comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cutes ereulita. sab extremo uite temꝑe ꝑ legati
coansferelit. S ille pspe reliens autlt noe
uoilli: apud apouliam resedit: seputit. hnoet¬
lustrs uiẽi exiuus. Matrem qũtũ uxit ĩ Ao¬
N a dulgentia dignatus est: q̃ ante pats obitu
sil an herliomo de comitis ulla mediocrmn
robartum cyiem comitem moretonĩ fecit cralli
hebetis ingenĩ hominẽ: ocdonẽ qũe ad ep̃ati
baiocensem ꝓuexit comes. comitẽ cancie rex in¬
stituit. Callidiors pectoris ille totius anglie in¬
ce dñs sub rege fuit. pt᷑ necem willi silis ob ser¬
uoi. Itaq in aggregandis thesauris muꝰ tͥgiuer¬
sarii mire astucie pene papatũ romanũ ab sens
a tiuib mercatꝰ fuerat. peras ꝑegrinoꝵ. eplis
⁊ nũmis infartiens. Cuiꝰ futuri itineris opins¬
ne cum eertatim ex toto regno ad dm̃ milites
concurrent. rex indigne ferens draperlib ire¬
tem cancie prencłe. Chientres eius minis impul¬
q ⁊ cullei plures e fluuiis extracti: qͦs ꝑ certa

Expanded text:
ita, sub extremo vitae tempore per legatum transferebat; sed ille prospere rediens, audita morte Willelmi, apud Apuliam resedit, sepultis ibi illustris viri exuviis. Matrem quantum vixit insigni indulgentia dignatus est; quae, ante patris obitum, cuidam Herlewino de Comitisvilla, mediocrium fecit, crassi et hebetis ingenii hominem; Odonem, quem ad episcopatum Baiocensem provexit comes, 457 comitem Cantiae rex instituit. Callidioris pectoris ille totius Angliae vicedominus sub rege fuit, post necem Willelmi filii Osberni. Itaque in aggerandis thesauris mirus, tergiversari mirae astutiae, pene papatum Romanum absens a civibus mercatus fuerat; peras peregrinorum epistolis et nummis infarciens. Cujus futuri itineris opinione cum certatim ex toto regno ad eum milites concurrerent, rex indigne ferens, compedibus irretem Cantiae prendere. Clientes ejus, minis impulque et cullei plures e fluviis extracti, quos per certa
Abbreviated transcription (Latin):
anos esauati iaox ab aldesonso rege qallicre. aꝗ
sua dedire coacłi etiã urbib qs olim tenuerunt
inuiti cesce̾.
sarlorũ delatũ. Ibi magna frequentia ordinatoꝵ
laieor panea: humi tracditũ. Uarietatis hum ane
rẽ fuit nide miseriã.: qͦd hono ille totiꝰ ołim euro

Expanded text:
anos efferati mox ab Aldefonso rege Galliciae ad sua redire coacti, etiam urbibus quas olim tenuerant inviti cessere.Cadomum delatum; ibi magna frequentia ordinatorum, laicorum pauca, humi traditum. Varietatis humanae tunc fuit videre miseriam, quod homo ille toti
Abbreviated transcription (Latin):
er libabo i salia ꝑ eesurrectionẽ ⁊ splendo¬
lem di pmuntians. qd̾ soleret ex inlustria ti¬
lia satram̃ta facẽ: q̃ p̃o hiatu oris t̾rificum
qddam autlitoꝵ mentib resonarent.
indediuante qñdo ⁊ sogetee ĩ agris ⁊

Expanded text:
ei libabo; » talia « per resurrectionem et splendoei libabo; » talia « per resurrectionem et splendorem Dei » pronuncians, quod soleret ex industria talia sacramenta facere quae ipso hiatu oris terrificum quiddam auditorum mentibus insonarent. declinante, quando et segete
Abbreviated transcription (Latin):
sluxiss. Non ẽ aliqͥd excusatõis qͦd afferam:
nͥ qͦd qͥdam dixit. Necesce ẽ ut multos tumeat:
quẽ multi timẽt. Nam ille ꝓ timore : nimico¬
rũ puncias suas pecunia ẽmungebat: qͣ un¬
petus eoꝵ ul tarcdaret uł etiam ꝓpellet: ꝓ sepe
ut fit ĩ reb humanis uirib quassatis fidem
hostilem p̃mio pigneratꝰ. Regnat alhuc ⁊
ĩ dies auget᷑ huuisce dedecoris calamitas: ut et
ulle ⁊ eccłie pensionib supponant᷑. Et ne hoc
qͥdem ꝑpetua exactoꝵ fide: s qͥeumq plus obtu¬
lerit: statim pactis irritis pͥorib palmã habeant
xtremo uite temꝑe in
normannia habitans: cõcractis iniiciis¬
sun toge stancoꝵ aliquãdiẜ ꝑ se contimuit.
Suiꝰ aburẽs pacientia philipus fertur drxs¬
se. Nec anglie iacet totomagi: more absole¬
tarum pa ue semineoꝵ eubile fouens. Ioca¬
tus in enis uentiem: quẽ potiore alleulais
Qͦ ꝑsteietus coninitio respondit. Cũ alanis¬
sam pb partũ iero: centum milia candelꝙ

Expanded text:
uid aliud excusationis quod afferam, nisi quod quidam dixit, « Necesse est ut multos timeat, quem multi timent. » Nam ille, pro timore inimicorum, provincias suas pecunia emungebat, qua impetus eorum vel tardaret vel etiam propelleret, persaepe ut fit in rebus humanis viribus cassatis, fidem hostilem praemio pigneratus: regnat adhuc et in dies augetur hujusce dedecoris calamitas, ut et villae et ecclesiae pensionibus supponantur; et ne hoc quidem perpetua exactorum fide, sed quicunque plus obtulerit, statim, pactis irritis prioribus, palmam habeat. § 281. Extremo vitae tempore in Normannia habitans, contractis inimicitiicum rege Francorum, aliquantisper se continuit; cujus abutens patientia, Philippus fertur dixisse, « Rex Angliae jacet Rotomagi, more absolutarum partu foeminarum cubile fovens, » jocatus in ejus ventrem quem potione alleviarat. Quo praestrictus convitio, respondit: « Cum ad missam post partum iero, centum millia candelas
Abbreviated transcription (Latin):
nec hum reperet nec altũ qͥd tumeret paucis
aute aduentum willi in anglia annis. cũ.xu.
melitib adierat apuliam: penuriam neces¬
farioꝵ gentis illiꝰ ignauie stipenciis corre¬
turus. Nec multi fluxeit̃ anni qͣdstipentio eli
mune totan t̾ram ĩ potestatem accepit. Nã
dibi uirib destituebatur in genio callebat.
spoula primo. mox ciuitates sue dicioni ae¬
socrans. Ita gͦ. pfecit: ut se ducẽ appulie. ⁊ ca¬
o rogero cũ altero filio boaclmondo: adriaticũ
pelagꝰ transiuit. Statimq dunchio capto: sr̃
alerim imperatorem constantinopolim ultt¬

Expanded text:
nec humi reperet nec altum quid tumeret, paucis nec humi reperet nec altum quid tumeret, paucis ante adventum Willelmi in Angliam annis, cum quindecim militibus abierat Apuliam, penuriam necessariorum gentis illius ignavae stipendiis correcturus Nec multi fluxerunt anni quod, stupendo Dei munere, totam terram in potestatem accepit: nam ubi viribus destituebatur, ingenio callebat; oppida primo, mox civitates, suae ditioni associans. Ita ergo profecit ut se ducem Apuliae et Cao Rogero, cum altero filio Boamundo Adriaticum pelagus transivit; statimque Dirachio 440 capto, super Alexium imperatorem Constantinopolit
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Prouinciales a deo mitu suo substraue¬
rat: ut sine ulla contͣdixione pͥmus densum oĩ¬
um capitum ageret. omĩum predioꝵ reclitus
tiebat cnuto rex danoꝵ. qͥ affinitate robertifri¬
sonis. ⁊ suapte potentia ininmensum extol¬
lebat᷑ rumore in ppłos sato qͦd angliam inua¬
deret:. debitum sibi ꝑ affinitate antiqui cnu¬
toris solum. Et ꝓfecto feciss nisi ds̃ eils au¬
claciam uento contrario infirmasset.
ex igit᷑ danoꝵ ut dixi solus erat obstacu¬
ũ: ne willelmꝰ continua feriaret᷑ leticia.
Tuĩ respectu tantam multitudiñe stipendiario
nanimitate sua dispendium expensaꝵ non sen¬
tiens: etiam h ugonem magnum regis fran¬
coꝵ fiatr̃e cũ illiꝰ cõmilitio int̾ militares nu¬
meros sibi seruiturũ redegerat. Animabat ⁊
exitabae np̃e uirtutẽ suam ꝓpter roberti guis
derline cederet᷑. quem nobilitate preiret. Si qui¬
dem mediocri parentela ĩ normannia ortus que

Expanded text:
rent. Provinciales adeo nutui suo substraverent. Provinciales adeo nutui suo substraverat, ut sine ulla contradictione primus censum omnium capitum ageret, omnium praediorum redditus tiebat Cnuto rex Danorum, qui et 435 affinitate Roberti Frisonis et suapte potentia in immensum extollebatur; rumore in populos sato quod Angliam invaderet, debitum sibi pro affinitate antiqui Cnutonis solum: et profecto fecisset nisi Deus ejus audaciam vento contrario infirmasset.ex igitur Danorum ut dixi solus erat obstaculum ne Willelmus continua feriaretur laetitia , cujus respectu tantam multitudinem stipendiariorum nanimitate sua, dispendium expensarum non sentiens, etiam Hugonem Magnum, regis Francorum fratrem, cum illius commilitio, inter militares numeros sibi serviturum redegerat. Animabat et excitabat ipse virtutem suam propter Roberti Guisctudine cederet quem nobilitate praeiret; siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne ext̾minium induxit ducta illuc expeditiõe
de anglis. Qui sicut facile in solo suo potuerũt
opprimi: ita in alieno semꝑ apparuerunt inuic¬
ti. Apd̾ dolum castellum transmarine britannũ
drã nescio qͣ simulãte irritat᷑ manũ illuc milita¬
rem luxisset ĩnumeros ex siuis desideruit. Phi¬
lippun regem francoꝵ cuiꝰ amite filiam uxoeẽ
tluxerat. semꝑ infidum habuit: qͦd silicet ille tã¬
tam głam uero inuideret: quẽ ⁊ patris sui ⁊ su¬
um hominẽ eẽ constaret. S willelmꝰ nichilo
segiꝰ euis conatib obiuabat improbe: qmuis
pͥmogeuitus filiꝰ eius robertus fatuo consilio co¬
natib eiuis obsisteret. Unde contigit ut ĩ qd am
assultu apd̾ gibboracum filiꝰ pat̾ resultans. eo
tiulnerato equum euis confodẽt willelmꝰ medꝰ
filioꝵ santius abirt multi ex regus cacderent. Ce¬
terum tota uita ita fortunatus fuit : ut extere
teremote gentes nichil magis qm̃ nom̃ eiꝰ tine¬

Expanded text:
ene exterminium indixit, ducta expeditione ene exterminium indixit, ducta expeditione illuc de Anglis, qui sicut facile in solo suo potuerunt opprimi, ita in alieno semper apparuere invicti. Apud Dolum, castellum 434 transmarinae Brittanniae, dum nescio qua simultate irritatus manum illic militarem duxisset, innumeros ex suis desideravit . Philippum regem Francorum, cujus amitae filiam uxorem duxerat, semper infidum habuit, quod scilicet ille tantam gloriam viro invideret quem et patris sui et suum hominem esse constaret; sed Willelmus nihilo seprimogenitus filius ejus Robertus fatuo consilio conatibus ejus assisteret; unde contigit, ut in quodam assultu apud Gibboracum filius patri resultans, eo vulnerato, equum ipsius confoderet, Willelmus medius filiorum saucius abiret, multi ex regiis caderent. Caeterum tota vita ita fortunatus fuit, ut exterae et remotae gentes nihil magis quam nomen ejus time
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ adhuc suꝑest magis consuetus linguã. ĩ lites
acu̾e: qmi arma ĩ bello concutẽ. Ita laicoꝵ poten¬
tia subruta. stabili firmauit edicto ut nullum eiꝰ
gentis monac hũ uel clericũ ad aliqm dignitatem
conari pateret᷑: a cnutonis regis qͣndam facilitate
inmanit̾ abhorrens. qͥ uictis honores integros exi¬
buit. Uũ factũ est. ut eo defuncto indigene adue¬
nas leuit̾ expellerent: sibiq antiqum uis uendi¬
carent. At iste certis de causis uiuentes quosdam
canoniçe deposuit: ⁊ in locum illoꝵ qͥ morerentur
cuiusꝙͣ gentis inlustͥum hominẽ pret̾ angligenã
inposuit. Exigebat s nͥ fallor indurata in regem
ꝑuicatia: cũ sint normanui ut añ dixi in conuiuẽ¬
tes aduenas naturali benignitate ꝓcliues.
T uero willelmꝰ insubiectos lenit̾. turbine
in rebelles agens. felicit̾ omĩ anglia potie¬
transmare nunqͣm otiosus. cenomannico solo p¬

Expanded text:
qui adhuc superest, magis consuetus linguam in lites qui adhuc superest, magis consuetus linguam in lites acuere, quam arma in bello concutere. Ita laicorum potentia subruta, stabili quoque obfirmavit edicto ut nullum ejus gentis, monachum vel clericum, ad aliquam dignitatem conari pateretur: a Cnutonis quondam regis facilitate immaniter abhorrens, qui victis honores integros exhibuit; unde factum est, ut, eo defuncto, indigenae advenas leviter expellerent, sibique antiquum jus vendicarent. At iste certis de causis viventes quosdam canonice deposuit , et in locum illorum qui morirentur, cujuscunque gentis industrium, praeter Angligenam, imposuit. Exigebat hoc, nisi fallor, indurata in regem pervicacia; cum sint Normanni  ut ante dixi in conviventes advenas naturali benignitate proclives. rex Willelmus in subjectos leniter, turbide in rebelles agens, feliciter omni Anglia potietrans mare, nunquam otiosus , Cenomannico solo p
Abbreviated transcription (Latin):
duriore in angls filit qͦd pene nullũ eoꝵ sis
inuenent. Ere res ia ferocem aniniũ exases
uos potentiores pͥmũ pecuniis mox tͥris . n e¬
los etiam inta exueret. Quineciam cesara
secntus ingenium: ꝗ germanos in arsenuans¬
nuina sila abditos ⁊ inde crebris etiiptious
brertiti e sieũ affligentes ñ ꝑ romanos sius
qͦsdam qui post pͥmum infelicis hominis p uge
Danemar chrami ⁊ hiberniam ꝓfugeiant.⁊ os¬
ongregeate maii tercio anno relierant ang¬
genum gxertitum ⁊ lucem obuecit: normanis
feriars ꝑmittens. Ingens ibi leuamen ꝓuidens
ut libet iuncerent. Nec eum cogitatio lusit. Nam
utq angli aliqnͣdiu digladiati inter se: palmani
otioso regi retule. Nduene hyberniam fugati: re¬
gi maxime sui clade nomen inane uictorie amisso
duice mercati. Uocabat᷑ is ednodus dom belloq
angloꝵ temporib uita insignis. pater harlingi

Expanded text:
durior in Anglos fuerit, quod pene nullum eorum fidelem durior in Anglos fuerit, quod pene nullum eorum fidelem invenerit. Quae res ita ferocem animum exasperabant, ut potentiores primum pecuniis, mox terris, nonnullos etiam vita exueret: quin etiam Caesarianum secutus ingenium, qui Germanos in Ardenna maxima sylva abditos, et inde crebris eruptionibus exercitum suum affligentes, non per Romanos suos, nam contra quosdam, qui post primam infelicis ominis pugnam Danemarchiam et Hiberniam profugerant, ongregata 429 manu tertio anno redierant, Angligenam exercitum et ducem objecit, Normannos feriari permittens; ingens sibi levamen providens, utrilibet vincerent. Nec eum cogitatio lusit; nam utrique Angli, aliquandiu digladiati inter se, palmam otiosam regi refudere: advenae Hiberniam fugati; regii, maxima sui clade, nomen inane victoriae, amisso duce, mercati. Vocabatur is Ednodus, domi belloque Anglorum temporibus juxta insignis, pater Herdingi
Abbreviated transcription (Latin):
fensaꝵ ĩ memor noui regis magis illas uirtuti qm
ꝑfidie attribuebat. Siquidem ⁊ weldeofus ĩ ebo¬
racenci pugna plures normannoꝵ solus obtrun¬
cauerat: unos ⁊ unos ꝑ portam egredientes de¬
capitans. Neruosus lacertis thorosus pectore ro¬
bustus ⁊ ꝓcerus toto corꝑe. filius suuardi mag¬
nificentissim comitis quẽ digera danico uocabu
lo .i. fortem cognominabant. Postmodũ uͦ uictis
primũ ingenium cohibere inpotens. Compatri¬
otis enĩ o qͥ existinauerant resistendum cesis
uł subiectis: etiam in racdulfi de waber p̃filia se
pultus est: qm̃uis q̃dam dicant necessitate int̾ep̃tũ
maoluntate aldidũ infidelitatis sacram̃tin
euaasie. Aeigioꝵ est ista excusatio: nam cet
mautm asseruiit. angloꝵ qui plurimũ ueria¬
pest oetS moꝵ a stpulationi diuinitas sullra¬
ille ostendens. Aiuint eñ ĩ cathenas ꝯiectum
tdiam⁊ Eingłtib ꝑperam cõmissa disuisser
nde ꝓpositum regis
fortassis merito exeusatur: si aliqũs

Expanded text:
 immemor, magis illas virtuti quam perfidiae attribuebat. Siquidem Weldeofus in Eboracensi pugna plures Normannorum solus obtruncaverat, unos et unos per portam egredientes decapitans: nervosus lacertis, thorosus pectore, robustus et procerus toto corpore, filius Siwardi magnificentissimi comitis, quem Digera Danico vocabulo, id est fortem, cognominabant. Postmodum vero, victis pravum ingenium cohibere impotens: compatriotis enim omnibus, qui existimarant resistendum, caesis vel subjectis, etiam in Radulfi de Waher perfidia se pultus est; quamvis quidam dicant, necessitate interceptum, non voluntate addictum, infidelitatis sacramentum agitasse. Anglorum est ista excusatio; nam caetera Normanni asserunt, Anglorum qui plurimum praestent. Quorum astipulationi Divinitas suffraillius ostendens. Aiunt enim, in catenas conjectum, quotidianis singultibus perperam commissa diluisse. § Inde propositum regis fortassis merito excusatur, si aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
angliam willo: possessioẽs mat̾nas. henrico
delegauit. Uinctos suos om̃s educi ⁊ soliu:
thesaros efferri. ⁊ eccłiis disꝑgi p̃cepit. Certũ
numerũ pecunie ad reparationẽ eccłie nuper
eremare ip̃e ĩ lixit. Ordinatis gͦ bene reb oc¬
tauo ulus setempb̾s decessit. auno .xx .iiͦ. ute

Expanded text:
Angliam Willelmo, possessiones maternas Henrico Angliam Willelmo, possessiones maternas Henrico delegavit. Vinctos suos omnes educi et solvi, thesauros efferri et ecclesiis dispergi, praecepit. Certum numerum pecuniae ad reparationem ecclesiae nuper crematae ipse indixit. Ordinatis ergo bene rebus, octa
Abbreviated transcription (Latin):
infesicis ingredit᷑. Omĩa p̃terit. cincta pps¬
b̃i Nichil erat qͦd surentis aninũ mitigaes
ai iniuiã in solent acceptã multoꝵ lisps¬
dio ulcisceret᷑. Postremo medandũ oppẽ¬
lum iiectis ignib cremauit. Combusi
illic eccłia sc̃e marie redusa una ustulata
q̃. speleũ suũ nec intali necessitate deserei¬
dum putauit: fortune om̃s ciuium pessun¬
date. Qͦ successu ex hilaratꝰ dũ suos audatiꝰ
incitat. ut igni adiciant. pabula ꝓpiꝰ flãmas
succendens foci calore ⁊ autumnali estus ĩ equa¬
litate morbũ nactus est. Dicunt qͥdam qͦd. pre¬
ruptã fossam sonipes transiliens interenea ses¬
soris disruꝑit: qͦd in anteriori parte selle uent̾
ꝓtuberabat. Hoc dolore affectus receptui suis
cecidit. Noto magumq reuersus: crescente
ĩdies ĩ cõmõdo lecto exipit᷑. Consulti mediei.
ĩspectione urine c̾tam mortẽ p̃dixe̾. Qaudi¬
to q̃rimonia domũ repleuit: qͦd eũ p̃occupã
uiatico. Normanniã inuitꝰ ⁊ coactus roberco

Expanded text:
cuncta populatur; nihil erat quod furentis animum mitigaret, ut injuriam insolenter acceptam multorum dispendio ulcisceretur. Postremo Medantum civitatem injectis ignibus cremavit, combusta illic ecclesia sanctae Mariae; reclusa una ustulata, quae spelaeum suum nec in tali necessitate deserendum putavit; fortunae omnes civium pessundatae. Quo successu exhilaratus, dum suos audacius incitat ut igni adjiciant pabula, propius flammas succedens, foci calore et autumnalis aestus inaequalitate morbum nactus est. Dicunt quidam quod praeruptam fossam sonipes transiliens interanea sessoris ruperit, quod in anteriori parte sellae venter protuberabat. Hoc dolore affectus receptui suis cecinit; Rotomagumque reversus, crescente indies incommodo, lecto excipitur. Consulti medici inspectione urinae certam mortem praedixere. Quo audito querimonia domum replevit, quod eum praeoccupareviatico. Normanniam invitus et coactus Roberto,
Abbreviated transcription (Latin):
na cõ testaus uoce mpinã. sepultuã imbuit dicẽs
ailrto iure solũsuũ eẽ. nec illũ ĩ loco quẽ uiolente
apuerat pausare. leb̾e. Quocirca uolente henriui
ilis qͥ solus ex lib̾is adenit .c. libre argenti lrigan
i ꝑsolute. audacẽ calumpniã cõpeserie. Nã ce robi¬
tus pͥmogenit᷑ ĩ fiutia ꝯtͣ pat̾am bellauit. Willo
ante qm̃a płimie pat̾ exspiraret. angliã enauigauens
utis ꝰ ducens sius ĩ posterũ cõmoddis ꝓspicẽ. qmͣ ob¬
seo ui s patni eorꝑis int̾esse. Porro ĩ disꝑtienda pe¬
cunia ñ segnis nec parcus. omñe thesanitũ wintoni
totis annis regni accumulatũ ab archanis sacrari¬
is eruit ĩ lucẽ: monastiis aurũ eccłis agrestib so¬
lidos qͥnq argenti. unicuiq pago .c. lib̃. uritim e¬
genis diuidendas largitꝰ. Pat̾s etiã memoriã ingẽ¬
ti cõgerie argẽti ⁊ auri cũ gẽmaꝵ luce conspicue
adornauit.

Expanded text:
voce rapinam, sepulturam inhibuit, dicens, Avito jure solum suum esse, nec illum in loco quem violenter invaserat pausare debere. Quocirca volente Henrico filio, qui solus ex liberis aderat, centum librae argenti litigatori persolutae audacem calumniam compescuere: nam tunc Robertus primoliam enavigaverat, utilius ducens suis in posterum commodis prospicere, quam obsequiis paterni corporis interesse. Porro, in dispertienda pecunia nec segnis nec parcus, omnem illum thesaurum Wintoniae totis annis regni cumulatum ab arcanis sacrariis eruit in lucem; monasteriis aurum, ecclesiis agrestibus solidos quinque argenti, unicuique pago centum libras viritim egenis dividendas, largitus. Patris etiam 462 memoriam ingenti congerie argenti et auri, cum gemmarum luce, conspicue adornavit.
Abbreviated transcription (Latin):
niagnifica faciebat: natale cdñi ap̃d̾ gloecestũ
pasca apd̾ wintroniã pente costen apd̃ wel¬
monastĩum agens qͦd annis quib in anglia
morar licẽt. Om̃s in eo cuiꝰeumq ꝓfessionis
magnates. regiũȩdictũ accersiebat: ut extexaꝵ
gentiũ legati speciem multitucdinis appanim̃¬
q deliciaꝵ mirarent᷑. Nec ullo temꝑe com¬
or. aut ĩdulgendi facilior erat: ut qͥ aduenãt
largitatẽ eiꝰ cũ diuitiis conquadrare ubiq gẽ¬
tium iactitarent. Quẽ morem conuiuandi pri¬
mus successor obstinare tenuit sccł̃s omisit.

Expanded text:
ni apud Gloecestram, Pascha apud Wintoniam, Pentecosten apud Westmonasterium agens quotannis quibus in Anglia morari liceret: omnes eo cujuscunque professionis magnates regium edictum accersiebat, ut exterarum gentium legati speciem multitudinis apparatumque deliciarum mirarentur. Nec ullo tempore comior aut indulgendi facilior erat, ut qui, advenerat largitatem ejus cum divitiis conquadrare ubique gentium jactitarent. Quem morem convivandi primus successor obstinate tenuit, secundus omisit.
Abbreviated transcription (Latin):
pore si credimus ab om̃i uoluptate idesciuit.
Sepulta est regina cadonus in monasti̾o sc̃e
regiñe fune̾ curando ñ minus fuit. Que apd̃
west monastĩum studio eius. prope coningem
locata: habet tumbã argenti ⁊ auri expensis õ¬
perosam.
steriores dito: ptꝰ eum successione continua in
anglia regnaue. Robertus patre acdhui
uiuente normanniam sitͭ nͥegari egre ferens ĩ
itaslam obstinatus abiit: ut filia bonefacii mar¬
tionis sumpta patri partib illis aluitus acluer¬
dirate frustratus. anglia pt᷑ mortẽ  eius carũ
comitetu normannie iux recento. Ea ꝙͣ post¬
eĩt ni oepesitionem cũ cetis xp̃ianis aggres e
est. Inde transactis quatuor aunis clarus mo¬
lirie gesus regressus. normannie sine difficul¬
hate itra ersit. quod germano wilło nuꝑ defucb
hens uus rer nouitate dener: angliam ĩ fudẽ tene
ds parentis spem laudlis alebat: puer deli¬
atiis. ⁊ uit id etatule pusio altũ qd spurane.

Expanded text:
pore, si credimus, ab omni voluptate descivit. pore, si credimus, ab omni voluptate descivit. Sepulta est regina Cadomis in monasterio 454 reginae funere curando non minus fuit, quae, apud Westmonasterium studio ejus prope conjugem locata, habet tumbam argenti aurique expensis operosam.steriores duo post eum successione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam obstinatus abiit, ut, filia Bonifacii marchionis sumpta, patri partibus illis adjutus adverditate frustratus, Anglia post mortem ejus caruit, comitatu Normanniae vix retento. Ea quoticam expeditionem cum caeteris Christianis aggressus est; inde, transactis quatuor annis, clarus militiae gestis regressus, Normanniae sine difficultate immersit, quod, germano Willelmo nuper defuncto, Henricus rex, novitate tener, Angliam in fide tenere parenti spem laudis 455 alebat, puer delicatus; ut id aetatulae pusio, altum quid spirans.
Abbreviated transcription (Latin):
Et sententia ꝓoeꝵ mat̾monio aclilictus: iiset. ar
UR plxbn annis nulltꝰ ꝓbri suspitione notares
Cubr. ex malede libo̾s multos quteone arotareo¬
ligera e prole. fecunda nobilis uri animũ in
su amoris incttabat aculeum. Qm̃qm̃ n. ãesit̃
qui gaumant eũ celibatus antiquo reninciast
cũ regia potestas accreuiss uoluxtatũ cũ cuiusdã
pbri filia qmͣ ꝑ satellitem succiso poplite matil¬
dis sustulerit. Qua propt̾ illũ exẽdatum: illã
ad mortem freno equi cesam. S hec de tanto re¬
ge crede clementie ascribo: hoc constant̾ asseue¬
rans qͦd aliqͣntula simultas inter eos innata ex¬
tremis annis fui̾t: ꝓ roberto filio cui mat̾ mili¬
tarem manum ex fisci recdditib sustentare dice¬
batur. uerũ ꝑpter hoc nichil conugalis gr̃e di
minutũ ip̃e ostendit dũ quatuor annus añ de
fũctam ⁊ magnificentissimis inferiis extulit:
⁊ lacrimis ꝑ multos dies ubertim ꝓsecutus a¬
misisse caritatem desiderauit. Quin ⁊ eo tem¬

Expanded text:
 sententia matrimonio addictus, ita se egit ut pluribus annis nullius probri suspicione notaretur. Tulit ex Matilde liberos multos, quae, et marito morigera et prole foecunda, nobilis viri animum in sui amoris incitabat aculeum: quanquam non desint qui ganniant eum coelibatui antiquo renunciasse cum regia potestas accrevisset, volutatum cum cujusdam presbyteri filia, quam per satellitem succiso poplite Matildis sustulerit; quapropter illum exhaeredatum, illam ad mortem fraeno equi caesam. Sed haec de tanto rege credere dementiae ascribo; hoc constanter asseverans, quod aliquantula simultas inter eos innata extremis annis fuerit pro Roberto filio, cui mater militarem manum ex fisci redditibus sufficere dicebatur: minutum ipse ostendit, dum quatuor annis ante se defunctam , et magnificentissimis inferiis extulit, et, lachrymis per multos dies ubertim prosecutus, amissae charitatem desideraverit, quin et ex eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
palimas dedit. Inde babilone ut aiunt du¬
ebus sl̃i xpõm ab negare nollet: in medio Eo¬
ro at siguum positus ⁊ sagntis terebra cus
marto riũ sacrauit. Edgarus amisso mi¬
lite regressus multaꝙ beneficia ab impe¬
ratorib grecoꝵ &. alemannsꝵ aleptus. quip¬
po que etam eum retinere ꝑ generis ampli¬
tudine temptassent: omĩa ꝓ natalis soli de¬
siderio spieuit. Quosdam enim ꝑfecto fal¬
sits amor pat̾e ut nichil uideat᷑ eis iocundũ.
nsi aonsuetũ hauserint celum. Ende eĩ¬
garit fatua cupidine illusus: angliam re
les coeonatus. nunc remotus ⁊ tacitus. canos
suos in agro consumit.

Expanded text:
palmas dedit. Inde Babylonem ut aiunt dupalmas dedit. Inde Babylonem ut aiunt ductus, cum Christum abnegare nollet, in medio foro ad signum positus, et sagittis terebratus, martyrium sacravit. Edgarus amisso milite regressus, multaque beneficia ab imperatoribus Graecorum et Alamannorum adeptus, quippe qui etiam eum retinere pro generis amplitudine tentassent, omnia pro natalis soli desiderio sprevit; quosdam enim profecto fallit amor patriae, ut nihil eis videatur jocundum nisi consuetum hauserint coelum. Unde Edgarus, fatua cupidine illusus, Angliam rednae ludicro 426 rotatus, nunc remotus et tacitus canos suos in agro consumit.
Abbreviated transcription (Latin):
fugio iusiurandũ maculauit S cũ ibi aliqt
annos degens nichil add p̃sens cõmodi nichil
al suturũ spei p̃t̾ cotidianam stipem nactus
eeti normann liberalitatẽ. Sxperiri ꝑgens adͥ
cumq anglos suspectos habebat quasi ho¬
noris causa nor manniam ducere: ue quit¬
qma se absente ĩ regno turbarent. Receptus
qͦ angarus ⁊ magno donatiuo donatus el
plurib q annis in curia manens pedecent
peo ignaniã ⁊ ut mitius dictum sit ꝑ sus
enim simplicitas ut libram argenti qm̃a
todie instipendiũ accipiebat: regi ꝓ uno
equo ꝑdonaret. Subsequenti tempore.
quo turci bałduinũ regẽ apd̾ ramas obse¬
derunt. Qeum oblidionis ĩ iuriam fertꝰ
niequiret. ꝑ medias hostium acies effugt
solius roberti oꝑa liberatus preeuntis. e
euaginato gladio dextra leuaq turcos ce¬
dlentio. S cũ successu ip̃o truculentior
alacritate nimia ꝓcurrene: ensis manu
excidit: ad quẽ recolligendũ cũ se incli¬
nals. hostiũ occursu oppressus iunculs

Expanded text:
dum maculavit; sed cum ibi aliquot annis degens, nihil ad praesens commodi, nihil ad futurum spei, praeter quotidianam stipem nactus esset, Normanni liberalitatem experiri pergens, ad cunque Anglos suspectos habebat, quasi honoris causa, Normanniam ducere, ne quicquam se absente in regno turbarent. Receptus ergo Edgarus, et magno donativo donatus est; pluribusque annis in curia manens, pedetentim pro ignavia, et, ut mitius dictum sit, pro senim simplicitas, ut libram argenti, quam quotidie in stipendio accipiebat, regi pro uno equo perdonaret? Subsequenti tempore cquo Turchi Baldwinum regem apud Ramas obsederunt; qui, cum obsidionis injuriam ferre nequiret, per medias hostium actes effugit, solius Roberti opera liberatus praeeuntis, et evaginato gladio dextra laevaque Turchos caedentis: sed cum, successu ipso truculentior, alacritate nimia procurreret, ensis manu excidit; ad quem recolligendum cum se inclinasset, omnium incursu oppressus, vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ eius ⁊ nepos ricardus filiꝰ roberti comitis nor¬
mannie mortẽ offẽcderunt seuero dĩ iudicio. Ille
sagitta pectus iste arboris ramuscło collũ traiedꝰ.
uł ut quidam dicunt equo ꝑtranseunte fauces
fuere qͥnq. Cecilia catloniensis abbatissa¬
que adhuc uiuit. Altã constancia comiti britãnie
alano fuit ĩ coniugiũ data: austeritate iusticie ꝑ¬
uinciales in mortiferam s̃ pocionẽ exacuit. Ter¬
cia adala uxor stepħi bles ensis comitis laudate
in scło potentie iurago: nouit᷑ apd̾ mat̾niacum¬
cũ sanctimoniab habitũ sup̃sit. S. Duaꝵ nõĩa
infra matu̾os coniugio cninos obiit. Alterius que
a ddelfonso gallicie regi ꝑ muntios iurata. iurginãi
morten inpec̾uit a dño. Neptꝰ indefuncte ge¬
nib calluis: crebraꝵ eiꝰ orationũ uideo fuit

Expanded text:
filius ejus, et nepos Ricardus filius Roberti comitis Normanniae, mortem offenderint; severo Dei judicio ille sagitta pectus ictus, secundus arboris ramusculo collum trajectus: vel, ut quidam dicunt, equo pertranseunte faucibus fuerunt quinque: Cecilia, Cadomensis abbatissa, vivit; altera, Constantia, comiti Brittanniae Alano Fergant in conjugium data, austeritate justitiae provinciales in mortiferam 456 sibi potionem exacuit; tertia, Adala, Stephani Blesensis comitis uxor, laudatae in seculo potentiae virago, noviter apud Marcenniacum sanctimonialis habitum sumpsit. Duarum nomina infra maturos conjugii annos obiit; alterius, quae Aldefonso Galliciae regi per nuncios jurata, virgineam mortem impetravit a Deo. Repertus in defunctae genibus callus, crebr
Abbreviated transcription (Latin):
ad manus ueturet᷑ se dedidit totoq wil¬
lelmi tẽmꝑe in c̾tis ⁊ sepefractis federib eiũ
egit. S filio willi wilło regnante:. simili mͦ
impetitus falso sacram̃to in sequentẽ ab egit.
Nec multopost dum ficłi immemor suꝑbus
ꝓuinciam inquietaret: a roberto de morbreia
comite nortannunbrie cũ filio cesus est. Hu¬
matus q multis annis apud tinemuthe:
nuper ab alexandro filio scotiam ad dũfer¬
melim portatus est.

Expanded text:
ad manus veniretur, se dedidit, totoque Willelmi tempore incertis et saepe fractis foederibus aevum egit; sed, filio Willelmi Willelmo regnante, simili modo impetitus, falso sacramento insequentem abegit. Nec multo post, dum fidei immemor superbius provinciam inequitaret, a Roberto de Molbreia, comite Northanhimbriae, cum filio caesus est; humatusque multis annis apud Tinemuthe, nuper ab Alexandro filio Scotiam ad Dunfermelin portatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
orticus etiam qmͣ inter aquensem basilicam
et regiam operosa mole construxerat: die asc̃e¬
sionis dñi subita ruina usq ad fundam̃ta est col¬
tempons reni apud
magontiacum quẽ ipse ꝑ decem annos ingenti labo
uit: ut p̃ter qd̵ aqua tegebat᷑ ne una quidem astula
ex eo remaneret.
pse qͦ cũ ultimam in saxoniam expeditionẽ contra
godefridũ regem danoꝵ ageret: quadã die cũ aute ex¬
ortum solis castrũ egressus. iter agere cepiss: iudit
repente delapsam celitus cũ ingenti lumine facem.
a dextera in sinistram ꝑ serenum aera in currere.
Cunctisq hoc signum qͥd portenderet ammirantibꝰ.
subito equus cui insidebat. capite deorsum menso
decidit: eumq tam grauit̾ ad terrã elisit. ut fibula
sagixupta. balteoq gladii dissipato a festinantib¬
qui aderant ministris exarmatus ñ sine ammini¬
culo leuaret᷑.
iculum ꝙͦ qd̾ tunc forte ma nu tenebat. ita
elapsum est: ut iuginti uel eo ampliꝰ pedũ spa¬
cio longe iaceret.

Expanded text:
orticus, quam inter basilicam et regiam operosa mole construxerat, die ascensionis Domini subita ruina usque ad fundamenta cotem pons Rheni apud Mogontiacum, quem ipse per decem annos ingenti laboravit, ut, praeter quod aqua tegebatur, ne una quidem astula ex eo remaneret. Ipse quoque, cum ultimam in Saxoniam expeditionem contra Godofridum regem Danorum ageret, quadam die, cum ante exortum solis castris egressus iter agere coepisset, vidit repente delapsam caelitus cum ingenti lumine facem a dextra in sinistram per serenum aera transcurrere. Cunctisque hoc signum, quid portenderet, ammirantibus, subito equus, quem sedebat, capite deorsum merso decidit eumque tam graviter ad terram elisit, ut, fibula sagiqui aderant ministris exarmatus, non sine amminiculo, levaretur. m quod tunc forte manu tenebat, ita elapsum est, ut viginti vel eo amplius pedum spacio longe iaceret.
Abbreviated transcription (Latin):
dem hec oratoris egregii sententia. me a scri¬
bendo decerrere. nisi animo p̃meditatum ha¬
berem hominũ iudicia potus experiri: ⁊ hec
scribendo ingenioli mei periculũ facere: qm
tanti uiri memoriam in parcendo p̃terure.
ens morahinguorum de qua franci
reges sibi creare soliti erant usq ĩ hil¬
drieni regem qui uissu stephani romani põ¬
tisicis depositus ae dletunsus. atq ĩ monaste¬
num tensuo est durasse putatur. Que licet
n illo forica possit uideri: am̃ iam ducum mul¬
laa te gors enat ꝰ nes quicqm in sec larum o al
mane reges uocabulũ preferebat. Nam ꝓͣpes
n gedente regni penes palacii prefectos. que
marores domus dicebant᷑ ⁊ ad quos sumna
imois ꝓtinebat denebant. Neque regi aliuo ee¬
linquebae ĩ qei ut regio tantũ uoregi  anttee¬
tue. crine prefuso. barba summissa. solio resi

Expanded text:
idem haec oratoris egregii sententia me a scriidem haec oratoris egregii sententia me a scribendo deterrere, nisi animo praemeditatum haberem, hominum judicia potius experiri, et scribendo ingenioli mei periculum facere, quam tanti viri memoriam, mihi parcendo, praeterire. Gens Merovingorum, de qua Franci reges sibi creare soliti erant, usque in Hildericum regem, qui iussu Stephani, Romani pontificis, depositus ac detonsus, atque in monasterium trusus est, durasse putatur. Quae licet in illo finita possit videri, tamen iam dudum nullius vigoris erat, nec quicquam in se clarum praeter inane regis vocabulum praeferebat; nam et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui maiores domus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, tenebantur; neque regi aliud relinquebatur, quam ut regio tantum nomine contentus, crine profuso, barba summissa, solio resid
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̃terirem : patererq uitã eius quasi qͥ nũꝙͣ
uixerit. sine littis ac debita laude remanere
cui scribende atq explicande̾ non meũ ingenio¬
lum qd̵ exile ⁊ paruũ immo pene nullũ est s
tullianam par erat desuclare facundiam. En
tibi librum p̃clarissimi ⁊ maximi uiri memo¬
riam continentem in quo p̃ater illiꝰ facta ñ ẽ
qd̾ ailmiteris: uisi forte qͦd homo barbarꝰ ⁊ ĩ
romana locutione ꝑparum exercitatus. aliqͥd
me decent̾ aut cõmode. latine scribere puraue¬
rim: atox ĩ tantam inpudentiã ꝓruperim: ut
iid ciceronis putarem contempnendũ. quod
in primo tusculanaꝵ libro cum de latinis sc̃ꝑ¬
torib loqueret᷑: ita dixisse legit᷑. Manclare ꝙͦ¬
qm inquit lutis cogitationes suas. qͥ eas nec
disponere uec illustiare possit. nec delectatione
aliqua allicere lectorem: hominis est in tem¬
perant abutentis ⁊ ocio. ⁊ littis. Poterat qͥ¬

Expanded text:
tio praeterirem, patererque vitam ejus, quasi qui nunquam tio praeterirem, patererque vitam ejus, quasi qui nunquam vixerit, sine litteris ac debita laude manere. Cui scribendae atque explicandae non meum ingeniolum, quod exile et parvum, immo paene nullum est, sed Tullianam par erat desudare facundiam. En tibi librum, praeclarissimi et maximi viri memoriam continentem, in quo praeter illius facta non est quod admireris, nisi forte, quod homo barbarus et in Romana locutione perparum exercitatus, aliquid me decenter aut commode Latine scribere posse, putaverim, atque in tantam impudentiam proruperim, ut illud Ciceronis putarem contemnendum, quod in primo Tusculanarum libro, cum de Latinis scriptoribus loqueretur, ita dixisse legitur: Mandare quemquam, inquit, litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, nec delectatione aliqua allicere lectorem, hominis est intemperanter abutentis et otio et litteris. Poterat qu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e interfui. queq psens oculata ut dicunt
fude eognoni ⁊ utrum ab alio scriberent᷑ nee¬
ne liquido scire ñ potui. Satius q iudicaui
eadem cum aliis uelue cõmunit̾ littis manda¬
ta. memorie posteroꝵ tradere: qmͣ regis excellen¬
tissimi. ⁊ omĩum sua etate maximi. clarissimã
uitam. ⁊ egregios. atq moderni temꝑis hõib.
ux imitabiles actus. pati obliuioni tenebris
aboleri. Suberat ⁊ alia ñ irrationabilis ut o¬
pinor causa. que uel sola sufficere posset. ut me
adhec scribenda compelleret: nutͥmentũ uide¬
licet in me inpensum. ⁊ ꝑpetua postqm̃ in aula
eius conuersari cepi cum ip̃o acliberis eius a¬
micitia. Qua me ita sibi deuinxit. debitoremꝙ
tam uiuo qmͣ mortuo constituit: ut merito in¬
gratus uideri ⁊ iudicari possem si tot beneficioꝵ.
in me collataꝵr in memor. clarissima ⁊ illustris¬
sima hominis optime de me meriti gesta silen¬

Expanded text:
ipse interfui, quaeque praesens oculata, ut dicunt, ipse interfui, quaeque praesens oculata, ut dicunt, fide cognovi, et utrum ab alio scriberentur necne, liquido scire non potui. Satiusque judicavi eadem cum aliis velut communiter litteris mandata memoriae posterorum tradere, quam regis excellentissimi, et omnium sua aetate maximi, clarissimam vitam et egregios atque moderni temporis hominibus vix imitabiles actus pati oblivionis tenebris aboleri. Suberat et alia non irrationabilis, ut opinor, causa, quae vel sola sufficere posset, ut me ad haec scribenda compelleret, nutrimentum videlicet in me impensum, et perpetua, postquam in aula ejus conversari coepi, cum ipso ac liberis ejus amicitia; qua me ita sibi devinxit, debitoremque tam vivo quam mortuo constituit, ut merito ingratus videri et judicari possem, si tot beneficiorum in me collatorum immemor, clarissima et illustrissima hominis optime de me meriti gesta silen
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ⁊ ex ꝑte non modica res gestas dñi
⁊ nũtritoris mei karoli excellentissimi ⁊ merito
famosissimĩ regis postqmͣ scribere animus tu¬
lit: qñta potui breuitate complexus sum. ope¬
ram impendens. ut de his q̃ ad meam noticiã
ꝑ uenirepotuerunt nichil omitterem: neq ꝓ¬
lixitate narrandi noua queq fastidientium
animos offenderent. si tam̃ hoc ullo mͦ uitau
potest. ut noua scͥptione non offendant᷑: qui
ta fastidiunt. Et qmͣqm plures esse ñ ambi¬
go. qui otio ac litteris dediti statũ eui p̃sentis
ñ arbitrent᷑ ita negligendũ: ut omĩa penitus
que nc̃ fiunt uelut memoria digna nulla: s¬
lentio atq obliuioni tradant᷑. potiusq uelit
amore diuturnitatis illecti. alioꝵ p̃clara fu¬
ta qualibcũq scͥptis inserere. qm sui nomi¬
nis famam posteritatis memorie nichil seri¬
bendo subtrahere: tam̃ ab huiuscemõdi scͥpti¬
one ñ estimaui temꝑandũ. qñ mͥ conscius em̃
nullũ ea ueracius qm me scribere posse. quib

Expanded text:
tionem, et ex parte non modica res gestas domni t nutritoris mei Karoli, excellentissimi et merito famosissimi regis, postquam scribere animus tulit, quanta potui brevitate complexus sum; operam impendens, ut de his quae ad meam notitiam pervenire potuerunt, nihil omitterem, neque prolixitate narrandi nova quaeque fastidientium animos offenderem; si tamen hoc ullo modo vitari potest, ut nova scriptione non offendantur, quinta fastidiunt. Et quanquam plures esse non ambigam, qui otio ac litteris dediti, statum aevi praesentis non arbitrentur ita negligendum, ut omnia penitus quae nunc fiunt, velut nulla memoria digna, silentio atque oblivione tradantur, potiusque velint, amore diuturnitatis illecti, aliorum praeclara facta qualibuscunque scriptis inserere, quam sui nominis famam posteritatis memoriae nihil scribendo subtrahere, tamen ab hujuscemodi scriptione non existimavi temperandum, quando mihi conscius eram, nullum ea veracius quam me scribere posse, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eis ut omẽm masculinũ sexum interficent femi¬
illam terram ingressi eeñt: confractis nauib
sius ab urbe barcinona usq cesa raugustam. ⁊
ab urbe baiona usq ad montem oque igne ⁊
qauuert̃: qm̃ castellani coadunati illos expuig¬
cet uersus maritimam in t̾ra biscagie. ⁊ alaue
ubi habitantes multa castra edificauerunt. ⁊¬
interfecerunt om̃s masculos. quoꝵ uxores ui
sibi rapuerunt. E quib natos genuerunt. qͥ¬

Expanded text:
eis, ut omnes mares interficerent, fem terram ingressi, confractis navibus suis, ab urbe Barcinona usque ad Caesar augustam, et ab urbe Bayonna usque ad montem aeque cuncta  castellani adunati eos eersus maritimam in terra Biscogiae et Alaniae, ibi habitantes, multa castra aedificaverunt; interfeceruntque omnes masculos, quorum uxores vi sibi rapuerunt; ex quibus filios genuerunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
habuit: tam ⁊ si diutius sui magnitudine tͣ¬
heretur. Post qͦd ⁊ saxonicũ sue ꝓlixitatĩ cõ¬
uenientem finem accepit.

Expanded text:
habuit, tametsi diutius sui magnitudine traheretur. Post quod et Saxonicum sua prolixitate congruentem finem accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
lanoꝵ francis. ⁊ nageram ⁊ cesarraugustã grecis
nis pictauis. ⁊ t̾ram alandaluf uxta maritima
teutonicis. ⁊ t̾ram portugalloꝵ dacis. ⁊ flandris.
lerrami galacie franci in habitare noluerunt: qm̃¬
nimis aspsa illis uidebatur. Nemo postea fuit qͥ

Expanded text:
lanorum Francis, terram Nagreae et Caesaraugustae Graecis nis Pictaniis, terram Alandalosiae juxta maritima Teutonicis, terram Portugallorum Dacis et Flandris, terram vero Gallaeciae Franci inhabitare noluerunt, quoniam aspera illis videbatur. Hanc autem totam
Abbreviated transcription (Latin):
inculit. Eodem anno henricus rex frãncoꝵ nui¬
es strenniuis ⁊ bonus potionis haustu interiit.
on multopost cometes stella ut ferunt. mu¬
tationẽ regni portendens. longos ⁊ flammeos
cpuis pinanes lucens apparuit Unde pulchre
cianam mon asteris nẽi monachus. ⁊ degelitiere
hiomrie uiso. ehoruscontis astei t̾rore egeen

Expanded text:
intulit. Eodem anno Henricus rex Francorum, miintulit. Eodem anno Henricus rex Francorum, miles strenuus et bonus, potionis haustu interiit. Non multo post, cometes stella, ut ferunt, mutationes regnorum praetendens, longos et flammeos crines per inane ducens, apparuit: unde pulchre quidam nostri monasterii monachus, Eilmerus nomine, viso coruscantis astri t
Abbreviated transcription (Latin):
patrib accepisse uirarent᷑ suꝑ dextrum. Ił¬
los latus quiescere: s post introitũ angł
in speluncam ui̾tatem peregͥne ꝓpħie con¬
tubernalib suis. p̃dicarent. Nec mora fest¬
natio maloꝵ fecit. quin agareni ⁊ arabes.⁊
multae urbes. inter quas ⁊ ephesum. ipãm
etiam mortuo manichete constantino polita
no imꝑatore: diogenes ⁊ michaelius. buei¬
natius ⁊ alexius uicissim sede imꝑio p̃cipi¬
tauerunt. Quoꝵ ultimꝰ ad nr̃a temꝑa usꝙ
durans. ioh̃em filium reliquit hereclem. a¬
stutia ⁊ fraudib qmͣ ꝓbitate notior multa
noxia in peregrinos sacre fidei machinatus.
Angloꝵ tum̃ ficdem suscipiens p̃cipus familia¬
ritatib suis eos applicabat. amorem eoꝵ. filio
tunstribens. hił .uii. alnis ꝓximis. tres pape.
continuis moetib labefactarunt. E uestigio ꝙͦ
heuricus pius. romanoꝵ imꝑator defunctus suc¬
sslorem henricũ filiũ habuit. q̃ multas oppres¬
hiones orbi romano fatuitate nequitia ꝙ sua

Expanded text:
ibus accepisse jurarent super dextrum illos latus requiescere; sed, post introitum Anglorum in speluncam, veritatem peregrinae prophetiae contubernalibus suis praedicarent. Nec moram festinatio malorum fecit, quin Agareni, et Arabes,urbes multas, inter quas et Ephesum, ipsam etimperatore, Diogenes, et Michaelius, ac Bucinacius, et Alexius vicissim se de imperio praecipitarunt; quorum ultimus, ad nostra tempora usque durans, Joannem filium reliquit haeredem, astutia et fraudibus quam probitate notior, multa noxia in peregrinos sacri itineris machinatus; Anglorum tamen fidem suscipiens, praecipuis familiaritatibus suis eos applicabat, amorem eorum filio transcribens. His septem annis proximis tres papae, igorem continuis mortibus labefactarunt: e vestigio quoque Henricus, pius Romanorum imperator, defunctus, successorem Henricum filium habuit, qui multas oppressiones orbi Romano fatuitate nequitiaque sua
Abbreviated transcription (Latin):
e wilło rege sc̃pserunt diuersis ieitat
causis: ⁊ normanni ⁊ angli. Illi ad ni¬
mas efferati sunt. laudes: bona malaꝙ iuxta
in deluati predicantes. Isti ꝓ gentib inimicitiis
felis dum̃a suiꝰ oscaideri conunts. Epo añ ei¬

Expanded text:
elmo rege scripserunt, diversis incitati causis, et Normanni et Angli: illi ad nimias efferati sunt laudes, bona malaque juxta in coelum praedicantes; isti, pro gentilibus inimicitiis, foedis dominum suum proscidere convitiis. Ego aute
Abbreviated transcription (Latin):
regalis index miracul.
lis. Ulwinꝰ quidam cognam̃to spillicorn fi¬
lius. Ulinari de nutegaresbele. quaddam die ĩ
silua bruelde ligna cedens. dũ diutino post
laborem sopori inclulsiss. sanguine ut credo
uestibulũ aume adirer santib. eubicunls qitons

Expanded text:
regalis index miraculi. regalis index miraculi. ris. Wulfwinus quidam, cognomento Spillecorn, filius Wulmari de Nutegareshale, quadam die in sylva Bruelle ligna caedens, dum diuturno post laborem sopori indulsisset, sanguine, ut credovestibulum camerae, adversantibus cubiculariis
Abbreviated transcription (Latin):
iuisummnt opara qni alseuerare iflusmote
curatione. x se sanclitate s et tegt ist ipisanoc h¬
reclitatȩ fluxisse.
Iecatise quidam quo in cõmõdo incertũ
eumorem frequentem in curia senerat
satũ ee recepturũ: si aqua exablita e ert
nuũ regis oculos tangeret. Id aelse de latũ
non paueis nuntiis ille tisenit referentes ru¬
gato aspectu ĩ sectatus ⁊ Pecratorem se ẽẽ oꝑa¬
scõꝵ uiroꝵ sibi ñ conuenire. Uerũ ministri
ñ negligendum arbitrati: eo nesciente s in
eccłia orante somnio credulitatem faciunt.
Namiq cõnfestim ut lotus aqua diuturnis
tenebeis. exulantib lux tempestiua orbes mi¬
pleuit. Leto fiagore plauilentiũ suscitato rec
causam ꝑcunctatus edidicit. Moxq certitu¬
dine uisiis eiꝰ com̃ꝑta. qd̾ scilicet digitos suos
in ocłos sanati intentans illũ reducto capite
cauere cerneret ⁊ grãs deo porrectis in celum
manib egit. Eodem̃ mͦ sanauit cecũ quen¬
dam linconiẽ. qui multis annis suꝑ uixit.

Expanded text:
insumunt operam, qui asseverant istius morbi curationem non ex sanctitate, sed ex regalis prosapiae haereditate fluxisse. ecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat sanitatem se recepturum si aqua ex ablutione 376 manuum regis oculos tangeretur: id ad se delatum non paucis nuntiis ille riserat, referentes rugato aspectu inspectatus; peccatorem se esse, oorum sibi non convenire. Verum ministri non negligendum arbitrari, eo nesciente, sed in ecclesia orante, somnio credulitatem faciunt: namque confestim ut lotus est aqua, diuturnis tenebris exulantibus, lux tempestiva orbes implevit, laeto fragore plaudentium suscitato. Rex causam percunctatus edidicit; moxque certitudine visus ejus comperta, quod scilicet, digitos suos in oculos sanati intentans, illum reducto capite cavere cerneret, gratias Deo porrectis in coelum manibus egit. Eodem modo sanavit caecum quemdam Lincoliae, qui multis annis supervixit,
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ erat haroldꝰ. secundꝰ abb̃s. tertiꝰ ep̃o. fami¬
liaritatis. ausu int̾rogant quare. riserit.
Mirũ om̃ib nec in merito uideri: quare in
tanta serietate diei. ⁊ negotii tacentib detis
iudi: nec ideo sine causa risi. Tum illi ut
moris est humani ingenii sciscitari ⁊ quere
sausam arcdentiꝰ: ut supplicib dignant̾ rem
imꝑtiatur. Ille multũ ciuitatꝰ tandem instan¬
tib mira respondit. Septem dormientes in
celyo monte requiescere: iam ducentis annis
inslextro iacentis latere. s tẽ in ip̃a hora risus
sui latus in uertisse sinistrum. futurũ ut septu
iginta.iiiiͬ. annis ita iaceant. durũ niminum
pdbreit discipulis suis. Gentẽ contin gent̃
surrocturam ⁊ regnum aduersius regnims¬
remetuo ꝑsdea. pestilentiam ⁊ famen. tero¬
ip saleans feetem dormientium paslionent
lata ata pmꝑte disseruit: ac si cum eis coti¬
drano uicdatiree contubernio. his auit io e¬

Expanded text:
unus erat Haroldus, secundus abbas, tertius episcopus, famiunus erat Haroldus, secundus abbas, tertius episcopus, familiaritatis ausu interrogant quare riserit; mirum omnibus, nec immerito, videri, quare in tanta serietate diei et negotii, tacentibus caeteris, quit, « vidi, nec ideo sine causa risi. » Tum illi, ut moris est humani ingenii, sciscitari 378 et quaerere causam ardentius, ut supplicibus dignanter rem impertiatur. Ille, multum cunctatus, tandem instantibus mira respondit: Septem dormientes in Caelio monte requiescere jam ducentis annis in dextro jacentes latere; sed tunc, in hora ipsa risus sui, latus invertisse sinistrum; futurum ut septuaginta quatuor annis ita jaceant, dirum nimirum praedixit discipulis suis: « gentem contra gentem surrecturam, et regnum adversus regnumet pestilentiam, et famem, et terroinculcans, septem dormientium passionem, a, ita prompte disseruit ac si cum eis quotidiano victitaret contubernio. His auditis, c