comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uindicare : Tamenlatini : certis reb: priuilegiaciuium romanorum li¬
bestorum consequi possunt : Dedititii uero: nullara ctione possunt ad
benefitio id est siiterum ab ipsis aut testamento aut in deccła autan¬
te consulẽ manumittant᷑ : ciuium romanoꝵ priuilegium conseunt᷑
Non tamen om̃s domini : seruos suos manumittere possunt : Nam
si aliqui multa debita habeant cuius substantiȩ acreditorib: tenean¬
tur obnoxie siifraudem creditoris sui seruos suos manumittere uolu¬
rint : conlatam anumissio non ual& : Aut si lib̵tusciuis romanꝰfilios
liberos nonhabuerit et in fraude patronisui seruos suos manumit¬
tat : similiterdatamanumissio non ualebit : Pretereaminorquiũ¬
que uiginti annorum dominus li̵ tatem seruoda renon potest : ni
sitantum minor manumis sorcui patersuus et mater apatrono do¬
nati sunt eos demmanumittat: autcerte pedagogos aut conlacta¬

Expanded text:
uindicare. Tamen Latini certis rebus priuilegium ciuium Romanorum liuindicare. Tamen Latini certis rebus priuilegium ciuium Romanorum libertatem consequi possunt. Dediticii uero nulla ratione possunt ad beneficio, id est, si iterum ab ipsis aut testamento aut in ecclesia aut ante consulem manumittantur, ciuium Romanorum priuilegium consequuntur. Non tamen omnes domini seruos suos manumittere possunt. Nam si aliquis multa debita habeat, cuius substantia creditoribus teneatur obnoxia, si in fraudem creditoris sui seruos suos manumittere uoluerit, collata manumissio non ualet. Aut si libertus ciuis Romanus liberos non habuerit et in fraudem patroni sui seruos suos manumittat, similiter data manumissio non ualebit. Praeterea minor quicumque uiginti annorum dominus libertatem seruo dare non potest; nisi forte tantum minor manumissor, cui pater suus et mater a patrono donati sunt, eosdem manumittat, aut certe paedagogum aut collacta
Abbreviated transcription (Latin):
reiumatisunt Libtinos quipro iusta seruitutt manumis si liberifunt
penuorũ ominium unus statusẽ : Libestorum uero ideononunus quiatrias
seneta uib taetum: Quia lib̃ti aut ciues romanisint dutlatini aut dedidic ta
iquiciues romani sunt quilatini qui dediticubreuiter explanatum est:
iniuni a d ibitione manumittunt᷑ : Deditici uerosunt : qui pose admis
iormina supplicuis subdit et publuȩ procriminib cerisunt : dutinquo¬
facieuł corpore quecũq inditia autigne aut ferro in pressa sunt et itam¬
pressa sunt ut deleri nom possint : Hisimanumis si fuerint : dediticuap¬
pellant᷑ : Sed interhaectria genera lib̵tatum: Ideo ciues romani melio¬
remstatum habent : quia et testamenta facere et testamento quib: cumq:
ꝑ sonis succedere possuNt : Nam latini et dediticii : nec testamenta con¬
dere nec sibi extestamento aliorum aliquid dimis sum possunt ullatenis

Expanded text:
ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. Ingenuorum omnium unus status est: libertorum uero ideo non unus est, quia tria sunt genera libertatum: quia liberti aut ciues Romani sunt, aut Latini, aut dediticii. Tamen, qui ciues Romani sint, qui Latini, qui dediticii, breuiter explanandum est. conuiuii adhibitione manumittuntur. Dediticii uero sunt, qui post admissa crimina suppliciis subditi et publice pro criminibus caesi sunt, aut in quofacie uel corpore quaecumque indicia aut igne aut ferro impressa sunt, et ita impressa sunt, ut deleri non possint. Hi si manumissi fuerint, dediticii appellantur. Sed inter haec tria genera libertatum ideo ciues Romani meliorem statum habent, quia et testamenta facere et ex testamento quibuscumque personis succedere possunt: nam Latini et dediticii nec testamenta condere, nec sibi ex testamento aliorum aliquid dimissum possunt ullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ueneriteque alis nisitantum om̃ib filus suis ex eodẽpatregenitscui
donatioẽ haccipsas ponsalicia largitas aequalit dimilte÷  e Sec licati
nacricui uoluerit defilis aliquid ex inde amplius prosua uoluntatedo¬
masiber a nedei sufrutusuo quod eilege concessum est : dom andicuiuo lue¬
i reseruaro neeminuat nec int̃filios ꝓsuo arbitrio diuidere ullaritio¬
epresumpinat: Hoctamen matrib hac lege prestatur : ut ralua filcs
dlecate fideius sores proretinenda haciprasponsalicia donatione darenõ
beant quua talis petitio grauis ẽ et sufficit filiis quod ud b aclegerie
ons aculitates loco pigneris obligent᷑: Et si quidipsem atres ex indepre¬
suipserit : de f acult᷑atib edrum in lata sibi fili dampna resaruant
iotioan Lid ÷ dicit Qñs homines dutliberos ẽ aut serios
in obir iosis quiliberisunt alior et̃ ingenuos alio libtinos Ingenuos qui

Expanded text:
venerit, nec aliis nisi tantum omnibus filiis suis ex eodem patre genitis, cuius venerit, nec aliis nisi tantum omnibus filiis suis ex eodem patre genitis, cuius donatio est, haec ipsa sponsalicia largitas aequaliter dimittatur nec liceat matri cui voluerit de filiis aliquid exinde amplius pro sua voluntate donare. Sane de usufructu suo quod ei lege concessum est donandi cui volueest reservare, nec minuat nec inter filios pro suo arbitrio dividere ulla ratione praesumat. Hoc tamen matribus hac lege praestatur, ut salva filiorum utilitate fideiussores pro retinenda hac ipsa sponsalicia donatione dare non debeant, quia talis petitio gravis est et sufficit filiis, quod vel hac lege vrum facultates loco pignoris obligentur et, si quid ipsae matres exinde praesumpserint, de facultatibus earum inlata sibi filii damna resarciantm liber primus dicit omnes homines aut liberos esse, aut seruos. Sed ex his ipsis, qui liberi sunt, alios esse ingenuos, alios libertinos. Ingenuos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut p̃sentilege prospiciturquib et alienatoꝵ iundicatio conpetit et ex mater¬
ciat solempnitate ꝓponi ut legis asperitas quȩ ad amplitudinem tuã primȩ
p̃fecturȩ ad ministrationed a ta est ꝑ te correta atq emendata uulgetur:
Dãt .x. Rł mart̃. Romȩ Basilio uiroclaro consule: IN TP̃TATIO Haeclex
imperatorũ. leoni et Seueri eaquȩ maiorianilex dediuersi s reb quas
ips a testat᷑ obseruandũ eẽ p̃ceperat : stabiliter uacuauit : Etid tamen
quodratiorabile et pristinis legib congruum fuit credidit reseruan
quodiosesua consitutione confirmat dicens Illud tantũ ex eade legereti¬
nentes quo dueterã legũ confirmat auctoritas : Itaque ut post uriobitũ
rlicauxor usũ fructũ tantum spons aliciae domationes habeat utt iubil
tende alie narepre s umpinat suic ad alias nuptias uenerit seucerte non

Expanded text:
tis vel praesenti lege prospicitur, quibus et alienatorum vindicatio conpetit et ex matertis vel praesenti lege prospicitur, quibus et alienatorum vindicatio conpetit et ex materciet sollemnitate proponi, ut legis asperitas, quae ad amplitudinem tuam primae praefecturae administratione data est, per te correcta atque emendata vulgetur. Dat. X kal. Mart. Romae Basilio vc. cons. INTERPRETATIO. Haec lex imperatorum Leonis et Severi ea, quae Maioriani lex de diversis rebus, quas ipsa testatur, observanda esse praeceperat, specialiter vacuavit et id tantum, quod rationabile et pristinis legibus congruum fuit, credidit reservandum. Quod ipse sua constitutione confirmat dicens 'illud tantum ex eadem lege retinentes, quod veterum legum confirmat auctoritas': itaque ut post viri obitum relicta uxor usumfructum tantum sponsaliciae donationis habeat et nihil exinde alienare praesumat, sive ad alias nuptias venerit sive certe non
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. Basilio p̃psco et P atriuo : Illud tantũ ex eadẽ legeretinentes quđ uete¬
rũ legũ cõmendat auctoritas scilic& ut postiuiri obitũ sponsalicia inusũ¬
fructũ tantũ mat̃habeat. et a filiis alienare nom possit siue in alias nuptias ue¬
nerit siue nonuenerit et ut in omnib: ex eodẽ m atrimonio filuis ex dequo cõmu¬
nia in unũ aut iterũ matriofferre liceat : Namquid est aliud afiliis alienare
si hoc non est cũ ꝓles numerosa contigerit p̃t̃ missis ceteris uniuł alii prauauelle
intentione largiri : sinsanematressitalibuerit pro inpensis obsequis infilio¬
rũ electione liberales : usum fructũ suũ cuiu oluerin largiantur : Proprietatis
commoda : cunctis parit̃ filiis deputata non minuent : In illa tamenparte ma¬
trib salua filioꝵ utilitate consulimꝰ : ne eas necessitas dande fide iuissionis ad¬
stringat : quia et factu difficileest et suꝑ hoc filus abunde ut priorib constitu¬

Expanded text:
Maioriani A. ad locum. Illud tantum ex eadem lege retinentes, quod veterum legum commendat auctoritas, scilicet ut post viri obitum sponsalia in usumfructum tantum mater habeat et a filiis alienare non possit, sive in alias nuptias venerit sive non venerit, et ut omnibus ex eodem matrimonio filiis ex aequo communia in unum aut alterum matri conferre non liceat. Nam quid est aliud a filiis alienare, si hoc non est, cum proles numerosa contigerit, praetermissis ceteris uni vel alii prava velle intentione largiri? Sint sane matres, si ita libuerit, pro inpensis obsequiis in filiorum electione liberales, usumfructum suum cui voluerint largiantur: proprietatis commoda cunctis pariter filiis deputata non minuant. In illa tamen parte matribus salva filiorum utilitate consulemus, ne eas necessitas dandae fideiussionis adstringat, quia et factu difficile est et super hoc filiis abunde vel prioribus constitu
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitatemoritur: ab eotempr̃ quo ab hostib captus est fili s ađ
iuris factiins ellig unt̃ : iempemanci pationem filis uiiuris efficuin¬
ee semilitudo uenlitiomisest qua inem ancipa tionis piaitlo. e hoc
estcrtupaus alios p at adhibetur quifiduciarios ne patilluri to
ipseaturalis paters lum suĩ fiduciario patritms aocip n. hocest
mancutradit Aq uo fiduciariopatren aturalis pat unũ qut chioosnu

Expanded text:
in captiuitate moriatur, ab eo tempore, quo ab hostibus captus est, filii sui in captiuitate moriatur, ab eo tempore, quo ab hostibus captus est, filii sui iuris effecti intelleguntur. Item per emancipationem filii sui iuris efficiunedam similitudo uenditionis est: quia in emancipationibus praeter illum, hoc est certum patrem, alius pater adhibetur, qui fiduciarius nominatur. Ergo ipse naturalis pater filium suum fiduciario patri mancipat, hoc est manu tra
Abbreviated transcription (Latin):
sui iuris eẽ non potest quia in aui reman& potestate: Quia uomo¬
tuo suiiuris efficitur : Item simoriat᷑ pat̃ et relinquat filiumemd¬
cipatum et ex eodem filio emancipato nepotes: tune nepotes lib
et sui iuris erunt et in patrisem ancipati potestate nonuen iunt
ltem depotestatepatris ex eunt filii : sipater eorum in exsiliumm¬
sus fuerit : Qui a non potest filiumciuem romanum in potestares
bere homo peregrinȩ conditioniseffectus : Itemsi filius uiuo patre
ex siliomis sus fuerit : in potestatepatrisciuis romani eẽ non patestib
similiter peregrinȩ conditionis factus agnoscitur: Itemsi abhostib
tercaptus sic : in potestate quamdiu apud hostes fuerit filios nonuis¬
b& : Sedsi decaptiuitate cuaserit : iurepostliminio omnẽ sicut in aiis
ita etinfilios recipit potestatem : Si uero paterqui ab hostibs captus ã

Expanded text:
sui iuris esse non potest: quia in aui remanet potestate, qui auo morsui iuris esse non potest: quia in aui remanet potestate, qui auo mortuo sui iuris efficitur. Item si moriatur pater, et relinquat filium emancipatum, et ex eodem filio emancipato nepotes, tunc nepotes liberi et sui iuris erunt, et in patris emancipati potestatem non ueniunt. Item de potestate patris exeunt filii, si pater eorum in exilium missus fuerit: quia non potest filium ciuem Romanum in potestate habere homo peregrinae conditionis effectus. Item filius, si uiuo patre in exilium missus fuerit, in potestate patris ciuis Romani esse non potest, quia similiter peregrinae conditionis factus agnoscitur. Item si ab hostibus pater captus sit, in potestate, quamdiu apud hostes fuerit, filios non habebit. Sed si de captiuitate euaserit, iure postliminii omnem, sicut in aliis rebus, ita et in filiis recipit potestatem. Si uero pater, qui ab hostibus captus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ati ⁊ doptuup aerisdat Ct ideo arrogn todicitar qip aecciix
quiadoptatur decertipatris potestate discedit. et in ad optiuipatris¬
eẽ incipit potestate : Namet feminȩ adoptari possunt : ut locofi¬
liarũ adoptatis patrib: habeant᷑ : Familiae uero ad optari n on pos¬
sunt : quia nec filios a senatos in potestate habent: Spadones
dut̃ qui generare non possunt. ad optare possunt : Etlic& fili¬
os generare non possunt : quos adoptauerint filios habere possu
Si quis uero filios habens sedederit adoptandum: non solumip¬
sein patris adoptiui potestatẽ redigitur. sed et filuei : Sitamen
auum paternum non habuerint : in adoptiui patris transeunt
testatẽ tamquã nepotes: LIT̃E. QUIBUS MODIS FILII EXEUNT OE
POTES TATEPATRIS:
ilii quiin potes tatepatris sunt : mortu
patresui iuris fiunt :
Sed si hic filius qui mortepatris suiiuro
effectus ẽ filios habeat : in eiꝰ postpatrissui obitũ erunt fili pote¬
tate: Nam sipatermoriatur et auus paternus uiuat: nepos exfil

Expanded text:
atem adoptiui patris dat. Et ideo arrogatio dicitur, quia et ille qui adoptatur, de certi patris potestate discedit, et in adoptiui patris incipit esse potestate. Nam et feminae adoptari possunt, ut loco filiarum adoptiuis patribus habeantur: feminae uero adoptare non possunt, quia nec filios a se natos in potestate habent. Spadones autem, qui generare non possunt, adoptare possunt: et licet filios generare non possint, quos adoptauerint, filios habere possunt. Si quis uero filios habens se dederit adoptandum, non solum ipse in patris adoptiui potestatem redigitur, sed et filii eius; si tamen auum paternum non habuerint, in adoptiui patris transeunt testatem, tamquam nepotes. TITVLVS VI. Quibus modis filii exeunt de potestate patris Filii qui in potestate patris sunt mortuo patre sui iuris fiunt. Sed si hic filius, qui morte patris sui iuris effectus est, filios habeat, in eius post patris sui obitum erunt filii potestate. Nam si pater moriatur, et auus maternus uiuat, nepos ex filio
Abbreviated transcription (Latin):
uonstitutã, Pro uero pecuniaria causa post dispendia post sumptus cõ¬
derata quantitate postulatorum uł medii itineris interuallo : condemp¬
ionem pro estimatione iudicis sustinebit : Nam dignum est eos quimdio
imĩ orum. nt̃arumq: legum auxiba stimulante uł iuditia incitantefi
s turbare seuca straꝑ fringere : habrtis tantũ saltim in temptents
quomag spumuntur dis pendio refrenar: Ergo consulte ut̃is commodis
msalab errieis parete preceptis nemo anrãpietatom aiorib occupata
s almagni ficentissimis seuinlustrib: iudicib nisiinmaximir h ac noces sa¬
nsq uod ruperius cautum est si publicis ł debrtis ex hibitionis subsidiũ poscat
don siquis aliter quȩdicta continent peculantia his desperatis maioremiu¬
nm uel niram primum cantraor dinem legum adir& maiestatem sciat se nõ

Expanded text:
constitutam; pro vero pecuniaria causa post dispendia, post sumptus, consiconstitutam; pro vero pecuniaria causa post dispendia, post sumptus, considerata quantitate postulatorum vel medii itineris intervallo, condemnationem pro aestimatione iudicis sustinebit. Nam dignum est eos, qui maiorum nostrorum nostrarumque legum, avaritia stimulante vel invidia incitante, fines perturbare seu castra perfringere conabuntur militantum, saltem intimato, quo magis puniuntur, dispendio refrenari. Ergo consulite vestris commodissaluberrimis parete praeceptis. Nemo a nostra pietate maioribus occupata vel a magnificentissimis seu inlustribus iudicibus nisi in maximis ac necessariis, quod superius cautum est, rebus publicis vel debitis exhibitionis subsidium poscat. Nam si quis aliter quam edicta continent petulanti animo his despectis maiorem iudicem vel nostram primum contra ordinem legum adierit maiestatem, sciat se non
Abbreviated transcription (Latin):
datum uł iussum quod dicunt s acrũ suos aduers arios inminime conpeaen¬
tiuiditiores pondere : M axime cum hoctempore quod superius dictum ẽ : unus¬
qus q daris sinum uł expectabilium iuidicum sitamen propter causas
pde casitausus tulerit et in tegras ad euntib aures prebere: etenim post i¬
posta muidiaom̃ preta grã retco pro positopotuerit iudicare: Quan fer¬
mãetiã in uulitarip arte uolumus obseruari: N ec passim aliquẽ armate
mlce⁊ socudttir longis quis partib trabi sed inlocis apud conpetentem
udiuem inl sarenisi t̃amen suꝑ maximis et necer saris causis et miltarem
udieii inlou eecedentib fuerit accus itus nonignorantiȩ eo ciuls ei
erpellatione aliquis se dͥndatam formam in longinqua fuerit preerictꝰ
amine ad quod siculpa suifuerit dilata cognitio ut minine aetonis
sue ad fuerit uł dilata pro bauerit : procalum maquidem penaluatiegib

Expanded text:
datum vel iussum quod dicunt sacrum - suos adversarios in minime conpetendatum vel iussum quod dicunt sacrum - suos adversarios in minime conpetenti iudicio respondere, maxime cum hoc tempore, quod superius dictum est, unusquisque clarissimorum vel spectabilium iudicum, si tamen propter causas praedictas ita usus tulerit, et integras adeuntibus aures praebere et omni postposita invidia, omni spreta gratia recto proposito potuerit iudicare. Quam formam etiam in militari parte volumus observari nec passim aliquem armatae militiae sociatum longinquis partibus trahi, sed in locis apud conpetentem iudicem pulsari, nisi tamen super maximis et necessariis causis et militarem iudicem in locis excedentibus fuerit accusatus non ignorante eo, cuius ex interpellatione aliquis secundum datam formam in longinqua fuerit protractus examina, quod, si culpa sui fuerit dilata cognitio vel minime actioni suae adfuerit vel delata probaverit, pro calumnia quidem poenam luat legibus
Abbreviated transcription (Latin):
sarios tantũ mod ocupientes non iurecum his sed arepugnabant : e ꝑ sermo¬
nem fucatũ et falsata ũba nonnum quã legib: ante confusis ad aliena eosiu¬
ditia ꝑ trahebant: Aut hic sepius euenit : ut et miles ciuili et priuato sit milita¬
ri: Sed siue in congruo peregrinaretur iuditio : ergobane quoq: partem nead
lesionem nob̵ subiectarum legum superioris ec legum contemptum ulterius
ꝑdurare hoc pro uidentissimo aedicto nrãpietas censuit emendandũ : Iubenꝰ
namq: om̃s propriscis hatcsaluberrimis institutis suos aduersarios satis fac¬
tionẽ forsitan differentes in ꝓprio non in minime conpetenti fictis quib: dam
occasionib: poscere litigatorem : Auctor reiforum sequatur : Quod sineca¬
lesti sententia non constat eẽ decretũ : in tactum in uiolatumq: seruetur : Nes¬
mo a nrã serenitate postul& : nec enim in petrabit non rescriptum non man¬

Expanded text:
sarios tantummodo cupientes, non iure cum his, sed arte pugnabant et per sermosarios tantummodo cupientes, non iure cum his, sed arte pugnabant et per sermonem fucatum et falerata verba, nonnumquam legibus arte confusis, ad aliena eos iudicia pertrahebant, ita ut hinc saepius eveniret, ut et miles in civili et privatus in militari, sed sibi incongruo, peregrinaretur iudicio. Ergo hanc quoque partem ne ad laesionem nobis subiectorum per iuris et legum contemptum ulterius perduraret, hoc providentissimo edicto nostra pietas censuit emendandum. Iubemus namque omnes pro priscis ac saluberrimis institutis suos adversarios satisfactionem forsitan differentes in proprio, non in minime conpetenti fictis quibusdam occasionibus exposcere litigii foro. Actor rei forum sequatur. Quod sine caelesti sententia non constat esse decretum, intactum inviolatumque servetur: nemo a nostra serenitate postulet - nec enim impetrabit non rescriptum non man
Abbreviated transcription (Latin):
iudices : et auxiliũ a micorũ legib: ad ipisci haec quȩ ꝓdicta sunt obseruur
debebit: Si uero uł ab ad uersario tamquã excedente prouinti ale p̃sidiũ
fuerat contemptus uł a iudice non additus hecquȩ in amplissimȩ potes¬
tatis uł alionon competentitamen ex amine ꝑrelationem iudicis contra
aduersarũ missã seuipsum iudicem documentum quib: dam neglexs
so nr̃ȩ maiestatis edicta suipericuli memor : S ꝓmiserit pbaturum ting
post indem pnitatem ei legib: seruatam etiã uindicta iuri congrua in con¬
uictum protinꝰ subsequet᷑ : Quod sappellatio apud uidicem fuerit obsecutꝗ
eaquȩ suꝑ ꝓuocationib: legib: antiquitus statuta sunt diligentius modis
om̃ib: conplebuntur : His addit᷑ aliut maius : qđ in nocentem p̃cipuȩ actenꝰ
conterebat : Non nullinamq: suis alligationib: diffidentes uex aresuos aduo¬

Expanded text:
iudices et auxilium amicum legibus adipisci, haec quae dicta sunt observare iudices et auxilium amicum legibus adipisci, haec quae dicta sunt observare debebit. Si vero vel ab adversario tamquam excedente provinciale praesidium fuerit contemptus vel a iudice non auditus hocque in amplissimae potestatis vel alio maiore, conpetenti tamen, examine per relationem iudicis contra adversariun missam seu ipsum iudicem documentis quibusdam neglexisse nostrae maiestatis edicta sui periculi memor se promiserit probaturum, tunc post indemnitatem ei legibus servatam etiam vindicta iuri congrua in convictum protinus subsequetur. Quod si appellatio apud iudicem fuerit subsecuta, ea, quae super provocationibus legibus antiquitus statuta sunt, diligentius modis omnibus conplebuntur. His additur aliud maius, quod innocentes praecipue hactenus conterebat. Nonnulli namque suis adlegationibus diffidentes, vexare suos adver
Abbreviated transcription (Latin):
iro iandatoꝵ: non in memores pietatis et antiquo et nr̃o iure s uccurrent :¬
saquerimonias suas probantib aut indempnitates seruata : autlegtt¬
na uindicta consulent sub secutas : Hasergo obcauras nullũ aduersariũ
sũ a ꝑximis uł longis que partib: non ꝑsacros affatus non ꝑmagnificen¬
issimorum uł inlus triũ iudicũ sententias uolumus exhibere : nisi forsitan
ut propt potestatem aduersarii dut ipsius rei difficultatem. aut publici
deoitimolem deficiente rectore prouintiȩ spectabiles iudices qui inlocis uł¬
rino dega amplis sine potestatis. uł aliorũ maiorum iudicuis auxiliã
postulet᷑
His ꝓcommo dotuo et pronr̃iimperii humanitate disposits : unus quis
ur̃m cum sint in locis iuris legũ custodes et earum ꝑ uigiles defensores pro¬
ut quisq possit sine peregrinatione sinesumptib: sine dubus reb et adiro

Expanded text:
nostrae mandatorum non inmemores pietatis et antiquo et nostro iure succurrent enostrae mandatorum non inmemores pietatis et antiquo et nostro iure succurrent et querimonias suas probantibus aut indemnitate servata aut legitima vindicta consulent subsecuta. Has ergo ob causas nullum adversarium suum a proximis vel longinquis partibus, non per sacros adfatus, non per magnificentissimorum vel inlustrium iudicum sententias volumus exhibere, nisi forsitan aut propter potestatem adversarii aut ipsius rei difficultatem aut publici debiti molem deficiente rectore provinciae spectabilis iudicis, qui in locis  vel amplissimae potestatis vel aliorum maiorum iudicum auxilium postuletur. His pro commodo vestro et pro nostri imperii humanitate dispositis unusquisque vestrum, cum sint in locis iudices legum custodes et earum pervigiles defensores, prout quisque possit sine peregrinatione, sine sumptibus super dubiis rebus et adire
Abbreviated transcription (Latin):
conullatenus concidissent si in locis integritas uł seueritas iuditium floru¬
ssas : Etneigitur huius modiflagitia etiam ulteriora porrigantur ne
quis desertis: laborib: suis aut certe dulcib: pignerib ꝑ incognitas imundi
partes diutius ꝑ uagetur : hoc consultis simo edicto statuendũ pariter
cominib: ded arandũ pietas nra decernit: Quicumq ciuilem actionemit
itecriminalem accusationẽ aduers ariis suis intendere moliunt᷑ uiros
nssinios ad eant prouintiarũ rectores et ex positis querimonus in sinua¬
um desiderus suis paratissimũ promptissimum que post hac subsidium
uts expetant: Illinexiȩ potentiȩ uimlegũ benignem obponant: illidi¬
uidis integrãmentem obseruent : non illius suꝑ cilium quođ hoctempore
nullum est terrebit non effemin abit mentem seuerã quȩ liba censusob¬
itus sed unicuiq: non aluore sus pecta nondes pecta humiliore fortuna

Expanded text:
to nullatenus accidisset, si in locis integritas vel severitas iudicum floruto nullatenus accidisset, si in locis integritas vel severitas iudicum floruisset. Ne igitur huiusmodi flagitia etiam ulterius porrigantur, ne quis desertis laribus suis aut certe dulcibus pignoribus per incognitas mundi partes diutius pervagetur, hoc consultissimo edicto statuendum pariter et omnibus declarandum pietas nostra decernit: Quicumque civilem actionem vel certe criminalem accusationem adversariis suis intendere moliuntur, viros clarissimos adeant provinciarum rectores et expositis querimoniis insinuatisque desideriis suis paratissimum promptissimumque posthac subsidium iuris expectent. Illi noxiae potentiae vim legum benignam obponant, illi divitiis integram mentem obiciant. Non illos supercilium, quod hoc tempore nullum est, terrebit, non effeminabit mentem severam quilibet census oblatus. Sed unicuique, non altiore suspecta, non despecta humiliore fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
et conducti negotioꝵꝵ gestorum mandar& prosotio : EXELIVT NOVELI¬
DEPROUINTIA AD COMITATVM NISIADRELATIONEM IUDICIS AQUOFUENIT
AΡΡELLATVM: MΡRT Ualentini᷑ et martianꝰ. aug̃ aug̃. edictum:
Multa remediorũ genera nr̃ȩ clementiȩ ꝓuintialib: suis prospicereges¬
tienti et crebra cogitatio sub pecit : et ipsererum usus ad portat : Namcũ
uenalem iudicum ambitum radicitus amputass& et ad res priuatas uł pu¬
blias sincerissime gubernandas. homines ex pectandos atq consultos
tradidissa inuitos sciens quippe felicem fore rempublicã si a nolentib:
urae possint longiitineris int̃uallo et enormib: sumptib legitimo egen¬
tes auxilio liberari : Uidetis enim agmina uidetis cateruas ad euntium in¬
finitas non solum a finitimis ꝓuintiis uerum ex tremo orbis romani limi¬
e confluentib: et ad uersum suos ad uersarios conquirentes : quod profec¬

Expanded text:
et conducti, negotiorum gestorum, mandati, pro socio. NOVet conducti, negotiorum gestorum, mandati, pro socio. NOVde provincia ad comitatum nisi ad relationem iudicis a quo fuerit appellatum. Impp. Valentiniani et Marciani AA. edictum. Multa remediorum genera nostrae clementiae provincialibus suis prospicere gestienti et crebra cogitatio subpetit et ipse rerum usus adportat. Nam cum venalem iudicum ambitum radicitus amputasset et ad res privatas vel publicas sincerissime gubernandas homines spectandos atque consultos traxisset invitos - sciens quippe felicem fore rem publicam, si a nolentibus modo possint longi itineris intervallo et enormibus sumptibus legitimo egentes auxilio liberari. Videtis enim agmina, videtis catervas adeuntium infinitas non solum a finitimis provinciis, verum extremo orbis Romani limite confluentes et adversum suos adversarios conquerentes. Quod profec
Abbreviated transcription (Latin):
est mancipia originaria uł colonaria transtulerit et ad diuersos dominos
fundus uterque ꝑ uenert : nihil contra ordinationem domini prioris ab¬
unde trans latis mancipiis repetere aut puls are presumat: Sed cuiuendet
autdona aut dimis sus ager fuerit : in eo eum statuporsideat in quo ab
auctore constat fuissedimissũ : De colonorum uero agnatione idremotu
ambiguitate hadege constat fuissepreceptũ : ut scđm legem quȩ adpal¬
adiumdata est decolono et colona interduos dominos diuidatur agnatio:
Id est ut coloni dominos duas partes filiorum : et tertiam colonȩ dominus
sibi debeat uindicare : Quae uero actiones ꝑpecuefuerunt et africennum
reuocatesunt placuit ad necti: idest hereditatis petitio: Si tamen ab aucto¬
re cui conpetebat fuerit incoata finalis actio homicidii : furti tutelȩ ges¬
tȩ defugitiuis decurialib: decolleiatis reuocandis empti uendit locati

Expanded text:
est mancipia originaria vel coloniaria transtulerit et ad diversos dominos est mancipia originaria vel coloniaria transtulerit et ad diversos dominos fundus uterque pervenerit, nihil contra ordinationem domini prioris aliunde translatis mancipiis repetere aut pulsare praesumat, sed cui aut venditus aut donatus aut dimissus ager fuerit, in eo eum statu possideat, in quo ab auctore constat fuisse dimissum. De colonorum vero agnatione id remota ambiguitate hac lege constat esse praeceptum, ut secundum legem, quae ad Palladium data est de colono et colona, inter duos dominos dividatur agnatio, id est ut coloni dominus duas partes filiorum et tertiam colonae dominus sibi debeat vindicare. Quae vero actiones perpetuae fuerunt et ad tricennium revocatae sunt placuit adnecti, id est hereditatis petitio, si tamen ab auctore, cui conpetebat, fuerit inchoata finalis actio, homicidii, furti, tutelae gestae, de fugitivis, de curialibus vel de collegiatis revocandis, empti venditi, locati
Abbreviated transcription (Latin):
intiã subiturum id est ut quid quid si ad fuiss& in iuditio ad dicendus
ut petenti liti gatori quasi uictus exsoluat : Quicumq: aut̃ sicdeagro
ldomo fueritpulsatus sub fideiussione alicuius : caueatse ad futurum
ciuditio: N amsipecuniamquis ab eo repetat fideiussorẽ proquan¬
unc tamen fideiussor ab eorequiri non deba : quando pulsatus in ho
locis in quib: audientia est non minoris debiti ipsius possessionis haberes
ꝓbatui : Si quis iudicẽ proquib: cumq causis aduersum sibi ẽẽ sensert
authabuerit. fortesus pectum : uocem appellationis exhibeat ut cumci
succes sum fuerit in tegro negotio apud alium iudicem a motis dilationi¬
b possit audiri : In eauero cauraiudiciariȩ potestati id est inlustr appella¬
rinon debeat : in quausque acentum solidos fuerit iudicatum : Si quisdom¬
nus duorum fuerit p̃diorum et deuna possessione ad aliam quȩ uris sui

Expanded text:
tentiam subiturum, id est ut quidquid, si adfuisset in iudicio, addicendus tentiam subiturum, id est ut quidquid, si adfuisset in iudicio, addicendus erat, petenti litigatori quasi victus exsolvat. Quicumque autem si de agro vel domo fuerit pulsatus, sine fideiussione alicuius caveat se adfuturum esse in iudicio. Nam si pecuniam quis ab eo repetat, fideiussorem pro quantunc tamen fideiussor ab eo requiri non debet, quando pulsatus in his locis, in quibus audientia est, non minores debiti ipsius possessiones habere probatur. Si quis iudicem pro quibuscumque causis adversum sibi senserit aut habuerit forte suspectum, vocem appellationis exhibeat, ut, cum ei successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri. In ea vero causa iudiciariae potestati, id est inlustri, appellari non debet, in qua usque ad centum solidos fuerit iudicatum. Si quis dominus duorum fuerit praediorum et de una possessione ad aliam, quae iuris sui
Abbreviated transcription (Latin):
pinta annos : ita et eorum in tratriginta quinq: annorũspatia comdu¬
lantur: Pupillorum uero causeuł lites quȩ antequã aduicesimum
iuntum annũ ꝑueniant contestate fuisse probant᷑ : in tratricennium
in adiectione quin quennu modis om̃ib: consumantur : Depecicorib:
io constituttim ẽ : ut si pecitor aduersarium suumpulsatum iniudi¬
udif ferre uoluerit quem aut sub fide iussione aut cautione fecitad¬
iuci et non festin& intraquat tuor menses in quib: tamen uidex ad au¬
diendas reliquas causas uacaredi noscitur. actionem quã proposuit de¬
beat experire: illequẽ cõpulit ad audiendientiam obseruare : sump¬
us et expensas litis. apeticore recipiat e lib abscedat: S aluatamen
inte gritatenegotii illius pecitor .s. qui ad p̃sens protarditate sumptu
i u expens arum dampna sustinuit : N amsiquis pulsatus in iudi¬
uo adeẽ noluerit post tertiam conentionem sciatse contumacissen¬

Expanded text:
ginta annos, ita et eorum intra triginta et quinque annorum spatia concluginta annos, ita et eorum intra triginta et quinque annorum spatia concludantur. Pupillorum vero causae vel lites, quae, antequam ad vicesimum et quintum annum perveniant, contestatae fuisse probantur, intra tricennium sine adiectione quinquennii modis omnibus consumantur. De petitoribus vero constitutum est, ut, si petitor adversarium suum pulsatum in iudicio deferre voluerit, quem aut sub fideiussione aut cautione fecit adduci, et non festinet intra quattuor menses, in quibus tamen iudex ad audiendas reliquas causas vacare dinoscitur, actionem, quam proposuit, debeat expedire, ille, quem conpulit ad audientiam observare, sumptus et expensas litis a petitore recipiat et liber abscedat, salva tamen integritate negotii illius petitoris, qui ad praesens pro tarditate sumptuum vel expensarum damna sustinuit. Nam si quis pulsatus in iudicio adesse noluerit, post tertiam conventionem sciat se contumacis sen
Abbreviated transcription (Latin):
tricennio captiuis in putari non debeant: in quib: hostium dominatione
decenti sunt: Quȩ tamen lex tricennalis sicut illa tempora dtriginca
annos reuocat: quȩ amplius lites faciant ꝓpagari: It a reliqua quaei¬
tratriginta annossuis quib: que locis euidenter iussa sunt obseruari
inomnib: p̃cipit custo diri : N ametiam silis intratricenniũ in coatafue¬
rit et non definita : quasi nc coepta fuerit it ah ab eatur stincta : Excep¬
co pupillaris cause quib: pro aecatis fragilitate sicutlex diui teo dosii
contin& constat ec̃ consultum : ut catempra intricennio noninputent᷑
in quib: minores subtutoꝵ iubent᷑ potestate consistere : A quib: tamen
sipost uicesimũ et quintũ annũ ex eo quo conpetere dccio coeperat lis
suerit contestata: quinque tantũ suꝑ tricennio pupillis iub& augeri:
iaut conpletis trigenta quinq: annis sicut reliquorum causȩ intratri¬

Expanded text:
tricennio captivis inputari non debeant, in quibus hostium dominatione tricennio captivis inputari non debeant, in quibus hostium dominatione detenti sunt. Quae tamen lex tricennalis, sicut illa tempora ad triginta annos revocat, quae amplius lites fecerant propagari, ita reliqua, quae infra triginta annos suis quibusque locis evidenter iussa sunt observari, in omnibus praecipit custodiri. Nam etiamsi lis intra tricennium inchoata fuerit et non definita, quasi nec coepta fuerit, ita habeatur extincta: exceptae pupillares causae, quibus pro aetatis fragilitate, sicut lex divi Theodosii continet, constat esse consultum, ut ea tempora in tricennio non inputentur, in quibus minores sub tutorum iubentur potestate consistere. A quibus tamen si post vicesimum et quintum annum ex eo, quo conpetere actio coeperat, lis fuerit contestata, quinque tantum annos super tricennium pupillis iubet augeri: ita ut conpletis triginta et quinque annis, sicut reliquorum causae intra tri
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit medietatem portionis sua sinedilatione recipiat: et medieta¬
tẽpater sibi indiem uitȩ suae adusum fructum retineat : Quod si alicui
trans ac touicesimo an nomediecatem portionis sue darenoluerit fructus
eiꝰ medietatis quãdaturus erat post mortempatris filius depaterna he¬
reditate succes sorib eius habita estimatione recipiat : quos patriexis¬
re prosua potestate non ualuit : Ded iuortus uero : inter coniuges subla¬
ta nouella lege quȩ sunt adiuo constantio ordinata p̃cipit obseruari : Tri¬
cennalem uero legemin om̃ib: negotusitauib& cuidentius custodiri : utor¬
nia tempora quȩ in infinitũ negotia extendebat. qui ad iuersi in quadrags
ta annosiuris consultores de aliquib reb ꝓpetuã faciant actionẽ speta¬
ter commemorauit ut em̃a de om̃ib: causis intratriginta annoꝵ curriuil
concludantur: preter siuit depost limino dictum est ut illi anni saluo

Expanded text:
ervenerit, medietatem portionis suae sine dilatione percipiat et medietaervenerit, medietatem portionis suae sine dilatione percipiat et medietatem pater sibi in diem vitae suae ad usumfructum retineat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae dare noluerit, fructus eius medietatis, quam daturus erat, post mortem patris filius de paterna hereditate a successoribus eius habita aestimatione recipiat, quos patri exigere pro sua potestate non valuit. De divortiis vero inter coniuges sublata novella lege quae sunt a divo Constantio ordinata praecipit observari. Tricennalem vero legem in omnibus negotiis ita iubet evidentius custodiri, ut omnia tempora, quae in infinitum negotia extendebant, quia diversi in quadraginta annos, diversi iurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actionem, specialiter censuit, ut omnia de omnibus causis intra triginta annorum curricula concludantur: praeter, sicut de postliminio dictum est, ut illi anni salvo
Abbreviated transcription (Latin):
inserendũ : ut siuir uxore uiua moriat᷑ et filios non habeat sed aut pare
aut matẽ dimittat : despons alicia donatione quã fecit medictatem sibi
uxor uindic& et medietatem patri aut matri defunitim ariti quisupstis
eorum fuerit sine difficultatr restituat : Quod eti ã suixori talis casus
euenerit dedotequã ab ux orem aritus accepit simili ratione id est medie¬
tatem parentib: autsiunus eoꝵ suꝑstis fuerit senouerit redditurum: Qđs
nec parentes suꝑ stites fuerint nec filii : ꝑ sona coniugis que alterosuper¬
uixit et dotem et donationẽ sibi uire ꝑpetuo uindicabit ita ut et faciendi
deid quid quid uoluerit habeat liberam potestatem : Mulier uero quafi¬
lios derelinquit : simarito suꝑstite in testatadefecerit : maritus cius hoq
est pater eorũ facultates ab uxore dimissas. prousu fructu in sua habeat
potestate : It aut cumunus quis filiorum auicesimũ actatissu& annum p¬

Expanded text:
inserendum, ut, si vir uxore viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem inserendum, ut, si vir uxore viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem aut matrem dimittat, de sponsalicia donatione, quam fecit, medietatem sibi uxor vindicet, medietatem patri aut matri defuncti mariti, qui superstes eorum fuerit, sine difficultate restituat. Quod etiamsi uxori talis casus evenerit, de dote, quam ab uxore maritus accepit, simili ratione, id est medietatem, parentibus aut si unus eorum superstes fuerit se noverit redditurum. Quod si nec parentes superstites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixit et dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi de eis quidquid voluerit habeat liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus eius, hoc est pater eorum, facultates ab uxore dimissas pro usufructu in sua habeat potestate: ita ut, cum unusquisque filiorum ad vicesimum aetatis suae annum p
Abbreviated transcription (Latin):
as ut soerue res stias om̃scuria aut illi corporiundedis cesserte Eaplo¬
ofsacir s e ad streutiuum ciuitatis in suo corpore reuocansues ftit dacpri
mendos ia cones qui excuri alib uł ex quo libia corpore pablicos qiot̃ uate¬
ois uit sor ase ledlage n elaque utilitati publicedebent᷑ suffactus d aredebeont
uol sononde derint ipsi ad conditionẽ debitareuocent᷑ : N ain epis copos atq
uoriani lege conseituta euidenter obseruent: O iginariossieas qle sunrt
sunea ba nerem deceles asticum ad sciueront debereuir a tngonta ainos
uomin oreuocari Itatamen ut dia conus prose iuicariuni sihabuest redauo
anmnepeculum suum dominus ei usurp& : Quod si uicarium nonbabuent
iredciat ĩpse adconditionẽ ꝓpriã reuocet᷑ : Nã om̃s dericos iuba ut nollis
ston sas misi deuis cantũ decdesi as ticos agant et ut publicaloca ꝓ aecules a¬
uirep arationenon destruant: Desuicessionequoq hoc spetualter redidit

Expanded text:
ae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori, unde discesserat, adplicandas et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam et iudicferiendos. Diacones, qui ex curialibus vel ex quolibet corpore publico facti sunt ut pro se ad agenda, quae utilitati publicae debentur, suffectos dare debeant. Quod si non dederint, ipsi ad condicionem debitam revocentur. Nam episcopos atque Maioriani lege constituta evidenter observent. Originarios vero vel servos, qui ad honorem ecclesiasticum adspiraverint, debere intra triginta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro se vicarium, si habuerit, reddat et omne peculium suum dominus eius usurpet. Quod si vicarium non habuerit unde reddat, ipse ad condicionem propriam revocetur. Nam omnes clericos iubet, ut nullas alias causas nisi actus tantum ecclesiasticos agant et ut publica loca pro ecclesiarum reparatione non destruant. De successione quoque hoc specialiter credidit
Abbreviated transcription (Latin):
oren ciror deneri nuptia ciunthuius modi fr̃s licitȩ contraunturi iruot
nsir osorois filiem ncore ducere nonlica : Sororem quoqi p tors. aana¬
nsire orens dc pere nonlua: Genero quo queso crum sua nec soceronurã
moere a es pereenlieeit nec utrico priugna neeptiu gnon ouerenugr¬

Expanded text:
cipatio interuenerit, nuptiae inter huiusmodi fratres licito contrahuntur. Fratcipatio interuenerit, nuptiae inter huiusmodi fratres licito contrahuntur. Fratsororis filiam uxorem ducere non licet. Sororem quoque patris ac matris uxorem accipere non licet Genero quoque socrum suam, nec socero nurum uxorem accipere licet, nec uitrico priuignam, nec priuigno nouer
Abbreviated transcription (Latin):
cib quib: publicioffitii potestas commissa ẽ tradendus est: ut ꝓs
suo criminepuniatur : In potestate etiã patrum sunt filii : exlego¬
iitimo matrimonio procreati: TITT. DEMATRIMONIIS
Legitime sunt nuptiȩ: si romanus romanã nuptiis interue¬
nientib: uł consensuducat uxorem : Sed non om̃s ꝑsonas uxo¬
res ducerelic& : quia nec patrifiliam nec filio matrem. neq
auo neptem nec nepoti auiam: Quod non solum deꝑsonis
quȩ nobis propinquitate coniunctesunt: sed etiam uł ados¬
tiuis hoc est ad filiatis iustum ẽ obseruari : N amsi ꝑ emancipatie¬
nẽ a modis soluatur : nuptias tamen in terhas ꝑsonas semꝑcõ¬
tat inlicitas : Interfratrem quoq: et sororem siue eodem pad
hacmatre natifuerin siue diuersis matrib: aut pratrib: : mas¬
monia eẽ nom possunt : Inter ad optiuos etiam frs̃ in licita si
conus in: uei foerte adoptio eminci patione fuerit dis soluta : & amsieman¬

Expanded text:
icibus, quibus publici officii potestas commissa est, tradendus est, ut pro icibus, quibus publici officii potestas commissa est, tradendus est, ut pro suo crimine puniatur. In potestate etiam patrum sunt filii ex legitimo matrimonio procreati. TITVLVS IV. De matrimoniis Legitimae sunt nuptiae, si Romanus Romanam nuptiis interuenientibus uel consensu ducat uxorem. Sed non omnes personas uxores ducere licet: quia nec patri filiam, nec filio matrem, nec auo neptem, nec nepoti auiam. Quod non solum de personis, quae nobis propinquitate coniunctae sunt, sed etiam de adoptiuis, hoc est affiliatis, iustum est obseruari: nam etsi per emancipationem adoptio dissoluatur, nuptias tamen inter has personas semper constat illicitas. Inter fratrem quoque et sororem, siue eodem patre ac matre nati fuerint, siue diuersis matribus aut patribus, matrimonia esse non possunt. Inter adoptiuos etiam fratres illicita sunt coniugia, nisi forte adoptio emancipatione fuerit dissoluta: nam si eman
Abbreviated transcription (Latin):
t testamentũ: epłis aut quib cumq alucres serus suus plurib
quã ꝑtestamentum lic& conferre uoluerit libestates : ut subtem¬
pore mortis hoc fuerit : hi qui prius manumissi fuerint usque ad
numerum superius constitutum liberi eruN: Qui uero posttan¬
tumnumerum manumissi fuerint : serui sine dubio ꝑmanebunt:
Nam in columis quoscumq: diuersotpr̃manumisit : inter eosqui
III. ꝑ testamentũ manumissi sunt nullatenus computent᷑ : TIT̃ DEIVR
subiecte sunt : Itaq: cumostenditur qua ꝑsone alieno iuri subiecte
sunt : tunc euidenter agnoscit᷑ quȩ sui iuris sunt : In potestateita¬
q: dominoꝵ sunt serui : quã potestatem om̃s gentes: haberecer¬
tum est : Sed distringendi in seruos dominis prosua potestate ꝑs¬
mittitur : Occidenditantum seruos suos domini licentiã non habe¬
bunt : nisi forteseruos dum proculpe modo cediturcasuforsitan
moriat᷑ : Namsi seruus dignum mosti crimen ad miserit : his iuq¬

Expanded text:
aut quibuscumque aliis rebus seruis suis pluribus, quam per testamentum licet, conferre uoluerit libertates, et sub tempore mortis hoc fecerit, hi, qui prius manumissi fuerint, usque ad numerum superius constitutum liberi erunt: qui uero post statutum numerum manumissi fuerint, serui sine dubio permanebunt. Nam si incolumis quoescunque diurso tempore manumisit, inter eos, qui per testamentum manumissi sunt, nullatenus computentur. TITVLVS IIIsubiectae sunt. Itaque cum ostenditur, quae personae alieno iuri subiectae sint, tunc euidenter agnoscitur quae sui iuris sint. In potestate itaque dominorum sunt serui; quam potestatem omnes gentes habere certum est. Sed distringendi in seruos dominis pro sua potestate permittitur; occidendi tamen seruos suos domini licentiam non habebunt, nisi forte seruus, dum pro culpae modo caeditur, casu forsitan moriatur. Nam si seruus dignum morte crimen admiserit, iis iud
Abbreviated transcription (Latin):
usculpa multam excipiac: nisi tantum is qui probatur ol mnexius nan
inilies rebi tu ledudiaa al siuapsportola conferintur curam pci¬
pie soti t dispenlia & eliqra uoroparslse onir cantanene

Expanded text:
us culpa multam excipiat, nisi tantum is qui probatur obnoxius. Nam nec us culpa multam excipiat, nisi tantum is qui probatur obnoxius. Nam nec in his rebus, unde iudici aliqua per sportulam conferuntur, curiam praecepit sentire d
Abbreviated transcription (Latin):
ne excusatione honoris debere ad suum ordinem uł originem reuo¬
cari ad decła septa confugerit archidia conꝰteneatur ut eumde¬
beat presentare : Sanesiqius curialem latentem sub aliqua comu¬
di intercessione uendid eritqui eum magis debuit reuocare : nouer
se capitali supplitiopuniendũ : Iubentur etiã curiales ut predia urb
naułrustica sinedecreti interpositione nonuendant: nisi potestati
referatur quȩ uendendi arta necessitas inminet curiali : Mantipio
clutem distrahendis ined ecreto habebit liberam potestatem : dumm¬
doquinque priores curiae testes in cauenditione subscribant : Namq
hoc curi alib: uoluit eẽ consultum: ne aut hi qui reuocantur adcuria
aut illiqui in grauiculpatenentur ob noxii tam facile tormenta sus cin¬
ant : nisi ad pocestatem dignissimã sub fideiussionis uinculo dirigand
ut ipsede eorum factis possit ferre sententiam nec ut ordo curia prou¬

Expanded text:
ine excusatione honoris debere ad suum ordinem vel originem revoine excusatione honoris debere ad suum ordinem vel originem revocari, ad ecclesiae saepta confugerit, archidiaconus teneatur, ut eum debeat praesentare. Sane si quis curialem latentem sub aliqua commodi intercessione vendiderit, qui eum magis debuit revocare, noverit se capitali supplicio puniendum. Iubentur etiam curiales, ut praedia urbana vel rustica sine decreti interpositione non vendant, nisi potestatibus referatur, quia vendendi arta necessitas inminet curiali. Mancipia autem distrahendi sine decreto habebit liberam potestatem, dummodo quinque priores curiae testes in ea venditione subscribant. Nam et hoc curialibus voluit esse consultum, ne aut hi, qui revocantur ad curiam, aut illi, qui in gravi culpa tenentur obnoxii, tam facile tormenta sustineant, nisi ad potestatem dignissimam sub fideiussionis vinculo dirigantur, ut ipse de eorum factis possit ferre sententiam nec ut ordo curiae pro uni
Abbreviated transcription (Latin):
dlenci ẽ uoluems in quo offitio antediaconatũ fueriuit constituti ad
ordinis sui officiũ sinedilatione aliqua reuocent᷑ : Si uero iamdia¬
conꝰ. aut prb autcerte ep̃s fuerit ordinatus siue munia sua soluera
si ue non soluerit depatrimoniosuonihil alienarepresumpmat : qu
si masculini sexus filios uł propinquos habuerit quib: tantum ꝑso¬
niscuriȩ necessitas ut obseruar possit in ponit᷑: illis statim medie¬
tatem defacultatib: suis dare non differat. medietatem sibi adusb¬
fructum retineat: Quod si aut filios aut propinquos uirilis dum¬
taxat sexus non habuerit. et filias habebit quas lex aneces sitate pi¬
blica faciat alienas tunc et sex uncias bonorum suorum tradat
sitamencuriales maritos acceperint ꝑ quos et necessitas publica
possitimpleri et ex quib: naticuriales merito appellentur : Quods
curi alib non fuerint copulate : curialis p̃dictipatrimoniũ aciuita
sua ordinem ꝑtinebit: Si quid uero dehis quos superius diximuss¬

Expanded text:
n quocumque officio ante diaconatum fuerint constituti, ad originis suae officium sine dilatione aliqua revocentur. Si vero iam diaconus aut presbyter aut certe episcopus fuerit ordinatus, sive munia sua solverit sive non solverit, de patrimonio suo nihil alienare praesumat. Qui si masculini sexus filios vel propinquos habuerit, quibus tantum personis curiae necessitas ut observari possit inponitur, illis statim medietatem de facultatibus suis dare non differat, medietatem sibi ad usumfructum retineat. Quod si aut filios aut propinquos virilis dumtaxat sexus non habuerit, sed filias habebit, quas lex a necessitate publica facit alienas, tunc eis sex uncias bonorum suorum tradat, si tamen curiales maritos acceperint, per quos et necessitas publica possit inpleri et ex quibus nati curiales merito appellentur. Quod si curialibus non fuerint copulatae, curialis praedicti patrimonium ad civitatis suae ordinem pertinebit. Si quis vero de his, quos superius diximus s