comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad nr̃os fasto ad tuscula¬
nis transsisse ꝯmemorẽt
Apud quo nc̃ quoq dẽ uo¬
catur maius qui est iupi¬
der a magnitudine scili¬
cer ac mãiestate dittus
Cinguis m̾sem nominatũ
putat a mara qmͣ uulcam
dicit uxorẽ argum̃toq utit᷑
huic deẽ rem diuinã facit.
S piso uxorẽ uulcani ma¬
iestam ñ maiaꝰ dic̃ uocari.¬
Contendũt alii maiam m̾¬
men. huic maxime ꝓbat̾es
ꝙ hoc m̃se mercatores om̃s
maie pasit᷑ m̾̃curioq sacͥ¬
ficanti Affirmant quida qͥb
corneluus labeo ꝯsentit. hãc
maiam cui m̾se maio res
diuina celebratur t̾ram eẽ
hoc adeptam nom̃ a mag¬
nicudine. sic̃ ⁊ mat̾ magna
in sacris uocatur assertionẽ¬
ꝙ estimatõis sue ⁊ iam hĩc
colligũt ꝙ sus p̾gnans ei ma
adiungi dĩt. qr uox nas¬
datur. Scimꝰ aut̃ mercuriũ
uocis ⁊ sermonis potentẽ.
Auctor est corneliꝰ labeo
huic maie .i. terre edem.
kalendus maiis dedicataꝰ
sub nõe bone dee ⁊ candẽ
ẽẽ bonã diiam ⁊ t̾ram ex

Expanded text:
tros fastos a Tusculanis transisse commemorent, apud quos nunc quoque vocatur deus Maius qui est Iuppiter, a magnitudine scilicet ac maiestate dictus. Cingius mensem nominatum putat a Maia, quam Vulcani dicit uxorem, argumentoque utitur, huic dee rem divinam facit. Sed Piso uxorem vulcani Maiestam non Mayam vocContendunt alii Maiam Mese, hinc maxime probantes, quod hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrificant. Adfirmant quidem, quibus Cornelius Labeo consentit, hanc Maiam cui mense Maio res divina celebratur terram esse hoc adeptam nomen a magnitudine, sicut et Mater Magna in sacris vocatur: adsertionemque aestimationis suae etiam hinc colligunt quod sus praegnans ei macadiungi dicunt, quia vox nasdatur, scimus autem Mercurium vocis et sermonis potentem. Auctor est Cornelius Labeo huic Maiae, id est terrae, aedem Kalendis Maiis dedicatam sub nomine Bonae Deae: et eandem esse Bonam Deam et terram ex
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta florescant. Non tñ
negat uerrius flaccus hoc ꝯ¬
ne ueneri sacrum facerẽt
Cuiꝰ rei cãm qr huic loco ñ
ꝯuenit pret̾eundũ est. Mai¬
um rornulꝰ Terciũ posuit
decinꝰ nõe int̾ auctores lata
dissensio est. Nam fuluius
nabilior in fastis quos ĩ ede
hercuł musat̾ posuit. ro¬

Expanded text:
cuncta florescant. Non tamen cuncta florescant. Non tamen negat Verrius Flaccus hoc dnae Veneri sacrum facerent: cuius rei causam, qui huic loco non convenit, praetereundum est. Maium Romulus tertium posuit, de cuius nomine inter auctores lata dissensio est. Nam Fulvius Nobilior in fastis quos in aede Herculis Musarum posuit Ro
Abbreviated transcription (Latin):
S cinguis in eo libro quem
de fastis reliquit ait imꝑite
quostan opmari aprilem
mensem antiquos ã uen̾e
dixisse cum nullus dies fes¬
tus nullũꝙ sacrificiũ in¬
signe ueneri ꝑ hc mensẽ
a maiorib institutum sit.
S ne in carminib quidẽ
salioꝵ ueneris ulla ut ce¬
t̾oꝵ celestium laus c̃cele¬
bretur. Cingio ce iam uar¬
ro ꝯsentit affirmans nomꝰ
ueneris ne sub regib qͥdẽ
apud romano ł latinum
ł grecum fuisse ⁊ iõ non
potiusse m̃se a uenere
nominari. S cũ fere ante
equinoctiũ uerniiꝰ triste
sit celũ ⁊ nubib obductũ s
⁊ mare nauigantib claͥsũ
terre ⁊ iam ip̃e aut aqua.
aut pruma aut nubib ꝯ¬
tegantur eaq oĩa u̾no .i. hoc
mense aꝑiantur arbores
quoq nec minꝰ cet̾a que ꝯ¬
tinet terra aꝑire se inger¬
men incipiant ab his oĩb
mensem aprilẽ dici creden¬
dum ẽ m̾ito qͣi apͥlem dic̃
ap̃ athenienses. atroec¬
catur ab eo ꝙ ħ tempore

Expanded text:
Sed Cingius in eo libro quem Sed Cingius in eo libro quem de fastis reliquit ait inperite quosdam opinari Aprilem mensem antiquos a Venere dixisse, cum nullus dies festus nullumque sacrificium insigne Veneri per hunc mensem a maioribus institutum sit, sed ne in carminibus quidem Saliorum Veneris ulla, ut ceterorum caelestium, laus celebretur. Cingio etiam Varro consentit adfirmans nomen Veneris ne sub regibus quidem apud Romanos vel Latinum vel Graecum fuisse, et ideo non potuisse mensem a Venere nominari. Sed cum finoctium vernum triste sit caelum et nubibus obductum, sed et mare navigantibus clausum, terrae etiam ipsae aut aqua aut pruina aut nivibus contegantur, eaque omnia verno id est hoc mense aperiantur, arbores quoque nec minus cetera quae continet terra aperire se in germen incipiant: ab his omnibus mensem Aprilem dici merito credendum est, quasi Aperilem, sicut apud Athenienses ἀνθcatur ab eo quod hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
spum quam greci afron uo¬
cant unde orra uenus credi¬
tur ⁊ hãc romuli assert fuis¬
se rõnem ut pͥmum quidẽ
mensẽ a prẽ a pir suõ mͣrce
scdm abeneẽ mre uenere no¬
minaret ⁊ hi potissimũ ani
pͥncipia seruaret᷑ a quib eẽt
romani nominis origo cũ
hodieq in sacris pr̃e martẽ
uenerem genutͥtẽ uocent.
Auii putant romulũ ł altio
nasse menses. ut cũ precede̾s
rari eẽt dicatꝰ. do plerumꝙ ho¬
neri dicaretur que uim eiꝰ
qͣi b̃nfica leniret. Name in xii.
rodiaci signis quoꝵ c̾ta c̾toꝵ
numinũ domicilia cduntur
ẽ regione scorpius ita durisꝰ
ẽ ut dõ eẽ utriꝙ ꝯmunis nec
estimatur rõe celesti carete
ipã diuisio. Siquidẽ aculeo
uelut potentissimo telo pͣs
atmata post̾ĩor domicilidũ
martis ẽ. Priorem uero par¬
dem cui apud g̾cos chele no¬
men ẽ. nos libram ulocamꝰ
uenus accepit que uelut
iugo ꝯcordi iungit matii¬
monia amicitrasq ꝯponit

Expanded text:
spuma quam Graeci ἀφρὸν vospuma quam Graeci ἀφρὸν vocant, unde orta Venus creditur. Et hanc Romuli asserunt fuisse rationem, ut primum quidem mensem a patre suo Marte, secundum ab Aeneae matre Venere nominaret, et hi potissimum anni principia servarent a quibus esset Romani nominis origo, cum hodieque in sacris Martem patrem Venerem genetricem vocemus. Alii putant Romulum vel altinasse menses, ut, cum praecedens Marti esset dicatus, deo plerumque honeri dicaretur, quae vim eius quasi benefica leniret. Nam et in duodecim zodiaci signis, quorum certa certorum numinum domicilia creduntur,e regione Scorpius ita divisus est, ut deo esset utrique communis. Nec aestimatur ratione caelesti carere ipsa divisio: siquidem aculeo velut potentissimo telo pars armata posterior domicilium Martis est, priorem vero partem, cui Ζυγὸς apud Graecos nomen est, nos Libram vocamus, Venus accepit, quae velut iugo concordi iungit matrimonia amicitiasque conponit.
Abbreviated transcription (Latin):
oeteri quintanas. Septima
meabat initiũ kalendarũ
ħ fuit romtili ordinatõ qui
pͥmũ aum m̾sem genitori
suo marti dicauit. Quẽ men¬
sem ãni pͥmũ fuisse lex hoc
maxime ꝓbatur ꝙ ab ipꝰo
quintił quintꝰ ẽ ⁊ deinceps
pͥma die ignẽ nouũ aris ues
de accendebant ut incipiẽte
anno cura denuo seruandi
nouati ignis inciperet. Lodẽ
quoꝙ mense ing̾diente m̾se
tam in regia curiisꝙ atꝙ fla¬
minũ domib. lauree uet̾es
nouis laureis inutabantꝰ
Codem quo m̾se⁊ publice
sacrificatũ itur ut annare
ꝑennareꝙ ꝯmodo liceat. ħ
mense mercedes ex soluebãt
magistris. quas ꝯ̃pletꝰ annꝰ
deberi fecit. Cõmitia auspi¬
cabant᷑. uectigalia locabant
⁊ seruis cenas apporiebant
matrone ut dñi saturuali¬
b. Ille ut pͥncipio anni ad
ꝓnitum obsequium honore
seruos inuitarent. Hiqr grãm
ꝑfecti operis ex soluerent. Se¬
cundũ mensẽ nomniauit
apͥlem ut quidam putant
cum aspiratõe .q. aprilema

Expanded text:
ceteri quintanas. Septimanceteri quintanas. Septimanmeabat initium Kalendarum. Haec fuit Romuli ordinatio, qui primum anni mensem genitori suo Marti dicavit: quem mensem anni primum fuisse vel ex hoc maxime probatur, quod ab ipso Quintilis quintus est, et deinceps prima die ignem novum Vestae aris accendebant, ut incipiente anno cura denuo servandi novati ignis inciperet: eodem quoque ingrediente mense tam in regia curiisque atque flaminum domibus laureae veteres novis laureis mutabantur: eodem quoque mense et publice sacrificatum itur, ut annare perennareque commode liceat. Hoc mense mercedes exsolvebant magistris quas completus annus deberi fecit, comitia auspicabantur, vectigalia locabant, et servis cenas adponebant matronae, ut domini Saturnalibus: illae ut principio anni ad promptum obsequium honore servos invitarent, hi quasi gratiam perfecti operis exsolverent. Secundum mensem nominavit Aprilem, ut quidam putant, cum adspiratione quasi Aphrilem, a
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit aureliꝰ symachus. ꝑ¬
gin p̾textate eloqͥo tam dul
ꝙ. experiaris molestiã ꝯfulẽ¬
tił siquis forte de p̾sentib ig¬
norat quo ordine ł apud pͥs
bus additis m̾si disserendo.
Tum ille eod dictu orandi re¬
liq̃ ꝯtexuie. Anni c̾tus mo¬
dus apud solos semꝑ egyp¬
tios fuit Aliar̾ gentiũ dispa¬
ri nũo pari ercore nutabat
Iut ꝯtentꝰ sim referendo par¬
carũ morẽ regionũ archades
annũ suũ. trib m̃sib expli¬
cabant. Acarnades sex. Groc
reliqui trecentis quinqͣgin¬
ta quatuor dieb annũ ꝓpͥ¬
um ꝯputabant. Nõ gͥ mitr̃
in hac uarietate romanos
quaq ołi auctore romuloa¬
num suũ x habuisse m̾sib
ordinatũ. qui annꝰ incipie¬
bat a marcio ⁊ ꝯficiebatur
dieb trecentis quatuor ut
sex quid̃ menses .i. apł umꝰ¬
sextit september: nouenber.
decenber. tͥgenũ ee̾nt dierũ.
quintił. octob trigenis. ⁊ sin¬
guł expedirentur. qui hodie¬
que septimanas ħnt nonas

Expanded text:
subiecit Aurelius Symmachus: Psubiecit Aurelius Symmachus: Pergin, Praetextate, eloquio tam dulcantequam experiaris molestiam consulentis, si quis forte de praesentibus ignorat quo ordine vel apud prmensi additis disserendo. Tum ille eodem ductu orandi reliqua contexuit. Anni certus modus apud solos semper Aegyptios fuit. Aliarum gentium dispari numero pari errore nutabat: et, ut contentus sim referendo paucarum morem regionum, Arcades annum suum tribus mensibus explicabant, Acarnanes sex, Graeci reliqui trecentis quinquaginta quattuor diebus annum proprium conputabant. Non igitur mirum in hac varietate Romanos quoque olim auctore Romulo annum suum decem habuisse mensibus ordinatum, qui annus incipiebat a Martio et conficiebatur diebus trecentis quattuor, ut sex quidem menses, id est ber December, tricenum essent dierum, Quintilis October, tricenis et singulis expedirentur: qui hodieque septimanas habent Nonas,
Abbreviated transcription (Latin):
chra fingendi int̾ sacra mas¬
sisse. S mnichi hꝰ rei illa origo
uerior estimat᷑ qͣm paiuo
auꝰ memini retulisse pelas¬
gos post ꝗ felicior int̾pretati¬
or capita ñ uiuentiũ s fict¬
lia ⁊ ꝙatoc. estimationem
nꝰ solũ hominẽ s ⁊ iam lum̃
significare docuiss cepisse sa¬
turno ceres pociꝰ accendere
⁊ in sacellũ ditis are saturmi
coherens oscilla quedã ꝓsuis
capitib ferre ex illo traditũ
ut cerei satͥnalib missitarẽt᷑¬
⁊ sigilla arte fictili fingerẽt᷑
ac uenalia pararent᷑ que ho¬
mines ꝓ se atꝙ suis piaculỹ
ꝓdite sat̾no faceret̃. Id̾o satͣ¬
nalib caliũ ꝯm̃tioꝵ cepta ce¬
lebritas septem occupat di¬
es. Quos tñ fertatos fac̃ ẽẽ ñ
festos õs. Nam medio .i. xiii.¬
sertionib ab his ꝓbatũ est qͥ
rõnẽ anni m̾sium dier̾ꝙ ⁊ or¬
dinatõnẽ a cesare digestam
pleniuiꝰ retulert̃. Cumq hic
facere uell⁊ finẽ loquendi.

Expanded text:
chra fingendi inter sacra manchra fingendi inter sacra mansisse. Sed mihi huius rei illa origo verior aestimatur quam paulo ante memini retulisse: Pelasgos, postquam felicior interpretatio capita non viventium sed fictilia, et φωτὸς aestimationem non solum hominem sed etiam lumen significare docuisset, coepisse Saturno cereos potius accendere et in sacellum Ditis arae Saturni cohaerens oscilla quaedam pro suis capitibus ferre. Ex illo traditum ut cerei Saturnalibus missitarentur, et sigilla arte fictili fingerentur ac venalia pararentur quae homines pro se atque suis piaculum pro Dite Saturno facerent. Ideo Saturnalibus talium commerciorum coepta celebritas septem occupat dies, quos tantum feriatos facit esse, non festos omnes: nam medio, isertionibus ab his probatum est qui rationem anni mensium dierumque et ordinationem a Caesare digestam plenius retulerunt. Cumque hic facere vellet finem loquendi,
Abbreviated transcription (Latin):
e memoria qͣm ut possit in¬
ter obliterata nesciri. Ciuus
⁊ iam de se scͥpti duo ũsus fe¬
runtur. Ex quib latent᷑ ali¬
ud intelligas non om̃i mõis
eyosos eẽ qui in hac uita cũ
erumpnar̃ uarietate luctant᷑
s eẽ archanas ca̾s ad quas pau¬
coꝵ potuit ꝑuenire curiositas
anatoie. habes ut opinorad¬
sertũ ñ ẽẽ fastidio despiciendũ
seruile nom̃ cũ ⁊ iouẽ tetig̾it
cura de seruo ⁊ młtos ex his fi¬
deles ꝓuidos fortes philosophõ
de sigillarib ne ridenda me
potius estimes quam scã di¬
xisse paucis recensendũ est
Epicadus refert herculẽ occi¬
sogerione cũ uictor ꝑ italiaꝰ
armenta duxiss ponte qui
nc̃ sulpiciꝰ d̾rad tempꝰ instruc¬
do. hominũ simulacra ꝓnu̾o
socioꝵ quos casus ꝑegrinatõ¬
nis amiserat in fluuiũ demi¬
sisse ut aqua scdã in mare ad¬
uecta ꝓcorporib defunctoꝵ
uelut patriis sedib redderen¬
tur.⁊ inde usũ talia simula¬

Expanded text:
est memoria quam ut possit inest memoria quam ut possit inter oblitterata nesciri. Cuius etiam de se scripti duo versus feruntur, ex quibus aliud latenter intellegas, non omni modo dis exosos esse qui in hac vita cum aerumnarum varietate luctantur, sed esse archanas causas ad quas paucorum potuit pervenire curiositas:Habes, ut opinor, adsertum non esse fastidio despiciendum servile nomen, cum et Iovem tetigerit cura de servo et multos ex his fideles providos fortes, philosophos de Sigillaribus, ne ridenda me potius aestimes quam sancta dixisse, paucis recensendum est. Epicadus refert Herculem occiso Geryone, cum victor per Italiam armenta duxisset, ponte qui nunc sublicius dicitur ad tempus instructo hominum simulachra pro numero sociorum quos casu peregrinationis amiserat in fluvium demisisse, ut aqua secunda in mare advecta pro corporibus defunctorum veluti patriis sedibus redderentur, et inde usum talia simula
Abbreviated transcription (Latin):
sophie disciplinis. Atꝙ ispost¬
ea philosophꝰ illustris. em̃sit
sermonesq eiꝰ de socrate ad¬
modũ elegantes legunt᷑ꝰ Alii
quoq ñ pauci serui fuerunt
qui post philosophi clari es¬
titer᷑ ex quib ille memppꝰ fu¬
it. cuiꝰ libros marcꝰ uarro in
satyris emulatꝰ ẽ. Quas alii cy¬
nidas ip̃e appellat menippe¬
as s ⁊ philostrati ꝑ ipathetio
seruus publiꝰ ⁊ renonis stoi¬
ci seruꝰ qui ꝑseus uocatus est
⁊epycuri cui mys nom̃ fuit
phylosophi ñ in celebres ila
etate uixert̃. Diogenes ã mnic̃
licet ex seruitute in lib̾tatẽ
uenũ ierat. Quem cũ emere
uellet xeniades corinthius ⁊
quid artificii nouiss ꝑcũcra¬
tus ẽ Noui inquit diogenes ho¬
minib lib̾is imꝑarare. Tuc̃
xeniades responsũ eiꝰ miratꝰ
emisit manu filiosq suos ei¬
tradens accipe inquit liło
meos quib imꝑes. De epicte¬
to aut̃ phylosopho nobili ꝙ
is quoq seruus fuit recẽtior

Expanded text:
sophiae disciplinis: atque is postsophiae disciplinis: atque is postea philosophus inlustris emersit: sermonesque eius de Socrate admodum elegantes leguntur. Alii quoque non pauci servi fuerunt qui post philosophi clari extiterunt: ex quibus ille Menippus fuit, cuius libros M. Varro in saturis aemulatus est, quas alii Cynicas, ipse appellat Menippeas. Sed et Philostrati Peripatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici servus qui Perseus vocatus est et Epicuri cui Mys nomen fuit philosophi non incelebres illa aetate vixerunt: Diogenes etiam Cynicus, licet ex libertate in servitutem venum vellet Xeniades Chorintius, et quid artificii nosset percunctaretur: « Novi, inquit Diogenes, hominibus liberis imperare. » Miratus Xeniades responsum ejus, emptum emisit manu, filiosqtradens: Accipe, inquit, liberos meos quibus imperes. De Epicteto autem philosopho nobili, quod is quoque servus fuit, recentior
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ituram. Habitu ꝙ ma
crimis hostib ad fidem dolo¬
ris ingeste sunt. Que cũ alimo
in castris distribute eẽnt. uirdᷤ
plurimos uino ꝓuocauer̾t
diem festum ẽẽ apud se simy¬
lantes. Quib soporatis. exar¬
bore caprifico que castris
erat ꝓxima signũ romanis
dederunt qui cum repentina
cillas manu iussit emiti. do¬
temꝙ his expublico fecit ⁊
ornatũ quo tunc erant use
gestastare ꝯcessit. diemq ipm
nonas caꝓtinas nũcupauit
ab illa cãptifico ex qua signũ
uictorie cepert̾. Sacrificiumq
statuit amnua sollemnitate
celebrandũ. cui lao ꝙ excap¬
fico manat ꝓpt̾ memoriam
facti precedentis adhibetur.
S nec ad philosophandum
uile ingeniũ. fõedron ex cohor¬
te socratica socratiq ⁊ plato¬
ni ꝑfamiliaue adeo ut pla¬
do eius nomini librũ diui
num de unmortalitate aiẽ
dicaret. seruus fuit fixina
atq ingenio libali. Hc cebes
socraticus hortante socrate e¬
misse dr᷑. habuisseꝙ in philo¬

Expanded text:
hostes ituram: habituque mahostes ituram: habituque macrimis ad fidem doloris ingestae sunt. Quae cum a Livio in castris distributae fuissent, viros plurimo vino provocaverunt diem festum apud se esse simulantes: quibus soporatis ex arbore caprifico quae castris erat proxima signum Romanis dederunt. Qui cum repentina cillas manu iussit emitti dotemque his ex publico fecit et ornatum quo tunc erant usae gestare concessit, diemque ipsum Nonas Caprotinas nuncupavit ab illa caprifico ex qua signum victoriae ceperunt, sacrificiumque statuit annua sollemnitate celebrandum, cui lac quod ex caprifico manat propter memoriam facti procedentis adhibetur. Sed nec ad philosophandum vile ingenium fuit. Phaedon ex cohorte Socratica Socratique et Platoni perfamiliaris adeo, ut Plato eius nomini librum illum divinum de inmortalitate animae dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Cebes Socraticus hortante Socrate emisse dicitur habuisseque in philo
Abbreviated transcription (Latin):
uis libtatem dedert᷑. Ac ne in
solo iurili sexu estimes inter
seruos extitisse uututes acci¬
pe ancillat᷑ fcm̃ ñ minꝰ memo¬
rabile nec quo utilius rei po¬
blice in ulla nobilitate rep¬
perias. Nonis uił diẽ festr̃
ẽẽ ancillarum tam uulgo no¬
tum ẽ. ut nec origo nec cã ce¬
lebritatis ignota sit. Iunoni
.N. caꝓtine die illo libere pa¬
rit̾ ancilleq sacrificant sub
arbore caprifico in memori¬
am benigne uirtutis que ĩ
cum sedatꝰ eẽt gallicꝰ motus
res publica uero ee̾t adtenue
deducta finitimi oportuni¬
tatem inuadendi romam
nominis aucupati. p̾fecert̃
sibi pꝰ umiũ. liuiũ. fidenati¬
um. dictatorẽ. Qui manda¬
tisꝰ ad se natũ missis postula¬
uit ut si uellent reliquias
sue ciuitatis mane̾ mrẽs fa¬
milie sibi ⁊ uirgines dederẽ¬
tur. Cumꝙ prẽs eẽsit manci¬
piti delib̾atõe suspensi an¬
cilla nõe tutela seu philotis
pollicita est se cum cet̾is an¬
cillis sub nõe dnarum ad

Expanded text:
vis libertatem dederunt. Ac, ne in vis libertatem dederunt. Ac, ne in solo virili sexu aestimes inter servos extitisse virtutes, accipe ancillarum factum non minus memorabile, nec quo utilius rei publicae in ulla nobilitate repperias. Nonis Iuliis diem festum esse ancillarum tam vulgo notum est, ut nec origo et causa celebritatis ignota sit. Iunoni enim Caprotinae die illo libero pariter ancillaeque sacrificant sub arbore caprifico in memoriam benignae virtutis quae in cum sedatus esset Gallicus motus, res publica vero esset ad tenue deducta, finitimi oportunitatem invadendi Romani nominis aucupati praefecerunt sibi Postumium Livium Fidenatium dictatorem, qui mandatis ad senatum missis postulavit ut, si vellent reliquias suae civitatis manere, matres familiae sibi et virgines dederentur. Cumque patres essent in ancipiti deliberatione suspensi, ancilla nomine Tutela seu Philotis pollicita est se cum ceteris ancillis sub nomine dominarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃. Cũq minoris captiui re¬
dimi possent. maluit se respo¬
blica seruis in tanta tẽpesta¬
te ꝯmitt̾e. S ⁊ post calamita¬
dẽ apud tharsimenũ note cla¬
dis acceptam lib̃tini quoꝙ
in sacram̃tum uocati ft̃ Bello
socrali cohorcium duodecimex
lib̃tinis ꝯsciptaꝵ oꝑa memõ¬
rabił uirtutis apparuit. Cesa¬
rem cũ milites ĩ ãmissoꝵ loc̃
substitueret seruos quoq ab
amicis accepisse ⁊ eoꝵ forti
oꝑa usũ ẽẽ cõꝑimꝰ. Cesar au¬
gustꝰ in germama ⁊ illicͥo co¬
hortes lib̃tinoꝵ ꝯplures leg̃
quas uoluntarias appellau
se re .p. boyystenie opugnãte
⁊opione seruis lib̾atis datq
ciuitate ꝑegͥnis ⁊ fcĩs tabuł
nouis hostem sustin̾e potue¬
runt. Cleomenes lacedemoniꝰ
cũ mille ⁊ quingenti soli lace¬
demonii qui arma ferrepos¬
sent suꝑfuissent ex seriuis ma¬
numissis bellatoꝵ nouẽ mi¬
lia ꝯscͥpsit. Athenienses quo
ꝙ ꝯsũptis publicis opib ser¬

Expanded text:
verunt: cumque minoris captivi reverunt: cumque minoris captivi redimi possent, maluit se res publica servis in tanta tempestate committere: sed et post calamitatem apud Thrasimenum notae cladis acceptam libertini quoque in sacramentum vocati sunt. Bello sociali cohortium duodecim ex libertinis conscriptarum opera memorabilis virtutis apparuit. Caesarem, cum milites in amissorum locum substitueret, servos quoque ab amicis accepisse et eorum forti opera usum esse conperimus. Caesar Augustus in Germania et Illyrico cohortes libertinorum conplures legit, quas voluntarias appellavise re publica, Borysthenitae obpugnante Zopyrione servis liberatis dataque civitate peregrinis et factis tabulis novis hostem sustinere potuerunt. Cleomenes Lacedaemonius, cum mille et quingenti soli Lacedaemonii qui arma ferre possent superfuissent, ex servis manu missis bellatorum novem milia conscripsit. Athenienses quoque consumptis publicis opibus ser
Abbreviated transcription (Latin):
a quo dñs fuerat int̾ emptꝰ
cenantẽ in ultionẽ dñi ꝯ
fodit. Quid̾̃ ꝙ duas uirtutes
que int̾ nobiles ꝗꝗ unice
clare sunt in uno uideo fu¬
isse mancipio imꝑium re¬
gendi ꝑitiam ⁊ imꝑium
xilaus .ii. messeniꝰ qui mes¬
sanam in sicilia c̾oidit fuit
regnoꝵ tyrannus. Is cum
paros relinqueret libos.
mycito seruo suo ꝯm̃idasse
ꝯtentꝰ est. Is tutelam sc̃e¬
gessit imꝑiumq tam clem̾t̾
obtinuit. ut reguli a seruo re¬
gi ñ dedignarentꝰ. ꝑductisꝙ
deiñ inetatẽ pueris ⁊ bora ⁊
imꝑiũ tradidit ip̃e paruo ui¬
atico sumpto ꝓfectꝰ ẽ⁊ olĩpie
cum sũma tranquillitate ꝯse¬
nuit. Quid ⁊̃ in ꝯmune seruił
fortuna ꝓfuerãt ñ paucis do¬
cetur. Bello punico cũ deesset᷑
qui scriberentur seruis ꝓdnu̾s
pugnat᷑os se polliciti in ciui¬
datẽ recepti st̃. ⁊ uolones qr spõ¬
de hoc uoluert̃ uocati. Ad can¬
nas quoꝙ uictis romanis octo
milia seruoꝵ empta milita¬

Expanded text:
a quo dominus fuerat interemptus, a quo dominus fuerat interemptus, coenantem in ultionem domini confodit. Quid, quod duas virtutes quae inter nobilesclarae sunt, in uno video fuisse mancipio, imperium regendi peritiam et imperium xilaus enim Messenius, qui Messanam in Sicilia condidit, fuit Rheginorum tyrannus. Is cum parvos relinqueret liberos, Micytho servo suo commendasse contentus est. Is tutelam sagessit imperiumque tam clementer obtinuit ut Rhegini a servo regi non dedignarentur. Perductis deinde in aetatem pueris et bona et imperium tradidit: ipse parvo viatico sumpto profectus est et Olympiae cum summa tranquillitate consenuit. Quid etiam in commune servilis fortuna profuerit, non paucis docetur. Bello Punico cum deessent qui scriberentur, servi pro dominis pugnaturos se polliciti in civitatem recepti sunt, et Volones, qui sponte hoc voluerunt, appellati. Ad Cannas quoque victis Romanis octo milia servorum empta milita
Abbreviated transcription (Latin):
tes transfugert̃. Capto dem̃
oppido inpetũ in domũ co¬
traxerunt dnam uultu
penam minante ac uoce
obuiis asserente ꝙ tandẽ
sibi data eet copia crudelẽ
dnꝰam puniendi raptamq
quasi ad suppliciũ obsequi¬
is plenis pietate tatutati st̃.
Uide in hac fortuna⁊ iam
magnanimitatẽ exitum
mortis ludibrio p̾ferentem
Cui uam pelignũ italicẽsẽ
ꝯp̾hensũ a cͤhortib siuis in
ponpeio tͣderet᷑. seruus eiꝰ oc¬
cidit ac se ne dño suꝑstes
fier& int̾emit .c. graccũ ex
aduentino fugientẽ eoporꝰ
seruus uł ut quidã tradu̾t
philocrates dum aliqͣ res spe̾
salutis erat indiuulsus comͤe
qua potuit roͬ̾e tutatꝰ est.
blicum scipionẽ affricani
prẽm pꝰ ꝙ cum hannibale
ꝯflixerat faucuĩ inequum
seruus imposint. ⁊ cet̾is dese¬
rentib solus in castra ꝑdux̃
Parum fuerit dniꝰs p̾stitisse
exigende uindicte reꝑirur
ammositas. Nam se leuti reg̃ĩ
seruus cũ seruirẽ amico eius

Expanded text:
tes transfugerunt. Capto deinde tes transfugerunt. Capto deinde oppido impetum in domum hextraxerunt dominam vultu poenam minante ac voce obviis adserente, quod tandem sibi data esset copia crudelem dominam puniendi: raptamque quasi ad supplicium obsequiis plenis pietate tutati sunt. Vide in hac fortuna etiam magnanimitatem exitum mortis ludibrio praeferentem. C. Vettium Pelignum Italicensem conprehensum a cohortibus suis, ut Pompeio traderetur, servus eicidit ac se, ne domino superstes fieret, interemit. Gracchum ex Aventino fugientem Euporus servus vel, ut quidam tradunt, Philocrates, dum aliqua spes salutis erat, indivulsus comes qua potuit ratione tutatus est, . Scipionem Africani patrem, postquam cum Hannibale conflixerat, saucium in equum servus inposuit et ceteris deserentibus solus in castra perduxit. Parum fuerit dominis praestitisse exigendae vindictae repperitur animositas? Nam Seleuci regis servus, cum serviret amico eius
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ casus obtulit uigulauit
⁊ in ꝯstructam piram ꝯiecit.
Qua accensa occurrit ens qui
restitutonẽ querebant dice̾s
damnatũ sibi penas luisse
młto acrius a se uexatũ qͣm
ip̃e uexarat. Et fide habita
restio lib̾atus ẽ Caepionẽ qͦ
qui in augusti necẽ fuerat a¬
minatꝰ. post ꝗ detectoscełe dãp¬
rim in cista detulit ꝑuectũ¬
ꝙ hostiam unꝰ in agrum. lau¬
rentem ad patͥs uillam noc¬
turno itin̾e ꝑduxit. Cũ is de¬
iñ nauigatois naufragio una
expulsũ dnm̃ neapoli dissi¬
mularce occuluit acceptꝰq
a centurione. nec p̾cio nec
pollione acerbe cogente pa¬
tauinos. li peccuniã narma
ꝯferrent dñis obhoc latenti¬
b p̾mio seritis cũ lib̾tate ꝓ¬
posito qui dnꝰos suos ꝓderent
ꝯsteit seruoꝵ nullũ uictũ pre¬
mio łnm ꝓdidisse. Audi in
seruis ñ fide̾ tm̃ s ⁊ facundũ
bone inuentionis ingeniũ.
Cum p̾meret obsidio grum¬
tum serui relieta dña ad hos¬

Expanded text:
quem casus obtulit iugulavit quem casus obtulit iugulavit et in constructam pyram coniecit. Qua accensa occurrit eis qui Restionem quaerebant, dicens damnatum sibi poenas luisse, multo acrius a se vexatum quam ipse vexarat, et fide habita Restio liberatus est. Caepionem quoque qui in Augusti necem fuerat animatus, postquam detecto scelere damrim in cista detulit pervectumque Ostiam inde in agrum Laurentem ad patris villam nocturno itinere perduxit. Comes deinde navigationis naufragio una expulsum dominum Neapoli dissimulanter occuluit exceptusque a centurione nec pretio nec Pollione acerbe cogente Patavinos ut pecuniam et arma conferrent dominisque ob hoc latentibus, praemio servis cum libertate proposito qui dominos suos proderent, constat servorum nullum victum praemio dominum prodidisse. Audi in servis non fidem tantum sed et facundum bonae inventionis ingenium. Cum premeret obsidio Grumentum, servi relicta domina ad hos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ictũ tanꝙ urbinꝰ accepit. Ur¬
binꝰ post ea restitutꝰ inꝯnumꝰ¬
tum ei fecit titulo scptõnis
qui tm̃ meritũ loqueretur
adiecto. Esopꝰ lib̃tꝰ demosthe¬
nił c̾scius adult̾ii ꝙ cꝰ uilia
patronꝰ admiserat: tortꝰ diu¬
tronũ. dõnec aliis coarguen¬
dib ꝯscius demosthenes ip̾e
fateret᷑ Et ne estimes ab uno
facile celari posse sec̾tũ. labi¬
enũ oꝑe lib̃toꝵ latentẽ ut ĩ¬
dicarent lib̃ti nullo tu torm̃¬
toꝵ gñre ꝯpulsi stꝰ. Ac ne quis
libtos dicat hãc fide̾ b̾nficio po¬
tius lib̾tatis accepte qͣm inge¬
nio debuisse accipe seruim
dnm̾ benignitatẽ c̃ ipe a do¬
mino puniretur. Antiũ .it.
restione̾ ꝓsc̃ptum solũꝙ noc¬
te fugientẽ ꝑsecutus est hor¬
tatꝰꝙ ne se timeret scientẽ ꝯ¬
dumeliam suam fortune im¬
putandã ẽẽ ñ dño abditũq mi¬
nist̾io suo aluͥte. Cũq deinde
ꝑsequentes adẽe sensiss senẽ

Expanded text:
et ictum tamquam Urbinus excepit. Uret ictum tamquam Urbinus excepit. Urbinus postea restitutus monumentum ei fecit titulo scriptionis qui tantum meritum loqueretur adiecto. Aesopus libertus Demosthenis conscius adulterii quod cum Iulia patronus admiserat tortus diutronum, donec aliis coarguentibus consciis Demosthenes ipse fateretur. Et ne aestimes ab uno facile celari posse secretum, Labienum ope libertorum latentem ut indicarent liberti nullo tormentorum genere conpulsi sunt. Ac, ne quis libertos dicat hanc fidem beneficio potius libertatis acceptae quam ingenio debuisse, accipe servi in dominum benignitatem, cum ipse a domino puniretur. Antium enim Restionem proscriptum solumque nocte fugientem tatusque ne se timeret scientem contumeliam suam fortunae inputandam esse non domino, abditumque ministerio suo aluit. Cum deinde persequentes adesse se
Abbreviated transcription (Latin):
meliofissimi. crudelissimi su¬
mus. Et ad rabiẽ nos cogunt
ꝑuenire delicie ut qincquid
ex uoluntate ñ respondet i¬
ram furorẽꝙ enocet. Dñi it
nobanimos indunꝰ tyran¬
tũ licet exercere uolumꝰ in
seruos. Nam ut cet̾a crudeli¬
se m̃ie copusc auiditate dis¬
tendunt. circ̾stantib suis
mouere labra nec in hoc qͥ¬
dem ut loqͣntur licere ꝑmit¬
tunt. uirga murmur om̾em
ꝯpescitur. Et ne fortinta qͥ¬
dem ũberib excepta sunt.
Tussis. st̾nutam̾tũ singultꝰ
magno malo luit᷑. Sic fit
ut isti de diso loqͣntur quib
coram dĩo loqui ñ licet. de
s cum ip̃is erat sermo quoꝵ
os ñ ꝯsuebat᷑ paratierant ꝓ
dño porrig̾e ceruicẽ ⁊ ꝑiculũ
ĩminens in capt̾ suum u̾t̾e
iussus occidi in reatino late¬
ret latebus ꝓditis unꝰ ex ser¬
tus. in cubiculo ad ꝙ irrue¬
bant qui ꝑsequebantur
ꝓ dilo̾ iacu̾it militib ꝙ in
gredientib ceruicẽ p̾buit

Expanded text:
meliosissimi crudelissimi sumeliosissimi crudelissimi sumus, et ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit iram furoremque evocet. Domi enim nobis animos induimus tyrantum licet, exercere volumus in servos. Nam, ut cetera crudelise mensae copiis et aviditate distendunt, circumstantibus servis movere labra nec in hoc quidem, ut loquantur, licere permittunt: virga murmur omne conpescitur, et ne fortuita quidem verberibus excepta sunt: tussis sternutamentum singultus magno malo luitur. Sic fit ut isti de domino loquantur quibus coram domino loqui non licet. At sed cum ipsis erat sermo, quorum os non consuebatur, parati erant pro domino porrigere cervicem et periculum inminens in caput suum verteriussus occidi in Reatino lateret, latebris proditis unus ex sertus in cubiculo ad quod inruebant qui persequebantur pro domino iacuit, militibusque gredientibus cervicem praebuit
Abbreviated transcription (Latin):
eius ⁊ ac frenos sic stultissimꝰ
ẽ qui hominẽ aut ex ueste
aut ex ꝯditõe quẽ nob uertis
mͦ cirꝯdata ẽ estimandum
putat. Nest mͥ euangłe ꝙ
amicũ tm̃ inforo ⁊ incuria
queras. Si diligent̾ attẽde¬
ris inuenies ⁊ domi. Tu tnͦ
uiue cũ seruoclem̃t̾ comitꝰ
quoq ⁊ in sermonẽ illũ ⁊ ñ¬
nũquam in necessariũ amit
deꝯsilium. Nam ⁊ maiores nĩi
ꝯtumeliam detrahentes do¬
minũ prẽmfamilias. ser¬
uos familiates appellauert̃.
Colant gͦ te potius serui tuimͥ
crede quam timeant. Dicoe
aliquis nuc me dũos de fas¬
tigio suo deice ⁊ quodam mͦ
ad pilleũ seruo uocare qͦs
debere dixi magis colere ꝙͣ
dim̾e. hoc qui senserit obl
colitur.⁊ iam amatur. Non
potꝰ amor cum timore mis¬
ceri. Uñ putas arrogantis¬
simũ illd̾ manasse ꝓu̾bi¬
um quo iactatur totidem
hostes nob̃ eẽ ꝙ secuos: Non
habemꝰ illos hostes s facimꝰ
cum in illos suꝑ bissimi ꝯtu¬

Expanded text:
eius ac frenos, sic stultissimus eius ac frenos, sic stultissimus est qui hominem aut ex veste aut ex condicione quae nobis vestis modo circumdata est aestimandum putat. Non est, mi Euangele, quod amicum tantum in foro et in curia quaeras: si diligenter attenderis, invenies et domi. Tu modo vive cum servo clementer: comiter quoque et in sermonem illum et nonnumquam in necessarium admitte consilium. Nam et maiores nostri contumeliam detrahentes, dominum patremfamilias, servos familiares appellaverunt. Colant ergo te potius servi tui, mihi crede, quam timeant. Dicet aliquis nunc me dominos de fastigio suo deicere, et quodammodo ad pileum servos vocare, quos debere dixi magis colere quam timere. Hoc qui senserit oblivcolitur etiam amatur: non potest amor cum timore misceri. Unde putas adrogantissimum illud manasse proverbium quo iactatur totidem hostes nobis esse quot servos? Non habemus illos hostes sed facimus, cum in illos superbissimi contu
Abbreviated transcription (Latin):
uñ in seruos tm̃ aut tam ĩa
undẽꝙ spm ab eodẽ pͥncipio
carpant. Uis tu cogitare eos
quo iustnũ uocas istẽ semi¬
nib ortos eodẽ fiui celo eque
uiuere eque mori. Serui st̃
lum uid̾e. libum potes qͣm
ille ite seruum. Nescis qua
etate heccuba seriuire ceꝑit
ita nom̃ seruitutis horremꝰ:
S̾uus est quidẽ s necessitate
s fortasse lib̾o anim seruus
est. hoc illi nocebit si ostende¬
ris quis ñ sit. libidini aliꝰo s̾¬
uit. alius auaritie alius am¬
bitione om̃s spei õs spei ti¬
mori ⁊ c̃te nulla seruitꝰ tur¬
pior ꝗͣ uoluntaria. At nos
iurgo a fortuna imposito sub¬
iacentẽ tanꝗͣ miserũ uilẽ¬
uicib inserimꝰ ñ patim᷑ rep̾¬
hendi Inuenies int̾ seruos
aliquem peccunia fortiorẽ
inuenies dnm̃ spe lucri os¬
cula alienoꝵ seruoꝵ mara¬
b infigentẽ. hon ergo for¬
tuna hombes estimabo
s morib sibi quisq dat morẽ
ꝯdicionẽ casus asignat. quẽ¬
admodũ stultꝰ ẽ qui emptus

Expanded text:
unde in servos tantum et tam inanundemque spiritum ab eodem principio carpant? Vis tu cogitare eos, quos ius tuos vocat, isdem seminibus ortos eodem frui caelo, aeque vivere, aeque mori? Servi suntlum videre liberum potes quam ille te servum. Nescis qua aetate Hecuba servire coeperit, ita nomen servitutis horremus? Servus est quidem, sed necessitate, sed fortasse libero animo. Servus est: hoc illi nocebit, si ostenderis quis non sit. Alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitioni, omnes spei, omnes timori; et certe nulla servitus turpior quam voluntaria. At nos iugo a Fortuna imposito subiacentem tamquam miserum vilevicibus inserimus non patimur reprehendi. Invenies inter servos aliquem pecunia fortiorem: invenies dominum spe lucri oscula alienorum servorum manibus infigentem: non ergo fortuna homines aestimabo sed moribus. Sibi quisque dat mores: conditionem casus adsignat. Quemadmodum stultus est qui em
Abbreviated transcription (Latin):
uitio sac̾dotat festinatõis exc̃¬
uerant sequentib anis .xii.
nullo die int̾ kalato deuora¬
rentur: post hoc unũ diẽ se¬
cundũ ordinatõnẽ cesaris
kalari iussio ⁊ om̾em he ordi¬
nẽ erere tabłe ad et̾nã cꝰto¬
diam incisione mandauit.

Expanded text:
itio sacerdotalis festinationis excreverant sequentibus annis duodecim nullo die intercalato devorarentur. Post hoc unum diem secundum ordinationem Caesaris calari iussit, et omnem hunc ordinem aereae tabulae ad aeternam custodiam incisione mandavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sextił. decemb̾ quib cesar bi¬
nos dies addidit lioet tͥgenos
singłos hab̾e pꝰ cesarẽ ceperĩt
n añ idꝰ inferre uoluit. ne no¬
naꝵ ait diduũ religionẽ qͥ
riar̾ quar̃ꝙ uolaret᷑ in dic¬
tio. S ꝑactis cꝰq m̃sis feriiᷤ lo¬
cũ dieb aduenis fecit ⁊ ia¬
nuario quidẽ dies qͦs dicimꝰ
bres. septembri t̾ciũ kł octobrẽ
nouembri t̾cium Kl decembres
gm̃to additor dier̃ hi qͥ duos
accepert᷑ ad nonũ x. qui u̾o
unũ ad octanũ decimũ ha¬
berẽt reditũ kalendarũ feri¬

Expanded text:
Sextilis December, quibus Caesar biSextilis December, quibus Caesar binos dies addidit, licet tricenos singulos habere post Caesarem coeperint, neque ante Idus inserere voluit, ne Nonarum aut Iduum religionem, quae riarum quarumque violaretur indictio: sed peractis cuiusque mensis feriis locum diebus advenis fecit: et Ianuariobres, Septembri tertium Kalendas Octobres, Novembri tertium Kalendas Decembres,gmento additorum dierum hi qui duos acceperunt ad nonum decimum, qui vero unum, ad octavum decimum haberent reditum Kalendarum. Feri
Abbreviated transcription (Latin):
Post hoc imitatꝰ egyptios
ita soł annꝰos ħ dierũ nuo
colligendus ẽ quẽ ꝑagit
dum adid signũ se denuo
uertit᷑. digresus est unꝰ a̾nꝰ
u̾tens uocat᷑ ⁊ habet᷑ magnꝰ
cum lune annꝰ breuis pu¬
tecur. Hoꝵ uirgłs utr̃q ꝯ¬
plexus est. Interea mag¬
num sol cirt̾uoluitur an¬
num. hinc ⁊ ateius capito
in originib oratoꝵ an t̾¬
biere dicitur ꝓcirt̾ire. Iuliꝰ¬
ut .iiii. quoq anno sac̾dotes
qui curabant m̾sib ac die
eo.s m̃se acloco quo etiam
a pd̾ ueteres msis int̾ cala¬
februarii ultimos dies idq
bissextũ censuit nominas¬
dũ. Diexã decẽ quo ab eo
additos aiximꝰ. hac ordinattẽ
distribuit in ianuariũ ⁊ sex¬
tilem ⁊ decẽbrẽ binos dies inse¬
brem nouenbrẽ singłos. S
n m̾si februano addidit
diẽ. ne d̾o infero religio ĩ my¬
taret᷑marcio maio hutili
octobri seruauit pͥstinũ sta¬
dum ꝙ satis pleno erant
numa ꝯstituit qr uͥl in his
uiliꝰ mutauit. S ianuariꝰ

Expanded text:
Post hoc imitatus Aegyptios ita solis annus hoc dierum numero colligendus est quem peragit dum ad id signum se denuo vertit ex quo digressus est: unde annus vertens vocatur, et habetur magnus, cum lunae annus brevis puteplexus est: Interea magnum sol circumvolvitur annum. Hinc et Ateius Capito in Originibus: "arator an tebire" dicitur pro "circumire". Iulit quarto quoque anno sacerdotes, qui praeerant mensibus ac diebeo scilicet mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis intercalaFebruarii mensis dies, idque bissextum censuit nominandum. Dies autem decem, quod ab eo additos diximus, hac ordinatione distribuit. In Januarium, et Sextilem, et Decembrem, binos dies inseovembrem singulos: sed neque mensi Februario addidit diem, ne deum inferum religio inmutaretur, et Martio Maio Quintili Octobri servavit pristinum statum, quod satis pleno erant Numa constituit, quia nihil in his Iulius mutavit: sed Ianuarius
Abbreviated transcription (Latin):
niebat. ut frigꝰ anni estiuis
dier̾ snꝰ ullo m̾sis nõe pacie¬
bantur absumi qntũ ad id
ani tempꝰ adducerre quo ce¬
li habitus instanti insi aptꝰ
inueniret᷑. S secutꝰ numa
huc impolito. solo ingeno
magistro ꝯp̾hend̾e potuit

Expanded text:
niebat ut frigus anni aestivis dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi quantum ad id anni tempus adduceret quo caeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus Numa, huc impolito solo ingenio magistro comprehendere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
sccło mito mox bello etholi¬
co. S h arguit uarro scͥbẽ¬
uo antiquissimaꝰ legem fu¬
isse incisã in colũpna erea
a lucio pinario ⁊ furio ꝯsu¬
lib cui m̃tio int̾ calaris
ascubitur ħ deint̾ kalandi
principio satis relata st̃. uer̾
fuit tempꝰ cum ꝓpt̾ suꝑstitõ¬
nẽ int̾ kalatio oĩs amissaẽ.

Expanded text:
secundo, inito mox bello Aetolisecundo, inito mox bello Aetolico. Sed hoc arguit Varro scribendo antiquissimam legem fuisse incisam in columna aerea a L. Pinario et P. Furio consulibus, cui mensis intercalaris ascribitur. Haec de intercalandi principio satis relata sint. Verum fuit tempus cum propter superstitionem intercalatio omnis omissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
nonas celebri noticia freqͣn¬
tabant. Ueritos gͦ qͥ dieb pͥ̾e¬
rant ne qͥd nundiniscollec¬
ta uniu̾sitas obdesid̾ium
regis nouaret. cauisse ut no
quo habundare annũ di
bitrio qui fastis preerant
uti cũ uellet̾ int̾kalaret᷑
dum medio eũ in medio
t̾minalioꝵ ł m̃sis int̾ kala¬
ris ita locarent uͥ a suspec¬
do die celebritatẽ au̾teret
retuleit᷑ ñ solũ mensem
apud romanos uerũ ⁊ iam
diem int̾ kalarẽ fuisse.
uarie refert᷑: mac̾ quid̾
lucimus eiꝰ rei originem
romulo assignat. Antidis
libro scd̾o numã ponpili¬
um sacroꝵ cã id inuenisse
ꝯtendit iuniꝰ seruiũ tullũ
regẽ pͥmũ int̾ kalasse
ꝯmemorat a quo ⁊ nũdi¬
nas ꝯstitutas uarrom pla¬
cet. Tundanus refert libro
.IIͦI. magistratuuꝰ .x. uiros
qui x tabuł duas addide¬
rt̃ de int̾kalando ppłm
rogasse. Cassius eosdem
scribit auctoro. fuluiuꝰ¬
aut̃ id egisse marciũ ꝯsulẽ
dicit ab urbe ꝯdita anno
qͥngentesimo sexagesi mo

Expanded text:
Nonas celebri notitia frequentabant: veritos . . .o qui diebus praeerant, ne quid nundinis collecta universitas ob desiderium regis novaret, cavisse ut Nonquo abundare annum dixus arbitrio qui fastis praeerant, uti, cum vellent, intercalaretur, dummodo eum in medio Terminaliorum vel mensis intercalaris ita locarent, ut a suspecto die celebritatem averteret retulerunt non solum mensem apud Romanos verum etiam diem intercalarem fuisse. varie refertur, et Macer quidem Licinius eius rei originem Romulo adsignat. Antias libro secundo Numam Pompilium sacrorum causa id invenisse contendit. Iunius Servium Tullium regem primum intercalasse commemorat, a quo et nundinas institutas Varroni placet. Tudtertio magistratuum decemviros qui decem tabulis duas addiderunt de intercalando populum rogasse. Cassius eosdem scribit auctores, Fulviuautem id egisse M'. Acilium consulem dicit ab urbe condita anno quingentesimo sexagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueniebat ⁊ sub spẽ obser¬
uatõis em̾gebat maiorꝯ
fusionis occasio. Spost ea
gauus cesar om̾em hano ĩꝯ¬
stantiã tempoꝵ uagam
ad huo ⁊ inc̾tam ordinem
state definitõis coegit ãnitẽ¬
de sibi marco flaino scͥba
ꝯui scͥptos dies singulos iͣ
ad dictatorẽ retulit ut ror¬
do eoꝵ inueniri facillime
poss ⁊ inuento c̾tus statꝰ
ꝑseueraret. Ergo gauis ce¬
sar exordiũ nͦne ordinatõis
initurus. dies õs qui adhuc

Expanded text:
proveniebat: et sub specie observationis emergebat maior confusionis occasio. Sed postea C. Caesar omnem hanc inconstantiam temporum vagam adhuc et incertam in ordinem state definitionis coegit adnitente sibi M. Flavio scriba, qui scriptos dies singulos ita ad dictatorem retulit, ut et ordo eorum inveniri facillime posset et invento certus status perseveraret. Ergo C. Caesar exordium novae ordinationis initurus dies omnes qui adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
em unũ sicut supra ãmonu¬
imus additũ a se adg̾cum
ea re ꝑoctenniũ ꝯuenireni¬
merus atq ordo nꝰ potat.
tabant dies alt̾nisq annis
binos ⁊ uigenos alternis t̾¬
nos uigenosq int̾ kalan¬
des expensabant int̾ kala¬
anno int̾ kalares.uiii. af¬
fluebant dies ex singulis.
apud romanos suꝑ gͥcum
habundasse iam diximus
hoc quoq errore ĩam cog¬
noto hec speties em̾datioĩs
inducta est. Tercio quoq oc¬
tennio ita inter kalandos
dispensabant dies ut u̾xt

Expanded text:
em unum, sicut supra admonuem unum, sicut supra admonuimus, additum a se ad Graecum Ea re per octennium convenire numerus atque ordo non poterat. tabant dies, alternisque annis binos et vicenos, alternis ternos vicenosque intercalantes expensabant intercalaanno intercalares octo affluebant dies ex singulis apud Romanos super Graecum abundasse iam diximus. Hoc quoque errore iam cognito haec species emendationis inducta est. Tertio quoque octennio ita intercalandos dispensabant dies, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uaret᷑. Nam qr duodecĩ m̃ses
si singłi aut pari aut ĩpari nuo
putarentur ꝯsũmatõnem
parem facerent. unꝰ pari nuo
censebantur dieb ⁊ quintanaᷤ
nos singulos possidebant. Nos¬
ne in his septimane erant.
similic̾q post idus decembͥs
septẽ in singuł dies usꝙ ad se¬
quentes kł̃ putabantur. S
gͦ romani ex hac distribu¬
tione ponpilii ad lune cur¬
tarent. necessario ⁊ inter ca¬
larem m̾sẽ ꝯstutuert̃ more
g̾coꝵ. Nam ⁊̃ greci ꝯanimad¬
Zodiacum ꝯficit deẽẽ ãno
suo .xi. dies ⁊ quadrantem
genum dierum ꝯposuert̃
int̾ calarent. Id greci fece¬
atq di ff̾icile om̃ib annis
x dies ⁊ quadrantẽ int̾¬
calare. Itaꝙ maluert̃ hut
num octie multiplicare
ixt dies qui nascuntur si
quadrans cũ dieb x. octies
ꝯponat᷑ inserere. in .iii. m̾ses
ut diximus diftribuẽdos.
bant. hc gͦ ordinẽ romanis
quoq imitari placuit sed
frustra. quippe fugit eos di¬

Expanded text:
varetur. Nam quia duodecim mensesvaretur. Nam quia duodecim mensessi singuli aut pari aut impari numero computarentur, consummationem parem facerent, unius pari numero censebantur diebus, et quintanas nta unum possidebant. Nonae in his septimanae erant, similiterque post Idus decem septem dies in singulis usque ad sequentes Kalendas putabantur, sed t. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae curtarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci, cum animadzodiacum conficit, deesse anno suo undecim dies et quadrantem, cenum dierum composuerunt, intercalarent. Id Graeci feceatque difficile omnibus annis undecim dies et quadrantem intercalare. Itaque maluerunt hunc numerum octies multiplicare et nonaginta dies, qui nascuntur si quadrans cum diebus undecim octies componatur, inserere in tres menses, ut diximus, distribuendos. bant. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos di
Abbreviated transcription (Latin):
instructꝰ est .b dies addidit ũ
dit annꝰ extend̾etur atq hiᷤ
.i. dieb ã se additis adiecit a¬
lios sex. retractos ilłi. m̾sib
qui xxx. habebant diez id 
de singuł singłos factisq.i. ⁊ui.
dies in duos nouos m̃ses pari
rd̾e diuisit ac de duob pͥorem¬
ianuariũ nũcupauit pͥmũ
ꝙanni eẽ uoluit tamꝗ bici¬
pitis d̾i m̃sem respicientẽ⁊ ꝓ
spicientẽ transacti anni finẽ
fut᷑iq pͥncipiũ. Scd̾m dicauit
februo dõ qui lustratõnũ po¬
dens creditur. lustrari eo m̃se
ciuitatẽ necesse erat quo sta¬
duit iusta diis manib solue¬
rentur. Nume ordinatõnẽ
fintimi mox secuti totidẽ die¬
b totidẽq mensib ut põpilio
placuit. annũ suũ ꝯputare
ceper̃. S ħ solo discrepabant
honorẽ imparis nũi sec̾tum
ħ ⁊ ante pytagorã partunẽte
natura unũ adiecit diẽ quẽ
ianuario dedit. ut tam la̾no
qͣm in m̃sib singuł. p̾ter unũ
februariũ impar numerꝰ ser¬

Expanded text:
inquaginta dies addidit, ut dit, annus extenderetur. Atque his quinquaginta a se additis adiecit alios sex retractos illis sex qui XXX habebant dies, id est, de singulis singulos, factosque L et VI dies in duos novos menses pari ratione divisit, ac de duobus pIanuarium nuncupavit primumque anni esse voluit, tamquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem futurique principia; secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens creditur. Lustrari autem eo mense civitatem necesse erat, quo staut iusta dis Manibus solverentur. Numae ordinationem finitimi mox secuti totidem diebus totidemque mensibus, ut Pompilio placuit, annum suum conputare coeperunt: sed hoc solo discrepabant,honorem inparis numeri, secretum hoc et ante Pythagoram parturiente natura, unum adiecit diem quem Ianuario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis praeter unum Februarium inpar numerus ser
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ rotidẽ anno suꝑ gͥ¬
coꝵ numerũ creuerant.
Om̃i aut̃ int̾ kalatõni m¬
sis februarius deputatus
est qm̃ is ultimus annie¬
imitatione faciebanii hã
⁊ illi ultimo anni sui m̾si
suꝑfiuoz int̾serebant dies
ut refert głauei ppꝰ qui de sacͥs
atheniensiũ scripsit. uerum
una re a grecis differebant.
Nam illi ꝯfecto ultimo m̃se
romam ñ ꝯfecto februano
diem inter kalabant ter¬
minalib scilicet iam ꝑac¬
tis. Dem̾ reliquos februarii
m̃sis dies qui erant quinꝙ
post inter kalationẽ sub¬
iungebant credo uet̾is reli¬
gionis sue more ut febru¬
arũ om̃imodo marciꝰ ꝯse¬
queretur. S cum sepe eueni¬
res  mnundine modo in ani
pͥncipẽ diẽ modo in nonas
cederent. utrũq aut̃ ꝑni¬
dies cepit qui additꝰ ẽ nũ¬
dinis oĩs ille annꝰ infaustiᷤ
casib luctuosus fuit ma¬
ximeq lepidiano tumul¬
du opinio ista firmata ẽ.
manus exactis ⁊ iam regi¬
b diem h̾c nonar̾ maxi¬

Expanded text:
qui per totidem annos supra Graecorum numerum creverant. Omni autem intercalationi mensis Februarius deputatus est, quoniam is ultimus anni eimitatione faciebant. Nam et illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies, ut refert Glaucippus qui de sacris Atheniensium scripsit. Verum una re a Graecis differebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario eius intercalabant, Terminalibus scilicet iam peractis: deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant quinque, post intercalationem subiungebant: credo vetere religionis suae more, ut Februarium omni modo Martius consequeretur. Sed cum saepe eveniret ut nundinae modo in anni principem diem modo in Nonas caderent utrumque autem pernidies coepit qui addictus est nundinis, omnis ille annus infaustus casibus luctuosus fuit: maximeque Lepidiano tumultu opinio ista firmata est.manus exactis etiam regibus diem hunc Nonarum maxi