comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munam ꝓsonam concurrunt.
bue ius prĩs adoptiui ⁊ natura¬
liuinculo copulatum ilegitimo
adopcõnis modo constrictu ⁊
adeum solum respiciat silius
cui eum ⁊ natura aggregauit¬
⁊ lex per ad optõem assignauit
dat᷑. s auita ⁊ ꝓauita tantum¬
m̃o reuerencia ꝓtegatureiq
adquirat. q̃ possunt adquiri.
⁊ ꝓdẽe. ⁊is eisolus pat̾ intemi¬
gat᷑. quilex fecit. matura nõ
dereliquit.n enim marciani
distinctõnilocum ẽẽ ni hoc cãu

Expanded text:
unam personam concurrunt ebile ius patris adoptivi et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum: et ad eum solum respiciat filius, cui eum et natura adgregavit et lex per adoptionem adsignavit,datur, sed avita et proavita tantummodo reverentia protegetur, eique adquirat quae possunt adquiri et prodesse, et is ei solus pater intellegatur, quem lex fecit et natura non dereliquit. Neque enim Marciani distinctioni locum esse in hoc casu
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ. Cum emintanta fragili¬
litas ⁊ adopcõnis. ut possit iu
ip̃o die ⁊ silius si̾ ⁊ extraneus ꝑ
emancipacõem inueniri quis
paciatur iura pr̃is natural̾ nexn
diuinococopilata ludibrio
defrandan. cuminhce cãu ⁊ cõ¬
cra dicendifilio ex iure uecenda¬
tur licencia. ⁊ inuitꝰ cnsire ad
aliam faunniam nõ cogat᷑ oĩa¬

Expanded text:
latus. cum enim tanta fragilitas est adoptionis, ut possit in ipso die et filius fieri et extraneus per emancipationem inveniri, quis patiatur iura patris naturalis nexu divino copulata ludibrio defraudari, cum in hoc casu et contradicendi filio ex iure vetere datur licentia et invitus transire ad aliam familiam non cogi
Abbreviated transcription (Latin):
relincĩnda sunt. reuocata ad
solos filios ex pͥore nim̾io na¬
dos ꝑuenire constituint. nulla¬
q inhac ꝑte filiorum ex secũ¬
do uim̾io natorum mencõ fc̃a.
ẽ. hoc quo corrigentes omnia
que memorato modo reuocã¬
cur nõ solum ad filios prioris
mu̾iii. s etiam ad eos qui ex
secundis nuptiis nati fu̾int
ꝑtin̾ere. ⁊ incapita int̾ om̃s
q̃ marito uł uyori ex dote uel
aute nuptiias donacõne oc¬
casione pͣpͤudii accedunt in¬
distinctẽ post secundas eoꝵ
similitudinem m̾m̾ii mor¬
ce dissolutiseruari. nec dece¬
t̾o repudii cãm requiri ur ali¬
am incare exquisicõm fieri.
dem.e Cum aꝑtissime iegi¬
bus cauetur iugratos uberos
amaiorum suorum hr̃ditate
m̾ito cẽ repellendos. si ħidem
in suis elogiis conscͥpsint. ⁊
re uera fu̾it relatum recla¬
mare uidetur huiusmodiscĩo¬
nn diuinar constitutõ leonis
inclite recorda cõuis qm super
siliis expriore. unu̾io. ꝓcrea¬
tis conscͥpsit. Nam cuuine¬
cunda uo migrau̾it tantum

Expanded text:
relinquenda sunt, revocata ad solos filios ex priore matrimonio natos pervenire constituerunt nullaque in hac parte filiorum ex secundo matrimonio natorum mentio facta est, hoc quoque corrigentes omnia quae memorato modo revocantur non solum ad filios prioris matrimonii, sed etiam ad eos qui ex secundis nuptiis nati fuerint pertinere et in capita inter omnes quae marito vel uxori ex dote vel ante nuptias donatione occasione repudii accedunt, indistincte post secundas eorusimilitudinem matrimonii morte dissoluti servari nec de cetero repudii causam requiri vel aliam in ea re exquisitionem fieri.. Cum apertissime legibus cavetur ingratos liberos a maiorum suorum hereditate merito esse repellendos, si hoc idem in suis elogiis conscripserint et re vera fuerit revelatum, reclamare videtur huiusmodi sanctioni divalis constitutio leonis inclitae recordationis, quam super filiis ex priore matrimonio procreatis conscripsit. Nam cum necunda vota migraverunt, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ex paderna uł materna
linea uenientib custodiri cẽ¬
semus. s qm̃adinodum geni¬
corib ꝓuidimus ita ⁊ innocu¬
am pot̾itatem nullis affici in¬
iuriis patimur. ut nõ genito¬
res quise secundis nuptiis de¬
uou̾nt ir rõnabile odiuui
ad priores liberos forsitanha¬
bentes siue iusta rõne eos iu¬
gratos uocare concedautur.
cosetͤnim liberos huiusmodi
bñficõ defraudari uolumus
qui re ip̃a ingrati contra suam
antiquitatẽ ab heredib geni¬
corum liquidis ⁊ indubitatis
ꝓbõnib conucti fu̾int ex hĩ¬

Expanded text:
paterna vel materna linea venientibus custodiri censemus. Sed quemadmodum genitoribus providimus, ita et innocuam posteritatem nullis adfici iniuriis patimur, ut non genitores, qui sese secundis nuptiis devoverunt, inrationabile odium ad priores liberos forsitan habentes sine iusta ratione eos ingratos vocare concedantur. Eos etenim liberos huiusmodi beneficio defraudari volumus, qui re ipsa ingrati circa suam antiquitatem ab heredibus genitorum liquidis et indubitatis probationibus convicti fuerint ex hu
Abbreviated transcription (Latin):
nitores iniuriis afficiebant.
qͣ pp̃ scĩmus iugratos reuera
diual constitucõ leonis augus¬
ce memorie eis pͥstit̾it in postͥ¬
um posse sͥ uindicare. s cͣn iu¬
gratos ab omni huiusmodi
lucro repelliiqͣm obsũacõ emi
in ꝑsonis etiam auiaiie pro¬
aui. proauie. nepotum uel
nepcum. item ꝓnepotum uł

Expanded text:
s iniuriis adficiebant. Quapropter sancimus ingratos re vera divalis constitutio Leonis Augustae memoriae eis praestitit, in posterum posse sibi vindicare, sed quasi ingratos ab omni huiusmodi lucro repelli. Quam observationem in personis etiam avi et aviae, proavi et proaviae, nepotum vel neptum, item pronepotum et
Abbreviated transcription (Latin):
num ⁊ palacii comimunione
pͥuentur: nec in aliqͣnec in
qua uatisunt ciuitate uel
uico aut regione u̾sentur.
Si quiu̾o in hac almaurbe
nati sunt cam sacratissimo
comitatu qͣm omnes ꝑ pro¬
imucias metropolitana ciui¬
tate pelsantur. ¶ Nulliin¬
suꝑ entichianiste uł apolli¬
nariste publice uł pͥuatim
cõnocandicetꝰ uł circulos cõ¬
tͣhendi ⁊ de errore heretico diᷤ¬
putandi ac ꝑ n̾sitatem faci¬
norosi dogniatis asserendi tͥ
buatur facultas. Nulli ⁊̃ cõ¬
tra uen̾abilem calcidonen¬
semi siuodum liceat aliquid
uł dictare uł scribere uł ecłe
ꝓferre. Nemo huiusmodi
hr̃e libros ⁊ sacriloga scͥptoꝵ
audeat monũta seruare.
or siquim hiscͥminib sue¬
rint depͥhensi perpetua de¬
portacõne dampnentur. coͦ
ũo qui discendi studio audi¬
erint de infausta heresidis
putantes decim librarum
auri q̃ sisco nr̃o inferende st̃.
iubemnus subire dispendium.
ultimo etiam supplicõ coher¬
oeantur qui illicita docere tẽp¬

Expanded text:
num et palatii communione priventur nec in aliqua nec in qua nati sunt civitate vel vico aut regione versentur. Si qui vero in hac alma urbe nati sunt, tam sacratissimo comitatu quam omni per provincias metropolitana civitate pellantur. Nulli insuper eutychianistae vel apollinaristae publice vel privatim advocandi coetus et circulos contrahendi et de errore haeretico disputandi ac perversitatem facinorosi dogmatibuatur facultas: nulli etiam contra venerabilem Chalcedonensem synodum liceat aliquid vel dictare vel scribere, vel legere ferre: nemo hujusmodi habere libros, et sacrilega scriptorum audeat monumenta servare. Quod si qui in his criminibus fuerint deprehensi, perpetua deportatione damnentur; eos vero qui discendi studio audierint de infausta hputantes, decem librarum auri, quae fisco nostro inferendae sunt, iubemus subire dispendium. Ultimo etiam supplicio coerceantur, qui illicita docere temp
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Secundum placitifidẽ¬
sinichil coñuenit specialiterpigͥ¬
norib acreditore maiore qͣmei¬
detebatur pͥciodistractis licet
excofmidns comparatꝰ sit nõ

Expanded text:
. Secundum placiti fidenihil convenit specialiter,noribus a creditore maiore qdebebatur pretio distractis, licet eo fundus comparatus sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩim ĩ adiisus possorcm. si frau¬
dem cum participasse cume¬
ditore potins dec̃e. ut reuoca¬
tis q̃ mala fide gesta constiterit
irrogatum apparu̾it. haberi
possit.
priusqmeis atissac̾et distrahẽ¬
te nõ per collinionememptor
comparauit. successores enis
de suꝑfluo nõ emptoris hr̃s
quirem possidet conuenientꝰ
est.

Expanded text:
verum etiam adversus possessorem, si frauverum etiam adversus possessorem, si fraudem eum participasse cum creditore potueris docere, ut revocatis, quae mala fide gesta constiterit, inrogatum apparuerit haberi possit. priusquam ei satisfieret distrahente non per collusionem emptor comparavit, successor eius de superfluo, non emptoris heres, qui rem possidet, conveniendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ciius distrahendipignora
fuit dolomalosundumuẽ¬
didisse. qͣntitua inter ẽ. res¬
tituere tibi eundemcredi¬
toremuidebit. qd̾ side bonis
⁊creditoris condempnatisol¬
cumfi̾t emptoremmale fi¬
de emisse. offerente tepecu¬
uenit restituere tibi fund
cumfructib male fidei emp¬
coremiubebit.
dem. S eruos qͦs milloiure
acreditore uenisse dicis pater
tinis uł tusihrditas enis ad te
ꝓtinet apossorib petere potes.
Qruisi usucaptisunt. petat
patertinis pͥcium eoruma
creditore. quinõ ire cosseruoᷤ
uendidit.
dem. S iuxor tuapͥsidiꝓba¬
u̾it cum aureos criginta debe¬
ret seruos suos amplioris p̾cii
ꝓ grãm aureisinginticredi¬
torem uendidissoeumq sol¬
uendo nõ fuisse: iubebitemp¬
cores receptop̾ciorestituere
seruos.
uendicõem obligate posso̾nis
a creditore fc̃am alleges non
obseruatis q̃ indistrahendis
pignorib celebrari consueue¬
runt. aditopͥside ꝓuincie ex¬
perire accõne competenti. nõ
tantum adi̾sus creditorem.

Expanded text:
cui ius distrahendi pignora fuit, dolo malo fundum vendidisse, quanti tua interest restituere tibi eundem creditorem iubebit. Quod si de bonis creditoris condemnati soltum fuerit emptorem mala fide emisse, offerenti pecuveniit, restituere tibi fundum cum fructibus malae fidei emptorem iube. Servos, quos nullo iure a creditore venisse dicis, pater tuus vel tu, si hereditas eius ad te pertinet, a possessoribus petere potes. quod si usucapti sunt, petat pater tuus pretium eorum a creditore, qui non iure eos servos vendidit.dio. Si uxor tua praesidi probaverit, cum aureos triginta deberet, servos suos amplioris pretii per gratiam aureis viginti creditorem venumdedisse eumque solvendo non fuisse, iubebit emptores recepto pretio restituere servos.venditionem obligatae possessionis a creditore factam adleges, non observatis, quae in distrahendis pignoribus celebrari consueverunt, adito praeside provinciae experire actione competenti non tantum adversus creditorem,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ dederit ꝓ aliopignori. credi¬
cores eas distrahendinõ lit fa¬
cultatem. nͥ dissinilacone
marito obligante uelud ꝓpͥas
creditorisignoranciameirẽ¬

Expanded text:
i dederit pro alio, creditor eas distrahendi non habet facultatem, nisi dissimulatione, marito obligante velut proprias, creditoris ignorantiam cir
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. D ebitoris deminciatõ¬
qui creditorisnone si rempig̃¬
nori obligatam deistrat ur his
qui abconolunt comparare
deniniciat.ita deinum esficax
est simu̾sum tamsortis qͣniusu¬
rarum offerat debitum credito¬
ri. coͣd nonaccipiente. ydonea
fide ꝓbͥonis itaut oportet dẽpoĩ¬
tum hostentat. Namsiue modi¬
eum de sorte. u usuris in debito
ꝑseneret distractõ obłigͣate ñ
põt̃ impediri. n ea racõne emꝑ¬
tor. cam̃ ⁊ sisciat interpoĩtam
a debicore creditori demincia¬
cc̃em malafide sit possor.¬

Expanded text:
. Debitoris denuntiatqui creditori suo, ne sibi rem pignori obligatam distrahat, vel his qui ab eo volunt comparare denuntiat, ita demum efficax est, si universum tam sortis quam usurarum offerat debitum creditori eoque non accipiente idonea fide probationis ita ut oportet depositum ostendat. Nam si vel modicum de sorte vel usuris in debito perseveret, distractio rei obligatae non potest impediri, neque ea ratione emptor, tametsi sciat interpositam a debitore creditori denuntiationem, mala fide fit poss
Abbreviated transcription (Latin):
coris personainsemper posses¬
⁊̃ sionem cenuisse nec uendita
tona fidepdia. postea scince¬
rit̾ comparasse: potes oblata
pecumma cnmusuis ad restitu¬
cõem creditorem compelłe.¬

Expanded text:
oris personam semper possessionem tenuisse nec vendita bona fide praedia postea sinceriter comparasse, potes oblata pecunia cum usuris ad restitutionem creditorem compelle
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si sunt am em̾e
pͥdia t obligata uelint
nõ impediuntur scͥptu¬
ra cestamenti. qua complex᷑
est debitor milla aliop̾ͥdia ue¬
iindarri penam addidit. ut
fisciaerent. nec enimpotuisse
eumbuiusmodilege nis cͥdito¬
ris fac̾e̾ decerius manifestum:¬

Expanded text:
. Si sunt, qui emere praedia tibi obligata velint, non impediuntur scriptura testamenti, qua complexus est debitor nulla a se praedia venumdari et poenam addidit, ut fisci fierent. nec enim potuisse eum huiusmodi lege ius creditoris facere deterius manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Simhoc qd̾ iure debet᷑.
tͥ satisfactumnõ su̾it ⁊ debito¬
rib res obligatas tenentib adi¬
tus pͥses ꝓuincie tͥ distrahendi
cipiis acreditore distractis. actͣ¬
ditis. si post debitor qͦndam hẽc
soslic̾itau̾it. nõ uenditori. s ẽp¬
coricontra possidentem iurem
competit accõ.
ris quipignora tradiderat hr̃¬
dib qd̾ ab eo ꝓsonali accõne
pecipotiit soluendo. resobliga¬
tas distraheudi creditorifacul
gn̾alisiue specian conuencõe
pͭ creditoremalium cuinõ fue¬
rat ueranenudãtẽ nõ amit¬

Expanded text:
sto. Si in hoc quod iure debetur tibi satisfactum non fuit, et debitoribus res obligatas tenentibus aditus praeses provinciae tibi distrahendi cipiis a creditore distractis ac traditis si post debitor quondam haec sollicitaverit, non venditori, sed emptori contra possidentem in rem competit actio. ris qui pignora tradiderat heredibus, quod ab eo personali actione peti potuit, solvendo res obligatas distrahendi creditori faculgenerali sive speciali conventione per creditorem alium, cui non fuerat nexa, venumdatae non amit
Abbreviated transcription (Latin):
reb in solutum datis suidistͣc¬
tis ⁊ compensato p̾ciosatisei
contra qin supplicas ft̃mẽẽ adĩ¬
siquid residuum debetur obtu¬
leris. ac sinon acceꝑit deposu¬
eris consignatinurestituitibi
res pacto pignoris obligatas
ꝓuidebit. cimr ĩ edictoperpetuo
accõne ꝓposita pecunia.solu¬
ta creditoriul si ꝑ eunfcm̃
sit quo minus solueretur ad
reddenda ea q̃pignoris acce¬
perat iure cumsatis eindent̾
ignerimanitestum sit.

Expanded text:
rebus in solutum datis sive distractis compensato pretio satis ei contra quem supplicas factum adisi quod residuum debetur obtuleris ac, si non acceperit, deposueris consignatum, restitui tibi res pacto pignoris obligatas providebit, cum etiam edicto perpetuo, actione proposita pecunia soluta creditori vel si per eum factum sit, quominus solveretur, ad reddenda quae pignoris acceperat iure eum satis evidenter urgueri manifestum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius suam habebit portio¬
nem indegraui ⁊ qualem le¬
ges ⁊ nr̃a constitucõ diffiniuit
⁊ scͥptus heres cõuodumq
ei cestator dereliquid cuuile¬
gitimo moderamine senciet.¬
¶ Illud p̾tea sancimus ut
tempora de inofficiosoqĩrel
ab adita hereditate seciuid

Expanded text:
m filius suam habebit portiom filius suam habebit portionem integram et qualem leges et nostra constitutio definivit, et scriptus heres commodum quod ei testator dereliquit cum legitimo moderamine sentiet. Illud praeterea sancimus, ut tempora de inofficiosi querellae ab adita hereditate secund
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscumq causa int̾ueni¬
ens alicõ grauamen impo
dis omnib repleri. ⁊ nr̃m
iuuam̃ purum filiis infer¬
ri. replecõem autẽ sĩ ex ip̃a
suba patris. Noͣn si quidem
ex aliis causis filius lucratꝰ ẽ
uł ex substitucõne uł ex ĩe
accrescenͣdi puta usu fruc¬
tus. humanitatis et enim gͣ¬
tia sanciimus ea quidem oĩa
qͣi iure aduenticio eumlu¬
quis extraneo herede institu¬
to filio suo restituere eum
hereditatem suam cunimo¬
riatur disposuit uł intent¬
pus certum restitucõem dis¬
tulit. quia nr̃a constitutõ
q̃ aute poĩta ẽ: ommeui dila¬
cõem oumem moram censu¬
it ẽẽ abstrahendam ut qͣrta
ꝑs pura ⁊ mox filio restitu¬
atur. in huiusmodi spẽ qͥd
faciendum sit dubitabat᷑.
.¶Sancimus itaq qͣrte qui¬
dempartis estimacõem iam
nunc celebrari nõ expectata
nec morte heredis. nec ceni¬
poris iuteruallo. reliquum
autẽ ꝙ post legitimam por¬
cõeni restat tunc restitui qnͣ¬
do testator disposuit. Sic eiuĩ¬

Expanded text:
qualiscumque causa interveniens aliquod gravamen impondis omnibus repleri et nostrum iuvamen purum filiis inferri. Repletionem autem fieri ex ipsa substantia patris, non si quid ex aliis causis filius lucratus est vel ex substitutione vel ex iure adcrescendi, puta usus fructus: humanitatis etenim gratia sancimus ea quidem omnia quasi iure adventicio eum luum autem quis extraneo herede instituto filio suo restituere eum hereditatem suam, cum moriatur, disposuerit, vel in tempus certum restitutionem distulerit, quia nostra constitutio, quae antea posita est, omnem dilationem omnem moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. 1d . Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquim autem, quod post legitimam portionem restat, tunc restitui, quando testator disposuit. 1e . Sic eteni
Abbreviated transcription (Latin):
ulpiani constitucõem currãt.
herennii modestini siña recusa¬
ta. qui a morte destatoris ilico
cursum de in osficioso q̃rele
cemporib dabat. ut nõ lice¬
at heredi qnͣdo uolu̾it adire.
ne ꝑ huiusmodi cramitem
iterum silius defraudetur de¬
bito naturali. ¶ Sancimus
itaq ubi testator decesserit a¬
lio scͥpto herede ⁊ speratur de
in officioso qirela. neccĩtatem
hr̃e scͥptum heredem. si quit̃
p̾sto ẽ in eadem commnanens
ꝓuincia intra sex mensium
spacium. ¶Sin autẽ seor¬
sum utraq pars in diu̾sis ꝓ¬
uinciis degit: tune iutra au¬
nale tantummodo spacium
simili modo ꝑ continuum a
morte testatoris num̾andum
omuimodo adire huinsinodi
tit. ¶ Expeditꝰ et eniuita tͣe¬
tat᷑ iunducatur filio memora¬
tam mou̾e q̃relam. sui u̾o scͥp¬
t̾ beres intrastatuta tempor a
minime a dierit. ꝑ officium

Expanded text:
Ulpiani opinionem currant, Herennii Modestini sententia recusata, qui a morte testatoris ilico cursum de inofficioso querellae temporibus dabat, ut non liceat heredi quando voluerit adire, ne per huiusmodi tramitem iterum filius defraudetur debito naturali. Sancimus itaque, ubi testator decesserit alio scripto herede et speratur de inofficioso querella, necessitatem habere scriptum heredem, si quidem praesto est in eadem commanens provincia, intra sex mensuum spatium, sin autem seorsum utraque pars in diversis provinciis degit, tunc intra annale tantummodo spatium simili modo per continuum a morte testatoris numerandum omnimodo adire huiusmodi tit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio memoratam movere querellam: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit, per officium
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Scinus ante consti¬
tnͣcõem fecisse quacautum
ẽ. si pater minorem debiti por¬
cõem filio suo reliquiss omĩ¬
modo. ⁊ sinõ adiciatur uiri
boni arbitratu repleri filio.
at cam̃ ip̃o iure in ẽẽ eandem
replecõem. ¶ Querebatur
itaq si quis remidonatauiul
inter uiuos uł mortis causa.
uł intestam̃to relictam agno¬
u̾it ⁊ ꝓparte suahabu̾it. De¬
inde eademres eincta uł dota
uł ꝓparte su̾it an debeat ex
nr̃a constitucõne pars legiti¬
ma post enictõnem supple¬
riuł siõ ex falcidia minuã¬
cur legata uł fidei cominissa
uł mortis causa donacõnes.
deberet tam̃ ex hoc cãu sup¬
plem̃tum introduci. nedũ
cotam falcidiam accipere he¬
res mtitur ⁊̃ cotum comino¬
dum hereditatis amitt᷑at.¬
¶ Sancimus itaq in omĩ¬
b istis casib siue intotumi e¬
uictõ subsequatur. siũ in ꝑ¬
aliam remuł pecuniam res¬
titui. uł repletõemfĩ. nul¬
la falcidia interuemente.
ut siue ab uncõ mnimus fu̾it

Expanded text:
. Scimus ante constitutionem fecisse, qua cautum est, si pater minorem debita portionem filio suo reliquisset, omnimodo, etsi non adiciatur viri boni arbitratu repleri filio, attamen ipso iure inesse eandem repletionem. Quaerebatur itaque, si quis rem donatam vel inter vivos vel mortis causa vel in testamento relictam agnoverit et pro parte sua habuerit, deinde eadem res evicta vel tota vel pro parte fuerit, an debeat ex nostra constitutione pars legitima post evictionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam Falcidiam accipere heres nititur, etiam totum commodum hereditatis amittat. Sancimus itaque in omnibus istis casibus, sive in totum evictio subsequatur sive in paliam rem vel pecunias restitui vel repletionem fieri, nulla Falcidia interveniente, ut, sive ab initio minus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cabulas bonorum possõnem
nõ hũt secundum uet̾iule¬
ꝯum sanctõem q̃uiadmod̾
oportet pͥfata peculia q̃ ad in¬
star castrensis peculii introd¬
ucta sunt de inofficioso q̃re¬
le ẽe suppoĩta s hoc obtinere
oportet: douec in sacrn paren¬
tum suorum constitutisunt
hiiqui qͣi castrense peculimmi
possident. Si enuysiuiuris ef¬
ficiantiuꝓculdubio eoꝵ ces¬

Expanded text:
tabulas bonorum possessionem tabulas bonorum possessionem non habet secundum veterum legum sanctionem, quemadmodum oportet praefata peculia, quae ad instar castrensis peculii introducta sunt, de inofficioso querellae esse supposita? Sed haec obtinere oportet, donec in sacris parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est e
Abbreviated transcription (Latin):
de iu officioso querelamex¬
tendi oportet.S ⁊ pͥor q̃o e¬
rat. si om̃s qui qiͥ castrense pe¬
culium hñt cestari in hoc p᷑¬
sunt. quia nõ omnib passim
s quib dam ꝑsonis hoc pͥui¬
legiimi loco concessum est.
quia militib quidem ⁊ uet̾a¬
nis cestamĩta facere in castrẽ¬
si peculio undiq concessum
fuerat. S militib quidem
in expedicõne constitutis ĩe¬
legium hoc acceꝑunt si pos¬
sunt cestari: dubitatum sue¬
rat. ut puta uirs disertissinuᷤᷤ
patronis causarum. uirisq
deuotissimis memorialib ⁊
agntib in reb nec nõ magis¬
tris studiorum liberalium ar¬
tium. archiatͥs quo ⁊ omni¬
br omnino qui salariauł sti
sisqͣi castrense peculium suꝑ¬
secundum leges tantum pos¬
se elogia/. hoc nicħ ominus
eis adito pͥuilegio ut neq eo¬
rum destam̃ta de in officiosi
q̃rela expugnentur. Si enĩ
patromis adu̾sus res qͣs lib̾tꝰ
eius ex castris q̃siuit sui iuris

Expanded text:
de inofficioso querellam exde inofficioso querellam extendi oportet. Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc possint, quia non omnibus passim, sed quibusdam personis hoc privilegii loco concessum est: quia militibus quidem et veteranis testamenta facere in castrensi peculio undique concessum fuerat, sed militibus quidem in expeditione constitutis ilegium hoc acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, Archiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stsis quasi castrense peculium supsecundum leges tamen posse elogia: hoc nihilo minus eis addito privilegio, ut neque eorum testamenta de inofficioso querella expugnentur. Si enim patronus adversus res, quas libertus eius ex castris quaesivit sui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ peculi criplex inuenitur cã.
uel ⁊ enim paganum ẽ pecu¬
liumuł castrense uł ꝙ medie¬
cateminter utrumq optinet
ꝙ qͣi castrense nuncupatur.
se appellatur quibdam per¬
sons liua conceditur condere
quidem cestam̃ta. s nõ qͣi mi¬
litib quo ei uolu̾int modo.
s comimini i licito ⁊ consue¬
to ordine obsuando. Qmad¬
modum constitutum fuerat
in consulib ⁊ pͥfectis legion¬
⁊ omnib gn̾ałr qui in diuer¬
sis dignitatib acq amminis¬
tracõnib poĩti a nr̃a consecũ¬
cur mamiuł ex publicis sa¬
lariis qͣsdam largitates. set he
quidem ꝑsone destam̃tum
faciendi hũt pot̾atem in ip̃is
cantum modo peculiis q̃ iam
num̾ata siuit. id ẽ qͣi castren¬
sibus. s ⁊ uet̾ani qui cempore
quidem milicie sͥ poculium
ad quisicrunt miliciam a̾
deposuerunt cestari licito tã¬
tummodo nõ ꝓhibentur.In
hiis itaq omnib qͣi castren¬
sibr peculiis dubitabatur. si
contra huiusmodi testam̃ta

Expanded text:
 peculii triplex invenitur causa. vel enim paganum est peculium vel castrense vel quod medietatem inter utrumque obtinet, quod quasi castrense nuncupatur. se appellatur, quibusdam personis licentia conceditur condere quidem testamenta, sed non quasi militibus pro voluerint modo, sed communi et licito et consueto ordine observando, quemadmodum constitutum fuerat in consulibus et praefectis legionet omnibus generaliter, qui in diversis dignitatibus vel administrationibus positi a nostra consequuntur manu vel ex publicis salariis quasdam largitates. Sed hae quidem personae testamenti faciendi habent potestatem in ipsis tamen tantummodo peculiis, quae iam enumerata sunt, id est quasi castrensibus. Sed et veterani, qui tempore quidem militiae sibi peculium adquisierunt, militiam autem deposuerunt, testari licito tamen modo non prohibentur. In his itaque omnibus quasi castrensibus peculiis dubitabatur, si contra huiusmodi testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Cum antiquis legib
declaratum ẽ ut militaria
testam̃ta de in officioso quelã
euadant. multi alii casus en̾i¬
ꝯunt in quib dubitacõnes
exortas sopirinecc̃e ẽ. ¶In
castrensib enim peculus ĩ¬
croducta ẽ ⁊ alia subdiuisio

Expanded text:
. Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est et alia subdivisio
Abbreviated transcription (Latin):
possunt legitimas cͣchere nup¬
cias. tam doce qm aute nupti¬
as donacõe acuratore corui
pͥstanda estimadõe cameniu
hac quidem regiaurbe excel¬
lentissimi pͥfectiurbis iupro¬
uinciis autẽ uirorum clarissi¬
morum. earum pͥsidum uel

Expanded text:
possunt legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eorum praestanda: aestimatione tamen in hac quidem regia urbe excellentissimi praefecti urbi, in provinciis autem virorum clarissimorum earum praesidum vel
Abbreviated transcription (Latin):
corib dementis qmfimosinͤ¬
non hisqui ex gn̾e corumno¬
biliores sunt. ⁊ta cam̃ut nulla
ex hac causa oriatur. uł in hac
expens arim ꝓcedant ne tale
hominuminfortunum eciã
expensarum dełm̃to pͥgrauet᷑.¬

Expanded text:
oribus dementis quam furiosi, necnon his qui ex genere eorum nobiliores sunt; ita tamen, ut nulla ex hac causa oriatur, vel in hacprocedant, ne tale hominum infortunium etiam expensarum detrimento prae
Abbreviated transcription (Latin):
ũĩtum quidem parens nõ con¬
fecit. lerautem curatorenuit¬
pote agnatim uocau̾ituł eo
cessante aut in ỹdoncoforsitã
existente ex iundicialielectõne
creatõ ꝓcedat. itaut si quidem
curator subam ydoncampos¬
sidet snsficientad sideiguler¬
nacõnis ĩ sine aliqua satisda¬
Sm audemnõ tałeis cẽ
sus inucuiatur. tunc ⁊ fideĩ¬
sio in qͣntum possibile est: ab
eo exploretur creatõe omnimo¬
do sacroscis scͥptutis ꝓpoĩtis in
onni cansa celebranda. ¶ ꝓp̃o
audemcuratore cuniscum st̃e
ie dignitatis est pͥfatuni sacͣ¬
m̃tum ꝓ utilit̾ reb gerendis
pͥstante. ⁊ inuentarium pub¬
lice conscͥbente. ⁊ ypoteca rer̃
curatoris modis omnib adhi¬

Expanded text:
mentum quidem parens non confecerit, lex autem curatorem, utpote agnatum, vocaverit, vel, eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione creatio procedat; ita ut, si quidem curator substantiam idoneam possidet, et sufficientem ad fidem gubernationis, sine aliqua satisdaSin autem non talis census ejus inveniatur, tunc et fidejussio, in quantum possibile est, ab eo exploretur; creatione omnino, sacrosanctis Scripturis propositis, in omni causa celebranda; ipso autem curatore, cujuscunque dignitatis sit, praefatum sacramentum pro utiliter rebus gerendis praestante, et inventarium publice conscribente; et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhi
Abbreviated transcription (Latin):
quies cant. ⁊ nemo ulterius
conetur que reꝑit ꝓfana pre¬
ceptauł doc̃e uł discere nec
antistites corumdem aude¬
aut fidem insimiare qͣm nõ
hñt. ⁊ ministros creare qͣd̾ nõ
sunt. ne ꝓ couuemenciam in¬
dicantium ominumq qui¬
b ꝑ constitutões patemas sr̃
hec cura mandata est: eius¬
modi audacia negligatur ⁊
crescat. hereticorum autẽ uo¬
cabulo continẽtur. ⁊ latis ad¬
u̾sus cos sanctionib debent
subcumbere qui uł leui ar¬
gumãto aidicõ catholice re¬

Expanded text:
 nemo ulterius conetur quae reppererit profana praecepta vel docere vel discere: ne antistites eorundem audeant fidem insinuare, quam non habent, et ministros creare, quod non sunt: ne per coniventiam iudicantium omniumque, quibus per constitutiones paternas super hoc cura mandata est, eiusmodi audacia neglegatur et crescat. Haereticorum autem vocabulo continentur et latis adversus eos sanctionibus debent succumbere, qui vel levi argumento iudicio catholicae re
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. S i constante matri¬
monio consilium augende
docis iuierit. uł uxor enis for¬
te uł enis nomine quilibet
nuptias.. ¶ additam̃toma¬
iorem fac̾e̾ qnͣto dotis auget
ticulus. nec obsit in huiusim̾o
munificenciis interocas cẽ
uberalitates cempore nupti¬
arum. Indulgendum ẽ nã¬
q consensui communi par¬
tium ne cum negetur augẽ¬
de potestas donacõnis. dotis
etiam pugrius constituatur
augm̃tum. ¶Idemq lic̾e
p̾cipimus etiam iu hiis ma¬
trimoniis in quib interdum
accidit aute nuptias quidem
donacõem millam eẽ. Solã
u̾o dotem marito mulierem
obtulisse. ut etiam cunc mu¬
nere dotem augente. licecit
marito quoq donatoẽm in
uxorem suain eiusdem qnͣti¬
catis fac̾e̾: qnͣtum aucta dos
contin̾e omoscitur. ¶ pacti
uidel de re̾bitõne uł recenti¬
one aucte dotis. uł donatõnis
prout parces consenserint. pro
iam statuto modo ineiidis.
siue niũgendis ueterib pac¬
tis q̃ ininicõnptianimn de
ante nuptias donatõne ⁊ cote

Expanded text:
pp. Si constante matrimonio consilium augendae dotis inierit vel uxor forte vel eius nomine quilibet nuptias additamento maiorem facere, quanto dotis augetur titulus, nec obsit in huiusmodi munificentiis interdictas esse liberalitates tempore nuptiarum: indulgendum est namque consensui communi partium, ne, cum negetur augendae potestas donationis, dotis etiam pigrius constituatur augmentum. Idemque licere praecipimus etiam in his matrimoniis, in quibus interdum accidit ante nuptias quidem donationem nullam esse, solam vero dotem marito mulierem obtulisse, ut etiam tunc muliere dotem augente liceat marito quoque donationem in uxorem suam eiusdem quantitatis facere, quantum aucta dos continere dignoscitur: pactis videlicet de redhibitione vel retentione auctae dotis vel donationis, prout partes consenserint, pro iam statuto modo ineundis sive iniungendis veteribus pactis, quae initio nuptiarum de ante nuptias donatione et dote
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nr̃e pietatis suꝑcertis patri¬
moniis aña emptores consecu¬
tisunt perpotiri. ⁊ ita cunctos
hunis modibũficiis scu priui¬
legiis ꝓfrui. tanqͥnsisuper sĩ¬
gur substanciis seu prĩmoni¬
is ⁊̃ iuic uł postea data fuiss
huiusmodidispoĩcõ. nec posse
cc̃ emptores pͥdc̃arimirerum
quib suꝑ hunsmodi reb lar¬
gitas nr̃a celata ÷ uł fu̾it aix ali

Expanded text:
rae pietatis super certis patrimoniis antea emptores consecuti sunt, perpotiri et ita cunctos huiusmodi beneficiis seu privilegiis perfrui, tamquam si super singulis substantiis seu patrimoniis etiam nunc vel postea data fuisset huiusmodi dispositio: nec posse contra emptores praedictarum rerum quibus super huiusmodi rebus largitas
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Diuturmim
suencium longitem¬
porispscͥpcone corrobo¬
ratum. creditorib pignꝰ ꝑseq̃nt
inefficacem accõẽm consti¬
tuit. p̾terqm sidebitores uł
qui miura coruni successer̃t.
obligate reipossoniincum¬
bant. ubi autem creditori a
posso̾re longitemporis pͥscͥp¬
sus debitorem. salna ei comi¬
hr̃s nõ exstitisti s iusta igin¬
ti amorum possõne collata
inte donacõ roborata ÷ n per¬
sonaliaccõne. quia debitori
non succesti conuenirite iu¬
ris rõ ꝓmittit nec data pigno¬
ri pͥdia post inter uallumlõ¬
gi temporis tibi auferendasũt
qͣndo ⁊̃ pͥsentib creditorib de¬
cemamiorum pͥscpͥcõem op

Expanded text:
. Diuturnum silentium longi temporis praescriptione corroboratum creditoribus pignus persequentibus inefficacem actionem constituit, praeterquam si debitores vel qui in iura eorum successerunt obligatae rei possessioni incumbant. Ubi autem creditori a possessore longi temporis praescriprsus debitorem salva ei comres non extitisti, sed iusta viginti annorum possessione collata in te donatio roborata est, neque personali actione, quia debitori non successisti, conveniri te iuris ratio permittit nec data pignori praedia post intervallum longi temporis tibi auferenda sunt, quando etiam praesentibus creditoribus decem annorum praescriptionem opp
Abbreviated transcription (Latin):
cantib inchoandam nõ eẽ ad
gitatenitintur. nulla inqui¬
ecudine lacerendos. nec his a
fico nr̃o controu̾siam comino¬
uendam. qui quo quo modo.
aũcytulo easdemres possede
quascumq res mobiles uel ĩ¬
mobiles. seuse mouentes.
in acconib ant quocumq ie
coustitutas a sacratissimo era
aut in accõnib uł quocum:
iure coustitute munficenci¬
e principal nomine date fu¬
erut. omnib parit̾ priuile

Expanded text:
cantibus inchoandam non esse. Addgitate nituntur, nulla inquietudine lacessendos nec his a fisco nostro controversiam commovendam, qui quoquo modo aut titulo easdem res possedequascumque res mobiles vel immobiles seu se moventes vel in actionibus aut quocumque iure constitutas a sacratissimo aeraraut in actionibus vel quocumque iure constitutae munificentiae principalis nomine datae fuerint, omnibus pariter pri
Abbreviated transcription (Latin):
mmp̃r. e Et nom̃ ⁊ mat̾iã
caducorum ex bellis ortã
⁊ auctam cinuib q̃ inse po¬
pulus romanus mouebat.
necc̃m. duximus. patres
conscͥpti in pacisicis nrĩ ĩ
imperii cemporib ab urbe
romana excludere. ut qd
belli caiamitas introdux̃
hoc pacis lenitas sopiret.
Et q̃madmodum inmuitiͤ
capitur iex papia ab an¬
c̾iorib principib emanda¬
lita. ita ⁊ a nob̾ cͥca caduco
cum neficret. S ⁊ ip̃is cesta¬
m̃torum condicorib sic gra¬
uissima caducorim obser¬
nacõ nisa ẽ. ut ⁊ substitutõ¬
nes introduc̾ent ne fiant
caduca. Et si fc̃a sint ap̃cer¬
tas ꝑsonas recurrere d ispo¬
nerent uias discludentes
qͣs iex papia posuit incadu¬
cum lex papia uis anͣtiquũ
ꝙ ante eam mominib sim¬
plicit uersabatur suis ma¬
chmacõnib ⁊ angustiis cir¬
cum cludens soł parentib
n liberis cestatoris usq ad

Expanded text:
mae. Et nomen et materiam caducorum ex bellis ortam et auctam civilibus, quae in se populus Romanus movebat, necessarium duximus, patres conscripti, in pacificis nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex Papia ab anterioribus principibus emendalita, ita et a nobis circa caducorcum ne fieret. Sed et ipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducum lex Papia ius antiquum, quod ante eam in omnibus simpliciter versabatur, suis machinationibus et angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
erant heredes suum impo¬
nen̾e iugum erubuit. iue¬
antiquum intactum eis ꝯ¬
seruans. nos omnibrntis
subiectis sine diffp̃a ꝑsona
iex papia ab adicõnib q̃ cir¬
ca defunctorum hereditateᷤ
ꝓcedebant. sumpsit. n ideo
nõ a morte testatoris. s ab
aꝑtura cabularum dicm
cedere iegatorum sencit᷑ cõ¬
sulta cĩcͥca legem papiam
introducta sunt concessert̃
ut qd̃ in medio deficiebat
hoc caducum fiat. primũ
hec corrigentes ⁊ mantiqũ
statum renonantes. scĩmꝰ
omnes hr̃e lñam amorte
cestatoris adire hereditates.
Similiq modo legatorim
ur fidei cominissorum pure
uł in diem relictornm diem
amorte cestatoris ce dere.¶ Et
timis elogiis relincim̃itur
contingenat de ficere consen¬
caneum ᷑ ⁊ cempora coruui
⁊ nomina manifeste expo¬
cur nõ sit incognitimi. ea.¬
quim rerum natura cune
cemporis cum condelantur
ex tͤma elogia nõ fuerant. for¬
istim alantsuł uiuo cestatore
is qui auiciid ex cestam̃to ha¬
buit: p᷑ cestam̃tum aũ ab hẽ

Expanded text:
rant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis conservans, nos omnibus nostris subiectis sine differentia pelex Papia ab aditionibus, quae circa defunctorum hereditates procedebant, sumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum renovantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adire hereditates similique modo legatorum vel fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et ultimis elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum est et tempora eorum et nomina manifeste expotur, non sit incognitum. Eaqui in rerum natura tunc temporis, cum condebantur extrema elogia, non fuerant, foristimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. ¶ Sinu̾o antea pro¬
create sunt liceat eis p̾ces offe¬
rencib in uictissimo principi
sacrunsine ullo obstaculo m̾¬
eri rescͥptum. ꝙ ꝑ eis ita nub̾e
ꝑmiccaturi: qͣi o̾ sint scenice
matris filie. noc iamphibran¬
tur uł copulari quib scenioe
filias uł dignitatis uł alceriꝰ
cause gr̃a uyores ducere iuter¬

Expanded text:
ducere. 5a . Sin vero ante procreatae sint, liceat preces offerentibus invictissimo principi sacrum sine ullo obstaculo mereri rescriptum, per quod eis ita nubere permittatur, quasi non sint scaenicae matris filiae: nec iam prohibeantur illis copulari, quibus scaenicae filias vel dignitatis vel alterius causae gratia uxores ducere inter
Abbreviated transcription (Latin):
hãt ut bona eius tam ab in¬
testato qui ex testam̃to: Isti qͦ:
sine iillo imꝑedim̃to ꝑcipere
possint. ¶ S ⁊ sicales muli¬
eres post diuinum rescͥptum
ad p̾ces earim datum ad ma¬
tͥmonium uenire distiunt.
saluam eis nicħominus estima¬
cõcm seruari p̾cipimus cam
in auis ommib qͣm ad tͣnsinit¬
cendam quib uolu̾int suam
sub̾am ⁊ suscipiendam compe¬
tentem sibi legib ab aliis re¬
m̃to delatam hereditatem.
Similes u̾o tale merentib ab
imꝑatore bñficium mulieri
simo principi supplicau̾nt. uil¬
troneam cam̃donatõem ante
m̃m̃. m̾uerunt. ex qua dignita¬
ce aliam etiam omnnem macu¬
lam ꝑ qm cederis omnb legi¬
time comungi mulieres prohi¬
bentur aboleri penitꝰ oportet.
¶his illud adiungiuis. ut
⁊ filie huiuscemodi imlicrum.
siquidem p᷑ expurgacõem pͥo¬
ris uite nate suit nõ uideantur

Expanded text:
habeat, ut bona eius tam ab inhabeat, ut bona eius tam ab intestato quam ex testamento isti quoque sine ullo impedimento percipere possint. Sed etsi tales mulieres post divinum rescriptum ad preces earum datum ad matrimonium venire distulerint, salvam eis nihilo minus existimationem servari praecipimus tam in aliis omnibus quam ad transmittendam quibus voluerint suam substantiam et suspiciendam competentem sibi legibus ab aliis reto delatam hereditatem. Similes vero tale merentibus ab imperatore beneficium mulieribissimo principi supplicaverunt, ultronea tamen donatione ante matrimonium meruerint, ex qua dignitate aliam etiam omnem maculam, per quam certis hominibus legitime coniungi mulieres prohibentur, aboleri penitus oportet. His illud adiungimus, ut et filiae huiuscemodi mulierum, si quidem post expurgationem prioris
Abbreviated transcription (Latin):
cione principale bñficium
eis sub ea loge condonamꝰ ut
si derelicta maia ĩ honesta cõ¬
u̾sacõne cominodioremuicam
amplexe fu̾int ⁊ honestati se¬
se cederint. liceat eis nr̃o sup¬
plicare numini. ut diuinos
affatꝰ sine dubio mereantur.
disunt nullo timore denendi ᷤ
ne scitis p̾ceriturum legum
infirmum cẽ uideatur tale
coniugium. sita ualidum
huiismodi ꝑman̾e matͥmo¬
nium confidentib qͣi nulla
p̾cedende in honesta uita uro¬
rescas dux̾int. sine dignitate
p̾diti sint. siue alio modo in
cam̃ dotalib omnimodo ĩstru¬
m̃tis nõ sine scͥptis cale ꝓbet᷑
comugium. Nam onini ma¬
cula penit᷑ direpta ⁊ qͣi sius na¬
calib huius modi mulierib
redditis neq uocabulum in¬
honestuni eis inherere de ce¬
c̾o uolum᷑. neq differenciã
aliqͣm eas hr̃e cumhis q̃ nicħ
simile peccau̾nt. S ⁊ liberos
ex calim̾m̾io ꝓcrcandos suos
⁊ logitimos prĩ eẽ liceat. ⁊ si a¬
lios expriori m̾n̾no legitimos

Expanded text:
ione principale beneficium eis sub ea lege condonamus, ut, si derelicta mala et inhonesta conversatione commodiorem vitam amplexae fuerint et honestati sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine dubio mereantur di sunt, nullo timore tenendis, ne scitis praeteritarum legum infirmum esse videatur tale coniugium, sed ita validum huiusmodi permanere matrimonium confidentibus, quasi nulla praecedente inhonesta vita uxores eas duxerint, sive dignitate praediti sint sive alitamen dotalibus omnimodo instrumentis, non sine scriptis tale probetur coniugium. 1b . Nam omni macula penitus direpta et quasi suis natalibus huiusmodi mulieribus redditis neque vocabulum inhonestum eis inhaerere de cetero volumus neque differentiam aliquam eas habere cum his, quae nihil simile peccaverunt: Sed et liberos ex tali matrimonio procreandos suos et legitimos patri esse, licet alios ex priore matrimonio legitimos
Abbreviated transcription (Latin):
filianum in sacris poĩtarii.
pris erpectetur aibitͥium si
sui iuris puella sit intra qͥu¬
ciun ⁊ uicesimum amiui
cõstituta ip̃ĩ qͦ exploretur
assensus. Si patris auxilio deᷤ¬
cituta matris ⁊ ꝓpuiquoꝵ ⁊¬
ip̃i quo requirantur ad ulte
iudicium. Si utroq orbata
parente sub euratoris desen¬
sione consistat. ⁊ iut̾ hones¬
tos competitores matrimomi
ouatur forte certam̃. ⁊ quera¬
tur cui potissimum puella
iungendasit. si puella cul¬
cuuerecundie ꝓpriam nolu̾¬
it ꝑdeꝓmere uoluntatem.
coram poĩtis ꝓpinquis iudici
deuuerare ꝑmissum sic cui
melus adulta sociecur.
ad ꝑcectoris ꝑsonam ⁊ sine
anqua sollempintatematͥ¬
moniorum liberam cumin¬
genius dum taxat mulieri¬
b contrabendi coniugiiper¬
ꝑmictimus faculcatem.

Expanded text:
filiarum in sacris positarum patris expectetur arbitrium: si sui iuris puella sit intra quintum et vicesimum annum constituta, ipsius quoque exploretur adsensus. Si patris auxilio destitutaius quoque requiratur adultae iudicium. Si vero utroque orbata parente sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii oriatur forte certamen, ut quaeratur, cui potissimum puella iungenda sit, si puella cultu verecundiae propriam noluerit depromere voluntatem, coram positis propinquis iudici deliberare permissum sit, cui melius adulta societur. ad protectoris personam et sine aliqua sollemnitate matrimoniorum liberam cum ingenuis dumtaxat mulieribus contrahendi coniugii permittimus facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
imptias uł cotis instriũta
defu̾int. põma etiam aliaq
ipciarum celebricas omit¬
catur. nullus existimet idob
deeẽ recte alias iuito m̾m̾io
sirmitatem uł exeo uatis li¬
b̾is nira posse legitioꝵ aufr̾i
Inter partes honestate ꝑsonaᷤ
nulla lege impediente con¬
sortiumi ꝙ eorum cousensu

Expanded text:
is instrumenta defuerint, pompa etiam aliaque nuptiarum celebritas omittatur, nullus aestimet ob id deesse recte alias inito matrimonio firmitatem vel ex eo natis liberis iura posse legitimorum auferri, inter pares honestate personas nulla lege impediente consortium, quod ipsorum consensu
Abbreviated transcription (Latin):
ris. siue pars eius musum ma¬
riti ꝓcessisse ꝓponatur de creto
p̾atrum nõ adiuuaris. Lcredi¬
tor cãm contractus nõ igͥnora¬
uerit.
natus consulti uelleiam auẽ¬
coritatem non posse uterce¬
dere eadem qr exceptõne si de¬
nͤissorem eius utiposse iuris
auctoritas ꝓbat. unde simĩ
cua m̾arito qnͣdam suo heres
nõ extitit satis ydonee excep¬
cõnis remedio cuta ẽ.
cessura te rogauit ut man¬
datorio nomine ꝓ ea tuam
fidem astringeres ininicõ cõ¬
tractus ꝑ excepcõnis auxiliũ¬
ꝑ ercep cõem uelleiani sena¬
tus consulti succͤatur: credi¬
cori contra priores debitores
recissoria acdõ detur.
dem. Sicum pater ala¬
costrato mutuam sumpsis¬
set pecimiam: uelud hanc
sulto uemientem ꝓuenire
neorsse ẽ. cum eam u̾itatis
simulata gesta cueatur.

Expanded text:
ris sive pars eius in usum mariti processisse proponatur, decreto patrum non adiuvaris, licet creditor causam contractus non ignoraverit. natus consulti Velleiani auctoritatem non posse intercedere eademque exceptione fideiussorem eius uti posse iuris auctoritas probat. unde si mater tua marito quondam suo heres non extitit, satis idoneae exceptionis remedio tuta est. cessura te rogavit mandatorio nomine pro ea tuam fidem adstringere, initio contractus per exceptionis auxiliur exceptionem Velleiani senatus consulti succurratur, creditori contra priores debitores rescissoria actio datur.dro. Si, cum pater istrato mutuam sumpsisset pecuniam, velut hanc sulto veniente pervenire necesse est, cum eam veritatis simulata gesta, tueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pularem neq ydoneis honii¬
nib credere neq memptio¬
nem possõnuni conu̾cere po¬
ciusti nõ ignorabit index usu¬
ras eius a ce erigi nõ oportere
ip̃r. y Pupulus agere nob̾¬
cum actõne cucele compelli
nõ potest u̾m adu̾sus futurã
calumpniam ut siquid ei de¬
betis cursus eius iuhibeat᷑
usurarum de minciacõnib
freqnt᷑ int̾poĩtis ad iudiriumi
puocate. ac si rem dissimula¬
cõne ꝓferat actis ap̃ pͥsidem
rõnem declarate quo fc̃o cam

Expanded text:
illarem neque idoneis hominibus credere neque in emptionem possessionum convertere potuisti, non ignorabit iudex usuras eius a te exigi non oportereio. Pupillus agere vobiscum actione tutelae compelli non potest. Verum adversus futuram calumniam et ut, si quid ei debetis, cursus eius inhibeatur usurarum, denuntiationibus frequenter interpositis ad iudicium eum provocate ac, si rem dissimulatione proferat, actis apud praesidem rationem declarate: quo facto tam
Abbreviated transcription (Latin):
mnp̃r. eSi quidem uiuit a¬
pud hostes uror cua nõdum
frat eius qͣi hr̃s dotem repet̾e
pot̃. Siu̾o diem functaẽ ⁊ he¬
reditatem eius possit uendica¬
re. dotis quoq repeticõ eiiure
competit cum instipulatu de

Expanded text:
nus . Si quidem vivit apud hostes uxor tua, nondum frater eius quasi heres dotem repetere potest. Si vero diem functa est et hereditatem eius possit vindicare, dotis quoque repetitio ei iure competit, cum in stipulatum de
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝓbatum fu̾it
iura eandemq cõ¬
dempnacõem eorũ
quo quorum appella¬
cõ iusta ꝓuunciata ⁊̃ fuis¬
senec du̾sitate factorum
seꝑacõẽm accipere emolum̃¬
cum uictorie secundumea q̃
constituta sunt ad tequo ꝑti¬
uerenõ ignorabit.

Expanded text:
probatum fuerit unam eandemque condemnationem eorum quoque, quorum appellatio iusta pronuntiata est, fuisse nec diversitate factorum separationem accipere, emolumentum victoriae secundum ea quae constituta sunt ad te quoque pertinere non ignorabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .c Curacorem hñti.
neq adiungi nisi causa cogni¬
ca. nec iu loco eius alium sb̾¬
stituiinsi aute priore renio¬
co ambigii iuris nõ ẽ ceq af¬
futurum dampui ꝙ ceiupo
re medbnegociis pupillarib¬
dampnicontingit ẽẽ succe¬
daneum. Euni actorempe¬
uculo cuo constitũe debu̾is.
Nec iure magrãtum in absẽ¬
tiam cuam alium creasse

Expanded text:
. Curatorem habenti neque adiungi nisi causa cognita nec in loco eius alium substitui non ante priore remoto ambigui iuris non est: teque afuturum damni, quod medio tempore negotiis pupillaribus contigit, esse succedaneum, cum actorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ꝯ Quod dicis matrẽ
filiis cucores nolle petere. sr̃
nomina mitc̾e ut ab ip̃o dec̾to
tͥbipossiint iubere nõ pro¬
hibetur.
Dem. An seruili condicõe
constitutum tutorem uł cura¬
torem a p̾side darinõ posse ułꝰ¬
lam ht iuris dubitatõem.

Expanded text:
. Quod dicis matrem filiis tutores nolle petere, super hnomina mittere, ut ab ipso decreto tribui possint, iubere non prohibeatur.. In servili condicione constitutum tutorem vel curatorem a praeside dari non posse nullam habet iuris dubitationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.S Si sororis cue fuiis
cutore legitimo pr̃uo costi¬
cuto. nec ullo excusato pri¬
uilegio tutor datus es. cum
hũti cutorem alium dari ꝓ¬
hibeant uira: neccĩtatem ad¬
minstracõnis ad eum ꝑcin̾e.¬

Expanded text:
. Si sororis tuae filiis, tutore legitimo patruo constituto nec ullo excusato privilegio, tutor datus es, cum habenti tutorem alium dari prohibeant iura, necessitatem administrationis ad eum pe