comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq huc explicat atq ex tute intelligentiã tuã ut uideas q̃ sit in ea
speries. forma. et uotio. uiri boni Cadit ergo in uirũ bonũ men¬
tiri e molimenti sui causa criminari preripere sallere inichil pro¬
fecto minus. Est enim illa res tanti aut ꝯmodũ ullu tam expeten¬
dum ut uiri boui et splendorẽ et nomen amittas. Quid est qui affer¬
re tantum utilitas ista que dicit᷑ possit quautu aufferre si boni ui¬
ri nomen eripuerit fidem usticiamq de traxerit. Quid em̃ in t̾est
Utrum ex homĩe se ꝯuertat quis in beluam an honñs figura in¬
manitatem gerat belue. Quid qui omĩa recta et honesta negli¬
gunt dũmõ potentiam consequant᷑ nõne idem fatiũt ꝙ is qui
etiam socerum habere uoluit eum cuꝰ ip̃e audatia potens eͥsset un
le uidebat᷑ plurimu posse alterius ĩuidia Id quã iniustũ in patria

Expanded text:
aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea species forma et notio viri boni. Cadit ergo in virum bonum mentiri emolumenti sui causa, criminari, praeripere, fallere? Nihil profecto minus. Est ergo ulla res tanti aut commodum ullum tam expetendum, ut viri boni et splendorem et nomen amittas? Quid est, quod afferre tantum utilitas ista, quae dicitur, possit, quantum auferre, si boni viri nomen eripuerit, fidem iustitiamque detraxerit? Quid enim interest, utrum ex homine se convertat quis in beluam an hominis figura immanitatem gerat beluae? Quid? qui omnia recta et honesta neglegunt, dum modo potentiam consequantur, nonne idem faciunt, quod is, qui etiam socerum habere voluit eum, cuius ipse audacia potens esset? Utile ei videbatur plurimum posse alterius invidia; id quam iniustum in patriam
Abbreviated transcription (Latin):
re quid haberet conscripserunt ꝯmiũter edictũ cum pena atq un¬
dicio constituerũt ut omues simul in roitra post meridie asten¬
derent et ceteri quidẽ aliꝯ alio Marius in subselliis in rostra tec¬
ta Idq qđ cõmuiter compõĩtũ fuerat solus edixit et ea res si q̃¬
ris ei magno honori fuit omibus uitis statue ad eas thus terei Qd
multa. Nemo uinquã multitudini fuit carior hec sunt q̃ tont᷑¬
bent in deliberaciõe noñꝙͣ cum id in quo uiolat᷑ equitas non ita
magnũ Illud autem quod ex eo paritur per magnũ uidetur ut ma¬
rio preripere colligis et tribuns plebis popularẽ gram̃ non ita tur¬
pe consulem ob eam rem fieri quod sibi cũ ꝓposuerat ualde utile
uidebatur. Sed om̃i una reglã est quã cupio esse notissimam aut
illud quod unle uidetur turpe ne sit aut si turpe est ne uideat᷑ uti¬
le. Quod igitur. Possumus aut illũ mariu uirũ bonũ iudicare

Expanded text:
re, quid haberet. Conscripserunt communiter edictum cum poena atque iure, quid haberet. Conscripserunt communiter edictum cum poena atque iudicio constitueruntque, ut omnes simul in rostra post meridiem escenderent. Et ceteri quidem alius alio, Marius ab subselliis in rostra recta idque, quod communiter compositum fuerat, solus edixit. Et ea res, si quaeris, ei magno honori fuit; omnibus vicis statuae, ad eas tus, cerei; quid multa? nemo umquam multitudini fuit carior. Haec sunt, quae conturbent in deliberatione non numquam, cum id, in quo violatur aequitas, non ita magnum, illud autem, quod ex eo paritur, permagnum videtur, ut Mario praeripere collegis et tribunis plebi popularem gratiam non ita turpe, consulem ob eam rem fieri, quod sibi tum proposuerat, valde utile videbatur. Sed omnium una regula est, quam tibi cupio esse notissimam, aut illud, quod utile videtur, turpe ne sit aut, si turpe est, ne videatur esse utile. Quod igitur? possumusne aut ilium Marium virum bonum iudicare
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enim id quod tuipe est id quãnis ocultet᷑ tamen honeit̃ fieot
mullo mo potest. Sic quod honestum non est id utile ut sut efiai pr
et causa peccandi. & marius cu a spe consulatus louge abesset: ecia
septnnũ amnnu post preturã iaceret neq pecitũs uuiquã ecensial dcõ
uidert. M intelsetu cuꝯ legitus erat sũmũ uirũ et aiuem ab co
imꝑatore suo Romani missus esset aput populũ Nmaiũ criminats
est bellum illum ducere si se consulem fecisset Bieui tempore aut
uiuũ aut mortuũ ingurtham se in potestatem pR redactuꝵ Itaq
timũ et grauissimũ ciuem tuiꝰ legatus et a quo missus ęsse̾t in
inuidiã flõ trimine adduxerat. Ne noster quidem gratiamis offi¬
tio uiri boni functus est Tum cũ pretor esset collegiuq p̃toriũ
tribum plebis adhibuissent ut res nũmaria ꝯinũ sententia con¬
stĩtueret᷑ Iactabat᷑ enim temꝑibus nũmus sicut nemo posset sci¬

Expanded text:
Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri nullo modo potest, sic, quod honestum non est, id utile ut sit, effici nest causa peccandi. C. Marius cum a spe consulatus longe abesset et iam septimum annum post praeturam iaceret, neque petiturus umquam consulatum videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat, summum virum et civem, cum ab eo, imperatore suo, Romam missus esset, apud populum Romanum criminatus est bellum illum ducere; si se consulem fecissent, brevi tempore aut vivum aut mortuum Iugurtham se in potestatem populi Romani redatimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetorium tribuni plebi adhibuissent, ut res nummaria de communi sententia constitueretur; iactabatur enim temporibus illis nummus sic, ut nemo posset sci
Abbreviated transcription (Latin):
ma probatum hominem si contra iuidicasset aut statusse uidecet uirũ
bonũ esse aliquem cũ ea res uinumerabilibus officiis et laudibus cone¬
cineret hiuie etgo uiro hono quemn fimbria etiam non modo sorates nouea̾
nullo inocdo uideri potest quicꝙ̃ esse unile ꝙ non honestũ non fit it ͥtalis
talis uir nõ modo facere sed ne cogitare quidem quitꝙ̃ aulebiti quond
non audeat predi. ae hoe nõ tuepe ẽ dubitare phos que rec eussra quitie
Aubitent a quibus natũ est id quod tam contritu est uetuistate pro¬
uerbu. Cum enim fidem aliciuꝰ bonita xiq laulant digñũ esse di¬
cunt qͣui cuni in tenebris iites hoc quã habet uim uisi illam iuchl
expedire qui non deceat eciam si id possis nulle refellente obtinere ui¬
des ne hoe ꝓuerbio noq gigi illi posse ueniam dari neq hiic quem pau¬
lo inte fingebam chigito per tussione hereditates om̃ posse cõuerte

Expanded text:
ma probatum hominem, si contra iudicavisset, aut statuisse videretur virum ma probatum hominem, si contra iudicavisset, aut statuisse videretur virum bonum esse aliquem, cum ea res innumerabilibus officiis et laudibus contineretur. Huic igitur viro bono, quem Fimbria etiam, non modo Socrates noverat, nullo modo videri potest quicquam esse utile, quod non honestum sit. Itaque talis vir non modo facere, sed ne cogitare quidem quicquam audebit, quod non audeat praedicare. Haec non turpe est dubitare philosophos, quae ne rustici quidem dubitent? a quibus natum est id, quod iam contritum est vetustate, proverbium. Cum enim fidem alicuius bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quicum in tenebris mices. Hoc quam habet vim nisi illam, nihil expedire, quod non deceat, etiamsi id possis nullo refellente optinere? Videsne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere?
Abbreviated transcription (Latin):
nuchi saltaret homo autem uistus isq quem sentimus uirũ bom̃i
nichil cuiquã quod in se transferat detrahat hoc ꝙ aminixet᷑ is se qͥd
sit uir bonus nestire fateat᷑ At uero si qui poluerit animi sui complica¬
tam nocionem euoluere iam se ipe doceat eũ uiru bonũ esse qui prosit
qui possit noceat neniini msi lacessitus inuiria. Qud ergo hic non uo¬
ceat qui quodam quasi ueneno perficiat ut ueros heredes moueat ĩ
corum loti ip̃e siutedat N igitur fat̾iat dixerit quos qd̾ uuile sit
quod expediat ỹmo intelligat nchil nec expedire nec uale esse ꝙ sit
inustur hoc qui non cdiditerit bonus esse uir nõ poterit fumbria consula¬
rem aucliebam de patre nrõ puer uiditem m lutatio pinthie fuisse
equitĩ R sine honesto tũ is sponsionem fecisset muirbonus esset Itaq
ei dixisse fimbriã se illim tẽ nũiquã iudicaturũ. Ne aut spoliare ⁊ fa¬

Expanded text:
crede, saltaret. Homo autem iustus isque, quem sentimus virum bonum, crede, saltaret. Homo autem iustus isque, quem sentimus virum bonum, nihil cuiquam, quod in se transferat, detrahet. Hoc qui admiratur, is se, quid sit vir bonus, nescire fateatur. At vero, si qui voluerit animi sui complicatam notionem evolvere, iam se ipse doceat cum virum bonum esse, qui prosit, quibus possit, noceat nemini nisi lacessitus iniuria. Quid ergo? hic non noceat, qui quodam quasi veneno perficiat, ut veros heredes moveat, in eorum locum ipse succedat? Non igitur faciat, dixerit quis, quod utile sit, quod expediat? Immo intellegat nihil nec expedire nec utile esse, quod sit iniustum; hoc qui non didicerit, bonus vir esse non poterit. C. Fimbriam consularem audiebam de patre nostro puer iudicem M. Lutatio Pinthiae fuisse, equiti Romano sane honesto, cum is sponsionem fecisset. NI VIR BONUS ESSET. Itaque ei dixisse Fimbriam se illam rem numquam iudicaturum, ne aut spoliaret fa
Abbreviated transcription (Latin):
rui qualis habencdus est Is qui non modo repellit sed etiam ad¬
uuat ĩuix ĩa. Michi quidem eciam uere hereditates non honeste
uidentur si sunt maliciosis blandicii officiorũ nõ ueritate sed si¬
mulacioe quesite At qui in talibus rebus aluid utile interdu
Aliud honestum uideri solet falso. Nam eadem urilitat ꝙ hones¬
tatis est reguli Qui hoc non p̃iuiderit ab hoc nulli fraus aberit
nullum fatimis. Sic euim cogitans est istuc quidem houestum
uerum hoc expedit ⁊ es a natura copulatas Audebit errore diuel¬
lete qui fons est frauditũ malefitiorũ scelerũ omniu itaq si uir bonꝰ
habeat hanc uim ut si digitis contrepuerit possit in locupletũ testam̃to
nomẽ eius irreꝑe Hac ui nõ utat᷑ nisi exploratũ quide habeat id oĩo
neminem suspicatuz Ac dares hanc uim in crasso ut digitoꝵ pertus
sione heres posset scriptus esse qui re uera non esset heres in foro crede

Expanded text:
rui, qualis habendus est is, qui non modo non repellit, set etiam adrui, qualis habendus est is, qui non modo non repellit, set etiam adiuvat iniuriam? Mihi quidem etiam verae hereditates non honestae videntur, si sunt malitiosis blanditiis, officiorum non veritate, sed simulatione quaesitae. Atqui in talibus rebus aliud utile interdum, aliud honestum videri solet. Falso; nam eadem utilitatis, quae honestatis, est regula. Qui hoc non perviderit, ab hoc nulla fraus aberit, nullum facinus. Sic enim cogitans: Est istuc quidem honestum, verum hoc expedit, res a natura copulatas audebit errore divellere, qui fons est fraudium, maleficiorum, scelerum omnium. Itaque, si vir bonus habeat hanc vim, ut, si digitis concrepuerit, possit in locupletium testamenta nomen eius inrepere, hac vi non utatur, ne si exploratum quidem habeat id omnino neminsione heres posset scriptus esse, qui re vera non esset heres, in foro, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gandi Sed hoc consideremus q̃ faciũt hñ qui habentur boni . Lũ
mici basilii locupletis hoĩs flm̃ testamentũ quedam egretia romã
actulerunt quod quo facilius obtinerent scripserunt heredũ serũ
M crassum et qͥntum hortensiu homĩes eiusdem etatis potentissiõs
qui tũ illud flm̃ esse suspicarent᷑ sibi autem nulliꝰ eisent cõscii
culpe alieui facinoris nunustulum non repudiauerũt Quid gͦ
sat inẽ hoc ut deliquisse uideantur iichi quidem nõ uidetur
qmͣqm̃ alteriĩ uiuũ amaui alteꝵ non odi mortuũ sed cũ basi¬
luis m. satriũ sorous filiũ noiuẽ suũ fereꝰ uoluisset eũq fecisset
heredem hũe dico pr̃one agri picem et sabiui o curpe notam tempoꝵ
nomen illoꝵ non erat equũ pͥncipis ciuus ⁊ẽ habere ad satriu nichͥ
preter nomen ꝑuenne Et enini si is qui non defendit iuiuriam
neq ppulsat a sius cũ potest ĩiuste facit ut in pͥmo libro disse¬

Expanded text:
gandi, sed haec consideremus, quae faciunt ii, qui habentur boni. L. gandi, sed haec consideremus, quae faciunt ii, qui habentur boni. L. Minuci Basili, locupletis hominis, falsum testamentum quidam e Graecia Romamn attulerunt. Quod quo facilius optinerent, scripserunt heredes secum M. Crassum et Q. Hortensium, homines eiusdem aetatis potentissimos; qui cum illud falsum esse suspicarentur, sibi autem nullius essent conscii culpae, alieni facinoris munusculum non repudiaverunt. Quid ergo? satin est hoc, ut non deliquisse videantur? Mihi quidem non videtur, quamquam alterum vivum amavi, alterum non odi mortuum; sed, cum Basilus M. Satrium, sororis filium, nomen suum ferre voluisset eumque fecisset heredem hunc dico patronum agri Piceni et Sabini; o turpem notam temporum nomen illorum!, non erat aequum principes civis rem habere, ad Satrium nihil praeter nomen pervenire. Etenim, si is, qui non defendit iniuriam neque propulsat, cum potest, iniuste facit, ut in primo libro disse
Abbreviated transcription (Latin):
dentia est eũi Locata in delectu bonoꝵ et maloꝵ. MMalicia si oĩa
q̃ curpia sunt uala sunt miala bomis poiit ante. Hec uero in pre¬
sidiis solum ius tiuile ductum a natura maliciam fraudemq yin¬
dicat sed eciam in mantipioꝵ uendicõne uenditoris fraus omĩs ex¬
cludit᷑. Qui enim stire debuit de saintate de fuga de furtis prestat
edicto ediliũ herediu alia causa est Ex quo intelligit᷑ quõ uitis
natura fons sit hoc scdm̃ naturam esse ueminẽ id agere ut ex alte¬
rius p̃det᷑ iusticia. Nec ulla peruities uite maior inueuiri potest
quam in malitia simlatio intelligentie Ex quo ista ĩnumerabi¬
lia nastunt᷑ et unilia tũ honestis pugnare uideant᷑. Quotus em̃ qͥsq
repiet᷑ qui inpiũtate et iguorantia omi ꝓposita abstinere possĩt
iniuria periclitemur si placet et in hys quidem exemplis in qui¬
bus peccatiꝰ uulgus hom̃i fortasse non putet noq enim de sycariis ue¬
neficis testamentariis furibus peculatoribus hoc loco disserendums ẽ

Expanded text:
bonorum et malorum, malitia, si omnia, quae turpia sunt, mala sunt, mala bonis ponit ante. Nec vero in praediis solum ius civile ductum a natura malitiam fraudemque vindicat, sed etiam in mancipiorum venditione venditoris fraus omnis excluditur. Qui enim scire debuit de sanitate, de fuga, de furtis, praestat edicto aedilium. Heredum alia causa est. Ex quo intellegitur, quoniam iuris natura fons sit, hoc secundum naturam esse, neminem id agere, ut ex alterius praedetur inscitia. Nec ulla pernicies vitae maior inveniri potest quam in malitia simulatio intellegentiae; ex quo ista innumerabilia nascuntur, ut utilia cum honestis pugnare videantur. Quotus enim quisque reperietur, qui impunitate et ignoratione omnium proposita abstinere possit iniuria? Periclitemur, si placet, et in iis quidem exemplis, in quibus peccari volgus hominum fortasse non putet. Neque enim de sicariis, veneficis, testamentariis, furibus, peculatoribus hoc loco disserendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
diem ut spero et dũ aberis absens loquar. Uale igit̾ mi tice¬
do tibiq per suade esse te quidem michi carissimũ sed mul¬
to fore cariorem si talibus monimẽtis preceptisq letabere ⁊c̃¬

Expanded text:
diem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talibus monitis praeceptisque laetabere
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc magna enim res alio loco pluribus. Hunc ad ꝓpositu
Quemadmodum igit̾ siquando ea q̃ uideret᷑ utilitas honestati
zepugnat diuidicanda res sit. satis est. supra disputatũ Din
autem spem̃ utilitat ettam uoluptas habere dicetur nulla p̃t
esse ei tũ honestate ꝯiũctio nam ut tribuamus aliquid uo¬
luptati condunti fortasse non nuichil unlitatis certe nichil
habebit Habes a p̃rẽ ñuiꝰ morte fili iea quidem sententia
magñũ s perinde erit ut accepis quãquã hy tibi tres libri
inter tratippi ꝯmentarios tamiꝙͣ hospites erut recipiendi S
ut si ĩpe uenissem athenas quod quide esset factum insi me e
medio cucsu clara uoce prĩa reuocasset. Aliqn me quoq audi¬
res sit quõ his uoliubus ad te profecto uox est inea tribuens
his tempis quantũ potis Poteris autem quantũ uoles. Cum
uero nitellexero te hoc scĩe genere gaudere tũ et pñs tẽtũ ꝓpe¬

Expanded text:
de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. Quem ad modum igitur, si quando ea, quae videtur utilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra disputatum. Sin autem speciem utilitatis etiam voluptas habere dicetur, nulla potest esse ei cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluptati, condimenti fortasse non nihil, utilitatis certe nihil habebit. Habes a patre munus, Marce fili, mea quidem sententia magnum, sed perinde erit, ut acceperis. Quamquam hi tibi tres libri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad te profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum prope
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sed tamen quoquo ino possunt dicũt eũĩ uoluptatis
magitudinem doloris detractionẽ fieri Iustitia uacillat ul
lacet potius om̃sq hec uirtutes q̃ in cõmũitate eernũt et i
sotietate generis humaĩ noq eni bonitas nec liberalitas nec
comitas esse potest non plus quã amiticia si hec nõ per se expetat᷑
si ad uoluptatem utilitatem utilitatemue referant. Confera¬
mus igitur in pauca nam ut utiliꝰtatem ullã esse dociũꝰ q̃ ho¬
nestati esset contraria sic omnem uoluptãte dicimus hoẽstati
esse contraria Quo magis reprehendendos calliphonem et di¬
nomachum uidico qui se direpturos controuersiant putaue¬
rient si cũ honestate uoluptatem tamꝙͣ tũ honũe petũde co¬
pulauissent. Non recepit t̾stam ꝯiuẽtionem honestas asper¬
natur repellit. Nec uero finis bonoꝵ et malorũ qui simplex
esse debet ex dissimilibus rebus misceri et temꝑari potest sed

Expanded text:
quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia vacillat vel iacet potius omnesque eae virtutes, quae in communitate cernuntur et in societate generis humani. Neque enim bonitas nec liberalitas nec comitas esse potest, non plus quam amicitia, si haec non per se expetantur, sed ad voluptatem utilitatemve referantur. Conferamus igitur in pauca. Nam ut utilitatem nullam esse docuimus, quae honestati esset contraria, sic omnem voluptatem dicimus honestati esse contrariam. Quo magis reprehendendos Calliphontem et Dinomachum iudico, qui se dirempturos controversiam putaverunt, si cum honestate voluptatem tamquam cum homine pecudem copulavissent. Non recipit istam coniunctionem honestas, aspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui dolorem sumũ malũ dicat aput quẽ ht̃ locũ fortitudo
que est dolorũ laborũq contempnio. Quãuis enim multis lor
dicat epituru sicut id dicit satis fortiter de dolore tam̃ẽ nons
spectandum est quid dicat sed quid conseritaneum sit ei drẽ
quia bona uoluptate ternĩaui̾t mala dolore ut si illũ audiã
de continentia et tempantia dicit ille qͥdeni multa multis loc
Sed aqua heret ut aĩunt. Nam qui põt temꝑantiã laudare
is qui ponat sũm bonũ in uoluptate Est eni̾m temꝑantia
libidunĩ minuta libidines autem consectatrices uoluptat̃
tqͣ in hys tribus tamẽ generibus quo modo possunt nõ in¬
callide tergiris ant̃. Prudentiã introduct stientiã suppedi¬
tantez uoluptates depellentez dolores fortitudine quoq aliqͦ
m̃o expeduut tum tradunt ⁊acionẽ negligende mortis ꝑpe¬
tiendi dolores. Etiam temꝑantiam indicut nõ facilie ili

Expanded text:
qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est dolorum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dicere, qui bona voluptate terminaverit, mala dolore. Et, si illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa multis locis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libidines autem consectatrices voluptatis. Atque in his tamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur; prudentiam introducunt scientiam suppeditantem voluptates. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi
Abbreviated transcription (Latin):
tia continentia temperantia continetur. Pocest igit᷑ quicꝙͣ utile
esse ꝙ sit hiuic taliũ uirtutum chors contraru Atqui ab arist
luptate posuerũt uirtutẽq censuerũt ob eam rem esse laudan¬
dam quod efficiens esset uoluptatis. Quibus obsolens floret
epiturus eiusdem fere ad uitor auctorq sententie Cum hys
ueris equisq ut dicitur si honestatem tueri acretinere senten¬
tia decertandũ est Nam si non modo unlitas sed uita oĩs bea¬
ta corpis firma constitucione eiusq constitutionis spe explorata
ut a metiodoro scriptũ est continet᷑ certe hec utilitas et quidẽ
suma sic enĩ censent cũ honestate pugnabit. Nam ubi pri¬
uium prudencie locus dabitur an ut conquirat undeq suaui¬
tates. Quam miser uirtutis famlatꝰ seruientis uoluptati. Quo
autem ĩinꝰ prudentie ante legem intelligerent uoluptates
fac nichil isto esse iocundius quid cogitari potest tinpius Iam

Expanded text:
tia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile tia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui ab Aristiluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam,
Abbreviated transcription (Latin):
fiussent a paulo et ab arsone const̾ eos senatus nõ censuit redimẽdos
Cũ id ꝑua petuĩa fieri potuss ut esset insitu militibꝰ nris aut uinceᷤ
a ut emori qua quide ⁊ audita fractũ anñ hanibalis scripsit id ꝙ
senatus populus q romanis rebus afflictis tam extelso animo
fuisset. Sic honestatis comꝑatione ea que uidentur utilia uĩ¬
cuntur facilius autem qui grete scripsit hystoriam plures aut
fiusse qui in castra reuertissent eadem fraude ut uizeuirando li¬
berarent᷑ eosq a censoribus ommibus ignoniinus notatos Sit
autem huiꝰ Loci funs Perspiciũi est ẽmꝰ ea que timido aĩo hu¬
mili demisso fractoq fiant quale fuisset reguli factum si aut de
captiuis quod ip̃i opus esse uideret᷑ uisi qui ⁊e publica census¬
set aut domi remanere uolusset non esse unlia quia fuit flagĩcosa
feda et ciupia Restat quarta pars q̃ decore mocderatione modes¬

Expanded text:
fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum Hannibalis scribit idem, quod senatus populusque Romanus rebus afflictis tam excelso animo fuisset. Sic honestatis comparatione ea, quae videntur utilia, vincuntur. C. Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captivis, quod ipsi opus esse videretur, non quod rei publicae, censuisset aut domi remanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat quarta pars, quae decore, moderatione, modes
Abbreviated transcription (Latin):
tu latim adueserim fusi et fugati magnus uir inpͥmis et qui nup¬
indulgens in prẽm idem acerbe seuerus in filiũ Sed ut laudan¬
dus regulus in conseruãdo unxiurãdo sitdecem illi quos post tã¬
nense puguaui iuratos ad senatũ in castra reditinos ea quoꝵ̃ erãt
uituperandi De quibus nõ om̃s uno m̃õ. Nam polibius bonis auc¬
tor inpͥmis ex cdecem nobilissimis qui tũ erant nussi egressus re¬
disset quasi aliquid esset oblitu rome mansisset reditu enĩ ĩ castra
liberatũ esse se iureiure᷑indo intp̃tabat᷑ non recte fiau ẽm̃ distrĩgit nõ
dissoluit ꝑuiriũ fuit itaq stulta calliditas ꝑuerse imitata prudentĩã
taq decreuit sanatus ut ille ueterator et callidus uinctꝰ ad hanibalez
duceret᷑ Sed illud maximũ octa nulia hõmi tenebat hãuibal nõ qͦs
ĩatie cepiss aut qui periculo mortis diffugissent sed qui ⁊elicti ĩ caste

Expanded text:
tu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui pertu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, novedisset, quasi aliquid esset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque decrevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝙ n̾tum filiũ qui postea est torquatꝰ appellatꝯ ab hom̃ib
religaset. et riri habitare uisisset quod tu audiuisset adolesc̃o
filiuo negotiũ ex hibeiꝰ pat̾ accurrisse Romam et tũ pͥma luce pom
ponii domũ uenisse dicit᷑ Cui tũ esset nũtiatũ qui illu iratũ allatur
ad se aliqͥd contra pren arbitraret᷑ surrexit electulo remonsq arbitrꝭ
ad se adolescente uissit uẽne. At ille ut ingressus est. confestim gla¬
diũ destrixit uirauitq se illũ statim interfectutũ. nisi uisurandũ
sibi dedisset se pre missũ ẽẽ facturũ Iurauit hoc terrore coactus pom¬
poniꝰ rem ad popͥulũ detulit dotuit tur sibi causa desistere necesse
esset manliũ iissũ fecit tantũ temporibus illis iusiurandũ ualeb̾t
Atq hic manliꝰ Is esset qui ad amene galli quem prouocatus ab eo¬
octiderat torque detracto cognomen inuenit cuiꝯ tertio consola¬

Expanded text:
etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, neenisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consula
Abbreviated transcription (Latin):
unle ꝙ non honestum nec quia utile honestum sed quia honestũ
utile. Quare ex nultis mirabilibus exemplis haut facile quis dixe¬
rit hoc exemplo aut laudabilius aut prestantiꝰ secl ex tota hac lau¬
de reguli unũ illud ẽ ãmiracione dignũ ꝙ captioĩs retinendos cẽ¬
suit. Nam quod rediit nobis nũc nurabile uidet Illis quidem tẽ¬
poribus aliter pa facere non potuit. Itaq illa laus non est honũs
sed temꝑm. Nullũ enim uintułũ ad astriugendam fidem uireiui¬
rando maiores arnus esse uoluerũt id indicant leges in duodetim
tabulis indicant sacrate uidicant federa. Quibus etiam cũ hoste
deuincit᷑ fides Indicant inuotiõs animaduersionesq censoꝵq
nulla de re diligençis quã de iureuirando iudicabant .l manlio
A f cũ dictator fuisset. m pomponiꝰ tr. płꝰ diem dixit ꝙ is pui¬
cos sibi dies ad dicturam gerendã addidisset. Crimmnabatur

Expanded text:
le, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, le, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista laus non est hominis, sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae, indicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur
Abbreviated transcription (Latin):
est hostibus cdedicꝰ honestius quãq pompeiꝰ quo cũ in cadem cauk
esset deprecante accepta lex uon est hic ea q̃ uidebatur unlitas plꝰ
ualuit quam honestas. Aput superiores utilitatis spẽs flã ab ho¬
nestatis auctoritate suꝑata est At nondebuit ratum esse quod eat
actum per uim quasi uero forti uiro us possit ad hiberi. Curigiᷤ
ad senatum proficiscebat̃ tũ presertim de captiuis dissuasurus ess
quod maxim in eo est id reprehenditis. Non enim suo uiditio stetit
sed suscepit causam ut esset uidicũ senatus tui isi ip̃e auctor fuis¬
set captiui profect pemis redditi essent ita incolumis in patria
regulus restitisset. Quod qr patrie non utile putauit id cirto sibi ho¬
nestum et sentire illa et pati tredidit. Nam ꝙ ayunt ꝙ ualde un¬
le sit id fieri honestum ỹmo uero esse non fieri. Est enim iichil u

Expanded text:
est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil uti
Abbreviated transcription (Latin):
gero. Regulus uoꝰ non debuit condiciones pactionesq bellicas
et hostiles ꝑ turbare ꝑuirio. Cum uisto enĩ et legitĩo hoste
res gerebat᷑ aduersus quem et totũ uis feciale et multa sunt ui¬
ra cõmuia quod ni ita esset nũquã claros uiros setatus uictos
hostibus dedisset At uero hy ueturiꝰ et. spurius postumiꝰ. tu
iterum consules esent quia tũ male pugnatũ aput claudiu ess
legionibus nr̃is sub uigum missis pacem tum saminitibus fecerant
dediti sunt his. Mussu eium populi senatusq feterant eodemq
tempe tyberius tminuciꝰq enulius qui cũ tribuni plebis erant qͦd
eorum auctoritate pax erat facta dediti sunt ut pax samininiũ re¬
pudiaretur atq eius dedicionis ip̃e postumiꝰ qui debebat᷑ suasor &
auctor fuit. Quod idem multis annis post. Emantinus qui ut mi¬
manti quibus cũ siue seriatus auctoritate fedus fecerat deder̾at ro

Expanded text:
gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, Q. Maelius, qui tum tribuni pl. erant, quod eorum auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur,
Abbreviated transcription (Latin):
animi debet uideri Itaq uerbosius qui ista disseruut solum au¬
dent inalum dicere id quod turpe sit. Qui autem remissuis hy
t amen non dubitãt summũ malũ diceᷤ. Nam illud quidem neq
dedi neq do infideli cuiquã Idtirco rete a poeta quia tũ trac¬
taretur a traus persone seruendum fuit sed si hoc sibi sument ul¬
lam esse fidem que infideli data sit uideant ne querat latebra
periirio Et autem us eciam bellicum fidesq uniurandi sepe
tum hoste seruanda. Quod enim ita uiratũ est ut meus conti¬
peret fieri oportere id seruandum est. Quod aliter id si non
fecerit uullum est ꝑuiriu ut si predonibus pactũ pro capite
pretium non attuleris uulla fraus ne si uiratus quidem id nõ
feceris. Nam pyrata non est ex ꝑ duellum numero definitꝰ
sed coĩus hosts omi Cum hoc nec ficles debet nec uisiurandũ
esse ꝯnĩue non eñi flmn uirare ꝑuirare est Sed ꝙ ex auimi tui

Expanded text:
animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum auanimi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli cuíquam idcirco recte a poeta, quia, cum tractaretur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, videant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque iuris iurandi saepe cum hoste servanda. Quod enim ita iuratum est, ut mens conciperet fieri oportere, id servandum est; quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides debet nec ius iurandum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, qu
Abbreviated transcription (Latin):
titiam et ad fidem pertinet. Nam preclare enniꝰ O fides
alma apta plenius et uisuandu iouis Qui ius igit᷑ uirandũ
uiolat is fidem uiolat quã in capitolio uicinam iouis optimi max¬
imiꝰ ut in catoĩs orone est maiores nr̃i esse uoluerũt At enini ne ira¬
tus quidem iupiter plus regulo notuisset quã sibi notuit ip̃e re¬
gulus Certe si nichil malum esset nisi dolere id autem nõ m̃o
non sũmum malu s ne malu ꝙ esse maxĩa auctoritate pħĩ af¬
firinant. Quorum quem testem non mediotrem sed haut scio
an grauissimũ regulu n ͦ lite queso uituꝑare. Quem eni locu¬
pleciorem querimus quã printipem populi Romani. qui retinẽ¬
di officii causa crutiatũ subierit uoluntariu. Nam quod ayunt
nũima de małis.i ut turpiter potius quã calamitose anest ullum
maius malum tiupitudine Que si in deformitate corꝑis habeat
aliquid offensionis quanta illa deprauatio et feditas turpificati

Expanded text:
titiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius: Ó Fides titiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius: Ó Fides alma ápta pinnis ét ius iurandúm Iovis! Qui ius igitur iurandum violat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Romani, qui retinendi officii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati
Abbreviated transcription (Latin):
illex truciatus deinde illud etiam aput acciũ fregisti ne fidem
Neq dedi neq do infideli tuiquã. Quamꝙͣ ab impio rege dicit᷑
Luculente tamen dicit᷑ Addunt ecum quemadinodũ nos dicamꝰ
uideri quedam honesta que non sunt ut hoc ip̃m uidetur hõeistũ
conseruandi uisiurandi causa ad trutiatũ reuertisse s fit non ho¬
nestum quia quod per uim hostium esset actum ⁊atũ esse non de¬
buit. Addunt eciam quicꝙͣ ualde utile sit id fieri honestũ etiã¬
si antea non uideret᷑ hoc uͦ contra regulam sed pͥina uideamus
lon fuit upiter metuendus ne iratus octideret qui neq irasci so¬
let nec nocere ħ quidemzatio non magis otra ⁊eguli ꝙͣ contra
omne iusiurandum ualet sed imureuirando non qui metus s
que uis sit debet intelligi Est enin iusiurandum affirmaͦ
religiosa Quod autem affirmare quasi deo teste promiseris
id teuendum. Iam euim nõ ad iram deor q̃ nulla ẽ Ced ad iuis¬

Expanded text:
ille cruciatus? Deinde illud etiam apud Accium: Fregistín fidem? ille cruciatus? Deinde illud etiam apud Accium: Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedconservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Addunt etiam, quicquid valde utile sit, id fieri honestum, etiamsi antea non videretur. Haec fere contra Regulum. Sed prima quaeque videamus. Non fuit Iuppiter metuendus ne iratus noceret, qui neque irasci solet nec nocere. Haec quidem ratio non magis contra Reguli quam contra omne ius iurandum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad ius
Abbreviated transcription (Latin):
uertut ea que sunt fundamenta nate̾ tũ utilitatem ab honestate
seuĩgunt Omnes eiuim expetimus utilitatem ad eam q̃ rapimi
uer facere aliter ullo modo possumus. Ham quis est qui utilia
fugiat aut quis pocius qui ea studiosissime non persequat᷑ Sed
quia nusquam possumus nisi in laude decore honestate unlia re¬
perire propterea illa pͥma et sumina habemus otilitat nom̃e nõ
tam splendidum quã necessariũ ducimꝰ. Quid est igitur dixe¬
rit quis iniureuirando. Num iratum timenius iouem At hoc
ipm negotii dicunt nichil exbibere alteri sed eoꝵ eciam qui dm̃
semper agere aliquid et moliri uolunt numquã noc irasti deũ
nec notere. Quod autem iratus ipiter plus nocere potuissẽt ꝙͣ
nocuit sibi ipe regulus. Nulla igitur uis fuit religionis que tã¬
tã utilitatem peruerteret an ne turpiter faceret pͥmũ m̃imu
de malis Nonigitur tantũ inali turpitudo iste habebit quãtũ

Expanded text:
es ea, quae sunt fundamenta naturae, cum utilitatem ab honestate es ea, quae sunt fundamenta naturae, cum utilitatem ab honestate seiungunt. Omnes enim expetimus utilitatem ad eamque rapimur nec facere aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? aut quis potius, qui ea non studiosissime persequatur? Sed quia nusquam possumus nisi in laude, decore, honestate utilia reperire, propterea illa prima et summa habemus, utilitatis nomen non tam splendidum quam necessarium ducimus. Quid est igitur, dixerit quis, in iure iurando? num iratum timemus lovem? At hocm nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sed eorum etiam, qui deum semper agere aliquid et moliri volunt, numquam nec irasci deum nec nocere. Quid autem iratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
posset intollerandũ putare Itaq quid fecit In senatũ uenit
mancdata exposuit sentenciam ne cdiceret recusauit. Quamdu
uireuirando hostiũ teneret᷑ non esse se senatorẽ atq illud etiam
o stultũ homine chxerit quispiã et repugnantem utilitati sue red¬
di captiuos negauit esse utile. Illos enim adolescentes esse et bo¬
nos duces se iam confectum senectute. Cuꝰ tũ ualuisset aucto¬
ritas captiui retenti sunt ip̃e carthaginẽ rediit. Neq eiun ca¬
ritas patrie retinuit nec suoꝵ Neq uero cũ ignorabat se ad crude¬
lissimũ hostem et ad exquisita supplicia proficisti s uisuitandus
conseruandum putabat Itaq tum tũ iuigilando necabat᷑ erat
in meliore causa quã si domi senex captius periurus consulars
reminsisset At stulte qui non modo non censuerit captiuos rem᷑¬
tendos rerum etiam dissuaserit quo modo stulte ne si reꝑ condu¬

Expanded text:
possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senatorem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque turn, cum vigilando necabatur, erat in meliore causa, quam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset. At stulte, qui non modo non censuerit captivos remittendos, verum etiam dissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, si rei publicae condu
Abbreviated transcription (Latin):
pisset maliciosam aucdatiã fidẽ sacrata uĩs ꝑꝑetuo falleret Iili uo
non modo tum hostibus uerũ etiam tũ fluctibus id quod fent
cdimicare melius fuit ꝙͣ cleserere consentientem greciã ad bellum
barbaris inferendũ. Sed omittamus et fabulas et externa ad rem
factam nr̃azq ueniaimis. Matilius regulus consul iteꝵ in affrica
ex insidiis captus esset dute xantippo lacedemoĩo imꝑatore aut patr̃e
habalis hanultare mixatus missus ẽ ad senatũ ut insi reddui¬
essent penis captiuis nobilss quidã rediret ip̃e carthaginem Is cum
romam renisset utilitatis spem uidebat sed eam ut res declarat flãm
deel uidicauit Que erat talis manere in patͥa esse domui sue tũ ux¬
ore tũ liberis quã calamitatem accepisset in bello ꝯmũnẽ fortũe
bellice iudicantem teuere consularis dignitatis gradũ quis hec
nogat esse urilia quem tenses maguitudo auimi et fortitudo ne¬
niehil extimescere omia humana despice̾ nichil ꝙ hoĩ accideᷤᷤ

Expanded text:
itiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem factam nostramque veniamus. M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nessent Penis captivi nobiles quidam, rediret ipse Kartaginem. Is, cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo neum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inter ficere nõ erubuit In quo resistentiã nulluis defensios.
amplius Achilles diguu est laude quent scripsisti multa nobili¬
tate decorũ qui nobilissim̃ regis filiũ uirũ tante nobilitatis et st̃eũ¬
tatĩs uigentem non captũ neq deuictũ ab eo ad caudam equi sui
obinisso pudore detraxit Sane si nobilitas eũ mouisset bi strẽnui¬
tas eum cduxisset ad cõpassionem ꝯmotus nũꝙͣ ad tam crudelit̾
uilia declinasset sed ip̃e ad ea potius moueri non potuit que uere
non erant i ipõ. Achille uo̾ corꝑe troyli sic sine pudore trahente
postꝙ̃ ĩnotuit paridi polidamas et Enoe de morte troyli int̾moris
paris auxiose factus semiutuꝰ Troyam tũ in recupatione corꝑis¬

Expanded text:
tum interficere non erubuit, in quo resistenciam nullius defensionistum interficere non erubuit, in quo resistenciam nullius defensionisplius. Nunquid Achilles dignus est laude, quem scripsisti multa nobilitate decorum, qui nobilissimi regis filium, uirum tanta nobilitate et strennuitate uigentem, non captum neque deuictum ab eo, ad caudam sui equi, dimisso pudore, detraxit? Sane si nobilitas eum mouisset, si strennuitas eum duxisset, compassione motus nunquam ad tam uilia crudeliter declinasset. Sed ipse ad ea moueri non potuit que uere non erant in ipso. Achille uero corpus Troili sic sine pudore trahente, postquam innotuit Paridi, Pollidame, et Henee de morte Troili, intermoritur Paris et anxiose factus est semiuiuus. Troya
Abbreviated transcription (Latin):
simũ frem̃ eius ꝑ ane si te non incluxit gretorũ affectio a quibꝰ
originem diceris procluxisse uera motus non cliteris ratiõe s
ponus ex furore Nonne Achilles fortissimũ hectorem cũ nullꝰ
in strẽnuitate fuit simiłis neq erit proditorie morti dedit cũ hector
regem quem in bello teꝑat ipñ a bello extraheᷤᷤ tota intencione
uacabat scuto suo tũe post teriga reiecto quo quasi factus ĩex nus
tũc ad nichil aliud intendebat᷑ quã regem captũ a turmmis ex tra¬
here et ipiñ captiuũ sius bellantibus assignare Noune si hector
tuẽ Achillis insidias persensisset in de fensionẽ suã scuto suo reuo¬
luto uelociter se opposisset eidem qui dichillem grauare multis
dispendiis consueuit Sic et fortissim̃ũ E roylum quem nõ ip̃e in
sua uirture ꝑemiit s ab alip̃ mille militibus expũgnatũ et uic¬

Expanded text:
eius fortissimum? Sane si te induxit Grecorum affeccio, a quibus eius fortissimum? Sane si te induxit Grecorum affeccio, a quibus originem diceris produxisse, verum non motus diceris racione sed pocius ex furore. Nonne Achilles fortissimum Hectorem, cui nullus in strennuitate fuit similis neque erit, proditorie morti dedit, cum Hector tunc regem quem in bello ceperat ipsum a bello extrahere tota intencione vacabat, scuto suo tunc post terga reiecto, quo quasi factus inermis tunc ad nihil aliud intendebat quam regem captum a turmis extrahere ut ipsum captiuum suis bellancibus assignaret? Nonne si Hector tunc Achillis insidias persensisset, in defensionem suam scuto suo uelociter se opposuisset eidem, qui Achillem multis grauare dispendiis consueuit? Sic et fortissimum Troilum, quem non ipse in sua uirtute peremit sed ab aliis mille militibus expugnatum et vic