comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Sicontra uigtum Matis¬
utis incertũm redemsti. inter¬
dicte cõuentionis tibi fidc̃ imp¬
leri frustra petis ꝙ sigͣtuitũ mĩ¬
datũ fuscepisti. scd̾m bonã fidem
cume s. lũ cuius c̃ cͣtiffimum
pprndati tuditium. uerũ etiã exi¬
stimitiõns: diculũ est nã fuc ꝗ

Expanded text:
. Si contra licitum litis incertum redemisti, interdictae conventionis tibi fidem impleri frustra petis. Quod si gratuitum mandatum suscepisti, secundum bonam fidem cuniae solum, cuius est certissimum mandati iudicium, verum etiam existimationis periculum es
Abbreviated transcription (Latin):
d.nĩ.. Inuitum conparire ut di¬
strahere postulantis ciusim tustĩ
ꝑfectiest ꝙ emptor fide iuissorẽ
nõ accepit ur instrum̃tum testa¬
cionis uacue possessionis omissũ
est nam scd̃m consensũm aucto¬
ris inpossessionem ingressus rtc̃te
dossidet p̃tium santꝰ sico nõc sit̃¬
fictum non ꝓbetut: pc̾ti potest
nectͥ uoct incontinenti factipe¬
nitentie contestitio consensufi¬
nita rescindi
tate cõnlati conditĩone conpa¬
randi: quia nomostringit necc̃¬
fitate contrahentes obugatio
ex hiuus mocti cõuenuont rem
ꝓͥam ut qũiubet altus distrihe¬
re non conpellitur.:
tib ꝙͦ: concessum crat. ut extra¬
neos abemptione remouerent:
neq homines fuo arbitritu uẽ¬
denda distriherent sgungͣ
anis honestatis colore uclatur.
ut homines derib sui facert
aliquid cogentur imtti suꝑio¬
re leg̾e cassati. unus quisꝙ su¬
oarbitratu querert ut ꝓbare
possit emptorẽ sucx spccuu¬
ter quasdam ꝑsonas hoc face¬

Expanded text:
erno. Invitum comparare vel distrahere postulantis causam iustam perfecta est, quod emptor fideiussorem non accepit vel instrumentum testationis vacuae possessionis omissum est: nam secundum consensum auctoris in possessionem ingressus recte possidet. Pretium sane, si eo nomine satisfactum non probetur, peti potest: nec enim licet in continenti facta paenitentiae contestatio consensu finita rescinditatem collata condicione comparandi, quia non adstringit necessitate contrahentes, obligatio ex huiusmodi conventione rem propriam vel quilibet alius distrahere non compellittibusque concessum erat, ut extraneos ab emptione removerent neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. sed quia ani honestatis colore velatur, ut homines de rebus suis facere aliquid cogantur inviti, superiore lege cassata unusquisque suo arbitratu quaerere vel probare possit emptorem, nisi lex specialiter quasdam personas hoc face
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Sipat tuus tibi dusicq
i utris constituto actionem ad¬
uerfus debitores suos mandaũ
potuit ip̃e prescs̃ aduersus e¬
Ore integ̃ra experiri siꝗdi
taq ab eo apͦut iudicem actũ
C rescrndi nulla tatio patiz¬

Expanded text:
. Si pater tuus tibi sui iuris constituto actionem adversus debitores suos mandavit, potuit ipse praesens adversus eos re integra experiri. si quid itaque ab eo apud iudicem actum est, rescindi nulla ratio pati
Abbreviated transcription (Latin):
cis. fideuitsor seu mindãtor in¬
terceffisti meq condempnat᷑
es: neꝙ ꝑora eĩ dilapidar po¬
stͥta cepĩsse cõꝓbare possis. ut iu¬
stim metuendi ciusam p̃beat
neq abiintio itite obligationẽ
fuscepisse: ut exm possis ⁊ante
solutionem fuscepisse. ut exm¬
posfis cõuenire nllaturis riti¬
one ãte quã satis creditori ꝓ
ei feceris: eĩ ad solutionem inr¬
guericertũ est s fide nisorẽ uõ se¬
umandatorem exceptione mu¬
nttumꝰ. ⁊ niuria iudicis dap̃sa¬
tum: ⁊atellatione contra bomã
fidẽm minime ufum. non posse
mandat agereᷤ tañtfestũ est¬

Expanded text:
icas fideiussor seu mandator intercessisti et neque condemnatus es neque bona eam dilapidare postea coepisse comprobare possis, ut iustam metuendi causam praebeat, neque ab initio ita te obligationem suscepisse, ut eam possis et ante solutionem convenionem convenire, nulla iuris ratione, antequam satis creditori pro ea feceris, eam ad solutionem urgueri certum est. fideiussorem vero seu mandatorem exceptione munitum et iniuria iudicis damnatum et appellatione contra bonam fidem minime usum non posse mandati agere manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
itĩ emedio touentes. siquis cer¬
tũ pondus auri ut confectiut
inmissa cõstituti deposuerit.
extne contrngentem sibi porti¬
oncra idepon̾tirio accepit alt̃q

Expanded text:
ntiam e medio tollentes, si quis certum pondus auri vel confecti vel in massa constituti deposuerit ex his contingentem sibi portionem a depositario accepit, a
Abbreviated transcription (Latin):
tractim s ne simili modo ap̃
posteritatem sicut adantiqui¬
titem huiꝰ modi crusa uentile¬
iu: sancrmus socictitem con¬
tram posse. nonsolum pure:s
ciam sub conditionq uolun¬
tite ⁊cim legĩtime contra¬

Expanded text:
odo apud posteritatem sicut apud antiquitatem huiusmodi causa ventiletur, sancimus societatem contrahi posse non solum pure, sed etiam sub condicione: voluntates etenim legitime contra
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Smarttus sororis tuc tibi
ꝓcutins peterc bouotũ pofscᷤ¬
sioncu nount cũiõ tibi con¬
gre diendumẽ quaĩ querelã
t̾i cum effectu inbe stmendaᷤ¬
ic ie ut peterctur borm pos¬
sessio eũq negiexisse ar̃guas:

Expanded text:
liano. Si maritus sororis tuae tibi procurans petere bonorum possessionem noluit, cum ipso tibi congrediendum est. quam querellam ita cum effectu habes, si mandasse te, ut peteretur bonorum possessio, eumque neg
Abbreviated transcription (Latin):
li exceptionem opponit: quisi
⁊ipẽ quasoam contracũ quidt¬
posicit actione ꝑsoniles ut in
cũnon sub hoc modo depontũ
acccpit ut ñ ꝯcessa ci retenti¬
beni fidr oritus. adꝑfidiã retra

Expanded text:
 quasi et ipse quasdam contra eum qui deposuit actiones personales vel in cum non sub hoc modo depositum accepit, ut non concessa ei retentibona fide oritur ad perfidiam retra
Abbreviated transcription (Latin):
cominetꝯdinõ cũ patr̃uo tuocõ¬
parisse inpossionemq t̃ te
quã ipfũ inctuctũ. iuris ritioef¬
ficit ut domimũ fundi adu
sõlo numeritũ ẽ. sollep̃nib pẽ¬
siricionib cessinte sociofitis¬
fictũ ee diꝙ iudmo socierui

Expanded text:
coniuncto dominio cum patruo tuo comparasse in possessionemque tam te quam ipsum inductum, iuris ratio efficit, ut dominium fundi ad usolo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis
Abbreviated transcription (Latin):
ict ⁊ sicxim parte dẽpositioce¬
lebritiest: exuta aũt cõpensiti¬
o sice̾t oppositaꝰ ut integri oĩ le¬
gitimaratione ẜuita. depofitr
res ut pecute prta fronte resti¬

Expanded text:
tet et si ex una parte depositio celebrata est, ex altera autem compensatio fuerit opposita, ut integra omni legitima ratione servata depositae res vel pecuniae prima fronte resti
Abbreviated transcription (Latin):
õ.a. Sicut certi uiris c̃ militem
quiscit sefilium habere. aliosq
scripsit herȩdes tacite cũ cxhere¬
cdare intelligi ita sugnorans scfi¬
liũhabere alios scribat hẽdes. nõ
cc̃ filio ademptã hereditatẽ. sed
potestaite. cũ ad successionem uenire

Expanded text:
. Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed potest
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Exhis uerbis fortunato ub̃¬
tomco. do lego: uendicart tibili¬
b̾tatẽ nõ põtes sipagam testam̃tũ
ꝓpon̾atur at erĩ cũ testatorẽ mili¬
tem fuisse ꝓponas. stñ errort ductꝰ
lb̃tũ te creclidit. seddande ub̾tats
animũ habuit lid̾tatem equidẽ
dircctã cõpetere tͥ. sed ⁊ legatiuc¬
dicationẽ. p̃rogatiua militaris pͥui

Expanded text:
. Ex his verbis: " fortunato liberto meo do lego" vindicare tibi libertatem non potes, si pagani testamentum proponatur. At enim cum testatorem militem fuisse proponas, si non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit, libertatem, et quidem directam, competere tibi, sed et legati vindicationem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ullã libertatem adeptus es. quem
hac parte necmilitib remissaest
Quod fudem testator causam ma¬
numattendi te habint que ꝓbabi¬
lis uiuo manumittendi cõcilo fu¬
tura ect̃. quia ꝑfidĩ conmissũ data
ubertas aquoubet minore annis
cicirius causa ꝓb̾ari potuit: p̃starid¬
bere ⁊ extestam̃to militis curs moĩ¬
huc inmiltia siue intraannũ mis
sus honeste decessit: hereditas ⁊ le¬
gata oĩb quib relicta fũt debentur
quia int̾cetera que miutibe cõcessas.
uberũ arbitriũquib uclĩt resĩq̃ di
supp̃mis suis uidiciis. cõ gessũ est. nͥlce¬

Expanded text:
ullam libertatem adeptus es, quae in ullam libertatem adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabilis vivo manumittente consilio futura esset, quia per fideicommissum data libertas a quolibet minore annis ei, cuius causa probari potuit, praestari debet, et ex testamento militis eiusmohuc in militia sive intra annum missus honeste decessit, hereditas et legata omnibus quibus relicta sunt debentur, quia inter cetera, quae militibus concessa sunt, liberum arbitrium quibus velint relinquendi supremis suis c
Abbreviated transcription (Latin):
possedit: ꝙ siextrancum scripsit he¬
redem. isq adut hereditatem. bona
cius inte trinssern nõure desidera:¬
u. ã. Q uãquã militũ testam̃ta
uiris iunculis nõsubiciantur Curm
ꝓpt̃ simplicitatem militarẽ quomͦ
uelnt. ⁊ qũopossint ea facert cõce¬
daturhis: tam̃ inualeriani quon¬
dã centurionis testam̃to institutio
ctiã nurc cõmum accepit auctorit¬
tẽ rãcũpat. familias fimiliã exdu
⁊:abus ũcus. uxorẽ exuntu heredẽ
scripserit. necderesidius portionib
quicquã significaui̾t. intres partes
duusisse cum apparet hereditatẽ.
ut duas habeat que sextantem is¬
cepit. t̃tiã que exuntia c̃ heres in¬
stituta.
opp̃.a. S irustnus uir dirissimus
tribunus laticiauii maior anis le¬
ge di sim̃tis facicns testam̃tũ tema¬
numisit. iustã tibi libertitem con¬
petisse scire debes: Quodsiminor
annis exlege cõstitutis fuit.: cũ si¬
ceret testamtũ: lege inpectiente n¬

Expanded text:
possedit. Quod si extraneum scripsit hepossedit. Quod si extraneum scripsit heredem isque adiit hereditatem, bona eius in te transferri non iure desidera. Quamquam militum testamenta iuris vinculis non subiciantur, cum propter simplicitatem militarem quomodo velint et quomodo possint ea facere his concedatur, tamen in Valeriani quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi accepit auctoritatem. Nam cum pater familias filiam ex duabus unciis, uxorem ex uncia heredem scripserit nec de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sextantem accepit, tertiam quae ex uncia est heres instituta. o. Si Rufinus vir clarissimus tribunus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret testamentum, lege impediente n
Abbreviated transcription (Latin):
collationem dubictis oriatur: neces¬
sarium cduximus. constitutiom ꝗͣ
ctum fauore liberorum fecimus boc
addere utres quas parentib adqui¬
rendas eẽ ꝓmibeius: neccollationi
post obrtum corũ interliberos sub¬
uceant ut enĩ cistrense peculiũ
inconmuni conferre inheredita¬
te diuidenda expͥsci uiris auctori¬
tite minime cogebantin: ita ⁊ ali¬
as res quç minimꝰe parentib adꝗ¬
runtur: ꝓpͥas liberis manere cẽ¬
les site spc̃cialit̃ ĩbonis que inp̃a¬
ganco habebat heredem fecit. bo¬
na que incastre reliquit: petere
nõ potes: etiã sus quieorũ heres
institutus ẽ: adire eanoluit. set ab
intestito succedentes ueniunt. mo¬
dosimeius loco substitutus nones
iliquido ꝓbatur frm̃tuum castren¬
sia bona adte pertinere noliusse: Nã
uoluntas muitis expeditione occu¬
mpp̃.ã. ¶iles sicastrensium tan¬
tummodo bõnorũ conmilitonẽ suũ
instituit heredem: cetera bona cius.
ut intestati. desunctimat᷑ cius iure

Expanded text:
cetero dubietas oriatur, necessarium duximus constitutioni, quam iam favore liberorum fecimus, hoc addere, ut res, quas parentibus adquirendas esse prohibuimus, nec collationi post obitum eorum inter liberos subiaceant. Ut enim castrense peculium in communi conferre in hereditate dividenda ex prisci iuris auctoritate minime cogebantur, ita et alias res, quae minime parentibus adquiruntur, proprias liberis manere cenles si te specialiter bonis quae in paganico habebat heredem fecit, bona quae in castris reliquit petere non potes, etiamsi is qui eorum heres institutus est adire ea noluerit: sed ab intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substitutus non est et liquido probatur fratrem tuum castrensia bona ad te pertinere noluisse. Nam voluntas militis expeditione occu. Miles si castrensium tantummodo bonorum commilitonem suum instituit heredem, cetera bona eius ut intestati defuncti mater eius iure
Abbreviated transcription (Latin):
pignus trahere: set abhis quihoc susci¬
pere ausi fuerĩt: modis omnib uen¬
dicari. tãꝑreligiosissimos epõs. quam ꝑ¬
iconomos nec non sanctoꝵ uasorum
da uł suꝑ recipiendo p̃cioul fenore
exigendo: ꝓquores pignoratesũt. ẜ co¬
mĩbus cius modi actionib respuen¬
disad
restitutionẽ earum modis omĩb co¬
arta ri sĩ aũt uł cõfiatafũt u fu¬
erĩt. uł alio modo inmutata uł disꝑ¬
sa nichilominus ut ad ipa corꝑa ut
ad p̃tia eoꝵ exactõem cõpetere. siue ꝑ
inrem siue ꝑ ꝯdictõe: siue ꝑinfactum
accom̃: suius tenor inmultis ⁊ ua¬
rus uiris articulis sepe est admissu.
excẽpta iuidelicet causafamis. ⁊ cap¬
tiuitatis in locis tnquibus hoc ꝙ ab¬
ominamur contigerit Namsinecẽ¬
sitas fuerit inredep̃tionẽ captiuoꝵ:
tuc̃ ⁊̃uenditionẽ p̃fat̾arũ rerũ duu¬
narũ. ⁊upothetam. t̃ pignorationẽ
fieri cõcedimus: cũ nõ absurdũi ẽ.

Expanded text:
pignus trahere, sed ab his, qui haec suscipere ausi fuerint, modis omnibus vindicari tam per religiosissimos episcopos quam oeconomos nec non etiam sacrorum vasorum dam vel super recipiendo pretio vel fenore exigendo, pro quo res pignoratae sunt, sed omnibus huiusmodi actionibus respuendis ad restitutionem earum modis omnibus coartari. Sin autem vel conflata sunt vel fuerint vel alio modo immutata vel dispersa, nihilo minus vel ad ipsa corpora vel ad pretia eorum exactionem competere sive per in rem sive per condictionem sive per in factum actionem, cuius tenor in multis et variis iuris articulis saepe est admissus, excepta videlicet causa captivitatis in locis, in quibus hoc  quod abominamur contigerit. Nam si necessitas fuerit in redemptione captivorum, tunc et venditionem praefatarum rerum divinarum et hypothecam et pignorationem fier
Abbreviated transcription (Latin):
uł in ipõs pauperes: uł in quas cũq
ciuitates. iste donatioẽs etiã citra ac¬
toꝵ confectionem cõualescant Sin
uero amplions quantitatis donati¬
o fit. excepta scilicet inꝑrali donatio¬
ne. non alit̃ ualeat:. nisiactis intima¬
t a fuĩt. milli danda licentia. quacũ¬
q alia causa. quasi pietatis iure sub¬
nixa. p̃ter eas quas sp̃i alit̃ exposui¬
mus. introducenda ueterum scita fu¬
ꝑ intimandis donationibs ꝑmuta¬
re.

Expanded text:
in ipsos pauperes vel in quamcumque civitatem, istae donationes etiam citra actorum confectionem convalescant: sin vero amplioris quantitatis donatio sit, excepta scilicet imperiali donatione, non aliter valeat, nisi actis intimata fuerit: nulli danda licentia quacumque alia causa quasi pietatis iure subnixa praeter eas, quas specialiter exposuimus, introducenda veterum scita super intimandis donationibus permutare.
Abbreviated transcription (Latin):
nores om̃s. suꝑ ep̃oꝵ creatioĩb. ⁊ure
ante alios residendi: ⁊cetera om̃iaꝙ̃
añ uestrũ imꝑium uł uobis imperã¬
tib habuisse dignoscitur. habere ĩ ꝑ¬
pe tuum firmiter regie urbis intui¬
tu. iudicamus et sanctimus: quis aħom̾i

Expanded text:
 creationibus et iure ante alios residendi et cetera omnia, quae ante nostrum imperium vel nobis imperantibus habuisse dignoscitur, habere in perpetuum firmiter regiae urbis intuitu iudicamus et sancimus. D. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
um huic legi ĩueniat᷑. ⁊ ħ insua maneat
firmitate. ⁊ exstipulatu actioni aggrege¬
tur. lic⁊ uire uxoĩa tractatũ ẽ q̃ omĩa ĩ
his tantũ mõ dotib locũ hr̃e cẽsemus. q̃
post hanc legẽ date fuerĩt ł ꝓmisse ł ĩam
fine s ꝙͥtura habite Instrum̃ta em̃ iam cõ¬
fecta uirib carere nõ patimꝰ s suũ expecta
re euẽtum: Sepactis conuẽtis tã suꝑ
dote quã super dopatione añ nuptia

Expanded text:
um huic legi inveniatur, et hoc in sua maneat firmitate et ex stipulatu actioni adgregetur, licet in re uxoria tractatum est. Quae omnia in his tantummodo dotibus locum habere censemus, quae post hanc lm huic legi inveniatur, et hoc in sua maneat firmitate et ex stipulatu actioni adgregetur, licet in re uxoria tractatum est. Quae omnia in his tantummodo dotibus locum habere censemus, quae post hanc le
Abbreviated transcription (Latin):
d.xã. S Iconuenit uͥ ininat̾moĩo u¬
xore defũcta dos penes maĩtũ remanẽt
ꝓfecticie dotis repeticionẽ hui mõ pactũ
causam dotis in quem casum patrisoli
repeticio ꝯpett pacto posse fieri auctoĩ¬
tate niris sepissime sit responsũ:

Expanded text:
. Si convenit, ut in matrimonio uxore defuncta dos penes maritum remaneret, profecticiae dotis repetitionem huiusmodi pacturem causam dotis, in quem casum patri soli repetitio competit, pacto posse fieri auctoritate iuris saepissime sit responsum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut uĩr inhis reb quas ext̃ dotem mu¬
lier h̃ quas gͣti paraphema dicũt nullã
uxore ꝓhibente habeat ꝯmumonẽ. nec
aliquã ei necessitatẽ mponat: Quãu̾i
enĩbonũ erat mulierẽ que se ip̃am maĩto

Expanded text:
mus, ut vir in his rebus, quas extra dotem mulier habet, quas Graeci parapherna dicunt, nullam uxore prohibente habeat communionem nec aliquam ei necessitatem imponat. quamvis enim bonum erat mulierem, quae se ipsam marito
Abbreviated transcription (Latin):
hypothece titulo dare: nec ꝯsciẽtie muliẽ
maitꝰ pꝰsit : snec alienare. nefragilitate na¬
turt sue ĩrepentinã deducant᷑ mopiã: lic
eñi anastasiana lex d̾ consentiẽtib mulieĩb
opoit⁊ ĩresmaĩti ⁊ dotis ꝗdem exstimataᷤ. au̾
aũt auctoĩtate plenũ atq mom̃ib tr̃is ef¬
fusũ: ⁊ nõ tãtũitalicis ⁊ sola hypoteca cõclu¬
sũ ¶ Illud ⁊̃ gn̾ãlit̃ p̃senti addere sã¬
cioni necessaĩum ẽẽ duximꝰ ut si qua pacta
intcesserĩt. ł ꝓrestauratione dotis. ⁊ ꝓtpr. ⁊¬

Expanded text:
hypothecae titulo dare nec consentiente muliere hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus mulieribus oportet in res mariti vel dotis quidem, aestimatas autem, autem auctoritate plenum atque in omnibus terris effusum et non tantum Italicis et sola hypotheca conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si qua pacta intercesserint vel pro restitutione dotis vel pro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poteãt solus pat̾ sine ꝯsensu filie sue
age̾ ⁊ sinet dũ actione mota abhiclu¬
ce fueãt subniact᷑. ⁊ silis ꝯtestata
eẽt adfiliã quasi pͥũ patrimoniũ dos reu̾te¬
bat᷑. ꝙ ñerat in exstipulatu actiõe Ibi enĩ¬
spectato decedelut ad suos ħrdes tñsmute¬
bats remuxoi̾e uis ⁊ ĩ exstipulatu actiõe
transponẽ. satis humanũ: satis mũ: satis
utle mammoniis ÷ ¶Et culey iula
fãdi dotał italici alienationẽ fieri ꝓhibe
pothetã añ. nec si mulier ꝯsentiebat:
int̾rogati sumꝰ si op̃otet huimꝰ sanctioẽm
cũ hab̾e. plac⁊ itiq nob̃ eandẽ obẜnati¬
oneni ño tantũm italicis fundis sietiam ĩpiũ¬
cialib extendi: cũ aũt ipothetã ⁊̃ iam ex hac le¬
smiĩ. si maĩtus fundũ alienare uolueĩt s ue
ꝯ sensu mulitas hypotheceei minuã t̃ne¬
cessaĩũ ẽ. ⁊ in hac parte mulierib subueĩre
ħ tãtũ medo additoũ fundũ dotalẽ nõsolũ

Expanded text:
n poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contestata esset, ad filiam quasi proprium patrimonium dos revertebatur. et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fpothecam autem nec si mulier consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem cum habere. Placet itaque nobis eandem observationem non tantum in Italicis fundis, sed etiam in provincialibus extendi. cum autem hypothecam etiam ex hac leer, et si maritus fundum alienare voluerit. Sed ne ex consensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est et in hac parte mulieribus subvenire hoc tantummodo addito, ut fundum dotalem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Gor̃. Ouãuis pat̾ tuus cũ te nup¬
tui collocarz. pactus sit. ut simaĩtus tuꝰ
suꝑstitib filuis cõib inmat̾moĩo decessĩ¬
sent. pars dotis lib̾oꝵ noĩe retinetur eiꝰ¬
tegre totis habea̾
ꝓficet nõ põt
dotaie quoma¬
trem cõuem̾se
tum patre tuo
monio decessissr.
tibi ⁊ fr̃ib tins dos restitue̾tur: sistipu¬
latio exꝑsona uestra. cũ inpotestate pat̾s
cõstitim nõ eẽtis legittima minus int¬
cessit. defũcta eammat̾monio actione
uob̾ querete nõ potuit: s siobligatioẽ
ũboꝵ rite int̾cedenti dotũ peticionẽ ha¬
here potuisti maxime siadĩtulũ pote¬
statis pat̾e nõ atringeres: peticionẽ ixe¬
qui nõ ꝓhiberis

Expanded text:
orquatae. Quamvis pater tuus, cum te nuptui collocaret, pactus sit, ut, si maritus tuus superstitibus filiis communibus in matrimonio decessisset, pars dotis liberorum nomine retineatur, eiutegrae dotis habeas, proficere non potdotale, quo matrem convenisse cum patre tuo rimonio decessisset, tibi et fratribus tuis dos restitueretur, si stipulatio ex persona vestra, cum in potestate patris constituti non essetis, legitima minus intercessit, defuncta ea in matrimonio actionem vobis quaerere non potuit. sed si obligatione verborum rite intercedente dotis petitionem habere potuisti, maxime si ad vinculum potestatis patriae non attigeris, petitionem exsequi non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
oso actionẽ excludẽ. maxime si sufficit
ad quaita. ⁊ incollationẽ fem. si intestat᷑
pat̃ familias decessec̃t: ⁊ testam̃to facto
qñ hoc testator dixent. que om̃i exstipti¬
latu acno arei uxone actione acceprt.
Accidit ei ⁊ alia sp̃es areiuxorie actiõe:
Si qñ ⁊ em̃ extraneus dotẽ dabat. nulla
pulatu actione nõ erat: stipulatiẽ aũt
uel pacto int̃ posito. stipulator. łas
quipaciscebat᷑. Habebat ł exstipulatu. ł
p̃scͥytis ũbis ciuilẽ actionẽ: Inp̃sentiaũt
dotẽ dando insuã ꝑsonã dotẽ stipulat᷑ ÷
ł pactũ fecer̃ tẽ p̃sumat᷑ mulierẽ i pãmsti¬
pulationẽ fecisse. ut eidos ex huimodi
cansa accedat: neq enĩ in hac sp̃e uolumus
uideri extraneñ tacitã stipulationẽ feti̾se
nẽ. nisi ex p̃ssi extraneus sibi dotẽ reddi
pact̾ fuer̃. ł stipulat᷑. cũdonasse magis
mulier quã sibi aliꝙ uis ẜuasse extia¬
nens ñstipulando uidet᷑ ¶ Extraneũ¬

Expanded text:
oso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri, si intestatus pater familias decesserit, et testamento facto, quando hoc testator dixerit. quae omnia ex stipulatu actio a rei uxoriae actione accipit. Accedit ei et alia species a rei uxoriae actione. si quando etenim extraneus dotem dabat nulla sin ex stipulatu actione non erat. stipulatione autem vel pacto interposito stipulator vel is qui paciscebatur habebat vel ex stipulatu vel praescriptis verbis civilem actionem. In praesenti autem em dando in suam personam dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumus videri extraneum tacitam stipulationem fecisse, nem, nisi expressim extraneus sibi dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus n
Abbreviated transcription (Latin):
maĩti siue mulieris eandem partẽ nõ pe¬
cume quãtitatẽ tã urrũ exdott quã muli¬
erẽ ex ante nuptias deãtione luc̃ri dcc̾m¬
mus: ueluti simarit᷑ mille solidoꝵ añ
nuptias donationẽ ꝯfeciͣt. licebit muli¬
eri ⁊ inmo̾iͣs. ⁊ amplioi̾s ꝗͣtitatis dotẽ of¬
ferre. ⁊ maritosiłr añ nuptias dõatõem:
¶ue tñ obseruandum est

Expanded text:
on pecuniae quantitatem, tam virum ex dote quam mulierem ex ante nuptias donatione lucrari decernimus. Veluti si maritus mille solidorum ante nuptias donationem confecerit, licebit mulieri et minoris et amplioris quantitatis dotem offerre et marito similiter ante nuptias donationem: hoc tamen observandum est
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus: cõtri ab sentem ꝓme¬
re condep̃nationẽ nõcesset que
adefectũ ꝑducatur. ⁊ ꝑres ⁊ ficul¬
ta tes fugientis iuictori satis fiat.
suic ipẽ uidex cesua uiris dicti¬
one hoc facere potest suc prcla¬
tionẽ ad mai ẽ uidicem hoc
referatur: ⁊ exeo legitima uiacõ¬
trares cõtumacis aperiatur. mul¬
la licentia ei uł aluĩ ꝑsonã cius
solaͣm p̃tendenti cõcedenda cõt̾ri¬
dicendi: cũ inpossefsionẽ exhuĩ¬
moĩ caufa actor mittit᷑ necsireuẽ¬
sus fuĩt. ⁊uoluit fide iussiones

Expanded text:
inventus, et contra absentem promeinventus, et contra absentem promere condemnationem non cesset, quae ad effectum perducatur: et per res et facultates fugientis victori satisfiat, sive ipse iudex ex sua iurisdictione hoc facere potest, sive per relationem ad maiorem iudicem hoc referatur et ex eo legitima via contra res contumacis aperiatur: nulla licentia ei vel alii personam eius solam praetendenti concedenda contradicendi, cum in possessionem ex huiusmodi causa actor mittitur: nec si reversus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
te actoris minime tnuc̾nti.pos¬
stũ ei frat ꝗd stituendũsit ⁊bsc̃¬
te actorc ficũ meliorẽ causã ha¬
ñ morctur. ⁊p̃sentẽ reũ ab senti
actori condempnare: expensis ⁊ m̃modo
litis quas reus bagittime se expendisse
iurauerit: de condempnatione
excip̃iends. ꝗa hanc penã actoiͬ
meliorẽ causã habenti : ꝓpt̃ solã
absentic contumtum in ponim̃.
nullo penitus ei regresfu adhe¬
andem litẽ cõnseruido. ẜ actor
contumax cidat omt̃mododelite.
streus absoluctĩm: stuõ aliqua cõ¬
demnatio contrur ũ ꝓabsente
actore ꝓferitur: quã forsitan nõ
sufficientem sibi actor putaũt
fugitiuus. nullo modo iterũ can¬
dem litem resuscitare cõcetimꝰ:
⁊ hec quidem pena actorifi t in¬
positisE sinaut̃ reus ab fucit.
⁊ similis eius ꝓcefserit requifiti¬
o: quẽ ammodum ꝓꝑsona acto¬
ris ediximus. etũ ab sente coᷤcre¬
mocditiũ contrahatur. ⁊ iudex
scd̃m ꝙ ⁊ ueterib legib cautũẽ

Expanded text:
te actoris minime inventa posstum ei fiat, quid statuendum sit, et absente actore, si eum meliorem causam hanon moretur et praesentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae contumaciam imponimus. 2c . Nullo penitus ei regressu ad eandem litem conservando: sed actor contumax cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua condemnatio contra reum pro absente actore proferatur, quam forsitan non sufficientem sibi actor putaverit fugitivus, nullo modo iterum eandem litem resuscitare concedimus. Et haec quidem poena actori fiat imposita Sin autem reus afuerit et similis eius processerit requisitio, quemadmodum pro persona actoris ediximus, etiam absente eo eremodicium contrahatur et iudex, secundum quod veteribus legibus cautum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ litigandũ ẽ: exceptis tãtum¬
ant functiones: nõultra trien¬
nii metas: post litem contesti¬
tã ec̃ ꝓt̾rãhendas. s om̃s iudiccᷤ.
siuc ihac alma urbe:. fruc inpro¬

Expanded text:
se litigandum est, exceptis tantumant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices, sive in hac alma urbe sive in pro
Abbreviated transcription (Latin):
derez hoc ⁊ em̃ tudicralis migis
eẽ potestitis. nemoc̃ qui ignora
nĩsi tp̃i uolũit. nullir tͦ au¬
dax inuenitur: quipoffit mui¬
pars actoris cessauĩt quatcnuᷤᷤ
mutiplici dilatione reus fati¬
getur ⁊ triennũ mete pͥost litẽ
ut scmcͫ stre temp̃ tantum cis
suꝑsit: licentucrit iũdici: ꝓcxc¬
c̾utores negocũ actorẽ rẽquir¬
re.aecte parte fugiente: cxuna
parte actoris absentiã incũsĩ
te: iudicib omĩmodo fuasa¬
ures hutus moĩ questiom rese¬
rantib. ⁊ siꝑtres iices hoc suiͣt
subsecutũ: decẽ dierũ spatio ꝑ
unũ quẽq introitũ destrnato.

Expanded text:
m iudicialis magis esse potestatis nemo est qui ignoret: nam si ipsi voluerint, nullus tam audax invenitur, qui possit invuidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metae post litem ut semenstre tempus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reserantibus: et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato,
Abbreviated transcription (Latin):
negotũ actiaput sc confecta cõ¬
spicerecensemꝰ: ⁊ siquidem nichil suffi¬
ciens accititimẽ: ex quo poffit
terminõ cause certa fieri cõiec¬
tura. nonsolũ partem fugientẽ
ab obẜuitione iuditũ relixaẽ.
s ctiã mom̃s expensas que con¬
fucto modo cotilites cxpendũ¬
tur. cum condepnare: uera quã

Expanded text:
otii acta apud se confecta conspicere : 2a . Et si quidem nihil sufficiens actitatum est, ex quo possit termino causae certa fieri coniectura, non solum partem fugientem ab observatione iudicii relaxare, sed etiam in omnes expensas, quae consueto modo circa lites expendunt
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝯpellatur. Sĩ aũ legata uł fideĩ cõ¬
missa siũ annalia siue semel relic̃ta ĩ¬
minẽt huiꝰmõi ꝑsonis siꝗd̾ tales reddi¬
tus sũt qui sufficiũt ad annalia lega¬
ta pat̾ exhuiꝰmõi redditib ħdependere
tem redditũ adlegatoꝵ ⁊ fidei cõmisso¬
rũ p̃stacionẽ ł mimme redditus ł ali¬
as accessiones cõtineat. sit̃ tam̃ res mo¬
bues ⁊ mmobiles stẽriles quidem s⁊ nõ
ĩutiles ł uti domus inꝑiũcũs p̃ciose
sint uł ubicũq poĩtae. suburbana ex
quib h̾moĩ legata p̾sut̃ explicari li

Expanded text:
dare compelletur. 4b . Sin autem legata vel fideicommissa sive annalia sive semel relicta imminent huiusmodi personis, si quidem tales reditus sunt, qui sufficiunt ad annalia legata, pater ex huiusmodi reditibus haec dependere icommissorum praestationem vel minime reditus vel alias accessiones contineat, sint tamen res mobiles vel immobiles, steriles quidem, non tamen inutiles, veluti domus in provinciis pretiosae vel ubicumque posita suburbana, ex quibus huiusmodi legata possunt explicari, li
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpͥma sunt etate cõstituti ł longe ãb¬
fũt sup̃tib uideliẽ a pat̾re ꝓpt̃ reꝵ in¬
crem̃ta faciendis Cum enim nuda ꝓͥ¬
sibile est eũ sup̃tus litis d̾pendere SSĩ
aũ es alienũ exdefũcti ꝑsona d̾scendit

Expanded text:
in prima sunt aetate constituti vel longe absunt, sumptibus videlicet a patre propter rerum incrementa faciendis. Cum enim nuda prpossibile est eum sumptus litis dependere Sin autem aes alienum ex defuncti persona descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
qstipulrtio int̾uos. ut allegas ĩ¬
t̃positic̃ut su ntradicm certũ.
idc̃ aduersarius deccm aureos
tibi numciasset. possessionem
eicedere. ut sicã inferit quãtita¬
tem noncurasset. ultertus

Expanded text:
stipulatio inter vos, ut adlegas, interposita est, ut, si intra diem certum idem adversarius tuus decem aureos tibi numerasset, possessione ei cederes, vel, si eam inferre quantitatem non curasset, ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Cuinit transegisse cũhere¬
de quondã tutoris tinꝓfiterris:
suid post legitimã etitẽ fecisti.f¬
rustri desiðeris ut iplacitis rece¬
datir licet eñ ut ꝓponis. nullũ
instrum̃tũ int̃crcesserit. tnfid̾sid
contractus cõsesfiõne tu constet.
scripturi quepbationẽ reige¬
ste solet cõtinere: nc̃cessiri nõ est.

Expanded text:
. Cum te transegisse cum herede quondam tutoris tui profitearis, si id post legitimam aetatem fecisti, frustra desideras, ut a placitis recedatur. licet enim, ut proponis, nullum instrumentum intercesserit, tamen si de fide contractus confessione tua constet, scriptura, quae probationem rei gestae solet continere, necessaria non est.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. scũ. n ostsententiã ꝓconsu¬
lis contriuos litam: sid̾siderastis i
integrũ restitur. n̾ccoptimu¬
stis. Frustͣ ut rutsũ ei questio ĩ
integrũ restiuitionis agitetur.
desiðcratis: appellare ciłam oc¬
buisti. siuob̾ sententta chisplice¬
bat sedsi idhuc in caetate c¬
stis cui sub uenin solet. ippellã¬
di uis uobis restitmmus
pupille uictisunt. cũmͥ tegrum
restitui pupillam desideribãt:
cũtũnouis defensionib cnrsã tust¬
res uxoris tue. ⁊pet̾it ut cm¬
sa mintegrũ restitutionis. ⁊¬

Expanded text:
. Si post sententiam proconsulis contra vos latam desiderastis in integrum restitui nec obtinuistis, frustra, ut rursum ea quaestio in integrum restitutionis agitetur, desideratis: appellare enim debuistis, si vobis sententia displicebat. sed si adhuc in ea aetate estis, cui subveniri solet, appellandi ius vobis restituimus. pupillae victi sunt, cum in integrum restitui pupillam desiderabant, cum tamen novis defensionibus causam instres uxoris tuae et petant, ut causas in integrum restitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. alcx̃. Incõnfilio quidem
cognoscentis restitutione in
itegrũ. cẽ oportet: nũĩ qurse
minorẽ anns lesu et̃ dicit. di¬
ligens pat fimilus fuit actibe¬
q publicis industrem n sedoa¬
erit: ut lapsum eũ ꝑetatemue¬
risinͥnie nõsit ᷤ uerũ ficursa co¬
gnͣtͣt cticũ uentu dep̃henda¬
tuar. ꝓpt hoc solũ uelit p̃seraꝓ¬

Expanded text:
onidi. In consilio quidem cognoscentis de restitutione in integrum esse oportet, num is, qui se minorem annis laesum esse dicat, diligens pater familias fuerit actibusque publicis industrium se docuerit, ut lapsum eum per aetatem verisimile non sit. Verum si causa cognita circumventus deprehendatur, propter hoc solu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quidem ut cause distinctiont̃¬
respuendã eẽ cenfuer᷑. tuc̃ aut̃ tan¬
tũmodo dandãẽẽ restitutionem
putauerunt: cũminot exsur fi¬
neͣ inubatus. itq intactu: san¬
cimus: nuillomodo: noꝗ iduersꝰ
pãrentes utriusq sexiis: neq adu̾sꝰ¬

Expanded text:
e distinctionrespuendam esse censuerunt, tunc autem tantummodo dandam esse restitutionem putaverunt, cum minor ex sua sinae illibatus atque intactus, sancimus nullo modo neque adversus parentes utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ioui cinb: in quib ueteri
uta currere: quidẽ tẽporiles
ꝑscriptiones aduersus minores
cõcesserunt: p̃mintegrũ aũt̃ re¬
stitutionẽ eis subuemetant.
eas iponire nõ nõ curreͣ meli¬
us ẽ eñ intactai iuri coca. ẜuire.

Expanded text:
omnibus casibus, in quibus vetera iura currere quidem temporales praescriptiones adversus minores concesserunt, per in integrum autem restitutionem eis subveniebant, eas ipso iure non currere. melius
Abbreviated transcription (Latin):
misso ꝓcuratore cõcediauth ut
ius hbenit. quile mares habe¬
re rescripsimus. ititrm̃ ut p̃cda
sine decieto nõ alieñent: sedseni
tores quidẽ clirissimi uirim
hic regii urbe ꝯmorantes: ap̃ subli¬
rectores. desius monib ⁊ honesta

Expanded text:
misso procuratore, concedimus, ut ius habeant, quale mares habere praescripsimus, ita tamen, ut praedia sine decreto non alienent. Sed tores quidem clarissimi viri in hac regia urbe commorantes apud sublirectores de
Abbreviated transcription (Latin):
ess mintegrũ restitutionis be¬
nefitiũ ntsipalĩ ⁊ euident. exĩstr¬
umtorũ ꝓlutione. nõꝑtestiũ de¬
positiones. tefiusse minoitm ostẽ¬
dens: huius ⁊ nodi auct̃ sicram̃t ocõ¬
poriut p̃stito: nullũtibi suꝑ cẽ. au¬
xilrum. ꝑspicui iur̃is ẽ.

Expanded text:
ntegrum restitutionis beneficium, nisi palam et evidenter ex instrumentorum prolatione, non per testium depositiones te fuisse minorem ostenderis. Huiusmodi autem sacramento corporaliter praestito nullum tibi superesse auxilium perspicui iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑuli auxilio indigert cepent̃.
itidemum etatis uentĩ in petrtre
audeamt: cũiucefimi anm mets
implcuerint: itaut post impe¬
rincipalt beneficiũ alleganit̃
nõsolũ p̃scriptorũ annorũ mi

Expanded text:
iali auxilio indigere coeperint, ita demum aetatis veniam impetrare audeant, cum vicesimi anni metas impleverint, ita ut post imperincipale beneficium adlegantes non solum praescriptorum annorum
Abbreviated transcription (Latin):
d.aĩ. Quamins cũ guipactus
c̃. statĩ peniteat: transactio rescĩ¬
dicilis instauriri nõ potest ⁊ qui
tibi suasit. intracertũ tẽpus li¬
cere atrans actione recetisal.¬
sum ad seueraiit᷑.
tio scriptac: atq aquilianesti¬
płatõi ⁊ acceptilatõiꝰ iũciił. firmitas uiris
ĩncxac̃: aut subsecutis sedm le¬
ge adcomodañdus c cõsenfus a¬
ut pen unaculs quedat ꝓfa

Expanded text:
ae. Quamvis eum qui pactus est statim paeniteat, transactio rescindi et lis instaurari non potest: et qui tibi suasit intra certum tempus licere a transactione recedi, falsum adseveravit.tio scripta est atque Aquilianae stipulationis et acceptilationis vinculis firmitas iuris innexa est, aut subsecutis secundum leges accommodandus est consensus aut poena una cum his quae da
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uenumdans. furtum con¬
mitrit: quod reiunum priusꝗͥ
ad dii eius reu̾̃tatat᷑ possessu
nõ per matit usucapionẽ fiei̾.
licet bona fie possideatur.
sionis: usucapere possunt:¬
de.a. Eum quiapupillõ
sine tutoris auctoritate distahẽ¬
te comꝑauit. nullum longi tẽ¬
poris spatium defendet s filocu¬
pletior emptoris pecunia fac¬
tus. post pub̃tatem: dc casio.
uiris ad iniquum trahat cõm¬
pendium: dolimali submouebi¬
tur exceptione. Eusu capione
mꝑ .a. Siue fuerit dñs ꝗ
tibi loca dequib supplicastido¬
nauit. siue a non dño bonafide
donata suscepisti: eaq ufucepi¬
sti aufemtibi quodiure ques iũ
est. nonpostest:
llam alienam nichil dño de¬
minuere.non est ambiguiuiriᷤ
furtum etiã contrahere eitta uolũ¬
tatem dñi contractantem. ita ut
eius reinec usucapio possit p̾ro¬
nationẽ ꝑfectam. neminili¬
cetz ut.que hoc uerum est ficer¬
M false cause ratione froĩbone
non defendit᷑. quod et ĩdñio pro

Expanded text:
tatem venumdans furtum committit. quod rei vitium, priusquam ad dominum eius revertatur possessio, non permittit usucapionem fieri, licet bona fide possideatur. sionis usucapere possunt. Eum, qui a pupillo sine tutoris auctoritate distrahente comparavit, nullum temporis spatium defendit. sed si locupletior factus emptoris pecunia post pubertatem occasionem iuris ad iniquum trahat compendium, doli mali submovebitur exceptione. S. VIII . Sive fuit dominus, qui tibi loca de quibus supplicasti donavit, sive a non domino bona fide donata suscepisti eaque usucepisti, auferri tibi quod iure quaesitum est non potest. llam alienam nihil domino deminuere non est ambigui iuris: furtum etiam contrahere citra voluntatem domini contractantem, ut eius rei nec usucapio possit pronemini licet. utque hoc verum est, sic error falsae causae ratione fidei bonae non defenditur. quod et in dominio pro
Abbreviated transcription (Latin):
imatrem euis cui¬
us nomine questionẽ patidiciᷤ:
bona fide empram posidere ce¬
pisti: etiam si ip̃a in cãusam fur¬
tiuam incĩdit. tam̃ postea conce¬
ptũm apudte partumusu cãpe
lle si consensum de disse diuisam
partem probaueris. retractãdo
contractum quem ipsaratum h¬
abuit. non audietur s et hac ꝓ¬
batione cesseante: sibona fide ẽ¬
p̃tam ancillam uenditore bona
fide diistrahñte: tẽporis spati¬
ousuce peris: intẽtio ꝓpͥ̾etatẽ
uendicantis tenere non p̾õt:¬
opa. Sipartẽ possestio¬
nis malefidi possessor uenũ¬
dedeit: idquidem quod abip̃o
tenetur: om̃imodo eum fructi¬
b recipipot̃ portio aũt que diͦ¬
tracta ẽ. itademumrecte petitur:
aposidendete:s isciens alienã
conparauit. uł bona si d̾i ẽꝑ tor
nondum conpleuit usu capio¬
nem: iuolenter aũt posses¬
sione amissa: priusquam in do¬
mini potestatem ꝑueniat usu¬
capio emptori et sibonafide m¬
mecatus ẽ nõ ꝯpetit:
locatus dixit¬

Expanded text:
matrem eius, cuius nomine quaestionem pati dicis, bona fide emptam possidere coepisti, etiamsi ipsa in causam furtivam incidit, tamen postea conceptum apud te partum usucaperellae consensum dedisse diversam partem si probaveris, retractando contractum, quem ipsa ratum habuit, non audietur. sed et hac probatione cessante si bona fide emptam ancillam venditore bona fide distrahente temporis spatio usuceperis, intentio proprietatem vindicantis tenere non poto. Si partem possessionis mala fide possessor venumdedit, id quidem, quod ab ipso tenetur, omnimodo cum fructibus recipi potest, portio autem, quae distracta est, ita demum recte petitur a possidente, si sciens alienam comparavit vel bona fide emptor nondum complevit usucapionem. Violenter autem possessione amissa, priusquam in domini potestatem perveniat, usucapio emptori, etsi bona fide mercatus est, non competit. locutus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
rũ corpore:. recto transigere mani¬
festũ est nec postulut debucras ĩ¬
ꝓbo desiderio placita rescindi:. ua¬
litudims corporis aduerse ucli¬
dͥ ñ. Siuẽ apuł cta rectoris ꝓuuĩ¬
tic: siuc sincͥ accs scriptura inter¬
cedente. u ñ: trins actio int̃posita
et hanc ẜuari cõuenict sebqm̃ ut
certũ quid acupil couenisse ᷤ tesi¬
cet sinescriptura ꝓponis: nech¬
uius reicuusa stipulationẽ sccutã
sciactio: tam̃ rerũ uodicatione pẽ¬
dente siceceptio pact opposita fu¬
erit. dou mi. ut infactu replicat̃¬
onc usus poteris adob sequñ plia¬

Expanded text:
ram corpore recte transigere manifestum est, nec postulare debueras improbo desiderio placita rescindi valitudinis corporis adversae vel. Sive apud acta rectoris provinciae sive sine actis, scriptura intercedente vel non, transactio interposita est, hanc servari convenit. Sed quoniam, ut certum quid accipias, convenisse te, licet sine scriptura, proponis nec huius rei causa stipulationem secutam sci actio, tamen rerum vindicatione pendente, si exceptio pacti opposita fuerit, doli mali vel in factum replicatione usa poteris ad obsequium plac
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Omuc uerbum significãs
testitoris legitimum sensum. lega
re. tfidĩ conmnittere uolentis uti¬
le atq uilid ẽ. fiue duectis uerbis
quileẽ iubco. forte siue p̃carũs. u¬
titur testitor: quale c̃ uolo: togo:¬

Expanded text:
. Omne verbum significans testatoris legitimum sensum legare vel fideicommittere volentis utile atque validum est, sive directis verbis, quale est "iubeo" forte, sive precariis utetur testator, quale
Abbreviated transcription (Latin):
testitor legata ł fidĩ cõmifside¬
reliꝗd ut etoimodo ꝑsone ab co
honorite caꝑcipiant. appareit
ex cius uoluntite ⁊̃ p̃fitas acti¬
ones cc̃. res testatoris esse insti¬
tuendas: ut omĩb moĩs uolunti¬
ticius satis fuit. ⁊ p̃ciꝑut cũ tili¬
a sint legiti ł fidĩcomisa. quepi¬
i actib Nt d̾putata ⁊ ħ disponi¬
mus. ñtm̃ si abhr̃de fuit legi¬
tum ł fidĩ cõmissũ dclictum.f⁊ fi
a legitario efidĩ coninifsaĩo. ł ali
possumus fidĩ conmnassũ cuidã re¬
si aliqͥd lucrioffer̾at ci aquodere¬
lictum c̃ nchil graue c̃ ctiã aduer¬

Expanded text:
testator ideo legata vel fideicommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius voluntate etiam praefatas actiones contra res testatoris esse instituendas, ut omnibus modis voluntati eius satisfiat, et praecipue cum talia sint legata vel fideicommissa, quae piis actibus sunt deputata. Et haec disponimus, non tantum si ab herede fuerit legatum a legatario vel fideicommissario vel alia possumus, fideicommissum cuidam reisi aliquid lucri offerat ei a quo derelictum est, nihil est grave etiam adver
Abbreviated transcription (Latin):
ucte uendicire tnrem actione
instruenda. ⁊ insuꝑ utilem sc̃m¬
fuit derclicta. intes mortui
prare cum entm boc iam iuit
itrõ increbuit: licere testitori
hẏpothecam rerũ fuarũ inte¬
statori m̃to quib uoluit dare
⁊ itm nouelle costitutiones in
miltis casib ⁊ tacitis ypothe¬
cas induxer: nõ abre c ⁊ nos in¬

Expanded text:
rem actione instituenda, et insuper utilem Servfuerint derelicta in res mortui praestare. Cum enim hoc iam iure nostro increbuit licere testatori hypothecam rerum suarum in testamento quibus voluerit dare, et iterum novellae constitutiones in multis casibus et tacitas hypothecas induxerunt, non ab re est eti
Abbreviated transcription (Latin):
os cũfisco describendorũ. ficulti¬
tem scd̃m morem ficruubebit.⁊
siquando res ceegerit:ad fidẽ pe¬
cicionis tuc ap̃ altũ iucticẽ p̃bc̃¬
dc̃ aliquid eorũ ꝓferri defidetan¬
te coquiconuenitur ut idfiat p̃¬
cipiet.
tre. ⁊ que am̃e rescriptasũt. cum
uiris ⁊ cquitãtis ritionib cõgru¬
unt: necem̃ diuersa fũt ut discrt¬
pãtia. cũ muitũ intiit expãte cĩ
quialiquid petit:. quiq̃ doliexcop¬
tionc submoucri ab intentionc
peticionis fuc põt: rationes pro¬
mi reus defideret: quib se instru¬
cre cõtendit. ꝙ utiq ipiꝰ reicqui¬
tas suadet. anuoͬ abco aquo ali¬
ꝗd petitur. actor desideret tatio¬
nes exhib̾i qͣilindo hoccafu nõ
opõtet originẽ peticionis cxĩstru¬

Expanded text:
sse dicis cum fisco, describendorum facultatem secundum morem fieri iubebit: et si quando res exegerit ad fidem petitionis tuae apud alium iudicem praebendam aliquid eorum proferri, desiderante eo qui convenitur, ut id fiat, praecipiet.tre et quae a me rescripta sunt, cum iuris et aequitatis rationibus congruunt. nec enim diversa sunt vel discrepantia, quod multum intersit, ex parte eius, qui aliquid petit quique doli exceptione submoveri ab intentione petitionis suae potest, rationes promi reus desideret, quibus se posse instruere contendit quod utique ipsa rei aequitas suadet, an vero ab eo a quo aliquid petitur actor desideret rationes exhiberi, quando hoc casu non oportet originem petitionis ex instru
Abbreviated transcription (Latin):
quã deposuisse te dicis debẽri tͥ ꝓbes.
Nã ꝙ desidas: ut roẽs suas adusaria
dua exmbeat: ⁊dexc̃iusa. adiudĩcis
oͣtfitiumi ꝑtmere solet.
tur: acta publicatã criminasia
quiciuilia exhib̾i inspicienda ad
muestigandã mitatis fidẽ iubebit

Expanded text:
quam deposuisse te dicis, deberi tibi probes. nam quod desideras, ut rationes suas adversaria tua exhibeat, id ex causa ad iudicis officium pertinere solet.tur, acta publica tam criminalia quam civilia exhiberi inspicienda ad investigandam veritatis fidem iubebit
Abbreviated transcription (Latin):
one. ł cruenditione. ⁊ exilio cõ¬
trctu hoc restituere debetis
sunt cfsor m᷑inor iugrnti quinq
annis ptuenerit ĩueterem debite¬
rtm ddebet restitui actio sed⁊ cũa¬
dut minor heredititẽ. ⁊ restiturtur:
rit: debet: pr̃are: ucrũ. ⁊ siquid doloe¬
tus factũ. c̃. hoc cũ pr̃ire cõuenit.
curitorem agiposse plicci integrũ¬

Expanded text:
ione vel ex alio contractu, hoc debet restituere. Sed et si intercessor minor viginti quinque annis intervenit, in veterem debitorem debet restitui actio. Sed et cum adiit minor hereditatem et restituitur, nit, debet praestare. Verum et si quid dolo eius factum est, hoc eum praestare convenit. rocuratorem agi posse placet. ALE
Abbreviated transcription (Latin):
tie ꝓbaueris: optentu nõdatoꝵꝵ
instriãtorũ: expelliit aposses¬
sione nõpatietiu erit sane in
artitrio tuo. p̃tiũ ꝙ dedisti: cũ
usuris recipẽ. itãtam̃. ut ꝑcepto¬
rũ frũctuum: ⁊ sumtuarm ric¬
natiomꝰ: ut̃i q doiimum rei¬

Expanded text:
probaveris, obtentu non datorum instrumentorum expelli te possessione non patietur. Erit sane in arbitrio tuo pretium quod dedisti cum usuris recipere, ita tamen, ut perceptorum fructuum et sumptuum ratinationis utri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ postulas: ut mancipnum
ꝙ trididisti⁊ hec mado doun¬
imm eius anstu isti anꝑato
coexnto rescͥpto tibi ad signet᷑
onderti llegis sera& ancula
tea muo: tius dominiũ soq:
cꝰius mat̃ eit eotpĩ fuit¬

Expanded text:
quod postulas, ut mancipium, quod tradidisti et hoc modo dominium eius transtulisti, invito eo ex nostro rescripto tibi adsignetur. Unde intellegis semel ancilla stea natos eius dominium sequi, cuius mat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã. Siquis sciens agril ali¬
enũ scuit: uł plants imposuit
postquãbee iadicib terrã fuerit
amplexe: solo cedere ritionis
tas: qua phuiusmoĩ factũ solũ
sicum ficit Sanc cum quiboa

Expanded text:
 . Si quis sciens agrum alienum sevit vel plantas imposuit, postquam eae radicibus terram fuerint amplexae, solo cedere rationis tas quam per huiusmodi factum solum suum facit Sane eu