comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ip̃m cilicium in sepulchro ubi in pace
quiescit nullo alio uelamine cooꝑire. er¬
ceptis his duob cilicio qͦ induta fuerat. et
panno uetere quo ip̃m cilicium tegebatur:
Dicebat autẽ quod ressuꝑflua nichil mo¬
nentib nec uiuentib adiuuare potuissed:
qͦd uerum ẽẽ sapientes testant᷑. Demcde cũ
apppinquaret dies assumptionis anime
illius. uocauit unũ de fratrib: et precepit
ci dicens. Hade festinant̃ ad illum ꝑegͥnũ
nasterio qͦd appellatur fossuense: et dic act
illum. Uirgo xp̃i geretrudis misit me ad
te int̾rogandum in. quali die migratura
fuisset de hac luce: quia ualcle se timere
dicit: similit̾q congaudet. Et ille tͥ dicturꝰ
est. qͥd debeas renuntiare mͥ. Hade: noli du¬
bitare. Mox ille impleta uissione quod ei
fucrat mandatum int̾rogare: ille seruus
dei ultanꝰ sine mora ip̃i misso responsum
apͥlis est dies. Erastino autẽ die int missa¬
ium sollempnia: illa dei ancilla & xp̃i

Expanded text:
et ipsum cilicium: in sepulcro, ubi in pace et ipsum cilicium: in sepulcro, ubi in pace quiescit, nullo alio velamine cooperire, exceptis his duobus, cilicio, quo induta fuerat, et panno vetere, quo ipsum cilicium tegebatur. Dicebat autem, quod res superflua nihil morientibus nec viventibus adiuvare potuisset, quod veruadpropinquaret dies adsumptionis animae illius, vocavit unum de fratribus, praecipiebat ei, dicens: 'Vade festinanter ad illum peregrinum, nasterio que apellatur Fossuensis, et die ad illum: „Virgo Christi Geretrudis misit me ad te, interrogandum tibi, quali die migratura esset de hac luce, quia valde se timere dicit similiterque congaudet". Et ille tibi dicturus est, quid debeas renuntiare. Vade et noli dubitare'. Mox impleta iussione, quod ei fuerat demandatum suggerere, at ille servus Dei sine mora ipso misso responsum Aprl. est dies; crastino autem die inter missarum sollemnia illa Dei ancilla et Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nde digressi sumꝰ: ad i reũtamur.
Beata igitur famula dei geretrudis
postquam uinculum honoris de sua con¬
scientia relarauit ÷ quasi tͥum m̃sium spa¬
cio indesinent̃ orando. exhortando se. sinisq
uerbum dñi predicando loqui ñ cessauit:
spe gaudens. in tribulatione patiens: m̃t
inuicta. uultu serena: transitus sui extitm
adesse optabat cdlicm. De carcere ac regiũ
de tenebris ad lucem: de morte festinabal
ad uitã. Et cum solo in mundo hic essco
torpore: cotidie animo ad et̃na transire cu¬
onib. afflictioni. abstinentie. singłarit̃ ser¬
cinã. et occulte suum indint corpusculũ:
ne ullam in hac uita haberet suauitatem
refrigerii : nisi illuc ubi fulgebunt sancti
sicut sol in regno patͥs eorum. Cumq aqͥ
in ip̃o sepulture loco nullum laneum nec
lincum uestitum suꝑ se misissẽt. preter
unũ uelũ uile multum. qͦd quedam ꝑegͥ¬
na scĩmonialis ante dies plures illi pro
bñdictione direxerat ad caput cooꝑiendũ:

Expanded text:
ssi sumus, ad id revertamur. Beata igitur famula Dei Geretrudis, postquam vinculum honeris se de sua conscientia relaxavit, quasi trium mensuum spatium indesinenter orando, exortando se suisque verbum Domini praedicando loqui non cessavit; spe gaudens, in tribulatione patiens, mente devota, vultu serena transitus sui extremum adesse obtabat diem. De carcere ad regnum, de tenebris ad lucem, de morte festinabat ad vitam, et cum solo hic esset corpore, cotidie animo ad eterna transire onis, adflictione abstinentie singulariscina veste, occulte suum induit corpusculum, ne ullam in hac vita haberet suavitatem refrigerii, nisi ubi fulgebunt sancti sicut sol in regno Patris eorum. Cumque ad laneum A. nec lineum vestitum super se misissent praeter unum velum vile multum, quod quaedam peregrina sanctemonialis ante dies plures illi pro benedictione direxerat ad capud cooperiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
auissimus odor: quasi fraglantia unguen¬
toꝵ muxta. redolebat illa cellula ubi sanctũ
corpꝰ iacebat. Et nos inde digressi: in narib¬
corpꝰ eiꝰ agebant᷑ officia impleta fuissent: in
cisterna sua quam olim sibi p̾parauerat.
cũ diuinis laudib a sacerdotib et dei ancil¬
lis corpꝰ beatissime uirginis xp̃i geretrudis
honorifice traditur sepulture : ubi cotidie
orationũ eiꝰ prestantur beneficia. Explic̃

Expanded text:
suavissimus quasi fraglantia unguentorum, et redolebat tota cellula, ubi sanctum corpus eius iacebat. Et nos inde digressi, in naribcorpus agebant et officia impleta fuissent, in cisterna sua, quam olim sibi praeparaverat, cum divinis laudibus a sacerdotibus et Dei ancillis corpus beatissimae virginis Christi Geretrudis honorificae traditur sepulturae, ubi cotidie orationum praestantur beneficia. EXPLICIT
Abbreviated transcription (Latin):
re cum cella quã edificare disponimꝰ. cũ õibyq
reb quas ibi confirmauero. ad subsidium
fratrum inibi cõmorantium. scłm autoꝵ¬
tatẽ canonicã regie cõmittam dñationi. eiꝰq
uob habere ꝑficiam preceptum: quin etiam
qͥtqͥd cominodũ atq utile. ad ꝑpetuã qͥetẽ
illius loci tecũ ꝑtractare potucro. libentissime
implere curabo. Eu uͦ ea que desidero quomͦ
rite ꝑficiant᷑: prudenti ꝑpende consilio. Be¬
atus uͭ erm̃landꝰ cognoscens animũ pontifi¬
cis auaritie estu uacuum: humilit̃ eum al¬
loqͥns dr̃c̃. Dñs qui inspirator huiꝰ ectitit uo¬
ti tribuat cum ꝑfici scđm cor tuũ: consiliũq
tuum confirmet in bonum. Ego uͭ accepta ue¬
stre bñdictionis inlutia. qͥcqd ex hoc cumi qñ
uoluntate ꝑtractare potucro: crastina die ur̃is

Expanded text:
te cum cella, quam edificare disponimus, cum omnibusque te cum cella, quam edificare disponimus, cum omnibusque rebus, quas ibi confirmavero ad subsidium fratrum inibi commorantium secundum auctoritatem canonicam, regiae committam dominationi eiusque vobis habere faciam praeceptum; quin etiam quicquid commodum atque utile ad perpetuam quietem illius loci tecum pertractare potuero, libentissime implere curabo. Tu vero, ea quae desidero quomodo rite perficiantur, prudenti perpende consilio'. Beatus vero Aermenlandus cognoscens animum pontificis avaritiae estu vacuum, humiliter eum adloquens dixit: 'Dominus, qui inspirator huius extitit voti, tribuat eum perfici secundum cor tuum consiliumque tuum confirmet in bonum. Ego vero, accepta vestrae benedictionis inducia, quicquid ex hoc cum Domini voluntate pertractare potuero, cras
Abbreviated transcription (Latin):
menlando. Bñdictus dñs qui misit me aã
int̾itum tuum: qui qͦd bonum et iocundũ
eũ pos beati dauid dixit. hodie ẽ complere
digͥnatus: faciens habitare fr̃s in unipa.
Cumq ei suisq omnib quos ueluti angłos
sulcapiens alacriter prandium ehibuisset.
omneq desidium suum cius ex posunset
aurib: beatus ermcnlandꝰ ca que pater
ciꝰ muntus ipsius opposuerat. coꝵq respon¬
sionẽ coram eo recitauit. ac demum sub¬
iunr̃. Et nunc si consilio patris mei tua
scirasᷤ parere uolucrit: put dñs eriguita
conabim᷑. Sin autem aliud pat̾ntati ure
placet: inuiolata caritate acs patie nr̃m
nirta eiꝰ p̃ceptum reũtemur. Nullus me
magis dilectissime inqͥt frat̃ huius opis
pfectionc̃ ꝑpetua constabilire desicierat fir¬
mitate: quͣi auctor funcdator q: ei iucdeor
ofit o iaeo scdm tuam patisqs cni suggesti
os̃ m̃oꝵq nuntioꝵ ponsions. ñ olum

Expanded text:
menlando: 'Benedictus Dominus, qui misit te, ad menlando: 'Benedictus Dominus, qui misit te, ad introitum tuum, qui, quod bonum et iocundum esse per os beati David dixit, hodie est complere dignatus, faciens habitare fratres in unum'. Cumque ei suisque omnibus, quos veluti angelos suscipiens, alacriter prandium exhibuisset omnemque desiderium suum eius exposuisset auribus, beatus Aermenlandus ea quae pater eius nunciis ipsius opposuerat eorumque responsionem coram eo recitavit ac demum subiuncxit: 'Et nunc, si consilio patris mei tua sanctitas parere voluerit, prout Dominus exiguitati conabimur. Sin autem aliud paternitati vestrae placet, inviolata caritate ad patrem nostrum iuxta eius praeceptum revertemur'. 'Nullus me magis, dilectissime', inquid, 'frater, huius operis perfectionem perpetua constabilire desiderat firmitate, qui auctor fundatorque eius videor esse, et ideo secundum tuam patrisque tui suggestiorumque nunciorum sponsionem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
uirili tenerent custodia: ruentes ip̃i & om̃s
fr̃s cũ lacͥmis in mutuos amplexus. osculũ
inuicẽ pacis sibi dantes dimiscrunt cos in¬
p̃cantes eis ꝓsꝑa cuncta fore dicentes. Co¬
mitetur uobiscum gr̃a sumis trinitatis:
& omnia oꝑa ur̃arum manuum ꝓsꝑe dir¬
gat: locumq ur̃e habitationis. ad multa¬
rum salutẽ animarum ꝑhenn custodia tu¬
eri et conseruare dignetur. Qui bñdictione
postulata. plenit̾q accepta: cum legatis iam
dicti ep̃i iter carpentes. cius facici se presen¬
S ꝑficiendi tribueret inuncti oꝑis: et sic
runt. Tunc basilicam beatoꝵ apostolors
petri et pauli. beatꝰ cricri landꝰ cum socus
orationis gr̃a ingressus ẽ. Audiens uͭ uencran¬
dus ep̃t eos aduenisse: ineffabili ecultans
gaudio dix̃. Recordatꝰ ẽ mnci dñs: ut uotũ
desiderii mei implere dignet᷑. Atq in pre¬
fate eclie forib occurrens eis: dr̃ bcato er¬

Expanded text:
virili tenerent custodia, ruentes ipsi omnesque virili tenerent custodia, ruentes ipsi omnesque fratres cum lacrimis in mutuos amplexus, osculum invicem sibi pacis dantes, dimiserunt eos, inprecantes eis prospera cuncta fore, dicentes: ' Committetur vobiscum gratia summae trinitatis et omnia opera vestrarum manuum prospere dirigat locumque vestrae habitationis ad multarum salutem animarum perenni custodia tuere et conservare dignetur'. Qui, benedictione postulata atque ubertim accepta, cum missis iam dicti episcopi iter carpentes, eius faciei se praesentium sibi perficiendi tribueret iniuncti operis, et sic runt. Tunc basilicam beatorum apostolorum Petri et Pauli beatus Aermenlandus cum sociis orationis obtentu ingressus est. Audiens vero venerandus episcopus eos advenisse, ineffabili exultans gaudio, dixit: 'Recordatus est mei Dominus, ut votum desiderii mei implere dignetur'. Atque in praefatae ecclesiae foribus occurrens eis, dixit beato Aer
Abbreviated transcription (Latin):
um mͥ cucnire ñ ambigam: te ad uencra¬
bilem pasquarium cum duodecim fr̃ibͥ
quoꝵ auxilio in mea inciscitudine patu
constituam. mittere uolo ÷ ut tuo dictan¬
te magisterio. monasterium sicuti optad
congͣruat. Nich tñ ex hoc sine tua diffim¬
tione agere temptabo: s omnẽ huiꝰ negoti
causam tuo prudenti cõmitto iudicio. Ne
queso inqͥt uir sc̃s mi pat̾ digñis suꝑ hoc
nrãm elicere uoluntatem. quam ꝓ xpisto
tuo tradidi arbitͥo: s quocunq me miscris
libentissime ac si diuinitꝰ mͥ imꝑet᷑ ire co¬
nabor: tantũ dñ uoluntas et tua fiat. Tun
isdem pat̾ gaudio repletꝰ: eiꝰ preclare con¬
gratulans obedientie dix̃. Eya filimi arri¬
pe ut miles xp̃i ꝓsꝑum iter: sume lauda¬
bile opus: ꝑ quod tu aluq multi ad reg¬
na ingredi ccloꝵ mereamini. Qi cũ calls
illum aliosq quos cũ eo mittebat hortare¬
tur eloquiis. maximeq ut regulam scãm

Expanded text:
um mihi evenire non ambigam, te ad veneraum mihi evenire non ambigam, te ad venerabilem Pasquarium cum duodecim fratribus, quorum te in mea vicissitudine patrem constituam, mittere volo, ut, tuo dictante magisterio, monasterium, sicuti obtat, construat. Nihil tamen ex hoc sine tua definitione agere temptabo, sed onmem huius negotii causam tuo prudenti committo iudicio'. 'Ne, quaeso', inquit, 'mi pater, digneris super hoc nostram elicere voluntatem, quam pro Christo tuo tradidi arbitrio, sed, quocumque me miseris, libentissime, hacsi divinitus mihi imperetur, ire conabor; tantum Domini voluntas et tua fiat'. Tunc isdem pater gaudio repletus, eius praeclarae congratulans oboedientiae, dixit: 'Eia, fili mi, arripe ut miles Christi prosperum iter, sume laudabile opus, per quot tu aliique multi ad regna ingredi caelorum mereantur !' Qui cum illum aliosque quos cum eo mittebat ortaretur eloquiis maximeque, ut regulam sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
missos illuc dirigo monachos. multũ incũ¬
bet ꝑiculi: illiq nich auget᷑ m̃cedis. Si aũ
ꝑpetuc retributionis intuitu monasterium
edificare desiderat. hortor ut regalib cum
manib tuendum cõmittat÷ et ud regis
clem̃tia talem p̃ceptio .i. nem facere
dignetur. ut nulla alia potestas maligno
instigata sp̃u. õi dñationis occasione sub¬
lata. molestiam habitantib in eo inge¬
rere audeat: quatinus regali defensi presi¬
dio. ꝓ ciꝰ totiusq sui regni ꝑpetua pace.
libert remota prauoꝵ impulsione xp̃i in¬
t̃pellent clem̃tiam. Noli inquiunt. noli
cunctari pat̾ talib suspitionib. Nam cer¬
tissime de bonitate patris nr̃i pasquarii
confidere potes: quia uixta tui oris imꝑ¬
um omnem huius oꝑis causam dño in
uante ꝑficiet. Tunc nuntioꝵ sponsione
firmatus: dixit beato crm̃lando. Nimiũ
tua km̃e frater fidens religione. qmͣuis
tua corporali absentia maximũ dispendi¬

Expanded text:
missos illuc dirigo monachos, multum incummissos illuc dirigo monachos, multum incumbet periculi, illique nihil augetur mercedis. Si autem perpetuae retributionis intuitu monasterium edificare desiderat, ortor, ut regalibus eum manibus tuendum committat, et ut regis clementia talem praeceptionem facere dignetur, ut nulla alia potestas, maligno instigata spiritu, omni dominationis occasione sublata, molestiam habitantibus in eo ingerere audeat; quatenus, regali defensi praesidio, pro eius totiusque sui regni perpetua pace libere, remota pravorum inpulsione, Christi interpellent clementiam'. 'Noli', inquiunt, noli cunctare talibus suspitionibus, pater. Nam certissime de bonitate patris nostri Pasquarii confidere potes, quia iuxta tui oris imperium omnem huius operis causam, Domino iuvante, perficiet'. Tunc nunciorum sponsionibus firmatus dixit beato Aermenlando: 'Nimium tua, karissime frater, fidens religione, quamvis tua corporali absentia maximum dispendi
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ita cenobium constitui ÷ ut fut᷑is tem¬
porib fr̃s ĩ eo constituti. qͣntum ab eo uitari
potest. nulliꝰ infestatiõe turbarent᷑. Nita siqͥ¬
dem nr̃i ordinis summã expetit qͥetudinẽ:
et nichominꝰ magnũ patitur dispendium:
cũ intente celestia contemplet᷑: si querimo¬
niis prauoꝵ. a suꝑnoꝵ auocetur inspectio¬
ne.Si igitur in sue eccl̃ie predio cenobium
constricerit. in qͦ isti qͦs mittimꝰ. aliiq di¬
uinitꝰ inspirati. eoꝵq ꝓuocati exemplo.
conũsi e scł̃o habitent: temporib quidem
eius fortassis optata uti pace ualebunt ⁊ pͦ
obitũ uͦ eius. si ip̃m cenobium sub dñio sui
successoris reliquerit. magnis sicuti in ñnul¬
lis cenobiis actum cẽ comꝑimꝰ. cupiditatis
instinctu. prauoꝵ turbabuntur inqͥetu¬
dinib: ita ut necessitas eos inde exire com¬
pellat ÷ et errabundos circũquaq uaga¬
ri cogat. Michi uͦ si ita cuenerit. qui com¬

Expanded text:
ab eo ita coenobium constitui, ut futuris temab eo ita coenobium constitui, ut futuris temporibus fratres in eo constituti, quantum ab eo vitari potest, nullius infestatione turbarentur. Vita igitur nostri habitus summam expetit quietudinem et nihilominus magnum patitur dispendium, cum intente caelestia contempletur, si quaeremoniis pravorum a supernorum avocetur inspectione. Si igitur in suae ecclesiae praedio coenobium construxerit, in quo isti quos mittimus aliique divinitus inspirati eorumque provocati exemplo conversi e saeculo habitent, temporibus quidem eius fortassis optata utentur pace; post obitum vero eius, si ipsum coenobium sub dominio sui successoris reliquerit, magnis, sicuti in nonnullis coenobiis actum esse conperimus, cupiditatis instinctu pravorum turbabuntur inquietudinibus, ita ut necessitas eos inde exire conpellat et errabundos circumquaque vagare cogat. Mihi vero, si ita evenerit, qui com
Abbreviated transcription (Latin):
religionis plus ceteris clarescere ÷ precat᷑ ut
ur̃a ci sc̃a largitas religiosissimos mittat
monachos. qui hanc uitã optime denere.
aliisq tradere sciant: ut ea que desiderat.
ꝑ cos implere ualeat. Qui cum tali deuo¬
tione saccrdotẽ dĩ cũ plebe sͥ cõmissa fer¬
uere cognosceret: pͥmum om̃ipotentissime
indiuidueq tͥnitati summas retulit gr̃as.
Ocinde uocato beato erm̃lando monacho.
pccitionẽ uencrabilis pasquarii iterum
coram co exponi iussit: ac demũ responsũ
in hunc modum dedit. Nota quidem
filii km̃i pasquarii ep̃i ciusq sancti gre¬
gis. constat sicuti diuinitꝰ inspirata. sanc¬
tissima redolere deuotione: atq ideo ut
particeps tanti uoti ẽẽ mercar. licet mag¬
no destituar solatio: pecitionẽ a nr̃a par¬
uitate postulatã. ꝑ karissimũ mͥ huno
frc̃m ermenlandum. aliis cum eo fratrib
missis ꝑficcre studerem: si certissime nossẽ.

Expanded text:
religionis plus ceteris clarescere, precatur, ut religionis plus ceteris clarescere, precatur, ut vestra ei sancta largitas religiosissimos mittat monachos, qui hanc vitam obtime tenere aliisque tradere norunt, ut ea quae desiderat per eos implere valeat'. Qui cum tali devotione sacerdotem Dei cum plebe sibi commissa fervere cognosceret, primum omnipotentissimae individuaeque trinitati summas retulit gratias; deinde, vocato beato Aermenlando monacho, petitionem venerabilis Pasquarii iterum coram eo exponi iussit ac demum responsum in hunc modum dedit: 'Vota quidem, filii karissimi, Pasquarii episcopi eiusque sancti gregis constat, sicuti divinitus inspirata, sanctissima redolere devotione; atque ideo, ut particeps tanti voti esse merear, licet magno destituar solatio, petitionem a nostra parvitate postulatam per carissimum mihi hunc fratrem Aermenlandum, aliis cum eo fratribus missis, perficere studerem, si certissime nossem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ gratulabunde annuens precib. matu¬
rius ad uenerabilem lamb̾tum abbatem
qui tunc fontanelle cenobium sub sacro
habitu uite monastice gub̾nabat. strenu¬
os direcit nuntios: erorans ꝑ cos eiꝰ scĩtatẽ
quatinus eiꝰ largitate. suum ppłiq deside¬
rium uotoꝵ optineret effectum. Qui bñ¬
dictione sin pontificis muniti atq ab eo
eg̃ssi: iter carpenddo sacrũ. al fontanelle
monasterium dño duce agilit̃ ꝑuenecunt.
Cumq a fratrib benigne suscepti. atq ue¬
nerabili lambto fuissent echibiti: ex pcepto
sui pat̾s talib cũ allocuti fc̃ dictis. Hr̃e
sc̃itatis nimium amator pasquarius
pontifex. deuotione flagrans sacra. p̃cibq
uniu̾se plebis sibi cõmisse instigatus. estu¬
anti desiderat uoto: quatinꝰ in eius parro¬
chia monachi se cis locum p̃parante. uitã
regularẽ exempli gr̃a ad ꝓfectum sc̃e eccł̃ie
ꝑpetuamq laudem teneant dei. Ediscens

Expanded text:
eorum gratulabunde annuens precibus, matueorum gratulabunde annuens precibus, maturius ad venerabilem Lanbertum abbatem, qui tunc Funtanellae coenobium sub sacro habitu vitae monasticae gubernabat, strenuos direxit nuncios, exorans per eos eius sanctitatem, quatenus eius largitate suum populique desiderium votorum obtineret effectum. Qui benedictione sui pontificis muniti atque ab eo egressi, iter carpendo sacrum ad Fontanellae monasterium Domino duce agiliter pervenerunt. Cumque a fratribus benigne suscepti atque venerabili Lanberto fuissent exhibiti, ex praecepto sui patris talibus eum adlocuti sunt dictis: 'Vestrae sanctitatis nimium amator Pasquarius pontifex, devotione flagrans sacra precibusque universae plebis sibi commissae rogatu instigatus, aestuanti desiderat voto, quatenus in eius parochia monachi, se eis locum praeparante, vitam regularem exempli gratia ad profectum sanctae ecclesiae perpetuamque laudem teneant Dei. Ediscens
Abbreviated transcription (Latin):
dus udelicet monachoꝵ. qͥ eatenꝰ in colis oc¬
cidui littoris occeani pene eoꝑs habebat᷑.
m̃tionem faceret ÷ ꝑfectioramq ceceris. e
ipsius u̾itatis uoce ostenderet dicentis. si
uis ꝑfectus ẽẽ. uende omnia que habes
& dã pauꝑib. et ueni sequere me: aii¬
no statim om̃s animati spiramine ⁊ de¬
uotis p̃cib sium exorauerunt pontificẽ.
huiꝰ ardore desiderii plus om̃ib flagran¬
tem: quatinꝰ huius ordinis quaqua uersũ
dignaret᷑ uros ꝑquiere: qui in eoꝵ predio
si congruus reppenret᷑ locus. huiꝰ ꝑfectionis
exerterent uitam. Fatebantur enim se de
dñi pietate tantũ confidere. quia si hui
uite uiri int̾ eos commorarent᷑: esto ad mii¬
tandum paucis. ad int̾cedendum tũ õĩb
indigenis illius t̾re cos ꝓdesse posse. Conside¬
rans uero idem antistes. suum ppłiq cor
aspirante dño huiꝰ rei noto unius uolunta¬
tis effectum. eos audire ñ distulit: qͥupoti

Expanded text:
dus, videlicet monachorum, qui eatenus incolis ocdus, videlicet monachorum, qui eatenus incolis occidui litoris Oceani pene expers habebatur, mencionem faceret perfectioremque ceteris ex ipsius veritatis voce ostenderet, dicentis: Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes et da pauperibus et veni sequere me, divino statim omnes animati spiramine, submissis vocibus suum exoraverunt pontificem, huius ardore desiderii plus omnibus flagrantem, quatenus huius ordinis quaquaversum dignaretur viros perquirere, qui in eorum praedio, si congruus repperiretur locus, huius perfectionis exercerent vitam. Fatebantur enim se de Domini pietate tantum confidere, quia, si huius vitae viri inter eos commorarentur, esto ad imitandum paucis, ad intercedendum tamen omnibus indigenis illius terrae eos prodesse posse. Considerans vero idem antestis suum populique cor, adspirante Domino, huius rei voto unius voluntatis effectum, eos audire non distulit; quin potius
Abbreviated transcription (Latin):
mi corporis sangumisq xp̃i tam p̃clarus
camq sc̃issimus uir fungeretur officio:
quint p̃ciosissima a ddño de sterquilimo
claris habitꝰ margarita erutꝰ. inter ior¬
lales celibes in monasterio locatꝰ uelut
suꝑ candelabrum lucerna. consectatiõe
eorice uite om̃ib lucidius enitebas.
selione iugebat: ut cum aicuotus deo
oblationẽ stucdiose cotidie osfartet: mace¬
ratione sui corporis ip̃e hostia uiua fieret.
Gitur eo tempore quo p̃dictus uir
qlñi ermenlandus talib in cenobio pollebat
u̾tutib: pie recordationis pasquarius ep̃c
namnetensem pastorali deuincens cura
regebat eccłiam. Quodam uͦ die dum sub
bifario ambitu eccłiastici ordinis. cdericoꝵ
scilicet atq laicoꝵ summe caritatis uincło
connerum. dapib uite celestis uicta utͥusq
gradus conuenientiã cõmissum reficeret
gregem. & qͥd utriq congrueret ordini. ce¬
lebri dissereret facundia: tercu etiam gra¬

Expanded text:
mi corporis sanguinisque Christi tam praeclarus mi corporis sanguinisque Christi tam praeclarus tamque sanctissimus vir fungeretur officio, qui, ut pretiosissima a Domino de sterquilinio saecularis habitus margarita erutus, inter sodales celibes in monasterio locatus, velud super candelabrum lucerna consectatione theoricae vitae omnibus lucidius enitebat. affectione vigebat, ut, cum devotus Deo oblationem studiose cotidie offerret, macetione sui corporis ipse hostia viva fieret gitur eo tempore, quo praedictus vir Domini Aermenlandus tali in coenobio polleret virtute, piae recordationis Pasquarius episcopus Namnetensem, pastorali devinctus cura, regebat ecclesiam. Quodam vero die, dum sub bifario habitu ecclesiastici ordinis, clericorum scilicet atque laicorum, summae karitatis vinculo connexum, dapibus vitae caelestis iuxta utriusque gradus convenientiam commissum reficeret gregem et, quid utrique congrueret ordini, caelebri dissereret facundia, tertii etiam gra
Abbreviated transcription (Latin):
uallatus presidio agonixeta uirilis : om̃i¬
um uͥtutum consectans iter. nullis saltim
ul ad modicũ demonũ suasionib parens:
s in ip̃o exortu caput antiqui contruno
serpentis. Quot enim ei machinabat᷑ tẽp¬
tamenta ingerere: tot tͥpudiando uir
dñi de eo sumebat tͥumphos. frat enim
caritate p̃clarus: fide deuotꝰ ⁊ spe certus
patientia lenis: obedientia p̃cipiuis : ora¬
cione assiduus: abstinentia discreoꝰ: iugi¬
lus strenuus: at om̃ib ita ornatus iurtũ¬
tib: ut int̃ ceteros cõmilitones. ut lucifer
ceteris stellis clarior. radio uͥtutũ conspi¬
cuus refulgereo. Quod sagati ueñ abilis
abba lambtus depichendens intuitu: q̃
crudiendũ discipulatus susceꝑat gr̃a: ue¬
luti magistrum ꝓ eiꝰ ututum uenustate
uenerans amabat. Sacris quoq altarib
insuꝑ dignum cum approbans. sacerdotẽ
d ordinar fecit. ab ep̃o ciusdem pagi: ra¬
tum arbitrans. ut consecratiõis sacratissi¬

Expanded text:
vallatus praesidio, agonizeta virilis, omnivallatus praesidio, agonizeta virilis, omnium virtutum consectans iter, nullis saltim vel ad modicum demonum suassionibus parens, sed in ipso exortu caput antiqui conteruit serpentis. Quot enim ei machinabatur temtamerita ingerere, tot tripudiando vir Domini de eo sumebat triumphos. Erat enim karitate praeclarus, fide devotus, spe certus, patientia lenis, oboedientia praecipuus, oratione assiduus, abstinentia discretus, vigiliis strenuus atque omnibus ita ornatus virtutibus, ut inter ceteros conmilitones ut lucifer ceteris stellis clarior radio virtutum conspicuus refulgeret. Quod sagaci venerabilis abba Lanbertus deprehendens intuitu, quem erudiendum discipulatus susceperat gratia, veluti magistrum pro eius virtutum venustate venerans amabat. Sacris quoque altaribus insuper dignum eum adprobans, sacerdotem sibi ordinari fecit ab episcopo eiusdem pagi, ratum arbitrans, ut consecrationis sacratissi
Abbreviated transcription (Latin):
principis clem̃tia. licentiam quam ei diu
negauerat. benigne ẽ largitus. Ip̃e aũ
beatissimus ermenlandꝰ cum regis opti¬
matumq bñdictione palatio egressus.
ad fontanelle monasterium uibi ueñall¬
dus lamb̾tus regularis preerat monache¬
rum pat̃. concito ꝑuenit cursu. Conũli¬
onc̃ namq in p̾fãto epetiit cenobio. E
ab ip̃o abbate fratribq om̃ib effectum
suarum optinuit precum. Iuxta morẽ aũ
monastice uite in cella nouitioꝵ ꝓbatus.
ita ꝑfectus inuentus ẽ: ut ꝓbitate conũ¬
sationis sue ñ solum neophitos. uerũ etiã
eos qui longeuo senio sub ꝑfectionis ha¬
bitu theorice uite omnẽ sui corporis triue¬
tunt uigorẽ. ñ solum consequi. qum etiã
suꝑgredi. euidentissimis ꝓbaretur inditus
fxpleta uͦ ꝓbatione eius regulari more in
nouitioꝵ cell.t. a. ꝑfectionis uotum pro¬
missione confirmauit sacra: ac ddemũ õib
mundi spretis pompis. ceteroꝵ cõmilitonũ

Expanded text:
principis clementia, licentiam quam ei diu principis clementia, licentiam quam ei diu negaverat benigne est largita. Ipse autem beatissimus Aermenlandus cum regis obtimatumque benedictione palatio egressus, ad Fontanellae monasterium, ubi venerandus Lanbertus regularis praeerat monachorum pater, concito pervenit cursu. Conversionem namque in praefato expetiit coenobio et ab ipso abbate fratribusque omnibus effectum suarum obtinuit precum. Iuxta morem autem monasticae vitae in cella novitiorum probatus, ita perfectus inventus est, ut probitate conversationis suae non solum neophitos, verum etiam eos, qui longevo senio sub perfectionis habitu teoricae vitae omnem sui corporis triverunt vigorem, non solum consequi, quin etiam supergredi evidentissimis probaretur indiciis. Expleta vero probatione eius regulari more in novitiorum cella, perfectionis votum promissione confirmavit sacra, ac demum omnibus mundi spretis pompis, ceterorum conmilitonum
Abbreviated transcription (Latin):
Diumo aũ fretus spiramine ÷ spretis cunc¬
tis scl̃i oblectam̃tis. sponsam relinquens.
nuptias renuens. nudus t̃renis actib nudã
xp̃i crucẽ. contra sp̃ualia neqͥtie dimicatu¬
rus athleta xp̃i arriput: rectoq tramite
munitis euangłicis doctrinis pedib. mã
regiam sequendam suscepit. Timens autẽ
ne ciꝰ ꝓpositum scł̃arium tumultꝰ p̃pedint
si in turbis ppłoꝵ diutiꝰ morarct᷑ : presentiã
adiit regis: humiliq cũ deuotione peti¬
uit. ut ci regalis clem̃tia licentiam darit.
quatinꝰ relicta palatina militia. regłari
se cenobio. xp̃o militaturus traderet. Rce
aũ maxima eum dilectione complectes
ñ patiebat᷑ eum a se sequestrari: atq iadco
nimis eiꝰ resistebat precib. suadens ei ne
eiꝰ consortiũ in tam uiridi floridaq dese¬
reret etate. Cumq talib suasionib di¬
immutare neqͥuit. Beato gͥ uiro in p̃cib
ꝑsistente: tandem timore dñi ꝑfusa pi

Expanded text:
Divino autem fretus spiramine, spretis cuncDivino autem fretus spiramine, spretis cunctis saeculi oblectationibus, sponsam relinquens, nuptias rennuens, nudus terrenis actibus nudam Christi crucem, contra spiritalia nequitiae dimicaturus, adleta Christi arripuit rectoque tramite, munitis euvangelicis doctrinis pedibus, viam regiam sequendam suscepit. Timens autem, ne eius propositum saecularium tumultus praepediret, si in turbis populorum diutius moraretur, praesentiam adiit regis humilique cum devotione petivit, ut ei regalis clementia licentiam daret, quatenus, relicta palatina milicia, regulari se coenobio Christo militaturus traderet. Rex autem maxima eum dilectione complectens, non patiebatur eum a se sequestrari atque ideo nimis eius resistebat precibus, suadens ei, ne eius consortium in tam viridi floridaque desereret aetate. Cumque talibus suassionibus dipositum immutare nequivit. Beato igitur viro in precibus persistente, tandem timore Domini perfusa pii
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib placens prudenter commissũ ꝑage¬
ret ministeriũ: suadentib parentib atq
amicis suis. cuiusdam optimatis nobilissi¬
ini quam nullatenꝰ acciꝑe uolebat despõ¬
sauit filiã. Statuit etiam diem quo cam
sͥ matͥmonio copularet: qui hoc toto m̃¬
tis nisu satagebat. ut ñ solum auincło
conugali. uerum ab om̃i scl̃i actu. collũ
sue mentis qͦd leni xp̃i iugo submittere de¬
siderabat excuteret. Non enim ut auditor
obliuiosus dñi monita manit̃ aurib hau¬
serat cordis. quib salubrit̃ gñi consulit
humano dicens. qui ñ relinquit patrem
& matrẽ. fratres et sorores. uxorem & filios.
agros & om̃ia propt̾ nom̃ ncum. ñ ẽ me
dignus ÷ et qͥ uult post me uenire ab neget
semctip̃m. et tollat crucẽ suã & sequatur
me: s ut eximiꝰ oꝑis executor. artius intimo
ea retinens corde. qd aure corporis audiuit.
ꝑ uirium facultate. oꝑe implere curauit.

Expanded text:
omnibus placens prudenter commissum perageomnibus placens prudenter commissum perageret ministerium, suadentibus parentibus atque amicis suis, cuiusdam obtimatis nobilissimi, quam nullatenus accipere malebat, disponsavit filiam. Statuit etiam diem, quo eam sibi matrimonio copularet; qui hoc toto mentis nisu satagebat, ut non solum a vinculo coniugali, verum ab omni saeculi actu collum suae mentis, quod leni Christi iugo submittere desiderabat, excuteret. Non enim ut auditor obliviosus Domini monita inaniter auribus auserat cordis, quibus salubriter generi consulit humano, dicens: Qui non relinquit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem aut filios, agros et omnia propter nomen meum, non est me dignus, et: Qui vult post me venire, abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Sed ut eximius operis exsecutor artius intimo ea retinens corde, quod aure corporis audivit, pro virium facultate opere implere curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri arbitrabatur ⁊ sententiã recolens apl̃i
dicentis. Nemo militans deo. implicat se
negotiis scl̃arib. Et nͥ eiusdem apłi sen¬
tentic contradictor ẽẽ inderet᷑ qua dicit.
filii obedite parentib: nullatenꝰ ei celestia
ambienti. suadexe poterant t̾restrem susci¬
pere militiam. Cauens aũ ne ĩ aliquo salu¬
tarib contrariꝰ eẽt monitis ÷ consideransq
simul nec dum se sin arbitrii facultatem
consetutũ ẽẽ: qͣm m̃te delitescendo fugere
satagebat: corpore specictenꝰ. coacte habitũ
militarem suscepit. Dño uero se ꝓtegente
extimplo in aula cõmorans regia. ex tirun¬
culo ꝑfectus ita effectus ẽ miles: ut cor regis
omniumq optimatũ. gr̃a sue uenustatis.
in amorẽ sui conu̾teret ÷ in tantũ ut niio
eum rex amplectens amore. dispensatorẽ
sui potus. pͥncipemq renuente eo constitui¬
eret pincernarũ. Eum aũ ꝑ aliqͦd tempus

Expanded text:
fieri arbitrabatur, sententiam recolens apostoli fieri arbitrabatur, sententiam recolens apostoli dicentis: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus. Et nisi eiusdem apostoli sententiae contradictor esse videretur, qua dicit: Filii, oboedite parentibus, nullatenus ei sicuti caelestia ambienti suadere poterant terrestrem suscipere militiam. Cavens autem, ne in aliquo salutaribus contrarius esset monitis, consideransque simul necdum se sui arbitrii facultatem consecutum esse, quem mente delitiscendo fugere satagebat, corpore specie tenus coacte habitum militarem suscepit. Domino vero se protegente, extemplo, in aula commorans regia, ex tirunculo perfectus ita effectus est miles, ut cor regis omniumque obtimatum gratia suae venustatis in amorem sui converteret, in tantum ut nimio eum rex amplectens amore dispensatorem sui potus principemque, rennuente eo, constitueret pincernarum. Cum autem per aliquot tempus
Abbreviated transcription (Latin):
it. Carnis quoq lalcuuam sp̃c arlore con¬
terens ⁊ nobilitati carnis. animi preferebat
nobilitatem: ita ut in ipsis scolis ꝓbitate
anun sacratus prefulgens puer. admira¬
bilis om̃ib haberet᷑. Parentes autem eius
uidentes cum litterarum doctrinis magna
ex parte instructum. regalibq militus ap¬
tum: ab scolis eum recipientes. regiam in¬
troduxerunt in aulam ÷ atq regi francoꝵ¬
eum cũ magno honore militaturũ com¬
m̃daũunt: quatinꝰ ꝑ tramitẽ huiꝰ militie.
ad debitũ ꝓgenitoꝵ ꝑueniret honorẽ. S
uir dci ermenlandꝰ. om̃e huiꝰ scl̃i culmen
omnẽq głiam. xp̃i postponens amori: plꝰ
appetut ꝑ labentis scl̃i labores. mansura
gaudia iustoꝵ ꝓmereri: qmͣ ꝑ transitoriã
mundi glłiam ꝑpetua iniustoꝵ supplicia
ꝑpcti. Longe enim a parentũ uoluntate
Tanctum cius dirimebatur desid̃iũ. Nam
qͦd illi ad dignitatis enis głam agere co¬
nabantur: ipse ad sue salutis dispendiũ

Expanded text:
it. Carnis quoque lasciviam spiritus ardore conterens, nobilitati carnis animi praeferebat nobilitatem, ita ut in ipsis scolis, probitate animi sacratus, praefulgens puer ammirabilis omnibus haberetur. Parentes autem eius, videntes eum litterarum doctrinis magna ex parte instructum regalibusque miliciis aptum, ab scolis eum recipientes, regiam introduxerunt in aulam atque regi Francorum eum magno cum honore militaturum commendaverunt, quatenus per tramitem huius militiae ad debitum progenitorum perveniret honorem. Sed vir Dei Aermenlandus omne huius saeculi culmen omnemque gloriam Christi postponens amori, plus appetiit per labentis saeculi labores mansura gaudia iustorum promereri, quam per transitoriam mundi gloriam perpetua iniustorum supplicia perpeti. Longe enim a parentorum voluntate sanctum eius dirimebatur desiderium. Nam quod illi ad dignitatis eius gloriam agere conabantur, ipse ad suae salutis dispendium
Abbreviated transcription (Latin):
plurimam copiam p̾bet piscium. aligere
& mari ubertim ibi ꝑ disposita tempora
uicissim plurimi gñis munera sua funden¬
tib: ut piscatorib alioꝵ fluminũ ꝓfunda
rimantib. nisi uisu didicerint. incredibile
auditu indeat᷑. Non itaq uulgi in ea ꝑstre¬
punt uoces: s solum auium diũsarũ circa

Expanded text:
igere et mari, ubertim ibi per disposita tempora urimi generis munera sua fundentibus, ut piscatoribus, aliorum fluminum profunda rimantibus, nisi visu didicerint, incredibile auditu videatur. Non itaque vulgi in ea perstrepunt voces, sed solum avium diversarum c
Abbreviated transcription (Latin):
florentii p̃ueniendo. eoꝵ directionis abstu¬
lerunt laborem: qui orbitatẽ suã de pat̾s
maurontii obitu nuntia ũunt. Fratres autẽ
magna ȩis sicuti in merore positis affectiõe
animi cõpatientes. consolationis ferebant
hortamina: ac denuo de hora exitus sui
patris ꝑcunctar ceꝑunt. Et eadem hora

Expanded text:
Florentii praeveniendo eorum directionis abstuFlorentii praeveniendo eorum directionis abstulerunt laborem, qui orbitatem suam de patris Mauronti obitu nunciaverunt. Fratres autem magna eis, sicuti in merore positis, affectione animi conpatientes, consolationis ferebant ortamina ac denuo de hora exitus sui patris percontari coeperunt. Nam et eadem hora
Abbreviated transcription (Latin):
uadam nocte dum isdem beatissimꝰ
ermenlandꝰ in oratorio solito maneret
sinsompnis : atq in contemplatione celestĩ
sterio sc̃i florentii qͦd uocatur glompna.
triginta a suo cenobio sequestrato passuum
milib. uinculo resolutã corporis ad ehereũ
deferri ab angłlis thronũ. Quam cũ diuti
fuisset intuitus. signũ dedit: atq in unũ
fratrib collectis. cum summo caritatis af¬
fectu precepit. ut illius exitũ orando adño
cõmendarent. Ipsi uͦ uissa scipatris alacri
iniplentes obedicutia: deuotissime ꝓ anima
p̃dicti maurontii. ad dm fuderunt pces.
Ecꝑunt tñ om̃s mirari: cũ tanta t̾rarum
int̾erca pedine monasteria ab iuicem di¬
rempta ec̃nt. quomͦ uir dñi aĩam eiꝰ corpo¬
ris resolutã nexu. uidere potuisset. Sed ne
qͥd dubietatis in coꝵ resideret m̃tib: seqͣn¬
ti die ꝑscrutatorẽ illuc dirigere disponebał:
qui hu̾ius rei causam diligentꝰ ꝑ quireret.
tratres  P autẽ de p̃dicto monasterio sc̃i

Expanded text:
uadam nocte, dum isdem beatissimus Aermenlandus in oratorio solito maneret insomnis atque contemplationis caelestis sterio sancti Florentii, quod vocatur Glanna, triginta a suo coenobio sequestrato passuum milibus, vinculo resolutam corporis beatissimam animam ad etherium deferri ab angelis thronum. Quam cum diutius fuisset intuitus, signum dedit atque, in unum fratribus collectis, cum summo karitatis affectu praecepit, ut illius exitum orando Domino commendarent. Ipsi vero iussa sancti patris alacri implentes oboedientia, ubertim pro anima praedicti Mauronti ad Deum fuderunt preces. Coeperunt tamen omnes mirari, cum tanta terrarum intercapedine monasteria ab invicem diremta essent, quomodo vir Domini animam eius corporis resolutam nexu videre potuisset. Sed ne quid dubietatis in eorum resideret mentibus, sequenti die perscrutatorem illuc dirigere disponebant, qui huius rei causam diligentius perquireret. Fratres autem de praedicto monasterio sancti
Abbreviated transcription (Latin):
sint: pastoralis cure occupatio ꝑscrutarimeñ
ꝑmisit. Quas cũ diligentius tua sagar pru¬
dentia ꝑuiderit: qualit̃ sc habeant michi
renuntiare ñ differat: si in aliqua carũ con¬
grius locus ac constructionẽ monasteru reꝑi¬
at᷑. Et hec dicens: nauẽ uelociꝰ preparare uis

Expanded text:
sint, pastoralis curae occupatio perscrutari me non sint, pastoralis curae occupatio perscrutari me non permisit. Quas cum diligentius tua sagax prudentia perviderit, qualiter se habeant mihi renuntiare non differat, si in aliqua earum congruus locus ad constructionem monasterii repperiatur'. Haec dicens, et navem velocius pr
Abbreviated transcription (Latin):
Iumq dic altero aurora nouo ꝑfun.¬
dcret lumine t̾ras: beatꝰ crm̃landꝰ exple¬
do matutine laudis officio. uenit ad p̾asqua
uculam: in qua cum socus ꝑ alucũ ligeris
remigantes. usq ad loca marituma omnia
littora eius ꝑuidere possimus. Et si locus aptꝰ
reꝑtus ñ fuerit ubi cenobium edificetur: tunc
add dertram leuãq in om̃i tua circuibimꝰ ña¬
tione. usq dum congruum repꝑiamꝰ sitũ mo¬
nasteri constructionis Non uobis ut opmor
ait isdem pontifex usq ad maritim a necesse
erit fatigari loca: quia sunt ũnulle insule tͥb
ab hac urbe distantes milib. huius amnis
uallate limphis: quas etiam bis uel ter p¬
reuolutionẽ dici ac noctis unda marina un¬
diq ambiendo inuisere negligit. Que tanto
sui uigoris impetu agitatur: ut ultra hanc
urbem ad orientalem plagam septem milib
ictũ ietrorsum conũtens ligeris. um inundat¬
onis sue ubertm diffuncdat. Quiꝰ autem ipse
insulȩ fercilitatis int̾ius. uł cuiꝰ magnitudinis

Expanded text:
umque die altero aurora novo perfunderet lumine terras, beatus Aermenlandus, expleto matutinae laudis officio, venit ad Pasquararare naviculam, in qua cum sociis per alveum Ligeris remigantes usque ad loca maritima omnia litora eius pervidere possimus. Et si locus aptus repertus non fuerit, ubi coenobium edificetur, tunc ad dexteram levamque in omni tua circuibimus dominatione, usque dum congruum repperiamus situm monasterii constructionis'. 'Non vobis, ut opinor', ait isdem pontifex, 'usque ad maritima necesse erit fatigari loca, quia sunt nonnullae insulae, tribus ab hac urbe distantes milibus, huius ainnis vallatae limphis, quas etiam ter per revolutionem diei ac noctis unda marina undique ambiendo invisere non neglegit. Quae tanto sui vigoris impetu agitatur, ut ultra hanc urbem ad orientalem plagam septem milibus, ictum retrorsum convertens Ligeris, vim inundationis suae ubertim diffundat. Cuius autem ipsae insulae fertilitatis interius vel cuius magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
line declarat᷑. quia gregorius dum adui
ueret suam similitudinem cdepingi salu¬
brit᷑ uoluit: in quo posset a siuis monachis
upelationis gla s ꝓ cognits custristiois
autela. firequentius intucri: ubi huusmo¬
di disticum ip̃e dictauit. Xpiste potens
domine nostri largitor honoris. Indultum
officium solita pietate guberna. lxtxii¬
bi etiam tempore petri archidiacom. &
Uioh̾is egumen. saturminus monachus
dextra leuaq beati gregorii. effigies sc̃õrum
xit. Quo scilicet ñnunꝗͣ diuinitꝰ candela

Expanded text:
sime declaratur, quia Gregorius, dum adhuc sime declaratur, quia Gregorius, dum adhuc viveret, suam similitudinem depingi salubriter voluit: in qua posset a suis monachisnitae districtionis cautela, frequentius intueri. Ubi hujusmdi distichon ipse dictavit: Christe potens Domine, nostri largitor honoris, Indultum officium solita pietate guberna. 85. Ubi etiam tempore Petri archidiaconi, et Joannis hegumeni, Saturninus monachus dextra laevaque beati Gregorii effigies sanctorum xit. Quo scilicet loco nonnunquam divinitus candela
Abbreviated transcription (Latin):
Oculis pupilla fuluis. non quidem magnis
sed patulis. sub ocularib plenis: naso a ra¬
dice uergentium ciliorum subtilit̃ directo
urta medium latiore. deinde paululum
returuo. et in extremo patulis narib premi¬
nente: ore rubco. crassis & sub diuidius la¬
bus. genis compositis: merto a confimo ma¬
rillarum decibilit̾ ꝓminente. colore aqui
contigit cardiaco: uultu mitis. manib
pulchris. teretib digitis. et habilib ad̃
Stribendum. Preterea plancta suꝑ dalma¬
ticam castanea. Euangłium in sinistra:
modꝰ crucis in dextera. Pallio mediocri ã
dertro undelicet humero. sub pectore suꝑ
stomachum cirtulatim declucto : deindẽ
sursum sinistrum humerum post t̃gum
deposito: cuiꝰ pars altera suꝑ euncdem hu¬
merum ueniens. ꝓpͥa rectitudine ñ ꝑ mediũ
cuporis sed ex latere pendet. Circa uerticem
ĩ tabule similitudinẽ. quo uiuentis insig¬
us ẽ: preftrens coronam. Ex quo manifestis¬

Expanded text:
oculis pupilla fulvis  Al. furvis, non quidem magnis, oculis pupilla fulvis  Al. furvis, non quidem magnis, sed patulis, subocularibus plenis; naso a radice vergentium superciliorum subtiliter directo, circa medium latiore, deinde paululum recurvo, et in extremo patulis naribus praeminente; ore rubeo, crassis et subdividuis labiis, genis compositis, mento a confinio maxillarum decibiliter prominente; colore aquilcontigit, cardiaco; vultu mitis, manibus pulchris, teretibus digitis, et habilibus ad scribendum. Praeterea planeta super dalmaticam castanea, Evangelium in sinistra, modus crucis in dextra; pallio mediocri a dextro videlicet humero sub pectore super stomachum circulatim deducto; deinde sursum per sinistrum humerum post tergum deposito, cujus pars altera super eumdem humerum veniens propria rectitudine, non per medium corporis, sed ex latere pendet; circa verticem vero tabulae similitudinem, quod viventis insigne est, praeferens, non coronam. Ex quo manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
nalem mitram. candentis prandei raritatil¬
latam: duob dextere digitis signaculo cru
cis se munire uelle pretendens : in sunstra
uͦ patens psalterium tenens. in quo hoc scͥ¬
tum ẽ. Hiet anima mea & laudabit te.
et iudicia tua aduiuabunt me. A detis
uero cubitu usq ad sinistrum circa scapulas
uersus ascendens inflectitur: qui ita se ha
Irium gregorius eiusdem artificis ma¬
giftrio. in rota gypsea depictus ostenditur:
statura iusta et bene formata. facie de pat̃¬
ne faciei longitudine & materne rotundi¬
tate. ita medie temꝑata: ut cum rotundita
te quadam decentissime uideatur eẽ deduc.¬
ta. Barba paterno more sub alba fulfa &̃
modica: ita caluaster ut in media fronte
gemellos cincinnos rarusculos habeat: et
dectrorsum refleros. Corona rotunda. & spa¬
tiosa: capillo subnigro & decenter intorto.
sub auricule medium dependente: fronte
spatiosa : clatisq & longis s crilib suꝑcilus

Expanded text:
nalem mitram candentis brandei raritate nibnalem mitram candentis brandei raritate niblatam, duobus dexterae digitis signacucis se munire velle praetendens, in sinistra vero patens psalterium retinens, in quo hoc scriptum est: Vivit anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me . A dextero vero cubito usque ad sinistrum circa scapulas versus ascendens reflectitur, qui ita se habrium Gregorius ejusdem artificis magisterio in rota gypsea pictus ostenditur, statura justa et bene formata, facie de paternae faciei longitudine et maternae rotunditate ita medie temperata, ut cum rotunditate quadam decentissime videatur esse deducta; barba paterno more subfulva, et modica; ita calvaster, ut in medio fronte gemellos cincinnos rarusculos habeat, et dextrorsum reflexos; corona rotunda, et spatiosa, capillo subnigro et decenter intorto, sub auriculae medium propendente; fronte speciosa, elatis et longis, sed exilibus superciliis;
Abbreviated transcription (Latin):
N cuius uencrabilis monasteru
atrio. iussu gregorii urxta nimphium aue
ycone uet̾rime artificialit̾ depicte. hac usq
tenus indent᷑: in quarum altera beatus
apłs petrus sedens. conspicitur stantẽ gor¬
gregorii. manu dextera. ꝑ dexteram nichi¬
lominus suscepisse. Quius gordiam habriꝰ
castanci coloris plancta ẽ: sub planeta dal¬
cies deducta. uirides oculi. barba modica.
uia: candido uelamine a dextro humero
talit̾ contra simstram reuoludo congerta. int
sub eo manus tanquam de planeta subdn¬
cat ÷ & circa pectus sub gula inferior tumia
pseudo lactci coloris appareat: que magno
sinuamine suꝑ pedes defluat. duab ⁊ons
ad similitudinem cdlalmaticarum. s latiorib
omnino cdistincta. Statura plena. facics ro¬
tunda quidem et candicla. s semio iam ru¬
gosa: quam ip̃a quoq senectus pulcherri¬
mam fuisse significat. oculis glaucis et
grandib. suꝑcilus modicis. labellis uenu¬
stis. uultu hylaris: ferens in capite matro¬

Expanded text:
 In venerabilis monasterii atrio jussu Gregorii juxta Nymphium duae iconiae veterrimae artificialiter depictae usque hactenus videntur. In quarum altera beatus Petrus apostolus sedens conspicitur, stantem GorGregorii, manu dextera per dexteram nihilominus suscepisse. Cujus Gordiani habitus castanei coloris planeta est, sub planeta dalcies deducta, virides oculi, barba modica, via, candido velamine a dextro humero taliter contra sinistram revoluto contecta, ut sub eo manus tanquam de planeta subducat, et circa pectus sub gula inferior tunica pseudolactini coloris appareat, quae magno sinuamine super pedes defluat; duabus zonis ad similitudinem dalmaticarum, sed latioribus, omnino distincta; statura plena, facies rotunda quidem et candida, sed senio jam rugosa, quam ipsa quoque senectus pulcherrimam fuisse significat; oculis glaucis et grandibus, superciliis modicis, labellis venustis, vultu hilaris, ferens in capite matro
Abbreviated transcription (Latin):
uit ÷ in tantum quia accusatores ipsius
maruionistarum quam memorabant he¬
resim. nescire se aꝑta ratione ꝓfessi sunt.
Et qui ilico in ip̃so iudicii fuerant lum¬
ne repellendi: in accusatione eius incerti
saltim lacerare potuisset opimio. libellũ
fidei optulit: in quo se patenter ostende¬
re fidei recte ꝓfessorẽ studuit & sequatẽ.
Sed hunc a sanctissimo iohe & coep̃o mec
ter negligentes. dum in ciꝰ se nisi st̃ occupa
re grauamine: se potiꝰ rep̾hensibiles osten¬
derunt. Nam nullus ambigit infidelita¬
tem ẽẽ: fidem fidelib non habere.
teo narsi comiti de codem post alia. De
iohannc uͦ p̃sbitero cognoscite. quia cau

Expanded text:
it, in tantum, quia accusatores ipsius Marcianistarum quam commemorabant haeresim se nescire aperta responsione professi sunt. Et qui illico in ipso fuerant judicii limine repellendi, in accusatione ejus 805 permsaltem lacerare potuisset opinio, libellum fidei protulit, in quo se patenter ostendere fidei rectae professorem studuit et sequacem. Sed hunc a sanctissimo Joanne fratre et cter neglre gravamine, se potius reprehensibiles ostenderunt. Nam nullus ambigit infidelitatem esse, fidem fidelibus non habere. » Item Narsi comiti de eodem post alia: « De Joanne vero presbytero cognoscite quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓprium alucum reu̾sus. subiectas et ur¬
ta positas ualles rigat: ut unum tricesimũ
aliud seragesimum. aliud uͦ centesimum
ferat. fructum.

Expanded text:
ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat, ut unum trigesimum, aliud sexagesimum, aliud vero centesimum ferat fructum.