comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: ubi inquodam municipio tranfflumen posito qsdam se conuicus
subsannantes repperit. Qd̃ acerrimȩ concitatis militum animis expugnans
festinant̃ cepit. igneq in iecto exicialib flammis cremauit. Illusores ucorã
omĩb infra alentium consistentib manib pͥuari uissit et pedibus. Her mo¬
ra sicut uisserat: triginta duo debitati sunt. Pelles enĩ &e renones adinu¬
riam ducis u̾berauerant. ipsumq pelliciarum despectiue uocitauerant.
eo quod parentes matreꝰ eius pollinctores extiterant. Custodes aũ castelli
tam seueram austitatem ducis cognoscente ᷤ timuerunt. et ne similia pa¬
terentur ulico portaᷤ aperuerunt duciq casteslum recaiderunt. malentes
illud reddere: quã cum suorum periculo m̃brorum tam grauia torm̃ta
tolerare.Dux autem uirilit̾ his ꝑactis: militib ꝙ: suis intromissis celerri¬

Expanded text:
 Alencium venit, ubi in quodam municipio trans flumen posito quosdam se convitiis  Alencium venit, ubi in quodam municipio trans flumen posito quosdam se convitiis subsannantes reperit. Quod acerrime concitatis militum animis, expugnans festinanter coepit igneque injecto exitialibus flammis cremavit. Illusores vero coram omnibus infra Alencium consistentibus, manibus privari jussit et pedibus. Nec mora, sicut jusserat, triginta duo debilitati sunt. Pelles enim et renones ad injuriam ducis verberaverant, ipsumque pelliciarium despective vocitaverant, eo quod parentes matris ejus pelliciarii pollinctores exstiterant. Custodes autem castelli tam severam austeritatem ducis cognoscentes timuerunt, et ne similia paterentur, illico portas aperuerunt, ducique castellum reddiderunt, malentes illud reddere quam cum suorum periculo membrorum tam gravia tormenta tolerare. Dux autem viriliter his peractis, militibusque suis intromissis, celerri
Abbreviated transcription (Latin):
Indegauorum quoq: comȩs Goiffredꝰ agnomine martellus. uir ꝑomĩa ue¬
sutus: quosdã cladib diu̾sis et intolerabilib pressuris in uicino degentes
diȩ mancipauit: donec urbem turonicam abillo uiolent᷑ extorqueret cum ñ¬
illis castellis. hic gͦ abortis litium quib dã fom̃tis. contra uullelium duẽ
cepit atrocit moueri: normanniamq rapiniᷤᷤ uehem̃ter demoliri. intra dan-¬
frontis castrum seditiosis custodib immissis. Qd̃ dux militari uallatus ma¬
i. uisendi optentu aggressus: ut uidit ipsum scopulis asꝑrimis et emine¬
tib ingiro circondatum. et in accessibile ad oppugnandum: uires normannoꝵ
asciuit. et firmissimis castellis ilł strinrit. ac aditus egrediendi obstruxit:
In cuius ꝓcinctu dum aliquandiu moraretur: ecce adsunt exploratores alentiũ
castrum absq suorum detͥmento eum posse capere nuntiantes Qui confestin
custodes intra castra disposuit. et cũ exereitu tota nocte qquitans alentum

Expanded text:
ndegavorum quoque comes Goiffredus agnomine Martellus, vir per omnia versutus, quosdam cladibus diversis et intolerabilibus pressuris in vicino degentes odiae mancipavit, donec urbem Turonicam ab illo violenter extorqueret, cum nonnullis castellis. Hic ergo, obortis litium quibusdam fomentis, contra Willelmum ducem coepit atrociter moveri, Northmanniamque rapinis vehementer demoliri, intra Damfrontis castrum seditiosis custodibus immissis. Quod dux, militari vallatus manu, visendi obtentu aggressus, ut ipsum vidit scopulis asperrimis et eminentibus in gyro circumdatum et inaccessibile ad oppugnandum, vires Northmannorum accivit et firmissimis castellis illud strinxit, ac aditus egrediendi obstruxit. In cujus procinctu dum aliquandiu moraretur, ecce adsunt exploratores, Alencium castrum absque suorum detrimento eum capere posse nuntiantes. Qui confestim custodes intra castra disposuit et cum exercitu tota nocte equitans diluculo
Abbreviated transcription (Latin):
eantiqͥora sanormannis ad huc paganis: fuerant destructa. studio bon¬
rum pͥcipium. reedificata sunt. Rollosi qͥdem pͥmus nomananoruã out
inpͥmordio suȩ conu̾sionis płimas possessiones dedit eccłie sce̾ mariȩ
de periculo maris. Willelmus uͦ filius eius ex integro monast̾ium gemine¬
ticense restaurauit. Ricardꝰ aũ filius eus et successor. fiscanni cenobium
et sc̃i michaęliꝰ d̃ montȩ et sci audoeni aotomagensi: Ricardꝰ iͦ secund̾¬

Expanded text:
Northmannis adhuc paganis fuerant destructa, studio bonorum principum reaedificata sunt. Rollo siquidem primus, Northmannorum dux, in primordio suae conversionis plurimas possessiones dedit ecclesiae Sanctae Mariae de periculo maris. Willelmus vero filius ejus ex integro monasterium Gemmeticense restauravit. Richardus autem, filius ejus et successor, Fiscanni coenobium et Sancti Michaelis de Monte et Sancti Audoeni Rothomagi. Richardus vero secund
Abbreviated transcription (Latin):
uti: uenit ad qͣndã abbatiã dict᷑ã noĩe ꝯdatũ. Raineriꝰ uͦ multa p̃lia ꝯtͣ¬
eũ fec̃: s exõib Rollo uictor potñs extitit. Deuastabat᷑ t̾ua: ut᷑ͦq exercitꝰ.
mala ꝑpessa. Pualida fames exorit᷑: q t̾ra arratͦ ã scindit᷑. uulg̾ penuria af¬
fligit᷑ fame bellisꝙ att̾it᷑. diffidt̃ uiuare cuncꝰti. salute uictꝰ pͥuati. Quadã gͥ die
rainerio loco ĩ sidiar clã ꝯmorãte. suꝑ dacos cupiẽte irruere: daci eũ hinc inde
ꝯ gressi uall auert ꝙ eũ miniũ debellantẽ mancipart̃. ũic̾tũq adrollonẽ durert̃.

Expanded text:
um, venit ad quamdam abbatiam dictum, venit ad quamdam abbatiam dicteum fecit, sed ex omnibus Rollo victor potens exstitit. Devastabatur terra, utriusque exercitus mala perpessa. Praevalida fames exoritur, quia terra aratro non scinditur. Vulgus penuria affligitur, fame bellisque atteritur. Diffidunt vivere cuncti, salute victus privati. Quadam igitur die Rainerio loco insidiarum commorante, clam super Dacos cupiente irruere, Daci eum hinc inde congesti vallaverunt, eumque nimium debellantem manciparunt, vinctumque ad Rollonem duxer
Abbreviated transcription (Latin):
uo almerȩ ꝯmorãtẽ agminibꝰ multis p̃ꝑatis: accełata mẽsione conãt᷑
ĩ uad̾e Rollonẽ. Rollo uͦ ⁊ qͥ cũ eo erant genu flexo. armoꝵq ĩ gruente
horrore. scutoꝵ tegmune co oꝑti stͥcteq aciei mucronib choniscis ꝯplicati.
expectabãt ĩiciũ certaminis. frisones gͦ paruissimã. eẽ. putante ᷤᷤ multitu¬
adint̾nec̾tionẽ ꝓstͣuert̃. pluresq pͥncipes ceꝑrt̃ ĩnum abilẽq manũ ad
naues duxert. frisones gͥ residui diffidñtes sui: exhĩc tͥbutarii effectist̃.
ollonis p̃ceptis ꝑoĩa obediẽtes. Cõgesto ⁊ exaqg̃ato atq dato frisiȩ tͥbuto:
illico lib̾rat ĩ altũ carbasa nauib data. uertitq pras ad ram̾̃ii pliri uigłi
tͥras. ulcisci se cupiẽs de ip̃o. qͥ affuit ualqͥs cũ frisonibꝰ iã pstͣcis ĩpͣlio. Perri¬
to põto ĩtrat scaldi alueũ. ⁊ cis citͣq t̾rã de pͦpłãs. suꝑ longi colli raineri¬

Expanded text:
morantem, agminibus multis praeparatis, accelerata incursione conantur invadere Rollonem. Rollo vero et qui cum eo erant, genu flexo armorumque ingruente horrore, scutorum tegmine cooperti, strictaeque aciei mucronibus coruscis complicati, exspectabant initium certaminis. Frisones ergo parvissimam esse putantes multitunternecionem prostraverunt, pluresque principes ceperunt, innumerabilemque manum ad naves duxerunt. Frisones igitur residui diffidentes sui, exhinc tributarii effecti sunt, Rollonis praeceptis per omnia obedientes. Congesto et exaggerato atque dato Frisiae tributo, illico librat in altum carbasa navibus data, vertitque proras ad Rainerii Prolixi Juguli terras; ulcisci se cupiens de ipso, qui adfuit Walgris cum Frisonibus jam prostratis in praelio: Pererrato ponto, intrat Scaldi alveum et cis citraque terram depopulans super Longi Colli Raineri
Abbreviated transcription (Latin):
cremaũ. Posthinc ħꝰ rei causa indignatꝰ: frisones cełitꝰ expetiuit. t̾rãq
illoꝵ deuastare cep̃: Tunc frisoneꝰ multoꝵ ꝯg̾iẽ pͦpłoꝵ ꝯcite coaceruãteᷤ¬

Expanded text:
concremavit. Posthinc hujus rei causa indignatos Frisones celeriter expetivit, terramque concremavit. Posthinc hujus rei causa indignatos Frisones celeriter expetivit, terramque illorum devastare coepit. Tunc Frisones multorum congeriem populorum concite
Abbreviated transcription (Latin):
sim᷑ amiciciȩ qua se ⁊rollonẽ colligar  infeda sẽpit̾na: duodecĩ naues
frium̃to. uino atꝙ lardo oñatas. qͥn ⁊̃ totidẽ armato milite replecas.
duci p̃celso tͣnsmisit ĩ nualgͣ s. His rollo donis legato ᷤ letꝰ munibꝰ p̃ max¬
imis ditatos cũ gr̃ar̃ ac̾tione ad regẽ remisit seq ꝑ eos famłat᷑m regi
mandaũ. Estimãtes aut̃ uualgrenses ꝓpt̾ deportati frum̃ti copiã oi tꝑ̃e
Rollonẽ uualgͥs morat᷑m : ꝯuocauert᷑. Ram̾iũ longi colli hasbacensẽ
⁊ ħ amałcensẽ ducẽ ⁊ radebodũ frisie regionis pͥncipẽ. ⁊ ꝯgregato exe̾citu
alioꝵ pagoꝵ: in uasert̃ rollonẽ. Qsic̃ sepsꝰ adbellũ ĩdubicãt᷑ ꝑrex̃: ⁊ mul
ta milia illoꝵ occidit. atq reͥi̾iũ longi colli ⁊ Radebodũ frisonẽ ad sua
castra fugauit. Nem̃ totã t̾rã uu algroꝵ de uastauit : atq incendio

Expanded text:
onem colligarat in foedera sempiterna, XII naves onem colligarat in foedera sempiterna, XII naves frumento, vino atque lardo oneratas, quin etiam totidem armato milite repletas, duci praecelso transmisit in Walgras. His Rollo donis laetus, legatos muneribus praemaximis ditatos cum gratiarum actione ad regem remisit, seque per eos famulaturum regi mandavit. Aestimantes autem Walgrenses propter deportati frumenti copiam omni tempore Rollonem Walgris moraturum, convocarunt Rainerium Longi Colli Hasbacensem et Hainaucensem ducem, et Radeboldum Frisiae regionis principem, et conglobato exercitu aliorum pagorum, invasta millia illorum occidit, atque Rainerium Longi Colli et Radebodum Frisonem ad sua castra fugavit. Deinde totam terram Walgrorum devastavit atque incendio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplect̾ens oĩa giro. Infectũ uitiis peccati ⁊ fece repletũ. qͥme xp̃icolã fieri
uis mune uisi tẽꝑis exiguo cͣsu uoluente fut᷑i: suscipe uota libens. p̃cibꝰꝙ
faueco benignꝰ. fuictꝰ sedatisq feros ꝯpesce ruinis. casibꝰ eripiẽs istis nos atq
labore : ꝯpͥme demulcẽs. mitescẽs ac ꝙ serena. undãtẽ nimiũ iuolẽto tͣbine
põtũ. ħarũ uͦ or̃onũ p̃cibꝰ finitis: mox mare qͥeseit serenatiᷤ ꝓcelł. ĩm̾̃sos q
e qͦus tract᷑ optato flamine breuit̃ explicuert̃. nauesq tẽpestate diruptas li¬
torib uualger̃ uix applicuerx Nt̃.
udientes aut̃ iialgranses qd̾ gens barbara tẽpestate maris ferocit̾
qͣssata suis litorib eẽt aduec̾ta: ꝯgregata multitudine pagensiũ
rollonẽ ducẽ tẽpestuoso mari uix ereptũ assilliert̃. Qsolito more ꝯcitꝰ¬
ꝯtͣ illos debellãdo ꝑrex̃ atq plures illoꝵ nece pstͣtos horcꝰ o tnsmisit residuosꝙ

Expanded text:
mplectens omnia giro, Infectum vitiis peccati et faece repletum, Qui me Christicolam fieri vis munere visi Temporis exiguo cursu volvente futuri: Suscipe vota libens, precibusque faveto benignus, Fluctus sedatisque feros compesce ruinis, Casibus eripiens istis nos atque labore, Comprime demulcens, mitescens, atque serena Undantem nimium violento turbine pontum. Harum vero orationum precibus finitis, mox mare quiescit, serenatis procellis, immensosque aequoris tractus optato flamine breviter explicuerunt; navesque tempestate diruptas littoribus Uvalgorum vix applicuerunt. Audientes autem Uvalgrenses quod gens barbara tempestate maris ferociter quassata, suis littoribus esset advecta, congregata multitudine pagensium, Rollonem ducem tecontra illos debellando perrexit, atque plures illorum nece prostratos orco transmisit; residuosque
Abbreviated transcription (Latin):
turscdera et pecata animadutes. Le meo ablui et abeo stꝓre epaponib¬
nus inorbo ex purgari. te lauachro sacri baptimatis regenar. et oebomib
praceae quuar infirtissima exremitãte ex haieie ui snũxotera
homines duuaa tum ꝓuinciarum. scutulata brachia habentei. du¬
dontreses fideles: qnoꝵ mnuimera multitucliñt coadimatã uidẽ¬
bis animo deprehendas. E alites fonte infiisas. &. ineo altratnus abłoi¬
uilaromonuuas conestione eoenteiꝰ popłm antiq̃ fraucus contagio pol¬
lat uomimuni u cotismate abluendum. saesi corpis et fereuitis Ill¬

Expanded text:
tuae scelera et peccata animadvertes. Te in eo ablui et ab eo leprae pruriginistuae scelera et peccata animadvertes. Te in eo ablui et ab eo leprae pruriginisque morbo expurgari, te lavacro sacri baptismatis regenerari et ab omnibus puniceas et quarum infinitissimam extremitatem exhaurire visu non poteras, homines diversarum provinciarum scutulata brachia habentes, tuique effecti fideles, quorum innumeram multitudinem coadunatam videbis, animo deprehendas. Per alites fonte infusas et in eo alternatim ablutas, communique comestione edentes, populum antiquae fraudis contagio pollutum, typico baptismate abluendum, sacrosancti corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
rnex haustam extremitatem ꝑspicaci et angust̾ato obtutu ñ poterat
comphendere. Cecerum congruenti incessu atq uolatu eas sͥ altnis
uicib iuicẽ ceclentes foncem montis pecere. easq se cõuenienti natati¬
one sicuti solent temꝑe fat᷑ẽ pluuie abluere. Onũbꝰq mira infusione
delibutis: cõgrua eas statione sine discrectione generum et specierum
sirie ullo contentionis nirgio mutuo uicisim pastu qual amicabilit
somedere easq deportatis ramuscłis festmanti labore idificare. Qum
etiam sue iussionis imꝑio noluntarie subcumbere. Mox exꝑgefactus
oamons quam iuidat reminiscens: accersitis maiorib pͥncipum cap¬
cisirelio pucipib simul ascitis. onnem huius uisionis seriem incun¬
etanter diuseruit: & quid huius iusionis misticum sentient abeis inqui¬
luis designatur. onsi quii summitate montis erat: baptmmuspege

Expanded text:
inexhaustam extremitatem perspicaci et angustato obtutu non poterat inexhaustam extremitatem perspicaci et angustato obtutu non poterat comprehendere. Caeterum, congruenti incessu atque volatu eas sibi alternis vicibus invicem cedentes fontem montis petere, easque se convenienti natatione, sicuti solent tempore futurae pluviae abluere. Omnibusque mira infusione delibutis, congrua eas statione sine discretione generum et specierum, sine ullo contentionis jurgio, mutuo vicissim pastu quasi amicabiliter comedere, easque deportatis ramusculis festinanti labore nidificare; quin etiam suae jussionis imperio voluntarie succumbere. Mox exspergefactus et visionis quam viderat reminiscens, accersitis majoribus principum, captisque praelio principibus simul ascitis, omnem hujus visionis seriem incunctanter disseruit, et quid hujus visionis mysticum sentirent ab eis inquilius designatur. Fons, qui in summitate montis erat, baptismus reg
Abbreviated transcription (Latin):
captosq nauib conexuit. Tunc tͥmodo errore estuans sidaciam re¬
peteret. an frantiam ꝑgeret. aut anglicam t̾ram p̃liis asfligeret.
et sͥ uendicaret cepit anxiari nimiumq tͥstari.
Nm aut̃ huiuscendi ꝑtͣbationib sollicitꝰ hereret. homineso¬
E
regionis illi dicioni sue fidelitatis gr̃a iuincłoq sese subui¬
garent. quadam nocte soporifera lẽchee molis quiete ꝑmẽbͣ
enit serpente uide uidebat᷑ p̃cellentissimꝰ quodam p̃celsiore fran¬
cisee habitationis monte se positum. euisq montis in cacumine fon¬
tem liquidum & odoriferũ. seq ineo ablui. et abeo expiari contagio¬
ne leprȩ ec purrigine contaminatum. Denio illius montis cacumi¬
ne admic suꝑstes. cuta basim illius hinc ude & altͥnsecus multa mi¬
la auium diusorum generum uarũ coloris sristras alas quineciã
rubicditoas habentum. quarum disfuse longe lateq multitudmis

Expanded text:
captosque navibus connexuit. Tunc trimodo errore aestuans, si Daciam recaptosque navibus connexuit. Tunc trimodo errore aestuans, si Daciam repeteret, an Franciam pergeret, aut Anglicam terram praeliis affligeret et sibi vindicaret, coepit anxiari, nimium que tristari.Cum autem hujuscemodi perturbationibus sollicitus haereret, hominesque regionis illius ditioni suae fidelitatis gratia vinculoque sese subjugarent, quadam nocte soporifera, letheae molis quiete per membra leviter serpente, videre videbatur praecellentissimus quodam praecelsiore Franciae habitationis monte se positum, ejusque montis in cacumine fontem liquidum et odoriferum, seque in eo ablui et ab eo expiari contagione loprae et prurigine contaminatum. Denique illius montis cacumine adhuc superstes, circa basim illius hinc inde et altrinsecus multa millia avium diversorum generum varii coloris, sinistras alas quinetiam rubicundas habentium, quarum diffusae longe lateque multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
lo datiis adueniret: aciem magnam contͣ illum construxerunt eumq ab
illis finib fugare conati sunt: Qͥmore solito indubitant᷑ ad plium ꝑgens
illis occurrit. plurimosq illoꝵ̃ ꝓstrauit. atq cecerorum fuga u̾tentium dor¬
sa hasta fatigauit. Deniq pagenses pͥorib plures coaceruantes: contra
Rollonem iterum aciem dirigunt. eumq occide aut fuga labi conant᷑.
Ille nͦ studiis belli edoctus certaminisq necessitate asꝑrimus. galea auro
mirifice compta. tͥpliciq lorica indutus. cont᷑ obiurgantum et ꝓficiscẽ¬
tium in se curmas armigeras uelocit̃ atq indubitãter ꝑrexte. miliaq¬
illorum immanit̃ ꝓstrauit. uict̾ce manu celeriq cursu pfugos ꝑseqñs
multos q pͥncipum capiens. Inde ad locum prelii reueitens: occi¬
sorum corpora t̾ra abscondit. ceterosq plagis infectos deportauit.

Expanded text:
lo Dacus adveniret, aciem magnam contra illum construxerunt, eumque ab lo Dacus adveniret, aciem magnam contra illum construxerunt, eumque ab illis finibus fugare conati sunt. Qui more solito indubitanter pergens ad praelium, illis occurrit, plurimosque illorum prostravit, atque caeterorum fuga vertentium dorsa hasta fatigavit. Denique pagenses prioribus plures coacervantes, contra Rollonem iterum aciem dirigunt, eumque occidere, aut fuga labi  f.Ille vero studiis belli edoctus, certaminisque necessitate asperrimus, galea auro mirifice compta, triplicique trilici lorica indutus, contra objurgantium et proficiscentium in se turmas armigeras velociter atque indubitanter perrexit, milliaquillorum imma niter prostravit victrice manu, celerique cursu pro fugos persequens, multosque principum capiens. Inde ad locum praelii revertens, occisorum corpora terra condit, caeterosque plagis infectos deportavit,
Abbreviated transcription (Latin):
umq diu stanxa insula mestꝰ moraret᷑. sollicitaq contorquẽtis ani¬
mositatis cogicatione estuans moliret᷑ ut uindicauet se de inimi¬
cis suis. plurimiq quos fugarat cdedatia regalis imanitas ad eum reu̾¬
terentur : fessis labore artub sopore opp̾ssis. uox diuma illi sonuit dicens.
Rollo uelocit᷑ surge pontum festinant̃ nauigio transmeans adanglos perge. ibi
audies qd̾ adpatͥam sospes reu̾teris ꝑpetuaq pace mea sine detͥmento frue¬
ris. Hoc somnium cum cuidam sapienti uiro : xp̃icole retulisset: huiꝰ modi
sermꝯne int̃precat᷑ : Tu ugente uenturi temꝑis cursu sacroscõ baptismate pu¬
rificab̾is. p̃dignusq xp̃icola efficieris. ec ãberrore fluctuantis scł̃i ad angłoᷤ
Ilico uela nauib aptans. remisq eas exomans. atq frumento⁊ uino dergisq
suum eas onerans. ueliuolum mare : celerit̃ ꝑmeans. anglos aggredit᷑ ibiq
morari quiete diu suspicat᷑. Audientes aut̃ illiut territorii pagensẽs. quod Rol¬

Expanded text:
umque diu Scanza insula moestus moraretur, sollicitaque contorquentis animositatis cogitatione aestuans, moliretur ut vindicaret se de inimicis suis, plurimique quos fugarat de Dacia regalis immanitas, ad eum reverterentur, fessis labore artubus, sopore oppresus, vox divina illi sonuit, dicens: « Rollo, velociter surge, pontum festinanter navigio transmeans ad Anglos perge: ibi audies quod ad patriam sospes reverteris, perpetuaque pace in ea sine detrimento frueris. » Hoc somnium cum cuidant sapienti viro et Christicolae retulisset, hujusmodi sermone interpretatus est: « Tu vergente venturi temporis cursu, sacrosancto baptismate purificaberis, praedignusque Christicola efficieris, et ab errore fluctuantis saeculi ad Anglo» Illico vela navibus aptans, remisque eas exornans, atque frumento, vino, tergisque suum eas onerans, velivolum mare celeriter permeans, Anglos aggreditur, ibique morari quiete diu suspicatur. Audientes autem illius territorii pagenses quod Rol
Abbreviated transcription (Latin):
ouantissime tͥumphando ꝓtriustis. ipse pocentissimus tutor incunctis
gerendis uos tutetur. prudentie ur̃ẽ quam contulit gub̃nãdo patroci¬
netur. quoadusq felicissimo cursu submundano diademate confum¬
mato inaulam uere sũmeq ueatitucdinis pat̾am assumantui. ꝑhennus
qłs anulo acstola aclornat᷑. pie rex uictoriose. atq orthodoxe.

Expanded text:
ovantissime triumphando protrivistis: ipse potentissimus tutor in cunctis ovantissime triumphando protrivistis: ipse potentissimus tutor in cunctis gerendis vos tutetur; prudentiae vestrae, quam contulit, gubernando patrocinetur: quoadusque felicissimo cursu sub mundano diademate consummato, in aulam verae summaeque beatitudinis patriam assumamini, perennis gloriae annulo ac stola adornatus, pie rex, victoriose atque orthodoxe.
Abbreviated transcription (Latin):
uacaneam arbitror. ut iiitutes obtimorũ uirorum. tum inscłarib. tuni
idiunis excellentissime. que felicit᷑ in ocłis dĩ uiuunt. utilit̃ & tnhominiiẽ
noticia uiuant. Hon enĩ populari aura leni. s ꝑnicioso arrisu blandien¬
te delectari. eaq illecebra mũdo implicani cõdecet. quẽ daguistie ena
de includunt. quẽ tam habitꝰ reuerentia quam uite professio a mundo seclu¬
dunt. En habetis urãm sapientissime regnorum domitor et pacem et bella
simil piissimi genitoris ur̃i gloriosissimi ducis Rob̃ti. suꝑiorumq parentũ¬
qui cerrene militie nominatissiri pͥncipes. sincerissima t̾n fide. Alacerrima
spe. feruentissima caritate. adcelestia tendentes. xp̃i maxime strenui mili¬
tes ac studiosissimi cultores extiterunt. Imꝑator et̃no p̾sidens imperio. in
quo confidens płima seuissimorũ ꝑicłoro obstacula. admirandis ꝓuentib

Expanded text:
vacaneam arbitror; ut virtutes optimorum virorum tum in saecularibus tum vacaneam arbitror; ut virtutes optimorum virorum tum in saecularibus tum in divinis excellentissimae, quae feliciter in oculis Dei vivunt, utiliter et in hominum notitia vivant. Non enim populari aura leni sed pernicioso arrisu blandiente delectari, atque illecebra mundo implicari condecet, quem angustiae macelectendae, includunt; quem tam habitus reverentia, quam vitae professio a mundo secludunt. En habetis vestram, sapientissime regnorum dominator, et pacem, et bella simul, piissimi genitoris vestri gloriosissimi ducis Roberti, superiorumque parentum; terrenae militiae nominatissimi principes, sincerissima tamen fide, alacerrima spe, ferventissima charitate ad coelestia tendentes, Christi maxime strenui milites ac studiosissimi cultores exstiterunt. Imperator aeterno praesidens imperio, in quo confidens plurima saevissimorum periculorum obstacula admirandis proventibus
Abbreviated transcription (Latin):
Salomonis diuine legis ꝑuigili munnemine satagunt tueri. Subti¬
lissimi qͦq ingenii uigorem celici dispensatoris p̃rogatiua uobis collati. qͣli¬
ter marmorum regimine. sic incunctis quib intendere que ꝑpendere
ꝓponitis. mira uasere esficatia multimode ꝓbauerunt. Munusculuũ
igit᷑ tantilli nr̃i laboris placida manu sumite nobilissima gesta. cele¬
bri memoria dignissima. ur̃a &. antiqua ꝑ has paginas iecolite. Prici¬
pium namq narrationis usq adricaRDum scłm acludonis pͥeriti ui¬
ri historia collegi. qui quod posteris propagandum carte cõmendauit a
Rodulfo comite primi Richardi fr̃e diligent̃ exquisiuit. reliqua uͦque parti
relatu plurimorum adcorroborandam fidem eque idoneorum annis& rerũ
sacris mancipatum scolis. farti p̃siariptionsi. ecuit dilia qualibet culpa sali
prostudio notauerit. hanc huius opusculi nouenit causam quam ñ super¬

Expanded text:
Salomonis divinae legis pervigili munimine satagunt tueri. SubtiSalomonis divinae legis pervigili munimine satagunt tueri. Subtilissimi quoque ingenii vigorem coelici dispensatoris praerogativa vobis collati, qualiter in armorum regimine, sic in cunctis, quibus intendere, quae perpendere proponitis, mira valere efficacia, multi multimode probaverunt. Munusculum igitur tantilli nostri laboris placida manu sumite, nobilissima gesta celebri memoria dignissima, vestra et antiqua per has paginas recolite. Principium namque narrationis usque ad Richardum II e Dudonis periti viri historia collegi, qui quod posteris propagandum chartae commendavit, a Rudolpho comite, primi Richardi fratre diligenter exquisivit. Reliqua vero, quae partim relatu plurimorum ad corroborandum fidem aeque idoneorum annis et rerusacris mancipatum scholis forte praesumptionis aut alia qualibet culpa tali pro studio notaverit, hanc hujus opusculi noverit causam, quam non super
Abbreviated transcription (Latin):
anglorum tegem in normannorum ducum Get
Fo. uictorio so atq ortodoxo summi regis nu¬
tu anglorum regi W illelmo. gemmeticensi
cenobita. om̃ium cenobitarum indignissimꝰ Wille¬
lmus. ad conterendoᷤ hostes sansonis fortitudinem.
et aodiscernendum iuditium salomonis abyssum.
pus hoc prudentissime rex & serenissime in
normannorum ducum gestis dediuersis
excerptum codicib uixta mee exiguitatem
industrie contexui. urẽq dicans idem celsitudini: obrecolenda pͥscorũ
patrum int̾ p̾cipuas laicarum dignitatum administrationes piissi¬
morum actuum exempla. chronicorũ bibliothece delegancdũ decre¬
ui. Qđ ñ rethorum uenusta exornatum grauitate. ñ politi sermonis
uenali lepore seunitore. s inelimato stilo. tenui oratione ꝓplana dedu¬
ctum. cuilibet lectori adliqͥdum elaboraui. Urẽ quidẽ maiestatis late¬
ra ambuint p̾clari uiri. litt̾arum ꝑitia admodũ eruditi: qui strictis
gladiis ciuitatem circumeuntes. eliminatis pͣuorum insidiis. Lectulũ

Expanded text:
ANGLORUM REGEM De Northmannorum ducum gestis. io, victorioso atque orthodoxo, summi Regis nutu Anglorum regi, WILLELMO, Gemmeticensis coenobita omnium coenobitarum indignissimus WILLELMUS, ad conterendos hostes Samsonis fortitudinem et ad discernendum judicium Salomonis abyssum. Opus hoc, prudentissime rex et serenissime, in Northmannorum ducum gestis, de diversis excerptum codicibus, juxta meae exiguitatem industriae contexui; vestraeque dicans idem celsitudini, ob recolenda priscorum patrum, inter praecipuas laicarum dignitatum administrationes, piissimorum actuum exempla, chronicorum bibliothecae delegandum decrevi. Quod non rhetorum venusta exornatum gravitate, non politi sermonis venali lepore seu nitore; sed inelimato stylo, tenui oratione per plana deductum cuilibet lectori ad liquidum elaboravi. Vestraeque quidem Majestatis latera ambiunt praeclari viri, litterarum peritia admodum eruditi, qui strictis gladiis civitatem circumeuntes, eliminatis pravorum insidiis, tectum
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemptum dilecte filie faciebat. s neminus tieretur ab ipso uiulłmo
uł ceteris pͥncipib sius sipꝑe acleuiter inuiriam illi temitteret. Euit aũ¬
unc uuissius filnis Rotb̃ti debelisio natꝰ erfilia uuidonis comitis porcitũ
Qui doebtus obrirmam enidelitatem ipsi regi et cetis iorti sapretet o iatie
erosus tiapebatur. I głd deniq in uincłis posito in quib: etdefecit: Rer henieus
nobilisimum oppidum euisdem nomine belismum cepid: ¶ilii des heto ions
regi anglorim et duci normanniorum. Iuo antem s besilimno ant relothisei¬

Expanded text:
ad contemptum dilecta filia faciebat, sed ne minus timeretur ab ipso Willelmo, ad contemptum dilecta filia faciebat, sed ne minus timeretur ab ipso Willelmo, vel caeteris principibus suis, c Willelmus filius Roberti de Bellismo, natus ex filia Widonis comitis Pontivi. Qui Robertus ob nimiam crudelitatem ipsi regi et caeteris multis sapientibus viris exosus habebatur. Ipso denique in vinculis posito, in quibus et defecit, rex Henricus nobilissimum oppidum ejusdem nomine Bellismum cepit et illud Rotroco comiregi Anglorum et duci Northmannorum. Ivo autem de Bellismo antece
Abbreviated transcription (Latin):
hilciem filiam eustachii comitis boloniȩ. neptẽ uidelicet scd̾e mathildis
anglorum. ex sorore maria. Et quia idem eustachius nullum habebat filum.
causa uronis suȩ ipse stephanus tam comitatus boloniȩ. qm etiã magnarum posse.¬
sionum quassocer eus habuerat in anglia: heres factus est: Genuit aut̃ exea
plures filios et filias. Hic autem stephanus factuis est rex auglorum. post excessum
auunculisu henriei Regis. Nam cum de ce deret idem rex innormannia ma¬
childis filia ipsius qn̾dam imꝑatͥr quam dudum constituerat heredem sui regͥni.
naudegauensi pago. dñ conuige suo. Gaufrido duce ipsius comitatus.
filiis morabatur. Recesserat enim̃ anormannia paulo ante mortem sui patͥs
g ipsum aliquantulum commota. quia idem rex reconciliari nolebat impun
Uilłmo talenatio: quamius ipsa uide ei plurimum supplicaret. Qͦd non

Expanded text:
thildem filiam Eustachii comitis Boloniae, neptem videlicet secundae Mathildis thildem filiam Eustachii comitis Boloniae, neptem videlicet secundae Mathildis reginae Anglorum ex sorore Maria. Et quia idem Eustachius nullum habebat filium, causa uxoris suae, ipse Stephanus tam comitatus Boloniae quam etiam magnarum possessionum quas socer ejus habuerat in Anglia, haeres factus est. Genuit autem ex ea plures filios et filias. Hic autem Stephanus factus est rex Anglorum post excessum avunculi sui Henrici regis. Nam cum decederet idem rex in Nortmannia, Mathildis filia ipsius quondam imperatrix, quam dudum constituerat haeredem sui regni, in Andegavensi pago cum conjuge suo Gaufrido duce ipsius comitatus et filiis morabatur. Recesserat enim a Nortmannia paulo ante mortem sui patris, erga ipsum aliquantulum commota; quia idem rex reconciliari nolebat impune Willelmo Talavatio, quamvis ipsa inde ei plurimum supplicaret. Quod non
Abbreviated transcription (Latin):
nobuu succe sla alter t ãl ouanus nepos pors. E t illi ite cdirimus accepta er fuldo
tul co uosnes andegan balm tertia uͦ filiatum uullelmoi Regis adeldis hera ndog
plet uo et abielim angueumn sponsa i illo digna moite muate nuliciupta. iurgo
dirat hes acui ꝓromes aucensis filius uiutrimni comitis. licet ꝓxima consanguruitate
aecterere. natiq sunt is li erea iii. filii. et uuafilia. Tethaldꝰ̾ iuir ꝑomĩa laudabilis.
ue pertensaicats. ae uiros religiosos nimio affectu uenerans ac fouens: successi
pat sucountatu blesensi comitatium trecarũ emens abhugone patruo suo. simul
cum carnotensi possedit. Accepit autem uxorem filiam cuiusdam comitis boe
nie exqua plures habuit filios et filias. Henricus autem fr̃ eius apuero mona¬
Ipuis cluniacensis: postmodum ahenrico auunculo suo rege anglorum. accepte
pus dono abbatiam glastoniȩ. et postea ep̃atum Wintoniensem. Stephanus
ctiam abeodem rege factus comes moritolũ. ipso suffragante durit urorem ma¬

Expanded text:
oris. Et illi, ut diximus, accepta ejus filia, Fulco comes Andegavorum. Tertia vero filiarum Willelmi regis Adelidis Heraldo proditori ante bellum Anglicum sponsata, sed illo digna morte multato nulli nupta, virgo duxit Henricus comes Aucensis, filius Willelmi comitis, licet proxima consanguinitate necterentur, natique sunt illi ex ea tres filii et una filia. Theobaldus vir per omnia laudabilis, utpote laicus, ac viros religiosos nimio affectu venerans, ac fovens, successit patri in comitatu Blesensi; comitatum etiam Trecarum emens ab Hugone patruo suo, simul cum Carnotensi possedit. Accepit autem uxorem filiam cujusdam comitis Bohemiae Behaniae, ex qua plures filios habuit et filias. Henricus autem frater ejus a puero monachus Cluniacensis, postmodum ab Henrico avunculo suo rege Anglorum accepit prius dono abbatiam Glastoniae et postea episcopatum Wintoniensem. Stephanus etiam ab eodem rege factus comes Moritolii, ipso suffragante, duxit uxorem Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ludouieus filius regis francorum accepit inuxorem. mortuoq ludouico patre sue
ipso anno fis augꝰ. successit idem ludouicus uiuenis. factus rex francorum et duxaqͥta¬
fuit marima sicertas. F̃ odem anno mortuis est lotharius imꝑatoi Romanorũ¬
et alemannorum. cui successit coralus nepos henrici quarti qui ante lotharium
imperauerat:¬

Expanded text:
Ludovicus filius regis Francorum accepit in uxorem; mortuoque Ludovico patre suo Ludovicus filius regis Francorum accepit in uxorem; mortuoque Ludovico patre suo ipso anno Kal. augusti successit eidem Ludovicus juvenis, factus rex Francorum et dux Aquitauit duas filias. Eodem anno mortuus est Lotharius imperator Romanorum, cui successit Conradus nepos Henrici quarti, mariti imperatricis, qui ante Lotharium imperaverat
Abbreviated transcription (Latin):
li durai ranmis siquide ꝯmogenatus suscepit comitatum mellenti. et tetiam quo
sid aũ mat᷑ conim mortuo pridie marito. scd̾o uuiłłmo de uuarenna comiti surreiȩ. et
qua suscepte unum filuim scilicet uułłmum t̾cium et duas filias. Filiarum uͦ pͥmoge¬
nitam accepit itoiem comes Rogr̃ denuaruie. fuit aũ idem siogr̃ filius henrici comitis
trĩs comitis Aototi mellenti. nuitus exmargareta sorore sotroci comitis de ꝑtico. predic
ipsum scilicet sotb̃tus de nouoburgo. habut terram qm pater eorum habuerat in
normatinia. hic Rotb̾tus fuit amator intimus et benefactor beccensis eccłȩ. Hic accȩ¬
pit uxorem sororem Rogerii detoenio filiam scdi Nodulfi Nodechildem nominȩ. ex
qua habuit plures filios.¬
Tirea hȩc tempora domnus boso quartus abbas becci uir ꝑ omĩa laudabił
uitȩ decessit. et successit tetbaldus pͥor ȩiusdem loci. Willelmus etiam dux
aquitanorum ñ multopost mortuuis est. Huius filiam unicam cum ipsius ducatu

Expanded text:
ei. Walerannus siquidem primogenitus suscepit comitatum Mellenti et terram quam sit autem mater eorum, mortuo priore marito, secundo Willelmo de Warenna comiti Surreiae, ex qua suscepit unum filium, scilicet Willelmum tertium et duas filias. Filiarum vero primogenitam accepit uxorem comes Rogerus de Warwic. Fuit autem idem Rogerus filius Henrici comitis fratris Roberti comitis Mellenti, natus ex Margareta sorore Rotroci comitis de Pertico. Genuit ipsum, scilicet Robertus de Novoburgo, habuit terram quam pater eorum habuerat in Northmannia. Hic Robertus fuit amator intimus et benefactor Beccensis ecclesiae. Hic accepit uxorem sororem Rogerii de Toeneio, filiam secundi Rodulfi, Godechildem nomine, ex qua habuit plures filiosCirca haec tempora domnus Boso, quartus abbas Becci, vir per omnia laudabilis vitae decessit, et successit Tetbaldus prior ejusdem loci. Willelmus etiam dux Aquitanorum non multo post mortuus est. Hujus filiam unicam cum ipsius ducatu
Abbreviated transcription (Latin):
tacere. o prrige batit pãt u st iple ple iosum prn ͤer la dut ado. uemed ato site
ais teb at de sulamisa ab bi scũtellam angenteam ꝑlenam piseib et enaodo uon so
meguas ide endem nocte quieuit. mane ũ lutgens. leut sua cousuiecums ligi¬
meceat pros t aniare ad enonastium. et post orationem sugaltare aniupi ligu¬
uem poliut tecedierrte uͦ illo uenerunt secreratui ad altars putap tesie nor ur¬

Expanded text:
acere, porrigebant patri suo, et ipse per se ipsum prima fercula ante abbatem et postea mittebat de sua mensa abbati scutellam argenteam plenam piscibus, et mandabat ei Gimegias, ibidem eadem nocte quievit. Mane vero surgens, sicut sua consuetudo semper erat, perrexit orare ad monasterium, et post orationem super altare unum lignulum posuit. Recedente vero illo, venerunt secretarii ad altare, putantes se
Abbreviated transcription (Latin):
cando inalienam ixorem. Genuit itaq exgurnore filios tres. & totidem filias.ut in
libro qui degestis eiusdem ducis scͥptuis est suꝑius inuenitur. Cum nͨ idem comes
quemdam filium suum nomine Rotbtum uellet fieri archiep̃m h otomagensem:
⁊sponsiumn est ei a quibiusdam̃ hoc millatenus cedm serta caudnu polle. e ad eo

Expanded text:
cando in alienam uxorem. Genuit itaque ex Gunnore filios tres et totidem filias, ut in cando in alienam uxorem. Genuit itaque ex Gunnore filios tres et totidem filias, ut in libro qui de gestis ejusdem ducis scriptus est, superius invenitur. Cum vero idem comes quemdam filium suum nomine Robertum vellet fieri archiepiscopum Rothomagensem, responsum est ei a quibusdam, hoc nullatenus secundum scita canonum posse, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
t quia degunuore comitiisa fecimꝰ mentionem causa matͥs Rogerii demonte
gummerii. que fuit neptis euisdem comitisse. libet literariumm memoue cominen¬
lare. sicut abantiquis didici. qualit̾ ad conuigium comitis Ricardi eadem guamoi
accesserit.Igitur Ricardꝰ comes audita fama pulchritudinseardi eade coñiug¬
sui forestarii manentis haud ꝓcul ab oppido arcarum uilla que licit̃ secheui¬
ex industria iuit uenatum illuc uolens probare si uerum. eẽt. quod relatione.
quorundam perceperat. hospitatus gͥ in domo forestanii illatusq uenustate
uultus uroris ipsuis: precepit hospiti sui qd̾ ipsa noe te ad cuceret ad cubiculum
sium uxoiem suam samfriam. Sic enim uocabat᷑. Quod cum ille cidem tristioi
retulissi: illa ut sapiens mulier consolata est eum. dicens suositumi imloeo si
gunnorem sororem suam uirginem. quam plurimum se ip̃sa pulchriorem. Quod
et sactum est. Cognita deniq tali fraude delectatus est dux quod non incurriss. pec¬

Expanded text:
t quia de Gunnore comitissa fecimus mentionem, causa matris Rogerii de Monte Gumnerici, quae fuit neptis ejusdem comitissae, libet litterarum memoriae commendare, sicut ab antiquis didici, qualiter ad conjugium comitis Richardi eadem Gunnor accesserit. Igitur Richardus comes, audita fama pulchritudinis conjugis cujusdam forestarii, manentis haud procul ab oppido Arcarum, villa quae dicitur Scheex industria ivit venatum illuc, volens probare si verum esset quod relatione quorumdam perceperat. Hospitatus igitur in domo forestarii, illectusque venustate vultus uxoris ipsius, praecepit hospiti suo quod ipsa nocte adduceret ad cubiculum suum uxorem suam Sainfriam; sic enim vocabatur. Quod cum ille eidem tristior retulisset, illa, ut sapiens mulier, consolata est eum, dicens se supposituram in loco suo Gunnorem sororem suam, virginem quamplurimum seipsa pulchriorem. Quod et factum est. Cognita denique tali fraude, delectatus est dux, quod non incurrisset pec
Abbreviated transcription (Latin):
uoquirimnt adr Su i hoe eet qͥuo d iu atare illud poluisseto leune cesxonelit
q nortt iumonastium. scilicet quoddam manerium .a. diose illis ganira
sua dabat.

Expanded text:
inquirunt ab eo quid hoc esset, quod super altare illud posuisset. Tunc respondit, quod esset Vinmonasterium, scilicet quoddam manerium, quod ipse illis pro anima sua dabat.
Abbreviated transcription (Latin):
manas Aures fama uolante eorum ꝓfana oꝑa iam occupassent
Enito consilio deregressu disponunt. Nam siea tocu̾is excidii signifer.
exeicitumq Rex: um natuium solum repiteret naufraguimꝰ passus
iux apud anglos portũ obtimut. qͣmpłib desuis nauib submersis.
I ncleq frisiam petens: ibidem obiit mortem. Hastingus uͦ karolum
francorũ regem adiens: pacem peciit qͣm adipiscens. urbem carnoten¬
sem stipendii mminere abipso accepit. & sic frat.cia atulmutuum frago¬
rib aliqͣmdui respirauit. sencentia ultionis obenormitatẽ scelerum de¬
bice suspensa. ꝓpitiata pͥͥssimi xp̃i clem̃tia. cum prẽ &. spu sc̃õ nindũ
meffabilit̾ rigentis ꝑscł̃a. Explicit liber primue historie uornian¬

Expanded text:
manas aures, fama volante, eorum profana opera jam occupassent, manas aures, fama volante, eorum profana opera jam occupassent, inito consilio de regressu disponunt. Nam Bier totius excidii signifer, exercituumque rex, dum nativum solum repeteret, naufragium passus, vix apud Anglos portum obtinuit, quampluribus de suis navibus submersis. Indeque Frisiam repetens, ibidem obiit mortem. Hastingus vero Carolum Francorum regem adiens, pacem petiit, quam adipiscens, urbem Carnotensem stipendii munere ab ipso accepit. Et sic Francia a tumultuum fragoribus aliquandiu respiravit: sententia ultionis ob enormitatem scelerum debitae suspensa, propitiata piissimi Christi clementia, cum Patre et Spiritu sancto mundum ineffabiliter regentis
Abbreviated transcription (Latin):
manib refert᷑ adnauim: crismate delibutꝰ. Post hoc in tempeste noc¬
tus suentio medio loricatꝰ locat᷑ inferetro innuens cet̾is ut suas inchu¬
cepent loricas subtumcis. ꝓnde fit incolerabilis luctꝰ ꝑexercitum.
hastingum obisse neophitum. resonat maris litꝰ tanti ducis excessu
Dchino n̾aui esfert̃: ad eccłiam banilat᷑. Sacra uestit᷑ antistes ind̾um̃ta:
sacroscam prodefuncto mactat᷑us hostiam. Eitꝰ commendatio anime. ut
corpus scelerum et perditionis mbaratro iam sepultum tradat᷑ sepulte.
S̾. eite psilit deferetio: ep̃mq et comitem obtruncat gladio. Dehinc lupina
rabie cũ suis crassat᷑ implebe. His afunesto ꝑpetratis. teathrum esfi. ait᷑
dontus dei. uigulant᷑ uiuenes. trucidant᷑ senes. depopulat᷑ ciuitas. di¬
ruunt᷑ afundamentis menia.
uius itaq ꝑacta urbis subu̾sione: comꝑientes pagani se Romatn

Expanded text:
manibus refertur ad navim chrismate delibutus. Post hoc, intempesto nocmanibus refertur ad navim chrismate delibutus. Post hoc, intempesto noctis medio, loricatus locatur in feretro: innuens caeteris ut suas induerent loricas sub tunicis. Proinde Fit intolerabilis luctus per exercitum, Hastingum obisse neophitum. Resonat maris littus tanti ducis excessu. Dehinc navi effertur, ad Ecclesiam bajulatus. Sacra vestitur antistes indumenta, sacrosanctam pro defuncto mactaturus hostiam. Fit commendatio animae, ut corpus scelerum et perditionis in barathro jam sepultum tradatur sepulturae. Sed ecce prosilit de feretro, episcopusque et comitem obtruncat gladio. Dehinc lupina rabie cum suis grassatur in plebe. His a funesto perpetratis, theatrum efficitur Dei domus, jugulantur juvenes, trucidantur senes, depopulatur civitas, diruuntur a fundamentis moenia.ujus itaque peracta urbis subversione, comperientes pagani se Romam
Abbreviated transcription (Latin):
tur uento impellente : que psui decore hoc uocabat᷑ nomine. Porro ciues.
tanta attomti dasse cnutatis repagula portis indicunt. ꝓpugnada clipei¬
&e iaculis munnunt. atq semetipsos hortant᷑ ad resistendim. Quoꝵ auda¬
tiam hastingus ut cõꝑit: raiꝰ hanc romam fore. om̃i conatu cepit atcem¬
ptare. quopacto posset eam dolo inuadere. Demq cp̃o et comiti sue ꝑfi¬
die ministros dirigit: mancdans non sua sponte illuc apulisse: s suam̃ re¬
petere patͥam uoluisse. pacificos se. ẽẽ. pacem deinceps querere. et se leta¬
li p̾ssum langore. abeis xp̃ianum fieri sitpplici p̃ce deposcere. His ep̃c
&e conies audditis. gaudio ex hilarati. pacem cõ nefandissimo pacis in¬
uinico firmant. ftq cõmuinis utͥq ppło urbis egressu
Handem scelestꝰ adeccłiam fert᷑ hastingus: sacro baptissino
angit᷑ homo ũsutꝰ. et exit rapacissims lupus. Qͥuem at

Expanded text:
tur, vento impellente, quae pro sui decore hoc vocabatur nomine. Porro cives tur, vento impellente, quae pro sui decore hoc vocabatur nomine. Porro cives tanta attoniti classe, civitatis repagula portis inducunt, propugnacula et jaculis muniunt, atque semetipsos hortantur ad resistendum. Quorum audaciam Hastingus ut comperit, ratus hanc Romam fore, omni conatu coepit attentare quo pacto possit eam dolo invadere. Denique episcopo et comiti suae perfidiae ministros dirigit, mandans non sua sponte illuc appulisse, sed suam repetere patriam voluisse: pacificos se esse, pacem deinceps quaerere, et se lethali pressum langore, ab eis Christianum fieri supplici prece deposcere. His episcopus et comes auditis, gaudio exhilarati, pacem cum nefandissimo pacis inimico firmant, fitque communis utrique populo urbis ingressuandem scelestus ad Ecclesiam fertur Hastingus, sacro baptismo mergitur homo versutus et exit rapacissimus lupus. Quem ad s
Abbreviated transcription (Latin):
tanos quosq genitalis soli insese elidens. tunc patint p̃da gẽtib alienis.
Ab ipso quispe ut ita loquar occeam litore ũsus orientẽ usq aru̾num clarissi¬
mam uer̾i temꝑe aquitanie urbem. nullam lcbtatem recinere ualiut re¬
gio. non oppidum auc uicus. ñ demq ciuitas. que strage ferali ꝯciderit
horum paganorum. Testat᷑ pictaus fecondissima urbs aqͥtanie. hoc sanco¬
num: hoc engolisma. hoc petragoricum. hoc Lemonicas. boc certe aru̾nus.
ipsumq auaricum capud regniꝰ aquitanici.alsi non aun¬
piacło qrumlib ꝑ.xxͤx. fere aimors spatium lugubre decͥcis: hastĩ¬
gus dominim suum aclaltiora cupien prouchere. deunpe¬
iali diacdemate cũ agmine cõplicum cepit attentus tractare. Rostiemo in¬
tto consisio ueltuolum ꝑmeantes mare: Romam delibant clandestina ir¬
ruptione obtinere. S nimia exorta tempestate adurbem lunis deuoluũ¬

Expanded text:
timos quosque genitalis soli in sese elidens, tunc patuit praeda gentibus alienis. timos quosque genitalis soli in sese elidens, tunc patuit praeda gentibus alienis. Ab ipso quippe, ut ita loquar, Oceani littore versus orientem usque Arvernum clarissimam veteri tempore Aquitaniae urbem, nullam libertatem retinere valuit regio, non oppidum aut vicus, non denique civitas, quae non strage ferali conciderit horum paganorum. Testatur id Pictavis fecundissima urbs Aquitaniae, hoc Sanctonum, hoc Engolisma, hoc Petragoricum, hoc Lemovicas, hoc certe Arvernus, ipsumque Avaricum caput regni Aquitanici. CAPpiaculo quorumlibet per XXX fere annorum spatium lugubre detritis, Hastigus dominum suum ad altiora cupiens provehere de imperiali diademate cum agmine complicum coepit attentius tractare. Postremo, inito consilio velivolum permeantes mare, Romam deliberant clandestina irruptione obtinere. Sed nimia exorta tempestate, ad urbem Lunis devolvu
Abbreviated transcription (Latin):
bustione dissipant. Qͥ d deniq solus neustrie clades memorando stilum per¬
traham : Aut sole quinq supͣmemoratȩ urbes excidii danna sensere:. uiii.
uid lutecia parisioꝵ nobile caput resplendens quondam gła. habũ¬
llans opibꝰ. fertilitate soli. incolarum qͥetissima pace. qͣm ñ inm̾ito
urbem nobilem potises cernere: Porro quid beluagus. quid noiuomagũ.¬
n det ipse quõdã galliarũ p̃stantissime urbes: Nirnae ipse eoruidẽ barb̾a¬
rorum irruptionib atq hostili gladlio concidere: Piget referre nobilissimo¬
rum cenobioꝵ tam uirorum qͣm feminarum dõ deuote seruientium excidia
stratesq ñ ignobiliũ plebium. captiuitates matronarum. uirginum ludi¬
bria. ac cuncta que uictis uictores inferre ualent. infanda tormentoriu
genera. Qͥd aquitanicȩ gentis ingentem referam afflictionem. que olim
bellorum nittx. tunc frigidam bello p̾ferebat dextram. Et enim ipsa op¬

Expanded text:
bustione dissipant. Quid denique solius Neustriae clades memorando, stylum probustione dissipant. Quid denique solius Neustriae clades memorando, stylum protraham? aut solae quinque supra memoratuid Lutetia Parisiorum nobile caput, resplendens quondam gloria, opibus, fertilitate soli, incolarum quietissima pace, quam non immeriurbem nobilem potis est cernere? Quid , et ipsae quondam Galliarum praestantissimae urbes? Num et ipsae eorumdem barbarorum irruptionibus atque hostili gladio concidere? Piget referre nobilissimorum coenobiorum, tam vivorum quam feminarum Deo devote servientium excidia, stragesque non ignobilium plebium, captivitates matronarum, virginum ludibria, ac cuncta quae victis victores inferre valent infanda tormentorum genera. Quid Aquitanicae gentis ingentem referam afflictionem, quae olim bellorum nutrix, nunc frigidam bello praeferebat dextram? Etenim ipsa op
Abbreviated transcription (Latin):
catenis attctos asseruarent. ipsiq ꝓtemꝑe corpora alabore reficerent
expecditiom ilico seruitura Exqua inopinatos discursus agitantes:
mͦ nauib mͦ equis delati. totam circgmcͥca deleuere prountiam. Et pri-¬
mo quidem aduentu urbem namneticam incendio cremauere: dem
andegauensem ꝑcurientes regionem. ipsam qͥdẽ ciuitatẽ concremãt
pictauoꝵ uͦ catella atq uicos omnẽq pat̾am amari usq ad eandem
piccauensem urbem populant᷑. Uastant. cedib replentes omĩa. Sequent
namq temꝑe uaiugio turonũ ad eunt ciuitatem: eamq demore stragib ob¬
plentes ad pͭtremũ ignib tͣdunt. populata om̃i cc̃ qͣq regione. Haut lon¬
go pꝰ suꝑiora ligeras annis nauib expecentes: aurelianis ꝑuentunt. captãq
urbem auro distraunt. sicq ad̾tempꝰ recedentes: scło aduentti camdem com¬

Expanded text:
catenis astrictos asservarent, ipsique pro tempore corpora a labore reficerent catenis astrictos asservarent, ipsique pro tempore corpora a labore reficerent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. Dein Andegavensem percurrentes regionem, ipsam quidem civitatem concremant. Pictavorum vero castella atque vicos, omnemque patriam a mari usque ad eamdem Pictavensem urbem populantur, vastant, caedibus replentes omnia. Sequenti namque tempore, navigio Turonum adeunt civitatem, eamque de more stragibus opplentes, ad postremum ignibus tradunt, populata omni circumquaque regione. Haud longo post, superiora Ligeris amnis navibus expetentes, Aurelianis perveniunt, captamque urbem auro distrahunt; sicque ad tempus recedentes, secundo adventu eamdem com