comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is nascatur qui repellitͤ
Idem erit dicendum. et stnt
que fuit in possone ab¬
ortum fecisset. s et si sub
condictione postumus
sit ex hrdatus. pendente
condictione pedi siñam
ad mittimus existimanti

Expanded text:
is nascatur, qui repellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimanti
Abbreviated transcription (Latin):
ti fcm quomino ad hrdos ꝑ¬
tiñent. Qundecim lib̃tis.
cum tabna legau̾at et adie¬
cerat ħ ũba sibiq eos hr̃e
possidere uolo.calege et ċo¬
dicione nequis coꝵ ꝑtessu¬
as uenire donare nẽ aliud¬
ne quid facẽ aui uelit. Qd
siadu̾s ea quid fc̾merit tuc
eas portiones p̾diũ ne cur
tabna ad rem publica tus¬
culanor ꝑtin̾e uolo. ¶Qͬdã
exhis lib̾tatis uẽdid̾it ꝑtes
suas duobꝯ cosub̾tis fuis
exeo de corpore.Emptor¬
es aut̃ defuncti gayur senii
extraneũ hr̃dem reliq̃runt.
qͣsitu ẽ ꝑtes que nenerũt

Expanded text:
ti factum, quo minus ad heredes pertinerent.Quindecim libertis, cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt
Abbreviated transcription (Latin):
possit possit fuium quo ad
iũet auienare uł pignora¬
re nõ posse. tectanĩti aut̾e fac¬
cionẽ et meo fundo et mextͣ¬
neos etiam h̃rdes hĩturũ. Iu¬
lus agrippa primipilaris
testõ suo cauit. Ne ullo modo
reliquias eh et p̾dium sub¬
urbanuz.aut domũ ei ma¬
iorem hr̃s ei pignoraret.aũ
ullo modo alienaret. filia ei
hrs scripta hrdem reliquit
filiam suam nepotem primi¬
pilaris que casdem ros diup
possedit et decedens extrane¬
os instituit yr̃dos. quentum
est anea p̾dia extraneus hro
br̃et an u̾o adiuliam dñam
que hũit patruum maiorẽ
uilrum agripam ꝑtin̾et. R.¬

Expanded text:
um qu‹oa›d ‹u›iueret alienare uel pignerare non posse, testamenti autem factionem et in eo fundo in extraneos etiam heredes habiturum.Iulius Agrippa primipilaris testamento suo cauit, ne ullo modo reliquias eius et praedium subur banum aut domum maiorem heres eius pigneraret aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens extraneos instituit heredes. quaesitum est, an ea praedia extraneus heres haberet an uero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem Iulium Agrippam, pertiner
Abbreviated transcription (Latin):
tui. quid ergo si hrs post mor¬
tem suam rogatꝰ fu̾it brdita¬
tis sue ꝑter quaita restuue
ueriꝰ ẽẽ existimo qd̃ sceuola:
notat et papirh fronto scrib
c̾et et ea ten restituenda ẽ qͣ¬
ten hrditas cestatoris patit᷑.
scd̃m uilgarem forma iu¬
ris si libos suos emãcipare ro¬
gatus fu̾it nõcogitur ħ face
potestas em̃ patria in erstima¬
uilis est. E des destruende n
legari n ꝑfidei. cõ. relinqui ꝑ

Expanded text:
i heres post mortem suam rogatus fuerit hereditatis suae partem quartam restituere? uerius esse existimo, quod et Scaeuola notat et Papirius Fronto scribiesset: et eatenus restituenda est, quatenus hereditas testatoris patitur, secundum uolgarem formam iuris. Sed si liberos suos emancipare rogatus fuerit, non cogitur hoc facere: potestas enim patria inaestimabilis est. Aedes destruendae neque legari n
Abbreviated transcription (Latin):
ticium .c. accepturui.Si pꝰ
acceptur legatum cõfestim
decessi s legatanius ticu fida¬
comissum extinguiqr plac
nõ puis posse rogan q̃ resti¬
tũe ꝙͣ quantu ei relictumẽ.
¶S si cicu fidei cominsum nõc
intps mortis legataru collat᷑
ait marcelh cõfestim fidei co¬
missum ticio danclum. s cau¬
tc̃e ex acta quanto ampliꝯ ce¬
pit redcliqua cautonẽ Ita
comuti si priꝰ legatariꝰ deces¬
sent quani ex fructibꝰ .c. ꝑci¬
pet. S uix est ut legatinꝰ
ex redclitibo uoluit an̾dare
quã fructo legatari ꝑcepiss.
ceite erit legatam andiend̾¬
dus si uelit totu fund pra¬
re si dereccituendo caucatur
absurclu enĩ est de suo eur
p̾̃stare .c. si maxime si fund
.c. uł nõ multo płis ẽ quo iu¬
re utimur. Siqd alicui lici¬
te fu̾it relictu uruis aliud

Expanded text:
tum accepturum: si post acceptum legatum confestim decessisset legatarius, Titii fideicommissum extingui, quia placet non plus posse rogari quem restituere quam quantum ei relictum est. Sed si Titii fideicommissum non est in tempus mortis legatarii collatum, ait Marcellus confestim fideicommissum Titio dandum, sed cautione exacta quanto amplius ceperit reddi: quam cautionem ita committi, si prius legatarius decesserit, quam ex fructibus ct legatarium ex reditibus uoluit ante dare, quam fructus legatarius percepisset: certe erit legatarius audiendus, si uelit totum fundum praestare, si de restituendo cauetur: absurdum enim est de suo eum praestare centum, maxime si fundus centum uel non multo pluris est: quo iure utimur. Si quid alicui licite fuerit relictum uel ius aliud
Abbreviated transcription (Latin):
legi locum. iul. aiebat. qd si
Sita scriptum ẽẽt. si aritie
non nupserit. int̾ esse an
fraus legit facta esset. Na
si eẽt que alibi iniptias non
facile possit muenire. inter¬
p̾tandum ip̃o uire rescuidi
quod fraudande legis gr̃a
dam int̾ p̾cationem

Expanded text:
legi locum Iulianus aiebat. Quod si ita scriptum esset "si Ariciae non nubserit", interesse, an fraus legi facta esset: nam si ea esset, quae aliubi nuptias non facile possit invenire, interpretandum ipso iure rescindi, quod fraudandae legis gratia dam interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
ac si nullam controu̾siam
pateretur impubes. bonoꝵ¬
possõnem accipiat alia est¬
cause cognitio utrum differ¬
ri debeat intempus puber¬
tatis cognitio an res presẽ¬
tari hoc aũt dili gentissime
pretori ex aminandum est
an ex pediat pupillo repre¬
sentari cognitionem an po¬
cius differri in tempus
pubtatis. Et maxime in¬
quirere hoc a cognatis ma¬
tre tututoribusꝙ pupilli de¬
bet finge esse testes quosda
qui dilata controuersia au
inutabunt conscilium. aut
decedent aut ꝓpter temporis
int̾uallum non eadem fi¬
dem he̾bunt. uł finge esse
anum obstetricem. uł an¬
cillas que uitatem ꝓ ꝑtu
possunt in simuare. uł instru¬
menta satis ydonea adiuc¬
toriam. uł quedam alia ar¬
gumenta ut mag̃ damp¬
num paciatur pũpillus
qd differtur cognitio qua
compendium quod non re¬
presentatur finge pupillũ¬

Expanded text:
 si nullam controversiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controversia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis intervallum non eandem fidem habebunt: vel finge esse anum obstetricem vel ancillas, quae veritatem pro partu possunt insinuare, vel instrumenta satis idonea ad victoriam vel quaedam alia argumenta, ut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam compendium, quod non repraesentatur: finge pupillu
Abbreviated transcription (Latin):
af int̾ filios facł tatibͤ
dunsis filiam extracc¬
one prumpili comodorn
ccc. Aireos accipere uoluit
ac postea depeccuma como¬
dorum possessionen ꝯ para¬

Expanded text:
 inter filios facultatibus divisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere voluit ac postea de pecunia commodorum possessionem para
Abbreviated transcription (Latin):
urmme arere et congiaria
sextaria et similia. Canpce
autem cum negoctationis
nomen sit eciam institu¬
tores. Instrumento balne¬
ano legato eciam balneato
et formcator õꝑ

Expanded text:
urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nomen sit, etiam institores. Instrumento balneario legato etiam balneatoret fornicator
Abbreviated transcription (Latin):
uir. Hn quorum parens ca¬
pite minutus est legittime hr¬
dicatis iꝰ et in ceteris persoms
et int̾se retinent et alii aduer¬
sus eos.

Expanded text:
um.Hi, quorum parens capite minutus est, legitimae hereditatis ius et in ceteris personis et inter se retinent et alii aduersus eos.
Abbreviated transcription (Latin):
no casus ẽ nec int̾ ẽ qui succed
dum intestato succedat. ¶adi
testm̃ aũt qd quo quo pretp̃r
ꝓficisci ptinet codicii. et ut
manifestiꝯ dicam ĩtestato pa¬
tre familias mor tuo nich de¬
sidant codicicilli. s ince̾ ititiex¬
hibent. testõ ãt fco iis seqũt᷑¬
luolũtas fũit ut ex uniu̾sa hr̃¬
hrditate legata erogarent̾ dic¬
cẽdu scriptis h̃ dib ꝓfutura
doli exceptõem si amp̾liꝯ ꝙͣ hr¬
ditaria porcio petatur.¶der

Expanded text:
nterest qui succedit dum intestato succedat. ad testamentum autem quod quoquo tempore fecisset, pertinent codicilli. et ut manifestius dicam, intestato patre familias mortuo nihil desiderant codicilli, sed vicem testamenti exhibent: testamento autem facto ius sequunuoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio petatu
Abbreviated transcription (Latin):
si ydonee ei cauerat. S egoꝑ
cliior sũ ut putem causone
nõ exigendam.Siẜuo alieno
muliciã relinquetur.andño q̃¬
ratur iegatum. qͣr etaut scit̃
ẜuu ẽe et dico exstimateer deb
uant ignorauit et denegani
fidei comissi ꝑsecucio d qr si scis¬

Expanded text:
idonee ei caueatur: sed ego procliuior sum, ut putem cautionem non exigendam. Si seruo alieno militia relinquatur, an domino quaeratur legatum, quaeritur. et aut scit seruum esse, et dico aestimationem deberi: aut ignorauit, et denegari fideicommissi persecutio debet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
municipalibus dandi neces¬
sitas inuingitur quid ergo si
peciit s amonita. uł alib̾tis uł
acognatis.aũt incidat in senatꝰ
consultum et puto eam meid̾e
si compulsa fecit non si cum pe¬
tere non cunctaretur admoi̾ta.
est. ¶ Quod si pat̾ eius pe¬
ti probibuerat tutorem qm̃
trari uoluit incidet si nec petat
nec legittime tutelam anums¬
trat quod si penitus egerit fi¬
lius non pecit ignoscenduz
est ei s si forte absens alib̾tis
preuenta est uł ab alus dicẽ

Expanded text:
ipalibus dandi necessitas iniungitur. Quid ergo, si petiit, sed admonita vel a libertis vel a cognatis, an incidat in senatus consultum? et puto eam incidere, si compulsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est. Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem, quotrari uoluit? incidet, si nec petat nec le gitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dice
Abbreviated transcription (Latin):
Idies apposita legato nõ est.p̃¬
sens debetur et cõfestim adcuz
ptinet cui datum est dies ad¬
iecta ꝙͣuis longeua sit si c̾ta
sim quide dies legati statĩ
cedit. s añ diem peti nõ pot
filia nupẜit. cu magistratũ

Expanded text:
dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa simis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potefamiliam nupserit' 'cum magistratum
Abbreviated transcription (Latin):
ita hr̃ditate decesẜit uta si id̾
fũit scriptũ si ticiꝰ hr̃ditate
mear adierit ĩtradies .c. meu
uio .c. dato nam ħ legatũ in
diem erit nõ subcõdicione qrħ
diffinicio  labeomis ꝓbanda ẽ
dicentis id demuz legatum ad
hrdem legatani transire ꝙ c̾tũ
sit debitum iri.siad eatur hr̃di¬
tas sitm̃duos hr̃des ĩstituam
sialt̾ exhus ad eat hr̃ditatem
alicui legem aboĩbꝰ hr̃dibo ñ
erit quiter supuacua ea cõditõ
s inportione quid cohr̃dis ua¬
lebit in ip̃n aũt inc ꝑsona
it pm̃ atq si solo co hr̃de insti¬
pãnos singulos ĩspecta cõ di¬

Expanded text:
si ita fuerit scriptum: 'si Titius hereditatem meam adierit, intra dies centum Maeuio decem dato': nam hoc legatum in diem erit, non sub condicione, quia definitio Labeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas.Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus heredibus: non erit pro superuacuo ea condicio, sed in portionem quidem coheredis ualebit, in ipsius autinde atque si solo eo herede instper annos singulos inspecta condi
Abbreviated transcription (Latin):
mitti possũt. hec sũma ꝓuidẽ¬
cia ut quisparent banc suc¬
cessionem idem tu̾entur bõa
ne dilapidarentur. Itẽ de ali¬
bi ẽ hr̃ditas alibitutcla.ut
puta si sit ꝯsanguinca pupil¬
lo nam brdicas quide ad ag¬
natam ꝑtinet tutela aut̃ ad
agnatum. Itẽ inlib̾tinis si

Expanded text:
mitti possint: hoc summa prouidentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si
Abbreviated transcription (Latin):
si sit patrona et patrona fiuꝯ.
Namtritelam patrom fuius
hͣrditatem patrona obtineb.
tantumdẽq erit et si sir patro¬
infiuia. et nepos.¶ Siapd̾ bos¬
tes sit fr̃ inferioris grad agn¬
ato tutela no defertur. ⁊am
et si patronus ap̾ostes surt
pationi fiuio tute la nõdefert̃
tutela deffertur. int̾cium h̃¬
ditas sine tutelalur puta i
eo qui latitauit. cumsui
cum nõ hr̃e. hiis u̾bis pianc
deicomissam lib̾tater nelint
cõ modo pumatur. neius pa¬
troni ad quiratur ineu ꝙ li¬
bum eẽ nolunt.¶Idem erit si
tela quidẽ apd̾ frem remane

Expanded text:
si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non deferturtutela defertur, interdum hereditas sine tutela, ut puta in eo qui latitauit, cum sereum non habere, his uerbis: 'Plane fideicommissam libertatem uelint, eo modo puniatur, ne ius patroni adquirant in eo, quem liberum esse nolunt'. idem erit, si tela quidem apud fratres remane
Abbreviated transcription (Latin):
sia impubertatis tp̃s dif¬
fertur. ¶Si mater sub¬
iecti partus arguatur
an differenda sit. questio
ꝓpt̾ statum pueri querit᷑
Et si quidem pupi sta¬
tus uidubium deducat
differri questio in tp̃s
pubertatis debet cum me
tus pot esse ne minus
ydonee defendatur. cum
uero mater eͣa postulat᷑
utiq integra fide et ma¬
iore constantia eanqr de¬
fensuram retenti tp̃r du¬
oium est non coguitionẽ
fieri oportere. et post euẽ¬
cum cognitionis si sup

Expanded text:
s pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur, an differenda sit quaestio propter statum pueri, quaeritur. et si quidem pupilli status in dubium devocatur, differri quaestio in tempus pubtus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia causam defensura recenti tempore, dubium non est cognitionem fieri oportere, et post euentum
Abbreviated transcription (Latin):
puir legatꝰ sit.⁊ erlie lib̃ ec̃
uissus erit. omimodo in utile
legatum est. qr diem uenturã
ceitum ẽ et ita uił̃. quoq senser¬
it. unde ait siẜuus ticio lega

Expanded text:
pure legatus sit et ex die liber esse iussus erit, omnimodo inutile legatum est, quia diem uenturam certum est. ita Iulianus quoque sensit, unde ait: si seruus Titio lega
Abbreviated transcription (Latin):
nciose fecisse dicatur forte rõ¬
nes int̾leuisse nõ alrad uidi¬
cand est ꝙͣ ut exeo ualerti¬
b ohr̃dib q̃stio heatur idẽ
est et si extranco fuit legatꝰ.¬
Siex płib hĩdibꝰ. et erdispa¬
ripo ꝑtib institutis duobo
cadem res legata sit urdes nõ
ꝓhrclitaria portione s ꝓiu
rili ro legatum hr̃e debent.
I post mortẽ patris filio dẽ¬
Negetur dubium nõ est quin
mortuo patre adfium ꝑtiñ¬
at legatum noc int̾ sit.an pa¬
tri hrs extit̾it nec nc. S si ser¬
uo post mort̃t diñ relictun
legatum ẽsiquidem in cacã
durauit ad hr̃dem dm̃ ꝑtin:
usq ad eo ut ide̾ uiris est et
hẽs dño existat. quo fit cuh̃r
t ꝓbabili dr̃ ad ip̃m pocius
ciu relictumẽ ptine legatu
quar ad hr̃dem eh . quo lib̃¬
tatem ꝯscquitur. Sipuix le¬
gato ẜuus sub dicionc liuer
esse iuissus fu̾it. subꝯͣna cõdi¬
cione ualz legatum et existẽ¬
te coclicione legatu pimitur.
de ficiente adlegatanum ꝑti¬

Expanded text:
orte rationes interleuisse, non aliter adiudicandus est, quam ex eo uolentibus coheredibus quaestio habeatur. idem est et si extraneo fuerit legatus.Si ex pluribus heredibus ex disparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro uirili id legatum habere debent.i post mortem patris filio legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem domini relictum legatum est, si quidem in ea causa durabit, ad heredem domini pertineat: usque adeo, ut idem iuris est et heres domino exsistat, quo fit, ut heprobabilius dicitur ad ipsum potius cui relictum est pertinere legatum quam ad heredem eius, a quo libertatem consequitur.Si pure legatus seruus sub condicione liber esse iussus fuerit, sub contraria condicione ualet legatum: et ideo exsistente condicione legatum peremitur, deficiente ad legatarium perti
Abbreviated transcription (Latin):
lictus sit. aut ubi uelit
rit uerissimum. aut ut a¬
lias. aliud ex persona lo¬
coq sit estimandum.

Expanded text:
lictus sit aut ubi uelit,rit: uerissimum est autem, ut alias aliud ex persona locoque sit aestimandum.
Abbreviated transcription (Latin):
tam et si indempnitatis cautio
offerratur. prom̾ qui brditatẽ ro¬
gatus est restituere is demum cõ¬
pellitur. restituere. s et si quis bo¬
na rogatus sit restituere uł fa

Expanded text:
tametsi indemnitatis cautio offeratur. Proinde qui 'hereditatem' rogatur restituere, is demum compellitur restituere. Sed et si quis 'bona' rogatus sit uel 'fa
Abbreviated transcription (Latin):
dem mulieri que nehil de¬
liquid succurri debeat ob ea
peccuniam que doti fuerat
destinata sed qm̾ ambo le¬
gati peticionem habunt
saluam habebit non soluta
set relictum ticie. Si alib̾is
Inon discesserit. uegau̾nt
eam recte cauere. quia uel
mortuis liberis legati con¬
dicio possit ex istere set si dis¬
plicuit sentencia. Non eĩ
uoto matris oponi tamo
honerosa non int̾ponende
cautionis interpretatio
debuit. Et cum promis
liberto c̾tam peccuniam
legasset si aliberis eus nͥ
discessiss permisit impe¬
rator ueluti muti anam
cautionem offerri. fuit e¬
nim periculosum ac triste
libertum conunctum pa¬
troni liberis eorumdẽ mor

Expanded text:
dem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, saluam habebit, non soluta set relictum Titiae 'si a liberis non discesserit', negauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit. Et cum patronus liberto certam pecuniam legasset, si a liberis eius non discessisset, permisit imperator uelut Mucianam cautionem offerri: fuit enim periculosum ac triste libertum coniunctum patroni liberis eorundem mor
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e uoluit dare iussꝰ sciens fu¬
iem ded̾it isq fuitũ legatano
fecit dedolo malo agi posse
dem in hoc tem̃ ut nõ pessimũ
Det et boc tenctur ut et aliz
hoĩne p̾stet et hunc ꝓupoxe

Expanded text:
ipse uoluerit dare iussus sciens furem dederit isque furtum legatario fecerit, de dolo malo agi posse dem in hoc teneri, ut non pessimum det, ad hoc tenetur, ut et alium hominem praestet et hunc pro noxae
Abbreviated transcription (Latin):
endo predium seiaum oe
quoq eam ꝑtem fundi suprascrip¬
ti quasi adse ꝑtinentem indenꝑ
fideicomissum reliquisse q̃ excã
filios uestros uobiscum donet
fideicomissu peti non posse s¬
uos cõmimes aseia ita relictos.
si mei erunt cum moriam non
deben si hoc modo sensit testat᷑r
ut ita deberẽtur si insolidum.
fuissent eius ¶ predus cumhis
hñtis que menn possessione
sunt relictis mancipia quoq
prediorum cum illic testamẽ

Expanded text:
endo 'praedium Seianum omne' eam quoque partem fundi supra scripti quasi ad se pertinentem uideri per fideicommissum reliquisse, quam ex causa filios uestros uobis condonet', fideicommissum peti non posse. Seruos communes a Seia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent. Praediis cum his enthecis, quae in ea possessione sunt, relictis mancipia quoque praediorum, cum illic testament
Abbreviated transcription (Latin):
Sibi substicutus in telligi
debet. ⁊deoꝙ non ex maio¬
re ꝑte quam tercia scriptꝰ
uidetur secuncũ hane rati¬
onem. cum sextans. uacu¬
us relinquatur. bonoruz
posseͥnem. ticius accipi¬
et. non solum t̾cie partis
s eius quoq que ex sexti¬
te eidem. ac crescit. ¶Qui
fui. impuberi substitut᷑
ita si fuius meus moriat
priusquam iu su. qmi tu¬
telam ueniat cune tieius
mͥ hr̃s esto. sicut hrdicatez
uendicat. per inde ac siuer¬
bum michi ad iectum nõ
esset ita quoq bonorum

Expanded text:
bstitutus intellegi debet ideoque non ex maiore parte quam tertia scriptus uidetur. secundum hanc rationem cum sextans uacuus relinquatur, bonorum possessionem Titius accipiet non solum tertiae partis, sed eius quoque, quae ex sextante eidem adcrescit.Qui filio impuberi substituitur ita: 'si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam ueniat, tunc Titius mihi heres esto', sicut hereditatem uindicat, perinde ac si uerbum hoc 'mihi' adiectum non esset, ita bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
es cepit cedere. ei debebunt᷑
et in contributione ueni¬
unt. ac nec ea quidem que
serius sus uitilit̾ sine
lib̾tate legauit. fideiue cõ¬
missit in computatione
eius legis cedet. CRes qͣs¬

Expanded text:
ere, ei debebuntur et in contributionem ueniunt. ac ne ea quidem, quae quis seruis suis inutiliter sine libertate legauit fideiue commisit, in computationem eius legis cedunt.Res, q
Abbreviated transcription (Latin):
ticium fre̾m suum exꝑte t̾e
hr̾dem iustituit fideiꝙ eius
comissit ut hr̾ditatem reten
tuat eadem fr̃i quẽdam p̾dia
p̾legauerat. Quero an ticiꝰ
ea que p̾legata sunt etiam ꝓ
ea ꝑte brditatis quam rogatꝰ
est ut restitueret. an integram
retin̾e debeat. Rndi ticium
integra legata retin̾e debere
s inꝑtem quartam imputa¬
ri oportere duodecimã ꝑtem
prediorum s si non ess adiec¬
tum ut ꝑs quarta deduceret
tocum trietem predioꝵ iegi
falcidie imputari oporte qm
contra seutenciam matris fa

Expanded text:
Titium fratrem suum ex parte tertia heredem instituit fideique eius commisit, ut hereditatem retenttuat: eadem fratri quaedam praedia praelegavit: quaero, an Titius ea quae praelegata sunt etiam pro ea parte hereditatis, quam roest ut restituere an integra retinere debeat. respondi Titium legata integra retinere debere, sed in partem quartam imputari oportere duodecimam partem praediorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta deduceretur, totum trientem praediorum legi Falcidiae imputari oportere, quoniam contra sententiam matris fa
Abbreviated transcription (Latin):
am auctorẽ tutore sĩ ũ.
no posse. tñ pot̾ tutor ꝓpru
sui debitoris hrditate ade¬
unti pupillo. auc̃te accõmo¬
dare. quarius ꝓhec debitor
ch efficiatur prima enĩ rõ.au¬
ccoritatis ea ẽ ut hr̃s fiat per
cõseq̃ncias cõtingit. ut debi¬
tum supeat. S tii auctore ib
coscipiar nõ pot̾. et cu qui¬
dam auc̃tem accõmodaret
pupille sue ut ẜuo suostipła¬
ti spopondet diuꝰ pius anto¬
ninꝰ repsit. iure pupiuam
nõtem. s ĩ quãtu locupletior

Expanded text:
am auctorem tutorem fieri non posse, tamen potest tutor proprii sui debitoris hereditatem adeunti pupillo auctoritatem accommod‹a›re, quamuis per hoc debitor eius efficiatur: prima enim ratio auctoritatis ea est, ut heres fiat, per consequentias conti‹n›git, ut debitum subeat. se tamen auctore ab eo stipulari non potest. et cum quidam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut seruo suo stipulanti sponderet, diuus Pius Antoninus rescripsit iure pupillam non teneri, sed in quantum locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
fabrum qui uille reficien¬
de enisa paratus sit et inu¬
lieres que ranem coquant
cq nula seruent Itẽ moli¬
tores siadusummi rusticum
parati sunt Ite focara.
et ulicam si modo aliquo
officio uirum aduuent
Item lanficas que rami¬
liam rusticam uestunt ⁊
que pulmentaria msticis
coquant. S an instrum̃ti
corum causa pantur la¬
infice. et lane consores:
et fullones et focarie no
agri instrumentum st̃¬
s instrumenti. puto igit᷑
etum focanam continen
S et lanificas. et ceteros
qui enumerati sunt et
ita seniium.r̾disse audito

Expanded text:
fabrum, qui villae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque villam servent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et vilicam, si modo aliquo officio virum adiuvet: item lanificas quae familiam rusticam vestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant. Sed an instrumenti corum causa parantur, lanificae et lanae et tonsores et fullones et focariae non agri sunt instrumentum, sed instrumenti. puto igitur etiam focariam contineri: sed et lanificas et ceteros, qui supra enumerati sunt: et ita Seruium respondisse audito
Abbreviated transcription (Latin):
tu periclitentur ante qͣm
se tueri possunt. Cet̾um
si ydoneos hant a quibꝰ
deffendantur et tam expe¬
ditam causam ut ip̃oru
intersit. mature de eaui¬
dicari. et tutiones eoru
uiditio ex periri uolunt
non debet aduersus pu¬
pillos obẜuari. qd ꝓipis
ex cogitatum est. et pende
status eorum cum iam
possit indubitatus esse¬
¶Si mater impuberis
supiecti partus. rea pos¬
tulata. cãm optinuerit.
poterit ad huc suꝑ esse
status q̃o. ut puta si di¬
catur. aut non ẽẽ ex ip̃o

Expanded text:
tu periclitentur, antequam se tueri possint.Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obseruari, quod pro ipsis excogitatum est, et pendere status eorum, cum iam possit indubitatus esse'.Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Sun uero tantum status
differturq̃o in tempus pu¬
bertatis. set non ex carboĩ.a¬
no set ex constitutionib¬
puberi quamius mi¬

Expanded text:
sin uero tantum status, differetur quaestio in tempus pubertatis, sed non ex Carboniano, sed ex constitutionibus.Puberi quamuis mi
Abbreviated transcription (Latin):
quo tã directas ꝙͣ fidei comis¬
sarias. ¶S⁊ et sialienos ẜuos i
rogato sit mãumict̾e utiq re¬
dũe eos debebit. ¶Eã aũt de¬
cessionẽ paciet᷑ is cru restitura
fũit hr̃dicas quã is qui ei resti¬

Expanded text:
 tam directas quam fideicommissarias. sed si alienos servos rogatus sit manumittere, utique redimere eos debebit. eam autem decessionem patietur is cui restituta fuerit hereditas, quam is qui ei resti
Abbreviated transcription (Latin):
quia et si repeti pot̾ id. qd̾
solutum est. tn fieri pot̾ ut
non sit ĩolundo is cui solutu
est. hac per hoc pereat qd da¬
tum est.In mortis causa quo¬
ꝙ donationibus pot̾ dici.hrͥ
stipulationem ẽẽ int̾ponendã
¶Hec u̾ba stipulationum ꝙ
amplius legator nomine ce¬
perit quam lege falcidia caꝑe
licebit. non tamen eum con¬
p̾hendunt qui amplius ac¬
cepit qͣm ei falcidia permissit
ere.⁊ enim scien dum est. legẽ
falcidiam. iitdum ꝑtem erꝰ
Qd̾ datum est. int̾dum totũ
reuocare. cum enim hĩta rõe
reris alien falcidia. in eatur
pl̾mqz euenit ut emergente
debito. uł condictõne eris.a¬
liem existente. totum ꝙ lega¬
tum est. exauriatur. Set et

Expanded text:
quia, etsi repeti potest id quod solutum est, tamen fieri potest, ut non sit solvendo is cui solutum est ac per hoc pereat quod datum est. In mortis causa quoque donationibus potest dici hanc stipulationem esse interponendam. Haec verba stipulationis "quod amplius legatorum nomine ceperis, quam e lege Falcidia capere licebit" non tantum eum comprehendunt, qui amplius accepit, quam ei Falcidia permissit,ere. etenim sciendum est legem Falcidiam interdum partem eius quod datum est, interdum totum reuocare. cum enim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
cipato decessit. quesitum est
fieri debent ex quibus una p¬
tinet ad filium qui in potes¬
tate remansit altera ad nepo¬
tem qui in locum filu ad opta¬
tus est. tercia ad emancipatu:
fuum et nepotem qui inpote¬
state rem.an ẜit. ita ut p̃r soli
ei conferat cum quo bonoru

Expanded text:
cipato filio, decessit: quaesitum est,fieri debent, ex quibus una pertinet ad filium qui in potestate remansit, altera ad nepotem, qui in locum filii adoptatus est, tertia ad emancipatum filium et nepotem, qui in potestate remanserit, ita ut pater soli ei conferat, cum quo bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Licie si non nips¬
nupsit mulier. cc. non etiã.
c. residua petat. Ridiculu
est. enum et ut uiduam et ut
smptam admitti.
dem. Pat̾ seuerinam pro¬
culam. elio philipo cognato
nuptus testamento designa¬
uit. eidem filie predium si
cliophilippo mipsisset. u̾bis
fidei comissi reliquid. quod si
non nupsisset. idem p̃dium
philippo dari uoluit non¬
dum iuripotens puella di
uerba considerari oporteat
eliophilippo fidei comissum
ita datum uideri si ei ꝓcula
defumcti filia mibere. nolui¬
sset. quare cum ea prius ꝙͣ
uiri potens fieret decesserit
conditionem extitisse non
uideri. ¶ Ita fidel comis¬
so.dato. uolo restituas si sñ

Expanded text:
m.Titiae, si non nubsnubsit mulier. ducenta, non etiam centum residua petat: ridiculum est enim eandem et ut uiduam et ut nuptam admitti.m.Pater Seuerianam Proculam Aelio Philippo cognato nuptiis testamento designauit: eidem filiae praedium, si Aelio Philippo nubsisset, uerbis fideicommissi reliquit: quod si non nubsisset, idem praedium Philippo dari uoluit: nondum uiripotens puella dieuerba considerari oporteat, Aelio Philippo fideicoita datum uideri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri. Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine
Abbreviated transcription (Latin):
tra tabulas pecierat et ꝑ¬
tem br̃ditatis que debebat᷑
abstulerat. proculus ca¬
ssius fidei comissarium
pro rata quod soluit re¬
pet̾e debere auint. paul.
ħ̾ iure utimur. Nam q̃m¬
ad modum p̾statione co¬
missorum et legatorum
heres ex honeratur per pre¬
torem ita etiam ip̃e partem
consequi debet.diuersum est
si falcidia int̾ueniat et mi¬
uuat legatum. Nam his
casibus. nchil repetetur.
quia in solidum conditioni
paret ¶Item scinditur ius
dandi. si is cui legatum ẽ
non poterit partem hr̃dita¬
tis sibi relictam totam ca¬
pere. Nain uerus est. par¬
tem eum prestare debere
partem illos qui auferũt
ab eo quod plus relictum
est. quam a lege concedit᷑
bus scriptis heredibus si
unus rogatus sit tibi hr̃di¬
tatem restituere. tu ticio c̃¬
tam sumam dare. et bñfitõ¬

Expanded text:
tra tabulas petierat et partem hereditatis, quae debebatur, abstulerat.Proculus Cassius fideicommissarium pro rata quod soluit repetere debere aiunt.Paulus. hoc iure utimur: nam quemadmodum praestatione fideicommissorum et legatorum heres exoneratur per praetorem, ita etiam ipse partem consequi debet.Diuersum est, si Falcidia interueniat et minuat legatum: nam his casibus nihil repetetur, quia in solidum condicioni paretur.Item scinditur ius dandi, si is cui legatum est non potest partem he reditatis sibi relictam totam capere: nam uerius est partem eum praestare debere, partem illos, qui auferunt ab eo, quod plus relictum est, quam a lege concediturbus scriptis heredibus si unus rogatus sit tibi hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et benefi
Abbreviated transcription (Latin):
testate. Quod uacurali equi¬
tate contingit. filius autem
suus hr̃s esse de sunt si capitis
dimutione uł magna uł mino¬
re exierit depotestate.Ꝙ si filiꝰ
ap̾ hostes sit quam diu inuat
nepos non succedunt prom̃ et¬
si fuerit redemptus non dum
succedunt aut lintionem. S si
interim decessit. cum placeat eũ
statu recepto decessisse nepotibꝰ
obstabit. ¶S si quis non de¬
sut ẽe inpotestate s numqua
cepit ut puta si filius meus ui¬
uo patre meo ab hostibus cap¬
tus est mox ibi me pater. fa. fc̃o
decesserit. nepos meius locumi
succedunt. Non minus autẽ
neptes quam nepotes succed̃t

Expanded text:
te sunt: quod naturali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione vel magna vel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu vivit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit. Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent. Non minus autem neptes quam nepotes succed
Abbreviated transcription (French):
comissũ relictu nsi b̾rs m̃s
dicionale fid.⁊ comissu est
et prim̾a noluntate exigit.
idcq pꝰ primam uoumtatẽ
nõ erit arbitriu hr̃dis ie nol¬

Expanded text:
commissum relictum: 'nisi heres meus condicionale fideicommissum est et primam uoluntatem exigit: ideoque post primam uoluntatem non erit arbitrium heredis dicendi nol
Abbreviated transcription (Latin):
¶tisquociens quiserẽpli tec¬
tamẽti preparat et priꝰ dece¬
dit ꝙͣ testetur nõualet qͣiex
Odicuł que mexemplo scrip¬
tasmit licet u̾bafideicomifi

Expanded text:
tis.Quotiens quis exemplum testamenti praeparat et prius decedat quam testetur, non uale‹n›t quasi ex codicillis quae in exemplo scripta sunt, licet uerba fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
et si is qui controu¬
siam impubi facit ex lib̾is
sit. eueniet. ut siue caue¬
at is cui status fit contro¬
uersia siue non caueat.
at tamen simul sit in po¬
ssõnem. ¶Si impubes ñ
defendatur idcirco mssꝰ
sit in possõnem etiam ad¬
uersarius eius acciones
hrditarias quis exercebit
omnia curet et actiones ex¬
cerceat deniq scribit etiam
cum quicum impubere mis¬
sus est ui possonem actiones
posse adũsus curatorem intẽ¬
dere non ẽẽ prohibendum
nlłm eim per hoc p̾uidicun
hr̾ditati fieri. nam et adu̾s
ip̃m pupillum si satis dedis¬
set recte expiretur. Quoci¬
eus impubes satis dat. mi
ttitur impossõnem non erꝰ¬
adu̾sarius siue satisdet. si¬
ue non det. Siuelit aduer¬
sarius ꝯmitti sibi ad mĩs¬
tratioaem satisdare debet
pupillo. Cet̾um si satis nõ
det debet curator constitu
per quem boua ad ministr

Expanded text:
ed si is, qui controuersiam impuberi facit, ex liberis sit, eueniet, ut, siue caueat hic, cui status fit controuersia, siue non caueat, attamen simul sit in possessionem. Si impubes non defendatur idcircoque missus sit in possessionem etiam aduersarius eius, actiones hereditarias quis exercebit?omnia curet actiones exerceat. denique scribit etiam eum, qui cum impubere missus est in possessionem, actiones posse aduersus curatorem intendere nec esse prohibendum: nullum enim per hoc praeiudicium hereditati fieri: nam et aduersus ipsum pupillum, si satis dedisset, recte experiretur. Quotiens impubes satis ttitur in possessionem aduersarius eius, siue satis det siue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administr
Abbreviated transcription (Latin):
non es̃ legatos Caffinsuo
italegauit fundum cor¬
uelianum ticio ita ita ut
milructus ẽ cum omĩb
rebus et mancipus et
reliquis colonorum dau
ex affrica ueniens man¬
cipia quedam eyfundo s
scripto quoticius pim̾e

Expanded text:
non esse legatos.Adfini suo ita legauit: 'fundum Cornelianum Titio ita ut est instructus cum omnibus rebus et mancipiis et reliquis colonorum dariex Africa ueniens mancipia quaedam ex fundo supra scripto, quo citius pe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siusum fructum hx̃am eũq
legau̾it msi postea ꝓprictatẽ
en nacto sim inutile legatĩ
est. ¶ Siquis post testm̃ t̾c̃m
fundo ticiano legato ꝑtem
aliquam ad iec̾it. quã fundo
ticiano  destinaret. idꝙ ad iec¬
cumẽ exigi alegatano potͥ.
et si mił est cã allumonis et
maxime si ex alio agro qui
fuit en cumi testm faceret car
d extrax̾it et alii fundo adic
an boc minꝰ qi fundi ticiam.
cẽ desicrit. cum nr̃a destina t̾oe
fundor noiaet domꝰ nonata

Expanded text:
Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est. Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam no aliquid detraxit et alii fundo adiecan hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non na
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate pupillor p̃t riph.¬
tor sequitur nõ scripturam
testĩ uł codicilloꝵ.nam pats
uoutati p̃tor ita accipe
d. si nõfuit ignamꝰ scilicet
et coꝵ que ip̃a p̾tor detutore
nõ uirededit. scripsit tu core
ẽẽ nolle nẽꝑe nd̃ seountur. pri¬
mani uoũtatem p̃tor aqͣ
pat᷑ discescit. ceuor.
dedit fideicomisso ei relictoã¬
situmẽ an ãmĩstrare curator

Expanded text:
tilitatem pupillorum praetor sequitur, non scripturam testamenti vel codicillorum. nam patris voluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ignarus scilicet eorum, quae ipsa praetor de tutore non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam voluntatem praetor, a qua pater discessit. Scaevola dedit fideicommisso ei relicto: quaesitum est, an administrare curator
Abbreviated transcription (Latin):
sine uib̃tateei et ab hr̾de leg¬
ri posse ꝯstitit qr sr̃ nacuũ cet
ei libcatem dare qua ex testõ
hrdis captum nõsit. S ex tes¬
tatoris ħt. ¶sticum.ut pap¬
bilum utium hr̃s m̃s uolet
ticio dato dum utruu uclit da¬
re eo dic quo testin men resti¬
tutum erit dicat. Sinõdix̃¬
it herts pãphilum anstichũ
dare malit ꝓinde obligatum
eẽ. puto aut si stichum aut
paphilum dare dãpnatꝰ ẽẽti
utrum legatar eleg̾itisi dix̾ĩt
sestichum dare uelle stichom¬
ortuo li bari cumisiante die
legari cecente alt̾ mortu fu̾¬
it᷑ alt̾ qui suꝑ erit mobligatio¬
nẽ manebit. ¶Cu aũt semel

Expanded text:
sine libertate ei ab herede legari posse constitit, quia superuacuum sit ei libertatem dare, quam ex testamento heredis capturus non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo testamentum meum recitatum erit, dicat.' si non dixerit heres, Pamphilum an Stichum dare malit, perinde obligatum eum esse puto, ac si Stichum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stichum dare uelle, Sticho mortuo liberari eum: si ante diem legati cedentem alter mortuus fuerit, alter qui supererit in obligatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si emãcipato fit filius ꝓcre¬
atis ne potibꝰ ĩ ad oꝑtcem
se dedit ut eum fili sequan¬
tur Idẽ erit plane si is ꝗ apd̃
cipato sit ueniet ad bonor.p.¬

Expanded text:
et si emancipatus filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apud cipatus sit, ueniet ad bonor
Abbreviated transcription (Latin):
aitꝰ iura naturalia ĩ eo p̾ua¬
S ĩ exͣneo marcelli siñar ꝓ
bat. ut ex hrdatio ei arroga¬
to prea nõ noceat polimino
aũt reu̾so filio dicend̾ est ex

Expanded text:
ait iura naturalia in eo praevaSed in extraneo Marcelli sententiam probat, ut exheredatio ei adrogato postea non noceat. Postliminio autem reverso filio dicendum est ex
Abbreviated transcription (Latin):
ulus .R. cum nomen
fidei comiissani testanito
ascriptum non fit muirpso¬
neneq certe neq incerte da¬
cestamento hĩdi post
hrdis nistitutionem et post
legata qubusdan datipto
subiecit si quis exłrdibus

Expanded text:
en fideicommissarii testamento adscriptum non sit, nulli personae neque certae neque incertae datestamento post heredis institutionem et post legata quibusdam data ita subiecit: 'si quis ex heredib
Abbreviated transcription (Latin):
rte unũ p̾tea brde ĩstituit.
hr̃des coĩter dimidiu ita pr̃e.
ut unius semis ap̃te maneat
alt̾iꝯ semis sis ꝓhis ꝑtibꝯ i¬
ter hr̃des pat̾nos diuisio fiat.
nam habent. ¶ dem .i.¬
Ed ñ płes sint ita sb̾sti niti ꝗs¬
quuis michi et ex supͣscrurtis
hr̃s erit. deinte quidã ex illis
rit sou fuꝑstites ex sõstitutt̃e
hr̃de. existent ꝓrata ꝑcium
ex quitꝯ instituti fũt. nec qͥc¬

Expanded text:
et te unum praeterea heredem instituit, heredes communiter dimidium ita habere, ut unus semis apud te maneat, alterius semissis pro his partibus inter heredes paternos diuisio fiat, rnam haberent. 10 ed si plures sint ita substituti: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit', deinde quidam ex illis, runt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex q
Abbreviated transcription (Latin):
postumꝯ ig̾ erit fũ hr̃s necessa¬
rius. ¶Filio ĩpubi hr̃di ex ex
asse insticuco sõstitutꝰ quis
est exsticit prĩ fiaꝯ hr̃s. an po¬
fit subaitutꝰ se ꝑare hr̃dita¬

Expanded text:
postumus igitur erit fratri heres necessarius.Filio impuberi hered‹i› ex asse instituto substitutus quis est: exstitit patri filius heres: an possit substitutus separare heredita
Abbreviated transcription (Latin):
do caz urditater. qua remota
postulacione hac cͥditores cõ¬
pesse te ut adirs nõ potu̾int¬
¶S; ⁊ si filiꝯ sius hr̃s patri roga¬
tꝰ sit a pr̃e br̃ditate mͥ restitu̾e¬

Expanded text:
do eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restitue
Abbreviated transcription (Latin):
denda. ¶ Si pluribus ĩ fra¬
udem libertus donauerit uł
pluribus mortis causa equa¬
lit̾ patronus adu̾sus omnes
inpartem si bi debitam suie
fauiana siue clauisiana. ex¬
pietur. ¶ Siquis in fraudem
pacionorum rem uendidit uł
locauerit uł ꝑ mutauerit qͣle
sit arbitrium uidicis uideam
et in re quidẽ distracta di ffer¬
ri condictio debet emptori.u¬
trum malit rem emptam hr̃e
iusto precio a te anũo ate dis¬
cedere precio recepto nec omi¬
modo rescindere debemus uen¬
ditionem quasi libertus ins
uendendi non hint. nec frau¬
demus. precio emptorem. ma¬
rime cum de dolo eus nõ dis¬
putetur. sed de dolo liberti s
si enierit in fraudem prom
libertus eque dicendum erit
Si magno emit inprecio re¬
uelandum pronum condic.

Expanded text:
enda. Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur. Si quis in fraudem patronorum rem uendiderit uel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condictrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus pretio emptorem, maxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti.Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum
Abbreviated transcription (Latin):
ieligiosum in eo fundo. He¬
res face̾ nec ẜuitutem impo¬
nere poterit sed et impoĩta
cio non npserit. per in de
habendum est. ac si post mor¬
tem ticu legatum fuisse. et
ideo nec mutiana satisdati¬
one int̾posita legatum ca¬

Expanded text:
eligiosum in eo fundo heres facere nec servitutem imponere poterit: sed et imposita tio non nubserit" perinde habendum est, ac si post mortem Titii legatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita capere legatum
Abbreviated transcription (Latin):
deni  S i tacitum fidesꝰ.¬
ẜuus in uingente dũo suo
susceperit hĩturum eum
leg̾. fal. bñficium qui a pa¬
rere dũo debuit. constitut̃
sest. ⁊demq placuit. in fili .a

Expanded text:
num Si tacitum fideicoservus iniungente domino susceperit, habiturum eum legis Falcidiae beneficium, quia parere domino debuit, constitutum est: idemque placuit in fili
Abbreviated transcription (Latin):
fitium hr̃s etiam post ion¬
gum tempus mortit stat¬
uris implorare non pro
ssum intercidat pret̾ ea qui
non capienti rogatus est

Expanded text:
ficium heres etiam post longum tempus mortis testatoris implorare non prohssum intercidat. Praeterea qui non capienti rogatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ie potuit si posueris testam̃¬
to legatum ascriptu codici¬
llis uero postea fcĩs tutorẽ
datum in hoc eni legato pot̃
dici nõ id̾o ei relic tũ qr ettu¬

Expanded text:
e potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei relictum, quia et tu
Abbreviated transcription (Latin):
restituas cam esset his qui ro¬
gatus aticdo br̃s institutus.¬
¶Non tantum aũt si prdem
queni scripsero potero rogare
ut b̾rdem faciat aliquem ue¬
rum etiam si legatum ili uel

Expanded text:
restituas', cum esset is qui rogatus est a Titio heres institutus.Non tantum autem si heredem quem scripsero, potero rogare, ut heredem faciat aliquem, uerum etiam si legatum illi uel
Abbreviated transcription (Latin):
ta funt ita ut a monumẽ¬
to meo non recedat ueluti
nulla ciuitate domicilu
hat pot̾ dici non esse locu
cautioni per quam ius lib̾¬
tatis infringitur. Sed in

Expanded text:
ta sunt ita, ut a monumento meo non recedat uel uti in illa ciuitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓximior capite diminutus¬
est diminutus est qui post cũ
est succedit in tutele ãmĩstratõ¬
nem. ¶Si parens filuumi uł fili¬
am uł ncpotem. uł noptem uł

Expanded text:
si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione. Si parens filium vel filiam vel nepotem vel neptem
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. queritur. Si eui ancipat
quis sit. uxore iam pregnan¬
te.de inde decessifs.⁊ pat̾ eius
mortuus sit an uent̾ ui pos¬
setionem emancipati patri
mitti possit. et rectissime
scripsit rationem non esse
cur uent̾ quem edictum
ad mittit repelni debeat. Est
enun equissimum partui
confuli qui natus bonor
possõnem accepturus est.
d et si auus unieret silr
uentrem admitemusSi
filius in adoptionem dat
decessit p̃gnante uxore tẽ
dem̃ ad optator defunctus

Expanded text:
 quaeritur, si emancipatus quis sit uxore iam praegnate, deinde decessisset et pater eius mortuus sit, an uenter in possessionem emancipati patris mitti possit. et rectissime scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui natus bonorum possessionem accepturus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
dam ad id tempus quo te¬
stator uiuat.quedam ad id
quod post mortem eius fu¬
turum sit. quedam ad altu

Expanded text:
dam ad id tempus, quo testator vivat, quaedam ad id, quod post mortem eius futurum sit, quaedam ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it et asb̾stituto repetitũ fũit
legatu debeatur et a substitu¬
to nec udetur iepetita cõclici¬
o que mutile legatui facit.
¶In eptas uolimtitos defũgo¬
torum circa ceputurar uelu¬
ti nestes aut suꝑ ilia sr̃uacua
ut infim inpendantur nõ ua

Expanded text:
repetitum fuerit, legatum debetur et a substituto nec uidetur repetita condicio, quae inutile legatum facit. Ineptas uoluntates defunctorum circa sepulturam ueluti uestes aut si qua alia superuacua ut in funus impendantur non ua
Abbreviated transcription (Latin):
re alieno. eius qd suꝑ flmͣt
qͣrtam consequi debeat. R.
iure quidem id postulaturã
ũm non alias eaꝙ ei data

Expanded text:
re alieno eius quod superfuerit quartam consequi debeat. respondit iure quidem id postulaturam, verum non alias ea, quae ei data