comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asfertone maritali eam tu cum
qua pot̾at nr̃e coniugii. ⁊ ex
ea ubos sustulit᷑. postea uo aft¬
ectione procedente ⁊ nuiptialia
instra cum ea fecit. filiosq. fili¬
ros qui post dotem coni aditi
legitu nõis p̾stit᷑eru̾t. Qobti¬
nere censinimꝰ ⁊ sino proge̾iti
fuint post cotale confectum

Expanded text:
tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filiros qui post dotem editi legitimi nominis praestiterunt: quod optinere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrum
Abbreviated transcription (Latin):
ss tncoditillos face posset po que
tpra. cu ⁊ labeo coditillos feciss
iam nei oubium erat ꝗncodic¬
illi ireoptimo admitentur
cens fidei co̾irere codicill pot̾.s
cum ãte testm fcm codicilli fc̃i
crant. papmiam ait non aut̾
ĩnus ⁊ antonim resc̾psunt. er
is codicillis ꝗ test̾in precedunt
posse fidi comissi peti. si appare¬
at eũ qui postea restmn fecatau
olimtate quã cͦodicilli ͦ erpͥssat
non recesissȩ. ¶ Codicillis au̾t
rditas neq dari nradum pot̾¬

Expanded text:
sset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentdens fideicommittere codicillis potest. sed cum ante testamentum factum codicilli facti erant, Papinianus ait, non aliter verus et Antoninus rescripserunt, ex his codicillis qui testamentum praecedunt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecerat a voluntate quam codicillis expresserat non recessisse. Codicillis autem hereditas neque dari neque
Abbreviated transcription (Latin):
inceps ieliꝗ augoripate: eñ seq¬
uti fic̾eiconsa ꝓscabant. Et fiu¬
a lentuli lesqta que nire node¬
lcat soluit. ¶Dicitur auter¬
augustus ꝯuocasse prudentes in¬
terquos trebatiũ quor am tũc
auctoritas maxĩa erat. et q̃sisse
an possit ħrecipi. Nec obsonas
aniris rone coditillor usus est
⁊ trebatiũ suasisse augusto ꝙ
dic̾e̾t utilissimũ ⁊ ncc̾ium. hoc

Expanded text:
inceps reliqui auctoritatem secuti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoritas maxima erat, et quaesisse, an possit hoc recipi nec absonans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusto, quod diceret, utilissimum et necessarium hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Mt̾e augusti tp̾ra ꝯstat
nis codicillor non fuisse musu¬
S primo lucius lentub
ꝑunt codicillos ĩtrodurit. Nam
ꝓcu decedet mnaffrica scripsit codi¬
ugusto perut ꝑfidicomissum

Expanded text:
te Augusti tempora constat ius codicillorum non fuisse, sed primus Lucius Lentulucommissa coeperunt, codicillos introduxit. nam cum decederet in Africa scripsit codiAugusto petiit per fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
uo ꝑfidei coissum dari pot̾ ut hr
eũ rogenr manumit̾e uł lega¬
tam uł ficcicomissarh. nec inter¬
est utrũ de suo proprio ẜuotest¬
ator roget. an deeo qui ip̃i ur¬
disaut legatami uł ⁊ extranei
sit: Itaq ⁊ aliem sinis redimi ⁊
mammtti deret.¶Quod si
oñs eũ no u̾endat simodo nicħ
ex iudicio eius qui ieliꝗd lib̾ta¬
tem receꝑit nõ statim extingi¬
tur ficcicomissaria lib̾tass diͨ¬
t̾tur. quia possit tempore proce¬
cente ubicu occasio redimendi
sui fu̾it p̾stari lib̾tas. ¶ Quian̾
excausa fidei comissi mat᷑umi¬
us ullus directo ex test̾o lib̾tatẽ
testoris fu̾it.⁊ quo facerer testin
⁊ quo moreietur ꝯiecto lib̾tas
timcdari uicetur. cũnon abali
go uolo. mando. ficei tueomi¬
to que pince singla firma sut
Satq si omia mninni censꝯgesta

Expanded text:
t, ut heres eum rogetur manumittere vel legatarius vel fideicommissarius. nec interest, utrum de suo proprio servo testator roget, an de eo qui ipsius heredis aut legatarii vel etiam extranei sit. itaque alienus servus redimi et manumitti debet: quodsi dominus eum non vendat, si modo nihil ex iudicio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria libertas, sed differtur, quia possit tempore procedente, ubicumque occasio redimendi servi fuerit, praestari libertas. qui autem ex causa fideicommissi manumitus ullus directo ex testamento libertatem testatoris fuerit, et quo faceret testamentum et quo moreretur. directo autem libertas tunc dari videtur, cum non ab aligo, volo, mando, fidei tue committo, que perinde singula firma sunt ac si omnia in unum congesta
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ut eam alicui restituat. que
tue. quam ip̃e ex test̾o usu ceꝑit
nam quod ampl est ĩnͣtiliter
res ꝑficei cõissum relin ꝗtur ne¬
cesse est ei qui rogatus est. aut ip¬
sam redim̾e ⁊ p̾stare.ant exsum¬

Expanded text:
t, ut eam alicui restituat, quae tuere quam ipse ex testamento ceperit; nam quod amplius est inutiliter per fideicommissum relinquitur, necesse est ei qui rogatus est aut ipsam redimere et praestare aut aes
Abbreviated transcription (Latin):
ter negocia an ministret: solet eicy¬
rator adiungi. Itemin loc̃ tuto
resdan. ¶Qdsicutor adu̾saua¬
litudineuł ali anccessitate ĩpedi¬
atur quominus negãpupilli an¬
ministrare possit. ⁊ pupillus ul aib¬
sit uł infans sit quẽuelit auctorẽ

Expanded text:
ter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutres dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem
Abbreviated transcription (Latin):
esiteratur. qualem cliligencho. ͤd
uter. familias sins reto eribet
niam si pstiterit. ⁊ aliquocau eanͣ. ds¬
ema umiserit. de restituenda ea d
heres enis eodem iure incondi¬
ctone succedit. Eseriet sᷤ  iu
cohire solemus aut totͥ¬
rumbonoꝵ quam greti¬
lic ꝯpplsant. aut unius alicur
negociatonis usuti mancipioꝵ

Expanded text:
qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo casu rem amiserit, de restituenda ea noheres eius eodem iure in conductionem succedit. TIT. 25 DE coire solemus aut totorum bonorum, quam Grappellant, aut unius alicuius negotiationis, veluti mancipioru
Abbreviated transcription (Latin):
a enis ueneat. solntur societas
Set reecau si adhuc consenciat
insccietatem. noua indeturm
cipe sccietas. ¶Sociussccior
trumeo nomine tm̃ teneatu.
prosocio actone. si quid dolo cõi¬
serit. sicut huis qui tepom apud
se p᷑assus est. an ⁊ culpe .i. residie

Expanded text:
a eius veneat, solvitur societas. a eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio actione, si quid dolo commiserit, sicut is qui deponi apud se passus est, an etiam culpae, id est de
Abbreviated transcription (Latin):
omissa. meo quor quod ꝑtemissi
aut ẜuari sccietas eo usq conet
meodemconsensu perseuerane¬
rint. Atcumaliquis renunciaue¬
rit sccietati. solintur societas ꝓla¬
ne fiquis callide in let renuciau̾it
sccietati. ut obnemens aliquodlu¬
ba sccietati. ut hrditatem soius
lucri faceret. Cogitur hit iucru
faciat. quod non captauerit.ad
ipͥm solum ꝑtinet. ¶Emeroci
rem̾iciatam sccietatim adqritur
Soli conceditur. ¶Solinturad¬
mic societas : ⁊ morte sccii. qr qui
sccietitem contrahit cͥtam ꝑso¬
nam sibi elegit set ⁊ siconsensu
płium sccietas cohita sit. morte
umus socii solintur ut sipliires
Super sint insiincoheunda soci¬
ctate nͥter comuͦenint.¶tem
si alicimis rei contracta sit socie¬
tas ⁊ funis negocio ĩpositus est. fi¬
intursitictas. ¶ Publicatto
quor distrahi sccietatem manif
publicentur. namcum in locum̃
mortuo hetur. ¶Itemsiquis
exsctii moie debitipgrauatus. bo¬
ins sins cecent. et ideo pͥp publi¬
ca. aut priuata debi̾ta. substanci¬

Expanded text:
omissae, in eo quoque, quod omissum autem societas eo usque, donec in eodem sensu perseuerant; at cum aliquis renuntiauerit societati, societas soluitur. sed plane si quis in hoc renuntiauerit societati, ut obueniens aliquod luit societati, ut hereditatem solus lucri faciat, cogetur hoc lucrum fecerit, quod non captauerit, ad ipsum solum pertinet. mihi renuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Soluitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit certam personam sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint, nisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem manifepublicentur: nam cum in eius locum mortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit et ideo propter publica aut propter privata debita substanti
Abbreviated transcription (Latin):
siue sua tm̃ gr̃a aliquis tibiman¬
det siue sua et tua. siuealiena
tantum sine sua et anena. Niuc
datum. ⁊ obid nulla exeo obligo
nec mandati interuos acto nasci¬
tur.¶ Maridantis tantũ gr̃a mt̃¬
uenit mandatu ꝰ uluti siquis
tibi mandet ut ne gocia enis ge¬
reres.ułut suncdum ciemeres. x
ut proeo sponderes. ¶Ouagra¬
ut pecuniam subusins c̾icdes ei
qui inrem^ łp̾io ynutuarctir an̾
siuolente agerete.cum eo er fio̾¬
reo agas ꝑiculo mandantis ulur
ip̃uis ꝑiculo stipuleris abeo que
tibi deleget mid quod tibi debu¬
erat. ¶Aliena au̾t ca interue¬
intmandatum. uluti sitibi mã¬
cet. utticii negocia gereres. ułu
ti titio fudum emeres. ułuo ꝓ
tito fronderes. ¶ S̃uaetaliena
usuti si comiibus desins ⁊ ticii
negociis gerendis tibi manr
uiud sibi et ticio fudũ emetes¬

Expanded text:
um gratia aliquis tibi mandet, sive sua et tua, sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive datum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereres, vel ut fundum ei emeres, vel ut pro eo sponderes. Tua eut pecuniam sub usuris crederes ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex fidereo agas periculo mandantis, vel ut ipsius periculo stipuleris ab eo, quem tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem causa intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut Titii negotia gereres, vel ut Titio fundum emeres, vel ut pro Titio sponderes. Sua et aliena, veluti si de communibus suis et Titii negotiis gerendis tibi mandet, vel ut sibi et Titio fundum emeres
Abbreviated transcription (Latin):
atq negligencie nõie quesitum
est. sufficit enĩtalem diligencia
ĩ commibus rebus adhibere scci¬
um. qualem nsins rebus adhib̾e
solet ¶Nam qmͣ paꝵ diligen¬
tem socum sibi ad simiit. de sẽqͥ¬

Expanded text:
atque neglegentiae nomine, quaesitum est: sufficit enim talem diligentiam in communibus rebus adhibere socium, qualem suis rebus adhibere solet. nam qui parum diligentem socium sibi adsumit, de se q
Abbreviated transcription (Latin):
roc ita optinere atsinatimalis eet
contractus. sint aiit depecislio rei
fuerit pactimi tunc siqinidem to¬
cnis rei interritus accessent. ad
Si ptituarisad emphiteoticari¬
um hinus modi dampnrũ uẽite
quo unre utimur. Item querit ͤ
sicũ auriffice ricius cõnonerit ũ
is exauro suo ͦ certi ponceris cͥte¬
q forme anulos ei faceret ⁊ acci
usait materie quicem emptõm
uenditomq contrahi. Opeaũt¬
⁊ locatonem et conductonem. fico
nem contrahi. ¶Quod si su¬
um aurum ticis dedit. mercete
pro oꝑa constituta. cdnbnim nõ¬
est. quin locato et conchacid sit   ti¬
¶Conductor omia ẜiegentont¬

Expanded text:
oc ita optinere ac si natura talis esset contractus, sin autem nihil de periculo rei fuerit pactum, tunc si quidem totius rei interitus accesserit, ad sin particularis, ad emphyteuticarium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et accius ait, materiae quidem emptionem venditionemque contrahi, operae autem locationem et conductionem. sed nem contrahi. quodsi suum aurum Titius dederit, mercede pro opera constituta, dubiest quin locatio et conductio sit. Conductor omnia secun
Abbreviated transcription (Latin):
alter non conferat. et nr̃n lucrũ¬
r intereos comime sit que sepe
oꝑialicinus propetuma ualet
et ad̾eo contra ꝗnti mutusent¬
entiam optinuit ut illud quo¬
costiterit posse conuenire. ut ꝗs
ꝑ partem nicri ferat dampno nõ
eneatur. quod ⁊ ipmꝰ serunis
onuementer sibi existimar¬

Expanded text:
alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, quia saepe opera alicuius pro pecunia valet. et adeo contra Quinti Mucii sententiam obtinuit, ut illud qconstiterit, posse convenire, ut quis lucri partem ferat, damno non teneatur, quod et ipsum Servius convenienter sibi existimav
Abbreviated transcription (Latin):
oportet.zenomt diue memorie lo¬
quitur constitutio. Si au̾t quanti¬
tate. uł alio modo plus petitũ fint
omne siquid dampnum forte. spo¬
rtinarum exhac cansa acciderit ei
contia quem plus petitum fuerit
comissa tripliti condempnatͥone
sicut supra diximus puniatur.
Suis intentione complexus
tari placet. set in eodem cognita
corigere ei ꝑmitimo. ufuti sus ꝗ¬
hoĩem sticum petere deteret erorẽ
petierit. aut siquis extestamento
sibi dari oportere intendit quod
erstipulatu debetur ¶ Sũnt

Expanded text:
rtet Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, ut in sportulis, ex hac causa acciderit ei contra quem plus petitum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra diximus, puniatur. Si minus in intentione complexus tari placet, sed in eodem iudicio cognita corrigere ei permittimus, veluti, si hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit, quod ex stipulatu debetur. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem quam hu̾it.pro¬
missor si efesi. solueret adim̃
quam ca̾m alico loco petenti
arbit᷑raria actio proponitur
inqua .s. rato baretur utilita¬
tis que promissori competitu¬
ra fuisset. si illo loco soluere¬
tur. Que utilitas plium in
mertibus maxima inueitur
ut uino. oleo. frumento. que
singulas regiones diiersa ha¬
tent precia. ¶Set pecimie
numerate non moinboreg¬
iombus sb̾hisdem usuris fe¬
nerantin. siqiis tamen efe¬
si petat.i. eo icco petat.quo
sibi debetur .i. stipulatus est
pura actione recteagit. Iq
tas soluendi.salua est prom¬
issori. ¶ Hincantem qui ser¬
lcco plus petere itellgitur
proximus est.is qͣm cansa phd
petit. ut ecce siquis ita. atesti¬
pulatus sit. hoĩem stichum
aut .x. anreos dare spondes
ceinde arterutu petat. ułi
hominem tantum. an. decem
aureos tantum plus petere ĩ

Expanded text:
utilitatem quam habuit promissor, si Ephesi solveret, adimit quam causam alio loco petenti arbitraria actio proponitur, in qua scilicet ratio habetur utilitatis quae promissori competitura fuisset si illo loco solveret. quae utilitas plerumque in mercibus maxima invenitur, veluti vino, oleo, frumento, quae per singulas regiones diversa habent pretia: sed et pecuniae numeratae non in omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idqtas solvendi salva est promissori. 33d. Huic autem, qui o plus petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantum aut decem aur
Abbreviated transcription (Latin):
tio inducebatur. ¶ Srmr̾a¬
l constitutio eas conpensationes.
introduxit.utactionẽ s ĩpomn¬
remimantur. siue irem siñ
ipersonam. snie alias quastu¬
q exeꝑta sola depo̾iti actione
cui aliqui conpensatonis nõie
opom satis impium ee credim
ur sbpretertu conpensationis
depõitanim terum quis exat¬
tione defrandetur. ¶Prete¬
rea quasdam actiones arpitra¬
rias .i. exarbituo iuditis pente¬
bitrio iudicis actori cum quo
agitur satisfiat. uelutirem re

Expanded text:
tio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes introduxit, ut actiones ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendenisi iudicis is cum quo a
Abbreviated transcription (Latin):
actio exarbitrio indicis. pend
In. is .n. actionibus ⁊ ceteris
similibo ꝑmititur iudici ex
bono et equo. ẜm cinusq res
de qua actum est. naturam
estimare. quȩmadmodum
actori satiffieri opporteat.
pecunie. uł rei sentenciam fe¬
rat.⁊ si deincertã quantitate
apud eum actum est. ¶Sĩ
.quis agens ĩ intentionesua
plus conpletum fuerit qua
adeum pertineat acausa ca¬
debat .i.rem amitebat. necf
silapsus minientute fuerat
ita inhac causa sucurri solit
erat. ¶San̾e sitm magnãs
causa nstieroris interuem¬

Expanded text:
cis pendet. in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo, secundum cuiusque rei de qua actum est naturam, aestimare quemadmodum actori satisfieri oporteat. pecuniae vel rei sententiam ferat, etiam si de incerta quantitate apud eum actum est. Si quis agens in intentione sua plus complexas fuerit, quam ad eum pertinet, causa cadebat, id est rem admittebat, nec fsi lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interven
Abbreviated transcription (Latin):
natur. simodo minus inueniatur
actemis condempnet. iutex qua¬
temis inpecuno sit.quẽadmod̾
aut peculm̾ intlłigi debeat. suo or¬
ome proponemus. ¶Item si
dedote mindicio miiheragat.p¬
lacet actemis maritu. condep¬
nari coequatemis facere potest
.i. quantum facultates ep pas¬
tumtin. itaq sidotis quantitati
currant facultates eius insolidu
dampnantur. Simmus intant᷑
quantum facere potest. ¶ Pro¬
pter retentonem quor repetitio
cotis minintur. nam obmpensã
nire totali factas marito quasi¬
retentio facta est. quia ñd uite
necessariis sumptibꝰ tos nimui¬
Item sisccnis. cumscgoridicio so¬
cietatisagat. non plus actorcon¬
sequitur quã aduersart en face
efficiunt. ut minus quisq conse¬
quatur quãei derehatur ¶ Nã¬
iuder rono et equo uita rarione
eius quod muncem actorem ex
eatem cansa prestare oportet ĩ
relicum eum cũquo actum est

Expanded text:
o minus inveniatur, eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tantum quantum facere potest. propter retentionem quoque dotis repetitio minuitur: nam ob impensas in res dotales factas marito retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitem si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere erumque efficiunt, ut minus quisque consequatur, quam ei debeatur: namque ex bono et aequo, habita ratione eius quod ineadem causa praestare oporteret, in reliquum eum, cum quo actum est
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõis ꝓmissoris est eĩe¬
ctio utrum pecuniam. aut
actio. ut quis intendat hoi̾em
sticum. aut aureo decem sibi
dari oportere.i. ut eodem moto
peteret quod stipulatus est.¬
¶ Preterea siquis generaliter
persticum petat. ant generalit̾
petat. aut genaliter purpu
cdpeteretur. ¶Quamuis
etiam uilissimum sit.quod
quis petit. nchomim pluspe¬
tere intelligitur. quia sepeac.¬

Expanded text:
stipulationis promissoris est electio, utrum pecuniam an hoactio, ut quis intendat, hominem Stichum aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo peteret, quo stipulatus est. praeterea si quis generaliter r Stichum petat, aut generaliterpetat, aut generaliter purpurquod peteretur. quin etiam liquis petit, tamen plus petere intelligitur, quia sepe ac
Abbreviated transcription (Latin):
latifisint coditilli quͣilꝯ pa¬
rs legati ad epta sit. aut qui¬
busdam ains legata datast̃̾
que eficiebantut plus peti¬
sse indereti. petitor quam
dodumtem. atq ideo legis fa¬
ltidia legata minuantur
totam eam. uł maiorem ꝑ
tem suam ẽẽ intenderit.
Tem̃pore. uluti siquisantẽ
diem. ur arpe conditonemᷤ
petierit. quarone .n. qui tar¬
ouus solint. quam soluere
debet. minus soluereinteli¬
igitur. cadem r̾one prematu¬
re. petit plus petere indetir
quis. id quod ceitolito sibist¬
ipulatus est. auoicco petit. sis¬
ne comemoratone illius in
quosibi dare stipulatus est
uerbi gr̾a. sus qui ita stip¬
ulatus fuerit. efesi darespo
ndes rome pure intendat
dare sibi oꝑtere. Ideo autem
plus petere intelligitur quia

Expanded text:
lati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebantutotam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Tempore: veluti si quis ante diem vel ante condicionem petierit. qua ratione enim qui tardius solvit quam solvere deberet minus solvere intellegitur, eadem ratione qui praemature petit plus petere videtur. quis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine commemoratione illius loci in quo sibi dari stipulatus fuerit: verbi gratia si is qui ita stipulatus fuerit ‘ Ephesi dare ’, Romae pure intendat dari sibi oportere. ideo autem plus petere intellegitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a tamen ꝯstitutio apte eẽ
ea̾ rone ficei disposint. ¶Fũ¬
erat antea ⁊ reiuxorieactio
una exbone fidei iudiciis. S.
cum plemorem ẽe exstipin¬
ãtu actionem in uenientes
omne nis quod res uxoria a¬
ntea rebat. cum multis diui¬
sionibus merstipulatuate¬
ionem que tedotib erigen¬
dis propomitur trãstulimus
merito rei urorie actione sb̃¬
lata exstipulatu que procõ
introducta est. Naturam bo¬
ne fidei indiciitantum mer¬
actine totis merint ut uonc
ficei sit.s et tacitam eidediꝰ
ypotrecam. preferri au̾taliis
creditorib mypothetis tunc
Inbone fidei au̾t indicus li¬
rera potestas ꝑmiti indetur
iuditi ex bono erequo estim¬
di quantum actori debeat ĩ
imuicem actorem prestare
oportet. eo ꝯpensato irelicũ¬

Expanded text:
ra tamen constitutio aperte eam esse bonae fidei disposuit. Fuerat antea et rei uxoriae actio ex bonae fidei iudiciis: sed cum, pleniorem esse ex stipulatu actionem invenientes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam ei dedimus hypothecam: praeferri autem aliis creditoribus in hypothecis tunc In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantum actori restitui dinvicem actorem praestare oporteat, eo compensato, in reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
rum pupillanimucet
eorũ quiqueue ĩ cina¬
tõc sunt negocia atutorib cura¬
toribue cõnsium inͣtur aut dumi¬
nuantur curet pretor ẽt tutores et
curatores eonoĩe satisdent. ¶Si
hac non ẽ ppetuum nam tutores
testamento datisatisdare nõ cog¬
untur qui a fides coꝵ et diligẽtia
ab ipocestatoreꝓbita ẽ. ¶I temin
quisitde turores ul curatores dari
satisdatõe non honeranturquia
de in dempintate pupilli ał adole̾ᷤ¬
centis et contutori ul contutoripre¬
ferriut solus ad ministret. uił ꝯtu¬
tor satis offerẽs pponatur ciet ip̃e so¬
lus administretitaqͦ ꝑ se ñ põt pe¬
tere satis a contutore uł xuratore
suo.S⁊ offerre dieb ut cletionem

Expanded text:
rum pupillaramve et eorum qui quaeve in curatione sunt negotia a tutoribus curatoribusve consumantur vel deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, quide indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus administret, vel ut contutor satis offerens praeponatur ei et ipse solus administret. itaque per se non potest petere satis a contutore vel concuratore suo, sed offerre debet, ut electionem
Abbreviated transcription (Latin):
suo utrum uelit satis accipere an
satisdare. ¶Qd̃si nemocorum
satis offerat siꝗdem adscriptum fũ¬
ent a testatore quisgerat ille gere¬
re debeat. qd̾ si non fi̾t ad scrptũ
quemmaior pars elegerit ip̃e g̾ere
debetut edc̃o pretoris cauetur.sin ã
ip̃itutores dissenserint cuca eugẽ¬
Elumcumuleos qui gerere debe̾t
p̾ter ꝑtes suas interponere debet.
Idemet in płib ex inquisitõe datiᷤ.
probandum ẽ.idem ut maior pare
cligere possit. per quẽ amministra¬
cio fieret. ¶Sciendum est autez.
nõsolum tutores uł curatores pu¬
pillis et adultis cet̾isq ꝑsonis ex ã¬
ministratione teneri.sretiamĩcos
quisatisdationem accipuit subsiꝰ¬
dianam actionem ẽc̃ que ultimũ
cis presidium possit afferre subsidi¬
aria aut actio datur datur in eos
torib satisd.an non curauent. aut
non ydonce passi essent cauen que
quidemtam ex prudencium respõ¬
tur ut nisi caueãt cutores ul curat¬
ores pignorib capitis coherocant᷑.¬

Expanded text:
suo, utrum velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis gerat, ille gerere debet: quodsi non fuerit adscriptum, quem maior pars elegerit, ipse gerere debet, ut edicto praetoris cavetur. sin autem ipsi tutores dissenserint circa eligendum eum vel eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. subsidiaria autem actio datur in eos toribus satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. quae quidem tam ex prudentium respontur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignoribus captis coerceant
Abbreviated transcription (Latin):
Si alteri proximior fit. eor est tĩqui
Abea ꝑteprope ripa predia possident
Quodsi baliqua ꝑte dimsusit fluez
deindemfri mui agrum alicun
iforma insule redegerit: eptem ꝑ¬
manet isagercums et fu̾at ¶Quos¬
s narurilia lueo minuuersũ delicto

Expanded text:
i parti proximior sit, eorum est tantum, qui ab ea parte prope ripam praedia possident. quodsi aliqua parte divisum flumen, deinde infra unitum agrum alicuius in formam insulae redegerit, eiusdem permanet is ager cuius et fuerat. Quodsi naturali alveo in universum de
Abbreviated transcription (Latin):
ea que exhostib eapumꝰ. iureg̾n¬
cium statim nr̃a funit. ado quid
ut ⁊ lib̾i honines in ẜuirutem
nr̃am deducantirr. autͥn sieua¬
serint nostram potestatem ⁊ ad
Suos reuersi fuerint pristimim
stͣtum recipiunt ¶Item lapil.¬
umtur. iure naturali statrn mi¬
erroris fiunt. ¶Item ea aue exl
nimalibꝰ tnͣo dino b̾iectis nata
sunt. eotem inre tibi aequirimt᷑
gro tuofhimen adiecie qurgen¬
erm tibiacquiritur ¶ Estaũt
allumo incremenẽ laters ꝑallu¬
monem aute id iudetur adici
quod ita panlatimadicitir. nt
intlłige non possis ꝙͣt qnoquo
manere ¶Plane si lonͣgiorete¬
pore fundo uicini inheseritarbo¬
resq quas secum traxerit me
um fundimandices egeruit ex
ndo acqinsite esse ¶ Anlula qͥi
muiuata est. quod tiroaccidit.
occupantis fit ¶A ul̾us en ini
ẽe creditur at influne nata q̃d
frequent̾. iccid̾. si quidem med¬
iani p᷑tem fłius teneit co̾iy est
latitudͣmis cinisq fundi que l¬
atitudo prope ripam fit ¶ Qd¬

Expanded text:
ea quae ex hostibus capimus iure gentium statim nostra fiunt: adeo quidem, ut et liberi homines in servitutem nostram deducantur, qui tamen, si evaserint nostram potestatem et ad suos reversi fuerint, pristinum statum recipiunt. Item lapiliuntur, iure naturali statim inventoris fiunt. Item ea quae ex animalibus dominio tuo subiectis nata sunt eodem iure tibi adquiruntur. gro tuo flumen adiecit, iure gentium tibi adquiritur. est autem alluvio incrementum latens. per alluvionem autem id videtur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quantum quoquo manere. Plane si longiori tempore fundo vicini heserit arboresque, quas secum traxerit, in eum fundum radices egerint, ex ndo adquisitae esse. Insula quae in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit: nullius enim esse creditur. at in flumine nata, quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis teneat, communis est latitudinis cuiusque fundi, quae latitudo prope ripam sit. q
Abbreviated transcription (Latin):
quam si cepi¶s post̾iorem smn̾am.
nos cen firmamꝰ quia młta actͣidere.
soientut enu non capias. ¶Api
es que marbore tuacõmĩedetĩt an¬
quamate ałneo tuo includantur
non magis tue ẽe intlligunturs ꝙͣ
uolucres que marbore tuanidum¬
fecerunt. ¶Ideo si alius eas inclus¬
erit. ip̾e earium dñs erit ¶Fmos quo
si quos fecerint. quil eximere pot̾
Plaue tu. in regare. siuideris m¬
grodiente infundum tium potes
cum uibere nire ne ingrediatur
eo usq tuum ẽe intlłigitar donecĩ
omr et colũbarum ta fera est fi
adrem ꝑtinet qr exosnetudine auola¬
re ⁊ reuolare soient. Nametapes rõ
facmut quaꝵ dstatferim ẽẽ uatura
Cerues quoq ita mansuetos quida¬
hut ut in siluas ire ⁊ redire soleant

Expanded text:
quam si ceperis. Sed posteriorem sententiam non confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non capias. Apium ae in arbore tua considerint, antequam a te in alveo includantur, non magis tuae esse intelliguntur quam volucres quae in arbore tua nidificant. Ideoque si alius eas incluserit, is earum dominus erit. Favos quoque si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re si provideris ingredientem in fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. eo usque nostrum esse intellegitur, donec in m et columbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant,
Abbreviated transcription (Latin):
pos qui mͤ duis fuat ¶t ecce siquis
exaliems uuis uł oliussaut sꝑicis
rͣii n it dleumsaut frumentum
fecerm. aut eralieno auro. ulargento
uł ereuas aliquod fecerit. uł exalieno
umo ⁊ melle mulsũ miscuerit sus
exilienis medicinis en plaustrũ. au
collnnmꝯ posuerit uł exaliena lana
uestiment̾ fec̾it. uł exlignis tabulis
nauem ułarmanũ uł sb̾selliũ fab¬
ulmiorum ambigutates placͦuit
media sm̾a existimantiũ n ea sp̃esᷤ
adiuat̾iam rudem reduci posst ei n

Expanded text:
ominus fuerit: ut ecce si quis ex alienis uvis aut olivis aut spicis vinum aut oleum aut frumentum fecerit, aut ex alieno auro vel argento vel aere vas aliquod fecerit, vel ex alieno vino et melle mulsum miscuerit, vel ex alienis medicamentis emplastrum aut collyrium composuerit, vel ex aliena lana vestimentum fecerit, vel ex alienis tabulis navem vel armarium vel subsellium fabulianorum ambiguitates placuit media sententia existimantium, si ea species ad materiam reduci possit, eum
Abbreviated transcription (Latin):
liorum uł nepotum patromꝓ
betur adp̃fectumurb̃ remutat᷑
puniendus. ¶Rouissime
sciencdum est eos qui fraudulẽ¬
t᷑ tutelamuł curam admĩstrã
tiam si satis offerart remo¬
uendos atutela. qr satis datio ꝓpo¬
situm tutoris maltuolũ nõ mu¬
tat. set cdiutuis ex crassandi uire fa¬
miliari facultatem ystat. ¶ Suᷤ¬
rectum eũ putamus quimorib
talis ẽ ut suspect sit uero citutoꝵ
uł curator q̃ uis pauꝑ est fidelis:
tam̃ et diligens remouendus
non est qĩ suspectus. Explicit. ł

Expanded text:
liorum vel nepotum patroni probetur, ad praefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspectum enim eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimvero tutor vel curator, quamvis pauper est, fidelis tamen et diligens, removendus non est quasi suspectus. TIT. 1
Abbreviated transcription (Latin):
igios loo fit ¶ Sc̃e quoq res ułti
nuri ⁊ porte quodam modo dui¬
uri uiris sunt et i̾o nulb inbomꝰ
Sunt. ideo aute muros scõsdino
Ideo ⁊ legum eas ꝑtes quibo pe¬
nas ꝯstituimꝰ. Adu̾sꝰ eos qui cont᷑
legem fecennt fanctͥones uocamꝰ

Expanded text:
igiosus locus fit. Sanctae quoque res, veluti muri et portae, quodammodo divini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. ideo autem muros sanctos diideo et legum eas partes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanction
Abbreviated transcription (Latin):
mił a abaliqno capta si̾ut uiregẽ¬
Qnod .ii. añ milłio est io natutalira¬
tione occupantigeditur het unt᷑ est
feras bestras ⁊ uolucres utriim ĩ suo
fundo quisqͥs capiat an aueno¶ꝑ
lane qui malienum fundũ in gre
grediatur. ¶ Qinquidañt eor̃ ceꝑis
eo us tuũ intlłigitur e̾e. cdonee tua¬

Expanded text:
ab aliquo capta fuerint, jure genQuod enim ante nullius est, id naturali ratione occupanti conceditur, nec interest feras bestias, et volucres utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. Plane qui alienum fundum ingredigrediatur. Quidquid autem eorum ceperis eo usque tuum intelligitur esse, donec tu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it qui no prat alimẽta ¶S.
siꝗs presens negat pꝑ iopiam
alimta posse discerni. si hoc per m̃¬
dacium dicat remittẽdum cum
ẽẽ ad prefectum urbis pumend
placuit. sic ille remittiturquida¬
ta pecum a ministĩum tutele re¬
dimerit. ¶Libertus quoꝙ si fr

Expanded text:
poterit qui non praestat alimenta. Sed poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendum eum esse ad praefectum urbis puniendum placuit, sicut ille remittitur, qui data pecunia ministerium tutelae redemit. Libertus quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
tor admittat eã Ad accusatc̃em
Impubẽs non posst̃ tuꝑtores suoᷤᷤ
suspectos postulare. ¶Pubes it
curatores suos ex cõsilio necessa¬
rorum suspẽctos possut arguere
et ita cliuus seuerus. et antonmꝰ¬
doẽut et uilianus quoq rescͥpsit
s et anteꝙͣ incipiat ge̾re tutelar
tutor posse cum quasi suspectum
remoueriidem uilianus scriꝑsit
et scdincum cõstitutum e̾ ¶S¬
pectus aut remotus siqdẽ obdoᷤ¬
tum famosus ẽ siobculpam nõ
eque. ¶ Siꝗs uit suspectus poᷤᷤ¬
tulatur quo ad cogintio fimatur
interdicitur ei. administratio ut
papiniano insumc̃. s si suspecti
ꝯnitio suscep̾ta fuit postea que
tutor ul curator discessitextingui¬
turcognitio suspecti. ¶Siqstu¬
tor copͥiam sui nõ fecit ut alimẽ¬
tapupillo decernantur.¶Eaue¬
turepła diuorum seĩnet. antoni¬
niut in possessionc̃ euis pupillũ
mntatur et que mora detiora futy¬
ra sunt dato curatore clistrahiui¬
bentur. ergo ut suspectus remoi̾n

Expanded text:
 admittit eam ad accusationem. Impuberes non possunt tutores suos suspectos postulare: puberes autem curatores suos ex consilio necessariorum suspectos possunt arguere: et ita divi Severus et Antonest, ut Iulianus quoque scripsit. sed et antequam incipiat gerere tutelam tutor, posse eum quasi suspectum removeri, idem Iulianus scripsit, et secundum eum constitutum est. Suspectus autem remotus, si quidem ob dolum, famosus est: si ob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum Severi et Antonini, ut in possessionem bonorum eius pupillus mittatur: et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nis piscandi õib coe est.ĩ
portu. fluminib q ¶Est Intem
utiis maris. quatenus ubernlis
fluct marimo excurrit ¶Cipar̃
qͦ usꝯ. publicus est niris genci¬
um sicut ip̃o flumi̾s. itaq nauẽ
in eis aplicare funes ⁊ arborib ibi
natis religare hom aliquod in ip¬
sis repone cuilz liberum est. sicut¬
ꝑ ipͥm flum̃ naingare Set propͥ¬
etas eaꝵ illoꝵ est. quoꝵ predis ad¬
nent. quade causa arbores quo
in hisdem nate cor̃deri sunt ¶¬
torum cͦs usꝰ est publicꝯ iuris ge̾i
cium sicut ip̃io maris. ⁊ obiꝰ quib¬
buslibet liberum est ibi casam i
ponere inqua se recipiant. sicut
et que sbiacent mari.tra ularena
que incuntatib st. ut theatra. sta¬
dia ⁊ siłia. cuntatũ et siqua ala co¬
cͦs uͥt. res sacie ntligiose ⁊ sc̃e quod¬

Expanded text:
s piscandi omnibus commune est in portibus fluminibusque. Est autem litus maris, quatenus hibernus fluctus maximus excurrit. Riparum quoque usus publicus est iuris gentium sicut ipsius fluminis: itaque navem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, onus aliquid in his reponere cuilper ipsum flumen nauigare. sed proprietas illorum est, quorum praediis haerent: qua de causa arbores quoque in his natae eorundem suntitorum quoque usus publicus iuris gentium est, sicut ipsius maris: et ob id quibuslibet liberum est, casam ibi imponere, in qua se recipiant, sicut et quae subiacent mari terra vel harena. quae in civitatibus sunt theatra, stadia et similia et si qua alia ssunt res sacrae et
Abbreviated transcription (Latin):
lz ¶aacti tñ filius ex aliq
uxore ⁊ nxoris filia ex alio marito
sl h̃ant frẽm sororem ue ex matrini¬
omo postea ꝯtctonatos ¶Siux¬
or tua post diorcitumn ex alio filiã
filii nurcun ẽe nec pr̃is sponsam
nou̾cam eẽ rectius tĩi ⁊ure fẽuro
eos qui hiꝰ mipciis se abstinuerit.
fortepr ⁊ filia aut sr̃ et sororman
rum seupandectarum ex ueteri sẽ
sollectarum enm̾iari ꝑmisimus.

Expanded text:
 Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio marito  fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam filii nurum esse nec patris sponsam novercam esse, rectius tamen et iure facturos eos, qui huiusmodi nuptiis se abstinuerint. forte pater et filia aut frater et soror manrum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari permisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾is eam uxorem duce̾ s et si fue¬
mancipatus fueris nichil ẽ impe¬
dunento nupciis ¶Et ĩõ ostat
sias generum ad op̃t. are uelit de¬
bere eum. in fili. a suan emancip¬
are et si quis uelit miriimi. id opta¬
re debere eum aũfilium emancipaẽ
frĩs ⁊ sororis filiamuxorem ducẽ
nonlz. s nec neptem frĩs uel soro¬
ris duce quis poẽ quamius qͣrtue
g̃clus sit cuns enim filiamuxorẽ
ad optauit filiam non filiam no¬
nideris impẽdiriuxorẽ dixcẽ qr n

Expanded text:
poteris eam uxorom ducere: sed et si tu emancipatus fueris, nihil est impedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emancipare. Fratris vel sororis filiam uxorem ducere non licet. sed nec neptem fratris vel sororis ducere quis potest, quamvis quarto gradu sint. cuius enim filiam uxoremadoptavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque
Abbreviated transcription (Latin):
nam quo amitam ⁊ materteram
iagnam ꝓhib̃iuxorem ducere
¶Affinitatis quo nen̾acone qͣ¬
tumdam nupciis absimenccesse
est ũt ecceprim gnam antnarru

Expanded text:
nam quoque amitam et materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Adfinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. ut ecce privignam aut nurum
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͣmius ꝑ ad oꝑtion em parẽtũ
uborimiue loco sibi ẽẽ ceperunt
non possinit int̾se matrimomiñ
ningere in trãrut etiam dissoluta
adopcione ider iuris maneat Ita¬
q eam que tibi ꝑ ad optionem sũ¬
xorem duc̾e qͣunus eam eran ci¬
tnͣ suerso graducognasiomsnim.¬
guntur. e que oami similis chẜuia¬
nati fuerit sine ex alt̾atro eorum
S siqua ꝑ adoptionem soror t̾
es ceꝑit quidi quidem constat

Expanded text:
ut, quamvis per adoptionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperunt, non possint inter se matrimonio jungi, in tantum ut etiam dissoluta adoptione idem juris maneat. Itaque eam quae per adoptionem fxorem ducere, quamvis eam emancitransverso gradu cognationis junguntur est quaedam similis observanati fuerint, sive ex alterutro eorumdem. Et si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quandiu quidem constat
Abbreviated transcription (Latin):
um coeunt. masculi quiden
pͥubeo femme antemuripo¬
tentes siuc pͥatres familiae sit.
siuc filii familias. dum tñ filiis¬
familias sunt. ⁊ ꝯsensura hant.
parentum quorum in Pot̾ate sũt
osifilia nube ant filius furiostireo¬
rem ducere possitcumq suꝑ filio
uariebatur ñra ꝓcessit᷑ decisio qua
nr̃a ꝯstitutione mod̾¶Ergo no
omnes nobis uxores ducere licz.
rentum liborumue locum int̾se op¬
tinent nupcie conthinon possuntił
neptemuel matrem et filium uel
aiuam ⁊ nepotem et us ad infinit̾¬

Expanded text:
um coeunt; masculi quidem puberes, feminae autem viripotentes, sive patresfamilias sint sive filiifamilias, dum tamen filiifamilias consensum habeant parentum, quorum in potestate sunt. osi filia nubere aut furiosi filius uxorem ducere possit? cumque super filio variabatur, nostra processit decisio, quax constitutione modum. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet:rentum liberorumve locum inter se optinent nuptiae contrahi non possunt, neptem vel matrem et filium vel aviam et nepotem et usque ad infinit
Abbreviated transcription (Latin):
nore. siue is apud quem res depo¬
sita est. ea reuratur. Snie is ꝗrẽ
utendam accepit. ĩ alim usum
eam tranfferat. quancinus gra
ei data est fintũ conitit. ułuti
siquis argencum utendii acce¬
perit. qͣl amicos ad cenam ĩita¬
turusfud peregre seciitulerit¬
¶ At si quis equi gestancti ca
duxerit ꝙuẽt᷑es scripserunt

Expanded text:
nore, sive is apud quem res deponore, sive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam transferat quam cuius gratia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus, aut, si quis equum gestandi gratia duxerit, quod ueteres scripserunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit ea queapudte concepta sit
ꝙͣ concepta sunt propria adu̾ss
eum qui obtulit qͣris furnõsit
dstituta estact̾o. que uocatur ob¬
lati. ¶ Est an̾t prohibitifur¬
tiacto. adu̾sus eum qui furem
q̾rere testib pͥsentib uolentem
stitintur eclicto pretoris ꝑactoe
furti non exibiti adu̾sus eũ qini
furtiu⁊ n rem ꝯpud se quesitã
et inuentam non exibint. ¶S
hee actones .i. cõcepti. et oblati.
⁊ finti prohibiti. necñ fintinõ
exibiti indesuctudĩem habier̾t.
Cum .n. reqsito rei furtrue todie
actones. ab usucomuni recesie¬
runt. ¶Cum maniffestissimir.
est quodom̃s ꝗ scientes tem fu¬
rtiuam sucexint. ⁊ celauerint
furti necmanffesti ꝯbnoxri
sunt. ¶Pena maniffesti fur¬
ti quadrip̃li est. tam exẜin᷑ ꝑso¬
na quam exubisnec maifesti
dupͣli. ¶ Fintũ ant fit nõsoli
cum quis intercipiendi cansa
rẽalienã amoriet. s gn̾alit̾ cũ
quis alienã retͤ ĩuitodñostra¬
ctat. ¶Itaq sine creditor pig¬

Expanded text:
sit eaque apud te concepta sit,quem concepta sit, propria adversus eum qui obtulit, quamvis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur ablati. est etiam prohibiti furti actio adversus eum qui furtum quaerere testibus praesentibus volentem stituitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus eum qui furtivam rem apud se quaesitam et inventam non exhibuit. sed hae actiones, id est concepti et oblati et furti prohibiti nec non furti non exhibiti in desuetudinem abierunt. cum enim requisitio rei furtivae hodie actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli est tam ex servi persona quam ex liberi, nec manifesti dupli. Furtum autem fit non solum, cum quis intercipiendi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis alienam rem invito domino contrectat. itaque sive creditor pig
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ones soluutur qui exubis con¬
sistunt non ⁊ cetere Consante¬
neum enĩ uisum est uerbisfa¬
ctamobligat̾onem posse unsu̾
sa debetur pot̾ instiplatonem
ceducici ꝑacceptilat̾om disolin
sicut au̾t quod deretur ꝓparter¬
ectesoluitur. itamꝑtem debiti
acceptilato fieripot̃. Est pro¬
dica stipulate. que nulgo aqui¬
lima appllatur ꝑ quam stipła¬
tͥonem contingit. ut om̃nium re¬
rum obligat̾o instipłatum cedu¬
catur ⁊ eapacceptilatonem tol¬
laturssmpulat̾o aũt aquiliana
renonat om̃s obligatonesciag
michi exquacumq dare cansa
aut facere oportet.oporrebitne

Expanded text:
tiones solvuntur, quae ex verbis consistunt, non etiam ceterae: consentaneum enim visum est, verbis factam obligationem posse aliis sa debetur potest in stipulationem deduci et per acceptilationem dissolvi. sicut autem quod debetur pro parte recte solvitur, ita in partem debiti acceptilatio fieri potest. Est prodita stipulatio, quae vulgo Aquiliana appellatur, per quam stipulationem contingit ut omnium rerum obligatio in stipulationem deducatur et ea per acceptilationem tollatur. stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit
Abbreviated transcription (Latin):
si certorem ratioe seqͣmur mag̾
ut supra diximus exclistractu ꝙͣ
ex contractu possit dici obligatus
esse. Nam qui soluendi aĩo pecu¬
distrahat pccius negecium ꝙͣ con¬
trahat. set tnꝑinde is quiacceꝑ¬
it obligatur acsimutinm illida¬
retur. ⁊ ideo condictone tenetin
¶Ex quibodam causis repetino
potest. quod perorem nõ debitũ
solutũ sit samq sic diffimer̾t
uet̾es ex ꝗbꝰ causis inficiando sps
crescit. exis cansis nõdebitu sosu¬
tum repeti non posse. uluti erle
tuta ꝑdampnart̾em cu̾icq fue¬
rantiegata. ¶Nostra au̾tostiͥ¬
tut̾o ciimam naturã õibole¬
gatis exfideicomissis. inclisit ho¬
modi augmentũ mõibꝰ legatis¬

Expanded text:
si certiorem rationem sequamur, magis, ut supra diximus, ex distractu quam ex contractu possit dici obligatus esse: nam qui solvendi animo pecudistrahat potius negotium quam contrahat. sed tamen proinde is qui accepit obligatur, ac si mutuum illi daretur, et ideo condictione tenetur. Ex quibusdam tamen causis repeti non potest, quod per errorem non debitum solutum sit. namque definiverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluti ex ltuta per damnationem cuicumque fuerant legata: nostra autem constitutio cum unam naturam omnibus legatis et fideicommissis indulsit, huiusmodi augmentum i
Abbreviated transcription (Latin):
formam negocii catere. ¶sam m¬
cede conͣstitura. incipit locatõ et cõ¬
clucto ẽe. et ut gn̾aliter chixͥnut
quibuscasibus. sine mertede sucep¬
to offõ. mandatiaut depo̾iti cont¬
rahitur negoium biiscasib in¬
terue̾ĩente m̃ce̾de. iccato et cond¬
uct̾o contrahi intlłigitur. Et icõ
si fullom polienda curanda ue.
uestimenta quis dederit. aut sar¬
cinatori sarciencla muila m̃cecle
ꝯstituta. neq promissa. mandati
non ex maleficio c⁊ quasisb̾am
capiunt qͣi ex contractunascru
identur. ¶ Igur cumquis ausẽ¬
tis negocia gecerit ultio ᷤ citroq
int̾eos nascuntur actones act q̃
applłantur negotior gestoꝵ. S
dño quidem rei geste adu̾sus eñ
ꝗgessit. clirecta competit actoi
negocioꝵ au̾t gestori contraria¬
act̾o quas ex nullo contractũ
ꝓpͥe nasti manifestum est quꝑ¬
pe ita nascuntur iste actoes. sifn¬

Expanded text:
formam negotii cadere: nam mercede constituta, incipit locatio et conductio esse. et ut generaliter dixerimus: quibus casibus, sine mercede suscepto officio, mandati aut depositi contrahitur negotium, his casibus, interveniente mercede, locatio et conductio contrahi intellegitur. et ideo si fullovestimenta dederis aut sarcinatori sarcienda, nulla mercede constituta neque promissa, mandati non ex maleficio substantiam capiunt, quasi ex contractu nasci videntur. Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citroque inter eos nascuntur actiones, quae appellantur negotiorum gestorum: sed domino quidem rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si