comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria/ Est enim ausus dicẽ hasta posita
cũ bona in foro uenderet/ et bonoꝵ uuroꝑ
et locupleciũ et certe ciuium iet certe p̾ec̃ĩ
se suam uende̾ Secutus est qui in cã impia
uictoria etiã fediore non singłoꝵ ciuim
bona priblicaret s uniuisas ꝓunitias re¬
gionesq uno calamitatis in Re cõprehẽ¬
deret/ Itaq uexatis ac ꝑdicis nationib
extis ad exemplũ amissi imꝑiĩ portari
in triumpho massilliam uidimꝰ et exea
urbe tͥumphari sine qua nũꝙͣ nr̃i imꝑato¬
res ex transalpinis bellis trimpharunt
Multa pͥterea cõmemorarem nefarios in
socios si hoc uno quitꝙͣ sol urdisset ĩ digniꝰ
Iure gͥ plectim᷑ Nisi enĩ młtoꝵ impiũta
scelera tulissemꝰ nũꝙͣ adrmum tantaꝑ
uenisset licentia Aiquoquid Rer familia¬
ris ad paricos cuprditatum. ad młtos im¬
ꝓbos uenit hereditas Nec uero umꝙ̃ bel¬
Poꝵ ciuilium semen ⁊ cã deerie dum hoiẽs

Expanded text:
victoria; est enim ausus dicere, hasta posita victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines
Abbreviated transcription (Latin):
pn tantaest que p̾mente metu possitu
est p̾ter cetos noblicata crudelitas. Qui
non ex insidns int̾nt ut is quẽ modo dixi
tũ fecit Quid macedones/ nõne demiel¬
uin reliquerũt umu̾siq ad pritũ cõtu¬
leru Ques hacede monios ailiuste ĩpãte
nõne repente dẽs fere socii de seruerarit
spectcitoresq se geiosos p̾buerunt leut̾cie
tlamitatis. Ex terna libentiꝰ in talite
p. ⁊ bnficñs tenebat᷑ non iniurus bella
luit ꝓ sõcus aut de imꝑio gẽbant᷑. Exicus
eraans belloꝵ aut mites aut neccessarii
Negum ppłors ⁊ lationũ portus erat et re¬
fugium senatus ⁊ r̃i autem magistiatus
imꝑatoresq ex hac una re maximam
laudem caꝑe studebant si ꝓuintias siso¬
cios equitate ⁊ fide de fendissent. Itaq illis
patrrrinum orbis t̾re ueriꝰ ꝙͣ imꝑiũ po¬
terat nomĩari Sensim hanc con suetudiꝰ
excitisset in ciues tanta cru delitas Ergo
in illo secuta est honestã cc̃m nõ honẽsta

Expanded text:
perii tanta est, quae premente metu possit perii tanta est, quae premente metu possit est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, tum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nspectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis. 4. Externa libentius in tali re,  beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinemexstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta
Abbreviated transcription (Latin):
aut acultis honore suffragñs a criores
aut̃ morsus sune int̾misse lib̾tatis ꝙͣ re¬
tente. Quod igitͦ lacissime patet neq
as inco lumitatem solum ẜ etiã ad opes
et potentiam ualet płimũ idamplecta¬
mur ut metus ab sit caritas retineat᷑
Ita facillime que uolemꝰ et pͥuatis inite¬
bus etim Rep. conse quem᷑. Et enĩquise
metui uolent aquib metuent eo sdi me¬
tant ip̃i nct̃e est. Quid om̃ censemus
suꝑiorem illum dynisium quo cruciatu
timoris angi solitum qui cultros metu¬
ens tonsorios cãdente/ ctirbones Adure¬
Rut capillum. Quid alexandrũ ꝓhercum
Ceam ex epulis in cubreulis ueniens bar¬
barũ ret cum quid ut scriptũ est cõ ꝑuitis
notie trachus / de stricto gladro uidebas
anterte p̃mictebratq de stiꝑatorib sio s
scrucarent᷑: arculas mliebres. et ne. qdi
iustimentis telum occulcaret exqͥre̾nt
stigmaciũ ꝑuctarẽc ei qigen. Nec eum
suspicoem int̾feccus nee uero ulla ruõĩ¬

Expanded text:
aut occultis de honore suffragiis. Acriores aut occultis de honore suffragiis. Acriores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime patet neque ad incolumitatem solum, sed etiam ad opes et potentiam valet plurimum, id amplectamur, ut metus absit, caritas retineatur. Ita facillime, quae volemus, et privatis in rebus et in re publica consequemur. Etenim qui se metui volent, a quibus metuentur, eosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem ilium Dionysium quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeumamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirestigmatiam putaret quam coniugem! Nec eumsuspicionem interfectus. Nec vero ulla vis im
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dixeremꝰ acq etiam subretunt se hor
imꝑro alc̃ĩꝰ et pt̃ati de ccuisis płib Ducũ¬
tudine aut dignitatis prestantia. aut sẽpe
sibi id ucile fut̾m pritant aut metu ne
ui pareit cogantur. aut sepe laigitionis
ꝓmissionieq capti aut postre̾mo aut se¬
ud opes tuendas ac tenendas ꝙ̃ diligi nͦ
Quem metuunt odecunt. Quem quisq
opes posse obsistẽ/ fi antea fuit ignotum
nuꝑ est cognitam Nec uo huiꝰ tprãm so ͫ
quem armis opp̾ssa ꝑtulit ciuitas ĩticus
declaiae ꝙ̃tum odium boum ualet ad pestgmi
S reliquoꝵ similes exitus trrannoꝵ qͦ
Malus est emm custos diuturnitatĩs metꝰ
tatem. S hos qui ui oppressos imꝑ id coercẽt
sit sane ad hrbendu seuieia ut heris in famu¬
los si aliter teneri non possunt qui ueror
libera ciitate ⁊ta se instruunt ut metuãt᷑
his nicħ pt̃ esse dementiꝰ. Quis enĩ sint¬
demerse leges alicuiꝰ oꝑib ꝙͣ uis timestã

Expanded text:
sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Ducuitudine, aut dignitatis praestantia, aut spe sibi utile futurum, aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissionisque capti, aut postremo mercead opes tuendas ac tenendas quam diligi, nec Quem metuunt, oderunt: Quem quisque opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper cognitum, nec vero huius Tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas, interitus declarat, quantum odium hominum valet ad pestem; sed reliquorum similes exitus Tyrannorum; malus enim custos diuturnitatis metus: tatem. 2. Sed iis, qui vi oppressos imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut heris in famulos, si aliter teneri non possunt. Qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur; his nihil potest esse dementius. Quamvis enim demersae sint leges alicuius opibus, quamvis tremefacta
Abbreviated transcription (Latin):
um exprilsiones calamitates fuge rurs ꝙ
secũde res honores imꝑra uictorie quãꝙ᷑
fortuita suñt tam̃ sine horm opib ⁊ scui¬
Sñs neutiã in ꝑtem effici possunt hoc g
cognito dicend̃ est quo nã modo homi stu¬
dia ad utilitates nr̃as allice̾ atq excitare
possumꝰ Que si longior fui̾t oracõ ꝯmag¬
nicudine utilitatis comꝑet ᷑ Itai fortassẽ
etiam breuior uidebit᷑. Quecũq gͥ hoĩes
hõi tribuunt ad eum augend atq̃ honestã¬
dum aut beniuolentie gr̃a faciunt ꝯaliqͣ
de cã quẽpiam diligũt auc honoris si cuiꝰ
uirtutem suscipiũt ꝙ̃dignũ fortuna quã
amplissima pucant auc eui fidem hent
ue hores largicões aliquas ꝓpõnũt autipos¬
tremo precio ac m̾cede dricunt᷑ que sordis¬
sima est Illa ques rac̃õ et inquinatissina
et hñs qui eatenent᷑ et illis qui ad eã co¬
nant᷑ confuge̾ Male etiam se res habet
mꝰ si pͥus his de teb que uirtuti ꝓpriores

Expanded text:
um expulsiones, calamitates, fugae, rursusque um expulsiones, calamitates, fugae, rursusque secundae res, honores, imperia, victoriae, quamquam fortuita sunt, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio, cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbitur. Quaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent ve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidissima, est illa quidem ratio et inquinatissima et iis, qui ea tenentur, et illis, qui ad eam confugere conantur; male enim se res habet, mus, si prius iis de rebus, quae virtuti propiores
Abbreviated transcription (Latin):
expleta cumlacaq hẽamꝰ peosdꝙ si qͣs
importet᷑ nob̃ in cõmodi ꝓpulsemꝰ ulcis¬
camiͦq ees qui noce̾ nob cognati sunt tã¬
taq pena afficiamꝰ ꝙͣta ẽquitas hũanita¬
ꝙ patitur. Quib aut̃ rõnib hãe facustͤ
assequi possimꝰ ut hoim studĩa cõ plectamͦ
eaq teneamus dicemus/ neq ista młtõpost
s pariea ante dicenda sunt/ Magnã uim
esse in fortuna in utrãq ꝑtem᷑ uł secun¬
das ad res adu̾sas quis ignorat/ Mam et
cũ ꝓspeto flatueiꝰ utin᷑ ad exitꝰ ꝓuehim
oꝑtatos et cũ reflauit affligimi. Hec igit
ĩp̃a fortuna / ceteros casus rariores hãbet
pͥmũ ab maninus ꝓcellas tempestates
naufragia ruinas ancendia Dernde a
bestus ictus morsus impetus Hec ergo ut
dixi atrriora ut nõ int̾itus exc̾ituũ ut ꝓxi¬
me lum sepe młtoꝵ clades imꝑatoꝵ ue nu¬
per suĩm ⁊ singłaris uiri inuidie pt̾ea
młtitudĩs acq ab eas bñm̾itoꝵ sẽpe ciui¬

Expanded text:
 si quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque teneamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda sunt. Magnam vim esse in fortuna in utramque partem, vel secundas ad res vel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius utimur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus exercituum, ut proxime trium, saepe multorum, clades imper summi et singularis viri, invidiae praeterea multitudinis atque ob eas bene meritorum saepe civi
Abbreviated transcription (Latin):
etobsint ꝓpͥum hoc statuũ esse uirtutis cõ¬
abare aĩos hoĩm/ et ad usus suos adiũg̾e̾
belliaꝵ frunt ualiter ad hoim uitam ar¬
tib ea tribuunt᷑ oꝑosis. homm aut̃ studiã
exicantur / et enim uirtus oĩs trib ĩ reb
fere utitur. Quaꝵ una est in ꝑspiciẽ do
quid in quaq re ũm sincetũq sie Quid
consentaneum ciq quid consequens, ex
quo queq gignant᷑. Que cuiusꝙ rei cã
sit aleeas cõhibe̾ motus aĩ turbatos quos

Expanded text:
et obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conet obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos adiungere.beluarum fiunt utiliter ad hominum vitam, artibus ea tribuuntur operosis, hominum autem studia aexcitantur. Etenim virtus omnis tribus in rebus fere vertitur, quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum sincerumque sit, quid consentaneum cuique, quid consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit, alterum cohibere motus animi turbat
Abbreviated transcription (Latin):
memorantur nemĩem neq ducẽ bello
nec pͥncipem domi magnas Red ⁊ saluta¬
aes sine hoim studñs gerẽ potusse cõme¬
morat᷑ ab eo temistõeles/ Pieles. Syrus
Hagelilaus Alexander. Quos negat sine
adiumentis horm tantas res effic̃e potu¬
isse Dtitur in Re non dubia testib non
naͣns atq ut magnas utilitates adhipis¬
amut conspiracõe hoñmm atq consensu sic
nulla tam detestabłis pestis est q̃ nõ hõĩ
ab hoĩe nascatur/. Est dicearchi liber de
interitu hõim ꝑrpatetia magni ⁊ copiosi
qui colectis ceceris carsis eluuionis pestil¬
lentie uastitatis beluaꝵ etiam repẽtine
ml̃ttudĩs. quaꝵ impetu docet qued horm
genera esse consumpta. Deinde comꝑat ꝙͣ
to ples deleti sint hoĩes. hoi impetu. 2.
bellis aut sedicõib ꝙ̃ om̃i peliquacalami¬
tate. Cũ igit ᷑ hic locus nicħ heat dubica¬
cõnis quin hor̃es płimum hoĩb et ꝓfunit

Expanded text:
naetio commemorantur, neminem neque ducem bello naetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin homines plurimum hominibus et prosint
Abbreviated transcription (Latin):
ua usum habere possemꝰ hor̃es c̾te fu̾n̾t
Nec hoc tempore sine horm oꝑa ^ aut pasce̾
eas aut dognare/ arit tempestiuos stuteꝰ
ex eis caꝑe potuissemꝰ ab eis demq ethe
q̃ nocent et int̾ficiunt᷑ et que usui possur
esse caprunt᷑. Quid enumerem artilim
mltitudinem sine quib uica omo nulla
esse potuisset Quid enim egs subeniet
que esset obleccacõ nalencium  2ͣ uictꝰ
aut cultꝰ nisi tam mlte nõb̃ artes mĩstia¬
rent᷑. Quib Reb ex eulta horm uita lñ
distitit a uictuet cultu bestiaꝵ/ urbes uo sine
horm cetu non potuissent nec edificarin
sreꝙͣtari ex quo leges moresq conscituti
tamen iuris equa descripc̃o. certaq uiuẽ¬
si disciplina. Quas res et mansuetudo
aĩoꝵ consecuta et uecundĩa est effectũq
ut esset uica municior atq ut auido et
accipiendo mutandis ꝙ facultatib ⁊ cõmo¬
dis mulla Re agẽmꝰ longiores hoc loco su-

Expanded text:
ua usum habere possemus, homines certe fuerunt, ua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumerem artium multitudinem, sine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumu
Abbreviated transcription (Latin):
bitrant. Ea enim ipa q̃ in aĩa dyormꝰ ple¬
hoĩes funge̾nt᷑ Eadq racõe n lapides
ex t̾ia exeide̾nt᷑ ad usum nr̃m neccessarii
penitus abdicũ / sine hor̃m labore ⁊ manu
Tecta uero quib et fagop uis pelleretur
et caloꝵ molestie sedarent᷑. unde aut mui¬
tio generi hr̃ano dari potuissent aut pꝰ¬
eã subuenire. si arit ui tempestatis aut
t̾re motu aut uetustate cecrdissent iisi
tere dediscisset/ ad dediitꝰ aquaꝵ deriua¬
cões fluminũ agroꝵ irrigacões moles
oppositas fluccib portus manu factos q̃
unde sine horm oꝑeshere possemꝰ. Ex qͦb
młtieq alnis ꝑspicuũ est qui fruct ꝰ queq
utilitatis ex reb his que sint in aĩa ꝑa¬
prant᷑ eas nos nulloͦ sine hõrm maniu
atq oꝑa cape̾ potuisse. Qͥd deinq ex bestis
fructꝰ aut que cõmod itas insi hoĩes adiu¬
uarent ꝑcipi posset. Nam et qui pͥncipes
inueniendi fuerunt quem ex quaq bel¬

Expanded text:
bitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, plebitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, plehomines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii,penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisitere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque bel
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam sapr̃am iudicant. Quoꝵ ertor
eriprendus est / oprioq or̃s ad eam spẽm
traducenda ut honestis consiln̾s iustisq
fcĩs non fiaudẽ ⁊ malicra se intelligant.
ea que ueliit ꝯsequi posse. Que eigo cdiu¬
tam hom̃ tuendam ꝑtinent ꝑtm sũt in¬
aĩa ut aurum et argentũ ut ea q̃ gignũt
et̾ra ut alia gen̾is eiuss ꝑtim aĩalia q̃
bent suos impetus et rerum appetitus
Eoꝵ aut̃ alia rõnis exꝑtia sunt aliai
racõe utentia. Ex ꝑtes rõns equi boues
reliquie pecudes apes quap oꝑe efficitur
aͥd ad usum hoim atq uicam rcicoe aut̃
utentium duo gen̾a ponr̃t deop unum
Alt̾m homi deõs placatos pretas efficiet
et santtitas ꝓxime autem et secũd deos
hoies homibz marime utiles esse possunt
Earq item rerũ que noceant et obsins
ead diuisio est S qr deos nocẽ non putat
his exceptis hoĩes hoĩb obesse plimũ ac¬

Expanded text:
malitiam sapientiam iudicant. Quorum error malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabłe duce̾ non possit nisi ex utraq ꝑ te
sunt in achadericis nr̃is satis ut arbrtior
Siligenter/ Tibi aut̃ mi cicero ꝙͣꝙͣ in anti¬
pepererunt. Tamen hec nr̃a funcima ur̃is
ignota esse no lui s ram ad insticuta ꝑga¬
mus. Cum igitur Racõrb ꝓpositis officii
ꝑ sequendi. quãꝵ due ad decus honestatẽ¬
qr ꝑcinẽt due ad cõmoru uite copias/ opes
facłtates. Quinta ad de legendi iudiciũ
si qñ ea que dixi pugnare᷑ int̾ se uide̾nt᷑
honestaris pars confecta est/ quamquid
tibi cupro esse notissimam / hoc aritem deqͦ
nũc aglinꝰ. is ip̃m est ꝙ ucile appellat᷑ in
quo uerbo lapsa con suetudo de flexit deuia
Sensũq eo de ducta est/ ut honestatem ab
qua alla ꝓnities maior horm potuit af
drstingunt. Quitquis enim austum sre id
etiam̃ utile esse censent Itemq ꝙ honestũ
rdem iustum ex quo efficit ᷑ ut quitqͣs hõestũ
sit. Idem sit utile. Ed qui parum ꝑspitiĩt
hii sepe usutos hoĩes/ et callidos admirãtes

Expanded text:
babile elucere non posset, nisi ex utraque partsunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antipepererunt, tamen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamus. Quinque igitur rationibus propositis officii persequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit affdistinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes
Abbreviated transcription (Latin):
modis neq ea nolunt p̃ponderari ho¬
nestate. hi solent in delibetando hoẽs¬
tũ cũ eo quod̾ utile putant comꝑare
boni uiri non solent Itaq ex istimo
panetium cũ dix̾it hoĩes sole in hac
comparacõe dubitare hoc ip̃m senfisse
qd dixit solere mͦ non etiam oportere
Et enim non modo pluris putare qd
u̾tile urdeatur ꝙͣ qd honestum s etiã
nec inter se ꝯꝑare/ et in his addubica¬
re curprssintum est. Quid eigo est ꝙ
nõ nũꝙͣ dubitacõem afferie soleat cõ¬
siderandq uideat᷑ Cre dõ si qñ dubita¬
cõ accedit quale fit id de quo conside̾t᷑
depe enim eo tempore frt ut qd turpe
plerũq haberi soleat inueniatur nõ
esse turpe. Exempli cã ponat᷑ aliquis
ꝙ pateat latiꝰ/ Quod pt̃ maius esse
scelere si quis tyrannũ accidit ꝙͣuis fa¬
miliarem. ppło quid Romano nõ uĩdet᷑
qui ex om̃ib pclaris factis illud pulchr¬
amum existimant. Uigͦ utilitas hoesta¬
tem amino uõ honestas utilitatẽ secura

Expanded text:
modis neque ea volunt praeponderari honestate, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum dixerit homines solere in hac comparatione dubitare, hoc ipsum sensisse, quod dixerit, solere modo, non etiam oportere. Etenim non modo pluris putare, quod utile videatur, quam quod honestum sit, sed etiam haec inter se comparare et in his addubitare turpissimum est. Quid ergo est, quod non numquam dubitationem afferre soleat considerandumque videatur? Credo, si quando dubitatio accidit, quale sit id, de quo consideretur. Saepe enim tempore fit, ut, quod turpe plerumque haberi soleat, inveniatur non esse turpe; exempli causa ponatur aliquid, quod pateat latius: Quod potest maius esse scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta
Abbreviated transcription (Latin):
in iusticia. Hec enĩ una uirtꝰ om̃im dña
est et Regina uirtutũ forsitan quispiaem
dixit. nonne gͥ saprens si fame epse ꝯfi¬
ciatur abstulerit cibum alc̾i hoi ad nul¬
lam Rem utili minime uo Non em̃ mͥ
est uitai in ea utilior ꝙͣ animi talis affacõ
nemñem ut uiolem cõmodi mei gratia
Quid si phalarim crudelem tirannum
et ĩmanem uir bonꝰ ne ip̃e frigore ꝯfi¬
ciatur uestitu spoliare possit nõne fa¬
ciat hec ad iudicand sunt facillima.
nature legem Sin aut̃ his tusis qͥ ml¬
societati si inuita Remaneas afferre pos¬
sis si q̃ñ obeam ccm alteri deciax̾is nõ
sit aeprehendend/ gin aut̃ id non sit eiꝰ
modi suũ cuiq incõmodũ ferend est
potius ꝙͣ de alt̾is cõmodis decitibend

Expanded text:
 iustitia; haec enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. naturae legem; sin autem is tu sis, qui mulsocietati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahend
Abbreviated transcription (Latin):
egemꝰ om̃es/ Nam ad ciliuiscũq uitam
inscieutam accõmodand est a mltis neopꝰ
sie an satis sit u paucis diligi. Certuã gͥ
hoc sit idqz et pͥmum et mnaxime nccͣm fa¬
miliaritates. ħere fidas amantiũ nos ami¬
coꝵ et nr̃a mirantum hec enim est una reꝰ
ꝓrsus ut non multum differat int̾ sũmoᷤ
it medĩoeres uiros eaq utrisq est ꝓpe mos
comꝑanda honore ⁊ glia et beniuoleñ cuũ¬
um fortasse non eque õẽs egent/ s tamen
si cui hec suppetunt adiuũant ⁊um aliꝙ̃ptũ
tum ad cetera tum ad amicitias comꝑandas
Eed de amicitia alio libro dẽm est qͥ ĩsc̾bit ᷑
eam Reb maiorib adm̃istrandis ddiu¬
uat płimũ sũma igit᷑ et ꝑ scoi głia cõstat
ex trib his. Si diligit nos młtitudo si fidẽ
habet. Sicũ ad mistracõe quadam honoredig¬
nos putat. Bec aut̃ si est simpłr breuit̾q
dicend quib reb pariunt: a singłis eisd
fere a mltitudine si est aliꝰ quid̃ quaꝵ s¬

Expanded text:
egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur ea in rebus maioribus administrandis adiuvat plurimum. Summa igitur et perfecta gloria constat ex tribus his: si diligit multitudo, si fidem habet, si cum admiratione quadam honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. S
Abbreviated transcription (Latin):
tum et callidum fc̃m so lonis quiquo ⁊
ꝓdesset furere se simulauit. Sũt his alii
młtum dispares simplices ⁊ aꝑti qͥ nĩ¬
chilex occulto nichi de insidñs agend
pucant uiccaitis cultores fraudis inimi¬
ci. Itemq aliĩ qui qͥdius ꝑpeciant i cuis¬
ut sillam et .M. cirissum uide bamus
Quo in genere u̾sutissinum ⁊ paciẽtis¬
simum. laceumonum Li sandrũ accepi¬
mus/ Cont̾q calliccitadam qui p̾fectꝰ
cdassis ꝓ ximꝰ post lisandrũ fuit Itẽq
e̾ ut unꝰ de młtĩs esse uideat᷑ qd ĩ ca¬
sica cont̾q pr̃em eiꝰ et illum qui T.
gracti conatꝰ ꝑ ditos iuntõicauit nlłam̃
comitatem habuisse ẜmonis Necnon
Seuoeicitem quidem seu̾issimum ꝓħõ p
obeamq rem ip̃am magnũ ⁊ cllerum
fuisse Innumabiles alie dissimilicitd̃i
cuiq non uiciosa s tamen ꝓp̾a qͦ faciliꝰ
decep illud ꝙ querimꝰ recineat᷑ Sic
enĩ est facienꝰ. ut contia uiuu̾samna¬

Expanded text:
tum et callidum factum Solonis, qui, quotum et callidum factum Solonis, qui, quorei publicae prodesset, furere se simulavit. Sunt his alii multum dispares, simplices et aperti. qui nihil ex occulto, nihil de insidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, itemque alii, qui quidvis perpetiantur, cuiut Sullam et M. Crassum videbamus. Quo in genere versutissimum et patientissimum Lacedaemonium Lysandrum accepimus, contraque Callicratidam, qui praefectus classis proximus post Lysandrum fuicere, ut unus de multis esse videatur; quod in Casica, contraque patrem eius, illum qui Ti. Gracchi conatus perditos vindicavit, nullam comitatem habuisse sermonis ne Xenocratem quidem, severissimum pob eamque rem ipsam magnum et clarum fuisse. Innumerabiles aliae dissimilitudincuique non vitiosa, sed tamen propria, quo facilius decorum illud, quod quaerimus, retineatur. Sic enim est faciendum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Stenim in corpib magne dissinil¬
tudines funt iclios iudemꝰ uelccitate
ad cur sum alios uirib ad luctandim
nale itemq in formĩs aluis Signitatẽ
messe alũs uenustatem sic iñ anime
epistient mciores etiã natietates Eite
in futio ciasso in ł. phylppo multue le¬
pos maior etiã magieq de industriai
in osaro l. filio at isdem tꝑ̃ĩb
ini.m. scaliro et in.m. druso aidolestẽte
singularis. seueritas an . e. lelio mlta
hylaritas In eiuo familiari scipione
ambicio maior iita tristior De gcis
autem dulcem et facetum festamp si
monis atq in om̃i orone silatorem
accepimꝰ contici pycagoram ⁊ ꝑielem
sũmam aucc̃em consecũtos sine alla hỹ¬
larieate, callidum hanmbalem ex penop
ex nr̃is ducib. Q. maxiͫ accepimis faci¬
le celare tacere dissimilaie/ infidiare
ꝓciꝑe hostium confilia . In quo genere
gree chemistoelem ⁊ pheraeum Iaso¬
nem cet̾is anteponũt. In pͥmisq u̾ su¬

Expanded text:
Ut enim in corporibus magnae dissimilUt enim in corporibus magnae dissimilitudines sunt alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitatem inesse, aliis venustatem, sic in animis exsistunt maiores etiam varietates. Erat in L. Crasso, in L. Philippo multus lepos, maior etiam magisque de industria in C. Caesare L. filio; at isdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adulescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior. De Graecis autem dulcem et facetum festivique sermonis atque in omni oratione simulatorem, accepimus, contra Pythagoram et Periclem summam auctoritatem consecutos sine ulla hilaritate. Callidum Hannibalem ex Poenorum, ex nostris ducibus Q. Maximum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themistoclem et Pheraeum Iasonem ceteris anteponunt; in primisque versu
Abbreviated transcription (Latin):
si quis est paulo ad uoluptates ꝓpensior
indẽo nestit ex pecudum gen̾e Sunt em̃
quidum hoies non Re s noĩe s si qͥs ese
paulo erectior ꝙͣuis nolupterte capiat᷑
becultat ⁊ dissinlat appetitũ uolupta¬
tis ꝓpt̾ ue̾cundiam. Ex quo intelligieur
corpis uoluptatem mnon satis esse dignã
homũs prestantia eamq contemp̃m ⁊
reici opportere Em sit quispiam qui aͥd
tribuat uoluptati dĩligent̾ ei tenend
esse eius fruende modũm Itaq uictus
cultusꝙ corꝑis ad ualitudiẽm refctit᷑
et as uires non ad uoluptatẽ titq
etiã si considerare nolemꝰ q̃ fit ĩ nat᷑a
excellentia et dignitas intelligins
ꝙ sic turpe diffluere luxuria et delicate
Ac molliter iiuere ꝙq honestũ parce
continentꝰ seuere sobrie Incelligendũ
etiam est duabs quasi nos a natłi indu
om̃e honestũ de corumꝙ titihit᷑ et exꝗ
anco inueniendi officii exquirit᷑ alta
autem que ꝓprie singulis est tributa

Expanded text:
si quis est paulo ad voluptates propensior, si quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere sunt enim quidam homines non re, sed nomine, sed si quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatur, occultat et dissimulat appetitum voluptatis propter verecundiam. Ex quo intellegitur corporis voluptatem non satis esse dignam hominis praestantia, eamque contemni et reici oportere; sin sit quispiam, qui aliquid tribuat voluptati, diligenter ei tenendum esse eius fruendae modum. Itaque victus cultusque corporis ad valetudinem referatur et ad vires, non ad voluptatem. Atque etiam si considerare volumus, quae sit in natura excellentia et dignitas, intellegemus, quam sit turpe diffluere luxuria et delicate ac molliter vivere quamque honestum parce, continenter, severe, sobrie. Intellegendum etiam cst duabus quasi nos a natura indutomne honestum decorumque trahitur, et ex qua ratio inveniendi officii exquiritur, altera autem, quae proprie singulis est tributa.
Abbreviated transcription (Latin):
q rib satis fecimꝰ. Ipmiq genus aoc̃adi
non ꝙ fusum nͨ ĩmodestũ s ingemiiũ ⁊ fa¬
cetum eẽ de bet uti enim pueris non om̃e
luaendi licentiam damus/ s eam que ad
om̃o est ioccindi genꝰ unũ in liberale pe¬
tulans flagicio sum obstenũ alt̾am elegae
uebanimi inge nuosum facetum Quo gene
ntea que a sẽne Catone colecta sunti
que uocant a potheginata Faciliꝰ igit᷑
est distinct̃o ingelno et illi libertilis ioci
dus ut ne mnuis omĩa ꝓfandamꝰ ela¬
tiq uoluptate in aliqua turpitudinem
delabam᷑. Suppeditant aut̾ ⁊ campꝰ nr̃
et studia uenandi honesta exempla lu-¬
dendi Es ꝑtinet ad om̃em officii q̃stionẽ
semꝑ in ꝓmptu here ꝙͣtum natura hõis
pocrtꝰib reliquisq beluis antecedit
Ille nichil sentuent insi uoluꝑtatẽ ad
eamq ferunt᷑ om̃ impetu hoĩs autem
mens discendo ałr et cogitando sempet
aliquis aut inquierit aut agit uidendiq
et aiorendi delectacõe ducit. Qͥn etiam

Expanded text:
satis fecerimus. Ipsumque genus iocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam, quae ab omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, obscenum, alterum elegans, urbanum, ingeniosum, facetum. Quo geneut ea, quae a sene Catone collecta sunt, quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illiberalis ioci. dus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem delabamur. Suppeditant autem et campus noster et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus reliquisque beluis antecedat; illae nihil sentiunt nisi voluptatem ad eamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit videndique et audiendi delectatione ducitur. Quin etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aut̃ inopem ꝓbum ccm ⁊ modestam
tamen non impbi hor̃es huiles q̃ magna
in ppło mltitudo est presidiũ sibi ꝑacum
uident. Robrem melius aipd bonos ꝙͣ a
pud fortũatos b̃nficiũ collocari ꝑuto dñ¬
da eni oĩo opeta est ut om̃i gene sacisftce̾

Expanded text:
sin autem inopem, probum tamen et modestum, sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi sati
Abbreviated transcription (Latin):
nor remun̾at̃o fore uidet᷑ in eũ fere est
mõp ille si bonus est uir/ etiam si refecte
gĩam non potest here certe p̃t Cõmode
aut̃ quicunq dixit pciũam qui heat non
reddisse qui reididerit non hee gitudu¬
d mobligati quid bnficõ uolunt En
etiam bnficiũ se dedisse arbierant᷑. Cum
ip̃i ꝙͣ is magnũ aͦd acceꝑint atq etiam
Ase liut postũlari aut expectari ad suspicã¬
tur patioerno uo seusos aut clientes ap¬
pellari mortis instar putant dit uo alle
teni ꝰicũ quitquid fcm sit̃ se spectatũ non
fortimam putat non mõdo illi qui est mitus
S etiã illis a quib expeceat eget em̃ mł¬
tis gratum se uideri studet nẽq uero ubis
auget suum munus. si quo forte fangit
s ẽtiam extenuat. uĩdendq allus est. ꝙ
si opulentũ foreunatũq de fenderis ĩ uno
allo aut forte in liberis eiꝰ manet gracia

Expanded text:
rior remuneratio fore videtur, in eum fere est rior remuneratio fore videtur, in eum fere est irum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam auii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia;
Abbreviated transcription (Latin):
loco int̾missionem elaꝙptie. ne dicam ante¬
ritum deploratem iuererer ne de me ip̃o
ad uiderer queti. S tñ uidemꝰ quib ex¬
cinctis oratorib ꝙͣ in paucis spes qͣnto in
pariciorib facłtas ꝙͣ in mltis sit audatia
Cũ aut̾ omes non possinc ne mlti quid
mlts bnficia petentem cõmendantem
iudicib magistratib uigilantem ꝓ re
alt̾iꝰ eos ĩpos qui aue consulunt aue de
mum gr̃e ꝯsecunt᷑. lacissimeq eop ma¬
Se pe eni aut eos ledunt quos nõ debent
aut ços quos non expedit si imprude̾tes
negligentie est si scientes temeritatis
Utend ⁊̃ est exeusacõe adũsus eos quĩ
autus offendas quacũq possis quare id
qd feceris nece fu̾it nec aliter face̾ po
soleat dictu quid est ꝓeliue itaq uolgo
tand̃ qui mopio et oꝑtoni uiri cause non
ante ponat in opera deinda gr̃am fortuãti
et potentis dquo enim expeditior et cele¬

Expanded text:
loco intermissionem eloquentiae, ne dicam inteloco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, multis, beneficia petentem, commendare judicibus aut magistratibus, vigilantem pro re alterius aut eos ipsos qui consulunt aut demum gratiae consequuntur, latissimeque eorum maSaepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potsoleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et cele
Abbreviated transcription (Latin):
hec tum in uniu̾sam rem .p. cũ in singłos
ciues conferunt᷑ Nam in aure cauere cõ¬
silio inuare/ atq hoc scĩe gen̾e̾ ꝓdesse ꝙͣ
plimis uehementer et ad opes agendas
ꝑtinet ⁊ ad gr̃am Itacũ młta preclara
maioꝵᷤ tum ꝙͣ op̃time conscicuti. uiris
ciuilis sũmo semꝑ in honore fuit cogͥcio
atq int̾pretacõ ꝙͣ quid̃ ante hanic̃ ꝯfusi¬
onem temporũ in possone sua pͥncipes
retiuuerunt. nune ut honores ut onus
Signitatis gradus sic huius sciẽ splen¬
dor deletus est Idq eo indigniꝰ. ꝙ eo
tempore hoc contigit cũ is esset qui oẽs
hiue arti funtima esti dicendi gͣuior facltais
et gratior et ornatior. Quid enim eloquẽtia
prẽstablius uel admmunicõe audientium. uel
spe indigentium. uel eop qui defensi sũt
gr̃a. huic quoq ergo a maiorib nr̃is est
est morib młtoꝵ cãs et non grauate et
gratuito defendentis. bñficia ⁊ patrocima
late patent Amonebat me res/ ut ho qͦq

Expanded text:
os cives conferuntur. Nam in iure cavere , consilio iuvare, atque hoc scientiae genere prodesse quam plurimis vehementer et ad opes augendas pertinet et ad gratiam. Itaque cum multa praeclara maiorum, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, quod eo tempore hoc contigit, cum is esset, qui omnehuic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel spe indigentium vel eorum, qui defensi sunt, gratia? Huic quoque ergo a maioribus nostris est iest moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Quequid̃ capit᷑ beneficns maxĩe secund̃õ
auẽ loco uoluntate bñfica beniuolentia mo¬
uet᷑ etiam si res forte non suppetit doe hem̃t᷑
autem amor mltitudĩs ꝯmouet᷑ ip̃a fama
t oppinione likulitatis b̃nficientie iusticie
fidei oimq eaꝵ uirtutum. que ꝓtoient ad

Expanded text:
quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem loco voluntate benefica benivolentia movetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
negorium contulisse uideantur Ita illi ip̃i
doccrine studiis et discipline dẽdici ad horm u¬
coprose modo prudent̾ melius est ꝙ̃ uł accutis¬
sime sine eloquentia cogitare/ qd cogitacõ inse
ip̃a u̾tit᷑ eloquẽtia com̃plecitur eõs/ quib cum
cõitate iuncti sumꝰ atq ut aprum examina
adhrbent augendi congregandiq solertiam
Itaꝙ insi ea uirtus quẽ constat ex horb tuẽdi
id est ex societate generis huani attingat aͦ
cõunctionẽq huana feritas sit quedam et ĩ¬
manitas Iea sit ut urncat cognicors studiũ
consociato honii atq cõntas. ec xͥm estiꝙ dicu¬

Expanded text:
negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad homcopiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus. Atque ut apium examina adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat coconiunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec verum est
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cogincõi ancẽ ponend st ato isoptimuu
quis ꝙ̃ re ꝓp̃a ostend̾it ⁊ iudicat Qs enue
tam cuprdus in ꝓspicienda cognostendeqp sa¬
tuet rerum ut si ei tiactanti contem plastia
des cegnicõne digrassimac subito allatũ ꝑicon
diserimenq patrie cui subuenite opitũ Patiꝙ
possit non essa oĩa ⁊esinquat atq abiclatx
s. dinumeraire se stellas aut metui mundi
cia iusticie que ꝑtinent ad hor̃m utilicatem¬
qua nicħ bom̃i esse debet antiquiꝰ artq illi
quoꝵ studia uitcq oĩs in rerum cognicõne
uersata est tamen ab augendis hoim utili¬
tatib ⁊ cõmodis non recesserunt. Nam et
erudiuierũt młtos quo meliores ciues dõtili
non dam/ lysias p hytogareus Sitacusium
Dyonem plato młtiq iułtos/ Nosq ipĩqͥtas
torib atq doctrina instructi ad eam ⁊ ornati
accessimus Neq solum uiui atq pñtes stu¬
diosos discendi erudiunt atq docent s hoidem
etiam post mortem monumentis liaiꝵ as-

Expanded text:
ion anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi cia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utiliorenondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid toribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
nora uberior rac̃o . L. crcissi nͨ minꝰ fa¬
ceca sed Rene loquendi de catulis oppinio
non mĩor. Sale uõ et facetus cesar ccatu-¬
li patris frat̾ uicit oẽs ut in illo ip̃o forẽ¬
si gen̾e dicindi ꝯtencões alioꝵ ẜmone iũ¬
deret. In om̃ib igit᷑ his elaborand est
si om̃i re quid deceat exquiramꝰ sic ergo
hic fino in quo sacratici maxime excellũt
lens mĩmeq ꝑtinax Iusit iñ eo lepos nec
alios/ s cũ in deliquis in reb tũ in ẜmone
cõmuni iucissitudiem non imꝙͣ pricetiac
ur̃deat in pͥmis quib de reb loquat᷑ si de se¬
uñs seui̾tatem ad hrbeat si de rocosis leporẽ
In pͥmisq ꝓucdeat ne ẜuio uitium aͦd andioet
esse in morib Quod maxrine tum solet eu¬
nre: cũ studiose de absentib de trahendicã
ant ꝑ ridicłm aus seuere maledice cõtueli¬
oseꝙ dt᷑ habent᷑ aut̾ plerũq fiones cuut
de domesticis negoens, aut de Re publica aut

Expanded text:
nora. Uberior oratio L. Crassi nec minus fanora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo lepos; nec alios, sed cum reliquis in rebus, tum in sermone communi vicissitudinem non iniquam putet; ac videat in primis, quibus de rebus loquatur; si seriis, severitatem adhibeat, si iocosis, leporem; in primisque provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse in moribus; quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa aut per ridiculum aut severe maledice contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones aut de domesticis negotiis aut de re publica aut
Abbreviated transcription (Latin):
exquirendo maxĩe usat᷑ Appectitꝰ ĩpellit
d agend. Crrand est gͥ ut cogitacõnei
ad des ꝙͣ optimas ucaniur ⁊ippetitũ rõn
obedientem prebeamꝰ. Ea qm̃ magnauis
or̃onis est ea que duplex alcera cõntẽcõis
altera ẜmonis ꝯtencõ disceptacõrb t̾ͥbu-¬
atur iudicõꝵ cõtentionũ senatꝰ. Smno
in cuculis disputacõĩb congressionib
familiariũ uer set᷑. Sequãt᷑ etiã quima
cõtencõis pͥcepta rechorum funt nulla ẜ¬
monis qͣp haut scio an possint hec quoq
esse S discentium studũs inueniuntur
monem ꝑtimebunt S cũ or̃onis uidice
uocem lubeanius In uoce autem̃ duo sequamͦ
ut clara sit et fuauis. ucrũq oĩno a naturti
pecendum est uum alc̾m excieac̃o augebit
alt̾m imitac̃o p̾se loquẽcium et lecũter.
Nichil fait in catulis ut eos exquisito uedi¬
caibant᷑ sonus erat dulcis Licce̾ neq exp̾sse
neq oppsse ne aut obsturũ esset aut putidũ
sine contencõe uox nec languens nͨ ca¬

Expanded text:
petitus impellit ad agendum. Curandum est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appetitum rationi oboedientem praebeamus. Et quoniam magna vis orationis est, eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Contentionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis inveniuntur ermonem pertinebunt. Sed cum orationis indicem vocem habeamus, in voce autem duo sequamur, ut clara sit, ut suavis, utrumque omnino a natura petundum est, verum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iuditabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec ca