comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus grecos qui proximi ytalici ma¬
Quib deuictis finitimos quosq agg̾s¬
sus est. ⁊ p̾cipue omnes greci nominis
refert ualerius qd̾ sacrilegia sua
ioco condiẽtit. Nam de tracto ioui au-¬
reo amiculo. iniẽctoq ei laneo ioco
dixit estate grauem ẽẽ aureũ amictũ
hyeme frigidum laneum aut̃ ad u¬
trumq tempus aptum. Idem etiam
coronas et pateras deoꝵ tollens a si¬
mulacris in quib scriptum erat bono¬
rum deoꝵ. non tollere ea se. s accipere
dicebat. stultum ẽẽ dicens a quibus bo¬
na p̾camuir. ab huis porrigentib uolle

Expanded text:
adversus Graecos, qui proxima Italici maquibus devictis finitimos quosque adgreditur omnesque Graeci nominis refert Valerius, quod sacrilegia sua ioco condierit. Nam detracto Iiovi aureo amiculo et iniecto ei laneo pallio, dixit: estate gravem esse aureum amictum, hyeme frigidum, laneum autem ad utrumque tempus aptum. Idem autem coronas et pateras deorum tollens a simulachris, in quibus scriptum erat bona deorum, non tollere ea, sed accipere dicebat; stultum esse dicens, a quibus bona precamur, ab his porrigentibus nolle
Abbreviated transcription (Latin):
a: s ad uirtutem tendens: sinistra fa¬
duxit uttera ramos. Surgentẽ dextro
monstrauit limite callem. Quinq
Nam iudices eamdẽ littam appone¬
bant: ad eoꝵ nomina quos supplicio
afficiebant: et dicitur thecha. apoto
ꝑ medium celum hoc est mortis sig¬
num. De qua quidam. O multum
strans. Unde et hebraice signum dicͤ
thau in frontib uiroꝵ gementiũ et
dolentiũ. Reliquas duas summã. ⁊ ul¬
timã sibi uendicat xp̃s. Ip̃e enim est

Expanded text:
atam vitam tendens: sinistra faduxit littera ramos, surgentem dextro monstravit limite callem. QuinqueNam iudices eandem litteram Θ adponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur Theta ἀπὸ τοῦ per medium telum, id est mortis signum. De qua quidam: O multum s, unde et Hebraice signum interthau in frontes virorum gementium et dolentium.' Reliquas vero duas summam et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse eni
Abbreviated transcription (Latin):
matutino tempore deos orabat. ut in
columis ac sibi suꝑstes eẽt. Qd̾ audiẽs
dyonisius: admiratus interrogauit
causam. at illa. Puella inquit cum
ẽẽm ⁊ grauem tyrannũ haberẽ: care
eo cupiebam. Successit peior: illo etiã
quo carere cuꝑem: t̾cium te importuni¬
orem. ceteris cepimus habere. Timens
ergo det̾iorẽ tͥ succed̾e caput meũ pro
tua salute deuoneo. tam facetam au-¬
daciam punire dyonisius erubuit¬

Expanded text:
matutino tcolumis ac sibi superstes esset. Quod audiens Dionysius admiratus interrogavit causam. At illa puella, inquit, cum essem et gravem tyrannum haberem, carere eo cupiebam, successit peior et illo etiam cum carere cuperem, tertium te importuniorem ceteris cepimus habere. Timens ergo deteriorem tibi succedere, caput meum pro tua salute devoveo. Tam facetam audaciam punire Dionysius erubuit
Abbreviated transcription (Latin):
marmoreo ita sculptatum est. ut om̃s
cellule ⁊ mansiones ⁊ muti. ⁊ antra bes¬
tiarum ex uno solidoq lapide facta¬
cancros de ip̃o lapide sculptos appendẽs.
et nemo in gyrum ip̃m tam secrete aut

Expanded text:
armore ita sculptum est, ut omnes cellulae et mansiones, muri et antra bestiarum, ex uno solidoque lapide factcancros de ipso lapide sculptos appendens sustinetur; et nemo in gyro ipso tam secrete, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nic̃es primi fame si creditur ausi mã¬
suram rudib uocẽ signare fuguris.
rum scribuntur: quia ab ip̃is litt̾e
initium habuerũt. Cathinus ageno¬
Cl.t. uͥ. Hiis palamedes troiano
bello tres adiecit. N .x.o. Post quem
symonides miles tres alias addidit

Expanded text:
nices primi, famae si creditur, ausi mansuram rudibus vocem signare figuris. ita scribuntur, quia ab ipsis litterae initium habuerunt. Cadmnices primi, famae si creditur, ausi man σ, τ, φ. Palamedes troiano initium habuerunt. CadmuSimonides alias tres addidit
Abbreviated transcription (Latin):
Ntistenes cum głose docuisset
reffhoricam: aulisset q socratẽ dixis¬
⁊ fertur ad discipulos suos. Abite et
magistrum uobis querite. Ego enim
iam repperi. Statim q uenditis que ha¬
bebat et publice dlistributis nichil sibi
plusqͣm palliolum reseruauit. ⁊ oet̾a

Expanded text:
Antisthenes, qui cum gloriose docuisset rhetoricam, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: Abite, et magistrum quaerite, ego enim jam reperi. Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi amplius quam palliolum reservavit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
aut tangimus plato in illis nõ
lium̾at: que ꝓprie ẽẽ putat. Fluunt
enim et in assidua diminutione atq
adiectione sunt. Hoc est qd̃ ait heracli¬
tus. In iddẽ flumen bis descendimus.
⁊ non descenlimus. Manet enim iddẽ
gi: quo modo accipiebat plato deum ap¬

Expanded text:
aut tangimus, Plato in illis non numerat que esse proprie putat fluunt enim et in assidua diminutione, atque adiectione sunt, hoc est quod ait Heraclitus in idem flumen bis descendimus et non descendimus. Manet enim idem gi, quomodo accipiebat Plato deum ap
Abbreviated transcription (Latin):
orro in pariete oraculi fecit di
hostialia de lignis oliuarũ. ⁊i
stes anguloꝵ .U. ut iñ quinto al¬
gulo medio cardines affixi starer
ntra quos hostialia mouebantur. Et
orant in hostiolis anaglifa chembin ⁊

Expanded text:
orro in pariete oraculi fecit duo ostiola de lignis olivarum, et postes angulorum quinque, ut in quinto angulo medio, cardines affixi starent circa quos ostiola movebantur, et erant in ostiola anaglypha, Cherubim et
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ad muros ciuitatis cõ¬
struendos. quos miro opere amplia¬
uit. Uias quoq regias que ad ihrłm
duc̾ent nigro lapide strauit in pluti¬
b u̾o locis ruinas ciuitatum reꝑauit.
s nouas ciuitates ꝓ oportunitate loco¬

Expanded text:
on ad muros civitatis construendos, quos miro robore ampliavit . Vias quoque regias, quae ad Jerosolymam ducerent, nigro lapide stravit. In pluribus vero locis ruinas civitatum reparavit. Sed et novas civitates pro opportunitate loco
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̾cedentium ticens ab abra ham
in latitudine u̾o .xx. Pars quidem an¬
tlor que sca dicitur et erat ab orien
reliqua pars ad occidentẽ .xc. cubito¬
tum erat ⁊ dicebatur sancta scõꝵ.
Porro in altitudine .xxx. cubitos ha¬
bebat usq ad primũ tabulatum. Su¬
ꝑ qd̃ scd̾a mansio erigebatur .xxx cu¬
bitis usq ad scd̃m tabulatum. Tertia
mus. Et sic tota templi altitudo in
storiis. De ornatu inferioris dõmus
intrinsetus optus erat tabulis
cedrinis. Tabulis uero solarii affixa
erant laquearia tedrina. Pauimen¬
tum domus tectum erat tabulis ab¬
iegnis. Tabulata u̾o lateꝵ ⁊ laq̃ari¬
a trabia trabium. ⁊ panimentũ tabu¬
lis aureis oꝑpiebãtur cum clauis aure¬
auro non tegeretur ut uultus len¬
dientium faceret auri lumine respłi¬
dere. Porro in iunctura tabularum te
ture dep̾hendi posset. In medio u̾o ta¬
bule: erant ymagines prominentes
cherubyn ⁊ palme. Hec quidem in ta¬
bulis cedrinis celata erant. s auto

Expanded text:
tum praecedentium, dicens ab Abraham in latitudine vero viginti. Pars quidem anterior, quae sancta dicitur, et erat ab Orienttudine. Reliqua pars ad occidentem viginti cubitorum erat, et dicebatur Sancta sanctorum. Porro in altitudine triginta cubitos habebat, usque ad primum tabulatum, super quod secunda mansio erigebatur triginta cubitis, usque ad secundum tabulatum. Tertia mus. Et sic tota templi altitudo in . De ornatu inferioris domus. undique opertus erat tabulis cedrinis, trabibus vero solarii affixa erant laquearia cedrina . Pavimentum vero domus tectum erat tabulis abiegnis, tabulata vero laterum, et laquearia trabium, et pavimenta tabulis aureis operiebantur cum clavis aureauro non tegeretur, ita ut vultus ingredientium faceret auri lumine resplendere. Porro in junctura tabularum feccturae deprehendi posset. In medio vero tabulae erant imagines prominentes, cherubim et palmae. Haec quidem in tabulis cedrinis caelata erant, sed auro
Abbreviated transcription (Latin):
aromatum ascendens de altari ꝑ aper¬
turam suꝑiorem libere intraret ĩ ora¬
culum. Erat autem totus ꝑies tect̾
auro habens anglifa cherubiu ⁊ pal¬
mas ad modum ꝑietum. Huic ꝑietia¬
pensum erat uelum de quatuor coli¬
rib. cui intexta erant cherubin tan¬
te tenuitatis ut ꝑietis ñ ꝓhibe̾t aspa¬
fuisse : a sũmo usq deorsum. De inti¬
ori scemate suꝑioꝵ mansionũ nou
legi. nisi qd̾ dum ꝯsũmaret᷑ edificiũ
positus est lapis in angulo suꝑior
non sine grandi om̃iũ ammiration
Cũ enĩ eclificantes ⁊ in fundamẽta
et in muro eum locare nit̾entur: ĩ
est inuentus locus eius donec in au¬
gulo suꝑiori. ⁊ postremus om̃ium
conuenientissime positus est. scd̾n
qd̾ p̾dix̾at dauiã. Lapidẽ quem repi¬
bauerunt edificantes. ⁊ cͣ. De oracul

Expanded text:
aromatum ascendens de altari per aperturam superiorem libere intraret in oraculum. Erat autem totus paries tectus auro, habens anaglypha, cherubim et palmas ad motum parietum. Huic parieti appensum erat velum de quatuor coloribus, cui intexta erant cherubim tantae tenuitatis, ut parietis non prohiberent aspefuisse a summo usque deorsum . De interiori schemate superiorum mansionum non legi, nisi quod, dum consummaretur aedificium, positus est lapis in angulo superiori, non sine grandi omnium admiratione. Cum enim aedificantes, et in fundamento et in muro eum locare niterentur, non est inventus locus ejus, donec in angulo superiori, et postremus omnium, convenientissime positus est, secundum quod praedixerat David. « Lapidem quem reprobaverunt aedificante
Abbreviated transcription (Latin):
N atrio int̾iõri erat altare eneum
factũ ex lapidib impolitis cirtũtectũ
ex om̃i ꝑte ere: longe maioris qͣntita¬
in qua ꝑ foramen. iñ medio altaris po¬
situm. cines defluebant. ⁊ sangius qͥ
ad crepidinem altaris fundebatur. in¬

Expanded text:
n atrio interiori erat altare aereum, factum est lapidibus impolitis circumtectum ex ea parte aere longe majoris quantitain quam per foramen in medio altaris positum cineres defluebant, et sanguis qui ad crepidinem altaris fundebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
renicus que in eunͣgelio dr᷑ nestibulũ
templi hñs colũpnas ereas in longitu¬
dine sui ddispositas. In medio quaꝵ erãt
due mirabiliores ceters posite ante fo¬
res templi hñtes in medio suĩ spaciũ
tos altitudinis. non planus s uallicu¬
latus hñs in circuitu tanales caiati¬
dificauit autẽ salomon in circui¬
tu templi post uestibulũ .xxc. par¬
uulas domos: que sui copulatione to¬
tum templi spacium extrinsecus ambi¬
ebant. Harum singule habebant .u.
cubitos latitudinis ⁊ tantumdẽ longi¬
tudinis. ⁊ .xu. in altitudine. ⁊ĩ. De

Expanded text:
rticus , quae in Evangelio dicitur vestibulum templi, habens columnas aereas in longitudine sui dispositas in medio quarum erant duae mirabiliores caeteris positae fores templi, habentes in medio sui spatium dtos altitudinis; non planae, sed valliculatus, habens in circumitum canales cavatidificavit autem Salomon in circumitu templi post vestibulum triginta parvulas domus, quae sui copulatione totum templi spatium intrinsecus ambiebant . Harum singulae habebant quinque cubitos latitudinis, et tantumdem longitudinis, et quindecim in altitudine. Ingre
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice ei mortem tybii. et statim
dñs cart̾is libauit eũ et statuit sibi
collatalem in mensa. In trastino in¬
sonuerunt alii rumores qd̾ tyb̃̾ius
turus erat. Tunc arguit eum dñs car¬
cĩs: quiã decepat eum: timens ne in
caput eius redundaret ꝙ libauat e¬
um. Et inĩrabiliter u̾bauit eũ. et re¬
trusit in carc̾em. Postea increbruert
certi rumores de morte tybii ⁊ substi¬
tutõe gaii. Et uenit gaius romã.
et sepeliuit tybium honorifice. Et
dissuasum est ei ne uid̾etur facta
⁊ sublimauit eum. Dedit enim ei:
duas tetrarchias .s. tetrarchiam phi¬

Expanded text:
Hebraice mortem Tiberii. Et statim Hebraice mortem Tiberii. Et statim dominus carceris liberavit eum, et statuit sibi collateralem in mensa. In crastino insonuerunt alii rumores, scililcet quturus erat. Tunc arguit eum dominus carceris, quia deceperat eum, timens, ne in caput ejus redundaret, quod liberavit eum, et mirabiliter verberavit eum, et retrusit eum in carcerem. Postea increbuerunt certi rumores de morte Tiberii, et substitutione Gaii. Et venit Gaius Romam, et sepelivit Tiberium honorifice, et dissuasum est ei, ne videretur facta et sublimavit eum, et dedit ei duas tetrarchias, scilicet tetrarchiam Phi
Abbreviated transcription (Latin):
autem se moriturum conuocatis
nobilib impii sui ⁊ duob nepotib¬
suis gayo. ⁊ tybio statuit ut ĩ cras¬
tino substitueret sibi successorem.
rum uellent substitui in imꝑio. Et
statuit apud se ut ilum qui prius
ueniret ad eum in crastino constitu¬
eret eum imꝑatorẽ ut ita quasi per
sortem elig̾et. Samen signauit ty¬
b̾io ut prior ueniret. Qui mane no¬
luit uenire nisi pransus. Et uenit
prior gayus. Quem uidens tyb̾ius
fleuit amare. dolens quia alt̾ nõ ue¬
n̾at quem uolebat substinere. Et
cedis mͥ in imꝑio qd̾ potius debebatur
lio filii. S ego uideo toutilem utilẽ
imꝑio: ⁊ noui mentes deoꝵ. Et cõuo¬
catis nobilib denũtiauit eũ imꝑato¬
rem. ⁊ mortuus ẽ. Et statim aliqnͣ¬
tulum insonuit fama in ciuitatero¬
mana de morte tpb̃ii. Et uenit quidã
hebreus amitus hodis agrippe ad tar¬
cerem.⁊ hebiaice dixit ei mortuus ẽ
leo. Et cepit agrippa mirabilit̾ gra
confessus ẽ quia ille signifitauerat

Expanded text:
autem se moriturum, convocatis nobilibus imperii sui et duobus nepotibus Gaio et Tiberio, statuit, ut in crastino substitueret sibi successorem. rum vellent ei substitui in imperio, Et statuit apud se, ut illum qui prius veniret ad eum in crastino, constitueret imperatorem, ut ita quasi per sortem eligeret, et tamen significavit Tiberio, ut prior veniret. Qui mane noluit venire nisi pransus. Et cum mitrium. Quem videns Tiberius, flevit amare, dolens quia alter non venerat, quem volebat substituere, qucedes mihi in imperio; quod potius debebatur lio filii. Sed ego video te utilem imperio, et novi mentes deorum. Ccatis nobilibus, denuntiavit eum imperatorem et mortuus est. Et statim aliquantulum insonuit fama in civitate Romana de morte Tiberii, et venit quidam Hebraeus amicus Herodis Agrippae ad carcerem, et Hebraice dixit ei: Mortuus est leo. Et coepit Agrippa mirabiliter graconfessus est, quia ille significaverat ei
Abbreviated transcription (Latin):
cuius frondibus insidebat bubo ac¬
cessit ad eum unus de concaptiuis
⁊ locutus est ei. Noli inquit estimare
qd̾ adulando loquar tibi. cũ sis cõcap¬
tiuus meus. uolo enim indicare
eris. relinquens tua bona filiis tu¬
is. Qm̃cito autẽ huius gen̾is alitera
uid̾is amplius suꝑ te. scito quia qͥnto
sustinebat tamqͣm ignorans multas
cõmmoditates sibi fieri in caroe ab
amieis suis. Et fuit in carcere ꝑ sex

Expanded text:
cujus frondibus insidebat bubo, accujus frondibus insidebat bubo, accessit ad eum unus de concaptivis, et locutus est ei: Noli, inquit, aestimare quod adulando loquar tibi, cum sis concaptivus meus. Volo enim indicare eris, relinquens bona tua filiis tuis. Quam cito autem hujus generis alitem videris amplius super te, scio quia quinta sustinebat, tanquam ignorans, multas commoditates sibi fieri in carcere ab amicis suis, et fuit in carcere per sex
Abbreviated transcription (Latin):
Um autẽ quadam die more so¬
lito incitaret agͥppa tyb̾ium ut
taheretur auriga suus de carc̾e. sn
sentia ip̃ius uellet eum uinculatus
acusare. Et cum in nũlso sibi ꝯscius
ãt agrippa testatus est se uelle ut
extraheretur et accusaret eum. Font¬
tus ille de carce arguit eum de crimi¬
ne lese maiestatis quia orau̾at mor¬
tem imꝑatoris. Tunc ait tyb̾ius car¬
cerario. liga hunt Intellexit carcera
erat. et ligatũ retrusit in carcerem.
Quadam autẽ die cum ambularet
⁊ teneret agrippam ꝑ manũ uocato
carterario dixit ei liga hunc. Et mira¬
tus est ille ⁊ uniu̾si qd̾ p̾ciꝑet agrip¬
pam ligari cum purpuratus incedet:
quia erat de regio semine. Cum aũt̃
duc̾etur agrippa ad carc̾em: patieba
tur intollerabilem sitim quia splen¬
dide comed̾at. Et forte occurrit ei por¬
titor aque ⁊ dedit ei bibere. Et postꝙͣ
refocillatus est: promisit ei ꝙ in pxi¬
mo remunaret eũ in regno gaii. cõ¬
turus. Et positus est in carce. Quadã

Expanded text:
um. Cum quadam die, more solito incitaret Agrippa Tiberium, ut traheretur auriga ejus de carcere, resentia ipsius vellet eum vinculatus accusare. Et cum in nullo sibi conscius esset Agrippa, testatus est se velle, ut extraheretur, et accusaret eum. Eductus ille de carcere arguit eum de crimine laesae majestatis, quia oraverat mortem imperatoris. Tunc ait Tiberius carcerario: Liga hunc. Intellexit carcerarerat, et ligatum retrusit in carcerem. Quadam autem die cum deambularet o equorum, et teneret Agrippam per manum, vocato carcerario dixit ei: Liga hunc. Et miratus est iste, et universi, quod praeciperet Agrippam ligari, cum purpuratus incederet, et quia erat de regio semine. Cum autem duceretur Agrippa ad carcerem, patiebatur sitim intolerabilem, quia splendide comederat, et forte occurrit ei portitor aquae, et dedit ei bibere. Et postquam refocillatus est, promisit ei quod in proximo remuneraret eum in regno Gaii, coturus, et positus est in carcere. Et du
Abbreviated transcription (Latin):
Erodes autẽ agrippa magis di¬
ligebat gayum. ⁊ familiarius adhe¬
rebat ei. unde sibi suscitauit indigna¬
tionem tybii latententem. Quadam
autẽ die cum sedẽt agͥppa in curru
cum gayo leuatis manid in celum:
dicebat. Utinam ud̾e̾m mortem ĩpor¬
tumi senis: ⁊ gayum dñm totius orb̾.¬

Expanded text:
erodes autem Agrippa magis diligebat Gaium, et familiarius adhaerebat ei, unde sibi suscitavit indignationem Tiberii latentem, quamautem die cum sederet Agrippa in curru suo cum Gaio, levatis manibus in coelum dicebat: Utinam viderem mortem importuni senis, et te dominum totius orb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑce ori meo qd̾ incarnatõis tue myst̾i̾¬
um temerarius narrator attingo. qr
licet tu clausũ dimiseris ut̾um. nob̾
tñ ꝑmisisti aꝑire incredulis eungłi¬
um. Iminitamini matrem uirgi¬
nem ⁊ om̃s scõs quos laudatis quia
tum nobis eoꝵ imitatõ. Uñ sponso
magis placet imitator deuotus: qͣm

Expanded text:
ce ori meo, quia incarnationis tuae mysterium temerarius narrator attingo. Et licet tu clausum dimiseris uterum, nobis tamen permisisti aperire incredulis Evangeli. Imitamini matrem Virginem et sanctos omnes quos laudatis, quoniam tum nobis eorum imitatio. Unde sponso magis placet imitator devotus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ uidisse. ⁊ a uideis pecuniam
accepisse. Hec autẽ ideo scripsi: ne qͥs
b̾ius cum suffragiis magnifauoris
retulit ad scenatum. postulans ut
xp̃e d̾s haberetur. At senatus recula¬

Expanded text:
se vidisse et a Iudeis pecuniam accepisse. Hec ideo ingessi, ne quis erius cum suffragio magni favoris retulit epistolam ad senatum, postulans ut Christus Deus haberetur. Porro senatus C
Abbreviated transcription (Latin):
obstare ꝑtui integritas corꝑis nec e¬
guit reserari qr non potuit. ut esset¬
ei tormentũ qui ecat honor matris
⁊ gaudiũ. s totum ei erat ꝑuiũ in ea
quicquid erat clansum quia totum
erat deificum. qd̾ natum. Idem de ecd̾.
Infans ꝑuus ac maximus. mẽbris
.s. exignus. diuinitate p̾celsus. ꝑ hospi¬
talis templi sinceram defluens casti-¬
tatem: non lesit corpus abscedens. qd̾
non leserat cum uenisset. Melius¬

Expanded text:
obstare partum integritas corporis, nec tamen eguit reserari, quia non oportuit ut esset tormentum ei qui erat honor matris et gaudium, quia Deo totum erat pervium in ea quidquid erat clausum, honor vero quia totum erat Deificum quod natum . . . . aruus ac maximus, membris scilicet exiguus, deitate praecelsus, per hospitalis templi sinceram defluens castitatem, non laesit corpus abscedens, quod non laeserat cum uenisset. u
Abbreviated transcription (Latin):
mate ad tyb̾ium referente. tyb̾ius re-¬
tulit ad senatum ut int̾ cet̾a sacra
noui in hiis quas regebant ꝓũtũs
stolam ad tyb̾ium de hus que perpet᷑¬
pylatus claudio salutẽ. Ruꝑ accidit
ꝙ ip̃e probaui uideos ꝑ iniudiam. se
suos q post̾os crudeli condempnatõe

Expanded text:
mate ad Tiberium referente, Tiberius retulit ad senatum, ut inter caetera sacra novi in illis quas regebant provincistolam ad Tiberium de his quPilatus Claudio salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Judaeos per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑe tyb̃i mortuus est philippꝰ
tetrarcha iniree ⁊ traconidis
regionis. frater herodis tetrarche. mor¬
et ita uacabant due tetrarchie ⁊ aspi¬
rauit herodes agͥppa ad alt̾am eatũ.
dis tetrarche. ⁊ frater herodiadis uxo¬
tis eius. Fuit enim filius aristoboli
filii magni herodis ⁊ ip̃a filia eiusdẽ
Disposuit ergo uenire romam si forte
posset impetrare a tpb̃is alteram te¬
trarchiatum uacantium. ⁊e̾. Et cum¬
haberet tyb̾ius duos nepotes alt̾um
de frẽ germanico .s. gaium. noluit
aibi sustine filium filii quia magis

Expanded text:
e Tiberii mortuus est Philippus tetrarcha Ituraeae, et Traconitidis regionis, frater Herodis tetrarchta vacabant duae tetrarchiae, et aspirabat Hdis tetrarchae, et frater uxoris ejus Herodiadis. Fuit enim filius Aristobuli filii Magni Herodis, et ipsa filia ejusdem. Disposuit ergo venire Romam, si forte posset impetrare a Tiberio alteram tetrarchiam vacantium. haberet Tiberius duos nepotes, alterum de fratre Germanico, scilicet Gaium, volebat sibi substituere filium filii, quia magis
Abbreviated transcription (Latin):
rie acculatus est apud tyb̾ium. Actu¬
etiam ꝙ iudeis reclamantib ponebar
ymagines gentiliũ in templo. quia ꝑ
in suos usus. inde faciens aque ductũ
in domũ suam: pro hiis om̃ib depor¬
tatus est in exiliũ lugduni. Unde on¬
undus erat. ut ibi in opprobrium g¬

Expanded text:
is accusatus est apud Tyberium quia Iudeis reclamantibus ymagines gentilium in templo ponebat,edigeret usus, inde faciens aqueductum in domum suam, et pro hiis omnibus deportatus est in exilium Lugdunum, unde oundus erat ut ibi in obprobrium g
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ⁊ illius hystorie u̾itas fidelis¬
sima rerum gestarũ narratõne
cõmendata. credatur. De lignis eiꝰ¬
na de humo: quib delectaretur
homo uidendo. ⁊ sustentaretur e¬
dendo. Produxit quidem id ẽ pro
digniora posuit: lignum uite:
⁊ lignũ scĩe boni ⁊ mali. Dictum
est autẽ lignũ uite. ab effectu ꝙ̃
hũit naturase: ut comestũ sepuis¬
hominẽ perpetua soliditate fir¬
maret. ita ut nulla infirmitate.
in occasum labe̾tur. Lignũ u̾o scĩe
boni ⁊ mali dictum ẽ: ex eo qd̃ secu¬
tum ẽ eius comestionẽ. Prius .n.¬
homo nesciebat quid ẽẽt malum.
quiã nõdum exꝑtus erat. Bonum
dicimus sanitatem ⁊ firmitatẽ.
malum u̾o egritudinẽ.⁊ imbecilli¬
tatẽ. que nondũ senserat. sognoue¬
rat quidem ea ꝑ scĩam. quia ex uno
contrarioꝵ cognoscitur reliquum
s non ꝑ exꝑientiã. ut modicus dũ
sanus est nouit morbos: s cũ egro¬
tat magis cognoscit. quia nouit ⁊

Expanded text:
tamen et illius historiae veritas fidelissima, rerum gestarum narratione commendata credatur. Non enim ina quibus delectaretur homo videndo, et sustentaretur edendo. Produxit quidem, id est procdigniora posuit lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali. Dictum est autem lignum vitae ab effectu, quem habuit naturaliter, ut comestum saepius perpetua soliditate hominem firmaret, ita ut nulla infirmitate, in occasum laberetur. Lignum vero scientiae boni et mali dictum est ex eo quod secutum est ejus comestionem. Prius enim nesciebat homo quid esset malum, quia nondum expertus. Bonum enim dicimus sanitatem et firmitatem; malum vero aegritudinem et imbecillitatem, quae nondum senserat homo. Cognoverat quidem ea per scientiam, quia ex uno contrariorum cognoscitur reliquum, sed non per experientiam, ut medicus dum sanus est novit morbos, sed cum aegrotat magis cognoscit, quia novit
Abbreviated transcription (Latin):
sensuũ. filiũ u̾o si cogitatio conce¬
si qd̃ cogitau̾is atq conceꝑis oꝑe¬
perpetraris. Pronepotem aut̃ idẽ
quartam gen̾atõem: si non solũ
primos ⁊ scd̃os stimulos cogitatõ¬
quib nullus hominũ eẽ potest.¬
ne qͣqͣm punit. s si cogitata quis
facere decreu̾it. aut ea que fecit
peccau̾it. irridens nuditatẽ pr̃is:

Expanded text:
se; filium vero, si cogitatio concesi quod cogitaveris atque conceperis, opere impleveris; pronepotem autem, id est quartam generationem, si non solum primos et secundos stimulos cogitatioquibus nullus hominum esse potest, punit; sed et si cogitata quis facere decreverit, et ipsa, quae fecerit, peccavit, irridens nuditatem patris;
Abbreviated transcription (Latin):
b culpis ẽẽ ante iudicium purga¬
torius ignis credendus ẽ: pro eo
qd̾ u̾itas dicit. quia si quis in spũ
scõ blasphemiã dix̾it. non remitte¬
tur ei neq in hoc scło neq ĩ fut᷑o.
quasdam culpas in hoc scło: quasdã
in futuro laxari. ⁊ ẽ. Hugo de sacra¬

Expanded text:
bus culpis ante judicium purgatorius ignis esse credendus est, pro eo quod Veritas dicit: Quia si quis in Spiritum sanctum blasphemiam dixerit, non remittetur ei in hoc saeculo neque in futuro.quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro laxari. Quod enim de
Abbreviated transcription (Latin):
q uidicium magne infirmitatis: nõ
posse paci ꝯsortiũ amoris. Poise uero
pati: signum magne ꝑfectõis. Si u̾o¬
magnun est pati posse: maius etit gͣ¬
tanter susciꝑe. maximũ autẽ ex desi¬

Expanded text:
 indicium magnae infirmitatis, non posse pati consortium amoris. Posse vero pati, signum magnae perfectionis; si magnum est pati posse, majus erit gratanter suscipere. Maximum autem, ex desi
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita ubi est inopia. quoniam
utiq melior est copia. Melius enim
do dedit. et qui accepit nascendo accep̾.
non inopi subuentum est. s ip̃a co¬
pia gen̾ata est. Nec potest qui accepit
ei qui dedit ẽẽ in equał: qr et hoc acce¬
pit ut eẽt equalis. Nich enim pr̃e

Expanded text:
hac vita ubi est inopia, qua utique melior est copia. Melius enim do dedit; et qui accepit, nascendo accepit: non inopi subventum est, sed ipsa copia generata est. Nec potest qui accepit ei qui dedit esse inaequalis, quia et hoc accepit ut esset aequalis. Nihil enim Patre
Abbreviated transcription (Latin):
tant: alt̾ius t̾re radices infigunt. qͦ
modo conseruant. Ip̃a postremo copa
quib nec sensus nec seminalis est
ubi scd̃̾m naturam possũt eẽ custo¬
endas p̾bent: ut ꝓ eo quod nosse nõ
ualent. qͣi innotesc̾e uelle uideant᷑.
Nosq sic ea sensu corꝑis capimus. ut
de his non sensu corꝑis iũdicemus.
sta inusta q sentimus. iusta per¬
spẽm intelligibilem: ⁊ in iusta ꝑ eius
pͥuacõem. Ad huius sensus officium
non acies pupille. nõ foramẽ auticu¬
le. non spiramenta narium. non gu¬
stus faucium. non ullus corꝑeus ac¬
cedit tactus. Ibi me ẽẽ: ⁊ hoc nosse
certus sum: ⁊ hoc amo acq me a¬
mare similit̾ c̾tus sum. Augustinꝰ

Expanded text:
tant, aliud terrae radicis adfigunt, quo modo esse conseruent? Ipsa nec ulla saltem seminalis est ubi secundum naturam possunt esse, custoebent, ut pro eo, quod nosse non possunt, quasi innotescere uelle uideantur. Sed nos ea sensu corporis ita capimus, ut de his non sensu corporis iudicemus. Hsta et iniusta sentimus, iusta per intellegibilem speciem, iniusta per eius priuationem. Ad huius sensus officium non acies pupulae, non foramen auriculae, non spiramenta narium, non gustus faucium, non ullus corporeus tactus accedit. Ibi me et esse et hoc nosse certus sum, et haec amo adque amare me similiter certus sum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dib intelligentie ꝑ creaturam horio¬
ꝓg̾ditur ad intelligendum creatorem:
uidelicet ab in sensibilib ad insensibi
nalib surgens ad creatorẽ. Intelligi¬
bilia quippe: deum coslaudant ꝑ se.
Irrõnabilia uero et insensibilia non
ea ꝯsidetances laudamus deum. Sed
cet eamdem laudem. eoꝵ ꝑturit cã.¬
Deniq dixerunt antiqui qd nichil

Expanded text:
dibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibil a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia nonconsiderantes Deum laudamus. Sed quia eadem laudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ad nr̃i creatoris ẏmaginem treati. cu¬
ius est uera et̾nitas. et̾na u̾itas. et̾¬
na ⁊ uera caritas: est q ip̃e et̾na et
uera et cara trinitas. neq confusa
sent nec aliqua sp̃e ꝯtin̾ent᷑ nec aliꝙ̃
ordinem uł appet̾ent uł ten̾ent. nisi
ꝙͣ ꝑ om̃ĩa que fecit mirabili stabilita¬
te currentes quasi quedam ip̃ius ali¬
bi plus alibi minus imp̾ssa uestigia
colligamꝰ. In nobis aut̃ ipĩs eius yma¬
ginem ꝯtuentes. tamqͣm minor ille
filius eunͣgłicus in nosmet ipsos
reu̾si surgamus. ⁊ ad illum redeamꝰ.
a quo peccando recesseramus. Ibi no
strum non habebit nosse errorem.

Expanded text:
ad nostri creatoris imaginem creati, cuius est uera aeternitas, aeterna ueritas, aeterna et uera caritas, estque ipse aeterna et uera et cara trinitas neque confusa sent nec aliqua specie continerentur nec aliquem ordinem uel adpeterent uel tenerent, nisi  omnia, quae fecit mirabili stabilitate, currentes quasi quaedam eius alibi magis, alibi minus inpressa uestigia colligamus; in nobis autem ipsis eius imaginem contuentes tamquam minor ille euangelicus filius ad nosmet ipsos reuersi surgamus et ad illum redeamus, a quo peccando recesseramus. Ibi esse nostrum, non habebit errorem;
Abbreviated transcription (Latin):
uitam seminalem cum arboribus.
non solum celũ ⁊ t̾ram. nec solum
tibilis a ĩantis iust̾a. nec auis pẽnu¬
lam nec ħ̾be flosculum. nec arboris
folium. sñ suaꝵ ꝑtium conuenien¬
tia ⁊ quadam ueluti pace deliquit.¬

Expanded text:
itam seminalem cum herbis et anon solum caelum et terram, nec solum mtibilis animantis uiscera nec auis pinnulam, nec herbae flosculum nec arboris folium sine suarum partium conuenientia et quadam ueluti pace dereliquit
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝓfic̾e possunt q eẽ receꝑunt. ideo¬
u̾o defic̾e qr ex nichilo fcẽ sunt. Ad de¬
fcm eas ꝯditio ducit originis: ad pro¬
fcm u̾o ꝓuehit oꝑatõ creatoris. In eo
omnipotentia intelligitur: quod om¬
nem creaturã uisibilem ⁊ in uisibilẽ¬
nim omnipotens eẽt: non una eadẽ¬
q facilitate summa et ua fecisset.
Et nisi summe bonus ẽẽt: non se gu¬
bernandis reb ⁊̃ infimis p̾stitisset.

Expanded text:
proficere possunt, quia esse coeperunt; ideo deficere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas conditio ducit originis, ad profectum vero provehit operatio Creatoris. In eo omnipotentia intelligitur, quia omnem creaturam visibilem atque invisibilenim omnipotens esset, non una eademque facilitate summa atque ima fecisset; et nisi summe bonus esset, non se gubernandis rebus quoque infimis praestitisset.
Abbreviated transcription (Latin):
le diligi ut se. In mutuo siquidem
amorẽ multum q feruente. nichil
carius: nichil p̾clarius: qmͣ ut ab eo
quem sũ me diligis. ⁊ a quo sũ me
dliligeris: alium eque ailigi uelis ꝓba¬
tio itaq consumate caritatis est uoti

Expanded text:
le diligi ut se: in mutuo siquidem amore, multumque fervente nihil rarius, nihil praeclarius quam ut ab eo quem summe diligis, et a quo summe diligeris, alium aeque diligi velis. Probatio itaque consummatae charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nit: quia quicquis ab et̾no non fuit.
a semet ip̃o ẽẽ non possit. Alioquin aꝑ¬
te ꝯuincitur quod aliquid sibi iniciũ
existendi dedit: sub illo instanti qñ ni¬
chil hũit. qñ om̃ino nil potuit. Hinc¬

Expanded text:
nit quia quidquid ab aeterno non fuit a semetipso esse non possit; alioquin aperte convincitur quia aliquid sibi initium existendi dedit sub illo instanti, quando nihil habuit, quando omnino nil potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uincit. Si sane nemo dubitare potest.
quia in tanta multitudine reꝵr exi¬
stentiũ ⁊ tam multiplici differentia
graduum: esse oporteat aliquid sum-
Oportet gͥ ut aliqua rõnalis sũb̾a:

Expanded text:
ut credo, nemo dubitare potest, quia in tanta multitudine rerum existentium, et tam multiplici differentia graduum esse oporteat aliquid summuOportet itaque ut aliqua rationalis substantia
Abbreviated transcription (Latin):
manifestat creaturaꝵ ĩmensitas. sa¬
pĩam decor: benignitatẽ utilitas. Im¬
mensitas c̾aturaꝵ: constat in multi-¬
tudine ⁊ magnitudine. Multo: ĩ simi
lib. in dissimilib. in diu̾sis. in p̾mi¬
xtis. Magnitudo est. in mole ⁊ sꝑacio.
Moles est. in massa ⁊ pondere. Spaci¬
um est. in lato ⁊ longo. ꝓfundo ⁊ al¬
to. Decor creaturaꝵ est: in situ et¬
motu. in sp̃e ⁊ qualitate. Situs est.
in ꝯpositõe et ordine. Ordo est in ꝓpͥeta
partitus. localis naturalis. aĩalis.
ratõnalis. Localis est ante ⁊ retro dex¬
trorsum ⁊ sinistrorsum. sursũ ⁊ deor¬
sum et cirtum. Naturalis est: in cre¬
mento ⁊ detrimento. Aialis est in sen¬
sib ⁊ appetitib. Rõnalis est᷑. in fc̃ĩs
⁊ ꝯsiliis. Spẽs est. forma uisibilis q̃
oculo discernit᷑: sicut colores et figure
corpoꝵ. Qualitas est ꝓprietas int̾ĩor
que cet̾is sensib ꝑcipitur: ut melos

Expanded text:
manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium est in longo et lato, profundo et alto, Decor creaturamotu, et specie, et qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco, euadripertitus, localis, naturalis, animalis, rationalis. Localis est ante et retro: dextrorsum et sinistrorsum, sursum, et deorsum, et circum. Naturalis est in cremento, et decremento. Animalis est in sensibus et appetitibus. Rationalis est in factis et consiliis. Speoculo discernitur, sicut colores et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos
Abbreviated transcription (Latin):
um. Est enim ratõnabił quedam
equitatis directio: inꝯu̾tibilis atq
indeclinabilis. quippe attingens uͥq
cui illisa omnis prauitas conturbe¬
tur necesse est. Quid est d̾s. longi¬

Expanded text:
. Est enim rationabilis quaedam aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in han
Abbreviated transcription (Latin):
ctu. lenitas tactu. Utilitas creaturaꝵ:
constat in grato ⁊ apto ⁊ ꝯmodo ⁊ ne¬
cessario. Gratum est ꝙ placet. Aptum
ꝙ conuenit. ꝯmodũ ꝙ prodest. neces¬
sarium sine quo quid ẽẽ non potest.

Expanded text:
ctu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
qui immensuo est nec minui qui
unus est. nec loco mutati. qui ubiq
est. nec tempore qui et̾nus est. nec co¬
gitatõe qui sapientissimus est. nec
affectu qui optimus ẽ. Ex symbolo.

Expanded text:
qui immensus est; nec minui qui unus est. Nec loco mutari qui ubique est; nec tempore qui aeternus est. Nec cognitione qui sapientissimus est; nec affectu qui optimus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ab illa est: ip̃a sũma ẽẽntia ẽ. Si
ab illa est om̃e posse summe potens ẽ:
si om̃e saꝑe. sũme sapiens ẽ. Est enĩ
impossibile: maius aliquid dare qm
tia: qm summa sub̃a. Non ergo potu¬
it alicui alt̾i sub̾e dare. nõ dicam ut
diuinitatẽ hr̃et. s ut ip̃a deitas esset.
Alioquin qd̾ impossibile est ẽẽ parem

Expanded text:
esse ab illa est, ipsa summa essentia est. Si ab illa omne posse, summe potens. Si omne sapere, summe sapiens est. Est enim impossibile majus aliquid dare quam quam summa substantia. Non ergo potuit alicui alteri substantiae dare, non dicam ut Deitatem haberet, sed ut ipsa Deitas esset Alioqui quod impossibile est esse parem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s: cuius spẽs nec mutatur nec con¬
uertitur. Sic q singuloꝵ genetum
forme sunt permanentes: in eadem
sua forma aissimiles. Mundus itaq¬
p̾paratus est a deo receptatulũ omni¬
formiũ sp̃eꝵ. Naturas autẽ ꝑ spẽs
sib placitura. Ip̃m u̾o celum deo ple

Expanded text:
species uero nec mutatur nec conuertitur. Sic generum singulorum formae sunt permanentes in eadem sua forma dissimiles. -Et mundus praeparatus est a deo receptaculum omniformium specierum; natura autem per species sibus placitura. Omnia autem desupe
Abbreviated transcription (Latin):
siue abintus ꝑ aspiratõnẽ ea replens.
siue a foris ꝑ sacri u̾bi eruditõnem se
ip̃is infundens. Et tñ inquit manet
intra se munite. ut cum se mentib
illuminandis uarie multiplicit̾ q¬
ꝑticipandũ p̾stat. nequa ꝙͣ tñ extra¬

Expanded text:
sive ab intus per aspirationem ea replens, sive a foris per sacri verbi eruditionem se ipsis infundens: et tamen manet intra se munite, ut cum se mentibus illuminandis varie ac multipliciter participandu
Abbreviated transcription (Latin):
qui solus est oĩa. om̃ib se liben¬
ter ostendit: ñ uͥ sit loco. nec qualis
lit qualitate. nec qnͣtus sit qnͣtitate.
s hominem sola intelligentia men-¬
tis illuminans: qui discussis ab a¬
nimo erroꝵ tenebris et u̾itatis cla¬
ritate ꝑcepta. toto se sensu intelli¬
gentiẽ diuine ꝯmiscet: cuius amo¬
re aꝑte nature que mortalis est
lib̾atus. ĩmortalitatis future fidu¬
mirabilium uincit admiratõem:
qd̃ homo diuinam potuit inuenire
obtutu dinoscitur incorporalem ẽẽ:¬
nec eius nature corꝑarale aliquid
posse misceri. idest qd̾ possit qualita¬
te qnͣtitate num̾is q dinosce. in ip̃o
quippe nichil tale ꝯsistit. Hic ueto¬
omnium sensibilium specierum. ⁊̃¬
qualitatum uł corpoꝵ: que omnia
line deo uegetari non possunt. Omnia

Expanded text:
is qui solus est omnia, omnibus se libenter ostendit, non ubi sit loco, nec qualis sit qualitate, nec quantus sit quantitate, sed hominem sola intelligentia mentis illuminans, qui, discussis ab animo errorum tenebris et veritatis claritate percepta, toto se sensui divine intelligentie comiscet; cuius amore a parte nature, qua mortalis est, liberatus, immortalitatis future mirabilium uincit admirationem, quod homo diuinam potuit inuenire solo obtutu dinoscitur, esse incorporalem nec eius naturae misceri aliquid posse corporale, id est quod possit qualitate quantitate numerisque dinosci; in ipso enim nihil tale consistit. Hic eomnium sensibilium specierum qualitatum uel corporum, quae omnia ine deo uegetari non possunt. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sit deus in mundo. quid in hõib. quid
iñ angłis: quid in se ip̃o. quid in repro¬
bis. Contemplantur si quidem: quia
mundi rector est et gubernator. hõi¬
num lib̾ãtor ⁊ adiutor: angeloꝵ sapor
et decor. in se ip̃o principium ⁊ finis:
reproboꝵ terror ⁊ horror. Augustinꝰ¬

Expanded text:
sit Deus in mundo, quid in hominibus, quid in angelis, quid in se ipso, quid in reprobis; contemplantur quia Deus est mundi rector et gubernator, hominum liberator et adjutor, angelorum sapor et decor, in se ipso principium et finis, reproborum terror et horror. In
Abbreviated transcription (Latin):
ditis uelut maxima ꝓpositõ est cũctis
in ꝯmune uelut ꝯmunis animi ꝯcep¬
tio: deo attribuere quicquid alt̾ius at¬
tingit humana estimatõ. Est autem¬
impossibile plures omnipotẽtes eẽ.
Qui enim uere om̃ipotens fuit: fa-¬
cile effic̾e pot̾it ut cer̾oꝵ quilz nichil
possit. alioquin uere ommpotens nõ

Expanded text:
ditis velut maxima propositio, est cunctis in commune veluti communis animi conceptio Deo attribuere quidquid altius attingit humana aestimatio. Et impossibile plures omnipotentes esse. Qui enim vere omnipotens fuerit, facile efficere poterit ut caeterorum quilibet nihil possit, alioqui vere omnipotens non
Abbreviated transcription (Latin):
que de sensibili natura p̾dicari posst̃.
Considera multiplicem ⁊ infinitam
multiplices in arte artificis unũ sũt:
et aĩo disponentis eas uiuunt. quo mͦ
infinitus num̾us lineaꝵ: in uno pũ¬
cto subsistit unum. Et h̾modi natu¬

Expanded text:
tera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitammultiplices regulae in arte artificis unum sunt, et in animo disponentis eas vivunt; quomodo infinitus linearum numerus in uno puncto unum subsistit, et hujusmodi natu
Abbreviated transcription (Latin):
Hnum intelligibilem in quo ip̃am
ueritatem dicebat habitare: Istum
quoq sensibilem quem manifestũ
est nos uisu tactuq sentirs. Itaq
illum ẽẽ u̾m. istũ u̾issimilẽ. ad illiꝰ
ymaginem fc̃m. Iseoq de illo in ea
que se cognosc̾et aĩa uelut expoliri

Expanded text:
unum intellegibilem. in quo ipsa ueritas habitaret, istum autem sensibilem, quem manifestum est nos uisu tactuque sentire; itaque illum uerum, hunc ueri similem et ad illius imaginem factum, et ideo de illo in ea quae se cognosceret anima uelut expoliri
Abbreviated transcription (Latin):
nii bonũ .s. fides. proles. sacca¬
mentum. In fide siguidem attendi¬
tur: ne p̾ter uinculũ coniugale cũ
alto uł alt̾a coniungatur. In ꝓle ut
amãt̾ suscipiatur: benigne nutri¬
atur. religione educetur. In sacram̃¬
to ut coniugiũ non seꝑetur: et di¬
missus aut dimissa nec causa plꝰ
alt̾i coniungatur. Hec est tamꝙͣ
regula nuptiaꝵ. qͣ uel nature de¬
coratur fecunditas: uel inconti¬
nentie regitur pͣuitas. Idem in ł¬
fide cõiugali uiolenta: fidem ser¬
uat adult̾o: utiq mala ẽ. Et si nec

Expanded text:
rtitum est: fides, proles, sacramentum. in fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, benigne nutriatur, religiose educetur; in sacramento, ut coniugium non separetur et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri coniungatur. haec est tamquam regula nuptiarum, qua uel naturae decoratur fecunditas uel incontinentiae regitur prauitas. unfide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec
Abbreviated transcription (Latin):
ante peccatum date sunt hõ
esce cum eẽt ĩmortas: dicimus qr
ĩmortalitas in qua creatus erat tib̾
erat sustentanda. nec erat qualis
lla que futura est: que crb̃ non indi¬
rebit. Illa cui erat posse nõ mou. ħͥ
erit non posse nõ mori. Augͦ. de ci.¬
optima ualitudine: s nec taie qͥdẽ
quale fuit in hõib primus ãte pec¬
catum. qui licet morituri nõ ẽẽnt
nisi peccassent: alimentis tñ ute
s adhuc animalia corpora gestãtes.
status eis de ligno uite qd̃ in me¬
dio paradysi cum arbore uetita si¬

Expanded text:
ante peccatum datae sint homini escae, cum esset immortalis, dicemus quia illa immortalitas, in qua creatus est, cibis erat sustentanda, nec erat talis, qualis illa quae futura est, quae cibis non indigebit. Illa enim erat posse non mori, haec erit non posse mori. Et vioptima valetudine; sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum. Qui licet morituri non essent, nisi peccassent; alimentis tamen utlia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. status eis de ligno vitae, quod in medio paradiso cum arbore vetita si
Abbreviated transcription (Latin):
titus ꝯmodi inseparabilis ẽ: quia
scõm necessitatem mnest ⁊ a uolũ¬
tate rationali nũqm seꝑari potest.
Effectus autẽ eius .i. cõmodũ ab
eo seꝑabilis ẽ quia desid̾ari ꝯmo¬
dum ⁊̃ cum nõ hẽtur pot̾. Et in
hoc sũma constat pena: cum cre
ram. nec hr̃e potest per in remissi¬
bilem culpã. Homo igitur quia aꝑ¬
co m̾ito ⁊ iusticiam ⁊ ꝯmodũ perdi-¬
dit. solum appetitum ꝯmodi ad au¬
ginẽtum infelicitatis retinens.

Expanded text:
titus commodi inseparabilis est, quia secundum necessitatem inest, et a voluntate rationali nunquam separari potest. Effectus autem ejus, id est commodum, ab eo separabilis est; quia desiderari commodum, cum non habetur, potest. Et in hoc summa constat poena cum creatram, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus afco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens.
Abbreviated transcription (Latin):
at: quia influentes undas ipsa
magnitudo eius non sentit. Deiñ
quiã amata aqua dulce fluentũ
consumit: uł quia nubes multum
aquaꝵ ad se trahunt. siue ꝙ illud
ꝑtim auferunt uenti: Ptim sol ex¬
siccat. Postremo: ꝙ ꝑ occulta terre

Expanded text:
 quod influentes undas ipsa magnitudo ejus non sentiat: deinde, quia amara aqua dulce fluentum consummat: vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se trahant: sive quod illam partim auferant venti, partim sol exsiccet: postremum, quod per occulta quae
Abbreviated transcription (Latin):
est sp̃es salis. et magis sicca: ꝓpter
ea plus olei extrahitur de sale ꝙͣ
de uitro. sicut exꝑtum est ĩ alqͥmia.
Et hoc ideo: quia huinidum aereũ
plus est in sale ꝙp̃ in uitro ⁊ ĩ. aristo¬

Expanded text:
est species salis, sed magis sicca; et propter hoc plus de oleo extrahitur de sale quam de nitro, sicut expertum est in alchimia. Et hoc est, quia humidum aëreum plus est in sale quam in nitro, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
sale et uitro fluit oleum: magis
inquit lapis non odorat: qm̃ achi¬
mus est. ligna u̾o odorant: quia fr̾
enchimia: lignoꝵ minus odorabi¬
lia sunt aquatica. Ut enim iam

Expanded text:
sale et nitro fluit oleum, nitrum, lapis non odorat, quia est achymus, ligna autem odorant, quia sunt enchyma, et lignorum minus sunt odorabilia aquatica.
Abbreviated transcription (Latin):
tilem ⁊ grossum. Sub̾a u̾o rara
odorifera est uaporosa. et dissoluta¬
a corꝑib ocoriferis iocundi ocoris.
Uapor aũt ex calore generat᷑: nec ab
om̃ib ꝑtib odorati resoluitur. Sdor
enim rose: non sigͣt. nisi ꝙ calidũ ẽ

Expanded text:
tile et crassum. Substantia vero rara tile et crassum. Substantia vero rara odorifera, est et vaporosa et dissolutporibus odoriferis iucundi odoris. Vapor autem ex calore generatur, nec ab omnibus partibus odorati resolvitur. Odor enim rose non significat nisi quod calidum est
Abbreviated transcription (Latin):
in almasore
lures aut̃ uapores faciũnt pas¬
sionem in odoratu: quẽadmodũ in gu¬
stu. Acetũ enim et om̃ia acerba atq
pungitiua. ut allium et cepa: ledt¬
qm gustum. Sic et in om̃ib aliis
scdm maiorẽ ꝑtẽ: ea que mouent
sensum. gustus. mouent et odoratꝰ
Unde et est inuenire plurima que
nunꝙͣ gustau̾nt homines ꝓpt̾ odorẽ
eoꝵ fendum: quia norunt cuius
nature sint. ꝑ copiam cercifitatõis
que ꝑuenit ad illos ex eoꝵ odorib.
rum non p̾dicat. Et hec quidem :¬
aut diu̾sa sunt natura: aut odore
priuata. Que diu̾sa sunt natura:
iocundi sunt odoris maxime q rosa
Gustus enim eius ualde manife¬
ste diu̾sus est ab odore: nec signi¬
ficatio ꝯcordat utriusq. Cuius rei
causa ẽ qr rosa uatia est. et nõ cõ¬
similiũ ꝑtium. Gustus quidem eiꝰ
compositus est: ex amaro ⁊ aspo
in suaui q ⁊ aquoso. Pars ens a¬
mara calida est et subtił: pars as¬
ꝑa frigida est et grossa. a quosa uͦ
uaria est in sapore media int̾ sub¬

Expanded text:
 Almansorem Plures autem sapores faciunt passionem in odoratu, quemadmodum et in gustu. Acetum enim et omnia acerba atque pungitiva, ut allium et cepa, ledquam gustum. Sic in omnibus aliis, secundum maiorem partem, ea que movent sensum gustus, movent et odoratus; unde et est invenire plurima que nunquam gustaverunt homines propter odorem eorum fetidum, quia norunt cuius nature sint, per copiam certificationis, que pervenit ad illos ex eorum odore. rum non predicat et hec quidem aut diversa sunt natura, aut odore privata. Que diversa sunt natura iucundi sunt odoris, maximeque rosa, gustus enim eius valde manifeste diversus est ab odore, nec significatio concordat utriusque. Cuius rei causa est, quia rosa varia est et non consimilium partium. Gustus quidem eius compositus est ex amaro et aspero, insuavique et aquoso. Pars eius amara calida est et subtilis: pars aspera frigida est et crassa. Aquosa vero varia est, insuavisque in sapore, media inter sub
Abbreviated transcription (Latin):
inuectio ꝯmeantiũ: quo sibi distan¬
furor clauditur. Est in necessitate¬
compendiũ: subsidium uestigaliũ.
st̾ilitatis alimentum. Ex hoc pluuia
in t̾ras transfunditur. Siquidem aqͣ¬
eius subtile ẽ rapitur. qͣnto qr altius
eleuatur: tanto magis nubiũ obũbͣ¬

Expanded text:
invectio commeatuum, quo sibi distanfuror clauditur, subsidium in necessitatiorantum, subsidium uectigalium, sterilitatis alimentum. ex hoc pluuia in terras transfunditur, siquidem eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbr
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Dicitur autẽ pestilentia quasi
q̃tũq tetig̾it polluit. Ip̃a et ingui¬
naris ab inguinũ ꝑcussione. Otͦ et
ta este ut non habeat spacium tẽꝑis
quo aut uita sꝑetur aut mors: led
repentinus languor simul cum mor¬
te uenit. Actor.¬

Expanded text:
. Dicta autem pestilentia, quasi quemque tetigerit, polluit. 19. Ipsa et inguinaria ab inguinum percussione. Eadem et ta est, ut non habeat spatium temporis, quo aut vita speretur, aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. C