comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rus confuso ꝓditore
discipulo epulũ apłis
ministrauit. Cum
omnes ad ecc̃am pro¬
perarent. desi d̾abilia
dño uota desoluere.
Quedam mulier di¬
uturnia cecitate gra¬
uata. Cum eẽt ĩuil¬
la flere cepit et dic̾e.
Ue michi que cecata
pecc̃is non mereor hãc
festiuitatẽ cũ reliqͦ
ppło spectare. Tũc cũ
fletu magno solop¬
strata nomen beati᷑ ĩ¬
uocat ꝯfessoris. Com¬
pleta autem or̃one.
luci pristine restitui¬
tur porro recepto lu¬
mine obreddendas
deo gr̃as ad beatã basi¬
licam cum admirabi
nis die illa sancti uͥ¬
tute curatus est. De
glutino ꝯiunctis a
pedes beati domni o¬
rantes decubabant
factum est aũ ĩ die fe¬
stiuitatis sue astãte
ppło dũ uirtutes de
uita illius leg̾entur
fcũs est super illos ⁊¬
splendor corusco simi¬
lis et ꝯfractis ligatu¬
ris que palpebras ob
serauerant defluen¬
te ex oclis sanguine
late uisu patente cũc¬
ta cernere meruer̃t.
regere possit. s tãtũ mug
ut añimal ñ uocẽ ut

Expanded text:
rus, confuso proditore discipulo, epulum apostolis ministravit, cum omnes ad ecclesiam properarent desiderabilia ino vota dissolvere, quaedam mulier diuturna caecitate gravata, cum esset in villa, flere coepit, et dicere: Vae mihi, quia caecata pro peccatis non mereor hanc festivitatem cum reliquo populo spectare. Tunc cum fletu magno solo prostrata, nomen beati invocat Confessoris: completa autem oratione luci pristinae restituitur. Porro recepto lumine, ob reddendas Deo gratias ad beatam basilicam cum admirabilgumenis die illa Sancti virtute curatus est. CAPglutino conjunctis, ad pedes beati Domni orantes decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populo, dum virtutes de vita illius legerentur, factus est super illos splendor corrusco similis, et confractis ligaturis, quae pseraverant, defluente ex oculis sanguine, lateque visu patente, cuncta cernere meruerunt.regere posset, sed tantum mugitum ut animal, non vocem ut
Abbreviated transcription (Latin):
enarrare longũ uide¬
tur allisus sicut ce¬
ra a facie ignis gut¬
tatĩ defluens quĩqua¬
gesima die ab ydrope
ꝯflatus int̾iit. Sed
nec hoc silebo qd il¬
lo tempore alueus
fluuii nutu dei uł uir

Expanded text:
enarrare longum videtur, allisus, et sicut cera a facie ignis guttatim defluens, quinquagesima die ab hydrope inflatus interiit. Sed nec hoc silebo, quod illo tempore alveus fluvii nutu Dei, vel  Id
Abbreviated transcription (Latin):
huiuis quidam ra¬
pidus instinctude¬
monis actus coronã
sepulchri que sc̃i m̾i¬
tum declarabat uio¬
lent̾ eripuit. Mor¬
q lumine primatꝰ
predam cogente dolo¬
dam ferire conaret᷑
tinus ira in se retor¬
ꝓsequente: ip̃o se mo¬
crone confodit.
templi ornatum
columpnas deferre cu¬
peret gaudens et qui¬
dam uir operis huiꝰ ĩ¬
uidus et contrarius
fuisset ĩ alueum ex¬
clusus multa mina¬
batur ꝓeo qd̾ solaci¬
um aliquod ad plau¬
stra petentib non p̾¬
berent. Cumq super¬
b equm feriret in par¬
uo fluiiolo precipi¬
tatus in sinu aquaꝵ
gurgitis ictib suis
suffocatus interiit
plum delate sunt co¬
etiam cum ad beatũ
sepulchrũ oleum fu¬
isset positũ: referunt
illud se uidisse ad au

Expanded text:
hunus quidam raidus, instinctu daemonis actus, coronam sepulcri quae Sancti meritum declarabat, violenter arripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolodam ferire conaretur tinus ira in se retorosequente, ipso se mucrone perfodit. templi ornatum columnas deferre cuperet gaudens, quidam vir, qui operi huic invidus et contrarius fuit, in alveum exclusum multa minabatur, pro eo quod solatium aliquod ad plaustra petentibus non praeberet. Cumque superbus equum feriret, in parvo fluviolo praecipitatus, in sinu aquarum gurgitis, ictibus suis suffocatus interiit.plum delatae suntetiam ad beatum sepulcrum oleum fuisset positum, referunt illud vidisse adau
Abbreviated transcription (Latin):
minus ibidẽ gladio
ꝑcusserunt pret̾ ab¬
batẽ et uiginti alios
iiii. qui cauernis ter¬
re latitantes euaser̃.
Abb̾em tñ a latebris
extractũ tormentis ⁊
cruciatib abeo exi¬
gũt ut thesauros ec¬
chos qui ĩ cauernis
latebras fouebant ĩ
medium deducat.
uir aũ dñi abbas he-

Expanded text:
minus, ibidem gladio minus, ibidem gladio percusserunt, præter Abbatem & viginti alios quatuor, qui cauernis terræ latitantes euaserunt. Abbatem tamen a latebris extractum tormentis & cruciatibus ab eo exigunt, vt thesauros Ecchos, qui in cauernis latebras fouebant, in medium deducat. Vir autem Domini Abbas He
Abbreviated transcription (Latin):
nore itidem ip̃ius sc̃i ĩ¬
staurauit. Ea ꝓpt̾ igit᷑
synodo celebrata auc¬
toritate archiep̃i et e¬
piscopoꝵ qui ꝯuenerãt
statutũ est ut singłis
annis deinceps dyoce
rectius quã subuen¬
cio censetur. .iii.
incendia trib lu¬
stris successit eiusdẽ ge
nus. et simili sorte a
finib suis exulans.
rollo uir armis stre
ditũ multitudine e
lite multiplici stipa¬
tus uiflandrensib
normanis et britoni¬
b in marcio ꝯgres¬
su sepe num̾o confec¬
tis ciuitates eoꝵ et op¬
pida nec ñ et ecclias ĩ
fauillam redigẽs ñ
miimas hominũ
strages dedit. Ceno¬
manis post mod̾ ob¬
sessa exercitus sui ꝓ¬
curatores turonũ us¬
q transmisit ut ur¬
be pessundata auri ⁊
argenti effluentẽ co
rent. Dei aũ ꝓuiden¬
nione pelagꝰ unũ ef¬
ficerent et aciuitatis
accessu minima siu
altitudine cuneos
hostiles arcerẽt. uerũ
maius monastertũ
qd̃ ñ longe aturoni
erat funditus euer¬
sum centũ iũgini
monachos bisbinos

Expanded text:
nore itidem ipsius sancti instauravit. Ea propter igitur synodo celebrata, auctoritate  archiepiscopi, et episcoporum, qui convenerant, statutum est, ut singulis annis deinceps per unrectius, quam Subventio, censetur. III. incendia tribus lustris, successit ejusdem genus gentis, et simili sorte a finibus suis exsulans, Rollo vir armis strenditum multitudine, elite multiplici stipatus. Ille, Flandrensibus, Nortmannis et Britonibus in martio congressu saepenumero confectis, civitates eorum et oppida, necnon et ecclesias in favillam redigens, non minimas hominum strages dedit. Cenomanis postmodum obsessa, exercitus sui procuratores Turonum usque transmisit, ut, urbe pessundata, auri et argenti effluentem afrent. Dei autem providennione pelagus unum efficerent, et a civitatis accessu non minima sui altitudine cuneos hostiles arcerent. Verum Majus M onasterium, quod non longe a Turonis erat, funditus euersum, centum viginti Monachos, bis binos
Abbreviated transcription (Latin):
crando dico ne obdu¬
remus corda nostra
qm̃ necscientia nec ra¬
tio neq thesauri pro¬
derunt ꝓpinquantib
in infernum qr nec
ibi habetur aliqua ł
ulla redemptio. Qͥ o
ergo in iudicio dictͣ
erimus in presentia il¬
lius qui se ip̃m uirgiᷤ
coronam sustinere co¬
laphis cedi et cruci af¬
figi uoluit non solũ
pro nob̃ s etiam pro
criminib et sceleti¬
b nostris traditus
a quib peccatis ablu¬
ti in baptismate et in
penttentia per ip̃m to¬
ciens et quotiens reite¬
rando idem: ip̃i pecca¬
tores semꝑ manemꝰ.
Si quidem dicamus
cum apło: et cũ fre¬
quenti lamentatio

Expanded text:
crando dico, ne obducrando dico, ne obduremus corda nostra; quoniam nec scientia, nec oratio, neque thesauri proderunt propinquantibus in infernum; quia nec ibi habetur aliqua vel ulla redemptio. Quid ergo in judicio dicturi erimus in praesentia illius qui seipsum virgis coronam pati, colaphis caedi, cruci affigi, non solum pro nobis, sed etiam pro criminibus et sceleribus nostris traditus, a quibus peccatis abluti in baptismate et in poenitentia per ipsum, toties et quoties reiterando idem, ipsi peccatores semper manemus? Si quidem dicamus cum Apostolo et cum frequenti lamentatio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ. qui
bona egerunt ibũt
ĩuitam eternã: qui
uero mala in ignẽe¬
ternum. Quoꝵ uer¬
mis non morietur
et ignis non extin¬
guetur. Incuiuscũ¬
q aure hec uox per¬
uenerit aut beatus e¬
rit deuotione emen¬
dationis aut reus de
contemptu annũ¬
tiationis. Loquim᷑
enĩ beatitudinem cre¬
dentib ꝯtestamur in¬
dicium criminosis.
qm̃ hodie sumus et
quid futura pariat
dies ignoramus. Er¬
go dum tempus habe¬
mus operemur bonũ
nec adiciamus pecca¬
tum super peccatum
qm̃ non relinquet᷑
lapis suꝑ lapidẽ qui
non destruatur. Per¬
uerse namq cogita-¬
tiones separant a d̾o
quanto magis per¬
uersa opera:si de uer¬
bis ociosis reddituri-
sumus rationem in
die iudicii quid erit
de peruersis operib:
Et si uidicium sine
miscd̃ia fiet illi qui
non fecit miscd̃iam
quale iudicium erit
illi qui fecetit negli¬
gentiam. kiñi patres
et fratres: inquantũ
iusti ꝑatres ĩ quãtũ
pecc̃ores socii et fr̃es:
ammonendo et obse¬

Expanded text:
sicut scriptum est: Qui bona egerunt, ibunt in vitam aeternam, qui vero mala in ignem aeternum; quorum vermis non morietur et ignis non exstinguetur. In cujuscunque aure haec vox pervenerit, aut beatus erit de devotione emendationis, aut reus de contemptu annuntiationis. Loquimur enim beatitudinem credentibus; contestamur judicium criminosis, quoniam hodie sumus, et quid futura pariat dies ignoramus. Ergo dum tempus habemus operemur bonum, nec adjiciamus peccatum super peccatum, quoniam non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur. Perversae namque cogitationes separant a Deo, quanto magis perversa opera? Si de verbis otiosis reddituri sumus rationem in die judicii, quid erit de perversis operibus? Et si judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam, quale judicium erit illi qui fecit negligentiam? Charissimi Patres et fratres; in quantum justi, Patres, in quantum peccatores, socii et fratres, admonendo et obse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subinde rectans. sub¬
inde respectãs facile po¬
terat intelligi: id eã
uelle ut quo illa du¬
cebat anachoritha seq̃¬
ietur. Quid młtis: a
speluncã bestie ꝑueni¬
tur. ubi illa adultos
iam quinq catulos
male feta nutriebat.
Qui ut clausis lumi¬
nib ex aluo matris
exierãnt cecitate per¬
petua tenebantur.
Quos singlos de rupe
ꝓlatos ante pedes ana¬
chorite mat̾ exposuit
quid bestia postularz.
Inuocatoq dei noĩe
ꝯtrectauit manu lu¬
mina clausa catu¬
loꝵ ac statim cecita¬
te depulsa: apertis
oculis bestiaꝵ diu
negata uix patuit.
Ita frẽs illi anachori¬
ta ꝙ̃ desiderabãt iu¬
sitato: cũ ad modũ
fructuosa laboris
sui mercede redier̃.
qui intestimoniũ
tante uirtutis ad
sent. Mira dicturus
sum. Leenã post di¬
es quinq ad aucto¬
rem tanti bñficii
reuertisse eidẽq in¬
usitate fere pellẽ ꝓ
munere detulisse.
Qua pl̾mqr sc̃s ille
qĩ amicło circũtestꝰ
ñ dedignatꝰ est mu¬
nus ꝑ bestiam sum̾e

Expanded text:
 subinde restitans, subinde respectans facile poterat intellegi id eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere,
Abbreviated transcription (Latin):
Nos interdum in
opere textricum głi¬
amur cum scrip̃¬
tum sit. Ne glorie¬
ris inuestitu unꝙͣ
Et cerde ueritas ni¬
quũ et possibile
sit. Que tam̃ ueri¬
tas affirmat: qr
neq unus aꝑex ne¬
q unum iota pre¬
teriret a tota lege
ut non requiratur
E hec et his similia
bonis accidere solẽt
Prauoꝵ transgres¬
siones multo gra¬
uiores sunt gentes

Expanded text:
Nos interdum in Nos interdum in opere textricum gloriamur, cum scriptum sit: Ne glorieris in vestitu unquam . Et certe Veritas niquum et possibile sit. Quae tamen Veritas affirmat, quia neque unus apex, neque unum iota praeteriet a tota lege, ut non requiratur. Sed haec et his similia bonis accidere solent. Pravorum transgressiones multo graviores sunt: gentes
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti metu et solli¬
cita reuerentia uł con¬
ficere uł participare
quando quidẽ iuxta
apłm qui hoc ñ discer¬
nit et ad id agendũ
ꝓbatus non ẽ iudici¬
um sibi sumit: Si eĩ
in exordio nouelle xp̃i¬
anitatis multi ob-
hoc et imbecilles et
mortui etant corpo¬
re: quantomagis
nunc cum iam ma¬
nifestior est causa
anime pericłm incͦ¬
ritur. Ut enĩ ĩ dictis patr̃
inuenitur. nullũ pec¬
catum ẽ pro quo tã
frequenter inmundo
aduersitates crebres¬
cant. An paꝵ est in
psalmodia cũ deo
pe sine cordis retina¬
culo cegitare:S en¬
sus in ẽ cum homi¬
nib reuerenter lo¬
qui. et cura deest
deuote deo suppli¬
care. Nam qui de
formica loquitur
habet eam tũc in
memoria et tanta
resut est cum d̾o lo¬
qui cum ip̃ius o¬
bliuone peragit᷑
Quis interdum ñ
auertit aurem a
clamore pauꝑis:
Quis non irascit᷑
pauperi: Nam ⁊ qͥ
exaltat cor suum
ab hominabilis ẽ
Quis diligit oẽm
ꝓximum tanqͣm
se ip̃m : Aut quisĩ
solo dño głatur:

Expanded text:
ingenti metu, et sollicita reverentia, et conficere, vel participare? Quandoquidem juxta Apostolum, qui hoc non discernit, et ad id agendum probatus non est, judicium sibi sumit. Si enim in exordio novellae Christianitatis multi ob hoc et imbecilles, et mortui erant corpore; quanto magis nunc, cum jam manifestior est causa, animae periculum incurritur? Ut enim in dictis Patrum invenitur, nullum peccatum est, pro quo tam frequenter in mundo adversitates crebrescant. An parum est in psalmodia cum Deo pe, sine cordis retinaculo cogitare? Sensus inest, cum hominibus reverenter loqui; et cura deest devote Deo supplicare. Nam qui de formica loquitur, habet eam tunc in memoria, et tanta res, ut est, cum Deo loqui, cum ipsius oblivione peragitur. Quis interdum non avertit aurem a clamore pauperis? quis non irascitur pauperi? Nam et qui exaltat cor suum, abominabilis est Quis diligit omnem proximum tanquam seipsum? aut quis in solo Domino gloriatur?
Abbreviated transcription (Latin):
Dececo illuminato.¬
Item de homine cui¬
fuistis ĩmanu ad he¬
De puero cuisto sit.¬
machus infirmabat᷑.¬
De dextra mulieris ari¬

Expanded text:
De caeco inluminato.De homine, cuifustis in manu adhDe puero, cui smachum infirmabatDe dextera mulieris ari
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ. Ac ĩ parte alia ui¬
deres sñ int̾rogatiõe
uexatos et sua crimi¬
na ꝯfitentes. Noĩa eci¬
am nullo interrogã¬
te ꝓdebant. Ille se iouẽ.
mercuriũ iste fatebãt᷑
Postremo cunctos di¬
aboli ministros cum
ip̃o cern̾es auctore cru¬
ciari. ut iam ĩ mar¬
tino illud fateamur
impletũ qd̃ scriptũ
est qm̃ scĩ de angelis
iudicabunt. Ubi orati¬

Expanded text:
porum: at in parte alia uiporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
re totus insanio. Non
credent martimi uirtu¬
tib xp̃iani quas de¬
mones fatebantur.Mo¬
nast̾ium bĩ uiri duo¬
b. a ciuitate milib¬
quotiens uenturꝰ ad ex¬
cl̃iam pedem extra cel
tes. et quasi adueniẽ¬
te iudice agmina dãp¬
nanda trepidare. ut a¬
uentũ ep̃i clericis qͣt
uentur ẽẽ nescirent:
demonioꝵ gemitꝰ in¬
dicaret. Uidi quẽdam
appiante martino in
aera raptum mani¬
b excentis ĩsublime
suspendi ut neqͣquã
solum pedib attĩg̾et.
Si qñ autẽ exorcizan¬
doꝵ demonũ martinꝰ
oꝑam recepiss nemi¬
nem manib attrec-¬
tabat. neminẽ sermo¬
nib increpabat. sicut
plinq per cl̾icos rota¬
tur turbo u̾boꝵ.S ad
motis in erguminis.
cet̾os iubebat absced̾e̾
ac forib obseratis in
solo stratus orabat.
Tunc uero cern̾es mi¬
seros diuerso exitu ꝑ¬
urgeri. ħos sublatis
ĩsublune pedib qua¬
si denube pend̾e nec tñ
uestes defluere suꝑ fa¬
ciem ne faceret uerecũ¬
diam nudata pars cor¬

Expanded text:
re totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibquotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra celltes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars cor
Abbreviated transcription (Latin):
quadam future re¬
surrectioĩs gła et
natura de unitate
carnis ostensus ẽ.¬
um fim̾is credi nõ
potest quanta ho¬
minum multitu¬
do ꝯuen̾it. Tota ob¬
uiam corpori ciui¬
tas iuit. Cuncti ex
agris atq uicis.
Multiq ex uicini
etiam urbib affu¬
erunt. O quantus
luctus omniũ qnͣ¬
ta precipue lam̃ta

Expanded text:
quasi in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus euero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue ma
Abbreviated transcription (Latin):
seris militabo. et
quãuis oblata sit
seni messio pꝰt la¬
borem. est tam̃ aĩ¬
mus uictor annoꝵ
et cedere nesciꝰ sene̾¬
tuti. Ac si iã parcaᷤ¬
etati: bonum micħ
tas tua. hos uero
quib timeo: ipse
custodiel. Ouuꝵ ĩ¬
effabilem nec labo¬
re uictũ nec morte
uincend̃. qui ĩ nul¬
lam partẽ se ꝓmior-
inclinau̾it. nec mo¬
ri timuerit: nec ui¬
uere recusauit. Ita¬
q cũ iam ꝑ aliquot
dies ui febriũ tene
ritui seruire cogebat.
nobili illo stratu su¬
o ĩcinere et cilicio retu¬
bans. Et cũ a discipu¬
lis cogeretur. ut saltĩ
anum nisi in cinere¬
aliud exemplũ uob̾re¬
linquo ip̃e peccaui. O¬
culis ac manib ĩ ce¬
lum semꝑ intentꝰ in¬
uictũ ab orone sp̃m
ñ relaxabat. Et cum a
presb̾ris qui ad eum ꝯ¬
fluxerant rogaretur:
ut corpusculũ lat̾is
mutatione releu aret:
sintte inquit sinite
nete iturus ad deum
sp̃c clirigatur. Heclo¬
tutꝰ dẏabolum uidet
ꝓpe assistere. Quidin¬
quit astas cruenta be¬

Expanded text:
seris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi tas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium tenerritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim anum nisi in cineraliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite nere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quidquit, «astas, cruenta be
Abbreviated transcription (Latin):
puer qui renũ grauiᷤ¬
simũ perferebat dolo¬
rem. Qui accedẽs adui¬
rum et cognoscẽs ab
ore eius que gesta fui¬
erãt ceram que ter¬
ra latebat detegi u¬
bet. Puer uero qui
dolorem quẽ diximꝰ
patiebatur. accepto
sarculo ut terrã fode¬
ret ait. Si tu ꝓpitiuᷤ
esscẽ martine ad hoc
munus homĩs huius
aspiciend̃ ꝯtingat uͥ¬
tus tu a renes meos
et sis michi salus c̃
hanc detexero ceram.
lo terram. sonuit os
culpabil extitit quẽ
in uincła ꝯꝑactum cͦ¬
todire precepit. Aue
nientib autẽ dieb
scĩs dñice resurrectio¬
nis ussit eum index
fluuii litus in alia
retrudi custodia. Du¬
lũ cathenis colla iũ¬
tergum mamibz col¬
ligatis. Cũq ad ri¬
pam noĩati amnis
aduenissẽt: et naui¬
giũ quo transire de¬
terent p̾stolarẽtur
atq ille sc̃i martini

Expanded text:
puer, qui renum gravispuer, qui renum gravissimum perferebat dolorem. Qui accedens ad virum, et cognoscens ab ore ejus quae gesta fuerant, ceram quae in terra latebat detegi jubet. Puer vero qui dolorem, quem diximus, patiebatur, accepto sarculo ut terram foderet, ait: Si tu propitius es, sancte Martine, ad hoc munus hominis hujus aspiciendum, contingat virtus tua renes meos, et sit mihi salus cum hanc detexero ceram. lo terram, sonuit ossculpabilis exstitit, quem in vincula compactum custodiri praecepit. 1125 Advenientibus autem diebus sanctis dominicae resurrectionis, jussit eum judex fluvii littus in alia retrudi custodia. Dulum catenis colla revtergum manibus colligatis: cumque ad ripam nominati amnis advenissent, et navigium quo transire deberent praestolarentur, atque ille sancti Martini
Abbreviated transcription (Latin):
ceram transmisit.
N ausciensi quoq ter¬
ritorio. Erat hõ celes¬
tis noĩe cui multa e¬
rant apum aluea¬
ria. Ex quib cũ ex¬
amen egressũ alta
nullũ prorsus capi¬
endi optineret effe¬
ctum prostratus
solo sc̃i martini in¬
uocat nomen dicẽs.
Si iurtus tua beatiᷤ¬
sime ꝯfessor hoc ex¬
amen retinere uolu¬
erit eumq ditioni
mee reddiderit que
in post̾um ex eo ꝓcͤ¬
ata fuerint mel u¬
sib meis sumam.
Ceram uero ad lu¬
minaria basilice tue
cũ om̃ĩ soliditate di¬
rigam. Hec effatus
cum ad huc terre de¬
cumberet statĩ exam̃
apum suꝑ unam ar¬
buscłam que uiro
erat proxima decid
et insedit. Collectũ¬
q et ĩ alueare recõ¬
ditum domi detu¬
lit. De quo infra du¬
os aut tres annos
multa congregauit
Ex quib cum iam
amplius quã ducẽ¬
tas cere libras aggre¬
gatas haberet rumor
hostilitatis abortus
ẽ. At ille ne uotum
suum perire cern̾et
ceram fosso humo
oꝑuit. pace quoq us¬
dita: diaconũ nr̃m

Expanded text:
ceram transmisit. In Ausiensi quoque territorio erat homo, Coelestis nomine, cui multa 1124 erant apum alvearia: ex quibus cum examen egressum alta nullum prorsus suscipiendi obtineret effectum, prostratus solo sancti Martini invocat nomen, dicens: Si virtus tua, beatissime Confessor, hoc examen retinere voluerit, eumque ditioni meae reddiderit, quae in posterum ex eo procreata fuerint, mel usibus meis sumam, ceram vero ad luminaria basilicae tuae cum omni soliditate dirigam. Haec effatus, cum adhuc terrae decumberet, statim examen apum super unam arbusculam, quae viro erat proxima, decidit et insedit, collectumque et in alveare reconditum domi detulit: de quo infra duos aut tres annos multa congregavit. Ex quibus cum jam amplius quam ducentas cerae libras aggregatas haberet, rumor hostilitatis obortus est. At ille ne votum suum perire cerneret, ceram fossa humo operuit. Pace quoque reddita, diaconum nostr
Abbreviated transcription (Latin):
bicumda uice cicatri¬
cis alterutrã diuidebit
Quid moror: Cla¬
mor miranciũ. simł
et gaudentiũ ad astͣ
subtollitur. Cano¬
nici qui matutinoᷤ
hymnos pro sollẽp¬
ni more decantabãt
excitis uocib accur¬
runt. Remq dignã
satis miracło ocłis
ꝯprobantes neminẽ
scõr signoꝵ efficatia
ꝯparabilem martino
ꝓtestabantur. Pulsã¬
tur igitur signa.
Te deum laudamus
alacriter decantant᷑.
tini accepta. ep̃m sa

Expanded text:
bicunda hinc cicatribicunda hinc cicatricis alterutram dividebat. Quid moror? Clamor mirantium simul et gaudentium ad astra sustollitur. Canonici, qui matutinos hymnos pro solemni more decantabant, exciti vocibus accurrunt, remque dignam satis miraculo oculis comprobantes, neminem sanctorum signorum efficacia comparabilem Martino protestabantur. Pulsantur igitur signa, Te Deum laudamus alacriter decantatur. tini accepta, epis
Abbreviated transcription (Latin):
uerint insanabilem
egritudinẽ uiso te soꝰ¬
pite in misse celebrati¬
one et dñm głificẽt
et denr̃a intercessio¬
ne fiducialius pre¬
sumant. Hiis dictiꝰ
morbi locum bacu¬
li pastoral cuspide
uisus est tetigit se.
Ad cuius tactum ⁊
uisio disperuit et
lompnus recessit.Ex¬
citus ep̃c experientie
causa loco uulnis
manum apponit.
At ministri eius qͥ
ꝓpeexcubabant tim̃¬
tes tactu pruriginẽ
itritare prohibebãt
eum. Quib ille. No¬
lite inquit timere.
Dñs enĩ martin᷑ me
sanitati restituit. Qͥ¬
b excitantib ne for¬
te persompnium lo¬
queretut. accendite
inquit lucernas. ue¬
nite et uidete locum
ubi fuerat morbus.
Illi dicto cicius nam
more impaciens desi¬
derium est accensis
luminarib preeũ¬
tem secuntur. Inq
terunt. Tunc uero
resoluũt fasciasqͥ¬
b ut mos est ligaba¬
tur. pullos quos se¬
ro morbo uelud in¬
saciabili belue obie¬
cerant intactos rep¬
periunt. Carnẽ sub¬
creuisse reliqua in
nullo humiliorem

Expanded text:
erat insanabilem aegritudinem, viso te sospite in missae celebratione, et Deum glorificet, et de nostra intercessione fiducialius praesumat. His dictis morbi locum baculi pastoralis cuspide visus est tetigisse. Ad cujus tactum et visio disparuit, et somnus recessit. Excitatus episcopus experientiae causa loco vulneris manum apponit. At ministri ejus, qui prope excubabant, timentes tactu pruriginem irritare, prohibebant eum. Quibus ille: Nolite, inquit, timere. Domnus enim Martinus me sanitati restituit. Quibus excitantibus ne forte per somnium loqueretur, Accendite, inquit, lucernas, venite et videte locum ubi fuerat morbus. Illi dicto citius nam morae impatiens desiderium est accensis luminaribus praeeuntem sequuntur, inque terunt. Tunc vero resolvunt fascias quibus, ut mos est, ligabatur, pullosque quos sero morbo velut insatiabili belluae objecerant intactos reperiunt, carnem subcrevisse reliqua in nullo humiliorem
Abbreviated transcription (Latin):
rigitis dñi
mei diuitẽ
ĩopem: elo¬
quentes e¬
linguem. Nam qr nu¬
per basilicam domni
nr̃i martini flãma
denuo uorauit. et ha
occasione quidã qͣsi
fide uacillant. qui¬
dam insuꝑ stulti gͣr¬
riunt cur incendi¬
um ñ represserit:
dolor qui depriori
adustione ꝯtigerat
nobis renouatus ẽ.
Et obhoc exigitis ut
quedam quasi sice¬
ra uerboꝵ uob̾ con¬
ficiatur: que me¬
rentib ꝓpinetur. ⁊
illis aliquatenus
succenseat. Qd̃ quidẽ

Expanded text:
igitis, domini mei, divites inopem, eloquentes elinguem. Nam quia nuper basilicam domni nostri Martini flamma denuo voravit, et hac occasione quidam quasi fide vacillant, quidam insuper stulti garriunt, cur incendium non represserit; dolor qui de priori adustione contigerat, nobis renovatus est, et ob hoc exigitis, ut quaedam quasi sicera verborum vobis conficiatur, quae moerentibus propinetur, et illis aliquatenus succenseat. Quod quide
Abbreviated transcription (Latin):
fidem lictis. ut in er¬
nus barbaris obice¬
retur. post̾o die ho
bitet hanc uere be¬
ati uiri fuisse uic¬
toriam. cui presti¬
tum sit ne ĩermis
ad preliũ mittere¬
tur. Et quãius piꝰ
dominꝰ seruare mi¬
litem suũ. licet int̾
hostium gladios ⁊
tela potuisset. tñ ne
uiolaretur obtutꝰ.
exemit pugne ne¬
cessitatẽ. Neq aliã¬
.n. pro milite suo xͤ
debuit prestare uic

Expanded text:
fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hosuis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uict
Abbreviated transcription (Latin):
prime preuaricatio¬
nis etiam redempti o¬
bimus. ꝑcutit ergo
flagellis peccatũ eti¬
am cum relaxat qm̃
ab electis sius nunc
studet peccatoꝵ ma¬
culas detergere: qͣs ĩ
eis non uult inper¬
petuũ uidere. Illos uͦ
quib dicit ꝑ prophe¬
tam scio qr durus eᷤ
tu et neruus ferreus
ceruix tua: et iter
ñ mutabit echiops
pellem suam: dimit¬
tit scd̃m desid̾ia cor¬
dis eoꝵ. Quibz pro
magna ĩ dignatioẽ
dicit. Iam non iras¬
car uob̾. Et cum fili¬
e uestre fornicate fu¬
erint: ñ uisitabo so¬
per eas. Et iob deip¬
sis. Domus eoꝵ secu¬
re sunt et paccate et ñ

Expanded text:
primæ præuaricatioprimæ præuaricationis etiam redempti obimus. Percutit ergo flagellis, peccatum etiam cum relaxat, quoniam ab electis suis nunc studet peccatorum maculas detergere, quas in eis non vult in perpetuum videre. Illos vero, quibus dicit per Prophetam, Scio quia durus es tu, & neruus ferreus ceruix tua: Et iterum, Non mutabit Æthiops pellem suam, dimittit secundum desideria cordis eorum, quibus pro magna indignatione dicit, Iam non irascar vobis. Et, Cum siliæ vestræ fornicatæ fuerint, non visitabo super eas. Et Iob de ipsis, Domus eorum securæ sunt & pacatæ, & n
Abbreviated transcription (Latin):
cio mancipandus. Iu¬
stus econtra ꝓpter q̃¬
dam leuia peccata p̾¬
mitur: ut abeterno
supplicio liberetur.
Cum igitur ĩ multiᷤ
offendamus om̃s: nõ
tristandũ quidem s
potius gaudendũ est
si quolibet modo affli¬
giur: ut ait apłus
Omne gaudiũ existi¬
mate fratres mei: ⁊ ce¬
tera. Ꝙ enim omne
peccatum puniatur
iob ostendens:uerebar
ĩquid omnia opera¬
mea. sciens qd̃ nõ par¬
ceres delinquenti. &
beatus gregoriꝰ expo¬
nens dicit. Quia de¬
lictum deus sine ul¬
tione non deserit. aut
enim ip̃e homo ĩ se pe¬
nitendo punit aut d̾
cum hominiẽ damp¬
nat ꝑcutit. Inde est
qd̃ respexit q̃uidẽ dñs
petrum: s ille fleuit
amare. Paulus uas
electionis uocatur:
s oportet eum inqͥt
multa pro noĩe meopa¬
ti. Sic ad dauid dicit᷑.
dñs transtulit pecca¬
tum tuũ: s tamen
plorans nudis pedi¬
b filium fugit quo¬
usq sui reatus ulti¬
onem reciperet. Sic
nos per baptisteriũ
lauamur: s merito

Expanded text:
cio mancipandus. Iucio mancipandus. Iustus econtra propter quædam leuia peccata premitur, vt ab æterno supplicio liberetur. Cum igitur in multis offendamus omnes, non tristandum quidem, sed potius gaudendum est, si quolibet modo affligimur, vt ait Apostolus. Omne gaudium existimate, fratres mei, & cætera. Quod enim omne peccatum puniatur, Iob ostendens, Verebar, inquit, omnia opera, sciens quod non parceres derelinquenti. Quod beatus Gregorius exponens dicit, quia delictum Deus sine vltione non deserit: aut enim ipse homo in se pœnitendo punit, aut Deus, cum hominem damnat, percutit. Inde est, quod respexit quidem Dominus Petrum, sed ille fleuit amare. Paulus vas electionis vocatur, sed oportet eum, inquit, multa pro nomine meo pati. Sic ad Dauid dicitur, Dominus transtulit peccatum tuum, sed tamen plorans nudis pedibus filium fugit, quovsque sui reatus vltionem reciperet. Sic nos per baptisterium lauamur, sed merito
Abbreviated transcription (Latin):
cumq inquit exter¬
nus accesserit morie¬
tur. Ubi autẽ ãt hec
aut alia huiusmo
nocentem hic affli¬
gens impium ĩ fu¬
turo puniens. Ubiã
impietas plus ha-¬
bundat ibi freq̃nt̃
minus increpatõ di¬
uina seuit: et quo
pietas plus regnat
ibi seueritas diuma
plus incumbit. Ꝙ
iscem beatus iob o¬
stendens ait. Si mm¬
pius fuero ue michi
est: et si uistus ñ le¬
uabo caput satura¬
tus afflictõne et mi¬
seria. Impuis nãq ue
habet iustus miseri¬
am: Qm̃ illum et̃¬
na dampnatõ seqͥ¬
tur iustus u̾o tran¬
sitorio dolore expia¬
tur. Impius caput
hic leuat sz ue qd̃se¬
quitur ñ euadit :
qr dum se ĩ uolup¬
tatib eleuat sup̃¬
pliciis sequentib
mergit. Iustus u̾o
caput leuare ñ per¬
mittitur: s ꝑ mise¬
riam qua nunc pre¬
mitur ab eterno su¬
pplicio liberatur.
Impius igitur qui
temporali flagello
expiari non potest solz
proquibdam bonis o¬
perib que facit presẽ¬
tem prosperitatem ha¬
bere: sequenti suppli

Expanded text:
ue, inquit, externus accesserit, morietur . Ubi autem aut haec, aut alia hujusmodnocentem hic affligens, impium in futuro puniens. Ubi autem impietas plus abundat, ibi frequenter minus increpatio divina saevit; et quo pietas plus regnat, ibi severitas divina plus incumbit. Quod isdem beatus Job ostendens, ait: Si impius fuero, vae mihi est; et si justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Impius namque vae habet, justus miseriam: quoniam illum aeterna damnatio sequitur, justus vero transitorio dolore expiatur. Impius caput hic levat, sed vae quod sequitur, non evadit, quia dum se in voluptatibus elevat, suppliciis sequentibus mergit. Justus vero caput levare non permittitur, sed per miseriam, qua nunc premitur, ab aeterno supplicio liberatur. Impius ergo, qui temporali flagello expiari non potest, solet pro quibusdam bonis operibus quae facit, praesentem prosperitatem habere, s
Abbreviated transcription (Latin):
expulso demone pur
la indigena turonice
ciuitatis abirtero ma¬
tris sue mirta proces¬
sit. Cuius os in tantũ
obseratum fuit nec il¬
mittere. Mater uero
de tam tristi fletu an¬
xia cum lugeret as¬
sidue commonitur
per uisum ut beati
presulis sepulchrum
adiret. Que exibita
ante sepulchrum scĩ
cum duitissime oral¬
set. iterũ eam setũa¬
sumit. Accensa uero
timmi amiata. cũ eã
desuper retineret. In¬
terrogat si bonũ ei
odorem facerent. Il¬
la respondit bonũ.
hanc primã uocẽ fi¬
lie mater mesta cog¬
nouit. Imposita ue¬
ro ori eius aqua ꝙͣ
quondam defontib
benedictis acceperat.
Interrogat iterum qͣ¬
lem ei saporem pre-¬
beret. Illa Respond̾
bonum. Tunc mater
cũ gaudio sospitem
domi filiam refert. ꝙͣ
tristis ad beati tumu¬
lum fide fida detułat.
religiosus ex le¬
mo ucino. Causa tã

Expanded text:
expulso daemone, purla, indigena Turonicae civitatis, ab utero matris suae muta processit. Cujus os in tantum obseratum fuit, ut nec ilmittere. Mater vero de tam tristi fetu anxia, cum lugeret assidue, commonetur per visum, ut beati Praesulis sepulcrum adiret. Quae excitatante sepulcrum Sancti, cum diutissime orasset, iterum eam secum assumit. Accenso vero thymiamate, cum eam desuper retineret, interrogat, si bonum ei odorem facerent. Illa respondit: 'Bonum'. Hanc primam vocem filiae mater maesta cognovit. Inpositam vero ori eius aquam, quam quondam de fontibus benedictis acceperat, interrogat iterum, qualem ei saporem praeberet. Illa respondit: 'Bonum'. Tunc mater cum gaudio sospitem domi tristis ad Beati tumulum fide fida detuleratreligiosus ex Lemovicino causa ta
Abbreviated transcription (Latin):
olun de istis cat̾e dis¬
posui. Namq quan¬
dam iuduam uagã
nitidulam sumptu¬
osam obuirgauerim¬
lascuuꝰ uctitantẽ iti¬
demq uirginẽ adoles¬
cescenti cuidã michi
caro indecentius ad¬
h̾entẽ cum quidẽ ip¬
sai frequent̾ audis¬
sem alios etiam qui
talia agerent increpã¬
tem taita michi oĩ¬
um feminaꝵ cũctoꝵ¬
q monachoꝵ odia
ꝯcitaui ut aduersũ
me utreq legiones
iurata bella suscepe
ratur ĩuidiam. Cota
uobis istoꝵmẽtio re¬
linquatur admarti¬
num pociꝰ reuertamꝰ.
Tu galle ut aggressꝰ
es ceptũ opus expli¬
ca. Tũ ille iam quidẽ
uob̾ inquit tanta nͥ¬
narraui ut satisfac̾e
studiis urĩs m̃s f̾mo de¬
buerit.S qr uolun¬
tati ur̃e non obsecũ¬
dare michi ñ licet qͣn¬
tum adhuc dies suꝑ¬
est loquar. Nai cerͣ¬
te dum stramẽ illudꝙ
ĩ lectos nros paraturas¬
picio. subuenit etiã ĩ¬
memoriam de strami-¬
ne ĩ quo martinꝰ ia¬
cuerat fc̃am ẽẽ uirtu¬

Expanded text:
olim de istis tacere disolim de istis tacere disposui: nam quia quamdam viduam vagam, nitidulam, sumptuosam oblasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperratur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memoriam etiam de stramine, m quo Martinus iacuerat, factam esse uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ epulante discubuit
nec ausa est participa¬
re ꝯuiuiũ: s defere¬
bat obsequiũ. Disce
igitur disciplinam
Seruiat tibi matro¬
na non imꝑet. et ser¬
uiens ñ recombat. Si¬
cut martha illa mi¬
nistrauit dño nec tñ
est ascita ꝯuuuo. ĩmo
p̾lata est ministranti
diebat. S ĩ martino
ista regina utrũq cõ¬
pleuit. Et ministra¬
uit ut marcha et au¬
diuit ut maria. Ꝙ
si quis hoc uoluerit¬
uti exemplo. per oĩa
teneat exemplũ. Tał
causa sit. talisq ꝑ¬
sona. tale obsequiũ.
clare inquit postu¬
mianus nr̃os istos uͭ
martini ñ egredian¬
tur exemplũ tuaꝯ
stringit oratio.S
ꝓfiteor tibi qr ħ sur¬
dis aurib audient᷑
Nam si martini seq̃re¬
sas de scłodiceremꝰ. ⁊ uni¬
uersis serie opinio¬
nis obprobriis care¬
remul. U̾m sicut tu
soles dicere cũ edaci¬
tatis argueris galli
sumus. Ita nõs ĩ hac
tini exemplo. uł tu¬
is disputationib cor¬
rigendi fatemur the
ci taces: Ego inquã ñ
solum modo taceo. s

Expanded text:
cum epulante discubuit: nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministranti diebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, clare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeresas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac tini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verci, taces? Ego, inquam, non solum modo taceo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quare inquit dñe
ñ respicis suꝑ iniq̃
agentes et taces de¬
uorante impio iu¬
stiorem se: Qui uo¬
ce sufferentiũ pre¬
uociferabor ad te iũ
paciens et ñ salua¬
bis. hoc igitur ma¬
xime ꝯturbat qd̃
iustis multa proue¬
niant ut scciptũ ẽ
qiͣ opera eg̾nnt im¬
pioꝵ et impii sint
securi quasi hẽant
ra te ne quesieris:
et ĩoperib dei ñsis
turiosus. Multoꝵ
enĩ supplantauit
suspitio. Que pre¬
cepit deus illa co¬

Expanded text:
Quare, inquit, Domine, non respicis super inique agentes, et taces devorante impio justiorem se? Qui voce sufferentium praevociferabor ad te, vim patiens, et non salvabis? Hoc igitur maxime conturbat, quod justis multa proveniant, ut scriptum est, quasi opera egerint impiorum, et impii sint securi, quasi habeant ra te ne quaesieris, et in operibus Dei non sis curiosus. Multos enim supplantavit suspicio. Quae praecepit Deus, illa co
Abbreviated transcription (Latin):
is uerb̾ stomachatus
ita rendit. Non decet
ꝑegrinũ cũ arma¬
ta manu loca scã ĩ¬
uisere. nec scõꝵ pig¬
nora uirib ⁊ armĩ
uelle sibi uendica¬
re. Hodie tñ cũ tu¬
ispacient sustine et
quid suꝑ hoc acturꝰ
sim: crastina tibi dies
declarabit. Comnu¬
nicato int̾im cũ coe¬
piscopis qui tc̃ for¬
te aderant ꝯsilio qͥd
actionis huiꝰ extcus
cunctatur. Cui sigra¬
ena rapere. uł cuius¬
libet dep̾situm fraude
uł iuolentia uelle sur¬
ripere. eati siquidẽ
martini corpus hos¬
tili urgente gladio
aturonicis haut al¬
latum. et abeis penes
te repositum nouimꝰ.
Qd ergo a fidelib fide
et fidei lese dampna
resarciens ex asperato
comiti uerb̾ eum le¬
iuib et officiis de ml¬
cens postulata cõcede.
Nisi enĩ spontanee ⁊
cito reddid̾is ad tui
dedecus et ignomi¬
niam ablatum ꝓti
igitur de necessitate uͥ

Expanded text:
his verbis stomachatus his verbis stomachatus ita respondit: Non decet peregrinum cum armata manu loca sancta invisere, nec sanctorum pignora viribus et armis velle sibi vindicare. Hodie tamen cum tuis patienter sustine, et quid super hoc acturus sim, crastina tibi dies declarabit. Communicato interim cum coepiscopis, qui tunc forte aderant, consilio, quis actionis hujus exitus cunctatur. Cui Siagrena rapere, vel cujuslibet depositum fraude vel violentia velle subripere. Beati siquidem Martini corpus, hostili urgente gladio, a Turonicis huc allatum, et ab eis penes te repositum novimus. Quod ergo a fidelibus fidelet fidei laesae damna resarciens, exasperato comiti, verbis eum lenibus, et officiis demulcens, postulata concede. Nisi enim spontanee, et cito reddideris, ad tui dedecus et ignominiam ablatum protigitur de necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
sex ferme milib tã
militũ quã equitũ
secũ electis antissio¬
doꝵ uenit.Contimi¬
ant int̾m turoni-¬
ci ex sui precepto põ¬
tificis minus ebdo¬
made ieiunia et su¬
um sibi reddi mar¬
tinũ deo supplicãt
iugi oratione et pre¬
cum instantia. Stu¬
tas armato milite
et insperato se repłi.
Diei igitur crastine
aurora illucescente.
ꝑegrinus comes im¬
piger postqͣm ĩ ecc̃a
ante dilecti archip̾-¬
sulis martini cor¬
pus cũ lacrimis o¬
rans ꝑegrinationis
sue preces et uota ꝑ¬
soluit. Conuenit epi¬
scopũ suꝑ depot̃ti res¬
titutioẽ dicens. Pon¬
tificis nom̃ cũ te et ho¬
tis et gregi tuo fc̃us for¬
ma deceptionis et do¬
li uestigiis in h̾entem
a sublimi ueritatis
uia deicis. et in ꝑditi¬
onis precipicium ire
ꝯpellis: Cur necessi¬
tatis tp̃re thesarum
fidei tue ꝯmissum
moras redd̃e ꝯtẽpnis.
unũ ergo tibi ex du¬
ob elige aut tuto
latenus redditure re¬
sponde. Cui ep̃c in hi-

Expanded text:
sex fere millibus tam sex fere millibus tam militum quam equitum secum electis, Antissiodorum venit. Continuant interim Turonici ex sui praecepto pontificis unius hebdomadae jejunia, et suum sibi reddi Martinum Deo supplicant jugi oratione, et precum instantia. Stutas armato milite et insperato se repleri. Diei igitur crastinae aurora illucescente, peregrinus comes impiger, postquam in ecclesia ante dilecti archipraesulis Martini corpus cum lacrymis orans, peregrinationis suae preces et vota persolvit; convenit episcopum super depositi restitutione, dicens: pontificis nomen cum te et hotis, et gregi tuo factus forma deceptionis et doli, vestigiis tuis inhaerentem a sublimi veritatis via dejicis, et in perditionis praecipitium ire compellis? Cur necessitatis tempore thesaurum fidei tuae commissum,moras, reddere contemnis? Unum ergo tibi ex duobus elige: aut Turonlatenus redditurum responde. Cui episcopus in
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio poĩtis desid̾ii
nr̃i desideratũ ꝯmo¬
nitorium faceres. Non
est inquiũt dñe mi
nr̃e ut putas incuri¬
e: s regis francie pi¬
gra segnicies nos im¬
peduint ut antissio¬
dorensis antistitis per¬
uicax uiolentia nob̾
martinũ nr̃m cũ ml¬
to labore et instãcia
illius antistitis cor in¬
duratũ est. ⁊ qͣi alter
pharao fc̃s est. Non
uult dimittere uir̾
et strenuita probitas
⁊̃ et potestas suppeditã
ꝯmuni et humili su¬
pplicatione irgamus
et obsecramus ut ze¬
lo dei et beati marti¬
ni amore ductus hu¬
ic de ꝯformes allegati¬
oni. et ip̃m et cũm ip¬
so gaudium huic lu¬
ctuose restituas regi
idens igitur uir
illustris iugel¬
gerius uniuersita¬
tis illius post deũ spẽ
ĩse penitus poni lacͥ¬
mas supplicancium
miseratus et uota. ꝓ¬
mittit se iniunctum
sibi negociũ pro uiri¬
b se exequatuꝵ. Col¬
lecta igitur tã ꝑ eg̃¬
ni ex̾citus quã ꝓprii mł¬
titudine ñ minima

Expanded text:
desiderio positis, desiderii desiderio positis, desiderii nostri desideratum commonitorium faceres. Non est, inquiunt, domine mi, nostrae, ut putas, incuriae; sed regis Franciae pigra segnities nos impedivit, et Antissiodorensis antistitis pervicax violentia nobis Martinum nostrum cum multo labore et instantia illius antistitis cor induratum est, et quasi alter Pharao factus est; non vult dimittere virum et strenuitas, et probitas etiam et potestas suppeditant, communi et humili supplicatione rogamus et  obsecramus, ut zelo Dei, et beati Martini amore ductus, huic te conformes allegationi, et ipsum et cum ipso gaudium huic luctuosae restituas regioni. Videns igitur vir illustris Ingelgerius, universitatis illius post Deum spem in se penitus poni, lacrymas supplicantium miseratus et vota, promittit se injunctum sibi negotium pro viribus exsecuturum. Collecta igitur tam peregrini exercitus quam proprii multitudine non minima,
Abbreviated transcription (Latin):
dictus erat. et andega¬
uensẽ ꝯsulem ex regi¬
o munere nuꝑ sibi ĩ¬
partitũ procurabat.
In antissiodorẽsi etiã
urbe aulam ꝓpriam
⁊ iuneas. et predia hẽ¬
bat suburbana et pos¬
sidebat. Cum igitur
legationis sue officio
fungi ab uniuersis
acclamatũ ẽ. Cũ at
ad eum obistiusmͦi
causam nuncios di¬
rigere procurarent.
credimus gr̃am sc̃i
martini ut ei mo¬
ris erat oraturusĩ¬
traiit eccłiam. Exi¬
ens aũ ab eccłia ab u¬
niu̾sis cũ gaudio su¬
scipitur et ab oĩbus
ei honor debitus et re¬
uerentia defertur. Cũ
ĩ medio eoꝵ ꝯsedisset
tanqͣm a sp̃u sc̃o pro¬
monitus in ħ uerba
prupit. uiri turoni¬
ci uiri diuiciis afflu¬
entes cũ diuite ĩgenii
uena calleatis et pru¬
dencia et fortitudine
polleatis. Miror ad¬
mod̃ ẽt uehem̃ter ob¬
tistitem martinum.
tam longo exilio re¬
legatũ ur̃a id agen¬
te incuria reducere
neglexistis: Cui illi
cum lacrimis aiũt.
di. ut de talib nobis¬
cũ dissereres et nob̾ in

Expanded text:
ditus erat, et Andegavensem consulatum ex regio munere nuper sibi impartitum procurabat. In Antissiodorensi etiam urbe aulam propriam, et vineas, et praedia habebat  suburbana, et possidebat. Cum igitur legationis suae officio fungi ab universis acclamatum est. Cum autem ad eum ob istiusmodi causam nuntios dirigere procurarent credimus gratiam, sancti Martini, ut ei moris est, oraturus intravit ecclesiam. Exiens autem ab ecclesia ab universis cum gaudio suscipitur, et ab omnibus ei honor debitus et reverentia defertur. Cum in medio eorum consedisset, tanquam a Spiritu sancto praemonitus in haec verba prorupit: Viri Turonici, viri divitiis affluentes, cum divite ingenii vena calleatis, et prudentia et fortitudine polleatis; miror admodum, et vehementer obtistitem Martinum tam longo exsilio relegatum, vestra id agente incuria, reducere neglexistis. Cui illi cum lacrymis aiunt: di, ut de talibus nobiscum dissereres, et nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
tur oblaturꝰ sacri¬
ficium deo: ueste ꝓce¬
dit. Quo quidẽ die
mira dicturus sñ.
Cũiã altarium sit̃
est sollemne bene di¬
ceret: globum ig¬
nis decapite illiuꝰ
uidimꝰ emicare i¬
ta ut insublime ꝯ¬
temdens longũ ad¬
modũ crinẽ flãma
ꝓduceret. Hoc licet
celeberrimo fc̃m di¬
e ĩ magna ppłi mł¬
titudine uiderimꝰ¬
umna tantũ de uirgini

Expanded text:
tur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimuuna tantum de uirgini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgregata est pasc̾et.
aridum brachium
cum ꝯtractis digi¬
tis sanumextulit ad
miscendum. Et sic
tota die benedictis pau¬
perib deseruiens sospeᷤᷤ
remeauit ad ꝓpria ħ
inpost̾um annis sin¬
gulis ante dictis fr̃i¬
b alimentum suffi¬
ciens exhibebat.
Factum est autẽuͭ
qͣdã uice una puella¬
rum suai male a
quartini cipi febre
quateretur. Dum ã
illis exhibet uictum
scĩ uiri implorat au¬
xilium. et per qua¬
tuor dies ad beatã
cellulam ꝯtinuati¬
one orationis atq
ieuimuis decumbãs
ab omni febre sana¬
ta cum famula ma¬
gnificans dm̃ do¬
mi regressa est. De¬

Expanded text:
congregata est, pasceret, congregata est, pasceret, aridum brachium cum contractis digitis sanum extulit ad miscendum. Et sic tota die benedictis pauperibus deserviens, sospes remeavit ad propria. Haec in posterum annis singulis antedictis fratribus alimentum sufficiens exhibebat. Factum est autem, ut quadam vice una puellarum suarum male a quartani typi febre quateretur. Dum autillis exhibebat victum, sancti Viri implorat auxilium. Et per quatuor dies ad beatam cellulam continuatione orationis atque ieiuniis decubans, ab omni febre sanata, cum famula magnificans Deum domi regressa est.