla ederentur, Archimeden memoriae proditum est in tanto tumultu, quantum captae urbis in <uiis> discursus diripientium militum ciere poterat, intentum formis quas in puluere descripserat ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam eius fuisse. hoc maxime modo Syracusae captae; in quibus praedae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine tum fuisset cum qua uiribus aequis certabatur. paucis ante diebus quam Syracusae caperentur T. Otacilius cum quinqueremibus octoginta Uticam ab Lilybaeo transmisit, et cum ante lucem portum intrasset, onerarias frumento onustas cepit, egressusque in terram depopulatus est aliquantum agri circa Uticam praedamque omnis generis retro ad naues egit. Lilybaeum tertio die quam
Abbreviated transcription (Latin):
Si recusam tandem liberi metu. portis achradiñ apei¬
tis. oratoris. ad marcellũ mictitur. nichil potent
aliud. qm̃ incolimitatem sibi liberis ꝙ suis. Cat¬
cellus concilio aduocato et adhibitis etiam syracui¬
nis. qui per seclitiones pulsi ab domo int̾ presidia
benefacta hieronis qm̃ paucis his annis maleficia
eoꝵ qui syracusas tenuerint. erga rem p̃. ẽẽ. S ple
itq eoꝵ quo debuerunt recidisse. federum ꝙ ruptor
siracusas nͥ ut populus reseruatam ciuitatẽ haberet
sed ue tranffugarum cduces captam et oppressam
tenerent. Quid potuerint sincusam facere. extimplo
uł eos si racusanoꝵ esse. ꝗ intra presidia romana
fuerĩt uł hispanũ ducem mericũ qui presidium
tra diderit uł ipõꝵ siracusanoꝵ. postremo serũ ꝗdẽ
set. Inde questor cum presidio ad nassum ⁊ ad accpi¬
endum pecuniam regiam astodiendã ꝙ missut.
Diripienda militi data ẽ. et custolibus diuisis pet

Expanded text:
Syracusani tandem liberi metu portis Achradinae aperSyracusani tandem liberi metu portis Achradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentes aliud quam incolcellus consilio advocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidibenefacta Hieronis quam paucis his annis maleficia eorum qui Syracusas tenuerint erga populum Romanum eraque eorum quo debuerint reccidisse foederumque ruptorum Syracusas, non ut populus Romanus seruam ciuitatem haberet sed ne transfugarum duces captam et oppressam tenerent. quid potuerint Syracusani facere, exemplo uel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint uel Hispanum ducem Moericum qui praesidium tradiderit uel ipsorum Syracusanorum postremo serum quideset. inde quaestor cum praesidio ad Nassum ad accipiendam pecuniam regiam custodiendamque missus. urbs diripienda militi data est custodibus diuisis per
Abbreviated transcription (Latin):
que prope frontem a rechusa est. hoc cum quarta uig¬
lia factum eẽt expositosq milites porta. ut conuene¬
rat recepisset mericus. luce prima marcellus om̃ib
copus menia achredine adgreditur. ita ut non eoo
solum qui achradinam tenebãt inse conuerreret
sed ab nasso etiam agmina armatoꝵ concutrerent
relictis stationibus suis. ad uim et impetum toma¬
noꝵ arcendum. In hoc tumultu ac tuarie naues in¬
structe iam ante circum uecteꝙ ad uassum armator
exponunt. Qui imꝓusso adorti semi plenas statioer
et ad aꝑtas fores porte qua pauloante excurremnt
armati. haud magno tertamine uassum cepere. des¬
fugis fuit: quia ne suis quidem satis credentes se ne¬
dio certamine effugerunt. marcellus ut captam esse
cunq presidis sius ad umetũ. receptui cecunt. reme
opes quarum fama maior qm̾ res erat ditiperentur
suppresso impetu militum. ut is qui in archadina
erant transfugis. spatium locusq fuge datus ẽt

Expanded text:
quae prope fontem Arethusam est. hoc cum quarta uigquae prope fontem Arethusam est. hoc cum quarta uigilia factum esset expositosque milites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret, sed ab Nasso etiam agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis ad uim et impetum Romanorum arcendum. in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere desfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effugerunt. Marcellus ut uidit captam essecum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus est,
Abbreviated transcription (Latin):
militare cũ romanis seu inpatriam reuerti libeat.
contra simale obsideri pergat. quam spem esse. terta
matiq dauso. motus his meritus. cum legatos ad
marcellum mictĩ placuisset. frẽm inter eos mittit.
Qau ꝑ eundem illum spanum secretũ ab alus ad mã¬
cellum teluctis. cum fidem accepisset seque comis¬
suisset agende rei ordinem. iccadine redit. Tum me¬
ritus ut a suspitione peclitionis auerteret om̃ ne
animos. negat sibi placere legatos cõmeare unus
troq neq recipiendũ quẽq̃m neq mictendũ. Et quo i¬
tentius eus tolie seruentur. oportuna duuden qu or¬
fectis esse ut sue quisꝙ partis tutande reus sit. oñe
ad sensi sunt partibus diuidendis. Ipsi regio eueniti
are chusa fonte usq ad hostium magni portus ni t b
scirent romani fecit. Itaq marcellus nocte ualem on¬
tariam cũ armatis simul cũ quadritemis trabeadon
achradinem iussit. exponiq milites regione porte

Expanded text:
militare cum Romanis seu in patriam reuerti libeat: militare cum Romanis seu in patriam reuerti libeat: contra, si malle obsideri pergat, quam spem esse terra marique clauso? motus his Moericus, cum legatos ad Marcellum mitti placuisset, fratrem inter eos mittit, qui per eundem illum Hispanum secretus ab aliis ad Marcellum deductus, cum fidem accepisset composuissetque agendae ordinem rei, Achradinam redit. tum Moericus, ut ab suspicione proditionis auerteret omnium animos, negat sibi placere legatos commeare ultro citroque: neque recipiendum quemquam neque mittendum et, quo intentius custodiae seruentur, opportuna diuidenda praefectis esse, ut suae quisque partis tutandae reus sit. omnes adsensi sunt. partibus diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa fonte usque ad ostium magni portus: id ut scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit exponique milites regione portae
Abbreviated transcription (Latin):
conpulere metũ. arceptis q armis p̃tores primum
obtruncant. Inde ad cedem siracusa noꝵ discurrunt. ⁊¬
Quosq fores obtulit rati interfecere. atq omĩa que
impintu erant dirupuere .tũ ne sinc diicibus essent.
sex profectos creauere. ut terni acradine agnas p̃eẽnt.
secdato tandẽ tumultu. exequentib sciscitando que ac¬
ta cum romanis eẽnt .dilucere id ꝙ erat oepit. aliam
suam ac fugaꝵ causam ẽẽ. Intempore legati a mar¬
cello redierunt. falsa eos suspitiorie incitatos me¬
morantes nec ausam expetende peneo eorum ullam
romanis esse. Erat etribus accadine prefectis hispa¬
nus meritus nomine. ad cum inter comites legatoꝵ
de industria unus ex hispanorum auxiliaribus ẽ mis¬
sus. Quisine arbitris meritum nactus: primũ quo
in statu reliquisset hispaniam. et nuꝑ inde uenerat¬
exponit. oĩa romanis ibi obtineri armis.posse eum si
opete p̃tium faciat principem popularium esse. seu

Expanded text:
compulere metum; arreptisque armis praetores primum compulere metum; arreptisque armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit irati interfecere atque omnia quae in promptu erant diripuerunt. tum, ne sine ducibus essent, sex praefectos creauere ut terni Achradinae ac Nasso praeessent. sedato tandem tumultu exsequentibus sciscitando quae acta cum Romanis essent, dilucere id quod erat coepit aliam suam ac perfugarum causam esse. in tempore legati a Marcello redierunt, falsa eos suspicione incitatos memorantes nec causam expetendae poenae eorum ullam Romanis esse. erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus Moericus nomine. ad eum inter comites legatorum de industria unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris Moericum nanctus primum, quo in statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde uenerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, seu
Abbreviated transcription (Latin):
mum nostei habituru esse cepimus. extimplo uenimꝰ
ad trudenda arina. declendos nos urbem. menia nullã
recusandã fortunã. que indeposita auobis fuerit.gloriã
capte nobilissime pulcherimeq urbis grecarum. dei
tibi dederunt martelle. Quicquid unquã terrã mari¬
ꝙ memoriandũ gessimus. ad tui trumphi citulo acce¬
dit. fame ne credi uelis quanta urbis ate capta sit.
quam posteris quaꝵ eam s̃pectaculo eẽ. quo quisquis
cerra quisquis mari uenerit. Nunc nr̃a de atheniẽsib
carthaginensibus ꝙ trophea. Nunc cria de nobis osten¬
dat. incolumes ꝙ siracusas familie ur̃e sub dientela
nominis marcellorum tutelaq habendas tradas. Ne
plus apud nos hieronimi quam hieronis memoria
fatiat. duitius ille multo amicus fuit. ꝙͣ hic hostis.
et illius benefacta etiam presens istis.huius amentia
ac periculi erant. Nan q transfuge tradi se romanis
rati. meroenarioꝵ quoq auxilia militum in eundem

Expanded text:
mum nostri arbitrii esse coepimus, extemplo uenimus mum nostri arbitrii esse coepimus, extemplo uenimus ad tradenda arma, dedendos nos, urbem, moenia, nullam recusandam fortunam quae imposita a uobis fuerit. gloriam captae nobilissimae pulcherrimaeque urbis Graecarum dei tibi dederunt, Marcelle. quidquid unquam terra marique memorandum gessimus, id tui triumphi titulo accedit. famaene credi uelis quanta urbs a te capta sit quam posteris quoque eam spectaculo esse, quo quisquis terra, quisquis mari uenerit nunc nostra de Atheniensibus Carthaginiensibusque tropaea, nunc tua de nobis ostendat incolumesque Syracusas familiae uestrae sub clientela nominis Marcellorum tutelaque habendas tradas? ne plus apud uos Hieronymi quam Hieronis memoria momenti faciat. diutius ille multo amicus fuit quam hic hostis, et illius benefacta etiam re sensistis, huius amentia ac periculi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariorum quoque militum auxilia in eundem
Abbreviated transcription (Latin):
si incolumes siracusas eẽ uelint. itaq nec urbi nec ho¬
minibus aliud ꝑiculum ꝙͣ a semet ip̃is ẽẽ. si ccrasionẽ
reconciliandi se romanis p̃termisissent. Eam ant qua¬
lis illo moniento hore sit. nullam deinde fore. si simul
liberatas ab impotentib tirannis apparuisset. oĩum in¬
genti ad sensũ audita oratio est. preceres tamen prius
creari quam legatos nominari placuit. Ex ip̃oꝵ dem̃
pretoꝵ numero. missi oratores ad marcellum. Quoꝵ
princeps. neq primo inquit siracusam a uobis defe¬
cims. s hieronimus nequaꝙͣ tam inuos impius.ꝙͣ
in nos.nec postea paoem timnui cede composita. sira¬
cusanus quisꝙͣ̃ s satellites reg hyppecrates atq epy¬
cides opp̃ssis nobis hinc metum. hic fraude turbauert̃.
slec quisquã dicere potest aliquando nobis liberatis
tempus fuisse. ꝙ pacis nobiscum nõ fuerit. Nũc cer¬
te cecle coꝵ qui oppressas tenebant siracusas. cum pri¬

Expanded text:
r, incolumes Syracusas esse uelint? itaque nec urbi nec hor, incolumes Syracusas esse uelint? itaque nec urbi nec hominibus aliud periculum quam ab semet ipsis esse, si occasionem reconciliandi se Romanis praetermisissent; eam autem, qualis illo momento horae sit, nullam deinde fore, si simul liberatas †ab impotentibus tyrannis apparuisset†. omnium ingenti adsensu audita ea oratio est. praetores tamen prius creari quam legatos nominari placuit; ex ipsorum deinde praetorum numero missi oratores ad Marcellum, quorum princeps 'neque primo' inquit 'Syracusani a uobis defecimus sed Hieronymus, nequaquam tam in uos impius quam in nos, nec postea pacem tyranni caede compositam Syracusanus quisquam sed satellites regii Hippocrates atque Epicydes oppressis nobis hinc metu hinc fraude turbauerunt. nec quisquam dicere potest aliquando nobis libertatis tempus fuisse quod pacis uobiscum non fuerit. nunc certe caede eorum qui oppressas tenebant Syracusas cum pri
Abbreviated transcription (Latin):
eos. ut secum profectos epyadis poli elitum et philisto¬
uem et epycidem cui sydon cognomen est adgredentur.
Interfectis us et multitudine ad contionem uocata.¬
ut inopiam quam ip̃i inter ĩe fremere occulte soliti e¬
rant conquesti. quamquã tot mala urgerent. Negatẽt
fortunã accusandam esse. quod ip̃oꝵ esset potestate qua
du ea paterentur.Romanis causam oppugnandi stra¬
cusas fuisse. caritatem siracusanorum non odium.
Nam ut octupatas res asetelitibus. hannibalis deind̃
hieromi. hippccrate atq epyade audiuerut. tum bellũ
mouisse. et obsitere urbem cepisse. ut crudeles eius nõ
ut ip̃am urbem expugnarent. hyppocrate nõ inter ẽp¬
to. eprcide interduso ab siracusis et prefectis eius occisis.
carthaginensibus om̃i possessione sixilie. tetra mariq
pulsis. quam suꝑesse causam romanis. cut nõ perinde
ac si hiero ip̃e uiueret unicus romanoꝵ amicitie cultõ.¬

Expanded text:
eos ut secum praefectos Epicydis Polyclitum et Philistioeos ut secum praefectos Epicydis Polyclitum et Philistionem et Epicyden, cui Sindon cognomen erat, adgrederentur. interfectis iis et multitudine ad contionem uocata inopiam quaeque ipsi inter se fremere occulte soliti erant conquesti, quamquam tot mala urgerent, negarunt fortunam accusandam esse quod in ipsorum esset potestate quam diu ea paterentur; Romanis causam oppugnandi Syracusas fuisse caritatem Syracusanorum, non odium; nam ut occupatas res ab satellitibus Hannibalis, deinde Hieronymi, Hippocrate atque Epicyde, audierint, tum bellum mouisse et obsidere urbem coepisse, ut crudeles tyrannos eius, non ut ipsam urbem expugnarent. Hippocrate uero interempto, Epicyde intercluso ab Syracusis et praefectis eius occisis, Carthaginiensibus omni possessione Siciliae terra marique pulsis quam superesse causam Romanis cur non, perinde ac si Hiero ipse uiueret unicus Romanae amicitiae culto
Abbreviated transcription (Latin):
ciliam preter uectus taretitum petit. Epycides tanta ro¬
pente destitutus spe ne obsidione magna cx parte capta
urbis rediret. agrigentum nauigat. expectaturus ma¬
gis euentum. quam inde quicquã moturus. Que ubi
incastra siculoꝵ sũt nũtiata. epycides siracusis eccesisse.
a carthaginensibus relictũ insulam et prope iteꝵ roma¬
nis tradicam. legatos de conditionibus declende urbis
explorata prius ꝑ conloquia uolũtate eorum qui obside¬
bantur.ad marcellum mictunt. Cum aut ferie discre¬
paret. quiq ubiq regum fuissent romanoꝵ esset. si cu¬
lis cetera cum libertate ac legibus suis ẜuarentur.euo¬
ut una omĩum qui obsiderentur quiq extra obsidio¬
nem essent. fortuna esset. Neue alteri proprie sibi pa¬
ciscerentur quicquam. Recepti deinde abus ut necessa¬
rios hospitesq alloquerentur. Expositis q pacta iam
cum marcello halxient.oblata spe salutis. perpulere

Expanded text:
ciliam praeteruectus Tarentum petit. Epicydes, a tanta reciliam praeteruectus Tarentum petit. Epicydes, a tanta repente destitutus spe, ne in obsidionem magna ex parte captae urbis rediret, Agrigentum nauigat, exspectaturus magis euentum quam inde quicquam moturus. quae ubi in castra Siculorum sunt nuntiata Epicyden Syracusis excessisse, a Carthaginiensibus relictam insulam et prope iterum traditam Romanis, legatos de condicionibus dedendae urbis explorata prius per conloquia uoluntate eorum qui obsidebantur ad Marcellum mittunt. cum haud ferme discreparet, quin quae ubique regum fuissent Romanorum essent, Siculis cetera cum libertate ac legibus suis seruarentur, euout una omnium qui obsiderentur quique extra obsidionem fuissent fortuna esset neue alteri proprie sibi paciscerentur quicquam. recepti deinde ab iis, ut necessarios hospitesque adloquerentur, expositis quae pacta iam cum Marcello haberent, oblata spe salutis perpulere
Abbreviated transcription (Latin):
lium. Non tam qd̾impar uirib aut numero nauiu
esset. quiꝑt etiam plures habebat. quam ꝙ uenti ap¬
tiores romane quam sue cdassi flarent. ppulit tamen
ut fortunam naualis certaminis experiri uellent. Et
marcellus cum et situlu exercitũ ex tota insula cõci¬
ri uideret. Et cum ingenti comineatu cdassem punica
aduentare. Ne si mul terra mariq inclusus urbe hosti¬
um urgeretur. quam ꝙͣ impar numero nauium erat.
bant. ubi primum tranquilitas maris in altum eue¬
xisset concursure.Itaq cadente iam euroqui ꝑ dies ali¬
quot scuierat. prior bonulcar mouit. Cuius prima
classis petere altum uisa est. quo facilius superaret ꝓ¬
mũctoriũ. Ceteꝵ postqua tendere ad sero manuas irs̃
uidit. in certum qua subita teritus rebonulcar. uela
in altum declit. missisq nuntus heracdeam qui one¬
mrias naues retro inaf̾ricam repetere iuberent. ip̃e si¬

Expanded text:
lium, non tam quod impar uiribus aut numero nauium lium, non tam quod impar uiribus aut numero nauium esset—quippe etiam plures habebat—quam quod uenti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen ut fortunam naualis certaminis experiri uellet. et Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insula conciri uideret et cum ingenti commeatu classem Punicam aduentare, ne simul terra marique inclusus urbe hostium urgeretur, quamquam impar numero nauium erat, bant, ubi prima tranquillitas maris in altum euexisset, concursurae. itaque cadente iam Euro, qui per dies aliquot saeuierat, prior Bomilcar mouit; cuius primo classis petere altum uisa est, quo facilius superaret promunturium; ceterum postquam tendere ad se Romanas naues uidit, incertum qua subita territus re, Bomilcar uela in altum dedit missisque nuntiis Heracleam qui onerarias retro Africam repetere iuberent ipse Si
Abbreviated transcription (Latin):
eciuitatibus suis comportabant. et auxilia acersibant.
Interea bonicur itercum cdasse profectus carthaginẽ
ita exposita fortuna socioꝵ ut sp̃e faceret nõ ip̃is modo
salutarẽ oꝑem ferre posse. s romianos quoq incapta quo¬
dam modo urbe capi perpulit. ut onerarias naues quã
plurimas om̃i copia reꝵ secũ omistas mitterent classer¬
q suam augerent. Igitur.c.xxx. nauibus longis. d.oc.
ad traiciendum insitilia habuit. set idem uenti supare
eum pachinu prohibebant. bomilcaris aduentu fama
primo. de ĩp̃ter spem mora. cum gaudium et inetu in
uicem romanis spracusanis q prebuisset. epicides me¬
tuens. nesi pgerẽt idem qui tum tenebant ab ortu so¬
lis flare ꝑdies plures uenti. classis punica affricam
repeteret. tradita achradina mercenarioꝵ militum diu¬
cibus ad bomilcarem nauigat. cdassem in statione uer¬
sam in affricam habentem atq timentẽ naualem pre¬

Expanded text:
e ciuitatibus suis comportabant et auxilia accersebant. e ciuitatibus suis comportabant et auxilia accersebant. interea Bomilcar iterum cum classe profectus Carthaginem, ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem opem ferri posse sed Romanos quoque in capta quodam modo urbe capi, perpulit ut onerarias naues quam plurimas omni copia rerum onustas secum mitterent classemque suam augerent. igitur centum triginta nauibus longis, septinad traiciendum in Siciliam habuit; sed iidem uenti superare eum Pachynum prohibebant. Bomilcaris aduentus fama primo, dein praeter spem mora cum gaudium et metum in uicem Romanis Syracusanisque praebuisset, Epicydes metuens ne, si pergerent iidem qui tum tenebant ab ortu solis flare per dies plures uenti, classis Punica Africam repeteret, tradita Achradina mercennariorum militum ducibus ad Bomilcarem nauigat. classem in statione uersa in Africam habentem atque timentem nauale proe
Abbreviated transcription (Latin):
milem mortem expectantiũ. mortuisq egros. egri
ualidos. cum metu tum tabe. ac pestifero oclore cor¬
porum conficerent. Et ut ferro pocius morerent̃. qui¬
dam inuadebant soli hostium stationes. Multo tã
uis maior pestis. penorum castra quan romana diu
circumseden do siracusas cede aquisq ad fecerant.
magis et hostium exercitu. Siculi primum indere
exgrauitate loci uulgari morbos. in suas quisq
propĩquas urbes dilapsi sunt. Et carthaginenses
quibus nũquã receptus erat. cum ip̃is ducibus hypo¬
crate atq hymilcone ad internitionẽ om̃s perierũt.
Marcellus ut tanta uis ingruebat mali adduxat
in urbem suos. infirmaq corpora tecta ⁊ umbre re¬
reauerant. multi tamen ex romano ex orcitu eadẽ
peste absunpti sunt. delecto temrestri punicoq excitu
siculi qui hynatratis milites fuerant. haud magna op¬
pida octerum ⁊ situ et munimentis tuta. triamilia al

Expanded text:
milem mortem exspectantium, mortuique aegros, aegri milem mortem exspectantium, mortuique aegros, aegri ualidos cum metu, tum tabe ac pestifero odore corporum conficerent; et ut ferro potius morerentur, quidam inuadebant soli hostium stationes. multo tamen uis maior pestis Poenorum castra quam Romana <adfecerat; nam Romani> diu circumsedendo Syracusas caelo aquisque adsuerant magis. ex hostium exercitu Siculi, ut primum uidere ex grauitate loci uolgari morbos, in suas quisque propinquas urbes dilapsi sunt; at Carthaginienses, quibus nusquam receptus erat, cum ipsis ducibus Hippocrate atque Himilcone ad internecionem omnes perierunt. Marcellus, ut tanta uis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos, infirmaque corpora tecta et umbrae recreauerant; multi tamen ex Romano exercitu eadem peste absumpti sunt. deleto terrestri Punico exercitu Siculi, qui Hippocratis milites fuerant,   haud magna oppida, ceterum et situ et munimentis tuta; tria milia alt
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ insccutus etiam est trepide fugientem. et epycidem
excursionibus piculi foret. accessit ⁊ ad pestilentiam
cõmune malum. ꝙ fatile utroꝵ q animos auerte¬
ret et a belli consisus. Nam tẽpore autumni ⁊ locis
natura grauibus multa tamen magis extra urbem.
quã in urbe toleranda uis estus. ꝑ utraq castra õi¬
um ferme corpora mouit. ac pͥmo temporis ac loci
uitio et egri erant. emoriebantur. postea curatio ip̃a
et contactus a egrorum. uulgabat morhos ut aut
neglecti deserti q qui incidissent morerertur. aut ĩ¬
sidens tis curantisq eade uis morbi repletos secũ
traherẽt cotidianaq funera et mors ob oculos esset
et undiq dies noctes q ploratus audirentur. postre¬
mo ita adsuetudinem mali efferanerant animos. u
non modo lacrimis iustoq comploratu prosequerẽ¬
tur. mortuos. s ne efferent quidem aut sepelirent.
iacerentq strata examinata corpora. in cõspectu si¬

Expanded text:
sed insecutus etiam est trepide fugientem, et Epicyden sed insecutus etiam est trepide fugientem, et Epicyden excursionibus periculi foret. accessit et ad <haec> pestilentia, commune malum, quod facile utrorumque animos auerteret a belli consiliis. nam tempore autumni et locis natura grauibus, multo tamen magis extra urbem quam in urbe, intoleranda uis aestus per utraque castra omnium ferme corpora mouit. ac primo temporis ac loci uitio et aegri erant et moriebantur; postea curatio ipsa et contactus aegrorum uolgabat morbos, ut aut neglecti desertique qui incidissent morerentur aut adsidentes curantesque eadem ui morbi repletos secum traherent, cotidianaque funera et mors ob oculos esset et undique dies noctesque ploratus audirentur. postremo ita adsuetudine mali efferauerant animos, ut non modo lacrimis iustoque comploratu prosequerentur mortuos sed ne efferrent quidem aut sepelirent, iacerentque strata exanima corpora in conspectu si
Abbreviated transcription (Latin):
tus Marcellus cyrialo recepto. presidioq adelito. u¬
na cura erat libera. Ne qua ab tergo us hostium in
acen accepta. inclusos impeditosq menibus suos
urbaret. accadinẽ inde trinis castris ꝑ ydonea dispo¬
sitie loca. spe ad inopiam om̃ium reꝵ indusos. reda¬
turum circum sedit. Cum ꝑ aliter dies quiete statio¬
ues utrum fuissent. repente aduersus hypocratis et
humilconis.ut ultro undiq oppugnarentur rontaĩs
fecit. nam ⁊ hippocrates castris ad magnum portum
cõmunitis.signo q his data qui acradinam tenebãt
castra uetera romanoꝵ adortus est. quibus crispinus
preerat. Et epycides eruptionem in stationes marcel¬
li fecit. et cdassis punica littore ꝙ inter urbem ⁊ castra
romana erat adpulsa est. ne qui id presidu crispino
sum micti a marcello posset. tumultum tamen maio¬
res hostes prebuerunt quã certamen. Nam et crispi¬
nus hyuocintes non repulit tantũ munimentis

Expanded text:
tus. Marcellus Euryalo recepto praesidioque addito utus. Marcellus Euryalo recepto praesidioque addito una cura liber erat ne qua ab tergo uis hostium in arcem accepta inclusos impeditosque moenibus suos turbaret. Achradinam inde trinis castris per idonea dispositis loca, spe ad inopiam omnium rerum inclusos redacturum, circumsedit. cum per aliquot dies quietae stationes utrimque fuissent, repente aduentus Hippocratis et Himilconis ut ultro undique oppugnarentur Romani fecit. nam et Hippocrates castris ad magnum portum communitis signoque iis dato qui Achradinam tenebant castra uetera Romanorum adortus est, quibus Crispinus praeerat, et Epicydes eruptionem in stationes Marcelli fecit et classis Punica litori quod inter urbem et castra Romana erat adpulsa est, ne quid praesidii Crispino summitti a Marcello posset. tumultum tamen maiorem hostes praebuerunt quam certamen; nam et Crispinus Hippocraten non reppulit tantum munimentis
Abbreviated transcription (Latin):
tis magis concilio habito. marcellus ex omĩum sentẽ¬
tia eclix̃.militibus nequis liberam corpus uiolaret.
septa. portis religione plateaꝵ patentibus stationes
presidiaq disposuit. Nequis in discursu militũ impe¬
tus in castra fieri posse. Inde signo dato milites discũ¬
rere.retractis ꝙ foribus cum oĩa terrore ac tumultu
streperent. A credibus tam̃ tem ꝑatum est. Rapinis nul¬
lis ante modus fuit. quam oĩa diuturna felicitate
luy anlata bona egressere. Inter hec ephilodemus cum
ues auxilui nulla esset. fide accepta ut inmiolatus ad
picitem rediret. reducto p̾sidio tradidit tumulum
pmanis. Au̾sis om̃ibus ad tumultum ex parte cap¬
touibis bonulcar nocte eam nactus qua propter uim
tempestatis stare ad ancoram insolo romana classis.
tuginensibus inquanto res siracusana discrimine
esset cum .c. nauibus post paucos dies redit. mul¬
cis ut fama ẽ donis. ex hicronis gaça abepicide dona¬

Expanded text:
tis magis consilio habito Marcellus ex omnium sententis magis consilio habito Marcellus ex omnium sententia edixit militibus ne quis liberum corpus uiolaret:  saepta; portis regione platearum patentibus stationes praesidiaque disposuit, ne quis in discursu militum impetus in castra fieri posset. inde signo dato milites discurrerunt; refractisque foribus cum omnia terrore ac tumultu streperent, a caedibus tamen temperatum est; rapinis nullus ante modus fuit quam omnia diuturna felicitate cumulata bona egesserunt. inter haec et Philodemus, cum spes auxilii nulla esset, fide accepta ut inuiolatus ad Epicyden rediret, deducto praesidio tradidit tumulum Romanis. auersis omnibus ad tumultum ex parte captae urbis Bomilcar noctem eam nactus, qua propter uim tempestatis stare ad ancoram in salo Romana classis nthaginiensibus in quanto res Syracusana discrimine esset cum centum nauibus post paucos dies redit, multis, ut fama est, donis ex Hieronis gaza ab Epicyde dona
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginensibus tanto cum discrumine gesta. tot iam
opulenti tiranni reges. que preter oetenx. hiero cum
recentissime memorie rex. tum ante omĩa que uirtue
ei q fortuna q sua declerat. beneficus in populum. N
insignis. Ea cum uniuiersa occurrerent animo. subiret¬
dictum est fuerant. ut alloquio leni pellerent hostes
ma parte urbis u̾sus amari. uiaq imminens ferẽti
guus. abepycide inpositus. ad quem missus a marcello
habito dilatus ꝑ frustratõe esset. retulit. Marcellus tẽ¬
pus eum ad deliberandũ supsisse. Cum is die de die
delere romanoꝵ exercitũ ancdusum muris posse. mar¬
cellus. ut enryalum neq tradi neq capi uidit posse.
inter neapolĩ. et ethitam nomina partium urbis. et
instar urbium sunt. posuit castra timens ne si frequẽ¬
tia intrasset loca continere ab discursu miles auidus
leamentis uenerunt. precantes ut acedibus et ab in¬
cenduis parceretur. dequorum precibus quam postula¬

Expanded text:
Carthaginiensibus tanto cum discrimine gesta, tot tam Carthaginiensibus tanto cum discrimine gesta, tot tam opulenti tyranni regesque, praeter ceteros Hiero, cum recentissimae memoriae rex, tum ante omnia quae uirtus ei fortunaque sua dederat beneficiis in populum Romanum insignis. ea cum uniuersa occurrerent animo subiretdictum est, fuerant, ut adloquio leni perlicerent hostema parte urbis auersus a mari uiaeque imminens ferenti giuus, ab Epicyde impositus, ad quem missus a Marcello habito dilatus per frustrationem esset, rettulit Marcello tempus eum ad deliberandum sumpsisse. cum is diem de die deleri Romanum exercitum inclusum muris posse, Marcellus, ut Euryalum neque tradi neque capi uidit posse, inter Neapolim et Tycham—nomina ea partium urbis et instar urbium sunt—posuit castra, timens ne, si frequentia intrasset loca, contineri ab discursu miles auidus lamentis uenerunt, precantes ut a caedibus et ab incendiis parceretur. de quorum precibus quam postula
Abbreviated transcription (Latin):
uertitq ĩquam possent. iam capte prope urbi feutitoa
epicydes ab insula quam ip̃i nason uocant. citato uĩ¬
fectus aginine. haud dubius qn paucos ꝑ neglegon pao
custodũ transgressos murum expulsurus foret. ceruas¬
tibus pauidis tumultum augeret eos dictitans.⁊ mã¬
iom ac terribiliora adferie. postquã conspexit omm
cirra epipolas armis cõpleta. lacessitos tantũ lostes o¬
ucis missilibus retro in grandinẽ agm̃ conuertit᷑. s gn
tam inde multitudinẽ qr hostiũ metuens quant neori
in testina fraus ꝑ octasionẽ oriretur. clausas qr intertu¬
multum agrandine atq insule inueniret portas i
Marcellus ut menia ingressus. ex supioribus locis urbẽ
ferme oium illa tempestato pulcherimã subiectam &e¬
culis uidit. in lacrimasse dicitur. partum gaudio rene
trato tante rei. partim uetusta gła urbis atheni ensum
classis demerse. et duo ugentes exercitus cum duabm
clarissimis ducibus delecti occurrebant. et tot bella cũ

Expanded text:
ue si quam possent iam captae prope urbi ferendam. Epicydes ab Insula, quam ipsi Nasson uocant, citato profectus agmine, haud dubius quin paucos, per neglegentiam custodum transgressos murum, expulsurus foret, occurrentibus pauidis tumultum augere eos dictitans et maiora ac terribiliora uero adferre, postquam conspexit omnia circa Epipolas armis completa, lacessito tantum hoste paucis missilibus retro in Achradinam agmen conuertit, non tam uim multitudinemque hostium metuens quam ne qua intestina fraus per occasionem oreretur clausasque inter tumultum Achradinae atque Insulae inueniret portas. Marcellus ut moenia ingressus ex superioribus locis urbem omnium ferme illa tempestate pulcherrimam subiectam oculis uidit, inlacrimasse dicitur partim gaudio tantae perpetratae rei, partim uetusta gloria urbis. Atheniensium classes demersae et duo ingentes exercitus cum duobus clarissimis ducibus deleti occurrebant et tot bella cum
Abbreviated transcription (Latin):
murosq et cũ emolumẽto quefita etiã apud socios leni¬
tatis speties ĩ columitate urbis nobilissime opulẽtissiẽ
cutꝰ ruinis om̃is campania. om̃es ꝗ campaniã cͥca acco¬
lñ ppłi ingemisserũt. consensio expressa hostis quanta
iis romanis ad expetendas penas ab ifidelib sociis
et ꝙͣnichil ĩ hanibale auxilii eẽ ad receptos ĩ fide tu¬
endos. Romani pr̃es ꝑfuc̃ti ꝙ ad capuã huerãt sex¬

Expanded text:
murosque, et cum emolumento quaesita etiam apud socios lenimurosque, et cum emolumento quaesita etiam apud socios lenitatis species incolumitate urbis nobilissimae opulentissimaeque, cuius ruinis omnis Campania, omnes qui Campaniam circa accolunt populi ingemuissent; confessio expressa hosti quanta uis in Romanis ad expetendas poenas ab infidelibus sociis et quam nihil in Hannibale auxilii ad receptos in fidem tuendos esset. Romani patres perfuncti quod ad Capuam attine
Abbreviated transcription (Latin):
cipes senatꝰ interfecti.ccc. ferie nõbiles campane
ciuiu campanoꝵ uenũdata de urbe agroq reliqua
consultatio fuit quibdam delendã censentib urbe
preualidã inimic̃a ꝓpinquã. Ceteꝵ preses utilitas
uicit. Nã ꝑꝑ agrũ quẽ om̃i fertilitate tẽre satis con¬
stabat pͥmũ in italiam ẽe urbs ẜuata ẽ. ut eẽt ali¬
qua aratorũ sedes urbi frequẽtade młtitudo incolaꝵ
libertinorũq et institoꝵ opificũ retenta ager oĩs
urbem captiuã frequẽtai̾q placuit corpus nullum
ciuitatis. Nec senatͦ nec plebis cõsciliũ. nec senatꝰ
esse sine cõsilio publico siue imperio multi tudinem
nullius rei int̾ se sociã ad cõsensũ inhabilẽ fore:
prefectũ ad om̃ia iura reddenda a roma quot an¬
ns mansuros. Ita ad capua̾res compoĩte cõsilio
ab om̃i ꝑte laudabili seuere et celeriter ĩ maxĩe no
redditus. Nõ seuitũ incendiis ruinisq intecta ĩ noxia

Expanded text:
cipes senatus interfecti, trecenti ferme nobiles Campani ciuium Campanorum uenum data. de urbe agroque reliqua consultatio fuit, quibusdam delendam censentibus urbem praeualidam propinquam inimicam. ceterum praesens utilitas uicit; nam propter agrum, quem omni fertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse, urbs seruata est ut esset aliqua aratorum sedes. urbi frequentandae multitudo incolarum libertinorumque et institorum opificumque retenta: ager omnis urbem Capuam frequentarique placuit, corpus nullum ciuitatis nec senatum nec plebis concilium nec magistratus esse: sine consilio publico, sine imperio multitudinem nullius rei inter se sociam ad consensum inhabilem fore; praefectum ad iura reddenda ab Roma quotannis missuros. ita ad Capuam res compositae consilio ab omni parte laudabili. seuere et celeriter in maxime noreditus; non saeuitum incendiis ruinisque in tecta innoxia
Abbreviated transcription (Latin):
muniendis castris cum ueh̾ndisq cõmeatibus con¬
sup̃tũ. et oĩa imꝑia militis eũ inpigre cum haud ꝙͣ¬
ꝙͣ abito aĩo exequebatur. ceteꝵ postꝙͣ hasdrubalem
gisgonis uemientẽ ad reliqas belli delendas trãsisse
hileris et appropĩquare allatũ est signum q pugne
propositum a nouo duce milites recordati quos i¬
ulo ante imꝑatores habuissent quib ꝙ et ducibus
et copꝰ ficti prodire in campũ ad pugnam soliti essẽ
flere omẽs repente et offensare capita et alu man
ad celum tendere deos incusantes alu strati humi suni
quisꝙͣ noĩati ducẽ implorare. Neq sedari lamenta¬
tio poterat excitantibus centurionibus manipula¬
res et ip̃o mulcãte ⁊ mere pãte marcio ꝙ ĩmuliebres
et inutiles se ꝓiecissent fletus pocius ꝙͣ ad tutandos
se met ip̃os ⁊ rem. p̃. secũ acuerent aĩos et ne ĩ ultos
impator es suos iacere sĩnerẽt cũ sb̾to clamor tubaꝵ¬

Expanded text:
—muniendis castris conuehendisque commeatibus con—muniendis castris conuehendisque commeatibus consumpsit, et omnia imperia milites cum impigre, tum haudquaquam abiecto animo exsequebantur. ceterum postquam Hasdrubalem Gisgonis uenientem ad reliquias belli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est signumque pugnae propositum ab nouo duce milites uiderunt, recordati quos paulo ante imperatores habuissent quibusque et ducibus et copiis freti prodire in pugnam soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare. neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio, quod in muliebres et inutiles se proiecissent fletus potius quam ad tutandos semet ipsos et rem publicam secum acuerent animos et ne inultos imperatores suos iacere sinerent; cum subito clamor tubar
Abbreviated transcription (Latin):
nie ip̃os lugebant desiderabantꝙ duces.Cñ.cũ magis
ꝙ diucius p̃fuerat.iis. priorꝙ et fauorẽ occupauerat
et s̃pecimen iusticie tẽꝑantieq romane pͥmus dedeãt
eum deletus exercitus amisseq hispanie uiderentũ
uir unus respondit has restituit. Erat ĩ exercitu .l. ma̾
liꝙͣto ꝙͣ ꝓ fortuna ĩ qua erat natus maior is ad sum¬
mã indole accesserat. Cñ. scipioni discplina sub qua
per tot annos oĩs militie artis edoctus fuerat et ex
fuga collectis militib et qbusdã de presiduo deductis
aut ꝯtẽpnendũ exercitũ fecerat ꝯũixerat cũ .ti. fon¬
teio p̃. scipionis legato. Set tm̃ prestitit eques. R̾.
auctoritate int̃ milites atq honore ut castris citra
hiberũ ꝯmuitis cũ duoes exercitũ comitus militarib
creari placuisset Eubeũti alii aliis in custodia ualli
sũmam ĩperii deculerũt. Omẽ inde tp̃c exiguũ id fuit¬

Expanded text:
niae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, niae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen iustitiae temperantiaeque Romanae primus dederat. cum deleti exercitus amissaeque Hispaniae uiderentur, uir unus res perditas restituit. erat in exercitu L. Marciliquanto quam pro fortuna in qua erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque teio, P. Scipionis legato. sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore ut, castris citra Hiberum communitis, cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam valli summam imperii detulerint. omne inde tempus—exiguum id fuit