comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus secundum locorum qua¬
litatem ubi habitant: uel aerum tempe¬
riem dentur:quia in frigidis regionib
amplius indigetur: in calidis uero mi¬
nus. Hec ergo consideratio:penes abba¬
tem est. Nos tamen mediocribus lotis
sufficere credimus monachis per singu¬
los cucullam ⁊ tunicam: cucullam in
hyeme uillosam: in estate puram aut
uetustam: ⁊ scapulare propter opera:
Indumenta pedum: pedules ⁊ caligas:
De quarum rerum omnium colore. aut
grossitudine non causentur monachi¬
sed quales inueniri possunt in prouin¬
cia qua habitant: aut quoduilus cõ¬
parari potest. Abbas autem de mensura
prouideat: ut non sint curta ip̃a uesti¬
mentautentibus ea: sed mensurata. Ac¬
cipientes noua: uetera semper reddant ĩ
presenti: repouenda in uestiario propt
pauꝑes. Sufficit en im monacho duas
fluum est: ampittari debet. Et pedules
⁊ quodcunq est uetustum recdant. dũ
accipunit nonum. Femoralia hii qui
in ia diriguntur de uestiario accipiant

Expanded text:
fratribus secundum locorum qualitatem ubi habitant, vel aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur; in calidis vero minus. Haec ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachised quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas fluum est: amputari debet. Et pedules, et quodcunque est vetustum reddant, dum accipiunt novum. Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant:
Abbreviated transcription (Latin):
stam uiam arripuint. unde dñs ait:
angusta uia est que ducit aduitam:
ut non suo arbitrio nuentes. uel desi¬
deriis sius ⁊ uoluptatibus obedientes:
sed ambulantes alieno uiditio ⁊ imꝑio
in cenobiis degentes: abb̃em sibi preẽẽ
desiderant. Sine dubio hyitales illam

Expanded text:
stam viam arripiunt. Unde Dominus dicit: “Angusta via est, quę ducit ad vitam”, ut non suo arbitrio viventes vel desideriis suis et voluptatibus obedientes, sed ambulantes alieno iudicio et imperio, in cenobiis degentes abbatem sibi preesse desiderent. Sine dubio hi tales illam
Abbreviated transcription (Latin):
costen:sine intermissione dicatur
put quadragesime. omnibus noctibus
cum sex posterioribus psalmis tantum
ad notturnos dicatur. Omni uero do¬
minica extra quadragesimam cantica.
matutina. prima. tertia. sexta. nonaq
cum alleliua dicantur. Uespera uero
cum antiphona. Responsoria uero nun-¬
quam dicantur cum alleliua nisi a

Expanded text:
costen sine intermissione dicatur costen sine intermissione dicatur put Quadragesimae, omnibus noctibus cum sex postead nocturnos dicatur. Omni vero Dominica extra Quadragesimam cantica, matutini, prima, tertia, sexta nonaque cum Alleluia dicantur. Vespera vero cum antiphona. Responsoria vero nunquam dicantur cum Alleluia, nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
Te decet. Quinta feria. octogesimus septi¬
septuagesimus quintus .i. Notus in iudea¬
Sabbato autem centesimus quadrage¬
quod diuidatur in duas glorias. Nam
ceteris diebus. canticum unum quodq¬
die suo ex prophetis. situt psallit ecclesia
romana dicatur. Post hec sequantur
rentanda. Besponsoriumambrosianũ:
uersus. santicum de euuangelio .i. ene¬
plane agenda matutina. uel uesperina
uontranseat aliquando. nisi in ultimo
ordine. oratio dominita .i pat nr. omnib
andientibus dicatur apriore. propter stan¬
dalorumspinas que oriri solent. ut con
cunt. dimitte nobis debita nr̃a situt ⁊ nos
demitumus debitoribus nr̃is. purgent
se ab huiuismodi uitio. Ceteris lero age¬
dis: ultima pars eius orationis dicatue
ut ab omnibus respondeatur. sed libera
festuntatibus uel omnibus sollempiu¬
tatibus sicut dixinins cominico die agẽ¬
dum ita agatur: excepto ꝙ psalmii aut
antiphone. uel lectiones ad iplum diem
pertinentes dicantur. Modus aũt supra-

Expanded text:
feria, octogesimus septiseptuagesimus quintus, et nSabbato autem, centesimus quadragequod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodqdie suo ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequantur recitanda, responsversus, canticum de Evangelio, Plane Agenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas, quae oriri solent in monascunt: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero Agendis ultima pars ejus orationis dicatur, ut ab omnibus respondeatur: Sed libera tatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra
Abbreviated transcription (Latin):
deputata ⁊seruitor timens deum:
⁊ diligens ac sollicitus. Balnearũ
usus infirmis quotiens expedit offe¬
ratur. Sanis autem ⁊ maxime iu¬
uenibus tardius concedatur. Sed
⁊carnuim esus: infirmis omnino
nibus more solito omnes abstineãt
Cura autem maxima sit abbati ne
a cellarariis ant seruitoribus ne¬
gligantur infirmi: quia ad ipsum
respicit quicquid a discupulis de¬
ad mĩam in hiis etatibus senum
uidelicet ⁊ infantum: tamen ⁊ regule
auctoritas eis prospiciat. Consideretur
semper in eis imbetillitas. ⁊ nullatenus
eis districtio regule teneatur in alim̃¬
tis: sed sit in eis pia consideratio ⁊ pre¬
ueniant horas canonitas de ebdomada

Expanded text:
deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitus. Balnearum usus infirmis, quoties expedit, offeratur: sanis autem, et maxime juvenibus tardius concedatur. Sed et carnium esus infirmis onibus more solito omnes abstineantCuram autem maximam habeat abbas, ne a cellarariis aut servitoribus negligantur infirmi: quia ad ipsum respicit quidquid a discipulis dead misericordiam in his aetatibus, senum videlicet et infantum, tamen et Regulae auctoritas eis prospiciat. Consideretur semper in eis imbecillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, et praeveniant horas canonicas.
Abbreviated transcription (Latin):
loco: ⁊ legat unus collationes uelui¬
tas patrum: aut certe aliud quod edi¬
ficet audientes. Non autem eptaticũ:
aut regum: quia infirmis intellecti¬
bus non erit utile illa hora hancscrip¬
turam audire. Aliis uero horis legat᷑
Si autem ieiunt dies fu̾it:dicta uesꝑa
paruo interitallo mox accedant adlc̃o¬
nem collationum ut diximus. ⁊ lectis
quatuor aut quinq foliis: uelquan¬
tum hora ꝑmttit: omnibus in unũ
octurrentibus ꝑ hanc moram lectio¬
nis si quis forte in assignato sibi com¬
misso fu̾it occupatus otcurrat. Om̃s
ergo in unum congregati compleant
⁊ exeuntes a completorio nulla sit li¬
centia denuo ciuquam loqui aliquid
Quod si inuentus fuĩt quisquam hãc¬
preuaricari taciturnitatis regulam
grauiori unclicte subiaceat. excepto
si necessitas hospitum suꝑuenit. aut
forte abbas aliquid alitu iusserit. Qd̾
tamen ⁊ ip̃m cum summa grauitate
⁊moderatione honestissime fiat de

Expanded text:
m, et legat unus Collationes vel Vim, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione
Abbreviated transcription (Latin):
monachi aut nietas estatis non per¬
turbat: quarta ⁊sexta feria ieuinent
usq ad nonam. Reliquis autem diebus
ad sextam prandeant. Que prandii sex¬
ta si opera ui agris habuerint. aut esta¬
tis feruor nimius fuit continuanda e¬
rit: ⁊ in abbatis sit prouidentia. Et sic
omnia temperet atqz disponat: quali¬
ter anime saluentur. ⁊ quod faciunt
fratres: absq ulla murmuratione fa¬
tiant. Abidibus autem septembris us
ad caput quadragesime: ad nonam sẽ¬
per reficiant. In quadragesima uero¬
usq ad pascha: ad uesperam reficiant
Ip̃a tamen uesꝑa sic agatur ut lumĩe
lucerne non indigeant reficientes: s
lute adhuc diei omnia consummẽtur¬
Sed ⁊omni tempore siue cene siue re¬
fectioiuis hora sic temꝑetur. ut cum lu¬
Mni tempore silentio nemo loquat᷑¬
debent studere monachi: maxime
famen nocturnis horis. Et ideo om̃i
tempore siue ieuinii sine prandii: si
tempus fiũt prandii: mox ut surre¬
xerint acena:sedeant omnes in uno¬

Expanded text:
monachi, aut nimietas aestatis non perturbat, quarta et sexta feria jejunent usque ad nonam. Reliquis vero diebus ad sextam prandeant. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint, aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit, et in abbatis sit providentia. Et sic omnia temperet atque disponat, qualiter animae salventur, et quod faciunt fratres, absque justa murmuratione faciant. Ab idibus autem Septembris usque ad caput quadragesimae ad nonam semper reficiant. In quadragesima usque ad Pascha ad vesperam reficiant. Ipsa tamen vespera sic agatur, ut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luSed et omni tempore, sive coenae, sive refectionis hora sic temperetur, ut de lumni tempore silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unu
Abbreviated transcription (Latin):
ri subiateat. ⁊ taliter ut ceteri metũ¬
habeant. Neq frater ad frẽm iunga¬
tur horis incompetentibus. Oñico
die lectioni uacent omnes: exceptis
hiis qui uarus officiis deputatisunt
Siquis uero ita negligens ⁊ desidiosus
fiũt. ut non uelit aut non possit me¬
ditari aut legere: inuingatur ei opus¬
infirmis uel delicatis talis opera aut
ars inuingatur: ut nec occiosi sint:
nec molentia laboris opprimantur

Expanded text:
ri subjaceat taliter ut caeteri tri subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut non possit meditari, aut legere, injungatur ei opusinfirmis, aut delicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur
Abbreviated transcription (Latin):
propter pusillanimes
kalendis autem octobris usq ad
caput quadragesime. usq ad ho¬
ram setundam plenam lectioniuacẽt
Hora secunda agatur tercia ⁊ usq ad
horam nonam omnes in opus suum
laborent quod eis inuingitur. Facto
autem primo signo hore none disiun¬
gant se ab opere suo singuli:⁊ sint pa¬
rati dum secundum signum pulsa¬
uerit. Post refectionem autem uacẽt
lectionibus sius aut ꝑsaliis
rentur quod eis inuingitur. In qui¬
bus diebus quadragesime accipiant
omnes singulos codites debib lioteta
quos ꝑordinem ex integro legant. Qi
codires in caput quadragesime dan¬
di sunt. Ante omnia sane deputetur
unus aut duo seniores qui cirrueant
monasterium horis quibus uacant
fr̃es lectioni. ⁊ uideant ne forte inueni¬
atur frater accidiosus qui uacet otio
aut fabulis ⁊ non est intentus lc̃oni
⁊ non solum sibi inutilis est: sed etiam
alios extollit. Hic talis si quod absit
reptus fiũt: corripiatur semel ⁊ scd̾o
Si non emendauit: correctioni regula¬

Expanded text:
propter pusillanimes. A Kalendis autem Octobris usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis.rentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regula
Abbreviated transcription (Latin):
Rẽs sic sibi inuicem seruiant ut
nullus excusetur a coquine of¬
ficio: nisi aut egritucline:aut in cã
grauis utilitatis quis occupatus fu¬
erit:quia exinde maior merces ac
quiritur. Imbecillibus autem pro¬
curentur solatia:ut non cum tristi¬
cia hoc fatiant:sed habeant omnes
solacia secunclum modum congre¬
gationis:aut positionem loci.Si
maior congregatio fũt:cellararius
excusetur a coquina: uel siquint di
ximius maioribus utilitatibus occupã¬
tur. Ceteri uero sibi sub caritate inuice

Expanded text:
res sibi invicem serviant, ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aut aegritudine, aut in causa gravis utilitatis quis occupatus fuerit: quia exinde major merces et quiritur. Imbecillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis ac positionem loci. Si major fuerit congregatio, cellararius excusetur a coquina, vel si qui, ut ximus, majoribus utilitatibus occupantur: caeteri sibi sub char
Abbreviated transcription (Latin):
durumq eẽt quod in mente ueterĩ
cogebantur noua meditari: sicut
praius moribus semper grauis est
uita bonorum trattare de ens mor
aliquid morte conati sunt. Qui ini¬
to consilio: uenenum uino mistuert̃
Et cum uas iutreum in quo ille pestifer
gius eodem signo rupit. Sicq q. con¬
confractum est: ac si in illo uase mortis:
procruce lapidem dedisset. Intellexit pro¬
tinus uir dei quia potutn mortis habue¬
rat: quod portare non potiut signũ uite
Atq ilico surrexit: ⁊ uultie placido mẽte
tranquilla connocatos fr̃es alloctitus est
dicens. Misereatur ur̃i fr̃es: omnipotens d̾s
Quare in me fatere ista uolinstis: I cinqͥd¬
hec habere minime potestis. Tunc ad lo¬
cum dilecte solitudinis rediit: ⁊ solus ĩ suꝑ¬
nt spectoris oculis habitanit setũ petrus

Expanded text:
durumque esset quod in mente veteri durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer tur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allocutus est, dicens: Misereatur vestri, fratres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? Nunqhac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
ecedente igitur temptatione:
air dei quasi spinis erutis exclꝰ¬
ta terra de uirtutum segete: feratius
fruttum dedit. ꝑreconio itaq eximie
conuersatõnis: celebre nomen ens
habebatur. Non longe aũt monas-¬
teruun fuit: tuius congregationis pr̃
defunttus est. Omnisq ex illo cõgre¬
gatro ad eindem uenerabilem bene¬
dittum uenit. ⁊ magnus precibus ut ei
preẽe deberet petiit. Qui diu negando
distulit. suis illortimq fratrum morib
couenire non posse predixit: s uictus
quẽdoq modo pretibus assensũ dedit
Euniq in eodem monater io regularis
uite custodiam teneret. nulliq ut pri¬
us iu ꝑ actus illicitos in dextram le¬
namq partem deflectere a connersatõ¬
nis itinere literet: suscepti frẽs insane
seientes: semetipõs prius attusare
ceperunt: quta hunc sibi preesse popos¬
cerant. quorum scilicet tortitudo ĩ nor¬
ina eius rectitudinis offendebat. Cũq
sibi sub eo conspicerent illitita non li¬
cere ⁊ se dolerent assueta relinquere

Expanded text:
ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere,
Abbreviated transcription (Latin):
dei duttus est. Qinip̃e quoq eius stulti¬
ciam uehementer increpauit: ⁊ ad mo¬
nasterium reuersus: uix duobus dieb
uiri dei ammonitionemtenut. Nam
die tertio ad usum proprium reiersus:
uagari tempore orationis cepit. Auod
cum seruo dei ab eodem monasterni pa¬
tre quem constituerat nuntiatũ fu¬
isset. dixit. Ego uenio eumq perme¬
metipsum emendo. Cumq uir dei ue¬
nisset in eodem monasterio: ⁊ constitu¬
ta hora expleta psalmodia sese fratres
inorationem dedissent: aspexit q etru¬
dem monathum qui manere inoratio
ne non poterat: quidam inger puerulus
ꝑ uestimenti fimbriam foras trahebat:

Expanded text:
deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret
Abbreviated transcription (Latin):
teris: tantum eum oportet sollitite ob¬
seruare precepta regule. Qui prepõitus
si reꝑtus fuĩt initiosus. aut elatione
deceptus suꝑbie. aut contemptor san¬
cte regule fuerit comprobatus ammo¬
neatur uerbis usq quater. Si non em̃¬
dauerit adhibeatur ei correctio discipli¬
ne regularis. Quod si neq sic correxi̾t
tunc deiciatur de ordine prepositure:
⁊ alius qui dignus est in loco eius sub¬
rogetur. Quod ⁊ si post ea in congregati¬
one. quierus ⁊ obediens non fiũt etiam
de monasterio expellatur. Cogitet tam̃
abbas se de omnibus iudiciis sins deo red¬
diturum rationem: ne forte inuidie aut
zeli flamma urat animain de hostiariis

Expanded text:
teris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet vero abbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiaeaut zeli flamma urat animam. § II
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non solum sibi mutilis est: sed etiam
alios extollit. Hic talis si quod absit
reptus fiũt: corripiatur semel ⁊ scd̾o
Si non emendauit: correctioni regula¬
ri subiateat. ⁊ taliter ut ceterimetũ¬
habeant. Neq frater ad frẽm iunga¬
tur horis incompetentibus. Dñico
die lectioni uacent omnes: exceptis
hiis qui uariis officiis deputatisunt
Siquis uero ita negligens ⁊ desidiosus
fuĩt. ut non uelit aut non possit me¬
ditari aut legere: inuingatur ei opus

Expanded text:
 non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut non possit meditari, aut legere, injungatur ei opus
Abbreviated transcription (Latin):
ecundus humilitatis gradus
est. si propriam quis non amãs
uoluntatem de siceria sua non delec¬
tetur implere: sed uocem illam do¬
mini ft̃is imitetur dicentis. Non
ueni facere uoluntatem meam: sed
dicit scriptura. Uoluntas habet
ut quis pro dei amore omni
obedientia sesubdat maiori. imi¬
est: si in ip̃a obedientia duris
⁊ contrariis rebus uel etiam quib.¬
libet irrogatis iniuriis tacita con
non lassescat uel discedat ditente¬
scriptura. Qui ꝑseneritusq in
finem: hic saluus erit Item. Con¬
fortetur cor tuum: ⁊ sustine dñm:
Et ostendens fidelem pro domino

Expanded text:
ecundus humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini fveni facere voluntatem meam, sed dicit Scriptura: Voluntas habet ut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat majori; imiest, si in ipsa obedientia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita connon lassescatScriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens fidelem pro Domino
Abbreviated transcription (Latin):
hominis dei annonam quam consuene¬
rat accepit. Uenerabilis autemp̃r contͣ
iitam suam inardescere sacerdotis ani¬
mum uidens: illi magis quam sibi do¬
luit. Sed predictus florentius quia
magistri corpus netare non potuit:
se ad extitiguendas animas discipulo
rum atcendit: ita ut in orto celle cui

Expanded text:
hominis Dei annonam quam consuevehominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
bat quia conuersationis illius habere appe
tebat laudem: sed habere landabilem utã
nolebat. Qi eiusdem inuidie tenebris
cecatus ad hot usq perluctus est ut seruo
omnipotentis domini infectum ueneno
panem quasi pro benetlictione transmit¬
teret. Quem uir dei cum gratiarum ac¬
tione suscepit: sed enm que pestis late¬
ret in pane non latit. Ad horam uero
refectionis illius ex uitina silua corus
uenire consueuerat: ⁊ panem de manu
eius accipere. Qui cum more solito ue¬
nisset: panem quam pbr transmiserat
panem: ⁊ tali eum in loco proite ubi a
nulo homine possit inueniri. Tunt cor¬
uus aꝑto ore expansis alis circa eundẽ
panem cepit discurrere atq crocitare ac
si aperte diteret ⁊obedire se uelle: ⁊tamẽ
uissa implere non posse. Qui uir dei iterũ
ri non possit. Quem di demoratus:
quandoq cornus momordit: leuaiit
⁊ recessit. Post trium uero horarum
spacium abiecto pane rediit.⁊ de manu

Expanded text:
bat: quia conversationis illius appetebat bat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domini prae inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu
Abbreviated transcription (Latin):
herer suꝑ caput meum abbatis me¬
lotam uidebam: atq ipsum me ex
aquis eoutere considerabam petrus
agna sunt ualde que ditis ⁊ ad
multorum edificationem profu¬
tura. Ego autem boni iurt miracła
quoplus bibo plus sitio Capitłm octa¬
utam multi relinquerent ⁊ subleni
redemptoris iugo ceruitem cordis edo¬
marent. sicut mos prauorum est inui¬
dere aliis uirtutis bonum quod. uꝑ se
habere non appetunt: uitine ecclesie
piesbiter florentius nomine huius no¬
stri florentii subdiatoni florentii auris
antiqui hostis malitia ꝑculsus santer
uirĩ studiis cepit emulari eris quo ot¬
conner sacioni cerogare. quoscunꝙ eti¬
am posset ab illius iusitatione compesce¬
re. Cumq iam se conspiceret eius profec¬
tibus obuiare non posse: conuersationis
ilius opinionem crestere. atq multos
ad statum uite melioris ip̃o quoq opinionis
eius preconio indesinenter uocari:inuidiefa¬
cibus magis magioq sutcensus detertor fie¬

Expanded text:
herer, super caput meum melotem abherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. agna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio. CAPUT vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fie
Abbreviated transcription (Latin):
cursum a terra introisus traxit. Uir
antem dei intra cellam positus hoc pro¬
tinus agnouit: ⁊ maurum festine uo¬
cauit dicens. Frater maure turre qui a
puer ille qui ad hauriendam aquamꝑ
rexerat in lacuim cetidit: iamq eum
longius unda trahit. Nes mura ⁊ post
perrum apostolum inusitata. Benedit¬
tione tenim postulata atq percepta ad
patris si imperium concitus perrexit
maurus: atq usq ad eum locum quo ab
unda dutebatur puer. ꝑterram se ire
existimans suꝑ aquam cuturrit. eũq
ꝑcapillos tenuit: rapido quoq cur su
rediit. Qui mox ut terram tetigit. ad
se reuersus post terga respexit: et quia
suꝑ aquas cucurrisset agnouit. ⁊ quad
presumere non potinsset ut fieret mira
At contra maurus prosolo eius imꝑio
fcm̃ oicebat. seq constium in illa uirtu¬
te non ẽẽ quam nesciens fecisset. Sed
in hac humilitatis mutne amita cõten¬
tione: accessit arbiter puer qui erectus
est. Nlam ditebat. Ego cum ex aquiatra¬

Expanded text:
cursum eum a terra introrsus traxit. Vir cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratAt econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua tra
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Cumq gothus isdem densitatem
neprium totius uirtutis annisu suc¬
cideret: ferrum de manubrio prosiliens
in latum cetidit. Ubi scilicet tanta e¬
rat aquarum profunditas ut spes re¬
quirendi ferramenti nulla iam esset
Itaq ferro perdito tremebundus ad
maurum monachum cucurrit gothus
dampnum quod feterat nuntiauit: ⁊
reatus sui egit penitentiam. Qd̾ mau¬
rus quoq monachus mox benedicto det¬
famulo curauit indicare. Uir igitur
domini benecdittus hec audiens accessit
ad latum: tulit de manu gothi manu¬
brium ⁊ misit in lacum: ⁊ mox ferrũ
de profundo rediit atq in manubrum
intrauit. Qui statun ferramentum
gotho reddidit ditens. Ecce labora ⁊ no¬
nadam uero die dum isdemuene¬
rabilis benelictus in cella consiste¬
rẽt: predictus placidus puer sancti uiri
monachus ad hauriendam aquam de la
cu egressus est. Qui uas quod tenue¬
rat in aquam incaute submutens: ip̃e
quoq cadendo sequutus est. Quem mex
unda rapuit: ⁊ pene in unius sagitte

Expanded text:
bat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae
Abbreviated transcription (Latin):
est.si omnibus se inferiorem
⁊uiliorem non solumsua lingua
pnunciet: sed etiam intimo cordis
credat affectu:hunulians se et di¬
cens cum propheta. Ego aũt sum
uermis ⁊ non homo. opprobrium
hominum ⁊ abiectio plebis. exalta¬
tus sum ⁊ humiliatus ⁊ confusus
Et item bonum michi quod humi¬
liasti me: ut discam mandatatua
nis monasterii regula uel maiorum co¬
hortantur exempla Nonus gradus hu¬
Onus humilitatis gradus est si¬
linguam ad loquendum ꝓhibeat
monachus: ⁊ taciturnitatem habens
usq ad interrogationem nõ loquatur¬
monstrante scriptura: quia in multi¬
loquio non effugietur peccatum ⁊ quia
uir lingosus non dirigetur suꝑ terram
etimus humilitatis gradus est
si non fit facilis ac promptus in
ri su quia scriptum est. Stultus in ri
ndecimus humilitatis gradus
est si cum loquitur monachus
leniter ⁊ sine risu. humiliter cum gͣ¬
uitate ⁊ pauca uerba ⁊ racionabilia
loquatur. ⁊ non sit clamosus in uoce
sicut scriptum est. Sapiens uerbis¬

Expanded text:
est, si omnibus se inferiorem et viliorem, non solum sua lingua pronuntiet, sed et intimo cordis credat affectu humilians se, et dicat cum Propheta: Ego autem sum vermis, et non homo, opprobrium hominum, et abjectio plebis . Exaltata sum, et humiliata, et confusa ; et item: Bonum mihi quia humiliasti, me, ut discam mandata tuanis monasterii regula vel majorum cohortantur exempla. CAPUT XLV. Nonus humilitatis gradus est, ulinguam ad loquendum prohibeat monacha, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, dicente Scriptura quia in multiloquio non effugietur peccatum ; et quia vir linguosus non dirigetur super terramecimus humilitatis gradus est, si non sit facilis ac prompta in risu, quia scriptum est: Stultus in risII. Undecimus humilitatis gradus est, si cum loquitur monacha, leniter et sine risu, humiliter et cum gravitate, vel pauca verba et rationabilia loquatur, et non sit clamosa in voce, sicut scriptum est: Sapiens verbis
Abbreviated transcription (Latin):
tur nona temperius mediante octa¬
ua hora: ⁊ iterum quod faciendum ẽ
operentur usq ad uesperam. Si aũt
necessitas loci aut paupertas exegĩt
ut ad fruges colligendas per se occupẽ¬
tur non contristentur: quia tunc ue¬
re monachi sunt: si labore manuum
suarum uinunt sicut ⁊ patres nostri
⁊ apłi. Omnia tamen mensurate fiãt

Expanded text:
tur nona temperius, mediante octatur nona temperius, mediante octava hora; et iterum quod faciendum est operentur usque ad vesperam. Si autem necessitas loci aut paupertas exegerit ut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fiant
Abbreviated transcription (Latin):
hora operis dei die nottuq sit cu¬
ra abbati: aut ip̃e nunciare aut tali
sollicito fratri inuingat hanc turam
ut omnia horis competentibus com¬
pleantur. ꝑsalmos au tem uel anti¬
phonas post abbatem ordine suo qui
bus uissum fũĩt imponant. Canta¬
re autem aut legere non presumat
nisi qui potest ip̃m officium implere
ut edificentur audientes Quod cum
humilitate ⁊ grauitate ac tremore fa¬
ciat. ⁊ cui iusserit abbas de opere ma
anime. Et ideo certis temporib
ocrupari debent fratres in labore ma¬
nuum: certis iterum horis in lectione
diuina. Ideoq hac dispositione credimꝰ
utraq tempora ordinari. idest ut apas¬
cha usq ad kalendas ottobris maneex¬
euntes aprima. usq horam pene quar¬
tam laborent quod necessartum fuerit
Ab hora autem quarta usq ad horam
quasi sextam: lectioni uacent. Post sex¬
tam autem surgentes a mensa pau¬
sent in lectis suis cum omni silentio:
aut forte qui uolũit legere sibi sic le¬
gat ut alium non inquietet. ⁊ aga¬

Expanded text:
hora operis Dei die noctuque sit cura abbatis aut ipse nuntiare, aut tali sollicito fratri injungat hanc curam, ut omnia horis competentibus compleantur. Psalmos autem, vel antiphonas post abbatem ordbus jussum fuerit imponant; cantare autem et legere non praesumat, nisi quae potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes: quod cum humilitate, et gravitate, et timore faciat, cui jusserit abbatissa. CAanimae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suiaut forte qui voluerit legere, sibi sic legat, ut alium non inquietet. Et aga
Abbreviated transcription (Latin):
mat aliquid dare uelaccipere sine
uissione abbatis: neq aliquid h̃re
proprium: nullam omnino rem:
neq codicem. neq tabulas: neq

Expanded text:
mat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis, neque aliquid habere proprium. Nullam omnino rem, neque codicem, neque tabulas, neq
Abbreviated transcription (Latin):
arce domine parce pectatis nostris
quanuis. incessabiliter delin¬
quentibus continua pena debeatur:
pr̃a quesumus ut quod ad perpetuũ-
meremur exitium. transeat ad correc¬

Expanded text:
arce, Domine, parce peccatis nostris, et quamvis incessabiliter delinquentibus continua poena debeatur, praesta, quaesumus, ut quod ad perpetuum meretur exitium, transeat ad correc
Abbreviated transcription (Latin):
uel ordine quo abbas decreuerit. ita
plane ut psalmum aut lectionem:
uel aliud quid non presumat in ora¬
torio imponere. nisi iterum abbas
iubeat. Et omnibus horis dum cõ-
pletur opus dei proiciat sein terra
in loco quo stat: ⁊ sic satiffaciat usq
dum ei ibeat abbas ut quiescat iã
ab hac satiffactione. Qui uero ꝓ cul¬
pis leuibus excommunicantur tm̃¬
ad iussionem abbatis. Moc semper¬
faciant usq dum benedicat et dicat

Expanded text:
 ordine quo abbas decreverit: ita sane ut psalmum aut lectionem, vel aliud quid non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jubeat. Et omnipletur opus Dei, projiciat se in terra, in loco quo stat, et sic satisfaciat, usque dum ei jubeat iterum abbas, ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tad jussionem abbatis hoc perficiant, usque dum benedicat, et dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
eis uenerabilis pater ⁊ hospitium mu¬
ueris ⁊ genera ciborum ⁊ numerũ poti¬
onum diteret. recognoscentes cuncta
que egerant ad eius pedes tremefacti
ceciderunt. se deliquisse confessi sunt
Ipse autem protinus culꝑam pepertit:
perpendens ꝙ in eius absentia nitra nõ

Expanded text:
eis venerabilis Pater et hospitium mueis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra no
Abbreviated transcription (Latin):
fribus perficeret. de cuius interitu se an¬
tiquus hostis benedicto insultare credidis¬
set. Cepit uero inter ista uir ectam pro¬
phetie spiritu pollere. uentura predicere
presentibus absentia nunciare capitu¬
Os ecenim celle fuit ut lum xli¬
q̃uociens ad responsum aliquod
eg̃rederentur fratres: cybum potumq
extra cellam minime sumerent.Cũq
hoc de usu regule sollicite seruaretur
quadam die ad responsum frẽs egressi
sunt. in quo tardiore compulsi sunt
hora demorari. Qui manere iuxta re¬
giosam feminam nouerant. cuius
ingressi habitaculum sumꝑserunt tybũ
Cumqz iam tardius ad cellam redissent
benedictionem patris ex more petierũt
Quos ille piotinus ꝑcunctatus est ditẽs
Ubi comedistis: Qui responderunt di¬
centes. Nusquam. Quibus ille ait. Q¬
re ita mentimini: Nunquid illiuis fe¬
mine habitatulum non intrastis: Nu̾¬
quid hos atq illos cybos non accepistis
Nunquid tot calices non bibistis. Cñq

Expanded text:
fratribus perficeret, de cujus se interitu anfratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT phetiae etiam spiritu pollere, ventura praedicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
tium celeriter fratribus indicauit dicẽs
fratres caute uos agite quia ad uos ho¬
ra hac malignus spiritus uenit. Is qui
mandatum detulit uix uerba compleue¬
rat: ⁊ malignus spiritus eundem pari¬
etem qui edificabatur euertit atq unũ
puerulum monachum cuiusdem curia¬
lis filium opprimens rima contriuit.
Contristati omnes ⁊ uehementer affu¬
cti. non dampno parietis sed contricio¬
ne frĩs. hoc uenerabili patri benedicto
studuerunt celeriter cum grani luctu
nuntiare. Tunc isdem pater ad se di¬
laceratum puerum deferri iubet. quẽ
portare non nisi in sago potuerunt: qr
collapsi parietis saxa. eis non solum
membra: sed etiam ossa contruierunt
sua in siatio quod anulgo matta urotat᷑
quo orare consuenerat proiti. Missisꝙ fo¬
ras fratribus: cellam clausit. qui oratõ¬
n instantius quam solebat incubrit:
Mira res. Hora eadem hunc incolumem
atq ut prius ualentem ad eundem iterũ
laborem misit. ut ip̃e quoq parietem cũ

Expanded text:
tium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum
Abbreviated transcription (Latin):
Teneralit̾ sanctimus om̃s donationes lege. ꝯfectas
sirmas illibatasq manere. si ñ donationis acceptor
atrocei in o ui crund ic. uł manꝰ impias inferat.
uł iacture molem ex insidiis suis inferat. q̃ non
leuer sonsum ubstantie donatoris imponit.
uel uite eeulum aliqͥd intulerit. uł quascã conuen¬
tiones siue in sc̾tis donationis positas. siue sine sqͥp

Expanded text:
Generaliter sancimus omnes donationes lege confectas firmas illibatasque manere, si non donationis acceptor atroces in eum effundat vel manus impias inferat vel iacturae molem ex insidiis suis ingerat, quae non levem sensum substantiae donatoris imponit vel vitae periculum aliquid ei intulerit vel quasdam conventiones sive in scriptis donationi impositas
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. existimabit. Nã si qͣ tibi peccunia debe-¬
bat᷑. siuẽ de reb adu̾sus patͦnũ disceptatio fuerat.
ñ ꝓtinus ad litigandum currere debuerat. om̃i¬
Si manumissus ingͣtꝰ adu̾sus patronũ suũ extiterit.
erexerit. aut leuis offense ꝯtͣxerit culpã. a patͦ¬
nis rursũ: sub ĩꝑio dictioneq mittat᷑.
¶ & alia lex. lib̾tine ꝯditionis hoĩos. uł eoꝵ filii.
similitantes docebuntur ingrati: ad seruitutis
nexum ꝓculdubio ꝑducentur. I dicimus ser¬

Expanded text:
icentiam debeat, aestimabit. Nam si qua tibi pecunia debebatur sive de rebus adversus patronum disceptatio fuerat, non protinus ad litigandum currere debueras: m«Si manumissus ingratus circa patronum suum extiterit erexerit aut levis offense contraxerit culpam, a patronis rursus anus . Libertinae condicionis homines vel eorum filii si militantes docebuntur ingrati, ad servitutis nexum procul dubio reducentur. THEODOS. E
Abbreviated transcription (Latin):
istarũ legum. ¶ Seruũ fugitiuũ sui furtũ face̾¬
ñ posse. ⁊ ideo non habere. locum usucapionem
nec longi tẽporis p̃scͥptionẽ: manifestum ẽ. ne
figa seruoꝵ dñis suis. ex quacũq causa. fiat
fieri dñis p̃sid ał officii estͦ¬

Expanded text:
iae. Servum fugitivum sui furtum facere et ideo non habere locum nec usucapionem nec longi temporis praescriptionem manifestum est, ne fuga servorum dominis suis ex quacumque causa fiat dfieri dominis praesidalis officio est
Abbreviated transcription (Latin):
illꝰ it celibatꝰ ⁊ istiꝰ conubiũ: ꝓ tẽpora distͥbutione.xͦ mi li¬
tauer̾t. S ꝯtinẽtiã ioħs ĩ oꝑe. habͣħam ĩ solo habitu ha¬
bebat. Melior ⁊ ã castitas celibũ: ꝗͣ castitas nuptiarũ.
qͣrũ abħam unã habebat ĩ usu. ambas ĩ habitu. Caste
It ꝯuigałr uix̃. ẽe ã castꝰ sine ꝯuigio potuit. s tõ ñ opor¬
alim̃tũ. ñ cupiditate uiuendi. s offõ ꝯsulendi. ut ma¬
neat qd necessariũ ẽ ꝓpt̾ alios. Sic misceri feminiᷤ iu¬
re nuptiar̾. officiosũ fuit scĩs uiris: ñ lib idinosũ. aͦd it
÷ cibꝰ ad salutẽ hoĩ. hoc ẽ ꝯeubitꝰ ad salutẽ generis. Et u
tr̃q ñ e̾sine deleacatione cirnali. qͤ tñ modificata: n re¬

Expanded text:
 istius connubium, pro temporum distributione Christo militaverunt. Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Casteiter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oporalimentum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus adtrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et re
Abbreviated transcription (Latin):
eħ siłr b̾s augꝰ sic ait. Antiqͥ tpr̾ibꝰ c̃ ad huc
saluti nipr̃e mistiũ uelaret᷑. iusti offõ ꝓpagan¬
di. nuptia⁊ ꝯt hebant. ñ uicti libidine. sed ducti
pietate⁊  multo facibiꝰ ꝯtiñe possent. et mal¬
bere licebat. oͣs castꝰ habebat : quam nc̃ unã

Expanded text:
inus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et velbere licebat, quas castius habebat quam nunc unam
Abbreviated transcription (Latin):
h tñ qͦdãmͦ ĩferior ip̃o. qd facca ẽ dͣ ip̃o. ut ad ip̃m seꝑ qͣi ad
pͥncipiũ suũ respicẽt. ⁊ ei ĩdiuidue ad ħendo. ab ea se q̃ ad¬
ĩ uicẽ ꝯstare debebat. societate: ñ seꝑaret. ħ gͦ societaᷤ. ꝯui¬
giũ ẽ. q̃ fed̾e sponsionis mutue ꝯseoͣt᷑ur. qñ ut̃q uolun¬
taria ꝓmissione debitorẽ se fac̃ alt̾i. uͭ dincep᷑ neq ad alie¬
nã alc̾o uiuente tͣuseat societatẽ. neq se ab illa q̃ ad

Expanded text:
erior ipso quod facta est de ipso, ut ad ipsum semper quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas conjugium est, quae foedere sponsionis mutuae consecratur, quando uterque voluntaria promissione debitorem se facit alteri, ut deinceps neque ad alienam a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ad remediũ infirmitatis ꝯcessũ: beatꝰ. Augꝰ.
testat᷑ his ũb̾ dicñs. utusq sexꝰ ĩfirmita᷑ pro¬
pendens ĩ ruinã tͣpitudiuis. recte honestate
nuptiar̾ excipit᷑. u̾ qd sanis ẽẽt offm̃. Sit eg¬
tis remediũ. Itẽ ĩꝯiugio aliud ẽe. ⁊ atiꝰ rei

Expanded text:
ipsum ad remedium infirmitatis concessum beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum excipitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio aliud esse et alterius rei
Abbreviated transcription (Latin):
minã instituit. qñ mulierẽ delat̾ẽ uiri formatã. eidẽ
sociauit : Q a it socia data ÷ ñ ancilla. aut dña. ⁊ iccͥco ñ¬
d sũmo. nͨͦ d̾imo. s d̾ medio fuãt ꝓducenda. Si it d̾ capi¬
te fieret. d̾ sũmo fie̾t. ⁊ uid̾e̾t᷑ ad dñatõnẽ creata. Siã
Spedib fieret. d̾ imo fiẽt. nuid̾e̾t᷑ ad ẜuitutẽ subicienda.

Expanded text:
minam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, non ancilla, aut domina; idcirco nec de imo, sed de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret, de summo fieret, et videretur ad dominationem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ł ordinatores a ꝓpͥo gradu decidant. Symo¬
niaci qͦq simoniace añte symoniacis ordinati.
ab ocficio male accepto remoueant᷑. Symoniatos
autẽ ñ symoniate a symoniacis ordinatos. mise¬
ricordit̾ ꝑ manus impositionẽ ꝓ tp̃n necc̃itate

Expanded text:
ticos canones, a proprio gradu decidant. Simoniaci quoque simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio male accepto removeantur. Simoniacos autem non simoniace a simoniacis ordinatos, misericorditer per manus impositionem pro temporis necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
suis. necũ omnes heles. quas ip̃i es
discipłi. siue scismatici docuerunt. ł ꝯseͥpserunt
quoꝵ noĩa minime retinemus aĩ solũ repudiata.
u̾um et̾ ab oĩ catholica ⁊ romana eccłia elimina¬
ta. atq cum suis auctorib. auctorũq seqͣcib sub
anathemateᷤᷤ udissolubili uincło in et̾nũ ꝯfi¬

Expanded text:
suis, nec non et omnes haereses quas ipsi et discipuli sive schismatici docuerunt, vel conscripserunt, quorum nomina minime retinemus, non solum repudiata, verum et ab omni Catholica et Romana Ecclesia eliminata, atque cum suis auctoribus auctorumque sequacibus sub anathematis indissolubili vinculo in aeternum