comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissores qui ydoncicẽ dicũt᷑.
p̾̃sto sĩt nec enim sc̃p facił ẽ
nominĩ ẽpto cum nuatio
tocuis debiti non sit mexp̃e¬
dito. ¶Ita demum int̾ fide in¬
ssoros diuiditur. accõsinon
patre potit fidcmbere nec cũ
sñeffectu ħ fidenissio primo¬

Expanded text:
ussores, qui idonei esse dicuntur, praesto sint: nec enim semper facilis est nominis emptio, cum numeratio totius debiti non sit in expedito. Ita demum inter fideiussores dividitur actio, si non patre poterit fideiubere nec erit sine effectu haec fideiussio, primo
Abbreviated transcription (Latin):
R. debe. ¶ohr̃des cum p̾dia
hr̃oitana diuiserant: un¬
um predium comunereliq̃¬
nunt sub ħ pc̃o ut siquis eorũ
ptem suam alienare uoluissi
eam uł cohr̃di suo ueleius su¬
ccessori uend̾et .c.uigiitiqͥn
ꝙ ꝙsiquis alit fecuset. pena
cinuicem stipulati sunt. q̃¬
ro. cum cob̾r mulr. cobr̃dis
liboꝵ tututores sepius testato
mali exceptionẽ. ¶Iugcriꝰ
filius fa. Suo publii meun sti¬
pulanti spopondit se datur
quicquid patiem suum pi

Expanded text:
re. Coheredes cum praedia hereditaria diuiserant, unum praedium commune reliquerunt sub hoc pacto, ut, si quis eorum partem suam alienare uoluisset, eam uel coheredi suo uel eius successori uenderet centum uiginsi quis aliter fecisset, poenam centum invicem stipulati sunt: quaero, cum coheres mulier coheredis liberorum tutores saepius testato mali exceptionem. Agerius filius familias servo Publii Maevii stipulanti spopondit se daturum, quidquid patrem
Abbreviated transcription (Latin):
pnunciata est. quesitum est.
cum ꝑh̃rdem pupille mora
int̾cesẜit. quominus peccm
instipulatione deducta ab
h̾rde tutoris solucretin: nec ũ¬
ꝙͣ pecierit. anci hodie debcãt
usint abhrde tutorisR. siscxi¬
no cessasset exstipulce pocciũ¬
am offerre. iuire usura s nõ de¬
ben. Quo frãtres pit se hrdita¬

Expanded text:
nuntiata est. quaesitum est, cum per heredem pupillae mora intercesserit, quo minus pecunia in stipulationem deducta ab herede tutoris solveretur nec umquam petierit, an ei hodie debeantur usurae ab herede tutoris. resnon cessasset ex stipulatione pecuniam offerre, iure usuras non deberi. Duo fratres heredita
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾ altipromisit po mortem
alt̾ius. qui suꝑurcit petit abhi¬
fidci cõmissi sibi apr̃e relicti de¬
bitam ⁊ adu̾sus cum ꝓnũciat᷑
ẽ. quasi dehoc quoꝙ t̾ransactũ
fiusset quesitum ẽ anpena co¬
missa ectire. ꝑc̾am ẜm caꝙ ppo¬
⁊plagii faciendi uł fci causa
loco edificari spondos. anie fi¬
nem bicnn stipulatio non
comititur quamuis ieus pro¬
mittendi nõ cclificauit itm̃

Expanded text:
alter alteri promisit: post mortem alterius qui supervixit petit ab hefideicommissi sibi a patre relicti debitam et adversus eum pronuntiatum est, quasi de hoc quoque transactum fuisset: quaesitum est, an poena commissa elagitii faciendi vel facti causa loco aedificari spondes?" ante finem biennii stipulatio non committitur, quamvis reus promittendi non aedificaverit
Abbreviated transcription (Latin):
tencatundi. si conditio nõ
cctitiss stipulationẽ nõ com¬
issam. Scrahrs unius tutori
cũ hrde pupille tñsactione so¬
residuam cauit. s ylico negͣuit
hrs se tñsactionem ẜu̾are. et
apud iudicem tutele egit. ⁊
uictus pronocauit ad conpe¬
tentẽ iudiccmaabco quoq
adpͥncipem id̃ prouocauit.

Expanded text:
espondit, si condicio non exstitisset, stipulationem non commissam. Seia heres unius tutoris, cum herede pupillae transactione paresiduam cauit: sed ilico negauit heres se transactionem seruare et apud iudicem tutelae egit et uictus prouocauit ad competentem iudicem et ab eo quoque ad principem idem prouoca
Abbreviated transcription (Latin):
cum manumittat.si non manum¬
lifit. liber esto.statim stichum lib̾m
libo pro expleta conditione cedit.

Expanded text:
um manumittat: si non manumiserit, liber est‹o›', statim Stichum liberulibero pro expleta condicione cedit
Abbreviated transcription (Latin):
psonas diceretur ꝑ collusionẽ
ĩecẽ legatanoꝵ et libatũ actũ
appellare cis ꝑmisit. ⁊ hodie hoc
nne utimur ut possint appella¬
dem qui de testõ cognoscit. si so¬
picantur ñ ex fide hrdem c̾m
agere. ¶Qnoçiens hrde rspon

Expanded text:
retur per collusionem in necem legatariorum et libertatium actum, appellare eis permisit. et hodie hoc iure utimur, ut possint appellacem, qui de testamento cognoscit, si suspicantur non ex fide heredem causam agere.Quotiens herede non
Abbreviated transcription (Latin):
lturalem autem lib̾tatem ꝑcipere
intelligitur. cum uł occulos nrõs e
effugit ul ita sit inconspectu nrdu
difficilis sit eus ꝑsecutio. ¶ Illudq̃¬
situm ẽ. in fera bestia que ita uuln¬
ata sit. ut capi possit. statim nr̃a ẽe⁊
mur ꝙ̃ si desierimus eam ꝑsequi:
desinere nram ẽẽ ⁊ rusus fieri occupa

Expanded text:
turalem autem libertatem recipere intellegitur, cum uel oculos nostros effugerit uel ita sit in conspectu nostro, ut difficilis sit eius persecutio.Illud quaesitum est, an fera bestia, quae ita uulnerata sit, ut capi possit, statim nostra essamur, quod si desierimus eam persequi, desinere nostram esse et rursus fieri occupa
Abbreviated transcription (Latin):
negler̾it. qr hiis qui testam̃to.
ubtates. uł legata. uł fidci con¬
emissa acceperũt. salnc sũt acci¬
ones si quas hũeriit. ꝑ m̃ ac si
nicħ esset iudicatũ. et ido ad¬
Ensus eum qui nicit ꝑmutmͦ

Expanded text:
neglexerit. quare his, qui testamento libertates uel legata uel fideicommissa acceperunt, saluae sunt actiones, si quas habuerunt, perinde ac si nihil esset iudicatum: et ideo aduersus eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
lucri fac̾et. fu̾itum uden. nobiseũ
comisisse ꝓleriq non alxputauũt
cam nr̃am eẽ. quam sicam cepimu
natura fera c̃titaq que mn arbore
nĩa concedennt. ante quam anb¬
m aluco conclironitur. nõ magis
m̃e ẽẽ intelliguntur. quam uoluci¬
os que mnia arbore nidum feceñt
fuito quilib posside potisut su pri
quo dicimus qui malienum fu¬
dum ingditiu pot ⁊ domino sihi
¶ tamenquid et aluco nostro.
euolauit eo usq nr̃m ẽe intellig.
donec inconspectu nr̃o ẽ. nec diff¬
cilis eius ꝑsecutio ẽ. alioqum occu¬
pantis fit. pauonũqr ⁊ columbi¬
tum. fera natura est nec ad rem ꝓ¬
tinet ꝙ ex consuetudine auolare
⁊ ituolare. solent nam ⁊ apeꝰ ioem

Expanded text:
faceret, furtum uideri nobis eum commississe. plerique non aliter putauerunt eam nostram esse, quam si eam ceperimus, natura fera est: itaque quae in arbore nostra consederint, antequam a nobis alueo concludantur, non magisnostrae esse intelleguntur quam uolucres, quae in nostra arbore nidum fecerintfurto quilibet possidere potest: sed ut supra quoque diximus, qui in alienum fundum ingreditur, potest a domino, si is r. Examen, quod ex alueo nostro euolauerit, eo usque nostrum esse intellegitur, donec in conspectu nostro est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis fit. Pauonum et columbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem
Abbreviated transcription (Latin):
Ustratu sit. noc in uitus in ius
ncc̃m possit tũ nisi res boni
uiri arbitratu defendatur. fi
Iudicatum solui stipulatõc.
cum quis it̃ nõ defend̾et post¬
ea exhermodico sm̃am ẽet pa¬
ssus. ¶an obrem iudicatam
clausula ꝯmittatur dicebam
unam clausulam instipulan¬
onc iudicatum solui obremũ
defcnsam. et obrem iudicata
In seb̃re. Cum igitur uidicit
solui una stipulatio claudat᷑
clansula suic ros iudicetur. sũ¬

Expanded text:
stratu sit nec inuitus in ius uocari possit, tamen, nisi res boni uiri arbitratu defendatur, fidiudicatum solui stipulatione, cum quis rem non defenderet, postea ex eremodicio sententiam esset passus, an ob rem iudicatam clausula committatur: dicebam unam clausulam in stipulatione iudicatum solui et ob rem non defensam et ob rem iudicatam in se habere: cum igitur iudicatum solui stipulatio una cludatur clausula, siue res iudicetur s
Abbreviated transcription (Latin):
uandicausa i possõnem mise¬
Ornt. dare arbitrum possunt
distrahenda que mora detiora
Fucura sunt sita ut precium cx
hii redactum ap̾ fidei comissai̾¬
am incã depõiti sit. donec de
Tfidei comisso ꝙ ei debetur ꝯstet.
benfilio. si. inte pubtatẽ dece¬
ssiss sb̃stituit hrocm. is filius pa
ita decessit quero cumpretor
in ip̃m pupillum quamiis
prea h̾rditas obucnisset: cdi¬
torib tñ pr̃is accionẽ nõ da¬
ictan insubstitutum c̾di¬
torib pr̃is danda sit actio cũ
ec bonis p̃rnis. que scilz adcre¬
ditores missos in bona per¬
tinent. nichil adquirat/ ⁊ çũ
c̃ditores nichiliurs. inbõis
pupilli habuint. cor ꝙ nicħ
interfu̾it adiretur. necne. puꝑ¬
illi uroita.cumcabona omissa
a substituto ħrditate ad credi¬
tores non ꝑtinebantime illo
matime monet ꝙ preceptori
prctor.filio quia p̾rna h̾rdita¬
te se abstinet prestat. ne bõis
pr̃is cuis uendati. incum accõ
detur.tam ⁊ sipostea eihr̃oita
obucnit. c̃ditorib nõ reclat.

Expanded text:
em miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur constet. filio, si ante pubertatem decessisset, substituit heredem: is filius patita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem non daret, an in substitutum creditoribus patris danda sit actio, cum ex bonis paternis, quae scilicet ad creditores missos ‹in› bona pertinent, nihil adquirat et cum creditores nihil iuris in bonis pupilli habuerint eorumque nihil interfuerit, adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illud maxime mouet, quod praeceptoribus praetor filio, qui a paterna hereditate se abstinet, praestat, ne bonis patris eius uenditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obuenit, creditoribus non reddat,
Abbreviated transcription (Latin):
at cum substitus filio hroitatẽ
adit. po quampupillus se pat̾¬
neͥ miscuerit ħrditati. tunch¬
ditas ⁊ pr̃i ⁊ filii. una e ⁊ in om̃i
hr alicno. ꝙ auut pr̾is aut filii fu¬
erit. ⁊ inuitus hr̃s obligatꝰ qũe¬
ad mooum liber ciñe probli¬
gationẽ. ut nõ omii modo si
non defendatur ip̃ui bonaue¬
neant.ita ne scꝑare quid̃ eᷤalie¬
num pris afilu potit quocasu eff¬
icictur ut c̾clitorib incũ acç̃o
dan debeat /ꝙ si substitutus hẽs.
hroitattm non adierit. credi¬
reliquit.accio dan non debet.
qm neq pupilli bona uenire
debent ꝓpt es alienum pr̃i Incq¬

Expanded text:
at cum substitutus filio hereditatem adiit, postquam pupillus se paternae miscuerit hereditati, tunc hereditas et patris et filii una est et in omni aere alieno, quod aut patris aut filii fuerit, etiam invitus heres obligatur: et quemadmodum liberum ei non est obligationem, ut non omnimodo, si non defenditur, ipsius bona veneant, ita ne separare quidem aes alienum patris et filii poterit: quo casu efficietur, ut creditoribus in eum actio dari debeat. quod si substitutus heres hereditatem non adierit, credireliquit, actio dari non debet, quoniam neque pupilli bona uenire debent p
Abbreviated transcription (Latin):
I quis pris sin testm aboleuit.
et qͣsi intestatus decessisset pro
h̾rde gessent. atq ita dic̃ suum
obierit. iustissime tota hrditas
pat̾na hrdi eiꝰ cripietumr. ¶od̃¬
Os qui diu̾sa int̾ se testimoiã
p̾buerunt. qͣsi falsũ fecissent. p̃
scripto legis teneri ꝓnũciatum
est. et cũ qui cõtra signũ suim
Falsi teneri ꝓnũciatũ est. ¶ De.
in prudẽcia cius qui diu̾sa duo¬
testionia p̾bint. curꝰ ita ancep
fides uacillat. qn crimĩs falsi te¬
neatur. nec dubitand̃ est Qui
se ꝓ milite gessit. uł illicitis in¬
signib usus est uł falso dup¬
lomate mias comeanit. ꝓ ad¬
missi q̃litate grauissime pu¬

Expanded text:
i quis patris sui testamentum aboleuerit et, quasi intestatus decessisset, pro herede gesserit atque ita diem suum obierit: iustissime tota hereditas na heredi eius eripietur. os, qui diversa inter se testimonia praebuerunt, quasi falsum fecerint, et praescriptio legis teneri pronuntiat. Et eum, qui contra signum suum falsi teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diversa duotestimonia praebuit, cuius ita ancepfides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate grauissime pu
Abbreviated transcription (Latin):
sign atͥone falsũ fecerint. ł rẽ
atq sicrant falsarii punũit.
Sic ⁊ diuꝰ scucrus iege corneli¬
a de falsis dãpnauit p̾fectum
egrpti. qui instris sius cũ ꝓre¬

Expanded text:
signatione falsum fecerint vel rem atque si erant falsarii, puniuntur. sic et divus Severus lege Cornelia de falsis damnavit praefectum Aegypti, quod instrumentis suis, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
lebs est ccñ cuies sĩ senatoribus.
Detestatũ est testatonten¬
ũciatũ. Epignus appllatũ est a
pugno. quia res que ꝑignori dan
ꝓpric iti mobilis constitin. ¶No
si pubes ess. desiit in prĩs potestate
ẽcant morte. ant emancipatont.
dere. ac ꝑ ħ fuart. nec occitert so¬
ient. ¶Incola est qui maliqͣ regio¬
ne comicilin contulit. quẽ greci
in oppito morantur. ĩcole sunt.
s ⁊̃ qui in alicuus oppidi finib
ita agrã hñt ut in cum sc qi ma
lqͣm sedem recipiant. ¶ Munꝰ.p. est.¬

Expanded text:
lebs" est ceteri cives sine senatoribus. "Detestatum" est testatione denuntiatum. "Pignus" appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantproprie rei mobilis constitui. "Noximpubes est, desiit in patris potestate esse aut morte aut emancipatione. ndere ac per hoc seruare nec occidere solent. 'Incola' est, qui aliqua regione domicilium suum contulit: quem Graeci in oppido morantur, incolae sunt, sed etiam qui alicuius oppidi finibus ita agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. 'Munus
Abbreviated transcription (Latin):
cade pena affici solere. dubium.
um quidam sua manu ẜuis oxisa
sibi legatũ sb̃scripsiss. et cum
manumute rgatus ec̃t senatꝰ
cenatus suit ab om̃ib h̃rdibus¬

Expanded text:
adem poena adfici solere dubium um quidam sua manu seruum sibi legatum scripsisset et eum manumittere rogatus esset, senatus censuit ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
cio in tm̃ fict. qnͣti int̾fuit ⁊c¬
tioris.c rem rostituificeco tpre
ex quo int̾lictum editum est
sergo ⁊ fructus exdie int̾dicti e¬
diti pstabuntur ¶Siẜuitute
usus non fuit. isquiprecano
rogauit. ac ꝓhec muissa sit. iude¬
am̾us. an intdicto tencatur.
cgo arbitror non al quam si
dolo feccrit igenatur ent dicẽ¬
dumanrestitutionẽ uenire.
dolum ⁊ cłpãlatã dumtreit. ec¬
ti non ucnires plancps int̾clic¬
tum editum oportebit ⁊ dolũ.
⁊culpam aomnẽ causam ue¬
nicret Inamubi mora quisfac̃
p̾cario. omñç cam deberet resti
tuere. Int̾dictum hec ⁊pꝰ an¬
num conpet̾e. laboo scbit. eoꝙ
urre utimuncumenim non¬
nunquam inlongum tp̃e pre¬
cmo concedatur. absinrdum

Expanded text:
m fiet, quanti interfuit actoris ei rem restitui ex eo tempore, ex quo interdictum editum est: ergo et fructus ex die interdicti editi praestabuntur.Si seruitute usus non fuit is qui precario rogauit ac per hoc amissa sit, uamus, an interdicto teneatur. ego arbitror non alias, quam si dolo fecerit. Et generaliter erit dicendum in restitutionem dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non uenire. plane post interdictum editum oportebit et dolum et culpam et omnem causam uenire: nam ubi moram quis fecit precario, omnem causam debebittuere. Interdictum hoc et post annum competere Labeo scribit eoque iure utimur: cum enim nonnumquam in longum tempus precarium concedatur, absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
iadoptuo cum qui precino
rogiuent: ego quoꝙ precano
possidebo.
is int̾dicto uti possidctis. adu̾su
omnes. pret̾ cum quem roga
qui possideat.

Expanded text:
adoptauero eum, qui precario rogauerit, ego quoque precario possidebo. is interdicto uti possidetis aduersus omnes pr‹ae›ter eum, quem rogauqui possideat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui rogass quia possideat corp¬
orepenes dnm. ꝗa no dicess¬
it animo apossone. G.uio qͥ
loco piecino aut̃ possideit. aut
ccpit possidere. nichil refertq¬

Expanded text:
qui rogasset, quia possideat corpore, penes dominum, quia non discesserit animo possessione. Quo quis loco precario aut possideat aut coeperit possidere, nihil refert
Abbreviated transcription (Latin):
nus qũcꝙ mo utitur. quatenu
citribuer ulimus. Rospitos ⁊ qͥ
gͣtuitam hĩtationem accipui̾t.
non intelliguntur precaro hi¬
consistunt possumus ut inmiss
umuł ꝓtectum. Cumquis de
it sibi itstituc ndã cantum hi.
precãium int̾dictum ei ño con¬
pcͣcit. ¶Eum qui prccano ids¬
aut. ut sibi posside liccat: nãci¬
sci possõnemnon e dubium,
inisquoꝙ possidc .at. qui rogat᷑
sit dubitandum ẽ placet aut.
qui precario datuᷤ ẽ penecum¬

Expanded text:
o utatur, quatenus ei tribuere velimus. Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur precario habi in iure consistunt possumus, ut immissa vel protecta. Cum quis de re sibi restituenda cautum habet, precarium interdictum ei non competit. Eum, qui precario rogaverit, ut sibi possidere liceat, nancisci possessionem non est dubium: an is quoque possideat, qui rogatus sit, dubitatum est. placet autem qui precario datus esse
Abbreviated transcription (Latin):
Iliccat. ¶ precam rog̾o ⁊ ad ħides
cius qui concessit. tnłit ioh dẽ
at cius qui precaro rogauit nõ
tñsit quippe ei dum trcat. non
⁊ hroicius concessa possõ est. uta¬

Expanded text:
ceat. Precario rogatio et ad heredem eius qui concessit transit: ad heredem autem eius qui precario rogavit non transit, quippe ipsi dumtaxat, non etiam heredi concessa possessio est.
Abbreviated transcription (Latin):
xpugnatur naus cũ spolia¬
tur aut mergitur. aut disso¬
uutur aut pditur.aut fime
enis p̾ciduntur. ant uela cõ¬
sindũtur. aut anc bore ĩno¬
luantur demari. d̾¬
Equid cen. aufragiis din¬
ueniat colligendis cis ml¬
tifariam ꝓspectũ est nã et di¬
nus adrianus ecco p̃ccpit.
ut hii qui ncͣ littora mans
possident scirent quomꝰ
naius uł inflicta ul fricta
naufragio diripiant in ip̃os
idicia. psidos his qui reo
suas direptas q̃nint redalico¬

Expanded text:
xpugnatur navis, cum spoliatur aut mergitur aut dissolvitur aut pertunditur aut funes eius praeciduntur aut vela conscinduntur aut ancorae involantur de mare. quid ex naufragiis d‹i›ueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora mapossident, scirent, si quando navis vel inficta vel fracta naufragia diripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituro
Abbreviated transcription (Latin):
id adinissũ dicatur. satis ac¬
cipitur. necognitiomi desut
p̾cipitur. s nec int̾ucĩre nau¬
fragus colligendis. aut mi¬
litem.aut priuatũ aut liber
snũ qr pͥncipis plac̾e sibi ait
senatus. ¶Eracuis

Expanded text:
id admissum dicatur, satis accipi, ne cognitioni desit, praecipitur. sed nec intervenire naufragiis colligendis aut militem aut privatum aut libertum servumve principis placere sibi ait senatus. Nerati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiima sufficiet. sicepssent u¬
dec summam insñia. soluiq
uisserit. uł p̃stari. ucl quo alio
adiecta. si tñ isqui petit. suma.
trp̾ssert ⁊udex ait soluc q pe¬

Expanded text:
summa sufficiet, si expresserit iudex summam in sententia soluique iusserit uel praestari uel quo alio adiecta, si tamen is qui petit summam expresserit et iudex ait: 'solue, quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
iti agende impedimẽto ẽ¬
i ꝯͣnam quem febrem appellã
um differetiamsnamsiquissa¬
nus al ac robustus tpr̃e iudicã¬
di. leuissima febre correptus
fit aut si quis tam ueterem
quartanam hẽat. ut inca oĩbꝰ
negociis suꝑeẽ soleat. pot̾it
dici morbum sonticum.non

Expanded text:
id magis impedimento enaturam, quem febrem appellantum differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticum non
Abbreviated transcription (Latin):
ciant tebent eĩ deusis quo
cognosc̃e. et cͥtam fac̾e condẽ¬
pnationem. Siquis exctc̃o
pẽptorio p mortem sit code¬
pnatus. non ualet sm̃ia / quia
morte reiciꝑ c̃ptorium solui
ideoqut inre integra. tecin¬

Expanded text:
iant: debent enim de usuris quoque cognoscere et certam facere condemnationem. Si quis ex edicto peremptorio post mortem sit condemnatus, non ualet sententia, quia morte rei peremptorium soluitur. ideoque, ut in re integra, de cau
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio. priuata accõne p̾udi¬
cari. quidim putantss̃. utiliu
uisum ẽ quamius prciudiciũ
logi uilie deui priuata fiat. ni¬
Act̃. cligentib priuatam psecu¬
silio. adhoc ip̃m homines colle¬
git armatos ut d̃pnum det
bona uc raꝑiat. siue igitur ip̃e
quis cogat suc ab aliis coictis
utaturad iapiendum dolo ma¬
lo face iidetim: Lomines acci
pere debemus ad hoc coactos nt
dãpnum daretur neꝙ adicitꝰ
qualos homines qualescumq
siue liberos siuc suos s ⁊ si unu

Expanded text:
cio priuata actione praeiudicari quidam putant: sed utilius uisum est, quamuis praeiudicium legi Iuliae de ui priuata fiat, niactionem eligentibus priuatam persecusilio ad hoc ipsum homines colligit armatos, ut damnum det bonaue rapiat. S‹i›ue igitur ipse quis cogat homines siue ab alio coactis utitur ad rapiendum, dolo malo facere uidetur. Homines coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur. Neque additur, quales homines: qualescumque siue liberos siue seruos. Sed et si unu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmone. dũ nupta crit. pͥme nup¬
cic significantur. ¶Int̾ reddere et
edi ratõnes. multũ mitrest nec
is qui cacre nissꝰ sit. reliqun redd̾e
debet. nam ⁊ argentanius.cocrt:
rat̾onẽ uidetur.⁊ si quod reliquñ
des tradit. nõ ħ dicit fintutem

Expanded text:
mone "dum nupta erit" primae nuptiae significantur. Inter "edere" et "reddi rationes" multum interest: nec is, qui edere iussus sit, reliquum reddere debet: nam et argentarius edere rationem videtur, etiamsi quod reliquum des tradit, non hoc dicit servitutem
Abbreviated transcription (Latin):
Hito utẽntis ⁊ ex natura loquo¬
nm aquam estiuam. acoti¬
diana.discerusnansisit ea a¬
qua que ꝓpetuo ducipossit. ego
tame estate sola cautar dic̃c¬
dum c̃ hãc aquam eẽ estiu q̃

Expanded text:
ito utentis et ex natura locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mitti solcti ciẜuande causa.
tem logator suandor grã.et
uẽtris nomine dãpin em̃ ifec¬
ti nomine. si non caucatur. ñ
uniu̾sor nomine fit missio.
cio sistendi causa fidenissorẽ
dedit. sincq potestatẽ sui faci¬
et neꝙ defendetur iiiubebo
¶otestatẽ antẽ sii non faciet
qui io facit. ne adusaruis cop¬
iam sui heat: ergo latitantis bo¬
na iubet possiden quid sinon
latitet. s absens non defenda
non ne uidetur potestatẽ sui
non facesdefendi autẽ indet
qui ꝑ absentiam suam innu¬
llo deteriore causam adu̾san¬

Expanded text:
 mitti solet: rei servandae causa, item legatorum servandorum gratia et ventris nomine. damni enim infecti nomine si non caveatur, non in universorum nomine fit missio, cio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo". Potestatem autem sui non facit, qui id agit, ne adversarius eius copiam sui habeat: ergo latitantis bona iubet possideri. Quid si non latitet, sed absens non defendatur? nonne videtur potestatem sui non facere? Defendi autem videtur, qui per absentiam suam in nullo deteriorem causam adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓupilli pubt̾atem contc̃tũm
cumpupillo pot̾ dici. ⁊ sicum
suo cius xͣtum sit conpetit cĩ
idusus cũm depcculio actio.
Unde ꝓbanoum ẽ exomnib
cusis ex quib adñsus pupill¬
um actio datur. hoc idem suad
⁊ faciluis erit hoc ꝓbandum in
cius. aut si institoria. cumco
possit sc̃go puto ⁊ sicum tutore
cuis xͣctum ẽ ex qua causa accõ
Smpupillum datur magis est
ut cdcõ locũs sit quasi cũm co
contͣcͣtum sit. ¶Sipupillus hi.
extitit alicui qui ex ca causa
legata debeat uidendum ẽ an

Expanded text:
pubertatem. Contractum cum pupillo potest dici et si cum servo eius contractum sit: competit enim adversus eum de peculio actio. unde probandum est ex omnibus causis, ex quibus adversus pupillum actio datur, hoc idem servandum. et facilius erit hoc probandum in eius aut si institoria cum eo agi possit. Ego puto: et si cum tutore eius contractum est, ex qua causa actio in pupillum datur, magis est, ut edicto locus sit, quasi cum eo contractum sit. Si pupillus heres extiterit alicui exque ea causa legata debeat, uidendum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
Iindebitum ꝓcuratori solutũ
sit anͣ agi statim ex ea stipn¬
latione adu̾sus ꝓcuratore
potest.ut ratum ħat dñs. ut
possit disc̾m. utru ne doun
noodicidebe¬
at id qd̾ in debitum solutim
sit. Si is ratum hat an uo ꝓcu¬
ratori ꝯdicend̾ sit. si dñs ratũ
no ħat. ¶Si pcurator fundũ
petisset. ec cauisset uti assolet
ratam rem dñm ħiturũ. et do¬

Expanded text:
indebitum procuratori solutum sit, agi statim ex hac stipulatione adversus procuratorem potest, ut ratum habeat dominus, ut possit dinosci, utrumne domino condici debeat id quod indebitum solutum sit, si is ratum habeat, an vero procuratori condicendum sit, si dominus ratum at. Si procurator fundum petisset et cavisset, uti adsolet, ratam rem dominum habiturum, d
Abbreviated transcription (Latin):
Um debitore decem cre Garc̃.¬
ditoris nomĩc ticiꝰ eͥgit. ꝑtem
petitõnis ratam hũnt dñs dic̃¬
dum est ꝑtem obligationis
consũptam quemadmod̾. Si
decem stipulatus ẜẽtaut ere¬
gisset. creditorq nõ totũ set
ꝑtem geste rei oꝓbasset Idcir¬
co si exstipulatu .x. aut stichũ
utrũ ego uolucro ab sente me
rati hĩtione recte actũ uideri.

Expanded text:
um debitore decem creditoris nomine Titius egit: partem petitionis ratam habuit dominus. dicendum est obligationis partem consumptam, quemadmodum si decem stipulatus esset aut exegisset creditorque non totum, sed partem gestae rei comprobasset. idcirco si ex stipulatu 'decem aut Stichum, utrum ego uoluero' absente me ratihabitione recte actum uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
lbas ꝑsonas. in q̃s nullũ ius
testator hũenit. exten di non
debr.Quen tñ debet an eque sb̾¬
sequẽdi  n ccessitas. et honesta cr¬
cusat̃o est nõ facientibus ꝙ ño
scriptũ est.uemã tribuendã logi
cornelic placuit. Idem in filiaqͣ
dictante matie sua ꝑ ignoran¬
ciam uiris. iegatũ sibi scripẜat
scnatus censuit. ¶si quis duo¬
bus hrdibus institutis adiec̃¬
it. ut si altuter h̃rs sine libis de¬
ditas. deinde alia manu scrip¬
tori testo restituereti placet
testamẽtano. penã legis corne¬
lic remiti. S: bengnignus est.
ut ea que supra scupta sunt. si¬
mili modo conscqͣtur. G aiꝰ.¬
rũ crimẽ. nõ esse publia iudicii.
nisi cestĩn alicuius sb̃reptum
arguatur. aulus .R. legis cor¬
nclie pena om̃s tencri. qui ct̾
ertra testamenta cetera falsa
signassẽt s set et ceros qui in rõ¬
nibus tabulis iitis. publicis.¬

Expanded text:
liberas personas, in quas nullum ius testator habuerit, extendi non debet: quaeri tamen debet, an aeque subsequendi necessitas et honesta excusatio est non facientibus, quod non scriptum esset, veniam tribuendam legis Corneliae placuit. Idem in filiam, quae dictante matre sua per ignorantiam iuris legatum sibi scripserat, senatus censuit. Si quis duobus heredibus institutis adiecerit, ut, si alteruter heres sine liberis det, hereditas deinde alia manu scriptori testamenti restitueretur: placet testamentario poenam legis Corneliae remitti. sed benignius est, ut etiam ea, quae supra scripta sunt, simili modo consequatur. Parum crimen non esse publici iudicii, nisi testamentum alicuius subreptum arguatur. Paulus respondit legis Corneliae poena omnes teneri, qui etiam extra testamenta cetera falsa signassent. Sed et ceteros, qui in rationibus tabulis litteris publicis
Abbreviated transcription (Latin):
fcc̾it. sic ꝯucĩri. mela scribit
si quis euo u̾bato. Iuiriarũ
eg̾it. dcu postea dampni ĩ¬
iune agat. labeo scribit. ean¬
dem rem nõ eẽ quia alt̾a ac̃¬
tio ad dampnũ p̃tin̾e culpͣ¬

Expanded text:
cerit, sic conueniri Mela scribit. Si quis seruo uerberato iniuriarum egerit, deinde postea damni iniuriae agat, Labeo scribit eandem rem non esse, qu‹i›a altera actio ad damnum pertineret culp
Abbreviated transcription (Latin):
quid coꝵ fieret. ctiã si alt̾ius
noĩe edid̾it. nł sinc noĩs. uti
de caie ag̾e licet.et si ꝯtẽpna¬
tus sit qui id fecit. Intestibis
scriptura in notã aliquorũ
ꝓdircit item qui em̃dũ uen¬
dend qr curamt. et ci qui ĩdi¬
casset siuc lib̾. siue ẜuꝰ sit ꝓ
modo sb̃stancic accusate p̾¬
sone estimatione iudicis p̃¬
cũ ꝯstituitur suo forsitan
et lib̾tatẽ p̃standã. quid eiĩ
si publica utilitas ex hoc em̃¬
tũ nom̃ adicctũ nõ est cius
Inquẽ fcm est. tũc. et quia di¬
fficił ꝓbatio est. nolut sena¬
tus publici questione rem
uendiene ceteꝵ si nom̃ adic¬
ctum sit. et iure coĩ miuria¬

Expanded text:
uid eorum fieret, etiamsi alterius nomine ediderit uel sine nomine, uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabiliscriptura in notam aliquorum produxerit: item qui emendum uendendumue curauerit.Et ei, qui indicasset, siue liber siue seruus sit, pro modo substantiae accusatae personae aestimatione iudicis praemium constituitur, servo forsitan et libertate praestanda. quid enim si publica utilitas ex hoc emcum nomen adiectum non est eius, in quem factum est: tunc ei, quia difficilis probatio est, uoluit senatus publica quaestione rem uindicari. ceterum si nomen adiectum sit, et iure communi iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tatem sua manu ademiit
suo testoris. et marime cui ad
se legata. uł fid̃i comissa data
crant. senatus consulto tenet᷑¬
¶ Si patronus ĩ testo legatũ sibi¬

Expanded text:
libertatem sua manu ademit servi testatoris et maxime cui a se legata vel fideicommissa data erant, senatus consulto tenetur. Si patronus testamento lib
Abbreviated transcription (Latin):
quis cũ falso sibi legatũ ascͥ¬
bi curasset. decessit. id hrdi qͦq
crtorqͥndum est. ¶de dius
quoq pius martus. cũ quibus
dam apre hr̃s institutus codi¬
cillos int̾cidisset et decessisset.
fisco tin esse putanit ueandue¬
andũ qnͣtum ꝑ codicillos ero¬
gan posset .i. usqr ad dodrante
Enatus penam.Daul
remisit ci qui legata ase testo
data codicilł sua manu scͥptis
ademerat. s q et uissu p̃ris id

Expanded text:
quis, cum falso sibi legatum adscribi curasset, decesserit, id heredi quoque extorquendum est. inde divus quoque marcus, cum quidam a patre heres institutus codicillos intercidisset et decessisset, fisco tantum esse putavit vindicandum, quantum per codicillos erogari posset, id est usque ad dodranteenatus poenam remisit ei, qui legata a se testamento data codicillis sua manu scriptis ademerat, sed quia et iussu patris id
Abbreviated transcription (Latin):
an id palam datũ intelliget᷑
am accomodare ⁊ fere co iam
decursũ ut fraus legi fi uocat᷑.
quocies quis neq ĩ testam̃to
neq codicillis rogactur.s: do
mestica cautonẽ ex cyrograpli
obligaret se id ystandũ qͥ qui
care no pot. Iccoq diciposse ex su¬
pradcis ubis nõ esst iegi fraude
stam. ¶ Siquis palã rogatus

Expanded text:
reretur, an id palam datum intellegeretam accommodare: et fere eo iam decursum, ut fraus legi fieri videatur, quotiens quis neque testamento nemestica cautione et chirographo obligaret se ‹a›d praestandum ei qui capere non potest: ideoque dici posse ex supra dictis uerbis non esse legi fraudem factam.Si quis palam rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator m̃r. scũ. ang̾. ꝯstituit. ne
fu delatoros dñor audiantur.
& ut penc cohccantin subeirtos
quor caust mandatores atra
patronos ap̃sidib ꝓuiciarum
gena plectendos /cum pla sunt
rescrpta prinaipalia. quib can¬
ctur. nõ obesse trroreꝵ cuiqua.
qui ignarus niri ᷤᷤ si ip̃e se detu¬
lerit. s crtat cordem prinaipũ

Expanded text:
stituit, ne serui delatores dominorum audiantur, sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patron‹o›s a praesidibus prouinciarum poenae plectendos.Complura sunt rescripta principalia, quibus cauetur non obesse errorem cuiquam, quod ignotus iuris sui ipse se detulerit. sed extat eorundem p
Abbreviated transcription (Latin):
mea que desiderata sunt. ¶ Itẽ
dim fres ad hbellũ cornelu ruphi
rescripsunt tociens cdenda essẽ
instrumenta quociens de uire
capiendi uł te inre dñu uł de aly
tursnio si de capitau cã agatur.¬
Scnatus censut si neq delato
ncq possessor trib edc̃is cuocati
affint. telatoris quidt̃ fideusso¬
res tencantu ⁊ ci postea publi¬
cam cãm defedẽoi ius adimat᷑.
spossessoris autẽ uis. ite esse qd̾
si delatus oio nõ eẽr queciens
tn delator adesse nissus cessat. ñ¬

Expanded text:
m qua desi‹d›erata sunt'.Item diui fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse instrumenta, quotiens de iure capiendi uel de iure dominii uel de aliqua tur, non si de capitali causa agatur.Senatus censuit, ut, si neque delator neque possessor tribus edictis euocati adfuerint, delatoris quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset.Quotiens tamen delator adesse iussus cessat n
Abbreviated transcription (Latin):
lictũ est ꝓfitetur caꝑe no posse
uł ab auo pͥuentus tefertin ł
ꝙ mor̾ab hr̾dibus nõ uendi¬
cetur uł ꝙ indignus quis he¬
res nũciatur. uł ꝙ princeps he¬
res institutus est. ⁊ testam̃ tũ
sinc codicilli surrepti esse m̃ici

Expanded text:
profitetur capere non posse uel ab alio praeuentus defertur: uel quod mors ab heredibus non uindicatur: uel quod indignus quis heres nuntiatur: uel quod princeps heres institutus et testamentum siue codicilli subrepti esse nunti
Abbreviated transcription (Latin):
is dixit cui licet dr̃e. ex ħ quoq
caꝵ rex dissimilituto apparcit
pottrir. qr pene c̾it singulorum
peccatorũ sunt. mulcte ꝯͣ quia:
cius udicis potestas est qu̾ata
dicit n cum lege est ꝯstitutum
quantam dicat. Põp
bus. ant tabule religart cathe¬
nis aut erga paricttm affire.i
ant similiter coherent lignis i¬
non sunt cdiũ.ornatus cnm
edium causale parangur. nõ
quo edes ꝑficiantur. Idem la¬
bro ait. pro thyrum ꝙͣ in edi¬
bus interim ficri solet: edium

Expanded text:
is dixit, cui dicere licet. ex hoc quoque earum rerum dissimilitudo apparere poterit, quia poenae certae singulorum peccatorum sunt, multae contra, quia eius iudicis potestas est, quantam dicat, nisi cum lege est constitutum quantam dicat. 245 Pbus aut tabulae rel‹i›gatae catenis aut erga parietem adfixae aut si similiter cohaerent lychni, non sunt aedium: ornatus enim aedium causa parantur, non quo aedes perficiantur. idem Labeo ait.Prothyrum, quod in aedibus iterum qui fieri solet, aedium
Abbreviated transcription (Latin):
Ant̾ dum ꝓprui fui manumittendi
nc̃citatẽ. siuel uss eiꝰ tam nccessanu
Uec̃t. ut co carere non ex pedixet uel¬
uti dispensatoris. pedagogi. siue li¬
borumul tm̃ delictum ẽ ut ulcio re¬
mittendi non ẽet. uisum ẽ cĩ ip̃os
insu apotestate ab usse ña pocius¬
cẽt discede acuisa testi. quam non
omissa debe u̾oluntati defunctiob
osi.neꝙ ab hostib captiãcꝙ hn qͦᷤ
religio.aut honestior causa uel ca¬
Lamistas aliqua. uł maioris rei fam¬
ilians. aut capitis. fame uepegien¬
lum. aut similis causa moretur.¬

Expanded text:
nterdum proprii serui manumittendi necessitatem, si uel usus tam necessarius esset, ut eo carere non expediret, ueluti dispensatoris paedagogiue liberorum, uel tantum delictum est, ut ultio remittenda non esset: uisum est enim ipsos in sua potestate habuisse: nam potuissent discedere a causa testamenti: qua non omissa debere uoluntati defuncti obosi neque ab hostibus capti neque hi, quos religio aut honestior causa uel calamitas aliqua uel maior res familiaris aut capitis famaeue periculum aut similis causa moretur
Abbreviated transcription (Latin):
tincts nec sihii data opa suipota¬
te non ficiunt. puto pupillis hber¬
Ens qui forłitan soluendo no sit.¬
Tpupillum dãpno afficisisenatus
consulto subuent no ꝯtinetur
alii quam qui ex causa fidei comis¬
minsi debent p̾starc libtatem. quid s
r si fuse damasiano senatus consulto sbuẽi¬
uelit t hii. quo cuitum ẽ d̾hi qui uistac̃
uon abcent ut nec lib̾tas im̾pediaturaiᷤ
libtus cmpiatur his qui fraude cne¬
antsiꝑ procuratorem quis defendr̃
cienpitur nich fac̾ ad int̾ pellandã
iuni dictione eiꝰqui de fidei comi¬

Expanded text:
tinet. sed nec, si hi data opera sui potestatem non faciunt, puto pupillis liberris, qui forsitan solvendo non sit, pupillum damno adfici, et senatus consulto non continetur alius quis quam qui ex causa fideicommissi debet rgo est? Dasumiano senatus consulto subuenitur his, quo cautum est de his, qui iusta ex causa abessent. ut nec libertas impediatur nec libertus eripiatur his, qui fraude careant. Si per procuratorem quis defendatur, ei eripitur. Nihil facit ad interpell‹a›ndam iurisdictionem e
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministrasse dicatur duius mar¬
cus rescpsit moramlibtati non cẽ
faciendam excontinc̃ti tñ arbitr¬
um dandum ẽẽ. qui conputationẽ
iudetur tri phonio exca ficei co¬
missi ł pr̃are lib̾tatẽ quã sine con¬
ditione rectlend.R iõnum data
ece̾ ꝯstat /neꝙ humanum fuit. ob
rei peccumane question̾e. libtati
Dnoram ficri qua tñ rep̾sentata
c̃ofcstim arbit aprctore erit dad.
apud quem rõnem quam ad mĩst¬
risse eum aparuent. ex fidem rodli
stantum igitur rõnes redlere coge
s an ⁊ reliqua restitucre debex nich
adicitur nec puto cogendumina
⁊ siquã res ul peccunias exhideti¬
net: cogendus ẽ ꝑ pretore restitue
ĩtem de singlis instruere. PAulu

Expanded text:
nistrasse dicatur, diuus Marcus rescripsit moram libertati non esse faciendam, ex continenti tamen arbitrum dandum esse, qui computationem uidetur Trophimo ex causa fideicommissi praestari libertatem, quam sine condicione reddendarum rationum datam esse constat, neque humanum fuerit ob rei pecuniariae quaestionem libertati moram fieri. qua tamen repraesentata confestim arbiter a praetore erit dandus, apud quem rationem, quam administrasse eum apparuit, ex fide reddat'. tantum igitur rationes reddere cogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam et si quas res vel pecunias ex his detinet cogendus est per praetorem restituere: item de singulis instruere. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
dequib reb intdicta conpetu¬
nt. Et sciendim ẽ int̾dicta
aut dediumis iebant dchua¬
nis conpet̾e. ¶Siumis. ut deloci
sacris. uel delocis religiosis ¶õcre¬
bhominum int̾dicta redũ¬
tur aut dcis que sunt alicum¬
psone de quib exhibenois. ⁊¬
deducendis. interchicta cõpetu¬
nt. que sunt alicuns. hec sunt
aut publica. aut singuloꝵn

Expanded text:
de quibus rebus interdicta competunt. et sciendum est interdicta aut de diuinis rebus aut de humanis competere. diuinis, ut de locis sacris uel de locis religiosis. de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuipersonae, de quibus exhibendis ducen‹d›is interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut singulorum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶publiceutilitatis causa cõpe¬
tit int̾dictum. ut uia publi¬
ca uti liceat ⁊ flumine publi¬
co.⁊ nequid fiat inma publi¬
ca. Iurissi tuendi causa. de
dicuntur. ut uti possioetis¶sim¬
plicia sunt casuł uti echibitori
arestitutoriaqtẽ pħibitoria.
de arborib cede nois. ⁊deitiñe
actuꝙ. ¶ Intclicta aut̾ cõpetu¬
nt.ul hominum causa. ued di¬
iuni iuris causaut dereligio
⁊de mortuo infertndo. uel de¬
sepulcro hodificando. Romi¬
num ciusa conpetunt ul ad
publicam utilitatẽ ꝑtin̾etia.
ul sui niris tuendicã.uł officui
tuendi cãul rei familiaris.

Expanded text:
publicae utilitatis causa competit interdictum 'ut uia publica uti liceat' et 'flumine publico' et 'ne quid fiat in uia publica': iuris sui tuendi causa dedicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, ueluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque.Interdicta autem competunt uel hominum causa uel diuini iuris aut de religionde mortuo inferendo uel sepulchro aedificando. hominum causa competunt uel ad publicam utilitatem pertinentia uel sui iuris tuendi causa uel officii tuendi causa uel rei familiaris.
Abbreviated transcription (Latin):
fraudatorem eam dandam qr
nulla accio mneum exantege̾¬
⁊miquum eet accionẽ dan ĩ
cum cui bona ablata eẽnt/smo
quedam disꝑdidiss. sinulla
Siõne recupan possent. nichomi
Pnus actio incum dabitur  p̾¬
dtor nontm̃ cmolumetum acci¬
inco qui exutꝰ ẽ bonis qua pẽn

Expanded text:
fraudatorem eam dandam, quia nulla actio in eum ex ante geiniquum esset actionem dari in eum, cui bona ablata essent. si uero quaedam disperdidisset, si nulla ratione reciperari possent, nihilo minus actio in eum dabitur et praetor non tam emolumentum acti qui exutus est bonis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quedam int̾licta reipsecuti¬
oncin continent suł uti dciti¬
nere actuꝙ priuato na ꝓpͥeta¬
tis ciusam continet hoc inter¬
dc̃m s ⁊ illa mt̃dc̃i que delocis
sac̾s. ⁊ dexligiosis ꝓponuntur
uluti ꝓpͥctatis causam contin¬
crtitem illa delibis echibodi
que luns sui tuendi cansa di¬
ximus conpet̾ent nõ sit mirũ
siqua int̾dicta ad itm famili

Expanded text:
Quaedam interdicta rei persecutionem continent, ueluti de itinere actuque priuato: nam proprietatis causam continet hoc interdictum. sed et illa interdicta, quae de locis sacris et de religiosis proponuntur, ueluti proprietatis causam continent, item illa de liberis exhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit mirum, si, quae interdicta ad rem fam
Abbreviated transcription (Latin):
partus restitui non debeat siuo
cum alignaretur. pregnans fu¬
ent posse digꝑntum quoꝙ re¬
stitui oporte fnictus aut̾ fundo
cohesisse non satis intelligere
se labco. ait ntum duni taxat qͥ
maturan⁊ qui maturi fuint
pretor significet. cet̾m ⁊ sid̾ his
senserit qui maturi fumt
nchomagis possonem resti¬
tu oportonamcum fundus
alicnaretur ꝙadcum fructus¬
q eius attinet. imam quanda
rem fuisse Ioem fundum cui
omnis genis alienatione frͣt
scqui nec eum qui iberno ha¬
bint fundum ctum si sub tp̃e
mesis iungemie uefructus ciꝰ
uende possit x. ioc̾co duas res
io ẽ fundum centum ⁊ fructa
decct cum h̾re intelligendum
s unam ioẽ fundum cc̃tum
sic̃ his quoꝙ unam rem habet¬

Expanded text:
at: si uero, cum alienaretur, praegnas fuerit, posse dici partum quoque restitui oportere.Fructus autem fundo cohaesisse non satis intellegere se Labeo ait, utrum dumtaxat qui maturi an etiam qui inmaturi fuerint, praetor significet: ceterum etiamsi de his senserit, qui maturi fuerint, nihilo magis possessionem restitui oportere. nam cum fundus alienaretur, quod ad eum fructusque eius attineret, unam quandam rem fuisse, id est fundum, cuius omnis generis alienationem fructus sequi: nec eum, qui hiberno habuerit fundum centum, si sub tempus messis uindemiaeue fructus eius uendere possit decem, idcirco duas res, id est fundum centum et fructus decem eum habere intellegendum, sed unam, id est fundum centum, sicut is quo
Abbreviated transcription (Latin):
onc teneri. labeo aitmec ullũ
reg̾ssum babituꝵ ad mulicrẽ
suicro sine iudice.uicendimi
anulla repeticio conpetat ei.
ꝙ siis ignorau̾it filia aut̃ scie¬
nt tenebitur filia suio ut̾ꝙ¬
utꝙ scierit ut̾q tenebitur ãt
sineut scieret. quidam etisti¬
mant nichominus infiliã dã¬
dam actionem / quia intelli¬
gitur. quasi exdonatione ali¬
quid ad camꝑueniss saut c̃te
quie cam debere ꝙ consetuta
fint serestituturamsm mari¬
tum autẽ quiignorauit no
dindam actionemino mag̾
quam mẽditorẽ qui afraũ¬
datore ꝙ ci debetur. acccpit
fcum is indotatam ircorem
ducturus non fu̾it.Itẽ si ex¬
trancus filic familias nomi¬
ne frandandi causa dotẽ de¬
ditat nebitur mantus. susci

Expanded text:
one teneri Labeo ait nec ullum regressum habiturum ad mulierem: sin uero sine iudice, uidendum, an ulla repetitio competat ei. quod si is ignorauerit, filia autem scierit, tenebitur filia: si uue scierit, uterque tenebitur. at si neuter scierit, quidam existimant nihilo minus in filiam dandam actionem, quia intellegitur quasi ex donatione aliquid ad eam peruenisse, aut certe cauere eam debere, quod consecuta fuerit se restituturam: in maritum autem, qui ignorauerit, non dandam actionem, non magis quam in creditorem, qui a fraudatore quod ei deberetur acceperit, cum is indotatam uxorem ducturus non fuerit.Item si extraneus filiae familiae nomine fraudandi causa dotem dederit, tenebitur maritus,
Abbreviated transcription (Latin):
cr quib ꝓrimus agnatus etiã
solus letur. si quis ita in testo
scripẜit.si quid filio meo accide.
tuo filio damas lib̾ ent. licet cm̃
mone ⁊̃ mors signifitatur.

Expanded text:
 quibus "proximus" adgnatus et solus habetur. Si quis ita in testamento scripserit "si quid filio meo acciderituo filio dama liber erit. licet enim " mone etiam mors significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ege inlia de ãnona pena statu¬
tur. adusus cum qui contra a¬
nonam fecent. societatẽ ne coie¬
rit. quo ãnonaarior fiat.¶Ea¬
dem lege continctur. ne quis na¬
uem. nautã ne retineat. aut do¬
io malo faciat quo mag̾ detm¬
catur. et pena .xx. aureoru statuls¬

Expanded text:
ege Iulia de annona poena statuitur aduersus eum, qui contra annonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat. Eadem lege continetur, ne quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineatur, et poena uiginti aureorum statu
Abbreviated transcription (Latin):
continctun homolibcta sỹe cõ¬
tinctur ⁊ casum adu̾sãq fortu
spectan homin¬
U libi. ncꝙ ciule. neꝙ nature
estnam dehis itbnegoium
recte gimmus que subi cuisb do¬
minioꝙ nr̃o statim possunt et
nauis sihac mente resoluta dł.
ut inalium usum tabule desti¬
narc̾tur. licet mutato consilio
ꝑficiatur tũ ⁊ pẽpta prior na¬
uis alxcalia dicendum
ẽ S surtficiende nauis
causa omnos tabule itfice
sunt:nondum int̾cidisse nau¬
is uidctur. ⁊ conpositis rursus
de edib deposita tigna eim̃e¬
de ut reponantur. ẽduim̃ sũt
s siusꝙ adaitam deposita sit.
licet cidm inatii restituatur

Expanded text:
 homo liber certa specie continetur. et casum aduersamque fortunam spectari hominis liberi neque ciuile neque naturale est: nam de his rebus negotium recte geremus, quae subici usibus dominioque nostro statim possunt. et nauis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet mutato consilio perficiatur, tamen et perempta prior nauis et haec alia dicenda est: sed si reficiendae navis causa omnes tabulae refixae sint, nondum intercidisse navis videtur et compositis rursus de aedibus deposita tigna ea mente, ut reponantur, aedium sunt, sed si usque ad aream deposita sit, licet eadem materia restituatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cõnditione. legata nt quia ⁊
supe debitor itͦm subcondit¬
one logatam dedisset. no liba¬
rcturS si conditione teficiẽ¬
te itmanẜit petitio infirin ab¬

Expanded text:
condicione legata sit, quia et, si ipse debitor rem sub condicione legatam dedisset, non liberaretur: sed si condicione deficiente remanserit, petitio infirmab
Abbreviated transcription (Latin):
non noc̃e pupillo remsuam p¬
hiucrer pupilli ad ministra¬
tio concessa non fuitsm hoc¬
magis opinor. de dolo tutori.¬
excẽptionempupillo ẽẽ obi¬
cadem incuratore. quoꝙ furio
dolo autem ip̃uis minoris .xxu.
dum eẽ excipiendum ncqua¬
quam ambigendum ẽ ex ca
ctate que dolo nõcarcat. dem¬
Muilianus quoq sepissime
scͥpsit. ¶oliyupillos qui ppe
pub̾tatem sunt. capaces c̃e qd
enim si debitor ex delegato pu¬
pilli peccunam c̃ditori cui: so¬
luit fingẽtis se inquit pubosi
cerene ꝓpt̾ malicie ignoranti
am.hiscandem peccumã cõse¬
quatur. Id fuandum nfuro¬
so at sicũ ccistimarctur cõpos
mentis ẽẽ iusserit debitorcm
c̃ditori solue. uelsiq exigit do¬
mihẽat. ¶De auctoris dolo. ex¬
ceptio ep̃tori non obicitur. si
autem accessione auctoris sui¬
utitur equissimum uisum ẽ.
cum qui cxpsona auctoris uti
accessionepati dolum expso¬
na auctoris ⁊ph eque tradit᷑.
reiquidem cohientem excep¬
tionema ẽptori nocc cã autẽ

Expanded text:
non nocere pupillo rem suam phuic rerum pupilli administratio concessa non fuit. Secmagis opinor de dolo tutorexceptionem pupillo esse obieadem in curatore quoque furiosdolo autem ipsius minoris vigintrdum esse excipiendum nequaquam ambigendum, est ex ea aetate, quae dolo non careat. deulianus quoque saepissime scribsit doli pupillos, qui prope pubertatem sunt, capaces esse. quid enim, si debitor ex delegatu pupilli pecuniam creditori eius soluit? fingendus est, inquit, pubes esse, ne propter malitiae ignorantiam bis eandem pecuniam consequatur. idem seruandum in furioso ait, si, cum existimaretur compos mentis esse, iusserit debitorem creditori soluere, uel si quod ex‹e›git, domi habeat.De auctoris dolo exceptio emptori non obicitur. si autem accessione auctoris utitur, aequissimum uisum est ei, qui ex persona auctoris utitur accessione, pati dolum auctoris: et peraeque traditur rei quidem cohaerentem exceptionem etiam emptori nocere, eam aute