comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi piaculum minime reseruauit. Talis
eum fides ad cęlum euexit. hec illũ fidelitas
et dõ carum et hominib fecit p̃clarum.¬
monasterii ꝑacto atq omnib aedificus an¬
cillarum dĩ expletis ꝓquib mercede labo¬
ris adeptus ẽ lucris. ȩdificauit postremo
basilicã in honore scĩ apłi pauli ad ancilla¬
rum di corpora sepelienda. Cuius tecta
sublimia operuit plumbo cuni elegantia
Qua in hasilicã beatus quoq quimilianus
iacet abba humatus. E dificauit etiam innoq
renouauit. basilicã in honore scĩ marcialis
lemouicini pontificis et confessoris. Qua
utiq urbanȩ stabilita. plumbo eiꝰ eooꝑuit
tecta. Ubi cum eiꝰ dẽ reliquias sanis deuoi
cum magno triumpho. magnoq utriusq
sexus comitatu cum melodia psalmoꝵ ac
dulci modulamine antiphonarũ chorus de¬
ferret psallentium. miraculũ dñs declaraut
memoriȩ dignum. Obhoc enĩ et eligius eanes
uiã arripi fecerat cum pignerib cũ porusse¬

Expanded text:
sibi piaculum minime reservavit. Talis sibi piaculum minime reservavit. Talis eum fides ad caelum evexit, haec illum fidelitas et Deo carum et hominibus fecit praeclarum.monasterii peracto atque omnia aedificia ancillarum Dei expleta, pro quibus mercedem laboris adeptus est lucra, aedificavit postremo basilicam in honore sancti apostoli Pauli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cuius tecta sublimia operuit plumbo cum eligantia; qua in basilica beatus quoque Quintilianus iacet abba humatus. Aedificavit etiam immoque renovavit basilicam in honore sancti Marcialis Lemoveceni pontificis et confessoris, qua utique urbane stabilita, plumbo eius cooperuit tecta. Ubi cum eiusdem reliquias satis devotus cum magno triumpho magnoque utriusque sexus comitatu, cum melodia psalmorum ac dulci modulamine antiphonarum chorus deferret psallentium, miraculum Dominus declaravit memoriae dignum; ob hoc enim et Eligius eadem via arripi fecerat cum pignoribus, cum potu
Abbreviated transcription (Latin):
pecierat. Cumq reuersus locũ adisset. ac
lin ea iactata amplitudinẽ habitaculi consi¬
deraret. inuenit amplius quasi pedẽ in
terrȩ amplitudine quam ipse nuntia uerat
regi. Ex quo triftis effectus quippe qui nulli
uolens mentiri. regi eet mentitus. relicto
ꝓtinus oꝑe ad aulã repedabat mestus. Et
mox ut principe adut. solo ilico corruit.
mendacium indicauit. aut ueniã aut mort̃
poposcit. Sed cum rex tam paruissimȩ re
causam agnouisset. magis inftuporẽ uersus
eiꝰ iniuriȩ condoluit. moxq ad circũ stantu
clara et quã uenerabilis xp̃i fides. Duces
michi et domestici spaciosas surripiunt uills
& xp̃i famulus ꝓpt̃ fidẽ quam habet in
dño. nec palnium quidem passus ẽ nobis
celare de humo. Sie gͦ eligio clement con¬
solato. duplicauit donum qđ dudum
tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido
patet. quantum uir sc̃s mendatii culpa
ꝑtimuit. qui tam uillissimȩ rei consciũ

Expanded text:
petierat. Cumque reversus locum adisset hac, petierat. Cumque reversus locum adisset hac, linea iactata, amplitudinem habitaculi consideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudine, quam ipse nuntiaverat regi. Ex quo tristis effectus, quippe qui nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relictum protinus opus, ad aulam repedabat mestus, et mox ut principem adiit, solo ilico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam pocissimae regi causam agnovisset, magis in stuporem versus, eius iniuriae condoluit, moxque ad circumstantiuclara et quam venerabilis Christi fides! Duces mihi et domestici spatiosas subripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habebat in Domino nec palmo quidem passus est nobis celare de humo'. Sic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium
Abbreviated transcription (Latin):
auream. filiã scilicet maurini et quiriȩ consti¬
tuit. Terrȩ etiã reditus copiosos delegauit.
atq ex integro omne suum illic ftudium
conuerit. Uideres & ibi trahere undiq
ueluti utilissimã apẽ. cuncta monasterio
necessaria. Uasa: simul & uestimenta. nec ñ
& sacra uolumina. aliaq quam plurima or¬
namenta. Aliam quicquid huic sexi con¬
grue necessaria forent. ut piissimus pater
satis sollerti in omnib diligentia ac sollici¬
ta cura ꝓuidit. Cumq omnia oꝑa cunctaq
domus necessaria inp̃fato loco expleta eent
atq ꝑfecta. unum ad huc restabat. uile qͥdẽ.
sed necessarium ȩdificandum domicilium.
Et cum ñ haberet terrę copiam. omnia etiã
domib eent occupata. adiacebat ei ad opus
necessarium area quȩdam fiscalis exigua.
Precepit gͦ metri terram. ut seiret quantum
eẽt. et confestim ad principẽ ꝑrexit. Sug¬
gessit aream. & sine mora optinuit quod

Expanded text:
Auream, filiam scilicet Maurini et Quiriae, constiAuream, filiam scilicet Maurini et Quiriae, constituit: terrae etiam redditus copiosos delegavit, atque ex integro omne suum illuc studium convertit. Videres et illuc trahere undique veluti utilissimam apem cuncta monasterio necessaria, vasa simul et vestimenta, necnon et sacra volumina, aliaque quamplurima ornamenta; nam quidquid huic sexui congrue necessarium foret, ut piissimus pater satis solerti in omnibus diligentia ac sollicita cura providit. Cumque omnis opera, cunctaeque domus necessariae in praefato loco expletae essent atque perfectae, unum adhuc restabat, vile quidem sed necessarium aedificandum domicilium; et cum non baberet terrae copiam, omnia etiam essent domibus occupata; adjacebat ei ad opus necePraecepit ergo metire terram, ut sciret, quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream et sine mora obtinuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed fossatum sepe munitum. decẽ fere fta¬
dioꝵ habens spaciũ incircuitu. Exuno quidẽ
latere munitur optimo flumine. suꝑ quod
mons excelsus silua oꝑtus. ac p̃ rupta ualde
eminet rupes. Omne aut̃ spatium monasterii.
arbusta diuersi generis pomifera occupant.
Sicq illic segnis animus recreat᷑. ac si partẽ
amoenitatis paradysi se occupasse gratulet᷑.
ꝑfecto. omniq exparte cum solertia stabilito.
cogitabat parisius in urbe fabricare xenodochiũ.
Sed excellentiore consilio dõ inspirante c̃cepto
cepit indomum suam quam in eadẽ urbe
ex munere regis ꝑceperat. uirginum xp̃i
a edificare domicilium. Inquo opere diu
multumq instantissime desudans. dignum
tandẽ scarum uirginum construait archiste¬
ciplinam. usq ad trecentarum numerũ puella¬
rum exdiuersis gentib tam ex ancillis suis.
quã exnobilib franciȩ matronis congregauit.
Quib & abbatissam dignã dõ puellam nomine

Expanded text:
sed fossatum sepe munitum, decem fere stased fossatum sepe munitum, decem fere stadiorum habens spatio in circuito. Ex uno quidem latere munitur optimo flumine, super quem mons excelsus silva opertus ac praerupta valde eminit rupes; omne autem spatium monasterii arbusta diversi sicque illic segnis animus recreatur, ac si partem amoenitatis paradisi se occupasse gratuletur.perfecto, omnique ex parte cum solertia stabilito, cogitabat Parisiis in urbe fabricare xenodochium; sed excellentiore consilio, Deo inspirante, concepto, coepit intra domum suam, quam in eadem urbe ex munere regis perceperat, virginum Christi aedificare domicilium; in quo opere diu multumque instantissime desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archistetituens, usque ad trecentarum numerum puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex nobilibus Franciae matronis congregavit; quibus et abbatissam Deo dignam puellam, nomine
Abbreviated transcription (Latin):
regule obseruantiã uidi. ut pene singularis
sit utrta eiusdem monachis. p̃ceteris galliȩ
monasteriuis. Est aut̃ congregato etiã nunc
magna. diuersis gratiarũ florib ornata.
Habent᷑ ibi & artifices plurimi diuersis artib
perm qui xp̃i timore ꝑfecti. semꝑ ad obȩ¬
dientiam sunt parati. N ullus ibi quicqm
sunt omnino omnia: omnib communia.&
Qui locus tam fertilis. tam iocundus existit.
ut cũ quis ibidẽ diuerterit. inter pomorũ
nemora. & hortorũ amoenitate uirentia:
inhec ei libeat ꝓtinus ꝓ rumpere uerba
Quã bone domus tuȩ iacob. et quã pulchra
tabernacula tua isrł. Tamquã nemora
obumbrantia & tamquã cedri iuacta aquas.
& quasi paradysus suꝑ flumen. Dȩ talib
nempe. ꝑ salomonẽ dicitur. Habitacula
iustorꝵ benedicent᷑ Est aut̃ idẽ coenobiũ
haud ꝓeul alemouica urbe sitũ sexareit̃
milib ad plagam distans meridianã. Am¬
bitur uͦ insperio muro. non quidẽ lapideo.

Expanded text:
regulae observantiam vidi, ut paene singularis regulae observantiam vidi, ut paene singularis sit vita eisdem monachis prae ceteris Galliae monasteriis. Est autem congregatio etiam nunc magna diversis gratiarum floribus ornata; habentur ibi et artifices plurimi diversis artibus periti, qui Christi timore perfecti semper ad oboedientiam sunt parati. Nullus ibi quicquam stolorum, sunt omnino omnia omnibus communia. Qui locus tam fertilis tamque iocundus existit, ut cum quis ibidem diverterit, inter pomorum nemora et hortorum amoenitate virentia in hac ei libeat protinus prorumpere verba: Quam bonae domus tuae, Iacob, et quam pulchra tabernacula tua, Israel! Tamquam nemora obumbrantia et tamquam caedri iuxta aquas et quasi paradisus super flumen. De talibus nempe per Salomonem dicitur: Habitacula iustorum benedicentur. Est autem idem coenobium haut procul a Lemovecas urbe situm, sex circiter milibus ad plagam distans meridianam; ambitur vero in spheria muro, non quidem lapideo,
Abbreviated transcription (Latin):
commissum. Quo in loco primũ ac poris¬
simum uiradĩ construxit monasterium.
ubi etiã abbate constituto. multos ex suis
uer noxulis mancipauit. Plures quoq ex di¬
uersis ꝓuinnis usq ad centenarium quem
quinquagenariꝰ suꝑ gredit᷑ numerus mona¬
chos congregauit redditus eriã terrȩ qui
ffluent᷑ sufficere possent delegauit Ipse uͦ
tuta se deuotione. tantoq amore eodẽ loco
regi auferre. quicqͥd digne aliquid cõpara¬
re. quieqͥs etiã gratuito ei apotemib largitũ
est̃. ermeta pdicto loeo destinaret. Uideres
plaustra uehere onera copiosa uascula utiq
usib necessaria aerea simul et lignea. Uesti¬
menta etiã & lectuaria ac linteamina mensa¬
lia nec non & uolumina saerarũ scripturarũ
quã plurima. sed et omnia quȩ erant mo¬
nasterii usib necessaria. intantũ ut praui
quiq ingenti ex hoc succenderent᷑ inuidia.
Cogitabat enim et ipse demum eodẽ se man¬
cipare monasterio. nisi eum alio in loco dĩ
obligasset dispensatio.

Expanded text:
commissum. Quo in loco primum ac potissimum virorum Dei construxit monasterium; ubi etiam abbate constituto multos ex suis vernaculis mancipavit, plures quoque ex diversis provinciis, usque ad centenarium, quem quinquagenarius supergreditur numerus, monachos congregavit, redditus etiam terrae qui affluenter sufficere possent, delegavit. Ipse vero tanta se devotione, tantoque amore eodem loco regi auferre, quidquid digne comparare, quidquid etiam gratuito ei a potentibus largitum esset, cuncta praedicto loco destinaret. Videres plaustra vehere onera copiosa, vascula utique usibus necessaria, aerea simul et lignea: vestimenta etiam lectuaria ac linteamina mensalia, necnon et volumina sacrarum Scripturarum quamplurima, sed et omnia quae erant monasterii usibus necessaria, in tantum ut pravi quique ingenti ex hoc succenderentur invidia; cogitabat enim et ipse demum eodem se mancipare monasterio, nisi eum alio in loco Dei obligasset dispensatio.
Abbreviated transcription (Latin):
quis ualeat en arrare. cum quanta eligius
deuotione. quantaq humilitate p̃ dietũ
monasterium adiens int̾ fr̃s incederet:
Uideres eum cum quanta ianuã ingrederet᷑
monasterii. deiecto interrã uultu de pressis
luminib solo capite humi inclinato toto
etiã subtili corpore cum magna grauitate
inter fr̃s incedere. Singulisq monachis
se pene terrȩ ꝓfternere. atq ab ominibus
deuotissime benedictiones haurire. Quib
ipse copiosam tribuens elemosinã. uilissi¬
mã panis tortam ab eis egrediens ꝓ benedic¬
cione sibimet uendicabat. Quã utq ꝓ
magno munere amplectens. dieb singulis
quo usq durare incorrupta potuisset. eulo¬
gias ex ea ueluti saerã communionem ie¬
iunus sumebat.
ubi cumq iter ageret si sciret eadem se
noete uel ad monasterium. uel ad qualẽ¬
cumq aeccłam. siue etiam ad religiosum
quẽ piam uirum posse attingere nulla¬
tenus cibum sumeret etiã sibidu anum uł

Expanded text:
quis valeat enarrare cum quanta Eligius quis valeat enarrare cum quanta Eligius devotione, quantaque humilitate praedictum monasterium adiens, inter fratres incederet? Videres eum cum januam ingrederetur monasterii, dejecto in terram vultu, depressis luminibus, solo capite humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere, singulisque monachis se pene terrae prosternere, atque ab omnibus devoti sime benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens eleemosynam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis quousque durare incorrupta potuisset, eulogias ex ea veluti sacram communionem jejunus sumebat. ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel
Abbreviated transcription (Latin):
giosus extitit ac timens dm̃ ut scłi oblitus
dignitates. omne consortium cum egenis
giosi quiq cenfluerent. nec sic nimirum
eoꝵ satiabat᷑ alloquio. sed aliquando etiã
nimis scẽ conuersationis estuans desiderio. ipse
quoq ꝓperabat ad coenobia. Maximeq luxco¬
uium quod erat eo tempore cunctis emi¬
nentius atq districtius. Neq enim tam ere¬
bra erant adhuc ingalliis monasteria. Et
sic ubi essent non subregulari quidẽ discipli¬
na. sed erant ꝓrsus in malitia fermenti uet̃is
secularia. Pret̃ luxouium gͦ. quod solum
ut dictum ẽ districtionẽ regulȩ sollerter
tenehat. sollempniacense monasteriũ in partib
occiduis huius religionis extitit caput. ex qͦ
demum multi sumpserunt et inttium et exem¬
plum. Adeo ut nunc quoq ꝓpitia diuim¬
tate innumera ꝑ omnẽ frantiã et galliam
habentur subregulari disciplina. alma utiꝰq
sexus coenobia. Itaq ut dicere cȩperam.

Expanded text:
giosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus giosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium cum egenis giosi quique confluerent, nec sic nimirum eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia, maximeque Luxovium, quod erat eo tempore cunctis eminentius atque districtius; neque enim tam crebra erant adhuc in Gallis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Praeter Luxovium ergo, quod solum, ut dictum est, districtionem regulae solerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis hujus religionis exstitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia Divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina, alma utriusque sexus coenobia. Itaque ut dicere coeperam,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi possession i terrestrium participem.
ut et xp̃c faceret illum fibi regnoꝵ cęlestiũ
coheredem. Illi scilicet assignabat facultates.
ut ipse eet custos ꝑpetius. Sciens quod
patrimonium deo creditum. nec res pu¬
blica eripit. nec fiscus inuadit. nec calum¬
nia aliqua forensis euertit. Sciens etiam
scriptum eẽ. quod ea bene hereditas reconditꝰ.
que dõ custode seruatur. Huius namq
apud suos monita. nichil fuerunt aliud quã
magisteria diuina. Fundamenta scilicet cor¬
roborande fidei. nutrimenta fouende anime.
Gubernacula dirigendi itineris. p̃sidia obti¬
nende salutis. Dignum ergo ẽ ut eũ boni
imitentur et diligant. plebs colat. noxii ti¬
meant. Quẽ ita diuina urtus illustrauit.
ut sublaicali etiã habitu habuerit adeo
collata dona Doctrinãq mellifluã. et sp̃u
scõ conditã. Desiderio xp̃i sallitam. de ęt̾na
semꝑ beatitudine sollicitã. Quiq sic reli¬

Expanded text:
sibi possessionum terrestrium participem sibi possessionum terrestrium participem ut et Christus faceret illum sibi regnorum coelestium cohaeredem. Illi scilicet assignabat facultates, ut ipsis esset custos perpetuus, sciens quod patrimonium Deo creditum nec respublica eripit, nec fiscus invadit, nec calumnia aliqua forensis evertit: sciens etiam scriptum esse, quod ea bene haereditas reconditur, quae Deo custode servatur. Hujus namque apud suos monita nihil fuerunt aliud, quam magisteria divina, fundamenta scilicet corroborandae fidei, nutrimenta fovendae animae, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis: dignum ergo est, ut eum boni imitentur et diligant, plebs colat, noxii timeant, quem ita divina virtus illustravit, ut sub laicali etiam habitu habuerit a Deo collata dona doctrinamque mellifluam, et Spiritu sancto conditam, de desiderio Christi salitam, de aeterna semper beatitudine sollicitam, quique sic reli
Abbreviated transcription (Latin):
cordit̾ consulens. miseris semꝑ p̃buit ammi¬
niculum. Quẽ enim cȩcũ ñ suum uocauit
heredem: Aut quẽ debilẽ non eiꝰ sustenta¬
uit Manus: Fores quippe eiꝰ ugiter amise¬
ris obsesse. expeditum ei adhellum p̃parabaNs
solatium. Hoc gͥ comitatus incedebat exerci¬
tu. in eis xp̃m conspiciens se amplecti gesti¬
ebat. atq his indumenta tribuens. sibi sub
in opis ueste se tegere membra credebat.
Hoc certe se reputabat ꝑdere. quicquid ele¬
mosina non absumeret. Id se tutissime con¬
gaudebat recondere. quod egentium sibim &
dura necessitas auferre. Ualde quipƿe deuotꝰ
in coꝵ usib substantię exaggerabat pondus.
ut quo pauperior seculo eet. locuplecior
dõ fieret. Considerabat quidem quia coti¬
die de eẽ non potest quod peccetur. ideo
ne cotidiane elemosine de essent. quibus
piamina tergerentur. Et obhoc cum dñõ
suo pecuniamꝰ diuidens. substantiã suam
gaudebat sotiare cum xp̃o. Faciens eum

Expanded text:
corditer consulens, miseris semper praebuit admicorditer consulens, miseris semper praebuit adminiculum. Quem enim caecum non suum vocavit haeredem, aut quem debilem non ejus sustentavit manus? fores quippe ejus jugiter a miseris obsessae, expeditum ei ad bellum praeparabant solatium: hoc jugiter comitatus incedebat exercitu, in his Christum conspiciens se amplecti gestiebat, atque his indumenta tribuens, Christi sub inopis veste se tegere membra credebat: hoc certe se reputabat perdere quidquid in eleemosyna non assumeret, id se tutissime congaudebat recondere, quod egentium sibimet dura necessitas auferret: valde quippe devotus in eorum usibus substantiae exaggerabat pondus, ut quo pauperior saeculo esset, locupletior Deo fieret; considerabat quidem quia quotidie deesse non potest quod peccetur, ideo nec quotidianae eleemosynae non deessent, quibus piamina tergerentur; et ob hoc cum Domino suo pecuniam dividens, substantiam suam gaudebat sociare cum Christo, faciens eum
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Nichil risu grauius. nichil ꝓrsus tristi¬
tia suauius. Si pauꝑem uidisset. sustentabat.
Si diuitem. ad benefaciendum cohortabatur
Dm̃ testem inuocans. ꝓ cuius se nomine cuncta
hęc facere. Nemo enĩ ab eo pauperum ua¬
cuus reuersus ẽ aliquando. Illud iugiter m̃te
replicans. quod dñs in euangelio dicit. Beati
misericordes. qm̃ ipsi miscricordiã consequent᷑.
Nec non et illud. Sicut aqua extinguit ignẽ¬
ita elemosina extinguit peccatum. Et ulus
Uerum tam̃ date elemosinam. et ecce omnia
munda sunt uobis. Nam sicut debeato
iob dicitur. ianuȩ eius omni adueniemi pa¬
tebant. ut et ipse cum iob posset uoce liła
ꝓ clamare. Ostium meum. uiatori patuit.
Fratq p̾es claudoꝵ. & oculus cęcorum. Orpha¬
noꝵ pater. ac uiduarum consolator. Quiq
non carcere clausis non egritudine fangatis.
umquã suum in quantumꝰ facultas suppedi¬
tauit negauit auxilium. sed omnib miseri¬

Expanded text:
rius, nihil risu gravius, nihil prorsus tristirius, nihil risu gravius, nihil prorsus tristitia suavius: si pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohortabatur, Deum testem invocans pro ejus se nomine cuncta haec facere; nemo enim ab eo pauperum vacuus reversus est aliquando, istud jugiter mente replicans quod Dominus in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur , necnon et illudita eleemosyna exstinguit peccatum. Et illud: Verumtamen date eleemoysnam, et ecce omnia munda sunt vobis . Nam sicut de beato Job dicitur, januae ejus omni advenienti patebant, ut et ipse cum Job posset voce libera proclamare: Ostium meum viatori patuit . Eratque pes claudorum, et oculus caecorum, orphanorum pater, ac viduarum consolator, quique non carcere clausis, non aegritudine fatigatis, unquam suum, in quantum facultas suppeditavit, negavit auxilium, sed omnibus miseri
Abbreviated transcription (Latin):
manebat diunis offitus. Erat enim in elemo¬
sinis largus in urgiliis sedulus. in oratione de¬
uonis. in cariate ꝑfectus. in humilitate ꝓfusus
inaoctrina p̃cipuus. insermone puratus. in
loquittione cautus. in conuersatione scĩssimꝰ
nnulla mundi compede catenatus. in obse¬
quits seruoꝵ dĩ succinctus. in redemptione
ciptiuoꝵ sollicitus. in egenoꝵ largitione diffu¬
sus induris passionib fortis. in bonis operib.
hylaris. intemptatione tutissimus. in hospita¬
litate latissimus. inter cbꝓbra securiis. inter
odia beneficus. inpsperis etiam et in aduersis
cęlo semꝑ intentus. N onenim poterat in
eo inuenire humani generis inimicus. nec
quod fraus deciperet. nec quod simulatio
fuscaret. Sinceritatem quidem mentis uultꝰ
serenitate monstrabat. et pietatẽ clementissimi
cordis. ostendebat in lenitate sermonis. Nichil
quippe eius animo clementius. nichil illius
seueritate iocundius. iocunditate nichil scue¬

Expanded text:
manebat divinis officiis; erat enim in eleemomanebat divinis officiis; erat enim in eleemosynis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in charitate perfectus in humilitate profusus, in doctrina praecipuus, in sermone paratus, in locutione cautus, in conversatione sanctissimus, in nullo mundi compede catenatus, in obsequiis servorum Dei succinctus, in redemptione captivorum sollicitus, in egenorum largitione diffusus, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissimus, in hospitalitate latissimus; inter opprobria securus, inter odia beneficus, in prosperis etiam et in adversis coelo semper intentus; non enim poterat in eo invenire humani generis inimicus nec quod fraus deciperet, nec quod simulatio fuscaret. Sinceritatem quidem mentis vultus serenitate monstrabat, et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis; nihil quippe ejus animo clementius, nihil illius severitate jocundius, jocuncunditate nihil seve
Abbreviated transcription (Latin):
cta simul scoꝵ. marcialis laudem. eligii p̃di¬
care fauorem. Cuncti etiã bȩc uidentes. xp̃o
ano uberes laudes. qui sius operat᷑ in seruis.
uocib offerehant continuis.
ost aliqua temporis curriculla. ceperat urbs
parisiaca seuissimo eremari incendio Nam
cuomtota pene arderet ciuitas. usq quaq uis
flamme ed acis ferebat glomerantes quaq
iparte fauillas. Tunc eligius mestus cũ uidere
am sup suum monasterium p̃dictãq eccłam
flante uento globos flammarum cum axib
s iarbonib ferri. grauit̃ ingonuit. Iam enĩ
mnua lescente igne. in ꝓmptu erat ut etiã te¬
ganentum basilicȩ funderet᷑ ui uallantis in¬
cndn. Attollens gͦ eligiuis uocẽ cumgemitu.
ton suecunos Serte eñi noueris quoa n
tens celis gen curine crematur. numquam
cans abeligio ricium rstaratrr. n umnqtar¬
flmmas impellente et atcip d totien et̃
monasterium remansit in colome.
Us itaq transactis. iugiter isir sẽs intentus

Expanded text:
cta simul sanctorum, Martialis laudem, Eligii praedicta simul sanctorum, Martialis laudem, Eligii praedicare favorem; cuncti etiam haec videntes Christo Domino uberes laudes, qui suis operatur in servis, vocibus efferebant continuis.ost aliqua temporis curricula coeperat urbs Parisiaca saevissimo cremari incendio; nam cum tota pene arderet civitas, usquequaque vis flammae edacis ferebat glomerantes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globos flammarum cum axibus et carbonibus ferri, graviter ingemuit; jam enim invalescente igne in promptu erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Conflammas impellente, et ecclesia, et totum ejus monasterium remansit incolume.s itaque transactis jugiter vir sanctus intentus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus aliunde ꝑgere rectius. Erat igitur
haud ꝓcul atramite claustrum carceris terri
ubi tenebantur septem uiri. siue innocui.
seu nexii. subtertia custodia abditi. Cumgͣ
eligus ueliti quendam dauid ante archam
xultans atq tripudians cum reliquiis exp̃¬
pente gestator pignerum graui pondere
dep̾ssus. solo restint fixus. Quẽ cũ singuli
compellered̃ gressum quantotius mouere.
id se posse nullatenus uoce publica ẽ confes¬
sus Dumq ita stantes singuli obstu pescerent
euentum rei. cepit uinets in carcere qͣsi leus
tonitruus audiri. Et statim us quedam cũ
magno impetu adueniens. totum ualide nimis
concussit carcerem abimis. Confestim sereser
omnib effractis nexibq dissipatis ostia dissi¬
pata patuerunt inclusis. Ilico gͦ ueftigia dep̃ssa
ferentes pignera leuigarunt. et rei carcerem
egressi aeccłam petierunt. Omnes gͥ qui ad¬
erant instuporem uersi. cepere attollere
nouitatem mira culi ac merita duoꝵ conun¬

Expanded text:
rsus aliunde pergere rectius. Erat igitur haud procul a tramite claustrum carceris tetri, ubi tenebantur septem viri sive innocui sive noxii, sub tertia custodia abditi; cum ergo Eligius veluti quondam David ante arcam exsultans atque tripudians, cum reliquiis et praepente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli compellerent gressum quantocius movere, id se posse nullatenus voce publica est confessus; dumque ita stantes singuli obstupescerent eventum rei, coepit cunctis in carcere quasi leve tonitru audiri, et statim vis quaedam cum magno impetu adveniens totum valide nimis concussit carcerem ab imis. Confestim seris omnibus effractis, nexibusque dissipatis, ostia obserata patuerunt inclusis; illico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt, et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui aderant in stuporem versi coeperunt attollere novitatem miraculi, ac merita duorum conjun
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & omnib seruare mandabat. Ex istebat
utiq incunctis casib firmus. ominiaq aduersa
pacient̃ ferebat. Pericula aliena inse ꝑtimes¬
cebat. alioꝵq casus suos esse laqueos udicabat.
finẽ quoq uitȩ sollicite semꝑ considerabat.
metuens ne se tam quã fur hora illa inermẽ
comp̃henderet. Cum oꝑe etiam lectioni
uacabat. sciens qđ lectione sensus auget᷑
cuintellectus tribuit᷑ & qđ lectio docet qͥd
caueat᷑. Frat uͦ erga omnes humilis. nimiũq
inhumilitate fundatus. nulli se p̃ ponens.
nulli superiorẽ se deputans. sciens et ilud.
quia si quis ꝑfecta contentus fuerit humi¬
litat. babebit exilla głam. Et quanto
ꝗuis ehnumilior fuerit. tanto eum altitudo
die seriet᷑ habebat enim temperam̃tum
in ꝓspeoris. pacrentiã in aduersis. mentẽq nec

Expanded text:
bat, et omnibus servare mandabat; existebat bat, et omnibus servare mandabat; existebat utique in cunctis casibus firmus, omniaque adversa patienter ferebat; pericula aliena in se pertimescebat, aliorumque casus suos esse laqueos judicabat. Finem quoque vitae sollicite semper considerabat, metuens ne se tanquam fur hora illa inermem comprehenderet. Cum opere etiam lectioni vacabat, sciens quod lectione sensus augetur et intellectus tribuitur, et quod lectio docet quid caveatur. Erat vero erga omnes humilis nimiumque in humilitate fundatus; nulli se praeponens, nulli superiorem se deputans; sciens et illud, quia si quis perfecta contentus fuerit humilitate, habebit ex illa gloriam, et quanto quis humilior fuerit, tanto eum altitudo gloriae sequetur. Habebat enim temperamentum in prosperis, patientiam in adversis, mentemque nec
Abbreviated transcription (Latin):
bat ᷑ itaq iugit̾ caritatẽ. mansuetudinẽ. et
longammitatẽ. Diligebat dm̃ extoto corde.
& extota anima. atq extota uirtute. Erat qͦq
tranquillus morib et serenus as pectu. Gre¬
bat uultum planum. moderatã speciem. or
natum. quietum sensum. animum letum. hu¬
milẽ sapientiã. Semꝑ oꝑa bona. factis ampliꝰ
quã uerbis oftendebat. Corpus fame castiganᷤ.
ieiunum potius quam epulas amans. dolentẽ
consolans. spẽ suam dõ cominittens. Orationi
frequenter in cumbens. nichilq amori xp̃i
p̃ponens. Quod credebat docens. quod doce¬
bat imitans. Semꝑ enim ante oculos eiꝰ dies
ultimus uersabatur. semꝑq mens eiꝰ p̃cepta
celestia meditabatur. Orabat aut̃ frequent̃.
quia didicerat quod oportet sine cessatione
onm̃ rogare. Datagebat magnoꝑe. ne secundus
cui quã inoperib bonis inueniretur. Erat etiã
erga famulos dei ualde humanus. atq benig¬
nus. Caritatem uero suꝑ omnia et ipse dilige¬

Expanded text:
aritatem, mansuetudinem et longanimitatem, diligebat Deum ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute: erat quoque tranquillus moribus, et serenus aspectu, gerebat vultum planum, moderatam speciem, ornatum aspectum, quietum sensum, animum laetum, humilem sapientiam, semper opera bona factis amplius quam verbis ostendebat. Corpus fame castigans, jejunium potius quam epulas amans; dolentem consolans, spem suam Deo committens, orationi frequenter incumbens, nihilque amori Christi praeponens, quod credebat docens, quod docebat imitans; semper enim ante oculos ejus dies ultimus versabatur, semperque mens ejus praecepta coelestia meditabatur: orabat autem frequenter, quia didicerat quod oportet sine cessatione Dominum rogare: satagebat magnopere ne secundus cuiquam in operibus bonis inveniretur. Erat etiam erga famulos Dei valde humanus atque benignus; charitatem vero super omnia et ipse dilige
Abbreviated transcription (Latin):
laudet dei gram et declinet detrahentium
linguas. si uult magis consortium habere cum
ambrosio in resurrectionẽ uitȩ. quam cum
detrahentib subire supplicium. quod nullus
sapiens non declinat. Tuã etiã precor bea
catore paulino cum omnib scĩs qui tecum
tate orare digneris. ut quia in adipiscendo
gram cum tanto uiro nonsum dignus ha¬
bere consortium. adeptus meoꝵ ueniã pec¬
catoꝵ sit michi premium fugisse suppliciũ.

Expanded text:
laudet Dei gratiam, et declinet detrahentium laudet Dei gratiam, et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatcatore Paulino cum omnibus sanctis qui tecum tate, orare digneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium fugisse supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ȩccłe mediolanensis. cum in conuiuio
heret memoriȩ sacerdotis. aspernantib illis
& deserentib linguã nequã. subito uulnere
ꝑcussus graui de eodem loco inquo iacebat
apud fortunatum diaconẽ fratrẽ uenerabi¬
lis uiri aurelii ep̃i ad conuiuium c̃uenissem.
una cum uncentio colitano ep̃o. morano etiã
ep̃o bolitano. sed & aliis ep̃is & diaconibus.
tunc morano epo detrahente scõ uiro. retuli
exitum prbi suꝑius memorati. Quod ille
dealio dicto de se oraeulum mature sui
ietu comꝓbauit. Nam de eodem loco in qͦ
iacebat cum subito uulnere ingenti eẽt per¬
culssus. alienis manib ad lectum usq portat
ẽ. atq inde addomum inqua hospttabatur
reductus. diem clausit exetremum. Hic finis
uiroꝵ. illi detrahentium fuit. Quẽ uidentes
qui tunc aderant. ammirati sunt. Unde
hortor et obsecro omnẽ hominẽ qui hunc
librum legerit. ut imitetur uitã scĩ uiri.

Expanded text:
tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio heret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Murano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitetur vitam sancti viri,
Abbreviated transcription (Latin):
tib ad terram cum unum de turba de p̃¬
caret᷑ ut sciret qui eẽqt uiri. audiret am¬
brosium eiusq consortes. quo audito no¬
mine eum dep̃caret᷑ ut lumen reciperet.
audiret ab eo ꝑge mediolanum & occurre
frib meis qui ułlo uenturi sunt. designans
diẽ. & recipies lumen. Erat enim uir ut
ipor ssserebat de lutore dalmatino nec se
pensse ante incuutatẽ asserebat. priꝰ qua
rte to conere reliquus scõꝵ occurrisset ñ¬
dui aidenssed aeio loculo ui dire cegissae
Hsita decursis non andoutour
meauie uuederi si pailulum ꝓmisionis nr̃e
metas ecesserimus ut dñi dictum quod
ꝑos scõꝵ ꝓphetarũ loquutus ẽ impletum
eẽ doceamus. sedentẽ aduersus fratrẽ suũ
& detrahentẽ occulte. ꝑ sequebatur. & alibi.
nolite diligere detrahere. ne eradicemini.
int quicumq forte huius modi captus ẽ consue¬
here ausi sunt fuerit undicatum. ipse etiã
in aliis emendetur.
gitur donatus quidam nanone afer prbt

Expanded text:
tibus ad terram, cum unum de turba pretibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum quod rum prophetarum locutus est, completum esse doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuehere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
ditq intellectum uiro quẽ iusitatione dignũ
fuerat arbitratus. ut agnosceret se ipso loco
in quo scm̃ dñi uiderat sacerdotem. die ter¬
tia uictoriam adepturum. atq: ita securus
bellum inchoauit. & consummauit. Nos
tamen ea mediolano positi. ipso masciT elene
referente cognouimus. Nam et inhac pro¬
uintia inqua nunc positi scribimus. pluri¬
mis etiam hoc ipsum retulit sacerdotibus.
quib etiã referentib securius nobis ante
Si sinnii etiam & alexandri martyrũ qui
nr̃is temporib hoc ẽ post obitum scĩ ambro¬
sii. in anauniȩ partib ꝑ sequentib gentilib
uiris martyrii coronas ad epti. sunt. cũ re¬
liquias mediolani summa cum deuotione
susciperemus. adueniente quodã cȩco et
referente didicimus. qui eode die tacto
loculo inquo scõꝵ reliquiȩ portabantur
lumen recepit. qđ ꝑuisum noctis uidisset
nauĩ apꝓpinquantẽ litori. in qua erat
multitudo albatoꝵ uiroꝵ. quib descenden¬

Expanded text:
ditque intellectum viro, quem visitatione dignum ditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis 2. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descenden
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ ad altare quod ẽ inbasilica ambrosi¬
ana quȩ ibidem ab ipso constituta ẽ uisum¬
ẽ orare scm̃ uirum. sacerdote Zenobio refe¬
rente didicimus. In eadem etiam doro in
qua declinans eugenium mansit. tempere
quo rex decaisus supra dictã eiuitatẽ bside¬
bat. cum iam de se penitus desperissen
uiri ciuitans ipsius ꝑuisum cindam apparut.
& ꝓmisit alio die salutẽ illis adfiruram.
Quo referente ciuium animi erecti sunt llã
altero die adueniente tunc stilicone cemits
cum exerertu. facta ẽ de hostib uictoria
Hec pansofia religiosa femina matre puer
pansofii referente cognouimus.
Uasci deli enam desperanti desalute sua uł
ecercitiis quẽ ductabat contra gildonem.
baculũ tenens manu inuisu noctis apparuit.
atq cum ꝓ uolueretur adpedes scĩ iuri inas¬
cit el. ꝑcutiens terram senex haculo quo re¬
gebatur tertio. hac enim specie illi apparui¬
erat. ait. hic. hic. hic. signans locum. de¬

Expanded text:
quenter ad altare quod est in basilica Ambrosiquenter ad altare quod est in basilica Ambrosiana, quae ibidem ab ipso constituta est, visum orare, sancto viro sacerdote Zenobio referente, didqua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; de
Abbreviated transcription (Latin):
torqueri. ut eiulatus eoꝵ ferri non possent.
Que grã sacerdotis non solum in illo loco.
uerum etiam in plurimis ꝓuintus usq in
hodiernum manet. lactabant etiã turbȩ
iuroꝵ ac mulierum oraria uel semicintia
sua. ut corpus sem̃ aliquatenus ab ipsis con¬
tingeretur. Erant enim exequiarum turbe
in numerabiles totius dignitatis. totiusq
sexis. omniumq pene etatum. non solum
tam grã ordo p̃cesserat eoꝵ. qui fuerant
baptirati.
adẽ tam̃ qua obut die. sicut textus epłe
Aoquit᷑. quȩ ad ecessore ipsiꝰ uenerabili uiro
simpliciano suscepte de partib orientis
ad ipsum. tamquã adhuc nobis uiuentem
directa. quȩ nunc usq mediolani hahetus
inmonasterio cuiusdam sc̃ĩ uri apparuit
orans cum illis et imponens illis manus. Habet
enim diẽ epła quȩ directa ẽ. qua lecta. in¬
uenimus diem eẽ quo ille defuuetꝰ e.¬
se petentib illis illo sepius uisitaturũ. fre¬

Expanded text:
torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumque pene aetatum non solum tamen gratia ordo praecedebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus ese, petentibus illis, illos saepius visitaturum, fre
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Nos uero labia eius mouere iudebamus.
uocẽ aut̃ eius non audiebamus. Honoratus
etia sacerdos eccłȩ uercellensis cum insuꝑioribꝰ
domus se ad quiescendum composuisset. tertio
modo est recessurus. Qui descendens obtulit
adeptus. helie eriã societate letatur. quia
ut helias non numquam regib uel ullis
horã qua defunctus est. corpiis ipsius por¬
tatum ẽ. ibiq eadem fuit nocte qua uigi¬
lauimus inpascha. Quo plurimi infantes
baptihati cum adfontem uenirent uideruN
tta ut aliqui sedentẽ incathedra intribunali
dicerent alii uero ascendentẽ suis parentib
digito ostenderent. Sed illis uidemtib uidere
non poterant qui tam mundos oeulos non
habebant. Plurimi aut̃ stellã supra corpꝰ
eiis se uidisse narrabant. Sed lucescente
die dominica cum corpꝰ ipsius ꝑactis sacram̃tis
diuinis de ȩccła leuaretur portandum ad
basilicã ambrosianam inqua positũ ẽ. ita
ibi demonum turba clamabat se ab illo

Expanded text:
vit: nos vero labia illius moveri videbamus, vit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio modo est recessurus. Qui descendens, obtulitet Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
nandus esset. atq eum de nomine sc̃ĩ loque¬
retur simꝑliciani. tam̃ int̾ eẽt tractatiu
cum longe positus ab ipsis iaceret. apꝓbans
exclamauit tertio. Senex. Sed bonus erat
simplicianus. ȩuo maturus. Qua uoce audita.
expauescentes fuerunt. De functo tamen eo.¬
ñ alius illi successit insacerdotium. nisi is quẽ
ille bonum senẽ trina uoce signauerat. Cuiꝰ
simpliciani. uenerius quẽ supra memorauimꝰ
successor fuit. Felix uero nunc usq bononi¬
ensem regit ȩccłam. Castus aut̃ uel polemius
nutriti ab ambrosio. bone arhores boni fruet
ineccła mediolanensi diaconii funguntur
offitio.
didicerat audiuimus cum oraret una cum
supͣ dicto sacerdote. uiderat dnm̃ iħm aduenisse
adse. & arridentem sibi. Nec multos post
dies nobis ablatus ẽ. Sed eodẽ tempore quo¬
a nobis migrauit addnm̃ ab hora circiter un¬
decima diei. usq ad illã horã inqua emisit
sp̃m expansis manib in modum crucis ora¬

Expanded text:
nandus esse, atque cum de nomine sancti loquenandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis ora
Abbreviated transcription (Latin):
pore quo sẽs sacerdos de hac luce migrauit.
lacrimis testabatur.
Sed post dies hos ordinato sacerdote a eccłȩ
ticinensis. incidit in infirmitatẽ. Qua cum
plurimis dieb detineretur in lectulo. comes
stilico dixisse fertur. quod tanto uiro rece¬
dente de corpore. interitus emineret italiȩ.
nde conuocatis ad se nobilissimis uiris illius
ciuitans quos diligi ascõ sacerdote cognoue¬
rat partim interminatus ẽ illis. partĩ blan¬
do sermone ꝑsuasit. ut ꝑgerent ad sem̃
sacerdotem suaderentq illi. ut sibi uiuendi
peteret adnõ comeatum. Quod ille ubi ab
aliis audiuit respondit. Non ita inter uos
uixxi ut pudeat me uiuere. nec timeo mori
quia bonum dñm habemus.
Der idem tempus cum in extrema parte
porticus inqua iacebant in uno positi. castus.
polemius. uenerius. & felixe tunc diaconi
secũ tractarent uoce ipsa p̾ssa ut uix se in¬
uicẽ audirent. qui post obitũ illius ep̃s ordi¬

Expanded text:
pore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, pore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus. 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gebant. Sed ubi ad ꝑsonã serui sui ꝓuenit.
comes fulico ipse inseruo noluit undicare.
homines etiam qui decepti fuerant int̾ uentu
sacerdotis dimisit. deseruo uero sacerdoti questꝰ
egr ederetur requiri feit. atq ad se ꝑ duci. Quẽ
cum interrogasset et dephendisset auctorem
tanti flagitii. ait. Oportet illum tradi satha¬
ne ininteritum carnis. ne talia inposterum
audenit ad mittere. Quem eodem momento
cum adhuc sermo esset in ore sacerdoris. sp̃s
in mundus arreptum discerpere cõepit. Quo
uiso non minimo timore replea sumus et am¬
miratione. Multis etiam dieb illic imponen¬
te illo manus et imperante. aspii inmundo
uuidimus eẽ purgatum.
eride tempus. nicecius quidam exrribuno &
notario. qui ita pedum dolore tenebatur
ut raro inpublico iuderet᷑ cum ad altare ae¬
cesisset ut sacramenta ꝑciperet. calcatusq asa
cerdote exclamasset. audiuit. Uade & amodo
sanus eris. Hec amplius doluisse se pedes tem¬

Expanded text:
pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Stilico, noluit in eum vindicare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tem