comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea esse necesse est quae futuura sunt : quontam
innatara propria guandamhabent necessita.¬
tem: in quam siquis incurrerit uerum est quod
dicit Ergo si qudecunq nuno factasut uerũ
de his fuisse dicere quoniam erunt siue ille di-¬
xisset silie non dixisset h quie nune facta sunt
erant ex necessitate futura: non n. propter di¬
centem uel negatem in rebus necesfitas est seo
propter rerum necessitatem ueritas in pronũ.¬
natione uel falsitas inuenitur. Quare si etram
ea quee nune facta sunt uere potuissent praedi.¬
ci quonia enunt & his ita positis reni necesse
esset euenire siue illi predicerent siue non uoi.¬
cerent necesse est omne qđ sit ex inecessitate
ese futurum s nihii omuino utruubet inre¬
bus est. Nanꝙ si nihi necessitatem rerum adiu.¬
uat diuinatio & nihil interest utrum quis
praedicat futurum esse aliquia aut neget an
nullus ominino aliquia nec in affirmatione nec

Expanded text:
ea esse necesse est quae futura sunt, quoniam ea esse necesse est quae futura sunt, quoniam in natura propria quamdam habent necessitatem, in qua si quis incurrerit, verum est quod praedicit. Ergo si quaecunque nunc facta sunt, verum de his fuisset dicere quoniam erunt, sive ille dixisset, sive non dixisset. Haec quaecunque facta nunc sunt, erant ex necessitate futura, non enim propter dicentem vel negantem in rebus necessitas est, sed propter rerum necessitatem veritas in pronuntiatione vel falsitas invenitur. Quare si etiam ea quae nunc facta sunt vere potuissent praedici quoniam erunt, et his ita positis rem necesse esset evenire, sive illi praedicerent sive non praedicerent, necesse est omne quod fit ex necessitate esse futurum, et nihil omnino utrumlibet in rebus est; namque si nihil necessitatem rerum adjuvat divinatio, et nihil interest utrum quis praedicat futurum esse aliquid, an neget, an nullus omnino aliquid, nec in affirmatione nec
Abbreviated transcription (Latin):
si hie quidem affirmauerit ille uero negaue¬
nit non n propter affirmare uel negure ent
tolibet tempore Quore si in omni tepore
sic se habeluit ut unum uere diceretur nẽ ce¬
est esse ħ fieri nnuquodo ecrum quae fuint
sit se habere ut ex necessitate fieret. Quando
ha uere dicit ꝗs quoniam erit non potest nõ
fieri & quod factum est uerum erat dicere.
um uerum natura considerans quodlibet ne¬
cesse sit quisquis de ne aliqual uera praedi.¬
perit nem quam ante ꝑmintiauerit dixit e¬
uenire non tamen idcirco rerum necesitas
&t p̃dicationnis ueritate pendet sed diuinan.¬
di ueritas et rerum potius necessitate per:¬
panditur. Non n ia tuto esse netesse est qͦ.
mam uerum aliquid prcedibatũ sed quonius
necesario erat futurum Idcirco le en potuit
iliquid uere praedici Quod si ita est eueniendae rei
uel non eueniendae non est causa is qui priedicet
futuram esse uel qui negat. Non in. per affirmati.¬
mem & negationem esse necesse est: sed idcirco

Expanded text:
 hic quidem affirmaverit, ille vero negaverit. Non enim propter negare vel affirmare, erit quam in quantolibet tempore. Quare si in omni tempore sic se habebat ut unum verum diceretur, necesse esset hoc fieri et unumquodque eorum quae fiunt sic se habere ut ex necessitate fieret. Quando enim vere dicit quis quoniam erit, non potest non fieri; et quod factum est, verum erat dicere um rerum natura considerans ait, quod licet necesse sit quisquis de re aliqua vere praedixerit, rem quam ante pronuntiaverit evenire, non tamen idcirco rerum necessitas ex praedictionis veritate pendet, sed divinandi veritas ex rerum potius necessitate perpenditur. Non enim idcirco necesse est esse, quoniam verum aliquid praedictum est, sed quoniam necessario erat futurum, idcirco de ea re potuit aliquid vere praedici, quod si ita est, eveniendi rei vel non eveniendi non est causa is qui praedicit rem futuram esse vel negat. Non enim propter affirmationem vel negationem esse necesse est, sed idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
sinitam un autem dicius non homo albus nono.¬
muino significat quaniam nullus homo albus est
inuesinita uero non intra se continet uniuersalem
iuperius nanꝙ monstrauimius ꝙ indefinitae iim par.¬
ntulariu obtinerent. Quare sicum est uniuersalis
negatio non conuertitur est indefinita negatio. um
uero indesiita negatio non omnino est uniuersa¬
lis non conuertitur secundum sus sistendi consegue¬
tiam. Quare non sunt simus .quae n non conuer.¬
uuntur. simud non sunt: ut nos puedicamentoꝵ li¬
ber edocut. Quare neq iden significant negationes
non est hamo albus eh nullus homo alous est: ne.¬
ꝙ simul uunt quae nõn conuertunturad tonse¬
quentiam subsistendi. Saprianus tamen nititur
indefinitam nerationem uim definitae obtinere
negationis ostendere : & multis probare intitur
argumentis Anstotele maxime reclamante : nec
hot tantum siusias platonicis quoq aristoteles
aristotelicis queq rationitus probure contendie
eamq dicit non est homo iustus huiusmodi esse

Expanded text:
um autem dicimus non est homo albus, non omnino significat quoniam nullus homo albus est, indefinita enim non intra se continet universalem. Superius namque monstravimus quod indefinitae vim particularium obtinerent. Quare si cum est universalis negatio, est indefinita negatio, cum vero est indefinita negatio, non omnino est universalis negatio, non convertitur secundum subsistendi consequentiam; quare non sunt simul. Quae enim non convertuntur, simul non sunt, ut nos Praedicamentorum liber edocuit; quare neque idem significant negationes non est homo albus et nullus homo albus est, neque simul sunt, quoniam non convertuntur ad consequentiam subsistendi. Syrianus tamen nititur indefinitam negationem vim definitae obtinere negationis ostendere, et hoc multis probare nititur argumentis, Aristotele maxime reclamante; neque hoc tantum suis, sed Platonicis quoque Aristotelicisque rationibus, probare contendit, eam quae dicit non est homo justus hujusmodi esse
Abbreviated transcription (Latin):
nit quae est indeterminata causa ti sine ulla
propter aliam rem quitusdam factis iose subitu
eset fier aliquid possibile. sed omnia aut ꝙ no¬
cessitate non essent aut ex necositate non esent
liberum arbitsium non maneret . Recte igitur ued
omnia casu. ut epicurus. nec necesitate omna
ut Stoicus nec omnnia mirsus libero arbitrio pro¬
ri proposit ses cuncta per muistens in pruisto taũ¬
do per mistas quidem rerum causas esse proposiut
ut aliae quidem ex necessitate alie uero tasu cis
libero artitrio. uel postremo possibiitate centinge¬
neat : quorum onniũ unum nomen est utrũi¬
bet uen in casu uel in uoluntate uel in possibiita.¬
te. Seo horum diuisionem facit nam eoruntõ
sunt utrũlibet alia sunt quae equaliter se ad afir¬
matronem & negationem habent. ue est lectuꝵ
me esse hodie uirgiliũ & non lesturum Utro¬

Expanded text:
pit, quae est indeterminata causa et sine ulla pit, quae est indeterminata causa et sine ulla propter aliam rem quibusdam factis ipse subitusesset fieri aliquid possibile, sed omnia aut ex necessitate essent, aut ex necessitate non essent, liberum arbitrium non maneret. Recte igitur nec omnia casu, ut Epicurus, nec necessitate omnia, ut Stoicus, nec rursus omnia libero arbitrio fieri proposuit. Sed cuncta permiscens, in permisto mundo permistas quoque rerum causas esse proposuit, ut aliae quidem ex necessitate, aliae vero casu, vel libero arbitrio, vel postremo possibilitate contingerent. Quorum omnium unum nomen est, utrumlibet, vel in casu, vel in voluntate, vel in possibilitate. Sed horum divisionem facit. Nam eorum quae sunt utrumlibet, alia sunt quae aequaliter ad affirmationem et negationem se habent, ut est lecturum me esse hodie Virgilium
Abbreviated transcription (Latin):
actu. nec potestate quidem ulla otfarritas uel to¬
it celo nulla quies. Ita sese ergo habent ex mate.¬
ria ut omnia ipsa esent potestate. nihil autem
actu introitur. Natutaq quae in ipsa materia est
singulos pro ratione motus distribuit e singulas
qualitatum proprietates singulis materiae par.¬
tibus ponit: ut alias quidem natura ipsa neces¬
sarias ordinarit. ita ut quãdiu res illa esset er
in ipsa proprietas permaneret: ut ioni talor Nã
q̃ diu ionis est tam diu ignem calidum esse ne:¬
cesse est. Aliis uero tales qualitates apposuit quibus
carere possint. Et illa quidem necessaria qualitas
informat uniuscuiusq substantiam Illa n. euisꝰ
qualitas cum ipsa materia ex natura coniũ.¬
cta est istae uero aliae qualitates extra sunt
quae e aadmitti possunt & non admitti. Atc
unt est generatio & corruptio Eꝗ natura
iꝑitur ey ex materia ista in yebus possitilitas
uenit. Quare in casus quos aliguando subne.¬

Expanded text:
actu, nec potestate quidem ulla obscuritas, vel toactu, nec potestate quidem ulla obscuritas, vel toto coelo nulla quies. Ita ergo sese habent ex materia, ut omnia ipsa essent potestate, nihil autem actu introducta, sed natura quae in ipsa materia est, singulos pro ratione distribuit motus, et singulas qualitatum proprietates singulis materiae partibus ponit, ut alias quidem natura ipsa necessarias ordinaverit, ita ut quandiu res illa esset ejus, in ipsa proprietas permaneret, ut igni calor. Nam quandiu ignis est, tandiu ignem calidum esse necesse est, aliis vero rebus tales qualitates apposuit, quibus carere possint. Et illa quidem necessaria qualitas informat uniuscujusque substantiam. Illa enim ejus qualitas cum ipsa materia ex natura conjuncta est. Istae vero aliae qualitates extra sunt, quae et admitti possunt et non admitti, atque hinc est generatio et corruptio. Ex natura ergo et ex materia ista in rebus possibilitas venit, qua in re casus quoque aliquando subre
Abbreviated transcription (Latin):
fiat siue. in his a faciendo fuicturam dixit
Inhis gͦ facturis alia quidem potestate sunt
alia actu ut aqua calida quidem est possibili.¬
tate. potest n fieri calida frigida uero actu
ntis susceptrix Si ipsa in se utriusq contrarietatis ha.¬
leat eognationem si ipsa per so togitetur nuul eo.¬
rum habet quae in se suscipit ꝙ ipsa quidem ihal ac.¬
tu est. omnia tamen potestate. Suscipiens autem quanqͣ¬
contrariam unam habeat contrauietuitem: habet ta.
men alteram simul ses non actu. ut in eadem aqua.
huiusmodi n materia & caloris susceptria est & fri.¬
roris sed cum utrũlibet homi susceperit: ut talores
uel frigus est quidem si ita contungit calida: est e.¬
nam simul frugida. sed non eodem modo. Nam for.¬
rasse actu culida est. frgida potestate. Ergo quodd
notestate est in rebus ec materia uenit Alioquin
duirnis corporibus niua onnuino est potettate sed
omne acto. ut soli nunꝙ̃ est lumen potestate ses

Expanded text:
fiat sive arte, in his a faciendo facturam dixit. fiat sive arte, in his a faciendo facturam dixit. In his ergo facturis alia quidem potestate sunt, alia actu, ut aqua calida quidem est possibilitate. Potest enim fieri calida, frigida vero actu atis susceptrix, et ipsa in se utriusque contrarietatis habeat cognationem, si ipsa per se cogitetur, nihil eorum habet quae in se suscipit, et ipsa quidem nihil actu est, omnia tamen potestate. Suscipiens autem contraria, quanquam unam habeat contrarietatem, habet tamen et alteram simul, sed non actu, ut in eadem aqua. Hujus enim materia et caloris susceptrix est et frigoris. Sed cum utrumlibet horum susceperit vel calorem vel frigus, est quidem, si ita contingit, calida, est etiam simul frigida, sed non eodem modo. Nam fortasse actu calida est, frigida potestate. Ergo quod potestate est in rebus, ex materia venit. Alioqui divinis corporibus nihil omnino est potestate, sed omne actu, ut soli nunquam est lumen potestate, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quoe non semper actu sunt esse quaedam possibilia
es non idem ut eo sit di non sit quod in is eue.¬
nit in quibus utrutiq contingit idest ei esse Sño
esse ut aquam e esse calidam S man esse talidam
fieri quoq calidam & non fieri Aluitaq nobis perspi¬
cua sunt. ita sese habentia. ut in utraq partee
uentus sine ullo alicuius rei impedimento uertat᷑
ut uestem quam possibile est quiden secari sed for.¬
ta ita contingit ut non ante ferro diuidatur quã
eam exterat nestutas. & ħ fieri potest ut quaii.¬
bet uestis non ferro potius intrutatim eat q̃ usu
ipso exteratur. Similiter autem non solum eam se.¬
cari possitile est sed eam prius exteri ꝙ̃ secari. Nc̃
n. esset eam possibile non secari nisi prius poss¬
bile esset exteri Cum i exteritur non secatub
Noc dutem in quibus eueniat untuersaliter
manstrat. Suenit h n inquit in facturis. Tae.¬
ture autem sunt in quibuscunq generatio
est atq corruptio saue. n quia natura

Expanded text:
esse quaedam possibilia, et non, id est, ut et sint et non sint, quod in his evenit in quibus utrumque contingit, id est; et esse et non esse, ut aquam et esse calidam et non esse calidam, fieri quoque calidam et non fieri. Multaque nobis perspicua sunt, ita sese habentia, ut in utramque partem eventus sine ullo alicujus rei impedimento vertatur, ut vestem quam possibile est quidem secari, sed fortasse ita contingit, ut non ante ferro dividatur, quam eam exterat vetustas, et hoc fieri potest, ut quaelibet vestis non ferro potius minuatim pereat, quam usu ipso exteratur. Similiter autem non solum eam secari possibile est, sed eam prius exteri quam secari, non enim esset eam possibile non secari, nisi prius possibile esset exteri. Cum enim exteritur, non secatur, hoc autem in quibus eveniat universaliter monstrat. Evenit hoc enim, inquit, in facturis. Facturae autem sunt, in quibuscunque generatio est atque corruptio. Sive enim quod natura
Abbreviated transcription (Latin):
paria udeantur sed sine ulla dubitatione aut paria
sunt aut imparia. Omnis n multitudohorum al¬
terum retinet in natura. Quocirca etram in hrissi.
quis dicat astra paria sunt: alius respondeat astra
yaria non sunt: uel siquis dicat astra imparia
sunt: aliuso respondeat astra imparia non sunt:
uus horum uerum ex necessitate proponie. Qđ
si ia quos quilibet horum uerum dixerit nobis ÷¬
gnotrm est necesse est tamen ummutabiliter esse
quos dicitur. Atq hee quidem sunt immutabili.¬
ter necessariae propositiones: aliae uero sunt quae
non semꝑiterna signifitantes tamen & ipsie

Expanded text:
paria videantur, sed sine ulla dubitatione aut paria paria videantur, sed sine ulla dubitatione aut paria sunt, aut imparia. Omnis enim multitudo, horum alterum retinet in natura. Quocirca et in his si quis dicat astra paria sunt, aliusque respondeat, astra paria non sunt; vel si quis dicat, astra imparia sunt, aliusque respondeat, astra imparia non sunt, unus horum verum ex necessitate proponit, et quanquam id quod quilibet horum verum dixerit, nobis ignotum est, necesse est tamen immutabiliter esse quod dicitur, atque hae quidem sunt immutabiliter necessariae propositiones. Aliae vero sunt quae non sempiterna significantes, sunt tamen et ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
que cum sempitenna significent sicut he res quas signi:¬
ficant semper sunt & nunꝙ̃ a propria natura discedũt
quoq ipse propositiones inmutabili significatione sunt
at siquis dicat deus est: deus i mortalis est : hae nanq
prepesitiones sicut de immortalious dicuntur ita quoqi
sempiternam habent & necessariam significationem
Nec ħ in unius temporis natura perspicitur sed in o.¬
muium. nam trim dicimus deus imortalis est uel
immortalis fuit uel ĩmertalis erit a propria signifi¬
cationis necessitate nil discrepat. Netessarias autẽ
propositrones nocamus in quibus id quod dicitur aue
luse aut esse aut certe neceso est euenire: &ha
quidem quie sempiterna significant sempiternae ne.¬
cessitatis sunt Nam etiam si in his non sit ma¬¬
nnfesta ueritas natura: nihi tamen prouoet fixam
esse necessitatis natura constantiam: ut si nobis
ignotrim est utrum paria sunt astra an imparia non
tamen idcirco poterit euenire ut nec paria nec im¬

Expanded text:
quae cum sempiterna significent, sicut hae res quas significant semper sunt, et nunquam a propria natura discedunt, ita quoque ipsae propositiones immutabili significatione sunt, ut si quis dicat, Deus est, Deus immortalis est. Hae namque propositiones sicut de immortalibus dicuntur, ita quoque sempiternam habent et necessariam significationem, nec hoc in unius temporis natura perspicitur, sed in omnium. Nam cum dicimus, Deus immortalis est, vel immortalis fuit, vel immortalis erit, a propria significationis necessitate nil discrepat. Necessarias autem propositiones vocamus in quibus id quod dicitur, aut fuisse, aut esse, aut certe necesse est evenire, et haec quidem quae sempiterna significant, sempiternae necessitatis sunt. Nam etiam si in his non sit manifesta veritatis natura, nihil tamen prohibet fixam esse necessitatis in natura constantiam, ut si nobis ignotum est utrum paria sint astra, an imparia, non tamen idcirco poterit evenire ut nec paria, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
minem mortalera esse necesse est. Nam saquis di¬
cat ipnis caliaus est qͣ dui est gnuis tã dui ex ne.¬
cesitate uera est propositio. Alie uero sunt que ani¬
tura necessitatis recedunt & quaedam tcditum co¬
tengentia sigiificant. Sed hae aut cequaliter e o
firimationem negationemq habentia aue adunum fe

Expanded text:
em esse necesse est. Nam si quis dicat, ignis calidus est, quandiu est ignis, tandiu ex necessitate vera est propositio. Aliae vero sunt quae a natura necessitatis recedunt, et quaedam tantum contingentia significant. Sed haec aut aequaliter se ad affirmationem negationemque habentia sunt, aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
autem inueni uel postꝗ̃ inueni: ut non inuenisem
fieri non potest. Ruosus si ipse sponte praeterita
ut non proficisceer fieri poterat posta profeer
sum uel cum profectus sum ut id non fieret
quod fiebat aut non factum esset qued erat fac¬
trim steri non ualetat A implils possibue est sci.¬
di hane qua uestror tunicam si hester na die sci¬
sa est cum scindebatur ant pastꝗ ertisa est ut nõ
scinderetut aut non esset stissa fieri nequibat t ac̃o
uero ꝗ̃ scinderetur fieri poterat ut non sciadero¬
tuo perspicuum engo est in praefentibus atq futirs
prceteritis earundem uenum que sumt tontintoi¬
tes diffiratum constitutums esse euenturo Inn
turis autem unum quidem quedlibet auerum s

Expanded text:
autem inveni, vel postquam inveni, ut non invenissem autem inveni, vel postquam inveni, ut non invenissem fieri non poterat. Rursus si ipse sponte, praeteritaieret, ut non proficiscerer fieri poterat. Postquam profectus sum, vel cum profectus sum, ut id non fieret quod fiebat, aut non factum esset quod erat factum, fieri non valebat. Amplius, possibile est scindi hanc quam vestior tunicam; si hesterna die scissa est, cum scindebatur, aut postquam scissa est, ut non scinderetur aut non esset scissa, fieri nequibat. Ante vero quam scinderetur, fieri poterat ut non scinderetur. Perspicuum ergo est in praesentibus atque praeteritis earumdem rerum quae sunt contingentes definitum constitutumque esse eventum. In futuris autem unum quod
Abbreviated transcription (Latin):
sentis supra dictum est. Nunc uero ad illarum pro.
consueiut. Contingens autem secundum cristo.¬
telicam sententiam est quodcun aut ea suffert
aut ex libero alicuius arbitrio & propria uolun¬
tate uenit: aut facilitate naturae in utranq par.¬
tem redire possibile est ut frat scilicet Ri non fir¬
at N&e ergo in preterito quidem & praesenti de.¬
finitum s conscitutum habent euentum. Quae
n. euenerunt non euenisse non possunt: & qua
nunc fiunt ut cum non frant cum funt fie.¬
ri non potest. In his autem quae in futuro sunt
& contingentia sunt & fieri potest aliquia g
non fieri Sed quoniam res supra modos propo¬
siumus contingentis de quibus meliuis in phrysi¬
cis tractauimus : sangulorum subdamus erem¬
pla: Si hesterno die domo egressus inueni ami.¬
cum quemi in animo habebam quaerere non ta-¬
men tuno quaeretam ut non inuenirem qq
mueni ante ꝗ̃ inuenirem fieri poterat sulm

Expanded text:
sentis, supra jam dictum est. Nunc vero ad illarum proposentis, supra jam dictum est. Nunc vero ad illarum propoconsuevit. Contingens autem secundum Aristotelicam sententiam est quodcunque aut casus fert, aut ex libero cujuslibet arbitrio et propria voluntate venit, aut facilitate naturae in utramque partem redire possibile est, ut fiat scilicet, et non fiat. Haec ergo in praeterito quidem et praesenti definitum et constitutum habent eventum; quae enim evenerunt, non evenisse non possunt, et quae nunc fiunt ut nunc non fiant, cum fiunt, fieri non potest. In his autem quae in futuro sunt, et contingentia sunt, et fieri potest aliquid, et non fieri. Sed quoniam tres modos supra posuimus contingentis, de quibus melius in physicis tractavimus, singulorum subdamus exempla. Si hesterno die egressus domo inveni amicum, quem in animo habebam quaerere: non tamen tunc quaerebam, ut non invenirem quem inveni antequam invenirem fieri poterat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
no praterita res quog subrectae temporitus u
quos temporum diuersitatitus uariae sunt alia
in. prcesentis temporis sunt: alie futim alie pre¬
teriti Fodem quoq modo propositianes alias prie¬
teriti temporis siꝑnificatio tenet: ut Sum dico
graeti troiam euertere: alrae praesentis. ut fran.
est non factum ee quos non est factum nondum factum est
saeico de eo quod factum est uerum est diffinite dicere quo.¬
mam factum est falsum est dicere quoniam factum non ẽ
Cursus de eo quod factum non est uerum est dicere quoniã
lactum non est falsum est quoniam factum est. Et de prae.¬
senti quoq quod fit diffinitam habet naturam in eo quod
sit defrintam quoq in propositionibus ueritatem falfi.¬
iatemq habere necesse est: nam quod diffinite uelũg
est dicere quoniam fit: falsum est quonĩa non fit
Quod non fit uerum est dicere non fieri. fal sumfi.
eri: diffinitione ergo propositionum praeteriti & prae¬

Expanded text:
ro praeterita, res quoque subjectae temporibus, his ro praeterita, res quoque subjectae temporibus, his quoque temporum diversitatibus variae sunt. Aliae enim praesentis temporis sunt, aliae futuri, aliae praeteriti. Eodem quoque modo propositiones alias praeteriti temporis significatio tenet, ut cum dico, Graeci Trojam evertere, aliae praesentis, ut cum diest non factum, et quod est non factum, nondum factum est. Idcirco de eo quod factum est, verum est dicere definite, quoniam factum est, et falsum est dicere, quoniam factum non est. Rursus de eo quod factum non est, verum est dicere, quoniam factum non est, falsum est, quoniam factum est. Et de praesenti quoque quod fit, definitam habet naturam in eo quod fit, definitam quoque in propositionibus veritatem falsitatemque habere necesse est. Nam quod fit definite verum est dicere, quoniam fit, falsum quoniam non fit. Quod non fit, verum est dicere non fieri, falsum autem fieri. De definitione ergo propositionum praeteriti vel prae
Abbreviated transcription (Latin):
ese laudandum. Nihil mmapis uel offirmatio ner¬
Illae uero quae pluribus plus ad alteram partem ubr¬
gunt huiusmodi sunt : ut siquuas dicat hominem inse¬
nec tute canestere. hominem in fenec tute nen canse¬
re Fit quidem ut frequentius tanescat non tamenb
terciusum est ut non tanesat : Pedicatiuartun cu¬
tem propositronum natura et rerimm ueritate d
sitate tolligitiro. Queniadmodum n seso es¬
Nam si in se res ullam rerinet necesitatem propo¬
sitiones quoq necessorie sunt Sun uero tartu
messe significent ut siqiis dicat homo amtuiat
homeni ambulationem messe monstrauit praetera¬
liquam necessitatem sunt tantum inesse significan.¬
tes omini udeuae. necessitate. Quod si ne imposi¬
biles sunt propositiones quie illas res demans trait
impossibues nominantur Sin uero res continen¬
ter uenientes atq abeuntes q̃ illas prodit contin.¬
gens propositro nuncupatur. Quentam autem tẽ¬
perum alia sunt futura: alia prcesentia: alia ue.¬

Expanded text:
io magis vel affirmatio fieIllae vero quae plus ad alteram partem vergunt hujusmodi sunt, ut si quis dicat hominem in senectute canescere, hominem in senectute non canescere, fit quidem frequentius ut canescat, non tamen interclusum est, ut non canescat. Praedicativarum autem propositionum natura ex rerum veritate et falsitate colligitur. Quemadmodum res sese haNam si in se res ullam retinent necessitatem, propositiones quoque necessariae sunt, sin vero tantum inesse significent, ut si quis dicat, homo ambulat, homini ambulationem inesse monstravit, praeter aliquam necessitatem sunt, tantum inesse significantes omni vacuae necessitate. Quod si res impossibiles sunt, propositiones quae illas res demonstrant, impossibiles nominantur, sin vero res contingenter sunt venientes atque abeuntes, quae illas prodit, contingens propositio nuncupatur. Quoniam autem temporum alia sunt futura, alia praesentia, alia ve
Abbreviated transcription (Latin):
re herminiis praetermuttendus est. huic au¬
tem expositroni quam supra disserui & Aspasus
& porperprius e Alepanderin his quos in hunc
librum ediderunt cõmentariis censuerunt
ne diutius nobis Aristotelis eremplum caligi¬
nis obscur tatent ferat ħ in aliquo noto et om.¬
plo uocabuloq uidendum est. Qum n. dicimꝰ
aiaꝵ se peremit & telamonis aiacem filium¬
de oyles non demonstrat: et quibus duobus rinrm al¬
quid fieri non potest: Sx duobus .n indiuiduis nihi
omnino distinguitur. Quare huiusmodi propositio
multas sigmificat: sed hcec hactenus nunc autem
determinat h quie de propositromious supra iam di¬
rerat non de omni tp̃re sed de solis tantuni praeterito
ꝙ presenti quemadmodum se in ueritate & in falsitate
habeant disseriusse: In futuris uero non idem est qua¬
le in praeterito praesentiq in propositione iudicium id¬
circo ꝙ iam ue cum contingit uel cum diffinita ueri.¬

Expanded text:
re Herminus praetermittendus est. Huic aure Herminus praetermittendus est. Huic autem expositioni quam supra disserui, et Aspasius, et Porphyrius, et Alexander in his quos in hunc librum edidere commentariis consensere; sed ne diutius nobis Aristotelis exemplum caliginis obscuritatem ferat, hoc in aliquo noto exemplo vocabuloque videndum est. Cum enim dicimus: Ajax se perimittrat, ex quibus duobus unum fieri aliquid non potest. Ex duobus enim individuis nihil omnino conjungitur. Quare hujusmodi propositio multa significat. Sed haec hactenus. Nunc autem determinat haec quae de propositionibus supra jam dixerat, non de omni tempore, sed de solis tantum praeterito et praesenti, quemadmodum se in veritate et falsitate habent disseruisse. In futuris vero non idem est, quale de praesenti et praeterito in propositione judicium, idcirco quia jam vel cum contigit, vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
non diserete pronuntrandum homo  rususẽ¬
quus sed homo equut ut et his uinctis appar eat n¬
hil omnino posse constitut cur aute hotdhe¬
rit sequens mnonstrat oratio. Si n ita facienda
est oratio propositio ut contra affirnationem
hutus modi oppenatur negatio : quae in oppositione
uerum falsumꝙ diuidatut utia ueral elia fal¬
sa sit. unam oportet esse affirmationem & Lnã
negationem: quod contingit si neq subiectum
neq predicatum multa significant qđ si plura
designet ei sit cequiuocum non erie in hailiusmõ
propositionibus una semꝑ uera. altera falsatie¬
mihiius uero sic sentie quod ait Aristoteles sin
quod est homo pressibiis est: quoniam quod di¬
ermus pressibile potest ꝙ bipes esse & quiadrupo
d multipes ancirat demonstrari Etebis inot
omutus unum fit quod est pedes hatens ista in¬
quit hutusmode affermatio non multa significa
pes & multipes pedem habere fatrunt. ht n
mumerus petaum: non pedum constitutio est ga¬

Expanded text:
 discrete pronuntiandum homo et rursus equus, sed homo equus, ut ex his junctis appareat nihil omnino posse constitui. Cur autem hoc dixerit, sequens monstrat oratio. Si enim ita facienda propositio est, ut contra affirmationem hujusmodi opponatur negatio, quae in oppositione verum falsumque dividit, ut una vera, altera falsa sit, unam oportet esse affirmationem et unam negationem, quod contingit, si neque subjectum neque praedicatum multa significet. Quod si plura designet et sit aequivocum, non erit in hujusmodi propositionibus una semper vera, altera falsa. Herminus vero sic sentit. Quod ait Aristoteles: Sin quod est, homo gressibilis est, quoniam quod dicimus gressibile, potest et bipes esse, et quadrupes, et multipes animal demonstrari. Ex his, inquit, omnibus unum fit, quod est pedes habens. Ista, inquit, hujusmodi affirmatio non multa significatbipes, et multipes, pedes habere faciunt. Hic enim numerus pedum est, non pedum constitutio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
unũ possunt cuucta congruere. Nunc antemsi
tumta homine equumq significat multa desi.¬
mat sed ea ipsa in unum corpus non ueniũti.
Neq n fieri potest ut aliquis homo equus sit
nare aut multa significat quod uerum est
aut si contendat non eatu multa sagnificare fed
quiadam st his que significat iinctum quomiã
nhis est quod es equo & homine conuugatur

Expanded text:
unum possunt conjuncta congruere. Nunc autem si unum possunt conjuncta congruere. Nunc autem si tunica hominem equumque significet, multa designat, sed ea ipsa in unum corpus non veniunt. Neque enim fieri potest ut aliquis homo equus sit. Quare aut multa significat, quod verum est, aut si contendat non eam multa significare, sed quiddam ex his quae significat junctum, quoniam nihil est quod ex equo et hom
Abbreviated transcription (Latin):
aue sunt. duples quoq illa affirmatio quae dicit ho.¬
no atq equus albus est. Q uoa si hoec hursus dup¬
est quoniam equum atꝙ hominem tunicam signi¬
sicare propositum est cum dicimus tunica alba est¬
ses non unum sea plura significat: Quocirca si ea
affirmatio quee multa designat non est: una lec
tio equiuoca fuerit aut subiectum : atq hoc est quod
ut Si ergo haee multa significant : usq Quare¬
ram illam uero falsam. Quod si inquit est equus al¬
lus et est homo albus multa significant : illa quo.¬
ꝙ prima propositio quae est trinica alba unde hec
aluxerunt multa defignat: At siquis dicat non
eam multa significare concedit profecto nihil om̃i-¬
no propositranis ipsius significatione monstrari Tuẽ
n. nomen uiutmm multa significans in una signi¬
ficatianem poterat conuenire quotiens et his qua
significat una posset comiungi constitunꝙ substã¬
tia: ut in eo quod supraposau Cum homo ani.¬
mal rationale &e mortale significat : quae in

Expanded text:
matio quae dicit, homo atque equus albus est. Quod si haec rursus est duplex, quoniam hominem atque equum tunicam significare positum est, cum dicimus tunica alba est, non unum, sed plura significat. Quocirca si ea affirmatio quae multa designat non est una, haectio aequivoca fuerit aut subjectum, atque hoc est quod ait: Si ergo hae multa significant, et sut de his. Quod si, inquit, est equus albus et est homo albus multa significant, illa quoque prima propositio quae est, tunica alba est, unde hae fluxerunt, multa designat; aut si quis dicat non eam multa significare, concedit profecto nihil omnino propositionis ipsius significatione monstrari. Tunc enim nomen unum multa significans in unam significationem poterat convenire, quoties ex his quae significabantur una posset conjungi constituique substantia, ut in eo quod supra posui, cum homo animal rationale et mortale significet, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
uit quae sunt omnis homo albus est: non esti oĩs
homo albus. homo albus est: non est homo altus nuo.¬
lus hamo aitus est: est quidam homo albus unas uide.¬
ri. Si album inquit inium significat: Si n. albim qđ
praedicatur multa significet: uel si homo quod subiec.¬
tum est non unum est non est una affirmatio nec
una negatio: haet autem in sequentious clarius mõ¬

Expanded text:
uit, quae sunt, omnis homo albos est, non omnis uit, quae sunt, omnis homo albos est, non omnis homo albus est, homo albus est, homo albus non est, nullus homo albus est, est quidam homo albus, unas videri si album, inquit, unum significat. Si enim album quod praedicatur multa significet, vel si homo qui subjectus est, non unum, non est una affirmatio, nec una negatio.
Abbreviated transcription (Latin):
mam rem significare possit cum ipsa untuer salitas nõ
de mno sed de pluribus praediceturr. Nam cum dito oĩs
homo albus est singulos homines qui plures sunt signi¬
sicans multa in ipsa affirmatianis praedications designo
Quocirea nulla erit affirmatio uel negatio untuersalis
que unam rem significare possit idcirco ꝙ ipsa untuer.¬
altas de pluribus ut diltum est indiuiduis praeddica.¬
tur. Sed ad hoc respondemus cum uniuersale quiddã
dicitur ad unam quodam modo collectionem totius pro.¬
positionis ordo perducitur & eius non ad particula.¬
ritatem sed ad uniuersalitatem quae est una qualitas
applicatur: ut cum dicimus onmis homo iustus est
non tunt singulos intelligimus sed ad unam huma.¬
nitatem quicquia de homine dictum est ducitur.
Quare siue sit uneuersalis affirmatio siue uniuer¬
salis negatio uel in singularibus potest fieri ut
he unde sint si una significatione teneantur at¬
q hoc est quod ait eas propositiones quas supra po.¬

Expanded text:
are possit, cum universalitas ipsa non de uno, sed de pluribus praedicetur. Nam cum dico, omnis homo albus est, singulos homines qui plures sunt significans, multa in ipsa affirmationis praedicatione designo. Quocirca nulla erit affirmatio vel negatio universalis, quae unam rem significare possit, idcirco quod ipsa universali as de pluribus ut dictum est individuis praedicatur. Sed ad hoc respondemus cum universale quiddam dicitur, ad unam quodammodo collectionem totius propositionis ordo perducitur, et ejus unitas non ad particularitatem, sed ad universalitatem, quae est una qualitas, applicatur, ut cum dicimus, omnis homo justus est, non tunc singulos intelligimus, sed ad unam humanitatem quidquid de homine dictum est dicitur. Quare sive sit universalis affirmatio, sive universalis negatio, vel in singularibus, potest fieri ut hae unae sint, si una significatione teneantur. Atque hoc est quod ait, eas propositiones quas supra pos
Abbreviated transcription (Latin):
false sunt uere sunt sus contrarie: ut est quidam
homo albus est. quidam hamo altus non est T sus
naturale praedicetur in contraris affirmatio de¬
ra est falsa negatio. Ut quoniam naturale est po¬
mini ese animal uera est ea quae dicie Ontisho¬
mo animal est. falsa quae dicit Nullus homo eni.¬
mal est Godem quos modo in subcontraris uera es
affirmatio falsa nepatio. Sin diero aliquid imposibi
le praedicetuy falsa affirmatio est: uera nepatio ut
quoniam impossibile est honienen esse laprdem si
dicamus ontuis homo lapis est: falsum est nuduis
homo lapis est uerum est. Sandemquos uimre¬
truet subcontrarii natura: dfirinatio .n hic fuls¬
sa est uera nogatro.Una dutem est affirma.¬

Expanded text:
falsae sunt, verae sunt subcontrariae, ut est, quidam falsae sunt, verae sunt subcontrariae, ut est, quidam homo albus est, quidam homo albus non est. Quod si quid naturale praedicetur in contrariis, affirmatio vera est, falsa negatio, ut quoniam naturale est homini esse animal, vera est ea quae dicit, omnis homo animal est, falsa est quae dicit, nullus homo animal est. Eodem quoque modo in subcontrariis vera est affirmatio, falsa nermatio, vera negatio, ut quoniam impossibile est hominem lapidem esse. Si dicamus, omnis homo lapis est, falsum est, nullus homo lapis verum est. Eamdem quoque vim retinet subcontrarii natura, affirmatio enim haec falsa est, vera negatio. DE AFFIRMA
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalis partiauari negationi in contradie.¬
tionis ni opponitur : quod in omnibus a se ipsa
diuersce sunt & qualitate ⁊ quantitate. Ilaa .n.
est affirmatio illa negatio: untuersalis illa: illa
particularis. Ideo eygo aut utraeꝵ fabsce: aut
utreꝙ uere inueniri non possunt. Quando au-¬
cem lta fuerit constat unarti ueram esse aliã
falsam: Aitqz hoc est quod ait d quare & quã.¬
do una semper uera nel falsa dictum ẽe scdicet ne¬
merans quare oppositio & quando una semperue¬
ra sit altera falsa trmnc utig quando angularitos
constituuntur / dcirto quomam & quantitate a se
propositiones & qualitate diuerse sunt Nobi cu¬
tem dacendum est quando oppositione cantidice
uel sub contrariae aut utrceq ius simut false sit
aut utreq illae simul uerte: aut una ytrsus ĩ¬
naturaliter hemini non est utraeq false sunt quae abbedi¬
nem predicant. falsum est .n. Ominis homo albus est
falsum est nullus homo altus est Sed quoniam amlae

Expanded text:
 particulari negationi in contradictione opponitur, quod in omnibus a se ipsae diversae sunt et qualitate et quantitate. Illa enim est affirmatio, illa negatio, illa universalis, illa particularis. Ideo ergo aut utraeque falsae, aut utraeque verae inveniti non possunt. Quando autem ita fuerit, constat unam veram esse, alteram falsam, atque hoc est quod ait, et quare et quando vera vel falsa dictum est, scilicet memorans quare oppositio et quando una semper sit vera, altera falsa, tunc utique quando angulariter constituuntur, idcirco quoniam et quantitate a se propositiones et qualitate diversae sunt. Nobis autem dicendum est quando oppositiones contrariae vel subcontrariae, aut utraeque illae simul falsae sint, aut utraeque illae simul verae, aut una falsa, naturaliter homini non inest, utraeque falsae sunt quae albedinem praedicant. Falsum est enim, omnis homo albus est, et falsum est, nullus homo albus est. Sed quando illae ambae
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ socuates alous est. Quce sit integra contradictio
has uerbis ostendit: ait n. ilam esse opnositionen
ebntradictariã quaecumq dicit non esse uniuer¬
saliter rem uniuersalem contra eam quae nem
uniuersalem uniuersaliter proponit atꝗ hoc
est quod ait epponi autem afirmationem ne¬
gationi dico tontradictorie quae uniuersalem
sixnificat eidem quoniam non uniuersaliter
ut ei quȩ est Ouiuas homo iustus est opponi¬
tur ea quae uniuersale signifitat non tamer
uniuersaliter: ut ea quae est quidam homo us¬
ts non est. hominem .n. uniuorsalem significat nõ
uniuersaliter significat: ut tum dicit Non omnis ho¬
mo iustus est: haet est contradictoria oppositio ut s
sit uniuer saus affirmatio sit particulatis mnegatio
sit uniuersalis hegatio sit porticularis affirmatio
Angulares .n ut dictum est sole facuat tontradic¬
nonem. Uerba igitur se obscure hatent sed sentẽ.¬
na mamfesta est. Dicit .n. eam opponi contradie.¬
torie affirmatlonem negationi uel nexationem as¬

Expanded text:
 homo albus est. Quae sit integra contradictio, his verbis ostendit, Ait enim illam esse oppositionem contradictoriam quaecunque dicit non esse universaliter rem universalem contra eam quae rem universalem universaliter proponit, atque hoc est quod ait: Opponi autem affirmationem negationi dico contradictorie, quae universaliter significat, eidem quae non universaliter, ut ei quae est omnis homo justus est opponitur ea quae universale significat non tamen universaliter, ut ea quae est, quidam homo justus non est: hominem enim universalem significat non universaliter, ut cum dicit, non omnis homo justus est, haec est contradictoria oppositio, ut si sit universatis affirmatio, sit particularis negatio; si sit universalis negatio, sit particularis affirmatio. Angulares enim ut dictum est solae faciunt contradictionem, verba igitur se obscure habent, sed sententia manifesta est; dicit enim illa opponi contradictorie affirmationem negationi, vel negationem af
Abbreviated transcription (Latin):
riuis sunt diligenter exposita tnunt ipse charius
monstrat. Dihimus nanq unam propositronem
esse que unam quamibet rem significuiret denõ
plurimas ita ut nec aequiuotum subie tum har¬
beret nec equiuotum praedicatum Una .n .ꝓ¬
positio sic fit mine hoc dicit una propositio
ess qua unam rem signifieat idest que neq subiee.

Expanded text:
superius exposita, nunc ipse clarius monstrat. Diximus namque unam propositionem esse quae unam quamlibet rem significaret et non plurimas, ita ut nec aequivocum subjectum haberet, nec aequivocum praedicatum. Una enim propositio sic fit: Nunc hoc dicit, una propositio est quae unam rem significat, id est, quae neque
Abbreviated transcription (Latin):
stientem Uel si de allo suolecto ꝙ̃ in affrrmatione
fuerat id est quod in affirmatione fuit dixerat̃
dicatum ut si affirmatio sit est honro iustus negi¬
ti respondeat non est leo iustus idem pratarat̃
est subiecta diuersa funt. Si ergo uel alius quil¬
dam prcedicet in enuntratiane propositio uet ho
alio subiecto idest praedicet qđ affirmatio at ante
pesuerat non erunt affir matto nepatroꝵ oppositee
sed tantum a se diuersce. Neq in se perrinunnt
de hane rem demonstratiuam tiddidit &ꝙ esset a.¬
gumentum unius affiranationis prceter uinum ne¬
gatienem esse non posse: sunt ini singularitis ut ui
eo quod per se dicit e emplo & fotrates altus e

Expanded text:
nstitutum; vel si de alio subjecto quam in affirmatione nstitutum; vel si de alio subjecto quam in affirmatione fuerat idem quod in affirmatione fuerit dixerit praedicatum, ut si affirmatio sit est homo justus, negatio respondeat non est leo justus, idem praedicatum est, subjecta sunt diversa. Si ergo vel aliud aliquid praedicet in enuntiatione propositio, vel de alio subjecto praedicet idem quod affirmatio ante posuerat, non erunt illa affirmatio negatioque oppositae, sed tantum a se diversae; neque enim se perimunt. Et hanc rem demonstrativam addidit, et quae esset argumentum unius affirmationis praeter unam negationem esse non posse, sive in singularibus, ut in eo quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
assirmationem posse constitus. Et eius causam cona.¬
tus ostendere ꝙ dimus negatio eosdem terminos
iabet in enuntratione sed enuntrandi modo diuersa
est Nam ques ponit afirmatio idem aufert nega¬
tio & q illa predicatum subiecto uingit h illa di.¬
uidit atq disiungit. Quare si idem praedicatum
lem sublectum in negatione est quod affirma¬
tio ante posuerat non est dubiuno quis unius aẜ.¬
firmationis una negatio uideatur. Nam si du.¬
e sut aut subiectum altera mutatura est aut
predicatum. Sed quaecuns sunt huiusmodi nõ
sunt opposite: hoci n. est quod uit si autema.
lua aliquis uel de auio iem non opposita sed erit
as ea aiuersa. Sensus .n. huiusmodi est si nega.¬
tio aliuo abrquis praedicando noget q̃ in afirma.¬
tione fuit: ut si siti affirmatio est romo albus ne.¬
ratro dicat nom est herus aleus iustus: alius pre.¬
dicatur in negatione ꝗ̃ in affirmatione fuerit t̃¬

Expanded text:
affirmationem posse constitui, et ejus causam conaaffirmationem posse constitui, et ejus causam conatur ostendere, quod omnis negatio eosdem terminos habet in enuntiatione, sed enuntiandi modo diversa est. Nam quod ponit affirmatio id aufert negatio; et quod illa praedicatum subjecto jungit, hoc illa dividit atque disjungit. Quare si idem subjectum, idem praedicatum in negatione sit, quod affirmatio ante posuerat, non est dubium quin unius affirmationis una negatio videatur. Nam si duae sint, aut subjectum alterum mutatura est, aut praedicatum. Sed quaecunque sunt hujusmodi non sunt oliud aliquid, vel de alio idem, non opposita, sed erit ab ea diversa. Sensus enim hujusmodi est: Si negatio aliud aliquid praedicando neget quam in affirmatione fuit, ut si sit affirmatio est homo albus, negatio dicat non est homo justus, aliud praedicavit in negatione quam in affirmatione fuerat co
Abbreviated transcription (Latin):
sntam negationem non idem ualere qued aniuersa.¬
is negatio potest & plia unsuersalis alia indefi.¬
nita negatio. Nam si unicuiq aftirmationi una
negatio iudetur opponi ẜutaq diuersce sint ea
affirmatio que dicit est homo albus e ea quae du¬
et est quidam homo albus. diuersas quoq habebunt in
negationbus enuntiationes & illa quidem quae est in.¬
definita afirmatio habebit indefinitam negationem
ut ea quae dicit est homo albus huie oppanitur nõ
est homo albus Ea uero quae dicit est quidam homo
altus negationem habetie oppositam eam que dicit nulo¬
lus homo albus est Quare si particularis affirmatiode.¬
sinita & pursus afirmatio indefinita est a se ipsoe dt¬
uersee sunt: illus uerum est oppositas quo contradicto.¬
ne negationes habere dissimiles. Quare ea que est
nullas homo iustus est diuersa est ad ea quiae dicit
iomo iuscus non est atꝙ ħ nuine Aristoteles exeꝵ¬
tur. ait n unam sempes nerationem contra uas

Expanded text:
finitam negationem non idem valere quod universalis negatio potest, et est alia universalis, alia indefinita negatio. Nam si unicuique affirmationi una negatio videtur opponi, cumque diversae sint ea affirmatio quae dicit est homo albus et ea quae dicit est quidam homo albus, diversas quoque habebunt in negationibus enuntiationes, et illa quidem quae indefinita est affirmatio habebit indefinitam negationem, ut ea quae dicit est homo albus huic opponitur non est homo albus. Ea vero quae dicit est quidam homo albus negationem habebit oppositam eam quae dicit nullus homo albus est. Quare si particularis affirmatio definita et rursus affirmatio indefinita a se ipsae diversae sunt, illud verum est, oppositas quoque contradictoriae negationes habere dissimiles. Quare ea quae est nullus homo justus est diversa est ab ea quae dicit homo justus non est, atque hoc nunc Aristoteles exsequitur. Ait enim unam semper negationem contra unam
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet defrnite ueritas aut falsitas reperiatur:
ita ut in his singularitus ueritas & falsitas inꝓ
positronious deuiditrir: in uniuersaubus autem sachis
particuaritates opponantur quemadinedum dic:¬
tum est unam netesse ueram ese alteram falsam
sod defianta propositionum ueritate uel fafitate
futuris tractanda sunt. ei quo nra mauis opus est as

Expanded text:
qualibet definite veritas aut falsitas reperiatur. qualibet definite veritas aut falsitas reperiatur. Ita ut in his singularibus veritas et falsitas in propositionibus dividatur; in universalibus autem si his particularitates opponantur quemadmodum dictum est, unam necesse est veram esse, alteram falsam; sed non definita propositionum veritate vel falsitatfuturis tractanda sunt, et quoniam majus opus est qua
Abbreviated transcription (Latin):
urutus consulatum primus instituit sub rege tarquio
he una uera est una falsa Et affirmatio definite
uera est definite falsa negatio. Rursus in praesenti
cum dicimus uernum tempus non est: si hoc uenno
tempore dictum sit affirmatio uerd est & definite ue.¬
ra negatio falsa est & definite falsa. Quodi si hoc auc¬
cuno dictum sit defiuite falsa affirmatio & defirite
uera negatio. ideirco qđ siue in praeterito siue in pre¬
senti ueritas affirmationis negationisue iam contingit
In futuro uero non eodem modosese it: ut cum dicio¬
una falsa: Sed quae uera quae falsa ante etitum
nullus agnoscit: atq hoc est quod ait in his ergo quae
sunt ee facea sunt necesse est affirmationem uel ne.¬
rationem ueram esse uel falsam: In uniner salitusꝙ
iem semper hanc quidem ueram: illam uero falsas
⁊ in hisi quae siut singularia quemadmodum dietũ
est ut non medo una semꝑ uera sit altera falsa in
tota contradictione sed illud quoq habeat: ut in una

Expanded text:
rutus consulatum non primus instituit sub rege Tarquinio: hic una vera est, una falsa, etiam affirmatio definite vera est, definite falsa negatio. Rursus in praesenti cum dicimus, vernum tempus est, vernum tempus non est, si hoc verno tempore dictum sit, affirmatio vera est et definite vera, negatio falsa est et definite falsa. Quod si hoc autumno dictum sit, definite falsa affirmatio, et definite est vera negatio, idcirco quod sive in praesenti sive in praeterito veritas affirmationis negationisve jam contigit, in futuro vero non eodem modo sese habet: ut cum dicialtera falsa. Sed quae vera quae falsa sit, ante exitum nullus agnoscit, atque hoc est quod ait: In his ergo quae sunt et quae facta sunt, necesse est affirmationem vel negationemero falsam; et in his quae sunt singularia, quemadmodum dictum est, ut non modo una semper vera sit, altera falsa in tota contradictione. Sed illud quoque habeat, ut in una