comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutis .xi. que actauo ia̾ scipendio tn̾ in collaco̾ne re liquaꝵ
nond̾ cand̾ uetustatis ac u̾te coꝑar oꝑpinionẽ. Ita ꝙ con¬
silio aduatato rebꝰ husqi ad e̾ssent delate om̃ibꝰ cxpositio ⁊¬
nmos multitudine confiriat. si forte hostis tͥum legionu
numo poss elit̾e ad dimicand̾. agminis ordinẽ in conscituit
cidere hostibus poss quam ip̃i deposcissent. Hac r̾one pene
quadrato agnune ĩstructo ĩ conspectum hostium elexiꝰ opimi¬
one coꝵ ex̾citum adducit. Cum repente ĩstructas uehit
ĩacie certo gradii legiones accedere galli uidunt quoꝵ erãt
ad cesarem plena sibucie comilia ꝑlata sine c̾taminis ꝑicu¬
lo siue subito aducrnu scu erpettat̾one nr̃i consilii copias
nstruunt protastͥs net leco suꝑiore decedunti. Cesar ⁊ sidi¬
micare optau̾at m̃ adimiratꝰ tantũ multitudĩem hoscium
ualle int̾missa magis ĩ altitudinẽ cep̾ssa quam late paten¬

Expanded text:
tutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum tutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituit, cidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late paten
Abbreviated transcription (Latin):
acrebatis. Locũ cast̾s excelsum iꝰ silua cͥtumdata palude de¬
legisse impedim̾ta om̃ia ĩ ult̾iores siluas ꝯtulisse. Complu
ssiera ad aupilio gormanoꝵ adducenda quoꝵ ⁊nitinitas
ꝓpinqua. ꝙ mni titudo essi ĩfinita. Conscituiie aut̃ lel¬
louacos orum pͥncipum ocemsu su̾ma plebis enpiditatr. si¬
ut dic̾ctar cesar cum tͥbus legionib uenitet offerẽt se ad
dimicand̾ ne miẜiore ac duriore postea o̾dic̾one cu toto exꝰ¬
ciui dectare cog̾ent᷑. Simmores copias adduc̾et ⁊ ĩ eo lod
ꝑman̾e quem delcgissent pabulacone aut̾ que ꝓpt̾ anm t̾po
cum eyiguatum disiecta c̾e ⁊ stumtac̾one ꝙ reliquo comea¬
cie longeq atemitate barbaroꝵ remott ce̾ iudicar o̾ibus
rebꝰ inseruiend̾ statuit quo cełius hostis ꝯtempta suorũ
paucitate ꝓdiret ĩ aciem. Singularis ei u̾tutis uettrimas
legionos .uii.uiii. uiiii. habebat summe spei dełcte qr iuue̾¬

Expanded text:
Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude deAtrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complurssisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuven
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ quas habebat adducet alt̾am que exduabꝰ abluc̾o labie¬
no artessit. Ita quantũ lẏbr̾noꝵ oportunitas. besliq r̾o
postulabat ꝑꝑctuo suo labore i̾uorm legionib ep pediconũ
homꝰ inuingebat. Inis copus coactis ad beliouatos ꝓficis¬
cit᷑. Cnst̾s q ĩ eoꝵ finib posits cquitum turmas dimit¬
tit ĩ ꝯm̃s partes ad aliquoñ exipiendes exqnibꝰ hostium Ø¬
silium cognosceter. Cquites offico firact. peraĩcant paucas
ibedificus c̾o̾ ĩuentos atq has nõ qui igroꝵ colendoꝵ ca̾ te¬
mansissentr nam: q c̾e undiq diagent̾ deinigratũ si qui
speculandi c̾a essenti ermisi. quib cñ quereret cesar quo lo¬
comultitudo e̾o bellonacoꝵ quoᷤ due essi consiliũ eoꝵ ĩ uei̾e¬
bati bellouacos om̃s qui arma ferre possent ĩimũ locun
ꝯueniss itemq ambianos aulurcos caletos uelio cassis

Expanded text:
as quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent namque esse undique diligenter demigratum, sed qui speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore anm dificillimo cum satis hr̾et chnemientes manus
dissipare ne qd̾ micium belli nasceret᷑ quantum ꝙ ĩ rones ess
exploratum hr̾et sub tempus estiuoꝵ nullum sumu bellũ
posse conflare gaium trebomũ cum duab legionib quas se¬
cum hadelut ĩ hyd̾rms cenabi conlectuit ꝗ sp̾e cum crebris
legac̾onibꝰ remoꝵ cercor fieret bello uacos qui belli gloria gal¬
los om̃s belgcas q p̾scrbant funtanas que hiis cuntates du¬
te corbeo bello uaco ⁊ comimo atoebate ex̾aitus tomparare¬
atq ĩ unũ locum cogere ut homimi multiti die ĩsines suos¬
sonum qui iermẜant actͥbniti fac̾ent inpssione̾ ꝑtine aut̃
nõ tantum ad dignitatem s ⁊̃ ad salutẽ sua iudicaret nul¬
lam calamitate̾ socos optime dere publica m̾itos accipere
legionem ex hib̾rnis euocat pnrsus unditima his aut̾ ad
gagium fabium mittit ut ĩ anes suos sonum legiones du¬

Expanded text:
tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones du
Abbreviated transcription (Latin):
demorstratũ est. Ita cum duabus legionib ad ꝓseqrt
carnutes ꝓficscit᷑. Cum sama eycitus ad hotos esser
lata ciLamittte cet̾or ducti carnutes destis uitis aps
cessitate̾ edificus ĩcõiebunt. miꝑ e̾i deuicti complum oppioa di¬
miẜant disꝑsi ꝓfugiunt. Cesar crumpente eo maxime tp̃re
accerrimas tempestates cum suibux militos uoll ĩoppido cat¬
nutti &nabo castra pomit atq interta partaꝵ globoꝵ gallo¬
cũ partunqi coniettis celiter scram̃cis tentonoꝵ ĩtegendo¬
cũ gr̾a erant ĩedificata milites ꝯtrgit. Equitts m̾ tuuꝵr¬
liarios pedites ĩ om̃s partos mitit quascñq petusr ditbant᷑
hostes. nec fyustra nam płmq inagna preda potiti nr̃i reuer¬
tunt᷑. Oppressi carutes hẏcinis difficultate teruore ꝑusi
cum teteis expubsi nullo loco diuciꝰ consistore auderent. nec
silucrum p̾sidio tempestatibꝰ dut issimis tegi possent dispsi mag¬
na parte amissa suorum dissipant᷑ infraitimas crutates. Cisu

Expanded text:
bus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis opcessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur in finitimas civitates. Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
rebut᷑ ꝙ excelso loco ⁊ĩ conspectu ex̾citoq nr̃i. magnꝰ qru
tͥmq clamor eriebat᷑. Ita quã quisq pot̾at maeime in¬
signis que noc̾or testac̾or q uirtꝯ essi eiꝰ telie hostiũ alai̾e¬
tlaine que se offerebat. Cesar co complures suos uulna¬
ui uidecer ex oñibꝰ oppidi partib cohorte̾ monte̾ ascende
⁊ simulacõ ne memũ eccupandoꝵ clamere̾ undiq iubet col¬
lere. quo fc̃s ꝑterriti oppidam cum quid aget᷑ in locis ae¬
iqius ẽent ignari reuocat᷑ ab inpugnandis ꝯꝑibꝰ arma¬

Expanded text:
rebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque rebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre ⁊ labore. itq opib locoꝵ iunt̾e difficultares. es depr
pp̃r cuniculos rectos ad uineas agunt ⁊ caput foncis ꝙ ge¬
nis opis sine ꝑiuilo ullo sine suspicone hoituł fute lico¬
bat. extruit᷑ agger in altitudĩem pedum.ui. saccatu¬
ĩ ec turris.x. tãbulatoꝵ. nõ quidem qi menib adequar
idci mullis opibi esfia pot̾at. si que suꝑape fontis fastigi¬
ura poss. Er es cum tela cormentis iat̾ent᷑ ad fontis. ioi¬
tum u finc ꝑiculo possent aquari oppidani no tantẽ pe
simobat᷑. quo malo ꝑterriti oppidam cupasseuo.ꝑisce.
scanduił. completas ardentes ĩ oꝑa ꝓuebiunt. Bẽdem ꝙ
tõr acerrime pͥsiant᷑ ut ab incendio restͥugendo dinutt¬
couis ꝑiculo deterreant romanos. Magna repr̾tir ĩ itis
oꝑibꝰ fla̾ma extitit. q̃tũq ei ꝑ locum p̾cipitem missa eiat
e uincis tagerre suppͥssa ꝯp̾bendebanti id ir̃m ꝙ morabã
mobant᷑ eñ om̃ia fortissimo sustinebant animo. resei gu¬

Expanded text:
icultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaturris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum psumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardenteore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere supemebantur, tamen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim ge
Abbreviated transcription (Latin):
uiilgare ĩ curc̾ont hosutun signũ ꝙ ĩcendus hedifieia
ĩ tessigi consucuit. Cosaris erat int̾dco sublatu ne aut
copia saibuli fciũtiq si longiꝰ ꝓg edi uell defic̾e̾t᷑ aut
picus ꝯsisi aut scrietate consilioꝵ confugerant stustra
N am cesar mag̨nis itinetib hominio loc socturuir  dit

Expanded text:
vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut pitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓice fundis sacitis iaridioꝰ nões de uallo ꝓturbare reliqua¬
q̃ qr ad opongnatonei ꝑraoent parant admistrare. Dod̾ tp̃r
clamore cxandito dat tuba signu̾ sus uerangtanix atq ex
oppido educit. Nñ ut suꝑiorib dieb ut cuiq ert ious
attͥtutꝰ ad munic̃ones accedunt fundis librilibꝰ sudiᵈꝰ qe
rator mẽtis eela coicurit᷑. At marto antoniꝰ e gtuꝰ ttebonĩ
leox i quibt᷑ e pertes ad defendeno uen̾ant qua ex parte nits pͥ
nurritami. dim ongnis admumtonem abcrant galli plusi

Expanded text:
proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusqura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros mittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus
Abbreviated transcription (Latin):
et si raucitatei conti pue ueo tñ prinatĩ magnia pena ce
ad ẜ ciendaam udicabat. ne uniuersa galliatos uires
de fuisie ad resistendum romanis s ponsemins putarer
neue hoc exemplo crt̾e ciuigates locoꝵ ⁊ portunittet fur¬
te se iundicarẽt ĩ libitate̾ cum onĩib gallit̃ notũ oise

Expanded text:
etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent i
Abbreviated transcription (Latin):
legato complires duitates ĩ sidem recipiti obsida⁊ firmãt
lũis que guicamn reuili fit cerc̾or que ĩ pictonibꝰ ꝓtrant᷑
Quib ixb cogntie ꝑficiscit᷑ ad auxilium duraati ferendũ.
Io dum nacus aduentu fabi cognito desperata salute. si tẽ¬
pore codem toatts ess ⁊ rom mũ zeetrinũ sustiue hoste ⁊ies¬
pite at enicre oppidancs repente ex eo loco cum copis recedit
nͭ se satis tutum ftee arbittat᷑ nͥ flumine ligeri ꝙ erat pon¬
te ꝓpt̾ magnitudine transscund copias traduxiss. fabius

Expanded text:
rmat litterisque Gai Canini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabiu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstine residere uirtutis memoria uidet᷑. Anum ẽ ista molis¬
tia nõ uirto paulis ꝑ ĩopiam ferre nõ posse qui se ulcro mora at̃¬
ferant facilius repiant᷑ quam qui dolorem pacient̾ ferant.
lim p̾ter quã uite nr̃e iacturũ fieri uidem. Si ĩ censilio capi¬
endo onĩem galliam respiciam ꝙ̃ ad nr̃m consiliũ concitauim
Quid ĩ om̃ium milib. Lexex. lno loco ĩter fectis ꝓpinquis
consanguncis q nr̃is animis fore existimatis si pene ip̃iꝰ ca¬
dau̾ib pͥlio dec̾tture cogent᷑. nolite hos ur̃o aurilio expoliare
qui ur̃e salutis ca suũ ꝑicłm neglexunt net stulticia ac te
m̾itate uĩ aut ammi ĩ becillitate oem galliã ꝓsternere⁊
ꝑpetue ẜuituti subit̾e. An ꝙ ad diem nõuen̾unt de eoꝵ fide
ĩ oꝑe u̾sant᷑. Quid ergo mei consili est fac̾e ꝙ nr̃i maiores
neq̃ quã pari bello aimbroꝵ tentonũq fet̾unt qui ĩ oppidas
pulsis ac siłi inopia subactis eoꝵ corporib qui etate ad bellũ

Expanded text:
stinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. lam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis ciam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
.xxIiu̾sissimã uarte̾ gallie ꝙ iͥ quasdã ciuitates
ĩ armis ee audiebat. n .g. caniniũ rebilum legatũ qͥ ĩ ill
regionib erat satis firmas duas legiones br̃e existimal¬
bat. Ditum labienu̾ a se euocat legionẽ aut̃ duodetima
que cum eo erat ĩ hẏb̾r̾nis ĩ togatam galliam mittit ad¬

Expanded text:
iversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat i
Abbreviated transcription (Latin):
tem trunit̾onũ disposico ut siui̾us ueniat suũ quisq locum
teneat ꝙ nou̾it equitatũ et castͥs eo iti & suum co̾mitti ui¬
bet. Erat ex om̃ib castͥs o iu̾mũ imndic iugum tenebant
despectꝰ atq om̃s muites intenti prigne ꝓuentũ exp̃tabant
Gissi int̾ equitis iiros sagitcarios cepeditor q leuis ar ino¬
ture ĩteriet̾ant qui sins cednit b auxilio suctur retẽt s
nẽꝵ equitum ĩpeta iustiert. ud hus complures de ꝓuso

Expanded text:
ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de impro
Abbreviated transcription (Latin):
rum collecau̾at ĩ fiuib biturigum eiq adiungit lezionẽ
undetimã que ꝓxina fuerat binis cobortibꝰ ad ĩpedimtiitu¬
enda relictas. Ee lionũ exatum ĩcopussimos agres bituti¬
gum uducit. Quicam lacos funes ⁊ complura oppida
hr̃ent uniꝰ legionis b ẏbenis nõ potuerunt continers qͥn
beĩium parirent conuiracines et fac̾ent. Repentino ad

Expanded text:
rum collocaverat in finibus Biturigum, eique adiungit legionem rum collocaverat in finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, quae proxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent
Abbreviated transcription (Latin):
nullum bellandi rempꝰ int̾misiss ipilites qr bẏbrnoꝵ quie¬
te refic̾e at tantis laborib uell compliurs eod̾ q̃r ciuitt¬
tes renonare belli consilia nũciabant᷑ oiutat̾ones q facert
Cuĩ rei ueri similis ca ad ferebat᷑ ꝙ gallis om̃ibꝰ cognitũ essi
n ulla mulcitudine ĩ unũ locum coaita resisti posse a roma¬
nis nec si diu̾sa bella complures cod̾ tp̃r intiuissent ciuita¬
res satis aueilii aut spacu aut copiaꝵ hĩ turũ epercitum
popuili romani ad om̃ĩa ꝑscꝙ̾da. nõ c̾e euuit̾ alicui ciuitati
sorrem ĩ comode ixtusandam sit alimora relique possent
ocuindicnr ilibitatem. Que ne opimo galloꝵ ꝯfirmarit᷑
cosar marcum ar toniũ questorem suis p̾fecit hbrius ire
cquitum. p̾sidio pͥdie. hł ianuarias aib eppido libracte ꝓẜi¬
ciscitur ad legionẽ duoceninã quã nõ longr asinibꝰ heduo¬

Expanded text:
nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quienullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque facere. Cuius rei verisimilis causa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium quaestorem suis praefecit hibernis; ipse equitum praesidio pridie Kal. Ianuarias ab oppido Bibracte proficiscitur ad legionem XIII, quam non longe a finibus Aeduo
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ seͥptis conterui noi simũ q in ꝑft̾m ab reb gestis ałeꝯ¬
due conseri usq ad cxicum nõ quidem ciuilis discentois.
cui finem nullũ uidom s uite cisaris. Nuos utina qui
legͥent scure possent ꝙͣrnnuine susceꝑim stoendos quo
facilius carteam stulticie atm arogante cͥmine qͥ me ax¬
duis ĩterposuerim cesaris scͥptas. Constat eiꝰ intͥ om̃s̃ nͥ
reli queꝵ est admiuaco. Cat̾i enim quã bñ atq em̾datr nodũ¬
fatultas atq esgaucia suma sebendi tum uerissuna scĩa suo¬
rũ consilioꝵ explicandoꝵ. conchi nouład quidem accidit ut
alexandrino atq affiitao belio int̾essem. Que bella ꝙ̃ quã
et parte nob tesarĩs ẜmone sunt nora tñ alitꝰ audimꝰ ea ã
monio sumꝰ dicturi. Serergo nimur dum om̃t̃ excusac̾tis
c̃as codigo ne cũ cesare conferar hoc ip̾mcͥmen adregõcie
sub eo ꝙ me indico̾ cuꝰqua eristimem posse cum cesare cam¬
parari. Uale om̃i gallia denietai cosar cam asuꝑiore estate

Expanded text:
simumque imperfectum ab rebus gestis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris. Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis. Constat enim inter omnes nihil reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emendate, nofacultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae monio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. Omni Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate
Abbreviated transcription (Latin):
floris lilium appeslabant. Nñ hec talie pedem longe ferreis
haimis ĩfixe tote ĩ terrã in fodiebant᷑ mediotbq ĩtetmissis spo¬
cus om̃ib locis disserebant᷑ quos stimulos noĩabant. Hus re¬
diu̾sas ab hus contra cet̾iore hostem ꝑfecit ut ne magna
quidẽ multitudine si ita accidat eiꝰ discessu munico̾nũ pͥsi¬
dia c̾tum fundi possent aut cũ piculo ex cast̾s egredi cognt᷑.
nõ am̃s hos qui arma fetre possent ut censuit uere ngetorx
comiccands statiu̾it. si c̾tum nimium cuiq ex ciuntate in¬
pera nuĩ ne tanta młtitudine ꝯfusa ne emoderari nͨ discer¬
ee consuerunt. Sequanis senonibꝰ biturigiłꝰ santonis ructo¬
nio coꝑnutibꝰ duodena milia. Bellouacis detem. tondem le¬

Expanded text:
floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rediversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur,non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec disceresse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Le
Abbreviated transcription (Latin):
aut admod̾ firmis ramis abscisis atq hoꝵ delibratis. ac pͥa¬
cutis tatuminibꝰ ꝓpetua fosse qui nos pedes alte ducelunt᷑.:
Huc illi stipites dimissi ⁊ ab ĩsimore iuncti nereuelli poss¬
sent ab ramis emiuelut quim ordines coniuneti inter se
atq implicati. quo qui intrau̾ant se ip̃i acatissimis uallis
ĩ duelunt. hos cippos appellabant. Quos obliquos ordinis
ĩ quincũcem dispositis sero bestres ĩ altitudĩe pedes fidie¬
bant᷑ paulatim augustiore ad ĩfimu̾ fastigio. Huc teretes:
scip̾ites feminis crassitudine ib sũmo p̾acuti ⁊ pͥusti dimit¬
tebant᷑. ita ut nõ amplius digitis quatuor ex terra imin̾ent
simul confirmandi ⁊ stabiliendi ca̾ singuli ab infimo solo pe¬
des terra exculcabant᷑. Beliqua pars̃ scrobis ad ectultadas
ĩsidias iuminibꝰ ac unculis tegebat᷑. Huiꝰ gen̾is adom or¬
dines iunctiternos ĩterse pedes distabant. Idex silitudine

Expanded text:
aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praaut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
hostium multitudo aduolaret aut inter diu tela ĩ nr̃os oꝑi
descinatos coicere possent. Ht int̾missꝰ spaco duas fossas
quindetim pedes latas eadem altitudine ꝑ duxit. Quarum
iiorem cam ascͥbus ac dimissis locis aqua ey fiumine di¬
riuata complelit. Posteas aggerera ac uallum.uii. pedũ
extrueit. Huic loricam pias q adiecit grandibꝰ cerius
eminentibꝰ ad cõmissuras pluteoꝵ atq aggeres qͥ ascensum
hostium tardarẽt ⁊ turres toto oꝑe cͥcumdedit q pedes. lx
xx. ĩter se distarent. Erat eo tp̃r ꝙ mat̾iari ⁊ frum̃tari et
tantas municones sĩ necesse deminutis nr̃is copus que lon¬
gius ab castͥs ꝓgrediebant᷑. ac nu̾quã oꝑa nr̃a galli tẽtare¬
atq crupco̾ne̾ ex oppido plurib portis sũmaui fat̾e conabun¬
t᷑. Quare adħ rursus oꝑa addend̾ cesar putaaut quo mĩore
nũo militu̾ municones defendi possent. Itaq cruncis auboꝵ

Expanded text:
hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostrsumma vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum
Abbreviated transcription (Latin):
crigue dictum se hr̾e.xxx. frum̃tum si paulo ⁊ im longius
tolerari posse parcendo. Hus datis mandatis
opus erat int̾ruãum scd̃a uigilia silenco̾ equuatũ mittit.
frum̃tum om̃ead se referri uibet capitis penã hus qui non
paru̾unt constituit. Petus cuius magna erat copia ad ma¬
diuius cõpulsa uiritim distͥbuit frum̾tum parce ⁊ paulatim
metiri instituit. Copias om̃s quas̾ ꝓ oppido collocau̾at ĩ oppi¬
dum recepit. Hus rombꝰ auxilia gallie cepettare ⁊ bellũ pa¬
rat admĩstrare. quibꝰ rebꝰ cognitis ex ꝑfugis ⁊ captiuis cosar
Rgeu̾a munic̾onis ĩstituit. Fossam pedum.xx. derettis la¬
t̾ib duxit. ut eiꝰ fosse tantumde pat̾et quantũ sũme fos¬
se labra distarent. Beliquas om̃s municones ab ea fossa pe¬
des quadringentos redirxit. Id hoc consilio qm̃ cm̃ essi neor
ssario spacio complexus. net facile totum corpus corona mi¬
litum cingeret᷑ ne demprouiso aut noctuaut munictes

Expanded text:
riginta habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ comio atrebati uiri demaro ⁊eporidorige hedins. uer¬
cassiane uno aruerno consubrino uercingetorigis simima im¬
ꝑn crdit᷑. Hus discti ex cuntatib attͥbiuit᷑ quoꝵ co̾silio
besium gide ninistraret᷑. Om̃s alicres ⁊ fiducie pleni ad alesi
ti pͥlio citb ex oppido erupcone pugnaret᷑ foris tante copie
equitatus peditatus q t̾uerent᷑. At hii qui alesie obsidebã¬
tur p̾terita die qua aueilia suoꝵ expectau̾ant consumpto
om̃i frum̾to inscii ꝙ ĩ hedius gereret᷑ consilio cauto de exicu
suaꝵ fortunaꝵ consultabant ac uarus dictis sencẽtus qͣr
pars dedicone pars dum uires suppet̾ent eruptone̾ cense¬
bat non p̾tercunda or̃o critognati uidet᷑ ꝓpt̾ eiꝰ singularem
& nephapiam crudelitate. H su̾mo ĩ aruernis orto loco t mag

Expanded text:
bantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiati proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arverni
Abbreviated transcription (Latin):
cedes. nõ mulli relictis equis fossam trassire & mat̾iam
cransꝰ cendere conant᷑. Paulum legiones cesar quas ꝓ
uallo constituerat ꝓmoueri iubet. no̾ minus qui intra
mimic̾ones erant ꝑturbant᷑. Galli uenire ad ie ꝯfis¬
tim eyiscimantes ad apma co̾cdamãt. nc̾ nulli ꝑterrit
ĩ orpidũ inrumpu̾t. Uercingetorix iulet portas claud
ne castra mident᷑. Multis ꝯ ĩter fettis compluribꝰ eqͥs
captis germani sese recipiunt. Uercingerori pͥusꝙͣ
municores ab romanis ꝑficiant᷑ consĩiũ capit omĩem
ab se equitatũ noctu dimitt̾e. Discedentĩb mãdat
ut s̾uĩ ꝯuisq coꝵ ciuitatr̃ adeat om̃s ꝙ qui ꝑetarem
arma ferre possent ad bclium coganiti. Eua lillos r̾ia
tii ꝓponit obtestat᷑ q uti sue salutis ronem hant neu
se optime de cõmuni libitate m̾itum hostibus i cruci¬

Expanded text:
caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum in cruci
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ compleu̾ant fossamꝙ et mat̾iam ser ĩ alatudĩem pe¬
dũ preduxerant. Oius munic̾onis q al romanis ĩstitue¬
batur cũ cuitus.xi. i. paisuiũ tenebat. Castra oportu¬
cellis inter diustac̾ones ponebant᷑ ne. qua subito erup¬
cio fieret. H eadem noctu eꝑcubitorib ac fu mis p̾si¬
diis tenebant᷑. Opere ĩstituto fit eq̃̾stre pͥliũ in capli¬
nicie quam ĩter missam collibꝰ t̾a milia passuti ĩ longicu¬
Dine̾ patere sirora demostrauimꝰ. au̾maui abut̾sq cõcen¬
dit᷑. Laborãtibꝰ nĩis ceser germanos submitat legie¬
nes ẜ ꝙ cast̾s corstituit ne qra subito intupto ab bos¬
eum peditam fiat. ꝑresidio legionũ addito nr̃is ai¬
mis auget᷑ hostes ĩ fugam conietti se p̃i multitudine
ĩpediunt acq angustiorib portis relictis coaceruatitũ
germani ac̾us uiꝰq ad iunitõnes sequnt᷑. fit magna

Expanded text:
lorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pelorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportu in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna
Abbreviated transcription (Latin):
q alcñam ꝙ e̾ oppidum mandudioꝵ iter fac̾e cepit. Ce¬
lerit q inpedim̾ta ex cast̾s educi  se sub sequi iussit. Ce¬
sar ĩ pedimentis ĩ ꝓximũ collem deductis duab legiom¬
bꝰ p̾sidio relictis sequta quantum diei tempꝰ est passum
circiter tͥbus milib hostrum ex nouissimo agniine ĩter¬
fettis alt̾o dic ad alesiam castra fetit. Prospto urb̾
situ ꝑterritis q hostib ꝙ equitatu ꝙ quo marima par¬
te exercito confidebat cranti pulsi adortatꝰ ad laborẽ
milites cͥcumuallare ĩstituit. ip̃m erat oppidũ alesia
⁊̃ colle sumo ad modum edito loco uti nͥobfidione expus¬
nari nõ posse uid̾et᷑. Cuiꝰ collis radices duo duabꝰ exparti¬
bꝰ flumina sublucbant. Ante id opidum planicies cirri
partib colles medioc̾ int̾ietto spac̾o pari alntudinis fas¬
tigio oppidum cingebant sub muro q pars solis collis
ad orientem solem spͣcabat. Hunt o̾em locũ copie gal¬

Expanded text:
coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circitpartibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gal
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt collem q cepunt. n nr̃oꝵ militu uictoꝵq ĩpetũ
susti̾e petu̾unt. Sic cum suis fugientib ꝑmueti qͦs nõ
sluc mõtes q texerunt ab equitatu suat ĩtriti.Hot
negoc̃o confecto labieniis ieu̾tit᷑ ad gedincũ uͥ ĩredimẽta
teciꝰ excrct relicta erãt ĩ diem cũ om̃ib comis ad cesarẽ

Expanded text:
 militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caes
Abbreviated transcription (Latin):
sua epͥstine uirtutis ⁊ sccudissimoꝵ p̾loꝵ retin̾ent me¬
moriã atq ip̃m cesarem cuiꝰ ductu sepe mim̾o hostes supe¬
rassent p̾sentem adesse existimarent dat signũ pͥlu. Pu¬
mo concursu ab dextro cormi uͥ septima legio ꝯstit̾at ĩ fu¬
gam coniciunt᷑. Ib sinistro ꝙ locum duodecima legiote¬
nebit. cum pͥmi ordines hoscium confixi telis cencidissẽt
tñ acerrime reliqui resistebant. nͨ dabat suspicone̾ fuge
quisꝙͣ. Ip̾e dire hostium camulo genus suis adereat at
eos cohortabat᷑. At ĩ certo ⁊ nũc exita uictorie cũ a septima

Expanded text:
uae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat,  ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae
Abbreviated transcription (Latin):
Si ana ĩ parte nuꝰ laborne aut grauiꝰ p̾mi uidebant᷑ eo sig¬
na i fecii cesoꝵ atem ꝑ conscirui iubebat. Ms ⁊ hostes ad in
rerman iab dexiro litere su̾mũ ugum nata hostes loro de¬
pellunt eigientes usq ad flumen aibi uertinginori: cũ pio
stribꝰ cepiis conceienit ꝑsequit᷑ tompintes q ĩter ficiuntt.
Quare ãiadu̾sa ueliqui ne ctuuenirent᷑ ueriti se fugr ma̾¬
dant. om̃ib locis fit cedes. Tres rodilissimi hxdui capti
ad cesarem ꝑducunt᷑. Cotis ꝑfectis equitum qui corrdi¬
siam cum conuioto litabi ꝓximis comicus habucrat ⁊caua¬
rillus qui poit defetronem litauicti pedescbus copus ꝓͥfue¬
uat ꝙ cborodarix quo dutr ante aduentum cesaris hedrii¬

Expanded text:
parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insm Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cuibus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aed
Abbreviated transcription (Latin):
bellandi factures. Pinde agmine impeditiis adorirent᷑
Si pedites sius auxiliũ ferant atq ĩ eo morent᷑ ĩter fa¬
cere nõ posse. Si id ꝙ magis filcturũ confidat pelictis in¬
pedimtis sue saluti consulant ⁊ usur̾r̾. netessatiaꝵ ⁊digͥ¬
tate spoliatũ irmã de cquitib hostiũ quin nemo eoꝵ ꝓgre¬
di mͦ extra agmen audeat. Et ip̃os quidem nõ debere du¬
Intate id ꝙ maiore faciunt aĩo copias se om̃s ꝓcastͥs ħi¬
turũ ⁊ terrori hostĩb fut᷑m. Condamãt eqͥtes sc̾ssimo
iure uirando consumari oportere ne tetto recipiat᷑ ne ad
liberos ne ad parentes aduxorẽ aditum h̾at qui nõ per
agmen hostium ꝑcquitass. Probata re atq õibꝰ iure¬
uirando ad accis postero die ĩtres ꝑtes distͥbuto eqͥtatu
due se acies ab duob lat̾ibꝰ ostendũt. Una pͥmo agmine
iter impedire cepit. quare nũciata cesar suũ qͦ eqͥtatũ

Expanded text:
bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾at equices q ab huis arcessit ⁊ leui armature pediteᷤᷤ
qui int̾ eos p̾liari consuerant. Goꝵ aduentu ꝙ minꝰ p̾do¬
neis equis utebant᷑ a tͥbunis militu̾ reliquisq s ⁊eqͥtibꝰ
romanis atq euocatis equos sumit germanis q distei¬
buit. Interea dum ħ gerunt᷑ hostium copie ex aruernis
equites q qui toti gallie erant imperanti ꝯue̾i̾unt.⁊
Magno hoꝵ cauto niam̾o cum cesar ĩ sequanos ꝑ extre¬
mos lingonũ finos iter. fuc̾et quo faciliꝰ subsidium ꝓuĩ¬
cie terri poss circiter milia passiuꝰi.y. ab romanis t̾ms
cistͥs uercingetorix concedit. Conuetatis q ad consiliu̾
y̾fectis equitum uenisse tempꝰ uictorie demo̾strat fug̾e
ꝓuinciã romanos galliaq excedere. Id dͥ ad p̾sentr̾ obri¬
nendam lib̾r̾tatr satis e̾e ad relqui tp̃ris pace atq cciu̾
parũ ꝓfici.maiorib eĩ cactis copus reu̾suros n finem

Expanded text:
ab his arcessit et levis armaturae pedites, ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcendant qr rei fimtiliaris iactum ꝑꝑpetuu̾ imꝑiu lib̾rta¬
tem q consequi uideant. Hiis conscitutis reb edius se¬
guasiauis q qui sunt finitimi ei ꝓuncie decem milia pe¬
solicitat quoꝵ mentes uondum a suꝑiore bello recedisse spe¬
rabat. Hori pͥncipibꝰ pecumas ciuitati aut̃ imꝑiũ to¬
cius ꝓuincie pollicet᷑. ad hos om̃s casus ꝓuisa erãt p̾si
ccsare legato ad om̃s partes opponebant᷑. Helui ĩ suas¬
ponte cũ finitimis p̾lio congressi peslunt᷑ ⁊ gio ualerio
dono taure caburi filio pͥncipe ciuitatis corapluribq alns
ĩter fc̃s ĩtra oppida ac miros compeltunt᷑. Allobroges
crebris ad rhodanũ dispositis p̾siduis magna cura ⁊ diligã¬
tia suos fines tuent᷑. Cesar ꝙ hoides equitatu suꝑiores
c̾e intelligebat ⁊ i̾terdusis om̃ib itm̾ib nuilla re ex pro¬
iuncia atq y̾calia subleuari pot̾at transrbenũ a ĩger¬
mamã mitrit ad eas ciuitates quas supioribꝰ annis pa¬

Expanded text:
iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia pesollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesiducio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas sup
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ stimabat cũ infamia atq indignitas tei & oppositus:
mons ceuennia uiqꝵ q difficultas impedie bat. cum maxi¬
me ꝙ adiuncto labieno atq hus legionib quas una mi sut
uelement̾ timebat. Itaq ad modum magnis diurnis natur¬
nisq iai nerib confettis contr omium oppimione ad ligem uo¬
nit. Uado ꝙ ꝑequites uiento ꝓrei necessitate crectuno ut b̃

Expanded text:
s mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pr
Abbreviated transcription (Latin):
irueri ꝓ aberant lo ignis ⁊ ab germnanis pͥmebant᷑ que c¬
it cõ quau toto abessent dello ⁊ neuts auei. a mieretẽt
Magno dolore hadui ferunt si ciertos pͥncpatu q̾tunt᷑ so¬
tune comutti ne t cesaris indulgentia inse requaũt n
tamen suscepto bello suũ consilm̾ ãdteli qmiis separeue qo¬
denit. Inuit. sume spei adolescenres eporedorte ⁊ uirido¬
mnꝰ uertingetorie parent. Ip̃e imperat reliqius ciuita¬
antea habuerat se fore contentũ dit̾. n fortuma tẽp¬

Expanded text:
ant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitaantea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temp
Abbreviated transcription (Latin):
sus cum tͥb legionib eu̾ locũ petit qua nanes appelli uisse¬
rat. Eo cum ess uentũ cxploratores hostumi ut o̾i flnmi¬
nis parte erant dispositi ĩ opinantes ꝙ magno subito erat
echorta tempestas ab nr̃is obprimũtur. Exercitꝰ equitatꝰ¬
qr equitib romanis admĩstiuantib quos ei negocio pͥfet̾at
cefiter trãsimttit᷑. Uno fere ip̃r sub lucem hostib nũcia¬
tur ĩ tast̾s romanoꝵ p̾ter consuetudinẽ̾ tumultuari &
magnũ ux nͣdm̃ aduerso flumine sonitũ q remoꝵ ĩ eadem

Expanded text:
ibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine so
Abbreviated transcription (Latin):
deuen̾unt. Quoꝵ aduentu cumsͥ corbens oblatam oc¬
casionem rei gerende existimaret pͥmu̾ cum pautis se
ostendit atq in ꝓrimas turmas impetum fecit. Nr̃i
constantꝰ incursum sustinent ĩsidiatoꝵ n pluros ĩ inũ
locum comic̾i̾unt ꝙ plerumq eques tͥbus pͥlus cũ ꝓpt̾

Expanded text:
devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam ocdevenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter