comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rotħ eccłia arcħ. fungebat᷑ officio suꝑ
eadem eccłia qͥstionem mouisse dixit.
⁊ nouissime eidem q̃stioni coram eis
abrenuntiasse publice:⁊ eandem ec
sac̃dotem.⁊ acolitum. ⁊ laicũ quendã
ꝓposuit ad ꝓbandum qͥ ⁊ ip̃i in exa¬
minatione concordes inuenti sunt.
ũsitate fũat celebratũ. Qi a gͦ p̃̾iudi¬
care indebat᷑ abiurationis exceptio
neq nob̃ satis certã fidem eoꝵ qͥ ꝓdu¬
cti erant testificatio faciebat: duximꝰ
differendũ donec ꝑ iudices quibꝰ cau¬
sa delegata friisse dicebat᷑. ⁊ ueñabi¬
les ꝑsonas q̃ asserebant᷑ nichilominꝰ

Expanded text:
 archidiaconi fungebatur officio, super eadem ecclesia quaestionem movisse dixit et novissime eidem quaestioni coram eis abrenuntiasse publice, et eamdem esacerdotem et acolythum et laicum quemdam proposuit ad probandum, qui et ipsi in examinatione concordes inventi sunt, versitate fuerat celebratum. Quia ergo praejudicare videbatur abjurationis exceptio, neque nobis satis certam fidem eorum qui producti erant testificatio faciebat, duximus differendum, donec per judices, quibus causa delegata fuisse dicebatur, et venerabiles personas quae asse
Abbreviated transcription (Latin):
bore ⁊ płimo ⁊ dispendio comꝑare.
Siqͥdem homo gͣuis ẽ. ⁊ oporter eũ de
remotis ⁊ disꝑsis locis subsidia pet̾e
⁊ postmodũ ad uos in aliã tͣnͣsire ꝓum¬
ciã cum ei ad om̃i modam p̃parationẽ

Expanded text:
bore et plurimo etiam dispendio comparare. bore et plurimo etiam dispendio comparare. Siquidem homo gravis est, et oportet eum de remotis et dispersis locis subsidia petere, et postmodum ad vos in aliam transire provinciam, cum ei ad omnimodam praeparationem
Abbreviated transcription (Latin):
uoscat. Int̾im ad eandem exꝑientiam
in om̃i semꝑ oportunitate conũtor. cer¬
nͨ defrinctũ pati. uͨ aliqͣm potest in-¬
currere senectutem. Iñ ÷ qd̾ magistrĩi
.G. quẽ ad dñm. ppͣ. ꝓ quibdã negociis
mitto. p̾cor attentius ut habeat ut̃a
beniuolentia cõmendatũ. ut tam con¬
silio ur̃o doctus qͣm fretꝰ auxilio op¬
tatũ in negociis q̃ portat m̃eatur
effectum Ad legatos. alb̾tum ⁊ theodi
andatum ur̃e sublimitatis num.¬
accepi. uit Ric̃ urselli ꝓpe diem dm̃¬
ce circũcisionis ur̃o submonerẽ cons¬
pectui p̃sentari responsurũ. Rob̃ eui¬
dam suꝑ ecclia de cormorlem qͣm ille
sͥ dicit legitime ꝑtrñe. feci itaq quod
tuandastis. qr ꝓpositũ meũ ẽ cum õĩ
humilitate ⁊ diligentia ur̃is ꝑ om̃ia
p̃ceptionib obedire. Id uͦ qͥ nocat᷑ de
nimia temꝑis assignati b̾uitate con¬
q̃ritur. qr tam modico temꝑe ñ pot̾it
necessariã instructionẽ cũ urulto la¬

Expanded text:
noscat. Interim ad eamdem experientiam noscat. Interim ad eamdem experientiam in omni semper opportunitate convertor, cernec defectum pati, nec aliquam potest incurrere senectutem. Inde est quod magistrum G., quem ad dominum papam pro quibusdam negotiis mitto, precor attentius ut habeat vestra benevolentia commendatum, ut tam consilio vestro doctus quam fretus auxilio, optatum in negotiis quae portat mereatur effectum. LXXXIV. AD LEGATOS ALBERTUM ET THEODWINUM. Mandatum vestrae sublimitatis accepi, ut Ric. Urselli prope diem Dominicae Circumcisionis vestro submoverem conspectui praesentari, responsurum Rob. cuidam super Ecclesia de Cormorlem, quam ille sibi dicit legitime pertinere. Feci itaque quod mandastis, quia propositum meum est cum omni humilitate et diligentia vestris per omnia praeceptionibus obedire. Is vero qui vocatur, de nimia temporis assignati brevitate conqueritur, quia tam modico tempore non poterit necessariam instructionem cum multo la
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i archiep̃i p̃sentiam ꝯuenissent.
⁊ ego ab eo u̾itatis testimoniũ diligen¬
t̃ exig̃em. Wilłmꝰ ñ expectato testimo¬
nio eiꝰ ad pͥmam dñicam aduentꝰ dñi
urãm audientiã appellauit. Ego uͦ
qr nolens agere cogi s̃i pot̾at: ⁊ ad p̃¬
ces eiꝰ ipsiꝰq fauore uidebat᷑ sublatũ
appellationis obstaculũr: ad lesionem
eiꝰ retorq̃re ñ debui. s alio sic̃ fuerat
in possessione dimisso litt̃as utͥq re¬
qͥsitas tradidi ꝑ quas eoꝵ q̃ apd̃ nos
acta st̃ ueritas ur̃e possit in notescere
uanta mͥ grãm in oculis ur̃is ab
antiquo bonitas diuina contułit
prestita freq̃ntiꝰ beneficia comꝓbar̃t.
Et ego quidem toto animo gͣtus ex¬
titi. s maiestatẽ dignationis ur̃e ñ¬
potuit debiti oꝑis exhibitio cõpen¬
sare. felicem tñ me inqͣm si imqm mire¬
miar accepisse ñ ingͣte qd̾ uostanta semꝑ
hilaritate gͣtuitei contulistis. si mea sig¬
no quoliber se redemptã deuotio recog¬

Expanded text:
i archiepiscopi praesentiam convenissent, et ego ab eo veritatis testimonium diligenter exigerem, Willelmus non exspectato testimonio ejus, ad primam Dominicam adventus Domini vestram audientiam appellavit. Ego vero quia nolens agere cogi non poterat, et ad preces ejus ipsiusque favore videbatur sublatum appellationis obstaculum, ad laesionem ejus retorquere non debui, sed alio sicut fuerat in possessione demisso, litteras utrique requisitas tradidi, per quas eorum quae apud nos acta sunt veritas vestrae possit innotescere uantam mihi gratiam in oculis vestris ab antiquo bonitas divina contulerit, praestita frequentius beneficia comprobarunt. Et ego quidem toto animo gratus exstiti, sed majestatem dignationis vestrpotuit debiti operis exhibitio compensare. Felicem tamen me, inquam, si unquam inveniar accepisse non ingrate quod vos tanta semper hilaritate gratuito contulistis, si mea signo quolibet se redemptam devotio recog
Abbreviated transcription (Latin):
cursus. ⁊ debitas suꝑ gregem tͥ cõmis¬
sum uigilias uigilare. nec ad remotas
discurrere regiones nͥ priꝰ disposita do¬
mo ꝑsonas nobis assignasses ydoneas.
que curam domꝰ intun gerere possẽt.
eiq in sp̃ualib ⁊ temꝑalib utiliter
ꝓuidere. Eu uͦ neglecta ep̃alis auctorita¬
te mandati. immo tua ⁊ animaꝵ tͥ
cõmissaꝵ salute postposita. sine nr̃a
conscientia dicessisti nemine domi
relicto cuiꝰ res aut ꝓuidentia diri¬
gi poss: aut diligentia gubnari.
Uñ sicut ad tuã credimꝰ noticiam
ꝑuenisse: tot post modũ in eodem lo

Expanded text:
cursus, et debitas super gregem tibi commiscursus, et debitas super gregem tibi commissum vigilias vigilare: nec ad remotas discedere regiones, nisi prius disposita domo personas nobis assignasses idoneas, quae curam domus interim gerere possent, eique in spiritualibus et temporalibus utiliter providere. Tu vero neglecta episcopalis auctoritate mandati, imo tua et animarum tibi commissarum salute postposita, sine nostra conscientia discessisti, nemine domi relicto, cujus res aut providentia dirigi posset aut diligentia gubernari. Unde, sicut ad tuam credimus notitiam pervenisse, tot in eodem lo
Abbreviated transcription (Latin):
adimaͬt dignitatẽ ⁊ regalis digni¬
tas eccłiasticã conserriare pociꝰ con¬
sueuit qͣm tolłe lib̾tatem. Et enĩ
qͣi quibdam sͥ in icem complexib
dignitas eccliastica ⁊ regalis occur¬
runt. cũ nec reges salute sine eccłia
nͨ eccłia pacem sine ꝓtectione regi¬
a consequat᷑ Genib itaq pietatis
ur̃e qͣnͣta deuotione possumꝰ ad¬
uoluti supplicit obnixeq deposci¬
mꝰ. ne sap̃ia ur̃a qͣi litteraꝵ apices
⁊ conceptiones ĩiboꝵ potiꝰ qͣm rem
ip̃am dixxerit amplectendã s sed̃m
AE a deo uobis sp̃m discretionis
agite ne causa uniꝰ in multoꝵ ⁊ fe
isre innum̃abilrum ꝑniciem conũta¬
itur. qr ad bonum pacis qũq mag̃ ꝓ¬
ficit mansuetudo gr̃e qͣm seu̾itas dis¬
⁊cipline Ad abbatem Gristanũ.
uot scandala que detͥmenta domu¬
i tue ex causa absentiaꝵ tuaꝵ ꝓue¬
neriit: tua fr̃uitas ñ ignorat. Suꝑ qͦ
cũ reni ad nr̃am certũ sit diligentiam
ꝑtinere: p̃espimꝰ te uagos cohibere dis¬

Expanded text:
ignitas ecclesiasticam conservare potius consuevit, quam tollere libertatem. Etenim quasi quibusdam sibi invicem complexibus dignitas ecclesiastica et regalis occurrunt cum nec reges salutem sine Ecclesia, nec Ecclesia pacem sine protectione regia consequatur. Genibus itaque pietatis vestrae quanta devotione possumus advoluti suppliciter obnixeque deposcimus, ne sapientia vestra quasi litterarum apices et conceptiones verborum, potius quam rem ipsam duxerit amplectenda, sed secundum datum a Deo vobis spiritum discretionis id agite, ne causa unius in multorum et fere innumerabilium perniciem convertatur, quia ad bonum pacis quandoque magis proficit mansuetudo, gratiae, quam severitas disII. AD ABBATEM GRISTANENSEM Quot scandala, quae detrimenta domui tuae ex causa absentiarum tuarum provenerint, tua fraternitas non ignorat. Super quo cum rem ad nostram certum sit diligentiam pertinere, praecepimus te vagos cohibere dis
Abbreviated transcription (Latin):
de caumont cũ apd nos in Ro:¬
thom̃. in oraret᷑ eccłia. honesta conũ¬
satio notum nob̃ recłlidit ⁊ accep¬
tũ. Acceclebat ad grãm ꝙ in actib
eiꝰ Regii sangurnis excellentia refuil¬
gebat. dignamq tanta nobilitate
lib̾alis prudentia formabat in¬
dustriã. uit alios sic̃ genere sic mo¬
rib excelere uicleret᷑. Traxit eũ
⁊ desideriis nr̃is abstulit magni¬
tudo urã. ut ꝓpinquus geñe fieret
magnificentiã itrãm doct᷑ne ꝓ¬
uentũ fac̃et ⁊ fortune. Exultauit
gͥ ⁊ se in multis beneficientiam
rirãm sensisse gauisus ẽ: tanto
sane alacͥor qͣnto de pͥmiciis gr̃e
ur̃e maior pot̾at de fut᷑o fiducia
ꝓuenire. Intim tñ sic̃ ip̃e lac̾mose
conq̃rit᷑. mota ẽ ad ũsus in nocen¬
tiam eiꝰ ur̃a serenitas ⁊ a concep¬
sinceritas conscientie. ⁊ ur̃e si qͥd
admissum ẽ. humilis ⁊ deuota

Expanded text:
de Chaumont cum apud nos in Rothomagensi moraretur ecclesia, honesta conversatio notum nobis reddidit et acceptum. Accedebat ad gratiam quod in actibus ejus regii sanguinis excellentia refulgebat, dignamque tanta nobilitate liberalis prudentia formabat industriam, ut alios sicut genere, sic moribus excedere videretur. Traxit eum et desideriis nostris abstulit magnitudo vestra, ut propinquis genere fieret magnificentiam vestram doctrinae proventum faceret et fortunae. Exsultavit igitur, et se in multis beneficentiam vestram sensisse gavisus est, tanto sane alacrior, quanto de primitiis gratiae vestrae major poterat de futuro fiducia provenire. Interim tamen, sicut ipse lacrymose conqueritur, mota est adversus innocentiam ejus vestra serenitas, et a concepsinceritas conscientiae et vestrae si quid admissum est humilis et devota
Abbreviated transcription (Latin):
elicem me ⁊ om̃i donatũ beati¬
tudrue iudicarem si uł semel ad huc
me aduidendũ ã faciem tirãm bo¬
uitas druina ꝑduceret. ut desid̾an¬
tib oculis uultus ur̃i serenitas il¬
lusc̾et ⁊ ariditatẽ meã copiosior de
ꝓximo benedictionis ur̃e rigaret
libtas. S mecũ ꝓriectior etas. tum for¬
tuite debilitatis in cõmodum tum
ip̃a redtit locoꝵ distantia desꝑatũ.
qr ad tot pagrandas regiones forte
nec tempꝰ spacium. nec potentiã de¬
bilitas indulgeret. Facio int̾im qd̾ pos¬
sum ⁊ remoto corꝑe semꝑ nob̃ instã¬
tia sollicite deuotionis assistit. ⁊ ad
status ur̃i ꝓp̾eritatẽ ⁊ pacem sc̃e to¬
mane eccłie ꝑquirendã in om̃i lo¬
co quociens refulget occasio ꝓmptꝰ

Expanded text:
elicem me et omni donatum beatitudine judicarem; si vel semel adhuc me ad videndam faciem vestram bonitas divina perduceret, ut desiderantibus oculis vultus vestri serenitas illucesceret, et ariditatem meam copiosior de proximo benedictionis vestrae rigaret ubertas. Sed me cum provectior aetas, tum fortuitae debilitatis incommodum, tum ipsa reddit locorum distantia desperatum, quia ad tot peragrandas regiones forte nec tempus spatium, nec potentiam debilitas indulgeret. Facio interim quod possum, et remoto corpore semper vobis instantia sollicitae devotionis assistit, et ad status vestri prosperitatem et pacem sanctae Romanae Ecclesiae per quirendam in omni loco, quoties reful
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ ordinem illũ plerumq¬
niãtes oporteat ad regiones ettͣncas
demigrare. Bonũ itaq plerisqriũ
deret᷑ si paucitas monachoꝵ disso¬
luta. in multitudiñe regilariũ
excresceret cłicorum. ⁊ collocatis
utilit eis qͥ ab institutione mater¬
na desciuisse noseunt᷑. cet̾i mat̾no
possent gremio contineri. ne tan¬
qͣm ablactati ad ignotaꝵ matrr̃i
seueriores depellant᷑ amplexus. Si¬
quidẽ hoc facto innocentes utilis
uindicta ꝓcedet. q̃ sublata corꝑi¬
b peccandi licentia totũ ad salu¬
te conferret animaꝵ. ⁊ ad conse¬
cranda nouelle plantationis aus¬
picia: ꝓniora fauoris publici uota

Expanded text:
rendum ordinem illum plerumqrendum ordinem illum plerumqtrates oporteat ad regiones extraneas demigrare. Bonum itaque plerisque videretur, si paucitas monachorum dissoluta in multitudinem regularium excresceret clericorum, et collocatis utiliter eis qui ab institutione materna descivisse noscuntur, caeteri materno possent gremio contineri, ne tanquam ablactati ad ignotarum matrum severiores depellantur amplexus. Siquidem hoc facto in nocentes utilis vindicta procedet, quae sublata corporibus peccandi licentia, totum ad salutem conferet animarum, et ad consecranda novellae plantationis auspicia proniora favoris pub
Abbreviated transcription (Latin):
sensus grã fecłauit segregandi st̃.
⁊ sigillatim ꝑ regłaria mouasfia
disꝑgendi. ut occasionẽ peccandi
qͣm de pͣue fainiliaritatis consor¬
tio quesierunt. apud ignotos de
diuisione ⁊ diu̾sitate conũsatiõis
amittant. Commune uotũ ẽ. ip̃iq
etiam pͥncipi complacẽt. in regłareᷤ
cauonicos monasteriũ tͣnfformari
ut ip̃a sp̃es ordinis innouata. ple¬
nius om̃em possit tollere uetusta¬
tem. ⁊ cet̾a exempli seĩntate mona¬
steria treantur. Sunt enĩ aliqui
quoꝵ in tantã disolutionẽ ꝓrupit
audaciam. ut confusionẽ suã de¬
p̃hensa ⁊ ñ agnoscat iniquitas. s
induratis frontib semꝑ obstinatio
conualescit.Sic aut̃e locus ille in
statum dignioris ordinis exurge
ret.⁊ u̾q semꝑ qͣi p̃sens ẽẽ credetur¬
nrãm freqñtib monast̾iis ip̃isq
nobilib c̃tum ẽ. habundare. ca-¬
nonicas regulares paucas ht ip¬
sasq pauꝑrimas. adeo ut adque¬

Expanded text:
sensus gratia foederavit, segregandi sunt, sensus gratia foederavit, segregandi sunt, et sigillatim per regularia monasteria dispergendi, ut occasionem peccandi, quam de pravae familiaritatis consortio quaesierunt, apud ignotos de divisione et diversitate conversationis amittant. Commune votum est, ipsique etiam principi complaceret, in regulares canonicos monasterium transformari, ut ipsa species ordinis innovata, plenius omnem possit tollere vetustatem, et caetera exempli severitate monasteria terreantur. Sunt enim aliqua, quorum in tantam dissolutio prorupit audaciam, ut confusionem suam deprehensa etiam non agnoscat iniquitas, sed induratis frontibus semper obstinatio convalescit. Sic autem locus ille in statum dignioris ordinis exsurgecredernostram frequentibus monasteriis, ipsisque nobilibus certum est abundare, canonicas regulares paucas habet, ipsasque pauperrimas, adeo ut ad quae
Abbreviated transcription (Latin):
faine iudicio condẽpnati st̃. quia
nuillus erat quẽ nocente ñ feciss
oꝑatio: uł consensus. Itaq eicien¬
dos om̃s pleriq lixerunt. ⁊ ꝑsonaᷤᷤ
noui ordinis penitꝰ indricendas.
ut ⁊ in istos uindicaret eiectio:
⁊ ordinis obseruantiã nouoꝵ
institutio restauraret. Porro ego
eiec̃tis int̾fectorib qr sic tam rõ
qͣm metus potentie scl̃aris exegit.
ad momentũ que mͥ uisa st̃ dis¬
ponenda disposui nec enĩ quicꝗͣ
ꝓpetuum constitui poterat cum
de nullo eoꝵ satis bene uił fama
uł conscientia responderet. feci
tñ ꝙ potui donec fortiore consilio
possit om̃is plantatio qͣm pater
celestis ñ plantauit duelli. urĩs
hoc reseruat᷑ manib. ur̃is erit u¬
rib ad implendũ.qr ei qd̾ radices
altius egit. manꝰ ñ p̃ualent imbe¬
cilles. Suꝑ quo si ad cõmunia to¬
cius fere religionis uota respici¬
tis: hii quos ad ꝑpetuiam dissolu¬
tionẽ par conuictus alt̾rriq con¬

Expanded text:
famae judicio condemnati sunt, qui famae judicio condemnati sunt, qui nullus erat quem nocentem non fecisset operatio vel consensus. Itaque ejiciendos omnes plerique dixerunt, et personas novi ordinis penitus inducendas, ut et in istos vindicaret ejectio, et ordinis observantiam novorum institutio restauraret. Porro ego ejectis interfectoribus, quia sic tam ratio quam metus potentiae saecularis exegit, ad momentum quae mihi visa sunt disponenda disposui, nec enim quidquam perpetuum constitui poterat, cum de nullo eorum satis bene vel fama vel conscientia responderet. Feci tamen quod potui donec fortiore consilio possit omnis plantatio, quam Pater coelestis non plantavit, avelli. Vestris hoc reservatur manibus, vestris erit viribus adimplendum, quia ei quod radices altius egit manus non praevalent imbecilles. Super quo si ad communia totius fere regionis vota respicitis, ii quos ad perpetuam dissolutionem par convictus, alternique con
Abbreviated transcription (Latin):
fere biennium demoratꝰ. ep̃alis e¬
dicti necessitate reductus ẽ. statũq
monast̾ri det̾iorem satis qͣm reliq̃¬
rat reu̾sus inuenit. Cumq statum
cepiss monachoꝵ contentionib
infestari. festinantẽ redire ꝓhibui
uͥ ordinato monasfio priꝰ m ꝑsonaᷤ
idoneas que curã gererent uricarie
qua ei pͥmineo auctoritate neglecta
⁊ debito obedientie de cuiꝰ exhibiti¬
oue uinculo iurate ꝓfessionis tenet᷑
astrictꝰ. sine conscientia mea reu̾sus
ẽ nemine domi relrĩto qͥ sciret uł
curã ordinis gere. uł temꝑalia dis¬
pensare. Quod statim miserabilit
ip̃e rerũ cdeclarauit euentꝰ qr is
quẽ ꝓcuratorẽ reliquerat: ebriꝰ in
refectorio suꝑ cenã duos de fr̃ibus
cultello ꝑcusit atq ab eis ẽ. incon¬
tinenti ꝑtica qͣm casus obtulit in¬
t̃fectus. Qͦ facto uet̾m criminum
reuouata memoria ab om̃ib oĩa
qͣi sub unũ reducebant᷑ aspectũ
om̃sq publice existimationis ⁊

Expanded text:
fere biennium demoratus, episcopalis efere biennium demoratus, episcopalis edicti necessitate reductus est, statumque monasterii deteriorem satis quam reliquerat reversus invenit. Cumque statim coepisset monachorum contentionibus infestari, festinantem redire prohibui, nisi ordinato monasterio prius mihi personas idoneas quae curam gererent vicariae qua ei praemineo, auctoritate neglecta, et debito obedientiae, de cujus exhibitione vinculo juratae professionis tenetur astrictus, sine conscientia mea reversus est, nemine domi relicto qui sciret vel curam ordinis gerere, vel temporalia dispensare. Quod statim miserabiliter ipse rerum declaravit eventus: quia is quem procuratorem reliquerat, ebrius in refectorio super coenam duos de fratribus cultello percussit, atque ab eis est incontinenter pertica, quam casus obtulit, interfectus. Quo facto veterum criminum renovata memoria, ab omnibus omnia quasi sub unum reducebantur aspectum, omnesque publicae existimationis et
Abbreviated transcription (Latin):
ritate debita cõmonerem. nͨ enĩ se¬
ueriꝰ cogere ꝑmittebar. dissimulan¬
dum pociꝰ qͣm dist̾ctione monasti¬
ca censuit occurrenclĩi. Dedit itaq
Usssmulat̾io remissa fiduciam. qi
ꝓpͥa nͨ aliena correptio refrenabar
Porro nulla albati discipline res¬
cõposite mentis oꝑa ñ irident᷑. Au¬
gebat augebat audaciã ꝙ eis in
claustro necessaria ũ dabant᷑. s ad
recopensationẽ subtͣcte necessitatiᷤᷤ
liberior eis euagandi licentia laxa¬
bat᷑. Solent enĩ huiꝰmodi ꝑsone pa¬
titntrus inopiam portare qͣm re¬
gulam. ⁊ a p̃latis suis peccandi li¬
btatem: qͣntalibet egestate mer¬
cant᷑. Ad hec ut nulla eis effluendi
deess occasio: abbas sepiꝰ qͣi ad dispo¬
nenda bona monasfii nauigabat
in augliam uͥ sine consorte degens
⁊ iudice. gule ⁊ lat̾i sic̃ dicebatur
indulgens parũ aliquid p̃ter ua¬
gos discursus ⁊ lites suꝑuacuas ex¬
cebat. Ubi nouissime ꝑ continuum

Expanded text:
ritate debita commonerem, nec enim seritate debita commonerem, nec enim severius cogere permittebar, dissimulandum potius quam distinctione monastica censuit occurrendum. Dedit itaque dissimulatio remissa fiduciam, quipropria, nec aliena correptio refrenabat. Porro nulla abbati disciplinae rescompositae mentis opera non videntur. Augebat audaciam quod eis in claustro necessaria non dabantur, sed ad recompensationem subtractae necessitatis liberior eis evagandi licentia laxabatur. Solent enim hujusmodi personae patientius inopiam portare quam regulam, et a praelatis suis peccandi libertatem quantalibet egestate mercantur. Ad haec, ut nulla eis effluendi deesset occasio, abbas saepius quasi ad disponenda bona monasterii navigabat in Angliam, ubi sine consorte degens et judice, gulae et lateri, sicut dicebatur, indulgens, parum aliquid praeter vagos discursus, et lites supervacuas exercebat. Ubi novissime per continuum
Abbreviated transcription (Latin):
sam aque frigidiori mulierem
uis algoris extinxit. Ut enĩ mira¬
cula facere erederent᷑: ⁊ quiblibet
c̃omentis scłarium ꝑsonaꝵ freq̃n¬
tes inuitarent accessus. sanitatis
remedia ꝓmittebant ei qͥ se incan¬
tate ab eis nescio quib carminib
aque septies sustineret ĩmergi. E¬
gra itaq mulier aque glaciali
frequent̃ imnmersa int̾ manꝰ cõpͥ¬
mentium monachoꝵ congelata
decessit. dum ium algoris egͥtudo
ñ sustinet. ⁊ ꝓphana religio natu¬
rã pociꝰ irritat ad ꝑniciem qͣm di
miscłiam ad salutem. Ministrũ
coquine cũ debitum pronꝰ exeque¬
ret᷑ officrĩr: quidã e monachis inter¬
fecit. qr dicebat᷑ aliqñ de nimia illiꝰ
cͥca uxorem suã freqñtia mmuras¬
se. Ceruicem itaq ip̃ius ad acto to¬
tis uirib pistillo gͣncdiore confregit.
⁊ innexio sangͥne pulm̃ta q̃ tam
ip̃i qͣm cet̾is fr̃ib parabant᷑ asꝑsit.
Suꝑ quib cũ ego sepiꝰ abbatem ca¬

Expanded text:
sam aquae frigidiori mulierem sam aquae frigidiori mulierem vis algoris exstinxit. Ut enim miracula facere crederentur, et quibuslibet commentis saecularium personarum frequentes invitarent accessus, sanitatis remedia promittebant ei qui se incantatae ab eis nescio quibus carminibus, aquae septies sustineret immergi. Aegra itaque mulier aquae glaciali frequenter immersa inter manus comprimentium monachorum congelata decessit, dum vim algoris aegritudo non sustinet, et profana religio naturam potius irritat ad perniciem, quam Dei misericordiam ad salutem. Ministrum coquinae cum debitum pronus exsequeretur officium, quidam e monachis interfecit, quia dicebatur aliquando de nimia illius circa uxorem suam frequentia murmurasse. Cervicem itaque ipsius adacto totis viribus pistillo grandiore confregit, et innoxio sanguine pulmenta, quae tam ipsi quam caeteris fratribus parabatur, aspersit. Super quibus cum ego saepius abbatem cha
Abbreviated transcription (Latin):
ũentia cohibebat. Quoꝵ qͣnto ma¬
ior ĩmanitas extitit: tanto latius
celeriꝰq fama discurrente uulga¬
ta st̃ maioremq apud om̃s contra¬
xit offensam: ꝙ palã tanta a scũ¬
ario ꝓcedere malicia uideret᷑ Si¬
quidem nulla uł modica erat in¬
tͥnsecus regłaris obseruantia diˢ¬
cipline minor extͥnsecus exhibi¬
tio caritatis qr nec hospites agnoᷤᷤ¬
cere ꝯfueuerant. neq quicqͣm
nis mense reliquias ad impen¬
dendũ pͥuatis affectib dissoluti¬
onis ĩpudentia reseruabat. Par¬
ua st̃ hec. s ad sanguinẽ ꝓrupit
insania ut anulla sp̃e cͥminis ma¬
nus eoꝵ seruarent᷑ immimes. Con¬
stat eos ⁊ in claustro strictis mui¬
cem ꝯcurrisse cultellis sic̃ cicatees¬
uix obducte ⁊ recentia q̃p uułsia ꝓ¬
testant᷑. Ac nͥ de cultellis eoꝵ pũgios¬
nẽ ꝓuida sustuliss antiquitas sepĩ
usq ad alt̾nas ⁊ mortes intemꝑan¬
tia deseuiss. In monasfio ip̃o ĩmer¬

Expanded text:
verentia cohibebat. Quorum quanto maverentia cohibebat. Quorum quanto major immanitas exstitit, tanto latius celeriusque fama discurrente vulgata sunt, majoremque apud omnes contraxit offensam, quod palam tanta a sanctuario procedere malitia videretur. Siquidem nulla vel modica erat intrinsecus regularis observantia disciplinae, minor extrinsecus exhibitio charitatis, quia nec hospites agnoscere consueverant, neque quidquam nis mensae reliquias, ad impendendum privatis affectibus dissolutionis impudentia reservabat. Parva sunt haec, sed ad sanguinem prorupit insania, ut a nulla specie criminis manus eorum servarentur immunes. Constat eos in claustro strictis invicem concurrisse cultellis, sicut cicatrvix obductae, et recentia quoque vulnera protestantur. Ac nisi de cultellis eorum pugionem provida sustulisset antiquitas, saepius usque ad alternas etiam mortes intemperantia desaevisset. In monasterio ipso immer
Abbreviated transcription (Latin):
ualescat. Porro ip̃a płmq benefi¬
ciis odia conquiescunt.⁊ mirabili
mutatione in contͣrios ũituntur
affectꝰ. Siquidem necc̃e ẽ diligas
quẽ odisti: si eum ad meliorem ef¬
fectũ a pͥstina malicia tͣnsisse cog¬
noueris affectumq tuũ aliena sͥ
formabitaffectio rit semꝑ diligen¬
tẽ diligas ⁊ oderis odientẽ. Oportet
gͥ ut sͥ inuicem bene ut̾usq consci¬
entia respondeat. ĩoq ultro citroq
abscondite uoluntatis argirmenta
nos euangłice doctͥna u̾itatis in¬
struxit. Semꝑ diligentis animꝰ
ad alteriꝰ ẽ. qͣm ad sua uota ꝓpensi¬
or ⁊ p̃ueniri desidiam reputans:
tota semꝑ festinat diligentia pre¬
uenire. Ad papam alexaudrum¬
mine. Gristañ. quod aliqñ suaui¬
tatis odorem cͥcumquaq diffridit.
s in dieb abbatis istius m̃ita diu
laborauit infanua. sic̃ ⁊ p̃sentes
uidisse constat ⁊ remotos audisse.
Nec enĩ infra domesticos parietes
dente tem̃itatis audacia publicis

Expanded text:
valescat. Porro, ipsa plerumque benefivalescat. Porro, ipsa plerumque beneficiis odia conquiescunt, et mirabili mutatione in contrarios vertuntur affectus. Siquidem necesse est diligas quem odisti, si eum ad meliorem affectum a pristina malitia transisse cognoveris, affectumque tuum aliena sibi formidabit affectio, ut semper diligentem diligas, et oderis odientem. Oportet igitur ut sibi invicem bene utriusque conscientia respondeat, ideoque ultro citroque absconditae voluntatis argumenta nos evangelicae doctrina veritatis instruxit. Semper diligentis animus ad alterius est quam ad sua vota propensior, et praeveniri desidiam reputans tota semper festinat diligentia praevenire. LI. AD PAPAM ALEXANDRUMmine Gristanense, quod aliquando suavitatis odorem circumquaque diffudit: sed in diebus abbatis istius merita diu laboravit infamia, sicut praesentes vidisse constat et remotos audisse. Nec enim infra domesticos parietes dente temeritatis audacia, publicis
Abbreviated transcription (Latin):
Sicet ꝓ latore p̾sentium .a. ur̃e
p̃sens supplicanerim caritati p̾¬
ces tñ censui litt̾is ꝓsequendas. ut
qͣntitatem desiderii mei tam ui¬
ue uocis alloqurum qͣm litt̃arũ
instantia declararet. Sꝑat hic
impetͣtis a me litt̃is a uob̃ impe¬
trasse ꝙ postulat. quia qͣi certꝰ
ẽ. p̃ces meas apd̃ cdilectionẽ urãm
optato nullatenꝰ frustrandas ef-¬
fectu. Cumq solus caritatis affec¬
tus omẽm possit mt nos formasse
fiduciam: accedit tñ ꝙ utilitatis
ur̃e det̾menta ñ quero. qͣmins gr̃a
inea ur̃o iudicio q̃libet płimo ꝓ¬
uenti dispendia recompens. faci¬
etis itaq cum hilaritate ꝙ petit᷑
ut ip̃a facilitate: m̃iti qͣntitas auge¬
atur. qr sspius officii liberalis exhi¬
bitio: creat uł firmat ainicicie ũi¬
tatem. Licet enĩ ip̃a in sua sim¬
plicit̃ puritate consistat. tñ ex¬
trinseca frequent accessione distra¬
hitur adeo ut iniuriis irritata
deficiat. ⁊ qͣi delinita beneficiis con¬

Expanded text:
icet pro latore praesentium A. vestrae praesens supplicaverim charitati, preces tamen censui litteris prosequendas, ut quantitatem desiderii mei tam vivae vocis alloquium, quam litterarum instantia declararet. Sperat hic impetratis a me litteris, a vobis impetrasse quod postulat, quia quasi certus est preces meas apud dilectionem vestram optato nullatenus frustrandas effectu. Cumque solus charitatis affectus omnem possit inter nos formasse fiduciam, accedit tamen quod utilitatis vestrae detrimenta non quaero, quamvis gratia mea vestro judicio quaelibet plurimo proventu dispendia recompenset. Facietis itaque cum hilaritate quod petitur, ut ipsa facilitate meriti quantitas augeatur, quia saepius officii liberalis exhibitio creat vel firmat amicitiae veritatem. Licet enim ipsa in sua simpliciter puritate consistat, tamen extrinseca frequenter accessione distrahitur, adeo ut injuriis irritata deficiat, et quasi delinita beneficiis con
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ olim auctoritate comissam. Nos
uͦ in hoc sic̃ in aliis dilecte nob̾ gr̃e
urẽ obsequiũ ꝓnius exhibentes:
ip̃m de in agna sũma uob̾cũ ꝓ modi¬
eo tͣnsigere fecimꝰ. ⁊ ur medicũ illuc̃
descende uoluntatẽ. Ip̃e uͦ iam ddudĩi
iiserabilib nos lamentis infestat as¬
serens ꝙ placitũ tͣnsactionis urã ei
magnificentia subtrahat. nec sc̃itatẽ
urãm in aliqͦ moueat uł miseria pau¬
ꝑis uł u̾itas pactionis. Q uod siqͥd ali¬
qñ forte solutũ ẽ: post multas fatiga¬
tiones ⁊ temꝑa. semꝑ uł specie uiliꝰ
fuit. uł defuis qͣlitate. Suꝑ qͦ rogamꝰ
uos ⁊ obnixis p̃cib obsecramꝰ quatinꝰ¬

Expanded text:
nobis olim auctoritate commissam. Nos nobis olim auctoritate commissam. Nos vero in hoc, sicut in aliis, dilectae nobis gratiae vestrae obsequium pronius exhibentes, ipsum de magna summa vobiscum pro modico transigere fecimus. Et ut modicum illud descendere voluntatem. Ipse vero jamdudum miserabilibus nos lamentis infestat, asserens quod placitum transactionis vestra ei magnificentia subtrahat, nec sanctitatem vestram in aliquo moveat vel miseria pauperis, vel veritas pactionis. Quod si quid aliquando forte solutum est, post multas fatigationes et tempora semper, vel specie vilius fuit, vel deterius qualitate: super quo rogamus vos, et obnixis precib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inonasfii sui usq ad scm̃ uniũsitatis
ur̃e conuentũ ꝓsequi distulit mniu¬
rias spectans ꝓfecto siquid ꝓꝑam actũ
ẽ sine subt̾fugio reformandũ. uͥ nec
excusatio ueritatẽ impedit. nͨ cupi¬
ditas eqͥtatem. Ego u qd̃ ad eccł̃iam
ineã ꝑtinet: nulla dissimulare ualeo
rõne. qm̃ unꝰ eoꝵ de quoꝵ reuocatiõe
tctatur Arñ uidb. librũ quendã quẽ
ota contulerat consilio ⁊ minist̾i¬
oabbatis de pinu pignori ꝓ .iiͦii. lib̾.
andegauensrum obligauit qmuis
ego sub anathemate ꝓhibuissem.
ne id fac̃et. nͨ quicqͣm de reb eccłie
sine conscientia mea presum̃et aspor¬
tare. Qm̃ gͦ sepiꝰ cõmonitus ⁊ reqͥsitꝰ
librũ eccłie sue ñ restituir eũ excõ¬
inunicatũ. ⁊ ab om̃i sac̃dotalis officii
minist̾io suspensũ donͦ de saclegio
satis fec̃it noũitis emigrasse. Ad hen
tiũe causam q̃ int̾ uos ⁊ latorem p̃¬
sentrum pauꝑem ũtebatur apłica

Expanded text:
et monasterii sui usque ad sanctum universitatis et monasterii sui usque ad sanctum universitatis vestrae conventum prosequi distulit injurias, sperans profecto si quid perperam actum est, sine subterfugio reformandum, ubi nec excusatio veritatem impedit, nec cupiditas aequitatem. Ego vero, quod ad Ecclesiam meam pertinet eorum de quorum revocatione tractatur, Arn. videlicet, librum quemdam quem ota contulerat, consilio et ministerio abbatis de Pinu pignori pro IV libris Andegavensibus obligavit, quamvis ego sub anathemate prohibuissem ne id ipsum faceret, nec quidquam de rebus Ecclesiae sine conscientia mea praesumeret asportare. Quoniam ergo saepius commonitus et requisitus, librum Ecclesiae suae non restituit, eum excommunicatum, et ab omni sacerdotalis officii ministerio suspensum, donec de sacrilegio satisfecerit, noveritis emigrasse. LXXX. Atinere causam quae inter vos et latorem praesentium pauperem vertebatur, apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
ciales nr̃i fuerant. sine om̃i diffi ebt¬
tate remisimꝰ ⁊ eos in p̃dicto mouas¬
terio deo ꝑpetuo seruituros cũ factil¬
tatib suis in manũ abbatis libos et
absolutos consignauimꝰ. Post moctũ
uͦ cum deuoti monastli ꝓbationẽm
ing̾ssuri sꝑarent᷑: abbas de ꝑinu ad
aliud uoluntace deuocata opꝰ cuiꝰ auc¬
tor priꝰ uehementissimꝰ extit̾at. uiehe¬
mentiore studio dissuasit obiciens ꝙ
unus eoꝵ ante qͣm ⁊ pubertatis annos
attigisset: sua ꝑsuasione in monasfi¬
o de chalit publicum religionis uo¬
tum sollennit nrncupauerat. ꝓmis¬
sione qͦ adiecta qd̃ eami ñ mutaret nec
reuocaret inposterũ uoluntate.Qua
occasione prudentib ⁊ religiosis ui¬
ris płimũ admirantib deuotum
parit᷑ ⁊ indeuotũ abduxit cũ ea
ꝓculdubio rõne qͦ alt̾m extͣhere ni-¬
tebat᷑. alter in uotionis sue monast̾io
ꝑpetuo ꝑmittendris fuerat cõmorari.
Porro albas de ualascia ritpote uͥ lon¬
ganunis ⁊ młte mansuetudinis suas

Expanded text:
e omni difficultate remisimus, et eos in praedicto monasterio Deo perpetuo servituros cum facultatibus suis in manum abbatis liberos et absolutos consignavimus. Postmodum vero cum devoti monasterii probationem ingressuri sperarentur, abbas de Pinu ad aliud voluntate devocata, opus cujus auctor prius vehementissimus exstiterat, vehementiore studio dissuasit, objiciens quod unus eorum antequam etiam pubertatis annos attigisset, sua persuasione in monasterio de Chaelix publicum religionis votum solemniter nuncupaverat, promissione quoque adjecta quod eam non mutaret, nec revocaret in posterum voluntatem. Qua occasione prudentibus et religiosis viris plurimum admirantibus, devotum pariter et indevotum abduxit cum ea procul dubio ratione, qua alterum extrahere nitebatur alter in devotionis suae monasterio perpetuo permittendus fuerat commorari. Porro abbas de Valascia, utpote vir longanimis et multae mansuetudinis, suas
Abbreviated transcription (Latin):
uertebat᷑ suꝑ eccłia de Godaruilla ina¬
iestas ur̃a pͥuitati nr̃e delegauit sine
appellationis obstaculo canonice deciclen¬
dam. Utraq itaq parte in ur̃a p̃senti¬
a constituta ꝓposuit. Wilłmꝰ se p̃cdic̃tã
eccłiam legittime posedisse ⁊ pꝰmodum

Expanded text:
vertebatur, super Ecclesia de Godarvilla, majestas vestra parvitati nostrae delegavit sine appellationis obstaculo canonice decidendam. Utraque itaque parte in nostra praesentia constituta, proposuit Will. se praedictam Ecclesiam legitime possedi
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq ex eis honeste ꝓuenientia
respuat. nec ꝓ desidio eoꝵ uł usu si
qua nouit pociora dimittat. Quod
si quem fructꝰ trahit ext̃ior: is sic̃
ait sapiens ille. ñ potest uͥ similem
mat̾ie sꝑare sententiã. qm̃ fortuitis
iutentus ñ nͥ fortuitos exꝑiet᷑ euentꝰ.¬
Ad Ricardum pictani eñ archidiaco.
Sibrum de eccłiasticis officiis eo
libentius censui tͣnsinitendũ qr
uellem uos exemptũ scłarib di¬
uinis officiis toto studio mancipa¬
ri. Qd̃ si uos ad illa qñq necessitas
ordinis ur̃i semꝑ habete memoriã
ñ eis uos in misceatis quoꝵ executi
o ꝓfessioni ur̃e ñ congruit. s ens cli¬
mittatis ꝑ quos ea sp̃alius conuenit
ex pediri. Porro quidã st̃ quib urãm
uos oportet oĩo negare p̃sentiã.iͥ .s.¬

Expanded text:
ut neque ex eis honeste provenientia ut neque ex eis honeste provenientia respuat, nec pro desiderio eorum vel usu si qua novit potiora dimittat. Quod si quem fructus trahit exterior, is, sicut ait sapiens ille, non potest nisi similem materiae sperare sententiam, quoniam fortuitis intentus non nisi fortuitos experietur eventAD RICARDUM PICTAVIENSEM ARCHIDIACONUM. Librum de ecclesiasticis officiis eo libentius vobis censui transmittendum, quia vellem vos exemptum saecularibus, divinis officiis toto studio mancipari. Quod si vos ad illa quandoque necessitas, ordinis vestri semper habete memoriam; nec eis vos immisceatis, quorum exsecutio professioni vestrae non congruit, sed eis dimittatis per quos ea specialius convenit expediri. Porro quaedam sunt quibus vestram vos oportet omnino negare praesentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriam mag̃ irrogasse uideatur.
qͣm beneficium contulisse. Palam ẽẽ
nolle eũ a se quicqm ultius implo¬
rari qͥ id dedit quod negasse satius
fuerat: qm adiuncto maleficio p̃sti¬
rei donate uicia confingentes. ut oĩ
grãrum debito uideant᷑ absolui.
Osquis tñ accipit ip̃a statim sus¬
ceptione reclit᷑ obligatꝰ. ⁊ si penes
eũ res donata resederit alleganti
uicia ratio qͣi cuiꝰdam legitime p̃se̾p¬
tionis occurrit. Siq̃dem in reb do
Ence qͣnto minoris nec redibi¬
ia locum ht̃. s omẽm actionem
eptio spõtanee lib̾alitatis elidit.
Quod si aliena bene m̃entib grã ñ
respondet mces tñ sua uͥtriti ñ de¬
erit. q̃ pociꝰ int̾ioris fructꝰ lucͣ con¬
siderans: satis ht̃ simplicit apud
se de bono felicis conscientie. testi¬
monio głari. Nec enĩ subiecta ẽ. ext̃¬
ne dispositionis arbitͥo. s in sua ꝓpͥe
puritatis maiestati consistens. ab
indigniorib p̾mia s̃i inqͥrit. ita tñ

Expanded text:
injuriam magis irrogasse videatur, injuriam magis irrogasse videatur, quam beneficium contulisse. Palam esse, nolle eum a se quidquam ulterius implorari, qui id dederit quod negasse satius fuerat, quam adjuncto maleficio praestirei donatae vitia confingentes, ut omni gratiarum debito videantur absolvi. Quisquis tamen accipit, ipsa statim susceptione redditur obligatus, et si penes eum res donata resederit, alleganti vitia ratio quasi cujusdam legitimae praescriptionis occurrit. Siquidem in rebus donatis nec quanto minoris, nec redhibitoria locum habet, sed omnem actionem exceptio spontaneae liberalitatis elidit. Quod si aliena bene merentibus gratia non respondet, merces tamen sua virtuti non deerit, quae potius interioris fructus lucra considerans, satis habet simpliciter apud se de bono felicis conscientiae testimonio gloriari. Nec enim subjecta est externae dispositionis arbitrio, sed in sua propriae puritatis majestate consistens, ab indignioribus praemia non inquirit: ita tamen
Abbreviated transcription (Latin):
trahat affluentes. Si tñ in alt̾utro
peccandũ ẽ: malim facilis qm dif¬
ficilis. ꝓmptior aliqñ qm tardior
inueniri. Porro inter omnia q̃ donã¬
tur equus ẽ. id ꝙ donatorem plress
occasionib redlit obnoxiũ. qi si q
a laude minꝰ ẽ. hii quib dat᷑ statim
culpe donatoris attͥbuunt reiq im¬
ꝑfectionẽ licet de inopia qñq ꝓue
niat: imꝑfectioni uoluntatis asscri¬
bunt. Si duriꝰ ambulat. concussio¬
nis arguunt donatorem. seq ruine
destinatos p̃dicant. si pes unqͣm for¬
tuitum cespitem retusus offendat.
Siduruis ẽ. aiunt ip̃m de uefi dño
traxisse duriciã. qͥ amicos segniꝰ au-¬
dire consuerierit. qm equus calcari¬
b obedire. Si minꝰ elegantis forme. si
minꝰ habeat uenustatis: asserunt
rem informẽ ñ satis dignitati dona¬
toris uł donatorii conuenire. Int̾ea
si quid imp̃candum ẽ ñ equo s aucto¬
ri pociꝰ imp̃cantur. qͥ tot scandalis

Expanded text:
trahat affluentes. Si tamen in alterutro trahat affluentes. Si tamen in alterutro peccandum est, malim facilis quam difficilis, promptior aliquando quam tardior inveniri. Porro inter omnia quae donantur, equus est id quod donatorem pluribus occasionibus reddit obnoxium, quia si quid a laude minus est, ii quibus datur statim culpae donatoris attribuunt, reique imperfectionem, licet de inopia quandoque proveniat, imperfectioni voluntatis ascribunt. Si durius ambulat, concussionis arguunt donatorem; seque ruinae destinatos praedicant, si pes unquam fortuitum cespitem retusus offendat. Si durus est, aiunt ipsum de veteri domino traxisse duritiam, qui amicos segnius audire consueverit, quam equus calcaribus obedire. Si minus elegantis formae, si minus habeat venustatis, asserunt rem informem non satis dignitati donatoris vel donatarii convenire. Interea si quid imprecandum est, non equo, sed auctori potius imprecantur, qui tot scandalis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i qͥ dieb istis ierosolimã ꝓ¬
fecti sunt ex equite me peditem
redlidert. Et qr indignũ ẽ hominẽ
opimonis mee ꝑ manꝰ humilrum
in equitem reformari in tirãm id
duxi głam conferendũ. quẽ ñ solũ
eq̃stris ordinis dignitas. s ⁊̃ regii san¬
guinis excellentia sublimauit. Hoc
etiã eo studiosius urĩs censuri m̃itis
reserriandũ. quia eos quib tͥbuit.
urã redlit industria cautiores. cr̃i
ita uiris prudentib amicã parsy¬
moniã in ipã largiendi libͣtate ser¬
uetis. ut ⁊ amicus semꝑ ap̃ uos possit
muenire ꝙ placeat.⁊ liob̾ oportuna
ñ desit mat̾ia largiendi. Iñ ẽ. qd̃ ap̃
uos utilit ⁊ doct̾na querit᷑ ⁊ ꝓuentꝰ.
ut ⁊ diciores copia faciat. ⁊ prudñ¬
tia doctiores. Sic enĩ urã oꝑatur int̃
utrĩiq discretio: ut qd̃ uͥtutis ẽ u¬
trumq reducens. ꝙ uicii ẽ. separet
ac repellat. ne uł sobrietatẽ tollat
effusio: uł parcitas qñq manꝰ con-¬

Expanded text:
ri qui diebus istis Jerosolymam profecti sunt, ex equite me peditem reddiderunt. Et quia indignum est hominem opinionis meae per manus humilium in equitem reformari, in vestram id duxi gloriam conferendum, quem non solum equestris ordinis dignitas, sed etiam regii sanguinis excellentia sublimavit. Hoc etiam eo studiosius vestris censui meritis reservandum, quia eos quibus tribuit vestra reddit industria cautiores, cum ita viris prudentibus amicam parcimoniam in ipsa largiendi liberalitate servetis, ut et amicus semper apud vos possit invenire quod placeat, et vobis opportuna non desit materia largiendi. Inde est quod apud vos utiliter et doctrina quaeritur et proventus, ut et ditiores copia faciat, et prudentia doctiores. Sic enim vestra operatur inter utrumque discretio, ut quod virtutis est utrinque reducens, quod vitii est separet ac repellat, ne vel sobrietatem tollat effusio, vel parcitas quandoque manus con
Abbreviated transcription (Latin):
uo sacer¬
Ric̃. scło reniuitiare disponentes aui¬
monitione freqñti ⁊ studio fr̃is nr̃i.
Wilłmi ñc̃ albatis de purui ad uen̾a¬
bilem ⁊ religiosum uirũ. Riẽ abbem
de ualascia refutatis pͥus in manu
nr̃a quas possederant eccłis se ⁊ sua
deuotione ꝓmptissima contułunt.
Quoꝵ nos deuotionẽ fauore debito
ꝓseosntes intuitu abbatis cle ualasci¬
a qͥ obsincere religionis ⁊ industrie
sue m̃itum płima nob̃ caritate de¬
uinctꝰ ẽ. ratõnim obligationes ⁊ cet̾a

Expanded text:
uo sacerRic. saeculo renuntiare disponentes, admonitione frequenti et studio fratris nostri Will. nunc abbatis de Pinu, ad venerabilem et religiosum virum Ric. abbatem de Valascia refutatis prius in manu nostra quas possederant ecclesiis, se et sua devotione promptissima contulerunt. Quorum nos devotionem favore debito prosequentes, intuitu abbatis de Valascia, qui ob sincerae religionis et industriae suae meritum plurima nobis charitate devinctus e
Abbreviated transcription (Latin):
lit tͥbui faciatis. ne forte homo uagus
⁊ ꝑtinax ad subsidiũ marestatis apłice
recurrere cõpellatur. cõmunem de no¬
bis ⁊ uob̃ q̃rimoniam portans: scił qd̾
mandataĩ eiꝰ a nob̃ minꝰ fidelit adim¬
pletũ sit. ⁊ a uob̃ fides tͣnsactionis
ininꝰ ueracit᷑ obseruata Ad dnm̃ ppͣ.

Expanded text:
liter tribui faciatis, ne forte homo vagus et pertinax ad subsidium majestatis apostolicae recurrere compellatur, communem de nobis et vobis querimoniam portans, scilicet quod mandatum ejus a nobis minus fideliter adimpletum sit, et a vobis fides transactionis minus veraci
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ se uob̃ extitisse gauisus ẽ. ad¬
eo ut ur̃a eũ beneficiis gr̃ã subleua¬
ret. ⁊ ad subdiaconatꝰ ordiñẽ ꝓmo¬
ueret. Post modũ ad scismarinas par¬
tes thente eũ nescio qua oportum¬
tate reg̃ssus reliquos ordines sine
urã licentia ⁊ concenssione ꝑcepit
ratus suꝑ eo quod ñ de p̾sumptio¬
ne s simplicitate cõmissum ẽ. benig¬
nitatẽ urãm ñ adeo cõmoriendam.

Expanded text:
ceptum se vobis exstitisse gavisus est, adceptum se vobis exstitisse gavisus est, adeo ut vestra eum beneficiis gratia sublevaret, et ad subdiaconatus ordinem promoveret. Postmodum ad cismarinas partes trahente eum nescio qua opportunitate regressus reliquos ordines sine vestra licentia et concessione percepit. Ratus super eo quod non de praesumptione sed simplicitate commissum est, benignitatem vestram non adeo commovenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtam modica summa ip̃m duri
na fecistis. dñiq Com̃. cauonieus
ẽ. ut scͥpsistis. ideoq apd̃ eũ conue¬
niendus ẽ. ⁊ forum illũ eui obno¬
xiuis ẽ. tenet᷑ agnoscere. iudicisq
fui sententiis obedire.S ⁊ accipi¬
t̃ quẽ quarto mutatũ sicut scͥbi¬
tis ur̃a ꝑ eũ mͥ mangnificentiã
inisit tanqͣm alas habens forsitan
auolauit aut ip̃m adhuc ad lon¬
ginqͥora temꝑa reseruandũ cen¬
suit qͦ ip̃m mag̃ faciat ꝓuectior
centie sue dieb cõmoratꝰ ẽ. ut in ec¬
cłia nr̃a diuinis informaret᷑ officiis
⁊ int̾ scolares lib̾ulibus poss instru¬
i disciplitis. Complaerit in eo fr̃ib
ur̃is ⁊ nobis uerecunda solercia ⁊ ꝙ
ꝑͥme rudim̃ta uͥtutis spem bonam
derelinqͦ ꝓmittebant. ad iuncto qd̃
suami quadã ⁊ iocunda uoce inter
psallentes in eccłia ad deuotionem
poss indurata ⁊ uiscera cõmouere.
Reu̾sus ad fram natiuitatis sue ac¬

Expanded text:
pro tam modica summa ipsum duriopro tam modica summa ipsum duriona fecistis, dominique comitis canonicus est, ut scripsistis, ideoque apud eum conveniendus est, et forum illud cui obnoxius est tenetur agnoscere, judicisque sui sententiis obedire. Sed et accipitur quem quarto mutatum, sicut scribitis, vestra per eum mihi magnificentia misit, tanquam alas habens, forsitan avolavit, aut ipsum adhuc ad longinquiora tempora reservandum censuit. quo ipsum magis faciat provectior centiae suae diebus commoratus est, ut in Ecclesia nostra divinis informaretur officiis, et inter scholares liberalibus posset instrui disciplinis. Complacuit in eo fratribus nostris et nobis verecunda solertia, et quod primae rudimenta virtutis spem bonam de reliquo promittebant, adjuncto quod suavi quadam et jucunda voce inter psallentes in Ecclesia ad devotionem posset indurata etiam viscera commovere. Reversus ad terram nativitatis suae, ac
Abbreviated transcription (Latin):
amq falcaitate litfaꝵ noĩe. com̃. pec¬
cutiam accepisse si m̃itis eiꝰ ñ du¬
citis indulgendũ. ordine iudicia¬
rio oportebit arguere diffitentem.
⁊ fortassis ad ꝑagendũ rerũ ꝓbati¬
onem uob̃ copia deerit. ⁊ si ad testi¬
um depositionẽ causa ꝑueñit. tͥstem
elidet nͥ ur̃a bonitas in hoc casu so¬
lita uelit ei munificentia subue¬
nire m̃itisq eiꝰ in oportunitate sua
cõpassio ura debitas grãꝵ inferat
actiones. Inbumanũ ⁊ forte rep̃ute¬
ret᷑ apłib. si adolescente ingenus̃
lib̾alitas ur̃a traheret in discrimen
si uui saltem delicto post tot colla¬
ta beneficia ꝑsone id etatis ur̃a be-¬
niuolentia ñ ignoscat. Si tñ miri¬
riam hanc acriore instantia ꝑsequi
destinatis. ego seruũ alienũ iudica¬
re ñ debeo. dño suo stet aut cadat.
nec ego eum carceris ergastulo clau¬
dere uł ferreis uellem artare cõpe¬
dib neq bonitas urã uelle debet

Expanded text:
amque falsitate litterarum nomine comitis peamque falsitate litterarum nomine comitis pecuniam accepisse, si meritis ejus non ducitis indulgendum, ordine judiciario oportebit arguere diffitentem, et fortassis ad peragendum reum probationum vobis copia deerit: et si ad testium depositionem causa pervenerit, tristem elidet, nisi vestra bonitas in hoc casu solita velit ei munificentia subvenire, meritisque ejus in opportunitate sua compassio vestra debitas gratiarum referat actiones. Inhumanum etiam forte reputaretur a pluribus, si adolescentem ingenuum liberalitas vestra traheret in discrimen, si uni saltem delicto post tot collata beneficia personae id aetatis vestra benevolentia non ignoscat. Si tamen injuriam hanc acriore instantia persequi destinatis, ego servum alienum judicare non debeo, domino suo stet aut cadat: nec ego eum carceris ergastulo claudere, vel ferreis vellem arctare compedibus, neque bonitas vestra velle debet
Abbreviated transcription (Latin):
itt̃as discretiõis ur̃e
ũ sine magna admiratõne ꝑlegi
prudentiãq p̾ncipis et religionẽ
urãm impͣdici adolescentis fallaci¬
a dolui cͥcumuentam. De eo aũ qõ
alii litt̾as destinasse. ñ ullas p̃ces
cuiqͣm ꝓ eo ullo unqͣm temꝑe por¬
rexisse. Siqͥdem mͥ nulla cognatõ¬
ne coniunctꝰ ẽ. nullis acceptꝰ m̃itis.
nulla familiaritate deuinctꝰ ĩmo
rarissime ur̃o se conspectu p̃sumit
offerre. qm̃ celebri resꝑsus imfami
a: ⁊ in publicũ ꝓdire nocente con¬
scientia reforinidat. Ego autẽ litt̾as
comitis ab eo iam sccłas accepi. quas
tenerrima dictasse uidebat᷑ affectio
qr nicbil litt̾arum continentie de¬
fuit qd uł amor imꝑare uoluĩt. uł
curiosa diligentia potuerit inue¬
nire. Porro litt̾e ille stilum ur̃e ꝑi¬
cie redolebant. apicesq his quos no¬
uiter a ur̃a sauctitate recepi. identi¬
tatem manꝰ mn certis iudiciis penitꝰ
exp̃sserunt. Suꝑ eo autẽ ꝙ sigillũ
comitis ip̃m falsasse dicitis urutu¬

Expanded text:
itteras discretionis vestrae non sine magna admiratione perlegi, prudentiamque principis et religionem vestram impudici adolescentis fallacia dolui circumventam. De eo autem qualii litteras destinasse, nec ullas preces cuiquam pro eo ullo unquam tempore porrexisse. Siquidem mihi nulla cognatione conjunctus est, nullis acceptus meritis, nulla familiaritate devinctus, imo rarissime nostro se conspectui praesumit offerre, quoniam celebri respersus infamia, etiam in publicum prodire nocente conscientia reformidat. Ego autem litteras comitis ab eo jam secundas accepi, quas tenerrima dictasse videbatur affectio, quia nihil litterarum continentiae defuit, quod vel amor imperare voluerit, vel curiosa diligentia potuerit invenire. Porro litterae illae stylum vestrae peritiae redolebant, apicesque his quos noviter a vestra sanctitate recipi, identitatem manus mihi certis indiciis penitus expresserunt. Super eo autem quod sigillum comitis ipsum falsasse dicitis, mutu