comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis ñ tñ cos inplenum caust medi
inuenimus. Quare ⁊ cñuno eodemq gradu
naturali ꝯcurrente ⁊ agnationis titulis.
tam inmascdis quam infeminis equa lance
constituns mascłis quid dabãtur ad successio¬
nẽ uenire oĩum agͣnatooꝵ. Exagnatis aũt
mulienb nulli penitus nuslsoli soron ad a¬
gnatoꝵ successionẽ pateat aditus. Ido nos ĩ
plenũ omnia reducentes ⁊ adus .xii. tabu¬
larum eandt̃ cdispositionẽ extquantes
nr̃a ꝯstitutione sanctimus. Om̃s legitimas
ꝑsonas idc̃ ꝑuirilẽ sexum descendenter.
sũt mascłini. siue feminini gnis sunt simi¬
limodo ad uira suctessionis legitunt ab in¬
testato uocan sccłm gradus sui p̾rogatiua.
nec ideo excludendas ꝙ ꝯsanguimitatit
iura sicuti gͥman̾t ñ habent. ¶ Hoc ctiam
u cransseratur unus tantum modo grãdus
auire segnationis in legitima successione ut

Expanded text:
manitatis, non tamen eos in plenum causae mederi manitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad ius duodecim tabularum eandem dispositionem exaequantes, nostra constitutione sanximus omnes legitimas personas, id est per virilem sexum descendentes, sive masculini sive feminini generis sunt, simili modo ad iura successionis legitimae ab intestato vocari secundum gradus sui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti germanae non habent. Hoc etiam avimus, ut transferatur unus tantummodo gradus a iure cognationis in legitimam successionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te ita scił admutuntur. sineq agnatus ul¬
lus neq ꝓximior cognatus int̾ueniat. Et
hec quidem lex.xii. tabularũt nullomodo
introduxiti. S simplicit᷑atem legib amicã
amplexa simili modo omnes agnatos. siũ
masclos. siue feminas cuiꝰ cumq gradus
ad similitudinẽ suoꝵ inuicem ad successio¬
nẽ uocabat. ¶ Meclia aũt uns prudenti¬
a que erat lege quidem .xii. tabulaꝵ uini¬
or. Imꝑali aũt clisposiotione ant̾ior sub¬
tilitite quadam ẽxcogitata prefatã dif¬
strentiam introclucebut et penitus eas a
successione agnatoꝵ repellebat õĩ alia cã¬
latim asꝑitatem unis cunlis corngentes si
ut ꝙ de t̃. adiplentes humano ꝓposito aliũ
ordinem slus colictis ad diderunt ⁊ cognati¬
onis linẽa ꝓximitatis nõc introducta ꝑbo
noꝵ p̾sessionc̃ cas aduiuabant ⁊ polliceba¬
cur his boꝵ pꝰsessionẽ. Que un cognati ap
ẜuantes laudemus quidẽ pretores suc bu¬

Expanded text:
te ita scilicet admittuntur, si neque adgnatus ulte ita scilicet admittuntur, si neque adgnatus ullus nec proximior cognatus interveniat. 3a. Et haec quidem lex duodecim tabularum nullo modo introduxit, sed simplicitatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudentia quae erat lege quidem duodecim tabularum iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia latim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introducta, per bonorum possessionem eas adiuvabant et pollicebantur his bonorum possessionem quae unde cognati appservantes laudamus quidem praetores suae hu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itemsiquis excet̾is agnatis tus. luti fr̃.
añ paruis. aut demq isqui longiore gra¬
du ẽ aliquẽ ad op̾tauent agnatus int̃ sli
os cc non dubitatur. ¶Ccłerum int̃ mas¬
tulos quid agnations iuire hrelitas etiam¬
si longissimo gradusint ultro exutrq par¬
te caroq capitur. ¶ Quodadfeminas ue¬
roita placebat: il ip̃e ꝯ sanguinitatis iure
im̃ capiant ħrclitatem. Si sorores sint uil¬
c̃tus non capiant. Mascll ucro ad caꝵħr
clitates etiam᷑ longissimo gradu sint. ad¬
mutantur. ¶ Qua de cã frĩs tui aut patru
inufilie uel amite tue ħrclitas ad te ꝑti¬
net. tua ueroadillas ñ ꝑtinebat. ¶ Quod
ideo ita ꝯstitutum erat qe commodius ui¬
debatur. it⁊uira ꝯstitui ut plẽrũq ħrclita¬
tes ad mascdos ꝯfluerent. ¶ S quiasme
iniquum erat. muniuersum eas qĩ extra¬
neas repelli. p̃tor tas ad bõq possessionẽ
admitut. ea parce: qua ꝓximit᷑atis noĩe
bonoꝵ possessionẽ pollicetur. Exqua par¬

Expanded text:
item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore gradu est, aliquem adoptaverit, adgnatio inter vos esse non dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua vero ad illas non pertinebat. quod ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua par
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsolum maestatoꝵ in brclitatib uetus
uis comodo p̃tor cm̃dauit. sicut sup̃dictuor
Nam si alieitus pͥt humus hrefiũt institut᷑
quãius hrclitatem uire cuuili adire ñ po¬
terat. Cum instit̾utõ ñualebat. honoranio
tñ uirt bonoꝵ possessor efficicbatur. uide¬
licet cum ap̃tore adiuualatur. S eebis
anr̃a ꝯstitutione hodie. Recte ħrs institu¬
itur quasi ⁊ um cuuliñ incognitus¶ ali¬
quando tñ neq cm̃e dandi. neq inpugͥ¬
nanͣdi uetens iuns set magis confirman¬
di gr̃ã pollicetur honoꝵ possessionẽ. Nam
et agnatos ad bonotum possessionẽ uecat.
S et remõta ꝗꝗ bonorum possessiont ad
cos ħrclitas ꝑtinet uire cuuli. ¶ Quos

Expanded text:
tatorum hereditatibus vetus ius eo modo praetor emendavit, sicut supra dictum nam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honorario tamen iure bonorum possessor efficiebatur, videlicet cum a praetore adiuvabatur: sed hic e nostra constitutione hodie recte heres instituitur, quasi et iure civili non incognitus. Aliquando tamen neque emendandi neque impugnandi veteris iuris, sed magis confirmandi gratia pollicetur bonorum possessionem. nam et adgnatos ad bonorum possessionem vocat: sed et remota quoque bonorum possessione, ad eos hereditas pertinet iure civili.
Abbreviated transcription (Latin):
stitututione ꝓmulgata totium eiꝰ droga¬
tum ẽ. et sanctius talib nepotib exfili¬
a .l. ꝓnepotib exnepte. et deinceps suꝑ¬
stib agnatis. nullam partem mortui suc¬
cessionis sͥ uendicare. Ne hii qui extrins¬
uersa linca ueniunt. pociores his hãnt̃
qui recto uirt descendunt. ¶ Quã ꝯsti¬
tunone nrãm optinere sccłm sui uigorem
et tp̃zẽ Et nũc sanctimus. ita tñ ut quem¬
admodum int̾̃ filios. et nepotes exfilio an¬
tiquitas statuit ñ incapita set instirpes di¬
uidi hrclitatem. Similit̃ nos int̾ filios et
nepotes exfilia distrbutionẽ fieniubemꝰ.
tes. ł ꝓneptes. et alias deinceps ꝑsonas
utraq ꝓgenies matris sue. x patris auie. ł¬
aui. łꝓaui. portionẽ sine ulla climim̃iti¬
one ꝯsequantur. Ut si forte unus. ł duo

Expanded text:
stitutione promulgata toti iuri eius derogastitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descendunt: quam constitutionem nostram obtinere secundum sui vigorem et tempora et nunc sancimus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, et neptes et alias deinceps personas, ut utraque progenies matris suae vel patris, aviae vel avi portionem sine ulla deminutione consequantur, et, si forte unus
Abbreviated transcription (Latin):
donauerint. S ut aliquidam plus alt e¬
is quinonsolum nat᷑ure. set etiamuttens
ums suffragio muniuntur: portionẽ ne¬
potum et neptum. ł deinceps d̾equibus
supra dixius paulo minuendam ẽẽ ex¬
stim auerunt. uminus c̃cia parte acciꝑẽt.
quã mͣat coo .ł auia fuerat acceptura. ł
pat̃ cooꝵ .x. auus pat̾nus. siue mat̃nus quã¬
dofemina mortuasit. cuius de ħreditate
agitur. His quilicet solisint. ad cuntib
agnatos minime uocalunt. ¶ Et quẽ ad¬
modum lex .xii. cabulꝵ fiuio mortuone
locum patris sui. et ad successionẽ auisui
uocat. Ita et principał dispositio in locũ
exfilia cum iam designata purtis t̃cie de¬
minutione uocat. ¶s nos cum adhuc
dubitatiomanebat int̃ agnatos. et me¬
moratos nepotes. partem quartam de¬
functi sube agnatis fibi uendicantib ex
cuiucdam ꝯstitutionis auctoritate me¬
moratam quid ꝯstitutionẽ. a nr̃o codice
segregnumus. neq inscri eam etheodo¬
si ano codict. incoconcessimꝰ. Nr̃a aũt cõ¬

Expanded text:
donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt, ut minus tertiam partem acciperent quam mater eorum vel avia fuerat acceptura, vel pater eorum vel avus paternus sive maternus, quando femina mortua sit cuius de hereditate agitur, hisque, licet soli sint, adeuntibus adgnatos minime vocabant. et quemadmodum lex duodecim tabularum filio mortuo nelocum patris sui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum  cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem con
Abbreviated transcription (Latin):
mim aut ponitur. Scilicet cum int̾ cos solos
dehrclitate. agitur. fr̃aũt ꝯsinguineustã
filu quam fiue excludebat matrem soror
aũt ꝯsingũinea pant̃ cummitre ad mate¬
batur.s: si fucrat fr̃ ⁊ soror ꝯsangunci ⁊ mi

Expanded text:
ri anteponitur, scilicet cum inter eos solos de hereditate agitur. frater autem consanguineus lii quam filiae excludebat matrem: soror anguinea pariter cum matre admittebatur: sed si fuerat frater et soror consangui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximĩu uocat. Itaq siuerbi gr̃a sit fr̃ clefũcti
et altenus frĩs filius aut patruus fr̃ pocior ha¬
betur. ⁊ quãus singła̾r numero usalexꝓxt̾mũ
uocet. tñdubium non ẽ qͥn ut siples sunt eius¬
dem gradus omnes admitantur. ¶Nam ⁊
agnatoꝵ ꝑtincat ad eos ħrclitas. ¶ Pro¬
ximus aut si quidem nulio testaintofaicto quis

Expanded text:
ximum vocat: itaque si verbi gratia sit frater defuncti et alterius fratris filius aut patruus, frater potior habetur. et quamvis singulari numero usa lex proximum vocet, tamen dubium non est quin et, si plures sint eiusdem gradus, omnes admittantur: nam etadgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem nullo testamento facto quis
Abbreviated transcription (Latin):
adiura aduumculi siu ꝑuemant. ¶Ex mor¬
tuo coquiparuus quid ẽ fr̃s suifilus. auum¬
cłus aũt sororis sue soboli similimodo abutro¬
q latere succeclant. tanquãsi om̃s exmasdis
descendentes legatimoiuire ueniant. scił ubi
fr̃ et soror suꝑstite̾s ñ sunt. his ⁊ ꝑsoĩus p̃ce¬

Expanded text:
avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utroque latere succedant, tamquam si omnes ex masculis descendentes legitimo iure veniant, scilicet ubi frater et soror superstites non sunt his etenim pe
Abbreviated transcription (Latin):
patronopatronatus ius quod erat exlege.
xuꝰ tabulatum integum resuauit. ¶ sum
uero maiores ctnatͣnarustnt si ħrdessuos. ł¬
boncoꝵ possessior es libos hant suic unum
suie plures cuscumq sexus. uł gradus ad

Expanded text:
tunc patronatus ius, quod erat ex lege duodecim tabularum, integrum reservavit. cum vero maiores centenariis sint, si heredes vel bonorum possessores liberos habeant sive unum sive plures cuiuscumque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
fũt ħrclem institutum. extestam̃tonon
fieri hrelem. aũq noluit hrs c̃e. aut qe nõ
poruit. nepõs. iuos suogus ħrs existet. ¶ Ꝙ¬
aͣ quo tp̃r. certum ẽ intestatum decessisse
parr̃e familias. solus inuenitur ne posħrs. ⁊
hoc cͥtum ẽ. et licet pꝰmortem auinatus sit.
tm̃ uiuo. auoꝯceptus. mortuopatre eius.
p̾teaq desto auicestam̃to suus hr̃s efficiti.
plane si et ꝯconceptus. ⁊ natus fuit p̾t mõ¬
tem aui. mortuo patre suo. des toq pꝰtea a¬
ui cestam̃tosuus hr̃s. a uoñ exͣntit. qr nul¬
loiuire cognationis. p̾tr̃e sui patͣns tetigit:
sic nec ille ẽ int̾litos auo. quẽ filius cͣman¬
cipatus ad optauerat. ¶ Hii aũt cum nõ
sunt sui. quantum ad hrclitatẽ libi. neq¬

Expanded text:
fuerit heredem institutum ex testamento non fuerit heredem institutum ex testamento non fieri heredem, aut quia noluit esse heres aut quia non potuit, nepos avo suus heres existet, quia quo tempore certum est intestatum decessisse patremfamilias, solus invenitur nepos. et hoc certum est. Et licet post mortem avi natus sit, tamen avo vivo conceptus, mortuo patre eius posteaque deserto avi testamento, suus heres efficitur. plane si et conceptus et natus fuerit post mortem avi testamento, suus heres avo non existit, quia nullo iure cognationis patrem sui patris tetigit. sic nec ille est inter liberos avo quem filius emancipatus adoptaverat. hi autem cum non sunt quantum ad hereditatem liberi, neq
Abbreviated transcription (Latin):
suum berecdem. sct desifiere ¶ Cumfilius fi¬
uiut. et exaltero filionepos. neptisue extant.
punt̃. ad ħrlititem uocantur. nec qui gradu
pximior ẽ: ult̾iorem excludit. ¶ E quum cm̃i
ec uidetur neꝑotes. neptesq inpatiis suilocũ.
succelere. ¶ Pan ratione. et si ncpos. neptis¬
ꝙ sit ex filioet ex nepote ꝓncpos. ꝓneptis¬
q simul uocantur Et quii piicuit nepotes.
sui locum succecłe: conucniens ẽe uisum est.
n incapitas. instirpes ħrelitatem cdiuidiu̾
cdimidi im ¶ Item si ex cluob filiis nepotes¬
ut extant. ex altero unus forte aũ duo. ex al¬
terotres. iuquatuor. adunũ. aut duos di¬
midia pars ꝑtipͥet ad cres. ł quatuor alte¬
ri climialia. ¶ Cum̃. iũt quentur. anquisu¬
us brs existe põt. cotp̃r querendum ẽ: qͦ
certum c̃. alique sine cestam̃to docessisse:
qd accidit exclestituto testam̃to. hic rati¬
one sifilius exhrclatus fuit. et extraneus
ħrs institutus c̃ fiuomortuo. p̾te aq certũ

Expanded text:
suum heredem, sed desinere. Cum filius filiave et ex altero filio nepos neptisve extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior est ulteriorem excludit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes sui locum succedere, conveniens esse visum est, non in capita, sed in stirpes hereditatem dividi, dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum autem quaeritur, an quis suus heres existere pocertum est aliquem sine testamento decessisse: quod accidit et destituto testamento. hac ratione si filius exheredatus fuerit et extraneus heres institutus est, filio mortuo postea certum
Abbreviated transcription (Latin):
habe. quãsi sp̃ali p̾tea uoluntate ꝯfirmetur.
S. liuistũus et antoninus rescͥpsere. exhis
uodicił qui testam̃tum pcectant. posst fidi¬
conmissum peti. si appareit cum qui pꝰtea
tas. neq dari. neq adum pot̃. neq ꝯfunda

Expanded text:
habere quam si speciali postea voluntate confirmentur. habere quam si speciali postea voluntate confirmentur. sed divi Severus et Antoninus rescripserunt, ex his codicillis qui testamentum praecedunt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui posteatas neque dari neque adimi potest, ne confunda
Abbreviated transcription (Latin):
cum dececleret inasfrica. scripsit coclicillos.
testainto ꝯfirmatos. quib abaugustopetut
ꝓfidiomissum. ut faceret aliꝗd Et cum diuꝰ
augustus uoluntatem ciuis implesset. de m
cepo reliqui auctontatẽ cuis sccuti. fidi ꝯmis¬
si p̃stibunt. et filia sctuli iegata qut unrt ñ d̾¬
bebit soluit. ¶Diciti aut. iugustum. ꝯuocas¬
se prudentes. It quos trebatium quoq cuins
tunc auctontis maxima erat. et quesisse. in
possit ħrecipi. nec absonans auiris rone co¬
dicilloꝵ usus ẽt ⁊ trebatium suasisse auga
que ap̃uetires fusst̃t. utubi quis testm̃tũ
factre ñ possit. tantum codicillos possit. p̾t q̃
tempora. cum et labeo coclicillos fecisset. iã
nemini dubium erat. quin etiam coclicilli
iurt optimo admitterentur. ¶ Non tantũ
autem testam̃toficto põt quis codicillos ficẽ
s intestatus quis decedes. fidi ꝯmitiẽ codi¬
cał pot̃ ¶ Scum auͣt testam̃tum factũ co¬
dicillificti erant. papini anus ait. ñ alit uires

Expanded text:
cum decederet in Africa scripsit codicillos testamento confirmatos, quibus ab Augusto petiit per fideicommissum ut faceret aliquid: et cum divus Augustus voluntatem eius implesset, cuius deinceps reliqui auctoritatem secuti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoritas maxima erat, et quaesisse, an possit hoc recipi nec absonans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusquae apud veteres fuissent, ubi, si quis testamentum facere non posset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentur. Non tantum autem testamento facto potest quis codicillos facere, sed et intestatus quis decedens fideicommittere codicillis potest. sed cum ante testamentum factum codicilli facti erant, Papinianus ait, non aliter vires
Abbreviated transcription (Latin):
pinde admituntur. ad bon in aturał patris: ic
si emancipatõ ab ip̃ocent. nec umquam in ad¬
optiua fimilia fuissent. ¶ Et ꝯuenient quan
tum adadoptuum patrem ꝑtinet. extrane¬
oꝵ̃ loco eẽ incipiunt. ¶ Post mortem uerona¬
cur a patris emancipati ab ad optiuo patre.¬
ncoꝵ locofiunt: et quãtum ad naturał boĩ ꝑti

Expanded text:
inde admittuntur ad bona naturalis patris, ac si emancipati ab ipso essent nec umquam in adoptiva familia fuissent: et convenienter, quod ad adoptivum patrem pertinet, extraneorum loco esse incipiunt. post mortem vero naturalis patris emancipati ab adoptivo neorum loco fiunt, et quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sessione agnita. neq inofficiosi querela
instituta. cum nec necessitas patri adopti¬
uomponitur. ł hredem cum instituere:
ehrclatum facere. ut pote. nullonaturali
uincło copulatum. neq si exsabimanose¬
panis ꝯsulto. extrbꝰ marib fiũt ad optat̾.
¶Iam et uhuiusmoĩ causa neq quar¬
ta cifuatur. nec ulla acco. ad cius ꝑsecu¬
tionẽ ti ꝯpetit. ¶Ara aũt ꝯstitutione
exceptus ẽ. hi qut̃ parens naturał ad¬
optandũ susceꝑit. utroq enim ure tam
naturali. quã legatimo. inhac ꝑsoã ꝯcurrẽ¬
te. prstina uiratalinaturali adoptione ẜ¬
uaiuimus. quẽ ad modũ sipat̃ familias sese
colligi. It̃ uetdistis exmascłis ꝓgenitos
plu diligens solos ne potes. ł neptes que
exiurilisexu descendunt. ad suoo uocibat
successionẽ. ⁊um agnatoꝵ eos añ ponebat.
Nepotes aũt qui exilliab natisunt. ⁊ ꝑne

Expanded text:
sessione agnita neque inofficiosi querela sessione agnita neque inofficiosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Sabiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerit adoptatus, nam et in huiusmodi casu neque quarta ei servatur nec ulla actio ad eius persecutionem ei competit. nostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure tam naturali quam legitimo in hanc personam concurrente, pristina iura tali adoptioni servavimus, quemadmodum si paterfamilias sese colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
uocat litos tamsuos heꝑecles quam emancipa¬
tos. deinde leguimos beredes. dein de ꝓxtinos
cognatos ¶S caomnia antiquitati quidẽ
placucrunt. ¶ Aliquam aũt cm̃dationẽ
a nr̃a ꝯstitutione acceꝑunt. quam suꝑls ꝑ
soni possumus que aparib suis naturalib
madoptiont̃ aliis dantur ¶Inuenurus ⁊¬
cnim ñ nullos casus in quib filui ⁊ naturali¬
um parentum successiont̃ ꝑꝑad optionẽ
amutebant: et ad optone facile ꝑeman¬
cipationẽ soluta adne utruis patris succes¬
sionẽ uocabãtur ħsolito more corrigentes:
constitutione scripsimus. ꝑ quim diffimui¬
mus quando parẽs naturał filium suum ad¬
optandum alii decłitinteg̃ õmina uira ita
obsuariiatq sinpatris naturał potestate
ꝑmansisset. Nec penitus ad optio fuerat
subsecuranisl in hoc̾ tm̃modocasuut possit
ab intestato ad ꝑatris ad optiui uenire suc¬
cessionẽ. ¶Testam̃to aũt ab eofacto. neq
iure cuuli. neq p̃torio. aliꝗd exħrclita¬

Expanded text:
ocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, deinde proximos cognatos. Sed ea omnia antiquitati quidem placuerunt: aliquam autem emendationem a nostra constitutione acceperunt, quam super his personis posuimus quae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis dantur. invenimus etenim nonnullos casus, in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more corrigentes, constitutionem scripsimus per quam definivimus, quando parens naturalis filium suum adoptandum alii dederit, integra omnia iura ita servari atque si in patris naturalis potestate permansisset nec penitus adoptio fuerit subsecuta: nisi in hoc tantummodo casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successionem. testamento autem ab eo facto neque iure civili neque praetorio aliquid ex heredita
Abbreviated transcription (Latin):
pati. ⁊ iure cuuli ꝑcdunt gradum libooꝵ. ⁊ a
p̃tore ñ ad uauiuintur ⁊ recte. ¶ Nitura¬
lian uira cidił ratio ꝑime non pot. nec quia
desinunt hrcdes cesse. cdesiñt possuat. filu. fi¬
ueue. aut nepotes. neptesue eẽ. ¶ ad optiui
ucro emancipãti extrancoꝵ loco incipiunt

Expanded text:
dunt gradum liberorum et a praetore non adiuvantur. et recte: naturalia enim iura civilis ratio peremere non potest, nec quia desinunt sui heredes esse, desinere possunt filii filiaeve aut nepotes neptesve esse: adoptivi vero emancipati extraneorum loco incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
commissum ħrlitas codicillis. uire relinquit᷑.
Nce conditione hreli instituto colicillis
adicẽ. neq substituere directopot̃. ¶ sodicil¬
ios aũt etiamplures quis facere pot̾. et nul¬
lam sollempnitatem orclinationis. desidãt.

Expanded text:
commissum hereditas codicillis iure relinquitur. nec condicionem heredi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos autem etiam plures quis facere potest: et nullam sollemnitatem ordinationis desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
quintur fuosos: ipso uire ¶Int dum aũt
licet in ꝑotestite mortis cpr suus hrs non fu¬
stib quis reuersus fuit p̃t mortem patris.
ius enim p̾t limmu hoc facit. ¶ꝑ contrin¬
um cuenit. ut licet qui infimmilia defuncti
sit mortis tp̃rtñ suus ħrs nonfiat. ueluti si
post mortemsuam pat̾ uidicatus fuit. reus
ꝑduellionisuc ꝑhoc memona cius dampna

Expanded text:
quiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, quiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, licet in potestate mortis tempore suus heres non fustibus quis reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postliminii hoc facit. Per contrarium evenit ut, licet quis in familia defuncti sit mortis tempore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam pater iudicatus fuerit reus perduellionis, ac per hoc memoria eius damna
Abbreviated transcription (Latin):
gitimi noĩs p̃stuerunt. Quodoptinere
censumus: etiam si ñ ꝓgeniti fiũnt post
dotale instrumtum ꝯfectum ubi uelctiã
nati. ab haclucc subtc̃ti fiuĩnt. ¶ Ita de¬
mũ tm̃ nepos. neptisue. et ꝓnepos. ꝓnep
tisue. suoo ħrclum numero sunt. s ꝓcedẽs
ꝑson̾a desierit. inpotestate parentis eẽ. si¬
ue morte id accidit siue alia ratione uł¬
uti emancipatione. Nam siꝑid tp̃s quo
cert̃is de inceꝑs lib̾oꝵ ꝑsonis lictum in¬
telligimus. ¶ posthumi quoq qui si
uiuopirente nati gent in potestate futu¬
niforent. sui hreles sunt. ¶ Sui autc̾tiã
Dign̾orantes. fuit ħreles. s ucet furiosi s̃.
h̾rcles possunt existe. Quia ex quib cau¬
sis ignorintib ad quitur nob. ex his cãusis
cxfuriosi s. adquin pot. et statu mor¬
te parentis quasi ꝯtunt̾atui dñium. ⁊
ideonec tutons auctoritate opus ẽ. inpu¬
pillis cum eti im ignorantib ad quintur
suis ħrelib ħrelitis. Nec curatons ꝯsensu ad¬

Expanded text:
gitimi nominis praestiterunt: quod optinere gitimi nominis praestiterunt: quod optinere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrumentum confectum liberi, vel etiam nati ab hac luce subtracti fuerint. 2b. Ita demum tamen nepos tisue suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, siue morte id acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si per id tempuceteris deinceps liberorum personis dictum intellegimus. postumi quoque, qui, si vivo parente nati essent in potestate futuri forent, sui heredes sunt. Sui autem etiam ignorantes fiunt heredes et, licet furiosi sint, heredes possunt existere: quia quibus ex causis ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statim morte parentis quasi continuatur dominium: et ideo nec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu ad
Abbreviated transcription (Latin):
aut n iure fec̃ aut idꝙ fecerat: ruptũ.
irruu̾mut fac̾tum c̃. aut nemo excͣoł
extitit.¶Intestatorum aũt ħrclitates
ex lege .xii. tabularum. prim̾um ad
suos herecles ꝑtinent. Sui aũt hrdes¬
pos. neuprsuc exfilio. ꝓncpos. ꝓneptisue.
exncꝑote exfilionato. ꝓgnatus. ꝓgnata¬
ue. ¶ Nte int̃ ẽ uirum naturales sint li¬
bi. anadoptiui. quib ꝯ numeratri necesse
ẽ. ctiam cos qui ex legnimis quid nptiis.
łmanimoniis ñ sunt ꝓgeniti. Cuniis m̃ci¬
nãciscuntur. ¶ Nec non tos quos nr̃e ã¬
plext sunt ꝯstitutiones ꝑ quas uissimus.
Si quis mulicrem insuo ꝯtubnio copulaut¬
rit. ñ abinitio affectione mantali. eã tm̃
um qua poterat habere conuigium. ⁊ ex
ca ubos sustulit: poste aucro affectione ꝓce¬
dente etiam nuptialia instrum̃ti cum
cafecĩt. filiosq uel fili. is habũit. ñ solum
cos libos quip̾t dotem ecliti sunt ustos ⁊
inpotestate ee putris: set etiã ant̃iores q¬
b ⁊ his qui postea natisunt occisionẽ ie¬

Expanded text:
aut non iure fecit, aut id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pos neptisue ex filio, pronepos proneptisue ex nepote filio nato prognatus prognataue. nec interest, utrum naturales sint lii an adoptivi. 2a. Quibus connumerari necesse est etiam eos, qui ex legitimis quidem matrimoniis non sunt progeniti, curiis tamen cinanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem le
Abbreviated transcription (Latin):
tis neq ut̃ oportet exhrclatii p̃tor poͥlcetur.
N.am cos qtd̃ qui inpotestate parentis mor¬
tis tp̃r fuint. et emancipatos uocat p̃toe ade¬
ambonorum possessione. cos uero qui in ad op¬
tiua familia fiũnt ꝑhoc tp̃s quonaturał pares
moreretur. repellit. ¶ Item ad optiuos ubos
emancipatos ab adoptiuo patre. sicut ab in¬
tiua familia sunt. quiue pꝰt mortem natural
parentis ab ad optiuo patre emanciputi fue¬
rint. intestato parente naturali mortuo. lic⁊
ca parte colicti qualibi. adonoo possessione
uocantur ñ ad mittantur. alia parte tam̃ uo
parte ita admittuntur si neq suihreles lbi.
neq emancipati obstent. neq agnatõs qui¬
demullus int̾ueniit. ¶ Nñt cium pretor

Expanded text:
neque ut oportet exheredatis, praetor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, alia tamen parte voparte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor
Abbreviated transcription (Latin):
aufidi ꝯmissani. aũ cuius libet alt̾ur ¶ Itaq
et legianus et fidi ꝯmissamus. ñsolum de ca
re rogm pot̃ ut eam alicuirestituat. que cire¬
licta sit set ctum de alia. suit ipsius. siue. alicna
sit. ¶ Hoc solum obsuandum ẽ. ne plus quis¬
quim alicui rogeti restituert quam ip̃e ex
testamto ccꝑit. Nam qd ampluis ẽ. iutiliter
relinquitur. ¶ sum aũt aliena res ꝑfidi ꝯmis¬
sum relinquiti. necesse t̃ ti quirogatus ẽ. a¬
iu pam redimgie  p̾scntart. aũ cxtimatiõc̃
cius soluere. ¶ Libtas quoq suoꝑfidi ꝯmissũ
dan pot̃. ut heres cum rogetui manumitiere :
liegatanus e fidi ꝯmissarius. ¶ Nce int̃ est
utrum de suoꝓpͥos uotestator roget. ande coq
iꝑius hrclis. aulegatarii. letum ꝯxtraneisit.

Expanded text:
icommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogari potest, ut eam alicui restituat, quae ei relicta sit, sed etiam de alia, sive ipsius sive aliena sit. hoc solum observandum est, ne plus quisquam rogetur alicui restituere quam ipse ex testamento ceperit; nam quod amplius est inutiliter relinquitur. cum autem aliena res per fideicommissum relinquitur, necesse est ei qui rogatus est aut ipsam refideicommissum dari potest, ut heres eum rogetur manumittere vel legatarius vel fideicommissarius. nec interest, utrum de suo proprio servo testator roget, an de eo qui ipsius heredis aut legatarii vel etiam extranei sit.
Abbreviated transcription (Latin):
rectotestamtoub eẽ iubetur.ipstus testato¬
rs sit ubtus qui etiã orcinus appellatur.
Nec alius ullus clirecto extestam̃tolibtatẽ
habe pot̃. quam quiutroq tp̃r testatoris fu¬
ex suo testam̃toubtatem ciꝯpetere uult.

Expanded text:
recto testamento liber esse iubetur, ipsius testatoris fit libertus, qui etiam orcinus appellatur. nec alius ullus directo ex testamento libertatem habere potest quam qui utroque tempore testatoris fuex suo testamento libertatem ei competere vult.
Abbreviated transcription (Latin):
b tomi. aut ꝓsportus dare aliquid
Bet hiis aut expend̾e si quis aut
aut dure aut accipe ex hiis pͥsũ¬
pfint. iubema eo desuo indup¬
nci qnͣtitate ħ cuntati reddere
S neq ꝓuintiaꝵ idices aut
ieiꝯ possolas ostituere quide¬
⁊ alios hiomoi dispensatores

Expanded text:
s dare aliquid ex his aut expendere. Si quis autem aut dare aut accipere ex his praesumpserit, iubemus eum de suo in duplici quantitate hoc civitati reddere. Sed neque provinciarum iudices aut et eius possessores constituere quideet alios huiusmodi dispensatores,
Abbreviated transcription (Latin):
ces cuules ⁊ militares incii¬
tuatibn aut castris locisuatore
momissis sibi puntus facere
ex quo indes inpuniciam ace¬
essunt. ⁊ in quantũ mc̃a ami

Expanded text:
ces civiles et militares in civitatibus aut castris loci servatores in commissis sibi provinciis facere, ex quo videlicet in provinciam accesserint et in quantum in ea admi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ om̃s iudices cammmilitare
qͣ cuules perse requirere cos.
quilacrocina. aut molentias au
rapmas reꝵ aut fenmar. aut
alia qualibet illicita inꝓin̾cus¬

Expanded text:
autem omnes iudices tam militares quam civiles per se requirere eos qui latrocinia aut violentias aut rapinas rerum aut feminarum aut alia quaelibet inlicita in
Abbreviated transcription (Latin):
iidices ⁊ eoꝵ officia. si qnte
ciuitate aut ad ciuitat̾e ucĩ¬
baut aliis erpensis collato¬
res grauare. Srer deputatis
dibiꝰ defisço ⁊mõis ex pensaᷤᷤ

Expanded text:
iudices et officia, si quando de civitate aut ad civitatem venibus aut aliis expensis collatores gravare, sed ex deputatis sibi de fisco annonis expensas
Abbreviated transcription (Latin):
fiscalia ex quo traditae eiꝰ supt.¬
indicta rossõne nõ alit aut̾ sr¬
indictũ fierinsi exscͥpto d̾l ex¬
aiminatiofiat ap̾ ꝓunitie iudicẽ.
¶ Siquis. aut̾ putai̾t ledi liccat

Expanded text:
fiscalia, ex quo tradita est ei superindicta possessio; non aliter autem superindictum fieri, nisi ex scripto de hoc examinatio fiat apud provinciae iudicem m. Si quis autem put
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat de possessce ꝓ qͣ fiscalr
eriginit.aut ꝓfiscaliũ qnͣtita¬
tor oitꝯ moi̾s fiscaliũ descͥptom.
custodes cogi apiuntie iudice
aut illo negͦligente alocoꝵ sci¬

Expanded text:
itat de possessione, pro qua fiscalia exigitur, aut pro fiscalium quantitate, omnibus modis fiscalium descriptionum custodes cogi a provinciae iudice, aut illo neglegente a loco
Abbreviated transcription (Latin):
tutis mtra septe̾bre ⁊ octubrẽ
mese: S ⁊ uolentil exẽplaria
hori erforo glosissioꝵ pfecto¬
rum sine dilart̾e dilari. ut colla
toem ii. ahostitulos p̾t̾ eos qmi
continet pticulari dispondem.
amncollatores fisçalia ex solu¬

Expanded text:
tutis intra Septembrem aut Octobrem mensem; sed etiam volentibus exemplaria horum ex foro gloriosissimorum praefectorum sine dilatione dari, ut collattionem in alios titulos praeter eos qui continentur particulari dispositione anni collatores fiscalia exsolv
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ta. ut sis cacuriales seuac¬
tocs aut uindices. aut officia¬
les susciprt ⁊ si p̾ea muciat᷑¬
toruraut curialiũ aut ilerdi¬
cumi aut officialiũ eiꝯ peiꝯ aut
mino fcũi e̾̃ ei qu suscepit resti¬

Expanded text:
nventa, ut sic eam curiales seu exactores aut vindices aut officiales suscipiant, et si postea itorum aut curialium aut vindicum aut officialium eius peius aut minus factum est ei qui suscepit resti
Abbreviated transcription (Latin):
senansꝯ sulto actiones transseruntur.
et res que remanet aput hrdem sine ul¬
lolonore hrelitano aput eum remanet.
quas exlegitoei ad quisita sato ueroca

Expanded text:
s consulto actiones transferuntur, et res quae remanet apud heredem sine ullo onere hereditario apud eum manet, quasi ex legato ei adquisita, altero vero ca
Abbreviated transcription (Latin):
iectos negociatoe S ꝯtẽptũ
ẽe solis afiscotͥ uñstratissi t̾a.
pte. quã peos qui circate sũt
purũ eis undiq ẜuare iussi
festiuare primũ quid̾e fiscahiͣ
tributa exigi ingilant᷑ nchil
dimimẽs cirea publicã cura
requirere/ne forte fiscꝰ luinuꝰ¬
atur ⁊ saluare ei udiq q̃ ꝓp
riasu̾t sic ⁊ͣ pͥuatos innisticĩ
blicum inlesũ man̾e uolumꝰ
malib̾i ꝯẜuantifacile ⁊ ĩꝓmp
tusolu tͥbuta ⁊ q̃ infutura pͥꝯ
huc fiscalia ħ uc ip̃i fiscaliba
ex soluetes lib̾abut facile. n
De inde cõue̾iẽs ẽ te ꝓurdere¬
ut milli ppłi cuntatũ alt̾utri¬

Expanded text:
iectos negotiatione, sed contentum esse solis a fisco tibi ministratis, et tam per te quam per eos, qui circa te sunt, purum eis undique servare ius. Et festinare primum quidem fiscalia tributa exigi vigilanter, nihil deminuens circa publicam curam requirere, ne forte fiscus inminuatur, et salvare ei iectos negotiatione, sed contentum esse solis a fisco tibi ministratis, et tam per te quam per eos, qui circa te sunt, purum eis undique servare ius. Et festinare primum quidem fiscalia tributa exigi vigilanter, nihil deminuens circa publicam curam requirere, ne forte fiscus inminuatur, et salvare ei u
Abbreviated transcription (Latin):
illibata ut ñ mens corũ occupei᷑
circatitis sollicitudinẽ s ue¬
tratõe repellitur tanꝙͣ dinn¬
tatiotumeniam faciẽs ⁊ pena
x. libraꝵ auri una cum officio
imulctabit᷑ sacratissĩo m̃odda
errario e recutores aut̾ p̾sumẽ¬
nuincupant pe̾as mi copetentes
aliquo reũc̾tissimoꝵ mõachor
aut urguu̾ aut mulierũ õmo
terus habitannũ hu̾it cãm de¬

Expanded text:
illibatis, ut non mens eorum occupetur circa litis sollicitudinem, sed vetratione repelletur tanquam Divinitati contumeliam faciens, et poena decem librarum auri una cum officio suo multabitur, sacratissimo nostro danda aerario. Exsecutores aut praesumennuncupantur: poenas competentes aliquo reverendissimorum monachorum, aut virginum, aut mulierum omnino teriis habitan
Abbreviated transcription (Latin):
dinen atee saccotali camera¬
miet ⁊ uidicet ⁊ cunles nõ
fundant eor honestatecũ ido¬
neisit do amabiles sigular
care honeste. atq sac̾dotalit.¬

Expanded text:
ione sacerdotali causam examinet et iudicet, et civiles non fundant eorum honestatem, cum idonei sint deo amabiles singularcare honeste atque sacerdotalit
Abbreviated transcription (Latin):
tum aut sediciosum aliquid ri
tiericite inferentes scictes q
siquid tale gesserint desuosat¬
publicos executores insins de¬
susceptis maĩfestaface ou m qb̾¬

Expanded text:
tum aut seditiosum aliquid pati executionem inferentes, scientes quia, si quid tale gesserint, de suo satI Coges autem publicos executores in suis desusceptis manifesta facere
Abbreviated transcription (Latin):
leges ut paulacim supppliciũ
eo oñs faciat salue ꝓcipue
u̾o officiales tuos retinebis
bis ⁊̃ cõsiliariũ ⁊ quicu fin̾t
circate asinere. uiruz opti
iustam illum quid̃m expelleᷤ
alio u̾o ut̾is cõsiliario lege
⁊ iusticia cum puris ẜuaᷤte

Expanded text:
leges, ut paulatim supplicium alios omnes faciat salvos. Praecipue vero officiales tuos retinebis,bis etiam consiliarium et quicumque fuerit circa te assumere virum optiiustam, illum quidem expelles, alio vero uteris consiliario, legem et iustitiam cum puris servante
Abbreviated transcription (Latin):
aut głosissimos m̃os p̃fectos d̾
istis pͥmitis cogẽdis censualib
non cupatas erpoitões sb̾ciliter
datis fiscalibo inculpabilit̾ infer¬
cudis quod aut mhus q̃ dubitã¬

Expanded text:
ad gloriosissimos nostros praefectos de istis, primitus cogendis censualibus nuncupatas expositiones subtiliter inem datis fiscalibus inculpabiliter inferendis: quod autem in his, quae dubitan
Abbreviated transcription (Latin):
sione causalium expensarium
ex neglig̾etia de ꝓuicia alicui
p̾sidis ad hñc curre felicissima
tonamq qr siquis uei̾at et
adicione nob̾faciat ⁊ a nob̾
int̾rogatꝰ siprio ce adiit. te¬
m̃ dicat te adissea quod iusty
ẽ non impeirare ⁊ ħ uerũ in¬
ueniamꝰ inte indignat̾oem
cou̾temus. sinũo cũcte nõ ad¬
ierit uenire ad regiã hanc p̾s¬
u̾pserit ciuitat̾e ⁊ remittemꝰ
cumcũ oĩ correctte ⁊ respõsu

Expanded text:
sione causalium expensarum dex neglegentia de provincia cui praesides ad hanc currere felicissimato namque quia, si quis veniat et aditionem nobis faciat, et a nobis interrogatus, si prius te adiit, deinde dicat te adisse et quod iustum est non impetrare, et hoc verum inveniamus, in te indignationem convertemus. Sin vero cum te non adierit, venire ad regiam hanc praesumpserit civitatem, et remittemus eum cum omni correctione et responsum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ instrumĩẽtor. ¶ Sm̃o dõetur
res eccͣastica aut alt̾iꝰ ncñab¬
ił domꝰ ⁊ hãc reodiscissie maio
ri ecc̃e aut aliis ucũabilibus
locis cum medii tpris fructibi
coredoat / cabellionbꝰ pohanc¬

Expanded text:
lium instrumentorum. Si vero donetur res ecclesiastica aut alterius venerabilis domus, et hanc reddi sanctissimae ecclesiae aut aliis venerabilibus locis cum medii temporis fructibus, co reddatur. Tabellionibus pra
Abbreviated transcription (Latin):
nt diquis inꝯmoialiquid deli¬
qrit nonsolum debito eddit
Si tant. aliam quantitate ad¬
dicat dnida ci quireteta ẽ alro
strumẽto ꝯsentiat ꝓprio uiro
Aut scͥbat ⁊ppri ã suba aut se¬

Expanded text:
t si quis huiusmodi aliquid deliquerit, non solum debito cadat, sed tantam aliam quantitatem adiciat dandam ei, qui retentus est ab eo strumento consentiat proprio viro aut scribat et propriam substant
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰcelestes penas ⁊ legutimum
semper iugore ꝑtimescẽcibo
⁊ renam quiquagita libraru
auri fomida hac lege non solu̾
inpostei eĩge̾dis clansis suũ¬
pic̾s iit̾ sacratissima uasa repo
sticas possces ẜuaturam. D̾re

Expanded text:
post caelestes poenas etiam legitimum semper vigorem pertimescentibus et poenam quinquaginta librarum auri formidantibus. Hac lege non solum in postea emergentibus causis suupiens inter sacratissima vasa reponsticas possessiones servaturam. D
Abbreviated transcription (Latin):
num duximꝰ prĩamlegu
font̾e sac̾dotii. sp̾alis nr̃is
numinis legez illustrare. et¬
⁊ ex hac intotas catholicas ec̃ciᷤ
is ingor extendantur ⁊ sit̾
seciꝯ occidentis nec nonori¬

Expanded text:
um duximus patriam legum, fontem sacerdotii, speciali nostri numinis lege illustrare, ut ex hac in totas catholicas ecclesiis vigor extendatur, et sit totius occidentis, nec non ori
Abbreviated transcription (Latin):
occasione. di̾ici suffragii.n
głosissimis p̾fectis n aliis
famosissimis uizis ammin¬
stratõnes habentibꝰ. n hiis q
circa cos sunt. nec alii oñim¬
o ullis Sic̃ sine suffragio
ꝑcepi singulũ. sic ⁊̃ pure me
exibeo circa sb̾icctos puissimo¬
hiis que statute sunt mͥ d̾fis¬

Expanded text:
occasione dominici suffragii, neque gloriosissimis praefectis neque aliis famosissimis viris administrationes habentibus neque qui circa eos sunt nec alii omnium ulli: sed sicut sine suffragio percepi cingulum, sic etiam pure me exhibeo circa subiectos piissimohis quae statutae sunt mihi de fis
Abbreviated transcription (Latin):
sustimier̾t uł quicꝙͣ debeatur
Sr centur tm̃ mo annorum
iapsu temporilez excepttem
p̾t̾ centũ. annorum obinare
exceptio cum hoc tempꝰ iite
lõgcin homis plerumq eẽ fi
sc̃itas hanc legem catholicis
nec iniquis hõibꝰ impiũ rcmͣ¬
neat pͥsidiũ ⁊ cutus peccãor
locꝯ ⁊̃ scientibꝰ relinquant s
ille ẜuctur innocens qui reu

Expanded text:
sustinuerint vel quicquam debeatur. Sed centum tantummodo annorum lapsu temporalem exceptionem praeter centum annorum obviare exceptio, cum hoc tempus vitae longaevi hominis plerumque finis sanctitas hanc legem catholicis nec iniquis hominibus impium remaneat praesidium et tutus peccandi locus etiam scientibus relinquatur, sed ille servetur innoce
Abbreviated transcription (Latin):
purꝰ sim. qui u̾ocirca me fure¬
tur ⁊ de linquant siquis aut
mue̾i̾at circame tał ⁊ qd fit
abeo me sanare ⁊ eum expel
d̾i dm̃ ⁊ saluatoris ni ihũ¬

Expanded text:
purus sim, qui vero circa me sunt, furentur et delinquant; si quis autem inveniatur circa me talis, et quod fit ab eo me sanare, et eum expelldei domini et salvatoris n
Abbreviated transcription (Latin):
tas ad õĩ pote̾tis dei honorem
ueu̾.ande sedi sũmi apostoli
petri dedicau̾ ħ̾ heãt cẽs cerre
om̃s insule cocio occidenti qͥ
usq ad ip̃os occcam iecessus
ertenduntur m̃i impn piude¬

Expanded text:
tas ad omnipotentis dei honorem venerandae sedi summi apostoli Petri dedicavit, hoc habeant omnes terrae, omnes insulae totius occidentis, quae usque ad ipsos oceani recessus extenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
crum oĩo considerans aut ꝑ
gr̃am uł hocliumerigens a¬
liq u̾e citra ꝙͣ conpetit aut c̾o¬
cedo alicunde uos aũt paterne
tractabo ⁊ iubiectos pussimo¬

Expanded text:
crum omnino considerans aut per gratiam vel odium exigens aliquem citra quam competit, aut concedo alicui; devotos autem paterne tractabo, et subiectos piissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprioribꝰ clicisant ascissĩo pat̾¬
archa aut apuncialibo epis r
ursꝯ recedentes denuo remonᷤ
uelle ⁊ expeulere sb̃rogatos dii ẽ
plicia nmistrare cos qui faciyt
talemexpcusa dare ⁊̃ subrogͣtis
⁊ deuuo remene uolentibyor
illos quide reu̾tentes non sus¬
cip /qui uon pꝰ decessũ priorũ
statuti st̃ cisdari emolumẽta
nillohinc mĩstrantib accessy
tania lucrari intẽtibo ex suasca

Expanded text:
prioribus clericis aut a sanctissimo patriarcha aut a provincialibus episcopis, rursus recedentes denuo remeare velle et expellere subrogatos, et cogi duplicia ministrare eos qui faciunt talem expensam, dare et subrogatis et denuo remeare volentibus, sed illos quidem revertentes non suscipi qui vero post discessum priorum statuti sunt, eis dari emolumenta; nullo lucro hinc ministrantibus accessuro, talia lucrari nitentibus ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
insinuatiua aliquid ferre det
siquis tale aliqͥd eg̾it illũqͥdẽ
pͥuari sac̃decio. i illiꝯ aut offin
introhire qui misso ẽ ⁊hãc eur
fensores scĩssie maioris ecc̃cpe

Expanded text:
insinuativa aliquid ferre. Sed si quis tale aliquid egerit, illum quidem privari sacerdotio, in illius autem officium introire qui missus est, et hanc eum defensores sanctissimae maioris eccle
Abbreviated transcription (Latin):
⁊citra rede̾pto̾e. Sic ci rcidigͥ
ficet nulla uenditde. ac mer c̾a¬
tione facienda. ¶Tuagͥ beati¬
tudo ⁊ qui p̾cam inpocificalibo
accesfuit sc̃dib q̃ a nob ordi. ata

Expanded text:
citra redemptionem. Sic enim rei digni fient nulla venditione ac mercatione facienda. Tua igitur beatitudo, et qui postea in pontificales accesserint sedes, quae a nobis ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
quid eĩ duri ꝯ quai lesum
forsan crrca sublattez bomꝰ
aut equis aut inmictoru
alicuiꝯ aut pecudum aut
exiguũ dicamꝰ domestica
gasma. hũc cogi nõ inqua ar¬
fert ꝓiunciantigare. s ali
que ꝑtulit exegiaant pses
expensas pati quam reieris¬
timatio e̾. aut mopio inge¬
puarũ gr̃a occasione ⁊ ip̃i ns¬
ultas sustinentes inportu
plurin̾aq mulierũ ex ipriis
locis agitatis et. Idhanc uẽiet̾e
⁊ actor et reꝯ nequaꝙͣ adalã
pimiciam ca̾rs trahaf᷑. nec me
adhant felicissimã cuntatem
ptis in nsticiam paciat ⁊ ꝯuẽi¬
aut õib mõis ip̾e qui in iustici¬
amegit siue curator snie cͥo¬
ductor. sine quicũq sit enis

Expanded text:
im erit durius quam laesum forsan circa sublationem bovis aut equi aut iumentorum alicuius aut pecudum aut ut exiguum dicamus domesticae gallinae, hunc cogi non in qua aufertur provincia litigare, sed aliertulit exigi, et aut plures expensas pati quam rei aestimationem, aut inopiam ingeparvarum gratia occasionum, et ipsi multas sustinentes importuplurimamque mulierum ex propriis locis agitatas et ad hanc venientes et actor et reus, nequaquam ad aliam provinciam causa trahatur neque ad hanc felicissimam civitatemntis iniustitiam patiatur, conveniatur omnibus modis ipse qui iniustitiam egit, sive curator sive conductor sive quicumque sit eius,
Abbreviated transcription (Latin):
obuoxiꝯ apparũit.⁊ siquide
locuper sit ip̃e qud̾ etigatur
ht aͣut non sufficiat mista c̃o¬
dẽpnatce. tic ⁊ de absentis.
rebꝰ copleat᷑ inctori dãpmni

Expanded text:
obnoxius apparuerit. Et si quidem locuples sit, ipse exigatur habet aut non sufficiat in ista condemnatione, tunc et de absentis rebus compleatur victori damnum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣħ̾agit᷑ una aut duabꝰ man¬
sionibo in medio ꝓm̾ciarum
ꝯstituͣtis. qua tuor ei mesm
indutiassiuon maisit spa¬
tumisex. snĩo ex palestma for¬
san aut exegipto aut eregen¬
tium longinquar m̾ses. uiii.
adhuc sufficiet Siu̾o exhesp¬
iis gentib aut septe triona¬
uib aut mlibia cunc qd ⁊̃ pͥce¬

Expanded text:
tur, una aut duabus mansionibus in medio provinciarum constitutis, quattuor ei mensium dare indutias; si vero maius sit spatium, sex; si vero ex Palaestina forsan aut ex Aegypto aut ex gentium longinquarum, menses octo ad hoc sufficient; si vero ex hesperiis gentibus aut septentrionalibus aut in Libya, tunc q
Abbreviated transcription (Latin):
fectissima ee̾ medelamicumi
iudicantes pot̾etiorib mag̾
ꝙͣ instoria uolentib ⁊ ad ꝓm¬
nmꝰ płima in iusticia curatͣ
ab hac legislatõe mag̾ aut ꝙͣ
tum ad nos ẽ totu̾ erit sanatũ i.
naniꝰqu nõ alit̾ tradimiꝰ sĩ¬
rint ħ accipientis. iuste õib

Expanded text:
fectissimam causae medelam, cum iudicantes potentioribus magis quam iustiora volentibus et ad prvimus plurima iniustitiarum curata ab hac legislatione, magis autem, quantum ad nos est, totum erit sanatum. Nam qui non aliter tradimus cinrint haec accipientes iuste omnib