comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipuum ut orationem purã offerant
deo. nichil habentes inconscientia
reprehensibile sicut dñs dixit. ine¬
uangelio. Cum steteritis ad orationẽ
remittite frib urĩs. si quid habetis
contra eos ex cordib ur̃is. Nisi enim
remiseritis fr̃ib ur̃is: nec uobis re¬
memoratus clotharius uiri dei colũ¬
bani ꝓphetie effectum inse fuisse im¬
pletum cernens: uenerabilem eustasi¬
um qui eius in loco luxouiense mo¬
nasterium regebat ad se uenire imꝑat
Quem pio affamine rogat. ut sibi cum
supplemento publico legatione funge¬
re curet:ꝰ sociosq quos uellet nobilium
uiroꝵ haberet. qui sui uadimonii arbi¬
tres essent: post beatum columbanum
ꝑgerent. quocumq repperissent in loco.
eleganti suasu ad se uenire hortarentur.
magistri uestigia ꝓsecutus. Qui cum ad
eum uenisset: clotharii uerba deꝓmit.
Uiso ergo eustasio beatus columbanus.
gauisus recepti muneris aditu gratula¬
tur. retentuq penes se quantispar hor¬
tatur ut sui laboris reminisceretur. co¬

Expanded text:
cipuum, ut orationem puram offerat Deo, nihil habens in conscientia reprehensibile, sicut et Dominus dicit in Evangelio: Cum steteritis ad orationem, remittite fratribus vestris, si quid habetis contra eos, ex cordibus vestris: nisi enim remiseritis fratribus vestris, nec vobis rememoratus Chlotharius viri Dei prophetiae effectum in se fuisse impletum cernens, venerabilem Eusthasium, qui eius in loco Luxoviensem inonasterium regebat, ad se venire imperat. Quem pio effamine rogat, ut sibi cum supplimento publico legationem fungere curet sociosque quos vellit nobilium virorum haberet, qui sui vademonii arbitres essent: post beatum Columbanum pergerent; quocumque repperissent in loco, eleganti suasu ad se venire hortarent. magistri vestigia prosecutus: qui cum ad eum venisset, Chlotharii verna depromit. Viso ergo Eustasio B. Columbanus gavisus recepti muneris aditu gratulatur, retentumque penes se tantisper hortatur ut sui laboris reminisceretur, co
Abbreviated transcription (Latin):
tu pacienter audi que ame dicent᷑.
nem. Nec enĩ ociosum usdebitur
qd̵ ꝓpono. Dic ergo michi preses.
celitm. et terrã et omnia ornam̃¬
ta eoꝵ quis fecit. Ireses dixit. Deuͤ.
Theodosia dixit. Quis deus uisibi¬
lss au inuisibilis: sreses dixit. In¬
uifibilis. Theodosia dixit. Inuisibi¬
lem qm confiteris comprehenfibi¬
lis est. an incomprehensibilis. Ire¬
ses dixit. In comprchensibilis. The¬
odosia ait. Quis est ille icito in
cui me suades imnnolare. Sreses
dixit. Deo magno ioui. Encodosia
dixit. Erras preses. iotis uisibilis
est et comprehensibilis. qui infir¬
mitatẽ carins portauit. peccata
quoq multa. commisit. castitatem¬
quoq sororis sue uiolauit. adult̃
mechus et uiolator castitatis dicen¬
dus est ñ deus. Sreses dixit. Alulta
te habeo interrogare ut regio ue¬
stra deposcit. hummihter et cũ disci
Audi ergo preses. hbertate uos ta

Expanded text:
tu pacienter audi quae| a me dicentur . tu pacienter audi quae| a me dicentur . nem . nec enim ociosum| uideb“i”tur quod propono Dic ergo mihi praesis. Caelum| et terram et omnem ornamentum eorum quis fecit . praeses dixit| deus theodosia dixit . quis deus . uisibilis an inuisibilis . praeses dixit inuisibilis| Theodosia dixit quem inuisibilem confiteris . conpraehensi| bilis est. An inconpraehensibilis . praeses dixit. Inconpraehensi/bilis\| Theodosia dixit . quis est illi . diceto mihi cui me suadis immo| lare praeses dixit deo magno ioue theodosia dixit Erras praeses| ioues uisibilis est . et conpraehensibilis . qui infirmitate+ car| nis portauit . peccata quoque multa commisit Casti| tatem sororis suae uiolauit adulter . moechus . et uiolator| castitas+. Dicendus est non deus praeses dixit multa te habeo in| terrogare ut religio uestra . deposcit . humiliter et cum dis“ci”| Audi ergo praeses liber| tatem nos ta
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm confiderans ad sanum cousi¬
hum reuersa salueris. et ñ extermi
nabiimis tale corporis decus. The¬
odosia scã dixit. uere ominum ho¬
minũ dedecus du es. qui putredi¬
nem et cariis decus miraris. inte
minib sed ex deo est. Urbantis pre¬
ses dixit. Doleo te puella qd sic tã
cito festinas ad mortẽ. Audi consihũ
meũ et etatis tue uel mentis cõpes¬
ce p̃sumptricẽ audaciam. Nos te
uinere uolirimis. qm̃ unicus est
michi filius. esto et t̃u filia. Idcoqr
inturias ate irrogatas paciẽter fe¬
rimus considerantes tenere etatis
brutã scientiam. Ego uolo ut audi¬
as nos et salutem consequaris ho¬
norando deos et principes. et me
tibi patrẽ adoptando. Theodosia sca
respondit. Audiui que ate dicta sũ
preses. et pietatem qͣm uideris enta
me exhibere perpendo. Sed quantũ
uobis uidet᷑ bona utibtatis ista ui¬
te. presentis. centies tantũ et amphꝰ
contratia est uite eterne. Unde et

Expanded text:
nostram considerans .| ad sanum consinostram considerans .| ad sanum consilium reuersa saluetur. Et non ex terra mi| nabimus . talem corporis decus. Theodosia sancta dixit| Vere omnium hominum dedecus tu es . qui putridae . car| nis decus miraris.+ Inteminibus . sed ex deo . est.| Vrbanus praeses dixit doleo te puella quod sic tam cito festi| nas ad mortem Audi immo consilium meum . et aetates . tuae| uel mentis conpesce praesumtiuam audaciam Nos te ui| uere uolumus . unicus est mihi filius esto et tu filia. Ideoque iniu| rias a te inrogatas pacienter ferimus . considerantes tenerę| aetatis brutam scientiam. Ego uolo ut audias nos . et salutem| consequaris . honorando deos et principes . et me tibi patrem ad| optando Theodosia sancta respondit. Audiui quae a te| dicta sunt praeses . et pietatem nescio quam uideris circa me| exhibere perpendo. Sed quantum uobis bona uidetur . uti| litas ista uitae praesentis . centies tantum et amplius con| ria est uitae aeternae Vnde et
Abbreviated transcription (Latin):
cieus intelum signumq crucis: in
fronte pugens dixit. Odiaboli falsa
blandimenta. oserpentis occultum
ueuenum. oleo denorans animas pi¬
e uiuentes. Quid entm ñ fingas
ꝓiectus es: hoc cito quia parata est
dei famula ꝓ xp̃o omnia tolerare
nec desidero ut ampbius parcas mͥ
tempore pacis adquistui inbelio
ñ ꝑdo. Demonia uero que colis ac
si uana simulachra despicio. Turpe
est iouem corruptorẽ adorare diana
agreste aunnal d̃m dicere. Quid
martẽ sanguinartum nominare
delecter. Quoꝵ si uellem acta singu¬
loꝵ exponere. uos ipsi crubesceretis.
uide ergo ne michi partas. iiide ne
misericordiam falsam ꝓmittas. Ad¬
iuuge tozmenta tormentis. quia
cantem nitidã et nultũ placidum
qͣm mine miraris cito hozrebis. et
interiorem homin̾e in neluis com¬
iutabis. Preses dixit. Nontã cito
debemus irasci aduersus inuencu¬
lam presumptricẽ. Contingere asso¬
let. ut tenera etas indisciplinate
respondeat. Quid fi forte pagenciã

Expanded text:
ciens in caelo . signumque| crucis in frontem depingens . dixit O diabuli falsa blan| dimenta. O serpentes occultum uenenum O leo de| uorans animas pie uiuentes. Quid enim non fingas+ae+ poenas| proiectus es Hoc scito quia parata est dei famula pro christo om| nia tolerare . nec desidero ut amplius mihi blandtempore pacis| adquisiui . in bello non perdo. Daemonia uero . quae colis ac si| uana simulacra dispicio. Turpe est enim iouem corruptorem| adorare . dianam agrestae animal deum dicere Quid martem| sanguinarium nominare . delecter quorum si uellem acta singolorum| exponere uos ipse erubiscebatis . uide ergo ne mihi parcas. Vide ne misericordiam| falsam promittas. Adiunge turmenta tormentis . quia cutem| nitidam . et uultum placidum quod in me mirares cito horrebis .| et interiorem hominem in melius commutabis praeses . dixit non tam| cito debemus irasce aduersus . iuuenculam praesumtricem| Contingere adsolet . ut tenera aetas indisciplinate| respondeat Quid si forte pacienciam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Qui post modicũ arefacti. quasi
lapides obduruerunt. et modicũ
quid usq ad aliquos annos come¬
dens transegi. Dixit aũt zosimas.
Et sic absq dolore transisti tanti tẽ¬
poris longitudine. nichil repentine
gas qͣm dicens ualde contremisco
si ad cominemorationẽ uenero tan¬
toz que sustinui periculor et co¬
gitationũ que inique ꝑturbaue¬
runt me. Tmeo enĩ ne et iterum
bixit zosimas. Nichil relinqͣs odo¬
mIna qd̾ ñ indices. Demel enim
in hoc te manfeste cognouimus.
ordine omnia te indiminuto opor¬
feris et inmansuetis et irratio¬
nabilib eluctans desideriis. dum
cybũ sumere micabam: desiderio
ces. quos egyptus habebat. Deside¬
rabã uinum delectabile mͥ. Aui¬
tum enĩ delectabar inuino. et in¬

Expanded text:
et qui post modicum arefacti quasi lapides obduruerunt, et modicum quid usque ad aliquos annos comedens transegi. Dixit autem Zosimas: Et sic absque dolore transisti tanti temporis longitudinem? nihil repentinaegas, quam dicens valde contremisco, si ad commemorationem venero tantorum quae sustinui periculorum, et cogitationum quae inique perturbaverunt me: timeo enim ne ab eisdem Dixit Zosimas: Nihil relinquas, o domina, quae non indices. Semel enim in hoc te manifestam cognovimus ordine, omnia te indiminute oporferis immansuetis et irrationalibus eluctans desideriis, dum cibum initiabam, desiderio ces quos Aegyptus habebat; desiderabam etiam vinum delectabile mihi; multum enim delectabar in vino, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione exagitare furentẽ. quas p̾ua¬
ricantẽ. et penas preuarieationis
michi i murnentis irã mucronis
contra me agentẽ. Non enĩ ante
surgebam. de terra nisi prius illa
aulcissima lux illumi naret me so¬
hto. et cogitationes ꝑturbantes¬
me effugaret. Semp itaq cordis
mei ocułos ad illã fidemissorẽ meã
sine cessatione erigebam. deprecas
eã auxshari michi in hac solitudine
et penitencia. Habui aduitric̃ẽ et
cooperatricẽ. ipsã que genuit casti¬
tatis auctorẽ. Et nicꝰ decẽ et septẽ
anmnoꝵ curriculũ periculis mul¬

Expanded text:
tione exaggerare furentem, quasi praevatione exaggerare furentem, quasi praevaricanti, et poenas praevaricationis mihi imminentes ira mucronis contra me agentem. Non enim ante surgebam de terra, nisi prius illa dulcissima lux illuminaret me solito, et cogitationes me perturbantes effugaret. Semper itaque cordis mei oculos ad illam fidejussorem meam sine cessatione erigebam, deprecans eam auxiliari mihi in hac solitudine et poenitentia. Habui ergo adjutricem et coadjutricem ipsam, quae genuit castitatis auctorem, et sic decem et septem annorum curriculis cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
uehemeutissime urebar. fiebat
nimium defidertũ ꝑturbans et re¬
ducens ad memoriam. demonioꝵ
cantica decantare que inscło didi¬
ceram. Mox aũt lacrimas et pe¬
ctus meu̾ manu percuciens. me¬
ipsam admemoriam reducebam.
de cõuementi fide dictionis qͣm
fecerã egrediens contra hanc solz¬
te illã plorabam ut effugaret ame
cogitationes que meã miserrimam
anrinam affligebant. Quando aũt
superflue dolenter la crimabar et
uirshter pectus meũ tunderẽ. tunc
liidebam lumen undiq circũfulgẽs
me et serenitas inͥ quedã stabihs
mox fiebat. Cogitationes aũt que
adfornicationẽ iterum compellebãt
me quomodo tibi enarrare possũ
abba. Ignosce. Ignis intus infelix
corpus niiniũ succendebat et totã
me ꝑomnia exurebat. et ad deside¬
rrũ commixtionis trahebat. Dum
imichi ergo talis ascenderat cogita¬
tio. ꝓsternebam me interrã. et la¬
crimis terrã infundens ipsã ue
raciter astare sperans cutus fiduc¬
a huc uenerã minaci me compella¬

Expanded text:
vehementissime urebar, et sustnimium desiderium, perturbans et reducens ad memoriam daemoniorum cantica decantare, quae in saeculo dediceram. Mox autem lacrymans, et pectus meum percutiens, meipsam ad memoriam reducebam de convenienti fidedictionis quam feceram, egrediens contra hanc solite illam plorabam, ut effugaret a me cogitationes quae miserrimam meam animam affligebant. Quando autem superflue dolenterque lacrymabar, et viriliter pectus meum tundebam, tunc videbam lumen undique circumfulgens me, et serenitas mihi quaedam stabilis mox fiebat. Cogitationes autem quae ad fornicationem iterum compellebant me, quomodo tibi enarrare possum? Abba, ignosce. Ignis intus infelix corpus meum nimis succendebat, et totam me per omnia exurebat, et ad desiderium commistionis pertrahebat. Dum ergo mihi talis ascenderet cogitatio, prosternebam meipsam in terram, et lacrymis terram infundens, ipsam mihi veraciter astare sperans, quae me fidedixerat, minanti me compella
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ueniens ad ianuã cuius michi
prrus adclandebatur. quasi omĩs
ita absq impedimenti dolore intͤ¬
iiii. et sic intra sc̃a scõꝵ reperta sũ.
adorare misteriũ digna habita
sum. Et tirnc uidi dei sacramenta
et quahiter ds est paratus suscipe¬
me ꝓnã interrã. et sc̃m illũ exoscu¬
lans pauimentũ exibã. Reuersa¬

Expanded text:
jungens me ad januam, cujus mihi jungens me ad januam, cujus mihi aditus primo claudebatur quasi omnis ita absque impedimenti labore introivi, et sic intra sancta sanctorum reperta sum, adorare mysterium digna habita sum: et tunc vidi Dei sacramenta, et qualiter est paratus suscipeme coram in terram, et sanctum illud exosculans pavimentum, exiba
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ luxuriosam me atua pr¬
rissima castitatis mundicia abho¬
minari et ꝓici. Tam̃ q̃m ut audiui
ob hoc factus est deus homo qm
ipsa digna genuisti ut peccatores
uocaret adpenitencam. ad iuna me
solitariam et nullũ habentem ad¬
rear et ñ efficiar ahena auisione
p̾gosissum ligni in quo afficus est¬
deus homo que uirgo concipiens
ipsa uirgo peperisti. et ꝓprrũ sangͥ¬
nẽ dedit ꝓ mea. hberatione. Iubeo
dña ut michi indigne obdruie
crtcis salutationẽ ianuã patefie
carnẽ comgugnabo per horrida in¬
mix̾ionũ lidibria. sed mox ut fihi
et actib eius cum omnb que in
eo sunt statim renunco. et conti¬
nuo egrediar ubicumq ipsa ut fi¬
sidei succensa calore et de pietatis
uiscerib dei gentricis p̃fumeus.
moui me deeodẽ loco inquo stans
feci orationẽ et ueniens iterũ in¬
gredientib me miscui et ultra ũ
erat qui me expelleret neq qui
me ꝓhiberet appropinquare iami
bunda turbabar. Intrinsecus ⁊te¬

Expanded text:
est me luxuriosam a tua purissima castitatis munditia abominari et projici. Tamen quoniam, ut audivi, ob hoc effectus est Deus homo, quem ipsa digna genuisti, ut peccatores vocaret ad poenitentiam, adjuva me solitariam et nullum habentem aditum, et non efficiar aliena a visione pretiosissimi ligni, in quo affixus Deus homo, quem concipiens ipsa virgo peperisti, et proprium sanguinem dedit pro mea liberatione. Jube, o Domina, et mihi indignae ob divinae crucis salutationem januam patefiercarnem coinquinabo per horrida immistionum ludibria; sed mox ut filii et actibus ejus, et omnibus quae in eo sunt renuntio, et continuo egredior ubicunque ipsa ut fionem recipiens, fidei succensa calore, et de pietatis visceribus Dei genitricis praesumens, movi me de eodem loco, in quo stans feci orationem; et veniens, iterum ingredientibus me miscui, et ultra non erat qui me repelleret, neque qui me prohiberet appropinquare januibunda turbabar. Itaque con
Abbreviated transcription (Latin):
elongaui. expectans dm̃ meũ qui
saluos facit apusillo anmo et eos¬
aꝓcella qui conuertuntur adipfũ.
osimas aut dixit ad eã. Quot
anni sunt odña mea ex quo hanc in¬
habitas solitudinem. Respondit mu¬
lier. Quadraginta septẽ anni sunt.
nire adesũ potuisti aut meͤnis omi

Expanded text:
 qui salvos facit pusillos et magnos, qui convertuntur ad eum . Zosimas dixit ad eam: Quot anni sunt, o domina, ex quo hanc inhabitas solitudinem? Respondit mulier: Quadraginta septem anni sunt, nire ad esum potuisti, o mi
Abbreviated transcription (Latin):
tã pomifera qͣm et pulcherrima dẽ¬
sis undiq magno ambitu circumcin¬
loco beatus uualericus. atumultu cir¬
cũhabitantis ppłi uoluisset se latere
felix fama uirtutũ. ex exempla bono¬
rũ oꝑum ubiq eũ clarũ et insignem

Expanded text:
tam pomiferis quam et pulcherrimis dentam pomiferis quam et pulcherrimis densa undique magno ambitu circumcinloco beatus Walaricus a tumultu circumhabitantis populi voluit se latere, sed felix fama virtutum et exempla bonorum operum ubique eum clarum et insignem
Abbreviated transcription (Latin):
et fiat ubi uel sicut ei placuerit.
su pontificis ambianensis. iuxta e¬
or. peticionẽ locũ eis secretũ et remo¬
tioris inte et habitui monachor. sa¬
tis aptũ qui leuconaus antiqͦ uoca¬
nensis beatus bertchundus. dieb
quadragesime contẽplatione diui¬
na solebat ad esse. remotus. Ibi aũt
se beatus uualericus inquadã cellu¬
la secretus a frĩb inclusit ut omni
tura post posita suo solito more tã¬
tũ modo diuine meditationi insiste¬
ret. Ceteri om̃s uero fratres constru¬
entes sibi cellulã de elemosina regi
uidebant᷑ habere substanciã. Situs
uero loci ipsius ualde est congruuis.
Nam uno ex latere inquitate ma¬
ris est satis amenus. Alio aut ex
latere torridus in quo discurrit flu¬
uius piscifero semine: pars quoq
ipsa suꝑ scopulos et ingentia saxa
fastigia etiam magnũ ad iipandũe m
mundo uel uicine regione tercia¬
fulget que ceteras p̾cellit. Glebis e¬
nim optima atq frugifera est et¬

Expanded text:
et fiat ubi vel sicut ei placuerit'.et fiat ubi vel sicut ei placuerit'.su pontificis Ambianensis iuxta eorum petitionem locum eis secretum et remotioris vitae et habitu monachorum satis aptum, qui Leuconaus antiquo vocanensis beatus Berchundus diebus quadragesimis contemplatione divinae solebat adesse remotus. Ibi autem se beatus Walaricus in quadam cellula segregatus a fratribus inclusit, ut, omni cura mundi postposita, suo solito more tantummodo divinae meditationi insisteret; ceteri vero fratres construentes sibi cellulam de elimosina regis videbantur habere substantiam. Situs vero loci ipsius valde congruus. Nam uno ex latere vicinitate maris est satis amoenus, alio autem ex latere torridus discurrit fluvius pisciferae Somminae, parsque ipsa super scopulos et ingentia saxa fastigia et magnum ac mirandum mundo vel vicinae regioni prquae ceteris praecellit glebis obtima atque frugifera et
Abbreviated transcription (Latin):
stat te iã illũ interfecisse qͣm po¬
tencia dñi resuscitauit. et nisi me
ipsum cũ codẽ suspendas. aliter eũ
michi tollere ñ preualebis. Si ue¬
ro tu me exiguum. xp̃i seruulum
forfitan audire contẽpniis. est uero
mundi creator qui se tnuocantem
ñ sꝑnit. et nos ꝓsuis legib certan¬
tes sua sobta pietate dignabitur
exaudire. Cumq his dictis et p̾ci¬
bus uictus fuisset tyrannus iussit.
eũ solui. et per multa. tẽpora uixit.
Nec et illud dignũ memorie esti¬
et deo deuota bertiha matrona cũ
qua inemorantes multa eis bona
largita est. ⁊ illa ut erat sagacis in¬
genii ꝓuidens futura. inspiciens ui¬
rum ad modũ esse scm̃. supplici pre¬
ce postulat abeo dicens. Hoc peto
et humillima p̾ce exposco. ut si ũ¬
qͣm uobis deo uolente go miserrima
suꝑstes extitero corpus tuũ ꝓ sc̃o pig¬
nore sepelire merear. Et ipse respon¬
disse fertur. Indei hoc agitur arbitrio.

Expanded text:
stat te iam illum interfecisse, quem postat te iam illum interfecisse, quem potentia Domini resuscitavit, et nisi me ipsum cum eodem suspenderis, aliter eum mihi tollere non praevalebis. Et si tu me exiguum Christi servulum forsitan audire contempnis, est vero mundi creator, qui se invocantem neminem spernit et nos pro suis legibus certantes sua solita pietate modo dignabitur exaudire'. Cumque his dictis et precibus victus fuisset tyrannus, iussit reum solvi, qui multa per tempora vixit. 13. Nec illud dignum memoriae aestiet Deo devota Bertila matrona, quae multa eis bona largita est, ut erat sagacis ingenii, providens futura, inspiciensque virum admodum esse sanctum, supplice prece postulabat ab eo, dicens: 'Hoc peto et humillima prece satis exposco, ut si umquam vobis, Deo volente, ego miserrima superstes extitero, corpus tuum pro sancto pignore sepelire merear'. Et ipse respondisse fertur: 'In Dei hoc agitur arbitrio,
Abbreviated transcription (Latin):
cus imspexisset. ꝑmotus uiscerib ut
erat pietate plemus concito cur su
adstipitẽ ꝑuenit. et ꝓhibentib eũ
carnificib ne cadauer iã mortuum
illud tetigisset. sed ille intrepidus
defuncti manib ꝓpͥis ad terrã depo¬
suit. et suꝑ supinata menbra eis
summo studio caritatis sese cũ lacri¬
mis ad modũ ꝓfusis moratione ꝓ¬
steruit ut faciem sirã faciei illiꝰ impͥ¬
meret. et quantũ ꝓmptio inp̾ce fu¬
erat. tanto cicius adño obtimiit qd̾
poposcit. Nam astantib cunctis
immoq stupentib quasi ex ꝓfundo
sompno paulatim. calefactis men¬
bris qui mortuus fuerat statim in¬
columis reuixit. Cumq tã magnũ
miraculum inconuentu ppłi p̃sen¬
tiaq p̾sidis p̾sentatum fuisset tunc
uir dñi fupplicare cepit. ut qͦm dĩ
pietas resuscitauerat. bonitas ipsiꝰ
iudicis ubicũꝙ liberũ ire ꝑ mitt̾et.
Sed ille seuo furore accensus. iterũ
eũ inpatibislũ suspendi iubet. At

Expanded text:
cus inspexisset, permotus visceribus, ut cus inspexisset, permotus visceribus, ut erat pietate plenus, concito cursu ad stipitem pervenit, et prohibentibus eum carnificibus, ne cadaver iam mortui ullo modo tetigisset, ille intrepidus,defuncti manibus propriis ad terram deposuit et super supinata membra eius summo studio caritatis sese cum lacrimis admodum profusis in orationem prosternit, ita ut facie sua faciem illius imprimeret, et quantum promptior in prece fuerat, tantum citius a Domino obtinuit quod poposcit. Nam astantibus cunctis immoque stupentibus, quasi ex profundo somno paulatim caleficientibus membris, qui mortuus fuerat statim incolumis revixit. Cumque tam magnum miraculum in conventu populi praesentia praesidis praesentatum fuisset, tunc vir Domini supplicare coepit, ut quem Dei pietas resuscitaverat, bonitas ipsius iudicis ubicumque liberum ire permitteret: sed ille sevo furore accensus, iterum eum in patibulum suspendi iubet. At
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓbono fili ꝓperare disponis. sed hoc
scias q̃d̾ ille seruus dei magnus est.
qͣm tecũ ire ꝑquiris. hoc aũt caue.
ne aliquid illi moleste ingeras. ne ꝓ
hoc scandali machina menta incur¬
ras. Cumq hoc ei ut postulauerat.
beatus columbanus ꝑmisisset cum
dicto factũ uenit inposterum sicut
a sc̃o dei fuerat. p̃dictũ. Cũq pari co¬
initatu. in nestruiam. ꝑuenissent. ac¬
cesserunt ad quendã. precelsũ regem
chlotarrum. in quo remotũ locũ re¬
sidendi poposcerunt. Aduenientes
uero ad quendã locũ ambianensiũ
ꝑuemiunt uualiniaco ubi quidam
comes nomine. Sygobardus iuxta
morẽ sch consciom p̾sidebat qd rusti¬
ci malũ uocant. Et cũ ibid̃e ut solet
adesse malis gestis iusta uel miusta
sentencia unus quisq ꝓderet᷑. conti¬
git ut quid̾a. reus obmeritũ qd̾dã
reatus sui morte dampnatus ruecu¬
leo ĩa erat suspensus. atq defunctus.
Cumq eũ alonge beatus uualeri¬

Expanded text:
si pro bono, fili, properare disponis, sed hoc si pro bono, fili, properare disponis, sed hoc scias, quod ille servus Dei magnus est, quem tecum ire perquiris. Hoc autem cave, ne ei aliquid molestiae ingeras, ne pro hoc scandali machinamenta incurras'. Cumque hoc ei, ut postulaverat, beatus Columbanus permisisset, cum dicto factum venit in posterum, sicut a sancto Dei fuerat praedictum. Cumque pari comitatu in Neustriam pervenissent, accesserunt ad quondam praecelsum regem Clotharium, cui remotum locum residendi poposcerunt. 12. Advenientes vero ad quendam locum Ambianensium, perveniunt Waliniaco, ubi quidam comes nomine Sigobardus iuxta morem saeculi concioni praesidebat, quod rustici mallum vocant. Et cum ibidem, ut solet adesse, malis gestis iusta vel iniusta sententia unicuique proderetur, contigit, ut quidam reus, ob meritum quidem reatus sui morte damnatus, in eculeo iam esset suspensus atque defunctus. Cumque eum a longe beatus Walari
Abbreviated transcription (Latin):
dis ut erat uerbis. ne. ꝑiret choer¬
cebat. Sed ille cũ iussa sibi magis
ac magis contempneret. tunc ei fa¬
mulus dei inquit. Fili ñ eos subse¬
quaris. ne forte etiam cũ notato sig¬
no tibi ad nos usꝙ redeas. Cũq tan.¬
tũ p̃dictus frater cũ aliis comitib¬
suis illos subsequeret᷑. orta est con¬
tencio inter illos. et lapidis ictu in
mamii est ꝑcussus. Unde etiã tã diu
maguo dolore est afflictus uycta sẽ¬
tenciam uiri dei insigno. ut quã
diu uixisset culpa illius appareret.
Nlam articulũ illũ qm medici auri¬
cularem uulgus uͦ minimũ nuncu¬
pant. ex uehemencia nimn dolorio
insese contraxerat. ut etiã radicitꝰ
ex siccaretur. Quidã uero ex frĩbus
rio quodã accensus peciit abeato co¬
lumbano ut hcenciam ei p̾dicandi in.¬
ter gentes concederet et uenerabilẽ.
uirum uualericũ ꝓ solatio fouende
religionis secũ habere ꝑmitteret. Eui
beatus pater respondisse fertur. Et¬

Expanded text:
ndis ut erat verbis, ne iret, coerndis ut erat verbis, ne iret, coercebat. Sed ille cum iussa sibi magis ac magis contempneret, tunc ei famulus Dei inquid: 'Fili non eos subsequaris, ne forte etiam cum notato tibi signo ad nos usque redeas'. Cumque tantum praedictus frater cum aliis comitibus illos subsequeretur, orta est contentio inter illos et lapidis ictu in manu est percussus; unde etiam tam diu magno dolore afflictus, ut iuxta sententiam servi Dei in signo, quam diu adviveret, culpa ipsius appareret. Nam articulus ille, quem medici auricularem, vulgus vero minimellum noncupant, ex vehementia nimii doloris ita se contraxerat, ut etiam radicitus exsiccaretur. 11. Quidam vero ex fratribus rio quodam accensus petiit a beato Columbano, ut licentiam ei praedicandi inter gentes concederet et venerabilem virum Walaricum pro solatio fovendae religionis secum abire permitteret. Cui beatus pater respondisse fertur: 'Et
Abbreviated transcription (Latin):
luxoiio pt discessũ beati uiri non¬
nulli pastores admanendũ ibi cõ¬
uenerant. Et beatus uualericus de
quadã cellula regrediens. iuxta do¬
mun uirtutẽ expulsis specularib
cepit ipsũ scm locũ restruere. Int̾
hec beatꝰ eustasius abeato columba¬
no fuerat destinatus ad hoc ipsũ ce¬
nobrũ regendũ. Cum adhuc qͣuidam
ex parte fines ipsius monasterii qͥ¬
dã utiq seculares presiderent. cum
aũt: de ipsis scłarib detinendis ca¬
lumpnia. et lites insurgere conaren.¬
tur. Tunc beatus eustasius cũ esset
et ipse nobilitate: generis et morib
decoratus. una cũ famulo dei uuale¬
rico fic illos suo sermone et siuis mel¬
lifluis eloquiis auxiliante. domino
de predictis finib monasterii ꝓmo¬
uebat. ut de ipsor scłariũ controuer¬
sia nullũ ibidẽ inter eos scandalũ
ex furgeret. Sed dũ quidã ex fr̃ib
leui animo ꝑmotus uellet inpacien¬
ter eos subsequi. qͦm uir domini bła¬

Expanded text:
Luxovio post discessum beati viri nonLuxovio post discessum beati viri nonnulli pastores ad manendum ibidem convenerant, et beatus Walaricus de quadam cellula regrediens, iuxta Domini virtutem, expulsis saecularibus, coepit ipsum sanctum locum restruere. Inter haec beatus Eustasius a beato Columbano fuerat destinatus ad hoc ipsum coenobium regendum, cum adhuc quadam ex parte fines ipsius monasterii quidam utique saeculares praesiderent. Cum autem de ipsis saecularibus deiciendis calumnia et lis insurgere conaretur, tunc beatus Eustasius, cum esset et ipse nobilitate generis et moribus decoratus, una cum famulo Dei Walarico sic illos suasoriis et suis mellifluis eloquiis, auxiliante Domino, de praedictis finibus monasterii promoverunt, ut de ipsorum saecularium controversia nullum ibidem inter eos scandalum exsurgeret. Sed dum quidam ex fratribus levi animo permotus vellet eos in patienter subsequi, vir Domini, bla
Abbreviated transcription (Latin):
set quis tunc adeũ fuerat ingressus
fertur et hunc sermonem diuino ut
bas monasterii. et semor michi dili¬
gende. Nostqͣm uero p̾fatus columba¬
nus cũ frĩb suis de p̃dicto cenobio
fuisset expulsus inseqͣnte illũ theo¬
doricho et stimulante adu̾sario et a¬
uia eius brunihilda que hoc intem¬
pore regnũ burgundianoꝵ tenebat.
austrasioꝵ uero germanus tendeber-¬
tus regebat. cũ. ad huc solũmodo soli¬
um regni neustrasioꝵ uir ualde idone¬
us et beneplacitus deo morib rex chlo¬
tarius sibi uindicabat. quẽ sepe dictꝰ
beatus columbanus sua. sacra. doctri¬
na monuerat. et de tam amplifican¬
do enis regno qm p̾dictis regib fib
inuicem rebellib. una cũ stirpe eoꝵ
iusto dei uidicio a regno quide male
usurpato infra triennium penitꝰ
esse ꝑimendos et monachiam eoꝵ
huuc ipsi głoso chlorario adunan.¬
dam esse. sacerdos dei uaticmiando
omuia sepe predixerat. Inp̾fato uͦ¬

Expanded text:
set, quis tunc ad eum fuerat ingressus, set, quis tunc ad eum fuerat ingressus, fertur et hunc sermonem, divino ut bas monasterii et senior, mihi diligende'. 9. Postquam vero praefatus Columbanus cum fratribus suis de praedicto coenobio fuit expulsus, insequente illum Teoderico et stimulante adversario et avia eius Brunichilde, qui hoc in tempore regnum Burgundianorum tenebant, Austrasiorum vero germanus Teodebertus regebat; cum adhuc solummodo solium regni Neustrasiorum vir valde idoneus et bene placitus Deo moribus rex Chlotharius sibi vindicabat, quem saepedictus beatus Columbanus sua sacra doctrina monuerat, et tam de amplificando ei regno quam de praedictis regibus sibi invicem rebellibus, una cum stirpe eorum iusto Dei iudicio a regno quidem male usurpato infra triennium penitus esse perituros, et monarchiam eorum hoc ipso glorioso Clothario adunandam esse, haec sacerdos Dei vaticinando omnia sepe praedixerat. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et non solũ ibi ułlã lesionẽ auer¬
mib ñ inuenit. sed magis cuncta ui¬
rentia. iocunda et amena atqr in¬
tacta conspexit. Tunc intel lexit
uir deo plenus hoc ñ esse rei euentũ.
sed humilitatem obediencie et meri¬
tum fide beati uualeriq. Ille uero
econtrario ñ suo facto hoc deputabat
sed meritis fratrũ omnia esse dicebat
defensa. Nost qmͣ aũt in illo tantam
grãm beatus pater inspexerat tus¬
sitͤ inter condignos ꝓbatosꝙ mona¬
chos constitui. sed eũ frẽs ad huc qͣsi
nouicium. inter nouicios esse usdican¬
dum estimabant. Interea dũ p̾dictus
pater more solito ad instruendos frẽs
diuine lectioni insisteret. et inter illos
sacri uerbi semina spũalib seminaret
uicem antecederent. contigit ut inter
illos subito uestibulum ipsius domꝰ
beatus uualericus subintraret. Tunc¬
pͥmum. ad illius ingressũ beatus colũ¬
banus mirũ indomo odorẽ mague
fłaglancie et mirande suauitatis ad se
uenisse persensit. Cumq hoc comꝑis¬

Expanded text:
ri et non solum ibi ullam lesionem a vermibus non invenit, sed magis cuncta virentia, iocunda et amoena atque intacta conspexit. Intellexit vir Deo plenus hoc non esse rei eventum, sed humilitate et oboedientia et merito fidei beati Walarici. Ille vero e contrario non suo facto hoç deputabat, sed meritis fratrum omnia esse defensata dicebat. Postquam autem in illo tantam gratiam beatus pater inspexit, iussit eum inter condignos probatosque monachos constitui, quem fratres adhuc quasi novitium inter pulsantes esse iudicandum aestimabant. 8. Interea dum praedictus pater more solito ad instruendos fratres divinae lectioni insisteret et inter illos sacri verbi semina spiritalibus seminaret vicem antecederent, dum inter illos subito vestibulum ipsius domus beatus Walaricus subintraret, ad illius ingressum beatus Columbanus mirum in modum odorem magnae flagrantiae et mirandae suavitatis ad se venisse persensit. Cumque hoc conperis
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo omnium eccl̃iarum: inter¬
ueniendi etiam magna assiduitas et
constantia.In reb eciam diuinis implen¬
lapsus suos confessus esset: ita ut fle¬
tur. nulli nisi dño soli apud quẽ inter¬
cedebat loquebatur. Bonum relinquẽs
exemplum posteris sacerdotib ut in¬
tercessores magis apud dm̃ sint: qͣm
accusatores apd̃ homines. Nam et se¬
cundum apostolum circa huiꝰmodi ho¬
iinem confirmanda caritas est. qui¬
a ipse sui accusator est: nec expextat ac¬
cusatorem sed preuenit. ut confiten¬
ctiam animam suam sicut dauid sc̃s
qui postqͣm audiuit aꝓpheta dimis¬
sum est pectatum tuum. humilior
factus est in emendatione peccati:. ita
ut cinerem sicut panem manducaret.
et potũ suum cum fletu nisceret. Erat¬
amor et timor insubditis. Ledolebat do¬
ctrina indiscipulis. labentia cuncta sub
rore tenebatur. neq nunia leticia extol
lebatur. Noc oꝑa declinabat scribendi
ꝓpͥa manũ libros: nisi cum aliqua in

Expanded text:
sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implenlapsus suos confessus esset, ita fletur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores apud homines. Nam et secundum Apostolum , circa hujusmodi hominem confirmanda charitas est; quia ipse sui accusator est, nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitenctqui postquam audivit a propheta: Dimissum est peccatum tuum ; humilior factus est in emendatione peccati, ita ut cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret amor et timor in subditis, redolebat doctrina in discipulis; nullus iuxta eum rebatur neque nimia letitia exte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua inf
Abbreviated transcription (Latin):
stantissime ꝑseuerabat qui pͥus fuerat:
eadẽ incorde humilitas: eadẽ inuestitu
eiꝰ iulitas fuit: atq ita plenus auctorita¬
tis et grẽ implebat episcopatus digni¬
tatem. ñ tam̃ ꝓpositũ monachi et ana¬

Expanded text:
stantissime perseverabat, qui prius fuerat, eadem in corde humilitas, eadem in vestitu ejus vilitas erat, atque ita plenus auctoritatis et gratiae, implebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ. Et flexis genib factaq ora¬
tione consignauit eam. Et responden¬
tib omnib amen. suscepit eam aga¬
pitus incellã suã. Et quia habebat
ebat ineccłam ad deprecandũ dm̃.
multos diabolus excitabat aduersuͤ
decorem uultus illius ꝑ malas cogi¬
tiones: ita ut om̃s molesti essent ab¬
bati. qui talem pulchritudinẽ intro¬
duxisset inmonasteriũ. Audiens
autt hec abbas: uocauit smaragdirm
et dixit ei. fili. pulcher es: et facies¬
tua fit ruina infirmis fr̃ib. uolo
au̾t ut sedcas solus incella tua: et ibi¬
te psallere et ibi manducare. non
tamen egressurũ te inde ahcubi. Et
p̾cepit agapito ut p̾pararet cellam
sohitariam: et mea degeret. sinarag¬
dus. fect agapitus omina que sibi
apatre monasterii fuerant imꝑata:
et introduxit smnaragdum incellam
sohtariam. et erat orationib uacans
ierniisꝙ: et ingiliis nocte et die
operã agens seruiendi dũo insim¬
phcitate cordis: ita ut miraretur
sus esset. domũ: festinus ingressꝰ

Expanded text:
trum. Et flexis genibus, facta oratione, consignavit eum. Et respondentibus omnibus Amen, suscepit eum Agapitus in cellam suam. Et quia habebat ebat in ecclesiam ad deprecandum Deum, multos diabolus incitabat adversus decorem vultus illius per malas cogitationes, ita ut omnes molesti essent abbati, qui talem pulchritudinem introduxisset in monasterium. Abbas autem haec audiens, vocavit Smaragdum, et dixit ei: Pulchra est facies, fili, infirmis fratribus; volo autem ut sedeas solus in cella tua, et ibi psallas, et ibi manduces, non tamen egressurum te inde alicubi. Et praecepit Agapito ut praepararet cellam solitariam, et in ea degeret Smaragdus. Fecit autem Agapitus omnia quae sibi a Patre monasterii fuerant imperata, et introduxit Smaragdum in cellam solitariam, et erat ibi orationibus vacans, jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in simplicitate cordis, ita ut miraretur sus esset domi, festinus ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło manifestare tibi eã. Sine
ĩa. sine. Quid temet ipsũ interficis
contristando. Sed grãs age deo. n¬
chil desperans. Nam agapitus me¬
us magister multociens nimis tri¬
stis dicebat michi quia uenit qui¬
dam nomine pafnucius oꝑib bo¬
nis intentus qu fiham suã tanqͣm
mortuam. luget. nesqens quid ei
contigerit. et nimia lamentatio¬
ne affligitur. maxime quia unca
erat illi et cum lacrimis ꝓiecit se
ad pedes abbatis ut ꝑ orationes fra

Expanded text:
in hoc saeculo manifestare eam tibi. Sine jam, sine; quid temetipsum interficis contristando? Sed age gratias, Deo nihil desperans. Nam Agapitus magister meus, multoties nimis tristis dicebat mihi: Quia venit quidam nomine Paphnutius operibus bonis intentus, qui filiam suam tanquam mortuam luget, nesciens quid ei cciderit, et nimia lamentatione affligitur: maxime quia unica erat illi, et cum lacrymis projecit se ad pedes abbatis, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
giliis et lacrimis. De cuculla autẽ
oꝑuit faciem suã ne aliquo modo
aguosceret eam. facta aũt oratione
sederunt. Cepit aũt e loqui de futu¬
ra regni beatitudine et gła sempi¬
pertingere: et decontemptu scħ: nec
diligendos esse filios plusqͣm d̃m.¬
extitisset factorꝰ apłicani quoq scrip¬
turam interpretans. quom tribula¬
tio paciengam oꝑatur: paciencia
ꝓbationem. Uidens aũt patr̃e suũ
sed timens ne agnosceret eam. et
impedimentũ ei faceret. Uolens aũt
consolari eũ: dixit ei. Crede mnichi:
quia ñ despicit te deus. Et si iꝑ
ditione anime sue esset filia tua
manifestaret eam tibi: ut nec illa
retenta adiabolo inferret sibi et ti¬
bi luctum ꝑpetuum. sed credo inde¬
um quia bonũ consihum elegit. si
cut lam dixi scd̃m uocem euange¬
hii qd̃ dicit. Qui diligit patrẽ aut
matrem suꝑ me ñ ẽ me dignus:

Expanded text:
giliis et lacrymis. De cuculla autem giliis et lacrymis. De cuculla autem operuit faciem suam, ne aliquo modo agnosceret eam. Facta autem oratione sederunt. Coepit autem ei loqui de futuri regni beatitudine et gloria sempipertingere. Et de contemptu saeculi, nec diligendos esse filios plus quamexstitit factor. Apostolicam quoque scripturam interpretans, quomodo tribulatio patientiam operatur, patientia probationem . Videns vero patrem suum Sed timens ne agnosceretur, et impedimentum ei faceret, volens autem eum consolari, dixit ei: Crede mihi quod non despiciet te Deus. Et si in perditionem anima esset filiae tuae, manifestaret eam tibi Deus, ut nec illa a diabolo retenta inferret tibi et sibi luctum perpetuum. Sed credo in Deum, quia bonum consilium elegit sibi, sicut jam dixi, secundum vocem Evangelii, qua dicitur: Qui diligit patrem aut matr
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc scias quia sine uoluntate
am in dño. quia in hac uita ostendet
tibi deus eam. Audiens hec pafiui¬
cus recepit consolationẽ gras agẽs
um: commendans se orationib fr̃m.
Una aũt die ueniens ad abbatem:
ꝓiecit se adpedes enus dicens. Ora
ꝓme pater quia ñ possũ ferre dolo¬
rem de fihia mea: sed magis acma¬
gis de die indiem renonatur et creᷤ¬
cit uulims meum. et tribulatur
auima mea. Uidens aũt eñ senex
nimis afflictum. dixit adeum. yis¬
aut̃e colloquium hr̃e cũ uuo fr̃e spi¬
rituali: qui uenit de palatio theodo¬
sii: ignorans qd̃ ipsa esset filia eius.
Dicit ei pafuuicus. uolo. Et nocaiit
abbas agapitum. et dixit ei. Tolle
pafiicium. et introduc eũ incellã
smaragdi. Et introduxit eũ incellã
eius: nichil e antea innotescens.
ta est. Iafnugus aũt estimiabat es¬
se compuctionem. Non eñ cogno¬
riit eã: quia species uultus eius
emarcuit p̃nimia abstinentia et ui¬

Expanded text:
Et hoc scias, quia sine voluntate Et hoc scias, quia sine voluntate am in Domino, quia in hac vita ostendat eam tibi Deus. Audiens haec Paphnutius, recepit consolationem, gratias agens um, commendans se in orationibus fratrum. Una autem die veniens ad abbatem, projecit se ad pedes ejus, dicens: Ora pro me, Pater, quia non possum sufferre dolorem de filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere cum uno fratre spirituali, qui venit de palatio Theodosii? ignorans quod ipsa esset filia ejus. Dixit ei Paphnutius: Volo. Et vocavit abbas Agapitum, dixitque ei: Tolle Paphnutium et introduc eum in cellam Smaragdi. Et introduxit eum in cellam Smaragdi, nihil ei antea innotescens. ta est. Paphnutius autem sperabat esse compunctionem; non enim cognovit eam, quia species vultus emarcuit prae nimia abstinentia, vi
Abbreviated transcription (Latin):
rositatis constitutio. illa maloꝵ
consolatrix.: illa bonoꝵ requies.
gementium portus erat. Terra ter¬
ra ñ celes sanguinem meũ. donec
riideã quid eufrasie filie mee con¬
tigerit. Hec et his simiha pafnuci
o ꝓsequente. eleuauerunt om̃s qͥ
aderant uocem et flebant.: ita ut
omnis craitas lamentaretur eã.
tum seuem dequo supradiximus:
mea inueniatur labore orationũ
tuarum. Nescio enĩ quid acciderit
filie mee. Audiens aũt uenerabi¬
Ostendite caritatem frẽs. et postu¬
lemus adño ut dignetur nobis
ostendere quid factũ sit de filia a¬
mici nr̃i pafinicii. Et ieninantes õs
et. orantes ꝑtotam ebdomadam: ni¬
chil eis reuelatũ est de eufrasia sict̃
solebat quando ahunde rogabant
d̃m. Oratio enim eufrasie erat apd̃
dm die noctuq. ne manifestã eam
faceret inuita sua. Cum aũt nec
seni nec alicui frm reuelatũ esset:
dicens. fili. noli deficere a disciplina
dñi. quia qͦm dihgit dñs corripit.

Expanded text:
rositatis constitutio, illa malorum rositatis constitutio, illa malorum consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus erat. Terra, terra, nec celes sanguinem meum, donec videam quid Euphrosynae filiae meae contigerit. Haec et his similia Paphnutio prosequente, elevaverunt omnes qui aderant voces, et flebant, ita ut omnis civitas lamentaretur eam. tum senem, de quo supra diximus, ut inveniatur labor orationum tuarum; nescio enim quid acciderit filiae meae. Audiens autem venerabiOstendite charitatem, fratres; postulemus a Domino ut dignetur nobis ostendere quid factum sit de filia amici nostri Paphnutii. Et jejunantes omnes, et orantes, et tota hebdomada nihil eis revelatum est de Euphrosyna, sicut solebat, quando aliunde rogabant Deum. Oratio enim Euphrosynae erat ad Deum die noctuque, ne manifestam eam faceret in vita sua Deus. Cum autem nec seni neque alicuabbas: Noli deficere, fili, a disciplina Domini, quia quem diligit Dominus corripit .
Abbreviated transcription (Latin):
pater qui eam desponsauerat ue¬
nerit et tulisset eam. misit seruos
suos ad domum illius et ñ inue¬
netunt eam. Audiens aũt spon¬
sus hec et pater eius. contristati sc̃
ualde. Et uenientes ad pafmiciũ.
inuenerunt eum uehementer
afflictũ iacentem interra. et dixe¬
runt ei. forsitan alquis sedurit
eam et fugit cum co. Et statim ser¬
ui eius cum equis ꝑ totã alexan¬
rant aũt ibi et naues: intrantes¬
q ineas requirebant ꝑuim. Tunc
scrutantes monasteria puellarũ.¬
ꝑ heremum. et speluncas: ꝑ domos
amicoꝵ et uicinor.: et nusqͣm inue¬
nientes tanqͣm mortuam luge¬
bant eam. Socer mrum: sponsꝰ
sponsam flebant. et pater filiam
lugens dicebat. henu heuu filia
dulcissima: heu lumen oculoꝵ
meoꝵ.: consolatio inte mee. Quis
meã inuasit facultatem: Quis
meam possessionẽ sparsit. Quis
ineã uineam siccauit. Quis meã
luceruã extiuxit. Quis meã sp̃e
fraudauit. Quis pulchritu¬
diũe fihe mee uiolauit. Quis pu
illam imꝑialem faciem. Illa gene¬

Expanded text:
 qui eam desponsaverat, venerit et tulerit eam. Et misit servos suos ad domum illius, et non invenerunt eam. Audiens sponsus illius et pater ejus, contristati sunt valde, et venientes ad Paphnutium, invenerunt eum vehementer afflictum, jacentem in terra, et dixerunt ei: Forsitan aliquis seduxit eam, et fugit cum illa. Statimque servi illius cum equis per totam Alexanrant autem ibi et naves, intrantesque in eas requirebant per vim. Et scrutantes monasteria puellarum, eremos, et speluncas, per domos amicorum et vicinorum; et non reperta, tanquam mortuam lugebant eam, socer nurum, sponsus sponsam flebat; pater filiam lugens, dicebat: Heu! heu! filia dulcissima! heu me! oculorum meorum consolatio mea! Quis meam invasit facultatem? quis meam possessionem sparsit? quis vineam meam siccavit? quis meam lucernam exstinxit? quis spem meam fraudavit? quis pulchritudinem filiae meae violavit? quis putillam imperialem faciem? Illa gene
Abbreviated transcription (Latin):
Hec agapitus audieus et cognos¬
cens tam in irabilem causã stupe¬
factus est. et currens nunciauit
omnia abbati. ueniens aũt abbas
cecidit suꝑ eam. et eiulans dicebat.
at nos uiriliter certando ꝓuenire
ad portũ salutis: et portionẽ habe¬
re secũ. et cũ sc̃s suis. Et iussit ut
congregarentur omnes frẽs: ut cũ
honore debito scm corpus ilhus
sepulture traderetur. Dum autem¬
om̃s congregati adessent. et uidis¬
sent tam stupendum miraculum
glorificabant dm̃i qui etiam rufe¬
minco sexu et fragili tanta mira¬
cula oꝑatur. Quidam aũt frater
tum enis cũ lacrimis. statimq ut
eam tetigit oculus eius restitutus
est. Et uidentes om̃s frẽs qui ade¬
rant qd̃ factũ est. benedixerunt de¬
um grãs agentes ei cuius sunt om¬
na que bona sunt multũq con¬
fortati et edificati sepeherunt eam
inmonumento patrũ. Iater uero
offerens comuersus est. et meodem

Expanded text:
ec Agapitus audiens, et cognoscens tam mirabilem causam, stupefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas cecidit super eam, et ejulans dicebat: at nos viriliter certando pervenire ad portum salutis, et portionem habere secum et cum sanctis suis. Et jussit ut congregarentur omnes fratres, ut cum honore debito sanctum corpus illius sepulturae traderetur. Dum autem congregati adessent, et vidissent tam stupendum miraculum glorificabant Deum, qui etiam in femineo sexu fragili tanta miracula operatur. Quidam autem frater tum ejus cum lacrymis, statimque ut eam tetigit, oculus ei restitutus est. Et videntes omnes fratres qui aderant hoc quod factum est, benedixerunt Deum, gratias agentes ei cujus sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt eam in monumento patrum. Pater vero offerens, conver
Abbreviated transcription (Latin):
papfnuigus intra semet ꝑ totũ tͥ¬
duum dicebat. Forsitan aliquid¬
die. dicit adsmnaragdũ. Expectaui
sicut me rogast dũe uieus pater
et nou discessi alicubi. Nost tres con¬
doritionis eius. uocauit pafnu¬
cium. et dixit adeum. Quia ds om¬
ipotens bene disposuit miseriã¬

Expanded text:
Paphnutius intra semetipsum per trPaphnutius intra semetipsum per triduum, dicens: Forsitan ei Ddie dixit ad Smaragdum: Exspectavi sicut rogasti, domine mi frater, et non discessi alicubi per tres condormitionis ejus, vocavit Paphnutium, et dixit ad eum: Quia omnipotens Deus bene disposuit mea
Abbreviated transcription (Latin):
sinaragdum. Introiens aũt pafmui¬
cius incelłã ubi eger iacebat: cepit
heu me ubi sunt ꝓmissiones tue:
Ubi sunt uerba dulcia. quib michi
uidendam oculis meis ꝓmittebas
filiam meam. Ecce ñ solũ illã ũ i¬
deo. sed et tempus tuum quo conso¬
latione habeam modicam dereli¬
quit mne. heu me quis ĩa consolabi¬
tur senectutẽ meã : Adqũe ibo: et qͥs
mei erit adiutor. Duplex malũ mo¬
do quod lugeo. Triginta ⁊ octo anni
ueni. Detinet me incomparabilis
dolor. Quid sperabo amodo. Ubi con¬
solationem inueuiam.: Iam descen¬
do lugens inuifernũ. Uidens aũt
sinaragdus uehementer plorantẽ
et nullatenus consolationẽ recip¬
entem: ait ad eũ. Quid turbaris et
temet ipsũ interficis. Nunquid
inualida est manus dñi. aut ei qͥc
sticie. Necordare quomͣ patriarche
lacob manifestauit dens ioseph qͤm
quasi mortuũ lugebat. Sed obsccͦ
te ut ꝑtres dies non me deseras
neq derelinquas. Hesitans aũt

Expanded text:
Smaragdum. Introiens PaphnuSmaragdum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit Heu me! ubi sunt promissiones tuae, ubi verba dulcia, quod mihi futuram videndam oculis meis promittebas filiam meam? Ecce non solum illam non videbo, sed tu, in quo consolationem modicam habebam, derelinques nos. Heu me! quis jam consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis mei adjutor erit? Duplex malum quod lugeo: triginta et octo anni veni, detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et nullam consolationem accipientem, ait ad eum: Quid turbaris et temetipsum interficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam stitiae. Recordare quomodo patriarchae Jacob manifestaverit Deus Joseph, quem quasi mortuum lugebat . Sed obsecro te ut per tres dies me non deseras neque derelinquas. Haesitans autem