comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia tu instransti. uͭ qͥ ustꝰ ẽ: nistificetur adhuc. Licet
aĩa pauim̃to adheserit: tñ ñ debes me repudiare. qr
tͥ pecc̃a mea reuelam. Et ħ ẽ. ias meas ennuntia
ꝯfitentẽ. ⁊ pecca ꝯdonasti. Et qͥa iã exaudisti dando
uenia peccõꝵ: id̾o o dñe doce me iꝰtificationes tuas .i.
fac me oꝑari scđ̃m p̾cepta tua: ipꝰqͣm me docueris be¬
ne oꝑari. instrue me mã iustificationũ tuiarũ: i. da¬
mͥ uerũ ⁊ plenũ intellectũ in p̃ceptis tuis :⁊ ego sic in¬
structꝰ exercebor multiplici oꝑatione in mirabilib
deinceps intediũ incidã. ꝯfirma dico in u̾bis tuis .i. in
impletione mandatoꝵ tuoꝵ. Cũ dic̃ dormitauit:
notat eũ leuiꝰ peccasse. qͣm sĩ dicet dormunt. Non

Expanded text:
quia tu instituisti, ut « qui justus est, justificetur adhuc . » Licet autem pavimento adhaeserit, tamen non debes me repudiare, quia tibi peccata mea revelavi: et hoc est: « vias meas, » » id est, peccata condonasti: et quia jam me exaudisti, dando veniam peccatorum, ideo, o Domine, « doce me justificationes tuas, » id est, fac me operari secundum praecepta tua. Et postquam me docueris bene operari, « instrue me viam justificationum tuarum, » id est, da mihi verum intellectum in praeceptis tuis; « et » ego sic instructus, « exercebor » multiplici operatione « in mirabilibdeinceps in taedium incidam: confirma dico « in verbis tuis, » id est, impletione mandatorum. Cum dicit, « dormitavit, » notat eum levius peccasse, quam di
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dic̃. Diliges ꝓximũ tuũ sic̃ te ipsũ. Uel ido dicunt᷑ te¬
stimoniaqr nos certos faciunt de e̾no bono. Ita dico
scrutantes beatos fieri. si scrutent᷑ ea ñ ꝓpt̾ aliqͦd cõ¬
modũ tẽporale. sic̃ illiqͥ ad hoc addiscunt legẽ dñ.
uͭ̃ ab aliis petuniã legendo eis accipiant. s qͥ scrutando
ẽ. Illi st̃ beati: qͥ in p̃ceptis di om̃ib uirib sius di uo¬
luntatẽ in qͥrt̃. Illi qͥ ambulant in lege dñist̃ in ma¬

Expanded text:
cum dicit: « Diliges proximum tuum sicut teipsum . » Vel, ideo dicuntur « testimonia, » quia certos nos faciunt de aeterno bono. Ita dico scrutantes beatos fieri, si scrutentur ea non propter aliquod commodum temporale, sicut illi qui ad hoc addiscunt legem Dei, ut ab aliis pecuniam legendo eis, accipiant, sed qui scrutando est: Illi sunt beati qui in praeceptis Dei omnibus viribus suis Dei voluntatem inq
Abbreviated transcription (Latin):
nã me reputo: ⁊ nullã me manentẽ ciuitatẽ ha¬
bere. s ad uerã tendo patͥam. ⁊ id̾o ñ abscondas
a me mandata tua. Ideo reuela. ne abscondas.
suꝑbos. tu increpasti cõminando et̾nã penã. flagellan¬
do qͣndoq in hac uita ⁊ signũ futuri iudicii uł suppli¬
cii. ⁊ ipsi suꝑbi st̃ maledicti: .i. maledictos repbaui. qr

Expanded text:
manentem civitatem, sed semper ad veram tendo patriam, et ideo « non abscondas a me mandata tua. » Et ideo revela, ne abscondas, « superbos » tu « increpasti » comminando aeternam poenam, flagellando quandoque in hac vita, in signum futuri judicii vel supplicii: et ipsi superbi sunt « maledicti, » id est
Abbreviated transcription (Latin):
memouam mirabiliũ suoꝵ patrib antiquis exhi¬
bitoꝵ. cõplendo in significatis q̃ p̃signau̾at infi¬
guris. qͥa cũ escã dñĩti corꝑis nob dedit: nos me¬
meres ferit manne hanc eca pͥfigurantis ⁊ alioꝵ¬
beneficioꝵ di similit̃. Et hac escã dando me
sit cib dnĩci corꝑis qͥa alia esca ñ cdaret uitã et̃nã
am ⁊ cõpletionẽ mirabiliũ pr̃ib in figura ostñ¬

Expanded text:
memoriam mirabilium suorum, » patribus antiquis exhibitorum, complendo ex significatis quod praesignaverat in figuris: quia cum nobis escam Dominici corporis dedit, nos memores fecit mannae hanc escam praefigurantis , et aliobeneficiorum similiter. Et hanc escam dando, « sit cibus Dominici corporis, quia alia esca non daret vitam aeternam am et completionem
Abbreviated transcription (Latin):
inmortẽ dare. Ita dico lib̾a me: scił educ de
custodia aĩam meã .i. de inferno. ii aĩe illoꝵ
fideliũ adiabolo detinent᷑. ⁊ custodiunt᷑.
Educ dico ad ꝯfitendũ nõi tuo .i. ut de mea
Alia tͣnslatio habet educ decartere aĩam

Expanded text:
 de custodia, » id est, de inferno, ubi animae illorum fidelium a diabolo retinentur et custodiuntur. « Educ » dico, « ad confitendum nomini tuo, » id est, de mea Alia translatio habet, « educ de carcere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ popłis cchiopũ .i. illis qͥ pͥus fuerãt ngͥ in peccatis.
diabolo sua m̃bra reficiunt᷑. cũ filii eas in corꝑant
uł ipsis tribulationib reficunt᷑ qͣs inmittit eis dia¬
bolus. Ostñdit ⁊ alias salutes qͣs fecit d̾s mundo: cũ
dicit. ⁊u etiã dirupisti fontes .i. si aliqͥs fons im¬
pediebãt it̃ coriã dimisisti ut facle p tłusirent :⁊
torrentes .i. si aliqͣ impetuosa aqͣ impediebat tu¬
sti. Tu etiã siccasti fluuios echã t̾re illiꝰ. ut iordanẽ

Expanded text:
 populis Aethiopum, » id est illis qui prius fuerunt nigri in peccatis, diabolo sua membra, eis reficiuntur, cum eos sibi incorporant: vel ipsis tribulationibus reficiuntur, quas immittit eis diabolus. Ostendit etiam alias salutes, quas fecit Deus in mundo, cum dicit: « tu » etiam « disrupisti fontes, » id est, si aliquis fons impediebat eorum iter, tu divisisti, ut facile pertransirent, « et torrentes, » id est, si aliqua impetuosa aqua impediebat trs, « tu » etiam « siccasti fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
parte loquit᷑ ei synagoga. ostñdens ẽẽ. talẽ. cui
om̃s religio debeat exhib̃i. In scda parte inducit᷑
xp̃c loquens ⁊ respondens synagoge ⁊ inu̾bis suis
possumꝰ intellig̾e eũ dm ⁊ hominẽ. ⁊ iudicẽ oĩum.
Est ista scda pars incipit statĩtͥ dicit. cũ acceꝑo.¬

Expanded text:
parte loquitur ei Synagoga, ostendens eum talem cui omnis religio debeat exhiberi. In secunda parte inducitur Christus loquens, et respondens Synagogae, et in verbis suis possumus intelligere, eum Deum et hominem, judicem omnium; et ista secunda pars incipit statim ubi dicit: « Cum acce
Abbreviated transcription (Latin):
đͣm tẽptarent. tñ d̾s multis plagis ad eorũ lib̾atio¬
nem egyptios ꝑcussit. In .uii. qͦ incipit ⁊ abstillit¬
sic̃ oues popłm sim̃. osfndit ꝙͣ. benigne eos ds in
t̾rã ꝓmissiõis induxit. ⁊ ex opposito qdđ u dei semꝑ
d̃m exac̃bantes semꝑ tẽptauert. In noga q̃ incipit¬

Expanded text:
Deum tentarent, tamen Deus multis modis ad eorum liberationem Aegyptios percussit. In octava pit eos, » ostendit quam benigne eos Deus in terram promissionis induxit: et ex opposito, quod Judaei Deum semper exacerbantes semper tentaverunt. In nona part
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ .i. carnalis uoluntas. qͥa iã nichil carnale
appcto ⁊ etiã ds ẽ. habitacio cordis mei. Et cũ aliifa¬
ciant sͥ partes diuitial huiꝰ mundi: pars mea ÷ ds
deductis me inet̾nũ.  deo te fatio o ds partẽ me
nicant᷑ satisfaciendo sue uoluntati sic̃ fornicarii

Expanded text:
cor meum, » id est, carnalis voluntas, quia jam nihil mortale appeto, et etiam « Deus » est habitatio « cordis mei; » et cum alii faciant sibi partes divitias hujus mundi, « pars mea Deus » ducens me « in aeternum. » Ideo facio te partem, o nicantur, » satisfaciendo suae voluptati, sicut fornicarii,
Abbreviated transcription (Latin):
magis in ruinã deiciunt᷑. ipsa eleuatio: cansa ruine.¬
enedico deiecisti qͥ a qͥmꝰ facti st̃ in desolationẽ .i. qͣm im¬
mod̾ate tẽ st̃ desolati. qñ uł iutienes ꝑdunt bona huiꝰ
uite qͥ amauert̃ uł morientes subito defecert̃ morte:
Citꝰ qͥꝑpe sꝑatomorunt᷑. Et qͥa posset dici. similiter

Expanded text:
magis in ruinam dejiciuntur, et ipsa elevatio est eejecisti, » quia « quomodo facti in desolationem, » id est quam immoderate tibi sunt desolati, quando vel juvenes perdunt bona hujus vitae quae amaverunt, vel morientes « subito defecerunt » morte, quia citius sperato moriuntur: et quia posset dici, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
men tuũ:.i. ꝓuocauit ad irã te nominabilem
neres eos. qͥa ꝯfitentes st̃ ⁊ pauꝑes. ⁊ id̾o debesre¬
mun̾are. Propt hñ deb ẽ ob lirusci. qͥa tupini¬
milis qͥtͥ supplicat factꝰ ꝯfusus. si eũ a te remouetis.
Nec debes tales a te au̾̃t̾e. qͥa pauꝑ uerꝰ ⁊ i ops qui¬

Expanded text:
nullus in eis quidquam fecit, nisi tu solus. Plasmatio neres eos, quia confitentes sunt pauperes, et ideo debes remunerare. Propter hoc non debes oblivisci, quia tu promimilis » qui tibi supplicat, « factus confusus » si eum a te removeris, nec debes tales a te removere, quia « pauper » verus
Abbreviated transcription (Latin):
in aqͥs multis.i. indiuisis popłis. Et licet gentiles ad te ue
niant. tñ uestigia tua .i. signa rticie tue ñ cognoscent᷑ a¬
indeis qͥb tñ multa miracła fecisti. Deduxisti it illum
popłm tuũ sic̃ oues ñ qđ ipsi bone oues ẽẽnt. s qͥa tu eras
eis piꝰ pastor. In manu moysr⁊ aãron. ad litt̾am. Et ꝑ
moysen intelligamꝰ omnẽ ducẽ. ⁊ ꝑ aaron omnẽ sac̃dotẽ
quem precepit deus populo suo a m .

Expanded text:
id est in diversis populis: et licet gentiles ad te ita veniant, tamen « vestigia tua, » id est signa justitiae tuae, « non ti miracula, quia deduxisti » illum « populum tuum sicut oves, » non quod ipsi bonae oves essent, sed tu eras eis pius pastor « in manu Moysi et Aaron, » ad litteram: et per Moysen intelligimus omnem ducem, et per Aaron omnem sacerdotem, quem praefecit populo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat. qͥ se de peccõ suo excusabilẽ existimat ⁊ iu¬
toris ce̾ peicatoris. qͥ tales uos creauit. Et qͥd intel¬
cognoscit qͥcqͥd uos facitis: qͥa nullo loco deẽ. Et ħ ẽ.
Quia ipse ñ deẽ. neq ab ouente neq ab occidente
neq a desertis montib ad lit̾tã. Et ꝑorientẽ alle¬

Expanded text:
exaltat, qui se de peccato suo excusabilem existimat et jutoris esse peccatores, qui tales non creavit: et quid intelcognoscit quidquid vos facitis, quia nullo loco deest; et hoc est: « quia » ipse non deest, « neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus » ad litt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ asaph.i. ficelis sinagoge. A saphnãq ꝯ gre¬
gatio int̾p̾tat᷑. mat̾ia: ipsa snagoga deplorat
⁊ ꝯdolens destructionẽ illiꝰ popłi ꝙͣ uidet futu¬
ram. modꝰ. In pͥma parte facit qͣndam ꝯque¬
stionẽ de destructiõe illiꝰ popłi. ⁊ p̾cat᷑ dm ut
eorũ misereat᷑ ostñdens hoc ex iudeorũ meritis

Expanded text:
est fidelis Synagogae: « Asaph » namque congregatio interpretatur. Materia est ipsa Synagoga, deplorans et condolens destructionem illius populi, quam videt futuram. Modus: In prima parte facit quamdam conquestionem de destructione illius populi, et precatur Deum ut eorum misereatur, ostendens hoc ex Judaeorum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
de exploratione scił pꝰ positis gaudiis huiꝰ mundi
⁊ st̃ t̾ia sicca. ꝑ insulas que st̃ t̾ra sicca ⁊ circũ¬
data mari: accipimꝰ illos qͥ sicci st̃ a fluctib mun¬
di. Et reges arabir isaba illiꝰ alteriꝰ regm addu¬
cent dona. qđ cõpletũ: in natiuitate xp̃i: cũ illi
arabes dicunt᷑ eẽ. ditissimi ⁊ abundantes in di¬
tesreges: offer̃t seipsos do ĩ mun̾a. Nel qͥa arabia
int̾ptat᷑ humilitas. saba subcessio: intelligimꝰ hu¬
bunt om̃s reges qͥ pͥus solebant adorari .i. aliqͥ
e om̃i gen̾e regũ. Et etiã om̃ gentes que priꝰ
solebant seruire t̾renis regib. seruiẽt ei regi celesti.
a potente .i. diabolo: cuiꝰ potñtiã ostñdit ille qͥ dicit.¬

Expanded text:
de exploratione gaudii, scilicet, postpositis gaudiis istius mundi, sunt terra sicca. Per insulas quae sunt terra sicca et circumdata mari, accipimus illos qui sunt sicci a fluctibdi, et « reges Arabum et Saba » illius alterius regni « adducent dona, » quod est completum in nativitate Christi, cum illi Arabes dicuntur esse ditissimi et abundantes in dites reges, offerunt seipsos Deo in munera: vel quia Arabia interpretatur humilitas, succensio Saba, intelligimus hubunt omnes reges » qui prius solebant adorari, id est aliqui de omni genere regum, et etiam « omnes gentes » quae prius solebant servire terrenis regibus, « servient ei » coelesti regi. a potente,
Abbreviated transcription (Latin):
pulorũ .i. inpopłis qͥ cito secunt᷑ qđ audiunt
ut uacce taurũ. Congregatio dico ad h facta
excludant eos qͥ ꝑbati st̃ argento .i. diuino
eloqͥo ab illis qͥs ułocauit uaccas scit ut fac¬
ant qdilli inferiores ñ seqͣnt᷑ ꝓbatos uiros ps

Expanded text:
 in populis qui cito sequuntur quod audiunt, ut vaccae taurorum, congregatio dico ad hoc facta, « ut excludant eos, qui probati sunt argento, » id est, divino eloquio ab illis quos vocavit vaccas, scilicet, ut faciant, ne illi inferiores sequantur probatos
Abbreviated transcription (Latin):
luminas fi deles tuos cognitioe ueri boni a monti
iognoscit᷑. tanto potentior intelligit᷑. Uel si habra¬
tur illuminais. pendet ꝯstructio usq tu t̾ribilis es.
Et te illuminante tͣbati st̃ ñ dico boni: s insipien
dnsbꝰ mundi putantes eẽ. bona hec tẽporalia. Et
qͥapossent dormire ⁊ statĩ uigilare. addit sõnũ suũ
uas ñ solũ usitatas diuitias accipimꝰ. s ⁊̃ quelibet

Expanded text:
luminas » fideles tuos cognitione veri boni, « a moncognoscitur, tanto potentior intelligitur. Vel si habeat « illuminans, » pendet constructio usque, « tu terribilis es, » et te illuminante « turbati sunt, » non dico boni, sed s mundi, putantes esse bona haec temporalia, et quia possent dormire et statim evigilare, addit « somnum suutias non solum usitatas divitias accipimus, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabo inte: ⁊ suꝑ omnẽ laudẽ tuã ꝗͣ de mun¬
di creatione habes adiciã aliã laudẽ. scił de in
missione filiĩ. Et hoc ẽ. Os meũ annuntiabit
iusticiã tuã ⁊ subdit qͥd uocet iusticiã. scił̾ salu¬
tare tuũ. qͥ ⁊ saluaq sꝑantes in se iustificat. ⁊ ħ ẽ.¬
tota die. Propt̾ ħ annuntiabo iusticiã tuã ⁊
litt̾aturã .i. talliditates huiꝰ uite ⁊ artes. Lerom¬
nitisponit lict̾aturas. ⁊ alia tnͣs latio habet ne¬
gotiationes. Et ego id̾o introibo in potentiã dtũ¬

Expanded text:
abo » in te, « et super omnem laudem tuam » quam de mundi creatione habes, « adjiciam » aliam laudem, scilicet de missione Filii, et hoc est « os meum annuntiabit justitiam tuam, » et subdit quid vocet justitiam, « salutare tuum, »  annuntiabo justitiam tuam et « » id est, calliditates hujus vitae, et artes. Hieronymus ponit litteraturas; alia translatio habet, negotiationes, et ego jam « introibo in potentiam D
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ nouas imagines fecert̃: aliꝰ in ĩmindiciã uiuens uͭ
porcꝰ. aliꝰ inmpacitatẽ inuens ut lupꝰ. ⁊ alu aliter.
cta sic̃ homo ꝑ renes: st̃ cõmutati. ut iã ñ ꝯtẽpnam
t̾rena sic̃ priꝰ fecerã ⁊ ratio erigebat. Et redactꝰ sũ
ad nichilũ .i. ad appetitũ t̾renoꝵ: qͥa appetitores
mundi in ꝯspectudi nichil st̃. Et nescini me eẽ. reda
aliqͣndo deuiarẽ ꝓpt̾ appetitũ t̾renorũ: ego fui sẽꝑ
rã meã .i. rationẽ meã ne a te recedet ꝯseruando.
Ceues d̃e siunsira manui homis qũeuĩ in hacuita¬
in uirtutẽ. Et ħ ñ meis m̾itis. s uoluntate tua. ft

Expanded text:
sibi novas imagines fecerunt, alius in immunditia vivens, ut porcus, alius in rapacitate vivens, ut lupus, et alii aliter. sse sicut homo per renes, « sunt commutati » ut jam non contemnam terrena, sicut prius feceram, et ratio exigebat, « et redactus sum ad nihilum, » id est ad appetitum terrenorum, quia appetitores mundi in conspectu Dei nihil sunt: « et nescivi » me redacaliquando deviarem per appetitum terrenorum, « ego » fui semper ram meam, » id est rationem meam, ne a te recederet, conservando. Tenet Deus sinistram manum hominis, quando eum in hac vitin virtutem, et hoc non meis meritis, sed « in voluntate tua et
Abbreviated transcription (Latin):
in ħ p̾almo: sic intitulaũ Taudes dd̾. Et ne ꝑda
cũ dic̃. filii iesse. Et ꝑ ħdat nobis intellig̾e iudai¬
cũ carnalẽ popłm. qͥd dd̃ scił iuxta cornalẽ gen̾ationẽ
quib solis carnalis iudaicꝰ popłs laudabit eũ. Et
nos c̾a sumꝰ qd̾ iã ds ñ dat suis tẽporalia bona:¬

Expanded text:
in hoc psalmo, sic intitulavit, laudes David. Et ne per  hoc dat nobis intelligere Judaicum carnalem populum, quia David secundum carnalem generationem quibus solis carnalis Judaicus populus laudabat eum, et ut certi simus quod jam Deus non dat temporalia bona,
Abbreviated transcription (Latin):
reparabunt᷑ usq in finẽ scłi. Reppulit eos ds qñ
ñ defendit sic̃ solebat: ⁊ ꝑmisit destrui a romanis
qͣsi dic̾et. doleo de illorũ tanta destructiõe. Et ut
ge tua sic̃ oues reficiunt᷑ in pascius. Et hic ꝑ benefi¬
cia q̃ ds eis ꝯtulit: incipit captare bemuolentiã dlĩ¬
ergaillos. Noli dñe repellere. s potiꝰ memor esto
ꝯgregatiõis tueꝙͣ. ꝯgrogasti in egẏpto. ꝙͣ ꝯgrega

Expanded text:
reparabuntur, usque in finem saeculi. Repulit eos Deus, quando non defendit eos sicut solebat, et permisit destrui a Romanis. uasi diceret: Doleo de illorum tanta destructione, « ut qge tua, sicut oves reficiuntur in pascuis: et hic per beneficia quae Deus eis contulit, incipit captare benevolentiam erga illos. Noli, Domine, repellere, sed potius « memor esto congregationis tuae » quam congregasti in Aegypto: « qua
Abbreviated transcription (Latin):
na. Et ħ ẽ. Et furor iretue cõp̃hendat eos. Itẽ recͥ
tet. notat qd magna affectione habitant in locis
illis. Hec optatioẽs st̃ in eis implete: in destructiõe
titi ⁊ uesp̾. Hec omĩa mala ido eis euenient: q̃m
ꝑ secutist̾ me filiũ tuũ. quẽ tu ꝑ cusfisti exponen
do miserũs hꝰ mundi. scił faciendo passibilẽ ⁊ mor¬
talẽ. Et suꝑ dolorũ uulnerũ meorũ. uuln̾abant¬
dolorẽ multa mala ei inferendo dolores multos

Expanded text:
na, « et furor irae tuae comprehendat eos. » Item rettet, notat quod magna affectione habitant in locis illis. Hae optationes sunt in eis completae, in destructione Titi et Vespasiani. Haec omnia mala ideo eis e secuti sunt » me Filium tuum, « quem tu percussisti, » exponendo eum miseriis hujus mundi, faciendo passibilem et mortalem, « et super dolorem vulnerum meorum addiderunt» illum « dolorem » multa mala ei inferendo, dolores multos
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾a q̃ incipit oriet᷑ in dieb eiꝰ iusticia. loquit᷑ de
sius regis. Intentio qͥdẽ ÷ nos admon̾e ut subicia¬
mur huic salomoni. Uox ꝓpħe p̾uidentis xp̃m¬
rex es: ñ ueritate tuosregis. da sͨticiã tuã .i. iustũ¬
iudiciũ. qͥa rex ille semꝑ in tꝰticia iudicabit. En¬

Expanded text:
ae incipit: « Orietur in diebus ejus justitia, » loquitur de sius regni. Intendit quidem nos admonere, ut subjiciamur huic Salomoni. Vox Ecclesiae, prex es, et judicium: quia rex ille semper justa judicia judicabit. En
Abbreviated transcription (Latin):
deg̾ent. scił ne intellig̾ent se hab̾e hic manentẽ
ciuitatẽ. s dño seruientes ad suꝑna tenderent.
Intelliges aut̃ ezdras dã ꝓpb̃am ꝓposuisse hom̃ib
ꝯtumacib. ⁊ ñ seruantib mandata d̾i sui: filios
ionadap. i. iustos obedientes do ⁊ sꝑantes in eo dr̃x

Expanded text:
degerent, scilicet, intelligerent non habere se hic manentem civitatem, sed Domino servientes, ad superna tenderent. Intelligens autem Esdras David proposuisse hominibus contumacibus, et non servantibus mandata Dei sui, filios Jonadab, id est, justos, obedientes Deo, et sperantes in eo, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et ipse idẽ xp̃c mons coagulatꝰ scđ̾m illos
qͦs lacte nutrit. E st eorũ mons pinguis: scd̃m sapi¬
qͥd suspicamini uos aliqͥd c̃ẽ. ad cõparationẽ hꝰ mon¬
tis. montes coagulatos .i. illos magnos uiros: Et
hic rep̾hendit illos qͥ dicebant xp̃m. eẽ. iohem

Expanded text:
tus est « mons coagulatus » secundum illos quos lacte nutrit, etiam est « mons pinguis » secundum sapiquid suspicamini » vos aliquid esse ad comparationem istius montis « montes coagulatos » , illos magnos viros? Et hic reprehendit illos qui dicebant « Christum
Abbreviated transcription (Latin):
indiciũ. In scd̾a monet eos intellig̾e qͦ d̾s fecit anti¬
qͥs pr̃ĩb in se cõpleta ẽẽ: q̃ incipit uenite ⁊ uidete
oꝑa di. In t̾cia monet nos pacient᷑ ferre tͥbulatioẽs
qͣs d̾s infert adpͣgationẽ ⁊ ꝓbationẽ qͥa tandẽ de
ducet nos in refrigeriũ que incipit bñedicite gñtes
ẽẽ. de resurrestiõe. ⁊ exauditione. qͦ incipit uenite¬

Expanded text:
e Deus fecit antiquis patribus, in se completa esse, quae incipit: Venite et videte opera. In tertia parte monet nos patienter ferre tribulationes, quas Deus infert ad purgationem et probationem, quia tandem nos ducet Deus in refrigerium, quae incipit: « Benedicite gentesse securos de exauditione, quae incipit: Venite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueniat eccłie. Iste mons : talis. ⁊ alii qͥ puta¬
bantur montes coagłati st̃. Currus di por¬
tantes eũ qͦs ipse regit sic̃ bonꝰ auriga. currusdi¬
co multiplex decẽ milib popłis ꝑ finitũ nu¬
merũ: intelligimꝰ infinitũ. Et illa milia st̃ mi
lia letantiũ: ido qͥa dñs : in eis qͥsua mandata

Expanded text:
uatio: Iste mons est talis, et alii qui putabantur montes coagulati, sunt « currus Dei » portantes eum, quos ipse regit, sicut bonus auriga currum, currus dico « multiplex decem millibus » populis: per finitum numerum intelligimus infinitum, et illa « millia » sunt « laetantium » ideo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ am aritudine hꝰ mundi ꝑ aqͣs baptismi in ari
runt in flumine pede sico. ꝑduxit it eos dñs
sicco uestigio in flumine iordanis. Hoc qͦ in
gentib cõpletũ : : q̃ fluium hꝰ uite tnͣseunt im¬
polluta affeestiõe. Qđ dic̃ ꝑ tͣn sibt̃: respicit ad
oculis letabim᷑. Quia de eoꝵ num̾o se sci

Expanded text:
in amaritudine hujus mundi, per aquas baptismi, in aridrunt in flumine pede. » Perduxit eos Dominus pede sicco in flumine Jordanis: hoc quoque in gentibus completum est, quae fluvium hujus vitae transeunt impolluta affectione. Quod dicit, pertransibunt, respicit ad o
Abbreviated transcription (Latin):
talis. In pͥma parte describit malitiã iudeorũ.
ioiat lib̃ari ab eis: ⁊ affirmat qͦd lib̃abit᷑. In
scda qͦ incipit sagitte pariulorũ ponit irrisio
nem ⁊ stulticiã eorũ. Intentio ⁊ admon̾e uide¬
os ut cessent a neqͥtia sua. Et sic̃ cet̾is in psal¬
nendis ⁊ cũ ego dep̾cor eripe aĩam meã. ñ dico

Expanded text:
. In prima parte describit malitiam Judaeorum, et orat liberari ab eis. Et affirmat quod liberabitur. In secunda quae incipit, Sagittae parvulorum nem stultitiae eorum. Intentio est, admonere Judaeos, ut cessent a nequitia, et sicut in caeteris psalnendis, et « cum » ego « deprecor, eripe animam meam. » Non dico
Abbreviated transcription (Latin):
abissis. t̾re .i. de ꝓfunditate peccator reduxit me
iterũ. ⁊ iterũ ꝑ baptismũ. ꝑ penitentiã multociens.
Et etiã inde mͥ sepe reducto multiplicasti magnifi¬
centiã tuã .i. multis modis multa ⁊ multiplicia
beneficia ꝯtulisti: ⁊ ꝯsolatꝰ es me securũ faciendo

Expanded text:
e peccatorum « reduxisti me iterum, » et iterum per baptismum, per poenitentiam multoties. Et etiam mihi sic reducto, « multiplicasti magnificentiam tuam, » id est, multis modis magna et multiplicia beneficia contulisti, « et consolatus es me » securum faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
uit captiuitatẽ s successit ieremie qͥ mortiuis fint
dũ uidei c̾e̾nt. in captiuitate. Et ipse acgeus ꝓ¬
p̾hetait redditũ ⁊ fuit in redditu. qͥa mortuo
nabusodenosor: successit aliꝰ rex. qͥ timens dm̃
dimisit popłm di ꝑ hanc captiuitatẽ intellexe¬
runt ipsiꝓpħe captiuitatẽ humani gen̾is. in qͣ¬
detinebant᷑ in babilonia .i. in ꝯfusiõe peccatorũ.

Expanded text:
it captivitatem, sed successit Jeremiae, qui mortuus fuit, dum essent Judaei in captivitate, et ipse Aggaeus prophetavit reditum, et fuit in reditu, qui mortuo Nabuchodonosor successit alius rex, qui timens Deum dimisit populum. Per hanc captivitatem intellexerunt ipsi captivitatem humani generis, in qua tenentur in Babylone, id est, in confusione peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ionadap.⁊ pͥmoꝵ captiuoꝵ. Tegit᷑ inhistoriã qd̾ie¬
remias corrigens popłm isrłiticũ qđ ñ obseruaret
mandata di: ⁊ ꝓpħans eis ꝓilla in obedientia capti¬
uitatẽ futurã cis. filiosianadapin exẽplũ ꝓponebat.
p̃dicans eis qđ sic̃ illi mandata carnalis pr̃ĩs obs̃¬
uabant: sic istiuł potiꝰ cłi pris deb̾ent obseruare
mandata. Tonadap nanq qͥspontaneꝰ dni uł¬

Expanded text:
onadab et priorum captivorum. Legitur in historia, quod Hieremias corrigens populum Israeliticum, quod non observaret mandata Dei, et prophetans eis, pro illa obedientia, captivitatem futuram eis, filios Jonadab in exemplum proponebat, praedicans eis, quod sicut illi mandata carnalis patris observabant, sic isti potius Dei Patris deberent observare mandata . Jonadab namq
Abbreviated transcription (Latin):
exire. ooat̾ia : iustꝰ om̃is qͥsꝑat in dño. ⁊ desc̾¬
sꝑantiũ. Nodꝰ. In pͥma parte pecit lib̾ari ama¬
lis uͭ possit dm laudare. In scła q̃ incip̃ ne ꝓiei¬
as me ĩ tẽpore senectutis. petit uͦ sic̃ d̾s ꝯtulit sbe¬
neficia in uiuentute. sic faciat in senectute.
uͥ maxime opꝰ ẽ. In .iii. qͦ incipit que fe cisti ma¬
gnalia ds. qͥs sumilis tͥ : ꝑonit gr̃arũ accionẽ

Expanded text:
o. Et descrrantem in eum. In prima parte petit liberari a malis, ut possit Deum laudare. In secunda quae incipit, Ne projicias me in tempore senectutis petit, ut sicut Deus ei obtulit beneficia sua in juventute, sic faciat in senectute, ubi maximum opus est. In tertia quae incipit, Quae fecisti magnalia Deus, quis similis tibi? ponit gra
Abbreviated transcription (Latin):
na ext̾iora auferatis: s uos uniu̾si int̾ficitis nos.
inclinato: qͥa sic̃ paries inlinatꝰ pnus : ad rumã. sic puta¬
tis nos ꝓnos ad ruinã tanꝗͣ. om̃i destituam᷑ auxilio. Et
mac̾ie depulse: qͥa sic̃ maceria qͦ in ipsa fragilis ÷ ⁊ sine
putatis sine om̃i colligatione. ⁊ ꝓ nos funditꝰ ad riunam
onenĩ sumꝰ in dignatus paries uł maceria. uerũtam̃ ñ¬

Expanded text:
is exteriora auferatis, sed vos « universi interficitis ipsos, inclinato, » quia sicut paries inclinatus pronus est ad ruinam, sic putatis nos pronos ad ruinam, tanquam omni destituamur auxilio, « et maceriae depulsae, » quia sicut maceria in seipsa fragilis est, quiaputatis esse sine omni colligatione et pronos funditus ad ruinam. Nos enim non sumus inclinatus paries, vel maceria.
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o laudabunt te labia mea. Et sic̃ laudabo
ando leuabo manꝰ meas ⁊ ext̾iores ⁊ int̾iores. Er¬
⁊ utinã possc̃. Repleat᷑ aĩa mea sic̃ adipe. ñ
pinguedinis. Adeps ꝓpͥe. pinguedo int̾ior ẽ qͣ
est cirta uitalia ut retictm: ⁊ cet̾a. Pinguedo qͥ
est in m̃bris ext̾iorib ut in pestore qͦ cremabant᷑
do in sacͥficiis uet̾is legis. ꝑ ad ipẽ signifi camꝰ sci

Expanded text:
 laudabunt te. » Et sicut laudabo ando, « levabo manus meas » exteriores et interiores: ex sic « repleatur anima mea, sicut adipe: » non pinguedinis. Adeps proprie pinguedo interior est, quae est circa vitalia, ut reticulum, et caetera, pinguedo quae est in membris exterioribus, ut in pectore, quae cremabantur Deo in sacrificiis veteris legis. Per adipem s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussioẽs. Modꝰ. In pͥma parte ꝑmultas ratioĩ
⁊ ꝑ auctoritatẽ ipsiꝰ ammi. ẽẽ. cõmutandos sci e
tua: ostñdit eos ꝑcandẽ cõmutationẽ scił de me
litate ad immortalitatẽ. In tentio: ut nemo i¬
tẽpnat istas ꝑcussiones ⁊ ꝑ eas habent utͣmq

Expanded text:
cussiones. Modus: In prima parte per multas rationes et per auctoritatem ipsius Dei eos esse commutandos, scilicet de mutationem, scilicet de mortalitate ad immortalitatem. Intentio est, ut nemo contemnat istas percussiones, quia per eas habent utramqu
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ depoitat᷑ ut nob̾ sit signũ ne redẽptoris nr̃i
passionẽ fugiamꝰ qr si cõpatim᷑: ⁊ ꝯregnabiniuis.
deo dedisti significationẽ. ut lib̾ent᷑ dilecti tui fa¬
słi ab et̾na pena. Ecee ꝑ mis̾ias hꝰ uite c̃tificat futã
cõmutationẽ que uidebant᷑ repugnare. Pars sed̾a¬

Expanded text:
portatur, ut nobis signum sit, ne Redemptoris nostri passionem fugiamus: quia « si compatimur, et conregnabimus . » Ideo dedisti significationem, « ut liberentur dilecti tui » facti ab aeterna poena. Ecce per miserias hujus vitae certificat futuram commutationem, quae videbantur repugnare.
Abbreviated transcription (Latin):
tales qͥ milla tͥhulatioe uł ꝑ suasiõe possint impedi¬
celestia tendãt. Modꝰ tał. In pͥma parte ostñdit se
ñ ẽ impeditũ qͥn saltũ suũ ꝑficiat increpando malos
qͥ uolunt eũ impedire siue ꝑsuasiõib siue tͥbulatiõib¬
crepat malos de neqͥtia sua. ¶ Intentio : nos ad mon̾e
ut nulla tͥbulatiõs ĩpecliam᷑ qͥn a t̾rens ad celestia
saliamꝰ. Ac si dicat increpando malos. ¶os uul

Expanded text:
tales quia nulla tribulatione, vel persuasione possunt impedicoelestia tendant. In prima parte ostendit se non posse impediri, quia saltum suum perficiat: increpando malos, qui volunt eum impedire, sive persuasionibus, sive tribulationibcrepat malos de nequitia sua. Intentio est nos admonere, ut nulla tribulatione impediamur, quin a terrenis ad coelestia transiliamus. Ac si dica
Abbreviated transcription (Latin):
nere homines ⁊ maxime iu deos a ꝑsecutione eccłie. qͣst
ita dic̾et ꝓpħa. Homines putant de debilẽ ⁊ impoten¬
tem cũ patiaris tuos pumri. s o ds qͥs similis crit tͥ: Nul
lus utiq. Et id̾o o d̾s qͥ tacuisti in tẽpore huiꝰ uite ꝑmit¬
tendo tuos puniri. ne taceas in eos malos sentenciã dare
dicens. Tit maledicti in ignẽ cc̾nũ. Neq cõpescaris um

Expanded text:
xime Judaeos a persecutione Ecclesiae. Quasi ita diceret Propheta: Homines te debilem et impotentem putant, cum patiaris tuos puniri, sed o « Deus, quis similis erit tibi? » Nullus: et ideo o « Deus, » qui tacuisti in tempore hujus vitae permittendo tuos puniri, « ne taceas » dare in eos sententiam, dicens: Ite, maledicti, in ignem aeternum, « neque compescaris »
Abbreviated transcription (Latin):
no timori. Humanꝰ enĩ timor. diffidentiã tri¬
buit. diuinꝰ aũ firmam̃tũ spci. Et etiã ꝓmi¬
sit suis. qͦd seipsũ manifestaret eis. Et ħ ẽ.
ut ipse dñs manifestet᷑ illis: i. ut ipsi ha
ideo qͥeqͥd illi faciant. ego faciã me similẽ
let pedes meos de laq̃o: i. affectiones me
metiri. Alii si eleuatis ocułis incedant: ca
te:⁊ tu respiçe. in me. Nec. dico ut ꝯsides
me. ut partẽ s ut miserũ. Et mei mise¬
diligendũ: sic̃ unicꝰ filiꝰ ã prẽ diligitur.
Pauꝑẽ se dic̃ iustꝰ: qͥa ab appetitu t̾reno¬
ꝯsolet᷑. Dico miserere. ⁊ necesse. ẽ: qͥa

Expanded text:
no timori. Humanus enim timor diffidentiam tribuit, divinus autem firmamentum spei. Et etiam promisit suis, quod seipsum manifestaret eis, et hoc es« ut » ipse Dominus « manifestetur illis. » Vel « ideo quidquid alii faciant, ego similem me faciam let pedes meos, » id est, affectiones meirretiri. Alii si elevatis oculis incedant, cadte, et tu « respice in me, » nec dico ut consideres me ut parem, sed ut miserum, et « mei » misediligendum, sicut unicus filius a patre diligitur. Pauperem se dicit justus, quia ab appetitu terrenonsoletur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ meã.i. qͣntũ sim humilis: qͥa nulli me
p̃fero:ł labore meũ quẽ sustineo. disputã.
do ꝯtͣ manifestos malos:⁊ admonendo
eos: l idco dimitte uniũsa delicta mea.
acta or̃one ꝓ se: facit oĩonẽ ꝓ inimitis.
ruti me odio iniqͦ: qͥa ꝓ bonis mala red¬
debant. Et atalib custodi aĩam meã.
ne me ꝯformẽ sͥ reddatł. Et si ipsi nolt᷑

Expanded text:
est, quantum sim humilis, quia nulli me praefero: « et laborem meum » quem sustineo disputando contra manifestos malos, et admonendo eos, et ideo « dimitte universa delicta mea. » Facta oratione pro se, facit orationem pro inimicirunt me odio iniquo, » quia pro bonis reddebant mala. Et talibus « custodi animam meam » ne me sibi conformem reddant: et si ips
Abbreviated transcription (Latin):
noro ut originalia. uel. ea que in pueritia
feci: Delicta ne memineris. s potiꝰ tu
to mei dñe. qͥa tu solus bonꝰ es. Bene
na cognoscenti: sic̃ tib gustanti. Et hec
ideo correptionẽ accipimꝰ: qͥa sicuti lex &
timorẽ. incutit. La malo cessare. facit: ita
qͦq correptio. Uel ꝑ uiã: mandata dñi
possumꝰ acciꝑe. Quiaut̃ extra hanc. uia
sunt̾: his ds nullã legẽ dat. s si pumunł.
iuste agit. qđ punire habemꝰ: cũ dĩ. le
merito agit. quia in hac sola uita ẽ. locꝰ
correctionis. Bene ponit simul dulcis

Expanded text:
noro, ut originalia, vel ea quae in pueritia feci. « Delicta ne memineris, » sed potiusto mei, » quia tu solus es bonus. Bene ui cognoscenti, sicut cibus gustanti: et haec ideo correctionem accipimus, quia sicut lex et timorem incutit, et a malo cessare facit, ita quoque correctio. Vel per viam mandata Domini possumus accipere; qui autem extra hanc viam sunt, his Deus nullam legem dat. Cum juste agit: quod punire habemus cum dicit lemerito agit: quia in hac vita sola est locus correctionis. Bene ponit simul, « dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥb ãpliant᷑ uircutes rex głe. O stendit
dignitatẽ ipsiꝰ regis: int̾ro gando ⁊ respon¬
inp̃lio: in qͦ deuicit. diabolũ. Attollite
ingeminat: ꝑ qͦd ostendit se erga hunc
dnm̃ magnũ affectũ hab̾e. in quo intendit
nos admonere. hunc dñm magno affectu
suscipiendũ ẽe. Iste rex głe ẽ. dñs urtu¬

Expanded text:
in quibus ampliantur virtutes, « rex gloriae. » Ostendit dignitatem ipsius regis, intin praelio, » in quo devicit diabolum. « Attollite, » idem geminat, per quod ostendit se erga hunc Dominum affectum magnum habere, in quo intendit nos admonere hunc Dominum magno affectu suscipiendum esse. « Iste rex gloriae » est
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina maxima ẽ. ad hibenda. Et qͥa
ro doce me: ut. ⁊ ego intelliga & que
at eũ docẽ : ⁊ dirigere. scił qͥa credit euns
saluatorem suum ẽẽ. & qͥa sustinet eum.
Et hoc ost. Tues d̾s saluator m̃s. te susti¬

Expanded text:
stratio, sed doctrina maxima est adhibenda. Et quiaro, « doce me » ut ego intelligam eat eum docere et dirigere, quia credit eum salvatorem esse suum, et quia sustinet eum: et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nomꝰ tuu:  ꝑꝑ peccatũ nͨ: multũ enĩ est.
Hic incipit᷑ de t̾cia parte. describens iustũ
Et hoc ẽ. Homo qͥ timet dnm filialiti
do elegit: notat duo. & qđ ex sola uolun¬
tate. feut: ⁊⁊ qđ eã ab aliis seꝑauit. In qua

Expanded text:
opter peccatum non « multum enim peccatum. » Hic incipit de tertia parte, describens justum Et hoc est, « homo qui timet Dominum » filiali tido elegit, notat duo, et quod ex sola voluntate fecit, et quod eam ab aliis separavit: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ tuũ fiducialit expestant. ñ habe¬
bunĩ erubescentiã d̾ aliqͦ. Sustinentes te¬
ñ ꝯfundent᷑. s om̃s in iqͥ ꝯfundent᷑: tũ qͥa
inique agunt. tũ qͥa suꝑuacue. Et hoc est.
cue. Dicunt᷑ agi illa siue mala sint siue
bona. in qͥb nulla certa expectatio. ẽ. Opta¬
tio ̃ ꝙͣ ponit tantũ ualet qͣntũ affirma¬
tio. Cũ dic̃ sustinentes ñ ꝯfundi. & inqͦs
ꝯfundi: maxime nos admonet ut susti¬
ꝯfido. ñ crubescã: ⁊ id̾o d̾monstͣ mͥ uias
dñe. Benc dic̃ demonstra. qͥa ñ ẽ. multũ
laborandũ in cognoscendis uiis dñi. Et se¬
occulta sũt & rectius ad uitã ducunt. sic̃
semite que stricte uic st̃ ⁊ rectius ad aliꝙͦ¬

Expanded text:
n habebunt erubescentiam de aliquo. Sustinentes non confundentur, sed omnes iniqui confundentur, tum quia inique agunt, tum quia supervacue. Et hoc est: cue » dicuntur agi illa sive bona sint, sive mala, in quibus nulla certa exspectatio est, et optatio quam boni tantum valet quantum affirmatio. Cum dicit, sustinentes non confundi, et iniquos confundi, maxime nos admonet ut sustion erubescam, » et ideo « demonstra mihi vias Domine. Bene dicit, « demonstra, » quia non est multum laborandum in cognoscendis viis Domini: « et seocculta sunt, et rectius ad vitam ducunt: sicut semitae quae strictae viae sunt, et rectius ad civi
Abbreviated transcription (Latin):
stos ostendat. pauci putarent᷑: ostenit¬
cos multos eẽ. noĩando eos gen̾ationẽ cum¬
dic᷑. Nec ẽ. gen̾atõ. Et ostendit duas
partes istꝰ geñationis: actiuos ⁊ ꝯtẽplatiuos
quert᷑ hab̾e dm. ut retro ostiũ sint saltem
Contẽplatiuos: ubi dic̃. q̃rentiũ faciẽ di ia¬
cob: hoc ẽ cognitionẽ ditatis. Deũ iacob
ideo dic̃: qͥa laborant ut dm uideant sic̃ fe¬
ut iacob. Qm̃ qͥdẽ regnũ tale ẽ:⁊ habita¬
tores tã digni: gͦ ouos pͥncipes actollite. por¬

Expanded text:
pserat pauci putarentur, ostendit multos esse, nominando eos generationem. « Haec est generatio. » Et ostendit duas partes istius generationis, activos et contemplativos unt habere Deum, ut retro ostium sint saltem contemplativos ubi dicit: « quaerentium faciem Dei Jacob, » id est, cognitionem deitatis. Deum Jacob ideo dicit, quia laborant ut Deum videant sicut fecit Jacob. Quandoquidem regnum tale est, et habitatores tam digni, ergo vos « principes
Abbreviated transcription (Latin):
angłos p̃cursores xͥ ad infernũ hec dict̃os
Oprincipes .i. demones attollite. portas.iͥ.
ne: hec. dict᷑os. Porte. etñales .i. aditꝰ ad ce
ad inferos. Quis est iste rex głe. quẽ huc ue.¬
& uidentes mirati st̃. Inqͥrentib aut̃ angłis
tã infernalib ꝙͣ celestib: p̃currentes angłi
tionẽ. qͥa rem nuirã ⁊ icredibilẽ annuntia¬
Tre uident᷑.¬
psalmꝰ dł. Loqͥt᷑ in ħ psalmo eccł̃ia
que significat᷑ ꝑddi. Est aut̃ ma¬
tia: eccl̃ia clamans in angꝰtus huiꝰ mundi.
De ipsa ita agit. Pecit iã eleuate. aĩc sue
uias dñi Smonstrare dͥeinde petit miscłia¬

Expanded text:
angelos praecursores Christi, ad infernum haec dicturos: « o principes, » id est daemones, « attollite portas, » id est, ne haec dicturos: « Portae aeternales, » id ead infernum. « Quis est iste rex gloriae, quem huc venvalde admirati sunt. Inquirentibus autem angelis tam infernalibus quam coelestibus praecurrentes angelitionem, quia rem miram et incredibilem annuntiare vident. » Loquitur in hoc psalmo Ecclesia, quae significatur per David: et est materia clamans in angustiis hujus mundi. De ipsa ita agit: petit levatae animae suae vias Domini demonstrari, deinde petit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ d̾s facit eis. &̃ diriget ipsos mansuetos
ad uiã uitẽ. Ipsa nãq correctio: ẽ. directio
eis. qͥa ꝑ eã ⁊ peccã laxant᷑: & uirtutes con¬
fcrunt᷑. Et mites : i. illos qͥ in nat᷑a st̃ sim¬
plices: ⁊ qui nũꝙͣ feri fuerc̃ docebit uias
suas. Docebit iias que mͥ ñ st̃ ꝯtẽpncu

Expanded text:
quam Deus fecit ipsis, diriget eos mansuetos ad viam vitae. Ipsa namque correctio est directio ejus, quia per eam et peccata laxantur, et virtutes conferuntur, « et mites, » id est, illos qui in natura sunt simplices, et qui nunquam feri fuerunt « docebit vias suas.
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ eam spem nob̃ dedit immortalitatis
& impassibilitatis. Quod aut᷑ reꝑatio hu¬
manẽ nature facienda cẽt. in pͥmã die: sig¬
nificauit. creatio mundi scm matĩam fcã
in pͥma die. Sabbatũ nom̃ ÷ tocꝰ septima¬
nẽ. deinde. etiã ostendit ꝙͣ honesti habi¬
tent. in regno illo. Admonet. etiã nos re¬
mouere errores. ampliare. uirtutes. ut. suc
possimꝰ reupere triũphatorẽ nr̃m dnm̃.
Et hoc idẽ ÷ intentio. Et sic̃ aliqͥs admo¬
neret homines alicuiꝰ regni ut diruerent
obtinere. regnũ ꝑ totũ mundũ. ad mon&

Expanded text:
 nobis spem dedit immortalitatis et impassibilitatis. Quod autem reparatio humanae naturae facienda esset in prima die, significavit creatio mundi, secundum materiam factam in prima die. Sabbatum est nomen totius septimanem: deinde ostendit quem honesti habitent in regno illo. Admonet etiam nos removere errores, ampliare virtutes, ut sic possimus recipere triumphatorem Dominum, et hoc idem est intentio. Et sicut aliquis admoneret homines regni alicujus, ut diruerent obtinere regnum per totum mundum, admonet
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam eccł̃iã hoc hab̾e ꝑ int̃nã aspiratio¬
nẽ. Ostensa amplitudine. regni: ostendit
quã digni sint ip̃si habitatores regni. Et
hoc ideo ostendit ꝑ int̾rogationẽ & respõ¬
sionẽ. ut ꝑ hoc. maiorẽ nob reddat certitu

Expanded text:
ipsam Ecclesiam habere haec per internam aspirationem. Ostensa amplitudine regni, ostendit quam digni sint ipsi habitatores regni: et hoc ideo ostendit per interrogationem et responsionem, ut per hoc majorem nobis ostendat certitud
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽc̃. acceptabilia aĩe sue. innuit se ipsũ.
fic̃et nͥ se bona fecisse ostend̾et: supponit.
Nec iurauit indolo ꝓximo suo. Iuraure
qͥdẽ s ñ dolose. qͥbene compleuit qͥcqͥd ꝓxi¬
mo ꝓmisit. Posita dignitate habitatoris:
ostendit ꝙͣ remuñationẽ talis habitator
accipiet bñdictionẽ .i. in hac uita increm̃tũ
uirtutũ: mnalia retͥbutionẽ m̃itor ãdño:¬

Expanded text:
non esse acceptabilia animae suae, innuit seipsum quficeret, nisi se bona fecisse ostenderet, supponit « nec juravit in dolo proximo suo. » Juravit quidem, sed non dolose, quia bene complevit quidquid proximo promisit. Posita dignitate habitatoris, ostendit quam remunerationem talis habitator « accipiet benedictionem, » id est, in hac vitam incrementa virtutum, in alia retributionem meritorum, a Do
Abbreviated transcription (Latin):
rena ũ ꝑmisi depͥmi ab aĩalitate. Et qͥa
ẽ. ñ retrahã ab aliqͦ bono incepto. neq alii
retrahent me: ꝑ q erubescentiã patiar.
siue. corporales irrideant me: i. faciant¬
me irrisibilẽ. Tantũ ualet hec. optatio.
qͣntũ si dic̃et. ñ irridebuns. Et ũe ñ erubes

Expanded text:
non permisi ab animalitate deprimi. Et quia est, non retraham me ab aliquo bono incepto. Neque alii retrahent me, per quod erubescentiam patiar, sive corporales « irrideant me, » id est, faciant irrisibilem. Tantum valet haec optatio, quantum si diceret, non irridebunt, et vere non erubes
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾alis ⁊ seruilis. Sexmnlis. cũ ꝓbonis tẽꝑasib dm
diligimꝰ: q̃ parũ gͣta ẽ. deo: quia sic etiã diligt̃
eũ qͥlibet pessimi. T ibalis : dilectio. qua xp̃m
ꝓpt̾ se ipsũ diligimꝰ nec ab eo aliqͣ tribulatioẽ
tionis iustꝰ iste tͥbulatꝰ dic sedm dilig̾e. Ideo di
sic in exauditione ꝑseu̾abit: uocẽ oĩonis meẽ.
do scio qđ exaudiet. qͥa inclinauit iã aurẽ suã
⁊ potentiã. me libauit. Et qͥa sic inclinauit.
sic ex audiuit: io inuocabo eũ uͭ me ꝑseu̾are
faciat in custodia a peccatĩ⁊ hͥ ĩ dieb meis . i.¬

Expanded text:
is. Servilis, cum pro bonis temporalibus Deum diligimus, quae parum grata est Deo, quia etiam sic diligunt eum quilibet pessimi. Liberalis est dilectio, qua Deum propter seipsum diligimus, nec ab eo aliqua tribulatione tionis justus ille tribulatus dicit se Deum diligere: ideo « dsic in exauditione perseveravit: « vocem orationis meae. » Ideo scio quod exaudiet, « quia inclinavit « jam » aurem suam et potentiam, me liberavit: « et » quia sic inclinavit, sic exaudivit, ideo « invocabo » eum, ut me perseverare faciat in custodia a peccatis: et hoc « in diebus meis, « i
Abbreviated transcription (Latin):
corpis q̃les m interno mali sustinẽt inuenert̃
situs erat sine adiutore iacens: ⁊ piectꝰ in pec¬
catis: nec sue saluti ꝑuidens. H ec me inue¬
mitti ad correctionẽ. Inuenire i tͥbulationẽ
ẽ. eã sͥ a deo ĩmitti ꝓ peccatorũ correttione cog¬

Expanded text:
corporis, quales in inferno mali sustinent: « invenersitus sine adjutore jacens, et projectus in peccatis, nec suae saluti providens. Haec me invemitti ad correctionem. Invenire enim tribulationem est eam sibi a Deo immitti pro peccatorum correctione cog
Abbreviated transcription (Latin):
Facit int̾rogationẽ. eoꝵ ⁊ responsionẽ. inqͣ
responsione describit attribuens ei decẽ uir
admonere: ne p̃sumamꝰ de regno di. sic̃ pleriq¬
qͥ cũ iusti sint. tam̃ filios dei se. ẽẽ. p̃sumunt.

Expanded text:
Facit interrogationem et responsionem: in qua responsione describit justum, attribuens ei decem virtadmonere ne praesumamus de regno Dei, sicut plerique cum injusti sint, tamen filios Dei se esse praesumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
receptores xp̃i possit occid̾e. sic̃ saul abimelech.
nobis exponit hc̃ intellectũ: scił archanũ qd̃¬
illo negotio. cũ uenit dohet. ⁊ nuntiauit sauli
historialit̾. Materia est xp̃c: ⁊ ꝑ oppositũ antixp̃c.¬
Modus talis. In pͥma parte ostendit multã ma¬
litiã ipsiꝰ antixp̃i redarguendo eũ. In scd̾a ꝑdi
Int̾tia parte ostendit qđ nunꝗͣ tales amouebun¬
deant. tm̃ intelligentes cũ dapnandũ. ẽẽ. nunꝗͣ.
ei ꝯsentiant. Et statĩ ꝓpħa ipsũ antixp̃m de sua
erubescert: C ct̾u simala faciunt: erubescunt.
potes deuorare aliqͦs siue ꝑ miracła. siue ꝑ pe¬
nas qͣs potes sc̃is in ferre ꝑmissione dĩ. In hoc

Expanded text:
receptores Christi possit occidere, sicut Saul Abimelech. nobis exponit intellectum, scilicet arcanum, qillo negotio, cum venit Doech, et nuntiavit Sauli historialiter. Materia est Christus et per oppositum Antichristus. Modus: In prima parte ostendit multam malitiIn tertia parte ponit, quod nunquam amovebundeant, tamen intelligant eum damnandum et nunquam ei consentiant. Sed statim propheta ipsum Antichristum de sua erubescere, quia caeteri si male faciunt, erubeseunt; potes devorare, sive per miracula, sive per poenas, quas potes facere permissione Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ inp̾meditate. Nñ salomon. Cor stultorũ:¬
in iusticiã ⁊ tu fecisti dolũ: tu dicosic̃ miracula
acutata cõparabilia nouacule acute. qͥa dolo¬
se iacute decipit: qͥa sic̃ nouacła acuta reno¬
antixp̃c tͥbulando iustos ⁊ sua auferendo. int̾io¬
rem hominẽ pulchriorẽ redddit. uł sic antixp̃c
ꝓmitut innouatione toti mundo. quẽ tñ om̃i¬
no destruit. Hł in ħ cõparat᷑ nouacłe acute qͥ a
tm̃ molles & fragiles decipiendo secat ut nouacła.
Dilexisti malitiã suꝑ benignitatẽ qͥa si natura
aliqͣ tͥ sugg̃ebat bonitatẽ ꝑpessimos mores tu¬
os. illã cõpmebaf. Dilexisti etiã iniqͥtatem ñ
solũ fac̾e s etiam loqtumagis qͣm equitatem.¬

Expanded text:
loqui impraemeditate. Unde Salomon: « Cor stultoruinjustitiam, et tu « fecisti dolum, » tu dico « sicut novaculat comparabilis novaculae acutae, quia dolose et acute decipit: quia sicut novacula acuta reAntichristus, tribulando justos, et sua auferendo, interiorem hominem pulchriorem reddit. Vel sic: Anticmittit novitatem toti mundo, quem tunc omnino destruit. Vel in hoc comparatur novaculae acutae quia tantum molles et fragiles decipiendo secat, ut novacula Dilexisti malitiam super benignitatem, » quia si natura tibi aliquam suggerebat bonitatem, per pessimos mores tuos illam comprimebas. Dilexisti etiam « iniquitatem » non solum facere, sed etiam facere « magis quam loqui ae
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ.i. ñ retinebit in morte. qd̃ si posset: tuc¬
uere suꝑ me cẽt. I Rimicus ñ gaudebitꝰ
ego aut̃ gaudebo. qm̃ suscepisti me ad im¬
mortalitatẽ & adimpassibilitatẽ ꝓpt̃ in¬
sic firmit̾ collocasti. qͦd nicħ deinceps mͥ pos¬

Expanded text:
 in morte, quod si posset, super me esset. Inimicus non gaudebit, ego autem gaudebo, quia « suscepisti me » ad immortalitatem et impassibilitatem « propter insic collocasti, quod nihil deinceps mihi pos
Abbreviated transcription (Latin):
eatꝰ qui¬
intelligit suꝑ egenũ. In finẽ intel¬
hodie filiis chore illi qͥ st̃ rebelles p̃latis suis
iniuste. Fuert̃ ⁊ alii boni de filuis chore qui
cũ cet̾is p̃centorib quos d̾s ꝯstituit in tab̾na¬
cło recitantes psalmos multitudim ualue¬
runt ad amplificandũ cultũ di. Uñ exdras
indicans eos dignos memoria. scd̾m nom̃
cor intitulauit quosda psalmos. attendens
Et qr in illo loco crucifixus fuit dñs. ꝑꝯti.¬
cunt. Titulus sic exponit᷑. Intellectꝰ .i. psal¬
mꝰ iste qui uocat᷑ intellectus qi exponit nob̾

Expanded text:
eatus quiintelligit super egenum. » In hodie filiis Chore illi, qui sunt rebelles praelatis suis injuste. Fuerunt et aliqui boni de filiis Chore, qui cum caeteris praecentoribus, quos David constituit in tabernaculo, recitantes psalmos multum valuerunt ad amplificandum cultum Dei: unde Ezdras judicans eos dignos memoria, secundum nomen, eorum intitulavit quosdam psalmos, attendens et quia in illo loco crucifixus est Domicunt. Titulus sic exponitur: Intellectus, id est, psalmus iste qui vocatur intellectus, quia exponit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenti. ita ut faciat cẽ. suꝑ lectũ do
uocat᷑ lectus: qr mipsa quiescit quedã suꝑi
qͥa ad carnales uoluptates scđm om̃s sensꝰ
corporis: lad motꝰ multos illicitos facit suꝑi
S lectus iste quẽ ñ dicimꝰ doloris: prius
fuit leticie ⁊ ꝯsolationis. qͥa dum pͥmis
ho ꝑstiait inobedientia: p̃fuit ratio an¬
malitati. ita qͦd ipsa aĩalitas scłm nullũ
sensũ corporis moueret᷑ aliqͣm uoluptatẽ
carnis inqua sic subiecta rationi quiesce¬
bat ratio cũ leticia. Postꝙͣ uͦ ab obeai¬
entia discessit: facta ÷ lectus doloris. Srie¬
dũ qͦd ds ad hoc fec̃ suꝑiorẽ ium aĩe scilic¬
uir mulieri. Animalitatis officiũ ÷: hec
t̃rena cõmode disponere. ⁊ sẽꝑ debet ra¬
& ad assignandas has duas potentias aĩe
qͣrũ alt̾a pre cẽt. alt̾a subẽẽt: cauit ds mas¬
cłm ⁊ feminã qͦrũ mascłs qͥ p̾ẽ. significat ro¬

Expanded text:
intelligenti, ita ut faciat eum esse « super levocatur lectus, quia in ipsa quiescit quaedam viquia ad carnales voluptates secundum omnes sensus corporis, et ad multos illicitos motus facitSed lectus iste, quem modo dicimus doloris, prius fuit laetitiae et consolationis: quia dum primus homo perstitit in obedientia, praefuit ratio animalitati, ita quod ipsa animalitas secundum nullum sensum corporis movebatur ad aliquam voluptatem carnis, in qua sic subjecta rationi quiescebat ratio cum laetitia. Postquam vero ab obedientia discessit, factus est lectus doloris. Sciendum quod Deus ad hoc vir mulieri. Animalitatis officium est, haec terrena commode disponere. et semper debet eset ad significandas has duas potentias animae, quarum altera praeesset, altera subesset, creavit Deus masculum et feminam, quorum masc