comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃a ꝙ illi ditami ⁊ recogno¬
ui pena cestat ⁊ capi potest
in filiouł ẜuo urgen̾alis
substripcõ susficit ⁊ ad penĩ
eitandam ⁊ ad capiendum¬
exilla quo cansa fui pene
quis s̾icietur ut diui quo
erunt. ¶Nitores ⁊ curato¬
res ⁊ hui. qui offõ coposito
non restituerunt tutelam
h̾e non possund at siams ad¬
u̾sus hanc legẽ p̾fectus er¬

Expanded text:
 illi dictaui et recognoui', poena cessat et capi potest, in filio uel seruo uel generalis subscriptio sufficit et ad poenam euitandam et ad capiendum.Ex illa quoque causa falsi poenae quis subicitur ut diui quoque erunt, ut tutores et curatores et qui officio deposito non restituerunt tutelam ahere non possint ac, si quis aduersus hanc legem profectus ae
Abbreviated transcription (Latin):
pensacõ admisra ĩo simari¬
tum uelit reus adult̾ii ieno¬
cimi reumfacere semel dela¬
tus non audietur ¶Sipb̾¬
lico indicõ maritꝰ nxorem¬
suam ream fac̾e̾t an lenoci

Expanded text:
pensatio admissa. ideo si maritum uelit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audietur. Si publico iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenoci
Abbreviated transcription (Latin):
non loco. set gen̾e. distiigii¬
tur. pot̾ emĩ aliquis dipenca¬
tor non ẽẽ ẜnorum urbanoꝵ
num̃o. ueluti his qui rusticaꝵ
rerni ro̾nes dispenset. ibiq
hĩtet. ⁊ non multum ab ẽ̾ anu¬
lico. insularius autem urba¬
norum num̾o ẽ. uidendum ẽ
tam̃ ip̃e dominꝰ querum loco

Expanded text:
oco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator non esse seruorum urbanorum numero: ueluti is, qui rusticarum rerum rationes dispenset ibique habitet. non multum abest a uilico insularius: autem urbanorum numero est. uidendum tamen est, ipse dominus quorum loco
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ mempconib ⁊ stipułoni¬
b ⁊ testam̃tis adiecco̾ ħ uti
optimus maximus q est hoc
singnificat ut lib̾um pretur
predium non ut & ẜ uitutes
ei debeantur. ¶lp̃¬

Expanded text:
 emptionibus et stipulationibus et testamentis adiectio haec "uti optimus maximusque est" hoc significat, ut liberum praestetur praedium, non ut etiam servitutes ei debeantur. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
posred̾it sim̃o ad u̾saruis eiꝯ eu
aut paucoribus diebus aut
cõm. paries e̾. siue murus. siue
matia est. item mae̾. siue semi
cellius ait. singulari appellõe:
cum plura. gen̾is eiusdem sig¬
in ficare uellemus. nam mult᷑
homiẽ uenisse romam. ⁊ pi¬
com lulem ẽẽ dicimus. item ĩ
mtpulanto satus hemus hrdẽ
cauere. si ea res ẜ me hr̃dem¬
ue meum indicata erit qris¬
sus ꝙ obeam remte hrdem¬
uetuũ nẽppe eque si ꝑlures
h̾des sint otmentur stipu¬
Q t̾orum ⁊ reliquorũ I
appellone ⁊ omnes continẽt᷑
ut marcellus dixit cutaeñ

Expanded text:
possederit, si modo aduersarius eius aut paucioribus diebus aut tione. 'Paries' est, siue murus siue maceria est. Item 'uia' est, siue semitcellius ait singulari appellatione, cum plura generis eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemus de herede cauere 'si ea res secundum me heredemue meum iudicata erit' et rursus 'quod ob eam rem te heredemue tuum': nempe aeque si plures heredes sint, continentur stipuorum" et "reliquorum" appellatione etiam omnes continentur, ut Marcellus dixit circa eu
Abbreviated transcription (Latin):
luid e̾ ꝓmict̾e furem non est¬
eẽ aluid furto noya splutum
q̃ui enim dicit furem non ẽe
de homuns ꝓposido loquitur.
ꝗsintis noya ⁊ solutum nemi¬
ui ẽẽ furti obligatum ꝓmit

Expanded text:
ud est promittere 'furem non esse', aliud 'furto noxaque solutum': qui enim dicit furem non esse, de hominis proposito loquitur, qui furtis noxaque solutum, nemini esse furti obligatum promit
Abbreviated transcription (Latin):
poste agiu̾ba spti ita se
hñt diui diui fre̾s longino.¬
sitibi qui appellauit ma̾¬
danit. ut eum deappelłone
qmͣ polia a pud eum fecco.
defendes. ⁊ res pectumaua

Expanded text:
posse agi. uerba rescripti ita se habent: 'Diui fratres Longino.Si tibi qui appellauit mandauit, ut eum de appellatione, quam Pollia ad eum fecit, defenderes, et res pecuniaria
Abbreviated transcription (Latin):
gi set ipm̃ adẽe adutorio.
deb̾e sciendum e/plane si
pecumaria causa e.ex qua ig
atiu̾sus eum sit appellat᷑.

Expanded text:
agi, sed ipsum adesse auditorio debere sciendum est'. plane si pecuniaria causa est, ex qua ignaduersus eum sit appellat
Abbreviated transcription (Latin):
sup̾e ultro ꝓbare desid̾at au¬
diendusest. ¶Qunde ĩgemi¬
itate cognoscunt decalũp¬
ma eius qui deni̾e contron¬
siam monit ad modum ex¬
ilii poiunt fere siu̾am. de¬
tores uelcuratores pupilo¬
rum quoꝵ tutelam ⁊ res ad¬
mustraunt postea status
qõm face non possunt. on¬
uenaiem se p̾buit nec post
manuimussõm ad lib̾tate
ꝓclaminare pot̾.  aulus
statu is ꝓ quolib̾tate suari¬
tigat prior audiendus est
ꝓbare uolens se ipm̃ mub̾¬

Expanded text:
ipse probare desideret, audiendus est. Qui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administrauerunt, postea status m facere non possunt. Mavenalem se praebuit, nec post manumissionem ad libertatem proclamare potest. Paulus statu is, qui pro libertate sua litigat, prior audiendus est probare uolens se ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
manumisĩt s ꝙ si sic stichuc
lib̾esto siue statim post dem¬
pus eiq cum lib̾ erit hr̃s me¬
us .x. dato idem dicendumẽ¬
illud constat ⁊ silib̾tate data
sic suit legatum eiq si eum

Expanded text:
manumiserit.Sed et si sic: 'Stichus liber esto' siue statim siue post tempus 'eique, cum liber erit, heres meus decem dato', idem dicendum est.Illud constabit, si libertate data sic fuerit legatum 'eique, si eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑorata testibus ꝓlatis ab solõ
secuta fu̾it mancipiorumq
mortua sunt estimacõ he̾tur
seatau̾o dampnacõne que su¬
ꝑ sunt publicant᷑. ¶ Eunde
fło testõ queritur hr̃ditarĩ¬

Expanded text:
orata testibus prolatis absolutio secuta fuerit, mancipiorum, quae mortua sunt, aestimatio habetur: secuta vero damnatione quae supersunt publicantur. Cum de falso test
Abbreviated transcription (Latin):
d u̾b̾ frandem adhibuit. s¬
fallax mag̾ qmͣ furtũ facit.
ut puta si dixit se locuple¬
tem. si im̾cem se collatum
ꝙ accepit. si fideuiss ores ido
lut᷑um. Nambiis hom̃ib
mag̃ decepit ꝙͣ furtũ fecit.
⁊ ideo furti ñ tenet. s qiuia
dolo fecit nͥsit alia adu̾sus
eũ accõde dolo dabr. ¶Ed
alienũ quid iacens lucͥ faci¬
endi cã sustulit furti obstrĩ¬
ogit᷑. sũ scit cuiꝰ sit siue igno¬
rauit. nich enĩ. ad furtũ mi¬
nuiend̾ facit ꝙ cuiꝰ sit utno¬
ret. & si dñs id d̾e liq̃rit fur¬
tum nõ fit eiꝰ ⁊̃ si ego furan¬
fit nͥ sit cui fiat. inpposito. ã
nlłi fit quippe cũ placeat sa¬
bini ⁊ cassu srũia existiman¬
ciũ statim nrãm ẽẽ defiu̾e rẽ

Expanded text:
d uerbis fraudem adhibuit, fallax est magis quam furtum facit: ut puta si dixit se locupletem, si in mercem se collocaturum quod accepit, si fideiussores idonluturum: nam ex his omnibus magis decepit quam furtum fecit, et ideo furti non tenetur. sed quia dolo fecit, nisi sit alia aduersus eum actio, de dolo dabitur.Qui alienum quid iacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, siue scit cuius sit siue ignorauit: nihil enim ad furtum minuendum facit, quod cuius sit ignoret.Quod si dominus id dereliquit, furtum non fit eius, etiamsi ego furanfit, nisi sit cui fiat: in proposito autem nulli fit, quippe cum placeat Sabini et Cassii sententia existimantium statim nostram esse desinere rem,
Abbreviated transcription (Latin):
cio corruptus siue iunculĩ
age custodiam uel ferrũ
inferri passus estosfõ iu¬
dicis pumendus est sines¬
cit obuegligenciam remio¬
uendus est abosfõ.¬
E quis ieceptam cꝰ¬
todiam smne causa dimit¬
tat mandatis ita cauecis
solutos amagr̾atib cog¬
solu̾it mulctam dices nĩ
cum sciert̾t tibi quo moles¬
tie furtum magrãtus sifa

Expanded text:
etio corruptus sine uinculis agere custodiam uel ferrum inferri passus est, officio iudicis puniendus est: si nescit, ob neglegentiam remouendus est ofe quis receptam custodiam sine causa d‹i›mittat, mandatis ita cauetur:solutos a magistratibus cogsoluerint, multam dices. nam cum scierint sibi quoque molestiae f
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex custodia ꝓducit᷑ cog¬
nostere debeat is qui ei ꝓni¬
cie pest inqua ꝓuinaa a¬
gitur illud aquibdam ob¬
suari solet ut cũ cognou̾te¬
⁊ constitu̾it irimittat illũ
cum e logio adeum qui pro¬
umcie p̾est uñde is ho ẽ¬
ꝙ quid̾ eycausa faciendum:
todiam ip̃r: in ꝑiculum de¬
ducintur. namdnuis adͥ¬
anus statilio repsit quoci

Expanded text:
qui ex custodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei prouinciae praeest, in qua prouincia agitur.Illud a quibusdam obseruari solet, ut, cum cognouit et constituit, remittat illum cum elogio ad eum, qui prouinciae praeest, unde is homo est: quod ex causa faciendum estodias, ipsi in periculum deducuntur. nam diuus Hadrianus Statilio Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
re sua ipensa quia cõi di¬
uidũdo accõni h s sibi mag
plac̾e. palcĩam dũtaxat eum
pr̃are oport̾e quia sua culpa
actor id paciat᷑. qui non agit
cimneo a quo opus fcm̃ sit. &
ẽ miquũ eum qui nõ fecit. id
restituere oport̾e. qm̃ cõi di
nidundo ag̾e pot̾ / quid .n. fi¬
et si ꝯocius enis soluendo ñ¬

Expanded text:
re sua impensa, quia communi diuidundo actionem habet. sed sibi magis placere patientiam dumtaxat eum praestare oportere, quia sua culpa actor id patiatur, qui non agit cum eo, a quo opus factum sit. et est iniquum eum, qui non fecit, id restituere oportere, quoniam communi diuidundo agere potest: quid enim fiet, si socius eius ‹s›oluendo n
Abbreviated transcription (Latin):
oso uł scõ int̾uente quo fasr̃
sit uti. nlła eoꝵ s̾intus imponi
potit ¶S si fundꝰ medius alt̾i
int̾ me ⁊ te int̾cidit haustus
s̾iututem fundo tuo mipon̾e

Expanded text:
ente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit.Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere
Abbreviated transcription (Latin):
ca int̾ueniat. sr ⁊ si flum̾ pu¬
blicũ eodem cãu quo int̾ue¬
mente flumĩe publico ue
idẽm ẽ si nonsit impedim̃to
tͣnseũti magnitudo flumĩe

Expanded text:
lumen publicum, eodem casu, quo interueniente flumine publico uiae id est si non sit impedimento transeunti magnitudo fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
loci dñi uñ aꝗͣ ducit. om̃iũ
uoluritatẽ eẽ seꝙ̃dam ñ am¬
bigit᷑ iniquũ enĩ uisũ est uo¬
lũtatem uniꝰ ex modica for
possit uide̾mꝰ. ⁊ plac nich
int̾eẽ utr̾ p̾cedat uolũtas aq̃
duccõm. an subseqͣt᷑. quia et
p̾t̾iorem uolũtatem p̾tor
tuerid. ¶Si flum̃ nauiga¬
bile sit. non oporte̾ p̾torem
ait. quia flim̃ ninꝰ nauiga¬
auł. Supra it alienũ arclisetuo¬
aq̃ ducende cã nõ uire fiet. nͣ
quo possit ire age̾ iuire extrũ¬
et at si specus ⁊ ñ cimicłin st̃
ag̃e posse. uł uũ seꝑatĩ. cum
ꝯniguł. uł separatim sĩgulos
cum uno. uł singuli cũ singu¬
lis si imus egit. ⁊ restitucõ
operis litisq estimacõ feã sit
cet̾or accõnem enanesc̾essit̃
si cum uno actũ sit. ⁊ is p̾stit̾it
cet̾os libari / idẽ socõꝵ noĩe dat

Expanded text:
ua ducitur, omnium uoluntatem esse sequendam non ambigitur: iniquum enim uisum est uoluntatem unius ex modica fortpossit, uideamus. et placet nihil interesse, utrum praecedat uoluntas aquae ductionem an subsequatur, quia et posteriorem uoluntatem praetor tueri debet.Si flumen nauigabile sit, non oportere praetorait, quae flumen minus nauigara iter alienum arcus aquae ducendae causa non iure fiet: nec qua possit ire agere, iure extruet. at si specus non cuniculum sub agere posse uel unum separatim cum singulis uel separatim singulos cum uno uel singulos cum singulis. si unus egerit et restitutio operis litisque aestimatio facta sit, ceterorum actionem euanescere: item si cum uno actum sit et si praestiterit, ceteros lib
Abbreviated transcription (Latin):
Dtensꝰ ait si opus fec̾it. potẽ¬
cõri uendid̾it p̾dium ꝗͣte¬
nus desierit dñs ẽẽ agẽdũ
cumeo ꝙ iu aut clam ꝙ si
annus p̾tierit de dolo iudi¬
ciũ dandumest ¶Cum

Expanded text:
t, si is qui opus fecerit potentiori uendiderit praedium, quatenus desierit dominus esse, agendum cum eo quod ui aut clam: quod si annus praeterierit, de dolo iudicium dandum.Cum
Abbreviated transcription (Latin):
non dep̾t̾ito s de futo damy¬
no agit᷑ ꝙ si is fũdus cui aqͣ
ꝑluiua nocet płiũ sit. agẽ qͥd̾
ul singulos posse sr damp¬
ni quid̾ ꝙ pꝰ litem otesta¬
tam datum sit nõ ampliꝰ
ꝑte sua ꝯsecut᷑um. ⁊ tem si
opus restitũt᷑ non fu̾it. nõ
erit oꝑo oꝑus fĩ restitui ꝯ¬
dempnacõm fi oport̾e ¶Si
ex priuato agro magrum
socium cum eo agẽ possen
trebat̾ aut̃ existimat si de

Expanded text:
non de praeterito, sed de futuro damno agitur.Quod si is fundus, cui aqua pluuia nocet, plurium sit, agere quidem uel singulos posse: sed damni, quod post litem contestatam datum sit, non amplius parte sua consecuturum: item si opus restitutum non fuerit, non erit opus restitui, condemnationem fieri oportere.Si ex priuato agro in agrusocium cum eo agere posse: Trebatius existimat, si de eo
Abbreviated transcription (Latin):
de actionem sp̃alem ẽc̃ de flu¬
minib ⁊ stii stillicidis gñ.¬
lem. ⁊ uͥtr atti ea lic̾e itaq a¬
qua que agro nocet. aque ꝑ
plume arcende actione coħ̃¬
cebr᷑ nec istud queranus
unde oriat᷑. nam ⁊si inpu¬
blico oriens. uł ex loco sacro
cendat. isq oꝑe fcõ in meum
finidum eam eu̾tat. aque
plunie arcende actõne eñ
ten̾i labeo art ¶Cassins quo
scribit. si aqua ex edificio
urbano noceat. uł agro uel
edificio. rustico agendum
de fluminib ⁊ stillicidus
pnd labeonem muenio re¬
latum. si ex agro meo aqua
fluens noceat. loco qui ẽ ĩt

Expanded text:
actionem specialem esse, de fluminibus et stillicidiis generalem et ubique agi ea licere. itaque aqua, quae agro nocet, per aquae pluviae arcendae actionem coercebitur. Nec illud quaeramus, unde oriatur: nam et si publico oriens vel ex loco sacro cendat isque opere facto in meum fundum eam avertat, aquae pluviae arcendae teneri eum Labeo ait. Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat vel agro vel aedificio rustico, agendum de fluminibus et stillicidiis. Apud Labeonem latum, si ex agro meo aqua fluens noceat loco qui est int
Abbreviated transcription (Latin):
to deficiamus ãpud namus¬
sam relatũ ÷ si aqͣ flueris it̾
suũ st̾core obstcit. ⁊ ex restag¬
nacõrie. sr̃iori agro roceat.
posse cum infiore agiait si¬
nat purgari. hanc enĩ accõ

Expanded text:
ud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noceat, posse cum inferiore agi, ut sinat purgari: hanc enim action
Abbreviated transcription (Latin):
pluine arende enn ag̾e n̾
spurcam quis inniutat. p̾se
eum impediri płisq placuit.¬
¶tem trebacius putat. eum
irrigare. pratũ illic fec̾it. ce¬
ꝑitq assidua irrigacõe iuci¬
no noc̃e. ait offiluis nr dap.
infecci n aque pluuie ar¬
cende accõe eum ten̾i nsi
locũ cõplanarit eoq fcõ cicior
aqͣ ad uicinũ ꝑuenire ceꝑit¬
aq̃ pluie arcende ñ nͥ eum
reñi qui insuo opꝰ faciat re¬
ceptũ ÷ eo nire utim᷑ qͣre si
quis inpublico opus faciat.
ħ accõ cessat sibiq imputa
red isqui dampni infecti ca¬
ncõe sibi ñ ꝓspexit sitũ in
pͥuato opus fcm̃ sit ⁊ publi¬
cum int̾ueniat. de toto agi

Expanded text:
pluuiae arcendae actione. spurcam quis immittat, posse eum impediri plerisque placuit.Idem Trebatius putat eum, i rigare, pratum illic fecerit coeperitque adsidua irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infecti neque aquae pluuiae arcendae actione eum teneri, nisi locum complanauit eoque facto citatior aqua ad uicinum peruenire coepit.Aquae pluuiae arcendae non nisi eum teneri, qui in suo opus faciat, receptum est eoque iure utimur. quare si quis in publico opus faciat, haec actio cessat, sibique imputare debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in priuato opus factum sit et public
Abbreviated transcription (Latin):
cauauit. aque ꝑluuie arcẽ¬
de acõne aginon posse tec
a uicnus ꝑlane si fossa iuire
fcã÷. quius memoria nõ ex¬
tat. agi tecum posse aque n
pluiue arcende. ut reficias¬
Iten labeo ait cum queritꝰ

Expanded text:
cauauit, aquae pluuiae arcendae actione agi non posse tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memoria non exstat, agi tecum posse aquae pluuiae arcendae, ut reficias.Idem Labeo ait, cum quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui audierint eos ⁊ memoria
tenuernt ¶ Et labeo ait si
uicuiꝰ falum̃ uł torrentẽ aũ¬
tit ne aqua ad enm ꝑueni¬
modo non hoc aĩo fec̾ ut tͥ
noceat.s ne sͥ noceat llut
oifũdꝰ nius uicino s̾iuat. ⁊¬

Expanded text:
qui audierint eos, qui memoria tenuerint.Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum peruenimodo non hoc animo fecit, ut tibi noceat, sed ne sibi noceat.Illud si fundus tuus uicino s
Abbreviated transcription (Latin):
In oũma tͥa sunt. ꝑ que infi¬
or locus or̃iori s̾uit. lex.nat᷑a
Toci. nestustas que semꝑ ꝓ le¬
fc̃a ẽ hnͣc infi̾or uicinus nõ
purgabat. sic fiebat ut ex res¬
ragnacõne eius aqͣ fundo nr̃o
noc̾et. dicit igit᷑ labeo aque
pluiue arcende cũ infioriaci
posse. ut aut ip̃e purgaret. aũ
fossa sit. n purgari uiciꝰ pa¬
ciat᷑ eam ꝑtem que tibi acce¬
dat. posse te mag̾. aque pluine
Tassius aut̾ scͥbit. si qua opera
aque muttẽde cã publica anc¬
toritare fcã suit. in aque plu¬
me arcende accõm ñ uenire.
meadem cã ẽẽ ea quoꝵ memo¬
riam uetustas excedit ¶ap
alphenũ si relatum ÷ eam fo¬
ssam ex qua ad infi̾orem fũd̾
aqua descendit. cortend̾ eẽ
uicinũ p̃gͣare. sũ extet fosse
memoria. sũ non extet. ꝙ ⁊ ip̃e

Expanded text:
In summa tria sunt, per quae inferior locus superiori seruit, lex, natura loci, uetustas: quae semper pro lefacta est: hanc inferior uicinus non purgabat: sic fiebat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluuiae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse purgaret aut tfossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accedat, posse te magis aquae pluuiae .Cassius autem scribit, si qua opera aquae mittendae catoritate facta sint, in aquae pluuiae arcendae actionem non uenire in eademque causa esse ea, quorum memoriam uetustas excedit.Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet
Abbreviated transcription (Latin):
debe. sũ mesior sũ det̾ior esꝰ
ꝯdicõ fcã sit idc̾co ⁊ si t̾re
motu. aut tẽpestatis mas¬
nitudme son cã mutata
sit. nemĩem cogi posse. ut
sinat in pristinam loci ꝯdi¬
cõm redigi. s nos ⁊̃ cquita¬
tẽ in hunc cãum adnasimꝰ¬

Expanded text:
debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequi
Abbreviated transcription (Latin):
nes emptorẽ. sĩ recessit. c̾tũ
sit uoluntate dñi fcm̃ aq̃
cessionem. iõ. aut̃ uolũtas
exigit᷑. ne dñs ignorans in¬
iuriam accipiat. nlłam .n.¬
eniptor pot̾ uid̾i muri ani
acciꝑe qui semel uolũit.

Expanded text:
em siue recesserit, certum sit uoluntate domini factam aquae cessionem.Ideo autem uoluntas exigitur, ne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uideri iniuriam accipere, qui semel uoluit.No
Abbreviated transcription (Latin):
aque pliue arcende accõne
eum ten̾i. labeo aut̃ ait si m¬
manuft̃s sit agi̾.⁊ si memo¬
ria euis non extet. agi posse
ut reponat᷑. nam hac accõe
nemiem cogi posse. ut uicino
ꝓsit. s ne noceat. aut int̾pes¬
let facientem ꝙ iure fac̾e
possitꝰ qͣꝙͣ tñ deficiat aque
cõtñ opnior utilem accõm
sus uicinũ siuelim agg̾em

Expanded text:
iae arcendae actione eum teneri.Labeo autem, si manu factus sit agger, etiamsi memoria eius non exstat, agi posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut uicino prosit, sed ne noceat aut interpellet facientem, quod iure facere possit. quamquam tamen deficiat aquae tamen opinor utilem actionem rsus uicinum, si uelim aggerem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑliuua noceat. nõ si nõ ꝓsit¬
iato eo aqͣ nat᷑ͣalit᷑ ad infi̾orẽ
agrum ꝑueniens noceat. labeo
existimat. aque plunie arcẽ¬
excipiait plane si pp io opͦ
sublatum. uehem̃cõr a qua p¬
fluat uel deriuet. aque plu¬
me arcende accõne posse agi¬
⁊̃ labeo confitet᷑ ¶ demiqr ait
condicõnb agrorum qͣsdã
magtria fint fliminia liceat
fossas hr̃e. sitũ lex nõ sit agͦ
dcã agri nat᷑am eẽ suandam
⁊ semꝑ infiorem ouꝑiori siu¬

Expanded text:
oceat, non si non prositlato eo aqua naturaliter ad inferiorem agrum perueniens noceat, Labeo existimat aquae pluuiae arcenexcipiant. plane si propter id opus sublatum uehementior aqua profluat uel corriuetur, aquae pluuiae arcendae actione agi posse etiam Labeo confitetur.Denique ait condicionibus agrorum quasdam s magna sint flumina, liceat fossas habere: si tamen lex non sit agro dicta, agri naturam esse seruandam et semper inferiorem superiori seru
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ sine sulcis aquarus
teni eũ diqͥd̾ ex hiis licet agͥ
colerid cã iudeat᷑ fecisse ꝙ si
alit̾ serere ñ possit. nisi sulcos
aquarios fec̾it non teni ¶ of¬
filus antem ait sulcos agri
colendi cã directo ita ut in
o apud s̾iui auctoris relat̾¬

Expanded text:
ulcis aquariis, teneri eum, si quid ex his, licet agri colendi causa uideatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri.Ofilius autem ait sulcos agri colendi causa directos ita, ut in .Sed apud Seruii auditores relat
Abbreviated transcription (Latin):
opus fiat ¶ Item sabinus¬
⁊ cassius opi s ꝙ manufcm̃
inhanc accõm uenire auĩt
nͥ si ꝯd agri colendi cã fiat sul¬
cos tñ aquarios qui gce applłã¬
tur uRec. si quis faciãt aque

Expanded text:
us fiat Item Sabinus Cassius opus manu factum in hanc actionem uenire aiunt, nisi si quid agri colendi causa fiat: Sulcos tamen aquarios, qui ἕλικες appellantur, si quis faciat, aquae
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓluuia crescit ñ nocet. nõ
nat᷑alit᷑. s oꝑere fcõ. nisi agri
colendi causa id fcm̃ sit / ui¬
bre autem cresc̾e eam aqua¬
dicimiꝰ que colorẽ mutat. uel
increscit ¶Item sciend̾ est
h.mc accõnem. non alias loc
habere. quan si a qua pluui

Expanded text:
e pluuia crescit noceat non naturaliter, sed opere facto, nisi si agri colendi causa id factum sit: Imbre autem crescere eam aquam, quae colorem mutat uel increscit.Item sciendum est hanc actionem non alias locum habere, quam si aqua pluuia
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ que de celo cadit atq
celestis noceat. ut labeo ait.
sũ cumalia mixta fit ¶ħ ã
ex quo dampnum timet᷑
rociens locunt ħt. quociens
manufcõ oꝑe. agro.aqua no¬
cit᷑a est .i. cum quis mamufe¬
c̾it. quo alit̾ flueret. ꝙͣ nat᷑a
sol si forte inmittendo eam
aut maiorem fec̾it. aũcita¬
ciorem. aut uehem̃cõrem. nĩ
si ꝯpͥmendo redũdare effec̾
palude in agrũ ens refluere
doksica palus aqua pliua
ampłiat eaq aqua repulsa
e ope agro uicini noceat aq̃

Expanded text:
 quae de caelo cadit atque aec aqua caelestis noceat, ut Tubero ait, siue cum alia mixta sit.Haec autem ex quo damnum timetur: totiensque locum habet, quotiens manu facto opere agro aqua nocitura est, id est cum quis manu fecerit, quo aliter flueret, quam natura soleret, si forte immittendo eam aut maiorem fecerit aut citatiorem aut uehementiorem aut si comprimendo redundare effecitpalude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ĩcestatus decedens codi¬
ciłlis dedit lib̾tates n ad di¬
tasit ab intestato hroitac
fauor const̾oins dini marcide¬
lib̾tatem compete ẜuo ⁊ boa
soluendo. de

Expanded text:
Si quis intestatus decedens codicillis dedit libertates neque adita sit ab intestato hereditas, fauor constitutionis diui Marci delibertatem competere seruo et bona soluendo:
Abbreviated transcription (Latin):
Iod s̾uus tuus ignorate te pos¬
sid uituꝰ non possides qm̃ is qͥ
in tua pot̾ate ẽ ignoranti tibi
ñ corporalẽ possõm s iustam
pot᷑ acquirere sicut id ꝙ ex pe¬
culio ad eũ ꝑuen̾it possio: nã¬

Expanded text:
od seruus tuus ignorante te ui possidet, id tu non possides, quoniam is, qui in tua potestate est, ignoranti tibi non corporalem possessione, sed iustam potest adquirere: sicut id, quod ex peculio ad eum peruenerit, possidet. na
Abbreviated transcription (Latin):
decreu̾nt. nulla constõne pro¬
hibitum ẽẽ ꝓcuratorem int̾¬
rogͣare set accusare enni cuiꝰ
negõia gessit. ⁊ tutorem qui
aut detulit aut mandauit᷑
ne aliquis penam paciaturᷤ
dignam sue ꝑ sone ut ꝯstitut̃¬

Expanded text:
lla constitutione prohibitum esse procuratorem interrogari, sed accusare eum, cuius negotia gessit. et tutorem, qui aut detulit aut mandauit, ne ali‹o›quin poenam patiatur dignam suae personae, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
cuus etatis sit. is qui se de fert.
utrum cu iuste. an pupillariꝰ.
nam pupillis ⁊ ꝑmittitur
mulieres. pp̃ sexus infirmitatẽ.
⁊ ita sacris constõnib cautũe.
item clarissimi uiri de ferre nõ
possunt Itẽ dampnati de ferre
stõnib principum ꝓhibent᷑¬
illi deferre. ꝗ inmetalsum dãp

Expanded text:
cuius aetatis sit is qui se defert, utrum iustae an pupillaris: nam pupillis etiam permittitur mulieres propter sexus infirmitatem, et ita sacris constitutionibus cautum est. Item clarissimi viri deferre non possunt. Item damnati deferre nstitutionibus principum prohibentur deferre illi, qui in metallum dati
Abbreviated transcription (Latin):
uisso. redente possore non asfu¬
erit. tantũ eyigendum. qnͣtu̾̃
ap̃ errariũ exea ca qm̃ detu¬
lit remauet si ꝓfessom eam ĩ¬
plesset. ¶Senatꝰ censuit. ut
ꝑm̃ i̾nes ad errarium defe¬
rat is. a quo tota hr̃ditas fisto
einccaest. ueluniũsa legata.
atq is doferre deb̾et. aquo ꝑs
hr̃ditatis uel legati eiicta
sit. ¶Si quis arguetur faicas
rbnes detulire deeo p̾fectus
crrarii coguoscat qnͣtam frau¬
dem inuem̾it ut tantam pocai¬
am inerrario uib̾at in ferri

Expanded text:
on adfuerit, tantum exigendum, quantum apud aerarium ex ea causa quam detulerit remaneret, si professionem eam implesset. Senatus censuit, ut perinde rationes ad aerarium deferat is, a quo tota hereditas fisco evicta est vel universa legata, atque is deferre deberet, a quo pars hereditatis sit.Si quis arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat, quantam fraudem inuenerit, ut ‹t›antam pecuniam in aerario iubeat inferri
Abbreviated transcription (Latin):
cuturꝰ fuisret si uiciss ¶i¬
unc adriamis reꝑsit eantem
ponam delatorẽ fere deb̾e. sicitã¬
tus ad edictum non redĩt. qua
teneretur sicam non ꝓbasret
Senatus adriaui temꝑibus
censuit. cumqnis se ad exrariñ
ut totum ĩ exrariũ colligat᷑.
⁊ ex eo ꝑs dmndia sibisecunt̃
bñficium dini adriani restitu¬
atur ꝙ sitribus ediccis ap̾fro
errario ad ẽẽ delator iusso. ueĩ¬

Expanded text:
si vicisset. Divus Hadrianus rescripsit eandem poenam delatorem ferre debere, si citatus ad edictum non responderit, qua teneretur, si causam non probasset. Senatus Hadriani temporibus censuit, cum quis se ad aerarium ut totum in aerarium colligatur et ex eo pars dimidia sibi secundum beneficium divi Traiani restituatur. Quod si tribus edictis a praefecto aerario adesse delator iussus veni
Abbreviated transcription (Latin):
in quid iqueb̾ desimctumeiꝰ
anmi fuiste. ut se uellet de¬
ferte: suĩo idcrco dissimula¬
uit. dum rem occultari sperat.
h̾rdem enis ultra nugare
p̾mium ncħ conseciturũ¬

Expanded text:
inquit, 'liquebit defunctum eius animi fuisse, ut se uellet deferre': si uero idcirco dissimulauerit, dum rem occultari sperat, heredem eius ultra uulgare praemium nihil consecuturum
Abbreviated transcription (Latin):
Nne Ita fidĩ hr̃dis comis it ro¬
go fundum titõ de quo de io¬
gam siticius caꝑe non possit
non enttab̾hrs penam taciti
ior̾e fraudem eycogitaste ui¬
commissu̾ hẽtur ꝙ uis enm
finidum nominau̾it non tñ¬
eo cognoso pot̾ dequo fit ro¬
gatus hr̃s cum diu̾sitas re¬
rum obson faciat lega¬
tum ꝓnus si tacite infidem
suam recipiat ut exporcõne
sua pr̃aret cestare fraude dr
qr de suo largiturͤ¬

Expanded text:
 Ita fidei heredis commisit: 'rogo fundum Titio des, de quo te rogaui'. si Titius capere non possit, non euitabit heres poenam taciti iorem fraudem excogitasse uicommissum habetur: quamuis enim fundum nominauerit, non tamen cognosci potest, de quo sit rogatus heres, cum diuersitas rerum obscurum faciat legatum. Patronus si tacite in fidem suam recipiat, ut ex portione sua praestet, cessare fraudem dicitur, quia de suo largitur
Abbreviated transcription (Latin):
quos soluisse se dicat lib̾atus
sit. Rpdi si nͨ mandauit ut
alt̾a .xx. subusuris lemorib
seiũ eadeni die obligauit. ita
septembris. ¶ Debitor pꝰ diẽ
utriusq scipsonis cedentem

Expanded text:
quoque soluisse se dicat, liberatus sit. respondit, si nec mandauit, utaltera uiginti sub usuris leuioribus Seium eadem die obligauit, ita Septembribus: debitor post diem utriusque stipulationis
Abbreviated transcription (Latin):
fide pecuniam credid̾it isq
nũmos acceptos ꝑdidit. ⁊ intͣ
t̃ꝑra mintegrũ restitucõnus de¬
cessit ħede fideuissore. difficile
it auxllio minori eẽ retĩe fi¬
deuissoris obligõnem que pͥn¬
cipalis fuit. ⁊ cui oblittõ fideiꝰ¬
sorisaccessit. sũ ꝯtempłone iu¬
ris p̾torii auxiliũ gͥ restitucõis
fidenissori qui adolescenti ħes
extit̾it intͣ ꝯstitutum tp̃c so
saluũ er. ¶ Nat᷑ał obligõ ut¬

Expanded text:
am credidit isque nummos acceptos perdidit et intra tempora in integrum restitutionis decessit herede fideiussore, difficile it auxilio minori esse, retinere fideiussoris obligationem, quae principalis fuit et cui fideiussoris accessit sine contemplatione iuris praetorii. auxilium igitur restitutionis fideiussori, qui adulescenti heres extitit, intra constitutum tempus saluum erit. Nat
Abbreviated transcription (Latin):
ex stipulatu accõne fideuissor
q̃mad̾m tenebat᷑ si debitor sine
ħede decessisset ¶ adicio hedita¬
toris adierit ħeditatem. uł. ꝯͣ. s¬
cẽdit. si forte creditor qui pu¬
pillo sũtutoris auctoritate nr̃¬
mos michi credid̾at ħes ei ex¬
tit̾it.nͥ .N. qͣnto locuplecõr pu¬
pupillus fc̃s ẽ. ꝯsequeret᷑. s in
solid̾ creditum suũ ex ħeditate

Expanded text:
ex stipulatu actione fideiussor, quemadmodum tenebatur, si debitor sine herede decessisset. Aditio hereditatoris adierit hereditatem. aliquancedit, si forte creditor, qui pupillo sine tutoris auctoritate nummos crediderat, heres ei extitit: non enim quanto locupletior pupillus factus est, consequeretur, sed in solidum creditum suum ex hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
munionem ꝓ indiuso quis ẽe
nitellutat. sũ mn xec̾ca ñ corpra
excogitet. s qͣntitatẽ s ⁊ si fide¬
uissor alienos nũmos nicã fide¬
uissionis dedit ꝯsumptis husmã¬
dati ag̾e pot̾. et ideo sieam pecu¬
nuam soluat quam subripuerat
mandatiatget. peyͣ fuiti uł ex cã
ꝯdicõnis prestit ¶ Fauiꝰ ianu¬
arius ꝑapinanos alt. cũ ticius
igaio seio deb̾et ex cã fid̾i ꝯmissi

Expanded text:
onem pro indiuiso quis esse intellegat siue in pecunia non corpora cogitet, sed quantitatem. Sed et si fideiussor alienos nummos in causam fideiussionis dedit, consumptis his mandati agere potest: et ideo si eam pecuniam soluat, quam subripuerat, mandati aget, postquam furti uel ex causa condictionis praestiterit. Fabius Ianuarius Papiniano salutem. Cum Titius Gaio Se
Abbreviated transcription (Latin):
alͥt̾ nuplesse ꝯdicõm ĩtelligen¬
dꝰ ẽ ꝙͣ si ex uoluritate sui dedit
su̾o .x. dari. ⁊ debitor meuio do¬
mino pecũi am soluit. si cͤ¬
ditor debitoris ħeditateni ad se
nͥ ꝑtineutem possedit᷑ ⁊ tm̃ ad
eum ꝑuenit qͣntũ siquilib aliꝰ
bonorũ possor ei solu̾̃et lib̾aret
hedem non pot̾ dici fidenisso¬
res lib̾ari . n .n. ip̃m s̾. soluisse
pecunian credend̾ ẽ. a quo ħe¬
ditas euricit᷑. ¶ Dolo fecisti qͦ
minꝰ possid̾es ħ̾ꝙ ex ħeditate
ad aliũ ꝑtinente app̾bendens a
si possessor corpꝰ aut litis estuma

Expanded text:
aliter implesse condicionem intellegendus est, quam si ex uoluntate serui dedit.seruo decem dari debitor Maeuio domino pecuniam soluerit. Si creditor debitoris hereditatem ad se non pertinentem possedit et tantum ad eum per uenit, quantum, si quilibet alius bonorum possessor ei solueret, liberaret heredem, non potest dici fideiussores liberari: neque enim ipsum sibi soluisse pecuniam credendum est, a quo hereditas euincitur. Dolo fecisti, quo minus possideres quod ex hereditate ad alium pertinente adprehenderas: si possessor corpus aut litis aestima
Abbreviated transcription (Latin):
seiꝰ ita caniss. ut ꝯibi solutũ
er unu̾so credito significaret.
pecũia ñ pot̾. cũ uosius ticui
actor absente dũo peciũam sol¬
irieam sp̃ẽm obligõns q̃hũit
auxiliũ excepcõnis tͣnsiatum
suũ p̃posuisse que solui nõ de¬
peculiares ex cã fideuissioius
qͣm suus nõ ex utilitate pecu¬
lu suscepit soluet.tẽ¬

Expanded text:
Seius ita cauisset, ut sibi solutum ex uniuerso credito significaret, pecunia non potest. cum uero seruus Titii actor absente domino pecuniam solin eamauxilium exceptionis, translatum seruum praeposuisse, quae solui non depeculiares ex causa fideiussionis, quam seruus non ex utilitate peculii suscepit, soluere
Abbreviated transcription (Latin):
si alt̃ ex reis pacti ꝯuenti excep¬
ħes excit̾it utrum ne suo nõie¬
an ẜ̾editario experiat᷑ ut ita
possit a ĩadut̾e. an excepcõni
locus sit. nec ne. ¶Item si duo
rei suit ꝓmutendi. et alt̾ alt̾ũ
h̾edem s̃cripsit nou ofundit᷑ ob¬
ligõ. q si reus ẜedem fidenissorẽ

Expanded text:
si alter ex reis pacti conuenti tempres exstitit utrumne suo noan hereditario experiatur, ut ita possis animaduertere, exceptioni locus sit nec ne. Item si duo rei sint promittendi et alter alterum heredem scripsit, confunditur obligatio. Sed et si reus heredem fi
Abbreviated transcription (Latin):
libari debitoremut eis sat̾ fiat
et adħ ꝑtin tutorisuł puꝑil¬
li debitoris nos fecisse ꝯꝑacc̃ẽ
nam cũ tutor pupillotenet.
ob id ꝙ debitoremeiꝰ ṅ ꝯuen̾it
n iudicõ cum alt̾o accepto lib̾¬
at᷑ alt̃. nec si dãpnatꝰ tutor sol¬
u̾it eas res solu̾it ꝓderit debiͣtori
quineciã dicisoł tutele ꝯͣria ac¬
cõe agendũ.c̃. ut ei pupillus ad¬
u̾sus debitorem. accõib cedat
si creditor adebitore petens¬
culpa suacãcecid̾it ꝓpe e̾. ut
accõe mandati nichͥ. amanda¬
tore ꝯsequidebeat. cum ip̃ius
uicõ accid̾it ne mandatori pos¬
sit accõnib ced̾e. ¶ Si int̾ emp¬
torem ⁊ uenditorẽ ouen̾it priꝰ¬
qͣmͣ alicrud ex alt̾ut᷑ ꝑte solue¬
t᷑. ut ab emptõne discedat᷑ si¬
deuissor eo noĩe acceptus solu
legante peciũam creditori sol¬

Expanded text:
 debitorem, ut ei satisfiat. et hoc pertinet tutoris et pupilli debitoris nos fecisse comparationem: nam cum tutor pupillo tenetur ob id, quod debitorem eius non conuenit iudicio cum altero accepto liberatur alter nec, si damnatus tutor soluerit, ea res proderit debitori: quin etiam dici solet tutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus aduersus debitores actionibus cedat. Si creditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius uitio acciderit, ne mandatori possit actionibus cedere. Si inter emptorem et uenditorem conuenerit, priusquam aliquid ex alterutra parte solueretur, ut ab emptione discedatur, fideiussor eo nomine acceptus solutlegante pecuniam creditori
Abbreviated transcription (Latin):
tenciam licet ꝓculus dissensiat
ꝑgat pet̾e ꝙ dibidebeat᷑. nec
offerat ꝙ accepit. exegõe doli¬
mali submonebr. ¶Sinant̾ cõ¬
iumes nũmos credã aut sotuã

Expanded text:
tentiam, licet Proculus dissentiat.pergat petere quod sibi debeatur, nec offerat quod accepit, exceptione doli summouebitur. Sin autem communes nummos credam aut soluam,
Abbreviated transcription (Latin):
n̾ale quid retinend̾ẽ. ut ibiei
obligõni que sec̃sle locũ opti¬
nr pͥncipas accedit ꝯfusa sit ob̾¬
lugõ quociens due sint pͥncipu¬
ies alt̾a alt̾i pocius adiciat᷑ at
accõnem quam ofusionẽ ꝑaĩe

Expanded text:
ale quid retinendum est, ut, ubi ei obligationi, quae sequellae locum optinet, principalis accedit, confusa sit obligatio: quotiens duae sint principales, altera alteri potius adicitur ad actionem, quam confusionem pare
Abbreviated transcription (Latin):
quis possit mͥ. aut ticio filio.¬
meo dari .x. uł ita michi aut
distmccõ ut filio quidem stipłã¬
te pr̃is tc̃ adiciat᷑ ꝑsona cum
stipło ei adquiri ñ possit. Cõrio
filii ꝑsonam adicicũ tociens ꝙ p̃¬
obligõnis s sosonis gr̃a filuꝑ
q ⁊ sic stipulari possumꝰ. mͥ
aut ticio c̃ capite diminutꝰ ex
dari. Nam si furlosius puꝑil¬
li ꝑsona adiecta sit. itatutori
uł curatori pecimia recte dab᷑
sicͭ ꝯdicõis quo implende cã
recte pecumia tutori ułcatorida¬
t᷑. ꝙ quid̾ labeo ⁊ pegasus ꝑu¬
tau̾unt utilitatis cãrecipien¬

Expanded text:
uis possit: 'mihi aut filio meo decem dari?' uel ita: 'mihi aut distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur persona, cum stipulatio ei adquiri non possit: e contrario filii personam adici, cum totiens, obligationis, sed solutionis gratia filii quia et sic stipulari possumus: 'mihi aut Titio, cum capite minutus erit, dari?' Nam si furiosi uel pupilli persona adiecta sit, ita tutori uel curatori pecunia recte dabitur, si condicionis quoque implendae causa recte pecunia tutori uel curatori datur. quod quidem Labeo et Pegasus putauerunt utilitatis causa recipien
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dehus qui requirendi anuo¬
cati sunt non quasi ꝓdamꝑ¬
natis. s .q. re. integra quera¬
tur siquis erit qui eum argu¬
ceret uib̾i oz uenire irenar¬
chimi ⁊ qui scripsit exequi
⁊ si diligent̾ ac fidełr hocfe

Expanded text:
etiam de his, qui requirendi adnotati sunt, non quasi pro damnatis, sed quasi re integra quaeratur, si quis erit qui eum arguceret, iuberi oportet uenire irenarchen et quod scripserit, exsequi: et si diligent
Abbreviated transcription (Latin):
que cont̾ definictum compete
iogatus fu̾at non accipie¬
ti fid̾iꝯmissũ reddẽ bona pb̾¬
licata erant ꝓniniciant ni¬
nichomnus ius deferendiex
comtone diui traiani hĩe eil
cui fidĩcõmissum erat uelic¬
tum qr aut nou nulli ingra¬
ti adu̾sus eos bn̾ficium diui

Expanded text:
quae contra defunctum competebrogatus fuerat non capienti fideicommissum reddere, bona publicata erant, pronuntiauit nihilo minus ius deferendi ex constitutione diui Traiani habere eum cui fideicommissum erat relictum. Quia autem nonnulli ingrati aduersus beneficium diui
Abbreviated transcription (Latin):
obligabit eum quia durioreiꝰ
hõmem aũ .x. utr̃ ip̃e stipłator
uolet stipłatꝰe̾. recte fideis¬
sorem ita accipi .x. aũ hõiẽ
utr̾ tu uoles. fit ⁊ enĩ inquit
hoc mͦ fideuissoris ꝯdicõ ieli¬
or. s ⁊ si reu̾ sic int̾rogauo sci¬

Expanded text:
obligauit eum, quia durior eius hominem aut decem, utrum ipse stipulator uolet, stipulatus est, recte fideiussorem ita accipiet: 'decem aut hominem, utrum tu uoles?' fit enim, inquit, hoc modo fideiussoris condicio melior. Sed et si reum sic interrogauero 'Sti
Abbreviated transcription (Latin):
duas oblutacõnes sustinet. id̾
Si reus scipulandi extit̾it hr̃es
reo stipulandi duos sp̃es obli¬
gacõnis sustinebit. plane si
ret ea eẽt. ut c̾ alt̾a eaꝵ inuidi¬
ciu deduc̾et ᷤ alt̾a ꝯsum̾etͦ¬

Expanded text:
tiones sustinet: item si reus stipulandi exstiterit heres rei stipulandi, duas species obligationis sustinebit. plane si ret, ea esset, ut, cum altera earum in iudicium deduceretur, altera consume
Abbreviated transcription (Latin):
dacõnem offerat. ⁊ oẽs fideius¬
sores qui ydonei ee dicunt᷑.
p̾sto sint nec .ni. sꝑ facił ẽ no¬
debiti uͥ sit in expedito ¶ Ita
deuin̾ int̾ fideuissores diuid̾
accõ si ñ nificient᷑. uam infici¬
autib auxiliũ diuisionis nõ
est indulgend̾. filiꝰ fam̃ꝓ¬

Expanded text:
sda tiones offerat et omnes confideiussores, qui idonei esse dicuntur, praesto sint: nec enim semper facilis est nodebiti non sit in expedito. Ita demum inter fideiussores diuiditur actio, si non infitientur: nam infitiantibus auxilium diuisionis non est indulgendum. Filius fam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o iure nõ lib̾at᷑. ⁊ si quidem
iudicati accõnis acceptus nõ
rectissime uti eum excepcõne
posse. si uo acceptus fuit ⁊̃ tociꝰ
cãe cessabit exceptõ. a tutore¬
ĩ. qui testau̾ito datus ẽ. si fu̾it
sideuissor datꝰ tene: ¶ S ⁊ si ex
delicto oriat accõ mag̃ putamꝰ

Expanded text:
ipso iure non liberatur. et si quidem iudicati actionis acceptus non rectissime dicetur uti eum exceptione posse: si vero acceptus fuerit etiam totius causae, cessabit exceptio. A tutore, qui testamento datus est, si fuerit fideiussor datus, tenetur. Sed et si ex delic
Abbreviated transcription (Latin):
cãm fu̾it adhibiti placuit
eos om̃io i obligari. in leuio¬
te fideuissor accipit᷑. Itẽ accep¬
to reo pure ip̃e fidenissor ex di¬
e uł sub ꝯdicõe accipi pot̃. et
enĩ u̾o si reus sub ꝯdicõne sit
rioeiꝰ fuit odicõ. ut pote c̾su¬
tunsit ut mortuo sticho te¬
ueat. Marceslus aut̃ enuo¬
tat ñ ideo tm̃ ñ obligari quia
in duriorẽ ꝯdicõm acceptꝰ ẽs
quia in alia pociꝰ obligacõne
acceptꝰ ẽ. deniq ꝓ eo qui .x.ꝓ.¬

Expanded text:
causam adhibiti, placuit eos omnino non obligari: in leuiote fideiussor accipietur. item accepto reo pure ipse ex die uel sub condicione accipi potest: enimuero si reus sub condicione sit rior eius fit condicio, utpote cum futurum sit, ut mortuo Sticho teneatur. Marcellus autem notat non ideo tantum non obligari, quia in duriorem condicionem acceptus est, sed quia et in aliam potius obligationem acceptus est: denique pro eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sidi possõre ip̃a lex scripta
est. nam adicitur si stiens
dolo malo ħ adicitur feci̾t
⁊ sepissime aprincipibus
seu̾o ⁊ antomo constitutũ
est ut bone fidĩ possores
huc accusaco ⁊ pena legis
faine suꝑest ut dimi seu̾

Expanded text:
ide possessore ipsa lex scripta est: nam adicitur 'si sciens dolo malo hoc fecerit': et saepissime a principibus Seuero et Antonino constitutum est, ne bonae fidei possessores huc accusatio et poena legis Fabiae superest, ut et diu
Abbreviated transcription (Latin):
tate ueh̾erit ciuem romanũ
adu̾sus ꝓuocacõm necau̾it
aut quid ĩ collum iniecerit
ut torqueatur. item ꝙ ad
legatos oratores comites¬
ue attinobit si quis qm̃ eoꝵ
pulsacre siuem iuriam feas¬
se arguatur

Expanded text:
tatemue haberet, ciuem Romanum aduersus prouocationem necauerit aut quid in collum iniecerit, ut torqueatur. item quod ad legatos oratores comitesue attinebit, si quis eorum pulsasse et siue iniuriam fecisse arguetur
Abbreviated transcription (Latin):
de ui queratur qmͣ de iure
rapint uacantem mulier̾e
supplico̾ punitur ⁊ si prĩ mri¬
am suam p̾cib eyoratus remi¬
sĩt tam̃ extranens sinequin¬
qu̾uii pͥstripcõne reum postu¬
lare pot̾it cũ raptus crimen
legis uilie de adult̾us pot̾¬
tadem excedit.

Expanded text:
de vi quaeratur quam de iure Qui vacantem mulierem supplicio punitur et, si pater iniuriam suam precibus exoratus remiserit, tamen extraneus sine quinquennii praescriptione reum postulare poterit, cum raptus crimen legis Iuliae de adulteris potestatem excedit.
Abbreviated transcription (Latin):
um fideiubebat aliquis ꝓ suoĩ
solid̾ tenet. ⁊̃ si nicħ in peculio
sit. plane si ꝓ dño fidemibebat
cũ quo de peculio est accõ. dũ¬
caxat de peculiꝰ tenebr ᷑ ꝙͣ tt
erit. c̾ res iudicat᷑.¬
un is qui ⁊ reu̾. ⁊ fideiꝰsore hẽ¬
ret ab uno ex fideis orib accep¬
ta pecuĩa p̾stat accõnes pot̾it qͥs¬

Expanded text:
um fideiubeat aliquis pro seruo, in solidum tenetur, etiamsi nihil in peculio sit. plane si pro domino fideiubeat, cum quo de peculio est, dumtaxat de peculio tenebitur, quod tunc erit, cum res iudicatum is qui et reum et fideiussores habens ab uno ex fideiussoribus accepta pecunia praestat actiones, poterit qui
Abbreviated transcription (Latin):
intabulis publicis delem̾t
unitur. sunt autem sacrile¬
gi qui publica sacra compi¬
lau̾rit ant qui prinata satͣ
uel edilicias menstoditas de¬
ptau̾nt amplius qm̃ fures
minꝰ qmͣ sacrilegi merent᷑

Expanded text:
in tabulis publicis deleueriiuntur. Sunt autem sacrilegi, qui publica sacra compilauerunt. at qui priuata sacra uel aediculas incustoditas temptauerunt, amplius quam fures, minus quam sacrileg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓb̾lice aut sacre furtum nõ
abeo sim̃ cuius ꝑ iculo fuit
⁊ ĩo est dictum nn hus que ei
tradita sunt pecculatum nõ
admitt̾e. ¶ Eodem capite
inferius scrib. nõ solum pb¬
siqͣnis quod fudo debetur s¬
mulans se fisti creditorem
acceꝑit qm̃nis priuatam
pecumam ab̃ stułit. is antẽ
qui peccumam trahiciendã
suscrpit uł quilz alius ad cy
ꝑiculum peccuma ꝑtinet¬

Expanded text:
blicae aut sacrae furtum non ab eo factum, cuius periculo fuit, et ideo aedituum in his, quae ei tradita sunt, peculatum non admittere. Eodem capite inferius scribit non solum psi quis quod fisco debetur simulans se fisci creditorem accepit, quamuis priuatam pecuniam ab‹s›tulerit. Is autem, qui pecuniam traiciendam suscepit uel quilibet alius, ad cuius periculum pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissũ ubtac data est uisto
p̾cio eytimc̾tur atq it a ser¬
uuc abhus qui rogati sunt
manumittatur. hũ autem
gatierũt atq siobea exiu¬
dicati causa cũ is agi possit
Infuriosi ꝑiona duius pus
tihrdis quem copot̾e mtis no
⁊ ĩmuto ⁊ surdo sħuemetur.
s ꝗ si quic sm̃ h de uelalio suc¬
cenore decessr̃t qui fidĩ ꝯmta
lib̾tatem prare deb̾et adito
pͥtore ad lib̾tatem pr̃anda

Expanded text:
commissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt manumittatur. hi autem, gati erunt, atque si ob eam rem ex iudicati causa cum his agi possit. In furiosi persona diuus Pius ti heredis, quem compotem mentis non et in muto et in surdo subvenietur. Sed et si quis sine herede vel alio successore decesserit qui fideicommissam libertatem praestare debebat, adito praetore libertatem praestandam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sona trasforedum decret᷑
coq loco uis ceuis ẽẽ quasi
hunc ipũi cyead̾ caura ab¬
int̾ eos qui manumitt̾e deb̾et
senatus censuit cũ nnnus etas
farinon pot̾. suio pupimt tu¬
torẽ ht is ꝗ nolit ad lib̾tatem
prandam accor eẽ adeo non deb
impedimento ee in pupillo utũ¬

Expanded text:
personam transferendum decretum eoque loco ius eius esse, quasi hunc ipsum ex eadem causa abinter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas fari non potest. Si vero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut l
Abbreviated transcription (Latin):
nuimitcit ñ uindcãm ĩ ponit
set circo uolu̾it sit lib̾is ꝗ i
animudcitur ex lege augnsti.
tendum ꝙ nõ ita tibi indel¬
ligendũ est ut italib̾ cẽ
tet mors eus eypeccabitur
simiłr ⁊ inhac spe̾ ⁊ in extre¬
mum tempus manumissoriꝰ
did̾it ut moriente eo fieret
accipientis que ita demũ¬

Expanded text:
numittit, non uindictam imponit, sed cum uoluit, fit liber is qui manumittitur ex lege Augusti. tandum. quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse tet, mors eius exspectabitur, similiter et in hac specie in extremum tempus manumissoris adiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demu
Abbreviated transcription (Latin):
innoce̾s arcum ueniret᷑ ¶ Qͥ
causa castrau̾it exsenatus
ꝯsulto penalegis cornelie
punitur ¶ Legis cornelie de
siccariis ⁊ ueneficis pena in¬
adempto̾ set solent hodie ca¬
pite puniri isi honestiore
loco positi sũmnt ut penam
legis sustmeant humiliores
emm solent uł bestiie sb̃ies
alcõres u̾o deꝑtant᷑ in in sulã¬
fumt .q. hostes int̾fice licet

Expanded text:
innocens circumveniretur: et qui causa castraverit, ex senatus consulto poena legis Corneliae punitur. Legis Corneliae de sicariis et veneficis poena inademptio. sed solent hodie capite puniri, nisi honesloco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent uel bestiis subici, altiores uero deportantur in insulamfu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩunt audire eos p̾ies ꝓuincie¬
debet qui uirilitatem amise¬
runt nemo eiũ lib̾um ẜuimi¬
ue inuitum sciendem ue cast̾¬
re debet neuequis se sponte
castrand̾ pr̃are deb atsiquis
ad u̾sus edictum meninfeci̾t
medico quid̃ qui eyccd̾it capi¬
taleent ¶Item ip̃r qui se spõ¬
te eycidendum p̾bu̾̃to

Expanded text:
int, audire eos praeses prouincidebet, qui uirilitatem amisrunt: nemo enim liberum seruumue inuitum sinentemue castrare debet, neue quis se sponte castrandum praebere debet. at si quis aduersus edictum meum fecerit, medico quidem, qui exciderit, capitale erit, item ipsi qui se sponte excidendum praebuit
Abbreviated transcription (Latin):
da est non postliminio redit¬
paulus mimo simbello capto
pace frã domum resugit de¬
iñ renonato bello capitur
post linumo redit ad euma
quo priore bello captus ẽet
simo no conuen̾it in pacent
captun redderentin.¶de¬

Expanded text:
da est, non postliminio redit.Paulus immo si in bello captus pace facta d‹o›mum refugit, deinde renouato bello capitur, postliminio redit ad eum, a quo priore bello captus erat, si modo non conuenerit in pace, ut captiui redderentur.