comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dealaquo uelle euen pi¬
NORIUXORIS UAEIXIUDeUO
iquis suspicatus fuerit dea¬
liquo uellecum pudoriuxo¬
risuae in ludere. liceat proma¬
rito testationem inscriptis ha¬
bitas adsuspectum hominem
mittere &eidenuntiare perip¬
sas testationes idoneos testes con¬
tinentes. Necumuxoresua inue¬
niatur & si post tres testationes
testatus est cum ux oresua uel in
sua domo uel indomomulieris
uel indomo illius adulteri uel
in propina uel in proastio. lice¬
atmarito sineullo periculo su¬
is manibus cum occidere. sin
autem in alio loco eum de pre¬
henderit cum uxoresua colloqui¬
um habentem conuocatis trib
idoneis testibus perquos possit
probare apudiudicem inuenis¬
secum cumuxoresua colloquiũ
habentem tradat cum iudici
& si iudex inuenerit positres
testationes suspectum hominem¬
conlocutum mulieri fuisse
uullo alio ex quisito quasi ad¬
ulterum puniat. marito au¬
tem liceat contra suam uxorẽ
qualiter uoluerit sccundum
leges crimen exequi

Expanded text:
de aliquo, velle eum pude aliquo, velle eum pudori uxoris suae inludere Si quis suspicatus fuerit de aliquo, velle eum pudori uxoris suae inludere, liceat ipsi marito testationem in scriptis habitam ad suspectum hominem mittere, et ter ei denuntiare per ipsas testationes idoneos testes continentes, ne cum uxore sua inveniatur. Et si post tres testationes testatus est, cum uxore sua vel in sua domo, vel in domo mulieris, vel in domo illius adulteri, vel in popina, vel in proastio, liceat marito sine ullo periculo suis manibus eum occidere. Sin autem in alio loco eum deprehenderit cum uxore sua colloquium habentem, convocatis tribus idoneis testibus, per quos possit probare apud iudicem, invenisse eum cum uxore sua colloquium habentem, tradat eum iudici, et si iudex invenerit post tres testationes suspectum hominemcollocutum mulieri fuisse, nullo alio exquisito, quasi adulterum puniat, marito autem liceat contra suam uxorem, qualiter voluerit, secundum leges crimen exsequi.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine praestauit. officium
autem cius quinque. Sinautem
iudex sit non magistratus ipse
quidem decim libras auripres¬
tabit ministri autem quinque.
Istae autem poenae percomitẽ
palatinorum fiscalibus rationi¬
bus inferantur. Sed &simari¬
tus sine causa repudium mise¬
rit uxorisuae reddateidotem
& propternuptias donatio¬
nem & extrinsecus ex substan¬
tia sua tantum praest& quan¬
tum tertia pars propternup¬
tiasdonationis facit. & siqui¬
dem habea liberos ex eodem
matrimonio natos. ipsa qui¬
demusum habeat liberis au¬
tem proprie tatem custodiat.
tam donationis quam poenae
Sin autem nullos liberos ha¬
beat. Tunc& proprie tatem
omnium rerum praedicta¬
rum lucrabitur.
SIQUIS UXOREM SU¬
A FLACELLIS CASTI
sine aliqua earum causa quae
contramulierem ad dissoluen¬
dum matrimonium sufficit
prohac contum elia conuictus
maritus. tantum pracst& mu¬
lieri ex substantia sua quantum
tertia pars propternuptias
donationis facit
SiquISSUSPeCTUS PueuI

Expanded text:
nomine praestabit, officium nomine praestabit, officium autem eius V. Sin autem iudex sit non magistratus, ipse quidem X libras auri praestabit, ministri autem eius V. Istae autem poenae per comitem palatinorum fiscalibus rationibus inferantur. Sed et si maritus sine causa repudium miserit uxori suae, reddat ei dotem et propter nuptias donationem, et extrinsecus ex substantia sua tantum praestet, quantum tertia pars propter nuptias donationis facit. Et si quidem habeat liberos ex eodem matrimonio natos, ipsa quidem usum habeat, liberis autem proprietatem custodiat tam donationis quam poenae; sin autem nullos liberos habeat, tunc et proprietatem omnium rerum praedictarum lucrabitur. Si quis uxorem suam flagellis castigsine aliqua earum causa, quae contra mulierem ad dissolvendum matrimonium sufficit, pro hac contumelia convictus maritus tantum praestet mulieri ex substantia sua, quantum tertia pars propter nuptias donationis facit. Si quis suspicatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cammittere ut ibi degeret
usq: ad mortem suam. & siqui¬
dem liberos habeat duas par¬
tes quidem substantiae cius
ipsi capiant. Tertiam autem
portionem monas terium po¬
tiaturiure dominii. sinautem
nullos liberos habeat sed pa¬
rentes ipsiquidem tertiam
partem accipiant monasteri¬
um autem bessem. nisi forte
mulier inpotestate parentis
constituta consensucius repu¬
dium sine causamiserit. Tunc
enim nihilexfiliae patrimo¬
nio parentem sperare opor¬
t& sed omnia monas terium
capiat. quod similiter proce¬
dere deb&. et sinullos neque
liberos neq: parentes habuerit
Sinautem apudquem conuicta
est mulier sine causarepudium
misis sei non tradisiceam ciui¬
tatis episcopum ut inmictatur
inmonasterium Si quidem in
hac florentissima ciuitatema¬
gistratussit ipsequidem uigin
tilibras auripoenae nomine
dauit officium autem eius ali¬
as decim. Quod si prouincialis
sit magistratus & praecepta
nostra neglexerit ipsequidem
decim librarum auri poenae

Expanded text:
eam immittere et ibi degere eam immittere et ibi degere usque ad mortem suam. Et si quidem liberos habeat, bessem quidem substantiae eius ipsi capiant, tertia autem portione monasterium potiatur iure dominii. Sin autem nullos liberos habeat, sed parentes, ipsi quidem tertiam partem accipiant, monasterium autem bessem, nisi forte mulier in potestate parentis constituta consensu eius repudium sine causa miserit; tunc enim nihil ex filiae patrimonio parentem sperare oportet, sed omnia monasterium capiat. Quod similiter procedere debet, et si nullos neque liberos neque parentes habuerit. Sin autem iudex, apud quem convicta est mulier sine causa repudium misisse, non tradiderit eam civitatis episcopo, ut immittatur in monasterium, si quidem in hac florentissima civitate magistratus sit, ipse quidem XX libras auri poenae nomine dabit, officium autem eius alias X. Quod si provincialis sit magistratus, et praecepta nostra neglexerit, ipse quidem X libras auri poenae
Abbreviated transcription (Latin):
giosamuitam & solitariamele¬
gerit. si in captiuitatem adcer¬
tum tempustenti fuerint. de
quibus tribus casibus ea firma
esse iubemus. quae superiorib
nostris legibus continentur.
omnesigitur ante factascau¬
sas quacnostra haclege conti¬
nentur sufficere iubemusad
solutionem matrimoniorum
alias autem omnes cessareprȩ¬
cipimus. & nullam aliam cau¬
sam possematrimonia soluere.
siue nostris siue u&eribus cog¬
nita legibus est. Nisinomina¬
tim in hac constitutione in¬
uenta fuerit.
SUOSINCIUSTAERUS
Re pudicꝯmiserar
imulier marito suo sine
iusta causa repudium mi¬
serit. & in hac impia uolunta¬
te perseuerauerit. dotemqui¬
demipsius maritus habeat
proprictatemrerum dotali¬
um communibus liberis serua¬
turus. Sinautem liberosnon
habeat ipse cam lucretur.
mulier autem periculo iudicis
huiccausae praesidentis reli¬
gio sissimo antistiti tradatur
ciusciuitatis in qua communiter
domicilium habebant. episco¬
pus enim curauit monasterio

Expanded text:
giosam vitam et solitariam elegiosam vitam et solitariam elegerit; si in captivitate ad certum tempus tenti fuerint: de quibus tribus causis ea firma esse iubemus, quae superioribus nostris legibus continentur. Omnes igitur antefatas causas, quae nostra hac lege continentur, sufficere iubemus ad solutionem matrimoniorum, alias autem omnes cessare praecipimus, et nullam aliam causam posse matrimonia solvere, sive nostris, sive veteribus cognita legibus est, nisi nominatim in hac constitutione inventa fuerit. suo sine iusta causa repudium miserit Si mulier marito suo sine iusta causa repudium miserit, et in hac impia voluntate perseveraverit, dotem quidem ipsius maritus habeat, proprietatem rerum dotalium communibus liberis reservaturus. Sin autem liberos non habeat, ipse eam lucretur, mulier autem periculo iudicis huic causae praesidentis religiosissimo antistiti tradatur eius civitatis, in qua communiter domicilium habebant. Episcopus enim curabit in monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
rissui expecc&unius annispatiũ.
& postquam transierit liccatei
legitimas contrahere nuptias.
quod si contrahanc obseruatio¬
nemmulier ausa sit nubere. &
mulier &ipse quicam duxit
uxorem ut adulteri puniantur
quod siquis sub fide gestorum
deposuerunt conuicti postea
fuerint falsas depositones dixis¬
se ipsiquidem militia suanuda¬
ti. Decem auri librarum poena
conpelluntur praestate ei quȩ
salsodixerunt decessisse ipse
autem si uelit licentiam habeat
uxorem suam recipere. quod
si scolarissit ille decuius morte
dubitatio est. De primatibus
scolae & actuario. sinautem foe¬
deratidcordinem praedictam
depositionem uxoremeius iu¬
bemus capere hisdemipsiscus¬
todiendis & in aliis omnibus
quiad armatam militiam
referuntur.
ECLXXXII EXQUIPUS CAUSIS
MATRIMONIASINE POC¬
NA SOLUUNTUR
unt quaedam causae exqui¬
bus matrimonia sine poena
soluuntur. ueluti simaritus
miscerimulieri suae non potu¬
erit. Si maritus ueluxor reli¬

Expanded text:
ris sui, exspectet unius anni spatium, ris sui, exspectet unius anni spatium, et postquam transierit, liceat ei legitimas contrahere nuptias. Quod si contra hanc observationem mulier ausa sit nubere, et ipsa, et ipse, qui eam duxit uxorem, ut adulteri puniantur. Quod si qui sub fide gestorum deposuerunt, convicti postea fuerint falsas depositiones dixisse, ipsi quidem militia sua nudati decem auri librarum poenam compellentur praestare ei, quem falso dixerunt decessisse, ipse autem, si velit, licentiam habeat uxorem suam recipere. Quod si scholaris sit ille, de cuius morte dubitatio est, de primatibus scholae et actuario, sin autem foederatus, de ordine praedictam depositionem uxorem eius iubemus capere: hisdem ipsis custodiendis et in aliis omnibus, qui ad armatam militiam referuntur. Ex quibus causis matrimonia sine poena solvuntur Sunt quaedam causae, ex quibus matrimonia sine poena solvuntur: veluti si maritus misceri mulieri suae non potuerit; si maritus vel uxor reli
Abbreviated transcription (Latin):
nis subicimus aliter enim dis¬
iunctionem nuptiarum fieri
ex consensu nulla ratione
concedimus.
ubemu suxores militum siue
Iin ex peditionibus degentium
siue inmilitus. siue milites sint
siue foederati siue scolares siue
alia qualecumq armata militia
decorati. expectare quanto scum¬
q annos in expeditione fecerint.
& nullas litteras nullum respon¬
sum amaritis suis reciperint
Sin autemtalismulier maritum
suum de functum audierit. Non
liccatei statim ad alias nuptias per¬
uenire nisi prius peruenerit
aut perse autperparentes suos
aut peraliam qualem cumque
personam ad priores numeri
& chartularios scrinii inquoma¬
ritus eius militabat & eos uel tri¬
bunum si praestosit interro ga¬
uerit. si reuera de functus est ma¬
ritus ipsius &illi sanctis euangeli¬
is propositis subfidemonumen¬
torum deponant. Sireuera ma¬
ritus mortuus est & postquam
hae fccerit & exceperit mulier
monumenta protestimonio pudo¬

Expanded text:
nis subiicimus; aliter enim disnis subiicimus; aliter enim disiunctionem nuptiarum fieri ex consensu nulla ratione concedimus. Iubemus, uxores militum sive in expeditionibus degentium sive in militiis, sive milites sint, sive foederati, sive scholares, sive alia qualicumque armata militia decorati, exspectare, quantoscumque annos in expeditione fecerint, et si nullas litteras, nullum responsum a maritis suis receperint. Sin autem talis mulier maritum suum defunctum audierit, non liceat ei statim ad alias nuptias pervenire, nisi prius pervenerit aut per se, aut per parentes suos, aut per aliam qualemcumque personam ad priores numeri et cartularios scrinii, in quo maritus eius militabat, et eos vel tribunum, si praesto sit, interrogaverit, si revera defunctus est maritus ipsius, ut illi sanctis evangeliis propositis sub fide monumentorum deponant, si revera maritus mortuus est, et postquam haec fecerit, et exceperit mulier monumenta pro testimonio pudo
Abbreviated transcription (Latin):
cerint. Sed sihuius modi per¬
sonae liberos habeant tam
dotem quam donationem prop¬
ternuptias liberis custo diriprȩ¬
cipimus sin autom post solutũ
matrimonium perconsensum
castitatis uel amine factum in¬
uenti fuerint uelnuptias contra¬
hentes uelalias turpiter ui uen¬
tes. uelunus ex his hoc faciens
repertus fuerit. Si quidem
liberi extent ipsi capiant dotẽ
& antenuptias donationem
& dominium substantia eillius
personae quae hoc perp&ras¬
se conuicta fuerit. Sin autem
liberi inperfectae ae tatissint
alii cos & rescorum administra¬
ri ab ea uelabeo parente iube¬
mus quiqua eue huic leginihil
contrarium fecit. Sin autem
ambo parentestali delicto ten¬
tur utriusque parentis substan¬
tia liberis addicatur ut ministra¬
toremeis inperfecta ae tate
constiuitis a compe tente iudice
deputari disponimus. liberis
autem nullis ex tantibus sub¬
stantiam delinquentis perso¬
nae publicis rationibus uindi¬
cari sancimus & legitimis poe¬

Expanded text:
cerit . Sed si huiusmodi percerit . Sed si huiusmodi personae liberos habeant, tam dotem quam donationem propter nuptias liberis custodiri praecipimus. Sin autem post solutum matrimonium per consensum castitatis velamine factum inventi fuerint vel nuptias contrahentes alias vel turpiter viventes, vel unus ex his hoc faciens repertus fuerit, si quidem liberi exstent, ipsi capiant dotem, et ante nuptias donationem, et dominium substantiae illius personae, quae hoc perpetrasse convicta fuerit. Sin autem liberi imperfectae aetatis sint, ali eos et res eorum administrari ab ea vel ab eo parente iubemus, qui quaeve huic legi nihil contrarium fecit. Sin autem ambo parentes tali delicto tenentur , utriusque parentis substantia liberis addicatur; administratorem eis in imperfecta aetate constitutis a competenti iudice deputari disponimus; liberis autem nullis exstantibus substantiam delinquentis personae publicis rationibus vindicari sancimus, et legitimis poe
Abbreviated transcription (Latin):
sura ess& si conuicta fuis s&.
si in eadem domo inquamuli¬
ercum ipso habitat. contem¬
nenseam cum alia muliere
inueniatur in domomanens.
uelineadem ciuitatem degens
in aliadomocum aliamuliere
frequenter manens conuinca¬
tur & semel & biscriminatus
uel perparentessuos uel pa¬
rentes mulieris uel peralias
idon cas personas hulus modi
turpitudinem non abstinuerit
liceat mulieri & superhaccausa
dissoluere nuptias & recipere
dotem quam dedit &antenup¬
tias donationem & prohac
in iuriam tertiam partemaes¬
timationis. quam propternup¬
tiasdonatio facit exalia substan¬
tia capere. sic tamen ut silibe¬
ros habeat usum tantum muli¬
erhabeat ante nuptias donati¬
ones & poenae tertae port¬
onis dominio scilic& communi¬
bus liberis conseruando: si
enim liberos non habeat ex co¬
dem matrimonio & dominio
rerum ei concedimus.¬
RE NISI EX ENISAPNONAUILI¬
Vullilica consensum ma¬
trimonium soluere: nisi
force castitatis amore hoc fe¬

Expanded text:
sura esset, si convicta fuisset. sura esset, si convicta fuisset. Si in eadem domo, in qua mulier cum ipso habitat, contemnens eam, cum alia muliere inveniatur in domo manens, vel in eadem civitate degens in alia domo cum alia muliere frequenter manens convincatur, et semel et bis criminatus, vel per parentes suos, vel parentes mulieris, vel per alias idoneas personas, huiusmodi turpitudine non abstinuerit, liceat mulieri et ob hanc causam dissolvere nuptias, et recipere dotem, quam dedit, et ante nuptias donationem, et pro hac iniuria tertiam partem aestimationis, quam propter nuptias donatio facit, ex alia mariti substantia capere: sic tamen, ut si liberos habeat, usum tantum mulier habeat ante nuptias donationis et poenae tertiae portionis, dominio scilicet communibus liberis conservando . Si enim liberos non habeat ex eodem matrimonio, et dominium rerum ei concedimusre, nisi ex causa probabilNulli liceat consensu matrimonium solvere, nisi forte castitatis amore hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
aliam quamcumq: personam
siuitae mulieris quocumq mo¬
do insidiatus fuerit aut si aliis
hoc facientibus conscius non ma¬
nifestauerit mulieri. & secun¬
dum leges cã uindicauerit. si
castitatimulieri insidiatus fue¬
rit. uel si aliis cam in adulteriũ
prodere conatus fuerit. Item
simaritus deadulterio inscrip¬
tiones posuerit. & adulterium
probare non potuerit. liceat
mulicriuolenti uel propter
hanc causam repudium mite¬
remarito & suam recipere do¬
tem & donationem̃ propter
nuptias & propter hanccalum¬
niam & si liberos non habeat
exeodem matrimonio tantum
capiat iure domini ab aliamari¬
ti substantia quantum terta
pars ante nuptias donationis
facit si enim liberos habeat iu¬
bemus omnem mariti probatam
substantiam liberis conseruari.
scibica hii firiter pormansu¬
ris quaedonatione propter
nuptias aliis legibus continen¬
tur. sic ta men ut&iam aliis.
poenis maritus subiciatur
si adulterii accusationem non
probauerit quas mulier pas¬

Expanded text:
aliam quamcumque personam. aliam quamcumque personam. Si vitae mulieris quocumque modo insidiatus fuerit, vel si aliis hoc facientibus conscius non manifestaverit mulieri, et secundum leges eam non vindicaverit. Si castitati mulieris insidiatus fuerit, vel si aliis eam in adulterium prodere conatus fuerit. Item si maritus de adulterio inscriptionem posuerit, et adulterium probare non potuerit, liceat mulieri volenti vel propter hanc causam repudium mittere marito, et suam recipere dotem et donationem propter nuptias, et propter hanc calumniam, si liberos non habeat ex eodem matrimonio, tantum capiat iure dominii ab alia mariti substantia, quantum tertia pars ante nuptias donationis facit. Si enim liberos habeat, iubemus omnem mariti probatam substantiam liberis conservari, scilicet his firmiter permansuris, quae de donatione propter nuptias aliis legibus continentur: sic tamen, ut etiam illis poenis maritus subiiciatur, si adulterii accusationem non probaverit, quas mulier pas
Abbreviated transcription (Latin):
uerit uel uiuente marito conuus
extrancorum conuerse turuel
cum masculis lauar&. Item si
nolente marito extradomum
manserit nisi forte apud paren¬
tessuos si incirco uel intheatro
uel arena perueniat spectali
causa ignorante uel prohibente
marito. Sinautem contegerit
aliquem sine una causa ex his
quas diximus suam uxorem pro¬
priatho mõexpellere utillam
non habentem parentes apud
quos permanere possit exne¬
cessitatem foris pernoctem
manserit. Iubemus nullam
mocrito fieri facultatem prop¬
teripsam causam repudium
mittere mulieri.
Re MITTENDIS
ausas autem proprquas
iuste potestuxor marito
repudium mittere & dotem
suam capere & ante nuptias
donationem simi liter exigere
dominiorerum scilic& liberis
conseruando uel eis non extan¬
tibus &iam dominio apud
muliere residente cas solas
esse constituimus si contraim¬
peratorem ipsialiquod moli¬
tussit uel aliis hoc molientib
conscius non mani festauerit
imperatori aut perse aut per

Expanded text:
rit; vel nolente marito conviviis rit; vel nolente marito conviviis extraneorum conversetur, vel cum masculis laverit. Item si nolente marito extra domum manserit, nisi forte apud parentes suos. Si in circo vel theatro vel arena perveniat spectaculi causa ignorante vel prohibente marito. Sin autem contigerit aliquem sine ulla causa ex his, quas diximus, suam uxorem propria domo expellere, ut illa non habens parentes, apud quos permanere possit, ex necessitate foris per noctem manserit, iubemus nullam marito fieri facultatem propter istam causam repudium mittere mulieri. re mittendis ausas autem, propter quas iuste potest uxor marito repudium mittere, et dotem suam capere, et ante nuptias donationem similiter exigere, dominio rerum scilicet liberis conservando, vel eis non exstantibus etiam dominio apud mulierem residente, eas solas esse constituimus: Si contra imperatorem ipse aliquid molitus sit, vel aliis hoc molientibus conscius non manifestaverit imperatori, aut per se aut per
Abbreviated transcription (Latin):
non habeat tantum capere ex
alia substantia mulieris quan¬
tum pars tertia dotis facit ut
dominio eius addicatur non
tantum dos sed &iam poenam
quamnos constituimus. sie¬
nim liberos habeat ex eomatri¬
monio. iubemus & dote se¬
cundum leges & aliam sub¬
stantiam mulieris liberis con¬
seruari. sic deinde legitmae
adulterum conuictum cum
muliere puniri. utsiquidem
habeat adulteruxorem cape¬
reeam dotem suam & propter
nuntias donauonem. sic tamen
ui liberissupraesttbus usum¬
fructum donationis mulier ha¬
beat. proprietatem autem li¬
beri secundum leges lucre tur
quibus donamus ex nostram
mansue tudinem. &iam adulte¬
ria patris substantam. Nullã
autem extantibus liberis dotem
quidem cum donationem prop¬
ternuptias factam pleno iure
mulier habeat. aliam autem
substantiam adulterimariti
fisconostro secundum u&eres
leges uindicamus. Item si quo¬
cumq modo uitae mariti insi¬
diar&ur uelaliis hoc facientib
conscia marito non manifesta¬

Expanded text:
non habeat, tantum capere ex non habeat, tantum capere ex alia substantia mulieris, quantum pars tertia dotis facit, ut dominio eius addicatur non tantum dos, sed etiam poena, quam nos constituimus. Si enim liberos habeat ex eo matrimonio, iubemus et dotem secundum leges et aliam substantiam mulieris liberis conservari, sic deinde adulterum legitime convictum cum muliere puniri, et si quidem habeat adulter uxorem, capere eam dotem suam et propter nuptias donationem, sic tamen, ut liberis superstitibus usumfructum quidem donationis mulier habeat, proprietatem autem liberi secundum leges lucrentur, quibus donamus ex nostra mansuetudine etiam aliam adulteri patris substantiam; nullis autem exstantibus liberis dotem quidem cum donatione propter nuptias facta pleno iure mulier habeat, aliam autem substantiam adulteri mariti fisco nostro secundum veteres leges vindicamus. Item si quocumque modo vitae mariti insidiaretur, vel aliis hoc facientibus conscia marito non manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
nteriores quidem consti¬
tutiones deplurib causis
faciunt commemorationem
quarum singulae si inter cesse¬
rint causam repudii iustam
praestabunt. sed nos praesen¬
ti lege certas & pauciores cau¬
sa senum erati sumus quas solas
uolumus adrepudii iustam
occasionem sufficere. & ma¬
ritus quidem iuscascausas re¬
pudii utdotemuxoris lucre
sint &iamdominio eis uindi¬
cando tales hab&. si contra
imperatorem quib damali¬
quidmolientibus mulie con¬
scia fuerit & marito suo non
mani festauerit. sin autem ma¬
ritus hoc abuxoresua sibi indi¬
catum tacuerit liceał mulieri
perqualem cumq: personam
hocadimperatorem referre
utuir ex haccausa nullam inue¬
niat occasionem repudu.
Side adulterio maritus puta¬
uerit uxorem suam possecon¬
uinci prius deb& inscriptio¬
nes deponere uel comra muli¬
erem uel aduersus adulterũ.
& sitalis accus atio uera conpro¬
bata fuerit. Tuncrepudio mis¬
sohabere marito non solum
propternuptias donationem
sed &iamdotem. & siliberos

Expanded text:
nteriores quidem constitutiones de pluribus causis faciunt commemorationem, quarum singulae si intercesserint, causam repudii iustam praestabant. Sed nos praesenti lege certas et pauciores causas enumeraturi sumus, quas solas volumus ad repudii iustam occasionem sufficere. Et maritus quidem iustas causas repudii, ut dotem uxoris lucretsint, etiam dominio earum sibi vindicando, tales habet: Si contra imperatorem quibusdam aliquid molientibus mulier conscia fuerit, et marito suo non manifestaverit. Sin autem maritus hoc ab uxore sua sibi indicatum tacuerit, liceat mulieri per qualemcumque personam hoc ad imperatorem referre, ut vir ex hac causa nullam inveniat occasionem repudii. Si de adulterio maritus putaverit uxorem suam posse convinci, prius debet inscriptiones deponere vel contra mulierem, vel adversus adulterum; et si talis accusatio vera comprobata fuerit, tunc repudio misso habere maritus non solum propter nuptias donationem, sed etiam dotem, et si liberos
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos uoluerit ultimauolun¬
tate transmittere hocampli¬
us &iam postepis copatum iu¬
re cognationis usq: adquat¬
tum gradum quidquidad eũ
peruenerit transmittere po¬
terit ad quos ipse uoluerit
ca&erae autemres aliomodo
abco ad quisitae dominio ec¬
cle siae sunt nisi forte consum¬
matae sunt adredempuones
captiuorum uel alimonias
pauperum uel adutilitates
ecclesiae ueladalias expieta¬
te proficiscentes causas ea¬
demobtinere oport& et
in administratoribus cuius¬
cumq: religio siloci utres
quae post commissam admi¬
nistrationem ad cos peruene¬
runt his idem subiciantur
distinctionibus.
II HESUCCESSIO NEABIN¬
eliCio
gradus ecclesia sticiminis¬
ter sine testamento & sine cog¬
natione decesserit hereditas
cius non ad fiscum sed prius
ad ecclesiam de uoluatur
& sidia conissa fuerit similimodo
DECONTRACTIBUS CORU
qui pidcin exiholica
NON ReCI pIVN
on liceat catholicae fi¬
dei xp̃ianorum alienis
hominibus ueluti paganis

Expanded text:
ad quos voluerit ultima volunad quos voluerit ultima voluntate transmittere. Hoc amplius etiam post episcopatum iure cognationis usque ad quartum gradum quidquid ad eum pervenerit, transmittere poterit, ad quos ipse voluerit. Ceterae autem res alio modo ab eo adquisitae dominio ecclesiae sint, nisi forte consumptae sunt ad redemptiones captivorum, vel alimonias pauperum, vel ad utilitates ecclesiae, vel ad alias ex pietate proficiscentes causas. Eadem obtinere oportet et in administratoribus cuiuscumque religiosi loci, ut res, quae post commissam administrationem ad eos pervenerunt, hisdem subiiciantur distinctionibus. De successione ab inerici gradus ecclesiastici minister sine testamento et sine cognatione decesserit, hereditas eius non ad fiscum, sed prius ad ecclesiam devolvatur; et si diaconissa fuerit, simili modo. De contractibus eorum, qui fidem catholicam non recipiunt Non liceat catholicae fidei Christianorum alienis hominibus, veluti paganis
Abbreviated transcription (Latin):
redes ad moniti iussatesta¬
toris implere distulerint
omne lucrum quodei relic¬
tum est auferatur cum fruc¬
tibus & ca&orisemolumentis
quae medio tempore acces¬
serunt neglegente autem
ep̃o liceat &iam metropoli¬
tanis huiusmodi causas di¬
ligenter inquirere
Diannale legatum religioso
Dlocorelictum fuerit siqui¬
dom uicinussit locus uel perso¬
na aquale gatum est non lice¬
at hoc permutare. Sin autem
persona uellocus longe positus
sit aquibus huiusmodi lega¬
tum relictum est Tunc liceat
cis quibus hoc relictum est
permutare & in proximolo¬
co accipere scilic& in maiore
reditu ut quar tam portionẽ
plus in reditum habeat & pos
liccat autem huius modi lega¬
tum sccundum prae fatam dn¬
tinctionem &uendere intri¬
ginta quinque annos & id
quod datum fuerit ad com.io¬
daciusdem religiosi l i procedat
IO TESMONTOCPISCO
IUS UENERABILIS LUIES
uaccumq probatus fu¬
erit episcopus ante ho¬
norem episcoꝑatus habuisse
caomnia ut pote sua propria
constituta licentiam habeat

Expanded text:
redes admoniti iussa testatoris implere distulerint, omne lucrum, quod eis relictum est, auferatur cum fructibus et ceteris emolumentis, quae medio tempore accesserunt. Negligente autem episcopo, liceat etiam metropolitanis huiusmodi causas diligenter inquirereSi annale legatum religioso loco relictum fuerit, si quidem vicinus sit locus vel persona, a qua legatum est, non liceat hoc permutare. Sin autem persona vel locus longe positus sit, a quibus huiusmodi legatum relictum est, tunc liceat eis, quibus hoc relictum est, permutare, et in proximo loco accipere, scilicet in maiore reditu, ut quartam portionem plus in reditum habeat, et poLiceat autem huiusmodi legatum secundum praefatam distinctionem et vendere in triginta quinque annos, et id, quod datum fuerit, ad commoda eiusdem religiosi loci procedat. De testamento episcopi ris venerabilis loci Quaecumque probatus fuerit episcopus ante honorem episcopatus habuisse, ea omnia utpote sua propria constituta licentiam habeat
Abbreviated transcription (Latin):
id quod super inpensum est ex
omni canone ex inde prouin¬
ciae reputare debebunt. quod
sinec ex omnibus tributis eius¬
dem prouinciae sufficiant in¬
pensas suppleri ab unaquaq:
genoraliarca prac sccti prae¬
torio debent uel ex tributis se¬
quentis indictionis retinere
a collatoribus scureputari ab
his qui tributa publica exigunt
non iudicum &officialium
corundem & exceptorum
& curialium &omnium ad
quoscura per tin&.
qua aciui tatibus uel prouna¬
cis exigere audeant alio¬
quin induplum quidquidac¬
ceperint restituere conpellantꝰ¬

Expanded text:
id quod superimpensum est, ex id quod superimpensum est, ex omni canone eiusdem provinciae reputare debebunt. Quod si nec ex omnibus tributis eiusdem provinciae sufficiant, impensae suppleri ab unaquaque generali arca praefecti praetorio debent, vel ex tributis sequentis indictionis retineri a collatoribus, seu reputari ab his, qui tributa publica exigunt,non iudicum et officialium eorundem, et exceptorum, et curialium, et omnium, ad quos cura pertinet. quam a civitatibus vel provinciis exigere audeant; alioquin in duplum, quidquid acceperint, restituere compellant
Abbreviated transcription (Latin):
te prosolacio sibi retinentes
& facientes sollemnitera poca
siuere cauta dehisdem inpen¬
sis periculum magistrorum
militum siueducum &tribu¬
noru. & comitum & diasos¬
irarum & delegatorum &
prae positorum uniuscuiusq
numeri gratis autem nullati¬
nus uolumus sumptus accipe¬
remilites a collatoribus lic&
minimeeis apparatae fuerint
annonae neque autem intro¬
ita a collatoribus exigenda
esse promit timus quodinle¬
sus & indemnis undique con
ilit es pro annonis su¬
is cas species accipere
debent quas persingulaloca
inueniri certum est non autẽ
quaerere talesspecies quae in
ea prouincia non inueniuntur
neque propter hocuexare
icollatores sumptus militi¬
bus crogauerint & hocexre¬
cautis de monsiratus praefecti
praeteriorum sine ullo detri¬
mento uel aliqua dilatione
conpensatione facere debent
corum intributis eius indictio¬
nis inquae rogatae sunt inputa¬
re quod siultra pensitatione
annonis erogati sint sumptus

Expanded text:
tem pro solatio sibi retinentes, tem pro solatio sibi retinentes, et facientes sollemniter apochas sive recauta de iisdem impensis, periculo magistrorum militum, sive ducum, et tribunorum, et comitum, et diasostarum et delegatorum et praepositorum uniuscuiusque numeri. Gratis autem nullatenus volumus sumptus accipere milites a collatoribus, licet minime eis apparatae fuerint annonae; neque autem introita a collatoribus exigenda esse permittimus, quos illaesos et indemnes undique cons. Idem Milites pro annonis suis eas species accipere debent, quas per singula loca inveniri certum est, non autem quaerere tales species, quae in ea provincia non inveniuntur, neque propter hoc vexare collatores sumptus militibus erogaverint, et hoc ex recautis demonstratur, praefecti praetoriorum sine ullo detrimento vel aliqua dilatione compensationem facere debent eorum, et in tributis eius indictionis, in qua erogati sunt, imputare. Quod si ultra pensitationem canonis erogati sunt sumptus,
Abbreviated transcription (Latin):
are Cum autem ad diuinas
aures causamreferunt nul¬
iusenrum poterit neq per se
neque peralium quem lib&
tenere aliquem uel fideius¬
sores desiderari uel aliquid
exigere uel conpellere quod
transactio uel pactione ali¬
quacum aduersario suo faci
at nullatinus & inqua lib&
causa se inmisceat sodtantum
unus quisq diuinas iussio¬
nes uel scriptis uel sinescrip¬
tis inquacumq causa prola¬
tas conpeientibus audiibus
sinuare debebit. Quosn
contra haec fecerit his quide¬
trimentum passus est uelcir¬
cum scriptus nullum praciudi¬
cium circaiura priora sustin¬
bit qui aute mei de trusen¬
cum intulit hoce conpeten¬
tem iudio resarciri conpellitꝰ¬
uotiens expeditionis cau¬
satransitus militum fi&
oport& cum delegatoribus
suis eossuccedere qui sumptus
faciant specierum ad expensas
seu annonascorum quas spe
cies unius cuiusq numeri
sine ulla dilatione suscipientis
militibus erogare possint
quinta decim a uide lic& par¬

Expanded text:
are. Cum autem ad divinas are. Cum autem ad divinas aures causam referunt, nullus eorum poterit, neque per se, neque per alium quemlibet tenere aliquem, vel fideiussores desiderare, vel aliquid exigere, vel compellere, quod transactionem vel pactionem aliquam cum adversario suo faciat, et nullatenus ei in qualibet causa se immisceat; sed tantum unusquisque divinas iussiones vel scriptis vel sine scriptis in quacumque causa prolatas competentibus iudicibus insinuare debebit. Quod si quis contra haec fecerit, is qui detrimentum passus est, vel circumscriptus, nullum praeiudicium circa iura propria sustinebit. Qui autem ei detrimentum intulit, hoc per competentem iudicem resarcire compellitQuotiens expeditionis causa transitus militum fiet, oportet cum delegatoribus suis eos succedere, qui sumptus faciant specierum ad expensas seu annonas eorum, quas species optiones uniuscuiusque numeri sine ulla dilatione suscipientes militibus erogare possint, quintam decimam videlicet par
Abbreviated transcription (Latin):
legitimum sportularum
aquacumq: persona auipore
aliquid uel exige siue magis¬
trianis siue praefectianis uel
&iam ex diuina iussione dati
sint executores quod si inue¬
nerint aliquem amplius exi¬
gisse deb&cundem consirin¬
gere uel indudere & quod
amplius exigerit inquadru¬
plum abeore p&ere. & sim¬
plum quidem ei qui ex actus
est restituere triplum uero
pllanis iudexcum qui
super exactus est audire nolu¬
erit quadruplum de suo fisco
praestare Idemest autem &
s. de officio eius sit ex actor
SICS INLICITESPORTU¬
IASEXTENTUR
uisupra legrinum mo¬
dum sportulas exigitr
iuris litis executori resist&
ex quae posita est in pri¬
molibro codicis quahabetur
ne iudices exsuis sententiis
pronuntient quod ex diuina
iussione sine scriptis habita
praecipimus aliquem ex hi¬
beri siue deduci insuo robore
custodiatur.
DEOPFICIOREFERENON¬
RIORUMN
irispectabiles referenda¬
rii conpetentes diuinas ius¬
siones iudicibus debent insinu¬

Expanded text:
legitimum sportularum legitimum sportularum a quacumque persona accipere aliquid vel exigere, sive magistriani sive praefectiani vel etiam ex divina iussione dati sint exsecutores. Quod si invenerint aliquem amplius exegisse, debent eundem constringere vel includere, et quod amplius exegerit, in quadruplum ab eo repetere, et simplum quidem ei, qui exactus est, restituere, triplum verollatus iudex eum, qui superexactus est, audire noluerit, quadruplum de suo fisco praestare cogatur. Idem est autem, et si de officio eius sit exactor. Si quis inlicite sportulas exigatur Qui supra legitimum modum sportulas exigitur, iure litis exsecutori resistet. ex, quae posita est in primo libro Codicis, qua cavetur, ne iudices ex suis sententiis pronuntient, quod ex divina iussione sine scriptis habita praecipimus aliquem exhiberi sive deduci, in suo robore custodiatur. De officio referendariorum Viri spectabiles referendarii competentes divinas iussiones iudicibus debent insinu
Abbreviated transcription (Latin):
uincere. Si quidem pecunia¬
ria causasit aestimationem
litis fisco praestabit. lites au¬
tem certa legitmomodode¬
terminetur. Quod sicrimi¬
nalis fuerit causabonacius
publicentur omnia causa
uero similiter legitmum fi¬
nem accipiat apud conp&centes
iusiurandum quiscui idilaugi
aliquiduel promusui fuus
eisdem poenis subicitur ena¬
uero silitigator sacramentum
dederit quod neq promise¬
rit neque dederit aliquod
post sententia infraquatiuor
menses conuinctus perturas¬
se uenia nulla merebitur sed
eisdem poenis tamipse quide¬
dit quam ille qui accepit subi¬
ciatur. quod si pertutore uel
curatore lisexerceatur iusiu¬
randum quidem ipsi praesta¬
re necesse habebunt. alioquin
ciusdem poenis subicientur
minoribu suero nullum prȩ¬
iudicium ex hoc generabitur
ut prohibent iudices supra
dictum modum sportulas exigi
eq ciuilis neq militaris
iudex inquacumq pro¬
uincia permittere deb& ex¬
ecutoribus litisultra modum

Expanded text:
vincere, si quidem pecuniavincere, si quidem pecuniaria causa sit, aestimationem litis fisco praestabit, lis autem certa legitimo modo determinetur. Quod si criminalis fuerit causa, bona eius publicentur omnia, causa vero similiter legitimum finem accipiat apud competentes iusiurandum quis, cui datum aliquid vel promissum fuisset, eisdem poenis subiicitur. Enimvero si litigator sacramentum dederit, quod neque promiserit, neque dederit aliquid, post sententiam vero intra quatuor menses convictus sit periurasse, veniam nullam merebitur, sed eisdem poenis tam ipse, qui dedit, quam ille, qui accepit, subiiciatur. Quod si per tutores vel per curatores lis exerceatur, iusiurandum quidem ipsi praestare necesse habebunt; alioquin eisdem poenis subiicientur, minoribus vero nullum praeiudicium ex hoc generabitur. Vt prohibeant iudices supra dictum modum sportulas exigi Neque civilis, neque militaris iudex in quacumque provincia permittere debet exsecutoribus litis ultra modum
Abbreviated transcription (Latin):
uelabsens litigatur noluerit
tale iusiurandum subire & hoc
iudicimani fescum fuerit si
quidem actores condemnabi¬
uirquatinus ab actione sua¬
inqua conuentus
planesi consussit litigatorũ
aliquid dedisse uel promisisse
& personam dixerit cui dedit
aut promisit & hoc ipsud pro¬
bauerit praedicta poena in¬
munis erit cumueniam mere¬
atur. Hicautem qui conuie¬
tuserit intali delicto Si qui¬
dem inpccuniaria causa spo¬
liabitur magistratus sui po¬
testate & cius quidem quod
accepit triplo fisco resutuet.
us uero quodei promissum
esiduplum fisco praestabit
Sin autem criminalis sit causa
publicabitur & in exilio mitti¬
tur quod silitigator non po¬
tuerit ostendere id quod da¬
tum uel promissum est opor¬
t&cum cuidatum uel promis¬
sum dicitur iurare. quod ne¬
que perse neque per quam¬
lib& aliampersonam datum
sibi aliquid uel promissum est
icaiamen ipsequidem poe¬
nam euitauit litigator qui¬
dem qui non potuit cum con¬

Expanded text:
vel absens litigator noluerit vel absens litigator noluerit tale iusiurandum subire, et hoc iudici manifestum fuerit, si quidem actor est, condemnabitur, quatenus ab actione suain qua conventus est. Plane si confessus sit litigatorum aliquis dedisse vel promisisse, et personam dixerit, cui dedit aut promisit, et hoc ipsum probaverit, praedicta poena immunis erit, cum veniam mereatur; is autem, qui convictus erit sub tali delicto, si quidem in pecuniaria causa, spoliabitur magistratus sui potestate, et eius quidem, quod accepit, triplum fisco restituet, eius vero, quod ei promissum est, duplum fisco praestabit. Sin autem criminalis sit causa, publicabitur et in exilium mittitur. Quod si litigator non potuerit ostendere id, quod datum vel promissum est, oportet eum, cui datum vel promissum dicitur, iurare, quod neque per se, neque per quamlibet aliam personam datum sibi aliquid vel promissum est; ita enim ipse quidem poenam evitabit, litigator vero, qui non potuit eum con
Abbreviated transcription (Latin):
causa trans lata est in ipsodia¬
ceptionis exordio tactis sacro¬
sc̃is scripturis sacramentum
gibus aliquid daripe nitt¬
tur & si in sacro uditorio con¬
sulatio coloretur debent sub
prae sentia senatorum hocidem
partes iurare. quodsi forsitam
aliqui ex litigatoribus non pos¬
sunt adiudices peruenire prae¬
sentes quidem litigatores simili¬
ter iuraredebent ad absentes
uero exofficio distinariopor¬
t& conpetentespersonas una
cum aduersariis ut prae senti¬
buseissimili modo ius iurandũ
de turnisi forsitam proaduer¬
sa parte mulier sit honestissi¬
maquaese non soleat extrane¬
isuiris ostendere. Etenim
sub praesentia tantum officia¬
lium quimissi sunt non &iam
aduersarii crederedeb& sa¬
cramentum. quod siuterque
litigatorum uel alter uterab¬
sens fuerit opor t&eum qui
absens est in ea prouincia qua
degit inter acta apudiudicem
exinde prouinciae ueldefen¬
sorem idem sacramentum
praestare. quod si praesens

Expanded text:
c in iudicio causa translata est, in ipso disc in iudicio causa translata est, in ipso disceptationis exordio tactis sacrosanctis scripturis sacramentum gibus aliquid dari permittitur. Et si in sacro auditorio consultatio celebretur, debent sub praesentia senatorum hoc idem partes iurare. Quod si forsitan aliqui ex litigatoribus non possunt ad iudices pervenire, praesentes quidem litigatores similiter iurare debent, ad absentes vero ex officio destinari oportet competentes personas una cum adversariis, ut praesentibus eis simili modo iusiurandum detur, nisi forsitan pro adversaria parte mulier sit honestissima, quae se non soleat extraneis viris ostendere; etenim sub praesentia tantum officialium, qui missi sunt, non etiam adversarii, credere debet sacramentum. Quod si uterque litigatorum vel alteruter absens fuerit, oportet eum, qui absens est, in ea provincia, in qua degit, inter acta apud iudicem eiusdem provinciae vel defensorem idem sacramentum praestare. Quod si praesens
Abbreviated transcription (Latin):
bisaliquam innouationem
Nam in his qui nullam recepe¬
runt innouationem eadem
obseruantiam in ex hibendis
ninisteriis custo diri praecepi¬
musqrimuetustas abantiquis
temporibur intro duxit & con¬
sue tudo in concussa sirmauit¬
DEPRIUILECIIS DICNITAIU
SIUEDEPROCURUTORIBUS
Nlustribus quidem personis
& his qui supra cossunt omni¬
modo necessitas inponatur li¬
tes pecuniarias perprocurato¬
res inferre uel excipere codom
iuris tenore obtinente &si in¬
iuriarum iudicium criminali¬
ter fuerit motum secundum
priuilegia huiusmodi iuris
atenoniana praestita constitu¬
tione clarissimis autem per¬
sonis idest comitibus &tribunis
libera licentia sit quod uolue¬
rint facere id est aut persem&
ipsos iudicia pera gere aui per
procuratores quoselegerint
suis alligationibus uti¬
CXXIII CONSTITUTIO
PROMISERUNI
uotienscum que apud
quos lib& iudices
lis aliqua inchoaturuelappel¬
lationis ex amen agitur opor¬
t& etipsa principales perso¬
nal
quos pendent aca

Expanded text:
bis aliquam innovationem bis aliquam innovationem nam in his, qui nullam receperunt innovationem, eandem observantiam in exhibendis ministeriis custodiri praecipimus, quam vetustas ab antiquis temporibus introduxit et consuetudo inconcussa firmavitCXXI De privilegiis dignitatum sive de procuratoribus Inlustribus quidem personis, et his, qui supra eos sunt, omnimodo necessitas imponatur lites pecuniarias per procuratores inferre vel excipere, eodem iuris tenore obtinente, et si iniuriarum iudicium criminaliter fuerit motum, secundum privilegia huiusmodi viris a Zenoniana praestita constitutione. Clarissimis autem personis, id est, comitibus et tribunis libera licentia sit, quod voluerint, facere, id est, aut per semet ipsos iudicia peragere, aut per procuratores, quos elegerint, suis allegationibus uti. CONSTITVTIO promiserunt Quotiescumque apud quoslibet iudices lis aliqua inchoatur, vel appellationis examen agitur, oportet ipsas principales personas quos pendens adhu
Abbreviated transcription (Latin):
sulis cappadociae uel proconsu¬
lis armeniae uel praetoris lrca¬
oniae uelpraetoris pisidiae uel
practoris ysauriae ut inistisom¬
nibus prouinciis prouocatio
porrecta & introducta in audi¬
torium praefecti praetorio
considente quidem quaestore
examinetur praefecti autem
officiales tantum ex ercendae
pro uocationiminis terium
praebeant nullam communi¬
onem habentibus hisqui indi¬
uinis nostris scriniis militant.
quod si comiti orientis prouo¬
catio data sit commune minis¬
terium exhiberioport& ab
officia libus praefectorum &
abhis qui indiuinis scrinis mi¬
litant. Comitiautem gala¬
tiae uel frigiae prouocatio
data adofficiales solum prae¬
fectorum pertineant & hacc
omnia pertinere oport&
siue ex nostra iussione specia¬
liter iudicium delegatum fu¬
crit enumeratis iudicibus siue
citraulla iussione nostra exauc¬
toritate iuris dictiones suae iu¬
dicauerint & aduersus eorum
sententias porrecta fuerit
prouocatio. & haec dicimus
de hismagis tratibus quia no¬

Expanded text:
Cappadociae, vel proconsulis Armeniae, vel praetoris Lycaoniae, vel praetoris Pisidiae, vel praetoris Isauriae, ut in istis omnibus provinciis provocatio porrecta et introducta in auditorium praefecti praetorio considente quidem quaestore examinetur, praefecti autem officiales tantum exercendae provocationi ministerium praebeant, nullam communionem habentibus his, qui in divinis nostris scriniis militant. Quod si comiti Orientis provocatio data sit, commune ministerium exhiberi oportet ab officialibus praefectorum, et ab his, qui in divinis scriniis militant. Comiti autem Galatiae vel Phrygiae provocatio data ad officiales solum praefectorum pertineat. Et haec omnia pertinere oportet, sive ex nostra iussione specialiter iudicium delegatum fuerit enumeratis iudicibus, sive citra ullam iussionem nostram ex auctoritate iurisdictionis suae iudicaverint, et adversus eorum sententias porrecta fuerit provocatio. Et haec dicimus de his magistratibus, qui a no
Abbreviated transcription (Latin):
iqui duces uelmilites uel
optiones corum recauta
non fecerint deinpensis sibi¬
m& ero gatis debebunt colla¬
toressimulconuenire apud
iudicem ciuitatis &episcopũ
uel si iudex praesens non sit
apudepis copum uel defenso¬
rem & inter acta deponere
&duces & exercitum dequan¬
titate inpensarum. & quod
recauta ab optionibus emis¬
sa non sunt Itaut prae fec¬
tis practoriorum haec om¬
nia referantur qui praedic¬
tas inpensas sicuti dictum est
repe tit & retineateas ex eo
quod delegatum esteisdem
ducibus uelmilitibus.
udices ueldia sosia e exercitus
& delegatores antemittere
debent semperme tatores
ad ea locaubi peruenturi sunt
milites ut sumptus eis praesta¬
r&ur. Non autem adaliasci¬
uitates uel pro uincias signi¬
ficare temptent quoduentu¬
rus estexercitus & propter hoc
pra&ia quidem exigere
nam siquid eiusreꝰ gratiaac

Expanded text:
qui duces vel milites vel optiones eorum recauta non fecerint de impensis sibimet erogatis, debebunt collatores simul convenire apud iudicem civitatis et episcopum, vel si iudex praesens non sit, apud episcopum vel defensorem, et inter acta deponere et duces et exercitum de quantitate impensarum, et quod recauta ab optionibus emissa non sunt, ita ut praefectis praetoriorum haec omnia referantur, qui praedictas impensas, sicuti dictum est, reputent et retineant eas ex eo, quod delegatum est eisdem ducibus vel militibus. uces vel diasostae exercitus t delegatores ante mittere debent semper prometatores ad ea loca, ubi perventuri sunt milites, ut sumptus eis praestetur, non autem ad alias civitates vel provincias significare temptent, quod venturus est exercitus, et propter hoc pretia quaedam exigere; nam si quid eius rei gratia ac
Abbreviated transcription (Latin):
ΠOΝΕ PROUOEXTIRuO
MINISTERIA PRAEDEN¬
i practoripaflagoniae
& honori ados prouoca¬
tio porrecta fuerit eaque
introducta sit insacrum au¬
ditorium praefecti prae¬
torio considente scilico
excellentissimo quaestore
sacripalatii officium prae¬
fectianum oport& ministe¬
rium exhibere & cessare
quae storis officium idest
cosqui indiuinis militant

Expanded text:
um ministeria praebenSi praetori Paphlagoniae et Honoriados provocatio porrecta fuerit, eaque introducta sit in sacrum auditorium praefecti praetorio, considente scilicet excellentissimo quaestore sacri palatii, officium praefectianum oportet ministerium exhibere, et cessare quaestoris officium, id est eos, qui in divinis militant
Abbreviated transcription (Latin):
PICEE DIXERINT
uidixerint heredes substan¬
Dtiam atestatore derelic¬
tam ad inpensaspias non suf¬
ficere cessante lege falcidia
caquae relicia sunt inpendan¬
tur in illas causas quas testator
uoluit cura scilic& etdiligen¬
tia locorum episcopi.
SIIN TRASEXM ENSeS PIA
UOLUNTAS IM PLETA
NONPUERIT
Silegatum quod pie relictum
est intra sex menses nume¬
randos excotempore quotesta¬
mentum intimatum est here¬
des distulerint soluere. fruc¬
tus &usuras & omne memolu¬
mentum extempore mortis
testatoris persoluere cogantus
DELEGATIS ANNALIBUS
AD RELIGIOSALDCA PER

Expanded text:
icere dixerint Si dixerit heres, substantiam a testatore derelictam ad impensas pias non sufficere, cessante lege Falcidia, ea, quae relicta sunt, impendantur in illas causas, quas testator voluit, cura scilicet et diligentia locorum episcopi. Si intra sex menses pia voluntas impleta non fuerit Si legatum, quod pie relictum est, intra sex menses numerandos ex eo tempore, quo testamentum intimatum est, heredes distulerint solvere, fructus et usuras et omne emolumentum ex tempore mortis testatoris persolvere cogantur. De legatis annalibus ad religiosa loca per
Abbreviated transcription (Latin):
iquis in nomine scĩmartr¬
ris hereditatem uellegatũ
reliquerit. Si quidem eius
nominis pluressunt in eodem
locum oratoria & domus ca¬
piat lucrum illa quae pauperi¬
orest nisi aliud nominatim
testator expresserit: quod si
talis domus inciuitate non in¬
ueniatur sed interritorio eius

Expanded text:
quis in nomine sancti martyris hereditatem vel legatum reliquerit, si quidem eiusdem nominis plures sunt in eodem loco oratoriae domus, capiat lucrum illa, quae pauperior est, nisi aliud nominatim testator expresserit. Quod si talis domus in civitate non inveniatur, sed in territorio eius