comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine ratione animi elationem. Qm̃¬
que ut bona natura appetimꝰ sic a
malis natura declinamꝰ que decli¬
natio sicum ratione fiet cautio ap¬
pelletur. eaq intellegat᷑ in solo esse
sapiente. Que aut̃ sine ratione & cũ
exanimatione humili atq fracta
nominet᷑ metus. Est gͥ metus rati¬
one auersa cautio. p̃sentis aut̃ ma¬
li sapientis affectio nulla ẽ. stulta¬
aut̃ egritudo ẽ ea qua afficiunt᷑ in
malis opinatis animosq demittũt
&e contrahunt rationi ñ obtemꝑan¬
tes. Itaq hec prima diffinitioẽ ut
egritudo sit animi aduersante ra¬
tione contractio. Sic quatuor ꝑtur
dini nulla constantia opponit᷑. s
om̃s pturbationes uiditio censent
fieri &e opinione. Itaq eas definiũt
p̾ssius. ut intelligatur ñmͦ quam
uitiose s etiam quã in nr̃a sint pote¬
state. Est gͦ egritudo opinio recens
mali p̾sentis in quo demitti contra¬
hiq animo rectum eẽ uideat᷑. Leti¬

Expanded text:
sine ratione animi elationem. quoniamsine ratione animi elationem. quoniamque, ut bona natura adpetimus, sic a malis natura declinamus, quae declinatio si cum ratione fiet, cautio appelletur, eaque intellegatur in solo esse sapiente; quae autem sine ratione et cum exanimatione humili atque fracta, nominetur metus; est igitur metus a ratione aversa cautio. praesentis autem mali sapientis adfectio nulla est, stultorum aegritudo est, eaque adficiuntur in malis opinatis animosque demittunt et contrahunt rationi non obtemperantes. itaque haec prima definitio est, ut aegritudo sit animi adversante ratione contractio. sic quattuor pertdini nulla constantia opponitur. Sed omnes perturbationes iudicio censent fieri et opinione. itaque eas definiunt pressius, ut intellegatur, non modo quam vitiosae, sed etiam quam in nostra sint potestate. est ergo aegritudo opinio recens mali praesentis, in quo demitti contrahique animo rectum esse videatur, laeti
Abbreviated transcription (Latin):
bonum iniecta & inflammata sapia¬
tur leticia ut adepta iam aliquid cõ¬
cupitum efferatur & gestiat. naturȩ
enmoms ea que bona uident᷑ scquĩ¬
tur fugiuntq contraria. Quam ob
rem simul obiecta speties cuiuspiã
quod bonum uideatur ad id adipis¬
cendum impellit ipsa natura. Id
cum constant̾ prudentq fit. eiꝰmo¬
di appetitionẽ stoici. BoyANCIN.
appellant. nos appellamus uolun¬
tatem. Eam illi putant in solo eẽ sa¬
piente quam sic definiunt. Uolun¬
tas est que quid cum ratione deside¬
rat. Que aut̃ ratione aduersa inci¬
tata ẽ uehem̃tius. ea libido ẽ uel cu¬
piditas effrenata. que in om̃ib stul¬
tis muenitur. Itemq cũ ita mouem᷑
ut in bono simus aliquo dupplicit
id contingit. Nam cum ratione a¬
nimꝰ mouetur placide atq constã¬
ter tum illud gaudiũ dicitur. Cũ
aut̃ inanit̾ & effuse animꝰ exultat
tum illa leticia gestiens uł nimia
dici potest. Quam ita diffiniunt

Expanded text:
bonum, inlecta et inflammata rapiabonum, inlecta et inflammata rapiatur, laetitia ut adepta iam aliquid concupitum ecferatur et gestiat. natura enim omnes ea, quae bona videntur, secuntur fugiuntque contraria; quam ob rem simul obiecta species est cuiuspiam, quod bonum videatur, ad id adipiscendum impellit ipsa natura. id cum constanter prudenterque fit, eius modi adpetitionem Stoici bou/lhsin appellant, nos appellemus voluntatem, eam illi putant in solo esse sapiente; quam sic definiunt: voluntas est, quae quid cum ratione desiderat. quae autem ratione adversante incitata est vehementius, ea libido est vel cupiditas effrenata, quae in omnibus stultis invenitur. itemque cum ita movemur, ut in bono simus aliquo, dupliciter id contingit. nam cum ratione animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur; cum autem inaniter et effuse animus exultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
turbidos. lumire tum cupiditatis
contrarios. inimicosq rationi. Sit
gͥ hic fons. utamur tam̃ mhis ꝑ¬
turbationib describendis stoicoꝵ
definitionib & partionib qui mͥ
uidẽtur inhac questione uersari
acutissime. Est gͥ zenonis hec defi¬
nitio. ut pturbatio sit qͦd nacoc.
ille dicit auersa arecta ratione cõ¬
tra naturam animi commotio.
Quidam breuius ꝑturbationẽ
ẽẽ appetitum uehem̃tiorem. Sed
uehem̃tiorem eum uolunt ẽẽ qui
longius discesserit a nature con¬
stantia. partes aut̃ ꝑturbationũ
uolunt ex duob opinatis bonis
nasci & ex duob opmatis malis.
Ita cẽ quatuor ex bonis libidinẽ
&e leticiam ut sit leticia p̾sentiũ
bonorum libido futurorum. Ex
malis metum &e egritudinẽ nas¬
ci censent. metum futuris. egri¬
tudinem p̾sentib. Que enim ueni¬
entia metuuntur. eadem afficnĩt
egritudine instantia. Leticia &
libido inbonorũ opmione uer¬
santur cum libido ad id qͦd uidet᷑¬

Expanded text:
turbidos cum irae tum cupiditatis, turbidos cum irae tum cupiditatis, contrarios inimicosque rationi. sit igitur hic fons; utamur tamen in his perturbationibus describendis Stoicorum definitionibus et partitionibus, qui mihi videntur in hac quaestione versari acutissime. Est igitur Zenonis haec definitio, ut perturbatio sit, quod pa/qos ille dicit, aversa a recta ratione contra naturam animi commotio. quidam brevius perturbationem esse adpetitum vehementiorem, sed vehementiorem eum volunt esse, qui longius discesserit a naturae constantia. partes autem perturbationum volunt ex duobus opinatis bonis nasci et ex duobus opinatis malis; ita esse quattuor, ex bonis libidinem et laetitiam, ut sit laetitia praesentium bonorum, libido futurorum, ex malis metum et aegritudinem nasci censent, metum futuris, aegritudinem praesentibus; quae enim venientia metuuntur, eadem adficiunt aegritudine instantia. laetitia autem et libido in bonorum opinione versantur, cum libido ad id, quod videt
Abbreviated transcription (Latin):
tetici aut̃ ad placandos animos mł¬
ta afferunt. Spinas partiendi ce
definiendi pret̾mittunt. Querebã
gͥ utrum panderem uela orationiꝰ
statim. an eam ante paululum di¬
alecticorũ remis ꝓpellerem. istomͦ
uero. erit enim hoc totum qͦd que¬
ro ex utroq ꝑfectius. Est id quidẽ
rectius. s post requires. siquid fu¬
erit obscurius. Faciam equidem.
tu tam̃ ut soles dices ista ipsa obs¬
cura planius quã dicunt᷑ a grecis.
Enitar equidẽ. s intento opus est
animo ne omĩa dilabant᷑ si unũ
aliquid effugerit. qm̃ que greci
pathe uocant. nobis ꝑturbationẽ
appellari magis placet quam mor¬
bos. inhis explicandis ueterem il¬
lam quidem pytagore primum
dem platonis descriptionẽ sequar.
qui animũ in duas partes diui¬
dunt. alteram rationis participẽ
faciunt. alteram exꝑtem. in par¬
ticiperationis ponunt tranquil¬
litatem. idẽ placidam quietamq
constantiam. in illa altera motus

Expanded text:
tetici autem ad placandos animos mutetici autem ad placandos animos multa adferunt, spinas partiendi et definiendi praetermittunt. quaerebam igitur, utrum panderem vela orationis statim an eam ante paululum dialecticorum remis propellerem. Isto modo vero; erit enim hoc totum, quod quaero, ex utroque perfectius. Est id quidem rectius; sed post requires, si quid fuerit obscurius. Faciam equidem; tu tamen, ut soles, dices ista ipsa obscura planius quam dicuntur a Graecis. Enitar equidem, sed intento opus est animo, ne omnia dilabantur, si unum aliquid effugerit. Quoniam, quae Graeci pa/qh vocant, nobis perturbationes appellari magis placet quam morbos, in his explicandis veterem illam equidem Pythagorae primum, dein Platonis discriptionem sequar, qui animum in duas partes dividunt: alteram rationis participem faciunt, alteram expertem; in participe rationis ponunt tranquillitatem, id est placidam quietamque constantiam, in illa altera motus
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑ nisi forte temꝑis causa no¬
ui assentiebare. Mmime uo nam
mͥ egregie ꝓbata ẽ oratio tua. Non
gͥ existimas cadere in sapientẽ egri¬
tudinem. Prorsus ñ arbitro. atqui si
ista ꝑturbare. animũ sapientis non
pot̾ nulla poterit. Quid enĩ metus¬
ne conturbetur: & earum rerumẽ
absentium metꝰ quarũ p̾sentium
ẽ egritudo sublata. Igit᷑ egritudine
sublatus ẽ metus. Restant due ꝑ¬
turbationes leticia gestiens & libido.
que siñ cadent in sapientẽ semꝑ
mens erit tranquilla sapientis.
Sic prorsus intellego. Utrum igit᷑
mauis statim ne nos uela facere
an quasi e portu egredientis pau¬
lulum remigare. quidnam ẽ istuc
non enim intellego quia crisippus
& stoici cum de animi pturbationi¬
b disputant magnam partem in
his partiendis &e definiendis occu¬
pati sunt. illa corum ꝑexigua orati¬
o ẽ. quã medeant᷑ animis nec eos
turbulentos eẽ partiantur. Peripa¬

Expanded text:
videbatur, nisi forte temporis causa novidebatur, nisi forte temporis causa nobis adsentiebare. Minime vero; nam mihi egregie probata est oratio tua. Non igitur existumas cadere in sapientem aegritudinem? Prorsus non arbitror. Atqui, si ista perturbare animum sapientis non potest, nulla poterit. quid enim? metusne conturbet? at earum rerum est absentium metus, quarum praesentium est aegritudo; sublata igitur aegritudine sublatus est metus. restant duae perturbationes, laetitia gestiens et libido; quae si non cadent in sapientem, semper mens erit tranquilla sapientis. Sic prorsus intellego. Utrum igitur mavis? statimne nos vela facere an quasi e portu egredientis paululum remigare? Quidnam est istuc? non enim intellego. Quia Chrysippus et Stoici cum de animi perturbationibus disputant, magnam partem in his partiendis et definiendis occupati sunt, illa eorum perexigua oratio est, qua medeantur animis nec eos turbulentos esse patiantur, Peripa
Abbreviated transcription (Latin):
Post amafiniũ autem multi eius¬
dem emuli rationis multa cum
scripsissent italiam totam occupa¬
uerunt.Quodq maximum ar¬
gum̃tum ẽ non dici illa subtilit̾
quod etiam facile ediscant᷑ & ab in¬
doctis ꝓbentur id illi firmam̃tum
eẽ discipline putant. S defendat
quoquisq sentit. Sunt enĩ iuditia
libera. nos institutũ tenebimꝰ nul¬
lisq unius disciplinȩ legib astri¬
cti quib inphilosophia necessa¬
rio pareamus quid sit in quaq
rem maxime ꝓbabilem semꝑ reqͥ¬
remus. quod cum sepe alias. nuper
in tusculano sepe egimus. Itaq ex¬
positis tridui disputationib qͣrt᷑ꝰ
dies hoc libro concludit᷑ ut eñi in
inferiorem ambulationẽ descen¬
dimus. quod feceramꝰ idem supi¬
orib dieb acta res ẽ sic. Dicat siqͥs
uult qua de re disputari uelit.Nõ
mͥ uidetur om̃i animi ꝑturbatio¬
ne posse sapiens uacare. Egritudi¬
ne quidem hesterna disputatione

Expanded text:
post Amafinium autem multi eiuspost Amafinium autem multi eiusdem aemuli rationis multa cum scripsissent, Italiam totam occupaverunt, quodque maxumum argumentum est non dici illa subtiliter, quod et tam facile ediscantur et ab indoctis probentur, id illi firmamentum esse disciplinae putant. Sed defendat, quod quisque sentit; sunt enim iudicia libera: nos institutum tenebimus nullisque unius disciplinae legibus adstricti, quibus in philosophia necessario pareamus, quid sit in quaque re maxime probabile, semper requiremus. quod cum saepe alias, tum nuper in Tusculano studiose egimus. itaque expositis tridui disputationibus quartus dies hoc libro concluditur. ut enim in inferiorem ambulationem descendimus, quod feceramus idem superioribus diebus, acta res est sic: Dicat, si quis volt, qua de re disputari velit. Non mihi videtur omni animi perturbatione posse sapiens vacare. Aegritudine quidem hesterna disputatione
Abbreviated transcription (Latin):
principib tp̃ib illis fuissent stu¬
dia doctrinȩ qui cum cetera litteris
mandarent. alii us ciuile alii orati¬
ones suas alii monum̃ta maiorum.
Hanc amplissimã omĩum artium
bñ uiuendi disciplinã uita magis
quã litteris ꝑsecuti st̃. Itaq illiꝰ uere
elegantisq philosophie. quȩ ducta
a socrate inperipateticis adhtic ꝑ¬
mansit & idem aliomͦ dicentib sto¬
icis cum achademici eorum contro¬
uersias disceptarent nulla fere ft̃
ac pauca ad modũ latina monu¬
m̃ta. Siue ꝓpt̾ magnitudinẽ rerũ
occupationemq om̃ium. siue etiã
quod imꝑitis ea ꝓbari posse non
arbitrabantur. Cum interim illis
silentib.c. amafinius extitit dices.
cuius libris editis. cõmota multi¬
tudo contulit. s ad eam potissimũ
disciplina. Siue quod erat cogni¬
tu ꝑfacilis. siue quod inuitabat᷑
in celebris blandis uoluptatis. Si¬
ue etiam quia nichil erat ꝓlatum
melius illud quod erat tenebant.

Expanded text:
principibus temporibus illis fuissent stuprincipibus temporibus illis fuissent studia doctrinae. qui cum cetera litteris mandarent, alii ius civile, alii orationes suas, alii monumenta maiorum, hanc amplissimam omnium artium, bene vivendi disciplinam, vita magis quam litteris persecuti sunt. itaque illius verae elegantisque philosophiae, quae ducta a Socrate in Peripateticis adhuc permansit et idem alio modo dicentibus Stoicis, cum Academici eorum controversias disceptarent, nulla fere sunt aut pauca admodum Latina monumenta sive propter magnitudinem rerum occupationemque hominum, sive etiam quod imperitis ea probari posse non arbitrabantur, cum interim illis silentibus C. Amafinius extitit dicens, cuius libris editis commota multitudo contulit se ad eam potissimum disciplinam, sive quod erat cognitu perfacilis, sive quod invitabantur inlecebris blandis voluptatis, sive etiam, quia nihil erat prolatum melius, illud quod erat tenebant.
Abbreviated transcription (Latin):
panetius laudat ȩpła quadã que ẽ
ad tuberone pytathoreorũ uidetur.
Multe etiam sunt in nr̃is institutis
ducta abillis que p̃tereo ne ea que
peꝑisse ipsi putam᷑. aliunde didi¬
cisse uideam᷑. S ut ad ꝓpositum re¬
deat oratio quã breu temꝑe quot
& quanti poetȩ qui aut̃ oratores ex¬
titerunt facile ut appareat nr̃os om¬
nia consequi potuisse. simul ut uel¬
le cȩpissent. S: de ceteris studuis alio
loco &e dicemꝰ si usus fuerit & sepe
diximus. Sapientie studium uetꝰ
id quidem in nr̃is s tam̃ ante lelii
etatem & scipionis ñ reꝑio. quos ap¬
pellare possim nominatim quib
adulescentib stoicum diogenem ⁊
achademiacũ carnead̾e uideo ad se¬
natum ab atheniensib missos eẽ le¬
gatos. Qui cum rei publice. nullam
unquã partem attigissent eẽtq eoꝵ
alter cireneus alter babylonius. nũ¬
quã ꝓfecto scolis ẽent excitati neq
ad illud munꝰ electi. nͥ in quib dam

Expanded text:
Panaetius laudat epistola quadam, quae est Panaetius laudat epistola quadam, quae est ad Q. Tuberonem, Pythagoreum videtur. multa etiam sunt in nostris institutis ducta ab illis; quae praetereo, ne ea, quae repperisse ipsi putamur, aliunde didicisse videamur. Sed ut ad propositum redeat oratio, quam brevi tempore quot et quanti poëtae, qui autem oratores extiterunt! facile ut appareat nostros omnia consequi potuisse, simul ut velle coepissent. Sed de ceteris studiis alio loco et dicemus, si usus fuerit, et saepe diximus. sapientiae studium vetus id quidem in nostris, sed tamen ante Laelii aetatem et Scipionis non reperio quos appellare possim nominatim. quibus adulescentibus Stoicum Diogenen et Academicum Carneadem video ad senatum ab Atheniensibus missos esse legatos, qui cum rei publicae nullam umquam partem attigissent essetque eorum alter Cyrenaeus alter Babylonius, numquam profecto scholis essent excitati neque ad illud munus electi, nisi in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Et de coniectura quidẽ hactenus. ue¬
stigia aut̃ pytagoreorũ quanquam
multa colligi possunt paucis tam̃
utemur qm̃ non id agitur hoc tp̃re.
Nam cũ carminib soliti illi ẽẽ dicã¬
tur. & p̃cepta quedam occulti trade
& mntes suas acogitationũ intentio¬
ne cantu fidib que ad tranquillita¬
tem traducere.grauissimus auctor
inoriginib dixit cato. Morem apd̃
maiores hunc epularum fuisse. ut
deinceps quia cubarent canerent ad
tibiam clarorum uirorũ laudes atq
uirtutes. Ex quo ꝑspicuumẽ ce cantꝰ
tum fuisse rescriptos uocũ sonis &
carmina. Quanquam id quidem
etiam.xii.tabule declarant condi
iam tum solitum eẽ carm̃. quod ne
liceret fieri ad alterius iniuriã leges¬
anxerunt. Nec uo̾ illud ñ eruditoꝵ
temporum argum̃tum ẽ quod &r do¬
rum puluinarib & epulis magistra¬
tuum fides p̃cinunt. quod ꝓprium
eius fuit de qua loquor disciplinȩ. M
quidẽ etiã appii ceci carm̃ qͦd ualde

Expanded text:
et de coniectura quidem hactenus. veet de coniectura quidem hactenus. vestigia autem Pythagoreorum quamquam multa colligi possunt, paucis tamen utemur, quoniam non id agitur hoc tempore. nam cum carminibus soliti illi esse dicantur et praecepta quaedam occultius tradere et mentes suas a cogitationum intentione cantu fidibusque ad tranquillitatem traducere, gravissumus auctor in Originibus dixit Cato morem apud maiores hunc epularum fuisse, ut deinceps, qui accubarent, canerent ad tibiam clarorum virorum laudes atque virtutes; ex quo perspicuum est et cantus tum fuisse discriptos vocum sonis et carmina. quamquam id quidem etiam duodecim tabulae declarant, condi iam tum solitum esse carmen; quod ne liceret fieri ad alterius iniuriam, lege sanxerunt. nec vero illud non eruditorum temporum argumentum est, quod et deorum pulvinaribus et epulis magistratuum fides praecinunt, quod proprium eius fuit, de qua loquor, disciplinae. mihi quidem etiam Appii Caeci carmen, quod valde
Abbreviated transcription (Latin):
pytagoras. qui fuit in italia temꝑibꝰ
isdem quib l. brutꝰ patriã libera¬
uit. p̃clarus auctor nobilitatis tuȩ.
Pytagore aut̃ doctrina cũ longe la¬
teq flueret ꝑmanauisse mͥ uidet᷑
in hanc ciuitatem idq cũ coniect᷑a
ꝓbabile ẽ. tum quib dam etiam ue¬
stigiis indicatur. Quis enim ẽ qui
putet cũ floreret in italia grecie po¬
tentissimis &e maximis urbib ea
que magna dictaẽ inhisque pͥmũ
ipsius pytagore demde postea py¬
tagoreorũ tantũ nom̃ eẽt nr̃orum
hominũ ad eorũ doctissimas uoces
aures clausas fuisse. Quinetiã arbi¬
tror ꝓpt̃̾ pitagoreorũ ammirationẽ.
numani quoq regem pytagoreum
a posteriorib ex istimatũ. Nam cum
pytagore disciplinã ⁊ constituta co¬
gnoscerent. regisq eius equitatẽ &e
sapientiam amaiorib suis accepissẽt.
Etates autem & temꝑa ignorarent ꝓpt̃
uetustatem cũ qui sapientia excellerx
pytagor auditorẽ crediderunt fuisse

Expanded text:
Pythagoras, qui fuit in Italia temporibus Pythagoras, qui fuit in Italia temporibus isdem quibus L. Brutus patriam liberavit, praeclarus auctor nobilitatis tuae. Pythagorae autem doctrina cum longe lateque flueret, permanavisse mihi videtur in hanc civitatem, idque cum coniectura probabile est, tum quibusdam etiam vestigiis indicatur. quis enim est qui putet, cum floreret in Italia Graecia potentissumis et maximis urbibus, ea quae magna dicta est, in isque primum ipsius Pythagorae, deinde postea Pythagoreorum tantum nomen esset, nostrorum hominum ad eorum doctissimas voces aures clausas fuisse? quin etiam arbitror propter Pythagoreorum admirationem Numam quoque regem Pythagoreum a posterioribus existimatum. nam cum Pythagorae disciplinam et instituta cognoscerent regisque eius aequitatem et sapientiam a maioribus suis accepissent, aetates autem et tempora ignorarent propter vetustatem, eum, qui sapientia excelleret, Pythagorae auditorem crediderunt fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Um multis locis
nr̃orum homi¬
num ingenia
uirtutisq bru¬
te soleo mirari. tum maxime in his
studiis que sero ad modũ expetita ĩ
hanc ciuitatẽ egrecia transtulert̃.
Nam cũ aprimo urbis ortu regiis
institutis partim etiam legib au¬
spitia cerimoniȩ comitia ꝓuocati¬
ones patrũ consilium. equitũ pe-¬
ditumq discriptio tota militaris¬
res diuiitus cẽt constituta. Tum
ꝓgressio admirabilis incredibilisq
cursus ad omnẽ excellentia factus ẽ.
Dominat᷑ regio res .p. liberata. Nec uͦ
hic locus ẽ ut de morib institutisq
maiorũ &e disciplina ac temꝑatione
ciuitatis loquam᷑. Aliis hȩc locis sa¬
tis accurate a nobis dicta sunt. maxi¬
meq in his serlibris quos de repub¬
lica seripsimus. hoc aut̃ loco consi¬
deranti mͥ studia doctrinȩ multa
sane occurrunt cur ea quoq accer¬
sita aliunde. neq solum expetita
s etiam conseruata & culta uide¬
antur. Erat enĩ illis pene inconspe¬
ctu p̾stanti sapientia. ⁊ nobilitate

Expanded text:
Cum multis locis nostrorum hominum ingenia virtutesque, Brute, soleo mirari, tum maxime in is studiis, quae sero admodum expetita in hanc civitatem e Graecia transtulerunt. nam cum a primo urbis ortu regiis institutis, partim etiam legibus auspicia, caerimoniae, comitia, provocationes, patrum consilium, equitum peditumque discriptio, tota res militaris divinitus esset constituta, tum progressio admirabilis incredibilisque cursus ad omnem excellentiam factus est dominatu regio re p. liberata. nec vero hic locus est, ut de moribus institutisque maiorum et disciplina ac temperatione civitatis loquamur; aliis haec locis satis accurate a nobis dicta sunt maximeque in is sex libris, quos de re publica scripsimus. hoc autem loco consideranti mihi studia doctrinae multa sane occurrunt, cur ea quoque arcessita aliunde neque solum expetita, sed etiam conservata et culta videantur. erat enim illis paene in conspectu praestanti sapientia et nobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc dicant sane naturalem. dũ
egritudinis nom̃ absit graue tetrũ
funestum. qͦd cum sapientia ẽẽ atq
ut ita dicam habitare nullo modo
possit. Atq stirpes st̃ egritudinis
quam multe. quã amarȩ. que ipso
trunco euerso om̃s eligende st̃ ce si
necesse erit singłis disputationib
suꝑẽ enim nobis hoc cui cuimodi
est otium. S ratio una om̃ium est
egritudinũ plura nomina. Nam
& inuidere egritudinis ẽ. & emu¬
lari. & obtrectare &e misereri. ⁊ angi
lugere. merere. erumna affici. lam̃¬
tari. sollicitari dolere. in molestia ẽẽ
afflictari. desꝑare. hec om̃ia defini¬
unt stoici. eaq uerba que dixi sini¬
głarum rerum st̃ ñ ut uident᷑ eas¬
dem res significant. s aliquid diffe¬
runt quod alio loco fortasse tracta¬
bimus. Hec sunt ille fibre strrpiu
quas initio psequende & om̃s eliden¬
de. ne unqua ulla possit existere. ma¬
gnum opus & difficile quis negat:
Quid aut̃ p̾clarum. ñ id est arduũ.

Expanded text:
hanc dicant sane naturalem, dum hanc dicant sane naturalem, dum aegritudinis nomen absit grave taetrum funestum, quod cum sapientia esse atque, ut ita dicam, habitare nullo modo possit. At quae stirpes sunt aegritudinis, quam multae, quam amarae! quae ipso trunco everso omnes eligendae sunt et, si necesse erit, singulis disputationibus. superest enim nobis hoc, cuicuimodi est, otium. sed ratio una omnium est aegritudinum, plura nomina. nam et invidere aegritudinis est et aemulari et obtrectare et misereri et angi, lugere, maerere, aerumna adfici, lamentari, sollicitari, dolere, in molestia esse, adflictari, desperare. Haec omnia definiunt Stoici, eaque verba quae dixi singularum rerum sunt, non, ut videntur, easdem res significant, sed aliquid differunt; quod alio loco fortasse tractabimus. haec sunt illae fibrae stirpium, quas initio dixi, persequendae et omnes eligendae, ne umquam ulla possit existere. magnum opus et difficile, quis negat? quid autem praeclarum non idem arduum?
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ poni solet calamitatis. hec
greci in singłas scolas &e insingłos
libros disꝑtiunt. Opus enim que¬
runt quanquã plane disputatio¬
nis delectationis sunt. & tam̃ ut
medici toto corꝑe curando mini¬
me etiam parti si condoluit me¬
dentur. Sic philosophia cum u¬
niuersam egritudinem sustulit.
tam̃ siquis error aliunde exticit.
si pauꝑtas momordit. Si ignomi¬
nia pupugit siqui tenebrarũ ob¬
fudit exilium. aut eorum queq
mͦ dixi siqͦd exticit & si singłarũ
rerum sunt ꝓpriȩ consolationes.
De quib audies tu quide cũ uoles
s ad eundem fontem reuerten¬
dum ẽ. Egritudinem omnẽ ꝓcul
ab eẽ a sapiente qͦd manis fit quod
frustra suscipiat᷑ quod ñ natura
exoriatur. S iudicios opinione. s
quadam inuitatione ad dolendũ
cum id decreuerimꝰ ita fieri oporte¬
re. Hoc detracto quod totum ẽ uo¬
luntarium egritudo sublata illa
merens morsus tam̃ &e contractiũ¬
culc quedam animi relinquentur.

Expanded text:
nomen poni solet calamitatis. haec nomen poni solet calamitatis. haec Graeci in singulas scholas et in singulos libros dispertiunt; opus enim quaerunt quamquam plenae disputationes delectationis sunt; et tamen, ut medici toto corpore curando minimae etiam parti, si condoluit, medentur, sic philosophia cum universam aegritudinem sustulit, sustulit etiam, si quis error alicunde extitit, si paupertas momordit, si ignominia pupugit, si quid tenebrarum obfudit exilium, aut eorum quae modo dixi si quid extitit. etsi singularum rerum sunt propriae consolationes, de quibus audies tu quidem, cum voles. sed ad eundem fontem revertendum est, aegritudinem omnem procul abesse a sapiente, quod inanis sit, quod frustra suscipiatur, quod non natura exoriatur, sed iudicio, sed opinione, sed quadam invitatione ad dolendum, cum id decreverimus ita fieri oportere. Hoc detracto, quod totum est voluntarium, aegritudo erit sublata illa maerens, morsus tamen et contractiuncula quaedam animi relinquetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lum uideri nullum pot̃ qͦd uacet᷑
turpitudine. aut ita paruũ ma¬
lum ut id obseruatur sapientia.
Uixq appareat qui nichil opmi¬
one affingat assumatq ad egri¬
tudinẽ nec id putet ẽẽ rectũ se ꝙͣ
maxime excruciari luctuq con¬
fici. Quo prauiꝰ nichil ẽẽ possit. e¬
docuit tam̃ ratio ut mͥ quidẽ ui¬
detur. cũ hoc ipsũ ꝓprie ñ querere¬
tur hoc tempe nunc qͦd eẽt malũ
nͥ qͦd idem dici turpe posset. Lam̃
ut uideremꝰ quicqͥd eẽt in egritu¬
die mali id ñ naturale cẽ s uolũ¬
tario uditio & opinionis errore con¬
tractum. Tractum ẽ anobis id genꝰ
egritudinis. Quod unum ẽ om̃ium
maximum ut eo sublato reliquorũ
remedia ne magnoꝑe querenda ar¬
bitrarem᷑. Sunt enim certa que de
pauptate. certa que de uita mho¬
norata & ingła dici soleant. sepatĩ
certe scole sunt de exilio de interi¬
tu patriȩ. de seruitute. de debili¬
tate. de cecitate. de om̃i casu in qͦ

Expanded text:
lum videri nullum potest, quod vacet lum videri nullum potest, quod vacet turpitudine, aut ita parvum malum, ut id obruatur sapientia vixque appareat, qui nihil opinione adfingat adsumatque ad aegritudinem nec id putet esse rectum, se quam maxume excruciari luctuque confici, quo pravius nihil esse possit. edocuit tamen ratio, ut mihi quidem videtur, cum hoc ipsum proprie non quaereretur hoc tempore, num quod esset malum nisi quod idem dici turpe posset, tamen ut videremus, quicquid esset in aegritudine mali, id non naturale esse, sed voluntario iudicio et opinionis errore contractum. Tractatum est autem a nobis id genus aegritudinis, quod unum est omnium maxumum, ut eo sublato reliquorum remedia ne magnopere quaerenda arbitraremur. sunt enim certa, quae de paupertate certa, quae de vita inhonorata et ingloria dici soleant; separatim certae scholae sunt de exilio, de interitu patriae, de servitute, de debilitate, de caecitate, de omni casu, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ad epicuri consolationẽ satis est
ante dictum ne ulla quid̃e firmiᷤ¬
sima consolatione quanꝙ & usita¬
ta ẽ &e sepe ꝓdest non tͥ hoc soli ꝓd¬
est. hȩc quidem ut dixi s nec sc̃ꝑ
nec om̃ib Sunt enĩ qui respuant
s refert quomͦ adhibeatur. Etenĩ
tulerit quisq eorũ qui sapienter
tulerunt ñ quo quisq in cõmodo
affectus sit p̃dicandũ ẽ. Crysipiad
ueritatem firmissima ẽ ad tempꝰ
egritudinis difficilis magnũ ho¬
nus ẽ ꝓbare merenti illum suo ui¬
dicio & quod se ita putet oportere
facere merere.Nimirũ gͥ ut in
causis ñ semꝑ utimur eodẽ statu.¬
sic enĩ appellamꝰ controuersiarũ
genera s ad tempus ad controuer¬
siȩ nauiram ad ꝑsonam accomo¬
damus. Sic in egritudine lemen¬
da. ñ quam quisq curationẽ reci¬
pere possit uidendum ẽ. S nescio
quo pacto abeo quod erat ate ꝓpo¬
situm aberrauit oratio. Tu enim
de sapiente quesieras cui aut ma¬

Expanded text:
ad Epicuri consolationem satis est ad Epicuri consolationem satis est ante dictum. ne illa quidem firmissima consolatio est, quamquam et usitata est et saepe prodest: non tibi hoc soli. prodest haec quidem, ut dixi, sed nec semper nec omnibus; sunt enim qui respuant; sed refert, quo modo adhibeatur. ut enim tulerit quisque eorum qui sapienter tulerunt, non quo quisque incommodo adfectus sit, praedicandum est. Chrysippi ad veritatem firmissima est, ad tempus aegritudinis difficilis. magnum opus est probare maerenti illum suo iudicio et, quod se ita putet oportere facere, maerere. Nimirum igitur, ut in causis non semper utimur eodem statu—sic enim appellamus controversiarum genera—, sed ad tempus, ad controversiae naturam, ad personam accommodamus, sic in aegritudine lenienda, quam quisque curationem recipere possit, videndum est. Sed nescio quo pacto ab eo, quod erat a te propositum, aberravit oratio. tu enim de sapiente quaesieras, cui aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ eget. Nichil enim eẽ malũ qd̾
turpe ñ sit. si lugenti ꝑsuaseris ñtu
illi luctum s stulticiã detraxeris. A¬
lienum aut̃ tempꝰ docendi: ⁊tam̃ non
satis mͥuidetur uidisse hoc clean¬
tes suscipi aliquando egritudinẽ
posse. exeo ipso qͦd ẽẽ summũ ma¬
lum cleanthes ipse fateatur. Quid
enĩdicemus cum socrates alcibia¬
di ꝑsuasisset. ut accepimꝰ eum ni¬
chil hominis ẽẽ nec quicquã int̾
alcibiadem summoloco natum.
&e quenuis baiolum interesse. Cũ
se alchibiades afflictaret lacrim¬
ansq socrati supplex cẽt ut sibi uir¬
tutem traderet turpitudinemq
depelleret. Quid dicemꝰ cleanthe
tum in illa re qua egritudinem al¬
cibidiadem affiebat nichil mali
fuisse: quid illa lycoms qualia st̃
qua egritudinẽ extenuans paruiᷤ
ait eam reb moueri fortunȩ et
corꝑis incomodis ñ animali: qͥd
gͦ illud quod alcybiades doleat ñ
ex animi malis uitiisq constabat :

Expanded text:
ne non eget. nihil enim esse malum, quod ne non eget. nihil enim esse malum, quod turpe non sit, si lugenti persuaseris, non tu illi luctum, sed stultitiam detraxeris; alienum autem tempus docendi. et tamen non satis mihi videtur vidisse hoc Cleanthes, suscipi aliquando aegritudinem posse ex eo ipso, quod esse summum malum Cleanthes ipse fateatur. quid enim dicemus, cum Socrates Alcibiadi persuasisset, ut accepimus, eum nihil hominis esse nec quicquam inter Alcibiadem summo loco natum et quemvis baiolum interesse, cum se Alcibiades adflictaret lacrimansque Socrati supplex esset, ut sibi virtutem traderet turpitudinemque depelleret,—quid dicemus, Cleanthe? tum in illa re, quae aegritudine Alcibiadem adficiebat, mali nihil fuisse? quid? illa Lyconis qualia sunt? qui aegritudinem extenuans parvis ait eam rebus moveri, fortunae et corporis incommodis, non animi malis. quid ergo? illud, quod Alcibiades dolebat, non ex animi malis vitiisque constabat?
Abbreviated transcription (Latin):
lam opinionem merentis se officio
fungi putet iustoatq debito. St̃
etiam qui hec om̃ia genera consolã¬
di colligunt. Alius enĩ alio mͦ mo¬
uetur ut fere nos inconsolatione
omĩa in consolationem unã conie¬
cimus. Erat enim intimore animꝰ
& om̃is meo temptabat curatio. s
sumditm tempus ẽ & ñ minꝰ in
ammorui morbis quã incorꝑum.
ut ꝓmetheus ille heschili eui cum
dictum eẽt atq ꝓmetheu te hoc te¬
nere existimo. Mederi posse rationẽ
iracundie. Respondit siquidem qͥ
tempestiuam medicinam admouẽs
ñ ad grauescens uolnus illidat manꝰ.
Crit gͥ in consolationib prima me¬
dicina docere. aut nullũ malum eẽ
aut ad modũ paruũ. Altera & de cõ¬
muni conditione uite &e ꝓprie siqͥd
sit de ipsius qui mereat disputandũ.
Tertia summam eẽ stulticiam frust᷑
confici merore cũ intelligas nchil
posse ꝓfici. Nam cleantes quidem
sapientem consolat᷑. qui consolatio¬

Expanded text:
lam opinionem maerentis, qua se officio lam opinionem maerentis, qua se officio fungi putet iusto atque debito. sunt etiam qui haec omnia genera consolandi colligant—alius enim alio modo movetur—, ut fere nos in Consolatione omnia in consolationem unam coniecimus; erat enim in tumore animus, et omnis in eo temptabatur curatio. sed sumendum tempus est non minus in animorum morbis quam in corporum; ut Prometheus ille Aeschyli, cui cum dictum esset: Atqui/, Prometheu, te ho/c tenere exi/stimo, Mede/ri posse ra/tionem iracu/ndiae, respondit: Siquide/m qui tempesti/vam medicinam a/dmovens Non a/dgravescens vo/lnus inlida/t manu. Erit igitur in consolationibus prima medicina docere aut nullum malum esse aut admodum parvum, altera et de communi condicione vitae et proprie, si quid sit de ipsius qui maereat disputandum, tertia summam esse stultitiam frustra confici maerore, cum intellegas nihil posse profici. nam Cleanthes quidem sapientem consolatur, qui consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ad hanc definitionẽ a zenone
recte ut illa opinio p̾sentis mali sit
recens. Hoc aut̃ uerbum sic int̾̃pre¬
tantur. ut ñ tantũ illud recens esse
uelint. qͦd paulo ante acciderit. sꝙ
diu in illo opinato malo uis quedã
insit. ut uigeat & habeat quandam
uiriditatem tamdui appellet᷑ recens.
Ut artemifia illa mausoli cariȩ regis
tu codemq etiam confecta contabu¬
it. Huic erat illa opimo cotidie recẽs
que tum deniq ñ appellabat᷑ recens.
cum uetustate exaruit. Hec gͥ offi
ciosa sunt consolantiũ tollere egri¬
tudinem funditꝰ. aut sedare aut de¬
trahere plurimũ aut supprimere
nec patimanare longus aut ad alia
traducere. Sunt qui unum officiũ
consolatis potẽ malum illud om̃ino
non eẽ ut cleanthi placet.Sunt qui
ñ magnum malum ut peripatetici
sunt qui abducunt amalis adbona
ut epicurus. Sunt qui satis putant
ostendere nichil inopinãti accidisse
ẽẽ censet inconsolando. detrahere il¬

Expanded text:
ditur ad hanc definitionem a Zenone ditur ad hanc definitionem a Zenone recte, ut illa opinio praesentis mali sit recens. hoc autem verbum sic interpretantur, ut non tantum illud recens esse velint, quod paulo ante acciderit, sed quam diu in illo opinato malo vis quaedam insit, ut vigeat et habeat quandam viriditatem, tam diu appelletur recens. ut Artemisia illa, Mausoli Caritu, eodemque etiam confecta contabuit. Huic erat illa opinio quotidie recens, quae tum denique non appellatur recens cum uetustate exaruit. Itaque icia sunt consolantium, tollere aegritudinem funditus aut sedare aut detrahere quam plurumum aut supprimere nec pati manare longius aut ad alia traducere. sunt qui unum officium consolantis putent malum illud omnino non esse, ut Cleanthi placet; sunt qui non magnum malum, ut Peripatetici; sunt qui abducant a malis ad bona, ut Epicurus; sunt qui satis putent ostendere nihil inopinati accidisse,esse censet in consolando detrahere il
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Et qui suos casus alit̾ ferunt
atq ut auctores. Alii ipsi ferunt ñ
sunt intiosiores quam fere pleriq
qui auari auaros głe cupidos głosi
rep̾hendunt. Est enĩ ꝓprium stulti¬
cie aliorũ uitia cernere obliuisci suoꝵ.
S minirum hoc maximumẽ expri¬
mendum. cum constet egritudine
uetustate tolli. hanc uim ñ eẽ indie
positam. s incognitione duturna.
Nam si ce eadem res est &e idemẽ ho¬
mo qui pot quicquã de dolore mu¬
tari sineq de eo ꝓpt̾ quod dolet qͥc¬
quam ẽ mutatũ neq de eo qͥ dolet.
Cogitatio gͥ duturna. nichil ẽẽ in
re mali dolori medet᷑. ñ ipsa duit᷑¬
nitas. Hic mͥ afferunt mediocritas.
que si naturales sunt quid opus est
consolatione: Natura enĩ ipsa ter¬
minabit modum. sin opmabiles.
opinio tota tollat᷑. Satis dictum eẽ
arbitror egritudinẽ cẽ opimonẽ ma¬
li p̾sentis. in qua opinione illud insit
ut egritudinẽ suspicere oporteat. Ad¬

Expanded text:
tant, et qui suos casus aliter ferunt tant, et qui suos casus aliter ferunt atque ut auctores aliis ipsi fuerunt, non sunt vitiosiores quam fere plerique, qui avari avaros, gloriae cupidos gloriosi reprehendunt. est enim proprium stultitiae aliorum vitia cernere, oblivisci suorum. Sed nimirum hoc maxume est exprimendum, cum constet aegritudinem vetustate tolli, hanc vim non esse in die positam, sed in cogitatione diuturna. nam si et eadem res est et idem est homo, qui potest quicquam de dolore mutari, si neque de eo, propter quod dolet, quicquam est mutatum neque de eo, qui dolet? cogitatio igitur diuturna nihil esse in re mali dolori medetur, non ipsa diuturnitas. Hic mihi adferunt mediocritates. quae si naturales sunt, quid opus est consolatione? natura enim ipsa terminabit modum; sin opinabiles, opinio tota tollatur. Satis dictum esse arbitror aegritudinem esse opinionem mali praesentis, in qua opinione illud insit, ut aegritudinem suscipere oporteat. ad
Abbreviated transcription (Latin):
equo animo moriantur. Qui alterius
mortem equoanimo ferant cos pu¬
tant uituꝑandos. quasi fieri ullo mͦ
possit. qͦd in amatorio sermone dici
solet. ut quisquã plus alterũ diligat
ẽc̃ debeant eque ac nosmet ipsos a¬
memus. at u̾o plus fieri nullo pac¬
to potest. ne optandũ quidẽ ẽ inami¬
cicia. ut me ille plusquam se ego il¬
lum plusquã me ꝑturbatio uite si
ista sit atq officiorũ omium conse¬
quatur.S de hoc alias. Nunc illud sa¬
tis ẽ ñ attribuere ad amissionẽ ami¬
corũ miseriam nr̃am. ne illos plusꝙ
ipsi uelint si sentiant plus certe quã
nosmet ipsos diligamꝰ. Nam quod al¬
unt plerosq consolationib nichil
leuari. adiungunt consolatores ip¬
sos confiteri se miseros cum ad eos in¬
petum suum conuerterit. utrumq
dissoluittur. Sunt enĩ ista non nature
uitia frd culpe. Stulticia aut̃. accusa¬
re quanuis copiose licet. Nam &e qͥ
ñ leuantur. ipsi ad miseriam inui¬

Expanded text:
aequo animo moriantur; qui alterius aequo animo moriantur; qui alterius mortem aequo animo ferant, eos putant vituperandos. quasi fieri ullo modo possit, quod in amatorio sermone dici solet, ut quisquam plus alterum diligat esse debeant, aeque ac nosmet ipsos amemus; ut vero plus, fieri nullo pacto potest. ne optandum quidem est in amicitia, ut me ille plus quam se, ego illum plus quam me; perturbatio vitae, si ita sit, atque officiorum omnium consequatur. sed de hoc alias; nunc illud satis est, non attribuere ad amissionem amicorum miseriam nostram, ne illos plus quam ipsi velint, si sentiant, plus certe quam nosmet ipsos diligamus. Nam quod aiunt plerosque consolationibus nihil levari adiunguntque consolatores ipsos confiteri se miseros, cum ad eos impetum suum fortuna converterit, utrumque dissolvitur. sunt enim ista non naturae vitia, sed culpae. stultitiam autem accusare quamvis copiose licet. nam et qui non levantur, ipsi se ad miseriam invi
Abbreviated transcription (Latin):
audiuisset de suo fractus est de
cuius comutata m̃te sic dicit᷑.
Nec uͦ tanta p̾ditus sapientia qͥs¬
quam ẽ qui aliorum erumnam
dictis alleuans ñ idem ñ mutata
fortina impetum conuertat. Cla¬
de ut subita frangatur sua. ut il¬
la ad alios dicta ⁊ p̃cepta excidant.
hec cum disputant hoc student es¬
ficere nature obsisti nullo mͦ posse.
hic tam̃ fatentur grauiores egri¬
tudines suscipi quã natura cogat.¬
Que est gͥ am̃tia ut nosquoq idem ab
aliis requiramꝰ: s: plures sunt cause
suscipiendi doloris. Primum illa o¬
pinio mali. quo uiso atq psuaso egri¬
tudo insequit᷑ necessario. Deinde &̃
gratum mortuis se facere. si grauit̃
eos lugeant arbitrantur. Accedit su¬
ꝑsticio muliebris quedam. existu¬
mant enĩ diis inmortalib se faciliꝰ
satis facturos. si eorum plaga ꝑcul¬
si afflictos se & stratos eẽ fateantur.
S hec int̾se quam repugnent pleri¬
q ñ uident. Laudant enim eosqui

Expanded text:
audivisset de suo, fractus est. de audivisset de suo, fractus est. de cuius commutata mente sic dicitur: Nec ve/ro tanta prae/ditus sapie/ntia Quisqua/m est, qui aliorum aeru/mnam dictis a/dlevans Non i/dem, cum fortu/na mutata i/mpetum Conve/rtat, clade su/bita frangatu/r sua, Ut i/lla ad alios di/cta et praecepta e/xcidant. haec cum disputant, hoc student efficere, naturae obsisti nullo modo posse; idem tamen fatentur graviores aegritudines suscipi, quam natura cogat.quae est igitur amentia—? ut nos quoque idem ab illis requiramus. Sed plures sunt causae suscipiendi doloris: primum illa opinio mali, quo viso atque persuaso aegritudo insequitur necessario. deinde etiam gratum mortuis se facere, si graviter eos lugeant, arbitrantur. accedit superstitio muliebris quaedam; existumant enim diis inmortalibus se facilius satis facturos, si eorum plaga perculsi adflictos se et stratos esse fateantur. sed haec inter se quam repugnent, plerique non vident. laudant enim eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
atq etiam eẽ discenda : Neq tam̃
cum se in media stulticia quia ni¬
tudinem p̾muntur. Nulla enim
admiscetur opinio offitiosi doloris.
Qui ñ putant uingendum uiris.
qualis fuitq maximus efferens fi¬
lium consularem. qualis lucius
paulus duob paucis dieb amisis
filius. qualis marcus cato p̾tore
designato mortuo filio. quales reli¬
qui quos in consolatione collegimꝰ.
Quid hos aliud placauit. nisi qd
luctum & memorem cẽ ñ putabãt
uiri: Ergo id quod alii rectum o¬
pinantes egritudimi se solent de¬
dere. id hi turpe putantes egrita¬
dinem reppulerunt. Ex quo m¬
telligitur non innatura s mopi¬
nione eẽ egritudinem contradi¬
cuntur hec. Quis tam demens ut
sua uoluntate mereat natura af¬
fert dolorem. Cui quidem cran¬
tor inquiunt ur̃ cedendũ putat.
p̃mit enim atq instat nec resisti
potes. Itaq oyleus ille apud sopho¬
cdem qui telamonem antea de ai¬
acis morte consolatus eẽt. iscum

Expanded text:
atque etiam esse discenda? neque tamen, atque etiam esse discenda? neque tamen, cum se in media stultitia, qua niitudine premuntur; nulla enim admiscetur opinio officiosi doloris. Quid, qui non putant lugendum viris? qualis fuit Q. Maxumus efferens filium consularem, qualis L. Paulus duobus paucis diebus amissis filiis, qualis M. Cato praetore designato mortuo filio, quales reliqui, quos in Consolatione conlegimus. quid hos aliud placavit nisi quod luctum et maerorem esse non putabant viri? ergo id, quod alii rectum opinantes aegritudini se solent dedere, id hi turpe putantes aegritudinem reppulerunt. ex quo intellegitur non in natura, sed in opinione esse aegritudinem. Contra dicuntur haec: quis tam demens, ut sua voluntate maereat? natura adfert dolorem, cui quidem Crantor, inquiunt, vester cedendum putat; premit enim atque instat, nec resisti potest. itaque Oileus ille apud Sophoclem, qui Telamonem antea de Aiacis morte consolatus esset, is cum
Abbreviated transcription (Latin):
officium ꝑtinere egre ferre qd sa¬
piens ñ sis. Quod idem affingimꝰ
huic egritudini in qua luctus
inest que om̃ium maxima est.
itaq aristoteles ueteres philo¬
sophos accusans qui existima¬
uissent philosophiam suis in¬
geni is eẽ ꝑfectam. ait cos aut stul¬
tissimos aut gloriosissimos fuisse.
sed se uidere quod paucis annis
magna accessio facta eẽt. breui tẽ¬
pore philophiam plane absolutã
fore. Iheophrastus autem mori¬
ens accusauisse naturam dicit᷑ qͦd
ceruis &e cornicib uitam diutur¬
nam. quorũ id nichil intesset. ho¬
minib quorũ maxime int̾fuissoe
tam exiguam uitam dedisset. Qo¬
rum si etas potuisset ẽẽ longin¬
quior. futurum fuisse ut om̃ib
ꝑfectis artib om̃i doctrina ho¬
minum inta erudiretur. Quere¬
bat igitur tum secum illa uidere
cepisset extingui. Quid excȩteris
philosophis. nonne optumꝰ &e gra¬
uissimus quisq confitetur mul¬
ta se ignorare &e multa sibi etiam

Expanded text:
officium pertinere aegre ferre, quod saofficium pertinere aegre ferre, quod sapiens non sis, quod idem adfingimus huic aegritudini, in qua luctus inest, quae omnium maxuma est. itaque Aristoteles veteres philosophos accusans, qui existumavissent philosophiam suis ingeniis esse perfectam, ait eos aut stultissimos aut gloriosissimos fuisse; sed se videre, quod paucis annis magna accessio facta esset, brevi tempore philosophiam plane absolutam fore. Theophrastus autem moriens accusasse naturam dicitur, quod cervis et cornicibus vitam diuturnam, quorum id nihil interesset, hominibus, quorum maxime interfuisset, tam exiguam vitam dedisset; quorum si aetas potuisset esse longinquior, futurum fuisse ut omnibus perfectis artibus omni doctrina hominum vita erudiretur. querebatur igitur se tum, cum illa videre coepisset, extingui. quid? ex ceteris philosophis nonne optumus et gravissumus quisque confitetur multa se ignorare et multa sibi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ponendum dolorem quam cum
ẽ intellectum nichil ꝓficioe fru¬
stra eẽ susceptum. Si igitur depo¬
m potest etiam non suscipi pot̾
uoluntate qͥ & iudicio suscipie¬
gritudinem confitendum ẽ. idq
indicat eorum pacientia. qui cũ
multa sint sepe ꝑpessi facilius
ferant quicquid accidit obdu¬
ruisse quam sese contra fortunã
arbitrantur ut apud euripidẽ.
Si mͥ nunc tristis primũ ilu¬
xisset dies. nec tam erumoso
nauigassem salo. eẽt dolendi
causa ut miecto eculi freno re¬
pente tactu exagitantur. nouo
sed iam subiactus miseriis ob¬
torpui. Defetigatio gͥ miseriar᷑
egritudines cum faciat lenio¬
res intelligi necesse ẽ non rem
meroris. Philosophi summi ne¬
q nondum tam̃ sapientiam cõ¬
secuti. nonne intellegunt in sũ¬
mo se malo eẽ. Sunt enĩ insipi¬
entes neq insipientia ullum
malum maius est. neq tam̃ lu¬
gent. Quid ita: quia huic gene¬
ri malorum non affingit᷑ ulla
opinio. rectum eẽ & equũ ⁊ ad

Expanded text:
ponendum dolorem, quam cum ponendum dolorem, quam cum est intellectum nil profici et frustra esse susceptum? si igitur deponi potest, etiam non suscipi potest; voluntate igitur et iudicio suscipi aegritudinem confitendum est. Idque indicatur eorum patientia, qui cum multa sint saepe perpessi, facilius ferunt quicquid accidit, obduruisseque iam sese contra fortunam arbitrantur, ut ille apud Euripidem: Si mi/hi nunc tristis pri/mum inluxisse/t dies Nec tam ae/rumnoso na/vigavisse/m salo, Esse/t dolendi cau/sa, ut iniecto e/culei Freno/ repente ta/ctu exagitantu/r novo; Sed ia/m subactus mi/seriis opto/rpui. defetigatio igitur miseriarum aegritudines cum faciat leniores, intellegi necesse est non rem maeroris. Philosophi summi nequedum tamen sapientiam consecuti nonne intellegunt in summo se malo esse? sunt enim insipientes, neque insipientia ullum maius malum est. neque tamen lugent. quid ita? quia huic generi malorum non adfingitur illa opinio, rectum esse et aequum et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne neces interitusq multorum se¬
dationẽ merendi afferunt. apud
quem ita dicitur. Nanq nimis
multos atq om̃i luce carentis. cer¬
nimus ut nemo possit merore ua¬
care. Quo magis ẽ equum tumulis
mandare ꝑemptos. Firmo animo
eductum lacrimis finire diur¬
nis. Ergo in potestate ẽ abicere do¬
lorem cum uelim. tꝑi seruientẽ.
An est ullum tempiis qm̃ quidem
res in nr̃a potestate ẽ. Cui ñ ponẽ¬
de curȩ egritudinis causa seruia¬
mus. Constabat eos qui concidẽ¬
tem uolnerib .c. N. pompeium
uidissent cum in illo ipso acerbis¬
simoq miserrimoq spectaculo
sibi timerent quod se classe hosti¬
um circum fusos uiderent. nicħ
aliud tum egisse nisi uti remiges
hortarentur &e ut adipiscerent᷑¬
salutem fuga. Postea quã tyrũ
uenissent tum afflictari lam̃ta¬
riq uenisse. Iior gͥ abhis egritu¬
dinem potuit repellere ratio ac
sapientia uera ñ poterit. Quid
est autem quod plus ualeat ad

Expanded text:
nae neces interitusque multorum senae neces interitusque multorum sedationem maerendi adferunt, apud quem ita dicitur: Namque nimis multos atque omni luce cadentis Cernimus, ut nemo possit maerore vacare. Quo magis est aequum tumulis mandare peremptos Firmo animo et luctum lacrimis finire diurnis. Ergo in potestate est abicere dolorem, cum velis, tempori servientem. an est ullum tempus, quoniam quidem res in nostra potestate est, cui non ponendae curae et aegritudinis causa serviamus? constabat eos, qui concidentem volneribus Cn. Pompeium vidissent, cum in illo ipso acerbissimo miserrimoque spectaculo sibi timerent, quod se classe hostium circumfusos viderent, nihil aliud tum egisse, nisi ut remiges hortarentur et ut salutem adipiscerentur fuga; posteaquam Tyrum venissent, tum adflictari lamentarique coepisse. timor igitur ab his aegritudinem potuit repellere, ratio ab sapienti viro non poterit? Quid est autem quod plus valeat ad