comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ł sorores auiarum .iii. uncas & ane potib: ab nouẽ
ueniant Nam in pat̃ni hereditatem ne potes uł nep̃
a filio mortuo de pactris portione nihil ꝑdunt. Siue¬
ro auius uł auia nepoter huc neptis & filia intesta¬
nento suo pr&erierint aut in ꝓbatis causis e here¬
auerint actio illis de in officioso contra testam̃tũ
iuii uł auieq: matrieoꝵ conp&ere potuit legis

Expanded text:
es aviarum tres unciae et ad nepotes novem perveniant: nam in avi paterni hereditate nepotes vel neptes ex filio mortuo de patris sui portione nihil perdunt. Si vero avus vel avia nepotes ac neptes ex filia in testamento suo praeterierint aut non probatis causis exheredaverint, actio illis de inofficioso contra testamentum avi vel aviae, quae matri eorum conpetere potuit, legis
Abbreviated transcription (Latin):
nale possiderit & in uidicio fuerit superatus qđ rem
sibi non debitam hoccupecre p̃sum sit sed ille qui conueitꝰ
udcerto duõ reddere ꝑ uara noluerit non solum ꝑ hocr
ipscmrem reddaidam cum superatur fuerit teneatur
ꝑ dilgentem cultuꝑpam consequi ꝓprai dñ utilitaor potuip
illi &icm quirem edienam ientes usurpare p̃sumseni
cedie iucesi loci usq cdcon sumatam litem similis ratio
& igatur. Nam qui simplicit᷑ sine presũtiono aliquam
rem tenuerit & eo similit̃ soluct & quorer iniudiuo
deducta cerem made possideat conscientia ipsius cȩperi
non latere hereder quoq: eoꝵ in his dam nasse uicti fuemN
tib: reddantur. Nam & ipsi quialius ponidentes pulsare tẽ¬
tauerint si et̃ iniudiciorẽ p&ini q: sua ꝓbare nõ porsunt
similit̃ sumtos epeuscr liter pulscctis possessorib: reddant

Expanded text:
eratus, quod rem sibi non debitam occupare praesumpsit, sed et ille, qui conventus a certo domino reddere pervasa noluerit, non solum pro hac ipsa re reddenda, cum superatus fuerit, teneatur,per diligentem culturam consequi proprii domini utilitas potuisset. Ille etiam, qui rem alienam scienter usurpare praesumpserit, a die invasi loci usque ad consummatam litem simili ratione exigatur. Nam qui simpliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta quod rem male possideat conscientiam ipsius coeperit non latere. Heredes quoque eorum in his damnis, si victi fuerint, ntibus reddant: nam et ipsi, qui alios possidentes pulsare temptaverint, si ea in iudicio repetant, quae sua probare non possint, similiter sumptus et expensas litis p
Abbreviated transcription (Latin):
uacta uereq: intestata uxorisue facultateq sine filiis
reces sit consanguineis eius quilegitime s̃ tradere mox
sine ulla astione precipimus & maritum ꝓponere mi¬
me ꝓ ibuise si quas sibi conp&ne potuerit᷑ actiones xap
iudices specialit̃ admonem ut nullus absentib: dnĩs res
eoꝵ psuminc& inuadere secontra in probos homines
omã ꝑpersona iudices uindic& suluo principali negotio
qđ siquis aduersus aibsentem negotium habere casat
& sicut ille qui peregrinatur remsuam conmiserit ago¬
da uł gub nandeꝰ iuctor uł ꝓcurator eoꝵ aut aliquis ser¬
uorum ceddi cenda causam. dno aut ab sente. aut iniuns¬
entem cclaeatur. sed siquid eis fuerit sub latum moxisqͥ
dño cbsente &dusi sunt. cum int̃pellauerit idrofor¬
m&ur ipse uero dñt si faate ꝑnegegentia seruorum ro
recpit non fuerit cum deperegrinis redierit posses
omnib q. eo cobsentt sublata s̃ integra cccuse astio
propenatur inter legitimas dutaxat & integra & at

Expanded text:
uoque intestatae uxoris suae facultatem, quae sine filiis recessit, consanguineis eius qui legitimi sunt tradere mox sine ulla dilatione praecipimus et maritum proponere minime prohibemus, si quas sibi conpetere putaverit actioneudices specialiter admonemus, ut nullus, absentibus dominis, res eorum praesumat invadere, sed contra improbos homines omnia per personam judicis vindicentur, salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negotium habere caussatur, et si, cui illi, qui peregrinantur, rem suam commiserint gernandam, nec actor vel procurator eorum aut aliquis servorum ad dicendam causam domino aut absente aut non iniungente cogatur, sed si quid eis fuerit sublatum, mox his, qui domino absente exclusi sunt, cum interpellaverint, reformetur. Ipse vero dominus, si forte per neglegentiam servorum res recepta non fuomnibus, quae eo absente sublata sunt, integra caussae actio proponatur, inter legitimas duntaxat et integra aetate
Abbreviated transcription (Latin):
talit̃ soluat ut decapittle debito tantum duple usure
reddantin. deillud uero qđ inusuris ante iudicium credit
simbla tantum centesimam d&im. XUiII. Quibꝰ bonis x
liqe: Iulia credere pos sunł Imp̃p gratinus ualenar¬

Expanded text:
taliter solvat, ut de capitali debito tantum duplae usurae taliter solvat, ut de capitali debito tantum duplae usurae reddantur, de illud vero, quod in usuris ante iudicium crevit, simpla tantum centesima detur. QVI BONIS EX LEGE IVLIA CEDERE POSSVNT
Abbreviated transcription (Latin):
amisso iuditio a quo uistus fuerit debitum summã
implere neglexerit trans actis duob m̃sib: duplacone¬
simcm debiti ipsius asq in die solutionis senouerie
redditurum itatam̃ ut medi&atẽ reiuidicate mox
fuerit duplam centisimam reddit. Sed tam & lioc tontra cre¬
ditoꝵ malici quibius debitores codditi fuerint ordinamꝰ. at non
ualent ꝓspe duplicandam centesime suouicio tardius eẽ.
qđ qđ fuerit iudi catum unde debebit creditor t̃nis iniectis m̃sib
post datum uidicium contestare ut sicut duplam cemtesimum
possit &igere Ncm sicollectã peccuniã habuerit debitor &
accipere signatam eam debitor ceput idoneas faciat̃ sequistrar
ꝓpersonas ut damnum usurarum post anno possit incorrere
hiocquoq: p̃cipimꝰ obseruare ut sidebitoris captio cum ouim
firmitt&e ꝓferatur & usure ꝑ annos plurer cũ capitale
debitus et etiquauerint addebitore amplius nom p&atir
scene p̃ iudicium duplam centesimam quam reddi iussimꝰ.

Expanded text:
emissum iudicium, a quo victus fuerit, debiti summam inplere neglexerit, transactis duobus mensibus duplam centesimam debiti ipsius usque in diem solutionis se noverit redditurum, ita tamen, ut medietatem rei iudicatae mox fuerit, duplam centesimam reddat. Sed tamen et hoc contra creditorum malitiam, quibus debitores addicti fuerint, ordinamus, ut non velint pro spe duplicandae centesimae suo vitio tardius exequi quod fuerit iudicatum: unde debebit creditor ternis interiectis mensibus post datum iudicium contestari, ut sic duplam centesimam possit exigere. Namaccipere, signatam eam debitor apud idoneas faciat sequestrari personas, ut damnum usurarum postea non possit incurrere. Hoc quoque praecipimus observari, ut, si debitoris cautio cum omni firmitate proferatur et usurae per annos plures cum capitali debito se aequaverint, a debitore amplius non petatur. Sane post iudicium duplam centesimam, quam reddi iussimus,
Abbreviated transcription (Latin):
imnnos iam maioreffectos siseruierit aut inreb¬
emtoris auctor ut cuius lib& reordinator fuerit
constitu us cum de inienuitate sua ꝑclama uerit
sine preuidicio seruicio seruitu qđ gesserit audiat᷑
nec hoc ei p̃iudicio ienere qđ eius ud co empt est
domum aut utilitatis in anis maiorib positus uisuse
ondinccs& hoc &iã de libtis l& hec r̃cipit custo dire.
ut qui intra iiͦiͬ. xii annos fuerint manum missi.
Cuctũ in maiore &ate posinti gesserint patrd¬
norum lib̵ti eoꝵ ccctus non p̃iudic& seruitutis
sed ut uoluerint sua. aut de ingenuitate aui de lib̵
initate intratp̃ra legibus consituta in perat
istioner sic &i. siquir abminor inienuos aco libe fumt
glo eatus & uberx et̃ si nesciens fuerit a nutriaae
dis trastus & cctũ uł utilitatẽ illio neo emptus ett u
uus ies serit prius quã ancta annoꝵ preiudicio tenas
potestttẽ habeat ꝓclamandi & quasi minores prius¬
quã tempora suppleantur amirsa recipient libes tus

Expanded text:
annos iam maior effectus si servierit aut in rebptoris actor aut cuiuslibet rei ordinator fuerit constitutus, cum de ingenuitate sua proclamaverit, sine praeiudicio servitii, quod gesserit, audiatur, nec hoc ei praeiudicium generet, quod eius, a quo emptus est, domum aut utilitates in annis maioribus positus visus est ordinasse. Hoc etiam de libertis lex haec praecipit custodiri, ut, quactum in majore aetate positi gesserint patronorum, libertati eorum actus non praejudicet servitutis, sed cum voluerint, suas aut de ingenuitate aut de lconstituta, proferant actiones. Sic etiam, si quis minor ingenuus a quolibet fuerit educatus et, liberum esse se nesciens, fuerit a nutritore distractus et actum vel utilitatem illius, a quo emptus est, ut servus gesserit, priusquam, triginta annorum praejudicio teneatur, potestatem habeat reclamandi, et quasi minor is, priusquam tempora
Abbreviated transcription (Latin):
iugrannis ÷ non oculte sed publice in libertate dura¬
uerint & aliquid officii uł milicie p̃sente uł tacente
&itore iesserint ud sertorẽq. rendi eos necessitas
non manebit sed ipsiꝑse si uoluerint aduersus p&i¬
torẽ qđ liberti eoꝵ non p&i &equatur circa alios uero
quinestientib: dñis latuerint prioris legis odor
seruabitur .uiiii. Dt hrs QuiNO adro mariu¬
manum mittere p̃sum serit ulienũ uđ id sup̃sencia
printipis uł in ecła fecerit hac pena iub&ur ut &
manumissus adnõ reuoc&ur & alio duo mancipia
eiusdem edatis aut sexus. uut ceste astificii qđ ille quiẽ
manumissus scire dere coraxur siuero ille qui manu
r& utiam firmitatẽ status suitemporibus tuator
tumc ille quimanũ misit nonẽ constrigendus adpena
dum ille qui rep&it p̃iudicium dni sui in curr& aut
tacitur nitate nutrierit .X. DtlibtRtIS aItoꝵ librs¬

Expanded text:
i annos non occulte, sed publice in libertate duraverint et aliquid officii vel militiae praesente et tacente petitore gesserint, assertorem quaerendi eos necessitas non manebit, sed ipsi per se, si voluerint, adversus petitorem, quod libertati eorum conpetit, exequentur. Circa alios vero, qui nescientibus dominis latuerunt, prioris legis ordo servabitur. DE HIS, QVI NON A DOMINO MANVmanumittere praesumpserit alienum et id sub praesentia principis vel in ecclesia fecerit, hac poena tenebitur, ut et manumissus a domino revocetur et alia duo mancipia eiusdem aetatis aut sexus aut certe artificii, quod ille, qui est manumissus, scierit, dare cogatur. Si vero ille, qui manumraverit, ut iam firmitatem status sui temporibus tueatur, tunc ille qui manumisit non est constringendus ad poenam, dum ille qui repetit praeiudicium dominii sui incurrerit aut taciturnitate nutrierit. DE LIBERTIS ET EOR
Abbreviated transcription (Latin):
limano contł Itłp. Sicolonireiꝰ alien& cedalior dnos
forte cũ fugierit primũ ẽ ut fugitiuor suos d&uĩ iunt ex¬
re nos cuntur momiti benificio possessor sine dilacione reo¬
tipiat & sicde eoꝵ orgine audiatur nec requiratun inu¬
dicio ut prius titulum litis p&itor scribat quia inicium lite¬

Expanded text:
atio. Si coloni rei alienae ad alios dominos forte confugerint, primum est, ut fugitivos suos, de cuius re exisse noscuntur, momenti beneficio possessor sine dilatione recipiat et sic de eorum origine audiatur, nec requiratur in iudicio, ut prius titulum litis petitor scribat, quia initium lit
Abbreviated transcription (Latin):
ponitti liabere uoluerit ut aduerse eius suum publice por
uargat ut et causanum quam ualeat repcrare qui priur
huic uoluit offerre quasperar& adiudice uideber&
cudir&. Similiter & ille omnicausa priu&ur qui
udicis ordinatione sub pressa iudicium si ab heredicens
idienã porsessionem suã p̃sumtionem ꝑuaserit qđ si tuto¬
res & icm uł curatores minorũ cum iudio alicõ ꝑ eorũ
negociis adienamrem sub ea .q diximus temeritate
peruaserint ut minorum causa deperi& nullũs minorib:
p̃iudicium fieri &tutoꝵ uł curatoꝵ temeritatẽ ꝑmittimꝰ.
seo ꝓpri&atem suam sine dilacione rectipiant curatorer
uut̃ uł curctores amissis rebussuis ꝑ p&o &ilio depatent᷑¬

Expanded text:
non ita agere voluerit, ut adversarium suum publice patecareat, ut eam causam numquam valeat reparare qui prius rem voluit auferre quam sperare a iudice, ut deberet audiri. Similiter et ille omni causa privetur, qui iudicis ordinatione subpressa iudicium se habere dicens alienam possessionem sua praesumptione pervaserit. Quod si tutores etiam vel curatores minorum conludio aliquo pro eorum negotiis alienam rem sub ea, qua diximus, temeritate pervaserint, ut minorum causa depereat, nullum minoribus praeiudicium fieri ex tutorum vel curatorum temeritate permittimus, sed proprietatem suam sine dilatione recipiant, curatores autem vel tutores amissis rebus suis perpetuo exilio deputent
Abbreviated transcription (Latin):
uut priuato ꝓbatur obnoxius sed si aurũ uł argentum uł mo¬
bile quocũ q debuerint aebhoc secreca debito excusandim
qđ dicat dereb: suis si facere censione sipenis afsflictur
q. cũq. debuorit cogatur & soluere nisi forte eius. nodi
aut latrocinio aut incendio. aut cuius lib& maior suio¬

Expanded text:
ut privato probatur obnoxius, si aurum, argentum vel mobile quodcumque debuerit, ob hoc se credat a debito excusandum, quod dicat de rebus suis se facere cessionem, sed poenis adflictus quaecumque debuerit cogatur exsolvere: nisi forte eiusmodi peaut latrocinio aut incendio aut cuiuslibet maioris vio
Abbreviated transcription (Latin):
sed illis ꝑdesse non potent quos de inienuis patrib
& colonis mulierib uł ancillis constituerit pro¬
creatos sine foate patres eoꝵ filiorꝵ capite dñis
quorx ancillas in consorcio abent aut ui cecria man¬
cipia cum peculus aut redemptione status eoꝵ sol¬
uerint siue patres hoc soluisse non doceant non po¬
terint condicione matix mutare aut mancipia
dñg̃ feperire Eciam si cgpriis dñis nastuntur nisi pri

Expanded text:
on poterit, quos de ingenuis patribus et colonis mulieribus vel ancillis constiterit procreatos, nisi forte patres eorum pro filiorum capite dominis, quorum ancillas in consortio habent, aut vicaria mancipia cum peculiis aut redemptionem status eorum soluerint. Si vero patres hoc se persolvisse non doceant, non poterunt matrum conditionem mutare, aut mancipia dominis deperire, etiamsi de propriis dominis nascantur, nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
tinendi ureuo candi habeant potestatem siue huus¬
modiꝑsonis aliquis celliquib cũq aliistestam̃to au
donatione conlitũ ẽ id soli sibiiam liberium dic&ur
nã qđ dere patroni libertus uł emtorer inienuos dog
seruire ꝓfic̃ libertate reditus li̵tus patrono iniene
emtore restituat hii uero qui in annis maioribus consus¬
tutirunt scienter sȩ eẽ inienuos uł lib̵ t̃ fecđi ciquieue¬
rit in ea adqui escentes sua uolitatẽ transeunt¬

Expanded text:
tatem. Si vero huiusmodi personis aliquid a quibuscumque aliis aut testamento aut donatione conlatum est, id solum sibi iam liberi vindicent: nam quod de re patroni libertus vel emptoris ingenuus, dum serviret, profecit, libertati redditus libertus patrono, ingenuus emptori restituat. Hi vero, qui in annis maioribus constituti sunt, scientes se esse ingenuos vel libertos, si vendi adquieverint, in ea, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad satis facctione tenendus ẽ. seuerop̾ secundare paratio¬
nem ad sertor inuentus periculo suo adictis causam
crediderit replicandam ut sium catur peculia ut seruicia
susceptor uł ipsos reddere debeant: similit̃ & ille qui pulsa
dito fide iussore ꝓmittat si preditum numorum uł miłitũ
mancipuꝵ uł qđ inpeculio roposcit siais fucua cum fuerit

Expanded text:
ad satisfactionem tenendus est. Si vero post secundam reparatioad satisfactionem tenendus est. Si vero post secundam reparationem assertor inventus periculo suo addicti caussam crediderit replicandam, ut, si vincatur, peculium aut servitia susceptorum vel ipsos reddere debeat: similiter et ille, qui pulsat, dato fidejussore promittat se praedictum numerum vel meritum mancip
Abbreviated transcription (Latin):
nomꝑhauo tradicione & inde gram speri libtatis calimirio
cum̃ habuerit in locum inuento aedsestor & libtais sue
stantem ceserat legibus iudienhs quod sitali ordine
reparata lite quipulsantur in ienuo .eo. docuerint
tunc ille cequo inenuitas in iuste fuerat ap&itato mna
sã tracitur inlitenati eẽ ꝓbantur qđ i & eis quia seru¬
tutẽ uoi antur du ꝑ adsertorẽ requirendũ ut aliã¬
batur cedicere & filios ut horedes dimitrat siꝑsequiu
uoluarint caasã quapater ccuftaustor incoauerat.
A uisti fuerint cd suꝑ seripto sutos ftcctione tenendi sitt alitot¬
mancipia male pul sits fecciant. Siuero agere noluerant
neoꝵ sequ aos temptauerini sed &iam in custodiã cebauforẽ
redaetus ab soluerint er̃ amulti condempnatione sectr i. quia
non inauctoris suiuicium prestiter uit quod forte iinores sid
& tutor eoꝵ uł curator causas eoꝵ aduersus in ienuitate
ꝓsequi ułlit & fuerit superatus ipse deꝓpria fucultate

Expanded text:
integro spem libertatis amittat, nisi cum habuerit locum, invento assertore libertatis suae statum asserat legibus audiendus. Quod si tali ordine reparata lite, qui pulsantur, ingenuos se esse docuerint, tunc ille a quo ingenuitas injuste fuerat appetita, totussa protrahitur, in lite nati esse probantur. Quod si ex his, qui ad servitutem vocantur, dum per assertorem requibatur addicere et filios aut heredes dimittat, si persequi voluerint causam quam pater aut auctor incoaverat, et victi fuerint, ad supra scriptam satmancipia male pulsatis satisfaciant. Si vero agere noluerint, nec persequi eos tentaverint, sed etiam in custodiam ab auctore redactos absolverint, erunt a mulctae condemnatione securi, quia non in auctoris sui vitio perstiterunt. Quod si forte minores sint, et tutor eorum vel curator caussas eorum adversus ingenuitatem prosequi velit, et fuerit superatus, ipse de propria facultate
Abbreviated transcription (Latin):
lieribus sic̃ & uiris itti in causis omib: subuenitur maiorib:
uero mulierib: ꝓfragiliita e sexus in multis rebus quasꝓ
ignortencia p̃termisserint sicut & l& ipsa loquitur iuba
eẽ consultum id est ut fide iussores ꝓ quib: cũq aeccesse¬
rint ꝑipse fide iussione nonteneantur & si inde ficili
Seumetua t sed dnim sescripserit deceptis ꝓ hano stacu
muluet ibus sab uenitur reliouienim contractus quos firme
tac o quiblice & sollemone scriptura ciesserint in sua fir¬

Expanded text:
lieribus sicut et viris ita in causis omnibus subvenitur. Maioribus vero mulieribus pro fragilitate sexus in multis rebus, quas per ignorantiam praetermiserint, sicut lex ipsa loquitur, iubet esse consultum; id est, ut, si fideiussores pro quibuscumque accesserint, pro ipsa fideiussione non teneantur obnoxiae. Et si dominum si se scripserit, deceptis per hanc fraudem mulieribus subvenitur. Reliqui autem contractus, quos firma aetate publice et sollemnibus scripturis gesserint, in sua fir
Abbreviated transcription (Latin):
edecris quostcaliusterreant possescaer inis domib: quihabois
rep&unt adfigant uutceste sialicor ep&antur nomina nia guor
& decrisimoꝵ uirorum ꝓlatis libellir conditoris sedipecic llbcui
t cusctre. qđ si eoq uoluntatẽ. ftctũ fuerit quecit nomina libelis
testantur publice deb dignittis ecoꝵ ꝓ omni utilittite nottori ill
uero quicccus stale fraude agere presumpserint plubetis cesi
in metallo demnccti ꝑdurent unde quicum de&ceptus dere inqua

Expanded text:
domibus, quae ab eis repetuntur, adfigant, aut certe, si aliquid repetatur, nomine magnorum et clarissimorum virorum prolatis libellis contradictoriis se specialiter excusare. Quod si ex eorum voluntate factum fuerit, quorum nomina libelli testantur, publice debet dignitas eorum pro omni vilitate notari. Illi vero, qui causas suas tali fraude agere praesumpserint, plumbatis caesi in metallum damnati perdurent. Vnde quicumque conventus de re, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis sed sacci& as dtcantium m&as conprenserit se¬
us requiratur & crebra int̃rogacione iudicis frequenĩ
ne quid nouit resedeat qđ aenẽcti celligetionibus iniudi¬
referenda necadnos mitatur ediquid đ plenia instru¬
Iud& cum eacuset audire ceperic litigou adsertiores
uł res ponsiones paccienter ceccipiat & om̃a płena disđ¬

Expanded text:
judicis, sed satietate altercantium metas compresserint , saepius requiratur, et crebra interrogatione judicis frequentetur, num quid novi resideat, quod annecti allegationibus in judireferenda. Nec ad nos mittatur aliquid, quod plena instruudex cum caussam audire coeperit, litigatorum assertiones vel responsiones patienter accipiat et omnia plena disc
Abbreviated transcription (Latin):
Quociens pect̃ filius pertestam̃to defacul uti us
a sedimissis quaram dacri precepit porcionem
& hoc innummo fieri bonoꝵ uirorum arbitrio
de derit relin quendum seu hoctestam̃tũ. seu doni¬
nem conscripserit. nulla contra patrisuo uoluntu
filius liabect acuibne dum̃modo quccrta porcio
sue quã erit abituras de omnib:: que tempore m

Expanded text:
Quotiens pater filiis per testamentum de facultatibus a se dimissis quartam dari praeceperit portionem et hoc in nummo fieri bonorum virorum arbitrio crediderit committendum, seu hoc testamento seu donatione conscripserit, nullam contra patris voluntatem filius habeat actionem, dummodo quartam portionis suae, quam erat habiturus d
Abbreviated transcription (Latin):
monent se beneficiort̃pͥustul& consignari qđ siquis
ppnandum ut nec illud qđ rep& eat racionem recipi
& quintam portionem faculiatum succrũ dequãtũ
possiderit rei publice ciuitatis illius cedat. decuius fini
res dequa agitui fuerat constituta .XUIIII DT IN¬
fr̃ibus uterinis cebinofficiosis hactionibus artint᷑
erminis tantum modo fr̃ib: aeduersus eos dũ taxat
tutos hȩredes quib: iniustts consttuerit eẽ donatas.¬
bilis turpitudine agnitione durate sine auxilio
&oris p&icionis ccuditus recreatur. Dat᷑ ĩo apł¬
& una matre natis non liceat de in officioso contra
no pactre natis si turpibus personis idẽ in famibus
uerit hereditas derelicta idẽ ccut ꝑ libidine mere
pellicis uł delibertis suis ageidi contratestam̃ tũ
cencice reseruatur si tamen his ipse germanus nõꝑ
erimine suo et ilio fuerit deputatus anꝑccepti

Expanded text:
momenti beneficio rem postulet consignari. Quod si qdemnandum, ut nec illud quod repetit ulla ratione recipiat et quintam portionem facultatum suarum, de quantum ibi possederit, rei publicae civitatis illius cedat, in cuius finibus res de qua agitur fuerit constituta. DE INFratres uterini ab inofficiosis actionibus arceantur et germanis tantummodo fratribus adversus eos dumtaxat institutos heredes, quibus inustas constiterit esse notas detestabilis turpitudinis, agnatione durante sine auxilio praetoris petitionis aditus reseretur. Dat. id. Aprsis patribus et una matre natis, non liceat de inofficioso contra uno patre natis, si turpibus personis, id est infamibus fuerit haereditas derelicta, hoc est aut pro libidine meretthymelicis, vel de libertis suis, agendi contra testamentum licentia reservatur: si tamen is ipse germanus non pro crimine suo exsilio fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Quidñs ex ꝓcurator decui lib̵ reip&icione fuesꝰ
nstituturꝰ & surceptum litem uiuo maendat
ꝑ cenone t pedendo fuerit contestatus qu
si ille qui ei mandatum tale fecerat dehicec lu
distedet liceat ei rem quam repetendã surciperat sibi m&
de fensccre & alium ꝓcuratore inancausa si uoluerit quire¬
& cet ut dñs ordinare adq accioni ut heredersuos suc cessorer

Expanded text:
inus et procurator de cuiuslibet rei petitione fuerit institutus et susceptam litem vivo mandatore per actionem repetendo fuerit contestatus, etiam si ille, qui ei mandatum tale fecerat, de hac luce discedat, liceat ei rem, quam repetendam susceperat, sibimet defensare et alium procuratorem in hac causa, si voluerit, qui repetat, ut dominus ordinare atque actionem
Abbreviated transcription (Latin):
in seqiuenti lege comp̃liensum est usq ad contestatum superius
tempus liberx abebit inrerum quaos male uessit propriaite
restitu eđ si fos sitam minar annis alis ereditate succesent
reparacione adgendecrum inter̃ posita contestatiõne
requirat si uero minor creditatẽ illius quiplena & integra
ea tempora innego ciis ꝓ sequatur que defunsto morlori legib
conp&cibant cum aut̃ minor minori seut &testa mento
seo & quocumque iure successerit cum primo adeum he¬
reditts de funsti ꝑ uenerit quicquid pupillo suttiuit pro
integri restitutione comp&ere in illius transeat ere¬
ditatem hoc est actione ittiut illius ꝓuincie for̃um
sequatur in quaxur inqua de functus minor habittisse

Expanded text:
in sequenti lege comprehensu est, usque ad constitutum superius tempus liberum habeat in rerum quas male gesserat, proprietatem restitui. Quod si forsitan minor annis in illius hereditate successerit, reparationem agendarum rerum interposita contestatione requirat. Sin vero minor hereditatem illius, qui plena et integra ea tempora in negotiis prosequatur, quae defuncto majori legibus competebant. Cum autem major minori seu ex testamento sex ex quocunque jure successerit, cum primum ad eum haereditas defuncti pervenerit, quicquid pupilio potuit pro integri restitutione competere in illius transeat actionem: ita ut illius provinciae forum sequatur, in qua defunctus minor habitasse
Abbreviated transcription (Latin):
sa cominititur conitores cui si neman dectũ cacasati s
cegendam p̃sens p̃senti iudice litigator in iungit sapeure
abi negotio adnũ nihil trens mutx heredum nisi tart
suptum. uil& pensarum rep&itione quã aectorẽ sup̃ ris
cepto cause fecissȩ ꝓbecuerit his uero amandato egic¬

Expanded text:
usa committitur. Cognitor est, cui sine mandato causam suam agendam praesens praesente iudice litigator iniungit. Si procusibi negotio ad suum nihil transmittit heredem, nisi tantum sumptuum vel expensarum repetitionem, quam auctorem suum in suscepta causa fecisse probaverit, lis vero ad mandatore
Abbreviated transcription (Latin):
dixim non &t eõdie quo sequisq ccmissũ dolo dedicisse memiori¬
uerit. neq intra anni utilis tẽp uł pocius exillo die quo adseritua
conimisus dolus contraccontinuũ tẽpꝰ cnnirei quib: decesttndius
inuenitur eius modicionẽ cccuscĩ cognitĩ defferre. itti ut si foate
contraqrer agit᷑ longius ullo genere dis cesserit nec denunciun¬
di necessiittẽ pitor honor& nec eiꝰ qui habuerit p̃sentia pofis

Expanded text:
duximus non ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memoraverit, neque intra anni utilis tempus, sed potius ex eo die, quo adseritur commissus dolus, intra continuum tempus anni eis, quibus esse decertandi ius invenitur, eiusmodi actionem causa cognita deferri; ita ut, si forte is, contra quem res agitur, longius ullo genere discesserit, nec denuntiandi necessitate petitor oneretur nec eius qui aberit praesentia pos
Abbreviated transcription (Latin):
ut de in officioso matris tes tam̃tũ ꝓponant id est
si quasta debite postionis sue filio dimissa nõ fuert
ita tam̃ si ꝓbare non poterit simatrir innullo cesser
luntatẽ sed obsequium qđ decuit prestitisse. si testam̃to
actris in quo filius p̃termissus ẽ non ualebit nãsimat
ntra tesitim̃tum filii. quo in officiosum dix̃ agat deb
ligenter inquirere si contra filium mat̃ nihil lesis&
ium inimicis suis qđ impium ẽ auxilium q pr̃stite
qđ si factum non fuerit potest remouero p̃ter¬
sa mat̃ qui in quasta dereb: suis porcionem filiis
dimisit qđ filius fecerat tesiam̃ tum. sit timen
patrinati aut eoꝵ filii ꝓ uirilẽ sexi eẽ ꝓbantur

Expanded text:
ut de inofficioso matris testamento proponant, id est, si quarta debitae portionis suae filio dimissa non fuerit: ita tamen si probare potuerint, quod matris in nullo laeserint pietatem, sed se obsequium, ut decuit, praestitisse: sic testamentum matris in quo praetermissi fuerint, non valebit. Nam si mater contra testamentum filii, quod inofficiosum dixerit, agat, debet diligenter requiri. Si contra filium mater nihil egisse filium inimicis suis, quod impium est, auxiliumque praestiterit. Quod si factum non fuerit, potest removere praetermissa mater, quia ei quartam de rebus suis portionem filius non dimisit, quod filius fecerat testamentum: si tamen patre nati, aut eorum filii per virile
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ instituiti ꝓbuttaẽ que anni testimonio uite onihi¬
res edocent quod cum ea conditione effecerant qui in uls¬
natione pdiorum iusta tum legitime acettis obtimebunt
quantum ꝓ annum demensionis astẽ porum lagis &lan
ona turã singulis qui de ferrere consueuit femina quoqu

Expanded text:
suorum instituta probitatemque animi testimonio vitae honestioris edoceant. Quod cum ea condicione effecerint, in alienatione praediorum ius tantum legitimae aetatis optinebunt, quantum per annorum dimensiones ac temporum leges et natura sing
Abbreviated transcription (Latin):
re & uere cundiã incoitũ publico demonstari testibus
nune coguirus sed pcerti &atis ueniã annos tantum pbi¬
re tabelli & uẽ stibus misso ꝓcuritortiesnondim po
abere pseripsimus ita ut sena tores apui gra ditadis uites
icium desuis morib: honestitie ꝓdoccant ꝓfectissimi caput uica

Expanded text:
et verecundiam in coetu publico demonstrari testibus non cogimus, sed percepta aetatis venia annos tantum probare tabulis vel testibus misso procuratore concedimus: habere praescripsimus. Ita ut senatores apud gravitatis tuae officium de suis moribus et honestate perdoceant, perfectissimi apud vica
Abbreviated transcription (Latin):
Haeclex dediuersis reb molta constituit sed
in primis dedericis quod dictumẽ utnisi percon¬
promisiuinculo iudicium episcoꝑalenona deand
posteri orelege maioriami abro gatũ ẽ dereliquit

Expanded text:
a de diversis rebus multa constituit: sed inprimis de clericis quod dictum est, ut nisi per conpromissi vinculum iudicium episcopale non adeant, posteriore lege Maioriani abrogatum est. De reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc p̃cepit haeclex quicumq in genuifilios
suos in qualib& necessitate seu fames tempore
uendiderint ipsa nec es si tute conpulsi emptora
quinq: soledos emit sex recipiat sidecem duode¬
cem soł simi literrec piat oaitsiam plius secundum
supra scriptum rationem cauigmentũ p̃ cii consequattis
nam si huius medi personas aliquas ut ad extraneas
gentes cuttrans marina loca trans ferte catuenunda¬
re p̃sumpserint ipsequi hoc contne stialcta p̃sumi¬
serit sex auri untias fisco sen ouerat in laturum.

Expanded text:
Hoc praecipit haec lex: quicumque ingenui filios suos in qualibet necessitate seu famis tempore vendiderint ipsa necessitate conpulsi, emptor, si quinque solidis emit, sex recipiat, si decem, duodecim solidos similiter recipiat, aut si amplius, secundum suprascriptam rationem augmentum pretii consequatur. Nam si huiusmodi personas aliqui aut ad extraneas gentes aut transmarina loca transferre aut venundare praesumpserit, ipse, qui hoc contra statuta praesumpserit, sex auri uncias fisco se noverit inlaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis hubeat: nihil exinde alienare. p̃sum at si¬
uead alias nuptias uenerat si ueceste nonuenert
nec aliis nisi tantum omnib filussuis ex eodem
putre genitiscuiur dominatio ẽ. Iaec ipsas ponsa¬
litia lurgitas e qualiter dimittatur. noclicoat
matri cui uoluerit de filur aliquid exinde ampli¬
us prosucuo luntate donare. fine deusu frustu
suo quod lege concer esumẽ. don an dicuiuo¬
luerit habegt liberampotestatẽuam ea que
omnib: fantum filur equali teriursa ẽ reseruare

Expanded text:
tionis habeat et nihil exinde alienare praesumat, sive ad alias nuptias venerit sive certe non venerit, nec aliis nisi tantum omnibus filiis suis ex eodem patre genitis, cuius donatio est, haec ipsa sponsalicia largitas aequaliter dimittatur nec liceat matri cui voluerit de filiis aliquid exinde amplius pro sua voluntate donare. Sane de usufructu suo quod ei lege concessum est donandi cui voluerit habeat liberam potestatem. Nam ea, quae omnib
Abbreviated transcription (Latin):
siuiruxorem superstitue moriatur fructus quos ins¬
tante ton iugio constiex pensum nullã pitea a comnib filiis
seu ab here dibus materreperendi habeat facultatẽ quodsi
uxorinuomanto decesserit aritũ p̃cepiteadem lege constringi

Expanded text:
Si vir uxore superstite moriatur, fructus, quos stante coniugio constat expensos, nullam postea a communibus filiis seu ab heredibus mater repetendi habeat facultatem. Quod et si uxor vivo marito decesserit, maritum praecipit eadem lege constringi
Abbreviated transcription (Latin):
si quis curiclis quem lib& extraneum sed tamen cunade scri¬
bat hereden. & ipsi quastam quia portio curiae ipsius ẽ non re¬
fundat curiules &iam si legitimos filios non babuerint.
& habuerint natularer siuo luerint eorcunae iungere & here¬
derscribere uel donationes in eos propriam conferre substan¬
tiam facien di habc intpotestatem: filia quoq naturadis
si curi ad nupta fiuerit. lic & ei proprias &donare &relinquere
fucultates Ea conditione patum matrem ue uelquib
actio de inofficioso testam ento conp&itnullatenus p̃ter¬
mittat sed eis legibus debitam uel donationis uelmortis
tem pore hoc est quastam portionem reseruat:¬

Expanded text:
si quis curialis quemlibet extraneum et tamen curialem scrisi quis curialis quemlibet extraneum et tamen curialem scribat heredem, et ipse quartam, quia portio curiae ipsius est, non refundat. Curialis etiam si legitimos filios non habuerit et habuerit naturales, si voluerit eos curiae iungere, et heredes scribere vel donatione in eos propriam conferre substantiam faciendi habeat potestatem. Filia quoque naturalis si curiali nupta fuerit, licet ei proprias et donare et relinquere facultates, ea condicione ut patrem matremve vel quibus actio de inofficioso testamento conpetit nullatenus praetermittat, sed eis legibus debitam vel donationis vel mortis tempore, hoc est quartam, portionem reservet
Abbreviated transcription (Latin):
curi e nomine pȩnitus non ammittant. filia & iam
curalir nepter proneptes si curali psius ciuitatis in
matiiinonio iuncta fuerit auo pro auo intestatis in
togrhereditute succedit. & sitestatus fuerit & hasꝑ
sonar relin quat hereder quastum pottionem curiae.
resundore non coguntur. quod si filianeptis uat
neptira pictre auacel proauo uelinminori udati ue
uiduo relinquantur. heredes postecquã al annorpu¬
bestictis accesserint triennio expectentur: ut sicuri alo
enis ciuitatis nupserint qui curiani haldebeant quis
tam pastem hereditatis adiemortis cuictoris curiae
cum frustibi reddant quod sirem relictam a paren¬
tib: tenere malluer intracramento. p̃lato de quantia¬
te heredittis quastum pastem curiue in p̃tiomos
refundantẽ matriquoq &s auiae sitamen cirialam
habuerint quastam portionem hereditats defunca filui uelne
poter quȩ eis ad quenitaẽ. lexista acuria non iub & auferr: nam

Expanded text:
curiae nomine penitus non amittant. Filia etiam curiae nomine penitus non amittant. Filia etiam curialis, neptis, proneptis, si curiali ipsius civitatis in matrimonio iuncta fuerit, avo proavo intestatis in integra hereditate succedit. Et si testatus fuerit et has personas relinquat heredes, quartam portionem curiae refundere non coguntur. Quod si filia neptis aut proneptis a patre avo vel proavo vel in minore aetate vel viduae relinquantur heredes, posteaquam ad annos pubertatis accesserint triennio expectentur, ut, si curiali eius civitatis tam partem hereditatis a die mortis auctoris curiae cum fructibtibus tenere maluerint, sacramento praebito de quantitate hereditatis quartam partem curiae in pretio mox refundant. Matri quoque vel aviae, si tamen curiales habuerint, quartam portionem hereditatis defuncti filii vel potis, quae eis adquisita est, lex ista a curia non iubet auferri. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
noxre fundat quodsihis quiheros scripturẽ
egram hereditatem. habere uolu erit proquasta
÷ quaecuriue de putatur p̃tium quantũ ualuerit.
dare nondiferat agri domus uel quicquid latere non po¬
test cominuni uestimatione taxent᷑. dep̃ sidiouero
aut quic quid latere potest. herer seriptus curiedeputaus¬
Sbeat sacramenta secundum sidem pruetium soliturus
quodĩ noluerit probatis omnibus tres pustes hierero
& qͥuustam cunce uindicuabit. decautiomburuero
qude testario curicli debentur similiratione diuisis
duium qua &cstator curiales debus seconuinertu tror
pastes heres & quastam curiue creditoribus sinedi ladio¬
nodis soeluit pactionerq initer heredem & curiam de
boreditatis diuis one fastice fuerint firmae ꝑ maneanti
filii uero & nepotes & prone potes quiaauis & pro auis ꝑ
uirlemgedm suc cerierint ieuierpt heredes sint. seu
ub intostigo succedant si ue coriales sint. si ue acuria libe¬
ri de hereditato sibi debitauel domisra quastum pasten

Expanded text:
ox refundat. Quod si is, qui heres scriptus est, integram hereditatem habere voluerit, pro quarta illa, quae curiae deputatur, pretium quantum valuerit dare non differat. Agri domus vel quidquid latere non potest communi aestimatione taxentur. De residuo vero aut quidquid latere potest heres scriptus curiae praebeat sacramenta secundum fidem pretium soluturus. Quod si noluerit, prolatis omnibus tres partes heres et quartam curia vindicabit. De cautionibus vero, quae testatori curiali debentur, simili ratione divisis etiam, quae testator curialis debuisse convincitur, tres partes heres et quartam curia creditoribus sine dilatione dissolvat. Pactiones, quae inter heredem et curiam de hereditatis divisione factae fuerint, firmae permaneant. Filii vero nepotes et pronepotes, qui avis et proavis per virilem gradum successerint, seu scripti heredes sint seu ab intestato succedant, sive curiales sint sive a curia liberi, de hereditate sibi debita vel demissa quartam partem
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis indomib dominicis criminosus potuerit
In ueniri prouintiue iudex p̃sentiã non expector ine¬
loriuiclis sed moxreum conp̃hensum nealico conludio

Expanded text:
Si quis in domibus dominicis criminosus potuerit nveniri, provinciae iudex praesentiam non expectetoris, sed mox reum conprehensum, ne aliquo conludio
Abbreviated transcription (Latin):
tanti ciquantum in dobiter relinquere ipsiseruos suos.¬
manumittunt & herede necessarior faciunt. ut quocum¬
quae magis heres quam dominđ infamiliã in currat. cum
res eius id est hereditas dominiꝓdebitis uenditor & creditorib
dantur : extraneir̃ quinullo propinquitatis gradu testictori
iunguntur sedeos quoscumq: ꝓ arbitriosuo scribat beredes

Expanded text:
tantia, quantum in debitis relinquere, ipsmanumittunt et heredes necessarios faciunt, ut quo magis heres quam dominus infamiam incurrat, cum res eius, id est hereditas domini, pro debitis uenditur et creditoribus datur. Extranei sunt, qui nullo propinquitatis gradu testatori iunguntur, sed eos quicunque pro arbitrio suo scribet heredes
Abbreviated transcription (Latin):
nationis sinea dimodo & p̃ceptionis uindicationis legu¬
tum ẽ si testator sic locutus fuerit illum seruum tibi do
uit delego uel illam remtibi p̃sume habeuindica. quod

Expanded text:
nationis, sinendi modo, et praeceptionis. Vindicationis legt, si testator sic locutus fuerit: illum seruum tibi do, aut lego, vel: illam rem tibi praesume, habe, vindica. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod & in omnium consum matione eisarum iussum ẽ¬
debere seruarinequimẽ oum totannos sine inter pel¬
latione decũrsosnullo nomine nullo porssus occasio

Expanded text:
Quod in omnium consummationem causarum iussum edebere servari. Aequum est enim tot annos sine interpellatione decursos nullo nomine, nulla prorsus occasio
Abbreviated transcription (Latin):
onscientiadnrto pinitduct quin iinmo hunc nobis gloriae
titulum uindi camus. ut nr̃o studio grais simae consu

Expanded text:
onscientia nostra permittat. Quin immo hunc nobis gloriae titulum vindicamus, ut nostro studio gravissimae consu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quin quennii p̃tio distractorum p̃diorum abemptorib
deberi sabpleri pulatinos aꝑ hancre olimdiratos necdun
quid proficerintraulisse. quarenolumus hunc atulum
inter pr&ationis huius ceius nonis adiungi ne sub oc casine
orationes accepta. consumant dicienim reliqua non
possunt unde non residua pars sed omnii quae spera¬
ri potest sum madebeatur.

Expanded text:
tione quinquennii pretium distractorum praediorum ab emptoribus tione quinquennii pretium distractorum praediorum ab emptoribus debere suppleri; palatinos super hac re olim directos necdum quid profecerint rettulisse. Quare nolumus hunc titulum interpretationi huiusce iussionis adiungi, ne sub occasione orationis accepta consumant. Dici enim reliqua non possunt, unde non residua pars, sed omnis quae sperri potest summa debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cogit qualis ꝑ sona mitatur nihil in pu denter audobit quẽ¬
legit talium uirorum examinatoradsensus. necesseẽ ub eo¬
ntogritatis reuerentiam custo diri qui nouit secustodes ha¬
bere quodiudicer uliter ꝑgenti ad puintiam & fortuncrum
& fame iubemus eẽ discrimen reuo c&ur pub licitimore
periculiquem occulta cupiditas festinare conpellit. similis
conditiomanebit officium eius potestatis qui discus sorem
mittere cupiens non fideliter suggesserit adtestationem
gestorum formamittendi. qua stictiumus deberi. seruari
sardiniam ab hoc excipiplacuit qum̃ apod non nullos ca¬
aditate quadcm inaxima pars pecuniue resedit quam ex¬
hac publicis oportuit erogationibus adplicari oum satis¬
fecerit ad ipsa quoq bene fitianrã ꝑuenient in lustriuiri.
Comitis cumrei priuate insinuatio pate fecitdudum nram̃ ele¬
mentiã ꝓcepisre intrua fricam. sicutꝑ alius prouintias ad iec¬

Expanded text:
cogit, qualis persona mittatur. Nihil inpudenter audebit, quem ecogit, qualis persona mittatur. Nihil inpudenter audebit, quem elegit talium virorum examinatus adsensus. Necesse est ab eontegritatis reverentiam custodiri, qui novit tot se custodes habere quot iudices. Aliter pergenti ad provinciam et fortunarum et famae iubemus esse discrimen; revocetur publici timore periculi, quem occulta cupiditas festinare conpellit. Similis condicio manebit officium eius potestatis, quae discussorem mittere cupiens non fideliter suggesserit adtestatione gestorum formam mittendi quam statuimus debere servari. Sardiniam ab hoc excipi placuit, quoniam apud nonnullos calliditate quadam maxima pars pecuniae resedit, quam exactam publicis oportuit erogationibus adplicari: cum satisfecerit, ad ipsam quoque beneficia nostra pervenient. Inlustris viri comitis rei privatae insinuatio patefecit dudum nostram clementiam praecepisse intra Africam, sicut per alias provincias, adiec
Abbreviated transcription (Latin):
uenduntur indutiae his quinon porsunt eẽ soluendo cumdilatio¬
nibus redemptio publica magis ad tenuit functionẽ amitatsine
dubio fircus quod commodo suo exastor augmentat. s periorũ
igitur patres conscripti omnium temporum reliquatam archa¬
lium quã utriusq huerarii usq ad incipientem primã indicti¬
onem iubemus. ad indulgentiã pestinere nemo prossus
quum culumnianda securitas quam a& nitus nrc̃ concedit:
ic& hanc humanitatem cunctis ad qui&em sciamus porre suf¬
icuere. camenaddimus qua prouissionem nram magis
ossit graata prestari nemini de inceps licebitad hoc negotiũ
irbitrio unius iudicis adspirare utrum mitti debeat. inspector
ublicus tractatur ante deliber& sablimiorer uiri parenter
atrici que nr̃i nec non magnificus uir ꝑ fectus prexorio
qui communionis utilitatem uirtutem suarum magnitudi¬
ier bones cum ꝑ uigiles & cogitant & tuentura sum culicis
otestatibus prosuam oderatione disponant siusta necersitis

Expanded text:
enduntur indutiae his qui non possunt esse solvendo, cum dilationis redemptio publicam magis adtenuet functionem. Amittit sine dubio fiscus, quod commodo suo exactor augmentat. Superiorum igitur, patres conscripti, omnium temporum reliqua tam arcalium quam utriusque aerarii usque ad incipientem primam indictionem iubemus ad indulgentiam pertinere: nemo prorsusquam calumnianda securitas, quam aeternitas nostra concedit. Licet hanc humanitatem cunctis ad quietem sciamus posse sufficere, tamen addimus, quo provisio nostra magis possit grata praestari: nemini deinceps licebit ad hoc negotium arbitrio unius iudicis adspirare. Utrum mitti debeat inspector, publicus tractatus ante deliberet sublimis viri parentis patriciique nostri nec non magnifici viri praefecti praetorio, qui communionis utilitate virtutum suarum magnitudinem nobiscum pervigiles et cogitant et tuentur: cum aulicis potestatibus pro sua moderatione disponant, si iusta necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
ligufuturorum palatinurorator instat apparitio tur¬
bolenta urg& in mitir exsecutio militaris indignum fu¬
cinus. Haec deciuibus uelud int̾̃ hostes paecuniae pluciti
non allegationum iustiaa non miserationem finir
tanta uexatio. cum nihil aliud quam fisci uti litatib
prosittamen non desin& iterari quan aliquid efficitur
gestum: cuxdum uno prouintia decidente cum nobis
uustoritatibus alter ex currit siutiliur publico eẽ non
potuit eẽ quiante perrex̃ suꝑ fluum ẽ irealterum ueq ꝓ¬
uincicalib: obfuturũ. Muncnor patres. conscripti fomitem
porniciosi crdoris extinguimus nec patimur ulterius ud
ex ustorom in teritum deferuere nobis perit. d&erior
porsersor effectus nobis ꝓficit non grauatur:¬

Expanded text:
lega furtorum palatinus hortatur, instat adparitio turbulenta, urget inmitis executio militaris. Indignum facinus haec de civibus velut inter hostes pecuniae placitis, non adlegationum iustitia, non miseratione finiri. Tanta vexatio cum nihil umquam fisci utilitatibus prosit, tamen non desinit iterari quasi aliquid efficaciter gestum: vixdum uno e provincia decedente cum novis auctoritatibus alter excurrit. Si utilis publico esse non potuit qui ante perrexit, superfluum est ire alterum aeque provincialibus obfuturum. Hunc nos, patres conscripti, fomitem perniciosi ardoris extinguimus nec patimur ulterius ad exhaustorum interitum desaevire. Nobis perit deterior possessor effectus, nobis proficit non gravatu
Abbreviated transcription (Latin):
Haoc ex confirmat utsicu ÷ mulier p mor¬
tem marit nia quae adea de reb mariti quod li¬
b& ordino peruenerunt totum filiis proruturum

Expanded text:
Haec lex confirmat, ut, sicut mulier post mortem mariti omnia, quae ad eam de rebus mariti quolibet ordine pervenerunt, totum filiis profuturum
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicesquise furtis
Ascelerib fuerint
macdlasse c̃iueti
ablatis codicelloꝵ
insignib & honone
ex ũti int̃pessimos
q̃uosq plebeios ha¬
beant hec sibi post¬
hac deo honore
blandiant᷑ quo
seipsi indignos

Expanded text:
Iudices, qui se furtis et sceleribus fuerint maculasse convicti, ablatis codicillorum insignibus et honore exuti inter pessimos quosque et plebeios hanec sibi posthac de eo honore blandiantur, quo se ipsi indignos
Abbreviated transcription (Latin):
seruus siue libersit:
Quodcum discipulis eorũ qui officiir tabernis p̃sunt
contractumẽ in magistris uel institutorib tubernae
in solidum tiodatur.¬
in rem patris uel domini uester& hocmodo agrũ
putaco lendũ domũ fuciendũ mancipia uesti endũ:
uel creditorĩsoluendo uelquidtuli faciendum. derem
in uersumĩ solidum ueldominũ obliget sitamen ob

Expanded text:
seruus an liber sit. Quod cum discipulis eorum, qui officinis tabernis praesunt contractum est, in magistros uel institores tabernae in solidum actio datur.in rem patris uel domini uerterit, hoc modo: agrum puta colendo, domum fuliendo, mancipia uestiendo, mercando uel creditori soluendo uel quid tale faciendo, de in rem uerso in solidum uel patrem uel dominum obligat: si tamen ob
Abbreviated transcription (Latin):
omnium intribulatione sarciantur quod ꝓomnib
genđ Nauim uerarborem ui tem pestadis ad misseuictores
ad contribulationem non tenentur nisi ipsas arbo¬
res salutis causȩ ruentibus nauis sad uasit.
actunccuis leuata si perierit ex trastis aliorum
perordinatores mercib quoq eius rationẽ abe¬
re placuit quae merces salua nuui lastauit.¬
Sea HEuande nauis gratiã merces inscauã transiecte
atq ideo amisse intribulatione earumq in naue
salue sunt refici conuenit nauecut̃ ꝑdita conser¬
uate commercib seaueratio non hab& ur.¬
xpł Con latio in tribulationis obiestum scduco naui
DE INS TIU TOrIBUS
seNT Scit commoda sentimi ex hactͦpropositi instituto¬
rep Ita& in commoda sentiredebemus &ideo
in eum quise uum siue filium filiam ue fumilias
siue ancillas p̃posuit negotio uel mercib ex ercendis
eorum nomine insolidum conuenitur: Axaccesger
dendis uindendis quae frugib p̃positus ẽ ex eo nomine¬
quod cum illo contraestumẽ insolidum fundi domi¬

Expanded text:
one sarciatur, quod pro omnibus  Naue uel arbore ui tempestatis amissa uectores ad contributionem tenentur, nisi ipsis arborem salutis causa eruentibus nauis salua sit. Iactu nauis leuata si perierit, extractis aliorum per urinatores mercibus eius quoque rationem haberi placuit, qui merces salua naue iactauitLeuandae nauis gratia merces in scapham transiectas atque ideo amissas intributione earum quae in naui saluae sunt refici conuenit: naue autem perdita conseruatae cum mercibus scaphae ratio non habetur. Collatio intributionis ob iactum salua nave De institoribus Sicut commoda sentimus ex actu praepositi institoris, ita et incommoda sentire debemus. Et ideo qui seruum siue filium filiamue familias siue ancillam praeposuit negotio uel mercibus exercendis, eorum nomine in solidum conuenitur. Si dendis uendendisque frugibus praepositus est, ex eo nominquod cum illo contractum est in solidum fundi domi