comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q cuntatem. iste donationes ⁊̃
citra actoꝵ ꝯfectionẽ ꝯualesca
Sm uo. implioris quantitatis
donatio sit. excepta scilicet mm¬
piali donatione. non. ilit uale¬
at insi actis intimata fucrit.¬
¶ Auiti danda liccntia quanicũq
aliam causam quasi pietatis
uie subnixam pret̾ casquas:
specialiter exposuimus introdu¬
cendo uetrrum sita suꝑ intinũ¬
dis donationib pmiut.nr.¬
nimi licere sacratissima atq ar¬
chnia uasa uł uestes cct̾aq do¬
naria que ad diuinam religio¬
nem necessaria s. Cumctiamue¬
teres leges caque iuns diuim
sunt humanis ncxibꝰ non in¬
ligari sanxerunt. uł. aduendi¬

Expanded text:
que civitatem, istae donationes etiam citra actorum confectionem convalescant: sin vero amplioris quantitatis donatio sit, excepta scilicet imperiali donatione, non aliter valeat, nisi actis intimata fuerit: nulli danda licentia quacumque alia causa quasi pietatis iure subnixa praeter eas, quas specialiter exposuimus, introducenda veterum scita super intimandis donationibus permutarmini licere sacratissima atque arcana vasa vel vestem ceteraque donaria, quae ad divinam religionem necessaria sunt  cum etiam veteres leges ea, quae iuris divini sunt, humanis nexibus non illigari sanxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
habe his q̃ ꝓse introducta sũt
renuntiare. ¶Oñs itaq iudi¬
ces nr̃i hoc mnlitib obsuent. et
huiꝯnn obfuatio. ⁊ ad pedane¬
os uidicos.⁊ ad cõpmissario ⁊
arbitros ełctos puemat scituros
q̃ si neglexerint etiã litẽ sua fa¬
icere intelligant.B̾.a. Io

Expanded text:
e introducta sunt renuntiare? Omnes itaque iudices nostri hoc in litibus observent, et huiusmodi observatio et ad pedaneos iudices et ad compromissarios et arbitros electos perveniat scituros, quod, si neglexerint, etiam litem suam facere intellegantur. D. k.
Abbreviated transcription (Latin):
luntate testator eox scribe miti¬
tuit. q̃ ab intestato. ad cius hr̃¬
ditatem uceatur. co cnĩ casu
licet inꝑfocta uidcatur scriptã
post̾ior. infirmato prioritesta¬
mento. scd̃i cius uoluntate¬

Expanded text:
luntate testator eos scribere instituit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. Eo enim casu, licet inperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento secundam eius voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
morum p̾diti. paternã fruge
uł. auoꝵ patrimoma gubnare
cupiunt. ⁊ suꝑ hoc impiali au¬
xilio indigcre cepint. Ita de¬
mũ etatis ueniam impetrare
audeant cum incesimi amin

Expanded text:
morum praediti paternam frugem vel avorum patrimonia gubernare cupiunt et super hoc imperiali auxilio indigere coeperint, ita demum aetatis veniam impetrare audeant, cum vicesimi an
Abbreviated transcription (Latin):
i mat tua maior annis ꝯstitutame¬
gotia q̃ ad te ꝑtinet gesserit. cum
om̃e diugentiã p̾stare debeat usu¬
ras pecumc tue quã ad ministras¬
se fuerit comꝓbata p̃stare cõpelli

Expanded text:
Si mater tua maior annis constituta negotia quae ad te pertinent gesserit, cum omnem diligentiam praestare debeat, usuras pecuniae tuae, quam administrasse fuerit comprobata, praestare compelli
Abbreviated transcription (Latin):
peteretur. p̃scrum cum rp̃e qui
extra ordinem iudicabat int̾¬
locutussit dotem datam qrex
aucroritate ñ nittitur. Cum
igitur is q̃ postea idicabati
ꝯtͣ te c̾tam sententiam ꝓtunt.

Expanded text:
peteretur, praesertim cum ipse qui extra ordinem iudicabat interlocutus sit dotem datam quae auctoritate non nititur. Cum igitur is qui postea iudicabat contra te certam sententiam protulit
Abbreviated transcription (Latin):
sohabeaturi liceat iudici sen¬
tentiã ꝓferre quem admodũ
ip̃a rei qualitas suggesserit.
sic cnm ñlites solum. sed ⁊̃
calũpmatores minuentur.
sic ꝓuidiciis putabunt se se
& insacrariis sisti. si em̃ ip̾e
principales litigantium par¬
tes ꝑiuram̃tũ lites excertei̾t.
ant sacramentum. Et ip̃i iu¬
dices ꝓpositis scĩscͥpturis. tam
tause totius faciant examin¬
tionem. quam suum ꝓferant
arbitrium. Quid aliud. isiꝓ
sis m̾dicem credendũ ẽ. Anti¬
qua itaq calũpnna qesente.
⁊cius ambagib ꝯstitutio m̃a
dilucida. ⁊ compechosa int̾ris
mlitib ꝗdem que nec dum st̃
inchorte p̾stari uolumus. m
⁊p̃o litis primordio.Sinat
cause adhuc pendentes mus¬
mantur. uł post litrm conte¬
taatam. ⁊ post solitas uidicia¬
les cautelas iam p̾stitas. siq

Expanded text:
so habeatur et liceat iudici sententiam proferre, quemadmodum et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisti. si enim et ipsae principales litigantium partes per iuramentum lites exerceant et ant sacramentum et ipsi iudices propositis sanctis scripturis tam causae totius faciant examinationem quam suum proferant arbitrium, quid aliud, nisi pro usis iudicem esse credendum est? Antiqua itaque calumnia quiescente et eius ambagibus constitutio nostra dilucida et compendiosa in terris in litibus quidem quae necdum sunt inchoatae praestari volumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adhuc pendentes inveniantur vel post litem contestatam et post solitas iudiciales cautelas iam praestitas, si
Abbreviated transcription (Latin):
extestib custodiendam man¬
daressic fieri namq ꝯfidimꝰ.¬
ut ñ recipiat se tantum ĩcecis
testandilicentia is ne locum
q̃ ullum relinquãt insidiis.

Expanded text:
ex testibus custodiendam mandareut non recipiat se tantum in caecis testandi licentia, sed ne locum quidem ullum relinquat insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
inc ul substitutus relictum ac¬
cipiat. uł ꝯuinctꝰ. sine ueres. siue
legatarius hoc sibi ad quirat.
Cum certi iuris sit. ⁊ minstitu¬
tionib ⁊ legatis ⁊ fidei cõmis¬
sis. ⁊ mortis cã donatiombus
posse substitii. ¶S ut manifes¬

Expanded text:
ic vel substitutus relictum accipiat vel coniunctus sive heres sive legatarius hoc sibi adquirat, cum certi iuris sit et in institutionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem suum fas stti S omẽ
causam ꝓpria sententia det̾mĩ¬
nart ꝯuemat. cum salubritas
co ꝗ de appellatr̃e cognoscit
recursus ficri ñ possĩt adiudi¬
cem a quo fu̾it ꝓuocatum
propt remittendi litigatores
ad ꝓuincias iemotam occasio¬
nem atq exclusam penitꝰ ĩtel¬
ligant. cum suꝑ omni causa ĩ¬
t̾positam ꝓuocationẽ. uł ĩius¬
tam tantum liceat ꝓnuntiar
negotio minus se allegasse
ꝗ de appellatione cognoscit ꝓsi¬
quatur. cum uotum gerentib
nob̾ aliud nichil ĩ uiditus ꝙͣ
iustitia locum habere debere.
nccessaria res forte transissa
ñ excndenda indeatur ¶Sĩ
ꝗs au̾t post int̾positã apella¬
nonc̃ necessarias sibi putaiu
poscendas eẽ psonas: quoᷤ. pt
iudicem ꝗ suꝑ appellatre cog¬
noscet u̾itatem possit osten¬
de. quam cxistimauit occultã
hoc q nidex fieri ꝑ spexiͣt supt
isdem ⁊ faciendi itincris expeci¬
tõem p̃bere debebit. cum id us¬
titia ip̃a ꝑsuadet ab eo hec rccg¬

Expanded text:
iudicem suum fas sit, sed omnem causam propria sententia determinare conveniat, cum salubritas eo qui de appellatione cognoscit recursus fieri non possit ad iudicem, a quo fuerit provocatum. Quapropter remittendi litigatores ad provincias remotam occasionem atque exclusam penitus intellegant, cum super omni causa interpositam provocationem vel iniustam tantum liceat pronuntiare negotio minus se adlegasse qui de appellatione cognoscit persequatur , cum votum gerentibus nobis aliud nihil in iudiciis quam iustitiam locum habere debere necessaria res forte transmissa non excludenda videatur. Si quis autem post interpositam appellationem necessarias sibi putaverit esse poscendas personas, quo apud iudicem qui super appellatione cognoscet veritatem possit ostendere, quam existimabit occultam, hocque iudex fieri prospexerit, sumptus isdem ad faciendi itineris expeditionem praebere debebit, cum id iustitia ipsa persuadeat ab eo haec recog
Abbreviated transcription (Latin):
se est uti ¶ Falsi crimim sub¬
dendis. his ꝗꝯtralec facere
ausi fu̾int: cum sufficiat car¬
demꝯstitutionu m̃i codicis
recitatio. Ad icctis ĩ ueteru
uins interpretatoꝵ laborib
ad õs dirimendas lites nul¬
laq dubitatõe cmergenda.

Expanded text:
uti, falsi crimini subdendis his, qui contra haec facere ansi fuerint, cum sufficiat earundem constitutionum nostri codicis recitatio adiectis etiam veterum iuris interpretatorum laboribus ad omnes dirimendas lites, nullaque dubitatione emergenda
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ꝯucniss impio. ¶ Hũnc
gͥ inctͥnuni ualiturum iudi¬
cio tui culminis ĩtimare per¬
speximus ut sciant omnes
tamlitigatores qua disser¬
tissum aduccati. Nullatems
cis liceie deceto ꝯstitutiones
exuct̾ib trib codicib quoꝵ
iam m̃tio arcta est.uelexhis
que nouelle ꝯstitutiones. ad

Expanded text:
nvenisset imperio. . Hunc igitur in aeternum valiturum iudicio tui culminis intimare prospeximus, ut sciant omnes tam litigatores quam disertissimi advocati nullatenus eis licere de cetero constitutiones ex veteribus tribus codicibus, quorum iam mentio facta est, vel ex iis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
immanitate damp̾natos. mulli
quos si noditas uorant. ꝑ uim
atq usurpationem uendicare
liceat ac tenere. s recs ad locui
pene sub ꝓ secutione ꝑ gente
nullus tẽncat aut defendat.
¶Sr sciat se cognitor trignita li¬
braꝵ auri mutta. ⁊⁊ primatesof¬
ficii capitali cẽ sententia ferien¬
dosnisi usurpatio ista aut ꝓ¬
tinus iundicetur. Aut sitanta
clericoꝵ aut monachoꝵ auda¬
cia ẽ. ut uellum potius quam
iudicium futurum cẽ existim̃¬
tur.adclem̃tiam nr̃m comis¬
sa referantur.ut nõ arbitrio
mor seuerior ultio ꝓcedat. Aad
ep̃oꝵ sanc culpam ut ceta redũ¬
dabit si ꝗd fortr in ea parte re¬
gioms in qua ip̃i pploc xp̃iane
religiomis doctrine in sinuatio¬
ne modantur ex his que ficri
ac lege ꝓhibiumus amonachis
ꝑ petratum eẽ cognou̾int. noc
uindicai̾ut. ¶Dub in cau¬
sa criminali humanitatis ꝯsi¬
datione. si tempa suffragant

Expanded text:
ulli quos synoditas vocant, per vim atque usurpationem vindicare liceat ac tenere, sed reos ad locum poenae sub prosecutione pergentes nullus teneat aut defendat. Sed sciat se cognitor triginta librarum auri multa, primates officii capitali esse sententia feriendos, nisi usurpatio ista aut protinus vindicetur aut, si tanta clericorum aut monachorum audacia est, ut bellum potius quam iudicium futurum esse existimetur, ad clementiam nostram commissa referantur, ut nostro arbitrio mox severior ultio procedat. Ad episcoporum sane culpam ut cetera redundabit, si quid forte in ea parte regionis, in qua ipsi populos christianae religionis doctrinae insinuatione moderantur, ex his, quae fieri hac lege prohibuimus a monachis perpetratum esse cognoverint nec vindicaverint. Quibus in causa criminali humanitatis consideratione, s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ creclitoris uoluntas nrxe sũ¬
nixa lib̾m te debito uolentis
doceri potest ⁊antequã sollẽp¬
int̾ tibi lib̾atio asuccessore ps¬
tetur. exceptionẽ tibi exuoluĩ¬
tate descendẽtẽ competrix ma¬
infestum ẽ.

Expanded text:
 creditoris voluntas iure subnixa liberari te debito volentis doceri potest, et antequam sollemniter tibi liberatio a successore praestetur, exceptionem tibi ex voluntate descendentem competere manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sumrup̃i pignori credantur
tacita pactõe ẽẽ precha tamẽ
q̃ cmminitur. ex fructuum p̾tio
ad candem causam uenire nl¬
l pridentium placint. Mp̃¬

Expanded text:
essum, et ipsi pignori credantur tacita pactione esse, praedia tamen, quae emuntur ex fructuum pretio, ad eandem causam venire nulli prudentium placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
t si crimine ad ult̾ii dãptusres¬
titutꝰ ñẽẽt. ut ꝓ ponis. sitam̃
soror tua cũqua adult̾ium
comissum dicebat ñ ẽ acusa¬
ta. nec pene nec infanne subi¬
ci potuit. ⁊ multo magis cũ

Expanded text:
tsi crimine adulterii damnatus restitutus non esset, ut proponis, si tamen soror tua, cum qua adulterium commissum dicebatur, non est accusata, nec poenae nec infamiae subici potuit, et multo magis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
nosum. Et maxim̃ si ancille
ĩ medio peperint ⁊ pea herecti¬
tas adita sit. bellissimũ nob̃
uidetur. diui marti prudẽtissi¬
mi principis orationẽ. ⁊ mli¬
bertatib ꝓducere. ¶Neprĩcep
philosophic plems alqd

Expanded text:
nosum, et maxime si ancillae in medio pepererint et postea hereditas adita sit, bellissimum nobis videtur divi Marci prudentissimi principis orationem et in libertatibus producere, ne princeps philosophiae plenus al
Abbreviated transcription (Latin):
i filius familias aliꝗd merca¬
tus p̃tium stipulanti uendi¬
tori cum usurarum accessione
spondeatiñ ẽẽ locum senatus.
ful to quo fenerare filiis fami¬
uias ꝓhibitum ẽ nemimi du¬
bium ẽ. origo enim potiusos¬
bligationis quam titulus ac
i ꝑmittente patre filio familias

Expanded text:
i filius familias aliquid mercatus pretium stipulanti venditori cum usurarum accessione spondeat, non esse locum senatus consulto, quo fenerare filiis familias prohibitum est, nemini dubium est: origo enim potius obligationis quam titulus actlae. Si permittente patre filio familias
Abbreviated transcription (Latin):
esset mutuam ate pecumam
accepit cũ se patre familias
dic̾ct. eiusq affirmatiom crecdidis¬
se te iusta ratione doce potes.
exccptio ci denegabit. ap̃p̃
eno dorus cum sui niris esse.
Publice indebatur. Aut patrios
uoluntate ꝯtraxit. Aut mea
rem pecunam accepit que pa¬
tris oncrib incumberet.Uł sue
potestatis ꝯstitutus nouatiõe

Expanded text:
esset, mutuam a te pecuniam accepit, cum se patrem familias diceret, eiusque adfirmationi credidisse te iusta ratione edocere potes, exceptio ei denegabitur. PP. enodorus cum sui iuris esse publico videretur aut patris voluntate contraxit aut in eam rem pecuniam accepit, quae patris oneribus incumberet, vel suae potestati
Abbreviated transcription (Latin):
rocurator citra dominii uolũ¬
tatem domũ pignori frustra
dechit. Sitam̃ pecunã crecdito¬
ris miem domini u̾sam ꝯsta¬
bit. ñ mutilis erit exceptio
dũtaxat ꝙ numatum ẽ ex¬
solui desideranti.d. aa.

Expanded text:
rocurator citra domini voluntatem domum pignori frustra dedit. si tamen pecuniam creditoris in rem domini versam constabit, non inutilis erit exceptio dumtaxat quod numeratum est exsolvi desideranti. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
Uudam filium suum asacris pa¬
t̾is remisit. ⁊ postea testam̃to
ꝯdito cum ptcriit. nullo ci pei¬
to relicto. aliis hxreclib derelictis.
Ip̃m aũt quem n hrdem. ncq
ex hxredatum focit. fidci cõmis¬
le est hunsmodi fidei cõmis¬
sum. Tota igitur. antiqua d¬
dubietate sup hoc explosa.no¬
uis mhoc casu plicint. ut cma

Expanded text:
uidam filium suum a sacris paternis remisit et postea testamento condito eum praeteriit nullo ei penitus relicto, aliis heredibus derelictis, ipsum autem, quem neque heredem neque exheredatum fecit, fideicommisle est huiusmodi fideicommissum. Tota igitur antiqua dubietate super hoc explosa nobis in hoc casu placuit, ut ema
Abbreviated transcription (Latin):
fimitiuã sentetiã hoc scriptũ
ĩueniat᷑. Qd̾ cũ sacramẽti rebi¬
gione enus audientiã ample¬
xisũt. uł q̃ ea q̃ statuta sunt
ad implere uirau̾int ¶Sed
si ip̃e solus arbit᷑. hoc litigato¬
rib poscentib ⁊ uł scriptis
uł depositionib ut dictum

Expanded text:
oc scriptum inveniatur, quod cum sacramenti religione eius audientiam amplexi sunt vel quod ea quae statuta sunt adimplere iuraverunt. Sed et si ipse solus arbiter hoc litigatoribus poscentibus et vel scriptis vel depositionibus, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
queresamita cum effectumones. si
mandasse te ut peteret bonoꝵ pos¬
sessio eumq neglexisse aiguas.

Expanded text:
querellam ita cum effectu habes, si mandasse te, ut peteretur bonorum possessio, eumque neglexisse arguas A
Abbreviated transcription (Latin):
ceps paiens m̃. ut iactura cau¬
se adficercitur. hii q sibi poten¬
tioꝵ patiinum aduccassent.
ut hr ꝓposito nictu uidiciarie
lits potins suo marie discurre¬
irut. quam potenuoꝵ domoꝵ
opib interentur. Queni pala
c̃ intantum ꝓuincialium q̃sti¬
ombͣ ẽẽ cõmotum. ut inus
sanctionis rectores ꝓuinciaꝵ
custods. ⁊ contẽpte rei umdice
fecenit. scilicet ut mactores seu
seuꝓcuratores insusondia nego¬
tes. seliera sententia uidicnẽt.
Quare cum int̾ sit i unu̾se oĩ¬
tuis potentium int̾cessionio
oppumuntursint itigatores

Expanded text:
ceps parens noster, ut iactura causae adficerentur ii, qui sibi potentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus niterentur. Quem palam est in tantum provincialium quaestionibus esse commotum, ut huius sanctionis rectores provinciarium custodes et contemptae rei vindices fecerit, scilicet ut in actores seu procuratores in subsidia negotos severa sententia vindicarent. Quare cum intersit et universe omntunis potentium intercessionibus opprimuntur, inter litigatores
Abbreviated transcription (Latin):
iprobair potrs patrem pupilli
cius tutorem nucnistiꝯ scnsisse
cessaria ẽ. ut tutoꝵ sollicituclim
Illud reqirnou c̾. an adito princi¬
pe satumins uir clanssimꝰ specia¬
lit̾ isuenditionis acceꝑit. ad i¬
tar cum presidalis decirti :cessio
principalis acceclit.Spp̃. dio¬

Expanded text:
Si probare potes patrem pupilli, cuius tutorem convenisti, consensisse, cessaria est, ut tutorum sollicitudini Illud requirendum est, an adito principe Saturninus vir clarissimus specialiter ius venditionis acceperit. ad instar enim praesidalis decreti concessio principalis accedit. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
decirto p̾sidis. nsi paretis uolũ¬
tas. seu testatoris. ex cuius boms
aominorem puenit suꝑ alicnã¬
do co aliqͥ mandasse deprchenda¬
t. nulla ratione potest. ap̃.¬

Expanded text:
decreto praesidis, nisi parentis voluntas seu testatoris, ex cuius bonis ad minorem pervenit, super alienando eo aliquid mandasse deprehendatur, nulla ratione potest. DIOC
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ignorãs rem minoris
sessioncm tuã uendidit. sit ut
pupilla iem distraxit. emptor
ꝗscicns atutoris herede merca
tẽ. cum offinum morte fima¬
tur. Alienam rem comparando
detemporis int̾uallo millã po¬
tuit aoqiere defensionẽ. Si
uo ut suam distraxit. ignorans

Expanded text:
Si quis ignorans rem minoris sessionem tuam vendidit, si ut pupillarem distraxit, emptor, qui sciens a tutoris herede mercatus est, cum officium morte finiatur, alienam rem comparando de temporis intervallo nullam potuit adquirere defensionem: si vero ut suam distraxit ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
siue principaut mulier sc st̾ obli¬
gauit. siune ꝓ ẜuo he fecit. teneri:
rea recte. omĩmodo senatus ꝯultum
uellcianum in hoc casu tacere imꝑã¬
tes. Satis enim accruum ẽ. ⁊ picta¬
tis ratiom trarium dñm ẜin. qui
crechioit muneri. siue soli siue post

Expanded text:
sive principaliter mulier sese obligavit sive pro servo hoc fecit, teneri eam, recte omnimodo senatus consultum Velleianum in hoc casu tacere imperantes. Satis etenim acerbum est et pietatis rationi contrarium dominum servi, qui credidit mulieri sive so
Abbreviated transcription (Latin):
at huiusmoi scripiina.iii sine
scriptis obligatio. tam quã nec s̾¬
fccta nec penitꝰ scripta. ut nec sẽ¬
natus ꝯfuti auxinum implore.¬
t sed sit libera ⁊ absoluta quasi
penitus nullo meadẽ causa sõ¬
secuto. ¶ Ũ.ã. iuliano.ꝓp̃.

Expanded text:
 huiusmodi scriptura vel sine scriptis obligatio tamquam nec confecta nec penitus scripta, nec senatus consulti auxilium imploretur, sed sit libera et absoluta, quasi penitus nullo in eadem causa subsecuto. IUST. A. IULIANO PP.
Abbreviated transcription (Latin):
nstiniano ⁊alus.
iñ uerum ꝯtractum pat̾ uester
gessit. s subspecie uenditionis
donatc̾em. possessions ĩ matrẽ
urãm tunit. nec exbonisque
se uidebantur ob primpilu
indempintati fiscali satis fie¬
ri potint. Licet in eandem donã¬
di uoluntatem ꝑseuerasse
cum ꝓbari possit. ex eadem poc¬
sessione ad supplendam pecum¬
am q̃ exbonis abdo relictis col¬
si lib̾alitatis tenorem mutata
uoluntate pat̾ tinis int̾rupit.
ĩ herecditate cius dominiũ rese¬
disse nulla dubitato est. D.¬

Expanded text:
stiniano et aliis. Si non verum contractum pater vester gessit, sed sub specie venditionis donationem possessionis in matrem vestram contulit, nec ex bonis, quae se videbantur, ob primipilum indemnitati fiscali satisfieri potuit, licet in eadem donandi voluntate perseverasse eum probari potest, ex eadem possessione ad supplendam pecuniam, quae ex bonis ab eo relictis colsi liberalitatis tenorem mutata voluntate pater tuus interrupit, in hereditate eius dominium resedisse nulla dubitatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exquocũq ꝯtractu ap̃d p̾side
prouincie iuire debitum cui o¬
portuerat te reddidisse ꝓbau¬
is.ꝙrographa tua exqb iam
nichil peti potest ⁊ instrum̃ta
ad eum ꝯtractũ ptinentia. tibi

Expanded text:
 ex quocumque contractu apud praesidem provinciae iure debitum cui oportuerat te reddidisse probaveris, chirographa tua, ex quibus iam nihil peti potest, et instrumenta ad eum contractum pertinentia tibi
Abbreviated transcription (Latin):
deferat gi tam̃ mat̾ in bonestis
factis atq indecẽtib machina¬
tõib filium fortt obsedit. isi¬
manifestis apperitt iul immnicis
eius suas amcitias copulauit
atq maliis sc u̾sata ẽ ut min¬
ca cius potius quã mat̾ cred̾et
ut hoc ꝓbato. muita ctiã adqe

Expanded text:
deferatur. Si tamen mater inhonestis factis atque indecentibus machinationibus filium forte obsedit insimanifestis appetiit vel inimicis eius suas amicitias copulavit atque in aliis sic versata est, ut inimica eius potius quam mater crederetur, ut hoc probato invita etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ptͣ testam̃tu parentũ mouc̾tes
probatoes debẽt p̾stare q̇ ob
.sequin debitum uigit ꝓũ ip¬
sius natt̃ religio flagitabat
paretib adhibunt nisi scͥpti
hedes ostendere maliunt ĩgra¬
tos lib̾x ꝯtra parẽtes extitisse.
Sin au̾t mat̾ ꝯtra filu testam̃¬
tũ mofficiosi actoẽ institu at
ĩꝗn diligent iubemql utrum
filia nulla ex iusta cã lesus ma
trẽ nouissima leserit uolũtate.¬
leo ꝙ nec luctuosam ei ⁊ legi¬
timã reliq̃rit portõem ł ut testa¬
mẽto remoto matri successio

Expanded text:
testamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin autem mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nullatrem novissima laeserit voluntate nec luctuosam ei et legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio
Abbreviated transcription (Latin):
rigendi afilio tuo mandatũ
ꝗse defensiom tue offtrebat.
duplici ratione necessitas ñ
fuit. aut quod defendeir ꝗs snĩ
lib̾tus siie extraneus. sinc
mandato potest. satis diticẽ
tamen ꝓdefensione p̾stita. ⁊
alia ꝓculdubio obruatione
subiecta. aut qd̾ filius. etiã¬
si ultio actionem patrisnoĩe
dingat mandatum ꝓbare
ñ cogitur. ¶ Sane qd ncc du
legitimã ctatẽ idem filius tius
complcuerat. ob hoc quider de¬
pellere aꝓcuratione cum nider
ñ miuste potirit. sed multo:
nistus fiit. uel hius modi:
defensorcm audue. quam ab¬
sentẽ quasi ctumacem ⁊ in de¬
fensum grai ꝯdepnatione

Expanded text:
igendi a filio tuo mandati, qui se defensioni tuae offerebat, duplici ratione necessitas non fuit, aut quod defendere quis sive libertus sive extraneus sine mandato potest satisdatione tamen pro defensione praestita et alia procul dubio observatione subiecta, aut quod filius, etiamsi ultro actionem patris nomine dirigat, mandatum probare non cogitur. Sane quod necdum legitimam aetatem idem filius tuus compleverat, ob hoc quidem depellere procuratione eum iudex non iniuste potuit. sed multo iustius fuit vel huiusmodi defensorem audire, quam absentem quasi contumacem et indefensum gravi condemnatione
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯccdunt. ioq q̃ frustra gestu
c̃ reucem oportet. Ita ut incẽp¬
nititi tubutoꝵ om̃ib modis cõ¬
fulant. Que omĩa tractan ꝯueĩt
p̃sentr coquem emptorẽ extitis
aquis fundum uł mancipia ali

Expanded text:
ncedunt, idque quod frustra gestum est revocari oportet, ita ut indemnitati tributorum omnibus modis consulatur. Quae omnia tractari convenit praesente eo, quem emptorem extitissSi quis fundum vel mancipia ali
Abbreviated transcription (Latin):
tes cadauer uentuare indentur.
si ħ exuoluntate fiat. uł testoͣris
uł heclis. fiãt ilico cuics romam
Et neqs uana nbalitate iactare
se ꝯcedtur. ut ppłs ꝗdem eum
quasi humanum respiciat mul¬
toc pillcatos in funus ꝓcedentes
aspiciens. omĩb aũt deceptis ma¬
neant illi ĩpristina seruitaute
publico testimomio defraudati.
fiant itaq ⁊ hniciues romam. ni¬
re tam̃ pat onats patromis mur¬
gro fuato. ¶ Illo ꝓculdubio ob¬
ẜuando. ut siꝗs suic intestamẽ¬
to suic undicta q̃ndam ni au¬
miserit. licet hoc dix̾it. uł scrip¬
ferit quod uolu̾it ec̃ latinum.
suꝑuacua adiectio latinitatis
aboleatur. ⁊ fiat cuus roman
nc modi ꝗ ab antiqua obsuatõe
ĩ ciuitatẽ romana: homines ꝓ¬
ducebãt ꝑ prinatoꝵ uoluntato
deminiu udeatur. S ⁊ si sb̃
uo renq̃rit ⁊ ad huc pendente
ꝯdicione extraneus heres lib̾ta¬
tem ei inposucrit. ñ ut antea la¬
tims. sed cuus fiat romanus ¶i
siꝗdem ꝯdicio defcc̾it ipsius lxix¬

Expanded text:
are videntur, si hoc ex voluntate fiat vel testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. Et ne quis vana liberalitate iactare se concedatur, ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant itaque et hi cives Romani, iure tamen patronatus patronis integro servando. Illo procul dubio observando, ut, si quis sive in testamento sive vindicta quendam manumiserit, licet hoc dixerit vel scripserit, quod voluerit esse Latinum, supervacua adiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines producebant, per privatorum voluntates deminui videantur. Sed et si sub vo reliquerit et adhuc pendente condicione extraneus heres libertatem ei imposuerit, non ut antea Latinus, sed civis fiat Romanus. et si quidem condicio defecerit, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
clogiis irlinquuntur ꝯtingeat
deficere cõsentantum ẽ ⁊ tp̃ra:
coꝵ ⁊ noĩa manifeste expont.
ut qd uł tollitur uł irformat᷑
ñ sit incognitũ. ¶Ea enim uel
mis irlinquebantur qui ĩ ierũ
natum tunc temporis cum cõ¬
debuĩtur extrema elogia ñ fu̾ãt
forte hoc ignorantib testato¬
rib. ⁊ ea ꝑ non scripto esse le¬
ges existimabant. Uel unio:
testatore is qui aliquid extesta¬
mc̃to habint post test. mientum
rrlictum exspirabat forte qua¬
dam condicione sub qua ylisc¬
tum erat deficientr. quo uct̾es
appellabnt in causam caduai:
ul mortuo iamtestatore lx q̃
irlictumẽ deficiebat. qd̾.iptar
uocc caducum nuncupabatur.
¶In primo itaq ordint ubi pro
non scriptis efficibantim. caque
ꝓsoms iamante testamentu

Expanded text:
elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum est et tempora eorum et nomina manifeste exponere, ut, quod vel tollitur vel reformatur, non sit incognitum. Ea enim vel his relinquebantur, qui in rerum natura tunc temporis, cum condebantur extrema elogia, non fuerant, forte hoc ignorantibus testatoribus, et ea pro non scripto esse leges existimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testatore hoc quod relictum est deficiebat, quod aperta voce caducum nuncupabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
legatoꝵ scnatꝯ consulta que
circa legem papiam introducta
sunt ꝯcesserũ. ut q̃ in medio desi¬
ciat. hoc cadicum fiat: Primu
hioc corrigentes ⁊ antiquum sta¬
tum ienouantos.sancimus õs
hubrir licentiam. amorte testa¬
toris ad nͣe hereclitates. snli

Expanded text:
legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum renovantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatori
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃.
ptores uł curatores moxquami
fuuint ordinati. sb̃ p̾sentia publi¬
reꝵ omñ ⁊ ĩstrum̃toꝵ fac̾e cura¬
but.Aurmm argenturq ⁊ qcqd
uetusta temporis ñ mutatur. si
mpupilli substantia reppiat. intu¬
tissima custodia collocent: Ita tam̃
ut ex mobilib aut p̾̃dia idona cõ¬
paent. aut si forte ut adsolet ido¬
nca ñ pot̾unt inueniri. nixta anti
quins formã usuraꝵ crescat acces¬
sio. quaꝵ exactio adpiculũ tuto¬
uano.pp̃.
ancinnus creatione tutorũ ⁊ cura¬
toꝵ cum omĩ p̾cedẽte cautela. lice
debitorib pupilloꝵ uł ad ultoꝵ
ad cos̃ solutionc̃ fac̾e ita tam̃ ut
pruis sententia iidicial sine omĩ
dãpno celebrata hoc ꝑmisit. quo
subsecuto. si et iudex ꝓmncia¬
modi cam plenissima securitas
Sactum c̃. ex alio euentu resuscita¬
ri. ñ at hanc legem extendimus
etiam in his solutioĩb q̃ ułcx re¬
ditim uł expensionib uł aliis huiꝰ¬
mõi causis. pupillo uł adulto ac¬
ceclunt. sed si extrancus debitor

Expanded text:
pp. Tutores vel curatores, mox quam fuerint ordinati, sub praesentia publirum omnium et instrumentorum facere curabunt. Aurum argentumque et quidquid vetustate temporis non mutatur, si in pupilli substantia reperiatur, in tutissima custodia collocent, ita tamen, ut ex mobilibus aut praedia idonea comparentur aut, si forte ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, quarum exactio ad periculum tutoliano pp. Sancimus creatione tutorum et curatorum cum omni procedente cautela licere debitoribus pupillorum vel adultorum ad eos solutionem facere, ita tamen, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permiserit. Quo subsecuto, si et iudex pronuntiamodi causam plenissima securitas,actum est, ex alio eventu resuscitari. Non autem hanc legem extendimus etiam in his solutionibus, quae vel ex reditibus vel ex pensionibus vel aliis huiusmodi causis pupillo vel adulto accedunt: sed si extraneus debitor
Abbreviated transcription (Latin):
one faciendi suspensa. suic ex
aliquon otato tp̃rꝓmissa.
siuc ammo dantium.uł acci¬
pientium sententus. quantũ
uis sunt cegnominata.sub
hac fien debet obsuatõe. ut q̃s
leges indulgẽt actões ꝯditõos
pactõesq ꝯtinent. Hisq pei̾to
cognitis. uł recipiatur si cõpla¬
cite sint. uł reiciat᷑ si sunt mo¬
lestr. ¶Ioscribendisaut do¬
nationib. nom̃ donatoris iꝰ
ac rem notari oportet.n id
occulte aut priuatĩ. s aut ta¬
bule aut ꝙ cumq aliud mi¬
co quẽ sors ministraut ꝑscͥ¬
batur. Actis ctiam adnecten¬
dis. q̃ ap̃ iudices uł magist᷑¬
to ꝯficienda s̾. ubi hoc leges ex¬

Expanded text:
non faciendi suspensa, sive ex aliquo notato tempore promissa, sive animo dantium accipientiumve sententiis, quantum ius sinit, cognominata, sub hac fieri debet observatione, ut, quas leges indulgent actiones, condiciones pactionesque contineat, hisque penitus cognitis vel recipiantur, si complacitae sunt, vel reiciantur, si sunt molestae. In conscribendis autem donationibus nomen donatoris, ius ac rem notari oportet, neque id occulte aut privatim, sed ut tabulae aut quodcumque aliud maeo quem sors ministraverit perscribatur: actis etiam adnectendis, quae apud iudicem vel magistratus conficienda sunt, ubi hoc leges ex
Abbreviated transcription (Latin):
emptum uł abalio siue ip̃oru
noiunc comparatum statimie¬
tractum reddatur qb nissimiis.
aut siñ existunt fisci nrib indi¬
octur. Qd si existentes imp̃sentu
reꝵ ꝯstituti agere noluerint. pacto
uł nur iurindo exclusi totum sũ
mora fiscus muadat. Quib tacĩ¬
tibꝰ ⁊ dissimulantib adeffinsi cẽ
fiscali duum m̃siũ tẽpora limitrẽ¬
f. Intraque sine ietraxerint. uel
propt̾ ietrabendum iectort̃ ꝓuĩ¬
cic int̾pellaucrint. qc ꝗd talibus¬
filiis uł uxorib lib̾alitas mpura
ꝯtulcrit fiscus nr muadat. doñ

Expanded text:
emptum vel ab alio, sive ipsorum nomine comparatum, statim retractum reddatur quibus iussimus aut, si non existunt, fisci viribus vindicetur. Quod si existentes et in praesentia rerum constituti agere noluerint pacto vel iureiurando exclusi, totum sine mora fiscus invadat. Quibus tacentibus et dissimulantibus a defensione fiscali duum mensuum tempora limitentur, intra quae si non retraxerint vel propter retrahendum rectorem provinciae intfiliis vel uxoribus liberalitas inpura contulerit, fiscus noster invadat, don
Abbreviated transcription (Latin):
gilibum captumte abhostibꝰ
cõmertio redemit sabinus ⁊
cum uinculum pignoris sr̃¬
stitem remisisse t̾ ꝓbetur. ñ li¬
b̾tꝰ effectꝰ s inge̾nintati quã
amiseras restitutꝰ nullũ filip
eius obscequi debes.¬

Expanded text:
iberum captum te ab hostibus commercio redemit sabinus et eum vinculum pignoris superstitem remisisse tibi probetur, non libertus effectus, sed ingenuitati quam amiseras restitutus nullum filiis eius obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
regulas ⁊ antiquas definitio¬
nes uetustatis nira maneãt
ĩcorrupta nulla in nouatice
eis ex hac. ꝯstitutr̃e introducẽ
dad̾ etiam motractib locũ
habere censemus. M. ã.¬

Expanded text:
regulas et antiquas definitiones vetustatis iura maneant incorrupta, nulla innovatione eis ex hac constitutione introducenda. Quod etiam in contractibus locum habere censemus. D.
Abbreviated transcription (Latin):
pul mio cẽ subsccutasẽ odemq
modo ⁊ si mutilit̾ facta ẽ stipu¬
iatio.aduiuari cium cam ma¬
gis quam eua nescere oportet
gicium cum una minstrumẽ¬
to stipulatio ualidi mucniat.
⁊ aliis mutilib suam noscitio
p̃st are fortitudinc quare nõ
ex nr̃a lege hi mismodi stiplã¬
tionib robir accedat legitiinũ
q̃censemus. ⁊ ubi supposita sti¬
pulatio ñ est intelligiem fins¬
se adhibitam. muitomagis et̃
simutilis ẽ ualidam cam effici.
Et ut plemus dotib subucma¬
tiquem admodum madimins¬
trationc pupillarum rerum. ⁊
malus multis niris articulis ta¬
citas hypothecas iec̃ accipimꝰ.
Ita ⁊ hiniusmodi actõem damꝰ
ex utroq latere hypothecam. siuc
ex parte mariti prestitutõe dotis.
siue exparte mulicris ꝓ ip̃a dote
p̾standa uł reb dotalib cuictis.
siuc ip̃e principales psone dotes
ẜm uet̾is uiris nominatr̃em: Ita
enim ⁊ imꝑitia hominũ ⁊ rustici¬
citas nichileis possit adferix p̃¬
uidicium. cumnes illis ⁊ igno¬

Expanded text:
io esse subsecuta. Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. si enim, cum una in instrumento stipulatio valida inveniatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare non ex nostra lege huiusmodi stipulationibus robur accedat legitimum? qui censemus, et ubi supposita stipulatio non est, intellegi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis est, validam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniatur, quemadmodum in administratione pupillarium rerum et in aliis multis iuris articulis tacitas hypothecas inesse accipimus, ita et in huiusmodi actione damus ex utroque latere hypothecam, sive ex parte mariti pro restitutione dotis sive ex parte mulieris pro ipsa dote praestanda vel rebus dotalibus evictis, sive ipsae principales personae dotes secundum veteris iuris nominationem. Ita enim et imperitia hominum et rusticitas nihil eis possit adferre praeiudicium, cum nos illis et igno
Abbreviated transcription (Latin):
modo dotib que minstrumẽtis
recepte sunt. nichil enim ꝓhibet
⁊si sinc scriptis doc uł detur. uel
promittatur.: ul suscipiatissi¬
mili modo intelligi factam sti¬
pulatõem ⁊ ypothecam ex utͣq
parte q̃si fu̾it scripta. ⁊ natura

Expanded text:
modo dotibus, quae instrumentis receptae sunt: nihil enim prohibet, etsi sine scriptis dos vel detur vel promittatur vel suscipiatur, simili modo intellegi factam stipulationem et hypothecam ex utraque parte, quasi fuerit scripta. et natura
Abbreviated transcription (Latin):
um qui hes agit heredum. aqb
tibi deb̾i fidci cõmissum dicis. e¬
uera apͥ̾torem irum clarissimii.
ꝗ aut responder tͥ cogit. aut
idministratio negotioꝵ scłm
formã iuris dictionis ꝓhibebi

Expanded text:
um, qui res agit heredum, a quibus tibi deberi fideicommissum dicis, evoca ad praetorem virum clarissimum, qui aut respondere tibi cogetur aut administratione negotiorum secundum forma
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ iocutio p̃sictis que indicta est.
ĩfamẽ cum dequo q̃ierenis fuas¬
se nuidetur. cum ñ speciant obĩ¬
nina: uel admissar iũ ꝯdempna¬
tussit. sed ita p̾sidis ubis grau¬

Expanded text:
Interlocutio praesidis, quae indicta est, infamem eum de quo quaeris fecisse non videtur, cum non specialiter ob iniuriam vel admissam vim condemnatus, sed ita praesidis verbis grav
Abbreviated transcription (Latin):
ie ñ debeant. tam̃ si aliis quo¬
q ꝓbatõ ib fides u̾itatis ĩues¬
tigctur. p̾scriptionis inuidia
cuanescit. Inꝑecumariis uͦ
manifestumt̃.B. aa.

Expanded text:
is quoque probationibus fides veritatis investigetur, praescriptionis invidia evanescit. In pecuniariis vero manifestum est. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
onsiliario nidicum ⁊ cancellarice
cos ꝗ domesticoꝵ fingun: officio
post depositam ad ministratiõem
qnquaginta dies inpunitia reside
pcipimius. ¶ Proconfesso aũt te¬
nebitur qui accusatus hiniamodis
psonam subtraxerit. caq inquadru¬
plum restitin iubemus que desiderãt
ablata. ut duplum spoliatus accipi¬
at. ⁊ duplum nr̃ fiscus ad qrat.D.

Expanded text:
onsiliarios iudicum et cancellarios et eos, qui domesticorum funguntur officio, post depositam administrationem quinquaginta dies in provincia residere praecipimus. Pro confesso autem tenebitur, qui accusatus huiusmodi personam subtraxerit: eaque in quadruplum restitui iubemus, quae desiderantur ablata, ut duplum spoliatus accipiat, duplum noster fiscus adquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
it si minor amns ut allegats
ꝯstituta. suum tuũ ab eo cnrũ¬
scripta in ꝯsilio manu misisti.
tanĩ uindicitt impositio qua
lib̾tas iusta munitur. nec op¬
trntu ꝗdem etatis rescindi poicit.
Indẽpnitati uo tuc amanu mis

Expanded text:
tsi minor annis, ut adlegas, constituta servum tuum ab eo circumscripta in consilio manumisisti, tamen vindictae impositio, qua libertas iusta munitur, nec obtentu quidem aetatis rescindi potest. Indemnitati vero tuae, a manumis
Abbreviated transcription (Latin):
t si de tua pecuma mancipia u¬
rori tue comparata sunt tamc̃
sici sunt tradita.cor dominiũ
ñ adte sed. adcam ꝑtinctipecu¬
me aũt tantũmodo repetitõem
habes. siuc negotium cius gerõ.

Expanded text:
tsi de tua pecunia mancipia uxori tuae comparata sunt, tamen, si ei sunt tradita, eorum dominium non ad te, sed ad eam pertinet, pecuniae autem tantummodo repetitionem habes, sive negotium eius ger
Abbreviated transcription (Latin):
ubq publicis industrum se
docuerit ut lapsum cum ꝑcta¬
tẽ ucri simile ũsit.¶ Uerum si
causa cognita cirtumuentus
dep̾hendat. ꝓpt̾ hoc solũ uelut
p̾scriptioñ.asolito. nixilio ir

Expanded text:
ue publicis industrium se docuerit, ut lapsum eum per aetatem verisimile non sit. Verum si causa cognita circumventus deprehendatur, propter hoc solum velut praescriptione a solito auxilio r
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatib stricta obfuatio cis re¬
decum̃ti. Cum cnim testam̃to¬
ru ordinatõ subcerta defiitre.
tatẽ custodur inultimis sins
uoluitatibiado ad di humaĩ¬
tatẽ respicientes. nccessaruumm

Expanded text:
 stricta observatio eis redocumentis. Cum enim testamentorum ordinatio sub certa definitiontatem custodire in ultimis suis voluntatibus? ideo ad dei humanitatem respicientes neces
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩuria hominũ.s ad ipsius
dei oĩpotentis reuerentiam com¬
mittitur. maxime cũ uirgim¬
tas uł catitas corrupta restitui
ñ potest. m̾uto mortis dãpnã¬
tur supplicio cũ nec a. crimĩe

Expanded text:
ad iniuriam hominum, sed ad ipsius omnipotentis dei inreverentiam committitur, maxime cum virginitas vel castitas corrupta restitui non potest: et merito mortis damnantur supplicio, cum nec ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
spatio temporis amsisse ꝓspe¬
uerit. uttte iure ꝓprio rbebit
Nam sihoc minime ꝓbetur. lo¬
co ꝓprio facto ope.dñs fundi
tinere aquã. ⁊ facere quomi¬
mis ager tuus irrigari possit

Expanded text:
spatio temporis amisisse perspexerit, uti te iure proprio providebit. Nam si hoc minime probetur, loco proprio facto opere dominus fundi continere aquam et facere, quominus ager tuus rigari possit,
Abbreviated transcription (Latin):
suo qnit. ciq res tradite sunt.
nec inte ꝗcquam dehis pcessit.
ñ iisi depieio. adu̾sus c̃ami in
quantum tu ppior ⁊ illa locu¬
plctior facta ẽ habes actionẽ. ¶N
si cm̃nisti qdem tu et tibi tradita
possessio e. tantum aũt nomen
instrum̃to urons quondam tue
scriptum c̃res grsta potior qua
scriptura habetur ¶Siuo abru¬
tio negotium uxoris gcͣienscom¬
cpasti nomine iͣpsus. empti actr̃ẽ
nec illi nec tibi quesisti dum tibi
ñ iusnoc illi potes. Quiare indo¬
mni questione ille potior habe¬
turcin possessio  adommo tradi¬

Expanded text:
suo emit eique res traditae sunt nec in te quicquam de his processit, non nisi de pretio adversus eam, in quantum tu pauperior et illa locupletior facta est, habes actionem. Quod si emisti quidem tu et tibi tradita possessio est, tantum autem nomen instrumento uxoris quondam tuae scriptum est, res gesta potior quam scriptura habetur. Sin vero ab initio negotium uxoris gerens comparasti nomine ipsius, empti actionem nec illi nec tibi adquisisti, dum tibi non vis nec illi potes: quare in dominii quaestione ille potior habetur, cui possessio tradi
Abbreviated transcription (Latin):
unde integris oĩb ħ ad nr̃a
scientiam referatur. ut ex p¬
somis houm dicta pensemus.
ut utrum p̾t̾mitti. an exgri

Expanded text:
Unde integris omnibus hoc ad nostram scientiam referatur, ut ex personis hominum dicta pensemus, et utrum praetermitti, an exqui
Abbreviated transcription (Latin):
siqs alĩpnam suam lib̾tate doñ¬
ucrit.⁊ inmatrimonio suo collo¬
cau̾it. dubitabatur apud anti¬
quoc utrum ne hunismodi nu¬
ptic legitime cẽ uideantur. an
non. Nos itaq uctustam ambi¬
guitatem dicidentes. ñ eẽ ucti¬
tum matrimonium censemus
ꝯicium exaffcctu om̃s intredu¬
cunt nuptie. ⁊ nich impium n
legib ꝯtrarium intali copulati¬
onc spectamus. quarc p̾dictas

Expanded text:
is alumnam suam libertate donaverit et in matrimonio suo collocaverit, dubitabatur apud antiquos, utrumne huiusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes non esse vetitum matrimonium censemus. Si enim ex adfectu omnes introducuntur nuptiae et nihil impium neque legibus contrarium in tali copulatione spectamus, quare praedictas
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ inccm debiti compensatione habi¬
ta.siquid amplius  debeas. soluens:
uił acciꝑe crectitorr nolentr offerẽ
⁊ ꝯsignatum deponens. depignorib̾
publicaꝵ pensitationum debuera
nomine compensaturo tibi ichil
petiturum postea muciano scripsi¬
ti. irclditis que uencrant in cõpensa¬
tionc̾. ñ in debni soluti repetiotõsed¬
S. añ debiti copetit ex actio. ustimm̃.

Expanded text:
nvicem debiti compensatione habita, si quid amplius debeas, solvens vel accipere creditore nolente offerens et consignatum deponens de pignoribus publicarum pensitationum debueras nomine , compensaturo tibi nihil petiturum postea muciano scripsisti, redditis quae venerant in compensationem non indebiti soluti repetitio, sed ante debiti competit exactio. DIOCL.
Abbreviated transcription (Latin):
Iurguente nommastis. ac ꝓlus ꝓpt̃
honus prim̃i pili pecimiam soliuis¬
tis. srstitiosam gtritis sollcitudinẽ
nc ab ipsis ꝯũcuti hainc cis impita¬
re minmic possitis. uł a uob̃ ꝗcquã¬

Expanded text:
urguente nominastis ac pro his propter onus primipili pecuniam solvistis, superstitiosam geritis sollicitudinem, ne ab ipsis conventi hanc eis imputare min
Abbreviated transcription (Latin):
i pro iudicato ꝯtutore pecumã
soluisti Millui idicium tibi
ꝯt pupillu competit. ut dele¬
gctur. tibi adũso lib̾atum actõ.
Sd si nomen cimsti. mre suã
procurator datus heredes nidica

Expanded text:
i pro iudicato contutore pecuniam solvisti, nullum iudicium tibi contra pupillum competit, ut delegetur tibi adversus liberatum actio. Quod si nomen emisti, in rem suam procurator datus heredes ei
Abbreviated transcription (Latin):
professores wbalncatores penitus:
arocantur. pacta int̾ se cõponere. ut
ncqs q̃ alti cõmissum sit op imp¬
leit aut iniunctam. alt̾i sollicitudi¬
nẽ alt̾ int̾cipiat. Uata licentia um¬
cuiq ab altero mibortum ⁊ derelic¬
tum opꝰ. ꝑ alteꝵ sine aliquo timo

Expanded text:
professores et balneatores penitus arceantur pacta inter se componere, ut ne quis quod alteri commissum sit opus impleat aut iniunctam alteri sollicitudinem alter intercapiat : data licentia unicuique ab altero inchoatum et derelictum opus per alterum sine aliquo timo
Abbreviated transcription (Latin):
suum uł p̾sentib tabulariis.
ꝑ attestationẽ inpuiniciis aut
ꝑ p̾sides uł ꝑ defemores celebrã¬
dam. Et ne auantiatenti domi¬
in magnam molem pecumaꝵ
ꝓpt̾ hoc efflagitent. q̃ usq ad p̾sõ
tempus ꝑ petran cognounnus.
sion amplius eis liceat ꝓsubsc̾p¬
tione ui depositione naͣ qn qua¬
gtsimã partem p̃tii uł estimatio¬
nis loci ꝗ ad aliam ꝑsonam trã¬
fertur acciꝑe¶sn aũt nouuz

Expanded text:
entibus tabulariis per attestationem, in provinciis autem per praesides vel defensores celebrandam. Et ne avaritia tenti domini magnam molem pecuniarum propter hoc efflagitent, quod usque ad praesens tempus perpetrari cognovimus, non amplius eis liceat pro subscriptione vel depositione nisi quinquagesimam partem pretii vel aestimationis loci, qui ad aliam personam transfertur, accipere. Sin autem novu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ serucs distraxisti ac p̾tium depe¬
culio eoꝵ q̃ adte ptinebat. nes¬
ciens unde solu̾ctur accepisti.ꝯ
seq̃ns ẽ integramte p̾tii actiõe
habe. cũ ꝓprii uenditoris ñmi
soluti ñ prestant emptori libati¬

Expanded text:
 servos distraxisti ac pretium de peculio eorum, quod ad te pertinebat, nesciens unde solveretur accepisti, consequens est integram te pretii actionem habere, cum proprii venditoris nummi soluti non praestant emptori liberati
Abbreviated transcription (Latin):
massa ndimuł locis firquẽta¬
ta ẽ. ¶Sinu̾o rectlitum certu
expossessiombo  donauit.non
tam̃ noĩa possessionũ dixerit.
necesse hubere. de sua substãtia.
fundos trad̾e. tantum rectlitũ
ĩ ferre ualentes. qntũ indona¬
tc̃e poss̾ut. intalib tam̃ agͥs¬
quec oĩb q̾s habet in possessi¬
onc ante ponunt. nz det̾iores

Expanded text:
ocis frequentata est. Si vero reditum certum ex possessionibus donaverit, non tamen nomina possessionum edixerit, necesse habere de sua substantia fundos tradere tantum reditum inferre valentes, quantum in donatione posuerit, in talibus tamen agt in possessione anteponuntur nec deteriores
Abbreviated transcription (Latin):
tionis excepit. ꝯtradictoresus
libellis. aut titulis alt̾ius nom̃
creclidit ingrrendum. cus po¬
sessionis aut cause quã subhẽ
fraude aut retincie aut euitare
tc̃ptau̾it. amissione multct
nec repetende actionis ctiam¬
si ci ꝓbabił negotu merita suf¬
fragantur nabeat facultatem.
Eorsanc ꝗ spopte alienis ntibꝰ
inseri sepifiuntur. cum his n
ꝓprietas n possissio competat.
ueluti famt sue ꝓdigos ⁊ calũp¬
maꝵ redẽptores. notarioporitb̾.¬

Expanded text:
tionis exceperit, contradictoriis libellis aut titulis alterius nomen crediderit inserendum, eius possessionis aut causae, quam sub hac fraude aut retinere aut evitare temptaverit, amissione multetur nec repetendae actionis, etiamsi ei probabilis negotii merita suffragantur, habeat facultatem. Eos sane, qui se sponte alienis litibus inseri patiuntur, cum his neque proprietas neque possessio conpetat, veluti famae suae prodigos et calumniarum redemptores notari oport
Abbreviated transcription (Latin):
iure os habere tutele. siue tes¬
tamentine. siue legitime siue
datiue. ⁊ ñ solum tutele esse
oos exꝑtes. s etiam cure ñ so¬
luim pupilloꝵ ⁊ ad ultoꝵ. s
⁊ furiosi ⁊ muti. ⁊ surdi ⁊ aliar

Expanded text:
iure omnes habere tutelae sive testamentariae sive legitimae sive dativae: et non solum tutelae esse eos expertes, sed etiam curae, non solum pupillorum et adultorum, sed et furiosi et muti et surdi et ali
Abbreviated transcription (Latin):
sum q apupillo sinc tutoris
auctoritate distrahente cõpa¬
rauit. nullum tpris spatium
defendit.s si locupletior ẽpto¬
ris pecuna factꝰ. post pubta¬
tem occasionem uins adin¬
quum trahat cõpendium do¬
n mali sumouebit exceptioe.¬

Expanded text:
ui a pupillo sine tutoris auctoritate distrahente comparavit, nullum temporis spatium defendit. Sed si locupletior factus emptoris pecunia post pubertatem occasionem iuris ad iniquum trahat compendium, doli mali submovebitur exceptio