comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do fides transaccõis exstimabi¬
tur modus autem pro etate el
qui transigit arbitrandus ẽ q
ualitudĩe nam alias cum pu̾o.
alias cum᷑iuuens. alias cũ sene
transigi palamest constat cm̃
alimenta cumuita finiri ¶S
⁊ ꝑsonarum cõtemplatõ hñ¬
da est. ħ ẽ cuius uite sint huqͥ¬
Ior alimenta relicta sunt. utrũ

Expanded text:
do fides transactionis aestimabido fides transactionis aestimabitur. modus autem pro aetate eius, qui transigit, arbitrandus est et ualetudine: nam alias cum puero, alias cum iuuene, alias cum sene transigi palam est: constat enim alimenta cum uita finiri.Sed et personarum contemplatio habenda est, hoc est, cuius uitae sint hi, quibus alimenta relicta sunt: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
iuitio auni consequatur ⁊ pu¬
to eam transactõem uase quia
meliorem cõdictõem suam a¬
limentarius tali transaccõne
facit noluit enim or̃o alimẽ¬
autem int̾ est utrum lib̾tim
sunt quib alimenta relicta sĩt
aningenuisatis lccupletes an
minus ¶ uult ĩgitur or̃o aꝑdͥnꝰ¬
p̃torem de istis queri ĩ primis ł¬
decansa transactoĩs deiñ de m¬
odo t̾co de ꝑ sona transigẽtium¬
ĩ cã berit requirendum queᷤ
cã sit transigendi: sine cã eni
neminem cransigentem au¬
solent ad legari si alibi domi¬
cilium br̃s alibi alimẽtariꝰ
hãt aut si destinet domiciium
cranfferre alt̾ut̾ c̃orum aut si
cansa aliqua urgeat p̾sentis pe¬
cume aut si a plurib ei alimẽ¬
tim singulos conuenire diffici¬
le ei sitant si qua alia causa fũit
que plures solent incid̾e que p̾¬
etori suadeant tñsactõem adii¬
utere. ¶ modus quoq pecunie
que ‸ transaccc̃em uenit exstim¬
andus est ut puta quantitas
cnͣsaccõnis nametiam eo mo¬

Expanded text:
initio anni consequatur? et puto eam transactionem ualere, quia meliorem condicionem suam alimentarius tali transactione facit: noluit enim oratio alimenautem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an ingenui, satis locupletes an minus.Uult igitur oratio apud praetorem de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium.In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem ausolent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimentim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere.Modus quoque pecuniae, quae in transactionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex mo
Abbreviated transcription (Latin):
trimonium factum eẽt. si detĩore io¬
co tononeẽn nichominus eopacto
adimissosi det̾ĩora p̾dia face̾t. eum q̃
nomine dotis actõe ceneri ¶ titius
mulieris nomine dotis dotem dedit
⁊ si piuatus ẽ. incasum mortis adi¬
uortii diuortio secutaꝰ non repetita:
titius dote decessiss: mulier ex uol¬
utate hr̃dis enis icclintegrauiti
matrimonium: quesitume᷑ an ex
stipulatu dotem pet̾e possit. Nehr̃de᷑
titĩ si consensiss ut ea quantitas ꝙͣ
ex stipulatu consequi pot᷑ erat dotiꝰ
reconaliatio matrimoniũ foret:
posse pacti exceptione submou̾i: ñ

Expanded text:
matrimonio factum esset, si deteriore loco dos non esset: nihilo minus eo pacto admisso, si deteriora praedia faceret, eo etiam nomine dotis eum actione teneri. Titius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redintegrauit matrimonium: quaesitum est, an ex stTitii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exception
Abbreviated transcription (Latin):
torem marillus ab hr̃de filio mar¬
celli ex totis ꝓmissione umusam
dotem petebat. filieꝰ iectura: qua¬
su nt̃ duos psaciiss nuuio filoru
ex tante mortua muuers partem
dotis remau̾e aput maritu: ma¬
gis coͣnueniss uciq totameius eẽ
dotem: si filium filiamue h abiuss
sex diu̾so respondebatur pacti quid
iuugaris exceptionẽ ctiamhrdi pro¬
ficẽ s ĩ sp̃e quepponitur ñ quasi
hr̃s muueris ex ꝑsona desuncte se
ex ceptione pacti cuebitur. s ip̃e erat
ille qui etiamiuua munere si ab
eo des pet̾etur potuiss ea exceptõne
marulum: quia cdiuortiũ factũ
erat. submou̾e eamd̾ꝙ defẽnsice
etiam post mortem sororis sue re¬
cm̃e itaq piacuit eum ab ea petutẽ
ab lonus mula ex hac sina facta cx¬
rogatione fidei comimssi petitoĩ ꝙͣᷤ.
iure hr̃ditario ꝑ filianiux oris h̃d̾e.

Expanded text:
torem Marullus ab herede filio Marcelli ex dotis promissione uniuersam dotem petebat illa coniectura, quasi inter duos placuisset nullo filiorum exstante mortua muliere partem dotis remanere apud maritum, magis conuenisset utique totam eius esse dotem, si filium filiamue habuisset. ex diuerso respondebatur pacti quidem uulgaris exceptionem etiam heredi proficere: sed in specie, quae proponitur, non quasi heres mulieris ex persona defunctexceptione pacti tuebitur, sed ipse erat ille, qui etiam viva muliere, si ab eo dos peteretur, potuisset ea exceptione Marullum, quia divortium factum erat, summovere, eandemque defensionem etiam post mortem sororis suae retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolvi nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
conuen̾it ut excremi anni nim̃iiñ
fructus ñdum pcepti mulieris iu¬
cro fiant huinsmodi pactũ ualet.
abro u Uxoriuro fundum estima¬
tum : s. ĩ dotem ded̾at. denĩ cũ urro
pactum conuentã fecerat. ut cli¬
nortio facto eod̃ p̾tio uxoriur sun¬
dum ẽstimaret. posteauoiente uxo¬
IR iureum fund̃ duceniooꝵ uendi¬
d̾at. diuortiũ erat factum lab̾o̾ pu¬
tat iuro potesteatẽ sieridebẽ utr̃ ue¬
lit. ducentaur fudum red de nes
cipactũ conuentũ rnintioportere
id cireo putoẜialronẽ respondisse
qͣm uoluntate mulieris fundus ue¬
nerit alioquin oĩo fiuidus erat re¬
stituentꝰ. ¶ Si pr̃ filie nomine cer¬
tam pecumã indotẽ ꝓmisãt ⁊ pactꝰ
Ẽne ĩ uitus cã soiuĩe ⁊ ncħ ab eo ex

Expanded text:
conuenit, ut extremi anni matrimonii fructus nondum percepti mulieris lucro fiant, huiusmodi pactum ualet.abeonis Vxor viro fundum aestimatum centum in dotem dederat, deinde cum viro pactum conventum fecerat, ut divortio facto eodem pretio uxori vir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum. Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum reddere, neque ei pactum conuentum remitti oportere. idcirco puto hoc Labeonem respondisse, quoniam uoluntate mulieris fundus ueniit: alioquin omnimodo fundus erat restituendus. Si pater filiae nomine certam pecuniam in dotem promiserat et pactus est, ne inuitus eam solue
Abbreviated transcription (Latin):
neue meas actio detur. cumeas
iurilib offitiis fungi ⁊ cius ge¬
neris obuigationib obstringi
nonsit equum arbitrari sena¬
tum recte atq ordine facturos
ad quos de eare ĩ iure ad itum
erit. si ded̾int operam ut ĩ eare
senatus uolimtatis seruetur.
¶uerba itaq senatus consuiti ex¬
cutiamus prius: prouident. a
amplissimi ordinis laudata.
quia opem tulit mulierib pp̃
sexus lbetillitatem inuitis hu¬
iust̾nodi casib suppoitis atq ob¬
iectis: s ita demum eis subue

Expanded text:
n eas actio detur, cum eas virilibus officiis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus uoluntas seruetur'. Uerba itaque senatus consulti excutiamus prius prouidentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis. Sed ita demum e
Abbreviated transcription (Latin):
mitati enim feminarũ. ñ calli¬
clitati aucilium congruit. ¶ oĩs
omnino obligatio senatus cõ¬
sulto uelliano comp̾henditur.
siue uerbis. siue re. siuie quocũ¬
Q alio contractu intressm̾nt. S
si et mulier defensor alicuius
extitĩt. procul dubio int̾cedit suᷤ¬
cipit eniminse alienam obli¬
gationem. quippecum ex hac
re sub eat condempnatõem. pro¬
inde neq maritumnoq filiũ
neꝙ prẽm ꝑmittitur mulieri
defendere.
qui dampnatus regressũ ad eã
hãt. ueluti cumuenditorẽ here¬
ditatis sibiuẽdite uł fideuisso¬
rem suum defendat. intcedere

Expanded text:
mitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit. Omnis omnino obligatio senatus consulto Velleiano comprehenditur, sive verbis sive re sive quocumque alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re subeat condemnationem. proinde neque maritum neque filium neque patrem permittitur mulieri defendere. qui damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defendat, intercedere
Abbreviated transcription (Latin):
eudis conuitium quam procuratõ¬
nem ex sequi maluit ⁊ bacte¬
¶t nus erit audiendus sidicat
ne sidicat ĩ rem suam se proc¬
uratorem datum q ħ probauit
nondebet carere ꝓpriasitezitez
si retentatõne aliqua ꝓcurator
utiuelt non facile ab eolis er¬
it transfẽndasnsi dominus ei
ferri aprocuratore uiditum ꝑ¬
mittatur. si quis omnia luditia
ab eo transferre paratus sit ce¬
terum si uellit q̃daintransfer¬
re quedamrelinquere. auste ꝓ¬
curator hanc ĩ constantiam re¬
cusabit. ¶ s ħ ita si mandato i¬
domini prccurator egit cet̾um
si mandatum nonẽ. cum neq
ĩ iuditium quicqͣm de cdluxit. uoc
tuea comꝓbasti que ĩuito te sũt
acta. tibinon p̾iuidicant. ĩdecq
translatio corum litium nonẽ
tibi necessaria ne alieno facto
honereris. ħ autem cognitio ꝓ¬
curatoris mutandi p̃toris essi¬

Expanded text:
magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat ne si dicat in rem suam se procuratorem datum et hoc probauerit, non debet carere propria lite. item si retentione aliqua procurator uti uelit, non facile ab eo lis erit transferenda, 26 Paulus liferri a procuratore iudicium permittatur, si quis omnia iudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc ‹in›constantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum non est, cum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae invito te acta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutandi praetoris es
Abbreviated transcription (Latin):
us deposuit nich̾ominus depoĩti
harrto actione. ¶Si aput ser¬
uuim menm deposũo: et cum
manumisso agam: marcellus
ait tenere nec actionem: quamͤ¬
ius solemus dicere dolietiam ĩ ꝙ
seruitute cominissiteneri aliquẽ
debere. quia et delicta et noxe ca¬
put sequinitim erit igiturad al¬
ias actionos cõperentes decurren

Expanded text:
us deposuerit, nihilo minus depositi us deposuerit, nihilo minus depositi habebo actionem. Si apud seruum deposuero et cum manumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, quamuis solemus diservitute commissi teneri quem debere, quia et delicta et noxae caput sequuntur: erit igitur ad alas actiones competentes decurren
Abbreviated transcription (Latin):
ti accõ ẽ. nec mandati teneris rẽ
quia meam gessi. s si mandasti
michuit ꝑicuio tuo aput eum
deponam cur ñsit mandati acco
il uideo ¶ plane si fideuissisti pro
eo labeo omnimodo fideuissorẽ
ceneri ait non tantum si dolofe¬
cit is cui depoĩtum suscepit. s et
si non fecit. ẽ tamenres aput eũ.
quid enim si fureret is aput qͣm
tepositumsit. ux pupillus sit. uł
neq hr̃s: neq bonorum possor:
neq successoreius extaret. tene¬
bitur ergout prestet quod depo¬
siti nomine p̃stari solet ¶ an ĩpu¬
piuum aput qm̃ sine tutoris an
ctoritate depoitum ẽ depoĩti acĩo
detur. queritur: s probari oportet.
si aput  dolunali iam capacem
de posu̾̃is agiposse. si dolum cõmi¬
sit. namet inquantum lccuplec¬
tior factus ẽ. daturactio ĩ eum et ã¬
si ñ dolus int̾uenit. ¶ Si res depõ¬
sita detior reddatur quasi non
redd̾etur agidepoiti pot̾. cũ enim
detĩor res irdlitur. pot̾ dici. dolo
malo rectlita ni eẽ. ¶ Si seruus me¬

Expanded text:
ti actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non uideo. plane si fideiussisti pro eo, Labeo omnimodo fideiussorem teneri ait, non tantum si dolo fecit is qui depositum suscepit, sed et si non fecit, est tamen res apud eum. quid enim si fureret is, apud quem depositum sit, uel pupillus sit, uel neque heres neque bonorum possessor neque successor eius exstaret? tenebitur ergo, ut id praestet, quod depositi actione praestari solet. An in pupillum, apud quem sine ctoritate depositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non intervenit. Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si seruus me
Abbreviated transcription (Latin):
stabunt quiscruum receꝑunt. at
si cibͣaria tantum dabit. dolum ñ¬
dumtaxat. sequemur. tamenut
pomponius ait. et qd̾ si habunt p̾¬
scriptum aut quod conuen̾it. dũ¬
modosciamus et si quid fuit pre¬
scriptum dolumtamen eos pre¬
staturos quireceperunt qui solu̾
ĩ depoĩtumuenit. ¶ Site rogau̾o
ut rẽ meam ꝑ feras adtitium
ut is eam seruet. quod qua actio¬
ne tecum experiri possum aput
pomponiũ queritur. et putat te¬
cum mandati: cum eo uero qui
eam receperit. depoĩti. ¶ Siuero
tuo nomine cuo receperit. tu qui¬
demnichi mandati teneris ille
tibi depoĩti: quam actionẽ pͥresta¬
bis mandati inlitio comiẽtus.
auod siremtibi dedi: ut si titius
rem non recepiss cu custodires:
nec eam recepit. uitendum ẽ ut¬
rum depõiti tantum anet mari¬
datiactiosit. et pomponius clubi¬
nem quiaꝑiemus fuit manda¬
pomponius queru atibi mand¬
auero. ut irm ab auquo meonꝰ¬
minẽ recoptam custirlias id qr fe¬
ceris mandati an tepositi tenea¬

Expanded text:
stabunt qui servum receperunt: at si cibaria tantum, dolum dumtaxat. sequemur tamen, ut Pomponius ait, et quid habuerunt proscriptum aut quid convenerit, dummodo sciamus et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui recepin depositum uenit. Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apud Pomponium quaeritur. et putat tecum mandati, cum eo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati teneris, ille tibi depositi, quam actionem mihi praestabis mandati iudicio conuentus. Quod si rem tibi dedi, ut, si Titius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actio sit. et Pomponius dubinem, quia plenius fuit mandaPomponius quaerit, si tibi mandavero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenea
Abbreviated transcription (Latin):
edib tantum distent ut ꝓspici
non possint. aut medius mons
carum conspectum auferat. ser
seruitutẽ imponere pot̾ nisi ⁊
is qui cedit ⁊ is cui ceditur. ĩ cõ¬
spectu hãnt eaedifitia itant offi

Expanded text:
edibus tantum distent, ut prospici non possint, aut medius mons earum conspectum auferat, seruseruitutem imponere potest, nisi et is qui cedit et is cui ceditur in conspectu habeant ea aedificia, ita ut of
Abbreviated transcription (Latin):
d. Olim pico hĩtationem et
horieuum quod inea domo
erat quo aduiereta egauit.
iuxta eamd̾ domum ortus ⁊
cenaculum quod olimpico
legatum non ẽ fu̾unt ad ortũ
autem et cenaculum semper
ꝑ domum cuius hĩtatõ relic¬
taerat aditus fint quesitum
ẽ an olimpicus aditum p̾sta
gatario: ¶ uitius  titius aꝑto
pariere domns sue quatenus
stillicidii rigor ꝯtignorum ꝓ¬
tectus competebat. ianuamĩ
publico aperuit. quero an cũ
neq luminib publii meuiis¬
iuicinineq itineri uicini offi¬
ceret. neq stillicidium ĩ iucimi
domo accedat analiquam ac¬
tionem menius publius ui¬
cinus ad ꝓhibendum haberet
responli secundum eaque ꝓ

Expanded text:
.Olympico habitationem et horreum, quod in ea domo erat, quoad uiueret, legauit: iuxta eandem domum hort‹u›s et cenaculum, quod Olympico legatum non est, fuerunt: ad hortu‹m› autem et cenaculum semper per domum, cuius habitatio relicta erat, aditus fuit: quaesitum est, an Olympicus aditum praestgatario.Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus Publii Maeuii uicini neque itineri uicini officeret neque stillicidium ne uicini domo cadat, an aliquam actionem Publius Maeuius uicinus ad prohibendum haberet. respondi secundum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss de fructib reddendis. ħ ẽ
ut ĩ dotem ẽent fruitus quos per¬
ciperet ⁊ fundus urusus fructus
in ħ craclitus ẽ. non ut fundus ur
ꝑciperet dotis futuros cogendum
de dote actione fructus reddere.
erunt igitur ĩ dotem fructus et
fruetur iste usuris que ex fructib

Expanded text:
ddendis, hoc est ut in dote essent fructus quosquos percepisset, et fundus vel usus fructus in hoc traditus est, non ut fundus vel perciperet dotis futuros, cogendum de dote actione fructus reddere. erunt igitur in dote fructus et fruetur iste usuris, quae ex fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
riphonius. s qui promisit cibus
aut citio solutum quid̾titio repetẽ
non potest s pignus ei datum⁊ et̃

Expanded text:
ionum. Is qui promissit tibi aut Titio solutum quidem Titio repetere non potest, sed pignus ei datum et
Abbreviated transcription (Latin):
utentur ine egipos autem si quesio
moneatur possidentis meliorem eẽ
conditionem: dabitur. enimpossi¬
denti ħ exceptior siñ comuenit ut eni¬
dem res michi quoq pignorieẽt.
si autem id actum fu̾it ut ꝓ ꝑtib
res obligarentur. utilem actionẽ
competere ⁊ init̾ ip̃os et adu̾sus ex¬
trancos: p quam dimidiam par¬
tem possiõnis ap̃̾phendãt slugłi.
arcianus Sus qui bonarripu
blice uire administrat mutuam¬
pecuni amprõ accipiat. pot̾ ren¬
eius obligare. ¶Si antiponis¬
g. factasit. et ĩ fudum aut ĩ edes
aliqͥus ĩclucatur. eousq ietin
possionem pignoris loco donec
illi pecunia soluatur cumusur¬
as fructus ꝑcipiat. aut locando:
aut ip̃e ꝑcipiendo bĩtandoq itaq
si amisit̾ possionem. solet ĩfactũ
actioneuti: ¶usus fructꝰ an pos¬
esit ꝑignori ypothece ue dari que¬
situm ẽ. si dominus ꝓprictͣatis cõ¬
uen̾it. siueille qui solumusum
fructumht̃ et scribit pap̃lib̃.xi.
et siuelit cum creditore ꝓprietarius

Expanded text:
utentur: inter ipsos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eadem res mihi quoque pignori esset.' si autem id actum fuerit, ut pro partibus res obli garentur, utilem actionem competere et inter ipsos et aduersus extraneos, per quam dimidiam partis possessionem aos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eaeius obligare. Si ἀντίχρησις facta sit et in fundum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum actione uti. Usus fructus an possit pignori hypothecaeue dari, quaesitum est, siue dominus proprietatis conuenerit siue ille qui solum usum fructum habet. et scribit Papinianus liet si uelit cum creditore proprietarius
Abbreviated transcription (Latin):
pignori dato petuliũ eius creditor
citra conuentionẽ speciłr suꝑeo cõ¬
ceptam. frustra distrahit nec int̾e᷑
qũ seruus domino peculium ad q¬
sierat. ¶ cum p̾dium pignori dare¬
tur nominatĩut fructus quoq pi

Expanded text:
pignori dato peculium eius creditor pignori dato peculium eius creditor citra conuentionem specialiter super eo conceptam frustra distrahit, nec interest, quando seruus domino peculium adquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pi
Abbreviated transcription (Latin):
pocpit ẽt eniminea quãtitate ꝓpriũ
mulier negrciũ gessisse ñ alienu
suscepisse uideturu
hecas suscepit. acq ita pecumã soluit:
simandati agat. uł cumeo agatur
exemplo creditoris ã cupa exstiman
oportet/ ceriiuiditio qd de pignore
dato pontur conueniriũ pot̾.¬
d̾ Si suꝑatus sit debitor qui re suam
uendicabat. quod suam non probat.
oque seriuand̾a erit creditori actio ẜr¬
uiana ꝓbanti resĩ bõnis eotempore
quo pignus contrabebatur illius fu¬
isse s et si uictus c̃ de bator uendi¬
cans br̃cditatẽ. uidex. actionis sc̾rui¬
ane neglecta de hr̃ditate dicta sen
onuentiogñalis ĩ pi¬
gnore danto bouorũ
uł postea quesitorum
receptae. inspem aũt
alienerei collata con¬
uentione. siñfuit ci
qui pignus dabat de
tca drbitori dĩno quesito dif¬
sicilius creclitori qui ĩgnor auit
alienũ utilis acc̃o dabitur. S faci¬
uor erit possidenti retentio: ¶ seruo

Expanded text:
percepit: etenim in ea quantitate proprium percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotium gessisse, non alienum suscepisse uidetur. hecas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dato proponitur, conueniri no Si superatus sit debitor, qui rem suam vindicabat, quod suam non probaret, aeque servanda erit creditori actio Serviana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans hereditatem, iudex actionis Seruianae neglecta de hereditate dicta senonuentio generalis in pignore dando bonorum uel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Seruo
Abbreviated transcription (Latin):
gnori eẽnt. conuenit eos consump¬
tos bona fide emptor utili sermana
restitue ñ cogeturs pignoris et eñi
cãm ñ usu capione ꝑini placuit qm
queͣstio pignoris : ab ĩcentione do¬
minii separatur qd ĩ fructib dissi¬
mile ẽ quinũquam debitoris fu̾int.
¶pacto placuit ut adcdiemusuris ñ
solutis: fructus ypothecarum ĩusu¬
ris compensarentur inslegitime
ordiominores ĩstipulatum uen̾int:
non ẽẽ tam̃ in irritam conuentio¬
nem placuit. cumad diciminore
fenore ñ soluto legitime maiores
usure scipulanti: recte promicti po¬
tuer. ¶cump̃diumuxor iuro do¬
naͣͣł idͣꝙͣ pꝰ duimuur pignori dedis¬
s: post diuortium arit nuilier posseᷤ¬
sionem p̾dii sii recuperauit. et id̃ p̾¬
dium obdebitum iuripignori dedit᷑
ĩhac cdumcaxat pecunia: recte pignꝰ
amuliere contractum apparuit quaͣ
offerre uiro debuit meliore p̾dio fac¬
to scilicet si maiores sumptus quã
fructus fuissent. quosuir ex predio

Expanded text:
gnori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit, quoniam quaestio pignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae ordio minores in stipulatum uen‹e›rint, non esse tamen irritam conuentionem placuit, cum ad diem minore faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuernasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier possessionem praedii sui reciperauit et idem praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam offerre uiro debuit meliore praedio facto, scilicet si maiores sumptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio
Abbreviated transcription (Latin):
auius Pilegati conditionalis nõie¬
relicti filiofamil. pr̃ ab hr̃de rem
gatum deb̾i ⁊̃ neq pr̃ pot̾ pigmus
uendicar neq filius^ nũc hr̃e ce¬
piss actionõnec ex p̾cedente tepe
pot̾ quicquamiuris hr̃e ĩpigno ͦ¬
resicut ĩfideuissore dicitur.

Expanded text:
Si legati condicionalis relicti filio familias pater ab herede rem gatum deberi et neque pater potest pignus uindicare neque filius, qui nunc habere coepisset actionem nec ex praecedente tempore potest quicquam iuris habere in pignore, sicut in fideiussore dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
irtellus Peruum quemquis piͣ.¬
gnori ded̾at. ex leuissima offensa
uinxii. mox loluut. et quia debitor
non sacisfaciebat. creditor ininoris
scruiiinuendidit. an aliqua acc̃o
credicori ĩ debitorem constituenda
sit. quia gediti ip̃ius accioñ suffc̃
ad id quod dee ꝑsequend̾. quid si
eumint̾fecissi aut eluscass ubi
quid̾ int̾feriss ad exhibendum te¬
netur ubi autẽ cluscass: quasi u¬

Expanded text:
rum. Seruum, quem quis pignori dederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Cuinconuenit utus que adre¬
cfectionẽ edifici ardidit. de pensio¬
mbuur pigniis ip̃e creditũ recipi¬
at/etiamlocati actiones utiles ad¬
ũsus ĩ quilinos accipiet / cautõius
inclĩ conucũit de pignore uł ratã
habente me conuentionẽ ur mã¬
dante.quasiint̾ me ⁊ colonum
meũ conuenisse iuidetur ¶ Si de

Expanded text:
ad refectionem aedificii credidit, de pensionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles aduersus inquilinos accipiet cautionis meum conuenerit de pignore uel ratam habente me conuentionem uel mandante, quasi inter me et colonum meum conuenisse uideatur. Si de
Abbreviated transcription (Latin):
res: ¶ creclitor y pothecã sibi ꝑsentẽtiã
adiudicatam: qmadmodumhĩturͤ
sit. queritur nã dominiũ eius uen¬
clicare non pot̾. s ypothecaria age̾ pot̾.
sut si exceptio ei obicietur a possore
rriiudicate: replicet. si scdm eimiiuiͤ¬
dicatum none. ¶Sipluris condẽp¬
natus sit debitor ñ restituẽdo pignꝰ
quã computatiosortis ecusuraru
faciebat. an si tantum solu̾it quantũ
debeat. ex houeretur ypotheca: qd̾ ego
quid̃ quantium d ad subtilitatẽ
legis: et quantum ad auctorita tem
sententie: ũ pho semel enimcã trã¬
sire uidetur ad condẽpnatoem etĩde
pecuniam᷑ debiis humanus ẽ ñ am¬
plius eum quam qd̃ reuera debet
dando. y pothecam lib̾arr ¶alieua res
utiłr pot̾ obligan. sub conditione:
si debitoris facta fu̾it. ¶ Si duo parit̃
utrum ꝓ quantitate debiti an pro
ꝑteib dimidiis queriturs et ma¬
gis ẽ ut ꝓ quantitate debitipignꝰ
hant obligatum s utꝙ sicũ pos¬
soessore agat qmad icelũ utrũ

Expanded text:
ententiam ad iudicatam quemadmodum habiturus sit, quaeritur: nam dominium eius uindicare non potest. sed hypothecaria agere potest, et si exceptio obicietur a possessore re‹i› iudicatae, replicet: 'si secundum me iudicatum non est'. Si pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum soluerit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod ego quantum quidem ad suptilitatem legis et sententiae non probo: semel enim causa transire videtur ad condemnationem et inde pecunia deberi: sed humanius est non amplius eum, quam quod re vera debet, dando hypothecam liberare. Aliena res utiliter potest obligari sub condicione, si debitoris facta fuerit. Si duo pariterutrum pro quantitate debiti an pro tibus dimidiis, quaeritur. et magis est, ut pro quantitate debiti pignus habeant obligatum. sed uterque, si cum possessore agat, quemadmodum? utrum
Abbreviated transcription (Latin):
celsus scribit. ¶ ex quib causis natu¬
ralis obligatio consistit. pignus ꝑ
futura tamensunt. ypothece dari¬
t̃ possunt. ut fructus pendentes par¬
tus ancille fetus pecorum et ea q̃
nascuntur fu̾it ypothece obligata:
idq scruandum ẽ siue dominus
fundi conuenit. aut deusu fructu
aut de hiis que nascũtur: siue is ꝗ
usum fructum hãt. sicut uilianus
scribit. ¶ qd̾ dicitur creditorem pro¬
bare deũ cimi conueĩebat remi bois
debitoris fuisse ad cã comieicntiã¬

Expanded text:
Celsus scribit. Ex quibus casibus natuCelsus scribit. Ex quibus casibus naturalis obligatio consistit, pignus pefutura tamen sunt, hypothecae dari possunt, ut fructus pendentes, partus ancillae, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: idque seruandum est, siue dominus fundi conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum fructum habet, sicut Iulianus scribit. Quod dicitur creditorem probare debere, cum conueniebat, rem in bonis debitoris fuisse, ad eam conuenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam actum sit. siue cum reo suie
cun fideuissore siue cumutrisq ꝓ
ꝑte. licet dampnati sint. ypotheca
manet obuigatar nec ꝑ ħ udetur.
satiffactum creditori: quod habet
iudicati actione: ¶ Si sub conlictoẽ
tebiti nomine. obligata sit ypothe¬
car dicendumẽ ante conditionem
ñ iecte agrcum nicħ interim debe¬
atur s si subcondictione debiti cõ¬
ditio uen̾it. rursus agere poterit.
¶ S si presens sit debitum: ypoche¬
ca uero subconditione. et agatur
ante conditionẽ hypothecariaue¬
rum quid̃ ẽ pecuniam solutamñ
eẽ s auferri ypothecamũquum ẽ:
ĩ deoq arbitriouidicis cautiones
int̾ ponende sunt. si conditio exti¬
terit. nec pecunia soluatur: restitui
usuras qͣuoq slobligata sit ypothe¬
ca usuure solui debeno idem et ĩpena
dicemus.
p̃. Quesitum ẽ sinondum dies
pen tõis ucͣnit an et medio
tempore ꝑ sequi pignora ꝑmittend̃
sit et ꝓuto dandam pignoris ꝑsc¬
cũtione quiamt̾est mcar et ita

Expanded text:
sonam actum sit siue cum reo siue cum fideiussore siue cum utrisque pro parte, licet damnati sint, hypotheca manet obligata nec per hoc uidetur satisfactum creditori, quod habet iudicati actionem. Si sub condicione debiti nomine obligata sit hypotheca, dicendum est ante condicionem non recte agi, cum nihil interim debeatur: sed si sub condicione debiti condicio uenerit, rursus agere poterit. sed si praesens sit debitum, hypotheca uero sub condicione, et agatur ante condicionem hypothecaria, uerum quidem est pecuniam solutam non esse, sed auferri hypothecam iniquum est: ideoque ar bitrio iudicis cautiones interponendae sunt 'si condicio exstiterit nec pecunia soluatur, restitui usuras quoque si obligata sit hypotheca usurae solui debent: idem et in poena dicemus.. Quaesitum est, si nondum dies pensionis uenit, an et medio tempore persequi pignora permittendum sit. et puto dandam pignoris persecutionem, quia interest mea: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Ni deuissorimpetrauit a pote¬
state. añ quami solu̾et. ut pignora
ip̃e possideat quasi satis facturus
creclitorib nec satisfecit modobe¬
res debituris paratus ẽ solu̾e cre¬
ditorib. quero an pignora fide¬
iussor restitũe cogendus sit uio

Expanded text:
 Fideiussor impetrauit a potestate, ut et ante quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est soluere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor restituere cogendus s
Abbreviated transcription (Latin):
debitor seruum quem añ dño
bona fide em̾̃at. et pignorauit. A¬
teneatsseriuane locus eꝰ et si aduer¬
sus eum agat creclitor. doli repli¬
catione exceptionẽ elidet. ita iuili¬
anus ait. ⁊bt̃ rationem: ¶ quic¬
quid pignori commodisiue in¬
cõmodi: fortuito accessitsid ad de¬
bitbre m ꝑtinet. ¶ Si res pignora¬
ta ñ restituatur lis adu̾sus pos¬
sessorem crit estimanda ¶ sutiq¬
ris ad ũsuscet̾os possores: etiam
¶plutis quia qd̾ amplius debito cõ¬
secutus creditor fu̾it. restituere de¬
rante me creditori suo pignori
obligau̾it hr̃s extitĩtero: ex post¬
facto pignus durcto quid̃ ñ cõua¬
lescit sutilis pign̾atitia dabitur
credicori.
causa pignoris lorair iecte poti̾t.
Iꝑignoris obligatio ⁊̃ int̾ ab sen¬
tes recte ex contractu obligatur
prohibetur. pignus accipere nõ
prohibetur

Expanded text:
debitor seruum, quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum agat creditor, doli replicatione exceptionem elidet: et ita Iulianus ait, et habet rationem. Quidquid pignori commodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet. Si res pignerata non restituatur, lis aduersus possessorem erit aestimanda, s aduersus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere derante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed utilis pigneraticia dabitur creditori. causa pignoris locare recte poterit. Pignoris obligatio etiam inter absentes recte ex contractu obligatur.prohibetur, pignus accipere non prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
gentos ardicorib edifitium ie¬
stituere quam sisumꝑtus sex¬
cructionib errogatos quate¬
nus pretiosor ies facta ẽ recipe¬
rent ¶ Sisciente a consentiente
domino seruus ut omnia bona
dominipignori obligata eẽnt
conuenit ip̃m᷑ quaꝵ qui cauit
uenditi ad emptorem ꝑtin̾e: si
tñ proletur eas ies obngatas su
do dicta eratut si post c̾tinntem¬
pus uectigal solugum non eer
is fudus ad diu edeat postea
gͣnus cẽ ĩtem quesitũ e sicũi ex¬
sotutione uecͣtigalis tam deb¬
cor quam geditorcessarẽt. et pp̃¬
ea ꝓuntiatum eẽt auidũ secił¬
dum logem dominieẽ cũius po¬
tior eẽt. R. suit ppon̾entur uecti

Expanded text:
edificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent. Si sciente et consentiente domino seruus, ut omnia bona domini pignori obligata essent, conuenit, ipsum quoque qui cauit uenditi ad emptorem pertinere, si tamen probetur eas res obligatas fudo dicta erat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea gnus esse. Item quaesiit, si, cum in exsolutione uectigalis tam debitor quam creditor cessassent et propterea pronuntiatum esset fundum secundum legem domini esse, cuius poti
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie causa: n̾um etiam de ꝑte
eiis : etur proculi obligatione
uł honoraria: uł tantũ naturali
Is ĩ condictiõali obligatione. non
alias obligantur. nisi conditio ex¬
titent. ¶ iuter pignus autem et
hipothecam cantum nominis so¬
nus differt. ¶ dareaũt quis hipo
quis habiit habiturus ue sit. ea
non continebũtur que uerisimlt est
qm̃ quam specialit̾ obligaturum
non fuisse ut puta debitori supplex.
itemuestis relinqͣnda ẽ debatori:
Cet ex mancipiis que ĩ cousu habeb¬
at. et ut c̾tum sit eum ꝑignori
daturummũ suisse proinde demini¬
steriis eius p quamei necessaruis
anañ compecit.

Expanded text:
te eius: et uel pro ciuili obligatione uel honoraria uel tantum naturali. sed et in condicionali obligatione non alias obligantur, nisi condicio exstiterit. Inter pignus autem et hypothecam tantum nominis sonus differt. Dare autem quis hypotquis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebit, ut certum sit eum pignori daturum non fuisse. proinde de ministeriis eius perquam ei necessariis ana non competit.
Abbreviated transcription (Latin):
possõrem. suie tantũ pactũ conuen¬
tum de ypotheca int̾uen̾it. siue q̾
possiõ eius cradita fu̾it deiide ã¬
missasit. ¶ etiam si creditor iu¬
dicatum debitorem feci̾t. ypothe¬
camanet obligata qui a suas
conditiones ht̃ ypothecaria actio.
id ẽ si soluta e pecunia: aut satis¬

Expanded text:
orem, siue tantum pactum conuentum de hypotheca interuenerit, siue etiam possessio tradita fuerit, deinde amissa sit. Etiamsi creditor iudicatum debitorem fecerit, hypotheca manet obligata, quia suas condiciones habet hypothecaria actio, id est si soluta est pecunia aut satis
Abbreviated transcription (Latin):
modestimuis respondit cogendum
eẽ. ¶ pater seii emancipato filicoͦ
face̾ ꝑ suasit. ut quia mutuã quã¬
titatem acciperet a seꝑticio qecli¬
tore cyrographũ ꝑscrib̾e̾t sua ma¬
nui filius eius: qͣuodipẽ impeditus
eẽt scribẽ sub c̃omͤmoratr̃e domus
ad filiũ ꝑcinentis pignori dande.
querebatur an seius int̾ cet̾a bõa
etiamhanc domũune obtimo pͤ¬
si dere possit. cumpr̃is se hrlitate
abstinu̾it. nec metu̾et ex ħ solo
quod mandante pr̃e. in anu sua
ꝑscripsit ĩ strum̃tumꝙropħi: cũ
ueq consensumsuum accõmo
dau̾it prĩ.aut signo suo aut alia
scriptura smodestinus re cũ manu
sua pignori domũ suam futurã
seius scripsãt consensu ei obliga¬
tioni declisse manifestum e. ¶luti¬
us titius. p̾dia et mancipia que
ĩ prediis erant. oͣbͣligauit. hr̃s eiͤ
p̃diis int̾ se diuisis illis mancipi¬
is defunctis: alia substituer᷑ credi¬
torpostea p̾clia cũ in ancipiis dist¬
xit. squentur am p̃a mancipia

Expanded text:
Modestinus respondit cogendum esse. Pater Seio emancipato filio facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consedaverat patri aut signo suo aut alia scriptura. Modestinus respondit: cum sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius praedia et mancipia quae in praediis erant obligauit: heredes eius praediis inter se diuisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia,
Abbreviated transcription (Latin):
accpeiesñ ut ctiamcertaro ĩ temap̃
metantqueritur simulas tibi detoe
dies singilos aliquro prares dein¬
de mule aͥ gͣrasatorib fmnc ab¬
iate intra dies experim̃ti quid ec̃t
pr̃andumt utrin p̃tium et mer¬
ces: am̾ces tantumr: a ait mela
int̾rẽ utrum emptioiam erat con¬
tracta: an futura ut si facta p̾cuu
petatiu si futura inces petatur¶ S
ĩñ exprimit de actionib puto aũt
si quid̃ ꝑfirta fuit emptio cõperẽ
ex uenduo actione siuoñdũ per¬

Expanded text:
acciperes, non ut etiam certares. Item apud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid esset praestandum, utrum pretium et merces an merces tantum. et ait Mela interesse, utrum emptio iam erat contracta an futura, ut si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex uendito actionem, si uero nondum per
Abbreviated transcription (Latin):
exix pupuli nomina fecit.ur re¬
cumam martba deposuit. datur
ei uendicatio mĩmiorum ⁊ aduer¬
sus debitores utilis acc̃o scilicet si
auenare eos ñ potuit. quod ã in
quoius tutore dicendume s uec it̾
cepit. utrum cum ĩ lib̾tatis pos¬
sessione eẽt. an postea nam et si
titii scruo creclidõ: eiusq domi¬
nus eusq eẽ cepero deducam qd̾
prius credid̾̃im siconueniri de pe¬
culio cerrro  quid ergo ẽ quia de
peculio actio deficit. utilis actio in
dominum quasi tutele erit. ut ꝙ
cẽ intelligatur. ¶Si dos filio fa qd¬
milias sit data. uł cutelam ad¬
ministrauit. habenda erit ratio
priilegiorum ĩ actione de pocus¬
lio. dilatait̾im cetõrum crediꝗ¬
torum actictionesur intposita ñ
si priores agant. qui priuilegiumꝰ
non hñt. restitutu iri quod ac¬
ceperĩt. si inferatur postea cũ pr̃eꝰ
actio priunegii.

Expanded text:
ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debitores utilis actio, scilicet si alienare eos non potuit: quod et in quouis tutore dicendum est. nec ta debere coepit, utrum cum in libertatis possessione esset an postea: nam et si Titii seruo credidero eiusque dominus esse coepero, deducam quod prius credidi, si conueniri de peculio coepero. quid ergo est? quia de peculio actio deficit, utilis actio in dominum quasi tutelae da‹nda› eresse intellegatur.Si dos filio familias sit data uel tutelam administrauerit, habenda erit ratio priuilegiorum in actione de peculio dilata interim ceterorum creditorum actione uel interposita cautione, si priores agant, qui priuilegium non habent, restitu‹tum› iri quod acceperunt, si inferatur postea cum patre actio priuilegii.
Abbreviated transcription (Latin):
dem Libera petulu ad ministrã¬
tio non ꝑmanet. neq ĩ fugitiuo.
neq ĩ surrepto: neq ieo de quo
nesciat quis uiuat anmortuus
sit. ¶ cui peculi ad ministratio
data ẽ. delegare debitorem suũ pot
omp Nonsolum id peculium
ẽ quod dominus seruo concessit:
ũumid quoq quodignorante ñ¬
quid̃ eo ad quisitum ẽ. tamen si
rem sciss passurus erat ẽẽ in pecu¬
uum. ¶ sugnorante me seruus m̃s
nogcria mea administrau̾it. tan¬
quanti ten̾etur si lib̾ negicia mea
ad ministrass ¶ an debitor nel ser¬
uus dominour dominus seruo
ĩtelligatiu excã ciuili computã¬
dumẽ. ideoq si dominus ĩ rõnes
suas referat se delx̃ seruo suo. cũ
omninoneq mutuum accepit.
nullacansa p̾cessãt debendi: nuda¬
ratiõ facit eumͣ debitorem.

Expanded text:
m.Libera peculii administratio non permanet neque in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an mortuus sit.Cui peculi administratio data est, delegare debitorem suum potm. Non solum id peculium est, quod dominus seruo concessit, uerum id quoque, quod ignorante quidem eo adquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tanquanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset.Ut debitor uel seruus domino uel dominus seruo intellegatur, ex causa ciuili computandum est: ideoque si dominus in rationes suas referat se debere seruo suo, cum omnino neque mutuum acceperit neque ulla causa praecesserat debendi, nudanon facit eum debitorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tam seruus pecuniam ex solu̾it
ñ magis repetẽ potest quam suu¬
ditium dictatum nõ fuiss ead̾
rõne fideuissor quo utilit̾ accep¬
ͦ tus uidebitur quia naturalis ob¬
ligatio quam etiam seriius sus¬
cipere uidebatur. ĩ litxm translata
non ẽ. ¶seruus alienus cum bo¬
na fide seruiret michi: nummes
acitio mutuatus ẽ micbi dedit.
ut eum mamiunitt̾em. et manũ

Expanded text:
tam seruus pecuniam exsoluerit, non magis repetere potest quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acceptus uidebitur, quia naturalis obligatio, quam etiam seruus suscipere uidetur, in litem translata non est.Seruus alienus, cum bonae fidei seruiret mihi, nummos a Titio mutuatos mihi dedit, ut eum m
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola Quod debetur seruo ab
extraneis agenti de peculio non
ouinino dominus ad quanti
et sumptus impetendo a euẽ¬
tus ex secutionis possit ẽẽ incer̾¬
cus. a cogitanda sit moratem¬
poris: que datur uidicatis aut
uenditioĩs bonorum: suid mag̾
faciendum critsergo si paratus
sit actiones mandare: ab solue¬
tur. quod enim clicitur sicum
uno ex scciis agatur. uniu̾su
petulium computandum quia
sit cum socio actio: in eod̾ reclibit.
siactiones paratus sit pr̃are. et
in omnib quos id circo teneri di¬
cimus. quia hñt actionẽ. delega
tutelam quasilib ad ministrab¬
at. seruus pronuntiatus ẽ an¬
si conueniatur eius dñs a pup¬
illocuius quis̃ potiorem cãm:
quam creclitorum cetõrum ser

Expanded text:
um.Quod debetur seruo ab extraneis, agenti de peculio non omnimodo dominus ad quantitet sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut uenditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absoluetur. quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, uniuersum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones paratus sit praestare: et in omnibus, quos idcirco teneri dicimus quia habent actionem, delegattutelam quasi liber administrabat, servus pronuntiatus esi conveniatur eius dominus a pupillo, cuius quidem potiorem causam quam creditorum ceterorum ser
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quod seruus meus pro
debitore mẽo michi ex promisit.
ex peculio deduci debet cia debitore
nc credendum sit peculiare fieri
nomencius pro quo ex ꝓmissũ ẽ.¬
paulus utiq si de peculio agente
aliquo deducẽ uelit. illud nom̃
peculiore fecit
ripho. Si filus uł seruus cuiu̾
nomine dunitaxat de peculio
accum ẽ ante finitum uiditiũ
decessĩt. id recuiumi respicietur.
quod aliquis eorum cum morie¬
batur habuit s eum qui seruũ
cestamentolib̾um eẽ iubet. et ei
petulium legat eius temporis
peculumil egare incelligi: uilia¬
nus scribit. quolib̾tas competit.
ideaꝵ omina incͤme tapeculii quo¬
quo modo aute aditam hr̃dita¬
tem ad quisita ad manumissũ
ꝑtinere at si quis extraneo pecu¬
lium seruiiegau̾it. ĩ comectura
uoluntatis testatoris q̃onem¬

Expanded text:
atium.Quod seruus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore ne credendum sit peculiare fieri nomen eius, pro quo expromissum est.Paulus: utique si de peculio agente aliquo deducere uelit, illud nomen peculiare facit servus, cuius nomine dumtaxat de peculio actum est, ante finitum iudicium decesserit, id peculium respicietur, quod aliquis eorum cum moriebatur habuit. Sed eum, qui servum testamento liberum esse iubet et ei peculium legat, eius temporis peculium legare intellegi Iulianus scribit, quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium servi legaverit, in coniectura voluntatis testatoris quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gradus ꝑtinentes factus.⁊ ¬
accione negrriorum gestorũ
peti posse. ¶qui puie testamẽ¬
toub̾tatem acceperunt. actus
riis arrditorib soluit existi¬
mãs sororem suam desuncto
hr̃dem testamento extitisse
quamus ꝯmĩno ge̾ndisoro¬
ris negrriato feciss m̾itate
tam̃ fiłorũ desuncti qui sui
hrdes pr̃i sub lato testamẽto
erant gessiss quia guumẽ
ĩdampuo eum ñ usari accõne
negitiorum gestorumit cił
petere ꝑlatuit
ut tibi fundum᷑ emeret quod
cum cognonissem ip̃e cum ti¬
bi emi putorefere quamente
emeriminam siꝓpt̾ea qd̾ tibi
necessarium ẽẽ scuem: ateeiꝰ.
uoluntatis eẽ ut emꝑtum hr̃e
uelles: agemus int̾nos negrai¬
orum gestorum cut ag̾emus.
si aut mulum omnino man¬
datum int̾cessiss aut titio mã¬
dasses. s ego quia ꝑme cõmo

Expanded text:
radus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt. Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus,ribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: quia aequum est in damno eum non uersari, actione negotiorum gestorum id eum petere placuit. ut tibi fundum emeret: quod cum cognovissem, ipse eum tibi emi. puto referemerim: nam si propter ea, quae tibi necessaria esse scirem, et te eius uoluntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus, si aut nullum omnino mandatum intercessisset, aut Titio mandasses et ego, quia per me commo
Abbreviated transcription (Latin):
ffris. Si rem quamseruus uencli¬
cus subripuss ame uenditore
emptoruendid̾it  eaq ĩ rerum oẽ¬
natura desierit de pretio negiri¬
orum gestorum acco michi da¬
a est ut dar delet si negiiiiiii
qͣd  fͣuum eẽ ex istimares cũ ẽẽt
meum:. grssisses sicut ex ⁊ trario

Expanded text:
 Si rem, quam servus venditus subripuisset a me venditore, emptor vendiderit eaque in rerum natura esse desierit, de pretio negotiorum gestorum actio mihi danda sit, ut dari deberet, si negotium, quod tuum esse existimares, cum esset meum, gessisses: sicut ex contrario
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Accio negiciorum gre¬
storum illi datur cuius int es
i uiditio ex piri nec refert duee¬
ta quis auiti acͨtõne agat ur
conneniatũt./ quia ĩ extra ordiꝰ¬
narus iuditis ubiconceptõ for

Expanded text:
arum Actio negotiorum gestorum illi datur, cuius interest hoc iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili actione agat vel conveniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio f