comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huc miles.ħ quo legass con¬
tribuebãtur ommia. ⁊prata ex
oĩb decedebat ea portio qͣm a¬
plius legauat quam in bonis
stituta qͣntitate legatorum q̃¬
qntitate codicilł data s̃ exsũ¬
Ia q̃ efficiebatur: debita. si eqͦ
nure omĩa deberẽtur. qͣrtam de¬

Expanded text:
huc miles haec quoque legasset, contribuebantur omnia et pro rata ex omnibus decedebat ea portio, quam amplius legauerat quam in bonis constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia deberentur, quartam de
Abbreviated transcription (Latin):
inẽidi̾t. ⁊ legerit testiñ. hac rur¬
sus suo signo signamt ãpluiᷤ
circũduxerit.adiecerit.eñda¬
testm̃ enis ad prinlegia mili¬
tumñ ꝑtinebit.

Expanded text:
iderit et legerit testamentum ac rursus suo signo signauerit, amplperduxerit adiecerit emendatestamentum eius ad priuilegia militum non pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tare ⁊̃ si priorib tabuł umus
hr̃s scriptus fuiss. ¶Miles
insupp̃mis ordinadis igna̾rꝰ
uxorem eẽ p̾gnantem uentris
ñ huĩt m̃tionem. Post mortẽ
patris filia nata.ruptum ẽẽ te¬
stm̃ apparuit. n legata deb̾i si
qua ud medio tp̃r scriptus he¬
res legata soluiss utilib acti¬
caum ẽẽ reuocãda nec institut᷑ꝰ
cuͣbone fidei possõr fiñt. ꝙ mñ¬

Expanded text:
tare, etsi prioribus tabulis unus heres scriptus fuisset. Miles in supremis ordinandis ignarus uxorem esse praegnatem uentris non habuit mentionem. post mortem patris filia nata ruptum esse testamentum apparuit neque legata deberi. si qua uero medio tempore scriptus heres legata soluisset, utilibus acticasum esse reuocanda nec institutum, cum bonae fidei possessor fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ qd̃ inmilitia feẽ.si iur mi¬
litiefut scriptum. alioqn si
sumqiec tñ circam̃ilitẽ eade
adbibebitur distinctiõ. na
niamuoluntas ꝗdem militis
testam̃rum est.
iles si testiñ inꝑfect᷑ũ
reliquat.scriptura que ꝓfert̃.
ꝑfecti testĩ potãtem obtin et. yã
militis testm̃. sola̾ ꝑficitur uo¬
lĩtate quiqͦ pła ꝑdies uarioᷤᷤ

Expanded text:
ntum quod in militia fecit, si iure militiae fuit scriptum: alioquin ssum. Nec tamen circa militem eadem adhibebitur distinctio: nam qoniam uoluntas quoque militis testament‹um› est. Miles si testamentum inperfectum relinquat, scriptura quae profertur perfecti testamenti potestatem optinet: nam militis testamentum sola perficitur uoluntate: quique plura per dies uarios
Abbreviated transcription (Latin):
es̃ statoris bõrumo sumpsunt. et
multos hrdes relinq̃runt. quibꝰ
sciẽtib multa corpa q̃ remanse¬
r̃at exboms lutii titii. septitrus
hrditatis ꝯfusa obligo int̾cid̃¬

Expanded text:
estatoris consumpserunt et multos heredes reliquerunt, quibus scientibus multa corpora, quae remanserant ex bonis Lucii Titii, Septicius hereditatis confusa obligatio intercid
Abbreviated transcription (Latin):
ofrõ cum tres libos hrdes insti¬
tint. phebum ⁊ erachiam exea¬
dem mr̃e pollicrãtem exalia eꝗs
portõib. petit apolicrãte mino¬
qui exeadem mr̃e er̃at.siqs eoꝵ
hr̃s nõ finss substitueãt poli¬
eratͥ si int̃pub̾tatem decessit.
com̃dait apiendas si ĩpubes
decessiss. deinde petit apnoribꝰ
ut siquis eorum smne lib̾is d̾ce¬
dẽt portõem suam exceptis bõiꝰ
ror mortua sine lib̾is. frẽm suỹ
hrdem instituit.polierates fide¬
iꝯmissum petebat ⁊ optinũat
ap̃ aurelium ꝓculum ꝓꝯsulez
achaie applłone feã cum soluꝰ
pheb egiss ⁊ ucͤtus ẽ quia ei ł
stituẽrat.s ⁊̃ uoluptas ħ prĩs
indebatur. qui exceꝑat eorum
bona mat̾na.quia policrates
ut legata q̃ ei dedãt intestato¬

Expanded text:
facto, cum tres liberos heredes institueret, Foebum et Heracliam ex eadem ma‹t›re, Polycraten ex alia aequis portionibus, petit a Polycrate minoqui ex eadem matre erant, si qui eorum heres non fuisset, substituerat.Polycrati, s‹i› intra pubertatem decessisset, commendauit aperiendas, si inpubes obisset. deinde petit a prioribus, ut, si quis eorum sine liberis decederet, portionem suam exceptis bonis ror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Polycrates fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum proconsulem Achaiae: appellatione facta, cum solus Foebus egissstituerat: sed et voluntas haec patris videbatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrates ut legata, quae ei dederat in testam
Abbreviated transcription (Latin):
exusuris ꝓ quãtitate nũmorũ
redactis ł amplius eidẽ alump¬
sutorẽ. q eũ artifitio suo m̾cede
multominora p̃stitint hr̃des ẜ¬
scripti. q̃m usure summe redac¬
te ꝯpetebat. anaresiduas prãres
pelli debeãt.totius tpr̃is. an exdi
deomni redditu⁊ m̾cede ẜuorũ
restituẽda sensisse. ¶płib hr¬
dib institutis in ꝗb lib̾tis trib̾
ex dodrãte eisdem fundos ꝑp̃cep¬
toem dedita ab hiis petiit ne eos
alienarẽt. aut ꝗ uita suꝑass soli¬
colib̾tis eisdem deducẽ deb̾et. iꝵ.¬
ẜm ea queꝓponẽntur.nõ debe re¬
stitue̾ ꝑceptõem. cum ip̃e testato
alegata excipe uoluiss. ¶Ma¬
ritus uxore instituta hrde exꝑte
quo plegauit huis u̇bis. seie u¬
xori meedari uolo afiliis meis
summã dotis enus q̃ michi ꝓea
illata ẽ enisq uxoris fidei ꝯmisit
ut ꝑtem br̃ditatis ⁊ q̃cumq ei

Expanded text:
ummorum redactis. hoc amplius eidem alumsutorem, qui eum artificio suo mercede multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis an ex dide omni reditu et mercede seruorum restituenda sensisse.Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui uita superasset, soliconlibertis eidem, deducere deberet. m ea quae proponerentur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset.Maritus uxore instituta herede ex pquoque praelegauit his uerbis: 'Seiae uxori meae dari uolo a filiis meis summam dotis eius, quae mihi pro ea illata est' eiusdemque uxoris fidei commisit, ut partem hereditatis et quaecumque ei
Abbreviated transcription (Latin):
ta atestatore finss restitũe ãid
qd̾ hr̃s ei det̃xiss quarte noĩne.
soobstrictam. ¶Hrdum fidei
tatis puem̃t ap̃eos id redłent
gaio meino alumpno testatõi

Expanded text:
ta a testatore fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, so obstrictam.Hered‹u›m fidei tatis peruenerit ad eos, id redderent Gaio Maeuio alumno te
Abbreviated transcription (Latin):
eris ꝯputari. siue ñ sint restitute
q̃ exstipłone dedote reddẽda int̃¬
ut ꝗequid exhrditate mea ad
stituat gaio seio filio nr̃oata tñ
ut decem qdemuntias gai̾ hãt.
duas aut untias senisnepos
bãt. qd̃ ut fiat. fi dei eiꝰ titii br̃di
mei ꝯmitto pat emã cipauit fi¬
lium nepotem ammisit. ⁊ suꝑ¬
et illa seq̃ntia u̾ba.ita tñut .x.
untias filiusduas aut nepos
hat exuoluntate defuẽteitaḋ¬
mum locum hant. si die fideis¬
missi cedẽte filius ⁊ nepos eorũ
supuxit ad diem fideiꝯmisi re¬
pos. seques scriptura cessat. ..¬
sm ea que ꝓponẽntur. ostendẽ.
x. dum taxat untias filiodataᷤᷤ¬
¶Heres institutus rogatus uxoĩ¬
tota hrditatemrestituẽ resti¬

Expanded text:
eris computari, siue non si‹n›t restitutae, quia ex stipulatione de dote reddenda intequidquid ex hereditate mea ad stituat Gaio filio nostro, ita tamen, ut decem quidem uncias Gaius habeat, duas autem uncias Seius nepos habeat: quod ut fiat, fidei eius Titi heredis mei committo'. pater emancipauit filium, nepotem amisit et supet illa sequentia uerba 'ita tamen, ut decem uncias filius, duas autem nepos habeat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum superuixit ad diem fideicommissi nepos, sequens scriptura cesset. respondit ea quae proponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas.Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere resti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. 1iuditii executõem inchilo
minus adusus hr̃dem⁊ p̾t resti¬
tutam hr̃ditatem mansisse.¬
¶Heres enis qui pͦt mortẽ suãro¬
gatus erat uniu̾sam hr̃ditate
restitucminimã qͣntitatem q̃m
solam ĩbonis fuisse dicebat. hii

Expanded text:
t iudicii exsecutionem nihilo minus aduersus heredem et post restitutam hereditatem mansisse.Heres eius, qui post mortem suam rogatus erat uniuersam hereditatem restituere, minimam quantitatem, quam solam
Abbreviated transcription (Latin):
rato hñdosinon eindes absen¬
tis uoluntas eẽt.O dicen¬
dum ẽ ut hr̃s qui suspectam
dieat non sit ꝯpellendus adi¬
re. si inc̾tum sit an madauerit
q̃muis ei caneatur ꝑꝑ frãgili¬
tatem cautiomis ꝙ si spote ad¬
ierit hrditatemnon magna
cautio est. s actões si ñ manda¬
int trãsibunt eo tp̃r quoratr
em̃ aetr̃es trãseunt q̃ ex bonis
defunctipẽtent. ¶Silegatuᷤ
rome ꝯpulsus adierit hrdita¬
tem ⁊ restitit cogetur rome ac¬
tões pati fideiomis. q̃muis hr̃s

Expanded text:
sentis ‹uo›luntas esset. sed dicendum est, ut heres, qui suspectam dicat, non sit compellendus adire, si incertum sit, an mandauerit, quamuis ei caueatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non magna captio est: sed actiones, si non mandauit, transibunt eo tempore, quo ratum enim actiones transeunt, quae ex bonis defuncti pendent.Si legatus Romae compulsus adierit hereditatem et restituerit, cogetur Romae actiones pati fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾sum fideis.tã exsua psoa q̃m
exgan sen datũ restitũe debeat. R.
lutiam titiam statim tñriat p¬
tem dimidiã semissis expsoa ser
restituat. ¶liam suaz h̃rdez
scripsit ⁊ nepotem que exea habe¬
bat ei substitinta ita cauit. luti¬
aureos relin quo. quo legatosci
niu̾samremmeã⁊ eo qd̃ filiam
meã⁊ nepotẽm eum br̃des scͥpsi.
sequos mincẽ com̃do. filia adi¬
ta prĩs b̃rditate. diu̾tit amari
ritus suoł filii sui nomine exfi¬

Expanded text:
issum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum restituere debeat? respondit Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cavit: "Luciucentos aureos relinquo. quo legato sciniversam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum heredes scripsi, se. quos invicem commendo". filia adita patris hereditate divertit a mariritus suo vel filii sui nomine ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
trou̾siam mouẽt.admeinum
filio tuo restituas qd ut fatias
manumisit anuntiam hr̃dita¬
tis exq̃ stichus hr̃s institutus
ẽ. stichomanumisso restitue̾ d̾be¬
at. 12.ñ ꝓpoĩtum sem̃i rogatũ in

Expanded text:
trouersiam moueret, ad Maeuium filio tuo restitues: quod ut facias, manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres institutus est, Sticho manumisso restituere debea
Abbreviated transcription (Latin):
fidei aut h̃rdummeorumonnit¬
touti om̃ĩs sb̾amea sit ꝓ depoĩto
sine uẜis ap̃gaium senim ⁊ luti¬
isut hu restituat nepotib mes
ꝓut qsq eorum adannos.xxx.p¬

Expanded text:
fidei autem heredum meorum committo, uti omnis substantia mea sit pro deposito sine usuris apud Gaium Seium et Luciis, ut hi restituant nepotibus meis, prout quis eorum ad annos
Abbreviated transcription (Latin):
amfiliam exq̃drante.septitium
filium extriẽte cꝰ fideiꝯmisit in
h̾u̾ba. De rogo fili septiti.si intra.
qd exhrditate morieris qcqd
exhrditate mea ad te ꝑuem̃t. ħ¬

Expanded text:
am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra liberis morieris, quidquid ex hereditate me‹a› ad te
Abbreviated transcription (Latin):
seiofĩt secutus utrũ hãcsola
untiã exq̃ stichus hr̃s institut
ẽan u̾o ⁊ exdodrãte ex quo ip̃e me¬
inus institut᷑ ẽ eidem stichoresti¬
tu̾e debeat.i2. deonĩ eo restituẽdo
qd̃ admeuium quoquo mõ pue¬
nĩt. testatricem sensisse. ¶Pat
puerum ⁊ puellam h̃rdes insti¬
tint. eosq inuicẽ substituit. et si
neut br̃s eẽt ei ples substituit.
substitutosq mincẽ substitit
hr̃s hiis ub̾substitutos hr̃des ĩ¬
incẽ substituo eorũdem filiorũ
fideimissit.ut ꝗ eorum uita sr̃¬
filiumꝓs eius q̃ ad cet̃os substi¬
tutos qui suꝑ uiuent ꝑtin utr̃r¬

Expanded text:
anc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an uero et dodrantem, ex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restituere debeat. respondit de omni restituendo, quod ad Maeuium quoquo modo peruenit, testatricem sensisse.Pater puerum et puellam heredes instituit eosque inuicem substituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque inuicem substituit his uerbis: 'substitutos heredes inuicem substituo': eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum uita supfilium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent per
Abbreviated transcription (Latin):
stitõ mnutił sit qr codicilł hrdi¬
tas ndari neq adimi pot᷑. tñ
benigna int̃pretatõe placet.ũ
frat̾ que abintestatopupiuo
successit substitutis fidciomis¬
so obligetinꝙ si imncẽ fuint
substituti⁊ in fideiomisso sb̾stit¬
tutõem uaseumo quo eorum
mortuo ꝗ suꝑ sunt totum ac
rogaũait siꝗs sine lib̾is decessit
ꝑtem suam hr̃ditatis. soroĩ frĩ¬
ue restitũet. aut si frat soror ue

Expanded text:
tio inutilis sit, quia codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo qui supersunt totum accrogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolidum cape ñ possit. aufertũ
ei id ꝙ cape non pot̃ d dicendy
ẽ ⁊ sicitra ꝯscilium donãdi fidu¬
tiarius heres id fecit.
rẽtur soluẽdo ñ fint rogatus hr̃¬
ditatem restituẽ suspectam s̾di¬

Expanded text:
olidum capere non possit, auferetur ei id quod capere non potest. idem dicendum est et si citra consilium donandi fiduciarius heres id feceritretur soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
nium ꝗdem ñ ꝓprii rogatũ cõr¬
nelianum aũt hr̃dem debe ꝓ
rata portõe mat̾narum defũc¬
ti rerumrestitõem seio facere.
¶Mułr hr̃diᷤ instituto fidei cõ¬
misit. ut retẽta ꝑte qͣrta.reliꝙ̃
ptem restituẽt mirin ꝯdã sue.
cuius fideiꝯmisit. in ħ u̾ba.
Rogote ut id qd̃ ate exboi̾nxi
puenerit fatias puenire adtu¬

Expanded text:
nium quidem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis instituti fidei commisit, ut retenta parte quarta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec verba: "rogo te, ut id, quod ad te ex bonis meis pervenerit, facias pervenire ad
Abbreviated transcription (Latin):
fraudãdorum ꝯscilium mieris
citra piełm int̾dicti. fraudatõis
hrditatem suspectam adibis
⁊ restitues inqr ⁊ remoto fideis¬
missolib̾um tibi fuat uolenti
fraudare ⁊ ego nicħ turpit fatiã
recipiẽdo eam hr̃ditatem qua
reõta stipłone meac̾ditores cõ¬
pelłe te ut adires hrditatem nõ

Expanded text:
fraudandorum consilium inieris, citra periculum interdicti fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditores compellere te u
Abbreviated transcription (Latin):
fundus fint. qͣm adeditorem ꝑ¬
uenire oꝑtut. ¶Saioseio ex
semisse. titia exq̃drante⁊ aliis ex
reliꝗs portõib hr̃dib ĩstitutis
ita cãu.fidei aũt ur̃e mado gaiser
⁊ lutia titia uti post obitum ur̃
reddatis restituatis titio ⁊ semp¬
nio semissem patrĩonii ⁊ portoi s ei

Expanded text:
fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit.Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis ei
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ si an̾ annum .xx. decessiss fili.
eam br̃ditatem honorate resti¬
tui p̃cepit.mat̾ intestata deces¬
sit.utrisq libis legittimis hr¬
dib relictis pa filius annum
sit. fua br̃de faia ualeriana su¬
a relicta a qͣua annta fideiomis¬
sum extestõ patris portõe hr̃di¬
tatis petebat. ⁊ ap̃ preside ꝓiñ¬
tie optimĩat. tutores ualerie
filie ãtonim egestatem eius p̃
quẽ ꝗs ingressus eẽt ꝓinpleto
etatis. q̃muis scire sedicẽt adi¬
uomarco.ñ excusatũ atutela

Expanded text:
d si ante annum uicensimum decessisset filius, eam hereditatem Honoratae restitui praecepit. mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum sit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amita fideicommissum et ex testamento patris portionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praquem quis ingressus esset, pro impleto etatis', quamuis scire se diceret a diuo Marco non excusatum a tutela
Abbreviated transcription (Latin):
s ũ frm̃ suum hr̃dem facẽt. sic ẽ
accipiẽdam eam scriptura ac
si hr̃ditatem suam regafs eã re¬
ĩpubem filium atomnumafi¬
liam honoratam relinques ex¬
hr̃datis his mrẽm eorumium¬
amualerianam br̃dem institu
it ⁊ abea trecẽta ⁊ q̃sdam res filie
reliꝗd. relinqͣm oẽm hr̃ditate.
filio ãtonino cũ adannum .xx.¬

Expanded text:
set, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam reimpuberem filium Antoninum et filiam Honoratam relinquens exheredatis his matrem eorum Iuniam Ualerianam heredem instituit et ab ea trecenta et quasdam res filiae reliquit, reliquam omnem hereditatem filio Antonino, cum ad annum
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã brditariam c̾diderit. ⁊
in eam cãmpignora acceꝑit &
fĩt hr̃ditas adu̾sus ipa pig̾ra.
s aliq̃dubitatõmanebit.si in
t̃põĩtus hr̃s an q̃m restitueret
hr̃ditatempignus accep̃. S nͦ
si qdem ip̃e admitt̾etur. exfideio
ut ei cedat ꝓpignonsꝯmõac

Expanded text:
pecuniam hereditariam crediderit et in eam causam pignora acceperit,fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in terpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur: ex fideicut ei cedat pro pignoris c
Abbreviated transcription (Latin):
te aut suũ hrditarium maĩnm
tio restituta p̾a exhr̃ditate ex
missa cã erit h̃ qd depierit pse¬
q̃ndum. Siuo post restitutã
hrditatem horum qd admisit
hr̃sdicẽdum lege acqlia c̃ eo a¬
gi posse.si ẜuum forte hr̃ditari¬
umaut uulñauerit aut occide¬
rit. Si tp̃ral actiom hrditatere¬
restitutam. hr. potuit ĩputabr̃
dire s̾ ꝯperint hr̃ditatem.senti¬
ant commnodum testĩ. eo iure qͦ
si spõte adissẽt Si uo nõ ꝯ̃ hone¬
rosam cdiderĩt restituta ea exho¬
nerentur actõnib bereditarnᷤ.
Sp̃. Heres pcepto fundo roga¬
tus fuat᷑ hrditatem restituere
fundꝰ alienatus erat. Aristo aie¬
bat indẽdum utrum em̃ onno
penes hr̃dem fundum ẽe uolu¬
it testator.anita demũ.siip̃ius

Expanded text:
te aut seruum hereditarium manumisactio restituta postea hereditate ex missi causa erit hoc quod deperierit persequendum. sin vero post restitutam hereditatem horum quid admiserit heres, dicendum est lege Aquilia cum eo agi posse, si servum forte hereditarium aut vulneraverit aut occiderit. Si temporalis actio in hereditate rerestitutam hereditatem potuit, imputabitur edire sibi compererint hereditatem, sentiant commodum testamenti eo iure, quo si sponte adissent, sin vero contra onerosam crediderint, restituta ea exone.Heres praecepto fundo rogatus erat hereditatem restituere: fundus alienus erat.Aristo aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹si› ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ant.ixpserunt. in ħ̾ uerba cu
hoc ip̃m q̃ratur an aliqd tibi
atutorib uł curatorib debeat̃.
non b̃t roem postulatio tuayo¬
lentis insũptum litis abhis t̾
pubis amminͦstratis pupillỹ
pafna hrditate abstineat boĩs
patris uẽditis tctari solet utił
actio pupillo relinqui ãc̾dito¬
rib ꝯcedi debeat. ⁊ ꝓbaturacti¬
onem int pupillum ⁊ cͥditões
patris ẽẽ diuidendam.s. ut qd̃¬

Expanded text:
ipserunt in haec uerba: 'Cum hoc ipsum quaeratur, an aliquid tibi a tutoribus uel curatoribus debeatur, non habet rationem postulatio tua uolentis in sumptum litis ab his tipuberis administratis pupillum paterna hereditate abstinet, bonis patris uenditis tractari solet, utilis actio pupillo relinqui an creditoribus concedi debeat. et probatur actionem inter pupillum et creditores patris esse diuidendam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Altius curatoris hr̃dez No¬
minorez minaiore pecuma ꝯde¬
ꝑnatum inintͥ restitui placint.⁊
ea res mat̾iam litis adu̾sus alte¬
rum curatorem instaurãde nõ
dab̾it.qi minore pecunia ꝯ dep̃¬
natum. si ñ sit eius etatis actor
cui subuenire debeat. s eꝗtatis
suadẽte rõe. ꝓutilem actõem ei
subueniri. in qͣntum alt̾ releua¬
tus ẽ. oꝑtet. ¶ Non idcirco
ditio ꝯdep̾natum reddatur. i¬
utił erit qd̾ adulescenti.curato.
res obeam culpã ꝯdempnati s̃.¬
Itaq si nõ iudicatum acurato¬
rib factum ẽ.ꝓdoli exceptõe
curatores ꝯsequi pofunt. eam
actõem c̃c tutorem alt̾um. tuto¬
ri q̃m iudex insolidum sdemp¬
nauit cessit. q̃mis pa uidicat̃r
fiat.tam̃ actiodata ñ int̾cidit.
quia ꝓꝑte. ꝯdẽpnati tutoris ñ
dẽpnatus. ñ aufert priuilegrẽ
pupilli. neq sponte cum eo p¬
pupillus contraxit.

Expanded text:
.Alterius curatoris heredem mino rem ut maiore pecunia condemnatum in integrum restitui placuit. ea res materiam litis aduersus alterum curatorem instaurandae non dabit quasi minore pecunia condemnatum, si non sit eius aetatis actor, cui subueniri debeat: sed aequitatis suadente per utilem actionem ei subueniri, in quantum alter releuatus est, oportet. Non idcirco dicio condemnatum redditur, inutilis erit, quod adres ob eam culpam condemnati suntaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptionem curatores consequi poterunt eam aactione contra tutorem alterum tutori, quem iudex in solidum condemnavit, cessit, quamvis postea iudicatum fiat, tamen actio data non intercidit, quia pro parte condemnati tutoris nondemnatus non auferet privilegium pupilli: neque enim sponte cum eo pupillus contraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tlius Sipost pub̾tate tp̃r
aliquolicet breuissimoint̾mi¬
serit ammini stratõem tutorde¬
in ceꝑit gerere. sine ulla dubita¬
tõe tam tuteleqͣm neg̃. e iuidi¬

Expanded text:
ale.Si post pubertatem tempore aliquo licet breuissimo intermiserit administrationem tutor, deinde coeperit gerere, sine ulla dubitatione tam tutelae quam negoti
Abbreviated transcription (Latin):
hiius. neq empcionis ratõ
iudrcio tutele computabit᷑
et est ueruni. ea que cõnexa
sunt. uenire. intutele actio¬
si ceperit negõtia adminis¬
trare post tutelam finitam.
deuolu iudicium tutelle
in negociorum gestorum
actionem. opportint eni
eum asemetipo tutelamt
exigere.Set et si quis
cum tutellam ad m̃mmistras¬
set idem curator adolescenti
fucrit datus dicendum est ne

Expanded text:
huius neque emptionis ratio iudicio tutelae continebitur. et est verum ea quae conexa sunt venire in tutelae actiosi coeperit negotia administrare post tutelam finitam, devolvi iudicium tutelae in negotiorum gestorum actionem: oportuit enim eum a semet ipso tutelam exigere. sed et si quis, cum tutelam administrasset, idem curator adulescenti fuerit d
Abbreviated transcription (Latin):
usariis debetur.tutor ꝓcuratoĩ¬
ue arbitratu iudicis carsegnm
dest. qd̃ eo nomine eis absitͣ
tele aginon pot Fintur aute.
ñ solum pubtate s ⁊̃ morͣteru¬
toris ł pupilli. ¶ Filium fam̃

Expanded text:
uersariis debetur tutori procuratoriue, arbitratu iudicis cauendum est, quod eo nomine eis absit. tutelae agi non potest: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli.Filium
Abbreviated transcription (Latin):
gesẜat exhrditaria cã. cumtu¬
tore ẜuo hẽbit actiõnẽ. ¶Nituc¬
torm hostium potãtem puene¬
nt. qr fimta tutela intelłr. fideiꝰt¬
sores qui ꝓ eo rem saluam fore
sporondissent. ⁊ si quis existat᷑
dfẽsoreiꝰ qui ꝑatus ẽ suscipe
inditium turele. uel si quas sit
cũãtõ bonis enis sit ꝯstitutus.

Expanded text:
at, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem.Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fideiussores, qui pro eo rem saluam fore spoponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscipere iudicium tutelae, uel si quis sit cu
Abbreviated transcription (Latin):
ius tutor ẽintiq ñ secumnõa
geret. s uel ꝑ spãles curatores
ꝯuemẽdus est uł pone eũ coty¬
torem hr̃e qui possit adu̾sus iu
dicem eum accip̃e. exqua cã cuz
eo tutele agi pot qñ immo ⁊ si
mediotpr soluendo ẽẽ desierit.
inputetir ꝯtutorib cur non
egefunt cimi eosn tutori cura¬
torsit adiunctusquamuis
suspecto postulato.non tñ coge
tur tutele iuditium tutor
rit tutor ꝯfiscat᷑us adu̾sus fiscỹ
dãdam eẽ actõem constat.ei q
loco eis curator dandus sit. ł
cum tutorib eiꝰ. ¶cete actões
p̃ter tutele.adusus tutorems

Expanded text:
lus tutor est, utique ipse secum non aget. sed vel per specialem curatorem conveniendus est vel pone eum contutorem habere, qui possit adversus eum iudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. quin immo si medio tempore solvendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor rit tutor confiscatus, adversus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus sit vel contutoribus eius. Ceterae actiones praeter tutelae adversus tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃rquia amministrasse negã
tutele priũsegium datur. m
bonis tutoris. set ⁊̃ eius qui ꝓ
tu tela negm̃ gessit.uel excu¬
ratõe pupilli pupilleue.furio¬
si furioseue debebitur. si eo nõi¬
ne cautum non sit.
Decõtrãfia
cutelentili actione. rubrica.

Expanded text:
tenetur, quia administrasse negotitutelae priuilegium datur in bonis tutoris, sed etiam eius, qui pro tutela negotium gessit: uel ex curatione pupilli pupillaeue furiosi furiosaeue debebitur, si eo nomine cautum non sit. DE CONTRARIA TUTELAE ET UTILI ACTIONE 1 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ malefitiorumaił communi¬
catio iustadãpni exmalefitio
res ñuenitur.sisint soluẽdos
tutores. ut prius admagrãtus
ꝗeos dederunt.ul adfidenissoẽs

Expanded text:
s maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio res non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. qͣm diu duoł unxᷤ
extutoͬrib idoneus ẽ non pos¬
se ad ma gr̃atus qui dederũt ue¬
niri.sic erit ueniri accipiendũ.
suspectum face̾ uel satis exige̾
noluit. ¶Hanc actõem ⁊̃ in
hrdem utoris ꝯpef̾e ꝯ stat¶set et
hrdi pupͦilli eq̃ ꝯpetit. similibꝰ¬
actoes adu̾sus ꝯtutorem eum
b distrahendis actõe non solỹ
hii tenentur tutores qui legit.¬
tini fuerunt. s õs qui uire tuto¬
res sunt agerũt tutelam. ¶Cõ¬
sidãndum ẽ in hac actoeutru
p̃tium rei tm duplicetur: an ⁊̃¬
in hac actõe ꝙ inter ẽ. ñ ꝯtineri.
s rei tm̃ estimatõe. ¶itutela ex
una obligatõeduas actões eẽ¬
constat ⁊ itro sie tutele fuerit
actum. derõnib distrabendi
istam ꝑẽpta est. hx̃ tam̃ tutoꝵ ẽ¬

Expanded text:
scriptum est, quamdiu vel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt veniri, sic erit accipiendum, suspectum facere vel satis exigere noluit. Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere constat. Sed et heredi pupilli aeque competit similibuactiones adversus contutorem, pro bus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam. Considerandum est in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem.In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahendis istam pe
Abbreviated transcription (Latin):
altͣ eorum in legittimã tutelã
frĩs siri.ꝓfecte etatis ꝯstituti re¬
croi̾teum qui datus eẽt tutce
ẽẽ desisser. nerat̾ ait. quiaigit
ẽẽ tutor eius qui adhuc erat
ĩpubes. qr semꝑ legittima tu¬
telatestãriecedit. ¶Sitestõ
subꝯdiͣtõe tutordatus sit.dem̃
alius medio tp̃r exin qui sitõe.
dicẽdum ẽ locum ẽẽ tutele in¬
ditio existẽte ꝯ ditõe.qr tutor

Expanded text:
alter eorum in legitimam tutelam fratris sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia igitesse tutor eius, qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitione, dicendum est locum esse tutelae iudicio existente condicione, quia tutor
Abbreviated transcription (Latin):
o est. que ꝯpetit ⁊ dum nega ge¬
rit. qr ñ idem in hac actõe ꝙ in
tutele actõe.dum inpubes ẽ is
Cuins tutela geritur. ꝯstitutũ ẽ.
tam apatre pupilli.uł ꝯmoda¬
tam ñ redlat. non tm̃ ꝯmodati
płisq placuit. ⁊ eam pecuma
actoem repeti. uel ꝯdici posse ꝙ¬

Expanded text:
o est: quae competit etiam dum negotia gerit, quia non idem in hac actione, quod in tutelae actione, dum impubes est is cuius tutela geritur, constitutum estam a patre pupilli uel commodatam non reddat, non tantum commodati plerisque placuit eam pecuniam actione repeti uel condici posse
Abbreviated transcription (Latin):
ãbo rei sint. tñ sufficit unum sa¬
tisfacere. ut induob qb res cõ¬
modata ẽ. uel depoĩta. ꝗb que
mandatum est.
exstipłatu agatur. uł cumꝰis qͣ
peo int̾uenerunt. erit dubita¬
tio an qr tutele agi ñ pͥot̾. nec
exstipłatu agi possit.⁊płiq py¬

Expanded text:
ambo rei sint, tamen sufficit unum satisfacere, ut in duobus, quibus res commodata est vel deposita quibusque mandatum est. ex stipulatu agatur vel cum his qui pro eo intervenerunt, erit dubitatio, an, quia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit. et p
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ tutor cum facẽ
ñ deb̾et. item in hiᷤᷤ
q̃ non fecͤit. rõẽm
reddet. hoc niditio prandodolẽ
⁊cłp̃am. ⁊ qͣntam insis reb.
ł .xx. dig̾. si tutor pupillo auetẽ
admortis cam donatͦoem accõ¬
modam̃t an tutele iditio te¬
neatur. ⁊ait tĩm eum nã sicu
si ñ mortis cã donauĩt tutore
ꝗdem putare ñ ualere donͣati¬
onem ⁊ płmq ita ẽ s ñ nullos
caus posse existere. ꝗb sine rep̃¬
hensione tutor actor sit pupil

Expanded text:
fecit tutor, cum facere non deberet, item in his quae non fecit, rationem reddet hoc iudicio, praestando dolum, culpam et quantam in suis rebus  si tutor pupillo auctoritatem ad mortis causa donationem accommodaverit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicutsi non mortis causa donaverit tutore quidem putare non valere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tuto
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑ rei notitiam fuĩt datus tu¬
tor.ei qui alm̃ta statua̾nt q̃ꝯ¬
tutores debebit eorum rõ hri
qr iusta cã causa ẽ prandisset
⁊ si ẜuus cibaria p̾stiterit nel
cendum ẽ. reputaturum itq¬
ẽ ⁊̃ si lib̾is hommmib. si tñ ratio
prãndi iusta ĩtcedat. item sup¬
tus litis tutor reputab ⁊ niati¬
ca.si ex offitio necc̃e hũit aliqͦ
excurrere uł proficisci.
tc̃temus si płes tutelam pupil
soluẽdo sim̃t. eqssimum erit d¬
indiactõ nemint̃ eos ꝓportõibꝰ
si non õs soluẽdo sint.ant̾ eos q
soluẽdo sunt.diuiditur actio.
s ꝓut ꝗsq soluẽdo est. poteriit
stunec ei mandate sactiones.
ꝯstitutum ẽ adiuopio⁊ abim¬
patore nr̃o.⁊ aguo patre enis.
utilem actẽem tutoris aoiisus¬

Expanded text:
 rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia iusta causa est praestet si seruis cibaria praestiterit uel dicendum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat.Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci.Nunc tractemus, si plures tutelam pupillsoluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus si non omnes soluendo sint, inter eos qui soluendo sunt diuiditur actio. sed prout quisque soluendo est, poterunt stu nec ei mandatae sunt actiones, constitutum est a diuo Pio et ab imperatore nostro et diuo patre eius utilem actionem tutori a
Abbreviated transcription (Latin):
nemẽte.ui Eutisi matri aut so¬
ron q̃ aliter se tueri nõ possũt.
tutor alim̃ta p̾stiterit. nam c̃
tore agi tutele si tale offitraz
fecit. aũ si fca nõ exibet. hoc no¬
mine iuditio tutele tñbitur.
nes hñdas. ⁊ hoc offitio iudiciᷤ
euemre placint.nam diuus
qui rem gesserunt. ꝓferantur
has rõnes.si eẽ mala fide ꝯscrip¬
nẽ ẜm introgari potuerunt.
p̃terea si matrem alui d pupil¬
li tutor.putat la beo inputa
eum posse s ẽ uerius. ñ nisi ꝑ¬
qͣm egenti dedit.mput᷑are eũ
optere delargis facultatib
pupilliutrumq igitur ocur¬
rere oꝑtet.ut ⁊ mat̾ egena sit:¬
⁊ filius infacultatib poĩtus
s si munus nuptia le matri.
pupilli miserit. ñ eum pupil¬
lo inputaturum labeo scrip¬
sit. nec ꝑ qm necc̃ia est istan
mu̾atiossi pupilł tutores pat̾
dederit.int̃ quos alib̾tum suy
ꝑ q̃m eum uolũit tutelam ã¬
ministran ⁊ tutores c̾tam sũ¬
mã eistatuerũt. qr ałrse exi¬

Expanded text:
niente: veluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cumtore agi tutelae, si tale officium fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. nes habendas et hoc officio iudicis conuenire placuit. nam diuus a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscripservi interrogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est verius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam necessaria est ista muneratio. Si pupillis tutores pater dedit, inter quos et libertum suum, perque eum voluerit tutelam administrari, et tutores certam summam ei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃os nam ⁊ obseqͥum ñsoluz
patronisuerumq̃ lib̃is eoru
deb̾e pr̃ari/ s ⁊lib̾tus mat̾inis
ałe cogitur. ¶Siꝗs alib̾ti li¬
btõ ali se desidẽt uł abeo quez¬
excã fideiomissi mamumisit.
quiq suis miis redemit.nõ
d audii. ut marcellus serib̾.
exeqͣtut  q eum ꝗ m̾ce̾des exigẽ¬
doius lib̾torum au̾nsit s ꝯpa¬
troĩ filium ꝗ capiꝰtis accait
lib̾tru patnum negat exi brõ¬

Expanded text:
et ipsos: nam et obsequium non solum et ipsos: nam et obsequium non solum patronis, uerum etiam liberis eorum debere praestari. Sed et libertus maternus alere cogitur. Si quis a liberti liberto ali se desideeicommissi manumisit quemque suis nummis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit. Sed et patroni filium, qui capitis accusavit libertum paternum, negat exhib
Abbreviated transcription (Latin):
ducãtur. ¶Amilite quo fis¬
lio qui infacultatib sit.exibẽ¬
dos paretes eẽ pietatis extĩat
rõ. ¶Pares quamuis ali afi¬
lio rõe nat᷑urali debeat. tñ es ali¬
enum eͣnisno eẽ cogendu ex¬
solũe filiumaꝵptum ẽ item̃ p̃¬
scriptum ẽ. hr̃des filiĩ ad ea pre¬
standa q̃ uinus filius ex offitio
pietatis sue dabatͣimnitos cog
nõ optere.msi in suminã egest¬
atem pat̾ deductus sitͣ
Solẽt indices cogn̾osc̾e ⁊ inter
patronos ⁊ libu si dealẽdis is
agatur. itaq si negẽt se eẽ liber
ros cognoscere eos oꝑtebit qdd
si lib̾tos eẽ ꝯstit̾it. tuc demu
decernẽ ut alant nec tñ alim̃¬
torum dec̾timͣ tollet᷑ lbto fa¬
cultatem quominus p̾mdito
c̾tare possit. si lib̾tum se neget.
sabũt ꝑtes iudicis. ¶Utrum
an q̃ patronorum lib̃i. tc̃tari
pot. ⁊ puto cã cognita iudices
⁊ lib̾os queq libpatronorum
alẽtos decemere nõ qdem tam
facile nt patronos .s non nũꝙͣ

Expanded text:
ducaretur". A milite quoque filio, qui in facultatibus sit, exhibendos parentes esse pietatis exigit ratio. Parens quamvis ali a filio ratione naturali debeat, tamen aes alienum eius non esse cogendum exsolvere filium rescriptum est. Item rescriptum est heredes filii ad ea praestanda, quae vivus filius ex officio pietatis suae dabit, invitos cogi non oportere, nisi in summam egestatem pater deductus est. Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque stos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo minus praeiudicio certare possit, si libertum se neget. sabunt partes iudicis. Utrum an etiam patronorum liberi, tractari potest. et puto causa cognita iudices et liberos quoque patronorum alendos decernere, non quidem tam facile ut patronos, sed nonnumquam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dealmitis patroio arbit solet
tur. qm diuhiberto suꝑsit. patõ¬
nodesit. ¶Patrema matrem
Ipatronorum.cum patroni. et
filii ens minime suꝑsintiałe
egẽtes ip̃i si idonei facultatib

Expanded text:
De alimentis patroni arbiter solet tur, quamdiu liberto supersit, patrono desit. Patrem et matrem patroni, cum patronus et filii eius minime supersint, alere egentes, ipsi si idonei facul
Abbreviated transcription (Latin):
exibean uero ⁊̃ emancipatos.ł
exalia cã sin iuris ꝯstitutos inte¬
dum ẽ a mag̾̃ puto ⁊̃ si non sũt
lib̾i inpotãte alendos aparẽtib.
quice mutua ałe parẽtes deb̾e ỹ
trum aũt tm̃ patrem auumue
pat̾num. pauum ue. pat̾ni aui
patrem.cetosq uirił sexus pa¬
rẽtes ale cogamu:an uõ ⁊̃ma
trem.cet̃osq parẽtes pilluz se¬
dẽdum estsq̃magis ẽ. ut utͣrobi¬
q se index int̃̾ponãt.quorũdaͦ
nec̾citatib facilius succursin.
quorũdam egritudini. ⁊ cũ exe¬
quitate res de scendat.caritate¬
q sanguinis. singłorum desid¬
ria ppende iudicem optetrd̃ m̃
liberis quoq exibẽdis aparẽtibꝰ.
dicẽdum ẽ ergo ⁊ nirem cogemi.

Expanded text:
 emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est. et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere. Utrum autem tantum patrem auumue paternum proauumue paterni aui patrem ceterosque uirilis sexus parentes alere cogamur, an uero etiam matrem ceterosque parentes et per illum sedendum. Et magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet. Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
diuortio fc̃o.non fecĩt ea q̃ se¬
natus ꝯsulto p̾cipiuntur. ut
liceat patriñ agnoscẽnon eõi¬
tinereun filiusnatus suum se
dr̃e non possit. s ad id tm̃nut i¬
t᷑a pat̾ alere eum cogati. sicõ
se p̃gnantem maritus ñ nega¬
uerit.ñ utiq suum illi ꝑtum¬
effici cogẽdumͣ tam a lere cẽte¬
gumsi esssat iniuriosum eẽ
⁊ reu̾sus uxorem p̃gnantemin
miẜit. suum hr̃dem ei nasci.
Exhis apparet. siue uxor omͣise¬
xĩt facere q̃ exsenatus ꝯsultou
bet.natum cogitur õmmimoa
lere cẽfu̾m reciisare pot̾it filiu
plane si demintiãte mułre. ne¬
gapãt. exse eẽ pregnantem

Expanded text:
o facto non fecerit ea, quae senatus consulto praecipiuntur, ut liceat patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non possit, sed ad id tantum, ut ita pater alere eum cogatur, si cose praegnatem maritus non negaverit, non utique suum illi paeffici, cogendum tamen alere: ceterum esse satireversus uxorem pregnantem miserit, suum heredem ei nasci. Ex his apparet, siue uxor omissexerit facere, quae ex senatus consulto debet, natum cogitur omnimodo alere, ceterum recusare poterit filium. Plane si denuntiante muliere negauerit ex se esse praegna
Abbreviated transcription (Latin):
Si inp̾ubes filius sit emãcipa¬
patrem egẽ.cum filuis sit infa¬
cultatib. ¶Simat alim̃ta
q̃ fecit infilium apatre repetat
cum mõ.eam audiẽdamaita
liam tuã exibinsti apatre eis
pr̃an opteat.iudices estĩabũt.
nec inpetrare debes ea q̃ exigen¬
te mat̾no affcũ infiliam tua
errogatura eẽs. ⁊̃ si apatre suo e

Expanded text:
Si impubes sit filius emancipapatrem egere, cum filius sit in facultatibus. Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum modo eam audiendam. ita liam tuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esses, etiamsi a patre suo e
Abbreviated transcription (Latin):
si non ꝯstitit. nec tũ. decernet
alim̃ta Meminisse aũt oꝑti.¬
tfł. t̃ et si ꝓmintiauĩnt ali oportẽ.
attamen eam remp̃iuditiu
tur filium eẽ. s ali debere⁊ itadi¬
uus marcus repsit. ¶Siꝗs ex
his ale detẽtet. ꝓmõ facultatu
alm̃ta ꝯstituantur qd si non

Expanded text:
si non constiterit, nec decernent alimenta. Meminisse autem oportet, etsi pronuntiaverint ali oportere, attamen eam rem praeiudicitur filium esse, sed ali debere: et ita divus Marcus rescripsit. Si quis ex his alere detrectet, pro modo facultatium alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
cogatur maritus ꝑtumagͥno¬
co hercetur debebit igitur intẽ.
nõ ẽẽ exse p̃gnantem nomine eiꝰ
aut rn̾deri qd̾ si factum fuĩt n
al̃ ner hẽbit agnoscere.nisi u̾e
filius fĩtq llud notandum est.
qd̾ demuntiatio amarito ñ incip̃
s amułre s simaritus ultꝰ cuisto¬
des offerͤat. ⁊ ea ñ admittat. uł si
ei non demintiam̃t mułrant si
denuntiam̃t ꝗdem. custodes aũt

Expanded text:
cogatur maritus partum agnocoercetur. Debebit igitur respondere non esse ex se praegnatem aut nomine eius responderi: quod si factum fuerit, nabebit agnoscere, nisi vere filius fuerit. Illud notandum est, quod denuntiatio a marito non incipit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, vel si non denuntiaverit mulier, aut si denuntiaverit quidem, cust
Abbreviated transcription (Latin):
editũs deagnoscẽto eo agatun.
Odergosi quis post morte pat̾s
nascati auo suꝑstite iñcuins
potãte recamus eat si exfino
eius susceptus ꝓbetur indend
qd dicidebeat. ⁊c̾te ꝓbandumẽ
cum auop̃inditium departu a¬
dicẽdum est. q̃ sup hoc exsenatu
ꝯsultis agẽdum ⁊̃ ꝗd sitan sit y¬

Expanded text:
editus, de agnoscendo eo agatur. Quid ergo, si quis post mortem patris nascatur avo superstite, in cuius potestate recasurus est, ut si ex filio eius susceptus probetur? Videndum quid dici debeat. Et certe probandum est cum avo praeiudicium de partu aDicendum est et super hoc ex senatus consultis agendum. Et quid sit, si
Abbreviated transcription (Latin):
cipio allic ubi larẽm. nrai co¬
locaret genũtiãre aũt bec tm .s.
ẽẽ mułrem exeo p̃gnanteni nõ
ergo h denuntiatut mittat en p̃¬
stodes maritus. suffic̾ mułri ħ̃
ei demintiare qd̾ non sit exse p̾¬
griãs hoc aũt nel ip̃i marito uł
alii noĩe en̾is. facẽ pmittitur.
¶Pena aut manti ea ẽ. ut nisi aui

Expanded text:
ic ubi larem matrimonio collocarent: Denuntiare autem hoc tantum esse mulierem ex eo praegnantem. Non ergo hoc denuntiat, ut mittat custodes maritus: sufficit enim mulei denuntiare, quod non sit ex se praegnas: hoc autem vel ipsi marito vel alii nomine eius facere permittitur. Poena autem mariti ea est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
danda sit. actio qr⁊ait.nł. inpa¬
trẽ enas depeculio dãdam siũuo¬
luntate enis filius decurio fẽs
sit. siue ñ.nam ⁊ si uoluntate
patris magrãtum amministra¬
ut attam̃ non oꝑtere patrem
lius decurio creetur.
Proponebatur duos tu¬
tores amagr̾atib mumcipali¬
bodatͥos cautõe non exacta qͦꝵ
altum mopem decessisse alt̾u
insolidum ꝯuẽtum satis pu¬
pillo fecisse q̃rebaturan tutori¬
ste adu̾sus magr̃atum muni¬
cipalem br̃e possit. ali q̃macti¬
onem cum sciret as tutore suo
satis ñ eẽ exactum dicebam cũ
atutore satis pupillo fcm̃ sit.
n pupillum adinagr̃atus re¬
dire posse neq tutorem cũ nũ¬
q̃m tutor adusus magratum
pupillo subu̾ent. p̃sertim cu
sit qd̾ tutorimputetur qd̃ sat̃
acõtirtore ñ exegit uł suspectu
ñ fecit si scit ut ꝓponitur magi¬
stratib eum non cauisse.
ꝑte culpa uacet non erit imi¬
quum adu̾sus magr̃ãtum ac¬
magratiumut ip̃i tenẽtur. nã
nec hr̃s tutoris negligentie

Expanded text:
patrem de peculio dandam, sive voluntate eius filius decurio factus sit sive non: nam et si voluntate patris magistratum administravit, attamen non oportere patrem lius decurio creetur.Proponebatur duos tutores a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut proponitur, magistratibus eum non cauisse. parte culpa uacet, non erit iniquum aduersus magistratus acmagistratuum, ut ipsi tenentur: nam nec heres tutoris neglegentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut i imagrãtus qui ñ curas¬
s ut cauẽtur. an malt̾um tu¬
torem actio pupillodari debe
rem dari. qͣm inmagratum de¬
buisse eĩ eucum sciret pupillo
cautum non ẽẽ. innu̾sa negã
curare. ⁊ mea ꝑte q̃m alti tuto¬
ri omisi ss similem eẽ ei ꝗadã¬

Expanded text:
est, in magistratum, qui non curasset ut caveretur, an in alterum tutorem actio pupillo dari deberem dari quam in magistratum: debuisse enim eum, cum sciret pupillo cautum non esse, universa negotia curare, et in ea parte, quam alteri tutori commisi
Abbreviated transcription (Latin):
uis postea facu. tatib lapsisinti
tutores nl fideussores nichil est
ꝙ ei qui dedit imputetrr. ncͥ
i debent magr̃atus futuros cãus
eo tp̃r fuent quotutele agi põt̃.
suffic̃ ꝓbatio aũt non pũpillo
ineubit. ut doceat fidenissores
soluẽdo nõ finsse cum accipent.
magrãtus pupillus non b̃t s
cum cet̾is cͥditorib ꝑtem hĩtu¬
rus ẽ exigere aũt cautõem magi¬
stratus sic oꝑtet ut pupilli ẜrᷤᷤ
sentiarum ẽ stipłetur atutorib
Itẽ fidemissorib eꝯnm rẽsaluã
fore.aut si nemo ẽ qui stipłecur.
ẜuus publicus stipłari d rẽ sal¬
uam fore pupiuo. aut cte ipse

Expanded text:
uamvis postea facultatibus lapsi sint tutores vel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetur: non enim debent magistratus futuros casus eo tempore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit. Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores solvendo non fuisse cum acciperentmagistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli servus praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus publicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse
Abbreviated transcription (Latin):
putoritreq can sic teneri qimo
eorum subsidiaria agent.
¶Si curatores fuerũt minris ido¬
nei dati dicẽd u est. tĩmrima¬
gĩatus oꝑtere. sic exsuggestu
eor̃umuł nomimb ab eis ac¬
ceptis p̃ses dedłit. ¶St et siad
eos remisit. ut ip̃i dẽt. nel pꝰt ta¬
tõem ut exige̾ it sat̃dationem
picũlumadeos ꝑtineb. ¶Oa

Expanded text:
puto utroque casu sic teneri, quaseorum subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minnei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit.Ma
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiaria actioñ
stratus nec infideiꝰ
lispĩn nec nominatores magr̃a¬
tuum exhac cã tñbuntur set so¬
Ii magratus s ⁊ si ordo recepit ĩl
se piculumdicitam̃ debet. tñri ꝙꝰ¬
feos qui p̃sentes fueriũs pui refẽt

Expanded text:
subsidiaria actio tratus, nec in fideiuli. proinde nec nominatores magistratuum ex hac causa tenebuntur, sed soli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
toris dãdu̾est. hac actõe tenebi¬
tur. ¶Si p̾ses ꝓuintie. denũti¬
are magrãtus tm̃ defacultatib
tutorum uoliit.ut ⁊ ipẽ daret.
uideamus an ⁊ qͣtenus tñantrr.
⁊ extat diui marci ptum quo
uolint eos qui eos p̃sid remm¬
tianͣt. ni pm̃ teneri atq si p̃i d̾¬
dissent s si deceperunt grã aut
forte pecc̃a fła renuntiantes.
plane si p̃ses ꝓuintie satis eos
exigẽ nissit. non dubitamus

Expanded text:
toris dandi ius est, hac actione tenebitur.Si praeses prouinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses provinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus