comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inias omniuitae suae tepore signũ incendu quod in
anima pestulit. uisibile cunctis in humero maxilla que
postauit : mirũ que in modũ quio anima in occulto passa
Viea facere consue uerat : omnibus opus uistutũ &exem¬
pus ostende e & p̃dicare sermonibus : ordinẽ autẽ uisio¬
nusuarũ illis solum modo qui propt̃ desideriũ conpuncti¬
onis inter rogabant exponere uolebat: super est adhuc
frat quicdhaen senior monasterii nrĩ quinar rare sol&
dixisse sibi quendam multũ ueracẽ acreligiosũ hominẽ
quo dipsum furseũ uiderit in prouintia orientaliũ anglo¬
rũ illas queuisiones ex ipsius ore audierit: adiciens quia
tempus hiemis fuerit a cerrimũ Eglacie constrictũ cũ
nitudinẽ memorati timoris uel su auitatis. quasi in medȩ
estatis caumate suda uerit: cumergo ut adsuperiora
re deamus multis annis inscottia uerbũ dĩ omnibus ad¬
nuntians. tumultus inruentiũ turbarũ nonfacile fer¬

Expanded text:
restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum nitudinem memorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile fer
Abbreviated transcription (Latin):
que uel ipsi uel omnibus qui audire uellenis pel tuen
salubria eent : audiuit.: Quicum uerba finissent dcũ
angelicis spiritibus ipsi quoq ad caelos redirent:
Remanserunt cumbato forseo tres angeli dequibus dr¬
mus quicũ ad corpus referent: Cumque pfato ignimaxi¬
ignem flammȩ sed uirdĩ ubi ad pate factaa us que int̃ flã¬
mas ianua ꝑuenit. arripientes inmundi sp̃s unũ de cis
quos Einignibus torrebant iactauerunt in cũ. & contin¬
gentes humerũ maxillam que eius incenderunt: Cognouit
dens inignem reiecit : Dicebatq hostis malignus nolite re¬
pellere : quem ante sus cepistis: Nã sicut bona eius peccato¬
ris suscepistis : ita & de poenis eius pasticipes esse debetis:
uensus udeũ angelus: quod incendisti inquit hoc arsit inte :
seni buius uiri in peccatis suis mostui pecunia naccepis¬
sesne cpoena eius inte arder&: & plura locutus quiderga
salibri ser mone docuit: qui post modum incorpore

Expanded text:
quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, m beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maxiignem flammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus incenderunt: cognovitqdens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » versus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid ergsalubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
formidamus : Quartũ impi&atis cum infirmiores
spoliare &eis fraudem facere pronihilo ducimus: Gres¬
centes uero paulatim ignes usque ad inuicẽ sese extende
atque in in mensam adunatisunt flamma: Cumque ad¬
propinquassent : ꝑtimes cens ille dicit angelo : dnẽ ecce
ignis mihi ad propinquat: atille: quod non incendisti
dis cẽ rogus uid&ur : Tamen iux ta merita operlĩ sigu¬
los examinat. quia unius cuiusque cupiditas in hocigns
ardebit: sicut eni quis ard& incorpore. perinlicitã uo¬
luntatẽ : Ia solutus corpore. ardebit per debitã pocu
tunc uidit unũ deribus angelis quisibitota utra qiue
uisione ductores ad fuerunt precedentem ignis flco
abigniũ se periculo defendere : uidit autem & demo¬
nes ꝑignem uolantes incendia bellorũ contra iuiftos
sruere : sequuntur aduersus ipsum accusatione smi¬
lignorum : defensiones spũum bonorũ copiosiqr eȩ¬
famna iam uulgante conpererat: a quibus non paus

Expanded text:
formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpropinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: Quod non incendisti, dis esse rogus videtur, tamen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuerunt, praecedentem ignes flammab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caefama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca,
Abbreviated transcription (Latin):
duerba supfluco & ipsas elic̃ cogitationes quasi in libro descrip
iner ingelos apparentibus ba&a uel tristia cognouerit
ltgat ipsũ de quodixi libelluĩ uitae eius & multum ex illo
quoces pos seitus spiritidis accipi& : in quibus tam̃unuest
quod & nos in bac historia ponere multis cõmodũ duxim
deurtenes picere in mundum: atille oculos in inferiora
ues lectens uidit quasi uallem tenebrosam subtus se in mo
sostto diidit & quattuor ignes inaere non multo ab inuic
spuatiuo distantes: & incerrogans ungelos quieent hi gues
undu bos es se ignes quimundũ succendente scent
consunsturi: unũ mendacucu hoo qđ in baptismno abre¬
nuntiare nos satanȩ & omnibus operibus eius promisimus
minime miplemus alterũ cupiditatis cummundi diuitias
amori caelestiũ preponimus: testiũ dissensionis cũani¬
mos proximorũ &iam in suꝑuacuis rebus offendere non

Expanded text:
et verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in libro descriptet verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in libro descriptinter angelos apparentibus laeta vel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, profectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere multis commodum duximus. cebant, respicere in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non
Abbreviated transcription (Latin):
ritiae suae. Curc̃ ñ modicã lectionibus sacris simul
& monasticis exhibebat disciplinis & quod maxime seõs dec&
uncta quȩ agendec didicerat sollicitus agere curabat : quio
nulta procedente tẽpore & ipse sibi monasteriũ inquo
liberius caelestibus studis uacar& construxit : ubicortep¬
tus infirmitate sicut libellus deuita eius conscriptus suffi¬
center edoce raptus est ecorpore & euespera usq addgal¬
lcantũ corpore exutus angelicorũ agminũ e uspectus
rltueri & laudes beatas meruit audire: referre autẽ enat
solitus quod apte eos inter alia resonare audir& : Ibunt sci
de uistute inuistutt̃ . &iterum uidebitur dr̃ deoru ision : quireduc¬
us l corpore eidie cestia rursũ eductus uidit nonsolũmaiora
beuorũ gaudia. sed & maxima malignoꝵ spuum cestamina
quicrebris accusationibus in probiiter illi caeleste in t̃clu¬

Expanded text:
ritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul ritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi monasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmitate, sicut libellus de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et laudes beatas meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste interclu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ceptus est honorifice a rege prefato : & solitũ sibi opus
euangelirandi exsequens. multos & exemplo uistutis ei
firmauit : ubi quadam infirmitate corporis areptus
angelica meruit uisione perstui: inqua ad monitus ẽ. coep¬
to uerbi ministerio sedulos insistere. uigilis que consu¬
cus & orationibus inde fessus incumbere. eo quod cer¬
futura dicente dño: uigilate itaque: quia nescitis diem
neque horã: Quauisione confirmatus curauit locũ
monasteru quẽ ap̃fato rege sigbertto acceperat uelocis¬
fime construere acregularibus instituere disciplinis.
constructũ in castro quodam quod lingua anglorũ
cenob heresburg idest urbs cenobheri uocatur : quod
deinde rex prouintiae illius anna acnobiles quique
augustioribus aedificiis ac donarus ad ornarunt.
erut autẽ uir iste denobilissime genere scoctorũ: sed
longa animo quã carne nobilios: a ipsotempore pue¬

Expanded text:
susceptus est honorifice a rege praefato: et solitum sibi opus susceptus est honorifice a rege praefato: et solitum sibi opus evangelizandi exsequens, multos et exemplo virtutis et firmavit. Ubi quadam infirmitate corporis arreptus, angelica meruit visione perfrui, in qua admonitus est coepto verbi ministerio sedulus insistere, vigiliisque consuetis et orationibus indefessus incumbere; eo quod cerfutura, dicente Domino: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Qua visione confirmatus, curavit locum monasterii, quem a praefato rege Sigbercto acceperat, velocissime construere, ac regularibus instituere disciplinis. constructum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est, urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pue
Abbreviated transcription (Latin):
regno militare curar&: quod dum multo tẽpore
facere Contigit gentem mertiorũ duce rege
pendã aduersus orientales anglos inbellũ pro¬
cedere: Quidumse inferiores inbello hostibus
conspicerent : Rogauerunt sigberctum ad con¬
firmandũ militẽ sccũ uenire in p̃liũ: illo nolen
accontra dicente : Inuitũ monasterio eruentes¬
duerunt incestumen sperantes minus animos
militũ crepidare minus presente duce
quondam strenuissimo & eximio. posse
fugam meditari: sed ipse professionis suae non in¬
memor dumopimo ess& uallatus exercitu non¬
nisi uirgum tantum habȩre inmanu uoluit: Occisus¬
que est unã cum iege ecgrice : & cunctus corũ insis¬
qui&ipse postea ab eodem pagano merciorum duce cequo
& predecessor eius occisus est
rus sed &egregius in signis uistutibus. cupiens prodno
ubicumque sibi opostunũ inuenir&. peregrinã ducere
uitiõ : quicum ad prouintiã orientalium ꝑueniss& anglorĩ

Expanded text:
regno militare curaret. Quod dum multo tempore regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradicente, invitumduxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insisqui et ipse postea ab eodem pagano Merciorum duce, a quo t praedecessor ejus, occrus, sed egregiis insignis virtutibus, cupiens pro Domino, ubicumque sibi opportunum inveniret, peregrinam ducere vitam. Qui cum ad provinciam Orientalium pervenisset Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
one ascensionẽ in caelos mediatoris di & hominũ
hominis ihuxp̃i: unde & hanc nonut quidam falso
opinantur xiiũ luna inqualib& feria cumiudeis
dies dicitur ueraciter futurã cũ scã ecłã credebat
Nis temporibus regno orientaliũ anglorũ post
e pualdum redũcaldi succes sorem sigbeste sra¬
cius prȩfuit homo bonus a creligiosus : qui dudum
ingallia dum inimicitias reduuldi fugiens exula¬
res lauacrum baptismi ꝑcoepit: & patriã reuersis
ii eido potitus est mox euque ingallis bene dispo¬
sia iuidit imitari cupiens : Inslituit scolim inqua
pueri litteris erudirentur iuuante se epis copo
felice quẽ decantia acceperat eis que pedago gosac
ningistiosi Iuxta morłm cantuariorũ prebente :
tuntum que rex illẽ caclestis regniamator factuse
ut adultimũ relictis regni negotus & cognatos uo
regni tenebat Intrauerit monasterium quo dsibise¬
cerat ar quciae cepta tonsura proa&et nomagis

Expanded text:
ionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum ionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, dies dicitur veraciter futuram cum sancta Ecclesia credebatis temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Reduejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia, dum inimicitias Redualdi fugiens exularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCXXXIV, et cognato suo regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis
Abbreviated transcription (Latin):
tudum uidelic& pacis & caritatis continentiae
iutilitatis. Animũ irȩ & a uaritiae uiccorem suꝑ¬
bae siniul &iuune gloriae contemstorem : industruc̃
faciendi simul & docendi mandata caelestia soler¬
smoletionis &iigiliarũ Auctoritatem sacerdote
agnam redar guendi superbos. ac potentes pariter & in¬
firmos consolandi ac pauperes recreanidi uẽl
hendum quantũ abeis qui illum nouere diclicum
Nilexomnibus quȩ ineuangelicis uelapostolicis siue
haec in prȩfato antistite multũ comolcaoige : qio
quia nimirum haccdo placiusse nonaruibixo Qloo
autem pas cha non suo tempore obseruabat uelca¬
nonicum eius tempus ignorins uel suaetgrnor
iutionitate neagnitũ sequeresur deuictus nonud¬
probo nec laudo in quo tamen hoc ad probo: quia in
caelebratione sui paschae non adiuo corde teneba
uenerabatur & prȩdicabat. quam quod nos id est rede¬
tiore gerieris humani perpusnonem pesonneũ¬

Expanded text:
acis et caritatis, continentiae et acis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae victorem, superbiae simul et vanae gloriae contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel hendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
sonse cus ab posita : Rursum que ꝑ acco tempore
uqunto euenit ꝓculpã incurie uicum eunde & ipsã
cuntem et lesc ignibus consumi sedne tunc qui dem
conoenietangere flamma destinã ualebat: Ecũmcg¬
noi nque miraculo ipseceius foramina i grediens qui¬
biecde sio: destinec̃ illam non utantea defors infulo¬
mentin domus tab dosuerunt : sed intro ipsum eccesu
ininemoriã miraculi posuerunt. ubi intrantes genu
flectere ac misericordiae caelesti supplicare deberent
constut que multos ex eotem pore gratic̃ sanitatis in
excisis & in aquũ missus plures sibi suisque languoru
sorquod de obseruatione paschae minus ꝑfecte supiebat
omo hoc multũ detestans sicut in libro quẽdeemporib
conposui manifestis sime probaui: sed quasi ucraxhisto¬
ius simpliciter ea quȩ deillo siue ꝑillum sunt gestio
describens. & quȩ laudes digna ineius actibus laudans
uque adutilitatem legentiũ memoriae comm̃diois

Expanded text:
insecus adposita. Rursumque peracto tempore insecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quiibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae co
Abbreviated transcription (Latin):
inormiterio fratrum sepultum est : Adint̃iecco tẽpore
aliquanto cum fabricata ess& ibibasilica maios
atque in honorem beatissimi apostolorũ principis de¬
dicati : illo ossacius trans lata atque ad dexterũ altaris
uxta uenerationem tanto pontifice digniam conditasur
successit uero ei inepiscopatum finan ecipse illõ ab hu
scottorum insula ac monasterio destinatus. ac tempor
non pauco in epis copatu per mansit : Contigit aut̃
postaliquot annos ut pendũ merciorũ rex cũ hostili
exercitu haec in loca ꝑueniens cum cunctaque pote¬
rat ferro flammaque ꝑder&: uicus quoque inquo
antistes obiit unã cum ecclesia memorata flummis
absume reur : sed mirũ in modum sola illa destina
cui in cumbens obut ab ignibus circum cuncta uoran¬
tibus ab sumi non potuit : quod dares cente mira¬
lo mox ibidem ecclesia restaurata: & haec eadem
destina inmunimentum est pari&is ut ante fuera¬

Expanded text:
in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei in episcopatum Finan DCLII, et ipse illo ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammis absumeretur. Sed mirum in modum sola  Al. om. sola illa destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuer
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ in eadem insula solent ostendere : Quicũ uen
us ferentibus globus ignis acfumũ supra muros
irbis exaltari conspicere: festur eleuatis ad cae¬
lũ oculis manibus quecum lactimis dixisse: uidnẽ
t aburbe uenti in eos qui accederant flammarũ
incendia r&or serunt : it ut aliquot lesi omnes
territi inpugaiare ultra urbem cessarent quã
Iime dies mosti egredi e corpore cõger&: conpl&is
aburba dequa prȩfatisuomus. In hac enim hubens
eccdesiam & cubiculũ. sȩpius ibidem diuesti acma¬
nere atque inde adpredicandum urcui quadus ext¬
re consueuerat: quod ipsum & incdus uillis eegeos facent
solebat ut pote nil propriae posses sionies de qunatens¬
siasua &adiacentibus a gellis habens: tetenderuate¬
go ei egrotanti tentorium ad occidentide. paere lesiute
pastem ita ut ipsum tentorium pari&i hacre rei cedi¬
ecclesiae promuni mine erat ad posita som uepise

Expanded text:
riae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventriae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis ferentibus  Al., furentibus globos ignis, ac fumum supra muros urbis  Al., ignis exaltari conspiceret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide,i ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, cab urbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret eccleecclesiae pro munimine erat adposita, spiritum vi
Abbreviated transcription (Latin):
anchoris in mare missis nauem recnene meque hos
aehntes aliquid proficiebant cum que ueueen¬
fluctibus. mostem sibi om̃s in minere eẽ amidue
adesio uiderent : Tandem presbiter repuris cens
uerba antistitis adsumta ampulla misu deo leoebi
pentu distatim ut predictũ etat suo qiuieiut a ser¬
spshanc excostum quã uis corporaliter absensio¬
piuerit : Cuius ordiciẽ mira culi non quilibedu¬
presbiter crnimund uocabulo narrauit. quisehas
ẽ audisse ꝑhibebat : XUI¬
copatus eius hostilis merciorẽ exercitus penda
duce nordam hrmbrorum regiories impia clade
longe liteque deuastanis ꝑuenit adurbem usque
perianii quae exbebbȩ quondam reginȩ uocabulo
si dione capere poterat flammis absumere cona¬
bembimagna altitudine circum dedit apeste
Quotempore reuerentis simus antistes aidan in in¬
aburbe proculab÷ morabatur : Illo enim sepius
rat indenique usque hodic locũ sedis illius solita¬

Expanded text:
anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiebant: cumque verrenfluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quievit a ferspiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dupresbyter, Cynimund vocabulo, narravit, qui se hoc est, audisse perhibebat. copatus ejus, hostilis Merciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo sidione capere poterat, flammis absumere conabem in magna altitudine circumdedit, a parteQuo tempore reverentissimus antistes Aidan in inlibus passuum ab urbe procul abest, morabatur. Illo enim saepius rat. Denique usque hodie locum sedis illius solita
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicuius meritifuerit : &iam miraculorũ signis
internus arbiter edocuit: equibus triamemoriae
cusa ponere satissit: presbit̃ quidam nomine uiuttũ
cur cantiam ob adducendam inde coniugem regiosuid
filiũ uidelic& aeduni regis eanfledam. quȩ occiso
patre illuc fuerat adducta: quiter restriquidem
tinere illõ uenire sed nauigio cũ uirgine re dire
disponebut : accessit ad epis copum aidanũ obsecrans
eum prose suisque quitantum iter erunt ad gressuri.
dnõ supplicare : quibenedicens illos acdno com mdlions
dedit suic oleũ scificatum: scio inquieris quiccubo
nauem ascenderitis tempestas uobis ciue ntoscon¬
tarius suꝑueni&: sedtumementoetint oueseenti
quodtibi do mittas in mare: Ei statima quies centib
uentis serenitas maris uos le proseque uto dece¬
pito it inere domũ remitt& : quȩ cuneta ut pdrxetu
antistes: ex ordine conplea sunt ⁊ ci qui dem inor¬
mis furentibus undis pelagi. temotabani oaue bo

Expanded text:
i cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internus arbiter edocuit DCXLIII-DCLI, e quibus tria memoriae causa ponere satis sit. Presbyter quidam nomine Utta  Atur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae
Abbreviated transcription (Latin):
filius osucddi regis qui inderorũ pastibus tegnum haabebas
uirum scm e sa pientem probumque moribus uidere
postuliauit  cum possessionẽ terre idiquũ a se adcons¬
truendum monasteriũ accipere . In quo ipse rex afreque¬
tius de p̃candum dnm̃ uerbum que caidiendum ad uenis
& defunctus sepeliri debere: Nic & scipsũ fidelit̃ credide

Expanded text:
II--DCLXIV, qui in Deirorum partibus regnum habebat, virum sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et s
Abbreviated transcription (Latin):
despotauerint siue asperserint. mox sanitati restituunt̃
uocatur locus ille lingua anglorũ hefenfelth: quodd
cipotest latine caelestis campus: quod cesto utique
presigio futurorum antiquitus nomen accepit sig¬
nificans nimirum quod ibidem caeleste erigendũ
tropeum caelestis inchocenda uictoria. cae lestia
us qu e hodiae forent miracula caelebranda: est
amari admare. Prȩcinxere brictaniã ut supra docu¬
imus : In quo uidelic& loco consueudinẽ multo iam
fac

Expanded text:
des potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. des potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille lingua Anglorum Hefenfelth  Al., Heofenfeld, quod dici potest Latine Caelestis campus, quod certo utique praesagio futurorum antiquitus nomen accepit: significans nimirum quod ibidem caeleste erigendum trophaeum, caelestis inchoanda victoria, caelestia usque hodie forent miracula celebranda. Est a mari ad mare praecinxere Brittaniam, ut supra docuimus. In quo videlicet loco consuetudinem multo jam fec
Abbreviated transcription (Latin):
crexit ae flexis genibus dnm̃ dep̾catus est ut intnta¬
rerum necessitate suis cultoribus caelesti succurrer& a celo:
Denique festur quifacta citato opere cruce. ac fouea
preparatac inquastatui deber&: Ipse fide feruetus hano
irripuerit acfoueae inposuerit. at que utra que manu
crectã tener& donec adgesto amilibus puluere t̃re
figer&ur : & hoc facto elati in altum uoce. cuncto ex¬
ercitui proclamauerit: flectamus omnes genua
mur: ut nos ab hoste supbo acferoce. suamisericordia
defendat: scit enim ipse: quia iusta prosalute gentis nrãe
bella suscepimus: fecerunt om̃s ut iusserat: & sicincipi¬
ente diluculo in hostem progessi iux̃ meritũ suae fidei
uictoria potitis: Incuius loco orationis innumene custutus
sanitatũ noscuntur esse patratȩ : Ad indicium uidelius
ac memoriã regis : Nam &us que hodie multi deppso
ligno sacro scãe crucis astulas excidere solent: quas cũ
maquis miserint eis quelanguentes homines aut pecu¬

Expanded text:
CXXXV, ac flexis genibus Dominum deprecatus est, ut in tarerum necessitate suis cultoribus caelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec adgesto a militibus pulvere, terrae figeretur. Et hoc facto, elata in altum voce cuncto exercitui proclamaverit: « Flectamus omnes genua,mur, ut nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat: scit enim ipse quia juxta pro salute gentis nostrae bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis. Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacrosanctae crucis astulas  Al., hastulas excidere solent, quas cum in aquas miserint eisque languentes homines aut pecu
Abbreviated transcription (Latin):
oms sacerdo tes dñi fuere p̃duri : & duo exeis eiuẽ suneni
sacerdotii gradu functisunt: Cumergo epis copđ defior¬
tũ acsepultũ in prouintia nordan hrmbrorũ audigenasi¬
qui in monasterio eiꝰerant in prouintia orented es sao¬
entes ad corpus sui patris aut uiuere sisic dõ placeribiu
aut morientes ibi sepeliri ⁊ Quilibenter asus fratribus
e conmilitonibus suscepti: om̃s ibidem suꝑ ueniente psa¬
tȩ pestilentiae clade defuncti sunt excepto uno puerolo
quemorationib patrissui amoste constat esse seruatu
Nuc̃ cũmulto posthaec tempore uiuer&. & scripturis l¬
gendis operã dar& : tandem didicit se aqua baptimatis
non eẽ regeneratũ: & mox fonte lauacri salutaris ab¬
lutus : &c̃ post modum ad or dinẽ presbiteru promos¬

Expanded text:
omnes sacerdotes Domini fuere praeclari, et duo ex eis etiam summi omnes sacerdotes Domini fuere praeclari, et duo ex eis etiam summi sacerdotii gradu functi sunt. Cum ergo episcopum defunctum ac sepultum in provincia Nordanhymbrorum audirenqui in monasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promo
Abbreviated transcription (Latin):
empanis ꝓmodicũ & unum ouum gallinaciũ. cum paruolacte
puloca ad faciendũ monasteriũ uelecdesiã prius oratio
busam negotiorũ regalium causa intermitterecur
pdit pres biterũ suũ crnibillum qui&ia frater germanus
epsus pia coepta complere: cuicũ ille libent ad qui escer&:
expleostudio ieiuniorũ &orationis. fecit ibi monasteriũ
Quo dnunc laestigacu uocatur & religiosis moribus Iuxta
annis multis &in p̃fata prouintia epis copatũ administn¬
r& &huius quoque monasterii statutis prepositis curãgo¬
rer& casu contigit ut adipsum monasteriũ tempore mor¬
talitatis adueniens. tactus ibidem infirmitate corporis
ra altaris reconditũ ⁊ Dedit autẽ ep̃s regendũ post semo¬
nasteriũ fratrisuo ceadda qui postea ep s factus eite imse¬
quentibus dicemus :  si quidem hiquos diximus gebrinani

Expanded text:
panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationligiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, petiit presbyterum suum Cynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, et religiosis moribus, juxtaannis multis et in praefata provincia episcopatum administraret, et hujus quoque monasterii statutis propositis  Al., praepositis curam gereret, casu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitate corporis,ram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani
Abbreviated transcription (Latin):
muhiuitani eoute or adionibas. cotidianis qui illo in locodño serui¬
tenbabuerat ainit cinidem rex secũ statrem germanũ euis dem
oueu E cuius notitiã maxime addiligendũ noscendũ que
nupd puenit: faiuens ergo uotis egis antistes clegit sibilocũ
nonasterii construendi in montibus arduis acremotis
naubus latronũ magis latibula aclustra ferarui quã habnta¬
nli fuss uidebantur hominũ ut iuxta proph&ia saiȩ incu¬
blbus inquibus prius dracones habitabant orir&ur uiror
calamni eiunci idest fructus bonorũ operũ ibinascerentur
uprius uel bestiȩ cõmorari. uel homines besticditer uiuere
onsierieno n: studens autem uir dñi acceptũ moncesterii
oũ primo precibus acieiunus a pristina flagitiorũ sorde
prot rie sibi tosscineo monasterii fundamenta iacere : postulauit
ueor ut sibitotum quadrage simȩ tempus quo d instabit facul¬
tum ac licentuẽ ibidem orationis causa demorandi conce¬
dues. quibus diebus cunctis excepta dominica. iciunium

Expanded text:
m juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem esolebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumque episcopum pervenit. Favens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejunium
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiarũ late alueum suũ immo om̃s ripas suas transiera
contigit ut multo plures aqua fugientes. qua bellantes ꝑ¬
derecensis ⁊ Tum rex osuiu. Iuxta quod d̃o uouerat procon¬
lata sibi uictoria gratias dõ referens : dedit filiã suã aelfid¬
tipo quȩ urx u unius anni a &atẽ impleuerat ꝑpeuaciuro

Expanded text:
pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua e
Abbreviated transcription (Latin):
qud nescit accipere nr̃a donaria. offeramus ei quinouit.
dio dõ nr̃o : uouit ergo : quasi uictor exister&. filiã suam
Nsicũ paucis simo exercitu secertamini dedit: denique festur:
quiatricies maiort pagani habuerint exercitũ ÷̃ siquidem
psi xxx legiories ducibus nobilissimis instructas inbello
hibuere : quibus osuiurex cũ alchfrido filio ꝑparuum
ut dixi habens exercitũ sed apõ duce confisus occurrit
Nã alius filius eius ecgfrid. eotẽpore in prouintia mer¬
corum. a pud reginã crnuise obsestenebatur: filius autẽ
osual diregis oidiluald quieis auxilio esse debuerat in parte
pugnandi sese pugnȩ subtrax erat: euentum que discrimins
tuto in loco exspectabat: Inito ergo cestamine fugatisum
orientalis anglorum qui posteũ regnauit auctor ipsebelli
ꝑditis militibus siue auxilus inter emptus: & quia prope
fluuium uinuaed pugnatum est. quitunc p̃inundantia

Expanded text:
quit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, quit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia
Abbreviated transcription (Latin):
a nultis que in ecclesia utilis fuit.: de quo dubitandũ non
pudiderim: quin intercessionibus ut dixi siupatris ad cuius
corpus dilectionis ipsius gratia uenerat. sit ab asticulomostis
ruentus ut & ipse sic mostem euader&a&ernã & aliis qͣq
sutribus. ministeriũ uitȩ acsalutis docendo exhiber& ⁊ xxuiii¬
Istemporibus rex osuiu cum acerdas atque intolerabiles
puereiur in ruptiones: sȩpe dicti regis merciorũ qui fratrẽ
nus occiderat Adultimum aecessitate cogente. promisit seei
innumera & maiora quam credi potest ornamenta regia
ul donaria in pretium pacis largiturũ dũ modo ille domũ
redir&. & prouintias reguui eius usque ad internstionem
uastare desinere: Cumq rex ꝑfidus nullatenus precib: illus
assensũ pbere : Quitotum eius gentem a paruo usque
admagnum delere atque ex terminare decreuerat :
Respexit ille ad diuinȩ auxiliũ pi&atis. quo ab impi&te
birbarica poss& eripi : uoto que se obligans : sipaganus in¬

Expanded text:
 multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet. is temporibus DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, in
Abbreviated transcription (Latin):
regis ꝓrequa occidereur : quod euangelica p̃cepta de¬
uorosonde seruare : inqua tamen eius moste in noxia
i tapredictum uiridĩ ueraẽ eius culpa puniti: hubue¬
corenuĩ unius ex his quieũ occider̃ comitibus inlicitũ
coniugiũ: quod cum epis copis prohibere & corrigese
Nonposs& ex cõmunicauit eu: atque omnibus qdeuis a udius
uellent p̃cepit nedomã cius intrarent nequȩ deribis illius
nama ep̃s paruer desiluit: sederatenim cupse ine quo Ireus
aute teugi regem iacentẽ uirga qua tenebat manu&s pon¬
tificali adctoritate protestatus. dicotibi inquit quia nolanti
te comtinere adomu ꝑditi & damnati illius euinipsa domi
mori hubes: sed credendum est quiatalis mrotẽ uui leigiosi
mandatorũ xbi contigit: successa autemo sabe coride rono
suidhelm silius sexbaldi quibaptiratus e abirio de cdloĩe mpis¬

Expanded text:
regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta deregis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat manu, et pontificali auctoritate protestatus  Al., protestans: « Dico tibi, inquit, quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in pro
Abbreviated transcription (Latin):
quiubi prosperatũ ei opus euangelii
ns udie inministeriũ ordinationis aliis duobu eoo
pmaiore auc toruate coeptũ opus explens fecit ploca
ulenas presbieros ediaconos ordinauit quiseinuer¬
bofide Esministerio baptizandi adiuuarent maxime in
cuutan que lingua saxonũ rthancestir appellatur
od ÷ imille quȩti aburg cognominatur: quorũ prio locus
it gripa penteamnẽ secundus inripata menss inquo¬
bus collect examine famulorum xp̃i. disciplinã anac
rodule riscinquentũ rudes adhuc capere poterantas
uodir docuit: Cumq tempore non pauco inõfatapro¬
untia gaudenterege congaudente un iuerso populo
ue tael estis institutio cotidianũ sumer& augnentũ
oontign ipsũ regem instigante omnũ bonoru inimico
sropm quorũ suorũ manu int̃fici: erant autẽ duo german
noc se iratos fuisse cinimicos regi quodillenimiũ sus
rantibus placidamente demitter&: tidis erat culpa

Expanded text:
qui ubi prosperatum ei opus Evangelii tis ad se in ministerium ordinationis aliis duobus epiet majore auctoritate coeptum opus explens, fecit per loca ecclesias, presbyteros et diaconos ordinavit, qui se in verbo fidei et ministerio baptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani hoc se iratos fuisse et inimicos regi, quod ille nimium  rantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa
Abbreviated transcription (Latin):
postulante episoꝰ leitiã reciper& : coepit e contro
eprs tristis usque adla crimarum profusionem
effici. Quemdum presbit̃ suus lingua patria
quã rex e do mesticieius non nouerant quare lacri¬
mareur interrogass& : scio inquit quia non
multo tempore uicturus est rex numquã
dum. nonenim digna est haee gens tidẽ habere
reitorẽ, Nec multum dira antistites p̾sagib
tristiregis fune re dequo supra diximus imple¬
ta sunt ÷ sed& ipse antistes aidun: nomplus quĩ

Expanded text:
postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquamdum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
cumi foste ingressuri essent adorendiñ: quo
uoluisti domine antistes aequt paugerna que
num quid non habiumus equos uiliores plurimnos
ue aliqua species quȩ cad pauperũ dona suffic ereu
quamius illum eis equii tuon dates nque tibusde¬
cualiten possidendum elegi cui statiraeo e quiello
filius aeque quã ille filius dĩ Quibus dicdesinta¬
bunt ad prandendũ : & eps quidem resi debice
tris& repente inter cale faciendum Re cordans
uerbum quod dixerat illi antistest dis cinin ii
atadiosudi &de dit illum ministro festinus q
accedens ante pedes epi: corruit postulads
ut sibi placatus esse : quainum quã in quid dein¬
ceps aliquid loquar de hacͣ aut iudica bor que
ues quantum de pecunia nr̃a filusditribuies: quo
uidens ep̃s multum ꝑtimuit  Ac statim ex sur¬
gens leuauiteum promittens se multũ illi
esse placatũ dummodo ille residens ad epulas
rristitiã deponer& : dumque rex iubente ac

Expanded text:
cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine antistes, equum regium, quem Nunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui statim episcofilius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat tris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac
Abbreviated transcription (Latin):
udelice : eius qui occidere iussit animȩ redemti¬
one cotidie dño preces offerri deberent :
erat autemrex osuini : & as pectu uenustus &
statura sublimis &uffatu iocundus & moribus
aque igno bilibus largus: unde contigit utob
regiam eius & unimi & uultus & meritorũ digni¬
tatẽ ab omnibus diliger&ur : & undi quecdeius
ministeriũ decunctis propẽ prouintiis uiri & ã
maxima fuisse festur humili¬
tas ut uno probare saterit exemplo: Don auerat
equum optimum antestiti aidano: in quo ille
quamuis ambulure solitus. uelamniũ fluenta
transire uelsi quȩ lib& necessitus insistere iuore
ugrare posse : cui cum paruo intened cemrdesl
paup quidam occurer& elimosinã pelens : desli¬
ens ule p̃dapit aequum itautetatu stratus rega¬
cite nł auperi dari ertet enĩ multũ miseriocu
acultorpauperũ ac uelut patermusero copo
Hoccum regi ess& relatum dicebor disco Qui

Expanded text:
videlicet, et ejus qui occidere jussit, animae redemptividelicet, et ejus qui occidere jussit, animae redemptione cotidie Domino preces offerri deberent. Erat autem rex Osuini et aspectu venustus, et statura sublimis, et affatu jucundus, et moribus atque ignobilibus largus: unde contigit ut ob regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo,