comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doloris ur̃i. Eece nunc ibo. ⁊ ma¬
gistros egressum urm exploran¬
tes grauissimo somno soporabo.
Tu di puer qui meloquentẽ cermĩ
& audis. cũ uos meo munere li¬
beratos esse cognoueris: in hoc
mͥ grãm prestabis si huiꝰ eccłie p̃¬
posito ex meo nomine prȩcipias.
ut iniciatum infantulũ hunc qͥ
iuxta me nuꝑ conditus est filiũ
comitis haroldi foras ꝓici faciat.
Indecens nanq ualde est. ut ibi
paganoꝵ corpora sepeliantur. uͥ
diuina cocidie mysteria celebrant᷑.
Quod supse aut metu aut incredu¬
licate preceptum meũ neglexerit:
nouerit in hac ȩccłia nichil ꝓsꝑũ
ꝓcessurũ. quã dii hoc meũ p̃cep¬
tum oꝑe non fuerit impletũ. Hȩc
dicens sepulchro receptus est. Is aũ
qui hȩc uiderat. tunc quidẽ pu¬
er. nunc uͦ reuerendȩ ȩtatis sem¬
or. quiq ut ista sublato nomine
illiꝰ scriberent᷑ sollicite nos admo¬
nuit. statĩ sui compos effectus. in¬
nuit sodalibus pueris dicens. Nũ

Expanded text:
doloris vestri. Ecce nunc ibo, et madoloris vestri. Ecce nunc ibo, et magistros egressum vestrum explorantes gravissimo somno soporabo. Tu vero puer qui me loquentem cernis et audis, cum vos meo munere liberatos esse cogneveris, in hoc mihi gratiam praestabis, si hujus ecclesiae praeposito ex meo nomine praecipias, ut initiatum infantulum hunc, qui juxta me nuper conditus est, filium comitis Haroldi foras projici faciat. Indecens namque valde est, ut ibi paganorum corpora sepeliantur, ubi divina quotidie mysteria celebrantur. Quod si ipse aut metu aut incredulitate praeceptum meum neglexerit, noverit in hac ecclesia nihil prosperum processurum, quandiu hoc meum praeceptum opere non fuerit impletum. Haec dicens sepulcro receptus est. Is autem qui haec viderat, tum quidem puer, nunc vero reverendae aetatis senior, quique ut ista sublato nomine illius scriberentur, sollicite nos admonuit, statim sui compos effectus, innuit sodalibus dicens: Num
Abbreviated transcription (Latin):
uerum quoq omĩb menbris
contractum. ꝑ eundẽ deiscm̃
iidimus sanatum.
co magistroꝵ furor inpueros
deseuiret. nec spes int̾cessionis us¬
piam ulla suppeteret: hoc unum
& solum suꝑesse remediũ credide¬
runt. ut ad memoriã dulcissimi pa¬
tris dunstani confugium facerent.
illũq ñ tam int̃cessorẽ. quã aduer¬
sus impietatis ministros defensorẽ.
grhiberent. Conferunt itaq se sũ¬
mo diluculo ad illum. multis lacͥ¬
mis eiꝰ clementiã postulantes seden¬
tib ꝑ diuersa loca magistris qua
transitus pueroꝵ esse deberet. xxi¬
tũq illoꝵ de eccłia multiplici dili¬
gentia aucuꝑantib. Et ecce lacri¬
mantibus illis apparuit pios uul¬
tus gerens pater pius dunstanus.
cangensq uirga quã manu gesta¬
bat unum illoꝵ aꝑtis oculis uidẽ¬
tem. s mouendi seomĩno impoten¬
tẽ: ita adorsus est fari. Iam desitũ
sit pueri a fle tu. qm̃ nullũ uob̾
hodie molestum esse ꝑmitto.
Iccirco enĩ ueni inuitatus latͥmis

Expanded text:
uerum quoque omnibus membris contractum per eumdem Dei sanctum vidimus sanatum. to magistrorum furor in pueros desaeviret, nec spes intercessionis uspiam ulla suppeteret, hoc unum et solum superesse remedium crediderunt, ut ad memoriam dulcissimi Patris Dunstani confugium facerent, illum que non tam intercessorem, quam adversus impietatis ministros defensorem exhiberent. Conferunt itaque se summo diluculo ad illum, multis lacrymis ejus clementiam postulantes, sedentibus per diversa loca magistris, qua transitus puerorum esse deberet, exitumque illorum de ecclesia multiplici diligentia aucupantibus: et ecce lacrymantibus illis apparuit pios vultus gerens pius Pater Dunstanus tangensque virga quam manu gestabat unum illorum apertis oculis videntem sed movendi se omnino impotentem, ita adorsus est fari. Jam desitum sit, pueri, a fletu, quoniam nullum vobis hodie molestum esse permitto. Idcirco enim veni invitatus lachrymis
Abbreviated transcription (Latin):
citis ont̃ib imꝑii angloꝵ pͥncipi¬
buᷤ. ep̃is. abbatibus. & uniuersis
ȩccłiasticȩ dignitatis ordinibus:
imposuit regi coronam coram
omni multitudine popłi angloꝵ.
letantib cunctis & ineffabilib
iubilationis uocib dm̃ indun¬
stano laudantib. Puerũ quoq

Expanded text:
citis omnibus imperii Anglorum principicitis omnibus imperii Anglorum principibus, episcopis, abbatibus et universis Ecclesiae dignitatis ordinibus, imposuit regi coronam coram omni multitudine populi Anglorum, laetantibus cunctis, et ineffabilibus jubilationis vocibus Deum in Dunstano laudantibus. Clericorum
Abbreviated transcription (Latin):
peccati ꝑ amplificationẽ exposuisset.
i paratum illũ ad omnẽ satiffacio¬
nem reddidisset: septennẽ ei pen¬
tenciam indixit. ut in toto hoc spa¬
tio coronam regni non gestaret. ie¬
iunium in ebdomada biduale tͣn¬
sigeret. auitos pauꝑib thesau¬
ros large disꝑgeret. Suꝑ hȩc sacrã¬
dis dõ uirginib monasteriũ scef¬
tonie fundaret. quatinꝰ qui unã
deo ꝑpeccatum uirginẽ abstulis¬
set. plures ei ꝑ plura scłi uolumina
aggregaret. Uericos etiam male
actionales de ȩcłiis ꝓpelleret. moni¬
choꝵ agmina introduceret. iustas
deoq acceptas legum rationes san¬
ciret. sanctas conscriberet. conscͥp¬
tas ꝑ omnes fines imꝑii sui popłis
custodiendas mandaret. Nichilg
residuum erat quod minꝰ aut seg¬
uiꝰ rex impleret. qͣm a rectore uitȩ
sue preceptum fuisset. Septimo
autẽ anno cũ redeunte quasi in¬
beleo t̾mino penitentiȩ tempꝰ
exactũ fuisset: sacer presul ac¬

Expanded text:
peccati per amplificationem exposuisset, peccati per amplificationem exposuisset, et paratum illum ad omnem satisfactionem reddidisset, septennem ei poenitentiam indixit, ut in toto hoc spatio coronam regni non gestaret, jejunium in hebdomada biduale transigeret, avitos pauperibus thesauros large dispergeret; super haec sacrandis Deo virginibus monasterium aliquod fundaret, quatenus qui unam per peccatum Deo virginem abstulisset, plures ei per plura saeculi volumina aggregaret; clericos etiam male actionales de ecclesiis propelleret, monachorum agmina introduceret; justas Deoque acceptas legum rationes sanciret, sanctas conscriberet, conscriptas per omnes fines imperii sui populis custodiendas mandaret. Nihil ergo residuum erat quod minus aut segnius rex impleret quam a rectore vitae suae praeceptum fuisset. Septimo autem anno, cum redeunte quasi jubilaeo termino, poenitentiae tempus exactum fuisset, sacer pontifex, ac
Abbreviated transcription (Latin):
to. atq ad publicam popłi au¬
dientiam.ꝑlato: dunstanꝰ tam
ꝓculpa quã ꝓinfamia regis gra¬
uissimo dolore affectus. mox
illũ ueluti alterum dauid cũ
bechsabee dormentẽ. alter il¬
le s longe seuerior nathan m¬
trepidus adiit. furibundꝰ ad eũ
introiit. Assurgens autẽ rex ue¬
menti obuiam pontifici: extẽ¬
dit manũ ut eũ ad regiũ dedu¬
ceret chronũ. Qui remiens ma¬
nũ dare: oculos cũquadã ani¬
mi indignatione nillũ corsit.⁊
ait. Cu pontificis manũ audes
contingere. qͥ uirginẽ deitatis
munere arratã non timiusti
preriꝑe: Sponsam condicoris tui
adulcerasti. & amicũ sponsi ali¬
quo tuc obsequio existimas posse
placari: Nolo amicus esse. ciuxͦ.
fuerit inunicus. Teritus gͦ uerboꝵ
thonitruo rex: obuurgantis se pe¬
dibus pontificis ex templo ꝓsterni¬
tur. scelus flebiliter facetur. ueni¬
am humilit̾ precatur. Quod ut
re leuauit. Demq cũ magnitudinẽ

Expanded text:
to atque ad publicam populi auto atque ad publicam populi audientiam perlato, Dunstanus tam pro culpa quam pro infamia regis, gravissimo dolore affectus, mox illum veluti alterum David cum Bethsabee dormientem, alter ille, sed longe severior Nathan, intrepidus adiit, furibundus ad eum introiit. Assurgens autem rex venienti obviam pontifici extendit manum, ut eum ad regium deduceret thronum. Qui renuens manum dare, oculos cum quadam animi indignatione in illum torsit, et ait: Tu pontificis manum audes contingere, qui virginem Deitatis munere arratam non timuisti praeripere? Sponsam Conditoris tui adulterasti, et amicum sponsi aliquo tuo obsequio existimas posse placari? Nolo amicus esse cui Christus fuerit inimicus. Territus ergo verborum tonitruo rex, objurgantis se pedibus pontificis prosternitur, extemplo scelus flebiliter fatetur, veniam humiliter precatur. Quod ut re levavit. Deinde, cum magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
simi. spretĩ om̃ib mundi pompis
ad diuina confugerent seruitia.
& ii quos iam ȩccłiasticus ordo ad¬
miserat. de uirtute contenderẽt.
scientes neminẽ adhonorẽ posse
ꝑtingere. quẽ non uirtutũ me¬
rica uiuarent. Ob huiꝰ quoq dis¬
ciplinȩ excellentiam. tanta paciᷤ
constantia. canta rerũ extitit
opulentia: ut omĩa mundi
elem̃ta. ipsum quoq elementoꝵ
creatorẽ dm̃ regiis temporib arri¬
dere putares. Sic pontificis sapiẽ¬
tia dictabat regis uisticiam. regis
iusticia obtinuit dei misericordiã.
dei autẽ misericordia om̃iũ rerum
munia totiꝰ eccłiȩ gaudia cupiens
disturbare malignus: accendit
animũ acp̃ianissimi regis in amo¬
rẽ deo deuote uirginis. ut qm̃
a tramite iusticiȩ dunstanũ dei¬
cere non potuisset: eũ quẽ preci¬
pue dunstanꝰ diligebat. ⁊ super
quẽ tociꝰ religionis uigor incum¬
bebat. deicere temptaret. ꝑ pecra¬
to ita in uirginẽ uelatam pecca¬

Expanded text:
simi, spretis omnibus mundi pompis, simi, spretis omnibus mundi pompis, ad divina confugerent servitia; et hi quos ecclesiasticus Ordo admiserat, de virtute contenderent, scientes neminem ad honorem posse pertingere, quem non virtutum merita juvarent. Ob hujus quoque disciplinae excellentiam, tanta pacis constantia, tanta rerum exstitit opulentia, ut omnia mundi elementa, ipsum quoque elementorum creatorem Deum regiis temporibus arridere putares. Sic pontificis sapientia dictabat regis justitiam; regis justitia obtinuit Dei misericordiam: Dei autem misericordia omnium rerum munia totius Ecclesiae gaudia cupiens disturbare malignus, accendit animum Christianissimi regis in amorem Deo devotae virginis, ut, quem a tramite justitiae Dunstanum dejicere non potuisset, eum, quem praecipue Dunstanus diligebat et super quem totius religionis vigor incumbebat, dejicere tentaret. Perpetrato itaque in virginem velatam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
fecissent. p ostremo om̃s quos iratos
deo uiuere sciebat. ex omib regni fui
sinib ꝑturbatos. diut᷑no aut ꝑpe¬
tuo relegauit exilio. Huiꝰ quoq
consilio omnes ȩccłiarũ ministros
qui spreto ꝓfessionis suȩ ministe¬
rio. aut uenandi studio intenti. aut
questuosis negociis dediti. seu c̃cũ¬
bendi insolentia deturꝑati. etatẽ
agere solebant: om̃s hos auit distri¬
cta animaduersione decreuit coer¬
cendos. aut cita subuersione de ȩc¬
clesiis expellendos. Ex quo factũ
est ut quarundam clarissimarum
ministri ȩccłiarum. dum ineligen¬
do quecũq deliberarent. uolup¬
tacem honestati preferrent: rega¬
li sanctione de eisdẽ ȩccłiis expulsi.
meliorib se ⁊ alterns ordinis ho¬
minib sua loca relinquerent. sroꝑ¬
cer hȩc gͥ scĩssimȩ instituta disci¬
plinȩ cantus in regno angloꝵ diui¬
nitatis cultus excreuit. ut ⁊ nobi¬
lissummi quiq atq in scło potentis¬

Expanded text:
fecissent, postremo omnes quos irato fecissent, postremo omnes quos irato Deo vivere sciebat, ex omnibus regni sui finibus proturbatos, diuturno aut perpetuo relegavit exsilio. Hujus quoque consilio omnes ecclesiarum ministros, qui spreto professionis suae ministerio, aut venandi studio intenti, aut quaestuosis negotiis dediti, seu concumbendi insolentia deturpati, aetatem agere solebant; omnes hos aut districta animadversione decrevit coercendos, aut cita subversione de ecclesiis expellendos. Ex quo factum est ut quarumdam clarissimarum ministri ecclesiarum, dum in eligendo quodcumque deliberarent, voluptatem honestati praeferrent, regali sanctione de eisdem ecclesiis expulsi, melioribus se et alterius Ordinis hominibus sua loca relinquerent. Propter haec igitur sanctissimae instituta disciplinae tantus in regno Anglorum divinitatis cultus excrevit, ut et nobilissimi quique, atque in saeculo potentis
Abbreviated transcription (Latin):
hereticã refutare opinionẽ. hic
neglectare nouare. illie noua con¬
struere. neq aut suꝑfluas edifica¬
tiones aggreli. aut necessarias p̃¬
termictere udius. orphanis ac ꝑe¬
grinis ex iustis eccł̃iȩ redditibus
subuenire. Pecuniam ñ lucͥ estima¬
tione. s pietatis adquisicione habe¬
ie. Totam oꝑam suã patriȩ impen¬
dens. ⁊ magis repellere eiꝰ excidia:
quã ꝓpͥa ꝑieula. Proinde rex consi¬
lio eius ut uitȩ sue credens: ⁊ ome
quod ab eo diceretur quasi aboĩ¬
potentis ore ꝓlatum fuisset susci¬
piens: quecũq statuenda erant sta¬
tuit. quecũq damnãda dãnauit.
Hoc consiliario om̃s diabolice ma¬
liguitatis ministros. sures. sacͥlegos.
ꝑuiros. fidei iuolatores. ueneficii
compositores. libidinis appecitores.
adhȩc quicũq contra patriã con¬
pirassent. qui in parentes manus
extendissent. mulieres etiam quȩ
adulterina fraude uiros suos inter¬

Expanded text:
haereticam refutare opinionem; hic haereticam refutare opinionem; hic neglecta renovare, illic nova construere; neque superfluas aedificationes aut aggredi, aut necessarias praetermittere; viduis, orphanis ac peregrinis ex justis ecclesiae redditibus subvenire; pecuniam non lucri aestimatione, sed pietatis acquisitione habere; totam operam suam patriae impendere, et magis repellere ejus excidia, quam propria pericula. Proinde rex consilio ejus, ut vitae suae credens, et omne quod ab eo diceretur, quasi ab Omnipotentis ore prolatum fuisset suscipiens, quaecunque statuenda erant statuit, quaecunque damnanda damnavit. Hoc consiliario omnes diabolicae malignitatis ministros, fures, sacrilegos, perjuros, fidei violatores, veneficii compositores, libidinis appetitores; ad hoc quicunque contra patriam conspirassent, qui in parentes manus extendissent, mulieres etiam quae adulterina fraude viros suos inter
Abbreviated transcription (Latin):
fulatus. iuniuersȩ angloꝵ genti
necñ & aliis regionib angłoꝵ reg¬
no suppositis patriacha destinatus:
festinabat singłas regionis digre¬
di ciuitates. ut si qͥb nom̃ fidei in¬
cognitũ fuisset p̃dicaret. ⁊ domesti¬
cos ficłi apłica traditione ad bonũ
opꝰ instrueret. Nec facile erat quẽ¬
piã audicoꝵ eiꝰ nonesse docibilem:
ꝓpt̃ea qͦd tanta illi rerũ subtilitas
inerat. tanta dicendi facultas: ut
nichil ẽẽt aut inuentu sapientiꝰ.
aut dictu ornatiꝰ. aut auditu io¬
cundius. Cũ autẽ aformsecis reb
reqͥes data fuisset. tunc coniĩctiꝰ
cũ deo manere. sacris uigiliis insi¬
stendo. diuinas scripturas legendo.
aut earũ codices em̃dã. Sumũq
studiũ erat. ut nunquã adiuiniᷤ
oꝑib uacaret. s nunc uerũ uidici¬
um int̃ uirũ ⁊ urũ discernere.
nunc impacatas hominũ mentes
placido sermone tranquillare. hoꝵ
inepta dissoluere coniuigia. illoꝵ

Expanded text:
nfulatus, et universae Anglorum genti, nfulatus, et universae Anglorum genti, necnon et aliis regionibus Anglorum regno suppositis patriarcha destinatus, festinabat singulas regionis digredi civitates, ut si quibus nomen fidei incognitum fuisset praedicaret, et domesticos fidei Apostolica traditione ad bonum opus instrueret. Nec facile erat quempiam auditorum ejus non esse docibilem, propterea quod tanta illi rerum subtilitas inerat, tanta dicendi facultas, ut nihil esset aut inventu sapientius, aut dictu ornatius, aut auditu jocundius. Cum autem a forinsecis rebus requies data fuisset, tunc conjunctius cum Deo manere, sacris vigiliis insistendo, divinas Scripturas legendo, aut earum codices emendando; summumque studium erat ut nunquam a divinis operibus vacaret. Sed nunc verum judicium inter virum et virum discernere, nunc impacatas hominum mentes placido sermone tranquillare, horum inepta dissolvere conjugia, illorum
Abbreviated transcription (Latin):
usq sacͥficiũ fuisset consumptum
suꝑ illum mansit. Cũq c̃sũptũ fus¬
sec sacͥficiũ : requieuit supͣ memori¬
am beati odonis. que ad australem
partẽ altaris inmodũ piramidis
extructa fuit. Ex qua die ita ponti¬
fex meritũ eiꝰdẽ hominis dei reuen¬
tus est: ut nũquã ꝑcransiret nisi
genua flecteret. bonũq illũ uo¬
caret ita dicens. hic reqͥescit odo
bonus. ꝑ idem tempꝰ quidã mag¬
nus uidelicet⁊ potens saluatou
ediculã instituit. ad quã sacrãdã
⁊ iure ꝓprio possidendã uenerabi¬
lis pontifex dunstanꝰ inuitatus
accessit. ubi cũ administeriũ dedi¬
cationis aqua defuisset. ac ꝑhoc
inuuratori uerecundia accessisset:
aduocẽ uiri qmͣ ꝑ nat᷑am ñ habuit.
ꝑ grãm dei arida rupes aquã ꝓfudit
Quȩ de eadẽ nipe usq hodie manãs
ac salutiferũ fidelib poculũ pre¬
bens: dunstani nom̃ celebre facit.
la a romano ut diximꝰ pontifice m¬

Expanded text:
ousque sacrificium esset consumptum ousque sacrificium esset consumptum super illum mansit. Cumque consumptum esset sacrificium, requievit supra memoriam beati Odonis, quae ad australem partem altaris in modum pyramidis exstructa fuit: ex qua die ita pontifex meritum ejusdem hominis Dei reveritus est, ut nunquam pertransiret nisi genua flecteret, bonumque illum vocaret, ita dicens: Hic requiescit Odo bonus. 34. Per idem tempus quidam magnus videlicet et potens Salvatori aediculam instituit; ad quam sacrandam, et jure proprio possidendam venerabilis pontifex Dunstanus invitatus accessit. Ubi cum ad ministerium dedicationis aqua defuisset, ac per hoc invitatori verecundia accessisset, ad vocem viri, quam per naturam non habuit, per gratiam Dei arida rupes aquam profudit quae de eadem rupe usque hodie manans, ac salutiferum fidelibus poculum praebens, Dunstani nomen celebre facit. la a Romano, ut diximus, pontifice i
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ genti angloꝵ cransinisit. Eece
quẽadmodũ impleca sunt quȩ ꝑ
gladium uerbo dei inscriptũ. ac
hibitum. canto ante prenuntiata
fuerunt. Sed quid sibi uult quod
de manu c̾tii apłi cc̃iũ gladiũ acce¬
ꝑit. cũ in eccłia quȩ sub eiꝰ nomine
apud rouecestre uenerabilis habe¬
tur. pontifex nequaqm sederit. ÷¬
Sedit plane potestate. & si non cor¬
porali sessione. Sedit inquã pote¬
state imꝑio sedit. defensione sedit.
augmentũ suscepti honoris dimi¬
nutio p̃teritȩ uideretur fuisse uir¬
tutis: dignatus est sp̃s sc̃s nouis qͥ¬
busdã gratiȩ sue pͥncipiis ita uirũ
meccłia saluatoris clarificare: ut
mirabilis ipse extra hominis nat᷑a
uideret᷑ esse. Nam cũ die aduentus
sui pͥmo sacͥs altarib assisteret. &
popło dei unificũ panẽ distribuen¬
do porrigeret: repente contecta nu¬
be domo. columba ĩ iordane a iohe
olim insa iterũ apparuit. quȩ qͦ¬

Expanded text:
terrae, genti Anglorum transmisit. Ecce terrae, genti Anglorum transmisit. Ecce quemadmodum impleta sunt, quae per gladium verbo Dei inscriptum, ac hibitum, tanto ante praenuntiata fuerunt. Sed quid sibi vult quod de manu tertii apostoli tertium gladium acceperit, cum in ecclesia quae sub ejus nomine apud Rovecistram venerabilis habetur, pontifex nequaquam sederit? Sedit plane potestate, etsi non corporali sessione; sedit, inquam potestate, imperio sedit, defensione sedit, augmentum suscepti honoris diminutio praeteritae videretur fuisse virtutis, dignatus est Spiritus sanctus novis quibusdam gratiae suae principiis ita virum in ecclesia Salvatoris clarificare, ut mirabilis ipse extra hominis naturam videretur esse. Nam, cum die adventus sui primo sacris altaribus assisteret, et populo Dei vivificum panem distribuendo porrigeret, repente contecta nube domo, columba in Jordane a Joanne olim visa iterum apparuit , quae qu
Abbreviated transcription (Latin):
tã rem minꝰ esset idoneus: uistꝰ
arege ⁊ omĩ popło cantuaria dis¬
cedit. atq ad relictã nuꝑ eccłiam
suã non sine uerecundia redit.
Dñs nãq agebat ꝓdinstano. ut
impleret uerbũ suũ quod ꝓmise¬
rat in manu pͥncipũ regni sui.
Aduertens autẽ rex edgariis hoꝵ
rȩꝓbationẽ melioris esse uocatio¬
nẽ. solũq in omĩb hominib esse
dunstanũ. cui nemo conferri m¬
mo omĩb posset preferri : tercio
illũ precib fatigatũ. tandẽq tũ
sui ipsiꝰ. tũ om̃iũ ep̃oꝵ importu¬
nitate suꝑatum. pͥmȩ metropolis
angloꝵ pͥmatẽ ac patriarchã i¬
stituit. Quẽ statim obrobur apłicȩ
fidei uel auctoritatis ad romuleã
urbẽ ꝓfectum romanus pontifex
uidere ꝓmeruit. eũq sacris ponti¬
ficalib decoratum. quasi angłm
dnĩ exercituum ad exhibendã di¬
uinȩ legis scientiam. aut quasi
columnã lucis adluminandã faciẽ

Expanded text:
tam rem minus esset idoneus, jussus tam rem minus esset idoneus, jussus a rege et omni populo, Cantuaria discedit, atque ad relictam nuper Ecclesiam suam non sine verecundia redit. Dominus namque agebat pro Dunstano, ut impleret verbum suum, quod promiserat in manu principum regni sui. Advertens autem rex Edgarus horum reprobationem, melioris esse vocationem, solumque in omuibus hominibus esse Dunstanum, cui nemo conferri, imo omnibus posset praeferri, tertio illum precibus fatigatum, tandemque cum sui ipsius, tum omnium episcoporum importunitate superatum, primae metropolis Anglorum primatem ac patriarcham instituit. Quem statim ob robur apostolicae fidei vel auctoritatis ad Romuleam urbem profectum, Romanus pontifex videre promeruit, eumque sacris pontificalibus decoratum, quasi angelum Domini exercituum, ad exhibendam divinae legis scientiam, aut quasi columnam lucis ad illuminandam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq rex eos qui muerib pontifi¬
eis corrupti fuerant nichil suspici¬
ens. & obhoc simplici eos animo ex¬
andieus: orbatam pastore ȩccłiam
eidẽ tradidit gubernandã. Sed cum
romã ꝓfectus fuisset. ut palliũ a se¬
de apłica susciꝑet: graui inter al¬
pes frigore correꝑtus misere inte¬
riĩt. digna sibi ultione dunitus re¬
compensata. ut qui ab amore cȩ¬
lestium friguisset incorde. ꝑfrigoris
asꝑitatẽ ꝑiret incorpore. Et qui ali¬
enos honores ambire p̃sumpsisset:
ipse inaliena regione mortuis ho¬
norẽ parit & uitam amitteret.
Iterũ preces de archiepiscopatu
dunstano fundunt᷑. nec qͥcquã
in animo illiꝰ consensionis oꝑant᷑.
Quaꝓpter deligit᷑ ad patriarchatũ
cantuariensis eccłiȩ bercthelmus
dorsatensiũ ep̃s. homo mansueti¬
or quã industrior. ⁊ qui sue ma¬
gis qmͣ aliene uitȩ nosset consule¬
re.Ispost paucos suscepti pontifi¬
catus dies cognitus quod adtan¬

Expanded text:
Itaque rex eos qui muneribus pontifiItaque rex eos qui muneribus pontificis corrupti fuerant, nihil suspiciens, et ob hoc simplici eos animo exaudiens, orbatam pastore Ecclesiam eidem tradidit gubernandam. Sed cum Romam profectus fuisset, ut pallium a sede apostolica susciperet, gravi inter Alpes frigore correptus misere interiit, digna sibi ultione divinitus recompensata; ui qui ab amore coelestium friguisset in corde, per frigoris asperitatem periret in corpore, et qui alienos honores ambire praesumpsisset, ipse in aliena regione mortuus, honorem pariter et vitam amitteret. Iterum preces de archiepiscopatu Dunstano funduntur, nec quidquam in animo illius confessionis operantur. Quapropter deligitur ad patriarchatum Cantuariensis Ecclesiae Berthelinus Dorsacensium episcopus, homo mansuetior quam industrior, et qui suae magis quam alienae vitae nosset consulere. Is post paucos suscepti pontificatus dies, cognitus quod ad tan
Abbreviated transcription (Latin):
innumera sicut petrus omĩũ gene¬
rum animalia occides. & incorpus
ȩccłie manducando traicies. Prome¬
reberis inquã gladiũ petri insignitũ
nomine onũpotentis filii dei. ut ĩ
omĩ angloꝵ laticudine ligandi sol¬
uendiq potestas ꝑ illũ cibi augeat᷑.
nec ualeat in ouile intrare ouiũ. qͥ
ce ductore ñ ascenderit ꝑ ostiũ. Quã
merito ostiũ horrei dorobernia so-¬
nat. ut horreũ sic amplitudo imꝑii
angloꝵ. ostium uͦ pͥncipatus eccłiȩ
reb deductus angłoꝵ manib adpa¬
radisum pͥnceps sacerdotũ odo. uir
clarus sapientia & uirtuce lauda¬
bilis. & nisi dunstanꝰ succedet ab
om̃i angloꝵ orbe semꝑ deflendus:
Post cuiꝰ obitum eum rex dunstanũ
adiuraret ut pͥnceps fieret sacerdo¬
tum. nec ille adiuranti ulla ratione
assensũ accõmodaret : assistunt qͥ¬
ffinus impleuerat. postulantes con¬
firmari illi sũmũ sacerdociũ. Hic
enim & ante odonẽ sũmũ sacerdo¬

Expanded text:
innumera, sicut Petrus, omnium geneinnumera, sicut Petrus, omnium generum animalia occides , et in corpus Ecclesiae manducando trajicies. Promereberis, inquam, gladium Petri, insignitum nomine omnipotentis Filii Dei, ut in omni Anglorum latitudine ligandi solvendique potestas per illum tibi augeatur, nec valeat in ovile intrare ovium, qui te ductore non ascenderit per ostium. Quam merito ostium horrei Dorobernia sonat, ut horreum sit amplitudo imperii Anglorum, ostium vero principatus Ecclesiae rebus, deductus angelorum manibus ad paradisum princeps sacerdotum Odo, vir clarus sapientia, et virtute laudabilis, et nisi Dunstanus succederet, ab omni Anglorum orbe semper deflendus. Post cujus obitum, cum rex Dunstanum adjuraret, ut princeps fieret sacerdotum, nec ille adjuranti ulla ratione assensum accommodaret, assistunt qufsinus impleverat, postulantes confirmari illi summum sacerdotium. Hic enim et ante Odonem summum sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
tua pontificalis potestas non absq
uigore ȩuangłicȩ disciplinȩ admini¬
strata sit: ñ cam̃ eã aut gladio aut ꝑ¬
sona presidentis premonstrari oportu
femuinã. Accingere gͦ bellator fortis¬
sime. accingere gladio potentiȩ dei.
factus potens ꝑ eũ qui supͣ femur qͦ¬
q est potentissimus. ad dimicandũ
aduersus mundi rectores tenebrarĩ
harũ. contra spũalia neqͥciȩ incele¬
stibus. Diuide illos qui ꝑnefarium
scelus illicito abutunt᷑ matrimonio.
nec te reuocet ab inferenda ultione
aut regalis potestas. aut romani pon¬
tificis singłaris sublimitas. Dasen¬
tentiã inpopłi seductores argencati¬
os. ⁊ non priꝰ ad sacrũ altare die pen¬
techotes oblaturus ꝓcedas. quã ae
illos uindicta feriat. & popło dei
iusticia ꝓueniat. U̾biq tuarũ signa
iurtutum relĩque. ubiq dm̃cȩ cru¬
cis trophea erige. Promereberis & enĩ
post modicũ gladiũ petri. in quo

Expanded text:
tua pontificalis potestas non absque tua pontificalis potestas non absque vigore evangelicae disciplinae administrata sit, non tamen eam aut gladio, aut persona praesidentis praemonstrari oportuiiam. Accingere ergo, bellator fortissime, accingere gladio potentiae Dei, factus potens per eum qui supra femur quoque est potentissimus ad dimicandum adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Divide illos qui per nefarium scelus illicito abutuntur matrimonio, nec te revocet ab inferenda ultione aut regalis potestas, aut Romani pontificis singularis sublimitas. Da sententiam in populi seductores argentarios, et non prius ad sacrum altare die Pentecostes oblaturus procedas, quam et illos vindicta feriat, et populo Dei justitia proveniat. Ubique tuarum signa virtutum relinque, ubique Dominicae crucis tropaea erige; promereberis etenim post modicum gladium Petri, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
annitentib quoq omĩb eiꝰdẽ urbiᷤ
habitatorib. ⁊ importunis uocib
illiꝰ nom̃ acclamantib. Audierant
nanq quã fuerat apͥmeua ȩtate
deo acceptissimꝰ. quã in illa cui pre¬
erat eccłia sollicitus. quã deniq in
omĩ re bona. i optima ꝓbatissimus. ⁊
ea re noluerunt habere aliũ. cũ pos¬
sent habere lectissimũ. Neq illum
uiuit exeusatio canonũ auctoritate
esse ep̃is contradicũt: ita duas eccłi¬
as uni ep̃o sieri posse ñ ꝑmitciunt.
Talib beatus pontifex rationũ testi¬
moniis uictus: lundanȩ urbis antis¬
tes intronirat᷑. non relinquens cam
quã ante habuerat ȩccłiam. s utriq
presidens. utranq regens. utriusq
uerus acꝓpͥus pontifex existens. habes
gͦ scĩssime pat̃ gladium pauli quẽ
tibi celitus destinatũ olim ipse detule¬
rat. i ad diuidendos ȩccłiȩ mimicos ha¬
bendum tradiderat. Et quãuis pͥor

Expanded text:
annuentibus quoque omnibus ejusdem urbis annuentibus quoque omnibus ejusdem urbis habitatoribus, et importunis vocibus illius nomen acclamantibus. Audierant namque quam fuerat a primaeva aetate Deo acceptissimus, quam in illa cui praeerat Ecclesia sollicitus, quam denique in omni re bona et optima probatissimus: et ea re noluerunt habere alium cum possint habere lectissimum. Neque illum juvit excusatio canonum auctoritate esse episcopis contradicunt, ita duas Ecclesias uni episcopo fieri posse non permittunt: Talibus beatus Pontifex rationum testimoniis victus, Lundanae urbis antistes intronizatur, non relinquens eam quam ante habuerat Ecclesiam, sed utrique praesidens, utramque regens, utriusque verus ac proprius pontifex existens. Habes ergo, sanctissime Pater, gladium Pauli, quem tibi coelitus destinatum olim ipse detulerat, et ad dividendos Ecclesiae inimicos habendum tradiderat. Et quamvis prior
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ. & ecce aduersis inprecatio¬
nib cius confusi redimꝰ. Cũq il¬
le deꝓmendȩ ueritatis p̃ceptum
demonib indiceret: agnoscit ani¬
mam regis angłica ueritate illis sub¬
latam. adstatutũ t̃minũ sub signa¬
cło seruatã. nichil uiris in illã de¬
mones habere. s in sortẽ penicen¬
tium animarũ eandẽ cedere. Tum
ille exultans in dño. furores illoritm
tali ratiocinatione compescuit. Qd
inquit. iniusti actum est uobis:
Si peccauit homo iste: inxp̃mri in
indulgere. nos qua temeritate aude¬
tis impbe reprehendere: Quasen¬
tentia tetri sp̃s quasi parchica ꝑcus¬
si sagitta: muscarũ mͦ auento rapta¬
bat beatum uirum suꝑ omẽ regnũ
constituere. nolens in regno sine il¬
lo crescere. quẽ ante regnũ prȩ cȩ¬
teris studuerat familiariꝰ diligere.
Unde apposito patribus siuis londo¬
niensi ep̃o: rogatu regis pͥncipũ
dunstanus successione donatur.

Expanded text:
venimus, et ecce adversis imprecatiovenimus, et ecce adversis imprecationibus tuis confusi redimus. Cumque ille depromendae veritatis praeceptum daemonibus indiceret, agnoscit animam regis angelica virtute illis sublatam ad statutum terminum sub signaculo servatum; nihil juris in illam daemones habere, sed in sortem poenitentium animarum eamdem cedere. Tum ille exsultans in Domino, furores illorum tali ratiocinatione compescuit. Quid, inquit, injusti actum est vobis? Si peccavit homo iste, in Christum indulgere, eos qua temeritate audetis improbe reprehendere? Qua sententia tetri spiritus, quasi Parthica percussi sagitta, muscarum modo a vento raptabat beatum virum super omne regnum constituere, nolens in regno sine illo crescere, quem ante regnum prae caeteris studuerat familiarius diligere. Unde apposito patribus suis Lundoniensi episcopo, rogatu regis ac principum Dunstanus successione donatur,
Abbreviated transcription (Latin):
malignoꝵ sp̃ũũ translato: dunsta¬
nus mȩccłia cui p̃erat diuis me¬
ditationib inseriuebat. nchil sci¬
ens quid de rege actum fuisset. Et
ecce tartarea cohors sub sub eiꝰ as¬
pectu ȩxultando quasi chorũ duce¬
re. ⁊ueluti de capta preda lȩtas u¬
ctorias agere. Perscrutatur itaq
sc̃s causam leticiȩ. audit regẽ obi¬
isse animã illiꝰ gehennalib statim
stano exdiuino imꝑio nuntiandũ.
Morus itaq pietate dunstanꝰ: solo
tenus ꝓsternt᷑. largifluus exocłis
lacͥmarũ imber ꝓducitur. pulsat
dm̃ p̃cib. nec ab illo orando qͥescit:
quousq spm̃ regis liberatũ agnos¬
cit. Breni autẽ morula ꝑ acta: re¬
dic tristis legio infernalis. magnoq
clamore in has uoces erupit. Ote
hominẽ hominũ. ofidei alienum.
o nr̃is beneficiis semꝑ ingratũ. Nos
deculimus obsequiũ. cu nobis re¬
culisti suppliciũ. Aduleiscendas
inuirias tuas de regione tenebrar̃

Expanded text:
malignorum spirituum translato, Dunstamalignorum spirituum translato, Dunstanus in ecclesia, cui praeerat, Deividis meditationibus inserviebat, nihil sciens quid de rege actum fuisset. Et ecce tartarea cohors sub ejus aspectu exsultando quasi chorum ducere, et veluti de capta praeda laetas victorias agere. Perscrutatur itaque sanctus causam laetitiae, audit regem obiisse, animam illius gehennalibus statim stano ex divino imperio nuntiandum. Motus itaque pietate Dunstanus solo tenus prosternitur, largifluus ex oculis lacrymarum imber producitur; pulsat Deum precibus, nec ab illo orando quiescit, quousque spiritum regis liberatum agnoscit. Brevi autem morula peracta redit tristis legio infernalis, magnoque clamore in has voces erumpit: O te hominem hominum! o fidei alienum! o nostris beneficiis semper ingratum! nos detulimus obsequium, tu nobis retulisti supplicium; ad ulciscendas injurias tuas de regione tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
cederent: iure mͥ hominũ auccori¬
tas pretendi posset. Hunc uͦ qm̃ au
ctor om̃iũ deus est: ñ possũ illud
ñ facere. quod faciendũ sp̃s dĩ digna¬
tus est p̃ciꝑe. Erit nãq beatus iste
ꝓximus post mortẽ meã huiꝰ sedis
fortissimus preliator. Hac ille sũm
pontificis ratione defensus: ꝓcedit
ad popłm sũmus & ille pontifer cã¬
tuarioꝵ preticulatus. gestans insig¬
na aãron non legis uelamine ad¬
umbrata. s diuinȩ ꝓpitiationis mu¬
nere ꝑ grãm xp̃i insignita. Inde adec¬
clesiã quȩ sibi consignata fuerat re¬
uersus. atq incathedra pontificali
sullimatus: recordatꝰ ÷ quidolim
exultanti diabolo ꝓmisisset. cũ illũ
regalis impietas grilio ascͥpsisset.
Itaq obiuiis in illũ manib insur¬
gere. menbra eiꝰ euangłico gladio
duudere. & oues quȩ circũquaq
errabundȩ ferbantur. ad dĩcum
ouile reuocare. Int̾ea mortuo im¬
piissimo rege ecliuuo atq insortẽ

Expanded text:
cederent, jure mihi hominum auctoricederent, jure mihi hominum auctoritas praetendi posset. Nunc vero quoniam auctor omnium Deus est, non possum illud non facere quod faciendum Spiritus Dei dignatus est praecipere. Erit namque beatus iste proximus post mortem meam hujus sedis fortissimus praeliator. Hac ille summi pontificis ratione defensus procedit ad populum, summus et ille pontifex Cantuariorum praetitulatus, gestans insignia Aaron, non legis velamine adumbrata, sed divinae propitiationis munere per gratiam Christi insignita. Inde ad ecclesiam quae sibi fuerat consignata reversus, atque in cathedra pontificali sublimatus, recordatus est quid olim exsultanti diabolo promisisset, cum illum regalis impietas exsilio ascripsisset. Itaque obviis in illum manibus insurgere, membra ejus evangelico gladio dividere, et oves quae circumquaque errabundae ferebantur, ad Dominicum ovile revocare. piissimo rege Edvvio, atque in sortem
Abbreviated transcription (Latin):
reuocauit. & maiore quã ab om̃ib
ante regib honoratus suisset gła
sublimabit. Cui etiam ut pontificale
decus susciꝑet uehem̃ti peticione ĩ¬
minuit. nec ante aprecib qͥescete us¬
luit: quã illũ a sententia ad consen¬
tiendum retraheret. & eccłiȩ uiugo¬
mensi quȩ sub honore beatȩ uigi¬
nis mariȩ pollebat pontific̃ẽ p̃le¬
ret. Qui cũ dorobernnã sacrandꝰ aue¬
niret. & recitata peticione cleri ac po¬
płi sũmꝰ dei sacerdos odo gaudenter
annuisset: mirabile dictu. ceterũ
consecrationis ministeriũ non q̾si
suꝑ antistitem wiccioꝵ. s sicut su¬
ꝑ archiepm̃ cantuarioꝵ mirabiliter
atq hilariter absoluit. Qua dere
acircũ stante clero reprehensus. qͦd
contra patrum decreta ageret qui
uniꝰ eccłiȩ duos prohibent esse sacer¬
dotes. nec ꝑ ius hȩreditatis fieri elec¬
tionẽ successionis: tale fertur respõ¬
sum dedisse. Si diuinis humana ñ

Expanded text:
revocavit, et majore, quam ab omnibus revocavit, et majore, quam ab omnibus ante regibus honoratus fuisset, gloria sublimavit. Cui etiam, ut pontificale decus susciperet, vehementi petitione imminuit; nec ante a precibus quiescere voluit quam illum a sententia ad consentiendum retraheret, et ecclesiae Wigorniensi, quae sub honore beatae virginis Mariae pollebat, pontificem praeficeret. Qui dum Doroberniam sacrandus adveniret, et, recitata petitione cleri ac populi, summus Dei sacerdos, Odo gaudenter annuisset; mirabile dictu! caeterum consecrationis ministerium, non quasi super antistitem Wicciorum, sed sicut super archiepiscopum Cantuariorum mirabiliter atque hilariter absolvit. Qua de re a circumstante clero reprehensus, quod contra Patrum decreta ageret, qui unius ecclesiae duos prohibent esse sacerdotes, nec per jus haereditatis fieri electionem successionis, tale fertur responsum dedisse: Si divinis humana non
Abbreviated transcription (Latin):
dunstam temporib angłi p̃dicarent:
statuunt islũ regẽ suꝑ om̃s ꝓuincias
ab humbre magno flumine usq ad fui¬
men tamisium. quo flumine amboꝵ
regnum ab inuicẽ dirimebatur. Ita
regnũ quod unũ fuerat induos reges
diuisum. grauibꝰ aliquantisꝑ confue¬
tibus belloꝵ sudabat. impleta trine
ueridica illa saluatoris sententia qua
omne regnum in se iꝑsum diuisum
asserit destruendũ. & domũ supͣ domĩ
esse cassuram. Edgarus cotidie erat ꝓ¬
ficiens ut daind pietate acfortitudine
atq ut salomon sapientia. duuicis.
gła. Domꝰ autẽ ediuiũ indies decreste¬
re. cñ ipse inflagitiis crescere ñ desiue¬
es: precepit edgarus diarcha tocus
regni sin conciliũ celebrari. in quo
annichilatis om̃ib ꝗtiȩ a fr̃e eiꝰ iuqͥs
fuerant legib decreta. ac restitutis ã¬
buis que uiolenta eiꝰ fuerant dñatio¬
ne ablata. duunistanũ quoq uenera¬
bilem abbatẽ inmagna gła de grilio

Expanded text:
Dunstani temporibus angeli praedicarent, Dunstani temporibus angeli praedicarent, statuunt illum regem super omnes provincias ab Humbre magno flumine usque ad flumen Tamisium; quo flumine amborum regnum ab invicem dirimebatur. Ita regnum, quod unum fuerat, in duos reges divisum gravibus aliquantisper conflictibus bellorum sudabat, impleta tunc veridica illa Salvatoris sententia, qua omne regnum in se ipsum divisum asserit destruendum, et domum super domum esse casuram . Edgarus quotidie erat proficiens, ut David, pietate ac fortitudine, atque, ut Salomon, sapientia, divitiis et gloria, domus autem Edwii in dies decrescere, cum ipse in flagitiis crescere non desiveies praecepit Edgarus diarcha totius regni sui concilium celebrari, in quo annihilatis omnibus quae a fratre ejus iniquis fuerant legibus decreta, ac restitutis omnibus quae violenta illius fuerant damnatione ablata, Dunstanum quoque venerabilem abbatem in magna gloria de exsilio
Abbreviated transcription (Latin):
bre fluuio usq ad flum̃ camisiũ.
supͣ quod urbs londonia est funda¬
ta aduersus impiũ regem eduuiũ.
qui om̃s quasi munum hominem
cranslati. non mͦ regnũ ipsiꝰ abicere:
uerũ etiam ipsũ regno expellere mol¬
liti sunt. ꝓptẽa quod incõmisso regi¬
mine insipient̃ egisset. sapientes dis¬
ꝑderet. ignaros bom sius confilissas¬
cisceret. prorsus libidine atq arrogan:¬
tia p̃cepsabiret. Coactiitaq inturbã:
regem cũ adultera fugitantẽ. atq in
uiis sese occultantẽ armis ꝑsequi ñ
desistunt. Et ipsam quidẽ uixta clau¬
diam ciuitatẽ reꝑtã subneruauere.
deinde qua digna fuerat mortemul¬
tauere. Porro regẽ ꝑdiuersa locoꝵ
semetra deiuantẽ. ultra flum̃ tami¬
sium compulere. Demde accito frẽ
illiꝰ optime indolis adolescente noĩe
edgaro. quẽ futurũ regẽ cȩlestu qͦn¬
dam oraculo designatum fuisse p̃dyxi¬
mus. dum pacem regni salucẽ suisac

Expanded text:
bre fluvio usque ad flumen Tamisium, bre fluvio usque ad flumen Tamisium, supra quod urbs Lundonia est fundata, adversus impium regem Edwium. Qui omnes, quasi in unum hominem translati, non modo regnum ipsius abjicere, verum etiam ipsum regno expellere moliti sunt, propterea quod in commisso regimine insipienter egisset, sapientes disperderet, ignaros boni suis consiliis adscisceret, prorsus libidine atque arrogantia praeceps abiret. Coacti itaque in turbam regem cum adultera fugitalentem, atque in inviis sese occultantem armis persequi non desistunt. Et ipsam quidem juxta Claudium civitatem repertam subnervavere. Deinde qua digna fuerat morte multavere. Porro regem per diversa locorum semetra deviantem ultra flumen Tamisium compulere. Deinde accito fratre illius optimae indolis adolescente, nomine Edgaro, quem futurum regem coelesti quondam oraculo designatum fuisse praediximus, dum pacem regnique salutem suis ac
Abbreviated transcription (Latin):
lĩ grã inuenta: manebat inmona¬
sterio beati petri quod sitũ est gan¬
daui. ꝓptẽa quod illud cȩtĩs illius
regionis monasteriis & ꝓfessione uͥ¬
tutis. & philosofiȩ documentis ex¬
cellere uidebat᷑. Nec tam̃ cessat ue¬
sana furentis mulieris insania. qͥn
ominib qui uirũ dei tẽpore suȩ re¬
cessionis hospitio fouerant ꝑscru¬
tatis. ꝓscriptis. damnatis: ipsius qͦ¬
q oculis eruendis malignos transinit¬
terec ministros. Uerũmiserance
diuina clementia cuiꝰ nunquam
auxilio destituebat᷑: ante illũ gal¬
lia susceꝑat. quã equoreos serui ie¬
tabelis stuctus attigissent. Exulat
itaq sc̃s nulla exilii ꝑ gr̃am dei dam¬
na deplorans. dum sius meritis itasͥ
om̃s deuinciret. ut patriã esse exili¬
um putaret. Suꝑ hec illũ amiciapłi
consolatio fouit. qͥ nulliꝰ reiquã ip¬
se expecteret eum indigere ꝑmi¬
gloꝵ populũ canto patrono destitu¬
tum: suscitauit corda uiroꝵ ab hum¬

Expanded text:
lius gratia inventa, manebat in monalius gratia inventa, manebat in monasterio sancti Petri quod situm est Gandavi, propterea quod illud caeteris illius regionis monasteriis et professione virtutis, et philosophiae documentis excellere videbatur. Nec tamen cessat vesana furentis mulieris insania, quae omnibus qui, virum Dei tempore suae recessionis hospitio foverant, perscrutatis, proscriptis, damnatis, ipsius quoque oculis eruendis malignos transmitteret ministros. Verum, miserante divina clementia cujus nunquam auxilio destituebatur, ante illum Gallia susceperat, quam aequoreos servi Jezabelis fluctus attigissent. Exsulat itaque sanctus nulla exsilii per gratiam Dei damna deplorans, dum suis meritis ita sibi omnes devinciret, ut patriam esse exsilium putaret. Super haec illum amici apostoli consolatio fovet, qui nullius rei quam ipse expeteret eum indigere permiglorum populum tanto patrono destitutum, suscitavit corda virorum ab Hum
Abbreviated transcription (Latin):
susset glestoniam. ⁊ descͥꝑtis õibi
ipse ꝓscriptus fuisset: inter lacri¬
mas monachoꝵ eiꝰ manu nutritoꝵ
int̃̾ lam̃ta uenientiũ ad se ex om̃i.¬
b locis amicoꝵ. int̾ gemitus pau¬
ꝑum consuetis stupendiis ꝑ singłos
dies ab illo retreatoꝵ: audita est in
atrio templiuox plaudentis diabo¬
li. quasi uox iuuenculȩ acrit᷑ atq
minute cachinnantis. Quẽ sẽs
seuera fronte suspiciens: nichil
ait suꝑ exilio meo gratuleris. qm̃
plus est quod me redeunte doleas.
quã quicqͥd me exulante lȩtariua¬
leas. Ad quod dictũ: pallidi regni
pallidus minister abscessit. Dun¬
stanꝰ autẽ ñ immemor quid sibi
diumnꝰ olim citharedꝰ p̃cinuerit. im
mo dñicȩ meior ꝓmissionis qua
beatos fore qͥ proiusticia ꝑsecutio¬
nẽ paciunt᷑ xp̃s asseruit: marinis
se fluctib tradit. contrariũ licus
ingente flandritarũ attingens.
Ubi eminenti corã pͥncipe cerrȩ il¬

Expanded text:
fuisset Glastoniam, et descriptis omnibus fuisset Glastoniam, et descriptis omnibus ipse proscriptus fuisset, inter lacrymas monachorum ejus manu nutritorum, inter lamenta venientium ad se ex omnibus locis amicorum, inter gemitus pauperum, consuetis stipendiis per singulos dies ab illo recreatorum, audita est in atrio templi vox plaudentis diaboli, quasi vox juvenculae acriter atque minute cachinnantis. Quem sanctus severa fronte suspiciens, Nihil, ait, super exsilio meo gratuleris, quoniam plus est quod me redeunte doleas, quam quidquid me exsulante laetari valeas. Ad quod dictum pallidi regni pallidus minister abscessit. Dunstanus autem non immemor quid sibi divinus olim citharoedus praecinuerit, imo Dominicae memor promissionis, qua beatos fore qui pro justitia persecutionem patiuntur Christus asseruit, marinis se fluctibus tradit, contrarium littus in gente Flandritarum attingens ubi eminenti coram principe terrae il
Abbreviated transcription (Latin):
adeat. regiũ stuprũ druuna huma¬
naq ratione compescat. mulieris
adulterȩ meretricͥũ suspendii com¬
minatione ꝑcellat. Fecit hoc ille.⁊
parũ est hoc. reꝑtum insuꝑ cũ ad¬
ultera simul & filia illiꝰ pͥncipem
a mechali choro uiolent̃ abstraxit.
positaq incapite eiꝰ corona ante
sũmum pontificẽ odonẽ adduxit.
at ganea sanguineos intorquens
oculos: tu inquit mortis me sus¬
pendio addixisti. ego ce m̃broꝵ de¬
core pͥuatum sempit̾no exilio dã¬
nabo. Cuiꝰ inuectionis tenore sp̃s
nequã arreptus. ultionẽ de uiro
dei nefandȩ merecricis impulsu
expectat. Itaq mulieris animũ
diabolus instigat. regis irã mulier
exaltat. ambo exilium duustano
intentant. Et pͥmo quidẽ urgen¬
te regis edicto: om̃s monastice reli¬
gionis ȩceliȩ suis reb spoliabant᷑.
ut que precipue semꝑ uiro fuere
leticiȩ: nunc eidẽ quã maximo¬
fierent merori. Demde cũ uentum

Expanded text:
adeat, regium stuprum divina humaadeat, regium stuprum divina humanaque ratione compescat, mulieris adulterae meretricium suspendii comminatione percellat. Fecit hoc ille, et parum est hoc. Repertum insuper cum adultera simul et filia illius principem a moechali toro violenter abstraxit, positaque in capite corona ejus ante summum pontificem Odonem adduxit. At ganea sanguineos intorquens oculos: Tu, inquit, mortis me suspendio addixisti; ego te membrorum decore privatum sempiterno exsilio damnabo. Cujus invectionis tenore spiritus nequam arreptus, ultionem de viro Dei nefandae meretricis impulsu exspectat. Itaque mulieris animum diabolus instigat; regis iram mulier exaltat; ambo exsilium Dunstano intentant. Et primo quidem, urgente regis edicto, omnes monasticae religionis ecclesiae suis rebus spoliabantur, ut, quae praecipuae semper viro fuere laetitifierent moerori. Deinde cum ventum
Abbreviated transcription (Latin):
sidiarũ suarũ laqueos illi inten¬
dere statuit. Translatus itaq in
speciẽ ursi consimilẽ: hianti riu
orantẽ aggredit᷑. in iectisq ungłis
pastoralẽ quã manu tenebat ur¬
gam complectitur. atq adse trahe¬
re conat᷑. At diuinꝰ dunstanꝰ dui¬
nitatis spũ fortit̾ roboratus: re¬
tractũ adse baculũ erigit insulli¬
me. sugientẽ beluã dirissime
cedit. nec pͥus monstrũ cedendo desistit:
qmͣ flagellũ intergo illiꝰ trib in parcib
comminutũ apparuit. uictus gͦ inse¬
diabolus: maliis uriccorẽ suũ uincere
querit. Neq enimrerũ occasiones lõ¬
ge abfuerant. qͥb id quod ꝑuerse mol¬
liebatur musus malignos cranffer¬
ret. Nam rege prefato eodẽ quo con¬
secratus fuerat die inturpes concubi¬
tus publice deuoluto. ac ꝑ hoc omĩ
senatorio ordine offenso. nemine
tam̃ eiꝰ lasciuiã redarguere auso:
pari ac cõmuni om̃iũ ueto dunsta¬
nus compellat᷑ qui regẽ constant̃

Expanded text:
nsidiarum suarum laqueos illi intennsidiarum suarum laqueos illi intendere statuit. Translatus itaque in speciem ursi, consimilem hianti rictu orantem aggreditur, injectisque ungulis pastoralem, quam manu tenebat, virgam, complectitur, atque ad se trahere conatur. At divinus Dunstanus, divinitatis spiritu fortiter roboratus, retractum ad se baculum erigit in sublime, fugientem belluam dirissime caedit; nec prius monstrum caedendo desistit, quam flagellum in tergo illius tribus in partibus comminutum apparuit. Regis diabolus, in aliis victorem suum vincere quaerit. Neque enim rerum occasiones longe abfuerant, quibus id quod perverse moliebatur, in usus malignos transferret. Nam rege praefato eodem quo consecratus fuerat die in turpes concubitus publice devoluto, ac per hoc omni senatorio ordine offenso, nemine tamen ejus lasciviam redarguere auso, pari ac communi omnium voto Dunstanus compellatus qui regem constanter
Abbreviated transcription (Latin):
dustriã suã nichil uidet p̃ualere:
recipit᷑. ibiq in tanta celsitudine
religionis deguit: ut mensuram
scã excederet deuotio. Hoc in loco
turris extructa erat. quã necdum
ulla insuppremo cacumine tecta
claudebat. Cũq popłs trabẽ tociꝰ
oꝑis sustentatricẽ sũmis muris an¬
plicare contenderet: repente rup¬
tis funib eadẽ trabes deorsũ rue¬
re cepit. Clamor ingens tociꝰ popłi.
dunstanũ iteratis uocib ꝑstrepen¬
tis. Aduolat itaq ocior sc̃s. elacam
dexterã machinȩ opponit. ẽregio¬
ne crucẽ depingit. Necdũ sc̃ã ma¬
nus scõs contraxerat digitos. cũ ea
quȩ uergere ceꝑat trabes ñ um¬
culis astricta. ñ machinis lenata.
non deniq ullohumani ingenu
apparatii sustentata: ad locum de
deret. cui inuideret: Si tunc uirꝰ¬
tus malignitatis suȩ non effun¬
deret. quando effunderet: Nichil
ergo dubietatis ulteriꝰ de uiro dei
habens: semel acq simul om̃s i¬

Expanded text:
dustriam suam nihil videt praevalere, dustriam suam nihil videt praevalere, recipitur, ibique in tanta celsitudine religionis deguit, ut mensuram sancta excederet devotio; hoc in loco turris exstructa erat, quam necdum ulla in supremo cacumine tectura claudebat. Cumque populus trabem totius operis sustentatricem summis muris applicare contenderet, repente ruptis funibus eadem trabes deorsum ruere coepit. Clamor ingens totius populi Dunstanum iteratis vocibus perstrepentis. Advolat itaque ocior sanctus, elatam dexteram machinae opponit, e regione crucem depingit. Necdum sancta manus sanctos contraxerat digitos, cum ea quae vergere coeperat trabes, non vinculis astricta, non machinis levata, non denique ullo humani ingenii apparatu sustentata, ad locum de deret, cui invideret? Si tunc virus malignitatis suae non effunderet, quando effunderet? Nihil ergo dubietatis ulterius de viro Dei habens, semel atque simul omnes i