comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod regni eius dependebat
partibus liberalitate ĩdulsit
regia. Iũitis itaq tũ uiunemado
uirib childericus inde ꝓgressus
egidiũ acie superatũ regno
decedere compulit. Qui expulsꝰ
suessionem ciuitatẽ petut. reliqͦ¬
q quoad uixit tp̃e mibi deguit
Eo aũt pñti lumine casso sia¬
grius filius eius eãdem urbẽ
hereditario iure possedit.
Hildericus uero cũ et
manu promptus, et
consilus esset prouidus cum
adouagrio saxomũ rege aure¬
lianis pugnãs uictor extitit.
Quem fuga lapsũ andegauis
usq ꝑsequens cũ eũ nõ repe¬
risset. ip̃am urbẽ oppugnãs
cepit. paulũ romanarũ co¬
mitem partiũ interemit. Sicq
regni tmĩos aurelianensem
ac demũ andegauensẽ usq
ciuitatẽ dilatare haud segniter
procurauit.
gorũ regis uxor cogno¬
stens childericũ paternũ rece¬
pisse regnũ ad eũ pͥori abiecto
uiro ire contendit. Dicebatur
aũt̃ idem pͥnceps consuetudinẽ
stupri cũ ea habusse dũ ap̾

Expanded text:
quod regni ejus dependebant quod regni ejus dependebant partibus, liberalitate indulsit regia. Junctis itaque cum Winomado viribus, Childericus inde progressus, Egidium acie superatum regno decedere compulit. Qui expulsus Suessionem civitatem petiit, reliquoque quoad vixit tempore inibi deguit. Eo autem praesenti lumine casso, Siagrius filius ejus eamdem urbem haereditario jure possedit. Childericus vero, cum et manu promptus et consiliis esset providus, cum Adovagrio, Saxonum rege, Aurelianis pugnans victor exstitit. Quem fuga lapsum Andegavos usque persequens, cum eum non reperisset, ipsam urbem oppugnans cepit. Paulum Romanarum comitem partium interemit. Sicque regni terminos Aurelianensem ac demum Andegavensem usque civitatem dilatare haud segniter procuravit. gorum regis, uxor, cognoscens Childericum paternum recepisse regnum, ad eum, priori abjecto viro, ire contendit. Dicebatur autem idem princeps consuetudinem stupri cum ea habuisse, dum apud
Abbreviated transcription (Latin):
regi illatarũ. quem sit ubi
gentiũ ĩueniri posse stiremus
supplices legatos m itteremus
exorantes ut suũ rediret ad
regnũ. Ille cõuenientia regi frã¬
corũ persentiscens studia. fidelẽ
per puerũ dimidũ̃ ei dirigit
aureũ. tuiꝰ partem mediam
abenti dederat ĩsigmũ. lega¬
toq hec illi dicere iussit. Reuer¬
tere iam nĩc ut desideratus
dñs ac ut felix utere regno
tuo. Qua legatione childericꝰ
accepta ouans patriam repe¬
tit. et e medio itmeris mittit
qui uiunemado aduentũ mĩ¬
ciet suũ. et edicat ut sͥ festi¬
nato occurrat. Quod ille iũctis
sibi francorũ procerib matu¬
rato impleuit. et apud castrũ
cui nomen barrũ est ei occͣrit.
Preceperat porro p̾fatus dux
barrensibus ut cũ sũmo honore
regem aduementẽ exciperẽt
Cuiꝰ ip̃i precepto parentes
honorificentissime eũ obiuã
progressi susceperũt. Quod
rex pro omine accepit gratãter¬
qr eorũ obsequio usus tributũ

Expanded text:
regi illatarum, quem sicubi regi illatarum, quem sicubi gentium inveniri posse sciremus, supplices legatos mitteremus exoratum ut suum rediret ad regnum. » Ille convenientia regi Francorum persentiscens studia, fidelem per puerum dimidium ei dirigit aureum, cujus partem mediam abeunti dederat in signum. Legatoque haec illi dicere jussit: « Revertere jam nunc, ut desideratus dominus, ac ut felix utere regno tuo. » Qua legatione Childericus accepta ovans patriam repetit, et e medio itineris mittit qui Winomado adventum nuntiet suum, et edicat ut sibi fetinato occurrat. Quod ille junctis sibi Francorum proceribus maturato implevit: et apud castrum, cui nomen Barrum est, ei occurrit. Praeceperat porro praefatus dux Barrensibus ut cum summo honore regem advenientem exciperent. Cujus ipsi praecepto parentes, honorificentissime eum obviam progressi susceperunt. Quod rex pro omine accepit, gratanterque eorum obsequio usus, tributum,
Abbreviated transcription (Latin):
uesanis ĩsedit ammis ut
expulso ciue dnãtiu uos su¬
perbi subderetis aduene. S
dicturi estis infrenatã eius
luxuriam uobis pudori fiusse
Ut quid gͦ de huiꝰ feritate
causamimi quem illi p̾ferendũ
estimauistis. Spreuistis Regẽ
uestra de gente creatũ. qui beni¬
gnus natura benignior etiã
abolita potuit ẽẽ lastiuia. Et
elegistis tyrãmĩ ob hoc uel
maxime ꝑtimescendũ quod
genꝰ externa habeat natõe
deductũ. Aĩalia sane ratione
cyconiis aliem duces placẽt
sangiũs que uentri dedite
aliarũ se tuent᷑ periculo auiũ.
Uerũ si concilus decreuistis pa¬
rere meis Redeũdũ in grãm
censeo et placandũ pͥncipis
ann expulsione offensũ. Durũ
terte iudico unius non posse
perpeti luxuriã et tantorum
perferre nobiliũ perditionẽ ci¬
uium. His illi ammati uerbis
simul et attrocitate facti ꝑmoti
quo p̾mores regi pessũdari ui¬
debãt uunemado dixerũt.
Pemtet nos ĩiuriaꝵ proprio

Expanded text:
vesanis insedit animis, ut, vesanis insedit animis, ut, expulso cive, dominatui vos superbi subderetis advenae? Sed dicturi estis infrenatam ejus luxuriam vobis pudori fuisse. Ut quid ergo de hujus feritate causamini, quem illi praeferendum aestimavistis? Sprevistis regem vestra de gente creatum, qui benignus natura, benignior etiam abolita potuit esse lascivia, et elegistis tyrannum, ob hoc vel maxime pertimescendum, quod genus externa habeat natione deductum. Animalia sane, ratione ciconiis alieni duces placent sanguinis, quae, ventri deditae, aliarum se tuentur periculo avium. Verum si consiliis decrevistis parere meis, redeundum in gratiam censeo, et placandum principis animum expulsione offensum. Durum certe judico unius non posse perpeti luxuriam, et tantorum perferre nobilium perditionem civium. » His illi animati verbis, simul et atrocitate facti permoti quo primores regni pessundari videbant, Winomado dixerunt: « Poenitet nos injuriarum proprio
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ ei suspectã fore po¬
tenciam cumulare et ip̃e
u̾bis quib poterat ĩiudie
simultates non cessabat. Suadet
gͦ tributi onere eos oppͥmi
oportere. Sed perpendẽs hac
eos ĩiuria nõ flecti qn ut
ceperãt odio childericũ. honore
egidiũ dignũ acclamarent:
egidio sic locutus est. Ita ĩqͥt
francorũ frangere quibis cõtu¬
maciam si aliquos potentiũ
gladio peremeris. Egidius id
illi cõmutit negotii. Uuinomadꝰ
oportunã nactus occasionem
quos infestiores fiusse childico
cognouerat cͥmib ĩsimulatos
egidio mittit puniendos. Ille
ut reos imperialis maiestatis
gladio puniri iubet. hac regis
ĩmanitate ꝑmoti franci. uiuno¬
madũ ab hoc concilio ĩmunẽ
estimãtes querelã ei suã depro¬
mũt. Ille mirari se dicit uariã
eorũ mutabilitatẽ mentiũ
ut de eius nũt crudelitate
querant᷑. quem tanto ante
precomo Dignũ iudicassent.
Siul qz hac eos orõne cõue¬
nt. Que ĩquit demẽtia uest̾s

Expanded text:
Francorum ei suspectam fore poFrancorum ei suspectam fore potentiam, cumulare et ipse verbis, quibus poterat, invidiae simultates non cessabat. Suadet ergo tributi onere eos opprimi oportere. Sed perpendens hac eos injuria non flecti quin, ut ceperant odio Childericum, honore Egidium dignum acclamarent, Egidio sic locutus est: « Ita, inquit, Francorum frangere quibis contumaciam, si aliquos potentium gladio peremeris. » Egidius id illi committit negotii. Winomadus opportunam nactus occasionem, quos infestiores fuisse Chiderico cognoverat, criminibus insimulatos, Egidio mittit puniendos. Ille, ut reos imperialis majestatis, gladio puniri jussit. Hac regis immanitate permoti Franci, Winomadum ab hoc consilio immunem aestimantes, querelam ei suam depromunt. Ille mirari se dicit variam eorum mutabilitatem men ium, ut de ejus nunc crudelitate querantur, quem tanto ante praeconio dignum judicavissent. Simulque hac eos oratione convenit. « Quae, inquit, dementia vestris
Abbreviated transcription (Latin):
et si quidem francos tͥ cõciliare
potuero hoc tibi erit signũ.
Dũ hãc tibi misero parten
et cõuenire sͥ utrasq cõtig̾it
aiaduertas oportebit rodem
m ͦ cõuemencia ppłi studia
tibi cõgruere. Reditũ gͦ ad
patriam accelerabis tuã. ut
regnũ quo nũc pͥuaris reci¬
pias. Post hec x̾ba childericꝰ
thorigã ut p̾libatũ est petut.
ffranci uero ĩmemores ĩuriaꝵ
quas romanis ĩtulerãt egidiũ
patriciũ qui a romannis tuende
gallie curã susceperat regem
sibi statuũt. Ceca mẽs hom̃
eũ sͥ putare consulere tui ip̃e
mala nõ desinit irrogare. Nã
quo pacto is bñ illis cõsultũ
uellet ciiꝰ agros igne ppłm
gladio. urbes uastatione ꝓtri¬
uerãt. Uuinomadus sane u̾suta
tallens astucia et ad que añn
intenderat efficere satis prom¬
ptus in breui amicicie egidii
ĩhesit. Cui ille familiarissimũ
sibi estimãs amicorũ se suaq
om̃a credebat concilia. Uiuno¬
madus itaq presentiscens

Expanded text:
et si quidem Francos tibi conciliare et si quidem Francos tibi conciliare potuero, hoc tibi erit signum, dum hanc tibi misero partem, et convenire sibi utrasque contigerit, animadvertas oportebit eodem modo convenientia populi studia tibi congruere. Reditum ergo ad patriam accelerabis tuam, ut regnum, quo nunc privaris, recipias. » Post haec verba Childericus Thoringam, ut praelibatum est, petiit. Franci vero immemores injuriarum quas Romanis intulerant, Egidium patricium, qui a Romanis tuendae Galliae curam susceperat, regem sibi statuunt. Caeca mens hominum eum sibi putare consulere, cui ipse mala non desinit irrogare! Nam quo pacto is bene illis consultum vellet, cujus agros igne, populum gladio, urbes vastatione protriverunt? Winomadus sane versuta callens astutia, et ad quae animum intenderat efficere satis promptus, in brevi amicitiae Egidii inhaesit. Cui ille, familiarissimum sibi aestimans amicorum, se suaque omnia credebat consilia. Winomadus itaque, praesentiscens
Abbreviated transcription (Latin):
eicitur. Qui expulsus regẽ
thoringorũ bissinũ noĩe expe¬
tũt. tutã sibi apud eũ latebrã
fore autumãs. nec spe sua
frustratus est. Nã cũcto exilii
sui tp̃e cũ rege cõuersatus
honorifico apud eũ loco habitꝰ
est. Erat ei quidam e francor
proceribus familiaritatis
Uinculo colligatꝰ noĩe uiuno¬
madus. cuiꝰ ille omĩa agebat
consilio. dũ adhuc regni poti¬
ret᷑ sceptro. Hũc g ͦ euocans
aĩositatem francorũ sese regno
pellere minitantiũ edicit. quid
facto opus sit consulit. Ille nre
eorũ cedendũ suadet. ne si
ꝑmanendũ putaret augeret
potius odĩi ꝙͣ minueret
humam dicens ingenii mor̃e
esse presentie alicuiꝰ Inuidẽ
absencie compati. Se Interini
du ille quoquo locorũ ĩmorat᷑
dĩos gentis ꝑtemptaturum
pollicet᷑ persuasurũ ut tũ eo
in gr̃ãm redeãt. Diuidens q
aureũ. sibi mediũ retinet. me¬
diũqz illi confert dicens. Dus¬
cipe mediã hiiꝰ aurei partem

Expanded text:
ejicitur. Qui expulsus, regem ejicitur. Qui expulsus, regem Thoringorum, Bissinum nomine, expetiit, tutam sibi apud eum latebram fore autumans. Nec spe sua frustratus est. Nam, cuncto exsilii sui tempore, cum rege conversatus honorificoque apud eum loco habitus est. Erat ei quidam e Francorum proceribus familiaritatis vinculo colligatus, nomine Winomadus. Cujus ille omnia agebat consilio, dum adhuc regni potiretur sceptro. Hunc ergo evocans, animositatem Francorum sese regno pellere minitantium edicit; quid facto opus sit consulit. Ille irae eorum cedendum suadet, ne, si permanendum putaret, augeret potius odium quam diminueret, humani dicens esse morem ingenii praesentiae alicujus invidere, absentiae compati. Se interim, dum ille quoquo locorum immoratur, animos gentis pertentaturum pollicetur persuasurumque ut cum eo in gratiam redeant. Dividensque aureum, sibi medium retinet, mediumque illi confert dicens: « Suscipe mediam hujus aurei partem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec clodione rege¬
uita decedente meroneꝰ
eius affinis regem francorũ
gubernacula suscepit. Regna¬
uit aũt clodio per xx anorũ
curricula. Qua tempestate
etiam hum rhenũ trãseũtes
methis ciuitatem concremãt.
treueris diripĩt. tungrense
deuastant territoriũ Ita per
totam galliam seua bellorũ
exardescebãt incendia. Ubiq
luctus. Ubiq dolor. et plurima
mortis ymago. Aurelianensẽ
quoq adeutes urbem obsidione
claudũt. Et ne quis tute egre¬
diat᷑ portis custodia uallatis
studioso conamine prouidẽt
Erat tũc tpĩs eiusdem cĩtatis
presul uirtute admirabilis
amanꝰ. cuiꝰ meritis et oroib
ĩmanissimas hunorũ phalãges
om̃ipotencia xp̃i Ita ꝓtriuit
ut quibus profugi habitant
corũ hac luce casso
childericus filius eius solio
sublimat᷑ regio. huiꝰ regni
pͥmordia quibusq honis dete¬
standa fuere. Hic nãq cirta
francos nequiter agens cum
filias nobiliũ incestu conta¬
minare non desisteret regno

Expanded text:
ost haec, Clodione regeta decedente, Meroveus ejus affinis regni Francorum gubernacula suscepit. Regnavit autem Clodio per 20 annorum curricula. Qua tempestate etiam Hunni Rhenum transeuntes Metis civitatem concremant, Treviris diripiunt, Tungrense devastant territorium. Ita per totam Galliam saeva bellorum exardescebant incendia. Ubique luctus, ubique dolor, et plurima mortis imago. Aurelianensem quoque adeuntes urbem obsidione claudunt, et ne quis tute egrediatur, portis custodia vallatis, studioso conamine provident. Erat tunc temporis ejusdem civitatis praesul, virtute admirabilis, Anianus. Cujus meritis et orationibus immanissimas Hunnorum phalanges omnipotentia Christi ita protrivit, ut quibus profugi habitent corum hac luce casso, Childericus filius ejus solio sublimatur regio. Hujus regni primordia quibusque bonis detestanda fuere. Hic namque contra Francos primum nequiter agens, cum filias nobilium incesto contaminare non desisteret, regno
Abbreviated transcription (Latin):
aurora circũdati mollibus
usq ad terciam diei horam
sompnũ capiebant. Cũq in
talibus usarent᷑ dẽũ post t̾ga
ponentes/ ip̃i quoq adeo post¬
positi iram eius incurrerũt
ut in sequẽtib demõstrabimus
pitauensem peruasit
urben fideles q nepotis sui
iuidelicet childeberti regis cũ
ẽnõdio duce ab eius sũt hõibu
pulsi. Ennodius itaq exilio
trusus facultatibus fisto subattis
post anũ patrie et suis reddi¬
tus est rebus. Dacho auten
gadarici filius relito chilperico
dũ ubiq uagaret᷑ adracoleno
duce qui dicebat᷑ industͥus frau¬
de captus est. iurãte sibi ꝙ nõ
interficeret᷑. Cũ uero ẽũ ad
regem ꝑduxisset egit ut interi¬
meret᷑. Quod ubi dacho in cu¬
stodia positus agnouit cõfessꝰ

Expanded text:
aurora, circumdati mollibus aurora, circumdati mollibus usque ad tertiam diei horam somnum capiebant. Cumque in talibus versarentur, Deum post terga ponentes, ipsi quoque a Deo postpositi iram ejus incurrerunt, ut in sequentibus demonstrabimus. Pictavam pervasit urbem, fidelesque nepotis sui, videlicet Childeberti regis, cum Ennodio duce, ab ejus sunt hominibus pulsi. Ennodius itaque exsilio trusus, facultatibus fisco subactis, post annum patriae et suis redditus est rebus. Dacco autem Gadarici filius, relicto Chilperico dum ubique vagaretur, a Draccoleno duce, qui dicebatur Industrius, fraude captus est, jurante sibi quod non interficeretur. Cum vero eum ad regem perduxisset, egit ut interimeretur. Quod ubi Dacco in custodia positus agnovit, confessu
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ et cũcta que habebãt alstu¬
lit. et ip̃os in duobus monaste¬
riis a se procul diuisis pm̃am
agere instituit. mãdans ꝓpͥis
iudicibus circũ ea loca cõsti¬
tutis ut eos cũ sũma armator
cautela custodirent. ne forte
laberent᷑. Tũt forte seniore
ex filus regis egrotante acte¬
dentes quidam familiariũ eius
ad eũ suaserũt. ut p̾fatos ẽp̃os
ad ꝓprias iuberet regredi eccle¬
sias ne fortassis ob eorũ damp¬
nationẽ ira dei suꝑ domũ ĩcũ¬
beret pͥncipis. Cũq rex petita
nõ abnuisset ualonius et sagit¬
tarius regressi ad sua tã exi¬
mios sancte religionis cultores
se ostendebãt ut quotidie totũ
ex ordine psalteriũ recitando
nũꝙͣ a psalmodia cessare ui¬
derent᷑. Qui tamen post pau¬
lulũ ad suũ in tantũ reuersi
sũt nomitũ ut formtatiom et
ebrietati inẜuientes dũ clerici
matutmos psallerent hymnos
ip̃i adhuc in cõuiuis positi uina
flagitarent. Incipiente autẽ

Expanded text:
eorum et cuncta quae habebant abstueorum et cuncta quae habebant abstulit et ipsos in duobus monasteriis a se procul divisis poenitentiam agere constituit, mandans propriis judicibus circum ea loca constitutis ut eos cum summa armatorum cautela custodirent, ne forte elaberentur. Tunc forte seniore ex filiis regis aegrotante, accedentes quidam familiarium ejus ad eum, suaserunt ut praefatos episcopos ad proprias juberet regredi Ecclesias: ne fortassis ob eorum damnationem ira Dei super domum incumberet principis. Cumque rex petita non abnuisset, Salonius et Sagittarius regressi ad sua, tam eximios sanctae religionis cultores se ostendebant ut quotidie totum ex ordine Psalterium recitando, nunquam a psalmodia cessare viderentur. Qui tamen post paululum ad suum in tantum reversi sunt vomitum ut fornicationi et ebrietati inservientes, dum clerici matutinos psallerent hymnos, ipsi adhuc in convivio positi vina flagitarent. Incipiente vero
Abbreviated transcription (Latin):
detulerũt iubentia ut suis
restituerẽt᷑ locis. Quos rex xbis
corripiens ad ꝓpͥas iussit urbes
redire. at illi cũ uictore pacẽ
facientes hoĩes qui ei ĩuirias
irrogauerãt direxerũt ut ip̃e
in eis ulcisceret᷑. Qui dm̃ p̃cepti
menior nõ reddens mala pro
malis illesos dimisit ad ꝓpria
Dalomus demq et sagittariꝰ
pessimis quotidie adierentes
peiora in expeditõe quam
mũmolus cõtra longobardos
egit ꝑgentes multa ꝑpetrarũt
homicidia. In cuub pari in ͦ
suis ita crudeliter seiuebant
ut multos usq ad effusionẽ
sangiũis cederent. Quod ubi
regi gũtrãno nũciatũ est eos
exhiberi p̾cepit a p̃ñtia tñ
sua usq ad audienciam susti¬
nere. hoc sagittari ꝯ adeo idi¬
gne tulit. ut de rege indigna
loquens publice procdamaret
filios regis nõ fore regnatures
eo ꝙ mater eorũ ex magna¬
charii fuisset familia. Erãt nãq
adhuc filii regis suꝑstites. pp̃
hoc rex ni ira cõmotus equos

Expanded text:
detulerunt, jubentia ut suis detulerunt, jubentia ut suis restituerentur locis. Quos rex, verbis corripiens, ad proprias jussit urbes redire. At illi, cum Victore quidem pacem facientes, homines qui ei injurias irrogaverant direxerunt ut ipse in eis ulcisceretur. Qui Dominici praecepti memor, non reddens mala pro malis, illaesos dimisit ad propria. Salonius denique et Sagittarius, pessimis quotidie adjicientes pejora, in expeditionem, quam Mummolus contra Longobardos egit, pergentes, multa perpetrarunt homicidia. In civibus pari modo suis ita crudeliter saeviebant ut multos usque ad effusionem sanguinis caederent. Quod ubi regi Guntranno nuntiatum est, eos exhiberi praecepit, a praesentia tamen sua usque ad audientiam sustinere. Hoc Sagittarius adeo indigne tulit ut de rege indigna loquens, publice proclamaret: « Filios regis non fore regnaturos, eo quod mater eorum ex Magnacharii fuisset familia. » Erant namque adhuc filii regis superstites. Propter hoc rex ira commotus, equos
Abbreviated transcription (Latin):
prepararet. quod ille tũt quidẽ
despectui habuit. Quo tp̃e sinister
ppłi rumor aduersus salomũ
et sagittariũ epõs surrexit. hos
secũdus uicetius lugdunẽsis
antistes enuttritos pomo quidẽ
dyacomi deinde sacerdocii eos
gradibus insigniuit. Et salomiũ
quidem ebreduni. sagiltariũ
uatabãt. Et in tantũ eorũ ex¬
creuit malicia ut suꝑ uictorem
trecassinũ antistitem natalicii
sui Diem festũ agentem cũ
cohorte irruentes militari. eiꝰ
uestimẽta scindentes famulos
cesos fugantes apparatũ pran¬
dii omñẽ raperent. et ip̃m cũ
hac cõtumelia solũ relĩqrẽt
Qua causa ad aures gũtrãm
regis delata ex eus iussu
collecta est synodus apud
lugdunũ quo presidente sancto
incecio hos cõuictos a propriis
expulit sedibus. Unde illi grauit̾
indignati regis grãm grauiter
acquirentes acceptis ab eo epłis
ad papã romanũ iohẽm ꝓfecti
sũt. Cui ꝑsuadentes se ĩuiste
dampnatos sc̃pta eius ad reg̃ẽ

Expanded text:
praepararet. Quod ille tunc quidem praepararet. Quod ille tunc quidem despectui habuit. Quo tempore sinister populi rumor adversus Salonium et Sagittarium episcopos surrexit. Hos sanctus Nicetius Lugdunensis antistes, enutritos, primum quidem diaconii, deinde sacerdotii eos gradibus insignivit. Et Salonium quidem Ebreduni, Sagittarium vacabant. Et in tantum eorum excrevit malitia ut super Victorem Tricassinum antistitem, natalitii sui diem festum agentem, cum cohorte irruentes militari, ejus vestimenta scindentes, famulos caesos fugantes, apparatum prandii omnem raperent et ipsum cum hac contumelia solum relinquerent. Qua causa ad aures Guntranni regis delata, ex ejus jussu collecta est synodus apud Lugdunum, qua praesidente sancto Nicetio, hos convictos a propriis expulit sedibus. Unde illi graviter indignati, regis gratiam sibi acquirentes, acceptis ab eo epistolis ad papam Romanum Joannem profecti sunt. Cui persuadentes, se injuste damnatos, scripta ejus ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
Orro Guntrannꝰ rex¬
burgũdiom̃ childeberto
regi austrasiorũ nepoti suo ut
entibus sit est locutus. Euemt
meis prepedientibus peccatis
ut ex me genitis carerẽ filiis
Unde iͥ ꝓpriis orbato heredib
necesse est adoptare extraneos
quibus partos relinquã thesau¬
ros. Optimũ itaq iudicaui te
om̃i hũana tarne mͥ carior
nepos childeberte eligere qui
et mei successor regni et cõgre¬
gati esses possessor thesauri.
Quapp̃ maneat oro que int̾
prem ac filiũ debet manere
Dilectio. Uns nos protegat
clipeus. Una contra adũsantes
tueat᷑ hasta et ab hodierno et
deinceps talis inter nos ꝑmane¬
at caritas ut si dante deo filioe
procreauero te tamen a iure
nõ secernã hereditario. his dictis
et proceribus childeberti pro
respondentibus simul prandentes
et se munerib honorãtes ad
sua sũt reuersi. Uerũtamẽ lega¬
tos utriq ad chilpericũ regemi
miserũt denuĩciantes ut ante ea
que de eorũ regno ꝑuaserat
redderet/ aut se ad belli certamĩa

Expanded text:
orro Guntrannus rexBurgundionum Childeberto regi Austrasiorum, nepoti suo, utentibus sic est locutus: « Evenit, meis praepedientilius peccatis, ut ex me genitis carerem filiis. Unde mihi, propriis orbato haeredibus, necesse est quaerere extraneos, quibus partos relinquam thesauros. Optimum itaque judicavi te, omni humana carne mihi charior nepos, Childeberte, eligere, qui et mei successor regni et congregati esses possessor thesauri. Quapropter maneat, oro, quae inter patrem ac filium debet manere dilectio. Unus nos protegat clypeus, una contra adversantes tueatur hasta; et ab hodierno et deinceps talis inter nos charitas parmaneat, ut si dante Deo filios procreavero, te tamen a jure non secernam haereditario. » His dictis et proceribus Childeberti pro set, simul prandentes et se muneribus honorantes, ad sua sunt reversi. Verumtamen legatos utrique ad Chilpericum regem miserunt, denuntiantes ut aut ea quae de eorum regno pervaserat redderet, aut se ad belli certamina
Abbreviated transcription (Latin):
Audastis dux cũ maxĩa
uit illo tp̃e reclausus
quidam dei ẜuus hospi¬
cius noĩe apud incensem urbẽ
ferreis desuper cicilio tegebat᷑
Ceteris quidẽ diebus purũ panẽ
et paucos dactilos edebat. In

Expanded text:
audastis dux cum maxima  illo tempore reclusus quidam Dei servus, Hospitius nomine, apud Nicensem urbem.onstrictus ferreis, desuper cilicio tegebatur. Caeteris quidem diebus purum panem et paucos dactylos edebat; in
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuare examim. Cui mauritis
S Ihũ inquit bone qui hũamũ
genꝯ tuo sacro redemisti san¬
gũie Iube me mĩc potiꝰ male
cõmissa luere et uẽturi udichi
diem nõ formidare ymo ele¬
ctorũ tuorũ participẽ fac ẽẽ
Tut qui loquebat᷑. Cradat᷑ ait
mauriciꝰ foce militi cũ uxore
et duob filus. Eiugilas enpe¬
rator a somno et iusionẽ secũ
ñe reuoluẽs aduocari uissit
phitippitũ generũ suũ quẽ
aliqñ arripiende tyramdis

Expanded text:
servare examini. » Cui Mauricius: servare examini. » Cui Mauricius: « O Jesu, inquit, bone, qui humanum genus tuo redemisti sanguine, jube me nunc potius male commissa luere, et venturi judicii diem non formidare, imo electorum tuorum participem fac esse. » Tunc qui loquebatur: « Tradatur, ait, Mauricius Focae militi, cum uxore et duobus filiis. » Evigilans imperator a somno, et visionum secum ipse revolvens, advocare jussit Philippicum generum suum, quem aliquando arripiendae tyr
Abbreviated transcription (Latin):
sue aures die noctu q nõ desut
p̾cibus pulsare. ac ut su a m
igmis incendia nõ destitit ĩplo¬
rare Rediens porro p̃fecus
ascitis solitariis imperitori
miciauit dicens quia incole
mͥ ꝙ hũilitatis tue pces ex¬
audiens deus sempit̾na qͥdẽ
qo te puaret głia. uerũtaniẽ
huis tp̃alio honorẽ quo frue¬
ris imperii cũ magna abe
aufferet ignomima Qnuisus
est imperitor qr et si tusito¬
ria nõ effugeret mala mori
perderet tñ preparata iustis
pmia. Ilam ip̃m etiam tali
dignatio. Quadã nocte alto
alto depssus sopore uidit se
enee saluatoris ymagim que
ante fores palatii posita erat
assistere. et uox ex ip̃o ĩcarnati
uerbi caractere audita est
Dicens. Date mauriciũ. Et ap̃p¬
hendentes eũ quidã ignote
forme et claritatis ministri
statuerũt ante pñciam loquẽ¬
tis. Wox q iterũ sonuit int̾ro¬
gans illũ. uid magis eliget
utrũ in isto seculo que nequit̃
egerat recipere. an futuro ea

Expanded text:
sui aures die noctuque non desiit sui aures die noctuque non desiit precibus pulsare, ac, ut sua inignis incendia, non destitit implorare. Rediens porro praefectus a sanctis solitariis, imperatori nunciavit dicens: « Incolae mihi quod humilitatis tuae preces exaudiens Deus, sempiterna quidem non te privaret gloria; verumtamen hujus temporalis honorem, quo frueris, imperii, cum magna a te auferret ignominia. » Gavisus est imperator quia, etsi transitoria non effugeret mala, non perderet tamen praeparata justis praemia. Ac ipsum etiam tali dignatio. Quadam nocte, alto depressus sopore, vidit se aeneae Salvatoris imagini, quae ante fores palatii posita erat, assistere, et vox ex ipso incarnati Verbi charactere audita est, dicens: « Date Mauricium. » Et apprehendentes eum quidam ignotae formae et claritatis ministri, statuerunt ante praesentiam loquertis. Voxque iterum sonuit, interrogans illum: « Quid magis eligeret, utrum in isto saeculo quae nequiter egerat recipere, an futuro ea
Abbreviated transcription (Latin):
et tonstuntmo a fota quo
fure strator prisci pattii octi¬
demq cõtra hostes diras
sepe uictoriã obtimũt. hum
quoq qui et auares appellãt᷑
euis uirtute deuicti sũt. hic
medio imperii sui tp̃e dñ
diuine legi cõtrarias p̃cep¬
tiones ederet et a beato gre¬
gorio frequẽter ãmonitus
ear cdrrig̾e nollet. yuis eidẽ
iuro dei quia factis nõ pote¬
rat ubio ñiurias irrogare
nõ desisteret tali meruit a
dño redargutione coherteri
Quidã monastico scemate ado¬
ꝑtus cõftãtmnopolim degens
exemptã nagnia spatam a
porta ciuitatio usq ad fratuã
gladiatoris que in medio fori
erat posita ꝑferens ꝓmĩtia¬
uit imperatorẽ gladio pume¬
dit. Quod augustus audiẽs
Ualde ꝑtimuit. uocatum Q
quedam p̃fectorii ordis uirũ
sibi familiarissimũ ad sanctos
in suꝑioris egipti heremo ma¬
nentes cũ encenuis cereorũ
at thiimamatũ misit om̃i cũ
deuotõe depostens ut prose
din exorarent clemenciam
Ip̃e quoq pias conditoris

Expanded text:
et Constantino, a Foca, qui fuit strator Prisci patricii, occira hostes dimicans, saepe victoriam obtinuit. Huni quoque, qui et Avares appellantur, ejus virtute devicti sunt. Hic medio imperii sui tempore, dum divinae legi contrarias praeceptiones ederet, et a beato Gregorio frequenter admonitus, eas corrigere nollet, imo eidem viro Dei, quia factis non poterat, verbis injurias irrogare non desisteret, tali meruit a Domino redargutione coerceri. Quidam monachico schemate adopertus Constantinopoli degens, exemptam vagina spatham a porta civitatis usque ad statuam gladiatoris, quae in medio Fori erat posita, perferens, pronuntiavit imperatorem gladio puniendum. Quod Augustus audiens, valde pertimuit, vocatumque quemdam praefectorii ordinis virum sibi familiarissimum, ad sanctos in superioris Aegypti eremo manentes, cum exeniis cereorum ac thymiamatum misit omni cum devotione, deposcens ut pro se Domini exorarent clementiam. Ipse quoque pias Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
ombus faciendã dati sunt
rex bello abstinuit. Domũq
reuersus dimisso exercitu ĩ
iuilla carisiaco hiemauit in qͣ
et natalem dm̃ et pascha cele

Expanded text:
bus faciendam dati sunt, rex bello abstinuit, domumque reversus, dimisso exercitu, in villa Carisiaco hiemavit, in qua et natalem Domini et pascha cele
Abbreviated transcription (Latin):
tate dona ferentes uenerunt
Pax que cũ abular rege sarra¬
cenorũ facta et per triennnũ
ẜ̾uata erat uelut ĩutilis rupta
et cõtra ẽũ iterũ bellũ sustep¬
tum est. Nordbertus epũs et
ricomus comes de cõstãtinopoli
regressi descptionem pacti quã
leo imperator eis dederat de¬
tulerũt. Qui inter cetera t̾re
motũ grauissimũ mẽse augu¬
sto ꝑ cõtiuos quĩq dies ibi
cotigisse retulerũt. quo et ip̃i
urbio edificia complura ceti¬
Ddisse et aliarũ ciuitatũ ppłos
ruims opͤpssos ẽe testati sũt.
S et in gallia xanctones cuu¬
tas aquitama mẽse septẽbris
dr̃ ⁊renusse. Rhenus fluu
alpinis ymbribus auctꝰ ult
solitũ exundauit. Romani cũ
leonem papã egritudine decu¬
buisse uiderẽt. colloca manu
onña predia que idem põtifex
in singularũ ciuitatũ territorũs
nouiter cõstruxit pͥmo dmipiũt
Deinde ĩmusso igne cremãt. Cũ
romã ire statuũt. et que sͥ erep

Expanded text:
tate dona ferentes venerunt. tate dona ferentes venerunt. Pax, quae cum Abulaz rege Sarracenorum facta et per triennium servata erat, velut inutilis rupta et contra eum iterum bellum susceptum est. Nordbertus episcopus et Richoinus comes de Constantinopoli regressi descriptionem pacti, quam Leo imperator eis dederat, detulerunt; qui inter cetera terrae motum gravissimum mense Augusto per continuos quinque dies ibi contigisse retulerunt, quo et ipsius urbis aedificia conplura cecidisse et aliarum civitatum populos ruinis oppressos esse testati sunt. Sed et in Gallia Santones, civitas Aquitaniae, mensdicitur tremuisse. Rhenus fluvius alpinis imbribus auctus, ultra solitum exundavit. Romani, cum Leonem papam aegritudine decubuisse viderent, collecta manu, omnia praedia quae idem pontifex in singularum civitatum territoriis noviter exstruxit, primo diripiunt, deinde inmisso igne cremant, tum Romam ire statuunt, et quae sibi erep
Abbreviated transcription (Latin):
uenerũt. S añꝙͣ illut ue¬
niret idest cũ adhuc domi
esset allatũ est ei quosdam
de pͥmorib romanorũ ad int̾¬
ficiendũ leonem papã in ip̃a
urbe roma conspirasse. ac
deinde cũ huiꝰ cause iudiciũ
ad pontificem ẽẽt delatum
om̃s illius factionis auctores
iussu illius fiusse trucidatos
Quod cũ moleste ferret ordĩatis
tũc sclauorũ et herioldi rebus
Ip̃o q in saxonia dĩmisso cũ
ad franconofurd palaciũ uenis¬
set bernardũ regem ytalie ne¬
potem suũ qui et ip̃e cũ eo in
saxoma fuerat ad cognostendũ
quod nĩciabat᷑ romã mittit.
Is cũ romã uenisset egritudĩẽ
decubuit. Res tñ que comꝑerat
per geroldũ conitẽ qui ad hoc
ei legatus fuerat datus impe¬
ratori mãdauit. Queni legati
pontificis iohẽs epũs silue can¬
dide et theodorus nomenclator
et sergius dux subsecuti De his
que dño suo obiciebant᷑ per
omia imperatori satisfecerũt
Legati sardorũ de carali ciui¬

Expanded text:
venerunt. Sed antequam illuc vevenerunt. Sed antequam illuc veniret, id est cum adhuc domi esset,/adlatum est ei, quosdam de primoribus Romanorum ad interficiendum Leonem papam in ipsa urbe Roma conspirasse ac deinde, cum huius causae indicium ad pontificem esset delatum, omnes illius factionis auctores ipsius iussu fuisse trucidatos. Quod cum moleste ferret, ordinatis tunc Sclavorum et Herioldi rebus ipsoque in Saxonia dimisso, cum ad Franconofurd palatium venisset, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, qui et ipse cum eo in Saxonia fuerat, ad cognoscendum, quod nuntiabatur, Romam mittit. Is cum Romam venisset, aegritudine decubuit, res tamen, quas compererat, per Geroldum comitem, qui ad hoc ei legatus fuerat datus, imperatori mandavit. Quem legati pontificis, Iohannes episcopus Silvae candidae et Theodorus nomenclator et Sergius dux, subsecuti de his, quae domino suo obiciebantur, per omnia imperatori satisfecerunt. Legati Sardorum de Carali civi
Abbreviated transcription (Latin):
duab uicib si albia tñstri
potiusset. s mutatõe subita
aeris mollicie glacie flumĩs¬
tempus adrisit. Tũc om̃s
saxonici conites. om̃sqz abo¬
dritorũ copie cũ legato impe¬
ratoris baldrico sicut iussũ
erat ad auxiliũ̃ herioldo ferẽ¬
dũ tͣnsegidorã fluuiũ in t̾rã
normanorũ uocabulo silendi
ꝑueniũt. Et inde profecti septio
tandem die in loco qui dicit
ii litore atteam castra ponũt
Ibi q statinis triduo habitis
cũ filus godefridi qui cõtra
eos magnis copiis. et dũcẽtap
nauiũ classe comꝑata ni ĩsul¬
la quadã trib milib a cõti¬
nenti separata residebant.
cõgredi nõ auderẽt: uastatis
cir̃cũquaq uicinis pagis et
acceptis populariũ obsidibus
xl. ad imperatorẽ in saxoniani
reuersi sũt. Ip̃e eñ tũc tpis
in loco qui dr̃ padrebrũno ge¬
neralẽ populi sui cõuentum
habebat. Ibi ad ẽũ orientaliũ
sclauorũ pͥmores et legati

Expanded text:
duabus vicibus, si Albis transiri duabus vicibus, si Albis transiri posset, sed mutatione subita aeris emolliti glacie flumtempus adrisit. Tunc omnes Saxonici comites omnesque Abodritorum copiae cum legato imperatoris Baldrico, sicut iussum erat, ad auxilium Harioldo ferendum trans Egidoram fluvium in terram Nordmannorum vocabulo Sinlendi perveniunt et inde profecti septimo tandem die in loco, qui dicitur . . , in litore oceani castra ponunt. Ibique stativis triduo habitis, cum filii Godofridi, qui contra eos magnis copiis et ducentarum navium classe conparata in insula quadam tribus milibus a continenti separata residebant, cum eis congredi non auderent, vastatis circumquaque vicinis pagis et acceptis popularium obsidibus XL ad imperatorem in Saxoniam reversi sunt. Ipse enim tunc temporis in loco, qui dicitur Padrebrunno, generalem populi sui conventum habebat. Ibi ad eum omnes orientalium Sclavorum primores et legati
Abbreviated transcription (Latin):
comite ad leonẽ impenitore ob
renouandã secũ amiciciã et
predictũ pactũ confirmandũ
direxit. Habitoq aquisgram
generali ppłi sui couentu ad
iusticias faciendas et oppssiones
populoꝵ yeleuãdas legatos ad
om̃s regni sui partes dimisit.
Bernardũ regem ytalie nepõte
suũ ad se euocatũ mnum̃b donatũ
in regnũ remisit. Cũ grimcaldo
beneuentanorũ duce pactum
fecit. atq firmauit eo in ͦ quo
et irgẽfridus reges danorũ
qui ãno suꝑiore a filus gode¬
Fridi uicti et regno pulsi fue¬
rũt reparatis iuribus iter
eis bellũ intulerũt. In quo con¬
Flictu et ragenfridus et unꝰ
de filiis godefridi qui maior
natu erat interfectus est.
Quo facto harioldus rebus
suis diffidens ad imperatorẽ
uenit. et se in manꝰ illiꝰ cõme¬
dauit. Quem ille susceptũ i
saxomã ire et oportunũ tp̃us
expectare ussit. quo ei sicut
Ussum est ab inperatore
⁊ut saxones et abodriti
ad hant expeditionẽ prepara¬
rent᷑. temp̃tatũ q in illa hieme

Expanded text:
comitem, ad Leonem imperatorem ob renovandam secum amicitiam et praedictum pactum confirmandum direxit; habitoque Aquisgrani generali populi sui conventu ad iustitias faciendas et oppressiones popularium relevandas, legatos in omnes regni sui partes dimisit, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, ad se evocatum, muneribus donatum in regnum remisit, cum Grimoaldo, Beneventanorum duce, pactum fecit atque firmavit, eo modo quo et Reginfridus reges Danorum, qui anno superiore a filiis Godofridi victi et regno pulsi fuerunt, reparatis viribus, iterum eis bellum intulerunt; in quo conflictu et Reginfridus et unus de filiis Godofridi, qui maior natu erat, interfectus est. Quo facto, Herioldus rebus suis diffidens, ad imperatorem venit, et se in manus illius commendavit; quem ille susceptum in Saxoniam ire, et oportunum tempus expectare iussit, quo ei, sicut ussum est ab imperatore, ut Saxones et Abodriti ad hanc expeditionem praepararentur, temptatumque in illa hieme
Abbreviated transcription (Latin):
archas ferreas fieri iuberet
in quibus ea que rapiebat
auri talenta congereret. Is
cũ a diuinis mãdatis aurem
cordis auerteret iusto dei iudi¬
cio amens effectus est. Post
hec tyberiũ cesarẽ asciuit qui
eius imperiũ gubernaret
hoĩem iustũ. utilem. elemosi¬
nariũ. sapientẽ. in iudicus
equũ. in uctorus elarũ. Et
quod his om̃ib supomimẽt
Situr iustinꝰ cũ undecim
imꝑasset ãnis amẽciam
tandem quam incurrerat cũ
uita fimuit. Bella sane que
per narsetem patriciũ gothis
uel francis illata suꝑiꝰ per
anticipationẽ diximꝰ iustim

Expanded text:
arcas ferreas fieri juberet, arcas ferreas fieri juberet, in quibus ea quae rapiebat auri talenta congereret. Hic cum a divinis mandatis aurem cordis averteret, justo Dei judicio amens effectus est. Post haec Tyberium Caesarem adscivit, qui ejus imperium gubernaret, hominem justum, utilem, eleemosynarium, sapientem, in judiciis aequum, in victoriis clarum et quod his omnibus supereminet Igitur Justinus cum undecim imperasset annis, amentiam tandem, quam incurrerat, cum vita finivit. Bella sane, quae per Narsetem patricium Gothis vel Francis illata superius per anticipationem diximus, Justi
Abbreviated transcription (Latin):
tenuiset pͥncipatũ. demio ducel
ini longobardorũ gente decẽmo
creati sũt. Et unus quisq ducũ
suam regebat ciuitater. Eqͥb
aliquãti gallias predandicu¬
pidine potentes apud ꝓuĩtiã
cũ amato patricio qui regi
parebat gutrãnio bello cõfligũ
fattaq de burgũdionib maxĩa
strage ip̃m ducem infemerũt.
Quod gũtrãnꝰ audiẽs euocato
ad se mũmolo spectate iurtutis
uiro patriciatus ei indicit curã.
Prorũpentibus iterũ in gallias
longobardis mumolus cũ ualida
burgũdionũ manu occurrit.
Qui duobz prelus hostibus
usq ad suppremũ labefactis
reliquos fugaciter italiam re¬
dire compulit. Nec ultra adie¬
cerũt longobardi ut ad gal¬
lias transirent. Nã mũmolus
Quam ob causã comes longo¬
bardo ragilo a nagnis uem¬
ens depredatus est et ad sua
reuerti festmãs ab chuo sibi
duce francorũ cranchis noĩe
perimitur
Er hec tp̃a apud cõstã¬
tantũ auaricie deditus ut

Expanded text:
tenuisset principatum, denuo duces tenuisset principatum, denuo duces in Longobardorum gente decennio creati sunt. Et unusquisque ducum suam regebat civitatem. E quibus aliquanti Gallias praedandi cupidine petentes, apud Provinciam cum Amato patricio, qui regi parebat Guntranno, bello confligunt. Factaque de Burgundionibus maxima strage, ipsum ducem interemerunt. Quod Guntrannus audiens, evocato ad se Mummolo spectatae virtutis viro, patriciatus ei indixit curam. Prorumpentibus iterum in Gallias Longobardis, Mummolus cum valida Burgundionum manu occurrit. Qui, duobus praeliis hostibus usque ad supremum labefactatis, reliquos fugaciter in Italiam redire compulit. Nec ultra adjecerunt animum Longobardi ut ad Gallias transirent. Nam Mummolus Quam ob causam, comes Longobardorum Ragilo, Anagnis veniens, depraedatus est, et ad sua reverti festinans, ab obvio sibi duce Francorum, Chrannichis nomine, perimiturer haec tempora apud Constatantum avaritae deditus ut
Abbreviated transcription (Latin):
clotsinda clotharii francorũ
regis filia. Qua defuncta rose¬
mũdã chunimũdi gepidorũ
regis natã accepit cõiugeni.
cuiꝰ ip̃e dudũ int̾fecerat pa¬
trem. Aqua cũ tribus et eo
amplius anis in ytalia super
longobardos regnasset in uin¬
dictam paterne necis dedeco¬
rissima int̾emptus est morte
Et uir bellicosissimꝰ sũme q
audacie unius muliercule
consilio perut. qui ꝑ tot hostiũ
strages bello famosissimꝰ extitit.
Et illa quidem tante ĩmani¬
tatis debita luit maturato
supplicia. Nam dũ corruptori
suo helmechĩ noĩe quem ip̃a
ni necẽ regis armauerat post¬
modũ e balneo egredienti ue¬
nem poculũ quod salutare asse¬
rebat ẽẽ porrexisset. Ille agnito
mortiferũ haustũ se bibisse
euagnato glagio eam quod
reliquũ erat bibere coegit.
Sicq nefndissimi homicide
iuste factorũ suorũ subiatuere
uindicte. At uero post albaii
cũ depħ nobilissimꝰ longobar¬
doru ano uno et sex mẽsib

Expanded text:
Clodsinda Clotarii Francorum Clodsinda Clotarii Francorum regis filia. Qua defuncta, Rosemundam Chunimundi Gepidorum regis natam accepit conjugem; cujus ipse dudum interfecerat patrem. A qua, cum tribus et eo amplius annis in Italia super Longobardos regnasset, in vindictam paternae necis dedecorosissima interemptus est morte. Et vir bellicosissimus summaeque audaciae, unius mulierculae consilio periit; qui per tot hostium strages bello famosissimus exstitit. Et illa quidem tantae immanitatis debita luit maturato supplicia. Nam dum corruptori suo, Helmechis nomine, quem ipsa in necem regis armaverat, postmodum e balneo egredienti veneni poculum, quod salutare asserebat esse, porrexisset, ille agnito mortiferum haustum se bibisse, evaginato gladio eam quod reliquum erat bibere coegit. Sicque nefandissimi homicidae justae factorum suorum subjacuere vindictae. At vero post Alboin, cum Cleph nobilissimus Longobardorum, anno uno et sex mensibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Unc quoq chilpericus
legationẽ suscepit chil¬
deberti iunioris nepotis sui.
petentis matrẽ suã sͥ reddi
brunichildem. Quiꝰ ille non
asꝑnatus p̃ces eam cũ munẽ
pacis poscenti remisit filio.
me defũcto leuua cũ
leuigildo fr̃e regnũ assumũt.
Mortuo leuua leuigildus ĩte¬
grũ hyspanie regnũ tenuit
habens gadsuntam matrem
bruinchildis uxorem. apud
longobardos albomus de quo
p̾misimꝰ regnabat. Qui ma¬
xinia ex parte ytalie urbib
potitus suos in eis statuit.
Romanos quos ut maxĩe adũ¬
sarios patiebat᷑ expulit. Hic
ciuitatem cui uiticinũ nomẽ
est que alio uocabulo papia
dẽ per tres ãnos obsidens
tandem cepit. Cuiꝰ cũ ĩcolas
ut pote paganꝰ qr xp̃iãnos
esse cognouerat gladio ferire
destinauisset. equus ĩmedio
porte corruit. Qui caltarib
impulsus fustibus cesus nullo
m ͦ adigi poterat ad surgendũ
Tandem suggerentibus suis
in religionẽ rex cõuersus fre¬
git quod de nece xp̃ianorũ uo¬
uerat uotũ. Huic fuit nupta

Expanded text:
unc quoque Chilpericus legationem suscepit Childeberti junioris, nepotis sui, petentis matrem suam sibi reddi Brunichildem. Cujus ille non aspernatus preces, eam cum munere pacis poscenti remisit filio. ae defuncto, Leuva cum Levigildo fratre regnum assumunt. Mortuo Leuva, Levigildus integrum Hispaniae regnum tenuit, habens Gadsuindam matrem Brunichildis uxorem. Apud Longobardos Alboin, de quo praemisimus, regnabat. Qui maxima ex parte Italiae urbibus potitus, suos in eis statuit; Romanos, quos vel maxime adversarios patiebatur, expulit. Hic civitatem, cui Ticinum nomen est, quae alio vocabulo Papia dicitur, per tres annos obsidens, tandem cepit. Cujus cum incolas, utpote paganus, quia Christianos esse cognoverat, gladio ferire destinavisset, equus ejus in medio portae corruit. Qui calcaribus impulsus, fustibus caesus, nullo modo adigi poterat ad surgendum. Tandem suggerentibus suis in religionem rex conversus, fregit quod de nece Christianorum voverat votum. Huic fuit nupta
Abbreviated transcription (Latin):
xit. et donatũ magnis mune¬
ribus ꝑ baioariã are uolẽtẽ
deduci fecit usq ad rauennã
Causa aduentus eius hec fuit
Perlatũ est ad imperitorem
estate preterita xp̃i sangĩie
in mãtua ciuitate fuisse reꝑtũ
propter hoc misit ad papain
petens ut huiꝰ fame ĩutatẽ
ꝑquireret. Qui accepta occa¬
sione exẽudi pͥmo ĩ longobar¬
diam quasi pro inquisitione
predicta prefectus est. Indeq
arrepto itmere subito ad impe¬
ratorẽ usq ꝑuenit. mãsitq
apud illũ dies uni. Et sicũt

Expanded text:
xit, et donatum magnis munexit, et donatum magnis muneribus, per Baioariam ire volentem, deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus eius haec erat: Perlatum est ad imperatorem aestate praeterita, Christi sanguinem in Mantua civitate fuisse repertum, propter hoc misit ad papam, petens ut huius famae veritatem inquireret. Qui accepta occasione exeundi, primo in Langobardiam, quasi pro inquisitione praedicta profectus est, indeque arrepto itinere, subito ad imperatorem usque pervenit. Mansitque apud illum dies octo, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qui tnsalbiam et uuihumodi
habitabãt saxones cũ mulie¬
ribus et infantibus tͣnstulit
in franciam et pagos t̃nsal¬
bianos abodritis dedit. Eodẽ
tp̃e godefridus rex danorũ
uenit cũ classe sua necnõ et
om̃i equitatu regni sui ad
locũ qui dr̃ sliest horp. ĩ cõ¬
fimo regni sui et saxome ꝓ
misit eñ se ad colloquiũ ĩpe¬
ratoris uenturũ. S concilio
qui dr̃ holdinsteti. et missa
ad godefridũ legatione pro
perfugis reddendis medio sep¬
tẽbrio colomã uenit dimussoq¬
exercitu pͥmo aquis graui. deinde
arduennã uenit. et uenatõib
indulgens aquisgram reũsus
est. Medio nouembri allatũ
est ei leonem papã natalem
dñ cũ eo celebrare uelle. ubicũq
hoc cõting̾e potuisset. Quem
statim misso ad sanctũ mauri¬
cũi karolo filio suo honorifice
susciꝑe iussit. Ip̃e obiuã illi
remorũ ciuitatẽ profectus est.
Ibi q seisteptũ pͥmo carisiacũ
uillam ubi natalem dñi cele¬
brauit. deinde aquasgraui ꝑdu¬

Expanded text:
qui trans Albiam et in Wibmohdi habitabant Saxones cum mulieribus et infantibus transtulit in Franciam, et pagos transalbianos Abrotidis dedit. Eodem tempore Godefridus, rex Danorum, venit cum classe sua et omni equitatu regni sui ad locum qui dicitur Sliestorp, in confinio regni sui et Saxoniae; promisit enim se ad colloquium imperatoris venturum, sed consilio qui dicitur Holdunsteti, et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis, medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoqexercitu, primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit, et venationibus indulgens, Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem papam natalem Domini cum eo celebrare velle, ubicumque hoc contingere potuisset. Quem statim, misso ad sanctum Mauricium Karlo filio suo, honorifice suscipere iussit. Ipse obviam illi Remorum civitatem profectus est, ibique susceptum, primo Carisiacum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde Aquasgrani perdu
Abbreviated transcription (Latin):
uellet dimittere. et quia uxõre
suam carnali cõmercio nõ
contigerit. et discingens se
et uestitu exuere cepit ue¬
xari. Comphensus aũt ab
epĩs et ab aluis uiris. turbato
patre et om̃ibus qui affue¬
rũt uehementi stupore per¬
cussis ductus est in ecclĩam
et luctbertus archiepiscopꝰ
induens se sacerdotalibus
gnis uocibus patria lingua
ue clamare. et sic cõtimus
uocibus ue illud clamauit.
usq dũ missa celebrata fuit
Quem pater eius epĩs et
alus fidelibus suis cõmittẽs
per sacra loca sanctorum
martirũ deduci precepit.
quatmnꝰ illorũ meritis et
orõnbus a demone liberatꝯ
ad sanam mentem dño¬
libera miserante redire pua¬
leret. Deinde disposuit illũ
illud dimisit.

Expanded text:
vellet dimittere, et quia uxorem vellet dimittere, et quia uxorem suam carnali commercio non contingeret; et discingens se et vestimento exuere, coepit vexari. Comprehensus autem ab episcopis et ab aliis viris, turbato patre et omnibus qui adfuerunt vehementique stupore perculsis, ductus est in ecclesiam. Et Liutbertus archiepiscopus induens se sacerdotalibus gnis vocibus patria lingua 'vae' clamare; et sic continuis vocibus 'vae' illud clamavit, usque dum missa celebrata fuit. Quem pater eius episcopis et aliis fidelibus committens, per sacra loca sanctorum martyrum deduci praecepit, quatenus illorum meritis et orationibus a daemone liberatus ad sanam mentem, Domino miserante, redire praevaleret. Deinde disposuit illum illud dimisit.