comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex edifico distracta sũt io¬
ut reponantur. edificii sunt
atq̃ ꝑata sũt ut imponant᷑.
ñ sunt ed ificii. ¶ Pau quin¬
ee cã ꝑata sunt añqmͣ collo¬

Expanded text:
quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii. Pali, qui vineae causa parati sunt, antequam collo
Abbreviated transcription (Latin):
eoumicẽ ¶Si rupta cesa ex
arena creta et similia. Cesaea
ee ut arbores cesas ⁊ carbones
et hiis similia. ¶Gall autez¬
acquilius cur melare fert o¬
pinionẽ. recte.ut frustra in
erint ad exibend̃ dehiis agi
põt Neq enĩ magis dei
matia cesa aut decementis
aut de arena cauendum est
uenditori: qmͣ de cet̾is q̃ sũt
p̾ciosiora. ¶Labõ gen̾ałr scr¬
ibit ea que ꝑpetui usus c̃a i
edificus sunt. edificui ẽc que
u̾o ad p̾sens ñ eẽ edificii ut
puta fistic temporis quid
tam̃ si ꝑpecuo fu̾int põite. e¬
diũ sunt. Casfella plubra

Expanded text:
esse. Si ruta et caesa excunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et hiAquilius, cujus Mela refert opinionem, recte ait frustra in erint, ad exhibendum de his agi potest. Neque magis de materia caesa aut de ceaut de harena cavendum est venditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora. Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae vero ad praesens, non esse aedificii, ut puta fistulae temporis quidem tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. Caste
Abbreviated transcription (Latin):
forte hrditariũ p̾ͥdium erat.
ñ tenctur.¶Maamius supͣ
dixim cum incorpore consen¬
tiamus. de q̃litate autẽ dissẽ¬
tiamus emptõm ñ c̃ẽ. tar tñ
uenditor tem̾i d qnͣti int̾est¬
si uenditor quo nescat uel
uti si mensas qͣi citreis eͣmat
torem stec̾it quominꝰ rem
tradat. omĩs utilitas emꝑt
tiari. et lucrum fac̾c̾id extim¬
andums ẽ ñ magis qm si cri¬
ticum em̾it. et ob eam rem
ꝙ ñ sit tͣditum. familia eius
some laborau̾it. Nam pre¬

Expanded text:
forte hereditarium praedium erat, non tenetur. Quamuis supra diximus, cum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emptionem esse, tamen uenditor teneri debet, quanti intersi uenditor quoque nesciet: uuti si mensas quasi citreas emat, torem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eiusfame laborauerit: nam pre
Abbreviated transcription (Latin):
meuius ame pecet. euindem
uendidb. eumq emptor oca¬
uio restitu̾e. ¶ Idemiuł eotͣem
ubroscribit. Si moram fecerit
in homine reddendꝑ possõr. et
homo mortiuuislit et fructũ
rom usq ad rei iudicate dem¬
pus spectandam ẽe ¶d mr

Expanded text:
 eundem uendidero eumque emptor occuio restituere. Idem Iulianus eodem libro scribit, si moram fecerit in homine reddendo possessor et homo mortuus sit, et fructuum rationem usque ad rei iudicatae tempus spectandam esse. idem
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Ipĩ quo reo cauendum¬
eẽ iabeo dicit᷑. hiis rebõ recce p̾.¬
stari si forte fundi nominei
dampminfecti cauit.mpo
possor. et que postacceptum
iuditium ꝑciiminenm ex re¬
Nec enim sufficit. corpus ip̃m
restitui. s opus ẽ. ut et causa
rei restituatur .i. ut omnehãt
petitor. ꝙ hĩturus foret si eo
tempore quo iuditium accip¬
iebatur. restitutus ille homo

Expanded text:
Ipsi quoque reo cauendumse Labeo dicit 'his rebus recte praestari', si forte fundi nomine damni infecti cauit. 20 possessor et quae post acceptum iudicium per eum non ex renec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod habiturus foret, si eo tempore, quo iudicium accipiebatur, restitu
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Siabonefidi possore fu¬
gͥit ẜuus requiremus. antar
fuit. ut et custodiri deb̃uent.
Nam suntegre oppimonisui¬
debatur. ut nõ debuit custod¬
iri: absoluendus ẽ possõr ut
tñ si int̾ea eumusucẽꝑit. ictõ¬
nib sius cedat petitori et fru¬
ctus eius temporis quo posse¬
dit prestet. ꝵ sinũdum eum
usuceꝑit.ab soluendum eum¬
ẽc sine cautionib. ut nicħ cau¬
eat petitori de ꝑsequenda ea
re. quominus enim petitor eã

Expanded text:
um. Si a bonae fidei possessore fugerit seruus, requiremus, an talis fuerit, ut et custodiri debuerit. nam si integrae opinionis uidebatur, ut non debuerit custodiri, absoluendus est possessor, ut tamen, si interea eum usuceperat, actionibus suis cedat petitori et fructus eius temporis quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam
Abbreviated transcription (Latin):
iniditiũ dedux̾it. accõm pr̾a¬
re debebit actori hanc ipanas
cutilucrũ om̃e ademptore
br̃ditatis respicit ita dãpnũ
quo d ad eũdem respic̾e. ¶De¬
niqr sirem hrditariam br̃s uẽ¬

Expanded text:
in iudicium deduxerit actionem, praestare debebit hanc ipsam cuti lucrum omne ad emptorem hereditatis respicit, ita damnum quoque debet ad eundem respicere. Denique si rem hereditariam heres ven
Abbreviated transcription (Latin):
ne dolo malo uenditoris. s
p̾stabuntur ¶ Iuud qitũ ẽ
anuenclitor urditatis ob de¬
bitm afilio suo ꝙ ĩpot̾ate
eius ẽẽt ẜuo ueei cuius hr̾di¬
tatem uendidiss pr̃are debe¬
at emptori et iusum ẽ ꝗcꝗd
dimitaxat de peculio filii eui¬
ueaut in suam rem u̾sũ ĩue¬
matur.pr̾are eum deb̾e.Sol
querian ⁊̃ si quid lucrioccoe
proitatis uenditor scripẜit.
emptori restitu̾e id debeat et

Expanded text:
ne dolo malo uenditoris non praestabuntur. Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquid dumtaxat de peculio filii seruiue aut in suam rem uersum inueniatur, praestare eum debere. Solet quaeri, an et, si quid lucri occasione hereditatis uenditor senserit, emptori restituere id debeat. et
Abbreviated transcription (Latin):
potestate sit gestũsit pollice¬
atur act̾onẽ tam̃ sciend̃ ẽ ut
sim nullius sit potͣate daride
peculio actõm utputa sicum
aditam h̾rditatem uñ lab̾o
scribit et si scdõ t̾cio ne gͣdu
substitutus sit sinis et deli
b̾antib primis hrdib cũ eo
ꝯtͣctum sit mox repudiãtib
eis ipẽlib̾ hr̃s qr extit̾itipos¬
se dici de peculio eumi ꝯuerri
muliens fiut. nam et de pecu¬
lio mulier conuenietur peo¬
ius ⁊ impubes dnas de pecu¬
lio obligariait ñ enimcum
ip̃ĩs impub̾ib ꝯt̾hituruti
tutoris. auctem spectem⁊ ide
ꝯstitũe nec tutoris autorita¬
te ¶ Infurosi quo curatorẽ
dicimus dandam de peculio
actõmnam et hi fuus petu¬

Expanded text:
potestate sit gestum sit polliceatur actionem, tamen sciendum est et si in nullius sit potestate, dari de peculio actionem, ut puta si cum aditam hereditatem. Vnde Labeo scribit et si secundo tertiove gradu substit cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conveniri mulieris fuerit: nam de peculio et mulier conuenietur. Pedius etiam impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque curatorem dicimus dandam de peculio actionem: nam et huius servus pecu
Abbreviated transcription (Latin):
edes ꝑ saltͣuanum uł insulari
n etiam fructum hemus. pot̃ ĩ
a nob̾ quid donari. uł etiamex
pecunia nĩa negotiatũ ec̃. ut ꝗc¬
quid eomodo icquisient. in pe
usulegato. etiam itue legatũ
ẽe existimo. et codem mo ꝑsetu¬
tonemenis ꝯpetituram quo
petet si fictus quor legat. eet
Itaq si minus ab sente qm̃ p̾s

Expanded text:
edes per saltuarium vel insulariunon etiam fructum habemus, potest et a nobis quid donari vel etiam ex pecunia nostra negotiatum esse, ut quidquid eo modo adquisierit, in peusu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque non minus absente quam p
Abbreviated transcription (Latin):
nec conferre frãtrib cogitur do¬
tem a se ꝓfectam: manente mñ¬
monio. s uĩdeamus ne ꝓbabi.¬
lius dicatur ꝯmitti ħ quo casu
stipułonem. Int̾est enĩ prĩs

Expanded text:
nec conferre fratribus cogitur dotem a se profectam manente matrimonio. sed videamus, ne probabilius dicatur committi hoc quoque casu stipulationem: interest enim patris
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoñatur coͣllat̾o ꝙ suam
concribuco fcã sit tunchũ
qui solu̾untagent exlocato
cũ magr̾o ut is exꝯducto ex¬
piatur et ꝙ exegerit reddant
Res aũt iaccadominmanz
nec fitapp̾hendentis qr prõdẽ¬
relicto non u̾etur.

Expanded text:
exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui soluerint agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur et quod exegerit reddat. Res autem iacta domini manet nec fit adprehendentis, quia pro derelicto non habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pignori accepit adebitore. ꝗcꝗd
in bõis h̃t. hĩturus ue ẽẽt. Que¬
situm ẽ. in corpora peciũc qmͣ rõ
debitor ab alio mutuam accep̃
cummn bõis eius fc̃a sĩt obliga¬
ta creditori pignori ẽẽ ceꝑint.

Expanded text:
pignori accepit a debitore quidquid in bonis habet habiturusue esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse coeperint.
Abbreviated transcription (Latin):
Si p̃tanio uicinus in t̃uoi
hat agi ñ pot̾it᷑ nec mnĩatia ĩpo¬
sita donato fuitutis ꝑfecta ĩtei.¬
ligitur. nec utilit̾ intendet᷑ uis
sibi ẽẽ inuitõ te edificatũ hr̃s c̃
edifitiũ soli ꝯdconẽ sẽcũtũ ĩuti¬
b̾tas usucãpietur. et int̃dictoꝙ¬

Expanded text:
Si precario uicinus in tuo habet' agi non poterit, nec maceria posita donatio seruitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse invito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutibertas usucapietur et interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
etatis captus ẽ. adeundo locu¬
plecem hrdicatem et ꝙ̃ fato
ꝯtingit. cui uis prĩfam̃. ꝙͣuis
diligentissimo posse ꝯting̾e.
s ħ res afferre pot̾ restitutõm
minori si adut hrditatẽ. in qͣ
res erant muice mortales ul
pͥdia urbana rumosa. es aũt
alienum graue ꝙ ñ ꝓͥspexit
posse euenire ut demoriantin
mancipia p̾dia mant. uł qd̃
ñ cito distrax̾it. ħ que multis
cãib obnoxia sunt. ¶t q̃rit᷑si
minor adu̾sus inmnorẽ restu¬
ni desig̾̃at. in sit aũdiendꝰ et
capcus sitpmi si ambo capti
sint u̾bi gr̃a minor minoupe¬
cuniam dedit. et ille ꝓdiditꝰ¬

Expanded text:
 captus est adeundo locupletem hereditatem, et quod fato contingit, cuiuis patri familias quamuis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt. Item quaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audiendus. et captus sit: proinde si ambo capti sunt, verbi gratia minor minori pecuniam dedit et ille perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
s principẽs int̾uenire et rẽdu¬
c̾e nuncadadministratõm ꝙ
ꝓperam ẽẽt apͥtore extusatus.
Scient̃ ẽ. aũt. n passim inmo¬
rib subuenin s cã cognita. si
etur qui sobric rẽsuam ad¬
ministrans occasione damp
mñincosulte. accidẽtis s fato
uelit restitui. nec enim eue̾t
dampni restitutõm indulge
decesit. ñ deb̾e eum restitui n
p̾rditas iapsasit puta predia
fu̾unt que chasinate pierunt
insule exuste sunt. ẜui fug̾unt

Expanded text:
 principes interuenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus. Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si etur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, decesserit, non debere eum restitui: neque hereditas lapsa sit puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
c̃õ ꝯdempnatus eet. ꝗd se fac̾e̾
oport̾et. si prius ẜuus ab eoeu
isdatum eẽt ꝙ pro eo homine
iuditium accepiss. et siqd ob
eam rem datum̃ ẽẽt. id recte
pr̃an. D si prius de furtoiu¬
ditium factum ẽẽt. et hõiem
noxe dediss. dem̃ de ipõ homĩe
ẜin petitorem iuditiũ fc̃m eẽt¬

Expanded text:
cio condemnatus esset, quid se facere oporteret. si prius seruus ab eo euisdatum esset, quod pro eo homine iudicium accepisset, si quid ob eam rem datum esset, id recte praestari. sed si prius de furto iudicium factum esset et hominem noxae dedisset, deinde de ipso homine secundum petitorem iudicium factum e
Abbreviated transcription (Latin):
bito ꝯsecutus creclitor fu̾itaest¬
norante me creditori suo pigͥ¬
nori obligau̾at hrs extito. expꝰ¬
fc̃o pignus directo quid̃ ñ ꝯu¬
alescit. s utił pĩgnoratitia da¬
bitur creditori.

Expanded text:
bito consecutus creditor fuerit, restnorante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed utilis pigneraticia dabitur creditori.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł̃. In rem coẽm nemodo¬
minoꝵ iure suituris: n fac̾e̾
quicqmͣ inuito alt̾o põtest n
ꝓhib̾e quominus alt̾ faciat.
Nulli enim res sua fit sitaq
sequitur socius quominus o¬
pug frat. aut id opus ꝙ fecit

Expanded text:
num. In re communi nemo dominorum iure seruitutis neque facere quicquam inuito altero potest neque prohibere, quo minus alter faciat nulli enim res sua seruit: itactionem consequitur socius, quo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
et mx ł.xi. dig̃ scribit. recte quidẽ
distͣctum et pignus. cet̾m agi po¬
sse cum creditore ut si qͣs actõnes
h̾at. eas cedat debitoris ꝙ iuł
tħcamẽ.Illiro inspiciend̃ c̾ an
licrat debitori si ypotħca ueĩerit
peciũa soluta eam recipe. et siqd̃
itauenierit ut suntͣ ctum tp̃s
a debitors peciua soluta fuit. em¬
pt̃o rescindatur intͣ illud ip̃c pe¬
ciu̾a soluta recip̃ ẏpotħcã/ si uero
tpẽ pret̾ient aut si ñ copacto res
uenierit. ñ pot̾ rescurdi uenditõ
quib elicto succurritur. ¶ Que¬
ritur si pactũsit acreditore ne li¬
ceat debitori ypotħcamuende.
ui pignus qd niis sit. et. in pactõ
nulla sit talis qͣr cc iussit põita.
Io iure uenire possit et c̾tum est
nuuam ẽe ue̾diti actõm ut pacti¬

Expanded text:
ecimo digestorum scribit recte quidem distractum esse pignus, ceterum agi posse cum creditore, ut, si quas actiones habeat, eas cedat debitori. sed quothecam est. Illud insp‹i›ciendum est, an liceat debitori, si hypotheca uenierit, pecunia soluta eam reciperare. et si quidem ita uenierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, emptio rescindatur, intra illud tempus pecunia soluta recipit hypothecam: si uero tempus praeteriit aut si non eo pacto res uenierit, non potest rescindi uenditio, quibus edicto succurritur. Quaeritur, si pactum sit a creditore, ne liceat debitori hypothecam uendere uel pignus, quid iuris sit, et an pactio nulla sit talis, quasi contra ius sit posita, ideoque ueniri possit. et certum est nullam esse uenditionem, ut pacti
Abbreviated transcription (Latin):
Nur Dires mobilis pẽtita
sit ubi restitui debeat .s. si pre¬
sens ñsit et ñ malumẽ sibo¬
ne fid̾i possor sitis cum quo
agitur. aut ibi restitui ubu
res sit. aut ubi agitur. s sũp¬
tib petitoris qui extra cibar
enim de restitutone cum sa¬
tisdatõne cauebitur

Expanded text:
tum.Si res mobilis petita sit, ubi restitui debeat, scilicet si praesens non sit? et non malum est, ‹si› bonae fidei possessor sit is cum quo agitur, aut ibi restitui ubi res sit aut ubi agitur: sed sumptibus petitoris, qui extra cibarienim de restitutione cum satisdatione cauebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. ffitium aut̃ iudicis in
hac actione ħ eͣnͣt ut index in¬
sp̃itiat: an reus possideatnec
ad remꝑtinebit. ex qua caũsa
possideat. ¶Ybi enim ꝓbaui
rem meam eenecͣce hebit pos¬
sessor reͣstitu̾e ꝗ ñ obiecit aliꝙͣ
exceptom.¶Quidam tñ ut
pegasus ait eam soiam possõ¬
nem putaũnt hac accõne cõ¬
pleti. Que locum ht ĩ int̾dco
nti possidotis. ux utrobi. De¬

Expanded text:
.Officium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa possideat: ubi enim probaui rem meam esse, necesse habebit possessor restituere, qui non obiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam possessionem putauerunt hanc actionem complecti, quae locum habet in interdicto uti possidetis
Abbreviated transcription (Latin):
M. Cuis ergo casus ẽ quo
peculium sexui comimis ad
alt̾um ex diñs soli ꝑtineat.
In primis siꝗs ẜui ꝑtẽ dimi¬
diam uendid̾it. nec peculiũ

Expanded text:
m. Quis ergo casus est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis serui partem dimidiam uendiderit nec peculium
Abbreviated transcription (Latin):
umius noĩe quid suꝑest ẽptor
extit̾it. qui supͣ.xx. promitẽet.
an discedaturapriore ꝯtͣctu et
ait dissimilem ẽẽ hanc spẽm
ꝑtus spcĩ et ĩo hic discediapr
dĩcto fundo. si melior ꝯdco. ib
lata sit rem pignori ẽe desin̾e

Expanded text:
unius nomine qui superest emptor extiterit, qui supra uiginti promitteret, an discedatur a priore contractu? et ait dissimilem esse hanc speciem partus specie et ideo hic discedi a pdicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desine
Abbreviated transcription (Latin):
D. Sires in diem. ⁊diecta in¬
t̾cidit uł ancilla int̾cesẜit.an ꝓ¬
tus ur fructus eius nomine
adiect̃o admitti possit. et neg¬
at admutendam adiectõem
qr alt̾ius rei qmͣ eius que dis¬
tracta ẽ ñ sol. adiect̃o. id mittis

Expanded text:
 si res in diem addicta interciderit uel ancilla decesserit, an partus uel fructus eius nomine adiectio admitti possit. et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Polum malum eo ꝑtine acce¬
pi. ut qui reñti potest n reu̾̃t̾e¬
tur. in eo ꝙ ꝑ id tempus. adu̾sꝰ
cum fc̃m ẽ ñ adiuuetur ułuti
sialt̾ius grandis commnodi i
captandi grã io egĩt ut rei .p.¬

Expanded text:
dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reuerti potest neque reuerteretur, in eo, quod per id tempus aduersus eum factum est, non adiuuetur: ueluti si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut rei p
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. escriptũ aũt diui mͣrci
sic loqtur. qĩ omĩs creditores
debeant ꝯueiresqd ergosiqdã¬
eoꝵ absentes sit. ñ exemplũ p̾.¬
sentium.absẽtes seꝗ cebxãtur
S et primlegiariis. absẽtibs
ħ paccõ noceat elegant̾ cͣctͣat᷑
si m̃o ual pactõ et ꝯtͣ.absẽtes.
et repeto. ai formam adiuomͣi¬
co datam diuum piũ peptissi.
fiscum quo inhus cãib ĩqb
ypothecas ñ h̃t. et cet̾os primi¬
legiarios exemplũ creditorũ
seꝗ opͥort̾c Hec .n. om̃ia ĩ hiis
creditorib qui ypothetasno
hñt ẜuandasunt. ¶Sipacto
utrum pacti excepto locũ hat.
an exstipũlatu actõ.sabinus
ntatur equũ ent accͣeͣpͣto eu
dr̃e doũ exceptom subsidiũ eẽ.
pacti exceptõis.¶Quosdam
denq qui exceptone pacti .u¬
ti ñ possunt. doli exceptone u
Nur mã et solui ei potest.
mandaui ut pacisc̃ctur. In õiũ
rerũ mearum ꝓcũrãtor fuit. et

Expanded text:
rci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas nservanda sunt. Si pacto utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio. Sabinus , aequum erit accepto eum dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione uquia et solui ei potest. mandaui ut pacisceretur, siue omnium rerum mearum procurator fuit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
l.pͥ. Dicumemptore n̾ditatiᷤᷤ
pactum sit ft̾m. et uenditorhr¬
ditatis petãt coli except̃o noc.
Namex quo reptum ẽ a diuopis¬
o. utiles. accõnes emp̃tori ur̾di¬
tatis dandas. m̃ito adu̾sus uẽ¬
dicorem h̾rditatis. exceptone
dol debitor hr̃ditatis uti pot̃.
S et sumt̾ dominũ reiuẽdite.

Expanded text:
 cum emptore hereditatis pactum sit factum et venditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a divo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito adversus venditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest. Sed et si inter domin
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̾tendentĩ. si conuen̾it.
placuit iius ẽẽ loco. nam
difficile ẽ ut imus hom̃o i¬
cem duoꝵ sustineat Nam nec
qui una accõm hat. płium ꝑ¬
sonarum loco accipitin. ¶Tu¬
mulũ debitiet. io płes sũm as
refe̾mus.suam forte minu¬
te sũmec. aureoꝵ debeantur.
alii ũomuna sũma aurcoru¬

Expanded text:
tum praetendentium si convenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum vicem sustineat. nam nec qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii vero una summa aureoru
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. on soluaut cumarito
setiamcum lib̾is lib̾tisq hĩt¬
art et cum parentib potierit
et ita etiam aristo notat apud
sab̾ Et hucusq erit procedẽd
ut eosdem quos masculi retiꝑe
et mulieres possint.
Omp. C edn locabunt seors.
nec uendent usum s et siusus
edium mulieri legatus sit ea
condcone si auiro diu̾tiss. re¬
mittendam ei ꝯdconem et cũ
uiro hitaturam ꝙ et pomp̃.ł.u.

Expanded text:
on solum autem cum marito, sed et cum liberis libertisque habitare et cum parentibus poterit: et ita et Aristo notat apud Sabinum. et huc usque erit procedendum, ut eosdem quos masculi recipere et mulieres possint. Sed neque locabunt seorsum nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. Et clientes
hĩtare posse. ꝓcͥuliis aũt de in¬
quilmo ñotat ñ uelle inquil¬
inum dici: ꝙ cum ẽoħit̾et et ẜ
hic ꝑcipiat. dum ip̃e quo in¬
habitet. ñ erit eĩmuidendũ.
Quid enimsitam spatiosedo.¬
mus usus sit relictus bõime¬
diocri. ut portiuncula ꝯtẽtus
se eam et cum marito hĩtare.
quintus mutius primus ad¬
misit neei mñmonio suoca¬
uendum foret. cumuti uelit
domo. Nam ꝑꝯtͣrium quĩ uxor
cũ marito possit hĩtare. ñ fuit
dubitatio.Quid ergo si uid¬
ue legatum sit. an nuptũs ꝯtra¬
ctis post ꝯstitutũ usum mulier

Expanded text:
 et clientes:habitare posse. Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui cum eo habitet. percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei invidendum: quid enim si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus se eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti vult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier
Abbreviated transcription (Latin):
gis expediat atqn possunt res
in docem date płmꝙ alienari
et peciũam dotem conu̾ci. Siut
expediatur questio: siquid̃ res¬

Expanded text:
gis expediat? atquin possunt res in dotem datae plerumque alienari et pecunia in dotem conuerti. sed ut expediatur quaestio, si quide
Abbreviated transcription (Latin):
qop̃ignoris ab incentõned
dominii seꝑatur. ꝙ infructib
dissimił ẽ. ꝙ nũqm debitoris
fu̾nt. ¶Pacto placuit ut ad
diem usuris ñ solutis: fructꝰ
ypochecarum inusuris ꝯpẽsa

Expanded text:
pignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensa
Abbreviated transcription (Latin):
lul. istulam iun̾ctã ꝑieci
coĩ que aut ex castello: aut ex cẽ¬
lo aqm̃ capit ñ iurc hr̃i ꝓculus
ait. S n posse prohibi uicinum
quominus balneum hat sccłm
orem capiat pamͣies ñ magis ꝙͣ
siuelint int̾clinio suo uł in cub¬
iculo aqm̃ effund̾e. S ñatius
ait si talis sit usus tepioarn ut
assiduum humorc hat. et iono¬
ceat uicino posse prohibi eum.
Iuxͣ coẽm parietem cam̾am ex
figulino oꝑe fr̃am. sita retine¬
atur inde sublato pariete man¬
eat. si mo nimpediat refectõm
ꝯmunis panctis iure hr̃i licet.
Scalas posse me ad cõem pane
qr remou̾i hec possunt.
Deruitutes que in suꝑfitie
ꝯsistunt. possõne retinentur. i¬
Namsi forte ex edib meis ĩ edes
tuas tignumimissu habuero.
hut ĩmissum ham: ꝑ causam
tigni possideo hñdi ꝯsuẽtudin¬
em. ¶ Id̾ eueniet et sime i tnũ
ĩmissum habuero. aut stillici¬
dium in tuum ꝓiecõ qr ĩ tuo

Expanded text:
um Fistulam iunctam parieti communi, quae aut ex castello aut ex caelo aquam capit, non iure haberi Proculus ait: sed non posse prohiberi vicinum, quo minus balineum habeat secundum orem capiat paries: non magis quam si vel in triclinio suo vel in cubiculo aquam effunderet. sed Neratius ait, si talis sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id noceat vicino, posse prohiberi eum. Iuxta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet. Scalas posse me ad parietem coquia removeri hae possunt.ervitutes, quae in superficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immissum habuero, hoc, ut immissum habeam, per causam tigni possideo habendi consuetudinem. idem eveniet et si menianum in tuum immissum habuero aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo
Abbreviated transcription (Latin):
testꝰͣ cum quo qui tollit edifiti¬
menmeas edes deuoluatur.
Hec iex traditonis stillicrdiau¬
ti nunc sunt. ut ita sint ħ sign¬
ificat int̾põitam uicinis neccͣi¬
tatem stillicidioꝵ excipiendoꝵ.
ñ illud ut etiam emptor stilui¬
ditor sibi qud stillicroiorum
ẜuitutẽ debi. se aũt nulli debx.
que de stillicidio scripta sunt ⁊̃
in cet̾is ẜuitutib accipienda
sũt si in zͣrium nncħ noĩatim
accum ẽ.¬

Expanded text:
test eum quoque, qui tollit aedificimen in eas aedes deuoluatur. Haec lex traditionis 'stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stilliuenditor sibi quidem stillicidiorum seruitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio scripta sunt, etiam in ceteris seruitutibus accipienda sunt, si in contrarium nihil nominatim actum e
Abbreviated transcription (Latin):
Siarborem ponat ut lumini¬
tuo offitiat eque dicendumest
erit cont̃ impõitam ẜuitutem
cum fac̾e. nam et arbor officit
quominus celum uidi possit.
sitñ id ꝙ ponitur lum̃ quid nõ
impediat solem autem auffe
cam̃ino uł soiario dicendume¬

Expanded text:
onat, ut lumini officiat, aeque dicendum erit contra impositam servitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus Caeli videri possit. si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferacamino vel solario, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
rescripẜunt. In area que nuiui
um uoluntate eius edificire
int̾misso legitimo spatioam̃¬
offitiatur. et ne prospectui of¬
fendatur auud et aluid obser¬
ne quid ei offitiatur ad grati¬
orem prospectum et lib̾um.
Iniuminib. uĩt ñ offic̾e. nelu.¬
mina ciuusqmͣ obscuriora fi¬
ant oruodcũq igitur faciat.ad
iuminis impcdim̃tum prohi¬
b̾i pot in suitus debeatur opus¬
q ei nonum nuntiari pot̾ simͦ
sic faciat ut lumininoceat.

Expanded text:
rescripserunt in area, quae nulli alium voluntate eius aedificare intermisso legitimo spatio a viofficiatur et ne prospectui offendatur aliud et aliud obserne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis impedimentum, prohiberi potest, si servitus debeatur, opusque ei novum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumini noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
purgare magis ꝯiͣtium ꝙͣr
ꝓcuratõm exequi maluit. et
hactenus erit audiendus. si
dicat se ꝓcuratone carere uel

Expanded text:
purgare magis convicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. ¶ue omĩa ñ solum expte
rei. s ꝙ in ꝑsona.accoris obser¬
uabunti. s si.rou̾sarius uł
ipẽ ꝓcurator dicat dominu
mtiriap̃ p̾torem ħ finiri opo¬
rret nec ferendus est ꝓ curat¬
or qui sibi asẜit ꝓcinatõnem
nams ipõ suspectus ẽ ꝗ oꝑas
suas ing̾it inuito nisi forte

Expanded text:
.Quae omnia non solum ex parte rei, sed etiam in persona actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ. Nost ltem aũt ꝯtestatã.
reus qui ꝓcuratorem dedit.
mutare quid̃ eumi. uł in seli
Non solumaũt ipĩ quidedit
ꝓcuratorem h pͥmititur. ł
etiam h̾rdi eius et cet̾is suc¬
cessorib. ¶ In cause añt cog¬

Expanded text:
tum Post litem autem contestatam reus qui procuratorem dedit mutare quidem eum vel in se liNon solum autem ipsi qui dedit procuratorem hoc permittitur, sed etiam heredi eius et ceteris successoribus. In causae autem cog
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł uidam uoluit h̾rdibo
lucii ticĩ mutuam pecuniam
dare et cum eis contrałe s qm̃
magis uoluit uxori cestatori
dare peciu̾am et ab eapignus
acciꝑe mułr eãdem petinam de¬
dit hr̃dib et ab hus pignus
accepit. qͥro an intcessisse uide¬
atur. et an pignoraque ip̃aac¬
cepit teneantur creditoriꝑa¬

Expanded text:
uidam uoluit heredibus Lucii Titii mutuam pecuniam dare et cum eis contrahere: sed tas habuit, magis uoluit uxori testatoris dare pecuniam et ab ea pignus accipere: mulier eandem pecuniam dedit heredibus et ab his pignus accepit: quaero an intercessisse uideatur et an pignora, quae ipsa accepit, teneantur creditori
Abbreviated transcription (Latin):
rustica qm̃uis edifitia ĩt̾ueniãt.
Neq .n. multũ int̾est. arbores ꝗs
in confinio an edifitiũ ponat.¬
Iudici finiũ regũdoꝵ ꝑmittit᷑
ut ubi ñpossit dirmefines. ad¬
iudicatone ꝯtrou̾siam dirimat.
S si forte ãmouẽde uet̾ĩs obsc¬
uritatis grã ꝑ alias regiones fi¬
nes dinge nidex uelit. pot̾ hoc
fac̾e ꝑ ad iudicatõm et condẽp¬
natonem.
Ai Qnocau op ẽ ut exaltutr¬
ius predio. ilii adiudicand̾ sit.
quo noie is cui adiudicatur in
uicẽ eoꝙ ei. adiudicatur certa
pecunia condempnandus est
inꝑtes scindi adiudicat᷑onib

Expanded text:
rustica, quamuis aedificia interueniant: neque enim multum interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat.Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicationem et condemnationem.Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus est‹res› scindi adiudicationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Pec empcõ nec uen¬
dito sinc req̃ ueneat pot̾ ĩtel¬
ligi. et tñ fructus et partus fu¬
turi recte em̃unitur. ut cum
editus ẽẽt partus. iam tunc
contͣctum ẽẽt negotium uẽ¬
dito fcã inteiugatur.s si id
eg̾it uenditor ne nascatur.i
aut fiat. ex empto. agi posse.¬
aliqñ t̾m et sinere uenditio
intelligitur ułuti cũ qi alea
emitur ꝙ fit cumcaptus pis¬
cium.uł. auiũ uł missiliu
enuitur empt̃o enimShitur

Expanded text:
m.Nec emptio nec uenditio sine re quae ueneat potest intellegi. et tamen fructus et partus futuri recte ementur, ut, cum editus esset partus, iam tunc, cum contractum esset negotium, uenditio facta intellegatur: sed si id egerit uenditor, ne nascatur aut fiant, ex empto agi posse.Aliquando tamen et sine re uenditio intellegitur, ueluti cum quasi alea emitur. quod fit, cum captum piscium uel auium uel missilium emitur: emptio enim contr
Abbreviated transcription (Latin):
mois ꝓconͣsul id
agit ne cuius dec̾ior di cã
causa fiat. exalieno fc̃o.
et cum intelligat iuditoꝵ
exitum. Int̾dum duriorẽ nob̾
ꝯstitur oppoito nob̾ alio. adu̾sa¬
rio ĩ eam quo remꝓspexit ut
si quis alienando rem. alũi nob̾
adu̾sarioum suo loco substitu
erit idq data opa in fraudem
nr̃am fec̾it. tanti nob̃ in fc̃nac¬
tone teneatur. qnͣti nraint̾sit
alium adu̾sarium nos ñ hũi¬
sse¶taq si alt̾ius ꝓuintie hõiẽ
aut potentorem nobopposu̾it
adu̾sariũ tenebitur.

Expanded text:
modis proconsul id agat, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et cum intelligit iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui, opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospiciat, ut si quis alienando rem, alium nobis adversarium suo loco subserit idque data opera in fraudem nostram fecerit, tanti nobis in factum actione teneatur, quanti nostra intersit alium adversarium nos non habuisse. Itaque si alterius provinciae hominem aut potentiorem nobis opposuerit adversarium, tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
lfenon u̾e dicitur reipu.¬
negocii c̃a. in legatõne est.
ffric̾. Siquis stipulatus sit
mannos singulos quoadin
accõniseadem diccmus et suta

Expanded text:
Non uere dicitur rei pubnegotii causa in legatione est.i quis stipulatus sit in annos singulos, quoad in actionem. eadem dicemus, et si ita
Abbreviated transcription (Latin):
suitum uellcianũ ꝓme int̾ce¬
ssiss titid ego mulieri id solu¬
issem et ab ea ticius cam pecu¬
nam pet̾etiexcept̃o hr senat
consulci ñ est ꝓ futura mulie¬
rine eam pecunam ꝓdat cũ
ab ea muliere que contͣ senatꝰ
ꝯsultum int̾cess. fideussore
accepissẽ gaus cassius respon¬
dit itademũ fiderussori excep¬
cõm dandam si.⁊ muliere ro¬

Expanded text:
sultum Uel‹leia›num pro me intercessisset Titio egoque mulieri id soluissem et ab ea Titius eam pecuniam peteret, exceptio huius senatus consulti non est profutura mulieri, ne eam pecuniam perdat, cum ab ea muliere, quae contra senatus consultum intercessisset, fideiussorem accepissem, Gaius Cassius re spondit ita demum fideiussori exceptionem dandam, si a muliere ro
Abbreviated transcription (Latin):
dum tẽni. in qnͣtum inlitem
nirau̾o. s ibi. adicit si emptor
possideat. ui dolomalo fec̾ quo
minus possideat. ¶ Itẽ celsus
scribit st̾cus ꝙ inareã meã con¬
gessisti ꝑ ad exibend̾ accõnem
posse ceꝯseq ut tollas. sic tñ
ut cotũ collas cet̾m. alias non
posse. ¶ S et si ratis delaca sit
ui flminus magrũ. Alt̾ius. p¬
osse eũ ꝯueniri. ad exibe nõ ne¬
ratius scribit un querit nera¬
tius. utrum de futuro d̾taxat
dampno.met de pretĩto dno
agri cauendum sit. et ait dep̾¬

Expanded text:
item iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait e
Abbreviated transcription (Latin):
quas nehendas ꝯduxit ĩ horreo
posuit cũ conduccore.ad exibẽd̾
agipot. ¶tẽ si mortuo ꝯducco¬
re p̃rs existat. cum hr̃de agend̾
cs sinemo prssit. cũ horreario
agend. Nam si anuuo inquit
possideantur. u̾m ẽ aut horrea¬
rium posside̾. aut c̾ce ille ẽ qui
possit exiłe ¶It nt quomo. aut
possid quehendas ꝯdux̾it.an

Expanded text:
quas exvehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, verum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet qui vehendas conduxit? an
Abbreviated transcription (Latin):
ca. in possõne sit. si et euqusus
fructus noĩe re ceneat qm̃ius
et ait priore quͣid̃ sicut. actor po¬
ssõnem hat is. ãt cũ quo. agit᷑
rei ẜuande cã sit in possõne. Eũ

Expanded text:
a in possessione sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem teneat, quamuis et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa sit in possessione: eum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ito cam oport̾e s et si derina
aliꝗdintuam aream. uł ĩcuas
edes decid̾it teneb̾is. ad exibẽd
lic n possideas. ¶Itẽ siꝗs facł¬
tatem restituendi ñ hãt. liczpo¬
ssiceat. tñ ad exibendꝰ ñ tenebr¬
plane solũ ceneb̾r. ut caueat si
exibiturũ. ei in pot̾atẽ eiꝰ pue¬
n̾it s et smñsit infuga ꝑmisis
aut eĩ miͣch̾ nelit morari. Id̾ er̃
dicend aut ꝑegre. a te missꝰ sit.
uł in p̃ous cius agat: ad hoc
solum ceneb̾is. ut caneas.

Expanded text:
ito caveri oportere. Sed et si de ruina aliquid in tuam aream vel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebplane solum tenebitur, ut caueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat, ad hoc solum teneberis, ut caueas.
Abbreviated transcription (Latin):
sit stipło.Siꝗs stipulat fu̾it
tĩtium hrdemq er ratũhiturũ
et titius płib hrdib relictis de¬
cessit. eum solũ teni ꝗ ñ hũitra¬
tum. et solum exhrdib stipłato¬
ris accurũ.iquo fuit pecitu ¶uł.¬
ufructuuxori legato donec eĩdo.
recuꝑ.are pot᷑. qmͣ ut cohrs solu¬
at efficiposse cassius. ait et uͥm
C. Si duocosrdes dampnati
sint statuam poñe et. altocessãte
alt̾ eam fecit ñ ẽc iniquum iur¬

Expanded text:
it Titium heredemque eius ratum habiturum et Titius pluribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum.Usu fructu uxori legato donec ei dos reciperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est.Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum Iu
Abbreviated transcription (Latin):
fimũ regsidoꝵ agunt. et accores
sunt et reisẽt ĩo uirare debent. ñ
calũpnnc ẽa littẽ intendẽ. et nca
lupnie cã ad infitiacõnes ire.¬
Q ex fr̃o suo nnus ex cobrdib
ex stipłone hrditana prat aco¬
hrde ñ repetet ułuti si ase prdeq

Expanded text:
ium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire.Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si
Abbreviated transcription (Latin):
sit adiudicatones p̾cor tuctur
excepcoues iutaccones dando.¬
Si cobr̃des ab sente uno corbrde
remuendidunt. et in eare dolo
malo fecunt quo plus. ad eos ꝑ¬

Expanded text:
sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando.Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
denutiar et om̃s defendẽ debent:
si de industria ñ uen̾int ĩiuditiũ.
inus tn ex hiis litti substitit pp̾
denũtiatõnis iugore et p̾dicta
ab sentiam om̃ib uincit aut ui¬
citur. recteq cũ cet̾is agam ꝙ en
ictonis nõĩe uicti sunt. ¶Si fu¬
dum ĩ quo ususfruct ticu erat
ꝗ ei relictus ẽ quo. adͣmuet et de¬
tͣcto usufructu ignorantimicħ
uendid̾is: et titius capite dim¬
imitus fuit. et aget titius ius sͥ
ẽẽ utendi fruendi: ꝯpetit michi
adũsus te ex stipłone de euictõe
accõ quippe si u̾m erat ꝙ michi
dixisses mueditoe recre negarẽ
ritõ ius ẽc utendi fruendi.¬
Ñ obeẽ exempto agentiq denũ¬
tiatõ ꝓ euict̃one int̾poita ñeẽt.
sipacto ent̾missa eẽt denũtian¬
di necͣcitas. ¶Gaia seia fũdum
alutio tito em̃at. et qdne mota
fuci nõie. ictore laudau̾at et eu¬
iccone secuta: fundus abiatus
et fisco. adiudicatus ẽ nẽlitore
presente q̃ritur cu emptrix ñ ꝓ¬
nocauat: anueclitorẽ pot̾it con¬

Expanded text:
denuntiari et omnes defendere debent: si de industria non uenerint in iudicium, unus tamen ex is liti substitit, propter denuntiationis uigorem et praedictam absentiam omnibus uincit aut uincitur, recteque cum ceteris agam, quod euictionis nomine uicti sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad uiuet, detracto usu fructu ignoranti mihi uendideris et Titius capite deminutus fuerit et aget Titius ius sibi esse utendi fruendi, competit mihi aduersus te ex stipulatione de euictione actio: quippe si uerum erat, quod mihi dixisses in uenditione, recte negarem Titio ius esse utendi fruendinon obesse ex empto agenti, quod denuntiatio pro euictione interposita non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Seia fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudauerat et euictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est uenditore praesente: quaeritur, cum emptrix non prouocauerat, an uenditorem poterit con
Abbreviated transcription (Latin):
dampnũ emptorin ueditoriat
fium euictus sit. iure ñ diminue¬
tur euictois obligo ñ magis qmͣ¬
det̾ior fẽs sicͥnam et econtrario
ni augetur qnͣtitas eiuctõnis si
res melior fu̾it effecta/ꝙ si modo
t̾re integro ꝗ fuat traditus duce
itur. ac si soladuceta deur iug̾i̾b¬

Expanded text:
damnum emptori, non venditori at deminuerat evictus sit, iure non deminuetur evictionis obligatio, non magis qdeterior factus sit: nam et e contrario non augetur quantitas evictionis, si res melior fuerit effecta. Quod si modo terrae integro qui fuerat traditus ducenitur, ac si sola ducenta de illi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrta debemir enicconis nomĩc
actor. ac si de octingentis illis re¬
sidius sola centu sexaginta fu¬
issent euicta. Nam reliqua .xl. q̃ u
niu̾so fudo decessunt: ꝓ rata no¬
ue regionis ẽe intelligi. Set̾m
cum ꝓ diuiso ꝑs. aliq̃ firdi euĩci¬
tur.tam et sic̾tus nũs iug̾um
tate regionis pr̾atur emctio.
Quiimi iug̾um ꝓindiuiso
si locũc̾tum. aut fudum simiłr
tradidisset.

Expanded text:
quarta debeatur evictionis nomine, ctor, ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent evicta: nam reliqua quniuerso fundo decesserunt, pro rata nouae regionis esse intellegi. Ceterum cum pro diuiso pars aliqua fundi euincitur, tametsi certus numerus iugerum tate regionis praestatur euictio. Qui unum iugerum pro indiuiso si locum certum aut fundum similiter tradidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
idenissor im̃piti ã iapsꝰ
ait̾ius quo ꝯtͣctus quipsonã
eius ñ contingebat. pignora
uł ypothecas suscepit. et utrã
pecuĩam creditori soluit ẽxisti¬
mans indempnitati sue cõfu¬
sis p̾dus consuli posse obeas
res iudito mandati frustra
nemetur. et ip̃e debitorem fr¬
ustra comieniet. neg̃oꝵ. autẽ¬

Expanded text:
ideiussor imperitia lapsus alterius quoque contractus, qui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conueniet, negotiorum aute
Abbreviated transcription (Latin):
¶temsi quis dolo fec̾it quoni¬
muspossideat hrditatis peti¬
cõne tenẽbitur sS si alius na¬
ccus possõm qm̃ ego dolo. m.
amisam. ꝑatus sitm uditiũ
u̾sus eum qui desut lit̾is esti¬
matõ et magis euanesc̾eait
nisi ꝑetentis int̾est.Certe ĩ¬
quit si rem ꝑatus sit restitũe.
indubitatum erit euanesce.
S si is qui dolo desiit añ cõue¬
niatur eum qui possidet. ñ li¬
b̾abit. ¶Itẽ ⁊ debit᷑ore hr̃dita¬
rio qͣi ains possore. Nameta
uins possõrib posse hrditatẽ
referi debitor aut̃ brditarius
intelligitur. is quo qui ẜuo
hrditano ꝓmisit. uł qui ante
aditam hrditatẽ dedit dãpnũ¬

Expanded text:
i quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram, paratus sit iudicium uersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit euanescere. sed si is qui dolo desiit ante conueniatur, eum qui possidet non liberabit.Item a debitore hereditario quasi a iuris possessore: nam et a iuris possessoribus posse hereditatem refert. debitor autem hereditarius intellegitur is quoque qui seruo hereditario promisit, uel qui ante aditam hereditatem damnu
Abbreviated transcription (Latin):
quis paciscatur nea se petatur.
sut. ab hrde petatur. Hrdi exce¬
pto ñ prod̾it ¶ S i pactus sim
ame neuc aticio petatur. ñ pro¬
pactus crat nease neue afilia
petetur. cumfilia prĩ hr̃s exti¬
tiss.Pactũ conuentũ cũnẽ¬
ditore st̃m. siinrem constitua¬
tur. ẜm płium sñam. et emp¬

Expanded text:
quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne a me neue a Titio petatur, non propactus erat, ne a se neue a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset. Pactum conuentum cum uenditore factum si in rem constituatur
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsõam conceptum ẽ. et ĩ ẽp᷑¬
torem uadlidũ ħ ẽẽ existimat
et siꝑ donatõm successio fc̃a ẽ:¬
¶ Tum possõr auene hr̃ditatis
pactus c̾hrdi si euint tiit. neq¬

Expanded text:
in personam conceptum est, et in emptorem valet: qui hoc esse existimat et si per donationem successio facta sit. Cum possessor alienae hereditatis pactus est, heredi, si evicerit, neq
Abbreviated transcription (Latin):
lur. Et hr̃di pr̃is uiuo filio
spost mortem u̾ofilii. nec pr̃inec
p̾rdi eius qr ꝑsonale pactũ est.
Ad si ruus nea se petetur pac¬
tus fu̾it. nicħ ualebit pactum.
doli except̃one. uideamus et si
i.. em patiscatur. ꝓd̾it dno et

Expanded text:
um. et heredi patris uiuo filio: post mortem uero filii nec patri nec heredi eius, quia personale pactum est. Quod si seruus, ne a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proderit
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶Euentur. si dñs iusẜit
ꝓcuratorem suũ c̾tam peciũ¬
am sum̾e et fen̾arepiculo suo
ita ut c̾tas usuras dno peͣnͣdet
dum taxat si pluns fen̾are po¬
tuss ipẽ lucͣretur. increditã
peciũam iudetur inquid acce¬
pisse. ¶ Plane si om̃ium neg¬
ocõrum erat ei administratõ
otia gessit.¶Marius paurq
dam fideiusẜat ꝓdampiuide m̃¬
cedem paͣctus obsuam fideius¬
sionem. et sub nõie alt̾uis ex e.¬
uẽtu litis cau̾at sibi ccam qnͣti¬
tͣatem dan.hicꝰ claudio satur¬
nino p̃tore maĩores fructus
inferre iussus erat. et aduoca¬
cõnib ei. Io saturnur int̾dix̾¬
at uidẽbatur. aut̃ micħ iudi¬
catum solui fideiussisse ułqͣi
redempcor ntis extitisse. ⁊ uel¬
ie a dampni de mandati uidi¬
tio consequi ꝙ erat ꝰdẽprat.
cesẜat ad talem redemꝑtoem
¶arceil nit sic loqtiu dreo
ꝗ pecĩa accẽpta spopondit nt
siquid actum ẽ suo piculo sp¬

Expanded text:
eritur: si dominus iusserit procuratorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio otia gessit. Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. cesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut s