comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem hagustalden sis ecc̃e noĩe bothelm qͥ nut usq supest
añ paucos ãnos dũ ĩcautiꝰ forte noctu in glcie incid̃t᷑
repente corruẽs brachiũ contrinit ac guissimia fracture ip̃i
cepit mrolestia fatigari ita ut ne ad os quidẽ addutẽ ipip
brachiũ ullatenꝰ dolce̾ arcente ualet Nui cũ die sadã mã¬
ne audiret untĩ de fũbus ad locũ eiusdẽ stẽ cructa asteẽ
disposuisse rogauit. ut aliqͣmi s̾ ꝑtemi de illo ligno ueneabili
redieus afferret crede s dicẽs qr ꝑ hoc douante dnõ salutẽ
possit consequi fecit ille ut rogatꝰ ẽ et rũersꝰ ad uespam
edentibi iam ac mẽsã fubꝰ optulit ei aliquid de ueteri
musto quo suꝑfities ligni erat obsita Qui cũ sedẽs ad mẽ¬
sã non hrẽt ad maniũ ubiollatũ s̾ munꝰ iͥpone̾t insit
hoc in sinũ s̾ Et dũ iret cubitũ oblitꝰ hoc alicubi depone̾
ꝑmisit suo in sum ꝑmane᷑ at medio noctis tꝑe cũ euigi¬

Expanded text:
ugustald ecclesiae, nomine Bothelm, qui nunc usque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad os quidem adducere ipsum brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fecit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies ligni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam non haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapiã et prnnordiũ regii habuerat siliꝰ pa¬
trui eiꝯ aelfrici uocabulo osric. qui ad p̃dicad
paulini fidei erat sacramẽtis mmibutꝰ poreo
hymbrorũ antiqͥtus diuisa erat sustepit filiꝯ edilfridi qui
de illa ꝓuucia gnis et regni originẽ duxerat noĩe eaudfud
Si quidẽ eꝑe toto quo rgnauit edmu filiꝯ p̃fati regis edilfaidi
qui añ eũ regnaueat cũ magͥ nobiliũ iuuẽcute aput stot¬
cos siue pictos exulabat ibiq ad doct̾uã scottorũ cathecizati et
baptisiatis grã sũt r̾creati Qui ut mortuo rege ĩmuco priãm
sũt redire ꝑmissi accepit p̾mꝰ eorũ quc̃ dixiiꝰ eandfad
regnũ bernitiorũ Qui uterq rex ut terrem r̃gni infulcis so¬
citus est sacͥĩta regni celestis quibꝰ iiciatꝰ erat anathe¬
matizando ꝓdidit ac se priscis ydolatrie sordibꝰ polluẽdum¬
osricũ dũse in oppido mnunicipio temerarie obsedisset erũpẽs
sideret s qͣi tyrãnꝰ seuiens disꝑderet ac troica ẜcede dilacrrm

Expanded text:
rosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicationem Paulini, fidei erat sacramentis imbutus DCXXXhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit filius Aedilfridi qui de illa provincia generis et regni originem duxerat, nomine Eanfrid. Siquidem tempore toto quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire permissi, accepit primus eorum, quem diximus, Eanfrid regnum Berniciorum. Qui uterque rex ut terreni regni insulas sortitus est, sacramenta regni caelestis quibus initiatus erat, anathematizando prodidit Osricum, dum se in oppido  Al., oppidi Municipio temerarie obsedisset, erumpenssideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret,
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃ie que nõ longe abest aduemiẽtes õni a muio pridie ꝙͣ pos-¬
tea idem rex osualdꝰ occisus ẽ uigilias pro salute aĩe eiꝰ face
plurimaq ꝑsalmori laude celebrata uictiuã pro eo mane
xpĩane signũ nulla eccł̃ia nullũ altare in tota ben berni¬
ciorũ gente ercim̃ ẽ p̾usq hoc sacre crucis uexillũ nouꝰ
milicie diutor dictante sidei deuocione contͣ hostẽ ĩmanis

Expanded text:
ecclesiae quae non longe abest, advenientes omni anno pridie quam postea idem rex Osuald occisus est, vigilias pro salute animae ejus facere, plurimaque psalmorum laude celebrata, victimam pro eo mane Christianae signum, nulla ecclesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae crucis vexillum novus militiae ductor, dictante fide
Abbreviated transcription (Latin):
uiuẽdi uel accipiami uł me accipturũ ẽẽ considam nisi forte
excellencia fidei et u̾tutis eciã ꝑꝰ mortẽ u̾tutũ frequẽtiuĩ opa¬
cione claruit Precorq si ãquid reliquiari illiꝰ penes te habras
rñdi habro quidẽ de liguo in quo caput eiꝰ occisi /a paganis
infixũ ẽ Et si firmo corde credideris pt̃ diuina pietas ꝑ tãti
hoc hrẽ fidem ⁊ũdebat Tum bñdixi aqm ⁊ astulã roboris
ꝓbati ĩimitens obtuli egro potãdũ Nec mora meliꝯ hre ce
mentiã pii conditoris et fideł eꝯ faitiłi glam p̃dicabat

Expanded text:
vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, sirespondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas per tanti hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habermentiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
uitã finierit ilamq cũ armis et hostibꝰ c̾cũseptꝰ iã iamq
caput et manꝰ cũ brachiis a corꝑe p̃cisas iussit rex qui occide¬
lindisfarnẽsis eccl̃ie in regia rõ ciuitate manꝰ cũ brachiis
coudidit
¶ Capłm .xiiiͫ.
Et solũ incliti fama uiri urictãnie fines lustrauit uam¬
uersos s eciã trans occeanũ longe radico salutifere
uurãdis q̃ ad reliquias eiusdẽ r̾uentissui regis in illa
ꝓuincia gesta fueruit narrare S et in hyberina cũ pb
adhuc peregrinã pro et̾ua priã duce̾t uitã rumorẽ sc̃itatis
dii et industrie gereus Erui cũ se morti proxi ͫ uideret tnuerẽ
copit⁊ parẽ ne mox mortuꝰ ob nuta scelerũ ad infm claus
cõpellor Mlec dubito me p̃ꝯ mortẽ corꝑis statim ad ꝑpetuã aiẽ
si in̾ pietas suꝑna aliqua uiuẽdi spacia donauit uiciosos mo¬
res corrigere atq ad imꝑiũ dĩne uolũtatis cotã ex integͦ mẽcẽ
uitãq trausferre unnĩ noui nõ hoc eẽ meritiinei ut ĩducias

Expanded text:
vitam finierit. Nam cum armis et hostibus circumseptus, jamjamque  diximus: porro caput, et manus cum brachiis a corpore praecisas, jussit rex qui occideLindisfarnensis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum brachiis condidit . CAPUT XIII.ec solum inclyti fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria duceret vitam, rumorem sanctitatis dii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni claustcompellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias
Abbreviated transcription (Latin):
iigetd eccaũ et accedens ad scpulcrũ osuala ibi resid at
quietꝰ manco ad here tumbe uide ne excas inde n ͨ deloco
mouearis donec hora r̃cessionis febriũ transierit Tuc postintrabo
et educã te inde ffecit ille ut suaserat sedẽtẽq eũ ad tũbã sãcti
aufugit ut nec scdã die nec cercia neq unꝙͣͣ exinde eũ auderet
continge᷑ ad̾ ita eẽ gestũ qui rferebat in sñ inde aduẽĩens adiẽ¬
cit ꝙ eo adhuc tꝑe quo mecũ loquebat᷑ suꝑesset in eodẽ iõstẽio
iam iuuenis ille in quo tuc̃ pu̾o fcmm̃ erãt hoc miradmn sain¬
tatis Rec mirãdũ p̃ces regis illiꝰ iam cũ dnõ rͥguãtis młtĩ
uali aput eũ qui cẽporalis regni quondã gub̾nacłã ceuens

Expanded text:
cedens ad sepulcrum Osualdi, ibi reside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam sancti, aufugit, ut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens
Abbreviated transcription (Latin):
castelli cantuariori qd dicit᷑ brofacestir leutherius exus
occidẽtaliũ saxoniũ uilfrid epũs ꝓ uĩcie mecciorũ Cũq¬
ur̃i ut in cõmune o nĩs ꝓ nrã fide tractemꝰ ut queq decta
ac di ffinita sut astĩs ac ꝓbabilibꝰ prib̃ꝰ incorrupte ab unibꝰ
nob seruẽtur hec et alia ꝙͣ plura que ad caritatẽ ꝑtinẽbant

Expanded text:
Castelli Cantuariorum quod dicitur Hrofescaestir, Leutherius episcopus Occidentalium Saxonum, Uynfrid episcopus nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus; ut quaeque decreta ac definita sunt a sanctis et probabilibus Patribus, incorrupte ab omnibus nobis serventur. Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant,
Abbreviated transcription (Latin):
multũ aductꝰ tuns et bñ uenisti Et hoc dcõ parũp rticuit
qͣi rũsũ eius quẽ uidebat ex cui loq̃bat̾ expectans r̾ĩsũq qͣ
leuiter indignata sb̾iũxit Nequaqͣ boc ferre leta queo rur
proximo uox intersit eriubꝰ dcĩs int̾rogata a cutũsedẽtibꝰ
cũ quo loquẽt᷑ cũ carissima inquit mea mr̃e edilburge
Tequo intellexere ꝙ ip̃a ei tomipꝰ sus t̾nsimglionis ꝓecꝰ¬
nũciare ueniss Nam et ita init̾rogabat Tiansacta una
die et nocte soluta carnis ficuł et infi̾ui ͭ ͥ ͦ uĩculis ad etue
gaudia salutis intrauit

Expanded text:
multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. » Rproxima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loqueretur: « Cum carissima, inquit, mea matre Aedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta carnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salutis intravit.
Abbreviated transcription (Latin):
moͣsterio q̃dã erat feiã stĩmomiał et a scli huiꝰ digni ͭ ͤ nobił ⁊ ĩ
amore futuri sdi nobilior q̃ ita iã multis ãnis õmi corpis fuerat
officio destituta ut ne unũ quidẽ moue̾ ipa mẽbrũ ualeret hͨ ubi
corpꝰ abbatisse uena̾bilis in eccãm delatã douec sepulture da¬
retͥ cognouit postulauit se illo offerri et ĩ modũ orãtiũ ad illud
piconditoris impetraret se a tantis cãq diutnis cruciatibus
absolui nec multo tardiꝯ exaudita ẽ Nam ꝑꝯ dies duodecim
et ipã educta ex carne tꝑales afflictiones eterna mercede nu¬
tauit Cũ uo̾ p̃fata xpĩ famula toretgid tres adhuc ãnos
pꝯ obitũ duẽ in hac uita tenetur intãtũ ea qͣm p̃diximꝰ in¬
firmitate decocta ẽ ut uix hossibus hereret Ad ulti ͫ cũ tẽpꝯiã
esolucionis eius instaret nõ solũ mẽbrorũ cetroꝵ s ⁊ lingue
motu caruit Ruod cũ tribꝰ diebꝰ ac totidẽ noctibꝰ agẽtur ib¬

Expanded text:
monasterio quaedam erat femina sanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem movere ipsa membrum valeret. Haec ubi corpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum, donec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum orantium ad illud ericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, et ipsa educta ex carne, temporales adflictiones  Al., teum vero praefata Christi famula Torctgyd tres adhuc annos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, ut vix ossibus haereret, et ad ultimum, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non solum membrorum caeterorum, sed et linguae motu caruit. Quod dum tribus diebus et totidem noctibus ageretur, sub
Abbreviated transcription (Latin):
se in oibꝰ ep̃õ frem̃ et ip̃a rcẽ uiuẽdo ⁊ sbiectis rͥgulariter
ac pie consulendo p̃buit ut eciã celestia ĩdicio fuere ia̾cła
Nhoc etenĩ moͣsterio plura u̾tutũ ¶Caͬͫ aͫ¬
sunt signa patraca q̃ ad meõriã edificatõe nq sequẽtiũ
ab hiis qui nouere descapta hũtur a multis Equibꝰ
qua uiri tenebãt᷑ ĩuasisset ⁊ passui cotidĩe raꝑent᷑ ad dinñ
sollicita mr ꝯ gregatioĩs qͣ hora eciã eam mõnasterñ ꝑtem
qua ancillarũ dei caterua a uiroꝵ erat secreta cõtuberiuo cad
eodem quo cetros ext̾imuno raptan e mũdo cõtinget sũq
mahil certi ⁊sconsi tametsi sepiꝰ inqreus a sororibꝰ accipiss

Expanded text:
episcopo fratre, et ipsa recte vivendo et subjectis regulariter et pie consulendo praebuit; ut etiam caelestia indicio fuere mirahoc etenim monasterio plura virtutum sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a multis: e quibqua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque nihil ce
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ signa u̾tutũ indicio sũt Eterũ usq hodie fctrũ
eiuo caballariũ quo infirmꝰ uchi solebat seruatũ a disti¬
pulis eiꝯ młtos febricitãtes uł alio quolib incõmodo fesses
sanac̾ nõ desistit Nõ solũ aut̃ suppositi eidem ferotio uł
appositi curãt᷑ egroti s Sastule de illo abstise atq ad iñ¬
firnico allate citam illis solent afferre medelã Hic sane

Expanded text:
caelestium signa virtutum indicio sunt. Etenim usque hodie feretrum ejus caballarium, quo infirmus vehi solebat, servatum a discipulis ejus, multos febricitantes vel alio quolibet incommodo fessos sanare non desistit. Non solum autem subpositi eidem feretro vel adpositi curantur aegroti, sed et astulae de illo abscissae atque ad infirmos adlatae, citam illis solent adferre medelam. Hic sane
Abbreviated transcription (Latin):
appuit uisio mirãda crudã de sororibꝰ cui nomẽ
erat coretgĩ. q̃ multis iã ãnis ĩ edꝰ mõsterio cõmorata et
ipa semꝑ in õm huĩliͭͤ ac sinceritate deo seruuesatage¬
bat et adiutrix distipline r̃gularis eidẽ mr̃i existẽ iũmores
docendo uel castigando curabat Cuiꝰ ut u̾tus iuxta apłm¬
ĩ infi̾ ͭ ͤ ꝑficit᷑ taicta ẽ ipente gͣuissiõ corꝑis inorbo et per
ãuos nouẽ pia r̾dep̃toris nr̃i ꝓuisione multũ fatigata ui¬
delic ut quitquid in ea uicii sordidantis int̾ u̾tutes ꝑ igno¬
rauciã uel nncuriã r̾cidiset totũ hoc coriꝰ diuine c̾bula¬
de cubicło quo mauebat uidit maĩfeste qͣi corpꝰ homĩo qd̾
ess sole clariꝰ sindone ĩuolutũ in iblune ferri elatũ uidelis
de donio in qua sorores pausare solebant Cunq diligẽ¬
suꝑna tolleret douec celis patẽtibꝰ introducta ampłiꝰ
ab illa uideri nõ potuit nec dubiũ rͣ mãsit cogitãti de ui¬

Expanded text:
t visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corporis morbo, et per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tribulade cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligensuperna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de vi
Abbreviated transcription (Latin):
ses septẽ tenuit uisi aut̃ epũs oriẽ taliũ angloꝵ qui ĩ p̃fata
sinodo fuisse ꝑhibet᷑ ipe erat successor bonifacii cuiꝰ supme
unimꝰ uir multe stĩtatis ⁊ eligionis Nam bonifacio pꝯ decẽ
stuõ ẽ epũs Quo adhuc suꝑstite s guissima infiui ͭ ͤ ab ãmi¬
iustrando epãtu ꝓhibito duo sũt pro illo ecdi et hadunu elt̃ĩ
⁊ consẽcrati ep̃i Exquo usq hodie ꝓuĩtia illa duos hrẽ fol epos

Expanded text:
ses septem tenuit. Bisi autem episcopus Orientalium Anglorum, qui in praefato synodo fuisse perhibetur, ipse erat successor Bonifacii, cujus supra meminimus, vir multae sanctitatis et religionis. Nam Bonifacio post dece, factus est. Quo adhuc superstite, sed gravissima infirmitate ab administrando episcopatu prohibito, duo sunt pro illo, Aecci, et Baduvini, electi et consecrati episcopi: ex quo usque hodie provincia illa duos habere solet epis
Abbreviated transcription (Latin):
infim ͭ ͤ qͣ et mortuꝰ ẽ ãno etatis sue qnqͣgesiõ octano Et
ntãtũ eo tꝑe tenebat᷑ amore romane ⁊ aplice iuscitucois
ut si ab infirmi ͭ ͤ saluaẽt᷑ eciã romã uenire ibiq ad loca scã
uitã fuiire disponẽt uilfridũcs epm̃ ducẽ sibi itiueris fi̾ ꝓmis¬
sa nõ ꝑua peciñarũ douacõe rogar Qui defũtꝰ die quĩto de.¬
cimo kalendarũ marciarũ ecgfadũ siliũ regni heredẽ re¬
pacis ecc̃stice congruent eo quo pontisicẽ decebat aio cepͭ
obseruanda docere Cinꝰ synodoco accionis huiꝯ ͦ ͥ ceretꝰ est

Expanded text:
t anno aetatis suae quinquagesimo octavo, qui in tantum eo tempore tenebatur amore Romanae et apostolicae institutionis, ut si ab infirmitate salvaretur, etiam Romam venire, ibique ad loca sancta vitam finire disponeret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, rogaret. Qui defunctus die decima quinta Kalendarum Martiarum, Ecgfridum filium regni heredem repacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis hujusmodi textus est
Abbreviated transcription (Latin):
germanoꝵ. uel qduarũ soroꝵ fill
& filia misteatur. Sed exꝑimẽti
clidicimꝰ ex tali cõrugio sobolen
ñ posse succrescere: & lacra lex p¬
hibet cognationis turpitudiu
reuelare. Unde necesse est: ut
iã tercia uel quarta gen̾atio fid¬
liũ licent̾ libi iungi debeat. No
te misceri graue est facinꝰ: qͥaa
in lege scͥptũ ÷: turpitudinem
patris tui nõ reuelabis. Neq e¬
nĩ pris turpitudie̾m filiꝰ reueli
re potest. Sed qͥa scriptũ est
erunt duo in carne una. qͥ ti¬
pitudinem nouerce que una
ro cũ patre fuit ÷ reuelare p̾si¬
serit. ꝓfecto patris turpitudi¬
nẽ reuelauit. Cũ cognata qu¬
q misceri ꝓhibitũ est: que pe
iũctionẽ p̾riorem caro fratril
facta fuerit. Pro qua re etian
ioħes baptista capite trunca
est: & sco martirio cõsũmatul
Cui non est dictũ ut xp̃m ne¬

Expanded text:
germanorum vel duarum sororum filius germanorum vel duarum sororum filius et filia misceatur, sed experimento didicimus, ex tali conjugio sobolem non posse succrescere: et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est, ut jam tertia vel quarta generatione fidelium, licenter sibi jungi debeat. Namrca autem misceri, grave est facinus, quia et in lege scriptum est: « Turpitudinem patris tui non revelabis . » Neque enim patris turpire potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerat facta. Pro qua re etiam Johannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, cui non est dictum ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ agitur. ex karitate agencdũ est.¬
& non ex furore: qͥa ip̃i hoc presta¬
tur qui corrigit᷑. ne gehẽne ignib¬
tradatur. Sic enim nos fideli¬
bus tenere disciplinã debemus.
sicut boni patres carnalibꝰ filiis
solent: quos & ꝓculpis uerberi¬
bus feriunt. & tamen ip̃os quos¬
doloribus affligunt: habere
heredes querunt. & que possi¬
dent ip̃is seruant : qͦs irati ĩseqͥ
uidebantur. Hec gͦ karitas in
mente tenencla est: & ip̃a modũ
correctionis dictet. ita ut mens
extra rationis regulam om̃ino
eccłia cũ augmento recipiat qͥd
de terrenis rebul uidetur amit
germani fratres singlas sorores
accipere. que sunt ab illis lon
Nequaquam enĩ in sacris elo¬
quiis inuenitur : quol huic.
capitulo contradicere uideat᷑.¬
ꝓpinquis sibi coniugio copu¬
lari. & nouercis & cognatis si
liceat copulari coniugio.
in romana republi¬
ca permittit: ut siue
frater & soror seu duoꝵ fratruu

Expanded text:
tius agitur, ex charitate agendum est,tius agitur, ex charitate agendum est, non ex furore, quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibtradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent. Quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipdoloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittgermani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longnequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatpropinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? in Romana republica pefratris et sororis, seu duorum fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
Ur cum una sit
in sc̃a romana eccl̃ia. atq altera
ne eccł̃ie consuetudinẽ:
inqua se memuit nutͥ¬
tan. Sed mͥ placet ut siue ĩ ro¬
inana.siue ĩ galliaꝵ sen ĩ qͣlibet
eccłia aliquid inuenisti. qͦd plus
om̃ipotenti deo possit placere sol¬
licite eligas : & ĩ angloꝵ ecclia que
acdhuc ad fidem noua est ĩstitu¬
tione. precipua que de multis et¬
cłiis colligere potiusti infundas.
Non enĩ ꝓ locis res: sedꝓbonil re¬
bus loca amancła sunt. Ex si̾głis
gͦ qͥbꝰq eccłiis. que pia. que reli¬
giosa. que recta snt elige: & hec
quasi in fasciculũ collecta apud
angloꝵ mentes in ꝯsuetudinem
tua fraternitas ex persona furis
pensare potest: qualit̾ ualeat
corrigi. Sunt enĩ quiclã qͥ ha¬
bentes subsidia furtũ perpetr̃at:
& sunt alii qui hac in re er ĩopia
delinquunt. Unde necesse ÷ ut
quidã dãnis. qͥdã uͦ uerberibus:
& qͥdã districtiꝰ. quidã autẽ lennus
corrigantur. Et cũ paulo clistric¬

Expanded text:
 Cum una sit um est in Romana Ecclesia, atque altera nae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, sive in qualibet Ecclesia aliquid inveomnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis quibusque ecclesiis que pia, que religiosa, que recta sunt elige et hec quasi in fasciculum cAnglorum mentes, in consuetudinem ii. Hoc tua fraternitas ex persona furis pensare potest qualiter valeat corrigi. Sunt enim qui habentes subsidia, furtum perpetrant, et sunt alii qui in hac re ex inopia delinquunt; unde necesse est, ut quidam damnis, quidam vero verberibus, et quidam districtius, quidam levius corrigantur. Et cum paululum distric
Abbreviated transcription (Latin):
siastica clocet historia. Uncle
constat uos o colmane neq
iohis ut autumatis exempla
sectari: neq petri cuiꝰ tracli¬
cioni scientes contracdicitis.
neq legi neq euangelio in
obseruatione ur̃i pasche con¬
gruere. Ioh̃s enim acl legis
mosaice clecretei tempꝰ pascha¬
le custodiens. nil cle prima sab
dñicũ celebrabat: qđ uos nõ
facitis. qui a quarca decima
usq ad uicesimam lunam
diem dñicũ pasche obserua¬
tis. ita ut tercia clecima luna
ad uesperam sepius pascha ĩ¬
cipiatis. cuiꝰ neq lex ullam¬

Expanded text:
siastica docet Historia. Unde siastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima SabbDominicum celebrabat; quod vos non facitis, qui a quarta decima usque ad vicesimam lunam diem Dominicum Paschae observatis; ita ut tertia decima luna ad vesperam saepius pascha incipiatis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
hac exorta si clĩca dies que
tunc prima sabati uocabat᷑
erat mane uentura: in ip̃a
omnes hodie facere solemus.
Sin autem dñica nͨ ꝓximo
mane post lunam quaitã
clecimam. seed sextadecima
aut septimaclecima aut alia
qualibet luna usq ad u¬
cesimã primani esset uen¬
tura expectabat eam: ꝙ pre¬
ceclente sabato uespere sacro¬
sancta pasche solennia ĩcho¬
abat. Sic q fiebat : ut clñica
pasche dies non nisi a quĩta
decima luna usq ad uicesi¬
mani pͥmã seruaretur. Neq
hec euangelica & apłica tra¬
dicio legem soluit sed potius
adimplet: in qua obseruan¬
dum pascha a quarta decima
luna primi mensis usq al
eiusclem mensis ad uesꝑam
preceptũ est. In quam obser¬
beati ioh̃is successores in asia
post obitum eiꝰ ꝙ omnis ꝑ or¬
bem eccłia conuersa est: ꝙ hoc
esse uerũ pascha. hoc solum
fidelib celebrandum ĩ niceno
concilio nõ statutũ nouiter
sed confirmatum ÷ ut eccle¬

Expanded text:
hac exorta, si Dominica dies, quae hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa omnes hodie facere solemus. Sin autem Dominica non proximo mane post lunam quartam decimam, sed sexta decima, aut septima decima, aut alia qualibet luna, usque ad vicesimam primam esset ventura, exspectabat eum, et praecedente Sabbato, vespere, sacrosancta Paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica Paschae dies nonnisi a quinta decima luna usque ad vicesimam primam servaretur. Neque haec evangelica et apostolica traditio legem solvit, sed potius adimplet, in qua observandum Pascha a quarta decima luna primi mensis ad vespeejusdem mensis ad vesperam praeceptum est: in quam obserbeati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ter gentes erant iuicleis. Hinc
est enim quod paulus thimo¬
theũ curumcilit. quod hosti¬
as in templo immolauit: qd
cum aquila ꝙ priscilla capuel
chorĩthi tocunolit. ad nichil
iuelelicet utile: nisi ad sean¬
est qd̃ eiclem paulo iacob ait.
Uicles frater quot milia sunt
in uideis qui creliderunt: &.
omnes emulatores sunt legis.
Nec tñ hodie clarescente per
munclum euangelio: necesse
est ĩmo nec licitum ficdelib uł
circumcieli: uł hostias cleo uic̃¬
timarum offerre carnalium.
dinem quartadecima lie
mensis primi al uesperam
incipiebat celebracionem fes¬
ti paschalis. nil curans ut᷑m¬
hec sabbato an alia qualibet
feria proueniret. At uͦ pe-¬
trus cum rome predicaret.
memor quia dñs prima
ac mundo spem resurrectio¬
nis contulit ita pascha sa¬
ciendũ intellexit. ut scdm
consuetudinem ac precepta
legis quartamdecimam lu¬
nam primi mensis eque si¬
cut iohs orientem ad uespe¬
ram semper expectaret: &.¬

Expanded text:
ter gentes erant Judaeis. Hinc ter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scanquod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalium. dinem quarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum intellexit, ut secundum consuetudinem ac praecepta legis, quartam decimam lunam primi mensis, aeque sicut Johannes Orientem ad vesperam semper exspectaret: et
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnib celebrari. Noc in ita¬
lia. hoc in gallia. quas cliscendi
uel oranli stuclio pertrãsiui¬
mus. ab omnib agi conspeximꝰ.
hoc affricam. asiam. egiptum.
greciam. & omnem orbem qua¬
cumq xp̃i ecclesia cliffusa est:
per diuersas nationes & lin¬
guas. uno ac non cliuerso tem
preter hos tantũ ꝙ obstinacio¬
nis eoꝵ complices. pictos dico
& britones: cum quib de dua¬
b ultimis occeani insulis & his
non totis. contͣ totũ orbem stul¬
to labore pugnant. Cui hec cli¬
centi respondit colmanꝰ. Mirũ
quare stultum apellare uelitis
laborem nr̃m. in quo tanti apos¬
toli qui super pectus dñi recum¬
bere dignꝰ fuit exempla sectam᷑.
cum ip̃m sapientissime uirisse
iudaizante adhuc in multis ec¬
clesia nec subito ualentib apłis
omnem legis obseruanciam que
a deo instituta est abclicare: qͦ¬
modo simulacra que a clemo¬
nib inuenta sunt repucliare
omnes qui acd ficlem ueniunt
scandalum facerent eis qui in¬

Expanded text:
ab omnibus celebrari: hoc in Itaab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, quacumque Christi Ecclesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temppraeter hos tantum, et obstinationis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse m servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, scandalum facerent eis qui in
Abbreviated transcription (Latin):
soleo. a maiorib meis accepi
qui me huc ep̃m̃ mise¬
runt: qͦd
omnes pr̃es nos¬
tri uiri deo dilecti eodem
Quod ne cui contẽpnenclum
ꝙ reꝓbandũ esse uideatur:
ip̃m est quod beatus euange¬
lista ioħs. discipulus specialit̾
dño cleo dilectus cũ omnib
quib preerat ecclesiis celebras¬
se legitur. Quo hec & his simi¬
lia dicente: uissit rex q agil¬
berctũ ꝓferre in mediũ obser
icium haberet: uel qua hunc
auctoritate sequeretur. Res¬
pondit agilberctꝰ. Loquatur
obsecro uice mea cliscipulus me¬
us uiulfrid pb̃r. quia unum
ambo sapimꝰ: cũ ceteris qui hic
assicdent eccłiastice tradicionis
cultorib ꝙ ille meliꝰ ac mani¬
festiꝰ ip̃a lingua angloꝵ: quam
ego per interprecem potest ex¬
planare que sentimus. Tunc
w̾ilfrid iubente rege ut cliceret:
ita exorsus ÷. Pascha quoel faci¬
mͦ inquit uidimꝰ rome ubi bea-¬
ti apłi petrus ꝙ paulus uixere.:
clocuere. passi sunt: & sepulti

Expanded text:
soleo, a majoribus meis accepi, soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti, eodem Quod ne cui contemnendum et reprobandum esse videatur, ipsum est quod beatus evangelista Johannes discipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem itium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum cassident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Wilfriduita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti,
Abbreviated transcription (Latin):
ota ergo questione de pas¬
monasterio quod clicitur strea¬
neshalh quod int̾pretatur sinus¬
fari. cui tunc hild abbatissa deo
deuota femina prefuit. sinodus
fieri ꝙ hec questio terminari
cia. agilberctꝰ uero cum agatho¬
ne & uiulfrido presbiteris. Ia¬
cobus & romanꝰ in hoꝵ paite
erant: hilcl abbatissa cũ suis
in parte scottoꝵ. In qua etiã
dudum orclinatus a scottis
ut supra docuimꝰ: qui ꝙ in¬
terpres in eo concilio uigilan¬
tissimꝰ utriꝰq partis extitit.
Primꝰ q rex osuui premissa
prefacione: quod oporteret eos
qui uni cleo seruirent unã
uiuenli regulam tenere. nec
discrepare in celebratione sacͣ¬
mentoꝵ celestium: qui unum
om̃s in celis regnũ expectarẽt.
inquirenclũ potiꝰ que uerior es¬
set tradicio: & hanc ab omnib
communiter esse sequenclam.
iussit primo clicere ep̃m suũ
colmanũ qui esset ritus & un¬
cde originem ducens ille quem
ipse sequeretur. Tunc colmanꝰ.
Pascha inquit hoc quod agere

Expanded text:
ota ergo quaestione de Pasasterio quod dicebatur Streaneshalch indictfari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari ttia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam dudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere
Abbreviated transcription (Latin):
sillum. Oecli te in feclus populi:
ut suscitares terram ꝙ possicle-¬
res hereditates dissipatas. & cli¬
ceres his qui uincti sunt exite:
et his qui in tenebris reuelami¬
ni. Et rursum. Ego dñs uoca¬
ui te in iusticia. & apprehencli
manum tuam: & seruaui te &

Expanded text:
opuli, ut suscitares terram. et possideres haereditates dissipatas, et diceres his qui vincti sunt: Exite; et his qui in tenebris: Revelamini. Et rursum: Ego dominus vocavi te in justitia, et apprehendi manum tuam, et servavi, et
Abbreviated transcription (Latin):
antistitem orclinanlũ romã
miserunt: quatinꝰ accepto
ipe graclu archiepͤatus catho¬
licos ꝑ omnẽ britanniã eccłi¬
is angloꝵ orclinare posset
antistites. Ierum uigardꝰ
romã ꝑueniens. prius quã¬

Expanded text:
antistitem ordinandum Romam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ Wlfere subiecti. Que uide¬
licet ꝓuincia cum prefate mor¬
talitatis clacde premeretur: sig¬
here cum sua parte populi
relictis xp̃iane ficlei sacramen¬
tis ad apostasiam conuersus ÷.
Nam ip̃e xex ꝙ plurimi deple¬
be sua cle optimatib diligen¬
tes hanc uitam & futuram nͨ
querentes siue etiam non esse
creclentes: ceperunt fana que
clerelicta erant restaurare. ad
orare simulacra. quasi ꝑ hec
possent a mortalitate clefencli.
Porro socius eius ꝙ choheres
regni eiusclem sebbi magna
fidelem felicitate compleuit.
Quod ubi rex uulfere comꝑit.
ficlem iudelicet ꝓuincie expar¬
de prophanatam: misit ad cor¬
rigenlum errorem. reuocan¬
lam q ad ficlem ueritatis ꝓ¬
multa agens sollercia. iuxta
quod mͥ prb̃r qui comes itine¬
ris illi ꝙ cooꝑator uerbi extite¬
rat referebat: erat enim reli-¬
clestructis fanis aris q quas
fecerant aperirent ecclias ac no¬
mẽ xp̃i cui contraclirerant con¬

Expanded text:
rciorum Uulfhere subjecti. Quae viderciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaerentes, sive etiam non esse credentes, coeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius ejus, et coheres regni ejusdem Sebbi, magna dicemus, vitam fidelem felicitate complevit. Quod ubi rex Uulfheri comperit, fidem videlicet provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, revocandamque ad fidem veritatis pmulta agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim relidestructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, con
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ gerulis harũ nr̃arum
ꝵ maitirum. laurentii. ioh̃is
& pauli. gregorii atq pancͣ¬
pre fatos gerulos crucem. cla¬
uem auream. habentem cle
sacratissimis uinculis beatoꝵ
apłoꝵ petri ꝙ pauli. cle cuiꝰ
pio studio cognoscentes tãtũ
cuncta secles aplica una nob̾¬
cũ letatur. qͣntũ eiꝰ pia opera
lam suam. deo xp̃o clicare.
nouum xp̃i populum coacer¬
uet. catholicam ibi ꝙ apłicã
constituens fidem. Scriptũ
est eium. Querite primum
regnum clei ꝙ iusticiam eiꝰ:
& hec omnia aclicientur uob̾.
Nimirum en̾im querat &
impetrabit: & ei omnes sue
insule ut optamus subclẽtur.
Pat̾no itaq affectu salutãtes
uram excellenciam. cdiunam
precamur iugiter clementiam.
nis operib auxiliari dignetͦ
ro seculo. Incolumem excellen¬
todiat. Quis sane ꝓ iugarelo
repertus ac declicatus sit antis¬
tes: in libro sequenti opportu¬
nius dicetur.
orientalum saxonum¬
post siucdelinũ de quo supra

Expanded text:
tamen gerulis harum nostrarutamen gerulis harum nostrarurum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Gregorii, atque Pancraireximus per prefatos gerulos crucem, clavem auream habentem de sacratissimis vinculis beatorum apostolorum Petri et Pauli. De cujus pio studio cognoscentes, tantum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum ejus pia opera lam suam Deo Christo dicare. novum Christi populum coacervet, catholicam ibi et apostolicam constituens fidem. Scriptum est enim: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Nimirum enim quaerit, et impetravit, et ei omnes suae insulae, ut optamus, subdentur. Paterno itaque affectu salutantes vestram excellentiam, divinam precamur jugiter clementiam, nis operibus auxiliari digneturgnetis saeculo. Incolumem excellentodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetur. Orientalpost Suidhelmum, de quo supra
Abbreviated transcription (Latin):
phatũ gentib : quod creclitu¬
re suit in xp̃m omniũ cõditorẽ.
Qͣmobrem oportet ur̃am celsi¬
tudinem ut pote membrum
existens xp̃i. in oĩb piam regu
siue iꝰ̃ oĩb que tracliderũt apoͤ
toli petrus & paulus. Qui ut
cluo luminaria celi illuminãt
mundum: sic cloctrina eoꝵ
corcla hominũ coticlie illus¬
trat creclentiũ. Et post non
cha loquitur: hominem cle¬
me ualuimꝰ nc̃ reperire pro
longinquitate itineris. ꝓfecto
enĩ cdũ huiꝰ mocli apta reꝑta¬
q persona fuerit: eum in¬
structũ ad ur̃am clirigemꝰ
patriam. ut ip̃e & uiua uo¬
ce & per liuina oracula om¬
nẽ inimici ⁊izaniã ex omii
insula ur̃a cũ diuino nutu
eradicet. Munuscula autem¬
aur̃a celsitudine beato pͥnci¬
pi apłoꝵ clirecta: pro eterna
eius memoria suscepimꝰ. ei q
precamur cũ ip̃i clero. Itaq
qui hec optulit munera cle
hac subtractus ÷ luce. situs¬
q al limina apostoloꝵ: ꝓ
cum hic esset clefunctꝰ. Uerũ¬

Expanded text:
arum gentibus, quod sint crediturae in Christo omnium conditore. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulsive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, qui ut duo luminaria caeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie inlustrat credentium. » Et post nonncha loquitur. « Hominem deme valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro aeterna ejus memoria suscepimus, gratiprecamur cum Christi clero. Itaque qui haec obtulit munera de hac subtractus est luce, situsque ad limina apostolorum, pro cum hic esset defunctus. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
Ut in monasteno bericinẽ¬
si ubi corpora scimonialium
feminarũ poni deberent
celesti sit luce monstratum.
puerulus moriens uirgin̾e
que se erat secutura clama
egressura iã particulam
future lucis aspexerit .ix.
signa cum ꝙ ip̃a mater cõ¬
gregationis illuis e mundo

Expanded text:
Ut in monasterio Bericinensi, ubi corpora sanctimonialium feminarum poni deberent, coelesti sit luce monstratum. puerulus moriens, virginem quae se erat secutura, clamaegressura, jam particulam futurae lucis aspexerit. signa cum et ipsa mater congregationis illius e mundo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ clefuncto cleiisdedit
uigarclus al suscipien¬
cdum ep̾atum romam sit mis¬
sus. seel illo ibi clefuncto the¬
oclorus archiep̾s orclinatus
& cum ad riano abb̾e sit bri¬
tanniam missusu It theo
gloꝵ eccłe cum catholica ue¬
ritate litterarũ quoq scãñ
ceperint studiis imbii. &
ut putta ꝓ clamiano roth¬
fensis eccłie sit factus antis

Expanded text:
 defuncto Deusdedit, Uighard ad suscipiendum episcopatum, Romam sit missus: sed illo ibidem defuncto, Theodorus archiepiscopus ordinatus, et cum Hadriano abbate sit Brittaniam missus. Anno glorum Ecclesiae cum catholica veritate, literarum quoque sanctarum coeperint studiis imbui; et ut Putta pro Damiano Hrofensis Ecclesiae sit factus antis
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Quisenim aucliens hec su¬
auia nõ letetur: Quis nõ exul
est in ysaia. In clie illa raclix
iesse qui stat in signũ popłoꝵ:
ip̃m gentes deprecabuntur.
Et iterum. Auclite insule. &
attendite popłi cle longe. Et
post paululũ. Parum inquit
est. ut mͥsis seruus ad suscitã¬
clas trib iacob: & feces isrł con¬
uertencdas. Dedi te in lucem gen¬
tiũ: ut sis salus mea uꝰtsi acl¬

Expanded text:
rti. Quis enim audiens haec suavia non laetetur? Quis non exsulest in Isaia: In die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Et iterum: Audite, insulae, et attendite, populi, de longe. Et post paululum: Parum, inquit, est ut mihi sis servus ad suscitandas tribus Jacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te in lucem gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruoꝵ dei. Desicderabi¬
les litteras excellentie ur̃e susce¬
pimꝰ. quas relegentes cognoui¬
mꝰ eius pussimam deuotionẽ
feruentissimũ q amorem quẽ
habet ꝓpter uitam eternam:
& quia clextera dm̃i ꝓtegente
ad ueram & aplicam ficlem
sit conuersus. sperans ut sicut
in sua gente regnat. ita ꝙ cum
neclicta gͥ gens que talem sapi¬
entissimum & clei cultorem ꝓ¬
meruit habere regem. qr non
solum ip̃e dei cultor extitit:¬

Expanded text:
servus servorum Dei. Desiderabiles litteras excellentiae vestrae suscepimus, quas relegentes, cognovimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amorem quem habet propter beatam vitam. Et quia ad veram ad apostolicam fidem sit conversus, sperans ut sicut in sua gente regnat, ita et cumnedicta igitur gens, quae talem sapientissimum, et Dei cultorem promeruit habere regem: quia non solum ipse Dei cultor extitit
Abbreviated transcription (Latin):
fatus consecratꝰ antistes. as¬
sũptis in societatem orclina¬
tionis duob de britonum
gente ep̃is. qui dñicum pas¬
che cliem ut sepiꝰ dictum ÷¬
nõ secꝰ morem canonicum
a quarta clecima usq ad ui¬
cesimam lunã celebrant.
Non enĩ erat tunc ullus. ex¬
cepto illo uume in tota bri¬
tannua canonice orlinatus
ep̃s. Consecratus gͦ in ep̃m¬
pit eccłiastice ueritati ꝙ. cas¬
titati curam ĩpenclere. hu¬
militati. continencie & lec¬
tiomi operam dare: oppicla.
rura. casas. uicos. castella.
ꝓpt̾ euangelizanlũ ñ equi¬
tanclo sed apłoꝵ more peclib
inceclendo peragrare. Erat
curauit auclitores. Nemẽs
qͦꝙ britanniam mulfricl
iam ep̃s factus: & ipse ꝑ¬
plura catholice obserua¬
cionis mocleramina etcłi-¬
is angloꝵ sua doctrina con¬
tulit. Uncle factum ÷ ut
crescente per dies institu¬
cione catholica: scotti om̃s
qui inter anglos morabant᷑.
aut his manus clarent: aut

Expanded text:
fatus consecratus antistes, adfatus consecratus antistes, adsumtis in societatem ordinationis duobus de Brittonum gente episcopis, qui Dominicum Paschae diem, ut saepius dictum est, secus morem canonicum a quarta decima usque ad vicesimam lunam celebrant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in eppit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus incedendo peragrare. Erat curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ille misit eum orclinandum
acl agilberctũ de quo supra
cliximꝰ: qui relicta britãnia
parisiace ciuitatis factus erat
ep̃s. et consecratꝰ ÷ͥ magno c̃
honore ab ip̃o. conuenientib
pli. rimis cpiscopis in ruco re¬
gio qui uocatur in cõpendio.
Quo alhuc in trans marinis
cantiam uirũ scm. modestu
morib. scripturarũ lectione
sufficienter instructũ. & ea
que agenda inscripturis di¬
dicerat. operib sollerter exe¬
quentem: qui eboracensis ec¬
clesie orclinaretur ep̃s. Erat
autem prbr uocabulo ceadda
fr̾ reu̾entissum cecdli antisti
cum eo prb̃m suum uocabu¬
lo caclheclum qui postea reg¬
nante egfriclo. hẏrpensis eccłie
presul factus ÷. Uerum illi cã¬
tiam peruenientes. inuene¬
runt archiepm cleusdedit
iam migͣsse le seculo: & nec¬
clum alium ꝓ eo constitutũ
esse pontificem. Uncle cliuer¬
terunt acl ꝓuinciam occiclẽ¬
taliũ saronum ubi erat uui
ne ep̃s. & ab illo est uir pre¬

Expanded text:
ille misit eum ordinandum ille misit eum ordinandum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est magno cum honore ab ipso, convenientibus plurimis episcopis in vico regio qui vocatur in Compendio. Quo adhuc in transmarinis pCantiam virum sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat autem presbyter vocabulo Ceadda, frater reverentissimi antisticum eo presbyterum suum vocabulo Eadhaedum , qui postea regnante Ecgfrido, Hrypensis Ecclesiae praesul factus est. Verum illi Cantiam pervenientes, invenerunt archiepiscopum Deusdedit jam migrasse de saeculo, et necdum alium pro eo constitutum fuisse pontificem. Unde diverterunt ad provinciam Occidentalium Saxonum, ubi erat Uini episcopus: et ab illo est vir prae