comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impetũq hostiuĩ sustinere / nec cesar ip̃e siĩ sollicitudine erat
Recollc̃o tandem cũo qui sibi int̾ difficultates etĩ adu̾sitate cresceb
tota corꝑis atq aĩ ui cõnsus in aciẽ hosciũ infert᷑ fecitqd̾ solitꝰ
erat. uicit adu̾sãq aciem. u̾tit in fugran. Ex hiis qui hͦ p̃lio cap¬
ti ercuit tnͣsfugisq ꝙͣ płimis intellexit Cesar hostes tm̃ mułticudĩ
sue fid̾e eaq spe tamꝙͣ improba ẽe iactaucia tam p̃tea cõteptĩ
de ipso sentire. ut nichil nisi de circũuemendo et capiendo cesare
cogitarent. hoc qͥdem regem iubã in connõe dixisse tãtã se bella¬
torũ multitudinẽ aduersariis obicũrũ ut et si nulla offensione
ute̾ntur sui cesariã occidendo eos fatig̾adi essent atq uiurẽdi no¬
nũ genus uictorie. et stulta regis cogitacio hẽre tñ so gentẽt
et sibi fidas et belł excitatas hr̃e auxilia g̾manoꝵ et gallorũ hr̃e

Expanded text:
impetumque hostium sustinere; nec Cesar ipse sine sollicitudine erat. impetumque hostium sustinere; nec Cesar ipse sine sollicitudine erat. Recollecto tandem animo, qui sibi inter difficultates et in adversitate crescebat, tota corporis atque animi vi conversus in aciem hostium infertur, fecitque quod solitus erat: vicit adversamque aciem vertit in fugam. Ex iis, qui hoc prelio capti erant, transfugisque quam plurimis intellexit Cesar hostes tantum multitudini sue fidere, eaque spe tamque improba esse iactantia, tam preterea contemptim de illo sentire, ut nichil nisi de circumveniendo et capiendo Cesarem cogitarent; hoc quidem Iubam regem in concione dixisse, tantam se bellatorum multitudinem adversariis obiecturum, ut, etsi nulla defensione uterentur sui, Cesariani occidendo eos fatigandi essent atque vincendi; novum genus victorie et stulta regis cogitatio; habere tamen se gentes et sibi fidas et bellis exercitatas, habere auxilia Germanorum et Gallorum, habere
Abbreviated transcription (Latin):
parte puguatũ est. Interea labienus ĩplacabili õimio neefactis hosti¬
libus contentus insi odiosa insuꝑ u̾ba iactaret equo insidẽs adapto
capite ut a cesare eniã posset aguosti intͬ hortãdũ suos milites ip̃os
cesaris compellaret. unũnit̾ alios Quid tu aiebat o mules tã sexo¬
culũ te ostentas an et ħ sermõibus uos et̾ festinauit. ur̃e miseor
sculticie q̃ uerb̾ illaq̃atos et credulos sic ĩmortẽ trahit Conͣ h miles
.xͣ. uetrinꝰ Ad hͨ labienꝰ decẽ ait ãuoꝵ signa nõ pideo Ad h mles
Exp̃ca confestim me nnisi fallor agnosces et casside capiti dempta
paloq in labienũ magna ui cõtorto. labiene ĩqͥt an decimꝰ miles
sũ Cumq hiis u̾b̾ equũ pectõ̾e medio tnstixit. mallẽ hercle eqͥtẽ
tnͣsfixisset. hoc prelio omis et p̃stim tirones peuidi. et si sub alio
duce militarent ad fugã pocius qmͣ ad pugnã prom solũ cesarẽ
sp̃cabãt nillo spes om̃is ac fiducia diunil aliud agentes ꝙͣ tela

Expanded text:
 ab omni parte pugnatum est. Interea Labienus implacabili animo, nec factis hostilibus contentus, nisi odiosa insuper verba iactaret, equo insidens adaperto capite, ut a Cesare posset agnosci, inter hortandum suos milites ipsos Cesaris compellabat, unum inter alios: Quid tu, aiebat, o miles, tam feroculum te ostentas? An et hic sermonibus vos etiam fascinavit? Vestre misereor stultitie, que verbis illaqueatos et credulos sic in mortem trahit. Contra hec miles: decima veteranus. At Labienus: Decem, ait, annorum signa non video. Ad hec miles: Expecta; confestim me, ni fallor, agnosces. Et casside capiti dempta, piloque in Labienum magna vi contorto: Labiene, inquit, en decimus miles sum. Cumque his verbis equum pectore medio transfixit: Mallem hercle equitem transfixisset. Hoc prelio omnes et presertim tirones pavidi, et, si sub alio duce militarent, ad fugam potius, quam ad pugnam, proni solum Cesarem spectabant: in illo spes omnis ac fiducia; diu nil aliud agentes, quam tela
Abbreviated transcription (Latin):
rõtra qũe ex̃ntũ pugnes exꝑiri iã muĩc potes sume de tuis oĩbꝰ cohortẽ unã quã¬
cũq indicas firmmiorem. E go de cõmilitõibꝰ meis nũc captĩs tuis .x. solos
eligam Iube nos conflig̾e. tuq ĩparis plii sp̃cator ex euẽtu iudita qͥd tibi
de copiis tuis undiq oĩbꝰ. de qr belli exitu sit sꝑandũ. hͦ cũ tẽturio alr̃
ac sporabat constanti uultu atq aiõ clara uoce dixisset Iratus et cõtͥstatꝰ
scipio suis centuriõibꝰ signũ dedit ut in illu irruerent quo occiso reli¬
quos ueteranos a tironibꝰ segregatos et suppliciis młtis affectos iussit
int̾siqi infando scele maculatos et sang̾ne ciiiũ ĩpingnatos uocõs tiroĩ¬
bus uelut ĩnocẽtibꝰ uitã linqͥt eosq suis legiõibꝰ iussit ascribi Iurbatꝰ

Expanded text:
de tuis omnibus cohortem unam, quamcumque iudicas firmiorem: ego de commilitonibus meis, nunc captivis tuis, X solos eligam. Iube nos confligere, tuque imparis prelii spectator ex eventu iudica, quid tibi de copiis tuis omnibus deque belli exitu sit sperandum. Hec quum centurio aliter ac sperabat constanti vulScipio suis centurionibus signum dedit, ut in illum irruerent. Quo occiso, reliquos veteranos a tironibus segregatos et suppliciis multis affectos iussit interfici, infando scelere maculatos et sanguine civium impinguatos vocans; tironibus, velut innocentibus, vitam liquit, eosque sui
Abbreviated transcription (Latin):
aũ pancos ãnos cũ uos hedui hũiles et conclusos ĩ opidis agris
fortĩieq om̃ibus amisẜ̾ ꝑ uim obsides aliis ac scipendia pendẽtes
urĩs finitimis ludibriũ accipissem. nõ mõ scipendio atq obsidibꝰ
liberaui. sed supra om̃is eui mẽoriã gloriosos feci. Ita ut ex misera
seu miserabili fortũa ĩuidiosos toti gallie reddidim. Ite inꝙͣ mei et

Expanded text:
et conclusos in oppidis, agris fortunisque omnibus amissis, per vim obsides aliis ac stipendia pendentes, vestris finitimis ludibrium, accepissem, non modo stipendio atque obsidibus liberavi, sed supra omnis evi memoriam gloriosos feci ita; ut ex misera et miserabili fortuna invidiosos toti Gallie re
Abbreviated transcription (Latin):
tura in cesaris manꝰ inciderũt. Niulti tñ in dies de extertitu hostiũ
ad cesciris castra transibãt. Sicut aut̃ hac uia ei ꝯex̾citus augebat᷑.
sic alta minuebat᷑. qm̃ młtos et nominctos seu sediciosos seu ra¬
paces. seu infidos. seu aliter ĩutiles bello uiros notatos infamia
a se suoq excercitu abdicauit. atq abire confestim iussit ex affcͥa

Expanded text:
t. Multi tamen in dies de exercitu hostium ad Cesaris castra transibant. Sicut autem hac via eius exercitus augebatur, sic altera minuebatur, quoniam multos et nominatos seu seditiosos, seu rapaces, seu infidos, seu aliter inutiles bello viros, seu notatos infamia ab se suoque exer
Abbreviated transcription (Latin):
rat dumecce et ex oppido repentina erupcõ frã est. et forte ita
acadit ut eod̾ ip̃o tꝑis momẽto eqͥtatꝰ a rege iuba missꝰ int̾ueĩret
Itaq coĩtatis auxiliis et relicta cistra occupãt et abeũciũ ultiõs
ĩuadũt. Siscit aciem cesar et pauti ꝯͣ multos egregie p̃liãtur Quo
congress u aliqͦt gallorũ equitũ qͥ cesarẽ sequebãtur insignis et cre¬
hͦ qͥbusd̾a insitũ ut quo lõgius a p̃ria discedũt. eo ꝓpius ad u̾tutem
bellitã acced̾e̾ uidẽatiu Quãꝙͣ u̾oͥ euẽtu mĩabili ħ uicissent erat

Expanded text:
rat; dum ecce et ex oppido repentina eruptio facta est, et forte ita rat; dum ecce et ex oppido repentina eruptio facta est, et forte ita accidit, ut eodem ipso temporis momento equitatus a rege Iuba missus interveniret. Itaque, comitatis auxiliis, et relicta castra occupant, et abeuntium ultimos invadunt. Sistit aciem Cesar, et pauci contra multos egregie preliantur. Quo congressu aliquot Gallorum equitum, qui Cesarem sequebantur, insignis et crehoc quibusdam insitum, ut, quo longius a patria discedunt, eo propius ad virtutem bellicam accedere videantur. Quamquam vero eventu mirabili hic vicisset, erat
Abbreviated transcription (Latin):
essent: indigũates ꝙ pꝯ pompeiũ etbellũ et belli duces supessent
pplantus tũ cesaris legatus qͥ sui ducis ĩfatigabilẽ mãsuetudinẽ
cognoscebat. seu pacis amõe seu belli odio inductus cesarẽ addit
et uelles nemqͥt imꝑator ut cũ considio qͥmĩc opidũ h ͦ. custodit olĩ
amicꝯm̾ rome fuit aliqͣd de pate age̾m si qͥs apud eũ añꝙͣ cladiũ
plꝰ accidat famoribus cõsiliis locus ẽet. nõ negãte cesare captiuũ
quendã cũlr̃is in opidũ mittit qui cũ considiũ cõuenisset lr̃asq
porriget Considius leĩs nõ acceptis int̾rogauit Etonde ait has
michi tu lrãs Redit nĩcius. et fati sui nesciꝰ et a cesare inguit
ꝑ diem noctẽq ne quitꝙͣ exspc̃ato cesar qd̾ et opidnni ña atq
arte p̃ualidũ et sibi eo loci nõ scit copiarũ eẽt castra mone̾ iã cepe¬

Expanded text:
essent, indignantes, quod post Pompeium et bellum et belli duces superessent, essent, indignantes, quod post Pompeium et bellum et belli duces superessent, Plancus tamen, Cesaris legatus, qui sui ducis infatigabilem mansuetudinem cognoscebat, seu pacis amore seu belli odio inductus, Cesarem adit: Et velles ne, inquit, imperator, ut cum Considio, qui nunc oppidum hoc custodit olim amicus michi Rome fuit aliquid de pace agerem, si quis apud eum, antequam cladium plus accidat, sanioribus consiliis locus esset? Non negante Cesare, captivum quemdam cum litteris in oppidum mittit. Qui quum Considium convenisset litterasque porrigeret, Considius, litteris non acceptis, interrogavit: Et unde, ait, has tu michi litteras? Respondit nuntius fati sui nescius: Et a Cesare, inquit. per diem noctemque nequicquam expectato, Cesar, quod et oppidum natura atque arte prevalidum, et sibi eo loci non sat copiarum esset, castra iam movere cepe
Abbreviated transcription (Latin):
Diri ominis apud illos erat. cõtempsit alto aĩo uł obhꝰ ipm uicto᷑ diguꝰ
licet suis hec ii religniosa fiducia id̾e̾t᷑. toluitq alitore siculo digredi.¬
ens q pretori qui tũc siciliã optinebat. quid fiori uelit imꝑat atq ita
dassem sequitur uiͦ kl Iauuarii ut appareat non insi pautulĩ tpꝯ
idq hibnũ. totãq dilacionẽ non nisi dierũ octo fuisse que sibi ãuolo.¬
gior nõ dubitem uisa erat Postquĩ maffricã uentũ ẽ ut suꝑsntõ¬
nũ opiõnũq uulgariũ. sic et om̃i contemptor ĩ auiũ apparuit si q̃dem
in descensu nauis ciccidit ut casu quod̾ ad trã labe̾tur et reliqͥs omĩe
uictus omẽ u̾tit ad meliꝰ renouãs.ᵈ antiquũ scipiõis affricam et ter¬
rã protentis uluis amplexus tenes te inquit ciffrica scine cũ adriũe¬
tũ peruenisset atq ibi castra hr̃et. et si ãĩ om̃i solito ecĩa ardeutiões

Expanded text:
diri ominis apud illos erat contempsit alto animo, vel ob hoc ipsum victoria dignus, diri ominis apud illos erat contempsit alto animo, vel ob hoc ipsum victoria dignus, licet suis hec irreligiosa fiducia videretur, solvitque a litore Siculo, digrediensque pretori, qui tunc Siciliam obtinebat, quid fieri velit, imperat, atque ita classem secutitur VI Kalendas Ianuarii; ut appareat nonnisi pauculum tempus, idque hibernum, totamque hanc dilationem nonnisi dierum octo fuisse, que sibi anno longior, non dubitem, visa erat. Postquam in Africam ventum est, ut superstitionum opinionumque vulgarium, sic omnium contemptor inanium apparuit. Siquidem in descensu navis accidit, ut casu quodam ad terram laberetur, et, reliquis omine victus omen vertit ad melius, renovans illud antiquum Scipionis Africani, et terram protentis ulnis amplexus: Teneo, inquit, te, Africa. Sane quum Adrumentum pervenisset, atque ibi castra haberet, etsi animi omnium solito etiam ardentiores
Abbreviated transcription (Latin):
mĩciis nichil cesar mouebat᷑. sed ad occurrendũ hostibus ingẽti
fiduciai aspĩabat. qr cũ ꝑcuicis tñ aduen̾at nõ sñ aĩ labore augiñe¬
tũ su ex̾citus exspc̃abat qui diffusis hacillac edictis cotidie auge¬
batur. neq illud int̾ pret᷑euuda posuerĩ. fama qͥdem et opimo
uetus ĩnaluerat. nõ illa qͥdem casu fortuito. sed magnis ex canisit
originem hũs ĩuictũ in affrica sapionũ nomẽ qd̾ eospcabat
ut uulgari errõe uictorĩa scipĩois futura uaticinarẽtur pubi
cesar semĩt. et m̾ alt̾ inqͥt erit scipio protinꝰ unus de gẽte corne¬
lia abicĩssimũ hominẽ qui proptͥ moꝵ cõtemptũ uulgo salui¬
non dicebatur hr̃e in cast̾s secũ procuiriruit. hũĩtq. postꝙͣ uero
sex integiris legiones.nĩ q equitũ aduenisse cognouit sufficͥe
ratus has copias nauibus ĩposuit. Et hiis p̃miss ip̃e quoq
ꝙͣ ꝙħ satris adu̾sa protendentur et litãti hostia diffugisset qd̾

Expanded text:
 nichil movebatur, sed ad occurrendum hostibus ingenti fiducia aspirabat; et quia cum paucis tamen advenerat, non sine animi labore augmentum sui exercitus expectabat, qui diffusis hac illac edictis quotidie augebatur. Neque illud inter pretereunda posuerim: fama quidem et opinio vetus invaluerat, non illa quidem casu fortuito, sed magnis ex causis originem habens, invictum in Africa Scipionum nomen, quod eo spectabat, ut vulgari errore victoriam Scipionis futuram vaticinarentur. Id ubi Cesar sensit: Et michi alter, inquit, erit Scipio. Protinusque unum de gente Cornelia abiectissimum hominem, qui propter morum contemptum vulgo Salvition dicebatur, habere in castris secum procurs legiones et duo millia equitum advenisse cognovit, sufficere ratus, has copias navibus imposuit, et, his premissis, ipse quoque, quamquam sacris adversa portenderentur et litanti hostia diffugisset quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
insolitũ ne forte hosciũ in manꝰ reniat tãti ducis signũ. sed m̾
a cesare olin cõmissa aqͥla nĩc ꝑ manꝰ uras salua ad cesarem
reuertatur. hec dicens corruit sentũq alii pͥme cohortis sue
cũ pͥncipe ceriderũt multaq diũsis cede in locis edita pompeiam
erũpunt uicitq pompeiis illa acie et imꝑator appellatus est. Cũq ce¬
dentes nõ seq̃retur negauit eũ cesar. a uint̾e a uictoria uti sure.
labienus p̾o in suũ olui ducem ĩexpiabili odio accẽsus a pompeio cap¬
tiuos sibi dono dari peciit qd̾ cũ impetrasset productos om̃s ĩiediũ
et cõtiuueliosissimis u̾bis increpitos seu crudelitate insite deseruiens
seu scele ĩmani fidem trãsfugio suo q̃rens incõspcũ om̃i interfecit hͦ
euẽtu tm spei pompeianis atcreu̾at. ut non de bello ampliꝰ s de uictoͣ¬

Expanded text:
insolitum, ne forte hostium in manus veniat tanti ducis signum, sed michi insolitum, ne forte hostium in manus veniat tanti ducis signum, sed michi a Cesare olim commissa aquila nunc per manus vestras salva ad Cesarem revertatur. Hec dicens corruit, centumque alii prime cohortis sue cum principe ceciderunt, multaque diversis in locis cede edita, Pompeiani erumpunt, vicitque Pompeius illa acie et imperator appellatus est; quumque cedentes non sequeretur, negavit eum Cesar aut vincere, aut victoria uti scire. Labienus vero in suum olim ducem inexpiabili odio accensus a Pompeio captivos sibi dono cari petiit; quos quum imperasset, productos omnes in medium, et contumeliosissimis verbis increpitos, seu crudelitati insite deserviens seu scelere immani fidem transfugio suo querens, in conspectu omnium interfecit. Hoc eventu tantum spei Pompeianis accreverat, ut non de bello amplius
Abbreviated transcription (Latin):
quio seclusus fauonio quodã mali consilii fautore a pacificis saꝑ¬
onemꝰ et mũdo ntilibus tractatibus reuocãte sic infecto negotio
clodiut᷑ ad cesarẽ est reu̾sus Quotidie int̾i congress ꝯ et prelia
et ut̾nq cedes atq ĩsigiiũ iuroꝵ casꝯmĩabiles pacieq rõsiliis ma¬
le repudiatus locus ire atq odio datus erat fuit unꝰ dies cesari
nimit adu̾sꝯ quo eruptio uiolentissima ab hostibꝰ fcã est. fuitq
illo die int̾ alia aq̃liferi illius insignis u̾tutis ac spc̃ata dies. q
cũ letali rulu̾e tnsfixus morti proximũ se seutiret. u̾s ꝯad comi¬
tes. porrigentq aqͥulã quã iam egre sustẽtabat hanc ait.
.O. cõmilitones mei uiue̾s młtis anis et młta cura seruaui et
nũc moriẽs eãdem cesari parifide ẽstituo uos aute ꝑ coĩs im¬
peratõis amor̃e oro atq obtestor. Lauete dedecꝰ cesareit instͥs

Expanded text:
quio seclusus, Favonio quodam, mali consilii fautore, a pacificis Sciquio seclusus, Favonio quodam, mali consilii fautore, a pacificis Scipionem et mundo utilibus tractatibus revocante. Sic, infecto negotio, Clodius ad Cesarem est reversus. Quotidie interim congressus et prelia et utrinque cedes, atque insignium virorum casus mirabiles; pacisque consiliis male repudiatis, locus ire atque odio solum datus erat. Fuit unus dies Cesari nimis adversus, quo eruptio violentissima ab hostibus facta est, fuitque die illo inter alia aquiliferi illius virtus insignis ac spectata fides, qui, quum letali vulnere transfixus morti proximum se sentiret, versus ad comites porrigensque aquilam, quam egre iam sustentabat: Hanc, ait, o commilitones mei, vivens multis annis et multa cura servavi, et nunc moriens eamdem Cesari pari fide peratoris amorem oro atque obtestor, cavete dedecus cesareis castris
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cũ lrĩs ac maudatis es dirigit sũma om̃i hͨ erant se de pace oĩci
probasse. mlq ad eum diem profetisse cred̾e aut̃ se/ nõ pompen uicio
sed mĩciorũ accidisse qd uel nestierint uel timuerĩt cõmissa pagere
atq ad tãtã rẽ ydoneũ tempꝰ elig̾e illũ uo et aucte apud generũ
et potencia tanta esse in republica ut hiis fretus et propt᷑ hͦ excͨ̾ci¬
tui non legati. sed imꝑator p̃sidẽs et q̃ uelit alloqui. pompeiũ possit
et errãtem nõ mõ reprehendere sed qd̾ mõ ecĩa cog̾e̾ illũ possit ut
eq̃ paci am̃i adhibeat. Idsi fec̾it rebus eũ fessis et maiꝰ ĩ malũ
pronis qͥetem et imꝑie et ytalie pacem. et prouĩciis allaturũ oẽeq
illam eum accept̃a hĩturos. Cũ hiis clodius mãdatis ad scipionẽ
proficisctur. p̾mũ qͥdem letus uisus auditusq postinodũ a collo¬

Expanded text:
rum, cum litteris ac mandatis eo dirigit. Summa omnium hec erat: Se de pace omnia rum, cum litteris ac mandatis eo dirigit. Summa omnium hec erat: Se de pace omnia probasse, nilque ad eum diem profecisse; credere autem, si non Pompeii vitio, sed nuntiorum accidisse, qui vel nescierint vel timuerint commissa peragere, atque ad tantam rem idoneum tempus eligere. Illum vero et auctoritate apud generum et potentia tanta in republica esse, ut his fretus, et preter hec exercitui non legatus, sed imperator presidens, et, que velit, alloqui Pompeium possit, et errantem non modo reprehendere, sed quodammodo etiam cogere illum possit, ut eque paci animum adhibeat. Id si fecerit, rebus eum fessis et in maius malum pronis quietem, et imperio et Italie pacem et provinciis allaturum, omnesque illam sibi uni acceptam habituros. Cum his Clodius mandatis ad Scipionem proficiscitur, primum quidem lete visus auditusque, postmodum a collo
Abbreviated transcription (Latin):
subibant ĩta ut euallo telis ecĩa peti possent. Pompeius contra ne
obsessꝰ oĩo rid̾e̾tur. fame potiꝰ scudio ꝙͣ belli pro castris explicabat
S ita ut castra nouissu tange̾nt. utq om̃s int telorũ e uallo uenieñ
iactũ scarent. Nichiloniiꝰ cesar interea ꝙͣuis bello intentus. tñ
ꝓpoĩti sui meinior de pace cogitabat. et tociens frustra tentatã aliis
atq aliis uiis retentabat. nõ pro cesare cui nil debeo. sed pro ueri¬
tate loquor misꝙͣ legi homĩes cui cũ tã prosꝑe bellasuccederent tm̃
studiũ tamq cõtimũ patis esset. Ittiq cũ audiss metellũ scipiõ
pempeñ socerũ in macedoniã epyro proximã uenisse. Clodiũ ꝙͣdã
e suis ad illum misit. hic ꝑfemiliaris sapiõĩ fu̾at et ab illo com-¬
mẽdatus cesaris in familiaritatẽ peruenisset. hũc igr̃ ut uiriq ca¬

Expanded text:
subibant ita, ut e vallo telis etiam peti possent. Pompeius contra, ne subibant ita, ut e vallo telis etiam peti possent. Pompeius contra, ne obsessus omnino videretur, fame potius studio, quam belli, pro castris explicabat, sed ita, ut castra novissimi tangerent, atque omnes intra telorum e vallo venientium iactum starent. Nichilominus Cesar interea, quamvis bello intentus, tamen propositi sui memor, de pace cogitabat, et totiens frustra tentatam aliis atque aliis viis retentabat. Non pro Cesare, cui nil debeo, sed pro veritate loquor: nusquam legi hominem, cui, quum tam prospere bella succederent, tantum studium tamque continuum pacis esset. Itaque, quum audisset Metellum Scipionem, Pompeii socerum, in Macedoniam Epiro proximam venisse, Clodium quemdam e suis ad illum misit. Hic perfamiliaris Scipioni fuerat, et ab illo commendatus Cesaris in familiaritatem pervenisset. Hunc igitur, ut utrique ca
Abbreviated transcription (Latin):
tũ de quo qͥdem uaria ẽ fama Quida tradũt cescirẽ uiri et dose et
dere publica ut aiĩt ita mĩti exima u̾tute ꝑmotũ qua castellũ
ꝓpe sola ẜuatũ ẽẽt peciũariis cũ donis ingentibꝰ et magnis hono¬
ribus cummulasse/ et int̾ cet̾a ab occanis ordibꝰ ad primipulud
prouexisse cohortem uo totam duplici scipendis et donis militaiba
mͣsfixo mirisq et ĩcredibilibus rebus gestis eccubuit iacens quo
uictoribꝰ tribilis ac scupendus qͥ tot eximias pugnas ingallia bre¬
tũmaq fecerat conͣ om̃s hostes semꝑ ĩuictus a ciuibꝰ tandẽ
suis interfectus est. felix a scriptoabꝰ dictus. si pro libertate
om̃ĩ fecisset qd pro domino suo fecit. Sic se rebus hñtibus cescir
nec ꝓsperitate tumidior. nͨ adu̾sitate cõtractior cotidie ĩaciem reduce¬
bat et pugne copiam faciebat. sepe ecĩa legiones propo castra hostiũ

Expanded text:
tum. De quo quidem varia est fama. Quidam tradunt Cesarem viri et de se et tum. De quo quidem varia est fama. Quidam tradunt Cesarem viri et de se et de republica, ut aiunt, ita meriti eximia virtute permotum, qua castellum prope sola servatum esset, pecuniariis eum donis ingentibus et magnis honoribus cumulasse, et inter cetera ab octavis ordinibus ad primipilum provexisse, cohortem vero totam duplici stipendio et donis militaribus  telorum transfixo, mirisque et incredibilibus rebus gestis occubuit, iacens quoque victoribus terribilis ac stupendus, qui tot eximias pugnas in Gallia Britanniaque fecerat; contra omnes hostes semper invictus a suis tandem civibus interfectus est; felix a scriptoribus dictus, si pro libertate omnium fecisset, quod pro domino suo fecit. Sic se rebus habentibus, Cesar nec prosperitate tumidior, nec adversitate contractior, quotidie in aciem educebat et pugne copiam faciebat; sepe etiam legiones prope castra hostium
Abbreviated transcription (Latin):
q̃bus in p̃liis de cesarianis uigniti dũtaxat pompeianorũ uero duo
milia ꝑiere int̾ quos młti centuriones et ĩsignes uiri hiis cõgressĩ¬
bus insignis utus apparuit uolcacii tulli qͥ cũ tͥbus cohortibus põ¬
peianã legionẽ ꝑtulit repulit q necuon et quorũd̃ germanoꝵ. qui
mũcionibꝰ erumpẽtes młtis hostiũ cesis sospites rediere. In castello
aũt quodam qd põpeius ĩuaserat tãtus fuit imib̾ sagittaꝵ ut sie
uulu̾e defensoꝵ nullꝰ euade̾t qͥn et centuriones q̃tuor oclis capti es
sent et tũ sero diuem laboris ac ꝑiculi sũm̃a imꝑatõins nõ tam
auribꝰ ꝙͣ ocuł subit̾e ac rep̃sentare decreuiss trignnita saggittaꝵ
milia nimerauerãt. Inter cũcta cesiisceue cẽturiõis admiabil
u̾tus fuit cuuꝰ scutũ relatũ cesari perfossũ .c.xx. foranñbꝰ ẽ ĩuẽ¬

Expanded text:
quibus in preliis de Cesarianis XX dumtaxat, Pompeianorum vero duo quibus in preliis de Cesarianis XX dumtaxat, Pompeianorum vero duo millia periere, inter quos multi centuriones et insignes viri. His congressibus insignis virtus apparuit Volcatii Tullii, qui cum tribus cohortibus pompeianam legionem pertulit repulitque, nec non et quorumdam Germanorum, qui munitionibus erumpentes, multis hostium cesis, sospites rediere. In castello autem quodam, quod Pompeius invaserat, tantus fuit imber sagittarum, ut sine vulnere defensorum nullus evadsent, et quum sero diurni laboris ac periculi summam imperatoris non tam auribus, quam oculis subiicere ac representare decrevissent, triginta sagittarum millia numerarent. Inter cuncta Cesii Sceve centurionis admirabilis virtus fuit, cuius scutum relatum Cesari perfossum CXX foraminibus est inven
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrũ accͣsu uͥsu ĩ fugã pompeiami et si ĩsequi profugos uictõibꝰ liciuiss
creditũ fuit die illo confici bellũ potiusse. Sic nesno an uecordia. an
fortuna penitus inclĩata res erat. sed silla suoꝵ ĩpetũ continuit. ce¬
cuutq receptui. cuiꝰ cõsiliũ ascriptoribꝰ excusatũ lego. Alliud ẽ
enini legati aᵈ imꝑatoris officiũ. Imꝑator rei tociꝰ exitũ spt̃at
et consilio metitur. At legatus solũ imꝑato̾is sui iussũ aspicit/ et
mãdati finbꝰ se cõtinet.Sille castrorũ custodia cõmissa erat a ce¬
sare custodisse contentus et suos ꝑiculo liberasse. ult̾ius progred
noluit in quo ut uintẽdi spes. sic ꝑdendi ꝑicłm menait. ne omisso
suo officiũ sibi ducis arrogaret Multe pretẽa eruptionẽs alie et
ad durachiũ et ad cusera usqr adeo ut uno die sex in locis pugnaet᷑.

Expanded text:
quarum accursu versi in fugam Pompeiani; et, si insequi profugos victoribus licuisset, quarum accursu versi in fugam Pompeiani; et, si insequi profugos victoribus licuisset, creditum fuit die illo confici bellum potuisse: sic, nescio an vecordia an fortuna, penitus inclinata res erat; sed Sylla suorurm impetum continuit cecinitque receptui. Cuius consilium a scriptoribus excusatum lego. Aliud est enim legati, aliud imperatoris officium. Imperator totius rei exitum spectat et consilio metitur, at legatus solum imperatoris sui iussum aspicit, et mandati finibus se continet. Sylle castrorum custodia commissa erat a Cesare: custodisse contentus, et suos periculo liberasse, ulterius progredi noluit; in quo, ut vincendi spes, sic perdendi periculum inerat, ne, omisso suo, officium sibi ducis arrogaret. Multe preterea eruptiones alie et ad Durachium et ad castra usque adeo, ut uno die sex in locis pugnaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ammosissimi ducis.tedio atq exspc̃atione senest ẽt impet¬
qr lentesteret ardorq tepesceret. hac spe pugnã recusabat
neq rõnis partes credere uolebat. sic cũ illi cimictacio hine releri¬
tas grata erat q̃ qm̃ sibi ꝑtinatit᷑ negabat᷑ statuit qͦs nõ pot̾cat plie
uincẽ. obsidione cingere mrũ dictu .xui. passuũ fossã c̾tũduxit
ac uallũ impõitisq castellis ac turribꝰ cũ pancioribꝰ obsedit plures. si
obsideri rite possunt dici quibꝰ maria patent classes parent. rerũq omĩi
copia suppetit qͥbus ne int᷑ ipm̃ obsidiõis ambitũ et mutae castra lĩci¬
tũ et uagari. Ibi uo crebre obsessorũ erupcõnes et sepe erũpẽtibꝰ fu¬
neste ut cũ cesar profecturꝰ P. sillam cast̾s prefeciss et ille audisset
cohort̾e uña ab hostibus urgeri duorũ legionũ auxiliũ tulit laborãtibꝰ

Expanded text:
virtus animosissimi ducis tedio atque expectatione senesceret, impetvirtus animosissimi ducis tedio atque expectatione senesceret, impetusque lentesceret ardorque tepesceret: hac spe pugnam recusabat, neque rationis partes fortune credere volebat. Sic, quum illi cunctatio, tum huic celeritas grata erat; que quoniam sibi pertinaciter negabatur, statuit, quos non poterat prelio vincere, obsidione cingere. Mirum dictu: XVI millia passuum fossam circumduxit ac vallum, impositisque castellis ac turribus, cum paucioribus obsedit plures, si obsideri rite dici possunt, quibus maria patent, classes parent, rerumque omnium copia suppetit, quibusve intra ipsum obsidionis ambitum et mutare castra licitum et vagari. Ibi vero crebre obsessorum eruptiones, et sepe erumpentibus funeste; ut, quum Cesar profecturus P. Syllam castris prefecisset, et ille audisset cohortem unam ab hostibus urgeri, duarum legionum auxilium tulit laborantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uentis mare ingredi piscatoria ciba solꝰ intempestu nocte nõ ti¬
muit sed reiectus ad t̾ram fluctu ualido it teniariũ nõ metu sed
ncãtate descituit nota ẽ uox eiꝰ ad ext̾ritũ nocturno eꝯnoreoq
ꝑiculo gũb̃ncitorem. Eͥd tu metuis cesarem uehis. cõsetuto cũ oĩb
iopiis paucis post diebus autonio et admotis ad hostẽ castris
ĩdies mag̾ ac mag̾ instabat nũc atiem explicãdo. nĩchostes ad
p̃liũ irritando. nũc durachiũ oppugndo et ꝑosus moras et celeri¬
tatis auidissimus cuꝑĩesq uehem̃t᷑. ut qͥcũq fũturꝰ ẽẽt belli exitꝯ
statim esset. oĩa autẽ frustra. nã et durachiũ in expugnabile et
pompeius ĩmutabił ut qui cõtrario consilio mt̾etur ipãt dilacõe
uictoriã ꝑ mopĩa rei frum̃tarie q̃ ualde cesareũ p̾mebat ex̾citũ. neq
diucius tolerari posse uidebat᷑. Insuꝑ et qd̾ sumlinũ ueri erat. ut

Expanded text:
ventis mare ingredi piscatina cimba solus intempesta nocte non tiventis mare ingredi piscatina cimba solus intempesta nocte non timuit; sed reiectus ad terram fluctu valido iter temerarium, non metu, sed necessitate, destituit. Nota est vox eius ad exterritum nocturno equoreoque periculo gubernatorem: Quid tu metuis? Cesarem vehis. Consecuto cum omnibus copiis paucis post diebus Antonio, et admotis ad hostem castris, in dies magis ac magis instabat nunc aciem explicando, nunc hostes ad prelium irritando, nunc Durachium oppugnando, et perosus moras, et celeritatis avidissimus, cupiensque vehementer, ut, quicumque futurus esset belli exitus, statim esset. Omnia autem frustra. Nam et Durachium inexpugnabile, et Pompeius immutabilis, ut qui contrario consilio niteretur, sperans dilatione victoriam per inopiam rei frumentarie, que valde cesareum premebat exercitum neque diutius tolerari posse videbatur; insuper et, quod simillimum veri erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
odisset tela utrinq missa sermonẽ dĩmere. uatimũ armis milites
pertexerũt. Multi auĩt rulu̾ati nõiatim Cornelius baldus et centur¬
onet milites q alii hũc effã int̾ pompeianos huĩt per cesarẽ tam
hiũlit̾ pax delata. labienꝰ uo̾ quasi facĩoris ꝯpos egregiꝰ desi¬
uite inquit iam depace ag̾e. pax enĩ nisi trũco et õblato nob
capite cesaris mĩꝙͣ exit. dictũ pessimũ. et nestio iniqui magis ho¬
nunis. en auientis Cenerat ĩ epyrũ cesar rebus in yealia pro
tꝑe dispõitis propt̾ festmacõ quid fine non exspc̃ato sed relicto ad
brundusiũ Antonio cũ parte ex̾citꝰ quã traiecisse neqͥuerat.ut.
conqͥsits salz ac refectis nauib ꝯ ille eam arrepta oportũitate titet¬
qd̾ cũ cupiẽti nõ satis exped̾ietur. tãta e̾at ĩpacĩa expcãndi ad
euocandos uiua uoce. quos sepe ne qͥtꝙͣ lrĩs euocasset tumidũ

Expanded text:
odisset. Tela utrinque missa sermonem diremere. Vatinium armis milites odisset. Tela utrinque missa sermonem diremere. Vatinium armis milites protexerunt, multi autem vulnerati sunt, nominatim Cornelius Balbus, et centuriones militesque alii. Hunc effectum inter Pompeianos habuit per Cesarem tam humiliter pax delata. Labienus vero quasi facinoris compos egregii: Desinite, inquit, iam de pace agere; pax enim, nisi trunco et oblato nobis capite Cesaris, numquam erit. Dictum pessimum, et nescio iniqui magis hominis, an amentis. Venerat in Epirum Cesar, rebus in Italia pro tempore dispositis, propter festinationem quidem fine non expectato, sed relicto ad Brundusium Antonio cum parte exercitus, quam traicere nequiverat, ut, conquisitis scilicet ac refectis navibus, ille eam, arrepta opportunitate, tquum cupienti non satis expediretur, tanta erat impatientia expectandi ut ad evocandos viva voce, quos sepe nequicquam litteris evocasset, tumidum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩmos cũ ciuibus easdemq hostibꝰ ag̾e et sepe alta uoce quer̾e licẽt
mittere ne ciues int̾ se fuesto marte concurrent. et suoꝵ maibiꝰ
rõanũ euteretur imꝑiũ. multa qzͣ huĩlia uerba et q̃ ut dixitimnẽ¬
tis uideri possent insi a cesare dice̾ntur. Paret ille et ad ripã ãp̃nis
profectus mãdata sui ducis exeqͥtur et ab utͣq part̾iũ ingẽti silẽ¬
cio auditus est. Rñsũq ab aduerso ꝙ aulus uarro die proxima ad
colloqͥĩ ueniret. legati autẽ tuto et ueni̾epossent et q̃ uellent loqui.
uatinio qͦ dies ead̾ ad reditũ prefixa. q̃ cũ uenisset. et ille ad eũd
rediisset turba ingẽs ut̾ͥnq tõuenerat ĩtẽtis ut uidebat᷑ ad pacen
ãmus dũ res ad bonũ exitũ pronci ẽẽt. labien ꝯ prodiit et cũ
uatiuo colloqui cepit atq contende̾. ut qui ingen odio cosarem

Expanded text:
animos cum civibus eisdemque hostibus agere, et sepe alta voce querere, liceranimos cum civibus eisdemque hostibus agere, et sepe alta voce querere, licermittere, ne cives inter se funesto marte concurrerent, et suorum manibus romanum everteretur imperium; multa quoque humilia verba et que, ut dixi, timentis videri possent, nisi a Cesare dicerentur. Paret ille et ad ripam amnis profectus mandata sui ducis exequitur, et ab utraque partium ingenti silentio auditus est, responsumque ab adverso, quod Aulus Varro die proxima ad colloquium veniret, legati autem tuto et venire possent, et, que vellent, loqui. Vatinio quoque dies eadem ad reditum prefixa. Que quum venisset et ille ad eumdem locum rediisset, turba ingens utrinque convenerat, intentis, ut videbatur, ad pacem animis. Dum res ad bonum exitum prona esset, Labienus prodiit, et cum Vatinio loqui cepit atque contendere, ut qui ingenti odio Cesarem
Abbreviated transcription (Latin):
ros fidosq cognou̾at de mãdatis cesaris loqui cepit. uix q dũ incipi¬
entẽ pompeius int̾rupit exilamãs. Et quid ĩqͥd michi uel uita uel
ciuitas profutura ẽ quã bñficõ cesaris assecutꝰ uidear. cuiꝰ ꝯtrariũ
uideri neqͥt. nͥ bello ꝑacto in ytaliã uñ discessim sim r̾uersꝰ Rñsũ
hoc cesari per eos ip̃os qͥ audierãt iᵈ notũ fuit. potuiss mediotris
ecĩa uir fortissime subirasti indignari sẽm pacis omitt̾e mẽcionẽ
Ip̃e u̾o non destit.s aliud iter pacis ingressꝰ retentare uoluit. an qd̾
secretonõ potu̾at palam posset. Erat int̾ castra ducũ ap̃ms unus
exiguꝰ capsus nõie. Iomilites ereptis int̾ se cotidiana colloquia
credo desid̾io trinsꝑ iras cohibente. Illiic cesar . p. uatiniũ ex le¬
gatis suis ire iubet et q̃cumq mag̃ extimaret ad patẽ motura

Expanded text:
ros fidosque cognoverat, de mandatis Cesaris loqui cepit, vixque dum incipiros fidosque cognoverat, de mandatis Cesaris loqui cepit, vixque dum incipientem Pompeius interrupit exclamans: Et quid, inquit, michi vel vita vel civitas profutura est, quam beneficio Cesaris assecutus videar? Cuius contrarium videri nequit, nisi, bello peracto, in Italiam, unde discesserim, sim reversus. Responsum hoc Cesari per eos ipsos, qui illud audierant, notum fuit. Potuisset mediocris etiam vir fortune subirasci, indignari, omnem pacis omittere mentionem: ipse vero non destitit, sed aliud pacis iter ingressus retentare voluit, an, quod secreto non poterat, palam posset. Erat inter castra ducum amnis unus exiguus, Tapsus nomine; ibi milites e ripis inter se quotidiana colloquia credo, desiderio tantisper iras cohibente. Illuc Cesar P. Vatinium, unum ex legatis suis, ire iubet, et quecumque magis estimaret ad pacem motura
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbin prosꝑitate iui soleat eq̃tate. et qm̃ de condiciõibꝰ pacis
embigetur eas a senatu et ppło rõuo peti oport̾e. Si emĩ et ip̃is
ciuilem añ. et rei publice maiestatẽ p̾stinã restitutã esse uisũ
uerit se eodem ip̃o triduo ex̾citũ dimissurũ. et hec ut bõa fide
agi pompeiꝰ nouĩt seporem õẽs copias dimitte patũ. qd cũ
fecit uterq nccͣrio scinatus ac ppłi iudicõ standũ fore. hͨ cũ uibul¬
lo ad corcyram ubi eũ forte ꝯꝑerat cũ egisset. Et uibuliꝰ ad pompeuã
iuit. et cesar tractatõe pacis p̃misso paratꝰ ad hellũ erestigiosubse¬
cutꝰ positis ad oricũ castris oñ hostem cõscitit ¶agnus ĩ ex̾citꝰ
pemꝑen mopino cesa̾is aduẽtu tumłtꝰ ex arẜãt quo ꝯpresso ubi pri¬
mũ añm cõq̾en̾e̾ uibullꝰ adhibitis aliquot ex hiis quos pompeio ca¬

Expanded text:
quis in prosperitate uti soleat equitate? Et quoniam de conditionibus pacis quis in prosperitate uti soleat equitate? Et quoniam de conditionibus pacis ambigeretur, eas a senatu et populo romano peti oportere; sic enim et ipsis civilem animum et reipublice maiestatem pristinam restitutam esse visum averit se eodem ipso triduo exercitum dimissurum. Et hec ut bona fide agi Pompeius noverit, se priorem omnes copias dimittere paratum; quod quum fecerit uterque, necessario senatus ac populi iudicio standum fore. Hec cum Vibulo ad Corcyram, ubi eum forte compererat, quum egisset, et Vibulus ad Pompeium ivit, et Cesar, tractatore pacis premisso, paratus ad bellum e vestigio subsecutus, positis ad Oricum castris, contra hostem constitit. Magnus in exercitu Pompeii inopino Cesaris adventu tumultus exarserat, quo compresso, ubi primum animi conquievere, Vibulus, adhibitis aliquot ex iis, quos Pompeio ca
Abbreviated transcription (Latin):
opĩone qͥdam nescio ne ip̃i qͥdem sciut unde orta cesarẽ belli pomi¬
peiũ pacis amicũ sibi ꝑtinacit᷑ fixerũt. Erat int̾ prefectos põpeñ
.l. bibull̃ eufus bis captus a cesare. bis dimissꝰ. semel ad corfimũ
int̾ illos nobiles de qͥbus diximꝰ et rursꝰ in hispania. h̃uc ꝙ et
sibi bñficio obscrictus et pompeio carꝰ esset pacis ydoneũ seãstrũ
ratus cũ hiis mãdatis ad pompeiũ misit. Satis iã maloꝵ reip.
bellũ ĩuectũ idq suffice̾ posse ad prouidencĩa futi᷑ tꝑis ne plura
mũ eciã in behãtur. decere utrũq pertinaria omissa ab armis
abscede̾ neq fortuũa sepius exꝑiri. si remp. si seip̃os ament. unũ
ĩᵈ tractatibus pacis ydoneũ tempꝰ arripiãt. Dũ scil partiũ sta¬
tus anceps equis prope lancibꝰ pandet. ubi p̃pondare cepit pars
altera. eũ qui suꝑior euaserit/ eqͥs condicõnbꝰ non statuꝵ. nã

Expanded text:
opinione quadam nescio, ne ipsi quidem sciunt, unde orta, Cesarem belli, Pomopinione quadam nescio, ne ipsi quidem sciunt, unde orta, Cesarem belli, Pompeium pacis amicum sibi pertinaciter finxerunt. Erat inter prefectos Pompeii L. Vibulus Rufus, bis captus a Cesare, bis dimissus, semel ad Corfinium inter illos nobiles, de quibus diximus, et rursus in Hispania. Hunc, quod et sibi beneficio obstrictus et Pompeio carus esset, pacis idoneum sequestrum ratus, cum his mandatis ad Pompeium misit: Satis iam malorum reipublice bello invectum, idque sufficere posse ad providentiam futuri, ne plura nunc etiam invehantur, docere utrumque; pertinacia omissa, ab armis abscedere neque fortunam sepius experiri, si rempublicam, si seipsos ament. Unum illud tractatibus pacis idoneum tempus arripiant, dum scilicet partium status anceps equis prope lancibus pendet: ubi preponderare cepit pars altera, eum, qui superior evaserit, equis conditionibus non staturum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
prouinnie uictũ prelio effugasset/ adolescencia atq aĩ mag̾tudine
insita. m̃c uero uictoria ac fiducia elatus et incaritus a iuba rege
oppssus excitũ amisit Cũq fug̾e posset mori maluit sp̃õte sua qs
torie. illinc fuge atq dediciones. plia autẽ rara. sed iam
tandem tãtorũ collisiõ motuũ differre amplius fortũa nõ pot̾at
Iam pompeius epyrũ occupau̾at ydoneã bello sedem ratus eo e¬
sac inseq̃dum hostẽ statuit. Et ꝙͣuis adhuc mops nauiũ. ꝙuis
aduersa hieme. tantus e̾at ardor animi tãta cupidinis bellandi
ꝑ medias pelagi procellas belli tumultuaria classe trãsfretuuit
neq u̾o prosperis neq adu̾s sic uł inflari potuit uel irasci ut a ꝓpoĩ¬
topacis animũ diuerte̾t. qͥn bellando pacẽ cogita̾et / eãq oĩ quo pos¬
set scudio ꝓciaret. qd̾ curiosius propt illos dico qui ignari rerum

Expanded text:
provincie, victum prelio effugasset, adolescentia atque animi magnitudine provincie, victum prelio effugasset, adolescentia atque animi magnitudine insita, nunc vero victoria ac fiducia elatus, et incautus a Iuba rege oppressus exercitum amisit, quumque fugere posset, mori maluit sponte sua, quos torie, illinc fuge atque deditiones, prelia autem rara. Sed iam tandem tantorum collisionem motuum differre amplius fortuna non poterat. Iam Pompeius Epirum occupaverat, idoneam bella sedem ratus. Eo Cesar insequendum hostem statuit, et, quamvis adhuc inops navium, quamvis adversa hieme tantus erat ardor animi, tanta cupiditas bellandi per medias pelagi procellas ad bellum tumultuaria classe transfretavitNeque vero prosperis neque adversis sic vel inflari potuit vel irasci, ut a proposito pacis animum diverteret, quin bellando pacem cogitaret, eamque omni, quo posset, studio procuraret. Quod curiosius propter illos dico, qui ignari rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
tates eius effite̾t cariores. Siquid p̃missi Antoniꝰ et p. dellobella
ad mare adriaticũ occupãdũ ab octauio libone legato pompen iã
in prepolentis ꝑelago circũuiẽtus antomiꝰ ad dediciõr same ꝯpulsꝰ ẽ
ubi ñ mẽorandũ facinꝰ mimut. ꝙ cũ ad eius auxiluĩ aliquot naues
misse ab arilo alt̾o legato cescu̾s uenissẽt et artecelitũ qͥ pompeiana
dasse nauigabãt fiũibus illaq̃ate essent reliquis adiuãte estii maris
euadentibꝰ una sola opitginis nautis acta exitũ nõ inuenit. sed
tircũfusi totius hostiũ exc̾citus usq ad resꝑam impetũ atq õe missilũ
genꝰ ĩuicta u̾tute pertulit. Cũq noc fuga patẽt. nec ullus se su¬
perior rei finis onderet suadente ꝑ noctem tͥbuno militũ uultero
ne ĩpt̃atem hostiũ ueĩrent. mãe proxiõ uictoibꝰ ip̃is sp̃catulo atto¬

Expanded text:
tates eius efficeret clariores. Siquidem premissis Antonio et P. Dolabella tates eius efficeret clariores. Siquidem premissis Antonio et P. Dolabella ad mare Adriaticum occupandum, ab Octavio Libone, legato Pompeii iam in pelago prepollentis, circumventus Antonius ad deditionem fame compulsus est; ubi illud memorandum facmisse a Basilo, altero legato Cesaris, venissent, et arte Cilicum, qui pompeiana in classe navigabant, funibus illaqueate essent, reliquis adiuvante estu maris evadentibus, una sola Opiterginis nautis acta exitum non invenit, sed circumfusi totius hostium exercitus usque ad vesperam impetum atque omne missilium genus invicta virtute pertulit; quumque nec fuga pateret, nec ullus se prosperior rei finis ostenderet, suadente per noctem tribuno militum Vulteio, ne in potestatem hostium venirent, mare proximo victoribus ipsis spectaculo atto
Abbreviated transcription (Latin):
ex emplũ cesit ultro. nec distulit cõmissa si ꝓuĩcia gades et usq occeanũ
fortumã cesaris sequi et submissa cͥuice iugũ pati Pic compõitis rebꝰ nĩ
uictoria et mãsuetudĩs insigni laude ex haspania discessũ reditũq ro¬
mani est. Massilia int̾im a legato cesaris. equoreo uicta cͥtamĩe iet u
qdan asserunt euersa siue ut alii idq est u̾ius capta ꝑ dedicior̃ ac
direpta nulla suaꝵ rerũ ciuibus relicta p̃t̾ iopem. sed carionẽ cũctis
opibꝰ lib̾tatem. et sediciõe militũ terribili. q̃ ut qͥdam uolũt placẽne
c̾te itine̾ medio exarserat. mira et uix credibili tũc mermis ducis
u̾tute comp̃ssa Dum sic cesari obseqͥtur fortũa. et ut sit dixer im
adulat᷑ quasi eũ timeat et negare pñti nichil audeat aliqͥd tñ adu̾sꝰ
abũtem ut flori u̾bo utar ausa ẽ forte ut ĩmyxtis adu̾sitatibꝰ prospeĩ¬

Expanded text:
exemplum cessit ultro, nec distulit commissa sibi provincia Gades usque et oceanum exemplum cessit ultro, nec distulit commissa sibi provincia Gades usque et oceanum fortunam Cesaris sequi, et, submissa cervice, iugum pati. Sic compositis rebus, cum victoria et mansuetudinis insigni laude ex Hispania discessum reditumque Romam est. Massilia interim a legato Cesaris equoreo victa est certamine, et, ut quidam asserunt, eversa, sive, ut alii, idque est verius, capta per deditionem et direpta, nulla suarum rerum civibus relicta, preter inopem, sed cariorem cunctis opibus, libertatem, et seditione militum terribile, que, ut quidam volunt, Placentie, certe itinere medio, exarserat, mira et vix credibili tunc inermis ducis virtute compressa. Dum sic Cesari obsequitur fortuna, et, ut sic dixerim, adulatur, quasi eum timeat, et negare presenti nichil audeat, aliquid tamen adversus absentem, ut Flori verbo utar, ausa est, forte ut, immixtis adversitatibus, prosperi
Abbreviated transcription (Latin):
iam om̃s incubꝰ atq clamõibꝰ obtestari ceꝑunt. Ut ibidẽ statĩq di¬
mitte̾nt᷑. nempesi dilata res ess promisẜõibꝰ nichil actũ iri iure
ꝑicłm et infaustũ bellũ odant. d̃e ĩ eo mali genus exꝑti pacẽ opta¬
bant et qͥetem. q̃ tũc ple cognoscitur dũ perdit᷑ sinis fuit ut qui in
hispania possessiones aͥ domiciliũ hrent. statim reliqui onĩs ad ua¬
rũ ampñe ytalie in ingressu diunetent᷑. Cesar ex libalitate ĩsita
ex illo usq ad barũ frumẽtũ eis pollicet᷑. aodit insuꝑ ut qͥsquis
eobellũ aliquid amisis d̵ penes milites suos ẽẽt ei restituetur malitibꝰ
extimacõe fctã. preciũ rerũ ip̃arũ de sua peciũa restituit. hiis uictis et̃
dedicionẽ acceptis sic citiore hispania ĩ p̃tatem redacta. ultior nullo ne¬
gocio consecuta est q̃ sub marco uarrone tenebat᷑. ille comitũ secutꝰ

Expanded text:
iani omnes manibus atque clamoribus obtestari ceperunt, ut ibidem statimque diiani omnes manibus atque clamoribus obtestari ceperunt, ut ibidem statimque dimitterentur; nempe si dilata res esset promissionibus, nichil actum iri. Iure periculum et infaustum bellum oderant, omne in eo mali genus experti, pacem optabant et quietem, que tunc plene cognoscitur, dum perditur. Finis fuit, ut, qui in Hispania possessiones aut domicilium haberent, statim, reliqui omnes ad Varum amnem Italie in ingressu dimitterentur. Cesar ex liberalitate insita ex illo usque ad Varum frumentum eis pollicetur; addit insuper, ut, quisquis eo bello aliquid amisisset, quod penes milites suos esset, ei restitueretur: militibus, estimatione facta, pretium rerum ipsarum de sua pecunia restituit. His victis et in deditionem acceptis, et sic citeriore Hispania in potestatem redacta, ulterior nullo negotio consecuta est, que sub Marco Varrone tenebatur. Ille comitum secutus
Abbreviated transcription (Latin):
cetĩ enĩ oñs ad hũc diem cũ pugͣre meliori condicõe licuisset sese
prelio congressuqz uolentes abstm̃e. ne fuso sangniẽ ciuiũ iter patis
obstruetur. soli uos ultro michi armati occurristis meas si qͣ sors
esset uictorias moraturi. sed euẽit uobis ꝙ qͥbusdam ꝑtinatibus
ac suꝑbis ut ad id qd̾ insolẽter ⁊ecusauerint mox hũilit̾ reu̾tãtur. uob̃
ego libent᷑ ueniens ueniã dedissem. rẽmustis beniã et parastis bel¬
lum. sed et nuĩc petẽtibus uenĩa do. suppliciũ r̾mitto. Ite gͥ ĩ pate. sed
ex̾citus dimittite. nõ ut meus sunit. fed ne cõtra me nichil letius
milites audire potuissent qđ uoce gestuq iudicabãt nẽpe qͥ penan
timuerat gratissima atq optatissimã missiõ sibi obtigisse letabãt᷑
Cũ igr̃ de temꝑe ac de loco iussiõis agi ceptũ esset milites pompe¬

Expanded text:
Ceteri enim omnes ad hunc diem, quum pugnare meliori conditione licuisset, sese Ceteri enim omnes ad hunc diem, quum pugnare meliori conditione licuisset, sese prelio congressuque volentes abstinuere, ne, fuso sanguine civium, iter pacis obstrueretur. Soli vos ultro michi armati occurristis meas, si qua sors esset, victorias moraturi. Sed evenit vobis, quod quibusdam pertinacibus ac superbis, ut ad id, quod insolenter recusaverint, mox humiliter revertantur. Vobis ego libenter veniens veniam dedissem: renuistis veniam, et parastis bellum. Sed et nunc petentibus veniam do, supplicium remitto. Ite igitur in pace, sed exercitum dimittite, non ut mecum sint, sed ne contra me. Nichil letius milites audire potuissent, quod voce gestuque indicabant; nempe qui penam timuerant, gratissimam atque exoptatissimam missionem sibi obtigisse letabantur. Quum igitur de tempore ac de loco missionis agi ceptum esset, milites pompe
Abbreviated transcription (Latin):
dato obside filio afframi in locũ a cesare assignatũ ueniũt et corã
duobus ex̾citibus u̾ba fecit affranius huilia ad modũ ac demissa.
piinqͥt ab alio uictus essem. nõ m̾ ad arcessendã mortẽ aͥ manꝰ aͥ
ammus de fuiss. sed cogit᷑as te dignũ cui ui ͭ ͣ debeam ad clem̃cie
tue pocius ꝙͣ mortis auxiliũ confugio. nec nobis cesar nec militibꝰ
hiis irasci debes ꝙ erga imꝑatorẽ nr̃m pompeiũ quo ad licuit obseqͥosi
fuimus et constates. neq em̃i tuiodio. sed serũade fid̾i studio id ecimꝰ
sed iam fid̾i satis ac supplicii est et fides ⁊ pacĩa uicta est młta gra¬
uia et aĩmis et corporibus passisumꝰ. et pati amplius nõ ualentes
uictiq et supplices oͥamꝰ ne ad ultima progrediare supplicia Que
cũ ille dixisset cesar semꝑ pronꝰ ad ueniã nulli inqͥt ex oĩbus qͦs¬

Expanded text:
Dato obside filio Afranii, in locum a Cesare assignatum veniunt, et coram Dato obside filio Afranii, in locum a Cesare assignatum veniunt, et coram duobus exercitibus verba fecit Afranius humilia admodum ac demissa. Si, inquit, ab alio victus essem, non michi ad arcessendam mortem aut manus aut animus defuisset. Sed cogitans te dignum, cui vitam debeam, ad clementie tue potius, quam mortis, auxilium confugio. Nec nobis, Cesar, nec militibus his irasci debes, quod erga imperatorem nostrum Pompeium, quoad licuit, obsequiosi fuimus et constantes. Neque enim tui odio, sed servande fidei studio id egimus. Sed iam fidei ac supplicii satis est. Et fides et patientia victa est. Multa gravia et animis et corporibus passi sumus, et, pati amplius non valentes, victi et supplices oramus, ne ad ultima progrediare supplicia. Que quunm ille dixisset, Cesar semper pronus ad veniam: Nulli, inquit, ex omnibus, q