comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to. ix autem cofirmauit
ut si pens declarauit quemue¬
uit tutclam administrare ip̃e
solus xoministrar. ¶Eeti
igitur tutores non gominis¬
tribuit s erunt hu quos uigo
redundare constat cium hosi
quo excusis prius facultati¬
bus ius qd gessit conueniri
oportere. dati sunt qͣi obs ua¬
tores accus eius et custodes
sidue igitur et rõnem ab co
crige cos oportet et sollicite
curare qualit̾ conu̾setur ut si
pecunra sit que deponi possit.
curare ut deponatur ad p̾oio¬
rum cõpationem blandun¬
tur eni sibiꝰ᷑ pͥutant honoriri¬
os tutores oino non tem ei¬
Em que sup̃ ostendimꝰ. ¶qmͣ
ius a ei potissimũ se tucelar
cõmissurum p̾tor dicit cuite¬
stator delegauit. actñ non n¬
quam ab hoc recedetu ut pu
ta minus ꝓpenso consiuo hoc
tutor bone uite us frugi utoc¬
batur ocinoe poster rocm cepe¬
rit male conuersari ignor inte
testatore uł si comtemplatio¬
ne facuitatum cius res ei cõ¬
missa est quib postra exutus

Expanded text:
autem confirmavit, ut, si parens declaravit, quem velit tutelam administrare, ille solus administret. Ceteri igitur tutores non administrabunt, sed erunt hi, quos vulgo ullum redundare: constat enim hos quoque, excussis prius facultatibus eius qui gesserit, conveniri oportere: dati sunt enim quasi observatores actus eius et custodes,ecerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conversetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ad praediorum comparationem: blandiuntur enim sibi, qui putant honorarios tutores omnino non teneea quae supra ostendimus. Quamvis autem ei potissimum se tutelam commissurum praetor dicat, cui testator delegavit, attamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc tutor bonae vitae vel frugi videbatur, deinde postea idem coepit male conversari ignorante testatore, vel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exutus
Abbreviated transcription (Latin):
est. cũ płinz abusiue loq̃tur nec
ppͥis nõĩb ac nocabulis sẽꝑu¬
tantur cet̾meristimare posse
iuenis is qui adoiescc̃tis crpos¬
sit etatẽ quo. adincipiat int̾se

Expanded text:
est, cum plerumque abusiue loquantur nec propriis nominibus ac uocabulis semper utantur. ceterum existimari posset iuuenis is, qui adulescentis excessit aetatem, quoad incipiat inte
Abbreviated transcription (Latin):
res legaint que ibi ec soient no
uidet᷑ de illis pecorib sensuse q̃
hieme in hib̾is aut mestate in
estuns cẽ solent s deuts sensit
que ipetuo ibisut.I

Expanded text:
res legauerit, quae ibi esse solent, non uidetur de illis pecoribus sensisse, quae hieme in hibernis aut aestate in aestiuis esse solent, sed de illis sensit, quae perpetuo ibi sunt. 68
Abbreviated transcription (Latin):
potuit nõ idarco minus accõm
mnbonis sius reliquisse uissus
est qd̾ u̾rcem erneũ sine lip̾is de¬
cedens h̾uit. ¶Si creditor ab¬
r eo qui testm fecit domũ acceptã
uire pignoris uẽdidit ꝯ̃ẽptorẽ
fidicõmissi tñ ⁊ si uolũtatẽ defũc¬
ti nõ ignorauit nich̾ dec̾ntur.
Dem.. ¶Ue fid̾icõmissu
moriens lib̾tis uin deouit cor¬
det⁊ pͥdior suis quor lib̾tis fruc¬
tũ reliquid iuris ignoratia lap¬
si qui pete p̾clia ex mariti te st̾o

Expanded text:
potuit, non idcirco minus actionem in bonis suis reliquisse visus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit. Si creditor ab eo qui testamentum fecit domum acceptam iure pignoris vendidit, contra emptorem fideicommissi causa, tametsi voluntatem defuncti non ignoram. Quae fideicommissa moriens libertis uiri debuit, eorundem praediorum suis quoque libertis fructum reliquit: iuris ignoratione lapsi qui petere praedia ex mariti testamento
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrare q̃ntitatis erclu¬
surum. ¶Ticio frĩ suo meni¬
us hrditatẽ seu a quoħ̾rs insti¬
tutus erat post mortẽ suam res¬
titue rogatus eodẽ titiohrde scͥy¬
to pecht᷑ ut moriens ticius tar
suam qm sei ħrditatem sem¬
ꝓnio restituet cũerfructiby me¬
dio tp̃r ꝑceptis fid̾is. debitam
qͣntitatem ticius ꝑcepisset eric
faicidiam ꝯpesatõi suffic̾e̾s: mi¬
quitatẽ occurrẽ prudẽtius. nitẽ
fecit sier test̾o frĩs hrditatem re¬
pudiauit ⁊ m testati possõnẽ. ac
cepit nec iudebit᷑ dolo fecisse cu
fraudẽ erdusit. ¶Ate peto h̾r¬
de marite si quos liboꝵ hueris u¬
lis p̾dia relinquas uł si nõ hue¬
ris tius siue meis propĩquisi

Expanded text:
tis exclusurum. Titio fratri suo Mus hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam quantitatem Titius percepisset, aeris Falcidiam compensationi sufficere, sed iniquitate occurrere. prudentius autem fecerit, si ex testamento fratris hereditatem repudiauerit et intestati possessionem acceperit: nec videbitur dolo fecisse, cum fraudem excluserit. "A te peto, marite, si quid liberorum habueris, illis praedia relinquas vel, si non habueris, tuis sive meis propinquis
Abbreviated transcription (Latin):
nec ob eam rem. id. arbitriũ dun¬
siomis p̾cipuam cãm fiuiefore.
¶Cumimꝑfc̃a scriptura inuenitur
ita demii u̾b̃ legatiur fidicõmis¬
si qd̾ p̾cedit. uł sequit. id ꝯmunio¬
nem asumit᷑ si dicto scriptumꝯ
di religione pr̃at rogauat cum
test̾m nullo iure fc̃m eet nich̾oꝰ ma
trẽlegitima brdem pr̃are fidicõmus¬

Expanded text:
nec ob eam rem apud arbitrum diuisionis praecipuam causam filiae fore. Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum di religione praestari rogauerat. cum testamentum nullo iure factum esset, nihilo minus matrem legitima
Abbreviated transcription (Latin):
brditatẽ sorori cob̾rdi nõuidi relic
¶Rogo filia ut bonatuaqncuz distri¬
buaslibis tuis prout quisz de te me
mris eletõne cessante sufficiet n ũ
offendint. cos aũt quos mrelegerit
fore potiores si soli ꝓmenussent esti¬
mauiꝙ si nemine eiegent oos solos
nõ. admitti qui offend̾unt. ¶Do¬
natois p̾dioꝵ epłam ignorante fi¬
uo mirm ede sacra u̾bis fidiconssi
nõ sõmram deposuit aliteras taies
adedicuũ misit instrumentũ uo¬
lutatis mec post mortem mea fiuo
meo tdi uolo cũ płio h̾rdib intes¬

Expanded text:
reditatem sorori coheredi non uideri relict'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te mermatris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt. Donationis praediolio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intes
Abbreviated transcription (Latin):
estimaret. ad solam ꝯsobrinã suã
uona yuentura cocdicilł ad eam fc̃is
płib fidicõmissa reliquerat ure
successionis ad duos eiusdẽ g̃dus
possone deuoluta rõib equitatis
tates ab ea p̾standas quas int̾cidẽ
dãpnicã durũ udebatur. ¶ Pr
qui filio semissem ded̾at a sorori¬
tes quib frẽm tutorẽ ded̾it. ita i¬
fuerat locutus fili ꝯtentus ers
iuce mutua u̾bis fid̾icõmissum
brditatis nõ reunquisse iudebat.¬

Expanded text:
solam consobrinam suam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat. Iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione deuoluta rationibus aequitatis : sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur. Pater, qui filio semissem dederat et sororites, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatu
Abbreviated transcription (Latin):
tõmi iudet᷑ ⁊deo nõ erit querẽ¬
dũ.in plus mere. ilieno sit qͣm
in questu. ¶Pater filie manci¬
pia que nubenti dedit uͥbis fid̾i¬
cõmissi prari uoluit ptus susce¬
ptoc. ⁊ si matres. ante testin mor¬
tue fuissent crcã fidicomissi pros¬
tandos sendi. nec allud murore
ꝯfirmatis donatõnib pride obs¬
uaturu est. ¶ Prditatem post
mortem suan rogati restituere
noĩm ꝑiculo que ꝑ diuisionem

Expanded text:
tur et ideo non erit quaerendum, a‹n› plus in aere alieno sit quam in quaestu. Pater filiae mancipia, quae nubenti dedit, uerbis fideicommissi praestari uoluit: partus susceptos, etsi matres ante testamentum mortuae fuissent, ex causa fideicommissi praestandos respondi. nec aliud in uxore confirmatis donationibus pridem obseruatum est. Hereditatem post mortem suam rogati restituere nominum periculo, quae per diui
Abbreviated transcription (Latin):
sit extimandus. s et si hrois
hr̃s sit qui dolofecit cque no¬
cere oebebit dolum accipe oc¬
bemus et culpam latam. set
non om̃em dolum.si qui in
necem legitariorum et froĩcõ¬
quor de ea re notio est nec sa¬
cepturos quo ad uoluntiti
defunctorum satisfiat. quod
remedium ẜuarctur et adu̾¬
sus cos qui ex causa fiocicoir¬
missi moram faciunt. ¶ Satis¬
factionis ũbum licet. lacius
pacet tm̃ ad soluenoum lega¬
tum refertur. prouroe et sire¬
missa sit satisoatio.R. tñ locũ
lẽbit. qr mora solutionis sit.

Expanded text:
sit aestimandus. Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque nocere debebit. Dolum accipere debemus et culpam latam, sed non omnem dolum, sed qui in necem legatariorum et fideicomquorum de ea re notio est, in saoluntati defunctorum satisfiat. quod remedium seruaretur et aduersus eos, qui ex qua causa fideicommisso ‹mo›ram faciunt. Satisfactionis uerbum licet latius patet, tamen ad exsoluendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni. S
Abbreviated transcription (Latin):
frocicõmissum accipiet nisi forte
mallet legatarius circuitu subla¬
to hrdi caueri. S et legatario pre¬
terca cauendum est. sicłt płmq

Expanded text:
fideicommissum accipiet, nisi forte malet legatarius circuitu sublato heredi caveri. sed et legatario praeterea cavendum est, si ut p
Abbreviated transcription (Latin):
uo morictur nepos excop
mortem mcam natus ħs
csto. duo gradus ẜroum
sunt nuno cĩ cãu ut̾q adħ
ditatem admictitu ex quo
cappaͣret. Si nepoti ticius sb̃¬
sticutus funit s filius pr̃i ex¬

Expanded text:
uo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto', duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo apparet, si nepoti Titius substitutus fuerit et filius patri
Abbreviated transcription (Latin):
substituitmr. ¶ Hec uba pu¬
blius marcꝰ gius ĩicem
substituti proes mͥ sumpto
sic interpͥotanoa sunt. ut bre¬
uiter urocitur testator tres
Etres filios Rebat et ita
scripsit fu fiii mei hdes sup̃to
pubuus fili ꝯmeꝰsrs meus

Expanded text:
substituitur. Haec uerba: 'Publius Marcus Gaius inuicem substituti heredes mihi sunto' sic interpretanda sunt, ut breuiter uideretur testator tres Qui tres filios habebat et ita scripserit: 'filii mei heredes sunto: Publius filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
colłonis cõmooum ei restituet
Si ex coorante fuit ĩsticutuꝰ
filius qui erat inpotestate. exͣ¬
neꝰ exquadrante emancipatu
accipientem contra.tabulas
pro quadrante tm̃. bona sua
collaturum.iuł ait. qr solũ
quaorantẽ fr̃i abstulit arguir¬
tum pro hac sĩna. affeit pom¬
p̃. qõ filius emancipatus ne¬
potib ex senatis solus coufrre
las. uterq filius accepit. potest
non ĩcõmode dici emancipa¬
tum ita demum confere fr̃i su¬
o debe. si aliquro et ex ciusa
us ex hroitate p̾rna hiturus
est. Tociens igitur colłom lo
cus est quociens ĩcõmodo af¬
fectus. ẽisqui. in potestate ẽ
int̾uentu emancipati. Cete¬

Expanded text:
onis commodum ei restituit. Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipatum accipientem contra tabulas pro quadrante tantum bona sua collaturum Iulianus ait, quia solum quadrantem fratri abstulit: argumentum pro hac sententia adfert Pomponius, quod filius emancipatus nepotibus ex se natis solis conferre las uterque filius accepit. potest non incommode dici emancipatum ita demum conferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa us hereditate paterna habiturus est. Totiens igitur collcus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interventu emancipati: cete
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte sub condcone hrdi institu¬
to. s ea que ab eo legati sunti
si omis it hr̃ditatem nõ augeb¬
nͥon quis quis michi hr̃s erit.¬
¶si cohrdis mei portio ex hausta
sit mexa integra et illam uen¬
dicauo cassius confundendas
puto. s et diuus añt. iudica¬
se dicitur cõmittendas ẽẽ utriᷤ¬
qr ptes ĩ computatione legis
faicroie. ¶ Si cohrdem mneuir
post aditam hrditatem arroga¬
u̾o non dubitatur quin seꝑan¬
de sint portiones puide ac si co¬
hroi meo ħrs extitissem. ¶ Si
in annos singłos legitum sit
ticio qr multa legata et condici¬
onalia sint cautioni locus est
que medico ꝓponitir quanto
ampnus accipit reddi. ¶ Io
u̾o qd̾ nitura hrditati debetꝰ
et pcti quidem non potest soli¬
tum uͥo non repetitur nõ ẽẽ
coputandum ĩhẽditatem qui¬
dam putant. S⁊ iul et hoc ex

Expanded text:
te sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si omiserit hereditatem, non augebnon 'quisquis mihi heres erit'.Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam uindicauero, Cassius confundendas puto. sed et diuus Antoninus iudicasse dicitur commiscendas esse utrasque partes in computatione legis Falcidiae. Si coheredem meum post aditam hereditatem adrogauero, non dubitabitur, quin separandae sint portiones, perinde atque si coheredi meo heres exstitissem. Si in annos singulos legatum sit Titio, quia multa legata et condicionalia sunt, cautioni locus est quae in edicto proponitur 'quanto amplius accipit reddi'. Id, quod natura hereditati debetur et peti quidem non potest, solutum uero non repetitur, non esse computandum in hereditate quidam pu
Abbreviated transcription (Latin):
eres qui ueneni cam ꝑsequit᷑
res hroitirus urgentes ordia¬
suspenso crimine recte petatur
¶Aluro senatui placuit. cũ afi¬
milia dñs uictatus diciturs
uorum uidel causa quor lib̾¬
tatem questionis h̾ende graci¬
a negligi nc̃ce est. ¶ Neptis
que possõm auc pecierat mor¬
tem eiꝰ interfectam̃ sciens ñ
defenõat fidĩcõmissum ꝙ. aui¬
a ex auo testõ nepti debuit ĩ
restituendis fisco bonis non
ẽẽ deducenoum placuit dolꝰ
enim ħ̾rdis punicus est si aũt
negligencia mulier emolum̃¬
tum bonorum amisit. froĩa.¬

Expanded text:
eres, qui ueneri causam persequitur, res hereditarias urguentes ordinasuspenso crimine recte petatur. aliud senatui placuit, cum a familia dominus necatus dicitur, servorum videlicet causa, quorum libertatem quaestionis habendae gratia neglegi necesse est. Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum bonorum amiserit, fi
Abbreviated transcription (Latin):
q: atiñ adip̃ius personam nuqd
legatanis teneatur nec enĩ tam
ĩprobe causm pot scd̃m sc uroi¬
catum pergram sendebit igitur
qlegatarus et creoitorib. Siqs
ante questionem de familia bi¬
tam. adienit brditatem ul nece
testatoris nõ defendit legatorum
persecutõ adisus fiscum locum
b̃t qui tñ si fiscus bonaͬ agnoseat
ernecessitate redundibit honus
legator.adbrdem. S si subiecit si
plene defendent ciusam non se
erhonat cremplo eius qui colun¬
one de hrditate litigauit ¶Si mĩ¬
merus nĩmoꝵ legatus sit neq
appareat q̃ͣles sintiegati. mn omĩa
regionis inqua u̾iatus est s ⁊

Expanded text:
quod attinet ad ipsius personam, numquid legatariis teneatur? nec enim tam improbe causari potest secundum se iudicatum per gratiam. respondebit igitur et legatariis, ut creditoribus. Si quis ante quaestionem de familia habitam adierit hereditatem uel necem testatoris non defenderit, legatorum persecutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delplene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legati, ante omnia regionis, in qua uersatus es
Abbreviated transcription (Latin):
qui dampnatur huc solum fũdũ
S hoc soluut uendat uero pretio
ꝗd sic̾to p̾cio sit dãpnatus facere
nece hebit tanti uẽdẽ qnͣti damp¬
natus est.Dem.

Expanded text:
qui damnatur hoc solum 'fundum sed hoc solum, ut uendat uero pretio. Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatus est. 50
Abbreviated transcription (Latin):
functus. in post tyc decemi plenus¬
fundus ad legatariũ ꝑtincat.
Mouet ei meͦ ꝙ dies legati huiꝰ
rede usu fructus ertinctus sit ncc
cũ post tyx cͥtũpr̾s dare rogat᷑ sinc

Expanded text:
functus sit, an post tempus decennifundus ad legatarium pertineat. movet enim me, quod dies legati huius rede usus fructus exstinctus sit nec cum post tempus certum heres dare rogatur sive
Abbreviated transcription (Latin):
oum. si sint ĩpotestate cͣete¬
rum cincipatis non possu¬
mn᷑ plane postumis possu¬
mus nepotib eciam possu¬
mus et ocinceps si qui Re
casiri non sunt ĩp̃ris potes¬
ates si eos pr̃es p̾cedane᷑ ita
demum substitui eis potest
ũ ẜroes istitutisint uł cxħr¬
dati ita enim post legem ue
neum quis ĩpubem ẜro
scripsit pot̾it ei sustitut si
modo eum ĩ locum nepotis

Expanded text:
dum, si sint in potestate: ceterum emancipatis non possumus. postumis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, demum substitui eis potest, si heredes instituti sint uel exheredati: ita enim post legem Uelraneum quis impuberem heredem scripserit, poterit ei substituere, si modo eum in locum nepotis
Abbreviated transcription (Latin):
niam inuicem in omnem ca¬
usam singuli substituti uide¬
buntur. ubi enim quis ħroes
instituit ⁊ ita scripsit cosq ĩ¬
uicem substituo hii substiͭ.
inuicem substituti plimq

Expanded text:
niam invicem in omnem causam singuli substitui videbuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: "eosque invicem substituo", hi substitui invicem substituti, pl
Abbreviated transcription (Latin):
Atris et filu test̾m pro uno ha
esse p̾ris et si resgnate sint fi¬
et si pater sibi pscripturim fi¬
lio ꝑnuncupationem uel cc̃
intra occimum annum deceᷤ¬
scut seius hrs esto deuroe hic

Expanded text:
atris et filii testamentum pro uno habsignatas, etsi resignatae sint fit.Si pater sibi per scripturam, filio per nuncupationem uel contintra decimum annum decesserit, Seius heres esto', deinde hic
Abbreviated transcription (Latin):
que cum distinctione ueluti ti¬
cio qõ ei debeo uelit᷑ ticio .c. que
requirendum prtes an debi¬
tum sit et plenius rogo quei
ro cos spectint attingas. cotid¬
iana cĩ sunt. R̾. si is ciu ticius
debebat debitum ei remittere uo¬
lũit nichil interest hrocm suũ
uissit ut cum libaret an prohi
casu competit ultro ad lib̾artõ¬

Expanded text:
que cum distinctione, ueluti 'Titio quod ei debeo' uel ita 'Titio centum requirendum putes, an debitum sit. et plenius rogo quae ad haec spectant attingas: cottidiana enim sunt. respondi: si is, cui Titius debebat, debitum ei remittere uoluit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum libcasu competit ultro ad liber
Abbreviated transcription (Latin):
hñt et ratio roministratiõis
pariter redcenda sit ex om̾so
ouo fros diuso p̾rimonio du¬
c tutele sint. non enim ut di¬
si difficultas rõnum confici¬
erroarum et reddegoar con¬

Expanded text:
et ratio administrationis pariter reddenda sit. et ex diuerso fratres diuiso patrimonio duae tutelae sunt: non enim, ut dised difficultas rationum conficiendarum et reddendarum con
Abbreviated transcription (Latin):
esit dãpnas esto ticiodare .c. deĩde
infra ita cop̾rensum erat ne unus
er hrdib ei daret quare reliqui p̾r¬
des utr̃ tota .c. dare deberent an
tota.c. deb̾e̾ cũ et significato u̾bor
nõ repugnet huic sine quolũtas
testatoris ꝯgruat. ¶In testo sice¬
rat scriptulucio ticio si is hrdimco

Expanded text:
inde infra conprehensum erat, ne unus ex heredibus ei daret: quaeritur, reliqui heredes utrum tota centum dare deberent an tota centum debere, cum et significatio uerborum non repugnet huic sententiae et uoluntas testatoris congruat.In testamento sic erat scriptum: 'Lucio Titio, si is heredi meo
Abbreviated transcription (Latin):
tur hoc ip̃o fraudatus legatiri
quod ex testo pecita sit.bono
h̾des consticuti. bonorũ pos
ẜmr.ta. ecum penoente contõe
nec dum impleti pet̾e possũt
qui utiliter sunt insticuti ꝙ
si mnutiliter quis sit institut
signate c̾ent. queoam ex huis
neant. sufficit ad bonor. por
expte dimidia hr̃s esto. ticius
si naius ex asia uen̾it expte
t̾cia hr̃s esto. rõ ticius si nauis

Expanded text:
tur hoc ipso fraudatus, quod ex testamento petita sit bonorheredes instituti bonorum posas etiam pendente condicione necdum impleta petere possunt, qui utiliter sunt instituti: quod si inutiliter quis sit institutus, signatae essent et quaedam ex his neant, sufficit ad bonorum posex parte dimidia heres esto. Titius, si nauis ex Asia uenerit, ex parte tertia heres esto. idem Titius, si n
Abbreviated transcription (Latin):
peditur quo minus cum pri¬
Lore marito de dote exꝑiatur.
Quo culꝑa uiri accroit ne doᷤᷤ
dotem repromis at h̾rdem in¬
stitũnt satis constit. nicħ am¬
plius uirum prestare debere
uroicio timpnato p̃s aliqua
bonorum eius publicctur fis¬
cus c̾ditoribus eius sitifface̾
necc̃e hr int̾ quos uxor quor
est. ¶ Si pr cum ducenta fili
csuc nomine docis gra pro¬
misiss pactus fu̾it nc amp

Expanded text:
peditur, quo minus cum priore marito de dote experiatur. Quotiens culpa uiri accidit, ne dos dotem repromiserat heredem instituerit, satis constat nihil amplius uirum praestare debere,udicio damnato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amp
Abbreviated transcription (Latin):
tutelam fr̃is sin ꝑfecte eta¬
tis constituti recrõit eñ ꝯm
datus eet tutorem ec̃ desi¬
ste. nenͣ. ait. qr igitur desin¬
it eẽ tutor tutele actio exit¬
cciam expsona ipubis q̃¬
uis si ex testõ datus fuiss
nõ desmnit ẽe tutor eius qͥ
adhuc erat impubes. quu
semꝑ sima tutela testame̾¬
taric cedit. ¶Si testo sub ꝯ

Expanded text:
is sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia igitur desinit, erit tutelae actio etiam ex persona impuberis, quamvis, si testamento datus fuisset, non desineret esse tutor eius, qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub
Abbreviated transcription (Latin):
Etrahere legatis us adic̾e̾ nichil
p̾ter pccunam num̾atam lega¬
tum sit promptum est cum uo
res corporales ĩteruement et scri¬
ptura difficilior tibi sit. et obscu¬
ra portio. ¶Cum lib̾tas adimitꝰ
legata ẜuis relicta nichil attinet

Expanded text:
etrahere legatis vel adicere, si nihil praeter pecuniam numeratam legatum sit, promptum est: cum vero res corporales intervenient, et scriptura difficilior fit et obscura portio. Cum libertas adimitur, legata servis relicta nihil attinet
Abbreviated transcription (Latin):
lue ante omiserĩt in ULp¬
stituti siue non omiserint
dicendũ est. legati que abi
ip̃is relicta sunt p̾standa.
quamius secundo graou
instituti omittentib eis a¬
adicrint hereditate ¶ripħ¬
ẽ em a substituco legat dc¬
beri dicimus si institutus
conocone oefectus ẽetq ĩ
ip̃ius potestate non fu̾it. nã
si ca que ip̃ius potestate fuc

Expanded text:
ue autem omiserint instituti siue non omiserint, dicendum est legata, quae ab ipsis relicta sunt, praestanda, quamuis secundo grad‹u› instituti omittentibus eis adierint hereditateem a substituto legata deberi dicimus, si institutus condicione defectus esset, quae in ipsius potestate non fuit: nam si eam, quae in ipsius potestate fu
Abbreviated transcription (Latin):
N accio non dabitur.s
tnim rem publicam sal¬
nam fore ꝓmittunt non
pilpilli prouroc nec nou¬
tores magratuum ex hac
cansa tenebuntur.s soli
ip̃i magrãtus. s si ordo re¬
cipit in se piculum dicror
ten eos qui pͥsentes funt.
parui enim reft. nomina¬
u̾nt ul froeuisẜunt in in
se piculum e receꝑint. uti¬
lis igitur in cos actio com

Expanded text:
 actio non dabitur, sed enim rem publicam salvam fore promittunt, non pupilli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed soli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculum receperint: utilis ergo in eos actio com
Abbreviated transcription (Latin):
icius prius quam tri ¶elrc̃.¬
bunus legionis fcus cẽt testa¬
mentum fecit. et postea cĩtus
manente coo defunctus est.
quero an militis testm uidca

Expanded text:
itius priusquam tribunus legionis factus esset, testamentum fecit et postea cinctus manente eodem defunctus est: quaero, an militis testa
Abbreviated transcription (Latin):
debitore. s exẜrdis et cuiusl
ait̾ius ut lib̾etur legne possum̃¬
potest hrs dampnariut ad cer¬
cum tempus non petat adebico
resisine dubio nec lib̾are eumi¬
tra io tempus debebit. et si debi¬
tor descessit absroem eius int̾
totempus peti non pot̾it uliro
uidendum est an eius temporis
intra ꝙ pet̾e ħrs uctitus sit uel
usuras uel penas pet̾e̾ possit ⁊ pͥ¬
cus neracius existimabat cõmi¬
tt̾e eum adiisus testm si petisset
qd̾ u̾m est. tale legatum ħrs m̃s
asolo lucio ticio ne petito ad hr̃o
temptauent sit cõmissiun quo¬
ciens eĩ choħ̾et psone io ꝙ lega¬
tur ueluti psonalis ẜuitus ad
eo est qͣi hrs ab eo debitore hrce¬
q eius petc̾ ueticus sit ut adiec¬
tio srois puroe inchil ualcatat¬
qr non ẽẽt ualitura ip̃ius debi

Expanded text:
debitorem, sed et heredis et cuiuslibet alterius ut liberetur, legare possumus.Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus debebit, et, si debitor decesserit, ab herede eius intra id tempus peti non poterit.Illud uidendum est, an eius temporis, intra quod petere heres uetitus sit, uel usuras uel poenas petere possit. et Priscus Neratius existimabat committere eum aduersus testamentum, si petisset: quod uerum est.Tale legatum: 'heres meus a solo Lucio Titio ne petito' ad heredem temptauit, sit commissum: quotiens enim cohaeret personae id quod legatur, ueluti personalis seruitus, ad eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere uetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil ualeat, atque non esset ualitura ipsius debi
Abbreviated transcription (Latin):
tur psonam sustuue cius aquo
sub condcone legatur conseqͥni
est substitutum actione ex ces¬
tam̃to ten̾i. Si pupillus adebito¬
re exeg̾it ideim est et si puyius¬
ex nonxeg̾it s solumodo litem
sit contestatus tem eum ut reuͤ¬

Expanded text:
tur, personam sustinere eius a quo sub condicione legatur, consequens est substitutum actione ex testamento teneri, si pupillus a debitore exegerit.Idemque est et si pupillus non exegerit, sed solummodo litem sit contestatus, teneri eum, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
io sr dotem quam ei dedi
tot iureos. q̃ro cum isticu¬
it iucium ticium cõuenire
quintus mucius ex stipioe
non do aationis causa stipu¬
latus est ħroibus mulicus
cum ten̾i. et iodeo quintum
mucium exptione repellen¬
dum eẽ. ꝙ si donationis ciu¬
sa scia stipulari pmisiss in¬
deri eum ĩ eum casum qui i¬
morte mulieris exticit mor¬
tis causa stipulatum et roro
fcoĩerꝰ cõmitti potuisse ieũ
eisum dicenou fore Eeuos

Expanded text:
r dotem, quam ei dedi, tot aureos". quaero, cum instituit Lucium Titium convenire Quintus Mucius ex stipulatnon donationis causa stipulatus est, heredibus mulieris eum teneri et ideo Quintum Mucium exceptione repellendum esse. quod si donationis causa Seia stipulari permississet, videri eum in eum casum, qui morte mulieris exstitit mortis causa stipulatum: et ideo fidei eius committi potuisse in eum casum dicendum fore. S
Abbreviated transcription (Latin):
rios .x. questum est cum res
i dotem date ples ip̃o usu fi¬
nite c̾ent nec moriente ma¬
rito fuant antem quasi suo

Expanded text:
rios decem". quaesitum est, cum res in dotem datae plures ipso usu finitae essent nec moriente marito fuerant, an quasi su
Abbreviated transcription (Latin):
ille si fari potest. et ĩpreseno
est stipuictu a tuto¬
ribr ¶ Item frocussoribus c¬
orum rem saluam fore aut
si nẽo est qui stipuletur. ser¬
nus publicus stipulari debr
saluam forc pupillo aut cer

Expanded text:
illus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut cer
Abbreviated transcription (Latin):
quutur dies c̾tus
ant condictõ ascri¬
bitur aut si nichil
horum fc̃m sit pre¬
sencia sunt nisi ip̃a
coidco iisit cum dies c̾tus ascri¬
ptus est quamuis dies nondum
uen̾it solui tñpossunt. qr c̾tumẽ

Expanded text:
ut dies incertus aut condicio adscribitur aut, si nihil horum factum sit, praesentia sunt, nisi si ui ipsa condicio insit.Cum dies certus adscriptus est, quamuis dies nondum uenerit, solui tamen possunt, quia certum est
Abbreviated transcription (Latin):
ceffit adhrdem eius legatum ñ
transut. qr non cessit dies eo uiuo
quãus ctumfu̾it eũ moritirum
hrocm inest aũt condc̃o legatiue¬
luci cum ita legamus q arccusa
natum fu̾it srs dato aut fructus
qui ex cofundo pccpti fuunt hr̃s
dato ant ẜuum quam alii nõ les¬
gaio seio dato. ¶Lpianus.¬

Expanded text:
atum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, quamuis certum fuerit moriturum heredem.Inest autem condicio legati, ueluti cum ita legamus: 'quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato' aut 'fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres dato' aut 'seruum, quem alii non legauero, Seio dato'. 2 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditas de qua me consulinsti
ad substitutũ ptinet. nam sce¬
natus cum penas legis corne¬
lie si cõstitu̾et adu̾sus eũ quis
hr̃oitatem uł legatũ scripsiss¬

Expanded text:
hereditatis, de qua me consuluisti, ad substitutum pertinet: nam senatus cum poenas legis Corneliae constitueret aduersus eum, qui sibi hereditatem uel legatum scripsiss
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑtib hrdes instituit eisq i
płium rerum pceptiones pire
dedit. ħrditatem adierunt pre
alegatorum cõmodo quo illa
cipanco filios obsecutus uolũ¬
tati suppͥmum iudicium uxor¬
is suc custodiri uoluit. HDem.

Expanded text:
ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque cipando filios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
possõ dabitur. cau̾i de collo¬
ne ab emancipato iubent.
iste .n. qui mansit ĩ potestate
qui ex hroatus nominatun
fuit non est uocatus ad bõr

Expanded text:
sio dabitur, caueri de collatione ab emancipato iubet: iste enim qui mansit in potestate quod exheredatus nominatim fuit, non est uocatus ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fidĩcõmissarum hrditatẽ
ex trebelliano cum suspecta di¬
cerctur totam recepit. si ip̃e qͦr
rogatus sit alii restitu̾c totum
restitu̾e cogetur. et erit quoq
restitutione trebelluno locus
quartm enim filcroie uire froi¬
cõmissarius retinere non potu¬
it. nec ad rem ptinet ꝙ nisi pri¬
or ut xoirctur hrditas ocsida̾ss
fidicõmissum ẜo loco datum ĩ¬
tercroiss cum semel adita est c̃¬
uroitis hominis defuncti uo¬
luntas rata constitintur nec est
contrarium ꝙ legata et cetera
non ultra codrantem p̾stat ali

Expanded text:
Qui fideicommissam hereditatem ex Trebelliano, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam enim Falcidiae iure fideicommissarius retinere non potuit. nec ad rem pertinet, quod, nisi prior, ut adiretur hereditas, desiderasset, fideicommissum secundo loco datum intercidisset: cum enim semel adita est hereditas, omnis defuncti voluntas rata constituitur. non est contrarium, quod legata cetera non ultra dodrantem praestat: aliud
Abbreviated transcription (Latin):
iti substituti quisquis mͥ eri¬
quidam ex illis postea quã
sou supstites ex substitutio¬
ne hroes existet pro rita ꝑci¬
um ex quibus istituti sunt
nec quicquam ualebit exp¬
sona defunctorũ. ¶Quos
possum ẜroes michi facere
nccͣios possum et fuio ͬ ut
ẜuum incum ⁊ fr̃em suum
quamuis irebus humanis
tus separt hroitates ut filu
hac pris non hat. non potest
s aut utrius oebet ħroitatẽ
hre aut neutrius uicta enĩ
hrditas cepit esse. ¶Ioenz
est si p̾r me ħ̾rocm scripserit

Expanded text:
ita substituti: 'quisquis miquidam ex illis, posteaquam superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona defunctorum. Quos possum heredes mihi facere necessarios, possum et filio, ut seruum meum et fratrem suum, quamuis in rebus humanis tus separare hereditates, ut filii habeat, patris non habeat? non potest, sed aut utriusque debet hereditatem habere aut neutrius: iuncta enim hereditas coepit esse. Idemque est, si pater me heredem scripserit
Abbreviated transcription (Latin):
Iẜuus comunis tu Iuł¬
us et ticui apupilla tua te .iii¬
ctore reliquam rem ꝑtraditi¬
onem acceꝑit tota ad ticium
ptinebit. marcellus notat. rã
qdcumq ad om̃s ꝑtine non

Expanded text:
uus communis tuus et Titii a pupilla tua te auctore aliquam rem per traditionem acceperit, tota ad Titium pertinebit. Marcellus notat: nam quodcumque ad omnes dominos non
Abbreviated transcription (Latin):
Siue procon ¶lp̃.¬
sul sinc preses suic eciã
prefectus egipti siue proconsu¬
utum obtincat prouincie uel
temporis causa pͥside defuncto
uł qr ip̃i prouincu regenda co¬
missa est tutorem dare pot̾it ic¬
gatus quor proconsus ex oroc
diui marci tucorem dare potest¬
qd̾ aut permititur tutorenda¬

Expanded text:
Siue proconsul siue praeses siue etiam praefectus Aegypti siue proconsulatum optineat prouinciae uel temporis causa praeside defuncto uel quia ipsi prouincia regenda commissa est, tutorem dare poterit.Legatus quoque proconsulis ex oratione diui Marci tutorem dare potest.Quod autem permittitur tutorem da
Abbreviated transcription (Latin):
accipe quinq igitu ꝑtes fi̾
oportet.ut hus bin̾as mas¬
culi una femina acciperet¬
¶Si ita scripẜit testator quanta
stitutum recitassem ex ci p¬
te sempronius michi ħrs es¬
to non ẽ captatora isticutio

Expanded text:
cipere. quinque igitur partes fieri oportet, ut ex his binas masculi, unam femina accipi‹a›t.Si ita scripserit testator: 'Quanta stitutum recitassem, ex ea parte Sempronius mihi heres esto', non est captatoria institutio
Abbreviated transcription (Latin):
uod supra quadrantẽ apuo ħrõ
potest puenire supͣ dodrantem
inpecuma legatum non hone¬
rat hr̃dem ueluti hr̃ditas pup¬
illi si forte substitutus sic ex hr

Expanded text:
uod supra quadrantem apud heredem potest peruenire, supra dodrantem in pecuniam legatum non onerat heredem, ueluti hereditas pupilli, si forte substitutus sit exh
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tate institutur. an ei li¬
b̾titis datio codicuł. adini
ip̃o libtatem accipit. que sc̃¬
tencia habr rõm. nam sicuti
legari sibi non põt ita sc ao

Expanded text:
libertate institutus, an ei libertatis datio codicillis adimi ipso libertatem accipit. quae sententia habet rationem: nam sicuti legari sibi non potest, ita nec a
Abbreviated transcription (Latin):
us Rndit et cabuios qui in
pristͥnis eent et pistores et
caupones istitores et focari¬
am m̾ces qr que ĩ hus taber¬
nis c̃et legatas uid̃i. ¶ Do¬
mo instructa sensum est.¬

Expanded text:
us respondit et caballos, qui in pistrinis essent, et pistores, et in cauponio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas uideri. Domo instructa responsum est
Abbreviated transcription (Latin):
menio is sextans datus ess.
ticius decesẜit. nec intelligi
datus est qui tempore dandi
in recum natura non fucrit.

Expanded text:
euio is sextans datus esset, Titius decessit nec potest intellegi datus ei qui tempore dandi in rerum natura non fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cium alienationes. siuco.
ex tutoris uł cratoris uo¬
luntate ro sit. s ex magis¬
ri põt si fundus atucore
petitus sit qui pupillaris¬
fuit nec restituatur᷑ an lite
estimatio obligata allena¬
tionem ꝑiat et magis est
ut ꝑiat ħ enim alienatio ñ
sponte tutorum fit id̾ q erͦ
dicenoum et si fundus pe¬
titus sit qui pupilli fint ꝯͣ
pupillum pronũciatũ tu¬
tores q restitunt nam et

Expanded text:
enim obligationes siue ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magisri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem pariat, et magis est, ut pariat: haec enim alienatio non sponte tutorum fit. Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
sit comꝑatus is q pupillo
sit emptus magis ẽ ut sal¬
uum sit ius pignoris ẜm
patus est. ¶pignori tñ ca¬
pi iussu magratus uł pre¬
sidis uł alt̾ius potestatis ⁊
distrahi funoꝰ pupillaris

Expanded text:
sit comparatus isque pupillo sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris secratus est fundus.Pignori tamen capi iussu magistratus uel praesidis uel alterius potestatis et distrahi fundus pupillaris
Abbreviated transcription (Latin):
fcoi eius cutitu hrois meicõ¬
micto. ¶Pater emancipat
filium nepotem amisit. et sr̃¬
stite filio decessit. quesitũ est
priore ꝑte scripture unĩsa

Expanded text:
fidei eius Titi heredis mei committo". pater emancipavit filium, nepotem amisit et superstite filio decessit. quaesitum est, an priore parte scripturae uni
Abbreviated transcription (Latin):
te.qr ex stiplone de dote red¬
cenda interposita restituẽda
sũt eo auctore uroitatem com¬
putari. ¶Que habebat filiu
et ex co nepotem utros ĩ ma¬
riti potestate maritum ex as¬
se scripsit ẜrocm cis q frd̾icõ¬
misit in ħ u̾ba. si ticius mari¬
cus meus michi hr̃s erit pc

Expanded text:
 ex stipulatione de dote reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari. Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heredem eiusque fidei commisit in haec verba: "si Titius maritus meus mihi heres erit, p
Abbreviated transcription (Latin):
dem sp̾aliter uel nominatumn de¬
lata est s ꝑ conseqͥnicuas hrdicat᷑
que ex ip̃r lege prnis date sut¬
ergo manumissor ex lege.xii.
sent siuc ecim cõpulsus siue
numisit. ¶ S si hac lege emit
ut manumitt̾e̾t. et ex constõe
diui marci xo aufroinum uic¬
corium puenit ad lib̾tatem nõ
dicendum est tutorẽ eẽ. ¶Pli¬
ne si forte ex rupriano scenatꝰ

Expanded text:
dem specialiter uel nominatim delata est, sed per consequentias hereditatium, quae ex ipsa lege patronis datae sunt.Ergo manumissor ex lege duodesit siue etiam compulsus ex numisit.Sed et si hac lege emit, ut manumitteret, et ex constitutione diui Marci ad Aufidium Uictorinum peruenit ad libertatem, dicendum est tutorem esse.Plane si forte ex Rubriano senat
Abbreviated transcription (Latin):
Icius et seius ut ue coruz
uiuet hrs michi esto exis¬
timo. si ut̃q uiuat ambos
h̾roes cc. altõ mortuo eñ qͥ

Expanded text:
itius et Seius uterue eorum uiuet heres mihi esto.' existimo, si uterque uiuat, ambo heredes esse, altero mortuo eum q
Abbreviated transcription (Latin):
sa nec post iu̾uisrandum urs¬
tur u̾itas an ex co p̾gnans fue¬
rit altĩ enim nec prodest neci
nocet iusuirandum ĩter alios
fcin nec ptii igitur nocebit.
S hoc edictum ex eaoem cau¬
sa proficiscitur ex qua supius.
d enim p̾tor quemadmodu
facilis circa bonor pos. danoa
mulieri uentris nõie ita calũp¬
nieam esis ĩpunitam nõ relin¬
que. ¶ꝑ calumpniam autem
ĩ possõne fuisse uidetur que sci¬
ensprioens qr p̾gnantem se¬
non ẽẽ uoluit ĩ possõm uemi¬
re. ¶ hanc aũc acc̃om p̾tor ĩtri
annũ utuem poiticetur. ultra
non uidelz qͣi penaicm. ¶Sili
aũt modo et hic quinti agen¬
tis int̾fuit pretor actio poui¬

Expanded text:
a est post iusiurandum. stur veritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet iusiurandum inter alios factum, nec partui igitur nocebit. Et hoc edictum ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetor, quemadmodum facilis nem dandam mulieri uentris nomine, ita calumniam eius impunitam non relinquere.Per calumniam autem in possessione fuisse uidetur, quae sciens prudensque se praegnatem non esse uoluit in possessionem uenire.Hanc autem actionem praetor intra annum utilem pollicetur, ultra non, uidelicet quasi poenalem.Simili autem modo et hic quanti agentis interfuit praetor actionem polli
Abbreviated transcription (Latin):
titur. nisi filius nominatim¬
ab eo exħroatus fu̾it. ¶Si lib̾¬
cus fũit filium emancipatũ
hr̃oem insticuit eiusq frocico¬
miẜit. ut totam hroitatem sẽ¬
pronio restituet. ⁊ filius cum
suspectam sibi hrditatem dr̃et
iussu p̾toris adierit eam ⁊ sen
tas restituta libto ħrs extitisset
toem cum filiꝰ hroitatem libti
pr̃is omisita coħrs eius toci¬

Expanded text:
tim exheredatus fuerit. Si libertus filium emancipatum heredem instituerit eiusque fidei commiserit, ut totam hereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum suspectam sibi hereditatem diceret, iussu praetoritas restituta est liberto heres exstitisset. Item cum filius hereditatem liberti patris omis
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare. nam uroi defũctũ
mortis tyr ampliorem huu¬
se rem. centum cum hrditas
cius cõputatione legiti plu¬
ris. uenire possit. n referre he¬
res institutus repuroiet lega¬
tum lib̾to relictum. nec ne. m
et si de lege falcroia queratu
tilc legitum quamius repu

Expanded text:
uindicare: nam uideri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem centum, cum hereditas eius propter computationem legati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repu
Abbreviated transcription (Latin):
festum est uocari. Si aũt exdu¬
obus pronis alter unũ filium
Alf duos reliquiss oixi uiriles
alt̾ uisiurandum exegit. ne u¬
Icorem oucit. uł unio lib̾to ce¬
cesẜit is qui exͣ hanc culpam

Expanded text:
festum est. Si autem ex duobus patronis alter unum filium, alter duos reliquisset, dixi uiriles alter iusiurandum exegerit ne uxorem ducat, uel uiuo liberto decesserit: is qui extra hanc cul
Abbreviated transcription (Latin):
ditu cor alimenta ꝓcipent mi¬
nuisse cum us auxisse ea que re
exusuris erꝰ sũme lib̾tis cibani¬
ria et uestiaria p̾staret que sta¬
tu̾at. codicuus aũt eandem sũ¬
nuim uetuit dari guo seiꝰ s da¬
ri publio menio uount quero
an libtis fidicõmissum debe¬
aliud de quo nunc lib̾areturi
recepisse ea hon̾a que ascripta
cierant sũmc que ĩeis codicis
ad cum claudio iusto morati
cent hus alunenta et uestia¬
ria legata sint tñ hanc fuisse
de functe cogitationẽ ĩterpre¬
tor ut et post mortẽ iusti erõ
di scripturam ita accipi ut nec¬
cessitas alim̃tis p̾studis ppetu¬
o mancat. ¶Item consuitus¬
de tali scriptura et tecum sint
ppetuo uolo quero cum ma¬
numissi ab ħrde cum como¬
rati diu sint s obgrauiorem
ẜuitutem ab eo recesẜintan

Expanded text:
ditu eorum alimenta perciperent, minuisse eum uel auxisse ea quae reex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuio uoluit: quaero, an libertis fideicommissum debealiud, de quo non deliberaretur, recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis ad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem iusti eadem di scripturam ita accipi, ut necessitas alimentis praestandis perpetuo maneat. Item consude tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob grauiorem seruitutem ab eo discesserin
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃r ciptus sit ab hostibus mox
filius et ambo ibrocceoant
quamuis prior pater occeot
iex cornclia aopupiui sups¬
tititutionem non ꝓtinebit.

Expanded text:
r captus sit ab hostibus, mox filius et ibi ambo decedant, quamuis prior pater decedat, lex Cornelia ad pupilli substitutionem non pertinebit,
Abbreviated transcription (Latin):
Si soluto. m̾mio pr furiosir sit
curator eius exuoluntate dotẽ
pet̾e pot̾it. aut si curatoris copi
si ab hostibus captus sit pr̃ pu¬
eue damdam accioneni de do¬
te repentenda. ¶Trangdumur¬
adu̾sus competit de dote accõ
et aduersus ip̃m maritum cõ¬
pet̾e̾ palam est. sũ ip̃i dos data
sit uł alu ex uoluntite mariti
ul subiecto iurrus non subiec¬
to ¶ S filiusfa. sit maritus et doᷤ
soco data sit adu̾sus soc̾um agi¬
ussu soc̃i. aohuc absouite soce:
tenebitur. Quod si filio data sit
gi oportẽ. uidi. nad eum puenis¬
se dotem penes quem est pecu¬
uum. sufficit autem adid dã

Expanded text:
Si soluto matrimonio pater furiosus sit, curator eius uoluntate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copiasi ab hostibus captus sit pater, puellae dandam actionem de dote repetenda. Transgraduersus quos competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate mariti uel subiecto iuri eius uel non subiecto. sed si filius familias sit maritus et dos socero data sit, aduersus socerum agussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit gi oportere: videri enim ad eum pervenisse dotem, penes quem est peculium: sufficit autem ad id da
Abbreviated transcription (Latin):
Ilius qui fuit in po Pap̃ .s.¬
testate sub condcone scriptus
prs qm senatus aut princep
ĩprobaut testm̃ ĩtirmet prĩs
ac si corroictio non cet icuis
potestate. Nam que ftã leoũt

Expanded text:
ilius, qui fuit in potestate, sub condicione scriptus heres, quam senatus aut princeps improbant, testamentum infirmet patris, ac si condicio non esset in eius potestate: nam quae facta laedunt
Abbreviated transcription (Latin):
 plures ĩstitutiones ex croc̃
ꝑte sub diuersis condictĩob
fumi condictio que pͥor ex¬
tit̾it occupabit institutionẽ.
tione sit. et si ħrs non extite¬
rit legitum accepit in legi¬
co. xpetitam urocri condie¬
cioncin diuus pius spsit.¬

Expanded text:
 plures institutiones ex eadem parte sub diuersis condicionibus fuerint, condicio, quae prior exstiterit, occupabit institutionem. ione sit et, si heres non exstiterit, legatum acceperit, in legato repetitam uideri condicionem diuus Pius res
Abbreviated transcription (Latin):
gestit cum non c̾et at istec
cirator non qͣl tutor s q̾i cu¬
rator gessit. ¶ In protuteiei
uroitio nsure quor ueniũt.
s utrum solumino ĩ id qd̃
gessit tencbr. An u̾o ĩro ecã
q ge̾re debuit. et si quidem
non õimodo non attingit
tucelam. non tenebitur.ne¬
qr erum attinge̾ debuit qui
tutor non fiut ꝙ siquedam
gessit. uuocnoum. an ccrmm
corum qr non gessit tenca¬
tur. et recte hactenus rene¬
bitu. si alius gesturus fuit
¶S et si cognito quod tutor
non fuit abstinint ab xom¬
atu si nccios prpilu nonẽ¬
ciorauit ut ci tutorem pec̾em¬

Expanded text:
tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque ueniunt. Sed utrum solummodo in id quod gessit tenebitur an uero in id etiam quod gerere debuit? et si quidem omnino non attigit tutelam, non tenebitur: neque enim attingere debuit qui tutor non fuit. quod si quaedam gessit, uidendum, an etiam eorum quae non gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit. sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se admatur, si necessarios pupilli non certiorauit, ut ei tutorem pete
Abbreviated transcription (Latin):
s qui pro tutore negocige¬
rebat cum tutor non ẽcc re
dupilli uendroit nec ea u¬
sucapta est petet eimi pu¬
puus qm̃ quam ei cautũ e.

Expanded text:
 qui pro tutore negotia gerebat, cum tutor non esset, rem pupilli uendidit nec ea usucapta est, petet eam pupillus, quamquam ei cautum e
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe eo ded̾it siuc nuda pollicitati¬
one promisit. ¶Siquis ei qui
cape possit rogatus fuit restitue

Expanded text:
nomine dederit siue nuda pollicitatione repromiserit. Si quis ei qui capere possit rogatus fuerit restitue
Abbreviated transcription (Latin):
poterit fauiana conueniri. cebito̾
põt qurõ. S potest et mandati. pla¬
ne si oeficiat proni mandati actio
quia conaciois int̾uenit. erit faui¬
anc locus. S et si mandator exstitr
pro aliquo lib̾tus. idem crit ꝓeba¬
dum quamius autem ĩꝑt̾em fa

Expanded text:
ebitor poterit quidem, sed potest et mandati: plane si deficiat mandati actio, quia donationis causa interuenit, erit Fauianae locus.Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum.Quamuis autem in partem Fa