comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
more bonũ excute̾ intebae ¶ ĩc p urbes ac
undiq studia resurgebat ac uelut ĩcipiẽtium
tẽrestatũ muna elonginqͥs elitorili resolue¬
bat ¶or ca motuui erat nõ uitute a ͭ fortũa¬
sua metiẽtes dicebat pioq comꝑto hebat
ul si copias suas effudisset nõ posse tõanos
tot locis occurere ul si eos ĩ unã q̃xisser tataz
siml coactaz sarciuã tollerare. d uodultimu
x̾cipue ꝙͣ prudent᷑ opinaret ᷑ p̃lia ista nouis¬
siua docuisse debueratꝗ S st̃ mlti qͥ uil euẽ¬
turul cogitare de dicetũt nisi quod cupuit euẽre
¶Dic indonucũ fortũe capt᷑ suo subst̾nunt deli¬
derio serissimeq fallut. Ex eode fõte sũt qui
suos uit młtos agitata ꝯsilia nũꝙͣ ĩ noticiani
hostui uentũa et quia uulgari ea nolunt.
nec uulgari quide posse ꝯfidiir ¶Hoc ĩ
pũs bituuges passi st̃. siquide Ce. relꝰ apud
heduos rite ꝯpositis pridie halendis ianuauas
tp̃re haud sane ey̾citu ad it oportuno bibaas¬

Expanded text:
more boum excutere nitebantur. Hinc per urbes ac que rerum undique studia resurgebant, ac velut incipientium tempestatum murmura longinquis e litoribus resonabant. Horum causa motuum erat, suam metientes dicebant proque comperto habebant, vel, si copias suas effudissent, non posse Romanos tot locis occurrere, vel, si eas in unum contraxissent, tantam simul coactam sarcinam tolerare. Quod ultimum precipue quam prudenter opinarentur, prelia ista novissima docuisse debuerant. Sed sunt multi, qui nil eventurum cogitare didicerunt, nisi quod cupiunt evenire: sic indomitum fortune caput suo substernunt desiderio, sepissimeque falluntur. Ex eodem fonte sunt, qui sua inter multos agitata consilia numquam in notitiam hostium ventura, et, quia vulgari ea nolunt, nec vulgari quidem posse confidunt. Hoc in presens Bituriges passi sunt. Siquidem Cesar, rebus apud Eduos rite compositis, pridie kalendas Ianuarias, tempore haud sane exercitui ad iter opportuno, Bibrac
Abbreviated transcription (Latin):
cu̾ctatõe iulescẽt dispoĩtis more solito ꝑhib¬
ua legioibꝰ ultio trãsitu exgalus ĩ itraliq
redut que cũ ue̾isset ĩ ueĩt illas. duaẜ legi¬
de̾s sub obcẽtu belli ꝑtici sibi ereptas ueq
adbellu profectas et ĩ italia detemptas qu
et pompeio assignatas ꝙ ad eiudẽte. Ce
ĩ iuria ꝑtuere nõ solũ ip̃e uir talis s qͣtĩ¬
q de ppło perpẽdebat Adhus tñ tacitꝰ pie¬
cessit quẽtibꝰ qr ꝑactis ut solebat rauenani
uenit urbem sue preuicie abea ꝑte neuissi¬
mam ut nec tͥmios sues exced̾et et
proxiuꝰ eẽt adu̾sarus ac paratꝰ ulcisci si
quid forte sui odio ĩ tͥbunos ĩ minciꝰ de cae¬
uissẽt ¶ Et hõc quidem belli cunliei¬
itiuz hefuelt cause aliꝙ̃ et fortasse nõ ꝑnai

Expanded text:
positis more solito per hiberna legionibus, ultimo transitu ex Galliis in Italiam rediit. Quo quum venisset, invenit illas duas legiones sub obtentu belli Parthici sibi ereptas, neque ad bellum profectas, et in Italia detentas, quin et Pompeio assignatas; quod ad evidentem Cee non solum ipse, vir talis, sed quicumque de populo perpendebat. Adhuc tamen tacitus processit, conventibusque peractis, ut solebat, Ravennam venit, urbem sue provincie ab ea parte novissimam, ut nec terminos suos excederet et proximus esset adversariis ac paratus ulcisci, si quid forte sui odio in tribunos inimicius decrevissent. Et hoc quidem civilis belli initium, he fuerunt cause aliquam et fo
Abbreviated transcription (Latin):
asseueras  Huis tiubatꝰ. Ce. uͨ ĩ merito
cogitãs qd̾ sẽpe dic̾e solitũ fama fuit exxobiꝰ
młteq difficiliꝰ pͥncipẽ uiꝵ asumo digͥtats
gradu admedia deiti ꝙ̃ amediis ad exͤma
us̃ cedendũ ut affricanꝰ maior fecerat Sed
obstãdui scatuit ĩ udie et tuibare pͥus oĩa
ꝙͣ exeplo illius ꝙ̃ius laudatissio ĩ uictus
ab hostibꝰ uiuci atiubꝰ et ĩ exilio mou uã¬
let nũdũ tñ ad arma ꝓrupit. Ped dones

Expanded text:
rito, cogitansque, quod sepe dicere solitum fama fuit, operosius multoque difficilius principem virum a summo dignitatis gradu ad media deici, quam a mediis ad extrema, non cedendum, ut Africanus maior fecerat, sed obstandum statuit invide, et turbare prius omnia, quam exemplo illius quamvis laudatissimo, invictus ab hoste vinci a civibus et in exilio mori vellet. Nondum tamen ad arma prorupit, sed donec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ ad ueisset cõmissa e aporeio qͥdeam
q̃da ad Ce. ait iure illiꝰ q̃ iut̾ eos eet
anuticie ea uero huiꝰ scemodi fuere ex¬
cusare se pompeium. Ce et poscere ne
ea que pro rei .ꝑ. studio atq amore
gesẜit ad ĩ iuria sua tiahat. caruo¬
ẽẽ et sẽꝑ fuisse et simuikr̾ et Ce. caia
ẽẽ debere ut pͥuatas suas intuuticias
cat᷑ ut dñ hostibꝰ unit uocere paras
aececat ĩ uente. Adq ista fatere ad suis¬

Expanded text:
isset, commissa sibi a Pompeio quedam ait ad Cesarem iure illius, que inter eos esset, amicitie. Ea vero huiuscemodi fuere: Excusare se Pompeium Cesari, et poscere, ne ea, que pro reipublice studio atque amore gesserit, ad iniuriam suam trahat; caruesse et semper fuisse; similiter et Cesari caram esse debere, ut privatas suas inimicitias catur, ut, dum hostibus vult nocere, patrie noceat immerite; idque ita facere, ad su
Abbreviated transcription (Latin):
sit qd̃ fere seciatis ꝯsilui qui qrẽt alsa¬
biadi qualt̃ ĩ uidia uitaret. uiue ĩ ꝯt ut
tersites sic ẽ herde si uisisset domii. Ce. eciosa
uoluptati ac souino ĩ cubuisset haud dubie
hostibꝰ et ĩ iudia caruiss ¶ Sed̃ cũ gallia do¬
iuisset remanũq illa iugñ ferre coegisset
uetigalia ppłi in iu messuz ausisset gͥmanes

Expanded text:
sit, quod fertur Socratis consilium, qui querenti Alcisit, quod fertur Socratis consilium, qui querenti Alcibiadi, qualiter invidiam vitaret: Vive, inquit, ut Tersites. Sic est hercle. Si vixisset domi Cesar otiosus, voluptatique ac somno incubuisset, haud dubie hostibus et invidia caruisset. Sed quum Galliam domuisset, romanumque illam iugum ferre coegisset, et vectigalia populi in immensum au
Abbreviated transcription (Latin):
uis sihs inꝙͣ ita sunt et rossit fersan ualꝰ
atq acto agui suima tñ ĩ tephensibilie
uideri pt. Pugnare pro patua et sui i
imperi sui uoiuen ceebis at maxis erua¬
u iutoruis et romana u̾tute firorẽ cõpes¬
cuisse hatbaricũ itaq gn̾osis conatibus
afiur forruna ur rebꝰ supra srez supͣq
fide ꝓsix succedetil. ¶ dem ille senatus
qui legatos ad exploradui statũ galliaꝵ
mitedos alliquãto de cieuerat ex ili ip̃i
qui dedẽ dĩ cũ hoscibꝰ asuerat̾ graui ꝓrss
et odiosa sĩa adninatõe rer gl̾ie tandez
sue fauert eiq plures et plurui dieru
supplicatoes ꝙͣ ulli uꝙͣ decceuere ut et.
storitus idem ait et ex pͥmissis a parus
deĩceps eadem arma impia ĩ iusta et in
bere tn nlła suffiçies causa ẽ cõtia pataz
armia mouẽtibꝰ de quibꝰ ia huis agen ag¬
gediar ¶ ¶ Dictũ ẽ iułtis quide ĩ locis
et dicedũ plliribꝰ ulła umꝙͣ magna głia¬
fuit sic magͣ ĩ uidia ut memorabile

Expanded text:
is hec, inquam, ita sint, et possit forsan unus alterque actus argui, summa tamen irreprehensibilis videri potest: pugnare pro patria, et suum et sui imperii nomen crebris ac maximis ornare victoriis, et romana virtute furorem compescuisse barbaricum. Itaque generosis conatibus affuit fortuna, ut, rebus supra spem supraque fidem prospere succedentibus, idem ille senatus, qui legatos ad explorandum statum Galliarum mittendos aliquando decreverat, et illi ipsi, qui dedendum hostibus censuerant gravi prorsus et odiosa sententia, admiratione rerum glorie tandem sue faverint; eique plures et plurium dierum supplicationes, quam ulli unquam, decrevere, ut et historicus idem ait et ex premissis apparuit. Deinceps eadem arma impia et iniusta et ivere tamen nulla sufficiens causa est contra patriam arma moventibus; de quibus iam hinc agere aggrediar. Dictum est quidem multis in locis et dicendum pluribus: nulla unquam magna gloria sine magna fuit invidia; ut memorabile
Abbreviated transcription (Latin):
Labienus discessit a Ce. et ĩ alia ssatim
epła labienũ ab illo discessisse ꝓpe muadĩ
astat et post panca de eode similq deli
loqns facinus ĩ ꝯt iam diu uilłł tuuile
p̃clariꝰ qui ut aliud nicħ hͦ tñ profect
dedit illi delorẽ s etia ad sunua ꝓfectui
aliqͥd ruto nec loge post. labienꝰ inss

Expanded text:
Labienus discessit a Cesare. Et in alia statim epistola: Labienum ab illo discessisse propemodum constat. Et post pauca de eodem simulque de Cesare loquens: Facinus, inquit, iam diu nullum civile preclarius: qui, ut aliud nichil, hoc tamen profecit: dedit illi dolorem; sed etiam ad summam profectum aliquid puto. Nec longe post: Labienus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerti li. at si riuii hũc trasgedimͦ. ferro
gereda nob erit oia ibi heres dubiͦ q ai.
huiceniodi uisione firmatꝰ e Qudã
sibi et spe et scatura corporis supra
hũanũ modũ subito uilꝯ est qͥ amuq
ad ripa Iedes pastoria modulabatur:
haru̾dine ad quẽ ut alias nõ uisũ cũ
uascores locoꝵ et quidel qͦ. nulitũ que
auepta tuba uehenicti flatu ĩ crepuit
catui gͦ. ait qͦ. deoꝵ ꝓdigia atq hos¬
ciũ uocat ĩiquitas cepta res ẽ h. dicẽs
trasiit ac tradixit ex̃citũ arimunũq
urbẽ proyiua loga pace traquilla atti¬
git et patẽtibꝰ portis ĩtrogressq tͥbunis
Ce. ꝯcionatꝰ ferebat ᷑ fuit ãt ꝯcio effica¬
cissima scisa ut ferũt ueste uerisq leu

Expanded text:
erti licet; at si rivum hunc transgredimur, ferro gerenda nobis erunt omnia. Ibi herens dubiusque animi huiuscemodi visione firmatus est: quidam sibi et statura et specie corporis supra humanum modum subito visus est, qui amnis ad ripam sedens pastoria modulabatur arundine. Ad quem, ut animal non visum, quum et pastores locorum et quidam quoque puit Eatur ergo, ait, quo deorum prodigia atque hostium vocat iniquitas. Cepta res est. Hec dicens transiit ac traduxit exercitum, Ariminumque, urbem proximam, longa pace tranquillam attigit, et, patentibus portis, introgressus, tribunis Cesar concionatus ferebatur. Fuit autem concio efficacissima, scissa, ut ferunt, veste, verisque seu
Abbreviated transcription (Latin):
lesioẽe et cuntate ee aruiata q̃ iusi ad
sula srectare puitiem preficis ca  igdo
rempeius ĩ prouiucia sua diuultatur
ex̃citꝰ oñis pitaliam arma depouant
cesset motꝰ et ¶ rublici sit tatata
cuitas nõ armata se qͦ ꝯetissiue anino
quietutu ĩ muas q õs et orimielias obli¬
tuꝵ ad h. tñ saciẽda et iure uirãdo afrr¬
manda ietiit ut põpeius uł ꝓpiꝰ aged̾et¬

Expanded text:
i ad suam spectare perniciem? Proficiscatur ergo Pompeius in provinciam suam, dimittantur exercitus, omnes per Italiam arma deponant, cessent motus et metus publici, sit togata civitas, non armata: se quoque equissimo animo quieturum, iniuriasque omnes et contumelias obliturum. Ad hec tamen sancienda et iureiurando confirmanda petiit, ut Pompeius vel propius accederet
Abbreviated transcription (Latin):
om graue et ĩ utile abdicare disposi ¶ Quib
hortet᷑. ut unuiser feiedis armiis ydoneos ĩ
bellu mittãn eu se de lib̾tate es głia galli¬
caua deq oibꝰ sic meritũ ĩt ma̾a hostui lu¬
dibrio desendũ ꝓutet̾. s obsessis ope ferie fes¬
tinẽs opus eĩ ẽẽ celeritate qui omi ꝑsimonia

Expanded text:
oni gravem et inutilem abdicare disposuit. Quibus hortetur, ut universos ferendis armis idoneos in bellum mittant, neu se de libertate et gloria gallicana deque omnibus sic meritum inter manus hostium ludibrio deserendum putent, sed obsessis opem ferre festinent; opus esse enim celeritate, quoniam omni parsimonia
Abbreviated transcription (Latin):
hns̃ ẏficit labienĩ cui marcũ sequanũ
eutiliu dat collega totidem legiones in
renes ue abelonatis molestẽt. his ga¬
iumꝰ fabiu muiitiam basilium legatos
p̃ficit uua legiõe in ambibarecos sb̃ gaio
antiscio una ĩbituuges sub tito sextio
uiia nam ĩ ruthenos̾ sub gaio caniuo:
elbillo reliquas cabilone ac iuatiscoue
sub quinto tullio cicerone magui cicero¬
mus fre iublioq sulpitio Secus arari
amiuemi ad rei .i. frumẽtarie cura ipe.
at bibracte dequo dixĩꝯ heduoꝵ oppido
Iictor cesar nõ tam ip̃e ꝑ hiemer
quiescelat ꝙ̃ honesto labore fes¬
Ir milrilꝰ quietem dabat iuĩqͣ aiõ os¬

Expanded text:
his prefecit Labienum, cui Marcum Sempronium et Rutilium dat collegam; totidem legiones in Remos, ne a Bellonatis molestentur; his Gaium Fabium et Minucium Basilium legatos preficit; unam legionem in Ambibarcos sub Gaio Antistio; unam in Bituriges sub Tito Sextio, unam in Ruthenos sub Gaio Caninio Rebilo; reliquas Cabillone ac Matistone sub Quinto Tullio Cicerone, magni Ciceronis fratre, Publioque Sulpicio secus Ararim amnem ad rei scilicet frumentarie curam. Ipse autem Bibracte, de quo diximus, Eduorum oppido,put 19 Victor Cesar non tam ipse per hiemem quiescebat, quam honesto labore fessis militibus quietem dabat; numquam animo o
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ custodias ꝑue̾rre potuerĩt neqͣꝙͣ tñ de illor
fide dubitadũ aꝓpinqͣre cĩ illos haud dubie idq
si aluide nõ possit ĩ telligi ex ip̃a cõaoꝵ trepiai¬
tõe cascior posse perpedi qui nõ tam auyie die
noctuq oꝑibꝰ ĩcũberẽt uisi uimi hostiũ adẽẽ
corporibꝰ illoꝵ qͥ ĩ utiles bello eẽt uiri fortes uitã
subscẽtaret donec pnti aupilio iuarẽt ¶Idq ĩ
fcin decuit bello alt̾o loge impari qͦ ciubri .s. tl
lias an uexauerãt. et ñc eo ꝓmptiꝰ fiendũ cẽ qͦ
cmibri trãseũtes predã nõ aliud q̾rebãt rõani at

Expanded text:
hostium custodias pervenire potuerint, nequaquam tamen de illorum fide dubitandum; appropinquare enim illos haud dubie, idque si aliunde non possit intelligi, ex ipsorum Romanorum trepidatione castrorum posse perpendi, qui non tam anxie die noctuque operibus incumberent, nisi vim hostium adesse corporibus eorum, qui inutiles bello essent, viri fortes vitam sustentarent, donec presenti auxilio iuvarentur; idque et factum docuit bello altero longe impari, quo Cimbri scilicet Gallias ante vexaverant, et nunc eo promptius fiendum esse, quo Cimbri transeu
Abbreviated transcription (Latin):
cladibꝰ agressa et britauos iguoros antel
suyatisq pecunas et obsides nuꝑans et
hec ille q̃ nos lacius ĩ istorie fora neta
xͤ ar ma quidẽ Quli. Cc. clara
hictenus gliosa maginfica et

Expanded text:
cladibus. Aggressus et Britannos ignotos antea, superatisque, pecunias et obsides imperavit. Et hec ille, que nos latius in historie formam, nostro cta quidem Iulii Cesaris clara hactenus, glo
Abbreviated transcription (Latin):
etate meritoꝵ pęnis aut pͥmus assignatis iter
flexit ĩ belgas biq praxĩa peniem egit
bella solicitꝰ fuiss nũs una illi cura erat õe
belli seni extuguere nich arnus. ssed oia mitibꝰ
actis dulcibꝰ uerbis agere/. Annitos ueteres ẜurre
deiq madis oĩbꝰ curare lut discedẽs patatani
gere bello durate nõ ioterat. E. ffecitq si¬
ato qͦ faciliꝰ ꝙ optaba¶ Nam et ip̃e ad.
bilitate nec uictu ꝙͣ ꝯciliatu hõiui maio

Expanded text:
etate meritorum penis aut premiis assignatis, iter etate meritorum penis aut premiis assignatis, iter flexit in Belgas, ibique proximam hiemem egit bella sollicitus fuisset, tunc una illi cura erat omne belli semen extinguere, nichil armis, sed omnia mitibus actibus, dulcibus verbis agere, amicos veteres servare, denique modis omnibus curare, ut discedens pacatam od sibi contingere, bello durante, non poterat; effecitque sperato quoque facilius, quod optabat. Nam et ipse ad abil
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ labienꝰ equesta plio treu̾os uicit młtosq
eoꝵ ac g̾iuanoꝵ qͥ eis tulerãt tulissẽtq oibis
ꝯtia romanos auyiliũ int̾fecit młtos eypͥncipi¬
bꝯ uiuos cepit et lucterius cadiricꝰ quẽ iuctũ
acauio ꝓfugisse memoraui cũ creberune nu¬
taret hospitia ut quis male ꝯscius nusꝙͣ tutũ
se putaret. Et sic uagus forte ĩ manꝰ uenisset
et pasauacti aluerm qui int̾ tot pat̾e sue mo-¬
tus semper amiticĩa ppłi.R. uno fidei tenore
domica suũ credidit eꝯtama licet ꝑ legatos uit¬
maiori felicitate an celeritate ꝯposuit cũ cer¬
tatim om̃s pͦ. eiꝰ adue̾tu ⁊ obsides ad eũ mił¬
teret et legatos eligentes binuolentia tati
uiri potius ꝙͣ potẽcia exyiii ¶Inde narbona
adut diuisisq legiõibꝰ y hibra sic ut nulla
ꝑs gallie psidus uacua eẽt ip̃e coguitis int̾
endũ causis ppłoꝵ ad qd̾ uenio aptior nenio fa¬
cilior fuit cog̾ta et iueritis singloꝵ et ꝓ uari¬

Expanded text:
es Labienus equestri prelio Treveros vicit, multosque horum ac Germanorum, qui eis tulerant tulissentque omnibus contra Romanos auxilium, interfecit, multos ex principibus vivos cepit; et Lucterius Cadurcus, quem victum a Caninio profugisse memoravi, quum creberrime mutaret hospitia, ut qui sibi male conscius nusquam tutum se putaret, et sic vagus forte in manus venisset Erpasnacti Alverni, qui inter tot patrie sue motus semper amicitiam populi romani uno fidei tenore domita, suum credidit Aquitaniam, licet per legatos vic, incertum utrum maiori felicitate an celeritate, composuit, quum certatim omnes primo eius adventu et obsides ad eum mitterent et legatos, eligentes benivolentiam tanti viri potius, quam potentiam experiri. Inde Narbonam adiit, divisisque legionibus per hiberna, sic ut nulla pars Gallie presidiis vacua esset, ipse, cognitis inter eundum causis populorum, ad quod nemo aptior, nemo facilior fuit, cognitis et meritis singulorum, et pro vari
Abbreviated transcription (Latin):
set atq ita ꝑmuscuisset ut ilła missilibꝰ locut
nuidice alio labi et ruere oĩa potussẽt magna
est uinꝰ u̾tꝰ hoĩs magna fortũa onũbꝰ tãdẽ
pllis uictor. Ce siguis młłis militrrabꝰ ad se ⁊e¬
si et ii muilites rc̃am tato et tam uario lahore
haud ĩ merito fatigati ĩ sequi neqͥussẽt iux

Expanded text:
 atque ita permiscuisset, ut nullus missilibus locus ue duce alio labi et ruere omnia potuissent. Magna est unius virtus hominis, magna fortuna. Omnibus tandem preliis victor Cesar, signis multis militaribus ad se resi; et nisi milites romani tanto et tam vario labore haud immerito fatigati insequi nequivissent, vix
Abbreviated transcription (Latin):
obsessis ieꝵ copia oũi ẽẽ seriret aqua
eis auferie tẽptauit et flume ĩ pͥmis
quod p̃terfluit ad radicẽ mõtis adute
hostes usu saltem flumũs piohibere
iussus erat positisq ad unã riyan
sagitarus alt̾ius aditũ y̾cluẜat eiat
atͥ fõs uiuus ac abu̾das haud ꝓcul
anuris opidi¶s aũferri nllo ᷤ. pelse
pigua romais labore tñ ĩgenti et iu¬
desmenti certanine effecit ut ad fontez
celis ueĩentilꝰ ꝑicłosa hostis et difficilis es¬
set aquatio unde nõ tãtũ pectora s hoi¬
nes płimos sitis extiperat n tñ uł mini¬

Expanded text:
obsessis rerum copiam omnium esse sentiret, aquam obsessis rerum copiam omnium esse sentiret, aquam eis auferre tentavit, et flumen inprimis, quod preterfluit ad radicem montis, averthostes usu saltem fluminis prohibere nisus erat; positisque ad unam ripam sagittariis, alterius aditum precluserat. Erat autem fons vivus et abundans haud procul a muris opugna Romanis. Labore tamen ingenti et indesinenti certamine effecit, ut ad fontem telis venientibus periculosa hostibus et difficilis esset aquatio, unde non tantum pecora, sed homines plurimos sitis extinxerat. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
picłiii uniꝰ ĩ capit u̾tũt quesito appło
diliget᷑ et ĩuẽtꝰ cũ ad eũ eẽt adductꝰ
uim nat̾e sue Ce. attulit utq uiuꝰ
supplicio ietu õs absolueret illũ aquo
dayxa et mala oĩa eycitui illata oit̾
uua uoce ꝯstabat nulitũ odio ꝓmssis
et seciri ꝑcuti passa ẽ ¶¶Cesari apd̃
carmites agẽti kẽ reddũt᷑ lacauio le¬
gato/ descrage hostui lucterii q fuga ⁊
captiuitate dappetis ĩ sr̃ et de opidanoꝵ
ĩ natabli ꝓposito qui nec ducũ euẽtu
uer eycitus flecteret  que ies et si ad¬
unũ opidũ młtis nrbibꝰ argunierum
eẽt nõ sibi supioribꝰ bellis ad defc̃tõnẽ
lib̾tatis ta potẽtiam ꝙ̃ ꝯstãtia defuis¬
se et potuisse uiles tener cũ oppida te¬
nerẽtꝰ ¶ Iac opionẽ exturands ne qũ
forte nouadar reꝑ ẽẽ yosset octasio et
obsessor ꝑtinacia peĩta ꝯfrugendaz
censuit Itaq cũ sit oppidũ ab oĩ ꝑte
ctũdatũ eẽt ut iil oyibꝰ addi posset ⁊

Expanded text:
 unius in caput vertunt, quesitus a populo diligenter et inventus quum ad eum esset adductus, vim nature sue Cesar attulit, utque unius supplicio metu omnes absolveret, illum, a quo damna et mala omnia exercitui illata omnium una voce constabat, militum odio permisit, et securi percuti passus est. Cesari apud Carnutes agenti gato de strage hostium Lucteriique fuga et captivitate Drappetis, insuper et de oppidanorum immutabili proposito, qui nec ducum eventu nec exercitus flecterentur. Que res, etsi adunum oppidum multis urbibus argumentum esset, non sibi superioribus bellis ad defensionem libertatis tam potentiam, quam constantiam defuisse, et potuisse urbes teneri, quum oppida tenerentur. Hanc opinionem extirpandam, ne quando forte novandarum rerum esse posset occasio, et obsessorum pertinaciam penitus confringendam censuit. Itaque, quum sic oppidum ab omni parte circumdatum esset, ut nil operibus addi posset, et
Abbreviated transcription (Latin):
respiscere licuisset ille plebem miẜa qͦcũq
libuerat ꝯcitabat plꝰ ille unꝰ ꝙͣ senatꝰ ur.¬
ꝙͣ ruceps postreno ꝙͣ tota ciuitaẜ poterat
gandemꝰ ꝓusse dũ ille pierit ¶ Ad hec. Cesar
anuo alto pͥmi furẽtũ ultimi resipiscẽtui
fustis ex nũc nlla ña culpa bellũ nb ĩ tul¬
istis¶ Sed eĩ fecit hec corbeꝰ solꝯ ulłm ĩ aluis
crimen ẽ Aibet id quidẽ opinari Scio tñ.¬

Expanded text:
resipiscere licuisset. Ille plebem miseram, quocumque resipiscere licuisset. Ille plebem miseram, quocumque voluerat, concitabat; plus ille unus, quam senatues, postremo quam tota civitas, poterat. Gaudemus periisse, dum ille perierit. Ad hec Cesar: Et anno altero primi furentium, ultimi resipiscentium fuistis et nunc nulla nostra culpa nobis bellum intulistis. Sed enim fecit hec Corbeus solus, nullum in aliis crimen fuit. Libet id quidem opinari; scio t
Abbreviated transcription (Latin):
luce in platabili illo romanoꝵ hoste:
corleo qui uullo ꝑiclo ĩ duci quiuit ut fu¬
fet ullis̃ uictor hortatibꝰ nlla sye uere
oblata flecti quit ut sederet yuguans
mori maluit fracti ac de iecti aĩs cũ ad¬
isse. Ce. audiret clangore tulaꝵ ułut
ad acilui ꝯgregati uuanum clamore
diffinuit mittedo ad eu obsides as lega¬
tos notaq admiẜ itordia quolandum
nlla ad hoc ꝯsilio disẽsit p̃ter unũ co¬
miã qui metu digni sipplitii fuga de¬
ditoe de clinauit atq adginanos sehtu¬
lit unde equitatũ uuper adduyerat
lissima cõrũpe nam nisi peccarẽt hoĩes
segius eẽt ⁊ ettosa tlemetia q̃ nõ mĩs
tiui nom̃ ꝙͣ oñis bellice laudes om̃e q iuctorie
clarũ fecit da ueniam nr̃is enoribꝰ eoꝙ suppli¬
tio ꝯtenta esto ꝙ ip̃i nob̃ intullimus quod.
amuisunꝰ opes ur̃as et uestuta głia ⁊ uires et
uiros amisiuꝰ nicħ nob̾ est reliqui p̃ter tuam
uali auctor ocubuit qͦ sospite nũꝙͣ uobis

Expanded text:
Romanorum hoste Corbeo; qui nullo periculo induci quivit, ut fugeret, nullis victorum hortantibus, nulla spe venie oblata, flecti quivit, ut se dederet; pugnans mori maluit. Fracti ac deiecti animis, quum adesse Cesarem audirent, clangore tubarum velut ad concilium congregati unanimi clamore diffiniunt mittendos ad eum obsides ac legatos notamque ad misericordiam convolandum. Nullus ab hoc consilio dissensit, preter unum Comium, qui metu digni supplicii fuga deditionem declinavit, atque ad Germanos se contulit, unde equitatum nuper adduxerat. lissimam corrumpe naturam. Nisi peccarent homines, segnis esset et otiosa clementia, que non minus tuum nomen, quam omnes bellice laudes omnesque victorie, clarum fecit. Da veniam nostris erroribus, eoque supplicio contentus esto, quod ipsi nobis intulimus, quod Amisimus opes nostras et vetustam gloriam, et vires et viros amisimus. Nichil nobis est reliqui, preter tuamali auctor, occubuit, quo sospite numquam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
umũsa possit si ad salutẽ publica bona fide
ꝯcordet ego ãt no onitã morẽ meũ ĩ ub̾
ꝑcam ul ĩ dignis nõ quid uos deceat aspici
datis obsidibꝰ pax ꝯuenit secute exerlum¬
cete urbes relique q̃ cũ illis comunicane¬
rant et petẽtes simle cdemẽria ĩ uenerũt
iãq ad publicos actuxebat motꝰ comp̃ssa.

Expanded text:
as, si ad salutem publicam bona fide concordet. Ego autem non omittam morem meum in vobis: parcam vel indignis, non quid vos deceat, aspiciDatis obsidibus, pax convenit. Secute exemplum urbes relique, que cum illis coniuraverant, et veniam petentes similem clementiam invenerunt. Iam quod ad publicos attinebat m
Abbreviated transcription (Latin):
Iq secũ hit nõ dubitate de ibecilitate.
C copiarũ ĩ qͦ qde tam ĩdibitato iuditio
longe ut res dĩ falebas. Quãlus uero
moꝰ tiãseu̾di nõ peitꝰ uotꝰ sit illud pla¬
ne coptũ ẽ durũ ꝓhoc ex amito hostẽ¬

Expanded text:
 secum habet, non dubitantem de imbecillitate Cesaris copiarum. In quo quidem tam indubitato iudicio longe, ut res docuit, fallebatur. Quamvis vero modus transeundi non penitus notus sit, illud plane compertum est, durum per hoc ex amico hoste
Abbreviated transcription (Latin):
hostilꝰ quãtũ potuit uiciuiora quurmi
uallo suyͣ cõe modũ ac turubꝰ ciebris
hostilꝰ fidutia opmuoq romanoꝵ ũt̾
accresceret et cũ legiões pabulatii logi
ꝓficisce̾nt᷑ pauci possẽt de se fortia dan¬
tra defende In medio utroꝵ q castror
his atq illis nc̃ urgẽcilꝰ nũs cedentilꝰ
sere leuibꝰ płiis certabat ͤ cũ sepe tõan
pabulatores locis longe lateq distanl
quo cos sua queq nccitar urgelut iꝰ
altqr de yhendebat᷑ quod et si nõ nlłis
dapni eẽt cquo tñ id aiõ ferdat ail¬
xe no pliret quingentis auxeiat tñ
ce gallor his etia illd̃ addicia Nam
rmor equites duumi auidius hoscibus
sultant etia ĩ uisidias lapsi p̃fectu
eqtatꝰ ⁊ pͥncipe ciuitatis aunsat ũ tiscũ
noĩe uirũ grandenui s pitũ belli qui
tendi ꝯstatia amisx ml de ĩcers ausi.
iii ꝑ isidias hit̾q ip̃is ĩfelicit᷑ usi et

Expanded text:
hostibus, quantum potuit viciniora, communiit hostibus, quantum potuit viciniora, communiit vallo supra communem modum ac turribus crebhostibus fiducia opinioque Romanorum metus accresceret, et, quum legiones pabulatum longius proficiscerentur, pauci possent de se fortia claustra defendere. In medio utrorumque castrorum, his atque illis nunc urgentibus nunc cedentibus, sepe levibus preliis certabatur, et sepe romani pabulatores locis longe lateque distantibus, quo eos sua quemque necessitas urgebat, unus alterque deprehendebantur. Quod etsi nunnullius damni pe non plures quingentis, auxerant tamen spes Gallorum. His etiam illud additum: nam Remorum equites, dum avidius hostibus insultant et in insidias lapsi, prefectum equitatus et principem civitatis amiserant, Vertistum nomine, virum grandevum, sed peritum belli, quitendi constantiam amisere, nil deinceps ausi, nisi per insidias; hisque ipsis infeliciter us
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ĩ loco ⁊ paludibꝰ scepto cascia metatos ad¬
disse. Ce. expͨtãtes aduetũ ut si cũ paucis hͦ
est cũ tlꝰ ut fama erat legtiõibꝰ ue̾ret p̃lio
decertarẽt si cũ młtis loci difficltate defẽderet
et ĩ opia pabuli as fiuineti et aspima paete
harbarica ꝯsilia iudicauit ĩ id mariue
intentus ut manũ hostes sp̃ta suorũ
paucitate ꝯferret fidens secũ paucos.
uiros ẽẽ qͦs nulla iultitude hostiũ ulla
uis frageret ¶Itaq ꝯuocatis̃ mulitibus
et patefato hostiũ ꝯsilio hortat᷑ snos bi
more solito fortit se heaut ⁊ globati rao¬
deãt quo paucitatis opĩo hostibꝰ augea
nye cres ĩ fronte legiones quãto quit
artiꝰ ĩpediuẽta ĩ medio legiõe unam
ĩ fiue ꝯstituit neq tñ hoc comento hos¬
tes elicuit. si cĩ illos ad pliũ paucitaᷤ
hortaret᷑ subitꝰ tñ hortabat᷑ aduẽtus
qui ut erat ĩ gẽtis plenus fiducie iudda¬
tur loco sese altiore ꝯtinuerũt. Ce. cass

Expanded text:
o et paludibus septo castrametatos consedisse Cesaris expectantes adventum, ut, si cum paucis, hoc est, cum tribus, ut fama erat, legionibus veniret, prelio decernerent; si cum multis, loci se difficultate defenderent et inopia pabuli ac frumenti et asperrima parte barbarica consilia iudicavit, in id maxime intentus, ut manum hostes, spreta suorum paucitate, consererent, fidens secum paucos viros esse, quos nulla multitudo hostium, nulla vis frangeret. Itaque convocatis militibus et patefacto hostium concilio, hortatur suos, ut et more solito fortiter se habeant et globatim prodeant, quo paucitatis opinio hostibus augeatur. Ipse tres in fronte legiones, quanto quivit arctius, impedimenta in medio, legionem unam in fine constituit; neque tamen hoc commento hostes elusit. Etsi enim illos ad prelium paucitas hortaretur, subitus tamen dehortabatur adventus, qui, ut erat, ingentis plenus fiducie videbatur: loco sese altiore continuerunt. Cesar castra
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ s dilata ĩ tỹs ultĩc̾ nccitatis ad huc eiꝰ¬
uirũq exuriẽdo l. et ycẽdo aliqͦt diebꝰ uiui po¬
terat deliberatũ tñ ĩ pu̾s ut ĩ epti adbellũ uel
sexu uł ualitudie uł etate pellãt᷑ pulsi ĩ pͥmis
mandubi quoꝵ erat oppidũ quiq eos anuce
suis mlras ercepat docunietũ eiides nequis
ariuatos hosrices i fra suii luue syote tecip¬
ac natis ⁊ anosis ꝑentibꝰ y suos pulsi pat̾a
dũ ad rõanas custodias ueĩssẽt genutu as ob¬
secratõibꝰ iustabat ĩ ẜuitutẽ iecipi. cibo refici
negat. Ce. cesqi unde uenerat mor reũti iub
¶Tum alia obsessi agut exx̾tata aderat
gauduui ⁊ gͣrulatio ĩges fieri qu assupta fi¬
ducia portis egressi enuptõi. ac plio p̾pĩt᷑¬
.Ce. ad oñua ꝓũtissimo aĩc suas copias ꝑti¬
ra hos uius hos q alus obicit duoba magnis
plus ea ĩ ualle certatũ ẽ teicio ⁊̃ ancipitie
tatq eo hostiũ ĩ cuisa ardetior. que suoꝵ sub

Expanded text:
 sed dilata in tempus ultime necessitatis. Adhuc enim, esuriendo licet et parcendo, aliquot diebus vivi poterat. Deliberatum tamen in presens, ut inepti ad bellum vel sexu vel valitudine vel etate pellantur. Pulsi in primis Mandubii, quorum erat oppidum, quique eos amice suis muris exceperant: documentum evidens, ne quis armatos hospites iac natis et annosis parentibus per suos pulsi patria, dum ad romanas custodias venissent, gemitu atque obsecrationibus instant in servitutem recipi, cibo refici. Negat Cesar, eosque, unde venerant, mox reverti iubet. Dum talia obsessi agunt, expectata aderant gaudium et gratulatio ingens fieri, quin, assumpta fiducia, portis egressi eruptioni ac prelio p ad omnia presentissimo animo suas copias partitus hos unis hosque aliis obicit. Duobus magnis preliis ea in valle certatum est, tertio etiam ancipiti, eratque eo hostium incursus ardentior, quo suorum sub
Abbreviated transcription (Latin):
dona iugẽtia et auxilia eis musit et corum
uibes p̃cdaris opilꝰ adoruauit que oĩa et si
patrius exigebat fta nõ negauerim rossi tii
extusator ĩ uerri. Solẽt eĩ qui maiora ahis
agũt et maiora p̃sinmere et qũo s̾ st̃ ascn pꝰ¬

Expanded text:
et eorum urbes preclaris operibus adornavit. Que omnia, etsi patrius exigebat facta non negaverim, posset tamen excusator inveniri. Solent enim, qui maiora aliis agunt, et maiora presumere, et quo melius
Abbreviated transcription (Latin):
pene ĩ expugnabilis aperet suos tñ cuctis dif¬
ficdtatibꝰ assuctos erortatꝰ uallo illã atq obsidi¬
one ccudat cuiꝰ abitꝯ undecim milia passuum
me¶ Puib̃ nõdũ pactis ⁊ obsessis adhus non¬
nich audẽtibꝰ eq̃stre p̾liũ añ irbe plena ĩ ualle
ꝯẜitur. Ubi cũ uctoria romanoꝵ ⁊ młta hos¬
tiũ cẽdes eẽt ⁊ quids er hoscibꝰ ĩtra miuros.
refugiendo castra deẜerẽt pͥusq̃ fuga oĩliz m
Aarret᷑ claudi portas u̾cingetorix iubet. añ qͦ¬

Expanded text:
 cunctis difficultatibus assuetos exhortatus vallo illam atque obsidione circumdat, cuius ambitus undecim millia passuum nis. Quibus nondum peractis, et obsessis adhuc nonnichil audentibus, equestre prelium ante urbem plana in valle conseritur. Ubi quum victoria Romanorum et multa hostium cedes esset, et quidam ex hostibus intra muros refugiendo castra desererent, priusquam fuga omnium nudarentur, claudi portas Vercingetorix iubet. Ante q
Abbreviated transcription (Latin):
qdͥ ad cos iõ uereor desce̾dit ut tueret nõ alio
et britanos siunłr subiugasser thenũq ne.
ampliꝰ inpn limes esset atq ip̃uui etia do¬
cuisset occeaniũ iulta et magͣ agende atqͣ an¬
dendo miłtoꝵ et magnoꝵ ĩ in iudia madit

Expanded text:
quod ad eos ideo, vereor, descendit ut rueret, non alio et Britannos similiter subiugasset Rhenumque, ne amplius imperii limes esset, atque ipsum etiam docuisset Oceanum, multa et magna agendo atque audendo, multorum et magnatum in invi
Abbreviated transcription (Latin):
indelicet tim studui recupade lellice glic
et mitz lib̾tatis ĩcesseat ut neqr fanulia¬
utatar neq amiticie freno neq ulla bñfi¬
ria cohiberi rossẽt eiatq sp̃es̾ ip̃ius etatis
atq ꝑfidie amuicũ noscr insi qͥ amucꝰ et
pate sue eẽt hiuc lib̾tatis ⁊ głie studio tãta
ierat alactas tãta spis tãta qͣi is pñtis
nictorie anticipatio aĩoꝵ ut ulliꝰ ẽẽt opnis
rẽanõs tanti ex̃citꝰ clamo̾e atq s p̾tũ ne
dicã uiiii atq arina passiros p̾stum cu
obsessi eos ⁊ ebꝰ cogͥtis cotidie erurtr̃ibꝰ ex̾ce¬
ie ¶Iamq ĩ clinatis ac defẽsis tñi subito

Expanded text:
icet tantum studium recuperande bellice glorie et avite libertatis incesserat, ut, neque familiaritatis atque amicitie freno, neque ulla benefiria, cohiberi possent; eratque species impietatis atque perfidie amicum nosse, nisi qui amicus et patrie sue esset. Huic libertatis et glorie studio tanta inerat alacritas, tanta spes, tanta quasi iam presentis victorie anticipatio animorum, ut nullius esset opinio Romanos tanti exercitus clamorem atque conspectum, ne dicam vim atque arma, passuros, presertim quum obsessi eos, rebus cognitis, quotidie eruptionibus exercerent, iamque declinatis ac defessis tantum subito
Abbreviated transcription (Latin):
fuir hec oẽm gallia que asaltu praence.
alpiliq et mõce gebẽna flubꝰ theuo as d¬
dano ꝯtinet᷑ patetq cͥcuitu ad bis et te¬
cies centũ milia passiui pret̾ socias ae bi
meritas cuutates ĩ preuicie forma redeg̃¬

Expanded text:
Fere omnem Galliam, que a saltu Pyreneo Alpibusque et monte Gebenna fluminibus Rheno ac Rhodano continetur, patetque circuitu ad bis et trecies centena millia passuum, preter socias ac bene meritas civitates in provincie formam redeg
Abbreviated transcription (Latin):
coria desꝑare s nesecũ magni aliꝙͥ afferret
ĩ comodi uos et uetu et recẽciũ obliti hosts
res.p. tot uiris fortibꝰ amicis quãti nec gae¬
gonia nͨ tota erat aliima ¶ Ego quidẽ forti¬
tudiẽ ur̃a miror quã nꝰ ardius mos nec

Expanded text:
ctoriam desperarem, sed ne secum magni aliquid afferret incommodi. Vos et veterum et recentium obliti, hosteres publica, tot viris fortibus amissis, quanti nec Gergonia nec tota erat Alvernia. Ego quidem fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ agat et quid ꝯsilii capiat ignarii
tali tande u̾cingecorigis or̃one frrmat᷑
Ego ĩquid deos os testor bellũ hoc nõ
niee s .p. utilitatis asideratõe susceri
egiq fidelit̾ dũ potui fatis adũsatibꝰ
reui agressꝰ exꝑtusq oia ad ultimum
ĩ alio qd̵ udeã spei est ¶edẽdũ iam
fortue cẽses cui libetiꝰ fateor nõ cede
s ĩ eluctabilis et ĩ iucta c¶ d Unũ cogi¬
tandũ restat rõanis uictoribꝰ qͣl satis¬
placenꝰ. Ce que supare nõ possumꝰ
¶ld que dehac re leg̾atos nnttendos
cẽseo facile approlit unꝰ quisq qd̵ sine
ꝑiclo suo fir¶ta publicõ de osilio cuz
hac optiõe nuttũt᷑ ad ce. legati ille ui¬
uũ u̾cingetorige ꝙ̃ mortuũ pelegir
ip̃m g ͦ. qui tor motꝰ extiuerat et ie¬
liqͦs pͥntiyes hosciũ solie añ cast tesides¬

Expanded text:
 agant, quid consilii capiant, ignari, tali tandem Vercingetorigis oratione firmantur: Ego, inquit, deos testor, bellum hoc non mee, sed publice utilitatis consideratione suscepi egique fideliter, dum potui. Fatis adversantibus rem aggressus expertusque omnia ad ultimum in alio, quod videam, spei est. Cedendum iam fortune censeo, cui libentius, fateor, non cederem, sed ineluctabilis et invicta est. Id unum cogitandum restat, Romanis victoribus qualiter satisPlacemus Cesarem, quem superare non possumus, ad quem de hac re legatos mittendos censeo. Facile approbat unusquisque, quod sine periculo suo fit: ita publico de consilio cum hac optione mittuntur ad Cesarem legati. Ille vivum Vercingetorigem, quam mortuum, preelegit. Ipsum ergo, qui tot motus exciverat, et reliquos principes hos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfidebat ut minime uereretꝰ᷑ ¶ Si quid
egisser aspius ne quis seueritate actum
et nõ pociꝰ necessitate iudicaret ¶ Hac fi¬
dutia exẽpli cã ĩ ductus ĩ om̃es qui illoĩ
opido qtia eũ arma gestauerat᷑ insuetũ sibi
suppliti genus er̃tuit quibꝰ ad fc̃ore cetos p̃¬

Expanded text:
confidebat, ut minime vereretur, si quid confidebat, ut minime vereretur, si quid egisset asperius, ne quis severitate actum et non potius necessitate iudicaret. Hac fiducia et exempli causa inductus in omnes, qui illo in oppido contra eum arma gestaverant, insuetum sibi supplicii genus exercuit, quibus ad terrorem cet
Abbreviated transcription (Latin):
ibi uͦ. et ꝯtra flamas/ et q̃. tela et q̃ ip̃an
loci difficłtate aromãis acermuie decetatu
est/ eoq ardentiꝰ qͦ altiore ĩ loco dimicabatur
ut cuiꝰq unta et ignauia ab nuyatore toto
erat et młtis ex romanis assidue uuluera¬
batͦ cogitauit aliã uiaz. Ce. et omisso cer¬
tamiue mipaĩ ac dãneso cuinculis sub fr̃az
actis ad ip̃us iam fontis uenas penetãdo
ꝑuenerat / quibꝰ p̾cisis atq aliorsũ dcuuatꝭ
subito fons siccatꝰ ẽ/ que res ĩtinisecis.
cantũ doloris attulit ac stuporis ut non
hũanu opꝰ coaederẽt s diuinũ q̃i romani ĩ
bello diis auxiliaribꝰ uterẽt  fiti desisterẽt
ab ĩ cepto atq ultima ui cogẽte se trade̾t᷑
ad oẽm uictoris arbitͥi ¶Señyat pͥ̾dẽ.Ce.
ad res geiẽdas sua s obstare clemẽtiã ꝓui¬
derat q aĩo ulł finẽ reꝵ fore si oĩbꝰ eque
pus õs ad rebelladũ sye imẜicordie uicita
more/ quicꝙͣ durius cogitabat/ ex diu̾so
at sua ma̾suetudie ¶ Pĩc notam omild

Expanded text:
tela et contra ipsam loci difficultatem a Romanis acerrime decertatum est, eoque ardentius, quo altiore in loco dimicabatur, ut cuiusque virtus et ignavia ab imperatore totoqerat, et multi ex Romanis assidue vulnerabantur, excogitavit aliam viam Cesar, et, omisso certamine impari ac damnoso, cuniculis sub terram actis, ad ipsius iam fontis venas penetrando pervenerat, quibus precisis atque aliorsum derivatis, subito fons siccatus est. Que res intrinsecis tantum doloris attulit ac stuporis, ut non humanum opus crederent, sed divinum, et quasi Romani in bello diis auxiliaribus uterentur, territi desisterent ab incepto, atque, ultima vi cogente, se traderent ad omne victoris arbitrium. Senserat pridem Cesar ad res gerendas suam sibi obstare clementiam, provideratque animo nullum finem rerum fore, si omnibus eque pius omnes ad rebellandum spe misericordie incimorem quicquam durius cogitabat. Ex diverso autem suam mansuetudinem sic notam omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
de scatu certior osessor nuummẽta ⁊ curtaõ
et machinas nec nõ frumẽti ⁊ pabuli uibi¬
oris hũdatia et ꝗquid ĩ tsibꝰ hũano ĩ¬
geno cogitari pͭ. qu̾o nõ appentibꝰ tm̃ s
quecuq aĩo fiugi pessẽt ꝑicłis obiuarertã¬
to scudio maturalut ut lege̾ ea ul audre
difficile sit que sibi fcũ qͦ cu̾ta facilialus¬
torie apperica es glie facielat ¶Et gal¬
lor ppłi suor reditu admoniti ꝙ̃ iadrcto
ad alexia ⁊es cc̃nt ꝯcilio celebrato ⁊ audit
pͥncipui sẽtetus nullo pacto negligedã sibi
tm gallie ꝑicl cẽsuerũt neq tni ꝙ obselb¬

Expanded text:
de statu certior obsessorum, munimenta et turres et machinas, nec non frumenti et pabuli uberioris abundantiam, et quicquid in talibus humano ingenio cogitari potest, quo non apparentibus tantum, sed quecumque animo fingi possent, periculis obviaret, tanto studio maturabat, ut legere ea vel audire difficile sit; que sibi factu quoque cuncta facilia victorie appetitus et glorie faciebat. At Gallorum populi suorum reditu admoniti, quam in arcto ad Alexiam res essent, concilio celebrato et auditis principum sententiis, nullo pacto negligendum sibi tantum Gallie periculum censuerunt, neque tame
Abbreviated transcription (Latin):
exrimalait ebsessi at ꝯsultabit Neq uero
facile magne res paruo ĩ tpre expediri.
possũt hͨ gͥ. taca detam distãtibꝰ locis hoiũ
scactio uitam paucis didꝰ fieri nequisset
nisi ĩ credibilis quida asesus oiu affuss¬
neq tni oibꝰ aĩo stinuilis festinari ado tãta
es potuit qn dies illa tugosima aucige¬
terige pdicta traliss. totq dies alii ut
res egie ampliꝰ trahi poss: ¶Simi nõ qui

Expanded text:
festinabant, obsessi autem consultabant; neque vero facile magne res parvo in tempore expediri possunt. Hec igitur tanta de tam distantibus locis hominum coactio in tam paucis diebus fieri nequivisset, nisi incredibilis quidam consensus omnium affuis animorum stimulis festinari adeo tanta res potuit, quin dies illa trigesima a Vercingetorige predicta transisset totque dies alii, ut res egre amplius trahi posset. Tum vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et illoꝵ deffectõe lotꝰ et belli cupidus
ĩ ꝯsilio nõ puduit o precers ĩ pudẽ¬
cia ut eis adũsꝰ anicũ suũ. Ce. bo
li admu̾stratio crederetͣ quã ultio.
oblatani ⁊ si nõ iurtute aĩ at salte
uerecudia siqua eẽt recusãe debuert¬

Expanded text:
et illorum defectione letus et belli cupidus et illorum defectione letus et belli cupidus in consilio non puduit o preceps impudentia, ut eis adversus amicum suum Cesarem belli administratio crederetur, quam ultro oblatam etsi non virtute animi, at saltem verecundia, si qua esset, recusare debuer
Abbreviated transcription (Latin):
boni ducis offitõ p̾ternusso s ita
sibi scatutũ erat ut deccetꝰ ĩ p̃lio
moreret᷑. ¶Par̃s hostui q̃ presidio
cascris relicta erat audito plio acu¬
currit. Sed hec ⁊ ĩ rõanos ĩtidens
uictoꝵ ĩpetũ uõ tulit eaudeq cu
exhis plurinu ĩ fugã periere et cũ
hac magna uictoria labienꝰ agedu¬
cũ redit ĩde ad .Cc. cũ ĩcoluiui pro¬
fecti eycitu¶ Nec nuꝯ̃ ideo galloy
ppłi ꝯuirat heduis quis credat au¬
toribꝰ legati undiq testinatur siqͥ
at uisi erat ad ꝯsẽsu lenti nouio¬
duui ĩuẽti ciãt oĩũ fere obsides pło¬
rũ ques ibide Cc. ut dixĩꝰ subhe¬
duor fide ⁊eliq̃rat ¶ Tĩq̃ eoꝵ ĩ potis¬
tate erat om̃s qͦ. hoꝵ supplitiis hesi¬
tantes trebat et iuĩc p̾cando suami
suia ꝑtrahebat nuttũt deuiq ad.
ip̃m u̾cingetorige legatos petũt ut
hediui accedat ibiq de rõuibꝰ belli
ꝯsilui meaturl ꝑet ille haud qͣuatis

Expanded text:
boni ducis officio pretermisso; sed ita boni ducis officio pretermisso; sed ita sibi statutum erat, ut vel decrepitus in prelio moreretur. Pars hostium, que presidio castris relicta erat, audito prelio, accurrit; sed et hec in Romanos incidens victorum impetum non tulit, eamdemque cum ex his plurimi in fuga periere. Cum hac magna victoria Labienus ad Ageduicum redit, inde ad Cesarem cum incolumi profectus exercitu. Nec minus ideo Gallorum populi coniurant. Eduis quis credat? auctoribus legati undique destinantur. Si qui autem visi erant ad consensum lenti, Novioduni inventi erant omnium fere obsides populorum, quos ibidem Cesar, ut diximus, sub Eduorum fide reliquerat, hique eorum in potestate erant omnunc minando suam in sententiam trahebant. Mittunt denique ad ipsum Vercingetorigem legatos, petunt, ut Eduum accedat, ibique de rationibus belli consilium ineatur. Paret ille haud gravatim,
Abbreviated transcription (Latin):
et uaria belli mole pressꝰ et cͥcũuetꝰ ꝯsiliu
nuitauit ex tp̃re statuitq fortũa pielii
teptare ⁊ noctuina tẽpestate horrida ad¬
iutus eyploratoribꝰ hostuĩ nil tłe cogitã¬
tilꝰ ĩ t̾fectis tota nocte cumułtu uario et
trepidatõe młtiplici fugã simulas cumi
solicitos ac suspesos hostes usq ad lucẽ
tenusset Subito ꝯscitit ⁊ istructa atie
magnifice suos ad ortatꝰ ẽ illd̾ ĩ pͥmis
obsecras ut et sue pristiue atq exꝑte toci.
pũtez quo duce tot tam cdaras uictorias
lnu̾sset ¶ Siq̃uidẽ illiꝰ auspitus ⁊ nunc
pugnari ⁊ ul sola sui mcoria fiduriam
suis t̾iorẽ hestibꝰ allatura ¶Dus dictis
signũ pugne dedit. pugnatli ẽ magnuis
huic iude aĩs usq adeo ut galli pͥmo nu¬
riut/ neq pede̾ loco mouerĩt/ et cũ septĩa
legio claui ĩ nussa atergo illos ĩuaderet
terga quide hosciũ uidit s minune fugi¬
entui cesi onis et ip̃e qͥ camloge nͦ suer
usq ĩ fiue orator egregius nullo

Expanded text:
i mole pressus et circumventus, consilium mutavit ex tempore, statuitque fortunam prelii tentare; et nocturna tempestate horrida adiutus, exploratoribus hostium nil tale cogitantibus interfectis, tota nocte tumultu vario et trepidatione multiplici fugam simulans, quum sollicitos ac suspensos hostes usque ad lucem tenuisset, subito constitit, et, instructa acie, magnifice suos adhortatus est illud in primis obsecrans, ut et sue pristine atque experte totiens presentem, quo duce tot tam claras victorias habuissent; siquidem illius auspiciis etiam nunc pugnari, et vel solam sui memoriam fiduciam suis, terrorem hostibus allaturam. His dictis, signum pugne dedit. Pugnatum est magnis hinc inde animis usque adeo, ut Galli primo imrint neque pedem loco moverint. Et quum septima legio clam immissa a tergo illos invaderet, terga quidem hostium vidit, sed minime fugientium. Cesi omnes, et ipse quoque Camulogenus suorum usque in finem hortator egregius, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
romanis sẽtire cos opuialat ᷑ iudicit una¬
q cũ bello aĩos coꝵ secretioribꝰ mũtus
ac ꝓnussis tẽptat ĩ gẽtibꝰ pͥncipes pecu¬
possit altã ꝯscqͣtur uia. In hoc adiisꝯ allo¬
broges belli hedius quuittit qui ꝯgressi
młtis obtrũcatis auicitiã rõaua utile
fuisse sẽserũt sub qua dudii honorati qui

Expanded text:
s opinabatur, indicat, unaque cum bello animos eorum secretioribus nuntiis ac promissis tentat ingentibus, principes pecupossit, altera consequatur via. Hoc adversus Allobroges bellum Eduis committit, qui congressi, multis suorum obtruncatis, amicitiam romanam utilem fuisse senserunt, sub qua du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sili iustissima tñ fauiss ĩcã õmissi
mentiõe pecunie quã ut rõanis fider¬
I frangeret ab aluns acceꝑat cũ illa
sit turpior ꝑfidia ꝙͣ cui auaritia cħ
dedit fedoq ꝓpoĩto uelum cãe honei¬
tioris obtedes et plꝯ se lib̾tati pateq
asẜens debere ꝙ̃. Ce. nõ ullis adolosa¬
tibꝰ nobililꝰ ac suybis facile y suasit¬

Expanded text:
 sibi iustissima tamen favisset in causa, omissa mentione pecunie, quam, ut Romanis fidem frangeret, ab Alvernis acceperat, quum nulla sit turpior perfidia, quam cui avaritia causam dedit, fedoque proposito velum cause honestioris obtendens, et plus se libertati patrieque asserens debere, quam Cesari, nonnullis adolescentibus nobilibus ac superbis faci
Abbreviated transcription (Latin):
paucoꝵ ĩuio umiꝰ hoĩs mẽdatio alienam.
fieri p̾udere eĩ se aĩo fut̾ũ si tot milia:
heduoꝵ ciuiũ se ad hostes ducis licet frau¬
de ꝯtulerãt ut uix cͥuitas ⁊em ꝯtẽpnat ab¬
si hic nũcio lounius Ce. cura ãt grauis
accessit ꝙ heduoꝵ res sẽꝑ ei corde fuerat¬
et picł ꝓuidebat ⁊ qui celeritatẽ cyuina
res posc̾e iusa ẽ statim cũ tot eqͥtatu et
quatuor expeditissimus legionibꝰ cascris e¬
gredit᷑ que tpr̃is exclusꝯ angustus nõ ar¬
cauit ut decuit s ĩgenti spatio presidiu
exigiui nõ iisi duar .s. legianũ sub legato
paulo an ꝓfecti erat ita fraude oĩ expte ꝯsta¬
te. Ce. ĩtellige̾s canto iutentiꝰ cepto ꝓcedit
itiuere. Inq ip̃or castioꝵ exitu hortat᷑ sues

Expanded text:
paucorum, immo unius hominis, mendacio alienam fieri; providere enim se animo futurum, si tot millia Eduorum civium se ad hostes, ducis licet fraude, contulerint, ut vix civitas rem contemnat. Abscessit hoc nuntio somnus Cesari, cura autem gravis accessit,  providebat. Et quoniam celeritatem eximiam res poscere visa est, statim cum toto equitatu et quatuor expeditissimis legionibus castris egreditur, que temporis exclusus angustiis non arctavit, ut decuit, sed ingenti spatio presidium exiguum nonnisi duarum scilicet legionum sub legato paulo ante profugerant. Ita fraudem omni ex parte constantem Cesar intelligens tanto intentius cepto procedit itinere, inque ipso castrorum exitu
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. yar sequeti die pliu. parq euctꝰ qͥbꝰ et
gallica iactacia sat ꝯissaz ⁊ suor syes erctas
ratꝰ ue uł hostes fuge argueret digressos uel
sui nõ tam duci ad alia ꝙͣ subduci pntibꝰ picdis
se crederẽt arq abduci casta mouit ulłoq hos¬
ciũ ĩ scquẽte hediui nͥsꝰ ubi maxie metueliat
iustitutu it acripuit. Erãt ĩ eycitu eporidorix¬

Expanded text:
sequenti die prelium parque eventus. Quibus et sequenti die prelium parque eventus. Quibus et gallicam iactantiam sat compressam et suorum spes erectas ratus, ne vel hostes fuge arguerent digressos, vel sui non tam duci ad alia, quam subduci presentibus periculis se crederent atque abduci, castra movit, nulloque hostium insequente, Eduum versus, ubi maxime metuebat, institutum iter arripuit. Erant i