comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possõnemetiam si nõ fuĩt adira hereditas
ascripto pr̃at legata ea parte restam̃tidata
cͣc quambonorum possõ accepta ẽ ent ergo
melior ħ casuconditio familia relicti filii
quamforet si heredatus noneẽt.¬
tem mpotestate habebat. filium in adoptio¬
tionemdedit. nepote retento i potestate.⁊
filius emancipatus apatre adoptiuo deces¬
sit. ex traneis heredib instituts filus huiꝰ
quimpotestate ani remansit cc̃ tabulas pa¬
tris sui bonorum posionem pẽtẽ pot̾it. qm̃¬
ius. numquam in potestate huius fui̾t. ⁊ do̾̃
nec debussempotestate eẽ iudetur. namsi
ant̃ obẜuatur: nec siemancipatus filius
suĩt: neposexeo quim potestate auiremã¬
sit. bonorum posid̃m contra tabulas pet̾e
pot̾it: Idemꝙ uins ẽ siem ancipato filionepos

Expanded text:
t adita hereditas a scripto, praestat legata ea parte testamenti data, contra quam bonorum possessio accepta est. erit ergo melior hoc casu condicio in familia relicti filii, quam foret, si exheredatus non etem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui in potestate aui remansit, contra tabulas patris sui bonorum possessionem petere poterit, quamuis numquam in potestate huius fuerit. ideo nec debuisse in potestate esse uidetur. nam, si aliter obseruatur, nec si emancipatus filius fuerit, nepos ex eo, qui in potestate aui remansit, bonorum possessionem contra tabulas petere poterit. Idemque iuris est, si emancipato
Abbreviated transcription (Latin):
aiui bonorum posisd̃nem pede pot̾it. qr ꝑad
optionem in aliena familia non fui̾ti Set
siemancipatus filuis ms ad optau̾it ext̃:¬
neum filium meum. is qui ad optatusẽ
filius cẽ tabulas meas bonorum possõnẽ
pet̾e non pot̾it. quia ñquam nepotis locoͥ
apudie suit. delegatis prestandis contra
tab̾. bonorum possõne petita.R.::¬
lp̃ .i. Hic titulus oquitatemquandã
habr naturalem. ⁊ aliquid nouum ut
qui iudiciu patris rescindunt. ꝑceͣ
tabłas bonorum possõnem ex iudito eus
quib dam ꝑsoĩs legata ⁊ fidei cõnussa prã¬
dotis nomine legatum.¶Gen̾ałrautẽ
parentum ue enumerau̾it. Infinicum

Expanded text:
avi bonorum possessionem petere poterit, quia per adoptionem in aliena familia non fuerit. Sed si emancipatus filius meus adoptaverit extraneum filium, is qui adoptatus est filius contra tabulas meas bonorum possessionem petere non poterit, quia numquam nepotis loco apud me fuit. V DE LEGATIS PRAESTANDIS CONTRA TABVLAS BONORVM POSSESSIONE PETITA Hic titulus aequitatem quandam habet naturalem et ad aliquid novam, ut, qui iudicia patris rescindunt per contra tabulas bonorum possessionem, ex iudicio eius quibusdam personis legata et fideicommissa pradotis nomine legatum. Generaliter pparentiumue enumerauit: in infinitum
Abbreviated transcription (Latin):
suffitiat. ł inunã sp̃e. ꝑamicilabore dño ẽ su¬
li. ¶heres institutus qͥnõhabuit substitutũ
pͥusqua hroitatẽ adiret. quãm pub restituere
i pbuit uitad̾cessit. cũ ħrditas initaliaeẽt scͥptꝰ¬
aut his inpuntia uitatecessisset tutores ꝓiuĩ¬
tialiũ reꝵculpe noĩe cõrepnãdos. existimari. si
cã testam̃ti noignorantes utilitate inpub̾is
sseruer na ħrditatis inpuĩtia fidei cõmissore¬

Expanded text:
sufficiat uel in una specie per amici laborem domino consuli. Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia eta decessisset, tutores prouincialium rerum culpae nomine condemnandos existimaui, si causam testamenti non ignorantes utilitatem impuberis deseruerunt: nam hereditatis in prouincia fideicommisso re
Abbreviated transcription (Latin):
tem eligendi datam. Ex cct̾is aũ cogna¬
tis sinepotes suꝑeẽnt. non recte mulie.¬
remelecturam ꝓpt̾ gradus fidei cõmissi
p̃scriptos. desiciente uero gradu nepotũ.
ex cognatis quam uelit personameligi

Expanded text:
tem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi
Abbreviated transcription (Latin):
etatem supra scriptamdeiem defuneta re¬
sidu tp̃is ad heredem fideicõmissum eius:
transmitti. s non initio ciusq ann petipe¬
cuniamoportere. quod ex fructib uxorida¬
tis pat̾ fino p̃ten uosuit cet̾m si pecumam
annuam pat̾ alimentis filii destinassed:
nondubie ꝑsdadesiciente cã pr̃andi uide¬
bitur exstincta.

Expanded text:
em functo residui tempor‹is› ad heredem fideicommissum eius transmitti, sed non initio cuiusque anni peti pecuniam oportere, quod ex fructibus uxori datis pater filio praeb‹e›ri uoluit. ceterum si pecuniam annu‹a›m pater alimentis filii destinasse‹t, non› dubie persona deficiente causa praestandi uidetur extincta.
Abbreviated transcription (Latin):
debet pretorcognore.⁊ siquidem abidlutã
c̃am inuen̾it. euident̾ꝙ ꝓbetur fllium ñ
ẽe. negare debet bonorum possõnen carbo¬
manam. Snĩo ambiguam c̾am hocẽ uł
modicum ꝓ puero facientem. ut nõ uide¬
atur euident̾ filius noneẽ. dabitei carbom¬
anambonorum possonem. ¶ Due aũ st̃
cause cognntiones unadande carboniane
possonis que hc̃ commodum illud ut ꝑ¬
inde ato si nullam controusiam patẽt᷑
impubes bonorum possd̃nem accipiat.
aliaẽ cause cognitio. illa ẽ. utrum difsemt
debeat. in tp̃s pubertatis cognitio. an p̃¬
sentan. hoc aũ diligenissime p̃tori ẽxa¬
minandum ẽ. anex pecdiat pupillo rep̃¬
sentarioognitionẽm. anpotius differrim
tempus pub̃tatis.⁊ maxiẽ inquirere. hoc
acognatis matre tutorib ꝙ pupilli debr.
finge cẽtestes quosdamquidilata contͦ¬
uersia. aut murabiunt conscilium aut
dececlant. aut ꝓpt̃ tp̃us int̾uallum. non
eandem fidem habebunt uł finge esse

Expanded text:
utam causam inuenerit euidenterque probatur filium non esse, negare debet ei bonorum possessionem Carbonianam: si uero ambiguam causam, hoc est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbonianam bonorum possessionem. Duae autem sunt causae cognitiones, una dandae Carbonianae possessionis, quae habet commodum illud, ut, perinde atque si nullam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fidem habebunt: uel finge esse
Abbreviated transcription (Latin):
intp̃s pub̾tatis. id enimdiuus pius clau¬
dio adriano rescripsit. Quamuis scripito
herecdinon ꝑmitti bõrum possonemexe¬
dicto carbomano certum sit.tamen que¬
stionem status intp̃s pubertatis differri
ꝓculdubio ẽ. Igitur siquidem de paren¬
tis boĩs simul ⁊ destatu controu̾sia fiat:
hoc eclietum locum habebit. Siu̾o tantũ
status: differcur qo intempus pubtatis.
s non ex carbyniano. s ex constitutioĩb
carbomianum non suteurrit s cumesse
sõnem acceꝑit. dicendum erit nichil eum
egisse. ⁊am ⁊ sumpubes eẽt mox pubes fi¬
gus. fmniretur ronorum po̾id̃ emolumẽtũ.
¶Cause cognitiu in eum ũtitur ut si mani¬
festa calumpma appareat eorum qiuim

Expanded text:
tatis: id enim diuus Pius Claudio Hadriano rescripsit. Quamuis scripto heredi non promitti bonorum possessionem ex edicto Carboniano certum sit, tamen quaestionem status in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controuersia fiat, hoc edictum locum habebit: sin uero tantum status, differetur quaestio in tempus pubertatis, sed non ex Carboniano, sed ex constitutionibus. Carbonianum non succurrit. sed ‹et sisessionem accepit, dicen dum erit nihil eum egisse: nam et si impubes esset mox pubes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum. Causae cognitio in eo uertitur, ut, si manifesta calumnia appareret eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Carbomanumedictum aptatum
ẽ ad cc̃ tabulas. bonorum possõnem. et
intestati: cum ⁊ in scd̾ tabulas inquibus¬
dam casib possit uiderinec̾ium eclictum
ueluti sipat̾. f. ita instituit postumus his
esto. uł postuma heres esto. ⁊ negetur eẽ¬

Expanded text:
. Carbonianum edictum aptatum est ad contra tabulas bonorum possessionem et intestati, cum et in secundum tabulas in quibusdam casibus possit uideri necessarium edictum, ueluti si pater familias ita instituerit: 'postumus heres esto' uel 'postuma heres esto' et negetur e
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum possõnem. alias non pou̾t. nã
si confestim post patris mortem contro:¬
uersia ei facta fĩt an int̾ liberos bonoꝵ
possessionem acciꝑe possit. simul ad u¬
triusꝙ edicti c̃am annus cessisse uidebi.¬
tur: Siũoĩñposito tempore scierit cont᷑

Expanded text:
bonorum possessionem, alias non poterit. nam si confestim post patris mortem controversia ei facta fuerit, an inter liberos bonorum possessionem accipere possit, simul ad utriusque edicti causam annus cessisse videbitur: si vero interposito tempore scierit cont
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaͥs inter p̃tatione dici. his quo¬
q arc piglica p̾standa. ¶Titia usũ
fruc tum legauit meuio euisq fideico¬
misit ut ex redelitu fundi p̃stareͭ pan¬
ał ꝗͦ idphille ⁊ sticho artiuos centenos nũmnoi¬
ros quo auiuent. Quero anmortuo me¬
gu Euid hr̃s alim̃ta debeat: Respõ cligtͥu¬

Expanded text:
uoluntatis interpretatione dici his quoque a re publica praestanda. Titia usum fructum fundi legauit Maeuio eiusque fidei commisit, ut ex reditu fundi praestaret Pamphilae et Sticho annuos centenos nummos quoad uiuent: quaero, an mortuo Maeuio heres alimenta debeat. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mater filio hr̃ele instituto ꝑfideico¬
missum lib̾tatẽ panphillo ẜuodedit.
eilem cibarioꝵ nomine legauit ꝗuos
aurcos & uestiaru nominc pi singłos ã¬
nos quinq̃ua gͥcnois sicum filioclus ino¬
rantur. Quero filio desuncto analim̃ta
ciebentur: Respondit sicondicions inꝰ na¬
ruissit. deb̾iapost mortem. Boa  eatasaest¬

Expanded text:
 Mater filio herede instituto per fideicommissum libertatem Pamphilo seruo dedit: eidem cibariorum nomine legauit quinos aureos et uestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta debentur. respondit, si condicioni paruisset, deberi et post mortem. 21 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur ornam̃ta postrri eximere ⁊ p̾stac̃
Marcellus respõderunt petere non pos.¬
se.nam ꝗͥ fieripotest ut legatum uł
fidei comins ꝗͣ durare existimctur. cumid
quod testbdabatur. in sua specie non
sit. ut intorim omittãt quodctiam diso¬
lunione ac ꝑmutatione taliuolũtas qͦq
icũ uolofideiq cius comuto ut patriã
meam faciat porticum publicum anqla i¬
poniuolo minagines argenteas: Itemmar¬
moreas. Queio an legatum ualeat. Marcelluᷤᷤ
respõdit. ualere. ⁊̃ oꝑis ceterĩq que ibi testa p¬
ĩror poni uoluent. legatũ ad patriamꝑtine la¬
re. Intelligi cium potuit aliꝙ. ciuitati acce i¬

Expanded text:
pellatur ornamento posteriori eximere et praestare. pellatur ornamento posteriori eximere et praestare. Marcellus respondit petere non posse: nam quid fieri potest, ut legatum uel fideicommissum durare existimetur, cum id, quod testamento dabatur, in sua specie non sit? ut interim omittam, quod etiam dissolutionmeum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, item marmoreas': quaero, an legatum ualeat. Marcellus respondit ualere et operis ceterorumque, quae ibi testator poni uoluerit, legatum ad patriam pertinere intellegi: enim potuit aliquod ciuitati acce
Abbreviated transcription (Latin):
um in asiam mississet adpur puras emen
ram uiuo colib̾tus est em̾s suus respon:¬
que stionum lib̾.ii. itascriptum ẽ. Si
mulier mandauent tibiit sibi unio¬
nes usus sui causa emeres situpost mor¬
tem ciuscum putans eam uiuere oͤmeriᷤᷤ
alticinuss negat et̃ legatos eicur mulier
ita legauerãt or namenta que meacausa.
parata sunt enͣͣt. nõ enĩ cius causa para d
ta eẽ. que iam mortue emptafuerint.¬
n euio italegauit. antonie tertolle
dolego aur pondo tot qunignem cũ
iꝰac tinctis postea unionem soluit. nc¬
q ullum mortis tempore inter orma¬
tosementa sua unoͥnem reliquit. Quero sͣ
an hr̃s ex causa fidei comissi c̾stimationẽ
rei que in hr̃clitatt nõ est p̃stare debcat
Marcellus respõdit. nõ debc. Itrm que¬
ro si proban possit seiam unones &ia¬
cytos quosclam inaliam spetiem ornam̃¬
ti ꝙ pͥostea pͣno suis fecit. ad dicis gẽmis
aluis ⁊ margantis conuertisse. anhos aĩ¬
nͥones uł iacinthos petent possit. ⁊ hr̃scõ¬

Expanded text:
um in Asiam misisset ad purpuras emendaram uiuo eo libertus emisset, Seruius responquaestionum libro secundo ita scriptum est: si mulier mandauerit tibi, ut sibi uniones usus sui causa emeres, si tu post mortem eius, cum putares eam uiuere, emeris, Atilicinus negat esse legatos ei, cui mulier ita legauerit: 'ornamenta, quae mea causa parata sunt eruntue': non enim eius causa uideri parata esse, quae iam mortuMaeuio ita legauit: 'Antoniae Tertullae lego auri pondo tot et unionem cum hyacinthis': postea unionem soluit neque ullum mortis tempore inter ornamenta sua unionem reliquit. quaero, an heres ex causa fideicommissi aestimationem rei, quae in hereditate non esMarcellus respondit non debere. Item quaero, si probari possit Seiam uniones et hyacinthos quosdam in aliam speciem ornamenti, quod postea pretiosius fecit additis aliis gemmis et margaritis, convertisse, an hos uniones vel hyacinthos petere possit et heres com
Abbreviated transcription (Latin):
aliiuestis muliebris separatim legatã
sĩt cletractis muligrib & ei ad signatis
cui spetialiter legata sunt. reliqum al¬
teri debetur. Idem est cum alteri mun¬
dus muliebns alteri argentum ome le¬
gatum ec̃t. dcargento ꝙ inmunde erat
Item sidue statue marmoreͤ tibi ⁊ dcĩ
om̃e marmor legatum̃ ec̃t p̃ter duas
nulla statua marmorea legata est tibi
Idem urbanis ẜuis tibi legatis si mich̾
ꝑispensator legatus sit. ¶Eui cercũ
siinca pecunia eademẽstimatio fuerit.
ꝙ itaucrum ẽ sm̃ certum genꝰ argenti.
rat ut ornam̃ta in uiumueoris suc e¬
meres eidem uxon ut ad solet legauit
que incius causa parata er᷑unt. tudem̃
post mortem mantatoris nignorans
eum decessisse emisti. Nodebebunt᷑
mulieri. qm̃ eauerba admortis tempꝰre¬
feruntur. Atsiuiuente testatore mulic¬
Ere autem mortiaͤ mera nõ clegantor.
clicetur. incficax hoc legatum ee quando
nõpossit uere clici eius causa paratum.
uidi. que prius decesẜit. Eadem dicẽ¬

Expanded text:
alii uestis muliebris separatim legata sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: quod ita uerum est, si non certum genus argenti rat, ut ornamenta in usum uxoris suae emeres, eidem uxori uti adsolet legauit quae eius causa parata erunt: tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non debebuntur mulieri, quoniam ea uerba ad mortis tempus referuntur. at si uiuente testatore, muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit uere dici eius causa paratum uideri, quae prius decessit. eadem dicen
Abbreviated transcription (Latin):
situm est stichum stataro libtitem con¬
sccutura pͥus autem oͣfunc toscio qua at
annum uiccsimum quintum ꝑuenirt
an ab his ad quos bonaᷤs eiꝰ ꝑuenerunt A
militia sticho conparar debẽt. ⁊ sipla¬
cet deb̃i. utrum statim militia conparã¬
da sit. ancotempore quo seuis annum g̾i¬
iuccsinum quintum ex pleturis fuisset
si suꝑiussisset: Rcumplaceatͥ conpara¬
dam nõ ante. u̾beĩt quam ioips̃ cessis¬
çertis libtissuis legata. et aliis exteris pli¬
xhoc tempus fecilegani cui dareuolui. pe¬
gͦto abhis utitertiam partem petiue flieniẽẽ
łeddant s cͦcłis autem tabulis fac tapupilla¬
ri substitutioͦne inpubib lib̾tis quib a
aol. parentibꝰ lib̾tates dedit᷑ eoan plius alit¬
uerrum tantum quantum insiglis innũmo
ptt̾ cibina ⁊ uestiana. daniuosuit. O¬
situm est cum suꝑ uississet filia tcsto
aperto et codicillis postea autem dec̃es¬
lent᷑. ⁊ fidci comissum datum ei deresti¬
stuenda partr tema adhĩdes suos trans¬

Expanded text:
Sticho statim libertatem consecuto, prius autem defuncto Seio quam ad annum uicesimum quintum perueniret, an ab his, ad quos bona Seii peruenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore, quo Seius annum uicesimum quintum expleturus fuisset, si sundam, non ante deberi, quam id tempus cessiscertis libertis suis legata et aliis exteris plquod ante hoc tempus feci, legavi cui dari volui, peto ab his, uti tertiam partem Paetinae filiae meae reddant": secundis autem tabulis facta pupillari substitutione impuberibus libertis, quibus a parentibus libertates dedit, eo amplius alterum tantum, quantum in nummo praeter cibaria et uestiaria dari uoluit. quaesitum est, cum superuixisset filia testamento aperto et codicillis, postea autem decesserit et fideicommissum datum ei de restituenda parte tertia ad heredes suos trans
Abbreviated transcription (Latin):
ue ip̃c maritus boc fecit. siue filie ut facia¬
t. dedit. S ⁊ sĩ pat̾re cxpͣnetur s. pofmor¬
temcius filia sola. aeclote ageret. idemerit
dicendum. Cum enim excepcio insit de dore
accioni. ut inceteris bone fidei uidicis potest
dici. ut excelso uideatur inesse hunc sũptũ

Expanded text:
ue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
adire hereditatem negat uił. dełe hancħꝰ¬
reclitarem restitui. quia de ea rogatus nõ
eẽt.⁊ hocẽ fatendum. Requirendum
tn̾et illud ẽ. nͣm sicum incremento re¬
stuuere rogatus sit hereditatem ⁊ hoc fu¬
erit sub secutum: ⁊̃ hereditatem eam re¬
stituere cogitur nisieuidentissimis ꝓba¬
tionib fuit ab herede aꝓbatum ꝯtemp¬
lanoẽ sui suum eẽ herecem instiututum.¬
Mescripto diui antoñ. significatur. uti
Treditatis continet rogatus ei sit restituere
hereditatem. licet tandius detur pecum¬
asine usuris darieam debere. quiaquãto
̃tarduis quisq pecuniamdar tanto cardiꝰ
adfideicõmissum ꝑueniet ⁊ mediitp̃is

Expanded text:
adire hereditatem, negat Iulianus debere hanc hadire hereditatem, negat Iulianus debere hanc hereditatem restitui, quia de ea rogatus non esset: et hoc est fatendum. requirendum tamen et illud est, num cum incremento restituere he‹re›s rogatus sit hereditatem: ‹si› enim hoc fuerit subsecutum, etiam eam hereditatem restituere cogitur, nisi euidentissimis probationibus fuerit ab herede adprobatum contemplatione sui seruum esse heredem institutum.Rescripto diui Antonini significatur, ut, reditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
arum nacius fuiͣt possõnem¶ Siis qui ħr¬
diratem sibi rectti ab herede scipulaius sit.
eiqꝙ exstipulauragenti restituta suit here¬
diras constat. nichilominus tranfferiac¬
tiones. hoc itaẽsis cum quo actum sir: re¬
stituat hereditatem ¶ Sit̾io obid quod nõ
restituͣt mestimationem hereditatis cõ¬
tempnatus fuit. remanet acc̃onos heredi¬
rarie apd̾ eum qui condempnauis sit ac¬
tor actor autemquantitatem conseqr.
¶Si heros scriptus restitĩt hereditatema
postea de hereditate controuersiam passus
quictus sit. autlite cessent: durare acc̾ones
consaitit in fideicõmissarium semel trã¬
siatas. ¶ Siquis maiorem partem res¬
stuueret. quam rogatus ẽ ineam parten
que excedit nontranferuntur acc̃ones.
s cum ꝑcepta aliqua re aut sũmam ro.¬
gatus sit heros restituere.⁊ omissa retenti¬
one totam hereditatem restinũt recie dr̃¬
transferriacc̃ones. ¶Siheros anterestit¬
utam hereditatem seruum hereditariũ
heredem ab aliquo institutum usserit

Expanded text:
qui hereditatem sibi reddi ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit hereditas, constat nihilo minus transferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si vero ob id quod non restituerit aestimatione hereditatis condemnatus fuerit, remanent actiones hereditariae apud eum qui condemnatus sit, actor autem quantitatem consequitur. Si heres scriptus restituerit hereditatem et postea de hereditate controversiam passus victus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas. Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transferuntur actiones. sed cum praecepta aliqua re aut summa rogatus sit heres restituere et omissa retentione totam hereditatem restituerit, recte dtransferri actiones.Si heres ante restitutam hereditatem seruum hereditarium heredem ab aliquo institutum iusserit
Abbreviated transcription (Latin):
rerestituenda ⁊ is passus fuiͣt diembõrum
possõnis agnosdende transire. aut ꝑhoc tp̃s
quoisciui restitui debebit bereditas. aliqua
ex causa non potuit a dire pretorem. ⁊ postu¬
lare. ut petitabonorum possõne restituatur
sibi restituas hereditas succurridebebit. idẽ
ut restituatur tempus bonorum possessio¬
nis admitende ex hibendi fidei cõmissi gr̃a.:¬
¶ ammouendi autem sumus slis qui soluen¬
do non sit. tio herede instituto suum libe:¬
rumcẽ iusserit. ⁊ rogau̾it tinum heredita¬
iemeidem restitucre. uix eẽ ut titius recusãs
hereclitatem adirecogatur. iam licet desi¬
derante seruotitius adierit hereditatem: ñ
tamen pot̃ libertas seruo compet̾e. si infrau¬
dem creditorum datalicet titius locuplexi
sit.quade causa. nec hereditas restitui potest.
s ex siũa legis dicendumẽ. ꝑ mõ habendũ.

Expanded text:
passus fuerit diem bonorum possessionis adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ex causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione restituatur sibi hereditas, succurri ei debet, id est ut restituatur tempus bonorum possessionis admittendae exhibendi fideicommissi gratia. Admonendi autem sumus, si is, qui solvendo non sit, Titio herede instituto servum liberum esse iusserit et rogaverit Titium hereditatem eidem restituere, viadire hereditatem cogatur. nam licet desiderante seruo Titius adierit hereditatem, non tamen potest libertas seruo competere quasi in fraudem creditorum data, licet Titius locuples sit: qua de causa nec hereditas ei restitui potest. sed ex sententia legis dicendum est perinde habendu
Abbreviated transcription (Latin):
tus consulto siuero nominis ferendicõe¬
ditio ẽ. quam p̃tor exigit. recte quidao
facturus uidetur si eam expleu̾it. nieħ
enim maliest honesti hominis nomen
asiumere nec enim in famosis et turpi¬
b nominib hanc conditionem exigit
op̃tor. s tamen si recuset nomen fere re
tiones tranfferat eas ex senatus consul¬
to. ¶ Sicum suspecta uid̾etur hered¬
itas. postulante meiussu p̃toris adieris
et restitueris m̾ita uitar legis falcidie be¬
neficio adu̾sus legatarios. si tu quoꝙ ea
iege uti pot̾is pot̾as. ⁊ quatsmus uti potas.

Expanded text:
tus consulto.Si uero nominis ferendi contus consulto.Si uero nominis ferendi condicio est, quam praetor exigit, recte quidem facturus uidetur, si eam expleuerit: nihil enim male est honesti hominis nomen adsumere, nec enim in famosis et turpibus nominibus hanc condicionem exigit praetor. sed tamen si recuset nomen ferre, rtiones transferat eas ex senatus consulto. Si cum suspectam videret, hereditatem postulante me iussu praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio adversus legatarios, si tu quoque ea lege uti poteras et quatenus uti poteras:
Abbreviated transcription (Latin):
temneꝙ tur puudinem ullam habet con¬
ditio nec impedimentum aliquiꝰdiubẽ¬
dusẽ parere conditioni. ⁊ adire. a ita resti¬
tuere. Siuero turpis aut difficilis sit con¬
ditio aꝑte iniquum ẽ cogieum expłe eam
alt̾ius grã. s ⁊ remiitieam abmmitiou̾slim
ẽ. plusenim tribui a pretore eiqui fideicõ¬
missum petit quam testator uotuit ab¬
surdumẽ. Utiq autem testator nisiex¬
pleta sit conditioneꝙ scriptum heredem
ab hereditatem uocauit. necꝙ ꝑhunc illi
noluit restiti herectitatem. ¶ Si mdan¬
dapecuma conlitio ascripta ẽ. heredidebet
ei offerre pecuniamis qui poscit fideicom¬
missum ut herecditatem impleta conditio¬
nepossit adire ⁊ restituere. Quod si condi¬
tio ascriptaẽ. ⁊ ea est. quam pretor remit¬
tit. sufficit edictum ut. uiłlait.actenus:
uiendus est. ut conscituat p̃toꝵis accõi¬
b uti aut perat bonorum possessionem
sod̾tabulas. uti nactus accõnos tune re¬
stituta hereditate tranfferat eas ex sena¬

Expanded text:
llam habet condicio nec impendium aliquid, iubendus est parere condicioni et adire et ita restituere: si uero turpis aut difficilis sit condicio, aperte iniquum est cogi eum explere eam alterius gratia. sed et remitti eam ab initio uisum est: plus enim tribui a praetore ei qui fideicommissum petit, quam testator uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uocauit neque per hunc illi uoluit restitui hereditatem.Si dandae pecunia‹e› condicio adscripta est heredi, debet ei offerre pecuniam is qui poscit fideicommissum, ut hereditatem impleta condicione possit adire et restituere.Quod si condicio adscripta est et ea est, quam praetor remittit, sufficit edictum, ut Iulianus ait: hactenus iubendus est, ut constituat praetoris actionibus uti aut petat bonorum possessionem secundum tabulas, ut ita nanctus actiones tunc restituta hereditate transferat eas ex sena
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l̃. Pretorait. utiꝙ quaq lege
senatus consulto bonorum possõn
dare opõrtebit. itadabo. numquã
bonorum possõ que ex alia parte eli¬
cti agnitaẽ. impedit istam bonorum
quẽ ei ħrdem eẽ oport. quippe cum ñ
alienas hĩc competat bonoꝵ possõꝙͣ

Expanded text:
 Praetor ait: "uti me quaque lege senatus consulto bonorum possessionem dare oportebit, ita dabo". Numquam bonorum possessio, quae ex alia parte edicti adgnita est, impedit istam bonorum quem ei heredem esse oportet", quippe cum non alias hinc competat bonorum possess
Abbreviated transcription (Latin):
xor. Siue tabule testamenti non exstẽt.
bonorum possõ. Inretati patris libisbo.
state parentis usꝙ inmnortis tp̃r fuer̃.
s ⁊ emancipatis.

Expanded text:
xor. Siue tabulae testamenti non exstent, bonorum possessio. Intestati patris liberis bstatem parentis usque in mortis tempus fuerunt, sed emancipatis.
Abbreviated transcription (Latin):
meriũt testamentum facẽ conce¬
dendum. pauł ⁊ menander scribũt.
eiusq bõa inrestati si punitus sit ad co¬
gnatos eius pertinẽ. sitmm̃ ex militari
Dap̃ .ł.ͥ Hona militis inrestati de fune¬
ti castrensia fisco nõ uendicãtur. cum
ħiy legitimus ad finem quintigradus
exstitit. aut ꝓximus cog̃tus eidꝰ gradus
intra tpr̃a possõm accepit. Q uib nõ cõ¬

Expanded text:
meruit, testamentum facere concedendum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari . Bona militis intestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS NON C
Abbreviated transcription (Latin):
nõ continetur. S ẽ equum: si dñs dolo
fec̾it: ne cestm̃ mutaretur. quo suuseiꝰ
ħrs scriptus erat quãmuis manumis¬
sus adierit ħrditatem ei denegari. cum
ctiame mancipato filio denegetur. sipa¬
t̾ dolo fec̃it mͣtestamentum mutatet᷑.¬

Expanded text:
s dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, quo servus eius heres scriptus erat, quamvis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit, ne testamentum mutaret
Abbreviated transcription (Latin):
non clubito ꝗn ⁊ si defecit. fidei.c̃. aput es¬
tm̃ qui rogatus est restituere manere d¬
b ꝗa nulla fraus eius int̾ uenisse iuidet ĩ
nisi infuturum casum fidem accomo¬
dauerit .i. ut lie capere legib ꝓ hiben ceꝵ¬
ꝑit restituat. ¶ Necte dictum est si s¬
pat̃ filii quẽ in potestate habebat taciam
fidem mt̃ posuerit non debere id filio no¬
cere ꝗa parendi necessitatem habuent:
accomodauit. In ea parte qua fraudem.
adhibuit falcidia non uritur. ⁊ita sena¬
tus censuiti or si maior modus instit

Expanded text:
ubito quin, etsi deficit fideicommisi rogatus est restituere, manere debet, quia nulla fraus eius interuenisse uidetur, nisi si in futurum casum fidem accommodauit, id est ut, licet capere legibus prohiberi coeperit, restituat. Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitatem habuerit.accommodauit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus instit
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. C. prãn ei cui asseͥptum relictum est
ab eo peti non possit. S si palam ⁊ aꝑte te¬
statori ma ledixent etiam infaustas uoces
aduersus eum iactauent. Idem erit dicen¬
sdum. Siaut̃ status eius ꝯtrou̾siam moũ
denegatur eius ꝙͦ test̾o accepit ꝑsecutio
ẽxqua s pẽ statim fudo defertur. s ut sicilis¬
dat qui uel idꝙͦ relinquitur ł aliud taci¬
te ꝓmittit restituturum se ꝑsone que le¬
gib extest̃o cape ꝓhibetur sue cirogra¬
phum eo nõe dedent siue nuda polua¬

Expanded text:
estari ei, cui adscriptum relictum est, ab eo peti non possit. Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas uoces aduersus eum iactauerit, idem erit dicendum. si autem status eius controuersiam mouit, denegatur eius quod testamento accepit persecutio: ex qua specie statim fisco deferetur. 10 Gdat, qui uel id quod relinquitur uel aliud tacite promittit restituturum se personae quae legibus ex testamento capere prohibetur, siue chirographum eo nomine dederit siue nuda pol
Abbreviated transcription (Latin):
pia abermogene. appellau̾at. quidiceret
lusionem aiuidice it̾ ooħrdos factam eod̃
stare delet. qr̃. si filius milos in patrem ali¬
qua cõmiẜit: ꝓmõ delicti puniendus ẽ. et
int̾ collib̾tos matrem ⁊ filium. pietatis rõ
sccłmnaturam salua eẽ debebit. ¶ Si fili
Epatrem ⁊ matrem quos uen̾ari oportet. cẽ¬
tumelius afficit. uł impias manus eis in¬
fert. p̃fectus urb̃ delictum ad publicam pie¬
tatemꝑtinens. ꝓ mõ eiusuindicat. Indĩ¬
gniis militia indicandus ẽ. filius qui patrẽ
et matrem. quib se elucatum diẽit: ma¬
leficos appellau̾it.
norum tribuendumẽ. ne ut quamur
ꝑꝓcuratorẽ iuditium accipiant. nec

Expanded text:
Pia ab Hermogene appellauerat, quod diceret uisionem a iudice inter coheredes factam eodem stare debet: quare si filius miles in patrem aliqua commisit, pro modo delicti puniendus est. Et inter collibertos matrem et filium pietatis ratio secundum naturam salua esse debet. Si filius matrem aut patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens pro modo eius uindicat. Indignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos appellauerit.norum tribuendum est, ut, quamuis per procuratorem iudicium accipiant, nec
Abbreviated transcription (Latin):
accio dedolom. aut iniuriarum meos
detur: licet enĩ u̾b̃ edicti nõ habeantur.
in fames ita condempnati. re tñ ipã et
oppinione hominum nõeffugiunt. In¬
ẽ adu̾sus eos recdiendum.

Expanded text:
actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim uerbis edicti non habeantur infames ita condemnati, re tamen ipsa et opinione hominum non effugiunt inest aduersus eos reddendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝯfultum: ¶ demq mat̃ que ex senatꝰ ꝯ¬
sultouent t̾tulliano. It̃ qui ex orficiano ad le¬
gitimam hr̃ditatem admittuntur. hanc bonoꝵ
possõm pec̾e possũt.
b pen debe s ex hac parte pet pot̾it.
stõ iure fco. dem̃ libante ħrde alt̾ quo¬
q intestato decessĩt ⁊ scriptus ħiy omisit̾

Expanded text:
ue consultum. denique mater, quae ex senatus cue consultum. denique mater, quae ex senatus consulto uenit Tertulliano, item qui ex Orphitiano ad legitimam hereditatem admittuntur, hanc bonorum possessionem petere possunt.bus, peti debere: sed et ex hac parte poterit.nto iure facto, dein deliberante herede alter quoque intestato decesserit et scriptus heres omiserit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt. nõ ad mortis cestatoris tp̃s referunt᷑.¬
s ad id quo bonorum possd̃ pet̾etun ⁊ ideole¬
gitimum ħrdem sicapite diminutus eẽt:
mis. hocẽ is quib legitima potuit deferri
hrditas. Icciroo qr repudiando qĩ ubi bõꝵ
ingenuoꝵ. u̾metiam libunoꝵ. cõminis
saguicos uł agnatos hr̃e. Item libti pꝰ¬
sunt patronospatronasq habere. nec tmiaᷤ
culi hancbonoꝵ possessionem accipere pos¬
sunt. u̾m ĩ ⁊ femine: ¶ Siquis descesserit e
de quoincͥtumest. utrumpat̃ fa. anfiluus.
fa. sit. quia pat̾ enis ab hostibus captus adhuc
uat. uł quod alia causa suspendebat enisi
statum. magis est ne petipossit enis bonoꝵ
possessio. quia nondumintestatum eum ẽẽ
apparet. cuminc̾tum sit antestari pꝰsit. cum¬
igͥ ceperit cͥti statusẽe. tũc demumpetẽda ẽ
bonoꝵ pꝰsessio. nõ cumc̾cumẽe ceperit intest¬
atumẽe. set cuncͥtum ẽẽ cepent patremfa.¬
cẽ. hecaũt bonoꝵ pꝰsessio eumuocat quiabin¬

Expanded text:
 non ad mortis testatoris tempus referunad id, quo bonorum possessio peteretur. et ideo legitimum heredem, si capite deminutus esset, mis, hoc est his, quibus legitima potuit deferri hereditas, idcirco, quia repudiando quasi liberi ingenuorum, uerum etiam libertinorum. communissanguineos vel adgnatos habere, item libertini possunt patronos patronasque habere. Nec tantum masculi hanc bonorum possessionem accipere possunt, verum etiam feminae. Si quis decesserit, de quo incertum est, utrum paas sit, quia pater eius ab hostibus captus adhuc uiuat uel quod alia causa suspendebat eius statum, magis est, ne possit peti bonorum eius possessio, quia nondum intestatum eum esse apparet, cum incigitur coeperit certi status esse, tunc demum petenda est bonorum possessio: non cum certum esse coeperit intestatum esse, sed cum certum esse coeperit patrem fae. Haec autem bonorum possessio omnem uocat, qui ab in
Abbreviated transcription (Latin):
datus mortem obiit. atꝙ ita senptus heres
omisat hrlitatem. neposexillo filio susceptꝰ
auo suus ħroent. neꝙ pat̾ uidebitur obstite¬
tisse. cuius post mortem legnima defertur
ħrelitas. nec dici pot̾ ħrdem s nõ suum ne¬
potem fore qd̃ ꝓximũ gradum numquã
tenuit. cum ipe fũat inpotestate. nec pat̾ eũ

Expanded text:
datus mortem obit atque ita scriptus heres omisit hereditatem. nepos ex illo filio susceptus avo suus heres erit neque pater videbitur obstitisse, cuius post mortem legitima defertur hereditas. nec dici potest heredem, sed non suum nepotem fore, quod proximum gradum numquam tenuerit, cum et ipse fuerit in potestate neque pater eum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt̃m ⁊ sinõ sit ex ħratus nepos adinpotent
qr̃. qui nõ obstat iure nitestati iudebitur.
iure test̾i obstitisse. ¶ioniłe parentib
uboꝵ ut lib̃is parentum debetux. hereditas.
parentes ad boã lib̾oꝵ utio misatioĩs adms¬
uͤtit. nbos nature simul ⁊ parentum com
consentiente possõm agnouit. quãuis ꝑ ꝯ
diuonem testõdatam qd̾ inpatris potestatẽ
mansĩt abħraitate sit excsus. tñ utiłr. p.¬

Expanded text:
et si non sit exheredatus nepos, adiri poterit quare qui non obstat iure intestati, iure testati ur obstitisse. Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debetur hereditas: parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, liberos naturae, simul et parentium commconsentiente possessionem adgnouit: quamuis per condicionem testamento datam, quod in patris potestate manserit, ab hereditate sit exclusus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pendente conditione filiuiis uxoremduxiss
et filium procieasset. ⁊ decefsiss. dem̾con¬
ditio instituti herecdis defeciss. an adhũc
postumum nepotem legitima ħrditas
concipitur: is neque legitimam ħrditatẽ
tab̾ cum uocat ad hereditatem. qui mori¬
ente eo de ciuus bonis qr. inrerum natura

Expanded text:
condicione filius uxorem duxisset et filium procreasset et decessisset, deinde condicio instituti heredis defecisset, an ad hunc postumum nepotem legitim‹a› herediconcipitur, is neque legitimam hereditateuodecim tabularum eum uocat ad hereditatem, qui moriente eo, de cuius bonis quaeritur, in rerum natura
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem. legitimis non defertur. E. hoc sie
rit accipiendum. sinec spantur eẽ . cec̾m
siuł nasci consanguinens uł decaptiuuita¬
te reu̾ti pot̾: agnati impediuntur. ¶ agti
autem sunt cognati uirilis sexus ab eod̾
orti. nam post consanguneos suos. sta¬
tim mͥ ꝓximus ẽ. consanguinei mei filłꝰ.
⁊ egoei . patrisquoq fr̃ qui patruus ap¬
pellatur. deincepsꝙ cet̾is qui sunt incerti
ininfinitum. ¶ hec hrditas proximo
alius duos reliquit. ħrditas mea intros
partes diuidetim. Parui autem refert. a¬
gnatus hic natiuitate an adoptione sit
quesitus. nam qui ad optarur hisdem
sit agnatus. quib pat̾ ipũs filius. ⁊ legi¬
timam eorum eorum ħrditatem babe¬
bebit. uł ipĩeius legitima ħrditas. tm̃p¬
ximo defertur. nec int̾ ẽ unus solus sit.
anex dubb pͥor plurib ue anduo płos¬

Expanded text:
editatem, legitimis non defertur. sed hoc sic editatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nec sperantur esse: ceterum si uel nasci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur. Adgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consanguineos statim mihi proximus est consanguinei mei filius et ego ei: patris quoque frater, qui patruus appellatur: deincepsque ceteri, si qui sunt hinc orti, in infinitum. Haec hereditas proximo alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur. Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit uel ipsi eius. Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit an ex duobus prior pluribusue an duo p
Abbreviated transcription (Latin):
deinde repudiasut ħrs institutus. ne
erit dicendum. ⁊ si filius exasse sub con¬
dicione que fuit in arbitrio ip̃uis uł ne¬
pos. sub onĩ insticutus᷑. non impleta ꝯ¬
ditione decessit. Iiam dicendum erit:
suos posse succed̾e. si modo mortis testa¬
coris tp̃r. uł inreb humanis uł saltem
concepti fuint. idq ⁊ uliano ⁊ marcello
placet. ¶post suos statim consangui¬
nei uocantur:. cõnsanguineos autemeis¬
sius diffiuir. eos quisanguure int̾ se cõ
heredatos. s ⁊ si pat̾ eorum deportaius fũit.
nichominus hos int̾ se ẽe consangunie¬
os licet patris sui heredes nõ exsticissent.
ẽt qui numquam in potestire fuerunt.
erunt sͥ consanguiei. ut puti qui poꝰ
captuutatem patris nascuntur. uł qui
postmortem non solum autem natura
ũmetiam. ad optuu quoq iura consan¬
guinitatis habebunt. cum his quisunt
d̾.i. Post consangumeos admutũtur
agnati si consanguinei. nõ sunt m̾ito. nã
si sunt consariguinei. licz nõ adieant ħ̾r¬

Expanded text:
deinde repudiauit heres institutus: neperit dicendum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore uel in rebus humanis uel saltem concepti fuerint: idque et Iuliano et Marcello placet. Post suos statim consanguinei uocantur. Consanguineos autem Cassius definit eos, qui sanguine inter se coneheredatos: sed et si pater eorum deportatus fuerit, nihilo minus eos inter se esse consanguineos, licet patri sui heredes non extitissent: et qui numquam in potestate fuerunt, erunt sibi consanguinei, ut puta qui post captiuitatem patris nascuntur uel qui post mortem. Non solum autem naturales, uerum etiam adoptiui quoque iura consanguinitatis habebunt cum his qui sunt num. Post consanguineos admittuntur adgnati, si consanguinei non sunt, merito. nam si sunt consanguinei, licet non adierint her
Abbreviated transcription (Latin):
mimitrẽ iam ⁊ ad huuis legitimã
hereclitatem ad mutitur. ⁊ si dotalem
quis seruum manumisit: ip̃e patͦnꝰ
habetu: ⁊ ad legitimam hereditatem
admitterur. Is plane quem hac lege
emi. ut manumitam: ⁊ si exconsti¬
tutione duu marciꝑuen̾it. ad lib̾ta¬
tem. tñ ut meadem constitutione ex

Expanded text:
numittere: nam et ad huius legitimam numittere: nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur. Si dotalem quis seruum manumisit, ipse patronus habetur et ad legitimam here ditatem admittetur. Is plane, quem hac lege emi, ut manumittam, etsi ex constitutione diui Marci peruenerit ad libertatem, tamen, ut eadem constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ue ab eodem gradu uemientos qui uel
oet̾os añ ceclant. uł solisint. ouia isẽ
proximus quem nemo sequitur. ⁊¬
nemo sequitur. ⁊ mũdum id primus
postremuiq qui solus oocurrit. ¶In¬
terdum ut̾iorem agnatum amiitinu
repudiauit ħrditatem patrui filius
admuteturgͦ ⁊ bonorum possõnem.
pet̾e pot̾. ¶ Proxĩmum non eumq̃¬
riinus qui tune fuit. cum moreretur
neus sinemo eorum cum repudietur
ħrditas uiuit. ¶ Proximum eum.
accipimus. qui tunc cum repudiarur
ħrditas pͥmus ẽ. un̾ uellequeri pot̾. ã
etiam post repudiationem ad huc demꝰ
gatum restituere hereditatem repudias¬
secam: cum nichominas compelli potu¬
it adire hrditatem. ⁊ restituere. ut duui
pius rescripsit. finge eum. fu ꝑ uixisse
cessisse. mox ⁊ eum quierat rogatus re¬
suis deferrihereditatem. u̾mẽ. si hi nõ
fumͣt. tunc patrono lib̾tum acciꝑe debe¬
nus eumquemquis ex fuitute ad ei¬
uitatem romanam ꝑdur̾it. sue spõie.
siue nec̃itate. qm̃ rogatus fiuĩt eũma¬

Expanded text:
ue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit. Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: repudiavit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo et bonorum possessionem petere potest. Proximum non eum quaerimus, qui tunc fuit, cum moreretur neus, si nemo eorum, cum repudiatur hereditas, vivit, proximum eum accipimus, qui tunc, cum repudiatur hereditas, primus est. Vnde belle quaeri potest, an etiam post repudiationem adhuc demus gatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut divus Pius rescripsit: finge eum supervixisse cessisse, mox et eum, qui erat rogatus resuis deferri hereditatem verum est: si hi non fuerint, tunc patrono. Libertum accipere debemus eum, quem quis ex servitute ad civitatem Romanam perduxit sive sponte siue necessitate, quoniam rogatus fuit eum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quediximus satis apparet. ¶ Ad mõ¬
nendi tñ sumus parentum lic̾orumq pͣs
semꝑ duplicari. auum ⁊ enim ⁊ auiam.
tam mat̾nos quam pai̾nos intelligimus.
gradib supra infrac sequemur.
aitimz. cumdenaturali cognatione querit᷑.
septimũ gradum quis eẽ cedat. quatenus
ultra eum fere gradum rerum natura cogͣ¬
torum uitam consistẽ non patitur. ¶ Co¬
gnati ab eodici putantur qd̾ qͣi una coĩte¬
uenati uł ab eod̾ ortipgentiur sint. ¶ Cõ¬
gnatioñ sub̃a bipharia apd̃ romanos in¬
tellignur.amquedam cognationes uĩẽ
cuuli quedam naturaliconnectuntim: ñ¬
numquam utroꝙ iure concurrente.⁊ na¬
turali. ⁊ ciuili copłatur cognatio. ⁊ quidẽ
naturalis cognatio ꝑse sine cuuli cogna¬
tione intelligitur que femmas descendit. q̃
uulgo lib̃os pariunt. ciuilis antem ꝑ seque

Expanded text:
ex his quae diximus satis apparet.Admonendi tamen sumus parentium liberorumque personas semper duplari: auum enim et auiam tam maternos quam paternos intellegemus, gradibus supra infraque sequemur.attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur.Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint.Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam utroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo liberos peperit. ciuilis
Abbreviated transcription (Latin):
one ⁊ oꝑis ꝑ legatũ ł fidei ꝯmissum datiᷤᷤ
tus leganpot q̃ui a seruitus ẜuitutis
ẽẽ ñ potest. necerit utile cesenatus con¬
sulto quocauet̃ uxoĩum quemboni
sint usus. f. legãripossit. quiaidneꝙ
ex bouis noq extrabonasit. s uncer ti
actio cum hr de utlegatario quam dui
uixent. enndi. agendiducendi facul¬
ta tem prẽt᷑: autͣ ẜuitus consti atur sub
hac cautione utsi decesẜ it legatarut᷑
uł capite diminutus  ermagnatã¬

Expanded text:
ONE ET OPERIS PER LEGATUM UEL FIDEICOMMISSUM DATIS 1tus legari potest, quia seruitus seruitutis esse non potest: nec erit utile ex senatus consulto, quo cauetur, ut omnisint usus fructus legari possit, quia id neque ex bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu vixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea servitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius vel capite deminutus ex magna
Abbreviated transcription (Latin):
tsiuuu amorte testatores legatus sit
deberet. morat q ect̃ ineadandautpe¬
tiquidem iamusus .ẜ. quilegatus sit
nou possit quia alius futurus sit quiã
qui legatus fuerit sextimatio euisbi¬
madum tarat facienda scit.
p. Oꝑe testõ relicte quando cecłe de¬
beant : utrum exquopetit eaiegata¬
rius. aneequo adrrahr̃litas est ⁊ ciu
perͤant diesquib eger ẜuus fũerit.⁊
puto exdiepetsonis eascedere qrsipꝰ
petitaseger et̃ ẜuus cepit legatariope

Expanded text:
tinuum a morte testatoris legatus sit deberet, moratusque esset in ea danda, ut peti quidem iam usus fructus qui legatus sit non possit, quia alius futurus sit quam qui legatus fuerit, sed aestimatio eius bima dumtaxat facienda sit.amento relictae quando cedere debeant, utrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et cui pereant dies, quibus aeger servus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse servus coeperit, legata
Abbreviated transcription (Latin):
eͣ pillo date porcionis hr̃e subsututũ. qͣmus¬
so sua porcioem hatͣ ut instuntꝰ ⁊ alian cas¬
s nũcupat᷑ ex ea porcioẽ q̃ ꝯficẽtur ex płib
neq referre pure sepe an sub diu̾sis ꝯditioĩ¬
b sit hr̃s instituiꝰ Siꝗs ex hedato filio subisti
tint institutũ. ⁊ ab eo rabu scdis legaut¬

Expanded text:
pillo datae portionis habere substitutum, quamuis suam portionem habeat ut institutus: et aliam causet nuncupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutus. Si quis exheredato filio substituit heredem institutum et ab eo tabu
Abbreviated transcription (Latin):
arte instituit. ⁊ ab ea petit. ut fñ ⁊ cõ¬
Srdi suo porcioem ħrditatis acceptã de.¬
durta sexta restitueret. admissa ꝯpensa¬
iboltioẽ dotis infalcidie rõe. ¶ Si pat dotẽ ꝯ¬
sentiente silia ñ petisset. falcidiã ꝗd̾ uire
ħrditario. dotem aũt iure ꝓͥo filiam habitu
mretur. ¶Auia nepõtib ħrtib institutis
fid̾ ꝯmissit ut omissa retentiõe q̃ ꝑ legem:
falcidiã eialio testo ꝯpetebat solida legata
frib ⁊ coh̾rdib solue̾tur. recte datum fi

Expanded text:
arte instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habiturnon inueniretur. Auia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata fratribus et coheredibus soluerent. recte datum fi
Abbreviated transcription (Latin):
uit domũ. ⁊ hec u̾ba adiecit ut in ea
habitent. uib̾tine de nomine ex eant
⁊ ut adunũ qui nouissimꝰ extit̾it ꝑ i¬
stͣ ueniat. ⁊ eoampliꝰ eisd̾ lib̾tis meis:
dariuolo fundũ sofignũ. q̃situm ẽ
an conditio appoĩta ne denomine ex¬
iret ad seqñs qͦ legatum ꝑtineret E¬

Expanded text:
t domum et haec uerba adiecit: 'ut in ea habitent liberti, ne de nomine exeat et ut ad unum, qui nouissimus exstiterit, perueniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari uolo fundum Sosianum'. quaesitum est, an condicio adposita, ne de nomine exiret, ad sequens quoque