comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cortiams qd instrit nob op̃us est ciascino diẽ oriente sole redite maciem ent copi
pugnandi ne tunete. ħis uocib micat᷑ miles in diẽ posteñ in castra reducitͥ
songnꝰ uenire noctẽ ntus q̃ mom̃ cercamĩs faceret. Tum quidẽ corpora cibo⁊
sdpnoq cuimit. u̾bi illuxit postero die pͥor aliꝙͣto cõsciat romana acies. Qadẽ
et equi ꝓcessere p̃łiũ fuic utͥnq uehemens qd̾ et ioman mi odioq pugnabat
et equos cõsciã cõtricti culpa piculi es desꝑacio future sibi postea fidei ultima ai¬
de et exꝑin cogebat. nõ cum̃ substinue̾ aciem romanã equi pulsiq cũ ĩfies su¬
os se recepissent ⁊ lihiło inclinationb ad pacem aĩs feroꝵ multitudo mcrepare
duces qd maciem qua pugnandi arte romañ excessat cõmissa res sit equos. po¬
pusationib incursionibusq mesiores eẽ et młtas passim manꝰ quã magnã me¬

Expanded text:
certamen quod instat nobis opus est. crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia certamen quod instat nobis opus est. crastino die oriente sole redite in aciem; erit copia pugnandi; ne timete. his vocibus inritatus miles in diem posterum in castra reducitur, longam venire noctem ratus quae moram certamini faceret. tum quidem corpora cibo somnoque curant; ubi inluxit postero die, prior aliquanto constitit Romana acies; tandem et Aequi processere. proelium fit utrimque vehemens, quod et Romanus ira odioque pugnabat et Aequos conscientia contracti culpa periculi et desperatio futurae sibi postea fidei ultima audere et experiri cogebat. non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatioribus ad pacem animis ferox multitudo increpare duces quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit; Aequos populationibus incursionibusque meliores esse et multas passim manus quam magnam mo
Abbreviated transcription (Latin):
xt ot dinem quia ĩs uictor pacẽ equis dederat ea ꝑuĩtia daca qui haud̃ dubia spe
ofẽ ceua famã noĩs sui pacatum̃ eouos segatos in cãalum gentis missos nũti¬
ase iuissit . q fabium coñs dicere se ex eqius pacẽ romã culisse ab̃ roma equisͥ
cossuam affers ea dem deytera armata quã pacatã islis antea dedeint. Quoꝵ id
nus ponitere sua sponte equos quã pati hostilia malle si peniceat tucũ receptu
doe pꝑtum cdem̃tiam forte sin pumo gaudeant diis magio untis quã hosaibue
arsturos bessem. iq ec dicta a deo nihis moueñt quẽdͣ ut segnti ꝓpe uosãti sinc
dignitas rei magis quã ꝑiculum cõsusem alt̾m ab nrbe excuit. Ita duo cõsula¬
des ep̃at ad hostem accessene acie inscructa ut cõfestim dimicarẽt: Sed cã forte
beaud mstum diei suꝑeet uñ ab stacione hostium ex clamat oscencare hec eĩ roma¬
Su nõ gerero bessum est. In noccẽ ĩminẽte aciem insenntis songiore suce ad ĩd

Expanded text:
 ordinem, quia is uictor pacem Aequis dederat, ea prouincia data. qui haud dubia spe profectus famam nominis sui pacaturam Aequos, legatos in concilium gentis missos nuntiare iussit Q. Fabium consulem dicere se ex Aequis pacem Romam tulisse, ab Roma Aequis bellum adferre eadem dextera armata quam pacatam illis antea dederat. quorum id , etiam nunc paenitere sua sponte Aequos quam pati hostilia malle. si paeniteat, tutum receptum ad expertam clementiam fore: sin periurio gaudeant, dis magis iratis quam hostibus gesturos bellum. haec dicta adeo nihil mouerunt quemquam ut legati prope uiolati sint dignitas rei magis quam periculum consulem alterum ab urbe excivit. ita duo consulares exercitus ad hostem accessere acie instructa ut confestim dimicarent. sed cum forte haud baud multum diei superesset, unus ab statione hostium exclamat: ostentare hoc est, Romani, non gerere bellum. in noctem imminentem aciem instruitis; longiore luce ad id
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenissent seart famam ac uestigia obiui fuĩt descendentib ab cusculano in
albanã uallem. Ibi cuit quaquã equo p̃lio pugnatũ ẽ fides sua sociis parum
erat consul quiun suꝑ erat morit᷑. Mortui et alii clan uiri. m uasenus .t.
uergini̾ rutilius augures ser̃ sulspicius cuno maxim et ꝑ ignoca capita la
te euagaca est uis morbi mopsq senat᷑ auxlii hũam ad dõs ppłm ac uota uͭ¬
tit uissi cũ cõuigib ac libens supplitatũ ire pacẽq exposcere dm̃ ad io qd̾ sua
quẽq mala cogebant auctoricate publica euocati/ oiã delubra implent stra¬
ce passun mat̾res crinib cempla uẽtẽtes ueniã iraꝵ celestiũ finẽq pesti ex¬
poscunt. Inde paulatim seu pace deum ĩpetrata seu grauore tp̃r anni iãqͥcũ¬
acro defuc̃ta morbis corpora salubriom eẽ incepẽ uersieq aĩs iã ad publicã¬
autamꝰ cum aliquot̾ int᷑ regna exissent. p̃ uasenus pubsicosa cerno die quã ĩt¬

Expanded text:
i fiunt descendentibus ab Tusculana in Albanam vallem. ibi haudquaquam aequo proelio pugnatum est, fidesque sua sociis parum erat. consul qui unus supererat moritur; mortui et alii clari viri, M. Valerius, T. Verginius Rutulus augures, Ser. Sulpiota uertit. iussi cum coniugibus ac liberis supplicatum ire pacemque exposcere deum, ad id quod sua quemque mala cogebant auctoritate publica euocati omnia delubra implent. stratae passim matres, crinibus templa uerrentes, ueniam irarum caelestium finemque pesti exposcunt. inde paulatim, seu pace deum impetrata seu grauiore tempore anni iam circumacto, defuncta morbis corpora salubriora esse incipere, uersisque animis iam ad publicacuram, cum aliquot interregna exissent, P. Ua
Abbreviated transcription (Latin):
sci morbo assuptis pͥore anno cõsulib crudeli suꝑboq nob̃ bello instice̾. Agunt
cum terentislo cribuni dilataꝗ in spem accione res ip̃a sublata cõsuses ex tĩpli

Expanded text:
sci, morbo absumptis prioresci, morbo absumptis priorecum Terentilio tribuni, dilataque in speciem actione, re ipsa sublata, consules extemplo
Abbreviated transcription (Latin):
sisti mortius duob cõsulib iacente egri cu̾itate in cossuuione oĩm reꝵ ad
cossendum rei .p. cõsusare imꝑium latiuũ segos fuisse duccm̃ uulscis equis q
ad oppugnãdam urbem futunĩ quid cundẽ illi nõ licere siquid cõsules suꝑbe
n aliquẽ ciuiiũ aut crudesit᷑ feceñt diem dicẽ accusare hus ip̃is iudiab quonĩ
in ałiquẽ seuitũ sit nõ illud cõsulare impenũ sed tribummtiã potãtẽ ĩuisam ĩtos¬
semindam q face̾ quã pacatã recõaisiatãq pacrib de integro in antiqua redigi
masa neq illũ se dep̃cari quominꝰ ꝑagat ut cepit. uos inquit fab̾ius cecen tri¬
buni oram ut pͥmũ oũim cogitetis potãtem istam ad singͥłoꝵ auxiliũ nõ ad ꝑ¬
niciem uniu̾soꝵ cõꝑatam ẽẽ tribunos psebi uos creatos nõ hostes/. pacrib nob̃
Agite cum colsega ut rẽ incegrã in aduẽtũ cõsułũ differat nẽ oqui quidẽ ac uus¬

Expanded text:
libus, iacente aegra civitate, in conluvione omnium rerum, ad tollendum rei publicae consulare imperium laturum leges fuisse, ducem Volscis Aequisque ad oppugnandam urbem futurum. quid tandem? illi non licere, si quid consules superbe in aliquem civium aut crudeliter fecerint, diem dicere, accusare iis ipsis iudicibus quorum in aliquem saevitum sit? non illum consulare imperium, sed tribulerandamque facere; quam placatam reconciliatamque patribus de integro in antiqua redigi mala. neque illum se deprecari quo minus pergat ut coeperit. 'uos' inquit Fabius, 'ceteri tribuni, oramus, ut primum omnium cogitetis potestatem istam ad singulorum auxilium, non ad perniciem uniuersorum comparatam esse; tribunos plebis uos creatos, non hostes patribus. nobis agite cum collega ut rem integram in aduentum consulum differat. ne Aequi quidem ac Uol
Abbreviated transcription (Latin):
nussdosq cõuinccs copis castia posuisse. Inde ex̃atu ingẽti fines suos depopu
tia eẽ. Mestum etiã responsum tulere/ ut ꝑ se ip̃ĩ hernici cum lacinis res suas

Expanded text:
Volscosque coniunctis copiis castra posuisse, inde exercitu ingenti fines suos depopulVolscosque coniunctis copiis castra posuisse, inde exercitu ingenti fines suos depopultia esse, maestum etiam responsum tulere, ut per se ipsi Hernici cum Latini
Abbreviated transcription (Latin):
eesum uisum est ardẽ plimo igni ałiaq porcenta aut obũsata ocusis aut uanã
extntis ostencauẽ spẽs ħis auertendis ceronb intuduũ fene indicte ꝑ quas
oniã desubui pacẽ deũ exposcentiũ iuroꝵ mulienĩq curba implebant᷑. Cohorces
inde satine herniceq ab senatu gratiis obĩpigiã miliciã actis remisse domas
Anciates mille miłitos quia serũ anxilium pose p̃liam uenerãt ꝓpe cũ ignomĩa
dimssi.
cipium anni agebut᷑ cõsulatũ ineũt. Graue tp̃s et force ãnus pestilens euit
urbi agrisq nec hõĩb mag̃ ꝙͣ pecor et auxẽ ium morbi c̾rores pplaciõis peconb¬
Sagrestib q inurbem acceptis ea cossu nione mixtorũ oĩs gnĩs aĩantiũ et odore¬
m̃solito urbanos er agrestem cõfortũ in ꝙr ra tecra estu ac ingiliis angebat ministe¬
siao inuicẽ cõtagio ipã uusgabãt mortos.
iͫꝰ pinistãtos substimẽtib clades repẽte sogati hen̾ici nũciãt in agio suo acnis

Expanded text:
aelum uisum est ardere plurimo igni, portentaque alia aut obuersata oculis aut uanas exterritis ostentauere species. his auertendis terroribus in triduum feriae indictae, per quas omnia delubra pacem deum exposcentium uirorum mulierumque turba implebantur. cohortes inde Latinae Hernicaeque ab senatu gratiis ob impigram militiam actis remissae domos. Antiates mille milites, quia serum auxilium post proelium uenerant, prope cum ignominia dimissi. cipium anni agebatur, consulatum ineunt. graue tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque, nec hominibus magis quam pecori, et auxere uim morbi terrore populationis pecoribus agrestibusqinsolito urbanos et agrestem confertum in arta tecta aestu ac vigiliis angebat, ministeriaque in vicem ac contagio ipsa volgabant morbos. vix instantes sustinentibus clades repente legati Hernici nuntiant in agro suo Aequos
Abbreviated transcription (Latin):
fugerãt more militan aiãdu̾tit effecitq ne hoscis mariẽ timendus milici eẽt
deiñ indicto delectu in diẽ ce̾tam ir̃e int̾im ueios ad cõfirmãdos militũ aĩos in¬
tercũrt. Inde romã ad senbendũ nonũ ex̾citũ redit. ⁊ lullo detractãte militia
pegnua et̃ uiuentus lacimi herniaq oꝑam suam pollicentes ad id beltũ uea
Ouib cum gais in senatu egisset dictator sacis iam oib i adrid̃ eslum punties sa¬

Expanded text:
fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi esset. fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi esset. deinde indicto dilectu in diem certam, ipse interim Ueios ad confirmandos militum animos intercurrit; inde Romam ad scribendum nouum exercitum redit, nullo detractante militiam. peregrina etiam iuuentus, Latini Hernicique, operam suam pollicentes ad id bellum uenere; quibus cum gratias in senatu egisset dictator, satis iam omnibus ad id bellum paratis
Abbreviated transcription (Latin):
rumor ducib ex̾cituq ceso uictorẽ capenatẽ ac faliscum etruneq oẽm uiuen¬
tutem haud ꝓcul inde ab eẽ. hiis tumłtuosiora rome iam castra ad ueios oppngꝰ¬
n iam ꝑtem hostiũ tendere ad urbem agmine infesto crediterãt.Cõcu̾sũq in
muros est et matronar quas ex domo cõcitauerat publicus pa uor obsec̾tioes
in tẽplis fr̃ẽ p̃cib ꝙ abdis petitum ut exitiũ ab urbis cectis tẽpliso ac mens
romanis arceret.uerosq eũ au̾cerẽt cerrorẽ si sacra renouata rite si ꝓcurati
digia eẽnt.Iam lũdi latineq instaurata erant iã ex sacu albano aqua enli
magros ueiosq fata ad petebant. ¶Igit᷑ facalis dux ad excidiũ illius ur̃i
ẜuandeq patr.nĩ.furius camillus dictator dcs̃ magrm̃ equitũ.p̃. cornelum
scipionẽ dixit. Omĩa repente mutauenit imperator mutatus ałia spes alius

Expanded text:
rumor ducibus exercituque caeso uictorem Capenatem ac Faliscum Etruriaeque omnem iuuenrumor ducibus exercituque caeso uictorem Capenatem ac Faliscum Etruriaeque omnem iuuentutem haud procul inde abesse. his tumultuosiora Romae, iam castra ad Ueios oppugnari, iam partem hostium tendere ad urbem agmine infesto, crediderant; concursumque in muros est et matronarum, quas ex domo conciuerat publicus pauor, obsecrationes in templis factae, precibusque ab dis petitum ut exitium ab urbis tectis templisque ac moenibus Romanis arcerent Ueiosque eum auerterent terrorem, si sacra renouata rite, si procurata prodigia essent. iam ludi Latinaeque instaurata erant, iam ex lacu Albano aqua emissa in agros, Ueiosque fata adpetebant. igitur fatalis dux ad excidium illius urbis seruandaeque patriae, M. Furius Camillus , dictator dictus magistrum equitum P. Cornelium Scipionem dixit. omnia repente mutauerat imperator mutatus; alia spes, alius
Abbreviated transcription (Latin):
nicanũ ꝓ me rei pnͣ do dicoq uosq queso quintes delatũ mͥ ultro honorem
huic petẽti meism ꝓ eo adiectis p̃cib mandetis. Datũ id petenti patri fllusq iͥ¬
publius licinius tribunus militũ cõsulan potestate cum his quos supͣstripsimus
declaratus Titimus gemitiusq cribum milicũ ꝓfecti adu̾sus faliscos capenate̾¬
q dũ bellũ maiore aĩõ genĩt quã cõsilio p̃cipitauẽ se in ĩsidias. Gemitius miͥ¬
te honesta tenu̾tatem luens ance signa int̾ pͥmores cecidit. Titinius ineditum
camulũ ex młta trepidatiõe milicib collectis aciem restituit nec se tam̃ cquo
soro hosti cõmisit plus ignomĩe erat quã cladis acceptũ qui ppe uicladẽ ingẽtim
u̾tit. Tantũ inde teͬrons nõ Romemodo quo młtiplex fama ꝑuerreuit sed uica¬
stris qͦ fuit ad ueios egre ibi miles retentus a fuga est. Cum ꝑuasisset cast

Expanded text:
uicarium pro me rei publicae do dicoque, uosque quaeso, Quirites, delatum mihi ultro honorem uicarium pro me rei publicae do dicoque, uosque quaeso, Quirites, delatum mihi ultro honorem huic petenti meisque pro eo adiectis precibus mandetis.' datum id petenti patri filiusque eius P. Licinius tribunus militum consulari potestate cum iis quos supra scripsimus declaratus. Titinius Genuciusque tribuni militum profecti aduersus Faliscos Capenatesque, dum bellum maiore animo gerunt quam consilio, praecipitauere se in insidias. Genucius morte honestumulum ex multa trepidatione militibus collectis aciem restituit, nec se tamen aequo loco hosti commisit. plus ignominiae erat quam cladis acceptum, quae prope in cladem ingentem uertit; tantum inde terroris non Romae modo, quo multiplex fama peruenerat, sed in castris quoque fuit ad Ueios. aegre ibi miles retentus a fuga est cum peruasisset castra
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥore magrãtu uirũ ceterũ iã tum exacte etatis oẽsq deuiceps ex cossegio eiꝰd̾en
ann refici apparebat.l. ticiniũ.p̃.meniũ gemitium.l. aciłium qui pͥusꝙͣ re¬
nũtiarent uin uocatis tribubus ꝑmissu int̾ regis.l. licinius caluus ita uerbast¬
cit. Omen cõcordie q̃rũt rois maxiẽ u hoc tp̃s ut illi memoria mĩ magrãtuo
uos hiis comitiis petere in ĩseꝙ̃tẽ ãnũ uideo si collegas eosdem reficitis ẽtiam
usu meliores fc̃os me iã nõ eundẽ s umbrã nom̃o. p̃.licinii relictũ iudetis
uires corporis affecte sensus aculoꝵ atq aunum hebetes memoria labat nigor
aĩ obtusus. En uob̾ inquit uiuenẽ filiũ tenens effigiem atq ymaginẽ eius ꝙ
uos aña cribunũ militũ ex plebe pͥmũ fecstis hũc ego institutũ disciplina moi

Expanded text:
in priore magistratu uirum, ceterum iam tum exactae aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem in priore magistratu uirum, ceterum iam tum exactae aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni refici apparebat, L. Titinium P. Maenium Cn. Genucium L. Atilium . qui priusquam renuntiarentur iure uocatis tribubus, permissu interregis P. Licinius Caluus ita uerba fecit: 'omen concordiae, Quirites, rei maxime in hoc tempus utili, memoria nostri magistratus uos his comitiis petere in insequentem annum uideo. sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos: me iam non eundem sed umbram nomenque P. Licini relictum uidetis. uires corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, uigor animi obtunsus. en uobis' inquit, 'iuuenem', filium tenens, 'effigiem atque imaginem eius quem uos antea tribunum militum ex plebe primum fecistis. hunc ego institutum disciplina mea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ desitũ incim turban comitia int̾pessantib tubunis ulebis. Donee cõuenisset
p̃uo ut maior ꝑs trib̾unoꝵ militũ ex plebe crearet. Que dum agunt᷑ concilia etui
gasse or uñ cõsiłia nõ perissent sup tata re auxiliũ pete nõ deberer. Nũc iai
ꝑ se fortuna suã illis negare maxie in ea ꝑte etrurie gẽtẽ inusitatã nouos arco¬
las gallos eẽ cum quib tiee pare satis fida nee bellum ꝑ cẽco sit sangiariui trim noig¬
et psentib cõsanguineoꝵ piculis id dan ut siqui uinentutis sue uolũtate ad id̾
bessum eant nõ impediant. ¶Cum magnũ ad uenisse hostiũ nũn fama nome
erat eoq mitescere discordie intestine metu coĩ ut fic cepte haud in uitis patb
.p̃. licinum casuum p̃rogatua tribunsi misitũ nõ petentẽ creant modenitioĩs exꝑo

Expanded text:
quam desitum interim turbari, comitia interpellantibus tribunis plebis donec conuenisset quam desitum interim turbari, comitia interpellantibus tribunis plebis donec conuenisset prius ut maior gasse quia unde consilium non petissent super tanta re auxilium petere non deberent; nunc iam pro se fortunam suam illis negare. maxima iam in parte Etruriae gentem inuisitatam, nouos accolas Gallos esse, cum quibus nec pax satis fida nec bellum pro certo sit. sanguini tamenericulis consanguineorum id dari ut si qui iuuentutis suae uoluntate ad id bellum eant non impediant. eum magnum aduenisse hostium numerum fama Romae erat, eoque mitescere discordiae intestinae metu communi, ut fit, coeptae. haud inuitis patribus P. Licinium Caluum praerogatiua tribunum militum non petentem creant, moderationis expertae
Abbreviated transcription (Latin):
Enissam ⁊ agros rigabis dissipatamq riuis ettinguens. Tum tu insiste audae
sostiñ muris memor quã ꝑtor ãnos obsides urbem ex ea tibi ħii que nũc pã¬
Dunt fatis suctoriam datam bello psto donũ amplu uictor ad mea tẽxla porta¬
to sacraci datra quor omissa cura ese instaurata ut assolet fucico. ¶Ingens
tid ꝑdigi albani peuintioẽ ac deos rite placandos cepere ĩuẽtuo tandẽ est ubi
fe glocrs terimonias intmissum ue sollepne dii arguerent nicħ ꝑfecco aliud
lee qua magratus iitio creatos. latinas sactũq inalbano mõte nõ rite cõcepi¬
sse uaram expiatiõe eoꝵ eẽ ut tribuni militũ abdicarent se magratu auspi¬
cia de integio cepeteiẽt᷑ ec int̾ regnũ uiret᷑ Ea ita facta sũt ex.sͥ. c̃ int̾ reges
tres deuceos fuere .s. ualenus q̃. seruilius fidenas nĩ funuo camillus. Nũ¬

Expanded text:
emissam per agros rigabis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax emissam per agros rigabis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc panduntur fatis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum uictor ad mea templa portato, sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata ut adsolet facito.' ingens ad prodigii Albani procurationem ac deos rite placandos coepere; inuentumque tandem est ubi neglectas caerimonias intermissumue sollemne di arguerent: nihil profecto aliud esse quam magistratus uitio creatos Latinas sacrumque in Albano monte non rite concepisse; unam expiationem eorum esse ut tribuni militum abdicarent se magistratu, auspicia de integro repeterentur et interregnum iniretur. ea ita facta sunt ex senatus consulto. interreges tres deinceps fuere, L. Ualerius , Q. Seruilius Fidenas , M. Furius Camillus . nun
Abbreviated transcription (Latin):
bs ue ueuentiq et falisdo et carenati Gesso occuaitos uidebat᷑ roma nos mee ũtra
dã aunam romanos ne nouo besso se onerarent aut eriguo coo par ualido exci
oseaitoies. Romanis ĩdigͥtas maior ꝙͣ cama polatioĩs canquiientiũ fuit eo nec
sͦ marauieiut coacta manii pagiuĩ ceretem obliouis tramitib egssi redeuntes a
posationibi amuesq odia targuinien ses opp̃ssere młtos mortales obtuuenit. eõ
uraũt ĩ edimitis et recertis agioꝵ suoꝵ sposiis romam rentunt᷑ bidun ad recoguo¬
scendis res duitum dnĩs. ⁊ citio que ĩ cog̾ta enint aut en plemoy hostiũ ir̃or subasta
meniuere Quod ide redactũ misitib̾ est diuisum. Cetera bella maxiẽq ueiens
Micent oritus erunt. ¶Iamq romani despemta ope huãna fata er dos speccubãt
gur legati ab delfis uenerũt sortem oraculi afferẽtes cõgretẽ resposo captiui uatiꝰ
Romane dqua albanã caue lacu cõtinen caue in uiare manare suo flumme sinas.

Expanded text:
t Capenati bello occupatos uidebant Romanos, nec intra eam iniuriam Romanos ne nouo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquinienndo incitaverant coacta manu per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi redeuntes a populationibus gravesque praeda Tarquinienses oppressere. multos mortales obtruncant, omnes exuunt impedimentis, et receptis agrorum suorum spoliis Romam revertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita —erant autem ea pleraque hostiuueniere quodque inde redactum militibus est diuisum. cetera bella maximeque Ueiens incerti exitus erant. iamque Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis uenerunt, sortem oraculi adferentes congruentem responso captiui uatis: 'Romane, aquam Albanam caue lacu contineri, caue in mare manare suo flumine sinas;
Abbreviated transcription (Latin):
spexisset płaustro cõiũgẽ ac sibos̃ hns int̾ cecerã curba que ĩucilis besso uͦ¬
ꝑ excedebat saluo eciã cum discmine diuinaꝵ huãrũq reꝵ ĩreligiosũ rit᷑

Expanded text:
conspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urconspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urbe exced
Abbreviated transcription (Latin):
setute sit ⁊lec ꝓħibente usso nec uocãte qr qd̾ ucile obsessis ad munien¬
n ĩbessem msticudinẽ ĩd paꝵ huãnũ erat. Alia maxime psebis curba quam
e aupere tam exiguus cosus nec asere in tãta ĩ opia stum̃ti potat. ex urbe
ffusa uesut agmine iã uno petiit ianicułu. Iħ ꝑs ꝑ agros disapsi pãs urbes
etus finitimas siñ ulło duce. Aut cõsensu suã quisq spem sua cõsilia coĩbus
epsonitis exeꝙͣ tes. flam̃ intũm quimialis uiͣginesꝙ uestales omissa reꝵ su¬
tũ cura que sacroꝵ secũ ferenda. Que quia iures ad oĩa ferenda deenme re¬
tqiseda eẽnt cõsulances quis ue ea locus fideli asseruatunis custodia eẽt opti¬
nũ ducũt cõdita in doliis sacelło ꝑximo edib flamĩs ꝯuirmalis ubi nũc
ꝑspui religio est defodere cerem int̾ se onere pãcito ferũt᷑ iua que sub licio
unte ducit ad ianicułũ in eo cliuo eas cũ.s. albinus de plebe romañ hõ

Expanded text:
persecutae sunt nec prohibente ullo nec vocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa velut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu suam quisque spem, sua consilia communibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestales omissa rerum suarum cura, quae sacrorum secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducit ad Ianiculum. in eo cliuo eas cum L. Albinius de plebe Romana homo
Abbreviated transcription (Latin):
tuma noui motus nũtiarẽt᷑ oiã eĩ iñ suspecra emãt relictis ad uelitais adu̾sus
maioni pene auxilia pixnestĩnoꝵ quã ipãm cołonoꝵ mstitudinẽ secãdo p̃sio puiͦ¬
tum est. Ita ut ꝑꝑinquitas ur̃bis hosti et causa macurions fuge et unũ ex fu
ciem colonie pugnãdũ cẽsebãt sicrere romã ad senatũ cũ uictorio nũtiis acuiores
ĩ penestnnũ quã in uelit̾nũ hostem misse. Itaq ex.senat᷑ cõsulto ppłiq uissi
ꝑcinaat̾ a colonis defensam ui expugnanĩt fedeq in captis ex̾cuere uictoriã.¬
cossege aulus et.l. postumius religienses ac .l. funusꝰ lucio sucietio et.m. fam¬
bio ambusto.Uulstum bellũ.m. funo ex̃ ordinẽ decretũ aduicor ex tribums forte
.s. funus dat᷑ nõ tã e re pu᷑ ꝙ̃nã ut college maciã ad oẽm saudẽ eẽt ex publice

Expanded text:
truria noui motus nuntiarentur—omnia enim inde suspecta erant—relictis. ad Uelitras aduersus truria noui motus nuntiarentur—omnia enim inde suspecta erant—relictis. ad Uelitras aduersus maiora paene auxilia Praenestinorum quam ipsam colonorum multitudinem secundo proelio pugnatum est ita ut propinquitas urbis hosti et causa maturioris fugae et unum ex fugciem coloniae pugnandum censebant. litterae Romam ad senatum cum uictoriae nuntiis acriores in Praenestinum quam in Ueliternum hostem missae. itaque ex senatus consulto populique iussu uli Romani, pertinaciter a colonis defensam, ui expugnarunt foedeque in captis exercuere uictoriam.additi collegae A. et L. Postumii Regillenses ac L. Furius cum L. Lucretio et M. Fabio Ambusto . Uolscum bellum M. Furio extra ordinem decretum; adiutor ex tribunis sorte L. Furius datur, non tam e re pu
Abbreviated transcription (Latin):
sex romã micterot᷑ inolinabat ni pͥnato ut fit piailo pubłicũ ĩpsicitũ eẽt aut̃¬
toresq defectiois̃ a romans metu ne soli amuni subiecti piacula ire romanoꝵ
dederent᷑ au̾cissẽt colamas a cõsiliis pacis neq in sonatũ solũ ꝑ eos legatio ĩpedi¬
ta est sed magna ꝑs plebis incitata ut pirdatũ in agnĩ romanũ exirent. hec no¬
ua uuna exuirbauit oem spem pacis de penestinoꝵ qͦ defectiõe eo ãno pͥmum
fama exorta arguentib q eos tusculanis et gabinis et sabicanis qͦꝵ in fines
ĩ ausatũ erat/ ita placide a senatu respõsum ẽ ut nimꝰ credi de criminib quia nol¬
lent eas uenais ẽẽ apparet. ¶ Inseꝙ̃ti anno. spr̃. ⁊ lutiꝰ papirius duo ca mi
sicum cõsulari potãte uelitras segiones duxe. Quatuor collegis/ serͦ cornelio

Expanded text:
plex Romam mitteretur inclinabat, ni priuato, ut fit, periculo publicum implicitum esset aucplex Romam mitteretur inclinabat, ni priuato, ut fit, periculo publicum implicitum esset auctoresque defectionis ab Romanis metu, ne soli crimini subiecti piacula irae Romanorum dederentur, auertissent colonias a consiliis pacis. neque in senatu solum per eos legatio impedita est sed magna pars plebis incitata ut praedatum in agrum Romanum exirent. haec noua iniuria exturbauit omnem spem pacis. de Praenestinorum quoque defectione eo anno primum fama exorta; arguentibusque eos Tusculanis et Gabinis et Labicanis, quorum in fines incursatum erat, ita placide ab senatu responsum est ut minus credi de criminibus, quia nollent ea uera esse, appareret. insequenti anno Sp. et L. Papirii noui tribuni militum consulari potestate Uelitras legiones duxere, quattuor collegis Ser. Cornelio M
Abbreviated transcription (Latin):
den orta uiosatũ capitosiũ eẽ sanguine ẜuatoris nec diis cordi fuisse penã eus ob¬
satã ꝑpe ocusis suis a quo sua tẽpsa erepta manib hosciũ eẽnt. ¶Destisentiã ĩopiã
fiugnĩ et uusgatã utrusq mali famã ãno ĩseꝙ̃te inliplex bellũ excepit.l. ualeiõ
nuliti datos cenodq et uelitins cosomias iã d̾ui molliẽtes defectioẽ et suspectũ laciũ
la uiniũ eciã que sidelissima urbo fuerat subito exorti id patres rati cõcep̃tu accide ꝙ¬
tino agro diuidendo et tͥũ uiros nepere cosonie deducende cieauerũt tũ ut belli
uberent satũ ad ppłm ẽ et nequaquã dissuadentib t  pł. oms trb fessum
iusser̃t apparatũ ed anno bellũ est excicus ꝑꝑ pestilentiã nõ educt᷑ eaq cũcta¬
tio colonis spatiũ dedenat dep̾candi senatũ er magna soũi ꝑs eo ut segatio sup¬

Expanded text:
deri orta: uiolatum Capitolium esse sanguine seruatoris nec dis cordi fuisse poenam eius obderi orta: uiolatum Capitolium esse sanguine seruatoris nec dis cordi fuisse poenam eius oblatam prope oculis suis, a quo sua templa erepta e manibus hostium essent. pestilentiam inopia frugum et uolgatam utriusque mali famam anno insequente multiplex bellum excepit, L. Ualeriomiliti datos, Circeiosque et Uelitras colonias, iam diu molientes defectionem, et suspectum Latium Lanuuini etiam, quae fidelissima urbs fuerat, subito exorti. id patres rati contemptu accideretino agro diuidendo et triumuiros Nepete coloniae deducendae creauerunt. tum, ut bellum iuberent, latum ad populum est et neiusserunt. apparatum eo anno bellum est, exercitus propter pestilentiam non eductus, eaque cunctatio colonis spatium dederat deprecandi senatum; et magna hominum pars eo ut legatio sup
Abbreviated transcription (Latin):
rortã fum̃tanã iñ cõspect᷑ in capitosiũ nõ eẽt cociliũ ppłi indictũ est ibi crim̃ ualu¬
it et obstinatis aĩs trste iudiciũ ĩuissĩq etiã uidicib faccũ. sũc qui ꝑduũ uiros qui
de ꝓuellione ĩquirerẽt ciratos auctores sit̃ dap̃natũ cubum de sapo carpeio deicerũt
lauaq idem in uno die et eximie glie monum̃tũ et pene ustiẽ fuit adiecte mortuo
nore sut publica una ꝙ cũ dom̃ eius fuisset ubi mĩc ed̾es atq offitia monete ẽ latũ
ad ppłm est ne quis patriciuis in arce aut capicosio habitaret gentisicia asta quod̾
gẽtis malsie decreto cautũ est ne quis deũ marcus mallus uocaret᷑. ⁊Bunc
exitũ hiũt uir ni sibera ciuitate natus eẽt momorabilis ipłm breui postꝙͣ uicusu
ab eo nullũ enit ꝑ se ipãs recordãtẽ uitutos desidenũ eiꝰ tenunt pestisẽtia etiã breni
cõseruta nussis occuͬrẽtib cance cladis causis ex massiano suppsicio magne ꝑti ui¬

Expanded text:
portam Flumentanam, unde conspectus in Capitolium non esset, concilium populi indictum est. ibi crimen ualuit et obstinatis animis triste iudicium inuisumque etiam iudicibus factum. sunt qui per duumuiros, qui de perduellione anquirerent creatos, auctores sint damnatum. tribuni de saxo Tarpeio deiecerunt locusque idem in uno nomine et eximiae gloriae monumentum et poenae ultimae fuit. adiectae mortuo notae sunt: publica una, quod, cum domus eius fuisset ubi nunc aedes atque officina Monetae est, latum ad populum est ne quis patricius in arce aut Capitolio habitaret; gentilicia altera, quod gentis Manliae decreto cautum est ne quis deinde M. Manlius uocaretur. hunc exitum habuit uir, nisi in libera ciuitate natus esset, memrecordantem uirtutes desiderium eius tenuit. pestilentia etiam breui consecuta nullis occurrentibus tantae cladis causis ex Manliano supplicio magnae parti ui
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant̾ maie uicinũ ad cõmoditates nec expositũ nnma ꝓpinquitate ad̾ ren¬
cula osassiũ externaꝵ iegionũ itasie mediũ ad incremẽtũ nrbis natũ inico locmo¬

Expanded text:
accipiantur, mare vicinum ad commoditates nec expositum nimia propinquitate ad peraccipiantur, mare vicinum ad commoditates nec expositum nimia propinquitate ad pericula classium externarum, regionem Italiae mediam, ad incrementum urbis natu
Abbreviated transcription (Latin):
ortum sit uento ut fieri pot diffusa flamina magnã ꝑtẽ urbis absiumat fidenaᷤᷤ
inde aut gab̾ios aliãue quã urbem quesituri sumꝰ quo trãsmigremꝰ adeo nichis
tenet solum patrie nec sec t̾ui quã matir̃ appessamꝰ si in suꝑficie tignisq caritas
nob̾ pateͣ randet ex quidẽ facebor uob̾ et si min̾ ĩurie uĩe quã calmutatis ince
meminisse uiuat. Cum abẽẽm quotienscũq patria in mentẽ uenuret hec oĩa
arũrebant cosses campiqi ec cycens et assuema cculis regio et hoc celu sub quo
natus educatusq essem que uos quintes nũc moueat pocius caritate sua ut
maneatis in sede ura quã post ea cũ resiquentis ea maceret desidio. Non sine
cã dii hoĩosq hũc urbi condende socũ esegerũc saluberimos colles flum oportu¬
nũ auo ex medit̾ianeis locis fruges deuebant᷑ quo mantimi commeatus

Expanded text:
ortum sit, uentoque ut fieri potest diffusa flamma magnam partem urbis absumat, Fidenas ortum sit, uentoque ut fieri potest diffusa flamma magnam partem urbis absumat, Fidenas inde aut Gabios aliamue quam urbem quaesituri sumus quo transmigremus? adeo nihil tenet solum patriae nec haec terra quam matrem appellamus, sed in superficie tignisque caritas nobis patriae pendet? equidem—fatebor uobis, etsi minus iniuriae uestrae quam mememinisse iuvat—cum abessem, quotienscumque patria in mentem veniret, haec omnia occurrebant, colles campique et Tiberis et adsueta oculis regio et hoc caelum sub quo natus educatusque essem; quae vos, Quirites, nunc moveant potius caritate sua ut maneatis in sede vestra, quam postea, cum reliqueritis eam, macerent desiderio. non sine causa di hominesque hunc urbi condendae locum elegerunt, saluberrimos colles, flumen opportunum, quo ex mediterraneis locis fruges devehantur, quo maritimi commeatus
Abbreviated transcription (Latin):
s sueteres hostes ur̃i equi uulsa ue faciãt ut cõmigrent romã uelicis ne
sles romanos nos ueientes eẽ. Nõ malitis hac̃ solicudinẽ uestiã quã urbẽ
hostiũ eẽ. Nõ equidẽ uideo quid mag̾ nefas sit hec scelem quia piget edificare
fec dedeconi pati pati estis si tota urbe nussũ melius ampsius ue tectũ fien possie
quã casa illa conditons est nũ. Nõ in castris ritu pastor ag̾stũq habitare est
sactius intꝰ sacra penatesq nr̃os. Quã exusa cum pubłicẽ ur. maiores nr̃i
comuene pastoresq cn hiis sõas nich p̃t̾ siluas paludesq eẽnt nouã urbem
tum breui edificaiũt nos capitosio arce ĩcolumi stantib templis deoꝵ edifica¬
ir ucẽsa piget. Et qd̾ singuli fucrim fuim si ed̾es nr̃e deflagnassẽt hoc in puͦ in¬
cendio uniuersi rraisam facere quid tandẽ si frraude si casui si ueis incendium

Expanded text:
hoc sed ueteres hostes uestri, Aequi Uolsciue, faciant ut commigrent Romam, uelitisne hoc sed ueteres hostes uestri, Aequi Uolsciue, faciant ut commigrent Romam, uelitisne illos Romanos, uos Ueientes esse? an malitis hanc solitudinem uestram quam urbem hostium esse? non equidem uideo quid magis nefas sit. haec scelera, quia piget aedificare, haec dedecora pati parati estis? si tota urbe nullum melius ampliusue tectum fieri possit quam casa illa conditoris est nostri, non in casis ritu pastorum agrestiumque habitare est satius inter sacra penatesque nostros quam exsulatum publice ire? maiores nostri, conuenae pastoresque, cum in his locis nihil praeter siluas paludesque esset, nouam urbem tam breui aedificarunt: nos Capitolio, arce incolumi, stantibus templis deorum, aedificare incensa piget? et, quod singuli facturi fuimus si aedes nostrae deflagrassent, hoc in publico incendio uniuersi recusamus facere? quid tandem? si fraude, si casu Ueiis incendium
Abbreviated transcription (Latin):
nuc uca faciend̾ puitatis. Ego cõtra nec id̾ mirati sicis uusꝙͣ ouase sit audi¬
onio enã si tũ migrando fuisset ĩ columi tota urbe nuc̃ has iumas resiquediᷤ
eiõ &serem quiue cũ cã nob̃ in urbẽ captã migrandi nictona eẽt głiosa nob̾¬
as postens nr̃s. Nuĩc hec mignitio nob̾ misera ac turpis gallis głiosa est
oen reliouisse uicrores s amisisse uicti patriã uidebim̃ hoc ad alłiã fuga hoc
capta urbo hoc cicũsessũ capicolui ncai̾tatis ĩ posuisse ut desererem penates
nõs exilũq ac fugã nob̾ exeolõco cõsasceremꝰ quẽ cuen nõ possem̃ et galli
ourere potuenãt pomã quã romã restituẽ nõ uidebunt᷑ potuisse. Quid rescat
enur si iam nouis copus ueniant. Cõstat enĩ uix credibilem młticudinẽ eẽ¬
et bñtarem capta ab se deẜta a uob̾ hac urbe uelĩt sinatis. Quid̾ si nõ galli

Expanded text:
nunc utique faciendum putatis: ego contra—nec id mirati sitis priusquam quale sit audinunc utique faciendum putatis: ego contra—nec id mirati sitis priusquam quale sit audieritis—etiamsi tum migrandum fuisset incolumi tota urbe, nunc has ruinas relinquendas non censerem. quippe tum causa nobis in urbem captam migrandi victoria esset, gac posteris nostris; nunc haec migratio nobis misera ac turpis, Gallis gloriosa est. non enim reliquisse uictores, sed amisisse uicti patriam uidebimur: hoc ad Alliam fuga, hoc capta urbs, hoc circumsessum Capitolium necessitas imposuisse ut desereremus penates nostros exsiliumque ac fugam nobis ex eo loco conscisceremus quem tueri non possemus. et Galli euertere potuerunt Romam quam Romani restituere non uidebuntur potuisse? quid restat nisi ut, si iam nouis copiis ueniant— constat enim uix credibilem multitudinem esse—et habitare in capta ab se, deserta a uobis hac urbe uelint, sinatis? quid? si non Galli
Abbreviated transcription (Latin):
hos ueientes ꝑ romanis factun estis sacedotrs et uestales tue ce desorent
uesta et flamen ꝑegre habitando in singulas nactes ꝙͣcũ sibi reiq pił macili
cõtrahot. Quid alia que auspicato agimus oiã fere intra pomerũ an obli¬
uioni aut cui negligetie damꝰ comitia cunata que rẽ militurẽ cõtinet. comitia
cencunata quib cõsuses cubunosq młitanes creatis ubi auspicato nͥ ubi adso¬
centsua ꝑo suit uoios ne hec tinsferom. An comicior cã ipso tãto ĩ cõmodo ĩdeẜꝰ
caesions urbem et ad integni oĩa ueios miguure nec hic edificando inopẽ pse¬
oorr sieuu hac̃ aũt iactar inag cam̃ quã uerã eẽ ut ego nõ dicam apparere
sems uentes puto qui memistis añ galsoꝵ aduẽtũ salius cectis publiais pͥua¬
uob suunte ĩcolumi urbe. hãc eandẽ rem actã eẽ ut ueio ciũ sinigrarem. Et

Expanded text:
fas est. hos Ueientes pro Romanis facturi estis sacerdotes, et Uestales tuae te deserent, fas est. hos Ueientes pro Romanis facturi estis sacerdotes, et Uestales tuae te deserent, Uesta, et flamen peregre habitando in singulas noctes tantum sibi reique publicae piaculi contrahet? quid alia quae auspicato agimus omnia fere intra pomerium, cui obliuioni aut neglegentiae damus? comitia curiata, quae rem militarem continent, comitia centuriata, quibus consules tribunosque militares creatis, ubi auspicato, nisi ubi adsolent, fieri possunt? Ueiosne haec transferemus? an comitiorum causa populus tanto incommodo relinquere urbem et ad integra omnia Ueios migrare nec hic aedificando inopem plebem uexare. hanc autem iactari magis causam quam ueram esse, ut ego non dicam, apparere uobis, Quirites, puto, qui meministis ante Gallorum aduentum, saluis tectis publicis priuatisque, stante incolumi urbe, hanc eandem rem actam esse ut Ueios transmigraremus. et
Abbreviated transcription (Latin):
instauratio sacroꝵ auspiciorq renouatio adfecte ueienti bello rei puͣ remedio
fuit ac etiã tũꝙͣ ueterũ religionũ memores ex peregnnos deos cuinstułim r
mam et iustituimꝰ nouos Iuno regina cm̃suecra aueis nuꝑ in auentino quã
insigni ob excellens mationaꝵ studiũ celebriq dedicata est die ad socutio tẽpli
ꝓpt᷑ celestem uocem exauditã in noua uia uissim fien capicolinos lildos solo¬
nib aliis addidim̃ collegiĩq ad id̾ nouũ auctoie senatu cõdidim. Quid hor
opus fuit suscipi si una cum gallis urbem romanã relictun fiuimꝰ si nõ uolum¬
tace mansim in capitolio ꝑ tot mẽsos obsidionis si ab hostib metu retenti sim
de sacus larumͣ et de templis. Quid tãtũdẽ sacerdotib nõne in mẽte uent
quãtũ piacusi comitatur. Uestalib nẽpe una ilsa sedes est exqua eas nichil

Expanded text:
instauratio sacrorum auspiciorumque renouatio adfectae Ueienti bello rei publicae remedio instauratio sacrorum auspiciorumque renouatio adfectae Ueienti bello rei publicae remedio fuit? at etiam, tamquam ueterum religionum memores, et peregrinos deos transtulimus Romam et instituimus nouos. Iuno regina transuecta a Ueiis nuper in Auentino quam insigni ob excellens matronarum studium celebrique dedicata est die'. Aio Locutio templum propter caelestem uocem exauditam in Noua uia iussimus fieri; Capitolinos ludos sollemnibus aliis addidimus collegiumque ad id nouum auctore senatu condidimus; quid horum opus fuit suscipi, si una cum Gallis urbem Romanam relicturi fuimus, si non uoluntate mansimus in Capitolio per tot menses obsidionis, sed ab hostibus metu retenti sumus? de sacris loquimur et de templis; quid tandem de sacerdotibus? nonne in mentem uenit quantum piaculi committatur? Uestalibus nempe una illa sedes est, ex qua eas nihil
Abbreviated transcription (Latin):
or põtifices flaminesq negligẽtiores pubsica resigionĩ cẽ quã p̾uatus in
sollep̃ni gentis fuit̾ forsitan aliquis dicat aut ueis ea nos fcãros aut huc ide
missuros sace̾dotes nr̃os qui faciãt quoꝵ neutrũ fien salius cermoniis potest
et ne oĩa geneniti sacm oẽq ꝑ censcam deos in iouis epuło num asibi quã in
capicosio puliunar suscipi põt. Quid de et̾nis ueste ignib signoq qdꝰ mpi
pignus custodia eius cempsi tenet᷑ soquar. Quid de ancisib iis mars arpdi
tu que quime pat̾. hec oĩa in ꝓfano desen placet sacra equa alia uibi q̃ ema
uetusciom oingine urbͣ et uidece quid int̾nos ac maiores in qͣlt ulłi scattru
ad nos tiãffen̾ sac religiosum fuit hiẽ siñ piacuso in sostuĩ ur bem u cios au¬
feremus: Recordamĩ agite dum quotiẽs sacm restinurent᷑ quia aliquid ex pato
ntu negligẽtia casu ue p̃t̾missu est. Modo que res post ꝓdigiũ albam sacuo insi

Expanded text:
et pontifices flaminesque neglegentiores publicarum religionum esse quam priuatus in sollemni gentis fuerit? forsitan aliquis dicat aut Ueiis ea nos facturos aut huc inde missuros sacerdotes nostros qui faciant; quorum neutrum fieri saluis caerimoniis potest. et ne omnia generatim sacra omnesque percenseam deos, in Iouis epulo num alibi quam in Capitolio puluinar suscipi potest? quid de aeternis Uestae ignibus signoque quod imperii pignus custodia eius templi tenetur loquar? quid de ancilibus uestris, Mars Gradiue tuque, Quirine pater? haec omnia in profano deseri placet sacra, aequalia urbi, quaedam uetustiora origine urbis? et uidete quid inter nos ac maiores intersit. illi sacra ad nos transferri sacra religiosum fuit, hinc sine piaculo in hostium urbem Ueios transferemus? recordamini, agite dum, quotiens sacra instaurentur, quia aliquid ex patrio ritu neglegentia casuue praetermissum est. modo quae res post prodigium Albani lacus nisi
Abbreviated transcription (Latin):
et in hostes qui ceti auaritia in ponde̾ aun fedus ac fidem fefellerũt uẽteruant
ce̾rorem fugñq et cedeu hec culti neglectiq numis cãta monimĩta in rebue
huãnis cernẽtes hec quidꝰ sentitis quintes ꝙͣtũ ux dum ex nausnagiis pns
cuspe cladieq em̃gẽtes rarem᷑ nefas urbem auspicats in augunitoq cõditor
habem nullus locus in ca nõ religionũ deoꝵq est psenus sacnfitiis solleonib.

Expanded text:
et in hostes qui caeci auaritia in pondere auri foedus ac fidem fefellerunt, uerterunt et in hostes qui caeci auaritia in pondere auri foedus ac fidem fefellerunt, uerterunt terrorem fugamque et caedem. haec culti neglectique numinis tanta monumenta in rebus humanis cernentes ecquid sentitis, Quirites, quantum uixdum e naufragiis prioris culpae cladisque emergentes paremus nefas? urbem auspicato inauguratoque conditam habemus; nullus locus in ea non religionum deorumque est plenus; sacrificiis solle
Abbreviated transcription (Latin):
hõib putem/ Intuemi eĩ sor deĩceps ãnor uł secidas res uł adusas ĩuenietis oiã
Use euenisse seꝙ̃ tibi deos ad̾u̾sa sonẽtib iã oũm pͥmũ ueiens bellu ꝑ quor ãnos
ꝙͣ to labore gestũ nõ añ cepie finem ꝙͣ monicu deoꝵ aqua ex lacu asbano emissa ẽ
Quid hee tandẽ urbis nr̃e clades noua num añ exorta est qͣi spreta uox ceło Emi¬
sa de aduẽtu galłoꝵ qͣ gẽtiũ uis absegatis nũs uiosatũ ꝙͣa nob̃ cũ uidican de¬
bent eade negligẽtia deoꝵ p̃tͥmissũ. Igitur uicti captiq ac redep̃ti tãtũ uenaꝵ diis
Cõfugimꝰ ĩ capitoliũ ad deos ad sedẽ ioius oꝑtani maximi sacra in ruina renim
nĩ. Alia tre celauim ab hostuĩ ornlis deoꝵ cultũ desti ab dis hoibq tam̃ nõ¬
int̾misim reddidere igͥ patriam et uictoriã et antiquũ belli decus amissum

Expanded text:
hominibus putem. intuemini enim horum deinceps annorum vel secundas res vel adversas; invenietis omnia hominibus putem. intuemini enim horum deinceps annorum vel secundas res vel adversas; invenietis omnia  euenisse sequentibus deos, aduersa spernentibus. iam omnium primum, Ueiens bellum—per quot annos, quanto labore gestum. —non ante cepit finem, quam monitu deorum aqua ex lacu Albano emissa est. quid haec tandem urbis nostrae clades noua? num ante exorta est quam spreta uox caelo emissa de aduentu Gallorum, quam gentium ius ab legatis nostris uiolatum, quam a nobis cum uindicari deberet econfugimus in Capitolium ad deos, ad sedem Iovis optimi maximi; sacra in ruina rerum nitimas urbes amouimus ab hostium oculis; deorum cultum deserti ab dis hominibusque tamen nointermisimus. reddidere igitur patriam et uictoriam et antiquum belli decus amissum,
Abbreviated transcription (Latin):
uissu peuacanrtis rediturus ũꝙͣ fueñ nec nic̃ me ut reduẽ mea uolutas mutata
s nã fortuna ppułit. Quipe ut in sua sede manet̾ patua id agebat᷑ nõ ut ego ⁊¬
uriq in patria eẽm er nũc quiescerem ꝗc tacerem lib̾ent̾ nͥ hec qͦ ꝓ patria dimicatio
orꝰ. Qur deesse quo ad uita surpetat aliis turpe camilo enã neftio est quidem rere¬
cĩmus quod obsessam ex hostiũ manib exipium si recuperatã ipĩ deserimꝰ. Et cum
uictosid gassis capta tota urbe capitoliĩ tam̃ atq arẽ diiq er hoĩes romoni te¬
nuerĩt sab̾ita uint uictonb romanis recuperata urbe a̾x qͦ et capicosiũ deserent᷑
Ex plus uastitatis huic urbi secd̾a nr̃a fortuna faciet ꝙͦ adusa fect. Equidem
si nobtũ urbi simul posite traditeq ꝑ man religiones mille eẽnt. Tam̃ tã euides
num̃ hac tẽpestute reb affuit Romanis ut cẽm negligẽtiã diuini cultus exep̃tam

Expanded text:
ussu reuocaretis, rediturus unquam fuerim. nec nunc me ut redirem mea uoluntas mutata sed uestra fortuna perpulit; quippe ut in sua sede maneret patria, id agebatur, non ut ego utique in patria essem. et nunc quiescerem ac tacerem libenter nisi haec quoque pro patria dimicatio esset; cui deesse, quoad uita suppetat, aliis turpe, Camillo etiam nefas est. quid enim repetiimus, quid obsessam ex hostium manibus eripuimus, si reciperatam ipsi deserimus? et cum uictoribus Gallis capta tota urbe Capitolium tamen atque arcem dique et homines Romani tenuerint, uictoribus Romanis reciperata urbe arx quoque et Capitolium deseretur et plus uastitatis huic urbi secunda nostra fortuna faciet quam aduersa fecit? equidem si nobis cum urbe simul positae traditaeque per manus religiones nullae essent, tamen tam euidens numen hac tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
si noua ie tirpidi arma capuẽ unq mag̃ ꝙͣ cosisio in romanos ĩca̾rũt.Ia
uertenie foriuna iam deoꝵ opes siuanaq cõsilia rẽ romanã ad uiuabat᷑. Igitͥ
pͥmo c̃rã su haus maiore momĩto fus galli suẽ quã ad aliã uicerãt iuscio rẽ
asteto ceui p̃lio ad ocrauũ lapidẽ gabina uia quo se ex fuga cõtulent ciusdem
dueru auspitian amilli uiaĩt. Ibi aedts oĩa obtiniuis castra capiũt᷑ et ne nũ¬
nus quidẽ ciadis iesictꝰ. ¶Diantos recuperaca ex hostib ratna tuũ phans
in uibem. irodit. Intq ioros inilicares quos ĩ cõditos iaciũt. Romulus ac pires
pacne cẽ ditorq alt̾ urbia haud̾ uanis laud̾ib appellabat᷑ sernatã dem̃ bello
pitriam ceꝵ in pace haud dubie ẜuauit. Cum ꝓhibuit mignmn ueios et tn¬
u̾ius rem ĩtentius a gentib post ĩcẽsam urbem ex ꝑ se ĩcliata mag̃ plibe

Expanded text:
li nova re trepidi arma capiunt iraque magis quam consilio in Romanos incurrunt. iam li nova re trepidi arma capiunt iraque magis quam consilio in Romanos incurrunt. iam verterat fortuna, iam deorum opes humanaque consilia aiore momento fusi Galli sunt quam ad Alliam uicerant. iustiore altero deinde proelio ad octauum lapidem Gabina uia, quo se ex fuga contulerant, eiusdem ductu auspicioque Camilli uincuntur. ibi caedes omnia obtinuit; castra capiuntur et ne nuntius quidem cladis relictus. dictator reciperata ex hostibus patria triumphans in urbem redit, interque iocos militares quos inconditos iaciunt, Romulus ac parens patriae conditorque alter urbis haud uanis laudibus appellabatur. seruatam deinde bello patriam iterum in pace haud dubie seruauit cum prohibuit migrari Ueios, et tribunis rem intentius agentibus post incensam urbem et per se inclinata magis plebe