comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
TESINIO TIPERIPER PEINI¬
NUIM SERUON DESCENDON¬
RESPARENTINUS SIIIS SUC¬
CENERO DEHE AN
Ciquis nepotes exfiliorelique¬
Drit & exfilia ne potes uelnep¬
tes pariter adhereditatem ab
intestato abidefuncti uoc&ur
& nonminus tertia parte si¬
cutanto a capiant sed integram
portionem consequantur ne¬
potes exfibanati qualem accipi¬
unt ne potes exfilio procreati
itemsi auia decesserit nepotib
exfilio & neptibus exfilia dere¬
lictis. omnes pariter adhere¬
ditatem auiae suae uocentur.
&omnino nulla sit differentia
utrumomnes ne potes sint an
neptes &utrum ex filio an ex
filia procreati sunt¬
tem siquissine dotalibus in¬
strumentis sola nuptiali af¬
fectione matrimonium con¬
traxerit & liberos habuerit
posteaq soluto matrimonio
secundas nuptias cum alia mu¬
nionati. quam ex secundis nup
trimonium sine dotalibus in
habens neque uxorem legib
cognitam decesserit & concubi¬
nam reliquerit exqua filios
naturales habuit. concubinam
autem dicimustalem quae libe¬

Expanded text:
testato liberi per femininum sexum descendentes parentibus suis succedere debeant Si quis nepotes ex filio reliquerit, et ex filia nepotes vel neptes, pariter ad hereditatem ab intestato avi defuncti vocentur, et non minus tertia parte, sicut antea capiant, sed integram portionem consequantur nepotes ex filia nati, qualem accipiunt nepotes ex filio procreati. Item si avia decesserit nepotibus ex filio et neptibus ex filia derelictis, omnes pariter ad hereditatem aviae suae vocentur, et omnino nulla sit differentia, utrum omnes nepotes sint an neptes, et utrum ex filio an ex filia procreati stem si quis sine dotalibus instrumentis, sola nuptiali affectione matrimonium contraxerit, et liberos habuerit, posteaque soluto matrimonio secundas nuptias cum alia munio nati, quam ex secundis nupttrimonium sine dotalibus inshabens, neque uxorem legibus cognitam decesserit, et concubinam reliquerit, ex qua filios naturales habuit concubinam autem dicimus talem, quae libe
Abbreviated transcription (Latin):
Nam de his loquitura edi¬
ficiis quae in constantinopoli¬
tana ciuitate per calliditatem
in ponuntur ⁊enonia enim
constitutio iub & conspectuma¬
ris non posse aliquem ab alio
ex cludi sicentum pedes in me¬
dio utrorum aedificiorum
fuerint sed quidam in praedic¬
ta regia urbe talemacinatio¬
ne inuenerunt cum enim uo¬
lebant intracentum pedes
domum aedificare posuerunt
parietem extracentum pedes
altissimum & conspectumaris
subtracto intracentum pedes
domum aedificauerunt quasi
Nullamiam maris conspectio¬
nem habent euicinoposteaq
parietem illum quem perfrau¬
dem erexerunt de posuerunt
u maris conspectum habere

Expanded text:
nam de his loquitur aedinam de his loquitur aedificiis, quae in Constantinopolitana civitate per calliditatem imponuntur. Zenoniana enim constitutio iubet conspectu maris non posse aliquem ab alio excludi, si centum pedes in medio utrorumque aedificiorum fuerint. Sed quidam in praedicta regia urbe talem machinationem invenerunt: cum enim volebant intra centum pedes domum aedificare, posuerunt parietem extra centum pedes altissimum, et conspectu maris subtracto, intra centum pedes domum aedificaverunt, quasi nullam iam maris conspectionem habente vicino, posteaque parietem illum, quem per fraudem erexerunt, deposuerunt, et ipsi maris conspectum habere
Abbreviated transcription (Latin):
alioquin sisolum pari&em e¬
rexerit nonutcustodiat practep¬
talegum sed ut fraudem legibus
faciat. primum quidem exhu¬
ius modi in probamacinatione
nullum inueni & commodum
quia de praedati uidetur domus
quae conspectum maris perdedit
fictum de poni iubetur Deinde
ipse qui ausus est contralegesalienã
uoluntatem rapere ui bonorum
aptorum actione inquadruplũ
tene tur decem quoque librarum
auri poena multabitur non solum
ipse quitale facinus perpetrare
conatus est. sed &iam qui praesen¬
tem legem uiolari concesserit.
decem autem librarum auri poe¬
na inferri iub& in archatheatrali
glorio sissimi prae fecti huius re¬
DEHORIULAHIS CONSTAN¬
TINOPOLITANECIUITATIS
Et haec constitutio localis est
Iloquitur enim deor tlanis
qui in hacregia urbeuelin sub¬
urbanisciusortos ab aliquibus
conducunt uelemphrteus eos
contractum incisdem hortis con¬
trahunt. sienim conductionis
uelemphiteus cos nomine hortos
aec constitutio localis est

Expanded text:
alioquin si solum parietem ealioquin si solum parietem erexerit, non ut custodiat praecepta legum, sed ut fraudem legibus faciat, primum quidem ex huiusmodi improba machinatione nullum inveniet commodum, quia depraedati videtur domus, quae conspectum maris perdidit,fictum deponi iubetur. Deinde ipse, qui ausus est contra legem alienam voluptatem rapere, vi bonorum raptorum actione in quadruplum tenetur. Decem quoque librarum auri poena mulctabitur non solum ipse, qui tale facinus perpetrare conatus est, sed etiam qui praesentem legem violari concesserit; decem autem librarum auri poenam inferri iubet in arca theatrali gloriosissimi praefecti huius reDe hortulanis Constantinopolitanae civitatis Et haec constitutio localis est, loquitur enim de hortulanis, qui in hac regia urbe vel in suburbanis eius hortos ab aliquibus conducunt, vel emphyteuseos contractum in eisdem hortis contrahunt. Si enim conductionis vel emphyteuseos nomine hortos aec constitutio localis est,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nonsolum infuturotem¬
pore. sed &uam in pra&erito
CXCUIIII DECONSULIATIONIBUS
aec constitutio iub& pro¬
uocationes in consulatio¬
nibus non tantum am plissimis
magis tratibus sed &iam omni¬
bus senatoribus induci ut totus
senatus causas appellationum
audiat & conueniat quam uis
silentium tantum sine conuen
autei ceruim est quodierti¬
am partem sportularum in in¬
gressudignitatis da reconpel¬
luntur omnibus aliis ex consue¬
tudine sportulis dandis in quo¬
uos promotione sua firmitate
iurantibus. qui autem praesen¬
tem constitutionem non ob ser¬
uauerint poena quinqua ginta
librarum auri plectantur quȩ
poena non solum ipsis uio latori
bus constitutionis inminebit
sed &iamaliis qui uiolari eam
concesserint. dat pc̃biłisa iterũ¬
coeperunt uhacitaq constitu¬
tio contratales astusias promul¬
gataest & praecepit ut nemini li¬
ceat aedificium uelultra centum
pedes in ponere nisi reuerado¬
mum aedificare maluerit.

Expanded text:
quod non solum in futuro temquod non solum in futuro tempore, sed etiam in praeterito e consultationibus Haec constitutio iubet provocationes in consultationibus non tantum amplissimis magistratibus, sed etiam omnibus senatoribus induci, ut totus senatus causas appellationum audiat et conveniat, quamvis silentium tantum sine convenautem certum est, quod tertiam partem sportularum in ingressu dignitatis dare compelluntur, omnibus aliis ex consuetudine sportulis dandis in quavis promotione sua firmitate durantibus. Qui autem praesentem constitutionem non observaverint, poena quinquaginta librarum auri plectentur, quae poena non solum violatoribus ipsis constitutionis imminebit, sed etiam aliis, qui violari eam concesserint. Dat. postcoeperunt. Haec itaque constitutio contra tales astutias promulgata est, et praecipit, ut nemini liceat aedificium vel ultra centum pedes imponere, nisi revera domum aedificare maluerit;
Abbreviated transcription (Latin):
tu senatoribus denuntiatum.
fuerit. silentio enim conuen¬
tum inesse uideri audiant.
ltaque prouocationes sanctis
cuangeliis propositis & quod
sibi uisum fuerit imperatorire¬
ferant ut ex diuina sententia
eius senatus calculus confirmetꝰ
omnibus aliis praesede¬
at dignitatibus idestante se¬
deat & post praefectum c&eri
patricii numerentur & siqui¬
dam intereos consularibus
insignibus decorantur secun¬
dum consularem ordinem &
praero gatiuas consulatus sui
sedeant ut tamen ante ponan¬
tur ordinarii consulares ho¬
norariis consolaribus postpa¬
tricios autem tam consulariũ
quam praefectorum & magis¬
trorum militum & in lustriũ
uirorum ordo ponatur. om¬
nes autemisti liberam habeañ
facultatem in senatu sententi¬
am dicere qui autem propter
cingulum magistratus senato.¬
ribus honoratur &iam post
depositionem cingulisui inter
senatores connume retur.
liccat autem in lustribus uiris
patriciatus codicellos accipere
quamuis neque consulares
neque praefecti facti sunt

Expanded text:
tu senatoribus denuntiatum fuerit; silentio enim conventum inesse videri. Audiant itaque provocationes sanctis evangeliis propositis, et quod sibi visum fuerit, imperatori referant, ut ex divina sententia eius senatus calculus confirmeturomnibus aliis praesideat dignitatibus, id est, ante sedeat, et post praefectum ceteri patricii numerentur, et si quidam inter eos consularibus insignibus decorantur, secundum consularem ordinem et praerogativas consulatus sui sedeant, ut tamen anteponantur ordinarii consulares honorariis consularibus. Post patricios autem tam consularium, quam praefectorum et magistrorum militum et inlustrium virorum ordo ponatur. Omnes autem isti liberam habeant facultatem in senatu sententiam dicere. Qui autem propter cingulum magistratus a senatoribus honoratur, etiam post depositionem cinguli sui inter senatores connumeretur. Liceat autem inlustribus viris patriciatus codicillos accipere, quamvis neque consulares neque praefecti facti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
siui deriteos dignos consecr&
sinon probauerit arbitrio
iquis in constantino polita¬
naciuitate clericus fuerit
factus siquidem magnae ecdesi¬
aeclericussit emphanistica pres¬
tit quae ex consue tudine praes¬
tario port& sin autem alterius
oratoriidericus fuerit nihil
ab eo emphanisticorum nomi¬
ne exigatur & siqui sabeo exe¬
gerit ipsequidem qui exegit
amittat statum clericatusquẽ
hab& is autem a quo exactum
est gradum exactoris obtinere
Haec autem omnia defensores
ecdesiae custodire debent. qui
sine glexeritit decem librarum
aurisolutio nemultentur.

Expanded text:
si viderit eos dignos, consecret, si viderit eos dignos, consecret, et si non probaverit, arbitrio quis in Constantinopolitana civitate clericus fuerit factus, si quidem magnae ecclesiae clericus sit, emphanistica praestet, quae ex consuetudine praestari oportet. Sin autem alterius oratorii clericus fuerit, nihil ab eo emphanisticorum nomine exigatur, et si quis ab eo exegerit, ipse quidem, qui exegit, amittat statum clericatus, quem habet, is autem, a quo exactum est, in gradum exactoris perveniat. Haec autem omnia defensores ecclesiae custodire debent, qui si neglexerint, decem librarum auri solutione mulctentur.
Abbreviated transcription (Latin):
contractosemphrteuscos facere
decrcto scilic& ante celebrato
dum tamen ita fiatem phrteusis
utadpriuatam personam omni¬
no non extendatur sed huius le¬
gis licentia excipiatur magna
constantinopolitana ecclesia
quem ad modum in anteriori¬
bus constitutionibus.
iderici ab eclesus suis desti¬
Dterint aliosclericos in lo¬
cum eorum subrogario por
t& scilic& annonas & dona
erint nihileis praestetur
ricis proipsis subro gatis praes¬
tita sunt omnibu s enim modis
subrogatis clericis annonas co¬
rum praestaridec&. namneqq
destitutoribus aliquida becde¬
sia dandum est neq adlucrum
rconomorum uel aliorum
qui ad ministrant cedere. si
enim subrogati clerici praedic
coguntur. Nam & siquas ha¬
bent proprias possessiones
iub& constitutio ut ex his dem
possessionibus certa praedia
deputentur ex quorum redi¬
tus subrogatis clericis annonȩ
praestentur.
iquis ecclesiam aedificaue¬
rit uelclericis annonas ex
ibi consecrari offerat eos bea¬
tissimo patriarchae. & ille

Expanded text:
contractus emphyteuseos facere, decreto scilicet antea celebrato, dum tamen ita fiat emphyteusis, ut ad privatam personam omnimodo non extendatur. Sed huius legis licentia excipiatur magna Constantinopolitana ecclesia, quemadmodum in anterioribus constitutionibus.clerici ab ecclesiis suis destiterint, alios clericos in locum eorum subrogari oportet, ut scilicet annonas et dona erint, nihil eis praestetur, ricis pro ipsis subrogatis praestitae sunt. Omnibus enim modis subrogatis clericis annonas eorum praestari decet, nam neque destitoribus aliquid ab ecclesia dandum est, neque ad lucrum oeconomorum vel aliorum, qui administrant, cedere. Si enim subrogati dare eis cogantur; nam et si quas habeant proprias possessiones, iubet constitutio, ut ex iisdem possessionibus certa praedia deputentur, ex quorum reditu subrogatis clericis annonae praestentur. quis ecclesiam aedificaverit, aut clericis ex ibi consecrari, offerat eos beatissimo patriarchae, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
in quarta armenia similis ap¬
pellatio orta suerit. interti¬
am perducatur. Desacerdoti¬
bus autem uel consecrationibus
ueldeme tropolitano iurcepis¬
coporum nihil constituti in no¬
uabit. Tertiae autem arme¬
niae comiti &iam milites sub¬
iecit &iussiteum audire &mi¬
litares causasmilitum & legiti¬
mocalculo derimere. dat¬

Expanded text:
in quarta Armenia similis apin quarta Armenia similis appellatio orta fuerit, in tertiam perducatur. De sacerdotibus autem, vel consecrationibus, vel de metropolitano iure episcoporum nihil constitutio innovavit. Tertiae autem Armeniae comiti etiam milites subiecit, et iussit eum audire et criminales causas militum, et legitimo calculo dirimere. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
rium habereei concessit ut non
obiciaturei fori perscriptio sub¬
iunxit autem & notitiam inpen¬
sarum et est promulgata hacc
constitutio. Rł iunias inđ
CHAUII DECOMITE TERTINE
ARME NIAE
aec constitutio prius
quidem narrat deduab
armeniis quem ad modum
administrataesunt. deinde
detertia armenia loquitur
cuius comiti septingentos soli¬
dos annonarum nom in ededit
& dequarta armenia cui prae¬
sttit martrro politanam ciui¬
tatem & locum quitario con
appellatur & praesidem eius
consolarom esse iussit. Quat¬
tuor itaque armeniis constitu¬
tis primae quidem armeniae
pro consulem item etter tiae
comitem interspectabiles ui¬
ros fecit. socundae autemarme¬
niae & quartae magistratus
ordinarius esse praecepit.
CIXUIII SIIN SECUN DAARENENIA
APPELLATIO PORRECIA
iappellatio litis usquead
quingentossolidos peru¬
nentisusq ad secunda arme¬
nia orta fuerit ad proconsu¬
lis auditorium primae arme¬
niae perducatur. sin autem

Expanded text:
rium habere ei concessit, ut non rium habere ei concessit, ut non obiiciatur ei fori praescriptio. Subiunxit autem et notitiam impensarum. Et est promulgata haec constitutio Kal Iunias, indXXXIX De comite tertiae Armeniae Haec constitutio prius quidem narrat de duabus Armeniis, quemadmodum administratae sunt, deinde de tertia Armenia loquitur, cuius comiti septingentos solidos annonarum nomine dedit, et de quarta Armenia, cui praestitit Martyropolitanam civitatem, et locum, qui Citharizon appellatur, et praesidem eius consularem esse iussit. Quatuor itaque Armeniis constitutis, primae quidem Armeniae proconsulem, item et tertiae comitem inter spectabiles viros fecit. Secundae autem Armeniae et quartae magistratus ordinarios esse praecepit. Si in secunda Armenia appellatio porrecta Si appellatio litis usque ad quingentos solidos pertinentis usque a secunda Armenia orta fuerit, ad proconsulis auditorium primae Armeniae perducatur. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
ore constitutione patitur ea
nis ante fatis subiciatur & sit
stupriquoque criminis ob noxi¬
a. peius enim est stuprariquam
secundasnuptiasmulieres ante
legitimum tempus contrahere.
PREPECTISINSULARUM
aec constiutio quendam
uirum magnificum bonũ
nomine quaestorem exerci¬
tui fecit. nam & more anti¬
quo duplexerat quaestorum
magistratus &unus quidem
circalatus principiserat alter
autem quaestor exercitui prȩ¬
erat disposuit autem prȩsens
constitutio &iam annonasquȩs¬
toris & consiliariieius ad pari¬
tionem quoq: ei dedit adimita¬
tionem quandam prae fecti
praetorio idest scriniarios
& abactis & precones & comien¬
tarienses & lampadarios &
omnem de incepsor dinem
sed & annonasmilitum tam com¬
menta tensium quam limitaten¬
sium disposuit quomodo distri¬
bui debeant. subiecit aute mei
& quinq: prouincias. id est sei¬
thiam & mysiam &cariam &
omnes crcladas insulas eterprũ
totam. causarum quoq: audito¬

Expanded text:
ore constitutione patitur ea,ore constitutione patitur ea,nis antefatis subiiciatur, et sit stupri quoque criminis obnoxia. Peius est enim stuprari, quam secundas nuptias mulieres ante legitimum tempus contrahere. praefectis insularum Haec constitutio quendam virum magnificum Bonum nomine quaestorem exercitui fecit, nam et more antiquo duplex erat quaestorum magistratus, et unus quidem circa latus principis erat, alter autem quaestor exercitui praeerat. Disposuit autem praesens constitutio etiam annonas quaestoris et consiliarii eius, apparitionem quoque ei dedit ad imitationem quandam praefecti praetorio, id est scriniarios, et ab actis, et praecones, et commentarienses, et lampadarios, et omnem deinceps ordinem, sed et annonas militum tam comitatensium, quam limitatensium disposuit, quomodo distribui debeant. Subiecit autem ei et quinque provincias, id est Scythiam, et Mysiam, et Cariam, et omnes Cycladas insulas, et Cyprum totam. Causarum quoque audito
Abbreviated transcription (Latin):
nem scilic& legitimae falcidiae
partis. hocautem quodde fal¬
cidiae deductione constitutio
loquitur inliberis locum hab&
quibus & parsfalcidia deb&cur
quod siheres insaitutus exlibe¬
ris nonsit contentus essedeb&
deductione dotis uel propter
nuptias donationis &reliquas
res hereditarias fidei commis¬
sarioresuituere. dotem autem
uel propternuptias donationẽ
dari lex praecepit hones tam
dest neque satis modicam ut
sit dedecus heredi neque satis
in modicam ut sit graue fidei¬
commissario sed medie tatis
cuius dam moderatione hono¬
ratam
CLXU SISOLUIOMATRIMONIO
MulieRSCCNDAS QuIDEMO
NONCONTRAXERIT NUPTIAS
AXTEANNUMAUTCNIMnpLE¬
TUMNABALIQUOS IUPRASIT
Cimulier de functo marito
Dante quam annus legitimus
transcat ad secundas quidem
nuptias non migra uerit more
autem mere tricum ab aliquo
stu prata conceperit & peperit
ut sit clarum id quod natum est
defunctimariti nonesse. easdẽ
poenas patiatur quas ex superi¬

Expanded text:
nem scilicet legitimae Falcidiae nem scilicet legitimae Falcidiae partis. Hoc autem, quod de Falcidiae deductione constitutio loquitur, in liberis locum habet, quibus et pars Falcidiae debetur. Quod si heres institutus ex liberis non sit, contentus esse debet deductione dotis vel propter nuptias donationis, et reliquas res hereditarias fideicommissario restituere. Dotem autem vel propter nuptias donationem dari lex praecipit honestam, id est, neque satis modicam, ut sit dedecus heredi, neque satis immodicam, ut sit grave fideicommissario, sed medietatis cuiusdam moderatione honoratam Si soluto matrimonio mulier secundas quidem non contraxerit nuptias, ante annum autem completum ab aliquo stuprata sit Si mulier defuncto marito, antequam annus legitimus transeat, ad secundas quidem nuptias non migraverit, more autem meretricum ab aliquo stuprata conceperit et pepererit, ut sit clarum, id, quod natum est, defuncti mariti non esse, easdem poenas patiatur, quas ex superi
Abbreviated transcription (Latin):
RESTITUNT
Ciquis unum ex liberis suis
heredem instituerit id
est filium filiamue ne potem
neptemue & de incepssiue
uasdam ex his siue omnes
quam mortui fuerint alii re¬
stituant hereditatem primum
quidem unicuiq: eorum legis
falcidiae modus in praecipuum
deducatur & non sub ponatur
fideimissi grauamine c&eras
autem partes fidei commissa¬
rio rescituat integras. Ita ta¬
men ut si propter nuptias dona¬
tionem uxori uel dotem marito
dare maluerit persona fidei¬
commisso grauata liceatei hoc
facere &iam ex aliis rebus quȩ
fidei commisso suppositȩ sunt
& reliquas restantum fidei com¬
missario cogatur restituere
haec autem constitutio non ha¬
b& locum in practeritis subsu¬
tutionibus seurestitutionibus
sed magis infuturis casibus nul¬
lum autem augmentum dotib
uel propter nuptias donationib
fiat ad insidias substitutionis seu
restitutionis. Nam & siquid cal¬
lide per petratum fuerit. nihil¬
ominus restitutio fidei cominissi
integramaneuit postdeductio¬

Expanded text:
restituat restituat Si quis unum ex liberis suis heredem instituerit, id est, filium filiamue, nepotem neptemue, et deinceps, sive quosdam ex his sive omnes quam mortui fuerint, aliis restituant hereditatem, primum quidem unicuique eorum legis Falcidiae modus praecipuus deducatur, et non supponatur fideicommissi gravamini, ceteras autem partes fideicommissario restituat integras, ita tamen, ut si propter nuptias donationem uxori vel dotem marito dare maluerit persona fideicommisso gravata, liceat ei hoc facere etiam ex aliis rebus, quae fideicommisso suppositae sunt, et reliquas res tantum fideicommissario cogatur restituere. Haec autem constitutio non habet locum in praeteritis substitutionibus seu restitutionibus, sed magis in futuris casibus. Nullum autem augmentum dotibus vel propter nuptias donationibus fiat ad insidias substitutionis seu restitutionis, nam etsi quid callide perpetratum fuerit, nihilominus restitutio fideicommissi integra manebit, post deductio
Abbreviated transcription (Latin):
quidem quae ex paterna linea
filio de functo obuenerunt ha¬
beat usum fructum aliarum
autem rerum pleno iure habe¬
at proprietatem. hoc autem
constitutionis caput non solum
infuturis casibus sed &iam in
practeritis nego aa
ne sopita sunt. stud cant autẽ
parentes filiossuostam ex prio¬
re matrimonionatos quam se
cundis nuptiis procreatosexae¬
quis partibus heres scribere
nisi forte quidam inter eos in¬
grati appareant. hoc autem qua¬
si persuadentes quam legis ne¬
cessitate in ponentes dicimus.¬
CHXIII QUAECAUSAEREPUDIISUNT
ausas autem repudii inista
constitutione positas ideo
non diximus quia in inferiore
constitutione hoccaput plenis¬
sime inuenitur &omnino si
quid prac termissum est in hac
constitutione quasi deletum
uel super fluum expositum
non est & alias ideo constitu¬
tiones legere debesquas tibi
tituli conpetemes ostende
RISSUIS HEREDEMINSII¬
TUERIT UEL EXTRANCUMO
HEREDEM SCRIPSERII
VTrempore quomorie¬
TURHEREDIIATEM ALII

Expanded text:
quidem, quae ex paterna linea quidem, quae ex paterna linea filio defuncto obvenerunt, habeat usumfructum, aliarum autem rerum pleno iure habeat proprietatem. Hoc autem constitutionis caput non solum in futuris casibus, sed etiam in praeteritis negotiisne sopita sunt. Studeant autem parentes filios suos tam ex priori matrimonio natos, quam ex secundis nuptiis procreatos ex aequis partibus heredes scribere, nisi forte quidam inter eos ingrati appareant. Hoc autem quasi persuadentes magis quam legis necessitatem imponentes dicimus. Quae causae repudii sunt Causas autem repudii in ista constitutione positas ideo non diximus, quia in inferiore constitutione hoc caput plenissime invenitur, et omnino si quid praetermissum est, et in hac constitutione quasi deletum, vel superfluum expositum non est. Et ideo alias constitutiones legere debes, quas tibi tituli competentes ostenderris suis heredem instituerit, vel extraneum heredem scripserit, ut tempore, quo morietur, hereditatem alii
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus de functi fibi sui succe¬
dant & non solum ius utendi
fruendi sed &iam proprieta¬
tem in hisdem habeat rebus.
excepto uidelic& propternup¬
tiasdonatione eaenim suis fini¬
bus regitur &nullam in noua¬
tionem ab hac constitutione
patitur sed & in hoc toto iurisca¬
pite in gratitudinis ratio haben¬
da est non solum admatrem
sed &iam adfratres causae au¬
tem ingratiuidinis in alia infe¬
riore consututione exponuntur
illud autem certumest quod hoc
caput constitutionis ad futuros
casos non ad prȩteritos pertinet.
SICATERALIENAREUOLUERIT
QUA CEXPILII SUCCESSIONE
ADEAM DEUO LUTASUNT
iceat matri in rebus his quae
non expaternalin ea ad filium
suum de functum peruenerunt¬
si ei heres exuiterit & testari&a
lienare. & adquem uoluerit
modum disponere quod sires
permixtae fuerint tam ex pater¬
nalinea quam exdiuersis aliis
causis ad qui sitae ueluti extesta¬
mento exdonatione exlegato
uel alio huiuscemodica sucorũ

Expanded text:
fratribus defuncti filii sui succefratribus defuncti filii sui succedat, et non solum ius utendi frvendi, sed etiam proprietatem in hisdem habeat rebus, excepta videlicet propter nuptias donatione. Ea enim suis finibus regitur, et nullam innovationem ab hac constitutione patitur. Sed et in hoc toto iuris capite ingratitudinis ratio habenda est, non solum ad matrem, sed etiam ad fratres. Causae autem ingratitudinis in alia inferiore constitutione exponuntur. Illud autem certum est, quod hoc caput constitutionis ad futuros casus, non ad praeteritos pertinet. Si mater alienare voluerit ea, quae ex filii successione ad eam devoluta sunt Liceat matri in his rebus, quae non ex paterna linea ad filium suum defunctum pervenerunt, si heres ei exstiterit, et testari, et alienare, et ad quem voluerit modum disponere. Quod si res permixtae fuerint, tam ex paterna linea, quam ex diversis aliis causis adquisitae, veluti ex testamento, ex donatione, ex legato vel alio huiuscemodi casu, earum
Abbreviated transcription (Latin):
functo heres intestamento scrip¬
tus fuiss& ideoq: omnia quaefi¬
lius reliquerit ad matrem perue¬
niant nulla discretione habita
utrum resquas filius dereliquid
expaterna substantia ad cumde¬
uolutae sunt annon. undecumq
enim resquae ad filium peruene¬
runt transmittuntur ad matrem
Nullaq eidem matri quaestio
ab aliis filiis suis idest fratribus
defunctimouetur quia &sialius
extraneus adefuncto filio heres
institutus ess& nihilominus
ter intestamento afilio suoheres
instituta est. Nulla habita diffe¬
rentia utrum ad secundas migra¬
uerit nuptias annon. sinautem
intestatus filius de functus est &
mater ueliam ad sccunda s migra¬
uit nuptias uel postea migraue
eius sed earum quidemrerum
quae expaternalinea adfilium¬
de functum peruenerunt tantũ
usum fructum habeat mater
si secundasnuptias contraxit
uel sipostea contraxerit. sin au¬
temresex alia causa filio de func¬
to ad quae sitaesunt. tunc inhis¬
demrebus a equa portione cum

Expanded text:
functo heres in testamento scripfuncto heres in testamento scriptus fuisset. Ideoque omnia, quae filius reliquerit, ad matrem perveniant, nulla discretione habita, utrum res, quas filius dereliquit, ex paterna substantia ad eum devolutae sint, an non; undecumque enim res ad filium pervenerint, transmittuntur ad matrem, nullaque eidem matri quaestio ab aliis filiis suis, id est, fratribus defuncti moveatur, quia et si alius extraneus a defuncto filio heres institutus esset, nihilominus ter in testamento a filio suo heres instituta est, nulla habita differentia, utrum ad secundas migraverit nuptias, an non. Sin autem intestatus filius defunctus est, et mater vel iam ad secundas migraverit nuptias, vel postea migravereius. Sed earum quidem rerum, quae ex paterna linea ad defunctum filium pervenerunt, tantum usumfructum habeat mater, si secundas nuptias contraxit, vel si postea contraxerit. Sin autem res ex alia causa filio defuncto adquisitae sunt, tunc in hisdem rebus aequa portione cum
Abbreviated transcription (Latin):
accepit usuras. sinautem ad sacer¬
dotio uenerit uelmor tuus sit
capiat aut ipsesortem aut heres
eius. Haec autemomnia obserua¬
ridec&. et sinon maritus uxori
ueluxormarito sed extraneus
quicumque sub eadem condicio¬
nem legatum reliquerit. Nam
& hiceadem teneant quae in ma¬
rito diximus &uxore utante fac¬
ta cautio de tursiquidem institu¬
tio particularissit coheredibus
sin autem legatum uel fidei com¬
missum heredibus uel substitu¬
tis neminem autem exhis appa¬
rentem hiscautio prae stetur
qui abtestato ad successionem de¬
functi uocantur nisi fortespecia¬
liter testator talem cautionem
dare prohibuit Nam & in hacuo
luntate eius custo diri aequum est
MULIER QUAES CCUIN DAS
NUPTIASCONTNAXERI
quecnaomoduenpilii scn
SUCCESSIONE CAPIAI
Tacextegramentoquan
AHINTESTATOLO QUITRAU¬
TRATRUM SUCCESSIONE
ifilius decedens testamento¬
Osuo matrem heredem institu¬
erit sic institutio eius habeatur
quasi quiuis alius extraneus ade¬

Expanded text:
acceperit, usuras. Sin autem ad saceracceperit, usuras. Sin autem ad sacerdotium venerit, vel mortuus sit, capiat aut ipse sortem, aut heredes eius. Haec autem omnia observari decet, et si non maritus uxori, vel uxor marito, sed extraneus quicumque sub eadem condicione legatum reliquerit; nam et hic eadem teneant, quae in marito diximus et uxore, ut antefata cautio detur, si quidem institutio particularis sit, coheredibus, sin autem legatum vel fideicommissum, heredibus vel substitutis, nemine autem ex his apparente, his cautio praestetur, qui ab intestato ad successionem defuncti vocantur, nisi forte specialiter testator talem cautionem dari prohibuerit, nam et in hoc casu voluntatem eius custodiri aequum est. Mulier, quae secundas nuptias contraxerit, quemadmodum filii sui successionem capiat tam ex testamento, quam ab intestato. Loquitur aufratrum successione Si filius decedens testamento suo matrem heredem instituerit, sic institutio eius habeatur, quasi quivis alius extraneus a de
Abbreviated transcription (Latin):
prius abeo praestito quod nihil
exusuris sibi solutis celauit.
quod si non mutuauit quidem
autem suos conuerut usura¬
rum nomine tertiam centen¬
simamdet. haec si locuplex fue¬
rit legatarius uellegataria
sin autem minus soluendo fue¬
rit fide iussorem darecogatur
quod sinecfide iussore dare.
subcautione iuratoria &obli¬
gatione bonorum resei praes¬
tentur. statim autem adque ad
res legati nominedatae indi¬
centur apud qualem personã
inuentae fuerint siue mobiles
sint siue in mobiles & omnino
uindicatiorerum ita fiat qua¬
si alienrum ab initio fac¬
utem pecunia
numerata legata sit & legatarius
neq fide iussores habuerit neq
idon eussit. Tuncille a quo lega¬
tum ei relictum est tertiam cen¬
tensimam usurarum nomine ei
praest& donec ad secundas perue¬
nerit nuptias uel sacer dotio fue¬
rit consecratus utnulla spes nuptia¬
rum supersit uelmor tuus fuerit
legarius namsiquidem secundas
contraxerit nuptias reddat quas

Expanded text:
prius ab eo praestito, quod nihil prius ab eo praestito, quod nihil ex usuris sibi solutis celavit. Quod si non mutuavit quidem autem suos convertit, usurarum nomine tertiam centesimae det. Haec, si locuples fuerit legatarius vel legataria. Sin autem minus solvendo fuerit, fideiussorem dare cogatur. Quod si nec fideiussores dare possit sub cautione iuratoria et obligatione bonorum, res ei praestentur, statim autem atque ad res legati nomine datae vindicentur apud qualem personam inventae fuerint, sive mobiles sint, sive immobiles, et omnino vindicatio rerum ita fiat, quasi alienatio earum ab initio facautem pecunia numerata legata sit, et legatarius neque fideiussores habuerit, neque idoneus sit, tunc ille, a quo legatum ei relictum est, tertiam centesimae usurarum nomine ei praestet, donec ad secundas pervenerit nuptias, vel sacerdotio fuerit consecratus, ut nulla spes nuptiarum supersit, vel mortuus fuerit legatarius. Nam si quidem secundas contraxerit nuptias, reddat, quas
Abbreviated transcription (Latin):
iquis decedens reliquerit uxo¬
risuae legatum sub hocmodo
ut ad sccundas nuptias non per¬
ueniat uel simuliermarito suo
legatum reliquerit ut secundũ
ille non contrahat matrimoni¬
um correcta lege iulia miscella
praest&urlegatum sub obser¬
uatione huiusmodi in primo
quidem anno legatum non exi¬
gaturnisi forte sacer dotio lega¬
torio obuenerit ut nuptiarum
nullas pessit. anno autem pri¬
mo transacto siquidem res le¬
gata in mobilissit subantione
dis abeo contractis nuptus rem
qualem accepit restituat cum
fructibus modio tempore na¬
tis. sin autem reslegata mobi¬
lis fuerit si quidem legatarius
uellegataria locuplex fuerit
similicautione atq obligatio¬
ne bonorum remlegatam sibi
capiat. Ita ut secundis nuptus
contractis resqualis dataest
reddatur uel deminutio eius
resarciatur. sin autem pecunia
numeratalegata sit cumusuris
suis reddatur quae legatorio
solutae sunt ab his quibus pecu¬
niam mutuauit sacramento

Expanded text:
Si quis decedens reliquerit uxoSi quis decedens reliquerit uxori suae legatum sub hoc modo, ut ad secundas nuptias non perveniat, vel si mulier marito suo legatum reliquerit, ut secundum ille non contrahat matrimonium, correcta lege Iulia Miscella praestetur legatum sub observatione huiusmodi, ut in primo quidem anno legatum non exigatur, nisi forte sacerdotium legatario obvenerit, ut nuptiarum nulla spes sit; anno autem primo transacto, si quidem res legata immobilis sit, sub cautione dis ab eo contractis nuptiis rem, qualem accepit, restituat cum fructibus medio tempore natis. Sin autem res legata mobilis fuerit, si quidem legatarius vel legataria locuples fuerit, simili cautione atque obligatione bonorum rem legatam sibi capiat, ita ut secundis nuptiis contractis res, qualis data est, reddatur, vel deminutio eius resarciatur. Sin autem pecunia numerata legata sit, cum usuris suis reddatur, quae legatario solutae sunt ab his, quibus pecuniam mutuavit, sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
A patne leqxium uel pioci¬
comnissunRelIqUERII
uIIICi pateriussus uelro gatus fue¬
Drit legatum autfidei com¬
missum filio suo sub conditio¬
ne praestare non aliter lega¬
torum seruandorum causa sa¬
tis darecogatur nisi secundas
contraxerit nuptias.
CLUIIII DEELERICIS QUINUPTIAS
CONTRAHERENON POSSUNT
lericus qui supra lectores
&cantores est ueluti
subdia conus ueldia conus
nullas nuptias contrahere au¬
deat. alio quin sacerdotio ca¬
dat lector quoq si secundas
contraxerit nuptias ad maio¬
rem gradum ordinis ecdesias¬
tici prohibeatur a scendere
laicus &iam siappareat uxori
coniunctus esse quae alium ma¬
ritum habuit aut sinon iure
coniunctussit. aut siipse aliam
uxorem habuit neq subdiaco¬
nus neq dia conus neq prȩsbi¬
ter fieri poterit Nam si & clan¬
destinis artibus ad consecratio¬
nem in repserit honor eius cadit
SI DECEDES MARIIUSUNORI
SUAELEC AUENIISUBDIIONE
SISECUNDAS NONCOMIRAXE¬
RIINUPTIASUel CONINNO
SI SIUXOR MARITO

Expanded text:
a patre legatum vel fideia patre legatum vel fideicommissum reliquerit filio suo Si pater iussus vel rogatus fuerit legatum aut fideicommissum filio suo sub condicione praestare, non aliter legatorum servandorum causa satisdare cogatur, nisi secundas contraxerit nuptias. De clericis, qui nuptias contrahere non possunt Clericus, qui supra lectores cantores est, veluti subdiaconus vel diaconus, nullas nuptias contrahere audeat; alioquin sacerdotio cadat. Lector quoque, si secundas contraxerit nuptias, ad maiorem gradum ordinis ecclesiastici prohibeatur adscendere. Laicus etiam, si appareat uxori coniunctus esse, quae alium maritum habuit, aut si non iure coniunctus sit, aut si ipse aliam uxorem habuit, neque subdiaconus, neque diaconus, neque presbyter fieri poterit. Nam et si clandestinis artibus ad consecrationem irrepserit, honore eius cadat. Si decedens maritus uxori suae legaverit sub condicione, si secundas non contraxerit nuptias, vel contra, id est, uxor marito
Abbreviated transcription (Latin):
rinon sper& siue ab intestato
deferatur corum successio
siue extestamento quod for¬
te patereis pupillarimodo
matrem substituit & non
solumtales poenas patiatur.
sed &iam illas quae dehis mulie¬
ribus dictae sunt quas probatum
fuerit antequam legitimumtem¬
pus idest annale spatium prae¬
tereat ad sccundas nuptias pro¬
perasse ut sint infames & alie¬
nas poenas susteneant quas su¬
perius ex posuimus. solui autẽ
poenae possunt si principalis
indulgentia remi serit eas se¬
cundum iam traditamobser¬
uantiam & dimidia parsbo¬
norum matris liberis donatã
fuerit ut nec usus fructus rerũ
matri concedatur eorum.
Idem dicimus & sinaturalium
liberorum mater tutelamad¬
ministrans ad secundas conuo¬
lauerit nuptias eaque custodi¬
reo portet. in pro. uinciis qui¬
dem cura & sollicitudine prae¬
sidum. in imperialiautem ciui¬
tate cura & sollicitudine tam
praefecti urbis quam praefec¬
ti praetorio.
IUIII SISUBEONDITIO NEEMIER

Expanded text:
ri non speret, sive ab intestato ri non speret, sive ab intestato deferatur eorum successio, sive ex testamento, quod forte pater eis pupillari modo matrem substituit. Et non solum tales poenas patiatur, sed etiam illas, quae de his mulieribus dictae sunt, quas probatum fuerit, antequam legitimum tempus, id est, annale spatium praetereat, ad secundas nuptias properasse, ut sint infames, et alias poenas sustineant, quas superius exposuimus. Solui autem poenae possunt, si principalis indulgentia remiserit eas, secundum iam traditam observantiam, et si dimidia pars bonorum matris liberis donata fuerit, ut nec ususfructus rerum matri concedatur eorum. Idem autem dicimus, et si naturalium liberorum mater tutelam administrans ad secundas convolaverit nuptias, eaque custodiri oportet in provinciis quidem cura et sollicitudine praesidum, in imperiali autem civitate cura et sollicitudine tam praefecti urbis, quam praefecti praetorio. Si sub condicione mater
Abbreviated transcription (Latin):
rito sed &iam heredibuseius.
ideo & iucra dotium sic trac
tae. ut& pacta dotalia con¬
seruentur. & si secundã snup¬
tias maritus contraxerit filus
suis expriore matrimonio
natis res quas lucratus est
custodiat
SIMULIER LIBERORUM
SUORUM IUTELAMAD¬
MINIS TRAUERITETADSC¬
CUNDASCON UOLAUERIT
NUPTIAS
Simulier liberorum suo¬
rum tutelam administra¬
uerit & post incoatam ad¬
ministrationem ad secundas
migrare uoluerit nuptias
prius filiissuis inpuberibus
tutorem petere debet eique
rationem adminis trationissuȩ
reddere. & postredditas ra¬
tiones side ui trix appareat
debitum soluere deb& dein¬
de siuelit admatrimonium se¬
cundum perueniat. sin autem
hac obseruatione contemta
secundas contraxerit nuptias
non solum resipsius idest ma¬
tris liberiseius hypothecae
titulos supponantur. sed &iam
res uitrici ex praesentis consti¬
tutionis auctoritatem & si filii
inpuberes moriantur succes¬
sionemeorum mater lucra¬

Expanded text:
rito, sed etiam heredibus eius. rito, sed etiam heredibus eius. Ideoque et lucra dotium sic tracttae, ut et pacta dotalia conserventur, et si secundas nuptias maritus contraxerit, filiis suis ex priore matrimonio natis res, quas lucratus est, custodiat. Si mulier liberorum suorum tutelam administraverit, et ad secundas convolaverit nuptias Si mulier liberorum suorum tutelam administraverit, et post inchoatam administrationem ad secundas migrare voluerit nuptias, prius filiis suis impuberibus tutorem petere debet, eique rationem administrationis suae reddere, et post redditas rationes, si debitrix appareat, debitum suum solvere debet; deinde si velit, ad matrimonium secundum perveniat. Sin autem hac observatione contempta secundas contraxerit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis eius hypothecae titulo supponantur, sed etiam res vitrici ex praesentis constitutionis auctoritate. Et si filii impuberes moriantur, successionem eorum mater lucra
Abbreviated transcription (Latin):
cultatibus suis totisptur¬
Clini VESCCUNDOMARIIO CO¬
PULMIAMULIERPRIORIS
UIRI DIGNITATIRUS UEL
PIIUI LECIIS NONUTATUR
ulier quae ad secundas
migrauerit nuptias
priuilegiis uel dignitatibus
mariti prioris non utitur.
DELIBERIS MULIERINUS
QUAEPATRONIS SUIS CON¬
IUNCTAESUNI
iliberta mulier patrono
suo copulata nuptiis qui¬
demeius ipsa renuntia uerit
ad secundum autem matri¬
monium migrare uoluerit
id facere inuito patrononon
poterit. alio quinsi contrauo¬
luntatem eius nupserit non fi¬
unt nuptiae sed ut meretrix
coniuncta esseuide tur.
SIAD HUCCONS TANTECA¬
TRIMONIODOIE MAR¬
TUS UXORISUNEPERSOLUIR
onstante ad huc matri¬
monio dotem maritus
uxori suae non facile conpel¬
litur soluere nisi sit causa le¬
gibus cognita. alioquin site¬
mere dotem uxorisuaemari¬
tus soluerit donasse ei uidebi¬
tur. &ideo mortua muliere
dotem reddere heredes eius
marito debent cum fructib
scilic& qui in medio tempore
nati sunt & non solum ipsima¬

Expanded text:
cultatibus suis totis privcultatibus suis totis privetur. Vt secundo marito copulata mulier prioris viri dignitatibus vel privilegiis non utatur Mulier, quae ad secundas migraverit nuptias, privilegiis vel dignitatibus mariti prioris non utatur. De libertis mulieribus, quae patronis suis coniunctae sunt Si liberta mulier patrono suo copulata nuptiis quidem eius ipsa renuntiaverit, ad secundum autem matrimonium migrare voluerit, id facere inuito patrono non poterit. Alioquin si contra voluntatem eius nupserit, non fiunt nuptiae, sed ut meretrix coniuncta esse videtur. Si adhuc constante matrimonio dotem maritus uxori suae persolverit Constante adhuc matrimonio dotem maritus uxori suae non facile compellitur solvere, nisi sit causa legibus cognita. Alioquin si temere dotem uxori suae maritus solverit, donasse ei videbitur, et ideo mortua muliere dotem reddere heredes eius marito debent cum fructibus, scilicet qui in medio tempore nati sunt, et non solum ipsi ma
Abbreviated transcription (Latin):
adque sierit siue ex mater¬
na linea siue ex causa nuptiali
uel qua li tercumque huiusrei
usum fructum omnimodo pa¬
ter habeat quam uis secundas
contraxerit nuptias loquimur
autem deliberis qui in potesta¬
te parentium sunt. exceptis
uidelic& castrensi & quasi cas¬
trensibus peculiis ea enim sine
aliqua distinctione parentib
non ad quiruntur neq quod
ad proprictatem per tinet.
Neq quod adusum fructum
spectat sed sunt pleno iure libe¬
rorum quam uis in potestate
parentium fuerint
SIMULIERRES QUASLIRERIS
SUISDONAUIT QUASIABIR¬
CRAISPOSISECUNDAS NII¬
TIAS SUASREUO EAREMAIUERIT
imulier liberis suis resquas¬
dam donauerit posteaq
ad secundas peruenerit nupti¬
as & ingratitudinis uela men¬
todonationem semel a sefac¬
tam reuocare maluerit. Nul¬
lomodo poterit hoc facere ni¬
sispecialiter probauerit uel
quod uita ceius filius insidia¬
tus est uel quod manus impi¬
asei intulerit uel quodtales
insidias ei concinnauit & fa¬

Expanded text:
adquisierit, sive ex materadquisierit, sive ex materna linea, sive ex causa nuptiali, vel qualitercumque: huius rei usumfructum omnimodo pater habeat, quamvis secundas contraxerit nuptias. Loquimur autem de liberis, qui in potestate parentum sunt, exceptis videlicet castrensibus et quasi castrensibus peculiis; ea enim sine aliqua distinctione parentibus non adquiruntur, neque quod ad proprietatem pertinet, neque quod ad usumfructum spectat, sed sunt pleno iure liberorum, quamvis in potestate parentum fuerint. Si mulier res, quas liberis suis donavit, quasi ab ingratis post secundas nuptias suas revocare maluerit Si mulier liberis suis res quasdam donaverit, posteaque ad secundas pervenerit nuptias, et ingratitudinis velamento donationem semel a se factam revocare maluerit, nullo modo poterit hoc facere, nisi specialiter probaverit, vel quod vitae eius filius insidiatus est, vel quod manus impias ei intulerit, vel quod tales insidias ei concinnaverit, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ei concesserit postea¬
que ad secundasnuptia s uxor
migrauerit. non statim ei
pereat ususfructus sed habe¬
at eum in integrum mulier
quo aduixerit post mortem
autem eius redeat usus fructus
adproprietatem suam hȩc
autem ita sunt nisi specialiter
maritus quidonauit usum¬
fructum subhac conditionede¬
dit ut simulier ad secundas per¬
uenerit usus fructus extingua
te reliquerit. sed haec deiure
utendi fruendi quod perlibe¬
ralitatem alteri ab altero
datum est.
CLI SIUSUS FRUCTUS DOTIS
NOMINE UEL PROPTER
UUPTIAS DONATIONISCAU¬
SCON STITUNUR¬
xi Cin autem usus fructus do¬
tis causa uel propter nupti¬
as donationis gratiadatus sit
tuncue teraiura in libata ma¬
neat. idest utapud maritum
uel mulierem sit quam uis con¬
trarium in suo testamento
persona decdens ex presserit¬
CLII DEREBUS MXTERNIS
UELNUPTIALIBUS LUCRIS
qua eadpiliopamilia
PERUENERUNTEIDECAS¬
TRENSIUET QUASICASTREN¬
SI Peculio
uod cum que filius aut filia

Expanded text:
fructum ei concesserit, posteafructum ei concesserit, posteaque ad secundas nuptias uxor migraverit, non statim ei pereat ususfructus, sed habeat eum integrum mulier, quoad vixerit, post mortem autem eius redeat ususfructus ad suam proprietatem. Haec autem ita sunt, nisi specialiter maritus, qui donavit usumfructum, sub hac condicione dedit, ut si mulier ad secundas pervenerit nuptias, ususfructus exstinguatte reliquerit. Sed haec de iure utendi fruendi, quod per liberalitatem alteri ab altero datum est. Si ususfructus dotis nomine vel propter nuptias donationis causa constituatur Sin autem ususfructus dotis causa vel propter nuptias donationis gratia datus sit, tunc vetera iura illibata maneant, id est, ut apud maritum vel mulierem sit, quamvis contrarium in suo testamento persona decedens expresserit. De rebus maternis vel nuptialibus lucris, quae ad filiosfamilias pervenerunt, et de castrensi vel quasi castrensi peculio Quodcumque filius aut filia
Abbreviated transcription (Latin):
enimres lucro cedentibus ser¬
uabuntur. Idem dicimus &
deco lucro quod mulieribus
praestare necesse est. sine doti¬
bus nuptiis quar tam enim¬
quam quam exfacultatibus ma¬
riti acceperint liberis suis
seruare coguntur.
ENDADOTEUELPROPIER
NUPTIAS DONNTIONE
ibera licentia sit tam augere
quam diminuere dotes
uel propter nuptias donatio¬
nes &uam constante adhucma¬
trimonio quod in primis quo¬
dem nuptiissine dis tinctione
Querum est. insecundis autem
nuptiis liberis quidem expri¬
ore matrimonio extantibus
deminuere dotem uel antenup¬
tiasdonationem non licebit
quamuis augere eas non pro¬
hibitumest sin autem nulli l¬
beri ex praecedentim atrimo¬
nio sint tunc & augere & de¬
minuere dotem & propter
nuptias donationem sineullo
obstaculo licet
Decisupructuuxoni
Marirorelicro ueldo¬
NATO AUTCONINAIDESI
MARITO VXOR
iquis inultimissuis elogiis
Iusum fructum uxorisuae
reliquerit siuemor tiscausa
donauerit uel uiuus usum¬

Expanded text:
enim res lucro cedentes serenim res lucro cedentes servabuntur. Idem dicimus et de eo lucro, quod mulieribus praestari necesse est sine dotibus nuptis; quartam enim, quam ex facultatibus mariti acceperunt, liberis suis servare coguntur. enda dote vel propter nuptias donatione Libera licentia sit tam augere quam deminuere dotem vel propter nuptias donationem, etiam constante adhuc matrimonio. Quod in primis quidem nuptiis sine distinctione verum est, in secundis autem nuptiis liberis quidem ex priori matrimonio exstantibus, deminuere dotem vel ante nuptias donationem non licebit, quamvis augere eas non est prohibitum. Sin autem nulli liberi ex praecedenti matrimonio sint, tunc et augere et deminuere dotem et propter nuptias donationem sine ullo obstaculo licet. De usufructu uxori a marito relicto vel donato, aut contra, id est, si marito uxor Si quis in ultimis suis elogiis usumfructum uxori suae reliquerit, sive mortis causa donaverit, vel vivus usum
Abbreviated transcription (Latin):
ros reliquerit id quod desua
substantia plus aequo dedit
irritum factum inter omnes
& expriore & ex secundo matri¬
monio natos liberos diuidatur
illud autem certum est quod
exprimi & secundi & tertuma¬
trimonii liberi singuli suaema¬
tris dotem uel proprii patris
propternuptias donationem
excipient omnimodo siue ada¬
lias peruenerit nuptias pater
uel mater siue non.
IUS RELI QUERIT UEL CONIRA
in autem legatum defuneta
persona super siti parti
reliquid deinde superstes uo¬
luerit ad alias nuptias perueni¬
re liceatei suo iure legatum
possidere & alien aresiue inter
uiuossiue ultima uoluntate
ediceatei hoc quo uoluerit mo¬
do disponere.
uonsolutum sit quidsia¬
Tuiopories delucris
NUPTIALIHUS
mnia autem quaedixi¬
mus delucro dotis aut prop
tis trahenda sunt &iam adea
lucra quae perrepudium ma¬
trimonio solutum adalter utrã
partem peruenerunt. Idem
iuris est & sibona gratia nup¬
tiae disiunctae sunt liberis

Expanded text:
ros reliquerit, id quod de sua ros reliquerit, id quod de sua substantia plus aequo dedit, irritum factum, inter omnes et ex priore et ex secundo matrimonio natos liberos dividatur. Illud autem certum est, quod et primi et secundi et tertii matrimonii liberi singuli suae matris dotem vel proprii patris propter nuptias donationem excipient omnimodo, sive ad alias pervenerit nuptias pater vel mater, sive non. itus reliquerit, vel contra, Sin autem legatum defuncta persona superstiti parti reliquerit, deinde superstes noluerit ad alias nuptias pervenire, liceat ei suo iure legatum possidere et alienare, sive inter vivos, sive ultima voluntate, et liceat ei hoc, quo voluerit modo, disponere. um solutum sit, quid statui oportet de lucris nuptialibus mnia autem, quae diximus de lucro dotis aut propttis, trahenda sunt etiam ad ea lucra, quae per repudium matrimonio soluto ad alterutram partem pervenerunt. Idem iuris est, et si bona gratia nuptiae disiunctae sunt, liberis