comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sicogites quata spacia nũqua
int̾missa uelccitate cucũ eant defẽs
solis et lune inuicẽ obstãtiu. ¶ A¬
bitis caĩs mota ꝑsiluit. ut nocturni
igniu tͣctus et sine ullo ictu soni¬
tuq fulgores celi patescentes. colũp¬
msq ac trabes et uaria simulacra
flamarũ. hec sup̃ noc nã disposuit.
bis ꝯmittẽtur abscodit. ¶ Ao in
lucem ꝑꝑ que pugnaremꝰ extulimꝰ
noc et eausas ꝑiculoꝵ nostrorum
eruimus. ¶Nos fortune mala
nostra tradidimus. nec erubescimꝰ
sũma apud noc haberi que fuerãt
yma t̾rarum. ¶Uisscire quã fłos
occłos tuos decepent fulgur. nichil
est istis quã du mersa et in uolu¬
ta cerio suo iacẽt fediꝰ nichil obscu¬
rius. ¶Quidni que ꝑlõgissior
cumculoꝵ tenebras extrabut̾. nic̾
est illic dum fiunt ⁊ afece sua se

Expanded text:
ta spatia numquam intermissa velocitate circumeant, defectus solis ac lunae invicem obstantium, abitis causis mota prosiliunt, ut nocturnos ignium tractus et sine ullo ictu sonituque fulgores caeli patescentis columnasque ac trabes et varia simulacra flammarum. Haec supra nos itura disposuit; bis committerentur, abscondit. Nos in lucem, propter quae pugnaremus, extulimus; nos et causas periculorum nostrorum e cruimuseruimus; nos fortunae mala nostra tradidimus nec erubescimus summa apud nos haberi, quae fuerant ima terrarum, vis scire, quam falsus oculos tuos deceperit fulgor ? Nihil est istis, quamdiu mersa et involuta caeno suo iacent, foedius, nihil obscurius, quidni ? Quae per longissimorum cuniculorum tenebras extrahuntur. Nihil est illis, dum fiunt et a faece sua se
Abbreviated transcription (Latin):
color diu̾sus est. qr refert quale
sit quo incenditur quantum et
uelxmẽs quo incenditur uentr̃
aũt siccat huiusmoi lapsus et ꝗ

Expanded text:
color diuersus est? Quia refert quale sit id, quod incenditur, quantum et quam uehemens, quo incenditur. Ventum autem significant eiusmodi lapsus et
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. ut nichil eorum q̃ p̃stat un¬
pudet suꝑiori. Pret̾ea ẜuus qui ne¬
gat dare aliq̃n dño bñficium. igͣ¬
rus est uius humani. Refert eni

Expanded text:
posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori. Praeterea servum qui negat dare aliquando domino beneficium, ignarus est iuris humani ; refert eni
Abbreviated transcription (Latin):
minorem ẽẽ ⁊ multo minorẽ¬
ẽc̃ tanquã ordĩem fata ẜuaret̃
itaq assidue cogitemus. tam
denra quã de omĩum quos
diligimus mortalitate. tũc
ego debui dicẽ.minor est sere¬
nus meus. quid adrem ꝑtine¬
tur post memorid. Sante ⁊¬
me põt. quod qr nõ feci impa¬
tum fortuna subito ꝑcussit. nẽ
cogito omĩa mortalia. et ĩc̾ta
leg̾e mortali. hodie fieri põtꝗe
turos quo illum ꝑ ueĩsse mere¬
mus et fortasse dimo uera sa¬
pientium fama est recipitq
locus aliquis quẽ putamus pe¬
risse premisimus ẽ. uale.

Expanded text:
minorem esse et multo minorem, tamquam ordinem fata seruarent. Itaque assidue cogitemus tam de nostra quam omnium, quos diligimus, mortalitate. Tunc ego debui dicere: 'Minor est Serenus meus; quid ad rem pertinet? Post me mori debet, sed ante me potest.' Quod quia non feci, impato fortuna percussit. Nunc cogita omnia et mortalia esse et incerta lege mortalia. Hodie fieri potest,turos, quo illum pervenisse maeremus. Et fortasse, si modo vera sapientium fama est recipitque nos locus aliquis, quem putamus perisse, praemissus est. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
spiciamus libulis
uirorum optime qͦ
expriore parte adhuc
suꝑ est quẽad moluz
dandum sit bñficiũ
Cuiꝰ rei expeditissia
uideor monstratus
uiam: Sicdemus.
quom̃o uellemus
accipere. Ante omia
libent̾ cito. sinc aliq̃
dubitatõne. ¶In

Expanded text:
spiciamus, Liberalis virorum optime, id quod ex priore parte adhuc superest, quemadmodum dandum sit beneficium ; cuius rei expeditissimam videor monstraturus viam : sic demus, quomodo vellemus accipere. Ante omnia libenter, cito, sine ulla dubitatione. In
Abbreviated transcription (Latin):
uenerĩt t̾ram seqũetur ⁊ in uno
collocabutur at ubi queret᷑ quis
t̾re situs sit qua ꝑte mundi ꝯsede¬
rit quomõ aduersus sydã celũq
posita sit hec questio çedet suꝑio¬
rib ⁊ ut ita dicam meliorem ꝯdic¬
ẽsũt ⁊ hoc pͥmum p̃sumedum ẽ
int̾ea compar aquib unitas est
aera eẽ. Quid sit h ⁊ q̃re pcipien¬
dum fuĩt: Scies si paulo altus
tinuatio ẽ partium int̾se nõ int̾¬
missa ꝯiũctio unitas est sine cõ¬
missura continuatio et duoru¬
ꝯuictorum inter se corporumi

Expanded text:
uenerint, terram sequentur, et in imis collocabuntur. At ubi quaeretur, quis terrae sit situs, qua parte mundi subsederit, quomodo aduersus sidera coelumque posita sit, haec quaestio cedit superioribus, et, ut ita dicam, meliorem conditet hoc primum praesumendum, inter ea corpora, a quibus unitas est, aera esse. Quid sit hoc et quare praecipiendum fuerit, scies si paulo altius tinuatio est partium inter se non intermissa coniunctio. Unitas autem est sine commissura continuatio et duorum inter se coni
Abbreviated transcription (Latin):
morbo ue mutos. Quare in¬
quis uerbis ꝑcã gratiuta sũt
non possum scire an ei ꝓ futu¬
rus sim quem ammoneo. Il¬
lud scio alicui me ꝓfuturum
temptanti. Hoc milucili nõ
cristimo magno uiro facient̃.
Dilluitur eius auetoritas. necha¬
bet apudeos satis ponderis qͦs

Expanded text:
morbove mutos ? " Quare," inquis, " verbis parcam ? Gratuita sunt. Non possum scire, an ei profuturus sim, quem admoneo; illud scio, alicui me profuturum temptanti." Hoc, mi Lucili, non istimo magno viro faciendum; diluitur eius auctoritas nec habet apud eos satis ponderis, q
Abbreviated transcription (Latin):
tam uale rogo. ut studeas meũ
negocium ago. habere te ami¬
cum uolo. Quod ꝯtingere
michi ubi ꝑgis. ut cepisti exco¬
lere te non põt. Nunc enima¬
mas me.set amicus nões. Qd
ergo. hec inter se diu̾sa sunt. ĩ
modissimilia. Qui amicus ẽ

Expanded text:
tam valde rogo, ut studeas, meum negotium ago; habere te amicum volo, quod contingere mihi, nisi pergis ut coepisti excolere te, non potest. Nunc enim amas me, amicus non es. "Quid ergo? Haec inter se diversa sunt ? " Immo dissimilia. Qui amicus e
Abbreviated transcription (Latin):
abduco nec cum illis moror
quib metempus aliquod ꝯ¬
gregauit.aut causa exoffo
nata cuuli s cum optimo

Expanded text:
abduco, nec cum illis moror, quibus me tempus aliquod congregavit aut causa ex officio nata civili, sed cum optimo
Abbreviated transcription (Latin):
uocem huic epłe in uoluam. sic
facinquid omnia tamquam⁊
spectet epicurus. Prodest sĩ du¬
bio custodem sibi imposuisse.⁊
hr̃e quem respicias quem inter¬
ẽẽ cogitatõib tuis iudices. Hoc

Expanded text:
ocem huic epistulae involvam. " Sic fac," inquit, "omnia, tamquam spectet Epicurus." Prodest sine dubio custodem sibi inposuisse et habere, quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
stituamus. Nũc quoꝙ quid sit ue¬
ma ut sciamus dariillam asapiẽ¬
te nõ debẽ. uenia ẽ pesic debita remis¬
sio. Hãc sapiẽs querit nõ debeat
dare retdunt diutiusq

Expanded text:
stituamus nunc quoque, quid sit venia, et sciemus dari illam a sapiente non debere. Venia est poenae meritae remissio. Hanc sapiens quare non debeat dare, reddunt rati
Abbreviated transcription (Latin):
suis et tuta est etiam inferas
micere tectis ignem aratraru
uetustis urbib in duce̾ potẽria
putat. ⁊unum occidere iuberẽ
aut alt̾um parum impatoriũ
credit uͥ eodem tp̃re grexmiẜo¬
rum subiectusn stetit crudelitatẽ
suam inordĩe coactam putat fe¬
licitas illa multis salutem dare
et aduitam abip̃a morte reuo¬
care ⁊ mereri clemtia ciuicam¬
nõ põt. nullum ornam̃tum pͥn¬
cipis fastigio dignus pulcriq
ẽ quam illa corona obtines. ẜuato¬
uõ nõ hostilia ⁊ riua det̾cta uictis
nõ currus barbarorum sanguĩe
cruenti. nõ parta spolia. ullo sec
diuina potentia ẽ gregatim acpͭ.

Expanded text:
suis, et tuta est etiam inter feras inicere tectis ignem, aratrum vetustis urbibus inducere potentiam putat ; et unum occidi iubere aut alterum parum imperatorium credit; nisi eodem tempore grex miserorum sub ictu stetit, crudelitatem suam in ordinem coactam putat. Felicitas illa multis salutem dare et ad vitam ab ipsa morte revocare et mereri clementia civicam. Nullum ornamentum principis fastigio dignius pulchriusque est quam illa corona ob cives servatos, non hostilia arma detracta victis, non currus barbarorum sanguine cruenti, non parta bello spolia. Haec divina potentia est gregatim ac
Abbreviated transcription (Latin):
frustra excutit. Infelre qͥ huic
qui unirei muit. ut altilia decẽt̾
secet. nisi quod miserior est. qui
hoc uoluptatis docet causa quaz
qui necessatis discit. alius iuni mi¬
nister inmuliebrem modum or

Expanded text:
frusta excutit, infelix, qui huic uni rei vivit, ut altilia decenter secet, nisi quod miserior est, qui hoc voluptatis causa docet quam qui necessitatis discit. Alius vini minister in muliebrem modum or
Abbreviated transcription (Latin):
in malis quod illi genus insaĩe
euitare contigent. Set nõ est ista
ylaritas longa. Obẜua uidebis
cosdem intra exiguum tp̃c acen¬
me ridere. ⁊ acerime rubere ꝓposi¬
tum est egredi illum.⁊ ostendere
quãto pluris fuerit. quam mł¬
tis minoris idẽtur uicia eius ⁊̃
si nõ excidero. in hybebo: nõ desin¬
nẽt ser int̾mittẽt. fortasse etia
et desmẽt. suint̾m ittendi ꝯsuetu¬
dinem fecerint. Non est hoc fasti¬
diendum qm̃ quidem grauiter
affectis sanitatis loco est. bonare¬
missio.dum me illi paro. tu inte¬
rim qui potes qui intelligis. un¬
de quo euaseris. ⁊ exeo suspicaĩs
quous sis euasurus. Compone
mores tuos attolle. animĩis ad¬
u̾sos formioata consiste. Nũa
eos noli qui tͥ metum faciunt.
Non ne uideatur stercus siquis

Expanded text:
in malis, quod illi genus insaniae hilare contigerit. Sed non est ista hilaritas longa. Observa; videbis eosdem intra exiguum tempus acerrime ridere et acerrime rabere. Propositum est adgredi illum et ostendere, quanto pluris fuerit, quom multis minoris videretur. Vitia eius etiam si non excidero, inhibebo; non desinent, sed intermittent. Fortasse autem et desinent, si intermittendi consuetudinem fecerint. Non est hoc ipsum fastidiendum, quoniam quidem graviter adfectis sanitatis loco est bona remissio. Dum me illi paro, tu interim, qui potes, qui intellegis, unde quo evaseris, et ex eo suspicans, quousque sis evasurus, compone mores tuos, attolle animum, adversus formidata consiste. Numerare eos noli, qui tibi metum faciunt. Nonne videatur stultus, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
tentuosissime deliciis appae̾t
eniz mollem fuisse nõ mitez
hoc iste ambages ꝯpositõnis
hec u̾ba transuersa hic sensus
michi magni quidem sepe s
enuati dum exeunt cui ius
magnum facient imodũ illi
felicitatez nmia caput quod
solet ubi luxuriam late felici¬
ta fudit. luxus primum corpo¬
rum c̃e diligentior incepit. de¬
inde suppellectili laboratur. S¬
inde inp̃as domos impeclit̃
cura ut ĩ laxitatez ruris excurrẽt
ut parietes aduectis tr̃asmaria mã¬
morib fulgeãt ut tecta uariẽtur
auro ut lacunarib pauim̃torum
responceat nitor.deinde adcenas
lantitia tñsfertur. ⁊ illic ꝯmdatioi
exnouitate et solitiordmisomu¬
tatõẽ captatur ut aque includẽ
solent cenam prima ponatur ut

Expanded text:
tentosissimae deliciis. Apparet tentosissimae deliciis. Apparet enim mollem fuisse, non mitem. Hoc istae ambages compositionis, hoc verba transversa, hoc sensus miri, magni quidem saepe, sed enervati dum exeunt, cuivis manifestum facient. Motum illi felicitate nimia caput. Quodsolet. Ubi luxuriam late felicitas fudit, cultus primum corporum esse diligentior incipit. Deinde supellectili laboratur. Deinde in ipsas domos" inpenditur cura, ut in laxitatem ruris excurrant, ut parietes advectis trans maria marmoribus fulgeant, ut tecta varientur auro, ut lacunaribus pavimentorum respondeat nitor. Deinde ad cenas lautitia transfertur, et illic commendatio ex novitate et soliti ordinis commutatione captatur, ut ea, quae includere solent cenam, prima ponantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diabilis factio rimat̃. epulis
lagonaq temptant domos
et spe montem exigunt. Seni¬
um festo iux suo testem tenus¬
ueterei fila et crepatem molã
focum mat̾ aut uxõ inuestiuĩt
Nõstatim cum hec legeris.ħ
tibi occurret. hunc eẽ quiso¬
lutis tunicis inurbe semꝑ in¬
cessent. nametiãcuz absẽtis cesa¬
ris partib fũgeret signũ adistĩ¬
cto petebatur hũc ẽe quitribu¬
nali inrostis inõi publico cetu
sic appariũt ut palio uellaretur
caput exclusis utriq aurib
ñ aliter quã innimio diuites
maxime ciuilib bellis stepen¬
tib. et solicita urbe ⁊ armata
duxit cum unam hũit hec uer¬
ba tamimꝓbe structa tam ne¬
gligenter abiecta tam otra ꝯ¬
suetudĩe õium posita osten¬
dunt mores queq nõminus
nouos et prauos et singlares
fiusse maxima laus illitribuit
mansuctudinis pepercit gladio
sanguinem abstinuit. necul¬
la alia re quid posset quã licen¬
cla ostendi. Hanc ip̃am laudẽ
suam corrupit istis oroĩs por¬

Expanded text:
diabilis factio rimantur epulis lagonaque temptant domos et spe mortem exigunt." " Genium festo vix suo testem. Tenuisve cerei fila et crepacem molam Focum mater aut uxor investiunt." Non statim, cum haec legeris, hoc tibi occurret, hunc esse, qui solutis tunicis in urbe semper incesserit ? Nam etiam cum absentis Caesaris partibus fungeretur, signum a discincto petebatur. Hunc esse qui in tribunali, in rostris, in omni publico coetu sic apparuerit, ut pallio velaretur caput exclusis utrimque auribus, non aliter quam in mimo fugitivi maxime civilibus bellis strepentibus et sollicita urbe et armata duxi, cum unam habuerit ? Haec verba tam improbe structa, tam neglegenter abiecta, tam contra consuetudinem omnium posita ostendunt mores quoque non minus novos et pravos et singulares fuisse. Maxima laus illi tribuitur mansuetudinis, pepercit gladio, sanguine abstinuit nec ulla alia re, quid posset, quam licentia ostendit; hanc ipsam laudem suam corrupit istis orationis por
Abbreviated transcription (Latin):
erramus et dicimus. Nõ ego
abiciosussum. S nemo aliter
rome põtuiuere. Nõ ego sup̃¬
tuosus sum. S urbs ip̃a magͦs
impensas erigit. Nõ ẽincum
uicium quod iracũdus sum
quod noclum ꝯstitiucertum
genus uite adolescẽtiam ħ fac̃
Quid nos decipimus. Non est
extrinsccus malum nr̃m. Intͣ
nos est. In uiscerib ip̃is sedet
et ideo difficulf ad sanitatem ⁊¬
uenimus. qr noc egrotare ne¬
scimus. Securari ceꝑimus.⁊
qñ tot morbos tantaue res di¬
scutiemus. Qũc uero nec q̃rim
quidem medicum quiminus
negocii hr̃et.si ad hibe̾tur ad
recens uicium sequerẽtur teneri
et rudes animi recta monstran¬
tem. Nemo difficulf ad natu¬
ram reclucitur nisi qui abillad̾¬
fecit. Erubescimus dicere bo¬
nam mentem. At me hertules
turpe est magistrum huius rci
querere. Illud despandum est
posse nobis cau tin bonum ĩflu¬
ere. laborandum est. ⁊utueru
dicam ne labor quitem magnꝰ
formare incipimꝰ et me recor¬

Expanded text:
erramus et dicimus: "Non ego erramus et dicimus: "Non ego ambitiosus sum, sed nemo aliter Romae potest vivere. Non ego sumptuosus sum, sed urbs ipsa magnas inpensas exigit Non est meum vitium, quod iracundus sum, quod nondum constitui certum genus vitae; adulescentia haec facit." Quid nos decipimus ? Non est extrinsecus malum nostrum; intra nos est, in visceribus ipsis sedet, et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coeperimus, quando tot morborum tantas vires discutiemus ? Nunc vero ne quaerimus quidem medicum, qui minus negotii haberet, si adhiberetur ad recens vitium. Sequerentur teneri et rudes animi recta monstrantem. Nemo difficulter ad naturam reducitur, nisi qui ab illa defecit. Erubescimus discere bonam mentem; at mehercules, si turpe est magistrum huius rei quaerere, illud desperandum est, posse nobis casu tantum bonum induere. Laborandum est, et ut verum dicam, ne labor quidem magnusimum nostrum formare incipimus et recor
Abbreviated transcription (Latin):
plam tuã tuam accepi pꝰmultos
putaui abeo qui afferebat quid
ageres querẽ. Ualde enĩ bone
memorie est. simeminit. Et
tñ sꝑo te sic iam unuiere. ut ubi¬
cumq eris scĩa quid agas. Qd
enim alid agis quam ut me¬
liorem te ipẽ cotidie facias. ⁊ nt
aliquid exerrorib ponasut in¬
telligas tua uicia eẽ queputaᷤᷤ
rerum. Quedam eñi locis et tꝑ̃ib̾
adscͥbimus. ad illa quocũq trã¬
siet unus secutura sunt. Harpa¬
stem uxoris fatuã scis ħ hereclita¬
rium honus intomo mea man¬
sisse. ⁊p̃e en ima uarissimus abi¬
stis ꝓdigiis sum siqñ statuo de¬
lectari uolo nõ est mich̾ longe
querendus me rideo. Hec fatua
subito tesiit uidẽ. In credibi¬
lem remtibi narro. Set ueram.
Nescit ẽẽ sececam. Subinde pe¬
dagogum suum irogat. ut mi¬
gret aut domum tenebricosaz
cẽ. Hoc quod mnilla ridemus
nobic omĩb accidere liquaat
tibĩnemo se auarumẽe intelli¬
git. nemo cupicdum. Ceci tam̃
ducem querunt uos sine duce

Expanded text:
lam tuam accepi post multos putavi ab eo, qui adferebat, quid ageres quaerere. Valde enim bonae memoriae est, si meminit! Et tamen spero te sic iam vivere, ut ubicumque eris, sciam quid agas. Quid enim aliud agis quam ut meliorem te ipse cottidie facias, ut aliquid ex erroribus ponas, ut intellegas tua vitia esse, quae putas rerum ? Quaedam enim locis et temporibus adscribimus. At illa, quocumque transierimus, secutura sunt. Harpasten, uxoris meae fatuam, scis hereditarium onus in domo mea remansisse. Ipse enim aversissimus ab istis prodigiis sum; si quando fatuo delectari volo, non est mihi longe quaerendus; me rideo. Haec fatua subito desiit videre. Incredibilem rem tibi narro, sed veram: nescit esse se caecam. Subinde paedagogum suum rogat ut migret. Ait domum tenebricosam esse. Hoc quod in illa ridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibi; nemo se avarum esse intellegit, nemo cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare quam flere. scio ꝑtritum ⁊¬
iam hoc ẽẽ quod adiecturus sũ
nõ ideo tam p̃t̾mittam. qr aboĩ¬
bo dictum .sinem dolendi etiam
qui consilio nõ fecerat tpr̃e in ue¬
nit. Turpissimum autem ẽ re
ab illo reliquaris ⁊ quam pri¬
mun iofacere desiste. quod⁊ si¬
uoles diu facere nõ potis. aĩ¬
mum feminis adlugendu

Expanded text:
are quam flere. Scio pertritum iam hoc esse, quod adiecturus sum, non ideo tamen praetermittam, quia ab omnibus dictum est: finem dolendi etiam qui consilio non fecerat, tempore invenit. Turpissimum autem est inab illo relinquam, et quam primum id facere desiste, quod etivoles, diu facere non poteris. Annum feminis ad lugendu
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc Solemus notare quẽadmo
libramento sterit quemad mod̾¬
mago int̾ris aspici põt ita mae¬
re cum sit coactus ymber nĩpi¬
dus constitit. ut faciem solis
accipet quam ⁊alie nubes acci¬
punt. stnsmictũt. si aut mo¬
biles sunt aut rare. aut sordid̾
ozobiles enĩspargunt illã rare
ꝑmittunt sordide turpesq nõ
sentiunt. sicut apud nos ymagi¬
nem maculosam nõ redclunt.
solet et inuiua fieri parthelia
cadem rõe. Quid enim impedit
quominus tot sit quot nubes
fuerunt apte ad exibendam sol
effigiem. Quidam milla sen¬
tencia sunt quoties duosimu¬
cum plura specula disposita sic̃
ita ut alti sit ꝯspectus alt̾us õĩ¬
cet̾i ymaginum effigies sunt
nichil enim refert quid sit qd̾
speculo ostendat᷑. Quicquid e¬
indet redoit. Ita id quoq insu¬
blum. Si nubes sors aliq̃ dispo¬
suit ut int̾se aspiciant altera
nubes solis ymaginem. alteã
ymaginem redelit. Debent ãt
hec nubes que ħ p̾stant dense

Expanded text:
Tunc solemus notare, quemadmoTunc solemus notare, quemadmolibramento stetit. Quemadmodmago in terris aspici potest, ita in aere, cum sic coactus aer et limpidus constitit, ut faciem solis acciperet. Quam et aliae nubes accipiunt sed transmittunt, si aut mobiles sunt aut rarae aut sordidae: mobiles enim spargunt illam; rarae emittunt; sordidae turpesque non sentiunt, sicut apud nos imaginem maculosa non reddunt. Solent et bina fieri parhelia eadem ratione. Quid enim impedit, quommus tot sint, quot nubes fuerint aptae ad exhibendam solis effigiem? Quidam in illa sententia sunt, quotiens duo simucum plura specula disposita sunt ita, ut alteri sit conspectus alterius, omniceterae imaginem effigies sunt; nihil enim refert, quid sit quod speculo ostendatur: quicquid uidet, reddit. Ita illic quoque in sublimi, si sic nubes fors aliqua disposuit, ut inter se conspiciant, altera nubes solis imaginem, altera imaginis reddit. Debent autem hae nubes, quae hoc praestant, densae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ymagie solis. Nõ eĩ totu
imnitatur s mag̾tudĩem figuraꝙ¬
cet̾um nichil habent ardoris hebe¬
tes aut langurdi hisquidem no¬
men imponimus an facitq uir¬
gilius qui dubitauit d̾noĩe. D̾¬
indedequo dubitauãt posuit.
quo nõie dicam. Rethia nec tellis
ideo ꝯtende filerius. Nichil ẽgo
ꝓhibet illa pͣthellia uocari. Sũt
aũt ymagines solis innubespi¬
sa et uicina inmodum speculi.i
Quidam ꝑthelion qui ita diffi¬
nuint. Nubes rotunda ⁊ splẽ¬
dida similiꝙsoli. Sequitur enĩ
illum necumquã relinquitur
longius quam fuit cum apꝑuit
Nunquis nrm̃ miratur si solis
effigiem in aliquo fonte aut pla¬
cido lacu uidit. Nõ ut puto: At¬
qui tam̃ insublimi facies eius
di simo ydonea ẽmat̾ia que red¬
dit. Quot defectõem solis uolumꝰ
dep̃hendere. ponimus pelues q̃s
aut olco aut pice implemus. qr
pinguis humor minus facilet᷑¬
batur ⁊ ideo quas recipit ymagĩes

Expanded text:
aliquam similitudinem solis. Non enim totum aliquam similitudinem solis. Non enim totum imitantur sed magnitudinem eiuceterum nihil habent ardoris hebetes et languidi. His quod nomen imponimus? An facio quod Vergilius, qui dubitauit de nomine, deinde id, de quo dubitauerat, posuit? "Et quo te nomine dicam, Rhaetica? Nec cellis ideo contende Falernis." Nihil ergo prohibet illas parhelia uocari. Sunt autem imagines solis in nube spissa et incurua in modum speculi. Quidam parhelion ita definiunt: nubes rotunda et splendida similisque soli. Sequitur enim illum nec umquam longius relinquitur, quam fuit, cum apparuit. Num quis nostrum miratur, si solis effigiem in aliquo fonte aut placido lacu uidit? Non, ut puto. Atqui tam in sublimi facies eius di, si modo idonea est materia, quae reddat. Quotiens defectionem solis uolumus deprehendere, ponimus pelues, quas aut oleo aut pice implemus, quia pinguis umor minus facile turbatur et ideo quas recipit imagines
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debebis iactare. ¶ Multis
finit periculis causa in solẽp¬
nitertractata et cõtuãtiter uł¬
uel uicia detrabat. nõ aliis ex¬
probet nõ abhorreat apubli¬
cis morib. nec hoc agat.ut

Expanded text:
non debebis iactare; multis fuit periculi causa insolenter tractata et contumaciter. Tibi vitia detrahat, non aliis exprobret. Non abhorreat a publicis moribus nec hoc agat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ est. Quid enim refert quã¬
ret sialieno iminmnet sino ac¬
quisitas ad quirenda ꝯputat
Quis sic diuitiaꝵ modꝰ queris.
primus hre quod necẽe est pri¬
mus quod sat est.¬

Expanded text:
per est. Quid enim refert quanret, si alieno imminet; si non acquisita, sed acquirenda computet? Quis sit divitiarum modus, quaeris? Primus: habere quod necesse est. Secundus: quod sat est
Abbreviated transcription (Latin):
neget nõ stulte uidetur elegisse
huc locum uatia quem octium
suum pigrum iam et serulem
oferret.S ñ multum adtran¬
quilitatem locus confert sec nõ¬
multum animꝰ est qui sibi cõ¬
mendet omĩa. uidiego in uil¬
la yllari et amena nestos. uidi
inmedia solitudine occupatis
similes. quare nõ est quod exi¬
stimes. idco parum bene ꝯposi¬
tum ec̃te quod incampania ñ
es. Quare aũt non es hucusq
cogitatões tuas mitte ꝯu̾sare cu
amicis absentib licet. et quidem
quotiẽs uelis quam diu uelis ma¬
gis hac uoluptate que maxima
est frumur dum absumus.
Presentia eñi nos delicatos facit
et quia aliquãdo una loquimur
ambulamus conseducimus con
oucti sumus. nichil dehiis quos
modo uidimus cogitamus ⁊ ĩo
equo animo ferre delemus ab

Expanded text:
neget. Non stulte videtur elegisse hunc locum Vatia, in quem otium suum pigrum iam et senile conferret. Sed non multum ad tranquillitatem locus confert; animus est, qui sibi commendet omnia. Vidi ego in villa hilari et amoena maestos, vidi in media solitudine occupatis similes. Quare non est quod existimes ideo parum bene conpositum esse te, quod in Campania non es. Quare autem non es ? Huc usque cogitationes tuas mitte. Conversari cum amicis absentibus licet, et quidem quotiens velis, quamdiu velis. Magis hac voluptate, quae maxima est, fruimur, dum absumus. Praesentia enim nos delicatos facit, et quia aliquando una loquimur, ambulamus, consedimus, cum diducti sumus, nihil de is, quos modo vidimus, cogitamus. Et ideo aequo animo ferre debemus ab
Abbreviated transcription (Latin):
bñ exceꝑit cõ ualescunt. dexurgunt
Eadem est in quam p̃ceptoꝵ condi¬
tio. que seminum. Multum effi
tamuicem et ip̃a gnãbi et plus red

Expanded text:
ne excepit, convalescunt et exurgunt. Eadem est, inquam, praeceptorum condicio quae seminum; multum efficlta invicem et ipsa generabit et plus red
Abbreviated transcription (Latin):
sophy eas phylosophorum notas
usitatasq doct̾ͥnas cultum quen¬
dam obẜuantie singłaris induit.
queso ut hanc nich̾ moratus a

Expanded text:
sophicas philosophorum notas, usitatasque doctrinas cultum quendam observantiae singularis inducit, queso, ut hanc nihil moratus a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitur. at hoĩes inanimo ñ
inpatriamonio putent ẽe oi¬
uicias cum eẽ locu pletem ꝗ
pauptati sue aptatus est ꝯp
uo se diuitem facit magia
tam̃ ferũtur animui cũ c̾ar¬
mina eiusmodi dcã sunt
is minimoeget mortalis c
mĩmum cupit. ¶Quod
uult ht qui uelle ꝙ satis est
põt. Cum hec atq eiusmõi
audimuc adꝯfessionem uer

Expanded text:
praecipitur, ut homines in animo, non praecipitur, ut homines in animo, non in patrimonio putent esse divitias, eum esse locupletem, qui paupertati suae aptatus est et parvo se divitem fecit; magis tamen feriuntur animi, cum carmina eiusmodi dicta sunt: Is minimo eget mortalis, qui minimum cupit. Quod vult habet, qui velle quod satis est potest. Cum haec atque eiusmodi audimus, ad confessio
Abbreviated transcription (Latin):
udias facere. ffictũtur illis et
nunt quales iubetur. sulla aĩo
oruo ꝑmancat siño impetu
pi. sign̾em ꝓtinus ppłs honesti
ꝓterre pot̾crunt. ¶ Facile ẽ au¬
ditorem puocare ad capidĩe
recti omip eñi nã fuadameta
dedit semeq rartutum ome
adista oĩa natisumus. ¶Cũ
irritator accessit. Tũc illa cũa
bona ueluti soluta excitatur
nõ uides quẽadmodũ theat᷑
consonet quotiẽs aliqua deã
sunt anpublice agnoscimus
mopie multa auaricie oĩa in
nullum auarus bonus est. ⁊̃
se pessimus adhoc u̾sus ille sor
tur efficatius catem illa demi
modum spẽ noster clariorem
sonum redclit cum illum tu¬
ba ꝑlongi canalis angustias tẽ¬
tum ꝑrtenti orenouissime ex¬
itu effudit sic sensus nostros cla¬
riores art̃minis arta necessitas
astrinexerunt certi pedes. cadez
illa sña uelut lacerto excussa re
torq̃tur deꝯtẽp̾tu peccunie mł¬
ta dũr. ⁊ ogissimis orõib hoc

Expanded text:
audias, facere. Adficiuntur illis et audias, facere. Adficiuntur illis et sunt quales iubentur, si illa animo forma permaneat, si non impetum insignem protinus populus, honesti eruntpotuerunt. Facile est auditorem concitare ad cupidinem recti; omnibus enim natura fundamenta dedit semenque virtutum. Omnes ad omnia ista nati sumus; cum inritator accessit, tunc illa anima bona veluti soluta excitatur. Non vides, quemadmodum theatra consonent, quotiens aliqua dicta sunt, quae publice adgnoscimus inopiae multa, avaritiae omnia. In nullum avarus bonus est, in se pessimus. Ad hos versus ille sordtur, efficacius eadem illa demismodum spiritus noster clariorem sonum reddit, cum illum tuba per longi canalis angustias tractum patentiore novissime exitu effudit, sic sensus nostros clariores carminis arta necessitas adstrinxere certi pedes, eadem illa sententia velut lacerto excussiore torquetur. De contemptu pecuniae multa dicuntur et longissimis orationibus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid neccẽe est quod ꝓdẽet etiã
negligetib attende quid dicam
negͦligẽtib ñ repugnãtib. ꝗd ergo
nouerim ꝑtinacissimos quide
⁊ assiduos quos ego nõ ducipłoꝵ
philosophoꝵ. s inquilinoc uoco
quidam ueniũt ut audiant ñ
ut discant sicut intheatrum uo¬
luptatiscã addelcctãdas aures
or̃one. uł uoce uł fabulis duci
ut aliqua illo uncia deponãtut
aliquam legem iite accipiant.
qua mores suos erigant. s ut o¬
blectamento aurium ꝑfruãtur
aliqui tam̃ et cum pugillaribus
ueniunt. nõ ut res excipiant s
ut uerba quetam sine ꝓfectũ a¬
lieno dicant quã sine suo audi¬
ant quidam ad magnificas uo¬
ces excitãt᷑ ⁊ tñseunt. ĩ ꝯffectum ⁊¬
discc̃tium alacres uultu ⁊ aĩo nͨ
alit̾ ꝯcitãtur quã solẽt phigrii tibi
sono semiũi et eximpio fugien¬
tes rapit cos instigtq rerum
pulcritudo nõ u̾bor̾um ĩ ãium
ionitus ⁊iquid acriterd̃ mor
contũaciter uiuãt protinus q̃

Expanded text:
aliquid necesse est, quod prodesset etiam neglegentibus. Attende, quid dicam: neglegentibus, non repugnantibus. " Quid ergo noverim ? Pertinacissimos quidem et adsiduos, quos ego non discipulos philosophorum, sed inquilinos voco. Quidam veniunt ut audiant, non ut discant, sicut in theatrum voluptatis causa ad delectandas aures oratione vel voce vel fabulis ducimut aliqua illo vitia deponant, ut aliquam legem vitae accipiant, qua mores suos exigant, sed ut oblectamento aurium perfruantur. Aliqui tamen et cum pugillaribus veniunt, non ut res excipiant, sed ut verba, quae tam sine profectu alieno dicant quam sine suo audiunt. Quidam ad magnificas voces excitantur et transeunt in adfectum dicentium alacres vultu et animo, nec aliter concitantur quam solent Phrygii tibicinis sono semiviri et ex imperio furentes. Rapit illos instigatque rerum pulchritudo, non verborum inanium sonitus. Si quid acriter contracontumaciter, iuvat protinus quae
Abbreviated transcription (Latin):
magis laxat. hec nobis pcipere
attallum memini / cum scolã
eius obsidẽmus et primi ueni¬
remus et nouissimi exiremus
ambulantẽ quoq illum ad a¬
ti et discenti debet eẽ ꝓpositu
ũt ille ꝓdẽe uelit. hic ꝓͥficere q̃¬

Expanded text:
magis laxat. Haec nobis praecipere magis laxat. Haec nobis praecipere Attalum memini, cum scholam eius opsideremus et primi veniremus et novissimi exiremus, ambulantem quoque illum ad ati et discenti debet esse propositum: ut ille prodesse velit, hic proficere
Abbreviated transcription (Latin):
ẜtissum uuri exẽplo siplacuint
boni ꝯsules si displicuerĩt scies
duc oparens celsiq dñator
poli quocũq placiit. nulla pa¬
rendi mora est. adsum impig̃.
facnolle ꝯmitabor gemẽs ma¬
lus patiar facere quod liciit bo¬
no ducunt uolẽtem fc̃a nolẽtẽ
thunt. Sic uiuamus sicloqua¬
mur ꝑatos nos inueniat atq
inpigros fatum. hic est magn
aĩus qui se eo tͣclidit at cõtra il¬
le pusillus ⁊ḋgener qui obluctat
⁊ deordine mũdi male existĩat
se uale.
nichilomiꝰ quia ꝑtinet ꝓperas
nec ius expectare libros quos eỹ
pecliam Illuo tam̃ prius scriba
qũead̃m tibiista cupiditas di¬
scendi qua fragare te uideo di¬
gerenda sit necipã se impecliat
¶Neopassim carpenda sunt
nec auide inuadenda un iu̾sa ꝑ
tari honus inrib debet Inec pl
occupare quã cui sufficere pꝰ sic
nõ quãtum uis set quãtũ capr
auriendũ est. bonum tãtum
habeaĩuI.capies quatum uo¬
les quo plus recipit aĩus. hoc se

Expanded text:
ertissimi viri, exemplo. Si placuerint, ertissimi viri, exemplo. Si placuerint, boni consules; si displicuerint, scies Duc, o parens celsique dominator poli, Quocumque placuit; nulla parendi mora est. Adsum inpiger. Fac nolle, comitabor gemens Maiusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. Sic vivamus, sic loquamur; paratos nos inveniat atque inpigros fatum. Hic est magnus animus, qui se ei tradidit; at contra ille pusillus et degener, qui obluctatur et de ordine mundi male existimat e. Vale. nihilominus, quia pertinet, properas nec vis exspectare libros, quos cumpediam, illud tamen prius scribam, quemadmodum tibi ista cupiditas discendi, qua flagrare te video, digerenda sit, ne ipsa se inpediat. Nec passim carpenda sunt nec avide invadenda universa; ptari onus viribus debet nec plus occupari quam cui sufficere possimus. Non quantum vis, sed quantum capis, hauriendum est. Bonum tantum habe animum; capies quantum voles. Quo plus recipit animus, hoc se
Abbreviated transcription (Latin):
alium ignus eripiet.hanc reꝵ
ꝯdictoem mutare nõ possumꝰ
Id possumus magnum sum¬
mere aĩum et bono dignu
quo fortit̾ fortuita patiam ur
et nature consentiamus. nat᷑a
autẽ hoc ꝙ iides regnũt mu¬
tationib temꝑat nubilo sere¬
na succechunt turb̾atur maria
cũquieunt. flant mincem nẽ¬
ti noctem dies sequit. ꝑs celi cõ¬
surgit. pars mergitur ꝯtrariis
rerum et̃nitas ꝯstat. Adhanc
legem aĩus noster aptãdus ẽ
hanc seq̃tur hiuc pareat. ⁊ que¬
cuq fiuint debuisse fieri putet
necuelit obiurgare naturam
optimum est pati ꝙ emẽdare
nõ possis et deu quo auctore
cuera ꝓueniũt sine murmura¬
tone cõmutari. oalus miles
est qui imꝑatorem gemẽs seqͥtũ
Quare inpigri atꝙ alacres excipi¬
amus imꝑia nec deẜamus hunc
oꝑis pulcherimi cursum cuiqe¬
quid patiamur intextum ẽ ⁊ sic
alq̃mur iouem cuiꝰ tabnaculo
nr̃ u̾sibus difsetissimis aloꝗtur
mutare ꝑmittitur ciceronis dis¬

Expanded text:
aliud ignis eripiet. Hanc rerum aliud ignis eripiet. Hanc rerum condicionem mutare non possumus; illud possumus, magnum sumere animum et viro bono dignum, quo fortiter fortuita patiamur et naturae consentiamus. Natura autem hoc, quod vides, regnum mutationibus temperat; nubilo serena succedunt; turbantur maria, cum quieverunt; fiant in vicem venti; noctem dies sequitur; pars caeli consurgit, pars mergitur. Contrariis rerum aeternitas constat. Ad hanc legem animus noster aptandus est; hanc sequatur, huic pareat. Et quaecumque fiunt, debuisse fieri putet nec velit obiurgare naturam. Optimum est pati, quod emendare non possis, et deum, quo auctore cuncta proveniunt, sine murmuratione comitari; malus miles est qui imperatorem gemens sequitur. Quare inpigri atque alacres excipiamus imperia nec deseramus hunc operis pulcherrimi cursum, cui quidquid patiemur, intextum est. Et sic adloquamur Iovem, cuius gubernaculo rsibus disertissimis adloquitur, mutare permittitur Ciceronis, dis
Abbreviated transcription (Latin):
seris. Nemo nõ fortius ad id
cui sediu ꝯposuerat accessiti
Et duris quoq si p̃meditata
erat obstit. at õ imꝑatus etia
leuissima ex pauit idagedũ
est ne qd nobis inoppinatu
stabit ut nulli sis malo tyro ser¬
uimerelĩquerũt alium ꝯplacu¬
erũt. alium accusauñt. aliũ
ccciderist. alium ꝓdidenĩt. ali¬
um calcauert. aliũ uencno. a¬
lium criminatõne potieunt
Quicquit dixeris multis acci¬
dit deinceps que multa ⁊ uaĩa
sunt in nos dirigutur. queda
innos fixa sunt q̃dam iubrat᷑
⁊cum maxime ueniunt. q̃dã
inalios ꝑuentura nos astrĩgũt
nicħ mirem̃ coꝵ ad q̃ nati su¬
mus q̃ iõ nulli querẽda sũt¬
qr paria sũt omĩb. ita dico pa¬
na sunt.nam ⁊ quod effugit
mus. hyeps frigora adducit.
Algrdum est. Estas calores re¬
fert estuãdum. Intempies ce¬
li ualitudĩem intep̃tat. egro¬
tãcdum est et fera nob̃ aliquo
loco cccurret. et homo ꝑnicio¬
sior feris omĩb alium aqua

Expanded text:
seris. Nemo non fortius ad id, seris. Nemo non fortius ad id, cui se diu conposuerat, accessit et duris quoque, si praemeditata erant, obstitit. At contra inparatus etiam levissima expavit. Id agendum est, ne quid nobis inopinatum sdsidua praestabit, ut nulli sis malo tiro. " Servi me reliquerunt." Alium compilaverunt, alium accusaverunt, alium occiderunt, alium prodiderunt, alium calcaverunt, alium veneno, alium criminatione petierunt; quicquid dixeris, multis accidit. Deinceps quae multa et varia sunt, in nos tela deriguntur. Quaedam in nos fixa sunt, quaedam vibrant et cum maxime veniunt, quaedam in alios perventura nos stringunt. Nihil miremur eorum, ad quae nati sumus, quae ideo nulli querenda, quia paria sunt omnibus. Ita dico, paria sunt; nam etiam quod effugit mus. Hiems frigora adducit: algendum est. Aestas calores refert: aestuandum est. Intemperies caeli valitudinem temptat: aegrotandum est. Et fera nobis aliquo loco occurret et homo perniciosior feris omnibus. Aliud aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
Bi illa prudentia tua. ubi inde¬
spiciendis reb subtilitas. ubi
magnitudo iam pusilla tan
onem fuge ꝑutautit. si amici
decipent. hanc erũ sane nomẽ
quod illis noster epiciis ĩ po¬
⁊te aliis molestum ec̃ c̾debant
nichil horum insolitum ni¬
cħ̾ in expectatũ est offendi reb
istis tam ridiculum ẽ quam
queri ꝙ spargaris in publico
aut inquineris inluto. ¶ Ea¬
dem uite ꝯdictio est que balne¬
itiube itineris q̃dam int̾mit¬
tẽtur. quedam incident. nõ ẽ
delica ta res uiuere lõgam ui¬
am ing̾ssus es. ⁊ labaris opor¬
tet. ⁊ arietes ⁊ cadas. ⁊ lasseris
⁊exclames. O mors idẽ mo¬
naris alio loto cõmitẽ relin¬
quis. Alio efferes. aliotime¬
bis ꝑeuis modi offensas eme¬
tiendum est ꝯfragosum. hoc
ubi luctus ⁊ ultrices posuere
cubilia cure pallentesq habi¬
tant morbitristisq senectus
In h̾ ꝯtubnio uita degenda ẽ
effugere ista nõ potes ꝯtep¬
nere᷑ potes. Cõtepnes at si
sepe cogita ui̾s ⁊ futarã p̃sump¬

Expanded text:
bi illa prudentia tua ? Ubi in dispiciendis rebus subtilitas ? Ubi magnitudo ? Iam pusilla te ronem fugae putaverunt. Si amici deciperent—habeant enim sane nomen, quod illis noster error inpote aliis molestum esse credebant. Nihil horum insolitum, nihil inexpectatum est. Offendi rebus istis tam ridiculum est quam queri, quod spargaris in publico aut inquineris in luto. Eadem vitae condicio est, quae balnei, turbae, itineris: quaedam in te mittentur, quaedam incident. Non est delicata res vivere. Longam viam ingressus es; et labaris oportet et arietes et cadas et lasseris et exclames: "O mors ! " id est mentiaris. Alio loco comitem relinques, alio efferes, alio timebis; per eiusmodi offensas emetiendum est confragosum hoc iubi Luctus et ultrices posuere cubilia curae Pallentesque habitant morbi tristisque senectus. In hoc contubernio vita degenda est. Effugere ista non potes, contemnere potes. Contemnes autem, si saepe cogitaveris et futura praesump
Abbreviated transcription (Latin):
enim seipõs in utiles discipliẽ
circum ferunt. nulli nõ uicio
ꝙ insequũtur obnoxii.¶ Nõ
magis michi põt quisquam
talis ꝓdc̃e p̾ceptor quam gubẽ¬
nator intempestate nausi abũ¬
dus tenẽdum rapiente fluctu
tabnaculum luctãdum tum
ip̃o mari eripienda sunt uento
uela. quid me põt ad iuuare rec¬
tor naiugii attonitus ⁊ uomi¬
tans. Quanto maiore putas
uitam tempestate iactari quã

Expanded text:
enim se ipsos inutilis disciplinae enim se ipsos inutilis disciplinae circumferunt nulli non vitio, quod insequuntur, obnoxii. Non magis mihi potest quisquam talis prodesse praeceptor quam gubernator in tempestate nauseabundus. Tenendum rapiente fluctu gubernaculum, luctandum cum ipso mari, eripienda sunt vento vela; quid me potest adiuvare rector navigii attonitus et vomitans ? Quanto maiore putas vitam tempestate iactari qua
Abbreviated transcription (Latin):
neminom potuisse scipionem
neq ciuem. neq bostem reddẽ
oꝑe p̾cium felicem deinde sepu¬
tat qdmuenerit uñ iussumsit
nirgilio dicere quem suꝑ ĩgẽs
celiporta tonat ¶Enuis hac
uirgiaum Ese cnita apud cice¬
ronemmbiis ip̃is derepublica
hoc epygrana est nisi fas est do
plagas celestium ascendere cui¬
qua est. michisoli celimaxima
porta patet. ¶Setne ⁊ p̃e dicit
alutd ago inphilogum ant gra¬
maticum delabar Illud ammo¬
reo auditionem philosophoꝵ
lectõemꝙ ad ꝓpositum beate ui¬
te trahentam no ut u̾ba prisca
aut ficta captemus.⁊ translati¬
ones impbas figurasq dicen¬
di. S ut ꝓfutura precepta ⁊ ma¬
gnificas uoces ⁊ aĩosas q̃ mox
irem tnͣsferatu Sic ista discał¬
mus ut que fum̾t uerba sint ꝑ¬
oꝑa. nullos autem peius me¬
reri de omĩb mortalib iidi¬
co quam qui ph̾iam uelut a¬
liquod artificium uenale di¬
dicerunt. qui alit uiuũt quã
uiuedum eẽ pcipiunt. exc̃pla

Expanded text:
neminem potuisse Scipioni neminem potuisse Scipioni neque civem neque hostem reddere operae pretium. Felicem deinde se putat, quod invenerit, unde visum sit Vergilio dicere: quem super ingens porta tonat caeli. Ennium hoc vergilium. Esse enim apud Ciceronem in his ipsis de Re Publica hoc epigramma Enni: Si fas endo plagas caelestum ascendere cuiquam est, Mi soli caeli maxima porta patet. Sed ne et ipse, dum aliud ago, in philologum aut grammaticum delabar, illud admoneo, auditionem philosophorum lectionemque ad propositum beatae vitae trahendam, non ut verba prisca aut ficta captemus et translationes inprobas figurasque dicendi, sed ut profutura praecepta et magnificas voces et animosas, quae mox in rem transferantur. Sic ista ediscamus, ut quae fuerint verba, sint opera. Nullos autem peius mereri de omnibus mortalibus iudico quam qui philosophiam velut aliquod artificium venale didicerunt, qui aliter vivunt quam vivendum esse praecipiunt. Exempla
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit palentesq babitãt mõ¬
bitristisq senectus. ¶No est
quod mirens exeatem mat̾ia ⁊¬
siis qũeq sciroiis apta colige̾
in codem prato bos herba querit
canis leporem cicoma lacerta
¶Cum aiceronis librum dep̃ hen
alius alio curam suam mittit.
philosophus ãmiratur tã mł
¶Cum adhanc eadem lectionem
philogus accessit. hoc subnotat
duos romanos reges ẽẽ. quorũ
alt̾ patrem ñ eẽ habet. alter ma¬
trem. nã deẜui matre dubitatũ
tatorem dicimus. ⁊ iystoriis ita
nominari legimus apud antiqͦs
magr̃ꝵ ppłi u̾ceatum. hodieq ⁊
idertat mang̾aliblibris ⁊ testĩo¬
ticis explicuit primum u̾ba ex¬
pressa asedici acicerone.idem re
ip̃a mom̃tarium refert. nec mi
ad ea que ꝯsuetudo scłimutau̾
bant. deinde manes colligit uer¬
sus et inprimis illos ḋ affricano.
scp̾tos cui nemo cinis neq hostis
exco seait intlłigere apud anti¬
quos nõ tm̃ auxilium signifi¬

Expanded text:
loco dicit: Pallentesque habitant morloco dicit: Pallentesque habitant morbi tristisque senectus. Non est quod mireris ex eadem materia suis quemque studiis apta colligere; in eodem prato bos herbam quaerit, canis leporem, ciconia lacertam. Cum Ciceronis librum de Re Pubiae deditus, alius alio curam suam mittit. Philosophus admiratur contra  Cum ad hanc eandem lectionem philologus accessit, hoc subnotat: Duos Romanos reges esse, quorum alter patrem non habet, alter matrem. Nam de Servi matre dubitatur;tatorem dicimus et in historiis ita nominari legimus, aput antiquos magistrum populi vocatum. Hodieque id extat in auguralibus libris, et testimoticus explicuit, primum verba expressa, reapse dici a Cicerone, id est re ipsa, in commentarium refert, nec minad ea, quae consuetudo saeculi mutavit, bant. Deinde Ennianos colligit versus et in primis illos de Africano scriptos: cui nemo civis neque hostis Ex eo se ait intellegere, opem aput antiquos non tantum auxilium signifi
Abbreviated transcription (Latin):
mum ⁊ ad huc tractabilẽ ad
meliora cõuertere. quia ħ tp̃
ydoncum est laborib. ydone¬
um agitãdis ꝑstudia inge¬
muis est. ⁊ excendis ꝑoꝑa cor¬
poribus. Quod su ꝑẽ segnĩ¬
Nangurouis est.⁊ꝓpius asine.
¶Itaq toto hoc agamus animo
et omissis ad que deu̾timur ĩ
remunam laboremꝰ. ne hac tpi
ꝑnicissimi celeritate quã retinẽ
nõ possumus relicti demum
intelligamus primus quisq
tamquã dies optimus placeat
tredigatur innrm̃ quod fu¬
git occupandũ est. ¶ Hec nõ co¬
gitat ille qui gramatia occulis
carmen istud legit. Ideo oꝑti¬
mum quem primum ẽẽ diem
quia subeunt morbi. qr senectu
premit et ad huc adolescẽtiam
cogitantib supͣ caput est. Set
ait uirgilium semꝑuna ponẽ
morbos et senectutem no me¬
hercule in merito. sencetus in sa¬
nabilis morbus est. pretea ĩꝗd
hoc senectuti cognomen impo¬
suit tristem illam uocat. subeut
morbitristisq senectus. Alioł

Expanded text:
mum et adhuc tractabilem ad mum et adhuc tractabilem ad meliora convertere; quia hoc tempus idoneum est laboribus, idoneum agitandis per studia ingeniis et exercendis per opera corporibus; quod superest, segnianguidius est et propius a fine. Itaque toto hoc agamus animo et omissis, ad quae devertimur, in rem unam laboremus, ne hanc temporis pernicissimi celeritatem, quam retinere non possumus, relicti demum intellegamus. Primus quisque tamquam optimus dies placeat et redigatur in nostrum. Quod fugit, occupandum est. Haec non cogitat ille, qui grammatici oculis carmen istud legit, ideo optimum quemque primum esse diem, quia subeunt morbi, quia senectus premit et adhuc adulescentiam cogitantibus supra caput est; sed ait Vergilium semper una ponere morbos et senectutem, non mehercules immerito. Senectus enim insanabilis morbus est. Praeterea, inquit, hoc senectuti cognomen inposuit, tristem illam vocat: subeunt morbi tristisque senectus. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
uti uerbo illũ fugit optima q̃
diec miseris mortalib eui p̾ma
fugit subcunt morbi tristisq ⁊
senectus. Et laboret dure rapit
inclem̃tia mortis. ¶Ille qui
ad pħiam spectat hec eadem qͦ
debet adducit. ¶Numqua
uirgilius inquid dies dicit i¬
e. Set fugere. quod currendi
itnus ꝯcitatissimum est.⁊ op¬
timos quosq primos rapit. ⁊
quid ergo cessamus noc ip̃i cõ¬
citare. ut uclocitatem rapidis¬
sime rei possumus equare. me¬
liora p̾uolant. defiora succedt
quenlad̾m exam phoã primu
quod ẽ sinccrissimũ effunt gra¬
uissimum turbidumq subsi¬
dit. Sic inerate nr̃a. quod est
opunium inprimo est. idexau¬
rialiis potius patimur ut i¬
nobis fecem reẜuemus. In he¬
reat istud m̃o. et tanquã mis¬
sum oraculo placeat. optima
queq dies miẜis mortalib
eui. prima fugit qr optima. qr
quod restat incertũ est. quare
optima. quia uiuenes possuz̾
discere. possumus facilem ani¬

Expanded text:
uti verbo illum " fugit." Optima quaeque uti verbo illum " fugit." Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi Prima fugit; subeunt morbi tristisque senectus Et labor, et durae rapit inclementia mortis. Ille, qui ad philosophiam spectat, haec eadem quo debet, adducit: numquam vergilius, inquit, dies dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est, et optimos quosque primos rapi ; quid ergo cessamus nos ipsi concitare, ut velocitatem rapidissimae rei possimus aequare ? Meliora praetervolant, deteriora succedunt. Quemadmodum ex amphora primum, quod est sincerissimum, effluit, gravissimum quodque turbidumque subsidit, sic in aetate nostra quod est optimum, in primo est. Id exhauriri aliis potius patimur, ut nobis faecem reservemus ? Inhaereat istud animo et tamquam missum oraculo placeat: Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi Prima fugit. Quare optima ? Quia quod restat, incertum est. Quare optima ? Quia iuvenes possumus discere, possumus facilem ani
Abbreviated transcription (Latin):
bat. set pħiam oderat adpͥsti¬
nam ꝯsaetudĩem redclii. nec
difficult yachi ut inceperim
melus cenare ꝑsuasit. ¶Lan¬
dare solebat attalus culcitra
que resisteret corpori. taluitor
etiam senex inqua uestigiuz
apparere nõ zossit hec reculuit
ꝓbarem tibi quam uehem̃tes
haberent tyrumculi impetus
primos ad optima queq. Si
quis exortatur illos siquis im¬
penderet. Set aliquid pcipiẽ¬
tium uicio peccatur qui nos
decent disputare. nõ uiue̾ ali¬
quid discentium qui ꝓpõitũ
afferunt ad pceptores suor nõ
aĩum extollendi. s ingenium
logia est. ¶ Multum aũt ad
rem ꝑtinet quo ꝓposito adꝙ̃
q que rem accedas. ¶ Qui
g̾maticus futurus uirgilium
s̃crutatur noͣ hoc aĩo leg̾it illũ
egregium fuit in repa biletp̃s
liquemur agit nos agiturq
uelox dies. In scii rapimimr
oĩa infuturum disponimꝰ et
inter p̃cipicia lenti sumus.¬
¶ Set ut obsernet quotiẽs nugi¬
lius declaritate tpr̃m dicit hoc

Expanded text:
bat, sed philosophiam oderat, ad pristibat, sed philosophiam oderat, ad pristinam consuetudinem redii. Nec difficulter mihi, ut inciperem melius cenare, persuasit. Laudare solebat Attalus culcitam, quae resisteret corpori; tali utor etiam senex, in qua vestigium apparere non possit. Haec rettuli ut probarem tibi, quam vehementes haberent tirunculi impetus primos ad optima quaeque, si quis exhortaretur illos, si quis incenderet. Sed aliquid praecipientium vitio peccatur, qui nos docent disputare, non vivere, aliquid discentium, qui propositum adferunt ad praeceptores suos non animum excolendi, sed ingenium.logia est. Multum autem ad rem pertinet, quo proposito ad quamquam rem accedas. Qui grammaticus futurus Vergilium scrutatur, non hoc animo legit illud egregium: fugit inreparabile tempus: linquemur; agit nos agiturque velox dies; inscii rapimur; omnia in futurum disponimus et inter praecipitia lenti sumus; sed ut observet, quotiens vergilius de celeritate temporum dicit, hoc