comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquotiens dantur carnalium oculis gram
spiritualẽ demonstrare uoluit dñs. quoniã
qui cum mundi crimina diluuio quondã
exepiarentur effuso speciẽ futuri in baptismate
muneris oliuȩ ramum columba deferente
monstrauit. et ꝑ dauid uultus nrõs oleo
ex hilarandos. idest mentes nr̃as gratia
spc̃ scĩ quã designat materialis olei unctio
qua corporaliter unguntur fideles illus¬
trandas precinuit. ut cercius crederent cor¬
poralit uiso miraculo quod aurib perce¬
perant de fide spirituali sermone. maxime
aut̃ in illa hora quando rex cum maxima
exercitus sui parte triũ uidelicet ut pre¬
dixximus milium uiroꝵ exceptis mulierib
et pariuilis baptihandus erat ad instar gra¬
tiȩ apostolico culmini datȩ. quando beat
petrus tria milia uiroꝵ credentiũ bapti¬
tari fecit. De consecratione aut̃ celitus
dati chrismatis nemo fideliũ dubitare
potest qui apostolũ intelligenter audit

Expanded text:
aliquotiens dantur, carnalium oculis gratiam aliquotiens dantur, carnalium oculis gratiam spiritalem demonstrare voluit Dominus, qui, eum mundi crimina diluvio quondam expiarentur effuso, spetiem futuri in baptismate muneris, olivae ramum columba deferente, monstravit et per David vultus nostros oleo exhilarandos, – id est mentes nostras gratia Spiritus sancti, quam designat materialis olei unctio, qua corporaliter unguntur fideles, illustrandas, – precinuit, ut certius crederent, corporaliter viso miraculo, quod auribus perceperant de fide spiritali sermone: maxime autem in illa hora, quando rex eum maxima exercitus sui parte, trium videlicet, ut prediximus, milium virorum, exceptis mulieribus et parvulis, baptizandus erat ad instar gratiae apostolico culmini datae; quando beatus Petrus tria milia virorum credentium baptizari fecit. De consecratione autem caelitus lati chrismatis nemo fidelium dubitare potest, qui apostolum intellegenter audit
Abbreviated transcription (Latin):
michi dedi eis. Et itẽ alibi dicit. Qui
in me credent signa quȩ ego facio et
ipsi facient et maiora horũ facient.
chrisma nomen accepit. unde uneti sunt
sacerdotes. reges. ꝓphetȩ ac martyres.
& quiq per adoptionis gratiã filii dei.
et uocati sunt xp̃iani. genus electum.
regale sacerdotium unctus ẽ oleo lȩtnȩ
pre consortib suis. idẽ ipso spũ qui in
specie columbȩ suꝑ illũ apparuit quo
conceptus et natus ẽ. et de quo ad baptistã
dictũ ẽ. suꝑ quẽ uideris spm̃ descenden¬
tẽ et manentẽ suꝑ eum. ipse ẽ qͥ baptihat
in spũ scõ quo ut predicimus et ille ẽ
natus. et secundũ traditionẽ ipsius bapti¬
rati existunt renati. In quo solo baptismate
quod incatholica tantum cęlebratur ȩccła
fit remissio peccatorum per eum qͥ peccatũ
non fecit. nec inuentus ẽ dolus in ore eius.
Materiale aut̃ chrisma inuase materiali ꝑ
columbam de lato qm̃ signa infidelibus

Expanded text:
mihi, dedi eis: et item alibi dicit: Qui mihi, dedi eis: et item alibi dicit: Qui in me credent, signa quae ego facio et ipsi facient et maiora horum facient. chrisma nomen accepit, unde uncti sunt sacerdotes, reges, prophete ac martyres, et quique per adoptionis gratiam filii Dei et vocati sunt,christiani, genus electum, regale sacerdotium, – unctus est oleo letitiae pre consortibus suis, id est ipso Spiritu, qui in spetie columbae super illum apparuit, quo conceptus et natus est, et de quo ad Baptistam dictum est: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto; quo, ut prediximus, et ille est natus, et secundum traditionem ipsius baptizati existunt renati. In quo solo baptismate, quod in catholica tantum celebratur aecclesia, fit remissio peccatorum per eum, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore eius. Materiale autem chrisma in vase materiali per columbam delato, quoniam signa infidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqua apparuit uel ille flatus et ignis
in quo suꝑ apostolos descendit non sunt
assumpta ascõ spũ in unã personã diuini¬
tans suȩ. siciit assumpta ẽ afilio dĩ ex
uirgine maria humanitas in unã sue
deitatis personã. Neq enim columbam
beatificauit sp̃c uel illũ flatũ uel illum
ignẽ. sibiq & personȩ suȩ inunitatem
habitumq coiunoit. in eternum sed
apparuerunt ista sicut oportunȩ appa¬
rere debuerunt creatura seriuente cre¬
atori. et ad nutum eius qͥ in commutabilit
inse ipso ꝑ manet ad eum significandũ
& de monstrandum sicut significari et
demonstrari mortalib oportebat ad temp
ostensa sunt. Sic & in hoc miraculo de¬
monstrari uoluit perspeciẽ columbe et
chrisma unctionis presentiã suã ad esse.
quẽ illȩ species designabant ad edifica¬
tionẽ fidei quondam infideliũ et infide
rudium mentiũ meritis et oranonibus
serur sui. ut adimpleretur quod ore

Expanded text:
in qua apparuit, vel ille flatus et ignis, in qua apparuit, vel ille flatus et ignis, in quo super apostolos descendit, non sunt assumpta a sancto Spiritu in unam personam divinitatis suae, sicut assumpta est a filio Dei et virgine Maria humanitas in unam suae deitatis personam. Neque enim columbam beatificavit Spiritus vel illum flatum vel illum ignem sibique et personae suae in unitatem habitumque coniunxit in aeternum. Sed apparuerunt ista, sicut oportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum eius, qui incommutabiliter in se ipso permanet, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, ad tempus ostensa sunt. Sic et in hoc miraculo demonstrari voluit, per spetiem columbae et chrisma unctionis presentiam suam adesse; quem illae speties designabant ad aedificationem fidei quondam infidelium et in fide rudium mentium meritis et orationibus servi sui, ut adimpleretur, quod ore
Abbreviated transcription (Latin):
hibendam sc̃ȩ seripturȩ lectione cognosci¬
mus. Et sic post confessionẽ ortodoctȩ fider
adinterrogationẽ scĩ pontificis secundum
eccłasticũ morẽ. baptihatus ẽ trina mersio
ipso pontifice de scõ fonte. per unctus est
saero chrismate cum signo scȩ erucis
ercitu eius tria milia uiroꝵ eocceptis par¬
uulls et mulierib Baptihantur sorores
eius albofledis & landehildis. & factum
ẽgaudium magnum in illa die angelis
scis uincelo & hominib de uotis interra.
Demiraculo si quidẽ quod dñs ẽ dignatus
ostendere percolumbȩ speciem in allatione
cbrismatis sicut & de alis rata ẽ chato¬
licot patrum sequenda sententia quã
dicitur. Diumna operatio si ratione com¬
prehenditur non ẽ ammirabilis. nec
fides habet meritum. cui humana ratio
prebet experimentum.
Negimus scm̃ spm̃ inspecie columbȩ non
aut̃ in natura columbȩ suꝑ dñm qͣndo
baptihabatur apparuisse. quia ipsa colũba

Expanded text:
ibendam sanctae scripturae lectione cognosciibendam sanctae scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem orthodoxae fidei ad interrogationem sancti pontificis secundum aecclesiasticum morem baptizatus est trina mersionipso pontifice de sancto fonte, perunctus est sacro chrismate cum signo sanctae crucem de exercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in celo et hominibus devotis in terra. De miraculo siquidem, quod Dominus est dignatus ostendere per columbae spetiem in allatione chrismatis, sicut et de aliis, rata est catholicorum patrum sequenda sententia, qua dicitur: Divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis, nec fides habet meritum, cui humana ratio prebet experimenctum Spiritum in spetie columbae, non autem in natura columbae super Dominum, quando baptizabatur, apparuisse, quia ipsa columba,
Abbreviated transcription (Latin):
tesq antiquȩ peccatorum maculȩ diluende¬
diuino muneri obsequente beato remigio.
in quo apostolica doetrina et uirtutum
gratia alter representari uidebatur siluester
ep̃s dixit ore facundo. Mttis depone colla
sicamber. ad ora quod incendisti. incende
quod adorasti. Preceptis salutarib illum
instituens humili deuotione uenerari ȩccłas
ad cultum religionis ȩdificatas. ut deum
adoraret in eis quas rigida profanitate
incendere consueuerat. et ydola quȩ in
asilis suis ꝓdõ ad orare solebat fidei ardo¬
re succensus dei deiciendo incenderet.
Cuius sapientia miranda ẽ inbreuitate ser¬
monum. quib discrecionẽ ostendit inter
illam ad orationẽ & seruitutẽ quã sepe
ascis uiris honore uenerationis et amore
obsequis angelis et hominib exhibitam
legimus. & illam adorationẽ & seruitutẽ
quã eultu diuinitati debito do soli uixta
preceptũ ipsius non aut̃ ulli creaturȩ ex¬

Expanded text:
tesqtesqdivino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari videbatur Silvester, sanctus episcopus dixit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis, quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deiciendo incenderet. Cuius sapientia miranda est in brevitate sermonum, quibus discretionem ostendit inter illam adorationem et servitutem, quam sepe a sanctis viris honore venerationis et amore obsequii angelis et hominibus exhibitam legimus, et illam adorationem et servitutem, quam cultu divinitati debito Deo soli iuxta preceptum ipsius, non autem ulli creaturae ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent ad baptisterium. clericus qͥ
chrisma ferebat apopulo ẽ interceptus
ut ad fontẽ uenire nequiuerit. Sancti¬
ficato aut̃ fonte. nutu diuino chrisma
de fuit. Et quia propter popłi p̃ssura
ulli non patebat egressus uel in gressus
aeccłe. sc̃s pontifex oculis ac manibus
ꝓtensis incęlũ. coepit tacite orare cũ
laorimis. Et ecce subito columba niue
candidior. attulit in rostro ampululã
chrismate scõ repletã. cuius odore
mirifico suꝑ omnes odores quos ante
in baptisterio senserant omnes qui ad¬
erant in estimabili suauitate repleti
sunt. accipiente aut̃ sco pontifice ipsa
ampullulam species columbe disparuit.
Se quo chrismate fudit uenerandus
ep̃s infontẽ sacratum. Uiso aut̃ rede
tanto miraculo. ab negatis diaboli
pompis & operib eius. petut se asco
pontifice baptihari ꝓcedit nouus constan¬
tinus ad lauacrum salutiferum. in quo de¬
lendi erant leprȩ ueteris morbi. sorden¬

Expanded text:
venissent ad baptvenissent ad baptchrisma ferebat, a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus ecclesiae, vel ingressus, sanctus pontifex oculis ac manibus protensis in coelum, coepit tacite orare cum lacrymis. Et ecce subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam, chrismate sancto plenam, cujus odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant, inaestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice illam ampullulam, species columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in frontem sacratum. XXXIX. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus ejus, petiit se a pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant leprae veteris morbi sorden
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelice gratiȩ lator. populo in ꝓacimo
ꝑ fontem bap̾tismatis in nouando extint
munere xp̃i electus.
nterea eundi uia ad baptisteriũ adomo
regia preparatur. uelisq ac cortinis
de pictis ex utraq parte protenditur
& desuꝑ ad umbratur. P lateȩ sternunt᷑
ȩccłȩ componitur baptisterium. balsamo
et cȩteris odoramentis conspergitur.
talẽq gr̃am dñs sumministrabat in po¬
pulo. ut estimarent se paradysi odorib
refoueri. Sicq p̃cedentib sacro scĩs
euuangeliis & crucib cum ymnis et can¬
ticis sp̃ũ alib atq lȩtaniis scoꝵ nominib
acclamatis. sc̃s pontifex manũ tenens
regis. ad omo regia pergit ad baptisteriũ
sub sequente regina et populo. Dũ aut̃
simul pergerentꝰ re& interrogauit epm̃
dicens. Patrone ẽ hoc regnum dĩ qđ
michi ꝓmittisͦ Cui ep̃s. Non ẽ hoc
inquit illud regnum. sed initiũ uiȩ per
quã uenitur ad illud. Cum uero per¬

Expanded text:
euvangelicae gratie lator populo in proximo euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi electus. 15. Interea eundi via ad baptisterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero per
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Cumq iam sc̃s uir eos de talibus
sufficienter instruexisset. ꝓphetico repletꝰ
spũ. cuncta quȩ eis uel semini eorũ euen¬
tura erant predixeit. qualiter scilicet sue¬
cessura eoꝵ posteritas regnum esset nobi¬
lissime ꝓpagatura atq gubernatura. &
scam ęccłam sublimatura. omniq roma¬
na dignitate regnoq potitura et uicto¬
rias contra aliarum gentium in cursus
ad eptura. nisi forte abono degenerantes
iuiã ueritatis reliquerint. et diuersos
uitioꝵ fuerint sequuti amfractus. quibꝰ
neglegi ȩccłastica solet disciplina. et
quib ds̃ offenditur. ac per hoc regna
solent sub uerti atq degente ingentẽ
trans ferri. Quod de moyse scriptum
legimus quia splendida facta ẽ facies
eius dum respiceret in eum dñs. hoc
et in beatũ remigium luce splendida
illustratũ factum fuisse audimus. Qm̃
sicut moyses legis lator populo ueteri erat
ad nõ constitutus. ita & beatus remigius

Expanded text:
tatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus tatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius
Abbreviated transcription (Latin):
prosternunt. & cum magno pauore ac
gemitu consolationẽ eius requirunt.
& quid sibi ad utilitatẽ atq salutẽ perti¬
nens esset agendum cum magna expetunt
de uotione. parati audire et opere com¬
plere quȩ ascõ pontifice discerent. Nã
lumen quod eos exterius perfudit. etiã
interus illuminauit. et ad querendum
salubre consilium incitauit. Delectabant᷑
namq in uerbis illis quȩ audierant. lic&
exxterriti essent deluminis claritate. At uͦ
uir sc̃s scã repletus sapientia. coepit
eos instruere hanc eẽ uisionẽ diuinȩ
atq angelicȩ consuetudinẽ. ut in aduentu
suo terreant corda mortaliũ. sed sequenti
consolatione demulceant precedentem
timorẽ. instruens eos ex auctoritate scãrũ
scripturarũ quomodo singulis quibus
apparuerant. et in primordio apparitio¬
nis incusserint uidentib se timorem.
sed post ꝑ gratiã consolationis gratissi¬
mã eoꝵ cordib prebuere lȩtitię hylari¬

Expanded text:
prosternunt et cum magno pavore ac prosternunt et cum magno pavore ac gemitu consolationem eius requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinens esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire et opere complere, quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit et ad querendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, cepit eos instruere, hanc esse visionis divinae atque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant precedentem timorem, instruens eos ex anctoritate sanctarum scripturarum, quomodo singulis quibus apparuerant et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilari
Abbreviated transcription (Latin):
salutarib ac euuangelicis disciplinis im¬
bueret. ad confirmandã uerȩ fidei prȩdica¬
tionẽ ꝑ scm̃ de promptã pontificẽ etiam
uisibiliter ostendere dñs uoluit quod
fidelib cunctis promisit. Ubi sunt duo
uel tres congregati in nomine meo ibi sũ
totã repleuit ȩccłam. ut claritatem solis
euinceret. et cum luce uox pariter est
audita. dicentis. Pax uobis. ego sum
nolite timere. Manete indilectione mea
Et post hȩc uerba. lux quȩ aduenerat rȩ¬
cessit. et in credibilis suauitatis odor in
eade domo remansit. ut patent̃ ostende¬
retur illuc auctorẽ lucis et pacis atq.
suauitatis uenisse. Quẽ nemo eoꝵ qui
aderant preter epm̃ ꝓpter fulgorem
luminis timore percuisi. intueri ualuert̃
ansade elaritatis gła pontificẽ scm̃ ꝑfudit
ut splendor ex eo ꝓcedens plus conspicuã
domũ in qua sedebant reddiderit quã
lucernarũ lumina ibidẽ lucentia. R ex
itaq ac regina pedib se scĩ sacerdotis

Expanded text:
salutaribus, ac evangelicis disciplinis imsalutaribus, ac evangelicis disciplinis imbueret: ad confirmandam verae fidei praedicationem, per sanctum depromptam pontificem, etiam visibiliter ostendere Dominus voluit quod cunctis fidelibus promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sumtotam replevit ecclesiam, ut claritevinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui aderant preter episcopum, propter fulgorem luminis timore perculsi, intueri valuerunt. Tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum in qua sedebant reddiderit, quam lucernarum lumina ibidem lucentia. Rex itaque ac regina pedibus se sancti sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
& populi eius salute in oratione ꝑnoctaret.
ep̃s ante altare scȩ̃ mariȩ multas effundens
lacrimas. et regina in oratorio scĩ petri iuxta
domũ regiã. expleta oratione pontifex
ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit.
ut uidelicet ꝑalta silentia noctis aliis curis
regi absoluto. liberius posset committere
sacra mysteria uerbi. Quẽ ostuis apertis
cubicularii regis reuerenter suscipiunt &
cum honore debito usq ad penetralia regis
introducunt. Sed et rex alacriter ei obuã
prosiliuit. eumq amplexxus. cũ ipso et uene¬
rabili conuige in oratorium beatissimi
apłoꝵ principis. petri. quod ut diximus
cubiculo regis contiguum erat processit.
Cumq illi tres pontifex scilicet et rex atq
regina dispositis sedilib consedissent. cir¬
cumstantib quib dã clericis qui cũ pon¬
tifice uenerant et familiarib regis atq re¬
ginȩ & sc̃s presul regẽ monitis instrueret.

Expanded text:
et populi ejus salute in oratione pernoctaret, et populi ejus salute in oratione pernoctaret, episcopus ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrymas, et regina in oratorio sancti Petri, juxta domum regiam: expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit: ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto, liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem ostiis apertis cubicularii regis reverenter suscipiunt, et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosiluit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili conjuge in oratorium beatissimi Petri principis apostolorum, quod ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet, et rex, atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus praesul regem monitis instrueret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabat. Et ille ait. Libenter te audiã
beatissime pater. sed unum restat. quia
populus qui me sequitur non uult deos
suos relinquere. Uadã aut̃ ad hortari eos
iuxta uerbum tuum. Et ueniens rece ad
populũ. coepit hortari eos ut in dm̃ qui
eis uictoriã dederat crederent. qm̃ dii
illoꝵ intribulatione sua nichil eis prodesse
potuerunt. Acclamauerunt aut̃ omines
pre currente misericordia et potentia dĩ.
Mortales deos relinquimus gloriose rec.
& uerũ dm̃ immortalẽ quẽ remigius pre¬
dicat credere parati sumus. Nuntiantur
bee sco remigio. Ille quoq gaudio magno
repletus regẽ & populũ qualiter diabolo
& operib ac pompis etꝰ abrenuntiare . &
ineiñ eredere deberent. apertis et breiub
uerbi inftruxit. Et quia dies scĩ pascho
usus ecelesiastieus uocat. pridie seilicet¬
ante quã baptismi gratiã rede et populus
eiꝰ ꝑcepturi erant. cum ses remigius et ue¬
nerabilis coniux regis rothildis pro regis

Expanded text:
predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, beatissime pater; sed unum restat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente misericordia et potentia Dei: Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et Deum verum, inmortalem, quem Remegius predicat, credere parathaec sancto Remigio. Ille quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo et operibus ac pompis eius abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche usus aecclesiasticus antequam baptismi gratiam rex et populus ejus percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ p̃ditos. qui sibi credentib ñ succurrunt.
Te uerũ dm̃ ac dnm̃ inuoco. et inte credere
desidero. tantũ ut liberer ab aduersaruis
meis. Cumq hȩc orans clamaret. alemanni
infugã lapsi terga dederunt. et uidentes regẽ
suum interfectũ chluduuici potestati se sub¬
dunt. dicentes. Parce precamur domine re&.
nepereat plus populus. iam tui sumus. Tunc
iussit rec imminentẽ plagam cessare. et
alemannos coepit. ipsosq ac terram eorũ
sub iugo tributario constituit. sicq facta
iuctoria reuersus ẽ infrantiã adreginã
suã. et narrauit ei qualiter ꝑ inuocationẽ
nominis ihũ xp̃i iuictoriã meruerit obtine¬
re. Acta sunt hȩc anno .xu. chluduuico
regnante.
unc regina ut impleretur dictum apostoli
saluatur uir infidelis ꝑmulierẽ fidelẽ. uoca¬
uit scm̃ remigium urbis huius remensis
antistitẽ. dep̃cans eum ut regi salutis uiã
predicaret. Quẽ sc̃s sacerdos. per muttã
silutaris uitȩ doctrinã ad baptismũ uenire

Expanded text:
e preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminentem plagam cessare et Alemannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit obtinere. Acta sunt hec anno XV. Hludowico regnante. 14. Tunc regina, ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis huius Remensis antistitem, deprecans eum, ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire
Abbreviated transcription (Latin):
secus meodidas paludes peruenerunt. ibiq
ciuitatẽ aduenientes aedificauerunt. quã
ob suam memoriã sicambriã uocauerunt.
inqua multis annis habitauerunt et ingen¬
tẽ magnam usq ad tempora ualentiniani
imperatoris creuerunt. Et ita subpͥncipib
crinitis iuxta morẽ gentis sub inde succe¬
dentib . per turingiã regionẽ germaniȩ
a castello dispargo in quo diu habitauerun.
ad belgicȩ ꝓunciȩ tornacũ atq camaracũ
ciuitates aggressi sunt. indeq usq ad sumnã
fluuium partẽ belgicȩ prouintiȩ occupa¬
uerunt. ubi plurimis temporib degerun
sub chlodione et meroueo rege utili acui
cȩleberrimo nomine franci uocati sunt
mero iungi. sicut aualentiniano imperatore
attica lingua uocati sunt franci hoc est
feroces. Cui meroueo in principatũ successt
childericus qui de basina regina turingoꝵ
habuit filium chludouuicũ. qui fuit rex
magnus suꝑ omnes ante se reges francoꝵ¬

Expanded text:
secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaverunt; in qua multis annis habitaverunt et in gentem magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis iuxta morem gentis subinde succedentibus per Toringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Camaracum civitate s aggressi sunt. Indeque usque ad Sumnam fluvium partem Belgicae provinciae occupaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus, qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex magnus super omnes ante se reges Franco
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis suis quib dicerat si quid petieritis
patrem in nomine meo dabit uobis. ad con¬
firmandam fidẽ neophiti credentis obse¬
quio famuli sui ostenderet. Certum ẽ qm̃
qui in excordio creationis creaturis singulis
benedixit et eas semꝑ ipsa benedictione in
usus hominum crescere et multiplicari fecit.
et de creaturis panis ac uini aquȩ mixti. sed
& olei secundum traditionẽ suã ad inuoca¬
tionẽ sacerdotis semꝑ bona creat. non faci¬
endo quod iam erant. sed sacro scã mysteria
faciendo existere quod nondum erant. corpꝰ
scilicet & sangiunẽ suũ & chrisma salutis
aeternȩ. isdem ampullas singulas oleo reple¬
uit. & ad inuocationẽ sacerdotis sui sanctifi¬
cationis benedictionẽ singillatim infudit.
um gentis francorũ ut
Uystoriȩ produnt de troia ciuitate in pug¬
nantib & expugnantib grecis pars cum
enea initaliã perrexit. pars eoꝵ uidelicet
duodecĩ milia infinitimas pannoniȩ partes

Expanded text:
verbis suis, quibus dixerat: Si quid petieritis verbis suis, quibus dixerat: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, ad confirmandam fidem neophiti credentis obsequio famuli sui ostenderet. Certum est, quoniam qui in exordio creationis creaturis singulis benedixit et eas semper ipsa benedictione in usus hominum crescere et multiplicari fecit et de creaturis panis ac vini aquae mixti, sed et olei secundum suam traditionem in vocationem sacerdotis semper bona creat, non faciendo quod iam erant, sed sacrosancta mysteria faciendo existere quod nondum erant, corpus scilicet et sanguinem suum et chrisma salutis aeternae, isdem ampullas singulas oleo replevit et ad invocationem sacerdotis sui sanctificationis benedictionem singillatim infudit. Ͻ 11. Cum gentis Francorum, ut historiae produnt, de Troia civitate, impugnantibus et expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim milia, in finitimas Pannoniae partes
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eum qui in nuptiis ad quas uenire et eas
sua presentia dignatus ẽ scĩficare. ydrias
uacuas aqua impleri precepit. et eandem
aquã nutu suo inuinum conuertit. et qui¬
idem dñs potuit implere uacuas ydrias
iuno. qui in excordio mundanȩ ereationis
cuncta ereauit exnichilo. Sed maluit de
aqua ydrias impleri et de ipsa aqua facere
uinum. & ministroꝵ obsequio ydriȩ aqua
replerentur. et benedictionis suȩ nutu aqua
uerteretur inuinum. ut patenter ostende¬
ret. quia sicut omnia fecit exenichilo. ita &
naturas rerum scĩficatione sua mutat ut
ipse uolet. Et beatus remiguis seruus &
amicus sponsi ȩccłȩ credentẽ ꝑ diuina mys¬
teria socians eidẽ corpori eius uerbis sollẽp¬
nib poterat simplea oleum exorcisare.
& scm̃ chrisma sicut & fontẽ sacrare. sed
malut ut dñs singillatĩ de sacramentis
scĩficatis ampullas in quib fuerant benedic¬
tionis suȩ potentia repleret. et se fidelem in

Expanded text:
nisi eum qui in nuptiis, ad quas venire et eas nisi eum qui in nuptiis, ad quas venire et eas sua presentia dignatus est sanctificare, idrias vacuas aqua impleri precepit et eandem aquam nutu suo in vinum convertit? Et quidem potuit Dominus implere vacuas idrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nichilo; sed maluit de aqua idrias impleri et de ipsa aqua facere vinum, ut ministrorum obsequio idriae aqua replerentur, et benedictionis suae nutu aqua verteretur in vinum, ut patenter ostenderet, quia, sicut omnia fecit ex nichilo, ita et naturas rerum sanctificatione sua mutat, ut ipse volet. Et beatus Remigius servus et amicus sponsi aecclesiae, credentem per divina mysteria socians eidem corpori eius, verbis sollempnibus poterat simplex oleum exorcizare et sanctum chrisma, sicut et fontem, sacrare; sed maluit, ut Dominus singillatim de sacramentis sanctificatis ampullas in quibus fuerant benedictionis sue potentia repleret et se fidelem in
Abbreviated transcription (Latin):
nequibimus.
eniq cum quidam egrotus familiȩ non igno¬
bilis nec dum baptihatus se ascõ remigio uisi¬
tari postularet. & iam uelut inultimo spũ
positus credere se fateretur & baptihari
deposceret. a egroto abrenuntiante et bene¬
dicto fonte. sc̃s remigius apresbitero loci
illius exxorcihatum oleum et crisma quesiuit.
Qui simplex oleum se habere. sed oleũ exc or¬
ei hatum et crisma in ampullis inquib fuerant.
penitus iam defecisse respondit. Sẽs aut̃ re¬
migius ipsas ampullas sibi afferri precepit. qͦs
uacuas super altare misit. et se inorationem
ꝓstrauit. Surgens aut̃ ab oratione. ampullã
inqua breuis habebatur olei excorcizati. &
alteram ampullam inqua breuis continebat᷑
sacri chrismatis plenas inuenit. Sicq infirmũ
qui ante abrenuntiauerat. post abrenuntiatio¬
nẽ oleo excorcihato perunit. demumq bap¬
tihatũ. scđm traditionẽ ȩccłasticã chrismate
sacro liniuit. Qui mox sanitate animȩ re
miraculo beatũ remigiũ debemus aduertere.

Expanded text:
nequibimus. 10. Denique cum quidam egrotus familiae non ignobilis necdum baptizatus se a sancto Remigio visitari postularet et iam, velut in ultimo spiritu positus, credere se fateretur et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbitero loci illius exorcizatum oleum et chrisma quesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis in quibus fuerant penitus iam defecisse respondit. Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri precepit, quas vacuas super altare misit et se in orationem prostravit . Surgens autem ab oratione, ampullam, in qua brevis habebatur olei exorcizati, et alteram ampullam, in qua brevis continebatur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque infirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato peruncxit, demumque baptizatum secundum tradicionem aecclesiasticam chrismate sacro linivit. Qui mox, animae sanitate recmiraculo beatum Remigium debemus advertere,
Abbreviated transcription (Latin):
non cessabat regi predicare ut dm̃ uerũ
coleret. et ydola quȩ colebat uana dere¬
linqueret. sed nullomodo animum eius
ad credendum poterat com mouere. donec
tandem aliquando bellum contra aleman¬
nos sueuosq moueret. In quo cõpulsus ẽ
dm̃ confiteri quẽ antea negauerat.
Sactum ẽ aut̃ bellantib interse francorũ¬
scilicet exercitu et alemannis atq suauis
ut luduuici exercitus nimis corrueret.
Aurelianus consiliarius eius intuens regẽ
ait. Domine me rex. crede modo dm̃ celi
quẽ olomina mea regina predicat. et dabu
tibi ipse rex regum et ds̃ cęli ac terrę
uictoriã. Ille uero eleuatis incęlũ oculis
commotus in lacrimas ait. Ihũ xpẽ quẽ
rothildis regina mea predicat eẽ filiũ
dĩ uiui. qui subuenis intribulatione. qui
das auxiliũ inte sperantib. tuũ ad uito¬
rium deuotus postulo. ut si michi uicto¬
riam suꝑ hos hostes dederis et ex ꝑtus
predicant. credã tibi et in nomine tuo

Expanded text:
non cessabat regi praedicare, ut Deum verum non cessabat regi praedicare, ut Deum verum coleret, et idola, quae colebat, vana relinqueret: sed nullo modo animum ejus ad credendum poterat commovere, donec tandem aliquando bellum contra Alemannos Suevosque moveret, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaverat. XXXIV. Factum est autem bellantibus inter se Francis videlicet et Alemannis atque Suevis ut Clodovei exercitus nimis corrueret. Aurelianus consiliarius ejus intuens regem, ait: Domine mi rex, crede modo Deum coeli, quem domina mea regina praedicat, et dabit tibi ipse rex regum et Deus coeli atque terrae victoriam. Ille vero elevatis in coelum oculis commotus in lacrymas, ait: Jesu Christe, quem Clotildis regina mea praedicat esse Filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adjutorium devotus postulo: ut si mihi victoriam super hos hostes dederis, et expertus praedicant, credam tibi, et in nomine tuo
Abbreviated transcription (Latin):
eã audire. Interea regina parat filium
ad baptis mum. ornat ȩccłam uelis atq
cortinis ut regis cor ad credendũ com¬
pungeret. B aptihatus ẽ puer quem
in gomirũ uocauit. quiq in albis decessit.
Unde re& nimis contristatus reputabat re¬
putabat reginȩ increpando dicens ad eam
quia si in nomine deoꝵ meoꝵ puer dedicat
fuiss&. utiq in colomis du uixisset. Quia uͦ
in nomine dĩ ur̃i baptihans ẽ. uiuere ñ
potuit. Regina uero dicebat. Deo grãs
ago qui me nonduocit indignã ut deutero
meo primogenitum in regno suo recipere
sit dignatus. Ego aut̃ nullum dolorem
incorde meo ꝓhac causa retineo. Postea uͦ
genuit filium alium quẽ inbaptismo ehlo¬
domirũ uocauit. Et hic cum egrotare coe¬
pisset. dixit rex. Non potest aliud nisi &
deisto sic fiat. quomodo fuit defratre eiꝰ
ut haptihatus in nomine xp̃i ur̃i cito mo¬
riatur. sed orante regina et dñi miscđia
p̃currente recepit sanitatem. Regina quoq

Expanded text:
eam audire. Interea regina parat filium eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non pode isto sic fiat, quomodo fuit de fratre ejus, ut baptizatus in nomine Christi vestri, cito moriatur. Sed orante regina, et Domini misericordia praecurrente recepit sanitatem. Regina quoque
Abbreviated transcription (Latin):
in pace discedere. Grandis timor & pauor
ꝓhac causa infrancorum populo consurrexit.
hludiuuicus decimo anno
regni sui commoto exercitu. sibi turingiã
ꝓuntiã subiugauit. Inde gundebaudi regis
burgundionum neptẽ filiã uidelicet fratris
sui chilperici quẽ gladio interfecerat nomi¬
ne rothildẽ pulchrã satis puellã et uere
depianissimã. interueniente aureliano con¬
siliario ac legatorio suo nutu diuino in con¬
uigẽ sumpsit. sicut lector in suo loco pleniꝰ
legere potest.
ndieb illis dilatauit rea chluduuicus regnuĩ
suum usq sequanã. Sequenti tempore usq
fluuiũ ligerim occupauit. accepitq aure¬
lianus caftrũ milidunense quod et in du¬
catum obtinuit.
oncepit deniq ac peperit sothil dis filiũ
Quẽ cum sacro baptismate consecrari uell&
rex non ad quiescebat ei. Nec dum enim
credebat in dnm̃ dm̃ cęli. Regina enim
cotidie illi p̃dicabat eum. At ille nolebat

Expanded text:
in pace discedere. Grandis timor et pavor in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum neptem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
apparatu uenire scđdm morẽ in campũ marciũ
sic enim conuentum illum uocabant amarte
qͣm pagani dm̃ belli credebant. a qͦ et martiũ
mensẽ & tertiã feriã diẽ martis appellauerunt.
Quẽ conuentũ posteriores franci mai campum
quando reges ad bella solent ꝓcedere uocari
instituerunt. Uerum ubi rex cunctum edcer¬
citum circuiuit. uenit ad hominẽ illũ qͥ urceũ
preterito anno cum bipenna percusserat. et
ait ad eum. Hullus hic tam inculta & sordida
arma hab et. sicut tu habes. quia neq clypens
neq lancea neq bipenna ẽ utilis. Accepit
aut̃ rex franciscã cius quȩ uocatur bippenna
et ꝓiecit. in terram. Cum aut̃ ille se inclinass&
eam recolligere. rex statĩ eleuata manu. fran¬
ciscam suã incaput eius defixit. & ait. Sicut
tu insuessionis ciuitate superiore anno in ur¬
ceo illo fecisti. sic et facio tibi. Mortuoq
illo excerciũ rex de ipso campo iussit ad ꝓpͥa

Expanded text:
apparatu venire secundum morem in campo Marcio. apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria
Abbreviated transcription (Latin):
nis ciuitatem. eunctam prȩdam quȩ asporta¬
ta uel ad quisita fuit. rogat afferri in me¬
dium. Cumq omnia fuissent in presentiã
regis allata. diocit. Rogo uos ofortissimi
pugnatores ut michi dare istum urceum
non negetis. Hoc rege dicente. illi franci qͥ
bono animo fuerunt aiunt. Omnia glorio¬
se rex quȩ cernis tua sunt. et nos tuo
dominio sumus sub iecti. quod tibi bonũ
uidetur hoc fac. Nullus enim tuȩ potestati
resistere audet. Cum hȩc illi benigne dicc¬
issent. unus francus leuis cum uociferatione.
eleuata bipenna quȩ alio nomine appellat᷑
francisca percussit urceum illum dicens.
Tu nichil hinc accipies rex. nisi quod tibi sors
uera donauerit. Obstupe factis omnib. reaxe
in iuriã suam pacienter sufferens. acceptum
urceum nuntio ȩccłastico reddidit. seruans
iram incorde ab sconditã. Transacto anno
chluduiicus re& ut omniũ armorũ nitorẽ
uideret. omnẽ eocercitum iussit cũ armorũ

Expanded text:
nis civitatem, cunctam predam, quae asportanis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum
Abbreviated transcription (Latin):
prebens.
ransitum aut̃ rex faciens secus ciuitatem
rhemi ꝑuiam quȩ usq hodie ꝓpter barba¬
rorum per eam iter barbarica nuncupatur.
noluit in eandem ciuitatem introire ne ab
exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine
uoluntate aut̃ & conscientia ipsius pars quȩ¬
poralis in habitantium quę eis resisteret. eandẽ
ciuitatem intrauit. et quędam ornamenta
atq sacra uasa inde rapientes ut predones
solent asportauerunt. Inter quȩ urceum
mirȩ magnitudinis atq pul chritudinis
rapientes tulerunt. Ses̃ aut̃ remigius missos
suos ad regem chluduncum direxit depre¬
cans ut si aliuo desaeris uasis a eccłe reciꝑe
non mereretur. uel illum urceum missis
suis reddere uiberet. Hȩc audiens rex. ait
ad missos ȩccłasticos. Sequimini nos usq
suessionis ciuitatẽ. quia ibi cuncta quȩ
ad quisita sunt diuidenda erunt. Cumq
michi urceus ille in partẽ obuenerit. que
ep̃s postulat adimplebo. Ueniens aut̃ suessio¬

Expanded text:
prebens. prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaeporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere non meretur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos aecclesiasticos: 'Sequimini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessio
Abbreviated transcription (Latin):
bitabant. in suessionis ciuitate quã pater eiꝰ
tenuerat residebat. suꝑ quẽ chluduuicus
cum hoste ad uenit atq deuicit. quẽq ab
alarico apud quẽ intolosa fugiens chloduui¬
cum aliquandiu habitauit. sibi transmissũ
recepit et occidi precepit. et omnia quȩ illiꝰ
fuerant suȩ potestati sub egit.
o tempore multȩ ȩccłȩ achluduiuci exer¬
Leitu depredatȩ sunt. Erant aut̃ sicut et rex
illoꝵ fanatici & pagani. at tamen audientes
miracula quȩ fiebant perbeatum remigium
reuerebantur eum. et licet pagani diligebans
aũ. in quo lux celestis gratiȩ omnib resplen¬
debat. et rex illoꝵ libenter illũ audiebat.
& dudito eo multa faciebat & amuttis ne¬
quitus se cohibebat.
ut enim sc̃ẽ remigius uir sapiens atq
Aanetissimus egregius atq rethoricus pre¬
elarus in urtut̾ib cȩcis uisũ restituens mor¬
tuis uitã reparans. doemonia eiciens. omni¬
ums ini firmitetum languorib medelam

Expanded text:
bitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius bitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam
Abbreviated transcription (Latin):
pugnator belicosissimus atq egregius. In
illis temporib ceperunt franci agrippinã
ciuitatẽ suꝑ rhenum quã coloniã uocauert̃.
& treueris ciuitatem super mosellã quȩ ahuniᷤᷤ
antea diruta et afflicta fuerat succendentes
cȩperunt. In illo tempore in his partibus
circa rhenum usq ligerim fluuium habita¬
bant romani. quoꝵ princeps erat egidius.
Ultra ligerim aut̃ dominabantur gothi. quoꝵ
princeps erat alaricus. Burgundiones qͦq
arriani et gothi habitabant uixta rodanum
fluuium usq ad ciuitatẽ lugdunũ et ei
confines urbes quoꝵ princeps erat gundebau¬
dus. Eo tempore mortuus erat egidius. et
successit in principatum romanorũ qui ha¬
bitabant ingallis filius eius siagrius. Mor¬
tuo aut̃ childerico qui aurelianis et ande¬
gauis ciuitates cum suo exercitu francico
occupauit atq uastauit. chlodouucus filtꝰ
eius sagaciter francorum regnũ suscepit.
anno .u. chluduco regnante. siagrius
filius egidii duxe romanoꝵ qui ingalliis ha¬

Expanded text:
pugnator bellicosissimus atque egregius. In illis temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coloniam vocaverunt, et Treveris civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis ha
Abbreviated transcription (Latin):
LORIOSUSIGITIIR
ac p̃clarus leo degarius urbis
ut terrena generositate nobilit̃ ẽ exortꝰ.
ita diuina gratia comitante dum apͥmeua
etate in uirili robore accresceret. inqͦcũq
gradu uel ordine ꝓuehebatur. extiait
p̃ceteris electus. Cumq ab adone auunculo
opib erat repletus fuisset strenue erudit
et adiuersis studiis quib seculi potentes
studere solent ad plene in omnib discipline
luna eẽt politus. in eadem enĩ urbe adonus¬
ad archidiaconatũ fuit electus. tanta in eo
subito fortiudinis atq sapientiȩ robur

Expanded text:
loriosus igitur ac praeclarus Leodegarius urbis ut terrena generositate nobiliter exortus, ita, divina gratia comitante, dum a primeva aetate in virili robore adcresceret, in quodcumque gradu vel ordine provehebatur, extitit prae ceteris erectus. Cumque a Didone avunculo copia erat repletus, fuisset strinue aenutritus et ad diversis studiis, quae saeculi potentes studire solent, adplene in omnibus disciplinae esse lima politus, in eadem urbe ad onus archidiaconatus fuit electus. Tanta in eo subito fortitudinis atque sapientiae robor