comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentrẽ. & lanceã que sal¬
uatoriᷤ latꝰ aꝑuit : capta n.¬
uitate uob̃ redderẽ: Hodie
aut̃ cũ ad pugnã ꝓseciꝰ es¬
sem extra ciuitatẽ cũ reliqͥs:
atq cõp̃hensus aduobꝰ eqͥ¬
tih pene suffocatꝰ in rege̾¬
su fuissẽ. quasi exanimiꝰ il¬
lic suꝑ lapidẽ quendam
tristis resedissẽ: Cũq pdo¬
lore et timore sic̃ tristi a.¬
tubarẽ. uenit ante me beatꝰ
comes et epͣs reuelationis
et iussioniꝰ apłicȩ ordinem
reqͥrerent: respondit: In
chiã factꝰ ẽ. cũ exercitꝰ fran¬
coꝵ obsideret eã : tantꝰ cimor
me inuasit. ut nichil p̃ter
ds̃ adiuua me dicere poᷤᷤ¬
sem: Erat enĩnor et ego
iacebã. nec intugurio mo
erat aliqͥs cuiꝰ consortio re-¬
fouerer Cũ aut̃ ut dixi cõ¬
cussio t̾rȩ diutius duraret.
et timor meus semꝑ excres¬
ceret. corã me duo uiri as¬
titer̃ in ueste clarissima :
A it̾ erat senior rufo cancq
capillo: Oculi nigri. et cc̃-¬
ueniẽteᷤᷤ faciei Barba uͦ

Expanded text:
lanceam quae Salvatoris latus aperuit, capta civitate, vobis redderem. Hodie autem cum ad pugnam profectus essem extra civitatem cum reliquis, atque comprehensus a duobus equitibus pene suffocatus in regressu fuissem; quasi exanimis illic super lapidem quemdam tristis recedi: cumque prae dolore et timore, sicut tristis titubarem, venit ante me beatuscomes et episcopus revelationis et visionis apostolicae ordinem requirerent, respondit: In chiam factus est, cum exercitus Francorum obsideret eam, tantus timor me invasit ut nihil praeter Deus adjuva dicere possem. Erat enim nox, et ego jacebam; nec in tugurio meo erat aliquis cujus consortio refoverer. Cum autem, ut dixi, concussio diutius duraret, et timor meus semper excresceret, coram me duo viri astiterunt, in veste clarissima; alter erat senior, rufo canoque capillo, oculi nigri, et convenientes faciei; barba vero
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓpłs ea tẽpestate exis¬
timabat qđ pͥncipe uellent
fugere ad portũ: Conforta.¬
ti s̃ itaq multi. et enĩ in noc¬
te p̃t̾ita pauci steter̃ in fi
ad modũ pauci remansissẽt:
Fugit tam̃ guillelmꝰ de gran.¬
alii laici et clerici: Multis
aut̃ cõtigit ut cũ de ciuita.¬
te cũ maximo ꝑiculo euasis.¬
sent in manꝰ turcoꝵ maius
ꝑiculũ mortis incurrebãt:
me reuelationes ꝑ fr̃s nr̃o.¬

Expanded text:
tenim populus ea tempestate existenim populus ea tempestate existimabat quod principes vellent fugere ad portum. Confortati sunt itaque multi. Etenim in nocte praeterita pauci steterunt in fadmodum pauci remansissent. Fugit tamen Wilelmus de Grandalii, laici et clerici. Multis autem contigit ut, cum de civitate cum maximo periculo evasissent, in manus Turcarum majus periculum mortis incurrebant. ae revelationes per
Abbreviated transcription (Latin):
ñr: Et hȩc quoq dices ad
illos: Si feceritiᷤᷤ que ego pͥ¬
cipio uob̃: usq ad quinq
dies: ur̃i miserebor: Hȩc
aut̃ eo dicente mulier
dã supͣ modũ inflãmati
uultꝰ accessit: Et intuita
dñm: dixit ei: Dñe et qͥd
huic uiro dicitis: Et dns
hac gente que ciuitatẽ
ingressa ẽ que sit: Et
ꝓ qͥb ego tantũ te rogo:
Cũq sacerdos sotiũ suũ qͥ ꝓpe¬
se dormiebat pulsaret: ut
tantȩ uisionis testẽ hab̃e
potuisset: ab oculis eiꝰ sub¬
lati s̃ Mane aut̃ facto in
mõtẽ sacerdos ascendit.
ubi pͥncipes nr̃i morabã.¬
tur cõtra turcoꝵ castellũ
pt̃ ducẽ: Ille enĩ castellũ
qđ erat in septẽtrionali col
hȩc u̾ba ad nr̃os pͥncipes.
atq ut uerũ ẽẽ mõstrar&:
suꝑ crucẽ iurauit: Incre-¬
dulis aut̃ satifacere uo-¬
lens uł transire ꝑ ignem
uł p̃cipitari de altitudi¬
ne turris uoluit: Tunc
antiochia nõ fugerent
neq egrederent᷑ nͥ de co-¬
muni cõsilio omniũ &¬

Expanded text:
ter. Et haec quoque dices ad eos: Si feceritis, quae ego praecipio vobis, usque ad quinque dies, vestri miserebor. Haec autem eo dicente, mulier ra modum inflammati vultus accessit. Et intuita Dominum, dixit ei: Domine, et quid huic viro dicitis? et Domihac gente, quae in civitate ingressa est, quae sit. Et pro quibus ego tantum te rogo. Cumque sacerdos suum socium qui prope dormiebat pulsaret, ut tantae visionis testem habere potuisset, ab oculis ejus sublati sunt. Mane autem facto in montem sacerdos ascendit, ubi principes nostri morabantur, contra Turcarum castellum, praeter ducem, ille enim castellum quod erat in septentrionali collhaec verba ad nostros principes, atque ut verum esse monstraret, super crucem juravit. Incredulis autem satisfacere volens, vel transire per ignem, vel praecipitare se de altitudine turris voluit. Tunc Antiochia non fugerent, neque egrederentur, nisi de communi consilio omnium: e
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut castrũ ipsoꝵ re-¬
ciperet. qͥa deinceps nõ
aliũ nͥ de genere francoꝵ
dñm hab̃e uolebãt: Ob
hoc itaq dux antiochiã
reuersus comitẽ qͥ iã cõ¬
ualuerat ex infirmita
dep̾datũ eos deduceret¬
multũ rogauit ut tcis
qͥ dm̃ reclamabant. ꝓ
deo et ꝓ gła gentiᷤ fran-¬

Expanded text:
um ipsorum reciperet, quia deinceps, non alium nisi de genere Francorum dominum habere volebant. Ob hoc itaque dux Antiochiam reversus, comitem, qui jam convaluerat ex infirmitatdepraedatum eos deduceretm rogavit, ut Turcis qui Deum reclamabant, pro Deo et
Abbreviated transcription (Latin):
ni. et nunc si uob placet
exꝑimini quȩ dico: Ep̃s
aut̃ nichil ẽẽ p̃t̾ uerba pu-¬
tauit: Comes uͦ ilico cre-¬
didit. et illũ qͥ hoc dixerat
capellano suo raimudo
stepħo lacrimanti ꝓ in-¬
t̾itu suo et sotioꝵ quem
futurũ ilico sꝑabat. et¬
enĩ terruerãt eũ quidã
qͥ de castello descendant.
dicentes t᷑tos iã descen-¬
dere de monte in ciuita¬
tẽ. atq nr̃os fugere et
uictos eẽ. ꝓpt̾ea sacer-¬
dos uolẽs hab̾e dm̃ mor.¬
tis suȩ testẽ: ingress ȩccłiã
beatȩ mariȩ abita cõfessi¬
one. et sũpta uenia cũ qͥbꝰdã
sociis psalmoᷤᷤ cantare cepit:
dormientibꝰq aliis cũ solus
uigilaret: atq cũ dixisset.
dñe qͥs habitabit in tab̃na.¬
culo tuo. aut qͥs reqͥescet
in mõte scõ tuo. stetit corã
eo uir qͥdã ultra omnẽ spe

Expanded text:
ni. Et nunc si vobis placet, experimini quae dico. Episcopus autem nihil esse, praeter verba putavit: Comes vero illico credidit, et illum qui hoc dixerat capellano suo RaimundoStephano, lacrymanti pro interitu suo et sociorum, quem futurum illico sperabat. Etenim terruerant eum quidam, qui de castello descenderant, dicentes Turcos jam descendere de monte in civitatem, atque nostros fugere, et victos esse. Propterea sacerdos volens habere Deum mortis suae teste Mariae, habita confessione, et sumpta venia, cum quibusdam sociis psalmos cantare coepit, dormientibusque aliis cum solus vigilaret, atque cum dixisset: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo . Stetit coram eo vir quidam, ultra omnem spe
Abbreviated transcription (Latin):
ille: Cuiꝰmodi xp̃iani: Et
sacerdos: Ot credũt xp̃m
de utrgine natũ. et incru-¬
ce passũ. mortuũ et sepul¬
tũ. et resurrexisse tͣcia die
atq incęlũ ascendisse: Et
dix̃ uir ille: Et si xp̃ianis
cur paganoꝵ multitudinẽ
uerent᷑: & aadidit: A gnoᷤ¬
ait uir: Diligentissime
intuere me: Cũq in eũ
ꝑspicat᷑ sacerdos inten-¬
deret: de capite eiꝰ spe-¬
ciẽ crucis sole multum
Et ait uiro interroganti
dix illi dñs: B enedixisti
qͥa ego fũ: Nõne scriptũ
respondit prb̃r: Dñe nõ
fuit ibi unus solus dñs
umquã s magis ep̃o cre-¬
dunt: Et dix̃ dñs: Hȩc di-¬
ces epͣo: Popłs iste male
agendo me elõgauit a se:
et ideo dicat eiꝰ Cõuerti.

Expanded text:
: Cujusmodi Christiani? Et sacerdos, Qui credunt Christum de Virgine natum, et in cruce passum, mortuum, et sepultum; et resurrexisse tertia die, atque in coelum ascendisse. Et dixit vir ille: Et si Christiani sunt, cur paganorum multitudinem verentur? Et addidit: Agnosait vir: Diligentissime intuere me. Cumque in eum perspicaciter sacerdodos intenderet, de capite ejus, speciem crucis sole multo cEt ait presbyter viro interroganti dixit illi Dominus: Bene dixisti, quia ego sum. Nonne scriptum respondit presbyter: Domine, non fuit ibi unus solus Dominus unquam, sed magis episcopo credunt. Et dixit Dominus: Haec dices episcopo: Populus iste male agendo me elongavit a se, et ideo dicas eis: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris in iherłm fac ut
exercit᷑ postulet dm̃. qua.¬
tinꝰ uitã tuã ꝓlonget. & cõ.¬
tinuet: Et ds̃ ꝓlongabit
ceã dñi pones. ⁊ ȩccłiam
ibi fabricari facies: Et
fiet ibi moneta quã tu
utrabis ne falsa fiat:
S neq aliud aliqͥd falsũ
ibi fieri ꝑmites: Uoca.¬
bit᷑ ille locꝰ mons gaudii
et fiet hȩc infra ꝓuincia:

Expanded text:
veneris in Jerusalem, fac ut exercitus postulet Deum, ut vitam tuam prolonget, atque continuet, et Deus prolongabit ceam Domini pones, et ecclesiam ibi fabricare facies, et fiet ibi moneta, quam tu jurabis ne falsa fiat. Sed neque aliud aliquid falsum ibi permittes. Vocabitur autem locus Mons gaudii: Et fient haec intra provinciam.
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut sc̃i iã in requie
positi diuinȩ dispositio¬
ni grãm pͣnoscenteᷤᷤ in
carne ẽẽ ⁊ cõcertare nob¬
cũ uellent: Elegit uos
ds̃ ex omnibꝰ gentibꝰ sic̃
triticee spice de auenaria
colligunt᷑. et enĩ meritiꝰ
et grͣa p̃ceditiᷤ om̃s qui
ante ⁊ post uosuenient.
sic̃ aurũ pcio p̃cedit ar

Expanded text:
adeo ut sancti, jam in requie adeo ut sancti, jam in requie positi, divinae dispositionis gratiam praenoscentes, in carne esse, et concertare vobiscum vellent. Elegit vos Deus, ex omnibus gentibus, sicut triticeae spicae de avenaria colliguntur. Etenim meritis et gratia praeceditis omnes, qui ante et post vos venient, sicut aurum pretio praecedit ar
Abbreviated transcription (Latin):
straxi. et ubi eã recõdam:
Et recondidit eã his ita ꝑ ac¬
tis suꝑ murũ ciuitatis redu¬
xit me in domũ meã. et sic
ame recesser̃: Tũc ego mecũ
recogitãs. et pauꝑtatiᷤᷤ meȩ
abitũ et uestrã magnitu.¬
dinẽ. ueritꝰ sũ ad uos acce.¬
dere: Post illud tempꝰ cum
ꝓfectꝰ essem ad qđdã castra
niã. pͥma die quadrage.¬
simȩ ingalli cantu affuit
beatꝰ andrea in eodẽ abitu
nerat. et magna claritã
domũ repleuit: Et ar
beatꝰ andreas: Uigilaꝰ re.
Sic erꝑge factꝰ respond
& ait mͥ: Dixisti ea quȩ di¬
dũ tibi dicenda manda-¬
ui: Et respondi: Dñe nõ
ne ego p̃catꝰ sũ uos ut ali.¬
um eis mittetis : et enim
metuẽs pauꝑtati meȩ ao¬
cedere ante illoᷤᷤ dubita¬
ui: Et dixit mͥ: Hescis¬
ne cur ds̃ huc uos addu-¬
xit : et quantũ uos dili-¬
git. et qͦmodo uos p̾cipue
elegit : Pro cõtẽptu sui &
suoꝵ uindicta uos huc
uenire fecit: Diligit uos

Expanded text:
straxi, et ubi eam recondam. straxi, et ubi eam recondam. Et recondidit eam. His ita peractis, super murum civitatis reduxit me in domum meam, et sic a me recesserunt. Tunc ego mecum recogitans, et paupertatis meae habitum, et vestram magnitudinem, veritus sum ad vos accedere. Post illud tempus cum profectus essem ad quoddam castrum, niam, prima die Quadragesimae in galli cantu, adfuit mihi beatus Andreas in eodem habitu, nerat socio; et magna claritas domum replevit. Et ait beatus Andreas: Vigilasne? Sic expergefactus, respondi: et ait mihi: Dixisti ea quae dudum tibi dicenda mandavi? Et respondi: Domine, nonne precatus sum vos, ut alium eis mitteretis? Etenim metuens paupertati meae, accedere ad illos dubitavi. Et dixit mihi: Nescisne cur Deus huc vos adduxit, et quantum vos diligat, et quomodo vos praecipue elegit. Pro contemptu sui et suorum vindicta, vos huc venire fecit. Diligit vos
Abbreviated transcription (Latin):
et enĩ ds̃ eã cõcessit: li ex
qͦ genitꝰ ẽ: Surreri itaq
et secutꝰ sĩ eũ in cuitatẽ
camisiã et induxit me in
ȩccłiam beati petri apłi ꝑ¬
septemtrionalẽ portã quã
antea sarraceni mauma.¬
riã fecerant: In ȩccłia uͦ
due lampades erant. quȩ
tantũ lum̃ ibi reddebant
ac si meridies illuxisset:
Et dixit mͥ expecta hic &
uissit me assistere colum.¬
ne que ꝓxima erat gͣdtib
qͥb ascendit᷑ ad altare ame-¬
ridie & sotiꝰ eiꝰ alõge stetit
ante gradus altari: Ingres-
susq sub t̾rã sc̃s andreas
ꝓduxit lãceã atq in manibꝰ
mͥ tradidit: Et dixit mͥ:
Ecce lancea que latꝰ eiꝰ aꝑuit.
unde totiꝰ mundi salus ema¬
nauit: Dũq eã in manib
meis tenerẽ : lacrimando
pgaudio dixi ei: Dñe si uis
portabo eã et reddã comi-¬
ci Et dix̃mͥ Sine mͦ futu.¬
rũ ẽ enĩ ut ciuitaᷤ capiat᷑. &
tũc uenies. cũ .xii. uiris et
queres eã hic unde ego ab¬¬

Expanded text:
ex quo genitus est. Surrexi itaque, et secutus sum eum in civitatem camisiam. Et induxit me in ecclesiam beati Petri per Septemtrionalem portam, quam antea Sarraceni Bafumariam fecerant. In ecclesia vero duae lampades erant, quae tantum lumen ibi reddebant, ac si meridies illuxisset: Et dixit mihi: Exspecta hic. Et jussit me assistere columnae, quae proxima erat gradibus, quibus ascendebatur ad altare a meridie: et socius ejus a longe stetit, ante gradus altaris. Ingressus autem sub terram sanctus Andreas, produxit lanceam, atque in manibus mihi tradidit, et dixit mihi: Ecce lancea quae latus aperuit, unde totius mundi salus emanavit. Dumque in manibus eam tenerem, lacrymando prae gaudio, dixi ei: Domine, si vis portabo eam, et reddam comiti. Et dixit mihi: Sine modo, futurum enim ut civitas capiatur. Et tunc venies cum duodecim viris, et quaeres eam hic, unde ego ab
Abbreviated transcription (Latin):
tiᷤ meȩ debilitatẽ recogitãs.
timere cepi si ad uos uenirẽ.
famelicũ me ẽẽ & ꝓ uictu
talia ea referre me ꝓclama.¬
retis. itaq ea uice coticui:
defluente itaq tp̃r cũ apđ
meo Willelmo petri infra
tentoriũ una recubarẽ : af¬
fuit beatꝰ andreaᷤ cũ sotio
et abitu eodẽ qͦ priꝰ uene.¬
rat. atq mͥ sic locutꝰ ẽ Cur
nõ dixisti comiti et ep̃o &

Expanded text:
tis meae debilitatem recogitans, timere coepi, si ad vos venirem, famelicum me esse, et pro victu talia referre me proclamaretis. Itaque et ea vice conticui. Defluente itaque tempore, cum apud meo Willelmo Petri, infra tentorium una recubarem, adfuit beatus Andreas cum socio, et habitu eodem quo prius venerat, atque sic mihi locutus est: Cur no
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad pontẽ ciuitatiꝰ ꝑ¬
castellũ comitiᷤᷤ munier̃:
Aletuenteᷤ si ad bellũ ꝓce¬
derent: ut ab hostibꝰ qui
in castello erant. cruitas
corriꝑet᷑. uł si castellum
qđ ante pontẽ erat dese-¬
rerent: et illud hostes oc
citparent. facultatẽ pug-¬
nandi. et aditũ egredien.¬
di noł recluderent: Erat
inimicor assequeret᷑ captꝰ
capite truncatꝰ ẽ: Inuasere
gͥ nr̃os dolor et timor usq
dendi multi ducerent᷑: Pa.¬
pulsam pugnandi t̾cia die
astrũ obpugnant. atq
ibi tanta ui certatii ẽ ut
sola dei uirtꝰ deien dere
castrũ & resistere aduer¬
sariis crederet᷑ Nãq cum
iã trãscendere uallũ ⁊ di¬
ruere murũ pararent: nes.¬
cio unde cõcepto timore
p̾cipites infugã ruunt:
Decurso itaq aliquãtulo spa.¬
tio cũ fuge causã nullã cs̃.¬
spicerent: timiditate sua
causantes. ad obpugna¬
tionẽ redeunt. et quasi
satisfacturi : ꝓ pudore
habitȩ fugȩ uehementiꝰ

Expanded text:
usque ad pontem civitatis pusque ad pontem civitatis pcastellum comitis munierunt, metuentes, si ad bellum procederent, ut ab hostibus qui in castello erant, civitas corriperetur, vel si castellum quod ante pontem erat desererent, et hostes illud occuparent, facultatem pugnandi, et aditum egrediendi nobis recluderent. CAPUTinimicorum assequeretur, captus et capite truncatus est. Invasere igitur nostros dolor et timor, adeo dendi multi ducerentur. Paspulsam pugnandi, tertia die castrum oppugnant, atque ibi tanta vi certatum est ut sola Dei virtus defendere castrum, et resistere adversariis crederetur. Namque cum jam transcendere vallum et diruere murum pararent, nescio unde, concepto timore, praecipites in fugam ruunt. Decurso itaque aliquantulo spatio, cum fugae causam nullam conspicerent, tarditatem suam causantes ad oppugnationem redeunt; et, quasi satis facturi pro pudore habitae fugae, vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
Quã diuersis aut̃ mortib
et quã uariis ceciderint.
explicare crudele est:¬
Illi aut̃ hostes qͥ castellum
de medio colle seruabãt
ab obpugnatione sui de¬
sistẽ castellũ suũ retinuer̃:
terulã quandã. ah arme¬
nis rustici captꝰ. et decapi-¬
tatꝰ. atq caput eiꝰ nob̃ alla-¬
tũ ẽ: Qđ ineffabili deidis¬
positione accũ credo. ut
qͥ multiᷤ eiꝰdẽ generiᷤ homi¬
nes decollari fecerat. ab¬
et recognoscendo spolia
ab obpugnatione castri¬
suꝑioris desisterent. atq
aucaendo saltatrice ꝑ aga¬
noꝵ splendide ac suꝑbe
epularent᷑ : nullatenꝰ dei
memores qͥ tantũ benefi¬
ciũ eis cõtulerat: p. st
t̃tiũ diẽ in nonis eꝰuem
nos turco obsederã: eiꝰ
dispositionẽ atͣcis obsiderẽ¬
tur. atq ut magis timere
onẽ arripuer̃ Corbaga
aut̃ turcoꝵ dñs in pͥnci.¬
pio aduentꝰ sui sperans
bellũ ilico futurũ. lõ ge
a ciuitate quasi ꝑ duo
miliaria. tentoria sua fi¬
xit. atq ordinib factis:

Expanded text:
quam diversis mortibus, et quam variis ceciderunt, explicare crudele estIlli autem hostes qui castellum de medio colle servabant, ab oppugnatione sui desistere, castellum suum retinuerunt. terulam quamdam, ab Armeniis rusticis captus et decapitatus, atque caput ejus nobis oblatum est; quod ineffabili Dei dispositione actum credo, ut qui multos ejusdem gentis homines decollari fecerat. et recognoscendo spolia, ab oppugnatione superioris castri desisterent, atque audiendo saltatrices paganorum, splendide ac superbe epularentur, nullatenus Dei memores, qui tantum beneficium eis contulerat, post tertium diem in Nonis ejusdem nos Turcas obsederant, per ejus dispositionem a Turcis obsiderentur. Atque ut magis timeremonem arripuerunt. Corbaras autem, Turcorum dominus, in principio adventus sui, sperans bellum illico futurum, longe a civitate, quasi per duo milliaria, tentoria sua fixit, atque ordinibus factis
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ : alioᷤ recenteᷤ indu¬
cebamꝰ qͥ uirilit̾ oꝑi insis¬
terent: Uidenᷤ aũt̃ uiue¬
nis qͥ de lãcea c̃arerat nos
defatigari. discinctꝰ et dis¬
calciati pedib in camisia
in foueã descendit. atq
obtestatꝰ ẽ nos ut dm̃ de.¬
p̃carem᷑: quatinꝰ nob̃ lã¬
ceã suã redderet: in con¬
fortationẽ et uictoriã suȩ

Expanded text:
 alios recentes inducebamus, qui viriliter operi insisterent. Videns autem juvenis qui de lancea dixerat, nos defatigari, discinctus, et discalceatis pedibus in camisia in foveam descendit; atque obtestatus est nos ut Deum deprecaremur, quatenus nobis lanceam suam redderet, in confortationem et victoriam suae
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possẽ. tandẽ a sociis e
dño m̃o cõmonitꝰ nauigũ
ingressuꝰ : in cyprũ remi¬
gare ceptmꝰ: Et cũ ꝑ totã
cdiẽ remis et ꝓsꝑis uentis
agerem᷑: usq ad soliᷤ oc.¬
casũ orta subito tẽpesta¬
te: in spatio uniꝰ hore ul
duarũ ad relictũ portũ

Expanded text:
non possem. Tandem a sociis et non possem. Tandem a sociis et domino meo commonitus, navigium ingressus in Cyprum remigrare coepimus. Et cum per totam diem remis et prosperis ventis ageremur, usque ad solis occasum, orta subito tempestate, in spatio unius horae vel duarum ad relictum portum
Abbreviated transcription (Latin):
teres: Qui et sapientior eẽt.
uenientes et ab euntes int̾¬
ficiunt: Et ait sc̃s andrea:
Noli timere. qͥa nichil tibi
nocebũt: Hȩc quoq dices
comiti cũ uenerit ad ior-¬
danẽ fluuiũ no intingua¬
tur ibi s nauigio trãseat:
Cũ aut̃ tranfierit camisia
et bragis lineis indutus
de flumine asꝑgat᷑. et pꝰ¬
quã siccata fuerint eiꝰues¬
tim̃ta reponat ea et cõser¬
uet cũ lancea dñi Et hȩc
dñs m̃s  Xillelmꝰ petrꝰ au-¬
ciuis. licet nõ uideret
apłi: Cenfortatꝰ gͥ. ad ex¬
ercitũ reuersus sũ: Cumq¬
hoc uob̾ hȩc parit᷑ dicere
uellẽ. coadunare uos non
potui Itaq ꝓfectꝰ sũ ad por¬
tũ de mamistra. ibi uͦ cum
nauigare in cyprũ insulã
ꝓ uictualib uellẽ: cõminatꝰ
cito reu̾terẽ & uob̃ iniuncta
mͥ referrẽ: Cũq cogitare
mecũ qͦmͦ reu̾terẽ ad castͣ
aberat enĩ portꝰ ille ab ex¬
ercitu quasi ꝑtres dies.
amarissime flere cepi: Cũ
redeundi facultatẽ reꝑire

Expanded text:
teres, qui et sapientior esset;re, qui venientes et abeuntes interficiunt. Et ait sanctus Andreas: Noli timere, quia nihil tibi nocebunt. Haec quoque dices comiti, cum venerit ad Jordanem fluvium, non intinguatur ibi, sed navigio transeat; cum autem transierit, camisia et braccis lineis indutus, de flumine aspergatur. Et postquam siccata fuerint ejus vestimenta, reponat ea, et conservet ea cum lancea Domini. Et haec dominus meus Willelmus Petri audivit, licet non videret Confortatus igitur, ad exercitum reversus sum. Cumque vobis haec pariter dicere vellem, coadunare vos non potui. Itaque profectus sum ad portum de Mamista. Ibi vero cum navigare in Cyprum insulam pro victualibus vellem, comminatus cito redirem, et vobis injuncta mihi referrem. Cumque cogitarem mecum quomodo reverterer ad castra, aberat enim portus ille ab exercitu quasi per tres dies, amarissime flere coepi, cum redeundi facultatem reperire
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ cũ om̃is ciuitaᷤᷤ tur¬
baret᷑: mulieres et par¬
qͥ in castello comiti erant.
ad hanc uocẽ exciti. qͥppe
ut ꝓpinqͥores. dicere ce¬
per̃ ad inuicẽ: Succur¬
sus eoꝵ uenit: Alii alitẽ
ecõtra: Nõ uidet᷑ uox ista
latenciũ: Cũq dies albe ᷤᷤ.¬
ceret. in meridionali
colle ciuitatis. signa nr̃a
cõparuer̃ Turbati gͥci
ues cũ in monte suꝑ se nro
conspicerent. alii ꝑpor
uerat eos dñs Iocundum
spectaculũ candẽ pꝰ multa
tp̃ra nob̃ facti. ut qͥ tãdiu
antiochiã cõtra noᷤᷤ defen¬
fugere nõ ualerẽt qđ si qͥda
eoꝵ arriꝑe fugã ausi s̃. ca
Accidit ibi qđdã satiᷤꝰ nob̃
iocundũ atq delectabile:
dũ enĩ ꝑpͣrupta que collẽ
gere niterent᷑ : nr̃is qui¬
regredi cõpellerent᷑: tanto
impetu se affecer̃ repulsi
fugienteᷤᷤ. ut om̃s parit᷑ p̃¬
cipitarent᷑: Gaudiũ nobiᷤᷤ
quidã fuit de p̾cipitatis
hostibꝰ S de eqͥs plusquã
ccc. inibi decollatiꝰ doliumꝰ:

Expanded text:
vocem cum omnis civitas turbaretur, mulieres et parqui in castello comitis erant, ad hanc vocem omnes excitati, quippe propinquiores, dicere coeperunt ad invicem: Succursus eorum venit. Alii autem econtra: Non videtur vox ista laetantium. Cumque dies albesceret, in meridionali colle civitatis signa nostra comparuerunt. Turbati igitur cives, cum in monte super se nostros conspicerent, alii per portverat eos Dominus. Jucundum spectaculum tandem post multa tempora nobis factum, ut qui tandiu Antiochiam contra nos tenfugere non valerent; quod si quidam eorum arripere fugam ausi Accidit ibi quoddam satis nobis jucundum atque delectabile. Dum enim per praerupta, quae collem gere niterentur, nostris quiregredi compellerentur tanto impetu se affecerunt repulsi fugientes ut omnes pariter praecipitarentur. Gaudium quidem fuit nobis de praecipitatis hostibus, sed de equis plusquam trecentis inibi decollatis doluimus.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ comunicato x.¬
cõsilio pͥncipes boamũdũ.
et ducẽ lotarĩgiȩ & flan-¬
drensẽ comitẽ ad hec exꝑi-¬
enda miser̃ Cũq ꝑ mediũ
dix̃. expectate dũ lampaᷤᷤ
transeat. et enĩ treᷤᷤ uiriuł
qͣtuor cũ lampadib ꝑ mu-¬
ros ciuitatiᷤᷤ tota nocte ꝑ-¬
gebant excitãdo et cõmo.¬
nendo uigiles: Post hec
aut̃ appropinquantes ad
murũ. et erecta sçala ce-
siᷤᷤ muros intrepidꝰ cõscen¬
dit. qͦs comes flandrẽsis
cõsecutꝰ. boamundo & du¬
ci mandauit ut ascende-¬
rẽt: Cũq om̃s festinarent
ut aliꝰ altũ p̾uenirẽt: sca¬
la fracta ẽ: At uͦ hii quis
ascenderant descendẽtes
in ciuitatẽ. posterulam
quandã apperuer̃: Ingreᷤᷤ¬

Expanded text:
 communicato consilio principes, Boimundum et ducem Lotharingiae, et Flandrensem comitem, ad haec experienda miserunt. Cumque per medium dixit: Exspectate dum lampas transeat. Etenim tres viri vel quatuor cum lampadibus per muros civitatis tota nocte pergebant excitando et commonendo vigiles. Post haec autem appropinquantes ad murum, et erecta scala, coepsis, murum intrepidus conscendit; quem comes Flandrensis consecutus, Boimundo et duci mandavit ut ascenderent. Cumque omnes festinarent, ut alius alium praeveniret, scala fracta est. At vero ii qui ascenderant, descendentes in civitatem, posterulam quamdam aperuerunt. Ingres
Abbreviated transcription (Latin):
riti sustinuer̃: Int̾ea sonitꝰ
pugnȩ auditꝰ in castri
nr̃os excitauit: Sicq cas.¬
trũ ab hostibꝰ lib̾atũ ẽ. et
licet alonge ꝓspecto suc¬
cursu ab oppugnatione
destitissent. et licet põte
eorũ int̾empti s Rursus
itaq instaurato uallo &
mȩnib castri. uictualiũ
cõductores secure tre. et
redire aportu potuer̃: Igi¬
tur inuidia quã comes
ꝑculerat adeo lenita est
ut ab om̃ibꝰ pat̾ et cõser¬
uator exercitꝰ appellaret᷑:
Ab eo itaq tp̃r creuit comi.¬
tis nom̃ eo qđ solus hostiũ
assultꝰ ipse sustineret :
Obsesso gͥ ponte. et porta
aliã portã que respicit ad
meridiẽ uixta fluurum
atq emuttere eqͦs suoᷤ ad
quendã recessũ qͥ int̾ moͬteᷤᷤ
et fluuiũ erat optima pas.¬
co et t̾minato die. ꝑ quãdã
mõtis difficultatẽ circina¬
ta cruitate. ad pascua illa
seuntes .ii. milia eqͦs inde
maris multas nob mulas
dus monasteriũ qđ dam
ultra flum̃ et dedit ei co¬
mes ob hoc .c. marcaᷤ ar¬

Expanded text:
 Interea sonitus pugnae auditus in castris nostros excivit, sicque castrum ab hostibus liberatum est; et licet a longe prospecto succursu ab oppugnatione destitissent, et licet ponte eorum interempti sunt. Rursus itaque instaurato vallo, et moenibus castri, victualium conductores secure ire et redire a portu potuerunt. Igitur invidia quam comes pertulerat, adeo lenita est ut ab omnibus pater et conservator exercitus appellaretur. Ab eo itaque tempore crevit comitis nomen, eo quod solus, hostium assultus sustineret. Obsesso igitur ponte et porta aliam portam, quae respicit ad meridiem juxta fluvium, atque emittere equos suos ad quemdam recessum, qui inter montes et fluvium erat optima pass, et terminato die, per quamdam montis difficultatem circinata civitate, ad pascua illa seuntes, duo millia equorum inde maris, multas nobis mulas dus monasterium quoddam ultra fluvium, et dedit ei comes ob hoc centum marchas ar
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc aut̃ fama nõ solũ ab ar.¬
menus et greciᷤ nob̃ ueni-¬
ebat uerũ ab his qͥ in ciuita.¬
armenoᷤᷤ uiuene̾. et grecos
qͣsi ꝓpenuria domesticoꝵ
tractauerant. et uxoreᷤ eis
dederant: hi tales cũ lib̃-¬
tatẽ fuge habere pot̾ant
cũ eqͥs et armis ad nos ue
paiidi fugere ceper̃. ⁊ ar-¬
menii mercatoreᷤ: Interea
diffusi erant uenire atq
arma emere & aptare et
cula subire uenisset. qͥdã
de turci qͥ erat in ciuitate

Expanded text:
Haec autem fama non solum ab Armenicis et Graecis nobis veniebat, verum etiam ab his qui in civitaArmenios juvenes, et Graecos, quasi pro penuria domesticorum turcaverant, et uxores eis dederant. Hi tales, cum libertatem fugae habere poterant, cum equis et armis ad nos venpavidi, fugere coeperunt, et Armenii mercatores. CAPUT XIdiffusi erant, venire atque arma emere, et adaptare et cula subire, venisset, quidam de Turcatis qui erat in civitate,
Abbreviated transcription (Latin):
a suis pͥuatis associaret᷑:
Int̾ea dũ comes hec negligit.
sꝑans hostes de ciuitate
maxtina ex parte obp̃sso ᷤᷤ
ilico fugituroᷤᷤ : quodã di-¬
luculo ab hostih crrcũda¬
tus ẽ Claruit ibi magnũ
deratꝰ t̾rã recentẽ hume.¬
factã uallũ noui castelli
cõpleuit: Sicq hoste̾ nul.¬
lla inuia s sola uirtꝰ dei re¬
tardabat: Nõ arbitror mͦ
pontẽ custodiũt. ad castel¬
lũ refugere nõ potuer̃:
milites facto giro int̾ hos¬
tiũ multitudinẽ ad angulũ

Expanded text:
a suis privatis dissociaretur. a suis privatis dissociaretur. Interea dum comes haec negligit, sperans hostes de civitate maxima ex parte oppressos, illico fugituros, quodam diluculo ab hostibus circumdatus est. Claruit ibi magnum deratus, terram recentem humefactans, vallum novi castelli compleverat. Sicque hostes nulla invia, sed sola virtus Dei retardabat. Non arbitror modpontem custodiunt, ad castellum refugere non potueruntmilites, facto gyro inter hostium multitudinem, ad angulum
Abbreviated transcription (Latin):
tos feris et uolucrib dede.¬
rant: in lociꝰ eisdẽ feriᷤ et
uolucrib uictualia fierẽt:
Celebrata itaq et cognita
uictoria et castro edificato
ciuitas antiochiȩ a septẽ.¬
trione et meridie obsessa
Quippe res comuniᷤᷤ pluribꝰ
frequent̃ negligit᷑. dũ ali
ab alus custodiri em ar-¬
bitrant᷑ Dũq aliide pͥnai.¬
ib quasi ꝓ mercede uig¬
iũ suffragia ab aliis quer¬
rent: comes p̃t̃ suoꝵ uo¬
luntatẽ castri custodiã arri¬
puit: Simul ut desidiã et
auariciã excusaret. et uigo¬
ris atq prudenciȩ semitam
torpentib demonstraret:
Namq p̃t̾ite estatiᷤᷤ graui ac
diutno morbo fatigatꝰ ⁊ a
dõ molliᷤᷤ ꝑ totũ iemẽ fuerat.
ut nec ad militandũ nec
ad largiendũ ꝓmptꝰ ẽẽ dice-¬
ret. et licet multa qͥa plu¬
ra posse credebat᷑. nullus
ẽẽ clamabat᷑ Igit᷑ nactus
hanc difficultatẽ scilicet uir.¬
inuidiã passus ẽ. ut pene

Expanded text:
tos, feris et volucribus dedetos, feris et volucribus dederant, in locis eisdem feris et volucribus victualia fierent. Celebrata itaque et cognita victoria, et castro aedificato, civitas Antiochiae a septentrione et meridie obsessa quippe res communis pluribus frequenter negligitur, dum alii ab aliis custodiri eam arbitrantur. Dumque alii de principibus, quasi pro mercede, vigilum suffragia ab aliis quaererent, comes, praeter suorum voluntatem, castri custodiam arripuit, simul ut desidiam et avaritiam excusaret, et vigoris atque prudentiae semitam torpentibus demonstraret. Namque praeteritae aestatis gravi ac diuturno morbo fatigatus, et adeo mollis per totam hiemem fuerat, ut nec ad militandum, nec ad largiendum promptus esse diceretur, et licet multa, quia plura posse credebatur, nullus esse credebatur. Igitur nactus hanc difficultatem, scilicet mainvidiam passus est ut pene
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ uictoria sub nocte
habita ẽ cesoꝵ capita ad
castra delata nõ sũt: Cumq
pꝰ tridie castrũ ante ponte̾
eoꝵ edificaret᷑: in uallo qͥ¬
dã de turcis reꝑti s Erat
enĩ mons ille in sepultu¬
rã saracenoꝵ: Exuuiis
nia eoꝵ monum̃ta frege¬
rũt: Effosis itaq turciꝰ:
qualis uictoria fuerit nul¬
li dubiũ fuit: Nãq nume-¬
rati s̃ circit̾ mille qͥngenti:
Zaceo mͦ et in ciuitate sepul¬
tos et aflumine tractos:
Cũ aut̃ fetore intolerabili
laborantibꝰ in castello obs¬
titissent. cadauera in flu-¬
qͥ infuga comitis et boimũ.¬
di disꝑsi et uulnerati fue¬
rant. de uictoria adhuc
pͣtimore dubitabãt: Hi
aut̃ uidentes tantã mul¬
titudinẽ quasi de quadã
multitudine cõualescẽtes.
dm̃ magnificare ceper̃: Qi
filios suos corrigere. et leti.¬
ficare cõsueuit: Sic itaq
dei dispositione actũ ẽ. ut qͥ
uictualiũ conductores in lit.¬
tore et ripis fluminiꝰ ꝑemp¬

Expanded text:
Quoniam victoria sub nocte Quoniam victoria sub nocte habita est, caesorum capita ad castra delata non sunt. Cumque postridie castrum ante pontem illorum aedificaretur, in vallo quidam de Turcis reperti sunt; erat enim mons ille in sepulturam Sarracenorum. Ex hisnia eorum monumenta fregerunt. Effossis itaque Turcis, qualis victoria fuerit, nulli dubium fuit. Namque numerati sunt circiter mille quingenti; taceo modo et in civitate sepultos, et in flumine tractos. Cum autem fetore intolerabili laborantibus in castello obstitissent cadavera, in fluqui in fuga comitis et Boimundi dispersi et vulnerati fuerant, de victoria adhuc prae timore dubitabant. Hi autem videntes tantam multitudinem, quasi de quadam multitudine convalescentes, Deum magnificare coeperunt, qui filios suos corrigere et laetificare consuevit. Sic itaque Dei dispositione actum est ut qui victualium conductores, in littore et ripis fluminis peremp
Abbreviated transcription (Latin):
diũ diuidebant: Celebra-¬
ta itaq uictoria cũ ingen-¬
ti exultatime et multis
spoliis. et equis mrultis.
nri ad castra redeunt:
Contigit ibi qaͣã memora¬
bile qđ utinã qͥ nos suis
ꝓsecunt᷑ uotis uidere po¬
tuissent: Quidã enĩ eoꝵ
eques timore mortis dum
pͣceps ꝓfundũ fluminiᷤᷤ
ingrederet᷑ a multis de
sua gente cõp̃hensus.
et ab eqͦ suo deiectꝰ in me-¬
dio fluminis obrutꝰ ẽ cũ
illa multitudine que eũ
app̃henderat: Oꝑe pͣciũ
est uidisse quosdã pauꝑeᷤᷤ
a uictoria reuertentes.
alii namq intra tentoria
in equis fariis discurrẽtes.
releuationẽ suȩ pauꝑta¬
tis socus ostendebant.
alii aut̃ duob uł trib
induti sericis uestim̃tis
largitorẽ uictoriȩ. et mu¬
neris dm̃ magnificabãt.
alii uͦ trib uł quattuor
Dũq his atq aliis osten¬
tam̃tis fidẽ magnifice
uictoriȩ nob̃ ꝑsuasissẽt
de multitudine int̾fec¬
toꝵ fuadere nõ potuer̃:

Expanded text:
dium dividebat. Celebradium dividebat. Celebrata itaque victoria cum ingenti exsultatione, et multis spoliis, et equis multis, nostri ad castra redeunt. Contigit ibi quoddam memorabile, quod utinam qui nos suis prosequuntur votis, videre potuissent! Quidam enim eorum eques, timore mortis, dum praeceps profundum fluminis ingrederetur, a multis de sua gente comprehensus, et ab equo suo dejectus, in medio fluminis obrutus est cum illa multitudine quae eum apprehenderat. Operae pretium est vidisse quosdam pauperes a victoria revertentes; alii namque intra tentoria in equis variis discurrentes, relevationem suae paupertatis sociis ostendebant; alii autem duobus vel tribus induti sericis vestimentis, largitorem victoriae et muneris Deum magnificabant; alii vero tribus vel quatuor Dumque his et aliis ostentamentis fidem magnificae victoriae nobis persuasissent, de multitudine interfectorum suadere non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere: Turci aut̃ discur¬
rere sagitare nimis audact̃¬
nr̃is incurrere: At nr̃i int̾¬
dũ paciebant᷑. dũ densatis
incirrere possent: Nec ad
impetũ eoꝵ retardabant᷑:
Tantꝰ uͦ luctꝰ & clamor in cas.¬
tris ad dm̃ erat. ut affluen¬
cia lacrimarũ dei pietatem
descendendã putare̾: Cũq
cominꝰ res gerenda foret.
qͥdã hisnardꝰ miles de gãgia
ꝓuincialiᷤᷤ nobilissimꝰ. cum
cl. peditib inuocato dõ ge.¬
nib flexis sotios ortatꝰ est
dicens: Eia milites xp̃i: atq
hostibꝰ incurrit: Similit̾
et alie acies nr̃e incurrunt.
hostiũ itaq suꝑbia turbat᷑.
porta clausa ẽ et pons stric.
tur: et cedunt᷑. ac saxis
in flumine obruunt᷑. fuga
aut̃ nulla patet: Qđ nͥ
gracianꝰ pontiᷤᷤ portã ape-¬
ruisset illa die de antio
te sumptis spondalib in
flumine obruissent: Cla-¬
ruit ibi multũ dux lotarĩ¬
giȩ: Hinc nãq hosteᷤᷤ ad
pontẽ p̃uenit. atq ascen.¬
so gradu uenientes ꝑ me-¬

Expanded text:
cedere; Turcae autem discurrere, sagittare, nimis audacter incurrere; at nostri interdum patiebantur, dum densatis incurrere possent, nec ad impetum eorum retardabantur. Tantus vero luctus et clamor in castris ad Deum erat ut affluentia lacrymarum Dei pietatem descendendam putares. Cumque jam cominus res gerenda foret, quidam Isuardus miles de Gagia, provincialis nobilissimus, cum peditibus, invocato Deo, genibus flexis, socios hortatus est, dicens: Eia, milites Christi! Atque hostibus incurrit: similiter et aliae acies nostrae incurrunt. Hostium itaque superbia turbatur; porta clausa est, et pons strictutur, et caeduntur, et saxis in flumine obruuntur, fuga autem nulla patet. Quod nisi Cassianus pontis portam aperuisset, illa die de Antiocte sumptis spondalibus in flumine obruissent. Claruit ibi multum dux Lotharingiae. Hic namque hostes ad pontem praevenit, atque ascenso gradu venientes per me
Abbreviated transcription (Latin):
possent: Cũ hoc factũ fuis¬
set: fuer̃ castra nr̃a ita fir¬
missima ut ad instar ciuita¬
tis clausi. tã oꝑe quã nat̾a
undiq essemꝰ: Erat enĩ ab
oriente nob castrũ hoc. a
meridie muri ciuitatiꝰ &
palus que muroᷤ muniebat.
castra etiã. nr̃a tuebat Nec
facultatẽ rugnãdi his de
ciuitate cõcedebat: nͥ pea
portaᷤ egrederent᷑: Ab oc.¬
cidente uͦ fluuiꝰ erat asep¬
tẽtrione qđdã uetꝰ ualium
qͥamõte descendẽs. ad flu.¬
utũ usq ꝑueniebat: Lau.¬
dabat etiã ppłs ut castel¬
lũ alud in mõticulo qͥ sipͥ
pontẽ illoꝵ erat firmaret᷑:
Facte sunt etiã in castriᷤᷤ ma¬
chinȩ que muros ciuitatiᷤ
impellerent. s hoc frustra
fuit: Cũq iã in quĩto mẽ¬
se obsidioniᷤᷤ nr̃e naues
undiq cũ alimoniis ad
portũ nr̃m aplicarent. tci
ciuitatiꝰ uias maris obside¬
re atq portitores uictua¬
liũ int̾ficere ceper̃ nr̃i uͦ¬

Expanded text:
possent. Cum hoc factum fuispossent. Cum hoc factum fuisset, fuerunt castra nostra ita firmissima ut ad instar civitatis clausi, tam opere quam natura undique essemus. Erat enim ab oriente nobis castrum hoc, a meridie, muri civitatis, et palus, quae muros muniebat, castra etiam nostra tuebantur, nec facultatem pugnandi, his de civitate concedebat nisi per portas egrederentur; ab occidente vero fluvius erat; a septentrione quoddam vetus vallum, quod a monte descendens, ad fluvium usque perveniebat. Laudabat etiam populus ut castellum aliud in monticulo, qui supra pontem illorum erat, firmaretur. Factae sunt etiam in castris machinae, quae muros civitatis impellerent, sed hoc frustra fuit. Cumque jam in quinto mense obsidionis nostrae naves undique cum alimoniis ad portum nostrum applicarent, Turcae civitatis, vias maris obsidere, atque portitores victualium interficere coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ milites nr̃i głam re¬
tuler̃ Igit᷑ potita uictoria.
et spolus. capita cȩsorũ ad
castra deportata s̃ Et ut
hostib timorẽ et testimo¬
niũ de ꝓfligato eoꝵ fuccur.¬
su ostendemꝰ delata capita
in palis suspensa s̃: Qđ dis-¬
positione dei actũ ẽe: pꝰea
credidimꝰ: Nãq capto ue
tũ ẽ ut uisis suoꝵ ereptis
capitib ab imꝑio nr̃o re¬
uocarent᷑: Erant eo tp̃r
in nr̃is castris legati are-¬
ge babilonioꝵ. qͥuiden
hi. aut̾ legati gram et beni¬
uolenciã apđ rege̾ suum
nob ꝓmittebant: Pret̃eu
plura beneficia regiᷤᷤ. in xp̃i¬
anos egyntios et ꝑegrinõ
nr̃os refȩrebant: Itaq re¬
missi fũt cũ illis legati nr̃i
qͥ fedus anuciciãq cũ rege
inirent: Codẽ tpr uisũ ẽ pͥn¬
cipib nr̃is ut in colle qͥ supͣ
tẽtoria boimundi erat cas.¬
trũ firmaret᷑: ne si rursus
hosteᷤᷤ cõtra nos uenirent ul.¬
lo mͦ tentoria nr̃a impellere

Expanded text:
eorum milites nostri gloriam reeorum milites nostri gloriam retulerunt. Igitur potita victoria et spoliis, capita caesorum ad castra deportata sunt. Et ut hostibus timorem, et testimonium de profligato eorum succursu ostenderemus, delata capita in palis suspensa sunt. Quod dispositione Dei actum esse, postea credidimus. Namque capto nuper vextum est ut, visis suorum erectis capitibus, ab improperio nostro revocarentur. Erant eo tempore in nostris castris legati a rege Babyloniorum, qui videntHi autem legati, gratiam et benevolentiam apud regem suum nobis promittebant; praeterea plura beneficia regis in Christianos Aegyptios, et peregrinos nostros referebant. Itaque remissi sunt cum illis legati nostri, qui foedus amicitiamque cum rege inirent. Eodem tempore visum est principibus nostris ut in colle, qui supra tentoria Boimundi erat, castrum firmaretur, ne si rursus hostes nos venirent, nullo modo tentoria nostra impellere
Abbreviated transcription (Latin):
.re: Turci aut̃ discurrere sa¬
gitare. tam̃ recedere : At
nr̃i tantũ paciebant᷑ dũ pͥo¬
res de turcis posterioribꝰ in
Utq satis pͥor acies tͥcoꝵ sub¬
sequentibꝰ inclusa ẽ inuoca¬
to dõ ꝓcurrũt franci: Nec
mora adest ch̃is fortiᷤ & po¬
tens inp̃lio. ꝓtexit filios.
ꝓstrauit inimicõ Itaq ꝑ¬
secuti s̃ eos franci usq ad
castrũ eoꝵ munitissimũ
miliarib aberat: Castel.¬
lani aut̃ suoꝵ fugã uidẽ¬
tes incenso castro fugam
arripiũt: Hoc aut̃ tam̃ gau¬
diũ et exultatio nob̃ fuit
ut alterã uictoriã de incẽ¬
so castro cõfiterem᷑: Eodẽ
castris fuit: ut ibi nullus
locꝰ fuerit uersus ciuitatem
ubi bellũ nõ eẽt: Composu¬
erat enĩ hostes ut dũ abos¬
sessis acerrime impugnare.¬
mur: ab inꝓuisiᷤᷤ auxilia.¬
S ds̃ qͥ militib nr̃iᷤ uictoriã
cõferebat: in peditibꝰ nr̃is
p̃liabat᷑: Nec minorẽ sus-¬
cepimꝰ eo die de obsessi tri¬
umphũ: quã de fautoribꝰ

Expanded text:
re: Turcae vero discurrere, sagittare, tamen recedere. At nostri tantum patiebantur, dum priores de Turcis posterioribus infUtque satis prior acies Turcarum subsequentibus inclusa est, invocato Deo, procurrunt Franci. Nec mora, adest Dominus, fortis et potens in praelio : protexit filios, et prostravit inimicos. Itaque prosecuti sunt eos Franci usque ad castrum eorum munitissimum, milliaribus aberat. Castellani autem suorum fugam videntes, incenso castro fugam arripiunt. Hoc autem totum, gaudium et exsultatio nobis fuit, ut alteram victoriam de incenso castro confiteremur. CAPUTcastris fuit ut ibi nullus locus fuerit, versus civitatem, ubi bellum non esset. Composuerant enim hostes, ut, dum ab obsessis acerrime impugnaremur, ab improvisis auxiliaSed Deus, qui militibus nostris victoriam conferebat, in peditibus nostris praeliabatur. Nec minorem suscepimus eo die de obsessis triumphum quam de fautoribus
Abbreviated transcription (Latin):
turcoꝵ multitudinẽ ti.¬
moris potiꝰ quã audatiȩ
exempla mostrarent:
Igͥ sub noctẽ ꝓfecti ne hi
qͥ in ciuitate erãt ꝑcipe¬
rent. atq his in auxiliũ
eoꝵ uenerant nũciarẽt:
Lõ ge anͣri castris ꝑ duas
leugas int̾ mõticuloᷤ se
occultauere Mane aut̃
facto. cũ sole hostes ap¬
paruer̃: Audiant gͥ au-¬
diant obserro qͥ aliquan.¬
do exercitũ ledere cona-¬
ti s̃. ut cũ magnificare
dm̃ suã miscđiam in nob̃
cognouerit ꝑ penitẽciȩ
lam̃ta ipsi sati facere c̾ten
porcione plusquã duo mi¬
lia inesse unicuiq ordeni
affirmarent᷑: De audatias
uͦ illoꝵ quid loquar. Cũ
etiã cantꝰ militare tam
festiue milites agerent ut
quasi ꝓ ludo imminens
bellũ haberent: Cõtigit
aut̃ in eo loco bellũ fieri
qͦ palus & fluuiꝰ que per
miliariũ uicina sũt: Hoc
aut̃ hostib euagandi li¬
cenciã uetuit. ne more
suo accingere possent:
Nãq ds̃ qͥ cet̾a nob̃ dede.¬

Expanded text:
Turcarum multitudinem, tiTurcarum multitudinem, timoris potius quam audaciae exempla monstrarent. Igitur sub noctem profecti, ne ii qui in civitate erant perciperent, atque his qui in auxilium eorum venerant nuntiarent, longe a nostris castris per duas leugas inter menticulos se occultaverunt. Mane autem facto, cum sole hostes apparuerunt. Audiant igitur, audiant, obsecro, qui aliquando exercitum laedere conati sunt, ut, cum magnificare Deum suam misericordiam in nobis cognoverint, per poenitentiae lamenta ipsi satisfacere contendpartitione plusquam duo millia inesse unicuique ordini affirmarentur. De audacia vero eorum quid loquar, cum etiam cantus militares tam festive milites agerent, ut quasi pro ludo imminens bellum haberent? Contigit autem in eo loco bellum fieri, quo palus et fluvius per milliarium vicina sunt. Hoc autem hostibus evagandi licentiam vetuit, ne more suo accingere possent. Namque Deus, qui caetera nobis dede
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ hȩc in castriᷤ agunt᷑.
rumor etiã exercitũ im-¬
ꝑatoriᷤ uenire nũciauit:
Qui de multiᷤᷤ gentibꝰ col-¬
uti sũt sclaui ⁊ pincena¬
ti. et comani et tropd̾li:
Turcopuli enĩ dicunt᷑. qͥ
de matre.xp̃iana: patre
gentes qͥa nob in itinere
nocuerãt se p̾metuere cõ¬
sorciũ nrm fatebant᷑: Hȩc
aut̃ om̃ia tatic ille truncꝰ
cõposuerat. qͥ ut discedere
posset talia comentabat᷑:
hic nõ solũ com̃tis uerũ etiã
maximis impendiis ꝓditio¬
ne sotioꝵ et ꝑuirio cumu¬
latis ꝑ fugã lapsus est: Cõ¬
cessit enĩ ꝯoamundo dua ᷤᷤ
uł tres ciuitates tursol. ma-
quasi ad exercitũ imꝑatoriꝰ
dimissis tentoriis et fami
nõ exercitu ãe coroz ana
ad sureurrendũ ciuitati
antiochiȩ ueriret: Quaꝓpt̃
abito cõsilio in domo ep̃i
consultũ ẽ. ut pedites caᷤᷤ.¬
tra seruarent. et militeᷤᷤ
hostib obuiã extra castͣ
ꝑgerent. dicebãt enĩ qđ
multi de exercitu nr̃o in¬
belles & pauidi si uident

Expanded text:
Dum haec in castris aguntur, rumor etiam exercitum imperatoris venire nuntiavit, qui de multis gentibus colut sunt Sclavi, et Pincenati, et Comani, et Turcopoli. Turcopoli enim dicuntur, qui de matre Christiana, patre gentes, quia nobis in itinere nocuerant, se praemetuere consortium nostrum fatebantur. Haec autem omnia Tatic ille truncus composuerat, qui, ut discedere posset, talia commentabatur. Hic non solum commentis, verum etiam maximis impendiis, proditione sociorum et perjurio cumulatis, per fugam lapsus est. Concessit enim Boimundo, duas nescio aut tres civitates, Tursol, Mamiquasi ad exercitum imperatoris, dimissis tentoriis et familno exercitu de Corrozana, ad succurrendum civitati Antiochiae veniret. Quapropter habito consilio in domo episcopi, consultum est ut pedites castra servarent; et milites hostibus obviam extra castra pergerent; dicebant enim quod multi de exercitu nostro, imbelles et pavidi, si viderent
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣ pauꝑes de nrͣo exerci.¬
tu. qͥ ꝓ colligendiᷤ herbiᷤᷤ
ultͣ fluuiũ transire uole¬
bant. frequentẽ hostium
assultationẽ metueban:
hostib tre uolebãt cũ eqͥ
famelici et debiles essent
atq ad m̾odũ pauci ut
in toto exercitu comitis

Expanded text:
m pauperes de nostro exercitu, qui pro colligendis herbis ultra fluvium transire volebant, frequentem hostium assultationem metuebant,hostibus ire volebant, cum equi famelici et debiles essent, atque admodum pauci, ut in toto exercitu comitis
Abbreviated transcription (Latin):
da foret. in fugã uersi s:
ꝑsecutꝰq ẽ eos comes ꝑ duo
milia atq ut in agro ma-¬
ntpulos messis. sic in hoc
supina iacere uideres:
Hostiũ uͦ insidie quas boa¬
mundꝰ sustinuerat: simi¬
li mͦ fuse fugateq sunt:
Innumerabilis uͦ turba
peditũ quã supͣ diximꝰ
ꝑ loca equis mina. fuga
lapsa ẽ Auderẽ inquã
nͥ arrogans iudicarer
bellũ hoc machabeorũ
bellis p̃ferre: Qm̃ si ma-¬
chabeus in trib milib

Expanded text:
da foret, in fugam versi sunt. da foret, in fugam versi sunt. Prosecutus est eos comes per duo milliaria, atque ut in agros manipulos messis, sic in hoc supina jacere videres. Hostium vero insidiae quas Boimundus sustinuerat, simili modo fusae fugataeque sunt. Innumerabilis vero turba peditum, quam supra diximus, per loca equis invia, fuga lapsa est. Auderem, inquam, nisi arrogans judicarer, bellum hoc Machabaeorum bellis praeferre, quoniam, si Machabaeus in tribus millibus,
Abbreviated transcription (Latin):
eis incurrere in reuoca¬
bilis in turcoꝵ cuneos
ruit: Turci uͦ insoliti
agere bellũ gladiis fu-¬
gam ꝓ refugio arripu¬
er̃: Nec pͥus comes gla-¬
diũ recondit. quã.c. de
hostib a uita subduxit:
Iiã uictor ad boamũ¬
dũ reuerteretur.
xii. milia turcoꝵ post se
uenire cõspexit. atq in
colle qͥꝓrimꝰ erat asinis¬
tris innumerabilẽ pedi¬
tũ multitudinẽ surgere
uidit: Tunc cõmunicato
cõcilio cũ reliquiꝰᷤ de exer¬
citu rursus assũptiᷤᷤ plu¬
rib uirilit̾ hostes agress̃
est: Boamundꝰ uͦ eminus
sequebat᷑ cũ reliquis & ag-¬
mina posteriora custodie¬
bat et entm id moris pug-¬
nandi apud turcoᷤᷤ ẽ : ut
licet pauciores sint tam̃¬
tes cingere suoᷤ: Qđ etiã
in hoc hello facere cona-¬
ti sunt. s prudentia boa-¬
mundi hostrũ insidie
arabes qͥ cõtra flandrensem
comite̾ ueniebant. ut ui-¬
dere qđ nõ iã sagitis eminꝰ
s cõminꝰ gladiis res gerẽ¬

Expanded text:
eis incurrere, irrevocaeis incurrere, irrevocabilis in Turcorum cuneos ruit. Turcae vero insoliti agere bellum gladiis, fugam pro refugio arripuerunt. Nec prius comes gladium recondidit quam centum de hostibus a vita subduxit. jam victor ad Boimundum reverteretur, duodecim millia Turcorum, post se venire conspexit, atque a colle qui proximus erat a sinistris, innumerabilem peditum multitudinem surgere vidit. Tunc communicato consilio cum reliquis de exercitu, rursus assumptis pluribus, viriliter hostes aggressus est. Boimundus vero eminus sequebatur cum reliquis, et agmina posteriora custodiebat. Etenim id moris pugnandi apud Turcas est, ut, licet pauciores sint, semcingere suos; quod etiam in hoc bello facere conati sunt, sed prudentia Boimundi, hostium insidiae Arabes, qui contra Flandrensem comitem veniebant, ut videre quod non jam sagittis eminus, sed cominus gladiis res geren