comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. intra cellulam
suã clausũ solitariũ qͥ ꝑhibebat᷑
triginta annis silentii habuisse
continentiã. uiq tam inulta uir¬
tutes faciebat: ut ꝓpħa apud eo
taret᷑. Conueniebat namq ad eu
ꝑ dies singloꝰ infirmoꝵ. plurim
multitudo. ad qͦs ille ꝑ fenestram
manũ ꝓferens. ⁊ uniꝰ cuiꝰq cupti
suꝑ ponens ac benedicens eo. sas
ab om̃i egritudine remittebat.
Hic etiã ipso uisu tam honorabilis
erat. tantũq reuerentie gerebat
in uultu. ut int̾ homines quasi¬
angłs uideret᷑. ita let ocłis. ⁊ totꝰ
mus. nocte latrones suꝑuenissent.
aurũ se ap̃ eum inuenturo cre¬
dentes. oratione sua ita eos uin¬
xuit ut foribꝰ eiꝰ adsixi mouere se
omĩno nõ possent. Mlane uͦ cum
ad eum turbe solito conuenissent.
⁊ uderent ad ianuã eiꝰ latrones.
uolebant eos igru tradere. At ille
rerũ necessitate conpuls: unũ illis
em̃datioris uite formã modũq
suscipiunt. Erat aut̃ supͣscriptꝰ iur

Expanded text:
um, intra cellulam suam clausum solitarium, qui perhibebatur triginta annis silentii habuisse continentiam: quique tam multas virtutes faciebat, ut Propheta tur. Conveniebat namque ad eum per dies singulos infirmorum plurima multitudo, ad quos ille per fenestram manum proferens, et uniuscujusque capiti superponens, ac benedicens eos sanos ab omni aegritudine remittebat. Hic etiam ipso visu tam honorabilis erat, tantumque reverentiae gerebat in vultu, ut inter homines Angelus videretur: ita laetus oculis, et mus, noctu latrones supervenissent, aurum se apud eum inventuros credentes, oratione sola ita eos vinxit, ut foribus ejus affixi, movere se omnino non possent. Mane vero cum ad eum turbae more solito convenissent, et viderent ad januas ejus latrones, volebant eos igni tradere. At ille rerum necessitate compulsus, unum eis emendatioris vitae formam modumque suscipiunt. Erat autem supradictus vir
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ indum̃ta ferebant ꝑmansisse
ei in deserto nuiquã uetãta. Prit
gͦ in incim heremi loco in iurtiste
sp̃s degens signa ⁊ sanitates miras
efficiens. qͣsi ennarrare ꝓ sui magn¬
tudine. sic̃ ab his qͥ cũ ipso erant᷑
senioribꝰ cõpimꝰ. uox nulla suf

Expanded text:
tamen indumenta ferebant permansisse ei in deserto numquam veterata. Erat ergo in vicino eremi loco, in virtute Spiritus degens, signa et sanitates miras efficiens, quas enarrare pro sui immensitate sicut ab his qui cum ipso erant, senioribus comperimus vox nulla s
Abbreviated transcription (Latin):
tpłm ibi ipsũ in qͦ ingresso saluatore
corruisse omĩa idola. in t̾ra: ⁊ comi¬
nuta esse memorabant. Uidimꝰ gͥ
supͣdictũ uirũ in uicina heremo
sub monte qͦdã habentẽ mona¬
steruĩ. Erat aut̃ pat̾ monachoꝵ.
circit᷑ quingentoꝵ. ⁊ famosissimꝰ in
om̃ibꝰ thebaidis sinibꝰ habebatur.
O ꝑa enĩ magna erant ei. ⁊ uirtu¬
tes multe. signaq pluruna ⁊ pro¬
digia faciebat ꝑ eum ds̃. A puero
nãq in abflinentia enutrit: ubi
ad maturã uenit etatẽ: gr̃a dei
semꝑ cũ ipso creuit. Prat enim¬
E rat eium fere octoginta cũ eũ
uidimꝰ in monasterioꝵ congregati¬
one florentẽ. Sed ⁊ ipsi qͥ udeban¬

Expanded text:
et templum ipsum, in quod ingresso Salvatore, corruisse omnia idola in terram, et comminuta esse, memorabant. Vidimus ergo supradictum virum, et in vicina eremo sub monte quodam habentem monasteria: erat enim pater monachorum circiter quingentorum, et famosissimus in omnibus Thebaidae finibus habebatur. Opera enim magna erant ei, et virtutes multas signaque plurima et prodigia faciebat per eum Deus. A pueritia namque in abstinentia nutritus. ubi ad maturam pervenit aetatem, gratia Dei semper cum ipso crevit. Erat enim annorum fere octoginta, cum eum vidissemus in monasteriorum congregatione florentem: sed et ipsi qui videban
Abbreviated transcription (Latin):
huic successit dorotheꝰ uir pro¬
banssimꝰ. qͥ in moribꝰ laudabilis
in monasterio ipso ita cõuersari
fenestrã ex qua cõtẽplari semi¬
nas in monasterio suo possa. Iuã
tatẽ pacẽq̃sorores erudiens. Itaq
in suꝑiore illa monasteris parte¬
lieres ad ipsum ascendere. neq
ipse descendere ad eas possa.qi
nec scale illic unquã posite erat̃.
accessus. Hec est bñ Dorothei in

Expanded text:
Huic succedit Dorotheus vir beHuic succedit Dorotheus vir beatissimus, qui in moribus laudabilis in monasterio ipso ita conversari fenestram ex qua contemplari feminas in monasterio suo posset. Quamtatem pacemque sorores erudiens. Itaque in superiore illa monasterii partelieres ad ipsum ascendere, neque ipse descendere posset ad eas, quia nec scalae illic unquam positae erant, accessus. Haec est beati Dorothei in
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ modi sic̃ ipse referebat exige¬
re ceꝑunt. Iura inqͥunt his uerbis.
ꝑeum qͥ hab& mei curã: illarũ
pedes. tc̃iꝰ aut̃ arrepta naincła.¬
uero ħ facerꝙ. sed qͦo facere ui¬
deret᷑. Nam in qͦdã stupore am̃i
eo tp̃re se esse credebat. atq lac
sentiebat se ratione curatũ. Punc
igit᷑ angłi int̾rogant eum. an
aliqͥd sibi factum suũ ꝓfinsse
sensiss&: ille respondit. Uehem̃ter
inqͥens intelligo. honꝰ qͦd dã miħ
esse sublatũ. Et satis credo om̃i
qua formidabam me molestia
lib̾atum. Dicunt ei. Ergo nunc
uade ad monasterium tuum.
Qui post Gͦ. regressꝰ dies: ingress¬
q lugentiũ monasteruĩ femina¬
rũ: in eodẽ exinde loco mansit.
m cella ex obliqͦ habitacłi ipsiꝰ
posita. Inqua cum magis ipsis
ꝓniꝰ uideret᷑ a frequentibꝰ eas. qnͣ¬
nunquã ultra in cor ipsiꝰ cogi¬
tatio talis ascenderit. Hanc ergo
bt̃s ille helias dei grãm metuit.
ut sic ꝓpͥa cura muliebre mona¬
Isteriũ gub̾narꝙ.

Expanded text:
ujusmodi, sicut ipse referebat, exigere coeperunt: Jura, inquientes, his verbis, Per eum qui habet curam mei, illarum pedes, tertius autem arrepta novavero hoc faceret, sed quod facere videretur. Nam in quodam stupore animi eo tempore se esse credebat, atque hac sentiebat se ratione curatum. Tunc igitur angeli interrogant eum, an aliquid sibi factum suum profuisse sensisset. Ille respondit, Vehementer, inquiens, intelligo, onus quoddam mihi esse sublatum; et satis credo omni quam formidabam me molestia libera tum. Dicunt ei: Ergo nunc vade ad monasterium tuum. Qui post quinque regressus dies, ingressusque lugentium monasterium feminarum, in eodem exinde loco mansit in cella ex obliquo habitaculi illius posita, in qua cum magis ipsis proximus videretur, frequentibus eas quanunquam ultra in cor ipsius cogitatio talis ascenderit. Hanc ergo beatus ille Elias Dei gratiam meruit, ut sic propria cura muliebre monasterium gubernaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uit in eodẽ cȩnobio quidã fr̃s. quoꝵ
uitã moresq reꝑietis insequenti na¬
iratione. Hi auidientes qd̾ domnus
odo couersationis grã illuc uenisset.
accedunt ad eũ simulãt᷑. & qua ca¬
usa aduenisset ibi fingunt se inte¬
nogare. Itaq cũ abeo de hoc qd̃ scis¬
citabant responsũ accepissent. aiunt
dicentes. Om̃s nos querimus hanc
cõgregationem fugere. ut possumu
tuã uis hic ꝑdere: Quibꝰ cũ respon¬
disset quare hoc dicerent: rursum
adiciunt. Nosti cõsuetudinẽ berno¬
nis luuis abbatis. At ile. Nusquam
inquid. et illi. he hu siscires quam
Aurer seit ille monachum traetare ⁊

Expanded text:
autem in eodem Cœnobio quidam fratres, quorum vitam moresque reperietis in sequenti narratione. Ij audientes qOdo conversationis gratia illuc venisset, accedunt ad eum simulantes, et qua causa ibi advenisset fingunt se interrogare. Itaque cum ab eo de hoc quod sciscitabantur responsum accepissent, aiunt dicentes: Omnes nos quaerimus hanc congregationem fugere, ut possimustuam venis hic perdere? Quibus cum respondisset cur hoc dicerent, rursum adjiciunt: Nosti consuetudinem Bernonis abbatis? At ille: Nusquam, inquit. Et illi: Heu, heu, si sciretis quam dure s
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ solũ ab aliquo nõ fuisset retenta.:
ueꝵ &iã nec interrogata. Profundita¬
tem uero tam magn̾i fluminis: sicciᷤ
cruribꝰ transiuit. ⁊ longinquitatẽ tãti
itineris int̾ tridiũ ꝑegit: nõ esuriẽs.
neq sitiens. aut lassesces. ut sexus fenui¬
neus solitus est. donec turoniã ꝑue¬
niret. Hoc aut̃ factũ. cuius fuisset
meriti. statim clariuit quia mox ut
puer patri nr̃o delatus fuit. saero
eũ fecit baptismo renasci. De inde de¬
uatis incęlũ ocłis. ut moreretur orauit:

Expanded text:
ut non solum ab aliquo fuisset retenta, ut non solum ab aliquo fuisset retenta, verum etiam nec interrogata. Profunditatem vero tanti fluminis siccis cruribus transivit, et longinquitatem tanti itineris triduo peregit, non esuriens, neque sitiens, aut lassescens, donec Ture sitiens, donec Turoniam perueniret. Hoc vero factum cuius fuisset meriti statim claruit, quia mox vt puer Patri nostro delatus fuit, sacro eum fecit baptismate tingi. Deinde eleuatis in cælum oculis, vt moreretur orauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ydicti normanni. Erat aut̃ turoniȩ
pdictus pat̾. Cũq hoc ei ibi nunciatũ
suisset. mex ille orationi incubuit. ⁊
tandiu dñm orauit. quo usq libera¬
cũ pueꝵ esse cognouit. Non enĩ po¬
cus de illo. quã deceteris dobebat
captiius. sed ꝓ eiꝰ. anima gnauissime
lam̃talat᷑. timens ne aliquo casu si¬
ne lauacro fontis puer moreret᷑. ⁊ eiꝰ.
ama gehennę traderet᷑. Sed inter
cetera nõ sut pretereunda illa. quę
nutrix pueri nantibat. Locus inquid
ille ad quẽ captiui ducti fuerat. ult
quodã flum̃ erat. Cuius tanta erat.
ꝓfundicas. ut nullus illud alit̃ nisi na¬
iligio auit natatu posset transire. Di¬
bibut aut aturonia spaciũ itieris.
octo dieꝵ. Iam uero reuisendi pueꝵ.
spes frustrabatur. Ao stante itaq mu
liere in ipso discrimine. subtto inspira¬
ta est elei flamine. ut arriperet puez
⁊ abiret. ⁊ qd̃ fec̾. Et eni secura per
medias hostiũ transiuit chateruas:

Expanded text:
praedicti Nortmanni. Erat autem Turonis praedicti Nortmanni. Erat autem Turonis praedictus pater. Cumque hoc ei ibi nuntiatum fuisset, mox ille orationtamdiu Dominum orauit, quousque liberatum puerum esse cognouit. Non enim potius de illo, quam de cæteris dolebat captiuis, sed pro eius anima grauissime lamentabatur, timens ne aliquo casu, sine lauacro fontis præmoreretur, & eius anima gehennæ traderetur. Sed inter cætera non sunt prætereunda illa, quæ nutrix pueri narrabat. Locus ille, ait, ad quem captiui ducti fuerant, vltra quoddam flumen erat. Cuius tanta inerat profunditas: vt nullus illud aliter nisi nauigio aut natatu posset transire. Distabat autem a Turonia, spatium itineris octo dierum. Iam vero reuisendi puerum spes frustrabatur. Adstante itaque mliere in ipso discrimine, subito inspirata est Dei flamine, ut arriperet puerum et abiret; quod et fecit. Etenim tam secura per medium hostium transivit catervas,
Abbreviated transcription (Latin):
himnũ canere. id est gła in excellisi
magno quodã strepitu fores ecelo ll
bito sũt cõcussę ⁊ reserate. Ita dũ ea¬
acit. ut om̃s post cergũ aspicerent. qbꝰ¬
om̃s pu illuc aderant infirmi prilli¬
nȩ sũt sanitati redditi. Scilicet it¬
cert uilit surdi auditũ. claudi pet¬
perent gressũ. Et quidẽ ⁊ lampads
gecłe om̃s fuere statim inluminate.
cune intellexer̃ om̃s beatũ ibi sĩc p̃di¬
xerat aduenisse Benedictũ. Intantũ
eni deuotio sp̃alis omniũ corda reple¬
uit: ut p̃ inmenso gaudio alacmis se
continere nõ possent. Nomina uero
fratrũ qui hȩc uider̃. in notescere michi
rennuit odo pat̾. Qua de re dubium
est. utrũ ipse analus fuerit qui hec
se de familia patris nr̃i esse fatebatur
uit. liebat enĩ qd̾ inhisdẽ annis qͥbꝰ
normannoꝵ gens auroniȩ deuastabat
sines: die quãdã contigit ut nepotẽ
domni odonis nec dũ renatũ fonte
baptismatis. una cũ nutrice caperẽt

Expanded text:
hymnum canere, id est, Gloria in excelsis Deo, hymnum canere, id est, Gloria in excelsis Deo, magno quodam strepitu fores Ecclesiæ subito sunt concussæ & reseratæ, ita dumtaxat vt omnes post tergum respicerent, quoomnes qui illic aderant infirmi pristinae sanitati sunt redditi, scilicet caeci visum, surdi auditum, claudi recepere gressum. Equidem et lampades Ecclesiæ omnes fuerunt illuminatæ. Tunc intellexerunt omnes, beatum ibi, sicut dixerat, aduenisse Benedictum. Intantum enim deuotio spiritalis omnium corda repleuit, vt præ immenso gaudio, a lachrymis se continere non possent. Nomina vero fratrum qui hæc viderunt, innotescere mihi renuit Pater Odo. Qua de re dubium est vtrum ipse, an alius fuerit, qui hæc se de familia Patris nostri esse fatebatur,ui. Aiebat enim quod iisdem annis quibus Nortmannorum gens Turoniæ deuastabat fines, die quodadomni Odonis, necdum renatum fonte baptismatis, una cum nutrice sua caperent
Abbreviated transcription (Latin):
erat monasteriũ. in quo bernus abba¬
illue.⁊ abeo officiosissimȩ scđ̾m regulã
beati benedicti. intra domũ ospitum
est susceptus. Ibiq more ospitiꝰ. aliquo
tpre cõmorari uoluit: nõ tam̃ ut eoꝵ
aliqua in digeret. sed ut mores habita¬
ntiũ lociq cͦosuetudines posset cognos¬

Expanded text:
erat Monasterium, nuper a Bernone Abbaerat Monasterium, nuper a Bernone Abbailluc, & ab eo officiosissime secundum Regulam beati Benedicti, intra domum Hospitum, est susceptus, ibique more Hospitis aliquo tempore commorari voluit, non tamen vt aliquo eorum indigeret, sed vt mores habitantium, locique cōsuetudines posset cognos
Abbreviated transcription (Latin):
mex corde conpunctus. dispositis que
possidebat om̃ib. cõcite rediit ad eũ
Deposita itaq capitis coma. ⁊ scłari
milicia. extime xp̃i factus est agoni¬
stl. Simiens igit᷑ pat̾ Qdo uni̾sa quȩ
ubi ipse ad tp̃rulem usũ tulerat: in
anibꝰ pauꝑũ erogauit. ut pͥdem desu
fecerat. Manser̃ simul milites palati¬
ni. pariussimo tugurio contenti. Uide¬
ntes deniq mundũ in maligno positũ.
ieiꝰ amatores riunosam & in lecebris
pleuã tenere uitã: cotidie admonasti¬
Afestinabãt scandere fastigia. Int¬
ea nõ fuit locus infinib franciȩ. ubi
Mlidier affuisse monasteriũ inqͥ aut
ꝑsẽ nõ hissent. aut suos ꝑlustratores nõ
ni sissent. Et nõ inuenientes religioniꝰ
lei ut̾ eos inquo requiescere possent
l pditu tuguriũ reuertelantus cũ
magno dolore. Obhane causã placuit
ad egrimo roma ꝑgere. Anepte tãdẽ
eundi itinere. deuenit infinibꝰ burgu¬
ndie. ⁊ puenit inquandã uallẽ que
balma uocabatur ex nñe. In ea namiqꝙ

Expanded text:
mox corde compunctus, dispositis, quæ possidebat, omnibus, concite rediit ad eum. Deposita itaque capitis coma, & seculari militia, extunc Christi factus est Agonista. Sumens igitur pater Odo vniuersa quæ sibi ipse ad temporalem vsum adtulerat, in sinibus pauperum erogauit: sicut pridem de suis fecerat. Manserunt simul milites palatini, paruissimo tugurio contenti. Videntes denique mundum in maligno positum, & eius amatores ruinosam & illecebris plenam tendere vitam, cotidie ad monastica festinabant scandere fastigia. Interea non fuit locus in Franciæ finibus, vbi audierunt fuisse Monasterium, in quo aut per se non issent, aut suos perlustratores non misissent. Et non inuenientes regionis locum inter eos, in quo requiescere possent, ad prædictum tugurium reuertebantur cum magno dolore. Ob hanc causam placuit Adhegrino Romam pergere. Arrepto tandem eundi itinere, deuenit in finibus Burgundiæ, peruenitque in quandam vallem, quæ Balma dicebatur ex nomine. In ea namque
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ hec domnus Odo orationis gra
garganũ ibat. Cũq uidisset eũ c̾ri¬
stemꝰ. scisertauit eũ quid ageret.
Cui ille cũ om̃a quę sibi aderant
lisset. ⁊ quasi spe desolatus cõfude¬
bat tercio romam reuertere. benedix̃
ei ⁊ dix̾. ꝑge iteꝵ securus. ⁊ scias qe
cõpleuit ds uotũ tuũ. Deinde dimi¬
sit eim. Atille accepta benediectione
abiit. ⁊ infra spaciũ quindecum dieꝵ
sic̃ pat̾ nr̃ p̃dixerat illi aduenit.
uerba tanta sũt auctoritate firmata.

Expanded text:
Interea domnus Odo orationis gratia Interea domnus Odo orationis gratia Garganum ibat, cumque vidisset eum tristem, sciscitatus est eum quid haberet? Cui ille cum omnia quæ sibi aderant retulisset, & quasi spe desolatus, confundebatur tertio Romam reuerti, benedixit ei, & dixit. Perge iterum securus, & scias quia compleuit Dominus votum tuum. Deinde dimisit eum. At ille accepta benedictione abiit, & infra spacium quindecim dierum, sicut Pater noster prædixerat, illi aduenit. verba tanta sunt. authoritate firmata.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliũ fintrẽ qui tpr̃ę sue cõu̾satio¬
nis dĩ studeret p̾titas flendo deli:¬
toꝵ tergere macłas. cetera relinꝰ
ni conpunetione. ⁊ lam̃tationi in¬
cessant᷑ desudabat. Cũq ꝑitnnta
aliis ad docendũ uł discendũ ñ esset.
ueritatẽ retulit ei. ⁊ occulta cordiᷤ
sui patule reserauit. atq ut sibi
hoc ꝑficiendi daret licentiã exora
psumptioni deputatur ⁊ uane łe¬
⁊ nõ mercedi. Cui pat̾ ñt aitͦ.
iste sp̃s discedat ate: quã mens cua
fr̃ ille p̾dictã ꝑdidit copunctionẽ.
uix post medii aum spacui eã rursũ
exorando patre nỹo meruit recipere.
Sua namq u̾ba miro grauitatis
pondere plena erant. quia uir sco
repletus flamine in cassũ loqui nescie¬
exemplũ. Preteritis his diebꝰ. coram
nr̃is fribꝰ. ⁊ aliis qui aderant nob cũ
qd̾ ante hoc trienniũ bis romã hiłset.
⁊ p̃dicti ep̃atus benedictionẽ resisten¬
tibꝰ inimicis nequiuisset acciꝑe

Expanded text:
& alium fratrem, qui tempore suæ cōuersatio& alium fratrem, qui tempore suæ cōuersationis, dum studeret præteritas flendo delictorum tergere maculas, cætera studia ni, compunctioni, & lamentationi incessanter desudabat. Cumq. eum perialiis ad docendum vel discendum non esset, veritatem retulit ei, & occulta cordis sui patule reserauit, atq. vt sibi hoc perficiendi daret licentiā, exoraupræsumptioni deputabitur & vanæ gloriæ, non mercedi. Cui Pater noster ait. iste spiritus discedat a te, quam mens tua frater ille prædictam perdidit compunctionem, & vix post medij anni spacium, eam rursum exorando Patrem nostrum meruit recipere. Sua namque verba miro grauitatis pondere erant plena, quia vir sancto repletus flamine, incassum loqui nescieexemplum. Præteritis his diebus coram nostris fratribus & aliis qui aderant nobiscum, scopus, quod ante hoc triennium, bis Romam iisset, & prædicti Episcopatus benedictionem resistentibus inimicis nequiuisset accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
bueret. fateri aut̃ solent frs nr̃i qui
ante nos astiter̃ illi: qd̃ fuisset qui¬
dã frat̾ expatris nr̃i congregatione.
qui licito tpre fleuothomi sibi cura
motus est eiꝰ animꝰ : quia quã uis
eu ueressitas coegisser. tam absq¬
eiꝰ licentia hoc non debuerat p̾sume¬
quã prius sanguis effluxerat. ⁊ quo
dicamine nõ fuit restricta. Ad debat
insuꝑ. qd̾ siue ꝓsꝑa seu adu̾sa cui¬
lbet indixisset: nullatenus illis ea¬
reie potuisset. Qd utinã quidã ex
nris inse iple exꝑtus no fuisset. Erat¬
quoꝵ nna huic oꝑi nõ libet intere¬
re. qui ꝓsua grauissima infirmitate
crebrus eũ assueuerãt exorare.
ut medicinȩ illius remedia adibere
iuberet. psumntes desanitate. At
dicamine licentiã tribuit. S prius
eos conuocans. sub similitudine
quada dix illis hoc paradigma.
Uidi aliquando fratrem simili uro
illi nichil dese suspicantes adibuer̃
sibi medicũ. set post sedulos crucia¬
tus sanitatẽ nũquã receper̃. Scio

Expanded text:
us. Fateri autem solent fratres nostri, qui ante nos astiterūt illi, quod fuisset quidam frater ex Patris nostri congregatione, qui licito tempore phlebotomiæ sibi curattum commotus est eius animus, quia quamuis eum necessitas coegisset, tamen absque licentia hoc non debuit præsumequam prius sanguis effluxerat, disrupimam, a quocunque medicamine non fuit restricta. Addebant insuper quod siue prospera, seu aduersa cuilibet indixisset, nullatenus illis carere potuisset, quod vtinam quidam ex nostris in seipso expertus non fuisset. nomina huic operi non libet intexere, qui pro sua grauissima infirmitate crebrius eum assueuerant exorare, vt medicinæ illis remedia adhiberi iuberet, præsumentes de sanitate. At titoque medicamine licētiam tribuit. Sed prius eos conuocans, sub similitudine quadam, dixit illis hoc paradigma. Vidi aliquando fratrem simili vestilli nihil de se suspicantes, adhibuerunt sibi medicum, sed post sedulos cruciatus, sanitatem nunquam receperunt. Scio
Abbreviated transcription (Latin):
quansq nuchidait. Cognoscis neme:
at ego. Nequaquã dñat. Et illa. Ego
iubes ut faciardna. Et illa respondit.
Post triora uenies huc. tali hora. Qd̃
⁊ factũ est eercio uero die. hora qua
dixerat defunctus est. Qua de re pa
hora qua p̾dixerat. abhoc scło migra¬
uit. Et inde pat̾ nr̃ odo cosuetudi¬
nem tenuit. beatã mariã matre

Expanded text:
quansque, ait mihi. Cognoscis meę At ego. Nequaquā Domina. Et illa. Ego,iubes vt faciā Domina? Et illa respondit. Post triduum venies huc tali hora. Quod & factū est. Tertia enim die, hora qua dixerat defunctuhora qua praedixerat ab hoc saeculo migravit. Et inde pater noster consuetudinem tenuit beatam Mariam matrem
Abbreviated transcription (Latin):
mcdam miseroꝵ. intemeratã obser¬
uantiã regulaꝵ. Ad postremũ: speci¬
men om̃iu uirtutũ. Conferebat eñ¬
in paruo locello tunc bonꝰ iħs exdiũ¬
sis ne morib monacoꝵ paradisũ. ex
cuus fonte irigaret corda fidelum.¬
tentus deniq beatus odo paruula
cellula. sublatꝰ abocłis hominũ. soli
dõ placere festinabat. Distiactis pali¬
ꝑib imiu̾sis que ad usũ tprale lecuu¬
tabut. Noctu uero ab aspectib: le
abscondit hominũ. ⁊ ud sepulerum
beati Martini orationis gr̃a iben sol.
fere milib: distabat. nõ college fulus
latere. nõ baccilli corroboratus muns¬
mine: sed du as solũ tabellas manes
hundans. sonbendi oficio abtilis¬

Expanded text:
am miserorum, intemeratam observantiam regularum, ad postremum specimen omnium virtutum. Conserebat in parvo locello tunc bonus Jesus ex diversis nemoribus monachorum paradisum, ex cujus irrigaret corda fideltentus denique parvula cellula, sublatusque ab oculis omnium, soli Deo placere festinabat. Distractis pauperibus universis quae ad usum temporalem secutabat. Noctu vero ab aspectibus se privabat hominum, et ad sepulcrum beati Martini orationis gratia solus ibferme millibus distabat: non collegae fultus latere, non bacilli corroboratus munimine, sed duas solum tabellas manu bajulans, scribendi officio aptiss
Abbreviated transcription (Latin):
dani alueũ nauigio transiret. comi¬
tantib illũ obtimatibꝰ regionis illi.
cõtigit ut dũ imus equs aliũ uellet
calce ꝑtutere. hictũ ferientis naui
tabula excepit. illo uidelicet loco ex
quo ramu fuerat cũ dilaret excissũ
Mox euulsus uertex. tanta ꝑeun¬
dem foram̃ in undatio ingressa est
aquę ut subito repleret᷑ nauis usq
ad suꝑficiem. Sic tam̃ plena. deo
gubernante ad aliã puenit ripã.
Et enan usq adeo pat̾ nr intro stette:
quo usq om̃s fuissent egressi. Ad po¬
stiemũ cũ fuisset ille egressuf: nauis
qui hoc suis obtinere ualuit p̃cibus
qd̾ pͥus meruer̃ petrus ⁊ paulus pͥnci¬

Expanded text:
dani alueum nauigio transiret, comitantibus eum Optimatibus regionis illius, contigit vt vnus equus alium vellet calce percutere, ictum ferientis tabula nauigij excepit, illo videlicet loco ex quo ramus fuerat, cum dolaretur, abscissus. Mox euulsus idem foramen inundatio ingressa est aquae, ut subito repleretur navis usque ad superficiem. Sic tamen plena Deo gubernante ad aliam pervenit ripam. Etenim usque adeo pater Odo intro stetit, quo omnes fuissent egressi. Ad postremum cum fuisset ille egressus, navis qui hoc suis obtinere valuit precibus, quod prius meruerunt Petrus et Paulus, dei
Abbreviated transcription (Latin):
partibꝰ tantũ eis pensũ mandabo.
ut hoc tpre eis affiueat̾ abundet.⁊
longo post ꝑseueret. Leti ergo frs.
& detanti uiri ꝓmissione securi. om̃i
cũ hilaritate deo grãs ceperut agere.
Cuius aut ꝑsona fuerit ꝓfiteri non
audeo. quia patris nr̃i mos fuit ut
deliberatiuȩ sua ꝑsona numquã¬
as criberet. Sed si magni aliquid
uidisset uł parui. tali modo dicebat¬

Expanded text:
partibus tantum eis pensum mandabo, partibus tantum eis pensum mandabo, vt hoc tempore eis affluenter abundet, & longo post perseueret. Læti ergo fratres, & tanti viri promissione securi, omni cum hilaritate Deo gratias cœperūt agere. Cuius autem hæc persona fuerit, profiteri non audeo, quia Patris nostri mos fuit, vt deliberatiue suam personam nunquaadscriberet: sed si magni aliquid vidisset vel parui, tali modo q
Abbreviated transcription (Latin):
ui cęlebritate matutina. ⁊ nec dũ in¬
luscesrente aurora. om̃s reuersi sunt
ad ꝓpria lecta requietionis potuis quã
dormitionis grã. Ferebatq pat̾ nr̃¬
Qdo. cuidã u̾etulę ꝑsonȩ talẽ reuela¬
tam fusse uisionẽ. Aspiciebat ⁊ ecce
uir uenerabilis canicię decorat. stolaq
splendida in dutus. suꝑ quã pallio
pluuiale utebatur. ⁊ ep̃oꝵ more fer
ulã manu ferebat. Qui ꝓpuis acce¬
dens. structurã eiusdem monasteri:¬
cluniaci. circũ circa inspicere cepit.
Quẽ cũ interrogasset quis esset. aut
spiceret. ait. Ille ego sĩ de quo fr̃s
cęlebrant solẽpnitatem octaui diei.
Et enmmi uisitare eos ueni. Dicito
illis ne deficiant. sed incepto oꝑe ꝑ
sistant. Ad hȩc sub uinde ꝑsona illa.
quia defecisset omne sũptũ quẽ se¬
cũ detulerat. At ille. Ne timeant
inquid. Ecce nunç aroma uenio:
⁊ turoniã uado. Iter aut ma ꝑgo
thiam. aquitaniãq faciã. ⁊ exhis

Expanded text:
vi celebritate matutina, et necdum ilvi celebritate matutina, et necdum illucescente aurora, omnes reversi sunt ad propria strata, requietionis potius, quam dormitionis causa. Referebatq. Pater noster cuidam vetulæ personę talem reuelatam fuisse visionem. Aspiciebat, & ecce vir venerabilis canitie decoratus, stolaque splendidissima indutus, super quam pallio pluuiali vtebatur. Qui ulam manu ferebat: qui proprius accedens, structuram ejus monasterii circumcirca inspicere coepit. Quem cum interrogasset quis esset, aut spiceret, ait ille: Ego sum, de quo fratres celebrant solemnitatem octavi diei; etenim visitare eos veni. Dicito illis ne deficiant, sed in incoepto opere persistant. Ad haec subjunxit persona illa, quia defecisset omnis sumptus quem secum detulerat. Ac ille: Ne timeant, inquit. Ecce nunc a Roma venio et Turoniam vado. Iter autem meum per tiam, Aquitaniamque faciam, & ex his
Abbreviated transcription (Latin):
nore dignitatis sede posuit. insuꝑ & fle¬
bli uoce se reũ indignũq tali ministerio
pclamabat p̃fusse.  Rogabat cu
hc uerba int̾ fr̃s. ut sibiꝰ quẽ uellent
patre eligerẽt. Tumc manib fratrũ pat̃¬
nr captus. ⁊ uolent̃ cõstrictus. hac ꝓ¬
damantib. om̃ib ut ordinaret᷑. corã
abbatȩ suo bernoui est ductus. Et cũ
nec sic uellet cedere. & locũ pastoris
abbas. intra modicũ tempus pat̾ berno
cõtra eũ p̃dicti ueterani ꝑsecutores¬
eiꝰ. in surgunt. Ille aũt malens locũ
dare. ⁊ beatȩ ac quiete uniere. quã
contentionib de seruire. derelicto eo¬
dem monasterio balmȩ.⁊ quȩq ibi
fuerant adomno bernone parata. atq
ei patno more tradita. abiit climiaeũ.
⁊ ceptũ pridẽ ꝑfecit monasteriũ. Se¬
cuti sũt aut seniores loci illius. ꝑ illud
circa beati orartini natalicia. Est aũt
consuetudo nr̃a. octo dierũ circulo
celebrare eã. ꝑ hacta ittiq diei oeta¬

Expanded text:
ordine se deposuit: insuper et flebili voce se reum indignumque tali ministerio proclamabat praefuisse. Rogabat inter haec verba fratres, ut sibi quem vellent, patrem eligerent. Tunc manibus fratrum pater captus, & quasi violenter cōstrictus, ac proclamantibus omnibus vt ordinaretur, coram Abbate suo vi est ductus, & cum nec sic vellet cedere & locum Pastoris , intra modicum tempus Pater Berno contra eum praedicti veterani persecutores insurgunt. Ille autem malens locum dare et beate quiescere, quam contentiose vivere, derelicto eodem monasterio, et quaeque ibi fuerant a domno Bernone parata, atque ei paterno more tradita, abiit Cluniacum, et coeptum pridem perfecit monasterium. Secuti sunt autem eum seniores loci illius. S. Marticirca beati Martini natalitia. Est autem consuetudo nostra octo dierum circulo celebrare eam. Peracta itaque diei octa
Abbreviated transcription (Latin):
longũ sermanẽ traheret. cortage i
de statu eccłe sermo int̾ illos afuẽ
uime pat̾ odo exiheremiȩ tiaticinas
bilem illi ddesacerdotib capit. serio¬
nẽ exp̃dnere. Quo uidelicet exples
sermonem ei deseriberet: ⁊ libelie m¬
re componenet. sui ȩcontra odo pe¬
uero hisdem ep̃s. obhac causã perexit
ami cus. mox qd uoluit obtinuit apd̾
eũ. De inde p̃cepto illius. tres libelloᷤᷤ

Expanded text:
 traheret, contigit ut de statu ecclesiae sermo inter illos adfuisset. Tunc pater Odo ex Jeremiae vaticinio flebilem illi de sacerdotibus coepit sermonem exponere: quo videlicet expleto, sermonem ei describeret, et libelli more componeret. Cui econtra Odo pavero isdem Episcopus ob hanc causam perrexit tris sodalis amicus, mox quod voluit obtinuit apud eum. Deinde præcepto illius tres libellos
Abbreviated transcription (Latin):
namq bernone qui erat turc ipsius
monasteris.pat̾: mox depsita reli¬
gionis habdul. ad sclm reuersi sunt.
⁊ teterrimũ meriter post modũ obitũ.
Sane ⁊ hoc miraculu co tp̃rę. ineodem

Expanded text:
namque Bernone, qui erat tunc ipsius Monasterij Pater, mox deposito religionis habitu, ad sæculum reuersi sunt, & teterrimum meruerunt postmodum obitum. Sane & hoc miraculum eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstrauit se pedib patris. Qui cĩrin¬
temo. gapetur cur uenia peteret. &
ille qd faictũ fuerat patula manil
uellet ostendere. om̃s p̃dictȩ micȩ
in mangaritaꝵ species: sut cõuer.¬
sȩ. Głificantes igitur dnm̃⁊ mirabi¬
lit᷑ stupe facti sũt: De inde p̾cep¬
to patris bernionis. inquodã orna¬

Expanded text:
strauit Patris. Qui cum interrogaretur, cur veniam peteret, & ille quod factum fuerat, patula manu vellet ostendere, omnes prædictæ micæ in margaritarum speciem sunt conuersæ. Glorificantes igitur Dominum, mirabiliter stupefacti sunt. Deinde præcepto patris in quoddam orna
Abbreviated transcription (Latin):
beatum Greboriũ. sed ultra om̃s qͥ
p̃cesserant eũ uultii. specieq & mo¬
rib. ꝑ splendidĩ atq oenatũ. Rex
uoniorte illo. om̃s surgunt. & fle¬
Surge frater odo: ⁊ noli timere.
sot: iudit uł uti more scriprors
suꝑ auriculã eiꝰ. herentẽ penna &
quasi doctoris magisterio ꝓducrmn
acuminatã. ⁊ insummo fiiã. Quã
sumens batus G̃regoris deauricla¬
fua eãq illi tradenͦs ait. Age enco
lud magnũ diligent̃ ꝑlegit. ⁊ lan¬
orem partem quã p̃udit sub uno
uolumine composuit: ⁊ siquide ms¬

Expanded text:
beatum Gregorium, sed vltra omnes qui beatum Gregorium, sed vltra omnes qui præcesserant eum, vultu, specieque et moribus persplēdidum atque ornatum. Mox veniente illo omnes surgunt, & fleSurge frater Odo, noli timere. vidit veluti more scriptoris, super auriculam eius hærentem pennam, & quasi Doctoris magisterio productim acuminatam, & in summo fixam. Quam sumens beatus Gregorius, eamque illi tradens, ait. Age ergo illud magnum diligenter perlegit, & saniorem partem quam præuidit, sub vno volumine composuit, & sic mu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis p̃miũ alit̾ inmutare. uł aliquid
iuderetur demere. Ecõtra illi oppo¬
nebant ei. antea sub cumbi quã tan¬
to labore sustineri. Et sancius esse
uidicabant funditus eũ deserere. &
ad peliquas scripturas trans gredi.
quã sub eo ułut sub griui mole inte¬
rire. Cotia̾ie namq apud eos de bac
re nõ parua fiebat altercatio: illis ui¬
delicet ꝑsistentib. in hac peticione.¬
aũt ut quadã nocte domnus odo
intra eccłam beau martini cõsuete
orationis gra insisteret. ⁊ ecce subito
somnus eũ obrepsit. Widitq ineadẽ
uisione. scõꝵ choꝵ uenientẽ desur¬
sum. in eandẽ ȩccłam descendere.
& pͥus benedixer dͥñm: deinde ordi¬
natim in subselliis seder. Atq post
pam expectare se inquiunt᷑. Hoc
audiens pat̃ nr̃. Odo. ułut auidus
indagator. cepit buc illueq enrii¬
spicere. qua nã exparte ueniontẽ
eũ pesset uidere. Deinde eleuatis
oculis sursũ. gria ecȩlo missũ uidit

Expanded text:
operis precium, aliter immutare, vel aliquid operis precium, aliter immutare, vel aliquid demere videretur. E contra illi opponebant ei antea subcumbi, quam tanto labore sustineri, & satius esse iudicabant funditus eum deserere, & ad reliquas scripturas trāsgredi, quam sub eo velut graui mole interire. Cotidie namque apud eos de hac re non parua fiebat altercatio. Ego delicet persistentibus in hac petitione,t vt quadam nocte domnus Odo intra Ecclesiam beati Martini consuetæ orationi insisteret, & ecce subito in eum somnus obrepsit, viditq. in eadem visione sanctorum chorum venientem desursum, in eandem Ecclesiā descendere: & prius benedixerunt Dominum, deinde ordinatim in subselliis sederunt. Atque ppam expectare se, inquiunt. Hoc audiens Pater noster Odo, velut auidus indagator cœpit huc illucque circunspicere, quanam ex parte venientem eum posset videre. Deinde eleuatis oculis sursum, quasi e cœlo missum videt
Abbreviated transcription (Latin):
centuplicata reciꝑe frum̃ta. S hoc
mirabile est. quia candor ipsius cor¬
poris nõ est in mutato anigredine
inqua iacebat humi. & uirtus sui
animi nõ fuit extenuata alonga.
cotinuatione ieuinii.Sustenta¬
Deposita itaq om̃i corruptibili
ma miles xp̃i p̃cuictus ferebat. Ui¬
debatur abom̃ib rudis tyrimculus
senũ p̃ire cuneos. ⁊ confioens ĩ xp̃o
glosam de oste satagebat p̾dã re¬
ducere. Hec aũt omĩa apuo ȩce¬
clam beati Martini turonis fiebãt.
siũ. ibiq dialeticã scĩ augustini ad¬
eo dato filio suo missa ꝑlegit ox
maxcianum in liberalib artib frequent
lactitait. P receptorẽ quippe in bil
pamꝙ tempus rogatus afrib. se di¬
ligentibus. ut moraliã beati Gregoris
pape. sab uno eis choxirtaret uolitms¬
ne s ille ꝓfessus est se hec minimȩ fa¬
cere posse. Ao dens ceiã si facultas a¬
endi sibi ad esset:. tam̃ nõ deb̾e hoc
agere. ne tanti doctoris laborẽ. tantiq

Expanded text:
centuplicata recipere frumenta. Sed hoc centuplicata recipere frumenta. Sed hoc mirabile est, quia candor ipsius corporis non est immutatus a nigredine in qua iacebat humi, & virtus sui animi non fuit extenuata a longa continuatione ieiunij. PrætDeposita itaque omni corruptibili a miles Christi præcinctus ferebat arma. Videbatur ab omnibus rudis tirunculus, senum præire cuneos, & confidens in Christo, gloriosam de hoste satagebat prædam reducere. Hæc autem omnia, apud Ecclesiam beati Martini Turonis fiebant.sium, ibique Dialecticam sancti Augustini, Deodato filio suo missam, perlegit: & Marcianum in liberalibus artibus frequenter lectitauit. Præceptorem quippe in his namque tempus rogatus est a fratribus se diligentibus, vt Moralia beati Gregorij Papæ sub vno eis coartaret volumine, ille autem professus est se hæc minime facere posse, addens etiam si facultas agendi sibi adesset; tamen non debere se hoc agere, ne tanti viri laborem, tantique
Abbreviated transcription (Latin):
& quanta inuisibilit̃ diabolus contra
eũ supserit teptam̃ta. obsecro ut nu¬
llus ame requirat. Ao fidẽ ta ĩn ꝓ¬
uiude rei quę potuisset ꝑsuggestionẽ
nusibilit tolerando sustinere de sen¬
peuĩ uisibile bellũ sufficere adereduli¬
titem posse arbitror om̃ib legetibꝰ.
date uero cũ orationis grã egrede¬
reas ap̃dicta qua manebat cellula.
no elaudebat post se eiusdẽ cellule¬
a metuebat. Nempe qui suꝑ nu¬
dam humũ natha solũ ⁊ qͥbꝰ indue¬
batur uestib contentꝰ erat. Contigit
uit̾ ea dũ diu̾soꝵ libroꝵ legeret uo¬
lumina. ad beati Benedietꝰ ꝑuenisse
sire. impegit in eimdẽ capitulũ. in
nacis ut dormire debeant uestri. Ni
plene non intelligens eundie sen¬
niũ iacuit uestitus. ⁊ nec dũ mona¬
chus monacoꝵ lene ferebat iugũ
Istius scĩ pcepta ob audire curabat.
alteriꝰ uitã inmitari cupiebat. Ia¬
c ebat enĩ tunc dñs iħs inrudi teni
simplicia semina. exqua ꝓuidebat

Expanded text:
& quanta inuisibiliter Diabolus contra eum sumpserit tentamenta, obsecro nullus a me requirat. Ad fidem tamen probandæ rei, quæ potuisset per suggestionem inuisibiliter tolerando sustinere, descriptum visibile bellum sufficere ad credulitatem posse arbitror omnibus legentibus. Nocte vero cum orationis gratia egrederetur a prædicta qua manebat cellula, non claudebat post se eiusdem ostiole metuebat. Nempe qui super nudam humum, matta solum & quibus induebatur vestibus cōtentus erat. Contigit interea dum diuersorum librorum legeret volumina, ad Beati Benedicti peruenisse sire, impegit in eundem locum, in nachis, vt dormire debeant vestiti. Nam plene non intelligēs eundem sennium iacuit vestitus: & necdum monachus, monachorum leue ferebat iugum; istius sancti præcepta obaudire curabat, alterius vitam imitari cupiebat. Iaciebat enim tunc Dominus Iesus in rudi terra, simplicia semina, ex qua prouidebat
Abbreviated transcription (Latin):
puocare. Quid agere uis in quiunt: cu
inuadere queris opus alienũ: Hoc op
pti. ꝑ didisti cũ flore uiuentutis.
Parce tibi. ⁊ relietis his in extricabilit̾
conexis litteris: ad psalmos redi. Sed
hisdem sp̃s qui eũ pͥdem docuerat abo¬
nis silere. tũc docebat eũ amalis cõ¬
tiscescere. Ille uero curuato capite.
⁊ obturatis aurib. defixisq interra.
aspectibus illud incorde uersabat da¬
uiticũ. Dixi custodiam uias mas. ut
nõ delinquã in lingua m̃a. Posu ori
m̃o custodiã. dũ cosistid peccator ad

Expanded text:
um. Quid agere vis? inquiunt. Cur inuadere quæris opus alienum? Hoc opus precij perdidisti cum flore iuuentutis. Parce tibi, & relictis his inextricabiliter connexis literis, ad Psalmos abi. Sed isdem Spiritus qui eum pridem docuerat a bonis silere, tunc docebat eum a malis conticescere. Ille vero curuato capite, & obturatis auribus, defixisque in terram aspectibus: illud in corde versabat Dauidicum. Dixi, custodiam vias meas, vt non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consist
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. ⁊ silui abonis. Nec tam̃ erat in¬
menor dͥnĩci ꝓmissi: inpacientia ur̃a
possidebitis am̃as ur̃as. Quȩ uero re¬
stant de eiꝰ pacientia: auxiliaute
año insequentib describã. Ninie¬

Expanded text:
iam . Nec tamen erat immemor Dominici promissi: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Quae vero restant de ejus patientia, auxiliante Domino, in sequentibus describam. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
rit turba magnatoꝵ. ⁊ quanto cũ ap¬
paratu. ne sequenti pauꝑtati qua post¬
modũ contentus futt in iuriã facere
uidear. mal eo silere quã ꝓmere. Int̾
hos uero ad fuit comes ebbo qui eũ en¬
nutrierat. cui max cellã uuta beati
uictũ ex eadẽ canonica ad quisiuit
ꝑtatis amator. contẽpta mundi gła.
soli dõ placere curabat. Dieb itaq cõ¬
scriptũ. qui ignorat ignorabit᷑ Sic

Expanded text:
rit turba magnatorum, et quanto cum apparatu ne sequenti paumodum contentus fuit iniuriam facere videar, malo silere quam promere. Inter hos vero affuit Comes Fulco, qui eum enutrierat, cui mox Cellam iuxta Beati victum ex eadem Canonica adquisiuit, Beatissimus, contempta mundi gloria, soli Deo placere curabat. Diebus itaque conscriptum, Qui ignorat ignorabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m: & ꝓpt̾ te mortificamur totadie. repu¬
tari sumus ut oues occisionis. Sed dñs au¬
xiliator m̃s totadie. nõ timebo quio faci¬
at in homo. Legi enim. Fili honora dnm̃
lcefortaberis. & extra illũ nullũ noueri
his ⁊ talib tesimoniis quasi arimaturi xͥ¬
uicia se p̃cipuȩ instruebat. seq cõtra in ui¬
dum seuientẽ. ⁊ patiendo iniurias. funrẽ
abioi pectoris mitigibat. Peniq usq ad

Expanded text:
: propter te mortificamur tota die, reputati sumus ut oues occisionis, sed A dominus auxiliator meus, non timebo, quid faciet mihi homo. legi enim: fili, honora dominum et confortaberis et extra illum nullum I timueris his et talibus testimoniis quasi armatura Cuitia, sed praecipue instruebat se contra I inuidiam saeuientem et patiendo iniurias furorem grauidi pectoris ^ mitigabat. denique usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
memorit᷑ retinebat. In suo nẽpe cõuiuio.
euangłicus semꝑ resonabat sermo. Ue¬
rum si quando lisquo quomodo inter
partes fusset orta: tanta ineũ cẽsurȩ
excreuerat ueritas. ut undiq ad eũ
om̃s ob difiniendi pfisciscerent guĩm.
Quade causa. om̃ibus charus erat.
p̃cipueq apud. Wilelmũ comitẽ

Expanded text:
suo nempe convivio evangelicus semper resonabat sermo. Verum si quando lis quoquo modo inter partes fuisset orta, tanta in eum censurae excreverat veritas, ut undique omnes ad eum ob diffiniendi proficiscerentur gratiam, qua de causa omnibus charus erat, praecipueque apud
Abbreviated transcription (Latin):
& iuliloꝵ altissimũ sanguinẽ trahit. un¬
de &iã xep̃i uirgo filia et eustochiũ uilia
nuncupatꝰ . & ipse ulius amagno demissũ
nom̃ iulo. Et hȩc dicimꝰ. ñ qd habent. bꝰ
grandia suit. sed qd̃ contepnentib. mi¬
ntibilia scłi homines suscipiurt eos qui
pollent his pͥuilegiis. Nos laudamꝰ eos
qui ꝓsaluatore ista dispexerine. Et miꝵ
in modũ qͦs habentes parui pendimus:
sihab̾e noluerint p̃dicamꝰ. His in quã
ornata maiorib. ⁊ fecunditate ac pri¬
dicicia ad ꝓbata Paula  pͥmũ uiro.

Expanded text:
et Iuliorum altissimum sanguinem trahit. unet Iuliorum altissimum sanguinem trahit. unde etiam Christi uirgo, filia eius, Eustochium Iulia nuncupatur et ipse Iulius, a magno demissum nomen Iulo. et haec dicimus, non quo habentibus grandia sint, sed quo contemnentibus mirabilia. saeculi homines suspiciunt eos, qui his pollent priuilegiis; nos laudamus, qui pro saluatore ista despexerint. et mirum in modum, quos habentes parui pendimus, si habere noluerint, praedicamus. his, inquam, orta maioribus et fecunditatė ac pudicitia pro- bata
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Uere qd̾ pollicitus est seruis suis
Iancillis. saluator reddidit inp̃senti. Nã
paula que unius urbis cõtẽpsit głam. to¬
aus orbis opinione cȩlebratur. Quam
ume habitantẽ. nullus extra romã no¬
lerit. ladentẽ inbethleẽ o barbara oe
umana terta mirãt᷑. Cuius eñi gentis
homines. ad scã loca ñ uenuit: Quis aut
inscĩs locis p̃ter paulã qd̃ plus int̾ ho¬
mines miraretur inuenit. Et sic̃ inter
mul tas gẽmas. una p̾ciosissima gema
tarũ feminarũ uirtutes ⁊ potentiã sua
humilitate suꝑauit. Minimaq fuit it̃
om̃s. ut om̃tũ maior esset. Et quantũ
se plus deiciebat. tantomagis axp̃o sub¬
leuabatur. Latebat. & ñ latebatur. Fu¬
lutur. Quȩ uirtute quasi umbram seqͥ
& appetitores sui deserens appetit cõteptoreᷤ.
Sed quid ago nairandi ordinẽ p̾ter mit¬
tens: Dũ insingulis teneor. ñ seruo pre¬
cepta dicendi. Tali igit᷑ ffirpe. Paula ge¬
nerita. iunctaq uiro euxocio. qͥ hen cę

Expanded text:
dere -, uere, quod pollicitus est seruis suis et ancillis saluator, reddidit in praesenti. nam quae unius urbis contempsit gloriam, totius orbis opinione celebratur; quam Romae habitantem nullus extra Romam nouerat, latentem in Bethlem et barbara et Romana terra miratur. cuius enim gentis I homines ad sancta loca non ueniunt? quis autem in sanctis locis praeter Paulam, quod plus inter homines miraretur, inuenit ? et sicut inter multas gemmas pretiosissima gemma torum uirtutes et potentias sua humilitate superauit minimaque fuit inter omnes, ut omnium maior esset, et quanto se plus deiciebat, tanto magis a Christo subleuabatur. latebat et non latebat. fubatur, quae u i uirtutem quasi umbra sequitur et adpetitores sui deserens adpetit contemptores. sed quid ago? narrandi ordinem praetermittens, dum in singulis teneor, non seruo praecepta dicendi. Tali igitur stirpe generata iunctaque uiro Toxotio, qui Aeneae
Abbreviated transcription (Latin):
ma. & tu m̃is p̾cib aures tuę pietas
in dina. Uehem̃t expauesco. ne uita
m̃ã tuo displiceat filio. Equia dña
ꝑte mundo se manfestanit. ꝓpt̾ tȩ que¬
so ut absq dilatione miseritur m̃i. Inc̾
has p̃ces & matutnias laudes. miss aꝵq
solempnia dies crastinus illuxerat. Adẽ¬

Expanded text:
ma: & tu meis precibus aures tuæ pietatis inclina. Vehementer expauesco ne vita mea tuo displiceat filio, & quia Domina, per te mundo se manifestauit, propter te quæso absque dilatione misereatur mei. Inter has preces & matutinas laudes, Missarumque solemnia, dies crastinus illuxerat. E
Abbreviated transcription (Latin):
& aereum corpus eiꝰ. niteris ad pba
ergo ⁊ ante quã pateretur. quia co.
naturam grauioꝵ corpoꝵ suꝑ mare am¬
bulabat. spłe corpus habuit: Et apłs
petrus quia ⁊ ipse suꝑ aquas pendulo in¬
cessit gradu. spałe corpus habuisse credẽ¬
dis est cũ potentia magis ⁊ uirtus osten¬
datur dei. quando sit aliquid cõtra na¬
turam. Et ut scias insignoꝵ magnitu¬
dine nõ naturę mutationẽ. sed dei om̃i¬
potentiã demostrari. qui ambulabat¬
inmare. fide cepit inced̾e. infidelitate
mergere. nili eũ manus dñi subleuas¬
set dicentis. Quare dubitasta modice
fidei. Miror aut̃ te obdurare frontẽ.
loquente dño thomȩ. infer digitum
rige manum tuam. ⁊ mitte inlatus

Expanded text:
erium corporis niteris adprobare, ergo et, antequam pateretur, quia contra naturam grauiorum corporum super mare ambulauit, spiritale corpus habuit et apostolus Petrus, quia et ipse super aquas pendulo incessit gradu, spiritale corpus habuisse credendus est, cum potentia magis et uirtus ostenditur dei, quando fit aliquid contra naturam. et, ut scias in signorum magnitudine non naturae mutationem, sed dei omnipotentiam demonstrari, qui ambulabat fide, coepit infidelitate mergeri, nisi eum manus domini subleuasset dicentis: quare dubitasti, 2 modicae fidei? miror autem te obdurare frontem loquente v domino:infer digitum rige manum tuam et mitt
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis cõsiliarius e̾iꝰ fuit. Etatũ
aũt diusitas : non mutat corpoꝵ ua¬
rietatem. Cũ enim corpora nr̃a cotidis
defluat. & aut crescant aut decrescãt.
ergo tot erimus homines. quot cotidie
comutamur ętates: Aut alius fui cũ
decem annoꝵ essem. alius cũ trigunta.
alius cũ quinquaginta: alius quia iã
toto kano capite sũ: Igitur iuxta

Expanded text:
eius fuit? aetatum autem diuersitas non mutat corporum ueritatem. cum enim corpora nostra cotidie fluant et aut crescant aut decrescant, ergo tot erimus homines, quot cotidie conmutamur? aut alius fui, cum decem annorum essem, alius, cum triginta, alius, cum quinquaginta, alius, quia iam toto cano capite sum? igitur iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
tia inferam. Si no resurget mulier¬
nec masculus. nõ erit resurectio mor¬
tuoꝵ. quia sexus muliebris membra
habet. membra totum corpus efficuit
erit resiuretio corpoꝵ. que sine sexu nͥ
constit ⁊ membris. Porro si copoꝵ nõ
fuerit resinretio. nequa quã erit resu¬
mectio mortuoꝵ. S illud qd̾ denuptis
obici s. si eadẽ membra fuerint sequi nup

Expanded text:
tia inferam. si notia inferam. si nonec masculus, non erit resurrectio mortuorum: quia cum sexus membra habeat, membra totum corpus efficiunt. erit resurrectio corporum, quae sine sexu non constat et membris? porro, si corporum non fuerit resurrectio, nequaquam erit resurrectio mortuorum. sed et illud, quod de nuptiis obicis, s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. ⁊ illius uicia alioꝵ ẽẽ iurtutes.
Uicia loquor. scđm animũ meũ &
om̃ium soroꝵ ac filię. fratrũq desideriũ
qui illam diligimꝰ. ⁊ absentẽ querimꝰ¬
ac suspiramꝰ. Ceterũ illa impleuit cur¬
sum siui fidemq seruauit. ⁊ nũc fruit᷑
corona iusticiȩ. sequit᷑q agnũ quo¬
cũq uadit. Saturat᷑ nũc quȩ esuriit.
& leta decantit. Sic̃ audiui ita ⁊ ui¬
deo. inciuitate dñi uirtutũ incautate
dei m̃i. Obata rerũ cõmutatio. Sfelix¬
pexit lacos cõtrictos. ut fontẽ uiuĩt.
dnm̃ reꝑiret. Uestita cilicio est. nort.¬
meũ. ⁊ circũ dedisti me leticia. Cinẽ.¬
rem quasi panẽ manducauit. & potio¬
nem suam cũ fletu miscuit dicẽs. ⁊ ue¬
re michi la crimę mez paues die ae
nocte. ut in&nũ panem angłoꝵ ues¬
ceretur ⁊ caneret. Gustote ⁊ uidete.
quã suauis est dñs. Et enictauit eor
meũ uerbũ bonũ. dicoiego oꝑa ña
regi. Et isaiȩ immo dñi ꝑisaiã inise

Expanded text:
esse uirtutes. uitia loquor secundum animum meum et omnium sororum ac fratrum desiderium, qui illam diligimus et absentem quaerimus. Ceterum illa inpleuit cursum suum fidemque seruauit et nunc fruitur corona iustitiae. sequitur agnum, quocumque uadit, saturatur, quae esuriuit, et laeta cantat: sicut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri. o beata rerum conmutatio! flpexit lacus contritos, ut fontem dominum repperiret, uestita cilicio est, ut numeum et induisti me laetitia. cinerem quasi panem manducauit et potionem suam cum fletu miscebat dicens: fuerunt mihi lacrimae meae panes die ac nocte, ut in aeternum angceretur et caneret: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus . Et, Eructavit cor meum verbum bonum: dico ego opera mea Regi . Et Isaiae, imo Domini per Isaiam in se