comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis int̾clictũ competit om̃ib ꝑso¬
nis dabitur quib ꝓmittitiur:
int̾ccm̃ de aqua estura. De cloaciẽ¬
ls .ł. Precor ait qͥ mutꝰ illi clo¬
acam q̃ ex eclib eiꝰ in tuas ꝑtin¬
ecles quadeagitur purgare refic̾e
licent. uim fieri ueto. dampiii in¬
fecti. qr oꝑis uicõ fcm̃ sit caiui iu¬
bebo sub hoc titulo duo int̃clcã
alt̾m restitutorsum. ⁊ pͥmũ ꝓhibi¬
toriũ curauit autẽ pretor ꝑ hec
int̾dcã ut cloate ⁊ purgentur ⁊ re¬
ficiantur quoꝵ utrũq. et ad salux¬
britatẽ ciuitatũ et ad tutelam ꝑ
tin. Nlam ⁊ celũ pestilentias. ⁊
tuinas minãtur ũnũdicie tloacha¬
rum. Itẽ si non reficianturꝰ hoc
uatis. Publice aũ cloace ꝑubli¬
cam curã merentur. ¶Tloaca ã
nus cloaca purgetur. ⁊ reficiat᷑.¬
cloace applłatione. ⁊ tubus ⁊ fistu¬
la contineturꝰ. ¶Quia aũ cloaca¬
rum refectõ. ⁊ purgatõ ad publicã

Expanded text:
dis interdictum competit. Et omnibus persodis interdictum competit. Et omnibus personis dabitur, quibus permittitur interdictum de aqua aestiva. .Praetor ait: 'Quo minus illi cloacam quae ex aedibus eius in tuas pertinet, qua de agitur, purgare reficere liceat, uim fieri ueto. damni infecti, quod operis uitio factum sit, caueri iubebo'.Sub hoc titulo duo interdicta alterum restitutorium: et primum prohibitorium.Curauit autem praetor per haec interdicta, ut cloacae et purgentur et reficiantur, quorum utrumque et ad salubritatem ciertinet: nam et caelum pestilens et ruinas minantur immunditiae cloacarum, si non reficiantur.Hoc uatis: Publicae enim cloacae publicam curam merentur.Cloaca autem ere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur.Cloacae appellatione et tubus et fistula continetur.Quia autem cloacarum refectio et purgatio ad publicam
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ est qua de it agiturꝰ id cũ exe¬
ꝑiundi p̾as ẽ restituas. ¶ Hoc ĩter¬
dictũ restitutoriũ ẽ. ⁊ ꝑ hoc occur¬
sũ est calliditati eoꝵ qͥ ui aut cm
q̃dam moliuntur. Iubenturꝰ enĩ ea
restitũe. ⁊ ꝑuirefert uttũ ius faci¬
endi huẽrit annon. sul enĩ ius ha¬
buerit siĩ non. tñ tenetur. hos in¬
terclicto pp̃ ꝙ ui aut clam fẽcit. tu¬
erieñ ius suũ debust ñ iniuriã com¬
mitt᷑e. Seniq est q̃situm. in hoc ĩ¬
tercdcõ utenti exceptõnẽ possit qͥs¬
obite̾ ꝙꝑ non iure nieo feierim. et
magis est ne possit. Nam adu̾sus ĩ.
uł ꝙ clam fcm̃ est nulla iusta exte¬
ptione se tueri pot̃. ¶ Hoc int̃dic¬
tum ad ea sola oꝑa ꝑtinet q̃cũ
in solo ni aut clam fuint. ꝙ si ui
fcm̃ aut clam factus sit iudeamꝰ.
ui fcm̃ uideri qͥntꝰ mutuis sccip
⁊ mͥ uidetur plena ee̾ qͥnti cautii dif¬
funntõ. S et sicͥis iactu uł i inimi
lapilli phibitus face̾ ꝑseuerau̾it

Expanded text:
est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas', Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui ui aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea restituere.Et parui refert, utrum ius habuendi, an non: siue enim ius habuit siue non, tamen tenetur interdicto, propter quod ui aut clam fecit: tueri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci. Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: 'quod non iure meo receperim'. et magis est, ne possit: nam aduersus uim uel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt. Quid sit ui factum uel clam factum, uideamus. ui factum uiet mihi uidetur plena esse Quinti Mucii definitio.Sed et si quis iactu uel minimi lapilli prohibitus facere perseuerauit
Abbreviated transcription (Latin):
inde molitus ẽ ne ꝓhr̃i possit¬
tem labeo scribit si quẽ facientem
ꝓhibuero isq destiterit in p̃senti¬
arũ eslrsus q postea fac̾e ceꝑit. iñ
eũ uideri fẽtisse nͥ ꝑmissu meo fa¬
te̾ ceꝑit. uł aqͣ alia iusta cã acceden¬
te. ¶ Siqnis tñ in becillitare ĩ¬
peditis. uł ⁊̃ ne offend̾et. uł te
uł eũ qui te magni faciebat. N̾o
nõ uenerit ad ꝓhibendum ñ uide¬
bitur adu̾saruis iuim fecisse. ⁊ ita
labeo scribit. Item ait. ⁊ si te uo¬
lentẽ ad ꝓhibendũ uenire deti¬
nuerit aliquis armis forte sine
ullo dolo malo meo. hac pp̾hoc
non ueneris non uideri me uim fecisle.¬

Expanded text:
im molitus est, ne prohiberi possit.Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destit‹e›rit in praesentiarum rursusque postea facere coeperit, ui eum uideri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit uel qua alia iusta causa accedente.Si quis tamen inbecillitate impeditur uel etiam, ne offenderet uel te uel eum, qui te magni f‹a›ciebat, ideo non uenerit ad prohibendum, non uidebitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit.Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis armis forte sine ullo dolo malo meo ac propter hoc non ueneris, non uideri me uim fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuicini edes ueniat ⁊ rescindat.¬
cloacarũ pauimenta purgande cloace
grã. u̾endũ tñ ẽe pomp̃. scribit. ne
ciende tloate cã rescindat. ¶ Siquic
purganti michi cloacron uł reficiẽ¬
ti opus nouũ nũciaiũt rectissime
dicetur cõtempta nũciatõne me posss
resit̾e idꝙiam institueram. s et dãp¬
ni infecti cautõnẽ pollice᷑ q̃ nõ ꝯm̃¬
uitio fcm̃ est. Nam sicut reficere
cloatas ⁊ purgare ꝑmittendũ fuit
ita ditendũ. ne dampnũ edili alie
quo usus eius def̾ior fit fiat restitu¬
atur. Itẽ nequid fiat ĩmiitatur ue
int̾dicam. ¶ Hoc inf̾clictũ ad pub¬
licas cloatas ꝑtin. nequidad publi¬
cas cloatas inmittas neue facĩas
quo usus eiꝰ der̾ior sit neue fiat.
lica non etiam de noua facienda ħ
int̾dicto cõp̃hendaturꝰ. tñ eq̃ intdi¬
tendũ labeo ait. ne facienti cloa¬
cam uis fiat. qu eadem utilitas sit
p̃torẽ enĩ sic uit̾clixisse. ne uis fieꝵ
quominus cloacam publicã fat̾e

Expanded text:
ut in uicini aedes ueniat et rescindat pauimenta purgandae cloacae gratia. uerendum tamen esse Pomponius scribit, ne ciendae cloacae causa resciderat.Si quis purganti mihi cloacam uel reficienti opus nouum nuntiauerit, rectissime dicetur contempta nuntiatione me posse reficere id quod institueram.Sed et damni infecti cautionem polliceuitio factum est: nam sicuti reficere cloacas et purgare permittendum fuit, ita dicendum, ne damnum aedibus alienum habes, quo usus eius deterior sit fiat, restitua‹s›. item ne quid fiat immittaturue, interdicam'. Hoc interdictum ad publicas cloacas pertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit neue fiat. aca, non etiam de noua facienda hoc interdicto comprehendatur, tamen aeque interdicendum Labeo ait, ne facienti cloacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere
Abbreviated transcription (Latin):
trio ẽ recipiemꝰ aii potiꝰ debito accep ti¬
tũra ferat. dũ mͦ in id constituat futu slictũ¬
rum in quo ip̃e si deb̾et eẽ soluturus
q debito stex honerat᷑us eẽt si deb̾et
.i. in id debitũ ꝙ non ẽ in ꝯtrou̾sia. ad
ĩ illd̾ inꝙ ꝓ auo quis fideuisserat. aut
curꝰ dies non dũ uenerat equissunũ ẽ
ciũ uisũ creditorẽ itarem agẽ debito¬
ris ut suã agẽt ꝑmittitur ergo c̃dito¬
ri constitu̾e in quo solutũ uelt sic dũ¬
modo constituat. ut ĩ resua ꝯstitũet:
s cõstitũe ĩ re p̃senti. hoc ẽ sratĩ ac

Expanded text:
trio est accipientis, cui potius debito acceptrio est accipientis, cui potius debito acceptum ferat, dummodo in id constituat solutum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quoque debito se exoneraturus esset, si deberet, id est in id debitum, quod non est in controuersia, aut in illud, quod pro alio quis fideiusserat, aut cuius dies nondum uenerat: aequissimum enim uisum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret. permittitur ergo creditor constituere, in quod uelit solutum, dummodo sic constituamus, ut in re sua constitueret, sed constit
Abbreviated transcription (Latin):
aui. ł. S icrud fur freg̾it
aut ruperit ꝙ non ⁊̃ furandi
cã otrectauent eiꝰ noĩe cũ eo
furtias eñ pot̃. ¶Si eo con¬
silio archa refracca sit ut upuoẽs
furti faciendi causa ꝯtrectant¬
¶ Qui lancẽ rasit tocius furꝰ
est. ⁊ furti tenetur ad id quod
posse cum in pube̾ dampni ĩ¬
iuria᷑ agi.qr et furtũ ab in¬
pubere sit. s modũ adhibend̾¬
ẽe ait. Nam ĩ infautes id non
cad̾e nos putamus. cũ inpub̾e
culpe capace aquilia agi posse.
Item uerũ est ꝙ lab̾. ait. nͨ ope
inpuberis furto fco teneri eum

Expanded text:
 Si quid fur fregerit aut ruperit, quod non etiam furandi causa contrectaverit, eius nomine cum eo furti agere non potest. Si eo consilio arca refracta sit, ut uniones furti faciendi causa contrectantur. Qui lancem rasit, totius fur est et furti tenetur ad id, quodpubere damni iniuria agi, quia id furtum ab impubere fit. sed modum esse adhibendum ait: nam in infantes id non cadere. nos putamus cum impubere culpae capace Aquilia agi posse. item uerum est, quod Labeo ait, nec ope impuberis furto facto teneri eum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. T ractandũ est a quibus
applłare ñ licet. ⁊ quidẽ stultũ est
illud admon̾e a pͥncipe appelthre
fessus fu̾it se a iudice ñ ꝓuocatur̃
in dubietege ꝑrouocandi aurilim
ꝑdidit. ¶ Interdũ impr ita solet
udicẽ dare ut ñ liceret ab eo puo¬
cari ut scio sepissime a diuo maito
udices datos. an et alius possit. ⁊.

Expanded text:
.Tractandum est, a quibus appellare non liceat.Et quidem stultum est illud admonere a principe appellare fessus fuerit se a iudice non prouocaturum, indubit‹at›e prouocandi auxilium perdidit.Interdum imperator ita solet iudicem dare, ne liceret ab eo prouocare, ut scio saepissime a diu Marco iudices datos. an et alius possit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Ad pͥncipẽ remissa cogni¬
giebatur in lice pͥuatoꝵ ius dandi
indicis non huisses frustra ꝓuocatũ ab
ea sentẽtia cõsistit q̃ ñ tencbat. ¶ ⁊
lũ .f. cũ adu̾sus prẽm eius debonis
ꝓuocare. ¶ Eum qui ꝯgnouit edcm̃
pemptoriũ scd̾m orduis cãm deti pła¬
onẽ rũpe.¬

Expanded text:
sorum.Ad principem remissa cognin›gebatur, in lite priuatorum ius dandi iudicis non habuisset, frustra prouocatum ab ea sententia constilias, cum aduersus patrem eius de bonisprouocare.Eum, qui cognouit edictum peremptorium, secundum ordinis causam dati plaonem rumpe
Abbreviated transcription (Latin):
pellatõnẽ non ẽo obseruandam¬
¶ussus auidice exhibere scd̾m p̃ceptum
instrum̃toꝵ grã data dilatõ ẽ postea e n¬
erhibuit. Id̾oꝙ scd̾m cõstitutõnẽ reci¬
tatum. qr ꝑ contumatiam iustrum̃ta ñ
exhibuerat cũ petitor qnͣti sua int̾eet᷑
toris exꝑti cũ eo tutele iudicio cũ arbi¬
ter iniqusuis dampnauit qmͣ rei eqͥtas
ẽ cum om̃is accusatio huiꝰ adultos ꝑtin¬
eat ĩ cãm ad se ꝑtin̾entẽ ỹdonẽe cu¬
ad legittĩam etatem ꝑuenit᷑¬

Expanded text:
pellationem non esse obseruandam.Iussus a iudice exhibere secundum praeceptum instrumentorum gratia data dilatione nec postea exhibuit ideoque secundum constitutionem recitatam, quia per contumaciam instrumenta non exhibuerat, cum petitor quanti sua interesset toris experti cum eo tutelae iudicio, cum arbiter inique condemnauit, quam rei aequitas est, cum omnis exsecutio huius ad adultos pertineat et causam ad se pertinentem idonee tuad legitimam aetatem peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
issam ꝑtib ꝯsencientib p̃ses se ad
ꝓuocaui̾t uł curator in adult̾i hr̃s
eius añ qmͣ reddat rõnes appllltõis
cãm ꝑsequi debet. Nam pꝰ redditas
rõnes nͨ ip̾e tutor uł nͨ curator app¬
ellatõis mita ꝓbare cogitur.

Expanded text:
issam partibus consentientibus praeses, si ad prouocauerit uel curator in adulti, heres eius, antequam reddat rationes, appellationis causam persequi debet: nam post redditas rationes nec ipse tutor nec curator appellationis merita probare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
triusq offcm̃ sustiñe deb̾e. s si ut̾ tr
appellau̾it aliũ int̾im ĩ locũ eoꝵ c̃¬
andum. ⁊ ĩ eum qͥ non iuste appellau
passa sit. Si u̾o̾ iusta sit appłiatio
cũi hoc ascribendũ sit. ¶Inloclĩ
aũ curatoris qͥ annonã ad mĩstrat᷑
ẽ aliũ uit̾im ad sumendũ quo adus
applło pendeat. ¶ Idẽ rescͥpserũt
qmius usitatũ ñ sit post appllatõnẽ
fructus agͥ de qͦ desceptats̃ sit deponi

Expanded text:
tinere debere: si uterque appellauerit, alium interim in locum eorum creandum: et eum, qui non iuste appellaues publica passa sit: si uero iusta sit appellatio cui hoc adscribendum sit. in locum autem curatoris, qui annonam administraturus est, alium interim adsumendum, quoad usque appellatio pendeat.Idem rescripserunt, quamuis usitatum non sit post appellationem fructus agri, de quo disceptatio sit, deponi
Abbreviated transcription (Latin):
cripsert̃ applłationes q̃ retro ad pͥnci¬
pem fcẽ sunt omissis huis ad qͦs xebu¬
erunt fieri ex uno ordine ad pͥsens resq̃¬
mitti Idẽ rescͥpserunt ab iudicẽ ꝙ̃
a p̃side ꝓuĩtie quis acceꝑat ñ recte
ad p̃sidẽ deb̾e̾. ¶ Si magr̃at᷑ cat᷑

Expanded text:
cripserunt appellationes, quae recto ad principem factae sunt omissis his, ad quos debuerunt fieri ex imo ordine, ad praesides remitti.Idem rescripserunt ab iudice, quem a praeside prouinciae quis acceperat, non recte ad praesidem d
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ꝓmissarẽ obligatũ ñ recce
soluitur. qr non alt̾ius nõig
er soluitur. s sue obligõnes q̃
nulla est. Eadem rõne ꝙ stichã
aut pamphilũ scipulatur. sĩ m
unũ constiterit obligatõ. qr al¬
ter stipulatoris erat᷑ ⁊̃ si desie¬
rit ẽẽ eius. si recte soluitur. qr
utraq res obligationẽ ponit᷑.
non ad solutõnẽ.
utrũ ꝙ fcm̃ sit. Idem ĩ contrari¬
um dare spond̾es. si nec nauis
uenit. nec ticius consuł fact̾s
sit exigendũ erit ut neutrũ
fem̃ sit. huic similis scriptura
est. si nẽꝙ nauis uenit. neq
ticius consuł. fcc̃ est ac scfic
ticius consul factus non ẽ.suf.

Expanded text:
promissorem obligatum, non recte solvitur, quia non alterius nomine ei solvitur, sed suae obligationis, quae nulla est. eadem ratione qui Stichum aut Pamphilum stipulatur, si in unum constiterit obligatio, quia alter stipulatoris erat, etiamsi desierit eius esse, non recte solvitur, quia utraque res ad obligationem ponitur, non ad solutionem. utrumque factum sit. idem in contrarium: 'dare spondes, si nec nauis uenit nec Titius consul factus sit?' exigendum erit, ut neutrum factum sit. huic similis scriptura est: 'si neque nauis uenit neque Titius consul factus est?' at si sic:Titius consul factus non es
Abbreviated transcription (Latin):
hãt diuid̾e pecuniã q̃ int̃ se parti
collegio tenuoꝵ recipi uolentibus
disis. ut curatores hoꝵ corꝑm sciãt
ne inuito uł ignorante domino in
collegio tenuioꝵ resciperent. ⁊ ĩ fu¬
turum pena teneantur ĩ singłos

Expanded text:
bent diuidere pecuniamque inter se pa‹r-› collegio tenuiorum recipi uolentibus dominis, ut curatores horum corporum sciant, ne inuito aut ignorante domino in collegium tenuiorum reciperent, et in futurum poena teneantur in singulos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃scripto legis tem̾i ꝓnũciatũ
est. ⁊ eũ qͥ contͣ signũ suũ talsũ
p̃buit testimoniũ pena falsi tenen
ꝓnũciatũ est de imprudentia eins
qui diu̾sa duob testimonia p̃bn̾t
cuiꝰ ita anceps fides uacillat qͥcri¬
minc falsi teneatur. nͨ dubitundũ
est. ¶ Rau pro se milite gessit. ꝓ
alicitis insignib usus est. ł falso
duplomate uias comcanͣt ꝓadmis¬
si qualitate gͥuissime puniendꝰ¬

Expanded text:
praescriptio legis teneri pronuntiat. Et eum, qui contra signum suum falsum praebuit testimonium, poena falsi teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diuersa duobus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est. Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate grauissime puniend
Abbreviated transcription (Latin):
cass set hẽditiis ad pximũ cognatũ
ꝑtuuiss anfid̾i comiss libertas de¬
beretur. N deberi. Nama eti q̃ in ec¬
tremis dixiss ancillas meas illam
qui legittimi heredes. aut bonoꝵ
possõres futi᷑ eẽnt petissẽ ut hoc
ficri possit.

Expanded text:
ditas ad proximum cognatum pertinuisset, an fideicommissa libertas deberetur. respondi deberi: nam eam, quae in extremis dixisset 'ancillas meas illam qui legitimi heredes aut bonorum possessores futuri essent, petisse, ut hoc fieri possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tebit cũ sub cõdicõne legato seruo
libertas datur nõ alit̾ fid̾i cõmissa¬
rio tradi debet qmͣnt cauent᷑ exis¬
tente ꝯdicõne traditũ iri eũ ¶ Gͤ¬
dam cũ inextrema e̾it ualitudĩe
p̃sentib bonis uiris cõplurib ⁊ mit̾
sua ad crmͣ legitiã hẽditas eiꝰ ꝑti

Expanded text:
tebit, Cum sub condicione legato seruo libertas datur non aliter fideicommissario tradi debet, quam ut caueatur existente condicione traditu iri eum.Quaedam cum in extrema esset ualetudine, praesentibus honestis uiris compluribus et matre sua, ad quam legi
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit manutit̾e itẽ couẽm uel
eñ in quo uius s ructus alienus ẽ lati¬
tet ñ ita inicĩ senatꝰ consulto lib̾tati¬
b suctũrretur. ¶Si sticho lib̾tas
ꝑ fid̾i cõmissũ data fuit sub ꝯdicõ¬
ne si rõnes redclidiss ⁊ hiis absente
hr̃dẽ ꝑatus sit reliqua solu̾e p̃tori ᷤᷤ
officio cõtinet᷑ ut uirũ bonũ eligat

Expanded text:
em uel eum, in quo usus fructus alienus est, latitet, non inique senatus consulto libertatibus succurretur.Si Sticho libertas per fideicommissum data fuerit sub condicione, si rationes reddidisset, et is absente herede paratus sit reliqua soluere, praetoris officio continetur, ut uirum bonum eligat,
Abbreviated transcription (Latin):
dis arbit̾um conferri an debcat᷑
non possit qm̃ tã debeatur ꝯter¬
ri pot᷑ ¶ Q uidam cũ tres seruos
leguss fid̃i heredis sui cõmisit ut
o is duos cruos uellet manumitt̾et
sidi cõmissa lib̾tas ualebit. ⁊ quos
et hiis uell heres mannmtere
quare si eos uendicaret legata¬
rius quos heres uult mamimit¬
tere orcepiõe doli repellit᷑.¬

Expanded text:
dis arbitrium conferri, an debeatur, non possit, quando tamen debeatur, conferri potest.Quidam, cum tres seruos legasset, fidei heredis sui commisit, ut ex his duos quos uellet manumitteret: fideicommissa libertas ualebit et quos ex his uellet, heres manumittet: quare si eos uindicaret legatarius, quos heres uult manumittere, exceptione doli repellet
Abbreviated transcription (Latin):
nuitatur. Id̾oq eos int̾im legari
tut cõmicto ut stichũ manumit
tas adscribi. S̾ et si ita ad scrip¬
tũ sit si selꝰ uolui̾t stithũ hb̾um
ẽs uolo michi uidet᷑ posse dici uilere
michi legatũ eẽt si ticus capitoliũ
ascendenit ꝙ si ita scriptũ sit siheres
uolu̾it non ualebit. s ita demũ ilro¬
tũ i uoluntate fecit hr̃dis si ei lib̾¬
uerit. ccc̾m si arbitriũ illi qĩ uiro bo¬
no dectit ñ dubitamꝰ qͥn lib̾tas debe¬
atur. nam ⁊ eam libtate᷑ deb̾i pla¬
tuit si tͥ uidebitur peto manumit¬
tas. tta enĩ hoc accipiendũ si tͥ qͣsi
uiro bono uidebitur.nã ⁊̃ ita re¬
lictũ si uolũtatẽ meã ꝓbaneris

Expanded text:
utatur: ideoque eos interim legari tuae committo, ut Stichum manumitttas adscribi.Sed et si ita adscriptum sit 'si Seius uoluerit, Stichum liberum esse uolo', mihi uidetur posse dici ualere pitolium ascenderit.Quod si ita scriptum sit 'si heres uoluerit', non ualebit, sed ita demum, si totum in uoluntate fecit heredis, si ei libuerit. ceterum si arbitrium illi quasi uiro bono dedit, non dubitabimus, qui libertas debeatur: nam et eam libertatem deberi placuit 'si tibi uidebitur, peto manumittas': ita enim hoc accipiendum 'si tibi quasi uiro bono uidebitur'. nam et ita relictum 'si uoluntatem meam probaueris'
Abbreviated transcription (Latin):
uo uł effracto rem uł furẽ diur¬
nũ ac nocturnum.¶Quali¬
tate Fcm̃ uel atͦrius ut ieuiꝰ est
ut furta manifesta añ mani¬
festis discerni solent. Rixa aggͣssa¬
turis expilatõnes afutpris petulan¬
tia aiuolentia q̃ de re maximus ap̃
grecos orator demostenes sic ait:
ot̃.¶ Qnͣtitas disc̾nit furẽ ab
ab igeo. Nam qui unã suc̃ subripu¬
erit. ut fur choercebitur qͥ gregẽ
ut abigens. ¶ Euentꝰ spectatur
ut alementissimo quoꝙ facta qm¬
quam lex ñ minꝰ eũ qͥ occidendi ho¬
minis cã cs̃i telo fuit quam cũ
qui occid̾it puniat et id ap̃ g̾cos
exilis uoluntario fortituitu ca¬
sus liberantur. ut ap̃ p̃cipusi
poetaꝵ scriptũ est. ¶ Euenit¬
ut eadem scelera in quibusdam
ꝓuinciis grauiꝰ plectantur. ut
in affrica messium incẽssores in
musia uiciũ uͥ metalla sunt
adulteratores monete. ¶Non¬
nũꝙꝙͣ euenit. ut aliquoꝵ malefi¬
cioꝵ supplicia exacerbentur quo¬

Expanded text:
uo et effractorem uel furem diuruo et effractorem uel furem diurnum a nocturno. Qualitate, cum factum uel atrocius uel leuius est: ut furta manifesta a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a furtis, petulantia a uiolentia. qua de re maximus apud Graecos orator Demosthenes sic ait:. Quantitas discernit furem ab abigeo. Nam, qui unum suem surripuerit, ut fur coercebitur: qui gregem, ut abigeus. § 8. Eventus spectatur, ut a clementissimo quoque facta; quanquam lex non minus eum, qui occidendi hominis causa cum telo fuerit, quam eum, qui occiderit, puniat, et ideo apud Graecos exsilio voluntario fortuiti casus luebantur, ut apud praecipuum poetarum scriptum est: ut eadem scelera in quibusdam prouinciis grauius plectantur, ut in Africa messium incensores, in Mysia uitium, ubi metalla sunt adulteratores monetae.Nonnumquam euenit, ut aliquorum maleficiorum supplicia exacerbentur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Si pupillo ͤ añqm abstineret aͥd
gesserit seruandũ ẽ utiq si bõa
fide gessit. Q ergo si quib dã
creditorib solu̾it deiñ omĩa boã
uemẽnt. si q̃ratur an repetio
sit. ex cã id statuendũ. Iuł art.
ne alt̾ius aut negligentia aut
cupiditas huic qui diligens fu¬
erit. noceat ꝙ si utroq instante
tibi gratificatus tutor soluit᷑
equũ eẽait aut pͥrs eande᷑ por¬
tionẽ mͥ q̃ri. aut ꝯmunicandũ
ꝙ accepisti. ⁊ hoc Iuł. ait. apꝑa:¬
pat̾nis solutum sit. G ergo
si aliunde pupislus solu̾it red¬
di ei debebit nec ne. ⁊ utrum
a creditore an ex heditate sce¬
uola nr̃ ait. si aͥd sit in bonis dedu¬
cendũ ẽ ex hereclitate solidũ exͦ.
eius cꝑ gessit negotia. s nicħ sit
in bonis non ẽe miquũ adu̾sus cre¬
ditorem dandam repeticõnẽ q̃i ĩde

Expanded text:
Si pupillus, antequam abstineret, aliquid gesserit, seruandum est, utique si bona fide gessit.Quid ergo, si quibusdam creditoribus soluit, deinde bona uenierint? si quaeratur, an repetitio sit, ex causa id statuendum Iulianus ait, ne alterius aut neglegentia aut cupiditas huic, qui diligens fuit, noceat. quod si utroque instante tibi gratificatus tutor soluit, aequum esse aut prius eandem portionem mihi quaeri aut communicandum quod accepisti: et hoc Iulianus ait. appapaternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus solverit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an ex hereditate? Scaevola noster ait, si aliquid sit in bonis, deducendum ex hereditate solidum exemplo eius, qui gessit negotia: sed si nihil sit in bonis, non esse iniquum adversus creditorem dandam repetitionem quasi inde
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł ł. Ut alphemuis ait urb̾
est romana q̃ muro cingitur. Ro¬
ma ẽ ⁊̃ qnͣtũ continentia edifi¬
cia eẽnt. Nam romã ũ mutotenꝰ
existimari.⁊ ex consuetudĩe coti¬
diana posse intelligi eũ drẽmus

Expanded text:
.Ut Alfenus ait, 'urbs' est 'Roma', quae muro cingeretur, 'Roma' est etiam, qua continenti‹a› aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetuũ quis oꝑam dare non potest
quod nicam ualitudinẽ incidit ꝙ
nt certũ sit eũ ciuilia officia subi¬
re non posse. aut si alio morbo lab¬
oret. aut in suis rebus sup eẽ non

Expanded text:
perpetuum quis operam dare non potest, quod in eam ualetudinem incidit, ut certum sit eum ciuilia officia subire non posse: aut si alio morbo laboret, ut suis rebus superesse non
Abbreviated transcription (Latin):
a legone suscepta in urbem romã
uenit. ⁊ non dum ꝑfecta legone do¬
mũ q̃ erat ĩ ip̃ius ciuitate incopo
derit quo prohibenturꝰ legati añ
ꝑfcũm legationẽ negotus ur pͥua¬
tis rebus obstringi . R̾. non uideri

Expanded text:
a legatione in urbem Romam venit et nondum perfecta legatione domum, quae erat in ipsius civitate nicopolderit, quo prohibentur legati ante perfectam legationem negotiis vel privatis rebus obstringi. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit ticius heres esto. ¶Si tĩ¬
cius heres nõ erit. stichꝰ heres
esto. stichꝰ lib̾ esto. non ẽẽ sti¬
chũ lib̾ũ aristo ait ticio hr̃dem
existente mͥ ur᷑ posse dici libe¬
rum fore q̃ nõ utiq alio gͣdu li¬

Expanded text:
es esto. si Titius heres non erit, Stichus heres esto. Stichus liber esto", non esse Stichum liberum Aristo ait Titio herede existente. mihi videtur posse dici liberum fore, quasi non utique alio gradu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ .ł. Cum stipulatu sumus
Pusuris legittimis penã in singło ᷤᷤ
menses si sors soluta t̃ sit. ⁊ si sortis
obligatio in iudiciũ sit deducta ad¬
huc pena crescit. qr uerũ ẽ pecuni

Expanded text:
o Cum stipulati sumus pro usuris legitimis poenam in singulos menses, si sors soluta non sit, etiamsi sortis obligatio in iudicium sit deducta, adhuc tamen poena crescit, quia verum
Abbreviated transcription (Latin):
sñ faciem locoꝵ cõu̾tunt. ut exar¬
bore arbustũ. aut ex silua noreie
aut aliquid eiusmͦi faciunt. pena
plectendr sũt ꝙ persona ⁊ condicõe
⁊ fcõꝵ uolentia.ͤ coregi ⁊ uł¬
sodaliacia. neq milites collegia in
castris hãnt. s ꝑmutit᷑ tenuio¬
ribus scipem mensiruã confette
dum tñ semel in mense cobeat᷑
ne sub p̃textu co eiͦi illicitũ col¬

Expanded text:
causa faciem locorum conuertunt, ut ex arbore arbustum aut ex silua nouale aut aliquid eiusmodi faciunt, poena plectendi sunt pro persona et condicione et factorum uiolentia. sodalicia neue milites collegia in castris habeant. sed permittitur tenuioribus stipem menstruam conferre, dum tamen semel in mense coeant, ne sub praetextu huiusmodi illicitum col
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit qͥn pessimũ fcm̃ sit coꝵ qui
gis statui pot̃. Nam si splendiores p̾
cupandoꝵ alionoꝵ finiũ cã id admi¬
serũt. ⁊̃ pꝰsut in tẽpus ut cuiꝰꝯqꝵ
paciatur. eras relegari .ł. si sumior
in longius. si senior recisius. Si u̾ aui
negotiũ gessert̃ ⁊ minist̾io fũcti sut
castigagri. et ad opus biẽno dari ꝙ
si ꝑ ignorantiã. aut fortuitui iapdes
furati sũt sufficiat eos ũberib cede
lar tulit adu̾sus cos dt̾mnos stitu¬
tos exͣ susi gradum fines ue moue¬
rint dolo .m. pecimiaria pena costi¬
tuma est. Nam ĩ t̾minos singulos
tulit cauetur. ut si seruus serua ue

Expanded text:
rescripsit: 'Quin pessimum factum sit eorum, qui gis statui potest: nam si splendidiores pcupandorum alienorum finium causa id admiserunt, et possunt in tempus, ut cuiusque patiatur aetas, relegari, id est si iuuenior, in longius, si senior, recisius. si uero alii negotium gesserunt et ministerio functi sunt, castigari et ad opus biennio dari. quod si per ignorantiam aut fortuito lapides furati sunt, sufficiet eos uerberibus deesar tulit, aduersus eos, qui terminos statutos extr‹a› suum gradum finesue mouerint dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos,tulit, cauetur, ut, si seruus seruaue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciis posse ꝑ p̾sidem si hoc uissũ
fuit ad finẽ ꝑsequi. ⁊ hoc imꝑator
nr̃ cũ prẽ suo rescripsit. ¶In uen¬
dicõne itaꝙ pignoꝵ captoꝵ facienda
pͥo quidem res mobilos animales ꝑig¬
nori capi iubent mox distrahi. qͣꝵ p̃
cium si suffct̾int ⁊̃ soli pignora capi
iuberet. ⁊ distrahi ꝙ si milla mouẽtia
sint apignorib soli mitiũ faciũt. Sic
deniꝙ uit̾im intloqui solent si nlła¬
mouentia non sint. ut soli quoc cap¬
iantur. Nam apignorib soli initiuĩ
faciendũ non ẽ. ꝙ si nec ea q̃ soli st̃
sufficiant ur nula sint soli ꝑignora
tunc ꝑuenieturꝰ ⁊̃ ad iura exequnt᷑
itatꝑ rem iudicatam p̃sides isto mͦ
si pignora q̃ capta sunt emptorem
ñ ĩueniant. rescriptũ ẽ ab imꝑatore n¬

Expanded text:
uinciis posse praesides, si hoc iussi fuerint, ad finem persequi imperator noster cum patre rescripsit.In uenditione itaque pignorum captorum facienda primo quidem res mobiles ‹et› animales pignori capi iubent, mox distrahi: quarum i non suffecerit, etiam soli pignora capi iubent et distrahi. quod si nulla moventia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si moventia non sint, ut soli quoque capiantur: nam a pignoribus soli initium faciendum non est. quod si nec quae soli sunt sufficiant vel nulla sint soli pignora, tunc pervenietur etiam ad iura. exsequuntur itaque rem iudicatam praesides isto modo. Si pignora, quae capta sunt, emptorem non inveniant, rescriptum est ab imperatore n
Abbreviated transcription (Latin):
smł fing̾et. mutuã pecuniã at¬
ceꝑit. ⁊ ex hereditatus a pr̃e uel
liquid scipulatus sim nempe añ¬
cam post kł. accepto iudicio tan¬
ti tñ extimanda lis ẽ. qnͣti int̾¬
fuit mea kalendis id fieri ex
eo enĩ tp̃r qͥcquid extimatur qͦ
nouissime solui pot̾it.
ti iudicõ qmͣꝙͣ dolo adu̾sarii res
absint cõdempnato succurri sol
ut ei accõnib suis dñs cedat.

Expanded text:
s fingeret, mutuam pecuniam accepit et exheres a patre uel liquid stipulatus sum, nempe as accepto iudicio tanti tamen aestimanda lis est, quanti interfuit mea kalendis id fieri: ex eo enim tempore quidque aestimatur, quod nouissime solui poterit.ti iudicio, quamquam dolo aduersarii res absit, condemnato succurri solet, ut ei actionibus suis dominus cedat.
Abbreviated transcription (Latin):
lisse eũ pp̃ absentiã intelłi potest
¶Stichũ aut pamphuũ stipłatus
sum. cum ẽẽt meus pamphilus. nͣ
si meus ẽẽ desierit liberabit᷑ pro¬
missor pamphilsi dando. Neutrum
.N. iudetur in pamphilo hoĩem cs¬
stetisse. nec obło nec solutõ. s ei qͥ
hoĩem dari scipulatus est. unũ ⁊̃
ex hiis qui scipulatoris serui erat.
dando ꝓmissor liberabr̃. in qͥdem
stipulatus est d euis non erat.¬
fingamus ita stipulatũ hoĩẽ ex
hiis ꝙ sempniꝰ reliꝙͥ dare spondes
q aliqͥs stipłatoris fuiss. nc̃ mor¬
tuis duob qͥ alt̾ius erant super¬
erit ulla obligõ uideamꝰ ⁊ mag̃

Expanded text:
lisse eum propter absentiam intellegi potest. lisse eum propter absentiam intellegi potest. Stichum aut Pamphilum stipulatus sum, cum esset meus Pamphilus: nec si meus esse desierit, liberabitur promissor Pamphilum dando: neutrum enim uidetur in Pamphilo homine constitisse nec obligatio nec solutio. sed ei, qui hominem dari stipulatus est, unum etiam ex his, qui tunc stipulatoris serui erant, dando promissor liberatur: ui quidem stipulatus est, qui fingamus ita stipulatum: "hominem ex his, quos Sempronius reliquit, dare spondes?", ue aliquem stipulatoris fuisse: num mortuis duobus, qui alterius erant, supererit ulla obligatio, videamus. et magis
Abbreviated transcription (Latin):
actũ ꝙ socioꝵ noĩe datũ sit ꝑ arbitri¬
um cõi diuidundo retuꝑari posse. et
ex sociis ñ uticꝑ cũ eo agendũ gopus
fecerit nec minꝰ eũ quoc dampnum
cestitũe deb̾e qui auc̾tor oꝑis fuit. ¶ A¬
pud ferocẽ ꝓtulus ait sicũ uno dñoꝵ
actũ sit qui opus ñ fet̾it debe̾ eum
opris restitũe sua ipẽsa qr cõi diui¬
dundo accõnẽ ht̃ s sibi magis place̾t
paci̾am dũtaxat eũ p̾stare oꝑtẽ quia
sua culpa actor id paciatur quyñ a¬
gte cũ co aquo opus fañ sit. ⁊ ẽ ĩ ier̃cł¬

Expanded text:
e datum sit, per arbitrum communi diuidundo reciperari posse.Et ex sociis non utique cum eo agendum qui opus fecerit nec minus eum quoque damnum restituere debere, qui auctor operis fuit, apud Ferocem Proculus ait: si cum uno dominorum actum sit, qui opus non fecerit, debere eum opus restituere sua impensa, quia communi diuidundo actionem habet. sed sibi magis placere patientiam dumtaxat eum praestare oportere, quia sua culpa actor id patiatur, qui non agit cum eo, a quo opus factum sit. et e
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Si autẽ plures sint euis¬
dem loci dnĩ uñ aqua ducitur oup̃
te ꝑticula dñ p̃iuditiũ sociis fac̾e¬
an tm̃ subsequi uoluntas possit
p̃cedat uoluntas aq̃ ductionẽ an sb̃¬
sequatur. qr et post̾iorẽ uoluntatẽ
p̃tor tueri d. ¶ Si flum̾ nauig¬
abile sit non oporte̾ p̃torẽ cõcedete
ductionẽ aq̃ ex eo fi̾ labo̾ ait. quia
flumen minꝰ nauigabile efficiat.
idẽꝙ est ⁊ si ꝑ hoc ahud flumen na
uigabile sit.
aut.i. Nupͣ it̾ alienũ accus
aque ducende cã non iure fiet. net
is cui iter accꝰ debetur. s pontẽ qͦ¬
uis possit ire ag̾e iure exstruet. ac
si specus non cuniculũ sub riuo agit¬
aq̃ aqua cortũpetur q sub fosso es mna
nabit. ⁊ riuuis siccatur. ¶ Cassiꝰ ait̾
ceatur uł unũ cũ uno ag̾e posse uel

Expanded text:
.Si autem plures sint eiusdem loci domini, u‹n›de aqua ducitur, omnite portiuncula domini praeiudicium sociis facere.An tamen subsequi uoluntas possit, trum praecedat uoluntas aquae ductionem an subsequatur, quia et posteriorem uoluntatem praetor tueri debet.Si flumen nauigabile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus nauigabile efficiat. idemque est et si per hoc aliud flumen fiat nauigabile. iter alienum arcus aquae ducendae causa non iure fiet: nec is, cui iter actus debetur, pontem, qua possit ire agere, iure extruet. at si specus non cuniculum sub riuo aget, aqua corrumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et riuus siccatur.Cassius ait, ceat, uel unum cum uno agere posse uel
Abbreviated transcription (Latin):
actio si mͦ culpa sua subrepta sit
res. ¶ Si filius .f. subreptus sit
prẽm hr̃e furti actõnẽ palam est :
Si res ꝯmodata ẽ. ⁊ is cui cõmoda¬
ta est decesserit. qmͣuis h̾editatitu¬
rcum fieri ñ posset. et Id̾o neheres
eius cui cõmodata est possit agere
tũ comodator poterit fuiti agere.
Idemq ⁊̃ in re pignorata. ui in re
locata. licet .N. hr̃ditati furti actio
non adquiratur. tñ alii cuiꝰ inf̾est
adquiritur. ¶ Non solũ autẽ in
ta est. qr et huiꝰ custodia ad eũ per¬
tinet. Nam ⁊ si seruũ tibi ꝯmodaũo
et uestis eius noĩe furti ages qmͣuis
ueste̾ quã uestitus ẽ tibi nõ ꝯmo¬
daiu̾m. ¶ Itẽ si iumenta tͥ ꝯmo¬
dauero quoꝵ sequela erat equiꝰ¬
ł ⁊ puto cõpetẽ furti actionẽ ⁊̃ eiꝰ
nomine qnͣus ip̃e non sit ꝯmod¬
atus. qualis ergo furti accio det᷑

Expanded text:
actionem, si modo culpa eius subrepta sit res. Si filius familias subreptus sit, patrem habere furti actionem palam est. Si res commodata est et is cui commodata est decesserit: quamvis hereditati furtum fieri non possit et ideo nec heres eius cui commodata est possit agere, tamen commodator poterit furti agere: idemque et in re pignerata vel in re locata. licet enim hereditati furti actio non adquiratur, tamen alii, cuius interest, adquiritur. Non solum autem in ta est, quia et huius custodia ad eum pertinet. nam et si seruum tibi commodauero, et uestis eius nomine furti ages, quamuis uestem, qu‹a› uestitus est, tibi non commodauerim. item si iumenta tibi commodauero, quorum sequella erat eculeus, puto competere furti actionem etiam eius nomine, quamuis ipse non sit commodatus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ⁊ si duo serui surrepti sunt
simul ꝯpetere utriusq noiẽ furti
accionem creclitori. s non in totũ.
s ꝓ qua parte in singulos duuso eo
autẽ duobus subreptis. si uniꝰ no¬
mine solidũ consecutus sit. alt̾uis
scripsit. si is cui comodaui dolo fe¬
cent cuta rem cõmodatã eũ fura
agere non posse. Item pomp̃. ꝓ
bat.et in eo qͥ rem mandato ali¬
cuiꝰ acceꝑit ꝑferendã. ¶An pa¬
ter cuiꝰ filio ꝯmodata est res fur¬
hoc noĩe ag̾e pͥosse. qr custodiam
p̃stare non debet sicũ inquid is qͥd¬
is qui pro eo cui res comodata res
est fideiussit non ht̃ furti actionẽ.
neq enĩ inquid iscuitũq int̾ent
rem non ꝑire hs̃ furri accionem.
s qui ob eam rem tenctur ꝙ ea res
pot̾ queri an hãt furti accionẽ. et
cũ non est ccͣ eũ ciuilis accio. quia
simile donato p̃cariũ est. et idõ ĩter¬
dictũ nectͣium iusum est. ñ hẽbit fur¬
ti actionẽ. plane post interdictum

Expanded text:
serui subrepti sint simul, competere utriusque nomine furti actionem creditori, sed non in totum, sed pro qua parte, in singulos diuiso eo autem duobus subreptis, si unius nomine solidum consecutus sit, alteriusdecimo ex Sabino scripsit, si is cui commodaui dolo fecerit circa rem commodatam, agere eum furti non posse. Idem Pomponius probat et in eo, qui rem mandato alicuius accepit perferendam. An pater, cuius filio commodata res est, furhoc nomine agere non posse, quia custodiam praestare non debeat: sicut, inquit, is qui pro eo, cui commodata res est, fideiussit, non habet furti actionem. neque enim, inquit, is, cuiuscumque intererit rem non perire, habet furti actionem, sed qui ob eam rem tenetur, quod ea res potest quaeri an habeat furti actionem. et cum non est contra eum ciuilis actio quia simile donato precarium est ideoque et interdictum necessarium uisum est, non habebit furti actionem. plane post interd
Abbreviated transcription (Latin):
si duos seruos ob .x. aureos pigno¬
ris acceꝑim. et alt̾ surripiatur. eũ
alt̃ queq qͥ sit retentꝰ. non mino¬
quia mori pͭ. dici debeat in .x. fore
accionẽ.⁊̃ si magni p̃cii sit is qui
retinetur.et ista putat. non enua

Expanded text:
aureos pignori acceperim et alter subripiatur, cum alter quoque, qui sit retentus, non minoquia mori potest, dici debeat in decem fore actionem, etiamsi magni pretii sit is qui ret
Abbreviated transcription (Latin):
talis p̃dii. s nͨ si socius ultro cũ eoa¬
gatur quicꝙͣ aget᷑ ueluti sicũ co a¬
gexͥtur cui bonis int̾tdictũ ẽ serues
ex eo peculio usu fructu. qt̃ p̃dra tã
usu fructu qmͣ ceteris seruitutibus
patꝰ liberare pot̾it. s et seruitutes is
adquirerc id.r.p. ⁊ eũ cui bonis inter¬
dictũ ẽ. uerũ est consequi posso. neq

Expanded text:
ocius ultro cum eo agat, quicquam agetur, veluti si cum eo ageret, cui bonis interdictum est. Servos ex eo peculio usu fructu, item praedia tam usu fructu quam ceteris servitutibus pater liberare poterit: sed et servitutes his adquirere. id enim et eum, cui bonis interdictum est, verum est
Abbreviated transcription (Latin):
cisse qmͣuis tpr̃is incurrat cõ
seruus a pr̃e heres institui ñ p̃.
⁊ filiũ neccͣi hr̃dem patri facit
⁊ in sũma res ẽa uł hu actus pfĩs
alicui iuiris de castrensi peculio
prestant impediunt᷑. hu uo̾ qui ñ sta¬
tim quidẽ. s postea effic̾e solent. eo tẽ¬
pore aĩadu̾tentur quo hr̃e esftcm̃
euerunt ut si sit filius cui auferat᷑
nicħ agat᷑ si ante decesserit accus pa¬
tris ñ impediaturꝰ. itaq negamis
prẽm filio saluo cõi diuidundo agẽ¬

Expanded text:
cisse, quamuis temporis incurrat compseruus a patre heres institui potest et filium necessarium heredem patri facit. Et in summa ea res hi actus patris, alicuius iuris de castrensi peculio praestant, impediuntur: hi uero, qui non statim quidem, sed postea efficere solent, eo tempore animaduertentur, quo habere effectum consuerunt, ut, si sit filius, cui auferatur, nihil agatur, si ante decesserit, actus patris non impediatur. Itaque negabimus patrem filio saluo co
Abbreviated transcription (Latin):
milie nom̃ hic ꝑtinet nõ tm̃ ad
seruos publicanoꝵ referemꝰ uerũ
⁊̃ qui in nũo familiaꝵ sũt publi¬
cani. Siue igiturꝰ lib̾i sũt siue
serui alieni qui i rapiunt ñ tñ¬

Expanded text:
miliae nomen hic non tantum ad seruos publicanorum referemus, uerum et qui in numero familiarum sunt publicani, siue igitur liberi sint siue serui alieni, qui publican
Abbreviated transcription (Latin):
in eo uettignli ministranit ħ edcõ
continebuntur. ꝓm̃ si serius pu¬
me p̃tor ait. Si hii non exibebuntur
ĩ domiñsine nore dedicione iudicium
dabohoc ꝓpriũ ẽ hiꝰ edicti ꝙsi ñ exh
beantur sorui opetit uidiciũ sñ nox¬
e de dicione. siue hãnt eos ĩ pot̾ate
siue ñ hãnt siue possint exhib̾e sui
non.¬

Expanded text:
in eo uectigali ministrant, hoc edicto continebuntur. proinde et si seruus pume praetor ait 'si hi non exhibebuntur, in domin‹o›s sine noxae deditione iudicium dabo', hoc proprium est huius edicti, quod, si non exhibeantur serui, competit iudicium sine noxae deditione, siue habeant eos in potestate siue non, siue possint exhibere siue non
Abbreviated transcription (Latin):
menta polienda. ł sarcienda uestim̃¬
da acceꝑit. si forte is utaatur ex cõ¬
tractione eoꝵ furtũ fetisse uidet᷑.
qr non in essm cãm ab eo uident᷑
accepta. ¶ Frugibus ex fundo sur¬
reptis tam colonus ꝙ dñs furti
age̾ possut̃. qr utusq int̾est rem
ꝑsequi. ¶ Qui ancillã ñ mẽtͥce̾
libidinis cã subripuit. furti acci¬
one tenebitur. ⁊ si suꝑp̾sserit pe¬
na lege fauie coherretur ¶ Eui
tabulas cautiones sie ne sũrripu¬
crit. ĩ ad scriptã sũmã. furti acci¬
one cenobitur. nͨ refert cualncel¬
late. nec ne sint. qr ex huis debi¬
crac̃ .ł. Siquis ex bonis etꝰ quẽ
putabat mortusi qui unius erat ꝓ
herede res aꝑꝑbend̾it eũ furtũ ñ fad̾e.¬
Ei cũ tiuo noĩe furti actũ est. ⁊ si p̃ł¬
ui noiẽ de alia re adu̾sus eũ agatur
nondandã exceptionẽ turit una fc̃.¬

Expanded text:
uestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse uidetur, quia non in eam causam ab eo uidentur accepta. Frugibus ex fundo subreptis tam colonus quam dominus furti agere possunt, quia utriusque interest rem persequi. Qui ancillam non meretricem libidinis causa subripuit, furti actione tenebitur, et si suppressit, poena legis Fabiae coercetur. Qui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam summam furti actione tenebitur: nec interest, cancellatae nec ne sint, quia ex his debirum.Si quis ex bonis eius, quem putabat mortuum, qui uiuus erat, pro herede res adprehenderit, eum furtum non facere.Ei, cum quo suo nomine furti actum est, si serui nomine de alia re aduersus eum agatur, non dandam exceptionem furti una f
Abbreviated transcription (Latin):
Iripħ . ł. S i ad dum̃ ignorantẽ
ꝑueniret res furtiua uł ui possessa
non uidetur in pot̾utẽ disi ieũsa.
d̾oq nec si post talẽ om̃ possõnẽ
bona fide ementi uenierit usuca¬
pio secͥtur.
umã pignoris ñ debiti cõpetit. s
ubi debitor ip̃e subtraxisset pignꝰ
c᷑ ꝓbatur̾ ut ĩ sũmã pecunie debi¬
te.⁊ usumꝵ eius furti cõueniatur.

Expanded text:
ionum Si ad dominum ignorantem perveniret res furtiva vel vi possessa, non videatur in potestatem domini reversa, ideo nec si post talem domini possessionem bona fide ementi venierit, usucapio sequitur. summam pignoris, non debiti competit. sed ubi debitor ipse subtraxisset pignus, contra probatur, ut in summam pecuniae debitae et usurarum eius furti conueniretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnm̃ redĩerto usa cãpi not pos¬
sit. tñ si eo noĩe lis estunata fuet᷑
uel furi eam dñs uendid̾it non int̾pei¬
Iari. iam usucapionis ius dicendã ẽ.
Is autẽ qui sua uolũtate .ł.⁊̃ ꝓ tuto¬
De negotia gerit. Itẽ curato᷑ uł tutor
obrem sua culpa subreptã. ñ ht̃ fur¬
tiactionẽ. Item is cui ex stipulatu

Expanded text:
usucapi non possit, tamen, si eo nomine lis aestimata fuerit uel furi dominus eam uendiderit, non interpellari iam usucapionis ius dicendum est.is autem, qui sua uoluntate uel etiam pro tutore negotia gerit, item tutor uel curator ob rem sua culpa subreptam non habet furti actionem. item is, cui ex stipulato
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis plenꝰ sit expectare eũ oꝑ
doñ alituiꝰ locus uacet. Ala cã eᷤ
eius qui ad tempus ordine temou¬
etur. Pic enĩ suppleto temꝑe de¬
cuuo estꝰ si enĩ in huiꝰ locũ sublegi
sinaꝵagatur arbitror tñ eumdẽ
ordinem ten̾e ꝙ̃ p̾dem huit. ñ idẽ
erit in eo qui relegatus est ad tp̃s
nam hic uelut nouus ĩ ordinẽ ut¬
nit. ¶ In filiis decurionũ q̃o ẽ utt̃
is solus decurionis faliꝰ ẽe uideatur
d conceptus ⁊ natus ẽ ex decurione.
rio fieret ⁊ quid̃ qnͣtũ ꝑtin ne
fustib castigeturꝰ. ⁊ ne in metanũ
dctur ẽẽ ñ nocet. ⁊ plebeio prẽ eẽ
natũ. si postea honor decurionis ꝑa¬
ter coꝵ accesserit ꝓ in auo ꝙ pampeꝰ¬

Expanded text:
ordinis plenus sit, exspectare eum oportet, donec alius uacet. alia causa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum sublegi agatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem habuit. non idem erit in eo, qui relegatus ad tempus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit. In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, rio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit. in auo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ possidebas. ego sciens in
ea cã eẽ abste em̾im me usucap¬
turũ constat. Nec obstare .ꝓ ĩ bo¬
nis tuis non fuerit. Nam ⁊ si t̾ rei
ab uxore donatam. sciens emero. qr
qĩ uolente ⁊ concedente dña id fa¬
terẽs idẽ iuxis est. ¶ Id ꝙ quis
sicuti cũ quis pes ꝑserit aut aues
ue iactas inueniss nũ id̾o usuca¬

Expanded text:
itum possidebas, ego sciens in ea causa esse abs te emerim, me usucapturum constat nec obstare, quod in bonis tuis non fuerit: nam et si tibi rem ab uxore donatam sciens emero, quia quasi volente et concedente domino id faceres, idem iuris est. Id, quod quis sicuti cum quis aes sparserit aut aues ue iactatas inuenisset, num ideo usuca
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. ERo donato is usucap̃.
tui donatõis cã res tradita ẽ. nec
sufficit opinari. s ⁊ donatũ ẽẽ oꝑ
si pater filio ꝙ̃ in pot̾ate hab.
dñet: deiñ decedat. filiꝰ ꝓ donato
non capiet uisu. qm̃ nulla donatio
fuit. ¶ Si int̾ uirũ ⁊ uxorẽ do¬
natio facta sit. cessat usucapio.
Item si uir uxori donauĩt. ⁊ di¬
uortiũ int̾cesserit usu capionẽ
cãm possõnis sibi ip̃a mutare.
alias ait Post diuortiũ ita usu¬
capturam. si eam maritus ꝯcesse:¬
nt qĩ nũc donasse intelligaturꝰ.
possid̾e aũ uxorẽ. rẽ a uiro dona

Expanded text:
um. Pro donato is usucapit, cui donationis causa res tradita est: nec sufficit opinari, sed et donatum esse oportet. Si pater filio quem in potestate habet donet, deinde decedat, filius pro donato non capiet usu, quoniam nulla donatio fuit. Si inter uirum et uxorem donatio facta sit, cessat usucapio. item si uir uxori rem donauerit et diuortium intercesserit, cessare causam possessionis sibi ipsa mutare: alias ait post diuortium ita usucapturam, si eam maritus concesserit, quasi nunc donasse intellegatur. possidere autem uxorem rem a uiro dona
Abbreviated transcription (Latin):
erm̃.ł. Donatõnis cã facta¬
est uendicõne non ꝓ emptore.
s ꝓ donato res tradita usucapie᷑.
statim nra e̾ẽ desinit ⁊ occupantis
statim sit qr iscle̾ modis res desint̃
ẽẽ nr̃e quib acqͥruntur.
si sciamus possumꝰ ad quirere. set
ꝓculus ñ desin̾e eam rẽ dñi e̾e ñ ab
alio possessa fu̾it. Iuł. desin̾e eam
quid omirentis e̾e ñ fieri. aũ altiꝰ
nisi possessa fu̾it ⁊ recte¬

Expanded text:
arum Donationis causa facta venditione non pro emptore, sed pro donato res tradita usucapitur.statim nostra esse desinit et occupantis statim fit, quia isdem modis res desinunt esse nostrae, quibus adquiruntur.si sciamus, possumus adquirere. Sed Proculus non desinere eam rem domini esse, nisi ab alio possessa fuerit: Iulianus desinere quidem omittentis esse, non fieri autem alterius, nisi possessa fuerit, et recte
Abbreviated transcription (Latin):
Si pat̾ filie donauerit q̃ in
eiuus potestate erat. et eam ex¬
heredau̾it si id heres enis ratũ
habcat ex iħ usucapiet dona¬
tionẽ ꝙͣ ex die ratã hr̃s donatõnẽ
ł dorato

Expanded text:
Si pater filiae donaverit, quae in potestate eius erat, et eam exheredaverit: si id heres eius ratum habeat, exinde ea usucapiet donationem, qua ex die ratam heres donationem pro donato
Abbreviated transcription (Latin):
possõne mittitur. nõ int̾pellatꝰ
posson̾em euis qui ꝓ herede usu¬
cap̃. custodie enĩ cã rẽ ten. ꝙͥ ex¬
go est ⁊̃ implcta usucapione ius
pignoris ꝑtinebit. ut nõ p̾us ois¬
cedat. ꝙͣ si solutũ ei legatũ fu¬
erit. aut eo noĩe satfcm̃. ¶ bx
uulgo Redetur cãm possõnis ne¬
minẽ sibi mutare posse. sic accipi¬

Expanded text:
pellat possessionem eius, qui pro herede usucapit: custodiae enim causa rem tenet. quid ergo est? etiam impleta usucapione ius pignoris retinebit, ut non prius discedat, quam si solutum ei legatum fuerit aut eo nomine satisdatum. Quod volgo respondetur causam possessionis neminem sibi mutare posse, sic accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃at̾men a iudicibus. ñ in occasi
potu̾it facere. et an ante ꝙͥ fecert¬
⁊ an cogitauerit. et an sqne mentis
fuenit. nec lubricũ linge ad penam
facile tenendũ est. qm̃qmͣ enĩ tem̃¬
erarii digni pena sunt. tm̃u̾nsans

Expanded text:
rimen a judicibus non in occasiopotuerit facere, et an ante quid fecerit et an cog‹i›tauerit et an sanae mentis fuerit. nec lubricum linguae ad poenam facile trahendum est: quamquam enim temerarii digni poena sint, ta