comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Constantius. Crescentius. Iustinus. Le¬
ander. Alexander. sother hormisda. Pa¬
pirius constans. Iouianus. Tercio n
chilominus die. Rictiouarꝰ cedem exer¬
cuit. in plebem ittͥusq sexus ⁊ etatis
totamq urbem occisis innumerabili
b xp̃ians impleuit. Pauci xp̃iani
hoꝵ martyrum corpora partim sepul¬
ture tradiderunt. ⁊ quendam ingentis
capacitatis puteum uetustate negle¬
ctum. ⁊ aquis exhaustum eoꝵdem scõ¬

Expanded text:
Constantius, Crescentius, Iustinus, LeConstantius, Crescentius, Iustinus, Leander, Alexander, Sother, Hormista, Papirius, Constans, Ioviihilominus die Rictiovarus caedem exercuit in plebem utriusque sexus et aetatis, totamque urbem occisis innumerabilibus christianis implevit. Pauci christiani,  martirum corpora partim sepulturae tradiderunt, et quendam ingentis capacitatis puteum vetustate neglectum et aquis exaustum eorundem o
Abbreviated transcription (Latin):
socus suis. Ualerio ⁊ mat̾no ad p̃dican¬
dum gallicis gentib demum treberim
deuenit. Cuius infelicitatis aciem de¬
uincens. uere religionis arcem obtinu¬
it. ⁊ eiuisdem pontificatum .xiii. annis
tenuit. Sepultus ẽ in eccłia sc̃ĩ ioħis
eungliste. qͣm ip̃e ante mediam con¬
strucerat portam. ⁊ in circuttu eius ci¬
mtt̾ium benedixerat. Post cuius obi¬
tum beatus ualerius inminisfium sa¬
cerdotale successit. illudq ꝑ xu annos
scẽ uiuendo. ⁊ u̾bum uite p̾dicando.
beatissime rexit. Cuius p̾dicationis
tanta fuit instantia. ut iã tunc ꝑ gal¬
liam ⁊ g̾manam xp̃iam. paganos
⁊ num̃o suꝑarent ⁊ religiõne. Sepł¬
tꝰ ẽ ⁊ ip̃e in eadem eccła iuxta corpus
scĩ eucharũ. Post cuius decessum bea¬
tꝰ mat̾nus pontificalem suscipiens a¬
fideliter multiplicanit. hic tungren¬
ses ⁊ colomenses ad fidem xp̃i conũtit.
tempore fecerunt treberi subt̾raneum
uiniductum atreberi usq colonam
ꝑ pagum pedoris ꝑ qͦm magnã uini

Expanded text:
sociis suis Valerio et Materno ad praedicandum Gallicis gentibus demum Treberim pervenit. Cujus infidelitatis aciem devincens, verae religionis arcem obtinuit et ejusdem urbis pontificatum 23 annis tenuit . Sepultus est in ecclesia beati Johannis evangelistae, quam ipse ante portam Mediam construxerat, et in circuitu ejus cimiterium benedixerat. Post cujus obitum beatus Valerius in ministerium sacerdotale successit, illudque per 15 annos sancte vivendo et verbum vitae praedicando probatissime rexit. Cujus praedicationis tanta fuit instantia, ut jam tunc per Galliam et Germaniam christiani paganos et numero superarent et religione. Sepultus est et ipse in eadem ecclesia juxta corpus sancti Eucharii . Post cujus decessum beatus Maternus pontificalem suscipiens afideliter multiplicavit. Hic Tungrenses et Colonienses ad fidem Christi convertit, tempore fecerunt Treberi subterraneum viniductum a Treberi usque Coloniam per pagum Bedonis per quem magnam copi
Abbreviated transcription (Latin):
pulo u̾bum u̾itatis p̾dicarent. unus
eoꝵ nomine mat̾nus gͣuiter egrotare
cepit ⁊ crescente eadem infirmitatis
molestia post ñ multos dies uitam
finiuit. Cuius corpꝰ cũ gemitu ⁊ lu¬
ctu t̃re. comm̃dans sc̃s eucharius.
flebilit̾ magistro ꝑ ordinem narra¬
uit. Quem ille clem̃ter consolatus
baculum suum eidem tradidit p̃cipi
resuscitari. Ille uͦ ueloci cursu elegiã
effodiens baculum supposuit. Dumq
ũba apłi implesset. statim mat̾nus
mulo surrexit. In quo loco xp̃iani po¬
puli eccliam construxerunt. ⁊ ex eo qd̃
acciderat. nom̃ resurrectionis ti impo¬
suerunt. Sc̃s uͦ eucharius postqͣm in
elegia multos ad fidem xp̃i imbuit.
iam ad alia loca migrare disponens. ua¬
ledixit in elegra frib. ⁊ cum ualerio ⁊
mat̾no ꝓfectus ẽ. tandemq ꝑfectotti¬
nere treberim ꝑuenit. Anno dñice ĩ¬
carnationis luiii. imꝑii autem claudii
cesaris xuiiͦii. ep̃atꝰ uero beati petri a¬

Expanded text:
pulis verbum veritatis praedicarent, unus pulis verbum veritatis praedicarent, unus eorum nomine Maternus graviter aegrotare coepit, et crescente eadem infirmitatis molestia, non post multos dies vitam finivit; cujus corpus cum gemitu et luctu terrae commendaflebiliter magistro narravit per ordinem. Quem ille clementer consolatus, baculum suum ei tradidit, praecipieresuscitari. Ille vero veloci cursu Elegiam effodiens, baculum superposuit; dumqba apostoli inplesset, statim Maternusmulo surrexit. In quo loco christiani populi ecclesiam construxerunt, et ex eo quod ibi acciderat nomen resurrectionis inposuerunt. Sanctus vero Eucharius postquam in Elegia multos ad fidem Christi inbuit, jam ad alia loca migrare disponens, valedixit in Elegia fratribus, et cum Valerio et Materno profectus est; tandemque perfecto itinere Treberim pervenit. 5. Anno dominicae incarnationis 54, regni autem Claudii Caesaris 19, episcopatus vero beati Petri a
Abbreviated transcription (Latin):
latium . lxii. discipłos postea designa¬
passus. mortuus.⁊ sepultus. a mor¬
tuis resurrexit.⁊ in celũ ascendit. bea¬
uit. ac pontum ⁊ galathiam. capado¬
cesaris anno .iiii. suꝑna ꝓuisione or¬
dinante romam ingͤssus. salutarem
cunctis credentib fidẽ constantissima
nuissime rexit. fundata atq edifica¬
ta romane urbis eccłia suꝑ firmissi
gͣmanie u̾bum salutis inferre ordina¬
uit. Ad hoc demiq opus eligitur ex
suis discipulis iur magnarum exi¬
stens uirtutum eucharius qui in or¬
dinatione lxii. discipuloꝵ dñi fuit.
rum statĩ eucharium ep̃m ordina¬
uit. ualerium diaconũ. mat̾num
subdiaconum consecrauit. Quos
statim in opus p̃dicationis direxit.
alios ꝙ cum eos idoneos uiros. clem̃¬
tem. mansuetũ. Meminium aliosq
plurimos. Qui accepta benedictioẽ
magistri ad gallias ꝓꝑauerunt et
multos ad soltlitat᷑em sacre fidei
signoꝵ uirtute ꝑduxerunt. Cimq
in elegiam alsatie ꝑuenissent. ibiq po¬

Expanded text:
lacium 72 discipulos postea designapassus, mortuus et sepultus, a mortuis resurrexit, et in coelum ascendit, beaveras; jam Pontum, Galatiam, CappadoCaesaris anno 4, superna provisione ordinante Romam ingressus, salutarem cunctis credentibus fidem constantissima strenuissime rexit. Fundata itaque et aedificata Romanae urbis ecclesia supra firmissimGalliae verbum salutis inferre ordinavit. Ad hoc denique opus eligitur ex suis discipulis vir magnarum existens virtutum Eucharius, qui in ordine 72 discipulorum Domini fuit orum statim Eucharium episcopum ordinavit, Valerium diaconum, Maternum subdiaconum consecravit. Quos statim in opus praedicationis direxit aliosque cum eis idoneos viros, Clementem, Mansuetum, Memmium aliosque plurimos. Qui accepta benedictione magistri, ad Gallias properarunt, et multos ad soliditatem sacrae fidei signorum virtute perduxerunt. Cumque in Elegiam Aisaciae pervenissent ibique po
Abbreviated transcription (Latin):
ost heronem treberoꝵ ex ip̃a gente
pͥncipes extiterunt ⁊ duces. Iamq
treberenses ⁊ numero aucti ⁊ opib urbẽ
suam munire. ⁊ modis omnib decre¬
uerunt adornare. Primo itaq ad aqͥ¬
lonarem plagam urbis ex quadris la¬
pidib cum turrib magnis portam e
portam martis appellauerunt. cuius
lapides non cem̃to aliquo s ferro con¬
glutinabantur ⁊ plumbo. Ip̃a sui ma

Expanded text:
ost Heronem Trebirorum ex ipsa gente orti principes extiterunt et duces; jamque Treberenses et numero aucti et opibus, urbem suam munire et modis omnibus decreverunt adornare. Primo itaque ad aquilonarem plagam urbis ex quadris lapidibus cum turribus magnis portam aeportam Martis appellavere, cujus lapides non cemento aliquo, set ferro conglutinabantur et plumbo Martis; Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc tres langobardoꝵ duces id÷ amo ⁊ aban
ac rodanus. gallias irruperunt. Et amo quidẽ ebre¬
drunensẽ carpens uiã. usq maco uillã quã mĩ molus
munere regis meruerat accessit. ibiq tentoria fixit
⁊aban uͦ ꝑdiensem descendens urbẽ usq ualentiã ue¬
nit. Rodanus aut̃ gratiano polĩ ciuitatẽ aggressus est.
Et amo qͥdẽ arelatense debellauit ꝓiuntiã cũ urbibo
que curcũsitȩ sunt & usq adipsũ lapideũ cãpũ qui ad¬
iacet urbi masiliensi accedens. uniuersa quȩ reppi¬
re poterat depopolitꝰ ÷ A quinensib aut̃ obsidionẽ
parans .xx duab libris argenti acceptis ab eodẽ loco
discessit. Rodanꝰ qͦq & zaban. pari modo incendus
Arapins loca adque accesserant. demolitisinda ma
cũ mimolopatritionuntiata fiuissent eli ualiea ma

Expanded text:
Post haec tres Langobardorum duces, id est Amo , Zaban Post haec tres Langobardorum duces, id est Amo , Zaban ac Rodanus, Gallias inruperunt. Et Amo quidem Ebredunensem carpens viam, usque Machoavilla, quam Mummulus munere regis meruerat, accessit ibique tentoria fixit; Zaban vero per Deinsem descendens urbem, usque Valentiam venit; Rodanus autem Gratianopolin civitatem adgressus est. Et Amo quidem Arelatensem debellavit provinciam cum urbibus qui circumsitae sunt; et usque ad ipsum Lapideum campum, qui adiacet urbi Massiliensi, accedens, universa quae repperire poterat depopulatus est; Aquinsibus autem obsidionem parans, viginti duabus libris argenti acceptis, ab eodem loco discessit. Rodanus quoque et Zaban pari modo incendiis et rapinis loca ad quae accesserant demoliti sunt. Quae cum Mummulo patricio perlata fuissent, cum valida
Abbreviated transcription (Latin):
Ii dũ ad suã patriã uenisent inuenerunt eã assucuis
aliis gentib sic̃ supͣ cõmemorauimꝰ retineri. Contra
quos insurgentes conati sunt eos destruere ac delere
Atilli obtulerunt ois t̃ciã partẽ regionis dicentes Si
mul possumꝰ uiuere & sine collisione cõmunit̃ habitare
Cũq illi nullomͦ ad quiescerent de hinc obtulerunt cos
medietatẽ. Post hȩc duas partes sibi tantũ t̃ciã reser¬
uantes. Nolentib aut̃ illos obtulerunt eis cũ t̾ra etiã
omĩa peccora tantũ ut ab ello cessarent. Sed net hoc
saxones ad quiescentes. certam̃ expetunt atq interse
ante certam̃ qualit̃ uxores suȩuoꝵ diuident statuunt
Sed noneis ut putabant euenit. Nã cõmusso plio a mił
ta cetiderunt Reliqͥ uͦ uictoriã capiunt. Sex milia qͦq
saxonũ qui bello suꝑfuerant deuouerunt se neq barbã
neq capillos incisuros nisi se de sucius hostib ulcisceren¬
tͣ. Eui iterũ pugnã aggredientes. uehem̃t̃ atriti sunt
&̾ sie abello quieuerunt

Expanded text:
i dum ad suam patriam venissent, invenerunt eam a Suavis, et aliis gentibus, sicut supra commemoravimus, retineri. Contra quos insurgentes, conati sunt eos destruere, ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem regionis, dicenmul possumus vivere et sine conlisione communiter habitare'. Cumque illi nullo modo adquiescerent, dehinc optulerunt eis medietatem; post haec duas partes, sibi tantum tertiam reservantes. Nolentibus autem illis, optulerunt cum terra etiam omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec hoc Saxones adquiescentes, certamen expetunt atque inter se ante certamen, qualiter uxores Suavorum dividerent, statuunt. Sed non eis ut putabant evenit. Nam commisso proelio, vita ceciderunt, reliqui vero victoriam capiunt. Sex milia quoque Saxonum, qui bello superfuerant, devoverunt, se neque barbam neque capillos incisuros, nisi se de Suavis hostibus ulciscerentur. Qui iterum pugnam adgredientes, vehementer adtriti sunt, et sic a bello quieverunt. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
nauib ab egypto dirigens. eã sue studio miscdiȩ releuau̾
romanorũ regũ qumquagesimꝰ sup̃sit imꝑiũ. hic cũ
ut suꝑius diximꝰ. sub iustino ad huc cesare palatiũ rege¬
ret & multas quotidie elemosinas faceret magnã ei
dñs auri copiã sulmmis trauit. Nã deãbulans ꝑ pala¬
tiũ. uidit inpauim̃to domꝰ. tabulã marmoreã in qua
erat erux dñica sculta. & ait. Crucẽ dñi qua frontem
nr̃am & pectora munire debemꝰ. & ecce eã subpedib
conculcamꝰ Et dicto citiꝰ. ussit eandã tabulã aufer¬
ri defossamq tabulã atq erectã inuenuit subt̃
&̾ aliã hoc signũ

Expanded text:
navibus ab Aegypto dirigens, eam sub studio misericordiae relenavibus ab Aegypto dirigens, eam sub studio misericordiae releRomanorum regum quinquagesimus, sumpsit imperium. Hic cum, ut superius diximus, Justino adhuc Caesare, palatium regeret, et multas quotidie eleemosynas faceret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium, erat crux dominica sculpta, et ait: "Crucem Domini frontem nostram et pectora munire debemus, et ecce eam sub pedibus conculcamus". Et dicto citius iussit eandem tabulam auferri. Defossamque tabulam atque erectam, inveniunt subter et aliam hoc signum
Abbreviated transcription (Latin):
presarec: srba frequentꝰ eũ in crepabat qđ rẽ pubuic̃a
redlegisset in pauptat dicens E uod egomilts anniscon¬
gregaui. tu infra paucũ tẽpꝰ ꝓdige dispgis. Aiebat aut̃ ille.
Confido indño quia non deerit peccimia fisco nr̃o tantũ
ut pauꝑes elemosinã accipiant: & captiui redimant᷑. hoc ÷¬
enĩ magnũ thesaurũ dicente dño. Thesauritate uob thesau¬
ros incȩlo. ubi neq erugo neq tinea demolit᷑ & ubi fures
non effodiunt. nec furant᷑. Ergo dehis que dñs tribuit.
congregemꝰ thesaures incȩlo & dñs nob augere dignabit᷑
in scło ifrt᷑o Igit᷑ iustinꝰ cũ undecĩ annis regnassẽt. am̃tiã
quã in currerat. tandẽ cũ uita finiuit. Bella sane quȩ p
narsetẽ patriciũ gothis uł francis inlata suꝑiꝰ ꝑ anticipa¬
tionẽ diximꝰ huiꝰ tẽporib gesta sunt: deniq cũ & roma
tẽporib benedicti papȩ uastantib omĩa ꝑcircuitũ lan¬
gobardis. famis penuria laboraret multa milia frum̃ti

Expanded text:
phia Augusta frequentius eum increpabat, quod rempublicam redegisset in paupertatem, dicens: Quod ego multis annis congregavi, tu infra paucum tempus prodige dispergis. Aiebat autem ille: Confido in Domino quia non deerit pecunia fisco nostro, tantum ut pauperes eleemosynam accipiant, aut captivi redimantur. Hoc vobis thesauros in celos, ubi neque erugo neque tinea corrumpit, et ubi fures non effodiunt, nec furantur". Ergo de his que Dominus tribuit, congregemus thesauros in celo, et Dominus nobis augere dignabitur in seculo". Igitur Iustinus cum undecim annis regnasset, amentiam quam incurrerat, tandem cum vita finivit. Bella sane, que per Narsetem patricium Gothis vel Francis inlata superius per anticipationem diximus, huius temporibus gesta sunt. Denique et cum Roma temporibus Benedicti pape, vastantibus omnia per circuitum Langobardis, famis penuria l
Abbreviated transcription (Latin):
en den i di conforio itaili postũ ẽ se esdẽ tradide
Quã obcausã comes langobardoꝵ de lagare ragilo no¬
mine iagnis ueniens dep̃datꝰ ẽ Quidũ cũ p̃dartuer¬
reclũ incãpo rocialiã abobiuo sibi duce francoꝵ chran¬
mehis cũ plurib esus ꝑemptus ÷ : Quichranmnichis n
multũ ꝑꝰ tẽpꝰ. tridentũ ueniens deuastauit Quẽ sb¬

Expanded text:
Tridentum in confinio Italiae positum est, se eisdem tradidit. Quam ob causam comes Langobardorum de Lagare, Ragilo nomine, Anagnis veniens depraedatus est. Qui dum cum praeda reverteretur, in campo Rotaliani ab obvio sibi duce Francorum Chramnichis cum pluribus e suis peremptus est. Qui Chramnichis non multum post tempus Tridentum veniens de
Abbreviated transcription (Latin):
etate maturus huiꝰ uitȩ cursũ expleuit: Corpusq̃
illꝰ inbasilica beati adriani marteris ubi & eiꝰ geni¬
tor requiescit sepultus est: fuit aũt uir mulde lapi¬
entiȩ consilio sagax pius admodũ & pacisamnator
Belli p̃potens: delinquentib clemens castus pudiẽ
orator ꝑuigil. elemosinis largus: Litterarũ quidẽ igna¬
rus: sed philosophis equandus Nutritor gentis legur
augmentator: hic ininitio sui regnibaioarioꝵ plurmn.
castra cȩpit. plus semꝑ orationibus quã armis fiens
Maxima semꝑcura francorũ auarorũq pacẽ custo¬
diens: EXPLICIT LIBER SEXTIS

Expanded text:
aetate maturus huius vitae cursum explevit; corpusque aetate maturus huius vitae cursum explevit; corpusque eius in basilica beati Adriani martyris, ubi et eius genitor requiescit, sepultum est. Fuit autem vir multae sapientiae, consilio sagax, pius admodum et pacis amator, belli praepotens, delinquentibus clemens, castus, pudicus, orator pervigil, elemosinis largus, litterarum quidem ignarus, sed philosophis aequandus, nutritor gentis, legum augmentator. Hic initio regni sui Baioariorum plurima castra cepit, plus semper orationibus quam armis fidens, maxima semper cura Francorum Avarumque pacem custodiens. FINIT LIBER SEXTUS
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ sp̃m habuerit aꝑte cognouit: Huic quoq nos
dissimilis apđ ueronensem ciuitatẽ teo delapius nomine
fuit qui intermiranda quȩ patrabat : prȩsago etiã sp̃u
multa quȩ erant uentura p̃dixit: Eo quoq tẽpore flo¬
ruit uita uł actib ticinensis eccłȩ ep̃s petrus. Qui quia
regis erat consangumeus. ab ariꝑto quondã rege a pđ
sp̃oletiũ exilio fuerat retrusus: huic beati sauini mar̃¬
trris eccłam freq̃ñtanti. isdẽ uenerabilis uir p̃nun¬
nauit quod ep̃s apud ticinũ futurus eẽt: Quipostea¬
cũ ep̃s factus fuisset. basilicã eidẽ beati martrris sa¬
uini solo ꝓprio apud eandẽ ciuitatẽ construaxit:
hic int̃ reliquas obtimȩ uitȩ quas habuit urcutes
etiã uirginitatis flore decorat᷑ enituit: Cuiꝰ nos ali¬
qđ miraculũ qđ posteriori tẽpore gestũ .ẽ. in loco
ꝓprio ponemꝰ atuͦ liut pranđ rex postꝗ aexae & u

Expanded text:
tiae habuerit, aperte cognovit. Huic quoque non tiae habuerit, aperte cognovit. Huic quoque non dissimilis apud Veronensem civitatem Theudelapius nomine fuit, qui inter miranda quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruit vita, vel actibus, Ticinensis Ecclesiae episcopus Petrus, qui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege apud Spoletum exsilio fuerat retrusus. Huic beati martyris Sabini ecclesiam frequentanti isdem venerabilis martyr praenuntiavit, quod episcopus cum id fuisset factum, basilicam eidem beato martyri Sabino, in solo proprio, apud eamdem civitatem construxit. Hic inter reliquas optimae vitae quas habuit virtutes, etiam virginitatis flore decoratus enituit. Cujus nos aliquod miraculum, quod posteriori tempore gestum est, in loco proprio ponemu
Abbreviated transcription (Latin):
qui multis miraculis xp̃i grã suffragante refulsit:
qui sẽpe futura p̃dixcit absentia quoq quasi p̃sentia
nuntiauit. Deniq cũ rex luit pranđ in urbẽ siluã uen¬
tum isset unus ex eius comitib ceriũi sagita ꝑcutere
nisus eiusdẽ regis nepotẽ hoc est sororis eius filiũ au¬
fusũ nomine nolens sauciauit. Qđ rex cernens. ual¬
de enĩ eundẽ puerũ amabat. cũ lacrimis eiꝰ in com¬
modũ lamentare cȩpit: Statĩq unũ esuis equitem
misit : qui aduirũ dĩ baodolinũ curreret. eũq. pe¬
teret ut ꝓuita eiusdẽ pueri xp̃m supplicaret :
Qui cũ ad seruũ dĩ pergeret : puer defunctus est :
Cui ap̃i famulus ad sẽꝑuenienti. ita dixit. Scio quã
quia puer ille defunctus est. Quod cũis quimissus
fuerat regi quod a seruo dĩ audierat renuntiassec.
rex licet doluerit qđ effectũ supplicationis sũȩ
habere non potuit. tam̃ quia uir dĩ baodolinꝰ ꝓphi¬

Expanded text:
qui multis miraculis, Christi gratia suffragante, refulsit. qui multis miraculis, Christi gratia suffragante, refulsit. Qui saepe futura praedixit, absentia quoque quasi praesentia nuntiavit. Denique cum rex Liutprand in Urbem silvam venatum isset, unus ex eius comitibus cervum sagitta percutere nisus, eiusdem regis nepotem, hoc est sororis eius filium, Aufusum nomine, nolens sauciavit. Quod rex cernens – valde enim eundem puerum amabat – cum lacrimis eius incommodum lamentari coepit statimque unum e suis equitem misit, qui ad virum Dei Baodolinum curreret eumque peteret, ut pro vita eiusdem pueri Christum supplicaret. Qui cum ad servum Dei pergeret, puer defunctus est. Cui Christi famulus ad se pervenienti ita dixit: "Scio, quam m fieri non potest, quia puer ille defunctus est". Quod cum is qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex, licet doluerit, quod effectum supplicationis suae habere non potuit, tamen quia vir Domini Baodolinus prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc rex liut prandus beneuentũ ueniens gisulfũ
suũ nepotẽ iterũ in loco ꝓprio ducẽ constĩtuit:
Rebusq ita cõpositis: ad palatiũ suũ remeauit:
hic gloriosissimꝰ rex multas in xp̃i honore ꝑsingula lo-¬
ca ubi degere solebat. basilicas construxit: hic monas¬
teriũ beati petri qđ foras muros ticinensis sitũ . ẽ. &
donis alpe monasteriũ qđ bercetũ dicit᷑ ȩdificauit
in ollanna nichilominꝰ suo ꝓ astrio. miro opere in ho¬
nore scĩ anastasi martyris xp̃o domicilũ statuit
in quo & monasteriũ fecit: Parietiã modo multa ꝑ
loca singula diuina templa instituit: Intra suũ qͦq
palatiũ : oraculũ dñi saluatoris ȩdificauit. & quod
nulli alii reges habuerant: sacerdotes & dericos
inftituit. qui ei quotidie diuina officia decantare
huius regis temporib fuit in loco cui forũ nom̃ est
iuxta fluuiũ tanarũ uir mire scitatis baodolinꝰ nõe.

Expanded text:
58. Tunc rex Liutprandus Beneventum perveniens, Gisulfum, 58. Tunc rex Liutprandus Beneventum perveniens, Gisulfum, suum nepotem, iterum in loco proprio ducem constituit. Rebusque ita conpositis, ad suum palatium remeavit. Hic gloriosissimus rex multas in Christi honore per singula loca ubi degere solebat basilicas construxit. Hic monasterium beati Petri, quod foras muros Ticinensis civitatis situdonis Alpe monasterium quod Bercetum dicitur aedificavit. In Olonna nihilominus suo proastio miro opere in honore sancti Anastasii martyris Christi domicilium statuit, in quo et monasterium fecit. Pari etiam modo multa per loca singula divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum domini Salvatoris aedificavit, et quod nulli alii reges habuerant, sacerdotes et clericos instituit, qui ei cotidie divina officia decantarent. Huius regis temporibus fuit in loco cui Forum nomen est, iuxta fluvium Tanarum, vir mirae sanctitatis Baodolinus nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
equo deiecit. cunq eius socii eũ perimere uellent: eũ
pietatẽ solita fugere ꝑmisit . Quimanib pedibq.¬
reptans: siluã ingressus euasit: Suꝑ aistulfũ uͦ in
qͥuodã ponte duõ fortissimi spolitani a tergo ueni¬
entes. unũ eoꝵ aduersa cuspide feriens de eodẽ ponte
d eiecit: Alterũ uͦ subito ad eũ conuersus. uita priua¬
tũ post sociũ mersit: At uͦ liut pranđ spoletũ ꝑue¬
niens. transemundũ ducatu expulit: eũq dericum
fecit: Cuiꝰ in loco agiprandũ suũ nepotẽ constituit:
cũ uͦ beneuentũ ꝓperaret: godescalcus audito eiꝰ ad¬
uentu nauẽ conscendere. atq ingreciã fugere moli¬
tus est: Qui postꝗ uxorẽ & cunctã suppellectilem
suã innaui imposuisset. & nouissime ipse ascende¬
re uellet irruentib beneuentanis gisulfi fidelib
ex tinctus est: Uxorsane illius cũ om̃ib quȩ habe¬
bat constantinopolim ꝑ lata est:

Expanded text:
equo dejecit. Cumque ejus socii eum perimere vellent, eum equo dejecit. Cumque ejus socii eum perimere vellent, eum pietate solita fugere reptans, silvam ingressus evasit. Super Aistulfum vero in quodam ponte duo fortissimi Spoletini a tergo venientes, unum eorum aversa cuspide feriens de eodem ponte deiecit, alterum vero, subito ad eum conversus, vita privatum post socium mersit. 57. At vero Liutprand Spoletium perveniens, Transamundum ducatum expulit eumque clericum fecit. Cuius in loco Agiprandum, suum nepotem, constituit. Cum vero Beneventum properaret, Gotscalcus, auditu eius adventu, navem conscendere atque in Greciam fugere molitus est. Qui postquam uxorem et cuncta supellectilem suam in navi inposuisset et novissime ipse ascendere vellet, inruentibus Beneventanis, Gisulfi fidelibus, extinctus est. Uxor sane illius cum omnibus quae habebat Constantinopolim perlata est.
Abbreviated transcription (Latin):
gessis sec : uita exemptus est: Post cuiꝰ obitũ godescalcꝰ
dux effectus. annis trib beneuentanis prefuit : Cui in
coniugio uocor sõciata nomine anna fuit: Rex igit᷑
liut pranđ talia de spoleto siue beneuento audiens:
rursũ cũ exercitu spoletiũ petiit: Qui penta polim
ueniens. dũ a fano ciuitatẽ forũ simphronu ꝑgeret.
insilua quȩ in medio ẽ. spoletini secũ romanis socian¬
tes magna in cõmoda regis exercitui intulerunt : Qui
rex innouissimo loco rãtchis ducẽ & eiꝰ fratr̃ẽ ahistus¬
fũ cũ foro iulanis constituit. Supͣ quos spolecini & ro¬
mani irruentes aliquos ex eis uulnerauer̃. sed tam̃ rat¬
chis cũ suo germano & aliquib uiris fortissimis omne
illud pugnȩ pondus sustinentes uirilitq ex inde cer¬
berto nomine nominatiue ratchis ad clamans. armis
in structus suꝑ eũ uenit: Quẽ ratchis subito ꝑcutien

Expanded text:
gessisset, vitam exemptus est. Post cuius obitum Godescalcus gessisset, vitam exemptus est. Post cuius obitum Godescalcus dux effectus, annis tribus Beneventanis praefuit; cui in coniugio uxor sociata nomine Anna fuit. Rex igitur Liutprand talia de Spoletio sive Benevento audiens, rursum cum exercitu Spoletium veniens, dum a Fano civitate forum Sempronii pergeret, in silvam quae in medio est, Spoletani se cum Romanis sociantes, magna incommoda regis exercitui intulerunt. Qui rex in novissimo loco Ratchis ducem et ejus fratrem Ahistulfum, cum Forojulianis constituit. Supra quos Spoletani et Romani irruentes, aliquos ex eis vulneraverunt. Sed tamen Ratchis cum suo germano et aliquibus viris fortissimis omne illud pugnae pondus sustinentes, viriliterque cerrum fortissimus, Berto nomine, nominative Ratchis acclamans, armis instructus super eum venit. Quem Ratchis subito percutiens,
Abbreviated transcription (Latin):
rex liut prand̾ reb cõpõsitis. ad suũ soliũ remeauit
Gisulfũq suũ nepotẽ pat̾na pietate erudiens: coni¬
bergã nobili ortã ꝓgenie in matrimoniũ iunacit
Ipsẽ rex eo tepore in langorẽ decidens morti ad paci¬
mauit. Quẽ lango bardi uita excedere existimantes
eius nepotẽ hildẽbrandũ foras muros ciuitate ad ses̃
cu idũ contũ sicut moris est traderent. in eiꝰ conti sũ¬
mitate cuculus auis uolitando ueniens an sedit:
Tunc aliquib prudentib hoc portento cusũ ẽ. signifi¬
ri eiꝰ principatũ inutilẽ fore: Rex aũt licuprãnd
cũ hoc cognouisset. ñ ȩquo animo accepit. Tam̃ de
infirmitate conualescens : eũ regnisui consortẽ habu¬
it: Euolutis de hinc aliquot annis: transẽmundus qui
romã fugerat spoletũ rediens. hildericũ extinoit:
Rursũq contͣ regẽ rebellionis audaciã sup̃sit:
t uͦ gregoriꝰ dũ apđ beneuentũ annis .uii. ducatum

Expanded text:
rex Liutprand rebus conpositis ad suum solium remeavit; rex Liutprand rebus conpositis ad suum solium remeavit; Gisulfumque suum nepotem paterna pietate erudiens, ei Scaunipergam nobili ortam progenie in matrimonium iunxit. Ipse rex eo tempore in langorem decidens, morti adproximavit. Quem Langobardi vita excedere existimantes, eius nepotem Hildeprandum foras muros civitatis ad basiCui dum contum, sicut moris est, traderent, in eius conti summitate cuculus avis volitando veniens insedit. Tunc aliquibus prudentibus hoc portentu visum est significari, eius principatum inutilem fore. Rex autem Liutprand cum hoc cognovisset, non aequo animo accepit; tamen de infirmitate convalescens, eum regni sui consortem habuit. Evolutis dehinc aliquod annis, Transamundus, qui Romam fugerat, Spoletium rediens, Hildericum extinxit rursumque contra regem rebellionis audaciam sumpsit. 56. At vero Gregorius dum aput Beneventum armis septem ducatum
Abbreviated transcription (Latin):
mani elatione solita turgidi. congregati uniuersalit̃
habentes in capite agathonẽ perusinoꝵ ducẽ uener
ut bononiã cõpreheñderent ubi tunc uualtariꝰ pere¬
deus & trout carimorabant᷑ in castris. qui suꝑ roma¬
nos irruentes. multã de eis stragẽ fecerunt. reliquosq̃
fugam petere compulerunt:
is diebus transemundus contͣregẽ rebellauit. Suꝑ quẽ
rex cũ exercitu ueniens ipse transemunđ romã fuga
petut incuiꝰ loco hilderic᷑ ordinatus est. Mortuõ aũ
remansit. Cont᷑quẽ aliqui in surgentes: eũ moliti sunt
ex tinguere. Sed beneuentanoꝵ popłs quisiuis ducto¬
rib sẽꝑ fidelis extitit eosꝑemerunt: sui ducis uitã
ad tantũ popłm regendũ ñ a&ẽ liut pranđ rex bene¬
uentũ tunc ueniens eũ ex inde abstulit. & apd bene¬
uentũ suũ nepotẽ gregoriũ ducẽ ordinauit: Cui in ma¬
trimonio uxor sociata gisembga nomine fuit: Ita

Expanded text:
mani, elatione solita turgidi, congregati universaliter, mani, elatione solita turgidi, congregati universaliter, habentes in capite Agathonem Perusinorum ducem, venerunt ut Bononiam conprehenderent, ubi tunc Walcari, Peredeo et Rotcari morabantur in castris. Qui super Romanos inruentes, multams de eis stragem fecerunt reliquosque fugam petere conpulerunt. 55. His diebus Transamundus contra regem rebellavit. Super quem rex cum exercitu veniens, ipse Transamundus Romam fuga petiit. In cuius loco Hildericus ordinatus est. Mortuo autem remansit. Contra quem aliqui insurgentes, eum moliti sunt extinguere; sed Beneventanorum populus, qui suis ductoribus semper fidelis extitit, eos perimerunt, sui ducis vitam ad tantum populum regendum non esset, Liutprand rex Beneventum tunc veniens, eum exinde abstulit et aput Beneventum suum nepotem Gregorium ducem ordinavit, cui in matrimonio uxor sociata Giselperga nomine fuit. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
karolus non longe anarbone bellũ cõmitens. eos sic
& prius maximã cede ꝓstrauit: Iterato sarraceni gal¬
loꝵ fines ingressi. usq ad ꝑiunciã uener̃ & capta are¬
late . omĩa circũ quaq demoliti sunt : Iunc karolus leg¬
tos cũ mimerib ad liut prandũ regẽ mittens. ab eo con¬
tra sarracenos auxiliũ poposcit: Quo cõpto genssar¬
racenoꝵ : mox ab illis regionib aufugit᷑ : Luit pranđ
uͦ cũ om̃i suo exercitu aditaliã rediit̾: Multa idem
regnator contͣ romanos bella gessit : in quib sẽmꝑ
uictor extitit prȩt̃ qđ semel in a rimino eo absente
eiꝰ exercitus cesus est : & alia uice cũ apđ uicũ pilleũ
rege inpentapolim demorante magna multitudo
ta est Rursus cũ rauennã hildebranđ regis nepos. &
peredeus uincentiꝰ dux obtinerent. irruentib subito
ueneticis hildebrand̾ ab eis captus est. Peredeus uirib¬
ter pugnans occubuit: Insequenti quoq tẽpore : ro¬

Expanded text:
Carolus non longe a Narbone bellum committens, eos sicut Carolus non longe a Narbone bellum committens, eos sicut et prius maxima caede prostravit. Iterato Sarraceni Gallorum fines ingressi, usque ad Provinciam venerunt, et capta Arelate, omnia circumquaque demoliti sunt. Tunc Carolus legatos cum muneribus ad Liutprandum regem mittens, ab eo contra Sarracenos auxilium poposcit; qui racenorum mox ab illis regionibus aufugit; Liutprandus vero cum omni suo exercitu ad Italiam rediit. Multa idem regnator contra Romanos bella gessit, in quibus semper victor extitit, praeter quod semel in Arimino eo absente eius exercitus caesus est, et alia vice, cum aput vicum Pilleum, rege in Pentapoli demorante, magna multitudo ta est. Rursus cum Ravennam Hildeprandus, regis nepos, et Peredeo Vicentinus dux optinerent, inruentibus subito Veneticis, Hildeprandus ab eis captus est, Peredeo viriliter pugnans occubuit. Insequenti quoque tempore Ro
Abbreviated transcription (Latin):
in basilica beati michaelis confugit. ac deinde regis
indulgentiã solus impunitate ꝓmeruit cȩceris lon¬
go tẽpꝰore inuinculis excruciatis
Patehis deniq apđ foro iuli duxut dixeramꝰ effectus
carnoilã sclauoꝵ patriã cũ suis ingressus. magnam
multitudinẽ sclauoꝵ interficiens eorũ omĩa deuasta¬
uit. Ubi cũ sclaui suꝑ eũ subito irruissent. & ipsẽ ad¬
huc lanceã suã ab armigero non abstulisset : eũ qui
primus ei occurrit. claua quã manu gestabat ꝑcuti¬
ens. eius uitã extinoit:
irca hȩc tẽpora : Karolus pͥnceps francoꝵ pipinũ
filiũ suũ ad liut prandũ direxit ut eius iuxta morẽ
capillũ succideret. Qui eius cȩsariẽ incidens ei pater
effectus ẽ : multisq eũ ditatũ munerib regiis genito¬
ri remisit :
eridem tẽpus sarracenoꝵ exercitus rursũ ingallias
in troiens multã deuastationẽ fecit: Contra quos

Expanded text:
in basilica beati Michahelis confugit, ac deinde regis in basilica beati Michahelis confugit, ac deinde regis indulgentia solus inpunitatem promeruit, ceteris longo tempore in vinculis excruciatis. 52. Ratchis denique aput Foroiuli dux, ut dixeramus, effectus, in Carniolam Sclavorum patriam cum suis ingressus, magnam multitudinem Sclavorum interficiens, eorum omnia devastavit. Ubi cum Sclavi super eum subito inruissent, et ipse adhuc lanceam suam ab armigero non abstulisset, eum qui primus ei occurrit clava, quam manu gestabat, percutiens, eius vitam extincxit. 53. Circa haec tempora Carolus princeps Francorum Pipinum suum filium ad Liutprandum direxit, ut eius iuxta morem capillum susciperet. Qui eius caesariem incidens, ei pater effectus est multisque eum ditatum regiis muneribus genitori remisit. 54. Per idem tempus Sarracenorum exercitus rursum in Galliam introiens, multam devastationem fecit. Contra quos
Abbreviated transcription (Latin):
luit. sed tam̃ dõ inhibente minime fecit. Intra car¬
cerẽ tam̃ eũ recentũ pane tribulationis sustenta¬
uit: Qđ rex liut prand̾ audiens: in magnã irã ex arsit
bucatũq pemmoni auferens. ratchis eiꝰ filiũ in ei loco
ordinauit: Tunc pemmo cũ suis disposuit. ut inscla¬
uorũ patriã fugeret : sed ratchis eius filiꝰ arege suppli¬
cauit. patrẽq in regis grãm reduxit. Accepta itaq
pemmo fiduciã qđ nichil mali pateret᷑ : ad regẽ cũ
om̃ib lango bardis cũ quib: consiliũ habuerat per¬
rexit : Tunc rex iniudicio residens pemmonẽ & eius
duos filios rachait & aistulfũ . ratchis concedens eos
post se sedẽ suã consistere prȩcepit: Rex uͦ eleuata
uoce om̃s illos qui pemmoni adhȩserant nominatiue
cõprehenđe iussit. Tunc aistulfus dolorẽ non ferens
euaginato pene gladio regẽ ꝑcutere uoluit. nisi eum
his langobardis hersemar qui unꝰ ex eis fuerat euagi¬
nato gladio multis se in sequentib ipsẽ uirilit̃ defensans

Expanded text:
inhibente minime fecit; intra carcerem tamen eum retentum pane tribulationis sustentavit. Quod rex Liutprand audiens, in magnam iram exarsit, ducatumque Pemmoni auferens, Ratchis, eius filium, in eius loco ordinavit. Tunc Pemmo cum suis disposuit, ut in Sclavorum patriam fugeret; sed Ratchis, eius filius, a rege supplicavit patremque in regis gratiam reduxit. Accepta itaque Pemmo fiducia, quod nihil mali pateretur, ad regem cum omnibus Langobardis, quibus consilium habuerat, perrexit. Tunc rex in iudicio residens, Pemmonem et eius duos filios Ratchait et Aistulfum Ratchis concedens, eos post suam sedem consistere praecepit. Rex vero elevata voce omnes illos qui Pemmoni adhaeserant nominative conprehendere iussit. Tunc Aistulfum dolorem non ferens, evaginato pene gladio rege percutere voluit, nisi eum is, Herfemar, qui unus ex eis fuerat, evaginato gladio, multis se insequentibus, ipse se viriliter defensans,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gregoriꝰ dũ apł beneuentũ annis .uii. duca¬
tũ gessisse : uid exemptꝰ ẽ. Post cuiꝰ obitũ
descalcus dux sfẽc t. annis trib beneuentanis
uit. Cui inconiugio ux sociata nõe anna
t. Rexigit᷑ lit prand talia despoleto siue
neuento audiens: rursũ cũ exercitu spoletiũ
tuit. Qui penta polĩ ueniens. dũ a fano ciuitatẽ

Expanded text:
 Gregorius dum aput Beneventum armis septem ducatum gessisset, vitam exemptus est. Post cuius obitum Godescalcus dux effectus, annis tribus Beneventanis praefuit; cui in coniugio uxor sociata nomine Anna fuit. Rex igitur Liutprand talia de Spoletio sive Benevento audiens, rursum cum exercitu Spoletium petiit. Qui Pentapolim veniens, dum a Fan
Abbreviated transcription (Latin):
mox inregia urbe imaginẽ illã uenerandã inqua
eã sinod erat depicta. & aphilippo fuerat deiecta
ofanũ in locũ erexit łlis dieb ita tiberis fluuius in
undauit. ut alueũ suũ egressus. multa romanȩ
secerit exitia ciuitati. ita ut ininolata adunã &
semis staturã ex crescer& atq ad portã sc̃i ꝑari
usq ad pontẽ molbiũ aquȩ descendentes se con

Expanded text:
mox in regia urbe imaginem illam venerandum in qua mox in regia urbe imaginem illam venerandum in qua sancta synodus erat depicta, et a Philippico fuerat dejecta, pristinum in locum erexit. His diebus Tiberis fluvius ita inundavit, ut, alveum suum egressus, multa Romanae fecerit exitia civitati, ita ut in via Lata ad unam et semis staturam excresceret, atque a porta sancti Petri usque ad pont
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ ubtas nimias sed tẽpora fuere barbarica
filii tres. Quorũ mcuor nuͥtu extitit gaginb̃tus
nõe nr̃is indieb aurelianensẽ ciuitãtẽ rexit
Post cuiꝰ ariꝑti funus anspͥnđ lango bardorũ regn
potitus. tres solũ modo m̃ses regnauit uir ꝑ om̃ia
egregius. & cuiꝰ sapientiȩ rari equandisunt. Cer¬
nentes langobardi huiꝰ interitũ : liut prandũ
filiũ eiꝰ mregali constituunt solio. Qđ ansprand̃
dũ adhuc uiuer&. audiens. ualde letatꝰ. ẽ.
oc tẽꝑe anastasius imꝑator classem in alexan¬
Idriã contra sarracenos direx̃. Cusꝰ exercitus
ad aliũ uersus consiliũ. abitinere medio a confi¬
anopolitanã urbẽ regressus theodosiũ ortod orũ
inquirens Imꝑatorẽ elegit. atq coactũ insolio imꝑii
confirmauit Qui theodosius apd niceã ciuitatẽ
iastasio graui p̃lio uicit. datoq suis sacram̃to eũ
lericũ fieri. ac prbm fecit. Ipse uꝰ ut regnũ accepit.

Expanded text:
terrae ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica.terrae ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica.filii tres, quorum qui maior natu extitit Ragimpertus nomine nostris in diebus Aurelianensem civitatem rexit. Post cuius Ariperti funus Ansprand Langobardorum regnum potitus, tres solummodo menses regnavit; vir per omnia egregius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. Cernentes Langobardi huius interitum, Liutprandum, eius filium, in regali constituunt solio; quod Ansprand dum adhuc viveret audiens, valde laetatus est. 36. Hoc tempore Anastasius imperator classem in Alexandriam contra Sarracenos direxit. Cuius exercitus ad alium versus consilium, ab itinere medio Constantinopolitanam urbem regressus, Theodosium orthodoxum inquirens, imperatorem elegit atque coactum in solio imperii confirmavit. Qui Theodosius aput Niceam civitatem Anastasium gravi proelio vicit. Datoque sibi sacramento, eum erum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
quuia ꝑ hoc facto suũ exereitũ offensũ hab& mox
acre pfo consilio ut infranciã fugerae: quãtũ sibi
aciso diecr epalatio durũ sustulit Euidũ flalũ
nomũ grauatꝰ auro natare uoluiss&i ibi corruens
uefocatus aquis extine tꝰ e cuius incrastinũ diem
corpꝰ inuentũ inpalatio ordinatũ acde inde ad
basilicã dñi saluatoris quã antiquus ariꝑtus con¬
xerat ꝓlatũ ibiq sepultũ ẽ. Hic indieb quib regn
tenuit. noctu egrediens & hac illacq ꝑgens qͥd de
a singulis ciuitatib diceret᷑ ꝑ sem& ipsũ exploraba
ac diligenter qualẽ iusticiã singuli iudices pos
suo facerent inuestigabat. hic aduenientib: ad
ex terarũ gentiũ legatis uilib corã eis uestib si
pelliciis utebat᷑ ut quȩ minꝰ italiȩ insidiarentur
nũquã eis p̃tiosa uina uł ceterarũ rerũ delitias
nis deditus ac iustitie amator. Incuiꝰ tẽ poribus

Expanded text:
quia pro hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox quia pro hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox accepto consilio ut in Francia fugeret, quantum sibi utile duxit e palatio aurum sustulit. Qui dum fluvium Ticinum gravatus auro transnatare voluisset, ibique corruens, suffocatus aquis extinctus est. Cuius in crastinum diem corpus inventum, in palatio ordinatum ac deinde ad basilicam domini Salvatoris, quam antiquus Aripert construxerat, prolatum ibique sepultum est. Hic in diebus quibus regnum tenuit noctu egrediens et hac illacque pergens, quid de eo a singulis civitatibus diceretur, per semet ipsum explorabat, ac disuo facerent, investigabat. Hic, advenientibus ad se exterarum gentium legatis, vilibus coram eis vestibus sive pelliciis utebatur; utque minus Italiae insidiarentur, numquam eis pretiosa vina vel ceterarum rerum delicias nis deditus ac iustitiae amator; in cuius temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
inporticũ scĩ petri. quȩ gesta sex scãrũ sin odi
uniũ saliũ retment. Nã & huiꝰ modi ꝑicturas
car &s alt figiora solidi suscipent ende nec es
foiaes inecłia introducta ẽ nec nom̃ ad nissarũ
ollenpnia prolatũ
condn oi anastasius qͥ & artemus dictusẽ insu¬
ens eu regno expulit ocułq priuauit nec tom
eridit hic anastasius littãs constantino papȩ romã
seolasticu patriciũ & ex arcũ italiȩ direxit. quib.
faltsrecatholicȩ fidĩ & sc̃ĩ sexti coneilii p̃dica¬
orẽ ẽẽ declarauit
unis epulasce ꝙ moto tandẽ theubtus decimo anno
uno arioꝗ ductor exercitu uenit italiã puenauite
uctort adcastra remeasse Seddũ ariꝑtus in castris
manere noluis & sed potius ticinũ euitatẽ ortroisse
nqus hi od facto desꝑationẽ & aduersariis audatiã
oduit dui pͥquã inciutatẽ regressus ẽ. & sensinae

Expanded text:
in porticu sancti Petri, quae gesta sex sanctarum synodorum in porticu sancti Petri, quae gesta sex sanctarum synodorum universalium retinent. Nam et hujusmodi picturas, chartas, aut figuram solidi, susciperent. Unde nec ejus effigies in ecclesiam introducta est, nec nomen ad missarum solemnia prolatum. contra eum Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens, eum regno expulit oculisque privavit, nec tamen occidit. Hic Anastasius litteras Constantino papae Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italiae direxit, quibus se fautorem catholicae fidei et sancti sexti concilii praedicatorem esse declaravitannis exulasset, promoto tandem Teutperto decimo anno Baioariorum ductor, exercitu venit Italiam pugnavitquvictorem ad castra remeasse. Sed dum Aripert in castris manere noluisset, sed potius Ticinum civitatem introisset, et suis hoc facto desperationem et adversariis audaciam praebuit. Qui postquam in civitatem regressus est, et sensisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ad partẽ philippi se contulit eũq imꝑatorẽ
fecit Qui constantinopolĩ contra iustmianũ¬
mo
ueniens. cũ eo ab urbe miliario .xIIiͦ. pugnaura
uicit. & occidit regnũq eiꝰ adeptus. ẽ imꝑaui
aut̃ iustimanꝰ cũ filio tiberio in hac scđa uice
annos.ui quẽ leo in expulsione illiꝰ narib: detrun¬
cauit. Qui post iterũ assũpto imꝑio: quotiens de¬
fluentẽ guttã reumatis manu detersit pene
totiens aliquẽ ex his qui contra eũ fuerat iugul.
.petro: regim̃ aquileiensis ecłȩ suscepit serenu
qͥ fuit uir simplicitate p̃ditus. & ad xp̃i seruitiũ¬
t uͦ philippus qui & bardanꝰ spronus
dictus. ẽ. postquã mimꝑitili dignitate confin¬
matus e: cirũ de quo dixeramꝰ depontificatu ei¬
ctũ ad gub̾nandũ monasteriũ suũ pontũ redire
p̃cepit. hic philippus constantino papȩ litteras
praui dogmatis direxit. qͣs ille cũ apłicȩ sedis
concilio respuit. & huiꝰ rei causa fecit picturas¬

Expanded text:
ad partem se Filippici contulit eumque imperatorem fecit. Qui Constantinopolim contra Iustinianum veniens, cum eo ab Urbe miliario duodecimo pugnavit, vicit et occidit regnumque eius adeptus est. Imperavit autem Iustinianus cum filio Tiberio in hac secunda vice annos sex. Quem Leo in expulsione illius naribus detruncavit; qui post iterum adsumpto imperio, quotiens defluentem gutta reumatis manu detersit, pene totiens aliquem ex his qui contra eum fuerant iugulaPetro, regimen Aquileiensis ecclesiae suscepit Serenus, qui fuit vir simplicitate praeditus et ad Christi servitiu Philippicus, qui et Bardanis dictus, postquam imperiali dignitate confirmatus est, Cyrum, de quo dixeramus, de pontificatu ejectum ad gubernandum monasterium suum Pontum redire precepit. Hic Philippicus Constantino papae litteras pravi dogmatis direxit; quas ille cum apostolice sedis concilio respuit. Et hu
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ Karolus de quo p̃miseramꝰ. licet ꝑ multa belli
certamina de manu raifredi principatũ tenuit
Nã cũ incustodia teneret᷑ diuino nutu ereptus au¬
fugit : ac primũ contra rainfredũ cũ paucis bis terq
certauit: Nouissimeq eũ apđ iuntiacũ cũ magno
certamine suꝑ auit: Cui tam̃ unã hoc. ẽ. andec auense

Expanded text:
filius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et filius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et certamina, de manu Raginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Raginfridum cum paucis bis terque certamen iniit novissimeque eum aput Vinciacum magno certamine superavit. Cui tamen unam, hoc est And
Abbreviated transcription (Latin):
tacharias plura adiutoria contulit libros scdice nões
scripture & alia quȩq. quȩ adutilitatẽ ꝑtinent mo¬
scis manib conscripsit pat̾na pietate concesta:
Monasterũ u beati uincentu martyris qđ uncon gmnl¬
tiona fuimmnis fonte fitũ ẽ & nunc magna correfie¬
abatis in uolumine qđ de hacre cõposuit scripta
senificant. Suꝑscite sane adhucbeato papaꝗne¬
sorio romanȩ sedis cũ anũ castrũ alango bardos
beneuentanis ꝑ uasũ ẽ sed aduce nea politano
noctu suꝑueniente qͥdã exlangobardis captiqͥdã
ꝑempti sunt : Castrũ quoq ipsũ a romanis est
receptũ : Procuiꝰ castris rdẽptione : pontifex. lxx
libras auri sic̃ primit᷑ ꝓmiserat dedit :
Nt̃ hȩc defuncto imꝑatore theodosio qui uno
solũ modo imperiũ rexerat anno eiꝰ in loco leo
augustus subrogatur
p̃ud francoꝵ quoq gentẽ pipino uita exẽpto. eiꝰ

Expanded text:
Zacharias plura adiutoria contulit, libros scilicet sanctae Zacharias plura adiutoria contulit, libros scilicet sanctae scripturae et alia quaeque quae ad utilitatem moietate concessit. Monasterium vero beati Vincentii martyris, quod iuxta Vulturni fluminis fontem situm est, et nunc magna congregabbatis in volumine, quod de hac re conposuit, scripta significant. Sugorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt. Castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut primitus promiserat, dedit. 41. Inter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augustus subrogatur. 42. Aput Francorum quoque gentem Pipino vita exempto, eius
Abbreviated transcription (Latin):
cuͦ pedib ꝓuoluti : quȩ machinauerant cimcta
ꝓfessisunt. Et de aliis qͦq hoc similit̾ fecit. sedta
confessis. mox tantȩ malitiȩ culp̃a pepercit
functo itaq gisulfo bene uentano duce:
urb̵ ouuno timore conpunctꝰ romã uenit
hortatuq timc gregorii apłicȩ sedis papę hunc
casimũ castrũ petut atq ad sacrũ corpus beati Bene¬
dcti patris ꝑuemens. ibicũ aliquib fonplicib uiris ĩ
Ante residentib habitare cȩpit. Qui eundẽ uenerabilẽ
uirũ pecronacẽ sibi seniore statuer̃ hie ñ post̃ mul¬
tũ tempꝰ cooꝑante diuna miscđia & suffragantibe
meritis beatibenedicti patris iãq euolutis fere : &
&&x annis ex quo locus ille habitatione hominũ des¬
titutus erat : multorũ ibi monachoꝵ nobiliũ & medio¬
criũ ad se concurrentiũ pat̃ effectus sub sc̃ȩ̃ regule
ne cernitur crexit huic uenerabili uiro pecronaci mfẽe¬
quentitepore sacerdotũ p̃cipuus & do dilectus pontise

Expanded text:
 ei sunt quae machinaverant cuncta professi. Et de aliis quoque hoc similiter fecit; sed tamen confessis mox tantae malitiae culpam pepercit. 39. Defuncto itaque Gisulfo Beneventano duce, urbis, divino amore conpunctus, Romam venit hortatuque tunc Gregorii apostolicae sedis papae hunc Cassinum castrum petiit, atque ad sacrum corpus beati Benedicti patris perveniens, ibi cum aliquibus simplicibus viris iam ante residentibus habitare coepit. Qui eundem venerabilem virum Petronacem sibi seniorem statuerunt. Hic non post multum tempus, cooperante divina misericordia et suffragantibus meritis beati Benedicti patris, iamque evolutis fere centum et decem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium pater effectus, sub sanctae regulae nc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronaci in sequenti tempore sacerdotum praecipuus et Deo dilectus pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ suã c̃sistere p̃cepit. Rex uͦ eleuata
uoce om̃s illos qͥ pemmoni adheserant
nommatiue cõp hendere iussit. Tuno
aistulfus dolorẽ nonferens euagmato
pene gladio regẽ ꝑcutere uoluit. nisi
mar qͥ unus ex eis fuerat euaginato
gladio multis se insequentib ipse uirilit̃
defensans inbasilica beati mich a elis
t̃fugit. ac deinde regis indulgentiã solu
mpunitate. ꝓmeruit cȩteris longo tẽꝑe
inuinculis excruciatis
at chis deniq apđ foro uili dux ut dixera¬
mꝰ effectus: carnoilã selauorũ patri
cũ suis ingressus. magnã multiudinẽ

Expanded text:
sedem consistere praecepit. Rex vero elevata voce omnes illos qui Pemmoni adhaeserant nominative conprehendere iussit. Tunc Aistulfum dolorem non ferens, evaginato pene gladio rege percutere voluit, nisi Herfemar, qui unus ex eis fuerat, evaginato gladio, multis se insequentibus, ipse se viriliter defensans, in basilica beati Michahelis confugit, ac deinde regis indulgentia solus inpunitatem promeruit, ceteris longo tempore in vinculis excruciatis. atchis denique aput Foroiuli dux, ut dixeramus, effectus, in Carniolam Sclavorum patriam cum suis ingressus, magnam mu