comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓlagatus mortuus est. multum luctum tam imꝑato
derelinquens. Taliter Gelumer effugiens illa die ad mau¬
rusios ꝓperauit. Quem bilisarius ꝑsequutus in paruo mõ¬
te in nouissimis numidie circũclusit. hunc obsidend per
hiemem. deficientib ei om̃ib necessariis. Panis enĩ apd̾
maurusios non fit. neq uinum neq oleum.s far ⁊ im¬
maturum ordeum. ut irrationabilia animalia comedũt.
Hos Gelimer incidens. scribit ad pharan. quem dimiserat
ram ⁊ panem unum. ⁊ spongiam. Pharas autẽ hesita¬
bat quidnam esset hoc. donec qui detulerat epłam dixit
quia panem dimiserat uidere Gelimer. non uidens parem.
ex quo ascendit in montem. Spongiam autẽ ꝓpt̾ oculos
non lotos ac ꝑ hoc lesos qͣtinus hos sinceros spongia reddat.
Porro cycharam ut ea calamitatem lam̃tet᷑ ac defleat.
his auditis pharas condolens. ⁊ fortunam humanam de¬

Expanded text:
qui plagatus mortuus est, multum luctum tam imperatqui plagatus mortuus est, multum luctum tam imperatderelinquens. Taliter Gelimeres aufugiens illa die ad Maurusios properavit. Quem Bilisarius persecutus, in parvo monte in novissimis Numidiae circumclusit, hunc obsidens per hiemem, deficientibus ei omnibus necessariis. Panis enim apud Maurusios non fit, neque vinum, neque oleum, sed far et hordeum immaturum, ut irrationabilia animalia comedunt. Hos incidens Gelimerus, scribit ad Pharan, quem Bilisariusram, et panem unum, et spongiam. Pharas autem haesitabat quidnam esset hoc, donec qui detulerat epistolam dixit quia panem desiderat videre Gelimer, non videns panem ex quo ascendit in montem; spongiam autem propter oculos non lotos, ac per hoc laesos, quatenus hos sinceros spongia reddat; porro citharam, ut calamitatem lamentetur et defleat. His auditis, Pharas condolens, et fortunam humanam de
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet Gamina ꝑsequebat᷑. Peta. nunc beta. gamina. Qd̃
uidetur esse ꝑfectum. Prius enim genseritus bonefaciũ inse¬
cutus est. nunc uero bilisarius Gelunerem. Pretͥea tot pecu¬
nias multitudo reꝑit. quoc in nullo loco unqm̃ esse contige¬
rat. Deniq rontanoꝵ pͥncipatum depopulantes. pecuntas
⁊ fecunda esset. pecuniarum redditus eis effecti sunt nulti.
Nonaginta quippe ⁊ quinq annis Wandali sybiam denu¬
erunt. ⁊ cum multas diuitias collegissent. in illa die in ro¬
manoꝵ manus om̃s diuicie ret̾uerunt. In trib enim men¬
sib cum pugnasset bilisarius. idest akalendis seꝑtembrib
usq ad kł̃. decembrias. totam lybiam subdidit. Misit enim
iohem armenium cum ducentis electis ꝑsequi Gelimerem.
donec eum uiuum aut mortuum comp̃henderet. Qm p̃oceu¬
pans Gelimerem. comp̃hensurus erat. nisi res contigisset
uliares quidam ex bilisarii armigeris erat cum
consecutus non est. Ioħem autẽ retro in ceruicem ꝑcussit.

Expanded text:
idelicet, Gamma persequebatur Beta, nunc Beta Gamma, quod videtur esse perfectum. Prius enim Gensericus Bonifacium insecutus est, nunc vero Belisarius Gelimerem. Praeterea tot pecunias multitudo reperit, quot in nullo loco unquam esse contigerat. Denique Romanorum principatum depopulantes pecunias met fecunda esset, pecuniarum reditus eis effecti sunt multi. Nonaginta quippe et quinque annis Vandali Libyam tenuerunt. At cum multas divitias collegissent, in illa die in manus Romanorum omnes divitiae redierunt. In tribus enim mensibus, cum pugnasset Bilisarius, id est, a Kalendis Septembribus usque ad Kalendas Decembrias, totam Libyam subdidit. Misit autem Joannem Armenium cum ducentis electis persequi Gelimerem, donec eum vivum aut mortuum comprehenderent. Qui praeoccupans Gelimerem comprehensurus erat, nisi res contigisset Uliares quidam ex Bilisarii armigeris erat cum consecutus non est, Joannem vero retro in cervicem percussit,
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu ciuitatis accense sunt. Scipio ram tunc
cognomento affricanꝰ cum ingenti glorta tͥumphans
urbem ingressus est. Quem terentus qui postea co¬
condita quingentesimo quadragesimo quinto beilum
punicum fecundum finitum est. post annum nonum
decimum qm ceperat: Explicit liber terciu

Expanded text:
conspectu civitatis incensae sunt. Scipio jam tunc cognomento Africanus cum ingenti gloria triumphans Urbem ingressus est. Quem Terentius, qui postea cocondita quingentesimo quadragesimo quinto bellum Punicum secundum finitum est, post annum nonum decimum, quam coeperat. LIBER QU
Abbreviated transcription (Latin):
ta. cetera supellectili copiosa. Iactet se licet roma uicto¬
riis hannibalem tam̃ campanie luxuriis immorantem
ꝓuincia deliciosa suꝑauit. dum aquis innatat. dum
piscib ostreisq passim int̾ficitur. clum olet. potat. indor¬
mit. Aquarum resolutio molliuit punicam feritatem.
Gitur post id certamen kartaginiensib nullam esse
residuam spem nisi in petenda pace ꝑsuasit. Gaio corne¬
lio. lentulo eliopeto consulib. Kartaginiensib pax ꝑ
scipionem. uoluntate senatus populiq concessa est.Na¬
ues tamen plus quam quingente in altum ꝓducte. in

Expanded text:
ta: caetera supellectilis copiosa. Jactet se licet Roma victota: caetera supellectilis copiosa. Jactet se licet Roma victoriis, Annibalem tamen Campaniae luxuriis immorantem provincia deliciosa superavit. Dum aquis innatat, dum piscibus, atque ostreis passim inficitur, dum olet, dum potat, dum dormit, aquarum resolutio mollivit Punicam feritatem: t. Igitur post id certamen Carthaginenses nullam esse residuam spem, nisi in petenda pace lio Lentulo Publio, Eliopeto consulibus, Carthaginensibus pax per Scipionem voluntate senatus populique concessa est. Naves tamen plus quam 500 in altum productae, in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quib pͥus additis quingentis milibs ponderib
ratores ad castra scipionis misit. Quos captos scipio circũ¬
duci ꝑ castra iussit. ostenditq his totum exercitum
nichil de hostib ꝑcunctatus. Mox etiam prandiũ dari
ensq refectis ac recreatis equis redire ꝑmisit. ut renũ¬
ciarent hannibali que apud romanos uidissent.
Nterea p̾lium ab utroq duce consertum. Quod diu¬
magnis ducum artib dispositum magnis copiarum
molib gestum. quale uix ulla memoria fuit. cum ꝑi¬
tissimi uiri ut cliximus copias sitas ad bellum educe¬
rent. Scipio uictor recedit. Octoginta ibi elefanti
uel capti sunt uł occisi. kartaginiensium mslitum
bal om̃ia ⁊ ante p̃lium ⁊ in p̾lio exꝑtus. pͥmum cũ
multis equitib. deinde cum uigniti. postremo uix
cum quatuor inter tumultum elapsus ad rumetũ
confugit. Postea kartaginem cum sex ⁊ triginta an¬
nos quam inde paruus exierat rediit. Inuenta sunt in
castris hannibalis argenti pondo .xxͣ. milia. auri octogin¬

Expanded text:
est, quibus prius, additis quingentis milibus ponderibus ratores ad castra Scipionis misit, quos captos Scipio circumduci per castra jussit, ostenditque eis totum exercitum, nihil de hostibus percontatus. Mox etiam prandium dari jussit, eisque refectis, ac recreatis equis redire permisit, ut renutiarent Hannibali, quae apud Romanos vidissent. Interea proelium ab utroqmagnis ducum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, quale vix ulla memoria fuit, cum peritissimi viri, ut diximus, copias suas ad bellum educerent. Scipio victor rediit, octoginta elephanti ibi vel capti, vel occisi sunt. Carthaginensium militumbal omnia et ante praelium et in praelio expertus, primum cum multis equitibus, deinde cum viginti, postremo vix cum quatuor inter tumultum elapsus, Adrumetum confugit. Postea Carthaginem post sex et triginta annos, quam parvus exierat, venit. Inventa in castris Annibalis argenti pondo viginti millia, auri octogin
Abbreviated transcription (Latin):
nibal deflexu cursu ad leptim opidum copias exposuit.
Qui continuo refecta multitudine kartaginem uenit¬
⁊ pax turbata est. multaq hostilia ab afris facta sunt.¬
legati tam̃ eoꝵ ex urbe uenientes a romanis capti sũt.
s iubente scipione dimissi. Hannibal quoq frequenti¬
bus p̃liis uictus. a scipione petere etiam ipse cepit pa¬

Expanded text:
nibal, deflexo cursu, ad Leptim oppidum copias exposuit. nibal, deflexo cursu, ad Leptim oppidum copias exposuit. Qui continuo refecta multitudine Carthaginem venit, et pax turbata est, multaqlegati tamen eorum ex urbe venientes a Romanis capti sunt et iubente Scipione dimissi. Hannibal quoque frequentibus proeliis victus a Scipione petere etiam ipse coepit pa
Abbreviated transcription (Latin):
romam lelio tradidit. Qui cum in custodia tyburi de¬
fetisset. sumptu publico iussit eum senatus honorificen¬
tissime sepeliri. Quare audita om̃is fere italia hannuba
ta anno septimo decimo italia ab hannibale lib̾ata est.
Qam flens dicit᷑ reliquisse. om̃ib italici generis militib qͥ
sequi nollent. interfectis. Legati kartaginiensium pacem
a scipione petiuerunt ab eo ad senatum romam missi sũt.
Quadraginta quinq diebs his inducie date sunt. quousq
ire romam ⁊ regredi possent. ⁊ triginta milia pondo
argenti ab his accepta sunt. Senatus ex arbitrio scipiõis
pacem firmam cum kartaginiensib iussit fieri. Scipio
his conditionib dedit ne amplius qm triginta naues ha¬
berent ⁊ quingenta milia pondo argenti darent.capti¬
Aterea hannibal ad affricanum litus ꝓpinquans. i ussit
cuidam e nauticis ascendere in arborem nauis atq inde
speculari quam regionem tenerent. Sepulchrum cdi¬
rutum se ꝓspexisse respondit. Ab hominatus dictũ hau¬

Expanded text:
adidit. Qui cum in custodia Tyburti defecisset, sumptu publico jussit senatus eum honorifice sepeliri. Qua re audita, omnis fere Italia Hannibalta anno septimo decimo Italia ab Annibale liberata est, quam flens dicitur reliquisse, omnibus Italici generis militibus, qui sequi nollent interfectis. Legati Carthaginensium pacem a Scipione petierunt: ab eo ad senatum Romam missi sunt, et quadraginta quinque diebus his induciae datae sunt, quousque ire Romam et regredi possent. et triginta milia pondo argenti ab his accepta sunt. senatus ex arbitrio Scipionis pacem iussit cum Carthaginiensibus fieri. Scipio his condicionibus dedit, ne amplius quam triginta naves haberent, ut quingenta milia pondo argenti darent, captiterea Annibal ad Africanum littus propinquans jussit cuidam e nauticis ascendere in arborem navis, atque speculari inde quam regionem tenerent. Sepulcrum dirutum se prospexisse respondit. Abominatus dictum An
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta ⁊ duo nulia hostium cesa sunt. Nam qͣn¬
tum bellis ciuilib fuderit noluit annotare. Signis
collatis quinquagies dimicauit marchum marcellũ
solum suꝑgressus. qui triginta nouem uicib pari mͦ
fuerat preliatus. Ad hoc nullus scelerius scripsit. ne¬
mo uelocius legit quaternas etiam epłas simul dicta¬
uit. Tante fuit bonitatis. ut quos armis subegerat
clementia magi Uicerit. ꝓdie¬
odem tempore rome tres simul exorti soles pau¬
latim in eundem orbem coierunt. Inter cetera

Expanded text:
nonaginta et duo millia hostium caesa sunt. Nam quannonaginta et duo millia hostium caesa sunt. Nam quantum bellis civilibus fuderit, noluit adnotare. Signis collatis quinquagies dimicavit, M. Marcellum solus supergressus, qui triginta novem vicibus pari modo fuerat praeliatus. Ad hoc nullus celerius scripsit, nemo velocius legit, quaternas etiam epistolas simul dictavit. Tantae fuit bonitatis, ut quos armis subegerat, magis clementia vicerit. Eodem tempore Romae tres simul exorti soles, paulatim in eumdem orbem coierunt. Inter caetera
Abbreviated transcription (Latin):
collabi ⁊ eum fossum uuln̾ib in sinu suo iacere. Orauit
cesarem ne eo mane abiret in senatum. S ille auspicio¬
rum sepe negligens contempsit. sompnium s exitu
tur occisus in manu eius nondum solute inuente sũt.
Centesimo siquidem die añ cedem eiꝰ fulmen cecidit
uxta statuam eiꝰ in foro ⁊ de nõie eius scilicet cesar su¬
ꝑ scripto .C. litt̾am capitalem abrupit. Igit᷑ añ paucos
dies qm cesar occideret᷑. in curia boue exmore mactata
cor in extis non est reꝑtum. Quod cum spurina arus¬
pex uidisset. ⁊ ꝓnunciaret ad uite ꝑiculum ꝑtinere.
ait cesar constantie memor mirari si bos cor non habet.
s mox ei uite finis fuit. Idem spurina ante paucos fere¬
annos eidem cesari dixerat. cauendas ei essẽ idus mar¬
cias. Quo die uiso. Spurme ait cesar. Idus martii ue¬
nerunt. Ille respondit. S nondum transierunt. Cõdẽ
die cesar confossus est. Uir quo nunqm ullus bellis ma¬
gis enituit. Cius siquidem ducatu undecies centum

Expanded text:
nis eum fossum vulneribus in sinu suo jacere; oravit Caesarem, ne eo mane abiret in senatum. Sed ille auspiciorum saepe negligens, contempsit somnium, sed exitu tur occisus, in manu eius nondum aperte inverne sunt.Centesimo enim die ante mortem eius fulmen cecidit iuxta statuam eius in foro, et de nomine eius superscripto C licteram capitalem abrupit. Nocte precedenti dies quam Caesar occideretur, in curia bove ex more mactato, cor in extis non est repertum. Quod cum Spurina aruspex pronuntiasset ad vitae periculum pertinere, ait Caesar constantiae memor: Miraris si bos non habet cor? sed mox ei finis vitae fuit. Idem Spurina ante paucos dies eidem Caesari dixerat cavendum ei esse Idus Martias. Quo die viso Spurinae ait Caesar: Idus Martiae venerunt. Ille respondit: Sed nondum transierunt. Eodem die Caesar confossus est, vir quo nunquam ullus homo magis bellis enituit. Ejus siquidem ductu undecies centum
Abbreviated transcription (Latin):
dieb equoꝵ greges qͦs intrahiciendo rubicone flumĩe
sime pabulo abstinere ubertimq flere comꝑtum est.
reo ranulo ramulo pompeiane curie se iferentem
uolucres uarii gen̾is ex proximo nemore ꝑsecute ibidẽ
discerpserunt. Eadem uero nocte cui illuxit dies cedis¬
ip̃ius ip̃e sibi uisus est ꝑ quietem interdum supͣ nubes
uolitare alias cũ ioue dexterã iungere. Cadem uero¬

Expanded text:
diebus equorum greges, quos in traiciendo Rubiconi flumini sime pabulo abstinere ubertimque flere. et reo ramulo Pompeianae curiae se inferentem uolucres uarii generis ex proximo nemore persecutae ibidem discerpserunt. ea uero nocte, cui inluxit dies caedis, et ipse sibi uisus est per quietem interdum supra nubes uolitare, alias cum Ioue dextram iungere; et
Abbreviated transcription (Latin):
in eum aducentis sexaginta uł ampliuis senatorib
equitib q romanis. Precipui fuerunt int̾ conuiratos
ad curtam iuguniti ⁊ trib cultris senatoriis confectus
uuluerib q confossus interiit. Quo facto senatores
strictis pugionib in capitolium successerunt. Dui de¬
liberatum est. utrum capitolium cum auctorib cedu
oporteret incendi. Corpus eius raptum populus dolo¬
re stimulatus in foro fragmentis tribunalium sub¬
ꝓdigiis denunctata est. Paucos añ menses cum ĩ colonia
tabula enea inuenta est conscripta lict̾is u̾bisq gͤcis
hac sententia. Quandocũq ossa capis detecta fuerĩt¬

Expanded text:
in eum a sexaginta vel amplius senatoribus in eum a sexaginta vel amplius senatoribus equitibusque romanis. Precipue fuerunt inter coniuratos ad curiam, viginti et tribus cultris senatoriis confectus, vulneribus que confossus interiit. Quo facto senatores strictis pugionibus in Capitolium secesserunt. diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis oporteret incendi. corpus eius raptum populus dolore instimulatus in foro fragmentis tribunalium ac subprodigiis denuntiata est. paucos ante menses, cum in coloniasepultus, inuenta est conscripta litteris uerbisque Graecis hac sententia: quandoque ossa Capyis detecta e
Abbreviated transcription (Latin):
mum bellum apud mundam flumen gestum est. ubi tan¬
tis uicib dimicatum tantaq cedes facta ut cesar quoq
ueteranis etiam suis cedere. non erubescentib. cum cedi
cogiq aciem suam cerneret. se uoluerit occidere ne
post tantam rei nulitaris głam in potestatem adoles¬
centium natus annos sex ⁊ quinquaginta ueniret. De¬
quo pompeius pater bellum gesturus ab urbe ꝓfug̾at.
cesi sunt. Gneus pompeius cum centum equitib au¬
fugit. Sextus pompeius frater eiꝰ contracta celeriter
non parua lusitanoꝵ manu. cum cesonio congressus
⁊ uictus fugiensq interfectus est. Munda ciuitas
cum immnensa hominum cede cesare expugnante
compositis romam rediens agere insolentius cepit.
contra consuetuctinem romane libertatis. Cum ergo
honores ex sua uoluntate p̃staret. qui a popło antea
deferebantur. nec senatui ad se uenienti assurgeret.
aliaq regia ⁊ penetyrannica faceret. coniuratũ est

Expanded text:
mum bellum apud Mundam flumen gestum est, ubi tanmum bellum apud Mundam flumen gestum est, ubi tantis viribus dimicatum est, tantaque caedes acta, ut Caesar quoque veteranis etiam suis cedere non erubescentibus, cum cogi caedique aciem suam cerneret, se voluerit occidere, ne post tantam rei militaris gloriam in potestatem adolescentium natus annos sex et quinquaginta veniret. Dequo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, caesi sunt. Gnaeus Pompeius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante ompositis Romam rediit. Agere insolencius cepit et contra consuetudinem romane libertatis. Cum ergo honores ex sua voluntate prestaret, quia a populo ante ferebantur, nec senatui ad se venienti assurgeret aliaque regia et pene tirannica faceret, coniuratum est
Abbreviated transcription (Latin):
romam regressus. tercio se dictatorem ⁊ consulem fecit
cum marcho emilio lepido. qui ei magister militũ dicta¬
toris causa ante annum fuerat. Deinde in affricam
Duces autem romani erant. Publius. cornelius. Scipio.
ex genere antiquissimo. scipionis affricani. Hic etiam
socer marci. pompeii fuerat. Marchus petresus. uarus.
marchus portius cato lucius cornelius faustus sylle dic¬
tatoris filius. Contra hos om̃s cominisso p̃lio post multas
dimitationes maxima hominum multitudine cesa uic¬
tor fuit. cesar. Castra utroꝵq direpta sunt sexaginta
elefanti capti. Cato sese apud uticam occidit. Iuba ꝑ
se ꝑfodit. Scipio in naui qua ad hispanias fugere con¬
tendens uento coactus in affricam redierat. semet ip̃m
pompeii generum seu nepotes filiamq pompeiam
in hispaniam contra pompeios pompeii filios septuno
nit. Statimq adu̾sus pompeios duos ⁊ labienum atq
actium. uarum. multa bella uaria sorte gessit. Ulti¬

Expanded text:
Romam regRomam regcum Marco Aemilio Lepido, qui magister militum ei causa dictaturae ante annum fuerat. Deinde in Africam Duces autem Romani erant Publius Cornelius Scipio, ex antiquissimo genere Scipionis Africani, qui etiam socer Marci Pompeii fuerat, Marcus Petreius Varrus, Marcus Portius Cato, Lucius Cornelius Faustus, Syllae dictatoris filius. Contra hos commisso praelio, post multasdimicationes, maxima hominum multitudo caesa, victor fuit Caesar: castra utrorumque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato apud Uticam sese occidit; Juba pese perfodit: Scipio in navi, qua ad Hispanias fugere contendens, vento coactus, in Africam redierat, semetipsum Pompeii generum, nepotes, filiamque Pompeiam, in Hispaniam contra Pompeios Pompeii filios profectunit; statimque adversus Pompeios duos, et Labienum atque Accium Varum multa bella varia sorte gessit. Ulti
Abbreviated transcription (Latin):
demersit aut cepit. Alexandrinis petentib regem red¬
didit. monuitq ut magis amicitiam romanam quam
arma exꝑiri studeret. Qui tam̃ ilico ut liber fuit. bel¬
lum intulit. s continuo cum toto exercitu suo ⁊ ip̃e de¬
letus est.Nam ⁊ iuginti milia hominum in eo belloce.¬
sa referunt᷑. duodetim nulia cum septuaginta longis
nauib declita. quingenti ex uictorib cecidisse referũt᷑.
Rex ip̃e adolescens scalpha exceptus ut fugeret. multis¬
insilientib mersus necatusq est. Corpus eius littoribus
deuolutum indicio lorice auree cognitum fuit. Qua ce¬
sar alexandriam p̃missa. alexandrinos om̃s ad deditõnẽ
desꝑatione compulit. regnumq egypti cleopatre dedit
ptolomei sorori. cum qua stupri consuetudinem habue¬
rat. que postea regio comitatu urbem ingressa est.
qui pompeio in auxilium apud thessaliam fuerat. re¬
bellantem in ponto ⁊ multas popłi romani ꝓuincias
occupantem uicit acie. postea ad mortem coegit. Inde

Expanded text:
depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem reddidit monitum, ut amicitiam magis Romanam quam arma experiri studeret; qui tamen ilico, ut liber fuit, bellum intulit sed continuo cum toto exercitu suo et ipse deletus est; nam viginti milia hominum in eo bello caesa referuntur; duodecim milia cum septuaginta longis navibus dedita, quingenti ex victoribus cecidisse dicuntur. rex ipse adulescens scainsilientibus mersus, necatusque est. Corpus ejus ad littus devolutum, indicio loricae aureae cognitum fuit. Qua Caesar Alexandriam praemissa, Alexandrinos omnes ad deditionem desperatione compulit, regnumque Aegypti CleopatrPtolomaei sorori, cum qua consuetudinem stupri habuerat, quae postea || regio comitatu urbem ingressa est. qui Pompeio in auxilium apud Thessaliam fuerat, rebellantem in Ponto et multas populi Romani provincias occupantem, vicit acie, postea ad mortem coegit. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
negocia unqmͣ pͥus attigit. qmͣ in cella iouis capitoli¬
ni diutissime moraretur anteqm uideretur a qͦqͣm
Is in affricam hamilcaris contra hannonem filiũ
eius cepit. Nam in eo p̃lio cum quatuor milib qͥn¬
gentis militib undecim milia penoꝵ occidit. Sem¬
pͥnius consul cum hannibale congressus ⁊ uictus
romam refugit. Scipio in affrica aggressus hib̾¬
na penoꝵ. atq alia numidarum. que utraq haut
ꝓcui ab utica erant. nocte concubia fecit incendi.
peni trepidi cum ignem casu accidisse putarent.
inermes ad extinguendum concurrerunt. Quare
capta quinq milia. duces ip̃i miserabilit̾ ambusti egre¬
Itaq syphax ⁊ hasdrubal mox plurimũ reꝑauerunt
exercitum atq tt̾um cum scipione congressi sunt. uic¬
tiq fugerunt: Si facem fugientem. lelius ⁊ masinissa
ceꝑunt. cetera multitudo certam refugit. quam masi
nissa oppugnatam in deditionem accepit. Sifacem ta

Expanded text:
negotia prius unquam attigit, quam in cella Jovis Capitolinegotia prius unquam attigit, quam in cella Jovis Capitolini diutissime moraretur antequam videretur a quoquam. Is in Africa contra Hannonem Hamilcaejus cepit. Nam in eo praelio, cum quatuor millibus et quingentis militibus undecim millia Poenorum occidit. Sempronius cos. cum Annibale congressus et victus Romam refugit. Scipio in Africa aggressus hiberna Poenorum, atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Utica erant, noctu concubia fecit incendi. Poeni trepidi, cum casu ignem accidisse putarent, inermes ad exstinguendum concurrunt. Qua re facile capta quinque millia; duces ipsi miserabiliter ambusti itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Manissa oppugnatam in deditionem accepit, Syphacem ad
Abbreviated transcription (Latin):
duies intercisse uisa est. quia inquietudo morborũ in
castris erat. ⁊ granissima pestilentia utriusq ex̾citus
agebatur. Post hec hannibal diffidere iam de belli cepit
euentu. romanis ingens animus accessit. Itaq ⁊ ip̃i euo¬
cauerunt ex hispania publium. cornelium scipionem
qui iam uniu̾sam hispaniam a pyreneo usq occeanũ
in ꝓuincie fornam redegerat. romam cum ingenti
inoria uenit Didem tempus sherosolimis marimus¬
pontifex omas filius symonis fuit. Quinto cecilio lu
cio. ualerio consulib. om̃s ciuitates que in bruciis ab
hannibale tenebantur romanis se tradiderunt.
nno quartodecimo postea quam hannibal in
italiam uenerat. Scipio qui multa bene in hys¬
pania egerat. consul cum liciuo crasso creatus. ĩ affri¬
cam missus est. Cui diuinum quoddam in esse existi¬
mabat᷑. adeo ut putaretur etiam cum numinib ha¬
bere sermonem. Et reuera neq publica neq pͥuata

Expanded text:
 intercessisse visa est, quia inquietudo morborum in  intercessisse visa est, quia inquietudo morborum in castris erat, et gravissima pestilentia uterque exercitus agebatur. Post haec Annibal diffidere jam de belli coepit eventu, Romanis autem ingens animus accessit. Itaque et ipsi evocaverunt ex Hispania P. Cornelium Scipionem, qui jam universam Hispaniam a Pyrenaeo, usque Oceanum in provinciae formam redegerat. Igitur Romam cum ingenti gloria venit. Per idem tempus Jerosolymis pontifex Max. Onias filius Simonis fuit. Q. Caecilio, . Valerio consulibus omnes civitates, quae in Brittiis ab Hannibale tenebantur, Romanis se tradiderunt. nno quarto decimo posteaquam in Italiam pania egerat, cos. cum Licinio Crasso creatus, et in Africam missus est: cui viro divinum quiddam inesse existimabatur, adeo ut putaretur etiam cum numinibus habere sermonem. Et revera, neque publica, neque privata
Abbreviated transcription (Latin):
silirent. ⁊ continuo pedites ip̃i ex alia parte equitib
ꝑ quos aduecti fuerant dimitantib hostem ꝑturbarẽt
ab ħis ergo uelitib elefanti retroacti cum regi iam
a suis non possent fabrili scalpro int̾ aures adacto ne¬
cabantur. Id genus occidende cum opus esset belue idem
dux hasdrubas pͥmus inuenerat. Fuit hoc p̃lio metaurũ
flumen penis. ubi hasdrubal est uictus. ut transumenus¬
balis ibi occisa sunt. capta quinq milia quadringenti.
quatuor autem milia ciuium romanoꝵ inter eos reꝑta¬
sunt atq reuocata sunt. Quod uictorib consulib sola¬
tio fuit. Nam ⁊ de exercitu eoꝵ octo milia ceciderunt.
Magnum pondus auri ⁊ argenti romam relatũ est.
hannibali caput fr̃is sui hasorubalis ante castra pro.¬
iectum est. Quo uiso simul ⁊ clade penoꝵ cognita an¬
no t̾ciodecimo quam in italiam uenerat. refugit in
hannibalem ⁊ romanos a tumultu bellorum¬

Expanded text:
silirent et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus silirent et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos aduecti fuerant dimicantibus, hostem proturbarent — ab his ergo uelitibus elephanti retroacti cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. id genus occidendae cum opus esset beluae idem dux Hasdrubal primus inuenerat. fuit hoc proelio Poenis Metaurum flumen, ubi Hasdrubal est uictus, quasi Trasumenalis ibi grandi strage occisa sunt. Capta quinque millia quadringenti. Quatuor autem millia civium Romanorum inter eos reperta, atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam, et de exercitu eorum octo millia ceciderunt. Magnum pondus auri atque argenti Romam relatum est. Annibali caput fratris sui Asdrubalis ante castra projectum est. Quo viso, et simul clade Poenorum cognita, anno tertiodecimo, quam in Italiam venerat, refugit in Annibalem et Romanos quies a tumultu bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
crispinum insidiis circumuentos cum epercitu int̾fecit
Tercio anno postqrm ad hispaniam ꝓfectus fuerat. rursus
res inclitas gerit. regem hispanoꝵ magno p̃lio uictum
scipionem diutius posse retineri. fr̃em suum
hasdrubalem ad italiam cum om̃ib copiis destinanit
Appio cdaudio nerone. ⁊ marcho luuio salmatore consu¬
lib cum ab hispaniis hasdrubal ꝑ gallias ad italiam
deduceret. ⁊ cum maturato aduentu descendisse iam
ex alpib consulib ꝓditus fuisset. ab exercitu romano
ignorante hannibale apud metaurum fluuium in
insiddias compositas incidit. Strenue tam̃ pugnani
occisus est. Diu quidem incertus belli euentus fuit.
elefantis maxime romanam infestantib aciem qui
a militib romanis quos a uolitando uelites uocant
qd̃ genus milicie paulo ante reꝑtum fuerat. ut lec̃ti
agilitate iunenes cum armis suis post terga eqͥtum
sederent ⁊ mox cum ad hostem uentum esset equis de¬

Expanded text:
Crispinum insidiis circumventos cum exercitu interfecit. Crispinum insidiis circumventos cum exercitu interfecit. Tertio anno postquam Scipio ad Hispaniam profectus fuerat, rursum res inclitas gessit. Regem Hispanorum magno praelio victum cipionem diutius posse retineri, fratrem suum Asdrubalem ad Italiam cum omnibus copiis evocavit. Is Ap. Claudio Nerone, et M. Livio Salinatore cos ab Hispaniis per Gallias ad Italiam deduceret, cum maturato aduentu descendisse iam ex Alpibus consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hanninsidias compositas incidit, strenue tamen pugnans occisus est. Diu qelephantis maxime Romanam infestantibus aciem: qui a militibus Romanis, quos a uolitando nelites uocant — quod genus militiae paulo ante repertum fuerat, ut lecti agilitate iuuenes cum armis suis post terga equitum sederent et mox, cum ad hostem uentum esset, equis de
Abbreviated transcription (Latin):
panie tid eum transierunt. Post que hasdrubalẽ han
nibalis frẽm uictum fugat. ⁊ p̃dam maximam capit
pret̾ca octoginta ciuitates aut deditione aut bello
i potestatem redegit. Afris sub corona uenditis sine
p̃cio dimisit hispanos.
anuibal in italia Gneum fuluium ꝓconsulem.
undecim p̃terea tribunos ⁊ decem ⁊ septem
milia militum uit̾fecit. Marcęllus consul cũ hanniba¬
le apud nolam triduum continuum dimicauit. Pmo
die pari pugna discessum est. sequenti uictus consiu.
tercio uictor. octo milia hostium int̾fecit. ip̃m hanni¬
balem cum reliquis fugere in castra compulitꝰ. In¬
terea consul publius fabius maximus. tarentum que
a romanis desciuerat. iterum expugnauit ⁊ cepit. biq
ingentes copias hannibalis cum ip̃o duce eius karthalone
ad fiscum retulit. Tum multe ciuitates romanoꝵ que
ad hannibalem transierant rursus se fabio maximo
dederunt. Hannibal utrumq consulem marcellum ⁊

Expanded text:
paniae ad eum transierunt. Post quae Asdrubalem fratrem paniae ad eum transierunt. Post quae Asdrubalem fratrem Annibalis victum fugat, et praedam maximam capit. Praeterea octoginta civitates, aut deditione, aut bello, in potestatem redegit, Afrisque sub corona venditis, sine pretio dimisit Hispanos. Annibal in Italia Cn. Fulvium procos., undecim praeterea tribunos, et XVII millia hominum interfecit, Marcellus cos. cum Annibale apud Nolam triduo continuo dimicavit, primo die pari pugna discessum est, sequenti victus cos., tertio victor octo millia hostium interfecit. Ipsum Annibalem cum reliquis fugere in castra compulit. Interea cos. Q. Fabius Maximus a Romanis desciuerat, iterum expugnauit et cepit ibique ingentes copias Haad fiscum retulit. Tum multae civitates, quae ad Annibalem transierant, rursus se Fabio Maximo subdiderunt. Annibal utrumque consulem Marcellum et
Abbreviated transcription (Latin):
tum hannibalis ut dixi italiam reluiquere delibera¬
rent distridto gladio id fieri uetuit. I imꝑium in
hispaniam ꝓ cõnsulare sortitus ultionꝰem p̃cipue patris
⁊ patrui animo intendens pyreneum transgressus pri¬
iio impetu kartaginem nouam hispanie cepit ubi
stipendia maxima presidia ualida cõpie auri argen¬
tiꝙ magne penioꝵ habebantur.⁊ nobilissimos obsi¬
Nome ingens leticia post hunc nuncium fuit. Sc¬
pio hispanioꝵ obsides parentib reddidit. Deniq
clum quedam adulto flore uirgo pulcherruna ab̃
eo comp̃hensa fuisset. eam paterna pietate seruauit.
concedens parentib ut eam redimerent. Ad se etiam
puelle sponsum nobilissimi generis uirum uenire
ꝑsuadens ei ip̃am qͣsi pius in matrimonio genitor ⁊ra¬
clidit dotisq nomine puelle p̃cium qd̾ aparentib
eius acceꝑat condonauit. ꝑ quib factis maxime
annitente puelle sponso eiusq parentib om̃s fere his¬

Expanded text:
tum Annibalis, ut dixi, Italiam relinquere deliberatum Annibalis, ut dixi, Italiam relinquere deliberarent, districto gladio id fieri vetuit. Is imperium in Hispania proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus, primo impetu Carthaginem novam Hispaniae cepit, ubi stipendia maxima, praesidia valida, copiae auri argentum Affri habebant, nobilissimos quoque obsis mittit. Rome ingens leticia post hunc nuncium fuit. Scipio Hyspanorum obsides parentibus rdum quaedam adulto flore virgo pulcherrima ab eo comprehensa fuisset, eam paterna pietate servavit, concedens parentibus ut eam redimerent. Ad se etiam puellae sponsum nobilissimi generis virum venire persuadens, ei ipsam quasi pius in matrimonio genitor tradidit, dotisque nomine puellae pretium, quod a parentibus ejus acceperat, condonavit. Pro quibus factis maxime annitente puellae sponso, ejusque parentibus omnes fere His
Abbreviated transcription (Latin):
est. Hannonem quendam afroꝵ ducem apud agrigentũ
ciuitatem cum ip̃o opido cepit. eum romam cum nobi¬
lissimis captiuis misit. qͣdraguita ciuitates in deditionẽ
accepit. uiginti sex expugnauit. Ita om̃i sicilia recepta¬
macedonia fracta cum ingenti gloria romam regressus est.
annibal in italia G̃neum fuluium consulem subito
aggressus cum nouem milib hominum int̾fecit.
Interea int̾fectis in hispania duob scippionib fr̃ib. cum
oñib incusso ꝑaciore cunctantib scipio se admodum
erarii. claudio marcello ⁊ uyalerio leuino. consulibus.
aurum argentumq signatum questorib. palam oñis
senatores in publicum contulerunt. ita ut nichii p̃ter
anulos bullasq sibi a filiis.⁊ deinde ꝑfilias urorespssur¬
as singulas tantum auri uncias. ⁊ argenti nõ amplius
qm̃ singulas libras relinquerent. Scipio annos natus
tempore fere pͥmus iste est ille qui dum senatores ob m̃e¬

Expanded text:
s Hannonem quendam, Afrorum ducem, apud Agrigentum s Hannonem quendam, Afrorum ducem, apud Agrigentum civitatem cum ipso oppido cepit; eum Romam cum captivis nobilibus misit. XL civitates in deditionem accepit, Macedonia fracta, ingenti gloria Romam regressus est. Annibal itaque in Italia Cn. Fulvium cossubito aggressus, cum IX millibus hominum interfecit. Interea, interfectis in Hispania duobus Scipionibus fratribus, et omnibus incusso pavore cunctantibus, Scipio se admodum erarii, Claudio Marcello et Valerio Laevino auctoribus, aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. Scipio annos natus ore fere primus. Iste est ille qui, dum senatores ob me
Abbreviated transcription (Latin):
piones fres qui ꝑ multos annos uictores fuerant. int̾fi¬
ciunt᷑ exercitus tam̃ integer mansit. Casu enim mag̃
erant qmͣ uirtute decepti
N campaniã capua capta est. a qͥnto fuluio consule
principes campanoꝵ ueneno mortem conseuierunt. Se¬
natum om̃em capue etiam ꝓhibente senatu romano
fuluius sulpicius necauit. Due autẽ femine e campanis
partib idẽ uescia oppia materfamilias ⁊ cliua falcula me¬
retrix benigne ꝓstatu fuere romano. Quippe una ꝓ sce
lerib populi romani semꝑ deos p̃cata est. altera militib
romanis captiuis alim̃ta p̾buit. ꝓ quib meritis ⁊ lib̾ta¬
tem in excidio capue. ⁊ rem ꝓprtam retentarunt. ⁊ optã¬
dip̃mii pͥuilegia assecute sunt. De eodem ĩ cicilia¬
uo tempore etiam a marcello consule sicilie magna
Leunus in macedonia cum philippo ⁊ multis grecie popłit
⁊ rege asye attalo amicitiam fecit. ⁊ ad siciliã ꝓfectus¬

Expanded text:
piones fratres, qui per multos annos victores fuerant, interfipiones fratres, qui per multos annos victores fuerant, interficiuntur, exercitus tamen integer mansit. Casu enim magis erant quam virtute decepti. In Campania Capua capta est a Q. Fulvio proconsule. Principes Campanorum veneno sibi mortem consciverant. Senatum omnem Capuae, etiam prohibente senatu Romano, Fulvius suppliciis necavit. Duae autem feminae e Campanis partib., id est Vescia Oppia materfamilias, et Clivia Facula meretrix, benignae fuere salute populi Romani semper deos precata est, altera militibus Romanis captivis alimenta praebuit. Pro quibus meritis, et libertatem in excidio Capuae, et rem propriam retentarunt, et optandi praemii privilegia assecutae sunt. Quo uo tempore etiam a consule Marcello Siciliae magna st. Laevinus in Macedonia cum Philippo et multis Graeciae populis et rege Asiae Attalo amicitiam fecit et ad Siciliam profectu
Abbreviated transcription (Latin):
curis trepido. matrone quoq amentes pauore ꝑꝓpugna¬
tula concurrerent. ⁊ conuehere in muros saxa. primeq
ꝓ muris pugnare gestirent. Ip̃e autem cum expeditis
equitib usq ad portam coislinam accessit. deinde om̃s¬
copias in aciem direxit: S ⁊ consules fuluiusq ꝓconsul
non detrectauere pugnam. At ubi exposite utrimq acies
constiterunt in conspectu rome p̾mium uictoris future.
tantus subito se ymber emibib grandine mixtus effucdit
ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colli¬
gerent. Deinde cum serenitate reddita in campum copie
atq in aciem redissent. rursus uolentior fusa tempestas
maiore metu mortalium. audaciam cohercuit fritos q
exercitus refugere in tentoria coegit. Tunc conuersus
in religionem. Hannibal dixisse fertur potiunde sibi
rome. modo uoluntatem non dari. modo potestatem. at
uero in hispaniã a fr̃e hannibalis hasdrubale ambo sci¬

Expanded text:
caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacaris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in muros saxa primaeque pro muris pugnare gestirent. ipse. autem cum expeditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omcopias in aciem direxit. Sed et consules Fulvius cum proconsule non detrectavere pugnam. At ubi expositae utrinque acies constiterunt in conspectu Romae praemium victoris futurae, tantus subito se imber e nubibus grandine mistus effudit, ut turbata agmina, vix armis retentis, in sua se castra colligerent. Deinde cum, serenitaatque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluestatem. At vero in Hispania a fratre Asdrubale ambo Sci
Abbreviated transcription (Latin):
ont᷑ has¬
drubalem hannibalis frẽm. tercium in sardinia contͣ sardos
⁊ alt̾um hasdrubalem kartaginiensium ducem extra hoc
qͣrtum hannibalis quo in italia p̃mebant᷑. Et tam̃ fortis
in alt̾utrum desꝑatio in meliora ꝓfecit. Nam in his om̃ib
desꝑando pugnarunt. pugnando uicerunt. Ex quo euiden¬
ter ostenditur. non tempora fuisse tranquilliora ociis. s ho¬
tertio. claudius marcellus syracusas opulentissimã
urbem sicilie scd̾a oppugnatione uix cepit. Quã cum obse
disset iam pͥdem archimedis syratusanus cuius ãmirabili
ingenio p̃diti machinis repulsus expugnare nõ potuit.
ecimo anno postqͣm hannibal in italiam uenerat.
Gneo publio. fuluio sulpicio. consulib. Hantisbal
de campania mouit exercitum ⁊ cum ingenti clade om̃i¬
um ꝑ sedecinum suessanumq agrum uia latina ꝓfectus.
ad amenem fluuium trib milib ab urbe consedit. Incre¬
dibili totius ciuitatis metu. cum senatu populoq diu̾sis

Expanded text:
ontra Hasdrubalem Hannibalis fratrem, tertium in Sardinia contra Sardos et alterum Hasdrubalem Carthaginiensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur. et tamen fortis in alterutrum desperatio in meliora profecit, nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando uicerunt. ex quo euidenter ostenditur non tempora tunc fuisse tranquilliora otiis, sed hoII Claudius Maroellus Syracusas opulentissimam urbem Siciliae secunda oppugnatione uix cepit, quam cum iam pridem obsedisset, Archimedis Syracusani ciuis admirabili ingenio praediti machinis repulsus expugnare non potuit. decimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
riti. ip̃o cesare̾ frustra obsistente fugerunt. Cuasit¬
tamen cesar. quia nocte int̾ueniente pompeuis
sequi noluit. Dixitq cesar nec pompeium scire uĩ¬
cere. ⁊ illa tam̃ die se potuisse suꝑari. Cesa sunt in
eo p̃lio qͣtuo milia militum cesaris centuriones uigĩ¬
ti ⁊ duo equites romani complures. Cesus est in eo
p̃lio sceua cesaris miles fortissimus. quẽ cũ milites
pompeii ut se traderet hortarentur.respondisse fer¬
tur se esse fessum. Accurrit unus. uelut suscepturus
arma. ꝑcutitur. plures similit̾ sternuntur. Ip̃e autẽ
uulnera accepit capite. humero. femore oculumq
amisit. scutumq eius satis constitit ducentis ui¬
ginti ictib petitum fuisse. Itẽ de eoden
einde cesar citato agmine ꝑ epyrum ĩ thessaliã
ꝑrexit. Pompeius cum maximis copiis secutus.

Expanded text:
riti ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. riti ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. tamen Caesar, quia nocte interveniente Pompeius sequi noluit. Dixitque Caesar, nec Pompeium scire vincere, et illa tantum die se potuisse superari. Caesaque sunt in eo praelio quatuor millia militum Caesaris, centuriones viginti duo, equites Romani complures. Caesus est et in eo praelio Sceva Caesaris miles fortissimus. Quem cum milites Pompeii, ut se traderet hortarentur, respondisse fertur se esse fessum. Accurrit unus, velut accepturus arma. Percutitur, plures simul sternuntur. Ipse autem vulnera accepit capite, humero, femore, oculumque amisit. Scutum ejus satis constitit centum viginti ictibus pInde citato agmine Caesar per Epyrum in Thessaliam perrexit, Pompeius vero cum maximis copiis secutus
Abbreviated transcription (Latin):
cum cesar uenisset oneum pompeium obsidione fru¬
stra cinxit. ip̃e t̾ram quindecim milib passuum
p̃struens. cum illi paterent maria. Pompeius
castellum quoddam ꝓpinquum mari qd̾ marcelli¬
nus tuebatur euertit. presidta cesaris que sibi
morabantur occidit: Quedam in audita.¬
esar torquatum legionemq unam ut expug¬
naret. aggressus est.Hoc ꝑiculo socioꝵ Gneus
pompeius cognito om̃s eo copias traxit. et signa mo
uentem fulmina adu̾sa occurrerunt. apes quoq¬
uexilla obsedere. Quo uiso subitus meror confudit
exercitum. Eugerunt hostie in templis simulachra
conuersa sunt. alia fleuerunt. alia sudauerũt. Can¬
tus uero in aere armoꝵ strepitus fuit. ut anthio¬
chie qͣsi ad aduentum hostium ĩ muros concurretur.
Nterea cesar omissa obsidione ad pompeium con¬
uertit. Torquatus a uestigio ꝓrumpens auersum
insecutus est. Ita cesaris milites ancipiti ꝑiculo ter¬

Expanded text:
cum Caesar venisset, Cn. Pompeium obsidione frucum Caesar venisset, Cn. Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi paterent maria. Pcastellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit praesidiaque Caesaris, quae ibidem morabantur, occidit. Caesar itaque Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias movente, fulmina adversa occurrerunt. Apes quoque obsedere vexilla. Quo viso subitus mexercitum, fugerunt hostiae, in templis simulacra conuersa sunt, alia fleuerunt alia sudauerunt. Tantus uero in aere armorum strepitus fuit ut Antiochiae quasi ad aduentum hostium in Interea Caesar, omissa obsidione, ad Pompeium uertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. Ita Caesaris milites ancipiti periculo ter
Abbreviated transcription (Latin):
octauium ⁊ libonem ꝓfecti ⁊ uicti sunt. Antonius cum
a libone deducti sunt. Curio ex sicilia in affricam trans
copiis trucidauit. Octauius salonas oppugnans. om̃s
copias quas duxit amisit. Celius desciuit a cesare
ac se miloni exuli iunxit. Cumq ambo seruorũ
manu capuam expugnare molirentur occisi sunt.
Bibulus apud cortyram pudore uictus. qd̾ custocli
eius qͣm pelago ⁊ opido p̃tendebat hostis illuserat
in edia sese uigiliisq confecit.
ppius claudius censorinus qui ussu pompen gͤti¬
am tuebatur. iam abolitam pythici oraculi fi¬
dem uoluit exꝑiri. Quippe ab eo adacta uates descen¬
dere inspecum respondisse fertur de bello consulenti
Nichil ad te o romane hoc bellum ꝑtinet. euboee
celam obtinebis. Cela autem uocant euboicum si
num. Ita appius ꝑplexa incertus forte discessit.
Nterea apud dirachium multi orientis reges
ad Gneum pompeium cum auxiliis uenerunt. Q ͦ

Expanded text:
Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum execopiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit exdere in specum respondisse fertur de bello consulenti ‘nihil ad te hoc Romane bellum pertinet: Euboeae Coela num. Ita Appius perplexa sorte incertus discessit. Interea apud Dyrachium multi Orientis reges ad Cn. Pompeium cum auxiliis venerunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cesare dimicans hostilem naium dextra app̃hendit.
qua amputata leuam iniecit. neq ante dimisit na¬
uim qm mergeretur. Cesar deinde ad hispanras cõ¬
tendit. quas lucius affrãnius ⁊ marchus petreius¬
⁊ marchus yarro. pompeiani duces cum legionib
obtinebant. Ibi multis p̃liis petreium ⁊ affranni¬
um suꝑatos composita pactione dimisit. In ulte¬
riore uero hispania duas legiones a marcho uar¬
rone suscepit. Similiter ⁊ auces eiꝰ hoc est curio
catonem sicilia expulit. Ualerius coitam. sardinia tube¬
ronem. affrica uarrus eiecit. Cesar massiliam rediens.
obsidione domitam uita tm ⁊ libertate concessa ceteris
reb abrasit. Atuero dolabella parcium cesaris in illi¬
rico ꝑ octeauum ⁊ libonem uictus copiisq exutus ad
antonium fugit. Basilus ⁊ salustius singulas legiones
quib p̃erant. similit̾ antonius hortensius quoq ab in¬
fimo mari cum classe concurrens. om̃s pariter adu̾sus

Expanded text:
Caesare dimicans, hostilem navem dextera apprehendit. Caesare dimicans, hostilem navem dextera apprehendit. Qua amputata, laevam injecit, neque ante dimisit, quam mergeretur. Caesar deinde ad Hispanias contendit, quas L. Afranius, et M. Petreius, et M. Varro, Pompeiani duces cum legionibus obtinebant, ibi multis pumque superatos conposita pactione dimisit. in ulteriore uero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. similiter et duces eius, hoc est Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus eiecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam uita tantum et libertate concessa ceteris rebus abrasit. At uero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octauium et Libonem uictus copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
edocuit deplorans in iurias suas causam belli ciuilis ꝓ
restituendis in patriam tribunis esse testatus est. Inde
ꝑ antouium septem cohortes que apud sulmontem mo¬
rabant᷑ a lucretio recepit tres legiones que cũ domi¬
tio apud corfinium morabantur. ad suas partes trans¬
duxit. Consules cum G̃neo pompeio senatꝰ q om̃is
atq uniu̾sa nobilitas ex urbe fugit. ⁊ in greciam
⁊ achaiam oneo pompeio duce senatus contra cesa¬
esar uacuam urbem ingressus dictatorem se
fecit. negatamq sibi ab erario petuniam
fractis forib inuasit. ꝓtulitq ex eo auri pondo qͣ¬
tuor milia centum triginta ⁊ quinq. argenti pon¬
do ꝓpe nongenta milia. In de digressus ariminum
ad legiones. mox alpes transuectus. massiliã uenit
Ob quam oppugnandam cur receptus non esset. tre¬
boninium cum trib legionib reliquit. Qui miles
decime legionis adu̾sus eos nauali certamine pro

Expanded text:
edocuit: deplorans injurias suas, causam belli civilis pro edocuit: deplorans injurias suas, causam belli civilis pro restituendis in patriam tribunis esse testatus est. Inde per Antonium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit. Tres legiones, quae cum Domitio apud Corfinium morabantur, ad suas partes transduxit. Consules cum Cn. Pompeio, senatusque omnis, atque universa nobilitas ex urbe fugit, atque in Graeciam m, et Achaiam, Cn. Pompeio duce senatus contra Caesaesar vacuam urbem ingressus dictatorem se fecit, negatamque sibi ex aerario pecuniam fractis foribus invasit, protulitque ex eo auri pondo quatuor millia centum triginta et quinque, argenti pondo prope nongenta millia. Inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transvectus, Massiliam venit: ob quam oppugnandam, cum receptus non esset, Trebonium cum tribus legionibus reliquit. Quo bello miles duodecimae legionis adversus eos navali certamine pro