comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rocillet: iami cunc sibi muteret.
munema ac dona que bene reb
gestis nuꝑatores ab auucis as̃¬
apere cousuessent. Misereit eĩ
ꝓhcirncices coronamaurecae.
Dis responsis datis legacos. re¬
nusit. elc pharnaces lib̾cliter
festiuantem ac precurrentem
cesarem sꝑaret libentius etiaui
credicurum. suis ꝓmicsis qui
res pcteretur. quo celerius ho¬
nestius q ad ies magis necessa¬
ucis proficisc̾etur. uenuui enĩ
eint iguocũ pliuinus decausis
ad urbem cesarem reuoctui: len¬
tius agere. decedendi diem po¬
ctuare longiorem. pactioues
int̾ponere. in suna frustuans
cepit. Eesar cognita callidita¬
te houuuis qd aliis temꝑib nate
feitere consuert tũc necessigice
fecit. adduaus ut celerius oin
opimone manum consereret. zela
est oppidum in ponto positum.ip¬
sum ut in plano loco satis muni¬
tum. Cumulus enim nacuralis
ueluti manu factus. exceliore un¬
diq fastigio sustinet murũ cucũ¬
positi sunt hoc oppido maigni mul¬
tiq intercisi uallib colles. quoꝵ

Expanded text:
isset, iam tunc sibi mitteret munera ac dona quae bene rebus gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. Miserat enim Pharnaces coronam auream. His responsis datis legatos remisit. § 71 At Pharnaces liberaliter festinantem ac praecurrentem Caesarem speraret libentius etiam crediturum suis promissis quam res pateretur, quo celerius honestiusque ad res magis necessarias proficisceretur — nemini etiam erat ignotum plurimis de causis ad urbem Caesarem revocari —, lentius agere, decedendi diem postulare longiorem, pactiones interponere, in summa frustrari coepit. Caesar cognita calliditate hominis, quod aliis temporibus natura facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, ut celerius omnium opinione manum consereret. § 72 Zela est oppidum in Ponto positum, ipsum ut in plano loco satis munitum: tumulus enim naturalis, velut manu factus, excelsiore undique fastigio sustinet murum. Circumpositi sunt huic oppido magni multique intercisi vallibus colles; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
a nmnisture cepit. s celerit̾ ẽ int̾
eos de pͥncipetu controu̾sia orta.
Que res cpud muilites largiones
auxit. magius enĩ iacturis sibi
quisq eoꝵ auimos concilicibet. Hͦ
dum apud hostes geruntur ꝑhoci¬
nus nutritius pu̾i ⁊ procurator re¬
gui in partem cescris cum ad achil¬
lam nuntios nutt̾et. hortaietur¬
q ne negotio desisteret. ne ue aĩo
deficeret. ⁊ indicatis deprehensis¬
Q inter nuntiis a cesare est inter¬
fectus. Hec iuitia belli alexan¬
drini fuerunt.

Expanded text:
administrare coepit. sed celeriter est inter administrare coepit. sed celeriter est inter eos de principatu controversia orta, quae res apud milites largitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat. haec dum apud hostes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in parte Caesaris, cum ad Achillam nuntios mitteret hortareturque, ne negotio desisteret neve animo deficeret, indicatis deprehensisque internuntiis a Caesare est interfectus. haec initia belli Alexandrini fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pugna occupatis militibq exposi¬
tis. ꝓharum prehendit. acq ibi p̾¬
sidium posuit. Quib est reb effec¬
tum. uti tuto frumentũ aueiliaq
nauib ad eum supportan possent.
Deaueit misit enĩ circũ õs ꝓpinquas
ꝓuiutias. atq uide auxilia enoca¬
uit. Reliquis oppidi ꝑtib sic ẽ pu¬
guatũ ut equo prelio discederetur.
⁊ neutri pellerentur. Id efficiebant
angustie loci. paucisq utrumq int̾¬
fectis cesar loca maxime necessaria
complexus noctu p̾munita nec
tractu oppidi pars enit regie exigu¬
a: in quam ip̃e habitandi causa. mi¬
tio erat inductus. ⁊ theatrum con¬
iunctum domini quod arcis tenebat
loc̃ aditusqq habebat ad portum
⁊ ad reliqua naualia. Has muni¬
tioues insequentib auxit diebus
ut pro muro obiectas hr̃et. neu di¬
micare inuitus cog̾ete.r. Interim
silia minor ptholomei regis ⁊acuã
possessionem regni sꝑeus ad achillã
sese ee regia traiecit. umnaq bellum

Expanded text:
pugna occupatis militibusque exposipugna occupatis militibusque expositis Pharon prehendit atque ibi praesidium posuit. quibus est rebus effectum, ut tuto frumentum auxiliaque navibus ad eum subportari possent. dimisit enim circum omnes propinquas provincias atque inde auxilia evocavit. reliquis oppidi partibus sic est pugnatum ut aequo proelio discederetur et neutri pellerentur — id efficiebant angustiae loci — paucisque utrimque interfectis Caesar loca maxime necessaria conplexus noctu praemuniit. in eo tractu oppidi pars erat regiae exigua, in quam ipse habitandi causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia minor Ptolomaei regis vacuam possessionem regni sperans ad Achillam sese ex regia traiecit unaque bellum
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq tanta ẽ contencione actũ
quanca agi debuit. Cuuu ille ce¬
lerem in ea re uictoriam. hi salu¬
tem suaui consist̾e̾ uid̾e̾nt. S
rem optinut cesar: om̃sqz eas
naues ⁊ reliquas q̃ enut in na¬
ualib incendit. qd tam late me¬
ni ꝑua manu non pot̾at: confestĩ¬
q ad pharum nauib nulices ex¬
posuit. Pharus ẽ. in insula turus
magna altitudine mirificis oꝑib
extructa q̃ nomen ab insula c̃cc̃e¬
pit. Hec insula obiecta alexandree
portum efficit: s a supeuoribus
regionib in longitudinem pass.
doccc. in mare iactis molib an¬
gusto itinere et ponte cum oppido
coniungitur. In hac suut insula
domicilia egypcioꝵ ⁊ uicꝰ oppidi
magnitudine. qui ubiq naues ĩ¬
prudentia. aut tempestate paulo
suo cursu discesserunt. more p̾donũ
diripere consuerunt. Is aũt inuitis
a quib pharus tenetur. nõ potest
ẽẽ pp̃ angustias nauib introitus
in portum ueritus cesar hostib in

Expanded text:
itaque tanta est contentione actum, itaque tanta est contentione actum, quanta agi debuit, cum illi celerem in ea re victoriam, hi salutem suam consistere viderent. sed rem obtinuit Caesar omnesque eas naves et reliquas, quae erant in navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit. Pharus est in insula turris magna altitudine, mirificis operibus extructa; quae nomen ab insula cepit. haec insula obiecta Alexandriae portum efficit; sed a superioribus regibus in longitudinem passuum dcccc in mare iactis molibus angusto itinere et ponte cum oppido coniungitur. in hac sunt insula domicilia Aegyptiorum et vicus oppidi magnitudine; quaeque ubique naves imprudentia aut tempestate paulum suo cursu decesserunt, has more praedonum diripere consuerunt. iis autem invitis, a quibus Pharos tenetur, non potest esse propter angustias navibus introitus in portum. hoc tum veritus Caesar hostibus in
Abbreviated transcription (Latin):
hunc usum rei nilitaris habebãt.
His copii fidens achillas pauci¬
tatemq nulitũ desaris despiciẽs:
occupabat alexandriam p̾t̾ eam
oppidi partemquã cesar cũ nili¬
tib tenebant. pͥmo impetu domũ
eius irrumꝑe conatus: s cesar di¬
sposicis per uias cohortib impetũ
eius sustinuit: eodemq tempore
pugnatum est ad portum ac lon¬
ge maximami eares actulit dum¬
critionem. Simul erũ diductis co¬
piis plurib uiis pugnabat᷑. et
magna multitudine naues lon¬
gas occupare hostes conabantur.
quautum erant .l. aurilie misse
ad pompeium prelioq in thesscilia
facto domum redierant. ille tri¬
remes ounes ⁊ quinqz remes
opte iustructe omĩb ueb ad na¬
ugandum. p̾ter has .xxii. que
p̾sidii causci cilexandree ẽẽ. con¬
suerant. constinte õs. quas si
occupauissent classe cesaris erep¬
ta portum ac maixe totum in
suci potestate hab̾ent cõmea tu
auxiliisq cescrem prohiberent.

Expanded text:
hinc usum rei militaris habebant. hinc usum rei militaris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo impetu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instructaeque omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, quae praesidii causa Alexandriae esse consueverant, constratae omnes; quas si occupavissent, classe Caesari erepta portum ac mare totum in sua potestate haberent, commeatu auxiliisque Caesarem prohiberent.
Abbreviated transcription (Latin):
ud̾e̾ntur. uulia eiũ xx. in armis
habebat. Hec constabaut et ga¬
buuanis militib qui iam ĩn:
consuetudinem alexandrine uite
q liberos habebant. Huc aiccede¬
baut collecti ex predonib lacromibꝰ¬
qz lyrie cylitieqz prouintie fiuiti¬
marum regionumq multi p̾t̾eci
capitis dampnati exulesq cõue¬
nerant. Ffugitiuis omub nrĩs
certus erat alexandrie receptus.
certaq uite conditio. ut dato no
nulitum eripiebatur. qui uim
suoꝵ quod in simili culpa u̾ saban¬
tur. ip̃i pro suo ꝑiculo defendebãt.
Hi rerum cauicos ad morem de po¬
scere. hi bona locuplecum diriꝑe
stipendii cugendi causa. regis do¬
mum obsidere regno expellere. a¬
lios arcessere. ut̾e quodau ale¬
xaudrim ex̃citus instituto con¬
suenant. Erant p̾t̾ea. equi tum
iuilia duo. inuet̾auerant homi¬
nes cum plurib ailexandrie bellis
ptholomeum patrem in regnumi
redur̾ant. bibuli filios duos inter¬
fec̾ant. bella cũ egypcuis gesserãt.

Expanded text:
viderentur. milia enim xx in armis viderentur. milia enim xx in armis habebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae que liberos habebant. huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato nom consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum reduxerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant.
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquͣ erant tante: ut eis exͣ
oppidum si ẽẽt dimicandum con¬
fideret. Relinquebat᷑. ut se sius locis
oppido teneret. consiliũq achille
cognosceret: nulites tamen om̃s
in aruis ẽẽ iussit. regemq horta¬
tus. ut ex sis uecessarus quos ha¬
beret marime auctoritacis legatos
ad achillem nutt̾et ⁊ quid eẽt sue
uoluntatis ostendẽt. Aquo nussi
discorides ⁊ serapion qui ombo lega¬
ti rome fuerant. magnamq apd̃
patrem ꝓtholonieũ auctoritatẽ
habuerant ad achillam ꝑuene¬
runt. Quos ille cum inconspectu
eius uenissent. pͥusquiͣ adiret aut
cuius rei causa. nussi eẽnt cogno¬
fcicto regem ut in sua potestate
hr̃et cesar efficit: in agnamq re¬
giũ noniẽ cipud suos auctoritatẽ
hr̃e existuuans ⁊ ut potius pͥuato
paucoꝵ ⁊ latronuui quͣi regio cõ¬
silio susceptũ uellũ uideretur. E¬
rant cum cichilla copie ut neqz
nũo neqz genere hominum. n
usu rei militans contempnende

Expanded text:
nequaquam erant tantae, ut eis, extra nequaquam erant tantae, ut eis, extra oppidum si esset dimicandum, confideret. relinquebatur, ut se suis locis oppido teneret consiliumque Achillae cognosceret. milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet. a quo missi Dioscorides et Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan pervenerunt. quos ille, cum in conspectum eius venissent, priusquam audiret aut, cuius rei causa missi essent, cognofacto, regem ut in sua potestate haberet, Caesar effecit, magnam regium nomen apud suos auctoritatem habere existimans, et ut potius privato paucorum et latronum quam regio consilio susceptum bellum videretur. Erant cum Achilla eae copiae, ut neque numero neque genere hominum neque usu rei militaris contemnendae
Abbreviated transcription (Latin):
photiuus. Is pͥmum int̾ suos q̃¬
ri acqz indignai cepit. regem
aid causam dicendam euocari. de¬
inde cidiutores quosdam conscii
sui nactus regis ouucos ex̾citum
apelusio clam alexandriam euo¬
cauit. atqz eundem achillem cuiꝰ
supra meninumꝰ om̃ib copiis p̾¬
ficit. Hunc in cuutatẽ sius ⁊ re¬
gis inflatum pollicitationib q̃
fieri uellet litt̾is nintiisqz edocu¬
it. in testamento ꝑtholoniei pa¬
tus heredes enuit scripti ex duob
stabatur. tabule testamenti una
ꝑ legatos eius rome erant allace.
ut in eirio pon̾entur. hec tum pp̃
publicais occupationes poni non po¬
tussent. ꝯpud pompenim sunt de¬
posite. altere eodem exemplo relicte
stq obsignate alexandrie ꝓferebã¬
tur. De his reb cũ cig̾etur cesarem¬
apud. isq maxime uellet pro cõ¬
muni auuco atq arbitro etrou̾sias
regũ compon̾e: subito ex̾citus regͥs
equitatusqz omins uenire alexan¬
driam nuintiatur. Cescais copie

Expanded text:
Pothinus. is primum inter suos quPothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari; deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit. hunc incitatum suis et regis inflatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in testamento Ptolomaei patris heredes erant scripti ex duobus stabatur. tabulae testamenti unae per legatos eius Romam erant allatae, ut in aerario ponerentur — hae cum propter publicas occupationes poni non potuissent, apud Pompeium sunt depositae — , alterae eodem exemplo relictae atque obsignatae Alexandriae proferebantur. De his rebus cum ageretur apud Caesarem, isque maxime vellet pro communi amico atque arbitro controversias regum componere, subito exercitus regius equitatusque omnis venire Alexandriam nuntiatur. Caesaris copiae
Abbreviated transcription (Latin):
morte cognoscit. atq ibi pͥmum
e naue egrediens clamorem iui¬
litum ciuidit quos rex in oppido
presidii causa reliq̃uit. ⁊ ⁊cursũ
ad se fieri uidet. qd fasces aute¬
ferrentur. in hoc onĩs multitudo
maiestatem regiam minuu p̃di¬
cabat. Hoc sedato tumultu. creb ͤ
contuiis dieb exconcursu mul¬
titudiuis concitationes fiebant.
compluresqz ulites huiꝰ urbis
oniib partib int̾ficiebantur.
Quib reb auimum ad uersis:
legiones sibi alics ex cisya ciddu¬
ci iussit. quas ex pompeianis mi¬
litib confecenit. ip̃e eniu neces¬
sario ethesiis tenebantur qui
quod superiore consulatu cum pr̃e
ptholomeo ⁊ lege ⁊ sencitus con¬
sulco sociecas erat facta ostendit
sibi placere regẽ ptholomieũ acq
eius sororeui cleopatram ex̾citus
quos hrẽut dinuictere. ⁊ decontrou̾¬
siis iure apud se potius qmͣ inter
se arnis disceptare. Erat in pro¬
curatione regni pp̃ etatẽ pueri
nitricius eius emuchus nomine

Expanded text:
morte cognoscit atque ibi primum morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui quod superiore consulatu cum patre Ptolomaeo ex lege et senatus consulto societas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
preter sacͥdotes adue fas non est
que greci cidica appellant timpa¬
ua couuerut. Item trallib m
templo uictorie. ubi cesatio statu¬
au consecrauerant. palina ꝑ eos
dies intecto inter coagmenta
lapidum ex paumento extitisse
ostendebatur. Cesar paucos dies
in asia moratus. cum audisset
pompeium ꝙy pri uisum. riectans
eum egyptum iter hr̃e pp̃ uecessi¬
tudiues regni reliquasq eius lo¬
ci oportuuitates. cum legione
ꝙͣ se ex thesscilici sequi iu sserat
⁊ alter quam ex achaia. a .q. fu¬
sio legato euocauerat equitibq.
doce. i nauib longis rhodiis .x.
⁊ asicticis pancis. alexandriam ꝑ¬
uenit. In his erant legionib hõm
nuł.iii.cc. reliqui uuluerib ex p¬
liis ⁊ labore aic magnitudine iti¬
neris confecti consequi non po¬
tuerrat. Sz celar confilus fama
rerum gestoaum infiriis auxi¬
liis proficisci non dubitauerat.
atq omueni sibi locũ tutũ fore
existuncins alexandrie de pompei

Expanded text:
praeter sacerdotes adire fas non est, praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. item Trallibus in templo Victoriae, ubi Caesaris statuam consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates cum legione una, quam se ex Thessalia sequi iusserat, et altera, quam ex Achaia a Q. Fufio legato evocaverat, equitibusque dccc et navibus longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
pancis sius ibi cib achilla ⁊ seꝑti¬
mio int̾ficitur. Item .l. lentulus
comprehenditur ab rege ⁊ incu¬
stodia necatur. Cesar cum in asia¬
conuenisset: repperiebet titum¬
apium concitũ eẽ pecucis tollere
epheno exfano diane. eiusq rei
causa senctores õs ex ꝓuintia e¬
uocauisset: ut his testib in sum¬
ma pecumie ut̾etur. S it̾pellatũ
ciduentu cesaris ꝓfugisset: itci
duob temporib ephesie pecume
cesar auxilium tulit. Item cõsta¬
bat elide in templo miuerue repe¬
titis acq enui̾atis dieb quo die
prelium scd̃m cesar fecisset sinui¬
ante ip̃am mineruam collocatum
eẽt ⁊ aute ad simulachrũ nuiuer¬
ue spectauisset ad ualuas se tẽ¬
pli lim̃q conuertisse: eodeniq
die anchiochie in syria bis tantꝰ
ex̾citus clamor et siguoꝵ sonus
exciditus ẽ ut in muris arucita
ciuitas discurreret. Hoc ideui
ptholomaide accidit. ꝑgtiiq ĩ
occultis ac recoguitis templis quo

Expanded text:
paucis suis; ibi ab Achilla et Septipaucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simuante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cum militib regis colloqui cepe¬
riuit. eosq hortari. ut si uim
officium pompeio pres. ret
ne ue eius fortuncun despiceret.
In hoc erunt numero complures
pompei nulites quos ex eiꝰ excitu
acceptos in spriam gaumius ale¬
randriam tradurerat. belloq cõ¬
fecto apud ꝓtholoneum pr̃em pi̾
reliquerat. His tunc cognitis reb
caici regis qui pp̃ etatem eius in
curatione erant regni. sine tuuore
cidducti ut postea p̾dicabant solli¬
citato ex̾citu regio. ne pompeius
alexandriam egyptũq occupcret.
siue despecta eius fortuna ut plerũ¬
q in calamitate ex amicis ĩnuici
existunt. his qui eiruit cibeo issi
palam liberaliter responderunt.
eumq ad regem uenire insserunt.
Ip̃i clam consilio inito achillam ĩ
prefectum regium siugium singu
ium miserunt. Ab his lib̾aliter ip̃e
oppellatus. ⁊ quadam uotitia sep¬
tenui ꝓductus quod bello p̾donu
apud enu ordinem dueercit. na¬
uiculam ꝓuulam conscendit cũ

Expanded text:
cum militibus regis colloqui coepecum militibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Ptolomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebus amici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exercitu regio, ne Pompeius Alexandriam Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque in calamitate ex amicis inimici exsistunt, iis qui erant ab eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, singulium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus et quadam notitia Septimi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxerat, naviculam parvulam conscendit cum
Abbreviated transcription (Latin):
atq in insulam uenissent oppido
cic portu recepti nou erunt. missis¬
q cid eos nuuntiis ex his locis disce¬
derent contra uoluntatem suais
naues solu̾ent. iamqz de cesaris
ciduentu faiuiai ad ciuitates ꝑfe¬
peuis deposito cideunde syrie cõ¬
silio. pecuma societatis sublata ⁊
quib daui pͥuatis sumpta. ⁊ eris
icigno pondere ad nulitarem usũ
cietatum delegetat. ꝑtim a negotio¬
citorib coegercit. quesqz ex suis quis¬
q ad hanc rem ydoneos existimabat
pelusium ꝓuenit. Ibi casu rex pap
lomeus puer etate magius co¬
piis cum sorore cleoya tra bellum
gerens qmͣ paucis aute mensib
ꝑ suos ꝓpinquos atq auicos ir¬
guo expulerat. castraq cleo patre
non longo spatio cib euis castus
distabant. Ad eum pompeius mi¬
sit ut pro hospitio atq amicitia
patus alex audria recipetur. atq
illius operib in ccilamitate tege¬
ietur. S qui cib eo uussi erant cõ¬
fecto legationis officio liberius

Expanded text:
atque in insulam venissent, oppido atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. iamque de Caesaris adventu fama ad civitates pepeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum cietatum delegerat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex erat Ptolomaeus, puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopatra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius
Abbreviated transcription (Latin):
susset ut qmͣ diutiticcime lougi¬
oris fuge consilium occultaret.
an nouis delectib si nenio p̾m̾et¬
incicedomam tenere conaretur ex¬
istimari nõ poterat. Ipe ad ancho¬
nam unam nocte constitit ⁊ uoca¬
tis ad se amphypoli hospitib et
pecuuia ad necessanios sumptꝰ
con: rogata coguito cescris ad¬
uentu ex eo loco discessit.⁊ mithilas
Paucis dieb ueuit. Bidnũ tempe¬
state retentus nambus q̃ aliis
additis actuariis in ciliciam ał
inde
cyprum ꝑueuit. ibi coguoscit cõ¬
sensu omnium autiocensiũ ciuiũ¬
q romauoꝵ qui illic uegociaientꝰ
aram captam ẽẽ excludendi sui cã.
minciosqz dimissos ad eos qui se ex
fuga in fiuituuas ciuitates rece¬
pisse dice̾ntur. ne authochiam ad¬
irent: id si fecissent maguo eorũ
capitis ꝑiculo cid futurum idem hͦ.
l. lentulo qui supenore anno ꝯsul
fu̾cit. ⁊ lentulo consulan cic nou¬
uullis aliis ciccident rhodi quicũ
ex fuga pompeium sequerentur.

Expanded text:
suisset, ut quam diutissime longisuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Macedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilenas paucis diebus venit. biduum tempestate retentus navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex fuga in finitimas civitates recepisse dicerentur, ne Antiochiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum. idem hoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur
Abbreviated transcription (Latin):
ignonumam nou tulerunt. sed
sua sponte naues conscenderunt
⁊ a teri soluerunt. impetuq fc̃o
in cassianam classem quinq¬
renus duais in quarum altera
enit cassius ceyerunt. s cassius
exceptus scapha refugit. Preter¬
id due sunt de presente triremes
n multo post de prelio facto in
thessalia cognitum ẽ. ut ipĩs pom¬
peiaius fides fieret. Nam ante iõ
temyus. fingi a legatis amicisq
cesaus arbitrrbatur. Quib reb
cognitis ex his locis cassius cumu
classe discessit. Cesar ommbus
rebus relictis ꝑsequendum sibi
pomyeium existinieunt quacũq
in parte se exfuga recepisset. ne
rursus copias cõpararet cilias et
bellũ renouare posset: et quantũ¬
cumq itineris equitatũ efficere
pot̾at cotidie ꝓgrediebatur legio¬
nem unaui minorib itineribus
mine amphilopoli ꝓpõsitum. uti
ẽs eius prouintie iuniores greci
ciuesqz romani iurandi causa
conuenirent. s utrũ auertende su¬
spitionis causa pomponius ꝓpo¬

Expanded text:
ignominiam non tulerunt, sed ignominiam non tulerunt, sed sua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassianam classem quinqueremes duas, in quarum altera erat Cassius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabantur. quibus rebus cognitis ex his locis Cassius cum classe discessit. Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus mine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores, Graeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius propo
Abbreviated transcription (Latin):
sceret. ꝑturbatumq eiu nactꝰ
nullis custodiis n ordinib c̾tis.
magno uento et scdõ completas
onerarias naues teda ⁊ pice ⁊ stu¬
pa reliquisqz reb que sunt ad ĩ¬
cendia in pomyeianam classem
ininisit. atq omnes naues in cẽ¬
dit.xxxu. equib erant cꝑte .xx.
constrate. tantus q eo facto timor
incessit ut cum ẽẽt legio p̾sidio
messcine iuix oppidum defend̾e̾t᷑
⁊ nͥ eo ip̃o tempore quidam uuucii
de cesaris uictoria ꝑ dispositos
equites eẽnt allati. existi incibãt
pleuq futurum fuisse uti admit¬
teretur. S oportuuissime nuntiis
allatis oppidum fuit defensum.
cassiusq cid sulpiticnam inde
cimdum uactus uentum onem¬
uas naues circiter .xl. p̾pouricas
ad incendiuu immisit. ⁊ flam¬
ma cib utroq coruu comyssa
naues combuste quinq Cum¬
q igius maignitudine uenti
lacius serperet. milites qui ex
ueterib legionib erant relicti
p̾sidio nauib ex numero egroꝵ

Expanded text:
osceret, perturbatumque eum nactus osceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde cundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum
Abbreviated transcription (Latin):
alibone antea demonstuuimꝰ
insulam obiectam portui brun¬
disino tenuit: similiter uatiniꝰ
qui brundisio preeut tectis iustiu¬
ctis q scaphis elicuit naues leli¬
auas atq ee his longius ꝓductã
unam quinq rem̃ ⁊ minores du¬
as in augustiis portus cepit tem¬
q ꝑ equites dispositos aqua ꝓhib̾e
classicirios instituit: s lelius tẽ¬
pore cuini cõmodiore usus ad na¬
iugandum. ouerariis nambus
corcyra dyrrachioq aquam sus
supportabat n a ꝓposito deterre¬
batur. n aute p̾liu in thessa¬
lia factum cognitum at igno¬
minia amisCarum nauum aut
necessariauum renun iuopia ex
portu insulaq expelli potuit. Is¬
dem fere temporib cassius cum
clacce sprorum ⁊ ꝑhenicum et
cylicum in siciliam uenit ⁊ cum
eẽt cesaris classis diuisa in duas
ꝑtes dimidie parti p̾eẽt .p. sulpi¬
tius p̾tor iubonem ad firtũ: di¬
midie.ii.pomponius cid iuessc
nam nauib aduolauit cum in
pomponiꝰ De eius aduentu cogͦ¬

Expanded text:
a Libone antea demonstravimus, a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. sed Laelius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponinam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cogn
Abbreviated transcription (Latin):
non ampliꝰ.ccͣ ͦ milites desida̾uit.
s cencuriones fortes iuros circit̾.
xxxͫ. anusit. In t̾fectus ẽ etiam
fortissime pugnanus crastiuus
cuius mentionem supͣ fecuus
glcdio in os adu̾sum comecto.
ueq id fuit falsum quod ille in
pugnam proficiscens dixerit.
Sic enim cesar existumabat eo
prelio excellentissimam uirtutẽ
castini fuisse optuneq eum de
se meritur iudiccibat. Ex pompe¬
iano eẽcitu circiter nuł.xu. cecidi s¬
ce udebantur. s in deditionem
uenerunt amplius milici.xx .iiii.
Namq eciam cohortes que p̾sidio
in castellis fu̾ant sese sylle dedi¬
derunt: multi p̾terea in fiuitĩas
ciitates refugeriuit. siguaq
militaria ex p̾lio ad cescrem st̃
relata. clxxx. ⁊ aquile .ix .l. do¬
mitius ex castris in montem re¬
fugiens. cum uires eum lassitu¬
dine defecissent. ab equitib est
interfectus. Eodem tempore .d. le¬
lius cum classe ad brundusium
uenit: eademq rõne qua factũ

Expanded text:
non amplius ducentos milites desideravit, non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum
Abbreviated transcription (Latin):
fecti. norq ioan suberit. truneu
municione flum̃ ci monte seclu¬
sit. ne uoctu aquari pompeiani
possent. Quo ꝑfecto opere: illi de
ditione iuissis legatis agere cepe¬
urnt. pauci ordinis sen atorii qui
secum his cõiunxerrut nocte fu
sa lutemi petiuerunt. Cesar pͥma
luce om̃s eos qui in moute con¬
sederant ex superiorib locis in pla¬
niciem descendere. atq arma ꝓ¬
icere iucsit. Quod ubi sine recusa¬
tione fecerunt. passim expeusisq
palnus proiecti ad terirm flen¬
tes. ab eõ salutem petiuerunt.
consolatus consurg̾e iussit. ⁊ pau¬
ca apud eos de leuitate suai loquutꝰ
quo minore eẽnt tuuore õs conser¬
uauit. militib siusq cõm̃dauit.
nequi eoꝵ uolaretur. neu quid
sui desiderarent. Hac ad hibita
diligentia: ex castris sibi legiones
alias occurrere. ⁊ ocis quas secum
dux̾at inuicem requiescere atq
in castin renti iussit: eodemq
die laussam ꝑuenit. In eo prelio

Expanded text:
fecti noxque iam suberat, tamen fecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit et pauca apud eos de lenitate sua locutus, quo minore essent timore, omnes conservavit militibusque suis commendavit, nequi eorum violaretur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio
Abbreviated transcription (Latin):
ex fuga uactus nocturno itinere ñ
int̾misso comutatu equitum. ad ma¬
re ꝑuenit. naueniq frumentariã
conscendit. sepe ut dicebatur que¬
reus tantum se opinionem fefel¬
lisse. ut aquo genere hominum
uictoriami sꝑasset cib eo initium
suge facto pene ꝓditus uideretur.
Cesar castus potitus a nlitib
contendit ne in p̃da occupati reliqͥ
negotii gerendi facul tatem dimuit¬
terent. Qua re impetrrita montẽ
opere circũmuuire iustituit: Pom¬
peiaui quod is mons erat siue a¬
Qua spe ammum adueisa cesar
copias suas dimisit. partemqz le¬
gionum in castris pomyei remane
iussit. partemi in sua castrareni¬
sit .iiiiͦ. secum legiones duxit. com¬
modioreq itinere pompeianis oc¬
currere ceyit: ⁊ progressus nul.
pacs̃ .ii. ciciem instruxit. Quare
aminum aduersa. pompeiani in
quodam monte constiterunt᷑. Hũc
montem flumen subluebet. Ce¬
sar milites cohortatus ẽ. ⁊ si totiꝰ
diei contiuenti labore erct con¬

Expanded text:
ex fuga nactus nocturno itinere non ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dicebatur, querens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pompeiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant con
Abbreviated transcription (Latin):
potuennt. s confect. nluenbus
locum reliquerunt. Protuius om̃s
ducib usi centurionib tribuius¬
q militum in altissimos montis
qui ad castia ꝑtiuebant ꝯfugerũt.
Iu caistais pomyoi uidere licuit tri¬
chilas stratas. magnũ crgenti
pondus expositum. recentib cespi¬
tib taib̾nacula constinta. lucii ⁊̃
lentuli ⁊ non nulloꝵ tab̾nacula
ꝓtecta edera. multaq p̾terea. q̃
nnuam luxuriami et uictorie fi¬
dutiam de signarent. ut fcicile exi¬
stunari posset. nichil eos de euentu
eius diei timuisse qui nou uecessa¬
rias conquirerent uoluptates. At hi
misermo cic potentiss imo ex̾citu
cesaris luxurieui obiciebant. cui
semper omnia ad necessariũ usũ
defuissent. Pompeius iam cum
intra uallum nuĩ uersarentur. e¬
quum nactus detractis insignib
imꝑatoris decumana porta se ex
ccistris eiecit. ꝓtusq equo cita¬
co lauissam contendit. neq ibi cõ¬
stitit. s eadem celerita te paucos suos

Expanded text:
potuerunt, sed confecti vulneribus potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos
Abbreviated transcription (Latin):
sus acie excessit. Protuisqz se in
castia equo contulit. ⁊ his centuno¬
uibus quos in statione ad p̃torm̃
dirent. euenum inquit castur. et
defendite diligenter. siꝙͣ diurius
accid̾it ego reliquas portas cucũ¬
eo ⁊ castroꝵ y̾sidia confirno. Hec
cum dixicset. se in ytoriu ꝯtulit
sine rei diffidens et tamen
euentum expectans. Cesar poni¬
peionis ex fuga inter ualsum cõ¬
pulsis. nullum spatunu ꝑt̾ritus
dare oportere er istimaas nulites
cohortatus ẽ ut beneficio fortune
oẽm laborem auimo pauiti imꝑio
paruerunt. Castin a cohortib que
ibi p̾sidio eunt relicte industue
defendebantur multo etiã accius
aithracib barbarisq auxiliis. Nã
qui acie refugeiut nilites et cĩo
ꝑt̾riti ⁊ lassitudine confecti: mus¬
sis pleriq armis signisq milita¬
rib magis de reliqua fuga quam
de castror defensione cogitabant.
Neq u̾o duitius qui in uallo consti¬
terant multitudinem teloꝵ sustiñe

Expanded text:
sus acie excessit protinusque se in sus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoridirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ueno consisteret. omnesq
conuersi non solum loco ercede¬
rent. s protinus incitati suga
montes alaissimos pet̾ent. Quib
subinotis oñs sagictarii fundito¬
resq destituti iuermes sine y̾sidio
iut̾ierti sunt. Eodem impetu cohor
pompeianis circiuenuit: eosqz a
t̾go sunt adorti. Eodem tempore.:
tes acq integii defessis successissẽt:
alii cuitem a tͥgo cidorirentur: su¬
stinere pompeiam nou potuerunt.
atq unuersi terga u̾cerunt. N
u̾o cesarem fefellit quiu his ab
cohortib que contra equita tum
inquarta acie collocataeent mi¬
tium uictorie oriretur. ut ip̃e in
cohortandis mlitib ꝓmutiaue¬
int. ab his enum pͥuuni equitatꝰ
est yulius. Ab hicdem fcicte cedes
sagittanoꝵ ac funditoꝵ ab hisdẽ
acies pompeiana ac sansira ꝑte
enit cutumita. atq initiũ fuge
factum. S pompeius ut equitatũ
luum pulluui iudit atq eca ꝑ¬
tem cui maxie considebat ꝑt̾ai¬
tau auimum au̾tit aliisq diffi¬

Expanded text:
eorum nemo consisteret, omnesque eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortPompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tetes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffi
Abbreviated transcription (Latin):
a pompeias nsu ꝑiti ac superi¬
orib pugnis ex̃citati sua sponte
tis uirib appropiquarent ꝑuoq
int̾unco temporis spatio. ac iursꝰ
ren ouato cursu pila mserunt.
celenter qz ut euit proceptos a cesa¬
regladios strinxeruunt. neq uero
pompeian huic rei defuerant. Nã
et tela missa excepenut. ⁊ impetũ
legionum tulerunt. et ordines cõ¬
seruarunt. pilisqz nussis ad
gladios rediennt. Eodem tempore
equites pompei cib sinistro cornu
ut erat impatum inuuersi pcut᷑ie¬
runt. om̃s q multitudo sc̃gitau¬
oꝵ se profudit. Quoꝵ impetum ut̃
equitatus nõ tulit: s yaulum lo¬
co motus cessit. equites q pomper
hoc cicrus iuctare ⁊ se turmatim
explicare. aciemq nr̃am alatere
apto cucũre ceperunt. Quod ubi
cescir auimum au̾tit. quarte acier
qmͣi incuitu erit ex cohortib dedit
signum: Ille celenter ꝓcucurrẽit.
infestisq signis tanta iumi pomi¬
pei equites impetum fecerirat. ut

Expanded text:
a Pompeianis, usu periti ac superia Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte tis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neue se loco mouerent aciemqz
eius dictrahi pat̾entur. idq am¬
monitu .c. triarii fecisse dicebet᷑
nt pͥmus excursus isq nilitũ
infringerotur. cicies qz distende¬
retur. citq in sus ordiuib dis¬
positi dispersos adorirentur leuiꝰ¬
q ccisurci pila sparebat in loco
recentis militib qmͣi si ip̃i inmis¬
sis telis occurissent. simul fore.
ut duplicato cursu cesans nulites
existimcirẽtur. qd ⁊ lacessitudine
confic̾entur. qd nobis quidem
nulla intione fcictũ a pompeio
incitatio. atq alacritas natura¬
liter in nata om̃ĩb que studio
pugne incenditur: Hauc non
repͥmere s cuigere impatores de¬
bent. Noq frustia autiquitus in¬
stitutũ ẽ ut signa uudiq conciue¬
rent clamoremqz uiuuersi tolle¬
rent. quib reb et hostes terrer
⁊ sues inciteui existimauerunt.
s nr̃i milites dato signo cum in¬
fectis pilis procuturussent atq
animum aidu̾cissent nõ ꝯcurui

Expanded text:
neve se loco moverent aciemque neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur. quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri
Abbreviated transcription (Latin):
cum scipione egisset. quib modis
adoricum cum libone dimittẽdis
legatis contendisset. neq seumn¬
qmͣ abuti nulitum sanguine n
poscentib nulitib ⁊ studio pu¬
gne ardentib tuba signum dedͭ
Errt crastuius enocatus in ex̃ci¬
tu cescns qui supeuore auno apd̾
eum pͥmum pilum in legione.
x. duxert uir singulan iuitute.
Hic signo dato: saquinum me inqͥt
mampulares mei qui fuistis. ⁊ ur̃o
impatori quaui constitiustis ope¬
urm date. Unum. hͦ p̾lum suꝑest.¬
suciui dignitatem. ⁊ nos nr̃am li¬
bertaten recupercibimus. Simul
respiciens cesaem. faciam inqͥt
hodie impator ut aut uiuo michi
cuut mortuo grãs agas. Hec cum
dixisset. pͥmꝰ ex dextro coruu pro¬
cuturit. atq eniu electi nlites
cuciter.cxx. uoluntarii eiusdem
centune sunt ꝓsequuti. Int̾ ducs
cicies tantuui erat relictum spatui
ut satis ẽẽt ad concursum utruis¬
q ex̃citus. s pompeius suis p̾di¬
rerat ut cesciris impetum excipent

Expanded text:
cum Scipione egisset, quibus modis cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neqposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium supesuam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent