comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽdus quid̃ ad cõ enũ qd m̃tendunt
diciũq umbris eludit᷑ magna pars
rerũ opimonib agit᷑ ac iurtuti dedi¬
to titulis gloriari alienũ ꝓrsue atq
absonũ ymo uero ne possibile qͥd̃ teor¬
O multa profitẽor N p̾stat unũ
beneface̾ ꝙͣ multa promuittere bene at
irent res humano si quod ꝓfitentur
homi̾es id essent. ¶ De titul negocioꝵ
Nligo hostis ppłi G Procu¬
Rator fisa sũ R Et rei pu ͣ timicus¬
G negatiõꝵ gestor legiꝯ su & sua ne¬
gocia gere̾ laboriosũ est quid censeas
aliena. precipueq potentũ. quib pla¬
cuisse ꝑꝑetua ẜuitꝰ displicuisse distri
agoR rõnem sub duco iudice ies¬
diturꝰ̃ insi oñ spoluis tuoq odio et
c̾muẽ uio implendam. G regꝭ negocia
procuro Ruide ne cũ procuracõ ip̃a
dificilis tum difficilior sit rõ caniq
mext̾cabilis ut qd de multꝭ uidiniꝰ
primoniũ famam tuũq caput ĩplie¬
O regiꝰ procurator sum Rdispli¬
culosius deo proq leui regꝭ emolũ¬

Expanded text:
 enim quod intendunt iudiciumque umbris eluditur: magna pars rerum opinionibus agitur —, at virtuti deditos titulis gloriari alienum prorsus atque absonum, immo vero ne possibile quidem reor. Multa profiteor. Prestat unum bene facere quam multa promittere. Bene irent autem res humane, si quod profitentur homines, id essent! 47 DE TITULIS NEGOTIORUM Ergo hostis populi. Procurator fisci sum. Et reipublice inimicus. Negotiorum gestor regius sum. Sua negotia gerere laboriosum est; quid censeas aliena precipueque potentium, quibus placuisse perpetua servitus, displicuisse discrimago. Rationem duro sub iudice redditurus, nisi omnium spoliis tuoque odio et crimine vix implendam. Regis negotia procuro. Vide ne, cum procuratio ipsa difficilis, tamen difficilior sit ratio tamque inextricabilis, ut, quod de multis vidimus, patrimonium, famam tuumque caput implicet. Regius procurator sum. Displiculosius Deo proque levi regis emolu
Abbreviated transcription (Latin):
futuro Deinde alias acq alias furo¬
rũ spẽs que magnificẽtie t̾buũtur.
Nouissiẽ aucẽ hñs dieb nõ hederas
modo uel pãpinos uel corimibos sed
ip̃as cũ incolis suia siluas õẽ genus
uel argento longa iã consuetudine. nõ
mirant᷑ gemis inhiens de quib pau¬
lo ante tractauimꝰ. Qͥd multa. ip̃m
iam uilescit aurũ crescente suꝑbia.
Puid̃ bero q laudas cornchia iuluert̃
cõtemptꝰq. de uã berũ rerũ iulium
extĩacione laudabilis futurꝰ de falsa

Expanded text:
futuro, deinde alias atque alias furofuturo, deinde alias atque alias furorum species, que magnificentie tribuuntur; novissime autem his diebus non hederas modo vel pampinos vel corymbos sed ipsas cum incolis suis silvas, omne genus avel argento longa iam consuetudine non miratur gemmis inhians, de quibus paulo ante tractavimus. Quid multa? Ipsum iam vilescit aurum crescente superbia. Pridem vero que laudas Corinthia viluerunt contemptusque de vera rerum vilium ex
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse pꝑ pu ͦ mune̾ uideant᷑. Ego
tamẽ hie q cũ se ͨͣ sencio apud quẽ
illa multꝭ laudib eferũt᷑ Sũt eni
parsimonico antiq̃ ⁊ roͣnis aptis¬
sima morib qͥb ut modesti prifa¬
milias pͥuata domꝰ sic bñ institu¬
te urbis honesta res pu ͨ ͣ regi debt
ue fenato gessu. metam cenleat
eiꝰ qui in t̾ris ⁊̃ compositi ac tͣnquilli
status. Itaq si heliꝰ tribero ficti libus
Nus ante cellam iois exposit quib
ille frugalitatẽ acq sobrietatẽ utq
ait seͨͣͣ pauꝑtarẽ in capitolio cõsetͣ¬
bat/ ocłos ppli iam lascuuẽts ofendͭ
nõ est cuis egregni calpa si fẽporum
Iam tũc res ab illa prista sec̾itate se¬
u̾tate ad hanc mollicie̾m inclinabat
q̃ pͥmũ pateras ciphosq aureos gẽ¬
matos discũ argenteũ cornibiatũ. lã¬
com pãpinatã pathenã ed̾atam mi¬
rari cepit ⁊ reliqua q̃ galienue mi¬
ꝑator claudio misit imꝑatori post

Expanded text:
fuisse publico munere videantur, ego fuisse publico munere videantur, ego tamen hic quoque cum Seneca sentio, apud quem illa multis laudibus efferuntur: sunt enim parsimonie antique et Romanis aptissime moribus, quibus ut modesti patris familias privata domus, sic bene institute urbis honesta respublica regi debet, ut frenato gressu metam teneat eius qui in terris est compositi atque tranquilli status. Itaque si Q. Elius Tubero fictilibus suis ante cellam Iovis expositis, quibus ille frugalitatem atque sobrietatem utque ait Seneca, paupertatem in Capitolio consecrabat, oculos populi iam lascivientis offendit, non est civis egregii culpa sed temporum. Iam tunc res ab illa prisca severitate ad hanc mollitiem inclinabat, que primum pateras scyphosque aureos, gemmatos, discum argenteum corymbiatum, lancem pampinatam, patenam hederatam mirari cepit et reliqua que Galienus imperator Claudio misit imperatori post
Abbreviated transcription (Latin):
lenib ex causis/ graues cõtrahũtur
infanne ⁊ claris qͦ noĩb obscura co¬
gnonña. Idoꝵ si pͥncipũ maxĩo euẽn
potint/ quis pͥuati spertit quib dẽ
xat amica medioc̾tas inimita luxĩa.¬
G Cornichus delector Rait si pectꝰ
errorib oculiq fulgorib clauderent᷑
liquido aꝑꝑeret quãtũ fictilia p̾ferẽ¬
di cornithns / quantũꝙ bel ꝑatu facili¬
ora uel iocũdiora usu uel securiora
fuatu uel diuinis humanisq cultib
apcõra. Certe quod d fecuritatẽ at¬
tinet si bera hec cesart nota ẽ Pro¬
scripti illi securiꝰ iuxissent si corm¬
chus caruissent. At ꝙ ad diumũ cul¬
tum cũ ꝓpiciam magꝭ homĩb fuis¬
se diinitatẽ dñ fictilib cole̾t᷑ nec
michi dubiũ /n ͨ senece. ꝙ ud ad hũa ͫ
usũ fictilia tuberonis ꝙͣuis ut ꝓb̃tũ
graue apud pplmũ cecis dño nocuisse
suffragns c̾cum sit ⁊ p̾cure repul¬
em̃ ppłi ppłarit̾ excusanti indigna

Expanded text:
levibus ex causis graves contrahuntur levibus ex causis graves contrahuntur infamie et claris quoque nominibus obscura cognomina idque si principum maximo evenire potuit, quid privati sperent, quibus esse debeat amica mediocritas, inimica luxuria? Corinthiis delector. At si pectus erroribus oculique fulgoribus clauderentur, liquido appareret quantum fictilia preferenda Corinthiis, quantum vel paratu faciliora vel iucundiora usu vel securiora servatu vel divinis humanisque cultibus aptiora. Certe quod ad securitatem attinet, si vera hec Cesaris nota est, proscripti illi securius vixissent si Corinthiis caruissent: at quod ad divinum cultum, tum propitiam magis hominibus fuisse divinitatem, dum fictilibus coleretur, nec michi dubium nec Senece: quod vero ad humanum usum, fictilia Tuberonis, quamvis ut probrum grave apud populum cecis domino nocuisse suffragiis certum sit et preture repulum populi populariter excusanti indigna
Abbreviated transcription (Latin):
temq accum iet proscriptione tlĩ¬
ucali condemꝑnasse ali quos nllaz aliã
ob causam / nisi hꝰ cemodi uasorum
desid̾io putarẽt᷑ utq eiꝰ ad statuã
famoso epygͣmate aposito ad et̾nã
laudati ducꝭ ĩfamiã corĩthiariꝰ di¬
eẽtur. Ed si credim^ int̾ hũc opta ͫ
pessimũq onũi anconiũ ac in parte
ques int̾sit isi ꝙ hũc ad iniurlan cã
mouãt humillor / Et ẽ oẽ pccm̃ eo ma¬
iuis quo ⁊ maior qui peccat ⁊ minor
causa peccãdi / nec peccantis magnt
atq imꝑiũ lingue uel calanui ibliuis
euadunt udicus q hoĩi eximũtur.
Illos magis in se acuunt / atq ĩrritant᷑.
MNon parcit regũ matulis wblgus
soquax ẜsi palam metuit clam lib¬
tate utit᷑ in cau̾iis sibilat gãnit in
tenebris dubias uoces in mibil acces
uersus in truuus serit. subscribit sta¬
tiuis mitu loquitur. silencõ exclamãt
minat᷑qͣ oculis. ligua ferit/ Sic sepe

Expanded text:
temque actum ut proscriptione triutemque actum ut proscriptione triumvirali condemnasse aliquos nullam aliam ob causam nisi huiusmodi vasorum desiderio putaretur utque eius ad statuam famoso epigrammate apposito ad eternam laudati ducis infamiam Corinthiarius diceretur. Quod si credimus, inter hunc optimum pessimumque omnium Antonium hac in parte quid intersit, nisi quod hunc ad iniuriam causa movit humilior? Et est omne peccatum eo maius quo et maior qui peccat et minor causa peccandi: nec peccantis magnitudo atque imperium lingue vel calami vulnus evadunt iudiciisque hominum eximuntur, illos magis in se acuunt atque irritant. Non parcit regum maculis vulgus loquax; etsi palam metuit, clam libertate utitur. In cavernis sibilat, gannit in tenebris, dubias voces in nubibus, acres versus in triviis serit, subscribit statuis, nutu loquitur, silentio exclamat minaturque oculis, lingua ferit. Sic sepe
Abbreviated transcription (Latin):
nim terre ꝑtu s oficine ingntꝭ
ac stalentꝭ fabii oꝑe ad postremũ
romane p̃de reliquus delcari. als
hystorias redi. miumꝰ dũ cornithũ.
armis captam direptãq flamĩs
assumẽtꝰ auieis simulq argẽteis
acq eneis q̃cumq uctor forte ma¬
nus euaẜant. statius qͣr hñdantis¬
sima olim illa uebs fuit pare in¬
cendio liquefactis om̃i metalloꝵ
uene uno ibi torrente fluxerunt
unoq ex oĩb iam nobiliore me¬
tallo ⁊ p̾ciosiorib uasis exordiũ
⁊ a clade urbis nomẽ luxurie ꝑtũ
fuit / nõ ꝙ hus furor in ẽa urle ꝯ¬
surgeret q̃ ruebat s uenturo fuir¬
ri mat̾ia parabat᷑. Ad hũc modũ
tũc corĩthꝰ huiꝰ fons fua ĩ same
nunc damastꝰ inde hodie uasa
mittũt᷑ urõs captura oculos aiõsq¬
O uasis cornichñs delcõr. A¬
mirarer mag̾ n augustũ mode¬
stissimũ l atq gͣuissimũ pͥncpẽ
latĩ esse apud egrrgios sarproles
delectacõe hac usq adeo correptũ p̾cipi¬

Expanded text:
terre partu sed officine nigrantis et squalentis fabri opere, ad postremum Romane prede reliquiis delectari. Ad historias redi: Mummius, dum Corinthum armis captam direptamque flammis absumeret, aureis simulque argenteis atque eneis quecumque victorum forte manus evaserant statuis, quarum abundantissima olim illa urbs fuit, pari incendio liquefactis, omnium metallorum vene ibi uno torrente fluxerunt unoque ex omnibus iam nobiliore metallo; et pretiosioribus vasis exordium et a clade urbis nomen luxurie partum fuit, non quod is furor in ea urbe consurgeret que ruebat; sed venturo furori materia parabatur. Ad hunc modum tunc Corinthus huius fons fuit insanie, nunc Damascus: inde hodie vasa mittuntur vestros captura oculos animosque. Vasis Corinthiis delector. Mirarer magis, nisi Augustum modestissimum licet atque gravissimum principem lectum esset apud egregios scriptores delectatione hac usque adeo correptum precipi
Abbreviated transcription (Latin):
nuare ceꝑis qͦt stꝭ O amitos hẽo
sis dicturꝰ in dubio est nullũ enĩ¬
aĩal nulla merx difficiłior corontu
ꝙͣ homo G Amici multi stꝭ michi¬
L Contubernales forsanaut quiue.
hñ eñ insi epule defuerint nõ de¬
ceunt amici autẽ semꝑ pauci se¬
pe niłi Sepe qd inĩquissimũ ẽ amia
nomẽ domescicꝰ hostꝭ tenet ⁊ sus
uẽlo ficte beniuolẽ: familiares ĩstdie
delicestũt E Supͣ ncci ͭ ͤ sũt amici¬
assentator mẽdacia uerũ loqui aude¬
ãt ⁊ uelit qua ĩ re multꝭ amitõutilior
hostis fuit ⁊ Multos habeo amices
Rcrede m plurib indiges sacciorq
esset orbis t̾rarũ ⁊ quiecior si tot eẽnt
ogultũ est ml amico cariꝰ mł rarius
peꝑit amicos Nest id qͥd aliquõ
dilsid̾ut nõ solũ incõgnitos s hostes
ꝙͣ fama faciat amicos. fecit massim¬
sani stipioĩ ut qui in oĩ cartaginẽ¬
siũ equitatu pͥmꝰ eẽ consueu̾at in
om̃i rõnorũ equitatu adu̾sus carta

Expanded text:
are ceperis quot sint boni. Amicos habeo sis dicturus in dubio est. Nullum animal, nulla merx difficilior cognitu quam homo. Amici multi sunt michi. Contubernales forsan aut convive. Hi enim nisi epule defuerint non deerunt, amici autem semper pauci, sepe nulli, sepe, quod iniquissimum est, amici nomen domesticus hostis tenet et sub velo ficte benevolentie familiares insidie delitescunt. Supra necessitatem sunt amiciassentatorum mendacia verum loqui audeat et velit, qua in re multis amico utilior hostis fuit. Multos habeo amicos. Crede michi, pluribus indiges sanctiorque esset orbis terrarum et quietior si tot essent Multum est. Nil amico carius, nil rarius. eperit amicos. Est id quidem aliquando visum, ut non solum incognitos sed hostes quoque fama faciat amicos. Fecit Masinissam Scipioni, ut qui in omni Carthaginensium equitatu primus esse consueverat, in omni Romanorum equ
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾tumq utiuã scribe̾nt qd iube᷑
Apparet scriptoris ĩfancia rerũ sbã
non lace̾t. nuc confusis ex̃rib et
epẽplis/ unũ scribere polliciti Sic aᵈ
scribut ut qd ip̃e scalus nõ agno¬
tes incelligent. Et nõ passim hesitã¬
tes nũt aliena credent eẽ nũc bar¬
bara Int̾ humanarũ inuẽtõm tot a¬
I nunas lr̃ẽ sacce stant cũ maiore
hõmi studio tũ uel maxiẽ protegẽtẽ
sua scã poemata/ suas stãs liystoa s
dmãs q suas leges auctore alla rid̃
deo suãq ꝑempnitatẽ suis iuẽtio¬
mł largiente Reliqͣꝵ nobilissiẽ ꝑe¬
unt ⁊ iam magna ex ꝑte ꝑire sic
ingentꝭ dampni / nullũ est remediũ
qr nullus ẽ sensus / neq id nouũ
ac in re ⁊ uirtatũ ⁊ moꝵ dãp̃na¬

Expanded text:
qualitercunque utinam scriberent, quod iubentur! qualitercunque utinam scriberent, quod iubentur! Appareret scriptoris infantia, rerum substantia non lateret! Nunc confusis exemplaribus et exemplis, unum scribere polliciti, sic aliud scribunt, ut quod ipse dictaveris non agnotes, intelligent et non passim hesitantes, nunc aliena credent esse, nunc barbara? Inter humanarum inventionum tot ruinas litere sacre stant, cum maiore hominum studio, tum vel maxime protegente sua sancta poemata, suas sanctas historias divinasque suas leges auctore illarum Deo suamque perennitatem suis inventionibus largiente; reliquorum nobilissime pereunt et iam magna ex parte periere. Sic ingentis damni nullum est remedium quia nullus est sensus neque id novum hac in re, et virtutum et morum da
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib inhiantem. Q libri ĩnu̾abi¬
les sunt michi. NEt ecrores ĩ¬
numi. quidã ab impris / alu ab in¬
doctis editi illi quid̃ relieioni ac
pietati ⁊ diuanis leĩe. hinature
⁊ iusticie moribq ⁊ liberalibus
disciplinis seu hystorie rerũq
maiorib agitur de reb ⁊ uã falsis
immxta sunt ꝑ dificilis ⁊ ꝑicłosa
discrecõ est. Utqͣ ao plenũ auctoꝵ
ꝯstet integritas quis stͥptoꝵ insei¬
cre inhercieq uidebit᷑ medebitur
corrũpent oiã mistentiq cuiꝰ
metu linulta iam ut augliror a
magnis oꝑib clara ingenia resiomnt
m̾ito h ͨ patitur ignauissima etas hͨ¬
⁊ culine sollicita lirirũ negligons ⁊ co¬
cos examinans nõ scriptores quisq̃s
itaq piige̾ aᵈ ĩ mẽbranis manu¬
q calamũ u̾sare didiscerit Scriptor
hebit᷑ doct̾ne oĩs ignarus expars
ingemis artꝭ egens Non quero iã nͨ
q̃ror orthographiam q̃ pridem int̾ñt

Expanded text:
omnibus inhiantem. Libri innumerabiomnibus inhiantem. Libri innumerabiles sunt michi. Et errores innumeri, quidam ab impiis, alii ab indoctis editi. Illi quidem religioni ac pietati et divinis literis, hi nature ac iustitie moribusque et liberalibus disciplinis seu historie rerumquemaioribus agitur de rebus et vera falsis immixta sunt, perdifficilis ac periculosa discretio est. Ut ad plenum auctorum constet integritas, quis scriptorum inscitie inertieque medebitur corrumpenti omnia miscentique? Cuius metu multa iam, ut auguror, a magnis operibus clara ingenia refrixerunt meritoque id patitur ignavissima etas hec, culine sollicita, literarum negligens et coquos examinans, non scriptores. Quisquis itaque pingere aliquid in membranis manuque calamum versare didicerit, scriptor habebitur, doctrine omnis ignarus, expers ingenii, artis egens. Non quero iam nec queror orthographiam, que pridem interiit:
Abbreviated transcription (Latin):
mei fcĩ utrũq forsitan regie opes
excusant ⁊ in longũ publicꝭ usib
ros in grẽcam linguam ex hebrayço
fonte transfudit. At quid sacras pͥ¬
uatis nõ equantib s suꝑantib a ꝑa¬
tus regios De̾no equid̃ sãmors
doct̾ne iuro ingentꝭ s maiorꝭ cure
plurimarũ lrãrũ. s plurimũ lolu¬
minũ duo ⁊ sexaginta milia lib ͦ¬
rum fuisse legnnꝰ. Qͦs om̃s Gor¬
diano uemori / cuiꝰ pat̾ fuiss amicis¬
simꝰ ille moriens reliꝙ Magna ꝓr¬
sus heredicas ⁊ multis sufectura
ingemis. unũ uero quis dubitz oꝑ¬
pressura. Qutd hic autẽ queso si
nil aliud egisset in uita / nullũ illi
uel scribendi studiũ fuiss uel querẽ¬
di labor nichil om̃m tot uolumĩb
aprehensorũ lege̾ atq intellige̾
la borasset. dn non satꝭ habuit
nõ hoc nut̾re scriptis ingonium
s necare mole rerũ atq obruere
uel fortasse medus in undis mo¬
re tantaleo siti aĩam torq̃re reb
acconitã degustantẽ nchil atq

Expanded text:
mei factum, utrumque forsitan regie opes excusent; et in longum publicis usibus ros in Grecam linguam ex Hebraico fonte transfudit. At quid facias privatis, non equantibus sed superantibus apparatus regios? Sereno equidem Sammonico doctrine viro ingentis sed maioris cure, plurimarum literarum sed plurium voluminum, duo et sexaginta milia librorum fuisse legimus, quos omnes Gordiano iuniori, cuius patri fuisset amicissimus, ille moriens reliquit. Magna prorsus hereditas et multis suffectura ingeniis: num vero quis dubitet oppressura? Quid hic autem, queso, si nil aliud egisset in vita, nullum illi vel scribendi studium fuisset vel querendi labor, nichil omnium tot voluminibus comprehensorum legere atque intelligere laborasset? An non satis habuit non est hoc nutrire scriptis ingenium, sed necare mole rerum et obruere, vel fortasse mediis in undis more Tantaleo siti animam torquere, rebus attonitam, degustantem nichil atque
Abbreviated transcription (Latin):
facto agmue uenientes sic ut pͥmo
aspectu t̾ribiles uidentr ubi se su¬
spectos intellex̾unt positꝭ minis at
armis ⁊ dimissis sacellitib insuetã
mansuetudinẽ induti solidi p̾donũ
pͥncipes accesẜũt. eũq seu numẽ
aliꝙ donũ ꝙ eiꝰ ⁊ tẽplum deuotissi.
uenari dext̃a illa uictoriosa multꝭ
osculis fatigata afixisq mun̾i̾b do¬
mus n limine qualia deoꝵ aris¬
Afigi mos tũt erat qr̃ ingenti lucro
aucti ꝙ uirũ illũ conspexisset̃ ⁊ canꝙͣ
celesti iuisione alacirs abierut.hͦ illi
um cõtigit q̃re aliũ bbi eũ queso re¬
peries. ut tamẽ alũs accidat ⁊ noĩs
claritas absentẽ cõsiliet amicũ młtũ
enĩ in reb nõ infitior pt̃ fama nũꝙͥ
tamẽ non uerend erit ne qd ait hd̃
absentes scupuerũt corã positos con¬
tempserut Ten̾a res ẽ iudiciũ hũaͫ
facile flectit᷑. fama mͥ amicos tnͣsal¬
pes ⁊ cransmaria quesunt R urã
fere oĩa friuola eq̃ ⁊ maniã sunt

Expanded text:
facto agmine venientes, sic ut primo aspectu terribiles viderentur; ubi se suspectos intellexerunt, positis minis atque armis et dimissis satellitibus, insuetam mansuetudinem induti, soli predonum principes accesserunt eumque ceu numen aliquod domumque eius ut templum devotissimum venerati, dextra illa victoriosa multis osculis fatigata affixisque muneribus domus in limine, qualia deoraffigi mos tunc erat, quasi ingenti lucro aucti quod virum illum conspexissent et tanquam celesti visione alacres abierunt. Hoc illi uni contigit; quere alium: ubi eum, queso, reperies? Ut tamen aliis accidat et nominis claritas absentem conciliet amicum — multum enim in rebus, non inficior, potest fama —, nunquid tamen non verendum erit ne, quod ait quidam, absentes stupuerunt, coram positos contempserunt! Tenera res est iudicium humanum, facile flectitur. Fama michi amicos trans Alpes et trans maria quesivit. Vestra fere omnia frivola eque et inania sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
urti cupiditas ulicasq ai de dnĩs ẜ¬
s impedimẽta amini ⁊ sollicitu
atq fermidinũ acerui. G diuiciĩs
plenus sũ Rsaue ne te rũpãt
Dĩs enim plenicudo q̃rit exicum
multꝭ mortẽ acult̾ diuicie. reqͥe
fere om̃ib abscule̾ O Opes habeo
ĩmensas R bonis morib rẽ adi̾sã
.mume opes nõ mͦ singulorũ ho¬
minũ s ppłi romam corruper̃t
mores mirã illã ⁊ eximuã freg̾e
uirtutẽ qͥ tamdiu clarꝰ ⁊ tã diũi
iustꝰ atq integ̾ ꝙͣ du pauꝑ fuit In
egestate uiccor gẽtiũ Et qd ẽ głiesiꝰ

Expanded text:
vestra cupiditas vilitasque animi de dominis ssed impedimenta animi et sollicitudinum atque formidinum acervi. Divitiis plenus sum. Cave ne te rumpant: omnis enim plenitudo querit exitum; multis mortem attulere divitie, requiem fere omnibus abstulere. Opes habeo immensas. Bonis moribus res adversam: nimie opes non modo singulorum hominum sed populi Romani corruperunt mores miramque illam et eximiam fregere virtutem. Qui tamdiu clarus et tamdiu iustus atque integer quamdiu pauper fuit, in egestate victor gentium et, quod est gloriosius,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ut diues fieres s ut malꝰ non
tam malꝰ ut augutor fut᷑ ͥ in pe¬
ciuiã inuenisses Sunc q̃ successib ne¬
quiores fuĩt nõ dei agnoscentꝭ neq
illi saltem similes de quo sc̾ptũ ẽ.
Confitebr̃ tibi cũ benefecĩs el S a¬
ꝑtam sibi celitꝰ neqͥcie semitã extĩan¬
tes Inuenisti gͦ peciuã qua dedecꝰ
mgitareiꝭ ⁊ exãmie metallũ anime

Expanded text:
non ut dives fieres sed ut malus, non tam malus, ut auguror, futurus, ni pecuniam invenisses. Sunt enim qui successibus nequiores fiunt, non Dei munus agnoscentes neque illi saltem similes, de quo scriptum est: “Confitebitur tibi cum benefeceris ei”, sed apertam sibi celitus nequitie semitam extimantes. Invenisti ergo pecuniam qua dedecus mercareris et exanime metallum anime
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ur̃m ẽ inhermis hic serit
ħ edificat ħ declamat ille cãs orat
hic pedib ille equo seu carpẽto ue¬
hitur hic currit ħ nauigat hic
paret ille impat nẽo ur̃m ociõsq
q̃ nã hec noua milicia ẽ: ħ in
cast̃s ħ in rostris hic in scolis h

Expanded text:
nemo vestrum est inermis: hic ferit, nemo vestrum est inermis: hic ferit, hic edificat, hic declamat, ille causas orat, hic pedibus, ille equo seu carpento vehitur, hic currit, hic navigat, hic paret, ille imperat. Nemo vestrum otiosus: quenam hec nova militia est? Hic in castris, hic in rostris, hic in scholis, h
Abbreviated transcription (Latin):
uocat Etatĩo notans tp̃ro illoro qͥ si
tunc ilicꝰ quid nisi tũc siluitꝰ ici sou
siluanꝰ sic. ceꝑat ea etate iulla eẽ
rom̃a iam silua ess ẽ O Sũ p̾fes
proiĩtie Rhonorato exilio damp¬
natꝰ ociũ domesticũ ẽxt̾na solicitudi¬
ne ꝑmutasti / dulce nichil aut tran¬
quillum speres amara ⁊ turbida p̃¬
sidenciũ sors festis dieb ludis q et
cõuiuus arcentur. mum̾b clausum
bimẽ ⁊ aꝑtũ litib fectũ iocꝭ uacuũ
plenũ querimonus aciurgnis ꝙͣ ꝙͥ¬
tractandũ curãdũq obtigit. durũ
opꝰ quãti nempe negocii sit mltos
corrigere hinc patet ꝙ sese corrigũt
cissimi ¶ Detitul belloꝵ ⁊ milicia .G.cͣ.
Ilitari singulo exornatꝰ su¬
N Pauca ne tibi uite mala
uisa erant nͥ milicĩã addidistes. qͣ
periculo expositꝯ bel contemptiu sis oꝑti.¬
G miliciam sum ꝓfessus Ri hãc
nascendo profitemũ. quid ꝓfessiõne aͣ
opus erat. hic feero corpus. hͥ aĩ
dolis hic argucus linguã armat.

Expanded text:
ans temporum illorum; qui si tunc villicus, quid nisi nunc silvicus seu silvanus sit? Ceperat ea etate villa esse Roma, iam silva est. Sum preses provincie. Honorato exilio damnatus otium domesticum externa sollicitudine permutasti. Dulce nichil aut tranquillum speres; amara et turbida presidentium sors: festis diebus ludisque et conviviis arcentur, muneribus clausum limen et apertum litibus tectum, iocis vacuum, plenum querimoniis ac iurgiis, tractandum curandumque obtigit: durum opus! Quanti nempe negotii sit multos corrigere hinc patet, quod sese corrigunt paucissimi. 48 DE TITULIS BELLORUM MILITIA ET DUCATU Militari cingulo exornatus sum. Paucane tibi vite mala visa erant nisi militiam addidisses, qua periculo expositus vel contemptui sis oportet? Militiam sum professus. Hanc nascendo profitemini; quid professione alia opus erat? Hic ferro corpus, hic animum dolis, hic argutiis linguam armat;
Abbreviated transcription (Latin):
qui alienos bet̾es scribũt libros ma¬
gni diximꝰ esse ꝑiculi quati pu¬
tas in hñs qui ꝓp̃os recentes q:
quib dubias aut dãp̃natas mũdo
muehut disciplinas. seu qd ĩ hũs
malis ẽ leuissimũ stilo obtiddut
in condito ⁊ agresti sic ut uniꝰ de¬
sit ingeri iaccasaltem tp̃ris labor¬
q auriũ tediũq nõ deerit/. hic
urãrũ hodie nõ alius fructꝰ in¬
uentõnũ aut infice̾ aut affice̾
ulli etati tanta uel scribenciũ sł
disẜenciũ copia tanta sciẽtudatq
eoꝙciũ fuit mopia horẜ de libs̾
accrdit quod ibid cico̾ id ait Itaq
suos libros inꝙͥ ip̃i legunt cĩ suis
nec quisꝙͣ attĩgit pret̾ eos qͥ eãd̾
scribendi licenciã sibi ꝑmitti uolũt
qd qͥd ciconis etate rarũ fuit / nc̃

Expanded text:
qui alienos scribunt libros maqui alienos scribunt libros magni diximus esse periculi, quanti putas in his qui proprios recentesque quibus dubias atque damnatas mundo invehunt disciplinas seu, quod in his malum est levissimum, stilo obtundunt incondito et agresti, sic ut cui vis desit ingenii iacque aurium tediumque non deerit? Hic vestrarum hodie, non alius, fructus inventionum: aut inficere aut afficere, ulli etati tanta vel scribentium vel disserentium copia, tanta scientium atque eloquentium fuit inopia. Horum de libris accidit, quod ibidem Cicero idem ait: “Itaque suos libros” inquit “ipsi legunt cum suis nec quisquam attingit preter eos, qui eandem scribendi licentiam sibi permitti volunt”. Quod quidem Ciceronis etate rarum fuit nunc
Abbreviated transcription (Latin):
temitate confũdit᷑ Scribe̾ntq qui
sciũt ⁊ qui possũt alui leg̾e̾nt / uel
audirẽt. Ita ne pua enĩ aĩ uoluptas
intellige̾ est / nisi manꝰ ãd calanũ
presuptuosa fescinet. Et quisquis
libri ꝑticulam ĩtellexit seu intelle¬
xisse uisus ẽ sibi illico libros stri¬
bere uideat᷑ ydoneꝰ heret utinam
memorie unũ Qiconis nũ dem̃.
In tusculam sui bestibulo /ne tã late/¬
at claro .s. lc patenti loco positũ
fieri enmn inꝙͥ pt̃ ut recte quis seu¬
dispon̾e nec illustrare possit noc
delectacõe aliqua allic̾e̾ lectorẽ ho¬
minis intemꝑant̾ abutentꝭ ⁊ ocior¬
lrĩs. Sũt quid̃ ciceroniana ista uis¬
sima s ea iam usq adeo wlgaris
abusio est ut nemo nõ sibi uni
dictũ pucet ꝙ illi olim sacͣtissimo
exuli qui nõ de arescentib rum¬
lis s de ip̃o ueri fonte potauerat
que scribebat dem est ⁊ sepius re¬
pecitum. Scribe cui precepto ꝯtẽp¬
tores preceptotũ om̃i om̃s obedi¬
unt omĩs stribunt qd si in hus

Expanded text:
onfunditur! Scriberent qui sciunt et qui possunt; alii legerent vel audirent. Itane parva enim animi voluptas intelligere est, nisi manus ad calamum presumptuosa festinet et quisquis libri particulam intellexit seu intellexisse visus est, sibi illico libros scribere videatur idoneus? Hereret utinam memorie unum Ciceronis nostri dictum in Tusculani sui vestibulo, ne quem lateat claro scilicet ac patenti loco positum: “Fieri enim” inquit “potest ut recte quis sendisponere nec illustrare possit nec delectatione aliqua allicere lectorem, hominis est intemperanter abutentis et otioris”. Sunt quidem ciceroniana ista verissima, sed ea iam usque adeo vulgaris abusio est, ut nemo non sibi uni dictum putet quod illi olim sacratissimo exuli, qui non de arescentibus rivulis sed de ipso veri fonte potaverat que scribebat, dictum est et sepius repetitum: “Scribe”. Cui precepto contemptores preceptorum omnium omnes obediunt, omnes scribunt. Quod si in his
Abbreviated transcription (Latin):
re arcim licencia tãta ẽ cũ sit ĩ a¬
lus leue periculũ in hac graue sine
delectu tamiẽ ad scribend ruũt om̃s
⁊ cuncta uastantib c̾ta sũt p̾cia nec¬
uero Rec bero hec scriptoriõ magis
humano more lucͣ captanciũ ꝙͣͣ stu¬
diõsorũ pl publicꝭq reb p̾sidenciũ
culpa ẽ quib nulla ũꝙ rei huiꝰ
cura fuit. Oblitꝭ quid eusebio pales¬
tine cõstantiꝰ iniũxit̾ ut libri .s. nõ
nnisi ab arcificib. husq antiq̃rus ⁊
ꝑfecte artẽ sciẽtib scriberent᷑ G lig ͦ¬
rum bona copia ẽ RQuuid si capap
am̃ non ẽ. menũsti sabinũ illid apd
Quid int̾ te ⁊ illũ int̾est insi ꝙ aliꝙ̃

Expanded text:
re artium tanta licentia est, cum sit in are artium tanta licentia est, cum sit in aliis leve periculum, in hac grave. Sine delectu tamen ad scribendum ruunt omnes et cuncta vastantibus certa sunt pretia. Nec vero hec scriptorum magis humano more lucra captantium quam studiosorum publicisque rebus presidentium culpa est, quibus nulla unquam rei huius cura fuit, oblitis quid Eusebio Palestine Constantinus iniunxerit, ut libri scilicet non nisi ab artificibus iisque antiquariis et perfecte artem scientibus scriberentur. Librorum bona copia est. Quid si capax animus non est? Meministi Sabinum illum apud quid
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ lucra. Iuit nuꝑ nõ in agris ã
in siliuis nõ in maxiã florentissiã
q ⁊ qd scupeas urbe ytala neq is
pastor/ arator ue s uir nobilis ma¬
gnoq apud suos ciues loci qui ira¬
iet magno se p̾cio empturid ne qͥs
umꝙͣ sũam prĩam lrãtꝰ incole̾t᷑ aut
intrriret. O uox saxei pectorꝭ fert᷑ ta¬
le ad sensisse licuꝰ infestꝰ leĩs
ut scriptum ẽ quas iueꝰ at pestẽ
publicã noiãbat/ s o̾i̾go ulũ rusti¬
ca forsan excus. Et si enm usq ad
cesareũ nomẽ astendisset naturã
tũ non exuerat uerũ ẽ end̃ ills̃
flacci fortima nõ mutat genus ẜ
quid nobilib urĩs dicã. qui non
modo ꝑire lrãs paciũtur s exop¬
tant notꝭ Equid ħ rei pulchelẽ
contẽptus atq hoc odũ breui uos
in puefanq iegliorancie demsermit
Accedent/ no a ꝓposito deerrem ⁊ st̾pto¬
res nulla frenati lege nullo ꝓbati ex¬
annẽ nullo iudic̃o electi non fabris
non agricolis nõ teptorib nõ ulli se¬

Expanded text:
ra. Fuit nuper non in agris aut in silvis, sed in maxima florentissimaque et, quod stupeas, urbe Italie neque is pastor aratorve, sed vir nobilis magnique apud suos cives loci, qui iuraret se magno pretio empturum ne quis unquam suam patriam literatus incoleret aut intraret. O vox saxei pectoris! Fertur tale aliquid sensisse Licinius infestus literis, ut scriptum est, quas virus ac pestem publicam nominabat. Sed origo illum rustica forsan excuset; etsi enim usque ad Cesarem nomen ascendisset, naturam tamen non exuerat. Verum est enim illud Flacci: Fortuna non mutat genus. Sed quid de nobilibus vestris dicam, qui non modo perire literas patiuntur, sed exoptant vocontemptus atque odium brevi vos in profundum ignorantie demerserint. Accedunt, ne a proposito deerrem, et scriptores nulla frenati lege, nullo probati examine, nullo iudicio electi; non fabris, non agricolis, non textoribus, non ulli fe
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui unã longua l ĩ etate q̃sierͭ
negociator ierũ taliũ sat indust̾us
hẽatur G aimicicus feax sũ Re hͦ
dimicicie t̾te sunt N Ergo ⁊ adu̾sitas
c̾ta est serũ est eñ illud q amitus e̾¬
tus in re inc̾ta t̾int᷑ GAmicicie ses¬
multe sũt Lhuiꝰ rei iudiciũ ex piẽ¬
cie comite nõ fame multa mẽtiri
solite. paucõres er̃t̃ fortasse ꝙͣ rerꝭ¬
G Amicitiaꝵ minis magna copia ẽ¬
Raricte suꝑuacua in reb om̃ib qui

Expanded text:
in etate quesierit, negotiator rerum talium sat industrius habeatur. Amicitiis felix sum. Hoc Amicitie certe sunt. Ergo et adversitas certa est; verum est enim illud quoque: Amicus certus in re incerta cernitur. Amicitie multe sunt. Huius rei iudicium experientie committe, non fame, multa mentiri solite; pauciores erunt fortassis quam reris. Amicitiarum nimis magna copia est. Mitte supervacua: in rebus omnibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
amicoꝵ sacꝭ magna copia ẽ Qat
id ip̃m neq ppło roͣno cũ dũ maxĩe
floreret neq ulli mortaliũ ꝯtigisse
apud illustrem Regꝭ hystoricũ G
Anncicie multe sunt ł dixiiam
ficte igit᷑ aut equid̃ imꝑstẽ ut pħĩs¬

Expanded text:
Amicorum satis magna copia est. Ad id ipsum neque populo Romano, tum dum maxime floret, neque ulli mortalium contigisse apud illustrem legis historicum. Amicitie multe sunt. Dixi iam: ficte igitur aut equidem imperfecte, ut phi
Abbreviated transcription (Latin):
tulus iste profu̾it. tͥ ad lucrũ sepe¬
forsan profuit i Iin hͦ arts̃ sũ arciũ
moiã querit᷑ꝭ. Et qͦ sc̃iẽ defuerit
suplet᷑ tituliẽ atq habitu. uerũq fit
illucs sacirici/ purpura uendit causi¬
dicũ uendũt ametist̾ia. nec id miꝰ
ut redeant ued̾es: cico̾m nemo duce¬
tes nũc dedĩt iĩmnos insi fulẜit

Expanded text:
iste profuerit: tibi ad lucrum forsitan sepe profuit. In hoc artes sive artium nomina queritis et quod scientie defuerit, suppletur titulis atque habitu verumque illud satyrici: Purpura vendit causidicum, vendunt amethistina, nec id minus: Ut redeant veteres, Ciceroni nemo ducentos nunc dederit nummos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
brorũ nobiliũ magnũ nimerĩ cõtra¬
pi Rlibrorũ nuo nemo quod nũc
occurrat pret̾ regem illũ egypciũ no¬
blicatꝰ est neq ĩs sibi cã numerꝰ de¬
dit ꝙͣ samosa transladõ haud dubie mi¬
rũ opus tot ingemorũ insi uiꝰ pꝰ
ingenii miraculũ marꝰ esser calle
alio inti oportet ut ex libris glam̃
queras / non hũdi s noscendĩ neq
bibliorece s memorie comitẽdi cebroq
nõ armario concludendi st̃. Alioqn
uel librario pu ͨ ͦ uel armario sp̃o
gloriosior nemo erit. G Multos egͤ¬
gios libros ẜuo Rmultos ĩ uincas ⁊¬
tenes, qui si forsan erũpent ⁊ loqui
possent ad iudicũ te priuati carc̾is
euocarent Nũc flent taciti multa
quid̃ noiãtim illud qd ꝑsepe unus ĩ¬
hers affait auarus quib multi e¬
geant studiosi ¶De scͥptoꝵ fama.
scribo. Aorbus publicꝰ ꝯ
tagiosus insanabilis om̃s sibi usur¬
pent scribendi oficiũ qd paucorĩ ẽ

Expanded text:
brorum nobilium magnum numerum contrabrorum nobilium magnum numerum contraxi. Librorum numero nemo qui nunc occurrat preter regem illum Egyptium nobilitatus est neque id sibi tam numerus dedit, quam famosa translatio; haud dubie mirum opus tot ingeniorum, nisi unius post ingenii miraculum maius esset. Calle alio niti oportet, ut ex libris gloriam queras; non habendi sed noscendi, neque bibliothece sed memorie committendi cerebroque, non armario, concludendi sunt; alioquin vel librario publico vel armario ipso gloriosior nemo erit. Egregios multos libros servo. Multos in vinculis tenes, qui si forsan erumperent et loqui possent ad iudicium te privati carceris evocarent; nunc flent taciti multa quidem, nominatim illud quod persepe unus iners affluit avarus, quibus multi egeant studiosi. 44 DE SCRIPTORUM FAMA scribo? Morbus publicus, contagiosus, insanabilis! Omnes sibi usurpant scribendi officium quod paucorum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtura quot libri. Ill enĩ muros
dent᷑ ab homĩb negligũt᷑. At ꝓfoo
si libroꝵ copia doctos face̾t̾ aut bo¬
nos doctissimi om̃u / atq optĩ esse
possent qui ditissimi cꝯsepe eõtͣri¬
um uidemꝰ GAdmĩtula addisten¬
dũ libios habeo R uide autẽ ne
impetͣ sut pociꝰ̃ ut nõ nullos
ad uĩcend multiᵈ ͦ bellator sic li¬
urorũ mulciᵈ ͦ multꝭ ad discẽdũ
nocuit. Et ex copia ut fit ĩbpia or¬
ca est. qui si ullro assuit nõ abici¬
endi equiꝰ s seq̃strandi erũe utẽri¬
q meliorib ⁊ cauend ne qͥ forsan
in tp̃o profuturi ẽẽnt intẽpestiui
obsũt O mulci ⁊ uarii michi seꝭ
libri S ffallit sepe uiaꝵ mnltipi titas
uiatorem/ ⁊ qui uno calle c̾t̾ꝯibat hesit
In biuo multoq maior tenui eriri a̾
quadruuii Sic sepe qui librũ unũ
efficacit̾ legisset mucilit̾ multos a¬
distentib doctis pauca sufficiunt. in¬
mia utririsq sunt importuã s forco¬
rib humi̾s subuectantur agillꝰ. G li¬

Expanded text:
li enim muros dentur ab hominibus, negliguntur. At profecto si librorum copia doctos faceret aut bonos, doctissimi omnium atque optimi sepe esse possent qui ditissimi, cuius sepe contrarium videmus. Adminicula ad discendum libros habeo. Vide autem ne impedimenta sint potius: ut nonnullis ad vincendum multitudo bellatorum, sic librorum multitudo multis ad discendum nocuit et ex copia, ut fit, inopia orta est; qui si ultro adsint non abiciendi equidem, sed sequestrandi erunt utendumque melioribus et cavendum ne qui forsan in tempore profuturi essent intempestivi obsint. Multi et varii michi sunt libri. Fallit sepe viarum multiplicitas viatorem et qui uno calle certus ibat, hesit in bivio multoque maior est trivii error aut quadrivii; sic sepe qui librum unum efficaciter elegisset, inutiliter multos adiscentibus, doctis pauca sufficiunt; nimia utrisque sunt importuna, sed fortioribus humeris subvectantur agilius. Li
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i sinna erit/ ee quoss taros quoꝵ soli¬
da ⁊ honesta sint scudia. hors fis ẽ
uitas ac birtals est terũ noticia mo¬
rũq correctio ⁊ bel uite mortalis or-¬
namẽtum uel et̾ne aditꝰ. Reliqͦ ꝓ bero
q̃ ingens turba ẽ pars gloriã petͭ
pͥmĩuan mane si sulgidũ maiori

Expanded text:
m summa erit, esse quosdam raros, quorum solida et honesta sint studia; horum finis est veritas ac virtus: hec est rerum notitia morumque correctio, vel vite mortalis ornamentum vel eterne aditus. Reliquorum vero, que ingens turba est, pars gloriam petit, premium inane sed fulgid
Abbreviated transcription (Latin):
tes hunc illa ⁊̾. scribẽtuũ aicdacia
ierũq confusio ne tu ualde t̾ pla¬
ceas libros seribens G Scrilu allo
Amzeliꝰ sortassis illos lege̾s optĩe
autem ĩ uite rła ictã conu̾teres
Tunc ẽ utilis nocicia lrãrũ dum
in accũ transit seq ipam rebus
aprobat nõ berbis Ailioqͥn uͫisepe
dep̾hendit᷑ qd̾ scͥptũ ẽ scĩa inflare
clare uelocit̾q incellig  multa sił
⁊ grandia / ead q tenacit᷑ memĩsse
⁊ ornatelloqui ⁊ artificõse scribe̾ et
pronũtiare suauit̾ h ͨ oiã insi ad

Expanded text:
ibentium audacia rerumque confusio, ne tu valde tibi placeas libros scribens. Scribo libros. Melius fortassis illos legeres, optime autem in vite regulam lecta converteres; tunc enim est utilis notitia literarum, dum in actum transit seque ipsam rebus approbat, non verbis; alioquin verum sepe deprehenditur quod scriptum est: “scientiam inflare”. Clare velociterque intelligere multa simul et grandia, eademque tenaciter meminisse et ornate eloqui et artificiose scribere et pronuntiare suaviter, hec omnia nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
sa s delectabilis sarcina ⁊ aĩ iocun¬
ha distractio GIngens ẽ copia li¬
brorum Ringons simul ⁊ la bort
copia ⁊ quietꝭ mopra/ huc illuc tͣ¬
ꝯagendũ ingeniũ. hus acq illis
p̃grauanda memoria. Quid ius
dicami: libri quosd ad sciãm quosd̾
ad insamã deduꝑe̾. dũ plus hau¬
uiunt ꝙͣ  digerũt. ut scomachis
sic ige  mis nausea sepiꝰ nocuit
Abho usus pro utentꝭ qualitate
ꝙͣ in rebꝰ rectũ sibiq ꝯueniens
tu metire Est in ħus ⁊ q̃ optĩã
ueditãtur /minẽsitas atq inino¬
datio fugienda semꝑ p̃oculis hũ¬
Maior ne tibi ꝙͣ ptolomeo pħi¬
ladelpho regi egyꝑti quẽ alexan¬

Expanded text:
sa sed delectabilis sarcina et animi iucunsa sed delectabilis sarcina et animi iucunda distractio. Ingens est copia librorum. Ingens simul et laboris copia et quietis inopia: huc illuc circumagendum ingenium, his atque illis pregravanda memoria. Quid vis dicam? Libri quosdam ad scientiam, quosdam ad insaniam deduxere, dum plus hauriunt quam digerunt; ut stomachis sic ingeniis nausea sepius nocuit librorum usus pro utentis qualitate quid in rebus rectum sibique conveniens, tu metire. Est in his etiam que optima iudicantur immensitas atque immoderatio fugienda semperque pre oculis habMaiorne tibi quam Ptolemeo Philadelpho regi Egypti? Quem Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
uasis utor L Neq uasa cornichia
te rerum s ex morbo amini hec brã
cupiditas orta ẽ. seu ip̃a pociꝰ Inor¬
bus d̃ ad̃ aui dt cõsulens comia hestas
pro Inutilium tam tot basoꝵ curis unam
arripe utilem ac salubrẽ ut stias ip̃e tu¬
umi uas in sancaficacõe ⁊ honore sicut
scriptũ est non in p̃assione de sidern
possideix. ¶De libroꝵ copia. Glc. xli¬
Ibrorũ copia magna est. N.¬
sportuẽ ad mod de hus ẜmno o¬
rc̃tur sram ut quid̃ discipliẽ sic alii uo¬
luptati ac iactancie libs q̃rũt/ Sut qͥ
hacł parte suꝑlectilis exornẽt tha la¬
mos q̃ aminis exornandꝭ iuenta d.
Neq alit̾ hñs ucant᷑ ꝙ cornchũs ba¬
sis aut tabulis pictꝭ ac statius cet̾isq
De quib proxiẽ disputatũ est St
qui obtentu libroꝵ auaricie inẜriu¬
ant pessu oñ snõ librore berli p̾ci¬
a s quasi m̾ciũ extĩantes. Pestis
mala s recens ⁊ que iiꝑ diuitũ scu¬
O libirrũ larga copia ẽ o Ropo¬

Expanded text:
vasis utor. Neque vasa Corinthia te rerum, sed ex morbo animi hec vestra cupiditas orta est, seu ipsa potius morbus est animi. Cui ut consulens convalescas, pro inutilium tot vasorum curis unam arripe utilem ac salubrem, ut scias ipse tuum vas in sanctificatione et honore, sicut scriptum est, non in passione desiderii possidere. 43 DE LIBRORUM COPIA Librorum copia magna est. Opportune admodum de his sermo oritur. Nam ut quidam discipline, sic alii voluptati et iactantie libros querunt. Sunt qui hac parte suppellectilis exornent thalamos que animis exornandis inventa est neque aliter his utantur quam Corinthiis vasis aut tabulis pictis ac statuis ceterisque de quibus proxime disputatum est. Sunt qui obtentu librorum avaritie inserviant, pessimi omnium non librorum vera pretia, sed quasi mercium extimantes: pestis mala sed recens et que nuper divitum stu Librorum larga copia est. Opero
Abbreviated transcription (Latin):
hñt nosse sibi uideant᷑. Cũbz ulla de
re mẽtio incĩdit / hic libꝰ in quiut̃ in
armario mõ est/ h ͦ cm̃ idq suffice̾
opĩantes quasi siuuil in pectore
sit elato suꝑciliõ ꝯcicestũt ridiculũ
genus. O libris affluo R Qxͣ mal¬
lem ingenio ⁊ eloꝙcia ⁊ doctrina
mileoq maxime ĩnocencia ac uir ͭ ͤ

Expanded text:
habent nosse sibi videantur cumque ulla de re mentio incidit, “hic liber” inquiunt “in armario meo est”: hoc tantum idque sufficere opinantes, quasi simul in pectore sit, elato supercilio conticescunt. Ridiculum genus! Libris affluo. Quam mallem ingenio et eloquentia et doctrina mul
Abbreviated transcription (Latin):
sa dispersio. Sic exangũ uim
gestus atq imiobilium motus
ymagniũ ⁊ postib erũpentes efi¬
gies ac uolcilit̃ fpranciũ lindiñta
suspendunt/ ut hunic erupturas paulo¬
Immꝰ p̾stoleris uoces ⁊ ẽ hac i re
pitulum/ ꝙ hus magna maxie ca¬
piũt᷑ ingenia. Ita ubi agrestꝭ leto¬
⁊ b̾ceui scicdi scupore prete̾at allic
ingeniosus suspirans ac ben̾abũdus
niheat oꝑosim sane neq huiꝰ tam̃¬

Expanded text:
sa dispersio. Sic exanguium vivi sa dispersio. Sic exanguium vivi gestus atque immobilium motus imaginum et postibus erumpentes effigies ac vultuum spirantium liniamenta suspendunt, ut hinc erupturas paulominus prestoleris voces; et est hac in re periculum, quod iis magna maxime capiuntur ingenia, itaque ubi agrestis leto et brevi stupore pretereat, illic ingeniosus suspirans ac venerandus inhereat. Operosum sane neque tam
Abbreviated transcription (Latin):
etas prouehit. S o ut̃ qui maiores
uir̃s banis in reb facile iuĩcitꝭ eosd
in serũs equaretꝭ iitutẽq cũ illis
⁊ gloriam miratemũ cũ quib pictas
cabulas sine fine mirareñ G ual¬
mirꝰ hũãni furor animiꝰ oĩã mirãtꝭ
nisi se quo int̾ cuncta nõ solũ artꝭ
s nature oꝑa nullũ mirabiliꝰ Gpic̃¬
te delectant tabule Re Quid dehoc
senciã ex iã dc̃is intellige̾ potrusti.
Dĩe quil t̾rena deltãtio si consilio¬
I regeret᷑ ad amorẽ celestis criaet
⁊ origĩs admone̾t. Nam quis uniꝙͣ
quesoruu appetens fontem odit
At uos graus humi accliues asixi¬
ꝙ celum aspicere nõ audetis. et
obliti opificem illũ solis ac lune
tanta cũ uoluptate tenuissimas
picturas aspicitꝭ. acq unde trãsitꝰ
erat ad alta disposit᷑ꝰ illic metam¬
figitis intelles. G Putꝭ tabulis
desector unice/. Ipenitillo ⁊ colo¬
⁊ ib delectaris In quib ⁊ p̾ciũ et
ars placet ac uarietas ⁊ curio¬

Expanded text:
o utinam qui maiores vestros vanis in rebus facile vincitis, eosdem in seriis equaretis virtutemque cum illis et gloriam miraremini cum quibus pictas tabulas sine fine miramini! Valmirus humani furor animi omnia mirantis nisi se, quo inter cuncta non solum artis sed nature opera nullum mirabilius! Picte delectant tabule. Quid de hoc sentiam ex iam dictis intelligere potuisti; omnis quidem terrena delectatio si consilio regeretur ad amorem celestis erigeret et originis admoneret. Nam quis unquam, queso, rivi appetens fontem odit? At vos graves, humi acclives affixique celum suspicere non audetis et obliti opificem illum solis ac lune tanta cum voluptate tenuissimas picturas aspicitis atque unde transitus erat ad alta despicitis, illic metamfigitis intellectus. Pictis tabulis delector unice. Penicello et coloribus delectaris, in quibus et pretium et ars placet ac varietas et curio
Abbreviated transcription (Latin):
res asiaticꝭ delicus lectꝭ ꝙ purpu¬
reis atq aureis uestib exquisice q
suꝑlectili. qdq uilissimũ epulis ͦ¬
cõtis q pessundedit. Sic põpey ꝰ
gẽmis ac margarieꝭ Sic uos mũi¬
mus tabulis pictꝭ atꝙ cornichus sq̃¬
iugauit / ut dũ de hostib duces ulĩ
⁊ de bobis urĩsq de morib hostilia

Expanded text:
purpureis atque aureis vestibus exquisiteque suppellectili, quodque vilissimum, epulis cocisque pessumdedit: sic Pompeius gemmis ac margaritis, sic vos Mummius tabulis pictis atque Corinthiis subiugavit, ut dum de hostibus duces vestri et de vobis vestrisque de moribus hostili
Abbreviated transcription (Latin):
exibet seu ars cauas q̃r̃o ex te quãto
ampliꝰ delcãre añi deberet sine p̾cio
aut labore ꝑabilis splendor lecheꝰ uno
ne is equid s qui hꝰ ⁊ illiꝰ fono ac
principiũ ailg est. iutili carbũculi
birides smaragdi. serem saphiri. candi¬
de marguarite sic alliciũt snec solis
fulgor aut siderlĩ / nec t̾re uiror aut
arborũ nec ẜenitas aeris / nec candor
nitidꝰ cang̾it aurore. Scupett facies
manu hoĩm gẽmis inscul pcas iuec ar¬
tisigꝭ scuꝑetꝭ ingeniũ ymo uero neq
is agnoscitꝭ qui gẽmas ip̃as qui

Expanded text:
exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto amplius delectare animum deberet sine pretio aut labore parabilis splendor ethereus, immo ne is equidem, sed qui huius et illius fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, virides smaragdi, sereni saphyri, candide margarite sic alliciunt: nec solis fulgor aut siderum, nec terre viror aut arborum, nec serenitas aeris, nec candor nitidus tangit aurore! Stupetis facies manu hominum gemmis insculptas nec artificis stupetis ingenium, immo vero neque viis agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
successu prosper ut prohibent ⁊ ĩt̾
artifites pͥmũ sibi pyrgotiles sup̃sit
nomẽ / eoq unꝰ e cũctꝭ sui gni̾s y do¬
neus alexandex uisus est. sculpẽdo sui
oris ymagini qua postinod diuꝰ au¬
gustus usꝯ ẽ cĩ gẽma illa qua e¬
rat uti solitꝰ in iocos hõmi abiisset
⁊ spiux enigmatica dice̾tur ita ut
p̃ter exactionũ difficultates / ip̃a q
signi ꝑplexitas. uerrcũdissiõ pͥncĩpi
parere iude̾tur iniidiã. huit ꝓp̃io
uel ingenio bel etate appollonides fu¬
it ⁊ crõmꝰ /Post hos magni noĩs d
hac arte dioscores fuit. Cuiꝰcũd opꝰ
expͥm̾et nomẽ siluisse plimũ miror
hic ẽ eñ qui ip̃dꝰ diui augusti scul¬
ꝓsit esigiem quo ad ex̾mũ ⁊ ip̃e dĩe
uixit ⁊ post eũ multi pͥncipũ usistꝭ
ea uel cestrei oris uenacio uel admi¬
racõ fuit artisigꝭ/ Et nũc ego tãto de
gẽnus habito ẜimone / quas seu nat᷑a
nntegras solidasq uoluptatib urĩs

Expanded text:
successu prosper, ut perhibent, et inter successu prosper, ut perhibent, et inter artifices primum sibi Pyrgoteles sumpsit nomen, eo quod unus e cunctis sui generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti solitus, in iocos hominum abiisset et Sphinx enigmata afferre diceretur, ita ut preter exactionum difficultates ipsa quoque signi perplexitas verecundissimo principi parere videretur invidiam. Huic proximus vel ingenio vel etate Apollonides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Dioscorides fuit, cuius cum opera exprimeret, nomen siluisse Plinium miror. Hic est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et ipse dum vixit et post eum multi principum usi sunt: ea vel Cesarei oris veneratio vel admiratio fuit artificis. Et nunc ego tanto de gemmis habito sermone, quas seu natura integras solidasque voluptatibus vestris
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is poculis murmoꝵ iactancia uicta
sit son uno plane fateor auop cessistꝭ in¬
samie ꝙ illi succnios nuillo usu sola ẜ hũdts¬
hñdi libidiẽ mirabãt᷑ int̾q delicĩal
num̾abant/ unde ⁊ nero ip̃e nõ pͥnci¬
pũ modo s homniũ seuissimꝰ male di
nes hͦ sub noĩe seu titulũ meditatꝰ ex¬
nuũ adoptasse le᷑ carimẽ edito fuit᷑
nãq ꝙ scupeas duy teux illud ingeni¬
um amicĩo musis in quo illos ꝙ aucei
uide̾nt᷑ succines suos dixit. O feroces
atq infauste blandicie decorũq ⁊ lauda¬
tũ caput calce impiã ad inferos decru¬
deudũ At uos sucmos ⁊ habetꝭ ⁊ sꝑm¬
tis aut c̾te modesciꝰ colitꝭ ⁊ parcius
extnnatis ¶ De gẽmaꝵ signis .c. ei.¬
S
mulceor R dcdessit nõ infi¬
⁊ ad ne decus quid̃ artͣ ornatꝰ et
munitos in uolcꝰ inq signoꝵ usum
gẽmas scalpi subciliora quid̃ int̾ in¬
int̾ lãpides uel imp̾ssioni facilis u

Expanded text:
vestris poculis murrhinorum iactantia vincta vestris poculis murrhinorum iactantia vincta sit. In uno plane, fateor, avorum cessistis insanie, quod illi succinos, nullo usu, sola sed habendi libidine mirabantur interque delitias numerabant, unde et Nero ipse non principum modoines hoc sub nomine, ceu titulum meditatus eximium, adoptasse legitur carmine edito. Fuit atque, quod stupeas, trux illud ingenium amicum Musis, in quo illos, quod aurei viderentur, succinos suos dixit. O feroces atque infauste blanditie decorumque et laudatum caput calce impia ad inferos detrudendum! At vos succinos et habetis et spernitis aut certe modestius colitis et parcius extimatis. 39 DE GEMMARUM SIGNIS Sis mulceor. Accessit, non inficior, ad nature decus quidam artis ornatus et minutos in vultus inque signorum usum gemmas scalpi subtiliora quidem inter ininter lapides vel impressioni facilis vel