comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dux maximi in lectica portatꝰ
ut occideret gratianũ huiꝰ modi opi¬
monẽ misit in uulgꝰ quia uxor
gratiani suo uiro festinaret occur¬
rere in lugduno gallie cuntatẽ flu¬
uiũ transeunti. Eratianꝰ autẽ cre¬
dens ciugẽ reuera uenire quã nuꝑ
acceꝑat non p̾cauit eiꝰ insidias. ⁊
uelti cecꝰ foueã in manꝰ hostis in¬
currit. Dum gͦ uenisset gratianus
quasi ad uxoris uehiculũ ex inpro¬
uisu exiliens andragatiꝰ gratian uͣ¬
callidꝰ int̾łiit. Mortuus ẽ. gͦ consu¬
latu merobaudꝰ & saturnim anno
quarto. Hoc itaq facto ad pre¬
sens contra ambrosiũ ira iustinę
quieint. Porro ualentinianꝰ licet
inuitꝰ tempore necessitatis flexꝰ
in maximi consensit imꝑio. Tunc
ꝓb metuens maxcimi potestatem
ab italia in illiricũ uenit. ⁊ in thes¬
brosiũ rursus magniloquiũ predi¬
catorẽ ueritatis agerent᷑. scripsit
ualentiniano ut bellũ quod agebatꝰ

Expanded text:
enim dux Maximi in lectica portatus, enim dux Maximi in lectica portatus, ut occideret Gratianum, hujusmodi opinionem misit in vulgus, quia uxor Gratiani suo viro festinaret occurrere in Lugduno Galliae civitate fluvium transeunti. Gratianus autem credens conjugem Creusam venire, quam nuper acceperat, non praecavens insidias, et veluti caecus in foveam immanis hostis incurrit. Dum ergo venisset Gratianus quasi ad uxoris vehiculum, ex improviso exsiliens Andragatius Gratianum interemit. Mortuus est autem consulatu Merobaudis et Saturnini , anno et quarto. Hoc itaque facto, ad praesens contra Ambrosium ira Justinae quievit. Porro Valentinianus, licet invitus, tempore necessitatis flexus, in Maximi consensit imperio. Tunc Probus metuens Maximi potestatem, ab Italia in Illyricum venit, et in Thesbrosium rursus magniloquum praedicatorem veritatis agerentur, scripsit Valentiniano, ut bellum quod agebatur
Abbreviated transcription (Latin):
contulit bellũ. In italia uero puero
satis exiftente ualentimano rerũ
curam prob ex consule atq prefectꝰ
habebat. Iustina uͦ mat̾ ualentiman
cum eet arriana uiuo quidẽ marito
ledere ñ preualuit orthodoxos. Co
mortuo & filio ualde iuuencło me¬
ait. Ego sponte ñ hoc ago: ne lupis
ouiu septa contradere uidear aut
blasphemantib dm̃. hic si placet oc¬
cidet hoc loco mortẽ ꝓna suscipio
uoluntate. Cumq pͦpulus singularit᷑
diligens ambrosium resultaret ⁊ tra¬
hentib eũ ad exiliũ ualdes exifteret
potiꝰ indignata iustina uocauit beni
cit̾ ꝓponeret legẽ que fidelit̾ ꝓlatã
fidem arimino confirmaret. Eũ ille
ante pedes auguste ꝓiecit dicens. ne¬
q illũ honorẽ neq maiorẽ uelle
se ꝓ impietatis habere mortalem.
Cumq ille hoc facere omnimodis re¬
futasset: muenti sunt aliiqui nequi¬
tie iuissionib ministrarent. Inter hec
nunciat᷑ quia gratianꝰ dolotiranni
maximi fuisset occifus. Andragatiꝰ

Expanded text:
intulit bellum. In Italia vero, puero satis existente Valentiniano, rerum curam Probus exconsul atque praefectus habebat. Justina vero Valentincum esset Ariana, vivo quidem marito laedere non praevaluit orthodoxos. Eo mortuo et filio valde juvencait: Ego sponte hoc agam, ne lupis ovium septa contradere videar, aut blasphemantibus Deum. Hic, si placet, occide; hoc loco prona mortem suscipio voluntate. Cumque populus singulariter diligens Ambrosium resultaret, et trahentibus eum ad exsilium valde resisteret, potius indignata Justina vocavit tunc citer proponeret legem quae fidem prolatam in Arimino confirmaret. Cumque ante pedes Augustae projecit dicens: neque illum honorem, neque majorem velle se pro impietatis habere mercede. Cumque ille hoc facere omnimodis refutasset, inventi sunt alii, qui nequitiae jussionibus ministrarent. Inter haec nuntiatur quia Gratianus dolo tyranni Maximi fuisset occisus. Andragatius
Abbreviated transcription (Latin):
uia libanda. Tales gͦ tͥbulationes ⁊ fames.
N ERUdeNs itaq stepħs carnotensis
comes qui erat caput nr̃m qm̃ om̃s ma¬
iores nr̃i elegerãnt ut eẽt nr̃oꝵ ductor
maxima se fingens infirmitate post ꝗ

Expanded text:
ia liberanda. Tales ergo tribulationes, et fames Imprudens itaque Stephanus Carnotensis comes, qui erat caput nostrum, quem omnes majores nostri elegerant, ut esset nostrorum ductor, maxima se fingens deprimi infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
tes se erigere cõtra xͣpͣianos. Hrĩ gͥ illos
detruncabant sicuti aliqͥs detruncat anima¬
lia ad macellũ. Raimũdus comes scĩ egidii

Expanded text:
tes se erigere contra nos. Nostri igitur illos detruncabant, sicut aliquis detruncat animalia ad macellum. Comes vero Sancti Aegidii
Abbreviated transcription (Latin):
s uallo disting̾endã putaiit. Murꝰ etenĩ
de lapidib uallũ uero quos ad repellendã
uimhostiũ castra muniuntꝰ. fit de cespi¬
tibꝰ quibꝰ cissis de t̾ra uelut murꝰ extraitꝰ
altꝰ fupra terrã. ita ut ante sit fossa de
qua leuati sunt cespites. supra quã sudes
de lignis fortissimis p̾figunt᷑. Itaq seuer
magnã fossam firmissimũq uallũ crebris
insuꝑ turribꝰ cõmunitũ: a mari ad mare¬
deduxit. Ibiq apud eboracũ oppidũ obut¬

Expanded text:
 vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus; vallum vero, quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
magnã fossã firmissimũq uallũ crebris in¬
suꝑ turribꝰ cõmunitũ. ꝑ centũ triginta duo
milia passuũ a mari ad mare duaat. ibiq
apud eburacũ oppidũ morbo obiit. Reli¬
quit duos filios bassianũ ⁊ zetã: quoꝵ reta
hostis publicꝰ iudicatꝰ interiit. Bassianus
antonini cognomine assũpto regno potitꝰ¬
afer tripolitanꝰ ab oppido lepdinꝰ septimꝰ
decimꝰ ab augusto imperiũ adeptꝰ. decẽ et

Expanded text:
sam firmissimumque uallum, crebris insuper turribus communitum, per centum triginta et duo milia passuum a mari ad mare duxit. ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. reliquit duos filios, Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus indicatus interiit, Bassianus Antonini cognomine adsumpto regno potitAfer Tripolitanus, ab oppido Lepti, decimus septimus ab Augusto imperium adeptus, decem et
Abbreviated transcription (Latin):
torcũi  albinꝰ uiliam in occidendo ꝑtinace
sociꝰ. qui se in gallia cesare fecerat. susci¬
tabat. cuiꝰ bella multũ utrĩq romam san¬
gunis fusũ ẽ. Albinus tamen apud lugdu¬
nũ oppressus et interfectꝰ ẽ. seuerꝰ inctor

Expanded text:
odius Albinus, Iuliani in occidendo Pertinace socius, qui se in Gallia Caesarem fecerat, suscitabat; cuius bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum oppressus et interf
Abbreviated transcription (Latin):
e. ep̃is. ut aliũ ꝓ ipso ordinarent cui nom̃i
erat dius. Cuiq cum paruo tẽpore p̾fuisset
ȩccłiȩ succedit germamo et gerinamom
gordiꝰ. Tum ecce subito uelut redumns
dendũ rogat᷑ eccłiȩ. Multo enĩ uehementiꝰ

Expanded text:
copis ut alium pro ipso ordinarent, cui nomen erat Dius. Qui cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae, succedit Germanus, et Germano Nigordius, cum ecce subito velut redivivudendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
elioga balli sacerdos imꝑator factꝰ. regnauit
annos quatuor. Emausin nidea constructa:
& ncopoł nominata. Tunc & affricanꝰ egre¬
guis scriptor tẽporũ ꝓ ipsa legationẽ suscepit
a principe. S imꝑator dũ nullũ genus obs¬
cenitatis in regno suo quod ñ faceret: pͥter¬
ioenꝰ mittebat. occisus ẽ. tumultu militari. Uerũ¬

Expanded text:
eliogabali sacerdos imperator factus regnavit ann. IIII. Emmaus in Iudaea constructa et Nicopolim nominata. Tunc et Africanus egregius temporum scriptor pro ipsa legationem suscepit d principem. Sed imperator, dum nullum genus obscenitatis in regno suo quod non faceret praetermittebat, occisus est tumultu militari. Alex
Abbreviated transcription (Latin):
ost quã uͦ seniores nr̃i hoc uiderunt
fecerunt paganos trai extra ciuita¬
tem ad portas : ibi faciebat᷑ qͣsi mõtes ex
eis. ⁊ pꝰ ea faciebãt eos ardere ẜ ꝯamũdus
autem nõ ualens cõcordari cũ raimũ dõ

Expanded text:
ostquam vero seniores nostri hoc viderunt, fecerunt paganos tradi extra civitatem ad portas; ibi faciebant quasi montes ex eis, et postea faciebant eos ardere. Boamundus autem non valens concordari cum Raimundo
Abbreviated transcription (Latin):
qui coherceret. s agebant᷑ oñia tanquã in
urbe ñ habente rectorẽ. Igit᷑ pontifices in
tantã uenere ꝓpteruiã: ut cũ seruis suis ad
areas messis inuaderent decimas quȩ sacer¬
dotibꝰ debebant᷑: & accidebat ut ĩmnulli ex
minoribꝰ sacerdotib quoꝵ alimomȩ in fu¬
erant direpte. inedia deꝑirent. Ita seditio¬
nũ uiolentia: ius fasq confuderat. Itẽ post
pauca subiungit etiã hȩc. Nonnun quã autẽ
etiã media craitate occurrentes sibi truci¬
dabant. Precipue in diebꝰ festis sicarii plebi¬
b admiati. ocultatis pugionibꝰ oberrantes
mebant. & arte nefaria cũ corruisset. is quẽ
occulto uulnere strauerant. tũ idẽ ipsi per¬
cussores uelat indignari se simulabant ad¬
uersũ eos qui hȩc in media urbe cõmitte¬
rent. atq hoc modo occulta eoꝵ facmora
ꝑmanebant. & pͥmo omniũ ab his ionatas
pontifex interficit᷑. post illũ quã plurimi
iugulant᷑. ita ut iã ipsis mortibꝰ e̾et graui¬

Expanded text:
qui coerceret: sed agebantur omnia tanquam in urbe non habente rectorem. Igitur pontifices in tantam venere penuriam, ut, servis suis ad areas missis, invaderent decimas quae sacerdotibus debebantur; accidebat ut nonnulli ex minoribus sacerdotibus, quorum alimoniae direptae fuerant, inedia deperirent: ita seditionum violentia jus fasque confuderat. Item post pauca subjungit et hoc: nonnunquam autem et in media civitate concurrentes se trucidabant; praecipue in diebus festis, sicarii plebibus admisti, occultatis pugionibus oberrantes,ret, eum perimebant, et arte nefaria cum corruisset is quem occulto vulnere straverunt, tumide ipsi percussores velut indignari se simulabant adversus eos qui hoc in media urbe committerent; atque hoc modo occulta eorum facinora permanebant, et primum omnium ab iis Jonathas pontifex interficitur, post illum quamplurimi jugulantur, ut jam ita ipsis mortibus esset gravi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad eũ triginta se milia uiroꝵ c̃gregassent
duoens eosꝑ desertũ ꝑuenit cũ ipsis ad mon¬
tẽ qui uocat᷑ oliueti: paratꝰ inde irruere iero¬
solimã. & ui ac potestate urbẽ tenere. Si¬
mulq romanoꝵ p̾sidia ac plebẽ tirannidi
suȩ subiugare. fretꝰ ꝑ om̃ia his qͦs secũ addu¬
xerat. satellitibꝰ. S conatꝰ eiꝰ. preuenit felia.
Confestimq cũ armatis obunã ꝑgens. secũ etiã
plebe reliqua c̃spirante. c̃gressione facta:
egiptiũ quidẽ cũ paucis in fugã uertit. Per¬
hẽptis uero aliis. aliis etiã captis. temere cepta
facile restrinaxit. Hȩc in scđo hystoriarũ li¬
bro iosephus refert. Oꝑe preciũ tam̃ ẽ. hȩc
designata sunt cõparare. Ubi sub felice tribu¬
nus qui in ierosolimis erat ad paulũ in quẽ
ideoꝵ fuerat cõmota seditio dicit. Nonne
tu es ȩgiptiꝰ ille qui ante hos diesc̃citaueras
pͦpłm & eduaeras in desertũ ad qͣtuor mila
homines sicarioꝵ: S sufficiant ista de felice.

Expanded text:
 ad triginta millia virorum congregans et ductans eos per desertum, pervenit cum ipsis ad montem qui vocatur Oliveti, paratus inde irruere Hierosolymam, et vi ac potestate urbem tenere, simulque Romanorum praesidia ac plebem tyrannidi suae subjugare, fretus per omnia his quos secum eduxerat satellitibus. Sed conatus ejus praevenit Felix, confestimque cum armatis obviam pergens, secum etiam plebe reliqua conspirante, congressione facta, Aegyptium quidem cum paucis in fugam vertit, peremptis vero aliis, aliis etiam captis temere coepta facile restrinxit. Haec in secundo Historiarum libro Josephus refert. Operae pretium tamen est haec rum Actibus designata sunt comparare: ubi sub Felice tribunus qui in Hierosolymis erat ad Paulum, in quem Judaeorum fuerat commota seditio, dicit: Nonne tu es Aegyptius ille, qui ante hos dies concitaveras populum et eduxeras in desertum ad quatuor millia hominum sicariorum? Sed sufficiunt ista de Felice.
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ quoq & galileȩ ⁊ regionis quȩ dicit᷑ tͣns
iordanẽ ꝓcuratorẽ misit. & postpauca ad dit¬
etiã hec. Inflãmat᷑ autẽ & seditio aceruissima
a pontificib aduersũ sacerdotes ⁊ pͥmos
pleb̾ ierosolimoꝵ: quoꝵ singłi c̃quirentes

Expanded text:
riae quoque, Galilaeae et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misit. Et post pauca addidit haec: Inflammatur autem et seditio acerbissima a pontificibus adversum sacerdotes et primos plebis Jerosolymorum, quorum singuli conquerentes
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ tentꝰ aͦ paganis qͥ remanserant alea
sas facientẽ. misert̃ funẽ in collo eiꝰ. & trahe¬
bant eũ ad loca buculi quȩ erant iuata mare
sub rupibꝰ ubi erat ȩccła constructa. & deflu¬
ebant carnes eiꝰ in terrã. ac saxa inficiebant᷑
sanguine. Uesꝑe autẽ facto: misert̃ in carce¬

Expanded text:
 est a paganis qui remanserant Alexasas facientem, miserunt funem in collo ejus, et trahebant eum ad loca buculi, quae erant juxta mare sub rupibus, ubi erat ecclesia constructa, et defluebant carnes ejus in terram, ac saxa inficiebantur sanguine: vespere autem facto, miserunt eum in carce
Abbreviated transcription (Latin):
uideos urbe eapulit. Tunc aquila ⁊ prisca
cũ ceteris udeis eapulsi afia ueniunt. ibiq
coherent apło. tunc primũ ȩccłȩ mibi fum¬
dam̃ta iacienti: sicut edocet lib de actibꝰ
laudio uero¬
adhuc in imꝑioꝑdurante. in ipsa solẽp¬
nitate pasche. tanta iudeis ꝑturbatio. ⁊ ua¬
stitas ierosolimas accidit ex seditione cõmota
ut illi soli qui in foribꝰ tẽpli cstipatione po¬
płi necati sunt. triginta miha udeoꝵ nume¬
rarent᷑. & cuersus ẽ dies festus eoꝵ in luctũ.
s ⁊ aba quã phrima nideis mala inrogata
iosephus ꝑ hȩc uerba designat.

Expanded text:
Judaeos urbe depellit. Tunc Aquila et Prisca cum caeteris Judaeis urbe expulsi in Asiam veniunt, ibique cohaerent apostolo, tunc primum Ecclesiae fundamenta inibi facientes, sicut edocet liber de Actibus Claudio veradhuc in imperio perdurante, in ipsa solemnitate Paschae, tanta Judaeis perturbatio, et vastitas Hierosolymis accidit ex seditione commota, ut de illis solis qui in foribus templi constipatione populi necati sunt, triginta millia Judaeorum numerarentur, et conversus est dies festus eorum in luctum. Sed et alia quamplurima Judaeis mala irrogata Josephus per haec verba designat.
Abbreviated transcription (Latin):
electus fuit. Qđ si feceritis. ꝑmittant᷑
uob̾cũ deducere omĩa ur̃a scilicet equos
⁊ mulos ⁊ asinos ⁊ came los oues quoq ⁊ bo¬
ues ⁊ onĩia alia ornam̃ta. Lũne curbalan
pͥnceps milicie soldani ꝑsiẽ cũ om̃ib anu¬
raliis pleni tumida suꝑbia feroci responde¬

Expanded text:
t vobiscum deducere omnia vestra, scilicet equos, et mulos, et asinos, et camelos, oves quoque et boves, et omnia alia ornamenta. » Tunc Curbalan princeps militiae Soldani Persiae, cum omnibus Amiraliis, pleni tumida superbia, feroci responde
Abbreviated transcription (Latin):
federatꝰ priꝰ cũ imꝑatore taliuide¬
licet pacto ut omia que sͥ neces¬
saria forent : multo uilior p̾cio
exercitui uenundarent᷑ quã p̃riꝰ
in ciuitate emebant᷑. Insuꝑ etiã
ꝓmisit imꝑator om̃ibꝰ aduentan¬
tibꝰ pauꝑibꝰ alimonia erogare:
unde uiuere abundant̃ potuissent.
Q mͦ boamũdꝰ. crucẽ. acceꝑit.¬
Niereã boamundꝰ qͥ erat in obsidi¬
one malphi scilicet cãphardi pon¬
tis audiens uenisse innumerabilẽ
gentẽ francoꝵ quatinꝰ uiã sĩ sepil

Expanded text:
foederatus prius cum imperatore, tali videfoederatus prius cum imperatore, tali videlicet pacto, ut omnia quae sibi necessaria forent multo vilio i pretio exercitui venundarentur quam prius in civitate emebantur. Insuper etiam promisit imperator, omnibus adventantibus pauperibus alimonia erogare, unde vivere abundanter potuissent. Quomodo Boamundus crucem accepit.terea Boamundus, qui erat in obsidione Malphi, scilicet Caphardi pontis, audiens venisse innumerabilem gentem Francorum, quatenus viam sancti sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ũq receptꝰ fuissetꝰ eligebat secure.
ex suis qͦs ꝑ singłos dies tͣnsmittebat
foras ut asportarent paleas & alia¬
turco poł & pincinatis subdole im¬
ꝑabat eos inuadere ⁊ occidere. Qod
anĩadu̾tens baudomꝰ fr̃ ducis mox
sagacit᷑ cepit ꝑquirere anforte il¬
los utcũq inuenire potuisseq Ian¬
dẽ gentẽ suã eos deuastantes rep¬
ꝑiens anmositate inuasit. & dõ ad¬
uniante suꝑauit. & app̃hendens
ex eis sexaginta alios int̾fecit. alios
ante ducis c̃spectũ dedux̃. Qͣd aũdiꝰ¬
ens imꝑator: tristis nimis effectꝰ ẽ.
Dux aut̃ sentiens imꝑatoris stoma¬
cationẽ: iussit suos cõmilitones de
castrã ponere. Imꝑator uͦ ser̃o suꝑ¬
ueniente misso exercitũ fec̃ inua¬
dere ducẽ: plebeq scam. Qos ꝑsequens
cidit septẽ ex ilł ꝑsequendo alios ue¬
nitꝰ usq ad portã ciuitatis. De hinc
reu̾sus ad tentoria mansit ĩbi ꝑ
qͥnq dies ał ost hec tͣnsfretauit dux
brachiũ scĩ georgii cũ om̃i exercitu

Expanded text:
ue receptus fuisset, eligebat secure ex suis quos per singulos dies transmittebat foras, ut asportarent paleas et aliat Pincinnatis sub dole imperabat eos invadere et occidere. Quod animadvertens Baudoinus frater ducis, mox sagaciter coepit perquirere an forte iltcunque invenire potuisset. gentem suam eos devastantes repnimositate invasit, et Deo adjuvante superavit. Et apprehendens ex eis sexaginta, alios interfecit, alios ante ducis conspectum deduxit. Quod audiens imperator, tristis nimis effectus est. Dux autem sentiens imperatoris stomachationem, jussit suos commilitones de castra ponere. Imperator vero sveniente misso exercitu fecit invadere ducem, plebemque sanctam. Quos persequens occidit septem ex illis, persequendo alios usque ad portam civitatis. Dehinc reversus ad tentoria, mansit inibi per quinque dies. Post haec transfretavit dux brachium Sancti Georgii cum omni exercitu,
Abbreviated transcription (Latin):
chri de manũ eriꝑet pessimoꝵ pa¬
ganoꝵ ut ulteriꝰ fuisset liberata
& xpͣianis omnibꝰ undiq staret pate¬
facta: ctinuo cepit sapientissime ⁊
diligent̃ inquirere que arma pug¬
nandi hec gens deferat. & quã often¬
sionẽ xp̃i portat in uia. uel qͦd sig¬
nũ in certamine sonat. Cui ꝑ ordinẽ¬
dicta sunt omnia. Deferant arma
itaq iugit̾ ad bellũ c̃uenientia. In
dextera uł int̾ utrasq scapulas cru
cẽ xp̃i baulant. Sonũ uͦ ds hoc uult
ds̃ hoc uult ds̃ hoc uult simul una
uoce c̃clamant. Mox sc̃o sp̃u cõmotꝰ
nissit qͦddã p̃ciosissimũ palliũ qͦd
apud se habebat deferri: idq incidi
p̾cepit qͦd ⁊ in cruces totũ expendit.
ut comes rotgeriꝰ pene solꝰ rema¬
nens reu̾sus siciliã doleret se gentẽ
amisisse suã. Reu̾sus itaq boamun¬
dꝰ in t̾rã suã iterũ. Diligent̃ enĩ un¬
diq honestauit se ad incipiendũ
scĩ sepulcri it̃. Tandẽ tͣnsfretauit
mare cũ suo exercitu & cũ eo pru¬

Expanded text:
cri de manu eriperet pessimorum paganorum, ut ulterius fuisset liberata, Christianis omnibus undique staret patefacta, continuo capit sapientissime et diligenter inquirere quae arma pugnandi haec gens defert, et quam ostensionem Christi portat in via, vel quod signum in certamine sonat. Cui per ordinedicta sunt omnia. Deferunt arma itaque jugiter ad bellum congruentia; in dextra vel inter utrasque scapulas crucem Christi bajulant. Sonum vero Deus hoc vult, Deus hoc vult, Deus hoc vult, simul una voce conclamant. Mox sancto Spiritu commotus, jussit quoddam pretiosissimum pallium, quod apud se habebat, deferri, idque incidi praecepit, quod et in cruces totum expensum. ut comes Rogerius pene solus remanens, reversusque Siciliam, doleret se gentem amisisse suam. Reversus itaque Romandus in terram suam iterum. Diligenter enim undique honestavit sese ad incipiendum sancti sepulcri iter. Tandem transfretravit mare cum suo exercitu, et cum eo pru
Abbreviated transcription (Latin):
iecit imꝑatoris ob meritũ gr̃e. quin¬
decim ei auri centenaria deferens.
quẽ ille scđm pacientiȩ suȩ ritũ col¬
legam secũ in ꝑalatio assistere rssit.

Expanded text:
pedibus imperatoris, ob meritum gratiae, quindecim ei auri centenaria deferens. Quem ille secundum patientiae suae meritum colligens, sibi ut in palatio assisteret jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
mens dixit. Si inquit michi ad aliquid
ꝓdẽ: magnã rem tibi cesar dicã. Cũi ille.
Dic ait qͦd uis ꝓderit enim tibi: si quid
inquit narsis reconditũ qͦd in extremo
uitȩ positus celare ñ possum. Tunc ce¬
sar tiberiꝰ gaunsus: mittit usq ad locũ
pueros suos. Recedente uͦ sene: hise¬
quunt᷑ attoniti. ꝑuemientesq ad cister¬
nã deoꝑtamq ingrediunt᷑. In qua tan
tum auri pondꝰ uel argentĩ reꝑtũ eͣ.
ut ꝑ multos dies inx a deportantib
potuisset euacuari: que ille pene om¬
na scđm suũ morẽ erogatione largi¬
flua dispensauit egenis. Hic autẽ cũ¬
augustalem coronã accepturꝰ eet: eũq
iuxta consuetudinẽ ad spectađm cir¬
cum popłs expectaret: insidias ei au
deinde uocato ad se pontifice urb cũ
consulib ac pͣfectis palacii ingressus.
indutꝰ purpura diademate coronatꝰ
throno imꝑiali impositꝰ cũ inmensis
laudib i regni ẽ. gła confirmatꝰ. qͦd
eiꝰ aduersaru audientes. nchilq ei

Expanded text:
ens, dixit: 'Si', inquid, 'mihi aliquid prodest, magnam rem tibi, caesarem, dicam'. Cui ille: 'Dic', ait, 'quod vis; proderit enim tibi, si quid inquid, ' Narsis reconditum habeo, quod in extremo vitae positus celare non possum'. Tunc caesar Tiberius gavisus mittit usque ad locum pueros suos. Recedente vero sene, hi secuntur attoniti; pervenientesque ad cisternam, deopertamque ingrediuntur. In qua tan tum auri vel argenti repertum est, ut per multos dies vix a deportantibus potuisset evacuari. Quae ille pene omnia secundum suum morem erogatione largiflua dispensaaugustalem coronam accepturus esset, cumque juxta consuetudinem ad spectaculum circi populus expectaret: insidias ei predehinc vocato ad se pontifice urbis cum consulibus ac praefectis, palacium ingressus, indutus purpura, diademate coronatus, et trono imperiali impositus, cum immensis laudibus in regni est gloria confirmatus. Quod ejus adversarii audientes, nihilque ei
Abbreviated transcription (Latin):
annochial ciutate / remanserant: maximũ
gaudĩ ⁊ leticiã habebant quia hoc con¬
tigisse suis ignorabant. Hic os ut botie
memoris adsmarys Podisnisis or̃s.¬
Nterea ademarꝰ podiensis ep̃s ꝑat̃ ꝑ¬
omĩa uenerandꝰ ac dõ dignꝰ gͣui inua¬
linidine ꝑuentꝰ ẽ. ⁊ eͣxͣ dĩ uoluntate mi¬
gͣuit ab hoc scło. ⁊ in pace requiescens ob¬
dormunt in dño in abrahe uidelicet

Expanded text:
Antiochia civitate remanserant, maximum gaudium et laetitiam habebant, quia hoc contigisse suis ignorabant. Hic obiit bonae memoriae Ademarus Podiensis episnterea Ademarus Podiensis episomnia venerandus, ac Deo dignus, gravi invalitudine praeventus est, et ex Dei voluntate migravit ab hoc saeculo, et in pace requiescens obdormivit in Domino in Abrahae videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ciuib ut nob̾ secure aportarent
mercatũ: qͦd & ipsi faciebant. Tam̃
in tantũ timebant boamundi gen¬
tẽ: ut nullũ sinerent aliqͣ occasione

Expanded text:
civibus ut nobis secure apportarent mercatum, quod et ipsi faciebant. Tamen in tantum timebant Boamundi gentem, ut non sinerent aliqua occasione
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ pectora aut corpora ꝓ iumia
ar ioi̾rate sitis. E pͣc aut̃ ⁊ preshiteri
N illic aderant cõmonẽbant eos di¬
centes Estote fortes duectissimi in
fide cp̃i & nolite timere eos qui
uos ꝑsequunt᷑. Nã dñs dixit. No¬
lite umere eosqͥ occidunt corpus
Hec ꝑsequutio fuit diebꝰ octo. Int̾¬
ea dñs alemannoꝵ c̃siliatꝰ ẽ. cũ tur¬
cis qualit traderet alios om̃s & fin¬
gens se exire ad bellũ: fugiit ad il¬
los cũ multis. Illi autẽ qͥ dñm nega¬
re noluert̃: capitalẽ sententiã sus¬
ceꝑunt. Alios appͣhenderunt tͦci &
diuisert̃ int̾ se sic̃ qͥuelibet animalia
alios misert̃ ad signũ & sagittabant
eos: alios uendebant ⁊ donabant¬
÷ ꝓ ut ilł erat uoluntas. Unꝰquisq

Expanded text:
eorum pectora aut corpora pro nimia eorum pectora aut corpora pro nimia ariditate sitis. Episcopi autem et presbyteri, qui illic aderant, commonebant eos dicentes: « Estote fortes, dilectissimi, in fide Christi, et nolite timere eos qui vos persequuntur. Nam Dominus dixit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, Haec persecutio fuit diebus octo. Intdominus Alemannorum consiliatus est cum Turcis, qualiter traderet alios omnes. Et fingens se exire ad bellum, fugiit ad illos cum multis. Illi autem, qui Dominum negare noluerunt, capitalem sententiam susceperunt. Alios apprehenderunt Turci, et diviserunt inter se sicut quaelibet animalia. Alios miserunt ad signum, et sagittabant eos; alios vendebant et donabant, prout illis erat voluntas. Unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
n qͦ inuenert̃ frumentũ abundan¬
t̃ & uinũ ⁊ carnes & omnia bona.
udientes itaq turci qͥd xp̃iani eent
in castrũ: uenert̃ c̃tinuo obsidere
illud. Ante portũ Quidẽ castri erat
puteus. & ad pedẽ cãstri erat fons
unnus uixta quẽ exiit rainaudꝰ ex¬
cubare ꝓpt̃ turcos. Uenientes itaq
t᷑ci in die dedicationis scĩ mikaeł.
inuenert̃ ramaldũ ⁊ alios omnes
qͥ cũ eo erant. R occidert̃ multos
ex eu. Alii uͦ qͥ remansert̃: fugert̃ui:
in castrũ. Qod turci obsidert̃ c̃ti¬
nuo : eisq abstulert̃ aquã. Fuert̃ n
itaq nr̃i in tanta afflictione ficis
ꝗd fle otomare facerent suos eqͦs
et asinos quoꝵ sanguinẽ bibebant¬
s et alia quã plurimã orribilia ꝓpt̃
penuriã aquȩ ꝑpecrart̃ Ialii uero
nnttebant aincidas in picinã:
postea deyͥmebant in os siĩ. Abii
quippe mingebant in pugillo
alteriꝰ: & sic hibebant. Alii autẽ
Padebant humidã terrã: ⁊ simini
iactabant se & mittebant eã suꝑ

Expanded text:
undanter, et vinum, et carnes et omnia bona. Audientes itaque Turci quod Christiani essent in castro, venerunt continuo obsidere illud. Ante portam quidem castri erat puteus, et ad pedem castri erat fons vivus, juxta quem exiit Rainaldus excubare propter Turcos. Venientes itaque Turci in die dedicationis S. Michaelis, invenerunt Rainaldum, et alios omnes qui cum eo erant, et occiderunt multos ex eis. Alii vero qui remanserunt fugerunt in castrum, quod Turci obsederunt continuo, eisque aquam abstulerunt. Fuerunt itaque nostri in tanta afflictione sitis, quod flebotomare facerent suos equos et asinos, quorum sanguinem bibebant; et alia quamplurima terribilia propter penuriam aquae perpetrarunt. Alii vero mittebant cincidas in piscinam et postea dimittebant in os suum. Alii quippe mingebant in pugillo alterius, et sic bibebant. Alii autem fodiebant humidam terram, et supini jactabant se, et mittebant eam super
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s francos deuictos eosq putara
iã habere in capturtate ligatos:
dũ baulatĩ uoluissẽ ligare ad imu¬
cũ: tunc respiciens retro uidi ta
innumerabilẽ gantẽ eoꝵ qin siuos
aut aliꝰ aliquis ad̾et illic putaret
qͦd om̃s montes ⁊ colles ⁊ ualles
& oñna plana ioca plena cent il¬
loꝵ multitudine. Nos gͥ illos cer¬
nent es. stacĩ cepimꝰ caꝑe subitane¬
um it̃: timentes tã mrabuit̃: qͫ
pene euasimꝰ de iboꝵ manib Un¬
de adhuc in narmo t̾rore sumꝰ &̃
si mͥ ⁊ meis uerb uultis credere
auferte uos hinc : qrsi ipsi uos su¬
lũmodo poterint scrĩe: unꝰ caeuo¬
his uix ampliꝰ inuat at ułi aulien

Expanded text:
omnes Francos devictos, eosque putabam jam habere in captivitate ligatos, dum paulatim voluissem ligare ad invicem, tunc respiciens retro, vidi tam innumerabilem gentem eorum quam si vos, aut alius aliquis adesset illic, putaret quod omnes montes, et colles, et valles, et omnia plana loca plena essent illorum multitudine. Nos igitur illos cernentes, statim coepimus capere subitanum iter, timentes tam mirabiliter, quod pene evasimus de illorum manibus. Unde adhuc in nimio terrore sumus. Et si mihi et meis verbis vultis credere, auferte vos hinc, quia si ipsi vos solummodo poterint scire, unus ex vobis vix amplius vivet. » At illi audien
Abbreviated transcription (Latin):
illo uotoꝵ soluendoꝵ ac̃ suppli candi
causa ꝓfectus ẽ. Ultnmaduentꝰ sui ñ
solũ he fuere cause. uerũ etiã quod ro¬
mani leonẽ pontifice̾ multũ affectũ
ieiniis uł imuriis erutis scilicet ocłis
Linguaq amputata fidẽ regis implorare
compulert᷑. Idcirco romã ueniens ꝓpt̃
reparandũ que nimis conturbatꝰ erat
eccde statu̾ibi totũ hiemis tẽpꝰ extrax.
Quo tẽpore imꝑatoris ⁊ augꝰti nom ac¬
cepit qͦd tantũ aduersatꝰ ẽ. ut affirmaret¬
se eo die quãuis p̾cipua festiuitas eecdã
romanis imꝑatorib super hoc indig¬
nantib magnatulit pacientia. Uicq
eoꝵ ctumaciã magnanmitate qͣ eis pro¬
culdubio longe p̃stantior erat mitten¬
do ad eos crebras legationes ⁊ in epłis
ale nomen cũ auerteret multa legibꝰ
pͦpłi sin deeẽ Nã franci duas habent
leges in plurimis locis diuersas : cogi¬
tauit quȩ deerant addẽ. ⁊ disc̃pantia

Expanded text:
illo votorum solvendorum ac supplillo votorum solvendorum ac supplcausa profectus est. 28. Ultimi adventus sui non solum hae fuere causae, verum etiam quod Romani Leonem pontificem, multis affectum iniuriis, erutis scilicet oculis linguaque amputata, fidem regis implorare compulerunt. Idcirco Romam veniens, propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, aecclesiae statum, ibi totum hiemis tempus extraxit. Quo tempore Imperatoris et Augusti nomen accepit, qse eo die, quamvis precipua festivitas esset, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe prestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes et in epistale nomen cum adverteret multa legibus populi sui deesse--nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas--, cogitavit, quae deerant addere, et discrepantia
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinis albinũ cognom̃to alcuinu᷑.
Itẽ diaconẽ de brictanma saxomci ge¬
neris hominẽ uirũ undecũq doctis¬
simũ pͣceptorẽ habuit. apud quẽ ⁊
retorice ⁊ dialectice pͣcipue tamen
astron omie ediscende plurimũ ⁊ tẽ¬
poris ⁊ laboris imꝑtiuit. Colebat pre
cet̾is sacris ⁊ uenerabilib locis apud
romã in eccła beati petͥ apłi in cuiꝰ do¬
naria magna uis peccume tã margen
tũ quã in aurũ nec ñ ⁊ geminis ab
illo ꝯ gesta ẽ multa ⁊ innumera ponti¬
ficib munera missa neq ille toto
regni sui tẽpore quicquã dux̃ antiqͥus
quã ut urbs roma suo imꝑio suoq la¬
bore ue tere polleret auctoritate
⁊ eccłia sc̃i petͥ ꝑ illũ nͣ solũ tuta ac
defensa s etiã sus opib pͣ om̃ib ecłiis
eẽt ornata atq ditata. Qua cũ tan¬
ti pendẽt tam᷑ intra xl .uii. annoꝵ
quib regnau̾a̾t spaciũ. quat᷑ tantũ

Expanded text:
caeteris disciplinis Albinum cognomento Alcoinum, caeteris disciplinis Albinum cognomento Alcoinum, item diaconem, de Brittania Saxonici generis hominem, virum undecumque doctissimum, praeceptorem habuit, apud quem et rethoricae et dialecticae, praecipue tamen astronomiae ediscendae plurimum et temporis et laboris inperticeteris sacris et venerabilibus locis apud Romam ecclesiam beati Petri apostoli; in cuius donaria magna vis pecuniae tam in auro quam in argento necnon et gemmis ab illo congesta est. Multa et innumera pontificibus munera missa. Neque ille toto regni sui tempore quicquam duxit antiquius, quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleret auctoritate, et ecclesia sancti Petri per illum non solum tuta ac defensa, sed etiam suis opibus prae omnibus ecclesiis esset ornata atque ditata. Quam cum tanti penderet, tamen intra XLVII annorum, quibus regnaverat, spatium quater tantum
Abbreviated transcription (Latin):
or natu erat ⁊ pipinũ quẽ rege̾ ita¬
he p̾fecerat. ⁊ rotrudẽ que filiarũ
pͥmogenita ⁊ a constantino grecoꝵ
imꝑatore desponsata erat. Quoꝵ pi¬
pinꝰ unũ filiu̾bernardũ ⁊ filias quin¬
q habuit. Mortes filioꝵ ac filie ꝓ magnitu¬
dinequa excellebat minꝰ pacient̾ tulit
pietate uidelicet qͣ non minꝰ insignis
erat cõpulsus ad lacrimas. Nunciato
etiã sibi adriani pontificis romani¬
obitu quẽ inamicitiis p̃cipuũ habebat
⁊ erub̾ans poteratq quicqͥd uellet
aꝑtissime expͥmere. Nec patrio tantũ
sermone c̾tentꝰ etiã ꝑegrins lingͥs
ediscendis oꝑam impendit. In quib
latinã ita didicit: ut e que illa ac pa¬
tria lingua orare sit soli tꝰ. Grecam
uͦ meliꝰ intelligere quã pͥnunciare po¬
terat. Ad eo quidẽ facundꝰ erat : ut etiã
di dascalꝰ appareret. artes liberales
studiosissime coluit. earũq doctores
plurimũ ueneratꝰ ẽ. magnis afficiebat
honoribꝰ. In discenda grãmatica pisa

Expanded text:
tu major erat, et Pipinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autt. Mortes filiorum ac filiae, pro magnanimitate qua excellebat, nimis patienter tulit, pietate videlicet, qua non minus insignis erat, compulsus ad lacrimas. Nuntiato etiam sibi Adriani Romani pontificis obitu, quem in amicis praecipuum habebat, et exuberans, poteratque, quicquid vellet, apertissime exprimere. Nec patrio tantum sermone contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis operam impendit; in quibus latinam ita didicit, ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus; graecam vero melius intelligere quam pronuntiare poterat. Adeo quidem facundus erat, ut etiam didascalus appareret. Artes liberales studiosissime coluit, earumque doctores plurimum veneratus, magnis adficiebat honoribus. In discenda grammatica Petru
Abbreviated transcription (Latin):
Arcꝰq supͣ tumulũ deauratꝰ cũ imagine
⁊ titulo extructꝰ. Titulꝰ ille ħ modo
descriptꝰ ẽ. Sub hoc ꝯditorio sitũ ẽ. cor¬
pꝰ caroli. magni atq ortodari imꝑa¬
toris qͥ regnũ francoꝵ nobilit̾ amphaũ
⁊ ꝑ annos .xl. septẽ felicit̾ rexit. de

Expanded text:
arcusque supra tumulum deauratus cum imagine et titulo exstructus . Titulus ille hoc modo descriptus est: SUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAGNI ATQUE ORTHODOXI IMPERATORIS, QUI REGNUM FRANCORUM NOBILITER AMPLIAVIT ET PER ANNOS XLVII FELICITER REXIT. DE
Abbreviated transcription (Latin):
gatis solẽpnt᷑ de toto regno francoꝵ
pͥmorib cunctoꝵ ꝯsilio ꝯ sortẽ sibi totiꝰ¬
regni ⁊ imꝑiał nominis herede̾ ꝯ sti¬
tiit. Impositoq capiti eiꝰ diademate
imꝑatorẽ ⁊ augustũ iussit appellari.
Dimisso deinde iaquitamã filio: ipse
more solito quãuis senectute ꝯfectꝰ
ñ longe a regia aquensi uenatũ ꝓfi¬
ciscit᷑. Exactoq in huiꝰ cemodi negotio
mense ianuario febre ualda decubuit
Qui statĩ ut in febrib solebat cibi sibi ab¬
stmentiã indixrit arbitratꝰ ꝯtientia
morbũ posse depelli uel c̾te mitigari.
S accedente ad febre̾ lateris dolore quã
greci pleuresin dicunt. illoq adhuc in¬
ediã retinente neq corpꝰ aht̃ quã raris¬
simo potu sustinente. septimo pꝰquã de¬
cubuit die sacͣ rõmunone ꝑcepta de

Expanded text:
sollemniter de toto regno Francorum primoribus, cunctorum consilio consortem sibi totiregni et imperialis nominis heredem constituit, inpositoque capiti eius diademate imperatorem et augustum iussit appellari. Dimisso deinde in Aquitaniam filio, ipse more solito, quamvis senectute confectus, non longe a regia Aquensi venatum proficiscitur, exactoque in huiuscemodi negotio mense Ianuario febre valida correptus decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari. Sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Greci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo, postquam decubuit, die, sacra communione percepta, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ curatũ ⁊ maxcimo populi totiꝰ luctu
eccłie illatũ atq humatũ ẽ. Dubitatũ
ẽ. pͥmo ubi repom deberet: eo quod ipse
uiuus nichil de hoc pͣcepisset. Tandẽ
omniũ animis sedit nusquã eũ hones¬
tiꝰ tumulari posse quã in ea basilica
quã ipse ꝓpt̾ amorẽ dĩ & dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
 curatum et maximo totius populi luctu ecclesiae inlatum atque humatum est. Dubitatum est primo, ubi reponi deberet, eo quod ipse vivus de hoc nihil praecepisset. Tandem omnium animis sedit nusquam eum honestius tumulari posse quam in ea basilica, quam ipse propter amorem Dei et domini
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ septimꝰ imꝑator in sũmo rerũ discrimine
ab exercitu creatꝰ. cũ et locoꝵ inquitate
captꝰ. & hostibꝰ circũseptꝰ nullã euadendi fa¬
cultatẽ nancisceret᷑. fedus cũ sapore ꝑfarũ
rege. & si parũ ut putant dignũ satis tam̃
necessariũ pepigit quippe ut tutũ ⁊ in co¬
himẽ romanũ exercitũ non solĩ ab incursu
hostiũ ueruetiã a locoꝵ ꝑiculo liberaret.
i sibi ꝯppidum & partẽ suꝑioris mesopo¬
mesopotamie cuutate
tannȩ ꝑsis concedit. Inde dum ad illiricũ
rediens per galathiã it̃ agit cũ in cubicu¬
lm quõdam nouũ sese cubitoꝵ recepisset
calore primarũ & ndore parietũ super
calce illitorum ad grauatꝰ et suffocatꝰ octã¬
uo demũ mense quã imꝑare ceꝑat uitã fini

Expanded text:
simus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam fini
Abbreviated transcription (Latin):
Sic misericors ds impia consilia impii morte
uno menses octo. relicta xp̃iantate ad ydo¬
loꝵ culturã c̃uersus ẽ. Multosq blanda ꝑse¬
quutione illiciens ad facrificandũ ydoł com¬
pulit. Ipse siquidẽ uir egregiꝰ. & rei publicȩ
necessariꝰ: parthis cũ ingenti apparatu intu¬
lit bellũ. Ubi ꝓficiscens xp̃ianoꝵ post uicto¬
riã sanguinẽ diis sins uouit. Nonnullaq
parthoꝵ oppida in deditionẽ accepit. multa¬
q in populatꝰ ẽ. castraq ali quandiu apud
thesifontẽ habiit. Unde egressus dolo cinꝰ¬
dam transfuge. in deserta ꝑductꝰ. cũ ui si¬
tis ardoreq soł confectꝰ ꝑiret ecercitꝰ. ipse
tantoꝵ discriminũ anxiꝰ dum ꝑ uasta deser

Expanded text:
sic misericors Deus impia consilia impii morte sic misericors Deus impia consilia impii morte e ad idolorum cultura conversus est multosque blanda persecutione inliciens ad sacrificandum idolis conpulit. ‖ ipse si quidem vir egregius et rei publicae necessarius Parthis ingenti apparatu intulit bellum. ‖ ubi proficiscens Christianorum post victoriam sanguinem diis suis votavit ‖ nonnullaque Parthorum oppida in deditione aecepit multaque vi populatus est, castraque aliquandiu apud Ctesifontem habuit. ‖ unde egressus, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum vi sitis, ardore solis confectus periret exercitus, ipse tan
Abbreviated transcription (Latin):
mensib octo imꝑii sumã solus optinit xp̃i¬
anã religionẽ arte potiꝰ quã potestate insecta¬
tus ut negaret᷑ fides xp̃i & ydoloꝵ cultꝰ susci¬
peret᷑ honorib magis ꝓuocare quã torm̃tis
cogere ftuduit. Aꝑto tam̃ p̾cepit ȩdicto: ne
quis xp̃ianꝰ docendarũ litterarũ studioꝵ pro¬
ones ampleati officiũ quã fidẽ deserere ma-¬
luerunt. Iulianꝰ autẽ bellũ aduersũ parthos
parans: cũ romanas uires contractas undiq
ad destinatã secũ traheret. ꝑditionẽ xp̃ianoꝵ
sanguinẽ diis sins uoint. palã ꝑsequuturꝰ ec
phiteatrũ ierosolimis extrin russit. In quo
taretq laniandos. Itaq postquã a thesifonte
castra mouit dolo curusdam transfuge
in deserta ꝑductꝰ. cum ui sitis & ardore so¬
lis atq insuꝑ labore arenarũ confectꝰ ꝑrret
exercitꝰ. imꝑator tanto rerum ꝑiculo andciꝰ
dũꝑ uasta deserti incautiꝰ euaguat᷑ ab obino
quodã hostiũ ȩ quite compto ictꝰ interuit.

Expanded text:
mensibus octo imperii summam solus obtinuit, Christianam religionem arte potius quam potestate insectatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, honoribus magis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liberalium studiorum proones amplexati, officium quam fidem deserere maluerunt. Julianus autem bellum adversus Parthos parans, cum Romanas vires contractas undique ad destinatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem diis suis vovit, palam persecuturus Ecphitheatrum Hierosolymis extrui iussit, in quo taretque laniandos. itaque postquam a Ctesiphonte castra mouit, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum ni sitis et ardore solis atque insuper labore harenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius dum per uasta deserti incautius euagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
sasq ab hostib gallias strenuissime in inte
sestitut. Alamannoꝵ parin᷑ opiis magnam
multitudinẽ fucdit. rheno germanos reumas.
his elatus fuccessib fastigiũ usurpaant augufti
& mox italiã ilbiricũq ꝑuadens: costantiũ
parthicis preliis occupatum regna parte pri¬
uaint. Costantiꝰ nliam scelere comꝑto dimis¬
sa exxpeditione parthoꝵ dũ ad erule bellũ
reuertit᷑ in itinere int̾ ciliciã cappadociãq
defunctꝰ e. Ita ille qui discissa pace ⁊ unitate
fidei catholicȩ xp̃ianos aduersũ xp̃ianos ar¬
masciili ut ita dicã bello eccłiȩ membra
dilacerauerat: totũ in quieti tempus imꝑii
expendit.
nno ab urbe condita

Expanded text:
sasque ab hoste Gallias strenuissime in integrum restituit, Alamannorum paruis copiis magnam multitudinem fudit, Rheno Germanos reuinxit. his elatus suooessibus fastigium usurpauit Augusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Parthicis proeliis occupatum regni parte priuauit. Constantius Iuliani scelere comperto dimissa expeditione Parthorum dum ad ciuile bellum reuertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. ita ille qui discissa paee et unitate fidei catholicae Christianos aduersum Christianos armans oiuili, ut ita dicam, bello Ecclesiae membra dilacerauerat, totum inquieti tempus imperii expendit. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
dentis: asia erit inuna. in altera europa &
affrica. Quã obrẽ triũ regnoꝵ que tunc
p̃cellebant sicionioꝵ. ñ erat sub assiriis qr̃ in
europa sunt. egiptioꝵ autẽ quomͦ eis ñ sub¬
iacebat. a quib tota asia tenebat᷑. soł indis
ut ꝑhibet᷑ exceptis. In assiria gͥ pͣualuerat
dñatꝰ impiȩ ciuitatis. Huiꝰ caput erat illa
babilon cuiꝰ t̾rigene ciuitatis nom̃ aptissimũ
ẽ. id ẽ. confusio. Ibi autẽninꝰ regnabat post
mortẽ patris sui beli: qui primꝰ illic reg¬
nauerat secaginta quinq annos. Filiꝰ uero
iꝰ ninꝰ qui defuncto patri fuccessit in reg¬
no quinquaginta duos regnauit annos.
braham: qui erat annꝰ circit̃ millesimꝰ du¬
centesimꝰ ante conditã romã: ueluti n al¬
terã in occidente babiloniã.

Expanded text:
dentis, Asia erit in una, in altera uero Europa et Africa. Quam ob rem trium regnorum, quae tunc praecellebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; Aegyptiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibus tota Asia tenebatur, solis Indis, ut perhibetur, exceptis? In Assyria igitur praeualuerat dominatus inpiae ciuitatis; huius caput erat illa Babylon, cuius terrigenae ciuitatis nomen aptissimum est, id est confusio. Ibi iam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnauerat sexaginta quinque annos. Filius uero eius Ninus, qui defuncto patri successit in regnum, quinquaginta duos braham, qui erat annus circiter millensimus ducentensimus ante conditam Romam, ueluti alteram in occidente Babyloniam.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ erat directa ⁊ firmit̃ ligata ad ciuuitatis
gilabat :¬
ĩdẽns aut̃ pirꝰ qđ tam pauci fuissent ascen¬
N ex nr̃is. cepit pauere mox. T̃imens naq
se ⁊ nr̃os ne in manũb turcoꝵ euenissent¬
dixit. Mucro francos etome: hoc ẽ pau¬
cos francos habeo. Ubi ẽ boamundꝰ ubi

Expanded text:
 erat directa et firmiter ligata ad civitatis mgilabatidens autem Pyrrus quod tam pauci fuissent ascensi ex nostris, coepit pavere mox. Timens namque nostros, ne in manibus Turcorum evenissentdixit: « Micro Francos echomai, hoc est, paucos Francos habeo. Ubi est Boamundus? Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
parietes cepti operis undique in alto
se erexerant. ac pͣpositi uenerabilis femine
matheriem ad tecta componenda pͣcidi ius¬
serant: cum ecce hostis teterrimꝰ humani
generis diabolus. fomenta odii inserit utri¬
usq coniugis pectorib. Celebrabat᷑ namq
ea tempestate ore multorum principem dũ

Expanded text:
parietes coepti operis undique in alto se erexerant, ac praepositi venerabilis feminae materiem ad tecta componenda praecidi jusserant, cum ecce hostis teterrimus humani generis diabolus fomenta odii inserit utriusque conjugis pectoribus. Celebrabatur namque ea tempestate ore multorum, principem, du
Abbreviated transcription (Latin):
nosceret in his que fuerant de arrio
gesta letabat᷑. Qui cũ tres habuisset fi¬
lios eos cesares nuncupauit. & singłos seos¬
eoꝵ ꝑ decenos annos inꝑii sui pͥncipes
eẽ constituit. Id ẽ. primũ quidẽ filium

Expanded text:
nosceret, in his quae fuerant de Ario gesta laetabatur. Qui cum tres habuisset filios, eos Caesares nuncupavit, et singulos eorum per decenos annos imperii sui principes esse constituit. Id est, primum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
me parthia ⁊ matheo ethiopia eisq he¬
res ci terior india bartholomeo dicit᷑
sorte decreta. Int quã parthiã mediã
sed longe interior tractatu nidia ulte¬
rior iacet. multis uariisq linguis ⁊ gen¬
tib habita. tanquã uelut longe remo¬
tã. nullꝰ apłicȩ p̾dicationis uomer im
pͣsserat. Que tam̃ tẽporib constantim
tali quedã ex causa argumentũ fidĩ
pͥma suscepit. Metrodorꝰ quidã philo¬
ulteriorem dicit᷑ indiam penitrasse. Cuiꝰ
exemplo etiã muitatꝰ miropius quidam
trrius philosophussimili ex causa adire
inchiã uoluit. habens secũ duos puerulos
quos liberalib litteris ut pote ꝓpinquos
instituebat. Quoꝵ unus qui erat edesiꝰ
pontico iacet gens uerbo fidi federa
& fidẽ futuri suscepit regni.S huiꝰ
tanti bdni p̾stitit causã religiosior que¬
dã captiua quȩ apud eos reꝑta cũ fidẽ¬
satis & sobriam ac pudicã duceret uitã
totisq diebꝰ ac noctibꝰ obsecrationes dõ¬

Expanded text:
mae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter quam Parthiamque media, sed longo Al. longe interior tractu, India ulterior jacet, multis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantini tali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philoulteriorem dicitur Indiam penetrasse. Cujus exemplo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussa adire Indiam voluit, liabens secum duos puerulos, quos liberalibus litteris utpote propinquos instituebat. Quorum unus qui erat junior Edesius, Pontico jacet, verbi Dei foedera, et fidem futuri susceperat regni. Sed hujus tanti boni praestitit caussam mulier quaedam captiva, quae apud eos reperta, cum fidelem et sobriam satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes D
Abbreviated transcription (Latin):
apoftoloꝵ. Uixit autẽ costanti łmꝑator
annis seacaginta qumq. Regnaint autẽ
triginta ⁊ imo. Defunctꝰ est consulatu
feliciam & taciani.¬
NTerea costantinꝰ pietate fretꝰ sarmatas
gothos aliasq barbaras nationes nisi
quȩ uł amicitiis uł ditionis suȩ pacem
p̃uenerant in solo ꝓprio armis edomut.
uersa subdebat. Ad antoniũ quoq pri¬
niũ heremi habitatorẽ uekit ad unũ
ex ꝓpħis litteras supplicit̾ mittit : ut
pro ipso ac liberis dño supplicaret.

Expanded text:
apostolorum. Vixit autem Constantinus imperator apostolorum. Vixit autem Constantinus imperator annis sexaginta et quinque, regnavit autem triginta et uno. Defunctus est, consulatu Feliciani et Tacianinterea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit.versa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac liberis Domino supplicaret.