comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ magratuũ exquirere exuitinis ciuitati¬
b. bonestissimum q̃qi ⁊ nomina p̃sidib ꝓ¬
iuncie mitere nõ ipõs arbitrium durdisi¬
bi uñclicare. ¶Simagrãnis abinitio tu¬
torem idoncum declit. ⁊ satis ñ exegit. ñsuf¬
ficit. Qd̾sisatis exegit. ⁊ tconeum exegit qͣ¬
uis postea faccultatib lapsisunt tutores
l ficeuissores. nicħ est quod eiquidedit in¬
putetur. nõ emm debent magr̃atus futõs
exegit. itoneus tam̃ tutor eotp̃r fuit quotu¬
tele agi põt sufficit. ꝓlatio aũt nõpupillo
incumbit. ut doceat fideuissores soluñdoñ
fuisse cum acciꝑentur. s. magrãtib. ut co¬
cerent cos solũndo fuisse ¶ꝓ nulegiũ in.
bonis magrãtus. pupillus ñht̃ s : tumce¬
teris crecditorib partem hĩturus est. ¶ Ex¬
igere autem cautionem magr̃atus sic op¬
ortet. inpupilli fuus. aut pupillus ip̃e si
fari põt. ⁊ in p̃sñtiarum est stipuletur atu¬
toribi. Itemfiteuissorib eoꝵ rem saluam
fore. Iaut sinemo est. quistipulenir fuus

Expanded text:
ivitatibus honestissimum quemque et nomina praesidibus provinciae mittere, non ipsos arbitrium dandi sibi vindicare. Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamvis postea facultatibus lapsi sint tutores vel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetur: exegit, idoneus tamen tutor eo tempore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit. Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores solvendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos solvendo fuisse. Privilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli servus aut ipse pupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus
Abbreviated transcription (Latin):
agereficuratores fuerunt minꝰ itoneida¬
ti. dicendum est teneri magrãtus oportere¬
ul si exsubgestu eoꝵ uł nominib abeis accep¬
tis p̾ses detierit. S siadeos rẽmiserit. ut ip̃i
tent. ł post dationem ut exgerent sansta¬
tioẽm: ꝑiculum .tteos ꝑunebit magistra¬
tib inputatur. ⁊ si om̃ino tutor ł caratõ¬

Expanded text:
curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum vel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent vel post dationem ut exigerent satisdationem, periculum ad eos pertinebit. Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor vel curato
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex̃plitari. debent. in quib dolus ad
mitti põt teeo quot penes ntorem fuit:
hr̃t quo eius recldere debr ꝙ aput pupi¬
llum is reliq̃rit. Siheres cap̃. nonquitẽ
crimine caret. S extractu turelam est.
⁊ utili atione ħ recdtere conpellitur.
lp̃ .ł y Postularẽ tutorem uidetur. et
quiꝑ alium postulat: Itemnominare.
reuocantos ẽẽ constat. atquam ⁊ tutor
dem .ł. ¶Um ostendimꝰ heredẽ qͦque
tutele iudicio posse conueniri. Uidentũ
tio ueniat inuiditium. ⁊ extat fuisñ¬
tentia existiman̾tis. sip̾mortem tutoriᷤ.
heres eius. negotia pupim getere ꝑsene¬
rauĩt aut marca tutoris pupili. petu¬
niam inuenĩt. ⁊ consumpserit.ł eampe

Expanded text:
bent: in quibus dolus eius admitti potest. Quod penes tutorem fuit, heres quoque eius reddere debet: quod apud pupillum is reliquerit si heres capit, non quidem crimine caret, sed extra tutelam est et utili actione hoc reddere compellitur.. Postulare tutorem uidetur et qui per alium postulat: item nominare revocandos esse constat, ad quam et tutorm. Cum ostendimus heredem quoque tutelae iudicio posse conueniri, uidendum, tio ueniat in iudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inuenerit et consumpserit uel eam
Abbreviated transcription (Latin):
tutor ñeẽt. dolomalo auctor factus eẽ di¬
detur uiclicium tabo. utquani resea eiͣt¬
intantam petuniam condẽpnet Iñsemꝑ
tutor conuenitur. nec sufficit sisciens
anctor fuĩt. Serumita demũ. sidolo ma ̃¬
lo. auctor fu̾it. Quro sicompulsus. aũ ꝙx¬
tu. ne conpelletur auctoritatẽ cõmotu¬
uĩt. nõne tebebit eẽ excusatus. Nt̾ añp̃tõ
quanti eares erit. magis puto ñuenam
tor restitutoio agento. ¶ Siplures sĩt
qui auctores fuerunt. ꝑceptione abiino
facta. ⁊ ceteri liberantur ñelectione.
nlus .l.Et ideo sinichant ñ torum
fuatumsit. in reliquos ñdenegantum
initqd̾ deest sabinus scribit.

Expanded text:
ctus esse dicetur, iudicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam condemnetur". Non semper tutor convenitur nec sufficit, si sciens aucto fuit, verum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodauerit, nonne debebit esse excusatus? Quod ait praetor 'quanti ea res erit', magis puto non poenam, tor restitutorio agendo. Si plures sint qui auctores fuerunt, perceptione ab uno facta et cetum Et ideo si nihil aut non totum servatum sit, in reliquos non denegandam in id quod deest Sabinus scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
post diuortium res dotales deteriores
facte sunit. ⁊ uir uireddenda dote mo¬
ram fecerit omĩnõ dotis metum ipse
pr̃abit. ¶ Siqui dotalium ẜuoꝵ infu¬
ga erunt. cauere debet maritus uiri bõi
arburatu seeos. ꝑsetutuꝵ. ⁊ restiturum
Siuir inqͥnquẽnio locauerit furoum
⁊ post primum forte annum diuortiũ
interiũt. Sabinus mñalias fundũ mu¬
lieri reddi oportere. quã sicauit siquid
p̃t̾ uniuis ani locationem maritus dã¬
pnatus sit idse pr̃ãturum iriss muli¬
eri cauendum quicꝗd p̃ter pͥmũ ãnũ
exlocatione uir consecutus fuĩt seeĩ re¬
stituturum¬

Expanded text:
post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit.Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, cauere debebit maritus se eos uiri boni arbitratu persecuturum et restituturum. Si vir in quinquennio locaverit fundum et post primum forte annum divortium intervenerit, Sabinus ait non alias fundum mulieri reddi oportere, quam si caverit, si quid praeter unius anni locationem maritus damnatus sit, id se praestatum iri: sed et mulieri cavendum, quidquid praeter primum annum ex locatione vir consecutus fuerit, se ei restituturum
Abbreviated transcription (Latin):
afferre decet. scd̃ui docis quan¬
citatemi. Sinu̾o dotem ita
dissipare enm manifestũ ẽ
ut nõ homiuc frugi oporter
tẽ dotem scquestrar quatenꝰ
ex ca muliere competeus hat
solatimin uua cum faulia¬
sua pactis iudelicet dotalibus
q̃ uit̾cos abuntio nuptiaru
unta fueriut. nisuostatudurã¬
tibus ⁊ alterius expectantibͥ
¶ Sisoluto m̃mio. pater furiosꝯ
sit curatorcĩ nolũtate filiedosẽ
pet̾e pot̾it. Aut si curatoris copia
ũ sitag̾e filic ꝑ mittẽdũ erit. ca¬
ueriq oportebit derato

Expanded text:
dferre decet secundum dotis quantitatem. sin uero dotem ita dissipaturus ita manifestus est, ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens habeat solacium una cum sua familia, pactis uidelicet dotalibus, quae inter eos ab initio nuptiarum inita fuerint, in suo statu durantibus et alterius exspectantibus . Si soluto matrimonio pater furiosus sit, curator eius voluntate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copia non sit, agere filiae permittendum erit caverique oportebit de rato
Abbreviated transcription (Latin):
noluĩt.⁊ is ita decesserit. ñdebebit p̃nũ¬
ei eius maritus. ł hr̃s eius/ nedõpnum
sentiat. quod rost ea offerente eo mułr
muliere hr̃s eius. cumiuro parente ueeiꝰ¬
agat. eatem uitentur. derestituenta to¬
te interuenite. que ip̃a muliere agen
mandato eius p̃stitit. peteꝵ sintum ei
abest puta. utpurasi subconoitione eb
ligatus est. nomutetue posse facere:¬
tem ł. Quotiens pater dotem dat. etᷤ
stipulatur ita demum insuam perscãor¬
todote actionem iran̾fert siexconitien
stippuleui  cetorum sunt̃põito tp̃r stip¬
ulari uellit. insi consentiente filia ñpo¬
terit. quamius inpotestate sit. qr dete

Expanded text:
 is decesserit, non debebit pretium eius maritus vel heres eius, ne damnum sentiat, quod postea offerente eo muliemuliere heres eius cumagat, eadem uidentur de restituenda dote interuenire, quae ipsa muliere agentmandato eius praestitit: ceterum si nondum ei abest, ut puta sub condicione est obligatusm.Quotiens pater dotem dat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari uelit, non nisi consentiente filia poterit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cere nonpõt. nisi consentiat splane si
ante nuptias dotem decdĩt. poterit exint̾¬
uallo antenuptias tm̃ ⁊ cia uolutatẽ
ꝙͦ filie stipulari. ¶ Si quis ꝓmulieit
dotem det̾it. conuenetit q ut quoc̃q mõ
dicecto matrimonio ⁊psi solueretur. pa
maritus uxori dotera soliũt rectissime
dicetur exactionem nichominꝰ eiquite¬
uit contra maritum ꝯpefere ei

Expanded text:
e si ante nuptias dotem dederit, poterit ex interuallo, ante nuptias tamen, et citra uoluntatem quoque filiae stipulari.Si quis pro muliere dotem dederit conueneritque, ut quoquo modo dirempto matrimonio ipsi solueretur, postea maritus uxori dotem soluerit, rectissime dicetur exactionem nihilo minus ei qui dedit contra maritum competere.
Abbreviated transcription (Latin):
anconpens atiõnem ħ nomine patipͥsit
⁊puto siquidem ꝓhibuit. cam marigus
commotare statim decluctionem fic̾ti sẽ
siuero ĩꝓhiꝑuit eam cõmotare arbito
uidicis modicum tp̃s ei indulgeri cau¬
tieẽm p̃beͣnti. ¶ Sibõa mulieris ꝓparte
sint publicata suest mulieri reliq pã¬
tis totis exactio plus puto. ⁊ sipost uiteri ꝯ¬
testatam publicata sit. ꝓparte dos. suffi¬
utiat arbitrium uidicis ad partis ꝯdẽpnã¬
tionem faciendam. od̾sitota dos publi
non uissu parris depecuno quidem aget
sc̃s siue ꝓpt inpensas. afilio familias fa¬
ctas siue ꝓpt̃ res danͣtis afilio. lãmotos a¬
buxore res petuliares. hoc ip̃o. ꝙ hãt at¬
tonem pater. expersona filu. m̾oius pe¬
tuliumfit. et sic totum est prãndumᷤ
mulieri. quot est inpetulio. qr abhue
sit quod uxori. debeatur. E argum inred¬
tentatore. dedolo malo. ⁊ culṗa cauer

Expanded text:
an compensationem hoc nomine pati possit. an compensationem hoc nomine pati possit. et puto, si quidem prohibuit eam maritus commodare, statim deductionem fieri: si uero non prohibuit eam commodare, arbitrio iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti.Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. quod si tota dos publiciniussu patris, de peculio quidem agetur: sed siue propter impensas a filio familias factas siue propter res donatas a filio uel amotas ab uxore res peculiares hoc ipso, quod habet actionem pater ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mulieri quod est in peculio, quia adhuc sit quod uxori debeatur.Maritum in reddenda dote de
Abbreviated transcription (Latin):
compensationis. eum cõndẽpnet. quoo.
quidem hodie magis ulisrpatur snfe̾n
denda est. mulier. sroitat magis seuelle
dilatioẽm pati. quãm p̃sñtationẽ dedu¬
ctionem. ¶ Siue autem mariti siue
uxoris ꝑiculo dos fuit. nichomin legi¬
timo tpr debet soluere maritus ¶ Si
utruoluntate mulieris ẜuos totales
manumiserit ssiquidem doare eimu¬
lier uoluit. nec delibtatis cansa mportis¬
is eiprantu tenebitur. quod sinegotium
int̃eos gistum est. utiq tenebitur. ut
officio iidicis caueat restituturum se
muilieri. quicq adeum exbonis lib̾ti uł
exobligatione peruenisset. ¶Simari¬
tus senus inseruos dotales fuet̃it. uide¬
dum andetoe possit comilenri I. si quidẽ
enos seĩtiam  ꝓpdicio cohcentan
Quamus enm diligenti am uxo eam:
tenũ. abeo exigat. quamreb fuis exibat¬
ĩ nec plus posset. at tam̃ seuitia. que mꝑ
pͥis culpantu est inauenis cobertenda ẽ.
roc est intotalib. ¶ Siucor uiri rem
cõmotiuierit. eaq periẽrit. uidendum

Expanded text:
compensationis eum condemnet, quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesentatione deductionem.Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, nihilo minus legitimo tempore debet soluere maritus.Si uir uoluntate mulieris seruos dotales manumiserit, si quidem donare ei mulier uoluit, nec de libertatis causa impositis ei praestandis tenebitur: quod si negotium inter eos gestum est, utique tenebitur, ut officio iudicis caueat restituturum se mulieri, quidquid ad eum ex bonis liberti uel ex obligatione peruenisset.Si maritus saeuus in seruos dotales fuit, uidendum, an de hoc possit conueniri. et si quidem eius saeuitiam hoc iudicio coercendam: quamuis enim diligentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus possit, attamen saeuitia, quae in propriis culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus.Si uxor uiri rem commodauer‹it› eaque perierit, uidendum,
Abbreviated transcription (Latin):
magis est. ut exclie adite patris heditatis¬
incipiat eitonis exactio. ¶Quõtiensmu¬
lieri satisdaroum est. desolũtiõne tͥatis p̃¬
certum tp̃s. simaritus satisdare nõpossit
tũc dectucto comͦ mechu tp̃is. contẽpna¬
no residui rep̃sñtatur. ¶ Si tum marit
satiscare posset. nollet. insolidum ꝯ dẽp¬
nandum nim mela ait nonhabita ra¬
tione com̃di ip̃is uditis igitur officio¬
senit. ut aut satisdatione interposita¬
absoluat maritum. aut habita raneẽ¬

Expanded text:
magis est, ut ex die aditae patris hereditatisincipiat ei dotis exactio. Quotienslieri satisdandum est de solutione dotis pcertum tempus, si maritus satisdare non possittunc deducto commodo temporis condemnao residui repraes‹en›tatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum enandum Mela ait non habita raone commodi temporis. iudicis igitur officioenit, ut aut satisdatione interposiabsoluat maritum aut habita ra
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ꝑ. Et siquid meam doteman¬
pensum est nec amuliere reddatur ꝙꝑ do
li exteptionem seruabitur.
actionem dotis initium accipere poumus.¬
it constat exinde dotis actionem cõpetere¬
exquo eurtentissime apparuit. m̃aritita¬

Expanded text:
um.Et si quid in eam dotem impensum est nec a muliere reddetur, per doli mali exceptionem seruabitur. actionem dotis initium accipere pot constat exinde dotis exactionem competerx quo euidentissime apparuerit mariti
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quotiens nominatĩ plures
res inlegato exp̃mũtur. plura legata e¬
runt. ¶Siaũt subpellex. aut argentum
esto. sicapitolium ñascenderit. unle le

Expanded text:
um Quotiens nominatim plures res in legato exprimuntur, plura legata sunt: si autem supellex aut argentum esto, si in Capitolium non ascenderit", utile le
Abbreviated transcription (Latin):
rit mͥlegetur. anfiuoluerit. Set
cumita legatumsit. pupillo siũpupille
arbitrio tutorum. neq ꝯdiionẽ legato
neq morã cumplaceat. intestam̃tis leg¬
atum mnalterius arbitrium collatũ ꝓbo
niuiri arbitrio. accipi. qeñimoniẽ. mar

Expanded text:
oluerit?". Sed cum ita legatum sit pupillo sive pupillae "arbitrio tutorum", neque condicio inest legato neque mora, cum placeat in testamentis legatum in alterius arbitrium collatum pro viri boni arbitrio accipi. quae enim mora
Abbreviated transcription (Latin):
reformass. ¶ Cumpiꝑtas tabarias
testam̃ti pristillianus uixerit decius
filiũ meum inexiremis eẽ iustissimũ
⁊pussimum duxi portionem ei hereco¬
tatis quamei testam̃to declerã lega¬
taꝙ mãtiano frimeo.⁊ ianuarioma¬
ruo meo equs portionib.⁊ siquidam
plus eilegaueram utsiquit hnan¬
tus ei ꝯtigerit.do. lego dariq eiuolo p¬

Expanded text:
reformasset. Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus vixerit, de cuius filium meum in extremis esse, iustissimum et piissimum duxi portionem eius hereditatis, quam ei testamento dederam, legare Mariano fratri meo et Ianuario marito meo aequis portionibus: et si quid ei amplius legaveram, ut si quid ei humanitus contigerit, do lego darique eis
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ur̃e cõmitto. certusũ aũt te meui
ꝓtuapietate petiturum abherede tuo
ut uoluntas mea inꝑoã alũpne mec
ducet Qsitum ẽ anmeuiꝰ legatars cogẽ¬
dus sit post mortẽsuam .xx. ubras auri
sempnie restituere si cutirogat᷑ fuerat

Expanded text:
fidei uestrae committo: certa sum autem te, Maeui, pro tua pietate petiturum ab herede tuo, ut uoluntas mea in persona alumnae meae duret'. quaesitum est, an Maeuius legatarius cogendus sit post mortem suam uiginti libras auri Semproniae restituere, sicut rogatus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
exibitionem ⁊ magis ẽ. ut turi debẽat
sccłm locoꝵ añgustias seuꝓxilitates¬
¶Siquis ñnegãs aput se tabulas eẽ nõ
patiatur inspici ⁊ describi. om̃i modo ad
hoc compelletu sitam̃ neg̃et. penes se
tabulas eẽ. dicendum ẽ ad int̾ctictum re
mitti ꝗ ẽ xetabulis exitenlis.

Expanded text:
exhibitionem? et magis est, ut dari debeat exhibitionem? et magis est, ut dari debeat secundum locorum angustias seu proliSi quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compelletur: si tamen neget penes se tabulas esse, dicendum est ad interdictum rem mitti quod est de tabulis exhibendis.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum aut ꝓpͥe illud or̃. quod iure
ꝑfectum ẽ S abusuie testam̃ta eaquo
appellamus q̃ falsasunt. ⁊ inuista ł irrut
ł rupta. Itemq inꝑfecta solemus dicere
ꝑtiñe uidetur. id quodcumq quasi adte¬
tam̃tum factuunsit. inquatumq mati̾a
fuit scriptum. quod continat supmã
uolu̾tatem ⁊ tampͥncipales. quãscde tabu¬
le eclicto continentur. ¶ Sipluitisũt
testam̃taq̃quis exiberi desideret umũso¬
rum faccultas ei facientaest. ¶ Sidubĩ¬
tetur utrum uiuat. antecesserit is cuiꝰ
quisq ꝙ adcam testam̃ti ꝑtniz inspici de¬
at. ⁊ sigillet ⁊ quit aliũd extabui uelit
spectare. ⁊ finspettlo taꝑularum ⁊ le¬
ctionemearum inclicat. ¶ diem autẽ
⁊ consulem tabularum ñpatitur p̃torde¬
scribi uł inspici idcirco nequit falsi fiat
namq ⁊̃ inspectio mareriam falso fabͥ¬
cando instriuere põt. ¶urtũ aũt inꝰ
tinenti potestatem inspiciendi. ł descri¬
bercoi uibr. anclesideranti tp̃s dabit ad

Expanded text:
r, quod iure perfectum est: sed abusiue testamenta ea quoque appellamus, quae falsa sunt uel iniusta uel irrita uel rupta: itemque inperfecta solemus testameenti pertinere uidetur id quodcumque quasi ad testamentum factum sit, in quacumque materia fuerit scriptum, quod contineat supremam uoluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decesserit is, cuius quis quod ad causam testamenti pertinet inspici deat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest. Utrum autem in continenti potestatem inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad
Abbreviated transcription (Latin):
debeats. ꝓparte eoꝵ quise adstinuerint.
atuones solere decerni ineam queꝵ ad¬
isset. ⁊ maluisset integra honera uerem
fert. cumone filie parri netessarie exti¬
tate abstinuerat aitt̃ icã patna untica¬

Expanded text:
dit pro parte eorum, qui se abstinuissent, actiones solere decerni in eam, quae adisset et maluisset integra hereditaria ofert: cum duae filiae patri necessariae herena abstinuerat
Abbreviated transcription (Latin):
seiafilia ⁊ aliis hereclib cumquib sem̃p¬
nus uiclitio eigit. condẽpnatiq ꝓpor¬
tiomibi herechitarus singuli heredes in¬
t̃quos. ⁊ seia. sempnio. cauerunt sum mã
quaquisq contepnatus erat᷑ usurisisdẽ
que ad exibitionematestatce p̃stabant᷑
postea exte ꝑta seia filia cum ceteri hr̃¬
des abstinuerunt. se hereditate benefici¬
O principis ⁊ota hereitas ad seiam ꝑti¬
nere cepit: q̃ro. aninseiam q̃sola hetes re¬
mansit. ⁊ omĩa sola beres gesserat. ꝓeoꝵ
quo portionib quibeneficio pͥncipili hr̃¬

Expanded text:
eia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius iudicio egit condemnatique pro portionibus hereditariis singuli heredes, inter quos et Seia, Sempronio caverunt summam, qua quisque condemnatus erat usuris isdem, quae ad exhibitionem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam, quae sola heres remansit et omnia ut sola heres erat, pro eorum quoque portionibus, qui beneficio principali h
Abbreviated transcription (Latin):
datã eẽt spinte et sutascripserit. Cuĩno¬
m̃ cocticit scripsero illemreres esto. pari
ratione dicendum erit. institutionem.
ualere nullo uire inpecliente. ¶siq̃
ita institutum põamus illesciusquem co¬
heres esto. ualet. instimitio.⁊ infilio quimpo
parhorum unut. sinauis inportustat.
serit. filius m̃ssititium. adoptauĩt. heres
esto. sinõ acoptauit. exheres esto. et filio pa¬
uato. acoptare. titius nolit se ad rogaridũ
ture. er̃itͥ. filius heres quasi expleta conli¬
tione.
faciunt. ut sinolit heres nexistatinam in
uoluntaria herectis ꝑscã. frustra atictunt᷑.
cum⁊ sinõfuerint. podita. ĩuit᷑ ñ efficitur
tem. ł legnt. accep̃. si .x. dederit. neq hr̃clitaᷤ
neq legatum qͣntem acquiripoterit. quã
sipost inpletã conctitionẽ. id egerit. scp¬
tus heres. uł legatarius. ꝑ quod heretlitas
aut legatum acquirisolet.
derisorie sunt aut hunsmõi quasp̃tores

Expanded text:
data esset. proinde et si ita scripserit: 'cuius nomen codicillis scripsero, ille mihi heres esto', pari ratione dicendum erit institutionem ualere nullo iure impediente. Si quem ita institutum ponamus: 'ille, se eum coheres esto', ualet institutio etiam in filio qui in Parthorum uiuit', 'si nauis in portu stat'. 11 serit: "filius meus si Titium adoptaverit, heres esto: si non adoptaverit, exheres esto" et filio parato adoptare Titius nolit se adrogandum dare, erit filius heres quasi expleta condicione. faciunt, ut, si nolit, heres non existat: nam in uoluntaria heredis persona frustra adduntur, cum, etsi non fuerint addita, inuitus non efficitur dederit' neque hereditas neque legatum aliter adquiri potest, quam si post impletam condicionem id egerit scriptus heres uel legatarius, per quod hereditas aut legatum adquiri solet.derisoriae sunt aut huiusmodi quas praetores
Abbreviated transcription (Latin):
cedit insegñtisumma extestam̃to ꝯ¬
plici p̃statione dotis filium cumdẽꝙ he¬
retlem. honerare uoluisse p̃tea cũputa¬
uent se efficaciter licet ñconsentien¬
te filia instuuisse adu̾sus generum de
dote attionẽm. ¶lutuis titius relictis
duob filiis suis hereclib duĩsi serus in¬
stitutis addidit cuput generale. ut ie¬
gata ⁊ lib̾tates. abhis heredib suis pre¬
steniur. quadam tam̃ parte festi afilio
petut. ut ome honus legatorum ĩse sub¬
stinẽt. inbunc modum. ea quecumꝙ le
gatis relinqui ur dirip̃cipit alutitiauo¬
reiq̃sticem fieri ueto.⁊ peto ate filia R¬
niã neuelis irasci. ꝙ ampliorem subam
frĩtuo relinq̃rim queniscis magna ħõ¬
nem substentaturum. ⁊ legata q̃ sup̃feci
p̃statrum. Quero angbis exremisñ¬
hn quib thmfilia sua unestamto pat̃
locptus est. effectum ideatut. utherebi¬
tarus altionibͣ .i. om̃ib honerib fili
umsuum solum honerauĩt. anuero iã¬

Expanded text:
cedit in sequenti summa, ex testamento cplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare voluisse, praeterea cum putaverit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse adversus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredibus diversi sexus institutis addidit caput generale, uti legata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam tamen parte testamenti a filio petit, ut omne onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: "ea quaecumque in legatis reliqui vel darnti summa, ex testamento crei quaestionem fieri veto. et peto a te, filia carissima, ne velis irasci, quod ampliorem substantiam fratri tuo reliquerim, quem scis magna onera sustentaturum et legata quae supra feci gata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam tamen parte testamenti a filio petit, ut omne onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: "ea quaecumque in legatis reliqui vel dari
Abbreviated transcription (Latin):
ptura integrum p̃siliũ singuus tutũ eẽui¬
teatur. anuero partẽ herelitariã dũtaxat
contineat. cũmutilit a semetipso ꝙ̃ꝗ̃ eoꝵ qͣ¬
deiꝯ missum ĩutile fiat. Itẽq̃ro sim tegruo.
p̃clium relictum ẽẽ uideatur añp̃tiũ por¬
tionis frĩs ⁊ corerectis solundũsit. ut ħ ip̃o
ꝙ asemetipso accipere p̃cepit. p̃no illato in¬

Expanded text:
ptura integrum praedium singulis datum esse uideatur an uero partem hereditariam dumtaxat contineat, cum inutiliter a semet ipso quemqdeicommissum inutile fiat. item quaero, si integrum praedium relictum esse videatur, an pretium portionis fratri et coheredi solvendum sit, ut hoc ipso, quod a semet ipso accipere praecepit, pretio illato in
Abbreviated transcription (Latin):
r .p. gauis canorumlego. innitelãuie re¬
ficiende q̃ est incoloniam eoꝵ usq in uiã
aureliamq̃situm ẽ. anħ legatũualeat.
ñ appareat alianfuisse clefuncti uolũtatẽ
aut exmagnitudine petunie ei. aut exme¬
diocritate factultatum quãtestatõ reliꝗd
tunc enĩ offitio uidicis sm estimationem
ꝑarrimonu. ⁊ legati quãnitas diffiniri pot.

Expanded text:
licae Grauiscanorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex magnitudine eius pecuniae aut ex mediocritate facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii et legati quantita
Abbreviated transcription (Latin):
nos putauerit. petere posse ait eosqui
noffenderit. ¶Edem ait sineminem
eiegit. õs adpetitionem fideiꝯmissi ad¬
nuti. interi. quan iampp̃sentidie datũsn
cum sic relinquitur. quib uoles. nec ulli
offer̾at splane siceteri tefuncti sunt. suꝑͣ¬
stiti tundum. uł heretti eius sipriusquã
peteret: decessit. Sceũ aũt notat lioms
nuiri offertur. cur noi⁊ quitetesserint
ccoheredes trãsmiseruint. utiq sumope¬

Expanded text:
nos putaueris', petere posse ait eos qui non offenderint. idem ait, si neminem eligat, omnes ad petitionem fideicommissi admitti uideri quasi iam praesenti die datum, cum sic relinquitur 'quibus uoles' nec ulli offerat. plane si ceteri defuncti sunt, superstiti dandum uel heredi eius, si prius quam peteret decessit. Scaeuola autem notat: si omnes nulli offertur, cur non et qui decesserunt ad heredem transmiserunt, utique si uno pe
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Eiluob suis meis eadem res lega¬
ta est. ⁊alterius fui nomine adme eam
ꝑtinere nolo totum aome ꝑtinebit qui
dum titio lego. s isenis detesserit pare¬
tes sunch ⁊otus leganis sit necesseẽ ut

Expanded text:
m Si duobus servis meis eadem res legat et alterius servi nomine ad me eam pertinere nolo, totum ad me pertinebit, quiadum Titio lego". si Seius decesserit, partes fundi et totus l
Abbreviated transcription (Latin):
nomine q̃ ĩannos singuios reliquit pi¬
gnus ẽẽ uoluit. excausa fideiꝯmissi rci suã¬
de grãrette peteturs paulus notat. hoc ad¬
mittenclum est. ⁊ maliis reb hereclitari¬
is. ut ⁊ ineas legatarius mittatur.
erit. sicut negotus meis int̾ueniebat.
eotemõ filioꝵ mõꝵ int̾uenire. annuos
ditaria uiuñtis filie debĩ placuit. qd̾
detrib filiis titie duo aliis hereclib in¬
stitutis uita decesserint. cumtãlabor q̃
petuniara diuisionem receperĩt ¶ Me¬
dico sempnio q̃uiuuꝰ p̃stabam dariolo
eauidentur relicta q̃ ctamformã eroga¬
tionis annue. ñ inc̾tam libalitatis uolũ¬
tatem habuerunt. ¶uxoript id qd̾a
meuio annui noĩe accipiebat aureos
os reliquisse. ¶lib̃tis turiuolo q̃uiua
p̃stabum ⁊ abitatio p̃stabitur sumptus
ium̃toꝵ ñcdebentur quos actori dña p̃¬
stare solita fuit utilitatis sue cã lideo nͤ
suptus medicam̃toꝵ medicus libius
recte petet. quẽ utparronã eiꝰq ftimiliã
curaret accetabat.

Expanded text:
nnos singulos relinquit, pignus esse uoluit, ex causa fideicommissi rei seruandae gratia recte petetur. Paulus notat: hoc admittendum est et in aliis rebus hereditariis, ut et in eas legatarius mittatur. erit, sicut meis negotiis interueniebat, eodem modo filiorum meorum interuenire, annuos ditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'Medico Sempronio quae uiua praestabam, dari uolo': ea uidentur relicta, quae certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori praeter id, quod a me uiuo annui nomine accipiebat, aureos os reliquisse. 'Libertis dari uolo quae uiua praestabam': et habitatio praestabitur: sumptus iumentorum non debebitur, quem actori domina praestare solita fuit utilitatis suae causa: ideo nec sumptum medicamentorum medicus libertus recte petet, quem ut patronam eiusque familiam curaret, acceptabat.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. annua aruncdinis. milstia tricena
⁊ salicis munde annua librarum singła
mulia. ccc. ¶Quero an id legatum defun¬
tasunt. iteo cum annua legata suerit
mortuꝗ legataria finitũ legatũ uideri.
be̾m herelem instituit. lutitio titio ita
legauit. ⁊ lutio titio uiro bono cuiꝰ ob¬
sequio gr̃as ago dariuolo annuos qua¬
diuuiuat. aureos .x. sireb nepotis mei
intueniat. cem̃q administrationem
rerum nepotis mei adsollicituclinem
suam reuocauit qͣro cumluti titius ali¬
quo ip̃r meuii negotia gessexit ⁊ ꝑeũ
ñsteterit. quominus gerat publius aũt
meuius nollet. eũ administrare. anfidĩ
pturum legatum. ¶Uxore scripta he¬
rede cauit. lib̾tis meis om̃ib alim̃torum
te difficile ꝓfectus sit. eauero assidue
ripossint. q̃ ꝓbono sint estimanda q dõ
qr ħmodi uarietas uiriboni arbitrio
dirim̃cla ẽ ¶temq̃ritur cumꝓficescens
nichil eis amplius obtulerit. ac ꝑ hoc
eam sicuti ñ sunt. anlegatum debeatur

Expanded text:
nis annua harundinis milia trecena et salicis mundae annua librarum singula milia': quaero, an id legatum defunta sunt, et ideo, cum annua legata fuerint, mortua legataria finitum legatum uideri. berem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et per eum non stet, quo minus gerat, Publius autem Maeuius nollet eum administrare, an fideipturum legatum. Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum te difficile profectus sit, ea autem adsidue ri possint, quae pro bono sint aestimanda: ideoque huiusmodi varietas viri boni arbitrio dirimenda est. item quaeritur, cum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debeatur
Abbreviated transcription (Latin):
nsingulos annos relitũ lega¬
tum simile eẽ usufructincũmorte fimat᷑.
Sane copitis diminuticẽ ñfinitur cum
tio usumf. funtli legato. ⁊ quotienscumq
capite climinutus sit. epindẽ usũf. do ei¬

Expanded text:
singulos annos relictum legatum simile est usui fructui, cum morte finiatur. sane capitis deminutione non finitur, cumtio usum fructum fundi lego et quotiensque capite minutus erit, eundem usum
Abbreviated transcription (Latin):
neat f rẽ .p. nolũtati testatoris parere cõ¬
tione abscesserunt apͥstina obligatione.
ñphitendos quomimus debitum petant.
largis euripianus ꝯsuluit. alũpno cͥtã
patuniam patronum testõ legasse deq ea
lũpno meo legam eẽ uolo penes publiũ
computari cũ eo usuras quadrantes. quã¬
tum autem insumprum eistatuendum
sit. inpubli meni cũꝑatris affectũ ei p̃¬
stare debeas existimab qsitum ẽ anheredes
apublio meuio satis actipere cebuerint sol¬
igende satistatioĩs cõmeratio fiat. satisha¬
buisse heredes scdo uoluntatem cefucti

Expanded text:
em publicam uoluntati testatoris parere comtione abscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant. Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque eaalumno meo legaui, esse uolo penes Publium computari cum eo usuras quadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maeuio satis accipere debuerint soligendae satisdationis commemorati‹o› fiat, satis habuisse heredes secundum uoluntatem defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
ħũbu ꝙ siconditioẽ sup̃scripta reciꝑe lega¬
tamfibipenuam ciuitas sebstinoꝵ no¬
luerit nullo herecles meos obligatos eieẽ
git. itonea nomina.⁊ incãlegati rei .p. ad
adiiclitatas sibi pecumas ꝑcepit. Esitũẽ¬

Expanded text:
uod si condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam ciuitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei essgit idonea nomina et in causam legati rei publicaadiudicatis sibi pecunias percepit. quae
Abbreviated transcription (Latin):
nmu cã. idlucratus est. ñ o expatris ui¬
gentoꝵ dedit fundos duos inducenta
p̃tã nomin a debitoꝵ inresictua dricẽta
mox maritus eiꝰ decedens. ꝓdote eiouos
funtos. ñeos quos indotem acceꝑat reli¬
quit.⁊ p̃tã illos ciuos dotales quos exsti¬
matos acceꝑat. reliquit ficeiq eiꝰ cõmisit
utquicꝗd adse exteretlitate ei ꝑuenisset.
id restitueret scio cũmoreienir Querebãt
quãtum cẽt. infideiꝯ misso muliere defũc¬
tadicebam uxorem hancq̃rogata cent.
inea eẽ ꝯcliticẽ. ut iodenum resituere
rogetur. ꝗ toris declucta quantitate ad
cam ꝑueniss dotem enĩ retepisse cãmag̃
quã accepisse saluo eo ꝙ excomo do farao¬
es ꝙ excomodo rep̃sũtationis alea fidcio¬
ritus reliquit ñcogetur restituere nͥplus
fuit inco quã inquantitate dotis resitlu¬
um uero. qd p̃ta illixelictum ẽ cũfrum¬
bi cogetur restituere habebit sͥ p̃cipuam
totem cumsuis fructib. Iduero qd exrrĩ¬

Expanded text:
usa id lucratus est, non ex patris i‹n›gentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat, reliquit et praeterea duos illos dotales, quos aestimatos acceperat, reliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex hereditate eius peruenisset, id restitueret Seio cum moreretur: quaerebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta. dicebam uxorem hanc, quae rogata est, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationis ab ea fideicoritus ei reliquit, non cogetur restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: residuum uero, quod praeterea illi relictum est, cum fructibus cogetur restituere. habebit igitur praecipuam dotem cum suis fructibus: id uero, quod extrin
Abbreviated transcription (Latin):
se que ip̃o uire dotem minuit. ampliꝰ
dicipõt. sitota quaͣtitas totis quãmarit̾
accepit eip̃legata eet oportere dici eam
quantitatem posse fidei ꝯ missum eroga
it ꝯip̃o uire dotem minuit. eẽ eñi muli¬
erem legatariam nemo ẽ. quidubitet.
ruc eui̾tem c̃ẽ ꝯditionis uxor igitur si

Expanded text:
pso iure dotem minuunt, amplius dici potest, si tanta quantitas dotis, quam maritus accepit, ei relegata est, oportere dici etiam eam quantitatem posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet.huc eius esse condicionis. uxor igitur si
Abbreviated transcription (Latin):
rogetur. l dotem l qo ꝓdote legatumẽ
ł ꝙ inuicẽ totis ÷ ascriptum ẽ restituere
nõ cogetur. nisi eatenus quatenus dixim̃
restitueref. iõ heres instrtuta rogataq qͣ¬
titatem hrclitati in restiruere iddemum
restituet ꝙ quãtitatem totis excectit. idq¬

Expanded text:
rogetur uel dotem uel quod pro dote legatum est uel quod in uicem dotis ‹e›i adscriptum est restituere, non cogetur nisi eatenus, quatenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idq
Abbreviated transcription (Latin):
legosset. is eñĩfuncdus. ꝓpt ilam apme
iꝑuenit. om̃imodo tebetur fundus nã.
quicꝗ demõstrate rei adicitur satis de¬
monstare frustra ẽ
legare. nullius mom̃ti eẽ legatuul appe
nupta ẽ S siuoluit eͥam reciꝑe totalẽ
petuniam inquit unle erit legatũ sim̃¬
institutus ẽet. familie hr̃e. urdicio siue
nutli actione Iego puto qm̃ñhoc noluit
socer. utbis dotem heres puret mulierẽ
agentem extestam̃to cauere debere defen¬
simm iri hetedem adu̾sus maritũ ẽgo⁊
maritus item debebit cauẽ adu̾sus muli¬
suo exheredato totem nurus legasset.
⁊ait agi quid̾ cũmarito ħ exhereclato de
tote ñposse uerum tñ ip̃mtotem ꝑsecu¬
turum excã legati S ñalias eum legatũ
consecuturum quamsicauĩt herecdesad¬
usus mulierem defensum iri sr oifferenti¬
amfacit. int eum cui tos p̃legata ẽ ⁊hor
cinum lib̾tum cuipeculium legatumẽ
namq eum depetulio posse cõueniri ait.

Expanded text:
legasset: 'is enim fundus propter illam ad me legasset: 'is enim fundus propter illam ad me peruenit', omnimodo debetur fundus: nam quidquid demonstratae rei additur satis demonstratae, frustra est. legare, nullius momenti esse legatum, quippe nupta est: sed si voluit eam recipere dotalem pecuniam, inquit, utile erit legatum. siiudicio, siue non, utili actione. ego puto, quoniam non hoc uoluit socer, ut bis dotem heres praestet, mulierem agentem ex testamento cauere debere defensu iri heredem aduersus maritum. ergo et maritus idem debebit cauere aduersus mulisuo exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, uerumtamen ipsum dotem persecuturum ex causa legati: sed non alias eum legatum consecuturum, quam si cauerit heredes aduersus mulierem defensu iri. et differentiam facit inter cinum libertum, cui peculium legatum est: namque eum de peculio posse conveniri ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tos p̃legata ẽ. uerum ⁊ citraplegationeo
hoc ꝓluridebr. namqd̾ ẽ admissum posse
deteriorem conclitionẽ dotis fi. int̾ueniẽ¬
tib liberis totiens totiens locum ht̃ quo¬
tiens ip̃a in mm. tecedit. ł diuortium. ĩ¬
t̃uenit. ¶ Uerum cõmodum indote p̃¬
legata eẽ rep̃sentatiois quãuis ãnua.
die dos p̃staretur. ¶ est ⁊ulõ qd obres¬
dcãtas hodie post senatus consultũ nuifs¬
lafit ex actio simodo uoluntatẽ ñ mu¬
tauit tesititor sinpense aũt ip̃o uire to¬
tem mimiunt. S ꝙ diximus ip̃o uire ĩ
pensis minui dotem. nadsingula corpo¬
ra s aduniu̾sitatẽ erit referendum.¬
¶ adeo autem totis attionẽ ꝯtinet detis
plegano: ut siuiuus eam uxori .s. ꝗb
mancipia fuerint. in tote ĩexstimata
euanescit. S ⁊ sidotem ꝓmiserit muir
neq tetlexit. ⁊ decetdens maritus uxori
le aput me deposint. sinullasint. nichi
deberi constat. qr nulla corpora sunt.
Siquis uxori funcdum tinanũ his u̾bis

Expanded text:
gationem hoc probari debet: nam quod est admissum posse deteriorem condicionem dotis fieri intervenientibus liberis, totiens locum habet, quotiens ipsa in matrimonio decedit vel divortium intervenit. Et verum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamvis annua die dos pdonatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator. Impensae autem ipso iure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si uiuus eam uxori scilicemancipia fuerint in dote non aestimata euanescit. Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori ille apud me deposuit', si nulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
cer. andote soluta mulieri legatũ mari¬
ti extinguatur ⁊ bicit extingui. q nichu
q̃rit sidos alii legata eẽt eamq regarus
sit mulieri resttuere. anlex falctoia in
setuturam ego q̃ro. ancõmoture p̃sũtati¬
onis in hoc legato sic obsuentur atq si
dos ip̃imulieri fuiss. plegata ⁊ puto hr̃e.
¶Item iul q̃rit simulieri sit cos plegata
eaq rogata dotem restituere. anfalcia lo¬
cum hũt. E negat hubere qm̃fideicõmissũ
quoq neg̃at ualere. ꝙ sip̃terea ꝙ uxori le¬
gatumsit: putat exresiduo fi deiꝯmissũ

Expanded text:
cer, an dote soluta mulieri legatum mariti extinguatur. et dicit extingui, quia nihquaerit, si dos alii legata esset eamque rogatus sit mulieri restituere, an lex Falcidia in secuturam. ego quaero, an commoda repraesentationis in hoc legato sic obseruentur atque si dos ipsi mulieri fuisset relegata. et puto habere. Idem Iulianus quaerit, si mulieri dos sit relegata eaque rogata dotem restituere, an Falcidia locum habeat. et negat habere, quoniam fideicommissum quoque negat ualere. quod si praeterea quid uxori legatum sit, putat e‹x› residuo fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
heredemquoq trasmittetur ꝙ ⁊ hic neq̃¬
quã atmitendum ẽ neꝙ affectufilie da¬
tum ẽ. hoc adextrineos eius heredes trãsire
uideatur.
uialegatti ẽ q partem nr̃ecipit. Singli
herecles insoliclum ꝯueniuntur q ⁊ uno
exheredib ad eunte uñdicari pot̃. d̾dote

Expanded text:
quoque transmittetur: quod hic nequaquam admittendum est, ne, quod affectu filiae datum est, hoc et ad exteros eius heredes transire uideatur. uia legata est, quia partem non recipit, singuli heredes in solidum conueniuntur, quia et uno ex heredibus adeunte uindicari potest. DE DOTE
Abbreviated transcription (Latin):
instituto a socero dote p̃legata. legatum
detis falcicliampassurum iudelicet. Eidhuc
ꝯstante marrimonio incebita dos uidet᷑
p̃legata uerum ⁊̃ qt falcitia ritidit. in
sincẽt plegata. ¶Melascripsit sifunt
indotem sit. ⁊ spãlit̃ sit legatus. mox ge
neralĩt tos p̃legata ñbis ⁊: semel. debi
fundum ibidẽ mela ꝯuix̃ sisundus uado¬
temfui̾t. locatus amarito adc̾tũ tp̃s uxo¬
rem nõ auas funclum exp̃legatione ꝯse¬
qui. quamsicauĩt sepassuram colonum
deiq comissum abea reliquit. n fidei cõmis¬
lr. estim abitur. Ditacelsus. ł. quoq .xx. di

Expanded text:
to a socero dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos uidetur relegata, uerum quod Falcidia reccidit, in si non esset relegata. Mela scripsit, si fundus in dote sit et specialiter sneraliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si caverit se passuram colonum deique commissum ab ea relinquit, hoc fideicommisntit, aestimabitur, et ita Celsus quoque li
Abbreviated transcription (Latin):
biter comum diuidundo sum̃cdusẽ.
possent uale. Sic ad fundum dñi uia fru
domũ hereditariam ius transeundi p̃sta¬
riuoluit sifiliadomũ suam habitet. ui¬
to quoq transeundi ius p̃stabit alicq̾n
filie p̃stari ñuicdebitur qd siquis ñ ius
transeunta ꝑoẽ. tatum s legatum fuitti

Expanded text:
biter communi diuidundo sumendus estpossent ualere: sic ad fundum domini uia sedomus hereditarias ius transeundi praestari uoluit. si filia domum suam habitet, uiro quoque ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non uidebitur. quod si quis non usum transeundi
Abbreviated transcription (Latin):
ditor debitorisuo extititteres Si plane
aucdienctũs erit. coreres si phare possit he¬
res eam̃te testatorẽ. heredem instituisse.
frattem suum ut contentus instrutioẽ
scriptumẽ. gaio seio illud ⁊ illud. heres
m̃s cdato. ⁊ teseirogo fideiq tue mando. ũ
ea omia que sup̃scriptasunt. recddas sine
ullamora ei. redeleres ipero antacitũ fidei¬
seiuis accõmodass ncilei ꝓcleẽ põt. Sihisũ¬

Expanded text:
titit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione o illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideiSeius accommodasset, nihil ei prodesse potest, si his ue
Abbreviated transcription (Latin):
n Siquis legnui̾t titio c̃meiũ
meuio. ⁊ sine altero. alter adlegarũ ad¬
mittatur. Namrcumdicit p̃tor uñrreon
cumlibis inpossessionem ẽẽ iubeo. etsiñ
sint liberi uñt inpossessiõe mittet᷑.¬
adhonorem hornatumq ciuitanis ꝑtrari.¬
adionatum. puta quod adinsituẽdum.
forum theatrum stacliũ legatũ fuerit ũd
honoremputa qd̾ admuñ eclãctũ uenatiꝰ¬
onem ue ludos scenicos ludos arcenses re¬
lictum fint. autꝙ adiuisiones singulo¬
rum ciuium ł epulum relictum fucritn
amplius qd̃ malim̃ta infirme etatis pũ
tasemorib. l pueris puellisq relictum fu¬
erit adhonorem ciuitatis respondẽ ꝑtinẽ¬
lutius titius. ⁊ gauis seius publio meuio
x. dãnnas sumpto. gauis scĩ heres ñ extitit.¬
Sabinus ait trtium solum leganm deditu¬
rum. Nam scũi pñscripto. habenctũ eẽs hec
sententia uera est. hoc ẽ titius tota .x. dare¬
sit inp̃tio funcli quantum heredi dare ĩs¬
est. ñ est legatarius cogendus fideiꝯmissũ

Expanded text:
 quis legauerit Titio cum aeuio, et sine altero alter ad legatum admittitur. nam et cum dicit praetor: 'uentrem liberis in possessionem esse iubeo', etsi sint liberi, uenter in possessionem mittetad honorem ornatumque ciuitatis perrnatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: honorem puta quod ad munus edendum uenatonemue ludos scenicos ludos Circenses rlictum fuerit aut quod ad diuisionem singulrum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirmae aetatis, senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respo'Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maeuio re damnas sunto': Gaius Seius heres non exstitit.Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seium pro non scripto habendum esse. sententia uera est, hoc est Titius tota desit in pretio fundi, quantum heredi dare iusnon est legatarius cogendus fideicommissum
Abbreviated transcription (Latin):
quis mͥ liberorum meoꝵ heres erit. ei fideia
mitto. utsiquis exhis sine lidis decetut he¬
reclitatis mee bessem cũmotietur. fratib
suis restituat. fr̃. decedens fratrẽ suũ exdo¬
drantem fecit heredem qͣro anfideiomisso

Expanded text:
is mihi liberorum meorum heres erit, eius fidei committo, ut si quis ex is sine liberis decedat, hereditatis meae bessem cum morietur fratribus suis restituat': frater decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommisso
Abbreviated transcription (Latin):
culpa sua iptias ec̃ duectas ꝗd
cĩ tam huuianũ ẽ. quã fortin¬
tis caĩb mulieris maritũ nelux¬
ore uiri participẽ ẽe. Siuant̾ canto
ut sanitatis nulla spes suꝑsit cir¬
ca mnustros t̾ribił. ⁊ forsitam al¬
tera ꝑsona uł ꝓpt̾ senitiam furo¬
ris uł̃qrliberos nõ ht procrean

Expanded text:
pa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam humanum est, quam ut fortuitis casibus mulieris maritum uel uxorem uiri participem esse? sin autem tantus ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera persona uel propter saeuitiam furoris uel, quia liberos non habet, procrean
Abbreviated transcription (Latin):
ri. tunc ꝑsuadendum mulierierit inꝑi¬
de custotem admntat. atq sup̃a desideras¬
s quot sienrea non fuerit. sciat maritus
om̃s. ł plures. ñ ee grauitum renĩrti auerĩt
nulla cansa custocliendi exit. ¶ exhõe
rescripto euitentissime app̃aret sen atusꝰ
sulti deliberis agnoscentlis. locum ñhabuis¬
se. Si mulier dissim̃laret se p̃gnantem.
ł ⁊̃ negaret.nec ⁊̃ inmerito partus eñĩ ante¬
quam eclatur. mulieris portĩo ẽ. uł iuisse¬
rum spost eclitum plane partum amuli¬
ere. lam põt maritus uire suo filium ꝑm
t̃clictum desiterare aut exiberi sibi. aut

Expanded text:
tunc persuadendum mulieri erit, ut perinde custodem admittat atque si ipsa hoc desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus omnes uel plures non esse grauidam renuntiauerint, nulla causa custodiendi erit'. Ex hoc rescripto euidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut