comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Syo̾nsalia sũt m̃tio csrepromissio
smptiarum futurarum.
stipłari cispõdere sibi uxores futuras.
.⁊. ibsentiet absentẽ despõsari põsse
da sponsalia nũtiũ miserãt. ñ puta¬
rẽ sufecturũ ad dnioluẽtã nuptaaꝵ
spẽm hũic nũtiũ nõ mag̾ quã sponsa¬
lia posse eos solos ꝯstituere. nͥ forte
oiã istaexuolũtate puelle facta sint.

Expanded text:
Sponsalia sunt mentio et repromissio nuptiarum futurarum. stipulari et spondere sibi uxores futuras, et absenti absentem desponderi posse,da sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae facta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ uulł eẽt. tantidem pon¬
deris petitio est. ꝑ actõne p̃scͥpus
u̾bis. tam boni tam̃ argenti quã
illi sciphi fuerunt ¶ si ut ł hos

Expanded text:
quantum in illis esset, tantidem ponderis petitio est per actionem praescriptis uerbis, tam boni tamen argenti, quam illi scyphi fuerunt: sed si ut uel hos
Abbreviated transcription (Latin):
arẽ .ł. Si oꝑas fabriles quis
ẜui unce mutua dediss ut totitẽ
acciꝑet. posse eum p̃scpͥts u̾bis
bligari uire gentiũ possimus.
qd̾ aut̃ indebitũ datur aut ip̃m
repeti debet aut tm̃dẽ exeotem
gnẽ quoꝵ neutro mõ operre re¬
peti possimt.
op̃ .p.. S itibi sciphos dedi ut
cosdem mͥ retteres. ꝯmotati actõ
est. siut pondns argenti retoers.¬

Expanded text:
arum.Si operas fabriles qui‹s› serui uice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis uerbis bligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum neutro modo operae repeti possunt..Si tibi scyphos dedi, ut eosdem mihi redde‹re›s, commodati actio est: si, ut pondus argenti redder
Abbreviated transcription (Latin):
aut si ⁊ sortem cuisuras sũma ⁊¬
butoꝵ excessis s. id qd̾ ampliꝰ eẽt
ticiꝰ senpronio pr̃aret. neq de
ea re ulla stipulatõ int̃põita est¬
ticiꝰ ꝯsulebat. id qd̾ ampliꝰ exu¬
suris sempromꝰ rediͣgiss quã tibi¬
tributoꝵ noĩe p̃stitiss qua actõe
abeo ꝯsequi poss R̾. pecunie

Expanded text:
ut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius Sempronio praestaret: neque de ea re ulla stipulatio interposita est.Titius consulebat, id quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua actione ab eo consequi possit. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Sitibi polienda sarti¬
anta uestim̃ta d̾derĩ. si ꝗd̾ gͣtis hãc
oꝑã te suscipiente. mandati ẽ obli¬
gatio. Si uero mercede tata. aut
nta sit merces s eo anĩmo ne¬
gotium gestum fuit ut postea
tum int̃nos starutum fuit pla¬

Expanded text:
ale.Si tibi polienda sarcien‹d›aue uestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si uero mercede data aut tuta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tum inter non statutum sit, pla
Abbreviated transcription (Latin):
lius .i. Quintꝰ mutiꝰ sceuola
Iat. Siquis subusuris cͥditã recu¬
niam ficeuississ ⁊rtꝰ iniuditio
ꝯuentꝰ cũ recusare uellet subusiũs
ue̾nto usuras potestatẽ recusandi
eas. ieo sustulliss. eĩ pecuniã areo
ñ petcturũ ¶S sireus fideilissori
tenĩctiass. ut recusatet subusuris
debitã dẽ. nec is ꝓp̃t suã estimatõẽ
rocusare uoluiss. qd̾ ita solu̾it. areo
petiturũ hoc bñ censuit sceuola.
parũ enĩ fidelit̃ fic fideiussor in
suꝑiore cm̃i qd̾ potestate̾ exim̃ẽ
reo udetar. suo iure uti. Cet̾um
inpostĩore caũ ñ oportet eẽ noxie
fid̾ssoĩ si ip̃e reꝑtiss pudori iuo.¬

Expanded text:
um.Quintus Mucius Scaeuola ait, si quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usurissoluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥue emolum̃tũ sit. puto mãtatũ
posse ꝯsstẽ. Cet̾m ut tibi nog̃m̃ige¬
ras. nuq arbitrii sit nom̃ .i. ut
cui nis c̾tas tͥecipias usuras ꝑicu¬
lũ dum taxat adine ꝑtineat. ⁊ q̃
ex̃ manoati fotm̃ eit. q̃ admodũ
si mãdẽ ut tibi ꝗ̃ ius fund̾ emas.¬

Expanded text:
meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere.Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra mandati formam est, quemadmodum si mandem, ut mihi
Abbreviated transcription (Latin):
erãt .ł.i Insulam hoc moto ut
aliam imulam reficeres uẽdĩdi
.R̾di. nullam eẽ uenditionẽ. s ci¬
uili intentione incerti agend̾:¬
ap̃ .ł. Sitibi decem deter̃o ut
stichum manitmitras qicessauĩs
casu ẜuũ retenturus esset. qui
traditũ accepiss ⁊. põt enĩ reti¬
eligis. siue ĩ admisso d phñsꝰ suis
oportere. s quesitum est. qua acti¬
one pecĩa si eam dñt elegisset pe¬
ti posset dixi tam ⁊ si qd̾ inter eos
ageretur u̾bis quoq stipulationis
nõ lateret. p̃scpͥtis ilbns incerti
⁊ hic agi posse nec uid̾i nudum
pactum int̃uenisse quotiens c̾ta
ut nom̃ ntii debitoris delegarer
sifidem ccͣtus nõ impleat incerti
actõe renebitur. Itaq iutitis ostõ
nõ uetus obligatio restaiabitur
bitur ut ꝯdẽpnãtio sequat᷑.
legauit. hr̃ons bona ab̾ełꝰ c̾ditoĩb
dntracta sunt. ⁊ pecuniam que ex
estimꝰatiõe partis tertie fiẽbat. in¬
ulier accepit fruendi cã. ꝑigno¬
rantiam st̾ipulato p̃iermissa ẽ.

Expanded text:
rum.Insulam hoc modo, ut aliam insulam reficeres, uendidi. respondit nullam esse uenditionem, sed ciuili intentione incerti agend Si tibi decem dedero, ut Stichum manumittas, et cessaveris, casu servum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retielegisset sive in admisso depoportere. sed quaesitum est, qua actione pecunia, si eam dominus elegisset, peti posset. dixi, tametsi quod inter eos ageretur verbis quoque stipulationis non lateret, praescriptis verbis incerti et hic agi posse, nec videri nudum pactum intervenisse, quotiens certa ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. itaque iudicis officio non vetus obligatio restaurabitur, bitur aut condemnatio sequetur. legavit: heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae fiebat, mulier accepit fruendi causa et per ignorantiam stipulatio praetermissa est.
Abbreviated transcription (Latin):
dece stipulatus sim ⁊ similit quͥq̃ni¬
ũ p̃terut. respõdi eiꝰ tpis usũ fructũ
ariꝰ sinec ip̃e utat nec nose eiꝰ alius
puta ꝗemit ł qui ꝯduxit ł cuidõat᷑
eit ł qui negõ eiꝰ geiͣt. plane illud iñtẽ

Expanded text:
dari stipulatus sim et similiter quinquennium praeteriit. respondit eius temporis usum fructum arius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negoti
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽt. q̃ sisine culpaeiꝰ res ꝑierit uł
tãprñi datũ ẽ. nͥ siquit dãpno fatali
conting̃. iñ lab̾o scrib̾. siquid naufra¬
gio aut ꝑiũ pirataꝵ ꝑieĩt. nõ ẽẽ ini¬
quũ exceptõẽ eidari. Id̾ eit dicendũ.
tisi instabulo aut incaupona uis ma¬
nes ⁊ stabularuꝙ ex̾centes negon¬
ũ suũ recipiũt. Cet̾um siext̃ negotu¬
ꝗͥ receꝑint. ñ ten ebuntur. ¶ Si¬
lius familias aut ẜuus receꝑit. ⁊⁊

Expanded text:
etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis manes et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur. Si filius familias aut seruus
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ res in nau̾e recepte. S si iulitore
ꝑieri̾t. quas semł recẽꝑit.ꝑiculũ. ideũ
xtinere. ¶Ait p̃tor nͥrestituãt in
cos indicul tabo. ¶Ex hoc edĩcto
infaictũ acrõ ꝓficisci̾t. S ansit nec̾tia
iuoentũ est. qi agi ciuili accõe ex has
cã potĩt. Si quid̃ m̃ces int̾uenĩt. ex
locato. ⁊ꝯducto.s sitota minis locata
sit. ⁊ qui ꝯduxit ex ꝯducto. ⁊̃ dereb que
desũt. agere põt. Siu̾ores ꝑferẽtas
nauta ꝯduxit᷑. exlocato ꝯuemiẽt S si
gͣtis res receptesĩt. ait põyoniꝰ. de¬
põiti agi põsse. mirat᷑ igit᷑ cũ hono¬
raria actõsit inducta. cũ sit̾ cuules.
Nisi forͣte inquit. iõ. ut ĩnotesceret
p̃tor curã agere. repͥm̃de In probi¬
ꝯducto culpa. indepõito dolus dũ

Expanded text:
sint res in nauem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere. Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed an sit necessaria, uidendum; quia agi ciuili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbinducto culpa, in deposit
Abbreviated transcription (Latin):
bro decote scribit. siint ea ꝑsonas q̃¬
tũ alta nũdũ iustam etatem hat̃ n¬
uptie facte sũt qd̾ dotis noĩe interrĩ
datũ sit repeti posse sic intelligñdũ
est. ut sidiõitiũ mĩcessit pͥusquã
utraq ꝑsona iustam eratẽ hãt. sit eiꝰ
pecunie repetitõ do̾nec aũt inco¬
dem habitu matmonii ꝑmanẽt.
nõ mag̃ id̃ẽ repeti põt. quã qd̃ spõsa
spõiodotis noĩe deo̾it. donec maneat
int̾ eos affinĩtas qd̾ e exͥcã nũdũ cono

Expanded text:
nas, quarum altera nondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine interim datum sit, repeti posse, sic intellegendum est, ut, si divortium intercesserit, priusquam utraque persona iustam aetatem habeat, sit eius pecuniae repetitio, donec autem in eodem habitu matrimonii permanent, non magis id repeti possit, quam quod sponsa sponso dotis nomine dederit, donec maneat inter eos adfinitas: quod enim ex ea causa no
Abbreviated transcription (Latin):
petiũa fuisset. ab p̃o ꝓcũrãtõe repetet᷑. nõ ẽ
qĩ indebitũ datũ repetetur. i qi ob
rẽ datũ nec res secuta sit rati habi¬
tioẽ ñ inĩcedente ui qd furtũ facẽt
pecune falsus. ꝓcurator cũ quo nõ

Expanded text:
uta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: vel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator, cum quo non
Abbreviated transcription (Latin):
dolo fac̾it. nec decipiendus est. qd̾ fic̃
fĩt si cogitur indotatã uxorẽ hrẽ.
Itaq adu̾sus mulierẽ ꝯdictõ eicõ¬
petit. ut aut repetat abea qd̾ mari¬
to dedit aut ut liberẽt simidũ sol
cui niptura erat cudotẽ dẽ uellet
pecuniam que sibi tebebat iccep¬
tã fec̃. neq niptie insecute sreent:
recte pecunia ꝯdic̾enir. qr nic intẽ

Expanded text:
cipiendus est: quod fit, si cogatur indotatam uxorem habere. itaque adversus mulierem condictio ei competit, ut aut repetat ab ea quod marito dedit aut ut liberetur, si nondum cui nuptura erat cum dotem dare vellet, pecuniam quae sibi debebatur acceptam fecit neque nuptiae insecutae sunt, recte ab eo pecunia condicetur, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣti accor inlitem ⁊ urauit. Sicuti
inceñs inrem acciõib Nam sitã¬
ti ꝯdempnatus eẽt quantũ debe¬
retur. quid ꝓderat inrem actio.
cũ inꝑsonam agendo. item ꝯse¬
queretur. ¶ Int̾oum q̃ defructi¬
b arbitrari iidex debet. ut
ex quo lis nicheata sit. exeo ip̃r
siminoris sit p̃dium quã debe¬
retur. Nam de antecedentibus
dicatã. quẽ admodũ sit habitur.¬
re nõ põt. S ypothecana agere
põt. ut si exceptõ obitiatur ap̃¬
sessore. iudicate rei replicet. Si
secũdũ eũ iudicatum non est.
Si płis sit ꝯdempnatus debitor
nõ restituento pignꝰ quã cõpu¬
tatio sortis ausuraꝵ fatiebat
an si tm̃ soluent quãtũ debeat.
ex honeretur ypotheca. qd̃ ego
quid̾ quãtũ ad subtilitatem᷑ le¬
gis. ⁊auctoritatem sententie

Expanded text:
tem iuraverit, sicut in ceteris in rem actionibus: nam si tanti condemnatus esset, quantum deberetur, quid proderat in rem actio, cum et in personam agendo idem consequeretur? Interdum etiam de fructibus arbitrari debet iudex, ut, ex quo lis inchoata sit, ex eo tempore si minoris sit praedium, quam debetur? nam de antecedentibus dicatam quemadmodum habiturre non potest. sed hypothecaria agere potest, et si exceptio obicietur a possessore rei iudicatae, replicet: "si secundum me iudicatum non est". Si pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum solverit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod ego quantum quidem ad suptilitatem legis
Abbreviated transcription (Latin):
aprocuratore tuo stipulatus sũ. potest
dici suꝑ ẽe mͥ adu̾sus te negõꝵ gestoꝵ
action̾e. qr ex habint̾ati hanc stipula¬
tioẽ int̃posui. ¶ Siquis pecimiã ia
aliã qͣndã rem. rome ꝑferenta acceperit.
q meum negotiũ gessit. negotioꝵ mͥ
actõ. idu̾sus eum ꝯpetit. ¶ S esiquis
negona mei gesfit nõ mei ꝯtẽplitioẽ.¬
s. sulut cã. lideo scnbit suũ eũ pon̾us
qua meũ negotiũ gessisse. qͥ enĩ dep̃s̃i
dicã accidit. suo lucto ñ meo ꝯmoto stu

Expanded text:
a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi adversus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum neguratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi adversus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negoti
Abbreviated transcription (Latin):
usatus eit ur suũ negotiũ insius boĩc
qĩ meũ gesuit. muilla exntroqi latere nasci¬
nir ꝯctõ. qi noc fites bona hoc patinir.
Ꝙ si q suũ cmeũ qi meũ gessit. ĩmeum
tauero ut meũ negotium gerat ad̃ mͥ
tecũ eint ꝯmie. dicendũ eẽlibxo ait.¬

Expanded text:
 ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum dauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait
Abbreviated transcription (Latin):
exact᷑ ẽ. itusus eũ tatur repetitõ qui
rarũ nabint.cuta p̃i debebit pꝰrati ha¬
bitioẽ iou̾sus me ꝯpetere actio. sic rati¬
habitõ ꝯstitu tuũ neg̃m qd̾ abinitiõtu
ñ erat. s tua ꝯtẽplatione gestũ. ¶ Itẽ
ait si titii debitorem c̾te hr̃dẽ pittabã cũ
ẽẽt seius herec. ꝯuenero. Similiter

Expanded text:
t adversus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, convenero similiter
Abbreviated transcription (Latin):
familie herciscunde iuiditiũ ei cõ¬
petẽ adu̾sus quohĩdes qr nõ alias
disced̾et legatariꝰ appossõe quã uice
pignoris erat ꝯsecutus qua sitotũ
ei legatũ fuiss exsouitũ. ¶ S ⁊ si
quis titio debitũ solm̾t ne pignus
ueniret. neratiꝰ scubit fimulie m̃ti¬
scimde iuditio eũ exꝑii posse.¬

Expanded text:
erciscundae iudicium ei competere aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃. S erui quoꝵ noxa caputͥ
sequitur defendendi sunt ubi de¬
liquis̃e arguent̃. Itaq ẜuos do¬
minꝰ eodem loco exhibere debet
ubi uim intullisse dicimtur cica¬
rere om̃ĩ dominio potest si eoᷤ

Expanded text:
. Serui, quorum noxa caput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omnium dominio potest, si eos
Abbreviated transcription (Latin):
ea. ut mtͥ ampliꝰ quã actiones ꝑ seq̃¬
deeius pr̃ari ame ẽprõi oporteat. qr
tuo tibi pr̃are debebo. ut ome lu
crum ac dispendiũ re sequatur ẽt
nõ solum ꝙ ip̃e ꝑeum ad quisiui
pr̃are debeo. s ⁊d quod emptor iã
tẽ sibi tradito yuo ad quisiturus fuꝰ¬
nset. ¶Utͣq nr̃m enidem rem e¬
mit. anon dñõ. cũ emptõ uenditõ¬
q sine dolo malo fier ⁊ traditaq est.
siue abeodem emimus. siue abalio
itq alio. is exnobis tuendus est.
qui pͥor ius eius app̃hiendit᷑. hoc ẽ
cui pͥmũ tradita sit. s si alt̃ ex nob̾
a dño eniss. is oĩ modo ruẽnͣdꝰ ẽ.¬
lp̃.ł. Siquis am̃e oleum ꝙ emis¬
iet ad hibitis iniquis pon eribus
accepissi. ut inmodo me faileret. ł
emptor entumsꝙͥtus sit au̾enditoẽ.
ponderib inmorib. põp. ait. posse
dici nenditorem sibi dari oportere.
⁊ qd̾ plus eit petere qd̃ ht̃ intionem.

Expanded text:
 ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a m‹e› emptori oporteat, quia tuo tibi pracrum ac dispendium te sequatur.Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset.Uterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendictum.Si quis a me oleum quod emisset adhibitis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse dici uenditorem sibi dare oportere quod plus est peter
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝯõ eẽ põt ei que in duob fũdis
agitata est. ⁊ siquis duos statu li¬
b̾os uno p̃tio uendat. cidicat unũ
Nam ⁊ hic tenetur exempto actõe.
quãus emptor adu̾ob xx. acceptu¬
rus sit. S rectius est moñib supͣ
sc̃ptis casibus. luctũ cũ dampno
ꝯpensari. Et siquid de est ep̃ton
sius ꝓmodo siue ꝓqualitate loci
hec resarciri.

Expanded text:
io esse potest ei, quae in duobus fundis agitata est, et si quis duos statuliberos uno pretio vendat et dicat unum nam et hic tenebitur ex empto actione, quamvis emptor a duobus viginti accepturus sit. sed rectius est in omnibus supra scriptis casibus lucrum cum damno compensari et si quid deest emptori sive pro modo sive pro qualitate loci, hoc ei resarciri.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducẽt. cũ legataria fid̾i ꝯmissũ
adse ꝑtinere noluiss. nec m̃ hr̃tẽ
isua petitõe lib̾ass. hr̃s eadem mã¬
cipia sempronio uendidit. nulla
ꝯmemoratõe fidi ꝯmisse lb̾atis
facta. emptor cũ płib anius mã¬
cipia supͣscͥpta sibi ẜuissent. aretu¬
sam manumisit. qcũ ceti qͦ seri
cognita uoluntate defuncti fid̾i ꝯ¬
missariã lib̾tatem petissent. hñdẽ¬
qu̾e ad p̃torem ꝓduxissent. iussu p̃¬
toris abmr̃de sunt manumissi. are¬
thusa quoq nolle se emptorẽ pat᷑
mihr̃e respõderãt. ⁊ cũ emptor p̃¬
riũ auenditore empti iuditõ are¬
thuse quoq noĩe repeteret. lectũ est
responsũ domitii ulpuni quo ꝯ¬
tinebutur. aretusam quoq ꝑtinẽ
nollet emptorem patronũ habere.
emptorẽ tñ nicͥ pͣoise ͦ pꝰ manumis¬
sionẽ auenditore ꝯsequi sego aũt¬
cũ meminissem ⁊ iulianũ inei snã

Expanded text:
ia fideicommissum ad se pertinere noluisset nec tamen heredem a sua petitione liberasset, heres eadem mancipia Sempronio uendidit nulla commemoratione fideicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, Arescusam manumisit, et cum ceteri quoque serui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi.Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere nollet emptorem patronum habere: emptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum mem
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. que uenditoi. nouit qͦ speci¬
alĩt exciꝑe cipotuit q debũit. s adea
que ignorauit. ⁊ dequib emptorẽ
cit. exempto accõne ꝯueniri posse.
.i. Quintus mutiꝰ scrib̾. dñi
fundi depdio arbores stantes uen¬
diderat. ciprohis reb pecuniam
accepit. cicũ tradere nolebat. ep̃tor
querebat. quid se facere oporteret.
querebatut ne hee arbores eiꝰ nõ
udentur facte. pop. ait. arboꝵ que
infundo ꝯtinentur nõ eẽ seꝑatum
corpus afundo. qõ ut dñt suas spe¬
ti. alit arbores uendicare emptor ño
poͣñt. s exep̃to habebit actõne.
tatõe ꝓaque ductu infradomim
rome ꝯstitutam. nic ꝯmemoratũ
est. dece᷑ptus. obeam rẽ exempto acti¬
onẽ nabebit. Itaq si ꝯueniatur ob
p̃tiũ cxueñdito. ratio in prouisi ho¬
nens habetur.

Expanded text:
nouit quaeque specialiter excipere et potuit et debuit, sed ad ea, quae ignorauit et de quibus emptorem cit, ex empto actione conueniri posse. Quintus Mucius scribit: dominus fundi de praedio arbores stantes vendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et verebatur, ne hae arbores eius non viderentur factae. Pomponius: arborum, quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor non poterit: sed ex empto habet actionem. tatione pro aquae ductu infra domum Romae constitutum nihil commemoratum est. deceptus ob eam rem ex empto actionem habebit: itaque, si conueniatur ob pretium ex uendito, ratio inprouisi oneris habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
culio emisti pͥus quã traderetur
fintum mͥ fecit. qͣui ea res qũa
subripuit int̃ut. nicͥominus
retentionẽ eo noĩe expeculio me
habituꝵ ait .i. ip̃o iure obid fac
sit factus. Nim licet siiam traditus
eo noĩe qd̾ depeculio nõ nberẽ.
aut eitenus nid̾em quatenus
exre furtiua auctũ peculiũ fu¬
nem me habiturum ⁊ si om̃e pe¬
calium penes te sit uł qĩ plus
debito soluerim cũ posse me
si nũmos quos ẜuus ite mͥ sub¬
tipuerat. tu ignorans furtiuos
ẽẽ qĩ peculiates ademers ⁊ con¬
sũpasens ꝯditio eo noĩe iͥ adu̾¬
ne causa ꝑuenent. ¶ Sisciens
sienim rem ignoranti mͥ uen
liter me eeempto acturũ putaui
inid qũati mea it̃ sit mem eẽ
factam. ꝗͣuis enĩ alioq̃nm uetũ
sit uenditorẽ ictenꝰ renen ut rẽ

Expanded text:
culio emisti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamuis e‹a› res quam subripuit interierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factndictionis sit factus. nam licet, si iam traditus eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium funem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me si nummos, quos seruus iste mihi subripuerat, tu ignorans furtiuos esse quasi peculiares ademeris et consumpseris, condictio eo nomine mihi aduene causa pervenerit. Si sciens alienam rem ignoranti mihi veliter me ex empto acturum putavit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamvis enim alioquin verum sit vendi
Abbreviated transcription (Latin):
nuł .i. Wenditor domus ante¬
ꝗͣ eam tradat. dãpni infecti stipula¬
tionem int̃ponere debet. qr añ qũa
uacuam possessionẽ tradat. custo¬
diam cidiligentiam pũre debet᷑

Expanded text:
um Venditor domus antequam eam tradat, damni infecti stipulationem interponere debet, quia, antequam vacuam possessionem tradat, custodiam et diligentiam praestare debet
Abbreviated transcription (Latin):
tariam. que nõ lib̾auit. uł nr̃¬
dem patronũ hr̃e. Nam ⁊ceteri
De sũptib uero quos inerudiendũ
hoĩem emptor fecit. uidendum ẽ
Nam empti iuditiũ ad eam quo¬
que spẽm susficere existimo. Nõ
est emptonis yuũ nõ euinci. ꝓ la¬
ne si itm̃ p̃tium᷑ ecestile pro¬
ponas ut nõ sit cogitatun aũe¬
dstore de ranta sũma ueluti si
ponas agttatorem pꝰa factum ł
panthoniiũ. euictum ẽẽ eum
qui minimo uenit p̃tio. mi¬
quũ uidetur in magnã quãti¬
tatẽ obligari uẽditorem.¬

Expanded text:
tariam quae non liberavit vel heredem patronum habere? nam ceteri de sumptibus vero, quos in erudiendum hominem emptor fecit, videndum est: nam empti iudicium ad eam quoque speciem sufficere existimo: non euinci. plane si in tantum pretium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obligari uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. S icur eqũu est bone fid̾i ep̃¬
tor ałnius dolum ñ nõce̾ ita nonẽ
equñ eidem ꝑsone. uendit᷑oris sui
peculium eum nr̃e .x. nec quicquã
ad empͣtire. q̾si plus hãt hoc rotum
pr̃aret. nisi hoc actum est. ut dum ta¬
eat .x. p̃staret. simimis est. prẽt .x. et

Expanded text:
 Sicut aequum est bonae fidei emptori alterius dolum non nocere, ita non est aequum eidem personae venditoris sui peculium eum habere decem nec quemquam adempturum, et si plus habet, totum praestet, nisi hoc actum est, ut dumtaxat decem praestaret, si minus est, praestet
Abbreviated transcription (Latin):
mł ł. Idque quiliañ agitasse
affricamis refert qd̃ iustum est.
sicut minuitur prãtio Siẜnus
tetĩor aput emꝑtorẽ effectus sit
cũ eiũciuur. Illud expeditiꝰ uide¬
batur. simͥ alienã aream uendi
petentẽ dñm nͥ inpensam ediffi¬
noꝵ. soluat. doli mali exceptõe
sũmouere. mag̃ est ut ea res ad
ꝑiculũ uenditoris nõ ꝑtineat.
qt̃ ⁊⁊ inẜuo dicendum est. si in
ẜnitũtem. nõ inlib̾tatem eiũce¬
retur. ut dm̃s mercedes ⁊mpen¬
sas pr̃ãre debeat. qd̾ si emptor
nõ p̾sidẽat edifitium uł ẜuum
exempto habebit ãcc̃oñe. In oĩb
tñ his casib sisciens quis aliem̃
uendib̾it. oĩmõdo teneri debeat.¬
eẽ liberta arethusa que recusat
emptorem a nõ sine ratoẽ dicetur
eiꝰ debere effici lib̾tam aquo uen

Expanded text:
m. idque et Iulianum agitasse Africanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur.Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendidpetentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non pertineat. quod et in seruo dicendum est, si in seruitutem, non in libertatem euinceretur, ut dominus mercedes et impensas praestare debeat. quod si emptor non possideat aedificium uel seruum, ex empto habebit actionem. in omnibus tamen his casibus, si sciens quis alienum uendiderit, omnimodo teneri debet.esse liberta Arescusa, quae recusat emptorem. et non sine ratione dicetur eius debere effici libertam, a quo uen
Abbreviated transcription (Latin):
dereuir. ꝓcibarus ꝑ arbitru indemp¬
nitatẽ posse ẜuari. sextus elius ⁊ di¬
uus .S. dixerunt. quoꝵ qmͥ iustissiora
uidetur ẽẽ sña. ¶firmus aprocu¬
stule subt̃ra misse aquã ducerent ĩ
equũ laterib cirtũstructũ. in edium
eeñt. an ut ruta cesi in iũcta cesa¬
fixiq. edium nõ eẽnt. ille rescpͥsit.
referre quid actum eẽt. quid ergo
sinichil de ene neq emptor neque
uenditor cogitauerit. ut plerumq
in huiꝰmodi reb nõ euenire solet.
nõ ne pͥus est ut myͣta quiclusa e¬
difitõ partem eius ẽẽ existimams
Quendiõit. ut id uenũdatũ ẽẽ uideñ
qd̃ intra t̃minos ip̃e possedit. sciens
tñ aliquam partem certam se non
possidere. nõ certiorauent emptore.
an empti iuditio teneatur. cum hec
generał adiectõ adeaque sỹalĩt nouit
qui uendidit. neq excepit. ꝑtinere
nõ debeat. ne alioquin emptor capi¬
atur. qui fortasse si hoc cognounss:
uł empturus nõ eẽt uł minoris ep̃¬

Expanded text:
r, pro cibariis per arbitrium indemnitatem posse seruari Sextus Aelius, Drusus dixerunt, quorum et mihi iustissima uidetur esse sententia.Firmus a Procustulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium esset, an ut ruta caesa uincta fixaque, quae aedium non essent. ille rescripsit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque uenditor cogitauerunt, ut plerumque in eiusmodi rebus euenisse solet, nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio pauendiderit, ut id uenum datum esse uideatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certiorauerit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor cap‹i›atur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris emp
Abbreviated transcription (Latin):
uera est ¶luo ⁊̃ ĩneadem cognitõe
noĩe emptoĩs desiderabatur. ut sũp¬
tus quõ immũ exins qũe endie¬
rat. fecerat. ei restimerentur ¶ dem
q̃uero an arechusa que recus. auit
emptorem patronĩ habere. cuius
sit lib̾ ata ꝯstituta. amp̃sit uł legi¬

Expanded text:
uera est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel leg
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ .ł. mpr̃ seũrꝰ. rescpͥsit ñ offuise
mulieris fame q̃stũ eius inseruitu
luctꝰ habere pattis memorie plic̾int.
Itẽq⁊ ĩ mat᷑ uins est. cuiꝰ hr̃oitas ad
filĩ nõ ꝑiiet. ¶ Siquis belloce¬

Expanded text:
tor Seuerus rescripsit non offuisse mulieris famae ‹quaestum eius› in seruitutluc‹t›um habere patris memoriae placuit, idemque et in matre iuris est, cuius hereditas ad filium non pertinet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nirł. Euictui aũt ac̾oitore tẽ
iuden̾ur. cũ fere spes hñdi abscissa
ẽ. itaqsiẜuiana actõe̾ euictus sit.
ꝯmittitur quid̾ stipulatõ. s qm̃ so¬
luta adebitore petĩa. põt fuũ hr̃e.
Sĩ soluto pignore uenditor ꝯue¬
mat᷑ potit uti doli excepͣtõe.
d̾.ł. Haue aut domo empta
singła cem̃ta uł tabule empte ñ
intelligintur. id̾oq nec euicroĩs
noĩe obligatur uenditor qĩ eiucta
mitri auenditore oportet. nͥ aliud
ꝯuenit. nõ tñ ut satis detur nisi
speti. alit̃ id actũ ꝓponatur. S ut re¬
.ꝓmittatur qd̾ nt̃ diximꝰ duplam
ꝓmitti opottẽ. Sic ent accipiendũ
in nõ exom̃ re iccipiamus.s.
de his reb que p̃tiosiores ceñt. Si
margarita forte aut ornam̃ta p̃ci¬
osa uł uestis syrica. uł ꝗd al iud
nõ ꝯtemptibile ueneat. ꝓeoictũ
aut̃ curiliũ ⁊ deẜuo cauere uen
ditor iubetur. ¶ Si simplã pro
dupla perrorẽ stipulatus sit ep̃tor
re eiucta ꝯsecutuꝵ eũ exempto.

Expanded text:
lium. Euictus autem a creditore tunc uidetur, cum fere spes habendi abscisa est: itaque si Seruiana actione euictus sit, committitur quidem stipulatio: sed quoniam soluta a debitore pecunia potest seruum habere, si soluto pignore uenditor conueniatur, poterit uti doli exceptione.. Naue aut domu empta singula caementa uel tabulae emptae non intelleguntur ideoque nec euictionis nomine obligatur uenditor quasi euictmitti a uenditore oportet, nisi aliud conuenit: non tamen ut satisdetur, nisi si specialiter id actum proponatur, sed ut repromittatupromitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uditor iubetur. Si simplam pro dupla per errorem stipulatus sit emptor, re evicta consecuturum eum ex empto
Abbreviated transcription (Latin):
Cum filuis familias uui¬
aticum uium mutuum dederit
dicio esse illi subueniendum.
quasi cditatunis dedero.tu quasi
mutuam accipias. Iulianus son¬
bit donatoẽm non esse. s au mu¬
tua sit uidendum est. ⁊ puto. nec
mutuam esse. magisq nunmoᷤ
accipientis non fieri. cum alia o¬
piione acceperit. qr̃ si eos con¬
sumpserit᷑. licet condictib̾ue
teneatur. tamen doli exceptõe
uti potĩt. quia secundum uolun¬
tatem dantis. nummi sunt con¬
sumpti . Nãm siego quasi de¬
ponens tibi dedero. tu quasi mu¬
tuam accipias. nec depositum
nec nuituum est. idem est et si

Expanded text:
Cum filius familias viaticum suum mutuum dederit, aordinario iudicio esse illi subveniendum. quasi donaturus dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit donationem non esse: sed an mutua sit, videndum. et puto nec mutuam esse magisque nummos accipientis non fieri, cum alia opinione acceperit. quare si eos consumpserit, licet condictione teneatur, tamen doli exceptione uti poterit, quia secundum voluntatem dantis nummi sunt consumpti. Si ego quasi deponens tibi dedero, tu quasi mutuam accipias, nec depositum nec mutuum est: idem est et si
Abbreviated transcription (Latin):
m̾m eẽt inciꝑet. usu cep̃ ⁊ ĩeadẽ
op̃piõe sum siquid exea pecunia
ꝯꝑaint añquã eados fieret. ita ut
nec po̾ssig̾et eã nec dolo fecit quo
minꝰ eã posud̾et.

Expanded text:
m esse inciperet, usucepit. et in eadem opinione sum, si quid ex ea pecunia paravit, antequam ea dos fieret, ita, ut nec possideat eam nec dolo fecerit, quo minus eam possideret.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Et quia hoc defimcioꝵ int̃ ẽ
ut hat᷑ successores int̃ ẽ cruiuẽtiũ.
ne p̃cipitẽtur ꝗͣ diu iuste delib̾añnt
Intoum int̾rogatus quis an hr̃s
sit. nõ cogenir respõd̾e ut puta siqͣ¬
u̾siã hr̃ditatis ab alio patitur ci ira
cendohr̃oe intelligẽtur q̃ ablata sibi
hereditate:¬

Expanded text:
 et quia hoc defunctorum interest, ut habeant successores, interest et viventium, ne praecipitentur, quamdiu iuste deliberant. Interdum interrogatus quis, an heres sit, non cogitur respondere, ut puta sisiam hereditatis ab alio patiatur: et itcendo heredem illigetur etiam ablata sibi hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to acceꝑit. Nã si eim igscã repel¬
lar atuctut. itiõe Quitgͦ si ilias uolũ¬
tates testatois ꝓ bnuũm. puta intesta¬
m̃to ascpserĩ pꝰ mortẽ patts me ꝯsen¬
gnre. repellendus sũ abactusatõe.

Expanded text:
o acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. quid ergo si alias uoluntatem testatoris probauerim? puta in testamento adscripserim post mortem patris consentire me? repellendus sum ab accusatione.
Abbreviated transcription (Latin):
nolit. sut ñ possit accusare ansequens
admittatur. idendũ est. aplacunt
posse ut fiat succestioĩsocꝰ. ¶qua¬
tũ. adinosfitiosi lib̾oꝵ ł parentũ que¬
telam ptinet. nicͥ int̾ est ꝗs sit hr̃s scͥpt

Expanded text:
nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad inofficiosi liberorum uel parentium querellam pertinet, nihil interest, quis sit heres
Abbreviated transcription (Latin):
si alt̃ fuiti egiͣt. am p̃e solus debeat¬
ꝯmodati ꝯueniri⁊ ait celsus. si alt̃
ꝯueniãt qui furti nõ eg̃. ⁊ꝑitus sit
ꝑiculo suo ꝯuenĩre altm̃ qui furti
igñdo lucrũ sensit exre ꝯmodata d̾¬
bere eũ iudiri ⁊ abioluss. silegis aqͥ¬
lie. adũsus sotiũ eiꝰ habuit ꝯmodator
actõnẽ uidendũ ent. ne cedere te¬
bẽnt. siforte dãpm̃i ded̾it alt̃. qd̃ nͥ ꝗ¬
queni̾t ꝯmodati actõe sartire ꝯpelli¬
tur. Nam ⁊si adu̾sus ĩpm̃ habuit a¬
quilie actõnẽ ꝯmodator. oquissimũ ẽ
ut ꝯmotiti agñdo remittat actõñe
nͥ forte quis dixĩt igñdo eũ exlege
aquilia hõc minꝰ ꝯsecutuꝵ ꝗ̃ cxcau

Expanded text:
si alter furti egerit, an ipse solus debeammodati conueniri. et ait Celsus, si alter conueniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conueniri alterum qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui.Sed si legis Aquiliae aduersus socium eius habuit commodator actionem, uidendum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alter, quod uenitur commodati actione sarcire compellitur: nam et si aduersus ipsum habuit Aquiliae actionem commodator, aequissimum est, ut commodati agendo remittat actionem: nisi forte quis dixerit agendo eum e lege Aquilia hoc minus consecuturum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ em̃ uł infactum uł eelocaͣtõ cic̃õ¬
ducto agñdum erit spline siego ꝓ
t᷑e rem yignori dedero ma uolunta¬
te mandati erit accõ. ¶d̃ lab̾o recie dic̃.
si ame calpa absit repignorandi c̾¬
ditor at̃ noluit redoere pignꝰ ꝯpetẽ
nbi ad hoc dum tax᷑at ꝯmodati ut
tibi acrõñe adu̾sus eum p̃stem. ab¬
eẽ at̃ culpa ame uidetur. siue solui
pocuniã siũ soluere sũ ꝑatusssũptꝰ plãe
litis cet̾aq eqũ est eum agnoscere
qui comodatum accepit. ¶ Sime
rogau̾is ut ẜuũ tibi cum lance cõ
uid̾i ꝯmodatam quare culpam in
eam qͦ prãndam splane siẜuus cũ
ea fugerit eũ qui comotatũ accep̃
nõ teneri. nͥ fuge p̃stitit culpam.
p̃berem. ⁊ fecero. dem̃ petisses ut idẽ
sequẽti die facerẽ. ⁊ cũ ꝯmode ar¬
gentum domi referre nõ possem
ibi hoc relinquero. ⁊ ꝑierit qͣ actõe

Expanded text:
in factum uel ex locato conducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hoc dumtaxat commodati, ut tibi actiones aduersus eum praestem. abesse autem culpa a me uidetur, siue iam solui pecuniam sive solvere sum paratus. sumptum plane litis ceteraque aequum est eum adgnoscere, qui commodatum accepit. Si me rogaveris, ut servum tibi cum lance commvideri commodatam: quare culpam in eam quoque praestandam. plane si servus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione
Abbreviated transcription (Latin):
quem relict᷑e res sũt. nisi aliud nomina¬
tim cõuenit. ¶Siduob uehiculum
commodatum sit. uł locatũ fimulb
celsus filius scribit lib̾ sexto dig.
q̃ri posse intũ unꝰ quisq eoꝵ insoli¬
dum anproparte teneatur. ⁊ aitͣ du

Expanded text:
quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit.Si duobus uehiculum commodatum sit uel locatum simul, Celsus filius scribit libro sexto digestorum quaeri posse, utrum unusquisque eorum in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
culum meũ ẽẽ iuliianꝰ ait. Et ego
tta hoc ueꝵ puto si tibi ꝯmodaui
ut inmachina. oꝑaretur.¶ Ceterũ
ut sideplano opus face̾t. tu cũ in¬
posinsti machĩne. aut simachine
culpa factũ minꝰ diligñt ñ ab ip̃o
ligate. uł funiũ ꝑticarũq uetusta¬
te. dico ꝑiculũ qd̃ culpa ꝯtĩg̃ rogã¬
tis ꝯmodatũ ipm̃ pr̃are teberesnã
⁊ mela scpͥsit. siẜuus lapidario ꝯmo¬
datus submachina ꝑierit. teneri
fabrũ comodati. qui negligñtius
machiiã colligauit. ¶Qum ĩox
⁊ qui alias re ꝯmodata utitur. ñ solũ

Expanded text:
culum meum esse Namusa ait: sed ego ita hoc uerum puto, si tibi commodaui, ut et in machina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si machinae culpa factum minus diligenter non ab ipso ligatae uel funium perticarumque uetustate, dico periculum, quod culpa contigit rogantis commodatum, ipsum praestare debere: nam et Mela scripsit, si servus lapidario commodatus sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligavit. Quin immo et qui alias re commodata utitur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
to hec pactõ ne dolus prẽtur ra¬
ta nõ est. ¶Contraria ꝯmodan
actõ q̃ srñ pͥncipali moueri põt
exfacto hr̃tis agatur. iñs ꝯmoda¬
n insolidu᷑ ꝯdep̃nauir. licet ex
parte hr̃s est. ¶ Sic̃ at̾ uoluntatis

Expanded text:
to haec pactio, ne dolus praestetur, rata non est.Contraria commodati actio etiam sine principali moueri potest, ex facto heredis agatur commodati, in solidum condemnatur, licet ex parte heres est.Sicut autem uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
iuditõ siminꝰ neq me certiorasti cyro¬
atmodum qui equo inquid uł ue¬
stim̃to alit quã comodatũ est uti¬
tur. furti tenetir. ¶usꝙ adeo at
diligñtia iure ꝯmodara prãntu ẽ.¬
ut q̃ meaͣ que sequit. rem ꝯmodatã
pr̃ari debeat. puta equam tͥ ꝯmo¬
daui quã pi llus ꝯmitebatur.
cĩ pulli custodiam prãre debere ue¬
teres responderunt. ¶Intoũ plaẽ
tolũ solũ iure comodata qui roga¬
int pr̃abit. puta siquis ita ꝯueͣnit.
uł si sua dum taxat cã ꝯmodauit.
sp̃oie forte sue uł uxori qͣuoͣ hone¬
stiꝰ cũ ta adse deduceretur. uł siꝗs
ludo sedens p̃tor scemiͤcis comodaũ.
uł ip̃i p̃tori quit ultto ꝯmodmnt.¬
Nunc udendũ in quib spẽb ꝯmo¬
tati accõ locũ hãt. qestaput uetẽs

Expanded text:
iudicio: si minus neque me certiorasti ibi chiroadmodum qui equo, inquit, uel uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur.Usque adeo autem diligentia in re commodata prae in ea, quae sequitur rem commodatam, praestari debeat: ut puta equam tibi commodaui, quam pullus comitabatur: etiam pulli te custodiam praestare debere ueteres responderunt.Interdum plane dolum solum in re commodata qui rogauit praestabit, ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit.Nunc uidendum, in quibus speciebus commodati
Abbreviated transcription (Latin):
est nã siculpa eiꝰ facat def̃iorem tone¬
bitnͣt᷑. ¶ Sirem impecton dedi. in
simił sit ẽi ꝯͣmotata res est. q̃ritur. ⁊
siquid̾ mei cã dedi dum uolo p̃tiũ
exquirere. dolũ mͥ tanͣtũ pr̃abit. si
sui ⁊ castodiam q iõ futi habebit ac¬
tõñe ¶i sidnm refertur perut. siꝗdẽ¬

Expanded text:
est: nam si culpa eius fecit deteriorem, tenebitur.Si rem inspectori dedi, an similis sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa dedi, dum uolo pretium exquirere, dolum mihi tantum praestabit: si sui, et custodiam: et ideo furti habebit actionem. sed et si dum refertur periit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tem debet posse dnm̃ uł aliũ uolũta¬
te eiꝰ edifficare int̃ misso legnuo spatõ
nũcina insula.
quit offitiãt adgͣtiorẽ ꝓspectũ. inlumi
scuriora fiãt. qd̾ cũq gͥfataat adluminĩ
beatur opucq ei nouũ mĩtiari põt. si
mõ sic fatiat ut lumini noceat.

Expanded text:
tem debet, posse dominum uel alium uoluntate eius aedificare intermisso legitimo spatio a uicina insula. quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et scuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis beatur, opusque ei novum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumini noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Nec nõ csiquis decã ꝓ babai
affiñt. telib̾are deb ỹtor. anei sub¬
uenĩ debert pita stutioꝵ cãforte
ꝓcuratore suo defũcto. ne deciꝑiãt
ꝑiustistimã absentie cam̃. ¶tẽ
siquis nec ĩ custodia nec in uinculis
sit. set sub fidcussorum ĩ atisdatione
⁊ dum propt̃ hoc quod recedere non po¬
test. captus sit. restituitur. et ad¬
uersus eum dabitur restitutio.
¶Quod eis inquid pretor
ꝑ leges plebũcita sennꝰ ꝯsuita edic¬
ta dec̾ta yͥnçipũ licebit. Que clausula¬

Expanded text:
. Nec non et si quis de causa probabili afuerit, deliberare debet praetor, an ei subueniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae causam. Item si quis nec in custodia nec in uinculis sit, sed sub fideiussorum satisdatione et, dum propter hoc recedere non potest, captus sit, restituetur et aduersus eum dabitur restitutio. 'Quod eius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.
Abbreviated transcription (Latin):
feriaꝵ inpeotus ẽ. ¶ M̃otiem per
absentiã quis ñtoto tp̃t aliqũe exelu¬
xit. Ut puta rẽ tuã posseoi uno mint
die statuto imisucapioĩs ip̃r. dem̃
rei publice cã abẽe cepi. restitutio
adu̾sus me unsꝰ diei fatienda ẽ.
¶tẽ inquit p̃tor. Si qua alia instacã¬
iahoc eticto inyraẽ necessaria mł
ti em̃ casus int̾uenire pot̾uert qui
deferẽt restitutioĩs auxiliũ nec sin¬
gilatĩ enumerari potũẽrt̃. ut quo¬
tiens equitas restitutõe suggĩti ad
hanc claiulã eĩt descentent ũ. Ut
puta legatiõe quis ꝓciuitate fũct᷑
est. equissimũ ẽ eũ restitu. licet rei
publice cã ñabͣnt. Et sepissime cõ¬
etitutum ẽ adiuuari eũ debere. siũ
nabiit ꝓcuratorẽ siũ nõ Id̾puto
eisitestimoniicã sit euocat exquali¬
huic sepissime ẽ rescͥptũ subuen.¬

Expanded text:
est. Quotiens per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio adversus me unius diei facienda est. "Item", inquit praetor, "si qua alia mihi iusta cacessari‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualih‹u›ic saepissime est rescriptum subuen
Abbreviated transcription (French):
undi potetatẽ habeã. ⁊ aitlabeo nõ
siuis reuocandi domũ adu̾tarius
ħ abuit. Siminꝰ uid̾i eẽ exꝑ iũdi pote¬
statẽ qi ꝯtome ꝯtestarilitem potũ̃t.¬
¶ E xeplo rescissorie actionis q̃ exceptõ
tes abeo possessionẽ nacto nẽdicetur.
¶In actione rescissoria que adu̾sus
malitem competit. in equissimũ

Expanded text:
tatem habeam? et ait Labeo non si ius revocandi domum adversarius habuit: si minus, videri esse experiundi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. Exemplo rescissoriae actionis etiam exceptio eres ab eo possessionem nancto vindicentur. In actione rescissoria, quae adversus militem competit, aequissimum
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝯsttuit. ¶Quentũ est ꝯd̾eo ꝗ
at cõpescentos malos malos hõines
qui in exspeditõe ꝯsulariᷤ iussu trami¬
ert. ibique inatie cecio̾rat᷑. hr̃di enĩ
eĩ sucturentũ est. ¶ Aiitei u. causa
romĩa ꝓfectus est ibeẽ rei p᷑. causa in¬

Expanded text:
Pius constituit. Quaesitum est de eo, qui ad compescendos malos homines qui in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim eius succurrendum est. Qui rei publicae causa Romam profectus est, abesse rei p
Abbreviated transcription (Latin):
erti ꝯ dito ꝯpetit exõm̃i cã
exoĩ obligatione exqua c̾tum pent
siue eͣxc̾to ꝯͣcru p̾eratur. siue exin¬
cere dũ modo p̾sens sit obligatio.
cet̃um si indiem sit uł sub ꝯditõe
obligatõ añdiem uł ꝯditõnẽ nõ
pot̃o agere. ¶ competit ħ acrio
q̃ exlegati cã. ⁊ exlege aqͣuilia s ex¬

Expanded text:
erti condictio competit ex omni causa, ex omni obligatione, ex qua certum petitur, siue ex certo contractu petatur siue ex incere, dummodo praesens sit obligatio: ceterum si in diem sit uel sub condicione obligatio, ante diem uel condicionem non potero agere.Competit haec actio etiam ex legati ca
Abbreviated transcription (Latin):
s si exsenͣatus ꝯsulto age̾t. cõpetit
ñ actõ. ueluti sus cui fidutiaria hr̃¬
ditas restituta est ageuellet. ¶ Sĩ¬
ue aũt suo noĩe quis obligatus sit
siue alienͣo ꝑ hanc actõñe recte ꝯ¬

Expanded text:
 si ex senatus consulto agetur, competit haec actio, ueluti si is cui fiduciaria hereditas restituta est agere uolet. Siue autem suo nomine quis obligatus sit siue alieno, per hanc actionem recte c
Abbreviated transcription (Latin):
fiuit ꝯͣctus factus. siue u̾bis. siue
ꝯiũcĩ. referend̾ sunt nob̾ q̃dã spẽs
que dignũ habẽt tractat᷑ an ħ actio
ad petitõne eaꝵ suffitiat. snuͣaui tͥ
decem. ⁊ hec alui stipulatꝰ sũ. nulla
est stipulatõ. anꝯdic̾e decẽ ꝑ hanc
actõnẽ possim. qĩ duob ꝯͣctibus
alii stipulari nõ potui. cipũto p̾se.
¶Item ent si apupillo fuero sinetu¬
toris auctoritate stipnlat᷑. cui tutorẽ
ꝙ tͥ nĩaui. sub impossibili ꝯditõe
stipłer cũ enĩ nilla sit stipłatõ. ma
meos tuo nõie dedero. ułut tͣuos.
ab sente te ⁊ ignorante. anisto scͥbit

Expanded text:
s factus sive verbis sive coniunctim, referendae sunt nobis quaedam species, quae dignum habent tractatum, an haec actio ad petitionem eorum sufficiat. Numeravi tibi decem et haec alii stipulatus sum: nulla est stipulatio: an condicere decem per hanc actionem possim, quasi duobus contractibus alii stipulari non potui? et puto posse. Idem erit, si a pupillo fuero sine tutoris auctoritate stipulatus, cui tutore  numeraui, sub impossibili condicione stipuler: cum enim nulla sit stipulatio, mameos tuo nomine dedero uelut tuos absente te et ignorante, Aristo scribit