comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuino inspiramine ꝓuocari sed potiꝰ
uerborũ calliditate subduci. Omĩs
scłaris doctrina spumantibus uerbis
resonans ac ꝑ eloquentiȩ tumorẽ attol¬
lens: ꝑ doctrinã simplicẽ et humilgͥn
xp̃ianam euacuata ẽ. Sicut scriptũ
est. Nonne stultam fecit ds̃ sapientiã
huiꝰ mundi. Eastidiosis atq loqua¬
cibus scripturȩ scȩ̃ minꝰ ꝓpt̾ sermo¬
nem simplicẽ p̾lacent. Gentili enim
eloquentiȩ cõparata. uidetur illis in¬
digna. Qđ si animo humili misteria
eus intendant. confestim aduertunt
quantũ excelsa sunt quȩ in illis despi.¬
ciunt: In lectione ñ uerba sedueritaᷤᷤ
ẽ amcinda. Sepȩ autẽ repꝑitur simpli¬
citas ueridica et cõposita falsitas
quȩ hominẽ suis erroribus illicit et
ꝑ linguȩ ornam̃ta laqueos dulcis
asꝑgit. Nichil aliud agit amor mun¬
danȩ scientiȩ nisi extollere laudib
hominem. Nam quanto maiora fue.¬
rint litteraturȩ studia: tanto animꝰ

Expanded text:
divino inspiramine provocari, sed potius divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus
Abbreviated transcription (Latin):
inmundanis doctrinis ꝓficere ẽt in a¬
nescere indiuinis: Caducas sequi fig¬
menta. et cȩlestia fastidire misteria :
Cauendi sunt tales libri: et ppt̾ amorẽ
scãrum scripturarũ uitandi gentiliũ
dicta exteriꝰ uerborũ eloquentia niteq̃:
interius uacua uirtutis sapientia ma-¬
nent. Eloquia autẽ sacra exterius
incuncta uerbis apparent: intrinsecus
autẽ misteriorũ sapientia fulgent.
Unde et apłs. Habemꝰ inqͥt thesaurum
istud inuasis fictilib Sermo quippe
dĩ occultum. habet fulgorẽ sapientie
et ueritatis repositũ inuerboꝵ uilissi¬
mis uasculis. Ideo libri scĩ simplici ser¬
mone conscriptisunt ut non insapientia
uerbi sed in osteasone sp̃s homines ad
fidem ꝑducerentur. Nam si dialectici
al cuminis uersutia aut rethoricȩ artis
eloquentia editi eẽnt nequaquã pu¬
tarctur fides xp̃i indĩ uirtute. sed in
eloquentiȩ humanȩ argum̃tis consis¬
tere. Nec quẽ quã crederemꝰ ad fidem

Expanded text:
in mundanis doctrinis proficere, et inain mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerse dogmatis subspecie ꝑsuadere
ueritatis Plerũq sub nomine catho¬
licorũ doctorũ hereticis sua dicta
conscribunt ut indubittint᷑ lecta
credantur. Non nũquã etiã blasphe¬
mias suas latenti dolo in libris nrõrum
inserunt: doctrinãq uerã adult̃ando
corrumpunt. scilicet uel audiendo quȩ
impia sunt uel auferendoquȩ pia suq̃.
C aute meditanda cautoq sensu ꝓban¬¬
da sunt quȩ legunt᷑: ut iuxta apłica
monita. et teneamꝰ quȩ recta funt : et
refutemꝰ quȩ contraria uerittitis exis¬
tunt. Sicq in bonis instrucim. ut a.
malis illesi ꝑmaneamꝰ De libris¬
mentem excitaxt ad incentiua libidinũ.
Non enim solũ tura offerendo demonib
immolatur. sed etiã eorũ dicta libentius
capiendo. Quidã plus meditare delec¬
tantur gentiliũ dicta ꝓpt̾ tum̃tẽ et or¬
natũ sermonẽ: quã scripturam scãm:
ꝓpt̃ eloqͥum humilẽ. Sed qͥd prodest

Expanded text:
perversi dogmatis sub specie persuadere perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis illaesi permaneamus. mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit qͥcarnalit̾̃ uerba legi
ꝑcurrit: sed his qui eã sensũ interioris
intelligentię prȩ spicit. Nã qͥlitterã
legis intendunt: eiꝰ occulta penetrare
ñ possunt. Multi enĩ non intelligen¬
do spiritalit̾ scripturas: nec eas pecte
senciendo. in heresim de uoluti sunt
atq inmultis errorib defluxerunt.
nsolis fidelib religata ẽ lex: testante
ñ est xp̃i discipłs. Unitatẽ quippe
idem dñs dicit. In hoc cognoscent quia
sensu ñsapiunt. sed eas ad errorẽ pͣuȩ
intelligentiȩ dicunt. Neq semetipsos
earũ sensibus subdunt sed eas ꝑuersẽ
ad errorẽ ꝓpriũ ꝑtrahunt. Doctores
errorũ prauis ꝑsuasionib ita ꝑ argu.¬
menta fraudulentiȩ illigant audito¬
res ut eos quds in laberinto implicens
a quo exire uix ualeant. Tanta est
hȩreticorũ calliditas ut falsaueris:
mala quȩ bonis ꝑmisceant. Saluta¬
ribusq rebus plerũq erroris sui uiru
interserant qͦ faciliꝰ possint pͣuitatem

Expanded text:
verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante non est Christi discipulus. Unitatem quippe idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnessensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sm hertis eius nerraturus. Sed et uos
oñs binc niuigenito studiose ꝑ conta pum
quo fingulis quȩ norunt refefdad n¬
grua dignaq tanti nominis relinio tem¬
pleatur. Disponebam itaq pꝰlectionẽ
licẽrum urarum aliquos ace tera¬
chos inuitare. et maxime cosqͥ crebro
ad anoniũ ut confueurant ut plaui
ueliem̃tissime festimabat: icte¬

Expanded text:
s meritis narraturus. Sed et vos omnes hinc navigantes studiose percontamini, quo, singulis quae norunt referentibus, congrua dignaque tanti nominis relatio compleatur. Disponebam itaque post lectionem litterarum vestrarum aliquos ad me monachos invitare, et maxime eos qui crebro ad eum ire consueverant, ut plenius vehementissime festinabat, ide
Abbreviated transcription (Latin):
a. Et enim apuduos ut plurima
nt mouasteria monachorũ quoq
mon ẽ cdebit. et hanc uoluntatem
rit. qui fuerit ante scm̃ ꝓpositũm
ulem etiam habuerit terminum
e. ec si uera sint eaque de ipso fa
dispsit. ut ad eius aciułi tionẽ
T exenpletanos instrtuere possiti
a cumleticia susi unt taritanꝰ¬

Expanded text:
os jam plurima sunt monasteria; monachorum quoque nomen est celebre; et hanc voluntatem oeperit, quive fuerit ante sanctum propositum, qualem etiam habuerit terminum vitae, et si vera sint ea quae de ipso fama dispersit, ut ad ejus aemulationem atque exemplum vos instituere possitis, magna cum laetitia sus
Abbreviated transcription (Latin):
D edi sp̃mmeum suꝑ eum: iudicium
gentibus ꝓfert. Quam uis ordinem
nr̃ae liberationis nescierit diabolus sci¬
uit tamen qđ ꝓsaluatione hominum
xp̃s aduenit. sed quod sua idem nos
morte redimeret ignorauit. Unde
et eum occidit. Nam si ille xp̃m
ꝑmortem redimere humanum genus
scisset: non eum utiq ꝑ emisset. Qđ
nouerit diabolus. ꝓsalute humani ge.¬
neris xp̃m uenisse. euangelii testimo¬
mo docetur: quẽ ut uidit cognoscen

Expanded text:
dedi spiritum meum super eum, judicium dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. 10. Quamvis ordinem nostrae liberationis nescierit diabolus, scivit tamen quod pro salutatione hominum Christus advenit, sed quod sua idem nos morte redimeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus scisset, non eum utique peremisset. 11. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimonio doce
Abbreviated transcription (Latin):
piciendam uerbi ȩternitatem. Factũ ẽ
ipsum uerbum caro ut enutriti ꝑcar¬
nem : fortioresq effecti cibum solidũ
idẽ uerbũ dm̃cũ patre sempiternum
contemplundo ut angłi saciemur.
Prima dĩdona eẽ quibus nos. nobreos
ec̃ ostendit ũ quidum iaceremꝰ sub
reatu culpe iustos nos eẽ credebamus.
C enit medicus pate fecit uulnus: comu¬
posuit semetipsum. et desua morte ap¬
tauit nobis medicinam : ut non eẽt
ostensor tantum uulneris sed sanator.
ait. Nonsum missus. nisi ad ouesquę
ꝑierunt domus isrł. Ad popłm enĩ
ifrł primum uenit sed qđ non eẽ
credituri. Propħa non tacuit dicens.
rimus adñoꝵ dicet ecceadsum: et
hierłm euangłistam dabo. & uidi.
et non erat Neq extitit quisquam
qui in iret consilium. et interrogatus
responderet uerbum : sed quia adgro¬
tes transiuit. Sequitur. Ecce seriuᷤᷤ
meus suscipiam eum. electus meus
complacuit sibi ut illo anima mea.

Expanded text:
piciendam Verbi aeternitalem, factum est piciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9. ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ad populum enim Israel prius venit, sed quod non essent credituri, propheta non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea;
Abbreviated transcription (Latin):
tamen alius expatre. alius ex uirgine:
S ed ipse aeternus expatre. ĩpse tempo¬
ralis ex matre. Ip̃se qui fecit: ipse qui
factus ẽ. Ipse depatre sine matre:
ipse dematre sine patre. Ipse condito.¬
ris templum: ipse conditor templi.
pse auctor oꝑis: ipse opus auctoris.
Nariens unus de utroq et inutraque
natura ec natunarũ copulatior¬
ne confusus. nec natutarũ distine¬
tione geminatus. Ideo ds̃ in bomine
uenit: quia ꝑseipsum ab homiib.
cognosci potuit. sed unde nob̾ confuluit
inde despectionẽ tulit. quia infirmitatẽ
quã ꝓnob̾ suscepit: homo suꝑb despexit.
bhoc infirma et stulta mundi elegit. ut
fortiora et sapientiora ꝑqua non cognoᷤ¬
cebatur confunderet: sicut cibũ fortẽ
inualidus infans capere non potest. nisi
a matre prius editum in lactis succum
uertatur: ut qđ incibo non potuit uti.
suggendo potetur inlcicte ꝑcarnem.
ta et nos dum eẽmus infirmm. ad cans¬

Expanded text:
tamen alius ex Patre, alius ex Virgine; tamen alius ex Patre, alius ex Virgine; sed ipse aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad cons
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑfectio habetitur. Ex utero uirginiᷤ:
minor dicitur patre xp̃s. scilieet iuxta
humanam ad sumptionem: ñ iuxta di¬
uinitratm xp̃s et informa serui seruuᷤᷤ.
et informa serui non seruus. Informa
ꝓpter conceptionis excellentiam dñs ẽ
hominum: quã et si suscepit carnem
non tamen excarnis libidinosa con¬
tagione. Medicitor dĩ atq homi¬
num homo xp̃s iħs. nequaquã alter
inhumanitute alter indeitute ẽ: sed
inutraq natura id ẽ unus ẽ. Nec pu¬
rus homo conceptus ẽ. nec purꝰ homo
editus ẽ: nec postea meritũ ut ds̃ eẽt
accepit: Sed ds̃ uerbũ. manente in cõ¬
mutabili essentia quȩ illi cum patre
et spũ scõ est coȩterna: assupsit car¬
nem ꝓsalute humana. inqua et in¬
passibilis pati: et inmortalis mori.
et ȩternus ante scła: temporalis pos¬
sit ostendi. Mediator dĩ atq homi¬
num homo xp̃s iħs: quã uis aliud.
sit expatre. aliud ex uirgine. non

Expanded text:
et perfectio habeatur. 2. Ex utero Virginis et perfectio habeatur. 2. Ex utero Virginis minor dicitur Patre Christus, videlicet juxhumanam assumptionem, non juxta divinitatem. Christus et in forma servi servus, et in forma servi non servus. In forma forma servi propter conceptionis excellentiam Dominus est omnium, quia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosa contagione. 4. Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus nequaquam alter in humanitate, alter in deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nec purus homo editus est, nec postea meritum ut Deus esset, accepit; sed Deus Verbum, manente incommutabili essentia, quae illi cum Patre, et Spiritu sancto, est coaeterna, assumpsit carnem pro salute humana, in qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset ostendi. 5. Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, quamvis aliud sit ex Patre, aliud ex Virgine; non
Abbreviated transcription (Latin):
est: dicitur cogitutio. Rerũ om̃iũ
thesaurus: memaria ẽ. Prȩ ẽ enim
costis reb inuenus: ipsa cogitatio.
Dequa adliquidum difficile ẽ aliquẽ
disputtire. quia grandis etus ꝑplexi¬
tas ẽ: et animus ipsa est. Imago asen¬
sibus corporis remota suę speciei simi¬
litudinem relinquid inmemoria. Si¬
militudinem autem. non ꝑimagines
sicut cetera sed sicut guudium sine
imagine reminiscimus. Dũ obliuionẽ.
memoramur. ñ ꝑscipsam ad est. Qđ
si ꝑscipsam ad eẽt: utiq obliuiscere¬
mur. Communẽ hominis animaliũ¬
qr eẽ memoriam. Nullũ autẽ anina¬
libus inrationabilib intellectũ in est.
nisi homini tantum p̃peditorationi.
Ceteris enim in ipsa qualite consideratio.¬
nis suȩ sensus ccrnis: ñ intelligentia
mentis est.de.x po
cȩpit eẽ. nec desiit: nec p̃teri¬
tas sit si desit. et nein ꝑfecta si ad
huc sit: sed sit ęt̾na sit et perfecta.
quatinus in ea natiunttite ȩternitas

Expanded text:
est, dicitur cogitatio. Rerum omnium est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seipsam adesset, utique non oblivisceremur. 148 9. Communem hominis animaliumque esse memoriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intellectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia mentis est. CAPUT coepit esse, nec desiit, ne praeterita sit, si desiit, et ne imperfecta sit, si adhuc fit; sed sicut aeterna, sic et perfecta, quatenus in ea nativitate aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
ub animus: cedera uidet sese ñ intue
Alium enim rerum origines
nes et mugnitudines p̃spicit. dese
teid ̃nta uen ignorantia inficitur
ut u sotib nichil certius contẽ¬
pletur. O homo qui miniris siderũ
altitudinem. et maris ꝓfunditatem:
mnimi tui abyssum intra et mirare
si potes. Multa cogittintes sine sensu
camus. et sine imaginibus uiuis ani¬
mo tantũ cernentes intuemur : me¬
moriaq mente sibi eas fingente tee¬
mus. ATulta quoq intelligimus
sensu: quȩ lingua explere nonpossumꝰ.
In noxios eõ infantes oꝑe. ñ cẽ innorioᷤ
cogitutione quia metum quẽ geruis
mente. ntbum possunt explore in¬
opere. Aopen hoc in illis acdas ẽ in¬
becilla: non animus idccũ enim
uoluntãtis nondum. obecperat illis
fragilitas corporis: nec alet opere
nocere possunt. sicut cogimes
mouentur. Ex causa uocalulũ. soru¬
ta ẽ cogitatio. Cogdido enĩ animũ
reminiscere qđ memorie cõmendatũ

Expanded text:
et animus caetera videt, sese non intuetur. et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum
Abbreviated transcription (Latin):
De sensibus carnis.
Ox iurtute. ñsensu corporis.
iscł intone mentis excellimus. animali¬
bus. ceteriss prebus corporeis ut endis
sufserre seasuł ccirnis: non spiritalib
capiendis. Inlecti autem homines usu
corporearum rerum. nichil putat ł
aliter eẽ p̃ter quam carnis sensu con¬
cipuit: sicut p̃cellent sibi corporei.
sensus diuersietite locorum. ita sibimet
uirtute sentiendi p̃cellunt: Nã p̃stantior
ẽ odoratus sapori: et positione lociet
sentiendi longinquitate. Sic aures.
odoratui. longius enim audiuimus
quam odoramus. Sic oculi auribus
longius enim uidemus. quã audiuimꝰ.
A minus autem et loco et merito. his
uniuersis sensibus suꝑfertur. In arce
io pitis constitutus. qđ illicor¬
polilto ñ ad tingunt: iste intellec¬
ahir contuentur. Amplius excellit
culorum sensus: ceteris sensibus. qͣn¬
loquidem quȩ ad alios ꝑtinent sensus.
unide dicamus. Ueluti cum dicimus.
uide quomͦ sonat : uide quomͦ sapit.

Expanded text:
De sensibus carnis. 1. Non virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quanut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,'
Abbreviated transcription (Latin):
incogitatione nequaquã ꝑduret.
O mĩs noua conuersio. adhuc pristinȩ
uitȩ habet cõmixtionẽ: ꝓpt̾ea ne¬
quaquã ea uirtus ꝓcedere adho¬
minum oculos debet. donee con¬
uersatio uetꝰ funditꝰ ab animo ex¬
tirpetur. Quisqͥs ex deteriorẽ
iam melior eẽ cępit: caueat de

Expanded text:
in cogitatione nequaquam perduret. in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus ab animo exstirpetur. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, ca
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ timet. pęnã habet: et ñ est
ꝑfectus. Unde et apłs. Non enĩ
accepistis sp̃m seruitutis iterũ inti¬
more : sed accepistis sp̃m adoptio¬
nis. ꝑquẽ scilicet iam non peccati
penã seruos comprimit: sed amoꝵ
iusticiȩ liberos reddit. Necesse ẽ
omĩ conuerso. ut post timorem
consurgere ad caritatem dĩ debe.¬
at quasi filius: ne semꝑ subtimore
iaceat quasi seruus. Tunc enim
amorem nr̃ȩ conuersionis ostendi¬
mus : si denuo ut patrẽ diligimꝰ
quem prius seruili mente uere
ut dñm formidabamus. Primordia
conuersorum blandis refouenda
sunt modis: ne si ab asꝑitaite inci¬
piant exterriti ad priores lapsus
recurrant. Qui enim conuersũ
sine lenitate erudit. ex asperare
potius quã corrigere nouit. Con¬
uersus quisq antea ab oꝑe corri¬
gendus ẽ postea uero a cogitatio¬
ne : ut prius refrenet prauum
actum. deinde appetitũ ac delic̾¬
tum: ut quod iam in oꝑe ñ apparet

Expanded text:
autem timet, poenam habet, et non est autem timet, poenam habet, et non est perfectus. Unde et Apostolus: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis ; per quem scilicet jam non peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
item multi apđ homines electi
putantur: et apđ dm̃ rȩꝓbi exis¬
tunt. S alomone dicente. Uidi
inquit impios sepultos: quicum
aduiuerent in loco scõ erant. et
laudabantur inciuitate. quasi
iustorum oꝑum. Hullus ergo se
rimodum genus est conm̃.¬
uernionis ad dm̃. inchoatio¬
nis cum dulcedine: mediectitis
cum labore. ꝑfectionis cũ requie.
sed tamen plerumq alii incipiunꝰ
ante exfletu in choet percatorũ.
et sic transeat ad desideriũ suꝑnoꝵ.
Pr̾ius enim lacrimis purganda sunt
uitia que gessimus: et tunc mun¬
data mentis aciȩ. id quod querimꝰ
contemplemur. ut dum antea flen¬
do peccati a nobis caligo detergit᷑.
mundatis cordis oculis libere suꝑna
inspiciantur. Ante necesse est timo¬
re conuerti addm̃: ut metu fu¬
turarum pęnarum carnales illece.¬
brȩ deuincantur. Deinde opor¬
tet abiecto timore. ad amorem
uitȩ ȩt̾̃ne transire. Perfecta enĩ
caritus. foras mittit timorẽ. Qui

Expanded text:
item multi apud homines electi item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se um. 1. Trimodum genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore converti ad Deum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui
Abbreviated transcription (Latin):
maxillas eorum constringes. qui
non adpximant adte. Merique
autẽ dũ deuotione ñ conuertun¬
tur. plage stimulis feriunt᷑ : qui
tamen nec subuerbere sentiunt.
ut aliquatenus corrigant᷑ Sicut
Egrptus qui et pęnas dedit : et
emendare nequiuit. De talib
enĩ ait ꝓpħa. Percussisti eos et
non doluerunt. attriuisti. et ren-¬
nuerunt accipere disciplinam.
Ionnulli uiri seculares elatione men¬
tis tumentes: p̾modum conuersi
addm̃ religiosa secunt᷑ obendien¬
tia. xp̃m. Et qui antea celsitu¬
dine mundiali tumebant. postea
ipsam elationẽ instudio humilita.¬
tis commutant. Quidã funt qui
iam secretim conuersi sunt quorũ
conuersio quia ñpcedit adpubli¬
cum. apud estimationem huma-¬
nãm quales. fuerunt tales adhuc
eẽ putantur : lam tamen indi oc¬
culis surrexerunt. Itemͣ quidam
adhuc humano iudicio stare cernun¬
tur : iam tamen indĩ oculis cecide¬
runt. Multi apud homines repro¬
bi sunt : et apud dm̃ electi. atque

Expanded text:
maxillas eorum constringe, qui maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut Aegyptus, qui et poenas luit, et emendari nequivit. De talibus enim ait propheta: Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque
Abbreviated transcription (Latin):
corrigendi amalo. scđs faciendi
bonum : tercius consequendõ boni
oꝑis premium. Nam quod ait pro¬
pheta. solue fasciculos deprim̃tes.
mali ẽ emendatio. Qđ uero adie¬
cit. frange esurienti panẽ tuum:
oꝑis bomꝰ ẽ actio. In eo uͦ qđ sub¬
ungit. tunc erumpet matutinũ
lumen tuum: oꝑis boni ẽ retributio.
Ergo ñpficit facere bonũ : nisi cor¬
rectum fuerit malũ. nec poterit
quisquam ad contemplationem
dĩ ꝓficere :: nisi prius inbonis studu¬
erit actibus exercere. Multismodiᷤᷤ
terret ds̃ homines. ut uel sero con¬
uertantur : atq exinde magis eru¬
bescant. quod tamdiu expectati
sunt ut redirent. Nam nunc minis.
nunc plagis. nunc reuelationibus
quosdã concutit: ut qui uoluntate
conuerti despiciunt. terrorib cor¬
rigantur. Merique exscla mentis
deuotione conuertuntur ad dm̃.
Non nulli uero coacti plagis con¬
uertuntur. qui exdeuotione non
conuertebantur : iuxta capitulũ
psalmidicentis. Infreno et camo

Expanded text:
corrigendi a malo; secundus, faciendi corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ante uenturi exitus diem.
quia eccenunc tempus acceptabi¬
le : ecce nunc dies salutis. Qualib
nisi conuersis qui ꝑhumilictitẽ ad
paruulorum transeunt imitatio¬
nem : Dequib dicitur. talium ẽ
regnũ cęlorum. Nemo ꝑpendere
potest qucinti sit ponderis in ius¬
ticia. uel quanti fulgoris radio
iusticia clareat. nisi qui prius toto
mentis nisu conuertatur ad dm̃:
quatinꝰ ipso lumine quo illustrat᷑.
et suã feditatẽ agnosccit: et lum̃
quod cęco corde non intuebatur
in telligat. Tuns autẽ in adtingi¬
bilem indelligi posse iusticiam:
dum eam quisq sequi conuers
tep̃ctiuerit. Quia non intelligit᷑.
nisi cum uidetur. Iudiciũ quod
in hominis potestate consistit:
conuersionis ẽ gr̃a. ꝑquã nosmet¬
ipsos iudicamus : quando flentẽ
mala nr̃a punimus. Et bono qđ
ex dõ nobis ẽ. solidius inhȩremus.
Tripertitus de scribitur eẽ unius¬
cuiusq conuersi ꝓfectus. idẽ pͥmꝰ

Expanded text:
nisi ante venturi exitus diem? nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus dicitur: Talium est enim regnum coelorum . 4. Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuscujusque conversi profectus, id est, primus,
Abbreviated transcription (Latin):
uult nec ei datur ut sit bonus.
ste nascitur in errore et moritur:
ille inbono quocȩpit usq infinẽ
ꝑdurat. tam diu iste stat quousq
cadat : ille diu male uiuendo in
Uult nocere malus: et ualet. Iste
uult dõuacare et scło impeditur
Ille negocis implicciri cupit. nec
ꝑficit. Domincitur malus bono.
bonus dãpnat᷑ ꝓimpio: impius
honoratur ꝓiusto. Et inhac tanta
obscuritate ñualet homo diuinã
p̾̃scrutari dispositionẽ: et occultũ
predestinationis perpendere ordi
mittitur sed ꝑseuerantib datur:
sicut scriptũm est. Quiꝑseuera.¬
uerit usque infinem: hic saluus
erit. Tunc enim placet dõ nr̃a con¬
uersio quando bonum qđ inchoamꝰ
ꝑseueranti fine complemur. Nam
sicut scriptum est ue hii qͥsustinen¬
tiam ꝑdiderunt: id est opus bonũ
ñ consũmauerunt. indulgentiam
peccatorum: sciendũ ubi quando
uel qualibus datur. ubi quippe
nisi intra excłam catholicã: qͣnͣdo

Expanded text:
vult, nec datur ei ut sit bonus. vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in c praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinmittitur, sed perseverantibus, sicut scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit 2. Tunc enim placet Deo nostra conversio, quando bonum, quod inchoamus, perseveranti fine complemus Nam sicut scriptum est: Vae his qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando,
Abbreviated transcription (Latin):
est p̃destinatio. siue elecꝰ¬
torum adrequiem siue reꝓborũ
ad mortem. Utraq diuin̾o agit᷑
iudicio ut semꝑ electos suꝑna
et interiora sequi faciat: semper¬
q reꝓbus ut infima et exteriora
delectentur. deserendo ꝑmittat
Sicut ignorat homo terminũ luciꝰ
et tenebrarũ. uel utriusq reiqͥs
finis sit ita plenius nescit. quis
ante suum finem luce iusticiae
p̃ueniatur. uel quis peccatorum
tenebris usque insuũ terminum
obscuretur : aut quis post lapsũ
tenebrarum conuersus resurgat
adlucem. Cuncta hec dõ pateds:
hominẽ uero latent̃. Quã uis
iustorũ conuersatio in hac uita
ꝓbabilis sit: incertum tamen
hominib eẽ adquem sint finẽ
p̃destinati. sed omĩa reseruari
futuro examini. Mira dispositio
est suꝑnę distributionis. ꝑ quã
hic iustus amplius iustificatur:
impius amplius sordidatur. Ma¬
lus adbonum aliquando con-¬
uertitur : bonꝰ admalũ aliqͣndo
reflectitur. Uult quis eẽ bonus
ei qui uult eẽ bonus: alius nec

Expanded text:
est praedestinatio, sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus,ei qui vult esse bonus; alius nec
Abbreviated transcription (Latin):
multi suꝑna respecti grã in extremiᷤ
suis addm̃ reuertuntur ꝑpęniten.¬
tiam. Et quȩ cumq mala gesseruis
cotidianis fletib purgant. atq in
bonis factis male gesta commutans.
quib iustę totum qđ deliquerant
ignoscitur : quia ipsi qđ male ges
serunt. pęnitendo cognoscunt. In
uita hominis: finisquȩrenda est.
qm̃ ds̃ non respicit quales antea
uiximꝰ : sed quales circa finẽ uitae

Expanded text:
Multi superna respecti gratia in extremis Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignoscituserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã extitit ꝑdita. sicut deꝓdigo
filio qui mortuus fuerat et rȩuixit:
perierat et inuentus ẽ. decuiꝰre.
gressu magnum fit gaudiũ patris.
ñ aliter coram dõ et angłis copiosiꝰ
ẽ gaudiũ de eo quia periculo libat᷑.
quã deeo quinumquã nouit pec¬
cati periculum. Quanto enĩ con¬
tristat resꝑdita : tanto magis si
fuerit inuenta letificat Sicut in
euuangłio pastor ille exultat: qͥ
ꝑditamꝰ ouem inuentam humeris
suis gaudens reportat. Nullus de¬
sꝑare debet ueniã. etiã si circa finẽ
uitȩ ad pęnitentiã conuertatur:
unum quẽq enĩds̃ desuo fine non
deuita p̃terita uidicat. Hoc quippe
et legis testimonio edocetur. qđ
homo de suo extremo iustificetur
quando ds̃ ꝓpt̃ asini pͥmogenita
ouem iussit offerri. hoc ẽ inmun¬
diciam uitȩ prioris: mutandam
in innocentiã bonifinis. Unde et
cauda iubetur offerri in hostiam.
id c̃ uitȩ extrema inpęnitentiam:

Expanded text:
nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus gressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
De desꝑatione peccantium.
oN ꝑ locorum spatia.
.sed ꝑaffectũ bonũ uel malũ: itur rece¬
ditur ue adeo. Neq enĩ ingressu pedũ
sed gressu morũ elongamꝰ uel ꝓpinqua¬
mus addm̃. ꝑpetrare flagitiũ aliqt
mors anime ẽ. contẽpnere pęnitentiã
et ꝑmanere inculpa: descendẽ in
infernum pꝰmortem ẽ. Ergo peccare
ad mortẽ ꝑtinet. desꝑare uero in infer.¬
num descendere. Unde et scriptura
ait. Impius dum in ꝓfundũ maloꝵ
uenerit: contẽpnit. Sepe diabolus
eos quos conuerti ad pęnitentiam
aspicit immanitate scelerũ ꝑculsos
ad desꝑationẽ deducit: ut subtrac¬
ta spe ueniȩ trahat indiffidentiam.
quos ñ potuit retinere ꝑseueranter
inculpa. Sed pęnitens preuidere
debet callidas contrase hostis insi¬
dias. sicq iusticiã metuat ut tam̃
quã uis inmaignis scelerib de mi.¬
sericordia eiꝰ confidat: amplius le¬
tatur ds̃. de anima desꝑata et ali.¬
quando conuersa: quã de ea quȩ

Expanded text:
De desperatione peccantium. 1. Non per locorum spatia, sed per affectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut reuertatur in imicꝰ meus retrorsũ
et expauescens conturbet᷑ cũ me uiderit
Ex pectans autẽ inimicꝰ. in loco quẽmichi
ꝓpt̾ delicta mea p̃parauerat: uideat
conturbetur quia nequaquã uolunta
eius effecĩtiẽ in me. Ita benignissine
ut amator hominum. ita quĩ solus¬
es sine peccato. effunde suꝑme inm̃
ego et hii qͥdiligunt te regni tui ef¬
ficiamur hȩredes et uidentes głam
tuam ad oremus bonitatem tuam.
et diligamꝰ parit̾ qui digni fuerimꝰ
uiderẽ. insatiabilem pulchritudinem
tuam. Gła patri qui fecit nos. et¬
gła filio qui saluauit nos: et gloru¬

Expanded text:
ut avertatur inimicus meus retrorsum, et expavescens conturbet, cum viderit me  tua. Exspectans autem inimicus videre in loco, quem mihi propter delicta mea praeparavit, videat conturbetur, quia nequaquam voluntas ejus effecta est. Ita benignissime, ita amator hominum, ita qui solus sine peccato es, effunde super me ego et hi qui te diligunt regni tui efficiamur haeredes; et videntes gloriam tuam, adoremus bonitatem tuam: et dicamus pariter, qui digni fuerimus videre insatituam: Gloria Patri qui fecit nos, gloria Filio qui salvavit nos, glor
Abbreviated transcription (Latin):
in cor monachi. magnanimitas dei.
rifulgens: sic monachus m̃te sobria
et corde ꝑuigili intempr̃e psalmodiȩ
spinȩ et tribuli in agro obtimo. sic
cogicttiones turpes hac sordide incor¬
de monachi. Sicut cancer serpit¬
animam monachi. Sicut uermis¬
corrumpit lignum. sic inmicitiae
corrũpunt animam moncichi. Sicut
tinea ext̃mincit uestim̃tum : sic de¬
tractio animam montichi. Sic̃ lignũ

Expanded text:
io monachi, longanimitas. sol radians, sic monachus mente sobria et corde pervigili in tempore salutis spinae et tribuli agro opimo, sic et cogitationes turpes pessimae in corde monachi. Sicut tinea extanimam monachi. Noli corrumpit lignum, sic invidia corrumpit animam monachi. Sicut tinea exterminat vestimentum, sic detractio animam monachi. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
et laus in conspectu argłor et hominũ:
humilitas et simplicitas cordis. Głatio
ne eius. Qł atio monachi. mansuetu
do cordis et silentium. Gł atio mona¬
chi. quando dm̃ extoto corde dilexe¬
rit. et primum t̾amquã se ipsum.
Oł acio monachi: abstinentii aescairũ.
et amulti loquio lingue. Gł atiomonachi
quando ꝓximum suum tamquã seipsũ¬
chi : quando uerba eius oꝑib consonans

Expanded text:
et laus in conspectu angelorum et hominum, humilitas, et simplicitas cordis. Gloriatio nibus. Gloriatio monachi, mansuetudo et cordis silentium. Gloriatio monachi, quando Dominum ex toto corde dilexerit, et proximum suum tanquam seipsum. Gloriatio monachi, abstinentia escarum et a multiloquio linguae. Gloriatio monachi, quando proximum suum sicut seipsuchi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
clecti eẽ uidentur et scĩ. Docente
ꝓpħa. Uocabit dñs iudiciũ ad igñẽ:
et deuorabit abissum multã et cõ¬
medet partem domus. Pars quippe
domus deuorabitur. quia illos ctiã
infernus absorbebit: qui nunc se
esse inp̃ceptis cęlestibus głantur.
dequibus et dñs dicit. Multi di¬
cunt michi in illa die dñe dñe :

Expanded text:
ti esse videntur et sancti, dicente Propheta: Vocabit Dominus judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus . Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se esse in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus ait: Multi dicent mihi in illa die: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
num cũ eis qui departe eiꝰ erunt:
in ignem ȩternũ mittendus ẽ. Dũ
sublatus fuerit diabolus ut dãpnet᷑.
multi electi qui incorpore sunt in¬
ueniendi : dñõ ad iudiciũ ueniente
metu concutiendi sunt. uidentes
tali sententia impiũ eẽ punitum.
Quo terrore purgandi sunt. quia
si quid eis ex corpore adhuc peccati
remanserit: metu ipso qđ diabolũ
dãpnari conspiciunt purgabunt᷑.
Hoc est quod ait iob. Cũ sublatus
fuerit : timebunt angłi et extes¬
riti purgabunt᷑. Multos posse¬

Expanded text:
num, cum eis qui de parte ejus erunt, num, cum eis qui de parte ejus erunt, in ignem aeternum mittendus est. Dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur, multi electi, qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum, quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit timebunt angeli, et territi purgabuntur . Multos p
Abbreviated transcription (Latin):
iCut fasciculi lignorum
ad combustionem desimili¬
bus conligantur. ita in iudicii
diem similis culpȩ reos suissimilib
iungere : ut ex aequo pęna constrin¬
gat. quasi infasciculum. quos actio
similes fecit inmalum. Sicut unus¬
quisque sc̃s infuturo iudicio ꝓquan¬
titate uircutum glorificabitur: ita
et unusquisq impius ꝓquantitate
facinorunt condẽpnabitur. Nec
de erit insupplicio futurus cdãpi¬
nationis ordo: seti itixta qualita¬
tem craminum discretia erit pȩ̨na¬
rum: ꝓpħa firmante. Odearorum
quoq suorũ suppliciis. additur etiã
pena defunctis. sicut apud inferos
diuiti sermo p̾dicat euuangelicus.
Sicut ꝓaugenda uidȩ supplicia dicit
etiam psalmus. cõmoti amoueant᷑
filii eius et mendicant. Impii ex
hoc durius in uidicio puniendi suns
mentis dolore. ex quo uisuri sunt ius¬
tos głae beatitudinem meruisse.
Cunctis uidentibus ẽ precipitandũ
diabolus: quando sub aspect̾u
omĩum bonorum angłorũ et homi¬

Expanded text:
icut facisculi lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorifiet unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futuro damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante. De charorum suorum quoque suppliciis additur etiam poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus , sicut pro augendo Judae supplicio dicit etiam psalmus: Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et homi
Abbreviated transcription (Latin):
on faciet infuturũ torũ.¬
cor miserum iustorũ com¬
passione dãpt atorũ condolendi
affectio. ubi tantum erit scõrum
de dĩ contemplatione gaudium:
ut tristicie nullum tribuatur in¬
troitum. Sicut comparat᷑ color
candidus nigro colori. fit pulcrior:
ita et scõrum requies comparata
dãpnationi malorũ gloriosior
erit : sic iusticia in iusticie. sic
pͥii pena. Post resurrectionẽ scĩs
in carne ꝓmissa ẽ cęlorũ ascensio:
dicente ad patrẽ xp̃o. Uolo ut
ubi sum ego : et ipsi sint mecum.
Si enim membra capiti sumus: et
unus inse et innobis unus est. xp̃s :
utiq ubi ipse ascendit. et nos as¬
censuri sumus. Exet liõ eniarus.
DESA DIENTA

Expanded text:
1. Non faciet in futurum cor miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. 3. Sic justitia injustitiae, sic pii poena. 4. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se, et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus. LIBER SECUNDUS. De sapient
Abbreviated transcription (Latin):
ñ humano. Proinde quia miseratio
dĩ occulta ẽ. sine intermissione flere
necesse ẽ: neq enĩ umquã oportet
penitentẽ habere depeccatis securi¬
tatem. Nam securitas negligentiã
parit: negligentia autẽ sẽpe incautum
ad uitia transacta reducit. dũ ꝑpeni.
quȩ libet culpa subrepserit. confestim
delectationes pristinę uitiorũ mentẽ
auidius inrepunt. pulsantesq hominẽ
in consuetis oꝑibus grauiꝰ ꝑtrahunt:
ita ut sint nouissima illiꝰ peiora pͥorib

Expanded text:
n humano. Proinde, quia miseratio n humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. 212 19. Dumquaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora priorib