comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
las. qͥ fauũt uerbũ eiꝰ cũ redeunt ad fidem
.i. minꝰ suꝑbi. ligna fructifera .i. fructꝰ bonoꝵ
oꝑũ reddentes: cedri .i. odorem sp̃aliũ urtu¬
uencnati homines ut heretici ⁊ uolucres¬
pennate .i. philoͣphi qͥ habent pennas .i. sa
pientias diuersor libroꝵ: ꝑ qͣs dicunt᷑ uola¬
re: suł excellenciores aliis. ẽẽ: nsti om̃s ma¬
iati laudabunt eũ. Reges t̾re ⁊ om̃s popłi.
nes ⁊ urgines .i. diuersi sexꝰ. senes cũ iumo

Expanded text:
s faciunt verbum Dei, cum redeunt ad fidem id est minus superbi; ligna fructifera, id est fructum bonorum operum reddentes; cedri, id est odorem spiritualium virtuest venenati homines, ut haeretici, et volucres, id est philosophi, qui habent pennas, id est sapientias diversorum librorum, per quas dicuntur volare, id est excellentiores aliis esse: isti omnes macati laudabunt Dominum. « Reges terrae et omnes populi, nes ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃ia obseruiunt uoluntati di. Montes
⁊ om̃s colles. ligna fructifera ⁊ om̃s cedri: p̾be¬
đm. scił qͥa p̾bent nob̃ mat̾iam laudandi eũ.
Possunt autẽ etiã allegorice discuti. Edraco¬
nes nanq ⁊ abyssos ⁊ cet̾a p̾dicta significant᷑
mali: sccłm diuersa genera malori que st̃
meis dracones .i. truculentissimi homines.
abyssi .i. ꝓfundissimi inuiciis. ignis .i. illi qͥ
inardore c̃cupiscenciaꝵ st̃: grando .⁊ illi qui¬

Expanded text:
serviunt voluntati ejus Dei. « Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri, » praebe quod praebeant nobis materias laudandi Deum. Possunt etiam allegorice sic discuti. Per dracones namque et abyssos, et caetera praedicta, significantur mali secundum diversa genera malorum quae sunt in eis. Dracones, id est crudelissimi homines; abyssi, id est profundissimi in vitiis; ignis, id est illi, qui in ardore concupiscentiarum sunt; grando, id
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝯualuit. Dñs enĩ sub ꝯditione solet loqͥ:
qͣsi dicat. Morieris. nisi penitueris. Uerba
erechie recolentis qͣlit̾ ĩifirmitate se habue¬
rit. E go dũ infirmarer dixi .i. deliberaui.
Uadam ad portas inferi indimidio dierũ
meor. qͥadies meos ñ ꝯsũmaui studiis bonor
bus ⁊ ꝯpunctione cordis residuũ aĩe mee. ut
ꝓlongato uite spacio qđ inine ĩꝑfectũ trat
ꝯsũmarẽ. Ideo quesiui bona oꝑa ut ꝑficerem.¬

Expanded text:
ille convaluit. Dominus enim sub conditione solet loqui, quia dicit: Morieris, nisi poenitueris. Verba Ezechiae, recolentis qualiter in infirmitate se habuerit: Ego dum infirmarer dixi, id est, deliberavi: Vadam ad portas inferi in dimidio dierum meorum, quia dies meos non consummavi in studiis bonorubus et compunctione cordis, residuum annorum meorum ut prolongato vitae spatio, quod in me imperfectum erat, consummarem. Ideo quaesivi bona, ut
Abbreviated transcription (Latin):
moriar ĩꝯsũmatꝰ ut ñ ꝑficiã bona. t̃c̃ ille eg̃gi
de semine meo nasuturꝰ erit asabute mea abla¬
tus. Uł gen̾atio piori ⁊ electoꝵ ame. ẽ. clongata
mea .i. int̾ qͦs me fut᷑um intellexerã: ⁊ ꝯuoluta
c. ame qͣsi tab̾nacł̾m pastoꝵ. Psimile loqͥt̃¬

Expanded text:
moriar inconsummatus, ut non perficiam bona, tunc ille egregius de semine meo nasciturus erit, a salute mea ablatus. Vel, generatio piorum et electorum a me est elongata: mea, id est, inter quos me futurum intellexeram, et convoluta est a me quasi tabernaculum pastorum. Per simile loq
Abbreviated transcription (Latin):
inducit᷑. Erethias cũ in multis deo
deseruisset in hoc peccauit qͥd excelsa ñ abstu¬
lit. Tñ acseo gͣm infirmitate ꝑcussus: ab ysa¬
ia meruit audire. Dispont domui tue. qa
morieris tu ⁊ niuiues. Ille gͦ gͣui c̃punctione
ĩuerius ad parietẽ pectiaia aefleuit. ⁊tuisi
ab eodem ysaia audire meruit: qđ d̾s peniten
sui ⁊ infirmitatis meminit. ut ex opposito tri¬
bulationis: gratior appareat modus liberatio¬
nis. Mat̾ia. ẽ. ip̃e erechias ĩ mfirmitate po¬

Expanded text:
inducitur. Ezechias cum in multis Deo deserviret, in hoc peccavit, quod excelsa non abstulit, unde a Deo gravi infirmitate percussus, ab Isaia meruit audire: Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives. Ille ergo gravi compunctione conversus ad parietem, peccata defIsaia audire meruit, quod Deus poenisui et infirmitatis meminit, ut ex opposito tribulationis gratior appareat modus liberationis. Materia est ipse Ezechias in infirmitate po
Abbreviated transcription (Latin):
uos aꝑte haurietis aqͣs doctne ⁊ baptisma¬
tis ingaudio sp̃uali. defontib .i. de multipli¬
ci abundantia saluatoris: ⁊ alterutrũ dicetiᷤᷤ.¬
⁊ admonebitis alios in illa die. incarnatio
tis. Notas facite inpopłis p̾dicando adin-¬
uentioes eiꝰ .i. saluationẽ. ⁊ omnẽ uiã sapien¬
tie ⁊ scientie qͣm adinueñ. ⁊ ostendit fidelib¬

Expanded text:
te haurietis aquas doctrinae et baptismatis in gaudio spirituali, de fontibus, id est, de multiplici abundantia Salvatoris, et alter alteri dicetis et admonebitis alios in illa die incarnationie. Hoc etiam dicetis: Notas facite in populis praedicando adinventiones ejus, id est salvationem, et omnem viam sapientiae et scientiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
scda de scͥbit gaudiũ ⁊ potestatẽ qͣm ip̃i sc̃ĩ
inalia uita habebunt. ⁊ inuitat nos ad lau¬
dem sic dicens. Tos isił iam uidentes dm̃
in illa et̾na ierłm: cantate illi dño de crea¬
tione celi ⁊ terre ⁊ cet̾oꝵ. canticũ nouũ: scił
de reparatione qͣm fec̃ d̾s ꝑ incarnationẽ

Expanded text:
 describit gaudium et potestates quas ipsi sancti in alia vita habebunt; et invitat nos ad laudem, sic dicens: Vos Israel, jam videntes Deum in illa aeterna Hierusalem, « cantate » illi « Domini » de creatione coeli et terrae, etc., « canticum novum, » scilicet de reparatione quam fecit Deus per incarn
Abbreviated transcription (Latin):
ta ip̃i deo .ẽ. suꝑ celũ ⁊ t̾ram. qͥa nec celestes ñ
t̾rene creatt possunt eum sufficient̾ laud are.
⁊ ille ds exaltanit. cornu popłi sui .i. altitudi¬
nẽ: qͥa licet in hac uita habeat altitudinem¬
adu̾sitates: s in alia iuta eraltata erit quia
tico: qͣ sñ int̾missiõe laudant dm̃. scĩs dico

Expanded text:
ta ipsi Deo, est « super coelum et terram, » quia nec coelestes, nec terrenae creaturae possunt eum sufficienter laudare. « Et » ille Deus « exaltavit cornu populi sui, » id est altitudinem: quia licet in hac vita adeprimitur: sed in alia vita ita exaltata erit, quod tico, qui sine intermissione laudant Dominum: sanctis dico
Abbreviated transcription (Latin):
dm. Attendentes enĩ int̾ cet̾a qͦd ille aque
que spissi corꝑis sc̃ teneant᷑ subtilissimo
corpore ipsiꝰ celi ualde minori. si possumꝰ
⁊ alaudib di cessare. tn ñ debemꝰ. Ideo
nata de cõpositione .iͦiͬi. dem̃toꝵ. ⁊ etiam
ipsã mat̾iã fec̃. Et hoc. ẽ. ip̃e mandauit
aget ꝯͣ illdᷤq dicunt mundũ do coet̾nũ. Ipsa
elem̃ta int̾ceta ordinauit. postea eaque

Expanded text:
Deum, attendentes inter caetera quod cum illae aquae, quae spissi corporis sunt, teneantur subtilissimo corpore coeli, valde mirari possumus, et a laude Dei cessare non debemus. Ideo nata de compositione quatuor elementorum: et etiam ipsam materiam fecit; et hoc est: « ipse mandavit, a illos qui dicunt mundum Deo coaeternum. Ipsa elementa inter caetera ordinavit, postea ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tib huiꝰ uite: qͥa ipsi st̃ filii hominũ. Et ħ
exibit a corpore. ⁊ ille hõ scd̾m corpꝰ reuertet᷑
int̾ram ut cinis fiat t̾rã dico suã: Uñ ipse fĩs
fuerat. ⁊ exordiũ duxerat: ⁊ in illaͣ qͣndo sic
exibit sp̃s om̃s cogitationes eor qͥb s diuitias
durat᷑as. ⁊ maxima regna subst̾nenda putaue¬
hominũ ñ. ẽ sꝑandũ cũ nec se nec alios iuuare
posst̃: s in illo sꝑandũ. ẽ. qd at beatitudinẽ. ⁊
facit cet̾a que sequunt᷑. Aahoc. ẽ. Bcatꝰ. ẽ ille

Expanded text:
ibus hujus vitae, quia ipsi sunt filii hominum, et hoc « exibit » a corpore, « et » ille homo secundum corpus « revertetur in terram » ut cinis fiat: terram dico « suam » unde ipse fuerat factus et exordium duxerat: et « in illa die » quando sic exibit spiritus, « cogitationes eorum » quia sibi divitias parandas, et maxima regna substernenda putavehominum non est sperandum, cum nec se, nec alios juvare possunt, sed in illo sperandum est qui dat beatitudinem, et facit caetera quae sequuntur: et hoc est: Ille
Abbreviated transcription (Latin):
sos c̃tritos ⁊ pͥuatos uera dignitate. alligat. ⁊
tatẽ. Ad similitudinẽ medii dic. qͥ fracta
ossa collig̃ ut redeintegrent᷑: ⁊ ad antiqͣm sospi¬
tatẽ ꝑducant᷑. Alligat aut̃ nos d̾s fascina mi
scdie. ⁊ ꝯfeit grãs suas qͥb reformat nos anti¬
quo uultui. quẽ ꝑdidimꝰ in pec̃to pͥmi paitu¬
tis. Qui numerat multitudinẽ stellan. ⁊ cet̾a.¬

Expanded text:
sos contritos, et privatos vera dignitate « alligat » tatem. A similitudine medici dicit, qui fracta ossa colligat, ut redintegrentur et ad antiquam sospitatem perducantur. Alligat autem nos fascia mis, et confert gratias suas, quibus reformat nos antiquo vultui, quem perdidimus peccato primi parentis. « Qui numerat multitudinem stellarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sit decora .i. ex pura conscientia. que ñ ꝓpt̾ pec̃ca fa¬
cientis uilescat. Audisti hoc qͥa ñ .ẽ speciosa lau
more pecc̃oris. Alia distinctio pocest fieri in hoc
psalmo. s ñ habet᷑ exauctoritate. sic. Taudate
laudatio. Ideo dico laudate. q̃m dñs edificais

Expanded text:
sit, » id est ex pura conscientia, quae non propter peccata facientis vilescat. Audistis enim quia « non est speciosa laus in ore peccatoris . » Alia distinctio potest fieri in hoc psalmo, sed non habetur ex auctoritate, sic: « Laudate lauda
Abbreviated transcription (Latin):
uinã p̾sentiã ꝯtẽplat᷑. ierłm in qͣntũ cũ ło reg¬
nat. ⁊ inpace ⁊ intͣnqͥllitate ꝑpetua collocat᷑.
qͥa nullꝰ pͦ diẽ iudicii intͣre ineam pot̾it. Seras
suit fines tuos pacẽ. qͥa etiã int̾ eos qui erunt
inultima mansione erit par ⁊ exultatior sa

Expanded text:
aesentiam contemplatur, Hierusalem in quantum cum Deo regnat, et in pace et in tranquillitate perpetua collocatur. quia nullus post diem judicii intrare poterit in eam. Seras, suit fines tuos pacem, » quia etiam inter eos qui erunt in ultima mansione, erit pax et exsultatio. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
litas mea que mn debes subseruire: lauda
dñm. Anima aut̃ bene ꝯfortata dic̃. Lau
deo meo qͣndiu fuero. hoc ẽ. ꝑ totũ tempꝰ istĩ
uite. ⁊ codem mͦ uos alii psallite exemplo mer:¬
⁊ illud ꝯsiliũ qd̃ m tͥbuo debetis insequi. Tideł

Expanded text:
litas, quae mihi debes servire, « lauda Dominum; » anima autem bene confortata dicit: « L« Deo meo quandiu fuero, » id est, per totum tempus istius vitae. Et eodem modo, vos alii, psallite exemplo mei: illud consilium quod mihi tribuo debetis insequi, scilicet «
Abbreviated transcription (Latin):
que incis st̃: fc̃c̃ ip̃e idem ds. Dicunt nanq
tustici qđ diabolus caprã s fec̃: aliiq bufonẽ.
Et cũ õs laudationes dĩ thunt᷑ exsupͣdictis
in alio psalmo: ix. modꝰ hic respic̃ adoꝑa. Ido
ctiã sꝑandũ. ẽ. in eo. qͥa ip̃e. ẽ. qͥ custodit uerita

Expanded text:
quae in eis sunt » fecit ipse Deus: dicunt namque rustici, quod diabolus capram fecit, alii quod bufonem: et eum omnes laudationes Dei trahantur a supradictis in alio psalmo novem modis, istud respicit ad opera. Ideo etiam sperandum est in eo, quia ipse est « qui custodit verita
Abbreviated transcription (Latin):
gitabo tͥ õs annos incos .i. recõpensabo bona
ꝓ singłis malis que feci inp̾c̾itis antuiᷤᷤ meis:
ñ causa excusationis: s causa faciliuᷤ impe
rit nisi pectata. qđ reuera. ẽ. quãdiu ho
incarne subsistit. tunc uste corripies .i.
contptũ ⁊ emendatũ facies me ꝑistã in¬
firmitatẽ. ⁊ ꝑ spaciũ emendandi tͥbucs:
⁊ de inceps uiuificabis me: iustũ ⁊ sc̃m
efficies. Et uere debeo corrigi ⁊ cmendari.
ĩ firmitatis amarissima. dũ totꝰ popłs mecũ
uite aĩam meã ut ñ ꝑiret. ⁊ ꝑ hoc eriusti:
qͥa ꝓietisti post tergũ tuũ om̃ia peccata meã

Expanded text:
gitabo tibi omnes annos meos recompensando bona pro singulis bonis, quae feci in praeteritis annis meis, firmitatem carnis non causa excusationis, sed causa facilius impetrit nisi peccata, quod revera est: quandiu homo in carne subsistit, tunc juste corripies, id est correptum et emendatum me facies per istam infirmitatem, et spatium emendandi tribues, et deinceps vivificabis me justum et sanctum efficies: et vere debeo corrigi et emendari, infirmitatis amarissima. Dum totus populus mecvitae, animam meam, ut non periret: et per hoc eruisti, quia projecisti post tergum tuum omnia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
aoba aĩa mea dñm. Alła. In hoc psal¬
mo habet mat̾iam laudationẽ di. ⁊ inten¬
dit inuitare nos inuirtute ad laudẽ exẽplo
sui. Modus. In pma parte admonita
om̃ia suã ad laudandũ dm̃. monet alios

Expanded text:
 In hoc psalmo est materia laudatio Dei, et intendit nos invitare ad laudem Dei exemplo sui. Modus: In prima parte monita anima sua ad laudandum Deum, monet alios
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽpore oportuno. qͥa ⁊ si ñ statĩ qͥn petit᷑
digne aliqͥd ad ẽ: tam̃ dat d̾s q̾n iudicat
oportunũ. Et in hoc etiam iusticia tua ap
sas beneficia tua. ⁊ imples om̃e animal be
⁊ studio: benedictione .i. increm̃to uirtutũ.

Expanded text:
n statim quoniam petitur, digni aliquid adest, tamen dat quando judicat opportunum. Et in hoc etiam justitia tua appsans beneficia tua, et imples omne animal » et studio « benedictione, » id est, incremento virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñs om̃s diligentes se: ⁊ om̃s peccatores
disꝑdet. Condusio supͣ ditarꝵ laudationũ.
Et qͥa dñs hec om̃ia facit: qͥcqͥd illi faciant.
laudationẽ dñi loquet᷑ os meũ: ⁊ exẽplo mei
benedicat om̃is caro nomini sc̃o eiꝰ. ⁊ hic pa¬

Expanded text:
 omnes peccatores disperdet. » Conclusio supradictarum laudationum. Et quia Dominus haec omnia faciet, quidquid alii faciant, « laudationem Domini loquetur os meum, et » exemplo mei « benedicat omnis caro nomini sancto ejus. » Et hic pa
Abbreviated transcription (Latin):
an bona an mala sint inc̾cũ est indicabunt᷑
quidã aduitã: quidã uͦ ad mortẽ. Illi uͦ de
quorũ sc̃itade in eccłia certũ est ñ indicabun
tur qͥa in hac uita ab eccł̃ia ad uitã iudicati
st̃ s iudicabunt. ñ tñ om̃s: s illi qͥ apłorũ
uicẽ obtinent. ut ep̃i: & huiꝰmodi. Iutlica¬
bunt autẽ qͥa cõparatione sui ostendent
resurgent ita rit sint in ꝯsilio cũ iꝰtis a¬
quib qͥcqͥd fit ꝯsilio & ratione fit. ¶el
quia ĩ hebreo in ꝯgregatione habet᷑ in ꝯ¬
cilio a quib dã legitur. scilicet ñ erunt pec¬
catores in ꝯsortio nistorũ. Uel potest iñ uer¬
sus legi de pͥma resurretione amme ꝑ pe¬
nitentiã ut dicamꝰ impii ñ resurgunt
in iudicio .i. in discretio nebom ⁊ mali scilic
ut malo de uitato bonũ faciant. neq pec¬
uiã iustorũ. ¶ deo impĩ & peccatores ñ

Expanded text:
an bona an mala sint, incertum est, judicabuntur, quidam ad vitam, quidam ad mortem. Illi vero de quorum sanctitate in Ecclesia cerad vitam ab Ecclesia ducti, judicati sunt: se judicabunt, non tamen omnes, sed illi qui apostolorum vicem obtinent, ut episcopi et hujusmodi. Judicabunt autem, quia comparatione sui ostendunt resurgent, ita quod sint in consilio jusit, cum consilio et ratione fit. Vel quia in Hebraeo in congregatione habetur, in concilio a quibusdam legitur, scilicet non erunt peccatores in consortio justorum. Vel potest idem versus legi de prima resurrectione animae per poenitentiam, ut dicamus: Impii non resurgent in judicio, id est in discretione boni et mali, sic scilicet ut bono devitato bonum faciant: neque pecvit Dominus. » Ideo impii et peccatores non
Abbreviated transcription (Latin):
Impii ñ resurgunt .i. ñ habent resurge. Et
qͥa dñs om̃s resurgent tã boni qͣm mali:
de t̾minant sic. i iudicio hoc est ñ ita resur¬
gent ut indicent᷑ uł iudicant. Impi enĩ
.i. infideles iudei uł gentiles ⁊ eciã illi qͥ ab
hac uita diuelluntur expulsi ab eccłia.¬

Expanded text:
ideo non resurgunt, » id est, non habent resurgere: et quia omnes non resurgunt tam boni quam mali, determinat « in judicio, » id est, non ita resurgent ut judicentur, vel ut judicent. Impii enim, id est infideles, ut Judaei et gentiles, et etiam illi qui ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis negauerit me corã hominib: ego nega¬
bo eũ corã pr̃e meo. Et iterũ. Qui ꝑseueraue¬
rit usq infinẽ: hic saluus erit. Et hoc faciers
ego fundatꝰ suꝑ eloqͥa tua .i. timens eũ qͥa aĩã¬
ris c̃tristari ꝓꝑseuitione malor. letabor sic̃
ille qͥinuenit spolia multa. Sic̃ enĩ aliqͥs hosti¬
a deiecto hoste gaudens rapit spolia .i. p̾miũ

Expanded text:
« Si quis negaverit me coram hominibus, ego negabo eum coram Patre meo » . Et item: « Qui perseveraverit usque in finem, salvus erit. » Et hoc faciens, « ego » fundatus « super eloquia tua, » id est timens eum quirer contristari pro persecutione malorum, « laetabor sicut » ille « qui invenit spolia multa. » Sicut aliquis hostis, devicto hoste, gaudens rapit spolia, sic
Abbreviated transcription (Latin):
in toto tẽpore uite mee. que ꝑseptẽ dies uolui¬
tur. Tel adlit̾am. septies indie .i. in horis
constitutis admemoriã sp̃c septiformis. ego
dico intendens suꝑ iudicia iusticie tue .i. re
cognoscens om̃s illas ꝑsecutiones immitti
in tuo iusto uidicio. scił ad correctionẽ. Per¬

Expanded text:
 dies volvitur. Vel ad litteram: « Septies in die, » id est in horis constitutis ad memoriam septiformis Spiritus, ego dico, intendens « super judicia justitiae tuae, » id est recognoscens omnes illas persecutiones immitti ihi tuo justo judicio, scilicet ad correctionem. E
Abbreviated transcription (Latin):
fiã . ẽ. op ꝓbriũ habundantib indiuitus. Di¬
tes enĩ oppbriosos ⁊ stultos iudicant bonos. qͥa
ñ quert diuicias. sic̃ ⁊ ipsi faciunt. Et . ẽ facta
despectio suꝑbis : i. inm̃te elatis. Despiciunt enĩ

Expanded text:
facta « opprobrium abundantibus » in divitiis. Divites enim opprobriosos et stultos judicant bonos, quia non quaerunt divitias sicut ipsi faciunt: « et » est facta « despectio superbis, » mente elatis; despiciunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inturrib tuis .i. inscis apłis. ⁊ aliis qui si
ex posuert̃ morti ꝓdefensione eccłie. sit abũ¬
dantia uirtutũ. uł adqͥsitori p̾dicatione
sua: ut cũ multis filus deo se p̾sentent
in udiuo. Non tantũ p̾cor ut sit pax ⁊ ha¬
bundantia inturrib tuis. sed etiã bene
talem ponerẽ pacẽ: qͣ possent ꝑuenire
ad suꝑne ciuitatis pacẽ ⁊ habitationẽ.
Er̃s accipit magis sibi adiunctos ⁊ simi¬
nos. Et ñ tantũ loquebar de te: sed etiã
hoc ẽ qd̵ dũ. Piopter domũ dñi dei nr̃.¬
aliuis dictum. ẽ. Et hoc p̾misso psalmo:
dirigit se ad ipsũ positꝰ int̾ molestias huiꝰ uite.
In pͥma parte ostendit se ocłos d̃o dirigere.
am. Intendit nos hortari adhunc gradũ.
i sp̃ualit̾ in pͥmis istis septẽ loqͥt᷑. de ueteri
testam̃to: qͣsi ita diceret. Cos positi intri¬
bulatione. leuate ocłos ur̃os addm̃. sic̃ ego¬
exaudire. hoc notat dicens qͥhabitas incelis.
Ille dicit᷑ ocłos addm̃ dirigere. qͥ ñ confideis

Expanded text:
 aliis qui se exposuerunt morti pro defensione Ecclesiae, « sit abundantia » virtutum vel acquisitorum praedicatione sua, ut cum multis filiis Deo se praesentent in judicio. Non tantum precor ut sit pax et abundantia in turribus tuis, sed etiam bene talem ponerem pacem, qua possent pervenire ad supernae civitatis pacem et habitationem. « Fratres » accipit magis sibi adjunctos et siminos. Et non tantum verbo loquebar de te, sed etiam hoc est quod dicit: « propter domum Domini Dei naliis dictum est, et hoc praemisso psalmo dirigit oculos ad ipsum, positus inter molestias hujus vitae. In prima parte, ostendit oculos ad Deum se dirigere. am. Intentio est nos hortari ad hunc gradum, et specialiter in primis istis septem loquitur de Veteri Testamento. Quasi ita diceret: Vos positi in tribulatione, levate oculos exaudire; hoc notat, dicens: « qui habitat in coelis. » Ille dicitur oculos ad Deum dirigere qui, non confidens
Abbreviated transcription (Latin):
berando: uł quecunq beneficia faciendo.
Postqͣm dixit de seruis: ideo supponit de
mulierib. ut in eo sexu. fut᷑a saluatio in¬
telligat᷑. ꝑ mulieres que nat᷑alit̾ fragilis
corpis sũt: accipimꝰ ñ solũ feminas setiã

Expanded text:
berando, vel quaecunque beneficia faciendo. Postquam dixit de servis, ideo supponit de mulieribus, ut in eo sexu salvatio futura intelligatur: per mulieres, quae naturaliter fragilis sunt corporis, accipimus non solum f
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ t̾ciũ gradum graduũ qͦdhabet fidelis
suꝑ celestem ierłm etiã in ea spe habitat. ⁊ ad
tare. In pͥma parte dic̃ se letari de illa celesti
domo. qͣm ĩpe in habitaturꝰ. ẽ: ⁊ostendit mag¬
nã dignitatẽ illiꝰ ciuitatis. ut ad desideriũ
illiꝰ ciuitatis maxime corda nr̃a cõmoueat.

Expanded text:
tertium gradum gaudium illud quod habet fidelis super coelestem Hierusalem; et jam in ea spe habitat, et ad . In prima parte, dicit se laetari de illa coelesti domo quam ipse inhabitaturus est, et ostendit magnam dignitatem illius civitatis, ut ad desiderium illius maxime corda commoveat.
Abbreviated transcription (Latin):
sint tanꝗͣ ñ habentes. ⁊ qͥ gaudent: tãꝙͣ ñ gauden¬
tes. U̾ox ꝓpłie ostendentis se ppsos gͣdus ascendis¬
dant istos gͣdus. Duas partes fac̃ mhoc psal
mo. In pͥma parte ostendit se cũ clamaret.
ẽe. exauditũ. ⁊ orare ne deiceps impellat᷑ ad
rat se tãdu int̾ malos ꝑegͥnũ ⁊ incolam. cẽ.
Ac si ita dic̾it. IR̃s. tũ uos tͥbulamini mł
tiplicitate pectatoꝵ. clamate addnm. ⁊ ipse

Expanded text:
int tanquam non habentes: et qui gaudent, tanquam non gaudentes. » Vox prophetae ostendentis se ipsos gradus ascendisonscendant istos gradus. Duas partes in hoc psalmo facit. In prima parte ostendit se, cum clamaret, esse exauditum, et orare ne deinceps impellatur adrat se tandiu inter malos peregrinum et incolam esse. Acsi ita diceret: Fratres, cum vos tribulamini in multiplicitate peccatorum, clamate ad Dominum, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Iste psalmꝰ habet mat̾iam scłm gradum
Hic enĩ ille uistꝰ qͥ suꝑiꝰ auiciis exiuit. ⁊ mĩ¬
do renuntiauit: ostendit se ad s̃õs intens¬
nes suas dirigere. ut ꝑeoꝵ int̾cessionẽ diuinum
sibi auxiliũ adqͥrat. qͦ factꝰ ustus ꝯt᷑ om̃iũ tẽp¬
tationes resistat. Intendit enĩ ꝓpħa ꝑsuũ exem¬
plũ inuitare alios ut ꝑ eosdem gͣdus ascendari.
In pͥma parte leuans ocłos ad scõs: petit ꝑeoꝵ
mat se illud habere auxiliũ: ⁊ ostendit quid
sibi ualeat. ac si ꝓpħa ita inuitaret alios. O¬

Expanded text:
hoc psalmo habet materiam secundum gradum: hic enim ille justus qui superius a vitiis exivit, et mundo renuntiavit; ostendit se ad sanctos intentiones suas dirigere, ut per eorum intercessionem divinum sibi auxilium acquirat, quo factus justus contra omnium tentationes resistat. Intendit propheta per suum exemplum alios invitare, ut per eosdem gradus ascendant. In prima parte, levans oculos ad sanctos, petit per eorum mat se illud habere auxilium, et ostendit quod sibi valeat. Acsi propheta ita invitaret alios,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. sed de significatione ipsius qͥetis. In hoc
erat totꝰ finis eori: qͥa lex p̾cipiebat sabbato
feriari. qđ erat signum futt qͥetis. Pocto no¬
uũ testam̃tũ accipimꝰ. qͥa in ipso iã uerã reqͥẽ
obtinemꝰ. Accipit enĩ in pso xp̃o resurgente
nr̃a humanitas et̾na beatitudinẽ: ⁊ nos qͥ
menbra ipsiꝰ sumꝰ iam inspe habemꝰ. ⁊ tandẽ
bus notat᷑ nouũ ⁊ uetꝰ testam̃tũ. In p̾cedentib

Expanded text:
bat, sed de significatione illius quietis: et in hoc erat totus finis, quia lex praecipiebat in sabbato feriari , quod erat signum futurae quietis. Per octo, Novum Testamentum accipimus, quia in ipso jam requiem veram obtinemus. Accepit enim in Christo resurgente nostra humilitas aeternam beatitudinem, et nos, qui membra ipsius sumus, jam in spe habemus, et tandem bus notatur Novum et Vetus Testamentum: in praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ. ut a moyse pot̾at dauid accepisse.
Hec quidẽ st̃ mͥ dicta. indomũ dñi ibimus:
.i. ad celestem habitationẽ ꝑueniemꝰ ego ⁊ alii
in c̃similes qͥ iam uiciis relictis ꝑscõꝵ inttessio¬
habito mente in illa domo. Et hoc.ẽ. Re

Expanded text:
arum, ut a Moyse poterat vel David accepisse: haec quidem sunt mihi dicta: « In domum Domini ibimus, » id est ad coelestem habitationem perveniemus, ego et alii mihi consimiles, qui jam, vitiis relic » tamen jam inhabito mente in illa domo: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
dior in semitis tuis .i. in artiorib p̃ceptis
tius. ut innullo deuiẽ a p̃cepto tuo. Sic
signa pedũ ⁊ ꝓpt̾ hoc dicunt᷑ apłi uestigia
quia inipsis apparent signa iusticie xp̃i.
Et qͥa sunt uestigia nactĩ. ñ possent. ẽẽ. ꝑ¬
Noscens .i. anima ꝑ infirmitatẽ ñ posse
tantã dignitatẽ ꝓ mereri. rogat ipsã deita¬
tẽ. ut se humiliet ad subueniendum ei: qͣsi
ifirmꝰ aliqͥs qͥ ñ poss se erigere: lrogaret
medicũ: ut se humiliaret ad subuenien¬
dũ ei. Et exaudi ũba mea. Dico inclina.¬

Expanded text:
dior « in semitis tuis, » id est, in arctioribus praeceptis tuis ut in nullo deviem a praecepto tuo. Sic signa pedum, et propter hoc dicuntur apostoli vestigia, quia in ipsis apparent signa justitiae Christi. Et quia sunt vestigia, non possunt esse perNoscens enim suam infirmitatem non posset tantam dignitatem promereri, rogat ipsam deitatem ut se humiliet ad subveniendum ei, quasi infirmus aliquis qui non posset se erigere, et rogare medicum, ut se humiliet ad subveniendum ei
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c orans de qͣ sic agit. Orat retribui
sibi scłm iustitiã ante tẽpus passionis
scił ut d̾s dirigat gressus suos in semitis
suis. Petit ⁊̃ lib̾ari ã iuideis: in imminen¬
tia passionis. Postulat ̃ sͥ retribui se
cundũ sua m̃ita scił scđm głam resurret¬
tionis: & illis scđm corũ inala m̃ita. Intẽ

Expanded text:
 orans, de qua sic agit: Orat restitui sibi secundum justitiam ante tempus passionis, scilicet, ut Deus dirigat gressus suos in semitis suis. Petit etiam liberari a Judaeis in imminentia passionis: postulat etiam retribui sibi secundum sua merita, scilicet gloriam resurrectionis, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ receꝑunt: a pilato uł a iuda tͣditore. uł
adeo ꝑmittente me ita parari ad mortẽ
intã. sic̃ leo ⁊ catulꝰ leonis. ẽ. paratꝰ ad
p̾̃dã. Per leones illos maiores dm̃ ꝑse
tans in absconditis. occultũ ⁊silñ iudeoꝵ
notat. occłte morte dñi machinantium.

Expanded text:
mum receperunt a Pilato, vel a Juda tradente, vel a Deo promittente « me » ita parati ad mortem meam « sicut leo et catulus leonis paratus ad praedam. » Per leones illos majores persecuttans in abditis » occultum judicium Judaeorum notat, occulte mortem Domini machinantium.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. Per faciẽ nota p̃sentẽ. impugnatio¬
nem. qͣre neiesse. erat ut ꝓtegeret᷑. Pro¬
.i. sub refrigerio miscdie ⁊caritatis. Hic
ꝑsimile loquit᷑. Sic̃ enĩ auis ꝓtegit pul¬
los suos ne estũ sentiant. sic dñs d̾s nosi
cũ gladiis ⁊ fustib eũ circũdedert̃. Con¬
clusert̃ ñ adipem suũ. Sic̃ em̃ aliqͥ pin¬
gues edudunt suã pinguedinẽ alia
pinguedine. ita ut nil iam possit ineis
intrare: sic iudei pingues in multis ma¬
biã. qͥa dixert̃. Nolumꝰ hunc regnare
suꝑ nos. Nos non habemꝰ regem. nͥ cesa¬
rem. Ex adipe aĩalia suꝑbiunt. Per

Expanded text:
ntem impugnationem: quare necesse erat ut protegeretur,rum, » id est sub refrigerio misericordiae et charitatis. Hic per simile loquitur. Sicut enim avis protegit pullos suos, ne aestum sentiant: sic Deus Christum cum gladiis et fustibus eum circumdederunt: concluserunt etiam « adipem suum. » Sicut enim aliqui pingues concludunt suam pinguedinem cum alia pinguedine, ita ut jam nihil possit in eos intrare: sic Judaei pingues, id est multis maerbiam » dicentium: « Nolumus hunc regnare super nos: non habemus regem, nisi Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
peticiones qͣs diximꝰ. qͣs postea exsequit᷑¬
singularit᷑. Uox xp̃i ita dicentis scdm
hinanitatẽ. D nẽ. ds exaudi iusticiã
meã .i. adimple illud qđ iusticiã meã
petit. Exp̃ssius dicit iusticiã meã: quã
aerba. quia ipsa iusticia clamat: scilicet
ut ante passionem dirigantur gressus sui.
Intende dep̃cationẽ. meã: De remotione

Expanded text:
exsequitur. Vox Christi ita dicentis secundum humanitatem: « Domine Deus, exaudi justitiam meam, » id est adimple illud quod justitia mea petit. Expressius dicit justitiam meam quam verba, quia ipsa justitia clamat, scilicet, ut ante passionem dirigantur gressus sui: « intende deprecationi meae » de remotione
Abbreviated transcription (Latin):
suas de qͥb ꝓpħa dixerat. Reliquie. salue
fient. Non fecert se illos reliqͥas . i. humiles
⁊ subditos s dimisert̃ paruulis suis: qui
ꝑ humilitatẽ ⁊ abiectionẽ. st̃ facti ille re
psalmũ suã infirmitatẽ ostenderat: ne
parebit: i. quod filiꝰ est in patre ⁊ pat̾
infilio. Et hec apparitio erit in iuidicio. Et
cũ apparuerit gła. tc̃ ego satiabor comple¬
to corpore meo. Tunc eñĩ tandẽ corpus xͥ

Expanded text:
suas, de quibus propheta dixerat: « Reliquiae salvae fient : non fecerunt se illas reliquias, scilicet humiles et subditos, sed « diviserunt parvulis suis » qui per humilitatem et abjepsalmum suam infirmitatem ostenderat, ne parebit, » scilicet quod Filius est in Patre, et Pater in Filio: et haec apparitio erit in judicio, et « cum apparuerit gloria, tunc ego satiabor » completo corpore meo. Tunc enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ad monitione annuntiantis destructio¬
nem ierłm in regnum agrippe. secesserunt.
debes eos diuid̾e. quia sunt saturati .i.
neqͥtia repleti in mortẽ. dñi. Saturati di¬
co filiis .i. ad incõmodũ filior. Et dun

Expanded text:
ngeli admonitione annuntiantis destructionem Hierusalem, in regnum Agrippae secesserunt. debes eos dividere, quia « sunt saturati, » id est, nequitia repleti in more Domini: saturati dico « filiis, » id est ad incommodum filiorum: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc enĩ miscđ̾ie di in xp̃o mirificate¬
st̃ qͥa ⁊̃ immunis ã pecc̃õ fuit: L om̃s ꝑse¬
cutiones patientiꝰ oĩb aliis sustinuit. Et
bene debes mirificare. qͥ saluos facis span¬
Custodi me. dico ut pupillã ocłi .i. sicit
oportet custodire. pupillã oculi. Bene
se xp̃c pupille oculi comꝑat. Sic̃ enim
pupilla ocłi ẽ. dignior pars ocłi. ⁊ totũ
corpus illuminat: sic xp̃c dignior pars

Expanded text:
ficatae, quia et immunis a peccato fuit, et omnes persecutiones patientius omnibus aliis tulit. Et bene debes mirificare « qui salvos facis sperancustodi dico « ut pupillam oculi » sicut oportet custodire pupillam. Bene se Christus pupillae oculi comparat. Sicut enim pupilla est dignior pars oculi et totum corpus illuminat, sic et Christus est dignior pars
Abbreviated transcription (Latin):
hoc.ẽ. Nisi dñs custodierit ciuitatẽ: i. ip.
sam eccłiam. que dr ciuitas. qͥa de multis. ẽ.¬
collecta ⁊ bene munita uirtutib: frust᷑ uigilat
qͥ custodit eã ciuitatẽ. Cum dic̃ ugilat: in nu¬
it nob̾ curã ⁊ sollicitudinẽ qͣm pastores eccłie
qͥ uigilant ad greges custodiendos habent.

Expanded text:
nisi Dominus custodierit civitatem, » id est ipsam Ecclesiam, quae dicitur civitas, quia de multis collecta est et bene munita virtutibus; « frustra vigilat qui custodit eam » civitatem. Cum dicit « vigilat, » innuit nobis curam et sollicitudinem quam pastores Ecclesiae qui vigilant ad greges custodiendos habent.
Abbreviated transcription (Latin):
sius uentris uirginalis. Abi dic̃ ecce heredi¬
tas. incip̃ de scda parte. inqͣ ostendit magnã
dignitatẽ eoꝵ qͥ st̃ hereditas dñi. In pͥma par¬
te dissualet ap̾supsione. Dico filii erunt
mani gen̾is excusseit. ⁊ manifestauere: erunt¬

Expanded text:
sius « ventris » virginalis. Ubi dicit: « Ecce haereditas, » incipit de secunda parte, in qua ostendit magnam dignitatem eorum qui sunt haereditas Domini. In prima parte dissuadet a praesumptione. Dico, filii erunt mani generis excusserunt et manifestaverunt, erunt
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ: qͥ ideo unicornes dicunt᷑ qͥa uno solo
dentis .i. discernentis flãmã ignis. ꝑ ignẽ. illos
accipimꝰ: qͥ feruent amore. illiꝰ mali desiderii
ꝑ flãmã furorẽ maloꝵ actuũ quos in sc̃os gx¬
ercent. hanc duina inspiratio int̃tidit. qͣn¬
do iustus ille cui illa flãma infert᷑ discernit
cã ñ qͥ ad dãpnũ ẽẽ: s eandẽ sͥ in bonũ esti¬
mat ꝑuenire. Et hic notat᷑ sp̃c scientie.
Magͣna em̃ scientia cłi dat᷑ hõi. cũ ea que
aliis mala uident᷑: bona sͥ tredit. ¶ ox¬
a cultudi uacuos. ⁊ illos pͥus steriles facit
fructiferos. Sic̃ aliqͥs pͥus t̾ram desertã ꝯ¬
cutiendo ⁊ excolendo facit eã fructiferã. sic¬
& d̾s ꝯcutiendo hoĩes pͥus desercos facit frut¬
tiferos. Cõmouebit dñs desertũ cades .i. im
plebit illud qͦd fuit significatũ ꝑ miracłm

Expanded text:
 qui ideo unicornes dicuntur, quia uno solo dentis » , id est, discernentis, « flammam ignis » . Per ignem illos accipimus, qui fervent amore mali desiderii per flammam, furorem malorum actuum, quos in sanctos exercent. Hanc divina inspiratio intercidit, quando justus ille cui illa flamma infertur, discernit eam non sibi ad damnum esse, sed eamdem sibi in bonum aestimat provenire: et hic notatur spiritus scientiae. Magna enim scientia Dei datur homini, cum ea quae aliis mala videntur bona sibi coa cultu Dei vacuos, et prius steriles facit fructiferos, sicut aliquis terram prius desertam concutiendo et colendo facit eam fructiferam: « et » concutiendo homines prius desertos « commovebit Dominus desertum Cades » , id est, implebit illud quod fuit
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ: qͥa cedrus arbor ⁊ elata suꝑ ali¬
bia mundi. sic̃ st̃ reges ⁊⁊ pͥncipes. Libanus
nãq candidatio interp̃tat᷑. Et ido ꝑliba¬
nũ accipit illos qͥ candore diuitiart plus
cedros libani accipimꝰ potentiores elatos.
qͥa ille cedri que crescunt in libano: st᷑ õĩb

Expanded text:
accipimus, quia cedrus est arbor elata super alibia mundi, sicut sunt reges et principes. Libanus namque candidatio interpretatur, et ideo per Libanum accipit illos, qui in candore divitiarum cedros Libani accipimus potentiores elatos, quia illae cedri quae crescunt in Libano monte,
Abbreviated transcription (Latin):
se facit oꝑari hominẽ. ꝑuocẽ inspiratio¬
nẽ ideo intelligimꝰ. qͥa sic̃. uox docet homi¬
nẽ & ostendit uoluntatẽ alicuiꝰ: sic in spi¬
ratio diuina uoluntatẽ di. hic det̾minat
cuiꝰ dñi sit uox illa: ⁊ cuiꝰ modi uox illa
sit. Cũ dic̃ d̾s maiestatis. magnũ eũ &
potentẽ. ostendit. Cũ dicit intonuirt: uo¬
cẽ. eẽ. t̾ribilẽ demonstrat. Lerribilis enꝰ
ẽ. uox illa: que penã minat᷑ iudicii. Uubi
autẽ. ds suos int̾rore nutrire ut eiꝰ sic ser¬
uiat᷑ uoluntati. Et ille. dñs ñ tm̃ intonu¬

Expanded text:
se facit operari hominem. Per vocem aspirationem ideo intelligimus, quia sicut vox docet hominem, et ostendit voluntatem alicujus, sic inspiratio divina voluntatem Dei. Hic determinat cujus Domini sit vox illa, et cujusmodi vox illa sit, cum dicit: « Deus majestatis » magnum eum et potentem ostendit cum dicit: « intonuit, » vocem esse terribilem ostendit. Terribilis est enim illa vox, quae poenam minatur judicii. Vult autem Deus suos in terrore nutrire, ut vel sic serviant voluntate: et ille Dominus non tantum intonu
Abbreviated transcription (Latin):
bitare diluuiũ . i. fideles suos facit in habtare
baptismum. Uiuunt eñi iusti in baptismate
ubi mundi cͥmina moriunt᷑. qđ significatũ
fuit indiluio: in qͦ noe ꝓpt̃ suã iusticiã securꝰ
habitauit. & cͥminosi mortui st̃. Sp̃c sc̃s pur

Expanded text:
bitare diluvium » , id est suos fideles facit habitare baptismum. Vivunt enim justi in baptismate ubi crimina mundi moriuntur, quod significatum fuit in diluvio, in quo Noe propter suam justitiam securus habitavit, et criminosi mortui sunt . Spir
Abbreviated transcription (Latin):
abobedientia cessaunt. Ego ꝯtͣbabor ⁊
in ipsa ꝯtͣbatione õ dñe clamaui ad te. de
obainend is bonis: ⁊ dẽpcabor adte dim imeũ:
de remouendis malis. Ad te dñe clamabo
iusti esfundat᷑:. debet ꝓfic̃e. Si sanguis ĩpñ.
nulla utilitas debet qͣri. Si redigat᷑ in pul¬
uerẽ. nulla utilitas ꝯsequet᷑. qͥa neq ꝯfessio
neq ueritatis adnuntiatio ad que facienda
cend̾o incorruptionẽ nulla erit utilitas. qͥa

Expanded text:
ntia cessavit. Ego conturbor, sed in ipsa conturbatione « o Domine, clamabo ad te » de obtinendis bonis: « et deprecabor ad te Deum meum » de removendis malis. « Ad te clamabo,justi effundatur, debet proficere: si sanguis impii, nulla utilitas debet quaeri. Si redigar in pulverem, nulla utilitas consequetur: quia neque confessio, neque veritatis annuntiatio, ad quae facienda cendo in infernum, nulla erit utilitas, quia «
Abbreviated transcription (Latin):
ampliando nom̃ tuũ ꝑ multas gentes. Et
ne hoc uid̾et᷑ mirũ: qd̾ tã humilis tã altũ de¬
b̾et exaltare: ostendit qͦd possit & debeatꝰ
dicens. Icd̾o possũ & debeo: qm̃ suscepisti me
uniendo ũbũ tuũ mec humanitati. Et ꝓpt̾
In me fauendo me inpassibilẽ & ĩmortalẽ
In ineis: lib̾ando eos ã peciatis. & faciendo
iustos. Et. ẽ. p̃missa causa: qͥa dignꝰ sit sa¬

Expanded text:
ampliabo nomen tuum per multas gentes: et ne hoc videretur mirum, quod humilis tam altum deberet ex altare, ostendit quod possit et debeat, dicens: Ideo possum et debeo, « quoniam suscepisti me » uniendo Verbum tuum meae humanitati: et propt, me faciendo impassibilem et immortalem in meis, liberando eos a peccatis, et faciendo justos: et est praemissa causa, quod dignus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfractionẽ ad tantã humilitatẽ reducet.
tos. Et it̃ respicit ad significationẽ. Uł
placentes ło: sic̃ uitulꝰ libani ĩmolatus.
ludeoꝵ em̃ ꝯsuctudo erat. ut uitulos qͦs
dño immolat᷑i erant in uberrimis pasciuis
Et hunc notat᷑ sp̃c fortitudinis. Magna
cnĩ fortitudo dĩ ÷ cuͦ ħo suꝑbiã suã potest
frangere:⁊ ꝑ cõmunitionẽ se ipsũ placentẽ
hostiã immolare. cũ illa suꝑiora bona ui¬
dent᷑ bona. scđm qmͣ uox dñi ẽ. in uirtute¬
lmagnificentia. Et ne istud. scił cedros ꝯ¬
fringere malũ uiłet᷑: ostendit etiã unicũ
di filiũ cõminutũ. eẽ. ne aliitali cõminu¬
tionis lege ꝯdoleant. Cominuet cedros
ñ debes mirari: qͥa etiã dilectus .i. unicꝰ¬

Expanded text:
confractionem ad tantam humilitatem reducet eos: et tunc respicit ad significationem: vel placentes Deo, tanquam vitulus Libani immolatus: Judaeorum enim consuetudo erat, ut vitulos quos Domino immolaturi erant, in uberrimis pascuis et hic notatur spiritus fortitudinis. Magna enim Dei fortitudo est, cum homo superbiam suam potest frangere, et per comminutionem suam seipsum placentem hostiam immolare. Cum illa superiora bona videntur bona, scin magnificentia, ne istud, scilicet cedros confringere malum videretur, ostendit etiam unicum Dei Filium comminutum esse, ne alii tali lege comminutionis condoleant. Comminuet cedros, et non debetis mirari, quia « etiam dilectus » , i
Abbreviated transcription (Latin):
cłia a sp̃u scõ ꝯsumata. Hanc aut̃ hoc mͦ
exequit᷑. In uitat hoĩes ad honorandũ sp̃m
płia qͦsdã erroies de sp̃u scõ futos ineccłia¬
qđ putaret᷑. eẽ. ininor. patre. ⁊ filio: L ideo
sic̃ inplerisq aliis psalmis ꝯtͣ alios errores
nos munit. sic etiã in isto: ostendens ipsũ¬
scił qͥa ipse ds dat dona ꝑque tota eccłia
ꝯsũmatur. In t̾cia parte. que in fine. ẽ. ostẽ¬
dit sp̃m sc̃m cooꝑari cũ patre. ⁊ filio:lab
ipsa admonitione sic incipit dicens.
Los filii dĩ qͥ actenꝰ fuistis filii diaboli.

Expanded text:
cto consummata. Hanc autem hoc modo exsequitur, invitat homines ad honorandum Spiriquosdam errores de Spiritu sancto futuros in Ecc putaretur esse minor Patre et Filio: et ideo sicut in plerisque aliis psalmis contra alios errores nos munit, sic etiam in isto, ostendens ipsuEcclesia consummatur. In tertia parte, quae est in fine, ostendit Spiritum sanctum cooperari cum Patre et Filio: et ab ipsa admonitione sic incipit. « Vos filii Dei » qui hactenus fuistis filii diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
bit .i. exultant̾ annũtiabit lingua
mea iusticiã tuã de creatiõe celi & t̾ce.
de hoc etiã qͦd facis hominẽ iustum.
cies labia mea. & os meũ annũtiabit la¬
dem tuã .i. cũ multa loqͣr: om̃ia crun

Expanded text:
t, exsultanter annuntiabit « lingua mea justitiam tuam » de creatione coeli et terrae, et de hoc etiam, quod facis hominem justum. cies « labia mea, et os meum annuntiabit laudem tuam, » id est, cum multa loquar, omnia erunt
Abbreviated transcription (Latin):
nedictione nomen dñi honoretur
penitentia. Hanc uͦ pꝰmultos gͣdus uir¬
tutũ ponit. ut indicet nob̾ qͣntũcunq
aliqͥs inuirtutib ꝓfec̾it tñ necessaria. ẽ. peni¬
tentia ad impetͣndã di misciã. qͥa nullus tã
uistꝰ. ẽ: qͥn aliqͥs habeaf macłas. que sẽꝑ st̃
delende medicam̃to penitẽtie. In pͥma parte
penitens iste p̾cat᷑ dm̃. ut exaudiat eũ clamã¬
tem de pecc̃s. ne iudicet cũ scđm iniqͥtates su¬
as. Et postꝗͣ. sic dep̾catꝰ. ẽ. ꝑsuas miserias:
captat beniuolentiã ꝑbona uidicis. ⁊ osten¬
dit letũ finẽ sue penitentie. scił se dñm sus¬
tinere. ⁊ in ipso sꝑare. exqͦ maxime pot̃ ꝑsua
dẽ. In scd̾a monet alios iustos ut ipsi in dño
spem suã ponant. Intentio.ẽ. inuitare ad
penitentia: qͣsi admoneret eos dicens. os¬
emplo mei qͥ clamaui ad te dñe deꝑfundis

Expanded text:
nedictione nomen Domini honoretur.poenitentia. Hanc ideo post multos gradus virtutum ponit, ut indicet nobis quod quantumcunque aliquis in virtutibus profecerit, tamen necessaria est poenitentia ad impetrandam Dei misericordiam, quia nullus tam justus est quin aliquas habeat maculas, quae semper sunt delendae medicamento poenitentiae. In prima parte poenitens iste precatur Deum ut exaudiat eum clamantem de peccatis, nec judicet eum secundum iniquitates suas. Et postquam sic deprecatus est per suas miserias, captat benevolentiam per bona judicis, et ostendit laetum finem suae poenitentiae, scilicet, se Dominum sustinere et in idia matutina, » monet alios justos, ut et ipsi in Domino spem suam ponant. Intentio est invitare ad poenitentiam. Quasi ita admoneret eos: Vos, fremplo mei, qui « clamavi ad te, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impiis maduentu udicis c̃dẽpnemur.
qͣsi ita dice̾t. Uos qͥiam de uob̾ ñ p̾sumitis.
sed dm filiali timore timetis: cũ mali uos
ꝑsecunt᷑. tolerantiã habeatis exemplo mei.
qͥa mali sepe expugnauer̃t me .i. sic tͥbula¬
tionib affecer̃t. ut ctiã qñq occident. Hoc¬
minis ĩti. aqͦ incepit. ẽecłia. Et sic̃ ego dico
damabit isrł de sua inpugnatione. scił qn erit in
celesti ierłm. Hoc scił dicat. Sepe expugnaueĩt¬

Expanded text:
adventu judicis condemnemur. Quasi diceret: Vos qui jam de vobis non praesumitis, dum filiali timore Deum timetis, cum mali vos persequuntur, tolerantiam habeatis exemplo mei, quia « saepe expugnaverunt me, » id est sic tribulationibus affecerunt ut etiam quandoque occiderent: mi justi, a quo incoepit Ecclesia: et sicut ego dico, clamabit Israel de sua impugnatione, scilicet quando erit in coelesti Hier
Abbreviated transcription (Latin):
infinite desidata. scił illã suꝑnã habitationẽ uocat
ꝓpt̾ solã babitacionẽ. qͥa sic̃ in tab̾nacłis habitatur:
sic in illa suꝑna ierłm. Cũ dicit dñe untutũ. innu
it multas uirtutes suis ꝯferre. Et id̾o aĩa mea licet
multis tribulationib opp̾ssa ꝯcupiscit intͣre in atria
abstinet. qͦd ⁊̃ corꝑe deficiat. Nñ in canticis. Amore
langueõ. Cel deficit. qͥa qͣntũcũq ꝯcupiscit. tm̃ defi¬
cit. qr ñ pot̾ cõp̃bendere gaudiũ illiꝰ ciuitatis. Aut
ꝑ tab̃nacła possumꝰ acciꝑe p̾sentẽ eccłiam uͭ sic dicamꝰ.

Expanded text:
t. Illam supernam habitationem vocat propter solam habitationem, quia sicut in tabernaculis habitatur, sic in illa superna Hierusalem. Cum dicit Domine virtutum, innuit eum multas virtutes suis conferre, et ideo « anima mea » licet multis tribulationibus oppressa « concupiscit » intrare « in atritiam in corpore deficiat. Unde in Canticis: « Amore langueo . » Vel deficit, quia quantumcunque concupiscat, tamen non potest comprehendere gaudium illius civitatis. Vel per tabernacula possumus accipere praesentem Ecclesiam, ut sic dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nos in annis nris meditabim᷑. Meditari dic̃: qͥa bo
scił muscas. ⁊ m hoc totam se euisc̾at. Similit̾ hoĩes in¬
am a faciunt. ⁊ magnos labores ꝯsumunt: adhoc ut
sua uiscera ꝯsumunt. qͥa corpꝰ ⁊ animã simul ꝑdunt.
qͥa nec una die cessamꝰ ab in ani meditatione. Nndic̃
salomon in eccłiaste. Quid suꝑbis cinis ⁊ puluis inuita
tua. ꝓicis intima tua: Et bene dico dics nr̃i defecert̃.
qm in ipsis dieb nr̃is ut multa dicã scđm etatẽ homi¬

Expanded text:
, » id est, nos in annis nostris meditabimur: meditari dicit, quia hoscilicet muscas, et in hoc totam se eviscerat. Similiter homines inania faciunt, et magnos labores consumunt, ad hoc ut sua viscera consumunt, quia corpus et animam similiter perdunt; cut aranea, quia nec una die cessamus ab inani meditatione; unde Salomon in Ecclesiastico: Quid superbis, pulvis et cinis? In vita tua projicis intima tua. Et bene dico, « dies nostri defecerunt, » quia « in ipsis » diebus nostris, ut multum dicam, secundum aetatem homi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m tuũ. ꝑ simile loquit᷑. qͣzi aliqͥs dñs iratꝰ alicui fideli
suo pellit illũ de domosua. ⁊ ille expulsus ã multis despici¬
tur. ⁊ ctia differt dñs reconciliari cũ illo fideli suo. similit̾ ui
detur xp̃c repulsus fuisse de celesti domo di. ꝙͣ diu in p̾sentia
mea corpoialit᷑ habitauit. in qͣ habitatione xp̃c om̃ib im¬
micis suis despicabił fuit. Et ⁊̃ uidis distulisse gr̾am tuã
qͥa eũ in huiꝰ scł̃i miseria diutiꝰ ꝑ misisti ꝑ man̾e. Nodẽ mͦ xp̃i

Expanded text:
um tuum. » Per simile loquitur, quasi aliquis dominus iratus alicui fideli servo, pellit eum de domo sua, et ille expulsus a multis despicitur, et etiam differt Dominus ille reconciliari cum illo fideli. Similiter, Christus videtur repulsus fuisse de coelesti regno Dei, quandiu in praesenti saeculo corporaliter habitavit, in qua habitatione Christus omnibus inimicis suis despicabilis fuit. Et etiam videris distulisse gratiam tuam, quia eum in hujus saeculi miseria diutius permisisti permanere. Eodem modo,
Abbreviated transcription (Latin):
l nobis qñ ꝓpt̃ peccatũ pͥmi parentis fugimꝰ ã
a: mͥ tu factꝰ es nob̃ refugiũ. ad quẽ in om̃i ꝑicło
itiugientes. securitatẽ inuenimꝰ ꝯtra hostes. Frat¬
at̃ eis d̾s refugiũ ꝑspẽ futuris saluatoris qͣm
labant. Dico factꝰ es refugiũ: ⁊ hoc ñ paucis.

Expanded text:
sti nobis, quando per peccatum primi parentis fugimus a te, modo tu « factus es nobis refugium, » ad quem in omni periculo nefugientes, securitatem invenimus contra hostes. Erat eis Deus refugium per spem futuri Salvatoris quam habebant. Dico « factus es refugium, » et hoc non paucis,
Abbreviated transcription (Latin):
floreat hoc ÷ uigeat fortitudine corꝑis ⁊ scientia: aliis ⁊̃
crepita etate decidat ab om̃i uigore coporis. ꝯsũptus ⁊¬
dolore ⁊ labore: ⁊ induret in cadauer: ⁊ arescat in pul¬
uerem redactꝰ. ꝑ otest ⁊ ita ꝯtinuari. ꝑ recor ne aũtas
hominẽ. Boc tñ ñ p̾cor qͥn tẽporales defectꝰ ⁊ penã susti¬
neat peccati. Ido ꝯcedo decidat ⁊ tnͣseat. ⁊ similia: qͥa
ficere. qͥa tu d̾s posuisti inqͥtates nr̃as in ꝯspectu tuo .i. pe
nrãm posuisti illuminatione uultꝰ tui. hoc ÷ clarissime
uidisti ad singła peccata punienda. qͥa nec etiã cogita¬

Expanded text:
floreat, » id est, vigeat fortitudine corporis, scientia, aliisque crepita aetate, « decidat » ab omni vigore corporis, consumptus labore et dolore; « induret » in cadaver, « et arescat » in pulverem redactus. Potest et ita continuari: Precor ne avertas hominem, hoc tamen non oro quin temporales defectus et poenam sustineat peccati. Ideo concedo decidant, transeant, et similia, quia ficere, quia tu, Deus, « posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, » id est, ram posuisti « in illuminatione vultus tui, » id est, clarissime vidisti, ad peccata singula punienda: quia nec etiam cogita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego positꝰ in ueritate tua ingrediar de uirtute in untu¬
tem Alia tnͣslatio habet ambulabo. Ita ingrediarut
cor uacuũ ab om̃ib aliis uacabit solũ mͦ tue laudi. Est
⁊ hoc id̃o: qͥa eripusti aĩam inca ex inferno inferiori.
Abrabam ⁊ ꝓpħe ante aduentũ xp̃i in inferno erant. s
ñ toiquebantur. Erat infernꝰ inferior uͥ anime maloꝵ
toiquebant᷑. sic̃ econtͣrio dr. In domo pr̃is mei mansiões
multe st̃. Uel iste mundꝰ dr inferuꝰ.: ad cõparationẽ celestĩ
habitationis. Ille uͦ locꝰ quo anime maloꝵ ad torquen
rł. i. ex ꝓfunditate uitioꝵ aĩe omniũ fideliũ. quecũq¬

Expanded text:
» ego positus « in veritate tua ingrediar » de virtute in virtutem. Alia translatio habet « ambulo: » ita ingrediar, ucor vacuum ab omnibus aliis vacabit solummodo tuae laudi: et  » ideo, quia « eruisti animam meam ex inferno inferiori. » Abraham et Prophetae ante adventum Christi in inferno erant, sed non torquebantur. Erat infernus inferior, ubi animae malorum torquebantur: sicut et contrario: In domo Patris mei mansiones multae sunt; vel iste mundus dicitur infernus, ad comparationem coelestis habitationis. Ille vero locus quo animae malorum ad torquendri, id est, ex profunditate vitiorum: animae omnium fidelium defu