comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iomp̃. Si cominodau̾o tibiequu
ut utereris usq ad certum lccum.
commodati namego incũlpa ero.
quitam ĩlongumit cominodaui¬
equum. qui eum laborem sustiñe
nonsola traditione. set
cuam nuda conuentione. ⁊ sind
traditumẽ Gngitur contractum
sit pignus nuda conuentione an¬
indeamus si quis aurum ostende¬
rit quasi pignori daturus ⁊es de¬
terit. obligau̾it aurum pignori:
consequens ẽ ut aurum obliget᷑
non autem es quiamb ñ cõsensĩt.¬

Expanded text:
ium. Si commodauero tibi equum, quo utereris usque ad certum locum, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodaui, qui eum laborem sustinere non sola traditione, sed etiam nuda conuentione, etsi non traditum est. Si igitur contractum sit pignus nuda conuentione, uideamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligauerit aurum pignori: et consequens est ut aurum obligetur, non autem aes, quia in hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Surm pignori d atamuẽ¬
diditatradidit᷑ tuqiͦ ei niimime.
creliisti quos ille soluit ei credi¬
tori cupienus dedat tibiq  cũ
yeo coient. ut eares quamiam
uendid̾at pignori tibi eẽt: nichil
gr egisse constat. quia rem alien¬
am pignori accepis.¶ea enim ra¬
tione empłorem pignus lib̾atuͣ
hre cepuse. neq ad rem ꝑtimuisse.
quod tua petuma pignus sit lib̾atũ.
brtore tuo quominus ꝓrcumam
rdidisti eipignus: isꝙ ꝑfenestr¬
.mi cinisit excepͣturo eo q̃m deĩ¬
dustria ad id posũit. lalro an furti

Expanded text:
or rem pignori datam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua pecunia pignus sit liberatum. bitore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti
Abbreviated transcription (Latin):
te age̾ cum debitore posss ꝗ ad ex¬
hibendum i si agente ce cõtraria
pigneratitia excipiat debitor de
pignore sibi redilito ireplicabitur
cte dolo ⁊ fraude. ꝑ quam nec red¬
⁊ ditum s per fallatiam ablatumi
pignore sine ab initio. siue postra:
non tantum uenditio uaiet. q̃ in¬
cipit emptor dominium irihre.
¶Sasi non comient de distra¬
hendo pignore. l aueeni tamen
iure utiminiut liceat distrahere
simodo non conuenit neliccat ub
uero conuenit ne clistraħe̾tur. cre¬
litor si distrax̾it furti obligatur.
sołuat et cessau̾it
ĩ siimia aut condictione aut
loco contra pactionem fc̃m sit.
Itrm Q omuis conueu̾it ut fũ¬
dum pignoratiium tibiͣ uend̾e
dus es uendẽ ucet soluendo nõ
sit is qui pignus deditꝰ quia tͣua
quod debeatur. qbcdic pluris ne¬
ueiiie possis pignus quam poᷤ¬
ea: melius aut e dici cum quide.¬
ta pocunia soluere id qd debeatur
ĩta tamen ut creditor necessitatẽ
bat ostente impͣignoratai. s

Expanded text:
te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec ‹r›ed‹d›itum, sed per fallaciam ablatum ipignore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, soluat et cessaueritin summa aut condicione aut loco contra pactionem factum sit.inum. Quamuis conuenerit, ut fundum pigneraticium tibi uendere dus es uendere, licet soluendo non sit is, qui pignus dederit, quia tua quod debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui deta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si
Abbreviated transcription (Latin):
beretur. canto magis si apparrbat
co cãn mortiumi eẽ quinon ĩ ci¬
cdiss si tũt exhibitus suiss ¶ Si
instaex cousa statim exhibere rez
ñ possit iuissu uidicis cauere debe¬
pit seillo die exhibiturũ. heres

Expanded text:
magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cavere debebit se illo die exhibiturum. Heres
Abbreviated transcription (Latin):
non quasi hr̃s s suo nomme hac
accõne uti potꝰ item hr̃s possoris
suo nomine tenetun igitur nõ
procedit. quer̾e auhr̃dia ĩ hr̃dem
danda sit. plane ex dolo de fincti
danda ĩ br̃demẽ ħ actio silcupiet¬
tior hr̃ditas eo nomine facta fit. ue¬
uiti quod pretium iticonserutꝰ ẽ
Iauis Silis homo detim̃ ab aliquo
dicatur. intclictum adu̾sus cum
qui dermere dicitum. de eo ex hileͣn
dopot̃ quis hr̃e. nam ad exhibendũ
accõ mneam rem inutilis uidetur.
quiał acr̃õ ei cieditur cõpet̾e cuius

Expanded text:
non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, veluti quod pretiudetineri ab aliquo dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei creditur competere, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dem Thesaurus meus ĩ tuofun¬
do e. nec cum patis me effod̾e cũ
cum loco non mou̾is: surti quide
et ad ex hibendum eo nomine age.
rette non posse me lalxo ait. quiã
neq possit̾es eum: neq dolo fec̾is
quo minus possid̾es ut poit cum
fieri possit. ut nescias eum thesan
rum ĩ tuo fundo eẽ non c̃e autem
nuqͥmuniuranti michiñ calum¬
ꝑnie causa id postulare. uł inter¬
ruit si ꝑme nonsten̾t quominuis
dampni infecti tibi operis nomĩe
caueatur. ne uim facias mͥ quor
minus cumi thesanrum effrliam
tollam. exportem quod si gnam¬
dominus ad ex hibendum suo no¬
minetenetur. sin aũt seruus atͣ¬

Expanded text:
m Thensaurus meus in tuo fundo est nec eum pateris me effodere: cum eum loco non moveris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri prum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi non calumniae causa id postulare uel interri, ut, si per me non stetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etiamdominus ad exhibendum suo nomine tenetur: si autem seruus
Abbreviated transcription (Latin):
feci̾t quo minus possid̾et dolus aũ
ieo ẽ. qd̾ cautionemexige̾ suꝑse¬
dit a fructuario effectumꝙ ẽ ut
iegatum tunmeuanesce̾ putem.
cinmam nũmos uendicare nõ¬
possis: ita demum autem lccum¬
habebit ad exhibendum actio: si
conditio extit̾it legati/ potiustitũ¬
tibi prospiccre. stipulatione lega¬
torum et si ꝓspexistinonerit tibi¬
necessaria ad exhibendum acc̃o¬
sitamen ignarus legati tui a¬
fructuario satis ñ exegit hr̃s:
dicit marcellus cessare ad exhi¬
bendum scilicet nuslus dolus est.
sucarendum tamen legatario
ĩfactum adu̾sus fructuarium¬
actioneait. ¶ quantum autẽ¬
ad hanc actionem attinet. ex hi¬
bere ̃ in ead̾ causa prãre. in qua¬
suit cuminditium accperetur.¬

Expanded text:
cerit quo minus possideret: dolus autem in eo est, quod cautionem exigere supersedit a fructuario effectumque, ut legatum tuum euanescere‹t›, cum iam nummos uindicare nopossis. ita demum autem locuhabebit ad exhibendum actio, si condicio extiterit legati. potuisti tatibi prospicere stipulatione legtorum et, si prospexisti, non erit tibinecessaria ad exhibendum asi tamen ignarus legati tui fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendum, scilicet quia nullus dolus est: currendum tamen legatario factum adversus fructuariumactione ait. Quantum autead hanc actionem attinet, exhiest in eadem causa praestare, in qufuit, cum iudicium acciperetur
Abbreviated transcription (Latin):
scerc quiex hibĩ desid̾auit. si nou
solebat possor seruum pascere
namsi solebat. sicutipascit aitaci
bana potest non ircussare ¶T¬
sius sumptib. si forte ꝓponas da¬
ta opera cum ĩlocum ab dicum
res contuuisse: it actori ĩcommo¬
dioreẽt exhibitõ namĩhunc ⁊¬
casum: suis sumptib ⁊ ꝑiculo
debebit tebebit ex hur ĩcu locum:¬

Expanded text:
scere qui exhiberi desiderauit, si non scere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. insuis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit e
Abbreviated transcription (Latin):
exhibetur exstimande auidice st̃
udeo neratius ait. utilitatem ac¬
tionis uenire ĩ estimationem:
ñquantires sit que utilitas in¬
quit int̾clum maioris erit ꝙͣns.
tempus data uiditimminid
tempus ex contractumẽ quo
frustra exhibeturutilitas peti¬
toris conseruetur quod si ꝑhrcẽ
nonstent quominus ex hiberet
tempore uiditii accipiendi: ab
ob quodħ serius non exhibeat᷑.
equissimumest estimari offitio
uidicis dampnui hr̃ditatis¬
¶ quo autemlcco exhib̾i iem opor¬
teat. uł cuius sumptib iudeant᷑
et labeo ait ibi exhibendam rem
ubi siut cumlis contestaretur. ꝑ¬
iculo. ⁊ impendiis actoris ꝑ ferit̾
domꝑducendamne eolcci ubi
actumsit pascere plane seruum
uestire curare possorem oportere
ait ego autem arbitror ĩtlum
etiaml actorem agnosce̾ oporte
si forte ip̃e seruus ex operis uł ar¬
tifitio suosolebat se ex hibẽ mĩc
nocogitur uacał proinde ⁊ si
aput officium fu̾it depoĩtus ex¬
hibendus cibaria delebitagnoꝰ¬

Expanded text:
exhibetur, aestimandae a iudice sunt: et ideo Neratius ait utilitatem actoris venire in aestimationem, non quanti res sit, quae utilitas, inquit, interdum minoris erit quam tempus data iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris conservetur: quod si per heredem non stetit quo minus exhiberet tempore iudicii accipiendi, absob hoc, quod servus non exhibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis. Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgno
Abbreviated transcription (Latin):
ubi agitur nc ei calliditas suaꝓ
sit. ¶ Si de plurib reb quis conui¬
ematur alitis contestate temꝑe
omnes possedit licet postea quas¬
dam deserit posside̾. quanius sine
dolomalo posside̾ dampnandum
insiex hibrat eas quas potest.
aulis. Deeo exhibendo q̃mquis¬
tiomi locus ẽẽ pot̾. ¶ a filius famil
ea accõne tenetin. si facultatẽ rer
ex hibende hr̃. ¶ Scpius ad ex hibẽ¬
dum agenti. siex ead causa agat.
obstaturam exceptionemiur ait.
nouam autem cãmint̾uenire. si
is qui uendicandi grãegiss post
acceptinuuditum. eam ab ali¬
quo accepit. aideo exceptionẽ einõ
officẽ item siciqui furti accurus
ad ex hibendum egiss it̾um futũ
factumsit deniq siquis optandi
grã ad ex hibendum egiss et post
litemcontestatom alt̾ius cesta

Expanded text:
ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conveniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam desierit quamvis sine dolo malo possidere, damnandum, nisi exhibeat eas quas potest. Paulus tioni locus esse potest. Et filius familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet. Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem causa agat, obstaturam exceptionem Iulianus ait: novam autem causam intervenire, si is, qui vindicandi gratia egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ S. quis lominem debilitatũ
echueat uł eiuscatum. ad exhibẽ¬
aum quid̃ ab soluidebet. ex hibuuit
emmer nichil impedit directam
accõnem talis ex hibitio: potĩt
tani mi agere actor ex lege aq¬
lia de ħ teampno.
tcm Polutioene cyrographo
inam facto ⁊ pignorib lib̾atis. ni¬
thominus creditor ut ĩstrumm̃ta
ad eum contractum ꝑtinentia
ab alio quam a debitore ex hibeã
agere omnes quoꝵ infest squi¬
dam consulit an possit efficẽ editõ
pmari neq u̾ba captari: s quam̃ i¬
te id diceretur ammadũtere con.¬
ncint. nanuilla rõne etiam studio¬
isum alicuiis doctrine posse dice̾
suaintẽẽ illos aut illos ui ͦ i ex bilrri
quiasiẽent exhibiti cumeos legiss
toctior ⁊ melior futurus cẽt¬

Expanded text:
Si quis hominem debilitatum exhibeat uel eluscatum, ad exhibendum quidem absolui debet: exhi‹b›uit enim et nihil impedit directam actionem talis exhibito: poterit tamen agere actor ex lege Aquilia de hoc damno.m.Solutione chirographo inani facto et pignoribus liberatis nihilo minus creditor, ut instrumenta ad eum contractum pertinentia ab alio quam debitore exhibeantuagere omnes quorum interest. sed quidam consuluit, an possit efficere haec aniari neque uerba captari, sed qua mente quid diceretur, animaduertere conuenire. nam illa ratione etiam studiosum alicuius doctrinae posse dicere sua interesse illos aut illos libros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et melior futurus e
Abbreviated transcription (Latin):
fructus habuit. ¶Sinomor
s capitis dimuinitio int̾cessũ
quia plura segata sunt ulli .¬
us anni tantum simodouis
fruenłibabuit frctus amis¬
sus erit quod ĩ imo legatario
qui fructus ĩ annos singuiles
acceꝑit. defendendum elut cõ¬
memor atio reporuii repetie¬
nis potestatem hãt. ¶ cũ sin¬
guus fructus alt̾ins amno
segatur. si consentiant ĩ eund
omium impecliuntur qd̾ nõ
id actum udetur ut ooͣcurerẽs
muitum enim irefert duob
simul alt̾ins annslegeturs ꝙ
sane ultra primum an̾num ꝓ
si concurreie uolent aut ĩpe¬
dlent i nuicem pp̃uoluntatem
aut siea ñ refragabitũr siigũ¬
lorum annorum fructꝰ uacabi
sus fructus legari pot̾ ita et cat¬
pitis diminuticẽ amissus lega¬
amittatur. repetitus uidebi᷑¬

Expanded text:
fructus integri habuit. Si non mors, sed capitis deminutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actum uidetur, ut concurrerent: multum etenim refert, duobus simul alternis annis legetur quod sane ultra primum annum pr‹si concurrere uolent, aut impedient inuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus uacabisus fructus legari potest, ita et capitis minutione amissus legaamittatur, repetitus uidebi
Abbreviated transcription (Latin):
dat a puto non cedere semel s
ꝑ tempora ad iectaut plura le¬
gata sint. ⁊ ita lib̾ .imi. digestoꝵ
marcellus probat cui meo al¬
ternis diebrusus fructus lega
tus ẽ ⁊ ideosiusus fructus lega¬
tus sit. qui cotidie ꝑcipiñ pot̾.
nonerit mutile legatum: ser
dies hii qui habebunt legatũ
quib fripotest. ¶ dies autẽ
usus fructus itemusus ñ ꝓrius
cedet quamhr̃ditas ad eat tus
enim constituitur usus fructꝰ
cunguis iam fr̾uipotest . Hac
rõne siseruo hr̃ditaronsus
fructuͣs legetur iuliamis  scr¬
ibit. quannus cetera legata
sit hr̃d̾itati ad quirantur in
usu fructutam̃ am ꝑsonam
domini exspectari. qͥ uiti⁊ frui
possititem si ex die usus fruc¬
tus legetur. dies eius ñdum
cedit nisicum uen̾it posse eñ
usum fructum ex die legari
aindiem constat. ¶ñ solum
autemsus fructus añt ad¬
iditam hr̃ditatem dies ñ ce¬
dit. s nec accõ de usu fructu id̾¬
q ⁊ si ex die fu̾it legatus usus
fructus deniq sceuola ait agẽ¬

Expanded text:
dat: et puto non cedere simul, sed per tempora adiecta, ut plura legata sint: et ita libro quarto digestorum Marcellus probat in eo, cui alternis diebus usus fructuideo si is fructus legatus sit, qui cottidie percipi non potest, non erit inutile legatum, sed dies habebunt legatum, quibus frui potest. Dies autem usus fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur usus fructus, cum quis iam frui potest. hac ratione et si seruo hereditario usus fructus legetur, Iulianus scribit, quamuis cetera legata hereditati adquirantur, in usu fructu tamen personam domini exspectari, qui uti et frui possit. Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat. Non solum autem usus fructus ante aditam hereditatem dies non cedit, sed nec acmque et si ex die fuerit legatus usus fructus: denique Scaevola ait agen
Abbreviated transcription (Latin):
iditam hr̃litatemr aut ante
diem cetentem quis capite
dimunitus ẽ constat ñ amiiti
¶ Si fundus tibi ex die legatus
ẽqusum fructum michi roga¬
tus es restituere. uidendum e¬
rit si capite mimitus fũo ĩtꝰ
diem legato tuo ĩ sertum n᷑e
forte saluus sit michi usus
fr̾uctus quasi ante diem cedẽ¬
tem capitis dimimitio int̾¬
ueniat qd̾ benigͣne dicipot̾.
sus adeo autem capitis dimi¬
nutio eum demumusũ fructũ
ꝑimit qui iam constitutus
ẽ. ut si ĩ singulos anno uł mẽ¬
ses uł dies legatus sit. loita
demum amittitur qui i am
precessit. ⁊ si forte ĩ annos sin¬
gulos legatus sit. illius dum¬
taxat añniusus fructus am¬
intitur et si ĩ menses eius
mensis. ⁊ si indies cius diei

Expanded text:
itam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti. Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio in‹ter›ueniat: quod benigne dici poterit. Usque adeo autem capitis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos uel menses uel didemum amittitur, qui iam processit et, si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ¶elsus scribit. quociẽs mułr
cereclit ex dote que penes nrũ
rem᷑anet. ⁊ cet̾i̾s muueris bonis:
sint. in hr̃clitate ducenta: duas
ꝑtes hr̃s: unaniuir conferret.

Expanded text:
. Celsus scribit: quotiens mulier decedit, ex dote, quae penes uirum remanet, et ceteris mulieris bonis sint, in hereditate ducenta, duas partes heres, unam uir conferet.
Abbreviated transcription (Latin):
alt. seruum in prounitia missũ
adomino cũ eum mortuum eẽ.¬
et selib̾um testamento relictum
audiss ⁊ in cod̃ offitio ꝑmanũs¬
ser.tantumq ꝓlib̾o se gerẽ crpis¬
s hunc non eẽ fugitun nec
enim m̃tiendo selibum ĩ quit
fugitiuus eẽ cepit. quia sine fu

Expanded text:
ait seruum in prouinciam missum ait seruum in prouinciam missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberumset et in eodem officio permansisset tantumque pro libero se gerere coepisset, hunc non esse fugitiuum: nec enim mentiend‹o› se liberum, inquit, fugitiuus esse coepit, quia sine fu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud confugit. quia non fugi¬
endi animob̾ facit sitamenñ
ante fugit et postea secontuut.
non idro magis fugitiuus eẽ
desiniisicemcecilius scribit. pla¬
cere cum queq fugituuim esse
qui se co conferat unde eumdo¬
minus recuperare ñ possit mul¬
toq magis uium fugicium eẽ.
qui eose conferat. unde ab dua
ꝓprie erronem sic defiumus qui
ñ quid̃ fugit. s frequẽt᷑ sine cã
uagatur. et temporibs ĩ res nu¬
gatorias cõsumptis seriuis ad¬
dũmredit. ¶ apuccociliũ scrip¬
cumẽ. uib̾ti aput prõnum habi¬
tantis: subuna sic et de una cla¬
ue tota eius hĩtatio eẽt. seruus ca
mente ne redurt ad eum extra
hĩtationem lib̾ti fugit s iutra edos
pr̃oni. et tota nate oblatuit. iui¬
deri eẽ fugitunm crlius ait. ñ¬
plane sitalem custodiam eahĩ¬
tatio non habuit. et in ea cella lib̾¬
cus habitauit cui commune. et
ꝓmiscuum gllariũ pluriumã
int̾est. contra placẽ dele̾ celius
ait. et lalroꝑba ¶ id̾ cecilius pro¬

Expanded text:
aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit.Item Caelius scribit placere eum quoque fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde eum dominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitivum esse, qui eo se conferat, unde abduci em esse. sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa vagatur et temporibus in res nugatorias comum redit. Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub una claue tota eius habitatio esset, seruus ea mente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota nocte oblituit: uideri esse fugitiuum Caelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitauit, cui commune et promiscuum plurium cellarum iter est, contra placere debere Caelius ait et Labeo probat. Idem Caelius
Abbreviated transcription (Latin):
¶ aput labeonem et cecilium
queritur. si quis aut ĩ asilum
confugit. aut eo se conferat qͦ
salent uenire. qui se uenales
postulent. anc fugituius si
ego puto non eẽ. eum fugitiuũ
quid id faciat quod et pubuce
facerelicẽ arbitratur. nec eum
quid̃ qui ad statutam cesaris S

Expanded text:
i.Apud Labeonem et Caelium i.Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. ¶ idem ait. si seruus cu¬
us fugiens uicarium suum se¬
cum abduxit. si uicarius mu¬
uitus aut imprudens secutus
ẽneq crasionem ad te redeũ¬
dinactus pret̾misit ñuideri
fugitiuum fuisse s si aut oum
cum fugeret ĩcellexit quid a¬
geretur: aut postea cognouit
quid acti eẽt. ⁊ redire ad cecũ
poss noluit. contra eẽ idempu¬
tat dicendum de eo quẽ plaga¬
arius ab clircit / idem cecilius
ait. ¶ Siseruus cumĩfinido
cẽt. exiss deuilla eamente ut
ꝓfugẽt. aquis cumprius quã
ex fundo tuo exiss comp̾hedis¬
set: fugitiuumuidi animur
eum fugitiuum facẽ idẽ ait.
noc eum qui ad fugam gran¬
dum unum altũmue ꝓmou¬
it ur etiam curreie cepit. si dom¬
inum sequentem nou pot̾ eua¬
dere. noneẽ fugũium id̾ iecce
au. lib̾atis cuiuidam spẽm eẽ sugã
fugisse. ħ fotestate dominica in
presentilib̾atumeẽ. ¶pignori
datus seruus debitoremquid̃
dominum habet. s si postea qm
ius suum ex̾cuit creclitor. se sb̃¬

Expanded text:
scribit.Idem ait, si seruus tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, non uideri fugitiuum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te cum posset noluit, contra esse. idem putat dicendum de eo, quem plagiarius abduxit.Idem Caelius ait, si seruus, cum in fundo esset, exisset de uilla ea mente, ut profugeret et quis eum, priusquam ex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere.Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue promouit uel etiam currere coepit, si dominum sequentem non potest euadere, non esse fugitiuum.Idem recte ait libertatis cuiusdam speciem esse fugisse, hoc est potestate dominica in praesenti liberatum esse.Pignori datus seruus debitorem quidem dominum habet, sed si, posteaquam ius suum exercuit creditor, ei se sub
Abbreviated transcription (Latin):
to pr̃ eus decessĩt. nichominus ta¬
tet. impediuntur nuptiesnam ꝙ¬
bñ tutelam et ex fide anromast ea¬
amus⁊ In uire gentumm ĩcestũ¬
committit. qui ex gradir ascende¬
tiumur descendẽtiumuxoremĩ
qͣmuetaturur ad finem quamt̃¬
⁊ peditur^ si quid̾ palam fec̾it leuiꝰ¬
siu̾o clam ħ cominisit grauiude

Expanded text:
ter eius decesserat, nihilo minus tatet, impediuntur nuptiae: nam ene tutelam et ex fide administraanum Iure gentium incestucommittit, qui ex gradu ascendevel descendentium uxorem vetatur, vel adfinem quammpeditur, si quidem palam fecerit, levivero clam hoc commiserit, gravius
Abbreviated transcription (Latin):
deirturei dos ab ip̃o ꝓfectam ne a
filie ammisse et pecunie dam¬
prumi sentiret. si pr̃ alienumq̃
sundũ bona fide emptum ĩ do
cum dampno alt̾ius: aut dam¬
ꝓnum sentire ꝓ ait̾ius lucror¬

Expanded text:
deretur ei dos ab ipso profecta, ne et filiae amissae et pecuniae damnum sentiret. Si pater alienum fundum bona fide emptum in dotcum damno alterius aut damnum sentire per alterius lucr
Abbreviated transcription (Latin):
adiectum utrum muuer uelit ip¬
sa eliget utrum malit petẽ reman
iuextimationem. ũum suta fu̾it
adiectum: utrum maritus uelit
ip̃ius erit electio faut sinich de eloe¬
tione adiciatur elc̃tionem habeht
maritus: utrum malit res offerre
an p̾tium earum fuamcum illad

Expanded text:
adiectum 'utrum mulier uelit', ipsa eliget, utrum malit petere rem aestima tionem: uerum si ita fuerit adiectum 'utrum maritus uelit', ipsius erit electio. aut si nihil de electione adiciatur, electionem habebit maritus, utrum malit res offerre an pretium earum: nam et cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Perumq uiterẽ uiri res
uõneẽ existimatas id circo qd̾
nec peͣtuuum rerum ad eum ꝑ¬
tiueat. marime animaliaĩ dotẽ
extunationẽ eorumprẽtsquotiẽs
igitur non exstimate res ĩ dotem
dantur meliores ⁊ detrriores
mulieris fiuntssiprediis inesti¬
matis auquid accessitb ad cõ¬
pendium inułris ꝑtinet si aliꝗd
decessĩt mulieris dampnũe. ¶Si
serui sobolem elidunt. mariti
lucruuũ e. s fecus dotalium pec¬
corum ad maritum ꝑtinet. quia¬
ĩ fructib computantur. sic tũ ut
supleriprietatem potius prius
oporteat ⁊ sũmissis in loco amor¬
tuorum capitum: ex sãnatis re¬
siduum in fructu maritus hãt.
quia fructus docis ad eum ꝑti¬
neri. ¶Si ante m̃iũ extimateres
sunt dotales ħ extimatio quasi sub
condictione e. naniq hanc ht con¬
dictionẽ si matrimoniũ fu̾it se¬
cutum secutis ergo nuptiis exuig¬
matio rerum ꝑficitur. q fituera
aenditio sunde queri potĩt si ante ᷤ¬
nuptias mancipia extimata ex¬

Expanded text:
Plerumque interest viri res non esse aestimatas idcirco, ne periculum rerum ad eum pertineat, maxime si animalia in dotem aestimationem eorum praestet. quotiens igitur non aestimatae res in dotem dantur, et meliores et deteriores mulieri fiunt.Si praediis inaestimatis aliquid accessit, hoc ad compendium mulieris pertinet: si aliquid decessit, mulieris damnum est. si serui subolem ediderunt, mariti lucrum non est.Sed fetus dotalium pecorum ad maritum pertinent, quia fructibus computantur, sic tamen, ut suppleri proprietatem prius oporteat et summissis in locum mortuorum capitum ex adgnatis residuum in fructum maritus habeat, quia fructus dotis ad eum pertineat.Si ante matrimonium aestimatae sunt, haec aestimatio quasi sub condicione est: namque hanc habet condicionem "si matrimonium fuerit secutum". secutis igitur nuptiis aestimatio rerum perficitur et fit vera venditio. Inde quaeri potest, si ante nuptias mancipia aestimata
Abbreviated transcription (Latin):
uł absente eo dominium ad
maritum p̃ouire cransferrine
mulier maneat ĩ dotata: ¶ do¬
tis autem causadata accipere
delemus eaqueindotem datur.
ct̾unires si dentur mea que gre¬
u̾m appellant. uideamus ansta¬
tim effitiantur mariti ⁊ putem
sisic dentur. ut eius fiant. effici
mariti s et cum distractum fu̾it.
matrimonium ñ uendicari opo¬
rtet. s conͣddiinec dotis aoccͥe peti
ubellus marito detur. ut rome
er res quas solet ĩusuhr̃e i domo
mariti neq in dotem date sunt
Inlibellum solet conferrs. eum
olibellum marito offerre ut
s suscribat quas res acceperit
retinet. res que inlibello eius cõ¬
nentur. ĩ domupi eius seĩtuuĩ¬
se. ¶hee igitur En mariti fiant
trad antiu quid enimint est ĩ¬
ferantur. uolente co ĩ domũ eiu
an ei tradantur. s quia ñ puto
ħ agi int̾ iurum et uxorem ut
dominũ tranferatu. s magis
ut c̾tumsit ĩ domumi eius ulata
ne si quandoq separatio fiet. ne¬
getur qͥplerumq custodiã eorũ

Expanded text:
el absente eo dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, quae Grum appellant, uideamus, an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fiant, effici mariti, et cum distractum fuerit matrimonium, non uindicari oportet, sed condici, nec dotis actione peti, libellus marito detur, ut Romae er res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius se intulisse: hae igitur res an mariti fiant, traduntur quid enim interest, inferantur uolente eo in domum eius an ei tradantur?, sed quia non puto hoc agi inter uirum et uxorem, ut dominium ad eum transferatur, sed magis ut certum sit in domum eius illata, ne, si quandoque separatio fiat, negetur: et plerumque custodiam earum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsiminiũ discedẽ ab eo qui dedit
quia pendet donatio ĩ diemnuꝑ¬
tiar̃. ⁊ cõsequitur conditio nup¬
tiarume lamhr̃dis dominiuẽ
aquo discedẽ rerum ñ posse do¬
miniũ inuito eo fatendumẽ
s benignus ẽ fauore dotͥum ne¬
cessitatem impoĩ hr̃di cõsen¬
tire ei: quod defunctus fecit. si¬
aut sidistulĩt ur ab sit. q̃ uolẽte

Expanded text:
ere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam heredis dominium est, a quo discedere rerum non posse dominium inuito eo fatendum est. sed benignius est fauore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecit aut, si distulerit uel absit, etiam nolente
Abbreviated transcription (Latin):
unt̾ẽ quacondictione dec̃ utrũ
ut statimfiant accipientis: ut¬
an secutis nuptiĩs si statim nũ¬
tio misso condicam: sinuero ñ
statim potõ uendicare. quia res
mee sunt quare ⁊ si sequi nup
tie non possunt. pp̃ matrimõii
int̾clictionem ex postĩore casu
res mee manebũt. ¶Si res cra
didero alicui ut nuptiis secutis
eius effitiantur. ⁊ ante nupti¬
as decessero an secutis nuptus do:

Expanded text:
est qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an secutis nuptiis: si statim, nuntio misso condicam: sin uero non statim, potero uindicare, quia meae res sunt. quare tiae non possunt propter matrimonii interdictionem, ex posteriore casu res meae remanebunt. Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decess
Abbreviated transcription (Latin):
lebit. inissonuntio: enimuero
si sic dedit. ut secutis nuptiĩs in¬
cipiant eius ẽẽ nuntio remisso
stataneas uendicabu si ante
iurntium remissumm: si uendi¬
cabit. exicptio pot̾i̾t noc̃e uendic¬
antir aut doli aut ĩ factum doti
enim destinata non debebunt
uenclicari.

Expanded text:
ebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut in factum: doti enim destinata non debebunt uindicari.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eum ẽ etiam fructus ꝑciꝑere:
sifructus constante m̃mnio per¬
centur. nsi forte aliquid incer
maritum futurum ⁊ destina¬
tam uxoremconuenit cune ñ¬
enim quasi donatione fcã: non
fructus recmitur. ¶ Silisus fruc¬
tus ĩ dotem datus sit. uideanius
utrumfructus reddendi sũt. nec
actum. putare se eẽ ius ip̃m
riti fieri accessionem temporis
marto ex ꝑ sona musieris conꝰ¬
cedendam: ¶ fiuut autem res.
stantem m̃m̃ indotem denture
quid ergosi ante matrimoniut
si quid̃ sic dedit mulier. ut stati
eius fiant esfitiantur emmũo
sihac condictione dedit. ut cunc
fu̾int secute. ꝓide si forte nup¬
tie nonsequantur uuntio re¬
missor si quid̾sic dedit inuuerut
statimuui res fiaut ꝯdice eas dẽ¬

Expanded text:
est eum etiam fructus percipere. Si fructus constante matrimonio perntur, nisi forte aliquid inter maritum futurum et destinatam uxorem convenit: tunc enim quasi donatione facta fructus non redduntur. Si usus fructus in dotem datus sit, videamus, utrum fructus reddendi sunt nec nactum, putare se ius ipsum in riti fieri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res stante matrimonio in dotem dentur. quid ergo, si ante matrimonium? si quidem sic dedit mulier, ut statim eius fiant, efficiuntur: enimuero si hac condicione dedit, ut tunc fuerint secutae. proinde si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas de
Abbreviated transcription (Latin):
siuiiuiris factus ded̾it. ꝓfectitiã
reẽ dotem ñ enimꝓhr̃ditate prĩs
es alienum soluit. s sium es ali¬
¶ Si pr̃ ꝓ filia e mancipata doteni
dedit. profectitiam nichominus
tetem eẽ memini dubuimest:
qͣiuia nonẽpotestatis s ꝑentis nom̃ꝑ¬
fotem ꝓfectitiam facit. s ita denĩꝰ
suut parens dedĩt. cetĩmi cum sides¬
beret filie uolinitatemeius dedit
isẜ magis eun quasi prem id: qn
quam sicuratorem fecisse uid̾i.
testatemre retitione ait. ¶ Si quis
ꝓ aliena filta dotem promisĩt. et pro¬
missori pr̃ br̃s extitit et uilianus cli¬

Expanded text:
ctus dederit, profecticiam esse dotem: non enim pro hereditate patris aes alienum solvit, sed suum aes alipro filia emancipata dotem dederit, profecticiam nihilo minus dotem esse nemini dubium est, quia non ius potestatis, sed parentis nomdotem profecticiam facit: sed ita demum, si ut parens dederit: ceterum si, cum deberet filiae, voluntate eius dedit,isset, magis eum quasi patrem id quam quasi curatorem fecisse videri.eius repetitionem ait. Si quis pro aliena filia dotem promiserit et promissori p
Abbreviated transcription (Latin):
ut det aut si non dederit. conlictio¬
nem tenetur ħ ⁊ inmr̃e uiris eẽ
ait. si forte siea sub ea condictõne
uror marito det ut ꝓ filia gn̾o in
dotem daret. nec uidĩ uroremma¬
rito donasse regissime ergo aut
Iut ñsit int̾dictio donatio uire ci¬
Iuili nonenm adl delit ut ip̃e ha¬
beat. s ut gn̾o ꝓfilia expendant.
demq sinonded̾it. conlictione
tenetur. eẽ igitur dotem istam ad

Expanded text:
ut det aut, si non dederit, condictione tenetur. hoc et in matre iuris esse ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure ciuili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut genero pro filia expendat: denique si non dederit, condictione tenetur. e
Abbreviated transcription (Latin):
dotem ꝓfectitiam noncẽ iuuan
aut. ¶ S a silegatum inł repit¬
diauit pr̃cut aput genluut
hr̃dem maneat dotis constituẽ¬
de causa uilianus ꝓbat non eẽ
ꝓfectum id debonis pat̾ins quia
nicħ errogauit de suo pr̃ s none.
acquisiuit. ¶ Si pat̾ non quasi
pr̃. s auo docem ꝓmittente fide g¬
iuͣisit. ⁊ quasi fideuissor solu̾it. ne¬
ratius ait non eẽ ꝓfectitiam dotẽ¬

Expanded text:
dotem profecticiam non esse Iulianus ait. sed et si legatum in hoc repudiauerit pater, ut apud generum heredem remaneat dotis constituendae causa, Iulianus probat non esse profectum id de bonis, quia nihil erogauit de suo pater, sed non adquisiuit. Si pater non quasi pater, sed alio dotem promittente fiiussit et quasi fideiussor soluerit, Neus ait non esse profecticiam dote
Abbreviated transcription (Latin):
curator ⁊̃ os uł procugiuel
cuius saltis docem decu si¬
mint clic. mus dotem ꝓfectitiõ
eẽs  ⁊ si ꝓponas pretorem uł pre¬
sidem decreuisse. quanitum ex
bonis pris uł ab hostib capti aut
ałatronib oppressi filie in do¬
tem detur ħ quoq profectia esse¬
iudetur ¶ Sipr̃ repudiauit he¬
reditatem pris dotis constituen¬
de causa forte quid̾ maritus er

Expanded text:
gi uel cuiusuis alterius dotem dederit, similiter dicemus dotem pro fecticiam esse. Sed et si proponas praetorem uel praesidem decreuisse, quantum ex bonis patris uel ab hostibus capti aut a latronibus oppressi filiae in dotem detur, haec quoque profecticia uidetur. Si pater repudiauerit hereditatem dotis constituendae causa for
Abbreviated transcription (Latin):
e ¶ Si puelle cutelom titius
ammistrau̾it uł curator ne¬
receptarõne decessit finahr̃de
derelicta querituran eam filio.
suo poss titius collecare s matr¬
imoniumꝰ cdiri posss q̃uia ratã
hr̃ditaria eẽt ⁊ sit simplex debitũ
saliaqum om̃ĩs debitor eam cui
õbligatus eẽt. et aliquarõne ꝓhilx¬
tur abiq fuio suo cõuiug̾e. ¶
ais qui pupiliam abstinet bonis

Expanded text:
esse. Si puellae tutelam Titius esse. Si puellae tutelam Titius administravit vel curator nerecepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collocare in matrimonium, dixi posse, quia ratio hereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eam, cui obligatus esset ex aliqua ratione, prohibetur sibi filioque suo coniungere. Sed et is, qui pupillam abstinet bonis
Abbreviated transcription (Latin):
concedende sunt. r et si filius fa¬
milias cutori puelle. auł curator
fuit. puto uł magis prĩ eius ñ
oportẽ eam nube̾ numquid
nec frami quiin eiusd̾ potestateᷤ
¶ uideamus sititis snius dux̾it
urorem eamque cuapupilla fu¬
erit. temum titipur filum eius
ad optau̾is an ꝑimentur iptie¬
eut ingenero adoptiuo dictum
e. an ad optio impeliatur quod
magis dicendumꝰ e isicurator
dumgĩt curam ad optauit mã¬
ritumeius puplle. cuius curator
esiam finita ioisi cutela ⁊ iꝑta
fiua puella auxuereor ne longũ
sit ad optionem mariti euts ĩpe¬
dire. quasi pp̾ħ int̾ponaturait
rõ tutele reddende cohibeatur
quamcãm ꝓhibitõis imptiar̃
contrahendar̃ orõ diui marcicõ¬
bonioq datus sit. ꝓhibitionẽ eius¬
tem senatus consuiti ĩ ducat.
nam et ħ debet. rõnem redde nec
spatium ãmmstratoĩs mou̾e
nos deret quia nee ĩ cutore/ uec
curatore discrimen maioris ai
minoris temporis quo i huiu¬
moĩ imiuere quis fu̾ithĩtimi

Expanded text:
concedendae sunt. Sed et si filius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate? Sed uideamus, si Titii filius duxerit uxorem eam, quae tua pupilla fuit, deinde Titium uel filium eius adoptaueris, an peremuntur nuptiae ut in genero adoptato dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptauerit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii uereor, ne longum sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum orbonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis movere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo in huiusmodi munere quis fuerit, habitum
Abbreviated transcription (Latin):
quamius pr̃ seruare aieo id
qd̾ soluit non possit s si pr̃ dotem¬
ꝓmisit. ⁊ fideiussoremur ieum
̃prose cedit egoputõ ꝓfectitiam
eẽ dotem sufficit enim quod pr̃
sit obligatus siuereoꝵ siue fideui¬
ssori: ¶Si filius famil mutua¬
tus pecumam creditorem delega¬
ueritut daret ꝓ filia dotem: uel
etiam ipẽ accepit. a dedit. uidi do¬
cem ab auo ꝓfectam ueratius q̃¬
ait. hactenus quatenus auus
eẽ totaturus ueptem suam⁊idem
enim ĩrem aui uidiu̾su: ¶ Si
quis c̾tam quantitatem prĩ dona¬
uerit. itaut hanc ꝓ filia daret. no

Expanded text:
eo id od soluit non possit. Sed si pater dotemomisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori. Si filius familias mutuatus creditorem delegauit, ut daret pro filia dotem, uel etiam ipse accepit et dedit, uideri dotem ab auo profectam Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri uersum. Si quis certam quantitatem patri donauerit ita, ut hanc pro filia daret, non
Abbreviated transcription (Latin):
d Ronẽ matrimonium si tu¬
toruł curator pupillam suam
stinatam: ducat.uroremur ea
fiuo slio uingat. quo factout̾qĩ
famatur et ꝓ dignitate pupille
extra ordinem coħcetiu necint᷑¬
est filius sui iuris an in prĩs po¬
¶b̾tumeũ eampupillam cu¬
ius patronis res aministrat. ñ¬
udorem ducẽ satis ĩ ciuile est.
ripħ Bon solum uiuocutore
s et post mortẽ eius: filius cu
redatus aut p̾titus aut emqn¬
cipatus snam et si fieri potĩt si
filio emancipato nate. an nepo¬
ti ex filioñ altõ eam collocare
poss sine emancipato siue ĩ po
tionis causa suspictionẽ fraudĩ
amouet s si et senatus consul¬
tum stricto iure ẽẽ tutores om̃s
nititur. at tñ sũme affectoĩs
auite ĩtuttu huiusmoĩ nuptie¬

Expanded text:
. Non est matrimonium, si tutor uel curatur pupillam suam stinatam ducat uxorem uel eam filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur: nec interest, filius sui iuris an in patris pobertum eam pupillam, cuius patronus res administrat, uxorem ducere satis inciuile est.  Non solum uiuo tutore, sed et post mortem eius filius tutredatus aut praeteritus emancipatus: nam et fieri potest, filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit sive emancipato sive manenti in tionis causa suspicionem fraudis amovet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis avitae intuitu huiusmodi nupti
Abbreviated transcription (Latin):
imicinq ĩ solidum competit lccũ
autem purim. alt̾ non pot̾ facẽ
religiosimi ᷤ trebatius aũt a labeo
quamqͣm putãt ñ eẽ locum reli¬
giosum factũ.: tamen putant ĩ
factumi agendum ¶ Si dampni
ĩfecti ĩ solidumꝓ edib cauis la¬
beo ait cominuni diuidundo in¬
ditium tibi ñ eẽ cum necc̃e tibi¬

Expanded text:
unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum. Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum factum, tamen putant in factum agendum. Si damni infecti in solidum pro aedibus caueris, Labeo ait communi diuidundo iudicium tibi non esse, cum nec
Abbreviated transcription (Latin):
pinim ad ip̃m respitiat l autẽ
idco prãt cominum diuidundo
uiditior quia uidetur ꝑtem suã
ñ potuisse expedite locareicetu̾m
non alias commun diuidundo
inditio locus erit. ut et pap̾scribit.
nisi id demum gessit quo sine
ꝑtem suam iecte ad ministrare
non potuit. alioquin si potuit. ht
negcriorum gestorũ accõem ea¬
q tenẽtur. ¶ Siquid post accep¬
tum cominum dundundom
ditium fu̾it impensum: nerua
recte existimat. q̃ b̾ uenire s et
partũ uenire. sabinus et arnuli¬

Expanded text:
autem ideo praestat communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare. ceterum non alias communi diuidundo iudicio locus erit, ut et Papinianus scribit, nisi id demum gessit, sine quo partem suam recte administrare non potuit: alioquin si potuit, habet negotiorum gestorum actionem eaque tenetur. Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire. Sed et partum uenire Sabinus et Atilici
Abbreviated transcription (Latin):
utintates corum ĩ comiunie
non ꝑtinet a quibrdam ꝓpria
sibi cominoda iniq uendicã¬
tib commnictatur p̾ses ꝓuintie
prouideat. ¶ sicũti medico imp̃¬
utari euentus mortalitatis nõ
teret. ita quod ꝑ imperitiam cõ¬
misit imputari ci debet p̃tertu
humane fragilitatis delictu
decipiẽtis ĩ ꝑiculo bomines in¬
noxium ẽẽ non debet. ¶ quiu¬
nnsas prouintias regunt ĩus
ex p̾sentib facultatib corui
quib eam indixit redigi ñ pos¬
se dep̾hend̾it necc̾̃ĩtatem soluti¬
onis modetur repbensa ex acto¬
rum illicita auaritia. Cremissa

Expanded text:
utilitates eorum in commune non pertinet, a quibusdam propria sibi commoda inique uindicantibus committatur, praeses prouinciae prouideat.Sicuti medico imputari euentus mortalitatis non debet, ita quod per imperitiam commisit, imputari ei debet: praetextu humanae fragilitatis delictum decipientis in periculo homines innoxium esse non debet.Qui uniuersas prouincias regunt, ius gex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum illicita auaritia. re
Abbreviated transcription (Latin):
at comininariã et terrere filium
a pr̃e oblatum qui ñ ut oportet
comĩsaridicatur potĩt de planosi
i  emendare aut u̾bis aut fustuiz¬
es castigatõne. ¶ obscruare itaq eũ¬
ul õportet ut sit ordo aliquis postul¬
ationuim. scilicet ut omniumꝰ
desid̃ia audiantur ne forte dis
bonoripostulantiui datur uł
imꝓbiti crelitur mediccres desi¬
D̾ia sua non ꝓferant. quia aut
omnino ñ adhibuert aut mi
nus frequentes neq ĩ aliqua di¬
gnitate poĩtos ad uocatos sibi pro¬
spet̾unt ¶ ad uocato quoq petens¬
tib debebit ĩ clulgrꝰ pleruiq fcĩs
ur pupillis. uralias debilib uel
biis qui sue mentis ñ sunt siqͥs
eis petat. uł sinemo sit qui petat
ultro cis dare debebitis si quis ꝑssa
potentiam adu̾saru ñ ĩuenre sẽ
aduocatum dicat eque oportebit
ei aducratum darescct̾um oporis̃¬
mi aliqm ꝑ adu̾sari sui potẽtiã
non oportet ħ eniniã adiudia
cus qͥ proiuntie preest spectat
si quis tamimpadent᷑. segat. ut

Expanded text:
at: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano:  emendare aut uerbis aut fustium castigatione. Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omninus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere plerumque: feminis uel pupillis uel alias debilibus uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam non oportet: hoc enim etiam ad inuidiam eius qui prouinciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
teb̾e ꝓconsuuemͣ age cumifit uitꝰ¬
¶  preco nnͣsatus ⁊utilitas ꝓuintie
crigat ẽẽ aliqm ꝑ qͣm negicia.
sua prouintiales explicent ergo
i aduẽtum successoris cͣcbebit uͦ
dicẽ ¶ iegatum suum ne anͣte se
de ꝓuintia dimictat a lege uilia

Expanded text:
debere proconsulem agere, cum sit unus proconsulatus et utilitas prouinciae exigat esse aliquem, per quem negotia sua prouinciales explicent: ergo in aduentum successoris debebit ius dicere.Legatum suum ne ante se de prouincia dimittat, et lege Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
salia sunt mentio
et repromissio nup
spondendo namino¬
ris fuit ueti̾bus stipulari ⁊ spon¬
dere sibiuxores futuras.

Expanded text:
salia sunt mentio et repromissio nuptspondendo: nam moris fuit ueteribus stipulari et spondere sibi uxores futuras, 3