comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnosco id quidem postumianus inquit. Neq
mquã ab extrema mea libeł ille discedit.
Nam si agnoscis aperit librũ qui sub ueste
latebat. En ipsum hic michi inquit terrȩ
ac mari comes. hic in peregrinatione tota
socius & consolator fuit. Sed refera tibi
plane quo liber iste penetrauerit. et quam
nullus fere in orbe terrarũ locus sit ubi non
materia tam felicis hystorię peruulgata
teneatur. Primꝰ cũ romanȩ urbi uir studi¬
osissimus tui paulinus inuexit. Deinde cũ
tota certatĩ urbe raperet᷑. excultantes libra¬
lios uidi. quod nichil ab his questuosuis habe¬
retur. Si quidẽ nichil illo ꝓmptius. nichil cariꝰ
uenderetur. Hic nauigationis meȩ cursus
longe ante ꝓgressus. cum ad affricã uenissẽ
iam ꝑtotã kartaginẽ legebatur. Solus eni
cyrenensis ille prbt̃ non habebat. sed me lar¬
giente descripsit. Nam quid ego de alexan¬
dria loquar. ubi pene omnib magis quam
tibi notus ẽ. hic egyptum nitriã thebaidã

Expanded text:
gnosco id quidem, Postumianus inquit, neque umquam a dextera mea liber iste discedit. nam si agnoscis, ecce — et aperit librum, qui ueste latebat - en ipsum. hic mihi, inquit, terra ac mari comes,. hic in peregrinatione tota socius et consolator fuit. sed referam tibi sane, quo liber iste penetrarit, et quam nullus fere in orbe terrarum locus sit, ubi non materia tam felicis historiae peruulgata teneatur. primus eum Romanae urbi uir studiosissimus tui Paulinus inuexit: deinde cum tota certatim urbe raperetur, exultantes librarios uidi, quod nihil ab his quaestuosius haberetur, siquidem nihil illo promptius, nihil carius uenderetur. hic nauigationis meae cursum longe ante praegressus, cum ad Africam ueni, iam per totam Carthaginem legebatur. solus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit. nam quid ego de Alexandria loquar? ubi paene omnibus magis quam tibi notus est. hic Aegyptum, Nitriam, The baidam
Abbreviated transcription (Latin):
solis. lune q discursus ⁊ utriq cotidie ꝑ ui¬
cissitudines tempoꝵ uel ortum uel occasum
repetunt. Suꝑuentu noctis sol diem ꝑdit.
detrimentum ⁊ plenitudinem luminis sub
constitutione creatoris aut ꝑdit aut recipit.
Uarios preterea siderum lapsus id idem ꝯli¬
tempestatib turbatur. Terra ymbrib molli
siccatur. Qui etiam aspectum dei metuens
ꝯtremiscit ac se imperio subditam motu ip̃o¬
fatetur. Ipsum aerem perniciosior alitus E¬
pe corrumpit ⁊ dum grauauerit efficit pefti¬
lentem. Uincuntur fusis ad deum precib plu¬
uie. ⁊ prolixa rursum cerenitas supplicatõe
hec elemeuta aut inposite seruiunt rationi.
aut in usus hominum necessario ex gr̃a ꝯ¬

Expanded text:
is lunaeque discursus, et utrique quotidie per vicissitudines temporum vel ortum vel occasum esse repetendum. Adventu noctis sol diem perdit, detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, et tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitsiccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem. Vincuntur piis ad Dominum precibus pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione ut impositae serviunt rationi, aut in usum hominis necessarium sub reli
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Statimq resolutis neruoꝵ contractionib
surrexit sanus ⁊ letus. atq ad domiciliũ suũ
pedib propriis reuertitur qui ad sc̃m sepui¬
crum fustib sustentatus uenit ut sanaretur.
Hec nos pauca deplurib huius uiri mira¬
c̃ulis uel oꝑib bonis ut ualuimus sc̃riptis in¬
didimus. Ceterum si omnia bona q̃ egit sti¬
lo ꝓsequentes menbra inserere studiꝰ enorue

Expanded text:
vit; statimque resolutis nervorum contractibus, vit; statimque resolutis nervorum contractibus, surrexit sanus etpedibus propriis revertitur, qui ad sanctum sepulchrum fustibus sustentatus venit, ut sanaretur. 30. Haec nos pauca de plurimis huius viri miraculis vel operibus bonis, ut valuimus, scriptis indidimus. Ceterum, si omnia bona quae egit stilo persequentes, membranis inserere studuissemus, enorme
Abbreviated transcription (Latin):
fuit dnica die operari. S mox diuinitus uer¬
ta est. Tunc magnis uallata angorib ad su¬
pra scriptum abblatem ꝑuenit. At̃ ile pre¬
cepit eidem quatinus ad sepulcrum eiusdem
scĩ ernulfi cum fide festinaret.bi cum
adfuisset hostia obsecrata repagulis inuenit.
Ilico ante ualuas sc̃e basilice semet ipãm pro¬
sternens in orationem cum lacrimis dedit.
uociferans atq deprecans scm̃ arnulfũ. ep̃m
ut se sanaret. Statimq digiti illius qui iã
dudum fortiter palrais in heserant resoluto
rigore pristinam receperunt medelam ⁊ re¬
meat mox ad propria incolumis ce
leta. que uenerat tristis ⁊ contracta.
er idem namq tempus homunculus fuit
noĩe ciaro nequiter pedib contractus qui ex
utroq latere auxiliantib baculis uix pede tem¬
tim ⁊ cum ingenti iniuria callẽ nttebatur con¬
tingere. Hic cum croceis suis ad urnam scĩ
uiri semet ip̃m sanandum in oratione prostra¬

Expanded text:
fuit dominica die operare; set mox divinitus verfuit dominica die operare; set mox divinitus verta est. Tunc magnis vallata ancoribus, ad superscriptum abbatem pervenit. At ille praecepit eidem, quatenus ad sepulchrum sancti antistitis cum fidem festinaret. Ubi cum fuissent ostia obserrata repacolis, invenit ilico ante faculas sancti basilicae sepulturam, prosternit, tota in oracione cum lacrimis dedit, vociferans adque deprecans sanctum Arnulfum episcopum, ut se sanaret. Statimque digite illius, que iam dudum fortiter palmis inhaeserant, resoluto regore, pristinam receperunt medelam, et remeat mox ad propria incolomis et laeta, quae venerat tristis et contracta. 29. Per idem namque tempus homuncio fuit nomine Cero nequiter pedibus contractus, qui ex utroque latere, auxiliantibus paculis, vix peditemtim et cum ingente iniuria callem nitebatur contingere. Hic cum crociis suis ad ornam sancti viri semet ipsum sanandum in oracione prostra
Abbreviated transcription (Latin):
lucem habentes ad cestinandum ꝑueniunt
fus pascat uos nocte ista qm̃ quod̃ deest no¬
bis ipso intercedente adesse potest. Statim
in tanta exuberantia adcreuit modicitas po-¬
crastinum suꝑesset. Post hec autem
cum magna proĩperitatẽ ⁊ leticia ad urbem
perueniunt. ⁊ ecce mox omnis cuutas cum
crucib ⁊ cereis atq ingenti gaudio ⁊ ammi¬
ritione obiuiam currit ⁊ pastorem suum q̃ m
dudum ueluti fugacẽ amiserant. ceło iani reg¬
nantem recipiunt. atq sacrum corpus ullius
di exultatione sepulture recundunt. Mex qͥp¬
nib oculoꝵ olim cecata ad sepulcrum eiꝰ acces¬
sit. Ubi cum prostrata cũ fide orasset absq mo¬
ra lumen multoꝵ annoꝵ temporib desidera¬
tum recepit atq exitus uiarum quos ext̾̃na
auxiliante manu calcare consueuerat. propri¬
is cernens luminib ad diu̾sorium leta reme¬
auit. Aliud deniq rursus miraculum nõ
ella in suburbano mediomatrici degens ausa

Expanded text:
lucem habentes, ad destinatum pervenerunt lucem habentes, ad destinatum pervenerunt fus pascat vos nocte ista; quod deest vobis, pro intercedente adesse potest'. Statim in tanta exuberancia adcrevit medietas pocrastinum superesset. 26. Post haec autem cum magna prosperitate et laeticia ad urbem perveniunt. Ecce! mox omnis civitas cum crucibus et cereis atque ingenti gaudio et admiracione obviam currit et pastorem suum, quem dudum iudicium fugacem amiserunt, caelum iam regnantem repereunt adque sacrum corpus illius di exultacione sepulturae recondunt. Mox quipnibus olim caecata, ad sepulchrum accessit. Ubi cum prostrata cum fide orasset, absque mora lumen multorum annorum temporibus desideratum recepit, adque exitus viarum, quos, externa auxiliante manu, calcare consueverat, propriis cernens luminibus, ad diversorium laeta remeavit. 28. Aliud deneque rursum miraculum non m nomine Ciorcilla in suburbano Mediomatrici degens, ausa
Abbreviated transcription (Latin):
redarguẽs ad penitentie emendationẽ redu¬
cere nequisset in hac uita in penitentem re¬
liquit. Forte fuit ut in eiusdem incestuosi
iulla oratorium esset quo in loco tõmeantib
illis ꝯgruum erat ut mansio pararetur. Ides
uel maxime qr sanctum corpus oportebat
excubus in basilica honorari. Uenientes
autem ad t̾minos terre. hominis incestu¬
osi repente. figitur gressus portantium. ita
ut ulteruis uectandi sacra menbra facultas
abesset. Et ecce angustia sacerdotib ⁊ uns¬
uerso populo. quam ad mansionem quo uer¬
terentur ignorabant presertim cum iam dies
declinata esset ad uesperam. Tunt noddo dux
qui erat exeuntib unus ait. Uidetis quia
terram incestuosi huiꝰ ingredi despicit: Est
ante nos nox occupapit quam uenire uale¬
ibi deest apparatus quo tantam multitudi¬
sus populus iter retorquens tanta uelocita¬
te pergunt ut pocius geruli semet ipos por¬
tari quam portare sentirent. atq diei ad hc̃

Expanded text:
retorquens nec ad paenitenciae emendacionem perduretorquens nec ad paenitenciae emendacionem perducere potuisset, in hac vita inpenitentem reliquit. Forte fuit, ut in eiusdem incestiose villa oratorius esset, quo in loco, iterantibus illis, congruum erat, ut mansio pararetur, illud vel maxime, quia sanctum corpus oportebat scubiis in basilica honorare. Venientes autem terminos hominis incestuosi, repente figitur comportatio, ita ut ulterius vectandi sacra membra facultatem non haberent. Et ecce! angustiae sacerdotibus et universo populo, quoniam, ad quam mansionem converterentur, ignorabant, presertim cum iam dies declinata esset, ad signum. Tunc Noddo dux, qui unus erat ex euntibus, ait: 'Vidistis, quia terram incestiose huius ingredi despicit? Est ante nox inclaudit, quam venire valeibi putos vel paratos, quod tot multitudisus populus iter retorquens, in tanta velocitate pergunt, ut potius geroli semet ipsos portare, quam portare sentirent; adque diei adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯualuit in castello sepulture tradidit.
tempore uir denotissimus successor eius go¬
ericus ep̃c consilio inito coaceruata clericoꝵ
heremum. Quo in loco excubias cũ reue¬
rentia celebrantes q scã menbra ab urna
lapidis auferentes grabato inponunt am
mox arripientes gradum itineris cũ gau¬
dio remeant ad urbem. Nam suauitatis
odor̃ ex his sacris menbris cunctos reple¬
bat euehentes. S qualia deinceps ĩ itine¬
re ꝑ eundem clarueruit miracłã ut uales
demonstrabo. Cum autem gestart̃
debat meatum. Tunc ergo posteriores qͥ
feretrum portabant casu corruunt s it
reor eundem statim angeli susceperunt.
Nam priores euehentes nullo q retardal¬
t̾es gressu grabato in aere sublato gͣdiui¬
tur libere. atq surgentes qui lapsi fue¬
rant iam trinsmedio conualle sese ungis
adcollegas. Post istud deniq in ill
timere mox aliud ẽnicuit miraculum. Q
dam homo impago calmontisse noĩe cusss.
incestuosus fuit᷑. Hunc ille cum sepilẽ

Expanded text:
 Habendum sepulturae tradidit. tempore vir electissimus successor eius Goericus episcopus, consilium inito, coacervata clericoruheremum. Co in loco excubias cum reverencia caelebrantes, sancta membra ab urna lapidis auferentes, grabato inponunt, adque mox arripientes itinera, cum gaudio remeant ad urbem; nam suavitatis odor exiit sacris membris, cunctos replet evidentes. Et qualia deinceps in itinere per eundem claruerunt miracula, ut valio, demonstrabo. 24. Dum autem gestantes  adque lubricum pandebat meatum, tunc ergo posterioris qui feretrum portabant lapsu corruunt; sed, ut reor, eundem statim angeli susceperunt. Nam prioris evidentes nullo retardentes gresso, grabato in aere sublato, gradiuntur libere, adque surgentes qui lapsi fuerunt, iam transmeatum cumvallem, sese iungunt ad collegas. 25. Post istos denique in illo itinere mox aliud abere emicuit miraculum. Quidam autem homo in pago Calvomontinse nomine Cionta incestiosus fuit. Hunc ille cum saepius
Abbreviated transcription (Latin):
Martirem inꝓamo signis glorificandũ. rediturã post s¬
tum leciciã ce turbã lainguidoꝵ beneficioꝵ grãm itnm¬
tuit ẽe consequtam. Et uere sc̃s iste glorificandus n
Necclĩa certans. in eccłia passus ẽ. in loco sacro: dñice iaaz¬
tatis tẽꝑe. inter consacer̾dotes &e matꝰ religiosoꝵi qͣtuꝰ.
agone pontificis sic om̃s cͥcumstantie cõcurrerent . et xi¬
quentiũ reuelarent impietatẽ a nomen eoꝵ sempiterno
macularent obprobrio:
nie & iuatico. subito capti st̃. Alii⁊ igitos uel linguas ꝓpͥds ceins
frustratĩ decerpentes. alii uͦ same defluentes. & toti corꝑe tabib̾s

Expanded text:
uram post mortem laetitiam et turbam languidorum, beneficiorum gratiam innuit esse consecuturam. At vere sanctus iste glorificandus erat: pro Ecclesia certans, in ecclesia passus est in loco sacro, Dominicae nativitatis tempore, inter consacerdotes et manus religiosorum, quatenus in agone pontificis sic omnes circumstantiae concurrerent et persequentium revelarent impietatem et nomen eorum sempiterno macularent opprobrio. one et viatico subito rapti, alii digitos vel linguas proprias frustat
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ actoꝵ uolumina testari eus diumnitatẽ
⁊ cuuioẽ quam irridetis ꝓferre. ex quib it̾um
num illius intimauit futurũ astruẽs deum.
cuiuis signum cirrotũdatum ⁊ descussatũ est.
Sibule ꝑ ude ꝑ diuina ut asseritis carmina p¬
petatẽ scĩ nominis ꝑsonarunt cũ dignitate
tature. Hec cadem deũ postea uno ũsu cru¬
cem q signauit quã uos erioneis disputatõ¬
uib refutatis. predictũ poema ita ponens.
delro iule deus ligno qui pendet ab alto: Nide

Expanded text:
rum auctorum volumina testari ejus divinitatem, et crucem quam irridetis proferre; ex quibus internum illius intimavit, futurum astruens Deum, cujus signum circumrotundatum et decussatum est. Sibyllae perinde praedivina, ut asseritis, carmina proprietatem sancti nominis personarunt cum dignitate naturae: haec eadem Deum postea uno versu crucemque signavit, quam vos multis disputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet ab alto. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. ꝑ pauimentũ sparsert̃. Sic granũ frumenti paba.
sic uinee custos in uinta. dux in castͥs pastor in caulis.
cultor in area cesus ẽ. fic iustus abiniustis ocisus. domũ
luteã
eolesti palatio cõmutauit. Ultuna uͦ martiris u̾ba q̃ p̃ cõ¬

Expanded text:
um crudelissime sparserunt. Sic itaque granum frumenti palea, um crudelissime sparserunt. Sic itaque granum frumenti palea, sic vineae custos in vinea, dux in castris, pastor in caulis, cultor in area caesus est: sic justus ab injustis occisus, domum luteam coelesti palatio commutavit. Ultima vero martyris verba, quae prae con
Abbreviated transcription (Latin):
urbati et̃ igit᷑ insipientes corde. & iniqͥtatẽ in excelso locu¬
ti ft̃. & continuo exiert̃. Quib egressis ꝓcessit portifex
in eccłia ut lau̾des xp̃o uesꝑtinas exsolue̾t. Secunt᷑ a t̃go
gladus exertis sathane sachellites loricati: armatgoꝵ mami
multa sequente. Aditum ecclie mon achis p̃cludetitib oc¬
currens d̃i sat̾dos. &e hostia xp̃i mox futurus. hostib :o¬
pentib ilis. & aluis̃ ubi sit ꝓditor. alus ubi sit archiep̃e. fu
ribunda uoce querentib. ꝓcessit eis obuiam xp̃i confessor in¬
trepidus. Intentantib eu mortem. & ego inqͥt ꝓ deo &e eccłia.
mortẽ libent̃ suscipiã. Sed ex d̃i parte p̃cipio ne meoꝵ cu¬
iquã uoceatis. ip̃m udelicet uuitatus in passione dicentem.
sime queritis sinte hos abire. Textia
Ireuetites igit᷑ inpastorẽ pium. lupi rapaces. in patr̃e ꝓpͥuta
degen̾es filis. In hostia xp̃i crudelissimi lictores. cõsecratã
capitis coronã funestis gladiis amputauert̃. & xp̃m dñi

Expanded text:
sipientes corde, et iniquitatem in excelso locuti, exierunt continuo. Quibus egressis, processit pontifex in ecclesiam, ut laudes Christo vespertinas exsolveret. Sequuntur a tergo gladiis exsertis Satanae satellites loricati, armatorum manu multa sequente, aditum ecclesiae monachis praecludentibus, accurrens Dei sacerdos, et hostia Christi mox futurus, hostibus opentibus illis, et aliis ubi sit proditor, aliis ubi sit archiepiscopus, furibunda voce quaerentibus, processit iis obviam Christi confessor intrepidus. Intentantibus ei mortem: « Et ego, inquit, pro Dei Ecclesia mortem libenter suscipiam, sed ex parte Dei praecipio ne meorum cuiquam noceatis. » Christum videlicet imitatus, in passione dicentem: « Si me quaeritis, sinite hos abire. » Irruentes igitur in pastorem lupi rapaces, in patrem proprium degeneres filii, in hostiam Christi crudelissimi lictores, consecratam capitis coronam funestis gladiis amputaverunt: et Christum
Abbreviated transcription (Latin):
niscentes q culpe sue ut̾q ad pedes sc̃i arnul¬
fi corruunt ⁊ ut illis misereatur cum lacrimiꝰ
exorant dicentes. Perge dñe presul ad here¬
mum quo uis tantum modo placatũ te habe¬
mus q̃m molestum usurpantes actenus ex¬
aggerauimus.. Tunc sc̃s iuir data
ulis clementer uenia a palatio egreditur.
Et ecce repperit proforib claudoꝵ cecoꝵ atq¬
⁊ orphanoꝵ pene innumeram multitudinem
astantem. Cumq eum uidissent om̃s simui
uociferare ceperunt dicentes. O scẽ pater.
cur nos miseros derelinquis aut qͥs misere¬
bitur nr̃i aut qͥs tribuet nobis uictũ ⁊ ue¬
ti nuditate scilicet atq consumturi. Obse¬
blanda uoce eosdem alloquens dixit. Nolite¬
ꝑturbari qm̃ dabit uobis dñs pastorem qui
uos pascat in miseratione ⁊ mĩa. Nam faciẽ¬

Expanded text:
niscentes culpae suae, uterque ad pedes sancniscentes culpae suae, uterque ad pedes sancti corruunt, et ut illis misereatur, cum lacrimis exorant, dicentes: 'Perge, domne, ad heremum, quo vis; tantummodo placatum te habeamus, quem molestum usurpantes exaggeravimus'. Tunc sanctus vir, data illis veniam, a palacio egreditur, et hecce! repperit pro foribus clodorum, caecorum adqet orfanorum paene innumeram multitudinem adstantem. Cumque eum vidissent, omnes vociferare coeperunt, dicentes: 'O sancte pastor, cur nos miseros derelinquis, aut quis miserebitur nostri, aut quis tribuit nobis victum aut ves, nuditate scilicet adque fame consumpti. Obseblanda voce eisdem adloquens, dicit: 'Dabit enim vobis Deus pastorem, qui vos pascat in miseracione et mi
Abbreviated transcription (Latin):
siderio ad heremum properare disponeret. uo¬
luit ⁊ suspicatus est prudens rex dagobertus
eum minis terreri. scilicet ut ab ip̃ius consilie
uel solatio non discederet. dicemꝰ ad eũ. Di¬
lectissimi filii tui quia ita admissum ha¬
bet nisi nobiscum consistas. capud ãputabo
Ad hec ule respondens ait. Filn mei uita in
manu dei est. Iam tu tuam non possides uita.
quando ab insuntib auferre disponis uitam
Beatus uero arnulfus regis morituri pariu
pendens iram animo constanti dix̃. Quid
agis o miserrime mala pro bonis michi iłꝰ
arma in sanguinem meum ut tuis libet
animis. Ego pro illius mandatis mori nõ
dulito qͥ michi ⁊ uitam dedit ⁊ ꝓ me morsl¬
us est. Cune unus precerum ait. Holi im¬
pie agere contra temet ip̃m o bone rex. An¬
non uides uirum scm̃ destinatum ⁊ cupidum
pertimescit xp̃i dñi seruum lascessere: Et
his dictis iubente dño ira eius irretita pauł¬
per contiguit. Interea adest ⁊ regina remi¬

Expanded text:
siderio ad heremum properare disponeret, vosiderio ad heremum properare disponeret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum minis terrere, scilicet ut ab ipsius consilio vel solacio non discederet, dicens ad eum: 'Dilectissimi filii tui quia ita amissum habent, nisi nobiscum consistas, capita amputabo'. Ad haec ille respohdens, dixit: 'Filiis meis vita in manu Dei est; iam tu tuam non possides vitam, quando ab insontibus vitam auferre disponis'.  beatus Arnulfus regis morituri parvi pendens iram, constanter dixit: 'Quid agis, o miserrime? Mala pro bonis mihi repenarma in sanguinem meum, ut tuis libet animis. Ego pro illius mandatis mori non dubito, qui mihi et vitam dedit et pro me mortuus est'. Tunc unus procerum ait: 'Noli impie contra temet ipsum agere, o bone rex; annon vides virum sanctum destinatum et cupidum pertimescis Christi domini servum lacescere?' Et his dictis, iubente Deo, ira eius irritata? paulisper contiguit. 18. Interea adest et regina. Remi
Abbreviated transcription (Latin):
nt serpra dicens.Hiehuotinus comne
⁊ pater quia scripsistis per ur̃am epistolam
ut in loco ur̃o alium deberemus eligere suc¬
cessorem istud nr̃a presumptio facere nulla ra
tione audet. Hĩc iterum inter reliqua ait.
Quantum & de deuotione ur̃a quã pro am¬
monitione duuaa esse confidimus uos a do¬
mino fuisse commonitus gauisi recepimus.
Tantum iterum dolentes tractauimus qd̵ ñ
optauimus de ur̃o conspectu esse absentes.
Immo uenerande pater ac si qualibet deuoci¬
one conpulsi. ꝓ boni operis actu alicubi de¬
sideratis progredi petimus ut nõ nos sine pa
hlotharius tanta eum fide ⁊ amore dilexit
ut cum prolem suum dagobertum in prin¬
cipatus culmine sublimasset. eidem regnũ
ad gubernandum & filium ad herudiendum ĩ
manus traderet. Quem ille acceptum ita al¬
tissima ⁊ ꝓfunda erudiuit sapientia ut ĩsie¬
cambroꝵ natione rex ei nullus similis fuisse
narretur. Preterea cum in solubili de¬

Expanded text:
tit scripta, dicens: Nihilkominus, domne tit scripta, dicens: Nihilkominus, domne et pater, quia scripsistis per vestram epistolam, ut in loco vestro alium deberemus elegere successorem, istut nostra praesumpcio facere nullatenus praesumet. Hinc iterum inter reliqua ait: Quantum et de devocione vestra, quod pro ammonicione divina esse confidimus, vos a Domino fuisse ammonitos, gavisi recepimus, tantum iterum dolentes tractavimus, quod non obtavimus de vestro conspectu esse absentes. Immo, domne et pater, acsi qualibet devocione conpulsi pro boni operis actu alicubi deliberatis expetire, nos petimus, ut nos sine paclotharius tanta eum fide et amore dilexit, ut, cum prolem suum Dagobertum in principatus culmine sublimasset, eidem regnum ad gubernandum et filium erudiendum in manu tradidisset. Quem ille acceptum ita altissima et profunda erudivit sapientia, ut in Secambrorum nacione rex nullus illi similis fuisse narraretur. 17. Sed cum insolubile de
Abbreviated transcription (Latin):
stulo retrusus soli deo orationib sacris q¬
operum uirtutib uacaret monente altissi¬
mo qui dixit. Uacate ⁊ uidete qm̃ ego sũ
deus. Nam crebro iu uilla didoniaca que
ꝯtigua uosago est interdumq calciaco non
multum longe ab urbe cellula retrusus celũ
diebus ac noctib precib pulsabat. S dũ in
in his athleta xp̃i contra diabolum sanctissi¬
me ⁊ fortiter dimicaret conscientia tactus
ne plebs sibi a dño credita illo remoto eter¬
ne uite pabula quiddam minus acciperet.
repente cepit intentissime a principe flagi¬
tare. ut cuccessorem sui presulẽ daret. Mit¬
tens q epistolas ꝑ inter noncios se indignum
huius operis se q peccatorem clamitans &e ut¬
talem eligerent pontificem qui predicationis
uerbum dignius seminaret in popłm. Qui¬
b relictis rex hlotharius non modicis est re¬
pletus angorib omni se consilio destitutum
lacii cessaset. Cum inter cetera talia remit¬

Expanded text:
stulo retrusus, soli Deo oracionibus sacris stulo retrusus, soli Deo oracionibus sacris studiosissime vacaret, monente Altissimo, qui dixit: Vacate et videte, quoniam ego sum Dominus. Nam crebro villa Dodiniamaca, quae contigua Vosago est, interdumque Calciago non multum longe ab urbe cellula retrusus, caelum diebus ac noctibus precibus pulsabat. 16. Sed dum in his athleta Christi contra diabolum sanctissime et fortiter demigaret, conscientia tactus, ne plebs sibi a Domino credita, illo remoto, aeternae vitae pabula quiddam minus acciperet, repente coepit intenciosissime a principe flagitare, ut successorem sui praesulem daret Mittensque epistolas per internuncios, se indignum huius operis seque peccatorem clamitans, talem elegerent pontificem, que praedicacionis verbum dignus seminaret in populum. Quibus relictis, mox Chlotharius rex non modicis repletus angoribus, ab omni se consilio destitutum lacii cessasset. Cui inter cetera talia mit
Abbreviated transcription (Latin):
Ier idem autem tempꝰ cum iam pene õs
thesauros in usus pauperum erogasset ad¬
huc superat eidem discus argenteus ha¬
bens põndus libͣs septuaginta duas. Hũc
his q panperib necessaria erant cõparauit. S
omnipotens deus non est passus ut illo fruere¬
tur homo laicus. qui in honore beati stepha¬
ni protomarthiris iam olim consecratus exti-¬
terat. Nam supradicto hugone repentina ꝓ¬
strato morte prefatus discus hlothario regi ẽ
allatus. Qui cum a narrantib ꝯperisset hũc
a sc̃o arnulfo ep̃o ob alimoniã pauperum ue¬
numdatum fuisse. miro mox inspiramine tã¬
quam celitus acto iubet eundem uelociter su¬
pra positis centum aureis. admertis usq sco
pontiphici defferri. Sic q factum est ut et
matricularii seu ceteri pauperes dei susten¬
semel data fuerat. absq ullus rei redderetur
crebrescere in populo. mox remotiora a fra¬
gorib uulgi expetiit loca in quib semꝑ erga¬

Expanded text:
14. Per idem autem tempus, cum iam paene omnes 14. Per idem autem tempus, cum iam paene omnes thesaurus in usus pauperum erogasset, adhuc supererat eidem discus argenti, Habens pondus libras septuaginta duas. Hunc his quae pauperibus necessaria erant, conparavit. Sed omnipotens Deus non passus est, ut illo laicus frueretur, qui in honore beati Stephani protomartiris iam olim consecratus fuisset; nam supradicto Hugo prepeti morte prostrato, praefatus discus Chlothario rege allatus est. Qui cum a narrantibus comperisset, hunc a sancto Arnulfo episcopo ob alimonia pauperum venundatum fuisse, mox miro inspiramine tamquam caelitus actus, iubet eundem velociter, suprapositis centum aureis, ad Mittis usque sancto pontifici deferre. Sicque factum est, ut et matricularii seu ceteri pauperes Dei susten quibus semel data fuerat, absque ullius rei redderetur crebrescere in populum, mox remociora a fragoribus vulgi expetiit loca, in quibus saepe erga
Abbreviated transcription (Latin):
uis uidelicet lectum nocturnis horis nõ solũ
rex uerum etiam regina tanqͣm consilium
flagitaturi ꝓperabant. Cum ergo rex stra¬
tum una cum detraente sotio petisset udẽ¬
te domino casu accidit ut omnia uestimen¬
ta illoꝵ flamma uorax cirꝯdans uallaret.
inmissam instinguere nequibat. Ardebãt
bant. Quid plura: Quia aliud facere ñ
ualeant foras exiliunt et adinstar porcorum
in luto uolutrabri sese uociferantes inuoluũt
mabat. Tunc quippe ut reor impletũ est
suꝑ ilos qd̃ scriptum est. Detrahentem se¬
creto proximo suo. hunc ꝑsequebar. Sic q
diuina censura iubente tunc actum fuit ut
de quib sc̃m pontificem detraxerant ĩ ipsis
penam sentirent. Nam non multum post
temporis in tantis trangressionib prefatus
noddo est deprehensus ut celera illus una
cum uita quia iustum erat regalis gladius
iuste amputasset. Acne solus moriretur filiꝰ
ip̃ius mox eadem sententia ꝑcussꝰ int̾it.

Expanded text:
ius videlicet lectum nocturnis horis non solum ius videlicet lectum nocturnis horis non solum rex, vero eciam et regina tamquam consilium flagitans properaretur. Cumque ergo stratum una cum detrahente socio petisset, iubente Domino, ut casus fieret, omnia vestimenta illorum flamma circumdans vallavit. missam non extinguebat. Ardebant bant. Quid plura? Quia aliut facere non poterant, exiliunt foras et ad instar porcorum in lutum volutabri sese vociferantes involvunt.mabat. Tunc quippe, ut reor, impletum est super illos, quod scriptum est: Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequar; sicque, divina censura iubente, actum fuit, ut de quibus pontificem sanctum detraxerant, in ipsis poenam sentirent. Nam non multum post temporis in tantis transgressionibus praefatus Noddo deprehensus est, ut scelera illius una cum vita, quia iustum erat, regalis gladius iuste amputasset, ac, ne solus moriretur, filius ipsius mox eadem sentencia perculsus interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
quã uerbis exposuit. Confestim igitur uir¬
deo acceptissimus cum festinatione ad lan¬
guentis ꝑrexit lectulum. Ubi cũ humi
fuisset ꝓstratus dutissime orauit. Tũc de¬
mum semiuiuo homini utilliꝰ mos erat
alloquitur. Penitere inquit fili si quid
mali fortasse gessisti ut duplicem anime¬
le autem uenisse hominem dei exultans
uix u̾bis affatur qd̾ corde uuluebat quia
extremis quaciebatur conatib. Qd plura:
Calefacta affertur aqua ⁊ manib ꝓpri¬
is uir sc̃s facie egroti pedes ⁊ manus çum
ingenti abluit diligentia atq oleo scõ cor¬
pus illius ꝑunxit. Dic que factũ est fa¬
adem die tanquam nulla infirmitate ꝑpestꝰ
cum ceteris uillam egressꝰ incolomis letus
est. Qdam namq homo scelestus noddo uo
catus quadam die aluo refectus uinoq es¬
tuans. cum cumplicib suis uirũ scm̃ deroga¬
re est ausus. non esse scilicet cultorem dei sed
pocius hominem uoluntati dedutum. Ad cu¬

Expanded text:
quam verbis exponit. Confestim igitur quam verbis exponit. Confestim igitur egregius vir cum festinacione at languentis pergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime oravit. Tum demum semivivo homini, ut illius mos erat, adloquitur: 'Penitere', inquid, 'fili, si quid male fortassis gessisti, ut duplicem ale autem venisse hominem Dei exultans, vix verbis effatur quod corde volvebat, quia extremis quaciebatur conatibus. Quid plura? Calefacta adfertur aqua, et manibus propriis vir sanctus faciem aegroti, pedes et manus cum ingenti abluit diligencia atque oleo sancto corpus illius perunguit, Sicque factadem die, tamquam nulla infirmitate perpessus, cum ceteris villam egrediens incolomis, laetuest. Quidam namque homo scelestus nomine Noddo quadam die, alvo referto, vino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogare ausus est, non esse scilicet cultorem Dei, sed pocius hominem voluptati deditum, a cu
Abbreviated transcription (Latin):
domini uoluntas ut geminam idem anime
⁊ corporis tui capias medelam. Accepto gͦ
a scõ iuro baptismi sacramento. repente ce
corpore illius lepra discessit & factus est de¬
inceps inutraq substantia sanus. qui pri¬
us fuerat peccator ⁊ maculosus.
ost hec autem cum toringoꝵ regionem
cum eodem rege inuisendam intrasset forte
fuit ut quidam procerum noie noddile pu¬
erum atq parentem suũ quem satis dilige¬
bat subp̃mis funeraret fletib Nam eccõsan¬
giunitatis ꝓpinquo & amicitiã eidem in so¬
lubili iungebatur affectu. Rege autẽ qͣnͣ¬
tocius ex eadem properante uilla nichil an¬
gustianti aliut confiluerat. nisi languen¬
tis capite amputato more gentilium cada¬
credimus omnipotentis dei tunc uoluntate
id actum esse sc̃m arnulfum ep̃m a man¬
sionib nondum egressum fuisse. Quocũ¬
perto noddilo adeundem ueloci ꝑrexit gres¬
su ⁊ causam infelicitatis pocius singultib

Expanded text:
Domini voluntas, ut geminam, id est animae Domini voluntas, ut geminam, id est animae et corporis tui, capias medelam'. Accepto ergo a sancto viro babtismi sacramento, repente de corpore illius lepra discessit, et factus est deinceps in utraque substancia sanus, qui prius fuerat peccator et maculosus. 12. Post haec autem cum patrias Toringorum cum eodem rege invisendas intrasset, forte fuit, ut quidam procerum nomine Noddilo puerum adque parentem suum, quem satis diligebat, supremis funeraret fletibus; nam et sanguinitatis propinquo et amicicia eidem insolubile iungebatur affectu. Rege autem iam quantocius ex eadem properante villa, nil angustianti aliut consilii aderat, nisi, languentis capite amputato, more gentilium cadacredimus, omnipotentis Dei tunc voluntate id actum esse, sanctum Arnulfum episcopum a mansionibus nondum egressum fuisse. Quo cumperto, Noddilo ad eundem veloci pergit gressu et causam infelicitatis pocius singultibus
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore infra urbem ob ora¬
tionis munus lucrandum ad basilicam scẽ
crucis accessit ibi q puellam nequit̾ ab hos
hac nocte ꝓ ista miserrimã orationũ uigi¬
lias celebremus. ⁊ suꝑ ueniente diluculo is¬
tuc parit̾ reu̾tamur. Cumq deinceps cas¬
tina die scd̃m ꝯdictum in ibi affuissent pu¬
ellam ab hoste antiquo liberatam reppe¬
rerunt. Sic q factum est ut sc̃itas huiꝰ
uiri etiam absentes longeq positos ĩ ser¬
Temporib deniq dagoberti regis cũ in pa¬
latio esset eidã quidam leprosus clamare
cepit uictum seu etiam uestitum deposcẽs
at ille statim iussit eum in ospiciũ duei.
Cumq erga illum scd̃m morem suum so¬
litam impenderet pietatem sciscitari cepͥ
quia barbarus erat. si sac unda baptisma¬
tis ablutus fuisset. Repente ille. Hequaꝙͣ
ait domine mi. Nam infelix ego ab iectus in
populo quis michi grãm baptismi tribueret.
Tum isdem inquit. Ne uerearis frater. Possi¬
bile est tantummodo crede in xp̃m et erit

Expanded text:
lio quoque tempore infra urbem ab oracionis munus lucrandum basilicam sanctae Crucis accessit ibique puellam nequiter debacchac nocte pro ista miserrima oracionum vigilias celebremus et superveniente diluculo istic pariter revertamur'. Cumque deinceps crastina die secundum condictum inibi adfuissent, puellam ab oste antiquo liberatam repperierunt. Sicque factum est, ut sanctitas uius viri etiam absentes longeque positos cdenique Dagoberti regis cum in palacio esset, eidem quidam lebrosus clamare coepit, victum seu etiam vestimentum deposcens. At ille statim iussit eum in ospicium duci. Cumque erga illum secundum mos suum solitam inpenderet pietatem, sciscitare voluit, quia barbarus erat, si sacra unda babtismatis ablutus fuisset. Repente ille: 'Nequaquam', ait, 'domine mi, nam infelix ego abiectus a populo, et quis mihi gratiam babtismi tribuit? Tum isdem inquid: 'Ne verearis, frater, possibile est. Tantummodo crede in Christo, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
insata. Gaubeagͥ uirgo mater eccłia. nouum martirẽ derts¬
tasse cͥumaphũ. gau̾deat nouum ꝓ sui lib̾atõe ⁊acariã iuimi¬
latũ in tẽplo. gaũdeat noui abel sanguinẽ. ꝓ se corttͣ uris
guimĩ clamare. ad̾ dtĩm. Uox enĩ sangͥtus effusi uox an¬
bri funestoꝵ satellitũ gladiis disꝑsi et mund̾u similis e
celũ celebri clamore repleuit. a clamore riãꝙ sanguinis
hui cõmota ẽ et cõtremuit terra. seo et uirtutes celoꝵ
mote ft̃ ãdeo ut qͣi in ultionẽ sanguinis innocentis. sans¬
ret gens contͣ gentẽ er regnũ adlisus regnũ. inimo ut ns¬
nũ inse ip̃m fieret diuisum. terrores ꝙ de celo et signa
magna fierent
Arimo tñ martiri sui tẽꝑe cepit martir usitatis ccrisere¬
tiũ Itendit. Nam & ocłis et menbris genitalib pͥuati

Expanded text:
ia novum martyrem reportasse triumphum; gaudeat novum pro sui liberatione Zachariam immolatum in templo. Gaudeat novi Abel sanguinem pro se contra viros sanguinum clamare ad Dominum. Vox enim sanguinis effusi, vox cerebri funestorum satellitum gladiis dispersi et mundum similiter et coelum celebri clamore replevit. A clamore namque sanguinis hujus commota est et contremuit terra; sed et virtutes coelorum motae sunt adeo ut quasi in ultionem sanguinis innocentis surgeret gens contra gentem et regnum adversus regnum, imo ut regnum in se ipsum fieret divisum, terroresque de coelo et signa magna fierentt martyr miraculis coruscarenum extendit. Nam et oculis et membris genitalibus privati,
Abbreviated transcription (Latin):
perib erogatis iã fidus ⁊ securus de thesauro
recondito in celo ñ multis dilapsis dieb pau
rum paruulis mansi uinculis patratis. coti¬
diana meditatione laudes deo ꝑsonabat. As-¬
sistis quoq aliquantulis secum monaculis
illis seruitutem iugit̾ impendebat calciamen¬
ta a pedib detrahens atq detergens capita ⁊
pedes illoꝵ crebro abluens nec ñ ⁊ lectos ip̃o¬
rũ reciprocis dieb studiosissime ꝯpositos pa-
suos ꝯtubernales pascebat. Sed et lectulũ
stratus eius uile quidem ĩ oculis hominum
s pulcherrimũ ĩ obtutib angeloꝵ spretis di¬

Expanded text:
peribus erogatis, iamque fidus et securus de thesauro in caelo peribus erogatis, iamque fidus et securus de thesauro in caelo recondito, non multis delapsis diebus, paupe, parvulis mansiunculis patratis, cotidiana meditacione laudes Deo personat. Adscitis quippe aliquantulis secum monaculis m servitutem iugiter inpendebat, calciamenta a pedibus detraens adque detergens, capita et pedes illorum crebrius abluens, necnon et lectos ipsorum reciprocis diebus studiosissime compositos praeparasuos contubernales pascebat Set et lectum stratus eius vilem quidem in oculis hominum, set pulcherrimum in obtutibus angelo
Abbreviated transcription (Latin):
urbe̾ ignis iste ꝯsumat. Ad hec ille. Nequa¬
quam ait dilectissime s deducite me illuc et
uideamus illud impium qd̵ crassatur incendiũ
ut ardeam ecce in munu eius sum faciat qd̃¬
alius ad larem usq peruenimus. Mox ergo
uidente illo in oratione prostrati capitulo
dicto surreximus cuncti. Tuc̃ ille eleuans
manum contra ingentes flammas uexillũ¬
sc̃e crucis iniecit. Mox miro modo tanqͣm
celitus ꝑcussus nil alicubi nocens infra pari¬
ĩteriit. Hos q deiceps iã securi de pericu¬
lo sub acco grãs agentes deo dictis matuti¬
nis ad lectulos nrõs remeauimus Illico aũ¬
cuidam e fratͥb talis apparuit uisio.
ntuens ĩ celum uidit tanquã flammam
ignis signaculum crucis depinctum ⁊ statiꝰ
de celo ex obliquo crucis uox facta est dicens.
Cernis hoc inquit signum. Hac nocte ar¬
nulfus episcopus ꝑ ipsum totam ciuitatem
cunctis istius scli reb atq bene ꝑfecteq pau¬

Expanded text:
urbe ignis iste conburat!' Ad haec ille: 'Nequaurbe ignis iste conburat!' Ad haec ille: 'Nequaquam', inquid, 'dilectissimi, set ducite me illuc, et videamus hoc impium quod crassatur incendium, ut ardeam, hecce! in manu eius sumillius, ad larem pervenimus, et mox, iubente illo, in oracione prostratus, capitulo dicto, surgimus omnis. Tum ille elevans manum contra ingentes flammas, vexillum crucis iniecit. Mox miro in modo tamquam caelitus percussus, nil alibi nocens, infra pariinteriet. Nosqui iam deinceps secure de periculo subacto, gratias agentes Deo, dictis matutinis, ad lectulos nostros remeavimus. Ilico cuidam e fratribus talis apparuit visio. Intuens caelum, vidit tamquam flamma ignis signaculum crucis depictum, et statim de caelo ex oblico crucis vox facta est, dicens: 'Cernis hoc', inquid, 'signum? Hac nocte Arnulfus episcopus per ipsum totam civitatem cuntis saeculi rebus atque bene praesertimque pau
Abbreviated transcription (Latin):
perat ⁊ iusticiam eius ⁊ hec oĩa adicient᷑ nob.
Ustote pacati in inuicem benigni misericordes.
paupertate ⁊ miseria angustiamini infutu-
in sinu abralex ab angelis est transportatus.
num pergit certamina. ctis aũ
intentione pulsanti sc̃s goericus cognomẽto
albo huius successor eligitur. Digne quippe
a dño actum est ut scõ sc̃s succederet. Quo au¬
dito iur egregius abba romaricus a partib uos¬
agi egressus ad beatum pergit arnulphum at¬
q exconbentia utriusq infra uasta heremi ap¬
tum eidem preparat locum. S mox eadẽ die
suꝑ uentura qua uenerat nocte quid miracłi
tum fuerit. silere non debet. Casu deniq con
mos circumquaq ad fines minacit᷑ lamberet.
Repente uero exurgens uniu̾sa ciuitas uidẽ¬
tes sui exicium in luctu et eiulatu atq ni¬
mio clamore conuersa est. Quo nos audito
ueloci gressu ad domũ uiri sc̃i peruenientes
repperimus eundem sicuti illius iugiter mos
erat psalmo die melos personantem. Statim

Expanded text:
et iusticiam eius, et haec omnia adicientur vobis. Estote parati, in invicem benigni, misericordes, paupertate et miseria angustiamini, in futuin sinu Abrahae transportatus enum pergit certamina. 19. Post intencione pulsante, sanctus Goericus cognomento Abbo huius successor eligitur. Digne quippe a Domino hactum est, ut sancto sanctus succederet. Quo audito, vir egregius Romaricus a partibus Vosago egressus, ad beatum pergit Arnulfum adque ex convenencia utriusque infra vasta heremi aptum eidem praeparat locum. 20. Sed mox in eadem die supraventura quo venerat nocte quit miraculitum fuerit, silere non debeo. Casus contigit, mus circumquaque adfinis menaciter lambiret. Repente exurgens omnis civitas, videntes sui exicium, in eiulato adque clamore conversa est. Quo audito, nos veloci gressu ad domum viri sancti pervenimus et repperimus eundem, sicut illius iugiter mos erat, psalmodiae mellus personantem. Statim
Abbreviated transcription (Latin):
pe fortiter quaciebatur. Cumq hec coram
scõ p̃sule debachari cepisset is quippe qui
ut erat semꝑ pietate immensa producẽs¬
sufpiria ait. Heu miserrimũ humanũ
genus ut quid tantum p̾ualuit inimicꝰ¬
tare illud domicilium infelix possideat.
Suꝑ uentura igitur nocte mulierẽ in uigi¬
liis assistere precepit. Cumq uir deo carus
sese in orationem dedisset. mox demonium
clamans ⁊ euilans a muliere discessit. Illico
gaudentib omnib iussit illam abire ĩ co¬
lomen ⁊ letam. que dudum fuerat ab im¬
mico oppressa ⁊ infirma.Per idem
nãq tempus quo triduanum ieiunũ uni¬
u̾salis celebrare consueuit eccła uir sc̃o ex¬
tra ciuitatem cum cͣcibus atq promiscuo
populi genere orandi gr̃a scd̃m morem ex
urbe processit ⁊ ecce ex mediis cat̾uis femi¬
na arrepta a demonio clamare ⁊ ĩsanire ce¬
pit. Hanc ille cum uidisset uexillo crucis
iniectõ mox ab aduersario ereptã sanauit.

Expanded text:
coram sanctum praesule debacchare coepisset, his quippe, pietate ut erat semper inmensa ductus, ait: 'Heu miserrimum humanum genus! Ut quid tam praevaluit inimictare, ille domicilium infelix possideat? Superventura igitur nocte mulierem in vigiliis adsistere praecepit. Cumque vir sanctus sese in oracione dedisset, mox daemonium clamans et eiulans a muliere discessit. Ilico, gaudentibus omnibus, iussit illam abire incolumem et laetam, quae dudum fuerat ab inimico oppressa et infirma. 10. Per idem namque tempus, quo triduanum ieiunium universalis celebrare consuevit ęcclesia, vir sanctus extra civitatem cum crucibus adque promiscuo populi genere orandi gratia secundum mos ex urbe processit; et hecce! ex mediis catervis femina arrepta daemonio clamare coepit. Hanc ille cum vidisset, vexillo crucis iniecto, mox ab adversario erepta sanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
exessis iam mibris uigiliis atq ieuniis ge¬
minum ingerebat: cruciatum.
Miracula autẽ aliqua saltẽ de multis q̃
gesta sunt. narranda ad grediar. In ꝯtiguis
namq partib uos agi in p̃dio scĩ stephani
quedam mulier bettila noĩe a demonio ne

Expanded text:
exesis iam membris vigiliis adque ieiuniis geexesis iam membris vigiliis adque ieiuniis geminum ingerebat cruciatum. 9. Miracula autem aliqua saltim de multis quae gessit narranda acgrediar. In contiguis namque partibus Vosagi, in praedio Sancti Stephani quaedam mul
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur. Ille autẽ lacrimans ⁊ conpulsus.
quia deo ita placitum fuit urbem ad guber-¬
nandum suscepit. Sic deinceps episcopales
gestans infusas ut etiam domesticatus sol¬
licitudinem atq primatũ palacii ac si no¬
lens teneret. Mox autem tanta tãq pro¬
fusa in elemosinis pauꝑum accreuit. ut etiã
de longinqͥs regionib atq ciuitatib fama
currente in nunera caterua pauperũ ad scm̃
arnulfum pontificem refocilanda festinaret.
Er̾at namq iugit̾ sollicitus atq intentus in
cunctis bonis actib p̾sertim in susceptione
monacoꝵ seu peregrinoꝵ deuotissimus inui¬
gilabat. ita ut quos ospicio recepisset ma-¬
nib propriis pedes ablueret. illos q uestitos
atq refectos deducens mox alios refocilandos
susciperet. Norro abstinentie illius normam
narrare qułs ualeat uel maxime cũ int̾dũ
post triduana seu ampliꝰ protͥacta ieiunia
pane ordeaceo seu lymphe poculo nature ĩ¬
iugiter intrinsecus occiłłte cilicio sic q

Expanded text:
t. Ille autem lacrimans et conpulsus, quia Deo ita placitum fuit, urbem at gubernandum suscepit, sicque deinceps episcopales gestans infulas, ut eciam domesticatus sollicitudine adque primatum palacii hacsi nollens teneret. Mox autem tanta tamque pa in aelemosinis pauperum adcrevit, ut etiam de longinquis regionibus adque civitatibus, fama currente, innumera caterva pauperum ad sanctum Arnulfum pontefecem refocilanda festinaret. 8. Erat namque iugiter sollicitus adque intentus, in cunctis bonis hactibus, praesertim in suscepcione monachorum seu peregrinancium, devotissimus invigilabat, ita ut, quos ospicio recepisset, manibus propriis pedes ablueret, illosque vestitos adque refectos deducens, mox alios refocilandos susciperet. Porro abstinenciae illius normam narrare quis valeat, vel maxime cum interdum post triduana seu amplius protracta ieiunia panem ordeacio seu limphae poculo viiugiter intrinsecus tonice occulte cilicio, sicqui
Abbreviated transcription (Latin):
riis in hac causa obsuit uoluntas altissimi.
Neq enim fas omp̃s d̾s fore censuit ut hi
duo uiri qui demum ueliti due lampades
fulserunt in scło sub unius modii artieulo
occultarentur dicente dño. Nemo accendit
lucernam ⁊ ponit eam submodio sed super
candelabrum ut luceat omnib qui ĩ domo
sunt.
auriga potentissimꝰ iugiter inuigilaret for¬
te fuit ut urbs metensium presule indigret.
Tunc una uox populoꝵ arnulfum domesti¬
cum atq consiliarium regis dignũ esse epis¬

Expanded text:
riis in hac causa obfuit voluntas Altissimi. riis in hac causa obfuit voluntas Altissimi. Neque enim fas omnipotens Deus fore censuit, ut hii duo viri, qui demum veluti duae lampades fulserunt in saeculo, sub unius modii articulo hoccultarentur, dicente Domino: Nemo accendit lucernam et ponet eam sub modio, sed supra candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. auriga iugiter invigilaret, forte fuit, ut urbs Metensium praesule indigeret. Tunc una vox populorum Arnulfum domesticum adque consiliarium regis dignum esse epis
Abbreviated transcription (Latin):
ut sex ꝓuintie quas ex tunc ⁊ nunc totidem
ꝓcurant domestici sub eius soluis aministra¬
tione ⁊ arbitrio regerentur. Nam sedulus
in oratione. in zeiuniis in mĩa pauperum
imcumbebat ⁊ sicut scriptum est reddebat
que dei sunt deo. & que cesaris sunt cesari
restituebat. Interea igitur uix cogen¬
tib amicis atq parentib ab inclita ⁊ nõbi¬
lissima gente puellam quia deus sic uoluit
p̃claris moribus duxit uxorem. Nam illud
eidem dñs speciale munus ueluti duaꝵ gẽ¬
marum splendidii decus inmundo indulsit.
cepiscet. Cum hec itaq agerent sicut
iam supra diximus diuersis in palatio ho¬
norib et ministerio primus floreret uigis
tamen illius meditatio cura misteria uel lo¬
ca sca inuigilabat. Temporib aũ¬
illius erat in ministerio regis uir egregius
nomine romaricus qui desiderio illius sãcto
familiari iungebatur affectu. Cum hoc igi¬
xp̃m itinerare disposuit. sed utruisq deside¬

Expanded text:
ut sex provinciae, quas ex tunc et nunc totidem ut sex provinciae, quas ex tunc et nunc totidem agunt domestici, sub illius ministratione solius regerentur arbitrio. Nam sedolus in oracione, in ieiuniis, in misericordia pauperum incumbebat et, sicut scriptum est, reddebat quae Dei sunt Deo et quae caesaris caesari restituebat. 5. Interea igitur, vix cogentibus amicis atque parentibus, inclitam et nobilissimam a gente puellam, quia Deus sic voluit, praeclaris moribus duxit uxorem. Nam illud eidem Dominus speciale munus veluti duarum gemmarum splendidum decus in mundo indulsit, cepisset. Dum haec itaque agerentur, sicut iam supra diximus, diversis in palacio honoribus et ministerio primus floruit; sed iugis illius meditatio circa monasteria vel loca sancta invigilabat. 6. Temporibus auillis erat in ministerio regis vir egregius nomine Romaricus, qui desiderio illius sancto et familiari iungebatur affectu. Cum hoc igiChristum iterare disposuit; sed utriusque deside
Abbreviated transcription (Latin):
nus erit apud deum & homines quod ⁊ de¬
inceps uerax ꝓbauit euentus.
ost hec autem laudabilis indolis plenus
gr̃a dei iam tempus aduenit ut litterarũ stu¬
diis imbuendus daretur. Maxima q traditꝰ
p̃ceptori inter ceteros contubernales suos sa¬
gax ingenio. & memorie capax amabilis ful¬
sit. Prat q xp̃o in se habitante subditus eũc¬
tis. sed fide & caritate celsior omnib. Cum¬
tus adroboratam ꝑuenisset etatem. Gundui¬
fo sub regulo seu rectori palacii uel con¬
siliario regis. exercitandus in bonis actib
toitur. Tunc ille cum cumaccepisset per
multa deinceps experim̃ta probatum. tãq
trodeberti regis ministerio dignũ aptauit.
Ham urtutem belligerandi seu potentiã
in armis quis enarrare queat p̾sertim cũ
sepe falangas aduersanim gentium suo ab¬
egisset mucrone. Qua propteꝵ effectus est
demum xp̃o presule omnium primus qui
dudum pene cunctoꝵ ultimus uidebatur. tta

Expanded text:
nus erit apud Deum et homines'. Quod et denus erit apud Deum et homines'. Quod et deinceps verax probavit eventus. 3. Post haec autem laudabilis indolis plenus gratia Dei, iam tempus advenit, ut litterarum studiis imbuendus daretur. Mox itaque traditus praeceptori, inter ceteros contubernales suos sagax ingenii et memoriae capax, amabilis fulsit eratque, Christo in se habitante, cunctis subditus, sed fide et caritate celsior omnibus. 'Cumtus ad roboratam pervenisset aetatem, Gundulfo subregulo seu etiam rectori palatii vel consiliario regis exercitandus in bonis actibus traditur. Hunc ille cum accepisset, per multa deinceps experimenta probatum iamque Teutberti regis ministerio dignum aptavit. 4. Nam virtutem belligerandi seu potentiam illius deinceps in armis quis enarrare queat, praesertim cum saepe phalangas adversarum gencium suo abigisset mucrone? Quapropter effectus est Christo presolem omnium primus, qui dudum pene cunctorum ultimus videbatur, ita