comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stat bono futura sit. Alioquiti: humile ẽ sme laude
sine gła ꝓdesse: quia expedit. Quid magnificiẽ se ã¬
mare. sibi parcere. sibi ad quirere : A bomnib istis: ue¬
ra beneficii dandi cupido auocat. ad detͥmentum iniec¬
ta mami trabit. & utilitates relinqͥt. ipso benefaciendi
oꝑe letissima. Numqͥd dubium ẽ. qͥn contraria sit bene¬
ficio inuria: Quomͦ inuirram fac̾e̾ ꝑse uitanda aut fu¬
gienda res ẽ: sic beneficium dare ꝑse expetenda .⁊i.¬
lic turpitudo contra omnia p̃mia inscelus bortantia
ualet: adhoc inuitat honesti ꝑse esficax sp̃es. Hon
m̃tiar si dixero neminẽ ñ amare beneficia sua. neminẽ
ñita cõpositũ animo ut libentius eũ uideat inquem
multa congessit cui ñ causa sit it̾m dandi beneficiĩ se¬
mel dedisse. Qdñ accidet: nͥipsa nos delectarent bene¬
ficia. quã sepe dicentẽ audias. ñ sustineo illum deserere

Expanded text:
praestat, bono futura sit ; alioqui humile est, sine laude, praestat, bono futura sit ; alioqui humile est, sine laude, sine gloria, prodesse, quia expedit. Quid magnifici est se amare, sibi parcere, sibi adquirere ? Ab omnibus istis vera beneficii dandi cupido avocat, ad detrimentum iniecta manu trahit et utilitates relinquit ipso bene faciendi opere laetissima. Numquid dubium est, quin contraria sit beneficio iniuria ? Quomodo iniuriam facere per se vitanda ac fugienda res est, sic beneficium dare per se expetenda. Illic turpitudo contra omnia praemia in scelus hortantia valet ; ad hoc invitat honesti per se efficax species. Non mentiar, si dixero neminem non amare beneficia sua, neminem non ita compositum animo, ut libentius eum videat, in quem multa congessit, cui non causa sit iterum dandi beneficii semel dedisse. Quod non accideret, nisi ipsa nos delectarent beneficia. Quam saepe dicentem audias : " Non sustineo illum deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuo ueniunt: ñ obligant eos quib ꝓsunt. Non ẽ
beneficium: qͦd inquestum mititur. Hoc dabo. & ħ
recipiam. auctio ẽ. Non dicã pudicam. q̃ amatorem
ut incenderet reppulit. q̃ aut legẽ aut uitũ timuit.
ut ait ouidius. quȩ qͥ a ñlicuit: ñ dedit. Illa dedit:
Nonmin̾ito innum̃o peccantiũ refertut. q̃puditiciã
timorip̃stitit: ñdͥ. Eodem mͦ quibeneficium ut reci¬
pet dedit: ñ dedit Eigo & nos beneficiũ adamꝰ anima¬
lib quȩ aut usui aut alim̃to futura: nutriniꝰ. Bene¬
ficium damus arbustis q̃ colimꝰ. nec ficcitate. aut inmo¬
ti& neglesti soli duricia: laborent. Nemo adagrum
colendum ex equo & bono uenit. nec adullam tem.¬
is cuiꝰ extra ipsam fructus ẽ a ab eneficium dandum.
ñ adducit cogitatio auara nec sordida s buman a
liberalis. cupiens dare etiã cũ dedit & angere nouis
ac recentib uetera. ñ habens p̃positum quanto ei cui

Expanded text:
pro suo veniunt, non obligant eos, quibus prosunt. Non est pro suo veniunt, non obligant eos, quibus prosunt. Non est beneficium, quod in quaestum mittitur. " Hoc dabo et hoc recipiam " auctio est. Non dicam pudicam, quae amatorem ut incenderet reppulit, quae aut legem aut virum timuit ; ut ait Ovidius : Quae, quia non licuit, non dedit, illa dedit. Non immerito in numerum peccantium refertur, quae pudicitiam timori praestitit, non sibi. Eodem modo, qui beneficium ut reciperet dedit, non dedit. Ergo et nos beneficium damus animalibus, quae aut usui aut alimento futura nutrimus ! Beneficium damus arbustis, quae colimus, ne siccitate aut immoti et neclecti soli duritia laborent ! Nemo ad agrum colendum ex aequo et bono venit nec ad ullam rem, cuius extra ipsam fructus est ; ad beneficium dandum non adducit cogitatio avara nec sordida, sed humana, liberalis, cupiens dare, etiam eum dederit, et augere novis ac recentibus vetera, unum habens propositum, quanto ei, cui
Abbreviated transcription (Latin):
benefaciendi ꝑdat. Uobis uoluptas ẽ inertis oci facere ħ̃¬
coppusculum. & securtatẽ sopitis simillimã appet̾e
et subdensa umbra latitare. tenerrunisꝙ cogitationibꝰ
quas tranqͥlitatẽ uocats. animi martentis oblestare
torporem. & cibis potionib ꝙ intra ortoꝵ latebram. cor¬
s pora ignauia pallentia saginare Nobis uoluptas est
dare beneficia uł laboriosa dum alioꝵ labores leuẽt
uł ꝑiculosa dum alioꝵ ꝑicuł extrabant uł rationes
nias ad grauatura. dumalioꝵ necessitates & angusti¬
as laxent. Qiid mea int̾ ẽ anrecipiam beneficia: ftiã
cũ receꝑo: danda sunt: Beneficium eiꝰ cõmodum expe¬
ctat cui p̃statur ñ nr̃m. Alioqͥn: nobis ullua damus.
Itaꝙ multa q̃ sũmamutilitatẽ aliis afferunt: p̃cri ga¬
s tiam ꝑdunt. Oeicator urbib ꝓdest. medicus egris
mango uenalib. s om̃s isti quia addalienũ cõmodũ

Expanded text:
bene faciendi perdat. Vobis voluptas est inertis otii facere bene faciendi perdat. Vobis voluptas est inertis otii facere corpusculum et securitatem sopitis simillimam appetere et sub densa umbra latitare tenerrimisque cogitationibus, quas tranquillitatem vocatis, animi marcentis obiectare torporem et cibis potionibusque intra hortorum latebram corpora ignavia pallentia saginare ; nobis voluptas est dare beneficia vel laboriosa, dum aliorum labores levent, vel periculosa, dum alios periculis extrahant, vel rationes nostras adgravatura, dum aliorum necessitates et angustias laxent. Quid mea interest, an recipiam beneficia ? Etiam cum recepero, danda sunt. Beneficium eius commodum spectat, cui praestatur, non nostrum ; alioquin nobis illud damus. Itaque multa, quae summam utilitatem aliis adferunt, pretio gratiam perdunt. Mercator urbibus prodest, medicus aegris, mango venalibus ; sed omnes isti, quia ad alienum commodum
Abbreviated transcription (Latin):
turus. cum abite in partẽ altam possim & securus spectare
aliena c̃tamina spondeo ꝓnudicato. et suspensis amici
bonis: libellum deicio creditorib eiꝰ me obligaturus.
Ut possim seruare ꝓ scͥptum: inse ꝓscͥptionis ꝑiculũ adeo.
Nemo tusculanum atꝙ tiburtinũ paiatus salubritatis
causa & estui secessus qͦto anno emꝑturus sit uputas
cũ ent tuendum ẽ Eadem in beneficio ratio ẽ. Nam cũ
int̾io gau̾is quiã redadat: respondebo. bonã conscientiã
Quiã readat beneficium dictum mͥ. Quid readat iusti¬
cia quid innocentia. qͥd magnitudo animi quid pudi
trahit omnia ista beneficia sunt. Fiunt᷑ nobis ꝑfict̾a.
Quom mundi officium ẽ cntũ agere rerũ ordinẽ qͦ mͦ
solis loca mutare ex quib oriatur inq̃ cedat. et hec salu¬
taria nobis facere sine p̃mio: ita uiri officiũ est uit alia
a beneficium dare. Quare gͦ d̾at ne ñdet. Ne occasionẽ

Expanded text:
turus, cum abire in partem alteram possim et securus spectare turus, cum abire in partem alteram possim et securus spectare aliena certamina ; spondeo pro iudicato et suspensis amici bonis libellum deicio creditoribus eius me obligaturus ; ut possim servare proscriptum, ipse proscriptionis periculum adeo. Nemo Tusculanum aut Tiburtinum paraturus salubritatis causa et aestivi secessus, quoto anno empturus sit, disputat ; cum erit, tuendum est. Eadem in beneficio ratio est ; nam cum interrogaveris, quid reddat, respondebo : bonam conscientiam. Quid reddat beneficium ? Dic tu mihi, quid reddat iustitia, quid innocentia, quid magnitudo animi, quid puditrahit ? Omnia ista beneficia sunt, fiunt enim nobis profutura. Quomodo mundi officium est circumagere rerum ordinem, quomodo solis loca mutare, ex quibus oriatur, in quae cadat, et haec salutaria nobis facere sine praemio, ita viri officium est inter alia et beneficium dare. Quare ergo dat ? Ne non det, ne occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
faciam. et huiꝰ dignitati adiectis opib aliquia splen¬
doris asfundam. siñdamꝰ benefica nͥ recepturi: intes¬
tatis moriendum sit: Oicitis inqͥt beneficiũ creditũ
in solubile ẽẽ. Creditum aũ ñ ẽ res ꝑse expetenda. Qũ
creditum dicimus: imagine & translatione utimut.
Sic enĩ a legẽ scimus uisti iniustiꝙ regulam eẽ. & re¬
gulañ t rec ꝑse etpetenda. Nahec uba demonstrande rei
causa descendumꝰ. Q um dico creditum: intelligtur tã¬
quacredium. Uis scire: aditio insolubile. cũ creditum
nulũ ñ solui aut posit aut debeat. Adeo beneficium
utilitatis causa dandum ñ ẽ. ut sepe quẽ admodũ dixi.
ciũ damno acꝑiculo dandum sit. Si latronib ciurtũuentũ
defendo ut cuto transire ꝑmitatur. reum gr̃ã laboran¬
tena tueor et hominũ potentiũ factionẽ inme comĩito. qͥs
illi subtrarero sordes sub accusatorib isdem fortasse sũp¬

Expanded text:
faciam, et huius dignitati adiectis opibus aliquid splenfaciam, et huius dignitati adiectis opibus aliquid splendoris adfundam." Si non damus beneficia nisi recepturi, intestatis moriendum sit ! "Dicitis," inquit, "beneficium creditum insolubile esse ; creditum autem non est res per se expetenda." Cum creditum dicimus, imagine et translation utimur ; sic enim et legem dicimus iusti iniustique regulam esse, et regula non est res per se expetenda. Ad haec verba demonstrandae rei causa descendimus ; eum dico creditum, intellegitur tamquam creditum. Vis scire ? Adicio insolubile, eum creditum nullum non solvi aut possit aut debeat. Adeo beneficium utilitatis causa dandum non est, ut saepe, quemadmodum dixi, cum damno ac periculo dandum sit. Sic latronibus circumventum defendo, ut tuto transire permittatur ; reum gratia laborantem tueor et hominum potentium factionem in me converto, quas illi detraxero sordes, sub accusatoribus isdem fortasse sump
Abbreviated transcription (Latin):
debitores nobis deos delegat. p̃caturq illi ꝓ se gr̃am
reddant: Int̾im nosiuuat sterilis beneficii conscien¬
tia. Quid cum ipso uitȩ infine constitimꝰ. cũ testam̃tũ
ordinamꝰ: ñ beneficia nichil nob ꝓfutura diuidimus.
Quantum tẽporis consumitur quã diu secreto agitur.
quantũ et quib debemꝰ. Quid enĩ int̾ ẽ. quib demꝰ an
nullo recepturt: atqui numquam diligentius damꝰ. nũꝗͣ
magis iudicia nr̃a torquemꝰ. quã ubi remotis utilitatibꝰ
solum ante ocłos honestum stecit. Tam diu officioꝵ ma¬
liiudices: quã diu illa depͣuat spes. ac metus. & inertis¬
simũ uitiũ uoluptas. Uͥ mors int̾clusit omnia. & ad
ferendam sententiã incoruptũ iudicẽ misit. querimꝰ
dignissimos quib nr̃a tradamꝰ. nec quicꝗͣ cura sanctiore
cõponimꝰ: quã qͦd ad nos ñ ꝑtinet. At me bercule tc̃
magna uoluptas subit cogitantẽ. Hũc ego locupletiorẽ

Expanded text:
debitores nobis deos delegat precaturque, illi pro se gratiam debitores nobis deos delegat precaturque, illi pro se gratiam referant ; interim nos iuvat sterilis beneficii conscientia. Quid ? cum in ipso vitae fine constitimus, cum testamentum ordinamus, non beneficia nihil nobis profutura dividimus ? Quantum temporis consumitur, quam diu secreto agitur, quantum et quibus demus ! Quid enim interest, quibus demus a nullo recepturi ? Atqui numquam diligentius damus, numquam magis iudicia nostra torquemus, quam ubi remotis utilitatibus solum ante oculos honestum stetit, tam diu officiorum mali iudices, quam diu illa depravat spes ac metus et inertissimum vitium, voluptas. Ubi mors interclusit omnia et ad ferendam sententiam incorruptum iudicem misit, quaerimus dignissimos, quibus nostra tradamus, nec quicquam cura sanctiore componimus, quam quod ad nos non pertinet. At mehercules tunc magna voluptas subit cogitantem : " Hunc ego locupletiorem
Abbreviated transcription (Latin):
tus inhoe dabo ut qͥd oportet faciã. Qa oporte autẽ
ñ ẽ sine electione. Quȩ quał futura sit int̾rogas. Eli¬
gamurũ integrũ. simplicẽ. memorem. gratum. alie¬
m abstinentẽ. sui ñ auare tenacẽ benuolum. Hune
ego cum elegero ñichil licet illifortuna trbuat. ex qͦ
referre gr̃am possit: exsententia res gesta entt Siua¬
litas me & sordida computatio liberalem facit si nul
liꝓsum nͥ ut inuicem ille mͥ ꝓsit. ñ dabo beneficiũ ꝑ¬
ficicenti in diu̾sas longinqͥuasq regiones. ã futurõ
semꝑ. ñ dabo sic affecto ut spes ei nulla sit conualescen¬
di. Non dabo ipse deficiens. ñ enĩ habeo tẽpus reci
piendi. Atqui ut scias remꝑse expetendam ẽẽ benefa¬
cere: aduenis mͦ innr̃m delatis portũ. & statim abituris
succurrimꝰ. Ignoto naufrago nauẽ qua reuehatur. &
damus & struimꝰ. Discedit ille uix satis noto salutis au¬
ctore. a numqͣm ampliꝰ inconspectum nr̃m reu̾surus.

Expanded text:
tus in hoc dabo, ut quod oportet faciam. Quod oportet autem tus in hoc dabo, ut quod oportet faciam. Quod oportet autem non est sine electione. Quae qualis futura sit, interrogas ? Eligam virum integrum, simplicem, memorem, gratum, alieni abstinentem, sui non avare tenacem, benevolum ; hunc ego cum elegero, licet nihil illi fortuna tribuat, ex quo referre gratiam possit, ex sententia gesta res erit. Si utilitas me et sordida computatio liberalem facit, si nulli prosum, nisi ut in vicem ille mihi prosit, non dabo beneficium proficiscenti in diversas longinquasque regiones, afuturo semper ; non dabo sic adfecto, ut spes ei nulla sit convalescendi ; non dabo ipse deficiens, non enim habeo recipiendi tempus. Atqui ut scias rem per se expetendam esse bene facere, advenis modo in nostrum delatis portum, statim abituris, succurrimus ; ignoto naufrago navem, qua revehatur, et damus et struimus. Discedit ille vix satis noto salutis auctore et numquam amplius in conspectum nostrum reversurus
Abbreviated transcription (Latin):
palam redid̾am. Intuebor utilitatẽ el cui reddemt urio
sum. et noscitur umilli depositum negabs.I dem in be¬
mes ẽ. Quã sepe hominum donationẽ suã iconsultã
ob iurgantium banc exaudimꝰ uocẽ Mallem ꝑ cuidisse
quã itĩẽ dedisse ⁊ urpisimum genus dandi ẽ in com¬
susta donatis multoꝙ granꝰ male dedisse beneficina
quã ñ recepisse. Aliena enĩ culpa ẽ. qͦd ñ recepiiiꝰ. qͥd
cuidaremꝰ ñ eligimꝰ nr̃a. T nelectione mebil niꝰ quã
hoc qͦd tuexistimas spectabo aqͦ recepturus sims Eligo
enĩ eũ qͥgratus: ñ qui redditurus sit. Sepe aũ & ñ readi¬
turus. gratus qui reddidit. Ad animũ tendit estima¬
tiomea. Hoeo locupletẽ s indignũ pret̾ibo. parpim
ro bono dabo f rit enĩ insũma inopia gratus. & cum
omnia illi deerunt: suꝑ erit animꝰ Non lucrum erbe¬
neficio capto. ñ uoluptatẽ. ñgłam. uni ꝑlacere contẽp¬

Expanded text:
palam reddam. Intuebor utilitatem eius, cui redditurus palam reddam. Intuebor utilitatem eius, cui redditurus sum, et nociturum illi depositum negabo. Idem in bemes est. Quam saepe hominum donationem suam inconsultam obiurgantium hanc exaudimus vocem: " Mallem perdidisse quam illi dedisse " ! Turpissimum genus damni est inconsulta donatio multoque gravius male dedisse beneficium quam non recepisse ; aliena enim culpa est, quod non recipimus ; quod, cui daremus, non elegimus, nostra. In electione nihil minus quam hoc, quod tu existimas, spectabo, a quo recepturus sim ; elige enim eum, qui gratus, non qui redditurus sit, saepe autem et non redditurus gratus est et ingratus, qui reddidit. Ad animum tendit aestimatio mea ; ideo locupletem sed indignum praeteribo, pauperi viro bono dabo ; erit enim in summa inopia gratus et, cum omnia illi deerunt, supererit animus. Non lucrum ex beneficio capto, non voluptatem, non gloriam ; uni placere conten
Abbreviated transcription (Latin):
tis utilitas. A dhanc accedamus: se positis cõmodis
nr̃is. Dicitis inquid diligent̾ eligendos quib bene¬
ficia debeamus. quia ne agricolȩ quidem semina
harenis cõmittant. Q d siuerum ẽ. nrãm bumilita¬
tem inbeneficiis dandis sequimur: quẽ admodũ
da ẽ. Pret̾ea queritis beneficium. qͦd ñ eẽt facien¬
dum. si ꝑse beneficuun dare expetenda res eẽt qͦ
quocumq loco et quocũꝙ mͦ daretur: beneficiũ
erat. Honestum ꝓpt̾ nullam aliam causam. quam
ꝓpt̾ ipsum seqͥmur: Tam etiam si nicbil aliud seq̃n¬
dum ẽ: querimus quid faciamus. & quando. & quẽ¬
admodum ꝑ hanc enĩ constat. Itaꝙ cum eligo eui
dem beneficium: id ago. ut quandoq beneficiũ
sit. quia si turpidatur: nec bonestum ẽẽ. pot̃ nec
nsx beneficium Oepositum redde. ꝑse res expetenda
ẽ. Non tam̃ semꝑ reddam. nec qͥlibet loco. nec qͦ li¬
bet tempore. Aliqͣdo nichil it est utrum inficier an

Expanded text:
tis utilitas ; ad hanc accedamus sepositis commodis tis utilitas ; ad hanc accedamus sepositis commodis nostris. " Dicitis," inquit, " diligenter eligendos, quibus beneficia demus, quia ne agricolae quidem semina harenis committant ; quod si verum est, nostram utilitatem in beneficiis dandis sequimur, quemadmodum  et quomodo detis beneficium, quod non esset faciendum, si per se beneficium dare expetenda res esset, quoniam, quocumque loco et quocumque modo daretur, beneficium erat." Honestum propter nullam aliam causam quam propter ipsum sequimur ; tamen, etiam si nihil aliud sequendum est, quaerimus, quid faciamus et quando et quemadmodum ; per haec enim constat. Itaque, cum eligo, cui dem beneficium, id ago, ut quandoque beneficium sit, quia, si turpi datur, nec honestum esse potest nec beneficium. Depositum reddere per se res expetenda est; non tamen semper reddam nec quolibet loco nec quolibet tempore. Aliquando nihil interest, utrum infitier an
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis occurrentẽ tibi. Nichil ab illo uacat opus
suũ ipse implet. gͦ nichil agis ingratissime mortaliũ
qͥ te negas deo debere sea nature. quia nec natura sine
deo ẽ: nec ds̃ sine natura sed idem ẽ utrumq nec di¬
stat officio ei qͦd ãseneca accepisses aneo te debere
diceres uł lucio. Noncreditorem mutares sed nomeri.
Qm̃ siue p̃nom̃ eiꝰ siue nom̃ dixisse siue cognom̃: idem
tam̃ ille cẽt. Sic mĩc naturam: uoca fatum. fortunã.
omnia eiꝰdem dei nomina sunt. uariȩ utentis sua po¬
testate. Et iusticia. ꝓbitas. prudentia. fortitudo. fru¬
galitas. uniꝰ animi bona sunt. Quicquid hoꝵ tͥ pla¬
cuit: anunus placet: E ne aliam disputationẽ ex
obliquo habeam: pluruna beneficia ac maxima in
nos ds̃ refert inspe recipiendi. qm̃ nec ille collato get
nec nos ei quicꝗͣ conferre possumꝰ. G beneficium ꝑ
se expetenda res ẽ. Una expectatur in eo. accipien¬

Expanded text:
videbis occurrentem tibi ; nihil ab illo vacat, opus videbis occurrentem tibi ; nihil ab illo vacat, opus suum ipse implet. Ergo nihil agis, ingratissime mortalium, qui te negas deo debere, sed naturae, quia nec natura sine deo est nec deus sine natura, sed idem est utrumque, distat officio. Si, quod a Seneca accepisses, Annaeo te debere diceres vel Lucio, non creditorem mutares, sed nomen, quoniam, sive praenomen eius sive nomen dixisses sive cognomen, idem tamen ille esset. Sic nune naturam voca, fatum, fortunam ; omnia eiusdem dei nomina sunt varie utentis sua potestate. Et iustitia, probitas, prudentia, fortitudo, frugalitas unius animi bona sunt ; quidquid horum tibi placuit, animus placet. Sed ne aliam disputationem ex obliquo habeam, plurima beneficia ac maxima in nos deus defert sine spe recipiendi, quoniam nec ille conlato eget nec nos ei quidquam conferre possumus ; ergo beneficium per se expetenda res est. Una spectatur in eo accipien
Abbreviated transcription (Latin):
inumi rite dices. & tonantẽ & statorẽ. qͥñ ut historici tradi¬
aerunt exeo qͦ d pꝰ uotum susceptũ acies romanoꝵ fugien¬
tium stecit. sed qͦd stant beneficio eiꝰ omnia stator. stabi¬
litorꝙ ẽ. Hunc eundem & fatum si dixeris: ñ mentieris.
Namqͦd fatum nichil aliua sit quã series implexa cau¬
sarũ: ille ẽ pͥma causa omnium ex qua cet̾a pendent.
Quecumꝙ uoles illi nomina pͥe aptabis. uim aliquã
effectumq celestium rerum continentia. ĩ ot appellatio¬
ues eiꝰ posunt eẽ: quot munera. ħunc & lib̾um patrẽ:
& herculem acmercurium. Nr̃i putant liberum patẽ.
quia oninium parens sit qd̾ pͥmũ inuenta seminũ uis
ẽ consultura ꝑuoluptatẽ. Herculem: quia uis eiꝰ i¬
uicta sit. quandoꝙ lassata fuerit: oꝑib editis inignẽ
recessura Mercurius: quia ratio penes illum ẽ. nume¬
rusq & ordo. & scientia. Q uocũꝙ teflexeris: ibi illũ

Expanded text:
imum rite dices et Tonantem et Statorem, qui non, ut historici tradiimum rite dices et Tonantem et Statorem, qui non, ut historici tradiderunt, ex eo, quod post votum susceptum acies Romanorum fugientium stetit, sed quod stant beneficio eius omnia, stator stabilitorque est. Hunc eundem et Fatum si dixeris, non mentieris ; nam cum fatum nihil aliud sit, quam series implexa causarum, ille est prima omnium causa, ex qua ceterae pendent. Quaecumque voles, illi nomina proprie aptabis vim aliquam effectumque caelestium rerum continentia : tot appellationes eius possunt esse, quot munera. Hunc et Liberum patrem et Herculem ac Mercurium nostri putant : Liberum patrem, quia omnium parens sit, cui primum inventa seminum vis est vitae consultura per voluptatem ; Herculem, quia vis eius invicta sit quandoque lassata fuerit operibus editis, in ignem recessura ; Mercurium, quia ratio penes illum est numerusque et ordo et scientia. Quocumque te flexeris, ibi illum
Abbreviated transcription (Latin):
tare. & agreste atq in conditum carm̃ ad aliquã tam̃
obseruationẽ modulari docuit. sed tot artes. tot uocũ
uarietates. tot sonos alios sp̃u nr̃o. alios ext̾no. cantꝰ
edituros cõmentus ẽ. Neq enĩ nr̃a ista q̃ inuenius
dixeris. ñ magis quã qͦd crescimꝰ. quã qͦd ad constitatũ
tẽpoꝵ sua corpori officia respondent. Nunc pueriliũ
dentium lapsus. nunc adsurgentẽ iam ȩtatem & in
robustiorem gradum transeuntẽ pub̾tas e ultimus ille
aens surgenti niuente tͥminum ponens ¶ Tsita sunt nob̾
omnium etatum omniũꝙ artiũ semina. magisterq ex
occusto ds̃ ꝓducit ingenia. Natura inqͥt hȩc mͥ prestat.
Nonintelligis te cũ hoc dicis mutare nom̃ deo: Q d enĩ
aliuid ẽ natura quã ds. et diuima ratio toti mundo par¬
tibq eiꝰ inserta: Quociens uoles tͥ licet alit̾ bunc aucto¬
rem rerũ ñarum cõpellare. & iouẽ illum optimũ ac mas¬

Expanded text:
tare et agreste atque inconditum carmen ad aliquam tamen tare et agreste atque inconditum carmen ad aliquam tamen observationem modulari docuit, sed tot artes, tot vocum varietates, tot sonos alios spiritu nostro, alios externo cantus edituros commentus est. Neque enim nostra ista, quae invenimus, dixeris, non magis, quam quod crescimus, quam quod ad constitutum temporum sua corpori officia respondent : nunc puerilium dentium lapsus, nunc ad surgentem iam aetatem et in robustiorem gradum transeuntem pubertas et ultimus ille dens surgenti iuventae terminum ponens. Insita sunt nobis omnium aetatium, omnium artium semina, magisterque ex occulto deus producit ingenia. " Natura," inquit, " haec mihi praestat." Non intellegis te, cum hoc dicis, mutare nomen deo ? Quid enim aliud est natura quam deus et divina ratio toti mundo partibusque eius inserta ? Quotiens voles, tibi licet aliter hunc auctorem rerum nostrarum compellare ; et Iovem illum Optimum ac Max
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. alit̾ int̾ͥ dui fulgens. negas te ullum mimnꝰ accepisse :
Et cumista que habes magno estimes. qđ ẽ in grati ho¬
minis nulli debere te uidicas: Unde tͥ istum quẽ trahiꝰ
sp̃m. unde istam ꝑquã actus uitȩ tuȩ disponis atq ordi¬
nas lucẽ: Unde sanguinẽ cuiꝰ cursu uitalis continet᷑
calor unde ista palatum tuũ saporib exquisitis ul¬
tra sacietatẽ lacessantia: unde hȩc uritam̃ta iamlas¬
sa uoluptatis: Uñ ista quies inqua putrescis ac marces:
Honne sigratus es dices. ds̃ nobis hȩc ocia fecit. Namq
erit ille mͥ semꝑ ds̃. illiꝰ aram sepe tener nr̃is ab ouilibꝰ
imbuet agnus. Ille meas errare boues ut cemis. & illũ
ludere que uellem calamo ꝑmisit agresti. Ille ds̃ est
ñ qͥpaueas boues. sed qͥ ꝑtotum orbem arm̃ta dimisit. Qͥ
gregib ubiq passim uagantib pabulum prestat. qͥ pas¬
cua hibernis estiua substituit. Quiñ calamo tantũcan¬

Expanded text:
nocte, aliter interdiu fulgens : negas te ullum munus accepisse ? nocte, aliter interdiu fulgens : negas te ullum munus accepisse ? Et cum ista, quae habes, magno aestimes, quod est ingrati hominis, nulli debere te iudicas ? Unde tibi istum, quem trahis, spiritum ? Unde istam, per quam actus vitae tuae disponis atque ordinas, lucem ? Unde sanguinem, cuius cursu vitalis continetur calor ? Unde ista palatum tuum saporibus exquisitis ultra satietatem lacessentia ? Unde haec irritamenta iam lassae voluptatis ? Unde ista quies, in qua putrescis ac marces ? Nonne, si gratus es, dices : Deus nobis haec otia fecit, namque erit ille mihi semper deus, illius aram saepe tener nostris ab ovilibus inbuet agnus, ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum ludere, quae vellem, calamo permisit agresti. Ille deus est, non qui paucas boves, sed qui per totum orbem armenta dimisit, qui gregibus ubique passim vagantibus pabulum praestat, qui pascua hibernis aestiva substituit, qui non calamo tantum can
Abbreviated transcription (Latin):
te diceres beneficium: Imm̃sa t̾rarum late patentiũ
spacia negas ẽẽ beneficiũ: Si pecuniã tͥ aliquis dona¬
u̾it. et archam tuã qm̃ tibi idmagnum uidetur im¬
pleu̾it beneficium uocabis: Tot metalla defodit. tot
flumina emisit aera suꝑ q̃ decurrunt. sola aurũ ue¬
bentia. Argenti. eris. ferri inmane pondus omnib
locis obrutũ. cuiꝰ inuestigandi tͥ facultatem dedit. ac
latentiũ diuitiarũ in summat̾ra signa disposuit. Ne¬
gas te accepisse beneficiũ: Si domiꝰ tͥ donet᷑ inqua in ar¬
moris aliquid resplendeat. et tectum nitidius auio¬
aut colorib sparsum. ⁊ mediocie munꝰ uocabis : In¬
gens tibi domiciliũ sine ullo incendii aut rui¬
nȩ metu struxit in qͦuides ñ tenues crustas. &
ipsa q secant̾ lamina graciliores. sed integras
lapidis p̃ciosissimi moles. sed totas uariȩ distintȩq
materiȩ. cuiꝰ tu paruula frusta miraris. tectum uͦ alit̾

Expanded text:
te diceres beneficium; immensa terrarum late patentium te diceres beneficium; immensa terrarum late patentium spatia negas esse beneficium ? Si pecuniam tibi aliquis donaverit et arcam tuam, quoniam tibi id ma gnum videtur, impleverit, beneficium vocabis ; tot metalla deus defodit, tot flumina emisit terra, super quae decurrunt sola, aurum vehentia ; argenti, aeris, ferri immane pondus omnibus locis obrutum, cuius investigandi tibi facultatem dedit, ac latentium divitiarum in summa terra signa disposuit : negas te accepisse beneficium ? Si domus tibi donetur, in qua marmoris aliquid resplendeat et tectum nitidi us auroaut coloribus sparsum, non mediocre munus vocabis. Ingens tibi domicilium sine ullo incendii aut ruinae metu struxit, in quo vides non tenues crustas et ipsa, qua secantur, lamna gracili ores, sed integras lapidis pretiosissimi moles, sed totas variae distinctaeque materiae, cuius tu parvula frusta miraris, tectum vero aliter
Abbreviated transcription (Latin):
q enĩ necessitatib tantũmodo nr̃is ꝓuisum ẽ. Usq inde¬
licias amamur. Tot arbusta ñimo mͦ frugifera. tot her¬
be salutares. tot uarietates ciborum ꝑ totũ annũ diges¬
te. ut mertiꝙͦ fortuita t̾rȩ alm̃ta p̃berent. Ĩ am anima¬
lia omnis gen̾is alia insicco solidoꝙ: alia in humido nas¬
centia. alia ꝑ sublime demissa. ut omnis rerũ naturȩ
pars: trbutum aliqͦd nobis conferret. Flumina hec ame¬
nissims fiexib campos cingentia illa p̃bitura cõmer¬
cia uia. uasto & nauigabili cursu uadentia. Ex quib
quedam ȩstatis dieb mirabile increm̃tum trabunt.
ut arida & feruenti subiecta cȩlo loca. subitauis esti¬
ui torrentis urriget. Quid medicatoꝵ torrentiumuenȩ :
Quid in ipsis littorib aquarũ calentiũ exundatio: Te
lari maxime. teq fluctib a fremitu ad sugens benace
marino. si pauca quis tͥ donasset iugera accepisse

Expanded text:
que enim necessitatibus tantummodo nostris provisum est ; usque in deque enim necessitatibus tantummodo nostris provisum est ; usque in delicias amamur ? Tot arbusta non uno modo frugifera, tot herbae salutares, tot varietates ciborum per totum annum digestae, ut inerti quoque fortuita terrae alimenta praeberent ? Iam animalia omnis generis, alia in sicco solidoque, alia in umido nascentia, alia per sublime demissa, ut omnis rerum naturae pars tributum aliquod nobis conferret ? Flumina haec amoenissimis flexibus campos cingentia, illa praebitura commercio viam vasto et navigabili cursu vadentia, ex quibus quaedam aestatis diebus mirabile incrementum trahunt, ut arida et ferventi subiecta caelo loca subita vis aestivi torrentis irriget ? Quid mercatorum torrentium venae ? Quid in ipsis litoribus aquarum calentium exundatio ? Te, Lari maxime, teque, fluctibus et fremitu adsurgens, Benace, marino ? Si pauca quis tibi donasset iugera, accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
in bunc furorẽ om̃s ꝓfecto mortales consensissent allo¬
quendi surda numina & inefficaces deos. nͥ nossemꝰ illoꝵ
beneficia nũc oblata ultro: nc̃ orantib data. magna
tẽpestiua. ingentes minas int̾uentu suo soluentia. Qs ẽ
aũtam miser. tam neglectus. qͥs tam duro fato. et inpe¬
nam genitus. ut ñ tantã deoꝵs munificentiã senserit:
Ipsosillos complorantes sortẽ suã et q̃rulos cutũspice
inuenies. ñ ex toto beneficioꝵ cȩlestium ex ꝑtes. neminẽ
eẽ. ad quẽ ñ aliqͥd exillo benignissimo fonte manau̾it.
Parum ẽ aũ id qͦd nascentib ex eqͦ distribuitur ut quȩ
secuntur. in equali dispensata m̃sura transeamus.
Parum dedit natura: cũ se dedit Nondat dõ beneficia.
Unde gͦ ista q̃possides. que das. quȩ negas. que seruas. qͦ
rapis: Unde hȩc innum̾ abilia. oculos. aures. anunum
mulcentia: Unde illa luxuriam qͦq instruens copia.Ne¬

Expanded text:
in hunc furorem omnes profecto mortales consensissent adloin hunc furorem omnes profecto mortales consensissent adloquendi surda numina et inefficaces deos, nisi nossemus illorum beneficia nunc oblata ultro, nunc orantibus data, magna, tempestiva, ingentes minas interventu suo solventia. Quis est autem tam miser, tam neclectus, quis tam duro fato et in poenam genitus, ut non tantam deorum munificentiam senserit ? Ipsos illos complorantes sortem suam et querulos circumspice : invenies non ex toto beneficiorum caelestium expertes, neminem esse, ad quem non aliquid ex illo benignissimo fonte manaverit. Parum est autem id, quod nascentibus ex aequo distribuitur ? Ut quae secuntur inaequali dispensata mensura transeamus, parum dedit natura, cum se dedit? " Non dat deus beneficia." Unde ergo ista, quae possides, quae das, quae negas, quae servas, quae rapis ? Unde haec innumerabilia oculos, aures, animum mulcentia ? Unde illa luxuriam quoque instruens copia ne
Abbreviated transcription (Latin):
missione dieb ac noctib fundunt ñ darent: momnia enĩ
illis natura sua sufficit. plenosꝙ a tutos & inuiolabiles
prestat. Nulli gͦ beneficium dabunt. siuna danda causa
ẽ se intueri. acsuũ cõmodum.: Tstud. ñ beneficium s femis
ẽ. curumspic̾e ñ ubi optime ponas s ubi questuosissime
habeas unde facillumne tollas. Qͦd cũ longe adiis remo¬
tum sit. seqr̃ uti lib̾ales sint. Nam siuna beneficii dandi
causa sit dati utilitas. Nulla aũ ex nobis utilitas deo
spanda ẽ. Nulla deo dandi beneficii causa ẽ: scio qͥd
hoc loco respondeatur. I taq ñdat ads̃ beneficia sed secu¬
rus et negligens nr̃i. au̾sus amundo: aliud agit. aut que
maxima epicuro felicitas uidetur. Nichil agit nec mag̃
illum beneficia quã in uiriȩ tangunt. Eoc qͥdicit. ñ ex¬
audit p̃cantium uoces. & uudiꝙ sublatis incelũ manib
uota facientib pͥuata ac publica. Qa ꝓfecto ñ fieret. nec

Expanded text:
rmissione diebus ac noctibus fundunt, non darent; in omnia enim rmissione diebus ac noctibus fundunt, non darent; in omnia enim illis natura sua sufficit plenosque et tutos et inviolabiles praestat ; nulli ergo beneficium dabunt, si una dandi causa est se intueri ae suum commodum. Istud non beneficium, sed fenus est circumspicere, non ubi optime ponas, sed ubi quaestuosissime habeas, unde facillime tollas. Quod cum longe a dis remotum sit, sequitur, ut inliberales sint ; nam si una beneficii dandi causa sit dantis utilitas, nulla autem ex nobis utilitas deo speranda est, nulla deo dandi beneficii causa est. Scio, quid hoc loco respondeatur : " Itaque non dat deus beneficia, sed securus et neclegens nostri, aversus a mundo aliud agit aut, quae maxima Epicuro felicitas videtur, nihil agit, nec magis illum beneficia quam iniuriae tangunt." Hoc qui dicit, non exaudit precantium voces et undique sublatis in caelum manibus vota facientium privata ac publica ; quod profecto non fieret, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nis tantum existimas mutationẽ. Ista uͦ confusio ẽ. et
manifesta cecitas. pͥmis postrema p̃ferre.¶ Non indig usq¬
nor qͦd pꝰ uoluptatẽ ponitur uirtus. sed qͦd omnino
cũ uoluptate conferat᷑ contẽptrix eiꝰ: & hostis. & lon¬
gissime ab illa resiliens labori ac dolori familiarior ui¬
rilib incõmodis quã isti effeminato bono inserenda.
Hȩc milib̾alis fuerunt. qͥ a beneficiũ de qͦ nc̃ agitur
dare intutis ẽ. & turpissimũ id causã illiꝰ alt̾uis rei da¬
re. quã ut datũ sit. Nam si recipiendi spe tribueremꝰ
locupletissimo cuiq ñ dignissimo daremus. Nunc uͦ
diuiti importuno pauꝑem p̃feramꝰ. Non ẽ beneficiũ:
qͦd ad fortunam spectat. ꝑ ret̾ea si ut ꝓdessemꝰ sola nos
inuitaret utilitas: minue beneficia distribuere debe¬
rent. qͥ facillime possent. locupletes. & potentes. & regeᷤᷤ
aliena ope ñ indigentes: D ii uero tot mun̾a quȩ sine int̾¬

Expanded text:
nis tantum existimas mutationem ? Ista vero confusio est et nis tantum existimas mutationem ? Ista vero confusio est et manifesta caecitas primis postrema praeferre. Non indignor, quod post voluptatem ponitur virtus, sed quod omnino cum voluptate, contemptrix eius et hostis et longissime ab illa resiliens, labori ac dolori familiarior, virilibus incommodis, quam isti effeminato bono. Inserenda haec, mi Liberalis, fuerunt, quia beneficium, de quo nunc agitur, dare virtutis est et turpissimum id causa ullius alterius rei dare, quam ut datum sit. Nam si recipiendi spe tribueremus, locupletissimo cuique, non dignissimo daremus ; nunc vero diviti importuno pauperem praeferimus. Non est beneficium, quod ad fortunam spectat. Praeterea, si, ut prodessemus, sola nos invitaret utilitas, minime beneficia distribuere deberent, qui facillime possent, locupletes et potentes et reges aliena ope non indigentes ; di vero tot munera, quae sine inte
Abbreviated transcription (Latin):
toenmm p̾cuum: inꝑpsis ẽ si honestũ ꝑse. expetendun ẽ
Denelicum auit̃. honestum ẽ onpotes aba el iondi
tio eẽ. cum eadem natura sit. Perse aũ expetendum ẽẽ ho¬
nestum: sepe & abunde ꝓbatum ẽ. In hac parte nobis pug¬
na ẽ cũ epicureis delicata & umbratica turba inconuiuio
suo philosophantiũ. apud qͦs uirtus uoluptatum ministra
ẽ illis paret illis deseruit illas supra se uidet Non ẽ inquis s
uoluptas sine uitute.s quare ante uirtutẽ ẽ : Deordine
disputas: Disputationẽ eẽ. de re tota. & de potestate eiꝰ:
ambigitur. Non : uirtus si seqͥpot̃. Primȩ partes eiꝰ: sumꝰ
Oucere debet imꝑare. sũmo loco stare. Tu illam iubes sig¬
num pet̾e: quid inqͥt tua refert: Et ego sine ui tute
nego beatam uitam posse constare. Ipsam uoluntatem
quã seqͦr. cui me emancipaui. remota illa: imꝓbo & dãp¬
no. De hoc uno disputatur utrũ uirtus sũm boni causa
sit. an ipsa sũmum bonũ. Ut hoc unum queratur. ordi¬

Expanded text:
expetendum est, beneficium autem honestum est, non potest alia esse, cum eadem natura sit. Per se autem expetendum esse honestum saepe et abunde probatum est. In hac parte nobis pugna est cum Epicureis, delicata et umbratica turba in convivio suo philosophantium, apud quos virtus voluptatum ministra est, illis paret, illis deservit, illas supra se videt. " Non est," inquis, " voluptas sine virtute." Sed quare ante virtutem est ? De ordine putas disputationem esse ? De re tota et de potestate eius ambigitur. Non est virtus, si sequi potest ; primae partes eius sunt, ducere debet, imperare, summo loco stare ; tu illam iubes signum petere ! " Quid," inquit, " tua refert ? Et ego sine virtute nego beatam vitam posse constare. Ipsam voluptatem, quam sequor, cui me emancipavi, remota illa improbo et damno. De hoc uno disputatur, utrum virtus summi boni causa sit an ipsa summum bonum." Ut hoc unum quaeratur, ordi
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Nulli alii licuit impune tͥbunum in ordinẽ
redigere. Alia exaliis exẽpla sunt eoꝵ qͥ parentes su usq
os ꝑiculis eripuerunt. qui ex infimo ad sũmã ꝓtule¬
runt. et eplebe. acerboq & ignobili. nũquã tacendõ
secuł dederunt. Nulla ui u̾boꝵ. nulla ingenii facul¬
tate expͥmi pot̃. quantũ opus sit. quã laudabile. ꝗͣꝙ
num ꝗͣ amemoria hominũ exiturũ posse hoc dic̃e.
Parentib meis parui. cessi imꝑio eoꝵ. siue equum
siue iniquum fuit ac durum. Obsequentem. sum¬
missumꝙ me p̃bui Aahoc unum contumax fui
ned eresicas umcerer Oertate obsecto uos & fessi ꝙͦ resti¬
isorrads adiem Felice qu incerint felius quincentut. & iles
sd olescente p̃cdarius quisꝰ ipsi dicẽ potit. Neꝵ eñ est
fas al t̃e dicere patrẽ meũ beneficũs uici: Quia eosotu¬
natus sene qͥ ommib ubiꝙ p̃ dicabit afilio suose uene¬
ficns metam: Qma aute ẽ felicuas quamidl iese uene

Expanded text:
didit. Nulli alii licuit impune tribunum in ordinem didit. Nulli alii licuit impune tribunum in ordinem redigere. Alia ex aliis exempla sunt eorum, qui parentes suos periculis eripuerint, qui ex infimo ad summum protulerint et e plebe acervoque ignobili numquam tacendos saeculis dederint. Nulla vi verborum, nulla ingenii facultate exprimi potest, quantum opus sit, quam laudabile quamque numquam memoria hominum exiturum, posse hoc dicere : ' Parentibus meis parui, cessi imperio eorum, sive aecum sive inicum ac durum fuit, obsequentem submissumque me praebui ; ad hoc unum contumax fui, ne beneficiis vincerer. ' Certate, obsecro vos, et fessi quoque restituite aciem. Felices, qui vincent, felices, qui vincentur ! Quid eo adulescente praeclarius, qui sibi ipsi dicere poterit neque enim est fas alteri dicere : 'Patrem meum beneficiis vici' ? Quid eo fortunatius sene, qui omnibus ubique praedicabit a filio se suo beneficiis victum ? Quid autem est felicius quam ibi cede
Abbreviated transcription (Latin):
insule partem estudisset incendium: uexerunt paren¬
tes suos. Discississe creditum ẽ ignes. et utrimq flam¬
ma recedente: limitẽ adaꝑtum. ꝑ quẽ transcurrerent
uiuenes dignissumi. qͥ magna tuto auderent uicit an¬
tigonꝰ qui cũ ingenti p̃lio suꝑasset hostem: p̃mium
belli ad patrem transtulit. et imꝑium illi cypri tradi¬
dit. Hoc ẽ regnum. nolle regnare cũ possig ͥ uicit pa¬
trem imꝑiostum quidem manliꝰ. qui cũ ante adtẽpus
relegatus cẽt. apatre obadolescentiam brutam et he
titoꝙ tẽpore qđ ille ded̾at: sꝑaus fore ꝓditorem pa¬
rentis inuiti. & bene meruisse se de uuene credebat
cuiꝰ exilium ꝓ grauissimo cͥmine int̾ alia manlio obi¬
ciebat. Nactus adolescens: secretũ stringit occultatũ
hoc tegladio transfodiam. In tua potestate ẽ. utro
mͦ pat̾ m̃s accusatorem ñ habeat. Iurauit tribunuᷤ
nec fefellit. & causam actionis emisse. contioni red¬

Expanded text:
insulae partem effudisset incendium, vexerunt pareninsulae partem effudisset incendium, vexerunt parentes suos ; discessisse creditum est ignes et utrimque flamma recedente limitem adapertum, per quem transcurrerent iuvenes dignissimi, qui magna tuto auderent. " Vicit Antigonus, qui, cum ingenti proelio superasset hostem, praemium belli ad patrem transtulit et imperium illi Cypri tradidit. Hoc est regnum nolle regnare, cum possis. " Vicit patrem imperiosum quidem Manlius, qui, eum ante ad tempus relegatus esset a patre ob adulescentiam brutam et hebtito tempore, quod ille dederat sperans fore proditorem parentis invisi, et bene meruisse se de iuvene credebat, cuius exilium pro gravissimo crimine inter alia Manlio obiciebat, nanctus adulescens secretum stringit occultatum hoc te gladio transfodiam. In tua potestate est, utro modo pater meus accusatorem non habeat.' Iuravit tribunus nec fefellit et causam actionis omissae contioni red
Abbreviated transcription (Latin):
Excusationem damꝰ lib̾is & illos segniores adrefe¬
rendam gr̃am facimꝰ quib stimulos adicere debemꝰ
& dicere. Hoc agite optimi uuenes. Pposita ẽ. inter
parentes ac liberos honesta contennio. aedint maio¬
ra anreceꝑint. Non ideo uicerunt: quia occupaue¬
runt. sSumite mͦ animũ qualem decet. & deficere no¬
lite. ut uͥncatis optantes. Nec desunt tampulchro
certamin duces: qui ad similia cobortentur. ac ꝑue
stigia sua ire adiuctoriam sepe iam paratã ex paren¬
tib iubeant. Uicit eneas patrẽ ipse eiꝰ infantia leue
tutumꝙ gestam̃. Grauem senio ꝑmedia hostium ag¬
mina. et ꝑcadentis cura se urbis ruinas ferens cũ com¬
plexuc sacra ac penate deos religiosus senex ñ simpli¬
ciuadentẽ sarcina p̃meret. Tulit illum ꝑ ignes. Et
qͥd ñ picias pot̃: ꝑtulit colendumq int̾ conditores
romani imꝑũ posuit. Uicere siculi uuenes. cũ ethna
maiort ui ꝑagitata inurbes. magros. inmagnam

Expanded text:
excusationem damus liberis et illos segniores ad refeexcusationem damus liberis et illos segniores ad referendam gratiam facimus, quibus stimulos adicere debemus et dicere : " Hoc agite, optimi iuvenes ! Proposita est inter parentes ac liberos honesta contentio, dederint maiora an receperint. Non ideo vicerunt, quia occupaverunt. Sumite modo animum, qualem decet, et deficere nolite : vincetis optantes. Nec desunt tam pulchro certamini duces, qui ad similia vos cohortentur ac per vestigia sua ire ad victoriam saepe iam partam ex parentibus iubeant. " Vicit Aeneas patrem, ipse eius in infantia leve tutumque gestamen, gravem senio per media hostium agmina et per cadentis circa se urbis ruinas ferens, cum complexus sacra ac penates deos religiosus senex non simplici vadentem sarcina premeret ; tulit illum per ignes et quid non pietas potest ? pertulit colendumque inter conditores Romani imperii posuit. " Vicere Siculi iuvenes : cum Aetna maiore vi peragitata in urbes, in agros, in magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ficium dedit. qͦd multoꝵ beneficiis adiuuandum eẽt. ego
aũ illi beneficium dedi. id qͦd nulliꝰ egeret ad iutorio. Maiꝰ
dedi quã accepi. Pat̃ filio uitam dedit ꝑituram nͥ mul¬
tam accessiss ent q̃ illam tuerent᷑ filius patͥ si dedit ui¬
tam: dedit eam q̃ nulliꝰ desicd̾aret auxilium in hoc ut ꝑ¬
maneret. Eirgo maiꝰ beneficium accepit a filio pat̾. qui
iitã accepit. quã ipse illi dedit. Hec ñ destruant
parentiũ uenerationẽ. nec det̾iores illis lib̾os facuint
nimo etiã meliores. Natura enĩ głosa untus ẽ: &
anteire pͥorti cupit. Alacrior em̃ pietas. si adredlen¬
da beneficia cumuncendisseuem̾it ipsi patrib ia
uolentib legis ꝙ contigerit qm̃pleraꝙ sunt in quibus
nt̃o bono iuncimur. Unde certam̃ tam optabile.
unde tantam felicitatẽ parentib ut fateantur ipso̾
liberoꝵ beneficiis impares: Nisi boc ita iudicamꝰ.

Expanded text:
ficium dedit, quod multorum beneficiis adiuvandum esset, ego ficium dedit, quod multorum beneficiis adiuvandum esset, ego autem illi beneficium dedi id, quod nullius egeret adiutorio, maius dedi quam accepi. Pater filio vitam dedit perituram, nisi multa accessissent, quae illam tuerentur ; filius patri si dedit vitam, dedit eam, quae nullius desideraret auxilium in hoc, ut permaneret ; ergo maius beneficium accepit a filio pater, qui vitam accepit, quam ipse illi dedit. Haec non destruunt parentium venerationem nec deteriores illis liberos faciunt, immo etiam meliores ; natura enim gloriosa virtus est et anteire priores cupit. Alacrior erit pietas, si ad reddenda beneficia eum vincendi spe venerit. Ipsis patribus id volentibus laetisque contigerit, quoniam pleraque sunt, in quibus nostro bono vincimur. Unde certamen tam optabile ? Unde tantam felicitatem parentibus, ut fateantur ipsos liberorum beneficiis impares ? Nisi hoc ita iudicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
iterum liberatus ẽ mortis ꝑiculo: maiꝰ accepit beneficiũ
quã dedit. Pat̾ aũ: uitã dedit. ꝑot̃ gͦ sisepius ꝑiculo mor¬
tis lib̾atus afilio fuerit: maiꝰ beneficiũ acciꝑe ꝗͣ dedit Qͥ
beneficium accipit: maiꝰ accipit qͦ maiꝰ eo indiget. Magis
aũ indiget uita qͥuiuit: quã qͥ natus ñ ẽ. ut qui ne indi¬
gere qͥ de omnino possit. Mlaiꝰ gͦ beneficiũ accipit pater
si uitam a filio accipit: quã filius a patre qͦd natus ẽ. Patͥs
beneficia uinci afilii beneficiis ñpossunt. Quare: quia
uitã accepit apatre. quã nͥ accepisset: nulla dare bene¬
ficia potuisset. Hoc cõmune ẽ. patͥ cũ omnib qͥuitã ali¬
cui dederunt. ñ potuissent enĩ referre gr̃ãm: nͥ uitam ac¬
cepissent. gͦ nec medico inmaiꝰ gr̃a referripot̃. Solet enĩ
& medicus uitã dare. Nec naute: si naufragũ sustulit.
At qui & hoꝵ & alioꝵ qui aliqͦmͦ nobis uitã dederunt be¬
neficia uincipossũt Ergo & patrum possunt. Siqͥs mͥ bene¬

Expanded text:
lo, maius accepit beneficium quam dedit. Pater autem vitam dedit potest ergo, si saepius periculo mortis liberatus a filio fuerit, maius beneficium accipere quam dedit. Qui beneficium accipit, maius accipit, quo magis eo indiget. Magis autem indiget vita, qui vivit, quam qui natus non est, ut qui ne indigere quidem omnino possit ; maius ergo beneficium accipit pater, si vitam a filio accipit, quam filius a patre, quod natus est. " Patris beneficia vinci a filii beneficiis non possunt. Quare ? Quia vitam accepit a patre, quam nisi accepisset, nulla dare beneficia potuisset." Hoc commune est patri eum omnibus, qui vitam alicui dederunt ; non potuissent enim referre gratiam, nisi vitam accepissent. Ergo nec medico gratia in maius referri potest solet enim et medicus vitam dare, nec nautae, si naufragum sustulit. Atqui et horum et aliorum, qui aliquo modo nobis vitam dederunt, beneficia vinci possunt ; ergo et patrum possunt. Si quis mihi bene
Abbreviated transcription (Latin):
ebuti lib̾alis. pot̃ uidi nichi tã necessari¬
um aut magis ut ait salustius cum cura
dicendum: quã qͦd in manib ẽ anbene¬
ficium dare & inucem gr̃am referre ꝑ
sedeste petende suit Inueniuntur qui honesta in mer

Expanded text:
ebuti Liberalis, potest videri nihil tam necessarium aut magis, ut ait Sallustius, cum cura dicendum, quam quod in manibus est : an beneficium dare et in vicem gratiam referre per se res expetendae sint. Inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
sus: hostes dimittet saluos aliquando etiã laudatos
acciti sunt. Hec omnia: ñ ueniȩ s clem̃tiȩ oꝑa sunt.
¶lem̃tia: liberum arbitrium habet. ñ sub formu¬
la. sed ex equo et bono iudicat. Et absoluere illi
licet: & quati uult taxare litẽ. Nichil ex his facit
tanquã iusto minus fecerit. s tanꝗͣ id qd̾ constitu¬
it: iustissimum sit. Cognoscere aũ ẽ. quẽ iudicat
puniendum ñpunire: uenia debitȩ penȩ remis¬
sio ẽ. Qlementia hoc pͥmum prestat. ut quos di¬
mittit nichil aliud illos pati debuisse ꝓnuntiat.
Plenior ẽ gͦ quã uenia et honestior ͤ De u̾bo ut mea
fert opinio controu̾sia ẽ. de re quidẽ conuenit. sapi¬
ens multa remittet. multos parũ sane. sed sanabi¬
lis ingenii seruauit. A gͥcolas bonos imitabit᷑. qui
ñ tantum rectas ꝓcerasq arbores colunt illi quoq
quas aliqua deprauabit causa ad minicula quibꝰ¬
tergantur applicant Alias cucuicidunt ne pce¬

Expanded text:
sus ; hostes dimittet salvos, aliquando etiam laudatos, sus ; hostes dimittet salvos, aliquando etiam laudatos, acciti sunt. Haec omnia non veniae, sed clementiae opera sunt. Clementia liberum arbitrium habet ; non sub formula, sed ex aequo et bono iudicat ; et absolvere illi licet et, quanti vult, taxare litem. Nihil ex his facit, tamquam iusto minus fecerit, sed tamquam id, quod constituit, iustissimum sit. Ignoscere autem est, quem iudices puniendum, non punire ; venia debitae poenae remissio est. Clementia hoc primum praestat, ut, quos dimittit, nihil aliud illos pati debuisse pronuntiet ; plenior est quam venia, honestior est. De verbo, ut mea fert opinio, controversia est, de re quidem convenit. Sapiens multa remittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis quoque, quas aliqua depravavit causa, adminicula, quibderigantur, applicant; alias circumcidunt, ne proce