comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aris: Immola diis. Sin aũt: scias te acri
cepta tua. Nã sine intellectu es. Qͥs eñ uult
ad auxihum suũ lapides ⁊ ligna inuocare.
iñ am sũmum ⁊ uerũ qͥ me dignatus ẽ
la ut etiã mamillã meã in tegeirimam
mes corpori restituerit: Dicit ei qͥnitianus.
Qs ẽ qui te curauit : Agatha respondit.
nommare: agatha respondit. Ego xp̃m
so. Qntanꝰ dix̃. Nunc uidebo: si xp̃s tuꝰ
curabit te. Tunc testas acutas iussit spar
piessit consiliariũ iudicis nomine siluanũ.
i amicũ eiꝰ nomine falconiũ. quoꝵ consi
lio ꝑpetrabat scelera. S ⁊ omĩs ciuitas ca¬
thanensiũ ad hunc t̾re motum exagitata
c̃. deniq om̃s ciues cucuirerunt ad secre¬
cariũ iudicis: ⁊ ceꝑunt nimio tumultu
tb fatigaret. ⁊ iccirco om̃s ꝑiculũ susti¬
nerent. tunc qͥntianꝰ fugiens. ex uno la¬
tere tenremotu exagitabat᷑: ex alio sediti¬

Expanded text:
 immola diis, sin autem scias te acrioecepta tua. Nam sine interfectu est, qui non uult ad auxilium suum lapides inuocare  uum+ et uerum qui me dignatus est . ut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituerit . dicit ei quintianus . et quis est qui te curanominare?». Agatha respondit: «Quamdiu so. Quintianus dixit nunc| uidibo si christus tuus curauit te. Tunc testos acutos iussit| aspapressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium perpetrauerat sceleram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus exagitata est. Denique| omnis ciues cucurrerunt ad secretarium iudecis . et coe| perunt nimio tumultuatibus ageret Et idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio aut
Abbreviated transcription (Latin):
se in pontificatu ĩa positus. dũ cũ petro
suo colloqueret᷑ diacono: flendo usus ẽ
dicens. Infelix quippe animꝰ m̃s occupa
nonis suȩ pulsatus uulnere. meminit
qͣlis aliqͣndo in monasterio fuerit: qͦmͦ
ci labentia cuncta subtererant. qͣntum re-
bus quȩ uoluunt᷑ eminebat. qd̃ nulla nisi
edestia cogitare consueuerat: qd̃ etiã retentꝰ
corpore. ipsa iã carnis claustra contẽplatio¬
ne insibat. qd̃ mortẽ quoq quȩ pene cun¬
ctis pͥena ẽ ÷ uidelicet ut ingressum uitȩ.¬
i liboris sui p̾miũ amabat. At nunc ex occa¬

Expanded text:
se in pontificatu jam positus, dum cum Petro se in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui premium amabat». Quibus c
Abbreviated transcription (Latin):
mis micantib solitus erat ꝑ urbes ꝓcede
trabeatus post uili contectus tegmine: mi¬
nistrabat pauꝑ ipse pauꝑibꝰ. Et enĩ mutato
repente scłi habitu. monasteriũ petiit: ⁊ e
huiꝰ mundi naufragio nudus euasit. In qͦ
tanta ꝑfectionis gr̃a cepit conuersari: ut
iam tunc in ipsis iniciis ꝑfectoꝵ posset nu¬
mero deputari. Inerat deniq ei tanta ablli¬
nentia in cibis. uigilantia in orationibus.
stenurtas in ieiunsis: ut infirmato stoma¬
cho uir consistere posset. Sustinebat p̾tere¬
aasiouas corporis infirmitates. maximeq
e pulsabat᷑ infirmitate molestia: qũa me¬
dci greco eloquio syncopin uocant. Quiu̾
in comodis ita uitalũ cruciabat᷑ incisio¬
ne. ut crebris interceptis angustiis ꝑ sin¬
gula pene horaꝵ momenta: ad exitum ꝓ¬
pinquaret. Qualis aũt in monasterio fu¬
erit. qũãq laudabili studio uitã duxerit.
⁊ e ipsiꝰ possumꝰ uerbis colligere: qͥb ip¬

Expanded text:
mis micantibus solitus erat per urbem procedere mis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea astia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
spetietenus deseriure: : ceꝑunt młta c̃ot᷑
eũ ex eiꝰdem mũdi cura succrescere: ut ĩ
eo ñ iam spetie. s ut ipse de se asseruit
retineret᷑ ⁊ mente. Tandem cũ ⁊ parentũ
iã dudũ obitũ liberam disponendaꝵ su¬
aꝵ rerum haberet facultatẽ : qd̃ prius
rat obiutib : humanis etiam uisib ostẽ¬
dit. Mox enĩ cuncta qͦ habere potuit. ad
pietatis opus distribuens: ut xp̃m ꝓ nobis
factũ egenũ. egens ipse seqͤret᷑ effecit. Sei
deniq in sycilia monasteria construens.
fr̃s illic xp̃o seruituros aggregauit. Septi¬
mũ uero intͣ urbis muros instituit: in qͦ i
ipse postmodũ regulari tramite multis sibi
sociatis fr̃ib sub abbatis imꝑio militauit.
Quib monasteriis tantũ de redditib p̾dioꝵ
cotidianum uictum sufficere. Reliqua uͦ cũ
om̃i domo p̾dia uendidit: ac pauꝑib ero¬
gauit. Nobilitatẽq illam quã ad scłm uide¬
batur habere. totã ad nanciscendã suꝑne

Expanded text:
us deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediquotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supern
Abbreviated transcription (Latin):
ecłe archiep̃s: garmundꝰ nomine. Qũẽ
ꝓp̃t simoniã. cuiꝰ sustinebat infamiam:
sibi manꝰ imponere ñ admisit. Cunctis ita¬
q pret̾ episcopia ñ sine reuerentia memo¬
rando legato sũptis ordinib romã eodem
comitante ꝓfectus ẽ: ut a sedis apłicȩ sũ¬
mo consetraret᷑ antistite. Ubi dũ consecra¬
tionis starutũ oꝑiens diẽ cõmoraret᷑. in
ipsis quodã mͦ diuine seruitutis iniciis.⁊¬

Expanded text:
e archiepiscopus, Garmundus nomine, quem propter Simoniam, cujus sustinebat infamiam, sibi manus imponere non admisit. Cunctis itaque, praeter episcopi, a non sine reverentia memorando legato sumptis ordinibus, eodem comitante profectus est, ut a sedis apostolicae summo consecraretur antistite. Ubi dum, consecrationis statutum opperiens diem, commoraretur, in ipsis quodammodo divinae servitutis initiis
Abbreviated transcription (Latin):
maculas corꝑis sui: saluata omĩa mebra
cognouit. Nam ⁊ restaurata erat mamil¬
la eiꝰ. Ita aũt ꝑ totã noctem lux exubera¬
uit in carcerẽ ut p̾ timore custodes fuge¬
rent: ⁊ carcerem aꝑtũ relinqͤrent. ĩunc
me ut ego coronã meã ꝑdã: ⁊ eos qͥ custo¬
des s̃ tribulationib tradam. Ego enĩ adu¬

Expanded text:
corporis sui. Et saluata| sunt omnia membra eius . et restaurata erat mammella|  Ita  per totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tunc me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt tribulationibus tradam Ego enim| pro
Abbreviated transcription (Latin):
mea circa te ẽẽ. cũ sis senior ⁊ maior na¬
tu: Ego uͦ licet sim puella. ita totũ corpꝰ
meũ laceratũ est: ut uulnera ipsa ñ ꝑmidet̃
in aliquo stimulari mẽtẽ meã. unde pofir
medicam̃ta ab homine facta nũquã ac¬
cedunt. dixit ad eã senior  qͣre nõ ꝑmit¬
tis ut curem te: Agat᷑a respondit. Quia
uersa. hic si uult: potest me salua faceri
ĩunc subridens senior: dixit. Et me ipse
misit ad te. Nam ⁊ ego apls eiꝰ sum: ⁊ in
nomine eiꝰ scias te ẽẽ saluandã. Et cũ he
dixisset : ab ocłis eiꝰ ablatus ẽ. ĩunc sc̃a

Expanded text:
mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata agate dixit. Quia uersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus
Abbreviated transcription (Latin):
fusus amputare in femina qd̾ ipse ĩ ma¬
tre suxisti. Ego habeo manullas integraᷤᷤ
intꝰ in anima mea. ex qͥb nutrio õs sen¬
sus meos: qͣs ab infantia dño consecraui.
⁊ neq panẽ neq aqũa ei ministrare p̾ce¬
pit. Et dũ fuisset inclusa. ecce circa me¬
diam noctẽ uenit senex qũȩ antecedebat
puer luminis portitor: ferens diuersa
medicam̃ta in manu sua. Qui se medi
cũ cõmemorans: cepit eã his u̾bis alloqͥ.
Licet te nimiis corꝑalib penis afflixerit

Expanded text:
inam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| uiet neque| panem neque aquam ei ministrare. Cumque esset in| clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit
Abbreviated transcription (Latin):
quenti gͥ die impiissimꝰ qͥntianꝰ. iussit eã
aspectib suis astare: cui ⁊ dix̃. Quousq¬
infelix ꝓtrahis intentionẽ uanã : Denega
agatha respondit. T̃u denega deos tuos qͥ
sunt lapides ⁊ ligna: ⁊ creatorẽ tuũ quite
fecit dm̃ uiiũi adora. Qũȩ si contemseris:¬

Expanded text:
quenti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quinfilex| protrahis intencionem uanam. Denega gathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris
Abbreviated transcription (Latin):
possunt saxa molliri ⁊ feirũ in plu̾bi
molliciẽ uerti. qua ab intentione xͥana
die ac nocte nichil aliud gessimꝰ: nͥ ut
ageremꝰ qualit̾ animũ eiꝰ ad consensũ
reꝓmisi. Ego familias diuersi sexus ⁊ etatᷤ
exhibui. S ista omĩa. qͣsi t̾ram quã pedib
suis conculcat : ita ꝓ nichilo computauit.
iunc iratus qͥntianꝰ iussit eã ad secretariũ

Expanded text:
possunt saxa molliri et ferrum in plumbi mollitiem verti, quam ab intentione Christiana diem et noctem nihil aliud gessimus| nisi ut ageremus qualiter eius animum ad consensum . ego familias diuersi sexus  etates exhibui.| Sed ista omnia quasi terra quam pedibus suis concul| cat . pro nihilum conputauit. Tunc i
Abbreviated transcription (Latin):
attauus fuit. S tam̃ hanc gregoriꝰ tante
nobilitatis lineã morib extulit: ꝓbis acti¬
bus decorauit. Deniq ut post in ꝓpatulo cla¬
ceptis laudabilit̾ uixit. Uigilauit ⁊ fideliũ
ppłis. dũ doctrinȩ affluentis ingenio: eis
qͦ tramite cȩlestia scanderent. patefecit. disci¬
plimᷤᷤ uero lib̾alib. id ẽ gr̃amatica. rethorica.
dialetica. ita a puero est institutus: ut quã¬
uis eo tp̃re florerent adhuc rome studia
literaꝵ. tam̃ nulli in urbe ipsa putaretur
scđs. Inerat ei in parua adhuc ętate ma¬
turũ iã studium : adherere scilicet dictis
maioꝵ. Et siqͥd dignũ potuisset auditu ꝑ¬
cipere. ñ segniter obliuioni tradere: s tena¬
ci potiꝰ memoriȩ cõmendare. Hauriebatq
ĩa sitibundo doctrinȩ fluenta pectore: quȩ
post congruenti tpr̃e mellito guiture ru¬
ctaret. Hic in annis ad olescentiȩ in quis
solet ea ȩtas scł̃i uias ingredi. deo cepit de¬
uotus existere: ⁊ ad suꝑne uite patriã tons

Expanded text:
atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, tamen nulli in urbe ipsa secundus esse putaretur. Inerat ei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilicet majorum dictis; et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃unc iratus qͥntianꝰ iussit eã in equuleo sus¬
pendi ⁊ torqͤri. Cũq torgͥret᷑: dixit ad eã
qͥntianꝰ. Relinquȩ intentionẽ uanã: ut ui
te tuȩ possit ẽẽ consultũ. Sc̃a agatha res¬
pondit. Ego in his penis ita delector.sic̃ qͥ
bonũ nũgum audit. aut sic̃ qui uidet quẽ deside¬
rat. aut sicut qͥ inuenit thesauros młtos:
ita ⁊ ego delector in his pęnis tp̃raliter po¬
sita. Non enĩ potest triticũ in horrea re
poni. nͥ teca eiꝰ fuerit fortit̾ conculcata:¬
potest in paradisũ dei mei cũ palma intͣre
martyrii: nͥ diligenter ꝑfeceris corpꝰ meũ
a carnificib attrectari. Tunc iratus qͥnti¬
anus: iussit eã in mamilla torqͤri & diu

Expanded text:
iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibus| posita. Non enim poni, nisi theca ejus fortiter fuerit conculcata,potest in paradisum Dei cum palma intrare martyrii, nisi diligenter feceris corpus meum a carnificibus attrectari. Jussa est deinde in mamilla torqueri, quam diu
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗͣ discipulos dñi diligamꝰ ⁊ ueneremur.
qͣsi integrã fidẽ magistro seruantes ⁊ dño.
Quoꝵ nos quoq in fide ⁊ ꝑseuerantia cari¬
tatis optamꝰ ẽẽ participes. Ubi aũt uidit
centurio tã obstinatã iudeoꝵ contentio¬
nẽ : positũ in medio ipsũ corpus exussit.
Et ita nos postiodũ ambusta ossa p̾ciosis¬
simis gẽmis cariora ⁊ om̃i auro ꝓbabilio¬
ra ꝑ ignẽ facta collegimꝰ: ac sic̃ conuenie¬
bat ex more condidimꝰ. Quo ⁊ in loco etiã
nunc p̾stante dño sollemnes agimꝰ. cele
cessoꝵ uiã exemplis insignib suscitentur.

Expanded text:
eneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebaedecessorum viam exemplis insignibus suscitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tifaria inqͥsitione ꝑqͥrebat.
ut̃ ad eã ꝑtingeret. Per singula eñ crimi¬
na m̃tis suȩ. singuloꝵ in se uicioꝵ exagi
simis ortam natalib dei famulã fecit ar¬
tari. ut qͥ erat de genere ignobili natus.
ꝑsonaret ad aures uulgi. qd̾ tantus ẽẽt ac
talis: qͥ posset etiã exspectabiliũ sibi sub¬
iugare ꝑsonas. Ut libidinosus aũt. ad as¬
pectus uirginis pulcheirimȩ ocłoꝵ suoꝵ¬
concupiscentiã cominouebat: ⁊ ut auarꝰ
ad facultates eiꝰ cupiditatis suȩ frena laxa¬
bat. Atq ut idolatriȩ demonũ seruus. fer¬
uore impietatis suȩ inflãmatus: xp̃i no¬
men audire ñ poterat. his ⁊ huiꝰcemodi
tham a suis fecit apparitorib coartari.
Et fecit eã tradi cuidã matrone nomine

Expanded text:
ltefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrime ocuconcupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . atque| idolatriam daemonum seruus feruorem inpietatis| suae inflammatus . christi nomen audire non poterat . | his et huiuscemodi them a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutib coronatus ẽ: ⁊ ꝑ mortẽ p̾mia immor¬
talitatis adeptus. satis agere cȩpit ut reliquiã
eiꝰ ad sepulturã nr̃is desiderantib nemo cõce¬
deret. Instigabat᷑ gͦ niceta herodis pat̾. fr̃
aũt dalce adire iudicẽ ⁊ petere ab eo ne hu¬
mandũ concedet corpꝰ: ne forte inqͥt relin¬
qͣntes illũ qͥ crucifixus ẽ xp̃iani. hunc co¬
lere incipiant. iudeis maxime ista machinã¬
tibꝰ: qͥ ⁊ nr̃os intentis ocłis obseruart̃ ne
eũ e flãmis adhuc ardentib raꝑent. ignorã¬

Expanded text:
virtutibus coronatus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Reu̾sa gͥ ad palatiũ sanissima. facit gau¬
diũ ⁊ patri augusto. ⁊ fr̃ib suis imꝑatorib
Coronat᷑ quitas tota: fit leticia militan¬
hȩc. Infidelitas gentiũ confundebat᷑. ⁊ fideᷤ
dñica letabat᷑. Interea patre ⁊ fr̃s augustos
rogat ut basilica beata& agnes construeret᷑.¬
⁊ sibi illic mausoleũ collocari p̾cepit. Cur
ꝑseuerauit aũt constantia augusti filia in
uͥginitate : ꝑ quã młtȩ uͥgines ⁊ medioeres
⁊ nobiles ⁊ illustres. sacra uelamina suscepe¬
runt. Et qr fides mortis damna ñ patit᷑. us¬
q in hodiernũ diẽ młtȩ uͥgines romanȩ.
agnẽ beatissimã qͣsi in corꝑe manentẽ at
tegre ꝑseuerant. credentes sine dubio qd̃
ꝑseuerantes ppetuȩ uictoriȩ palmã acqͥrat̃.
hȩc ego ambrosius seruus xp̃i dũ in uolumi¬
nib diuinis inuenissẽ scripta. ñ sũ passus
infructuosas silentio tegi. Ad honorem gͥ

Expanded text:
Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gauReversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatoribus. Coronatur civitas tota, fit laetitia milihaec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem tegre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
lucidas sedes accepi. Et illi sũ iuncta ĩ celiᷤ
quẽ in t̾ris posita tota animi intentione
dilexi & his dictis. ꝑtͣnsiit. hȩc uisio. pub¬
lice ab om̃ib qͥ uiderant cotidie uulga
bat᷑. unde factũ est. ut post aliqͣntos an¬
nos ad constantiã constantini filiã. hoc
factum qͥ uiderant ab his nairaretur.
Erat enĩ constantia ipsa uirgo prudentis¬
sima. s ua obsessa uulneribus : ut a capi¬
te usq ad pedes nulla mẽbroꝵ pars lib̾a
ꝑande salutis: uenit ad tumulũ marty¬
ris nocte. Et licet pagana. tam̃ credula a¬
nimi intentione. p̾ces fidelit̾ fundebat.
Qd̃ dũ faceret: repentina somni suaui¬
tate corripit᷑. Et uidet ꝑ uisũ agnẽ bea-¬
tissimã : talia sibi monita ꝑferentẽ. Con¬
sequeris om̃iũ uulnerũ quȩ in tuo corꝑe
pateris sanitatẽ. Ad hanc uocẽ constantia
euigilat sana:⁊ sic sana: ut nec signum
in eiꝰ mẽbris alicuiꝰ uulneris remaneret.

Expanded text:
sum juncta in coelis, sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera andae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi monita praeferentem: Consequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ dũ confiteret᷑ dñm. mortẽ cõstã¬
ter excepit. Cadem deniq hora. fit teire
motus uehementissimꝰ:⁊⁊ cũ nimia eẽt cęli
serenitas. tantȩ cͥoruscationes tantaq ful¬
gura ⁊ tonitrua extiterunt. ut pars maxi¬
ma insani ppłi expiraret. Unde factũ est
ut nullꝰ penitus ex eo aduenientib ad
sepulchra scõꝵ aliqͣs molestias excitaret.
uanȩ uirginis. ⁊ sepelierunt illud in cõfi¬
nio agelli beatissimȩ uͥginis agnes. Igit᷑
dũ parentes beate agnes assiduis ꝑ nocta¬
uonib uigilarẽt ad tumulũ eiꝰ. uident
in medio noctis silentio exercitũ uirginũ.
quȩ om̃s auro textis cycladib indute. cũ
beatissimã agnẽ. simili ueste fulgentẽ. ⁊
rant. stuporẽ m̃tis incuirunt. S beata
agnes rogat sc̃as uͥgines parũꝑ gradum
figere. & stans: parentib suis dixit. Uide¬
te ne me qͣsi mortuã lugeatis. s congau¬
dete mͥ ⁊ congͣtulamini. qr cũ his om̃ib

Expanded text:
em constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitaret. ntianae, et sepelierunt illud in confinio agelli beatissimae virginis Agnae. 16. Igitur dum parentes sanctae Agnae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepulcrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum beatissimam Agnem similiter fulgentem, et asi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his
Abbreviated transcription (Latin):
uento sinuati: supͣ corpꝰ martyris stetit.
Qd̾ corpꝰ in medio positũ. ñ erat ut caro
ardens: s tãquã si aurũ aut argentũ in
fornace candesceret. Tum p̾terea odorẽ na
uidentes scelerum ministri igni corpus ñ
posse consumi. iusserunt ꝓpius accede cõ¬
fectorẽ. ⁊ corpꝰ cui ignis cesserat muchrõẽ
ĩnsfodere. Quo facto. tã largus ꝓfusus ẽ san¬

Expanded text:
ento sinuatum supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tunc praeterea odorem narvidentes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est san
Abbreviated transcription (Latin):
Estimantes aũt illũ mortuũ. abierunt. ⁊̃u
relicta uxor martyris castuli zetarii nomi¬
ne hyrenȩ. uenit nocte ut corpꝰ eiꝰ tolleret
⁊ sepeliret. Et inueniens eũ uiuũ. ad diẽ
ad domũ suã. in excelsa scala uͥ manebat
intͣ palatium: ⁊ intͣ paucos dies salutem
tur eũ abscedere. Ille aũt oratione facta
descendit.⁊ stans ad gͣdus eliogaballi. ue¬
nentib imꝑatorib dixit. Iniquis suꝑsti¬
cionib animos imꝑii ur̃i temploꝵ pon¬
tifices obsident. suggerentes de xp̃ianis
falsa cõmenta dicentes hos rei publice
adu̾sari. quoꝵ orationib ipsa res publi
uro ⁊ salute romani exercitus orare ñ ces¬
sant. sũi hec ⁊ alia diceret: diocletianꝰ ait.
du es sebastianꝰ qu̾e nos dudũ iusseramꝰ is¬

Expanded text:
estimantes autem illum esse mortuum abierunt. Tunc relicta martyris Castuli zetarii, nomine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem tur eum abscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublicvestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos dudum sagi
Abbreviated transcription (Latin):
tib paganis artat᷑. ducit᷑ q ad patronũ
regionis neumatiȩ: ⁊ compellit᷑ martis
statunculo qd illic stabat thuris guitã incẽ¬
dere. Cui illa respondit. Mulierẽ marti sacͥ¬
ficare compellis: ut ostendas martẽ ur̃m
mulierib delectari.S ille impudicissime
ueneri potuit pudorẽ eriꝑe: mͥ uͦ trophe¬
um fidei in fronte portanti ñ poterit p̾ua¬
lere. Nõ enĩ ego uirib meis contͣ eũ luctor:¬
misit cã in custodiã obscurissimã: ⁊ per
qͥnq dies fecit nec lum̃ uidere. nec cibũ
nec potũ acciꝑe. Solũ tantũ uox eiꝰ qͥ eã
illuc clauserat. audiebat᷑ dicentis. Ibi mo¬
de ea p̾fecto seuienti. Qui iussit eã a collo
⁊ capillis in arbore excelsa suspendi: ⁊ sub¬
ter fumũ de sterqͥlinio adhiberi. Statim¬
runt corpꝰ eiꝰ. ⁊ thiberis alueo immiser̃t̃
dicentes: ne xp̃iani corpꝰ eiꝰ tollant. ⁊ facit¬

Expanded text:
tibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compellitur Martis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit praevalere. Non enim ego meis contra eum virmisit eam in custodiam obscurissimam, et per quinque dies fecit eam nec lumen videre, nec cibum nec potum accipere. Solum vox ejus qui eam illic incluserat audiebatur dicentis: Ibi mode ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in arborem excelsam suspendi et subter fumum ex sterqrunt, et Tiberis alveo immerserunt, dicentes: Ne Christiani id tollant, et faci
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Licet fides ur̃a hȩc impetͣre ñ mereat᷑
a dño. tam̃ qr tempus ẽ ut uirtus dñi mei
iħu xp̃i manifestet᷑. egredimini om̃s: ut so¬
litã ei orationẽ offerã. Cũq uniu̾si fuissent
egressi: ꝓsternens se in faciem planã. roga¬
re cepit dñm: ut iuuenẽ suscitaret. Or̃ãte
aũt illa. apparuit angłs dñi qͥ eleuauit eã
flentẽ. ⁊ confortans animũ eiꝰ. iuuenẽ sus¬
citauit. Qui egressus foras. cepit uoce pub
ni sũt. ⁊ penitus nec sibi possunt nec aliis
aliqd̃ auxiliũ exhibere. did hanc uocẽ om̃s
aruspices. ⁊ temploꝵ pontifices conturbant᷑
⁊ fit ꝑ cos uehem̃tior qu̾a fuerat seditio
magã tolle maleficã. quȩ ⁊ m̃tes mutat⁊
animos alienat. Prȩfectus aũt uidens t̃ita
mirabilia obstupuit. S ueritus ꝓscripa¬
onẽ. si contͣ temploꝵ pontifices ageret:
⁊ agnẽ contͣ suas sententias defensaret.

Expanded text:
respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtus Domini mei Jesu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui egressus foras coepit voce publni sunt, et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defen
Abbreviated transcription (Latin):
uoliusti apodixen tuȩ artis magicȩ de¬
monstrare: Et cũ talia atq huiꝰcemodi
u̾ba repeteret.⁊ causas mortis eiꝰ ab ea ue¬
hement̾ inqͥreret: ait ad eũ beatissima
agnes. Ille cuiꝰ uoluntatẽ uolebat ꝑficere.
ipse in eũ potestatẽ accepit. Qͣre aũt õs
uersi dederunt honorẽ deo. qͥ misit an¬
głm suũ ⁊ induit me hoc indum̃to mi¬
sericordiȩ.⁊ custodiuit corpus meũ qd̾
ab ipsis cunabulis xp̃o consecratũ est ⁊
oblatũ. Uidentes gͦ splendorẽ angłicum.
adorabant om̃s: ⁊ abscedebant illesi. hic
aũt impudens statĩ ut ingressus ẽ. seiure
cepit ⁊ fremere. Cũq manũ suã ad me tã¬
gendũ aptaret. dedit eũ angłs dñi in reꝓ¬
bam quã conspicis morrẽ. dicit ei p̾fectus.
In hoc apparebit qr ñ magicis artib ista geᷤ¬
sisti. si dep̾cata fueris ipsũ angłm: ut resti¬
tuat mͥ filiũ meũ sanũ. Cui beata agnes

Expanded text:
voluisti apodixin tuae artis magicae devoluisti apodixin tuae artis magicae demonstrare; et cum talia atque alia hujuscemodi innecteret, et causam mortis ejus ab ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit. Quare autem omnes  quia omnes dederunt honorem Deo, qui misit angelum suum, et induit me hoc indumento misericordiae suae, et custodivit corpus meum, quod ab ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus Domini in reprobam, quam conspicis, mortem. 11. Dicit ei praefectus: in hoc apparebit quia non magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum. Cui beata Agnes
Abbreviated transcription (Latin):
ueneratione ⁊ ingenti admiratione egres¬
sos. cepit impotentes arguere. atq uanos
⁊ molles ac miseros iudicare uridens
sus ẽ. Et uidens tantũ lum̃ circa eã. ñ de¬
dit honorẽ deo: s uruens in ipsũ lumẽ
pͥus quã uel manu eã contingeret. cecidit
in faciem suã. ⁊ p̾focatꝰ a diabolo exspira¬
uit. Uidentes aũt socii eiꝰ qd̃ moras intus
faceret. putabant obscenis eũ oꝑib oc¬
cupari. Et ingressus unꝰ ex iuuenib qͥ ei
familiarior erat. ut congͣtularent᷑ insul¬
tationi eiꝰ.⁊ mortuũ eũ inueniens: excla¬
mauit uoce magna dicens. Piissimi ro¬
mani succuirite. Magicis artibus ista
meretrix. p̾fecti filiũ in̾fecit. Fit repente
concursus ppłoꝵ ad theatrũ. ⁊ uaria furẽtis
ppłi acclamatio. Alii dicebant mag̃a. alii
innocentẽ: alii sacrilegã conclamabant.
Prefectus aũt audiens filiũ suũ interisse.
cũ ingenti tumultu uenit ad theatrũ. ⁊
ingressus locũ in qͦ corpꝰ filii eiꝰ iacebat

Expanded text:
autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irrisus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dicebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant. 10. Praefectus autem audiens filium suum interiisse, cum 482 ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
critatẽ uultus eiꝰ responsionũq consiaui
ꝓconsul maximo stupore stupore mirat¬
tur. Misso gͥ curione ad ppłm. iubet ne
titudo tã gentihũ quã iudeoꝵ smyrnem¬
um ciuitatis: cũ ingenti furore acclamab

Expanded text:
critatem vultus ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce ltitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat:
Abbreviated transcription (Latin):
iorquet᷑. flagellat᷑. exuritur: ⁊ distentus
mẽbris. crescit ad penã. Inserit᷑ quoq pec¬
laminaꝵ : ⁊ decuirente int̾ ipsas canden¬
tis feiri acies liquore stridens flamma a¬
ignib sparsȩ crepitantis minutiȩ ꝑ m̃bra

Expanded text:
ur, flagellatur, exuritur, et distentis membris crescit ad poenam. Imprimunlaminae, et liquefacto inter ipsas candentes feignibus aspersi, crepitan- tibus minutis membr
Abbreviated transcription (Latin):
ipessi sunt. ⁊ uidentes ppłm infideliũ suꝑ¬
ser̃t. Emerentiana aũt quȩ fuerat collec¬
tanea eiꝰ uirgo scĩssima licet cathecumina.¬
constant̾ intrepida stabat immobilis: et
ri. caduci. atq atrocissimi. dm̃ om̃ĩpot̾etẽ
colentẽ occidistis. ⁊ ꝑcussione lapidũ in no¬
centes homines iugulastis. Hȩc ⁊ his simi

Expanded text:
perpessi sunt: et videntes populum infidelium sperpessi sunt: et videntes populum infidelium suerunt. Emerentiana autem que fuerat collactanea eius uirgo sancta licet cathecumenaconstans stabat immobilis, et ri, caduci, atque atrocissimi, Deum omnipotentem colentes occiditis, et pro defensione lapidum homines innocentes jugulatis. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cendii huiꝰ ad eos a qͥb ministrat᷑ in me¬
effundit᷑. Bñdico te pat̾ p̾dicande. qͥ etiã
int̾ flammas intrepidã me ad te uenire
ꝑmittis. Ecce iã qd̃ credidi uideo. qd̾ sꝑa¬
ui iã teneo. qd̾ concupiui complector.
Te confiteor labiis ⁊ corde. te totis uisceribꝰ
concupisco. Ecce ad te uenio unũi ⁊ uerũ
cũ spũ sc̃o uiuis ⁊ regnas in cuncta scl̃a¬
sc̃oꝵ am̃. Cũq complesset orationẽ. ita oĩs
ignis extinctus ẽ. ut nec tepor qͥd̃e incen¬
dui remaneret. Tunc aspasiꝰ urbis rome
uicariꝰ ppłi seditionẽ ñ ferens. in guitur
eiꝰ gladiũ mergi p̾cepit. Atq hoc exitu ro¬
seo sui sangͥnis rubore ꝑfusam. xp̃s sibi¬
pef sponsã ⁊ martyrẽ consecrauit ¶Parentes uͦ
eiꝰ nullã penitus tristiciã habentes. cũ om̃i
gaudio abstulerunt corpꝰ eiꝰ. ⁊ posuerunt
illud in p̾diolo suo ñ longe ab urbe. ĩ uia
quȩ dr̃ numentana. ubi cũ omĩs turba
tp̃ianoꝵ concuireret. insidias a paganis

Expanded text:
cendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum cum Spiritu sancto vivis et regnas  14. Cumque complesset orationem, ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius urbis Romae vicarius, populi seditionem non ferens, in guttur ejus gladium mergi praecepit: atque hoc exitu, roseo sui sanguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit. Parentes vero ejus nullam 483 penitus tristitiam habentes, cum omni gaudio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis
Abbreviated transcription (Latin):
aciem obtundebat. Cũq se in oratione
dño ꝓstrauisset. apparuit ante ocłos eius
in numero ancillaꝵ tuaꝵ computans: ue¬
stẽ hanc mͥ largiri p̾cepisti. Ita nãq ad cor¬
m̃surã corpusculi eiꝰ aptũ erat indum̃tũ.
⁊ ita nimio candore conspicuũ. ut nullꝰ
dubitaret hoc angłicis manib p̾paratum.

Expanded text:
aciem obtundebat. Cumque se in orationem aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus p
Abbreviated transcription (Latin):
tus dei filiꝰ qũȩ ignoras. murus ẽ michi
impenetͣbilis. ⁊ custos mͥ ẽ nũquã dor¬
miens ⁊ defensor mͥ ẽ nũꝗͣ deficiens. dii
aũt tui. aut erei s̃ ex qͥb cucume me¬
lhus fiunt. ad usus hominũ. aut lapidei.
e qͥb sternunt᷑ plateȩ. Diuinitas gͦ ñ in
lapidib uanis habitat: s in cęlis. Non in
ere aut aliqͦ metallo: s in regno suꝑno
consistit. Tu aũt ⁊ similes tui: nͥ ab istoꝵ
sic colentes eos ꝑpetuo incendio conflabunt᷑.
Non ut fundant᷑: s ut confundantur in
cã expoliari. ⁊ nudã ad lupanar duci: sub
uoce p̾conis dicentis. Agnẽ sacrilegã uir¬
ginẽ diis blasphemiã inferentẽ. scortum
lupanarib datã. Statim aũt ut expoliata
ẽ crine resoluto. tantã densitatẽ capillis
lumine: ita ut nullus posset eã p̾ splendo
qͣsi radians sol in uͥtute sua. ⁊ qͣnto qͥs curi¬
osior ocłis ẽẽ uoluisset: tanto sibi uisus

Expanded text:
tus Dei Filius, quem ignoras, murus est mihi tus Dei Filius, quem ignoras, murus est mihi inexpugnabilis, et custos mihi est numquam dormiens, et defensor mihi est numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: aut lapidei, elius sternuntur. Diuinitas ergo . non in lapidi| bus uanis habitat . sed in caelis non in aera Aut in aliquo me| tallo sed in regno superno consistit . tu autem et similis tui . nisi| ab istorum sic colentis eos perpetuo incendio conflabuntur . non ut| fundantur sed ut confundantur . eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci sub voce praeconia dicentis: Agnem sacrilegam virginem, diis blasphemiam inferentem, scortum traditam lupanaribus. Statim autem ut spoliata est, crine resoluto tantam densitatem capillis lumine, ita ut nullus posset eam prae splendorquasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi hoc mͥ p̃cipiant. ipsi iubeant se coli
ipsi iubeant se adorari. Uerũ qm̃ ad hoc ui¬
deo te tendere. qd̾ impetrare ñ poteris: qͥcqͥd
t uidet᷑ exerce. Simphroniꝰ pͥfectus dixit.
Unũ tͥ e duob elige. aut cũ uirginib dee
ueste sacͥfica: aut cũ meretricib scortabe¬
ris. in contubnio lupanari. Et longe ert̃
a te xp̃iani. qͥ te ita magicis artib imbu¬
crunt: ut hanc calamitatẽ in trepido a¬
nimo te posse ꝑfeire confidas. Unde ut
aixi. aut sacrifica deȩ uestȩ ad laudem
generis tui. aut ignominiã nataliũ tuoꝵ
eris publicȩ abiectionis scortũ. Tunc be¬
ata agnes cũ ingenti constantia dix̃. Si
serres qͥs ẽ d̃s m̃s: nõ ista ex tuo ore ꝓfer
tp̃i. secura contẽpno minas tuas. credẽs
qd̃ neq sacͥficem ydolis tuis: neq pollu¬
ar sordib alienis. Mecũ eñĩ habeo custo¬
dẽ corꝑis mer: angłm dñi. Nã unigeni¬

Expanded text:
ipsi hoc mihi praecipiant, ipsi jubeant se coli, ipsi hoc mihi praecipiant, ipsi jubeant se coli, ipsi jubeant adorari. Verum quoniam ad hoc video te tendere, quod impetrare non poteris, quidquid tibi videtur, exerce. 7. Symphronius praefectus dixit: Unum tibi e duobus elige, aut cum virginibus deae Vestae sacrifica, aut cum meretricibus scortaberis in contubernio lupanari. Et longe erunt a te christiani, qui te ita magicis artibus imbuerunt, ut hanc calamitatem intrepido animo te posse perferre confidas. Unde, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae ad laudem generis tui: aut ad ignominiam natalium tuorum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo proferr Jesu Christi, secura contemno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini. Nam unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
insistas. Ad hec beata agnes dix̃. Si filiũ
tuũ quauis iniqͦ amore uexatũ tam̃ uiuẽ¬
tem hominẽ recusaui. homine utiq qͥ ẽ
rationis capax. qͥ ⁊ audire ⁊ uidere. ⁊ pal¬
pare ⁊ ãbulare potest. ⁊ flore lucis huius
cũ bonis ꝑfrui. si gͦ hunc causa amoris
xp̃i nulla possũ ratione respicere. qͦmͦ
possũ ydola surda ⁊ muta ⁊ sine sensu.
⁊ sine anima colere. ⁊ ad iniuriã sũmi
dei ceruic̃ẽ meã uanis lapidib inclina¬
re: Audiens hȩc p̾fectus simphronius.
uc te deos blasphemantẽ iccirco diffe¬
ro. qr annos tuos infra sensũ aspicio.
Noli gͦ temet ipsã ita despicere: ut motꝰ
deoꝵ incuiras. Beata agnes dix̃. Noli m¬
fantiã corp oralẽ ita in me despicere. ut
putes me te uelle hab̾e ꝓpicium. Fideᷤ eñ.
ñ in annis s in sensib inuenit᷑. Et ds
omp̃s: m̃tes magis comꝓbat quã ȩtatẽ
deos aũt tuos quoꝵ motꝰ me incuirere
ñ uis. ipsos irasci ꝑmitte. ipsi loquant᷑.

Expanded text:
 Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: hominem utique qui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibus inclinare? 6. Audiens haec praefectus Symphronius duc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, sed in sensibus geritur: et Deus omnipotens mentes magis comuos, quorum motus me incurrere 481 non vis; ipsis irasci permitte, ipsis loqui jube:
Abbreviated transcription (Latin):
toginta inqͥt ⁊ sex annis seruio ei: ⁊ nichil
me lesit umquã. Quomͦ possum maledice¬
re ⁊ blasphemare regẽ meũ. qͥ salutẽ mͥ de
dit: Cũq rursus uehementiꝰ urgeret᷑ ut
fortunã cęsaris iuraret: si hanc inqͥt iac¬
tantiam quęris ut fortunã cęsaris iurem.
⁊ qͥ sim ignorare te simulas: cũ om̃i lib¬

Expanded text:
toginta, inquit, et sex annis servio ei, et nunquam me laesit; quo modo possum maledicere et blasphemare regem meum, qui de ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni liber
Abbreviated transcription (Latin):
aspasiꝰ nomine uissit in conspectu om̃ium
ignẽ copiosũ accendi. ⁊ in medio eã p̾cepit
iactari flãmaꝵ. Qd̃ cũ fuisset impletum.
statĩ in duas partes diuise s̃ flãme. ⁊ hinc
atq illinc seditiosos ppłos exurebãt. ipsa
aũt penitus in nullo contigebat incendiũ
Eo magis ñ hoc uͥtutib diumis. s malefici¬
is reputantes. dabant fremitꝰ int̾ se ppłi:
⁊ infinitos clamores ad cȩlos. Tunc beata
agnes expandens manꝰ suas in medio igni.
his u̾bis oratione fudit ad dnm. Omp̃s.¬

Expanded text:
s jussit in conspectu omnium ignem copiosum accendi, et in medium eam praecepit jactari flammarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
letus efficit᷑. ⁊ missa apparicione. cũ ingenti
strepitu suis eã tribunalib p̾cepit sisti. Et
pͥmo qͥdẽ blandis eã sermonib secretiꝰ ꝓ¬
uocat demn t̾rorib pulsat. S uirgo xp̃i
nec blandim̃tis seducit᷑. nec t̾rorre concu¬
tit᷑. s eodẽ uultu eodẽ animo ꝑseuerat.
U i trentem similit̾ sic̃ blandientẽ animo
deridebat. Uidens itaq simphroniꝰ p̃fec
tantã in puella constantiã. parentes eiꝰ a¬
loquit᷑. Et qr erant nobiles. ⁊ uĩ eis infer¬
re ñ poterat: titulũ xp̃ianitatis opposu¬
it. Seqͣnti nãq die. agnem sibi p̾sentari
iubet. & iterũ iterũq repetens. replicare
cȩpit de iuuenis amore sermonẽ. Cũꝙ
om̃is sermo eiꝰ casso labore deficeret. silti
eã iterũ suis tribunalib iussit. Cui ⁊ drẽ
Suꝑsticio xp̃ianoꝵ de quoꝵ te magicis
artib iactas. nͥ a te fuerit segregata nõ
poteris insanias abicere pectoris: neq
equissimis consiliis prebere consensũ.

Expanded text:
etus efficitur, et missa apparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dstianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum.
Abbreviated transcription (Latin):
auos inse constituit gͣdus: confessionis
scilicet. ⁊ mariyrii. Siqui gͦ martyrii põ¬
dus se posse feire desꝑant. confessioni
gr̃am tencant: ⁊ dantes latus bellantib. xp̃i
militũ quiꝓ eiꝰ sunt nomme pugnatur:
sollicitudinẽ gerant. ꝑgant itaq qͥ uolũt
una cũ filiis chroͣmatio ⁊ tiburcio: ⁊ me¬
cũ in hac urbe qͥ uoluerunt maneant. Nõ
enĩ nos t̾raꝵ spacia diuidunt. qͦs xp̃i cari¬
tas nectit. nec absentiã ur̃am sentient ocłi
nri: qr de interioris hominis uos intuem᷑
aspectu. Hȩc ⁊ his similia dicente papa ga¬
io. exclamauit tiburciꝰ uir el arissimꝰ dicẽs.
terga ꝑseqͣntib dare. Michi enĩ ualde io¬
sem occidi: tantũ ut illiꝰ uite dignitatẽ in¬
ueniam. quã nullus mͥ successor eripiet: nul
la tp̃ra finẽ imponẽt. ĩunc sc̃s gaiꝰ congau¬
dens fidei eiꝰ. lacrimas effundebat: orans ut
om̃s qͥ remanserant certamini. uictores ex¬
isterent triumphũ martyrii capientes. Re¬

Expanded text:
us constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, et mecum in hac urbe qui voluerint maneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir clarissimus dicens: terga persequentibus dare. Mihi enim valde juDeo occidi, tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes.