comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtactie ĩ italia neꝙ alitꝰ carnutes int̾ticiẽdi lasgetu ooiuoꝵ
fusse capturos. neꝙ eburones si ile adesset tanta cõtẽsuo e
nri ad castra uẽturos esse nõ hoste auctore sel aripet¬
tarei sũbesse rhenũ: magno esse germanis dolori ariouisti
mõte et supiores nr̃as uictorias ardere galliaꝵ tot cotuma
axtincta . Postremo ꝗs hoc sibi ꝑsuaderet sine certa rad pte¬
bionge ad eiusmodi cõsiliu descẽdisse.: sua sña ĩ utraꝙ p̃te
eẽ tũta. si nihil eẽt durius nullo cũ ꝑiculo ad ꝓxĩa legĩoe
ꝑuẽturos si gallia oĩs cũ germanis cõsentiret : una ẽr i
erleritate posita salute. Cocte ꝗde atꝙ eoꝵ ꝗ dissentire ulte¬

Expanded text:
ctum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeia rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eoru
Abbreviated transcription (Latin):
salini: ꝓnũtiat᷑ pͥma luce ituros: cõsumit iagilus raliqͣ
pars noctis: cu sua ꝗsq miles circuspicer&. quid secũ poͬ¬
tae posl&: ꝗa ex instrum̃to hiberors reliquere cogeretur.
Sĩa excogitãt᷑ quare nec sine ꝑiculo maneat᷑ et lãgor militũ
et iugilus ꝑiculũ augeat᷑. Pyima luce sic ex castris ꝓficiscũt᷑

Expanded text:
Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ndu prȩcipue ut a quintadecima luna usq ad iugesima
arbores precidantur ex quibus libuenę texende sunt.his eni tantem
Aul diebues cesa materies immunis seruatur acerie. Reliquie iuitere
dibus preasa etia code anno interna uermin labe enesa is pobtut
uetitur quod are ip̃sa et omnius architectoru quotidianaro usus edo cuit.
mplalione ipsius religionis agnoscimus qua pro eternitate ie
tantu diebus placuit celebrari.

Expanded text:
ndum praecipue ut a quinta decima luna usque ad vicesimam secundam arbores praecidantur ex quibus liburnae contexendae sunt. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam eodem anno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars ipsa et omnium architectorum cotidianus usus edocuit et contemplatione ipsius religionis agnoscimus quam pro aeternitate his tantum diebus placuit celebrari.
Abbreviated transcription (Latin):
rri medicina neuesitas extrema persua serit rectius est more inniocu innit¬
toxess eeiminus uenidasarnt utrid omnes metus ad paucos potna perueniit. Lau¬
dabiliores tamenutdites suntquoru execcitus ad modestiao sduora penue isti tuit
ꝗ illi quorus milites ad obedientia foxmido supplicioru tompellit t usus instita

Expanded text:
fieri medicinam necessitas extrema persuaserit, rectius more maiorum in infieri medicinam necessitas extrema persuaserit, rectius more maiorum in inductores criminum vindicare debet, ut ad omnes metus pene per paucos perveniat. Laudabiliores tamem duces sunt, quorum exercitum ad modestiam labor et usus instituit, quam illi quorum milites ad obedientiam suppliciorum formido compellit.
Abbreviated transcription (Latin):
re ad natandu cogendi sunt. Omnes preter ea silua cedere ita per dumosa¬
a contubernalibus de trudatir scutis inuice obiuantibus niti. Ita exercitati et
exuditi in sedibus milites siue illi legionarii siue auxiliares siue equites suerĩt
cus ad expeditione ex diuersis conuenerint numeris emulatione iurtitic
preliu magis necesse habent optare ꝗͣ ociu. Nemo cogitat de tumultu qui fiꝰ¬
duci de arte uel uixibus gerit. Dux aute debet ense attentus ut in omnib
legiomius sue auxiliis uel uexilationibus a tribunis uicarus principibusq si qui
turbulenti uel seditiesi sunt milites non pro inuidia suggexentus sed proreꝵ¬
uaxiedatu go⁊nosents osq prudentiore consilio segregatos a castris ad agendi
aliquid quod ipsis prope uideatur optabile aut ad castella uebesb deputent muni¬
endas atq seruandaeo tanta subtilitate ut cu abiciantur extmenturetent¬

Expanded text:
, aestivo tempore ad natandum cogendi sunt omnes, praeterea silvam caedere, iter per dumos, aestivo tempore ad natandum cogendi sunt omnes, praeterea silvam caedere, iter per dumosa contubernalibus detrudantur scutis invicem obviantibus niti. Ita exercitati et eruditi in sedibus milites, sive illi legionarii sive auxiliares sive equites fuerint, cum ad expeditionem ex diversis convenerint numeris, aemulatione virtutis proelium magis necesse habent optare quam otium. Nemo cogitat de tumultu qui fiduciam de arte vel viribus gerit. Dux autem esse debet attentus ut in omnibus legionibus sive auxiliis vel vexillationibus a tribunis vicariis principiisque, si qui turbulenti vel seditiosi sunt milites, non pro invidia suggerentum sed pro rerum veritate cognoscat eosque prudentiore consilio segregatos a castris ad agendum aliquid quod ipsis prope videatur optabile aut ad castella urbesque deputet muniendas atque servandas, tanta subtilitate ut cum abiciuntur videantur elect
Abbreviated transcription (Latin):
ociose delicateq uixerunt Na aperitate inisuto dibopie openst quentiorexpeditio e
necesse est sustinere preterea metuentes preliu qui armoru exercitia declinarat
ad eiusmodi precipitantur audacia. Ciu iulneri multiplex medieina consuerut o¬
poni ut du adhuc supexati sunt et in sedibus sius tribunoru uel iucaxioru nec
nonetia principoꝵ ad omne disciplina apetissima senexitatetere intur: ni¬
hilq aliud nisi deuotione moderationeq custodrant. Cmpi cursione ut ipsi
appellant inspectatione ꝙ armoru assidue facrant. Nullis commeatibus uacent.
ad nomen ad signa seruare non desinant. Ad sagittas iaciendas ad missibilia dira¬¬
gena ad iactando lapides uel funda uel manigtis rmatuas et gaestu ad uui¬
tes pxo similitudine glactioru puncti cesi q feriendos multo die usq ad sudo¬
re sunt frequentissime detinendi. Cursil etias et saltu ad transmittedas fossas
us imbuendi seu mare siue fliuuue itinus est sedibi

Expanded text:
otiose delicateque vixerunt. Nam asperitate insoliti laboris offensi quem in expeditione necesse est sustinere, praeterea metuentes proelium qui armorum exercitia declinarant, ad eiusmodi praecipitantur audaciam. Cui vulneri multiplex medicina consuevit opponi. Dum adhuc separati sunt et in sedibus suis, tribunorum vel vicariorum nec non etiam principiorum ad omnem disciplinam artissima severitate teneantur nihilque aliud nisi devotionem moderationemque custodiant, campicursionem, ut ipsi appellant, inspectionemque armorum assidue faciant, nullis commeatibus vacent, ad nomen, ad signa observare non desinant. Ad sagittas iaciendas, ad missibilia dirigenda, ad iactandos lapides vel funda vel manu, ad armaturae gestum, ad vectes pro similitudine gladiorum punctim caesimque feriendo multo die usque ad sudorem sunt frequentissime detinendi, cursu etiam et saltu ad transmittendas fossas nihilo minus imbuendi. Seu mare sive fluvius vicinus est sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ante exuptione seq et sua menibus condant. Reparatio eni muroru tor¬
mentoruq omniu ante curanda est. Na si semel hostes peruenerint occupã¬
tis metu i oniuersa turbantur et que ex aliis urbibus petenda sunt interelusis
iti neribus denegantur. Sed fidelis auxeoru custodia et exogatio moderata cõ¬
suenut sufficere peo copia maꝵime si ab mitio proturetiur. Ceterus paxsimonia
st tunc stcuaro quuraefit. In expeditionibus arduis perrapita masisiniitui e
per dignitates ab antiquis pebebantur annonȩ ita ut post necessitate usde
cuitus sruenent uo aceti ueliuni necnonsilis etia omni temporee netes¬
sitts delinẽnoa ita ut uxbes atq castella ab his militibus qui minus prempti uae¬
niuntur inacie axmis sagittis fustabilis fundis etia et saxis onagris balistisq defen¬
dantior Puctipueq cauendu iudetur ne aduexsarioeu dolo atq pexutium

Expanded text:
ut ante irruptionem seque et sua moenibus condant. Reparatio etiam murorum torut ante irruptionem seque et sua moenibus condant. Reparatio etiam murorum tormentorumque omnium ante curanda est. Nam si semel hostes praevenerint occupatos, metu universa turbantur, et quae ex aliis urbibus petenda sunt interclusis itineribus denegantur. Sed fidelis horreorum custodia et erogatio moderata consuevit sufficere pro copia, maxime si ab initio procuretur. Ceterum sera parsimonia est tunc servare cum deficit. In expeditionibus arduis per capita magis militum quam per dignitates ab antiquis praebebantur annonae, ita ut post necessitatem eisdeet aceti vel vini nec non etiam salis omni tempore necessitas declinanda, ita ut urbes atque castella ab his militibus qui minus prompti inveniuntur in acie armis sagittis fustibalis fundis etiam et saxis onagris ballistisque defendantur.Praecipueque vitetur ne adversariorum dolo atque periuriis
Abbreviated transcription (Latin):
gotust intempore subueniri. Pabulatio et annona in necessitate remediu non habet
ondatur. In omni expeditione unu est et maximu tonsilui
ficiat iictus hostes frangat inopia. Ante igitur ꝗ incohetur bellude copo e
expensisq solers debet esse tractitus ut pabula frũmenta cotexeq innontrie specie
quas ⁊ prountialibus consuetudinibus deposcit maturius exigantur et in oppor¬
tunss adugixeda ac munitissimis locis amplior semper modus ꝗͣ sufficitue
agruretur. Q uod si tributa deficiunt propagato auxo comparanda sunt omnia. Iuȩ
eu duutiarig secura possessio est nisi armoru defensione seruetur. fxequentex
aute necessitat geminatur et obsidio sepe fit longior ꝗ putaxis cu aduersanii
Setia ipsi esurientes circumsidere non desinant quos famie sperant esse uincendos
Preterea quicquid in pecore uel quantuq fruge iunoꝙ hastis inferens bellu
ad iuctu suu poterit occupare non solu admonitis per edicta possessoribues

Expanded text:
potest in tempore subveniri, pabulatio et annona in necessitate remedium non habent nisi ante condantur. In omni expeditione unum est et maximum telum ut tibi sufficiat victus, hostes frangat inopia.Ante igitur quam inchoetur bellum, de copiis expensisque sollers debet esse tractatus, ut pabula frumentum ceteraeque annonariae species quas a provincialibus consuetudo deposcit maturius exigantur et in oportunis ad rem gerendam ac munitissimis locis amplior semper modus quam sufficit adgregetur. Quod si tributa deficiunt, prorogato auro comparanda sunt omnia; neque enim divitiarum secura possessio est nisi armorum defensione servetur. Frequenter autem necessitas geminatur et obsidio saepe fit longior quam putaris, cum adversarii etiam ipsi esurientes circumsidere non desinant quos fame sperant esse vincendos. Praeterea quicquid in pecore vel quacumque fruge vinoque hostis inferens bellum ad victum suum poterit occupare non solum admonitis per edicta possessoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Uie ta manifesto cdiscrimini multis occurritue modis. primo si contidentia
uel iurtur est militaris eruptione facta globus egreditur armatoꝵ et ui hosti¬
us pulsis machinamentu illud ingens dixectis toriis de
si oppidani exire non audeant ad maiores balistas maleolos uel fabxicas cu
incendio desteuant. ut pexuptis coriis uel centonib intrinsecus flamma cõ
eoli uelut sagittę sunt et ubi adheserint quia ardentes ueniunt
uniuersa conflagrant. Fabrica aute admodu haste ualido prefigitur ferro
inter tubu et hastile sulphure resina bitumine stuppisq inuoluuntur infu¬
soq oleo quod incendiariu uocant. Que baliste impetu destinate prerupto mu¬
nimine ardens figitur ligno tuxxitaq machina frequenter incendunt.
epositas qͦ homines funibus quu hostes dormiunt in la
cernac et incensis machinis rursu leuantur in muru.

Expanded text:
uic tam manifesto discrimini, multis occurritur modis. Primum si confidentia vel virtus est militaris, eruptione facta, globus egreditur armatorum et vi hostibus pulsis, machinamentum illud ingens, direptis coriis ignis exurat. Quod si oppidani exire non audeant, tunc maioris baliste malleolos, vel phalaricas cum incendio destinant; ut perruptis coriis, vel centonibus, intrinsecus flamma condatur. Malleoli velut sagitte sunt et ubi adheserint, quia ardentes veniunt, universa conflagrant. Falcaria autem ad modum haste, valido prefigitur ferro, inter cubum etiam et hastile sulphur, resina bitumine stuppisque involvitur, infuso oleo, quod incendiarium vocant; que baliste impetu destinata perrupto munimine, ardens figitur in ligno, turritamque machinam frequenter incendit. Depositi quoque homines funibus, cum hostes dormiunt, in lanternis portant lucernas et incensis machinis, rursum levantur in murum.
Abbreviated transcription (Latin):
emendatione non recipuint cu poena stati sequatur errore. Na
aut confesti pereunt qui ignaue imperiteq pugnauere qui in fuga
uersi uctoribus ultro pares esse non audent.
Tad inceptus renertor ⁊groqunda pala Ecu cetur ad palu hastilia
Q qurosus homine iactare compellitur. In qua re anmorus doctor
Aitendit sut manne hastile uiribue contor queat ut destinato i etu uel

Expanded text:
emendationem non recipiunt, cum poena statim sequatur errorem; nam emendationem non recipiunt, cum poena statim sequatur errorem; nam aut confestim pereunt qui ignave imperiteque pugnaverint aut in fugam versi victoribus ultra pares esse non audent. ad inceptum revertor. Tiro qui cum clava exercetur ad palum hastilia quam adversus hominem iactare compellitur. In qua re armorum doctor attendit ut magnis viribus hastile contorqueat, ut destinato ictu vel
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea illo exexcitii gonere quod armatura uocant et campi doctori
raditur imbuendus est tyro qui usus uel ex parte seru¬
eni etia nunc in omib preliis aimatura meliue pugnari ꝗ deteris. tx
quo intelligi debet quantu exertitatus miles in exercitato sit melior cu
armatura ut cunq eruditi reliquos contubexnales suos bellandi arte
precedant. Ita autem seuere apud malores exercitii disciplina seruan
st ut et doctores armoru duplis remunerarentur annonis et mi¬
lites qui paru in illa prelusione profecerant pro frumento ordeunr¬
ntur accipere. nec ante eis in tritico redderetur a
ditis ostendissent se omnia quȩ exant militari arte complectil
eni neq firmius neq laudabilius neq felicius re .p. in qua abundant
milites exuditi. Non eni uestiu nitore uel auri argentiq gemaꝵꝙ
pix hostes aut ad reuerentia nostia aut ad gratia
ato si quid exratu est potest post modu corrigi.prelioru deli

Expanded text:
eterea illo exercitii genere quod armaturam vocant et campidoctoribus traditur imbuendus est tiro; qui usus vel ex parte serenim etiam nunc in omnibus proeliis armaturas melius pugnare quam ceteros. Ex quo intellegi debet quantum exercitatus miles inexercitato sit melior, cum armatura utcumque eruditi reliquos contubernales suos bellandi arte praecedant. Ita autem severe apud maiores exercitii disciplina servata est ut et doctores armorum duplis remunerarentur annonis et milites qui parum in illa prolusione profecerant pro frumento hordeum cogerentur accipere nec ante eis in tritico redderetur andatis ostendissent se omnia quae erant in militari arte complere. Nihil enim neque firmius neque laudabilius neque felicius est re publica in qua abundant milites eruditi. Non enim vestium nitor vel auri argenti gemmarumque copiae hostes aut ad reverentiam nostram aut ad gratiam Cato, si quid erratum est, potest postmodum corrigi: proeliorum delicta
Abbreviated transcription (Latin):
cohortat᷑ suos ne aĩo deficiãt. Illi orãt atq obsecrãt ut ĩ sicilia nauib
reportẽt᷑. follicet᷑ magistruq imperat niuiu uti pͥmo uespere

Expanded text:
cohortatur suos, ne animo deficiant. illi orant atque obsecrant, ut in Siciliam navibus cohortatur suos, ne animo deficiant. illi orant atque obsecrant, ut in Siciliam navibus reportentur. po
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ miseris reb spe reliqua salutis esse arbitratus ꝓximos coller
capere uniuersos atq eo sigia inferri uibet. hoi ꝙ uocturat
missus a Saburra equitatus lu uo ad sum̃a desperitiõe nestri
ꝑueniũt et parti fugiẽtes ab equitatu interficiũt᷑ pirti integri
equitib arcunsistens ut fuga salute petat: atq ĩ castra cõtendat
et se ab eo nõ discesuꝵ pollicet᷑. Curic nunꝗͣ se amulo exercitu
que a Cȩsare fidei suȩ commillu acceperat ĩ eius conspectu
reuersuꝵ cõtirmat atq ita p̃lians intertiat᷑. Eꝗtes ex p̃lio ꝑpauti
se recipiũt. sed hi quos ad nouissimu agm̃ equoꝵ reticiẽloꝵ causa
iubstituse demõstratu ẽ tuga totius exercitus ꝓcul aũduerta sese
incolumes ĩ castra conter̃. Nilites ad unu oẽs interficiũt᷑. his
n cognitis Marcus Rutus quȩstor ĩ castris relictus a ci

Expanded text:
in miseris rebus spem reliquam salutis esse arbitratus proximos colles in miseris rebus spem reliquam salutis esse arbitratus proximos colles capere universos atque eo signa inferri iubet. hos quoque praeoccupat missus a Saburra equitatus. tum vero ad summam desperationem nostri perveniunt et partim fugientes ab equitatu interficiuntur, partim integri paucis equitibus circumsistens, ut fuga salutem petat atque in castra contendat, et se ab eo non discessurum pollicetur. at Curio numquam se amisso exercitu, quem a Caesare fidei commissum acceperit, in eius conspectum reversurum confirmat atque ita proelians interficitur. equites ex proelio perpauci se recipiunt; sed ii quos ad novissimum agmen equorum reficiendorum causa substitisse demonstratum est, fuga totius exercitus procul animadversa sese incolumes in castra conferunt. milites ad unum omnes interficiuntur. His rebus cognitis Marcius Rufus quaestor in castris relictus a Curione
Abbreviated transcription (Latin):
ab utroq cornu arciure acie nr̃a et auersos ꝓterrere intipi
Cui tohortei ex acie ꝓcurrissent numide integri celeritabi
impetu ñ.ꝵ esfugiebãt. rursuiq ad erdiẽi suoi se recnẽtes
arcũibãt et ab acie excludebãt. sic neq ĩ loco manere ordinesi
seruire neq ꝓcurrere & casu subire tutu iudebat᷑ hostuam
copiȩ sumisis ab rege auxilis crebro augebãt. Nostres uires laisi¬
tudine deficiebãt.simul hi qui uulnera acceperãt peq acie ex¬
cedere neq ĩ locu tutu referri poterĩt ꝙ tota acies etatu hol¬
um circundata tenebat᷑. Hi de sua salute desperitis ut extremo
iutx tp̃re hoĩes facere consuer aut sua mers mieraantar
aut parẽtes suos commendabant si quos ex coplio firtia seruare
potiusset. Plena er̃at õia timoris et luctui. Curio ubi ꝑterrito
õib neq cohortatiões suas neq pces audiri intelligit una us

Expanded text:
ab utroque cornu circumire aciem nostram et aversos proterere incipit. ab utroque cornu circumire aciem nostram et aversos proterere incipit. cum cohortes ex acie procucurrissent, Numidae integri celeritate impetum nostrorum effugiebant, rursusque ad ordines suos se recipientes circumibant et ab acie excludebant. sic neque in loco manere ordinesque servare, neque procurrere et casum subire tutum videbatur. hostium copiae submissis ab rege auxiliis crebro augebantur; nostros vires lassitudine deficiebant, simul ii qui vulnera acceperant, neque acie excedere, neque in locum tutum referri poterant, quod tota acies equitatu hostium circumdata tenebatur. hi de sua salute desperantes, ut extremo vitae tempore homines facere consuerunt, aut suam mortem miserabantur aut parentes suos commendabant, siquos ex eo periculo fortuna servare potuisset. plena erant omnia timoris et luctus. Curio ubi perterritis omnibus neque cohortationes suas neque preces audiri intellegit, unam ut
Abbreviated transcription (Latin):
signu p̃lii datuꝵ. et quod re postulare cognouisset imperatur
Curio ad superiore spe addita p̃sentis tp̃ris opiniõe hostes
ugere arbitratus copias ex locis superiorib ĩ campu ded
ꝗbus ex locis cu longius esset ꝓgressus cõfecto ia labore exer-¬
citu .xui. mił. spatio cõstitit. dat sius signu Saburra acie cõsta¬
uit. et circũire ordmes atq hortari incipi. sed peditatu
taxat ꝓcul ad specie utit᷑ equites ĩ acie immittit. Nõ de est
negocio Curio suosq hortatur ut spe oe ĩ uirtute reponãt
Nec militib ꝗ ut defessis neq eꝗtib ut paucis et labore cõfestis
ĩ itiere substiterãt.hi quancunq ĩ parte impetu fecerant
hostes loco cudere cogebant. Sed neq longius fugiẽtis ꝓseꝗ nec
uehementius equos in citare poterãt.At iquitatui hosturra

Expanded text:
signum proelii daturum et quod rem postulare cognovisset imperaturum. signum proelii daturum et quod rem postulare cognovisset imperaturum. Curio ad superiorem spem addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus copias ex locis superioribus in campum deducit. Quibus ex locis cum longius esset progressus, confecto iam labore exercitu xvi milium spatio constitit. dat suis signum Saburra, aciem constituit et circumire ordines atque hortari incipit. sed peditatu dumtaxat procul ad speciem utitur, equites in aciem immittit. non deest negotio Curio suosque hortatur, ut spem omnem in virtute reponant.  quidem, ut defessis, neque equitibus, ut paucis et labore confectis,  cc, reliqui in itinere substiterant. hi quamcumque in partem impetum fecerant, hostes loco cedere cogebant, sed neque longius fugientes prosequi, nec vehementius equos incitare poterant. at equitatus hostium
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝗcꝗd intercederet tp̃ris hoc õe uictoria morari iuderet᷑.
ta spei Curionis militu studia nõ deerãt. Eꝗtes seꝗ iubet sese
iterq accelerat: ut ꝗͣ maxĩe ex fuga ꝑterritos adoriri posset.
At illi itinere totius noctis cõtecti subsequi nõ poterãt atq
alii alio loco resistebãt. Ne hȩc ꝗde res curiõe ad spe morabat᷑
Iuba certior factus a Saburra de nocturno p̃lio duo milia hys-¬
panoꝵ et galloꝵ eꝗtu quot quot suȩ custodiȩ causa circu se hr̃e
cõsueuerat et peditu ea parte cui maxĩe cõtidebat Saburre
u̾mittit. ipse cu reliꝗi copiis elefantisq sexagĩta lent
subseꝗt᷑ suspicatus p̃missis eꝗtib ipsu affore curiõe Saburra
copias eꝗtu peditũq instruit atq his impexat ut simulatiõe
inoris paulati cedant ac pede referãt fese cu oyus es

Expanded text:
ut quidquid intercederet temporis, hoc omne victoriam morari videretur. ut quidquid intercederet temporis, hoc omne victoriam morari videretur. ita spei Curionis militum studia non deerant. equites sequi iubet sese iterque accelerat, ut quam maxime ex fuga perterritos adoriri posset. at illi itinere totius noctis confecti subsequi non poterant atque alii alio loco resistebant. ne haec quidem res Curionem ad spem morabatur. Iuba certior factus a Saburra de nocturno proelio ii milia Hispanorum et Gallorum equitum, quos suae custodiae causa circum se habere consuerat, et peditum eam partem, cui maxime confidebat, Saburrae summittit; ipse cum reliquis copiis elephantisque lx lentius subsequitur. suspicatus praemissis equitibus ipsum adfore Curionem Saburra copias equitum peditumque instruit atque his imperat, ut simulatione timoris paulatim cedant ac pedem referant; sese, cum opus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
copiis quarta iugilia exierat cohortibus quinq castris sidio
relictio. Progressus milia passuu sex eꝗtes cõueĩt re gesta
cognouit:ex captiuis quęxit quis castris ad bagrada ysit : res¬
põdent Sabira. reliqua studio itineris cõficiẽdi quęrere p̃ter¬
mittit Proximaq respiciẽs signa iudetis ne inꝗe milites
captiuoꝵ oratiõe cu perfugis cõuenire : abesse rige exi¬
guas esse topias missas quȩ paucis equitib pares esse nõ po¬
tuerĩt. Proinde ad p̃da ad gloria ꝓperate ut ia de p̃miis
ur̃is et de referẽda gra cogitare incipiamus. Erãt p̃ se ma¬
gna quȩ gesserãt equites p̃serti cu ioꝵ exiguus numerui
cu tanta multitudine numidaꝵ cõferẽtur. Hec tam̃ ab ip̃is
nflatius commemorabãt᷑ ut de sius hõĩes laudib libente
cãt. Mult p̃terea spolia p̃ferebãt᷑. capti hoĩes eꝗtesq ꝓducebãt᷑

Expanded text:
copiis quarta vigilia exierat cohortibus v castris praesidio copiis quarta vigilia exierat cohortibus v castris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites convenit, rem gestam cognovit; ex captivis quaerit, quis castris ad Bagradam praesit; respondent Saburram. reliqua studio itineris conficiendi quaerere praetermittit proximaque respiciens signa, videtisne, inquit milites, captivorum orationem cum perfugis convenire? abesse regem, exiguas esse copias missas, quae paucis equitibus pares esse non potuerint? proinde ad praedam, ad gloriam properate, ut iam de praemiis vestris et de referenda gratia cogitare incipiamus. erant per se magna quae gesserant equites, praesertim cum eorum exiguus numerus cum tanta multitudine Numidarum conferretur. haec tamen ab ipsis inflatius commemorabantur, ut de suis homines laudibus libenter praedicant. multa praeterea spolia praeferebantur, capti homines equitesque producebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
pinquare. his autorib temere credens consiliu cõmutat et p̃lio re
cõmutere cõstituit. Multu ad hãc re ꝓbanda adiuuat adolestentia
magnitudo ã superioris temporis ꝓuentus fiducia rei benegerẽdȩ
His rebus impulsus equitatu om̃e prima nocte ad castra hostiu
mittit ad flumen bagrada quib prgerat Saburra de que ante erat
auditu. Seiꝰ rex cu oĩb copiis insequebat᷑ et sex nuliu p assuu
interuallo ab Saburra cõsederat. Eguites missi nocte iter cõti¬
ciũt imirudentis atq inopinãtis hostis aggrediũt᷑. Nunudę
eĩ quada barbara cõsuetudine nullis ordinib passi cõsederant.
Hos opp̃ssos somno et disꝑsos adarti magnu eꝵꝵ numeꝵ inter¬¬
ficiunt. multi perterriti ꝓtugiũt. quo facto ad Curionem
equites reuertunt᷑: captiuasq ad eu reducũt. Curio cu oĩb

Expanded text:
pinquare. his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem pinquare. his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem committere constituit. multum ad hanc rem probandam adiuvat adulescentia, magnitudo animi, superioris temporis proventus, fiducia rei bene gerendae. his rebus impulsus equitatum omnem prima nocte ad castra hostium mittit ad flumen Bagradam. quibus praeerat Saburra, de quo ante erat auditum, sed rex cum omnibus copiis insequebatur et vi milium passuum intervallo ab Saburra consederat. equites missi nocte iter conficiunt imprudentisque atque inopinantis hostis adgrediuntur. Numidae enim quadam barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant. hos oppressos somno dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. quo facto ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt. Curio cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
comperit minus ꝗnq et iugĩti mu̾ib lõge ab utica euis copias
sse relictis munitiõib sese ĩ castra cornelia recepit. Hi
frumẽtu comportare castra munire materia cõtere cepit
statiq ĩ sicilia misit uti duȩ legioẽs reliquusq equitatuc
se mitteret᷑. Castra er̃at ad bellu ducẽdu aptissima natui
et loci munitiõe et maris ꝓpinꝗtate et aquę et salis copii
cuiuis magna ius ia ex ꝓximis erat salinis eo cõgesta: non
teria multitudine arboꝵ nõ frumẽtu cuius er̃at pleniss¬
mi agri deficere poterat. Itaq oiu suoꝵ cõsensu Curio reliqͥs
copias expectare et bellu ducere parabat. His cõstitutis rebus
ybatisq cc̃ siliis ex ꝓfugis quibusda oppidanis audit Iuba reuo¬
catu finitimo bello et cõtrouersiis lepticanoꝵ restitisse ĩ regni
Iaburra eius prefectu cu mediocrib copiis misu uticȩ appro¬

Expanded text:
comperit minus v et xx milibus longe ab Utica eius copias comperit minus v et xx milibus longe ab Utica eius copias abesse, relictis munitionibus sese in Castra Cornelia recepit. huc frumentum comportare, castra munire, materiam conferre coepit, statimque in Siciliam misit, uti duae legiones reliquusque equitatus ad se mitteretur. castra erant ad bellum ducendum aptissima natura et loci munitione et maris propinquitate et aquae et salis copia, cuius magna vis iam ex proximis erat salinis eo congesta. non materia multitudine arborum, non frumentum, cuius erant plenissimi agri, deficere poterat. itaque omnium suorum consensu Curio reliquas copias expectare et bellum ducere parabat. His constitutis rebus probatisque consiliis ex perfugis quibusdam oppidanis audit Iubam revocatum finitimo bello et controversiis Leptitanorum restitisse in regno et Saburram, eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uticae adpro
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oppido multitudo insolens belli diuturnitate ocii. Uticẽses pro
quibusda Caesarii ĩ se beneticiis illi amicissimi er̃ãt. Conuentus
s qui ex uariis generib cõstaret. Terror ex superiorib
magnus. Itaq de deditiõe om̃es ĩ pala loquebãt᷑. et cu .ẜ. accio
agebatur ne sua ꝑtinacia oiũ fortuas ꝑturbari uellet. Hec cu
agerẽt᷑ nũcii p̃missi ab rege Iuba uener̃ qui illu adesse cu
gnis copiis dicerẽt et de custodia ac defensione urbis hor¬
rent᷑. quȩ res eoꝵ ꝑterritos aĩos cõfirmauit. Nũciabãt᷑ hec
eade curioni sed aliquandiui sides fieri nõ poterat tanta ha¬
at suaꝵ reꝵ fiducia. Itaq Caesaris ⁊ hispania res secũc
ĩ africa nũciis ac lr̃is ꝑferebãt᷑ quib õib reb sublatis nihil
cõtra se rege nisuꝵ existimabat. Sed ubi certis autoribue

Expanded text:
in oppido multitudo insolens belli diuturnitate otii, Uticenses pro in oppido multitudo insolens belli diuturnitate otii, Uticenses pro quibusdam Caesaris in se beneficiis illi amicissimi, conventus is qui ex variis generibus constaret, terror ex superioribus proeliis magnus. itaque de deditione omnes iam palam loquebantur et cum P. Attio agebant, ne sua pertinacia omnium fortunas perturbari vellet. haec cum agerentur, nuntii praemissi ab rege Iuba venerunt, qui illum adesse cum magnis copiis dicerent et de custodia ac defensione urbis hortarentur. quae res eorum perterritos animos confirmavit. Nuntiabantur haec eadem Curioni, sed aliquamdiu fides fieri non poterat; tantam habebat suarum rerum fiduciam. iamque Caesaris in Hispania res secundae in Africam nuntiis ac litteris perferebantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil contra se regem nisurum existimabat. sed ubi certis auctoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ ĩ p̃lio aut fuga intereũt. Neq multu abfuit ꝙ etia castris
expolerẽt᷑. Ac nonulli ꝓtinus eode cursu ĩ oppidu cõtendere.
S ed cu loci natura et munitio castroꝵ aditu ꝓhibebant: tũc ꝙ
ad p̃liu egressi Curionis milites his reb indigebãt quȩ ad oppu¬
gnatiõe castroꝵ erat usui.Itaq curio exercitu ĩ castra reducit
siuis oĩb p̃ter fabiu incolumib. ex nũo aduersarioꝵ circiter
c.interfectis ac eo uulneratis: qui ões discessu Curionis:
tiq p̃terea ꝑ simulatioẽ uulneꝵ ex castris ĩ oppidu ꝑꝑ timõe
sese recipiũt. Qua re aĩaduersa uarus et terrore exercitue.
cognito bucinatore ĩ castris et paucis ad specie tabernaculi relic¬
tis de tertia uigilia silentio exercitu ĩ oppidu reducit. Postero
die Curio obsidere utica ualloq circũmunire instituit. Frat

Expanded text:
quam in proelio aut fuga intereunt, neque multum afuit quin etiam castris quam in proelio aut fuga intereunt, neque multum afuit quin etiam castris expellerentur, ac nonnulli protinus eodem cursu in oppidum contenderunt. sed cum loci natura et munitio castrorum aditum prohibebat, tum quod ad proelium egressi Curionis milites iis rebus indigebant quae ad oppugnationem castrorum erant usui. itaque Curio exercitum in castra reducit suis omnibus praeter Fabium incolumibus, ex numero adversariorum circiter dc interfectis ac m vulneratis; qui omnes discessu Curionis multique praeterea per simulationem vulnerum ex castris in oppidum propter timorem sese recipiunt. qua re animadversa Varus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris et paucis ad speciem tabernaculis relictis de tertia vigilia silentio exercitum in oppidum reducit. Postero die Curio obsidere Uticam valloque circummunire instituit. erat
Abbreviated transcription (Latin):
aũis acciaoꝵ militu timore tempore et fuge et cede suori
ihil de resistẽdo cogitabat. om̃sq iaz se ab egtatu circũuen
arbitrãt᷑. Itaq priusꝙͣ telu abici posset aut nr̃i ꝓpriuui acce¬
derẽt omnis uari acies terga uertit seq ĩ castra recepit. Qua
I fuga fabius pelignus quida ex insimis oedinib de exercitua
Curionis primu agmen fugic̃tiu insocutus magna uoce uaꝵ¬
nõĩe apellans reꝗrebat uti unus essẽt ex eius militib et monẽ
iliꝗd uelle ac dicere iuderet᷑. Ubi ille sȩ̨pius appellat᷑ aspe
restitit et quis esset aut quis uellet quęsuut humeꝵ aꝑtu gladio
appetit paulũq abfuit ꝗn uapu interficeret. Quod ille pericu¬
lu sublato ad eius conatu scuto uitauit. fabius a ꝓximis militib
ircũuentus interficit᷑. Hãc fugiẽtiu multitudine ac turi

Expanded text:
animus Attianorum militum timore et fuga et caede suorum animus Attianorum militum timore et fuga et caede suorum nihil de resistendo cogitabat, omnesque iam se ab equitatu circumveniri arbitrabantur. itaque priusquam telum adigi possit aut nostri propius accederent, omnis Vari acies terga vertit seque in castra recepit. Qua in fuga Fabius Paelignus quidam ex infimis ordinibus de exercitu Curionis primum agmen fugientium consecutus magna voce Vnomine appellans requirebat, uti unus esse ex eius militibus et monere aliquid velle ac dicere videretur. ubi ille saepius appellatus aspexit ac restitit et quis esset aut quid vellet quaesivit, umerum apertum gladio appetit, paulumque afuit quin Varum interficeret; quod ille periculum sublato ad eius conatum scuto vitavit. Fabius a proximis militibus circumventus interficitur. hac fugientium multitudine ac turba
Abbreviated transcription (Latin):
uterq si aduersarioꝵ copiȩ trãsire conarẽtur expectabat
quo equiore loco p̃liu cõmitteret. simul ab sinistro cornu
P. Accii equitatus om̃is et una leuis armatura et interiecti com¬
ures cu se ĩ ualle dimitterẽt cernebantur: ad eos Cu
equitatu et duas marrucinoꝵ cohortes mittit / quoꝵ primum
impetu eꝗtes hostiu nõ tulẽr. sed amissis eꝗs ad suos refuger
suos fugere et cõcidi iudebat. Tu Rebillus legatus Caesaris
que Curio secu ex sicilia duxerat ꝙ magnu habere usut ũał
militari saebat ꝑterritu inꝗt hoste uides curio qui dubitoi
uti temporis opportunitate : Ille unu elocutus ut megnena
teneret milites ea quȩ pridie sibi cõfirmassent sequi sese uibiet
et p̃currit ante oẽs Adeoq erat impedita uallis ut ĩ ascensũ
nisi subleuati a sius primi nõ facile eniterẽt᷑. sed p̃occupatus

Expanded text:
uterque si adversariorum copiae transire conarentur, expectabat, uterque si adversariorum copiae transire conarentur, expectabat, quo aequiore loco proelium committeret. simul ab sinistro cornu P. Atti equitatus omnis et una levis armaturae interiecti conplures, cum se in vallem demitterent, cernebantur. ad eos Curio equitatum et duas Marrucinorum cohortis mittit; quorum primum impetum equites hostium non tulerunt, sed admissis equis ad suos refugerunt; suos fugere et concidi videbat. tum Rebilus, legatus Caesaris, quem Curio secum ex Sicilia duxerat, quod magnum habere usum in re militari sciebat, perterritum, inquit hostem vides, Curio; quid dubitas uti temporis opportunitate? ille unum elocutus, ut memoria tenerent milites ea quae pridie sibi confirmassent, sequi se iubet et praecurrit ante omnes. adeoque erat impedita vallis, ut in ascensu nisi sublevati a suis primi non facile eniterentur. sed praeoccupatus
Abbreviated transcription (Latin):
ciu remitto: mihi meu restituite nomen/ ne ad cõtumelia
honore dedisse uideamini. Qua oratione ꝑmoti milites
crebro etia dicẽte interpellabãt / ut magno cu dolore infide¬
litatis suspiciõe sustinere uderẽt᷑. discedente uõ ex cõtiõe
uniuersi cohortantur magno sit aĩo. neu dubitet p̃liu cõ¬
mittere & sua fide uirtutẽq experiri. Quo facto cõmutata
oĩu et uolũtate et opiõe cõsensu suo cõstituit Curio cu pri-¬¬
mu sit data potestas p̃lio re cõmittere. Sosteroq die ꝓductos
eode loco quo superiorib dieb cõstituerat ĩ acie collocat.
a Uarus quide Accius dubitat copias ꝓducere siue so¬
tãdi milites seu ȩquo loco dimicãdi detur ocasio ne facul¬
tate p̃termittat. Erat uallis inter duas acies ut supra demõ¬
stratu est nõ ita magno aut difficili et arduo ascensu hanc

Expanded text:
cium remitto, mihi meum restituite nomen, ne ad contumeliam cium remitto, mihi meum restituite nomen, ne ad contumeliam honorem dedisse videamini. Qua oratione permoti milites crebro etiam dicentem interpellabant, ut magno cum dolore infidelitatis suspicionem sustinere viderentur, discedentem vero ex contione universi cohortantur, magno sit animo neubi dubitet proelium committere et suam fidem virtutemque experiri. quo facto commutata omnium et voluntate et opinione consensu suorum constituit Curio, cum primum sit data potestas, proelio rem committere, posteroque die productos eodem loco, quo superioribus diebus constiterat, in acie collocat. ne Varus quidem Attius dubitat copias producere, sive sollicitandi milites sive aequo loco dimicandi detur occasio, ne facultatem praetermittat. Erat vallis inter duas acies, ut supra demonstratum est, non ita magna, at difficili et arduo ascensu. hanc
Abbreviated transcription (Latin):
At crebosi Cesares ꝓbatis iaz me offenditis ꝗ de eius ĩ uos mẽitu
ꝑudicaturus ño su: quȩ sunt adhuc et mea uolũtati sen
uii ⁊ xpectitiõe leuiora. Sed tãm sui laboris milites semꝑ
euẽtu belli pręmia petiuer̃ : qui qualis sit suturus neu
uos ꝗđ dubitatis. diligẽtia ꝙ ur̃a an penitet. Aut ques
ad fine adhuc ꝓcessit res: Fortuna cur pretereat.
An penitet uos ꝙ saluu atq incolume exercitus nlła oĩo
naue desiderata traduxeri: & clisse hostiu pͥmo impetu adue¬
niens ꝓfligaueri: Ꝙ bis ꝑ biduu equestri p̃lio superaueri:
Ꝙ ex portu sinuq aduersarioꝵ .CC. naues onerarias adduxeri:
Italię fuga an hispanioꝵ deditiõe ĩ africi belli p̃iudicio seꝗ¬
minis Equide me Caesaris milite dici uolui. uos me imperato¬
uis nõie appellauistis: ciuus si uos penitet uestru uobis benefi¬

Expanded text:
at, credo, si Caesarem probatis, in me offenditis. qui de meis in vos meritis at, credo, si Caesarem probatis, in me offenditis. qui de meis in vos meritis praedicaturus non sum, quae sunt adhuc et mea voluntate et vestra exspectatione leviora; sed tamen sui laboris milites semper eventu belli praemia petiverunt, qui qualis sit futurus, ne vos quidem dubitatis. diligentiam quidem nostram aut, quem ad finem adhuc res processit, fortunam cur praeteream? an paenitet vos, quod salvum atque incolumem exercitum nulla omnino navi desiderata traduxerim? quod classem hostium primo impetu adveniens profligaverim? quod bis per biduum equestri proelio superaverim? quod ex portu sinuque adversariorum cc naves oneratas abduxerim Italiae fugam, an Hispaniarum deditionem, inAfrici belli praeiudicia sequimini! equidem me Caesaris militem dici volui, vos me imperatoris nomine appellavistis. cuius si vos paenitet, vestrum vobis benefi
Abbreviated transcription (Latin):
uẽiatis ꝗ se ꝑ uos ptrisse existimãt: An uo ĩ hyspania
res gestas Cȩsaris nõ audistis : duos pulsos exercitus : diuos
superatos duces. duas receptas ꝓiũtias. Hȩc acta diebus
xL. quib ĩ cõspectu aduersarioꝵ uenerit Cȩsar An ꝗ
incolumes xesistere nõ potuerũt perditi resistãt: Uos aũt
certa iuctoria Cȩsare secuti diiudicata ia belli fortũa uit¬
tu sequamini cu ur̃i officii p̃mia percipere debeatis.
Desertos eĩ se ac ꝓditos a uobis dic̃ũt. et pͥoris sacramẽti
mẽtiõe faciũt. Uos ne uo .ł Domitiu an uos domitiꝰ
deseruit : Nõne extrema pati fortũa paratos ꝓiecit ille.
Non sibi cla uobis salute fuga petiuit: Non ꝓditi ꝑ illus
captus ipse ĩ aliẽa ueisset potestate: Ralĩꝗtur noua reli¬
gio ut eo neglecto sacramẽto quo tenemmi rasparatit
ulud quod deditiõe iucis et capitis diminutiõe sublatus est

Expanded text:
veniatis, qui se per vos perisse existimant? an vero in Hispania veniatis, qui se per vos perisse existimant? an vero in Hispania res gestas Caesaris non audistis? duos pulsos exercitus, duos superatos duces, duas receptas provincias? haec acta diebus xl, quibus in conspectum adversariorum venerit Caesar? an qui incolumes resistere non potuerunt, perditi resistant? vos autem incerta victoria Caesarem secuti diiudicata iam belli fortuna victum sequamini, cum vestri officii praemia percipere debeatis? desertos enim se ac proditos a vobis dicunt et prioris sacramenti mentionem faciunt. vosne vero L. Domitium, an vos Domitius deseruit? nonne extremam pati fortunam paratos proiecit ille? non sibi clam vobis salutem fuga petivit? non proditi per illum captus ipse in alienam venisset potestatem? relinquitur nova religio, ut eo neglecto sacramento, quo tenemini, respiciatis illud, quod deditione ducis et capitis deminutione sublatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cõfido. Dimisso cõsilio cõtioẽ aduocat militu cõmemorat
quo sit eoꝵ usus studio ad corfiniu Caesar: ut magnam
parte italiȩ beneficio atq autoritate eoꝵ sua fecerit.
os eĩ uestrũq factu inꝗt oĩa deinceps municipia sũt secu¬
taneq sine causa at Cȩsar amicissime de uobiset illi gra¬
uissime udicauer. sompeius eĩ nullo p̃lio pulsus ur̃i facti
p̃iudicio demotus italia excessit. Cȩsar me que sibi carissi¬
mu hũit ꝓũitiãq sicilia atq africa sine ꝑus urbe atq
italia tueri nõ posset uestre fidei cõmisit. Assunt ꝗ uos hox¬
tent᷑ ut a nobis desciscatis. Quid eĩ est illis optatius ꝙͣ
uno tp̃re et nos circũuenire/ et uos nefario scelere obstrĩ¬¬
gere. Aut quid irati grauius de uobis sentire possint
eos ꝓdatis qui se uobis oĩa debere iudicãt. ĩ eoꝵ potestate

Expanded text:
confido. Dimisso consilio contionem advocat militum. commemorat, confido. Dimisso consilio contionem advocat militum. commemorat, quo sit eorum usus studio ad Corfinium Caesar, ut magnam partem Italiae beneficio atque auctoritate eorum suam fecerit. vos enim vestrumque factum, inquit, omnia deinceps municipia sunt secuta, neque sine causa et Caesar amicissime de vobis et illi gravissime iudicaverunt. Pompeius enim nullo proelio pulsus vestri facti praeiudicio demotus Italia excessit; Caesar me, quem sibi carissimum habuit, provinciam Siciliam atque Africam, sine quibus urbem atque Italiam tueri non potest, vestrae fidei commisit. at sunt qui vos hortentur, ut a nobis desciscatis. quid enim est illis optatius quam uno tempore et nos circumvenire et vos nefario scelere obstringere? aut quid irati gravius de vobis sentire possunt, quam ut eos prodatis, qui se vobis omnia debere iudicant, in eorum potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi paꝵ credi neq imꝓbos seire sese timeri. ꝙ illis licẽtia
timor augeat. nostris studia diminuat. Quasi ia inꝗt hec
explorata habeazꝰ quȩ de exercitus alienatiõe dicũt᷑. quȩ ꝗ
ego aut oĩo falsa aut certe minora opiniõe esse cõtido. Quato
hec dissimulare et occultari ꝗͣ ꝑ nos cõtirma᷑i prestet. An
non uti corporis uulnera ita exercitus incõmoda sũt tegẽ¬
da ne spe aduersariis augenmus. Aut etia meilia nocte
ꝓficiscamur addũt quo maiore credo licẽtia habeant qui
peccare cim̃ẽt᷑. Nãq huiusmocli res aut pudore aut metu
enẽt᷑ quib reb nox maxĩe aduersa est. Quare neq
tanti ãĩ ut sine spe castea oppugnãda cẽsea. neq tãti timo¬
xis ut ipse deficia. atq oĩa prius experĩẽda arbitror: ma¬
gnaq ex parte ia me una uobiscu de re iudiciu factuꝵ

Expanded text:
sibi parum credi neque improbos scire sese timeri, quod illis licentiam sibi parum credi neque improbos scire sese timeri, quod illis licentiam timor augeat noster, his studia deminuat. quod si iam, inquit, haec explorata habeamus, quae de exercitus alienatione dicuntur, quae quidem ego aut omnino falsa aut certe minora opinione esse confido, quanto haec dissimulari et occultari, quam per nos confirmari praestet? an non, uti corporis vulnera, ita exercitus incommoda sunt tegenda, ne spem adversariis augeamus? at etiam, ut media nocte proficiscamur, addunt, quo maiorem, credo, licentiam habeant, qui peccare conentur. namque huiusmodi res aut pudore aut metu tenentur, quibus rebus nox maxime adversaria est. quare neque tanti sum animi, ut sine spe castra obpugnanda censeam, neque tanti timoris, uti spe deficiam, atque omnia prius experienda arbitror magnaque ex parte iam me una vobiscum de re iudicium facturum
Abbreviated transcription (Latin):
et cuintumuetos ab sius grauissimus supplicu pataePorro erat
ꝗ tenseret de tertia uigilia i Castra cornelia recedẽcluz suit uad¬
iore spatio tp̃ris interiecto militu mẽtes sanaret᷑ simul siql
guuuus acciisset magna multitudiẽ nauiu et tutius et facili
⁊sicilia receptus daret᷑. Curio utrũq imꝓbans cõsiliu ãtu
alteri sintentiȩ deesset aĩ tantu suꝑesse alteri dicebat. hos
tur pissimȩ fugȩ rõne hr̃e illos etia iniquo loco dimicabus
putare. Qua eĩ inꝗt fiducia et opere et natura loci muni¬
tissima castra expugnari posse cõtidimus : Aut uo quid xti¬
cimus si accepto magno detrimẽto ab oppugnatiõe castrorus
discedimus: quasi nõ facilitas reꝵ gestaꝵ exercitus beniuolẽ¬
tia imperatorib et res aduerse odia cõciliẽt. Castroꝵ aute
mutatio quid ht̃ nisi turpe fuga et desperatiõe oĩu et
alienatiõe exercitus: Na neq prudẽtis suspicari oportet

Expanded text:
circumventos ab suis gravissimum supplicium perpeti. erant, qui censerent de tertia vigilia in Castra Cornelia recedendum, ut maiore spatio temporis interiecto militum mentes sanarentur, simul siquid gravius accidisset, magna multitudine navium et tutius et facilius in Siciliam receptus daretur. Curio utrumque improbans consilium, quantum alteri sententiae deesset animi, tantum alteri superesse dicebat; hos turpissimae fugae rationem habere, illos etiam iniquo loco dimicandum putare. qua enim, inquit, fiducia et opere et natura loci munitissima castra expugnari posse confidimus? aut vero quid proficimus, si accepto magno detrimento ab oppugnatione castrorum discedimus? quasi non et felicitas rerum gestarum exercitus benevolentiam imperatoribus et res adversae odia concilient! castrorum autem mutatio quid habet nisi turpem fugam et desperationem omnium et alienationem exercitus? nam neque pudentis suspicari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
sius nauigiu cõtẽdit et fugere ꝑseuerauit. auxil
tempestatis ex cõspectu abiit. duȩ ꝑterĩte cõcursu nr̃aꝵ
nauiu sese ĩ portu recepere. Masiliẽses arma tormẽtaq ex
oppido ut est imperatu ꝓferũt. nauis ex pertu niualibq educũt
picuni ex publico tradũt. Quib reb cõtectis ceser amagis cobs
ꝑ noue et uetustate ꝗͣ ꝓ meritis .̃ se cuutatis cõsexuus diuas ibi¬

Expanded text:
ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque tempestatis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrarum navium sese in portum receperunt. Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, navis ex portu navalibusque educunt, pecuniam ex publico tradunt. quibus rebus confectis Caesar magis eos pro nomine et vetustate quam pro meritis in se civitatis conse