comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. S indiem exẽpli grã
centesimum impatum est statr¬
libero ut pecẽam solueret. neq
initium temporis eius qd̾ fu¬
turum ẽẽt. ascriptum ẽẽt. adita
hr̃ditate.cedere dies incipit. qr
absurdum uisum ẽ. ante die
preterire quã is existeret.quem
oportet accipere⁊ hoc inomib
qui dare heredi iussi sunt. dicẽ¬
dumẽ. Igitur ⁊ legatario exadi¬
le si m̃s erit liber esto legatu.
uł hr̃ditatem sine condietõe
ei ded. dem̃ cum alienauit. de
bebitur domin cius legatu
uł hereditas. uł uissu cius adi¬
n potent. Nam id expressit. si
m̃s erit ul mnlib̾tatem dãdam.
quo futurum erat ut ĩpedirẽt
libtas etiam si expressum ñ ẽet.
Sepe nũmero tamẽ. mutatur
rei affectus.quamquam io exp̃c¬
serit testator. quod ⁊ si ñ fecisset.¬
diem fideicominissi uenisse. c̃
et cui erat relictum cum ad.
pellatio. exgermania iudicauit
nissus est. nouissimo eius tem¬
poris dic legatum debebitur.
et libertas obtigerit.
to subhac condictione si rati¬

Expanded text:
m Si in diem exempli gratia centensimum imperatum est statulibero, ut pecuniam solveret, neque initium temporis eius quod futurum esset, adscriptum est, adita hereditate cedere dies incipit, quia absurdum visum est ante diem praeterire, quam is existeret, quem oportet accipere. et hoc in omnibus, qui heredi dare iussi sunt, dicendum est: igitur et legatario ex adile, si meus erit, liber esto": legatum vel hereditatem sine condicione ei dedit: deinde eum albebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas, etiamsi expressum non esset. saepenumero tamen mutatur rei effectus, quamquam id expresserit testator, quod et si non fecissetdiem fideicommissi uenisse, cumet, cui erat relictum, cum ad pellationem ex Germania iudicavit.iussus est, novissimo eius temporis die legatum debebitur et libertas optingit. Vto sub hac condicione "si rati
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. si ancie nõ nupsit.int̾eẽ an
fraus legi fcã eẽt. Nam si ita es¬
s que alibi nupcias nõ facile pꝰ¬
sit inuenire. int̾pretandum ip¬
so iure rescindi ꝙ fraudamde le¬
gis grã ẽẽt ascptum. Legem eĩ
legatum ẽ pendente cõditione
moratur. heredem suum obliga¬
tum relinquit.

Expanded text:
interesse, an fraus legi facta esset: nam si ea esset, quae aliubi nuptias non facile possit inuenire, interpretandum ipso iure rescindi, quod fraudandae legis gratia esset adscriptum: legem enim legatum est, pendente condicione moriatur, heredem suum obligatum relinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nerat. scribit. exduob scrip¬
tis hrdib. si unus regatus sit.
tibi hrditatem restituẽ.tu ti¬
tio ctam summam dare. ⁊ bñ¬
fitio legis falcidie. in restituen¬
do hr̃s utatur.qͣntominus p̃
dare debet.nam ⁊ sialiohr̃de in¬
stituto iussus est. seruo titiida¬
re. ip̃i seruodatur. quia q̃ facti
sunt.non traseunt ad dñm̃
q̃madinodum si michiant
seruotitii stipulatus sum ñ ti¬
tio. s seruo enis dan pot̃. ⁊ hec
u̾ba sunt s cum hrdi dare ius¬
sus ẽ.in deanns ne domino
dadum sit.⁊ ꝯsequens ẽ. ⁊ hic
seruo daricte statulib. qn dṅo
dare deb̾eat. ñ ẽ dubium/ ccͣ q
domino debet dare. ñ implet
conditoem dando seruo enis.
meuł nolentemplere potest.¬
¶Cum brditas extrebelliano
senatus.con.restituta ẽ. hr̃di
dandum ẽ. ut inpleatur ꝯdi¬

Expanded text:
rum scribit, ex duobus scriptis heredibus si unus rogatus sit tibi hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituendo heres utatur, quanto minus tibi dare debet. nam et si alio herede instituto iussus est seruo Titii dare, ipsi seruo datur, quia quae facti sunt, non transeunt ad dominum, quemadmodum, si mihi aut seruo Titii stipulatus sim, non Titio, sed seruo eius dari potest: et haec uera sunt.Sed cum heredi dare iussus est, uideamus, ne domino dandum sit: et consequens est et hic seruo dari.Certe statuliber quin domino dare debeat, non est dubium.Contra qui domino debet dare, non implet condicionem dando seruo eius, me uel nolente implere potest.Cum hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est, heredi dandum est, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
nus tuus te uia publica cuz
ad parẽdum ꝯditõi ire uelles.
ire ꝓhibĩt nec ꝑte staret. qͦ
minus agẽdo obcalũpniam
eum submoueashiidies ꝯdi¬
tõi ñ inputabuntur.¬
¶Quidam ita legauãt. si publiꝰ
cornelius inp̃esam qͣm infũ¬
dum seianum feci.Hrdimeo
dedit. tuiiii hr̃s m̃spublio cõ¬
nelio fundum seianum dato.¬
cassellius aiebat.⁊̃ p̃tium fũ¬
didari debe.offilius inpense
u̾bonegat p̃tium significari.
s eos dum taxat. sumptusqͦs
in eum pa quam ẽp̃tus eẽt fec̃.
deductis fructib inpẽsarum
rõ hr̃i deb̾at. ⁊ hoc magis ueru
pecumas cuiq legaui. eas hr̃s
m̃s. si mat̾ meamoritur dato.
mortuo patre.f. titius uixerat¬
⁊ uiua matre.f. decesẜat. mortu¬
amatre.hr̃dib titii legatum
soluẽdi di es adiecta. uideamꝰ
inꝗdlabeo. ne id fłm sit. qr in
cħ̾ intersit. utrum ita scribat᷑.
q̃s pecumas cͣm legaui.eas he¬
res nĩs. nͥ mat̾ meamoritur. da¬
to an ita.simat̾ mea moritumr.

Expanded text:
nus tuus te uia publica, cum ad parendum condicioni ire uelles, ire prohibuerit nec per te staret, quo minus agendo ob calumnias eum summoueas, hi dies condicioni non imputabuntur.Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'.Cascellius aiebat etiam pretium fundi dari debere, Ofilius impensae uerbo negat pretium significari, sed eos dumtaxat sumptus, quos in eum posteaquam emptus esset fecit. deductis fructibus impensarum ratio haberi debeat: et hoc magis uerum pecunias cuique legaui, eas heres meus, si mater mea moritur, dato': mortuo patre familias Titius uixerat et uiua matre familias decesserat. mortua matre heredibus Titii legatum soluendi adiecta. uideamus, inquit Labeo, ne id falsum sit, quia nihil intersit, utrum ita scribatur: 'quas pecunias cuique legaui, eas heres meus, si mater mea moritur, dato' an ita: 'nisi mater mea moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
admodum pr̃atione fidenis¬
commissorum ⁊ legatoru
hr̃s exhoneratur. ⁊ pp̾torer.
ita ⁊̃ ipse ꝑtem ssequi debet¬
diu̾sum est si falcidia in tue¬
niat ⁊minuat legatum.nã
his casib nich repetetim. qr ĩ
solidum ꝯditiom paretur.¬
¶Item scinditurns dãdi.si is
cui legatum ẽ. non pot̾it ꝑtẽ
brditatis si bi relictam cape¬

Expanded text:
admodum praestatione fideicommissorum et legatorum heres exoneratur per praetorem, ita etiam ipse partem consequi debet.Diuersum est, si Falcidia interueniat et minuat legatum: nam his casibus nihil repetetur, quia in solidum condicioni paretur.Item scinditur ius dandi, si is cui legatum est non potest partem he reditatis sibi relictam
Abbreviated transcription (Latin):
A
epafroditi constituent. Uerum
etiam quas rationes. q̃q instru¬
menta tradere aut erhibere dnis
suis debeat. cuius sine̾ cum fĩt
sat̾factumi. nõ ĩpedietur epafro¬
dictiomb disiunctm poitis
liber ẽẽ iussus. eam condictõem
eligere põt. que sibi leuior eẽ ui¬
detur.legato uero eo mo relicto.
legatarium nouissime condic¬
cioni parere oportet. ¶Hrdi dãc
x. iussus ⁊ liber eẽ ⁊ hrois heredi
dando puemet adlib̾tatem ꝙ̃

Expanded text:
a Epaphroditi constituent, uerum etiam quas rationes quaeque instrumenta tradere aut exhibere dominis suis debeat: cuius sententiae cum fuerit satisfactum, non impedietur Epaphr disiunctim positis liber esse iussus eam condicionem eligere potest, quae sibi levior esse videbitur: legato vero eo modo relicto legatarium novissimae condicioni parere oportet. Heredi decem dare iussus et liber esse et heredis heredi dando
Abbreviated transcription (Latin):
le mag̾quam cuale debituz
spectãdum eẽ eͥo ure utimur.¬
Qui dotalem fundum.nul¬
lum hẽbatata legauãt. fund̾
cornelianum q̃milla doti mͣ
dederit.ei hr̃s dato. labeo offi¬
lus trebatius. nderũt. fund̾
nicħominus legatum eẽ. qr
cum fundus cornelianis in
rerum nã sit.demostratio fłale¬
gatum nõ ꝑimit. ¶Terminꝰ
minor quorum arbitratu mo
tiispubliis corneliis ad mo¬
num̃tum meum edifficãdu.
meretur. idem ⁊ ego et ꝓculus
probamus.
relictañ statim s cum ꝯditio
extifit. deberi incipint. iõq
ĩt̾im legari ñ potuerunt.

Expanded text:
le magis quam ciuile debitum spectandum esse, et eo iure utimur.Qui dotalem fundum nullum habebat, ita legauerat: 'fundum Cornelianum, quem illa mihi doti dedit, ei heres dato'.Labeo Ofilius Trebatius responderunt fundum nihilo minus legatum esse, quia, cum fundus Cornelianus in rerum natura sit, demonstratio falsa legatum non peremit.Thermus minor quorum arbitratu monauerat: 'Luciis Publiis Corneliis ad monumentum meum aedificandum meretur: idem et ego et Proculus probamus. relicta non statim, sed cum condicio exstiterit deberi incipiunt, ideoque interim delegari non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicilł legatum explicetur. tñ
extestõ ualeat. sola qͦr quan¬
titas incochicillos delata ẽ nã
⁊ ap̃uet̾es legata talia tuere.
heres dato.¬
ueꝯditio adgñs
psonarum.ñ adc̾tas ⁊ notas
ꝑsonas ꝑtineat. eam existima¬
data fuñt. eam referre debemuᷤᷤ
ad eum dum taxat gͣdum. qro
tum erat.in quo foro.labeo a¬
it si ñ appareat.ꝗd mortuus
senzent. in enis municipii fo

Expanded text:
dicillis legatum explicetur, tamen ex testamento ualet solaque quantitas in codicillo delata est. nam et apud ueteres legata talia fuere: heres datocondicio ad genus personarum, non ad certas et notas personas pertineat, eam existimadata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo tum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii fo
Abbreviated transcription (Latin):
neo dare iusserit. quia ꝯputati¬
one facta. que semꝑ inꝑsõa eni
introducitur. ñ amplius legio
cesse porciomis ad eu subsidẽt.¬
¶Cum uir uxori si alibis ne nuͬ¬
psent. in annos singłos aliquid.
legaint Qurd iuris sit.Iul. i.¬

Expanded text:
putatione facta, quae semper in persona eius introduceretur, non amplius leg‹e› concessae portionis ad eum subsideret.Cum uir uxori 'si a liberis ne nubserit' in annos singulos aliquid legauit, quid iuris sit?Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
ad puerum pueniret. uel a
septitia uł ab hr̃dib poturiᷤ¬
ut maturnis uoluiss testatͥs
adsubstitutos id transferren
ꝗcquam mutat. qd septitia
añ decessit. nam ⁊ si puer ui¬
ueret. ñ prius septitie hrdes.
iquis eum quem
ip̃e manumitt̾e non pot̾at le¬
gauĩt. ⁊ ita ut eum legatariꝰ
manumitt̃et. ⁊ si alegato non¬
ñ repellatur. ñ ẽ ꝯpellendus
bit. ⁊ tñ alegato non eẽ repel¬
lendum eum. qm̃ mag̾ lega¬
tarium aliqd ꝯmodum testa¬
tor in hoc ẜuo. qͣm h̃rdem hre
uoluisset.

Expanded text:
ad puerum peruenire uel a Septicia uel ab heredibus potuisut maturius uoluerit testatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae heredes i quis eum, quem ipse manumittere non poterat, legaverit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est compellendus,ibsit, et tamen a legato non esse eum repellendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in hoc servo quam heredem habere voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditõe ita manuissus eẽt.
num qͣm adlib̾tatem puẽtr¬
rum.si pinprudẽtiam minꝰ
solutum eẽt.hec ita accipien¬
da ait. si qñ isqui roẽs reddere
iussus ẽ. paliq̃m errorem sine
dolo. mataroes reddiderit. ut

Expanded text:
one ita manumissus esset, umquam ad libertatem peruenturum, si per inprudentiam minus solutum esset. haec ita accipienda ait, si quando is, qui rationes reddere iussus sit, per aliquem errorem sine dolo malo ita rationes ediderit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cautum ẽ s si ꝯ trou̾sia sit. de
sisse de defunctum ille ad¬
mittetur s si cui qĩlib̾to. idẽ¬
⁊ int̾ libos legatum fui̾t. nõ
io circolegatum amittitur.
qr pa anulos abĩpatore acce¬
pat.nam honor eius auctus
¶Siquis legaui̾t remita simõ¬
tis tp̃r eius erit. nec tẽ enis in¬
uenitur. nec extimatio enis
legari uidebitur. Quid ẽgo
siquis ita scripẜit. stichum
⁊ pãfilum titio do lego. si mei
erunt cũ moriar. ⁊ unum ex
his alienauit. anuł alt̾ pos¬
sit alegatario uẽdicari.pla¬
cet uẽdicari.nam hc̃ ẜmonẽ
licet płalis sit. ꝓ eo pot̃ acci¬
pi.atq si seꝑatim dixiss. stiͥ¬
chum si meus erit c̃ moriar.

Expanded text:
cautum est. Sed si controversia sit de sisse de se defunctum, ille admittetur. Sed si cui quasi liberto, id est inter libertos legatum fuerit, non idcirco legatum amittit, quia postea anulos ab imperatore acceperit: nam honor eius auctus Si quis legaverit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius invenitur, nec aestimatio eius legari videbitur. Quid ergo, si quis ita scribserit: "Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar" et unum ex his alienaverit, an vel alter possit a legatario vindicari? placet vindicari, nam hunc sermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accipi, atque si separatim dixisset: "Stichum, si meus erit cum moriar".
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si ꝯditio defecĩt ps quam uẽ¬
dicaturus eras michi ace̾scat.
chusañ aptas tabulas deces
remãsuramis ⁊ si ut̃q uiuẽt.
ꝯstichus nollet eam uxorem
ducẽ. cum mułr pata eẽt nub̾e.
illi qͣdem legatum debetur. sti¬
chi aũt portio. inutił fiebat.
ñam cum uni ita legatum sit.
titio si seiam uxorem duxĩt. hor̃s
m̃s .c. dato. si qdem seia mori¬
atur. defectus ꝯditõe intelłr.
at si ipẽ decedat. icħad hr̾dez
suum transmitt̾et.qr morte
eius ꝯditio defecisse intelłr.

Expanded text:
si condicio defecerit. pars quam uindicaturus eras mihi adcrescat. chus ante apertas tabulas decessremansuram. sed et si uterque uiueret et Stichus nollet eam uxorem ducere, cum mulier parata esset nubere, illi quidem legatum deberetur, Stichi autem portio inutilis fiebat. nam cum uni ita legatum sit: 'Titio, si Seiam uxorem duxerit, heres meus centum dato', si quidem Seia moriatur, defectus condicione intellegitur: at si ipse decedat, nihil ad heredem suum eum transmittere, quia morte eius condicio defe
Abbreviated transcription (Latin):
se iurare nissus ẽ.soluere uir.¬
legatur.aut cum alt pure al¬
ter sub ꝯditõe heres scriptus
ẽ ps legatiuł hrditatis defiti¬
ente ꝯditõe accrescit.⁊ hr̃di
eius cui pure legatum.ł h̃r

Expanded text:
se iurare iussus est solo iurelegatur aut cum alter pure, alter sub condicione heres scriptus est, pars legati uel hereditatis deficiente condicione adcrescit etiam heredi eius, cui p
Abbreviated transcription (Latin):
toe legatum.si infamilia nup¬
ꝯsiss audetur inpleta ꝯditio s.¬
statim atq ducta ẽ uxor.q̃m¬
uis ñ dumincubiculum ma¬
riti uemĩt.nuptias enim.ñ ꝯ¬
cubinatus s ꝯsensus facit.

Expanded text:
cione legatum 'si in familia nubsisset', uidetur impleta condicio statim atque ducta est uxor, quamuis nondum in cubiculum mariti uenerit. nuptias enim non concubitus, sed consensus facit.
Abbreviated transcription (Latin):
um uir uxori qnͣ libe¬
ros hebit. fundum legat. si
mulr diuortio fcõ liberos ex
redierit.ñ intelłr expleta ꝯdi¬
tio. ꝙ testatoremin̾simile nõ
est. dehis lib̾is senfisse. qse in
hr̃s scriptus erit. subꝯditioẽ.¬
si iuraĩt se .x. daturuent mo¬

Expanded text:
um uir uxori, quandoque liberos habebit, fundum legat, si mulier diuortio facto liberos ex redierit, non intellegitur expleta condicio, quod testatorem uerisimile non est de his liberis sensisse, qui se heres scriptus erit sub condicione 'si iurauerit se decem daturum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditoes. si nauis exasia uene¬
rit.sititius ꝯsul fes erit.quã¬
uis ĩplete eent.mpedient hr̃¬
dem circaadeundam brdita¬
tem. q̃m diu ignoraret eas ĩ¬
pletas eẽ. Que uo exiure ne¬
nirẽt. in his ncħ̾ampliuse¬
xigẽdum.qmut inplete sĩt.
uelutisiꝗs se filium. fannł.
existimat. cum sit pat̾ pot̾it
tabule testĩ apte sint adire
h̃rditatem poterit.

Expanded text:
iones 'si nauis ex Asia uenerit' 'si Titius consul factus erit', quamuis impletae essent, impedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius exigendum, quam ut impletae sint. ueluti si quis se filium familias existimat, cum sit pater familitabulae testamenti apertae sint, adire hereditatem poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ESATIS
linquimtur.aut
ascribitursant si
insit cum die
cͥtus ascriptus
solui tam̃ possunt. quia cͥtu
est ea deberi dies aũt incͥtus ẽ.
cum ita scribitur. hr̃s m̃s cum
morietur.x. dato.nam diem
incͥtummors h̃t enis. ⁊ iõ si le¬
gatarius añ decesserit ad hr̃¬
dem eius legatum ñ transit.qr
ñ cessit diesuiuo eo.qͣmuis
c̾tum fin̾t moriturum h̃rde¬
inest aũt conͣditio legatiuely¬
ti cumita legamus ꝙ exaretr¬
sa natum fuerit.hr̃s datosaut
fructus ꝗ exeo fundo ꝑcepti fe

Expanded text:
egatis linquuntur aut dscribitur aut, siinsit.Cum dies certus adscriptus solui tamen possunt, quia certum est ea debitu iri.Dies autem incertus est, cum ita scribitur 'heres meus cum morietur, decem dato': nam diem incertum mors habet eius. et ideo si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, quamuis certum fuerit moriturum heredem.Inest autem condicio legati, ueluti cum ita legamus: 'quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato' aut 'fru
Abbreviated transcription (Latin):
uł filius. sine nissu patris rił
dominiꝯ ditoem inpłe possũt.
quia eo fcõnemo fraudatur.
tate aliqd lucratur Qui alic̾
arbitratu momm̃tum facẽ
nissus sit. si is cuius arbitriũ
aut rei arbitran noht. ¶Si
seruos cͥtos quis manumisis¬
si. hr̃s eẽ nissus erat. ꝗbxdam
bat parere posse ꝯditõi. nec ne.

Expanded text:
us familias sine iussu patris uel domini condicionem implere possunt, quia eo facto nemo fraudatur. tate aliquid lucratur, qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitrium aut rei arbitrari nolit.Si seruos certos quis manumississet, heres esse iussus erat. quibusdam bat, parere posset condicioni nec ne.
Abbreviated transcription (Latin):
lud dicẽdum erit face̾ ꝯditõe.
michi hr̃s ñ erit. dampnas
esto ẜsdare. ⁊ primus hr̃s exti¬
tit. legatum nõ debebitur. si pͥ¬
ta debitam portoem occupet.
legata q̃ sic data sunt.si patõ¬
nus hr̃s non erit.nõdebet co¬
hr̃s patroni pr̃are. ¶Suta¬

Expanded text:
lud dicendum erit facere condicionmihi heres non erit, damnas esto secundus dare' et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Pta debitam portionem occupet, legata quae sic data sunt 'si patronus heres non erit' non debet coheres patroni praesta
Abbreviated transcription (Latin):
depotãte lega¬
filiusms̃ maior exarca mea.
x.substułit. hr̃s minor filius.
x. demedio sumito. debetur le¬
gatum. qr id circo relictũ est.
ut ꝯditio filiorum exeq̃retur.
ionumtõposuerit. hr̃s esto.
si patus ẽ pone. s locus amu¬
incipib ei ñ datur. sab̾. ꝓculꝰ

Expanded text:
egafilius maior ex arca mea decem sustulit, heres minor filius decem e medio sumito', debetur legatum, quia idcirco relictum est, ut condicio filiorum exaequaretur, municipio posuerit, heres esto.' si paratus est ponere, sed locus a municipibus ei non datur, Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
setut hr̃s sidicat se instra ture¬
laria ñ inuerisse. Nam cu̾m ex
omnibbone fior idiciis ꝓpdo
lum desunci hr̃s tr̃atur. ⁊dem
puto ẜuadum ⁊ intutele actõe.
s ꝯscitutõib subuẽtum ẽ igno¬
rãtie hr̃dum. hoͣc en tunc obser¬
uãdum ẽ. cum post mortem ty¬
toris hr̃s ꝯuenatur. ñ a lite ꝯtes¬
tata rutor decesserit. namlitiss
testatẽ ⁊ penales actões tr̃asmit¬

Expanded text:
setur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres teneatur, idem puto obseruandum et in tutelae actione. sed constitutionibus subuentum est ignorantiae heredum. hoc tamen tunc obseruandum est, cum post mortem tutoris heres conueniatur, non si lite contestata tutor decesserit: nam litis contestatione et poenales actiones transmit
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. exhono ⁊ equoꝯstitui a
indice optet.. ¶Sidenisiores
atutorib nominati.si p̃sentes
fuerunt.⁊ non cẽdixeruntano
mina sua ꝑferri mnacta publi¬
ca passi sunt. equum ẽ pĩn tene
Natqo si iure legittimo stipłom
terpoita finss eadem cã in detrr
ꝯfirmatorum.qui.s.cum idoẽos
eẽ tutores afsirmauĩnt. si denisso
Sicum fidenissorib
cutoris. xstipłatione rẽ salua
fore agẽtur. eas dem reput tr̃es¬
Bebunt quas tutor.
rumq froenissores ndicem ac¬
ceñaudice defuncto. priusqua
ad eumiretim. ec̃ solos fideuisso¬
res alt iudex datus est. offitio co¬
gnoscẽtis ꝯuemet. si tutores sol¬
nẽzo sit. ⁊ amministratio nõ di¬
spͦ s comunis fuit. portõnu¬
irilium admitt̃e rõnem exper¬
sona tutorum.

Expanded text:
debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet. Fideiussores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica passi sunt, aequum est perinde teneri, atque si iure legitimo stipulatio interposita fuisset. eadem causa uidetur adfirmatorum, qui scilicet cum idoneos esse tutores adfirmauSi cum fideiussoribus tutoris ex stipulatione rem saluam fore agetur, easdem reputatbebunt, quas tutor. rumque fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conueniet, si tutores soluendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum uirilium admittere rationem ex persona tutorum.
Abbreviated transcription (Latin):
gotia geixit. an q̃ĩptutore ne¬
gotia gesẜit. tñatur queritur⁊
est uernus cessare bãc ac̾tõem.qr
officio curatoris functus ẽ. siqͥs
tam̃  tutor non eẽt.ꝯpulsus ap̃¬
tore uel ap̾side. dum se putat tr¬
rorem gessit tutelamandẽdu¬
est an pro tutore tñatim. et
magis ẽ. ut quamnis ꝯpulsus
gesrit. tñri tñ debe̾at. quia aĩo tu¬
roris gesẜit. cum tutor non eẽt.
at iste curatornon qͣ̃i tutor set
utrum solummõ inidꝙ gessit.
buit ⁊ si ꝗdem oĩo non adting̃
eorum que ñ gessit tñatur. ⁊ rec¬
te actems tñbitur si alius ge¬
sturus finti s ⁊ si cognito qd̾ tu¬
torñ funt abstinint se abãm¬
instratoe indeamus an tñatur.
si nẽcc̃ios pupilli ñ certioraũ.
rem pupilli uẽdidit. nec eausu¬
capta ẽ. petet eam pupillus qm¬
tutoris ñ ẽ rerum pupilliam¬
Iministrati t̃ cutor utatesollmr¬

Expanded text:
t, an, quasi pro tutore gesserit, teneatur, quaeritur. et est verius cessare hanc actionem, quia officio curatoris functus est. si quis tamen, cum tutor non esset, compulsus a praetore vel a praeside, dum se putat tutorem, gesserit tutelam, videndum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamvis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed unt. Sed utrum solummodo in id quod gessit buit? et si quidem omnino non attigit eorum quae non gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit. sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se administratione, uideamus, an teneatur, si necessarios pupilli non certiorauit, rem pupilli vendidit nec ea usucapta est, petet eam pupillus, quamtutoris est rerum pupilli administratio.
Abbreviated transcription (Latin):
rogetur hrditatem an filiue
patrem suum si suspectam di¬
cat hrditatem cogere possit. et
nõ ẽ dubium.patrem afiliõ p
p̃torẽcogiposse. ⁊ si id fidciomi¬
sum ad castrense pecculiuz spec¬
munus militie sustinebat. ali
gis dicẽdum erit posse eum po¬
stularent pat̾ sinis cogat᷑ adi
reꝗrestituere hrditatemquã¬
uis cc̃ obsequium patris debi¬
tum uidetur id qd̾ desideratur.¬
b̾tate quis hrditatem restitue̾
siue directadata sit lib̾tas siũ
fidei commissariadici pot̾it. ex̃
aẜuo suo ñ posse cogiadire hr¬
ditatem. qmus si sponte adis
cogẽtur pr̃are fideiꝯmissariam¬

Expanded text:
re hereditatem, an filius patrem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse. Sed et si id fideicommissum ad castrense peculium specmunus militiae sustinebat aliovgis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituere hereditatem, quamvis contra obsequium patri debitum videtur id desideraturtate quis hereditatem restituere, siue directa data sit libertas siue fideicommissaria, dici poterit eum a seruo suo non posse cogi adire hereditatem, quamuis, si sponte adisset, cogeretur praestare fideicommissar
Abbreviated transcription (Latin):
stitue olidum adire hr̃ditatẽ
et restitue cogẽturcum nich ho¬
neri ⁊p̃ eorremãsurum sit.Si
egobrs institutus et rogatus
sim sticum̃ mamimitt̾e.uł aliꝰ
legatanus. fidei aũt ꝯmissum
mee sit ut titio hrditatem resti¬
tuam. dem̃ titi fider commissu¬
sit. ut sticho eandẽ re reddẽt. stic
cogẽ me p̾ot adire ⁊ restitu̾e hrti¬
tatemtał quoq caũs adiuopi
ot̾minatus ẽnam ẜuouni exl
brdib legato. ꝑfideiomissum
erat abeolib̾tas data ⁊ abaltero
apamphilo testatore. legatus
eeum q̃ teodorus postq̃m adie¬
ritbrditatem.ꝓriusq̃m acohr̃¬
de enisdem pamphiliadiretur
hrditas adiustam lib̾tatem ꝑ¬
duxita obh̾ineum caum resꝑ
ducta ẽ. ut isqui legau̾intestatꝰ
eẽ ñ possit. hermia postulãtetitiꝰ
euaristus ꝯpellendus ẽ picło eiꝰ
adire ⁊excã fidiomissi brditatẽ¬

Expanded text:
dire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos remansurum.Si ego heres institutus et rogatus sim Stichum manumittere uel alius legatarius, fidei autem meae commissum sit, ut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem.Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legauit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est pericul‹o› eius adire et ex causa fideicommissi hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
cum hr̃s es alienum uł legatẽ
deducit.et cum conuenitur ac̾¬
ditorib uł legatarus restitu¬
ta sibi extrebelliano br̃ditate.
debe aut deductoem eum ñ pa¬
ti abhrde aut caue illi brdem
defensum in adusus legatari¬
os cet̾osq. Siquis hr̃s institu¬
tus rogatus fuerit hrditatem.
ñ totam̃ s ptemrestituere uel
si duobr restitue sit rogatus. et
alt̾ exhis uelit sibi restitui hr¬
ditatem alt̾ recuset. senatus cẽ¬
suit utroq cãu exhoneran euz
qui suspectam brditatem dic̃
totamq b̾rditatem transire
ad eum qui adire cog̾it. s ⁊ siq
rogau hrt suũ restitue. s heredi¬
tatem seie. q̃ ad eum puenerat¬

Expanded text:
cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cauere illi heredem defensum iri eum aduersus legatarios ceterosque.Si quis heres institutus rogatus fuerit hereditatem non totam, sed partem restituere, uel si duobus restituere sit rogatus et alter ex his uelit sibi restitui hereditatem, alter recuset: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit.Sed et si quis rogauit heredem suum restituere, sed hereditatem Seiae, quae ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
rogaũ lib̾is sins post mortez
patris eorum brditatem suã
restitue uł quisquis eoru fir¬
eẽt eisdem emãcipatis apatẽ
suo uitricus restitinsse br̃di¬
tatem dicebatur mox alt̾ ex
filiis unio patre decessisse. q̃¬
rebaturan is qui suꝑ erat ex
filiis ꝑtem frĩ suo restitutam
pet̾e possit qͣi p̾mature data.

Expanded text:
rogauit liberis suis post mortem patris eorum hereditatem suam restituere uel ei qui eorum superesset: eisdem emancipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam.
Abbreviated transcription (Latin):
totamq hrditatem adeũ cui
restituitur ꝑtinere/s ⁊ si milesio¬
gauerit qmres italicas restitu¬
erẽ.uł res ꝓuintiales dicendii
suspectam dicẽtem cogi adire. et
it. qua rõe excerta remiles h̃rdez
institue pot̾actiones q̃ ei dabũ¬
tur.pari roẽ ⁊̃ extre belliano tran¬
sibunt actiones et qmius pla¬

Expanded text:
totamque hereditatem ad eum cui restituitur pertinere.Sed et si miles rogauerit quem res Italicas restituere uel res prouinciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et rit, qua ratione ex ce‹r›ta re miles heredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones: et q
Abbreviated transcription (Latin):
tant. qĩ extrebellian ꝯrestituta
brditateMetianus s criy cu
quis exfideicomrissarisab¬
eet. et p̾sentes des̃ide̾nt suo pi¬
culoadire hrditatem. rannla¬
tisq insolidum actõibrinen
qui coegita ꝯsentes si uelĩt fi¬
dei cominissum suscipe ap sen¬
te petãt et ꝯs equentait.nec qͣr¬
tam eum retenturum adu̾sus
ꝯfideicoramissarios suos. quia
nec h̃r̃s potuit.¶  demmetis nuᷤ
b rogatus ẽ restitue brditate.
cogente aliquo adire. possit ⁊ĩ
horum qui idͣñ desiderauint.
portõib falcidie bnfitiouti.
siue ip̃i quoq desiderent sibire
utimur ut totum trãseant ad
eum qui cogit dĩequẽs erit di¬
cere q̃rte retentionem amisis¬
se cum qui coactus ẽ. quia ĩso¬
lidum actoes trãsierunt meũ
oui cogitplane si ꝓponas fidi
cominissarium nita coegisse
ut tota hr̃ditas inse transfera¬
tur cum cepint cet̾i desiderare

Expanded text:
tant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si velint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum adversus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit. Idem Maecianus bus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit et in horum, qui id non desideraverunt, portionibus Falcidiae beneficio uti, sive ipsi quoque desiderent sibi reoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui cocommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
mittetur trebellianum senatꝰ
consultum. Cum qdam duoᷤᷤ
brdes instituĩt eosq inuice
substitĩt. et ab his petierit. si¬
ueut̾q siue alt heres eẽt ũ hr̃¬
ditas sua exꝑte dimidia resti¬
tueturalicin post qnq̾nniu.
et si scripti suspectam brditate
dicãt. fidei cominissarius aũt¬

Expanded text:
itteretur Trebellianum senatus consultum.Cum quidam duos heredes instituerit eosque inuicem substituerit et ab his petierit, siue uterque siue alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti sus‹pec›tam sibi hereditatem dicant, fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
et adire ⁊ sibirestitin. s hisd¬
mum ad q̃m actões transire
possunt. n enim equũ ẽ ad
quem h ꝯpelli adire brdita¬
temait emolum̃tum quade
hrditatis refundat. ip̃e uero
honerib hrditatis obstricty
relinquatur. qrsi fideiꝯmissy
pecuniarium alicui fin̾t reli¬
ctum cessat ꝯpulsio.tam ⁊ si
indepntatis cautio offerat᷑.¬
pm̃ ⁊ qui hr̃ditatem rogatur
restituere is demum ꝯpellitir
restitu̾e. S ⁊ siꝗs bona roga¬
uł pecunam̃ rogetur. ułum¬
u̾sam remmeam.¬

Expanded text:
est adiri et sibi restitui, sed is demum, ad quem actiones transire possunt: neque enim aequum est ad hoc quem compelli adire hereditatem, ut emolumentum quidem hereditatis refundat, ipse uero oneribus hereditatis obstrictus relinquatur.Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis cautio offeratur.Proinde qui 'hereditatem' rogatur restituere, is demum compellitur restituere.Sed et si quis 'bona' rogauel 'pecuniam' rogetur uel 'uniuersam rem meam
Abbreviated transcription (Latin):
sto pm̃ ualere ac si sua spõte
brs hrditatem adiss. qui cõ¬
pulsus hrditatem adiit. si cu¬
ti cet̾is com̃õis caret.ita hoc q̃¬
q cau careat. ne possit penite¬
do quartam retine ⁊ ita inne¬
mo abimꝑatore nr̃o reꝑtu
et diuopatre eiꝰ. ¶nõ omins¬

Expanded text:
 ualere, ac si sua sponte heres hereditatem adisset.Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam retinere: et ita inuenio ab imperatore nostro et diuo
Abbreviated transcription (Latin):
adiectum sit. rogo des filio
dari quo caꝑe pot̾a⁊ si sui iuriᷤ
fiat. ¶Te rogolucitici. hr¬
ditatemmeam cum titio pa¬
tiaris.exsenatus cõsulti.tre.
in eum cui restituta ẽ brditaᷤ
accipiẽdum sit.rogo brdita
tem restituas. nec uerba spec
senẜit ut hrditas sua restitu¬
atur. ¶Qui indistrahẽdiᷤᷤ
conẜuandis ue reb h̃rditai¬
is. sumꝑptus fc̃s ẽ imputara¬

Expanded text:
adiectum sit: 'rogo des filio dari, quo capere potest, id est sui iuris fiat. 'Te rogo, Luci Tit‹i›, hereditatem meam cum Attio partiaris.' ex senatus consulto Trebelliano in eum, cui restituta est hereditas, accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas': nec uerba sp‹e›senserit, ut hereditas sua restituatur.Qui in distrahendis conseruandisue rebus hereditariis sumptus factus est, imputar
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui ita sunt hr̃des instituti. pri¬
mus ⁊ ẜs. simei erunt.cũmori¬
arlib̾i ⁊ br̃des sumpto. ⁊ alt̃ ex
his sit alienatus.ceł. recte pu¬
tat. sic accipiendum atq si fin

Expanded text:
serui ita sint here‹de›s instituti: 'Primus et Secundus, si mei erunt cum moriar, liberi et heredes sunto' et alter ex his sit Alienatus, Celsus recte putat sic accipiendum, atque si sin
Abbreviated transcription (Latin):
uodata. ẜmuoluntatẽ testato¬
ita institit. si se hrdem institu¬
iss. aut ꝗd sibi legasseᷤ. inchil
int̾est quo gͣcdu is ate hr̃s ĩsti¬
tutus sit. uel qd ei legatum sit
dum mõ aliquo gradu id feci¬
se probes.

Expanded text:
 uoluntatem testatoita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus uel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probes.
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝰ. Qma rõsuadet. eũ q lib¬
tatem dare pot̾. ipm̃ deb̾e. aut
p̃sentidie aut indiem. aut sb̃
ꝯditõe dare lib̾tatem / nec hr̃eᷤ
facultatemin caua quolibet᷑
obuemẽtis hb̾tatis hr̃dem in

Expanded text:
 ratio suadet eum qui libertatem dare potest, ipsum debere aut praesenti die aut in diem aut sub condicione dare libertatem nec habere facultatem in casum a quolibet obuenientis libertatis heredem in
Abbreviated transcription (Latin):
si eam pecuniam q̃m doti ꝓmi¬
siss. neq petissiai exegiss. pͥu¬
to si uir demntiass cet̃is hr̃di
b.pse ñ stare quominus accep¬
tum facẽt.id ꝙ ex dote sibi debe¬
statim brdem futurũ qr ꝯditõ¬

Expanded text:
si eam pecuniam, quam doti promisisset, neque petisset neque exegisset. puto, si uir denuntiasset ceteris heredibus per se non stare, quo minus acceptum faceret id quod ex dote sibi debestatim eum heredem futurum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
antur. cum ñ suffic̾ sub q̃libet
ꝯditõe filium hr̃dem institinꝰ
sels ita demũ testmñ ratum eẽ.
siꝯditio fuit infilii potãte bsi¬
erit ascripta.utrũq̃ moriẽte
filio mpłi nõ potint ueluti si
alexãdriam ierit filius hr̃s esto.
isq rome  decessitsan uoq̃ po¬
tuit q̃ extremo uite mom̃to ĩ¬

Expanded text:
cum non sufficit sub qualibet condicione filium heredem institui, sed ita demum testamentum ratum est, si condicio fuit in filii potestate, consierit adscripta, utrum quae moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, an uero quae potuit etiam extremo uitae momento i
Abbreviated transcription (Latin):
titiam ꝯsobrmaminxore du¬
xĩt. ex besse hr̃s esto. qui ñ duxit
extriẽte hr̃s estoamio testa̾toẽ
ꝯsobrina defũcta ãbo ad hr̃di¬
qr um̃ est eos hr̃des institutos
s emolum̃to portionum euẽ¬
tr niptiarum discretos.

Expanded text:
itiam consobrinam uxorem duxerit, ex besse heres esto: qui non duxerit, ex trient‹e› heres esto.' uiuo testatore consobrina defuncta ambo ad heredi, quia uerum est eos heredes institutos, sed emolumento portionum euentu nuptiarum discretos.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ate hrs esto.aut mibit alti.
aut ñ uult mib̾e ꝯsobrina ꝙ̃¬
⁊ qui exhis dux̃ uxorẽ he̾bit
dodratem erit altis quadrãs
si eẽ neut̃ dux̃ uxorem. non qr
nibe nolnt. ambo inꝑtes eq̃¬

Expanded text:
adrante heres esto.' aut nubi‹t› alteri aut non uult nubere. consobrinam qui ex his duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans. si neuter eam duxerit uxorem, non quia nubere noluerit, ambo in partes aequ
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et. dum mortur. legittimu̾
patri hr̃s extit̾it. argum̃to qͦ ẽ
Qd ap̃ serinum cͦq relatum est.
Quẽdã eĩ refert ita hr̃dem insti¬
tutum.si in capitolium ascen¬
derit. qd si ñ ascendiss. legaru
ei datum.eumq añq̃m ascen¬
ioq moriẽte eo legati diem ceᷤᷤ¬
sisse alt̃a uõ spes conditioms.
uiuo filio ñ admittit nepote
ad hrditatem. ꝙ si sb̾stituti ñ ẽẽt¬
abintestato enim hrdes existe¬

Expanded text:
oritur, legitimus patri heres exstiterit, argumentoque est, quod apud Seruium quoque relatum est: quendam enim refer‹t› ita heredem institutum, si in Capitolium ascenderit, quod si non ascendisset, legatum ei datum, eumque antequam ascenideoque moriente eo legati diem cessisse. altera uero species condicionis uiuo filio non admittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non essent, intestato auo heredes existe
Abbreviated transcription (Latin):
cĩo ꝯditõem fatiunt. ut si no¬
lit hr̃s nõ existat. nam inuolũ¬
taria hr̃dis ꝑsona.frustra ad
Uł. Eiqui ita hr̃ditatem
uł legatum accepit.si .x. dede¬
rit. nͣeꝙ br̃ditas.n legatum
alit̾ acquir pot. quamꝰ si post
ĩplet᷑am ꝯditõemad egi̾t scrip¬
tus hr̃suel legatarius per qd̃
hr̃ditas aut legatum ad qri¬
edc̃a impatoris.aut cẽ leges.
aut q̃ legis incem opͦtinent
scripte. uel que cẽ bonos moẽs.
uel derisorie s̃ ar̃ hunismõiqͣ
p̃tores inꝓbauerũt. ñ ꝓscripti

Expanded text:
condicionem faciunt, ut, si nolit, heres non existat: nam in uoluntaria heredis persona frustra addum. Ei qui ita hereditatem uel legatum accepit 'si decem dederit' neque hereditas neque legatum aliter adquiri potest, quam si post impletam condicionem id egerit scriptus heres uel legatarius, per quod hereditas aut legatum adquiedicta imperatorum aut contra leges aut quae legis uicem optinent scriptae uel quae contra bonos mores uel derisoriae sunt aut huiusmodi quas praetores improbauerunt pro non scripti
Abbreviated transcription (Latin):
uirãdo remittẽdo non ẽ necc̃e
los remittẽdum.⁊ id circo ex qro
dies legati cesseritꝰ. remissu ur.
q̃ ignorate scripto hr̃de.iõꝙ in
hr̃de legatarii recte ꝓbatur. ut
post diem legati cedentemsi de¬
cesserit legatarius. debeat hor̃s eiꝰ
actoẽm legati uti.qͣi pure łga¬
lis seium br̃dem scripẜo. hr̃s e¬
stonon e imitiłan quo uis hr̃¬
de instituto p̃ter filuuim ẽ ꝯͣdi

Expanded text:
eiurando remittendo non est necesse los remittendum. et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum uidetur etiam ignorante scripto herede. ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, quasi pure legalis Seium heredem scripsero, heres esto' non est inutilis in quouis herede instituto praeter filium: est eni
Abbreviated transcription (Latin):
eum cui subiurisiurãdi ꝯdate
onem ꝗdrelictum c̃ita cape:
ut capiũt hii ꝗb milla taliᷤ
iunsuirãdiꝯditio inserit᷑. et
recte.cum faciles sint ñ nulli
hominũ adiusurtã dum ꝯtẽp¬
tum religionis alii ꝑq̃m tnm¬
dimetu ⁊diuam mimisus¬

Expanded text:
e quid relictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibus nulla talis iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles sint nonnulli hominum ad iurandum contemptu religionis, alii perquam timidi metu diuini numinis
Abbreviated transcription (Latin):
in possibili tionũ.¬
conditõe.uł alio
mo. fcãm instituti¬
onem. ꝓlaci non uitiari.
ille seruus.si meus erit. aũ q
menserit.cum moriar. hr̃s e¬
sto. q̃ tenus accipiatur m̃s. qͣr.¬

Expanded text:
impossibili condicione uel alio mendo factam institutionem placet non uitiari. 'ille seruus, si meus erit' aut 'qui meus erit' 'cum moriar, heres esto', quatenus accipiatur 'meus', q
Abbreviated transcription (Latin):
danda sit. actio qr⁊ait.nł. inpa¬
trẽ enas depeculio dãdam siũuo¬
luntate enis filius decurio fẽs
sit. siue ñ.nam ⁊ si uoluntate
patris magrãtum amministra¬
ut attam̃ non oꝑtere patrem
lius decurio creetur.
Proponebatur duos tu¬
tores amagr̾atib mumcipali¬
bodatͥos cautõe non exacta qͦꝵ
altum mopem decessisse alt̾u
insolidum ꝯuẽtum satis pu¬
pillo fecisse q̃rebaturan tutori¬
ste adu̾sus magr̃atum muni¬
cipalem br̃e possit. ali q̃macti¬
onem cum sciret as tutore suo
satis ñ eẽ exactum dicebam cũ
atutore satis pupillo fcm̃ sit.
n pupillum adinagr̃atus re¬
dire posse neq tutorem cũ nũ¬
q̃m tutor adusus magratum
pupillo subu̾ent. p̃sertim cu
sit qd̾ tutorimputetur qd̃ sat̃
acõtirtore ñ exegit uł suspectu
ñ fecit si scit ut ꝓponitur magi¬
stratib eum non cauisse.
ꝑte culpa uacet non erit imi¬
quum adu̾sus magr̃ãtum ac¬
tionem ei dari.
magratiumut ip̃i tenẽtur. nã

Expanded text:
patrem de peculio dandam, siue uoluntate eius filius decurio factus sit siue non: nam et si uoluntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere patrem lius decurio creetur.Proponebatur duos tutores a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut proponitur, magistratibus eum non cauisse. parte culpa uacet, non erit iniquum aduersus magistratus actionem ei dari.magituum, ut ipsi tenentur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
putoritreq can sic teneri qimo¬
eorum subsidiaria agent.
¶Si curatores fuerũt minris ido¬
nei dati dicẽd u est. tĩmrima¬
gĩatus oꝑtere. sic exsuggestu
eor̃umuł nomimb ab eis ac¬
ceptis p̃ses dedłit. ¶St et siad
eos remisit. ut ip̃i dẽt. nel pꝰt ta¬
tõem ut exige̾ it sat̃dationem
picũlumadeos ꝑtineb. ¶Oa

Expanded text:
puto utroque casu sic teneri, quasi doeorum subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ magr̃atus ꝓbe recuset hãc
actõem ita ⁊ hr̃s multo nistiu̾
actõem dãdam quam si eudẽ¬
ter magrãtus cum minus ido
trum ꝓuirili portõe actio dan¬
da sit. an optio sit enis qui py¬
pillus fint cum quo potissim̃
tus ut minus pupillo cauere¬
tur inq̃m uult actio ei danda
insolidum ẽ. s si milla culpa
dũtaxat eorum neq dolo.m.
id fcm̃ est. equus ẽẽ existimo

Expanded text:
ratus probe recusaret hanc actionem, ita et heres multo iustius. actionem dandam, quam si euidenter magistratus cum minus idontrum pro uirili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimumtus, ut minus pupillo caueretur, in quem uult actio ei danda in solidum est: sin culpa dumtaxat eorum neque dolo malo id factum est, aequius esse existimo
Abbreviated transcription (Latin):
se qm̃ cadem inmagrãtib ac¬
tiõdatur q̃ ꝯpetit intutores.
Derebeorum ꝗ subtutela ułcr
ra sunt sine decreto nõ alienan¬
dis uł sub ponendis rubrica.

Expanded text:
se, quoniam eadem in magistratibus actio datur, quae competit in tutores. DE REBUS EORUM, QUI SUB TUTELA UEL CURA SUNT, SINE DECRETO NON ALIENANDIS UEL SUPPONENDIS 1 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
fic̃ ꝙ sisat eregit. ⁊ydoeu exegit ꝙ̃¬
uis postea facu. tatib lapsisinti
tutores nl fideussores nichil est
ꝙ ei qui dedit imputetrr. ncͥ
i debent magr̃atus futuros cãus
eo tp̃r fuent quotutele agi põt̃.
suffic̃ ꝓbatio aũt non pũpillo
ineubit. ut doceat fidenissores
soluẽdo nõ finsse cum accipent.
uẽto fuisse priulegium ĩboniᷤᷤ
magrãtus pupillus non b̃t s
cum cet̾is cͥditorib ꝑtem hĩtu¬
rus ẽ exigere aũt cautõem magi¬
stratus sic oꝑtet ut pupilli ẜrᷤᷤ
sentiarum ẽ stipłetur atutorib
Itẽ fidemissorib eꝯnm rẽsaluã
fore.aut si nemo ẽ qui stipłecur.
ẜuus publicus stipłari d rẽ sal¬
uam fore pupiuo. aut cte ipse

Expanded text:
exegit et idoneum exegit, quamuis postea facultatibus lapsi sint tutores uel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetur: non enim debent magistratus futuros casus eo tempore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit. Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperenteos soluendo fuisse. Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli seruus praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse
Abbreviated transcription (Latin):
aut oc̃i sunt. adsimilitiromem
scalarum lororum ue ꝓcluim
quos ita ingredimur. ut apxio
et singłos gradus numẽnus.¬
¶ primo gradu cognatoĩs s̃ spͣ¬
sum usumduoptanatdor

Expanded text:
autem dicti s‹u›nt a similitudine scalarum locorumue procliuium, quos ita ingredimur, ut a proxc singulos gradus numeramus. Primo gradu cognationis sunt susum uersum duo pater
Abbreviated transcription (Latin):
xii. qr cum patruus maximnis.¬
xui. effitiat filius eius ean dẽ h̃t
numãtionem totromq filie ⁊
fit exõib hiis q̃ apatru maxi¬
ini filio sp̃hendimus ductis ꝑ

Expanded text:
ia, cum patruus maximus sedecim efficiat, filius eius eandem habet enumerationem totidemque filia: et fit ex omnibus his, quas a patrui maximi filio comprehendimus, ductis per
Abbreviated transcription (Latin):
tritame prĩs matrisq atram.
attaine frat̾ sororne bii sũt stt¬
tritani filrus filia auam aba¬
ine parruns auunculusami¬
tamat̾tera. ꝓ aui ꝓaine patrus
magmis auunculus magnuᷤᷤ
amita magna mat̾tera mag̾
au auieue ꝓpatrunspamn¬

Expanded text:
is matrisque. ataui atauiae frater sororue: hi sunt tritaui filius filia, abaui abauiaeue patruus auunculus amita matertera, proaui proauiae patruus magnus auunculus magnus amita magna matertera magna, aui auiaeue propatruus proauun
Abbreviated transcription (Latin):
brim sobrineq sunt. ip̃e uõis¬
dem desobrinosobrinaue nat᷑
patrui abnepos abneptis auũ¬
culi. abnepos abneptis amite
ab nepos abneptis mat̾tere ab¬
nepos abneptis. ħ singła uoca¬
bula senas tenas ꝯtinent ꝑso¬
sic enumãntur. ut biffaria pa¬
truo accepto quat᷑ ꝓnepos to¬
tiẽs ꝓnepotis du catur. ⁊ sic ad
eorũ filios nematur secrries ꝯ¬
putaturos eadem rõe ad filiam.
Item inceros ꝯꝑhae exoĩb ꝑfici

Expanded text:
brini sobrinaeque sunt, ipse autem isdem sobrino sobrinaue natus. patrui abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabula senas denas contine‹n›t persosi‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem ratione ad filiam: ite
Abbreviated transcription (Latin):
uo michi patruus magnus est
ispatrimeo uł matrimee patru¬
us est amira magna ẽ an soror
anuis aũt. item sororut s̃ dixi¬
mus duplicit intelliguntur⁊

Expanded text:
autem mihi patruus magnus est, is patri meo uel matri meae patruus est. amita magna est aui soror: auus autem, item soror, ut supra diximus, dupliciter intelleguntur et
Abbreviated transcription (Latin):
tõe qr̃ ꝓprior sobrimis nocatur.
nam ut m̃a furius ait q̃m ꝯsap¬
pellat ꝓpriorem sobrimim qui ẽ
patris uł mrĩs sue ꝯsobrimis aũ
ꝯsobrina. aberosobrim ꝯso bri¬
ne ue filius filia noĩatur. patrr¬
tis exnepote uł exnepte filiona
patruus duplicit accipitur ⁊
nepos uł neptis subsingłis pa¬
truorum ꝑsonis duplicatur.
Amite nepos uł neptis hii st̃

Expanded text:
tur, propius sobrinis uocantur: nam, ut Massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, qui est patris matrisue consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeue filius filia nominatur. patrutis ex nepote vel ex nepte filio napatruus dupliciter accipitur et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. amitae nepos vel neptis: hi sunt