comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vt quȩ que monas teria dõ consecrata s̃. nulliȩ piscopenũ
liceat eam aliquo in quietare. nec quicqua deeorurebus
uiolenter abstrahere ut ipsimonachi non migrent delaco
adlocũ hoc est demorus terio admonas terium nisĩ per
dꝑmissionem proprii abbatis. sedinea ꝑmoneant
Oboedientia quã tem pore suȩ cuersionis pmisemins
ut nullus dericorum rebnquens proprium ep̃ mapussim
semel susceptos noluerit in uitatus redire& susceptol
seihus suui susceptur est ex comunicatione iubiacebĩt
Vt ep̃i qus que deria peregrini contenlisure lils¬
pre litacis munend ablato nullique eorũ licear ullũ
officium saber dotale absq. omes iuehi¬

Expanded text:
t quaeque monasteria Deo consecrata nulli episcoporum t quaeque monasteria Deo consecrata nulli episcoporum liceat ea in aliquo inquietare, nec quidquam de eorum rebus violenter abstrahere. IV. De monachis. Ut monachi non migrent de loco ad locum, hoc est, de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant obedientia, quam tempore suae conversionis promisUt nullus clericorum relinquens proprium episcopum, passim semel susceptus est, et noluit invitatus redire, et susceptor, et is qui susceptus est excommunicationi subjacebitUt episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato, nullique eorum liceat ullum officium sacerdotale absque pe
Abbreviated transcription (Latin):
dinem quique suum resedissemus po go
in quã dilectissimi fr̃s propt timontm
et amone n cedeptors nos triut um commu¬
noomines pnr̃a fide tractem us iua¬
que decreta at definiia sunt
ascĩs acꝓbabilibus patribus in cor¬
rupte tbomnibus nobseruent᷑ u
bae nebalia quamplura que ad carratẽ
ꝑtinebant unitatem quo eocte con¬
seruandam pros ecutus sum cum qua¬
exples s& prelocutionem interrogaui unũ quẽq: eorum
per ordinem si consentirent ea quȩ a patribus canonicȩ sunt
antiquitus decretacustodire. Ad quod om̃s consa cer¬
dotes nr̃i respondentes dixer̃. Obtme omnib placet
que que definier scorũ cnones patrũ : Nos quoque om̃s a lacri
unimo libentissime serui re. Quib: staam ꝓtuli eundem libru
a nonũ & ex eodem libro deðe capitula quȩ ꝑ loca notaue¬
ra quia maxime nobis necessaria sciebam : illis corã osten¬
Secundũ ut nullus inȩpis coporũ parrodiiã altenus
inuadat sed contentus sit gubernatione credite sibi plebͥ¬

Expanded text:
us: Rogo, inquam, dilectissimi fratres, propter timorem et amorem Redemptoris nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus; ut quaeque decreta ac definita sunt a sanctis et probabilibus Patribus, incorrupte ab omnibus nobis serventur. Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant, unitatemque Ecclesiae conservandam, prosecutus sum. Cumquexplessem praelocutionem, interrogavi unumquemque eorum per ordinem, si consentirent, ea quae a Patribus canonice sunt antiquitus decreta, custodire. Ad quod omnes consacerdotes nostri respondentes dixerunt: Optime omnibus placet, quaeque definierunt sanctorum canones Patrum, nos quoque omnes alacri animo libentissime servare. Quibus statim protuli eundem librum canonum, et ex eodem libro decem capitula quae per loca notaveram, quia maxime nobis necessaria sciebam, illis coram ostenSecundum. Ut nullus episcoporum parochiam alterius invadat, sed contentus sit gubernatione creditae sibi pleb
Abbreviated transcription (Latin):
iam proxime instare nã que hospes inquit ille amabilis
qui fr̃s nr̃os insita resolebat. Adme quoque hodie uenireme¬
quȩ de seculo euocare dignatus ẽ propter qđ reuertentes
ad ecdesiam dicite fratrib: ut meũ exitũ dño prȩcib cõmen¬
dent ut suũ quoque exitũ cuius hora incerta est uigibis
orationib bonis operib: p̃uenire meminerint: Cum quȩ
hoc & huius modi plura loqueretur at que illi ꝑcepta eius bene¬
dictione iãmultum tristes exissent. reduit ipse solus quiaar¬
mep ceestȩ audierat & prostermens se in t̃ra : obsego in¬
qđͣuis Atille obsecro inquit dicas qđ erat canticũ illud lȩtan¬
tiũ qđ audiui uementiũ decebs suꝑ oratorium hoc & postuse¬
pus redeuntũ ad celos . Respondit ille Siuocẽ arminis
audisti e celes tessuꝑuenire coetus cognouisti. ꝓcipio tibsi
in nomine dñi ne hoc cui quã ante meum obitũ dicasodba

Expanded text:
jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de saeculo evocare dignatus est. Propter quod revertentes ad ecclesiam, dicite fratribus ut et meum exitum Domino precibus commendent, et suum quoque exitum, cujus hora incerta est, vigiliis, orationibus, bonis operibus praevenire meminerint. » Cumque haec et hujusmodi plura loqueretur, atque illi percepta ejus benedictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste audierat, et prosternens se in terram: « Obsecro, inquod vis. At ille: Obsecro, inquit, ut dicas quod erat canticum illud laetantium quod audivi, venientium de caelis super oratorium hoc, et post tempus redeuntium ad caelos? Respondit ille: Si vocem carminis audisti, et caelestes supervenire coetus cognovisti, praecipio tibi in nomine Domini, ne hoc cuiquam ante meum obitum dicas.
Abbreviated transcription (Latin):
tium decelo ad terras usq: descendere Quã uidelicet uocem
Abo euro austro dest ab alto brumalis exortus primo seaudis se
dicebat. Deinde paulatim cãsibiadꝑpriare donec adtec tũ usque
in tenderet Audiuit denuo trans acto qua si dimidio hora sutio
ascendere dececto eus deqo ratoru id est lauttȩ canticũ &ips
qua uenerat uia ad celos usq ineffabili dulcedino reuerti qui cupr
ali quantulun ore qua si adtonitus maneret & quid hȩc essent sol
clesiam & hos septem fr̃s. huc uenire facito Tu quoque simul adesto
Quicũ uenis sent primo admonuit eos ut uirtutẽ dilectionis & pacis
ad inuicẽ & adom̃s fideles seruarent : Instituta quoq: discipli¬
nȩ regularis quȩ uel ab ipso didicis sent & in ipsouidis sent uel
in patrum p̃cedentiũ factis siue dictis inuenis sent inde fessa
substantia sequerentur. Deinde subiunxit diem sui obitus

Expanded text:
tium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem tium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem ab euroaustro, id est, ab alto brumalis exortus  Al., exortam, primo se audisse dicebat, ac deinde paulatim eam sibi adpropiare, donec ad tectum usque intenderet, audivit denuo, transacto quasi dimidiae horae spatio, ascendere de tecto ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa qua venerat via, ad caelos usque cum ineffabili dulcedine reverti. Qui cum aliquantulum horae quasi adtonitus maneret, et quid haec essent  clesiam, et hos septem fratres huc venire facito; tu quoque simul adesto. » Qui cum venissent, primo admonuit eos ut virtutem dilectionis et pacis, ad invicem et ad omnes fideles servarent: instituta quoque disciplinae regularis, quae vel ab ipso didicisssent et in ipso vidissent, vel in Patrum praecedentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus
Abbreviated transcription (Latin):
dis poneret. non hoc segnit̃ fecit. sed adeo semundi reb: exuit
ut relictis omnib: quȩ habebat. simplici totũ habitu indutis
& securim atq: asciam in manu ferens uenirad monas teriũ
eius dem reuerentis simi patris. qui uocat᷑ lestingaeu. Non
enima dotium ut quidam sed ad laborem semonas teriũ in¬
trare signabat qđ ipsũ eẽt facto monstrauit nã quominis
suf ficiebat meditationi scripturarũ eo amplus operari
manuũ studiã inpendebat. Deniq cũ ep̃o in p̃fata mansi¬
one ꝓsuȩ reuerentia deuotionis int̃ fr̃s abitus cũ illintꝰ
lectioniuacabant ipse foris quȩ opus ee uidebant᷑ aperabatur
Qui cũ die quadam tale aliquid foris ageret digressis ad
ecclesiam sotiis ut dicere coeperam & epis copus solus inora¬
torio loci lectioni uł orationi operã daret : Audiuit repente
ut postea referebat uocẽ suauissimã cantantiũ atq: lean¬

Expanded text:
disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, ut relictis omnibus quae habebat, simplici tantum habitu indutus, et securim atque asciam in manu ferens, veniret ad monasterium ejusdem reverentissimi Patris, quod vocatur Laestingaeu. Non enim ad otium, ut quidam, sed ad laborem se monasterium intrare signabat. Quod ipsum etiam facto monstravit: nam quo minus sufficiebat meditationi Scripturarum, eo amplius operi manuum studium impendebat. Denique cum episcopo in praefata mansione pro suae reverentia devotionis inter fratres habitus, cum illi intus lectioni vacabant, ipse foris quae opus esse videbantur, operabatur. Qui cum die quadam tale aliquid foris ageret, digressis ad ecclesiam sociis, ut dicere coeperam, et episcopus solus in oratorio loci, lectioni vel orationi operam daret, audivit repente, ut postea referebat, vocem suavissimam cantantium atque laetan
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑuenit nã que clades diuinitus missa. quȩ ꝑmortẽ carni
uiuos edae lapides deterrenis sedib: had edificiũ caeleste
trans ferret . Cũq plurimis de ecdesia eiusdẽ reueren¬
tissimi antis citis de carne subs tractus uenire hora ipsus
ut transiret ex hoc mundo addñm contigit diȩ quadam
ut in p̃fata mansione forte ipse cũ uno tatũ frao eui uo¬
cabulum erat ouini cũ mora retur c&eris eiꝰ socais ꝓcausa
oportuna ad ecclesiam reuersis. Erat autẽ idem ouini
monachus magnimeriti & pura intentione supnȩ reributio¬
nis mundũ derelinquens dignusq: ꝑ om̃ã. cini dñs specia liter
sua reuelaret archana dignus cui fidem narranti audientes
accomodarent. Venerat enm cũ regina ȩdiltrude deꝓuintia
orientaliũ anglorũ. Eratq primus ministrorũ & princeps
domus eius : Quicũ crescente fidei feruore scła abrenuntiare

Expanded text:
Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret hora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. Erat autem idem Ouini monachus magni meriti, et pura intentione supernae retributionis mundum derelinquens, dignusque per omnia, cui Dominus specialiter sua revelaret arcana, dignus cui fidem narranti audientes accommodarent. Venerat enim cum regina Aedilthryde de provincia Orientalium Anglorum, eratque primus ministrorum, et princeps domus ejus. Qui cum crescente fidei fervore saeculo abrenunciare
Abbreviated transcription (Latin):
exempla patrũ antiquorũ inmagna uitȩ ꝑfectione adminis¬
trare curauit:. Cui &iã rex uulferidonituit terrã quinqua¬
ginta faimiliarũ ad construendum monas teriũ in loco quidi¬
citur ad baruȩ id est adnemus in ꝓuintia lindis si. in quo usque
hodiȩ instituta ab ipso regularis intȩ uestigia ꝑmanent
Habuit autẽ sedem episcopalem in loco qui uocat ly cid felh.
inquo & defunctus ac sepultus ubiusq: hodiȩ sequentiũ quoque
ꝓuintiae illius epis coporũ sedes ẽ. ꝑecerat uero sibi mansioñe
ñ longe ab eđa remoriorem in qua secretius cũ paucis. idest
septem siue octo fratrib: quoties a labore &minis terio uer¬
bi uacabat . orare haclegere solebat. Qui cũ in illa ꝓuintia
duobus annis acdimidio ecclesiã rexisset glaigios is sime
ad fuit suꝑno dispensante iudicio tẽpus. delo quit̃ ecles¬
astes : Quia tempus mit tendilapides et tẽpus colligendi

Expanded text:
exempla Patrum antiquorum, in magna vitae perfectione adminisexempla Patrum antiquorum, in magna vitae perfectione administrare curavit: cui etiam rex Uulfheri donavit terram quinquaginta familiarum, ad construendum monasterium in loco qui dicitur Ad Baruae, id est, Ad nemus, in provincia Lindissi, in quo usque hodie instituta ab ipso regutaris vitae vestigia permanent. Habuit autem sedem episcopalem in loco qui vocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus ac sepultus est: ubi usque hodie sequentium quoque provinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; in qua secretius cum paucis, id est, septem sive octo fratribus, quoties a labore et ministerio verbi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dispensante judicio, tempus, de quo loquitur Ecclesiastes: Quia tempus mittendi lapides, et tempus colligendi.
Abbreviated transcription (Latin):
beati papae gregorii didicerat peritum Ni¬
Hotempore ꝓuintiȩ mertiorũ rexuulferi p̃fuit : Quicũ
dare peteret non eis nouum uoluit ordinare ep̃m sed pos¬
tulauit arege osuiii ut illis ep̃s ceadda daretur quituno
inmonas terio suo qđ est inlestinge quietã uitã agebat:
uuil frido admnis trante epis copatũ ebura consis et destao
Nec non & omniũ nardanlir̃ mbrorũ sed & pictorũ
quousque rexosuiu imperiũ protendere poterat.¬
& quia moris erat eidem reuerentissimo antistitb
opus euuangelii magis ambulando ꝑloca. quã ȩqui¬
tando ꝑficere: lus sit eum theodorus ubicũq: longius lter instarat
aequitare: Multũq: renitentẽ studio & amore pii laboris ipse
eũ manusua leuauit inaequum : Qui animirũ scm eẽ uirũ cꝰperiit
at que ȩ quo uehi quo es set neces se conpulit Susceptũitaq: epis¬
copatum gentis mertiorũ simul & lindis farorũ ceadda iuixta

Expanded text:
beati papae Gregorii didicerat, peritumbeati papae Gregorii didicerat, peritumprovinciae Merciorum rex Uulfheri praefuit, qui cum dari peteret, non eis novum voluit ordinare episcopum; sed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum esse virum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compulit. Susceptum itaque episcopatum gentis Merciorum simul et Lindisfarorum  Al., Lindisfarnorum Ceadda, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
cedo quippe qui neque meũ quã hoc eẽ dignõ arbitrabar sed
obcedientiae causa iussus subire hoc quamuis indignus c̃sensi
Atille audiens humilitatẽ responsi eius ñ eum episcopatũ dix̃¬
dimit tere debere. sed ipse ordinationẽ eius denuo catholica
natione consummauit. Eo autẽ tempore qđ defuncto deus¬
dedit doruernensis ecclesiae ep̃s quȩ rebatur ordinabatur
mittebatur. uuil frid quoque debrittania galliã ordina ndđ ẽ
mis sus. & qm̃ ante theodorũ rediit. Ipse etiam in cantia pres¬
biteros & diac onos usq: dũ archi ep̃s ad sedem suã ꝑueniret
ordinabat. At ipse ueniens mox inciuitate hrofi ubi de funsto
domiano epis copatus iã diuces seuerat . Ordinauit uirũ magis
ecdeñ astios disciplinis instutũ & uitȩ simplicitate contentũ
quã in scłi rebus stremũcui nomen erat putta maxime autẽ
modulandi in ecclesia more romanorum quẽ adiscipulis

Expanded text:
cedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed cedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem responsionis ejus, dixit, non eum episcopatum dimittere debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit, Doruvernensis Ecclesiae episcopus quaerebatur, ordinabatur, mittebatur, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus est missus: et quoniam ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem modulandi in ecclesia more Romanorum, quem a discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
ad noꝑ audita cȩlestis regnigaudia c̃p̃henderent: Et quicũq
lectionib: sacris cuperent erudiri. haberent impromtu
magistros qui docerent : Sed & sonos cantandi in ecclesia¬
quos eatenus in cantia tantũ nouerant: Ab hoc tẽpore ꝑom̃
anglorũ ecclesias discere coeper̃. Primusq: exc epto
ia cobo dequo sũ pradiximus cantandimagristrũ
nordan brmbrorũ eclesiis aeddi cognomento ste¬
phanus fuit . inuitatus decantia areuerentissimo
uiro uil frido qui primus inter epos quide anglorum
gente essent catholicũ uiuendi morẽ ecdesiis anglorũ tradere
didicit Itaq: theodorus ꝑlustrans uniuersa ordinabat locis
oportunis epõs e ea quȩ minus ꝑfecta repperit. his quo que
iuuantibus corrigebat in quib: ceadda ep̃m cũ argueret ñ
fuis seritu consecratũ : Respondens ipse uoce humillima : si me
in quit nosti episcopatũ non rite suscepisse. libent̃ ab officio dis¬

Expanded text:
ad nuper audita coelestis regni gaudia penderent, et quicunque ad nuper audita coelestis regni gaudia penderent, et quicunque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros, qui docerent. » quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea quae minus perfecta reperit, his quoque juvantibus corrigebat. In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio dis
Abbreviated transcription (Latin):
ut indio cesi sua prouideret & dar& ei locum in quocum suis
apte degere potuis set I.
eruenit autem theodorus ad ecclesiã suam secundo post¬
in ea annos uiginti & unum menses tres dies ingiro sex
mox que ꝑagrata insula tota quaqua uersum anglorum
gentes morabantur. Nã & libentis sime ab omnib: susci¬
cularibus ut diximus habundanter ambo erant instructi
congregata discpulorum caterua scientiae salutaris cotidiȩ
flumina inrigandis eorũ cordib: emanabant ita ut &iã m&ricȩ
inter sacrorũ apicũ uolumina suis auditorib: contraderent.
Inditio est qđ usq odiȩ suꝑ s̃ deeorũ discipulis. quilatinã grecãq
slinguã aeque ut propriã inqua natis norunt. Neq um quã
prorsus ex quobrit taniã petier̃ angli feliciora fuere tẽ¬
pora: Dum & fortissimos xp̃i anos que habentes reges non
cunctis barbaris nationib: essent terrori : & omniũ uota

Expanded text:
ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis apte degere potuisset.Pervenit autem Theodorus ad Ecclesiam suam secundo postin ea annos viginti et unum, menses tres, dies viginti sex. Moxque peragrata insula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, nam et libentissime ad omnibus suscicularibus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metricae inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierpora, dum et fortissimos Christianosque habentes reges, cunctis barbaris nationibus essent terrori et omnium vota
Abbreviated transcription (Latin):
accoepta theodorus ꝓ̃fectus est adagilbre tum pariscorũ
ep̃o dequo superius diximas & abeo benigne susceptus &
senonum & postea ad p̃harconem meldorũ ep̃m & bene sub
eis diutius fuit cogerat enĩ eo inminens hyemps ut ubicũq
potuissent quiea manerent. Quod cũ nuntii certinartis sent
tit᷑e in regno francorũ misit illo continuo redfridũ p̃fetũ
ib fatigatus infirmitate. Aliquantis ꝑ moratus .ẽ. Et cũ con¬
uales cere coepis set nauigauit brittaniã. Adrianũ autem
ebrinus retinuit qm̃ suspicabatur eũ habere aliquã legati¬
onem imperatoris ad brittaniȩ reges aduersus regnum
cuius tunc ipsemaximã curam gerebat: Sed cũ nihiltaleipsum
habere uł abuis se uera citer comperis s& ab soluit eũ & post
theodorũ ire ꝑmisit. Quis tatim ut adillũ uenit dedit monas te
solent. Preceperat enĩ theo dero abeunti domnus a postolicus.

Expanded text:
accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius diximus, et ab eo benigne susceptus, eSenonum, et postea ad Faronem Meldorum episcopos, et bene sub  Al. cum eis diutius fuit: coegerat enim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent tite, in regno Francorum, misit illo continuo Raedfridum  Al., ubi fatigatus infirmitate aliquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum nihil tale illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monastersolent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus,
Abbreviated transcription (Latin):
His tamen conditionib: interpositis ut ipse cũ perduceret lrit¬
tanam : Eoque iambis partesgalliarum diuersis ex causis adissal
& obid maiorem huius itineris ꝑagendi notitiã haberet suf¬
ficiens quȩ eẽt in possessione hominũ propriorũ & ut ei
doltrine quo operator existens diligenter ad tenderet ner:
ille contrarium ueritati fidei grecorum more inecdesiam
cuipre esset introduceret. qui subdia comis ordinatus quat¬
tuor expectauit. nenses donec illi coma cresceret quo in co¬
ronam tondiposset Abuerat enim ton surã more orien¬
talium sc̃ apłi pauli quior dinatus ẽ. auitalia nopapa anno
dominge in arnationis sexcentesimo sexa gesimo ostauo
subdie septimo kalendarũ aprilũ dominicũm &i ta una cũ
adriano. VI HIΠIN brittaniam mis sus ẽ qui cũ pariter per
mare adma siliã hac deinde ꝑterram arhelas ꝑuenis sent &
domus regiȩ copiã ꝑgendi quo que uellent tribuit eis qua

Expanded text:
his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brithis tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papa anno dominicae Incarnationis sexcentesimo sexagesimo octavo, sub die septima Kalendarum Aprilium, Dominica. Et das Junias Brittaniam missus est. Qui cum pariter per mare ad Massiliam, et deinde per terram Arhelas  Al., Arelatem domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter inbutus monasterialibus simul & ecclesiasticȩ
disciplinis instituds. greca pariter & latina lingua peri¬
tissimus Hunc adse bac citũ papa iussit episcopatu accepto
brittaniam uenire. Qui indignũ setanto gradui. respondens
ostendere posse sedixit aliũ cuius magis ad susopiendũ epis¬
copia. & eruditio conuenire & ꝑtas : Cũq: monachũ quendã
deuicino uirginũ monasterio nomine Andrea pontifici
offerret inc ab omnibus qui nouere dignus epis copatu iudi¬
catus ẽ. Verum pondus corporeae infirmitatis ne eps
fieripos sit obstitit. Etrur sumla driamus adsus copiendũ
episcopatum actus est. Qui petens inducias. si forte aliu
qui ep̃s ordina retur. ex tempore posset inuenire
erat ipso tempore romȩ monachus adriano notus nasmine
ratura et grecȩ instructus et latine ꝓbus moribus el gtate
uenerandus id est annos habens aetatis. sexaginta et sex

Expanded text:
diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritissimus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, ostendere se posse dixit alium, cujus magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monasterio, nomine Andream, pontifici offerret, hic ab omnibus qui catus est. Verum pondus corporeae infirmitatis, ne episcopus fieri posset, obstitit. Et rursum Hadrianus ad suscipiendum episcopatum actus est: qui petens  Al., petiit inducias, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine ratura, et Graece instructus et Latine, probus moribus, et aetate venerandus, id est, annos habens aetatis sexaginta et sex
Abbreviated transcription (Latin):
Anno memorato prefate e lrpsis. & mox subsequentis
pestilentiae quo & colman ep̃s unanima catholicoũ
intentione superatus ad suos reuersus ẽ ds dedit.
hac die defunstus hec brecto filio sedẽ regni reliquit
Quã ille sus ceptã ꝑ nouem annos tonuit. Tunc cessatse
non pauco tempore episcopatu missus est romã. & ab ipso
simul & arege nordan lirmbrorũ osuiu. ut p̃cedente libro
doctis simus degenere anglorũ potentibus. hunc et desie
anglorũ ardũ ep̃s ordinari Missis pariter a postolico
papȩ donariis et aureis atq: argenteis uasis non paucis
uitali anus preerat. Post quã itineris sui causam prefato
papȩ apostolico patefecit: Non multo post &ipse &oms
poene qui cũ eo aduenerant sotii pestilentia suꝑueniente
deletisunt At apos tolicus papa abito de his consilio quȩ¬
siuit sedulus quẽ ec desiis anglorum archie pm mit teret
cãpitniȩ abbas adrianus uirnatione affersacris litteris

Expanded text:
Anno memorato praefatae eclipsis et mox subsequentis pestilentiae, quo et Colmam episcopus unanima catholicorum intentione superatus ad suos reversus est, Deusdedit srum eodem mense ac die defunctus, Ecgbercto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro doctissimus, de genere Anglorum, petentibus hunc Ecclesiae Anglorum archiepiscopum ordinari: missis pariter apostolico papae donariis, et aureis atque argenteis vasis non paucis. empore illo Vitalianus praeerat, postquam itineris sui causam praefato papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolicus papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum archiepiscopum mitteret. Campaniae, abbas Hadrianus, vir natione Afer, sacris literis
Abbreviated transcription (Latin):
collectos addixerat collocauit. Quicũ inuicem c̃cordare
non possent eo qđ scotti tepore statis quo frugeserast
colligende relicto monasteriõ ꝑ nota sibiloca
disꝑsiuagarentur : aduero hieme succedente
redierent & his quȩ angli pparauerant
Et crcuiens om̃a ꝓpeuł longe
inuenit locum in hibernia in sula aptũmon asterio cons¬
truendo quȩ lingua scottorũ mageo nominat᷑ Emitq
partẽ eĩ nongrandem ad constituendũ ibimon aste¬
piũ acomite ad cuius possionẽ ꝑtinebat ea conditio¬
ne addita ut ꝓipso etiã quieis locũ cõmodaret confu¬
tentes ibimonachi dñopces offerent Euconsiruetosta¬
ti monasterioiuuante etiã comite a uicinis homim¬
tus quo dui delic& monas teriũ us que bodie ab anglis
tenet icolis Ipsu nãq est qđ nunc grande demodico
dudũ ad meliara instituta omnib: egregiũ ex am̃
continet monachorũ quideꝓuintia anglorumibi de

Expanded text:
collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent, et his quae Angli praeparaverant, et circumiens omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur; emitque partem ejus non grandem, ad construendum ibi monasterium, a comite ad cujus possessionem pertinebat: ea conditione addita, ut pro ipso etiam qui eis locum commodaret, consistentes ibi monachi Domino preces offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante etiam comite ac vicinis omnitis. Quod videlicet monasterium usque hodie ab Anglis tenetur incolis. Ipsum namque est quod nunc grande de modicodudum ad meliora instituta omnibus, egregium examen continet monachorum, qui de provincia Anglorum ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
infirmantibus iumentis siue hominibus gustandasde¬
derint mox infirmitatis ablata molestia cupute ospitali
eius puintiis mertiorũ & mediterraneorum anglorum
& lindis farorũ episcopata officio p̃esset. in quib: cunstis
uul feri qui adhuc superat sceptrũ regni tenebat. Erat
autem uuinfrid declero eius cui ipse successerat antistitis
& dia conatus officio subeo ñ pauco tempore fungebat᷑¬
nterea colmanus quide scottia erat ep̃s. relin IIII¬
insula congregauerat scottos sed & de gente anglo¬
rum ui ros circiter triginta. qui utrique monastichȩ con¬
uer sationiserant studiis inbuti. et relictis inecdesia fratrib:
aliquod primouenit ad insulam hi. unde erat ad predicandũ
quandam paruamꝰ quȩ ad occidentale plagã ad hybernia
ꝓcul secreta sermone scottico in his bou finde id est insula
uitulȩ albȩ nuncupatur . In hãcergo ꝑueniens construx̃
monas ceriũ & monachos ininbi quos deutraq natione

Expanded text:
infirmantibus jumentis sive hominibus gustandas deinfirmantibus jumentis sive hominibus gustandas dederint, mox infirmitatis ablata molestia,  Al. add. ad ejus, provinciis Merciorum et Mediterraneorum Anglorum et Lindisfarorum episcopatus officio praeesset: in quibus cunctis Uulfheri, qui adhuc supererat, sceptrum regni tenebat. Erat autem Uynfrid de clero ejus cui ipse successerat, antistitis, et diaconatus officio sub eo non pauco tempore fungebatInterea Colmanus, qui de Scottia erat episcopus, relininsula congregaverat Scottos: sed et de gente Anglorum viros circiter triginta, qui utrique monachicae conversationis erant studiis imbuti. Et relictis in Ecclesia sua fratribus aliquot, primo venit ad insulam Hii, unde erat ad praedicandumquandam parvam, quae ad occidentalem plagam ab Hibernia procul secreta, sermone Scottico Inisboufinde, id est, insula vitulae albae, nuncupatur. In hanc ergo perveniens, construxit monasterium, et monachos inibi, quos de utraque natione
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ma n& incertum. dũ tantũ hoc quod tantus uir dixerit
quia uerũ sit ẽe non possit incertũ Obiit autẽ ceaddi
segtodie nonarũ martiarũ & sepultus ẽ . Primo quidẽ
uixta ecclesiã scȩ mariȩ sed post modũ constructa ibidem
ec cdesiam beatis simi a postolorũ principis p&ri lneade
sunt eius ossa trans lata. in quo utroq: loco adindiciũ
uirtutis illius solent crebra sanitatũ mura cula ope¬
rari Deniq nuper freneticus quidam duꝑcunctuer¬
rando discurrer& deuenit ibi uespere nescientibus
siue noncurantib: loci custo dibus. &ibis ora noctbus¬
quiesconsuaane sanato sensuegres sus mirantibus
ageui dentib: cunctis quid ibi sanitatis dñola sedelde
cq̃ baliginea in mo dũ domũ cule sticta coopertus. luabeftio
foramen in pari&e ꝑ quod solent hi qui causa de uotionis
illo adueniunt manũ suã inmittere ac partem pulueris
inde adsumere quã cum in a quas miserint at quo has

Expanded text:
nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum principis Petri, in eandem sunt ejus ossa translata. In quo utroque loco, ad indicium virtutis illius, solent crebra sanitatum miracula operari. Denique nuper phreneticus quidam, dum per cuncta errando discurreret, devenit ibi vespere, nescientibus, sive non curantibus loci custodibus, et ibi tota nocte requiescens, mane sanato sensu egressus, mirantibus et gaudentibus cunctis, quid ibi sanitatis  Al., quod santumba lignea in modum domunculi facta coopertus, habente  Al., habens foramen in pariete, per quod solent hi qui causa devotionis illo adveniunt, manum suam immittere, ac partem pulveris inde adsumere: quam cum in aquas miserint atque has
Abbreviated transcription (Latin):
uenit autem reuelationi & relatione p̃fati fratris deobitu hiuius
antistrtis &iam sermo et reuerentis sim patris egł brecti dequo
supra diximus ec brecti quidudũ cũ eodem ceadda &d Mescente
& ipsead ulescens in hi berniã monachicam in orationib: & con¬
tinentia et meditatione diuinarũ scripturarũ uitã sedulus age¬
bat Sedillo post modũ patriã reuerso ipse peregrinus ꝓdñousq
ad finem uitȩ ꝑmansit : Cũ ergo ueniret ad eũ longo post tẽpore
gratia uisitationis debrittana uirsc̃ssimus & continuantis¬
simus uocabulo higblad quierat abbas in prouintia lindis si
ut & scos docebat deuita priorũ patrũ sermone facereor
atquessc emulari gauderent : Interuenit mentibemun¬
rentis sumi antis tus cȩadda dixitq hec brect. Sciohomine
in hac insula ad huc incarne manentẽ. Qqui cũ uirille demundo
tansiret uidit animã ced di fratris ipsius ciagminȩ ange¬

Expanded text:
enit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus enit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus antistitis etiam sermo reverentissimi Patris Ecgbercti, de quo supra diximus, quidudum cum eodem Ceadda adolescente, et ipse adulescens in Hibernia monachicam in orationibus et continentia, et meditatione divinarum Scripturarum vitam sedulus agebat. Sed illo postmodum patriam reverso, ipse peregrinus pro Domino usque ad finem vitae permansit. Cum ergo veniret ad eum longo post tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine ange
Abbreviated transcription (Latin):
uoca ret : Cũ que interrogaretur a suis quare hoc faceret
res pondebat. Non legistis quia intonuit decȩlo dns &¬
ceterausque conturbauit eos  Mouet enĩ aera dñs uentos
excitat. iaculatur fulgora de celo intonat. ut terrigenas
adtimendũ sesuscitaet ut corda eorũ ad memoriã futuri
iudicii reuocet . ut suꝑ biã eorũ dissi p& & conturbet auda¬
ciã reducto admentẽ tremendo illo temporo quando ipse
celis acterris ardentib: uenturus ẽ in nubib: in potestate
magna & maiestate adiudicandos uiuos & mortuos ꝓpter
qđ inquito portet nos ad monitioni eius cȩlesti debito ãtt¬
mone damore iospondere ut quoties aere cõmotomanũ
quosi ad feriendũ minis trans exerit. nec ad hunꝰ tunc ꝑ¬
cutit mox inploremus en s miseri cordiã & discussispro¬
ne trabilib cordis nr̃i atq expurgatis uitiorũ ruderib:
solli crti neum quã percuiti mere amuragamus : Con¬

Expanded text:
vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia intonuit de caelo Det conturbavit eos. Movet enim aera Dominus, ventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, reducto ad mentem tremendo illo tempore, quando  Al., cum ipse caelis ac terris ardentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus. » Con
Abbreviated transcription (Latin):
quider lta ut dictũ eier at opere conpletũ es Na uoses¬
tim languo resorporis tactus ẽ & hoc ꝑpdien nebauescen¬
tes dotimout pmis sumei fuerat diȩ post quamtobttũ suum
dominei corporis & sanguine ꝓceptione muniuit Coldisa
ab mmetulo cor porir amma sça ducentib ut oredifascẽ
Angcdis domitibus aeternagaudia paciuit Fdomautem¬
mirum sidiem mortis uel positus diem dñi letus aspexit . quẽ semper
usque dũueniret . sollicitus expecta re curauit . Namque interplura
legente eouel aliud quid agente repente flatus uenti maor
ad surgeret. continuo miseri cordiã dñi inuocaret & eageneri
huma no propitari rogaret Si aut̃ uolentior aura inss¬
teretuam dauso codice procideret inficciem at q obnodis
orationi in cumberet . At si procella fortior aut nimbus
perurgueret ul esset : corusi actonitrua. terras ȩthera
terrerent. tunc ueniens ad ecclesiã sollicitus orationib:
hac psalmis donec serenitas aeris rediret fixamente

Expanded text:
raedictum ei erat, opere completum est. Nam confestim languore corporis tactus est, et hoc per dies ingravescente, septimo, ut promissum ei fuerat, die postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo corporis anima sancta, ducentibus, ut credi fas est, angelis comitibus aeterna gaudia petivit. Non autemmirum si diem mortis, vel potius diem Domini laetus aspexit, quem semper usquedum veniret, sollicitus exspectare curavit. Namque inter plura legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo misericordiam Domini invocaret, et eam generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente
Abbreviated transcription (Latin):
pssuse infirmitate quia et mortuus es
anno e tate issuae quinquages imooete uo qpost
ret: uilstidũq ep̃m ducẽ sibutineris fierip
concilium epis coporum
unacũ eis qui ca nonicapatrũ statuta et diligerent¬
& nossent magistris eccłe plurib: Quib: parit᷑ c̃gre¬
gatis diligent̃ e aque unitati pacis ecclesi asticae
congruerent : Eoquo pontifice decebat animocoe¬
pit obseruanda docere: cuius sinodicae actionis
riis ecłe negatuis conuenimꝰ aut̃ dieuicesimoquar¬
to m̃sisseptembri indictione prima in locoquidici
ab apostolica sede destinat᷑ dor uuernensis etdȩ
bisonentalis anglorũ udfrideps quibus etiam
srt et consacerdos nr̃t uil srid nordanbe mbrm

Expanded text:
s est infirmitate, qua et mortuus est anno aetatis suae quinquagesimo octavo, qui inret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, concilium episcoporum, una cum eis qui canonica Patrum statuta et diligerent et nossent, magistris Ecclesiae pluribus. Quibus pariter congregatis, diligenter ea quae unitati pacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis riis Ecclesiae negotiis. Convenimus autem die vigesima quarta mensis Septembris, indictione prima, in loco qui diab apostolica sede destinatus Doruvernensis EcclesBisi Orientalium Anglorum episcopus: quibus etiam frater et consacerdos noster Uilfri
Abbreviated transcription (Latin):
dentes & iãtibͥor dinationes episcoporũ. & igente oportumtace
dñ p̃uenien temis ericordia caelebrare. Ita ut xp̃i eu angeliũ
pluri morũ ad nuntiatione i n omnibusgentibus que necdũ
conuersȩ sunt dilatet᷑: Studeat ergotua frat̾nitas. hoc qđ
sedis a postolice humanitate ꝑcepit intemeratam̃tis. sinceri¬
ta teseruare. Intendens cuius regi. similitudine tam p̃cipu¬
ũ indum̃tũ humeristuis. bani landũsus ceperis. talẽ qiete
dño implorata clem̃tia . xibendũ stude ut indultimimeris p̃mia
ñ cũ reatitu dine sed cõmodis. ammarũ ante tribunal sũmi&uen¬
turi iudicis. rep̃sentes. Ds̃ te in colomẽ custodiat. dilectis sime frater
IIII Quotẽ pore &i amgens nor dan him hrorũ hoc est eanatio an¬
Agloꝵ quȩ ad qͣui lonem ũ brȩfluminis plagã habitat cũ
potestas etiã t̃reni creueratimperii . Ita ut qđ nemo angloꝵ ante eũ om̃s¬

Expanded text:
dentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia, celebrare; ita ut Christi Evangelium plurimorum annuntiatione in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare, intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini imploranda clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumen custodiat, dilectissime frateratio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum potestas etiam terreni creverat imperii: ita ut, quod nemo Anglorum ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
ediscere & cũ suis primatibus quos sapientiores nouerat cu¬
rauit conferre. Quod de his agendũ arbitrarentur. sed
et ipse cum es set uirnatura saga cissimus sepediu residens

Expanded text:
ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, cuediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum que idem rex prȩsente paulino ep̃o gratias ageret dus
suis pronata sibi filia . econtra ep̃s gratias coepit dño age
ob tinuerit ut regina sospes & absque dolore grauis. sobole
procrearet : Cuius uerbis delectatus rex. promisi seabre¬
nuntiatis idolis xpõseruiturum. siuitam sibi & uictoriam
dona repugnanti. aduersus regem a quo homicida ille qui eum
uulnerauerat missus est: Et inpignus promissionis inplende e¬
Quȩ babtizata est die scopente costen prima degente nor dan
ratus auulnere sibi pridem infelictorex. collecto exercitu. ue
uersos quos inne cemsuã conspirasse didicerat. aut occidit
aut in de ditionẽ recepit. Sic que uictor in patriã reuersus.
non statim & in consulte sacramenta fidei xp̃ian& percipe¬
re uoluit Quamuis nec idolis ultra seruiuit. ex quose xp̃o
seruiturum eẽ promiserat. Verum primo diligentius ex
tempore & abipso uene rabiliuiro paulino rationẽ fidei

Expanded text:
Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro nata sibi filia, e contra episcopus gratias coepit agere Domobtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus promissionis implendae, equae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de gente Nordanhratus a vulnere sibi pridem inflicto, rex, collecto exercitu, veniversos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Christianae percipere voluit: quamvis nec idolis ultra servivit, ex quo se Christo serviturum esse promiserat. Verum primo diligentius extempore, et ab ipso venerabili viro Paulino rationem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in prouintiam qui damsiccarius uo cabulo eumer mis¬
sus a rege oc adentalium saxonum nomine. cui chelmo sperans
seregẽ ȩ: du indim regnosimul & uita priuaturũ. Quihabebat
sic ambi apitem toxica᷑ am ut siferri uulnus minus ad mortem
regis sufficeret peste iuua returueneni: Peruenit autem
ad regem primodiȩ paschȩ luxta amnem deruuentionem ubr
tunc erat uilla regalis. In trauit que quasi nuntio domini sui
referens Et cimsimulatum legatione ore astitu uolueret
exsurrexit repente & euagina ta subueste sica. impetũ fecit
non habens scutum admanum quo regẽ a nece defenderet.
mox inter posuit corpus suum anteic tum pungentis sed
tantaui hostis ferrum in fixit . ut per cõpus militis occisi &
regem uulnerar& Quicũ moxundiq gladiis imp&eretur
sicane fande peremit: Eadem aute nocte sacro sca dominigr
paschȩ peperat regina filiam regiȩ cui nomenean fled

Expanded text:
venit in provinciam quidam sicarius, vocabulo Eumer  Al., Eumerus, misvenit in provinciam quidam sicarius, vocabulo Eumer  Al., Eumerus, missus a rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae, juxta amnem Deruventionem  Al., Boruventionem, ubi tunc erat villa regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit non habens scutum ad manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, sica nefanda peremit. Eadem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled.
Abbreviated transcription (Latin):
nisent uiris siue feminis sacer dotibus seuministris morexp̃ia no
seruaret. Neque ab negauit se &iam ae andẽ subiturum es sereligi¬
onẽ si tam̃ x animata a prudentibus. sanctior. acdõ dignior pos¬
s& inueniri. Itaque ꝓmittitur uirgo atque aeduinomitaitur. &
iuxta quod dispositum fuerat. ordinatur ep̃s uir dõ dilectus pau¬
linꝰ quicũ illa uenir& eã que & comites eius ne paga norũ pos sent soti¬
ad regẽ edinnum quasi comes copule carnalis aduenit
Sed ipse potius toto amimo intendens. ut gentem quam
ad ibat ad agni tio nem ueri tatis. ad uo cans
cum que in pro uintiã uenis s&
laborauit multum ut eos qui se cum uenerant neafide defice
depaganis ad fidei gratiam predicando conuerceret. Sed si¬
cut a postoliis ait quamuis multo tempore illo laboran
inuerbo ds̃ seculi huius excecauit mentes in fideliũ ne eis ful¬
geret inluminatio euangeli gloriȩ xp̃i. Anno autẽ sequee

Expanded text:
nissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano nissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta quod dispositum fuerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent sociad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis advocans, Cumque in provinciam venisset, laboravit multum, ut et eos qui secum venerant, ne a fide deficerde paganis ad fidei gratiam praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gloriae Christi. Anno autem sequente