comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ esse ratum pactũ. id̾eq est et si u¬
sum .f. indotem ħ pacto dedit ꝙ si ꝯue¬
nisł de fructib reddendis hoc ut in do¬
fundꝰ uł fructꝰ fu̾it dotał s ut fructꝰ
ꝑciꝑet dotis fucuros cogend̾ de dote accõ¬
ne fructo redde. er̾ gͥ indotẽ fructꝰ ⁊ fru¬
etur iste ufuris ꝙ ex fruccib conectis ⁊
insortem redactis ꝑcipi possunt ego urd¬
biq arbitror esse qua ꝯtemplatione id ᷤ
sit data ut siobhoc ei maiore̾ dotem:
to marite ea .pec. que ex usuris reddi¬
tuiun collig̾r. posse dici ꝯuentdem ua¬
lere. nec cĩ in detur stił esse dos. finge
quadragena annua esse redditus. ap̾
eum ꝗnõ acciꝑet in dote̾ nisi hoc ꝯue¬
niss plus trecentis. uti boni ꝯsisset t̾a
ułem dotem ꝯsecutus est ꝙ dicimꝰ si
pactum tale int̾uen̾it ur maritꝰ fruc¬
tus in dotem ꝯu̾teret et młr se suos
ałet tueretur ne. ⁊ unu̾sa hon̾a sua ex¬
pediret. qr no dicas ꝯuent̾dem ualere.

Expanded text:
m pactum: idemque esse et si usum fructum in dotem hoc pacto dedit. quod si convenisset de fructibus reddendis, hoc est ut in dofundus vel fructus fieret dotalis, sed ut fructus perciperet dotis futuros, cogendum de dote actione fructus reddere. erunt igitur in dote fructus et fruetur iste usuris, quae ex fructibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mto marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conventionem valere: nec enim videtur sterilis esse dos. finge quadragena annua esse reditus apud eum, qui non acciperet in dotem, nisi hoc convenisset, plus trecentum: uti boni consuleret tam uberem dotem consecutus. et quid dicimus, si pactum tale intervenit, ut maritus fructus in dotem converteret et mulier se suosque aleret tuereturve et universa onera sua expediret? quare non dicas conventionem valere?
Abbreviated transcription (Latin):
hp. Qum pat̾ dotem pollicitꝰ fu̾it ⁊ pa¬
ciscatuir ne a se uino petatur neue ꝯstante
matrimo dos petatur ita pactum int̾pre¬
tand̾ diuꝰ seuerꝯ ꝯffitutit qͣi adiectu̾esset
sc uiuo. hoc ẽi ita accipiend̾ esse ꝯtẽpłone¬

Expanded text:
 Cum pater dotem pollicitus fuerit et paciscatur, ne se vivo petatur neve constante matrimonio dos petatur, ita pactum interpretandum divus Severus constituit, quasi adiectum esset se vivo: hoc enim ita accipiendum esse con
Abbreviated transcription (Latin):
ab hon̾ib macrimonii seꝑaret. ꝙꝙ indig¬
nissimũ cẽ indicat ut nõ habuisse dote̾
estimetur: quol co hoc effectum est ut si
ꝗd̾ uiuo patre decesẜit filia aut sine culpͣ
sua diu̾tent o̾i modo dos peti no possit ꝯs¬
tance au̾t matrĩo mortuo patre peti possit.
mortua in matrĩo filia dos apud uirum re¬
int̾uemat. ¶ Ex pactis ꝯuentis que an
miptias uł post nuptias int̾poni posst̃¬
solent ala aduolimtate̾ ꝑtinert ut młr
tote ꝓmisa se alat et donec miptasit adᷤ
ab ea nõ peta curaut c̾tam sũmã uiro

Expanded text:
ab oneribus matrimonii separet quodque indignissimum est, inducat ut non habuisse dotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem vivo patre decesserit filia aut sine culpa sua divorterit, omnimodo dos peti non possit, constante autem matrimonio mortuo patre peti possit. mortua in matrimonio filia dos apud virum reinterveniant. Ex pactis conventis, quae ante nuptias vel post nuptias interponi tinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstante ꝯuinct̾ce ad lib̾tatem ambo ꝑue¬
m̾̃nt. poculo eis nõ ade̾pto ⁊ in eadem
ꝯunctione ꝑmanẜint. nta res mod̾e̾tur.
indotem ꝯu̾sa. ut eaꝵ estimatio młride¬
beatur. ¶ Spadoni młr impẜit distĩ¬
guend̾ ar̃bitror castratꝰ fu̾it nec neais
incastrato dicas dotem no esse meo qui
tis ex accio est.

Expanded text:
e ad libertatem ambo pervenerint peculio eis non adempto et in eadem coniunctione permanserint, ita res moderetur, in dotem conversa, ut earum aestimatio mulieri debeatur. Si spadoni mulier nubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem non esse: in eo qui tis actio est.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Cum post diuortiũ inro sciẽte
młr inpessõem predioꝵ que in dotẽ
ꝓmisit longo tp̃e fu̾it. ꝯuenisse tacite
iidetur nedos que ꝓmissa su̾at petã
⁊ si pet̾e eam ceꝑit pacti exceptõe amłi¬
ere repeslitur. ¶ Muner si.pe. sibi debi¬
tam ascio cum usutis fucuri ꝙ̃ris in

Expanded text:
. Cum post diuortium uiro sciente mulier in possessionem praediorum quae in dotem promisit longo tempore fuerit, conuenisse tacite uidetur, ne dos quae promissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in
Abbreviated transcription (Latin):
h. si młr de suo detẽ de dit et adhibm
matre̾ que stipłaret᷑ potusse eampꝰea
instrm totale mutare.
Manente matrimo̾ nõ ꝑdicure u̾ori
ob has cͥas tes reddi pot̾ ũt se suosq al¬
at ũt fund̾ ydoneñ emiat ũt in exi¬
inim uł in insulani relegato ꝑnti:
pret almonia ant egentẽ uirum
fre̾m sorores uo sustineat.¬
Iermog̃. Si sponia dotem dedit nec
h̾atur. exemplo docis ꝯditoi frmoris id¬
ne priuuileg̾m ꝙ int̾ ꝑ sonales acc̾oes
riti tos fit mł̾ris t̾a est et m̾ito placu¬
it ut sim dot̾e̾ fund̾ estimatũ dederit.
cimus noie tuple stipłone catũ hu̾it
is ꝙ marito enctus sit. statini eam ex
stipsone agere posse. porro cuiꝯ int̾¬
est nõ esse enictum ꝙ in tote fuit. qͥq
ipsa emett̾e pati creditur obid ꝙ en
emolnt̾nti in pecestate n esse cred itͦ
ciuꝰ ⁊ matrimonii hon̾a maritꝰ sus

Expanded text:
 si mulier de suo dotem dedit et adhibuit matrem quae stipularetur, potuisse eam postea instrumentum dotale mutare. Manente matrimonio non perditurae uxori ob has causas dos reddi potest: ut sese suosque alat, ut fundum idoneum emat, ut in exilium vel in insulam relegato parenti praestet alimonia, aut ut egentem virum fritomarum Si sponsa dotem dederit nec habeatur, exemplo dotis condictioni favoris ratione privilegium, quod inter personales actiones riti dos sit, mulieris tamen est, et merito placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione cautum habuit, isque marito evictus sit, statim eam ex stipulatione agere posse. porro cuius interest non esse evictum quod in dote fuit quodque ipsa evictionem pati creditur ob id, quoemolumenti potestatem esse creditur, cuius etiam matrimonii onera maritus sus
Abbreviated transcription (Latin):
portionẽ esse quoꝵ dies post impnas ces¬
sit rõis est. ¶ Usmris cens instipłacum ẽ
doce post diner num deductas ex die sed̾t¬
scd̾i macrimonii ne̾ esse prandas placu¬
it qr nec sorns exactio locum ħ̾re cepit
medii au̾c tp̃ris debebuntur. ¶ Indom̃
ab sentis uxore deducta nlłis in eam int̾¬
ea extonis uiri sumptib fc̃is ad exhibi¬
tõem uxoris ꝓmissas nsuras teu̾surns
ur imꝑbe petit. ¶ Eener asocero dotẽ
arbitratu soceri e̾to die dari ne̾ demo̾stra¬
ta ẽta qͣncitate stipłatus su̾as. arbitrio qͦ
detracio sipłoem uałe placuit. mec ind̾i¬
corpus ignotum differencia magna sit.
dotis et eĩ qͣntitas ꝓmodo facultatum
tin petest. ¶suptus ex nohantate pa¬
tris puelle cum filio tutoris inre cͣcͣtis:
tos ꝑmodo facultatũ ⁊ dignitate natali¬
um recte ꝑcritore ꝯstitm pocest. ¶ Pat¬
tit̾it ingrata nõ retinebit. ¶ Cũres ĩ
dotẽ estimatas soluco matrimo reddi¬
potuit placuit sũma declaratur. ¶ Ibi¬

Expanded text:
nem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est. Usuras dotis in stipulatum cum dote post diuortium deductas ex die secundi matrimonii non esse praestandas placuit, quia nec sortis exactio locum habere coepit: medii autem temporis debebuntur. In domum absentis uxore deducta, nullis in eam interea ex bonis uiri sumptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas usuras reuersus uir improbe petit. Gener a socero dotem arbitratu soceri certo die dari non demonstrata re uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto stipulationem ualere placuit, nec corpus ignotum differentia magna sit: dotis etenim quantitas pro modo facultatium tui potest. Nuptiis ex voluntate patris puellae cum filio tutoris iure contractis dos pro modo facultatium et dignitate natalium recte per tutorem constitui potest. Patstiterit ingrata, non retinebit. Cum res in dotem aestimatas soluto matrimonio reddi placuit, summa declaratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Iroculꝰ.⁊ ꝑ roculꝰ nepon suo saluce̾. an¬
cilia que npsit. docis ꝙ nõie pe. iuro
cradidit sine sci᷑ t ancaiam esse. sul ig¬
noret nẽ poterit eam .pe. uiri face̾ eaq
nih̾oiꝰ mansit eins cuius fu̾at. anceꝙͣ
eo nõie uiro traderetur. nisi forte nsu¬
capta est nͨe postea ꝙͣ apud cundem

Expanded text:
. Ancilla quae nupsit dotisque nomine pecuniam uiro tradidit, siue sci‹a›t se ancillam esse siue ignoret, non poterit eam pecuniam uiri facere eaque nihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine uiro traderetur, nisi forte usucapta est. nec postea quam apud eundem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Cir infando totali iroris rogatu
oliuetum succid̾at ad hoc ut nouestum
repon̾et postea uir mortiuis erat ⁊ uxori
dotẽ relegan̾at ligna ꝙ ex o liueto excisa
l⁊ tebet dou młir ꝓmiẜit. dotalem fundũ
ait̾m alienari no pesse si tn alienam
tursꝯ redimat ad huc ineiꝰ p̾tate estan
enm ꝙ̃ retininss alienari uelit.

Expanded text:
. Uir in fundo dotali uxoris rogatu oliuetum succiderat ‹ad› hoc, ‹ut› nouellum reponeret: postea uir mortuus erat et uxori dotem relegauerat. ligna, quae ex oliueto excisa quod debet doti mulier promiserit, dotalem fundum alterum alienari non posse. si tamen alienum rursus redimat, adhuc in eius potestate est, an eum, quem retinuisset, alienari velit.
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ patris statia hon̾a matrimo¬
uecessarias impensas ipso iure dote̾ mi¬
nuere. no eo ꝑtinet. ut si forte fund ꝯ in
dotem sit datus. desinat aliqua ex parre
totals esse s nisi impensa reddat᷑ aut ꝑs
fundi aut totus retineatur. s sit̾m in
fund̾ dotalem impensum sit ꝑ partes
⁊ fundꝰ in dete sint ⁊ necc̃ie inpense in
fund̾ facte nerua ait doce̾ pecuniaꝵ mi¬
nui. ꝗd gͦ simsr impensas marito ĩ olu̾t
utĩ crescat dos an exintegro daca uide fr
dotalis esse petit auenan rursꝯ ꝙ̃ ad po
et mag̾ est ut ager inc̾am detis reu̾ca¬
tur. s int̾im auenatio fundi inhibeat.
patris ꝑsecucio ⁊ inrem ĩisum ꝑmissio¬
ni ꝯtinẽatur.Nam sud ꝙ filium dare
oporret significatũ est. tota pecunia in
quã filiꝯ obligatus est ꝓmissioni dotis
eo tp̃r filii noie ꝯdempnari oꝑtebit.ꝙ
si nõ euicent̾ apparũit. de cui ꝯ młr ob¬
ligat̾ce sensit p̃sumptoem ad filu de¬
bita spectare ĩusimile est. nisi euicẽ

Expanded text:
Post mortem patris statim onera matrimonecessarias impensas ipso iure dotem minuere, non eo pertinet, ut, si forte fundus in dote sit, desinat aliqua ex parte dotalis esse, sed, nisi impensa reddatur, aut pars fundi aut totus retineatur. sed si tantum in fundum dotalem impensum sit per partes, et fundus in dote sint et necessariae impensae in fundum factae, Nerua ait dotem pecuniariam minui. quid ergo si mulier impensas marito soluerit, utrum crescet dos an ex integro data uidebitur? dotalis esse, poterit alienari: rursus quemadmoet magis est, ut ager in causam dotis revertatur, sed interim alienatio fundi inhibeaturpatris persecutio et in rem versum promissioni contineatur. nam si id quod filium dare oportet significatum est, tota pecunia, in quam filius obligatus est, promissioni dotis eo tempore filii nomine condemnari oportebit. quod si non evidenter apparuit, de cuius mulier obligatione sensit, praesumptionem ad filii debitum spectare uerisimile est, nisi euident
Abbreviated transcription (Latin):
esse potuiss io est iptiaꝵ. ⁊ resu̾ est ex di¬
e iptiaꝵ annu̾ esse nu̾and̾ nesi aliter
obẜuaremꝰ suintra annu̾ nuptie facte
n̾o sint uid̾i possit dos ex ea obligatione
no debi. ¶ Sec̾ gn̾o suo sic legau̾at. lu¬
cio ticio filie mee noie cenitum br̃s m̾s
danas esto tare. anpecunam gen̾um pe¬
tere debe exactam acceptam legatis ref
ferri s diuorno facto de dote accoem młri
st̃am uł notat. Imino nec filie si uolu̾it
deneganda est huuismedi accio.
ueletat. c̾tam. pe. eo noie stipłatꝯ est.i
deinde acceptam eam focit. q̃rebatur es
esse cum uero acceptam fecit õimꝰ ꝑiłm
mortio st̃o cum m̾m rediret pacta est
cum uiro. ut .x. in dotem acciꝑet. et fimn¬
dum sibi restitu̾et ac datis .x. prius qna
fundꝰ ei restitu̾etur imnrĩo decessit ilłd
ex bona fide est et neg̾o cͣcͣto ꝯuenit alda

Expanded text:
est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter obseruaremus, si intra annum nuptiae factae non sint, uideri possit dos ex ea obligatione deberi. Socer genero suo sic legauerat: 'Lucio Titio filiae meae nomine centum heres meus damnas esto dare'. hanc pecuniam generum petere debferri, sed divortio facto de dote actione mulieri anus notat: immo nec filiae, si voluerit, deneganda est huiusmodi actio. uolebat, certam pecuniam eo nomine stipulatus est, deinde acceptam eam fecit: quaerebatur, essesset: cum uero acceptam fecit, omnimodo primonium rediret, pacta est cum uiro, uti decem in dotem acciperet et fundum sibi restitueret, ac ‹d›atis decem, priusquam fundus ei restitueretur, in matrimonio decessit. illud ex bona fide est et neg
Abbreviated transcription (Latin):
m̾si pecumiis incet̾e datis tunc offm̃ est
cura toris apud ennd̾ mitare idicem
ꝗeum ꝯsticuit. ut ut̾m ei causa cognit᷑
⁊ uro adsente ꝑmittat rer̾ uendit̾e e
cerebrata detem ꝯstituere.

Expanded text:
nisi pecuniis in dotem datis, tunc officium est curatoris apud eundem intrare iudicem, qui eum constituit, ut iterum ei causa cognita etiam viro absente permittat rerum venditione celebrata dotem constituere.
Abbreviated transcription (Latin):
iꝵ. ħ̾rdem ticii si sensiss ut ea qͣntitas ꝙͣ
ex stipłatu ꝯseꝗ potu̾at detis reꝯciliatio ri¬
atrimõio fie̾t posse pacti except̾de submo¬
ueri. ¶ Mułr de dote qͣm dedit pacta ẽ ut
simmatrimo decessiss fr̃i enis redderet᷑
q̃stam res detales marito legauit ⁊ alii qͣs¬
dam res dotales ex ẜuis dotalib manu¬
misit q̃sicum est an maritꝯ eaꝵ roꝑ noĩe
qua legaut młr ⁊ ẜuoꝵ ques manumui
sit fr̃i ten̾etur. cum ⁊ ħ̾rdes de fimete tam
ducta erant. mortno marcello filis ⁊ filia
sipꝑstitib tote uinu̾sa filie prelegata ma¬
tillꝰ nata filia diu̾terat et młr decesfat.
tre suo ⁊ filio exꝑtib equis tedib relictisa¬
pud petronii magnũ pretore̾ marillus ad
hrde flus marcelłi ex dotis ꝓmissione uni¬
ñsam tetem petebat. filia ꝯiectura qͣi int̾
tuos placuiss nlło ficioꝵ ex tante mortu¬
a inłie ꝑtem totis reman̾e apud maritũ

Expanded text:
dem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoveri. Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur quasdam res dotales marito legavit et aliis, quosdam ex servis dotalibus manumisit. quaesitum est, an maritus earum nomine, qu non teneretur, cum et iam heredes defunctae tam ducta erant. mortuo Marcello, filio et filia superstitibus, dote uniuersa filiae praelegata Marullus nata filia diuerterat et mulier decesserat fratre suo et filia ex partibus aequis heredibus relictis. apud Petronium Magnum praetorem Marullus ab herede filio Marcelli ex dotis promissione uniuersam dotem petebat illa coniectura, quasi inter duos placuisset nullo filiorum exstante mortua muliere partem dotis remanere apud maritum,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi aut ticio doti eỹ. ħoc casu dici potest
uł cicio cari pesse. s de dote ur̾ ten̾i ꝙ̃¬
te eo alt̾i ꝓmit̾e ⁊ si dici solz ani quã
marito dotis nol̃e młrem nõ poise
obligari. his ei casit uiro des q̃ricur.
nõ eĩ estimamꝰ illam ita ꝓmisuse.
cumne de ticii iꝑcui cogitaꝵet. ¶¬

Expanded text:
tibi aut Titio doti erunt", hoc casu dici potest vel Titio dari posse, sed de dote virum teneri, qute eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casibus viro dos quaeritur. non enim existimabimus illam ita promississe, cum vel de Titii nuptiis cogitaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sp. P op ait maritũ non posse pacis¬
q ut dolum solum totu̾ modo indote̾
pr̃et. indelicet p̾p utilitate̾ mibentium
ꝙ̃is pacisdi possit ne sit ꝑicło eiꝰ nome
tebitoris ꝗeidotem ꝓmisit uam ⁊ ut si
dos ꝑiculo mlris pacissci eum posse ꝓbat
fit ꝑiculo marici.
ep̃. Gudos filie noĩe tatur oꝑtim̃
est pacium ꝯuentũ cum uiroq gene¬
dicere possit siuero post datam᷑ pacisci
fine filia siue solus agat sine adiu̾cta
silie ꝑsona eisoli nocebit et ꝓd̾it pactum
fint quo pacto melior ꝯdicio patris fier
ꝓd̾it et patri q̃m ꝑfiliã patri acquiri
potest.ꝑ patre filie no potest. siuero sic
pacta sit filia ut noceat ipsi qͣn filie
agenti nocebit paccum patri uero nu¬
llo modo noceb̾ insi adiecta q̃q filie ꝑso¬
na exꝑiatur dicend̾ est paciscendo filia̾
patris ꝯditõem det̾iorem facere ñ posse
ec casu quo mortua ea inmatrimoi̾o

Expanded text:
s ait maritum non posse pacisci, ut dolum solummodo in dotem praestet, videlicet propter utilitatem nubentium: quamvis pacisci possit, ne sit periculo eius nomen debitoris qui ei dotem promisit: nam et ut sit dos periculo mulieris, pacisci eum posse probasit periculo mariti.  dos filiae nomine datur, optimum est pactum conuentum cum utroque genedicere possit. si uero post datam pacisci sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nocebit et proderit pactum rit, quo pacto melior condicio patris fiet, proderit et patri, quoniam per filiam patri adquiri potest, per patrem filiae non potest. si uero sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri uero nullo modo nocebit, nisi adiecta quoque filiae persona experiatur. dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse e
Abbreviated transcription (Latin):
secuto p̾senci die ꝙ in nu̾e est restitu¬
atur s statuto tp̃i solui debeat ꝙ si m̃¬
rite fundꝰ fu̾it aduidicatꝰ ꝑs utiq da¬
ta indotem dotalis manebit. diuortio
aũt fc̾e sequetur restitut̾demꝰ p̃p ꝙͣ ad
maritũ ꝑuenit. ⁊ alt̾a portio scilicet ut
alt̾utr̃ eam eꝯtatem recus ansaũ mlr
insuscipienda ꝑte alt̾a q̃q aut uirĩtes¬
tituenda s an ꝯstance matrimo̾io ne̾
sola pars dotał sit que data fuit in detẽ
tum detali loqnitur.⁊ ego dixi maudi¬
torio mam colam totalem esse. ¶ Si mͣ¬
rito dotis nõie stipłanci ꝓmisit ꝑerre¬
rem is ꝗ except̾ce tutus erat n selua
cegetur ei solue. ⁊ habebit ꝯdit̾oem adũ¬
id ꝙ indebit᷑ marico ꝓmisit ant soluit.¬

Expanded text:
in numero est restituatur, sed statuto tempore solui debeat. quod si marito fundus fuerit adiudicatus, pars utique data in dotem dotalis manebit: diuortio autem facto sequetur restitutionem, propter quam ad maritum peruenit, etiam altera portio, scilicet ut alteruter eam aequitatem recusans, aut mulier in sus‹cip›ienda parte altera quoque aut uir in restituenda. sed an constante matrimonio non sola pars dottum dotali loquitur, et ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse. Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem adueid quod indebitum marito promisit a
Abbreviated transcription (Latin):
ut. restauranda erit indiem pristinumm
oblig̾o. ⁊ sidebitum cum sat̾ datcͥe fu̾it
sat̾datio renonanta est similiq modo
⁊ si ꝯdit̾oalis fu̾it oblig̾o que intote̾ ꝯu̾sa ẽ
⁊ pentente obligoe dinoraum fu̾it soent.¬

Expanded text:
riit, restauranda est in diem pristinum obligatio et, si debitum cum satisdatione fuerit, satisdatio renovanda est. similique modo et si condicionalis fuerit obligatio quae in dotem conversa est et pendente obligatione divortium fuerit se
Abbreviated transcription (Latin):
facultates. młris ualent. i soure ꝓnus¬
sio nõ ualet qr lege inta ne̾ habetur aue¬
toritas tolo malo fc̃a. Qrend̾ t̾n est u¬
trum tota oblig̾o an ꝙ ampliꝯ ꝓmissũ
est qͣm ꝓmici oꝑtuit. infirmet᷑ et utilia
est dicere. io ꝙ suꝑstnũ est t̾mmedo in¬
firmare. iste aũt curator res dotis noĩe
enis in detẽ det.dubitari añt pot̾ an hec
ner sit. ꝗd ẽi si alit̾ honeste mił̾ ñ possit

Expanded text:
is ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas dolo malo facta. quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare. Iste autem curator res dotis nomine eius in dotem det. dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
inħ tantur ut eas maritus ad arbutium
ait matrimoni c̾a acceptilat̾dem inter¬
positam. nẽ secutis miptus nlłã esse. atq
iteo suo laco man̾e oblig̾o̾em que sm̃ia
uera est. ¶ Quociens au̾t extranens ac¬
cepto tert debitori dotis ꝯsticuende c̃a si
ꝗt̾ nuptie insocute nd fu̾nt. liberatio
no̾ sequetir: msi forte si accepto cułit
ut uelit młri incotũ donatũ cunc em̃
credend̾ est brem manu acceptũ amłte.
cutis imptus młr soluto mt̾i̾o dotis ex ac¬
cion̾e habebit. msi forte sic accepto nilit
eyͣneus. ut ipse quocomͦ solutũ fi̾t ma¬
irimoniũ ꝯdic̾cem ħ̾at. tunc e̾i nd habet¬

Expanded text:
hoc dantur, ut eas maritus ad arbitrium ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quae sententia uera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliecutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum fuerit matrimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
diciu̾. ꝙͣꝙͣ ꝗi posfit dicere. enenire ait du̾
eĩ ꝓparit factus no potest cum socio no¬
xali exꝑiri. fortassis nec cõi diidundo
ag̾e̾ pessit. eiꝯ maleficii noẽ.ꝙ ante co¬
inumone̾ admissum est. Qͥ si nen pecea
cuidenti in uiria dfficietur. S meliꝯ est
dicere ꝯpet̾e ei cõidundundo iudicium.

Expanded text:
 possit dicere evenire, ut, dum enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi dividundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potest, evidenti iniuria adficietur. sed melius est dice
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Noxał aũt nõ ał tatur. nisi ap̃ me
sit ẜuus. ⁊ si ap̾ me sic. l eo tp̃r nõ fuit
quo delinquelat. tencor ⁊ ih̾rs m̃s tenet᷑.
sinexius uiuat. ¶ꝑop̃. ait. Si emptor
Fui nexali ouentus sit uidicia uenditorẽ¬

Expanded text:
 Noxalis autem non alias datur, nisi apud me sit servus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo delinquebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius vivat. Pomponius ait, si emptor servi noxali conventus sit
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. xuii. adplauc̾. Antiꝗi itẽo uentͥ
ita ꝓspexert. ut in tp̃s nascendi oĩa ei unͣ
incegͣ reẜuarent. sic apparet iniure n̾rdita¬
tum in ꝗb ꝗpost eum gradum sunt ag¬
natͥois quo est is ꝗ muto est. no̾ admitũ¬
tui.dum inctum est annasa possit. ubi
au̾t eod̾ gradu sunt cet̾i qͦ ⁊ uent᷑. cunc qͥ
porcio insuspenso esse debeat.q̃sierũt. id̾o
qr no pot̾ant scire qͦt nasci possũt. ic̾ młta
ut fabulis anum̾ent᷑. siam craditum ẽ¬

Expanded text:
 decimo ad Plautium. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: ideo nam ut fabulis adnumerentur. nam traditum e
Abbreviated transcription (Latin):
diam coh̾idi suo reddiis ip̃m exdimi¬
dia ꝑte.⁊ ex dimidia cohrdem esodẽp¬
ꝑte instituti filiꝰ ꝗ patrẽ suii ignera¬
bat uiuo cestatore decessisse ꝑte̾ hrdita¬
tis nõie patris ut absentis animi̾stra¬
ĩut. et pecunias ristractis reb acceꝑit
patris neg̾om curau̾it. neg̾eꝵ añt .g̾.¬

Expanded text:
diam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia coherederte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, patris negotium curauit. negot
Abbreviated transcription (Latin):
tñ. nec ipsatn̾sit nec nõ utendo amut¬
titur nec capitis diminutõe. s si habi¬
ꝙ u̾m est. plane si dixiss testator nsum
habitandi causa ne̾ dubitaremꝰ qnua¬
leret. ¶ Utr au̾t imiꝯ ani sit hãbitato
anusq adnitam ap̾ uet̾es quesit̾ est. ⁊ pu
routiliꝯ donec iniuat habitatten ⁊ petere

Expanded text:
en nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione. Sed si χ, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius donec uiuat, habitationem competere
Abbreviated transcription (Latin):
fund̾ ꝓpossicebat pignori ded̾it. isq ab eo
ꝓrignori accapit.iure uti ꝓhibetur cete¬
uit itaq ħie caituͥ. yic friituano in rem
fessoriam agenti fructꝰ prandi sunt:
ita ⁊ ꝓprictacis dno si negatoria actoe urat᷑
S momib ita demu̾ si no sit possõr qui

Expanded text:
ui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui
Abbreviated transcription (Latin):
comꝰ uso sit relictꝰ hõĩ mediocri ut por¬
relictus fit. posse eam ⁊ cũ marito ħitare
ꝗntus mutiꝰ pͥmꝰ admisit. ne ei matͥ¬
monio suo carend̾ foret. cum uti uult
come. Nam ꝑ ꝯͣrium qͥn uxor cu̾ma¬
rite possit ħ̾itare nec fuit dubitatum
ꝗd gͦ siuidne legata sit annuptiis ꝯͣctis
post nsum ꝯstitutũ ⁊ mlr ħitare cum
marito possit.⁊ est u̾m ut et põp.ł.x. ⁊¬

Expanded text:
domus usus sit relictus homini mediocri, ut porrelictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti uult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum marito possit? et est uerum, ut et Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Inqͦ eo fundo actens eimorari
licet. ut n dño fundi molestꝰ sit. n his
ꝑ quos oꝑa rustica fu̾it impodimento
sic. nec ulli alii iusꝙ h̾t ant uencere:
aut lecari. auic gratis ⁊ cedere potest.
prẽtorii enreliciꝰ est. ¶ Uenire plane ꝓ¬
prietariũ ad fructa ꝑcopiendos mag̾ dic̾e̾¬
habitare ilic pesse admitend̾ ¶ pter ha¬
bitationẽ au̾t ꝙͣ ht̃ is cui usꝯ sit datus. de¬

Expanded text:
ur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere potest, praetorii ei relictus est. uenire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipiendos magis dicenhabitare illic posse admittendum est. Praeter habitation
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜit scipłam que ĩmesse iacet ħrdis
euis esse labes ait. spicam que tra tene¬
turdnui fundi esse. t̾ructũq ꝑcipi spica¬
⁊ cessa aut feno cesse. aut uua ad ẽpta.
aut excussa olea g̃uis nõd̾ tritũ fru¬
mentũ aut ołm fc̾m. uł uindemia
coacta sit. s ut i̾m est ꝙ de olea exe¬
usla scripsit ita. ałr obsuand̾ de ea oł¬

Expanded text:
cessit, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea ol
Abbreviated transcription (Latin):
nabilis siam ⁊ diuꝰ puis. plecie
celsiano rescripsit. eum ꝗtutele
catus nõ debe ꝯplłe uidicui susci¬
ꝑe Id̾ claudio flauiano rescripsit
reg̃. restirui. adu̾sꝰ assanu̾. quia
alt̾iꝰ negocii causa uen̾at. u̾e esse
iome ondiend̾. ¶cm̃s ant isti dom¬
os reuocant. si no ibi ꝯͣxerint. ubn
ꝯueniunt᷑. cet̾m si ꝗͣxerint ibire¬
uocandi uis nõ hnt exceptis iͥ egntis̃

Expanded text:
nabilis est. nam et diuus Pius Plotio Celsiano rescripsit eum, qui tutecatus, non debere compelli iudicium suscipere. idem Claudio Flauiano rescripsit i aduersus Asinianum, qui alterius negotii causa uenerat, non esse Romae audiendum.Omnes autem isti domum reuocant, si non ibi contraxerunt, ubi conueniuntur. ceterum si contraxerunt ibi, reuocandi ius non habent: exceptis legatis,
Abbreviated transcription (Latin):
mimis int̾ priuates ꝯueniat sufficit.
gͦ priuatoꝵ ꝯsensus ꝓinde si priuati cõ¬
sentiant pretor au̾t igneres ꝯsentus et
putet᷑ suam irdidem an iegi satis factũ
sit: ⁊iderd̾ est. ⁊ puto posse deffendieiꝯ e̾e
li uissione ꝑrogano fu̾it in hibita: posst̃.
cp̃ra intra que iussꝯ est litem dirimere.
yrocari. ¶Legatis in es ꝙ ante legacio¬
nem ꝯͣruit᷑. It᷑ hiis ꝗ testimoni ca uoca¬
ti sunt uł si ꝗuidicandi ca accerssiti. ĩsł

Expanded text:
minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius essli iussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimere, prorogari.Legatis in e‹o› quod ante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa euocati sunt uel si qui iudicandi causa ar
Abbreviated transcription (Latin):
scubit. nõ ht̃ ꝯsensumsaut si putau̾int
aluun esse p̃torem ꝓalio. eque error non
dedit nir̃dc̾dem sãnt si cum restituss quis
exlitigatorib uirib preture ꝯpulsꝯ est.
nlła mirdeo est. ¶ Conuenire aũt inter¬

Expanded text:
scribit, non habet consensum. aut si putauerunt alium esse praetorem pro alio, aeque error non dedit iurisdictionem. aut si, cum restitisset quiuis ex litigatoribus, uiribus praeturae compulsus est, nulla iurisdictio est.Conuenire aute
Abbreviated transcription (Latin):
.xxuiii. scrib̃. labeone extiinasse. Si
dem emptor seq̃ns scit rem ita gestam
restitutõem a du̾sꝯ eum faciendam. Si
ignorauit et pͥor emꝑtor solũndo ess¬
ęquiꝰ. nõ esse faciendama.Siuͦ nõ ess
nore rem accepit. aũ hrs eiꝯ ydoneꝰ sit
ncħ noui ꝯstituend̾ est in euni qui
rem boua fide em̾it. idq ⁊ põp. scribit.¬

Expanded text:
 scribit Labeonem existimasse, si dem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem adversus eum faciendam: si ignoravit et prior emptor solvendo esset, non esse faciendam: sin vero non esset nore rem accepit aut heres eius idoneus sit, nihil novi constituendum est in eum, qui rem bona fide emerit, idque et
Abbreviated transcription (Latin):
endꝰ.⁊ põp scribit simpł. no restituend̾.
puco aũt inspiciend̾ apretore ꝗs captꝰ
sic. ꝓm̃n si amle capti sint. u̾bi gr̾a. mi¬
nor minori peciu̾am dodis. ⁊ ille ꝑdidit
minor annis cũ fil famł maiore ꝯͣy̾it.¬

Expanded text:
it non restituendum. puto autem inspiciendum a praetore, quis captus sit: proinde si ambo capti sunt, uerbi gratia minor minori pecuniam dedit et ille perdidiminor annis cum filio familias maiore cont
Abbreviated transcription (Latin):
cum scur̾ minore̾.⁊ ei fidem nõ balerẽ
tu fideuissens ꝓea ne est equ̾u sideiꝰ seri
ĩneceri meam srueniti. s ptciꝰ ipi de¬
neganda erit mandati accis.cuĩi pocia
minor captanentͥ teneb̾r. faciliꝰ ĩ ma¬
datore dicend̾ ent. nõ dełe eisẜueniri
hic eĩ ułt affirmator fint et suasorut
cũ minore ꝯͣheret᷑. rñ ccͣtari pot̾ minor
inint̾. resticut̾cem. Utrũ adu̾sꝯ credito¬

Expanded text:
m non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum fideiussori in necem meam subveniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa peminor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subvenire: hic enim velut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur. unde tractari potest, minor in integrum restitutionem utrum adversus credito
Abbreviated transcription (Latin):
nmissꝰ sł prinietat.ꝯpetunt adu̾sꝰ eũ
acc̾oes ad exbibend̾. ⁊ flirtit. ꝯdicio uide¬
licet.q̃ni ⁊ maninnissꝰ eas ꝯtrectabas
sus eum. post lib̾tatem accio nõꝑetis
et ħ resc̾rto diui seueri ꝯtinet᷑. ¶ Quid

Expanded text:
s eum actiones ad exhibendum et furti et condictio, videlicet quoniam et manumissus eas contrectabat. sus eum post libertatem actio non competit: et hoc rescripto divi Severi continetur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓmissum est. pauł. R. utiq si depe¬
culio agente alique de duce uelit illd
nomen peculiare facit.
uł finitum est udiciu̾ decessit it pecuł¬
respicictur ꝙ aliꝗs eoꝵ cum morierat᷑

Expanded text:
expromissum est. Paulus: utique si de peculio agente aliquo deducere velit, illud nomen peculiare facit.  finitum iudicium decesserit, id perespicietur, quod aliquis eorum cum mor
Abbreviated transcription (Latin):
filu uł ẜui de peculio ouenuncur: pla¬
ne in cet̾is creditorib hñda est iõ priui¬
legioꝵ ꝙ ei si filius doce̾ accepit cuccla
mina fec̾it. uł pecuiam in artam depo¬
suit dab̾r ei uendicatio numoꝵ ⁊ adu̾s.

Expanded text:
 plane in ceteris creditoribus habenda est ratio priuilegiorum: quid enim si filius dotem accepit, tutelam mina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
uł fiuꝰ in p̾tate est de peciuo accio ꝑe¬
tua est. post morte̾ au̾t eus ⁊ postquam
emancipatꝰ manumissꝰ alienatꝯ ue
fu̾it. tp̃ralis esse incipit .i. annatis. ¶
quo peti potuit ꝯdicione existente ¶
uił alienatoe extingunt᷑ peculiũ sustĩ¬
ciebat usq ad annum ꝓdncti obligo¬
nẽ sinenatio au̾t uł manumiso ad
fuos ꝑtinet.nõ ad filios. Mors aũt t̾a
ad ẜues ꝙͣ ad filios iesernuir. emancipa¬
tie uero ad solum filium. ¶ S ⁊si alio
m̾o sine emancipatte desierit esse in po¬
restate annał erit accio. S ⁊ si morte i¬
patris uł de port̾e sun niris flu̾t esfc̃z
filiꝯ depecuo intra annũhrs patris¬

Expanded text:
us in potestate est, de peculio actio perpetua est: post mortem autem eius vel postquam emancipatus manumissus alienatusve fuerit, temporaria esse incipit, id est annalis. Anquo peti potuit condicione existente. eculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem. Alienatio autem et manumissio ad seruos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad seruos quam ad filios refertur, emancipatio uero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annu
Abbreviated transcription (Latin):
na ccerens plusꝙͣ oportet impenderit.
ti ꝑfidei ꝯmissum restitui iussa ee̾t he̾
postiod̾ hu actores int̾ se diuiserunt
amnum strationem bonoꝵ idq egert̃
sine auctoritate ⁊ sine ꝯsensu ingr̾atu¬
um post aliq tp̃s testamentũ ꝑ ꝙ resti¬
tui cuntati hr̃ditas fidei ꝯmusa est.irri¬
tum ꝓlatum est. ꝓtribimali. atq ita
ab intestato simphromꝰ legitinins
hr̾es defumcti extitit. S ex his acto¬
rib unꝯ nõ soluendo decessit.⁊ nemo
eiꝰ hr̃s exticit. Qro si simphroniꝰ ꝯue¬
defuncti ad quos ꝑtin herenniꝰ. mo¬
destinꝯ respondit. & ar uno ex acteribꝰ
obea que solꝯ gessit. neg̾.gͣ accione¬

Expanded text:
na gerens plus quam oportet impenderit, ti per fideicommissum restitui iussa esset herpostmodum hi actores inter se diuiserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magistratuum. post aliquod tempus testamentum, per quod restitui ciuitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo decessit et nemo heres eius extitit. quaero, si Sempronius conuedefuncti ad quos pertinet?Herennius Modestinus respondit, quod ab uno ex actoribus ob ea quae solus gessit negotio
Abbreviated transcription (Latin):
uidex delib̾tate sn̾iam dic̾e̾.ne pre¬
uidicĩ de testam̾to cegnituro fiat
⁊ ita senatꝰ censuit. S ⁊ diuꝯ tra¬
iams rescripsit differend̾ de lib̾ta¬
tatum est. Cet̾m sino ꝯtestet᷑ nõ ex¬
pectantur lib̾alia iudicia ⁊ ita duiꝰ
piꝰ resc̾psit Nam cum ꝗdam lati¬
manus te statu suo qͥstione̾ pacie¬
bat᷑ ⁊ ne matiꝰ ꝓnuntiaret᷑ de ꝯdi¬
tione sua nolebat ad hbale iudiciu̾
ire. dicens suscept᷑m se de inoffõ.t.¬

Expanded text:
iam dicere, ne praeiudicium de testamento cognituro faciat: et ita senatus censuit: sed et divus Traianus rescripsit differendum de libertatatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudicia: et ita divus Pius rescripsit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inoff
Abbreviated transcription (Latin):
iuił.i.i.ad̾.Si hrditatem petam ab
eo ꝗmiani rem possidebat. de q̃ sola
Strou̾sia erat. ⁊ id ꝙ postea cepit possi¬
dere restituet.
h .ł.xiiii. ad ed̾. Diuus piꝯ rescͥpsit
ꝑ hibendum possessorem hi̾ditatis.
de qua ꝯtrou̾sia erat. ante ꝙͣ lis in coh¬
aretur. aliꝗd ex ea distrahere. nͥ malu¬
ciꝯ estimatione satisdare. Causa aute
cognita ⁊ sino tał sit data sat̾datio. s
solicaᷤ cuitie ⁊ post litem ceptam di¬
minutione̾ se ꝯcessarũ pͥtor edicit.
ne in cotũ diminutio impeditam ali¬
que ⁊ utilitates alias impediat.ait ꝑn¬
ta si ad fumis sit aliꝗo necessarium
Nam fun̾is gr̾a diunuicione̾ ꝑmit¬
tie Ix si futurum est. ut nisi petiu̾a
intra c̾tummi diema soluat᷑. pignus distͣ¬

Expanded text:
ictum Si hereditatem petam ab eo, qui unam rem possidebat, de qua sola controversia erat, etiam id quod postea coepit possidere restituet.rescripsit prohibendum possessorem hereditatis, de qua controversia erit, antequam lis inchoaretur, aliquid ex ea distrahere: nisi malueius restitutione satisdare: causa autem cognita, etsi non talis data sit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam. deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid necessarium: nam funeris gratia deminutionem permittit. item si futurum est, ut, nisi pecunia intra diem solvatur, pignus dist
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝰ est. ꝙ de ioffõ .s. argu̾e uolo. nc̃
mͥ nocebit. Maxime sicam port̾oem nͥ
possideam.uił iure suo no possidean di¬
agnoscam repollar ab accatione. ¶Q⁊
gͦ si ał uoluntatem testatoris plau̾im
puta in testam̾to ascͥpẜim post mor¬
tem patris ꝯsentire me.repellendꝰ sũ ab

Expanded text:
tutus est quod de inofficioso arguere volo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam vel iure suo possideam. Diadgnoscam, repellar ab accusatione. Quid ergo si alias voluntatem testatoris probaverim? puta in testamento adscripserim post mortem patris consentire me? repellendus sum ab
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qͣrelam acc̾dem. pro ꝑte ei uendicabit᷑
dec̾ni eaqi adu̾sarium ei stministra re
nec̃ hałs usq ad fine̾ litis. ¶ de testam̃¬
co matris q̃ existimans ꝑisse filiũ. ã.uisi
se. u estam̃to hĩdes alios insticins. diꝰ
adrianꝯ decreuit. h̾rdatatem ad filiu̾ ꝑtiꝰ¬
ne ita ut uł̾tates ⁊ legata pĩent᷑ ias a¬

Expanded text:
ationem pro parte ei vindicabantur, decerni eaque adversarium ei subministrare necesse habere usque ad finem litis. De testamento matris, quae existimans perisse filium alium se et testamento heredes alios instituisset, divus Hadrianus decrevit hereditatem ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praes
Abbreviated transcription (Latin):
iusticutꝰ. si sticum manunẜit.⁊ ma¬
uł iniustum cestamentũ ꝓmincietur.
equum est huic qͦ succurriut ẜui pͥci¬
uni amanumisso accipiat. ne frustra
est. noc sides ab h̾rde transact̃oni pr̃atur
ineffo̾i o̾mi utegram esse placuit. ¶Ei
ꝗse filiu̾ ciꝯ esse affirmat. ꝗ ex testam̾to

Expanded text:
Stichum manumiserit' et mauel iniustum testamentum pronuntietur: aequum est huic quoque succurri, ut serui pretium a manumisso accipiat, ne frustra est nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit.Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui testamento
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ut pucasiꝗd impensũ est indla¬
toe mortui. s ⁊ si ꝗd in locum su̾it erogͣ¬
tum inq̃m mortuus infertetur fu̾is
causa uid̾i impensum. lab̾e scripsit.
qr nect̃io locum sꝑatur in quo corpus
ditur. ¶Imponsa ꝑegre mortuiq̃ fc̃a
est ut corpus ꝑ ferrenir fum̾im ẽ lices
siꝗd in marmor.uit uestem collocan
neraria d̾r exbeno ⁊ equo oritur. ꝯti¬
net au̾t fun̾is cansa tr̃a inpenam nͥ¬

Expanded text:
est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus inferretur, funeris causa videri impensum Labeo scribit, quia necessario locus paratur, in quo corpus conditur. Impensa peregre mortui quae facta est ut corpus perferretur, funeris est, licet uid in marmor uel uestem collocandneraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem funeris causa tantum impensam, n
Abbreviated transcription (Latin):
d. IIocum in quo fuus sepultus est te¬
religiosum esse aristo ait ¶ Q morcuu
in lecũ alicnũ auenũ intulis. uł infer¬
re curauit. teneb infc̾m accione ¶In
litum alt̾um acciꝑe debemꝰ sine ĩ agro
sine medificie s hic fiuo dño dat ẽ¬
in locũ alt̾iꝰ apparet de dño eũ sentire
is est de es cuuis locus est ¶ S frũ muus
inferendo teneb̾ dñc ꝓprietatis anet
socius teneatur si ignorante sccio. intu¬
uł cõidanid̾ ouenii cum pose. ¶ Pictor
ait. Siue nõmo mortuus ossaue Nis m¬
ortui inlocitm ꝑnr̾ alt̾ia aut inid sepul¬
crum in quo uis nossut. mata esse dic̾et᷑
ꝗͥ hec ferit inft̾m accione tenet᷑. ⁊ pene

Expanded text:
. Locum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait. Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio. sed hic sermo domino dat"in locum alterius", apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intuuidundo conueniri eum posse. Praetor ait: 'Siue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dicentur.' qui hoc fecit, in factum action
Abbreviated transcription (Latin):
lp. criptus m̃s priꝯ ꝙͣ ħĩditateni adeat
patrem .f. mornium inferendo locũ fac̃.
religiosum ne ꝗs putet hec ipso ꝓ ħrde
eum gerere. fiunge eĩ ad huc eũ deliẜare
de adeunda h̾rdicate. ego ⁊̃ puto sinen
hr̃s eum intusit. s guis aliꝰ hr̃de nł

Expanded text:
criptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quivis al
Abbreviated transcription (Latin):
ño pot̾it qr no hoc aĩo fecit qͣiͣ alienum
neg̾om gerens. ⁊ ita trebae̾. ⁊ ꝓcuł. pu¬
tat.puto t̾ ⁊ ei erca dandã accioriem
fim̾ariã. ¶Labeo ait quociens quis
aliam accõem ht de fim̾is inpensa ꝯse

Expanded text:
non poterit, quia non hoc animo fecit, quasi alienum negotium gerens: et ita Trebatius et Proculus putat. puto tamen et ei ex causa dandam actionem funerariam. Labeo ait, quotiens quis aliam actionem habet de funeris impen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd auri argentiq fu̾it distrahi aut
pignori ui debitur.¬
ai ¶ Lei acebitorib si facile exigi posfit.
dantur. ¶ Sicelenus uł inglinus sit is
ꝗ mortiuis est. nec sit u̾fun̾etur. ex
inuectis matis eum fun̾andum. pop̾.
scribit.⁊ si ꝗd suꝑfliuremanserit.
hec ꝓdebita pensione ten̾i. S ⁊ si res
legate sint atestatore de cuuis fimere
agitur. nec sit unte fun̾etur ad eas
q̃q manusiit̾e oportes. Sactiꝰ est eni
de suo testaterẽ fun̾an ꝙͣ alquos iegͣta
oseꝗse si adita fu̾is postea hrditas res ẽp¬

Expanded text:
quid auri argentique fuerit, distrahi aut pignerari iubebitale vel a debitoribus si facile exigi possit. dantur. Si colonus vel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex invectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita
Abbreviated transcription (Latin):
uideacur. solent testari pietatis gr̾a
fac̾e sepulturã. Q si suꝑuacuo fu̾it
fc̃m adillud se munire iuutẽtur ne
misscinsse se credant᷑ ad illuo nõ ut
sumptum ꝯseqͣntin: quippe ꝓtetat᷑
pietatis gr̾a io se facere. pleniꝰ gͥ cos
testari eportet. ut et sũꝑtus fc̃i posse re¬
possit dicere. int̾dum paitem sumpt
ft̃i posse recuꝑari. ut siquis ꝓꝑte qͣsi

Expanded text:
e videantur. solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si supervacuo fuerit factum, ad illud se munire videntur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum posspossit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro parte quasi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ teᷤportumtate loci ꝓspiciat ne uian
magnũ paciatur detrimentum. ¶ fena¬
tus ⁊ sulto cauet᷑. ne usꝯ sepulcreꝵ ꝑmu¬
tat̾oib posluatur.id est ne sepulcrum
alie ꝯu̾sat̾ois usum capiat accipias.
Dretor ait. a quo funcris causa simpt:
factus erit eius reciꝑondi nole incuni
at ꝙ̃ eares ꝑtim iudicium dabr ¶ Hoc
ed̾cm iusta ex causa ꝓpositum est. ut qͥ
fun̾auit ꝑseqͣttr ic ꝙ impendi. Sic e̾i

Expanded text:
 oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum. Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat. Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertinet, iudicium dabo.' Hoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui f
Abbreviated transcription (Latin):
untur ꝙͣꝗs h̾is existat. S tunc lec ꝯ sic
religiosꝰ cum defuncti fuit nałr en̾i
locum sit illatus ab he̾de. illatione t̾n
restateris fit religiosꝰ simedo in aliu̾
lccum tam oꝑtunc niffer non pocuit.

Expanded text:
res eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturalit legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp ¶Lel ꝙ pat̾ .f. iure h̾rditanio ad qui¬
cessorib qlescũq fu̾int. licet sepenre.
⁊ mortuu̾ inferre ⁊ si exminima ꝑte
hr̃des ex testam̃to uł ab intestato sinit.
licet nõ ꝯsenẜint anii. libis aũt cuiuuscts
id̾ ius ꝯcessum est siue eytit̾int hr des su̾
testator iusto hedio comotꝰ eos uetuerit
hu̾anitatis gr̾a t̾ni sepelire no̾ ⁊̃ alios
p̾tor suam p̾tatem inferre licet nbti at
nec sepeliri. nec alios inferre poterunt.¬

Expanded text:
 familias iure hereditario adquicessoribus qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento vel ab intestato sint, licet non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue pecialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri
Abbreviated transcription (Latin):
di scle. ut quociens no debetur impetͣ¬
tur a beo quifund̾ adiunctu̾ has. nõ t̃n
hec rescriptum ꝙ impetrandi dat fa¬
caltatem ⁊ accione̾ cunlem indicit s
ex ordinem int̾pellet᷑ preses pesse debz¬

Expanded text:
di solere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impetrandi dat facultatem, etiam actionem civilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses e
Abbreviated transcription (Latin):
ei ius fĩ ant alio inferre. ⁊ pest cam factã
ag̾e ꝑ qua̾ ꝯsequetur accor qͣnci eiꝯ mnt̾¬
fu̾it ꝓhibitum no̾ esse in qͣm putac̾oem
cadit icci empti preciui auc ꝯducti m̃ ces
itẽ sui leci precium aut ꝯducai ꝙ̃gs nisi
citur. certe ꝑpetuo int̾ ipsos ⁊petit.
lp̃. Siuenditoꝰ fudi exceꝑit iccũ sepul¬
cri ad hoc ut ipse postiq eius mo infe¬
ratur.si uia ut ꝓhibeatur. ut mornui
suu̾ inferret agere potest. uicetur eĩ
⁊ hoc exceptũ int̾ ementem ⁊ uendentẽ
ut ei ꝓfund̾ sepulture da ire liceret.
sibi ius est inferri. pactũ ꝗd̾ ad hoc ñ
sufficit. S stipulatione id aue̾i oportes.

Expanded text:
factum agere: per quam consequetur actor, quanti eius interfuerit prohibitum non esse, in quam computationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi citur: certe perpetuo ea inter ipsos competit. Si venditor fundi exceperit locum sepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo inferrentur, si via uti prohibeatur, ut mortuum suum inferret, agere potest: videtur enim etiam hoc exceptum inter ementem et uendentem, ut ei per fundum sepulturae causa ire liceret. s ius est inferri, pactum quidem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caueri oportet.