comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti oꝑiebant᷑. hoc ẽ kartaginiensiũ. tociꝰq afri-¬
cȩ ciuitatũ. s ⁊ hispanoꝵ. galloꝵ siciliȩ. sardi¬
niȩq plurimȩ p̃terea partis italiȩ. Tantꝰ timor
in sũmo oriente c̃stituti ducis. ppłos ultimi occi¬
dentis inuaserat. ut inde ꝑegͥnam cerneres to
to mundo legationẽ qͦ uix crederes ꝑuenisse
rumorẽ. Alexander uͦ ap̃ babylona̾. cũ ad huc
sanguinẽ sitiens. male castigata auiditate. mi¬
nistri insidiis uenenũ potass. interiit. O dura
mens hominũ ⁊ cor semꝑ in humanũ. Ego ipse
qͥ hȩc ꝓ asserenda om̃ium tẽpoꝵ alt̾natĩ cala¬
mitate ꝑcenseo. in relatu tanti mali. qͦ uł mor¬
te ipsa uł formidine mortis accepta. totꝰ mun¬
dus intremuit. nũqͥd illacͥmaui ocłis. nũqͥd
corde c̃dolui. Nũqͥd reuoluens hȩc ꝑꝑ cõmu¬
nẽ uiuendi statũ maioꝵ miserias meas feci. cũ
tam̃ si quando de me ipso refero. ut ignotos pͥ:¬
mũ barbaros uiderim. ut infestos declinaues¬

Expanded text:
rthaginiensium totiusque Africae civitatum: sed et Hispanorum, Gallorum, Siciliae, Sardiniaeque: plurimae 193 praeterea partis Italiae. Tantus timor in summo Oriente constituti ducis populos ultimi Occidentis invaserat, ut inde peregrinam toto mundo cerneres legationem, quo vix crederes pervenisse rumorem. Alexander vero apud Babyloniam, cum adhuc sanguinem sitiens, male castigata aviditate, ministri insidiis venenum potasset, interiit. O dura mens hominum, et cor semper inhumanum! Ego ipse qui haec pro asserenda omnium temporum alternata calamitate percenseo, in relatu tanti mali, quo vel morte ipsa vel formidine mortis accepta totus mundus intremuit, numquid illacrymavi oculis? numquid corde condolui? numquid revolvens haec, propter communem vivendi statum, majorum miserias meas feci? cum tamen si quando de meipso refero, ut ignotos primum barbaros viderim, ut infestos declinave
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ timens. ilico ex affrica migrauit in greciã
lgit᷑ emilius paulus. ⁊ fuliuus nobilior c̃sules au¬
dita captiuitate reguli. ⁊ clade exercitꝰ romani.
transire in affricã cũ classe trecentarũ nauiu
iussi. clipeã petunt. Eo confestĩ karthaginen¬
ses cũ pari classe uener̾t. nec differri potuit na¬
uale certamen. Centũ ⁊ iͦu. naues karthagi¬
nensiũ demersȩ.xxx. cum pugnatoribꝰ capte.
Preterea. xxx.u. milia militũ ex ipsis cȩsa sũt.
Romanoꝵ autẽ nouẽ nauibꝰ depssis. mille cen¬
tum ꝑiere milites. Consules aput clipeã ca¬
stra posuert. Duo hannones imꝑatores pęnoꝵꝵ
eo rursus cũ magno exercitu conuenert᷑. P̃lioq
cõmisso .uiiii. milia pdidert̃. S ut tc̃ aput ro

Expanded text:
tionem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. tionem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jussi, Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginienses cum pari classe venerunt, nec differri potuit navale certamen. Centum et quatuor naves Carthaginiensium demersae, triginta cum pugnatoribus captae, et quinque milia militum ex ipsis caesa sunt; Romanorum autem nouem nauibus depressis mille centum periere. milites. consules apud Clipeam castra posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut
Abbreviated transcription (Latin):
ti abclucti. Oppida. lxxx. ⁊ iͦ. in deditionẽ
cessere romanis. Karthaginenses fracti bel¬
lis ⁊ cladibꝰ exinaniti. pacẽ a regulo popei¬
runt. S cũ intolerabiles ⁊ duras cͥditions
pacis audissent. tuciꝰ sese armatos rati n¬
ri quã miseros uiuere. p̃tio ñ solũ hispane
uel galloꝵ auxilia quȩ iã dudũ plurima
habebant. s etiã grecoꝵ coͣꝑ anda dupetꝰ
ltaq xantippũ lacedemonioꝵ rege̾ cũ auid
accitũ. ducẽ bello p̃fecert᷑. Xantippꝰ inspele
pęnoꝵ copiis. atq in campũ deductis. lons
in meliꝰ mutato apparatu. pugnã cũ romali
conseruit. Ingens ibi romanarũ uiriũ fus
Nam .xͣix.milia romanoꝵ militũ. in illa tuis
c̃gressione ꝓstrata st̃. R egulus ille dixx nobi
cũ qͥngentis uiris captꝰ eꝰ ⁊ in catenas conus
decimo demũ anno punici belli nobile i¬
umphũ Rarthaginensibꝰ p̾buit. Xantipl
tam audacis facti consciꝰ. rerũ instabiliũ muta¬

Expanded text:
ti adducti, oppida octoginta duo in deditionem cessere Romanis. Carthaginenses, fracti bellis et cladibus exinaniti, pacem a Regulo poposcerunt. Sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non soluto, Hispanorum vel Gallorum auxilia, quae jam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi ruina Romanarum virium fuit: nam triginta millia Romanorum in illa tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis viris captus est, et, in catenas conjectus, decimo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus, tam audacis facti conscius, rerum 239 instabilium muta
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥtũ consũpta st̃. Et hȩc qͥdẽ ex eo regno illisq
ppłis. unde iã ante annos ñ multo plures. decieꝰ
nouies centena milia ꝓfligata referuntur.
donec eum a qͦ uulneratꝰ esset occideret. lnde con¬
scensis nauibꝰ cũ occeani littora ꝑ agraret. ad
urbẽ quandã cui ambira rex p̃erat ꝑuenit. S
in expugnatione ciuitatis. magnã partẽ exer¬
citus sagitis hostiũ ueneno illitis ꝑdidit. Ac
ptꝰ herba ꝑ sõniũ sͥ ostensa. ⁊ inpotũ sautis da¬
ta. cũ reliqͥs subueniret᷑. urbẽ expugnauit et

Expanded text:
itum consumpta, et haec quidem ex eo regno illisque itum consumpta, et haec quidem ex eo regno illisque populis unde jam ante annos non multo plures decies novies centena millia profligata referuntur: donec eum, a quo vulneratus esset, occideret. Inde conscensis navibus cum Oceani littora peragraret, ad urbem quamdam, cui Ambira rex praeerat, pervenit. Sed in expugnatione civitatis magnam partem exercitus, sagittis hostium veneno illitis, amisit: ac post herba per somnium sibi ostensa in potum sauciis data, cum reliquis subveniretur, urbem expugnavit et
Abbreviated transcription (Latin):
suos uideret. mori in bello ꝑatus. ꝑsuasu suoꝵ
fugere cõpulsus ẽ. hoc pͣlio asiȩ uires ⁊ regna
c̃cider̃t. totꝰq oriens in potestate macedonici
cessit imꝑii. Atq ita attrita eꝰ in hoc bello ꝑsaꝵ
om̃is fidutia. ut ptꝰ hoc nullus rebellare ausus
diebꝰ. castroꝵ predã ꝑcensuit. ꝑsipolim caput
ꝑsici regni famosissimã confertissimãq opibꝰ
tocius orbis. inuasit. Dariũ uͦ cũ aꝓpinqͥs suiꝰ
uinctũ cõpedibꝰ aureis teneri cõꝑisset ꝑ seqͥ
statuit. ltaq usso ut ꝑsequerit᷑ exertiti. ipse
cũ sex milibꝰ eqͥtũ ꝓfectꝰ. inuenit in itinere so
scdia referri in sepulchra maioꝵ. sepeliriq
pͣcepit. cuiꝰ ñ dicã matrẽ uł uxorẽ. s etiã par¬
uulas filias crudeli captiuitate retinebat. In
difficillima dictis fides. tribꝰ pͣlus. totidẽq
annis. qͥnquies decies centena milia peditum.¬

Expanded text:
suos uideret, mori in bello paratus persuasu suorum suos uideret, mori in bello paratus persuasu suorum fugere conpulsus est. hoc proelio Asiae uires et regna ceciderunt totusque Oriens in potestatem Macedonici cessit imperii atque ita attrita est in hoc bello Persarum omnis fiducia, ut post hoc nullus rebellare ausus diebus castrorum praedam percensuit; Persepolim, caput Persici regni, famosissimam confertissimamque opibus totius orbis inuasit; Darium uero cum a propinquis suis uinctum conpedibus aureis teneri conperisset persequi statuit. itaque iusso ut subsequeretur exercitu ipse cum sex milibus equitum profectus inu inani misericordia referri in sepulcra majorum sepelirique praecepit: cujus non dicam matrem vel uxorem, sed etiam parvulas filias crudeli captivitate retinebat. In difficillima dictis fides, tribus praeliis totidemque annis quinquies decies centena millia equ
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio ad tẽ̾pꝰ cõposito. ignominiã sͥ patͥs in¬
certi ⁊ infamiã adulterȩ matͥs ab oleret. Nã ac¬
cersitũ ad se fani ipsiꝰ antistite̾. ex occulto monu¬
it. qͥd s tanꝗͣ c̃sulenti responderi uelit. sic̃ hysto¬
rici eoꝵ dicunt. Ita certꝰ alexander fuit. nobisq
ꝓdidit. diis ipsis mutis ⁊ surdis uł in potestate
ẽẽ antistitis. qͥd uelit fingere. uł in uoluntate
c̃sulentis. qͥd malit audire. Reu̾tens ab hammo¬
ne ad t̾cium ꝑsicũ bellũ. alexandriã mȩgypto
c̃didit. Darius uͦ spe pacis amissa. cͥccͦc .iiii. mi¬
lia peditũ.⁊ c. milia eqͥtũ. alexandro ab egypto
reu̾tenti. ap̃ tharsũ bello opponit. Nec pugne
mora. om̃s cȩca rabie in ferrũ ruunt. m acedo¬
nes etiã tociens a se uictis hostibꝰ animosi. ꝑsȩ
nisi uincant. mori poptantes. Raro in ullo
p̃lio tantũ sanguinis fusũ ẽ. S dariꝰ cũ uinci

Expanded text:
mendacio ad tempus conposito ignominiam sibi patris inmendacio ad tempus conposito ignominiam sibi patris incerti et infamiam adulterae matris aboleret. nam arcessitum ad se fani ipsius antistitem ei occulto monuit, quid sibi tamquam consulenti responderi uelit, sicut historici eorum dicunt. ita certus Alexander fuit nobisque prodidit, dis ipsis mutis et surdis uel in potestate esse antistitis quid uelit fingere uel in uoluntate consulentis quid malit audire. reaertens ab Hammone ad tertium Persicum bellum Alexandriam in Aegypto condidit. Darius uero spe. pacis amissa occc milia peditum et C milia equitum Alexandro ab Aegypto reuertenti apud Tarsum bello opponit. nec pugnae mora; omnes caeca rabie in ferrum ruunt : Macedones totiens a se uictis hostibus animosi, Persae nisi uincant mori praeoptantes. raro in ullo proelio tantum sanguinis fusum est. sed Darius cum uinci
Abbreviated transcription (Latin):
lbi tc̃peditũ Lxxx. milia eqͥtũ .x. milia cęsa. cap¬
ta autẽ xͦl. milia fuere. Ex macedonibꝰ uͦ cecide¬
re pedites .c.xxxͦ. eqͥtes.  In castris ꝑsarum
multũ auri cȩt̾arũq opũ reꝑtũ. lntͣ captiuos
castroꝵ. mat᷑ ⁊ uxor eade̾q soror ⁊ filiȩ duȩ
darii fuere. Quarũ redẽptionẽ darius cu̾etiã
oblata regni dimidia parte ñ impetrauisset.
t̃cio cunctis ꝑsarũ uiribꝰ sotioꝵq auxiliis con¬
tractis. bellũ instaurat. S dũ hȩc dariꝰ agit.
alexander parmenionẽ ad inuadendã ꝑsicã
classẽ cũ copiis mittit. ipse in syriã ꝓficiscit᷑.
lbi ex multis sͥ regibꝰ cũ infulis ultͦ occurrentibꝰ.
alios allegit. alios mutauit. alios ꝑdidit. Tyrũ¬
urbẽ antiqͥssimã ⁊ florentissimã. fortna cartha¬
ginensiũ sibi cognatoꝵ obsistentẽ. oppͣssit ⁊ cȩpͣ.
Ex inciliciã ⁊ thodũ atq egyptũ. ꝑtinaci furore
ꝑuadit. Inde ad tẽplũ iouis hammoniis ꝑgit. ut

Expanded text:
bi tum peditum LXXX milia, equitum x milia caesa, capta autem XL milia fuere. ex Macedonibus uero cecidere pedites cxxx, equites CL. in castris Persarum multum auri ceterarumque opum repertum. inter captiuos castrorum mater et uxor eademque soror et filiae duae Darii fuere; quarum redemptionam Darius cum etiam oblata regni dimidia parte non inpetrauisset, tertio cunctis Persarum uiribus sociorumque auxiliis contraetis, bellum instaurat. sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad inuadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur, ibi ex multis sibi regibus cum infulis ultro occurrentibus alios allegit, alios mutauit, alios perdidit, Tyruurbem antiquissimam et florentissiman, fiducia Carthaginiensium sibi cognatExin Ciliciam, Rhodum atque Aegyptum pertinaci furore ruadit. inde ad templum Iouis Hammonis pergit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
costis quasi cruribꝰ innitat᷑. Non enĩ ut uerns
tes gradatĩ porrigendo contractas. contrahen
do porrectas. motũ explicat. s alt̾nis intenta
conatibꝰ. latera sinuosa circũfert. ut ꝑ exterio¬
rẽ spinȩ curuaturã. rigentẽ costarũ aciẽ ten¬
dat. costis autẽ natura ad sumũ rectis. squams¬
rũ ungulas figat. Qđ uicissim ⁊ celerit᷑ agendo
ñ solũ plana ꝑlabit᷑. s etiã conuexa conscenir
tot uestigiis instructa qͦt costis. Huiꝰ itaq ro
causa ẽ. ut si inqualibet corꝑis parte ab alu
usq ad caput ictu aliqͦ collidat᷑. debilis redio¬
ta cursũ habere ñ possit. Quia ubicũq ille
ictus inciderit. spinã soluit. ꝑ quã costarum
pedes ⁊ motꝰ corꝑis agebant᷑. Unde eriã hex in¬
pens quȩ tãdiu tot iaculis inuulnerabilis o¬
stitit. ad unius saxi ictũ debilis cessit. ac mor
circu̾uenta telis facile opp̾ssa ẽ. Coriũ autẽ t

Expanded text:
costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, artes gradatim porrigendo contractas, contdo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue
Abbreviated transcription (Latin):
haut ꝓcul a flumine bagrada castra c̃stituit.
Ubi cũ plurimos militũ aquandi necessitate
ad flum̃ descendentes. serpens mirȩ magnitu¬
dinis deuoraret. regulus ad expugnandã be¬
stiã cũ exercitu ꝓfectꝰ ẽ. S nichil in t̾go eiꝰ ꝓfici¬
entibꝰ iaculis atq om̃i teloꝵ iactu irrito. quę
ꝑhorrendã squamarũ cratẽ quasi ꝑ obliquã
scutoꝵ testudinẽ labebant᷑. mirũq in modũ
ne corpꝰ lederent ipso corꝑe pellebant᷑ cũ in¬
suꝑ magnã multitudine̾ morsu cõminui. im¬
petu ꝓteri. alitu etiã pestifero exanimari ui¬
deret. balistas deferri imꝑauit. ꝑ quas murale
sarũ spinȩ eiꝰ incussũ cõpage̾ tocius corꝑis sol¬
uit. Talis siqͥdẽ ẽ nat᷑a serpentis. ut cũ pedibꝰ
carere uideat᷑ costis tam̃ ⁊ squamis quas a sũmo
gutture usq ad imã aliiũ pari modo disposii
habet. ita instruit᷑ ut squamis quasi unguibꝰ

Expanded text:
haud procul a flumine Bagrada castra constituit: haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pauit ⁊ in se pęnos om̃s pugnando conu̾tit.
donec romanus exercitꝰ obsessas angustias.¬
ipse hoste ñ urgente transiret. Cęsi sunt in eo
p̃lio om̃s trecenti. Solus calpurniꝰ qͣuis mul¬
tis c̃fossus uulneribꝰ ⁊ cadaueribꝰ obtectꝰ eua¬
sit. Hannibal senior a karthaginensibꝰ iterũ
classi p̃positꝰ. infelicit cũ romanis nauali p̾lio
c̃gressus ⁊ uictꝰ ab exercitu suo seditione orta.
lapidibꝰ cooptꝰ interiit. Attilius c̾sul liparim
melitãq insulas siciliȩ nobiles ꝑuagatꝰ euer¬
tit. Consules in affricã iussi transferre bellũ.
rit. Conserto nauali p̾lio. karthaginenses in
clipeã urbẽ indeditionẽ recepert̃. Inde kar¬
thaginẽ petentes. ccͣc. aut eo ampliꝰ castella
ppłati st̃. Infesta karthagini signa circu̾tule¬
runt. Manlius c̃sul in affrica cũ uctͥti classe
tibꝰ spoliis romã reuexit. Regulus bellũ kar¬
thaginiense sortitꝰ. iter cũ exercitu faciens.

Expanded text:
pauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, pauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas angustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consules, in Africam iussi transferre bellum, rit. conserto nauali proelio Carthaginienses in Clipeam urbem in deditionem receperunt. inde Carthaginem petentes trecenta ant eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul Africa cum uictrici classe cum ingentibus spoliis Romam reuexit. Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens
Abbreviated transcription (Latin):
homintꝰ capta referunt᷑. Pt̾ea karthaginen¬
ses. gaio. aqͥlio. floro. lutio cornelio scipione.
c̃sulibꝰ. hannonẽ in locũ hannibalis subroga¬
tum pro sardis ⁊ corsis defensandis. nauali
pͣlio p̃fecert̃. Qui ascipione c̃sule uictꝰ amis¬
so exercitu. ipse confertissimis hostibꝰ se inmis¬
cuit ibiq int̃fectꝰ ẽ fodẽ anno. iĩ. milia ser¬
uoꝵ ⁊ uũ milia naualtũ sotioꝵ. uurbis ro¬
mȩ excidiũ coniurart᷑. Et nisi mat᷑ata ꝓditio
consiliũ p̃uenisset. destituta p̃sidio ciu̾itas
seruili manu perisset.
nno ab ħoc ꝓximo calatins c̾sul camerinã
sicilie urbem petens. temere in angustias de¬
duxit exercitũ. quas pęnoꝵ copiȩ iã dudũ
pstrinxerant. Cui cũ omĩno nulla uel obsisten¬
di uł euadendi facultas esset. calpurni Nãmi¬
nii uirtute ⁊ oꝑa lib̾atꝰ ẽ. Qui lecta trecenm
uiroꝵ manu. insessũ ab hostibꝰ tumulũ occu¬

Expanded text:
 capta referuntur. Postea Carthaginien capta referuntur. Postea Carthaginienses C. Aquilio Floro L. Cornelio Scipione consulibus Hannonem in locum Hannibalis subrogatum pro Sardis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ipse confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia seruorum et quattuor milia naualium sociorum in urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liberatus est, qui lecta trecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis paulisꝑ distulit. S contimio enutaᷤ
capta ẽ pęni maximo bello uicti ⁊ ꝓfligati.
Undecim elephanti in potestatẽ redacti. agͥ¬
gentini suh corona om̃s uenditi st̃. Hannibal
senior facta cũ paucis eruptione. diffugit. Gneo
cornelio. asma .c. diulio c̃sulibꝰ. cũ hannibal
fabricari atq instrui p̃cep ert̃. Qđ diulius con¬
sul celerit᷑ impleuit. Nam intra .Lx. dies ꝗͣ
decducta. in anchoris stetit. Corneliꝰ afina
consul alter. cũ sedecĩ nauibꝰ lipparim insu¬
lam petiit. ubi ab hannibale quasi ad collo¬
qͥum pacis aduocatus. punica fraude captꝰ.
atq inuinculis necatꝰ est. Qđ ubi duiliꝰ alter
c̃sul audiuit. cũ xxͣx. nauibꝰ adũsus hanniba¬
lem ꝓfectꝰ ẽ. Cõmisso nauali pͣlio. nannibal
amissa naui qua uehebat᷑. scapha subductꝰ
aufugit. Triginta ⁊ una naues eius captȩ .xͦiii.
mersȩ .iii. milia hominũ occisa. septẽ milia¬

Expanded text:
civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina C. Duilio consulibus, cum Annibal fabricari atque instrui praeceperunt: quod Duilius consul celeriter implevit. Nam intra sexagesimum ddeducta in anchoris stetit. Cornelius Asina, consul alter, cum sedecim navibus Liparam insulam petiit, ubi ab Annibale, quasi ad colloquium pacis evocatus, Punica fraude captus 234 atque in vinculis necatus est. Quod ubi Duilius, alter consul audiit, cum triginta nauibus aduersus Hannibalem profectus est. commisso nauali proelio Hannibal, amissa naui qua uehebatur, scapha subductus aufugit; triginta et una naues eius captae, tredecim mersae, tria milia hominum occisa, septem milia
Abbreviated transcription (Latin):
erint tolerare pro fama.
nno ab urbe condita. ctie. lxłͦx.iiͦi. idẽ appio
Claudio. quinto fabio consulibꝰ mamertinis
quoꝵ messana nobilis siciliȩ ciuitas erat auxilia
contra hieronẽ siracusanũ regẽ. ⁊ penoꝵ copi¬
as hieroni iuinctas. appiũ claudiũ consulẽ cum
exercitu misere romani. Qui tã celeriter siracu¬
sanos pęnosq suꝑauit. ut ipse quoq rex reru
magnitudine ꝑterritꝰ. ante se uictum ꝗͣ con¬
gressũ fuisse ꝓdiderit. Qui ex infractis iuiribꝰ
amissaq fidutia. cũ pace̾ supplex rogaret. du¬
centis argenti talentis. iussu consulũ multatus.
accepit. Consules agrigentũ siciliȩ ciuitatẽ.
ibiq p̾sidia pęnoꝵ. oꝑibꝰ ualloq cinxert̃. Cũq
inclusus ea obsidione senior hannibal imꝑa¬
tor pęnoꝵ. ad sũmã egestate̾ redactꝰ ee̾t han¬
no imꝑator nouus karthaginensiũ cũ eqͥtibꝰ
mille qͥngentis ⁊ xxx. milihꝰ peditũ.xxͣx etia̾
elephantis ex inꝓuiso int̾cessit. expugnationẽn:

Expanded text:
. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXIII id est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cum equitibus miephantis, ex improviso intercessit, expugnationemque
Abbreviated transcription (Latin):
reo dñicȩ p̃parationis accepta st̃. reliqua uͦ
uelut stercora ⁊ uelut paleȩ. ipsa uel incre-¬
dulitate uel in obȩdientia p̾iudicata. ad
exterminiũ atq incendiũ remansert. Qͥs
hȩc ꝑpendere plenis miraculis. quis pͣdica-¬
re dignis laudibꝰ queat. Tertia die barba-¬
ri quã ingressi urbẽ fuerãt. sponte discedt̃.
facto tam̃ aliquantarũ ediũ incendio. s ne
tanto qͥdẽ quantũ septingentesimo cͣditio¬
nis eiꝰde anno casus effecerat. Nam si exhibi
ne ȩqͥꝑ abitur. scdm id qͦd excitauerat lasci¬
uia pͥncipis. hoc qͦd nc̃ intulit ira uictoris.
Neq galloꝵ meminisse in huiꝰmoi collatio¬
ne debeo. qui cͣtinuo pȩne anni spatio. in¬
censȩ eu̾sȩq urbis aitritos cineres possede¬
runt. Et ne forte dubitaret qͥsꝗͣ. ad correp-¬
ciuitatis hostibꝰ fuisse ꝑmissũ. eodẽ tẽꝑe
clarissima urbis loca fulminibꝰ diruta. quȩ

Expanded text:
reo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero reo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero uelut stercora et uelut paleae, ipsa uel incredulitate uel inoboedientia praeiudicata, ad exterminium atque incendium remanserunt. quis haec perpendere plenis miraculis, quis praedicare dignis laudibus queat? Tertia die barbari quam ingressi Vrbem fuerant sponte discedunt, facto quidem aliquantarum aedium incendio sed ne tanto quidem quantum septingentesimo conditionis eius anno casus effecerat. nam si exhibitne aequiperabitur secundum id, quod excitauerat lasciuia principis, hoc, quod nunc intulit ira uictoris. neque nero Gallorum meminisse in huiusmodi conlatione debeo, qui continuo paene anni spatio incensae euersaeque Vrbis adtritos cineres possederunt. et ne quisquam forte dubitaret ad correpciuitclarissima urbis loca fulminibus diruta sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
osius congregant᷑ romani c̃fugientes. tan¬
to auidiꝰ circũfundunt᷑ barbari defenso¬
res. Osacra ⁊ ineffabilis diuini iudicis dis¬
cretio. õ scm̃ illud ⁊ salutare flum̃. qͦd par-¬
ua exortũ domo dũ beato alueo in scõꝵ
sedes tendet. oberrantes ꝑiclitantesq ani¬
mas. in salutis sinũ pia rapacitate ꝑuexit.
Op̃clara illa xp̃ianȩ militiȩ tuba. quȩ
generalit̾ cunctos dulcissimo ad uitã mo¬
dulamine inuitans. qͦs ad uitã in obȩdien¬
tes ñ suscitauit. in excusabiles reliqͥt ad
mortẽ. Mysteriũ hoc mirabile. qͦd in trans¬
ferendis uasis dicendisq hẏmnis. ducen-¬
dis ppłis fuit. tanꝗͣ magnũ cribrũ fuisse
arbitror. ꝑ qͦd ex c̃gregatione ppłi roma¬
ni tamꝗͣ ex magna massa frum̃ti ꝑ om̃ĩa
exuniu̾so ambitu ciuitatis latebrarum
foramina effluxere grana uiua. siue oc¬
casione siue ueritate cõmota. om̃ia ta¬
men de pͣsenti salute credentia. Exhor¬

Expanded text:
osius adgregantur Romani confugientes, tanosius adgregantur Romani confugientes, tanto auidius circumfunduntur barbari defensores. O sacra et ineffabilis diuini iudicii discretio! O sanctum istud et salutare flumen, quod parua exortum domo, dum beato alueo in sanctorum sedes tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O praeclara illa Christianae militiae tuba, quae generaliter cunctos dulcissimo ad uitam modulamine inuitans, quos ad salutem inoboedientes non suscitauit, inexcusabiles reliquit ad mortem. mysterium hoc, quod in transferendis uasis, dicendis hymnis, ducendis populis fuit, tamquam magnum cribrum fuisse arbitror, per quod ex congregatione populi Romani tamquam ex magna massa frumenti per omnia ex uniuerso ambitu ciuitatis latebrarum foramina effluxere grana uiua siue occasione siue ueritate commota; omnia tamen de praesenti salute credentia ex hor
Abbreviated transcription (Latin):
uasoꝵ qualitate intelligeret. uirgo xp̃i ad
barbarũ ait. hec petͥ apłi sacra ministeria
st̃. psume si audes. de facto tu uideris. Ego
defendere ñ queo. tenere ñ audeo. Barba-¬
rus uͦ ad reuerentiã religionis timore dĩ ac
fide uirginis morus. ad alaricũ ꝑnuntiuꝰ
hȩc retulit. Qui cͣtinuo reportari ad apłi¬
etiã simulq om̃s qui se adiungerẽt xp̃ia-¬
nos eadẽ cũ defensione deduci. Ea domꝰ
ã sc̃is sedibꝰ longe ut fert᷑ ⁊ medio int̾iectu
urbis aberat. ltaq magno spectaculo om̃i¬
um. disposita ꝑ singłos singła. ⁊ suꝑ capita
elata palã aurea atq argentea uasa por¬
tant᷑. exertis undiq ad defensionẽ gladiiꝰ
pia poͬpa munit᷑. hẏmnus do romanis bar¬
barisq c̃cinentibꝰ publicȩ canit᷑. ꝑsonat
late in excidio urbis salutis tuba. omͣsq
etiã in abditis latentes inuitat. ac pulsat.
qͦ magis cͣfundant᷑ euadunt. Quanto copi¬

Expanded text:
vasorum qualitate intelligeret, virgo Christi ad vasorum qualitate intelligeret, virgo Christi ad Barbarum ait: Haec Petri apostoli sacra mysteria sunt. Praesume, si audes, de facto tu videris. Ego quia defendere nequeo, tenere non audeo. Barbarus vero ad reverentiam religionis, timore Dei et fide virginis motus, ad Alaricum haec per nuntium retulit. Qui cetiam simulque omnes qui se adiungerent Christianos eodem cum defensione deduci. ea domus a sanctis sedibus longe ut ferunt et medio interiectu Vrbis aberat. itaque magno spectaculo omnium disposita per singnlos singula et super capita elata palam aurea atque argentea uasa portantur; exertis undique ad defensionem gladiis pia pompa munitur; hymnum Deo Romanis barbarisque concinentibus publice canitur; personat late in excidio Vrbis salutis tuba omnesque etiam in abditis latentes inuitat ac pulsat; quo magis confundantur, euadunt; quanto copi
Abbreviated transcription (Latin):
turbatã irrupit. dato tantũ pͣcepto pͥꝰ. ut siqͥ
in sc̃aloca pͣcipuȩq scõꝵ apłoꝵ petͥ ⁊ pauli.¬
basilicas c̾fugerent. hos in pͥmis intuolatos se.¬
curosq esse sinerent. tũ deinde in quantum
possent pͣdȩ inhiantes. a sanguine tẽ ꝑ arẽt.
Accidit quoq qͦ illa magis urbis irruptio
indignatione dĩ acta quã hostis fortitudi¬
ne ꝓbaret᷑. ut beatus innocentiꝰ romanȩ ȩc-
desiȩ epͣc. tanꝗͣ iustus loth subtractꝰ asodo
positus. peccatoris ppłi ñ uideret excidiũ.
Discurrentibꝰ ꝑ urbẽ barbaris. forte unꝰ
ginẽ iã ȩtate ꝓuectã in quadã eccł̃iastica
domo repperit. Cũq ab ea aurũ atq argen¬
tũ honeste exposceret. illa fideli c̃stantia
esse ap̃ se plurimũ ⁊ mox ꝓferendũ spo-¬
pondit ⁊ ꝓtulit. Cum expositis opi-¬
bus attonitũ barbarũ. magnitudi-¬
ne. pondere. pulchritudine. ignota etiã

Expanded text:
turbat inrumpit dato tamen praecepto prius, ut si qui turbat inrumpit dato tamen praecepto prius, ut si qui in sancta loca praecipueqbasilicas confugissent, hos imprimis inviolatos, securosque esse sinerent; tum deinde quantum possent praedae inhiantes, a sanguine temperarent. Accidit quoque quo magis urbis irruptio indignatione Dei acta, quam hostis fortitudine probaretur, ut beatus Innocentius Romanae urbis episcopus, tanquam justus Loth subtractus a Sodompositus, peccatoris populi non videret excidium. Discurrentibus per urbem Barbaris, forte unus ginem jam aetate provectam, in quadam ecclesiastica domo reperit. Cumque ab ea aurum argentumque honeste exposceret, illa fideli constantia esse apud se plurimum, et mox afferendum spopondit ac protulit. Cumque expositis opibus attonitum Barbarum magnitudine ponderis et pulchritudine, ignota etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tere ⁊ pulsare gallias uoluit. sperans miser
sub hac necessitatis circũstantia qua extor¬
quere imꝑiũ tenero poss filio. ⁊ barbarȩ
gentes tã facile cõpͥmi. quã cõmouere uale¬
rent. Itaq ubi imꝑatori honorio exercituiq
romano. hȩc tantoꝵ scelerũ scena patefada
ẽ cõmoto iustissime exercitu. occisus ẽ stilico.
qui ut unũ puerũ purpura indueret. tociꝰ
generis humani sanguinẽ dedit. Occisus ẽ ⁊¬
eucheriꝰ. qͥ ad c̃ciliandũ sibi fauorẽ paganoꝵ.
restitutione tẽploꝵ. ⁊ eu̾sione ȩccłiarũ im¬
but᷑um se regni pͥmordia minabat᷑ pauciq
cũ hisdẽ satellites tantarũ molitionũ puni¬
tisunt. lta minimo negotio paucoꝵq pȩna
undicatȩ. ltaq ptꝰ hȩc tanta augm̃ta ⁊ pia-¬
cula blasphemiarũ. nullãq pęnitentiã. ulti¬
ma illa diuq suspensa urbẽ pęna conseqͥt᷑
dest alaricus. trepidã romã obsedit.

Expanded text:
tere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser tere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necessitatis circumstantia, quia et extorquere imperium genero posset in filium et barbarae gentes tam facile comprimi quam commoueri ualerent. itaque ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tantorum scelerum scaena patefacta est, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpura indueret, totius generis humani sanguinem dedidit; occisus Encherius, qui ad conciliandum sibi fauorem paganorum restitutione templorum et euersione ecclesiarum inbuturum se regni primordia minabatur, paucique cum isdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. ita minimo negotio paucorumque poena uindicatae. Itaque post haec tanta augmenta blasphemiarum nullamque paenitentiam ultima illa diuque suspensa Vrbem poena consequitur. adest Alaricus, trepidam Romam obsidet
Abbreviated transcription (Latin):
hostis. s xp̃iani aliqͣntulo ad tẽpꝰ spatio¬
nterea comes stilico¬
uuandaloꝵ in bellis. auarȩ ⁊ ꝑfidȩ ⁊do¬
losȩ gentis genere editus. paruipendenꝰ
qͦd sub imꝑatore imꝑabat eucheriũ fili¬
um suũ sic̃ a plerisq tradit᷑ iam inde ꝑ¬
secutionẽ xp̃ianoꝵ a puero pͥuatoq me¬
ditantẽ in imꝑiũ quo qͦ modo substituere
nitebat᷑. Quã obrẽ alaricũ cunctãq gothoꝵ
gentẽ. ꝓpace optima ⁊ ex qͥbꝰcũq sedibus
simplicit᷑ ⁊ subtilit᷑ orantẽ. occulto fȩdere
fouens. publicȩ autẽ ⁊ belli ⁊ pacis co¬
pia negata. ad t̾rendã terendãq re pu¬
blicã reseruauit. Preterea gentes aliaᷤᷤ
copus uiribꝰq intolerabiles. quibꝰ nunc
galliarũ hispaniarũq ꝓuintiȩ pͣmunttur
hoc ẽ alanoꝵ sueuoꝵ uuandaloꝵ ipsoꝙ si
mul impulsoꝵ motu burgundionũ. ultͦ in
arma sollicitans. deterso romani nominis
metu suscitauit. eas interĩ ripas rheni qua¬

Expanded text:
liquantulo ad tempus spatiInterea comes StilicoVandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium suum, sicut a plerisque traditur, iam inde secutionem a puero priuatoque meditantem, in imperium quoquo modo substituere nitebatur. quamobrem Alaricum cunctamque Gothorum gentem, pro pace optima et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter orantem, occulto foedere fouens, publice autem et belli et pacis copia negata, ad terendam terrendamque rempublicam reseruauit. praeterea gentes alias copiis uiribusque intolerabiles, quibus nunc Galliarum Hispaniarumque prouinciae premuntur, hoc est Alanorum Sueborum Vandalorum ipsoque simul motu inpulsorum Burgundionum, ultro in arma sollicitans, deterso semel Romani nominis metu suscitauit. eas interim ripas Rheni qua
Abbreviated transcription (Latin):
sata uictoriȩ. Edentibꝰ. bibentibꝰ. ludentibꝰq
nris. tanti illi tãq immanes hostes esurien¬
tes sitientesq ac languentes cͣfecti st̃. Parũ
hoc ẽ. nisi captũ ⁊ subiugatũ sciant. quẽ ti¬
muere romani. illũq idolatrã suũ cuius
sacͥfitia se magis ꝑtimescere ꝗͣ arma finge¬
bant. sine plio captũ ac iunctũ sub iugo ca¬
tenisq despitiant.
git᷑ rex radagaisus solus spem fuge sumenꝰ.
clã suos deseruit. atq in nr̃os incidit. aqͥbꝰ
fuisse fert᷑. ut uilissimoꝵ pecudũ mͦ singłiᷤ
aureis passim greges hominũ uenderent᷑
S nichil suꝑesse tc̃ de eodẽ ppło dñs sinit.
Nã ilico cunctis qͥ emebant᷑ morientibꝰ. qͦd
in breui emptores eoꝵ ñ impendert᷑ tur¬
piter pͣtiis. expendert̃ misericordit᷑ sepul.
git᷑ ingrata roma quȩ Ituris.
sic̾ ñ sensit ñ ad remitendã s ad repͥmen¬

Expanded text:
sata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque sata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque nostris tanti illi tamque immanes hostes esurientes sitientes languentesque confecti sunt. parum hoc est, nisi captum et subiugatum sciant, quem timuere Romani, illumque idololatram 15 suum, cuius sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine proelio uictum ac uinctum sub iugo catenisque despiciant. igitur rex Radagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibfuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. sed nihil superesse Deus de eodem populo sinit. nam ilico cunctis qui emebantur morientibus quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit non ad remittendam sed ad reprimen
Abbreviated transcription (Latin):
so. maxime cũ imꝑatoris honorii ammi-¬
randa in rege cͣtinentia ⁊ sci̾ssima fides.
ñ parũ diuinȩ miscdĩȩ mereret᷑. Concedun¬
tur qͥd̾e adu̾sus immanissimũ illũ hostẽ
radagaisũ aliũ hostiũ cũ copiis suis incli¬
nati ad auxiliũ animi. assunt uldin et
sarus hunoꝵ ⁊ gothoꝵ duces p̾sidio ro¬
manoꝵ. sed ñ sinit d̾s rẽ potentiȩ suȩ
urtute hominũ ac maxime hostui uide¬
ri. Contͣritũ diuinitꝰ radagaisũ in sessu¬
parcissime refert᷑. cc̃. milia hominum
inopũ cͣsilio. cibi arido ⁊ asꝑo montis
iugo urgente undiq timore c̃cludi. ag¬
minaq qͥbꝰ dudũ angusta uidebat᷑ ira¬
lia. latendi spe in unũ ac paruũ u̾ticẽ
trudit. Qͥd multis morer: Non disposita
in bellis acies fuit. ñ timor furorq incer¬
ta pugnȩ pͣtulerit. ñ cȩdes acta. ñ sanguiꝰᷤ
effusus ẽ. ñ postremo qͦd felicitatis loco de¬
putari solet dãpna pugnȩ. euentu cõpen¬

Expanded text:
so: maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege continentia, et sanctissima fides non parum divinae misericordiae mereretur. Conceduntur quidem adversus immanissimum illum hostem Rhadagaisum, aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. Adsunt Uldin et Sarus, Hunnorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum: sed non sinit Deus rem potentiae suae, uirtutem hominum ac maxime hostium uideri. conterritum diuinitus Radagaisum in Faesuparcissime referunt — ducenta milia hominum inopum consilii et cibi in arido et aspero montis iugo, urguente undique timore concludit agminaque, quibus dudum angusta uidebatur Italia, latendi spe in unum ac paruum uerticem trudit. quid multis morer ? non disposita in bellum acies fuit, non furor timorque incerta pugnae praetulit, hon caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo - quod felicitatis loco deputari solet — damna pugnae euentu compen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lio cȩsi stͣ. Cȩsar inde citato agmine ꝑ epyrũ
in thessaliã ꝑrexit. Pompenis cũ maximis co¬
piis secutꝰ. bellũq cõmissũ ẽ.ltaq instruit᷑ acieᷤ.

Expanded text:
proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruit
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. uł exꝑiendo c̃tempnere. Interea aput dyr-¬
rachiu̾̃ multi orientis reges ad põpeiũ cũ auxi¬
liis cuener̾t. Quo cũ cȩsar uenisset. põpeiũ obsi¬
dione frustra cinxit. ipse t̾rã qͥndecĩ milibꝰ pas¬
suum fossa p̾struens. cũ illi maria paterent.
Pompeius castellũ qͦddã ꝓpinquũ mari qͦd mar-¬
cellinus tuebatur euertit. p̾sidiaq cȩsaris quȩ
ibidẽ morabant᷑ occidit. Cȩsar torquatũ legi¬
one̾q unã ut expugnaret. aggressus ẽ. Hoc ꝑi-¬
culo sotioꝵ põpeus cognito. om̃s eo copias¬
cͣtraxit. in quẽ se ilico cȩsar omissa obsidi o¬
ne conuertit. Torquatus autẽ e uestigio pro¬
rumpens. auersum insecutus ẽ. lta cęsaris
milites ancipiti ꝑ icło tͣriti. ipso cȩsare fru-¬
stra obsistente fugert. Poͣpeius uͦ cȩsaris quoq
testimonio uictor. ꝑsequentẽ teuocauit ex-¬
ercitũ. Quatuor milia militũ cȩsaris. centu¬
riones .xͣx .i uͦ. eqͥtes romani cõplures. in eo

Expanded text:
el experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit, praesidiaque Caesaris quae ibidem morabantur occidit. Caesar Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omcontraxit: in quem se ilico Caesar omissa obsidione conuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. ita Caesaris milites ancipiti perioulo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo
Abbreviated transcription (Latin):
nũq cȩsari traqͥllissimũ dedit. hc̃ quoq sex-¬
tũ libellũ hoc fine c̃cluserim. ut germinan¬
tia tẽꝑa xpͣiana magis int̃ repͥmentiũ manꝰ
crescentia. ⁊ quȩ ad huc in ꝓuectu posita hoꝵ
ipsoꝵ quibꝰ hȩc respondere cogunt᷑ insectati¬
one mordent᷑. septimo libello. si tam̃ adiuuan¬
te dño suffecerĩ. cõp̾hendã. ut qͣm ab initio
expectari homines ⁊ puniri ꝓpt᷑ peccata ñ ta-¬
cui. nc̃ quoq quȩ ꝑsecutiones xp̃ianoꝵ acte
sint. ⁊ quȩ ultiones secutȩ sint. absq eo qͦd om̃ꝰ
ad peccandũ generalit᷑ ꝓni sunt. atq ideo sin-¬
gillatim corripiunt᷑. expediam.¬

Expanded text:
numque Caesari tranquillissimum dedit, hunc quoque sextum libellum hoc fine concluserim: ut germinantia tempora Christiana, magisque inter reprimentium manus crescentia, et quae adhuc in provectu posita, horum ipsorum, quibus haec respondere cogimur, insectatione mordentur, septimo libello, si tamen adjuvante Domino suffecerim, comprehendam: ut quoniam ab initio et peccare homines, et puniri propter peccata non tacui, nunc quoque, quae persecutiones Christianorum actae sint, et quae ultiones secutae sint, absque eo quod omnes ad peccandum generaliter proni sunt, atque ideo singillatim corripiuntur, expediam.
Abbreviated transcription (Latin):
ni urisꝑiti scelere in palatio occisus est.
lulianꝰ int̾fecto ꝑtinace. inuasit imꝑium.
S moxa seuero ap̃ pontẽ muliuũ bello
ciuili uictꝰ ⁊ int̾fectꝰ ẽ. m̃se septimo piꝰqͣ
cȩꝑat imꝑare.lta int᷑ꝑtinacẽ ⁊ iulianũ
umus annus assũptus est.
genere astripolitanꝰ. oppido lepti. qͥ se
ex nomine imꝑatoris quẽ occisũ ultus
fuerat. ꝑtinace̾ appellari uoluit. septimꝰ
decimus ab augusto. destitutũ adeptus

Expanded text:
ni iuris periti scelere in palatio occisus est. lulianus interfecto Pertinace inuasit imperium sed mox a Seuero apud pontem Muluium bello ciuili uictus et interfectus est mense septimo postquam coeperat imperare. ita inter Pertinacem et Iulianum unus annus absumptusgenere Afer, Tripolitanus ab oppido Lepti, qui se ex nomine imperatoris, quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari voluit, septimus decimus ab Augusto; destitutum adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. reliqͥasq funerũ ut ad sepulchra ma¬
ioꝵ deferrent ultro hortatꝰ ẽ. Suphȩc
alexandrũ filiũ cũ amico antipat᷑ qͥ pacẽ
cuͣ his amicitiãq iungeret. athenas misit
Thebanoꝵ porro ñ solũ captiuos. uerũ
etiã int̾fectoꝵ sepulturã uendidit. Prmn¬
cipes ciuitatis alios securi ꝑcussit alios
mexiliũ redegit. bonaq om̃iũ occupa¬
uit. pulsos deinde ꝑ iniuriã in patͥam
restituit. Ex hoꝵ num̾o trecentos exuleꝰ
iudices rectoresq ciuitatis dedit. Aput
quos cũ potentissimi qͥq rei eius ipsuis
criminis postularent᷑ qͦd ꝑ inuriã se
in exiliũ egissent huiꝰ constantiȩ fuerãt.
ut om̃s se auctores faterent᷑. meliꝰq cũ
re .p. actũ cũ dampnati essent. quãcũ
restituti contenderent. Mira ꝓrsus au¬
datia. de iudicibꝰ uitȩ necis que suȩ
quẽadmodũ possunt sententiã fert
contẽpnuntq absolutionẽ. quã dare

Expanded text:
dit, reliquiasque funerum ut ad sepulcra madit, reliquiasque funerum ut ad sepulcra maiorum deferrent ultro hortatus est. Super haec Alexandrum filium cum amico Antipatro, qui pacem cum his amicitiamque iungeret, Athenas misit. Thebanorum porro non solum captivos, verum etiam interfectorum sepulturam vendidit. Principes civitatis alios securi percussit, alios in exilium redegit, bonaque omnium occupavit. Pulsos deinde per iniuriam in patriam restituit. Ex horum numero trecentos exules iudices rectoresque civitati dedit. Apud quos cum potentissimi quique rei eius ipsius criminis postularentur, quod per iniuriam se in exilium egissent, huius constantiae fuerant, ut omnes se auctores faterentur meliusque cum re publica actum, cum damnati essent quam cum restituti, contenderent. Mira prorsus audacia: de iudicibus vitae necisque suae, quemadmodum possunt, sententiam ferunt contemnuntque absolutionem, quam dare
Abbreviated transcription (Latin):
ictus traxit: pͣlio cõmisso. cũ athenien¬
ses longe maiore militũ num̾o p̃stare̾t.
assiduis bellis indurati uirtute mace.¬
donũ uincunt᷑. Non tam̃ immemoreᷤ
pͥstinȩ głȩ cecidere. Quippe adu̾sis iul¬
neribus om̃s loca quȩ tuenda a duci¬
bus accepert᷑. morientes corꝑibꝰ texe¬
uitoriȩ callidȩ dissimulata leticia. denq
ñ solita sacia philippꝰ die illa fecit. ñ in
ẽiuuio risit.: nludos int̾ epulas adhibut
ñ coronã suã aut ungenta sũpsit. ⁊ quan¬
tũ in illo fuit. ita uicit. ut uictorẽ nemo
sentiret. S nec regẽ se greciȩ s ducem
appellari iussit. Atq ita int̾ tantã leticiã
⁊ dolorẽ hostiũ tẽꝑauit. ut neq ap̃ suos
exultasset. neq aput uictos insultasse
uideret᷑ atheniensibꝰ. Quos passus infe¬
stissimos fuerat. ⁊ captiuos gratiꝰ remisit.¬
⁊ bello consuͬͣptoꝵ corꝑa. sepult᷑ȩ reddi¬

Expanded text:
metus traxit. Proelio commisso, cum Athenienmetus traxit. Proelio commisso, cum Athenienses longe maiore militum numero praestarent, adsiduis bellis indurata virtute Macedonum vincuntur. Non tamen inmemores pristinae gloriae cecidere; quippe adversis vulneribus omnes loca, quae tuenda a ducibus acceperant, morientes corporibus texevit. Huius victoriae callide dissimulata laetitia. Denique non solita sacra Philippus illa die fecit, non in convivio risit, non ludos inter epulas adhibuit, non coronas aut unguenta sumpsit, et quantum in illo fuit, ita vicit, ut victorem nemo sentiret. Sed nec regem se Graeciae, sed ducem appellari iussit. Atque ita inter tacitam laetitiam et dolorem hostium temperavit, ut neque apud suos exultasse neque apud victos insultasse videretur. Atheniensibus, quos passus infestissimos fuerat, et captivos gratis remisit et bello consumptorum corpora sepulturae reddi
Abbreviated transcription (Latin):
macedoniã missa. S reu̾tenti ab scithia.
triballi philippo occurrunt. negant se
transitũ daturos. inportionẽ p̾dȩ ac-¬
cipiant hinc uirgiũ. ⁊ mox p̃liũ. In qͦ
ita in femore uulneratus ẽ philippꝰ. ut
ꝑcorpus eius equus interficeretur.
Cũ om̃s occisum putarent. pͣda amis¬
sa ẽ. lta scithica uelut deuota spolia.
pene luctuosa macedonibꝰ fuere. Ubi
uͦ exuulnere pͥmũ conualuit. diudis¬
simulatuͣ bellũ atheniensibꝰ infert. Quo¬
rũ causȩ thebani se iunxere. metuen¬
tes ne uictis atheniensibꝰ ueluti uicinũ
incendiũ belli ad se transiret facta gͥ
inter duas paulo ante infestissimas
ciuitates sonetate. legationibꝰ greciã
fatigant. cõmunẽ hostẽ putant com-¬
munibꝰ uiribꝰ submouendũ. Neq enĩ
cessaturũ philippũ. si ꝓsꝑe pͥma succes¬
serint. nisi omẽm gretiam domuerit.
Ut hȩ quȩdã ciuitares atheniensibꝰ se
iungt᷑ quasdã autẽ ad philippũ belli

Expanded text:
Macedoniam missa. Sed revertenti ab Scythia Macedoniam missa. Sed revertenti ab Scythia Triballi Philippo occurrunt; negant se transitum daturos, ni portionem praedae accipiant. Hinc iurgium et mox proelium; in quo ita in femore vulneratus est Philippus, ut per corpus eius equus interficeretur. Cum omnes occisum putarent, praeda amissa est. Ita Scythica velut devota spolia paene luctuosa Macedonibus fuere. Vbi vero ex vulnere primum convaluit, diu dissimulatum bellum Atheniensibus infert,quorum causae Thebani se iunxere, metuentes, ne victis Atheniensibus veluti vicinum incendium belli ad se transiret. Facta igitur inter duas paulo ante infestissimas civitates societate legationibus Graeciam fatigant; communem hostem putant communibus viribus submovendum;neque enim cessaturum Philippum, si prospere prima successerint, nisi omnem Graeciam domuerit. Motae quaedam civitates Atheniensibus se iungunt; quasdam autem ad Philippum belli
Abbreviated transcription (Latin):
philippꝰ. soluta obsidione bizantii. sci¬
thica bella adgredit᷑. p̃missis legatis
quo securiores faceret. qui nuntient
metheȩ. dũ bizantiũ obsidet. uouisse.
se statuã herculi. ad quã in ostio histri
ponendã se uenire. pacatũ accessũ ad
religionẽ dei petens. amicꝰ ipse scithiꝰ
uenturus. Ille si uoto fungi uellet. sta¬
tuam sibi muti iubet. ñ modo ut pona-¬
tur. uerũ etiã ut iniuolata maneat pol-¬
licetur. Exercitũ autẽ fines ingredi ne-¬
gat. se passurũ acsi inuitis scithis statu¬
am ponat. eo digresso sublat᷑um uersu¬
rumq es statuȩ in aculeos sagutarũ.
his utrũq irritatis animis pliũ cõmit¬
titur. Cum uirtute ⁊ animo p̾starent
scithȩ. astu philippi uincunt᷑ .xx. milia
pueroꝵ. ac feminarũ. capta. pecoris
magna uis. auri argentiq nichil. Ea fi-¬
des pͥmũ inopiȩ sciticȩ fuit.xx. milia
nobiliũ ȩquarũ ad gẽnus fatiendũ in

Expanded text:
Philippus soluta obsidione Byzantii ScyPhilippus soluta obsidione Byzantii Scythica bella adgreditur, praemissis legatis, quo securiores faceret, qui nuntient Atheae: dum Byzantium obsidet, vovisse se statuam Herculi,ad quam in ostio Histri ponendam se venire, pacatum accessum ad religionem dei petens, amicus ipse Scythis venturus. Ille, si voto fungi vellet, statuam sibi mitti iubet; non modo ut ponatur, verum etiam ut inviolata maneat pollicetur; exercitum autem fines ingredi negat se passurum. Ac si invitis Scythis statuam ponat, eo digresso sublaturum versurumque aes statuae in aculeos sagittarum. His utrimque inritatis animis proelium committitur. Cum virtute et animo praestarent Scythae, astu Philippi vincuntur. XX milia puerorum ac feminarum capta, pecoris magna vis, auri argentique nihil. Ea primum fides inopiae Scythicae fuit. XX milia nobilium equarum ad genus faciendum in