comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in suera libe̾̃ aiuitati sp̃es cũ fremitũ pp mouisset et ꝑcurbat᷑ misitaris uir urb̾a
na lib̾tate nouẽ inꝗt anor a uob ꝑfect̾ post sextũ et tͥcesimũ ãnũ redi millta¬
captis nicħ p̃cꝰ ipãs cõpatus naues nec inquicio erat facilis ad u̾ sancib paci
placuic naues iedd̾i et hoies utiq inquir cerã que abẽẽnt estimanda scipioni per¬
micti atq ita pecaniã suere carthaginẽses. St̃ qui hambale ex acie ad mare
nuenisse in ĩparica naue ad regẽ anciochũ ex cẽplo ꝓfectũ cadat᷑ postusantiq añ
oĩa scĩpioĩ ut hãnbal sibi traderet.Respõsum est hãnbale in affricã nõ esse
Postꝙͣ rẽdienĩt ad scipionẽ legati q̃ pnͣ in nauib fuerãt ex publicis descͥpta rõnib¬

Expanded text:
insueta liberae civitati species cum fremitum populi movisset, perturbatus militainsueta liberae civitati species cum fremitum populi movisset, perturbatus militana libertate 'nouem' inquit 'annorum a uobis profectus post sextum et tricesimum annum redii. militacaptis nihil praeter ipsas comparebat naues, nec inquisitio erat facilis aduersantibus paciplacuit naues reddi et homines utique inquiri: cetera quae abessent aestimanda Scipioni permitti atque ita pecunia luere Carthaginienses. —sunt qui Hannibalem ex acie ad mare peruenisse, inde praeparata naue ad regem Antiochum extemplo profectum tradant, postulantique ante omnia Scipioni ut Hannibal sibi traderetur responsum esse Hannibalem in Africa non esse. postquam redierunt ad Scipionem legati, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑicli finiti belli famã solliataret ad pacẽ oiũm aĩ u̾si sũt Nostero die reuacatis
et cum multa castigatioe ꝑfidie monits uc cot cladib edocti cãdẽ dos̃ et uisium̃¬
dum eẽ credent conditiones pacis dicte ut liben segib suis uiuent ꝙͣ urb qͦ par
agros quib q finib añ bellũ cenuissẽt cenerẽt polandiq finẽ eo die iomanus
facer ꝑ fugas fugitiuosq et captiuos os̃ redd̾erent rs. Et naues rostratis p̃t̾
curemes tradent esephantosq qͦs habent domitos neq domaret alios bellum
ne ue in affuca ne ue ex̃ affricã in uissu ppołi rͣ. gererẽt. Masinisse rei redderent
sedus ꝙ cum ro facent fium̃tũ scipendiũq auxilis donet ab legati rͥs uenissẽt
ciones segiti cum domũ reft̾n iussi in cõtionc̃ edent eo gisgo ad dissuadendum
pacem ꝓcessiss audint᷑q amłticudine inquiẽta et in bessi indignat᷑ hannibal dici
ea u cali cemẽ audinq areptũq gisgone manu sua ex supiore soco deͣ̾xit. Que

Expanded text:
ac periculo finiti belli famam, sollicitaret, ad pacem omnium animi uersi sunt. postero die reuocatis legatis et cum multa castigatione perfidiae monitis ut tot cladibus edocti tandem deos et ius iurandum esse crederent, condiciones pacis dagros quibusque finibus ante bellum tenuissent tenerent, populandique finem eo die Romanus faceret: perfugas fugitiuosque et captiuos omnes redderent Romanis, et naues rostratas praeter decem triremes traderent elephantosque quos haberent domitos, neque domarent alios: bellum neue in Africa neue extra Africam iniussu populi Romani gererent: Masinissae res redderent foedusque cum eo faceciones legati cum domum referre iussi in contione ederent et Gisgo ad dissuadendam pacem processisset audireturque a multitudine inquieta eadem et inbelli, indignatus Hannibal dici ea in tali tempore audirique, arreptum Gisgonem manu sua ex superiore loco detraxit. quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ser abdutum in secretuam masimissam sie alloquitur. Aliquo te exisamo masiuissa
intuentẽ in me bona et pncipio in hispania ad uingendam mecum amicitiã nenisse
et p̾dea in affnca te ũm spedo os̃ cuas cu in fide̾ meã cõmisisse atq nulla earũ

Expanded text:
sset, abductum in secretum Masinissam sic adloquitur: 'aliqua te existimo, Masinissa, sset, abductum in secretum Masinissam sic adloquitur: 'aliqua te existimo, Masinissa, intuentem in me bona et principio in Hispania ad iungendam mecum amicitiam uenisse et postea in Africa te ipsum spesque omnes tuas in fidem meam commisisse. atqui nulla
Abbreviated transcription (Latin):
sibs hoc mn miseris solatii cẽ ꝙ in oĩim hoiũm mimiaissimi sibi domũ ac penates eã¬
dem uestem ac furiam craĩsisse uideat neꝙ pradẽciorẽ neq cõstãtiorẽ masinissam ꝙͣ
eohacem eeꝰ et uiueta in canciorẽ ceͣce srulti illum acq ĩciꝑant̾̃ eã ꝙͣ se duxisse. Hec¬
no hasti mrioeo odis s am̃ons et̃ stimulis amatã a p̃d enulum cernens cã dixisset
no mo diam cura scipionis aiũm repulit ec fidẽ cuminib rapte integiã. Nã nuotie
neo cõsusto neq eypectato sesio fiebat̃ cãꝙͣ p̾ceps fesanatio ut quo die captũ hostẽ
cõficerent. Eo fediom hec iudebant᷑ sapiom ꝙ ip̃m in hispania uiuenẽ nullius foͣ¬
mia repulat captine. hec secum uoluent feluis ac masinissa suꝑuenerũt. Quos
ci pant ambos benigno mustu ex cepisser et egregiis laudib faỹti p̃tono celebra¬

Expanded text:
sibi hoc in miseriis solatii esse quod in omnium hominum inimicissimi sibi domum ac penates eansibi hoc in miseriis solatii esse quod in omnium hominum inimicissimi sibi domum ac penates eandem pestem ac furiam transisse uideat. neque prudentiorem neque constantiorem Masinissam quam Syphacem esse, etiam iuuenta incanon hostili modo odio, sed amoris etiam stimulis, amatam apud aemulum cernens, cum dixisset, non mediocri cura Scipionis animum pepulit. et fidem criminibus raptae prope inter arma nuptiae neque consulto neque exspectato Laelio faciebant tamque praeceps festinatio ut quo die captam captainconficeret; et eo foediora haec videbantur Scipioni, quod ipsum in Hispania iuvenem nullius forma pepulerat captiuae. haec secum uolutanti Laelius ac Masinissa superuenerunt. quos cum pariter ambo et benigno uoltu excepisset et egregiis laudibus frequenti praetorio celebra
Abbreviated transcription (Latin):
rex in p̃cotiũ ad scipionẽ est ꝑductus. Mouit ec scipionẽ cũ fortuna pͥstina uiri
p̃senti fortune cõlat tũ recordatio hospitii dexcoq date et fedis pu᷑ ac pͥuatim
uĩcti. Gadem hec et siphaci aĩim dederũt in alloꝙdo uierorẽ. Nã cũ scipio qd̾
sibi uoluisset q̃reret qui nõ societatẽ solum abnuiss romanã ẜ ultro bellu ĩtu¬
lisset cũ ille peccasse quidẽ sese atq in sanisse faceb̾at᷑ s nõ tũ demũ cũ arma ad
hospitia pͥnata er publica federa oiã ex aiõ eiecisse cũ carchaginẽsẽ matronam
domũ accepit illis nuptia lib facib regiã cõflagͣsse suã ila fimã pestẽꝵ sĩb̃
deliumentis auĩm susi au̾cisse acq alienasse. nec quiesct̃ donec ip̃a manib suis
ne fana sibi arma aduisus hospitẽ atq amicum induceret.Pdito cam̃ atq afflicto

Expanded text:
rex in praetorium ad Scipionem est perductus. mouit et Scipionem cum fortuna pristina uiri rex in praetorium ad Scipionem est perductus. mouit et Scipionem cum fortuna pristina uiri praesenti fortunae conlata, tum recordatio hospitii dextraeque datae et foederis publice ac priuatim iuncti. eadem haec et Syphaci animum dederunt in adloquendo uictore. sibi voluisset quaereret qui non societatem solum abnuisset Romanam, sed ultro bellum intulisset, tum ille peccasse quidem sese atque insanisse fatebatur, sed non tum demum cum arma adblica public foedera omnia ex animo eiecisse, cum Carthaginiensem matronam domum acceperit. illis nuptialibus facibus regiam conflagrasse suam; illam furiam pestemque omnibus delenimentis animum suum auertisse atque alienasse, nec conquiesse donec ipsa manibus suis nefaria sibi arma aduersus hospitem atque amicum induerit. perdito tamen atque adflicto
Abbreviated transcription (Latin):
phacem ad castra adduci cum eẽt nũciatũ oĩs uelud ad specincłm criũphi multitu¬
do effusa est. p̃cedebat ip̃e mc̃t̃ seq̃bat᷑ grex nobiliũ nuimidaꝵ. Tũ ꝙͣcũ ꝗsq¬
płimũ potat᷑ magͥtudim siphacis fame gẽtis uicronã suã augendo addebat
ex̾cituq duab ꝗnq remib in affricã nauigant. Hasdnibal penoꝵ imp̃r ñ ip̃e
mͦ ad eũ in regnũ uenit̾ s eriã fiłiã ei nuptũ dedit̃ hab̾uisse eũ uno tpr in porãt
duos impres penũ romanũq sic̃ abdiis ĩmorcalib pars utraq hostiis mac¬
randis pacẽ pensset/ ica ab eo utrũq pant̾ amiciciã petitã. Iam cãtas habuisse
opes ur masinissã regno pulsũ fere degent ut uita eĩ fama mortis et lacebris
ferꝵ mͦ in silius rapco uiuẽns cegẽtur. his ẜmonib arcũstãtiũ cebebratus

Expanded text:
phacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis uelut ad spectaculum triumphi multituphacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis uelut ad spectaculum triumphi multitudo effusa est. praecedebat ipse uinctus; sequebatur grex nobilium Numidarum. tum qplurimum poterat magnitudini- Syphacis famaeque gentis victoriam suam augendo addebat:exercituque, duabus quinqueremibus in Africam navigaverit, Hasdrubal Poenorum imperator non ipse it. habuisse eum uno tempore in potestate duos imperatores, Poenum Romanumque. sicut ab dis immortalibus pars utraque hostiis mactandis pacem petisset, ita ab eo utrimque pariter amicitiam petitam. iam tantas habuisse opes ut Masinissam regno pulsum eo redegerit ut uita eius fama mortis et latebris ferarum modo in siluis rapto uiuentis tegeretur. his sermonibus circumstantium celebratus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã supplici des ut ip̃e ꝙcũq fert aiñs de captiua statuas neq me in cuiꝙͣ
numide arq in eadem mecũ affnca geniti ꝙͣ aliemgene et ext̾ni fidẽ exꝑin ma¬
sem. Quid carchaginẽsi ab rͦ quid filie hasdrubalis tmendũ sit rades si nulla re
asia potes me morte ut uidices ab romanoꝵ arbictio oro obcestorq. Forma erat
uictor capt᷑ data dexcã in ũ qd̵ perebat᷑ obłigande fidei in regiã c̃cũbe̾ se cũ ipẽ
rarium acq ĩpudens mutuat᷑ cõsiliũ. Nuptias in eum ip̃m diem ꝑari repẽte iu¬
bet ne quid resinquet integri aut sesio aut ip̃i scipioĩ cõsulendi uelud in captinã
q̃ massinisse iã nupta foret. Eris nuptiis saꝑuenit lelius et adeo nõ dissimula¬
uit ĩpbe a rege fcm̃ ut pͥmo ec̃ cum siphace et ceris captiuis detictã eã gemali
cetenis urbes numidie q̃ p̾sidiis regiis cenebant᷑ ad uiuãte masmissa recipit. Si¬

Expanded text:
ueniam supplici des ut ipse quodcumque fert animus de captiua tua statuas neque me in cuiusNumidae atque in eadem mecum Africa geniti quam alienigenae et externi fidem experiri mallem: quid Carthaginiensi ab Romano, quid filiae Hasdrubalis timendum sit uides. si nulla re alia potes, morte me ut uindices ab Romanorum arbitrio oro obtestorque.' forma erat uictor captus. data dextra in id quod petebatur obligandae fidei in regiam concedit. institit derarium atque impudens mutuatur consilium; nuptias in eum ipsum diem parari repente iubet ne quid relinqueret integri aut Laelio aut ipsi Scipioni consulendi uelut in captiuam quae Masinissae iam nupta foret. factis nuptiis superuenit Laelius et adeo non dissimulauit improbare se factum ut primo etiam cum Syphace et ceteris captiuis detractam eam <lectoceteras urbes Numidiae quae praesidiis regiis tenebantur adiuuante Masinissa recipit. Sy
Abbreviated transcription (Latin):
lescentiã et ꝑpetuã felicitatẽ ferociora nimq ꝙ quienis opus ec cõsiłii metuo
Nõ temẽ incerra casuũ repugnet quẽ fortuna nuꝙͣ decepit. Quod ego fiiãt
tiñsimenũ ad aumas id̾ tu hodie iuix dum militan erace impio accepto oiã
audaassime incipientẽ nusꝙ fefellic suꝑ forcunã pacris ex patrin ibi ꝑsecut mõ¬
tem ad calamitatẽ uit d̾omꝰ dec̃ insigne uitutis pietatisq eximie cepistu
amissã hispaniã recupasti iiiͦiʳ. inde punicis oxatib pussis cõsul crait᷑ cum
cen̾̃s ad tutandã italiam parũ aĩ eẽr trãsgressus in affncã duob hic ex̾atib
cesis binis eadem oni captis sũma ui uicensisq castus siphace pocẽtissimo
rege cupto ror urbid regni eĩ tot nñ impii ereptis me septũdeamũ iã ãniũ
herentẽ in possessionẽ icalie decraxisti. Post iuictonã inꝙͣ malłe ꝙͣ pacẽ aũis

Expanded text:
erociora utraque quam quietis opus est consiliis, metuo. non temere incerta casuum reputat quem fortuna numquam decepit. quod ego fui ad Trasumennum, ad Cannas, id tu hodie es. vixdum militari aetate imperio accepto omnia audacissime incipientem nusquam fefellit fortuna. patris et patrui persecutus mortem ex calamitate vestrae domus decus insigne virtutis pietatisque eximiae cepisti; amissas Hispanias reciperasti quattuor inde Punicis exercitibus pulsis; consul creatus, cum ceteris ad tutandam Italiam parum animi esset, transgressus in Africam, duobus hic exercitibus caesis, binis eadem hora captis simul incensisque castris, Syphace potentissimo rege capto, tot urbibus regni eius, tot nostri imperii ereptis, me sextum decimum iam annum haerentem in possessione Italiae detraxisti. potest victoriam malle quam pac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣcũ siquid ad̾usi eueniat simus pa̾ta acspata decomi uni hore forcima eñtent
põt. Siã in pace uigẽda tue porestatis sut p̃. corneli cũc ea habenda fortu¬
na enc ꝙͣ dii dedint intẽta felicitatis uituus q exẽpla m̃ actilius quodam in
feliatati modum nec cohibendo efferẽtẽ se forcuna ꝙͣto altuis elat̾ erat eo fẽd
corruit. Est quidẽ eiꝰ qui dat nõ qui peric cõditiones dicẽ pacis s⁊ forsitan
nõ in ĩ dignissimis qui nob mec ipĩs mlta in rogem qui nõ recusam qn omĩa

Expanded text:
ata decora unius horae fortuna evertere potest. omnia in pace iungenda tuae potestatis sunt, P. Corneli; tunc tune ea habenda fortuna erit quam di dederint. inter pauca felicitatis virtutisque exempla M. Atilius quondam in non statuendo felicitati modum nec cohibendo efferentem se fortunam, quanto altius elatus erat, eo foedius conruit. est quidem eius qui dat, non qui petit, condiciones dicere pacis; sed forsitan non indigni simus qui nobisme
Abbreviated transcription (Latin):
hauĩt an qma eñ in etunia cenunt qõnes or sede cõpationib y naipĩ hñtẽ dictat
ab codict̾ .p̃. suspitius incertũ diu̾si auctores facũt. Puncipio inscꝙ̃tis ãm
m̃. ẜuilius et. tĩ. daudins senatu in capicoliũ uocaco de ꝓuĩtiis retulem̃t Ita¬
liam at affncam in sorte conici affricã ambo cupientes uolebat. Cerm̃. Q
metesso maxime adnitẽtes n data neq negata est affrica. Coñs uissi cã tr
ẜuilio ꝓrogatũ imꝑium siqͣmane̾ ad urbe senatui placuisset. P̾coits m. sexto

Expanded text:
ntem, dictator ab eo dictus P. Sulpicius incertum ut sit diuersi auctores faciunt. principio insequenti anni M. Seruilius et Ti. Claudius senatu in Capitolium uocato de prouinciis rettulerunt. Italiam atque Africam in sortem conici, Africam ambo cupientes, uolebant; ceterum Q. Metello maxime adnitente neque negata neque data est Africa. consules iussi cum si consulem manere ad urbem senatui placuisset. praetores M. Sextius
Abbreviated transcription (Latin):
dan pꝰ.rͫ. eo ĩuictũ eẽ ꝙ in scdĩs reb saꝑe et cõsule̾ memineñt et herculẽ
infescũ ꝑfidie carthaginẽsiũ sucolamasse ferũc ꝑ qͦs dõs fedus inni eẽnt cũ
federa uiolantib. Inclinatis oiuim ad pacem aĩs.c.lentulus cu classis ꝓuĩtia
ueslent uberẽt ne senatũ dece̾ne᷑ ut cum carthaginẽsib pax fie̾t et quẽ eam
pacem dare ꝙ̃q ex affrica excitu deportare iuberent. De pace uti iogas os̃ trib
uisserũt pace dare p̃.scipionẽ eundem excitũ deportare. In hac rogaciõe senat᷑

Expanded text:
 eo inuictum esse quod in secundis rebus sapere et consulere meminerit; et hercule infestum perfidiae Carthaginiensium succlamasse ferunt per quos deos foedus icturi essent cum am infesti sunt foedera uiolantibus.' inclinatis omnium ad pacem animis Cn. Lentulus consul, cui clauellent iuberentne senatum decernere ut cum Carthaginiensibus pax fieret; et quem eam pacem dare quemque ex Africa exercitum deportare iuberent. de pace 'uti rogas' omnes tribus iusserunt; pacem dare P. Scipionem , eundem exercitum deportare. ex hac rogatione sen
Abbreviated transcription (Latin):
.m̾. siuius. c̃. ẜuisiũ cõs qui ꝓpior eẽt arressendũ ut com̃ eo de pace agotur̃. cẽ sebat
sul dicratorq fuenit cũ .p̃. scipio cedendo excit᷑ agnos ppłando in eã nccitate cõpusi
ssec hosces ur surplices pacẽ perent er nemo oiũim uen̾ existimare posẜ qͣ mẽte ei
pax retẽt᷑ ꝙͣ eũ quiañ portas carthagis bessum ge̾ret mussus astũs cõsiłio ꝙͣ scipi¬
onis accipiendam ab̃nuendãq pacẽ eẽ. Uaserius seniũ qui Gis cõs fuãt specusatores
nõ segatos uenisse auruebat iubendosq exierisia secedere et custodes cũ his usq
ad naues mictendos scipioĩq senbendũ ne beslũ remictẽt selius fuliuq adiecerũt
et scipionẽ in eo posita hiũsse spẽ pacis si hãnibas et mago ex icalia reuocarentur

Expanded text:
. M. Livius C. Servilium consulem, qui propior esset, arcessendum, ut coram eo de pace ageretur, censebat; torque fuerat: cum P. Scipio caedendo exercitus, agros populando in eam necessitatem hostes compulisset ut supplices pacem peterent, et nemo omnium verius existumare posset, qua mente ea pax peteretur quam qui ante portas Carthaginis bellum gereret, nullius alterius consilio quam Scipionis accipiendam abnuendamve pacem esse. M. Valerius Laevinus, qui bis consul fuerat, speculatores, non legatos venisse arguebat, iubendosque Italia excedere et custodes cum iis usque ad naves mittendos, Scipionique scribendum ne bellum remitteret. Laelius Fulviusque adiecerunt et Scipionem in eo positam habuisse spem pacis, si Hannibal et Mago ex Italia non revocarentur
Abbreviated transcription (Latin):
quor auxilio uis ꝓhibica erat ut naues micrent q̃ se ꝓscq̃rẽt. Date taremes dle
Cum bagardam flum ꝑuenissẽt uñ castra rͦ cõspiciebãt᷑ carchaginẽ rẽdiere nes assis
punica ad ucicã stationem habebat ex ea tres qͣduremes seu cã misso a carthagi eᷤ
nũcio uti fieret seu hasdrbalem qui classi p̃enit sin pũ frande auso facm ana remẽ
romanã suꝑantẽ ꝓmuc̾tonũ exasto repẽte agsse sũt. S m rostro ferire cose. itare sux¬

Expanded text:
e triremes duae cum ad Bagradam flumen pervenissent, unde castra Romana conspiciebantur, Carthaginem rediere. classis Punica ad Uticam stationem habebat. ex ea tres quadriremes, seu clam misso a Carthagine nuntio ut id fieret, seu Hasdrubale, qui classi praeerat, sine publica fraude auso facinus, quinqueremem Romanam superantem promunturium ex alto re
Abbreviated transcription (Latin):
in uissu senat᷑ nõ alpes mͦ s hibum qͦ crãsgressum nec rs. solum s añ etiã
sagũtinis pͥuaro cõsilio bellũ meulisse senatui ac rp̃ carthagenẽsi siqus uere
estunet fedus ad eã diẽ ĩuosatũ eẽ cũ rͥs. Itnq nich̃ aliud sibi manditũ eẽ uci pe¬
terẽt qm̃ ut in ea pace q̃ postremo cũ cõs suctatio stã eẽt manẽ sicer. Cũ morõ qu¬

Expanded text:
iniussu senatus non Alpes modo sed Hiberum quoque transgressum, nec iniussu senatus non Alpes modo sed Hiberum quoque transgressum, nec ui ac populo Carthaginiensi, si quis vere estimet, foedus ad eam diem inviolatum esse cum Romanis. itaque nihil aliud sibi mandatum esse uti peterent quam ut in ea pace quae postremo cum C. Lutatio facta esset manere liceret. cum more tra
Abbreviated transcription (Latin):
iraliã bona pace fłorẽtẽ uisur eẽnt dedisse id dos candẽ soxtodetimo demũ ãno
necesse fuit quid eis sacratas agendas censeant. Adeo ne adueniencẽ qͣdẽ grãm
hoiẽs benigne acciꝑe nec dũ ut p̾tite satis memores sit̃. Cclamacũ demñ ex oĩ ꝑte
cune est ut iire fẽiẽt.p᷑.selius. pr̃r decretũq ut .u. dies cura oĩa puluinaĩa
masinisse cũ carthaginẽsiñ legutos de pace ad senatũ uenientes puceolis uisos
iñ tr̃a uẽturos assatũ eẽt reuocari.c̃. seliũ płacuit ut corã eo de pace agẽtur
Qͣ fuluus gillo legat᷑ scipiois carthaginiẽses rͫ adduxit. Quib uetitis ĩg̾di
urbem hospitiũ in uilla publica senat᷑ ad edẽ beslone dacũ est. Oronẽ eandẽ fẽme
quã ayd scipionẽ habuerũt culꝑã oẽm belli a pu᷑ cõsilio in hãmbalẽ u̾cẽtes cũ

Expanded text:
Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos tandem sexto decimo demum anno, Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos tandem sexto decimo demum anno, nec esse qui dis grates agendas censeat; adeo ne aduenientem quidem gratiam homines benigne accipere, nedum ut praeteritae satis memores sint. conclamatum deinde ex omni parte curiae est uti referret P. Aelius praetor; decretumque ut quiMasinissae cum Carthaginiensium legatos de pace ad senatum uenientes Puteolis uisos inde terra uenturos allatum esset, reuocari C. Laelium placuit ut coram eo de pace ageretur. Q. Fuluius Gillo legatus Scipionis Carthaginienses Romam adduxit; quibus uetitis ingredi urbem hospitium in uilla publica, senatus ad aedem Bellonae datus est. orationem eandem ferme quam apud Scipionem habuerunt, culpam omnem belli a publico consilio in Hannibalem uertentes: eum
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem dies ec magonẽ er hãmbałe ꝓfectos allatũ est cui duplias gratulationis
minuit seritiã et ꝙ paꝵ ducas in retinendis ħis cũ ad id̾ mandatũ ab senatu ẽẽt auͭ
cũ ant unũ hũisse uidebant᷑ et ꝙ solliciti erant oĩ belli mole in unũ ex̾citũ ducẽq
inosinata quo euasura eẽt ros. ꝑ eofd̾em dies segriti saguntimi uenerũt cõp̾hẽ¬
sos cũ pecunia ad.cc. carthagineses qui ad coducenda auxilia in hispaniã traie¬
cissent. Ducẽtũ et .l. auri octingẽma pondo argẽti in uestibulo cune posuerũt. hõib
acceptis et in carcerẽ cõdicis auro argẽtoq reddito grẽ segatis acte atq insuꝑ
munera dara ac naues quib in hispaniã reu̾cent᷑. Mencio dem ab senarorib
est muris urbis que uota singl̃oꝵ unu̾isoꝵq fuisse quotiens in cõciliis uoces
man̾ ad cessu pongẽtiũ auditus ñꝙͣ illa dies fucura ẽẽt quo uacuã hoscibus

Expanded text:
eosdem dies et Magonem et Hannibalem profectos allatum est. cuius duplicis gratulationis minuit laetitiam et quod parum duces in retinendis iis, cum id mandatum ab senatu esset, aut animi aut uirium habuisse uidebantur et quod solliciti erant omni belli mole in unum exercitum ducemque inclinata quo euasura esset res. per eosdem dies legati Saguntini uenerunt comprensos cum pecunia adducentes Carthaginienses qui ad conducenda auxilia in Hispaniam traiecissent. ducenta et quinquaginta auri, octingenta pondo argenti in uestibulo curiae posuerunt. hominibus acceptis et in carcerem conditis auro argentoque reddito gratiae legatis actae, atque insuper munera data ac naues quibus in Hispaniam reuerterentur. mentio deinde ab senioribus e muris urbis; quae uota singulorum uniuersorumque fuisse. quotiens in conciliis uoces manus ad caelum porrigentium auditas en unquam ille dies futurus esset quo uacuam hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜi metues euã ne uictor hostis morãti instaret liguresq un resinqui icaliã a pess
cernẽtes ad eõs qͦꝵ mox in porãte futur eẽnt deficerẽt simł spenis leniorem in
nauigatione ꝙͣ in uia iactatioe uulnis fore ec cumcioĩ oĩa cõmodiora ĩpositis co¬
piis in naues ꝓfect᷑ uix dum suꝑata sardinia ex iulne̾ mont᷑. Naues qͦ allqͣt
penor disiecte in alro classe.r᷑. que ci̾ca Sddiniã enit capiũt᷑. hec t̾ri manq¬

Expanded text:
sed metuens etiam ne victor hostis moranti instaret, Liguresque ipsi, relinqui Italiam a Poenis sed metuens etiam ne victor hostis moranti instaret, Liguresque ipsi, relinqui Italiam a Poenis cernentes ad eos quorum mox in potestate futuri essent deficerent, simul sperans leniorem in nauigatione quam in uia iactationem uolneris fore et curationi omnia commodiora, impositis copiis in naues profectus uixdum superata Sardinia ex uolnere moritur. naues quoque aliquot Poenorum disiectae in alto ab classe R
Abbreviated transcription (Latin):
bus ut adu̾sos odore elephancos ad augendũ pauorẽ ac tumultũ effulsisset
donec stetic añ signa mago sensim referẽtes ordines et cenorẽ pugne ẜnabãt
Posco femine transfixo cadentẽ auferriq ex p̃lio ꝓpe exsangue̾ nuore/ ex tẽ¬
plo in fugã os̃ uersi.Ad .u milia hostium eo die cesa et signa militana duo
ti ab elephantis cum cõtunonib aliquor ꝑierũc et longi certam̃ fuisser in⁊
pati uie ꝑ uulmꝰ potat itinib excẽtis ad̾ mare in sigures in gaunos ꝑuenit
Ibi eũ segati ab carchagine paucis an dieb̾ in sinũ gallicum ad pulsis nauib
adienĩt uibences pͥmo qͦ tpre in affucã traiceret id̾ er frem̃ ei hãnibalem n
ad̾ eum qͦ isse legutos eadem iubences stuꝵ nõ in eo eẽt carchaginesiũ res ut
galliã arq italiã armis obtineat.Mago nõ imꝑio mͦ senat᷑ ꝑicũsoq pat̾e mot̾

Expanded text:
ibus, ut aversos videre elephantos, ad augendum pavorem ac tumultum effusis. Sed ibus, ut aversos videre elephantos, ad augendum pavorem ac tumultum effusis. Sed donec stetit ante signa Mago, gradum sensim referentes, ordines et tenorem pugnae servabant; postquam femine transfixo cadentem auferrique ex proelio prope exsanguem videre, extemplo in fugam omnes versi. ad quinque milia hostium eo die caesa et signa militaria duoti ab elephantis, cum centurionibus aliquot perierunt. et longius certamen fuisset, ni pati uiae per uolnus poterat itineribus extentis ad mare in Ligures Ingaunos peruenit. ibi eum legati ab Carthagine paucis ante diebus in sinum Gallicum adpulsis nauibus adierunt, iubentes primo quoque tempore in Africam traicere; id et fratrem eius Hannibalem—nam ad eum quoque issGalliam atque Italiam armis obtineant. Mago non imperio modo senatus periculoque patriae motus,
Abbreviated transcription (Latin):
nece Sir aisset hostiñ acies ni mago ad pͥmũ equitũ motũ patos esephantos ex cẽsso
rr pliu induxisset. Ad oͦꝵ stadore dd̾oiẽq et aspectũ titi equi uanũ esscre aualiu
feconus ex ue rẽ pemim uci cuspide uti quomin gładio posset robens maions
marus eques eint.Ita inde ablatis pauc̾tib ꝓcuł equis mesius ex int̾uisso nũ¬
mĩde iaculabant̃ simus et peditũ legio.xiͦ. magna ex pce oudore mog̃ qͣ uinb
cenebat locum. Nec duit̾i tenuisset n ex subsidiis tertiadecima segio in pͥmã
aciem inducta p̃liũ dubiũ expeasser magoq ex subsidiis galłos integie segi¬
oni opposuisset. Quib aut magno cẽtamine fusis hastati legioĩs undeame
cõglobant se se atq elephantos cñ pedicũ aciẽ turbatos m̃nadũt. In quos cũ pi¬
la confertos cõierisset nullo fẽme fiustra emisso os retro in aciem suoꝵ aucei

Expanded text:
nec stetisset hostium acies ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo nec stetisset hostium acies ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo in proelium induxisset; ad quorum stridorem odoremque et adspectum territi equi uanum equestre auxilium fecerunt. et ut rem† permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, roboris maioris Romanus eques erat, ita in ablatum pauentibus procul equis melius ex interuallo Numidae iatenebat locum; nec diutius tenuisset, ni ex subsidiis tertia decuma legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit. quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes invadunt. In quos cum pila confertos coniecissent, nullo ferme frustra emisso, omnes retro in aciem suorum aver
Abbreviated transcription (Latin):
uanus. p̃ꝵ ec m̃. cornelius ꝓ cõsuł in agro in subrũ galłoꝵ cũ magone reno
sigus cosllatis pugnañit. P̾coris segiones in pͥma acie fuenit cornelius suas
i subsidiis cenuit ipe ad pͥma signa equo aduect᷑ ꝑq duob cornib p̃cor at ꝓcõs
milites ad infrenda in hostes signa suma ui horrabant᷑. Postiꝰ nich̃ cõmouebut
cũ quicillius cornelio sentior ue uidos fit pugna er indurat p̃t̃ spẽ tetinendo
hostiũ amo ac ne u̾tat᷑ in audanã ꝑicłm est eq̃stre ꝓcella cxcitem oporter si¬
cim ĩ pugnã equites uł ego hic in pͥmã aciẽ rt̃ gerã tũ qͣtuoꝵ segionĩ equites in
Bostem emicte. Utm ueller pr̃ munis potẽ ꝓ cõs accipienae qͥncisus p̃cor cum
filio cui mardo p̃nom̃ erat ĩ pigͦ uiuene ad eouites ꝑgit uissos q asceñdẽ in es
ipente i hostem emictit. Cumltum eõstrem anxit damor ab segionib additus

Expanded text:
Uarus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno Uarus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt: Cornelius suas in subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo aduectus; proque duobus cornibus praetor ac proconsul milites ad inferenda in hostes signa summa ui hortabantur. postquam nihil commouebant, tum Quinctilius Cornelio: 'lentior, ut uides, fit pugna, et indhostium timor, ac ne uertat in audaciam periculum est. equestrem procellam excitemus oportet sicam in pugnam equites; uel ego hic in prima acie rem geram, tu quattuor legionum equites in hostem emgit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit. tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus,
Abbreviated transcription (Latin):
rer er nͥ molestũ ẽẽt illud qͦ petẽ masinissam ut numidas captiuos qui tome
in aistõdia eẽnt remicterẽt I sibi amplum apd ppłares futu eẽ. Ad ea respõsũ
atq oriꝰ me uiden fecsse ꝙ eum regẽ appessauit et ꝯuicꝗd aliud fecit ꝙ cordi foret
masiuisse ei patres cõꝓbare ac laudare. Muneraque legnci fe̾ret᷑ regi decreuest
sagula purpurea duo cum fibulis singlis et laco clauo tunias equos duios pha¬
seratos biua eq̃stna arma cũ soncis er tabnacula militarẽq suppellectisem quale
oben cõsuli mos est. Hec regi p̃cor micte̾ ussus legatis in singtõs donane mi
cibus numidisq qui ex cuscodia missi redderẽt̃ regias adhuc edẽs sibũs soca saucia
segatis decirra. Endem estate q̃ hec dearra r᷑ er in affuca gesta sũt .p̃. onalius

Expanded text:
ret; et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captivos qui Romae ret; et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captivos qui Romae in custodia essent remitterent; id sibi amplum apud populares futurum esse. ad ea responsum atque ordine uideri fecisse quod eum regem appellauerit, et quicquid aliud fecerit quod cordi foret Masinissae id patres comprobare ac laudare. munera quoque quae legati ferrent regi decreuerunt, sagula purpurea duo cum fibulis aureis singulis et lato clauo tunicis, equos duo phaleratos, bina equestria arma cum loricis, et tabernacula militaremque supellectilem qualem praeberi consuli mos esset. haec regi praetor mittere iussus: legatis in singulos dona ne mintibus Numidisque, qui ex custodia emissi redderentur regi; ad hoc aedes liberae loca lautia legatis decreta. eadem aestate qua haec decreta Romae et in Africa gesta sunt P. Quinctilius
Abbreviated transcription (Latin):
Unec segati carchaginonsos uenirẽt. Suposicatõ in qͣtnduii deceta est.p. elius. pl̃
senacu misso et cõtione inde aduocata cũ.l. cecilio in rostm ascendie. Ibi uo̾ audientes
fusos carthaginesiũ ex̃cit̾ deuictũ er captũ ingentis noĩs regẽ. Nlumidiã omnẽ eg̃¬
gia uictona pagnitã tacitũ cõtine̾ gaudiũ nõ p̾otem̃t oin cłamonrb quibq aliis¬
musticudo soser leticiã ĩmodicã significorẽt. Itaq p̃tor ex tempło ed̾ixit uti edicũi
ed̾es sagus tota urbe aꝑirẽt curũcundi salutandiq dõs agendiq grates ꝑ cocũ diẽ
ppͦ potãs fieret.Postero die legatos masmisse in senatã introduxit. Gratulati or¬
mũ senatui sũt. m.p̃. scipio ꝓspe res in affrca gessisset deiñ giãs egem̃t ꝙ masi¬
nissam nõ arpellasset mͦ regem ẜ feciss restituendo in pat̾nũ regnũ in quo post
siphacem subłatum si ita patrib uisum eẽt sine mecu er ce̾tamine eẽt regnatur

Expanded text:
donec legati Carthaginienses uenirent. supplicatio in quadriduum decreta est. P. Aelius praetor senatu misso et contione inde aduocata cum C. Laelio in rostra escendit. ibi uero audientes fusos Carthaginiensium exercitus, deuictum et captum ingentis nominis regem, Numidiam omnem egregia uictoria peragratamultitudo solet laetitiam inmodicam significarent. itaque praetor extemplo edixit uti aeditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem populo potestas fieret. postero die legatos Masinissae in senatum introduxit. gratulati primum senatui sunt quod P. Scipio prospere res in Africa gessisset; deinde gratias egerunt quod Masinissam non appellasset modo regem, sed fecisset restituendo in paternum regnum, in quo post Syphacem sublatum, si ita patribus visum esset, sine metu et certamine esset regnaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
mũ rͦ imꝑatore signa cõcułim ad filiũ ei inetmis ad̾ pacẽ petendã ueniã. Op¬
timũ quidẽ fuit eam patrib nr̃is m̃tẽ datã ab̾dis eẽ ut et uos italie et nos
affrice imꝑio cõtẽti eẽm. Neq eĩ ne uob̾ quidẽ sicisia ac sad̾inia satis digna
p̃tia sut ꝓ tot classib coc excitib tot cã egregiis amissis ducib pcĩta mag̃
hostium uidistis et nos ab carchagine fremitũ castror romanoꝵ exauduum
Qd igͥ nos maxune a uob mutamur uos aũt añ oĩa optaretis in mesione
uia fortuna de pace agit᷑ agimꝰ enĩ quoꝵ maxime uit pacẽ eẽ qui ꝯd̾cũq eger

Expanded text:
 eodem primum Romano imperatore signa contulerim, ad filium eius inermis ad pacem petendam ueniam. op eodem primum Romano imperatore signa contulerim, ad filium eius inermis ad pacem petendam ueniam. optimum quidem fuerat eam patribus nostris mentem datam ab dis esse ut et uos Italiae et nos Africae imperio contenti essemus; neque enim ne uobis quidem Sicilia ac Sardinia satis digna pretia sunt pro tot classibus, tot exercitibus, tot tam egregiis amissis ducibus; sed praetehostium uidistis et nos ab Carthagine fremitum castrorum Romanorum exaudimus. quod igitur nos maxime abominaremur, uos ante omnia optaretis, in meliore uestra fortuna de pace agitur. agimus ii quorum et maxime interest pacem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
isset ambo ex cõposito duces castia ꝓtusem̃t uc com ex ꝓp̾inquo possent Scipio
cuit ꝓcus narggana urbem cũ ad ceteni soco oportuno cũ ꝙ aqͣsia intra cesi cõiectũ
aqͣtionis enit cepit. In medio socus cõspect undiq nequid insidiaꝵ eẽt desect᷑
sũmotis par ĩspanũ armatis cum singalis int̾ẜcib cõg̾ssi sũc nõ sue modo
etatis maximi duces s oĩs añ se memorie oũm gẽtiũ cuilib̾et regũ ĩꝑatorũ¬
ne pares. Paulisꝑ alt alcius cõspectu admiratione mutua ꝓpe ac̾toniti cõtiai¬
ere. Tum hanibal pͥor. Si hoc ira faco dacũ erat uc qui pͥmłs bellũ intuli. ꝓp
t ͦ quiq totiens ꝓpe in manib uictorã ẜabui is ustro ad pacẽ petendam uenirẽ
letor ce m sorte potissimũ datũ a quo uerem. Tibi qͦ int musta egregia nõ in
ultimis laudũ fuent hoc hãmbalem cui tot de rͥ ducib uictoriã. dii dedissent

Expanded text:
isset, ambo ex composito duces castra protulerunt, ut coire ex propinquo possent. Scipio isset, ambo ex composito duces castra protulerunt, ut coire ex propinquo possent. Scipio haud procul Naraggara urbe, cum ad cetera loco opportune tum quod aquatio intra teli coniectum ationis erat, cepit. Ibi in medio locus conspectus undique, ne quid insidiarum esset, delectus. summotis pari spatio armatis, cum singulis interpretibus congressi sunt, non suae modo aetatis maximi duces, sed omnis ante se memoriae, omnium gentium cuilibet regum imperatorumve pares. paulisper alter alterius conspectu, admiratione mutua prope attoniti, conticuere. tum Hannibal prior: " si hoc ita fato datum erat, ut qui primus bel quique totiens prope in manibus uictoriam habui, is ultro ad pacem petendam uenirem, laetor te mihi sorte potissimum datum a quo peterem. tibi quoque inter multa egregia non in ultimis laudum hoc fuerit Hannibalem cui tot de Romanis ducibus uictoriam di dedissent
Abbreviated transcription (Latin):
sent circũduci iussit. ꝑcuẽratisq satĩ ꝑ cõmodũ oĩa expłorasser datis qui ꝑse¬
querẽt᷑ recto ad hãnibalem dimisit hãnibal nich quidẽ eoꝵ q̃ nũtiabant᷑. nam
eo masinissam cum sexmilib peditũ. qͣtuor eqͥcũ uenisse es ip̃o force die affi¬
rebant sero aiõ audit mayime si hoscis fiducia que nõ de illo ꝑfecro cõcepta ꝑ
cussus est. Icaq ꝙͣꝙͣ et ip̃e cã belli erat et aduẽtu suo curbauenat et pactas indi¬
cias et spẽ federũ cam̃ si mtrgor ꝙͣ si uict᷑ pete̾t pacẽ equiora impetian posse
nit᷑. Nũciũ ad sipionẽ misit ue colloꝙdi socũ potãtẽ facet. Is ucrũ sua sponte
fecit̾ on puͦ cõsilio neutiũ cur affirmẽ habeo. Ualen antias pͥmo p̾lio uictũ eũ
garis cradic in cascra ad sapionẽ uenisse. Cerm̃ scipio cum colloquiũ / auc ab̃nu¬

Expanded text:
ircumduci iussit; percunctatusque satin per commodum omnia explorassent, datis qui proseircumduci iussit; percunctatusque satin per commodum omnia explorassent, datis qui prosequerentur, retro ad Hannibalem dimisit. Hannibal nihil quidem eorum quae nuntiabantur—nam et Masinissam cum sex milibus peditum, quattuor equitum venisse eo ipso forte die adferebant—, laeto animo audivit, maxime hostisculsus. itaque quamquam et ipse causa belli erat et aduentu suo turbauerat et pactas indutias et spem foederum, tamen si integer quam si uictus peteret pacem aequiora impetrari posse ratus, nuntium ad Scipionem misit ut conloquendi secum potestatem faceret. —id utrum sua sponte felegatis tradit in castra ad Scipionem venisse. ceterum Scipio cum conloquium haud abnu
Abbreviated transcription (Latin):
de bellandi finẽ gerere. Ereperãt orlm aies sapio et hãnibal uelud ad suñ mum
quã eã ĩminec̃ aĩs eo curas incẽtions. haus dispar hitus ałoꝵ carchagiesid us
enit qͦmͦ persse pacẽ intuentes: ac reꝵ gestaꝵ ei̾ magnitudine penit̾ebat m cũ
respicerẽt hio se se ace uictos siphacẽ captũ pulsos se hispama pulsos italia atq
ea oĩa unĩ uĩcuce et cõsilio sapioĩs facta uelud faralm ducem in exiciũ suũ nalũ
horrebũt.Iam hasdrumetũ uenenit hãmbal im ad reficiendn exiactatioe man¬
cima pauas dieb sap̃tis exat᷑ pauidis nũtiis arra circhaginẽ obtini armis as¬
ferẽtiũ magnis innib zamã cõtendit. zama ꝗnq dieꝵ icer ab carthagine
abest. Inde p̃missi specilacores cũ excepti a cuscodib ro deduct ad scipionẽ
eeñc crudiros eos cribunis militũ ussosq oĩa metu uisere ꝑ quã castiu qua uel

Expanded text:
debellandi finem gerere, erexerant omnium animos Scipio et Hannibal, velut ad supremum debellandi finem gerere, erexerant omnium animos Scipio et Hannibal, velut ad supremum quam eam imminebant animis, eo curae intentiores erant. haud dispar habitus animorum Carthaginiensem ac rerum gestarum eius magnitudinem, paenitebat, modo cum respicerent bis sese acie uictos, Syphacem captum, pulsos se Hispania, pulsos Italia, atque ea omnia unius uirtute et consilio Scipionis facta, uelut fatalem eum ducem in exitium suum natum horrebant. iam Hadrumetum peruenerat Hannibal; unde, ad reficiendum ex iactatione maebus sumptis, excitus pavidis nuntiis omnia circa Carthaginem obtineri armis adferentium, magnis itineribus Zamam contendit. Zama quinque dierum iter ab Carthagine abest. inde praemissi speculatores cum excepti ab custodibus Romanis deducti ad Scipionem essent, traditos eos tribuno mi
Abbreviated transcription (Latin):
nietuendũ ꝙ incolomi ex̾citu in affncã ciãfisser locũ nimirũ nõ ꝑicullĩ muta
cum cante dimicacioĩs uatẽ qui nur decessisser. Q. fabiũ hauc frustra canere
solicũ grauiorẽ in sua t̾ra futuꝵ hostem hãnibalem ꝙͣ in aliena fuisser nec cũ¬
sapioni aut cũ siphace ĩcondice barbarie rege ciu̾ statori ei miles adducẽ ep̃cit̾ᷤ
solit᷑ aut cũ socero eiꝰ hasdrubale fugacissimo duce fucuni auc tumłtuanus ex̾at᷑
fortissimi ducis alico atq educato int̾ aͥma puero quondã milite uix dũ iuiue¬
ne ĩꝑrẽ qui senex uincendo fcus hispanias gallias italiã ab alpib ad fretã
monum̃tis ingẽtiũ reꝵ cõplesset ducẽ excicũ equale scipendiis suis dunatum
oiũm reꝵ patientia qua fides fut hoĩes passos ꝑfusũ milies cruore nͦ eximi
orronis ꝑuagatos capta castra captas urbos romas. Nõ eẽ hodie tot fasces
bellũ añ ocĩos aliis arq aliis in italie ꝑtib senca spe in nullum ꝓpinquum

Expanded text:
 locum nimirum, non periculum mutatum; cuius tantae dimicationis vatem, qui nuper decessisset, Q. Fabium haud frustra canere solitum graviorem in sua terra futurum hostem Hannibalem quam in aliena fuisset. nec Scipioni aut cum Syphace, inconditae barbariae rege, cui Statorius semilixa ducere exercitus sit, aut cum socero eius Hasdrubale fugacissimo duce rem futuram, aut <cum> tumultfortissimi ducis, alito atque educato inter arma, puero quondam milite, uixdum iuuene imperatore, qui senex uincendo factus Hispanias Gallias Italiam ab Alpibus ad fretum monumentis ingentium rerum complesset. ducere exercitum aequalem stipendiis suis, duratum omnium rerum patientia quas uix fides fiat homines passos, perfusum milue insignes coronis, pervagatos capta castra, captas urbes Romanas. non esse hodie tot fasces bellum ante oculos aliis atque aliis in Italiae partibus lenta spe in nullum propinquum
Abbreviated transcription (Latin):
abi sse fenĩc ꝙͣ hãnibał hostiũ c̾ra excedentẽ respexisse sepe itabie lictona et dõs hoĩesꝯ¬

Expanded text:
abisse feabisse fe
Abbreviated transcription (Latin):
mandata iã nõ ꝑ plexere inquit s pała reuocant qui uetando supplem̃cũ et peciñ¬
am micti iã pͣdem trahebant. uiat ergo hãmbałe nõ. p̃.R. totiens cesus fugat᷑a¬
S senat̾ carthaginẽsis obcrectatioẽ atq iiuidia. Neq hac deformitate reditus im
tã p̃. scipio exultabit atq efferet sese ꝙͣ hanno qui domũ nram qñ alienare nõ
potuit ruma carthaginis opp̾ssit.Iam hoc ip̃m p̃sagiẽs aĩo p̃parauerat añ nanes
itaq ĩutili milicũ curba p̃sidii spem ĩ oppida bnicti agn q̃ pauca mag̃ moci ꝙͣ fide
cõcinebant᷑ dimissa ꝙ robons in excitu erat in affricã cĩsuexit multis irlia gn̾is
qr in affii cã secuturos abnuentes cõcesserãt ĩuinonis lacime delubrũ ĩuiolatũ ad
eam diem in tẽpło ip̃o fed̾e int̾fectis. Baro ꝙ̃ꝙͣ aliũ pat̾ͥam exiłii cã resinquẽtẽ mestũ¬

Expanded text:
mandata, 'iam non perplexe' inquit 'sed palam reuocant qui uetando supplementum et pecunimandata, 'iam non perplexe' inquit 'sed palam reuocant qui uetando supplementum et pecuniam mitti iam pridem retrahebant. uicit ergo Hannibalem non populus Romased senatus Carthaginiensis obtrectatione atque invidia. neque hac deformitate reditus mei tam P. Scipio exsultabit atque efferet sese quam Hanno, qui domum nostram, quando alia re non potuit, ruina Carthaginis oppressit. iam hoc ipsum praesagiens animo praeparaverat ante naves. itaque inutili militum turba praesidii specie in oppida Bruttii agri quae pauca metu magis quam fide continebantur dimissa, quod roboris in exercitu erat in Africam transvexit, multis Italici generis, quia in Africam secuturos abnuentes concesserant in Iunonis Laciniae delubrum inviolatum ad eam diem, in templo ipso foede interfectis. raro quemquam alium patriam exsilii causa relinquentem tam maestu
Abbreviated transcription (Latin):
tio ex ẜuitute pͥ sextũ decimũ ãnũ receptis qui ad uicũ tanetũ ab ethosis capti
fuerint hic̃ patir hic̃ catuso saten cinũdat᷑ p̃uato mag̃ ꝙͣ unͦ decore ĩsignis
rogaticẽ ꝑsata in ꝓnĩtiã rẽdiit ad. cã. ẜuiliũ cõs qui in bnitiĩs erat cõsentia au¬
sugum berge besidie hocinculu si pheu argẽtanii dap̃etia młtiq alii ignobises
ppͥͣ senesce̾ p̃unicũ bellũ ce̾nẽtes defece. Idem cosuł cum hãnibale in ag̾no croto¬
niensi acie cõfulxit. Obscara ei pugne fama est.Ualenꝰ antias quĩq milia ho¬
scium cesa au. C. tãca res est ut aut ĩpudent̃ ficra sit aut nogligẽt᷑ p̃t̾iis
sa nicħ ce̾te ułtia re in iilia ab hãmbale gestũ Nã ad eñ qͣ segati ab tarch¬
gie uorãtes in affucã his forte dieb quib ad̾ magonẽ uenerãt sundens ge¬
mens q ac uis sacrimis temꝑans dr segatoꝵ uerba andisse. Postꝙͣ edita sunt

Expanded text:
tio ex seruitute post sextum decimum annum receptis qui ad uicum Tannetum a Boiis capti fuerant, hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis priuato magis quam publico decore insignis rogatione perlata in prouinciam rediit. ad Cn. Seruilium consulem, qui in Bruttiis erat, Consentia Aufugum Bergae Baesidiae Ocriculum Lymphaeum Argentanum Clampetia multique alii ignobiles populi senescere Punicum bellum cernentes defecere. idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae fama est. Ualerius Antias quinque milia hostium caesa ait, quae tanta res est ut aut impudenter ficta sit aut neglegent certe ultra rei in Italia ab Hannibale gestum. nam ad eum quoque legati ab Carthagine reuocantes in Africam, iis forte diebus quibus ad Magonem, uenerunt. frendens gemensque ac uix lacrimis temperans dicitur legatorum uerba audisse. postquam edita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum in medio agmine armatoꝵ masinissã insignẽ tũ armis cũ ceto habitu
cõspeyisserx et regẽ ẽẽ id qd erat inta genib ad uoluca eĩ oiã quidẽ ut posses mnb¬

Expanded text:
et cum in medio agmine armatorum Masinissam insignem cum armis tum cetero habitu et cum in medio agmine armatorum Masinissam insignem cum armis tum cetero habitu conspexisset, regem esse, id quod erat, rata genib
Abbreviated transcription (Latin):
castra frõ qͦ paulsa rege cunisso multicudo se cõtusemt ma sinissa sibi quidẽ dicere
nicħ eẽ in p̃sẽtia pułnus ꝙ uictorẽ recupatũ tãco po int̾uiałło patͥũ ĩ uisere regnũ
cirtã p̃cede̾ se sinco trrepida oiã metu se oppressuꝵ seliũ cũ ped̾itib sũb modicis
itinib posse. Adsentiente sełio p̃g̾ssus cͥtã eo nocan ad coliodũ pͥncipes cirtẽsium
iub̾er. S apd̾ ignaros regis casus nec q̃ acta eẽnt ꝑmendo nec minis nec sua¬
dendo añ ualuit ꝙ rex iũct᷑ in cõspectũ datũ cẽt. Tum ad spectacłm tã fc̃dũ cõplo¬
intio orta et ꝑtĩ pauore menia sũt deẜta ꝑtun repentino cõsensu grãm apd̾ uic¬
corem q̃ r̃tiũ pactefacte porte et masmissa p̃sidio crra portas oportunaq me hũ
dimisso ne cui fuge pater exit ad regiã occupandã cito uad̾it. Equo intiãti uestibu¬
ło in ipõ uestibuli simine sophonia uxor sciphacis filia hasd̾rubalis peni recũrit.

Expanded text:
a sibi quidem dicere nihil esse in praesentia pulchrius quam uictorem reciperatum tanto post interuallo patrium inuisere regnum,Cirtam praecedere sinat, trepida omnia metu se oppressurum; Laelium cum peditibus subsequi modicis itineribus posse. adsentiente Laelio praegressus Cirtam euocari ad conloquium principes Cirtensium iubet. sed apud ignaros regis casus nec quae acta essent promendo nec minis nec suadendo ante ualuit quam rex uinctus in conspectum datus est. tum ad spectaculum tam foedum comploratio orta, et partim pauore moenia sunt deserta, partim repentino consensu gratiam apud uictorem quaerentium patefactae portae. et Masinissa praesidio circa portas opportunaque moenium dimisso ne cui fugae pateret exitus, ad regiam occupandam citato uadit equo. intranti uestibulum in ipso limine Sophoniba, uxor Syphacis, filia Hasdrubalis Poeni, occurrit;
Abbreviated transcription (Latin):
et suscipere iuste bella et fure seges pacis se has dicere captiuos er ꝑ fugas et fugi¬
ditionib inquit si placeat pax triduũ ad cõsuscandũ dabitur si placuit mecũ inducias
fucite. rͣ od senatũ micate segatos. Ita dimissi carchaginẽses nullas recusandas
cõdiciones uicis cum censuissẽt quippe qui mor̃ tr̃is quererẽt dum hãnbal in afłr¬
cam tmbice̾t segatos alios ad scipionẽ ut indũtias fucent alios rͫ ad pacẽ petedã
mictũt ducẽtos pancos in spẽm captiuos ꝑ fugasq et. fugitinos ut impenubisior¬

Expanded text:
populum Romanum et suscipere iuste bella et finire. leges pacis se has dicere: captiuos et perfugas et fugidicionibus' inquit 'placeatne pax triduum ad consufacite, Romam ad senatum mittite legatos. ita dimissi Carthaginienses nullas recusandas condiciones pacis cum censuissent, quippe qui moram temporis quaererent, dum Hannibal in Africam traiceret, legatos alios ad Scipionem, ut indutias facerent, alios Romam ad pacem petendam mittunt, ducentes paucos in speciem captivos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum cad pupĩ p̃torie nauis accessissẽc uelamta supplicũ poͣngentes orãtes
uenirẽt eo se moturũ castra Ipẽ ad cõcẽplandũ sitũ carchagis nõ tam noscendi in
p̃sentia ꝙͣ depͥmendi hostis cã uticam eodem et octauio reuocato rediit Inde ꝓcedẽ¬
tib ad cinecã nũti alłat uminã siphacis filium cũ equitib płib ꝙͣ pedicib ueĩre
carthaginiẽsib auxilio. Ps exat cũ oĩ equicatu saturnalib pͥmis agm adgssi

Expanded text:
qui cum ad puppim praetoriae nauis accessissent uelamenta supplicum porrigentes, orantes qui cum ad puppim praetoriae nauis accessissent uelamenta supplicum porrigentes, orantes venirent; eo se moturum castra. ipse ad contemplandum Carthaginis situm non tam noscendi in praesentia quam deprimendi hostis causa provectus Uticam, eodem et Octavio revocato, rediit. inde procedentibus ad Tynetem nuntius allatus Verminam Syphacis filium cum equitibus pluribus quam peditibus venire Carthaginiensibus auxilio. pars exercitus cum omni equitatu Saturnalibus primis agmen adgressa