comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ patͥs sui sagacit̃ recepit. Lodouicꝰ
uͦ teodericũ filitĩsuũ ꝑ albiẽsẽ & rotinꝰ
cuntate ad au̾aũ dirigit. Q ꝑgens: õs
urbes illas afinib gothoꝵ usq burgũdiã
subiuigaũ ce in potestatẽ pat surestuit.
Regnaũ gͥ alaricus annis .xiiͭ. lodoueꝰ
regis de tolosa abstulit usq urbesiliaᷤᷤ
accipiens ecolosinã ciuitatẽ ueniens tãtã
ei grãm contllit ds̃ uit in eiꝰ ad uentu
muri funditus corruer ent. Int̾fectis qͦ
gotis qͥ ibidẽ erat ipsã urbẽ app̾hendit.

Expanded text:
epit. Chlodoveus autem Theodericum filium suum per Albiensem et Rotinus civitatem ad Arvernum dirigit. Qui pergens, omnes urbes illas a finibus Gothorum usque Burgundiam subjugavit, et in potestatem patris sui restituit. Regnavit igitur Alaricus annis 12; Chlodoveus regis de Tholosa abstulit, omnesque urbes illas accipiens, Ecolosinam civitatem veniens, tantam ei gratiam Deus contulit, ut in ejus adventum muri ejus funditus corruerent. Interfectis quoque Gothis qui ibidem erant, ipsam urbem apprehendit.
Abbreviated transcription (Latin):
meis manib tͣoid̾is : ĩ ĩ gressu uasilice
scĩ martim dignatus esto mͥ reuclare
ut sciã si ꝓpitiꝰ mͥ sis famulo tuo. Neni¬
entib aut̃ pueris eiꝰ ad beati martin
eccłã. cũ ipsa limina introissent pͥmi¬

Expanded text:
meis manibus tradideris, in ingressu basilicae, sancte Martine, dignatus esto mihi revelare, ut sciam si propitius mihi sis famulo tuo. Venientibus autem pueris ad beati Martini ecclesiam, cum ad ipsa limina introissent
Abbreviated transcription (Latin):
tantinus a d baptismũ. agͣatis omĩbus
diaboli ponpis. Quo ingresso ad baptis¬
mũ: sẽs da sic ait ore facundo. Mitis
depone colla sicanb: ad ora qđ incendisti¬
&e incende qđ actentis ad orasti. Erat hic
egreguis rechoricus p̃clarus ĩ uirtutib
cecis uisũ restituens. mortius uitã reꝑãs
demonia eiciens. Igit᷑ rex omipotentẽ
dm̃ intrinitate confessus : baptizatus ẽ
in nomine patris ce filii. ae sp̃s sc̃i. Deli¬

Expanded text:
tantinus ad baptismum, abnegatis diabuli pompis. Cui ingresso ad baptismum sanctus Dei sic ait ore fecundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'. Erat autem egregius rhetoricus, praeclarus in virtutibus, caecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia ejiciens. Igitur rex omnipotentem Deum in Trinitate confessus, baptizatus est in nomine Patris, et Filii et S
Abbreviated transcription (Latin):
celebrari. Lc̃ cessaũ ipsa tͥbulatio &
subu̾sio. Deĩceps om̃s eccłe dĩ ⁊ sac̾do¬
tes ħ exẽplũ ĩmitantes: usq ad p̃sẽ
ipsas tͥduanas leta nias uͥ cele¬
ueꝰ c̃ uenisset parisiꝰ ciuitatẽ. ait ad

Expanded text:
celebrare. Tunc cessavit ipsa tribulatio A. et subversio. Deinceps omnes ecclesiae Dei et sacerdotes hoc exemplum imitantes, usque ad presens ipsas triduanas letanias ubique celerex cum venisset Parisius civitate, ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
solidos. eͣ. Qb datis: eqꝰ ille nullatenus se
mouit. At ille ait. date alios cͣ. solidos.
lutus abiit. Tc̃ cũ leticiarer ait. Uere

Expanded text:
sit. Quibus datis, equus ille nullatenus se movit. At ille ait: Date illis alios centum lutus abiit. Tunc cum laetitia rex ait: Vere
Abbreviated transcription (Latin):
Quod illi aucdientes exercitũ maxi¬
uium ibi inter se ualde attrocit̃ con¬
fugentib lod oueo hũdebando ac gode¬
hisilo. burgundiones t̃ga uerterunt.
Lodouens uͦ sic̃ solebat uictor extitu.
Afflictoq exercitu burgundionũ. gũ¬
baudus &e godegisilus infugãuerst
uix euaserunt. Gund obaudus ĩ
auennionẽ ciuitatẽ suꝑ rodanũ ingressꝰ
ibi se reclusit. S & lodueus rex ibi dẽ eum
ꝑsecutus obsedit. Qui cũ ipsam urbem
effringe̾ nõ potuisseͥtͥ: regionẽ illã nimi¬
um uastauerunt franci. Gundobaudꝰ
itaq misst consiliarĩ suũ sapientẽ

Expanded text:
Illi haec audientes, exercitum maxil., Oscaram fluvium, ibi inter se valde atrociter confligentibus Chlodoveo et Gundobado ac Godeghiselo, Burgundiones terga verterunt. lodoveus, sicut solebat, victor extitit. Adflictoque exercitu Burgundionum, Gundobadus et Godeghiselus in fugam versi, vix evaserunt. Gundobadus in Avenione civitate super Rodanum ingressus, ibi spersecutus obsedit. Qui cum ipsam urbem effringere non potuissent, regionem illam nimium vastaverunt Franci. Gundobadus itaque misit consiliarium su
Abbreviated transcription (Latin):
uictor ablatis thesauris cũ p̃da mag¬
na reu̾sus ẽ uictor. Nis tẽporib fuit
in uenna urbe t̃remotus maxiiꝰ Ibi
multe eccłe. & domus multoꝵ concõsse
fuerunt & subu̾se. Lbi bestie multe
oberrantes erant. lupi & urfi acerbi.
Iugressiq ꝑ portã ciuitatis deuorabant
gilia celebraret. palatiũ qͦ regale qͥ in
ea ciuitate erat diumo igne subͤcensũ ẽ
Cũq hec agerent̃ aꝓppĩꝗͣte ascẽsione dnĩ

Expanded text:
o, ablatis thesauris, cum preda maxima reversus est victor. His temporibus fuit in Vienna urbe terre motus maximus, ubi multae ecclesiae et domus multorum concussae fuerunt et subversae. Illic bestiae multae oberrantes, lupi, ursi ac cervi ingressi gilia celebraret, palatium quoque regale quod in civitate erat divino igne succensum est. Cumque haec agerentur, appropinquante Ascensione Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus xuͥ milia militũ uixcͣ. homini
in ipsis se portarũ angustiis bbiecer̃.
Suꝑueniente uiuente lacedemonior
aꝑto p̃lio epaminonꝰ bux tebanoꝵ in¬
cautus dimicans uulnerat᷑. Cũ de
uictoria suoꝵ c̃ꝑisset scutũq exosen¬
latus rõmota manu ꝗͣ uulnus eg̃ssũ

Expanded text:
decim millia militum, vix centum homines in ipsis se portarum angustiis objecere. Superveniente juventute Lacedaemoniorum, aperto praelio Epaminondas dux Thebanorum, incautius dimicans, vulneratur. Cum de victoria suorum comperisset, scutum exosculatus remota manu qua vulnus occlu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓc̃sulẽ ane data ut nemim liceret
xpĩanos sine obiectu cͥminis aut ꝓba¬
tione dãpnare. Adrianus iustissimis
legib rẽ publicã ordiuauit. Ioẽq pa
trie insenatu ultra morẽ maiorũ ap¬
pellat᷑. ⁊ uxor eiꝰ atigusta. Idẽ eruditis¬
simus inutrãq lingͣabuibliotecã ate¬
nis miri oꝑis extruxit. ludeos re
anis tantũ ciuitate ꝑmissa. q̃ ipse ioptimũ
statu muroꝵ extructione reꝑauit. ⁊ eliam
uocari qͥ p̃nomine suo p̃cepit. Primuser

Expanded text:
proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianos sine objectu criminis aut probatione damnare. Adrianus justissimis legibus rempublicam ordinavit; idemque pater patriae in senatu ultra morem majorum appellatus est, et uxor ejus Augusta. Idem eruditissimus in utraque lingua bibliothecam Athenis miri operis exstruxit. Judaeos rebanis tantum civitate permissa; quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparavit, et Aeliam vocari de praenomine s
Abbreviated transcription (Latin):
gundis regina. pulera & ingenosa nimis.
& ad ultera. Landricus enĩ erat tc̃ in aulace¬
gis hilꝑici uir efficax atq stia strenuus
Quẽ regina memorata regina diligebat mulũ
maturius rex mane ad uenationẽ ex ercẽdã d
luens aqͣ in ipsacamera x tex retro ueniens¬
ẽa ĩnates suas fuste ꝑcussit. At illa cogitãs
qd landriens ȩet. ait. Quare sic facis lãdir¬

Expanded text:
gundis regina pulchra, et ingeniosa nimis, atque adultera. Landericus quoque erat tunc in aula regis Chilperici, vir efficax atque strenuus. Quem memorata regina diligebat multum, maturius mane cum rex ad venationem exercendam de luens aqeam in natibus suis de fuste percussit. At illa cogitans quod Landricus esset, ait. Quare sic facis, Landri
Abbreviated transcription (Latin):
Ualens lege data ut monachi milit¬
rent. nolentes fustib uissit occidi
Gens hunoꝵ diuina cessisse clausa moss¬
tibus repentina rabie ꝑ cita exarsit in
gochos eosꝰ s parsim c̃tͣbatos ab antiqͥs
sedib expulit. Gothi tͣnsito danub io
sugientes aualente sine armoꝵ depo¬
litione suscepti. ꝑ auaritiam max imi
dueis fame ad rebellandũ coacti st̃.
Uictoq ualentis exercitu ꝑ tͣciã sese
miseentes simul omĩa cedibus incen¬
diis rapinisq impleuerunt. Uaien¬

Expanded text:
alens lege data ut monachi militarent, nolentes fustibus jussit occidi. Gens Hunnorum diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita, exarsit in Gothos, eosque sparsim conturbatos, ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danubio fugientes, a Valente sine armorum depositione suscepti per avaritiam Maximi ducis; fame ad rebellandum coacti sunt, victoque Valentis exercitu, per Thraciam sese miscentes, simul omnia caedibus, incendiis, rapinisque impleverunt. Valen
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc patriami egresi estis .: ad hoc
uenistis: bellũ semꝑ desiderastis. Ce¬
ce qđ diu optastis ce orastis. Exce nos¬
undiq uallauerunt. S ogens infracꝰ¬
tum.õ gens inuictissima netreamini:
tũ dissimulet. Nc̃ armis ce aninus opꝰ
ẽ: non ẽ. tẽpus socordie nec imꝑicie.
dͥ moror uerbis: lam nc̃ sibi qͥsq lo¬
quat᷑. Iubet deniq celerit᷑ aptari
tentoria: mandatq sociisqͥ ab eo lon¬
gius cule recesserant qͣtinus ad eos
iuuandos p̃ꝓpãrent. Instat enĩ nobis
ait nͥ acceleraueritis in eiutabile mor¬
tis ꝑiculum. Non ambigua de conflic¬
tatione fama quã ocłis intuem᷑. ꝗͣ¬
iam icti corꝑibus ꝑsentimus. agite
rem publicam defendite. Cõmune
ꝑicłm ẽ. in quo sumus: cõmune dis¬
crim̃ inqͦ laboramus. Deinde dixit.
pedices estis. inpigre ce prudenter
tentoria figite: qͥ milites estis obiuiã
eis mecũ ꝓcedite. & laborem certa¬
minis indefessi sustinete. Pro xp̃o
p̃liatores aduenimus: in isto xp̃ipre.

Expanded text:
Ad hoc patriam egressi estis; ad hoc venistis: Bellum semper desiderastis. Ecce quod diu optastis et orastis; ecce undique nos vallaverunt. Sed, o genus infractum, o gens invictissima! ne terreamintum dissimulet. Nunc armis et animis opus est; non est tempus socordiae, nec imperitiae. Quid moror verbis? Jam nunc sibi quisque loquatur. » Jubet denique celeriter aptari tentoria mandatque sociis qui ab eo longiuscule recesserant, quatenus ad eos juvandos praeponerent. « Instat enim nobis, ait, nisi acceleraveritis inevitabile mortis periculum. Non est ambigua de conflictatione fama, quam oculis intuemur, quam icti corporibus persentimus. Age, rempublicam defendite: commune periculum est in quo sumus, commune discrimen est in quo laboramus. Deinde dixit: Qui pedites estis, impigre et prudenter tentoria figite, qui milites estis, obviam eis mecum procedite et laborem certaminis indefessi sustinete. Pro Christo praeliatores advenimus; in isto Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nico erant c̃g̃itat accepit oe ad francos utitio¬
fibi subdidit. Et mor parisius ingredit᷑: se¬
deq hadebti regis occupaũ. S non diu li¬
cint el hanc poside. Nã cõnincti fr̃s euis eũ
Yonem
legitimã inc̃ se fecerunt. Accepit nãq haribtꝰ
regnũ hidebti sedẽq consticuit parisius.
Guntrãnus regnũ lodomiris accepit acce¬
pit : ce aurebianis sedẽ instititit. Hilpericꝰ
uͦ regnũ lotarii patris sui accipiens suefionis
ciuitatis sedẽ statuit. Sigeb̾tus aũ regnũ theo¬

Expanded text:
naco erant congregati, accepit, et ad Francos utiliosibi subdidit. Mox Parisius ingreditur, sedemque Childeberti regis occupat. Sed non diu licuit ei hoc possidere. Nam conjuncti fratres ejus, eum onem legitimam fecerunt. Accepitque Charibertus regnum Childeberti, sedemque constituit Parisius; Guntrannus regnum Chlodomeris accipiens, Aurilianis sedem instituit; Chilpericus vero regnum Clotarii patris sui accipiens, Suessionis civitate sedem statuit. Sigibertus autem regnum Theu
Abbreviated transcription (Latin):
multũ cẽꝑiss harib̾tus etiã rex mortiuis est
&e ĩ blauia castello ĩ basilica sc̃ romani sepul¬
cus ẽ. orro sigebais rex cũ uidec qđ fr̃s
eus ĩdignas sibi uxores acciꝑẽt & ancillas
ad c̃iugium sibi copularent. legationẽ in his¬
nagildi regis filiã peciit. Etat enĩ puella

Expanded text:
multum tempus Charibertus etiam rex mortuus est, et in Blavia castello in basilica sancti Romani sepultus. Porro Sigibertus rex cum videret quod fratres ejus indignas sibi uxores acciperent et ancillas ad conjugium copularent, legationem in Shildem Athanigildi regis filiam petiit. Erat enim puella
Abbreviated transcription (Latin):
Coratus qͦ quẽ supͣ memininus pubtio
coronato: in locũ eiꝰ sustitutt᷑. ⁊ ecclam
grãdi t̾rore disꝑsam fide ⁊ industria
sua c̃gregat.
tomus cognom̃to pius imꝑator
relio ⁊ lucio m̃ses ui. qͥ in ꝯmĩ regno ro¬
mano cautionib incensis cunctoꝵ de¬
bita relaxauit. Ad eõq tͣnqͥlle unx̃: ut
merito pius ⁊ pat̾ patrie sit appellatus.
lustinus philososophus librũ dexpĩa

Expanded text:
Quadratus quoque, cujus supra meminimus, Publio coronato, in locum ejus substituitur, et Ecclesiam grandi terrore dispersam, fide et industria sua congregat. Antoninus, cognomento Pius, imperator relio et Lucio, menses tres, qui in omni regno Romano cautionibus incensis cunctorum debita relaxavit, adeoque tranquille vixit ut merito Pius et Pater patriae sit appellatus. Justinus philosophus librum de Relig
Abbreviated transcription (Latin):
macliam accepit ut mediatorẽ ex ali¬
genis sumere cõuigẽ signaret eccłam
Qđ idẽ pastor ouiũ mechatorẽ signa¬
uit. postorẽ bonuĩ ouiũ ĩ eane fit̾m.
Qui ex mũdo qͣsi ex egyptũ oues
suas colligendo imnũ ouile eccłe᷑a
congregaret. Suꝑant᷑ magoꝵ p̃sti¬
gie. serpensq moysi uorauit ser¬
trina qua paganoꝵ hereticoꝵ dog

Expanded text:
Madian accepit, mediatorem ex alieniMadian accepit, mediatorem ex alienigenis sumere conjugem significat et m pastor ovium, mediatorem signavit pastorem bonum ovium in carne futurum: qui ex hoc mundo quasi ex Aegypto oves suas colligendo, in unum ovile Ecclesiae congregaret. Superantur magorum praestigia, serpensque Moysi voravit sertrina, qua
Abbreviated transcription (Latin):
totũ mundũ eccłas. Apꝑuit ioseph
horrea tẽꝑe famis ⁊ ministrauit frũ¬
mñta popłis: apꝑuit xp̃c ex horreis suis.
diut᷑nã sui corꝑis p̃bitus aionã esu¬
rientib ⁊ sicientib iusticiam. Ao qͥfi¬
uit ioseph totã egy ptũ pharao in.¬
liatũ patri. Uenerunt fr̃s ioseph qͥ eũ
rant. ut eiꝰ refecti cibariis a fame am¬
me lib̾entur. Adorant illi ad orant
cr isti. Sicq miris sacͣm̃tis. in actio¬
In beniamin qͦ extremo ioseph fr̃e doctor
⁊ magister gentum in fide ⁊ ueritate
paulus p̃fig̃t̃ cui sugate sciphus
argenteus in saco legis celat᷑. ⁊ cce
argentei cũ stolis optimis tant. &
in desccassione iacob ingy ptũ. xp̃i
descensio in mũdũ. & in musplicatione
seminis eiꝰ inegipto. in xp̃o ꝑfidẽ
gentes in toto mundo mustuiplicant᷑
In moyse fig̃a ex pͥmit᷑ mediatoris
qͥ in mũdo pacẽ intulit. Ut mor ses
egyptiũ sabulo abscondit exobsessis
Quod idẽ moy ses uxorem filiã sac̾ dotis

Expanded text:
totum mundum Ecclesias. Aperuit Joseph horrea tempore famis, et ministravit frumenta populis; aperuit Christus ex horreis suis diuturnam sui corporis praebiturus annonam esurientibus et sitientibus justitiam. Acquisivit Joseph totam Aegyliatum Patri. Venerunt fratres Joseph, qui eum rant, ut ejus refecti cibariis, a fame animae liberarentur. Adorant illi, adorant et isti: sicque miris sacramentis, in actioIn Benjamin quoque extremo Joseph fratre et doctor et magister gentium in fide et veritate, Paulus praefiguratur: cui figurate scyphus argenteus in sacco legis celatur, et trecenti argentei cum quinque stolis optimis dantur. Et in descensione Jacob in Aegyptum, Christi descensio in mundum; et in multiplicatione seminis ejus in Aegypto, in Christo per fidem gentes in toto mundo multiplicandae. In Moyse figura exprimitur Mediatoris, qui mundo pacem intulit, ut Moyses Aegyptum sabulo abscondit, Christus eQuod idem Moyses uxorem filiam sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
regnũq frĩs nr̃i patͥs eoꝵ ĩ t̃nos diuidamꝰ.
Miser̃ aũ ad reginã parisiꝰ archadis̃ no¬
bilẽ curũ &e incdustriũ dolose dicente. Die
nrõs ut eos reges constituamus. At illa
erederis ħ uerũ ȩẽ. gauoens ipsos eis tͣns

Expanded text:
patris eorum inter nos dividamus. Miserunt autem ad reginam Parisius Arcadium, nobilem virum et industrium, dolose dicentes: Dic es nostros, ut eos reges constituamus. At illa credens hoc verum esse, gaudens ipsos eis trans
Abbreviated transcription (Latin):
deportata in basilica scĩ Petri. uista patrẽ
suũ sepulta ẽ. hildeb̾tus uͦ int̾ reliqͦs thes¬
auros ministeria eccłarũ dedilit. id ẽ. de
& pulcre ornatas. Que om̃ia ille noluit cõ¬
fringẽ. s ꝑ eccłas cuncta distr ibuens dispẽ¬

Expanded text:
deportata, in basilica sancti Petri juxta patrem suum sepulta est. Childebertus vero inter reliquos thesauros ministeria ecclesiarum detulit, id est de , pulchre ornatas. Ille vero noluit ea confringere, sed per Ecclesias cuncta distribuens, dispe
Abbreviated transcription (Latin):
Galli senones duce bienno exercitu
copiosa romã inuadunt ⁊ incensã
sex m̃sib uastauertint. Uniu̾sã initien¬
cutẽ quã c̃stat uix mille omĩũ tc̃ fuise
in arche capitolisi montis latitantẽ ob¬
sidionẽ c̃cludunt. Ibiq infelices peliqͥas
uendunt. Qam mille libtas auri des¬
censionis pciũ pascunt᷑. Tribub mili¬
Cartaginensiũ bellũ fa mosissimũ
inchoatum. Liuio c̃sule esułe nauale
p̃liũ c̃ annibale seniore c̃missũ :.xxxͦ i.¬

Expanded text:
m habebant. Galli Senones, duce Brenno, exercitu copioso Romam invadunt, et incensam sex mensibus vastaverunt. Universam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis, latitantem obsidione concludunt; ibique infelices reliquias vendunt. Nam mille libras auri discessionis pretium paciscuntur; tribuni miliCarthaginensium bellum formidolosissimum inchoatum, Livio consule. Navale praelium cum Annibale seniore commissum. Trigin
Abbreviated transcription (Latin):
ARiꝰ cõgnom̃to notꝰ annis xͦuiii.
Egiptii recessit aꝑsis. Reu̾sis de
captiuitate iudeis ñ reges s pon-¬
tifices p̃ fuerunt. usq ad aristobo¬
lũ: qͥ cũ dignitate pontificis etiã
regale sibicepit usurpare uocabłlũ.
c̃pleta. Ipse qͥppe ẽ. qͥ ab hebreis asii¬

Expanded text:
arius cognomento Nothus annis XIX. Aegyptus recessit a Persis. Reversis de captivitate Judaeis non reges, sed pontifices praefuerunt usque ad Aristobulum, qui cum dignitate pontificis etiam regale sibi coepit usurpare vocabulum. completa. Ipse quippe est qui ab Hebraeis As
Abbreviated transcription (Latin):
annũ regis artar sersis quo tẽꝑe reg¬
ni ꝑsarum cͣueͦ anni fuerant cuoluti
muros extrui ierłm. Cui oꝑi p̃fuit
neemias u edificataẽ. platea ⁊ muri
circundati ⁊ ex illo tẽꝑe si numerare
uelis .lxxͣ annoꝵ ebdomadas usq ad
xp̃m poteris inuenire. Uer ses mñses
ouos. Post quem soglianus ñses
UIII. Plato nascit᷑. Hypocrates medicꝰ¬

Expanded text:
annum regis Artaxerxis, quo tempore regni Persarum C et XV anni fuerunt evoluti,muros extrui Hierusalem, cui operi praefuit Neemias, et aedificata est platea, et muri circumdati. Et ex illo tempore si numerare velis, LXX annorum hebdomadas usque ad Christum poteris invenire. » Xerxes menses II: post quem Sogdianus menses VII. Plato nascitur. Hippocrates medic
Abbreviated transcription (Latin):
hir hildeb̾tus rex & ustus migrauit ad dmiñ
mr̃is. Regnauitq dagobtus filiꝰciꝰ ꝓ eo Habe¬
bat aũ grimoldꝰ uxorẽ in matͥmonio nomine
teutsinda. filiã rãbodi ducis gentilis. Erata
rose grimoaldus maior domꝰ . pius modestꝰ
cipe genitoreꝰ eiꝰ. dũ ad eũ uisitandũ accessis¬
febre ualida correptꝰ obiit. Obtinuitq pͥn
gub̾nabat sub discreto regimine. In illis

Expanded text:
Childebertus rex justus migravit ad Dominuyris. Regnavitque Dagobertus filius ejus pro eo. Habebat igitur Grimoaldus uxorem in matrimonium nomine Theudesindam, filiam Radbodis ducis gentilis. Eratque ipse Grimoaldus maiorum domus pius, modestucipe, genitorem eius, dum ad eum visitandum accesA. sisfebre valida correptus obiit. Obtinuerat pringubernat sub discreto regimine. Anno 815
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiuitatẽ ramulam multosq repperunt
arabes exercitũ admiralii p̃currentes quos
tota mñtis aggressos confidentia nec mora
dis gregauerunt abiniueem. ⁊ Et qͥbusdã
pentis qͦidam uiuos reseruauerunt: qui
eis noua referrent de de admuralio &e eiꝰ
exercitu queq nuntiarent quibus audi¬
tis ipsi sibi sollertiores p̃ cauerent. Ad um¬
giem igit᷑ igla rimati st̃: qͥ ee̾nt. quam
infinitagens ẽẽt᷑. qͥd p̃ꝑassent. quo in loco
se pliaturos disponerent. Quibus diligẽ¬
cer auditis captiui siqͥdem ꝓ uita pacta
enuctatim loquebant᷑: taneneros regi &
pͥncipib ꝑnuntios ita locutus ẽ. Seiatis
moubitant̃ contranos ascalonẽ bellũ ꝑacũ
& pene totũ orbem conuenisse cȩ cõulas¬
Se q molenter putant nos oppͥmere &
lupugare. Uenice gͥ & collectis omĩbus
ꝓiciamus a nob̾ uigũ ipsoꝵ. Si enĩ ut¬

Expanded text:
ad civitatem Ramulam; multosque repererunt Arabes, exercitum Admiravisi praecurrentes: quos tota mentis aggressos confidentia. nec mora, disgregaverunt ab invicem, et quibusdam peremptis, quosdam vivos reservaverunt qui eis nova referrent, et de Admiraviso et ejus exercitu quaeque nuntiarent, quibus auditis ipsi sibi solertiores praecaverent. Ad unguem igitur singula rimati sunt: qui essent, quam infinita gens essent, quid praepararent, quo in loco se praevalituros disponerent. Quibus diligenter auditis, captivi siquidem pro vita pacta enucleatim loquebantur. Tancredus, regi et principibus per nuntios ita locutus est: « Sciatis indubitanter contra nos Ascalone bellum paratum; et pene totum orbem convenisse et conjurasse, qui violenter putant nos opprimere et subjugare. Venite igitur, et collectis omnibus projiciamus a
Abbreviated transcription (Latin):
atq octauie sorori euis. uxori suere¬
pudiũ indix̃. ⁊ clcopatrã sibi ex
alexandria arcurrere imꝑauit.
atq urorẽ duxit. Ipse actiũ ubi clas¬
sẽ c̃stituerat ꝓ fectus c̃ ꝓpe t̾ciã par-¬
tẽ remigũ fame ab sup̃tã offendis¬
liburnicis pares ⁊ uIII legiones

Expanded text:
atque Octaviae sororis Caesaris, uxoris suae, repudium indixit; et Cleopatram sibi ex Alexandria occurrere imperavit, atque uxorem duxit. Ipse Actium, ubi classem constituerat, profectus, cum prope tertiam partem remigum fame absumptam offendisLiburnicis pares, octo legiones
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat parati sumus. Nuntiantur hec
sc̃o remigis. Ille qͦ gauctiomagno reple¬
tus. uissit baptismũ lauacrĩ parari
elis oiuinitus depictis adumbrantur
platȩe. fabricantur eccłe. cõponicur

Expanded text:
dere parati sumus. Nuntiantur haec sancto Remidio. Ille quoque gaudio magno repletus, jussit baptismi lavacrum parare. Velis divinitus depictis adumbrantur Plateae sternuntur, aecclesiae componitur
Abbreviated transcription (Latin):
uiui ut neqͣ. magis asbui apđ uiennã
iat̾fecit. atq: in eui : locũ iraximum
quenuã ubstitrat. Ipse uͦ gerontius
asi. isrꝰ ti ẽ occissus. Uaximus ex¬
utus purpitta ⁊ destitutiis amilitib
gallacanis inter barbaros  hispania
ogens exulauit. Iouinus iic galuarũ
nobilissimus irtiraunidẽ tox t as¬
sirrexit cecic at S: astianus fr̃ eius¬

Expanded text:
t nequam magis quam probus apud Viennam interfecit, atque in ejus locum Maximum quemdam substituit; ipse vero Hierontius a suis militibus est occisus. Maximus exutus purpura, destitutus a militibus Gallicanis inter barbaros in Hispania egens exsulavit. Jovinus vir Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox ut assurrexit, cecidit. Sebastianus frate
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claraon libros ẽtra om̃s hereses scͥpsit
Cunomuis arriane partis cic renus ep̃c
erũpens in blasphemiã publice quod
arriani texerant fatet᷑. Uberianus be¬
thicus sectatorpͥscilliani nost suoꝵ cedẽ
teodio uictus exiliĩ ut canis reu̾sus ad
uomitũ suũ filiam deuotã xp̃o uirgi¬
nem matrimonio cagulauit. Al uii
onoruis c̃ teodosio mnore frĩ: sui
baros agi posse ipsos pͥmũ tirannos
deleri uibet. Constano comit h uus

Expanded text:
pera libros contra omnes haereses scripsit. Eunomius Arianae partis, Cizycenus episcopus, erumpens in blasphemiam, publice quod Ariani texerant, fatetur. Tiberianus Beticus, sectator Priscilliani, post suorum caedem taedio victus exsilii, ut canis reversus ad vomitum suum, filiam devotam Christo virginem matrimonio copulavit. 410 Honorius cum Theodosio minorem fratris sui baros agi posse, ipsos prius tyrannos deleri jubet. Constantio comiti hujus
Abbreviated transcription (Latin):
gigantes nati sunt. hacq ętate tubal de
genere cain artẽ musicam repperit cuuꝰ &̃.
fr̃ tubalcam. ȩris ferriq inuentor fuit.
Lamec anñ Qlxxxͦ iiͦ genuit noe. Cui sr̃
itni̾isitatis discrepat quia xxxiiii. añ plꝰ
uxisse lamec in hebreis ꝙͣ in lrx̃ codicib

Expanded text:
gigantes nati sunt, hacque aetate Jubal ex genere Cain artem musicam reperit, cujus etiam frater Tubal Cain aeris ferrique inventor fuit.Lamech, annorum CLXXXII, genuit Noe; cui supeuniversitatis discrepat, quia XXIV annis plus vixisse Lamech in Hebraeis quam in Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o c̃signant᷑. Deqͥs aut̃ putaret in
salomone cuncta impleta que ꝓphe¬
tice dexp̃o dicebant᷑ in senec tute
ne felicitate huiꝰ uite turbati xp̃m
deserant qͥ ẽ. suoꝵ ȩt̃na felicitas.
Indiuisione regni atocuis pene is¬

Expanded text:
mino consignantur. Ne quis autem putaret in mino consignantur. Ne quis autem putaret in Salomone cuncta impleta quae prophetice de Christo dicebantur, in senectute ne felicitate hujus vitae turbati, Christum deserant; quod est suorum aeterna felicitas. In divisione regni, ac totius populi
Abbreviated transcription (Latin):
plurimm dilexit inimicos. Ad
dauid unctũ totus colligit᷑ isrł
bulans. qr in sole posuit tab nacłm
suum. ad amauit eccłam suꝑ tectum
se lauantẽ. id. ẽ. emũdante̾ se asor¬
dib scłi ⁊ domum luteã spĩali c̃tepla¬
tione tͣnscendentẽ. atq calcantem.
i inchoata cũ illa pͥma c̃uentionis
noticia pꝰ ea ab ea penitus seꝑatũ
diabolum occidit. eãq ꝑpetuosibi
conubio capulauit. Daind serrili
ȩtate c̃fecto. abisaph uirgo que
eũ caleface̾t applicat᷑. Seno u̾gen¬
te mundi uerus dauid xp̃e sibi uir¬
ginẽ calentẽ fideapplicat eccłam.
mitt̾e̾ gladiũ int̾ram hereticoꝵ
fraudẽ remouens uere matri catho¬
reddit statum. Nec uult ꝓp̃t uir
guĩ hereticoꝵ scinde ⁊ dimidiare
filiũ. Qui ex iins lapictib domũ
c̃struens unum ex omib fidelibꝰ
afinib t̾re uenit. Uniu̾sa itaq
que de sa lomone dicta uel ab eo
ꝓ fetice gesta sunt. recte dominoiħu¬

Expanded text:
plurimum dilexit inimicos. Ad plurimum dilexit inimicos. Ad David unctum totus colligitur Israbulans, quia in sole posuit tabernaculum suum, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, emundantem se a sordibus saeculi, et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem: et inchoata cum illa primae conventionis notitia, postea ab ea penitus separatum diabolum occidit, eamque sibi perpetuo connubio copulavit. David senili aetate confecto Abisac virgo, quae eum calefaceret, applicatur: senio urgente mundo, verus David Christus sibi virginem calentem fide applicat Ecclesiam. mittere gladium in terram, haereticorum fraudem removens verae matri Cathoreddit statum; nec vult propter jurgium haereticorum scindere et dimidiare filium qui ex vivis lapidibus domum construens, unum ex omnibus fidelibus a finibus terrae venit. Universa itaque quae de Salomone, vel ab eo prophetice gesta sunt recte Christo Do
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ hostẽ id .ẽ. goliã pugnat᷑ꝯ
sapientiã huiꝰ mundi tãꝗͣ. illa ar¬
ma sauł reiciens in qͥnq lapidib
stulta mundi eligit. ut c̃ fundat
fortia. Ex iͫ. enĩ libris legis moysi
uniis lapis p̃dictꝰ fundibalo car¬
nis locatus manu forti exp̃ssiis to-¬
tã diaboli suꝑbiã elisit quẽq ꝑe-¬
mit gladio dum mortẽ ex morte
mortẽ ocidit. Ex cuiꝰ uctoriami¬
mici uidei iniuidiam cõceꝑunt.
÷ ꝓ dilectione odium recribuer̃.
Qđ idẽ daiuo ꝑ latebras montium
ꝑ speluncas ac deserta in imi coꝑse¬
quente discurrit: m̃broꝵ suoꝵ
ac martyrũ ꝑ secutiones exp̃ssit.
Qđ inimico suo peꝑcit pinnã cla¬
midis eius abscidens fi gͣat qđ hos¬
tib suis dũ abscidit uiciũ magnũ
deis subtͣhens segentib dedit.
Arepticiũ idẽ se simulans dũ
saliie illim barbam decurrunt.
xpĩ infirmitatẽ sapientia c̃dita . sa¬
cͣtissimꝗͣ corpus ipsiꝰ inscĩficato pa
ria nobis insinuat. Idẽ daiud dolet

Expanded text:
magnum hostem verum Goliath pugnaturus, sapientiam hujus mundi, tanquam illa arma Saul rejiciens in quinque lapidibus, stulta mundi elegit, ut confundat fortia. Ex quinque enim libris legis Moysis, unus lapis praedictis fundibulo carnis locatus, manu forti expressus, totam diaboli superbiam elisit, suoque peremit gladio, dum mortem ex morte occidit. Ex cujus victoria inimici Judaei invidiam conceperunt, et pro dilectione odium retribuerunt. Quod idem David per latebras montium, per speluncas ac deserta inimico persequente discurrit, membrorum suorum ac martyrum persecutiones expressit. Quod inimico suo pepercit, pinnam chlamydis ejus abscindens, figuras quod hostibus suis dum abscidit vitium magnum daeis subtrahens se gentibus dedit. Arreptitium idem se simulans, dum salivae illius in barbam decurrunt, Christi firmitatem sapientia conditam, et sacratissimum corpus ipsius in sanctificato pan mysterio nobis insinuat. Idem David dolet
Abbreviated transcription (Latin):
uitulus immolatus sacerdotes
om̃s idolatrie c̃ ipso errore simul
extinx̃. replens tram grã pliuue
qua fames fidelis amme repellat᷑.
Quod eidẽ helie inheremo õsti¬
tuto corui panẽ mane ⁊ carnes
uesꝑe ministrant: fig̾a tociꝰ cor¬
ꝑis domini monstratur qr pͥus
in p̃ceptis panẽ. pꝰ ea carnẽ dñice
passionis ex ligno eiucis decoctã.
uidei tecri colore gentib minis-¬
dio tẽꝑis in ͥbus annis ⁊ sex m̃tib
celestis pluuia dĩ alto uiditio nega
ta qͥ carnẽ eiũ comedentes neq eiꝰ san¬
guinẽ bibentes redẽpti ab eiꝰ corꝑe in¬
ueniunt᷑ alieni. helias pastus auidua
sans in eccła que ad huc uidua magro
scarũ
scͥpt᷑arũ ꝑ duo ligna crucis ii. p̃ceptu
colligit ut sibi filiisq intẽꝑe famis
c̃sulat. In heliseo etiã duplex xp̃c helie

Expanded text:
vitulus immolatus, sacerdotes omnes idololatriae cum ipso errore simul exstinxit, replens terram gratiae pluvia, qua fames fidelis animae repellatur. Quod eidem Eliae in eremo constituto corvi panem mane et carnes vespere ministrant, figura totius corporis Domini monstratur: quia primum in praeceptis panem, postea carnem Dominicae passionis ex ligno crucis decoctam Judaei tetri colore gentibus minisdio temporis in tribus annis et sex mensibus coelestis pluvia D qui carnem ejus non comedentes neque ejus sanguinem bibentes, redempti ab ejus corpore inveniuntur alieni. Elias pastus a viduasans in Ecclesia, quae adhuc vidua in agro sacrarum Scripturarum per duo ligna crucis, duo praecepta colligit, ut sibi filiisque in tempore famis consulat. In Elisaeo etiam duplex spi
Abbreviated transcription (Latin):
uentam ꝗͣ do idẽ abtabam seruo iubet.
pone manũ tuã sub femore meo uui
incarne fut̃um. Et in geminos rebe
ꝑcocłam rubrã lenticłe. maiorẽ fr̃e
esaaꝰ inspioũ supplantẽs lenẽ mitẽq
signat popłm xp̃ianoͬꝵ qͥ ꝑ coctãm

Expanded text:
venturam, quando idem Abraham servo jubet: Pone manum tuam sub femore meo, et in carne futurum. Et in geminis Rebecper cocturam rubram lenticulae, majorem fratrem Esau hispidum supplantans, lenem mitemque signa
Abbreviated transcription (Latin):
sũ a iudeis agnoscerent illiꝰ c̃tumeli¬
osam passionẽ. suã uerã e̾t̾ lib̾ationẽ.
Ꝙ in sodoma ⁊ gomorra impiarũ ci¬
cuitatũ subu̾ssionẽ fut᷑i udicii diẽ.
nec posse enade statuta supplicia no¬
xia curisitate ꝓpositũ scẽ c̃u̾ satioĩs
c̃tep̃nentes retroq male uiuendo res¬
onedĩ qđ semen abtahe in xp̃o supͣnui¬
merũ extendet᷑ ⁊ ñ tãtũ ex semine car¬

Expanded text:
ent, et agnoscerent illius contumeliosam passionem, suam veram esse liberationem. Et in Sodoma et Gomorra, impiarum civitatum subversione, futuri judicii diem, nec posse evadere statuta supplicia, noxia curiositate propositum sanctae conversationis contemnentes, retroque male vivendo resone Dei quod semen Abrahae in Christo supra numerum extende
Abbreviated transcription (Latin):
aucẽ casii ũ suũ ꝓpe muxũ condur
ꝑfundumt pacebat p̃cipitiũ. qd om̃ino
castello tuꝑuenienti erat inuium. sleq
siq dem tales machiuas ad decliua pos¬
ses uel iniua conduce loca: neꝙ con¬
ci a montuosa dirige̾: s ut possit con¬
duci sẽꝑ eqͣ expectat planitiem. Elama¬
infoueam illam tes lapides iaceret.
iactis lapidibus unũ denarium ba¬
ueret. Om̃s igit̾ qͥbus ille more fuert
tediose uix enĩ ad lingam refrigeranda
ꝓ denario paxillum aque inuenires.
uel lapidibus deuehendis uehem̃ter
insistebant. uel urbi aggrediende in¬
hiabant.
ntequam gͦ cuimitem aggredentur
pontifices & sacerdotes amictus amic¬
ti sarertlotales. allocuti sunt popłares
craliqͥs in loco constitutus editiori sic
orditus ẽ. Audite fr̃s ce domini. Quã-¬
uis omĩa que ad p̃sens dicturi sumus
uos ipsi noueritis: iã enĩ ista multoci¬
ens audistis. attam̃ ꝑ pulchrum. & dul¬
sermocinari. semꝑ audire & efficacit᷑
incelligere uos indesinenter oportet.

Expanded text:
um conduxit; ofundum patebat praecipitium, quod omnino castello supervenienti erat invium; neque siquidem tales machinas ad declivia posses conducere loca, neque contra montuosos dirigere; sed ut possit conduci semper aequam exspectat planitiem. Clamain foveam illam tres lapides jaceret, jactis lapidibus unum denarium haberet. » Omnes igitur quibus illae morae fuerunt taediosae, vix enim ad linguam refrigerandam pro denario pauxillum aquae invenires, vel lapidibus divehendis libenter insistebant, vel urbi aggrediendae inhiabant. Antequam ergo civitatem aggrederentur pontifices et sacerdotes amictus amicti sacerdotales, allocuti sunt populares; et aliquis in loco constitutus editiori sic orditus est: « Audite, fratres et domini. Quambis ad praesens dicturi sumus, vos ipsi noveritis, jam enim ista multoties audistis; attamen perpulchrum et dulsermocinari: semper audire, et efficaciter intelligere vos indesinenter oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
Acciti sunt de toto exercitu malites.
lignarii quoꝵ artificio machine con¬
paginaͬnt᷑. Iam igit᷑ instant oꝑi & ali
ugnoꝵ inconcignã suꝑficiẽ as cõpon
atq alii dolant. alii terebrant. alii lis.¬
na lignis copulant. &e iã in modico
machinas erigebant Dur & enĩ oo¬
pefredys unam de suis constrcuehat
facultatibus: nec ñ alterã comes to¬
losanus de siuis suptibus statu man¬
dauerat. Instabant gͥ artifices illis oꝑi
sagacit᷑. Nec minis agareni illi inoesi¬
si de ciuitate munienda sollitabant᷑. Et
nocte tribus inaltandis insistebant: a ii
defensande ir reqͥeti uacabant. Explo¬
uerunt interim uiri ꝑspitatiores qͥ po¬
te ciuitas ĩmunitior erat & illic qͦdam
exorto erexerunt aboriente. hanc qͦq
bͥma ce sccła &e tr̃ia frra tota sedilitate
p̃ꝑauerunt ae coaptauerunt. Conies
autem sancti esibii ameridiana pari¬

Expanded text:
Acciti sunt de toto exercitu artifices lignarii, quorum artificio machinae compaginarentur. Jam igitur instant operi, et alii lignorum inconcinnam superficiem componunt; atque alii dolant, alii terebrant, alii ligna lignis copulant; et jam in modico machinas erigebant. Dux etenim Godefridus unam de suis constituebat facultatibus: nec non alteram comes Tolosanus de suis sumptibus statui mandaverat. Instabant igitur artifices illis operibus sagaciter. Nec minus Agareni illi indefessi, de civitate munienda sollicitabantur; et nocte turribus inaltandis insistebant, et urbi defensandae irrequieti vacabant. Exploraverunt interim viri perspicaciores qua parte civitas immunitior erat; et illuc quodam exorto erexerunt ab Oriente. Hanc quoque prima et secunda et tertia feria, tota sedulitate praeparaverunt et coaptaverunt. Comes autem Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ad habitandũ int̾ sabariã ⁊ carnun¬
tũ. ab imꝑatore postulauit. Quẽ imp̃r
benigne suscepͥtop̃ribus eiꝰ annuens mune¬
ribus donatũ redire ꝑmiste. Imp̃r int̾ fili¬
os suos regna diuidit: siret qͥsq si suꝑstesẽẽt.
quam partẽ tueri  rege̾ debuisset. Testam̃¬
tũ inde factum ⁊ uire uuanda ad opti¬
matib francoꝵ c̃ firmatum. ⁊ leoni pape

Expanded text:
dari ad habitandum inter Sabariam et Carnutum ab imperatore postulavit. Quem imperator benigne suscepit, et precibus ejus annuens, muneribus donatum redire permisit. Imperator inter filios suos regna dividit, ut sciret quisque si superstes esset, quam partem tueri et regere debuisset. Testamentum inde factum et jurejurando ab optimatibus Francorum confirmatum, Leoni papae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽperant̃ studebo: & animi mei fauo¬
rẽ quẽ tam̃ maxime xp̃ianis debeo
ueritatis censura castigabo. Si enĩgẽ¬
tilium robur plus iusto attenuarem.
xp̃ianoꝵ fortitudini &e labori dethe¬
rem: dũ tar. ꝗͣ adu̾sus gentẽ inbellẽ.
genus nr̃m hiatu temerario dimicas¬
se declamarẽ. Suscincte gͥ que incodi¬
ce p̃dicto ꝑpendi recapitulabo: ⁊ par¬
tim narrantium qͥ ibi affuerunt rel¬
tione frecus. Mio audi. u interseram.
sic q qđ uiuante dño agge̾sum opue
consummabo. Lã igͥ ad p̃libatumi
gotiũ. stilũ expictantẽ applicemis

Expanded text:
temperanter studebo; et animi mei favotemperanter studebo; et animi mei favorem, quem tamen maxime Christianis debeo, veritatis censura castigabo. Si enim gentilium robur plus justo attenuarem; Christianorum fortitudini et laboribus detraherem, dum tanquam adversus gentem imbellem, genus nostrum hiatu temerario dimicasse declamarem. Succincte igitur quae in codice praedicto perpendi, recapitulabo; et partium narrantium quae ibi adfuerunt relatione fretus, quae audivi interseram, sicque juvante Deo aggressum opus consummabo. Jam igitur ad praelibatum negotium stylum exspectantem appl
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cor ut nr̃o ñ derogent labori cãusa
neq iusa narraui: s nescio qͥs conpi¬
lator nomine suppresso libellum
suꝑ hac re mins rusticanũ edide¬
rat: ueritatẽ tam̃ texuerat .s. ꝓpt̾¬
s. ꝓpt̾ in urbanitatẽ codicis nobił
materies uiluerat: &e simpliciores
cẽ. inculta ce ĩ conpta lectio confestĩ
a se auocabat. Accessi gͥ hoc ad stu¬
dium ñ in anis głe cupidus. ñ suꝑci¬
lii tumore inflatus. sed quod successi¬
ue placeat xp̃ianitati. m̃bramilis
indidi curioiꝰ. Et ꝗͣuis xp̃ĩanus ego
xpĩanis ꝓcesserim attauis ut iam
lege dei extorrem totis uiribus abor¬
ruerim: tam̃ in ꝓferenda istorie
ueritate. in neutram amor uel odium
uel cetera uitia me scienter p̃cipi¬
tabunt partem: ut scilicet paganis
detͣhendo. xp̃ianis mendax & m̃do¬
sus temere fauen. & siqͥd fortiter &
audacter gentiles egerunt. eoꝵ for¬
titudimi &e audacie telando aliqͥd
decerpã. Proferende siqͥdẽ ueritati

Expanded text:
precor ut nostro non derogent labori, causa precor ut nostro non derogent labori, causa neque visa narravi; sed nescio quis compilator, nomine suo suppresso, libellum super hac re nimis rusticanum ediderat; veritatem tamen texuerat: sed propter inurbanitatem codicis nobilis materies viluerat, et simpliciores etiam inculta et incompta lectio confestim a se avocabat. Accessi igitur ad hoc studium, non inanis gloriae cupidus, non supercilii tumore inflatus, sed quod successivae placeat Christianitati, membranulis indidi curiosus. Et quamvis, Christianus ego, Christianis processerim atavis, ut jam lege Dei extorrem, totis viribus abominaverim, tamen in proferenda historiae veritate, in neutram amor vel odium, vel caetera vitia, me scientem praecipitabunt partem: ut scilicet paganis detrahendo, Christianis, mendax et mendosus, temere faveam; et si quid fortiter et audacter gentiles egerunt, eorum fortitudini et audaciae zelando aliquid decerpam: proferendae siquidem veritati
Abbreviated transcription (Latin):
a lamitates gaudent̾ ꝓficisci. Quis
eni tor priacipes. tot duces. tot mili¬
tes. tol pedaces. sine rege: sine im¬
ꝑatore cmnicantes eacenus audiuit.
Neq siqͥdẽ in isto exercitu alt̃ alteri
p̃fuit. aliꝰ alii imꝑauit: remo qãsi¬
hi peculiare uidebat᷑ disposuit. nisi
quod sapier ium cõmune consuttñ
decreuit nͥ ł plebis scitũ collau
animauit. atq in discissan eis con¬
cordiã inspirauit. Huiꝰ historie seriẽ
postere successiom sulo nr̃o lice̾t
ñ satis expolito nisus cõmendai e.
ꝗͣ. uis tantũ onus ingenioli nrĩ tenui¬
tas ñ suffecerit conuenient explica
lustior ce eiceronũ copia. qͥ tam̃ hiuc
ocio n ignobili asside uellei sterilis
ĩminebat mopia. maiorib nr̃ĩs qͥ
doͬmicabant &e pigritabant᷑ uelut
indignatuis hoc opus aggressus sũ.
x ne ininde obliuioni cedet hẏsto¬
ria. digna relatu ad scribendiu⁊ pe¬
ne seragenariam apuli manum.¬
Sane si meliꝰ facuncliores id ipsum
si me castigauerint facũdie: tanti

Expanded text:
alamitates gaudenter proficisci. Quis enim tot principes, tot duces, tot milites, tot pedites sine rege, sine imperatore dimicantes eatenus audivit? Neque siquidem in isto exercitu, alter alteri praefuit, alius alii imperavit: nemo quod sibi peculiare videbatur disposuit, nisi quod sapientium commune consultum decrevit, nisi quod plebis scitum collaudanimavit, atque indiscissam eis concordiam inspiravit. Hujus Historiae seriem posterae successioni stylo nostro, licet non satis expolito, nisus sum commendare, quamvis tantum onus ingenioli nostri tenuitas non suffecerit convenienter explicllustiorum et Ciceronum copia, qui tamen huic otio non ignobili assidere vellet, sterilis imminebat inopia: majoribus nostris, qui dormitabant et pigritabantur, velut indignatus, hoc opus aggressus sum: et ne invidae oblivioni cederet historia digna relatu, ad scribendum pene sexagenariam appuli manum.Sane si melius facundiores id ipsum si me castigaverint, facundiae: tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam igit̾ constantino politnus
natione grecus. nominffatiñgus a
ꝑatoris latere uenerat: qui satelli
quos imꝑator in exͤcitũ lega nert
crpanda p̃erat. hic metu meti¬
tis plus aliis dissolutus renes. ad¬
mates it̾nit: &e qđ enormit̾ uerebe
dissimulãs. sic ad eos exorsus ẽ.
uos egregii ꝓceres sũma inansi
positos: &e omĩbus angustiise
uentos. Omĩa uictualia cõsurta
equi mortui st̃: castra obsesso si
ipsi nos grauit̃ ĩpugnant. Nol¬
circũualiamur: ut nullatenus. egre¬

Expanded text:
Quidam igitur Constantinopolitanus natione Graecus, nomine Tagingus, ab imperatoris latere venerat, qui satellitibus quos imperator in exercitum legaverat principando praeerat. Hic metu mortis plus aliis renes dissolutus, ad optimates venit; et quod enormiter verebatur dissimulans, ad ceres, summa in anxietate positos, et omnibus angustiis circumventos: omnia victualia consumpta sunt, equi mortui sunt, castra obsessa sunt. ipsi graviter nos impugnant: nocircumvallamur, ut nullatenus egre
Abbreviated transcription (Latin):
corda confrm. ut exemplo tuo hostem dĩ
ñ redit᷑i dimitterent : An ti solus tibi
totũ arripuisti pauorem. ut tu nobis
dimissis sanus effugeres: Dom̃ium
miserrime decuerat te incastris dei
ꝑmane ꝓͣ fr̃ibus głosam animã ponẽ.
Nunc gͥ omĩbus diebus uite tue suꝑ
trameris ign omimosus. Interim
ad BOAQIUNIdũ accesserunt franci: & ꝓ
Guilłmo quem tenebat rogauerunt.
Qui eis ꝗͣtociꝰ adqͥeuit: netam̃ de cetero
homines nãq ce eqͥ. pari laborabant
commodo. Nec erat ulla spes euade
nͥ ds̃ eis suspirantib & clamitantib
ciaret᷑. Ad dm̃ enĩ eoꝵ rugiebant cordi
& ora. E qc t̾reno desꝑauerant adiut
indeo totã spẽ suã collocauerant. Ta
autẽ ds̃ redarguebat eos miscđit᷑.  ui
augebat᷑ indies: &e omĩs tunore ꝑt̾ri
bescebant. Accelebat ad metum
gerandũ fama p̃sagamali.& ru

Expanded text:
corda confratrum, ut exemplo tuo hostem Dei, corda confratrum, ut exemplo tuo hostem Dei, non redituri dimitterent? An tu solus tutum tibi arripuisti pavorem, ut tu nobis dimissis sanus effugeres? Omnium miserrime, decuerat te in Castris Deipro fratribus gloriosam animam ponere. Nunc igitur, omnibus diebus vitae tuae super terram eris ignominiosus. » Interim ad Boamundum accesserunt Franci, et pro Wilhelmo quem tenebat rogaverunt, qui eis quantocius adquievit: ne tamen de caetero homines namque et equi pari laborabant incommodo, nec erat ulla spes evadendi, nisi Deus eis suspirantibus et clamitantibus propitiaretur. Ad Dominum enim eorum fugiebant corda et ora; et quia terreno desperaverant adjutorio, in Deo totam spem suam collocaverant. « Taliter autem Deus redarguebat eos misericorditeraugebatur in dies, et omnes timore perterriti tabescebant. Accedebat ad metum exagerandum fama, praesaga mali et ru
Abbreviated transcription (Latin):
debant pur ꝑatos : qͥ app̃ciati denarioꝵ
c̃.xx. solidos ualebant. Ergo morbi lues
contaminabat castra. &e passim qͥbus
facultas cõꝑandi deerat fame calamitosa
moriebant᷑. Qui tam̃ ditiores erant mul¬
ta indigentib &e hostiatim postulantib
conferebant donaria: s tam̃ ñ poterat̃
Pt diebiis sustentare tot milia. Cogi¬
tauerunt igit᷑ aliqͥ castra subt̃ fugere.
Consiliati st̃ gͦ ouillmꝰ carpentarius &
petrus heremita qͣtimis latent̾ fugerent
& fugerunt. Quos inuentos tancrebꝰ app̃¬
hendit : &e in hoste conuitiatos & coactoᷤ
ad hostem redire cõpulit. Iuram̃tũ enĩ
&e fidem abeis excorsit ut redirent: &
frib suis satiffac̾e̾nt. Guilłmus ad Boa¬
MUnoi tentoria deductus ẽ. Quẽ ꝓbro¬
sis Boamodꝰ coercuit u̾bis. ce condignis
castigauit angariis. Dicebat gͦ. Qd ode¬
decus &e tocius imꝑꝑium fuancie fac̾e̾
p̃sumsisti:Cur eneruare uoluisti tuoꝵ

Expanded text:
debant purpuratos, qui appretiati, denariorum debant purpuratos, qui appretiati, denariorum ginti solidos valebant. Ergo morbi lues contaminabat castra; et passim quibus facultas comparandi deerat, fame calamitosa moriebantur. Qui tamen ditiores erant, multa indigentibus et hostiatim postulantibus conferebant donaria. Sed tamen non poterant multis diebus sustentare tot millia. Cogitaverunt igitur aliqui castra subterfugere. Consiliati sunt ergo Wilhelmus Carpentarius et Petrus Eremita quatenus latenter fugerent: et fugerunt; quos inventos Tancredus apprehendit, et inhoneste conviciatos et coactos ad hostem redire compulit. Juramentum enim et fidem ab eis extorsit, ut redirent et fratribus satisfacerent; Wilhelmus ad Boamundi tentoria deductus est. Quem probrosis Boamundus coercuit verbis et condignis castigavit angariis. Dicebat ergo: « Quid, o dedecus et totius improperium Franciae, facere praesumpsisti? cur enervare voluisti tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓtererent castra: & debacarent᷑ in
x p̃ianoꝵ gentẽ que iã aliꝗͣtulũ emarcue¬
rat. Boamũdus de sarracenoꝵ regionib
regrediens uello pacto s modico qđ de¬
p̃daretur inuento: aliaconscendit mon¬
tana si forte qͥdlibet alias inueniret
qđ dep̃ datum uel siuis comitib uel ex pe¬
tantib se ꝓficeret. S intantã iam t̾ra
redacta erat uastitatem. ut multi uacui
remeauerint. Incassum gͥ laborauerant.
a qđ de tͣcis sollempniter triũ phauerant.
S nulla uictoria fam̃ extinguit: uͥ totũ
qd mandi debeat deficit. Parũ durat
lecicia. qͣđ panis egestas contristat. Re¬
u̾si st̃ autẽ ad castra : que ꝑ horrescens
inedia sauciabat. Armenii & suria¬
ni homines t̃re illĩus indigene. ⁊ lucris
mexplebilit̃ inhiantes. uidentes x pĩa¬
nos redisse uacuos. ad oportuna oe remo¬
tiora discurrebant loca. que repꝑiebant
coem̃tes cibaria. & in castra deferebant
ditabant. Aselli qͥ dem homis uiiiͦ. uen¬

Expanded text:
ipsa protererent tentoria, et debaccharentur in Christianorum gentem, quae jam aliquantulum marcuerat. Boamundus de Sarracenorum regionibus regrediens, bello peracto, sed modico, quod depraedaretur invento, alia conscendit montana, si forte quidlibet alias inveniret, quod depraedatum vel suis comitibus, vel exspectantibus se proficeret. Sed in tantam jam terra redacta erat vastitatem, ut multi vacui remeaverint. Incassum ergo laboraverant, nisi quod de Turcis solemniter triumphaverant. Sed nulla victoria famem exstinguit, ubi totum quod mandi debeat deficit. Parum durat laetitia, quam panis egestas contristat. Reversi sunt autem ad castra, quae perhorrescens inedia sauciabat. Armenii et Suriani, homines terrae illius indigenae, et lucris inexplebiliter inhiantes, videntes Christianos rediisse vacuos, ad opportuna et remotiora discurrebant loca, quae reperiebant, coementes cibaria, in castra deferebant; ditabant. Aselli quidem onus octo ven
Abbreviated transcription (Latin):
donec certiores fierent de ad miraui in¬
cursione. Quid enĩ inqͥunt frustra fatigͣem
Oramo rem cõꝑtam abeamus: & iam tẽ
confidentiores ex ibimus. Miserunt tam̃
exploratores desius milites. qͥ certa renũ¬
tiarent : ut & ipsi renuntiantiantibus¬
eis incuntantius crederent. Qui uisis
om̃ibus que ꝑabant᷑. ꝑ nici redier unt
cursu: ce que uiderant fideli testati surs
relatii. Rex eciã illoꝵ nonsatis credulꝰ
parabant᷑. Ille siqͥdem rem cõpetencius
acceleraret: qͥ ocłis suis ea uidisset. atq
alatere regis eadem oie dicessisset. Mi¬

Expanded text:
donec certiores fierent de Admiravisi incursione: « Quid enim, inquiunt, frustra fatigaremur? Primo rem compertam habeamus, et jam tunc confidentiores exibimus. » Miserunt tamen exploratores de suis, milites qui certa renuntiarent ut et ipsi renuntiantibus incunctantius crederent eis. Qui visis omnibus quae parabantur, pernici redierunt cursu, et quae viderant fideli testati sunt relatu. Rex etiam, illorum non satis credulus parabantur. Ille siquidem rem competentius acceleraret, qui oculis suis ea vidisset, atque a latere regis eadem die discessisset. Ma