comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la ope occurri pot̃. stiplanonẽ ñtenẽ ¶Itẽ
apud iuinanũ relatũ ẽ si exagoͦ uicini
arbores uitẽpestatis confracte. mineua
qrũ deciderint eoq facto uitib meis. uł¬
platiõm istã inqua hec oũ cõp̃benout̃: si
qui darboꝵ lociue ultio accidĩt. nõ eẽuti¬
lem. quia nõ arboꝵ uitio.s.ui. im̃toꝵ¬

Expanded text:
la ope occurri poterit, stipulationem non tenere.Item apud Uiuianum relatum est, si ex agro uicini arbores ui tempestatis confractae in meum agrum deciderint eoque facto uitibus meis ulationem istam, in qua haec comprehenduntur 'si quid arborum lociue uitio acciderit', non esse utilem, quia non arborum uitio, sed ui uento
Abbreviated transcription (Latin):
clo tuo crusta lapsasit mineũ sunclũ eãg᷑
petas. chpdũ inte uiditium deceonom
fec̾t᷑o. Ioꝙ labeo ꝓbat. Nam arbitͥoiudi¬
cis ap̃quem plapse petentur dãpnum
ꝙ ant sensi nõ conł̾mẽi. nec alit̃ cdanclam
actiõm quã ut oĩa tollãnt̃ que st̃ plapsa
¶ita demũ aut̃ crustam uẽdicaẽ p̾sse idẽ
alphenus ait. sm̃ coaluĩt nec unitatem
cũ terram ea secĩt: nec arbor pot uendicaĩ
teaq̃translata magrum meum cũ int̾ra
mea coaluit. S nec ego potero tecũagẽ ĩ
aluit. quia mea facta ẽ ¶Neranus ant scͥb̾.¬

Expanded text:
ndo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio iudicis, apud quem res prolapsae petentur, damnum, quod ante sensi, non contineri, nec aliter dandam actionem, quam ut omnia tollantur, quae sunt prolapsa. ita demum autem crustam uindicari posse idem Alfenus, ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit. nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit. sed nec ego potero te‹c›um agerealuit, quia mea facta est.Neratius autem sc
Abbreviated transcription (Latin):
neq in t̃poĩta cõmittet¶ħ stipłano utrũ
dsolũ dẽpnũ contingat ꝙ Mͣsuña fit anł
uo om̃e dapnũ ꝙ extrmsec̃ contingat.
qͥuoq putat si exelib ꝓmissorisuento¬
tegule deiecte dapnũ iutmo dechint ita

Expanded text:
committetur.Haec stipulatio utrum id solum damnum contineat, quod iniuria fit, an uero omne damnum, quod extrinsecus contingat? quoque putat, si ex aedibus promissoristegulae deiect
Abbreviated transcription (Latin):
debeo. ¶Sriendũ ẽ facta oꝑis nouinĩma¬
causeat. ut donec remissio nũtatioĩs nat
T c̃ enĩ suus edificandiht̃. recte ediicabis.¬
ẜ ut ꝓbaĩ pꝰsit quid pꝰea edificatũ sit. Mo¬
dolos sumere dẽbet isquinũtiat. q ut
sumantur. conferant̃q p̃tor decernẽ
solet. ¶ Morte eiꝰ quinimaui exignit᷑

Expanded text:
debeo.Sciendum est facta operis noui nuntiacaueat uel donec remissio nuntiationis fiat: tunc enim, si ius aedificandi habet, recte aedificabit.Sed ut probari possit, quid postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nuntiat, qui ut sumantur conferanturque, praetor decernere solet.Morte eius qui nuntiauit extinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
ui flumint.p. ripuit publica fictũ erit. Nã
his untt̾ilicus restitutĩ siquid illicite petinsi e¬
¶Nunͣtiatio ex hoc edicto non ht̃ nece:¬
sariã p̃tori ditioẽm potest enim nuntiaẽ
huis et si cum nõ adierit Itẽ numͣiationẽ
et nr̃o ⁊ alicna poie fac̃e possum. Itẽ nun¬

Expanded text:
 publica factum erit': nam his interdictis restituetur, si quid illicite factum est.Nuntiatio ex hoc edicto non habet necessariam praetoris aditionem: potest enim nuntiare quis et si eum non adierit.Item nuntiationem et nostro et alieno nomine facere possumus.Item nun
Abbreviated transcription (Latin):
bnõ abimittar ead̾ actioẽ utendũ esblla
⁊ g̾res magistumb muincipalib p̃tor ł.¬
p̃ses iniunxit. acͣtiom ⁊ p̃sesionllicẽt
sue uñs dictioĩ resuauit: ¶Siforte dui¬
retꝰ nõ cauẽiut p̾side libeat.ꝙ. cansa co
tur depꝰsesioẽ. ¶precor ait dũ eiquihabx¬

Expanded text:
adem actione utendum est.Duas ergo res magistratibus municipalibus prses iniunxit, cautionem et possessionem, cetera suae iurisdictioni reseruauit.Si forte duretur non caueri, ut possidere liceat quod causa cogtur de possessione.Praetor ait: 'dum ei, qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
nepꝰ oꝑis noui nũtiatiom̃. quicq̃ oꝑisfiat.
ant̃ qña uł oenũtiatio omissa fuit. uł
uice nũtiatio ĩs omisse satis datio de
oꝑe restituendo fuĩt int̃poĩta. ¶Ꝙ
gͥ facit. ⁊ ssius fatiendi habuit. tñcẽ

Expanded text:
nuntiationem quicquam operis fiat, antequam uel nuntiatio missa fiat uel uice nuntiationis missae satisdatio de opere restituendo fuerit interposita. qui igitur facit, etsi ius faciendi habuit, tamen contra
Abbreviated transcription (Latin):
nũ p̾uato contingat decet̾is lõtis ꝑubli¬
cis nͥ sp̃aliter cauet: ueꝵ exgnãli ẜ m̃one
quaĩ malieno fiat. satsclaĩ debebit: dãp
minfecti. ¶Si publicus locus pũblice
refinat rectissie labeo scͥbit. eoq uĩe
urim̃. dedãpno snfecto ñ eẽ cauedũ. ¶ Si
quid uitio lociant oꝑisfiat: certe legẽ
clãdã oꝑis talem neꝗd noceat incmisdã¬
inpꝰsesiõm ap̃torẽ ĩ eãpartẽ q̃ruionosa
eẽ uidet̃: anuo intotas ed es missio locũh¬
at̃. uideamꝰ: ⁊ extat sabmi sentñtia intotaᷤᷤ¬
senteniass ⁊ simpluẽs parteᷤᷤ duusadomꝰ
sit. utrũ ĩpartẽ. anintotã clomũ pꝰsidñtẽ

Expanded text:
ingantur.De ceteris locis publicis nihil specialiter cauetur, uerum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti.Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: certe legem dandam operis talem, ne quid noceat uicinis dain possessionem a praetore in eam partem, quae ruinosa esse uidetur.An uero in totas aedes missio locum habeat, uideamus. et extat Sabini sententia in totas asententia.Sed si in plures partes diuisa domus sit, utrum in partem an in tot
Abbreviated transcription (Latin):
tinoiẽ satis dabit̃ eumtui nõ satis dabi¬
t̃ simul mpossessiõm eẽ iubebo ¶Helic¬
tũ ꝓsipieit᷑ dap̃no nõ cdũ fact̃o. cũ cetẽ
actiones ad dapna que contigerut sar¬
ciencla ꝑtineant. ut inlegis aquiliȩ acu¬
oñem. ⁊ aiiis doe dupno no facto. nicħ he¬
clicto caũetur. Can aĩalia. que noxam
cõmisserunt nõ ułt nossoleant honbra¬
re. quã ut noxe ead̾ oamus. multomagis
ea que aĩa carent. ultͣnos nõ oebent ho¬
ne rare p̃ẜum cumres quidẽ aĩales q̃ dr̃p¬

Expanded text:
atisdabitur, simul in possessione esse iubebo'.Hoc edictum prospicit d‹a›mno nondum facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, q
Abbreviated transcription (Latin):
nͣo miq ⁊̃ p̃rumam ediũ pr̃abit̃: Integ̃
aut re unusquisq cogit᷑. aut declãpno
infecto cauẽ aut edib carere. quasñ
oeseħdit. oeniq inquid siquis ꝓp̃ an
ĩgustias tors. aut quia rei .p. causa abre¬
rit nopotuerit dãoni infecu stipłari:
edium: uł dãpnum sartiat. uł edib ca¬
reat Sñtñtiam uiliani utilitas com ꝓbat¬
¶Denis aũt que influminis inpõtata
sut̃. anint̃dictũ dal pꝰsit q̃ritur. treba

Expanded text:
 ruinam aedium praestabitur. integra autem re unusquisque cogitur aut de damno infecto cauere, aut aedibus carere quas non defendit. denique, inquit, si quis propter angustias temporis aut qu‹i›a rei publicae causa aberat non potuerit damni infecti stipulari, aedium aut damnum sarciat aut aedibus careat. sententiam Iuliani utilitas comprobat.De his autem, quae ui fluminis importata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur.Treba
Abbreviated transcription (Latin):
sipatͥ nat᷑ali hr̃s eetitissi. anuicto dene¬
gida ẽ. ex scipulaui accio ss⁊ ⁊ sie̾r qͣ
stipłat̾ ẽ. ñ debuit᷑ d̾enegari. ułcto filio.
net łp̃ĩ denegãda eĩt debite peccẽ ex¬
ecutio Ineo aut̃ qͣui nõ adoptauit. q̃¬

Expanded text:
si patri naturali heres extitisset, an uicto deneganda est ex stipulatu actio? sed si ei, qui stipulatus est, non debuit denegari uicto filio, nec ipsi deneganda erit debitae pecuniae exsecutio. in eo autem, qui non adoptauit, q
Abbreviated transcription (Latin):
quia nͥ qͣ ame. uĩ acce p̃ obligõ. adiectio
nicħ pot̃ uałe hoc tam̃ ita demũ tcͣtai
pot̃. si euidũt apparet. pure titii ꝑ soã
adiecta. alioqn cũ ita stiplator. sina¬
uis exafffrica uenĩt. mͥ autticio dare
spondes. tini quoꝙ ꝑsoã sud ea cõditioẽ
adici uidetur exquib apparet sidiu̾¬
sa conclitio imeã ꝑsoãm diu̾sa intitu
poita sit. nec inmeã ꝑsõam extitit cõ¬
tlitio. torã suiplonẽ nullius mom̃ti fu¬
turam. Extante uõ mea cõditione. si

Expanded text:
 ad me uim acceperit obligatio, adiectio nihil potest ualere. hoc tamen ita demum tractari potest, si euidenter apparet pure Titii persona adiecta: alioquin cum ita stipulor: 'si nauis ex Africa uenerit, mihi aut Titio dari spondes?' Titii quoque persona sub eadem condicione adici uidetur. Ex hoc apparet, si diuersa condicio in meam personam, diuersa in Titii posita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante uero mea condicione, si
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽdũ recessũ anaturali obligitionesze¬
quens sipulatio. inq̃ sine adiectioẽ noĩs
usuras stĩpulat᷑ ẽ. ñ eodẽ uitio laborat.
Neq enĩ maligne accipiẽd̾ ẽ. eidẽ stipła¬
tum usuas. cui ⁊ sortẽ uidĩ: Ilõꝙ inlib̾ti
ꝑsõã ualet stipłano usuraꝵ. ⁊ cogͥ eã pa¬
baexquib obligõ oritur in spnienda st.
agit apparebit. intelligẽd᷑ ẽ. ꝓsona nũ q̃¬

Expanded text:
turali obligatione. sequens stipulatio, in qua sine adiectione nominis usuras stipulatus est, non eodem uitio laborat neque enim maligne accipiendum est eidem stipulatum usuras, cui et sortem, uideri, ideoque in liberti persona ualet stipulatio usurarum et cogitur eam paex quibus obligatio oritur, inspicienda sunt: agi apparebit, intellegendum est: numq
Abbreviated transcription (Latin):
anqd̾ ephe sisit. cũipẽ rome sit clare
spopondeat. Na hoc quoq ad facultatẽ
dancli ꝑtinet: quia ⁊inpeccã. ⁊ in stico
illd̾ comune ẽ ꝙ ꝓmissor inp̃senti daẽ
nõ põt. Et gnalit̾ causa difficł tatis ad

Expanded text:
d Ephesi sit, cum ipse Romae sit, dare spondeat: nam hoc quoque ad facultatem dandi pertinet, quia in pecunia et in Sticho illud commune est, quod promissor in praesentia dare non potest. et generaliter causa difficultati
Abbreviated transcription (Latin):
liquid fiat stipłem̃.⁊ usitatis ⁊ elegan¬
tuuis eẽ labo ait. sic subici penã. Siita
factu nõ erit. sat cͥqͥ nefiat stplem̃.
tẽ hoc mõ siaduersũ ea factũ erit.⁊
cum alias fieri. ⁊ ñ fieri cõuicte stipłe

Expanded text:
liquid fiat stipulemur, et usitatius et elegantius esse Labeo ait sic subici poenam: 'si ita factum non erit': at cum quid ne fiat stipulemur, tunc hoc modo: 'si aduersus ea factum erit': et cum a
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ remittẽdũ ẽ. ¶Talege doãtũ eẽ s.
aseia ẜuũ ⁊tͣclitum.utne ad frẽm eiꝰ. au
filium. aut uxorẽ aut socrũ ꝑnemret.
seͥpsit. ⁊ hocita stiplante seia spopõdit ti¬
tus. qui pͣbienmũ hr̃ des reliꝗt serã. rm.¬

Expanded text:
onem remittendum est. Ea lege donatum sibi esse a Seia seruum et traditum, ut ne ad fratrem eius aut filium aut uxorem aut socrum perueniret, Scripsit et haec ita stipulante Seia spopondit Titius, qui post biennium heredes rel‹i›quit Seiam
Abbreviated transcription (Latin):
nire. eoq transacto. quauis rome remã¬
seit̃. nec p̃sit ephesi peccuiã daẽ. nicħo
minꝰ ei recte cõdicet᷑. uł quia ꝑipsũ stenĩt
quominus ephesidaret. ł qm̃ ꝑaliũ daẽ¬
em clebetur. anͣ solui pot. licet peti ñpot.¬
ꝙ gc̃. siduploꝰ ate usus. aut felicinauiga¬

Expanded text:
nire. eoque transacto, quamuis Romae remanserit nec possit Ephesi pecuniam dare, nihilo minus ei recte condicetur, uel quia per ipsum steterit, quo minus Ephesi daret, uelem debetur, ante solui potest, licet peti non potest. quod si duplomate usus aut felici nauiga
Abbreviated transcription (Latin):
qua andebłis sit inc̾tũ ẽ. et soluẽte n¬
uus ꝗ nec tenebatur. cũ cõdino stipla¬
tionis deficit. nec meuiꝰ pñdñte stipu¬
lationis conditione recte pot conerũ.
ame uio enĩ ante titũ excussũ nõrec

Expanded text:
qui an debiturus sit, incertum est et soluente qui nec tenebatur, cum condicio stipulationis deficit, nec Maeuius pendente stipulationis condicione recte potest conueniri: a Maeuio enim ante Titium excussum non rec
Abbreviated transcription (Latin):
lło. ħ dõats ñ alit̃ sũmes hodẽm stichũ manumissionis causa¬
stichuꝰ de quo agit᷑ quẽ hacdie tibi doãtio¬
ni causa manumissioĩsq dedi ate hr¬
deq tuo manumissusumdictaq lib̾a¬
pene noĩe .b dari stipulat᷑ ẽ flauiius
hermes spopondit claudius. Quero anfla.¬
uras hermesclaudiũ delib̾tate stichi cõue
penam suꝑ  scͥptã petẽ uoluĩt᷑. claudii
libetur. R. p̾sẽ. Itemq̃ro siflauii ber¬
metis hr̃scũ claudii ħrde excausa supͣscͥ¬
pta nolit agẽ. annicb̾ominꝰ sticho lib̾tas
exconuentione q̃ fuit int̾hermetẽ ⁊ cla¬
udium ut stipłatione sup̃ scͥpta ostẽdit᷑.
abh̃de claudii praĩ debeat. R. cb̃e ¶co

Expanded text:
is causaStichum, de quo agitur, quem hac die tibi donationis causa manumissionisque dedi, a te heredeque tuo manumissus uindictaque libnquaginta dari stipulatus est Flavius Hermes, spopondit Claudius". quaero, an Flavius Hermes Claudium de libertate Stichi convenpoenam supra scriptam petere voluerit, Claudii ondit posse. item quaero, si Flauii Hermetis heres cum Claudii herede ex causa supra scripta nolit agere, an nihilo minus Sticho libertas ex conuentione, quae fuit inter Hermetem et Claudium, ut stipulatione supra scripta ostenditur, ab herede Claudii praestari debeat. respo
Abbreviated transcription (Latin):
ennũ stipuło nõ cõmattitur. quãuisreus ꝓ¬
mittẽdi ñecdicͥauit. Etantũ residui tpĩs sit.
ꝙ ecli fitium ex trui nõpossit. neq enĩ sti¬
ploĩs stat̾ cuiꝰdies ct̾ in exordio fuit. ex p̃
facto mutatur. Ndẽq ⁊instipłatioẽ inditu
sistendi causa facta placuit: scilicet ᷑ a ñ di¬
emstipło nõ cõmittat᷑: sicͥtũ eẽ cepit. pa¬
rere stipłoĩ residuo t̃ꝑe nõ p̾se.

Expanded text:
stipulatio non committitur, quamuis reus promittendi non aedificauerit et tantum residui temporis sit, quo aedificium extrui non possit: neque enim stipulationis status, cuius dies certus in exordio fuit, ex post facto mutatur. idque et in stipulatione iudicio sistendi causa facta placuit, scilicet ut ante diem stipulatio non committatur, si certum esse coeperit parere stipulationi residuo tempore non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tedari fieri. Si rogãti sticho ẜ no u̾tł
tim ꝓmisit callim̾achus : cũ ant̃ idus
supra scͥptis scdm̃ cõuentionẽ mercib
innauẽ impoĩtis. cum herote cõsernosti¬
thiquaĩ inꝓuntiã siriã ꝑuenturus enaui¬
gͣauit. quesitũ ẽ naue submer sa cũ scdm̃
causationẽ callimachus merces berito
annicħ possit herotiscõsensus qͥ cũ eomiꝰ¬

Expanded text:
te dari fieri fide roganti Sticho seruo Lucii Titii promisit Callimachus. et cum ante idus supra scriptas secundum conuentionem mercibus in nauem impositis cum Erote conseruo Stichi quasi in prouinciam Syriam peruenturus enauigauit: quaesitum est naue submersa, cum secundum cautionem Callimachus merces debito nihil prosit Erotis consensus, qui cum eo mi
Abbreviated transcription (Latin):
ia hrs hnͣmꝰ tutoñ. cũ łrde pupille tras ac¬
cone pacto solo facta maiorẽ partẽ soluit.
residuã cauit: S illico negauit ħrs se
tnsactionem suare. ⁊ ap̃uidicẽ tutele eg̃.
⁊ iuct̾ ꝓuocauit ad cõpetẽtẽ udicẽ. ⁊ ab eo

Expanded text:
ia heres unius tutoris, cum herede pupillae transactione pacto solo facta, maiorem partem soluit, residuam cauit: sed ilico negauit heres se transactionem seruare et apud iudicem tutelae egit et uictus prouocauit ad competentem iudicem et ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Sidies instipulatione ꝑerrorẽ omissus.
suit. cum idagͥełur utcertodie sisterẽ.
ne pondĩs nui m̃sure stipłatus eẽm t in¬
sulam edisicã nõ demontrato loco ł̃
sunetum darinõ adioctanoẽ Qd̾ ssabiui¬
tio idagebatur ut quo cũq die sisteres.
erit declaratũ reũ ꝓ mittendi sisti nõ pꝰ¬

Expanded text:
si dies in stipulatione per errorem omissus fuerit, ‹c›um id ageretur, ut certo die sisteres, ne ponderis numeri mensurae stipulatus essem, uel insulam aedificari non demonstrato loco, uel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres erit declaratum reum promittendi sisti non p
Abbreviated transcription (Latin):
incerte ꝑsone facto parere obligmonẽ
possit. ueluti si quis merpitolũ ascendĩt
.x. dare spondes. Siquis ame .x. petierit
tor cbare spondes.cur nõid ẽ tinclote ꝓ¬
missa respõdextur. rõ reodi nõpot
¶Nulla ꝓmissio pot̃ consistere que ex
uolintate ꝓmittentis statum capit:

Expanded text:
incertae personae facto parere obligationem possit, ueluti 'si quis in Capitolium ascenderit, decem dare spondes?' 'si quis a me decem petierit, tot dare spondes?', cur non idem et in dote promissa respondeatur, ratio reddi non potest. Nulla promissio potest consistere, quae ex uolun
Abbreviated transcription (Latin):
Que admodũ ⁊ enĩhabebit eiꝰ accionẽ
adu̾sisme ꝙ ab alio stipulatus quere¬
retmͥ. ħ itaq latere fruetuario ẜuo.
ł alieno qui bona fide suit cõp̾abit̃
Seruus ant̃ sruetuario si ꝓmittat
exreipͣssus. uł alienus quibona fid̾
ẜuit ep̃tori. nulla depeculio dabit᷑
intelliguntur. ¶x hodie darespondẽ.
clixi posse uel eodẽ die pecuniã peti.

Expanded text:
habebit eius actionem adversus me, quod ab alio stipulatus quaereret mihi? hoc itaque latere fructuario servo vel alieno, qui bona fide servit, comparabitur. servus autem fructuario si promittat ex re ipsius vel alienus, qui bona fide servit, emptori, nulla de peculio dabitur intelleguntur. "Decem hodie dari spondes?" dixi poss
Abbreviated transcription (Latin):
Parsenĩ aliena deducitꝰ. ut ꝙ extrineo in¬
utilitet supulatꝰ sũñ augeat meã partẽ
¶Si stipulatꝰ fũero dete nestẽtuã quecũq
muliebrisẽ darespond̾. magisadm̃¬
tem stipulantis quã adm̃tẽ ꝓmitm̃tis a

Expanded text:
pars enim aliena deducitur, ut quod extraneo inutiliter stipulatus sum, non augeat meam partem. Si stipulatus fuero de te: 'uestem tuam, quaecumque muliebris est, dare spondes?', magis ad mentem sti
Abbreviated transcription (Latin):
uit nõ alias emancipare uoluit. quã si ei
deͣcliss a quo supulet᷑ certã sũmã. sicũ
manu miͦsst. Pt̾ emancipationẽ adut ͥ
ditatẽ filius. petit nc pectũã pt estl¬
ter siuũ emancipaturꝰ nõ fui̾t. nec pot̃
uidĩ iniusta causa stipłationis. siausad¬

Expanded text:
i ei dedisset, a quo stipularetur certam summam, si eum manumisisset: post emancipationem adiit heres filius: petit nunc pecuniam pater ex stiter filium emancipaturus non fuerit: nec potest uideri iniusta causa stipulationis, si a
Abbreviated transcription (Latin):
gat infirmũ. antenĩ debeat ꝓmissor.
cõsideramꝰutrũ quẽ admodũ iuen¬
tionẽ attim infaciendo ꝗ accipiẽda sit
seddaĩ nõpossit. ut sundꝰ religiosus pu¬
ta. ł sac̃ factus. uł ẜuus manumissus.¬

Expanded text:
em neglegat infirmum, an teneri debeat promissor, considerantibus, utrum, quemadmodum in uinationem attinet, in faciendo accipienda sitsed dari non possit, ut fundus religiosus puta uel sacer factus uel seruus manumissus
Abbreviated transcription (Latin):
Qud ełn mã int̃ ẽ idaxe fieri: Qd̾ sinõ fe¬
cĩs eq̃ saluã pẽcimiã habrtu̾s sum ¶ Sitͥ
niłpsero .x. dare spondes causa cõgrata
denegandã actionẽ puto Necraro ꝓba¬
bilis causa eius moĩ stipulationis ẽ Itẽ
siuit amuliere eo mõ nõ indotẽ stipulat᷑ꝰ¬

Expanded text:
 interest id a te fieri, quod si non feceris, aeque saluam pecuniam habiturus sum? 'si tibi nupsero, decem dari spondes?' causa cognita denegandam actionem puto, nec raro probabilis causa eiusmodi stipulationis est. item si uir a muliere eo modo non in dotem stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
net̃. hõ lib c̾ta sp̃e cõtinet᷑ s casũ ad¬
u̾samq sortunã spectã hoĩs lib̾i. neq
ciuile neq naturale ẽ: Nam dehisreb
negonum recte gerimꝰ que subiciusi¬
daẽ Ssire fitiendał nauis causa õs ta¬
bule refixesut. nõdum int̾eidisse nauis
uidet̃. ⁊ cõpoitis rursus cadẽ eẽ incip̃
Sicuti de edib poĩta tigna eam̃te ut re

Expanded text:
 certa specie continetur. et casum aduersamque fortunam spectari hominis liberi neque ciuile neque naturale est: nam de his rebus negotium recte geremus, quae subici usida est: sed si reficiendae nauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse nauis uidetur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
enuĩ cum lib̾ hõ ꝓmissus est ẜuitutistẽ¬
ꝑiis spectandũ nõ eẽ. ut nec ħ quid̃ si pła¬
tio de hoẽ libo ꝓbanda sit: Illum cũ ẜnuĩ
eẽ cepit dare spondes Itẽ eum locũ
cum exsacro religiosone ꝓfamis eẽce¬
tura sui possibilta sut̃. deducũt mob¬
ligationem. Timaut sꝑẽm ñ s gen̾¬

Expanded text:
m liber homo promissus est, seruitutis tempus spectandum non esse, ut ne haec quidem stipulatio de homine libero probanda sit: 'illum, cum seruus esse coeperit, dare spondes?' item 'eum locum, cum ex sacro religiosoue profanus esse coetura sui possibilia sunt, deducuntur in obligationem. uini autem non spe
Abbreviated transcription (Latin):
cet S si fide iussor ẜuũ obtulit : reus
moraͣm fecit. mortuo sticho fideius¬
siori succurrẽdũ ẽ S sifideussor
hoem̃ occidĩt reuslibatur fide ius¬
sor aũt exstiplatione coiłeniri pot̃

Expanded text:
cet. sed si fideiussor seruum obtulit et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem occiderit, reus liberatur, fideiussor autem ex stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
nũ .frum̃tũ ue.
sme qualitate
daĩ sibi stipulat̃. incertum deducit
mobligationẽ. usꝙ ad eo ut siquis ita
stpulatus sit. t ruici africi bonimodios
inueniri pot̃. Quofit ut bomi appellatio
no sit rei certe siggnficatiua.cũ id ꝙ
bono melussit ip̃m quoꝙ bonũ sit:
ãt cũ oportimũ quissmpuat᷑. id stipula ÷
ri ielligͥ. cuiꝰbonitas pͥncipalẽ gradũ
bonitatis ht̃. Que res efsicit ut ea ap¬
pellatione certi si gsicatiua sit ¶fũ¬
oͣi certi siquis nsũ iructũ sti pulad̾ suit.
incertum intelligͥ mobligitione dedu¬
pisse. hoc enĩ magis iure utimui ¶llud
dubitationẽ recipit. Siquis id ꝙ exaa¬
re tmisa antilla natĩ erit. aut fractꝰ qͥ
infundo tusculano nati er̃ daĩ sibi sti¬
pulatus sit. an incertũ. stiplatus uide

Expanded text:
ue sine qualitate dari sibi stipulatur, incertum deducit in obligationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modiosinueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellegitur in obligationem dedxisse: hoc enim magis iure utimur. Illud dubitationem recipit, si quis id, quod ex Arethusa ancilla natum erit, aut fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus uide
Abbreviated transcription (Latin):
usus reu̾ti: ex lib̾o seruus ficĩ potest.
Tam ⁊ cũ quis repfanam aut st̃ichũ dare
ꝓmisit. libatur. si sme facto eiusressaẽ
eẽ cepit. aut stichꝰ ad lib̾tatẽ ꝑuenĩt.
ñe᷑ reuocantur mobligationẽ siu sus
lege aliqua ⁊ res sacra ꝓfana eẽ ceꝑit.

Expanded text:
usus reuerti et ex libero seruus fieri potest. nam et cum quis rem profanam aut Stichum dari promisit, liberatur, si sine facto eius res sacra esse coeperit aut Stichus ad libertatem peruenerit, nec reuocantur in obligationem, si rursus lege aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Lam ⁊ sinauł m quã spopon dĩt. dñs dissol¬
uit ⁊ insoe tabulis cõpegit. quia eadẽ
nauis e et̃ incipit obligarisp̃quo ⁊ illud
dici posse pedius scͥbit. si suipulatus fũ¬
ero exfundo.c. anphoras uini. expec¬
tare debeo. donec nascat᷑. Et sinatũ
sine ꝓ ͥmissoris consũptũ sit. rursus ex¬
pectare debeam donec itm nascat᷑.⁊
clã possit. ⁊ phas uices aut cessaturam. aut ualit̾am
stipłanom. St hec dissimilia st̃ ad eo aũt¬

Expanded text:
ndit, dominus dissoluit et isdem tabulis compegerit, quia eadem nauis esset, inciperet obligari. pro quo et illud dici posse Pedius scribit: si stipulatus fuero ex fundo centum amphoras uini, exspectare debeo, donec nascatur: et si natum sine culpa promissoris consumptum sit, rursum exspectare debeam, donec iterum nascatur et dari possit: et per has uices aut cessaturam aut ualituram stipulationem. sed haec dissimilia sunt: adeo
Abbreviated transcription (Latin):
rer que ouisionẽ nõ recipiumt. Ueluti
une.itmeris. act̾ aque dutt̾ ceteraꝵqs
uitutum᷑ ¶d pnͣto ⁊ siquis faciẽdũ aliquid
supulatus sit Ut puta fũdũ tradi.uł fos¬
sam fodi. uł insulam fab̾cari. uł opas. ut
quid umile his. hoͦꝵ enĩdiuisio corrũpit¬

Expanded text:
uti uiae itineris actus aquae ductus ceterarumque seruitutium. idem puto et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi uel fossam fodiri uel insulam fabricari, uel operas uel quid his simile: horum enim diuisio corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ honeratur peceͥtor et melior habet᷑
possessoĩs cansa. Sic fit cũm de dolo excipitut
pentõis. neq ndatur tał replicatio petitoĩ. aũ
sirei quoq mea re tolo actum sit. INi debet
pinitti penam petere: qui nõ in ipĩm ĩcidat.
adusario nocere debets Nõ uidetur ĩ facẽ.
qui uire suo utitur ⁊ ordinnã actione exꝑit᷑.¬
¶Ipenalib causis benignĩ inter p̃tandum est.
multomagis quis dixit.¶Cum quis malicui lo¬
cum successit: nõ est equum ei nocere b: ꝙ. adu̾¬
sus eum nõ nocuit meꝰ locum successit.¶ Ple¬

Expanded text:
semper oneratur petitor et melior habetur possessoris causa. sicut fit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei quoque in ea re dolo actum sit'. illi debet permitti poenam petere, qui in ipsam incidit.aduersario nocere debet.Non uidetur uim facere, qui iure suo utitur et ordinaria actione experitur.In poenalibus causis benignius interpretandum est. multo magis quis dixerit.Cum quis in alii locum successerit, non est aequum ei nocere hoc, quod aduersus eum ‹non› nocuit, in cuius locum successit.Ple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qͣuisꝙ cum controusi am hib̾et. labiturumue
se putaret. secit ¶ue intestam̃to ita sunt scͥpta
ut intelligi nõ possint ꝑĩ sunit. acsiscripta nõ
eẽnt. ¶Nec pacidendo. nec lege mdicendo. nec i¬
Istipul ando. quisquim alticmere pot.¬

Expanded text:
que, cum controuersiam haberet habiturumue se putaret, fecit. Quae in testamento ita sunt scripta, ut intellegi non possint, perinde sunt, a‹c› si scripta non essent. Nec paciscendo nec legem dicendo nec stipulando quisquam alteri cauere pot
Abbreviated transcription (Latin):
morte. aut emincipatione Seruoꝵ appellatio
exeofluxit ꝙ imperatores nr̃i. caꝑtiuos uendere
acꝑ ħ seruare nec occide solent¶ Incola est qͥ ĩ
aliqua regione: donncilium coͣntulit: que m gͣc
napolcon. appeslant nec tantumqui mopido
mĩorantur incole funt s etiam qui aic̃opidi¬

Expanded text:
morte aut emancipatione. 'Seruorum' appellatio ex eo fluxit, quod imperatores nostri captiuos uendere ac per hoc seruare nec occidere solent. 'Incola' est, qui aliqua regione domicilium suum contulit: quem Graeci πάροικον appellant. nec tantum hi, qui in oppido morantur, incolae sunt, sed etiam qui alicui
Abbreviated transcription (Latin):
tutõis. intotum uitiuantur. ꝑ temporis łꝰcõ¬
ditionuis a diectionem. sño nuniquam tm actus
supscr ipti tacite recipiunt. q̃ apte cophensi
uitium afferunt. Nam si xcepto feratur ei ꝗ
subconditione ꝓmisit: ita cemum egnse aligo

Expanded text:
tutoris, in totum uitiantur per temporis uel condicionis adiectionem. nonnumquam tamen actus supra script‹i› tacite recipiunt, quae aperte comprehensa uitium adferunt. nam si acceptum feratur ei, qui sub condicione promisit, ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
ł p̃.ł. xxu. ad. ¶ on debetactorilicere ꝙ reo
nõ ꝑm̃ĩttitur ¶¶nre obscura meli est fauẽre
re petitioni quam aduentitio lũcro.
ccedunt iustam hũt ignorantie causam an id¬
c̃ quam hr̃des iustam ignorantiã possunt allegari
hecita de hr̃de dictasint. si cum eo agẽtur nõ
etiamsi agit. Nam plane quiagit: certus eẽ
sdebet. cum sit inpotestate el. qũõ uelit expiriᷤ¬
Iet ante debet rem diligent̃ explorare ⁊ tẽ eũ
Nad agendum ꝓcedere:¬

Expanded text:
 edictum Non debet actori licere, quod reo non permittitur. In re obscura melius est favere repetitioni quam adventicio lucro. Gccedunt, iustam habent causam ides iustam ignorantiam possunt allegare. haec ita de herede dicta sunt, si cum eo agetur, non etiam si agat: nam plane qui agit, certus esse debet, cum sit in potestate eius, quando uelit experiri, et ante debet rem diligenter explorare et tunc ad agendum procedere
Abbreviated transcription (Latin):
lum malura dum tarit recipiunt quidi im do¬
lura ⁊ culꝑani s colum tͥ antum. depositum et
pcarium. dolum et cul ium. mincatum. como¬
catum. Uenditum pignori acceptum locatum.
item dotis datio tutele. negotii gesta. In hĩs qui¬
dem ⁊ diligenti imssotietis. ⁊ reꝵ cõminio ⁊ colũ
et culpã recipit. S hec iti nͥ siquid nomin itim

Expanded text:
lum malum dumtaxat recipiunt, quidam et dolum et culpam. dolum tantum: depositum et precarium. dolum et culpam mandatum, commodatum, uenditum, pignori acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum communio et dolum et culpam recipit. sed haec ita, nisi si quid n
Abbreviated transcription (Latin):
uł ag̾ ł p̃dio quid distet. fundi ẽ oẽ quicquid
solo cõtine̾tũr ãger est. spẽs fu̾ndi adusum homi¬
nis cõparitus. ꝓossessio ab agͥ iuiris ꝓͥetate di
supscripte generale nom est: namz ager ⁊ posse¬
ssio. hħappellitłonis spẽs sunt.

Expanded text:
uel agro uel praedio quid distet. 'fundus' est omne, quidquid solo tenetur. 'ager' est, si species fundi ad usum hominis comparatur. 'possessio' ab agro iuris proprietate dissupra scriptae generale nomen est: nam et ager et possessio huius appellationis species sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
l p̃ .ł .x. ad. ¶ichil consensui tam cõtraĩ
ui qui et bon̾e fidi iuditia sustinet: quã
uis. atqͥ metus quem cõplare contra bonos
mores est. ¶ Nõ cipit. qui uis publicum segt᷑.¬
nõ uidentur quierrͣnt cõsntire.

Expanded text:
 ad edictum.Nihil consensui tam contrarium est, qui ac bonae fidei iudicia sustinet, quam uis atque metus: quem comprobare contra bonos mores est.Non capitur, qui ius publicum sequitur.Non uidentur qui errant consentire.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ut lib̾toꝵꝵ appellatione ⁊ hii cõti¬
neri intelligantur: qui eod testam̃to ł poste¬
riore loco. manu mitterentur: nisi manifeste.¬
est mulcta est. siqua mulc̾ta ẽ penaest. Pau¬
lus utrumq eoꝵ. falsum ẽẽ. Namq baꝵ reꝵ
dissimilitudo ex hoc qͦ apparet ꝗ de pena ꝓͣ¬
uocatio nõ est. Simul atq enim ln ctus quis est
aut nõ est ꝓuocitum aut ꝓuocitor uictus est.
nec alit᷑ quanti si is dixit cui dicere lic̃et. Exh
certe singułoꝵ peccatoꝵ sunt. multe contra
qu̾ia eĩ iudicis potestas est qũmtã dicit nͥ cũ
lege est cõstitutum: qu intũ dicat.

Expanded text:
tum est, ut libertorum appellatione etiam hi contineri intellegantur, qui eodem testamento uel posteriore loco manumitterentur, nisi manifesteest, multa est: si qua multa est, poena est. Paulus: utrumque eorum falsum est. namque harum rerum dissimilitudo ex hoc quoque apparet, quod de poena provocatio non est: simul atque enim victus quis est aut non est provocatum aut provocator victus est: nec aliter quam si is dixit, cui dicere licet. ex hocertae singulorum peccatorum sunt, multae contra, quia eius iudicis potestas est, quantam dicat, nisi cum lege est constitutum quantam dicat.
Abbreviated transcription (Latin):
agroꝵ intra sines cui̾clam ciuitatis.ꝙ. ab eo di¬
ctum quidam aiunt. ꝙ migistratus eiꝰ loci int̾
eos fines t̃rendi. idest sumonendi ius bñt ¶ ubũ
suũm ambiguum est. uirum de toto ande par¬
te significat et iõ qui urit suum nõ eẽ a dicere
uibum soluto matrimonio dotem recddi nõ
tantum diuortiums et mortem contineret.
h est. in de hoc qͦ casu contrahentes sentiant ⁊
multi putant hoc sensisse et quibdam aliis cẽ
u̾idebatur. Scdmboc titi imperator ꝓmin

Expanded text:
agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt, quod magistratus eius loci intra eos fines terrendi, id est summouendi ius habe‹n›t.Uerbum 'suum' ambiguum est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adicereuerbum 'soluto matrimonio dotem reddi' non tantum diuortium, sed et mortem contineret, hoc est an de hoc quoque casu contrahentes senti‹r›ent, et multi putabant hoc sensisse, et quibusdam aliis contra uidebatur: secundum: hoc motus imperator pron
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dio cũ iulico ⁊ cõtͦub̾nali eĩ ⁊ filus legito. nepotes qͦ
exfiliis cõtinei nisi uoluntas testatoĩs alit̃ lubeat:
filii ⁊ appellatione sepe et nepotes accipi. multifas̃ in
place. Siuus d mircꝰ rescripsit. nõ uideri sine lib̾is
deffunctum qui nepotẽ sinum hr̃dẽ reliquits p̃t̃
hec oĩ: nitura nos qͦ. doaet. parentes pios qui lib̾cor
nec udulciori nomine possum̃ nepotes nr̃õs. Qͣ
fisii appellare: Etentm idcirco filios filiasue cõx¬
uedici quitutor nõ ẽ: siue habenti tutor datus est.¬

Expanded text:
dio cum vilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi voluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe et nepotes accipi multifariam placere. Divus quoque Marcus rescripsit non videri sine liberis defunctum, qui nepotem suum heredem reliquit. Praeter haec omnia natura nos quoque docet pnec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue concuere dici, qui tutor non est, siue habenti tutor datus est
Abbreviated transcription (Latin):
alienam rem inuito domino subtratit: num¬
quam alienim matrẽ familias corruꝑit: si m
eiꝰ mentis sit ut occasione data ad cõmissurus sit.
tm̃ oportere eadem hec ert̾mĩna assũpto actu ĩ¬
telligi ⁊ iõ fugitiuũ qͦ et erronem nõ scdm ꝓpo¬
sitionem solam: ẜ cum liquo actu intelligi cõstat.

Expanded text:
alienam rem inuito domino subtraxerit, numquam alienam matrem familias corruperit, si modo eius mentis sit, ut occasione data id commissurus sit, tamen oportere eadem haec crimina adsumpto actu intellegi. et ideo fugitiuum quoque et erronem non secundum propositionem solam, sed cum aliquo actu intellegi constat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cognit᷑ione singuloꝵ nomib uti. Ueluti filii ne¬
potis ꝓnepotis cet̾cꝵue qui ex hñs descendunt quo¬
tiens nõ oĩb qui potest eos sunt. p̃stitũ uoluũt
s. solum his succurrent quos nominitĩ emutb̾ẽt.
atubi nõ ꝑsonis certis ñ quib dñ gͣlib p̃statur. s¬

Expanded text:
cognationem singulorum nominibus uti ueluti filii, nepotis, pronepotis ceterorumue qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum uoluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
nes ht̃. inum cumõs seruos pueros. ꝓppellamꝰ.
alt̾am cum puerũ nomine cõtraio puelle dicere¬
mnis. ttiam cũ etatẽ puerilem demonstraremꝰ.
pur pureas. ⁊ q̃ ei demiginĩ ẽnt quas nõ uini

Expanded text:
nes habet: unam, cum omnes seruos pueros appellaremus: nes habet: unam, cum omnes seruos pueros appellaremus: alteram, cum puerum contrario nomine puellae diceremus: tertiam, cum aetatem puerilem demonstraremus.purpureas et quae eius generis essent, quas non uini
Abbreviated transcription (Latin):
ne. łx du is ẽẽ ĩ hic seriptura q̃stiones. pͥmĩ. ꝗd
et̃t domum ducẽ. alt̾am: quideẽt suo usu ducere.
Igͥ q̃ri solet utr um ubi quis habitaret: siue in
ꝓuintia sine initalia andum tarit insuicd ꝓuin¬
tionem secasset / quid aut̃ eẽt ususuo. iragnm lu¬
buisse dubitationem. ⁊ migis placet quod uictus
sui ca: paratum ẽ.: tm̃ cõtim̃ Itemq de seruis ea¬
demratione queri. quieoꝵ usus fui cã parati eẽt:
utrum dispens ntores insularii. uillici at̾enes
textores. oꝑiru q rustici: qui agroꝵ colendoꝵ
cisa haberentur. exquib agris pater tiuluᷤ
ftuctus capet. quib se tosseratet: os demq ser¬
uos quos quisq emisset: ut ipẽ hab̾et atq eis. ao
aliquam rem uteretur. nec iõ emisset ut uend
siti destinitiq ẽẽnt. quo ingenere uictores cubicu¬
larii. coci ministratores atq ilii. qui ideĩmnoda
usum. paratiẽẽnt. mintarentur
auł.x.ii. ep̃. Pueri appellato ires significatio¬

Expanded text:
ndit duas esse in hac scriptura quaestiones, primam, quid esset 'domum ducere', alteram, quid esset 'suo usu ducere'. igitur quaeri soleret, utrum, ubi quisque habitaret siue in prouincia siue in Italia, an dumtaxat in sua cuitionem fecisset. quid autem esset 'usu suo', magnam habuisse dubitationem. et magis placet, quod uictus sui causa paratum est, tantum contineri. itemque de seruis eadem ratione quaeri, qui eorum usus sui causa parati essent? utrum dispensatores, insularii, uilici, atrienses, textores, operarii quoque rustici, qui agrorum colendorum causa haberentur, ex quibus agris pater familias fructus caperet, quibus se toleraret, omnes denique seruos, quos quisque emisset, ut ipse haberet atque eis ad aliquam rem uteretur, neque ideo emisset, ut uendesiti destinatique essent, quo in genere iunctores, cubicularii, coci, ministratores atque alii, qui ad eiusmodi usum parati essent, nume‹r›arenturAlfeni. 'Pueri' appellatio tres significatio
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃łxlN. adsunt. S emꝑ instrpulationib
et niceteris cõtractib id sequimut ꝗͥ actum
est. ut si nõ appare it ꝙ ictum est. eit̃ cõseq̃s
ut id sequamur: ꝙ inregione in qua actum
est. frequentitur. Qindgͦ. si neq regionis
mos appareit quia uarĩ fuit ad id ꝙ niimũ¬
rale est q̃ eo genere ꝗq dissoluere: quo col¬
ligatum est. Iõ n̾boꝵ obligatio ubis tollitur:
nudi cõsensus obligatio. cõtrario cõsensu dissol

Expanded text:
nibus et in ceteris contractibus id sequimur, quod actum est: aut, si non pareat quid actum est, erit consequens, ut id sequamur, quod in regione in qua actum est frequentatur. quid ergo, si neque regionis mos appareat, quia uarius fuit? ad id, qurale est quam eo genere quidque dissoluere, quo colligatum est. ideo uerborum obligatio uerbis tollitur: nudi consensus obligatio contrario consensu dissol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ int̃ genus ⁊ spetiem. llim genus et̃ donum:
labeo adonando dictum. spem̃ munus. nam mu¬
masculino adutrumq sexum plerumq porri¬
gitut ¶ f. imilie appellatio qualit̃ accipiatur ui¬
deam. ⁊ quid ẽ unrie accepta ẽ: Nam et inres et
ipsonas deducitur. Inres ut puta inlege .xii. ta¬
bulaꝵ his ubis agnatus ꝓxim fimliã huibeto:¬

Expanded text:
quod inter genus et speciem: nam genus esse donum Labeo a donando dictum, munus speciem: nam mumasculino ad utrumque sexum plerumque porrigitur. 'Familiae' appellatio qualiter accipiatur, uideamus. et quidem uarie accepta est: nam et in res et in personas d‹e›ducitur. in res, ut puta in lege duodecim tabularum his uerbis 'adgnatus proximus familiam habeto
Abbreviated transcription (Latin):
finib ita agrum habeant: ut ineumse
quasi in aliquam sedem recipiant. ¶Munus
publicum est: officium pͥuati hominᷤꝰ ex quo
comodum ad singulos uiu̾sosq cies temq
eoꝵ im᷑ꝑx migisiratus. extra ordinem ꝑue¬
lant¶ Decuriones quidã dictos atunt. exeo ꝙ. ĩ
mitio cum colonie dedũcerentur. decima p᷑ars
eoꝵ quiducerentur cõsedii. publicigrã scribi
solita sit. ¶ Urb̾s ab urbo  appellataẽ. Urba¬
re est aratro diffmire: et uarrus ait. uͣr bum
appellari curuaturam aratri.ꝙ murbe cõdẽ¬

Expanded text:
finibus ita agrum habent, ut in eum se quasi in aliquam sedem recipiant. 'Munus publicum' est officium priuati hominis, ex quo commodum ad singulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruelant. 'Decuriones' quidam dictos aiunt ex eo, quod initio, cum coloniae deducerentur, decima pars eorum qui ducerentur consilii publici gratia conscribi solita sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł .xi. reg̃ ¶aiore pnte anni posse disse
quis intelligitur. ⁊̃ si duob mensib possedit:
si modo aduersiruis eiꝰ aut pauciorib dieb aut
nullis possecert
siue maceria est: item uia est siue semita est siũ¬
nosuti cissellius ait. Singulari apellatione
cum pła gnis eidem significare uellemꝰ. Nam¬
multum hominem uenisse romã ⁊ piscem
ulem eẽ dicimꝰ. Instipulando itẽ satis habem̃
hr̃dem cauere. si eares scd̾m me hr̃lemue mne¬

Expanded text:
 "Maiore parte anni" possedisse quis intellegitur, etiamsi duobus mensibus possederit, si modo adversarius eius aut paucioribus diebus aut nullis possederit. siue maceria est.Item 'uia' est, siue semita siuuti nos Cascellius ait singulari appellatione, cum plura generis eiusdem significare uellmultum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemus de herede cauere 'si ea res secundum me h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ penam multum it̾est. cum pena g̃nllesit nom̃
oium delictoꝵ cobertio. Muit spetus p̾eccaui. cͦui
animidu̾sio hodie peccimiaria est. Pena aut̃ ñ
tantum peccimiaria uerum capitis et extima¬
tionis irrogiri solet s⁊ multa qͣłid ex arburio eiꝰ
uenit. qui multam dicit peni nõ irrogitur nisi ł
q̃ lege quiq: ł quo alio iuire: spalit̃ hinc delicto
inposita est. Qum t̾mo mulrta ibidr. il spalit̃

Expanded text:
 multum interest, cum poena generale sit nomen omnium delictorum coercitio, multa specialis peccati, cuius animaduersio hodie pecuniaria est: poena autem non tantum pecuniaria, uerum capitis et existimationis irrogari solet. et multa quidem ex arbitrio uenit, qui multam dicit: poena non irrogatur, nisi quae quaque lege uel quo alio iure specialiter huic delicto imposita
Abbreviated transcription (Latin):
uissus. nõ iudetur p̃sente eo fecisse. ñ is intelli
bams est. et misis est iuunllam nutriend̾ mut¬
cio murbe artarure aut̃: ager. appellatur.Itẽq
iñ qui cĩm adn̾s iriłs sus donant et ex parte acto¬
ris inpirtem rei cocedunt. Auaricandori. p̃na¬

Expanded text:
iussus non uidetur praesente eo fecisse, nisi is intellbanis et missus est in uillam nutrienducio in urbe "area", rure autem "ager" appellatur. idemqumus, qui causam adversariis suis donant et ex parte actoris in partem rei concedunt: a varicando en
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ sublato alt̃o pomi tum Itałimili siguratiõe
uerbum pͣot̃ et̃ sub diuinctium. Subdisum¬
ctiui aut̃ gnã sunt duo. Unũ cuer ꝓpositis fi
secet. uut ambũlat. nam ut nemo pot̃ uir uinq
simul ficere: ita. aliquis pot̃ nẽitrum. uełutiis
qui accũbit : alt̃uis generis est. cumerppositis
sinib itanõ potest neutrum eẽ ut possit utrũq¬
d .ł .u. epsir. N epos ꝓculo suosilutem ab eoq
ita dotem ꝓmisit. cum comodum eĩt: dotis filie
uĩmht̃ posterior obligitio posse uerbum q̃ modo
int̃p̃tiris. Utrum ere alieno deducto. an erstinte¬
ꝓͥculuis cumdotẽ quis iti ꝓmisit. cum potuero
doti tibierunt. centũ existimo ad id ꝙ. ac̾tumm
est int̃p̃tationem redigend im. nm qui ambitᷤ¬
eĩt̃ hest cumsine incomodo meo poto
lo p̃stabitũr nichil. ⁊̃ si pͥor pars qua scriptuẽ.
ut optimꝰ in ꝓxim̃q sit. lib̾met̃ significit: eoq

Expanded text:
item sublato altero poni alterum. ita simili figuratione item sublato altero poni alterum. ita simili figuratione uerbum potest esse subdisiunctiuum. subdisiunctiui autem genera sunt dusedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neutrum, ueluti is qui accumbit. alterius generis est, cum ex propositis finibus ita non potest neuter esse, ut possit utrumqstularum.Nepos Proculo suo salutem.Ab eo, qui ita dotem promisit: 'cum commodum erit, dotis filiaeuim habeat posterior obligatio, 'possit' uerbum quomodo interpretaris, utrum aere alieno deducto an extante?Proculus: cum dotem quis ita promisit: 'cum potuero, doti tibi erunt centum', existimo ad id quod actum est interpretationem redigendam esse: nam qui ambierit', hoc est 'cum sine incommodo meo potereo praestabitur nihil, etiamsi prior pars, qua scriptum est 'ut optimus maximusque sit' liberum esse significat eoque,
Abbreviated transcription (Latin):
dx. un ad quitit̃ mut̃. Serinus ait si itascri¬
ptũsit. filio filiisq meis hosce tutores do. mas¬
facti nõ uiris ht̃ questionẽ pot̃ rifieĩ ut singłaĩ
casu defilio senserit. dem̃ plemꝰ oĩb: lib̾is ꝓspexisse:
intutore dando uoluit̃: ꝙ migis racionabile eẽ¬
etiam p̃tĩtumnec solum fu̾turum tempis demõ¬
strat. ꝗ est nob̾ nece̾ium scire ⁊ cum codicilli ita cõ
utrumne futuri temporis demõstratio fiat:
anetim p̃titi. si añscriptos codicillos quis relm¬
quat: ꝙ qͥdiex uoluntate: scribentis int̃p̃tandũ ẽ.
quẽ admodum aut̃ ħ ubum est nõsolum p̃sens:
eit nõ solum futurum. s iĩlum etiã p̃c̃itum
i lutius titĩ alligitꝰ est. set ideit̃. cũ ita loquimur
troucapti est: nõ enĩ ad p̃sentis facti demõstrano¬
solum disiunctiu e. s ⁊̃ subdisuincti ł oratio¬
nis sunt: disumetmũ ẽ: ueluticũ dicim̃. aut o̾iẽ
aut nox est. quoꝵ posito alt̃o. neceẽ ẽ tolli altͣũ.

Expanded text:
octauo ad Quintum Mucium.Seruius ait, si ita scriptum sit: 'filio filiisque meis hosce tutores do', masfacti, non iuris habet quaestionem: potest enim fieri, ut singulari casu de filio senserit, deinde plenius omnibus liberis prospexisse in tutore dando uoluerit. quod magis rationabile eetiam praeteritum nec solum futurum tempus demonstrat. quod est nobis necessarium scire et cum codicilli ita confutrumne futuri temporis demonstratio fiat an etiam praeteriti, si ante scriptos codicillos quis relinquat. quod quidem ex uoluntate scribentis interpretandum est. quemadmodum autem hoc uerbum 'est' non solum praesens, tum 'Lucius Titius alligatus est'. et idem fit, cum ita loquimur 'Troia capta est': non enim ad praesentis facti demonstratiosolum disiunctiua, sed etiam subdisiunctiuae orationis sunt. disiunctiuum est, ueluti cum dicimus 'aut dies aut nox est', quorum posito altero necesse est tolli alterum,
Abbreviated transcription (Latin):
enim benigna ratione receptum ẽ: quod supra
ꝓbanimus. Sifundus municipũ uectigalis
ipsius municipib sit legatus. an legatũ consistat.
sit: an tñ quia aliqđd̾ uis in eo is qui legauit ht̃.
uale legatum. Sed ⁊ si non municipibus sed alii
fundum uectigalẽ legauit: non uidi ꝓpͥetatem
rei legatam. sed id uis qđ inuectigalib fundis

Expanded text:
enim benigna ratione receptum est, quod supra enim benigna ratione receptum est, quod supra probavimus. Si fundus municipum vectigalis ipsis municipibus sit legatus, an legatum consistat psit, attamen quia aliquod ius in eo is qui legavit habet, valere legatum. Sed et si non municipibus, sed alii fundum vectigalem legaverit, non videri proprietatem rei legatam, sed id ius in vectigalibus fundis
Abbreviated transcription (Latin):
cendum ẽ quotiens sine uidicio p̃stita res legata
euncitur. posse eam ex cestam̃to peti. cert̾um si
uidicio petita ẽ officio iuidicis cautio necessaria
est: ut sit exstipłatu acõo. INpecunia legota
confitenti hr̃di modicum tp̃s ad solutionẽ dan¬
dum ẽ. Nec urgendum ad suscipiendum uidi¬
oportebit. qui consitetur se quidem deb̾e iustã
aut̃ causam affert. cur utiq pr̃are non possit
audiendus ẽ. ut puta si aliena res legata sit ne
getq dñm eam uendẽ. uł imm̃sum p̃cium eiꝰ
rei petere affirmet. aut si seruũ hr̃ditarium ne¬
get se debe pr̃are.forte patrẽ suum uł matrem.
uł naturales fr̃s. Aequissimũ enim ẽ concedi
ei ex hac causa estimationẽ officio uidicis pr̃are:¬
um alicui pocłm legarum eẽt. ulleq hr̃s
extimationẽ pr̃are: quia iniquũ ẽẽ aiebat. id seꝑa¬
ri a se non impetͥbit: id ap̃tore. Alia ẽ enĩ con¬
ditio hominum: alia cet̾arum rerum. In om̃ib

Expanded text:
cendum est, quotiens sine iudicio praestita res legata cendum est, quotiens sine iudicio praestita res legata euincitur, posse eam ex testamento peti: ceterum si iudicio petita est, officio iudicis cautio necessaria est, ut si‹t› ex stipulatu actio.In pecunia legata confitenti heredi modicum tempus ad solutionem dandum est nec urguendum ad sus‹cip›iendum iudioportebit. Qui confitetur se quidem debere, iustam autem causam adfert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut getque dominum eam uendere uel immensum pretium eius rei petere adfirmet, aut si seruum hereditarium neget se debere praestare, forte patrem suum uel matrem uel fratres naturales: aequissimum est enim concedi ei ex hac causa aestimationem officio iudicis praeCum alicui poculum legatum esset velletque heres aestimationem praestare, quia iniquum esse aiebat id separari a se, non impetravit id a praetore: alia enim condicio est hominum, alia ceterarum rerum: in hominibus