comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deteriorẽ cõdicõnẽ fuit redactus
cam penam subire cũ oꝑtebat
qmͣ sustineret si ui condicõre pͥore
durass. ¶ Gñalit̃ placet in legib
publicoꝵ iudicõꝵ uł pͥuatoꝵ cͥmi¬
nũ qui ertu ordinem ꝯgnoscunt
p̃fecti uł p̃sides ut eis q penã petu¬
niariam egentes eludunt coħtionẽ
extra ordinariã inducant.

Expanded text:
it redactus, eam poenam subire eum oportebit, quam sustineret, si in condicione priore durasset. Generaliter placet, in legibus publicorum iudiciorum uel priuatorum criminum qui extra ordinem cognoscunt praefecti uel praesides ut eis, qui poenam pecuniariam egentes eludunt, coercitionem extraordinariam inducant.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ꝑuenturum cẽt ad eoᷤ
siintestatus in ciuitate mo¬
reretur. hoc est hereditatem
eius ⁊ libertos. ⁊ sicuid aliud
in hoc gen̾e reperi potest.
que uero non apatre. s agn̾e
acluitate areoꝵ natuirl tribu¬
erentur ea manere eis incoli¬
mia qtaꝙ et fratres fribus
fore segutimos herodes. et agn¬
aterum tutelas. et hereditates ha
maiores eius eis dedisse.
quia et alia uita omnia sua reti¬
nent iura. Tmñ enuĩ insulam euis
egredi non licet. ea bona quoc

Expanded text:
rum esset ad eos, si intestatus in civitate moreretur: hoc est hereditatem eius et libertos et si quid aliud in hoc genere repperiri potest. quae vero non a patre, sed a genere, a civitate, a rerum natura tribuerentur, ea manere eis incolumia. itaque et fratres fratribus fore legitimos heredes et adgnatorum maiores eius eis dedisse. quia et alia omnia iura sua retinent: tantum enim insula eis eg
Abbreviated transcription (Latin):
onp̃.ł. Dap̃ ex rescripto
e ꝙ conuenit qui intertera
quibus innocentia rationem
meoꝵ tp̃m. hoc quoq remisi
exemplum.
tatum non posse diuus piꝰ
rescripsit.

Expanded text:
pto meae conuenit, qui inter cetera, quibus innocentiam rationum mearum temporum, hoc quoque remisi exemplum'.tatum non posse diuus Pius rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
possõ̾m si altꝰ fruatur. n alt̾ius
Spẽs inducendi ĩ possõnẽ aliciuꝰ
enĩ ced̾e adu̾sariũ ⁊ uicuã relinq̃re¬
possom iubet ꝙ multo plus est
Idem .ł. tionibus ⁊ usucapionib.

Expanded text:
sionem, si alius fruatur, neque alterius Species inducendi in possessionem alicuius enim cedere aduersarium et uacuam relinqonem iubet, quod multo plus est TIONIBUS ET USUCAPIONIB
Abbreviated transcription (Latin):
nus amphore app̾hense ñ sunt nł¬
ominus tradite uideant᷑ nicħ̾ uido
int̾et̾ uttũ ipẽ ac̾uũ an mandato
meo aliquis custodiat utrobiq ã
quodam gn̾e possõ er̃ estimanda.

Expanded text:
ut amphorae adprehensae non sunt, nihilo minus traditae uideantur: nihil uideo interesse, utrum ipse aceruum an mandato meo aliquis custodiat: utrubique animi quodam genere possessio erit aestimanda.
Abbreviated transcription (Latin):
di fuerit aliꝰ ing̾ssus. tamdiu pͥo¬
possõm occupatam ignoraret. ut
enĩ eodẽ mͦ uincłm obligõnis sol¬
ur᷑ quo q̃ri assolz. ita non d ig¬
sitam: aut ex ꝯmodato tͥ possideᷤ
misisse possõm uł ignorantẽ respõ¬
sum est cuiꝰ rei forsitan illa rõ est
ꝙ rerũ mobiliũ neglecta atq omis¬
sa custodia qmuis eas nemo aliꝰ
inuaserit uet̾i̾s possõnis dampnũ
aliam cũm ẽẽ hoĩs accomodati omis¬
sa custodra. nam possõrem tam dui¬
q uet̾em fieri qmͣ du nemo aliꝰ cum
possid̾e ceꝑit. uidel iõq pot̃ homo

Expanded text:
di fuerit alius ingressus, tamdiu prioo occupatam ignoraret. ut enim eodem modo vinculum obligationum solvitur, quo quaeri adsolet, ita non debet igsitam aut ex commodato tibi, possidere ossessionem uel ignorantem responsum est. cuius rei forsitan illa ratio est, quod rerum mobilium neglecta atque omissa custodia, quamuis eas nemo alius inuaserit, ueteris possessionis damnum aliam causam esse hominis commodati omissa custodia: nam possessionem tamdiu ueterem fieri, quamdiu nemo alius eum possidere coeperit, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
dem.łPredia cũ seruis dona¬
uit eqꝵq se tradidisse possõm lit¬
teris declarau̾it si uł unꝰ ex seruis
qui simul cũ p̃clus donatꝰ est ad eũ
qͥ donũ accepit ꝑuenit. mox ĩ p̃dra¬
remissus ꝑ p̃dia remissus ẽ ꝑ seruũ
uoꝵ constabit.
dem .l. Possõ quoq ꝑ seruum
cuiꝰ ususfrũctus meus ẽ ex re mã
uł oꝑis serui adq̾ritur michi cũ
⁊ naturalit̾. ⁊ a fructuario teneat᷑
⁊ plurimũ ex iure possõ mutuct᷑.
¶Qui in aliena pot̾ate sunt rem
¶Et si possõ ꝑ ꝓcuratorẽ igno¬
ranti qrͣ usucapio u̾o scienti ꝯpetit
torẽ inuito ꝓcuratore ñ dat᷑. set

Expanded text:
m. Praedia cum seruis donauit eorumque se tradidisse possessionem litteris declarauit. si uel unus ex seruis, qui simul cum praediis donatus est, ad eum, qui donum accepit, peruenit, mox in praedia remissus est, per seruum uorum constabit.seruum, cuius usus fructus meus est, ex re mea uel ex operis serui adquiritur mihi, cum et naturaliter a fructuario teneatur et plurimum ex iure possessio mutuetur. Qui in aliena potestate sunt, remEtsi possessio per procuratorem ignoranti quaeritur, usucapio uero scienti competit, torem inuito procuratore non datur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut .s. si uenditor posso̾nẽ postea nactͦꝰ
sit. ⁊ hoc ipm̃ tempꝰ. ⁊ ꝙ uendicionẽ
p̃cesserit. ⁊ amplius accessio hec ei det᷑
cum eo ꝙ aput eũ fuit aquo homo
redibitus sit.

Expanded text:
t, si venditor possessionem postea nactus sit, et hoc ipsum tempus et quod venditionem praecesserit et amplius accessio haec ei detur cum eo, quod apud eum fuit, a quo homo redhibitus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
annos uacantiũ bonoꝵ delatoꝵ frã
denũciatõne destitit pꝰ .iiiͦi. annos
sod̾o delatore uenienti pͥor nũciatio
quominꝰ p̃scriptõne temꝑis subni¬
oucatur non ꝓderit nͥ pͥoris p̃uari¬
catoꝰ detegeturꝰ. quo declarato p̃scͥp¬

Expanded text:
annos uacantium bonorum delator facta denuntiatione destitit: post quattuor annos secundo delatori uenienti prior nuntiatio, quo minus praescriptione temporis summoueatur, non proderit, nisi prioris praeuaricatio detegetur: quo declarato p
Abbreviated transcription (Latin):
ffr̃ .ł. Si duoh eandẽ rem
seꝑatim uendid̾im. ea possõ. que
utramq uendicionem p̃cesserit. soli pͥori em¬
ptori cui tradita sit ꝓficit. deniꝙ et
siqmͣ rem tibi uendid̾im tursus ꝙ¬
a te eman. ⁊ titio uendam ⁊ meam
oẽm ⁊ tuam possõnẽ ticio hcͣ accessu¬

Expanded text:
.Si duobus eandem rem separatim uendiderim, ea possessio, quae utramque uenditionem praecesserit, soli priori emptori, cui et tradita sit, proficit. denique et si, quam rem tibi uendiderim, rursus a te emam et Titio uendam, et meam omnem et tuam possessionem Titio accessu
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł Iusto errore ductus
existimaui cũ arrogatõ non iure
int̾ueniss eũ ex remea q̃rere mͥ
ñ existimo. Non enĩ ostitutũ est
s̃ hoc ꝙ ĩ homine libero qui bona
fide seruit placuit. Ibi enĩ pp̃ assi¬
duam ⁊ cotidianã ꝯꝑatõnẽ seruorũ
ita cõstitui publice int̾fuit. Nam
frecp̃t̾ ignorantia ub̾os emimus
non enĩ tam facił tamͣ freq̃ns ad¬
optio uł arcogatõ filioꝵ est ¶Cõ¬
stat si rem altenam scienti mithi
uendas. tradas aũ eo tp̃r quo dñs
ratũ hãt traditõnis tempus in¬
spiciendũ rem ꝙ meã fieri. ¶ Et
cet. ñ nũcꝓͣ tñ euenit ut ñ initi¬
um p̾sentis possõnis. s cãm anti¬
quiode tradicionis q̃ bonã fidẽ
huĩt inspiciamus ueluti circa ꝑ¬

Expanded text:
num.Iusto errore ductus existimaui, cum adrogatio non iure interuenisset: eum ex re mea quaerere mihi non existimo. non enim constitutum est in hoc, quod in homine libero qui bona fide seruit placuit: ibi propter adsiduam et cottidianam comparationem seruorum ita constitui publice interfuit, nam frequenter ignorantia liberos emimus, non autem tam facilis frequens adoptio uel adrogatio filiorum est.Constat, si rem alienam scienti mihi uendas, tradas autem eo tempore, quo dominus ratum habet, traditionis tempus inspiciendum remque meam fieri.Etsi pcet, nonnumquam tamen euenit, ut non initium praesentis possessionis, sed causam antiquiorem traditionis, quae bonam fidem habuit, inspiciamus
Abbreviated transcription (Latin):
curator meus app̾hend̾it qmͣuis ꝑ
ꝓcuratorẽ pospõm adipisti uos iam
ip̾a. Cum uit p̃diũ dotale
uendidit scienti uł ignoranti it̃
dotis ẽẽ uenditõ non ualet qmͣ de¬
functa postea muliere s̃mͦmͦ cõfir¬
mars cõuenit si tota dos lucro ma¬
nti cessit id uerus est cũ is qui rẽ fur¬
tiuam uendidit postea dnõ heres
extitit.Idem.p¬
eres eius qui rem bona fide e
mit usu ñcapiet sciens alienam
si mꝰ ip̃i possõ tradita sit continua¬
tio uo̾ non impedietur heredis scĩs¬

Expanded text:
rocurator meus adprehendit, quamuis per procuratorem possessionem apisci nos iam ionum Cum vir praedium dotale vendidit scienti vel ignoranti rem dotis esse, venditio non valet. quam defuncta postea muliere in matrimonio confirmari convenit, si tota dos lucro mariti cessit. idem iuris est, cum is, qui rem furtivam vendidit, postea domino heres exstitit. Idemeres eius, qui bona fide rem emit, usu non capiet sciens alienum, si modo ipsi possessio tradita sit: continuatio uero non impedietur. heredi‹s› sci
Abbreviated transcription (Latin):
enitẽtur ẽe cognouit. Idem in
seruo post liminio reu̾so dcm̃ est.¬
Nondũ adite hr̃ditatis ip̃c usu.¬
capioni datũ ẽ. siue seruꝰ hr̃dita¬
riꝰ aliquid cõꝑandũ. siue defunitꝰ
usucaꝑe ceꝑ̾at. s hoc iure sing¬
ulari recepta sunt. ¶ Filius
.fꝰ. emptor aliene rei sũ p̃rẽm Eͣ¬

Expanded text:
eniteretur, esse cognouit. idem in seruo postliminio reuerso dictum est.Nondum aditae hereditati‹s› tempus usucapioni datum est, siue seruus hereditarius aliquid comparat, siue defunctus usucapere coeperat: sed haec iure singulari recepta sunt.Filius familias emptor alienae rei, cum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣuis ccimꝰ ꝑerrorẽ ẽẽ arbttre¬
tur.qͥ rẽ ex cã peculiari qłitãnet
possid̾e possit. idẽ dicendum erit
⁊ si ex prĩs hereditate ad se ꝑue¬
nisse. rem emꝑtam non leui p̾sũ¬
ptõne credat. ¶ Non mutat usuca¬
pio suꝑueniem ꝓ emptore uł pro
herede quominus pignoris ꝑsctu¬
tio salua sit. ut enĩ ususfructus u¬
sucapi non pot̾ ita ꝑsecutio pign
pionerei non ꝑimitur. ¶ Eũ qui
postea qmͣutapere ceꝑit ĩ furorẽ
incidit utilitate suadente recep¬
tum ẽ ne ianguor animi dampnuĩ
⁊̃ ĩ bonis afferat. ⁊ ex omi cã implẽ
usucapionẽ. ¶ Si cum aput hoste ᷤᷤ¬
dñs aut patꝰ agat. seruꝰ aut filiꝰ

Expanded text:
rbitretur, qui rem ex causa peculiari quaesitam nec possidere possit? idem dicendum erit et si ex patris hereditate ad se peruenisse rem emptam non leui praesumptione credat.Non mutat usucapio superueniens pro emptore uel pro herede, quo minus pignoris persecutio salua sit: ut enim usus fructus usucapi non potest, ita persecutio pignopione rei non peremitur.Eum, qui postea quam usucapere coepit in furorem incidit, utilitate suadente relictum est, ne languor animi damnum etiam in bonis adferat, ex omni causa implere usucapionem.Si, cum apud hostes dominus aut pater a
Abbreviated transcription (Latin):
iuł. P. Eadem dicemus ⁊ si dolũ
ab ẽẽ a te heredeꝙ. tuo stipulatus
sim. ⁊ aut ꝓmissor aut stipulator
plurib hr̃dibꝰ relictis decesserit.
missore mortuo. s ex plurib hr̃dibꝰ
unus ccͣ ꝙ̃ cautũ sit fecit. aut ab
ne hereditaria. aut ab io ꝓ por¬
tione sua ab omĩb sĩ id ꝙ fcm̃ de
quo cautũ e̾. indiuiduũ fit. uelu¬
ti uter fieri. qr ꝙ in partes diuidi ñ
pot̾ ab omnib quodam mͦ fcm̃ ui¬

Expanded text:
um Eadem dicemus et si dolum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stipulator pluribus heredibus relictis decesserit. promissore si ex pluribus heredibus unus contra quam cautum sit fecerit, aut ab ne hereditaria aut ab uno pro portione sua: ab omnibus, si id factum, de quo cautum est, individuum sit, veluti "iter fieri", quia quod in partes dividi non potest, ab omnibus quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
est ñ eẽ impunitũ eũ qui hac
sp̃e audatior factus ẽ. qr neq ut
seruũ se coheneri posse ĩtestigit
spe ĩminentis lib̾tatis. n ut libe
dña ue non possunt hr̃e furti ac¬
tionẽ cũ seruo suo. qmuis postea
ad libertatẽ ꝑuenerit. ub alie¬
natus sit nisi postea quoq e¬
t̃e p̃tor putauit calliditatẽ et
ꝓp̃rietatẽ hoꝵ qui hereditates
depopulantur. dup̃li actione co¬
hercere. ¶ Non autẽ alias ten¬
ebitur iste libertus qmͣ si dolõ ꝙͥ
dissipasse ꝓponatur. culpa aũ ne¬
gligentiat serui post lib̾tatem
excusatu est. s culpa dolo ꝓxima
dolũ rep̃sentat. ꝓuide sicud dã¬
pni decdit sine dolo cessabit ista
actio. qmͣuis alias aguilia tene
accio. ut et dolo fecerit iste.⁊ post
mortẽ dnũ. ⁊ añ aditam hr̃dita¬
tem. cetm si sine dolo aut dolo
qͥd̾ ucrũ uiuo dño cenebitur
ac actione qͥn in mo᷑ si post moꝵ¬
tem. post aditã ts̃ hereditatẽ
cessabit actõ. Nam ubi adita he¬

Expanded text:
impunitum eum, qui hac spe audacior factus est, quia neque ut seruum se coerceri posse intellegit spe imminentis libertatis, neque ut liberutem dominaue non possunt habere furti actionem cum seruo suo, quamuis postea ad libertatem peruenerit uel alienatus sit, nisi si postea quoqesse praetor putauit calliditatem et proteruitatem horum, qui hereditates depopulantur, dupli a‹c›tione coercere. Non alias tenebitur iste libertus, quam si dolo quid dissipasse pro ponatur. culpa autem neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aquilia tenetm finem ista actio, ut et dolo fecerit iste et post mortem domini et ante aditam hereditatem. ceterum si sine dolo, aut dolo quidem, uerum uiuo domino, non tenebitur hac actione: quin immo et si post mortem post aditam hereditatem, cessabit actio: nam ubi adita he
Abbreviated transcription (Latin):
ditas non ht̃ ã facti ẽ ⁊ animi
sideat qr hereditas in eũ idtã¬
tum transfundit ꝙ est hr̃dita¬
tis. non augem fuit possõ he¬
ditatis. ¶Illud uerum ẽ si pͥ
alias heres ad sus̃ ꝑuenire᷑
non esse honorariã actionem ħ¬
tribuendam. ut ui id ꝙ int̃sit
condempnatio fiat. ¶ Pret᷑

Expanded text:
ditas non habet, quae facti est et animi. ditas non habet, quae facti est et animi. sideat, quia hereditas in eum id tantum transfundit, quod est hereditatis, non autem fuit possessio hereditatis. Illud uerum est, si potest alias heres ad suum peruenire, non esse honorariam hanc actionem tribuendam, cum in id quod intersit condemnatio fiat. Praeter
Abbreviated transcription (Latin):
utditate. Nam si in locum defi¬
cientis furti accionis pp̃ seruitu¬
tem hnͣc accionẽ substituit p̃tor
ucri simile est in om̃ib causis
esi in quibus fuꝑti agi poterit
substituisse. ¶ In sũma ꝓbatur
hnͣc actionẽ in rebus pignoratis
et ĩ rebus alienis bona fide pꝰ¬
sessis locũ hr̃e. Idem ⁊ dere cõ¬
modata testatori. ¶ Itẽ si fruc¬
tus post mortẽ testatoris ꝑcep¬
tos. hic seruuis qui lsbertatem
ꝓspicit contractauerit locus er̃
huic actioni. s et si partus ur¬
fetus post mortẽ ad agnatos tã¬
tũdem ent dicendũ. ¶Pret̾c̃a
si inpubes post morte̾ patͥs q̃ si¬
beris hr̃dita s adeatur subrip¬
iatur. locũ hr̃e istam accionem
dicendũ est. s et in omĩbus que
int̾fu̾it hr̃dis non ẽe adu̾sa lo¬
cam ht̃ hec accio. Non tm̃ autẽ
ad solai furta ista actio ꝑtin
ait possõnis furtũ fieri. deniq
si nullus sit possor furtsi ne¬
gat fieri. icirco aũ hẽditati
furtũ non fueri. q possõnẽ hr̃¬

Expanded text:
tate. nam si in locum deficientis furti actionis propter seruitutem hanc actionem substituit praetor, uerisimile est in omnibus causis eum, in quibus furti agi potuit, substituisse. et in summa probatur hanc actionem et in rebus pigneratis et in rebus alienis bona fide possessis locum habere: idem et de re commodata testatori. Item si fructus post mortem testatoris perceptos hic seruus, qui libertatem prospicit, contrectauerit, locus erit huic actioni: sfetus post mortem adgnatos, tantundem erit dicendum. Praeterea si impubes post mortem patris quaesiberis hereditas adeatur, subripiatur, locum habere istam actionem dicendum est. Sed et in omnibus, quae interfuit heredis non esse auersa, locum habet haec actio. Non tantum autem ad sola furta ista actio pertinait possessionis furtum fieri: denique si nullus sit possessor, furtum negat fieri: idcirco autem hereditati furtum non fieri, quia possessionem here
Abbreviated transcription (Latin):
casu hnͣc accionẽ induigendam.
s si fid̾i cõmissaria libertas data
fit seruo guicquid in hereditate
maleficii admisit nũꝙ ñ pͥis
cogatur heres maniunitttir
qmͣ si satisfecit. est autẽ sepissiẽ
a diuo marro. et ab imperatore
nr̃o cum prẽ rescriptũ. non irape¬
diri fid̾i cõmissariam lb̾tatẽ que
pure data ẽ. ¶ Siuus sane mar¬
cus rescripsit arbitrũ ex conti¬
nenti dandum. ap̃ quẽ rõ pona¬
tur. s hoc rescriptum ad racio¬
nẽ ponendã ꝑtinet accus. quem
seruus administrauit. Arbitioꝵ
hoc gͥ. et hic posse hnͣc actionẽ
competẽ. ¶ Ante aditã hr̃di¬
tatem sic accipere debem᷑. añꝙͣ
uł ab uno adeatur hr̃ditas. nã
unus uł ubi adiit competit li¬
bertas. ¶ Sipupillus heres
institutus sit. et ab sustituto eiꝰ
libertas data. medioq temꝑe
ãdam admittantur siqͥdẽ uiuo¬

Expanded text:
hanc actionem indulgendam. Sed si fideicommissaria libertas seruo data sit, quidquid in hereditate maleficii admisit, numquid non prius cogatur heres manumittere, quam si satisfecerit? est autem saepissime et a diuo Marco et ab imperatore nostro cum patre rescriptum non impediri fideicommissariam libertatem, quae pure data est. diuus sane Marcus rescripsit arbitrum ex continenti dandum, apud quem ratio ponatur: sed hoc rescriptum ad rationem ponendam pertinet actus, quem seruus administrauit. arbitror igitur et hic posse hanc actionem competere. 'Ante aditam hereditatem' sic accipere debemus 'antequam uel ab uno adeatur hereditas': nam ubi uel unus adit, competit libertas. Si pupillus heres institutus sit et a substituto eius libertas data medioque tempore quaedam admittantur: si
Abbreviated transcription (Latin):
petit. cõtinuo. dcł. ẽe posse. ⁊ dcłe
hnͣc actionẽ dari adu̾sus eum
qui ꝑuenit ad lib̾tatẽ. ¶Si
seruus pure legatus añ aditã
hereditatẽ quid admiscrit in
hereditate dicendũ est. qr dnm
in co mutatur huic accõni locã
ẽẽ. et generaliter dñis qͦ cosu ĩ
seruo dñm uł mutatur. ł amitti¬
tur. Ulibertas cõpetit p̃ int̾uai

Expanded text:
petit continuo, dicendum est posse et debere hanc actionem dari aduersus eum, qui peruenit ad libertatem. Si seruus pure legatus ante aditam hereditatem quid admiserit in hereditate, dicendum est, quia dominium in eo mutatur, huic actioni locum esse. Et generaliter dicimus, quo casu in seruo dominium uel mutatur uel amittitur uel libertas c
Abbreviated transcription (Latin):
easus .u. S i hoiom in quo usuᷤ
fructus aliemis est. ut qͥ erat
Pignore obligatus nore dedisti po¬
terit is cui condempnatꝰ es tecum
agere iudicati. nec expectabimus
ut creditor uincat. s si usus fructus
int̾ierit uł dissoluta fu̾t pignori
obligatõ. existimo ꝓcessuram lib̾a

Expanded text:
estorum Si hominem, in quo usus fructus alienus est vel qui erat pignori Titio obligatus, noxae dedisti, poterit is, cui condemnatus es, tecum agere iudicati, nec exspectabimus, ut creditor evincat. sed si usus fructus interierit vel dissoluta fuerit pignoris obligatio, existimo processuram
Abbreviated transcription (Latin):
reus rea ue. et pr̃oni eoꝵ. ⁊ qui
crimen detułit int̾rogandiq
facultas detur pr̃onitDe
habuit magis est ut q̃o haberi
possit. licet enĩ seruus eiꝰ nõ fu̾t
in seruitude tñ fuisse ur᷑ nͨ tmͣ¬
seruiat reo. seriuuis alienꝰ admͣtit
qͥs int̾rogari eũ ꝑ q̃onẽ posse .s.
et si seruus sit cui fid̾i omissaria
debetur libertas. uł statuta spe¬
ratur torq̃ri eũ magis ẽ posse.¬
¶Iubet lex cos homines de qͥbꝰ q̃o
ita hĩta est publicos ẽc. ꝓuide
in coi ꝑtẽ publicanꝰ ĩ ꝓprio cu¬
us. mag̾ est ut p̾ceptio usus. s
ad publicũ incipiat ꝑtinere a¬
lignũ seruũ utiq ñ publicans.
¶ R̾o aut̃ publicandoꝵ seruoꝵ
ea ẽ ut sũ ullo metu uer dicãt
⁊ ne dũ timeant se ĩ reoꝵ pot̾a¬
te reg̾ssuros obdurent in qonẽ
uerint nicħominꝰ publcantur.
si negau̾it̃ spẽ mariti collocandi
Euis. naerui ne mentiant᷑ m̃i¬
to adnõ eiꝰ recedunt. exͣnei uero
non hñt cui gratificentur. ¶Si

Expanded text:
reus reave et patroni eorum et qui crimen detulerit, interrogandique facultas datur patronis. De habuit, magis est, ut quaestio haberi possit: licet enim servus eius non fuerit, in servitute tamen fuisse videtseruiat reo seruus alienus, admitt‹e›t quis interrogari eum per quaestionem posse.Sed et si seruus sit, cui fideicommissa libertas debetur uel statuta speratur, torqueri eum posse magis est.Iubet lex eos homines, de quibus quaestio ita habita est, publicos esse: proinde in communi partem publicamus: in proprio, cuus, magis est, ut perceptio usus fructus ad publicum incipiat pertinere: alienum seruum utique non publicabimus. ratio autem publicandorum seruorum ea est, ut sine ullo metu uerum dicant et ne, dum timeant se in reorum potestatem regressuros, obdurent in quaestuerint, nihilo minus publicantur: si negaueri‹n›t, spe meriti collocandi  enim serui ne mentiantur, merito a dominio eius recedunt. extranei uero non habent cui gratificentur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
excusat. unde ãri pot̾ an ã quidẽ de
adult̾io cogͦscit statũe ĩ maritũ ob
lenociniũ possit. ⁊ puto posse. slam cla¬
udius gorgus uir clarissimꝰ uxorẽ ac¬
cusans cũ decectus ẽẽt urorẽ ĩadiat᷑io
dep̾hensam retinuisse uł accusatõe¬
⁊ sine accusatore lenocinis dampnatꝰ est
a diuo seuero. exͣneus autẽ neqͣqn
lenociniũ obiciens. postea qmͣ reus
factus est se reuesabio. nec maritum
pene subiciet. ¶ Si simul ad accusa
eũ accusationẽ credendũ est ĩ taã ut
⁊ si pat᷑ p̃uen̾it. et libellũ in scͥptio¬
nũ deposui̾t marito sĩ negligente
nec retoͦrdante. s accusatõnẽ ꝓbante

Expanded text:
excusat.Unde quaeri potest, an is, qui de excusat.Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a diuo Seuero.Extraneus autem nequaquam lenocinium obiciens, posteaquam reus factus est, se releuabit, nec maritum poenae subiciet.Si simul ad accusateum accusationem credendum est, in tantum, ut et si pater praeuenerit et libellos inscriptionum deposuerit, marito non neglegente nec retardante, sed accusationem parante
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Hec lex lata est a diuo au
est ab adultõ incipere. qr mulier anͦ
densiciationẽ nupsit. ñ alias ad mu¬
lerem possit ꝑuenire. nisi reũ ꝑege¬
rit. ꝑegisse ant̃. non alis quis ur᷑.
nͥ ⁊ condẽpnauit. ¶MHarito iure
mariti accusanti illa p̾scriptõ ad hi¬
betur si legẽ ꝓdidisse dicatur. ob hoc
ꝙ adgͥ sus accasationẽ adut̾ii acta¬
sare desistit. ¶ Lenociniꝰ quidẽ cͥmẽ
iege Iuł. de adult̾iis p̃scriptũ eso. cũ
sit in eundem maritũ pena statuta
quideꝰ adult̾is uxoris sue quid ceꝑit.
Item in eũ qui in adult̾io dephen¬
sam retinuerit. Cetm̃ qui patitur
¶Qui hoc dicit lenocuuo mariti se
fecisse releuare quidem uult cͥmero
suũ. s non est hiꝰ compensatõ admissa
Ideo si maritũ uelit ceus adult̾q leno¬
cinii reũ facẽ semel delatus non audi¬
suam ream fac̾iat.an lenoticinii alo¬
gatio repellit ⁊ maritũ ab accusatio¬
ne. et putẽ non repellẽ lenociniũ igi¬
tur mariti ip̃m honerat ñ mulierem

Expanded text:
iis.Haec lex lata est a diuo Augest ab adultero incipere, quia mulier ante denuntiationem nupsit, non alias ad mulierem possit peruenire, nisi reum peregerit. peregisse autem non alias quis uidetur, nisi et condemnauerit.Marito iure mariti accusanti illa praescriptio obicitur, si legem prodidisse dicatur ob hoc, quod adgressus accusationem adult destitit.Lenocinii quidem crimen lege Iulia de adulteris praescriptum est, cum sit in eum maritum poena statuta, qui de adulterio uxoris suae quid ceperit, item in eum, qui in adulterio deprehensam retinuerit.Ceterum qui patitur ligitur.Qui hoc dicit lenocinio mariti se fecisse, releuare quidem uult crimen suum, sed non est huiusmodi compensatio admissa. ideo si maritum uelit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audim ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃. arbito⁊ hoc qͦ cast maritũ au¬
diendũ. si non negligentia p̃uent᷑
est. et id̾o si accusatione instituta
absoluta sit mulierꝰ exͣneo accusan¬
te tm̃ marito d ꝑmittirestaurat o¬
nẽ accusare accusatõnẽ si ẜdoneas
tãs allegare possit qͥb ĩpeditus non

Expanded text:
arbitror hoc quoque casu maritum audiendum, si non neglegentia praeuentus est. et ideo et si accusatione instituta absoluta sit mulier extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idoneas causas, allegare possit, quibus impeditus non
Abbreviated transcription (Latin):
cere aut si potueris quoq ⁊ si fe¬
ceris certiorẽ usucaꝑes. Sin uero
cum scires ⁊ posses nẽc feteris c̃tio¬
rem ccͣ ẽẽ. cũti nĩ clam possedisse
bona q̃ hẽbat partitus sit ⁊ exs
cã post mortẽ parris ea teneat
ꝙ int̾ eos conueniret. ut en
diuisio rata ẽet usucapio his ꝓ¬
cedat ꝓ suo in hiis rebus q̃ alie¬
naͣm in bonis patris inueniũt᷑.¬
¶ OR legatũ non sit ab herede
non tñ ꝑperam traditũ sit plat
a legatario usucapi qr ꝓ suo pꝰ¬
sidet.

Expanded text:
cere, aut si potueris quoque et fecere, aut si potueris quoque et feceris certiorem, usucaperes: sin uero, cum scires et posses, non feceris certiorem, contra esse: tum enim clam possedisse bona quae habebat partitus sit et ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata esset: usucapio his procedet pro suo in his rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur.Quod legatum non sit, ab herede tamen perperam traditum sit, placet a legatario usucapi, quia pro suo possidet.
Abbreviated transcription (Latin):
fugientem̃ sciens susceperit
in insulam deportari phioc:¬
tene.grece ꝙ ogcultari eum
non ignorans diu dissimiia¬
uerit in insulam resegari pl¬
acet.

Expanded text:
fugientem sciens susceperit, in insulam deportari, Philocteten, quod occultari eum non ignorans diu dissimulauerit, in insulam relegari placet.
Abbreviated transcription (Latin):
Lad tempus ercusantur. hui uõ ĩ ppe¬
tuũ admouentur. ¶Non atias sepło¬
res ne senioꝵ in excusatõne uinires
ronerentur ad omiã munera .p. susa¬
ĩ ea re obseruata respicienda erit. ꝙ
gendis in ordinẽ incondensũ hauus
antur ⁊ uendunt. licet ab eduib a¬
gi demiꝙ ñ sunt ꝓhibiti hiꝰ hoiẽs
decurionatũ uł alitp̃ honorem ãsu¬
a prĩã pet̾e̾. nec enĩ infames sut̃ .s.
nec qͥdẽ arcentur honorib qͥ ab cadi¬
b flagellis cesi sunt ꝙͣcm̃ iure suo
ita ediles officõ isto funguĩtur t̃ho
rum ictib subiectas in ordine recipi
⁊ maxĩe in cis ciuitatib ã copiã uito¬
rum honestoꝵ hñt. Nam paucitas
neccĩtatis ⁊̃ hos ad dig̾tatem muni¬
cipalem si facultates hant ĩuitat.
in tempus relegatos ⁊ reu̾sos s̃ ordĩe
elegi sñ ꝑmissu pͥncipis non posse.
Item rescripserunt relegatos ñ pos¬
se temꝑe finito in ordite deturiei
elegi nisi eius etatis sinit ur fu̾r
uł nondũ cecuriones cãri possurꝰ

Expanded text:
ad tempus excusantur, hi uero in perpetuum amouentur: non alias seniores, ne seniorum excusatione iuniores onerentur ad omnia munera publica susciin ea re obseruata respicienda erit. quod gendis in ordine Nicomedensium huiusantur et uendunt, licet ab aedilibus cai homines decurionatum vel aliquem honorem in sua patria petere: nec enim infames sunt. sed ne quidem arcentur honoribus, qui ab aedilibus flagellis caesi sunt, quamquam iure suo ita aediles officio isto fungantur. inhonrum ictibus subiectas in ordinem recipi, et maxime in eis civitatibus, quae copiam virorum honestorum habeant: nam paucitas necessaria etiam hos ad dignitatem municipalem, si facultates habeant, invitat. in tempus relegatos et reversos in ordinem allegi sine permissu principis non posse. Item rescripserunt relegatos non posse tempore finito in ordinem decurionum allegi, nisi eius aetatis fuerint, ut nondum decuriones creari possent,
Abbreviated transcription (Latin):
aut perpetuari debet ei pena
aut in opus metalli tͣnsmstti
plane si deceniuo dampnatꝰ sum
et sitõ statĩ fugit. uidendũ ẽ uttũ
duplicari ei temꝑc debeant. an
non ꝑpetuari. et tisferri ĩ opus
metalli ⁊ magis est ut tnͣsfera¬
tiu. aut ꝑpetuetur. Generali¬
ter cnĩ dicitur quociens decẽni¬
um excossura c̃ duplicatõ ñ tẽ
temꝑe penam artandã.¶In
ministeriũ metulli corũ fems¬
ne inꝑperuũ uł ad tempus
dampnari solent. Sunsli modo
siquidem in ꝓpetuum fuerint
dampnate quasi serue pene
constituuntur. Si uero ad tp̃c
dampnentur admittũt ciui¬
tatem. ¶ Solẽt p̃sides in car¬
cero continendos dampnare
ut in uinculis contineantur. set
id eos facere non oportet. nam
huiusmodi pene int̾aicte sunt.
Cart̃. enĩ ad continendos hoĩes
non ad puniendos haberi deb
¶Quicũ in ludũ uenatoriũ
sunt dampnati uidendũ est:
an penaᷤ serui afficianturꝰ. Solet̃
enĩ iuniores hac pena affici.

Expanded text:
aut perpetuari ei debet poena aut perpetuari ei debet poena aut in opus metalli transmitti. plane si decennio damnatus fuit et initio statim fugit, uidendum est, utrum duplicari ei tempora debeant, an uero perpetuari uel transferri in opus metalli: et magis est, ut transferatur aut perpetuetur. generaliter enim dicitur, quotiens decennium excessura est duplicatio, non esse tempore poenam artandam. In ministerium metallicorum feminae in perpetuum uel ad tempus damnari solent. simili modo si quidem in perpetuum fuerint damnatae, quasi seruae poenae constituuntur: si uero ad tempus damnantur, retinent ciuitatem. Solent praesides in carcere continendos damnare aut ut in uinculis contineantur: sed id eos facere non oportet. nam huiusmodi poenae interdictae sunt: carcer enim ad continendos homines, non ad puniendos haberi debetQuicumque in ludum uenatorium fuerint damnati, uidendum est, an serui poenae efficiantur: solent enim iuniores hac poena adfici.
Abbreviated transcription (Latin):
aut dignitatis abqmͣ depositio¬
nem. aut alicuiꝰ actꝰ ꝓhĩtatõnẽ
¶Nita adimitur. ut puta si dcõ¬
natur aliquis ut gladio ĩ eum
animautatur. si aĩadu̾ti gladi¬
o oportet non securi. ł telo
uł fustib uł iacĩo aliquo alio
modo ꝓinde nec lib̾am inoetis
facultatẽ concedendi hãnt. ne
ui fratres cã rescripsenint. pex¬
mitentes libam mortis facita¬
tẽ. hostes ã itẽ transsugeħtẽ
pena asficiunt᷑. ut uiusꝰ erurã
in eas prouincias miitunt. que
metalla hñt ꝓfecto plane urbis
lum. et eos qui in opus menssi
dampnantur. differentia ĩ ui¬
culis tm̃ est. ꝙ qui in metallum
dampnantur. grauiorib ũcłis
p̃muntur. qui in opus metalli
louiorib ꝙq refuge ex opere
metalli in metallũ dampnã¬
tur. ex metallo grauiꝰ cohercẽ¬
tur. ¶ Quisquis autẽ in opꝰ
p dampnatus refugit dupli¬
cato temꝑe dampnari soletꝰ
s duplicare eum id tempis
ꝑ app̃hensus incarcerem fait.
⁊ si in ix. annos dampnatus sit

Expanded text:
aut dignitatis aliquam depositionem aut alicuius actus prohibitionem. Uita adimitur, ut puta si damnatur aliquis, ut gladio in eum animaduertatur. sed animaduerti gladio oportet, non securi uel telo uel fusti uel laqueo uel quo alio modo. proinde nec liberam mortis facultatem concedendi ius praesitamen fratres rescripserunt permittentes liberam mortis facultatem. Hostes autem, item transfugae ea poenin eas prouincias mittunt, quae metalla habent. Praefecto plane urbi slum et eos, qui in opus metalli damnantur, differentia in uinculis tantum est, quod qui in metallum damnantur, grauioribus uinculis premuntur, qui in opus metalli, leuioribus, quodque refugae ex opere metalli in metallum dantur, ex metallo grauius coercentur. Quisquis autem in opus publicum damnatus refugit, duplicato tempore damnari solet: sed duplicare eum id temporiquo adprehensus in carcere fuit. et si in decem annos damnatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnstituũtur uenatores aut
puricaris. aut aliam qm uolsi¬
tatẽ gesticislandi. isł alit̃ se
mouendi gr̃a. ¶ Seruos ĩ
metallũ uel in opis metasti.
Item in ludiũ uenatortũ dari
solete nulla disbitatõ ẽ. ⁊ si fu¬
erint dati. serui penc afficiũ¬
tur. nec ad eũ ꝑtinebunt cus
fiũt ante qmͣ dampnarentur.
deniq cũ quidam ferlius in
metallũ dampnatus est bfifi¬

Expanded text:
instituuntur uenatores aut pyr richarii aut aliam quam uoluptatem gesticulandi uel aliter se mouendi gratia. Seruos in metallum uel in opus metalli, item in ludum uenatorium dari solere nulla dubitatio est: et si fuerint dati, serui poenae efficiuntur nec ad eum pertinebunt, cuius fuerint antequam damnarentur. denique cum quidam seruus in metallum damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
suo noĩe seie uiro eiꝰ. doti dediss.
nec de eo reddendo quiccyͣ cauis¬
tur. ut diuortio fcõ is fundus cor¬
melio redd̾e̾t᷑ ñ puto diuortõ sco
uirsi uetante seia eũ fundũ cor¬
nelio ticio redditursi ẽe sicuti cũ
pactũ conuentũ nullũ int̾cessiss
diuortõ fcõ mulier iussit eũ furi¬
dũ cornelio reddi. Dem̃ añꝙͣ red¬
deretur uetuiss ne tuto redd̾et᷑.¬
set si añꝙͣ scia uetaret cornẽbo. eũ fũ¬
dũ reddiss . nͨ cãm habuiss cristioan¬
lius uet equius ẽẽ existimarẽ eũ

Expanded text:
suum nomine Seiae uiro eius doti dedisset nec de eo reddendo quicquam cauispaciscerentur, ut diuortio facto is fundus Cornelio redderetur: non puto diuortio facto uirum uetante Seia eum fundum Cornelio tuto redditurum esse, sicuti si, cum pactum conuentum nullum intercessisset, diuortio facto mulier iussit eum fundum Cornelio reddi, deinde antequam redderetur, uetuisset, non tuto redderesed si antequam Seia uetaret, Cornelio eum fundum reddidisset nec causam habuisset existimanlius nec
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł. R  dcuratores rei .p. officiũ
spectat ut diruite domꝰ a dnõ destruant᷑.
¶Domũ sumptu pu ͦᷤ extructam si dñs
ad tp̃s pec. inpensam cũ usuris resti¬
tuere uolui̾t iure eam res publica dis
sũ contĩt ñ solũ si contignatio qua id sus¬
tinebit᷑. orictur ex ꝑte eaꝵ ediũ ĩ qͣrũ
usum cõu̾sũ er̃ s ⁊ carũ fiet. s ⁊̃ si tͣnͣs¬
u̾sa contignatio tota in aliarũ edium
ꝑietib se decłit. s et lab̾. in libris post̾i
b de alto dato alt̾as edes seruitute lom̃s
porticus seruande inpoĩta te uendidis¬
se totã portitũ earũ ediũ ẽe qͣs retinu¬
iss cũ ꝑ longitudinẽ utriusce domꝰ extẽ¬
sa eẽt tnͣsuerse ꝯtignõtq̃ ab utraq ꝑ

Expanded text:
um Ad curatoris rei publicae officium spectat, ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico exstructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere noluerit, iure eam res publica distsum convertit, non solum si contignatio, qua id sustinebitur, orietur ex parte earum aedium, in quarum usum conuersum erit, earum fiet, sed etiam si transuersa contignatio tota in aliarum aedium parietibus sedebit. sed et Labeo in libris posteribus dato alteras aedes seruitute oneris porticus seruandae imposita uendidisse: totam porticum earum aedium esse, quas retinuisset, cum per longitudinem utriusque domus extensa esset transuers
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ priusꝙͥ p̃tor adiret᷑. edes tue corrue¬
runt ⁊ dampnũ mͥ dederunt p̃edius
Debeat ⁊ in ea culpa dampnĩ sim pas¬
sus qr tardius exꝑiri ceꝑim at si
cum p̾tor ut ꝓmitt̾es decreuisset
Sute ñ ꝓmitrente ne me in possõnẽ
uississ et priusꝙͣ eo uenissem cor¬
ruerint᷑. ꝑinde omĩa seruanda esse
estimauit᷑. atq si post ea conͣ ĩ pos¬
sõnẽ uenissem dampnũ datũ ee̾t.
¶ampni insfecti noĩe ĩ possõnẽ
missns possidendo dniũ cepit dem̾¬
si tͣditor easdem edes pignori sibi
obligatas. s ꝑsegui uelit ñ sine
rone dicetur nisi impensas quas
ĩ refectione fecerim mͥ p̃stare sit
paratus inhibendam adu̾sus me
ꝑsecutõneꝰ. cur ergo ñ emptori ud¬
quoꝙ mbiendũ est si forte quis
insulam pignor atã cment ñ recte int̾ se
cõꝑabuntur qñ is qui emit sua uoͣ. ne
gotiũ gerat. Ioq diligentꝰ a uenditore
sibi cauere 3. possit ⁊ debeat ꝙ ñ eque
⁊ de eo cui dampni inf ñ ꝓmittat᷑ dici

Expanded text:
es tuae corruerunt et damnum mihi dederunt: potius debeat et mea culpa damnum sim passus, qui tardius experiri coeperim. at si cum praetor ut promitteres decreuisset et te non promittente ire me in possessionem iussisset et prius, quam eo uenissem, corruerunt, perinde omnia seruanda esse existimauit, atque si posteaquam in possessionem uenissem damnum datum esset. Damni infecti nomine in possessionem missus possidendo dominium cepit, deinde creditor eas aedes pignori sibi obligatas persequi uu‹lt›. non sine ratione dicetur, nisi impensas, quas in refectionem fecerim, mihi praestare sit paratus, inhibendam aduersus me persecutionem. cur ergo non emptori quoque id tribuendum est, si forte quis insulam pigneratam emerit? non recte haec inter se comparabuntur, quando is qui emit sua uoluntate negotium gerat ideoque diligentius a uenditore sibi cauere et possit et debeat: quod non aeque et de eo, cui damni ‹i›nfecti non promittatur, dici
Abbreviated transcription (Latin):
ceu .l. Qui habebat seruum
erastitũ testõ ita cauit seruus
mens tratinꝰ liber esto. Quero an
seruus cratistus adlib̾tatẽ ꝑueni¬
re possit cũ testator seruũ crastitũ
non habebat. S huiuis solũ casti
data huc iam decursũ est ut si per¬
ł statũ libũ ñstet quominꝰ cõdc̃onipa¬
ad libertatẽ ꝑueĩat c q̃ro .Re. opor
tere.⁊ si ꝑ fidĩ cõmissũ utiq hr̃dica¬
riis serus lib̾tas data furrit nõ
ab surde ⁊ de h̾edis seruis idc̃ dicet᷑¬
⁊ de hus aũ quos redimendos hẽbit
ñ inuiste dubitamꝰ. Siqͥdẽ eo cau̾
iniquũ erit h̾edem periñ ꝯpcui
debere redim̾e cos atq si ꝯdicio im¬
pleta ee̾ ꝙ si forte dñs phib̾et ꝯdici¬
oni parere ut hoc p̃ciũ ꝑciꝑet. ⁊ ĩ cõ¬
dicõnẽ nõ eriogaret.

Expanded text:
um.Qui habebat seruum Cratistum, testamento ita cauit: 'seruus meus Cratinus liber esto': quaero, an seruus Cratistus ad libertatem peruenire possit, cum testator seruum Cratinum non habebat, sed hunc solum Cratidata huc iam decursum est, ut, si per statuliberum non stet, quominus condicioni paad libertatem tere et si per fideicommissum utique hereditariis seruis libertas data fuerit.Non absurde et de heredis seruis idem dicetur.De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si condicio impleta esset, quod forte dominus prohiberet condicioni parere, ut et pretium perciperet et in condicionem non rogaret.
Abbreviated transcription (Latin):
mandi cã dcm̃. ¶ Siqͥs astralo¬
gus. uł qͥ alicͣ islicitã diuinati¬
onẽ polliceturꝰ. cõsultũ aliꝙ̃ fu¬
itm dixiss qͥ non erat in iuri
ñ ẽ reddenda. s nec heredi.
Siquis u̾gines appellasset. si
tm̃ ancillaxi ueste uestitas. mi¬
nus peccare ur᷑. multo minus
si meretricia ueste femine. non
matr̃ fam iliaꝵ uestite fuisset̃
ligͥ non matronali hĩtu femi¬
na fu̾t. et quis eam applłaiu̾t. uł
ei cõmitẽ abduxit. ĩimatũ ñ tene᷑.
Comitẽ acciꝑe debemꝰ eũ qͥ comitet᷑
⁊ secͣtur. et ut ait lab̾o sũ lib̾m scũ
seruũ. sũ masculũ siue feminã. et
ita cõmitẽ labeo diffinit qui fre¬
qͣntandi cuit cã. ut scãretur desti¬
natus ĩ pii. pͥuato abductus fu̾it.
Int̾ comites utiq et pedagogi e¬
nnt ¶ Abduxisse ur ut iabeo
ait. ñ qui ab duc̃e̾ comitẽ ceꝑit. S
qui ꝑfecit. ut comes cũ ea nõ esset
abduxisse aut̃ ñ tm̃ is udetur. qui
sio cõmiti. ut eam desereret. ¶ Le

Expanded text:
s astrologus uel qui aliquam illicitam diuinationem pollicetur consultus aliquem furem dixisset, qui non erat, iniurianon est reddenda: sed nec heredi. Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur. Comitem accipere debemus eum, qui comitetur et sequatur et ut ait Labeo siue liberum siue seruum siue masculum siue feminam: et ita comitem Labeo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt. Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset. Abduxisse autem non tantum is uidetur, qui  persuasit comiti, ut eam desereret. Tenet
Abbreviated transcription (Latin):
riarum accionẽ. uł eiꝰ adũsus
quẽ agitur. uł ⁊̃ in re ipã. et¬
in qͣlitate iniurie ñ audiat eũ
qui agit. ¶Siqͥs ubello dato.
b pͥncipi. ł alicui famã alienã
insectatus fuĩt ĩiuriaꝵ erit
agendũ. pãp̃. ait. ¶Idẽ ait eũ
qͥ euentũ sententie. uł ut iaturꝰ
pecuniam uendidit fustib a p̃¬
side ob ħ castigaturũ. Iniuriar̃
dampnatũ uideri. Utiq aũ appa¬
ret hunc iniurcã ei fecisse quiꝰ
sententiam indicauit. ¶Sidͥs
bona alicuiꝰ. ł rẽ unam ꝑ ĩiuri¬
am occupau̾it. ĩiuriaꝵ actione
tenetur. ¶ Itẽ siqͥs pignus ꝓ¬
scripserit uenditurꝰ tumꝙͣꝵ a
me accepit. ĩfamandi moi cau¬
sa seruuis ait iniuriaꝵ agi posse.
¶ Uiquis ñ debitorẽ aĩ debitorẽ
appllauit iniurie faciende cã
iniunaꝵ teneturꝰ. ¶ Pretor

Expanded text:
riarum actionem uel eius aduersus quem agitur uel etiam in re ipsa, in qualitate iniuriae, non audiat eum qui agit.Si quis libello dato uel principi uel ali cui famam alienam insectatus fuerit, iniuriarum erit agendum: Papinianus ait.Idem ait eum, qui euentum sententiae uelut daturus pecuniam uendidit, fustibus a praeside ob hoc castigatu‹m› iniuriarum damnatum uideri: utique autem apparet hunc iniuriam ei fecisse, cuius sententiam uenditauit. Si quis bona alicuius uel rem unam per iniuriam occupauerit, iniuriarum actione tenetur. Item si quis pignus proscripserit uenditurus, tamquam a me acceperit, infamandi mei causa, Seruius ait iniuriarum agi posse. Si quis non debitorem quasi debitorem appellauerit iniuriae faciendi causa, iniuriarum tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Itaq p̃cor ñ ex oĩ cã unuri¬
arum iudiciũ serui nose pro¬
ur fcõ aliquo uꝑ carmĩe scrip¬
cꝯ puto cãe cognitõnẽ. p̃toris
porngendam. ⁊ si ad serui qua¬
utatẽ. ⁊ etũ multũ int̾est qͣlis
seruus sit bone frugi ordina¬
rius dispensatoꝵ. an uero uul¬
garis uel mediastins an qͣlis
⁊ quid si compeditus. uł male
notus. ł note extreme. hẽbit gͥ¬
qut denegabit actionẽ. ¶Ins̃¬
dũ iniuria seruo fcã ad dor¬
minũ redundat int̃dũ ñ. nã
si ꝓ libero se g̾e̾ntẽ. aut cũ eũ
alterꝰ potiꝰ qmͣ in cũ existimat
quis non cessur᷑ eũ si meũ scis ceci

Expanded text:
ta. Itaque praetor non ex omni causa iniuriarum iudicium serui nomine prouel facto aliquo uel carmine scripto. puto causae cognitionem praetoris porrigendam et ad serui qualitatem: etenim multum interest, qualis seruus sit, bonae frugi, ordinarius, dispensator, an uero uulgaris uel mediastinus an qualisqualis. et quid si compeditus uel male notus uel notae extremae? habebit iaut denegabit actionem. Interdum iniuria seruo facta ad dominum redundat, interdum non: nam si pro libero se gerentem aut cum eum alterius potius quam meum existimat quis, non caesur
Abbreviated transcription (Latin):
hõ qͥ u̾berau̾it. s qͥ adp̾sus bonoͤᷤ
mores u̾berauit denetur. Cetm̃
siguis corrigendi aĩo: aũ siquis
emendandi non tenctur. unde
q̃rit labeo. s magrãtus inuraci¬
palis seruũ incũ loris ruꝑit.̃
possũ in eũ cum eo exꝑiri. qͣsi
adu̾sus bonos mores uerbaut
et ait iudicem deb̾e̾ inquirert
quid fatientẽ seruũ meũ u̾ba¬
uerit. Nam si honorem. ornam̃¬
taꝙ peculant᷑ attemptintẽ coci¬
dit absoluendũ eũ. ¶U̾berasse
dicitur abusiue. ⁊ qui ꝑugnis
intellig̾e debemꝰ torm̃ta ⁊ corꝑis
dolores ad erudiendã iũtatem.

Expanded text:
o qui verberavit, sed qui adversus bonos mores verberavit, teneatur: ceterum si quis corrigendi animo aut si quis emendandi, non tenetur. Vnde quaerit Labeo, si magistratus municipalis servum meum loris ruperit, an possim cum eo experiri, quasi adversus bonos mores verberaverit. et ait iudicem debere inquirere, quid facientem servum meum verberaverit: nam si honorem ornamentaque petulanter adtemptantem ceciderit, absolvendum eum. "Verberasse" dicitur abusive et qui pugnis intellegere debemus tormenta et corporis dolore
Abbreviated transcription (Latin):
in hẽdem datur idest. et si in seru¬
um meũ iniuria fcãt᷑. nam nͨ hic
hr̃di ieo iniuriaꝵ actio datur. semł
A̾ lite contestata hnͣc actionẽ. ⁊̃ ad
succdres ꝑtinere. ¶Is qui iure puͦ.
uittur. non uidetur iniurie facien¬
de cã hoc face̾. Iuris enĩ executio
non hc̃ iniiriam. ¶ Siqͥs ꝙ de¬
creto p̃toris nõ obtemꝑauerit duc¬
tus sit. nõ est ĩ ea cã ut agat in
ꝑ iniuriam ad tribunal alicuius
me interpellau̾i̾t uexandi mei cã
pot̃o iniuriaꝵ exꝑiri. ¶ Sicͥs de
onerib deternendis alicuiꝰ passus
non sit deterni. ut puta yma¬
ginẽ alicui. uł quid aliud tale. ar
imuriaꝵ teneatur. et ait lab̾o ñ
teneri. qmͣuis hoc ꝯtumelie causa
faciet ⁊ enĩ multũ int̾est. an quid
contumelie cã fiat. an uero fieri
quid in honorẽ alicuiꝰ quis ñ pati¬
atur. ¶ Dẽ labõ scribit sic̃ alium
contingeret. alii hoc onus duum
uiri indux̾int non posse agi ĩiu¬
narũ ob laborem ĩcũctũ Aliud enĩ

Expanded text:
in heredem datur. idem est et si in seruum meum iniuria facta sit: nam nec hic heredi meo iniuriarum actio datur. semel autem lite contestata hanc actionem etiam ad successores pertinere. Is, qui iure publico utitur, non uidetur iniuriae faciendae causa hoc facere: iuris enim executio non habet iniuriam. Si quis, quod decreto praetoris non obtemperauit, ductus sit, non est in ea causa, ut agat ini Si quis per iniuriam ad tribunal alicuius me interpellauerit uexandi mei causa, potero iniuriarum experiri. Si quis de honoribus decernendis alicuius passus non sit decerni ut puta imaginem alicui uel quid aliud tale: an iniuriarum teneatur? et ait Labeo non teneri, quamuis hoc contumeliae causa faciet: etenim multum interest, inquit, contumeliae causa quid fiat an uero fieri quid in honorem alicuius quis non patiatur. Idem Labeo scribit, si, cum alium contingeret vir indixerit, non posse agi iniuriarum ob laborem iniunctum: aliud enim
Abbreviated transcription (Latin):
uł tab̾naꝰ uentũ sit ꝓbari oꝑt̾e.
fecisse ꝯuitiũ ñ tm̃ is uideturꝰ
qͥ uociferatus est. um is quoc dͥ
cõcttauit ad uociferationẽ alios
uł qͥ sũmisit ad uociferatõnem¬
gtũ est Iam si incerte ꝑsone cõ¬

Expanded text:
 uentum sit, probari oportere. Fecisse conuicium non tantum is uidetur, qui uociferatus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uocifereiectum est: nam si incertae personae co
Abbreviated transcription (Latin):
ob̾.i. Obligamur aut rri aut
sbis. aũ simul utroq. aũ consensu
aut lege. aut ilire honorario. aut
rect̃itate. aut ex fc̃õ.¶ Re obli¬
gamur cum res ipã int̾cedit ũbis cũ
precelit int̾togatõ ⁊ secuit᷑ cõgrua res¬
ponsio. ¶ Re ⁊ u̾bis parit̾ obligam᷑.
cum ⁊ res et int̾rogatio inf̾cedit᷑. ce¬
¶Consentientes ĩ alicbͣ rem ex con¬
sensu obligari neccĩo ex uolũtate nr̃a
uidemurꝰ. ¶ Lege obligamur cum
obtẽꝑantes legib aliꝙͥ scd̾m p̃cep¬
tũ legis. aut contͣfatimus ¶ Iure
honerario obligamur ex hũt que
edcõ ꝑpetuo uł magr̃atu fieri p̃cipi¬
unturꝰ uł fieri ꝓhibent᷑ neccĩtate
obligantur̾ quib non licet aliud
facere qmͣq p̃ceptũ est ꝙ euenit᷑
ĩneccio herede. ¶ Ex fcõ obligam᷑
cũ in fcõ qõnis sũmaconsistit. ¶Et¬
am nudus cõsensus sufficit obligoi
ꝓͣuis u̾bis ħ expͥmi possit ħ. Set¬
plures admittũt accõnes. s ñ posse
omunb uti ꝓbatũ ẽ. nam si exꝰ

Expanded text:
. Obligamur aut re aut uerbis aut simul utroque aut consensu aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato. Re obligamur, cum res ipsa intercedit. Uerbis, cum praecedit interrogatio et sequitur congruens responsio. Re et uerbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem. Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur. Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid secundum praeceptum legis aut contra facimus. Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel magistratu fieri praecipiuntur uel fieri prohibentur. Necessitate obligantur, quibus non licet aliud facere quam quod praeceptum est: quod euenit in necessario herede. Ex peccato obligamur, cum in facto quaestionis summa constitit. Etiam nudus cons‹ens›us sufficit obligationi, quamuis uerbis hoc exprimi possit. Sed etplures admittunt actiones, sed non posse omnibus uti probatum est: nam si ex
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ qui .x. deinde stipulatur nicħ agit̾
Itẽ siquis usũ dem̃ fructũ stipulatus
nouandi aiõ hoc face̾ spãlit̃ exp̃ssent.
tuc̃ enĩ pͥore obligõne exspirante ex
scd̾a introducitur peticõ. ⁊ tam it̾ cꝙͣ
usus. nec ñ .u. exigi possunt.
dem. Nuociens in diem uł sub cõ¬
dicõne oleũ quis stipulet᷑ eiꝰ estiats̃¬
nẽ eo temꝑe spectari oꝑ quodies
obligõnis uenit tc̃ enĩ ab eo peti p

Expanded text:
stipulatur, nihil agit. item si quis fructum, deinde usum stipulatus nouandi animo hoc facere specialiter expresserit: tunc enim priore obligatione exspirante ex secunda introducitur petitio et tam iter quam usus nec non quinque exigi possunt.m.Quotiens in diem uel sub condicione oleum quis stipulatur, eius aestimationem eo tempore spectari oportet, quo dies obligationis uenit: tunc enim ab eo peti p