comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rufinũ duob cõsulacibus cũ dictaturi speciosissime functu ꝙ decẽ pondorasa
argentea comparassz perinde, ac malo exemplo luxuriosu ĩ ordine sena¬
torio retencũ nõ esse Ip̃e medius fidius michi lictẽ seculi nr̃i obscupestere
uident᷑ cũ ad tancã seueritatẽ referendũ ministeriũ accomodare cogunt᷑ ac
uereri. ne nõ nr̃e uibis acta cõmemorãe exisaiment᷑. Uix enĩ credibile est
intra ide pomeriũ decem pondo argenti iniuidiosum fuisse censum ⁊ ĩ opiam
abrogaiu̾at. Mirifica note causa. Cxͣ enĩ impudent duronius rostra cõscen¬
dit illa dicturus fren sũt uecti uobis quirites nlło modo ꝑpeciendi Alliga¬
ni⁊ cõstricti estis amaro ũiculo siunitutis lex eñ lata ẽ q̃ uõs frugi ẽẽ iubet
Abrogemus ig̃i istud horride uetustatis rubigine obsitum imꝑerũ. Etenim

Expanded text:
Rufinum duobus consulatibus et dictatura speciosissime functum, quod X pondo uasa Rufinum duobus consulatibus et dictatura speciosissime functum, quod X pondo uasa argentea conparasset, perinde ac malo exemplo luxuriosum in ordine senatorio retentum non esse. ipsae medius fidius mihi litterae saeculi nostri obstupescere uidentur, cum ad tantam seueritatem referendam ministerium adcommodare coguntur, ac uereri ne non nostrae urbis acta commemorare existimentur: uix enim credibile est intra idem pomerium X pondo argenti et inuidiosum fuisse censum et inopiam abrogauerat. mirifica notae causa: quam enim inpudenter Duronius rostra conscendit illa dicturus: 'freni sunt iniecti uobis, Quirites, nullo modo perpetiendi. alligati et constricti estis amaro uinculo seruitutis: lex enim lata est, quae uos esse frugi iubet. abrogemus igitur istud horridae uetustatis rubigine obsitum imperium: etenim
Abbreviated transcription (Latin):
illo cõiugalia sacra spreta tantũ hoc etĩa uuicriose tractata sunt. Optimo
ergo uidicio censores indignum eũ aditu curie estimauerunt. ¶ Sic
porcuis cato .ẜ. flamineũ quẽ e numero senatorum sustulit quia in proiũcia
aliquẽ dampnatũ secuti percusserat tẽpore supplici ad arbitrium ⁊ specta¬
culum muliercule, cuius amore tenebat᷑ electo. Et poterat inhibẽi respc̃u se¬
natus quẽ is gesserat atq aũcte fratris eius Titi quĩa flammei. Sed et
Censor et cato duplex seueritatis exemplu/ eo magis illum notandũ statuit
ꝙ amplissimni honoris maiestatẽ tã tetro facinore inquinaũat. Nec indignũ¬
pensi duxerat iss dem ymaginibus uscribi meretrias ocłos humano sangiue
desectatos et Regis philippi supplices manus. ¶ Quid de fabricii lustini
censura loquar. Harrauit om̃is etas ⁊ deinceps narrabit ab eo/ corneluim

Expanded text:
namque coniugalia sacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo namque coniugalia sacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo ergo iudicio censores indignum eum aditu curiae existimauerunt, 8 sicut Porcius Cato L. Flamininum, quem e numero senatorum sustulit, quia in prouincia quendam damnatum securi percusserat tempore supplicii ad arbitrium et spectaculum mulierculae, cuius amore tenebatur, electo. et poterat inhiberi respectu consulatus, quem is gesserat, atque auctoritate fratris eius Titi Flaminini. sed et censor et Cato, duplex seueritatis exemplum, eo magis illum notandum statuit, quod amplissimi honoris maiestatem tam taetro facinore inquinauerat nec pensi duxerat isdem imaginibus ascribi meretricis oculos humano sanguine delectatos et regis Philippi supplices manus. Quid de Fabrici Luscini censura loquar? narrauit omnis aetas et deinceps narrabit ab eo Cornelium
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ telo cumulus equatus sedem stabilem non habebit. Ad rem igitur
pertinet nosse atq adeo recordari acta censorie potestatis ¶ Camil¬
lus et postumius censores era pene nomine eos qui ad senectutem celi¬
bes ꝑuenerant. in erarium deferre iusserunt. Iterum puniri dignos si
quo modo de tam iusta constitucione queri sunt ausi. Cum in hunc
modum increparent᷑. Natura uobis que madmodum nascendi ita gig¬
nendi legem scribit Parentesq uos alendo nepotum nutriendoꝵ de¬
bito siquis est pudor alligauerunt. Accedit hic quod etiam fortuna
longam prestandi huiusce muneris aduocationem estis assetuti. Cum interĩ
consumpti sunt anni ur̃i et mariti et patris nomine uacui. Ite igitur et
nodosam exsosuite stipem utilem posteritati num̃ose. ¶M. Balerius
tumouerunt ꝙ quam uirginem in matrimonium duxẽat repudiass. nul¬
so amicoꝵ in consiliũ adhibito. At hoc crimẽ nescio an superiõe maius illã

Expanded text:
rerum caelo cumulus aequatus sedem stabilem non habebit. ad rem igitur rerum caelo cumulus aequatus sedem stabilem non habebit. ad rem igitur pertinet nosse atque adeo recordari acta censoriae potestatis. Camillus et Postumius censores aera poenae nomine eos, qui ad senectutem caelibes peruenerant, in aerarium deferre iusserunt, iterum puniri dignos, si quo modo de tam iusta constitutione queri sunt ausi, cum in hunc modum increparentur: 'natura uobis quemadmodum nascendi, ita gignendi legem scribit, parentesque uos alendo nepotum nutriendorum debito, si quis est pudor, alligauerunt. accedit his quod etiam fortuna longam praestandi huiusce muneris aduocationem estis adsecuti, cum interim consumpti sunt anni uestri et mariti et patris nomine uacui. ite igitur et non odiosam exsoluite stipem, utilem posteritati numerosae.' Horum seueouerunt, quod quam uirginem in matrimonium duxerat repudiasset nullo amicorum in consilio adhibito. at hoc crimen nescio an superiore maius: illo
Abbreviated transcription (Latin):
nullum oppidum uexit piget tedetq per pulnẽã Romani populi ult̾eĩ¬
us procede ¶ Lauream net senatus ciuꝙͣ dedit nec quisꝙͣ sibi dari de¬
siderauit ciuitatis parte lacrimante ¶ Ceteꝵ ad quertum prone ma¬
nus porrigunt᷑ ubi ob ciues seruatos corona danda est qua postes au¬
guste domus sempiterna gloria triumphant de Censoria nota .iiii.¬
Astrensis disciplme tenacissimũ uinculum et militaris racio¬
nis diligens obẜuacio admonet me. ut ad censuram pacis
magistram custodemq trans grediar. Nam ut opes populi
Romani in tantum amplitudinis imperatoꝵ uirtutib excesserunt. Ita
probitas et continencia censorio supercilio. examinata est opus effectu-
par bellicis laudib. Quid enim prodest foris esse strẽnuum si domi ma¬
le uiuitur. Expugnent᷑ licet urbes corripiant᷑ gentes Regnis manus
iniciant᷑ insi foro et curie officium ac uerecundia sua constiterit partaꝵ

Expanded text:
nullum oppidum uexit. Piget taedetque per uulnera rei publicae ulterinullum oppidum uexit. Piget taedetque per uulnera rei publicae ulterius procedere. lauream nec senatus cuiquam dedit nec quisquam sibi dari desiderauit ciuitatis parte lacrimante. ceterum ad quercum pronae manus porriguntur, ubi ob ciues seruatos corona danda est, qua postes Augustae domus sempiterna gloria triumphant. DE CENSORIA NOTA Castrensis disciplinae tenacissimum uinculum et militaris rationis diligens obseruatio admonet me ut ad censuram pacis magistram custodemque transgrediar: nam ut opes populi Romani in tantum amplitudinis imperatorum uirtutibus excesserunt, ita probitas et continentia, censorio supercilio examinata, est opus effectu par bellicis laudibus: quid enim prodest foris esse strenuum, si domi male uiuitur? expugnentur licet urbes, corripiantur gentes, regnis manus iniciantur, nisi foro et curiae officium ac uerecundia sua constiterit, partarum
Abbreviated transcription (Latin):
bello gessisset imperitor tamen eo nomĩe appellatus non est neq ulle
supplicaciones decrete sunt neq aut ouans aut curru triumphauit
quia ut necessarie iste ita lugubres semper existimate sunt uictorie ut¬
pote non externo s doẽstico ꝑte cruore. ¶ Ituq et Masica. ¶Bil
Gractum et .G. metellus opmmi faciones mesti terutidarũt ¶. S¬
catulus. m lepido collega suo. cum om̃ib sedicioẜ copiis extincto mo¬
deratum preferens gaudium in urbem reuertit᷑ ¶. Getiam
Anthonius catelme uictor abstersos gladios in castra retulit ¶
Lcinna et ¶ marius hauserant quidem auidi ciuilem sangromẽ
sed non protinus ad templa deoꝵ et aras tetenderũt ¶ Iam. s.
Silla qui plurima bella ciuilia confecit cuius crudelissimi et insolen¬
tissimi successus fuerunt cum consuata. atq constricta potencia sua tri¬
umphum duc̃ẽt ut Grecie et Asie multas urbes Ita cimum Romanoꝵ

Expanded text:
 ciuili bello gessisset, imperator tamen eo nomine appellatus non est, neque ullae  ciuili bello gessisset, imperator tamen eo nomine appellatus non est, neque ullae supplicationes decretae sunt, neque aut ouans aut curru triumphauit, quia, ut necessariae istae, ita lugubres semper existimatae sunt uictoriae utpote non externo, sed domestico partae cruore. itaque et Nasica Ti. Gracchum et † G. Metellus Opimi factiones maesti trucidarunt. Q. Catulus M. Lepido collega suo cum omnibus seditionis copiis † extinctoque tum moderatum prae se ferens gaudium in urbem reuertit. Gaius etiam Antonius Catilinae uictor abstersos gladios in castra retulit. L. Cinna et C. Marius hauserant quidem auidi ciuilem sanguinem, sed non protinus ad templa deorum et aras tetenderunt. iam L. Sulla, qui plurima bella ciuilia confecit, cuius crudelissimi et insolentissimi successus fuerunt, cum consummata atque constructa potentia sua triumphum duceret, ut Graeciae et Asiae multas urbes, ita ciuium Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
est ut.p. Scipioni ob recuꝑatas yspanias .m. martello ob captas Si¬
racusas triumphus non decernẽtur eo ꝙ ad eas res gerendas sine pllo
erant missi magistratui ¶ Probent᷑ nunt cuiuslib glorie cupidi qui
ex desertis montib myoparonumq piraticis rostris laudis mopes
lauree ramulos festinabunda manu decerpserunt. Cartaginis Imꝑio
abrupta yspania et Sicilie caput abstisum siracuse triumphales cur¬
rus iungẽ nequiuerũt. Et quib uiris. Stipiom et martello quoꝵ ip̃a
nom̃a instar eterm sunt trummphi Ged clarissimos solide clareq uirtut
auctores humeris suis salutem patrie gestantes et si coronatos intueri
Senatus cupiebat iustiori tamen re ẜuandos lauree putauit. hiis il¬
lud subuectam ¶ Moris est ab imꝑatore ducturo triumphum
Consules inuitaxi ad cenam deinde rogari ut uẽnire supersideant ne
quis eo die quo ille triumpharit maioris in eodem conuiuio sit̾ Imꝑn¬

Expanded text:
est, ut P. Scipioni ob reciperatas Hispanias, M. Marcello ob captas Syest, ut P. Scipioni ob reciperatas Hispanias, M. Marcello ob captas Syracusas triumphus non decerneretur, quod ad eas res gerendas sine ullo erant missi magistratu. probentur nunc cuiuslibet gloriae cupidi, qui ex desertis montibus myoparonumque piraticis rostris laudis inopes laureae ramulos festinabunda manu decerpserunt: Karthaginis imperio abrupta Hispania et Siciliae caput abscisum, Syracusae, triumphalis iungere currus nequiuerunt: et quibus uiris? Scipioni et Marcello, quorum ipsa nomina instar aeterni sunt triumphi. sed clarissimos solidae ueraeque uirtutis auctores humeris suis salutem patriae gestantes, etsi coronatos intueri senatus cupiebat, iustiori tamen reseruandos laureae putauit. His illud subnectam: moris est ab imperatore ducturo triumphum consules inuitari ad cenam, deinde rogari ut uenire supersedeant, ne quis eo die, quo ille triumpharit, maioris in eodem conuiuio sit impe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nec ualerius quidem improbe quia fortis et prospere pugne ut
non legitimũ ita optandum p̃mium petit ¶ Quid facias. gn.
fuluio flacco qui tam expetendum aliis triumphi honorem decretũ
sibi a senatu ob res bene gestas spreuit et repudiauit. Nimirum
non plira pretcipres ꝙͣ acaideruit. Nam ut urbem intrauit continuo
questione publica afflictus exilio multtatus est ut̃ siquid religionis in¬
solencia cõmisiss pena expiaret. Sapientiores igit᷑. E. fuluius qui
capuia capta et ẜ. opimius qui fregellanis ad dedicionem compulsis
trium phandi potestatem a senatu petierunt xterq editis oꝑibus mag¬
inficus. Sed neuter petite rei compos. Non quidem inuidia patrum con
obẜuandi iuris quo cautum erat ut pro auctõ imperio non pro recuꝑ¬
est. Adicias aliquid an detractum restituas qñtum distat beneficii in¬
icium ab iiuriefine ¶ Quin etiam ius de quo loquor sit custoditũ

Expanded text:
sed ne Valerius quidem inprobe, quia fortis et prosperae pugnae ut sed ne Valerius quidem inprobe, quia fortis et prosperae pugnae ut non legitimum ita praemium petiit. Quid facias Cn. Fuluio Flacco, qui tam expetendum aliis triumphi honorem decretum sibi a senatu ob res bene gestas spreuit ac repudiauit, nimirum † non plura praecerpens quam acciderunt?— nam ut urbem intrauit, continuo quaestione publica adflictus exilio multatus est,—ut, si quid religionis insolentia commisisset, poena expiaret. Sapientiores igitur Q. Fuluius, qui Capua capta, et L. Opimius, qui Fregellanis ad deditionem conpulsis triumphandi potestatem a senatu petierunt, uterque editis operibus magnificus, sed neuter petitae rei compos non quidem inuidia patrum consntia obseruandi iuris, quo cautum erat ut pro aucto imperio, non pro recipest adicias aliquid an detractum restituas, quantum distat beneficii initium ab iniuriae fine. Quin etiam ius, de quo loquor, sic custoditum
Abbreviated transcription (Latin):
functum tunc calatimis priusꝙͣ lucatius causam suam ordirxt᷑ quero
inquit uuleri a te si an dimicandum nec ue ess contrariis inter uos
sentenciis dissedissetis utrum quod consul an quod pretor imperasset
maius habiturum fueĩt momentũ. Respondit ualerius non facẽse con¬
trouersiam quin priores partes consulis essent future. Age deinde in¬
quit Calatinus Si diuersa auspicia accepissetis cuius magis auspitio
staret᷑. Item respondit ualerius Consulis. Nam me hertule inquit
cum de imperio et Auspicio inter uos disteptationem susceperitis. et
tu in xtroq aduersarium tuũ suꝑiorem fuisse fatearis inchil est qͦd
ulteius dubitem. Itaq lucati ꝙͣ̃uis ad huc cacũs setundum te litem
do mirifice iudex ꝙ in manfesto negocio tempus teri passus non est.
Probabilius lũcatius. ꝙ ius amplissum honoris constanter defendit

Expanded text:
functum. tunc Calatinus, prius quam Lutatius causam suam ordiretur, 'quaero' functum. tunc Calatinus, prius quam Lutatius causam suam ordiretur, 'quaero' inquit, 'Valeri, a te, si dimicandum necne esset contrariis inter uos sententiis dissedissetis, utrum quod consul an quod praetor imperasset maius habiturum fuerit momentum.' respondit Valerius non facere se controuersiam quin priores partes consulis essent futurae. 'age deinde' inquit Calatinus, 'si diuersa auspicia accepissetis, cuius magis auspicio staretur?' 'item' respondit Valerius 'consulis'. 'iam hercules' inquit, 'cum de imperio et auspicio inter uos disceptationem susceperim, et tu utroque aduersarium tuum superiorem fuisse fatearis, nihil est quod ulterius dubitem. itaque, Lutati, quamuis adhuc tacueris, secundum te litem do'. mirifice iudex, quod in manifesto negotio tempus teri passus non est: probabilius Lutatius, quod ius amplissimi honoris constanter defendit:
Abbreviated transcription (Latin):
numep licteris senatui ausi essent referre iubetq eos cum priium
urbem intrassent apud questores urbanos iurtire de utroq numero
uere ab his senatui esse scriptum ¶ Post has leges iudicn illuis tem¬
pestiua mencio introducet᷑ in quo de iure triumphandi inter clarissimas
personas et actum et extussum est. C. lucatius taculus consul et.M.
Uulerius pretor circa Siciliam insignem penoꝵ classem deleuerant
quo nomine lucacio consuli triumphum senatus decreuit. Cum autẽ
Ualerius sibi quoq eum decerm desideraret negauit id fieri oꝑtere lu¬
cacius ne in honore triumphi miunor potestas. maiori equaret᷑ pertina¬
ciusq progressa tontencione ualerius sponsione lucatium prouocauit¬
net dubitauit restipulari lucacius. Ita iudex inter eos conuenit: Aitili¬
us calatinus apud quem Ualerus in h̃unc modum egit. Consulem in¬
ea pugna in sectica claudum iacuisse se autem omib Impriis partib

Expanded text:
numerum litteris senatui ausi essent referre, iubetque eos, cum primum numerum litteris senatui ausi essent referre, iubetque eos, cum primum urbem intrassent, apud quaestores urbanos iurare de utroque numero uere ab iis senatui esse scriptum. Post has leges iudicii illius tempestiua mentio introducetur, in quo de iure triumphandi inter clarissimas personas et actum et excussum est. C. Lutatius consul Catulus et Q. Valerius praetor circa Siciliam insignem Poenorum classem deleuerant. quo nomine Lutatio consuli triumphum senatus decreuit. cum autem Valerius sibi quoque eum decerni desideraret, negauit id fieri oportere Lutatius, ne in honore triumphi minor potestas maiori aequaretur, pertinaciusque progressa contentione Valerius sponsione Lutatium prouocauitnec dubitauit restipulari Lutatius. itaque iudex inter eos conuenit Atilius Calatinus, apud quem Valerius in hunc modum egit, consulem ea pugna in lectica claudum iacuisse, se autem omnibus imperatoriis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit mustaꝵ prbium magnoꝵ Regum ualidissimaꝵ genciũ regi¬
men largita est fauces pontici sinus patefecit alpium thauriq mont
cõuulsa castra tradidit ortumq a paruula Romuli casa totius terraꝵp
orbis fecit columen. Ex cuius sinu quomã om̃es triumphi manarunt
sequit᷑ ut de trumphandi iure dicẽ incipiã. de Iure triumphandi
bleuia prelia quidam imꝑatores triumphos sibi decerni¬
desiderabant quib ut ocͣreretur lege cautum est ne
quis triumpharet insi quinꝙmilia hostium una acie
cetidiss. Non enim numẽo sed gloria trumphoꝵ excelsius urbis nr̃e
futurum decus maiores existimabant. Ceteꝵ ne tam preclara lex cupi¬
ditate lauree oblitteraret᷑ legis alterius adiutorio fulta est quam. l.
marius et .m. cato tribum plebei tulerunt penam enim Imꝑatorib
minat᷑ qui aut hostium occisoꝵ in prelio aut ãmissoꝵ tiuium falsum

Expanded text:
peperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissimarum gentium regipeperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissimarum gentium regimen largita est, fauces Pontici sinus patefecit, Alpium Taurique montis conuulsa claustra tradidit, ortumque e paruula Romuli casa totius terrarum orbis fecit columen. ex cuius sinu quoniam omnes triumphi manarunt, sequitur ut de triumphandi iure dicere incipiam. DE IVRE TRIVMPHANDI Ob leuia proelia quidam imperatores triumphos sibi decernidesiderabant. quibus ut occurreretur, lege cautum est ne quis triumpharet, nisi qui V milia hostium una acie cecidisset: non enim numero, sed gloria triumphorum excelsius urbis nostrae futurum decus maiores existimabant. ceterum ne tam praeclara lex cupiditate laureae oblitteraretur, legis alterius adiutorio fulta est, quam L. Marcius et M. Cato tribuni plebei tulerunt: poenam enim imperatoribus minatur, qui aut hostium occisorum in proelio aut amissorum ciuium falsum
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ quod bene gesserant deoꝵ ĩmortalium adiutoi̾o qd male cõmiseant
eoꝵ cuspe imputantes ¶ Cleartus uero lacedemonum dux egregio
dicto disciplmam milicie continebat idemtidem exercitus sui aurib in¬
culcando a militib imꝑatorem pocius ꝙͣ hostem metiui debere quo aꝑte
denunciabat futup ut spiritum pene impende̾nt. quem pugne accep¬
tum ferre dubitassent. Idq a duce precipi non mirabant᷑ maternarum
blandiciaꝵ memores que eos exituros ad prelium monebant ut aut
uiui cum armis in conspectum earum uenirent aut mortui in armis
referrent᷑. Hoc intra domesticos parietes accepto signo spartane aci¬
es dimicabant ¶ Bed aliena prospexisse tantũmodo satis est cum
propriis multoq uberiorib et feliciorib exemplis gloriari liceat. Disti¬
płina militaris acriter retenta principatum ytalie Romano imperio

Expanded text:
bantur, quod bene gesserant deorum inmortalium adiutorio, quod male commiserant bantur, quod bene gesserant deorum inmortalium adiutorio, quod male commiserant ipsorum culpae inputante. Clearchus uero Lacedaemoniorum dux egregio dicto disciplinam militiae continebat, identidem exercitus sui auribus inculcando a militibus imperatorem potius quam hostem metui debere. quo aperte denuntiabat futurum ut spiritum poenae inpenderent, quem pugnae acceptum ferre dubitassent. idque a duce praecipi non mirabantur maternarum blanditiarum memores, quibus exituri ad proeliandum monebantur ut aut uiui cum armis in conspectum earum uenirent aut mortui in armis referrentur. hoc intra domesticos parietes accepto signo Spartanae acies dimicabant. sed aliena prospexisse tantum modo satis est, cum propriis multoque uberioribus et felicioribus exemplis gloriari liceat. Disciplina militaris acriter retenta principatum Italiae Romano imperio
Abbreviated transcription (Latin):
decus fuerit ꝙ patria spei an ꝙ hostis metus nichil in h̃iis reposuerit.
Hec pro se ille ne aduersus se dumcaret paripendendo ¶ Sed tum ali¬
quociens Senatus pro militari distiplma seuere extubueit nestio antũ
pretipue cum milites qui Regulum in iusto bello occuꝑaueant mortuo¬
q dute Iubellio. m. cesium scribam eius sua sponte imꝑatorem de lege¬
rant carcere inclusit ac.m. furio flacco tribuno plebis denunciante
ne in cues Romianos aduersus morem maioꝵ anmaduertẽt Nichilo
minꝰ propositum executus est. Ceteꝵ quo minore tum muidia id ꝑa¬
gẽtur quinquagenos per sungulos dies uirgis cesos seturi pertuti uissit
eoꝵpq corpora sepusture mandari mortemq lugeri uetuit Seterua.
procurandis uiolentiam intueri uelimus a quo duces bella prauo con¬
silio gerentes eciam si prosꝑa fortuna subsetuta ess cruci tamen suffige¬

Expanded text:
decus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, decus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo. Sed cum aliquotiens senatus pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an tum praecipue, cum milites, qui Regium iniusto bello occupauerant mortuoque duce Iubellio M. Caesium scribam eius sua sponte imperatorem delegerant, carcere inclusit, ac M. Fuluio Flacco tribuno plebi denuntiante ne in ciues Romanos aduersus morem maiorum animaduerteret, nihilo minus propositum executus est. ceterum quo minore cum inuidia id perageretur, quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi percuti iussit eorumque corpora sepulturae mandari mortemque lugeri uetuit. Leniter procurandis uiolentiam intueri uelimus, a quo duces bella prauo consilio gerentes, etiam si prospera fortuna subsecuta esset, cruci tamen suffige
Abbreviated transcription (Latin):
expugnacionem siracusanoꝵ uti liceret. Restripsit indignos esse. qui in
dum ne quis exhiis miunere pataret aut dono milicie donaret᷑ aut in yta¬
lia donet hostes in ea essent accedet᷑ Sic enerues animos odisse uirtus solz
¶Age ꝙͣ graniter senatus tulit ꝙ.p̃. q̃. petilium consulem fortissine
aduersus ligures pugnantem ottidẽ milites passi essent legioniq neq sti¬
pendium anni procede᷑ neq era dari uoluit quia pro salute Imꝑatoris
hostium se telis non obtulerunt Idq decretum amplissimi ordmis speciosu
et eternum petilii monunentũ extitit sub quo i acie morte in curia ultio¬
ne clari cmeres eus questunt. Consimli ammo cum ei hambal Sexii¬
lia Romanoꝵ que capta in castris habebat redimendi potestatem feciss con¬
dicionẽ spreuit menior tantam multitudinem armatoꝵ iuuenum si hones¬
de mori uoliuss turpiter capi non potuisse. Quoꝵ nestio utrũ maius de¬

Expanded text:
expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in icae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet. Age, quam grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem occidere milites passi essent! legioni neque stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque decretum amplissimi ordinis speciosum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morte, in curia ultione clari cineres eius adquiescunt. Consimili animo, cum ei Hannibal vi milium Romanorum, quae capta in castris habebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, turpiter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius de
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝙͣ ammosa seueritate tarentino bello maiores eoꝵ usi fuissent In
quo cassatis et attritis rei publice uirib cum magnum captiuoꝵ ciuiũ
suoꝵ numeꝵ a phirro Rege ultro missum recepissent decreuerũt ut
ex hiis qui equo metuerãt peditum numẽo militarent qui pedites fue¬
rant in funditoꝵ auxilia transscriberent᷑ ne ue quis eoꝵ intra castra
tendẽt neue locum extru assignatum uallo aut fossa tingeret, neue tẽ¬
toriũ ex peslib haberet Recur sum autem hiis ad pristinum milice ordi¬
nem proposuerunt si quis bina spolia ab hostibus tuliss. Quib suppliciis
compressi ex defornub phirri munustulis acerrimi hostes extiterunt.
¶parem iram sencitus aduersus illos distrinxit qui aput cannas
.x.p. deseruerant. Nam cum eos grauitate decreti ultra mortuoꝵ condi¬
cionem relegasset acceptis ab . ni. marcello litteris ut eoꝵ opera sibi ad

Expanded text:
illis quam animosa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, in illis quam animosa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, in quo quassatis et adtritis rei publicae uiribus, cum magnum captiuorum ciuium suorum numerum a Pyrro rege ultro missum recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibus haberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munusculis acerrimi hostes extiterunt. Parem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt insi oppͥmant᷑ ¶ Sed tempus est eoꝵ quoq mencionem fieri
que iam non a singulis uerum ab uiiuerso Senatu pro militari more
obtinendo defendendoq administrata sunt ¶.L marcius tribunus mi¬
litum cum reliquias duoꝵ exercituũ .p. et .gn. Scippionum quos arma
punica in yspania absumpserant dispersas mira uirtute collegisset ea¬
rumq suffragiis dux ess creatus senatui de rebus actis a se scribens in
hunc modum orsus est. l marcius pro pretore. Ciuꝰ honoris usurpacio¬
ne uti eum patribz constriptis non placuit quia Duces a populo non a
militib creari solerent quo temꝑe tam musto tam graui propter ĩmane
.x.p. dampnũ etiam tribunus militum adulandus erat quonã quidem
ad statum tocius ciuitatis corrigendum unus suffecẽat. Sed nulla clades
nullum merctum ualencius militari disciplina fuit ¶ Succͣrebat em̃

Expanded text:
sunt, nisi opprimantur. Sed tempus est eorum quoque mentionem fieri, sunt, nisi opprimantur. Sed tempus est eorum quoque mentionem fieri, quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu pro militari more obtinendo defendendoque administrata sunt. L. Marcius tribunus militum, cum reliquias duorum exercituum Publi et Gnaei Scipionum, quos arma Punica in Hispania absumpserant, dispersas mira uirtute collegisset earumque suffragiis dux esset creatus, senatui de rebus actis a se scribens in hunc modum orsus est: 'L. Marcius pro praetore'. cuius honoris usurpatione uti eum patribus conscriptis non placuit, quia duces a populo, non a militibus creari solerent. quo tempore tam † iniusto, tam graui propter inmane rei publicae damnum etiam tribunus militum adulandus erat, quoniam quidem ad statum totius ciuitatis corrigendum unus suffecerat. sed nulla clades, nullum meritum ualentius militari disciplina fuit. Succurrebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
gas anmaduertit. hos enim tamꝙͣ patrie fugitiuos crucib af¬
fixit. Ilos tamꝙͣ perfidos sotios seturi percussit. Non ꝓsequar
hoc factum ulterius et quia Stipionis est et quia Romano sangroini ꝙͣ¬
uis merito perpesso ẜuile suppliciũ insultare non attinet tum p̃ẜtim
transire ad ea liceat que sine domestico uuluẽ gesta narrari possunt.
¶Nam posterior affricanus euerso punico imꝑio exteraꝵ genciũ
transsugas in edendis populo spettaculis bestiis obiecit ¶ Et.l. pau¬
lus persa Rege suꝑato eiusdem genẽis et culpe homines elefantis prote¬
rendos substrauit. uulissimo quidem exemplo si tumen acta excellentis¬
simoꝵ uiroꝵ humiliter estimare sine insolencie reprehensione ꝑmittit᷑.
Aspero enim et absciso castigacionis genẽ militaris disciplina indiget
quia uires armis constant que ubi a Recto tenore desinem̃t oppressura

Expanded text:
gas animaduertit: hos enim tamquam patriae fugitiuos crucibus adgas animaduertit: hos enim tamquam patriae fugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos socios securi percussit. non prosequar hoc factum ulterius, et quia Scipionis est et quia Romano sanguini quamuis merito perpesso seruile supplicium insultare non adtinet, cum praesertim transire ad ea liceat, quae sine domestico uulnere gesta narrari possunt. Nam posterior Africanus euerso Punico imperio exterarum gentium transfugas in edendis populo spectaculis feris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephantis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura
Abbreviated transcription (Latin):
cillitatis efficacissimũ duramentũ est necͣatas ¶ In eadem pro¬
uincia. Q. fabius maximꝰ ferocissime gentis anmos contunde̾ et
debilitare cupiens mansuetissimũ ingenum suum ad tempus depõi¬
ta clemencia seueriore xti seueritate coegit. Omnium enim qui ex
presidiis Romanoꝵ ad hostes fugerant. captiq erant mamus absti¬
dit ut trunca per se brachia gestantes metum defeccionis reliqus
micerent. Rebelles itaq manus a corporib suis districte inq cruen¬
tato solo sparse/ ceter̾s ne idem cõmittẽ auderent documento fuerũt¬
¶ Michil micius suꝑiore affricano Ĩs tamen ad firmandam
distiplinam militarem aliquid ab alienissima sibi trudelitate ama¬
ritudinis mutuandum existimauit. Siquidem deuicta Cartagine
cum om̃es qui ex nostris exercitib ad penos transierant in suam
potestatem redegisset grauius in Romanos ꝙͣ in latinos transfu¬

Expanded text:
cillitatis efficacissimum duramentum est necessitas. In eadem procillitatis efficacissimum duramentum est necessitas. In eadem prouincia Q. Fabius Maximus ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens mansuetissimum ingenium suum ad tempus deposita clementia seueriore uti seueritate coegit: omnium enim, qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se brachia gestantes metum defectionis reliquis inicerent. rebelles itaque manus a corporibus suis distractae inque cruentato solo sparsae ceteris ne idem committere auderent documento fuerunt. Nihil mitius superiore Africano. is tamen ad firmandam disciplinam militarem aliquid ab alienissima sibi crudelitate amaritudinis mutuandum existimauit: si quidem deuicta Karthagine, cum omnes, qui ex nostris exercitibus ad Poenos transierant, in suam potestatem redegisset, grauius in Romanos quam in Latinos transfu
Abbreviated transcription (Latin):
est quomaniquidem id egit piso ut qui cupiditate uite ad ducti truce
dignissima fugitiuis trophea de se statuere concesẜant li bertatiq sue
seruisi manu flagiciosum impomi Iugum non erubuerant amarũ
lucis usum experirent᷑ mortemq quã effeminate timuerant uiri¬
liter optarent ¶Net minꝰ pisone acriter. Q. messius, qui cum
aput trebiam. res gereret᷑ collocatus a se in quadam statione. quinq
cohortes acq ex ea uirib hostium depulsas. repetẽ eandem stacionẽ
euestigio iussit non ꝙ speraret ab hiis amissum locum retuperari
posse. Ged ut p̃terite culpam pugne insequentis certaminis manifes¬
to periculo pumiret. Edixit etiam ut siquis ex hiis fugiens castra pe¬
tiss pro hoste interficẽtur. Qua seueritate compressi milites et corpi¬
bus fatigatis. et animis desperacione uite implicatis loci tamen mni¬
quitatem multitudinemq hostium superarũt. Humane igit᷑ mbe¬

Expanded text:
est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum lucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent. Nec minus Pisone acriter Q. Metellus. qui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari posse, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque hostium superarunt. humanae igitur inbe
Abbreviated transcription (Latin):
bem dedit ubi frustra senatus auxilium implorauit. Nichilomiinꝰ
enim papirius in exigenda perseuerauit. Itaq coactus est pater eiꝰ
post dictaturam tertiumq consulatum rem ad populum deuocare
auxiliũq tribunoꝵ plebis supplex pro filio petẽ Neq hac re seue¬
ritas papirii refrenari potuit. Ceteꝵp cum ab uniuersis ciuib et
ip̃is tribunis plebis rogaret᷑ testatus est se penam illam non fabio
sed populo et tribunorum concede᷑ potestati ¶ L quoq calfurmus
Piso consul cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gerẽt et Gici¬
us equitum prefectus fugitiuoꝵo multitudine hostium cirtũuentꝰ
toga lacimiis abscisis amictum decinctaq tunica indutum nudis pe¬
dib a mane in noctem usq ad principia per om̃e tempus miliciẽ
adess Interdixit eciam ei conuictum homm usumq balneoꝵ tur¬
masq equitum quib p̃fueãt. ademptis equis in funditoꝵs alas tnͣs¬

Expanded text:
bem dedit, ubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus bem dedit, ubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus enim Papirius in exigenda poena perseuerauit. itaque coactus est pater eius post dictaturam tertiumque consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque tribunorum plebi supplex pro filio petere. neque hac re seueritas Papiri refrenari potuit. ceterum, cum ab uniuersis ciuibus et ipsis tribunis plebi rogaretur, testatus est se poenam illam non Fabio, sed populo et tribuniciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentustoga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas tran
Abbreviated transcription (Latin):
sul delicti omnis uindex punitus est. Hiis ut ita dicam piaculis
Mars imperii nr̃i pater ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis dege¬
neratum erat numentuum propiciabat᷑ affiniũ et cognatoꝵ et
fratrum et filioꝵ strage ignomimosa consulum euitatione ¶Fuis¬
dem ordinis ꝙ sequit᷑. Papirius dictator cum aduersus imperium
eius. Q fabius Rutilianus magister equitum exertitũ in aciem dux¬
isset ꝙͣꝙͣ fusis samnitib in castra redierant tamen neq uirtute eiꝰ
neq successu neq nobilitate motus uirgas expediri. eumq nudari
iussit. Ospectabulum admirabile et Rutiliamis et magister equitũ
et uictor scissa ueste spoliatoq corꝑe lictoꝵ se uerberib lacerandum
prebuit ut in acie exceptoꝵ roluerum nodosis ittib truore renouato
uictoriarum quas modo spetiosissimas erat adeptus titulos resperge¬
ret. Precib deinde sui exercitus occasionem fabio confugiendi in ur¬

Expanded text:
sul delicti omnis uindex punitus est. his, ut ita dicam, piaculis, sul delicti omnis uindex punitus est. his, ut ita dicam, piaculis, Mars, imperii nostri pater, ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat, numen tuum propitiabatur, adfinium et cognatorum et fratrum nota, filiorum strage, ignominiosa consulum eiuratione. Eiusdem ordinis quod sequitur. Papirius dictator, cum aduersus imperium eius Q. Fabius Rullianus magister equitum exercitum in aciem eduxisset, quamquam fusis Samnitibus in castra redierat, tamen neque uirtute eius neque successu neque nobilitate motus uirgas expediri eumque nudari iussit. o spectaculum admirabile! et Rullianus et magister equitum et uictor scissa ueste spoliatoque corpore lictorum se uerberibus lacerandum praebuit, ut in acie exceptorum uulnerum nodosis ictibus cruore renouato uictoriarum, quas modo speciosissimas erat adeptus, titulos respergeret. precibus deinde suis exercitus occasionem Fabio confugiendi in ur
Abbreviated transcription (Latin):
Duce Tusculanoꝵ ad dnnicandum te ignaro destenderat gloriosam
uictoriam et speciosa spolia referentem arripi a lictore et in modũ hostie
mactari iussisti sunccus esse iudicanis patrem forti filio ꝙͣ patriã disti¬
plina misitari carere ¶ Age quanto spiritu putamꝰ usus. l quin¬
tum cintinacum dictatorem eo temꝑe quo deuictis equiculis. et subuigũ
missis . l mnnutum consulatum deponẽ coegit ꝙ castra eius ydem hos¬
tes obsederant. Indignum enim maximo imperio credidit quem non
sua uirtus sed fossa uallumiq tutum prestiterat. cunꝑ ueretundie nõ
fuẽat arnia Romana metu trepida clausis portis contineri. Ergo
imperiosissimi duodecim fastes penes quos senatus et equestris ordi¬
ius. et umuerse plebis sunum detus erat. quoꝵq nutu. latium at
tocius ytalie uires regebant᷑ contusi atq fracti dictatorie se ammad¬
uersiom substrauerũt. At ne multa foret leta gloria militaris con¬

Expanded text:
duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem forti filio quam patriam militari disciplina carere. Age, quanto spiritu putamus usum L. Quintium Cincinnatum dictatorem eo tempore, quo deuictis Aequiculis et sub iugum missis L. Minucium consulatum deponere coegit, quod castra eius idem hostes obsederant? indignum enim maximo imperio credidit quem non sua uirtus, sed fossa uallumque tutum praestiterat, cuique uerecundiae non fuerat arma Romana metu trepida clausis portis contineri. ergo imperiosissimi xii fasces, penes quos senatus et equestris ordinis et uniuersae plebis summum decus erat, quorumque nutu Latium ac totius Italiae uires regebantur, contusi atque fracti dictatoriae se animaduersioni substrauerunt: ac, ne inulta foret laesa gloria militaris, con
Abbreviated transcription (Latin):
animo uos bellicarum rerum seuerissimi custodes postumi tiburte et
Manili torquace memoria ac relacione complector. quia animaduerto
fore ut pondere laudis quam meriustis obrutus magis inbecillitatem in¬
genii mei detegam ꝙͣ urũm untutem sicũt par est representem. Gu
namq postumi dictator. A postumiũ quoq ad generis penetraliumq
sacroꝵ successionem propagandam genueras cuiꝰ infancie blandimẽta
sinu ac osculis foueras quem puerum licteris. quem Iuuenẽ armis in¬
struxeras sanctum fortem. amantem tui. pariter ac patrie ꝙ non tuo
uissũ sed sua sponte presidio progressus hostes fuderat uictorem setu
feriri uissisti et ad hoc ꝑagendum imꝑium paterne uotis ministeĩo
suffice̾ ualiusti. Nam ocusos tuos certum stio clarissima in luce tene¬
bris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse ¶ Gu Item mam¬
li torquace latino bello consul filium ꝙ prouocatꝰ a Geminio Metio

Expanded text:
animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquate, memoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis, obrutus magis inbecillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namque, Postumi, dictator A. Postumium, quem ad generis penetraliumque sacrorum successionem propagandam genueras, cuius infantiae blandimenta sinu atque osculis foueras, quem puerum litteris, quem iuuenem armis instruxeras, sanctum, fortem, amantem tui pariter ac patriae, quia non tuo iussu, sed sua sponte e praesidio progressus hostis fuderat, uictorem securi feriri iussisti et ad hoc peragendum imperium paternae uocis ministerio sufficere ualuisti: nam oculos tuos certum scio clarissima in luce tenebris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse. tu item, Postumi Torquate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio
Abbreviated transcription (Latin):
domũ dimictẽ ausum senatu mouit non digna exempla tam breuiter
nisi maiorib urgerer non referrent᷑ ¶ Quid enim tam difficile factu
ꝙͣ copulate societati generis et ymaginum deformem in patriam reditum
indice̾ aut cõmunione nominis ac familie ueteris propinquitatis serie
coherenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censoriũ suꝑ¬
cilium aduersus fraternam caritatem distringẽ. Dent᷑ hec singula ꝙͣ¬
uis claris ciuitatib abunde tamen gloria discipline militaris instructe
uidebunt᷑ ¶ At nostra urbs que omni genere mirificoꝵ exemploꝵp
totum terrarum orbem repleuit imꝑatorum prop̾o sangioie manantes
setures habet ne turbato milicie ordine uindicta deesset ex castris pub¬
lice speciosus priuatim sugubres duplici uoltu recepit incerta gratulan¬
di prius an alloquendi officio fungeret᷑ ¶Igitur ego quoq hesitante

Expanded text:
domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, nisi maioribus urguerer, referrentur: quid enim tam difficile factu quam copulatae societati generis et imaginum deformem in patriam reditum indicere aut communioni nominis ac familiae ueteris propinquitatis serie cohaerenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censorium supercilium aduersus fraternam caritatem destringere? Dentur haec singula quamuis claris ciuitatibus, abunde tamen gloria disciplinae militaris instructae uidebuntur: 8 at nostra urbs, quae omni genere mirificorum exemplorum totum terrarum orbem repleuit, imperatorum proprio sanguine manantes secures habet, ne turbato militiae ordine uindicta deesset, ex castris publice speciosas, priuatim lugubres duplici uultu recepit, incerta gratulandi prius an adloquendi officio fungeretur. igitur ego quoque haesitante
Abbreviated transcription (Latin):
inde locum mutauit. Fadem tamꝙͣ iugurta semper adesset uullo fossaq
aptissime tinxit. Quid ergo restituta continencia. quid restituta indust̾a
profecit. Crebras scilicz uictorias et multa trophea peperit ex eo hoste cuoꝰ
tergum sub ambicioso imꝑatore Romano militi uidere non contigerat.
Bene eciam illi discipline militari affuerunt qui necessitudinum
perruptis uinculis ulcionem uindictamq lese cum ignominia domuũ sua¬
rum exigere non dubitauerũt. Nam .p. Rutilius consul. ꝑ aurelium fi
lium pecumolum sangroie sibi iunctum quem obsidioni lipparitane ad
auspicia repetenda Messanam transiturus p̃feceãt uirgis cesum milicie
munẽ inter pedites fungi coegit ꝙ eius culpa ager incensus pene castra
erant capta ¶ Quintus eciam fuluius flaccus Censor fuluium fra¬
tem cohortem legionis in qua tribunus militum erat in iussu consulis

Expanded text:
inde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque inde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria profecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat. Bene etiam illi disciplinae militari adfuerunt, qui necessitudinum perruptis uinculis ultionem uindictamque laesae cum ignominia domuum suarum exigere non dubitauerunt: nam P. Rupilius consul lium Pecuniolam sanguine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capta. Q. etiam Fuluius Flaccus censor Fuluium fratrem consortem legionem, in qua tribunus militum erat, iniussu consulis
Abbreviated transcription (Latin):
mum institoꝵ et lixarum numeꝵ cum duob milib Scortoꝵ abiisse.
hac turpi atq erubestenda sentina uacue factus exercitus noster qui pau¬
lo ante metu mortis deformise federis itu maculaueãt erecta et recre¬
ata uirtute. acrem illam ac animosam numantiam incendiis exustam
rumisq prostratam solo equauit. Ittq neglecte distipline militaris Iudi¬
cium mancini miserabilis dedicio seruate merces speciosissimus trium¬
phus extitit ¶ Eius sectam metellus secutus cum exercitum in af¬
frica iugurtino bello nimia spurii albini indulgencia corruptum con¬
sul accepisset om̃ib imperii neriuis ad reuocandam pristine disciplinam
milicie connisus est nec singulas partes apprehendit sed totam continuo
in suum statum redegit. Protinus itaq lixas e castris submouit cibumq
coctum uenalem propomi uetuit. In agmine neminem militum ir anisteĩo

Expanded text:
mum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. mum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. hac turpi atque erubescenda sentina uacuefactus exercitus noster, qui paulo ante metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat, erecta et recreata uirtute acrem illam et animosam Numantiam incendiis exustam ruinisque prostratam solo aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indicium Mancini miserabilis deditio, seruatae merces speciosissimus Scipionis triumphus extitit. Eius sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio se
Abbreviated transcription (Latin):
annum implessent quo paruuloꝵ amissionem equiore ammo sustinerẽt
¶Ne numide quidem Reges uituꝑandi qui more gentis sue nulli
mortalium osculum ferebant. Quitꝙ enim in excelso fastigio positum
est humili et trita consuetudine quo sit uenẽabilius pacuum ẽẽ cõuenit
De disciplina militari. Cap. Secundum¬
Emo nunc ad precipuum decus et adstabilimentum Romani¬
Imperii salutari perseuerancia ad hoc tempus sincerum et
incolume seruatum militaris distipline tenacissimũ uincu¬
lum in cuius sinu ac tutela serenus tranquillusq beate pacis status ac¬
quiescit ¶.P. Cornelius Stippio cui deleta Cartago auitum nomẽ
dedit. Consul in yspaniam missus ut insolentissimos numancie urbis
spiritus superiorum ducum culpa nutritos contunderet eodem momẽto
temꝑis quo castra intrauit edixit ut omma ex hiis que uosuptatis cau¬
sa comꝑata erant auferrent᷑ ac submouerent᷑. Nam constat tum maxi¬

Expanded text:
annum inplessent, quo paruulorum amissionem aequiore animo sustinerent. annum inplessent, quo paruulorum amissionem aequiore animo sustinerent. Ne Numidiae quidem reges uituperandi, qui more gentis suae nulli mortalium osculum ferebant: quidquid enim in excelso fastigio positum est, humili et trita consuetudine, quo sit uenerabilius, uacuum esse conuenit. DE DISCIPLINA MILITARI Venio nunc ad praecipuum decus et ad stabilimentum Romaniimperii, salutari perseuerantia ad hoc tempus sincerum et incolume seruatum, militaris disciplinae tenacissimum uinculum, in cuius sinu ac tutela serenus tranquillusque beatae pacis status adquiescit. P. Cornelius Scipio, cui deleta Karthago auitum cognomen dedit, consul in Hispaniam missus, ut insolentissimos Numantinae urbis spiritus superiorum ducum culpa nutritos contunderet, eodem momento temporis, quo castra intrauit, edixit ut omnia ex his, quae uoluptatis causa conparata erant, auferrentur ac summouerentur: nam constat tum maxi