comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parte suos facit. quã exqua dñt p̃du
est. nec refert ip̃e ansociꝰ. an ut̃ꝙ eos
seuerit qi om̃is .f. nõ iure seminis
s uire soli ꝑcipitur ⁊̃ quẽ aiõmodũ
si totũ fundũ aliemũ quis sciens
possideat. nulla exparte. f. suoc fati¬
et quoquo modo sati fuer̃t. rra qui
cõem fudũ possidet. nõ fatiet suos
f. ꝓea parte qua fũoũ adsotiũ eius
ꝑtinebit. ¶ In alieno fundo quẽ
ticiꝰ bona fide m̾catus fuerat. fn̾m̃¬
tũ seuit᷑an nicius bona fidi emptor
ꝑceptos fiuctus suos fanat.R. qd̃

Expanded text:
parte suos facit quam ex qua dominus praedii est: nec refert, ipse an socius an uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodum, si totum fundum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit. In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo inpͥore ꝯducitẽ res obligaue¬
rat. huius enĩ nouis ꝯsensus eiͣt
necessariꝰ seadem cã erit. ⁊ si rei
.pͣ. p̾dia locata fuerĩt. ¶uaut di¬
ximius taciturnitate utrsꝙ par¬
tis colonũ re. ꝯduxisse uid̾i. ita
accipiendum est. ut in ip̃o ãno
quo tacuerit uideantur eandẽ
locationẽ renouasse. nõ q̃ inse¬
quentib annis. ⁊silustrũ forte
abimitio fuit ꝯduccõi p̃stitũm.

Expanded text:
eo in priore conductione res obligauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei publicae praedia locata fuerint. quod autem dix‹im›us taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse uideri, ita accipiendum est, ut in ipso anno, quo tacuerunt, uideantur eandem locationem renouasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum forte ab initio fuerat conductioni praestitu tum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamãs dnõ sciente fatut aut ꝗd
sit ẜuus. iidente. quid̃ s in uito
est. cuta scientie u̾bũ. ¶ Siexne¬
us ẜuus sciente me fecit eũq rede¬
dñosciẽte fecisse. cũ eo tp̃r dñs nõ fu̾it.¬
¶Cumi dñs obscientum reneatur
ans ui qͦ eñ noĩe danda sit accõ. iii¬
tẽndũ est nͥ forte p̃tor unã penã it
mino exigi uoluit. gͦ doliñ ẜui ĩ
t p̃iritus erit qd̾ est iniqũ. ĩ mo ui¬
que modo dñs tenẽtur. una aũt
pena exacta quã actor elegit. alt̾a
tollitur. ¶Sidetracta noxe deci¬
tione. qi cum ꝯscio dño actũ sit
qui ñ erat ꝯscuis. absolutõe facta ⁊
finito iuditõ ampliꝰ agñco cũ noxe
deditõe. exceptõe rei iudicate sũmo¬
uebit. Qiui res insuꝑiꝰ iuditiũ de¬
ducta ⁊ finita est. donec aũt pͥus urdoi¬
tium agitatur licentia agenti ẽ si
eũ tescientia dñi arguenda penite
cũ eo qui scit cũ noxe teditõe actũ sit
amplius ind̃nõ tetracta noye dẽdi¬

Expanded text:
no sciente faciat aut qui sit seruus, uidente quidem, sed inuito est circa scientiae uerbum.Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redeno sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim.Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur.Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito ideditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paenitetra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae dedi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs occroisse ¶Si ãt insciente dño co¬
noxał est. nec eͥ tebuit exmalefi¬
tio ẜui inplus tenĩ. quã ut noxe
eũ dedat. ¶Is qui nẽ ꝓhibuit. siũ
dñs manet siue desut eẽ dñt. hac
acroẽ tenetur. Sufficit enĩ si eo tp̃t
dñs quo nõ ꝓhibebat fuit itãtum
ut celsus putet ⁊ sifuit alienatus
puus in totũ uł inpartẽ uł maũ¬
missus. noxã cap̃ ñ seq nã ẜuũ intͥ
obtẽꝑãuit. Et sane suussit põt n
dici. si at̃ nõ. ꝓhibuit. quẽ ad mod̾
factũ ẜui excus. ibimꝰ celsus tñdit¬
ferentiã facit int̾ legem aquilia̾o
⁊ legem .xii. tabular. Nam inlege
dño furtũ facit. uł aliam noxam
ꝯmisit. ẜui noĩe act̾oẽ̾ nox ił. nec
dñs suo noĩe tenẽt. At in lege aqui¬
lia inquĩt dñt suo noĩe tenetur. nõ

Expanded text:
nus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil obtemperauit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non prohibuit, quemadmodum factum serui excusabimus?Celsus tamen differeet legem duodecim tabularum: nam in lege domino furtum fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ent. nit sinicͥ de electõe. iditiatur. e¬
lecrõnẽ n.ibebit mantus. uttũ malit
illa. aut illa res res. ꝓmitritur rei
electõ est. ut rem prẽt. cisire ñ extet
estimationẽ oĩmodo mai̾tꝰ p̃stabit.

Expanded text:
aut si nihil de electione adiciatur, electionem habebit maritus, utrum malit illa aut illa res promittitur, rei electio est, utram praestet. sed si res non exstet, aestimationem omnimodo maritus praestabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad maritũ ꝑtinet. qr infructibus
conputant᷑. sic tñ. ut suppleri ꝓͥeta¬
tẽ pͥus oporteat: ⁊ si ĩm̾lssis ĩ locum
mortuoꝵ capitũ exagnatis. residu¬
ũ ĩ fructib marit̾ hãt. qr fructꝰ do¬
tis a deũ ꝑtinet. ¶Si an matri¬
moniũ estimate res dotales sũt.
hãc hãt ꝯditionẽ. si m̾niu̾. fu̾it subse¬
cutũ Secutis gͥ nuptiis. exstimatõ

Expanded text:
tinent, quia fructibus computantur, sic tamen, ut suppleri proprietatem prius oporteat et summissis in locum mortuorum capitum ex adgnatis residuum in fructum maritus habeat, quia fructus dotis ad eum pertineat.Si ante matrimonium aestimatae res dotales sunt, hanc habet condicionem 'si matrimonium fuerit secutum'. secut
Abbreviated transcription (Latin):
estimãtas. io̾cco qd̾ nec ꝑiculũ rex
adeũ ꝑtin̾eat. maxime si ñãlia
indotem accepit uł uestẽ qͣ muli¬
er utitur. Eueniet enĩ si estimata
sit. qeã mulier attuit. ut nichil¬
ominꝰ maritui estimatõñe caꝵ
prẽt. quotiens gͥ nõ estimate res

Expanded text:
aestimatas idcirco, ne periculum rerum ad eum pertineat, maxime si animalia in dotem acceperit uel uestem, qua mulier utitur: eueniet enim, si aestimata sit et ea‹m› mulier adtriuit, ut nihilo minus maritus aestimationem eorum praestet. quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
e.Ide dicipot quod siqui ita tutor da¬
tus sit qͥat initaliãcit tutor esto. ł qͦ¬
at transmait ñ icit anpꝰsit suspectꝰ
postulari ex cogestu que aministint an¬
te quã transmare abesset: magisẽ ut
postular pͣsit᷑ qiͣ una tutela sit habẽs
causa desideriuit in locum suum
onstitui alium tutorẽ. anreu̾sus.
possit: et quia pogest expͥore ges¬
tu utili accone donueni essabit
postulatio. GSicurator untri bo¬
nisq datus fraudulnter u̾satus
sit. de intinor datus anpostulaĩ
suspectus ꝓpfraudes inclrã admis¬
tutores non potĩt postulari. quia cõ¬
¶ Situto mi micus pupilloparetib¬
ue eiꝰ sit.⁊ gn̾alit siqua uixta cã p̃torẽ
mouerit cur nõbeat in ea tutela usa
ne decrito disstraxer nichil ꝗdẽ egi̾se
ucrũ siꝑ fraudẽ id stcerit. itmoueri eo
oportere. ¶Tutor quiad aum̃ta p̃stã
spectus: potũt ꝙ remoueri. s sinon la¬
citat ẜ psen̾ nichil pꝰse decermi contẽ¬
dit qiͣ inopis. S idatĩ.pupilliad uoca¬

Expanded text:
quis ita tutor datus sit: "quoad in Italia erit, tutor esto" vel "quoad trans mare non ierit", an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem administravit, antequam trans mare abesset? et magis est, ut postulari possit, quasi una tutela sit habens causa desideravit in locum suum constitui alium tutorem, an reversus possit? et quia potest ex priore gestu utili actione conueniri, cessabit postulatio.Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admisntutores, non poterit postulari, quia conSi tutor inimicus pupillo parentibusue eius sit et generaliter si qua iusta causa praetorem mouerit, cur non debeat in ea tutela uersne decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, verum si per fraudem id fecerunt, removeri eos oportere. Tutor, qui ad alimenta pupillo spectus est poteritque removeri. Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopi
Abbreviated transcription (Latin):
i cuãtore̾ coꝵ male geretere. painoꝵ
õł libcroꝵ ł pat̾noꝵ suspectõ fecerunt
S sipatͦnũ suũ ususpectũ ĩtutela fa¬
pelline. up̃aco gnitiee guiũ aliquit
õmergat cũ ħ aluioib pateãt.¶Non

Expanded text:
 male gerentes rem patronorum vel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela fapelli, ne in ipsa cognitione gravius aliquid emergat, cum hoc aliis omnibus pateat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
atioẽ. Qiuog̃sin sigificat causam re¬
motioĩ octosuo pap̾imanu̾ait debu¬
isse dici hũc ĩtegra ẽe fame.⁊ ẽ uerum¬
ss ip̃tõ sentẽtia n remouerit᷑ tutela
s: gerẽ ꝓhibuit dicendũ ẽ magĩ ec̃ ut
⁊ nic oefinat tutor eẽ.Qui nichilgeo¬
serunt non possunt suspecti posti¬
lari ut flim obingnauiam ł negli¬
d̾dĩt ł nũc offerat põt expcdit a pu¬
pillo rẽ suã salua fort quã tabulas
rẽ saluã fort cautionĩ habere. nee st¬
redũ ẽ c̃tutor ꝗ õcollegamnium
ẜ diutiũ crassandi in it familiaĩ facu¬
ltatẽ p̃stat.

Expanded text:
i non significauerit causam remotionis decreto suo?Papinianus ait debuisse dici hunc integrae esse famae, et est uerum.Si praetor sententia sua non remouerit tutela, sed gerere prohibuit, dicendum est magis esse, ut et hic desinat tutor esse. Qui nihil gesserunt, non possunt suspecti postulari, verum ob ignaviam vel negledederit vel nunc offerat, potest: expedit enim pupillo rem suam salvam fore, quam tabulas rem salvam fore cautionis habere: nec ferendus est contutor, qui ideo collegam suum sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
os hac seueritate debere tcͣtari .s
utiq humiliores cet̃m eo̾ꝗsunt ĩali¬
quadignitate poĩti ñ oꝑmor uĩcu¬
li publicic̃tiner̃opor. ¶hĩ tutorqui
in consio erãt̃ pupillum ł dolo absti¬
nuit ħrditate susspectꝰ põt. postulaĩ
¶ Qob segnitiam .ł. rustiticitatẽ. ĩer¬
tiã sinplicitatẽ. ł imꝑitia remotũ sit
in haccã ẽ ũ integra existinatione¬
a tutcla ł cuã abeat. Sꝵ siqui obfra¬
uo ẽ non remouebit aliquẽ s ciadui¬
Axefit. nscit famosus quia ñẽ abire tu¬
telauĩsus.

Expanded text:
s hac seueritate debere tractari, sed utique humiliores: ceterum eos, qui sunt in aliqua dignitate positi, non opinor vinculis publicis contineri oportere. Is tutor, qui inconsideranter pupillum vel dolo abstinuit hereditate, potest suspectus postulari. Qui ob segnitiam vel rusticitatem inertiam simplicitatem vel ineptiam remotus in hac causa est, ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquem, sed ei adiunxerit, non erit famosus, quia non est abire tutela iussus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor liquefiat exaꝑtissimĩ rerũ argu¬
m̃ti suspectũ eũ cẽ ꝙ fauore pupillo¬
rum accipiẽdum ẽ. ¶Nuc̃ ud̃amꝰ
exꝗb causi suspecti remoueantur.
⁊ sciendum ẽ auobdolum ĩtutela
ad missũsuspectum hoc̃ postulare
si fõte cra̾satusit ĩtutela aũsordioc̃ptõ
egit. ł. ꝑnitiose pupillot aliquidĩt᷑¬
siquid ammisit ante tamen ãmisit
quã tutor cẽt quãuĩ inbonĩpupilli

Expanded text:
praetori liqueat ex apertissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod favore pupillorum accipiendum est. Nunc videamus, ex quibus causis suspecti removeantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit vel perniciose pupillo vel aliquid intesi quid admisit, ante tamen admisit, quam tutor esset, quamvis in bonis pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
itm̃ine siminus fũti QQueripõt s
ttõ fuit pupilli id c̃cy sit cuãtorꝯ fĩt¬
re cessart sũpecti acusatiõt̃. ꝗa tutele
agip̾sit õpopoito offitio ⁊ aliosũpto.
Idẽ eĩt qu erendũ : sip̃ponas alique de

Expanded text:
imine, si minus, furti. Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
tor ꝑpensã pictatem intellexeĩt: ñ
itrus uere cumdiã egẽdientẽ. ẜ pietate
pouctã ñ conti nere inuiriã pupilloꝵ
mittet eam adaccuationẽ. ¶ Siqui
deplebcĩ obfacta atͦtiora intutela ad¬
missa fũt ap̃p̃torẽ accuãtũ remitti¬
tur ad ꝓp̃fectum urbigͣuit᷑ puniõdꝰ.¬

Expanded text:
intellexerit non sexus verecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusatus, remittitur ad praefectum urbis graviter puniend
Abbreviated transcription (Latin):
ctos facẽcuratoẽ suõ ꝑmittitur dumͦ
exconsilio nocessaĩoꝵ io faciãt si fraũ
non fit admissa. ẜ lata neglegitia qa
ista ꝓpe fraudẽ accedit. Remoueri he
ueri ad atrũ colonium nã ad usus co
qui ne alim̃ta õcernant. suicopum
ꝑseuerant ñ facẽ. uͥsins rem cartant

Expanded text:
ctos facere curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessariorum id faciant.Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc ueri ad Atrium Clonium: nam aduersus eos, qui, ne alimenta decernantur, sui copiam perseuerant non facere, ut suis rebus car
Abbreviated transcription (Latin):
cet̃os lib̾at. qũaun nõ maioriᷤ
peciaii quã penes se  tẽpnari
debeat. s licet hoc ui̾te ꝯtingat.
tñ eq̃uitas dictat iuditiũ ineos
dari qui occasioẽ iuris lib̾antur
ut mag̾ eos ꝑceptõ quã intẽtio
uberet. Nam qui cũ ẜuo ꝯͣhit. u¬
niu̾sũ peculiũ eiꝰ qd̾ ubicũq est.
ueluti pałͥmoniũ intuẽt. ¶ I
hoc ãt iuditõ licet restauretur re
cedens. tñ ⁊ augm̃ti ⁊ decessionis
ratõnẽ hab̾i oportet. It̾oq siue
nodie incͥ sit inpeculio siue acceᷤ¬
serit aliquid. p̃sens status peculu
spocrandus est. Auare cͥca uẽonorẽ
qͣ ⁊ ep̃torem hoc nob̾ uitetur ueriꝰ
qd̾ accessit peculũi. posse nos abep̃¬
tore ꝯsoqͣui. nec retrorsũ uelut ĩ
uno ilłditõ ad id ip̃s ꝯuentõnẽ
ieontere ẽptoris quo uenditor con¬
uentꝰ sit. ¶ Uenditor ẜui sicũ pe¬
culio ẜuũ uentidi̾t. citradident
peculuĩ. nec intra annũ quidẽ te
petulio ꝯuenietur. neq hoc p̃tiũ

Expanded text:
liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui cum seruo contrahit, uniuersum peculium eius quod ubicumque est ueluti patrimonium intuetur.In hoc autem iudcedens, tamen et augmenti et decessionis rationem haberi oportet, et ideo siue hodie nihil sit in peculio siue accesserit aliquid, praesens status peculii spectandus est. quare circa uenditorem quoque et emptorem hoc nobis uidetur uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio conuenietur: neque enim hoc pretium
Abbreviated transcription (Latin):
te hĩtem instituit ⁊ tu ħrontatẽ eius
uendidis illa parte stĩpulatõnis ꝗͣ¬
uenĩt teneberis depeculio. ¶Sipuo
tuo ddĩario ꝑmiseris uicariũ emere
nueis octo. ille .x. emi̾t ⁊ tiui scpͥse¬
rit sẽ octo emisse. tuq ei ꝑmiseris
cos octo extua pecuma soluere ⁊ is
u. soluĩt hoc noĩe duos aureos nñ
iedoicabis sm̃i uenoitor ỹstabũt
dũ taxit de peculio ẜui. ¶ Suũ cõem
quẽ c̃titio aũ c̃semꝓnio habueñ tit̃o¬

Expanded text:
heredem te instituerit et tu hereditatem eius vendideris, illa parte stipulationis "qnerit" teneberis de peculio. Si servo tuo permiseris vicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia solvere et is decem solverit, hoc nomine duos aureos tantum vindicabis, sed hi venditori praestabuntur dumtaxat de peculio servi. Servum communem, quem cum Titio
Abbreviated transcription (Latin):
depeculio ꝯueniretur. ego at̃ arbit¬
or nõ soiũ depeculio ꝯueniri s isi
quid p̃terea dolo m̾alo patris cap¬
ta frauentaq est mulier. ꝯpetere. ic¬
rõne nã ⁊ si h̃t res nec restituere
sit ꝑanis eqũ est eũ qũiti eares est.
gnori data est. exp̃ssũ est. hoc ⁊in

Expanded text:
de peculio conueniretur. ego autem arbitror non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actionem: nam si habeat res nec restituere sit paratus, aequum est eum quanti ea res est gnori data est,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Papinianꝰ libro .ui. q̃stiomĩ
scribit. Siquis ꝙꝓ hĩbuit uł dem̃tia¬
uit excã uẽditionis tͣd̾i rẽq̃ ip̃iꝰ uo¬
lũtate aprocuratore fuerat dntraᷤcta
mis nicͥ ominꝰ tradid̃it. ep̃torẽ tue¬
bitur p̃tor. suie poͣssid̾at siue petat
rẽs ad̃ iuditõ ep̃ti procurator ep̃toi¬
põt eñi fieri ut ẽptori res anfferatur
abeo quiuenire mãdauit qr ꝑigno¬
rantiã nõ est usus exceptõe q̃ debuit
opponere. ułuti siñ acͤtor irieꝰ exuolũ¬
tate tua uendidit.
mõdño emit. publitiana mͥ ꝯpetere
nactus nõ sim.
⁊ dñii publitiane obitienda est.
est. ut res dño aufferatur. Euique
i̾ei argum̃tũ ẽ pͥã equĩtas dem̃ excẽp¬
tio sieares põris ñ sit. S utiq ñ qui
bõã frõ ei̾nt põnẽ que eius exea cã nas¬
tuc est pͥotiꝰ rem hãt. Si ager uectalis

Expanded text:
. Papinianus libro sexto quaestionum scribit: si quis prohibuit uel denuntiauit ex causa uenditionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptopotest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit'.non domino emat, Publiciana mihi competere nactus non sim. dominii Publicianae obicienda est.est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius rem habeat. SI AGER UECTIGALIS
Abbreviated transcription (Latin):
nuplior d̾omꝰ pais exusti est. ñ cõ¬
torte solitũ abeo ẽ repetetdmui uł
dimidia pars uł minor q̃ oimioia ex¬
usta fuĩt. ic̃ coartandꝰ est emptor uẽritõẽ
id im̃plere. estimatõẽ uiri boni arbit¬

Expanded text:
usta est, non comforte solutum ab eo est repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arbit
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ uie pubuce nut loca religiosa ul
satra. Itaq ut ꝓfittant uenditõi cau̾i
solet ut meĩt littera ⁊ loca publica
ĩ modũ cedant.
reretur. neue quis negotiandi causi
erariũ ĩferre cogetur. In eũ u̾o qui uẽ¬
didiss. ut irrita fieret uẽditõ. pline¬
beas. repetes am̃e. qt̾ mea parte urita
facta est uenditõ. Nec solũ huic seĩt
ꝯsulto locuserit. Siquis suã uillam

Expanded text:
e publicae aut loca religiosa vel sacra. itaque ut proficiant venditori, caveri solet, ut viae, item litora et loca publica in modum cedant. uireretur neve quis negotiandi causa aerarium inferre cogeretur, in eum vero, qui vendidissbeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ omoꝵ pͥncipum feci̾se uidĩ. si
scłm uolũtatem t̃fuc̃ti testam̃to
scͥptuã p̃dium rusticum pupillarẽ
aliis. exnaminores. dandis. R
ulp̃. libro .i. ad sabinũ

Expanded text:
um principum fecisse uideri, si secundum uoluntatem defuncti testamento scriptam praedium rusticum pupillare ALIIS EXTRA MINORES DANDIS 1 Ulpianus libro primo ad Sabinum.
Abbreviated transcription (Latin):
non pc̃t usõfructum .ł usum alienare. ꝙͣ
dicipõt. nec ẜuitũtẽ in pompꝰse ꝓfũdo
pupillił. ad ulesc̃ti nec ꝓseruitutem remit¬
tiq: infunt᷑o dotali placut: Si lapidicin¬
A.ł. q̃ alia metaula pupillu habuit. stipitrie

Expanded text:
non potest usum fructum uel usum alienare, quadici potest nec seruitutem imponi posse fundo pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas uel quae alia metalla pupillus habuit stypte
Abbreviated transcription (Latin):
sit libr̃um arbitrium habẽ. ⁊ quib
faciat magi ẽ .u psit .oũmͦ. sciamus
p̃t rem . non rac̃te partib sinꝰ fũc¬
tum debuit enim ip̃e status. ⁊ cli¬
ge utrum magi obligaẽ a nam̃ore
acceptam mutuam peccuĩãm eisoluerit

Expanded text:
um habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere acceptam mutuam pecuniam ei soluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
mitio ĩtͦductum ẽ s sol hodie p̃to¬
re.ł: p̃side ᷤ. si talẽ hoĩem inueneĩt.ꝗn
eq tp̃s neq finẽ expensarum habẽt.
s:boã suad̾lacerando.⁊ dissipãd oꝑfũ¬
dit cuãtoẽm .ei. dare exẽplo fuioĩ :. tãdra
.er. ãbo ⁊̃ cuãtio quãdu. furiosusa¬
nitatẽ ł. ille sano moẽs receꝑit ꝙ sie¬
uemĩt ip̃o. iẽ. õsim̃t.eẽ in potestate
cuãtor Icuratio ãu̾t . eiꝰ cin.boĩ. itdicitur
filio negabͥ ati ꝑ mitẽtla s extat diui
pi resꝙͤptum filio potiꝰcuãto em ꝑmit¬
tendã ĩpatre fiñososi tam̃ ꝓbussit.

Expanded text:
introductum est. sed solent hodie praetores uel praesides, si talem hominem inuenerint, qui neque tempus neque finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores receerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat diui Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
non ad olescẽti ud̾ndum .ẽ. utrumiẽ
uetĩ ualebit uenoitio ananc oratibemi¬
amitamnꝰ ⁊ puto & sentia qia õpupilli
pceps loquitur ⁊ qͣnctstutoib cuato¬
ĩs. accipiunt᷑ ꝑtinere. Scet̾i puto¬

Expanded text:
non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc oratiadmittemus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia soluerẽt delegaũ in¬
debiti cũ eo qui deleganit erit ac¬
rõ qui nõ uidetur adẽpta sifru¬
stra ꝯ ꝓcuratore lis fuerit ĩstim̃ta.
si adlib̾tatem extestam̃to ꝑuen¬
erit. pꝰ acceptam sine iudice pe¬
cumiam ingenuis ꝓnũtiatꝰ est
indebiti frõi ꝯmissi repentõ erit.
re lib̾atus solũ errore pecuniam
repetenti ñ oberit. siu̾o reus ꝓmit¬
tendi ꝑerrorẽ ⁊ ip̃e pꝰa pecuniam
soluĩt nõ repetet. Cum pͥor solutõ
q̃ fuit irrita naturale uinculum
nõ dissoluit nec cuule siͣreus pro¬
mittendi tenebatur.
debitorẽ pꝰlitem ꝯtestatam manẽ¬
te adhuc iuditõnegabat soluentẽ
repetere ⁊s̃ posse. qr nec ab solut᷑us
nec ꝯdẽpnatus repetere poss licet
d̾ absolutus sit: natura m̃ debitoi
solutionis ongo ꝓficiscitur. ¶ uãt

Expanded text:
pecunia solveretur, delegavit, indebiti cum eo qui delegavit erit actio, quae non videtur perempta, si frustra cum procuratore lis fuerit instituta. si ad libertatem ex testamento pervenerit: post acceptam sine iudice pecuniam ingenuus pronuntiatus est: indebiti fideicommissi repetitio erit.re liberatus soluerit errore pecuniam, repetenti non oberit: si uero reus promittendi per errorem et ipse postea pecuniam soluerit, non repetet, cum prior solutio, quae fuit irrita, naturale uinculum non dissoluit, nec ciuile, si reus promittendi tenebatur.debitorem post litem contestatam manente adhuc iudicio negabat soluentem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolutus sit, natura tamen debitor solutionis origo proficiscitur. Vbi aut
Abbreviated transcription (Latin):
sas ꝑsonas ponas eandẽ pecumiã
pure ⁊ sub ꝯdiciõe nouãdi aĩo ꝓ¬
mtasse s hoc dissimile est. insti¬
pulatõe e puta ⁊ ꝯdictionali eũdẽ
debiturum c̾tum est.
quibdam c̾ dit̃orib patris expatͥ¬
monio pat̃no soluerunt. si pꝰa nõ
suffitientib bonis pupillũ absti¬
ꝑtutores pupilli solutũ est ł totũ
qõ acceperunt restituere debea̾nt.
respondi. simcͥ d̾olo factũ eẽt tutõis.
tutori quid̃. uł yupillo nõ deberi.

Expanded text:
sas personas ponas eandem pecuniam pure et sub condicione novandi animo promississe. sed hoc dissimile est: in stipulatione enim pura et condicionali eundem debiturum certum est.quibusdam creditoribus patris ex patrimonio paterno soluerunt, sed postea non sufficientibus bonis pupillum abstiper tutores pupilli solutum est uel totum quod acceperunt restituere debeant. respondi, si nihil dolo factum esset, tutori quidem uel pupillo non deberi,
Abbreviated transcription (Latin):
sotietas coita est. it̃ ⁊ hĩditas qle¬
gatum ⁊ qd̃ donatũ est aut qua q̃
ratõe acquisitũ ẽ. ĩ comunioẽ acꝗ¬
ritur. ¶de illo queritut sita sit
uenit. an q̃ ea que iẽstam̃to ⁊ ꝓba¬
biliꝰ est adlegnimã hr̃ditatẽ m̃i ħ¬
ꝑtiñe. ¶Sotietas sitolo malo
aut fraudandi cã coita sit ip̃õ uĩe
nulliꝰ mom̃ti est. qr fides bona ꝯͣ¬
ria est fraudi qdolo.
nõest. ¶dissonamut renũtiatoe
mõrte capitis dimmutõe et e¬
gestate.

Expanded text:
societas coita est, tunc et hereditas et legatum et quod donatum est aut quaqua ratione adquisitum communion‹i› adquiretur. De illo quaeritur, si ita ‹sit uenit an etiam ea quae testamento? et probabilius est ad legitimam hereditatem tinere. Societas si dolo malo aut fraudandi causa coita sit, ipso iure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolonon est. Dissociamur renuntiatione morte capitis minutione et egestate.
Abbreviated transcription (Latin):
uelit alienatuꝵ. altm̃ alienari ñ. posse.
Si tñ alienauim rursũ redimat. adhuc
latoria qr dot᷑alis. fuit obligatõ. ñigo¬
gͦ q̃ ilio nũdum rẽdẽpto. alt̾o quoꝙ
alienare possit. qr põt alt̾m redimere.
mħ nõ debet recipi. ut mulius ĩ dote
sit. c̃̾te expꝰ facto uidebitut recte alie¬
natus. illo pͥa redẽpto.

Expanded text:
uelit, alienaturum: alterum alienari non posse. si tamen alienum rursus redimat, adhuc latori‹a›, quia dotalis fuit obligatio. netiam illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur recte alienatus illo postea redempto.
Abbreviated transcription (Latin):
nouelũ reponẽt. pꝰa ir mortuus erat
⁊ uxoti dotẽ legauerat. ligna que ee
qd̾ tebet d̾oti mulier ꝓmisit. dotalẽ
fundũ effici qd̾ si ꝓmĩtt̃at ei mulier¬
qui fũtũ aut .x. debuit in arbitrio in
antĩ eẽ. qd̾ indotem sit qd̾ sistichum
nut fundũ debuit mant. ⁊ ꝙ debuit

Expanded text:
nouellum reponeret: postea uir mortuus erat et uxori dotem relegauerat. ligna, quae ex quod debet doti mulier promiserit, dotalem fundum effici. Quod si ei promittat, qui fundum aut decem debuit, in arbitrio esse mariti, quid in dote sit. Quod si Stichum aut fundum debuit maritus et quod debet,
Abbreviated transcription (Latin):
cã secuta. reperitõ cessat. ¶ Sipare¬
ꝓñtietur ueluticã non secuta.
uroicem iretur qĩd̃ cidi anpossũ ꝯdi¬
cere simͥ nõ caueatur a diudicẽ ñ iri.
q est ueꝵ multũ int̾ ẽẽ utium obhoc
nõmir. ¶Id erit ⁊ sitibi tedero¬
.x. ut stichum manumittas. Nam
tenda eiͣt repẽtitõ. aut inhibñda ¶s
q si x tibi dedero ut stichũ manimut¬
tas. sinͣ facis. possum ꝯdicͣs aut sime
peniteat ꝯdicere possum ꝗd̾ si nade¬
di ut int̾ c̾tum tp̃s mamimittas. si
nũdum tp̃s p̃terut inh ibñda erit
repẽntõ. nisi peniteat qd̃ sip̃teriit
ꝯdici poterit. A sisticus decesserit. an
immo q sinic̾ dedi tibi ut manumt¬
teres placuerat tñ ut tarem. ulttot¬

Expanded text:
a secuta repetitio cessat. Si pareuntietur, ueluti causa non secuta dicem iretur: quasi decidi. an possicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? t est uerum multum interesse, utrum ob non itur. Idem erit et si tibi dedero ne Stichum manumittas: nam nda erit repetitio autd si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me aeniteat, condicere possum.Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus praeteriit, inhibenda erit repetitio, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat t
Abbreviated transcription (Latin):
tere possit ⁊ tefert celsus filius
patrem suũ existimasse repetere
eum nõ posse s ip̃e celsus nͣli oqui¬
tate motus putat repeti posse que
pit renumerari estimaret uł ami¬
citiorem sibieum ẽẽ futuꝵ repeiẽ
nd p̾osse oppimone falsa deceptũ.
¶Subtilius quoq tractat illud an
to ꝯpetentẽ ꝯputo si hoc aĩo dedit
ñ fieri ip̃iꝰ ¶lam qcũ tibi mĩmos
meos qͣi tuos dedi ñ fatio tũo d¬

Expanded text:
tere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. quaperit remunerari existimaret uel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an nto competentem. et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, n
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶ ulane int̃s̃ ⁊ ĩactõe stacti iuditiiilitẽ
uiratũ ẽ. ueluti sipromissor stichi fe¬
cent moram ⁊ sticus tecesserit quia
iudex estimare sine relãtõe uirisui
testam̃to agat ñ solet ulitẽ iuirari.

Expanded text:
i iudicii in litem iurandum est, ueluti si promissor Stichi moram fecerit et Stichus decesserit, quia iudex aestimare sine relatione iurisiurtestamento agatur, non solet in litem iurari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo deoit iamliber facius. fiet ac¬
cipientis. ¶Quãquã ꝑmissũ sit
statuͣ̃ lib̾o depeculio q̃ dare inplende
ꝯditioñis cã. si tñ nult hr̃s nũmos
saluos facere põt enidãre uetare.
sic eͥ fiet ut stati lib̾ ꝑueniat adlib̾¬
tatem qĩ inpleta ꝯditõe cui parere
ꝓͣmbitus est. ⁊mĩimi nõ ꝑibut̃. suis
quẽ testator acciꝑe uoluit rou̾sus
hr̃dem infactum actõne agͣe põt.
ut testatori pareatur.

Expanded text:
e dedit iam liber factus, fient accipientis.Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem quasi impleta condicione quimmi non peribunt. sed is, quem testator accipere uoluit, aduersus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tet restituere ei nõ uult. quero uto
qͣti eares est. anqͣnii mlitẽ umtũ
tio.dẽ. quãti eares est litẽ estimari
cũ ci cõtumatia punienda sit. ⁊ ar¬
bitrio potiꝰ dm̃ rei p̃tiũ statuẽtuo
sit. potestate petitori ĩ lit̃e uirãdi
concessa.

Expanded text:
det, restituere ei non uult: quaero, utrum quanti res est an quanti in litem iuratum etio, id est quanti res est, litem aestimari, cum et contumacia punienda sit et arbitrio potius domini rei pretium statuendum sit potestate petitori in litem iuran‹d›i concessa.
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe turele ratio postulaturiadho¬
lescens u̾o siuelit uirare põtest.¬
¶deferre aut̃ unsuirandũ iudicẽ
oportet. cereꝵ si alius detulent sꝰ¬
iuurãd̾. ł ñtelato ui̾atũ sit. nulla erit
to statuere possit. ut intra c̾tam ꝗͣ¬
titatẽ iuretur. ne arepta octasi¬
one ĩ ĩfinitũ iuretur. quero.⁊ ꝗd̾
in arbittio ẽẽ uidicis deferre ius¬
iurandum hoc constat. an igitur

Expanded text:
ostulatur. adulescens uero si uelit iurare potest.Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla eritdo statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur
Abbreviated transcription (Latin):
atio ẜuitus debeitur. stuctuariꝰ non
s urtutẽ s usũfiuctu uedicare de¬
bet. adu̾sus uicim fũdi dñm. ¶ Si
partis fundi usus fructus ꝯstituatur.
põt d̾eo irem agi siue uẽdicet quis
usũtructũ siue. ilu neget. ¶ Ihi aũt
accoĩb que deusufructu agũt̾. ⁊̃ fr¬
uctus uenire plusq̃ maĩfestũ ẽ. ¶ Si
pꝰt litẽ deusufructu ꝯtestatam. fuit
funtus usus fructus anułt̾iꝰ frctuc
desinat deb̾i. ⁊ puto desmere. nã asim

Expanded text:
io seruitus debeatur, fructuarius non seruitutem, sed usum fructum uindicare debet aduersus uicini fundi dominum. Si partis fundi usus fructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue uindicet quis usum fructum siue alii neget. In his autem actionibus, quae de usu fructu aguntur, etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fructus des
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ ẜuitutẽ quidẽ eũ uẽdicare
ñ poũe uerum usũfiuctũ uẽdicatuꝵ¬
ac agtõ ꝑ hoc uicinũ siñ patiatur eũ
ire ⁊ age teneri ei q̃i nõ patiãt uti fnu.
¶Usus fructꝰ legatus adminiculis e¬
get sine quib uti ftui quis nõ põt.⁊
iõ siusus fruct᷑ logẽt necesse est m̃ ut
soquat eũ. ioit᷑. snsꝙ. adeout siquis usũ
fructũ loci leget ita ne hĩs coga̾t uiã
p̃stare mutilit᷑ hoc ad̃iectũ uideatur.
¶Item siusustuctu legato it̃ adẽp̃tus
at. inutilis est atep̃tio. quia semꝑ ꝑie
tur fructuario legato eiusufructu.¬
op̃ .ł .x. dubitat. Rec̾te putat put
usus fructus ꝑceptĩo esiterat hoc ei
p̃standuis. an ⁊ alias utilitates q⁊ siu¬
tutes ei heres p̃stare debeat. pura lu

Expanded text:
um uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui. Usus fructus legatus adminiculis eget, sine quibus uti frui quis non potest: et ideo si usus fructus legetur, necesse est tamen ut sequatur eum aditus, usque adeo, ut, si quis usum fructum loci leget ita, ne heres cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper set uia debeatur fructuario legato ei usu fructuo quinto dubitat: et recte putat, prout usus fructus perceptio desiderat, hoc ei praestandum. Sed an et alias utilitates et seruitutes ei heres praestare debeat, puta lu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. Maritus uxori sue usũ fruc¬
niũ t̾cie pirtis. cicũ lib̾oc habiuis¬
set ꝓͥeratem legnut. eã uxorẽ. eam
uxorẽ hr̃des falsi testĩ. ⁊ alio cri¬
mine iccusauerũt. Qr̃ inpedita
est legatoꝵ petitõ. int̃ea ⁊ filius
n exstitit. Quesitũ est cũ testõ fal¬

Expanded text:
e usum fructum tertiae partis et, cum liberos habuisset, proprietatem legavit: eam uxorem heredes falsi testamenti et aliorum criminum accusaverunt, qua re impedita est legatorum petitio: interea et filius ti exstitit. quaesitum est, cum test
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua parte uxor hr̃ esto ⁊ filiꝰ. ⁊ filia
stribuẽdum ẽe ĩ .uii. parte: ex hiᷤᷤ fitiꝰ
quattuor. uxõ duã. filia unam partẽ
hãt. Ita n. scđm uolũtatẽ testamiꝰ. fili
altõ tanto anpliꝰ habt᷑ quamuxor
nato testator uoluit uxoẽm aliqnit
habẽ. idõ adhuiꝰ modi sentẽtiam Hn¬

Expanded text:
 filia stribuendum esse in septem partes, ut ex his filius quattuor, uxor duas, filia unam partem habeat: ita enim secundum voluntatem testantis filius altero tanto amplius habebit quam uxor utroque nato testator voluerit uxorem aliquid habere, ideo ad huiusmodi sententiam hu
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑiculo meo c̾e dicat. bñ crẽdͥis. ar¬
bitror locũ ẽẽ mandato. ⁊ mandati
eũ tenĩ. ¶ Sipꝰ cͥoitam pecumam
mandau̾o c̾ditori c̾dendam. nullũ
eẽ mandatũ rectissime. pãp an plãe
siue ut exspectaros nͨ urgueres de¬
bitorẽ adsolutõñe. mãtauero tibi ut
ei des int̃uallũ. ꝑ iculoq meo pecũi¬
am fore dicã. Ueꝵ puto om̃e noĩs ꝑi¬
culũ tebere admandatorẽ ꝑtinere.¬
¶ Id̾ .ant. situtor mandet suscipi uł pro
¶ Si mãdau̾o exigñdam pecuniã. de¬
inde uolũtatẽ mutau̾o. ansit man¬
dati actõ uł mͥ uł hr̃di meo. ⁊ ait
marcellus. cessare mantati actõne.
qr extinctũ est mãdat̃ finita uolũ¬
tateqd̃ simãdau̾is exigñdam dem̃
ꝓ hibunsti exactam ꝙ recepisti seͣb. noi
lb̾atur. ¶ t martellus scribit.
suit xꝰ mortem sibi moniũ tum
fieret. quis mandauit. hñs eiꝰ potĩt
manti agere.Iuũ u̾o qui mãtatũ
suscepit si sua pocunia sec̃ puto. igẽ

Expanded text:
dis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri. Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere. Idem ait, si tutor mandet suscipi uel pro. Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, quia extinctum est mandattate. quod si mandaueris exigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur.Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere. illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere
Abbreviated transcription (Latin):
ut est ꝯstitutũ tot hoc ex bono ⁊ equo
uide irbitiabitur. ¶deti tibi pocu¬
niam ut c̾ditori meo exsoluas. nõ fe¬
cisti. prab̾ mͥ usuras. quo cͥaũ ⁊ ame
c̾ditor pecuniã tebitam cũ usuris re
fideiubeas. idq iusciens mantitun
tbi ut m̃eͣtci pocumã c̾tns. ñ obliga¬
bitur mãtti. qĩ adu̾suis bonã fidem
mandatũ sit. ¶Cũ quidã talem e¬
płam scpͥsiss amico suo. rogo te ut cõ¬
m̃datu hãs sextiliũ crescentẽ amicũ
meũ. nõ obligabitur mandati. qr cõ¬
m̃tandi mag̃ hoĩs quã mãtati cã scpͥta¬

Expanded text:
ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur. Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recfideiubeas, idque tu sciens mandatum tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi caus
Abbreviated transcription (Latin):
deuissori ꝯtep̃nato qui id̾o fid̾ussit.
qr dñs ꝓcuratori mãdau̾at ut pe
suisse eum mutue pecumie accipien¬
de iudeatur. ¶ Si cui mãdau̾o ut
atitio stipuletur.poto cũ eo cui m̃i¬
daui age̾ mãdati. ut eũ accepto
lib̾et. si ħ uelim. uł simalim in hoc
simat̃ ꝙfilia dotẽ dͣeͣoĩt eãq mãdãte
filia uł ili costipulata sit uł ⁊̃pa.
deoĩt. ¶Siquis ea que ꝓcurator
suus ⁊ ẜui gẽbant na demũ rataeẽ
mãdanit. si int̃uẽm seynii gesta eeñt¬
⁊ male pecunia c̾dita sit. sẽpromum
qui ñ aĩo ꝓcuratoris int̃ueĩt s affec

Expanded text:
deiussori condemnato, qui ideo fideiussit, quia dominus procuratori mandauerat ut pecsuisse eum mutuae pecuniae accipiendae uideatur. Si cui mandauero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc si mater pro filia dotem dederit eamque mandante filia uel ilico stipulata sit uel etiam dederit.Si quis ea, quae procurator suus et serui gerebant, ita demum rata esse mandauit, si interuentu Sempronii gesta essent, et male pecunia credita sit, Sempronium, qui non animo procuratoris interuenit, s
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑ ñ soluat anłi siñ obtullerit
⁊⁊ mag̾ arbitror offerte eũ debere.
ut si int̾ ẽtum tp̃s p̾tiũ solũt nõ sit
res inep̃ta sit. defructib qͦs int̾im ep̃¬
tor p̃cepis ħ agi intelligñd̾ et. ut
ep̃tor int̾im eõs sibi suo qͦ iure ꝑci¬
piss. S si fundꝰ re uen̾iss aristo ex¬
stimabat uẽditori de iis iuditiũ
residere oporteret exorre ĩ qua fidem
fefellisset
gat᷑ ita respondit. si ꝑemptorẽ factũ
sit. quo minꝰ legi pareretur q ealego
uti uẽditor uelit. fundos memptos

Expanded text:
pellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis arbitror offerre eum debere, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptor percepisset, hoc agi intellegendum est, ut emptor interim eos sibi suo quoque iure perciperet: sed si fundus reuenisset, Aristo existimabat uenditori de his iudicium residere oporteret ex re, in qua fidem fefellisset.gatus ita respondit, si per emptorem factum sit, quo minus legi pareretur, et ea lege uti venditor velit, fundos inemptos
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. Sifundꝰ lege ꝯmissoria ueni¬
erit hoc est ut nͥ intra cͥtumdiẽ p̃tiũ
sit exsolutũ ĩ ep̃tꝰ fiẽt : uideamꝰ quẽ ad¬
mosꝰ uenoitor agat. tam defundo ꝗͣ
de hus q̃ exfundo ꝑcepta sũt. It̃q si
denior frntꝰ factꝰ sit facto ep̃toris. ⁊
ꝗdẽ finita est ep̃to. s iã decisa qõe. ex

Expanded text:
Si fundus lege commissoria uenierit, hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, uideamus, quemadmodum uenditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita es
Abbreviated transcription (Latin):
senatõis filiam duce̾. nõ aũt obest.
auũ ciauiã artẽ ludicrã fecisse: nec
tistingũtur pat̃ inpotestate hãt fi¬
liam. nec ne tñ untũ patr̃e intelli¬
gñdũ octauenꝰ ait. matrẽ q̃si iuil¬
go ꝯceꝑit. It̾ nicͥ refert naturalis
sit pãt. an adoptiuus an ĩs noce¬
at. qui añ quã ad optaret ludicrã
art̾ẽ fecerit atq sinaturalis pater.
ant̃ ꝗ̃ filia nasceretur fecerit. ⁊ si
huius note homo adoptauit. de¬
iñ emãcipaui̾t an nõ possit dũci.
ac smat᷑alis talis pat̾ decessisset.
S de hoc caũ cͣciãm legis snam eẽ¬
retur. ¶Si pꝰa ingemie uxoris
ceꝑit. iniquissimũ est dimittere
eam debere. cũ miptie honeste
cͣcte sint.  fortasse iam lib̾i pro¬
c̾ati sunt. plane si ip̃a artẽ ludi¬
crã facere ceꝑit. utiꝙ dimittenda
erit. ¶Easquas ingenui ceteri
hoĩes ꝓhibentur. ducere uxores
senatores nõ duͣcent.

Expanded text:
liam ducere. Non obest auum et auiam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potestate habeat filiam nec ne: tamen iustum patrem intellegendum Octauenus ait, matrem etiam si uolgo conceperit. Item nihil refert, naturalis sit pater an adoptiuus. An et is noceat, qui antequam adoptaret artem ludicram fecerit? atque si naturalis pater antequam filia nasceretur fecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit duci? ac si talis pater naturalis decessisset? sed de hoc casu contrariam legis serentur. Si postea ingenuae uxoris perit, iniquissimum est dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint. Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit. Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxores, senatores non ducent.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta aut pecora teꝑierĩt. tup̃naĩ tebe¬
bit. ẜm u̾ba orationis qr potuit petitor
restituta hr̃ditate distraxisse ea. ⁊ hoc
iustũ ẽẽ inspecialib petitioĩb ꝓcilo
recte existimaũ. Inbone frõipossesso¬
rib cassiꝰ. nec enĩ debet possessor aut
mortalitatẽ p̃stare. aut ꝓp̃t metũ huiꝰ
ꝑic᷑uli temẽ indefensũ ius suũ reli̾nq̃¬
te. ¶ p̃do fructus suos nõ facit.s au
In boẽ fid̾̃i at̾ possessores hi tãtũ ueni¬
unt inrestitutõẽ qĩ augm̃ta nr̃ditat.
ꝑ quos locupletior factꝰ est. ¶Actio¬
nes siquas possessor nact̾ẽ. euicta hr̃¬
ditate restituere debet. Ueluti si int̃¬
dictũ im̃ ui.aut qd̾ p̃cario concessit.
ẽ ontra qͦ sipossessor cauĩt dãpni in¬
fecti. cauẽdũ ẽ possessori. ¶Ad offiti¬
ũ iudicis ꝑtinebũt ⁊ noxales actõẽs
ut siꝑatu sit p̾sessor nore dd̃e ꝓͥñ ẜuñꝗ¬

Expanded text:
menta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum verba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo recte existimat, in bonae fidei possessoribus Cassius. nec enim debet possessor aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed ain bonae fidei autem possessore hi tantum veniunt in restitutione quasi augmenta hereditatis, per quos locupletior factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, evicta hereditate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, aut quod precario concessit. contra quoque si possessor cauerit damni infecti, cauendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si paratus sit possessor noxae dedere ser
Abbreviated transcription (Latin):
nequis eoꝵ spõsam uxorc̃ ue sciens
dolo malo lib̾tinã habeto. aut eam
q̃q ip̃a cuiꝰue pat uł mat̃. artẽ ludie¬
ram feẽ. fecͣnq neue senatõit filra n¬
eptiue exfilio ꝓneptis ue. ex nepons
filio nata. libnno ei ue quemp̃ecuiꝰ¬
ue pat̃ mat̃ ue artẽ ludricã fecit. uł¬
fec̾it spõsa nupta ue sciens colo .m.
esto neue quis eoꝵ dolo .m. sciens fpõ¬
sam uxorẽ ne eam habero. ¶hoc
capite ꝓhibetur senatoi lib̾tiũ duͣcẽ
eam ue cuiꝰ p̾ãt uł mat̾ artẽ ludicrã

Expanded text:
ens dolo malo habeto libertinam aut eam, quae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libertino eiue, qui ipse cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit, sponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'. Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃stauit. ¶ Si possessor nĩtitariũ
ẜuũ occio̾it. ioqͦ nihĩditatis petitione
uemiet. S ponponiꝰ at. actorẽ tehere eli¬
gere utrũ uelit sibi eum ꝯcep̃nari ut
cau̾eit se ñ accurũ lege aquilia. an in¬
alit sibi utegr̃a eẽ actõe̾ legis. iquilie.
omissa eiꝰ rei estimatõe. aiudice q̃elecrõ
locũ nt. si añ. apitã int̃dͣitatẽ occisus sit

Expanded text:
ssessor hereditarium seruum occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi eum condemnari, ut caueat se non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio lo
Abbreviated transcription (Latin):
Dni exre heredis scripti stipu¬
latus ut. ¶ Ilimꝰ scnbit. Si hoĩnẽ
yoiseisor oitraxĩt. siquid̃ ñ necessariũ
hĩditatipetitõe hr̃ditatiᷤꝰ p̃tiũ prestatuꝵ.
umi mr̃ditati. siquitẽ iuuit. ip̃m p̃stam¬
dum. Sidecessit. fortassis nec p̃tium
s ñ paisiu iudicẽ ꝗ cogͦscit p̃scessorẽ
peti posse hr̃ditatẽ extestam̃to nobic
obuenientẽ. ¶ Siẜuus ł filiꝰ fami¬
lias res hr̃oitarias teneat. ⁊patte oño

Expanded text:
i ex re heredis scripti stipulatus sit. Iulianus scribit, si hominem possessor distraxerit, si quidem non necessarium hereditati, petitione hereditatis pretium praestaturum: um hereditati, si quidem vivit, ipsum praestandum, si decesserit, fortassis nec pretium: sed non passurum iudicem qui cognoscit possessorem peti posse hereditatem ex testamento nobis obvenientem. Si servus vel filius familias res hereditarias t
Abbreviated transcription (Latin):
a hoc noĩe iudetur locupletior qr põt
repetẽ. finge enĩ eũ dũse hĩde̾ putat
soluise suo noĩe. ⁊nutetur mͥiulianũ
desolo p̃tone ut caneat sensisse nõ qͥte
debebit. maxime sird fuit tebitũ qd̾
nanira debeba̾t. ꝗd tñsi expediebat peti¬
tori id debitum eẽ solutũ xꝑt̃ penã ł
aliãcãm põt dici ip̃m sibił soluisse uł
debuisse solũe Iustus añt possessor
ꝓcul dubio debebit deduc̾e qd̾ sibi de¬
betur. ¶ Sic at sũptũ q̃ fec̃deducit

Expanded text:
et hoc nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiadebebit: maxime si id fuit debitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse uel debuisse soluere. Iustus autem possessor dubio procul debebit deducere, quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deduc