comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis augustini qͣnius ipso iã multo an¬
te tẽpore ad celestia regna sublato.
ut ⁊ tẽporalis intitꝰ ultionẽ sentirus
ꝑfidi. quod oblata sibi ꝑpetue salu¬
tis consilia spreua̾nt .iii.¬
nno dũice incarnationis ser¬
centesimo qͣrto augustinus
britanniarũ archiep̃c ordinauit
duos ep̃os mellitũ uidelicet ⁊ iustũ.
mellitũ quidẽ ad p̃dicandũ pius¬
ciȩ orientaliũ saxonũ qͥ ta iuense
fluuio dirimuntur a cantia⁊ ipsi orientali
mari contigui. quoꝵ met᷑polis londonia
ciuitas: suꝑ ripã pfati fluuinis posita⁊

Expanded text:
icis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt.nno dominicae incarnationis sexcentesimo quarto Augustinus, Brittaniarum archiepiscopus, ordinavit duos episcopos, Mellitum videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluvio dirimuntur a Cantia  Al., Cantio, et ipsi Orientali mari contigui, quorum metropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis posita, et
Abbreviated transcription (Latin):
At ille alludens ad nomꝰ ait. Alła lau¬
d̾e d̃i creatoris illis inpartib oportet
cantari. Accedensq ad pi itificem
romane & ałice sedis. nondii enĩ erat ip¬
se pontifer licbus. rogauit ut genti an
paratũ ẽẽ in ho opꝰ dño cooꝑante ꝑfici¬
endũ si tñ apłia pape hoc ut fieret pla¬
ceret. Quoddĩ ꝑficere ñ posset qr isi
pontifer concede illi qͦd petierat uolut
ipse pontificatꝰ officio finict᷑ ẽ ꝑfecit
opus diu desid̾atum. alios qͥde p̃dicatoni
mittens s ipse p̃dicationẽ ut fructifica¬
ret sus ex hortationib ac p̾cib adiuu¬

Expanded text:
At ille adludens ad nomen ait: « Alleluia, laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Angparatum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum: alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adju
Abbreviated transcription (Latin):
decima usq in uigesimã luna obseris¬
bant. que cõputatio octoginta anis¬
⁊ quattuor circulo continet᷑. S ⁊ alb
neq increpationib augustini ac sociorum
eiꝰ assensĩ prebere uoluissent. s suas potiꝰ
traditiones uniu̾sis que ꝑ orbem sibi inxͦ
concordant eccłiis p̃ferenti. sc̃s pat̾ augꝰ¬
tinꝰ hc̃ laboriosi ac longi certaminis finẽ
ipse nob̾ insunuare cȩlestib signis digne¬
cur. que sequenda traditio qͥb sit uiis
ad ingressũ regni illiꝰ ꝑꝑandũ. adducatur
aliqͥs eger. ⁊ ꝑ cuiꝰ p̃ces fuerit curatꝰ. huiꝰ
fides ⁊ oꝑatio do deuota atq om̃ib se¬
quenda credat᷑. Qd cũ adu̾sarii inuiti
licet conced̾ent allatꝰ: qͥda de genẽ an¬
gloꝵ oculoꝵ luce pͥuatus. Qͥ cũ oblatꝰ
brittonũ sac̾dotib nil curationis ł sana¬
tionis hoꝵ ministĩo ꝑciꝑet. tandem au¬
gustinꝰ iurta necessitate cõpulsꝰ flectit
genua sua ad patrẽ dñi nr̃i iħux depre¬

Expanded text:
decima usque ad vicesimam lunam observabant: quae computatio octoginta quatuor annorum circulo continetur. Sed et alia neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit genua sua ad Patrem Domini nostr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdurit. dicite ei qͥddiu mecũ de causa an¬
gloꝵ cogitans tͣclaui. uidelicet qi fana ido¬
loꝵ destrui in eade gente ñ debeaut. sed
ipsa que in eis sunt idola destruantur.
Aꝗͣ benedicta fiat. in eisde fanis asꝑgat᷑.
altaria construant᷑. reliquiȩ ponantur.
debeant cõmutari. ut dũ gens ipsa eadẽ
fana sua ñ uidet destrui de corde errorẽ
deponat. ⁊ d̾m uerũ cognoscens ac adoranᷤᷤ
ad loca que consueuit familiariꝰ conc̃rat.
Et qr boues solent insacͥficio demonum
multos occide. debet eis ÷ hac de re aliq̃
sollẽpnitas ĩmutari. ut die dedicationis
ponunt᷑. tab̾nacła sibi iurta easde eccłaᷤᷤ
que ex fanis cõmutate st̃ de ramis arboꝵ
faciant. ⁊ religiosis conuiuiis sollẽpuita¬
tẽ celebrent. nec diabolo iã aiumalia
occidant. et donatori omĩum de sacie
sua gras referant. ut du eis aliqͣ erti
gaudia referant᷑. ad intiora gaudia
simul oĩa abscide sunul impossibile

Expanded text:
rit, dicite ei, quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi: videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant; sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur; aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur: debeant commutari; ut dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit, familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet eis etiam hac de re aliqua sollemnitas immutari: ut die dedicationis, ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis sollemnitatem celebrent; nec diabolo jam animalia occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant: ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur ad interiora gaudia simul
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ qͥ recipit᷑ flagellat᷑. quo malis p̃senti¬
b duriꝰ depͥmebat᷑. eo de et̾na certiꝰ pre¬
sumptione respirabat. Hec qͥde de ĩmor¬
tali eiꝰ dicta sint ingenio. qͦd nec tanto
corꝑis dolore potuit restringi. Nam ali
quide pontifices construendis ordinan¬
disq auro ł argento eccłiis oꝑam daban
hic aut totꝰ erga animarũ lucra uaca¬
bat. qͥcqͥd pecunie habuerat sedulus ha
iob ueracit᷑ dicere posset. Auris audiei
beatificabat me. ⁊ ocłs uidens testimo¬
niũ reddebat mͥ quod lib̾assẽ pauꝑen
uociferantẽ ⁊ pupillu cui ñ erat adui¬

Expanded text:
filius qui recipitur flagellatur, quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat Haec quidem de immortali ejus dicta sint ingenio, quod nec tanto potuit corporis dolore restringi. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferante
Abbreviated transcription (Latin):
quos huc direrit delentib autiqͥ hostĩ
eripiens et̾ne libtitis fecit ẽẽ partici¬
pes cuiꝰ fidi ⁊ salui congaudens qũaq¬
laude digna cõñdans ipse dic̃ inerpo¬
sitioe beatiiob. Ece lingua britaniue
quȩ nl aliud ipuãt ꝗ̃ barbarũ fren¬
dere. iã dudũ indiuinis laudib hebre¬
um cepit alla sonare. Ecce quondam
tumidꝰ iã sulstratꝰ scõꝵ pedib seruit
cipes edomare ferro neqͥuant. hos ꝑ
diuina formidine sac̾dotũ ora simpli¬
cib ũb̾ ligant.⁊ qͥ cat̾uas pugnantium
infidelis neq̃ꝙͣ metueret. iam nc̃ fidelĩ
humiliũ linguas timet. Quia enĩ pre¬
ceptis cęlestib u̾b clarescentib quoq
miraculis uirtꝰ ei diuine cognitionis
infundit᷑. eiꝰ de diuinitatis t̾rore refre¬

Expanded text:
direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem. Cujus fidei et saluti congaudens, quaeque digna laude commendans, ipse dicit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alltumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit cipes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infundit
Abbreviated transcription (Latin):
habeant demonstrauit. excepto libello
responsionũ quẽ ad introgationẽ seĩ au¬
gustini pͥmi angloꝵ gentis ep̃i scripsit.¬
⁊ ut supra docuimꝰ totũ ipsũ libellum
his inserentes historiis libellũ qͦ sinodicũ¬
quẽ ep̃is italie de necessariis eccłe causiꝰ
utillimũ cõposuit.⁊ familiarib ad qͦsdam
literis quod eo magis mirum ÷ tot. ie
tanta conde̾ uolumina potiusse qͥ om̃i
pene iuuentutis suȩ tp̃re ut u̾bis ipsiꝰ
loquar crebris iuiscerũ doloribꝰ crucia¬
bat᷑ horis mom̃tisq õĩb fracta stomachi
uirtute lascescebat lentis qͥde s conti¬

Expanded text:
habeant, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augustini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supra docuimus, totum ipsum libellum his inferentes historiis; libello quoque synodicepiscopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utillimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tato dicit ipse discipłis. Palpate ⁊ uidete
qi sp̃s carnẽ ⁊ossa ñ habet. sicut me¬
uidẽtis habere. In euius ad sertione fidei
uen̾abilis pater gregoriꝰ in tantũ contra
nascentẽ heresim laborare contendit.
tanta hanc instantia uiuante etiã piissi¬
mo imꝑatore tiberio constantino cõmi¬
nuit. ut nullꝰ ex inde sit inuentus qui
eiꝰ resuscitator eristeret. Aliũ qͦ cõposuit
egregiũ qͥ uocat᷑ pastoralis. in quo mani¬
festa luce patefecit qualis ad eccłȩ reguũ¬
quis uenire debeat. qualit̾ ipsi rectores
iuuere. quas discretione singłas quasq
audientiũ instruere ꝑsonas. ⁊ quanta con¬
sideratione ꝓpͥam cotidie debeant fragilita¬
quadraginta cõposuit. quas in duob codi¬
cib equa sorte distinrit. Libros etiã dialo¬
golii quatuor fecit. inqͥb rogatu petridi¬
aconi sui uirtutes sc̃oꝵ quos in italia cla¬
riores nosse łaudire potat. aderemplii
uiuendi post̾i̾s collegit. ut sicut in libriᷤ

Expanded text:
pate et videte quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut mdetis habere . In cujus adsertione fidei venerabilis Pater Gregorius in tantum contra nascentem haeresim novam laborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium instruere personas, et quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitaquadraginta composuit, quas in duobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat, ad exemplum vivendi posteris collegit: ut sicut in libris
Abbreviated transcription (Latin):
augustini epitaphiũ huiꝰ modi. hic reqͥ¬
escit dunnꝰ augustinꝰ doruernensis archi
maue urbis pontifice directꝰ. ⁊ ado opa¬
tione miracłoꝵ suffultꝰ edilbrectũ regẽ
ac gentẽ illiꝰ ab idoloꝵ cultu ad&ͥ fidem
defunctꝰ : septimo kalendarũ uiniarũ
eodem rege regnante. .iIII.
rentiꝰ que ipse idcirco adhuc ui¬
uens ordinauat. ne se defuncto status
eccłȩ tã rudis ł ad horã pastore destitu¬
tus uacillare inciꝑet. in quo ⁊ erẽplũ
sequebat᷑ pͥmi pastoris eccłe hoc ÷ beatis¬
simi apłoꝵ pͥncipis petͥ qͥ fundata romȩ¬

Expanded text:
Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUAugustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEmanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi defunctus est septimo Kalendas Junias, eodem rege regnante. CAPUT rentius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, beatissimi apostolorum principis Petri, qui fun
Abbreviated transcription (Latin):
gentib imꝑabat. Ubi uͦ ⁊ hȩc piuntia uer¬
bũ uitatis p̃dicante mellito accepit. fe¬
cit rer edilbrec in ciuitate londonia eccla
ipse ⁊ successores eiꝰ haberent. lustii uero
in ipsa cantia augustinꝰ ep̃m ordinauit.
in ciuitate dorubreui ꝙ̃ gens angłoꝵ¬
ipͥmario qͦnda illiꝰ qͥ dicebat᷑ rofhroses¬
cestre cognominat. Distat aut̃ adoruer¬
ni milib passuũ ferme uiginti quattu¬
or ad occidentẽ inqua rer edilbrec eccła
beati andree apłi fecit. qͥ ⁊̃ ep̃is ut᷑ q huiꝰ¬
tulit s ⁊ t̾ritoria ac possessiones in usũ
aut̃ do dilectꝰ pat̾ augustinꝰ ⁊ positũ cor
pet̾ ⁊ pauli cuiꝰ supra meminimꝰ. qr nec¬
du fuerat ꝑfecta nec dedicata. Mox uͦ
sequentiũ archiep̃oꝵ om̃ium st̃ corpora
tumulata. pret duoꝵ tantũ mͦ id est
eccła non sunt posita. eo quod predicta
portisꝰ plura caꝑe nequiuit. Habet hec
inpene sui altare in honore beati grego¬
rii pape dedicatũ. in qͦ ꝑ om̃e salb̾um a

Expanded text:
gentibus imperabat. Ubi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesipse et successores ejus haberent. Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum ordinavit in civitate Dorubrevi  Al., Doa primario quondam illius qui dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem a Doruverni millibus passum ferme viginti quatuor ad occidentem, in qua rex Aedilberct ecclesiam beati Andreae apostoli fecit, qui etiam epitulit: sed et territoria ac possessiones in usum autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et et Pauli, cujus supra meminimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox versequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id eecclesia posita sunt, eo quod praedicta porticus plura capere nequivit. Habet haec in medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a
Abbreviated transcription (Latin):
hortati st eu ut librũ beati iob magnis in¬
uolutũ obscuritatib nustica int̾pretatiõe
discuters. neq negare potuit opꝰ qͦd sibi fr̃nꝰ¬
multis amor multis utile futurũ imponebat.
sensu unicuiq fidelium sit aptandꝰ. ꝑ tͥgin¬
ta y quinq libros expositionis miranda rati¬
one ꝑdocuit. Quod uidelics opꝰ in regia
quide urbe apocͥsariꝰ inchoauit. rome
aut̃ iã pontifer factus erpleuit. Qi cũẽet

Expanded text:
hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis inhortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. sensu unicuique fidelium sit aptandus, per triginta et quinque libros expositionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavit, Romae autem jam pontifex fa
Abbreviated transcription (Latin):
eum monachice ꝑfectionis ꝑfectionis ꝑdi¬
disse occasione cure pastoralis. ĩmo potiorẽ
tunc sũpsisse ꝓfectũ de labore conũsionis
habuerat. marime qr ⁊ pontificali functꝰ
officio. domũ suã monasti̾um facere cura¬
unt. Et dũ pͥmo de monasti̾o abstractus ad
ministium altaris ordinatꝰ. atq constanti¬
non tũ in treno conu̾satꝰ palatio. ꝓpositõ
uite celestis int̾misit. Nani quosda frẽser
urbẽ secuti st̃. in tutam̃tum cepit obser¬
uantiȩ regłaris habere. uidelicet ut eoꝵ
sẽꝑ eremplo sicut ipse scͥbit adoratioi̾s
placidũ litus quasi anchore fune restrin¬
geiret᷑. cũ uice ssabili causarũ scłar ium
impulsu fluctuaret. concussamq scłi actib
mentẽ int̾ eos cotidie ꝑ studiose lectionis ro¬
boraret alloquiũ. Hoꝵ gͦ consortio ñ solum
a t̾renis : muuitꝰ uc̃sib uerũ etiã ad celestiᷤᷤ
uite erercitia magis magisq succensꝰ. Nam

Expanded text:
eum monachicae perfectionis perdieum monachicae perfectionis perdidisse, occasione curae pastoralis; imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis habuerat: maxime quia et pontificali functus officio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinon tamen in terreno conversatus palatio propositum vitae caelestis intermisit. Nam quosdam fratrum ex urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad caelestis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tur emineret. ut nulla nisi cȩlestia
cogare soleret. ut ipse retentus corꝑi
ipsa iam carnis claustra contẽplatios
transiret. ut mortẽ quoq que pene
cunctis pena ẽ uidelicet ut ingressu
uite ⁊ laboris siui premium amaret.
ꝑcurã pastoralẽ inc̾risse uidebat᷑ referre con¬
sueuat. Deniq tp̃re quoda secreto cũ diacono
suo petro colloquens enumeratis anuni sui
uirtutib pͥscis. mox dolendo subiunrit.
At nc̃ er occassione curȩ pastoralis scłarium
hominũ negotia patit᷑. ⁊ post tã pulchram
quieris suȩ speciem t̾reni actꝰ puluere feda¬
t̃. Cũq se ꝓ descensione multoꝵ ad ertiora
sparserit etiã cũ intiora appetit. ad hec
ꝓchuldubio minor redit. Perpendo itaq
quid tolero. ꝑpendo quid amisi. dumq
intueor illud qͦd ꝑdidi fit hoc gͣuiꝰ qͦd porto.
Nec quide sc̃s uir ⁊ magne humilitatis inten¬
tione dicebat. S nos credere decet nichil

Expanded text:
tur, emineret, ut nulla nisi caelestia tur, emineret, ut nulla nisi caelestia cogitare soleret, ut etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem quoque quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium, amaret. per curam pastoralem incurrisse videbatur, referre consueverat. Denique tempore quodam secreto cum diacono suo Petro colloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque pro condescensione multorum se ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec proculdubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi; dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. » Haec quidem sanctus vir ex magnae humilitatis intentione dicebat, sed nos credere decet nihil
Abbreviated transcription (Latin):
is temporibus id est anno
dnĩce incarnationis sexcen¬
ses ser & dies decemi głosisime rerit defũc¬
translatus. de quo nos conuenit qr nrãm
tiorẽ in nr̃a historia eccłastica fatere ser¬
monẽ. quẽ nr̃m recte appellare possum
& debemꝰ apłm. qr cũ pͥmũ iu toto orbe
pontificatum gereret ⁊ conu̾sis iã dudii
ad fidem ueritatis esset p̾latus eccłiis
nram gentẽ eatenꝰ idolis mancipatam
xp̃i fecit eccłam. ita ut apłicũ illum
a pauis ñ solum nobile s ⁊ religiosum¬
tẽ religionis ñ minorẽ quã parentes
⁊ cognati uirtute deuotionis exereuit
nobilitatẽ uͦ illã q̃. ad scłm uidebat᷑
habere totã ad nanciscenda suꝑne gl¬
riã dignitatis diuina grã largiente ca¬
uertit. Nam mutato repente habi¬
tu scłari monast̾ĩum petiit in quo
tanta ꝑfectionis gra cepit conu̾sari
ut sicut ipse postea flendo solebat
attestari animo illiꝰ labentia cuncta
subt̾essent. ut reb om̃ib que uoluis¬

Expanded text:
is temporibus, id est, anno dominicae incarnationis sexcenses sex, et dies decem gloriosissime rexit, defunctranslatus. De quo nos convenit, quia nostiorem in nostra Historia ecclesiastica facere sermonem, quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostolum. Quia cum primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam dudum ad fidem veritatis esset praelatus Ecclesiis, nostram gentem eatenus idolis mancipatam, Christi fecit Ecclesiam, ita ut apostolicum illum a proavis non solum nobile, sed et religiosumtem religionis non minore quam parentes et cognati virtute devotionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis divina gratia largiente convertit. Nam mutans repente habitu saeculari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea flendo solebat adtestari, animo illius labentia cuncta subter-essent, ut rebus omnibus quae volvun
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ ÷ qͦd nullo umꝗͣ potĩt fine t̾mi¬
nari. Appropinquante aut̃ mundi eodem
t̾mino. multa iminent quȩ autea ñ fue¬
runt. uidelicet ĩmutationes aeris. t̾roreq
de cęlo. ⁊ contͣ ordinationẽ tempoꝵ tempes¬
tates. bella. fames. pestilentie. terre motꝰ
per loca. quȩ tamen omiã nr̃is dieb uent̾a¬
non suut. s post nr̃os dies omĩa subsequen
tur. Uos itaq siqua ex his euenire in t̾ra ur̃a
ut de animab ur̃is debeamꝰ ẽẽ solliciti.
de mortis hora suspecti. ⁊ uentõ iudici in
fili paucis locutus sũ. ut cũ xp̃iana fides in
latior ercrescat. Et tanto plus loqui libeat
quanto se in mente nr̃a gaudia de gentis
urȩ ꝑfecta conu̾sione multiplicant. Parui
aut̃ erenia transmisi: que uob parua non
erunt. cũ a nob̾ er beati petͥ appłi fuerint
benedictione suscepta. Oñpotens itaq
ds in uob̾ gr̃am suam quã cepit ꝑficiat.
ricula ertendat. s pꝰ longa tempora in
celestis uos patrie congregatione recipi¬

Expanded text:
venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae ante non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terraemotus per loca. Quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies otur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit, perficiat, ricula extendat, et post longa tempora in caelestis vos patriae congregatione recipi
Abbreviated transcription (Latin):
terii regła edoctꝰ sacrȩ scͥpt̃e scientia repletꝰ.
bonis auctore deo oꝑib p̃ditus queque uos
admonet audite deuote. ꝑagite studiose. in
memoria reseruate. qr si uos in eo eum¬
qͦd ꝓ omĩpotente dño loquit᷑ auditis. isdẽ
omipotens ds hunc ꝓ uob̾ exorantẽ celerius
quem uos negligitis audire ꝓdo: Totagͥ¬
mente cũ eo uos inferuore fidi striugite
atq ad uisum illiꝰ uirtute ꝙͣ. uob̾ diuinitas
tribuit adiuuate. ut regni sui uos ipse fa¬
ciat ẽẽ participes. cuiꝰ uos fidem in regno
ur̃o recipi facitis ⁊ custodiri. Proptea scire

Expanded text:
tus  Al., doctus, sacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos ammonet, audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, auditis, isdem omnipotens Deus hunc pro vobis exorantem celerius quem vos negligitis audire pro Deo? Totamente cum eo vos in fervore fidei stringite atque nisum illius virtute, quam vobis divinitas tribuit, adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facilis et custodiri. Praeterea scire
Abbreviated transcription (Latin):
dere uitit᷑. gͣdibꝰ ł passib ñ aut̃ saltis
eleuat᷑. Sic isrłitico ppło in egipto ans
se qͥd̾e innotuit. s tñ eis sacͥficioꝵ ule
quȩ diabolo solebat erhibere incult
ꝓpͥo reseruauit. ut eis in suo sacͥfici
aliud de sacͥficio amitterent. aliud re¬
neñt. ut si ip̃a ee̾nt aĩalia quȩ offr

Expanded text:
 saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae offerre
Abbreviated transcription (Latin):
credendi ⁊ bene uiuendi formã ꝑcipiant
atq officium suũ fide ac morib suisere¬
quentes ad celestia cũ dñs uoluerit
regna ꝑtingãt. Us te incolumen custodiat.¬
beuntib aut̃ prefatis.xU.
legatariis. misit pꝰ eos beatus pater
gregoriꝰ littãs memoratu dignas. in qͥb
tis inuigilauit ostendit ita scͥbens. Di¬
lectissimo filio mellito abbi gregoriꝰ seruii
seruoꝵ dĩ. Post discessũ congregationis nr̃e
que tecũ ẽ ualde sumꝰ suspensi redditiqi
nichil de ꝓsꝑitate ur̃ĩ itini̾s audisse nos

Expanded text:
credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem custodiatbeuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu dignas DCI, intis invigilaverit, ostendit, ita scribens: « Dilectissimo filio Francia. Post discessum congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nil de prosperitate vestri itineris audisse nos
Abbreviated transcription (Latin):
est p̃posita. ut ꝑbona quȩ uob̾ concessa
sunt. etiam subiecte uob̾ genti suꝑna
beneficia p̾starent᷑. Et ideo głose fili
eamꝙͣ. accepisti diuinitus gram sollicita
mente custodi. xp̃ianam fidem in ppłis
tibi subditis extendere festina ⁊elũ recti¬
tudimiᷤtue ĩ eoꝵ conu̾sione multiplica.
idoloꝵ cultus insequere. fanoꝵ edificia
diendo corrigendo ⁊ boni oꝑis erempla
monstrando edifica: ut illũ retͥbutorẽ
inuenias in celo. cuiꝰ nomen atq cogni¬
tionẽ dilataueris interra. Ipse eni ure
reddet. cuiꝰ uos honorem queritis ⁊ ser¬
uatis in gentib. Sic ⁊ eni constantinꝰ
quondam piissimus imꝑatorꝰ. romanã
rem publicam aꝑu̾sis idoloꝵ cultib
reuocans om̃ipotenti do dño nr̃o iħu¬
xp̃o secũ subdidit. seq cũ subiectis ppłis
tota ad eum mente conuertit. Unde
sius uir ille laudib uinceret. ꝓ tanta inopi¬
nione p̃cessores suos quanta & inbono oꝑe
suꝑaret. Et nunc itaq ura gła cognitionẽ

Expanded text:
 bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam, solicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia diendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica: ut illum retributorem invenias in caelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim vesreddet, cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. « Sic etenim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam rempublicam a perversis idolorum cultibus revocans, omnipotenti Deo Domino noo secum subdidit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde ipum suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
causa inuitari cognoscit᷑. Et uło si com¬
inunẽ frẽm augustinũ ep̃m ad uosus¬
nire contigit. ita illũ dilectio ura sier
Ioceat. Et qm sepius euenit ut hi qui lon¬
e sunt positi pͥꝰ ab aliis que st̃ emĩdanda
ognoscant. si quas fortasse fr̃nitati ur̃e
facdotũ uł alioꝵ culpas intulerit. una c̃
ꝑo residentes subtili cuncta inuestigatiõe
ꝑqͥrite. ⁊ ita uos in ea que dm offendunt
Sadiracundiã ꝓuocant distͥctos ac sollicitõ
mbete. ut adalioꝵ em̃dationẽ.⁊ uindic¬
ei culpabilt̃ exhferiat. ⁊ innocentẽ falsa
pinio ñ affligat. Ds te incolum̃ custodi¬
it reuerentissime fr̃. iiii.
reterea ide pp̃ gregoriꝰ augustino
ep̃o qͥ suggesserat ei multã qͥdem
bi esse messe s oꝑarios paucos. misit c̃
fatis legatariis suis plures cooꝑatores
c ubi ministros. in qͥb ⁊ pͥmi ⁊ p̃cipui

Expanded text:
itur. Et ideo si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut doceat. Et quoniam saepius evenit ut hi qui longe sunt positi prius ab aliis quae sunt emendanda cognoscant, si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater.riae cap. 29. Gregorius Augustino episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus praecipui
Abbreviated transcription (Latin):
creatori nr̃o seu ꝑ linguã siue ꝑ oꝑa remi¬
nisceris deliquisse. semꝑ hec ad memoria
reuoces. ut surgentẽ cordis głam memo¬
ria reatus p̃mat. ⁊ qͥcquid de faciendis
deputes donata. ꝓ quoꝵ tͥ salute do.¬
eodem tp̃re etiam regi edilbrecto
& industria noticio. a ꝓuenisse gaudebat.
regi angloꝵ. gregoriꝰ ep̃e. Propper hoc¬

Expanded text:
Creatori nostro seu per linguam, sive per opera remiCreatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciendis deputes donata pro quorum tibi salute coleodem tempore etiam regi Aedilberctoet industria notitiam provenisse gaudebat. regi Anglorum, Gregorius episcopus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit magna miracula ostende
Unde necesse ÷ ut de eiꝰde dono celis
⁊ tim̃do gaudeas. ⁊ gaudendo ꝑtir¬
in su presumptione se eleuet. & unde foras¬
cadat. Meminisse ⁊ enĩ debemus qr discipłi
cũ giudio ap̃dicatione redeuntes dii celes¬
ti magistro dicerent. dñe in noĩe tuo etiam
Nolite gaudere suꝑ hoc. s potiꝰ gaudete qr
noĩa ura scripta sunt incelo. In pͥuata em̃
i temꝑali leticia mentẽ posuerant. qͥ de iui
racłis gaudebant. S de pͥuato ad cõmunẽ.
de temꝑali ad eternam leticiam reuocant᷑¬
in quib dr. Iu hoc gaudete: qr noĩa uestra
scͥpta st̃ incelo. Non enĩ om̃s electi miracła
tur ascripta. Ueritatis ⁊ eni discipłis esse
gaudium ñ debet ubide eo bono qͦd cõmu¬
ne cũ om̃ib habent. ⁊ in qͦ finem leticie ñ
que oꝑante dũo ert̾ius facis. semꝑ te inti̾¬
us subtiliter iudices ac subtiliter intelli¬
gas. & temetipsũ quis sis ⁊ quanta sit in
faciendoꝵ signoꝵ dona ꝑcepisti. & si q̃nte

Expanded text:
luit, miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas et gaudendo pertimesimus praesumptione se elecadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetis gaudebant. Sed de privata ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur, quibus dicitur: In hoc gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. Non enim omnes electi miraculatur ascripta. Veritatis enim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitiae non quae operante Deo exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas et temetipsum qui sis, et quanta sit in faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te
Abbreviated transcription (Latin):
diesq nr̃os in tua pace disponas atq
ab ȩt̾na dãpnatione nos eripi ⁊ inelec¬
toꝵ tuoꝵ iubeas grege numerari. Rer̃
aut̃ eccłam tẽporib imꝑatoꝵ mauri¬
cii ⁊ focatis. Scd̾o aut̃ eiꝰde focatis an¬
no transiens er hac uita. migͣuit ad
uerã que incelis ÷ uitã. Sepultꝰ uero
corꝑe ÷ in eccła beati petͥ apłi ante sa¬

Expanded text:
Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Rexit autem Ecclesiam temporibus imperatorum Mauricii et Phocatis. Secundo autem ejusdem Phocatis anno transiens ex hac vita, migravit ad veram, quae in coelis est, vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia beatri Pet
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. que tñ tue frnitatis uolumꝰ dispositioi
subiacere. Post obitũ uͦ tuũ ita ep̃is qͦs ordi¬
nauit p̾sit. ut loudoniensis ep̃ii nullomͦ
race ciuitatis ep̃os in post̾m honoris ista dis¬
tinctio. ut ip̃e pͥorhab eat᷑. qͥ pͥꝰ fuerit or¬
dinatꝰ. Cõmuni aut̃ consilio ⁊ concordi acti
unamit recte sentiant. ⁊ ea quȩ senserunit
non sibimet discrepando ꝑficiant. Tua
uero fr̃nitas ñ solũ eos xp̃os qͦsordinauit
neq hos cantumꝰ qͥ ꝑ eburace ep̃m fueruit¬

Expanded text:
mus: quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni mus: quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum, ita episcopis, quos ordinaverit, praesit, ut Londoniensis episcopi nullo  civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus: communi autem consilio et concordi actiounanimiter, recte sentiant, et ea quae senserint, non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinaverit, neque hos tantummodo qui per Eburacae e
Abbreviated transcription (Latin):
clarĩ. ⁊ sac̾dotalia ł clericalia indunĩ
gnificat se ei palliũ direxisse simul&s
sinuat qͣlit ⁊ epos inbrittannia con¬
tueretlebuissent. quarũ litta̾rum
te est tertꝰ. Reue̾ntissimo s scĩssimo
ĩ augustino ep̃o g̾goriꝰ seruus seruoꝵ¬
I.Cũ certũ sit ꝑ omipotenti do laborã¬
ib ineffabilia et̾ni regni p̃mia reser¬
uri. nob̾ tñ eis necesse ÷ honoꝵ benefi¬
A tͥbuere. ut insꝑitalis oꝑis studio
remunãtioẽ ualeant multiplicus
insudare. Et qr noua angloꝵ eccła ad om̃i¬
potentis di grãm eode dño largiente⁊ ela¬
borante ꝑducta: usũ tͥ pallii in ea adsola
missarũ sollẽpnia agenda concedimꝰ. ita ut
ꝑ loca singła duodeci ep̃os ordines qͥ tuȩ sub¬
iaceant ditioni. qͣtinꝰ londoniensis ȩccłiȩ¬
epc sẽꝑ inposterũ asinodo ꝓpͥa debeat ꝯsecri.
atq honoris palliũ ab hac scã ⁊ apłica ciui
cade ciuitas cũ finitimis locis u̾bũ di rece
fuerit palliũ tͥbuere dño fauente disponi¬

Expanded text:
arum, et sacerdotalia vel clericalia indumentsignificat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Augustino nte Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari, nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante perducta est, missarum sollemnia agenda concedimus: ita ut per loca singula duodecim episcopos ordines, qui tuae subjaceant ditioni, quatenus Lundoniensis ciper in posterum a synodo propria debeat consecrari atque honoris pallium ab hac sancta et apostoliceadem civitas cum finitimis locis verbum Dei recfuerit, pallium tribuere, Domino favente, disponi
Abbreviated transcription (Latin):
minime pugnabat. S ⁊ pugnabat. s¬
.ꝓpt̾ ⁊ captiuus erat. Et pugnabat gͥ lig
m̃tis cui ler que in m̃bris : repugnabie
Si aut̃ pugnabat. captiuus non erat.
lib̾. Lib̾ ex iusticia ꝙͣ diligit. captiuusa
delectatioe ꝙ̃ portat inuitꝰ.xxxuii
uc usq responsiones beati papr gt¬
gorii ad consulta reuentissimi anti
ep̃o fecisse cõmemorat ad uigiliũ enͥa¬

Expanded text:
minime pugnabat: sed et pugnabat. Qminime pugnabat: sed et pugnabat. Quapropter et captivus erat, et pugnabat. Igitur legi mentis, lex, quae in membris est, repugnabat: si autem pugnabat, captivus non erat. liber. Liber ex justitia, quam diligit: captivus ex delectatione, quam portucusque responsiones beati papae Gregorii ad consulta reverentissimi antistitepiscopo fecisse commemorat, ad Virgilium Ethe
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ de lectationẽ ⁊ consensiĩ uider sui aĩmꝰ
p̃sideat. Cũ enĩ malignꝰ sp̃c̃ peccatũ suggit
imente. si nulla peccati delectatio sequat᷑.
roceꝑit. tunc peccatũ incipit nasci. Si
cati si mens: in delectatione fit nutͥmen¬
tũ. in consensu ꝑ fectio. Et sepe contin¬
git ut hoc qͦd malignꝰ spc̃ seminat in
cogitatione caro in delectatione tͣhat
nec tii aninia eid̃e delectationi consentiat.
Et cum caro delectari sine apnimo nes¬
at. ipse tñ animꝰ carnis uoluptatib relo¬
tans. indelectatione carnali aliqͦ mͦ le¬
t᷑ inuitꝰ. ut ei ex ratione contradicat
consentiat. ⁊ tñ delectatiõe ligatꝰ sit. sei
ligatũ uehem̃ter se ingemiscat. Undi
⁊ ille celestis exercitꝰ p̾cipuus miles q¬
inebat dicens. Uideo aliã legẽ in menb
meis repugnantẽ legi mentis meȩ ⁊cip¬
tiuũ me ducentẽ in lege peccati que:
in menbris meis. Si aut̃ captiuus era

Expanded text:
inter delectationem et consensum, judex sui animus inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enin mente, si nulla peccati delectatio sequatur coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si cati initium semen, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat, et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans in delectatione carnali aliquomodo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat nec consentiat; et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾ium ualeant. illusio ꝑ crapła fac¬
s ab immolatione sacͥ misterii abstine ut
arbitror humiliter debet. si tam dormientis
mentẽ tͣpi imaginatione ñ concusserit.
Na st̃ pleriq qͥb ita illusio nascit᷑ ut eoꝵ
animꝰ ⁊̃ in sõno corꝑis positꝰ t᷑pib imagina¬
tionib ñ fedet᷑. Qua in re unũ ostendit᷑
disse tunc in uigiliis corꝑis meminit ingluiuiem cecidis¬
se Sinuͦ ex tͣpi cogitatiõe uigilanti orit᷑ illusio dormientiᷤ
patet animo reatꝰ suus. Uidet enĩ aqua
radice inqͥnatio illa ꝓcesserit. qr qͦd cogitauit
sciens. hoc ꝑtulit nesciens. S pensandũ:
ipsa cogitatio utrũ suggestione andelecta
Trib enĩ niodis implet᷑ omẽ peccatũ. uide¬
lic& suggestioẽ. delectatione. consensu. Sug¬
gestio qͥppe fit ꝑ diabolũ. delectatio ꝑ carnẽ.
gessit. eua uelut caro delectata ẽ. adã uͭ
uelut sp̃c̃ consensit. Et necessaria magna
discretio ÷. ut int suggestionẽ ⁊ delectationẽ

Expanded text:
m valeant, illusio per crapulam facsed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet, si tamen dormientis mentem turpi imaginatione non concusserit.que illusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, disse, tamen in vigiliis corporeis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit: quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciipsa cogitatio utrum in suggestione, an delectTribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delectatione, consensu: suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, gessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tercio. regni aut̃ sui qͦd uiginti qͣt tuor
annos tenuit. anno undecimo ꝑfecit.
porro anno focatis qͥ tum romani regni
apicem tenebat pͥmo. Neq ex eo tẽpore
quisꝙͣ regũ scotoꝵ inbritanniam ad¬
uersꝰ gentẽ angloꝵ usq adhane diera

Expanded text:
tertio, regni autem sui, quod viginti et quatuor tertio, regni autem sui, quod viginti et quatuor annis tenuit, anno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore quisquam regum Scottorum in Brittania adversus gentem Anglorum usque ad hanc diem
Abbreviated transcription (Latin):
eiuitate iurta honorẽ tanto uiro congru¬
um in eccłia posuerunt.
is temporib regno nordanhimbroꝵ
prefuit rer fortissimꝰ & głe cupidissimus
edilfrid. qui plus omĩb angloꝵ pͥmati¬
lquondã regi isrłitice gentis cõparandͦ
uideretur. excepto dũ tarat hoc qͥd diui
ne religionis erat ignarus. Nemo enim
intͥhunis nemo in regib plures eoꝵ t̾ra
ext̾minatis uł subiugatis indigenis aut
tbutarias genti angłoꝵ aut inhabitabi¬
les fecit. Cui merito poterat illud quod
saulis dicebat aptari: beniamin lupꝰ
rapar mane comedet p̾dam. & uesꝑe
diudet spolia. Unde motus eiꝰ ꝓfectib
tabant uenit contra eũ cum ĩmenso ac
forti erercitu. s cũ paucis aufugit uictũ.
Si quide in loco celeberrimo qͥ dr degiastan
id ÷ degialapis omĩs pene eiꝰ ÷ cesus erercitꝰ.
di cũ om̃i illo quẽ ipse ducebat erercitu
pemptꝰ :. Quod uidelicet bellũ edilfria
anno ab incarnatione diuĩ sercentesimo

Expanded text:
civitate juxta honorem tanto viro congrucivitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia posuerunt.His temporibus regno Nordanhymbrorum praefuit rex fortissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatili quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud quod am  Al., persona Saulis dicebat aptari: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespedividet spolia . Unde motus ejus profectitant, venit contra eum cum immenso ac forti exercitu, sed cum Siquidem in loco celeberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis, omnis pene ejus est caesus exercitus. di, cum omni illo quem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo
Abbreviated transcription (Latin):
t augustinus ubi in regia ciuitat
sedem ep̃alem ut p̃dirimꝰ accepit.
recuꝑauit in ea regio fultus ãmmiculo
eccłam ꝙͣ inibi antiquoꝵ annoꝵ antiquo
Ubitationẽ statuit. scunctis sucoes¬
sorib suis. Fecit aut̃ ⁊ monasteriũ
non longe ab ipsa ciuitate adorientẽ.
inquo eius hortatu edilbrec eccłiam
beatoꝵ appłoꝵ petri & pauli a fundam̃tis
construnt. ac diu̾sis donis ditauit. Inqua
possent. ꝙͣ. tam eccłam ñ ipse augustinꝰ s
successor eiꝰ laurentiꝰ consecrauit. Primus
aut̃ eiꝰdem monasterii abbas petrus p̾sbiter
fuit. qͥ legatꝰ gallia missus dim̾sꝰ : in sinu
maris qui uocat᷑ anfleat. ⁊ ab incolis loci
ignobili traditus sepulture. S omipotenᷤ
d̾s ut qualis meriti uir fuerit demonst᷑¬
ret. omi nocte supͣ sepulchrum eiꝰ lux
cȩlestis apparuit. donec aĩauertentes ui¬
cini qui uidebant scm̃ fuisse uirũ qͥ ibi
esset sepultus ⁊ inuestigantes unde uel
quis ẽẽt abstulerunt corpꝰ. ⁊ in bononia

Expanded text:
t Augustinus, ubi in regia civitate sedem episcopalem, ut praediximus, accepit, recuperavit in ea, regio fultus adminiculo, Ecclesiam quam inibi antiquo  Al., antiquorbitationem statuit, et cunctis successoribus suis. Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa civitate ad Orientem, in quo, ejus hortatu, Aedilberct ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli a fundamentis construxit, ac diversis donis ditavit  Al., possent. Quam tamen ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et invesquis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia
Abbreviated transcription (Latin):
aterrogatio augustini. Si post illisionẽ que
ꝑ somniũ solet accidere. ł corpꝰ dñi qͥslibet
accipere ualeat. ł si sacdos sit sac̾ misteria
celebrare. Responsio gregorii. Hunc qͥde
alit᷑ ppłs intelligens sꝑitalis. sub eode intel¬
lectu acciꝑet qͥd p̃fati sumꝰ. qr q̃si ꝑ somni¬
um illudit᷑ qͥ tẽptat᷑ ĩmunditia ł imagini¬
Ib incogitatione inqͥnat᷑. S lauandͦ: aqua
ut culpas cogitationis lacͥmis abluat. Et
nisi prius ignis cẽptationis recesserit. reũ
se q̃si usq ad uesꝑm cognoscat. S ẽ in eade
illusione ualde necessaria discretio que

Expanded text:
terrogatio Augustini, et responsio Gregorii. Si post illusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quislibet accipere valeat, vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Responsio Gregorii. Et quidem hunc alis intelligens, sub eodem intellectu accipiet, quo praefati sumus quia quasi per somnium illuditur, qui tentatus immundicia veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat, et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum cognoscat. Sed est in eadem illusione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrini contenti sint hospitalitatis mu¬
nere oblato nulliq eoꝵ liceat ullũ offi¬
ciũ sac̾dotale absq ꝑmissu ep̃i in cuius
parroechia ẽẽ cognoscitur agere. ui
Ut bis in anno synodus congregetur.
s qi diuerse cause impediunt placu¬
it om̃ib in cõmune ut kł augustas
in loco qͥ appellat᷑ clofes hoc semel ian¬
no congregetur. UII.
ambitionẽ s os aguoscant tẽpꝰ: ordinẽ
Capitulũ in cõmune tractatũ ÷ ut plu¬
res epi crescente numero fideliũ augeren¬
tur. s. de hac re ad p̃sens siluimus. ix
ceat nisi legitimũ habere conubium
nullus incestũ faciat. uullus coniugẽ
cationis causa relinquat..x
Quod siquisꝗͣ. ꝓpͥam expulerit coniugẽ
legitimo sibi matͥmonio coniunctam
si xp̃anus ẽẽ recte uoluerit nullial¬
teri eopulet. s ita ꝑmaneat aut ꝓpͥe¬
reconcilietur contugi. His itaq capitulis incõ¬
mune tractatis ac definitis ut nullũ deincep
ab aliquo nr̃m oriatur contentionis scanda¬

Expanded text:
egrini contenti sint hospitalitatis munere oblato, nullique eorum liceat ullum officium sacerdotale absque permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere VII. De synodis. Ut bis in anno synodus congregetur: sed quia diversae causae impediunt, placuit omnibus in commune, ut Kalendis Augusti in loco qui appellatur Clofeshooth semel in anno congregetur. VIII.ambitionem: omnes agnoscant tempus et ordinem capitulum in commune tractatum est. Ut plures episcopi, crescente numero fidelium, augerentur; sed de hac re ad praesens siluimus. Decceat nisi legitimum habere connubium. Nullus incestum faciat, nullus conjugem cationis causa, relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio conjunctam, si Christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed ita permaneat, aut proreconcilietur conjugi. « His itaque capitulis in commune tractatis ac definitis, ut nullum deinceps ab aliquo nostrum oriatur contentionis scanda