comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentia quereret᷑ alter remittitur magister armorum.
eius alacritati conueniens. cuius magisterio cum barba¬
ris fiducialiter est congressus. Et dum illi ꝑ legatos lit
teras imꝑatoris eos ad ꝓuincias inuitatis ostenderent.
tunc ille legatos eoꝵ misit in uincula. Factaq con¬
gressione cum modicis copiis romanoꝵ apud argẽtora¬
cum gallie urbem ingentes hostium copias extinxit.
Stabant acerui montium similes. fluebat cruor flu¬
minum modo. Captus est rex nobilis nodomarius. et¬

Expanded text:
gentia quereretur, alter mittitur magister armorum, gentia quereretur, alter mittitur magister armorum, ejus alacritati conveniens, cujus ministerio cum barbaris est fiducialiteras imperatoris eos ad provincias invitantis ostenderent, tunc ille legatos eorum misit in vincula; factaque congressione cum modicis copiis Romanorum apud Argentoratum Galliae urbem ingentes copias hostium exstinxStabant acervi montium similes, fluebat cruor fluminum in modum. Captus rex nobilis Nodomarius:
Abbreviated transcription (Latin):
ei coniugem helenam sororem suam que constantia di¬
namq barbari quoꝵ imꝑator constantius contͣ mag
nentium solatia petierant. cum nichil ꝓfecissent cõ¬
tra tyramium. romanoꝵ uastabant urbes alias ex¬
pugnabant. Ubiq feda uastitas erat. romanũ imꝑi¬
um non dubia calamitate nutabat. Cum esset ergo
iuuenculus iulianus. iussit ei imꝑator. ut p̃ter consiluĩ
ducum nichil moliri p̾sumeret. Cumq duces accepta¬
potestate negligerent. ⁊ ꝓpt̾ea barbari suꝑarent. tũc
iulianus duces quidem deliciis uacare ꝑmisit. sumens
autẽ milites eisq spolia ꝑemptoꝵ hostium comꝓmittẽs
inicium uincendi barbaros fecit ⁊ amorem suum apud
ingressus. quia corona laurea qua solent ci¬
uitates ornari. inter columpnas pendens. rupto fune
suꝑ caput eius decidit. eumq aptissime coronauit.
Quo facto cuncti clamauerũt quia signũ foret imꝑii.
Nterea cum iulianus apud imꝑatorem de ducum negli¬

Expanded text:
ei conjugem Helenam sororem suam, misitei conjugem Helenam sororem suam, misitnamque barbari, quorum idem Constantius contra Mnentium solatia petierat, cum nihil profuissent contra tyrannum, Romanorum vastabant urbes, alias expugnabant. Ubique foeda vastitas erat, Romanumque imperium non dubia jam calamitate nutabat. Cum esset ergo juvenculus Julianus, jussit ei imperator ut praeter consilium ducum nihil moliri ppotestate negligerent, et propterea barbari superarent, tunc Julianus duces quidem deliciis vacare permisit. Sumens autem milites, eisque spolia peremptorum hostium compromittens, initium vincendi barbaros fecit, et amorem suum apud ingressus, quia corona laurea, quibus soleat civitates ornari, inter columnas pendens, rupto fune super ejus caput decidit, eumque aptissime coronavit. Quo facto, cuncti clamaverunt, quia ei signum foret imperii.tur Julianus apud imperatorem de ducum negli
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus fuisset. diu̾sa loca circueundo saluatꝰ est. Uixq
sero uxor imꝑatoris eusebia celatum inueniens suppli¬
cauit imꝑatori qͣtinus nichil mali pateret᷑. s ut potius ad
philosophandum mitteretur athenas: Itẽ de eodem.
obrem discurrens uniuersam helladam. uates que¬
rebat᷑ responsa reddentes. consulens si ad imꝑium ꝑue
tur. Is eum ꝑducens ad quendam idoloꝵ locum ⁊ intro¬
mittens in aditum seductores demones euocauit. Qͥb
sollempniter apparentib. timore ꝑcellitur iulianus¬
⁊ in fronte sua crucis format signaculum. Tunc demones
Quod agnoscens magus. cepit culpare iulianum. At il¬
le ⁊ terrorem significauit. ⁊ crucis se dixit obstupuisse
uirtutem. eo qd̃ uidentes hoc signum demones euanue¬
runt. Porro magus. Non hoc inquit suspiceris o bone uir.
quia timuerunt sicut ais. s abhominati hoc signũ po¬
tius discesserunt. Et ita capiens miserum odio repleuit

Expanded text:
lapsus fuisset, diversa loca circumeundo salvatus est. Vixque lapsus fuisset, diversa loca circumeundo salvatus est. Vixque sero uxor imperatoris Eusebia celatum inveniens, supplicavit imperatori quatenus nihil mali pateretur: sed ut potius ad philosophandum mitteretur Athenas. SOCRATES, lib. obrem discurrens universam Helladam, vates quaerebat responsa reddentes: consulens si ad suum imperitur. Is eum perducens ad quemdam idolorum locum, et intromittens in adytum, seductores daemones evocavit. Quibus solemniter apparentibus, terrore compellitur Julianus in fronte sua crucis formare signaculum. Tunc daemones Quod agnoscens magus, coepit culpare Julianum. At ille et terrorem significavit, et crucis se dixit obstupuisse virtutem, eo quod videntes hoc signum daemones, evanuerunt. Porro magus: Non hoc suspiceris, inquit, o bone vir, quia timuerint, sicut ais, sed abominati hoc signum potius abscesserunt. Et ita capiens miserum, odio replevit
Abbreviated transcription (Latin):
set cepit etiam doctoris imitari religionem.De eodẽ
Senim etiam imꝑii cupidinem animo eiꝰ immiserat.
Cumq hec non laterent aures imꝑatoris. inter spen
metumq constitutus. suspicionem celare uolens. qͥa
qui dudum integer fuerat xp̃ianus. postea ꝓditorẽ
effectus. tonsus monachicam simulabat uitam. Et la¬
tenter quidem exercebatur in philosophica disciplina.
in manifesto autẽ sacros xp̃ianoꝵ legebat libros. De¬
niq in eccłia nichomedie lector est constitutus ⁊ diui¬
nos codices in eccłia populo audiente legebat. Porro
sub hoc furorem habitu declinauit imꝑatoris. Hec qͥdẽ
ꝓ timore faciebat. neqͣqm ab spe recedens qmͣ mente con¬
ceꝑat. Dicebat q plurimis amicoꝵ suoꝵ felicra fore
temꝑa. quib ip̃e rerum potiret᷑ imꝑio. Post paululũ
uero ꝑempto gallo repente iulianus sit suspectus im
ꝑatori qui etiam eum custodiri p̃cepit. Et dum fuga

Expanded text:
set, coepit etiam doctoris imitari religionem. Is set, coepit etiam doctoris imitari religionem. Is enim etiam imperii cupidinem animo ejus immiserat. Cumque haec non laterent aures imperatoris, inter spem metumque constitutus, suspicionem celare volens quia qui dudum integer fuerat Christianus, postea proditor est effectus, tonsus monachicam simulabat tenter quidem exercebatur in philosophica, in manifesto autem sacros Christianorum legebat libros. Denique in Ecclesia Nicomediae lector est constitutus, et divinos Codices in ecclesia audiente populo legebat. Porro sub hoc habitu furorem declinavit imperatoris. Haec equidem pro timore faciebat, nequaquam a spe recedens, quam mente conceperat, dicebatque plurimis amicorum suorum, felicia fore tempora, quibus ipse rerum potiretur. Post paulum vero perempto Gallo Julianus repente fit suspectus imatori, qui etiam eum custodiri praecepit; et dum fuga
Abbreviated transcription (Latin):
donium grãmaticum nicholem laconensem rethoricam
uero legebat apud eubolum sophistam. Erat enim
iulianus ab initio xp̃ianus. Cumq lectione ꝓficeret.
fama ꝑ populum uolitauit quia posset etiam rem pu¬
blicam gubernare. Quod dum latius panderet᷑ estuatio¬
nes induxit imꝑatori constantio. Quamobrem abstimi¬
it eum ab urbe regia ⁊ misit nichomediam p̃cipiens
ne conueniret apud lybanium sophistam firũ. Tunc
enim libanius a pedagogis constantinopolitanis expul¬
sus. nichomedie morabatur. Phibebat᷑ ergo iulianus apd̾
libanum legere. eo quod paganus esset. Uerumptamen
libroꝵ eiꝰ lectionib utebatur. Cumq ꝓficeret ĩ retho¬
non ille bizantinus pater euclidis. s ephesius. quem
postea quasi magicas artes exercentem ualentinianus
imꝑator p̃cepit occidi. Tunc igit᷑ non ob aliam causã
nichomediam uenerat. nisi iuliani fama protractus.
Apud quem iulianus cum uerba philosophica p̃gustas¬

Expanded text:
donium, grammaticum Nicoclem Laconensem, rhetoricam donium, grammaticum Nicoclem Laconensem, rhetoricam vero legebat apud Ecybolium Sophistam. Erat enim Julianus ab initio Christianus. Cumque lectione proficeret, etiam fama per populum volitabat, quia posset etiam rempub. gubernare. Quod dum latius panderetur, aestuationes induxit Constantio imperatori. Quamobrem abstiit eum ab urbe regia, et misit in Nicomediam: praecipiens ne conveniret apud Libanium sophistam Syrum. Tunc enim Libanius a paedagogis Constantinopolitanis expulsus, Nicomedia morabatur. Prohibebatur ergo Julianus apud Libanium legere, librorum ejus lectionibus utebatur. Cumque proficeret in rethonon ille Byzantius pater Euclidis, sed Ephesius; quem postea quasi artes magicas exercentem, Valentinianus imperator praecepit occidi. Tunc igitur non ob aliam causam Nicomediam venerat, nisi Juliani fama pertractus. Apud quem Julianus cum verba philosophica  ms. Lyr., sophistica praegustas
Abbreviated transcription (Latin):
constantiuS princeps ⁊ augustus fuit
unc igit᷑ de claudio iuliano pauca dicenda sũt.
eiusq genere ac disciplina. ⁊ quomͦ uenerit ad
imꝑium. Constantinus qui bizantium ex suo nõie
constantinopolim appellauit. duos habuit ex eodem
patre non ex eadem matre germanos. Quoꝵ unus dalura¬
tius alter constantinus uocabatur. Constantinus autẽ
duos habuit filios Gallum ⁊ iuliamim. Post mortem cõ¬
stantini conditoris constantinopolitane ciuitatis dũ
milites iuniorem dalmatium ꝑemissent tunc ⁊ isti de¬
functo iam pr̃e pene mortis ꝑiculum cum dalmatio su
Erat enum annoꝵ octo. Cumq ab eis feruor imꝑatoꝵ
quieuisset. Gallus circa ephesum apud doctores erat.
ubi etiam a ꝓgenitorib possessionib tenebat. Porro
iulianus crescens in auditoriis constantinopolitane urbis
exercebat᷑. in basilica ubi doctores erant habitu priuato
ꝓcedens. Habebatq pesagogum eunuchum nomine mar¬

Expanded text:
Constantius princeps et Augustus fuit. Constantius princeps et Augustus fuit. Nunc igitur de Claudio Juliano pauca dicenda sunt, ejusque genere, ac disciplina, et quomodo venerit ad imperium. Constantinus, qui Byzantium suo nomine Constantinopolim appellavit, duos habuit ex eodem patre, non ex eadem matre, germanos. Quorum unus Dalmatius, alter Constantius vocabatur. Constantius autem duos habuit natos, Gallum et Julianum. Post mortem Constantini conditoris Constantinopolitanae civitatis, dum milites juniorem Dalmatium peremissent, tunc et isti, defuncto jam patre, pene mortis periculum erat enim annorum octo. Cumque ab eis furor imperatorum quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus possessiones habebat. Porro Julianus crescens in auditoriis Constantinopolitanae urbis, exercebatur in basilica, ubi doctores erant, habitu privato procedens, habebatque
Abbreviated transcription (Latin):
res nouas molitus. tyrannus est exortus. quem cluces
constantii .xx.uiͦii. die ꝑimunt. Fuit ingenio blandissi¬
mus qm̃uis barbaro patre genitus. tam̃ institutione ro¬
orro iudei in diocesarea palestine resistentes uicina
loca turbabant.⁊ sumentes arma temptabant
degeret exercitu destinato eos app̃hendit. ciuitatemq
uastauit. Cumq uideretur sibi ꝓspere gessisse. felici¬
tatem non ferens. accessit ad tyrannidem. ⁊ non in¬
sinuans imꝑatori suam intentionem. questorem uo¬
cabulo magnum ⁊ domitianum p̃fectum orientis occi¬
dit. Ob quam rem constantius indignatus euocauit
eum. Qui cum contempnere non ualeret. ꝑgebat ad
pͥncipem. Cumq contra insulam falconensem uenisset¬
eum illic constantius p̃cepit interimi. anno imꝑii sui
septimo ⁊ consulatus ip̃ius galli anno tercio. Uir na¬
tura ferus ⁊ ad tyrannidem ꝓnior si suo iure imꝑare
licuisset. Solusq in imperio romano eo tempore

Expanded text:
m res novas molitus, tyrannus est exortus, quem duces m res novas molitus, tyrannus est exortus, quem duces Constantii vigesimo octavo die perimunt. Fuit ingenio blandissimus, quanquam barbaro patre genitus, tamen institutione Roorro Judaei in Diocoesarea Palaestinae residentes vicina loca turbabant, et sumentes arma tentabant degeret, exercitu destinato eos interfecit, civitatemque vastavit. Cumque sibi videretur prospere gessisse, felicitatem non ferens, accessit ad tyrannidem. Et non insinuans imperatori suam intentionem, quaestorem vocabulo Magnum, et Domitianum pdit. Ob quam rem Constantius indignatus, evocavit eum. Qui cum contemnere non valeret, pergebat ad principem. Cumque contra insulam Falconensem venisset, illic eum Constantius praecepit interimi, anno imperii sui septimo, et consulatus ipsius Galli anno tertio. Vir fuit natura ferus, et ad tyrannidem promptior, si suo jure imperare licuisset. Solus in imperio Romano eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ad tuendas gallias cesarem constituerat. occidit. Nec multo
post a constantii militib ibidem coangustatus gladio occulte
ꝓuso. ictum pulsu parietis uiuans. latere transfosso. ut erat
uasti corꝑis uulnere narib q ⁊ ore cruorem effundens. mẽse
imꝑii quadragesimo scdo. etatis ꝓpe quadragesimo anno ex¬
pirauit. anno imꝑii constantii sexto. ⁊ constantii gallo cõ¬
sulatus anno scd̾o. xuͦiii. kł septemb̾. Fuit enim ortus ꝑen¬
tib barbaris qui galliam inhabitant. legendi studio ꝓm¬
ptiis sermone acer. animi tumidi ⁊ immodici. timidus ar¬
tifex tam̃. ad occultandam audatie specie formidinem.
Cuis morte decentius frater eiꝰ audatia. laqueo fascia com¬
posita. uitam finiuit. In his dimicationib ingentes
romani imꝑii uires consumpte sunt. ad quelibet bella
xterna idonee que multum tͥumphorum possent secu¬
ed neq sic circa rem publicam quies euenit. Nam

Expanded text:
em seniorem, quem ad tuendas Gallias Caesarem constituerat, occidit. Nec multo em seniorem, quem ad tuendas Gallias Caesarem constituerat, occidit. Nec multo post a Constantii militibus ibidem coangustatus, gladio occulte proviso, ictum pulsu parietis juvans transfosso latere, ut erat vasti corporis, naribusque, et ore cruorem effundens, mense imperii quadragesimo secundo, aetatis prope quinquagesimo, exspiravit, anno imperii Constantii sexto, et Galli Constantii consulatus anno secundo, XVIII Kalendas Septembris. Fuit is ortus parentibus barbaris, qui Galliam inhabitabant. Legendi studio promptus, sermone acer, animi tumidi et immodici, timidus, artifex tamen ad occultandam audaciae specie formidinem. Ejus morte audita, Decentius frater ejus laqueo fascia composito vitam finivit. In his ergo praeliis ingentes Romani imperii vires consumptae sunt, ad quaelibet bella externa idoneae, quae multum triumphorum possent secueque sic circa rempub. quies evenit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
filius hortantib ꝑditis augusti nomen rapit. Fum
octauo ⁊ iuicesimo die magnentius oppressit. Caput eiꝰ ꝑ¬
oc tempore constantius cum magnentio. S runt¬
apud mirsam dimicans. uicit. In quo bello pene
nunqm̃ amplius romane consumpte sunt uires tociꝰ¬
q imꝑii fortuna pessumdata. De hinc cum se magnen¬
tius in italiam resedisset. apud ticinum plures fudit. et
ut uictoria solet fieri audacius ꝑsequens ueniensq romã
lis. Cumq illic bellum sepius inter utrosq exerceretur.¬
mͦ isti. mͦ illi uictores esse uidebant᷑. Nouissime autem de¬
tristes. stans celsiore loco nitebatur eos allocutionis con¬
suetudine confortare. Tunc fauorem solitum magnentio¬
exhibere p̃parati. e diu̾so nolentes. clamauerunt omnes
una uoce. Constanti auguste tu uincas. Hoc auguriũ
magnentius traxit ad semet ip̃m. qͣi non ei diuinitus
Sequentib autẽ constancii militib circa montem
selecicum facta congressione. solus fugiens uenit ĩ lug¬

Expanded text:
filius, hortantibus perditis, Augusti nomen rapit. Quem octavo die vigesimoque Magnentius oppressit. Caput ejoc tempore Constantius cum Magnentio apud Mursam dimicans vicit, in quo bello pene nunquam amplius Romanae consumptae sunt vires, totiusque imperii fortuna pessumdata. Dehinc enim, cum se Magnentius in Italiam recepisset, apud Ticinum plures fudit, et, ut victoria solet, audacius persequentes, veniensque Romam, lis. Cumqmodo isti, modo illi victores esse videbantur. Novissime autem detristes, stans celsiore loco, eos nitebatur allocutionis consuetudine confortare. Tunc exhibere parati, inviti, et nolentes clamaverunt omnes una voce: Constanti Auguste, tu vincas. Hoc augurium Magnentius traxit ad semetipsum, tanquam ei divinitus Sequentibus autem Constantii militibus circa montem Seleucum facta congressione, solus fugiens venit in Lug
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ t̾ras sithicas cum sua gente introiit. reꝑit in po¬
pulo suo quasdam magas mulieres quas gothico ser¬
mone alirumnas uocant. easq habens suspectas de
medio sui ꝑturbãbat. longeq ab exercitu suo fuga¬
tas in solitudinem coegit errare. Quas siluestres hoĩes
quos non nulli fauno ficarios uocant ꝑ desertum uagan¬
tes dum uidissent. ⁊ earum amplexib se inchoitum mis¬
cuissent genus hoc ferocissimum ediderunt. Qd̾ fuit pͥmũ
uiter paludes meotidas minutum tetrum atq exile ho
minum genus. nec alia uoce notum nisi qd̃ humani ser
monis ymaginem assignabat. Tali igitur huni stirpe
creati Gothoꝵ finib aduenerunt. Nam ⁊ quos bello
forsitan minime suꝑabant uultus sui terrore nimium
pauorem ingerentes terribilitate fugabant. eo quod¬
erat eis species pauende nigredinis. ⁊ uelut quedam
si dici fas est deformis offa non facies. habensq magis

Expanded text:
et terras Scythiae cum sua gente introiit, repperit in poet terras Scythiae cum sua gente introiit, repperit in populo suo quasdam magas mulieres, quas Gothico sermone Alirunnas dicunt; easque habens suspectas, de medio sui proturbavit, longeque ab exercitu suo fugatas in solitudine coegit errare. Quas silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant, per desertum vagantes dum vidissent, et earum complexibus se in coitu miscuissent, genus hoc ferocissimum ediderunt, quod fuit primum inter paludes Meotidas; minutum, tetrum atque exile quasi hominum genus, nec alia voce notum, nisi qmonis imaginem assignabat. Tali igitur stirpe Hunni creati, Gothorum finibus advenerunt. Nam et quos bello forsitan minime superabant, vultus sui terrore nimium paerat eis species pavendae nigredinis, et velut quaedam, si dici fas est, deformis offa, non facies, habensque magis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam litt̾as Gothicas pͥmus adinuenit. ⁊ scripturas di¬
cie p̃cepit militib. ut frithigerno auxilia commodarẽt.
athalarici edocebat. Tunc athalaricus uidens religio¬
ne patriam uiolari multos ex suis arrianos factos suppli¬
ciis tradidit. quos hactenus arriani martyres appellant
Quamobrem frithigernus cum suis occidentalem ꝑtem
petiit. athalaricus uero cum suo exercitu ibidem remã¬
sit. Hii uero qui cum frithigerno octiduas pecierunt
regiones ab occidente lingua patria Wisigoti .i. occi¬
dentales Gothi sunt appellati. Hii uero qui cũ atha¬
larico in ꝓpria sede remanserant astrogothi idest ori
clausa montib repentina rabie ꝑcita exarsit
in Gothos. eosq conturbatos ab antiquis sedib expulit.
Nam hos ut refert antiquitas ita extitisse comꝑimus.
Filimer rex Gothoꝵ Gadarici magni filius. qͥ post egͤssum¬
scantie insule iam quinto loco tenens pͥncipatũ getarũ.

Expanded text:
etiam litteras Gothicas primus adinvenit, et Scripturas dietiam litteras Gothicas primus adinvenit, et Scripturas diecepit Thraciae militibus, ut Fridigerno auxilia commodarent. Athalarici Vulphilas edoceret, tunc Athalaricus videns religionem patriam violariciis tradidit, quos hactenus Ariani martyres appellant. Quam ob rem Fridigernus cum suis occidentalem partem petiit, Athalaricus vero cum suo exercitu ibidem remansit. Hi vero, qui cum Fridigerno occiduas petierant regiones, ab Occidente lingua patria Visigothi, id est, Occidentales Gothi, sunt appellati, hi vero qui cum Athalarico in propriis sedibus remanserant, Ostrogothi, id est, Orieclausa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos, eosque conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Nam hos, ut refert antiquitas, ita exstitisse comperimus, Filmer rex GothoScantiae insulae jam quinto loco tenuit principatum Getarum,
Abbreviated transcription (Latin):
las ubiq ꝓuincias adu̾sus catholicas eccłias ⁊ recte fid̾i
populos diuersa sunt illata incommoda.De mauris.
rorum gentib regnum suscipiens affricam maurita¬
niamq uastauit. cesaream urbem mauritanie no¬
bilissimam dolo captam. de in cedib incendiisq comple.¬
tam barbaris in p̃dam dedit. Contra quem comes theo¬
ano maiore missus. effusas mauroꝵ gentͥes multis preliis
fregit ip̃m firmum afflictum ⁊ opp̾ssum ad mortem co¬
egit. Qui postqmͣ exꝑientissima ꝓuidentia totam cũ¬
in remissionem pectatoꝵ p̾optauit. At postqͣm sacra¬
mentum xp̃i qd̃ quesierat. assecutus est. post gloriosam
partib cominouerunt. Uni p̃erat frithigertius. alt̾i
erat. Athalaricus uero cum suis paganus. Cumq p̾ua¬
luisset athalaricus frithigernꝰ auxilium a ualente po¬
stulat. ꝑulfiam ep̃m suum arrianum. qui moratus sub
constantio fuerat cum eudoxio ⁊ acatio arrianis qui

Expanded text:
las ubique provincias adversus catholicas Ecclesias, et rectae fidei las ubique provincias adversus catholicas Ecclesias, et rectae fidei populos, diversa sunt illata incommoda. Interea inrorum gentibus, regem constituens, Africam Mauritaniamque vastavit. Caesaream urbem noiae, dolo captam, deinde caedibus incendiisque completam, barbaris in pano majore missus, effusas Maurorum gentes multis praeliis fudit, ipsum Firmum afflictum et oppressum ad mortem coegit. Qui postquam experientissima in remissionem peccatorum praeoptavit: ac postquam sacramentum Christi, quod quaesierat, assecutpartibus commoverunt: uni praeerat Fridigernus, alteri erat, Athalaricus vero cum suis paganus. Cumque praevaluisset Athalaricus, Fridigernus auxilium a Valente postulat, per Ulfiam episcopum suum Arianum, qui moratus sub Constantio fuerat cum Eudoxio et Acacio Arianis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositam. ut om̃s qui uoluissent impune bina matͥmo¬
nia susciꝑent. Nam ideo populosas fore gentes quia hoc
apud eas sollempne est. Cumq posita lex haberet᷑ Iusti
ne ip̃e coniunctus est. ex qua natus est ualentinianus
iste. ⁊ tres filie. Iusta. Grata. Galla. Quarum due quidem
in uirginitate manserunt. Gallam uero maior theodo¬
sius postea imꝑator duxit uxorem ex qua placidia eius
filia noscitur esse ꝓgenita que postea de nomine matris
Galle cognomentum accepit. Impietas ualentis imꝑatori¬
alens itaq impietatem quam dudum meditatus
fuerat. oꝑib explens. lege data ut monachi mi¬
litarent. nolentes ꝑ tribunos ⁊ milites fustibus iussit¬
interfici. Quoꝵ innumera multitudo ꝑ uastas tunc
ac sterilitatem ꝑiculosamq serpentum habundantiã
conuersatio humana non esset. magna habitantium
monachoꝵ multitudo compleuerat. p̃cipueq apud
nitriam martyrii consecuta est palmam. Ac ꝑ singu¬

Expanded text:
tatem dispositam, ut omnes qui voluissent impune bina matrimotatem dispositam, ut omnes qui voluissent impune bina matrimonia susciperent. Nam ideo populosas fore gentes, quia hoc apud eas solemne est. Cumque posita lex haberetur, ipse Justinae conjunctus est, ex qua natus est Valentinianus iste, et filiae tres, Justa, Grata, Galla. Quarum duae quidem in virginitate permanserunt. Gallam vero postea major Theodosius imperator duxit uxorem, ex qua Placidia ejus filia noscitur esse progenita, quae postea de matris nomine Gallae cognomentum accepit. Valens interea impietatem, quam dudum meditatus fuerat, operibus explens, lege data, ut monachi militarent, nolentes per tribunos et milites fustibus interfici jussit. Quorum innumera multitudo, quae per vastas tunc ac sterilitatem, periculosissimamque serpentium abundantiam, conversatio humana non esset, magna habitantium monachorum multitudo compleverat, praecipueque apud Nitriam martyrii consecuta est palmam. Ac per singu
Abbreviated transcription (Latin):
ualentiniani filio in occidentali parte regnante una cũ
de iustina scd̃a ualentiniani uxore natus erat. quam
uiuente seuera pͥore coniuge ualentinianus hoc modo
duxisse ꝓbatur. Iustus iustine pater. cum esset piceni
uidex constantii temporib uidit in sompnis qm̃ ex dex¬
tro femore imꝑialem purpuram genuisset. Cumq uisio
ꝑ multos recitaret᷑ ad constanti aures usq ꝑuenit. At
ille considerans sompnium tanqmͣ imꝑator ex eo nascere
noticiam. ad quam frequentius ueniebat. ⁊ amabat᷑¬
ab ea ita. ut etiam cum ea balneis uteret᷑. Cumq seue¬
ra secum lauantem iustinam diucius inspepisset pul¬
chritudine uirginis obligata ⁊ amore capta. dixit im¬
ꝑatori. quia sic esset spetiosa uirgo iustina. ut etiam
ip̃am deceret esse uxorem imꝑatoris. Ualentinianus
uero eius sermone concepto. Iustinam ducere tractabat
uxorem. non tam̃ seueram abicere ex qua gratianus

Expanded text:
Valentiniani filio in Occidentali parte regnante, qui sibi Valentiniani filio in Occidentali parte regnante, qui sibi de Iustina secunda Valentiniani uxore natus erat; namjubente Severa conjuge priore, Valentinianus hoc modo duxisse probatur. Justus Justinae pater, cum esset Piceni judex Constantii temporibus, vidit in somniis quomodo ex dextero femore imperialem purpuram genuisset. Cumque visio per multos recitaretur, ad aures Constantii pervenit. At ille connotitiam, ad quam frequentius veniebat, et amabatab ea, ita ut etiam balneis cum ea uteretur. Cumque Severa secum lavantem Justinam diutius inspexisset, pulchritudine virginis oblectata, et amore capta, dixit imperatori, quod sic esset speciosa Justina virgo, ut etiam ipsam deceat esse uxorem imperatoris. Valentinianus vero ejus sermone concepto, Justinam ducere tractabat uxorem, non tamen Severam abjicere, ex qua natus
Abbreviated transcription (Latin):
parcus seuerus uehemens. infectus uiciis maxime a
uaricia. Seueritatem tam̃ eius nimiam ⁊ parcitatẽ
moraui adrianoq proximus pingere uenustissime memi
nisse noua arma meditari fingere cera seu limo simula¬
chra prudenter uti locis temporib sermone. Atq ut
breuit̾ concludam si fedis hominib quib sese qͣi fidissimis
prudentissimisq dederat. careret aut ꝓbatis eruditis q
monitorib uti licuisset. ꝑfectus haut dubie princeps
enttuisset. Itaq eo mortuo. Italie milites sexto die post
mortem eius ualentinianum eius filium puerũ ad huc
quadriennem auctore equitio ac merobaude e ꝓpinquo
ubi cum matre fuerat allatus creant imꝑatorem.
Cuius imꝑium frater ⁊ patruus licet ingrate quod
eis ignorantib factum sit. tam̃ postea susceꝑunt.
nno ab urbe condita millesimo centesimo uicesimo
octauo. Ualens tricesimus nonus imꝑium orientis
quatuor annis ualentiniano mortuo tenuit. Gratiano

Expanded text:
parcus, severus, vehemens, infestus vitiis maximeque parcus, severus, vehemens, infestus vitiis maximeque avaritiae. severitatem tamen eius nimiam et parcitatemmoratus sum, Hadrianoque proximus, pingere venunisse, nova arma meditari, fingere cera seu limo simulacra, prudenter uti locis, temporibus, sermone, atque, ut breviter concludam, si ei infidis hominibus, quibus se quasi fidissimis prudentissimisque dederat, carere aut probatis eruditisque monitoribus uti licuisset, perfectus haud dubie princeps enituisset. Itaque eo mortuo Italiae milites sexto die post mortem ejus Valentinianum puerum ejus, filium adhuc quadriennem, auctore Equitio, et Merobaude e propinquo, ubi cum matre fuerat allatum, creant imperatorem. Cujus imperium frater, et patruus, licet ingrate, quod eis ignorantibus factum sit, tamen postea susceperunt.nno ab urbe condita millesimo centesimo vicesimo octavo Valens tricesimus nonus imperium Orientis quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, Gratiano
Abbreviated transcription (Latin):
alentinianus uero anno imꝑii sui undecimo.
cum sauromatarum gens que pusilla ⁊ infima
est. contra eum insurgens sese ꝑ pannonias diffudisset
opidum. Quadoꝵ legatis missis pacem expostulat. cũ
a legatis eoꝵ suscitaret᷑. utrum sauromate tales ⁊ tam
uilium corporum om̃s existerent. responderunt imꝑa
tori dicentes. Quia meliores eoꝵ hic habes ⁊ uides. Tũc
ualidissime ille clamans ait. Atrocia sustinet romanũ
existentes. contra romanos insurgunt. Ex animosita¬
te autẽ nimia ⁊ manuum plausu uena corꝑis recisa
⁊ płimo erumpente sanguine. que grece apolexis di¬
citur. uoce amissa. sensu integer expirauit. Quod
quidem in temꝑantia cibi ac securitate qua artus
diffuderat accidisse plures detulere. Anno etatis qͥnto¬
.x.u. kł decemb̾. Euit autem imꝑator egregius uultu
decens. solers ingenio. animo grauis. aureliano simi¬
lis. sermone cultissimus. qnͣquam esset ad loquendũ¬

Expanded text:
Valentinianus vero anno imperii sui undecimo, Valentinianus vero anno imperii sui undecimo, cum Sauromatarum gens, quae pusilla, et infima gens est, contra eum insurgens, sese per Pannonias diffudisset,oppidum Quadorum legatis missis pacem expostularet: cum a legatis eorum sciscitaretur utrum Sauromatae tales, et tam vilium corporum omnes existerent, respondentibus imperatori: Quia meliores eorum hic habes, et vides; tum validissime ille clamans ait: Atrocia Romanum imperium existentes contra Romanos insurgunt. Ex animositate autem nimia, et plausu manuum vena corporis recisa, et plurimo erumpente sanguine, quae Graece ἀπόπληξις vois voce amissa, sensu integer, exspiravit. Quod quidem intemperantia cibi ac saturitate, qua artus diffuderat, accidisse plures lend. Decembris. Fuit autem imperator egregius, vultu decorus, solers ingenio, animo gravis, Aureliano similis, sermone cultissimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
dinationis tue socius fui. Festina itaq sanare. sicut diui¬
na lege p̃cipitur animarum delicta nr̃arum.
Gitur ualentinianus saxones. gentem in occeani lit.¬
torib ⁊ paludib in uiis sitam. uirtute atq agilitate
terribilem ⁊ ꝑiculosam. romanis finib eruptionem
magna mole meditantes in ip̃is francoꝵ finib opp̃ssit.
Burgundionm quoq nouoꝵ hostium. nouum nomẽ
qui plusqmͣ octoginta milia ut ferunt armatorum.
ripe Reni fluminis insederunt. Hos quondam sub¬
acta int̾iore germania a druso ⁊ tyberio adoptiuis
filiis cesaris ꝑ castra dispositos in magnam coaluisse
gentem. atq ita etiam nomen ex oꝑe p̃sumpsisse qͥa
crebra ꝑ limitem habitacula constituta burgos uocant.
testes sunt. in quib p̃sumpta possessione consistunt
Qui tam̃ non multo post tempore xp̃rani effecti sunt.
Ualentinus inter hec in britannia anteqmͣ tyranni¬
dem inuaderet opp̃ssus est.

Expanded text:
dinationis tuae socius fui. Festina itaque sanare, sicut dividinationis tuae socius fui. Festina itaque sanare, sicut divina lege praecipitur, animarum delicta nostrarum.t. Yalentinianus Saxones, gentem in Oceani litoribus et paludibus inuiis sitam, uirtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem magna mole meditantes in ipsis Francorum finibus oppressit. Burgundionum quoque nonorum hostium nouum nomen ., qui plus quam octoginta milia, ut ferunt, armatorum ripae Rheni fluminis insederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta burgos uulgo uotestes sunt, in quibus praesumpta possessione consqui tamen non multo post tempore Christiani effecti sunt. Valentinus inter haec antequam tyrannidem invaderet, oppressus est.
Abbreviated transcription (Latin):
be consurgeret. ad eccłiam festinus accessit. At illi cessã¬
te seditione communem dederunt uocem. petentes ut
pastor gregis ordinaret᷑ ambrosius. qui nondum fuerat
baptizatus. Hoc imꝑator agnoscens. repente iussit eñ¬
baptizari ⁊ tanquam dignum uirum ordinari pon¬
tificem. Nouerat enim certiorem om̃i pondere eius¬
uoluntatem ⁊ totius regule decreta subtiliora arbi¬
tratus etiam diuinum in eo decretum esse dum in eiꝰ
electione etiam pars contraria consonaret. Is gͦ sacri
baptismatis dono potitus. grãm quoq simul suscepit
quidem cominisi corpora. tu autẽ animas. ⁊ meam
electionem ostendisti iusticie conuenire. Cumq post
paucos dies sc̃s ambrosius cum multa fidutia apd̾ imn¬
ꝑatorem quereret᷑ quia male a iudicib agebatur. tũc
imꝑator ait. Hanc confidentiam tuam dudum noui. ⁊
aꝑte ꝓbans non solum ñ restiti. s etiam in electione or¬

Expanded text:
be consurgeret, ad ecclesiam confestim accessit. At illi cessanbe consurgeret, ad ecclesiam confestim accessit. At illi cessante seditione communem dederunt vocem, petentes ut pastor gregis ordinaretur Ambrosius, qui nondum fuerat baptizatus. Hoc imperator agnoscens, repente jussit baptizari, et tanquam dignum virum ordinari pontificem. Noverat enim ejus certiorem omni pondere voluntatem, et totius regulae decreta subtiliora. Arbitratus etiam divinum in eo esse decretum, dum in ejus electione etiam pars contraria consonaret. Is ergo sacri baptismatis dono potitus, gratiam quoque simul suscepit quidem commisi corpora, tu autem animas; et meam electionem ostendisti tuae justitiae convenire. Cumque post paucos dies sanctus Ambrosius cum multa fiducia apud imperatorem quereretur quia male a judicibus agebatur, tunc imperator ait: Hanc, inquit, confidentiam tuam dudum novi; et aperte probans, non solum non restiti, sed etiam in electione or
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est. Nostis aꝑte eruditi quippe diuinis eloqͥis.
qualem oporteat esse pontificem ⁊ quia non decet eum
uerbo solum s etiam conuersatione gub̾nare subiectos
⁊ tocius semet ip̃m unitatorem uirtutis ostendere te¬
stemq doctrine conu̾sationem bonam habere. Talẽ
itaq in pontificali constituite sede cui ⁊ nos qui gub¬
namus imꝑium sincera nr̃a capita suminittamus ⁊ eiꝰ
monitu dum tanqmͣ homines deliquerimus. netessa¬
rio ueluti curantis medicamenta suscipiamus. Hec cũ¬
dixisset imꝑator petiit synodus ut magis ip̃e de¬
cerneret sapiens ⁊ pius existens. At ille suꝑuos inqͥt¬
eligere. Tunc sacerdotes egressi de ep̃ali sede tractabant.
Uerum ciuitatis habitatores ut assolet tumultus faciebãt.
ali hunc alii illum ordinare petentes. Qui enim de
arrtani auxentii secta erant similem sibi fieri concer¬
tabant rursum orthodori sui dogmatis nitebant᷑ ha¬

Expanded text:
locutus est: Nostis aperte, eruditi quippe divinis eloquiis, locutus est: Nostis aperte, eruditi quippe divinis eloquiis, qualem opoverbo solum, sed etiam conversatione gubernare subiectos et totius semet ipsum imitatorem virtutis ostendere testemque doctrinae conversationem bonam habere. Talem itaque in pontificali constituite sede, cui et nos qui gubernamus imperium sincere nostra capita summittamus et eius monita, dum tamquam homines deliquerimus necessario, veluti curantes medicamenta suscipiamus'. Haec cudixisset imperator, petiit synodus, ut magis ipse decerneret sapiens et pius existens. At ille: 'Super eligere. Tunc sacerdotes congressi, de episcopali sede tractabant. Verum civitatis habitatores, ut assolet, tumultus faciebant, alii hunc, alii illum ordinari cupientes. Qui enim erant de Ariani Auxentii secta, similem sibi fieri concertabant, rursum orthodoxi sui dogmatis nitebantur ha
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore demon quidam erroneus crudelita¬
te ualentis abusus ei ꝑsuasit. ut ꝑscrutaret᷑. qui
post eum suscepturus esset imꝑium. Quamobrema ni¬
chromantiam fecit. Quib artib ad impletis. płimos
ille demon. non quidem aꝑte s obliqua sorte responsa
ꝓferens interemit. Nam cum de imꝑio consuleretur
quatuor litt̾as demonstrauit. s n cua. dicens hoc nom̃
post ualentem imꝑii culmen accipere. Quod dum ad au¬
res ꝑuenisset imꝑatoris zelo ductus multos ꝑemit
quos tyrannidem assumere iudicauit. Occidebant᷑
itaq theodori. theodoti. theodoli. ⁊ quicumq haslit¬
teras in capite nominis sui habuissent. Inter quos etiã
theodosius quidam uir fortis ex hispania ꝓuincia genꝰ
ducens. pater theodosii qui post imꝑio p̃fuit occisus est.
Hoc igitur timore płimi sua nomina mutauerunt. ne¬
declinarent:
Nterea auxentio arriano mediolanensi ep̃o defuncto

Expanded text:
Eodem tempore daemon quidam erroneus crudelitaEodem tempore daemon quidam erroneus crudelitate Valentis abusus, ei persuasit ut perscrutaretur quis post eum esset suscepturus imperium. Quam ob rem necromantiam fecit. Quibus artibus adimpletis, plurimos ille daemon, non quidem aperte, sed obliqua fraude responsa proferens interemit. Nam cum de imperio consuleretur, quatuor litteras demonstravit ΘΕΟΔ dicens, hoc nomen post Valentem imperii culmen accipere. Quod dum ad aures pervenisset imperatoris, zelo ductus multos peremit, quos tyrannidem assumere judicavit. Occidebantur itaque Theodori, Theoduli, Theodoti, et quicunque has litteras in capite sui nominis habuisset. Inter quos etiam Theodosius, vir fortis, ex Hispania provincia genus ducens, pater Theodosii, qui post imperio praefuit, occisus est. Hoc ergo timore plurimi sua nomina mutaverunt, qdeclinarent. Interea Auxentio Ariano Mediolanensi episcopo defuncto,
Abbreviated transcription (Latin):
uero tam ingens fuit. ut niceam subuerteret urbem
Sed etiam mare terminos ꝓprios immutauit ⁊ ĩ quib¬
dam locis tanto potius influxit. ut loca que pͥdem am¬
bulari poterant. rigarentur ab aliis uero locis ita re¬
cessit. ut arida tellus inueniretur
equenti autem anno Gratiani clagalaifiq consu¬
latu bella parabant᷑. Cumq tyrannus ꝓcopius
e constantinopoli digressus. castra moueret adu̾sus
imꝑatorem audiens ualens uenit ab anthiochia ⁊ cũ
eo congressus est circa ciuitatem frigie nacoliam. Et
prima quidem pugna deuictus est. post paululum uero
ꝓcopium cepit tradentib eum agelone odmarioq mili¬
tib quos etiam postea inopinatis quibdam suppliciis ius¬
sit expendi. Despiciens enim iusiurandum qd̃ eis p̃buerat.
serris diuisos crudeliter interemit. Tyrannum uero dua¬
b uicinis arborib flexis singulos in eis pedes eius ligari
iussit. que diuise aerem repetentes ꝓcopium diuiserũt.

Expanded text:
vero tam ingens fuit, ut Niceam subverteret urbem; vero tam ingens fuit, ut Niceam subverteret urbem; sed etiam mare terminos suos immutavit, et in quibusdam locis tanto impetu influxit, ut loca quae pridem ambulari poterant rigarentur. Ab aliis vero locis tantum recessit, ut arida tellus inveniretur. Sequenti autem anno Gratiani, Dagalaisique consulatu bella parantur. Cumque tyrannus Procopius de Constantinopoli egressus, castra moveret adversum imperatorem, audiens Valens venit ab Antiochia, et cum eo congressus est circa civitatem Phrygiae Nacoliam. Et prima quidem pugna devictus est. Post paululum vero Procopium cepit, tradentibus eum Agelone, Gomarioque militibus, quos etiam postea inopinatis quibusdam suppliciis jussit expendi. Despiciens enim jusjurandum, quod eis praebuerat, serris divisos crudeliter interemit. Tyrannum vero duabus vicinis arboribus flexis, singulos in eis pedes ejus ligari fecit, quae dimissae aerem repetentes, Procopium diviserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
odem anuo apud atrebatas uera lana de nubib pluuie
mixta defluxit. Et constantiopoli .iiiͦi. noñ. Iuñ. gͣnͣdo
mire magnitudinis decidens non nullos hominũ extinxit.
uidam sane aiunt de ualente. qd̃ dñica uxor eius
ꝑsuaserit ei ab orthodoxa fide quã suus g̾manus
credebat recedere ⁊ tam ualenter arrii sensum sec̃tari.
p̃orro alii scribunt. qd̾ postqmͣ imꝑauerit ab eudoxio
rebaptitatus iuramento ei firmauerit. in ip̃o baptis¬
mate cum arrio se sensurũ ⁊ emoysion nõie recepturũ.
Nterea ualente in syria commnorante surrexit constan
tinopoli tyrannus nomine ꝓcopius. qui paruo temꝑe
multam sibi miliciam coaceruans festinabat aduersus
Dimꝑatorem. Quod clum ei nunctatum fuisset conturba¬
tus yalens paululum suum impetum retinuit. Eremor
umiq belli euentus interea parturiret terremotꝰ
factus est ꝑ uniuersum orbem. ita ut sicilie mł
tarum q insularum urbes concusse ⁊ subrute in nume¬
rabiles populos ruinis oppresserint. Circa bithiniam

Expanded text:
odem anno apud Atrebatas vera lana de nubibus pluviae mista defluxit, et Constantinopoli m IV Nonas Junii grando mirae magnitudinis decidens nonnullos homines exstinxit. Quidam sane aiunt de Valente quod Dominica uxor ejus persuaserit ei ab orthodoxa fide, quam suus germanus credebat, recedere, et tam valenter Arii sensum sectari. Porro alii scribunt, quod postquam imperaverit, et ab Eudoxio rebaptizatus sit, juramento ei firmaverit in ipso baptismate cum Ario se sensurum, et Homousion minime recepturum. Interea Valente in Syria moram faciente, surrexit Constantinopoli tyrannus nomine Procopius: qui parvo tempore multam sibi militiam coacervans, festinabat adversus imperatorem. Quod dum nuntiatum fuisset, conturbatus Valens pumque belli eventus interea parturiret, terraemotus factus est per universum orbem, ita ut Siciliae, et multarum insularum urbes concussae et subrutae, innumerabiles etiam populos ruinis oppresserint. Circa Bithyniam
Abbreviated transcription (Latin):
tium imꝑatorem augustum uoce missa clamauerunt.
Cumq de betranione nulla memoria fieret ille repen¬
te sciens se traditum ad pedes se prostrauit imꝑatoris.
Porro constantius auferens eius coronam simul ⁊ pur¬
puram clementer ei locutus est monens ut sub scemate
ret qmͣ habere nomen sollicitudinib onustatũ. Iussit¬
fͣuit ꝓpe ad stulticiam simplicissimus. Cumq in pru¬
sia bithinie betranio moraret᷑. constantius scripsit ei
dicens. quia multoꝵ ei bonoꝵ causa fuisset. quem a
tantis cogitationib ⁊ malis sibi ꝓuenientib liberasset.
nec se bene fecisse quia que sibi prestare debuerat illi
impendisset:
is dieb rome nepotianus eutropie constantii sororis

Expanded text:
tium imperatorem Augustum voce missa clamaverunt. tium imperatorem Augustum voce missa clamaverunt. Cumque de Vetranione nulla memoria fieret, ille repente sciens se traditum, ad pedes se prostravit imperatoris. Porro Constantius auferens ei coronam, simul et purpuram, clementer ei locutus est, monens ut sub schemate entius quam habere nomen sollicitudinibus onustatum. Jussitfuit enim prope ad stultitiam simplicissimus. Cumque in Prusa Bithyniae Vetranio moraretur, Constantius scripsit ei dicens quia multorum bonorum ei causa fuisset, quem a tantis cogitationibus et malis sibi provenientibus liberasset; nec se bene fecisse, quia quae sibi praestare debuerat, illi potius impendisset. His diebus Romae Nepotianus, Eutropiae Constantii sororis
Abbreviated transcription (Latin):
litterarum nisi grandeuus ⁊ iam imꝑator acceꝑit. Tunc
constantius imꝑator gallum patruelem suum cesarem fe¬
cit cui suum nomen imponens in syriam anthiochie ad ha¬
bitandum destinauit ut partes ꝑ eum custodirent᷑ orienta
uo anthiochiam ueniente circa orientemsigna Ĩ les.¬
signum apparuit in celo die pentecosten. Columpna
namq sub specie crucis in celo uisa speciem luminis habẽs
extensa a golgota usq ad montem oliuarum ĩ circuitu
autẽ eiꝰ corona erat. uelut hiris speciem habens. Hoc ⁊
Nterea constantius augustus ob ultionem frat̾ne necis bel¬
lum ciuile commouens. castrametatus est in illirico. Coge¬
bat eum quippe frat̾ne netis ultio ⁊ maxime betranionis
qui ꝑ milites augustus fuerat factus. Cumq uenisset¬
in sirmium federib mutuo habitis betranionem uidit.
factumq est ut milites qui eum constituerant transi¬
rent ad fauorem constantii. Quo facto solum constan¬

Expanded text:
litterarum nisi grandaevus, et jam imperator acceperit. Tunc litterarum nisi grandaevus, et jam imperator acceperit. Tunc Constantius imperator Gallum patruelem suum Caesarem fecit, cui nomen suum imponens, Syriam Antiochiae habitandam destinavit, ut partes per eum custodirentur Orientales. Quo ad Antiochiam veniente, circa Orientem signum apparuit in coelo die Pentecostes. Columna namque sub specie crucis in coelo visa est, speciem luminis habens extensam a Golgotha usque ad montem Olivarum. In circuitu autem ejus corona erat, velut Iridis speciem habens. Hoc et terea Constantius Augustus ad ultionem fraternae necis bellum civile commoverat castrametatus in Illyricum. Cogebat enim eum fraternae necis ultio, et maxime Vetranionis, qui per milites Augustus fuerat factus. Cumque venisset Sirmium, mutuo foederibus habitis Vetranionem vidit. Factumque est ut milites qui eum constituerant transirent ad favorem Constantii: quo facto, solum Constan
Abbreviated transcription (Latin):
litate terribilis. Siu̾sa constantii fortuna fuit. Aꝑsis enim
multa ⁊ grauia perpessus. sepe captis opidis. obsessis urbib
cesis exercitib. nullumq ei contͣ saporem p̾lium fuit ꝓspe¬
rum. nisi qd̃ apud singarum haut dubtam uictoriam fe
rocia militum amisit. qui pugnam seditiose ⁊ stolide
contra rationem belli dieiam p̃cipiti poposcerunt
eR idem tempus dirachium dalmacie ⁊ terremo¬
ita ut multi gentiles ingrederentur eccłiam. ritum
Gitur post constantis necem magnentio. affricam. italiam.
gallias obtinente etiam illiricum res nouas habuit. Betra.¬
nione magistro militum ad imꝑium in pannonia apd̾
mirsam consensu militum electo. quem grandeuum iã
⁊ cunctis amabilem diuturnitate ⁊ felicitate milicie ad
tuendum illiricum pͥncipem creauerunt uirum ꝓbum¬
⁊ moꝵ ueterum. ac iocunde ciuilitatis. s om̃ium libera¬
lium artium exꝑtem adeo ut ne elementa qͥdem pͥmaꝵ

Expanded text:
litate terribilis. Diversa Constantii fortuna fuit. A Persis enim litate terribilis. Diversa Constantii fortuna fuit. A Persis enim multa et gravia perpessus, saepe captis oppidis, urbibus obsessis, caesis exercitibus, nullumque ei contra Saporem praelium fuit prosperum, nisi qrocia militum acontra rationem belli die jam praecipiti poposcerunt. Per idem tempus Dyrachium Dalmatiae terraemoita ut multi gentiles ingrederentur ecclesiam, se ritum gitur post Constantis necem, Magnentio Italiam, Africam, Gallias obtinente, etiam Illyricum res novas habuit. Vetranio enim magister militum ad imperium in Pannonia apud Mursam consensu militum electus est. Quem grandaevum jam, et cunctis amabilem diuturnitate, et felicitate militiae ad tuendum Illyricum principem creaverunt, virum probum, et veterum morum, ac jucundae civilitatis, sed omnium liberalium artium expertem, adeo ut ne elementa quidem primarum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur constantis imꝑium strenuum aliqͣmdiu ⁊ iustum fuit.
Nox ⁊ cum ualitudine imꝓspera ⁊ amicis prauiorib uteretur
ad grauia uicia conu̾sus. cum intolerabilis ꝓuincialib. militi
saltusq erraret. conspirauere aliquanti militares in euis necẽ
auctorib crestris crestio ⁊ marcellino simulq magnentio. Qui
ubi patrandi dies negocii placuit. marcellinus natalem filii
simulans plerosq ad cenam rogat. Itaq in multam noctem
apd̃ augustidunum habitum uenerabilem capit. Ca re cog¬
nita constans fugere conatus apud helenam opidum pyreneo
ꝓximum non longe ab hispania a Gaisone cum lectissimis
misso interficit᷑ anno imꝑii septimo detimo. etatis tͥcesimo. nã
cesar triennio. Hic fuit debilis manib pedibq articulorũ
dolore fortunatus celi tempore temꝑie fructuum ꝓuentu
nulla a barbaris formidine ꝑ om̃e tempus sine graui crude¬

Expanded text:
ta. Constantis imperium strenuum aliquamdiu et iustum fuit. ta. Constantis imperium strenuum aliquamdiu et iustum fuit. mox cum et valitudine inprospera et amicis pravioribus uteretur, ad gravia vitia conversus, cum intolerabilis provincialibus militi saltusque erraret, conspiravere aliquanti militares in ejus necem, auctoribus Crestio et Marcellino, simulque Magnentio. Qui, ubi patrandi negotii dies placuit, Marcellinus natalem filii simulans plerosque ad coenam vocat. Itaque in multam noctem apud Augustudunum habitum imperialem capit. Ea re cognita Constans fugere conatus, apud Helenam oppidum Pyrenaeo proximum non longe ab Hispaniis, a Gaisone cum lectissimis misso interficitur, anno imperii decimo septimo, aetatis tricesimo. Nam Caesar triennio fuit. Hic fuit debilis pedibus manibusque articulorum dolore, fortunatus coeli temperie, fructuum proventu, nulla a barbaris formidine per omne tempus, sine gravi crude
Abbreviated transcription (Latin):
tio patruele suo sinente pocius qm iubente. Constantinꝰ occid¬
onstantinus igit᷑ dum nititur partes iunioris fratris
inuadere bellum contͣ eum commouit. Et dum incon¬
sultius bellum apud aquileiam aggressus est. A constantis
ducib interfectus est. ⁊ in fluuium ꝓiectus cui nomen est¬
alsa. non longe ab aquileia. consulatu acimdi ⁊ ꝓcli. Quam
obrem romani imꝑii pͥncipatus. occidentalium quidem par¬
cium ꝑuenit ad constantem orientaliũ aũ ad constantium.
Eodem tempore etiam rem publicam contigit ualde t᷑bari.
Gens namq francoꝵ circa gallias constituta romanis erat
infesta. Quam constans opp̃ssit ⁊ romano imꝑio subdidit.
unc etiam terremotus maximus in oriente factus est. et
precipue in anthiochia que anno iugiter est commota. et
neocesaria ciuitaponti cecidit.
emere seruum alioquin auferri eum ⁊ publicis rationibus
tradi. Porro etiam si circumcidere ausus fuerit seruum. gla-¬
dio puniri talia presumentem:¬

Expanded text:
tio patrueli suo sinente potius quam jubente. Constantinus igitur dum nititur partes junioris fratris invadere, bellum contra eum commovit, et dum inconsultius apud Aquileiam bellum aggressus est, a Constantis ducibus interfectus est, et in fluvium projectus est, cui nomen Alpha est, non longe ab Aquileia, consulatu Acindini et Procli. Quam ob rem Romani imperii principatus Occidentalium quidem partium pervenit ad Constantem, Orientalis autem ad Constantium. Eodem temGens namque Francorum cirinfesta, quam Constans oppressit, et Rom. imperio subjecit. Tunc etiam terraemotus maximus in Oriente factus est, et praecipue in Antiochia, quae anno jugiter est commota, et Neocaesarea civitas Ponti cecidit. emere servum, alioquin auferri eum, et publicis rationibus tradi. Porro, si et circumcidere ausus fuerit servum, gladio puniri talia praesumentem