comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dare. ut talibus nitenssuffra¬
gatorib: quibuscȩliter rȩq
potestas attributa est. Ipse quo¬
que subiectis consulere. ꝑduel¬
lionũ &iamsiemersissent
proter uiã protere repossae:
Natus &iã non medicre sibi
subsidium conferri.
si auicario eorum cum benedicti¬
one sacerdo talitã ipse quam
& filii eius regalia sumerent.
insignia: Iuȩres : dõ prosperan¬
te ꝓuoto cessit: Ibidemq hludo¬
uuicus eius filius cunarũ ad huc
utens gestario benedictione
regnaturo congrua & regali
insignitus ẽ dia demate ꝑmanꝰ
adriani uenerandiantistitis
Per actisigit᷑ om̃ib: quȩ romea gen¬
da uisa sunt : Rex Raroluscum
filiis & exercitu pacifice fran¬
ciam repetiit : filiumq: suum
hludo uui cum regẽregnaturũ
in aquitaniã misit prȩponens
illiba iulũ. Arnoldum: Alios¬
que ministrosordinabi liter
decenterq: constitu ens tutelȩ
congruos puerili : Quiusq au¬
relianã urbem : cunaliest uentꝰ
gestamine: Sed ibi congruentib:

Expanded text:
dare, ut talibus nitens suffradare, ut talibus nitens suffragatoribus, quibus caeli terręque potestas attributa est, ipse quoque subiectis consulere, perduellionum etiam, si emersissent, proterviam proterere posset; ratus etiam non mediocre sibi subsidium conferri, si a vicario eorum cum benedictione sacerdotali tam ipse quam et filii eius regalia sumerent insignia. Quę res Deo prosperante pro voto cessit, ibidemque Hludouuicus eius filius, cunarum adhuc utens gestatorio, benedictione regnaturo congrua et regali insignitus est diademate per manus Adriani venerandi antistitis. Peractis igitur omnibus, quę Romę, agenda visa sunt, rex Karolus cum filiis et exercitu pacifice Frantiam repetiit filiumque suum Hludouuicum regem regnaturum in Aquitaniam misit, praeponens illi baiulum Arnoldum aliosque ministros ordinabiliter decenterque constituens tutele, congruos puerili. Qui usque Aurelianam urbem cunali est vectus gestamine, sed ibi congruentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sanitas accepta tutetur.
Epos quidem modo quo opor tiut
sibi deuin x: Or dinauit autem
ꝑtotam aquitaniã comites
abbates. quenec non alios
plurimos quos uassos uulgo
uocant exgente ftrancorum
quorum prudentiȩ & fortitu¬
dine nulli calliditate nulliui
obuiare fuerit tam tam eis
cum misit curam regniꝓut
utile iudi cauit:
Finium tutam̃iuillarum que
regiarum ruralem prouisionẽ:
Et biturigeciuitati primoum¬
btum. Paulo post sturbium p̃ fec̃
comitam : por ropicta uis. abbo¬
nem Petragoriis aut̃ : uuidbal¬
dum. sed & ar uernis : iterium
nec non uallagiȩ : bullum
sed & tolosȩ chorsone : Burdiga¬
lis: siguinum. Albi gensib: uero
ligerim cum reliquis trans mea ũ.
copiis & lutecias quealionomi¬
ne parisius uocatur seserecepit:
Post non multũ sane tẽpus. in ci¬
dit ei desiderium dominã quo¬
dã orb̵uidere romam princi¬
pisque a postolorũ at quedocto¬
risgentium a direlimina
seque suamque ꝓlemeis comm̃¬

Expanded text:
sanitas accepta tutetur, sanitas accepta tutetur, episcopos quidem modo quo oportuit sibi devinxit. Ordinavit autem per totam Aquitaniam comites abbatesque necnon alios plurimos, quos vassos vulgo vocant, ex gente Francorum, quorum prudentiae et fortitudini nulli calliditate, nulli vi obviare fuerit tutum, eisque commisit curam regni, prout utile iudicavit, finium tutamen villarumque regiarum ruralem provisionem. Et Biturige civitati primo Umbertum, paulo post Sturbium praefecit comitem, porro Pictauis Abbonem, Petragoricis autem Uuidbodum, sed et Aruernis Iterium, necnon Uallagiae Bullum, sed et Tolose, Chorsonem, Burdegalis Siguuinum, Albigensibus vero Ligerim cum reliquis transmeavit copiis et Lutecias, que alio nomine Parisius vocatur, sese recepit. Post non multum sane tempus incidit ei desiderium dominam quondam orbis videre Romam principisque apostolorum atque doctoris gentium adire limina seque suamque prolem eis commen
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ dicione iniquita tẽ huiũ loci
olim euincere curarunt :
Sed hancfelicitatẽ transitus
sedicifas est fedauit in fiđ
incertusquȩ fotune. acuer¬
tibilis successus
Dũ enĩquȩ agipotuer̃ in hispania
ꝑacta essent & prosperoitine¬
re reditũ &e : infor tuniouiante
extremi qui dam ineodem monte
regii cesi sunt agminis: Quorũ
quia uulgata sunt nomina
ens repperit coniu gemhildi¬
gardam binam edĩdisseꝓlem
masculeam: Quorũ unꝰ inmatura
morte p̃reptus: ante pȩnemori
Natisunt aut̃ anno incarnatio¬
simo septua gesimo octauo:
Sed eũ qui uiuidã ꝓmitte bat
qua litatẽ cũꝑ baptis matissa¬
cram̃tũ renascicontigiss&:
nludo uui com uocitarepa tripla¬
cuit :: Tiq regnũ quodsibinas¬
cendo dicauerat: contradidĩt:
Sciensporro rex sapientissimꝰ
atq: ꝑ spicacissimus Rarolus:
regnũ. eẽ. ueluti corpus qđ dã
& nunistonunc illo in commꝰ
iactarinisi consilio & fortitu¬
dine uel ut quib: dã medicis

Expanded text:
et perditione iniquitatem ejus loci et perditione iniquitatem ejus loci olim evincere curarunt. Sed hanc felicitatem transitus, si dici fas est, foedavit infidus incertusque fortunae ac vertibilis successus. Dum enim quae agi potuerunt in Hispania peracta essent, et prospero itinere reditum esset, infortunio obviante, extremi quidam in eodem monte regii caesi sunt agminis. Quorum quia vulgata sunt nomina, rex, reperit conjugem Hildegardam binam edidisse prolem masculam. Quorum unus, immatura morte praereptus, ante pene mori sunt autem anno incarnatiosimo septuagesimo octavo. Sed eum, qui vividam promittebat qualitatem, cum per baptismatis sacramentum renasci contigisset, Hludouuicum vocitare patri placuit eique regnum, quod sibi nascendo dicaverat, contradidit. Sciens porro rex sapientissimus atque perspicacissimus Karolus, regnum esse veluti corpus quoddam et nunc isto, nunc illo incommodo iactari, nisi consilio et fortitudine velut quibusdam medicis
Abbreviated transcription (Latin):
q: priuatis ꝓopotunitate dis¬
positis Rex reliquit hildigar¬
dem nobi lissimã pissimamq
reginã in uilla regia cuius uo¬
cabulũ est cossinogilus. gemi¬
nagra uidã ꝓle: & transiit
garonnã flu uium aquitanoꝵ
& uuas conũ cont̃minem :
Iuã regionẽ iã dudũ indedi-¬
tionẽ susceperat: lupo prin¬
cipe se & sua eiusnutui dedente:
Ibidẽ &iam quȩ opor tunitas
utilitasquȩ ditauit explecitis:
statuit prrinei montis supera.¬
ta difficultate adhispaniam
ꝑgerȩ laborantique aeclae
subsaracenorũ acerbissimo iugo
xp̃o fautore suffragari: Qui
mons cũ al eitudine celũ con¬
tingat asperitate cruitium
horreat. opacitate siluarũ
tenebrescat. angustia uiae
ł potius semite commeatum
non modo tanto exer citui sed peu¬
potius admodum pȩne int̃cludat.
.ẽ. itinere : Neque enĩ regis animꝰ
dõ nobilitante genero sissim
uł impar pompeio uł seniores¬
securabat hannibale: qui cum
magna sui suorũ quȩ fatigatione

Expanded text:
que privatis pro oportunitate disque privatis pro oportunitate dispositis, rex reliquit Hildegardam nobilissimam piissimamque reginam in villa regia, cuius vocabulum est Cassinogilus, gemina gravidam prole, et transiit Garonnam fluvium Aquitanorum et Uuasconum conterminum, quam regionem iamdudum in deditionem susceperat, Lupo principe se et sua eius nutui dedente. Ibidem etiam que oportunitas utilitasque dictavit explicitis, statuit Pyrinei montis superata diffipergere, laborantique Ecclesiae sub Saracenorum acerbissimo jugo Christo fautore suffragari. Qui mons cum altitudine coelum pene contingat, asperitate cautium horreat, opacitate silvarum tenebrescat, angustia viae vel potius semitae commeatum non modo tantum exercitui, sed paucis admodum pene intercludat, est itinere. Neque enim regis animus Deo nobilitante generosissimus, vel impar Pompeio, vel segnior esse curabat Annibale, qui cum magna sui suorumque fatigatione
Abbreviated transcription (Latin):
amosissimus Regum
nullique tem preposto¬
ponendus haro lusicũ post
obitũ pat̃num fratris¬
q: Rar lomanni in faustũ
occubitũ. populi regniq
franchorum suscepiss&
unicũ guberna culum :
in uincibile sibi arbitratus ẽ
ad fore salutis pros peritatisq:
suffragium si haec a eccłȩ paci
concordiȩ quȩodmini culans.
pacificos quidem sub unitione
frat̃na arcius iuncir& rebel¬
les aut̃ aequa se uerita te per¬
cellera nec non & obpressis
apanis opem fer re : Sedipsos
xp̃iani nominis inimicos.
adagnitionem confessionẽq:
ueritatis quo que modo ꝑduce¬
ret : hisigitur conatibus reg¬
nisui auspicia dedicans & xp̃o
dedi canstuenda & corroboran¬
da com mit tens : post quares
franciȩ ꝓut libuit. & uti le iu¬
dicauit: dõ annu ente compo¬
suit : adaquitaniam transiit
recidiubella meditantem:
& un aldo quodã tyranno aue¬
unaldus & aquitaniã linquere:
& fuge subsidio uitã delitescen¬
do at que aberrindo seruare:
Hisꝑactis & reb tã publicis quã¬

Expanded text:
amosissimus regum, nullique suo tempore postponendus, Carolus, cum post obitum paternum, fratrisque Carlomanni infaustum occubitum, populi regnique Francorum suscepisset unicum gubernaculum, invincibile sibi arbitratus est adfore salutis prosperitatisque suffragium, si Ecclesiae paci concordiaeque adminiculans, pacificos quidem sub unione fraterna arctius vinciret, rebelles autem aequa severitate percelleret, nec non et oppressis a paganis opem ferret, sed et ipsos Christiani nominis inimicos ad agnitionem confessionemque veritatis quoquo modo perduceret. His igitur conatibus regni sui auspicia dedicans, et Christo tuenda et corroboranda committens, postquam res Franciae, prout libuit et utile judicavit, Deo annuente, composuit, ad Aquitaniam transiit, recidua bella meditantem, et Hunoldo quodam tyranno aucHunoldus et Aquitaniam linquere, et fugae subsidio vitam delitescendo atque oberrando servare. actis et rebus tam publicis quam
Abbreviated transcription (Latin):
palitiũ aquen seue hem̃tia
sui ita agita uit : ut etiã later¬
culis plũbeis quib: tecta erat
palatio : plurimis cogenttbus¬
moratas neces sita tibus & pu¬
blicis uolita cibus stacuit. Reł
luł. In didem ꝓficisci. ce uuor¬
matiam ad celebrandum popłi¬

Expanded text:
palatium Aquense, vehementia palatium Aquense, vehementia sui ita agitavit, ut etiam laterculis plumbeis, quibus tecta erat  in eo palatio plurimis cogentibus necessitatibus, et publicis utilitatibus. Statuit Kalendis Julii indidem proficisci, et Wormatiam ad celebrandum
Abbreviated transcription (Latin):
ta & enucleatissime in uesti¬
gata : hi reꝑti sunt huiuscul¬
peautores qui abimpre ꝓ fec¬
tisunt duces: Hos ergosolum¬
modohonorib: ad temptis. lu¬
ere iussum pr̃ culpã huius in¬
nauiȩ: Itidẽq baldrico duci
foro iulemsi : dũ obiceretur:
& ꝓba sit eiusignauia. & incuria.
uastatã abulgaris regionẽ
pulsus ẽ du catu & inter
quatuor comites: idẽ est po¬
testas dissecta : Et quidem
imprisanimus naturami se¬
ricor dissimus: seniꝑ pectantib
miscđiã p̃roga restuduit: At uero
him quib talia presti tasunt.
quomodo clem̃tia illius abusi
sunt in credulitatẽ post pauci
patuit: Hoc anno bis deli¬
quium contigit lunae. inRł iulii
& noctenatalis dñi: sed& anno¬
na quaedã impridelataẽ. are¬
gione uuasconiae. breuior fru¬
m̃to nec tam̃ tere sut pisa. quã
dixer̃ cecidissedecȩlo. hiber na
domnus impr̃. aquis exegit :
mȩ celebrarentur sacratidies :
ñ modominora. sed etiã ipsũ

Expanded text:
ta et enucleatissime investita et enucleatissime investigata, hi reperti sunt huius culpe auctores, qui ab imperatore praefecti sunt duces; hos ergo solummodo honoribus ademptis luere iussit imperator culpam huius ignavię. Itidemque Baldrico duci Foroiuliensi dum obiceretur et probatum sit, eius ignavia et incuria vastatam a Bulgaris regionem nostram, pulsus est ducatu et inter quatuor comites eiusdem est potestas dissecta. Et quidem imperatoris animus natura misericordissimus semper peccantibus misericordiam praerogare studuit; at vero hii, in quibus talia praestita sunt, quomodo clementia illius abusi sunt in crudelitatem, post pauca pagrani, ubi cum in aliis, tum maquium contigit lunę in kalendis iulii et nocte natalis Domini. Sed et annona quedam imperatori delata est a regione Uuasconię, brevior frumento, nec tamen teres ut pisa, quam dixerunt cecidisse de cęlo. Hiberna domnus imperator Aquis exegit. Xmę celebrarentur non modo minora, sed etiam ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
&usq adhiber nitempora: uenati¬
oni insaltib: compendio & cari¬
siaco contiguus institit:
fodẽ annomens eau gusto eugeniu.
þapa diemultimũ dausit :
ualentinianus diaconus loco
eius successit: Iuouix uno super¬
stitemense : loco illius gregoriuꝰ
prbc tituliscĩ marcie lectus est:
dilata consetracioneeius usq¬
ad consultũ imperatoris: Quo
annuente & electionẽ cleri
& popłi ꝓbante : ordinatus est
in locoprioris : Legatiim pr̃is
michaelis. eo deman nom̃ se
sebtẽbrio compendiũ uener̃
munera actuler̃ nobiliter
suscepti: opulentissi me curati.
liberalit̃ munerati : & ꝓsperes̃
marcellini& petri annuen¬
tepapa infrantiã fecit trans¬
ue hi & ualdedecent̃ imꝓprio
territorio ꝓprusq sumptib:
recondidit : Quorũ meritis:
febro ario : sequentis hiemis
conuentꝰ habitꝰ publicus aqͥs¬
grani ubicũ in aliis tunc max¬
xime feruebrares in marcha
hispanica. nuꝑtam nose igno¬
minioseq: ꝑ acta: Iuauentilec¬

Expanded text:
usque ad hiberni tempora venatiusque ad hiberni tempora venationi in saltibus Compendio et Carisiaco contiguis institit. Eodem anno mense augusto Eugenius papa diem ultimum clausit, Ualentinus diaconus loco eius successit. Quo vix uno superstite mense, loco illius Gregorius presbyter tituli sancti Marci electus est, dilata consecratione eius usqad consultum imperatoris. Quo annuente, et electionem cleri et populi probante, ordinatus est in loco prioris. Legati imperatoris Michaelis eodem anno mense Septembrio Compendium venerunt, munera attulerunt: nobiliter suscepti, opulentissime curati, liberaliter munerati, et prospere sunt Marcellini et Petri, annuente papa, in Franciam fecit transvehi, et valde decenter in proprio territorio propriisque sumptibus recondidit. Quorum meritis nse Februario sequentis hiemis 828 conventus habitus publicus Aqgrani, ubi cum in aliis, tum maxime fervebat res in marcha Hispanica nuper timorose ignominioseque peracta. Qua ventila
Abbreviated transcription (Latin):
illucmit tendũ ordinat p̃mi¬
sit elisachar abbatẽ & hilde¬
brandũ comitẽ nec non &e dona¬
tũ: Quip̃cedentes: uinctissibi
gothorũ his panorũ que copiisilloꝵ
conatꝰ eorũ in ir ritũ deducentem:
Qđ cernaens dito exercitũ a sar¬
racenis pecitũ : ab iit p̃torianũ :
quẽ impetratũ cũduce suo amar¬
uantȩ sar augustã & indebarcin¬
pinũ filiũ suũ : aquitaniȩ contra¬
contra ebsmisit regem: simulque
missos ex latere suo : hugonem
&mat fridũ comites : Suib:serius
meticulosi usq ꝗ docuit occur¬
rentib: tam diumore innexes
moris. quousq: illi uastata bar¬
cinnone a quegerunde regiones
cesaraugustam se se in columes re¬
ceperunt: precesserunt sane anno
todẽ terribiles ille noctur no subtẽ¬
porȩ acies: huma norutil antessan¬
guinȩ ignisq: pallore flagrantes :
Impr̃ porro cõpendio annu a suscipiens
dona : his cõꝑtis ad su pradictam inar¬
cam tuendam auxilia destinauit.

Expanded text:
illuc mittendum ordinat, premiilluc mittendum ordinat, premisit Helisachar abbatem et Hildebrandum comitem necnon et Donatum. Qui praecedentes, iunctis sibi Gothorum Hispanorumque copiis, illoconatus eorum in irritum deducente. Quod cernens Aizo, exercitum a Sarracenis petitum abiit praetorianum; quem impetratum cum duce suo Amaruan Caesaraugustam et inde Barcipinum filium suum Aquitaniae contra eos misit regem, simulque missos ex latere suo Hugonem et Matfridum comites. Quibus serius meticulosiusque quam decuit occurrentibus, tamdiu more innexe sunt Moris, quousque illi vastata Barcinonę atque Gerundę regione, Cęsaraugustam sese incolumes receperunt. Precesserunt sane hanc cladem terribiles illę nocturno sub tempore acies humano rutilantes sanguine ignisque pallore flagrantes. Imperator porro Compendio annua suscipiens dona, his compertis, ad supradictam marcham tuendam auxilia destinavit et
Abbreviated transcription (Latin):
litis misit exuuias. quereligi¬
osisi me ap̃dic touiro suscepto
atq: interim cũ loculo uectati¬
rio ut allates iuxta corpbeati
me dar dipositȩ: Iuib:
ibiconsistentib tantã ds
Pq p̾sentiã aduentꝰ eorũ
mortalib: adtribuit uirtu¬
tũ copiã ut multitudonume¬
rũ excedat: Forroqualitas fi¬
dẽ super& : nisi eus aurib: credan¬
tur. quib ꝑsua sũ est nihil repus¬
nare diuine iussioni: sed & oma
innris finibus consistebant
& p̃cipuȩ ceritaniã uallaẽ rẽq
regione usq quaq: uastante eo
usq: immanita silliu ꝓcessit:
adnitentib: maurorũ at que
sarra cenorũ auxiliis ut aliquid
nroꝵ castella atq: municipia
que actenꝰ tenuer̃ relinquere
cogerent᷑: plurimique etiam
a nob deficerent: & eoꝵ sesotie¬
tati conferrent :
int̃ quos uuillemundus berefi¬
liuseorũ ꝑduellionicũ plurimis
foederantur: ad quos motus
comprimendo noctos notosq
roborandos duimpr̃ exercitũ

Expanded text:
litis misit exuvias. Que religilitis misit exuvias. Que religiosissime, a praedicto viro suscepte atque interim cum loculo vectatorio, ut allate sunt, iuxta corpus beati Medardi posite. Quibus ibi consistentibus, tantam Deus per presentiam adventus eorum mortalibus adtribuit virtutum copiam, ut multitudo numerum excedat. Porro qualitas fidem superet, nisi eis auribus credantur, quibus persuasum est nichil repugnare divinae iussioni, sed et omnin nostris finibus consistebant, et precipue Ceritaniam Uallensemque regionem usquequaque vastante, eo usque immanitas illius processit, adnitentibus Maurorum atque Sarracenorum auxiliis, ut aliqui nostrorum castella atque municipia, que actenus tenuerant, relinquere cogerentur, plurimique etiam a nobis deficerent et eorum se sotietati conferrent; inter quos Uuillemundus Bere filius eorum perduellioni cum plurimis federatus est. Ad quos motus comprimendos nostrosque roborandos domnus imperator exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
nacũ coire iussit tranrenum¬
inuilla cuiusuocabulũ est salt:
nqua consistenti : ꝑfidia at que
defectio a izonisnuntiataest
quidepalatidomni impris
fugiens ad ciuitatẽ ausonã
uenit : Ibiq receptꝰ roda sub¬
uertit sed & resistereni¬
tentib: non parũ in com¬
modita teͥs intulit Castella
quȩ inrũ pere potuit. custo¬
dib inpositis. fortit̃ con¬
mu niuit sed & misso fratre
suo arege sarracenoꝵ abdiri¬
man nomine ualidũ contranos
exercitus robur accepit:
lue quidaẽ imprĩs animũ cõ¬
mouer̃ nil tam̃ ꝓpere gerer¬
dũ rat consiliorũ suorum
sententiã qͥd tali facto opꝰ
&ẽ. statuit operiri Pidẽ
tẽpꝰhilduinus abbbeatidi¬
onisii monasterii romam
mona chospetitionis suȩ
ba iulos. adeugeniũ scẽ se¬
disroma ne misit p̃sulem
flagitans ossã beatissimi
sebastianimar tyrissibi
transmitti:
Huius desiderio dom nusa pos¬
tolicꝰ satisfaciens ꝑpeditos
missos sacratissimis xpĩmi¬

Expanded text:
cum coire jussit trans Rhenumcum coire jussit trans Rhenumin villa cujus vocabulum est Salz. In qua consistenti, perfidia atque defectio Aizonis nuntiata est, qui de palatio domini imperatoris fugiens, ad civitatem Ausonam venit, ibique receptus, Rodam subvertit; sed et resistere nitentibus non parum incommoditatis intulit. Castella quae irrumpere potuit custodibus impositis fortiter communivit. Sed et misso fratre suo ad regem Saracenorum Abdiraman nomine, validum contra nos exercitus robur accepit. Quae quidem imperatoris animum commoverunt. Nil tamen propere gerendum ratus, consiliariorum suorum sententiam, quid tali facto opus esset, statuit operiri. Per idem tempus Hilduinus abbas beati Dyonisii monasterii Romam monachos petitionis sue, baiulos ad Eugenium sanctae sedis Romane. misit praesulem, flagitans ossa beatissimi Sebastiani martyris sibi transmitti. Huius desiderio domnus apostolicus satisfatiens, per predictos missos sacratissimi Christi mi
Abbreviated transcription (Latin):
tib: cũ uxore ueniens danoꝵ¬
q: ñ paruamanu. magontia cũ
apud scm̃ albanũ cũsuis omĩb:
bapeis matis sacmꝑfus
est unda plurimisque
abimpre donatꝰ mune¬
rib Uerens aut̃ piissim
impr̃. ne obtale factum
nega ret᷑. ei abitatiosolinatu¬
ralis dedit ei quendã comita tũ
nfresia cuiu uocabulũ est ri¬
astri. que so suosque si nec cessi¬
tas exiera tuto recipere possae:
Interea cũ baldric & geraldus
ceteriq: pannoniarũ custodes
adcentus finiũ addux adric dom
giũ nomine. bene uitȩ hominẽ
qui se ꝓmitter& organũ more
posse cõponeregrecorũ : Qũẽ
impr̃gratant̃ suscepit & quiad¬
s. illique antese inusitataerant.
regnofrancoꝵ atribuebat gra¬
tiarũ actiones reddidit. ac
tanculfosacrorũ scinioꝵ p̃lato
com̃ dauit publicisq sti pendus
curare iussit. & eaq: huic operi
necessaria forent p̃pa rareman¬
dauit : Ipso interea an nomedio¬
octobrio cȩtũ populigermani¬

Expanded text:
tibus cum uxore veniens Danortibus cum uxore veniens Danorumque non parva manu, Mogontiaci apud sanctum Albanum cum suis omnibus baptismatis sacri perfusus est unda, plurimisque ab imperatore donatus muneribus. Verens autem piissimus imperator, ne ob tale factum negaretur ei habitatio soli naturalis, dedit ei quendam comitatum in Frisia, cuius vocabulum est Hriustri, quo se suosque, si necessitas exigeret, tuto recipere posset. Interea cum Baldricus et Geroldus ceterique Pannoniarum custodes adessent finium, adduxit gium nomine, bone vite hominem, qui se promitteret organum more posse componere Grecorum. Quem imperator gratanter suscepit et, quia Deus illi quae ante se inusitata erant regno Francorum attribuebat, gratiarum actiones reddidit, ac Tanculfo sacrorum scriniorum praelato commendavit publicisque stipendiis curare iussit, et ea quae huic operi necessaria forent, praeparare mandaOctobri coetum populi Germani
Abbreviated transcription (Latin):
mit tens nuntiũ mandauit u
aut communisstatue ret t̃ in
finiũ : auqua cũq poterat u¬
tute. tueretꝰ limites finiũ suo
Sedcufamarumorẽ spar uiss
regẽ calia mandantẽ reꝗ.i
caruisse : Impr̃ tandiulega¬
tũ tenuit : quousq: missobes¬
trico comite palati fal sar
que iactabantur comperi
Rescita aut̃ ueritate missũ int̾fec¬
tore misit negotio : Ipso anno
Ałfebrariis pippinus filius
impris ad patre aquis hiemã¬
tẽuenit: Cui ab in pr̃ecura con¬
mandata ut paratꝰ ec̃ : si quid
rit in eo dẽplacito scđm morẽ
suũ multãq: a eccłȩ essent uti¬
lia ammonuit : statuit hacde¬
finiuit: Legationesq tã ascã
sede romana quãq: amonte:
oliuetiꝑ dominicũ abbatẽ. ꝑla¬
tassuscepit. audiuit adq absol¬
uit. Nec ñ& duosducescea dra¬
gũ abodritorũ & tũ glonem
sarabarũ cũ ac cusa ret᷑ & ꝓba¬
tionẽ satis clara eminer&: cas¬
igatos ad ꝓpia remisit: Nec¬
non & eriolđ anormannie par¬

Expanded text:
mittens nuntium mandavit, ut mittens nuntium mandavit, ut aut communis statueretur terminus finium, aut quacumque poterat virtute tueretur limites finium suorum. Sed cum fama rumorem sparsisset, regem talia mandantem regno caruisse, imperator tamdiu legatum tenuit, quousque misso Bertrico comite palatii falsa esse que iactabantur comperisset; rescita autem veritate, missum infecto remisit negotio. XL. XL.Ipso annofebroariis Pippinus filius imperatoris ad patrem Aquis hiemantem venit. Cui ab imperatore cura commendata, ut paratus esset, si quid rrit. In eodem placito secundum morem suum multa quae ecclesię essent utilia ammonuit, statuit ac definivit; legationesque tam a sancta sede Romana quamque a monte Oliueti per Dominicum abbatem perlatas suscepit, audivit atque absolvit. Necnon et duos duces Ceadragum Abodritorum et Tunglonem Saraborum, cum accusarentur et probatio non satis clara emineret, castigatos ad propria remisit. Necnon et Herioldus a Nordmanniae par
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit miseri corditer susceptꝰ
donatꝰ atq ad natrium solus
ꝓmiserat : & quȩ ex ꝑtus fuerat
bonorũ oblitus uicinos suos dõ¬
ni impris fideles in cursare.
atq: assiduis lacessere. ñ obmit¬
pressus a lambti hominib: in ꝓ¬
sineterminũ quoq: sortiret᷑¬
uenandi cõmisit uosagi
secretis. int̃ idagendũm
credens usque quom̃ se
agusto iurta conditũ generalẽ popłis.
aquas gra ni reuersusest: Iuo tẽpor
pacẽ q̃ a nort mannis pecebat᷑¬
mense iussit octobrio confirmi¬
ri Pactisq: omib: quȩ in eodin
placito & ꝑagi & definirius
sunt ipse quidẽ cũ filio ħlothano
nouioma cũ concessit: minore
ludoui coinbaioariã dimis soꝑi
taq: autũ nitẽpore uenatione
hiemis inchoatione in aquense
rediit palatiũ : Ab hoconuentu
regredientib: burgarorum
missisliterasq: defendentib
impris rexeorũ minus grate
que scripta sunt tulit eo qđ pai¬
ta ñ impetrarit : Cũ quadam
ergosto machatione eũdẽre¬

Expanded text:
suevit, misericorditer susceptus suevit, misericorditer susceptus dopromiserat et quae expertus fuerat, bonorum oblitus, vicinos suos domini imperatoris fideles incursare atque assiduis malis lacessere non obmitpressus a Lantberti hominibus, in profine terminum vitae sortiretandi se commisit Vosagi secretis: iterum id agendum credens, usque quo mense Augusto juxta condictum generalem populis Aquasgrani reversus est. Quo tempore pacem quae a Nortmannis petebatmense iussit octobrio confirmari; peractisque omnibus, que, in eodem placito et peragi et definiri visa sunt, ipse quidem cum filio Hlothario Nouiomagum concessit, minore Hludouuico in Baioariam dimisso; peractaque autumni tempore venatione, hiemis inchoatione in Aquense rediit palatium. Ab hoc conventu regredientibus Bulgarorum missis litterasque deferentibus imperatoris, rex eorum minus grate que scripta sunt tulit, eo quod petita non impetrarit. Cum quadam ergo stomachatione eundem re
Abbreviated transcription (Latin):
dõq reddendoque in iustȩ
sublata erant hlotharius magnã¬
populo roma nocreauit letitiã:
x latere impris mitterent᷑ qui
iudiariã excentes potestatem
retuliss& : tãꝗ amator&quita
tis & cul torpietatis magno ꝑfus
est gaudio eo qđ oppressis inique
reuelatiosuc crrerit pietatis:
conuentũ a popło suo celebrari
ius sit tempr̃ Mai m̃sisaquis gra¬
ni quo consistenti : legatiobulgarũ
quidiu in boiora scđm p̃ceptu eiꝰ
substiterat ei adducta ẽ. audien¬
da: Cuius maxime post paciscon¬
stitutionẽ de t̃minis fuit t̃rarũ :¬
int̃bulgares francosque custo
non pauci subiectione. oboedien
tiãq: multisꝓsequentesuer b̵:
Int̃ quos & uiue marchusqi
ceteris auctoritate pres¬
ta roͦe uidebatur. Quique
insanatemeritate atq:
tionẽ in illas partes faciendam
puo cauerat: Isergo cũ dicerent
penitere se facti sui & impera¬
corie secõmisse fidei. abeo iuxta
morẽ suũ quacdem̃tia sẽꝑ uti con¬

Expanded text:
Ideoque reddendo, quę iniustę Ideoque reddendo, quę iniustę res poscebat, in regni admipopulo Romano creavit lętitiam. x latere imperatoris mitterentur, qui iudiciariam exercentes potestatem, mentis devinctos et inter se tis et cultor pietatis magno perfusus est gaudio, eo quod oppressis inique relevatio succurrerit pietatis. conventum a populo suo celebrari iussit tempore mai mensis Aquisgrani. Quo consistenti legatio Bulgarorum, que diu in Baioaria secundum praeceptum eius substiterat, ei adducta est audienda, cuius maxime post pacis constitutionem de terminis fuit terrarum inter Bulgaros Francosque custodsancto die apud beatum Petrum tiamque multis prosequentes verbis. Inter quos et Uuiemarchus, qui ceteris auctoritate praestare videbatur quique insana temeritate atque  ad expeditionem in illas partes fatiendam provocaverat. Is ergo cum diceret, penitere se facti sui, et imperatoriae se commisisset fidei, ab eo iuxta morem suum, qua clementia semper uti con
Abbreviated transcription (Latin):
neri futurã cladẽ: Quoetiã
annom̃ se iunio natus est filiu
ei ex iudithregina que tẽpore
baptismi : harolũ uocitare
placuit : Eodẽ anno : eblus
atq: asinarius comite prri
nei iussi sunt montis altit
nã issent & indenegotio ꝑacto
redirent solitã lociꝑfidiã habita¬
torũq genuinã exptissunt fraudẽ:
Circũ uenti enĩ ab incolis illius loci
omib: amissis copiis in imicorum
deuenereneremanus. Quieblũ
quidẽ cordobã regisarracenorũ
eos adfinitate sanguinis tam
missus romã ueniss&e libentis¬
simeađdq: clarissime abeuge¬
nio papa susceptus est : Cum que
dehisquȩ accesserant quereret᷑
pemtifuerint & qui suꝑ uiuerent
lidibrio reliquis haberentur:
ua re&iã tante querele aduer¬
sroma norũ pontifices iudicesq
sonarent : reꝑtũ est quodquorũ¬
dã pontificis uł ignorantia uel
de sidia sed & iudicũ eccȩ inex¬
plebilicupiditate multorum
p̃dia iniuste fuerint confiscata:

Expanded text:
neri futuram cladem. Quo etiam neri futuram cladem. Quo etiam anno mense iunio natus est filius ei ex Iudith regina, quem tempore baptismi Karolum vocitare placuit. Eodem anno Eblus atque Asinarius comites trans Pyrenei iussi sunt montis altitunam issent et inde negotio peracto redirent, solitam loci perfidiam habitatorumque genuinam experti sunt fraudem; circumventi enim ab incolis illius loci, omnibus amissis copiis, in inimicorum devenere manus. Qui Eblum quidem Cordubam regi Sarracenorum eos adfinitate sanguinis tangmissus Romam venisset, libentissime atque clarissime ab Eugenio papa susceptus est. Cumque de bis que accesserant quereretur, perempti fuerint, et qui superviverent, ludibrio reliquis haberentur, quare etiam tante querele adversus Romanorum pontifices iudicesque sonarent, repertum est, quod quorundam pontificum vel ignorantia vel desidia, sed et iudicum ceca et inexplebili cupiditate multorum praedia iniuste fuerint confiscata.
Abbreviated transcription (Latin):
simulq: secũ p̃senta bantmis¬
sosab a postoli codi rectossimilia¬
serentes : Nomina legatorũ¬
ura Iobseps̃ silue candide
ngius eb ibliotheçarius¬
Oiirinz subdiaconꝰ. Et leo ma¬
tura miseri cordissi
Ioccisorũ um dictam
traposse quinonualens
quã quã mul tũ uolens. ab inquisitio¬
ne in huiuscemodicessandũ existimi¬
uit & cũ responsis congruis missos
romanos absoluit : Potem pr̃ que¬
dam ꝓdigiosa signa apparenti
animũ imprĩs sollicitabant
Precipue terremotus palatu
aquensis & sonitu in audia noctur¬
no sub tempr & puellȩ cuidam
ieiunia .xii. mensib: omui penitus
cibo abstinentis crebra & inusta¬
tafulgura lapidũ cũ grandine
casuspestilentia hominũ &e
animaliũ: ꝓpt̃ que singula
pussimus impr̃ crebrofierue¬
iunia orationũq: instantia
at que ele mosinarũ largiti¬
onibus diuinitatẽ ꝑsacerdo¬
tiũ monebat officiũ placan¬
dũ certissime dicens ꝑhȩc
portendi magnã humanoge¬

Expanded text:
simulque secum praesentabant missimulque secum praesentabant mistorem venire promisit. Nunperferentes. Nomina legatoruHispanici Sicorim fluvium transierint, Hispaniae interiora penetrarint et cum magnatura misericordissimus occisorum vindictam ultra persequi non valens, quamquam multum volens, ab inquisitioBrittanicos, Brittaniam invit et cum responsis congruis missos Romanos absolvit. Eo tempore quedam prodigiosa signa apparentia animum imperatoris sollicitabant, precipue terrę motus palatii Aquensis et sonitus inauditi nocturno sub tempore, et puelle, cuiusdam ieiunia XII mensibus omni penitus cybo abstinentis, crebra et inusitata fulgura, lapidum cum grandine casus, pestilentia hominum et animalium. Propter quae singula piissimus imperator crebro fieri ieiunia, orationumque instantia atque elemosinarum largitionibus divinitatem per sacerdotium monebat offitium placandam, certissime dicens, per haec portendi magnam humano ge
Abbreviated transcription (Latin):
clatorẽ luminib: priuatos
hac de inde decollatosepisco¬
palilatera nensis : Inuidia
porro int̃fectorib: nascebat᷑
eo qđ diceretur obfidelitatẽ
hlot tharii eos qui int̃ fecci sunt
talia fuisse ꝑpessos: In quare
fama quoq pontificis lȩ debat᷑
dũ eius consensui totũ adscri¬
beretur : Impr̃ aut̃ dũhanc¬
dã : ad alungũ abbatẽ monas¬
teriiscĩ uedasti & hunfridũ
comitẽ mittere curauit:
diaconus sc̃ȩ aec¬
sationiopponentes
excusatione & suꝑ ista impera¬
toriã offerentes ex aminati¬
onem : Quib: auditis & cũ con¬
gruo responsoremissis missos
destinatos ut iuissũ fuerat romã
in re p̃ceptis inuestigaturos de
dubiis uerita tẽ ipse aut ꝓuisũ
legati romã missirb̵ dier̃ nunti¬
antes co qđ paschalis papa abin¬
t̃fectorũ nece secũ plurimis
epor sacram̃to purga uerit :¬
nt̃fectores aut̃ nequaquam
exibe repotuerit s& & eosqui
int̃fecti sunt meritis exigen¬
tib: talia ꝑpessos asseruerunt

Expanded text:
clatorem luminibus privatos clatorem luminibus privatos ac deinde decollatos in domo episcopali Lateranensi. Invidia porro interfectoribus inurebatur, eo quod diceretur, ob fidelitatem Hlotharii eos, qui interfecti sunt, talia fuisse perpessos. In qua re fama quoque pontificis ledebatur, dum eius consensui totum adscriberetur. Imperator autem dum adam Adelungum abbatem monasterii sancti Uedasti et Hunfridum gesserat proprium; et corrigens, tuit, elemosinarum etiam larsationi opponentes excusationem et super ista imperatoriam offerentes examinationem. Quibus auditis et cum congruo responso remissis, missos destinatos, ut iussum fuerat, Romam ire precepit, investigaturos de dubiis veritatem. Ipse autem prout visum legati Romam missi redierunt nuntiantes, eo quod Paschalis papa ab interfectorum nece se cum plurimis episcoporum sacramento purgaverit, interfectores autem nequaquam exhibere potuerit, sed et eos, qui interfecti sunt, meritis exigentibus talia perpessos asseruerit;
Abbreviated transcription (Latin):
sliã hugonis comitis uxorẽ
iux̃ cũsollenpnia pparatu
uoetiã ad fuere legati papȩ
omani theodorus primicer
maxi me conuentuquãta inei
ẽx pectorimanifestissime
patuit Nã reuo lutuis omib
qui contrauitã suã regnũq
coniura uenerant : non modo
uitã menbraq: donauit sed &
possessi ones quib: lega lit̃ sue¬
rant priuati cũ magno libera¬
litatis testi monio restituit:
Malradũ & ia abbatẽ quondi
corbeiȩmonasterii sed tuncin
monasterio scĩ filiberti consis¬
tentem monasterio: & magisterii
restituit ꝓprio : tidemq fratri
eius bernariũ a monasterio sc̃i
benedicti e uocatũ & reconcili¬
atũ : eidẽ cũ fratrũ restituit
loco: His completis ceterisque
queutilitas poscebat explicitis
filiũ quidẽ hlothariũ hiematũ
uuor matiã misit: Ipse aut̃ a quis¬
grani re uersus ẽ Anno hoc¬
tempr̃ : ꝑ latũ est impr̃ theo¬
dorũ primiceriũ scȩ aecđȩ
romane & leonẽ nomine¬

Expanded text:
filiam Hugonis comitis uxorem filiam Hugonis comitis uxorem cum sollempni iunxit apparatu. Quo etiam adfuere legati papę Romani, Theodorus primicerimaxime conventu, quanta eius inesset pectori, manifestissime, patuit: Nam revocatis omnibus, qui contra vitam suam regnumque coniuraverant, non modo vitam membraque donavit, sed et possessiones, quibus legaliter fuerant privati, cum magno liberalitatis testimonio restituit. Adalhardum etiam abbatem quondam Corbeie monasterii, sed tunc in monasterio sancti Filiberti consistentem, monasterio et magisterio restituit priori, itidemque fratrem eiBenedicti evocatum et reconciliatum, eidem cum fratre restituit loco. His completis caeterisque quae utilitas poscebat explicitis, filium quidem Lotharium hiematum Wormatiam misit, ipse autem Aquasgrani reversus est. Anno hum est imperatori, Theodorum primicerium sanctae ecclesię Romanę et Leonem nomen
Abbreviated transcription (Latin):
cõuentũ impr̃ alterũ nouio¬
macihabuit : in quo parti¬
tionẽ regni quã int̃filios suos
lam dudũ fecerat corã se¬
recitari fec̃ & acunctis ꝑce¬
rib: qui tunc ad fuere confir¬
mari: Ibidẽ &eiã missospas¬
chalis a postolici petrũ cen¬
tũ cellensem epm̃ : &e leonẽ
numendatorẽ suscepit.¬
III. audiuit remisit
atq: in deddigrediens aquas grani
a drumerici montis altitudinẽ
uosagiq latissimã uastitatẽ totũ
qđ suꝑ fuit aestiui & autũ nidi¬
midiũ tẽporis transaegit : Inter
haec bor nauita priuato : succes¬
sorẽ ei constituit impr̃ nepo¬
tẽ suũ nomine ladasdeo
Qo tẽpore: nuntiũ suscepit mor¬
tis leonis imprĩs constanti no¬
polimtani. qui ad omesticis suis
subditus. conspiratorib: suis
& maxime p̃torianis sibi mi¬
utib ad nitentib: Eodẽ anno
medio octobrio conuentus
publicꝰ inthe daonis uilla est
celebratꝰ : Ibidẽq: domnus
in prprimogenito filio suo
lothario ermengardam

Expanded text:
conventum imperator alterum Nouioconventum imperator alterum Nouiomagi habuit, in quo partitionem regni, quam inter filios suos iamdudum fecerat, coram recitari fecit et a cunctis proceribus, qui tunc affuere, confirmari. Ibidem etiam missos Paschalis apostolici, Petrum Centumcellensem episcopum et Leonem nomenclatorem, suscepit, audivit, remisit. Atque inde digrediens, Aquasgrani ad Rumerici montis altitudinem Uosagique latissimam vastitatem, totum quod superfuit aestivi et autumni dimidium temporis transegit. Inter hęc Borna vita private, successorem ei constituit imperator nepotem suum nomine Ladasclao. Quo tempore nuntium suscepit mortis Leonis imperatoris Constantinopolitani, qui a domesticis suis substitutus, conspiratoribus suis et maxime praetorianis sibi militibus adnitentibus. Eodem anno medio octobrio conventus publicus in Theodonis villa est celebratus; ibique domnus imperator primogenito filio suo Hlothario Hirmengardam
Abbreviated transcription (Latin):
scđm legẽ ꝓpriã ut pote qui a
ut̃q gothus erat equestrip̃lio
congressus ẽt & uictus : Sedcũ
capitali sentencia tan quam
reus inaies tatisferiretur:
inprĩs tam̃ clem̃tia uitȩ reser¬
uatus est : & rotomagum con¬
sistere iussus : Ipsotem pr̃ : nũ¬
tatũ .ẽ. impri naues pira¬
ticas .xiii. anormanniae se¬
dib: mare conscendisse &
p̃da tũ nros fines appellare
uelle : Contra quas cũ impr̃
cir cũ spectio custodiã fieri
imperass&e :÷ a flandensi solo
simub& ostio
sequa nere¬
pulse
in aquitania seseuerter̃ & uasta¬
to uicocuiuꝰ ẽ uocabulũ bum
multa q: onera tȩp̃da reuer¬
sesunt. Hocanno : domnimpr̃¬
hibni tẽpora aquis grani ꝑegit :¬
neadẽ hiȩme mense febroario
conuentꝰ est a quis celebratꝰ
& trescunei ad uastandam
liude uitit̃ rã directi In rup¬
taq: in maginaria pace: quã
aba lut rege sarracenorũ
pacta uidebatur. bellũ ei est
indictũ: In eodẽ anno. hł mai

Expanded text:
secundum legem propriam – utpote quia secundum legem propriam – utpote quia uterque Gothus erat – aequestri proelio congressus est et victus; sed cum ut capitali sententia tamquam reus maiestatis feriretur, imperatoris tamen clementia vite, reservatus est et Rotomagum consistere iussus. Ipso tempore nuntiatum est imperatori, naves pyraticas XIII a Nordmannie sedibus mare conscendisse et praedatum nostros fines appellere velle. Contra quas cum Imperator circumspeci et custodiam fieri imperasset, a Flandrensi solo simul et ostio Sequane repulse, in Aquitaniam sese verterunt, et vastato vico, cuius est vocabulum Buin, multaque onerate preda reverse sunt. hiberni tempora Aquisgrani peregit. In eodem hieme mense februario conventus est Aquis celebratus et tres cunei ad vastandam Liudeuuiti terram directi; inruptaque imaginaria pace, quae cum Abulat rege Sarracenorum pacta videbatur, bellum ei est indictum. In eodem anno kalendis mai
Abbreviated transcription (Latin):
ta impr̃ aquis consistens
lȩtꝰ audiuit. Interea uuasco¬
nã natiua sibi seditionispeste
discordantes apippino impris
filio: ipsc annoita sunt edomi¬
ti ut nullus eorũ rebellari
auder&e: FRenĩ eũ ad hoc
destina uerat : Nisꝑactisim¬
pr̃ conuentũ dimisit : uena¬
tioni congreo tempr̃. operã
suꝑueniente : impr̃ coadu¬
nari populi fec̃frequentiã
uotem pr̃ borna de infesta.¬
tione liudȩ uiti. conquest:
magnas ab impr̃e suscepit
adiutorii copiasq t̃rã illiu
attere possent: Quetrina
partionediuisȩ : primo
uetere ditionis illius ferro
& igni poene omne uasta ue
cipso liude uito castellicu¬
dam altitu dinẽ sibi ꝓte¬
gente
& nec adpugna nec ad conloqui ũ
ꝓcedente : Quib: reuersisdomũ :
carlenses quidã carantanorũ
qui ad liudeuito secontuleran
baldrico nr̃o ducimanꝰ deder̃
nquo placito : bera comes bar¬
⁊ ino lensis cũ impecetur a-
quoda uocabulo sanila & in¬
fidelita tisargueret᷑ : cũ edẽ

Expanded text:
ta imperator Aquis consistens ta imperator Aquis consistens letus audivit. Interea Uuascones nativa sibi seditionis peste discordantes, a Pippino imperatoris filio ipso anno ita sunt edomiti, ut nullus eorum rebellare auderet; pater enim eum ad hoc destinaverat. His peractisr conventum dimisit, venationi congruo tempore operam superveniente, imperator coadunari populi fecit frequentiam. Quo tempore Borna de infestatione Liudeuuiti conquestus, magnas ab imperatore suscepit adiutorii copias, que terram illius atterere possent. Que trina partitione divise primo vere terram ditionis illius ferro et igni pene omnem vastaverunt, ipso Liudeuuito castelli cuiusdam altitudine se protegente et nec ad pugnam nec ad conloquium procedente. Quibus reversis domum, Carniolenses et quidam Carantanorum, qui ad Liudeuuitum se contulerant, Baldrico nostro duci manus dederunt. In quo placito Bera comes Barcinonensis, cum impeteretur a quodam, vocabulo Sanila, et infidelitatis argueretur, cum eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ui cũ primũ in ꝓuintiã uenis¬
s& : & cara tana singrederet᷑
partes copias liude uitiius¬
tadrauũ fluuiũ cũ paucis
suorũ fudi & reliquos
ꝑturbansoñs ÷ suissinibi i
secedere conpult
Hugatus abal drico liudeuitꝰ
borne occurrit dalmatiae
duci: adca lapiũ fluuium con¬
sistenti: Sedborna dũ scanor
ꝑfidia antimore desertus
incertũ suorũ tam̃ iutus auxi¬
lio domestico discriminun¬
minens tutus euasit sed & de¬
sertores suos postea sub egit:
nterea liudeuitꝰ sequentihi¬
emedal matiã iterũ ingress
cunctapopularinititur :
ferroq̃ anima taerant ꝑime s.
inanimata uero : igni contra¬
dens: Cuiusuicũ borna obui¬
arenequir&: astuuiã nocen¬
diquesiuit  Neque enĩ aꝑtũ
eibellũ indux̃ sed inꝓuisi
in corruptionib ad eo & illũ
ret & peniter& eũ taliamo
tis de illiuꝰ exercitumili
b. aequisq: ac uaria
suppelietile plurimadi¬
repta: regi onesuaeu
excedere cõpulit :q: cune¬

Expanded text:
Qui cum primum in provintiam venisQui cum primum in provintiam venisset et Carantanas ingrederetur partes, copias Liudeuuiti iuxta Drauum fluvium cum paucis suorum fudit, et reliquos proturbans, omnes a suis finibus secedere compulit. Fugatus a Baldrico, Liudeuuitus Bornae occurrit Dalmatiae duci ad Calapium fluvium consistenti. Sed Borna, Goduscanorum perfidia an timore desertus incertum, suorum tamen iutus auxilio domestico discrimen imminens tutus evasit, sed et desertores suos postea subegit. Interea Liudeuuitus sequenti hieme Dalmatiam iterum ingressus cuncta populari nititur, ferro quae animata erant perimens, inanimata vero igni contradens. Cuius vi cum Borna obviare nequiret, astu viam nocendi quesivit; neque enim apertum ei bellum indixit, sed inprovisis inruptionibus adeo et illum ret ac poeniteret eum talia motis de illius exebus equisque ac varia suppellectile plurima direpta, regione sua eum excedere compulit. Que cunc
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ uoluntati satis faciens
& undequaq ad ductis ꝓce¬
cerũ filias inspiciens udit
filiã uel phonis nobilissi¬
mi comitis inmatrimoni¬
ũ iurixit: Estute subsȩquen¬
te : in hengelũ heiꝰ palatio
populus eius conuenit ad
cũ: Ibidẽq exercitus sui¬
nuntios recepit :
qui contrali ud euiti
aꝑtã ꝑduellionem
conprimendã missi fuerant:
Sed idem negotiũ poene reman¬
sit infectũ . At uero ꝓhis thypho
inflatꝰar rogantiae : liud euitus
quas ecunda conditionis imperu
ꝑmissos mandauit suos : Quassi
imperator impler& ipse quoq
ut pridẽ eius p̃ceptis parer& :
edhaec tanquam in utilia abeo
spreta atq recepta sunt: Liu¬
deuitus aut̃ : insua remanere ꝑ¬
fidia ratũ ducens ad ꝑfidiã quos¬
cũq potuit sibi sotiabat. Fost
reuersionẽ sani exercitus :¬
a pannoniȩ finib: liude uito
in ꝑfidia ꝑmanente : cadolh
dux feroiulensis infebrẽ inci¬
dit & diem ultimũ clausit
acboldriceius loco successit

Expanded text:
eorum voluntati satisfaciens, eorum voluntati satisfaciens, et undequaque adductas procerum filias inspiciens, Judith filiam Welfonis nobilissimi comitis in matrimonium junxit. Aestate subsequente in Ingelenheim palatio populus ejus convenit ad eum. Ibidemque sui exercitus nuntios recepit, qui contra Liudeviti apertam perduellionem comprimendam missi fuerant. Sed idem negotium sit infectum. At vero pro his typo inflatus arrogantiae Liudeuuitus quasdam conditiones imperatori per missos mandavit suos, quas si imperator impleret, ipse quoque ut pridem eius praeceptis pareret. Sed haec tamquam inutilia ab eo spreta atque recepta non sunt. Liudeuuitus autem in sua remanere perfidia ratum ducens, ad perfidiam quascumque poterat sibi sotiabat. Post reversionem sane exercitus a Pannoniae finibus, Liudeuuito in perfidia permanente, Cadolh dux Foroiuliensis in febrem incidit et diem ultimum clausit, ac Baldricus eius loco successit.
Abbreviated transcription (Latin):
suam dispositionẽ. adhieman¬
dũ secontulit : Iuocũ moratur:
&hibitus ẽ ei scla hominis abo¬
dritorũ rex aducib: saxonum:
uicũ insimula retur defectio¬
nis nec obiectis obuiare. quiuis¬
s& : exilio est deportatus regnũ¬
q: eius: cecidrao filiotrasconi
traditũ : Eodẽ itidemt pr
quidẽ uuas colupꝰcentulli cog¬
nom̃to inrebellionẽ surgens
mitẽ et beringarium tolos¬
nũ p̃ liolacessiuit: Ibidẽq
cũ aliis plurimis frmager ma
prideductus : & causamdice¬
re ẽ iussus atq ratione
uictus: exilio .ẽ. dampnat :
tes sibi missos de omi regnosuo
dode iecto uł confir mando
stante miserat audiuit : Et quic¬
quid utile iudicauit. scã impel¬
lente deuotione suꝑ addidit :
nihilq intactũ reliquid quic¬
capitu la quedã legib suꝑ ad¬
didit inquib: causȩ forenses
claudicare uidebantur quȩ
actenueluti ꝑ nec essaria ser¬
uantur quatẽ pestate : moni¬
tu suorũ uxoriã meditabatur

Expanded text:
suam dispositionem ad hiemansuam dispositionem ad hiemandum se contulit. Quo cum moratur, exhibitus est ei Sclaomidritorum rex a ducibus Saxonum. Qui cum insimularetur defectionis, nec objectis obviare quivisset, exsilio est deportatus, regnumque ejus Ceadrago filio Trasconis traditum. Eodem itidem tempore quidam Wasco Lupus, Centulli cognomento, in rebellionem assurgens, mitem, et Berengarium Tolosanum praelio lacescivit. Ibidemque cum aliis plurimis fratrem quoperatori deductus, et causam dicere jussus, atque ratione victus, exsilio est damnatus. tes sibi missos de omni suo regndo dejecto, vel confirmando stante miserat, audivit; et quidquid utile judicavit, sancta impellente devotione superaddidit, nihilque intactum reliquit, quidcapitula quaedam legibus superaddidit, in quibus causae forenses claudicare videbantur, quae hactenus veluti pernecessaria servantur. Qua tempestate monitu suorum uxoriam copulam meditabatur
Abbreviated transcription (Latin):
arniȩ bedem reculit:¬
& andegauorũ urbem repeciuit:
Vbidũ her mengardisregina lon¬
go fatigaretur in commodo:
duob: post regressionẽ impr̃is
dieb suꝑuix̃ : & tertio diem
obit V Non octobres Quoan¬
no ec lipsis contigit solis .uIII.
iđ iulii: Eurata aut̃ reginȩ
sepultura : Impr̃ ꝑrotoma¬
gum & ambianorũ urbẽ rec¬
to itinere ad hib̵nia seaquis
contulit: Cui reuertenti.
& heristalliũ intranti pala¬
tium missioccurere. sigonis
beneuentani ducis: dona quã
maxima deferentes dominũ¬
q: suũ amorte grimo aldi pre¬
cessoris suipur gantes : Prȩ¬
terea aliarũ ad erant missi
nationũ ab odritorũ uideli¬
co & coduscanor & timotia¬
norũ . qui bulgarũ sotietate
relicta nris senuꝑ sotia uerant :
Sed toliudeuiti reotoris inferi¬
oris pannoniȩ ĩbidẽ aderan
missi accusantes cadaliã falso
ut post patuit. eo qđ inmani¬
ta s illiusim portabilissibi for&e :
Qui b: auditis: compositis ac dimis¬
sis: in eo dẽ palatio impr̃ scđm

Expanded text:
anie pedem retulit et Andegauorum urbem repetivit. Ubi dum Hirmengardis regina longo fatigaretur incommodo, duobus post regressionem imperatoris diebus supervixit et tertio die obiit, V. nonas octobris. Quo anno eclipsis contigit solis VIII. idus iulii. Curata autem reginae sepultura, imperator per Rotomagum et Ambianorum urbem recto itinere ad hiberna se Aquis contulit. Cui revertenti et Heristallium intranti palatium, missi occurrere Sigonis Beneuentani ducis, dona quam maxima deferentes dominumque suum a morte Grimoaldi praecessoris sui purgantes. Preterea aliarum aderant missi nationum, Abodritorum videlicet et Goduscanorum et Timotianorum, qui Bulgarorum sotiętate relicta nostris se nuper sotiaverant. Sed et Liudeuuiti rectoris inferioris Pannoniae ibidem aderant missi, accusantes Cadalum – falso, ut post patuit – eo quod inmanitas illius inportabilis sibi foret. Quibus auditis, compositis ac dimissis, in eodem palatio imperator secundum
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatio : hic cotidianꝰ
ludus. hȩc palestrica agonia
spec tante eo quociuita sinscãdoc¬
trina & operationeclariu ȩniter&:¬
Deniq tunc ceper̃ deponi abepĩs & le¬
ricis cingulabalteis aureis & gẽmeis
cultris honerata ex quisiteque ues¬
tes sed & calcari atalos honerantia
relinqui. Monstro enĩ similedu¬
cebat᷑ si ec clȩ si asticȩdeputatus
samiliȩ conaret᷑ ad spirare ad secu¬

Expanded text:
exercitatio, hic quotidianus exercitatio, hic quotidianus ludus, haec palestrica agonia, spectante eo, quo civitas in sancta doctrina et operatione clarius eniterDenique tunc ceperunt deponi ab episcopis et clericis cingula balteis aureis et gemmeis cultris onerata, exquisiteque vestes sed et calcaria talos onerantia relinqui; monstro enim simile ducebat, si ecclesiastice, deputatus familię conaretur adspirare ad secu