comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et erit in hoc c̃an simil ea eius
et cauponis aut mag̾r naus
nam hus damus furti actõem
si sint soluendo. qmpiculũm
rerum ad cos pertinet

Expanded text:
et erit in hunc casum similis causa eius et cauponis aut magistri navis: nam his damus furti actionem, si sint solvendo, quoniam periculum rerum ad eos pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
ab soluendumne. nene oblitem¬
cristimadam. inditiũne capitis
endum aliquid accipiat appn
mullo. nec nͣllͣm qͣuatitatem cap
permittit. ¶ Illud quoq canctin¬
ne inacceptum feratur. opus.pu
faciendum. fum̃tum nepublice
dadum p̾bendum. app̾hendẽdum
sarta tecta. tuenda.anquã ꝑfecta.

Expanded text:
absolvendumve: neve ob litemestimandam iudiciumve capitis endum aliquid acceperit. Appnullo neque ullam quantitatem capere permittit. Illud quoque cavetne in acceptum feratur opus publicum faciendum, frumentumve publice dandum, praebendum, apprehendendum, sarta tecta tuenda, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
tñbiturqdem et ꝯmedati actõe
et alictoe. sr alta actõ altam ꝑ¬
mittit. autipo mur aut peree¬
ptõem. qd est tucius. hinc de
do subtrarerit. tĩm enolictione
et furti quetiam exlocato ⁊ pena
quide furti ño ꝯfũditur. illeant
intrase miscetur ⁊ hoc ilegis aq

Expanded text:
et commodati actione et condictione, sed altera actio alteram peremit aut ipso iure aut per exceptionem, quod est tutius. Hinc de do subtraxerit, teneri eum condictione et furti, quin etiam ex locato: et poena quidem furti non confunditur, illae autem inter se miscentur. et hoc in legis Aq
Abbreviated transcription (Latin):
mine nõtim supradictumẽ. cum
madultio cõmissomillamh̾re pos¬
sunt excusatõem dem imꝑatores
resenipfunt.post diuorcium qd cũ
nou̾ca bonafide pringnus fecĩt.
noneẽ crm admittendum incesti¬
p̃tenti delicti eiqui nodum rens p¬
tulatus ẽ. remittimus incestum
aũt qd̃ ꝑillicitam matumonii
uinctõemadmutitur. excusator
solẽtsexuul etãte nł etiampume¬
dicorrectõe. que bona fide int̾ueĩ
ntiq sicrror allegatur: ⁊ facilius si
nemo reum postulaint. ¶ Imꝑa

Expanded text:
neri supra dictum est, cum in adulterio commisso nullam habere possint excusationem.Idem imperatores rescripserunt post diuortium, quod cum nouerca bona fide priuignus fecerit, non esse crimen admittendum incesti.praeteriti delicti, si nondum reus postulatus est, remittimus'.Incestum autem, quod per illicitam matrimonii coniunctionem admittitur, excusari solet sexu uel aetate uel etiam puniendi correctione, quae bona fide interuenit, utique si error allegetur, et facilius, si n
Abbreviated transcription (Latin):
rxepẜunt simantus uroremĩ ad¬
ultcrio dep̾hensam. ĩpectutactus
doloris interfecerit. no utiq leg
cornelie desiccans penam excipi¬
et.nam⁊ duuus pus in hec u̾bare¬
seripsit apolloĩo. ei qui uxoresua
madultio dep̃bensam occidisse se
doloremtempare ⁊mag̾is quia
plus fecent quaquia uindicare
se nõ debĩit puniendus sit suffi¬
ciet igitur. sihumilis locosir.mo
pus ꝑpetuum eumtcli. siquide
honestior. minsulam relegara.¬
¶Lberto patromi fama  lacessere.no
facilie ꝯceditur.s suire mariti
uelit adult̾u acc̃are patronum ꝑ¬
mutendumẽ quo si atrocem ĩm¬
nam passus eẽt Certe sipatronum
quisit ex eo mĩo qui dep̃bensus
ab alio interficipõt. madulteno
uroris dep̾hendenit. deliberadum
estan ipune possit occidere. qd io¬
bis dunim ee  iudeturna cuius

Expanded text:
runt: 'Si maritus uxorem in adulterio deprehensam impetu tractus doloris interfecerit, non utique legis Corneliae de sicariis poenam excipiet'. nam et diuus Pius in haec uerba rescripsit Apollonio: 'Ei, qui uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se stum dolorem temperare et quia plus fecerit, quam quia uindicare se non debuerit, puniendus sit. sufficiet igitur, si humilis loci sit, in opus perpetuum eum tradi, si qui honestior, in insulam relegari'.Liberto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti uelit adulterii accusare, permittendum est, quomodo si atrocem iniuriam passus esset. certe si patronum, qui sit ex eo numero, qui deprehensus ab alio interfici potest, in adulterio uxoris deprehenderit, deliberandum est, an impune possit occidere. quod durum nobis esse uidetur: nam cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cadẽ act̾oc agat qua ab initio
agebat. s etiã si alia excipiat.
de cadẽ tñ re. urputa siqs mã¬
dati acturus sit. cũ adusarius¬
ei iiditio fistedi cã ꝓmisiss
ꝓꝓpt̾ cand remagat negorũ
gestoꝵuł odicat. de cadem re
agit. recteq ita diffinetur ey
demũ deeadẽ re nõ agẽ quipr¬
sus rem ip̃am nõ ꝑsequitur.
cetum cũ qs actoe mutata ex¬

Expanded text:
adem actione agat, qua ab initio agebat, sed etiam si alia experiatur, de eadem tamen re: ut puta si quis mandati acturus, cum ei aduersarius iudicio sistendi causa promisisset, propter eandem rem agat negotiorum gestorum uel condicat, de eadem re agit. recteque ita definietur eum demum 'de ‹ea› re' non agere, qui prorsus rem ipsam non persequitur: ceterum cum quis act
Abbreviated transcription (Latin):
actoes ⁊ nnũ indicati finem
sufficẽ. ꝓbabili rõe placuit. ne
alit modus licium młtiplica¬
tus sũma atq inexplicabilẽ
faciat difficultate. maxime
si diu̾sa ꝓnũtiaretur. parere ez¬
go exceptõi rei uidi .freques ẽ¬
lp̃.ł. Siquis cũ totũ petiss ꝑ
tem petat. exceptio rei. iudica¬
te nocet.nã pars intoto ẽ. ead
enim res accipitur. et sipars
petatur eius qd̾ totum perire¬

Expanded text:
actiones unumque iudicati finem sufficere probabili ratione placuit, ne aliter modus litium multiplicatus summam atque inexplicabilem faciat difficultatem, maxime si diuersa pronuntiarentur. parere ergo exceptionem rei iudicatae frequens e.Si quis, cum totum petisset, partem petat, exceptio rei iudicatae nocet, nam pars in toto est: eadem enim res accipitur et si pars petatur eius, quod totum peti
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiatio. an u̾oom̃s nũtiare de¬
no sufficere. s ec̃ singulis nun¬
tiare necc̃e᷑ ẽẽ quia ⁊ fien põt. ut
m̃itiatorũ alter hat ⁊alter nor
hit ins ꝓbibendi. ¶ Si quas ip̃i

Expanded text:
nuntiatio an uero omnes nuntiare denon sufficere, sed esse singulis nuntiare necesse, quia et fieri potest, ut nuntiatorum alter habeat, alter non habeat ius prohibendi. Si quis ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
siquid fiat opis nom nũtiat¬
tio locum hebit ¶Si inloco
cõi quid fiat niniatio locim
faciat nõ possum egosociuso¬
pus nouumeinũtiare. s eũ ꝓ¬
hibebo coididũdo inditio
ul ꝑpretorẽ qd̾ fisocins meus
incouinsilla opus nouii fati¬

Expanded text:
si quid fiat, operis noui nuntiatio locum habebit. Si in loco ‹co›mmuni quid fiat, nuntiatio locum faciat, non possum ego socius opus nouum ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio uel per praetorem. Quod si socius meus in communi insula opus nou
Abbreviated transcription (Latin):
alii qui no edificauint nõ tere¬
bũtur neq eni debet noͣcẽ fem¬
alt̾ius eiqui nicħ fec. ¶ Sipli.¬
um dñorum rei opns noceat.
ntim sufficiat uiius ex socus¬

Expanded text:
alii, qui non aedificauerint, non tebuntur: neque enim debet nocerealterius ei qui nihil fecit. Si plminorum rei opus noceat, trum sufficiet unius ex soc
Abbreviated transcription (Latin):
petant. ad u̾sus tenutiq eos
inpetre posse adusus pͥiat ñ pos¬
seꝗ insumina primi ꝗdẽ edito¬
mino possũt adu̾sus tereli
ret forte debeant sepanqd ꝑ¬
cẽrerunt.sibona castiensia
distrabantur.no possũt neĩ¬
re cncastrensib creditorib.
item siqd irem patris ñsum
est forte potit ⁊ ccitori ẽcclici
ne castrense peculminqeter
cum possit pocius cumpatre
exp̃iri. ¶Ilũd sciendumẽ.
cos demncditores posse imp¬
di aĩo abhrdestipulati sunt.
Ccceruum sicũ hoc aĩo secutist
amufunt sepatõis ꝯmodum
quippe cũ secuti sũt nombrd¬
is. ncc possũt iamse abeo seꝑ¬
are qui quodã mo eũ clegenit
patoem⁊ no puto/ buei secuti
sut enmforte q̃mouebit. qd
ergo sisatisydoncos no. acce¬
perũt. sibũputent curminus
rdoncos fidenissores accipio¬
bant¶Pret̾ea sciendũc̃ postta¬
q̃ bona brditana  bons brd¬
is mirta sut nõ posse impet

Expanded text:
petant, aduersus Tertii utique eos impetrare posse, aduersus Primi autem non posse. in summa Primi quidem creditoimi non possunt, aduersus Tertii ret, fortcontraxerunt, si bona castrensia distrahantur, non possunt uenire cum castrensibus creditoribus. item si quid in rem patris uersum est, forte poterit et creditori contradici, ne castrense peculium inquietet, cum possit potius cum patre experiri.Illud sciendum est eos demum creditores posse imdi animo ab herede stipulati sunt. ceterum si eum hoc animo secuti sunt, amiserunt separa tionis commodum quippe cum secuti sunt nomen heredis nec possunt iam se ab eo separare, qui quodammodo eum elegerunt. parationem. et non puto: hi enim secuti sunt eum. forte quem mouebit: quid ergo, si satis non idoneum acceperunt? et sibi imputent, cur min‹us› idoneos fideiussores accipiebant.Praeterea sciendum est, posteaquam bona hereditaria bonis heredis mixta su
Abbreviated transcription (Latin):
mentoita sunt scriptaut
intelligi non possunt. per¬
inde sirnt. ac si scripta nõ.
essent. ¶Aec paciscẽdon¬
ec legẽm dicendo. nec stip
terum iniqua conditioin¬

Expanded text:
mento ita sunt scripta, ut intellegi non possint, perinde sunt, a‹c› si scripta non essent. Nec paciscendo nec legem dicendo nec stiputerum iniqua condicio in
Abbreviated transcription (Latin):
ul̾.¶ Wo tutela reclit co
brditas ꝑuenit nusi cũ fe¬
mirie. hrdes intercedunt¬
¶Nemo pot tutorem dare
ciuquam nisi ei que insin
shrdibus. cũ moritur. ha¬
buerit. habiturus ue eẽt.
si uixisset. ¶Uifactu io
uidetur ẽẽ. ꝙ dere quis eñ
prohibẽtur. fecit clam qd
quisqz cuotrouersiam ha¬
beret. habitunm uese p¬
utaret fecit. ¶Que ĩtesta

Expanded text:
uo tutela redit, eo et hereditas peruenit, nisi cum feminae heredes intercedunt.Nemo potest tutorem dare cuiquam nisi ei, quem in suis heredibus cum moritur habuit habiturusue esset, si uixisset.Ui factum id uidetur esse, qua de re quis cum prohibetur, fecit: clam, quod quisque, cum controuersiam haberet habiturumue se putaret, fecit.Quae in testa
Abbreviated transcription (Latin):
Arc¶ Sẽntentia interalios
dea appellan no põtiinsicxuista
c̃ã uelutisiquis cobr̃dum p̾mi¬
ditium seodempnan patiturul
similem huic cam quaius ⁊ sii
applłone tutus ẽ cohrs. Item fi¬
deuissores ꝓco proquo int̾ucme¬
runt. igitur ⁊ uenditoris fidcui
sor emptore meto appellabit. l
emptor ⁊ uẽditor acquiescant
¶Sihrs institutus metus frũt
ab co qui de moffitioso testõ a¬
gebat. legatanis ⁊ quilib̾tatem
accepunt ꝓmittẽdum ẽ appella¬
re.siqueratur ꝑcollusione ꝓnũ¬
tiatum. sic̃ duius pius rescripsi

Expanded text:
A sententia inter alios dicta appellari non potest nisi ex iusta causa, ueluti si quis in coheredum praeiudicium se condemnari patitur uel similem huic causam quamuis et sine appellatione tutus est coheres: item fideiussores pro eo pro quo interuenerunt. igitur et uendsor emptore victo appellabit, licet emptor et venditor adquiescant. Si heres institutus victus fuerit ab eo, qui de inofficioso testamento agebat, legatariis et qui libertatem acceperunt permittendum est appellare, si querantur per collusionem pronuntiatum: sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
De .I. Alcere nõ oportere et
hanc significatoe ht̃ ut abst¬
meat quis abeo factoqd̾ ꝯtã con¬
uentionẽ fiẽt ⁊ cũare ne fiat.
accipe debemus qui ĩ prñtiai
domicilium hñt non eos qui
ex prouintia oriundi sunt.
dium hoc int̾ est qd repudiar
eciam futurum matrimoniuz
põt non recte autezsponsadi¬
dictum est. qd indiu̾sas ptes
eunt qui discedunt.
non infinitam pecumam cõti¬
net. s modicam dũ taxat.ad¬
iectio hec solidos .x. pluris ue

Expanded text:
 "Facere oportere" et hanc significationem habet, ut abstineat quis ab eo facto, quod contra conventionem fieret, et curaret ne fiat.accipere debemus, qui in provincia domicilium habent, non eos, qui ex provincia oriundi sunt. dium" hoc interest, quod repudiari etiam futurum matrimonium potest, non recte autem sponsa didictum est, quod in diversas partes eunt qui discedunt. non infinitam pecuniam continet, sed modicam, ut taxatio haec "solidos decem plurisve
Abbreviated transcription (Latin):
si p̾fectus urbis iuidicẽ dederit
¶ Abeo cui quis madnt iuri¬
dictõem no ip̃e ꝓuocabitur. na¬
et gnͣalit̾ iserit ꝓuocãdus abec
cui mãdatae. iunsdictõ ꝗ proyo¬
caretur abeo ꝗmadauit uinsdẽ¬

Expanded text:
fectus urbi iudicem dederit . Ab eo, cui quis mandavit iurisdictionem, non ipse provocabitur: nam generaliter is erit provocandus ab eo cui mandata est iurisdictio, qui provocaretur ab eo qui mand
Abbreviated transcription (Latin):
pronocaturũ indubitate ꝓno¬
impatorita soset iudice dare ut
no liceret abeo puocan. utscio
sepissic. adiuo marcho uidic¬
ces datos. an ⁊ alius ita possir¬
iudicẽ darc iudebimus ⁊ puto.
non posse.
qui adfidenissores ꝓbandos da¬
tur. an appellare liceat. quauis
hoc cau⁊ sine appellone quidan
putãt ab coqui eos dedit septẽ¬
tianicius corngiꝑosse. Quis¬

Expanded text:
ubitate proator ita solet iudicem dare, ne liceret ab eo provocare, ut scio saepissime a divo Marco ices datos. an et alius possiiudicem dare, videbimus: et puto non posse.qui ad fideiussores probandos dantur, an appellare liceat: quamvis hoc casu et sine appellatione quidam putent ab eo, qui eum dedit, sententiam eius corrigi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
aquibz appellarino
licet.⁊ quide stultum
est illud admonere
aprincipe appellare fas non ẽe
cum ip̃e sit qui ꝓuocatinr/scier¬

Expanded text:
a quibus appellare non liceat. Et quidem stultum est illud admonere a principe appellare fas non esse, cum ipse sit qui provocatur. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
mandati actio peculio. acquint
Agnatum firosi. aut prodig
curatorem. nouadi ius pre mi¬
nime dubitind. est. si hoc furio¬
so uł pligo expediar. ¶Insũ¬
ma ad monẽdisumus. mchil
netare imastiploneples obli¬
gatoes nouar neluri sutasti¬

Expanded text:
mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso uel prodigo expediat. In summa admonendi sumus nihil uetare una stipulatione plures obligationes nouari, ueluti si ita sti
Abbreviated transcription (Latin):
opͥortet. ntriiq nonatur¶ Pan¬
lus mĩto quia utnmq in po¬
stiorem deducitur stipłonem.
michi uoles delgatus amec̾di¬
tori meo stiplanti spoponderit
nõ bebit adusus eũ ilła excep¬
toem. ut quatenus facere põt.
oclẽpnetur namadu̾sus meta¬
li defensione merito ntebatu
quia dõatum abeo petebam de
crelitorañt debitum ꝑsequit

Expanded text:
oportet': utrumque nouatur. Paulus: merito, quia utrumque in posteriorem deducitur stipulationmihi uolens delegatus a me creditori meo stipulanti spopondit, non habebit aduersus eum illam exceptionem, ut quatenus facere potest condemnetur: nam aduersus me tali defensione merito utebatur, quia donatum ab eo petebam, creditor autem debitum persequit
Abbreviated transcription (Latin):
Aul.i. Empror cudelgante ye¬
ditore peccuiamita promitriti
qcꝗd ex nelito dare facẽ oporte
nouatone secuta usuras neuti
post insecuti temporis debet¬

Expanded text:
um. Emptor cum delegante uenditore pecuniam ita promittit: 'quidquid ex uendito dare facere oportet', nouatione secuta usuras neutri post insecuti temporis debet
Abbreviated transcription (Latin):
qui alium sistipromitrit. ħꝓ¬
mittit. ħ id se accimumut stet¬
Si procuratorsistialiquẽ sinẽ
penastipłatus sit. põt defendi
nõ suam. s cius cuius nego¬
trumgessit. utilitatem meam
rem deluxisse idq fortins di

Expanded text:
qui alium sisti promittit, homittit id se acturum, ut stet.Si procurator sisti aliquem sine poena stipulatus sit, potest defendi non suam, sed eius, cuius negotium gessit, utilitatem in ea r
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾ium ꝯmissit ĩpatronirx¬
xorem. aut ĩpatronam filiam
ant menis cane cuius libertu
patris aut matris filii filie ne
fuit. anut libtus piĩ debeat
et si de p̾hensus fuent iadultio
an ĩpune occidatur.⁊ magis ꝓ
prolibtims eos h̃riplacuit. et
detenorem campistud bñfm̃¬

Expanded text:
adulterium commisit in patroni uxorem aut in patronam suam, aut in eius eiue, cuius libertus patris aut matris, filii filiaeue fuit: an ut libertus puniri debeat? et si deprehensus sit in adulterio, an impune occidatur? et magis pro libertinis eos haber‹i› placuit et deteriorem causam per istud benef
Abbreviated transcription (Latin):
Anll. Defuncta quoq socm
gener incestipostulabitm iit
adulter post morte muilieris
Ad legẽ uilia deiu pͣublisa. Nn

Expanded text:
. Defuncta quoque socru gener incesti postulabitur, ut adulter post mortem mulieris. AD LEGEM IULIAM DE UI PUBLICA
Abbreviated transcription (Latin):
sisse qui eãdem reduxit urorẽ
cailto intemptatum candem n¬
rorem reducent destitisse ude
naa ideo exeadem lege posga u
iusaccnsandiei non superce

Expanded text:
sisse, qui eandem reduxit uxorem.adulteri intentatum eandem uxorem reduxit, destitisse uideri et ideo ex eadem lege postea accusandi ei ‹i›us non supere
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. cum ꝑhrdem pupille e
mora int̾cesẜit. ne quominus
peccuia instipłone deducta. ab
hrde tutoris soluẽtur. nec un¬
ꝙ pecierit. an ei hodie debeant
uẜe abhrde tutoris. .R. siseia¬

Expanded text:
tum est, cum per heredem pupillae mora intercesserit, quo minus pecunia in stipulationem deducta ab herede tutoris solveretur nec umquam petierit, an ei hodie debeantur usurae ab herede tutoris. respo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si cẽ quis feciss. penam alt̾
altĩ ꝓmisit. p̾t mortem alt̾iu.
qui suꝑuixit petir ab hrdib
etus hrditatem. qi exca fider¬
comissi sibi apatre relicti debi¬
tam⁊ adu̾sus eum ꝓnutia

Expanded text:
contra quis fecisset, poenam alter alteri promisit: post mortem alterius qui supervixit petit ab heredibus eius hereditatem quasi ex causa fideicommissi sibi a patre relicti debitam et adversus eum pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
dedi. ate h̾rdeq tuo manumiss
u̾mdictaq libatus nõ eẽt. ꝙ do¬
lomalomeo no fiat penenoie
qnquagita daristipłatus ẽ fla¬
musbrmes.spoponditclandi
quero amlanius hermes clan¬
claudubrde pena suprascripta
sticho pr̃ared ut penali betunre
posse. ¶Itemquero sifialm hr¬
metis brs cũciandn hrde exc̃a
suprascriptanolicagere a neb̾¬

Expanded text:
edi, a te heredeque tuo manumissus vindictaque liberatus non erit, quod dolo malo meo non fiat, poenae nomine quinquaginta dari stipulatus est Flavius Hermes, spopondit Claudius". quaero, an Flavius Hermes ClauClaudii herede poenam supra scriptam Sticho praestposse. item quaero, si Flavii Hermetis heres cum Claudii herede ex causa supra scripta nolit agere, an nihi
Abbreviated transcription (Latin):
limachus merces bico pferen¬
das inaue̾ mississ. cõtpr quo
iam pecuniau bretẽsio reodere
rome ꝑferenda debetan nichil
possit berotis osẽsus qcũ eomi¬
ssus eratcuq nicħ̾ ãplius de
pecnĩa sup̃ scrpta p̃tdĩe onẽ¬
quaut ea ꝑceptã romã ꝑferret.
et nichominus actõe exstipu

Expanded text:
limachus merces debito perferendas in nave mansisset eo tempore, quo iam pecuniam Brentesio reddere Romae perferendam deberet, an nihil prosit Erotis consensus, qui cum eo missus erat, cuique nihil amplius de pecunia supra scripta post diem convenquam ut eam receptam Romam perferret, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
auctor cuis appcliart potit itsi.
uctor egent. ⁊ uctus sit. nõ ẽ neg.¬
da emptori. ippellandi facultas. q¬
quidenim siuenditor qui appelia¬
re noluit.ydoncus non c̃. qnetiam
si.nictor.ippellanit. de m̃ incausc
defensione suspectus sit iusus per¬
inde defensio cãc emptori ꝯmittẽ¬
da est. atq suta appellass. ioq ita
constitutum ẽ inpsona ẽditoris

Expanded text:
s appellare poterit: aut si auctor egerit et uictus sit, non est deneganda emptori appell‹a›ndi facultas. quid enim, si uenditor, qui appele noluit, idoneus non est? quin etiam si auctor appellauerit, deinde in causae defensione suspectus uisus sit, perinde defensio causae emptori committenda est, atque si ipse appellasset. Idque ita const
Abbreviated transcription (Latin):
pronocam̃t. nami ab sentiẽditori
nullum piiditiũ debitor fac itq¬
cõsticutumẽ. ¶Sĩ procuritor qͣm
miudito int̾fuit uctus sit. anip̃e
quoq ꝑprecuratorẽ appellart p̾sit
iudcamus. quiã constat procura¬
torem alium ꝓcuratorẽ facere nor
posse. s meminisse oportet. qd ꝓcu¬
rator liteꝯtestata dñs litis effici¬

Expanded text:
enti creditori nullum praeiudicium debitor facit, idque statutum est. Si procurator, qui iudicio interfuit, victus sit, an ipse quoque per procuratorem appellare possit, videamus, quia constat procuratorem alium procuratorem facere non posse. sed meminisse oportet, quod procurator lite contestata dominus litis effici
Abbreviated transcription (Latin):
latrones apprchendit ⁊ transf¬
ugas demonstraũt posse ei p¬
ci dipus ⁊drianus Rpsit. ei n¬
tnpollicentieanichil ꝓmitti
exͣ mittitur uelut segnitie cri¬
menuł ꝯtumatie uł desidie. i¬
¶Qui manus intullit p̾posito
capite pumiendus ẽ. augetur
autem peculantie crim̃c digni¬
tate ṗpositi. ¶Contumatiaõi¬
⁊ ad u̾sus duc̃e uł p̃sidẽ militis
capite pumienda est. ¶Quu
tib militib ꝑꝑ exemplu ca¬
pite puniendus ẽ. ¶Explora¬
tores qui secreta nuntiant ho¬
stib. ꝓdicores sunt capitis peãs
luunt. s ⁊ caligatus qui metu
hostium uł langorem simulami
ĩpari cius cac̃. ¶Siquis comi¬
litone nuln̾auit siquide lapide
nlitia reiciat. si gladio capud
amittit. ¶Qũise uulnauerit
Impator adriamis Rpsit. ut n¬
modus cius reistatus sit ut si
ĩpacientia doloris aut ute ted̾
io aut morbo. aut furore aut u¬
pudore morbi malĩt. non aiad¬
u̾tat ineũ. S ignominia muta¬
tur. sinichil talle p̃tedat capite

Expanded text:
latrones adprehendit et transfugas demonstrauit, posse ei parci diuus Hadrianus rescripsit: ei tamen pollicenti ea nihil permitti it, committitur: ueluti segnitiae crimen uel contumaciae uel desidiae. Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est. augetur autem petulantiae crimen dignitate praepositi. Contumacia omnis aduersus ducem uel praesidem militis capite punienda est. Qui in ntibus militibus propter exemplum capite puniendus es‹t›. Exploratores, qui secreta nuntiauerunt hostibus, proditores sunt et capitis poenas luunt. Sed et caligatus, qui metu hostium languorem simulauit, in pari causa eis est. Si quis commilitonem uulnerauit, si quidem lapide, militia reicitur, si gladio, capital admittit. Qui se uulnerauit imperator Hadrianus rescripsit, ut modus eius rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite
Abbreviated transcription (Latin):
fiuio. si. iñ pubtatem decessis¬
s substitant h̾rdem. is filius
pat̾na hrditate seabstimnt.
Ideoq bona parris neĩerit p̾t¬
ca filio hrditas obuenit q̃
adita decessit. Quero cump¬
tor inip̾mpupillũ quaius
postea hrditas ob nenisset.
cditorib tñ patris accõne

Expanded text:
filio, si ante pubertatem decessisset, substituit heredem: is filius paterna hereditate se abstinuit ideoque bona patris uenierunt: postea filio hereditas obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem
Abbreviated transcription (Latin):
solutas qde usuras nõ reꝑe¬
pecña dat ntrũusuris eed¬
re deberet. ⁊ qd petitor defen¬
deret an uo sorti proficetaz
sit.accepi amario marino ex
suma maiore tot aureos. q̃re
ei accepto ferri debeat. cũ suꝑ¬
ioris anin sit reliq̃toraꝵ iu¬

Expanded text:
lutas quidem usuras non repepecunia data utrum usuris cedere deberet, quod petitor defenderet, an uero sorti proficeret.sit: 'accepi a Mario Marino ex summa maiore tot aureos': quaeei accepto ferri debeat, cum superioris anni sit reliquator.
Abbreviated transcription (Latin):
ficere. ¶ Liciñs mutua pe¬
cumam accepit ⁊ quicũ ces
usas spopondit. casq pau¬
cis ãnis soluit pea nllo pacto
mtue mete ꝑ errorẽ ⁊ ignor¬
antiam semisses uẜas sol

Expanded text:
oficere. Titius mutuam pecuniam accepit et quincunces usuras spopondit easque paucis annis soluit: postea nullo pacto interueniente per errorem et ignorantiam semisses usuras sol
Abbreviated transcription (Latin):
Ceñ. ¶reditoroblata se
adebitore pecmñam nt aliado
accepturus distuli. mox pec¬
cuma quaullares publica n¬
tebatrr. qĩ ero sauissu p̾sidis
sublata e  ⁊ te pupillaris pe¬
cumaut possit ydoneis ro¬
minib credi ẜuataita inter¬
empta ẽ quesitu est.eius d¬

Expanded text:
. Creditor oblatam a debitore pecuniam ut alia die accepturus distulit: mox pecunia, qua illa res publica utebatur, quasi aerosa iussu praesidis sublata est: item pupillaris pecunia, ut possit idoneis nominibus credi seruata, ita interempta est: quaesitum est, cuius d
Abbreviated transcription (Latin):
lataniee. ¶Sires peculiaĩs
surrepta inpot̾atem ẜui reclie¬
rit. soluitmr. finti iciũ ⁊ icipt
deri. cumant ẜuus rem sua pe¬
culiarem furãdi ꝯsilio  ãmonz
quã diu eam retinet.olitio ei
nõ mutatur. nicħ enidñoab¬
est sz si alii tradidit. furtũ fa¬
ciet. ¶Qui tutelamgerit tra
suam redegerit rem furtiua
desuit fintina eẽ qa tutor i¬

Expanded text:
latam esse. Si res peculiaris subrepta in potestatem serui redierit, soluitur furti uitium et incipit deri. Cum autem seruus rem suam peculiarem furandi consilio amouet, quamdiu eam retinet, condicio eius non mutatur nihil enim domino abest: sed si alii tradiderit, furtum faciet. Qui tutelam gerit, trpotestatem suam redegerit rem furtiuam, desinit furtiua esse, quia tutor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pignoratã aufert nõ uidet
te pene obligatoe. inqbodã cãi¬
b rursus obligatur nt cũ eo
sepius eiusdẽ remoĩe funrti ag
possit primus cau̾s occurrit.
sipossõnis cã mutata eẽtiue¬
luti sires indñi potatem redis¬
s candẽq idem surpuerit. uł eit¬

Expanded text:
sibi pigneratam aufert, non uidetur te poenae obligatione in quibusdam casibus rursus obligatur, ut cum eo saepius eiusdem rei nomine furti agi possit. primus casus occurrit, si possessionis causa mutata esset, ueluti si res in domini potestatem redisset eandemque idem subriperet uel ei
Abbreviated transcription (Latin):
R̾nsum ẽ./ Ceque satis apparet
furtum fieri.⁊ siqs usũ aliene
rei insniilucir̃ conu̾tat nec
mouere q̃ debet. qĩ is nichib
luen singrã faciat spes enam
luenest exalieno largari ⁊ bn¬
fitio debitorẽ sib acqmtur.
unde ⁊ is funti cñtur. q ideoie
amonetut eam alii donet
Eurm interdiu dep̾bensu
significatur. Cum furti actio
ad pene ꝑsicutõem pimeat.
odictio uło ⁊ uenpicatio adi
rei recupatoem. apparet recept¬
tare.nichommus saluam ee
furci actõem/ ocictẽem u̾o et
nendicatõem  tolli. sicut ex
diu̾so p̃t solutã dupliant q̃¬
drupli pena salua est uedica¬
tio et olietio. ¶Qui ferram

Expanded text:
responsum est. ex quo satis apparet furtum fieri et si quis usum alienae rei in suum lucrum conuertat. nec mouere quem debet, quasi nihil lucri sui gratia faciat: spe‹c›ies enim lucri est ex alieno largiri et beneficii debitorem sibi adquirere. unde et is furti tenetur, qui ideo rem amouet, ut eam alii donet. Furem interdiu deprehensumsignificatur. Cum furti actio ad poenae persecutionem pertineat, condictio uero et uindicatio ad rei reciperationem, apparet recepta re nihilo minus saluam esse furti actionem, uindicationem uero et condictionem tolli: sicut ex diuerso post solutam dupli aut quadrupli poenam salua est uindicatio et condictio. Qui ferram
Abbreviated transcription (Latin):
sequetim. ¶ Si statulib surrepi
sit. ui res sub oditõe leͬgataldem̃
añ qua ad eatim. extitit oclietie
fuiti iam agino põt. qr desut in¬
terẽe hrdis pendete au̾t oditoc.
tanti extimandus est. quanti.
emptorem potest inuenire.
mo erat rapuent. actoe debois
raptis iquadruplũ ꝯueietu.
fintino manifesti iudelicet. sire¬
mo eum deprehendent tollentez¬

Expanded text:
. Si statuliber subreptus sit uel res sub condicione legata, deinde, antequam adeatur, extiterit condicio, furti iam agi non potest, quia desiit interesse heredis: pendente autem condicione tanti aestimandus est, quanti emptorem potest inuenire. mo erat, rapuerit, actione de bonis raptis in quadruplum conuenietur, furti non manifesti, uidelicet si nemo eum deprehende
Abbreviated transcription (Latin):
psona dñinutata eẽt altera
pena obligatur. ¶Qui finrem¬
declucit ad p̾fectum ungilũ. uł
ad p̃sidem. existimadus ẽ. cle¬
gisse uiam quarem ꝑfq̃retur
et sinegõm tibi t̾minatum ẽ.⁊
dampnato fure recepta ẽ pecu¬
na sub lata insimplii indetur
finti qo sublata marime si re
solũrem furtia fur restituẽ

Expanded text:
sona domini mutata esset, altera poena obligatur. Qui furemeducit ad praefectum uigilibus uel ad praesidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negotium ibi terminatum et damnato fure recepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restit
Abbreviated transcription (Latin):
git quans inpallios res amote
funt. nõ tenetur fuiti ⁊ Lam male¬
fitia uolũtas ⁊ ꝓpositũ delinq̃ti
toris rem surripuerit. ⁊ soluẽdo
sit is cusurreptũ est. Sabin̾ait
posse etomodati agicũ eõꝯĩ
mittat ꝯmodati actõem qd̃ si

Expanded text:
otae sint, non tenetur furti: nam maleficia uoluntas et propositum delinquentis toris rem subripuerit et soluendo sit is cui subreptum est, Sabinus ait posse et commodati agi cum eo et mittat commodati actionem. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
surripuerit. finti tecũ actiono
estͥ qr tuo piculo res sit. s tm̃
ꝯmodati. ¶Quialieis negoci¬
is gerendis seobtulit. actoez
furti nõ htil culpa eius res pi¬
erit. s actõem neg̃oru gestoꝵ
ita dampnadus est. sidñs ac¬
tione eieecdat cade sunt in eoq
procutore negõa gentiul ineo
tutore qdiligr̃tiam prare de¬
beatiuł uti qui ex płib tutori¬
b testõ datis oblata satisdaci¬
one solus administratione
suscep̃it. ¶ Siex donatõe alti¬
us rem meã tencas.⁊ cã surripe

Expanded text:
subripuerit, furti tecum actio non est, quia tuo periculo res sit, sed tantum commodati. Qui alienis negotiis gerendis se optulit, actionem furti non habet, licet culpa eius res perierit: sed actione negotiorum gestorum ita damnandus est, si dominus actione ei cedat. eadem sunt in eo, qui pro tutore negotia gerit, uel in eo tutore, qui diligentiam praestare debeat, ueluti qui ex pluribus tutoribus testamento datis oblata satisdatione solus administrationem suscepit. Si ex donatione alterius rem meam teneas et
Abbreviated transcription (Latin):
subiecte sũt. Siuasa surrepta si
ñs erit dicẽdus. ¶Si fuus ñ
qui hãt peculii ad ministratoem
libam pactus sircumeonondoa¬
tomiscã qui rem eius peculiarez
sumpuerat. rectem̃sactum nid¬
tur. quanis ei dño qratur furtii
actioattñ inpeculio ẜuẽ. S et
sitota pẽa dupli furti ẜuo soluta

Expanded text:
si uasa subrepta sint, numerus erit dicendus. Si seruus meus, qui habebat peculii administrationem liberam, pactus sit cum eo non donationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte transactum uidetur: quamuis enim domino quaeratur furti actio, attamen in peculio serui est. sed et si tota poena furti dupli seruo soluta
Abbreviated transcription (Latin):
agmitaracam hrioportere eo tp
quo ad buc mea casitut petip̾sut¬
itaq post cc̃tesimũ dic̃m rata br̃i
non põt. anañt ⁊ si mortuus fu¬
isset quipetiss. uł furere ceperit ia¬
tum br̃i possit. uideamus namsi

Expanded text:
adgnitam ratam haberi oportere eo tempore, quo adhuc in ea causa sit, ut peti pitaque post centensimum diem rata haberi non potest. An autem et si mortuus fuisset qui petisset vel furere coeperit, ratum haberi possit, videamus: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
est duorum semp hone¬
ratur petitor et melior
habetur possefsoriscañd
sicut fit un dedolo exc¬
ipitur petitoris. neq eĩ
datur tallis replicatio ⁊¬
petitori. aut sirei quoq ĩ

Expanded text:
est duorum, semper oneratur petitor et melior habetur possessoris causa. sicut fit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mutitur nirsũs enusde debito¬
ns bona distrabi. donccsuṅs
seq̃tur: sitales tñ facultates x¬
quisite sint debitori. quibus
q̃ debitum agnoscat. odemp¬
neturne.ail m ins confittacũ
andiri non debet. Ainur daoo¬

Expanded text:
rsum eiusdem debitoris bona distrahi, donec suum consequantur, si tales tamen facultates adquisitae sunt debitori, quibus quam debitum adgnoscat, condemnetur vel in ius confiteatur, audiri non debet. Marcia
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .l. PRetor atmlina
eis qmͣ iuditio sistendi cã
fidenssores dedit. sineq potã¬
tem sur faciat. neq defendere¬
tur inibebs Potestate ãt sin
nno facit. qundagit ne ad¬
u̾saris eiis copiam suhat.¬

Expanded text:
m. Praetor ait: 'in bona eius, qui iudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo'. Potestatem autem sui non facit, qui id agit, ne aduersarius eius copiam su
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum c̃ qui no hnt inuistã
cam absentic cumsuffitiatq no
infraude libtatis absint. quo nra
absintproind̾⁊ si alibidomici¬
lium qs hat alibipetatur fidcie¬

Expanded text:
dicendum est, qui non habent iniustam causam absentiae, cum sufficiat, quod non in fraudem libertatis absint, quo magiabsint. proinde si alibi domicilium quis habeat, alibi petatur fideic
Abbreviated transcription (Latin):
os ac nec obligatu ꝗdem ĩtelligi
cum acrorad alia negr̃adiscesẜit.
nł ꝓmissor. l ꝑactis illis reb res¬
ponderit. ¶ Siatitio ⁊pupillo
sine tritoris anctoritate stipłatuᷤᷤ

Expanded text:
os ac ne obligatum quidem intellegi cum actor ad alia negotia discesserit vel promissor, licet peractis illis rebus responderit. Si a Titio et pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .l. ¶Lam possidere cumdici
trousiam facturũ suspicabatũ
et ne facẽt timebatiis nit qui
cum possidet. nõclamse cclan
it.ancica est ut nõuideaturclã
possideit no enm rõ optinende

Expanded text:
ictum Clam possidere eum dicimibi controversiam facturum suspicabatur et, ne faceret, timebat. is autem qui, cum possideret non clam, se celavit, in ea causa est, ut non videatur clam possidere: non enim rat
Abbreviated transcription (Latin):
suo queq precio reddemerit
id offerri prosingulis oporte¬
bit. reddemptori qd̾ hosti pro
quoq datum est ut sepatim
quoq post liminio reuertipost¬

Expanded text:
suo quemque pretio redemerit, id offerri pro singulis oportebit redemptori, quod hosti pro quoque datum est, ut separatim quoque postliminio reverti pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineri. ut puta fideiomissorũ
et sique alie sunt que nõ hñt
uiris ordinari executionem i¬
¶ hoc u̾bum debuit omezoĩo
actionem ꝯ prehendere intell¬
igitur. siue cuub̃ siue honorar¬
ia. siue fideiꝯ missaria fuit ꝑ¬
quanti earesent uł quãti eam
rem ẽẽ apparet: nichil interest
inutraq enim clausula placi
om̃e hedifitium quod rustice¬
rei magis custodiende ꝯuenit
quã qd urbanis edib signific¬
atur. Offilius ait. tuguriñ ate¬
cto. tamqua tegulariũ esse di¬
ctumiut toga ꝙ categamur.
Ip̃ .l. ¶ Erbum illud ꝑtinẽ. la¬
tissime patetinam et eis reb

Expanded text:
tineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem. Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honoraria siue fideicommissi fuit quanti ea res erit' uel 'quanti eam rem esse paret' nihil interest: in utraque enim clausula placetomne aedificium, quod rusticae magis custodiae conuenit quam urbanis aedibus, significatur. Ofilius ait tugurium a tecto tamquam tegularium esse dictum, ut toga, quod ea tegamur.inum. Uerbum illud 'pertinere' latissime patet: nam et eis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ datur: nec successorib cũsit peã¬
lis igiir actõem que exhocelicto
oritur maũmissione no extigui
reccissime dicitur. qa m̃mẽ ancto¬
rem ꝯuenuino posse postquaad

Expanded text:
non datur nec cum successoribus, cum sit poenalis, agetur. Actionem, quae ex hoc edicto oritur, manumissione non extingui rectissime dicetur, quia uerum est auctorem conueniri non posse, post qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitut incoqui cũpossit ab duccit
prostitutã. acillam peciña accepta
et prostituas. inpatians pstituta

Expanded text:
constituit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecunia accepta e abducas et prostituas an patiaris prostituta
Abbreviated transcription (Latin):
irfiçienda cloaca ṅo ctiamde
nouo facienda.h intclicto cõp¬
hendatir:tñ eque int̾clicendur
labeo.nt. nefacienticloacam
iis. fiat. quia eadem ritititas

Expanded text:
ficienda cloaca, non etiam de nova facienda hoc interdicto comprehendatur, tamen aeque interdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam vis fiat, quia eadem utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
Api. Inter accusatorem ⁊
reum cognitõne succepta ex¬
cusatõis proabsente iustis
rombr admittitur ne pertri¬
¶duiiii psingulos dies tercita¬
tus rcus dampnetur ul deac¬
cusatoris ab senͣtis presenten
ocalumpnia pronuncictur.
procuratorem dominicq̃ ac̃
perdominum defendi potest
patronos cani siomies inci

Expanded text:
.Inter accusatorem et reum cognitione suscepta excusatio pro absente iustis rationibus admittitur: nec per triduum per singulos dies ter citatus reus damnetur uel de accusatoris absentis praesente reo calumnia pronuntietur.procuratorem domini aeque ac per dominum defendi potest.patronos causarum, si omnes in ci
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris intulit licet cĩ cañe
testatori neqs eo inferatur ut
rescripto impatoris aconim
canctur ẜuan ei nolutate eius

Expanded text:
testatoris intulit: licet enim cauere testatori, ne quis eo inferatur, ut rescripto imperatoris Antonini cauetur: seruari enim uoluntatem eius
Abbreviated transcription (Latin):
amus.telis.cquis peccina ali:¬
enc aliqua readinti erũtut ne
eramicis hostes pplli.R.fiant
erit quorex extẽ natonis pꝑllo
romano minus ob tẽpet cui¬
egis obsides pecciũa imctaho¬
stib pplliromi dẽtur adu̾sus

Expanded text:
armis telis equis pecunia aliave qua re adiuti erunt: utve ex amicis hostes populi Romani fiant: erit, quo rex exterae nationis populo Romano minus obtemperet: cuimagis obsides pecunia iumenta hostibus populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ei ĩprouitiã successpan eet. cx̾citi
successorino tcldit que ĩpium
cxcitum uc pplliroman des uĩt
quinc prinatus propotꝰte ma¬
gratunc quid scies dosac grss¬
itquiuequid corum. que supra
scripta sunt facere curauerit.¬

Expanded text:
ia successum esset, exercitum successori non tradidit: quiue imperium exercitumue populi Romani deseruerit: quiue priuatus pro potestate magistratuue quid sciens dolo malo gesserit: quiue quid eorum, quae supra scripta sunt, facere curauerit
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd adu̾sus ppllmn romanũ
uł. adu̾sus secuntate cius ꝯmti¬
titim quotenet is cinꝰoꝑa dolo malo
silium inituent. quoobsides in¬
uissupricipis intriderent: quo ar¬
matihoies cum telis lapidibus¬
ue iniube sint onemãt ne aduci¬
sus rem publica loca ue occupen¬
tur.ul templa quo ne cetus. cõ¬
uetus nefiat hoies uead seclitõ¬

Expanded text:
us populum Romanum uel aduersus securitatem eius committitur. quo tenetur is, cuius opera dolo malo consilium initum erit, quo obsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbe sint conueniantue aduersus rem publicam, locaue occupentur uel templa, quoue coetus conuentus
Abbreviated transcription (Latin):
ma ferat quiue hostib pplli ioa¬
nnũtumlitt̃as ne miẜit signur¬
ue  dedenit. fecent ue dolo.qr quo
hostes  pplli rõmmꝯsilio uuentui
ad ñsus itm. pn. quiue milites
sollicitamt ocitanerit ne quoscc¬
dicto tumltis ue.adñsus re p. fiat¬
successum eẽt nõ dicessitiant qu
blicis namet hoc capite primole¬
gis maiestatis enumeratur af¬

Expanded text:
ma ferat: quiue hostibus populi Romani nuntium litterasue miserit signumue dederit feceritue dolo malo, quo hostes populi Romani consilio iuuentur aduersus rem publicam: quiue milites sollicitauerit concitaueritue, quo seditio tumultusue aduersus rem publisuccessum esset, non discessit: aut qui blicis: nam et hoc capite primo lege maiestatis enumeratur
Abbreviated transcription (Latin):
primnde cã fecit fecte dicẽdũ es
qui ꝓutauit se dñiuolũtate rẽ
attigere.no eẽ furem/ꝗd enim
fuisse. siue fło rd. sine uẽ putet.
is ergo solus furest. qui id ꝯtc̃¬
tabit qd̃ inito dño se faceresci¬
ut ꝑ ꝯtrartũ queritur. siego

Expanded text:
rimendae causa fecit.Recte dictum est, qui putauit se domini uoluntate rem attingere, non esse furem: quid enim ensurum fuisse, siue falso id siue uere putet? is ergo solus fur est, qui adtrectauit, quod inuito domino se facere sciuit.Per contrarium quaeritur, si ego
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃̾.l. Siquis innia atrocen
iudiciũ possit obinfamiam
sua ⁊ egestatemp̾tor acriter
exeq hanc rẽ debet et eos qui
muiriam fecerũt. cohrcentͣ.
Lp̃ł. Si filii noie cumpatẽ
inmiano agere uelim⁊ is ꝓ¬
curatore det. nomitelligitin
filius defendi. nisi indicatĩ
solui satisderur⁊ ĩo actio at¬
ũsus filium taquam apatẽ
nõ de fendatur danda erit.
principalib cauetur. ea q̃m
famadi altius cã in momiñ¬
tapublica poĩtasunt. tollide
medio. ¶Etam exlegecor¬
nelia iunarum acc̃o el̾mlit
moneri põs condepnatone
existimatoc iudicis faciẽdã
Ceũ .ł. Senatus consulto
cauetur. nequis ymaginez
imꝑatoris imundia astenus
portaret et qui contra fecĩt.
dam reioie ĩpublico hreca
atrocis ĩiurie daͣmpnatus ĩ
ordine decimonu ee nõ põt
nec prodeẽ tibi debet error p̃¬
sidum. aut eius qui deteali

Expanded text:
libus.Si quis iniuriam atrocem iudicium possit ob infamiam suam et egestatem, praetor acriter exequi hanc rem debet et eos, qui iniuriam fecerunt, coercere. Si filii nomine cum patre iniuriarum agere velim et is procuratorem det, non intellegitur filius defendi, nisi iudicatum solvi satisdetur: et ideo actio adversus filium, tamquam a patre non defendatur, danda erit. principalibus cauetur ea, quae infamandi alterius causa in monumenta publica posita sunt, tolli de medio.Etiam ex lege Cornelia iniuriarum actio ciuiliter moueri potest condemnatione aestimatione iudicis facienda. um Senatus consulto cavetur, ne quis imaginem imperatoris in invidiam alterius portaret: et qui contra fecerit, dam rei nomine in publico habere ca"Atrocis iniuriae damnatus in ordine decurionum esse non potest. nec prodesse tibi debet error praesidum aut eius, qui de te ali
Abbreviated transcription (Latin):
no defententosmilit inquro
offitio iudicis ꝯtinebitur nt ca¬
qui rem no defendent pr̃ietun.
ut deuure pbare necẽe heret id

Expanded text:
non defendente similiter, inquit, officio iudicis continebitur, ut caqui rem non defenderet, punietur, ut de iure suo probare necesse haberet: id
Abbreviated transcription (Latin):
ie nec res ab eo defenderetur.i
tes nidicis nõ alias futiras
agereturcauẽ it heret ño pri
se disigitinum quã uigo egi¬
altius tollere id̃q etuo fieum

Expanded text:
re nec res ab eo defenderetur, partes iudicis non alias futuras ageretur, cauere iuberet non prius se aedificaturum, quam ultro egialtius tollere. ide
Abbreviated transcription (Latin):
numero hñdus est. S inlib̾o
transfuga id uins est.siuc fe¬
ma siue masculus sit sinõ
ẜuus transfugit ad hostes. u¬
qm etcum causa fr̃s captus
sit dñs meo post liminium
bt rectissime. dr eciam ei post¬
sit quiẜuus semp pmancat
qua dño dãpnosumꝯstituat᷑
¶Sistatu lib̾transfuga reu̾¬
sus sit cristente coditione po¬
quam redit lib̾ efficitur. diu̾¬
sum est siconditio extitisset
dumaput bostes est inco eiz
cañ n sibi reu̾ti põt. ut lib̾sit

Expanded text:
numero habendus est. sed hoc in libero numero habendus est. sed hoc in libero transfu‹g›a iuris est, siue femina siue masculus sit. Si uero seruus transfugerit ad hostes, quoniam, et cum casu captus est, dominus in eo postliminium habet, rectissime dicitur etiam ei postsit, qui seruus semper permanet, quam domino damnosum constituatur. Si statulirsus sit, existente condicione postquam redit, liber efficitur. diuersum est, si condicio extitisset, dum apud hostes est: in eo enim casu neque sibi reuerti potest, ut liber sit
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. Post liminum est
rus amisse rei recupande ab
exneo et instatum pristimi
restituende int̾ nos ac lib̾os
omes ppłos regesqz morib
legibus ꝯstitutum est. na
quod bello amisimus ant
eciam circa bellum hoc si rũ¬
sus accipiamus. dicimur n¬
post liminio recipe idq nat¬
urali cquitate introductu
est. ut qui ꝑ mnuniam ahexẽ¬
is retiebat is ubi infines suos
recliss pristinum ius suum
recipet. ¶Inducie sunt cum
imbreui ⁊ impresenti tẽpore
ꝯuenit. nec inuicem selace¬
ssere ut quo tp̃e non est post¬
liminium. ¶apirratis aut
latronibus capti lib̾i pmnan¬
ent. ¶post  liminio  redisse
iudetur cum infincs nostros
intrauerit sicuti amittit ubi
fines nr̃os excessit. Set ⁊su
cuntatẽ sociam amicam ue
aut ad regem socium uł anu¬
cum uene̾rit statim post limi¬
mum relisse uidetur. quias
ibi primũ nõie publicotutu
esse incipiat. ¶Transfuge
nullum post liminium c̃. nã
qui maloꝯsilio et ꝓditõi
aĩo patriam relinquid hostũ

Expanded text:
um.Postliminium est ius amissae rei recipiendae ab extraneo et in statum pristinum restituendae inter nos ac liberos populos regesque moribus legibus constitutum. nam quod bello amissimus aut etiam citra bellum, hoc si rursus recipiamus, dicimur postliminio recipere. idque naturali aequitate introductum est, ut qui per iniuriam ab extraneis detinebatur, is, ubi in fines suos redisset, pristinum ius suum reciperet. Indutiae sunt, cum in breue et in praesens tempus conuenit, ne inuicem se lacess‹a›nt: quo tempore non est postliminium. A piratis aut latronibus capti liberi permanent. Postliminio redisse uidetur, cum in fines nostros intrauerit, sicuti amittitur, ubi fines nostros excessit. sed et si in ciuitatem sociam amicamue aut ad regem socium uel amicum uenerit, statim postliminio redisse uidetur, quia ibi primum nomine publico tutus esse incipiat. Transfugae nullum postliminium est: nam qui malo consilio et proditoris animo patriam reliquit, hostium
Abbreviated transcription (Latin):
actõe agert poterũtiemere . accipie¬
mus etiam si palium qs emerit
nt puta pprocuratorẽ. s⁊ si plures
enicunt om̃s hebunt hanc actõez
nec altius scientia altinocebit. ui
ignorantia ꝓlerit Si cũlibm esse
emptor nescit. postea añt scuecep̃.
hoc enim no nocebit quia tunci¬

Expanded text:
Emere sic accipiemus, etiamsi per alium quis emerit, ut puta procuratorem. Sed et si plures emerint, omnes habebunt hanc actionemnec alterius scientia alteri nocebit, vel ignorantia proderit. Si eum liberum esse emptor nesciit, postea autem scire coepit, hoc ei non nocebit, quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
terfidenissores actõc clunsa cõ¬
dempnatus sidesierit ce solue¬
do. fraus ul segnitia tutoribo
qui indicatum psequi potue¬
rit. dampnũ dabit. qd sidi¬
samactõemintercos qui non
erant. soluendo ꝯstabit. pupi¬
li noĩe restitutoi̾s auxilium
implorabitum. ¶ fiderisso¬
res acolonis datos etianob
peccm̾am dotis p̾cliorutmri
c̃onenit.cumea quoq specie
locations pnchum ad setra¬
bat necmutat. ꝯfestumanin¬
texiecto tp̃rsidem sua astri¬

Expanded text:
ter fideiussores actione diuisa condemnatus si desierit esse soluendo, fraus uel segnitia tutoribus, qui iudicatum persequi potuerunt, damnum dabit: quod si diuisam actionem inter eos, qui non erant soluendo, constabit, pupilli nomine restitutionis auxilium implorabitur. Fideiussores a colonis datos etiam ob pecuniam dotis praediorum teneri conuenit, cum ea quoque species locationis uinculum ad se trahat: nec mutat, confestim an interiecto tempore fidem suam adstri
Abbreviated transcription (Latin):
.U̾.l. Omnesres tñsire ĩnoua¬
tõem p̾sũt qd̾cunq eĩsiue u̾bis
nem ex quacũq obligatoe dun¬
mo sciamus nouatõem itadmi
fien sihoc agaturiit noneturob¬

Expanded text:
um.Omnes res transire in nouationem possunt: quodcumque enim siue uerbis bligationem ex quacumque obligatione, dummodo sciamus nouationem ita demum fieri, si hoc agatur, ut nouetur ob
Abbreviated transcription (Latin):
Ip. Ionacio ẽ pͥoris
debininaliam obliga
hoc ẽ cum exp̃cedenti cã.ita no¬
na ꝯstituaturut prior pĩmatur
nonatioeĩ anouo nom̃ accepi
zanona obligãtoe. ¶Illud ñ
int̾est quał precessir obligatio
ntrumnal anciuilis. an honor¬
ra /utrumũbis. anre. anꝯsensi
qualiscũq igitur obligato sitqͥ
pcessit. nouariu̾bis põt dũmo
seques obligarõ aut cmlit̃ tỹa

Expanded text:
 Novatio est prioris debiti in aliam obligathoc est cum ex praecedenti causa ita nova constituatur, ut prior perematur. novatio enim a novo nomen accepit et a nova obligatione. Illud non interest, qualis processit obligatioutrum naturalis an ciuilis an honoraria, et utrum uerbis an re an consensu: qualiscumque igitur obligatio sit, quae praecessit, nouari uerbis potest, dummodo sequens obligatio aut ciuiliter teneat