comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm ꝯstitueretur dotalis fundꝰ iã ceꝑat.
plane si paucissinit diez ad ꝑficiendam
longi tp̃ris possõnẽ suꝑ fu̾int: nicherit ꝙ
impensam in lapidicuias fcãm mulier an uir
prãre det̾et. lab̾o marnor uiricẽait. Ect̾m
eẽt fcs̃. ego non t̾m nccĩas s ĩ utiles inpan¬
das amsre existimo. uec puto fund̾ defi¬
oremeẽ. si tales sunt lapidicine. in quib
la piscrescere posit. ¶ Si ꝑmulierẽ
mora fieret quonimꝰ estimationem ꝑtis
fundi uirͦ solueret. i fund̾reciꝑet. icum
hoc pactumerati fructus int̾im ꝑceptos
aduirum ꝑtinere ait labeo. puto potiꝰꝓ
portione fructꝰ uirumhĩtuum. reliqͦs
mulieti restituturum ħ iure utimuR.

Expanded text:
stitueretur dotalis fundus, iam coeperat. plane si paucissimi dies ad perficiendam longi temporis possessionem superfuerunt, nihil erit, impensam in lapidicinas factam mulier an uir praestare deberet. Labeo marmor uiri esse ait: ceterum esset factus. ego non tandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos mulieri restituturum: quo iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
Rocuł. Attillicinus ꝓculo suosałt.
Cumrat̾ uirunr uixorem pactum ꝯueri¬
tum añ nuptias fcm̾sit: ut quib dieb
dos data eẽt hisdem diuortio fcõ redd̾et᷑.
post quinqĩuũ qm nuptie fcẽ sint
uxor uiro dotẽ dedit. diuortio fcõ. que¬
routrum qrũiqñnii die uir uxoridotem
ꝙ ad diem reddende dotis attinet. pacto
existuno meliorem ꝯditionem mulie¬
ris fieri pꝰse Aetiorem ñ posse. ita si cau¬

Expanded text:
rum. Atilicinus Proculo suo salutem. Cum inter uirum et uxorem pactum conuentum ante nuptias factum sit, ut quibus diebus dos data esset, isdem diuortio facto redderetur, post quinquennium quam nuptiae factae sunt uxor uiro dotem dedit: diuortio facto quaero, utrum quinquennii die uir uxori dotem lus respondit: quod ad diem reddendae dotis attinet, pacto existimo meliorem condicionem mulieris fieri posse, deteriorem non posse: itaque si cau
Abbreviated transcription (Latin):
canditionꝑs erit. cuiꝰ eẽt. si ip̃ititio fund̾t᷑¬
didisset. ¶Simulriꝰnoĩe quis fundꝰ indo¬
temded̾it. dotał fundꝰ erit. ꝓpt̾ uxorem eͥ
idetur is fundꝰ ad maritum ꝑuenisse.
¶Si fimd̾ alienum mulieridebeat ma¬
ritus eumq mułr ei dotis nomine ꝓmi¬
sit. inppendentierit. itunc fiet dotalis cũ
dotis causa mułr repudiau̾it.ł ĩ substitu¬
toiuiro omisit hereditatẽ. ł legatiumerit

Expanded text:
Titio fundum tradidisset. Si mulieris nomine quis fundum in dotem dederit, dotalis fundus erit: propter uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum dotis causa mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit
Abbreviated transcription (Latin):
q dotalis fint obligẽ. Numqͥd gͦ ĩ illu̾m
nĩod̾ redempto alterum ꝙͦ alienare pos¬
sit. qr pof alt̾m redituere. anhoc ñ d te
cipi. ut nustꝰ indotẽ sit. certe ex pꝰ fc̃o iu¬
deb̾r recte alienatus. illopostea redẽpto.

Expanded text:
quia dotalis fuit obligatio. numquid ergo etiam illo quia dotalis fuit obligatio. numquid ergo etiam illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur recte alienatus illo postea redempto.
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ dantur. S cum uxor fund̾
cui p̾dia uiri seruitutem debebãt. ĩ dotẽ
dat. fundꝰ admantũ ꝑuenit: amis¬
sa seruitute. ⁊ iõ ñ pot uideri ꝑ mari¬
tum iꝰ fundidet̾ius factũ. Qudg est oftõ
de dote iudicantis ꝯtiełr ut rediuteg̃
seruitute uibeat fund̾ mułli ⁊ hr̃di eiꝰ red
lp̃. Uir infundo dotaliuixoris ¶dĩ¬
rogatu oliuetum succederat. ad ħut uo¬
uellum repon̾et. postea uir mortiuis e¬
rat. iuxori dotem legau̾it. ligna q̃ ex oli¬
ueto excisa eẽnt oport̾e mułri reddi.i4.
debebat doti mułr ꝓmiserit dotalem fũ¬
dum effici. ꝙ siei ꝓnititat: qui fund̾ aũ
.x. debuit. in arbitoͥ eẽ mariti. ꝙ ĩdotẽ
sit. ꝙ sistichum aut fund̾ debuit maritꝰ
iꝙ debet dotiei ꝓmissum sit. sticho mor¬
tuo fund̾ indotẽ cẽ. hiis osequens eẽait.
ut si n cornelianum aut semꝑnianũ
fumd̾ debenti id ꝙ debet doti ꝓmissũ sit.
utrum eoꝵ dotalem eẽ malit. plane si¬
sitm̃ alienum rursus redimat. ad huc s

Expanded text:
seruitutem dantur. Sed cum uxor fundum cui praedia uiri seruitutem debebant in dotem dat, fundus ad maritum peruenit amissa seruitute et ideo non potest uideri per maritum ius fundi deterius factum. quid ergo est? officio de dote iudicantis continebitur, ut redintegrata seruitute iubeat fundum mulieri uel heredi eius red. Uir in fundo dotali uxoris rogatu oliuetum succiderat ‹ad› hoc, ‹ut› nouellum reponeret: postea uir mortuus erat et uxori dotem relegauerat. ligna, quae ex oliueto excisa essent, oportere mulieri reddi debet doti mulier promiserit, dotalem fundum effici. Quod si ei promittat, qui fundum aut decem debuit, in arbitrio esse mariti, quid in dote sit. Quod si Stichum aut fundum debuit maritus et quod debet, doti ei promissum sit, Sticho mortuo fundum in dotem esse. His consequens esse ait, ut, si Cornelianum aut Sempronianum fundum debenti id quod debet doti promissum sit, utrum eorum dotalem esse malit. plane  alienum rursus redimat, adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
dos ad uitum ꝑtin̾et. ꝙ siuiuente mr̃e:
filius obiss uir dotis portionemuxore ĩ
m̃m̾o defuncta retinerecshulier naut᷑¬
gio cum amuculo fui o ꝑiit. quia uerisist̃
uidebatur ante mrẽm infantẽ ꝑ isset. uir̃
ꝑtẽ dotis retin̾e placuit. ¶ Uir dotẽꝙͣ
ex pacto filie nomine retu̾e potu̾it. silap¬
sus errore non retinuit. que pri sola mr̃i
ꝓparte heres extit̾it. ap̃ arbitrum diui¬
sionis ñ imꝓbedotis ꝑ peram aprẽ solu¬
te. p̾ceptionem desiderare constitiit. cũ
inter prẽ iͥ gen̾um ouen̾it. ut ĩ m̾m̾o sũ
liberis defuncta filia dos pr̃ĩ restituatur.
idactum inter cͣchentes intelligidebet. ut
liberis suꝑstitib defuncta filia dos retinea¬
tur. nec separabitur portio dotis addita¬
menticã data: si postea inch̾ aliud conue¬
mat. ¶Conuenit ut muł̾r uiri sump¬
i deo mułr pactum ad literas uiri secutain¬
ꝓuintia in qͣ cent᷑io morabatur. petit. ñ
seruata fide conuentionis. licet directa ac¬

Expanded text:
dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem dotis retinere placuit. Uir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiparte heres exstiterit, apud arbitrum diuisionis non improbe dotis perperam a patre solutae praeceptionem desiderare constitit. Cum inter patrem et generum conuenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conueniat. Conuenit, ut mulier uiri sumpideo mulier pactum ad litteras uiri secuta prouinciam, in qua centurio merebat, petit. non seruata fide conuentionis licet directa ac
Abbreviated transcription (Latin):
lis fuerat legatus. si quid̃ decluctis legatieᷤ
mułr qnͣtitatem dotis inhereditate hĩtu¬
ra est. ualet legatum. sinimꝰ annon uale¬
at q̃ritur sceu̾. s si nontotꝰ. s e aliqua ꝑs.
ex eo uendicari possit. si modo aliqua ꝑs ad
dotem suplendã des̃t. id d̾taxat u ex eo

Expanded text:
si quidem deductis legatis mulier quantitatem dotis in hereditatem habitura est, ualet legatum, si minus, an non ualeat, quaeritur. Scaeuola, et si non totus, sed uel aliqua pars ex eo uindicari possit, si modo aliqua pars ad dotem supplendam desit, id dumtaxat ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pꝰsibue ẽ. ad alt̾m ueluti ad h̃rdemina¬
riti: cumsuotñ iure ut alienari ñ possita¬
lp̃. Si mautꝰ fu̾it in seruitute redastꝰ
uis fiscus sempydoneus successor sit:⁊
soluendo.

Expanded text:
 possibile est, ad alterum, ueluti ad heredem mariti, cum suo tamen iure, ut alienari non possit. Si maritus fuerit in seruitutem redactus, uis fiscus semper idoneus successor sit et soluendo.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾iorẽ dotem ꝯsecutus ẽ. Quid dicimꝰ sita
le pactũ inteiuenit. ut maritus fructus
tueretur ue. iumu̾sa sua honera expe¬
diret. qͣiͣ ñ dicas ꝯuentionem ualere
pacta suanda sint. ne obres donatas ł
amotas ag̾etur. q alt̾o pacto ad furãd̃
mulres inuitant᷑. alt̾o ius cuule ĩpug¬
natur. ⁊ si conuen̾it ne ob impensas ne¬
cessarias ag̾etur tale pactum nõ eẽ ser¬
uand̃ qr tales impense dotem ip̃o uire
mimuunt.

Expanded text:
berem dotem consecutus. et quid dicimus, si pactum tale interuenit, ut maritus fructus tuereturue et uniuersa onera sua expediret? quare non dicas conuentionem ualerepacta servanda sunt, ne ob res donatas vel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres invitantur, altero ius civile impugnatur. Et si convenerit, ne ob impensas necessarias ageretur, pactum non est servandum, quia tales impensae dotem ipso iure minuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fructum dotis ab hon̾ib m̾mii separaret.
ꝙ q inlignissimum ẽ iurosducat. ut
ñ hũisse dotem extimet᷑. quo rescpto h
effr̃m ẽ. ut si quid̃ iuuo pr̃e decesserit
filia. aũsine culpa su adiu̾t̾it. omnnͦ¬

Expanded text:
fructum dotis ab oneribus matrimonii separet quodque indignissimum est, inducat ut non habuisse dotem existimetur. quo rescripto hoc effectum est, ut, si quidem uiuo patre decesserit filia aut sine culpa sua diu
Abbreviated transcription (Latin):
rrddatur. stan eo debe. si ut longire. uiͦ
pꝰ dauortium reddatur. si pͥore qͣm mred¬
denda dote ostitutũ ẽ data sit. ualere
ut anua bima tͥma qͣdrima .u. anno
dos a se redderetire: ⁊ conuenit ut hud̾
pactum iͦ ualet si pr̃ifilia heret extitiss
nut̾ueniente ea pactum ouentũ fu̾it.
auł. Obres qͦ donatas ł ãmotas.ł
mpensas frãs tunc fc̃a pactioualebit .i. pꝰ
diuortium. ¶Si extraneus de suodatu¬
rus dotem sit. quitquid uult pascissci. et
ignorante misliere sicut stipiaripotest.
legemenim sue rei diciti pꝰ qm uerodederit
pascisciosentiente muliere d. ¶ Si cõ¬
uen̾it ne amuliere neue a prẽdos peta¬
tur hr̃e non habebit exceptionem. Sed
si conuen̾it ne manente m̾m̾o uiuo pa¬
tre petatur mortuo prẽ statimexigit᷑.
et siñ pecient maritus tenebit᷑ huiꝰdł
pe noĩe. Sidos exigi potu̾it. nisi forte
ante dareptũ sit m̾m̾. cm̃facultatẽ petẽ

Expanded text:
reddatur, stari eo debere, si ut longiore, necpost diuortium reddatur, si propiore, quam in reddenda dote constitutum est, data sit, ualere ut annua bima trima quadrima quinto anno dos a se redderetur, et convenit, ut isdem pactum ita valet, si patri filia heres exstitisset et interveniente ea pactum conventum fuerit.um. Ob res quoque donatas uel amotas uel impensas factas tunc facta pactio ualebit, id est post diuortium. Si extraneus de suo daturus sit dotem, quidquid uult pacisci et ignorante muliere, sicut et stipulari potest: legem enim suae rei dicit: postquam uero dederit, pacisci consentiente muliere debet. Si conuenerit, ne a muliere neue a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exigitur, et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante dire
Abbreviated transcription (Latin):
loreñt᷑. Int̾t uirum iuxorem pactũ
est̃ ut certapars dotis ł tota obimũ. u
Plures lib̾os int̾uenientes retmneatur.
Namsufficit eos ex eo nrĩmonio uasci
in quo dos datãest.
pacti ꝯuentiexcẽptõem nactũ ad he¬
redem suum tn᷑smisisse.

Expanded text:
onum. Si inter uirum et uxorem pactum est, ut certa pars dotis uel tota ob unum uel plures liberos interuenientes retine‹a›turnam sufficit eos ex eo matrimonio nasci, in quo dos data est. pacti conuenti exceptionem nanctum ad heredem suum transmississe.
Abbreviated transcription (Latin):
gerit. ꝓ hibetur ⁊ consentire. filio suo
uxorem ducenti.
Mouemur ⁊ ex temporis duiturnitate
ꝙ ignorantia uiris matrimonio auũ¬
culi tuifiusti iꝙ al auiatua collocataes.
numero liberoꝵ. Idcͥcoq cumħ om̃i a ĩ
uinim concurrant. ꝯfirm amꝰ statum
est. ꝑ inde atq si legitume concepti fins¬
Daiuc .l. Peuatusconsulto quo cautũ
pillam uel fuio suo i sibi nuptui collo¬
cet. ĩ nepossignificatur.
arc.ł. Pdiuo pio resꝙͥtum est. sili¬
b̃tina senatoreni deceꝑit. quasi inge¬
nua ⁊ ei nupta est ad exemplum pre¬
toris. eclicti clandam actionem in eã
qr ex dote nullum luctu ht̃. que
dem .ł. Diquis tutor quidem nonsit
ꝑ iculitintam̃ ur tutele ad eumꝑtine¬
at. an sñia orõnis contineatur. ueluti
sipupilla abhostib capta erat. aut fal¬
sis allegationib atutela se excusau̾it
ut ex sacris constitutionib ꝑiculum
ad eum ꝑtineat. ⁊ dicendum est eos qͦ: ad

Expanded text:
gerit, prohibetur etiam consentire filio suo uxorem ducenti. 'Mouemur et temporis diuturnitate, quo ignara iuris in matrimonio auunculi tui fuisti, et qunumero liberorum. Idcircoque cum haec omnia in unum concurrant, confirmamus statum est, perinde ac si legitime concepti esorum. Senatus consulto, quo cautum pillam uel filio suo uel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.arum A divo Pio rescriptum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrum habet quae Commodi. Si quis tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat, an sententia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
pro fiuio altero inprĩa magratu fune¬
tus decesuit. ¶ Duos falios scͥpsit here¬
des icertos homines unicuiq eorũ
prelegauit incunb uniste phamĩ
cumpeculio is uiuotestatore man¬
umissus decessit. deinde pater. Que¬
situm est anidquod inpeculio hũit
stephanus priusqͣm manumiteret᷑
adutrosq filios: ꝑtineat. anu̾o i
adeum solum cui cum peculio pre
testamento ꝯ firmauit icauit ut
siue hẽbit solus sustineret. postea
unus ex filiis cumpecum a mutu¬
aretur interuenit pr̃. eiusq ꝯ sen¬
su preclia que filio assig̃uerant.
pignoridata sunt. post mortem
pr̃is eadem preclia idem fulius po¬
sidet usuras soluit. quero an fami¬
data clistrahat creclitor aliquid ei
acohĩde prãnclumsit. Rdi . ẜ. ea q̃

Expanded text:
ero filio in patria magistratu functus decessit.Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegauit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is uiuo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an uero ad eum solum, cui cum peculio praetestamento confirmauit et cauit, ut m habet siue habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an famidata distrahat creditor, aliquid ei a coherede praestandum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
nubium. ꝓide si patronus sͥ despõ¬
derit auam. uel destinau̾it. uel m̾m̾
alterius appecierit. credendum est

Expanded text:
nubium. proinde si patronus sibi desponderit aliam uel destinauerit uel matrimonium alterius appetierit, credendus est
Abbreviated transcription (Latin):
Modest. Datrono inuito liberta qmĩ
matrimonio hũit ab eo discedere:
non pot̃. uͥ ex cã fidei commissi: ma¬
numissa sit. tunc enim pot̃. licet eiꝰ
di pot̾as uiberte ciue nupta patronone
esto non effectum uidetur effecisie cli¬
uortium quod une ciuili solet soluere
matrimonium. Quare constare ma¬
trimonium dicere non postumus. cum
est. Nam quia intellexit legis lator fc̃o
liberte quasi direptum mat̾monium
diftraxit ei cum alio comibium. Qrͣ
tucumq nupserit: ꝓnonnupta ha¬
bebitur. Iilud quid̾ ampliis putat:
nec in concubinatum eani alterius:
tronus eam uxorem ẽẽ uolet ⁊uelle
auctoritas. Illud rectusnne placuit qͦ¬
li uoluntate intelligi possit. patronꝰ
animunhabere desisse. quasi inuxorẽ
finiri llgis huius beneficium. ꝓͥmde
cum uir iste rerum amotarum eum
liberta q̃ inuito ea diuterat. ueulet ex
ꝑiri ampr̃ nr̃ cum diuopr̃e suorescͥp¬
lit. intelligi eum hac ip̃onolle nuo¬
tamsͥ qui eamactionem uelaliam

Expanded text:
m.Patrono inuito liberta, quam in matrimonio habuit, ab eo discedere non potest, nisi ex causa fideicommissi manumissa sit: tunc enim potest, licet eidi potestas libertae, quae nupta est patrono, ne esto', non infectum uidetur effecisse divortium, quod iure civili dissolvere solet matrimonium. Quare constare matrimonium dicere non possumus, cum est nam quia intellexit legis lator facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conubium. Quare cuicumque nupserit, pro non nupta habebitur. Iulianus quidem amplius putat nec in concubinatu eam alterius tronus eam uxorem esse volet". Et velle auctoritas. Illud rectissime placuit, qualiquali voluntate intellegi possit patronus animum habere desisse quasi in uxorem, finiri legis huius beneficium. Proinde cum patronus rerum amotarum cum liberta, quae ab invito eo divorterat, vellet exr noster cum diuo patre suo rescripsit intellegi eum hoc ipso nolle nuptam sibi, qui eam actionem uel aliam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium estimario rei clucatur inseruo
forte mortifere uulnerato Inutroq aũ
sipost moram det̾ior res fc̃a sit. marclꝰ¬
uum eluscatum decłit. nec lib̾ari eũ
quare ad tempus more in hiis erit re¬
clucenda estimatio
Oaiuis .ł.ix. Sires aliqͣ que certodie
deã debeat petita sit. ueluti uinum ole¬
uinfrumentum canti litem estimã¬
damcassius ait. qnti finsset eo die qͦ
dari debuit. Si declie nitħ conuenit qu¬
ti tunc cumiudinum acciperetur. Id̾q
iuris inlocoeẽ ut pͥmum estimatio su¬
matur. eiis loci ili quodãi debuit.
Si de loco ncħ conuenit: ĩs locusspͤ¬
tetur. quo petcretur quod ⁊ decet̾is reb
iurs est.

Expanded text:
pretium aestimatio redigatur in seruo pretium aestimatio redigatur in seruo forte mortifere uulnerato. in utroque autem, si post moram deterior res facta sit, Marcram seruum eluscatum dederit, nec liberari eum: quare ad tempus morae in his erit reducenda aestimatioouinciale. Si merx aliqua, quae certo die dari debebat, petita sit, ueluti uinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die nihil conuenit, quanti tunc, cum iudicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil conuenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
utitur si cetum petatur. Ꝙ aũ alias
res ꝑt̾ticariam condictionem petet ⁊
gn̾aliter dicend̾ est. easies ꝑhanc cõ¬
actionempeti. si q̃ sint p̃t̾ petuniam
inpondere constit̾it. sine mobilis sint.
siue soli. Quare fundumqͥꝙͣ ꝑ hanc
actionempetimus isiuectigał sit. sũ
susquĩstipulatus sit uelutiusum fruc¬
turuł seruitutem utrorumq p̾dioꝵ
rem autem suamꝑ hanc acionẽ ne¬
mopetet. nͥ excãis exquib pͭ. uelutiex
cã furtiua. uł iuimobilire. abrepta.
do deiect posse fundum conditi sabmꝰ
qui deiectus odicat. seterum si ñ sit:
poũessi o nem eum posse condr̃e ꝑcels̾
ait.
dem.ł.xxui. In hac astione siciueraᷤ
res que petita est cuius temꝑis estim a¬
tionem recipiat uerius est quod seruꝰ
ait: condempnation is tempus spectãd̾.
Si u̾o desient eẽ iureb humanis mortis
tempus s ⁊ ante sccłi celsum erit spec
tandum. nou enim debit nouissimum
uite tempns estimãine ad exiguum

Expanded text:
utitur 'si certum petetur': qui autem alias utitur 'si certum petetur': qui autem alias res, per triticariam condictionem petet. et generaliter dicendum est eas res per hanc actionem peti, si quae sint praeter pecuniam in mensura constent, siue mobiles sint siue soli. quare fundum quoque per hanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, ueluti usum fructum uel seruitutem utrorumque praediorum. Rem autem suam per hanc actionem nemo petet, nisi ex causis ex quibus potest, ueluti ex causa furtiua uel ui mobili abrepta. o decqui deiectus condicat: ceterum si non sit, possessionem eum condicere Celsus ait.edictum. In hac actione si quaeratur, res quae petita est cuius temporis aestimationem recipiat, uerius est, quod Seruius ait, condemnationis tempus spectandum: si uero desierit esse in rebus humanis, mortis temtandum: non enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
condictione qcͦ ex furtã causa obstringͣ.
qiue cliffeit abactione cõmodati. ħ quod
ctiam si sine dolomalo iculpa euis int̾i¬
erit res condictione tamentenetur. cũ
incommodati actione non facile ulf
culpam.: iindepõiti non ultra dolum:
malum teneatur is cum quo de põtti:
condictionem quofferatur setuꝰ fͦ¬
tuuis anmnaliud nomnen aliumq sta¬
tum obligationis transferatur. nec
ne mouet p̾seris homo fu̾it. nec ne cum
mora qiue ueniebat exfurto: ueluti
qͣudam de legatione finiatur.
d̾ siꝑcurator suos numinos soluat. an
nem inpeculium Rd̃.¬
ripħ .ł . xu. Licet fur ꝑatus fu̾it exͣcipe
condictionem ⁊ ꝑme stet̾it. dummi unireb
humanis resfu̾at condr̃e eam: postea
uito domino rem contractauit semꝑ
inrestituenda ea cłͣmnec debuit aufer¬
re moram facere. De cõditẽe ex loge.
ducta sit: nec cautum ea dem lege est
quogn̾e actionis exꝑlamur: ex lege
agendiun est. De conditõe tricaria.¬
ꝑetuniam numeratã perit: illa actiõe

Expanded text:
condictione quoque ex furtiua causa obstringitur: quae differt ab actione commodati hoc, quod, etiamsi sine dolo malo et culpa eius interierit res, condictione tamen tenetur, cum in commodati actione non facile ultra culpam et in depositi non ultra dolum malum teneatur is, cum quo depositi agcondictionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione finiatur. dum, si procurator suos nummos soluat, an nem in peculium rionum. Licet fur paratus fuerit excipere condictionem et per me steterit, dum in rebus humanis res fuerat, condicere eam, postea uito domino rem contrectauerit, semper in restituenda ea, quam nec debuit auferre, moram facere. DE CONDICTIONE EX LEGEducta sit nec cautum eadem lege, quo genere actionis experiamur, ex lege agendum est. DE CONDICTIONE TRITICIApecuniam numeratam petit, illa actione
Abbreviated transcription (Latin):
ali feciss qmͣ uͥ ꝓmiserit nichilum lib̾a¬
retur. s mͥuidetur sumine soło cliftate
a fabrica insule. nõquod interest solũ
petendum. ¶Nunc de offõ uiclitis hꝰ
actionis loqñdumest untrum qͣntitati
contractus debeat seruire. anuł exce¬
d̾e. uł minu̾e qnͣtitatem debeat. ut si
iut᷑fiuss rei ephesi potius solu̾e. qͣmco
nis opĩonem secutus ⁊ actoris hũit rõ¬
uem cuius int̾clum potuit inter eẽ. ephe¬
siretiꝑe. ita quodutilitas ciuo actoris
ueniet. Quid .ii. si trãiectiticiam pecu¬
uiam decłat ephesirecepurrus uͥ subpe¬
na debebat petuniam. uł subpignõib
iclistracta pignora sunt. uł pena com¬
missa mora tua uelfisco aliqͥd debebat᷑
i res stipulatoris uilissimo distracta est.¬
¶ In hanc arbitrãiam qd̾ int̾fuit ueniet
⁊ꝙͣ ultra legittimũ mod usarũ. Q si
si merces solebat: mñpãe. an aucri tõ

Expanded text:
alibi fecisset quam ubi promiserat, in nihilum liberaalibi fecisset quam ubi promiserat, in nihilum liberaretur. sed mihi uidetur summae solutio distare a fabrica insulae et ideo quod inpetendum. Nunc de officio iudicis huius actionis loquendum est, utrum quantitati contractus debeat servire an vel excedere vel minuere quantitatem debeat, ut, si interfuisset rei Ephesi potius solvere quam eo  actoris habuit rationem, cuius interdum potuit interesse Ephesi recipere: itaque utilitas quoque actoris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena commissa mora tua? uel fisco aliquid debebatur et res stipulatoris uilissimo distracta est? in hanc arbitrariam quod interfuit ueniet et quidem ultra legitimum modum usurarum. quid si merces solebat comparare: an et lucri ratio
Abbreviated transcription (Latin):
finit sceuola petitorem electionem.
hr̃e uͥpetat. Reumubi soluat:s. ante
petitionem. ꝓide mixtainquit rr̃
alternatio. locorum alternationi ex
ncc̃itate fecit actoris electionem. ⁊ init̾
quisita stipuletur ephȩsticapue ħ atcit
ũ ephesiꝑtem ⁊capue ꝑtem petat. ¶Siꝗͥ
insulamfieri stipuletur ⁊ locũ ñ adici¬
at nonualet stipulatio. ¶ Sics itasti¬
puletur ephesi .x. dãi: si ante diem qm
ephesum ꝑuenire possit: agat: ꝑperam
iuł. ait. eum quirome stipislatur. Ho¬
die cartagine dãi. inutiliter stipula̾i
¶Itẽ iuł. scribit anis quiephesi sibi au̾
titiodãi stipulatus est. si alibititio solua
atq ideo posse peti quod inter est. Mar¬
cellus ar̃ ⁊ alias tractat i ap̃iuł. notat.
posĩe dici: ⁊ simͥ ali soluatur liberatio¬
nem contigisse qͣmͣuis inuitus acciꝑe ñ
cogar. Plane si non contigit lib̾atio
cdicenclum ait suꝑeẽ petitionem integͤ
summe. quem ad̾ in sicuis insulam

Expanded text:
finit Scaeuola petitorem electionem finit Scaeuola petitorem electionem habere ubi petat, reum ubi soluat, petitionem. proinde mixta, inquit, rerum alternatio locorum alternationi ex necessitate facit actoris electionem et in remquis ita stipulatur 'Ephesi et Capuae', hoc ait, ut Ephesi partem et Capuae partem petat. Si quis insulam fieri stipuletur et locum non adiciat, non ualet stipulatio. Qui ita stipulatur 'Ephesi decem dari', si ante diem, quam Ephesum peruenire possit, agat, perperam Iulianus ait eum, qui Romae stipulatur hodie Carthagine dari, inutiliter stipulari. Idem Iulianus tractat, an is, qui Ephesi sibi aut Titio dari stipulatus est, si alibi Titio soluaatque ideo posse peti quod interest. Marcellus autem et alias tractat et apud Iulianum notat posse dici et si mihi alibi soluatur, liberationem contigisse, quamuis inuitus accipere non cogar: plane si non contigit liberatio, dicendum ait superesse petitionem integrae summae, quemadmodum si quis insulam
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł.xxuii. Arbitraria actio utriusq
utilitatem continet. tam act oris qmͣ
rei. Ꝙ sirei int̾est minoris fiat pecunie
condempnatio qmͣ intẽpͣtumẽ aut
si astoris maioris petunie fiat. ¶ Hex
autemactio ex illastiplatõe uenit ubi
stipulatus sum ate ephesix. dãt. ¶Si
quis ephesi .x. aut capue hominemdãl
stipulatus sit. exꝑiatur. non deb⁊ detrac¬
to altero loco exꝑiri. ne auferat lociu
stichum aũ pamphilum ꝓmittit eligere
posse ꝗͣ soluat qͣiliu ambo uiiunt. Ce¬
terumuͥ alter decessit: extinguieuis elec¬
tionemne sit inarbitrio eius andebeat
dum non uult uiuum pr̃are quem so¬
lum debet. Quare iinꝓpõito eum qui ꝓ¬
misit ephesi aut capue si fu̾it in ip̃ins
arbitrio ubi ab eopetatur. conuemriñ
potuisse. Semꝑ enim alium locume lec¬
turumsic euenire ut sit in ip̃ius arbitͥo
andebeat. Qr̃ putat posse ab eopeti alt̾o
loco.⁊ sine loci a diectione. Damus gͥas
tori electionem petitionis. ⁊ gñalit᷑ dif¬

Expanded text:
ad edictum. Arbitraria actio utriusque utilitatem continet tam actoris quam rei: quod si rei interest, minoris fit pecuniae condemnatio quam intentum est, aut si actoris, maioris pecuniae fiat. Haec autem actio ex illa stipulatione uenit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari. Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debet detracto altero loco experiri, ne auferat loci uStichum aut Pamphilum promittit, eligere posse quod soluat, quamdiu ambo uiuunt: ceterum ubi alter decessit, extingui eius electionem, ne sit in arbitrio eius, an debeat, dum non uult uiuum praestare, quem solum debet. quare et in proposito eum, qui promisit Ephesi aut Capuae, si fuerit in ipsius arbitrio, ubi ab eo petatur, conueniri non potuisse: semper enim alium locum electurum: sic euenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus igitur actori electionem petitionis. et generaliter de
Abbreviated transcription (Latin):
inquem dari sibi quis stipulatus est ñ
uidebatur agendi facultas compet̾e.
S qnuia iniquumerat si promissorad
eum locum inquẽ cdaturum seꝓmisis¬
s numqͣm accederet. quod ⁊̃ uł data
opera fac̾et uł q aliislocis ncc̃io cliftr̃ĩ

Expanded text:
in quem sibi dari quisque stipulatus esset, non uidebatur agendi facultas competere. sed quia iniquum erat, si promissor ad eum locum, in quem daturum se promississet, numquam accederet quod uel data opera faceret uel quia aliis locis nec
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. qr nulliꝰ sunt. s iure gentiũ
omnib uacant. net uie publice. aũ
loca resigiosa uł fatͣ. Itaz ut ꝓficiant
uenditori: cau̾sol ⁊. ut uie. It litora:
⁊ loca ꝑublica in modum cedant.
mum ullamue clirueret: quo plus
s adqͥretur neue quis negotiandi
set. in erariume inferre cogere t᷑.
In eumuero qui uendidisset ut i¬
uta fieret uenditio. plane simͥ p̾ciũ
solũis cumt duplum erario debeas
repetes ame quod a mea ꝑte irrita
fc̃a est uenditio. Nec solum hiuic se¬
natus consuito locus erit. Siqͥs suam
uellam uel comũ s isi alienã uendi

Expanded text:
 nullius sunt, sed iure gentium omnibus uacant: nec uiae publicae aut loca religiosa uel sacra. itaque ut proficiant uenditori, caueri solet, ut uiae, item litora et loca publica in modum cedant. mum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue quis negotiandi set in aerarium inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam ue
Abbreviated transcription (Latin):
d .R. ¶abeo scribit. Sim̾ biblioche¬
cam ita uendid̾is. Si decuriones cam¬
panilocunimͥ uendidĩent. inquo
eamponerẽ. ⁊ ꝑ me stet qͦminꝰ id acã¬
panis inꝑetrem non est dubitand̾:
qũi p̾scͥptis u̾bis agi possit. Ego ĩ ex
uendito agiposse pito. qiͣ imꝑleta
coudctione cum ꝑ emptorem stet
quo minus inpleatur.

Expanded text:
.Labeo scribit, si mihi bibliothecam ita uendideris, si decuriones Campani locum mihi uendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non esse dubitandum, quin praescriptis uerbis agi possit. ego etiam ex uendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rei nomine teñi. sisciebat ⁊̃ dampmqd
ex es contigit. quem ad̾ in si uas auri¬
calchi. cum ꝓ auro uendidiss ignorans.
tenetur ut aurum ꝙ uendidit prẽt.¬
d .R. P onlicet exoftõ ꝙ amminist.¬
rat quis emere quid. uelꝑse uel ꝑ a
liam ꝑsonam. alio quin nontĩrem
amittit. s un qͣdruplum conueniet᷑
.ẜ. constitutionem seu̾i. i antoniur iħ¬

Expanded text:
rei nomine teneri, si sciebat, etiam damni quod ex eo contingit: quemadmodum si uas aurichalcum pro auro uendidisset ignorans, tenetur, ut aurum quod uendidit praest.Non licet ex officio, quod administrat quis, emere quid uel per se uel per aliam personam: alioquin non tantum rem amittit, sed et in quadruplum conuenitur secundum constitutionem Seueri et Antonini
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.R. Labeo .ł. pꝰterioꝵ scribꝰ. Siuestĩ¬
menta int̾pola quiꝰ ꝓnouis em̾it tre¬
batio ita placere. emptori pr̃andum.
ꝙ ĩtest. si ignorans interpola em̾it. ꝙͣ
sententiam ⁊ pomp̃pbat. ĩ qͣ uuł. est.¬

Expanded text:
.Labeo libro posteriorum scribit, si uestimenta interpola quis pro nouis emerit, Trebatio placere ita emptori praestandum quod interest, si ignorans interpola emerit. quam sententiam et Pomponius probat, in qua et
Abbreviated transcription (Latin):
ti sihoc modo emptor int̾rogau̾it. erit
titio redimas. Siuero sub conditione
ft̃ã empno est. ñ pot̾t agi. ut condmnoĩ¬
pleatur. ¶ Msam aigento cooꝑtã mͥ
ignoranti ꝓ soudouendidisti. imprudes
nulla est emptiopecunaq eonomme
data condicetur.
uos uendere ut cum bestiis pugnarent
uta dinifratres rescͥpserunt.
itionib dicuntur. si palam appareat
uenditorem ñ obligant. ułuti sidicat
suũ spetiostm. domum bene eclificatã
At si lix̾it hoĩem litt̾atũ uł artificẽ prã¬
re debet. Nam hoc ip̃mpliuis uendidit
quedim ⁊̃ pollicitationes: uenditorẽ ñ
obligant suta n promptum ressitut
eam emptor non ignorau̾it. uelun siqͥs
hominẽ suminib effossis emat. ⁊ desa¬
nitate stipuletur. sam de dete ra ꝑtecor¬
poris potius stipulatus uidet᷑ qmͣ se ip̃e
ẽẽ prãre uenditor deb⁊. qui nontm̃ũ
eo est. qd. fallendi cã obscure lociuit᷑.
s ĩ meo quoin sidiose obscure dissimu¬
lat.

Expanded text:
ti si hoc modo emptor interrogauerit: 'erit ti si hoc modo emptor interrogauerit: 'erit Titio redimas'. si uero sub condicione facta emptio est, non poterit agi, ut condicio impleatur.Mensam argento coopertam mihi ignoranti pro solida uendidisti imprudens: nulla est emptio pecuniaque eo nomine data condicetur. uos uendere, ut cum bestiis pugnarent. et ita diui fratres rescripserunt.ditionibus dicuntur, si palam appareant, venditorem non obligant, veluti si dicat servum speciosum, domum bene aedificatam: at si dixerit hominem litteratum vel artificem, praestare debet: nam hoc ipso pluris vendit. Quaedam etiam pollicitationes venditorem non obligant, si ita in promptu res sit, ut eam emptor non ignoraverit, veluti si quis hominem luminibus effossis emat et de sanitate stipuletur: nam de cetera parte corporis potius stipulatus videtur, quam de eoesse praestare venditor debet, qui non tantum in eo est, qui fallendi causa obscure loquitur, sed etiam qui insidiose obscure dissimulat.
Abbreviated transcription (Latin):
Querelutur anid qͥd̾ minoris eẽt ose¬
qui a suo uenditore posset . R. int̾esse
aius passe eum quominoris modus¬
e agrifiuss repetere. ¶ In loge fundi
actum est eẽ. udeo iter quio uendito¬
remtradẽ oportere. ¶Quiagrum ¶¬
gula iugerã p̾cium stipula tis ent.
nuisatã exceperat.I eo fundo ex stipła
seges erat nata. Quesitum est anpic¬
to contin̾etur.R. Maxime referre qͥd
magis qmͣ sicnud ex sacco saccariice¬
cidisset. aut ex eo ꝙ auib ex ore
secidiss: natum ȩsiet. ¶ Cumfũ¬
dumquis uendid̾it. ⁊ omnem frut¬
set peculiaria. emꝑtori cessura .R̾.
obligatum hebat quidam sic emptũ
rogasset: ut eẽt is empnis sͥ si eum
libaret. clummͦ añ kalendas uilias
liberass. quesitm ẽ anutiliter ag̾e
possit. exent̾to inhoc ut uenditor eũ
liberaret. R̾. uideamus quidinter e¬
ĩtem iuendentem actum sit. Nam
si id acdum est ut omnimꝰ itra kał.
empto erit acdiont liberet. nec sub cõ¬
ditione emptio fcã intelłigitur: uelu¬

Expanded text:
quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore posset. respondit intst annis posse eum quo minor is modus agri fuisset repetere. In lege fundi actum esse, et ideo iter quoque uenditorem tradere oportere. Qui agrum ngula iugera certum pretium stipulatus erat: nu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur. magis quam si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod auibus ex aere cecidisset natum esset.Cum fundum quis uendiderat et omnem frucset peculiaria, emptori cessura respoobligatum habebat, quidam sic emptum rogasset, ut esset is sibi emptus, si eum liberasset, dummodo ante kalendas Iulias liberaret, quaesitum est, an utiliter agepossit ex empto in hoc, ut uenditor eum liberaret. respondit: uideamus, quid inter ement‹e›m et uendentem actum sit. nam si id actum est, ut omni modo intra kalendas empto erit actio, ut liberet, nec sub condicione emptio facta intellegetur, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾cio pp̃ incendium decresc̾e fu̾it ĩuen¬
tum ab huius prãtione ub̾etur. Si autẽ
uenditor qiuid̾ sciebat. domũ ẽẽ exustã
emptor auteni ignorabat nullamuẽ¬
oitionem stare. si totam domus aute
uenditionem exusta sit. Si uero qnͣta
rioportet: uͥt emptor quid̃ sciebat:
uenditor autem ignorabat. Et hic esu
oportet iuenditionem stare. ⁊ omne p̾¬
cium ab emptore uenditori sinon depẽ¬
sum est solui uel si solutum sit: non
repeti. Qd̃ siuterq sciebat emptor uiẽ
uitor domum eẽ. exustamtotam. ł ex ꝑ¬
te nich actran fuisse dolo interutramq
ꝑtem compensãdo. ⁊ iudicium ꝙ ex bo¬
na fide descendit: dolo exutraꝙ ꝑte ue¬
niente stare non concedente.

Expanded text:
ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur.Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantari oportet, ubi emptor quidem sciebat, uenditor autem ignorabat: et hic enim oportet et uenditionem stare et omne pretium ab emptore uenditori, si non depensum est, solui uel si solutum sit, non repeti.Quod si uterque sciebat et emptor et uenditor domum esse exustam totam uel ex parte, nihil actum fuisse dolo inter utramque partem compensando et iudicio, quod ex bona fide descendit, dolo ex utraque parte ueniente stare non concedente.
Abbreviated transcription (Latin):
Gauica. Ut res emptoris fiat. nit
est utrum solutum p̾cium. aut eono¬
mine fidei iussor datus sit. Qd̾ autẽ
de fideussore cloͤmnus: plenius accep¬
tum est. siqualib⁊ rõne. siuenditori
dep̾cio satis fc̃m est. ueluti ex ꝑ misso¬
re aut pignore dato ꝑinde sit acsi
mam cãm iempta fieri non debet.
d̃.R. Luda ⁊ymaginaria uenditõ
plures emptores mancipium concur
iuenditor combustam ignoraremꝰ
maneat. pecumamiq solittanicondi¬
ciposse aiĩt. S siꝑs domꝰ maneret:
ꝑmaneat. ut si quid̃ ampliordomus
pars exusta est. non compellaturep̃¬
tor ꝑficere emptionem. s ĩ ꝙ forte
solitum ab eo est repetet. Siuͦ ue di¬
nclia ꝑs uł minor qͣm climitlia exu¬
sta fu̾it. tunc coartandus est emptor
uenditionem adimplere. estimati¬

Expanded text:
al‹e›.Ut res emptoris fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus, plenius acceptum est, qualibet ratione si uenditori de pretio satisfactum est, ueluti expromissore aut pignore dato, proinde sit, ac smam causam inempta fieri non debet.da et imaginaria uenditio plures emptores mancipium cucurreuenditor combustam ignoraremusmaneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. sed si pars domus maneret, permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere emptionem, sed etiam quod forte solutum ab eo est repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimati
Abbreviated transcription (Latin):
tatis habu̾it. eonsq donec eunce¬
sar ciuitate expelleret ⁊ expulsus
ab eoms arrlimamreuocatus aues¬
pasiano diem suum obeiit. Nerue
linsfint. ⁊ amis ionginus exequestͥ
quidem ordine qui postea ad c s estu¬
ramusꝙ ꝑuenit. S ꝓculi austoritaᷤᷤ
maior fuit: Namĩ plurimumpotu
successit. qui plurimiuit ⁊ pribus
uaspasiani potuit. ꝓculo pegasus
fectus urbit fuit. cclio sabaio pͥus
iabolenus pegasocelsus filunt pͥscus¬

Expanded text:
tatis habuit eo usque, donec eum Caesar civitate pelleret. Expulsus ab eo in Sardiniam, revocatus a Vespasiano diem suum obit. Nervae  alius Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque peruenit. sed Proculi auctoritas maior fuit, nam etiam plurimum potusuccessit, qui plurimum temporibus Uespasiani potuit: Proculo Pegasus, fectus urbi fuit: Caelio Sabino Priscus Iauolenus: Pegaso Celsus: p
Abbreviated transcription (Latin):
operam iuis ciuili declitz ipłimum
eos dequib locuti sumus auliit in¬
stitutus. ab albolucillo instructus
autem maxime a gallo aquillioqd̃
fuit c̾tine. itaq libri cum plures eiꝰ
extant. c̾tine confecti. hic cumlule¬
gatione ꝑisset. statuam ei prorostͥs¬
populus romanus posuit. hodieq¬
extat ꝓrostras augusti. huiꝰ autem
uolumina compluraextant. Reliqͥ
autem ꝓpe centum ⁊ octaginta lil¬
t̃nhiiubros conscͥpserunt alphenꝰ
uarus. gauis. aulus. offilius. tituis
celsus. aufidius. tucca. auficlius.
namusa. flauius pͥscus gamꝰ. atemᷤ¬
pactimus proculo labeo, antistius
pr̃. crima. publius celiuis. ⁊ exhiis
omnes qui fuerunt ubri digiti st̃
ab auficlio namusa. incentum ixl.
libros. Ex hiis au̾ctoritatib płimũ
auctoritatis hũit alfenus uarus:⁊
aulus. offilus. ex quib nagus ⁊ con¬
sui fuit offiluis mequestri ordine
ꝑ seu̾au̾it. is fuit cesari familiarissi¬
mus: ⁊ libros de iure ciuili plirimos

Expanded text:
operam dedit iuri ciuili et plurimum operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro roexstat pro rostris Augusti. huius uolumina complura exstant: reliquit autem prope centum et octaginta libtamen hi libros conscripserunt: Alfenus Uarus Gaius, Aulus Ofilius, Titus Caesius, Aufidius Tucca, Aufidius Namusa, Flauius Priscus, Gaius Ateius, Pacuuius Labeo Antistiuslius. ex his omnes qui fuerunt libri digesti sunt ab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Uarus et Aulus Ofilius, ex quibus Uarus et consul fuit, Ofilius in equestri ordine perseuerauit. is fuit Caesari familiarissimus et libros de iure ciuili plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
nus clictus est. hunc cicero ait. iuris¬
consultoꝵ dissertissimum. Post hos
quintus mutius publii fuius. ponti¬
fex maximus ius ciuile primus con¬
tis a quiluis. gallus balb uicuuis.
sextus papirius. gaius. iubentius. ex
quibꝰ gallum maxime auctoritatis
apud populum fuisse. seruus dicit
Alioquin ꝑse eoꝵ scripta nontalia
extant. ut ea homines appeterat. De¬
niq nec u̾santur omnino sqͥtacoꝵ
nit̾ manus hominum. Sedseruins
liberos suos composuit ꝓcuius scpt᷑a
ipõrum quo mememoria hẽtur. Ser¬
uius autẽ sulpitius cum incausis orã¬
dis pͥmum locum aut ꝓrerto post¬
marcumtullium optineret. tradat᷑
ad cansuitum quintum mutium
de re amiti sii suꝑuenisse. Cumq eũ
⁊ a quinto mutio ꝵ sum cẽ nec tam̃
prepisse ⁊ ita obuigatum ẽẽ aqu̾ito
mutio. Namq enunclixisse turpe
ẽẽ patricio ⁊ nobili. ⁊ causas oranti.
ius unquouersaretur. igndrare. ea
uelut contumelia seruus tactus.

Expanded text:
nus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisnus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus contis Aquilius Gallus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuventius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea omnes appetant: denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur. Servius autem Sulpicius cum in causis orandis pMarcum Tullium optineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium de re amici sui peruenisse cumque eum et a Quinto Mucio responsum esse nec tamen percepisse, et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus
Abbreviated transcription (Latin):
triꝑtitaꝙ. liber ueluti cunabula
msmerus continet. triꝑtita autem
dr̃ quodlege.xii. tabularum p̾põita
iũgitur. interp̾tatio. deñ subtexit᷑
legis actio. Euisdem ẽẽ tres auii libri
dem ihos sectatus ad aliquid ẽ cato.
Dem̃ in arcus. cato princepo portie
familie cuiꝰ ilibri exstant. s pluri¬
pu filii eius exciuib ceterioriunt᷑.¬
post hos fuerunt publuis mu¬
dauerunt ius cuule. Exhiis pribuꝰ¬
fundiuerunt ius cule. Exhiisp
lor reliquit. b̾rutus .uii. ma iuluis
tres. ⁊ extant uolumina inscͥta.
manilii monim̃ta illi cluo consu¬
lares fuerunt. Brutus p̾tor. publi
autem unitins ⁊̃ pontifex. maximꝰ¬
Ab hiis ꝓfectisunt publus ruti¬
luis rufus. qui rome consulet asie
ꝓconsul fuit. paul uirgiinus et
Eodem tp̃r ⁊ celius antipat̾ quihis¬
torias conscͥpsit. s plus eloquentie
qͣm scĩe uu̾s oͣ peram declit. ⁊̃ lutius
crassus suꝑ publii mutii qui mucia¬

Expanded text:
'tripertita', qui liber ueluti cunabula 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet: tripertita autemecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.Post hos fuerunt Publius Mudauerunt ius ciuile. ex his Puius ciuile. ex his los reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus.Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae quam scientiae iuris operam dedit: etiam Lucius Crassus frater Publii Mucii, qui Munia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuod liber nonextat. i dem appuᷤ
cdaudius. quod ur᷑ ab hoᷤꝓcesuisse.
.R. litteraminuenit. ut ꝓualent¬
fuit post eos maxime scĩe sym¬
phronus. quempopuiꝰ romanus
anteaut post hunc hoc nomine cog¬
nominatis est. suus scipro uasica ꝗ
optinus. a se natu apellatus est. cu
i ⁊̃ publice domus insacrauiadata
est quo facilius consuli possit. ¶A¬
iñ quintus mutius qui ad cartagi¬
ueuses missus est legatus cumẽent
clue cessere põite unapacis altera bel¬
li arbitrio sͥ dato utrum uellet refer¬
re romam utrumq sustulit iait car¬
tagenenses petepe debere utrammal¬
lent accipere. ¶Post hos fuit tibe¬
rius coruincamus ut lixi. qui pͥmꝰ
ꝓfitericepit cuius tamensqͥptum
memorabilia eius fuerunt. ¶Deĩ
sextus ceciluis ⁊ fr̃ ꝑ eins publiusme¬
nius eluis ipubluis atilius maximã
scĩam inprofitendo habuerunt ⁊ clu
oelii eti am consules fuerunt. attaiꝰ¬
tus est. Sextum eliuum ⁊̃ ẽmus lauda¬
uit: iextat illuis uiber ꝙ. inscͥbitur

Expanded text:
qui liber non exstat: idem Appius Claudius, qui uidetur ab hoc processisse, R litteram inuenit, ut pro UalesiFuit post eos maximae scientiae Sempronius, quem populus Romanus hunc aut post hunc hoc nomine cognominatus est.Gaius Scipio Nasica, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram vellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen scriptum memorabilia eius fuerunt. deinde Sextus Aelius et frater eius Publius Aelius et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut duo Aelii etiam consules fuerint, Atiltus est.Sextum Aelium etiam Ennius laudauit et exstat illius liber qui inscribitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti diuersas frãs fecerunt. Nam
attenis capito inhiis que eistradita
fuerant ꝑscuerabat. lareoingenii
qualitate ⁊ ficlina doctrine q ⁊ cere¬
ric operis sapͥentie operam decłit p¬
lurima inuocare instituit: uta at¬
teiocapitoni massurus sabimus sus¬
cessit labeoni. neruaqui ad huc eas
dissensiones auxerunt hic ⁊̃ nerua
cessaris familiarissimꝰ fuit. massuri᷑
ordine fuit ⁊ publice primus conscͥꝑ¬
sit posteaq hoc cepit benesitium da¬
ri atiberio cesare. hoc tam̃uli conces¬
sumerat. unt obit̾ sciamus aute
tempora aug̾ publice. Rdendiuis
non a pͥncipib dabatur.s qui fi¬
nata dabant. s populumꝙ iudici¬
b ip̃is scribebant aut testalant᷑ qͥ
illos comulebant. ¶ Pmnus clisiͦ
augustus. ut maior uiris auctoritaᷤᷤ
hr̃etur constituit. ut ex auctoritate
euis iderent. ⁊ex illo tempore peti
hoc beneficium cepit. ⁊ iõ optunꝰ
princepsaclrianus cum abeo uiri
pretorii peterent ut sibiliceret Rede¬

Expanded text:
ueluti diuersas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradit‹a› fuerant, perseuerabat, Labeo ingenii qualitate et fiducia doctrinae, qui et ceteris operis sapientiae operam dederat, plurima innouare instituit.Et ita Ateio Capitoni Massurius Sabinus successit, Labeoni Nerua, ‹qui a›dhuc eas dissensiones auxerunt. hic etiam Nerua Caesari familiarissimus fuit.Massurius ordine fuit et publice primus respondit: posteaque hoc coepit beneficium dari, a Tiberio Caesare hoc tamen illi concessum erat. Et, ut obiter sciamus, ante tempora Augusti publice respondendi ius non a principibus dabatur, sed qui finata dabant, sed plerumque iudicibus ipsi scribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus divus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritate eius responderent: et ex illo tempore peti hoc pro beneficio coepit. et ideo optimus princeps Hadrianus, cum ab eo viri praetorii peterent, ut sibi liceret responde