comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dui corpore sie affectus sum. Rõ. Idem ille de quo loquor filian
moꝵ ut turo sanam fieri posse cognouit/ et sanauit et sa nandisa
aliis habiłem faecit/ et tu facito ut secura tibi sanitas tua sit
fortasse sa nabere / deniq quod cuum est animum cura celestiq
medico sanandum offer/ de reliquo unum hoc intrepide dixerm
et si non quod iuuat / at profecto quod expedit spera/ .d. Ualitudo
anuia est .nõ. Est que obli uio nem so m num q discutiat/ et torpo¬
rem ab igat/ .d. ualitudo infirma est. Rõ. Infirmitatibus glo¬
riare et urtutem perfice/ Duo h ec unius magistri ore didicisti¬
d. ualitudo miseia est .Rõ. Comes in iocunda sed fidelis/ que te
crebro uelicer iter signet ot condicionis ad moneat. optimumĩ
periculis monitor fidus.d. ualitudo corporis extrema sine iema¬
dio est. Rõ. Sile et gaude ruinoso carcere uinctum ce egrediere
facilius ac citius/
de ingnobili patria. dolor.¬

Expanded text:
Diu corpore sic affectus sum. Ille idem de quo loquor, filiam Diu corpore sic affectus sum. Ille idem de quo loquor, filiam mox ut tuto sanam fieri posse cognovit, et sanavit, et sanandis aliis habilem fecit. Et tu facito ut secura tibi sanitas tua sit: fortasse sanabere. Denique, quod tuum est, animum cura, celestique medico curandum offer. De reliquo unum hoc intrepide dixerim: etsi non quod iuvat, at profecto quod expedit spera. Valitudo anxia est. Est que oblivionem somnumque discutiat, et torporem abigat. Valitudo infirma est. In infirmitatibus gloriare, et virtutem perfice: duo hec unius magistri ore didicisti. Valitudo misera est. Comes iniucunda, sed fidelis, que te crebro vellicet, iter signet, et conditionis admoneat: optimum in periculis monitor fidus. Valitudo corporis extrema sine remedio est. Sile et gaude ruinoso carcere vinctum te: egrediere facilius ac citius. 4 DE IGNOBILI PATRIA I
Abbreviated transcription (Latin):
sum q contra se militant quod in se expertus ille magnꝰ
ueri amicus/ in omnibus uerum dirit / consequens est
ut quod alteri obest prosit alteri ꝙ si spiritus carne nobilior meliorq
est cui maxime sit fauendum uides/ ac fortassis incelligis ualitu¬
dinem quam ad uersam dicis osse prosperimam/ .d. Inualida ualitu¬
do est/ . Rõ. At est ualida ortatrix parsimo nie dehoitatrir q libidim
et magistra modestie/d. mala ualitudo est. Rõ. Si ualitudo animi
bona ost pone solicitud mem quid quid corpori euenerit saluus es ca¬
pus egrum infirmum q est/ .Rõ. o ultis ad salutem a mioni piofuit
cotporis egritudo ille uir altus exhumli ex aquis uectus ad sueia
delli q clauiger effectus cuius umbiti sola morbos corporum q pellebat
Interrogatus aliquando cur filiam ip̃e sicam graui morbo pressam sie¬
ret/ respondit sic expeditei t u quid sas an et tibi sie expediat .d

Expanded text:
ssimque contra se militant quod in se expertus ille magnus ssimque contra se militant quod in se expertus ille magnus veri amicus, in omnibus verum dixit, consequens est ut quod alteri obest, prosit alteri. Quod si spiritus carne nobilior meliorque est, cui maxime sit favendum vides, ac fortassis intelligis valitudinem, quam adversam dicis, esse prosperrimam. Invalida valitudo est. At est valida hortatrix parsimonie, dehortatrixque libidinum, et magistra modestie. Mala est valitudo corporis. Si valitudo animi bona est, pone sollicitudinem: quicquid corpori evenerit, salvus es. Corpus egrum infirmumque est. Multis ad salutem anime profuit corporis egritudo. Ille vir altus ex humili, ex aquis vectus ad sidera, celique claviger effectus, cuius umbra sola morbos corporum molestiasque pellebat, interrogatus aliquando, cur filiam ipse suam gravi morbo pressam sineret, respondit: “Sic expedit ei”. Tu quid scis, an et tibi sic expediat?
Abbreviated transcription (Latin):
suy obsorduisses corpus ip̃m non animi domum esse sed carcerem
nec amicum certe sed domesticum hostem cuius tibi fragilitas sit
optanda quo tu liber maturius sis/ ac uictor/ .d. Nulle michi sunt
uies. Rõ. Nulle penitus dum ualeas non sunt ꝙ si non. ualeas/
alia est querella. non eigo nullas uis dicere sed paruas uires non
is robustus ut ille coctaneus tuus neq is ut ille alius neq ule ut bos
utq elephas suus cuiq uirium modus est cuiq quod sat esset in¬
dilgentior natura distribuit/ parens optima et suaꝵ scuorum fecuu
amantior ꝙͣ quisq sui Non potestis de defectu queri/ de imparitate
queu mini/ curbidum genus et querulum/ qua sublara mudi decor ĩ¬
cereat necesse est sic quod optimum est in iebius  id feitis egerume ⁊
de aduersa ualitudine. dolor.¬
⁊ aduersa ualitudo est . Rõ. Quod expectabam audio cogni¬
ce etenim sunt querele/ at si caro spiritui hostis est uici¬

Expanded text:
sus obsurduisses: corpus ipsum non animi domum esse sed carcerem, sus obsurduisses: corpus ipsum non animi domum esse sed carcerem, nec amicum certe, sed domesticum hostem, cuius tibi fragilitas sit optanda, quo tu liber maturius sis ac victor. Nulle sunt michi vires. Nulle penitus dum valeas, non sunt; quod si non vales, alia est querela. Non ergo nullas vis dicere, sed parvas vires. Non es robustus ut ille coetaneus tuus; neque is ut ille alius, neque ille ut bos, utque elephas. Suus cuique virium modus est, cuique quod sat esset indulgentior natura distribuit parens optima, et suorum fetuum amantior quam quisque sui. Non potestis de defectu queri, de imparitate querimini, turbidum genus et querulum, qua sublata mundi decor iereat necesse est. Sic, quod optimum est in rebus, id fertis egerrime. 3 DE ADVERSA VALITUDINE At adversa valitudo est. Quod expectabam audio, cognte etenim sunt querele; at si caro spiritui hostis est, vici
Abbreviated transcription (Latin):
gium animum quod non duret .d. Corpusculum imbecile est. Rõ. si
oiganum in habitanti animo sufficiens fuerit satis est uirium/ corpus
nanq piopter animi seruicium fecisse naturam/ nemo tam corporis ẜ
uas qui nesaat u si propiio munere fongitur quid accusas seu quid
amplius requiris Nam qui ingenio fragiles corpoie preualent hii
beluis prox ime accedunt et sepe quod miserum est aliis ẜuiunt sepe
iet quod miseumum atq ubi humane miserie sũma est animum
ip̃ suum seuiire corpori suo cogunt seruiture fedissima/.Di Corpus
nualidum est michi/. Rõ. Uera et generosa uis hominis in anipno est
cipus est quasi quedam domus animi q̃ robusta q̃ fragilis nichil
ad hospitem paucorum precipue dierum modo non coriuat cunc migg¬
randi necessitas in aliud uq perpetuum domicilium hine ex clusos
rransfert plus dicerem si plus capere posses nec uulgari strepitu pror¬

Expanded text:
gnum animum, quod non duret. Corpusculum imbecille est. Si gnum animum, quod non duret. Corpusculum imbecille est. Si organum inhabitanti animo sufficiens fuerit, satis est virium. Corpus namque propter animi servitium fecisse naturam, nemo tam corporis servus est, qui nesciat. Id si proprio munere fungitur, quid accusas, seu quid amplius requiris? Nam qui, ingenio fragiles, corpore prevalent, hi beluis proxime accedunt, et sepe, quod miserum est, aliis serviunt, sepe vero, quod miserrimum, atque ubi humane miserie summa est, animum ipsi suum servire corpori suo cogunt, servitute fedissima. Corpus invalidum est michi. Vera et generosa vis hominis in animo est. Corpus est quasi quedam domus animi: quam robusta, quam fragilis, nichil ad hospitem, paucorum precipue dierum, modo ne corruat; tunc migrandi necessitas in aliud, idque perpetuum domicilium, hinc exclusos transfert. Plus dicerem si plus capere posses, nec vulgari strepitu pror
Abbreviated transcription (Latin):
suum q gubernaculum a iulioribus repulsus officiis ad nobiliora con¬
uertere .D. Imbecilem genuit natura. Rõ. Quid si iobustissimum ge¬
nuisset/. an peipetuum robur erat. an non robustior senectus: et robu¬
stior egritudo ut sileam casus in numeros / qui repente totum homi¬
nem d debilitante atu en̾eruant. Animi robur optabile est quod nec
dies minuir nec fortuna/.D. Corpore imbecilis sum. Rõ. Animum
forte atq exerce suis uiribus/ quas meliores esse diuturnioresq nõ am¬
bigis laborem corporis linque riuicolis nautis fabris .d. Nulle michi
ab origi ne fuerunt uies . Rõ. At id ip̃m non h abuisse q̃ perdidisse tol¬
lerabilius est nempe si fuissent non mansissent/ Ntam et milonis se¬
nue̾iunt uires /. et herculis senuissent non sie socratis / non solonis
non nestorps non catonis meliolibus utere. Nil potest dellectare ma¬

Expanded text:
suumque gubernaculum. A vilioribus repulsus officiis ad nobiliora consuumque gubernaculum. A vilioribus repulsus officiis ad nobiliora convertere. Imbecillem genuit natura. Quid si robustissimum genuisset? An perpetuum robur erat? an non robustior senectus et robustior egritudo? Ut sileam casus innumeros, qui repente totum hominem debilitant atque enervant, animi robur optabile est, quod nec dies minuit nec fortuna. Corpore imbecillis sum. Animum fove atque exerce suis artibus, quas meliores esse diuturnioresque non ambigis. Laborem corporis linque ruricolis, nautis, fabris. Nulle michi ab origine fuere vires. At id ipsum non habuisse, quam perdidisse, tolerabilius est. Nempe si fuissent non mansissent. Nam et Milonis senuerunt vires, et Herculis senuissent. Non sic Socratis, non Solonis, non Nestoris, non Catonis. Melioribus utere: nil potest delectare ma
Abbreviated transcription (Latin):
studio queri poresti n empe si contra naturam formosus fieu
studeas / nil ultra profiçies q̃r ut deformior uideare .d. Formo¬
sus esse necquidquam nitor . Rõ. Nictere autem bonus esse id
non frustra enim facies hoc inter multa precipuum uirtus
habet. q ueri potest eripi non potest et cum reliqua in arbi¬
trio sint fortune/ nec obstante illa queri ualeant nec ẜ uari
sola uirtus fortune legibus libera est atq illa obluctante
clarius nicet ⁊
de imcilitate.dolor.
Ntura me genuitrambecilem. Rõ. Ut in putri uagi¬
na ensis ferreus. sic in fragili corpore. fortis sepe
animus lateti. D. Imbecilis natus sum . Rõ. non
eris ydoneus uectandis oneribus/ aut aruo fodie¬
do sed honestis studiis / sed iustis imperiis/ Sic in naui iobu¬
stior quisq remum agit / at prudentior clauum regit bitaqͣ
nauis rerum ftuctibus mnudi pellago iacrata/ suos remos le

Expanded text:
studio queri potest. Nempe si contra naturam formosus fieri studio queri potest. Nempe si contra naturam formosus fieri studeas, nil ultra proficies quam ut deformior videare. Formosus esse nequicquam nitor. Nitere autem bonus esse. Id non frustra enim facies. Hoc inter multa precipuum virtus habet: queri potest, eripi non potest. Cum reliqua in arbitrio sint fortune, nec obstante illa queri valeant, nec servari, sola virtus fortune legibus libera est, atque illa obluctante clarius nitet. 2 DE IMBECILLITATE Natura me genuit imbecillem. Ut in putri vagina ensis ferreus, sic in fragili corpore fortis sepe animus latet. Imbecillis natus sum. Non eris ydoneus vectandis oneribus aut auro fodiendo, sed honestis studiis, sed iustis imperiis. Sic in navi robustior quisque remum agit, at prudentior clavum regit. Vita, quasi navis rerum fluctibus et mundi pelago iactata, suos remos habet
Abbreviated transcription (Latin):
sit alla altera qualiscunq/ nichil ad rem/ non solum domi/ sed̾
me militioq uidem rubi magis obesse iuderetur Nosti ut marius
sũ mus edux / non longos / pod torosos et ualidos.milites eligebat
id q̃ feliciter qͣ consulco faceret crebre ot ingentes indicant uic¬
torie. h abet corporum. proceritas/ maiestatis plusculum non ui¬
gous/ .D. Breuis est statura/. Rõ. hec non impedit/ ꝗn uii bonus
et magnus esse possis/ insuꝑ et ux si sors cullert et imperator Et¬
si enim affricanus scipio celsus coipore/ Iulius cefar statura fuit
excelsar Bieuis tamen alexander macedo/ et augustus cesar nea
eorum magnitudini. breuitas obfait nec detraxit fame. d. ueli
esse alcior et maior/. Rõ. Assurge animo cresce uirtutebus maio
eris atq altior hoc utilius hoc facilius morementum. D. b¬
perem esse for mosus. Rõ. Disce amare atq optare meliora
stultum est amare periculum. suum stultum oꝑtare quod nullo

Expanded text:
sit illa altera qualiscunque: nichil ad rem, non solum domi, sed sit illa altera qualiscunque: nichil ad rem, non solum domi, sed ne militie quidem, ubi magis obesse videretur. Nosti ut Marius summus dux, non longos, sed torosos et validos milites eligebat. Id quam feliciter, quam consulto faceret, crebre et ingentes indicant victorie. Habet corporum proceritas maiestatis plusculum, non vigoris. Brevis est statura. Hec non impedit quin vir bonus et magnus esse possis, insuper et rex, si sors tulerit, et imperator. Etsi enim Africanus Scipio celsus corpore, Iulius Cesar statura fuerit excelsa, brevi tamen Alexander Macedo et Augustus Cesar, nec eorum magnitudini brevitas obfuit, nec detraxit fame. Vellem esse altior et maior. Assurge animo, cresce virtutibus: maior eris atque altior. Hoc utilius, hoc facilius incrementum. Cuperem esse formosus Disce amare atque optare meliora. Stultum est amare periculum suum, stultum optare quod nullo
Abbreviated transcription (Latin):
os in culpam trudit .D. deformis et breuis nimium statura est / . Rõ.
Nlon est reus pr̃o sequendum querellis in comodum longa conspec¬
cior est stacura/ breuis expeditior agilior q.D.s statura breuis est¬
lõ. Quid uetat ut in parua domõ magnum uirum / sic in paruo
corpore. magnum animum habitare d. Coepus exiguum est/. Rõ.¬
Idscilicet lamentaris ꝙ te ip̃o non es honeratus sed̾ leuis et facilis
et ad cuncta. uersatilis. d. pereriguum est corpus. Rõ. Quis unq
li exigua questus est sarginia Iusta hercle dolendi causa ꝙ non pie¬
issus molle coiporea. sed indutus neq ip̃s tibi tedio sed usui sis .d.
contemtibili sum statura. Rõ. usglogoriosum nichil nisi uirtus sic
contenitibile nichil nisi uicium Nullam uirtas respuit staturam /.d.
Exigua porporis statura est/. Rõ. Non staturam corporis uirtus exigt
sed̾ animi hec si longasi recta/ si ampla si magnifica/ si decora est

Expanded text:
os in culpam trudi. Deformis et brevis nimium statura est. Non os in culpam trudi. Deformis et brevis nimium statura est. Non est ut reris prosequendum querelis incommodum: longa conspectior est statura, brevis expeditior agiliorque. Statura perbrevis est. Quid vetat, ut in parva domo magnum virum, sic in parvo corpore magnum animum habitare? Corpus exiguum est. Id scilicet lamentaris, quod te ipso non es oneratus sed levis et facilis et ad cuncta versatilis. Perexiguum est corpus. Quis unquam de exigua conquestus est sarcina? iusta hercle dolendi causa, quod non pressus mole corporea sed indutus, neque ipse tibi tedio sed usui sis? Contemptibili sum statura. Ut gloriosum nichil nisi virtus, sic contemptibile nichil nisi vitium. Nullam virtus respuit staturam. Exigua corporis statura est. Non staturam corporis virtus exigit sed animi. Hec, si longa, si recta, si ampla, si magnifica, si decora est,
Abbreviated transcription (Latin):
standi auimi inateriam/ a surgendi q aditum ꝑ uirtutes aperitꝰ¬
.d. deformem natura parens genuit/.Rõ. Si deformem hele¬
nam genuesset/ uel ut uiros loquar. sa deformem paridem forta¬
qsi adhuc ylion staret/.D. deformis in lucem editig queror. Rsp¬
puci boni formam corporis. a nĩarunt nullus optauit quiddam
ecam proiecerunt quod fecisse laudatur ille cuscus adolescens/ ꝗ
pieclari uultus exi miamispe̾m quau fuspectam multis/ ad uersã¬
ꝯ fame sue senserat/ et pudicicie aliene illatis sibi sponte uulne¬
ubus deformauit / q̃ tibi dissi milis qui id opites quod ille sibi ab¬
stulit et quo rari unq̃ in noqui usi sunt.d. Forma careo. Rõ.¬
Eucius est caruisse. quo in experimentum tui anceps ac laboriosum. sepe
uenturus sis multis forma nocuit/ cimotos exercuit quosd̾am post̾ isul¬
tus uarios moliuit et uinci faciles dedit atq ab honestate transuers¬

Expanded text:
standi animi materiam assurgendique aditum per virtutes aperitstandi animi materiam assurgendique aditum per virtutes aperit. Deformem natura parens genuit. Si deformem Helenam genuisset, vel, ut viros loquar, si deformem Paridem, fortasse Ylion adhuc staret. Deformis in lucem editus queror. Pauci boni formam corporis amarunt, nullus optavit, quidam etiam proiecerunt. Quod fecisse laudatur ille Tuscus adolescens, qui preclari vultus eximiam speciem, quam suspectam multis adversamque fame sue senserat et pudicitie aliene, illatis sibi sponte vulneribus deformavit; quam tibi dissimilis qui id optes quod ille sibi abstulit, et quo rari unquam innocue usi sint. Forma careo. Tutius est caruisse quo in experimentum tui anceps ac laboriosum sepe venturus sis. Multis forma nocuit, cunctos exercuit, quosdam post insultus varios mollivit, et vinci faciles dedit, atque ab honestate transvers
Abbreviated transcription (Latin):
no usui. et. non pocius impedamento esse corporis formam putes:
Multos forma fecit ad ulterosa castum nullum multos ꝑ lubricã
uoluptatem. Duxit ad in famem mortem/. qui deformes sine dede¬
core periculoq iuxissent et quid multos dixi: in numerabilẽt in
discrimen / fere o mnes in crimen trahit/. .d. Cur me deformem
genuit nacura/. Rõ. ut ip̃e ce ornares/ ac formosum faceres/ ea for¬
ma que tecum esset insignis in grabatulo in feretro an sepulcio. ⁊¬
esset q cua non nature laus. aut parentum/. pulcrius est pultrum fi¬
ei qͣ pulcrum nasci . illud enim casus hoc studii est .d. Corporis
multa deformitas me premit/.. Rõ. deformitas quidem hec ap̃
quosdam in felicitatis quedam portio est tu ẽrede dicentibus nõ
deformitate corporis. fedari animum. sed pulcritudine animi corpus¬
fedari or nari Non te hoe igitur in honostat/. aut piemut sed hone¬

Expanded text:
no usui, et non potius impedimento esse corporis formam putes? no usui, et non potius impedimento esse corporis formam putes? multos forma fecit adulteros, castum nullum; multos per lubrica voluptatum duxit ad infamem mortem, qui, deformes, sine dedecore periculoque vixissent. Et quid multos dixi? Innumerabiles in discrimen, fere omnes in crimen trahit. Cur me deformem genuit natura? Ut ipse te ornares, ac formosum faceres, ea forma que tecum esset in senio, in grabatulo, in feretro, in sepulcro, essetque tua non nature laus aut parentum. Pulchrius est pulchrum fieri quam nasci. Illud enim casus, hoc studii est. Corporis multa deformitas me premit. Deformitas quidem hec, apud quosdam infelicitatis quedam portio est; tu crede dicentibus “non deformitate corporis fedari animum, sed pulchritudine animi corpus ornari”. Non te hoc igitur inhonestat aut premit, sed hone
Abbreviated transcription (Latin):
dare noluit quod egritudo corrũperet quod senectus eriperet
dedit fortuna quod nec mors ip̃a ꝯtingere audeat / .d. formã
corporis natura negauit/. Nõ. Si formam animi largita est/ exi¬
g maximi debitor exigui repulsam alta mence despicito/ et ofen¬
sam speculi/ conscientia solare/.D. Inuidit natura formam corporis¬
Nõ. Non in uidit/ sed eiubuit dare quod quotidie minuat᷑ et ꝑeat
uera liberalitas mansiuo muneie noscitur/ Putria et caduca auari
eciam donant forma fugax et fragile nature do num/ ꝑ aucis ad ui¬
litem multis ad per niciem/ nulli ad salutem ueram q gloriam da¬
ta est/.d. Forma michi corporis negata est. Ro. Raro admo
dum forma insignis / honestasq uno sub lace habitant bene
tibi accidit si peiori exclusa/ hospes melior tecum est/. d. Nullũ
forme decus obtigit. Rõ. Quid h inc doles/ aut ꝗd penituis
sanctum pium q animo uoluis : In quod tibi necessariam aut oĩ¬

Expanded text:
Dare noluit quod egritudo corrumperet, quod senectus eriperet: Dare noluit quod egritudo corrumperet, quod senectus eriperet: dedit forte quod nec mors ipsa contingere audeat. Formam corporis natura negavit. Si formam animi largita est, maximi debitor; exigui repulsam alta mente despicito, et offensam speculi conscientia solare. Invidit natura formam corporis. Non invidit, sed erubuit dare quod quotidie minuatur et pereat. Vera liberalitas mansuro munere noscitur: putria et caduca avari etiam donant. Forma fugax et fragile nature donum: paucis ad utilitatem, multis ad perniciem, nulli ad salutem veramque gloriam data est. Forma michi codum forma insignis honestasque sub uno lare habitant. Bene tibi accidit, si peiori exclusà, melior tecum est. D. Nullum formae decus obtigit. R. Qsanctum piumque animo volvis? in quod tibi necessariam, aut omni
Abbreviated transcription (Latin):
cantum in p̃is inscriptio nibus sed in opere repetitum/ sepe quide
ex me/. Quid de fortuna senciam audisti sed cum his maxime qui
doctrina minus fulti essent hec nacessaria preuiderem noto illis
et comuni uocabulo usus sum non inftius quuꝰ de hac re late alii
breuissi uee q yeronimus ubi ait nec fatum nec fortuna/ comu¬
nis ergo acies suum hic loquendi moiem recognoscet Docti autez
qui ꝑrari sunt quid intendam scient / nec uulgari cognomine
turbabuntur ꝑ Bipartiti sane operis passionum ac fortune deꝑte
alcera que uisa sunt diximus, de altera. que de hine uisa fue¬
uat. dicemus n¬
de formitate corporis. dolõ.¬
Bisse mecum nimis illiberaliter naturam queror qu¬
E
deformem genuit/. Rõ. O quot faces extinxit qͥt
occurit incendiis .D. deformem genuir natura. kõ.¬
Non dedit quod dellectet sed quod prosit dedit saris
est mitte querelas/. d. non dedit forme graciam natura ⁊ liõ¬

Expanded text:
tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem ex me quid de fortuna sentiam audisti, sed cum his maxime qui doctrina minus fulti essent hec necessaria previderem, noto illis et communi vocabulo usus sum, non inscius, quid de hac re late alii, brevissimeque Hieronymus ubi ait: “Nec fatum nec fortuna”. Communis ergo acies suum hic loquendi morem recognoscet. Docti autem, qui perrari sunt, quid intendam scient, nec vulgari cognomine turbabuntur. Bipartiti sane operis passionum ac fortune, de parte altera que visa sunt diximus, de altera que dehinc visa fuerint, dicemusDEFORMITATE CORPORIS Egisse mecum nimis illiberaliter naturam queror, que deformem genuit. O quot faces extinxit! Quot occurrit incendiis! Deformem genuit natura. Non dedit quod delectet? Si quod prosit dedit, satis est: mitte querelas. Non dedit forme gratiam natura.
Abbreviated transcription (Latin):
obliuisci meminisse inuidere contemnere minari fastidire des¬
picere. si mulq suspicere et que sunt huiusmodi quibus utiq ni¬
chil incercius fingi potest/ quibus ue sine ulla requie ab ingressu
usq ad exitum fluctuat uita mortalis: quenam candem illarum
passionum quatuor tempestas ac rabies/ Sperare seu cupere et gau¬
deie metuere et dolere. que ierum inter scopulos piocul a porru
miserum alternis flactibus abiimum exagitant / quas alis fortasse
ymo certe aliter sed uno ne integro quidem uersiculo/ et ut augusti no
placet notissima ueritate uirgilius strinit dequibus ad utranq par¬
tem et plura quidem/. et pautiora dici posse scio uerum ego nec bie¬
uitati admodum studui nec copie sed que decomuni uita hominu¬
r qno se obtulerunt ord ine scriptis in seiuii. ne legentem uł iopia
uł fastidio fatigarem neq uero te moueat fortune nom/ non

Expanded text:
oblivisci, meminisse, invidere, contemnere, mirari, fastidire, desoblivisci, meminisse, invidere, contemnere, mirari, fastidire, despicere simulque suspicere et que sunt eiusmodi, quibus utique nichil incertius fingi potest, quibusve sine ulla requie ab ingressu usque ad exitum fluctuat vita mortalis. Quenam tandem, illa passionum quattuor tempestas ac rabies, Sperare seu Cupere et Gaudere, Metuere et Dolere, que rerum inter scopulos, procul a portu miserum alternis flatibus animum exagitant? Quas alii fortasse, immo certe, aliter sub uno ne integro quidem versiculo et, ut Augustino placet, notissima veritate Virgilius strinxit, de quibus ad utranque partem, et plura quidem et pauciora dici posse scio. Verum ego nec brevitati admodum studui, nec copie, sed que de communi vita hominum, quo se obtulerunt ordine, scriptis inserui, ne legentem vel inopia vel fastidio fatigarem. Neque vero te moveat fortune nomen, non
Abbreviated transcription (Latin):
dixi spẽm/ neq contra aliud indiui duum sed contra semetip᷑m idq
et in superficie ista corporea/ que nostri pars uilissima atq ultima
itret incimis anime penetralibus / quisq secum assidue bellum ħt
ilmm et corpus hõe qͣ contrariis extuet ac turbetur humoribus ab his
nos phisicos dicunt quere Animus qͣ diuersis q̃ qͣ ad uersis
sicum pugnet affectibus / unus quisq non alium qͣ sese interieget
sibiq respondeat qͣ uario qͣq reciproco mentis impulsu modo hũc
inpitur modo illuc/ nusqͣ totus nunqͣ unus secum ip̃e dissentiẽs
se disceipens nam ut sileam reliquos motus / uelle nolle amare odi¬
se blandiri minari irudore fallere fingere iocari flere mi ẜeri
parcere irasti. placari labi deici attoli titubare subsistere progre¬
di uetrouerti/ inchoare desinere dubitare/ eriare falli noscire disceͣ

Expanded text:
dixi, speciem, neque contra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque dixi, speciem, neque contra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque et in superficie ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, et in intimis anime penetrabilibus: quisque secum assidue bellum habet. Nam et corpus hoc, quam contrariis estuet ac turbetur humoribus, ab his quos Physicos dicunt, quere! Animus quam diversis quanque adversis secum pugnet affectibus, unusquisque non alium quam sese interroget, sibique respondeat, quam vario quanque reciproco mentis impulsu, modo huc rapitur, modo illuc, nusquam totus, nusquam unus, secum ipse dissentiens, se discerpens. Nam ut sileam reliquos motus, velle, nolle, amare, odisse, blandiri, minari, irridere, fallere, fingere, iocari, flere, misereri, parcere, irasci, placari, labi, deici, attolli, titubare, subsistere, progredi, retroverti, inchoari, desinere, dubitare, errare, falli, nescire, discere,
Abbreviated transcription (Latin):
difficultas nꝰ quantum q diserimen quenam uiris cum ꝑ auꝑtate
atq ambitione lucta mina quanta uite plura qͣ expedit satagẽtis
anxietas quod deniq illud senum cum etate ac morbis ꝓpinquãte
morte quod om̃ium ip̃a cum morte / quod ꝙ est morte molostius
cum ꝑpetuo mortis ceriore ceitamen : possem hunc ẜ monen mille
ielum argumentis excendeie seᵈ si ut libro superiore uoluisti, sic
epastolam quoq hanc prologi locum obtinere et libri huius paetem
esse uolueris/ iam hinc uilco quãtum hec ip̃a p̃fatio libri modum
ixcedat Itaq frenanda curiositas/ et cobibendus est scillus sid̾ sum¬
mam eigo omnia. sed in primis om̃is hominum uita. lis quedam est
uerum bac externa lite interim omissa. de qua paulo ante diximus
et que mi nor litinam. et ob uꝰ mi nus omnibus nota eẽtr lis interi¬
or quanta est/ Neq enim solum contra aliam. sed contra suam ut

Expanded text:
difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam expedit satagentis anxietas? Quod denique illud senum cum etate ac morbis propinquante morte? Quod omnium ipsa cum morte, quodque est morte molestius, cum perpetuo mortis terrore certamen? Possem hunc sermonem mille rerum argumentis extendere; sed si ut libro superiore voluisti, sic epystolam quoque hanc, prologi locum obtinere et libri huius partem esse volueris, iam hinc video, quantum hec ipsa prefatio libri modum excedat, itaque frenanda curiositas, et cohibendus est stilus. Ad summam ergo, omnia, sed in primis omnis hominum vita, lis quedam est. Verum hac externa lite interim omissa, de qua paulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus omnibus nota esset, lis interior quanta est? Neque enim solum contra aliam, sed contra suam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in expletum multa loqui cogit intentio illos uel explecta per¬
cipere uetat huc instita. hinc uolatilis et in constaus animus
semꝑ q aliud agitaus qͣ quod agit S ed quid singulatim ago
nulta mech anicarum difficultatibus suis uacat relique uero it
quid am noce dulcedinis / sic latentis amaritudinis multum̃ ba¬
bent / nichilq eorum eciam que dellectant sine lite agitur Iam
que infancium bella cum lapsibus: que pueroꝵ rixa cum luteus
amarissi me serentium quod predulciter metant Quenam i¬
suꝑ acoloscentium lis cum uoluptatibus: Dicam uerius ymo qũ¬
ta secum lis affectuum q collisio cum uoluptatibus enim nulla li
penirus sed consensus omni lite funestior / Credo expeitus
Nulli bominum generi nulli etati plus litigii esse plus in extricabi¬
lis laboriosiq negocii nullos hominum tam letos uiceri nullos eõ
tam aiseros. aut tam mestos postremo quenam feminis puerperli

Expanded text:
in expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta perin expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta percipere vetat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans animus, semperque aliud cogitans quam quod agit? Sed quid singillatim ago? Nulla mechanicarum difficultatibus suis vacat. Relique vero, ut quiddam note dulcedinis, sic latentis amaritudinis multum habent, nilque eorum etiam que delectant sine lite agitur. Iam que infantium bella cum lapsibus? Que puerorum rixa cum literis, amarissime serentium, quod predulciter metant? Quenam insuper adolescentium lis cum voluptatibus, dicam verius, immo quanta secum lis affectuumque collisio? cum voluptatibus enim nulla lis penitus, sed consensus est, omni lite funestior. Credo, expertus, nulli hominum generi, nulli etati plus litigii esse, plus inextricabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, nullos esse tam miseros aut tam mestos. Postremo quenam feminis puerperii
Abbreviated transcription (Latin):
essent cum suis latoribus desierunt ad hec quenam ducum in ordi¬
nanda acie quenam magistratuum in feiendis legibus  que nauta¬
rum in consilio capiendo disparitas que ue discordia est/ didici ego
hoc ultimum magnis sepe periculis meis. dum mari celoq mortem
minitantibus. nocte simul ac nubibus. cuncta cerrarum ac stellaꝵ
signa regentibus: pupe iam fatiscente. et femibppleca fluctibus n¬
ute de sũ ma rerum media in morte contrariis studiis acq oppim¬
opibus obsti natissime fangarent ⁊dle inquibus sine ad uersario
lis est Que scriptoꝵ prelia cum membranis cum atramento cui
calamis cum papiro que fabrorum cum maleis cum forcipibus
cum in cude que aratorum cum stiua cum uomere/ ip̃is q cum qͥle¬
bis et bobus que militum non dico cum hoste sed̾ cum equis atq
armis ꝓpriis. dum et illi rebellant/ et hec pregrauant cuit compu¬
munt Quid dictantibus scribentibusq negocii est dum hos

Expanded text:
essent, cum suis latoribus desierunt? Ad hec, quenam ducum in ordiessent, cum suis latoribus desierunt? Ad hec, quenam ducum in ordinanda acie, quenam magistratuum in ferendis legibus, quenam nautarum in capiendo consilio disparitas, queve discordia est? Didici hoc ego ultimum magnis sepe periculis meis, dum, mari celoque mortem minantibus, nocte simul ac nubibus cuncta terrarum ac stellarum signa tegentibus, puppe iam fatiscente et semioppleta fluctibus, naute de summa rerum, media in morte, contrariis studiis atque opinionibus obstinatissime litigarent! Adde in quibus sine adversario lis est. Que scriptorum prelia cum membranis, cum atramento, cum calamis, cum papyro? Que fabrorum cum malleis, cum forcipibus, cum incude? Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum bobus? Que militum, non dico cum hoste, sed cum equis atque armis propriis, dum et illi rebellant, et hec pregravant aut comprimunt? Quid dictantibus scribentibusque negotii est, dum hos
Abbreviated transcription (Latin):
nantesq sententie ip̃os ueri agittant piofessores quid de comiũ
uira. de q actibus mortalium loquar uix duo in magna urbe cõ¬
cordes / cum multa cum maxime edificiorum habituum q uarietas ar¬
guit Nam quis unq̃ tam locupletis delicati q patris familias nactus
est domam/ ut non ibi multa mutauerit: ut quod̾ uni studium fuit ex¬
riuere. alteri sit ĩco luptas euertere. cestãt̾ę mutate sepius fe nestre/ ob¬
str usa hostia / passiny qr uetustis in parierbus noue indicant cicatrioes
Neq in atienis id tantum sed in nostris pacimur sua dum cuiusq sẽ¬
centia secum pugnans quod ait flaccus diruit bedificat murat quadrata
rotundis/. quo luce clarius fiat quis nõstrum/ quis q cum aliis: quis ue
secum sit. Iam qui uestium modus / qui ue habitus criduum totum
nostris durat in urbibus: que municipiorum scita non ut longena

Expanded text:
nantesque sententie, ipsos veri agitant professores. Quid de communi nantesque sententie, ipsos veri agitant professores. Quid de communi vita deque actibus mortalium loquar? Vix duos in magna urbe cocordes, cum multa, tum maxima edificiorum habituumque varietas arguit. Nam quis unquam tam locupletis delicatique patris familias nactus est domum, ut non ibi multa mutaverit, ut quod uni studium fuit extruere, alteri sit voluptas evertere? Testantur mutate sepius fenestre, obstrusa ostia, passimque vetustis in parietibus nove indicant cicatrices. Neque in alienis id tantum, sed in nostris patimur, sua dum cuiusque sententia secum pugnans; quod ait Flaccus: diruit, edificat, mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis nostrum quisque cum aliis, quisve secum sit. Iam qui vestium modus, quive habitus triduum totum nostris durat in urbibus? Que municipiorum scita non, ut longeva
Abbreviated transcription (Latin):
oussi irritus / ut non in eleganter miobi quidlm lusisse iindeatur an¬
nis seneca/ ubi hoiologia pħis confert qr scilicet par utrisq discordia
ssi idq q̃ uerum sit quisquis et pħis animum et horolegiis aurẽ
dedit intelligere potuit/ nec uero aliorum doctrina tranquilior. Que
gramaticorumm ad huc sub iudice lis existens qui conflictus rbetoru
que dialeticorum alteicationes/ que ⁊eniq arcium omnium distordie
qui clamores: Inter causidicos qͣ bene conueniat ip̃a causarum ĩ mor¬
calitas probat d̾e concordia medicorum testimonium fit egioium ^ itã
caito quam breuem dixere sepe suis litibus fecere bieuissimam quãta
est preterea de sacio et de religione difformitas animorum / non tã
sepius q scole. Ita cum una sit ueritas unum q sit in rebus ueꝵ
cui ut ait aristotiles o mĩa consonant/ de hos ip̃o tam disso ne pug¬

Expanded text:
xius sed irritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anxius sed irritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneca, ubi horologia Philosophis confert, quod scilicet par utrisque discordia est. Idque quam verum sit, quisquis et Philosophis animum et horologiis aurem dedit, intelligere potuit. Nec vero aliorum doctrina tranquillior: que grammaticorum adhuc sub iudice lis existens? qui conflictos rethorum, que dialecticorum altercationes? Que denique artium omnium discordie? qui clamores? Inter Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! De concordia medicorum testimonium sit egrorum: vitam certe quam brevem dixere, sepe suis litibus fecere brevissimam. Quanta est preterea de sacris et de religione difformitas animorum, non tam mmissa quam schole; ita cum una sit veritas, unumque sit in rebus verum, cui, ut ait Aristoteles, omnia consonant, de hoc ipso tam dissone pug
Abbreviated transcription (Latin):
hominem machiuetur ut cetera hominum mala undecunq uẽĩentia
seu a natura seu a fortuna. huic uni collata leuia quedam in comoda.
uiꝰegntur. Id enim ueio si ad plenum aperire uoluero id quod nolim
quod ꝙ apropoxito longe est/ et omnis h umanoꝵ actuum scena rote¬
genda/ et omnis eui hystoria retexenda erit hoc unum dixisse satis
sir quia si nulla unq̃ alia q̃ romanorum bolla toto fuissent orbe
terrarum habunde bellorum esset ac litium/ Adde sentenciarum dis¬
sonanriam/ ett in enodabiles rerum. nodos /. Quis sectarum uauieta¬
tes/ aut phorum bella denum eret populorum et regum prelia quie¬
ueie/ ph̾i noꝵ quiescunt. et pugnant illi de eo quod cum huius esse
capeist esse defiuit illius. hi de uarietate litigant/ que una si mul
omnium esse potest/ neq hanc litem. aut quesite ueritatis splembr
aurechademicus unqͣ ualuit finire carneales pħice sequester pacis an¬

Expanded text:
hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum aperire voluero, id quod nolim, quodque a proposito longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis sit, quia si nulla unquam alia quam Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, abunde bellorum esset et litium. Adde sententiarum dissonantiam, et inenodabiles rerum nodos. Quis sectarum varietates, aut philosophorum bella dinumeret? Populorum et regum prelia quievere, Philosophi non quiescunt; et pugnant illi de eo, quod cum huius esse ceperit, esse desinit illius; hi de veritate litigant, que una simul omnium esse potest, neque hanc litem aut quesite veritatis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice sequester pacis an
Abbreviated transcription (Latin):
iam inde ab ip̃o mundi primordio int̾ ethereos spiritus in ip̃a celli
arce pugnatum est hodie q in hoc tractu caliginosi aeus pugnari cre¬
ditur taceo ꝙ in illo cellesti congressu uicti angeli/ uictoribus q ian
suis facti impares. dum in nos mortalles terie accolas ulcis ci student
im mortale nobis bellum tenitationum uariarum. Surum q nego cu
atq ambigium pepereie caceo ꝙ ut omnia. et que sensu carenti a que
senciunt in unum cogam/ a supiemo celli uertice ut dixi usq ad infim¬
um terre centium. et aprincipe angelo usq ad minimum et extrem¬
um uermen iugis et in placabilis pugna est hoto ip̃e t̾restrium dux
et rector animantium/. qui rõnis gubernaculo solus hoc iter uite. et
har anare curbidum cumidum ꝙ tranquille agero posse iuderetur ꝙ̃
continua lite agitur non modo cum aliis sed secum de quo mox dic̃ã
mine d pͥmo agendum. si quidem nichil mali est/ quod nõ homo in

Expanded text:
iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi iam inde, ab ipso mundi primordio, inter ethereos spiritus, in ipsa celi arce pugnatum est, hodieque in hoc tractu caliginosi aeris pugnari creditur. Taceo quod, in illo celesti congressu, victi angeli, victoribusque iam suis facti impares, dum in nos mortales terre accolas ulcisci student, immortale nobis bellum tentationum variarum durumque negotium atque ambiguum peperere. Taceo quod, ut omnia et que sensu carent, et que sentiunt in unum cogam, a supremo celi vertice, ut dixi, usque ad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis pugna est. Homo ipse, terrestrium dux et rector animantium, qui rationis gubernaculo solus hoc iter vite et hoc mare tumidum turbidumque tranquille agere posse videretur, quam continua lite agitur, non modo cum aliis, sed secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod non homo in
Abbreviated transcription (Latin):
secum tollat in nubilla/. et pendentes in aere miseros nauigantes/. ad re¬
latu ip̃o teiubili mortem ferat/. Quanta uero uis auaritie est que nec
aliis multis. neq hoc uns tam ĩ mani periculo a nauigatione deteri¬
tos / sequaces suos prede auidos/ predam facit/. Iam ueio ut de ĩ ui¬
sibilibus aliquidꝰ ad in ceptum traham/. quanta cõmixtione contra¬
riorum / fit uotiua temperies/ inter quas contrarietates ad uersãtiu
ex tremoeum/ ad mod ium uirturis/ per quas differentias quãtam q
discordiam uocum ad musica in concordiam ꝑ uenitur / edeniq q̃cunq
saint excute et percurie animo celum cetras maria/ eque in sũmo
ethere / et in fundo pellagi/ inq ymis terre certatur hyaribus/ eque in
siluis et in agris eque in desertis arenarum. et in plateis urbium
lis eter na est Ne enim uarietate rerum ab incepto deuiem taceo ꝙ

Expanded text:
secum tollat in nubila, et pendentes in aere miseros navigantes, advosecum tollat in nubila, et pendentes in aere miseros navigantes, advolatu ipso terribilem mortem ferat. Quanta vero vis avaritie est, que neque aliis multis, neque hoc uno tam immani periculo a navigatione deterritos, sequaces suos prede avidos predam facit? Iam vero ut de invisibilibus aliquid ad inceptum traham, quanta commixtione contrariorum fit votiva temperies? inter quas contrarietates adversantium extremorum ad medium virtutis; per quas differentias quantamque discordiam vocum ad musicam concordiam pervenitur? denique quecunque sunt excute, et percurre animo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna est. Ne enim varietate rerum ab incepto deviem, taceo quod
Abbreviated transcription (Latin):
illustribus insitum/ e numero tam̃ in credibilium haberetur si
de ccceano indico forrassis. aut scitico scriptum esser et nõ pocius
in mostro mari monstrum hoc ro manis imperatoribus accidis¬
set  nimaduersa enim more causa ꝙ tota clase pro deunte/ nauis
una uelut in anchoris staret noq prorsus loco moueretur demi¬
ssis pellagi exꝑtis manu ut dicitur comꝑta ueritas et li macis
instar piscis clauo insidens in uentus. atq ostensus est principi indi¬
gnanti tantum in se potuisse cancillum animal/ idq unum preci¬
puum ad mirantis ꝙ in nauigium receptus/ cantam illam excerius ĩ¬
herendi efficatiam amisisset nam illud alterum monstri genus nõ si¬
Iuisse equidem q affurmasse maluerim cuius apud nos nescio qͣ
uerax sed noua utiq et ob id ip̃m suspecta est michi fama/ esse circa.
que nõ modo singulos homines sed tota insuꝑ rostro prensa nauigu

Expanded text:
illustribus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si illustribus insitum, e numero tamen incredibilium haberetur, si de occeano Indico fortassis aut Scythico scriptum esset, et non potius in nostro mari monstrum hoc Romanis imperatoribus accidisset: Animadversa enim more causa, quod, tota classe prodeunte, navis una velut in anchoris staret, neque prorsus loco moveretur, dimissis pelagi expertis, manu, ut dicitur, comperta veritas et, limacis instar, piscis clavo insidens inventus atque ostensus est principi indignanti, tantum in se potuisse tantillum animal, idque unum precipuum admiranti, quod in navigium receptus, tantam illam exterius inherendi efficaciam amisisset. Nam illud alterum monstri genus, non siluisse equidem quam affirmasse maluerim, cuius apud nos nescio quam verax, sed nova utique et ob id ipsum suspecta michi est fama. Esse circa que non modo singulos homines, sed tota insuper rostro prehensa navigia
Abbreviated transcription (Latin):
uendi actenus uel cocasio defuit uel uoluntas itaq nichil affirmo
primum uero notum adeo ⁊ ut ne affirmari quidem sit neccesse
uerum ego bieui nimis in tempore/ et angasto in spacio opus ingẽs
magno impetuaggiessus iam hinc uideo ad hanc rem plus micbi
animi esse q̃ uirium/ neo michi nec cuiqͣ sane unum hoc agenti
ex comodo facile futuum singula prosequi / ex quibus apareat o ĩa
secundum litem fieri que seu magna seu parua/ magno miraculo
fiant licet nudum tamen illud maximum scupendum ꝙ inter suma
et extrema nature prodigia numeratum attingi sed artingam pau¬
cis ¶ Echa nus. semipedalis pisticulus nauim quaniuis im mensam it¬
uentis/ auidis. remis uelis actam rectuet solus elementoꝵ atq homi¬
num. nim recunionor nullo quid̾em actu alioꝰ q̃ nauigii postibus ad¬
heiendo . nullo demum conamine sed natura ip̃a quod etsi scͥptis

Expanded text:
riendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: riendi hactenus vel occasio defuit vel voluntas, itaque nichil affirmo: primum vero notum adeo, ut ne affirmari quidem sit necesse. Verum ego, brevi nimis in tempore et angusto in spatio opus ingens magno impetu aggressus, iam hinc video, ad hanc rem plus michi animi esse, quam virium: nec michi nec cuiquam sane, unum hoc agenti ex commodo, facile futurum singula prosequi, ex quibus appareat “omnia secundum litem fieri”; que seu magna, seu parva, magno miraculo fiant licet, nondum tamen illud maximum stupendumque inter summa et extrema nature prodigia numeratum attigi; sed attingam paucis. Echinus, semipedalis pisciculus, navim quamvis immensam ventis, undis, remis, velis actam, retinet solus, elementorum atque hominum vim retundens, nullo quidem actu alio, quam navigii postibus adherendo, nullo demum conamine, sed natura ipsa; quod etsi scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
uramenta. ⁊ die hinc aenificum laborem uoce mulcentium mestos
cantus. h me fuꝰ ibus lanasꝰ ac uelera conglobata pulsancium in tocu¬
dam musicam iet cellas pectinis ꝑ euantis hinc folium fabrilium
raucos flatus /. et acutos sonitus maleorum quibus stisa equis
partibus hiberna uox additur  ut nullum uel quieti datum tẽpus
itibus sit imnune Ut uero in sonsibilium rerum genus artinga
quidꝰ uel cum feuo magnes ht̃ uelcum maguete adamas: quoꝵ eisi̾
cauisa litis occultior lis̾ aperta est m agnes si quidem feuum trahit
idle adamantem trahere desinet remittet ꝙ si traxent utrobiq
uis miiabilis seu ꝙ pigro et informi lapidi natura quas ⁊ manus
aq uncos dederit ad uersus rigidum ac preualidum metallũ seu ꝙ il¬
los sibi lapide altero astante subupuerit/ que non prime lu frns
sed noua lis est et si hoc ultimum multi negent/ michi enim expe¬

Expanded text:
iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos iuramenta. Adde hinc artificum laborem voce mulcentium mestos cantus, hinc fidibus lanas ac vellera conglobata pulsantium iniucundam musicam, et telas pectinis pererrantis, hinc follium fabrilium raucos flatus, et acutos sonitus malleorum, quibus scissa equis partibus hiberna nox additur, ut nullum vel quieti datum tempus, litibus sit immune. Ut vero insensibilium rerum genus attingam, quid vel cum ferro magnes habet, vel cum magnete adamas? quorum etsi causa litis occultior, lis aperta est. Magnes si quidem ferrum trahit; adhibe adamantem: trahere desinet remittetque si traxerit; utrobique vis mirabilis, seu quod pigro et informi lapidi natura quasi manus atque uncos dederit adversus rigidum ac prevalidum metallum, seu quod illos, sibi de lapide altero astante, subripuerit; que non prime litis finis, sed nova lis est, etsi hoc ultimum multi negent. Michi enim expe
Abbreviated transcription (Latin):
entus. et quid quid inter tenebras importunum strepit his accedunt
et nocturna ranarum coaxatio/ et maturini planetus hyrundinu. et
mine adesse ithim putes at thereum/ Nam diurnam. aurium
quietem et cicade stirdule. et proraces corui/ et identes impediunt
aselli et ballatus pecudꝰu et mugitus bouum. et magno precio parra
oua uendentium gallinarum concentus in conditus fine carens
Super omnia uero uel suslus stridor uel uulgaris clamor et stulco
usus/ quo in epto res ineptior nulla ost/ ut catulus ait et ebrio¬
ium cantus ac gaudia quibus nichil est tristius. et litigantium que¬
celle et auille conuitium seu gãnitus et puerorum nunc prelia
nunc lamenta et nuptiarum uel conuiuia turbida uel choree. et
ixoium uiros arte lugentium leti fletus/ et parentum ueri natoꝵ
in mortibus eiulatus ⁊ d̾de his fori turbas ac screpitum Alteitanões¬
q mercantium. et ementium hinc contenitus hinc uendentium

Expanded text:
entus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt entus, et quicquid inter tenebras importunum strepit? His accedunt et nocturna ranarum coaxatio, et matutini plantus hirundinum ac mine. adesse Itym putes ac Tereum. Nam diurnam aurium quietem et cicade stridule, et procaces corvi, et rudentes impediunt aselli, et balatus pecudum, et mugitus boum, et magno pretio parva ova vendentium gallinarum concentus inconditus fine carens. Super omnia vero vel suillus grunnitus, vel vulgaris clamor, et stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut Catullus ait; et ebriorum cantus ac gaudia, quibus nichil est tristius, et litigantium querele et anile convicium seu garritus; et puerorum nunc prelia, nunc lamenta; et nuptiarum vel convivia turbida, vel choree; et uxorum viros arte lugentium leti fletus, et parentum veri natorum in mortibus eiulatus. Adde his fori turbas ac strepitum, altercationesque mercantium, et ementium hinc contemptus, hinc vendentium