comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irGliifm stupratam gregoriꝰ iubebat
uxorem ꝑciꝑe: aut stupratorẽ eiꝰ casti¬
gatum uerberib in monasterio deputare
Unde felici sipontino ep̃o scribit dicens.
Expectabamus frat̾nitatẽ tuam. sua ali¬
quos ad deum p̃dicatione conũtere: et
male agentes. ad rectitudinem reuocare.
Qua de re nimis contristamur: qͥa e diũso
in nepotis tui felicis prauitate. tua euident̃
qui talem nutristi culpa monstrata ẽ. Pue¬
nit itaq ad nos. qͦd suprascͥptus felix. cuan¬
si uerum ẽ. quamuis ẽĩt graui lege pena
plectendꝰ. nos tamen aliquatenꝰ legis duriti¬
am mollientes. huiuscemodi disponendo. id¬
est ut aut quam stuprauit urorẽ habeat:
aut certe si renuendum putaucrit. districtiꝰ
ac corporalit̃ castigatꝰ. excõmunicatꝰq in mo¬
nasterio in quo penitentiam ꝑagat retru¬
datur: de quo ei nulla sit egrẽdiendi sine
nostra preceptione licentia.
irum sine uroris ꝓpͥe uoluntate conũ¬
sum: etiam si iam fuisset tonsoratus.

Expanded text:
irginem stupratam Gregorius jubebat uxorem percipere, aut stupratorem ejus castigatum verberibus in monasterio deputare. Unde Felici, Sipontino episcopo, scribit, dicens: « Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evansi verum est, quamvis gravi esset de lege poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac corporalit̃ in cundem sceleratũ festinet iũ¬
dicare uideum. quatinꝰ hac ex causa. & gra¬
uam sibi dei nr̃i concilied ⁊ et his se posteris
ꝓ sua m̃cede imitandum monstret exempliˢ
Mancipia autẽ xp̃iana quecunq eũ com¬
parasse patuerit. ad lib̾tatem urta legum
precepta sine ambiguitate ꝑducite: ne qͦd
subdita polluatur

Expanded text:
poraliter in eumdem sceleratum festinet vindicare Judaeum, quatenus hac ex causa et gratiam sibi Dei nostri conciliet, et his se posteris pro sua mercede imitandum monstret exemplis. Mancipia autem Christiana, quaecunque eum comparasse patuerit, ad libertatem, juxta legum praecepta, sine ambiguitate perducite; ne, quod subdita polluatur
Abbreviated transcription (Latin):
tio ur̃a recte ꝑficitur: & conũsi ammus
acl pͥorem denuo uomitũ ñ mutat᷑. Achhi¬
bendus gͦ illis ẽ sermo. qui & errorum i
ip̃is spinas urere debeat. & predicando
quod in his tenebrescit illuminet: ut ꝑio
his ammonitione frequenti m̃cedem ll¬
nauerit ad regñationẽ noue uite ꝑducat.
tem uictori ep̃o panorinitano. Sicut iudeis
ñ debet ẽẽ licentia quicqͥd in sinagogis su¬
is. ultra qͣm ꝑmissum ẽ lege p̃sumere: ita ĩ
his quȩ cis concessa sunt. nullum debent
hemadmodum iudeos molent̃ bapti¬
zari gregorius denegabat: ita xp̃ianoͤ
cis quo quomͦ subici nullatenꝰ ꝑmittebat. In¬
de lib̾tino pretori sicilie scribens ait. fertur
quia quidam nasas sceleratissimꝰ iudeorum.
sub nomine beati helye altare pumenda
cem̃itate construxerit ÷ multosq illic xp̃ia¬
noꝵ ad adorandum sacrilega seductione
deceꝑit: sed & xp̃iana ut dicitur mancipia
comparauit. & suis ea obsequns ac utilita¬
tib deputauit. Dum gͥ seucrissime in eũ

Expanded text:
onversi animus ad priorem denuo vomitum non mutatur. Adhibendus ergo est illis sermo, qui et errorum in ipsis spinas urere debeat, et praedicando quod in his tenebrescit illuminet, ut pro his admonitione frequenti mercedem frnaverit, ad regenerationem novae vitae perducat. » Item Victori, episcopo Panormitano: « Sicut Judaeis non debet esse licentia quidquam in synagogis suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita in his quae eis concessa sunt, nullum debent uemadmodum Judaeos violenter baptizari Gregorius denegabat, ita Christianos eis quoquo modo subjici nullatenus permittebat. Unde Libertino praetori Siciliae, scribens, ait: « Fertur quod Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, sub nomine beati Eliae altare punienda temeritate construxerit, multosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega seductione deceperit; sed et Christiana, ut dicitur, mancipia comparavit, et suis ea obsequiis ac utilitatibus deputavit. Dum igitur severissime in eum
Abbreviated transcription (Latin):
ens. cum ꝑ undecim annos a gregorio ml¬
tiplicib litteris erhortatus. redire ad mo¬
nachicum ꝓpositum detrectaret: in gra

Expanded text:
ens, cum per undecim annos a Gregorio multiplicibus litteris exhortatus redire ad monachicum propositum detrectaret, in gra
Abbreviated transcription (Latin):
iam de semetip̃is desꝑauerant. rursus ad spẽ
salutis regressi sunt: & ad em̃dationẽ sui
quam pͥus desꝑauerant p̾sumpser̃t. Quan¬
ti admiratiõe eius de ip̃o inferno peccatoꝵ
retracti sunt: et ad uirtutum indolem repa¬
rati. In illo namq tanta immutatiõe con¬
uerso: om̃ib om̃ia insa st̃ possibilia. Non
solum enim em̃datio moꝵ florebat in eo. &
assumptio uͥtutum: uerum & gr̃a dei plu¬
rima collata ẽ. Signa enim ce ꝓdigia que
ab eo facta sunt: quantum apud deum ha¬
beret m̃iti testabant᷑. Sic & humilitas et cõ¬
ũsio bonoꝵ om̃ium mat̾iam p̃bet: elatio
uͦ & desꝑatio. int̾itus & mortis est causa. Ad̾
effuganda uͦ ꝑicula uł lapsum. & conqui¬
rendam dci grãm. atq ipsius diuinitatis
enidentiorem noticiam capiendam⁊ pluri¬
mum ꝓdest secretior conũsatio. et heremi
int̾ioris habitatio: qͦd uos ñ tam uerbis qͣm
reb ip̃is et gremplis docere melius puto.

Expanded text:
jam semetipsos desperaverant, rursus ad spem jam semetipsos desperaverant, rursus ad spem salutis regressi sunt, et emendationem sui, quam prius desperaverant, praesumserunt? Quanti admiratione ejus, de ipso jam inferno peccatorum retracti sunt, et ad virtutis indolem reparati? Illo namque tanta immutatione converso, omnibus omnia visa sunt possibilia. Non solum enim emendatio morum florebat in eo et assumtio virtutum, verum et gratia Dei plurima ei collata est. Signa enim et prodigia, quae ab eo facta sunt, quantum apud Dominum haberet meritum, testabantur. Sic humilitas et conversio bonorum omnium materiam praebat: elatio et desperatio, interitus et mortis est caussa. Ad effugienda vero pericula lapsuum, et conquirendam Dei gratiam, atque ipsius divinitatis evidentiorem notitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio, et eremi interioris habitatio. Quod vos non tam verbis, quam rebus ipsis et exemplis mel
Abbreviated transcription (Latin):
& in eodem ꝑmanet loco. Tunc uͦ & sequen¬
ti nocte: repetentes demones grauiorib eũ
uerberib cruciant. Sed nec Sic quidem mo¬
ueri uoluit loco÷ melius ẽẽ dicens se mortẽ
subire: qͣm ultra demonib obedire. Cercia
nichominus nocte multitudo conuenit de¬
monum: et absq ulla miseratione irruen¬
des in eum. om̃ib penis cruciatibq conficur̃.
Cumq iam corpus defecisset in supplitus: ex¬
tremus tñ sp̃c obsistebat imꝑio demonum.
Quod ubi impii ꝑuiderunt: erclamantes
uoce magna dixerunt. Nicisti inquiunt.
uicisti. Et mox irtute uelut quadam ce¬
litus effugati. p̃cipites abscedunt: nec ultͣ
ei qͥcꝗͣ sue artis aut sceleris intendunt. Ip̃e
uero in tantum uͥtutib animi ꝓfecit: &
ia ornatus morib esfectus ẽ. atq ita cli¬
uine gr̃e mun̾ib repletus: ut omnis hec
regio quasi de celo cum lapsum uideret.
dextere excelsi. Quanti exemplo eius qui

Expanded text:
et in eodem permanet loco. Tunc vero et sequenet in eodem permanet loco. Tunc vero et sequenti nocte repetentes daemones gravioribus eum verberibus cruciabant. Sed nec sic quidem moveri voluit loco: melius esse dicens, mortem subire, quam ultra daemonibus obedire. Nihilo minus tertia nocte multitudo convenit daemonum, et absque ulla miseratione irruentes in eum, omnibus poenis cruciatibusque conficiunt. Cumque jam corpus defecisset in suppliciis, extremus tamen spiritus obsistebat imperio daemonum. Quod ubi impii perviderunt, exclamantes voce magna: Vicisti, inquiunt, vicisti; et mox velut virtute quadam caelitus fugati, praecipites abscedunt, nec ultra quidquam ei suae artis aut sceleris intendunt. Ipse vero intantum virtutibus animi profecit, et ita ornatus moribus effectus est, ac totius divinae gratiae repletus virtute, ut omnis haec regio quasi e caelo eum lapsum videret,  mutatio dexterae Excelsi . Quanti exemplo ejus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tibimetipsi consuescis: Si te pena delectat:
expecta paululũ et inuenies paratam. Nunc
interim fruere mun̾ib nr̃is: que dulcia
semꝑ & grata duxisti. Hec & hunisim plu¬
ra exꝓbrantib cis. ille iacebat immobilis:
nec auditum quidem suũ conũtens ad eos
nec ullum penitus sermonẽ respondens.
Cumq illi sepius eadem repeterent et alia
duriora : nec ille om̃mo moueretur: in fu¬
rorem ꝓlapsi demones. ubi uiderunt u̾ba¬
sua contempni: uerb̾ib eum conficere ag¬
gressi st̃: et multis cum supplicus excruciatum.
Sciminuũ reliquerunt. Nec tamen in tot tan¬
tisq cruciatib moueri saltem potuit loco: in
quo orationis causa iacuerat. Postero die qui¬
dam suoꝵ requirentes eum humanitatis
diuntarat gratia: inuenunt penis increcdi¬
bilib affectum. Et causam ꝑcunctantes. cũ
didicissent: rogabant eum uͭt cure gr̃a repor¬
tari se ad domum ꝓpͥam pateret᷑. Ab negat:

Expanded text:
tibi ipsi conquiris? Si te poena delectat, tibi ipsi conquiris? Si te poena delectat, exspecta paululum, et invenies paratam: nunc interim fruere muneribus nostris, quae dulcia semper et grata duxisti. Haec et hujusmodi plura exprobrantibus eis, ille jacebat immobilis, nec auditum quidem suum convertens ad eos, nec ullo penitus sermone respondens. Cumque illi saepius eadem repeterent, et alia duriora, nec ille omnino moveretur, in furorem prolapsi daemones, ubi viderunt verba contemni, verberibus eum conficere aggressi sunt, multisque suppliciis excruciatum seminecem reliquerunt. Nec tamen in tot tantisque cruciatibus moveri saltem potuit loco, in quo orationis caussa jacuerat. Postera die quidam suorum requirentes eum, humanitatis dumtaxat 132 gratia, inveniunt poenis incredibilibus affectum, et caussam percontantes, cum didicissent, rogabant, ut curae gratia reportari se ad domum propriam pateretur. Abnegat,
Abbreviated transcription (Latin):
diluebat: dieb ac noctib in faciem ꝓstrat
et nec leuare quidem ausus oculos acd celũ
solis gemitib et fletib ꝑdurabat: & tanc
iuuenis sepultus. de inferno iam quodã¬
mͦ mugitum cordis gemitũq recddebat.
Cumq in his eo posito septimana una tran¬
sissed: noctu ueniunt ad eum demones in
sepulchro. clamantes et dicentes. Quid ẽ
quod agis o impurissime & flagitiosissint
Postea quam omn spurcitia omniq im¬
puritate saturatꝰ es. nunc nob̾ castus eo re¬
ligiosus ꝓcedis: Et postea qͣm conseniusti
dari locus satiato in malis nͥ ille qui tibi no¬
biscum debetur: Unus ex nobis es: aliucͥ
as: preparamus scortum nobilissimũ: C¬
cuncta talia que florem tͥ possint reparare
gratissime iuuentutis. Quid temetipsum ua¬
nis et mnanib afficis cruciatib: Qid temet¬
ip̃m añ tempꝰ supplicus tradis: Quid cnm
aliud c̃ẽs passurus in inferno: nͥ hoc qͦd nunc

Expanded text:
diluebat, diebus ac noctibus in faciem prostratus, diluebat, diebus ac noctibus in faciem prostratus, et ne allevare quidem ausus oculos ad caelum, solis gemitibus et fletibus perdurabat, et tanquam vivens sepultus, de inferno jam quodammodo mugitum cordis gemitumquer edebat. Cumque in his posito eo septimana una transisset, noctu veniunt ad eum daemones in sepulcro clamantes et dicentes: Quid est quod agis, o impurissime et flagitiosissime? Posteaquam omni spurcitia, omnique impuritate satiatus es, nunc vis castus et religiosus procedere? Et posteaquam consenuisti dari locus satiato in malis, nisi ille, qui tibi nobiscum debetur. Unus ex nobis es, alius jas, praeparamus scorta nobilissimcuncta talia quae florem tibi possint reparare gratissimae juventutis. Quid temetipsum vanis et inanibus conficis cruciatibus? Quid temetipsum ante tempus suppliciis tradis? Quid enim aliud es passurus in inferno, nisi hoc quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
parare semetipsum et renouare certamen:
ac sansfactionis sue lacrimis. et humilitatis
fructib poris elationis culpam delere: hoc¬
miser non fecit: s desꝑans semetip̃m sicut
apls dicit. tradidit omni impudicitie &
miqͥtati. Regressus est enim ad uitam scła¬
rem: preda ddemonum factus. Refugit nã¬
a conspectu om̃ium sc̃oꝵ: ne qͥs posset cum sa¬
lutarib monitis de p̃cipitio reuocare. Si enĩ
reddere scmetip̃m pͥori uite et abstinentie
uoluisset : recuꝑassed sine. dubio et locũ &
grãm suam. Deniq audite quid & de alio
gestum sid: similiter quidem temptato. s
non simili exitu temptationis effuso:
uit quidam uir in hac proxima cui¬
tate uitã turpissimã ꝑ omne facmus
ducens: ita ut opinatissimus in flagitns he¬
beretur. Hic aliquando dci miseratione
compunctus. ad pcuitentiam reũtitur⁊ &
intra sepulchrum se qͦddam concludens
pͥoꝵ scelerum pollutiones lacͥmaꝵ fontib

Expanded text:
parare semetipsum, et renovare certamen, parare semetipsum, et renovare certamen, ac satisfactione sui, lacrymis et humilitatis fructibus, prioris elationis culpam delere, hoc non fecit, sed desperans semetipsum sicut Apostolus dixit tradidit se omni impudicitiae et iniquitati . Regressus est enim ad vitam saecularem, praeda daemonum factus. Refugit namque conspectus omnium sanctorum, ne quis posset eum salutaribus monitis de praecipitio revocare. Si enim reddere semetipsum priori vitae abstinentiae voluisset, recuperasset sine dubio et locum et gratiam suam. Denique audite quid et de alio viro gestum sit, similiter quidem tentato, sed non simili exitu tentationis effuso. Fuit quidam vir in hac proxima civitate, vitam turpissimam per omne facinus ducens, 131 ita ut opinatissimus in flagitiis haberetur. Hic aliquando Dei miseratione compunctus ad poenitentiam convertitur, et intra sepulcrum se quoddam concludens, priorum scelerum pollutiones lacrymarum fontibus
Abbreviated transcription (Latin):
litem xp̃i. Continuo enim ꝑturbari intra
semetipsum: et libidinum fluctib estuare
cepit. Nequaqͣm laboꝵ preteritoꝵ : neq̃qͣ
ꝓfessionis ac ꝓpositi sui mcmnor. pascitur
cordis sui concupiscentia: & intra archanũ
cogitationũ suaꝵ. fedus cum falsa uolup¬
tate componit. Inclinat stultus latera sua:
et efficitur sicut cquus et mulus quib ñ
ẽ intellectus. Atq ubi obscenos iam cona¬
batur mire complexus: illa ululatum
tet̾rimum dire uocis emittens: umbra ut
erat tenuis ꝑ manus amplectentis elabitur:
ip̃m quoq dedecorosis motib manes au¬
ras sectantem. cũ fedissima irrisione dese¬
ruit. Tunc preterea multitudo demonum
in acre ad hocip̃m spectaculũ congregata:
clamore ingenti cum cachinno expbratio¬
ad celum extollebas: quom demersus es
usq ad infernum: Disce gͦ quia qui se er¬
a seinctip̃o accipitur. qͣm fuerat᷑ ademo¬
nib ante deceptꝰ. Cum enim debuerat re¬

Expanded text:
litem Christi. Continuo enim perturbari intra litem Christi. Continuo enim perturbari intra semetipsum, et libidinis fluctibus aestuare coepit, nequaquam laborum praeteritorum, nequaquam professionis ac propositi sui memor. Paciscitur cum cordis sui concupiscentia, et intra arcana cogitationum suarum foedus cum falsa voluptate componit. Inclinat stultus latera sua, et efficitur sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Atque ubi obscoenos jam conabatur inire complexus, illa ululatum teterrimum dirae vocis emittens, umbra ut erat tenuis, per manus amplectentis elabitur, ipsum quoque dedecorosis motibus inanes auras sectantem, foedissima cum irrisione deseruit. Tunc praeterea multitudo daemonum in aere ad hoc ipsum spectaculum congregata, clamore ingenti, cum cachinno exprobratioad caelum extollebas, quomodo demersus es usque ad infernum? Disce ergo, quia qui se exa semetipso decipitur, quam fuerat a daemonibus deceptus. Cum enim debuerit re
Abbreviated transcription (Latin):
lassabundam se simulans ac fatigatam.
intͥnsecus scmetip̃am ꝓiecit: atq aduoluta
genib uiri. ut sui misereatur exorat dicens.
Nor me infelicem in heremo latitantem
comprehendit. Iube me gͦ requiescere in an¬
gulo cellule tue: ne forte efficiar nocturnis
bestus preda. At ille pͥmo miscratiõis op¬
tentu recepit eam intra speluncam: requi¬
rens que ei causa errandi ꝑheremum fũit.
Illa causam fingit satis accurate: & inte¬
rim uencna blandim̃toꝵ atq illecebre in¬
rus ꝑ omnẽ textum narrationis int̾serit:¬
& nĩmc se miscrandam. nunc ctiam defen¬
sione dignam ostendens: clegantia et sua¬
uitate sermonis inclinat ammos hominis
& in affectum sui illecebroso amore defleo¬
tit. Hinc iam blandiora colloquia : iocus
risusq cõmiscentur: manꝰ ctiam ꝓcar ad
mentum barbamq quasi uencrandi spe¬
cie ꝓtendit. Tunc uero palpare cepit cer¬
uictm mollius: collumq leuigare. Quid
multa: Ad ultimum captiuum ducit mi¬

Expanded text:
lassabundam simulans ac fatigatam, intrinsecus semetipsam projecit, atque advoluta genibus viri, ut sui misereatur exorat. Nox enim me infelicem, inquit, in eremo latitantem comprehendit: jube me requiescere in angulo cellulae tuae, ne forte efficiar nocturnis bestiis praeda. At ille primo miserationis obtentu, recepit eam intra speluncam, requirens quae 130 ei caussa errandi per eremum fuerit? Illa caussam fingit satis accurate, et interim venena blandimentorum, atque illecebrae virus, per omnem textum narrationis interserit, nunc se miserandam, nunc etiam defensione dignam ostendens: elegantia et suavitate sermonis inclinat animum hominis, et in affectum sui illecebroso amore deflectit. Hinc jam inter blandiora colloquia, jocus risusque miscentur, manus etiam procax ad mentum barbamque, quasi venerandi specie protendit, tum vero palpare cervicem mollius, collumque levigare. Quid multa? Ad ultimum captivum ducit mi
Abbreviated transcription (Latin):
cunctaq ꝑ se penetrans meintabili oculo
uniu̾sa ꝑspiciat: dextraq om̃ipotentissima
trinam totius orbis machinam contineat:
tamen in sui famulatus obseqͥo umũsam
creaturã arbitͥo mirande potestatis inclinat
iic quippe serit poli firmamentum
cum distinctis motib ⁊ fulgens sol &
luna pallens cum igncis syderib ⁊ t̾ra lau¬
dat cum cunctis ad se ꝑtinentib ⁊ mare
magnũ et spaciosum cum nauib: om̃ibq
animalib quoꝵ ñ est numerus. Hunc infer¬
na pauent: ciusq conclusi in carcerib. Quẽ
benedicit celi camera cum uniu̾sis agminib:
angłi. archangłi. thromi cum dñatiõib ⁊
tor untutes. potestates. cherubin. ac scraphin¬
d cum pͥncipatib. indefessa uoce cantant

Expanded text:
cunctaque per se penetrans, inevitabili oculo cunctaque per se penetrans, inevitabili oculo universa perspiciat dextraque omnipotentissima trinam totius orbis machinam contineat, tamen in sui famulatus obsequiouniversam creaturam arbitrio mirandae potestatis inclinat. Huic quippe servit poli firmamentum cum distinctis motibus, fulgens sol et luna pallens cum igneis sideribus, terra laudat cum cunctis ad se pertinentibus, mare magnum et spatiosum cum navibus omnibusque animalibus, quorum non est numerus. Hunc inferna pavent eiusque conclusi in carceribus. Quem benedicit caeli camera cum universis agminibus; angeli, archangeli, throni cum dominationibus, virtutes, potestates, Cherubim ac Seraphim cum principatibus indefessa voce cantant
Abbreviated transcription (Latin):
in montib suꝑnis posita ÷ duodecim
lapidib pretiosis edificata: et duodecim
apłoꝵ nominib sunt insignita. Quiꝰ platea
auro mundo ac uitro lucido est pornata.
Cuiꝰ portas in culmine montis syon positas
dñs diligit: quȩ sunt duodecim singulis
margaritis fabricatȩ. Quȩ ciitas noctem
non habet: et sole non eget: quia claritas
dei illam illuminat. Cuius habitator & cõ¬
ditor ds. Gloriosa dicta sunt de te ciuitas
dei. Sicut letantium om̃iũ: habitatio in te.
quam illud inestimabile regnum me¬
tu mortis alicnum÷ quo nullus miser
aclmittit᷑: nullus felix ercludit᷑. In quo dñs
ututum & rex głe singularis pulchritudo
qua nich pulchrius: summumq bonum
quo nich̾ meluuis: incomparabiliter sanctus
meffabilit̾ magnus inhabitat: totamq il¬
lius patͥe amenitatẽ lumine sui splendori
mradiat. Qui qmuis uelut om̃ium artifex
omnem in se uͥtutẽ continens nullo egeat:

Expanded text:
in montibus supernis posita, duodecim in montibus supernis posita, duodecim lapidibus pretiosis aedificata et duodecim apostolorum nominibus sunt insignita, cuius platea auro mundo ac vitro lucido est perornata. Cuius portas in culmine montis Sion positas Dominus diligit, quae sunt duodecim singulis margaretis fabricatae. Quae civitas noctem non habet et sole non eget, quia claritas Dei eam illuminat. Cuius habitator et conditor Deus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, sicut laetantium omnium habitatio in te. O quam inestimabile illud regnum metu mortis alienum, quo nullus miser admittitur, nullus felix excluditur! In quo Dominus virtutum et rex gloriae singularis, pulchritudo, qua nihil pulchrius, summumque bonum, quo nihil melius, incomparabiliter sanctus, ineffabiliter magnus inhabitat totamque illius patriae amoenitatem lumine sui splendoris inradiat. Qui quamvis velut omnium artifex m in se virtutem continens, nullo egeat,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille implere cruce preuentus ñ potuio⁊
fideli comminstro cõmittere curauit: cũq
sua auctoritate ad apł̃atum galliȩ regio¬
nis ꝓmouit. Qui tanti crecutor precepti of¬
ficium sͥ creditum libenter expleuit ÷ huiꝰq
rei gr̃a xiteras regiones adunt: atq euan¬
gelium xp̃i barbaris nationib annuntiauit:
ipsamq predicationẽ signis subseq̃ntib cõ¬
seruitutis obsequiis. ad dm̃ sui gaudia
ꝑuenire meruit ⁊ atq ante mundi constitu¬
tionẽ cum idem dñs predestinauit: et in li¬
bro uite asscͥpsit. Prcterea missis obiuam
cctib anglicis excepit ÷ atq eiuis capiti coro¬
nam imposint. qualem tam głosum imꝑa¬
torcm dare decuit: qualemq tam uctorio¬
sissimũ militẽ a tanto pͥncipe susciꝑe dig¬
num fuit. Quem insuꝑ celestis regni con¬
sortem effecit: sc̃oꝵq omnium cetib in illa
mirabili cuntate coadimauit.
izius ciuitatis scilicet icrłm fundam̃ta

Expanded text:
quod ille implere cruce praeventus non potuit, quod ille implere cruce praeventus non potuit, fideli comministro committere curavit eumque sua auctoritate ad apostolatum Gallicae regionis promovit. Qui tanti exsecutor praecepti officium sibi creditum libenter explevit, huiusque rei gratia exteras regiones adivit atque euangelium Christi barbaris nationibus adnuntiavit ipsamque praedicationem signis subsequentibus conservitutis obsequiis ad Domini sui gaudia pervenire meruit, ad quae ante mundi constitutionem eum idem Dominus praedestinavit et in libro vitae adscripsit. Praeterea, missis obviam coetibus angelicis, excepit atque eius capiti coronam inposuit, qualem tam gloriosum imperatorem dare decuit qualemque tam victoriosissimum militem a tanto principe suscipere dignum fuit. Quem insuper caelestis regni consortem effecit sanctorumque omnium coetibus in illa mirabili civitate coadunavit. Cuius civitatis, scilicet Hierusalem, fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
nfestatꝰ. In quo & summa ueteris legis ac
doctrina ꝓpħice lectionis continct᷑: & plem¬
tudo cuangłice ꝑfectionis constare cognosci¬
tur. tx ueteri quippe testamento cum lcuititiᷤ
hereditatẽ t̾restrem refugit: et cum dauid
ꝓpha dñm partem hcreditatis suȩ dixit.
Sed & illud. Portio mca domine in terra
uiuentium atq cum icremia. Pars mea dñs.
dixit anima mea. Noui uͦ testam̃ti ꝑfectio¬
nem complexus est: cum se xp̃i assumere sci¬
uitium. et de t̾renis substantus nich adipis¬
ci uelle testatus e st
is uiuentutis suȩ pͥmordus similia in
toto uitȩ suȩ cursu actionum insignia sub¬
iungens: mirabile in xp̃o sue dilectionis
inditium dedit. Euius etiam amoris immen¬
sitas: cum ad sepulchra beatoꝵ apłoꝵ ro
loquio: consolationem atq echortationen
tanti amici diu desideratã audiuit. A quo
etiam p̃dicationis ministerium apłici uide¬
licet officii functionẽ suscepit: opusq illuds

Expanded text:
nifestatus ! In quo et summa veteris legis ac nifestatus ! In quo et summa veteris legis ac doctrina propheticae lectionis continetur et plenitudo euangelicae perfectionis constare cognoscitur. Ex veteri quippe testamento cum levitis hereditatem terrestrem refugit et cum David propheta Dominum partem hereditatis suae dixit, sed et illud: Portio mea, Domine, in terra viventium, atque cum Hieremia: Pars mea Dominus, dixit anima mea. Novi vero testamenti perfectionem complexus est, cum se Christi adsumere servitium et de terrenis substantiis nihil adipisci velle testatus est. His iuventutis suae primordiis similia in toto vitae suae cursu actionum insignia subiungens, mirabile in Christo suae dilectionis indicium dedit. Cuius etiam amoris inmensitas eum ad sepulchra beatorum apostolloquio, consolationem atque exhortationem tanti amici diu desideratam audivit. A quo etiam praedicationis ministerium, apostolici videlicet officii functionem, suscepit, opusque illud,
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ñ miluus fint: quia terrena ac caduca
sibi oblata. ita patͥ respondens repudiauit.
Nich̃ mͥ pater tam ꝓprium uidetur: qͣm
ut xp̃i assumam scrintium: qui est pars &
hereditas mca. De pat̾nis quippe substantus
nich accipisci cupio: solummodo ut xpisto
militem ꝑmitte. Quo responso diabolo
cum aucupio suo omniq uisco quo falle¬
re assuctus est. in nichilum redacto: non
minus cum qͣm fulminis ictu ꝑcussisse cre¬
cdendꝰ c̃. Suggestio itaq illa ꝑ patrem fac¬
ta. clipco fidici atq amore. xp̃i repulsa est:
qui discipulo ad sepelicndum patrem ire
uolenti respondit dicens. Sine mortuos se¬
pelire mortuos suos: tu autem uade annũ¬
tia regnum dei. Quam prudens gͦ & qͣm
cruditiom fidelium habilis. qͣmq audi¬
entib salubris sermo crit: qͣm dei scruus
patͥ suo se ad scl̃aria reuocanti reddidit.
Ipsi quidem tunc singularit᷑ ab eo dictus:
sed omnib pic uolcntib iucre in xp̃o ma¬

Expanded text:
suorum, non milvus fuit, quia terrena ac caduca suorum, non milvus fuit, quia terrena ac caduca sibi oblata, ita patri respondens, repudiavit: Nihil mihi, pater, tam proprium videtur, quam ut Christi adsumam servitium, qui est pars et hereditas mea. De paternis quippe substantiis nihil adipisci cupio, solummodo, ut Christo militem, permitte. Quo responso diabolo cum aucupio suo omnique visco quo fallere assuetus est in nihilum redacto, non minus eum quam fulminis ictu percussisse credendus est. Suggestio itaque illa per patrem facta clipeo fidei atque amore Christi repulsa est, qui discipulo ad sepeliendum patrem ire volenti respondit, dicens: Sine mortuos sepelire mortuos suos; tu autem vade, adnuntia regnum Dei. Quam prudens ergo et quam eruditioni fidelium habilis, quamque audientibus salubris sermo erit, quem Bei servus patri suo se ad saecularia revocanti reddidit, ipsi quidem tunc singulariter ab eodem dictus, sed omnibus pie volentibus vivere in Christo ma
Abbreviated transcription (Latin):
& astutus: addidicit in ipsis infantie annis.
quȩ ẽc̃nt incrmenta subsecutura uirtutis.
Hoc itaq signo sc signifer iste pͥmum no¬
bilitauit÷ et qui in priori actu mundum
cum concupiscentiis sus contempsit:
sccło ip̃m quem mundi pͥncipem xp̃c di¬
cit sublimiter triumphauit.
torinis itaq his gestis. mundi calca¬
ti ac serpentis repulsi tropheo laureatus:
t̃cium inchilomimꝰ fraudis diabolice ma¬
chinamentũ constant̃ adiit: equanimit̃
ꝑtulit ÷ sapient̃ suꝑauit. Sicut enim bca¬
tum iob post multa calamitatis mala
mulieris ad hoc rescruate uerbis atq ami¬
coꝵ suggestione pulsauit: sic & hunc om¬
nib mundi delectabilib abiectis: blandis
ꝑ patrem carnalem suasionib irretire ud
legitur cepit. laqueis scilicet ac casib. qͥb
anime ad celestia tendentes. ad terrestria
retrahi consuerunt. Sed sc̾issimus adoles¬
cens amandꝰ. columba ad fenestras oculoꝵ

Expanded text:
et astutus, addidicit in ipsis infantiae annis, et astutus, addidicit in ipsis infantiae annis, quae essent incrementa subsecutura virtutis. Hoc itaque signo se signifer iste primum nobilitavit, et qui in priori actu mundum cum concupiscentiis suis contemsit, in secundo ipsum, quem mundi principem Christus dicit, sublimiter triumphavit. Geminis itaque his gestis, mundi calcati ac serpentis repulsi tropheo laureatus, tertium nihilominus fraudis diabolicae machinamentum constanter adiit, aequanimiter pertulit, sapienter superavit. Sicut enim beatum Iob post multa calamitatis mala mulieris ad hoc reservatae verbis atque amicorum suggestione pulsavit, sic et hunc, omnibus mundi delectabilibus abiectis, blandis per patrem carnalem suasionibus inretire, ut legitur, coepit, laqueis scilicet ac casibus, quibus animae ad caelestia tendentes, ad terrestria retrahi consuerunt. Sed sanctissimus adolescens Amandus columba ad fenestras oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
cis uexillo potenti uerboꝵ uͥtute fugans: dic¬
do citius ad latebras remeare coegit. Quem
nequaqͣm ad xp̃i iuuenem fortuitu uenis¬
se credendum: sed antiquum humam ge¬
neris inimicum ut semꝑ mindum antiquȩ
malitiȩ arma repetisse ⁊ eiusq ceptis salu¬
brib obinare temptauisse: bene conscuis
quo sacellite ꝓthoplastos de florigera pa¬
radisi sede extusserit. Sed xp̃c qui leuia¬
than. serpentem scilicet uectem ꝓpt̾ cru¬
delitatẽ. tortuosum uͦ ꝓpt̃ insidiarũ frau¬
dem hamo crucis muncauit. eiusq maxil¬
lam propter penitentum euasionem armil¬
la ꝑforauit: cundem a deuoratione ipsius
cripuit. atq in os illius ip̃m ingredi non
ꝑmisit: sed ciusdem signi uͥtute quo ab ip¬
so est suꝑatus. a scruo etiam retro redire co¬
actus. Sicq in pͥmo congressu ab eodem
uictus: amplius tam manifeste conflictum
cum eo mire ñ est ausus. Quia ut est sollers

Expanded text:
cis vexillo, potenti verborum virtute fugans, diccis vexillo, potenti verborum virtute fugans, dicto citius ad latebras remeare coegit. Quem nequaquam ad Christi iuvenem fortuitu venisse credendum, sed antiquum humani generis inimicum, ut semper invidum, antiquae malitiae arma repetisse eiusque coeptis salubribus obviare temptavisse, bene conscius, quo satellite protoplastos de florigera paradysi sede excusserit. Sed Christus, qui Leviathan serpentem, scilicet vectem propter crudelitatem, tortuosum vero propter insidiarum fraudem, hamo crucis inuncavit eiusque maxillam propter paenitentum evasionem armilla perforavit, eundem a devoratione ipsius eripuit atque in os illius ipsum ingredi non permisit, sed eiusdem signi virtute, quo ab ipso est superatus, a servo etiam retro redire coactus. Sicque in primo congressu ab eodem victus, amplius tam manifeste conflictum cum eo inire non est ausus, quia ut est sollers
Abbreviated transcription (Latin):
usu actuq inuebant ÷ ad uniꝰ iussionis uo¬
cem cũ uoluntate habendi reliquerunt: iste
uͦ domum & hcreditatẽ. ip̃am etiam patͥ¬
am cũ parentib sins. simul & desideria ha¬
bendi dimisit. Et iccirco illud qͦd petꝰ apło
suꝑ his int̾roganti dñs spoponderat adqͥ¬
siu̾it: centuplum scilicet in hoc scło: et uitã¬
eternam throuumq iuditiarium in fut᷑o.
Tuero aliqua etiam de conseq̃ntib
huius religiosi pueri oꝑib annectam :
dimissis ut prelatum est mundi negotiis
cũ concupiscentiis suis: nequaꝗͣ se p̾ropͥo
magisterio credidit: sed rationabilit̾ in¬
choata rationabiliꝰ augmientare studens:
ad oiam insulam occeano mari contigu¬
am naunigauit ÷ ibiq fratrib sp̃ualibus
reꝑtis. eorum se eruditionib comm̃dait.
A quib ꝑ insulam obedientiȩ causa deam¬
bulare iussus: serpentem immauẽ obinum
habuit. Quem ab eodem loco premisso cru¬

Expanded text:
usu actuque vivebant, ad unius iussionis vousu actuque vivebant, ad unius iussionis vocem cum voluntate habendi reliquerunt; iste vero domum et hereditatem, ipsam etiam patriam cum parentibus suis, simul et desideria habendi dimisit, et idcirco illud quod Petro apostolo super his interroganti Dominus spoponderat adquisivit, centuplum scilicet in hoc saeculo et vitam aeternam thronumque iudiciarium in futuro. Ut vero aliqua etiam de consequentibus huius religiosi pueri operibus adnectam, dimissis, ut praelatum est, mundi negotiis cum concupiscentiis suis, nequaquam se proprio magisterio credidit, sed rationabiliter inchoata rationabilius augmentare studens, ad Ogiam insulam oceano mari contiguam navigavit, ibique fratribus spiritalibus repertis, eorum se eruditionibus commendavit. A quibus per insulam oboedientiae causa deambulare iussus, serpentem inmanem obvium habuit, quem ab eodem loco, praemisso cru
Abbreviated transcription (Latin):
puer uenerabilis cuanglicis uerbis.
non ut predictus adolescens merens abiit:
tristisue in tecta refugit: sed ipsam xp̃i uuͤ¬
sionẽ qͣntocius oꝑe adimpleuit. Illius uͦ
mandati pͥora commata quȩ iubent uade
et uende omnia quȩ habes & da pauꝑib:
quasi adhuc ima ab ipsis etiam gentiliũ
philosophis aliqua ex parte completa trãs¬
cendit: et ad summum fastigii tholum
alis caritatis euolauit. Nemo enim scõꝵ
quoꝵ uitas legimus illius precepti unncu¬
lun ligaminum nodis fortius qͣm iste ab¬
soluit: quippe qͥ moras distrahendi ac di¬
stribuendi non ferens. quasi immanc preci¬
pitium uitaret. a reb pat̾ins aufugit÷ rei¬
ciens mundo quȩ sua sunt: scip̃m auctori
suo restituit. Ipsos etiam pͥmpilares xp̃ia¬
noꝵ & eccl̃ie columpnas ac celi iamtores pe¬
trum dico et andream. iacobum & ioħem:
nec in dexteram nec in sinistram declinans
imitatꝰ est. Illi enim naues & retia quȩ sola
habebant. quoꝵq ut ante nos ddictum est

Expanded text:
puer venerabilis euangelicis verbis non ut praedictus adolescens maerens abiit tristisve in tecta refugit, sed ipsam Christi iussionem quantotius opere adimplevit. Illius vero mandati priora commata, quae iubent: Vade et vende omnia quae habes et da pauperibus, quasi adhuc ima ab ipsis etiam gentilium philosophis aliqua ex parte completa, transcendit et ad summum fastigii tholum,alis caritatis evolavit. Nemo enim sanctorum, quorum vitas legimus, illius praecepti vinculum ligaminum nodis fortius quam iste absolvit, quippe qui moras distrahendi ac distribuendi non ferens, quasi inmane praecipitium vitaret, a rebus paternis aufugit, reiciens mundo, quae sua sunt, se ipsum auctori suo restituit. Ipsos etiam primipelares christianorum et ecclesiae columnas ac caeli ianitores, Petrum dico et Andream, Iacobum et Iohannem, nec in dextram nec in sinistram declinans, imitatus est. Illi enim navem et retia quae sola habebant, quorumque, ut ante nos dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e liber̾atus. minidum qui in maligno
positus est. quasi sodomam ardeutem fu¬
gicus: non ut loch segor paruula minoꝵ
icilicet preceptoꝵ functione contentꝰ: q̃
montẽ summatim uͥtucum anhelanter
ascendit. Quius uidelicet ꝑfectionis artem
in euangłio dñs iuuem głanti qͦd omma
legis mosaicȩ precepta complesseo: osten

Expanded text:
gratiae liberatus, mundum, qui in maligno gratiae liberatus, mundum, qui in maligno positus est, quasi Sodomam ardentem fugiens, non ut Loth Segor parvula, minorum scilicet praeceptorum functione contentus, ad montem summarum virtutum anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio Dominus iuveni glorianti, quod omnia legis Moysaicae praecep
Abbreviated transcription (Latin):
habuit: sed futuram tota mente quesiuit
Reterea ostioꝵ ualuas quib mopes
arcentur clausas habere horruit: qͥa
& si ostiolum ad cp̃atum coactus habuit:
idip̃m ꝑegͥno et matori cuicumq patuit.
Nec t̾renis fructib frm concupunt: quia
& adam uetiti pomi gustu de paradiso
ciectum recoluit: & ad lignum iite in me¬
dio paradisi plantatum ꝑuenire deside¬
ranter optaiit. Et ut bremi epilogo infini¬
ta que hinc possunt complectars mundũ
cum ominib quȩ in eo uident᷑ dclectabilib.
quasi purgamenta & quisquilias contemp¬
sit: solamq xp̃i pulchritudinẽ acdamauit.
hi ctiam inferiora ueteris ac noui
adimpleuit: abrahe pͥncipis fidei nr̃e ꝑfe¬
dionem imitatus: qͥ uoce dñ audita ẽxi
de t̾ra & de cognatione tua. mox parint.
Qui sicut ab igne chaldeoꝵ m̃uto ficħ saluat᷑
elt: sic iste ab incentiuis uitioꝵ dirino nui¬
ne ercptus : atq a camino babilonici ty¬
rarni ꝑ quẽ diabolus ecpͥmt᷑ tore diume

Expanded text:
habuit, sed futuram tota mente quaesivit. Praeterea ostiorum valvas, quibus inopes arcentur, clausas habere horruit, quia, etsi ostiolum ad episcopatum coactus habuit, id ipsum peregrino et viatori cuicumque patuit. Nec terrenis fructibus frui concupivit, quia et Adam vetiti pomi gustu de paradyso eiectum recoluit et ad lignum vitae, in medio paradysi plantatum, pervenire desideranter optavit. Et ut brevi epilogo infinita, quae hinc possunt dici, complectar, mundum cum omnibus quae in eo videntur detestabilibus quasi purgamenta et quisquilias contemsit solamque Christi pulchritudinem adamavit. Qui etiam inferiora veteris ac novi levit, Abrahae principis fidei nostrae perfectionem imitatus, qui voce Domini audita: Exi de terra tua et de cognatione tua, mox paruit. Qui sicut ab igne Chaldeorum merito fidei salvatus est, sic iste ab incentivis vitiorum divino munere ereptus atque a camino Babylonici tiranni, per quem diabolus exprimitur, rore divinae
Abbreviated transcription (Latin):
iterum humiliatis et penitentib negare
Nocum uenie non debemus.
no & maximus penes corpꝰ beati apol

Expanded text:
iterum humiliatis et poenitentibus negare locum veniae non debemus. » 15. Cumque Maximus penes corpus beati Apol
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria queq filioꝵ suoꝵ cognoscere: &
ca quȩ refugit animo. patienter audire:
arq post suspiria celestium. quorumlibet
car nalium hominum onera portare: &e se¬
pe. cum supuenientib cor in diũsam qua¬
luatẽ transfundere. Nam aliquando de
lueris spiritalib gaudet: s cum quilibet
merens suꝑuem̃it. nisi euis merorẽ in se sus¬
cepit: trbulationi illius compatiens non ẽ.

Expanded text:
necessaria quaeque filiorum suorum cognoscere, et necessaria quaeque filiorum suorum cognoscere, et ea quae refugit animo patienter audire, atque post suspiria coelestium, quorumlibet carnalium hominum onera portare, et saepe cum supervenientibus cor in diversam qualitatem transfundere. Nam aliquando de lucris spiritualibus gaudet; sed cum quilibet moerens supervenerit, nisi ejus moerorem in se susceperit, tribu
Abbreviated transcription (Latin):
nato sensu conspicere : Quando possum pra¬
uoꝵ nequitias insequendo corrigere. bonoꝵq
actus laudando et ammonendo custodire :
aliis t̾rorem. atq aliis dulcedinẽ demonstrã¬
re: Quando ualeo & de his que sunt neces¬
saria fratrib cogitare. et contra hostiles gla¬
dios. de urbis iungiliis sollicitudinẽ gerere:
ne incursione subita tiues ꝑeant ꝓuidere :¬
& int̾ hec om̃ia ꝓ animaꝵ̾ custodia plene
atq efficaciter uerbum exhortationis impen¬
aeit: Loqui etenim de deo: quietȩ ualde &
lbere mentis ẽ. Tunc namq bene lingua di¬
tigitur in sermone. cum secure sensus quie¬
uerit in tranquillitate: quia nec concussa
aqua ymaginem respicientis reddit: secd
tunc in ea uultus intendentis aspicit᷑. cũ ñ
mouet᷑. Euam gͦ erhortationẽ nob̃ specula
dor ur̃ fr̃s km̃i faciad: quem tot rerum con¬
fusio ꝑturbat: Et post pauca. Sacerlos
etiam post compunctionẽ ac lacmas. cogit

Expanded text:
nato sensu, conspicere? Quando possum pranato sensu, conspicere? Quando possum pravorum nequitias insequendo corrigere, bonorum actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo, et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de Urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursione 166 subita cives pereant providere, et inter haec omnia pro animarum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere? Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermone, cum secure sensus quieverit in tranquillitate: quia nec concussa aqua imaginem conspicientis reddit, sed tunc in ea vultus intendentis aspicitur, cum non movetur. Quam ergo exhortationem vobis specula charissimi, faciat, quem tot rerum confusio perturbat? » Et paulo post: « Sacerdos etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
celestia minus uidet: ꝓ eo qͦd curis suis ecta
se ducitur. et ualde intus minor ẽ: quia li¬
cut scͥptum ẽ. depͥmit t̾rena in habitatio
sensum multa cogitantẽ. Que enim suꝑio¬
ra penetrare etiam collecta non sufficit: pcl¬
sate quid agere poterit diuisa. Scimus
om̃s. quia et fluuius qui in multis riuisa
uiditur: a suo alueo siccatur¬
tem idem in eiusdem ꝓpħe tractatib. oms¬
lia uicesima pͥma. Siue inquit iustui in
culpã. siue peccator in mortem corruas. ipl¬
culatori timendum ẽ: ne hunc ex suo sileis¬
tio reatus pectantium parit̾ inuoluao s
interim dum loquor: auertere a menle¬
ip̃o oculos uolo. Et ecce sermo diuinꝰ me im¬
pingit in memetip̃o. ut meam negligentiã
uideam: et m̃ dici hec quȩ audio ꝑtimescã
Sicut enim suꝑius dixi. cuius cor innumeris
curis sparsum. quando se ad se colligit: Qñ¬
do etenim possum. & ea quȩ circa me sunt
sollicite omnia curare : et memetip̃m adu¬

Expanded text:
coelestia minus videt; et pro eo quod curis suis extra coelestia minus videt; et pro eo quod curis suis extra se ducitur, valde intus minor est, quia, sicriptum est: Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare, etiam collecta, non sufficit, pensate quid agere poterit divisa. Scimus autem omnes quia et fluvius qui in multis rivis dividitur a suo alveo siccatur. Item in ejusdem prophetae tractatibus, homilia 11: « Sive, inquit, justus in culpa, sive peccator in morte corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reactus peccantium pariter involvat. Sed interim, dum loquor, avertere a memetipso oculos volo, et ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim superius dixi, cujus cor innumeris curis sparsum, se ad se colligat? Quando etenim possum et ea quae circa me sunt sollicite omnia curare, et memetipsum, adu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. alios occidit. aliõ detͣncauit. tãta
mesticia affectꝰ sũ: u ĩ coli molestiã caderem
tẽ ĩ expositiõe ultime uisiõis ierechielis ꝓpħe.¬
Quia multis curis p̃mẽtib ierechielis ꝓphite
librũ corã caritate ur̃a totũ ꝑ ordinẽ ꝑscr¬
tari ñ licuit: bonis ur̃is desideriis placuit pta¬
re. ut saltim extrema eius uisio. que ei facta
est de edificio in monte constituto. quȩ eo
cunctis ẽ usionib eius obscurior. exponi de¬
buisset. Et quidem uoluntati ur̃e me pare¬
re necesse ẽ: sed duo sunt que in hac re ꝑtut¬
bant animum meum. Unum qͦd hec eãdem
uisio tante obscuritatis nebulis tegitur. ut
uix in ea aliquid intellectu int̾lucente iude¬
atur: aliud quod iam agillulfum longobar¬
doꝵ regem. ad obsidionem nrãm summoꝑ
festinantẽ. padum transisse cognouimus.
sui ꝑturbationib occupata: Quanto cim
circa t̾rena plus satagit. tanto in his que st̃

Expanded text:
veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta moestitia affectus sum, ut in coli molestiam caderem. » Item in expositio multis curis prementibus, Ezechielis prophetae librum coram charitate vestra totum per ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est, sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid intellectu interlucente videatur. Aliud, quod jam Agilulphum Langobardorum regem ad obsidionem nostram summopere festinantem Padum transisse cognovimus . sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus angitur, tanto in his quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
agat apud exarchum fraternitas tua. ut
pacem cum arnulfo aliquid parum si pos¬
sumus faciamus: quia miles de romana
urbe stultus est. sicut ip̃e nouit. Theodosi¬
aci uͦ qui hic remanserunt. togam ñ acci¬
pientes: uix ad muroꝵ quidem custodiã
se accommodant. Et destituta ab om̃ib
antis curarum tumultib ꝓ
animarum parit̾ ac ciuitatis custodia
gregorius grauabatur. ut incoli molestias
corruens. non solum sicut ꝓposuerat ꝑ ordi¬
nem ier echielis misteria minime ꝑtracta¬
ret: uerum etiam hostilib incursionibus.
multisq corporis debilitatib aggrauatus
a studio expositionis omnino desisteret. et
ad dies illos se ꝑuenisse defleret: atq disso¬
lutionẽ sui corpͥoris totis conatib flagitaret
Qua propt̃ eidem ioh̃i ep̃o queritur dicens
Quod multis ur̃e beatitudim minime res¬
pondi. ñ hoc torpori meo. s languori depi¬
tate: quia peccatis meis facientib. eo dem¬
pore quo arnultus ad romanam urbem

Expanded text:
agat apud exarchum fraternitas vestra, ut pacem cum Ariulpho, si aliquid possumus, faciamus, quia miles de Romana urbe tultus est, 165 sicut ipse novit. Theodosiani vero qui hic remanserunt, rogam non accipientes, vix ad murorum quidem custodiam se accommodant, et destituta ab omnibus antis curarum tumultibus pro animarum pariter ac civitatis custodia Gregorius gravabatur, ut in coli molestias corruens, non solum sicut proposuerat per ordinem Ezechielis mysteria minime pertractaret, verumetiam hostilibus incursionibus, multisque corporis debilitatibus aggravatus, a studio expositionis omnino desisteret, et ad dies illos se pervenisse defleret, atque dissolutionem sui corporis totis conatibus flagitaret. Quapropter eidem Joanni episcopo queritur, dicens: « Quod multis vestrae beatitudini minime respondi, non hoc torpori meo, sed languori deputate: quia peccatis meis facientibus, eo tempore quo Ariulphus ad Romanam urbem
Abbreviated transcription (Latin):
rare. Qui dolor int̾̃dum mͥ lentus ẽ: int̾dũ
nimius. S neq ita lentus ut recedat: neq
ita nimius ut int̾ficiat. Unde fit ut qͥ cotidie
in morte sum: repellar a morte. Nec mirum :
quia peccator grauis: tali corruptionis car-¬
cere diu teneor inclusus. Unde compellor ex¬
clamare. Educ de carcere animam meam.
ad confitendum nõi tuo dñe. Sed quia me¬
is adhuc precib optinere ñ mereor ÷ rogo ut
ur̃e sanctitatis oratio. sue mͥ int̾cessionis ad¬
iutorium prebeat: meq a peccati & corrup¬
tionis pondere liberum redelat. in illa quam
bene nostis libertate glorie filiorum dei.
tem eidem. Peto audem ut ꝓ me enicius ur̃a
sanctitas orare debeat: quia podagre dolo¬
rib. et barbaroꝵ gladdiis. et curarum afflicti¬
onib incessanter premor. Sec si mͥ orationis

Expanded text:
rare. Qui dolor interdum mihi lentus est, interdum rare. Qui dolor interdum mihi lentus est, interdum nimius, sed neque ita lentus ut recedat, neque ita nimius ut interficiat. Unde fit ut qui quotidie in morte sum, repellar a morte. Nec mirum, quia peccator gravis tali corruptionis carcere diu teneor inclusus; unde compellor clamare: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine . Sed quia meis adhuc precibus obtinere non mereor, rogo ut vestrae sanctitatis oratio suae mihi intercessionis adjutorium praebeat, meque a peccati et corruptionis pondere liberum reddat in illam, quam bene nostis, libertatem gloriae filiorum Dei. » Item eidem: « Peto autem ut pro me enixius vestra sanctitas orare debeat, quia podagrae doloribus, et barbarorum gladiis, et curarum afflictionibus incessanter premor. Sed si mihi orationis