comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
so. incciosem p̃dicandi peromnia ecdesicis fu¬
bricandi uel restaurandi licentiam accipesent:
Atubi ipse &iam inter clios delectatus uita
mundissima scõrum & promissis eorum suco¬
uissimis. quae uera esse miraculorum quoque
multorum ostensione firma uerant: cre¬
dens baptizatus est. c̃ eẽre plures cotidie cedau¬
diendum uerbum confluere : acrelicto gentilitatis
ritu . unitati se scaẽ xp̃i ec desiae csedendo sociures
quorum fides & conuersectioni ita congratulctus
esse rexperhib&ur. ut nullum tamen coger&
adxp̃i cenis imum: sed tantum modo credentes arti¬
ori dilectione. quasi conciues sibi regni caelestis
amplecter &ur. ⁊ Didicerat enim cedoctoribus
ccuctoribusq: suae scdutis . seruitium xp̃i uolunta¬
rium non co acticiumes se debere: Nec distulit.
quin&icm ipsis doctoribus suis locum sedis eorum
gradui congruum indoru uerni metropolisuc
nter ea uir dñi cugustinus uenit arelas: & ab

Expanded text:
rso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias farso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandi licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse miraculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu, unitati se sanctae Christi Ecclesiae credendo sociare. Quorum fidei et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis locum sedis eorum gradui congruum, in Doruverni  Al., nterea vir Domini Augustinus venit Arelas, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
t ubi datuam sibi mansionem intrauerant : toepe¬
runt upostolicam primi¬
imitari : oractionibus uidelicet cssiduis. uigiliis. ac ie¬
iuniis seridendo : uerbum uitae quibus poterant
p̃dicando : cuncta huius mundi uelut cliencosꝑnendo:⁊
ecctantũ quae uictui necessccria uidebantur. ab eis
quos docebant accipiendo Secundum ecquaedo¬
cebant ipsiꝑomnia uiuendo: & paratum ad pectien¬
dum aduersa quueq uel &iam moriendum pro
ete quam psuediccbunt ueritate cenimum. ha¬
bendo : quidmora : crediderunt non nulli. & bapti¬
zabantur : mirantes simplicitatem in nocentis
uitae: tadulcedinem doctrinae eorum caelestis:
Erat & utẽ prope ipsam ciuitatem adorientem.
ecdesic in honosem scĩ martim antiquitus fucta.
dum adhuer omani brittaniam in colerent : in qua
regina quam xpi anac̃ fuisse p̃diximus. orare con¬
sue uerat : In hacergo &ipsiprimo conuenire. ⁊¬
psallese orcse missas faccese priredicare. & bap¬
tizuse coeperunt: Donec rege adfidem conua¬

Expanded text:
t ubi datam sibi mansionem intraverant, coeperunt apostolicam primiimitari DXCVII; orationibus, videlicet, assiduis, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patiendum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem conve
Abbreviated transcription (Latin):
abaccti patricii quemoe ciderct sectellabus inter¬
imitur : cenno imperii marciani uͦi. cum quo
simul hesperium concidit regrium:¬
nterea britessctum quidem est parumper abe¬
terns sed non a ciuilibus bellis: manebant ex ter¬
minia ciuitatum abhoste derutcrum: ac deserta¬
rum: pugnabant contra inuicem: qui hostem euase¬
rant ciues: attamen recen adhuc memoria cada¬
mitatis & cladis inflictae : seruabanit ut cumque reges
sac cerdotes. priuati &optimates suum quique ordinem
cctillis decedentib: cumsuc cessiss& a&us. tempestatis
illius nescia: & presentis solum serenitatis statum ex¬
perta : Ita cuncta ueritatis ccciustitiae moderami¬
na concussa acsubuersa sunt : ut earum nondicam
uestigium sedne megoria quidem p̃ter in pauus
narrabilium scelerum factaquȩ historico eorum
gildus flebili sermone describit: & hoc addebant
ut num quam genti scxonum siue anglorum secum
brit tdhiam in colenti uerbum fidei p̃dicando commit¬

Expanded text:
ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnumniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidem, praeter  Al.,narrabilium scelerum facta, quae historicus eorum Gildus  Al., Gildas flebili sermone describit, et hoc addebant  Al., addebat, ut nunquam genti Saxonum sive Anglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando commit
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt. & incons pec tu omnium filio in columi¬
tus : pctrifilius restituitur: Inplentur populi
stupore mirã culi : & inpectoribus omnium fides
cutholica inculcata firmatur: p̃dicatio dein¬
de cdplebem dep̃ucricationis emendactione
conuertitur omniumq: sententia prauitatis
ccuctoses quierunt expulsi insula. sacerdo tibus
cedducuntur admedi terranea deferendi :
Vta regio absolutione : & illi emendatione frue¬
retur: facctum est : ut millis locis multo exeo
tempose fides inte merta ꝑdurare: Itaque con¬
positis omnib: becti sacerdotes: ecc quai uenerunt
prosperiacte redierunt: Porro germanus post
hȩc : cidrauennam propace cormoricanae gentis
supplicaturus cduenit : Ibiq: auadentiniano & pla¬
cidia matre ipsius. summase uerentia susceptus :
migreuit cd xpm: Cuius corpus honorifico ugmi¬
ne comituntib uir tutum oꝑeribus. suam defer¬
tur cdurbem: Nec multo post ualentinianus

Expanded text:
ceperunt, et in conspectu omnium filio incolumiceperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus
Abbreviated transcription (Latin):
secum filium. quem in ipso flore ad oliscentiae debi¬
litas dolenda damnauerat: Erat enim arescentib
neruis contracto poplite : cui persiccitatem cru¬
ris usus uestigũ negabatur. hunc elafium. prouin¬
cicctota subsequitur. Ueniunt sa cerdotes: occurrit
inscia multitudo: confestim benedictio & sermonis
diuini doctrina profunditur . recognoscunt populũ
legunt culpam esse pccucorum: inquirunt aucto¬
res. inuentos que condempnant: Cum subito el afius
pedibus aduoluitur sa cerdotum : offerens filium
cuius necessi tatem ipsa debilitas. &im sine p̃cib
cilegabat: fit communis omnium dolor p̃cipue
scaerdotum: qui conceptam misericordiam aeddiui¬
nam dementiam contulerunt:. Stitimque ade¬
lis centem bectus germanus sedere conpulit:
Adtretat poplitem debilitate curbatum: & ꝑtota
infirmitatis spatia medi cabilis dextera per¬
currit : sclubremque tactum sanitas festina
subsequitur: Ariditas sucum. nerui officia se¬

Expanded text:
secum filium quem in ipso flore adolescentiae debisecum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis contracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum ligunt culpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia re
Abbreviated transcription (Latin):
conspicuis : Reditum moliuntur pontifices: quibus
trconquillam naui gationem & merita propria
& inter cessio beati mañs albani parauerunt : qui&osq¬
que eos suorum desideriis. felix carina restituit XX¬
ecmulto in terposito tempore: huntiatur exeadem
insula pelagianã peruersitatem. iterato paucis
ccuctoribus dilactari rursusque adbeatissimum
uirum preces sacerdotum omnium deferuntur.
ut ccius umdĩ qua prius ob tinuercet. tutar&ur
quorum paitioni festinus obtemperat Nam que
adiuncto sibi seuero totius scĩtactis diro quierat disci¬
pulus becctissimi pactris lupi trecasgorum epĩ
E tunc treueris ordinatus epĩs. gentibus primae ger¬
nuaniae uerbum p̃dicabat: Mare conscendit & con¬
sertientibus elementis. tranquillo nauigio brit¬
tottm insulam germanũ uenise inuitis uacticina¬
tionibus nuntiabant: intantum. ut elafius quida
manifesti nunti selatione properar& Exhibitis

Expanded text:
conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desideriis felix carina restituit. nec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus, gentibus primae Germaniae verbum praedicabat, mare conscendit, et consentientibus elementis, tranquillo navigio Brittotam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam manifesti nuncii relatione properaret, exhibens
Abbreviated transcription (Latin):
quacse in tuebantur in insidiis constituti: tum su¬
bito germanus signifer: uniuersos ad mon& & pre¬
dicat: ut uocisuae unod amore respondeant:
securisq hostibus quise insperatos adesse confide
hostile agmen terrose prosternitur: & suꝑse non solũ
rupes circum dactas : sed &iam ipsam caeli machinam
contre miscunt : tr epidationique iniectae. uix suf
ficere pedum pernicitas credebatur: Passim fugiunt:
arma proiciunt: Caudentes uel nuda corpora eri¬
pusse discrimini: plures &iam timore precipites
flumen quod transi erat deuorauit: ultionem suam
innocens execitus intuelur: &uictoriae concessae
o tiosus spectator efficitur spolic colli guntur &po¬
sita: &cccelestis palmae gaudia miles religiosus
cemplectitur : triumphant pontifices hostibus fusis
sine scnguine : triumphant : uictoria fide obtenta¬
non uiribus : composita itaq: insula securitate multi¬
plici. supercctis que hostibus uel uisibilibus uel ciorne

Expanded text:
quare intuebantur in insidiis constituti. Tum suquare intuebantur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderhostile agmen terrore prosternitur, ut  Al. add. ruisse super se non solum rupes circumdatas, sed etiam ipsam caeli machinam contremiscunt, treficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini. Plures etiam timore praecipites flumen quod transierant devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et coelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine snon viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles dies quos reltgiosiores reddebat p̃sertia
scacerdotum intantum ut cotidicnis psedicationib
instituti. certatim populi cadratiam babtis matis
conuolarent: Nam maxima ecercitus multitudo
undam laucri sadutaris &p&iit: & ȩc desia addiem
resurrectionis dñicae frondibus contȩxta componitur:
cetque in expeditione campestri instar ciuitatis
ciptatur: Madidus babtis mate procedit exercitus ÷
fides feru& inpopulo: & conterrito crmorum presi
forma castitatis hostibus nuntiatur: quiuictoriã
quacsi de inermi exercitu p̃sumentes ad sumta
cla critate festinant: quorum tamen aduen¬
tus: exploratione cognoscitur: Cumque emensa
solemni tate paschulis recens delaucaro pars
macior exercitus arma capere & bellum parure
Eligit expeditos: circum iecta ꝑcurrit: & eregione
qua hostium sperabatur aduentus. uallem circũ¬
dattm mediis montibus in tue tur: quo in loco
nouum conponit eercitum: ipsedux agminis :&iã
cederat ferox hostium multitudo : quam ad propin¬

Expanded text:
rabiles dies, quos religiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum ut cotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit, et ecclesia ad diem Resurrectionis dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instra civitatis aptatur. Madibus baptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, et conterrito  Al., contritforma castitatis  Al., castrorum hostibus nunciatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu presumentes, adsumpta alacritate festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars major exercitus arma capere  Al., caperet,eligit expeditos, circumjecta percurrit, et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
isit &iam tunc isdem uenerandus pontifex cedȩdie
tniam pergentem. benignae susciper&. litteris. ⁊¬
quarum isteest textus : Reuerentis simo & scĩs sunio
fratri & hȩrio coepẽ. gregorius seruus seruorum
dĩ : Lic& cepud sacerdotes habentes dõ placitam
cccrita temireligiosi uiri nullius commendatione
indigeant : Quia ttnen aptum scribendi se
tempus ingessit : fraternitati uestie norua mitte¬
se scribta curauimus : Insinuantes latorem
p̃sentium ccugustinum seruum dĩ decuius certisu¬
cnimarum cuxiliantedño direxisse : quemne¬
cesseest ut sccerdotali studio scĩtus uestra
aduuocre. & succ ei solatia p̃bere festin& Cui&ia
ut promptiores ad suffrcandum positis existere: causa
uobis in iunximus. subtilit̃ indicare scientes : quodeco
cognita totauos propterdm̃ deuotione cedsolacian-¬
dum quia res exigit commo d&is: Candidum prete¬
ea presbiterum communem filium. que madguber¬
misimus caritatiuraẽ in omnibus commendamus :

Expanded text:
isit etiam tunc isdem venerandus pontifex ad Etheritaniam pergentem benigne susciperet, litteras, quarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Etherio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. « Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingessit, fraternitati vestrae nostra mittere scripta curavimus: insinuantes, latores praesentium Augustinum servum Dei, de cujus certi suanimarum, auxiliante Domino, direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam, ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare. Scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solaciandum, quia res exigit, commodetis. Candidum praeterea presbyterum, communem filium, quem ad gubermisimus, caritati vestrae in omnibus commendamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tempose cum omni anglorum gente seruaui:
Verum quia delonge huc peregrini uenistis: & ut ego
mihi uideor perspexisse ea quae uos uera &obtima¬
credebatis. nobis quoque communicare desideras¬
tis. Nolumus molestiesse uobis quin potius benig
quin omnes quos potestis. fideiuraẽ religionis
p̃dicundo societis : Dedit ergo eis mansionem inci¬
uitate doruuernensi: quae imperiisui totius erit
me tropolis eis que ut promis erat cum adminis¬
trictione uictus temporadis: licentiam quo que
p̃dicandi non abstulit: fertur cutem quia adpro¬
nquantes ciuitati. moresuo cum cruc
taniam consona uoce modularentur: Depreca¬

Expanded text:
tempore cum omni Anglorum gente servavi. tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera credebatis, nobis quoque communicare desiderastis: nolumus molesti esse vobis; quin potius benignquin omnes, quos potestis fidei vestrae religioni praedicando societis. » Dedit ergo iis mansionem in civitate Dorovernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, iisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia appropinquantes civitati more suo cum cruce sua nc litaniam consona voce modularentur: Depreca
Abbreviated transcription (Latin):
hubebat xp̃i ancm : degente fruncorum regia. uoca
ceperat : utritum fidei ccreligionis suae cum episcopo
quciei cadiutosem fidei dedercent nomine liud hurd
cugustinum cum sociis ad suum ibidem aduenise
collo quium: Cauerat enim ne inali quam domũ
cedse introisent u&erpusus cugurio nesuper uen¬
tusuo siquid madefice crtis habuis sent : eum supe¬
rando deciperent : At illi non dȩ monia ca sed diui¬
nauir tute psediti : ueniebant crucem prouex illo
ferentes cirgenteum : &imaginem dñi sclucctoris
intabula depictam lu& uniasq canentes : prosua
simul & eorum propt̃ quos & cdquos uenerant
scdlute a &erna dño supplicabant : Cũ que adiussi onẽ
regis residentes uerbum eiuitae un& cumomnibus qui
aderunt eius comitibus predicarent . Res pondit ille
dicens : pulchecsunit quidem uerba & promissco
quae udfertis sed quia noua sunt & incerta non his
possum cdsensum tribuere : Relictis eis quae tanto

Expanded text:
habebat Christianam de gente Francorum regia, vocabhabebat Christianam de gente Francorum regia, vocabceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo quem ei adjutorem fidei dederant, nomine Liudhardo,Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemonica  Al., daemoniaca, sed divina virtute praediti veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, laetaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant salute aeterna, Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae, una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: « Pulchra sunt quidem verba et promissa quae adfertis; sed quia nova sunt, et incerta, non his possum adsensum tribuere, relictis eis quae tanto
Abbreviated transcription (Latin):
oborictus ergo confirmatione becti patris gre¬
gorii eugustinus cum famulis xp̃i quierant cumeo
tissimus : quiad confinium usque humbse flumi
nis macximi quomeridicni & septen trionales anglo¬
rum populi dirimuntur: fines imperũ tetenderat:
Est ccutein adhorientalem plagam cantiae tanc¬
tos insula non modi ca. ĩ dest magnitudinis uixta con¬
su &udinem aestimationis angłorum: familiarum
derum : quam a continenti terra secernit fluuius
Uant sumu: qui est latitudinis circiter trium stadiorũ
&duobus t&tum in locis est trans meabilis: utrumq
enm eapue. protendit inmare: Inhac ergo cadpli
gregorio degente francorum interp̃tes: &mittens
adae dilberctum mandauitse uenisse deroma.
acnuntium ferre optimum : quisibi obtemperantib
cc&erna incuelis gaudit. & regnum sinefine cumdõ
insula : &eis necessaria ministrari donec uideret
quideis faces& iussit : Nam &antea fama adeum
xp̃icinae religionis ꝑuenerct: ut pote qui& uxosem

Expanded text:
oboratus ergo confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus cum famulis Christi qui erant cum eo, tissimus, qui ad confinium usque Humbrae  Al., Humbri fluminis maximi quo Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orientalem Cantiae plagam Tanatos insula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicGregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
tes iussit : ut ipsepater : fonte renas centis : quem ixp̃ĩ
groctia purgans: protinus clbatum uexit in ar¬
cepol: mira fides regis dementia muxima xp̃i:
cuius consilium nullus cadire potest : sos pes enim
ueniens supremo ex orbe britani : peruarias gentes
perfr&a perque uics : Urben romuleam iuidit:
templum que uerndum ⁊ Aspexit p&rimistica
donagerens Candidus inter oues xp̃i sociabilis bit:
Corpore nam tumulum: mente suꝑnatenea conmu¬
tusse magis sceptrorum insignia credus: quem
regnum xp̃i promeruisse uides: hic de positus est

Expanded text:
tes jussit, ut ipse pater Fonte renascentis, quem Christi tes jussit, ut ipse pater Fonte renascentis, quem Christi gratia purgans Protinus ablatum vexit in arce poli. Mira fides regis! clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Britanni, Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit, Petri mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit: Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. Hic depositus est
Abbreviated transcription (Latin):
tempore baptis mactis. papa memoratus p&ri nom̃
in posuerait : Vt beatis simo apostolorum principi ca
cuius sacrctissimum corpus. cefinibus terrae pio
ductus comore uenerat: &icm nominis ipsius con¬
sortio iunger&ur : Qui in eius quoque ecdesia sepul¬
tus est : &lubente pontifice epitha phium in eius mo¬
ipsius fixa perscła maner&: &legentes quõque uel
cudientes : exemꝑlum ftccti aadstudium religionis
cccendere: scriptum est ergo hocmodo: culmen.
opes. subolem. pollentia regna triumphos. Exuuius
spitaphiũ cedual ius anglorꝓroceres. moenia. custra lares : quae que patrum
uirtus & quae congesserct ipse. caeducd crmi¬
potens liquið camoredĩ : Vt p&rum sedemque p&ri
rexcerner& hospes: cuius fontemeras sumer&¬
dmus ciques splendificumque iubar rudianti car¬
per&hiustu: ex quo uiuificus fulgor ubique fluit ⁊
Dercipiens que alaccer rediuiuae premiauita us
ꝑarbaricam rabiem nomen & indesuum. Conuersus
conuertit ouans p&rumque uocuri segius antis¬

Expanded text:
tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice epitaphium in ejus moipsius fixa per saecula maneret, et legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuviasiumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeralmus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Barbaricam rabiem, nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antis
Abbreviated transcription (Latin):
tenti suae duobus annis strenuissime p̃ ess&.
relicto imperio propter dnm̃ regnum quep¬
p&uum uenit romam hoc sibigłoriae singu¬
laris desiderans adipisci lit adlimina becto¬
rumcpostolorum fonte baptis matis cbluer&ur
in quosolo didicerat generi humano patere uitae
cxlestis introitum: simuleiam sperans quia
mox. baptiz satus carne solutus . adae ter na ꝯcai¬
dic lammun dus transir&: Qđ utrumque utꝰ men¬

Expanded text:
enti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut men
Abbreviated transcription (Latin):
uenit alius quidũ
denatione brectonum ut ferunt. Iter faci¬
ens iuxta ipsum locum. in quo p̃ fatacerat pugni
compl&a : & uidit unius locispatium e&ero cãp
uiridius acuenustius: Coepit que sagaer anino
conicere : quodnullccea alice causa in soliteil
in loco uiriditatis : nisi quiaibidem scĩor e&erq
&ercit& uir aliquis fuiss& interfectus : Tlinto¬
que depulue terre illius secum inligans in lintu

Expanded text:
enit alius quidam de natione Brittonum, ut ferunt, iter faciens juxta ipsum locum in quo praefata erat pugna completa; et vidit unius loci spatium caetero campo viridius ac venustius: coepitque sagaci animo conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in lint
Abbreviated transcription (Latin):
ipso p̾sedẽ quȩrerentur: Coepit dicere illedi
loco ubi caballus suus e& curatus: Quidmul¬
ta: inponentes eam ccerroduxerunt adloeũ
ibidem que de posuerunt: At illa posita in lon
obdormiuit parumper: &ubieiugilauit : sam¬
tamse ab illa corporis dissolutione sentiens
postulata aqua ipsal auit faciem ierine sconps¬
suit : caput linteo cooperuit: & cumlis quisen
duxesient sanc pedibus incedendo seuersã¬

Expanded text:
ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. Quid multa? imponentes eam carro, duxerunt ad locum  Al. add. illum, ibidemque deposuerunt. At illa posita in loco, obdormivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo cooperuit, et cum his qui se adduxerant, sana pedibus incedendo reversa
Abbreviated transcription (Latin):
equus subi tolcs sesscere. consistere capuo interra
declinare spumas & oredimittere. &ccugescene
dolorenimio interram coepitruere: desiluit eques:⁊
queo aut melioratum reciper& iumenum ⁊ autrelii¬
quer& mostuum : at ipsum diugrauido loreueatũ.
cum diuersas in pastes setorquer&: repetłe uolu¬
tando deuenit inillud loci : ubir& memorabilis
occubuit: Nec mora quiescente dolore cessabat
ab insanis membrorum motibur : & consu&o equo¬
rum more quacsi postlas situdinem indiuersum
latus uicissimseuoluere : statim que & surgens
dius cccrpere coepit: Quo il leuiso. ut uirsagacis
ingenii: Intellexit aliquidmirȩ scitatis huic loco
quoequus ẽ cursatus in eẽ: & posito ibi signo: Non
multo post ascendit equum : atquecdos pitiũ
quo proposuerat accessit : Quodumaduenin&. In¬
uenit puellam ibineptam patris familias. lon¬
go paralisis morbo grauatam: & cum famib¬
ares domus illius deaceruapuellȩ infismitae

Expanded text:
equus subito lassescere, consistere, caput in terram equus subito lassescere, consistere, caput in terram declinare, spumas ex ore demittere, et augescente dolore nimio, in terram coepit ruere. Desiluit  Al., dqua aut melioratum reciperet jumentum, aut relinqueret mortuum. At ipsum diu gravi dolore vexatum, cum diversas in partes se torqueret, repente volutando devenit in illud loci ubi rex memorabilis occubuit. Nec mora, quiescente dolore cessabat ab insanis membrorum motibus, et consueto equorum more, quasi post lassitudinem in diversum latus vicissim sese volvere, statimque exsurgens dius carpere coepit. Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam: et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiuis qua nł auis indm̃ quȩ deuotio menis fuert
&uam postmostom uistutum miraculis
clacruit : Namque in loco ubi ꝓpatria dimicans
apaganis interstetus ẽ :us que hodie sanitatep
infrmorum & hominum & pecorum celobiter
non desinunt : unde contigit: ut puluesemipsũ
ubi corpus eius interram corruit. multi auferen
multum commodi astfera: Qui uidelic& mos
cideo increbeuit : ut paulatim ablata & in deter¬
ra fossam ad mensuram staturȩ uirilis altam¬
reddiderit: Nec mirandum in loco mostis illius in¬
firmos sanari : qui semꝑdum uiuer& infirmis & pau¬
peribus consulere: el ysimosinas dccreopem ferre
non cessabat & multa quidem in loco illo uel de
puluere lociillius facta uistutum misocculanar¬
rantur : sed nos duo taetum quȩ a maioribus audi¬
uimus: referresatis duximus: Nonmulto postint̃¬
fectionemeius & acto tempore c̃ontigit ut quidã
equosedens ⁊ iter iuxtadocum ager& illum : Cuius

Expanded text:
Cujus quanta fides in Deum, quae devotio mentis fuerit, Cujus quanta fides in Deum, quae devotio mentis fuerit, etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram corruit, multi auferentmultum commodi adferrent. Qui videlicet mos adeo increbuit, ut paulatim ablata exinde terra fossam ad mensuram staturae virilis reddiderit. Nec mirandum in loco mortis illius infirmos sanari, qui semper dum viveret infirmis et pauperibus consulere, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem in loco illo, vel de pulvere loci illius facta virtutum miracula narrantur: sed nos duo tantum quae a majoribus audivimus, referre satis duximus. Non multo post interfectionem ejus exacto tempore, contigit ut quidam equo sedens iter juxta locum ageret illum; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
rien es sepuldirum eius : Ita intemeratum corpus
inuenere÷ ut corruptione concupisceniȩ carna¬
lis esoet inmune: &itadenuo lotum atq aliis
uestibus indutum transtulerunt illud In ec dȩ¬
siam beati stephanimastyris: cuius uidelic&
nata lis ibisol& in magna gloria celebrecri
die non arum iuliccrum:¬
egnauit aũt osuald xp̃ĩ anissimus rex nordan¬
hiymbrorum. Uiiii annis: ad numerato &iam
illo quem &feralis impi&as regis brqrtonium
& a postasia demens regum angłorum delesta¬
bilo fecerat : si quidem ut suprado cuimus
unanimo omnium consensu firmatumest :ut
nomen & memoria a postatarum decatalego
regum xpianorum prorsus aboleri deber& no¬
qugaliquis regno eorum annds ad notecri quo
conpl&o annorum curriculo occisus est com¬
mis sograui p̃lio tibedem pagana gene pa¬
ganoquȩ regemerciorum a quo &predecen sor
eius aediunꝰ peremptus fueret : In loco quilin¬
gua cenglorum nuncupatur maserseltbus

Expanded text:
rientes sepulcrum ejus, ita intemeratum corpus rientes sepulcrum ejus, ita intemeratum corpus invenere, ut a corruptione concupiscentiae carnalis erat inmune: et ita denuo lotum, atque aliis vestibus indutum, transtulerunt illud in ecclesiam beati Stephani martyris; cujus, videlicet, natalis ibi solet in magna gloria celebrari die Nonarum Juliarumegnavit autem Osuald Christianissimus rex Nordanhymbrorum novem annis, adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria apostatarum de catalogo regum Christianorum prorsus aboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, a
Abbreviated transcription (Latin):
tegebatur amouer&ur: &cdtius ipso in loco re¬
bant fratribus acsororibus quasiopobalsami
cellaria cẽuiderentur aperta : sed & mater¬
erc eius de quadiximus edilberg & ipsce dõ dil&c¬
tam perp&uȩ uirginitatis gloriam In magnacor¬
poris continentia conseruauit: Quȩ cuius e& uir¬
tutis: magis postinortem laruit : Cumenim e&̃
abbatissa coepit facere in monasterio suo ecdesiam
inhonorem omnium a postolorum : In qua suum
corpus sepeliri cupiebat: sed cumopus idem
admedium ferine e& perductum : Illa ne hoc per¬
ficer& moste p̃reptaẽ : & in ipso ecdesiȩ loco
ubi desiderabat condita: Postuus mostem
fratribus alia magis curatłibus. interis sum est
oc aedificium annis unͣ: quibus compl&is fta¬
tuerunt obnimi&atem laboris huius. struc¬
turam ec desiȩ funditus relinquere : : Ossauero
abbatissȩ illo deloco eleuata : In aliam ȩc clȩsiam
quȩ e&̃ perfecta ac dedicata transferre: & cepe¬

Expanded text:
tegebatur amoveretur, et altius ipso in loco retegebatur amoveretur, et altius ipso in loco rebant fratribus ac sororibus quasi opobalsami cellaria esse viderentur aperta. Sed et matertera ejus, de qua diximus, Aedilberg, et ipsa Deo dilectam perpetuae virginitatis gloriam in magna corporis continentia conservavit: quae cujus esset virtutis, magis post mortem claruit. Cum enim esset abbatissa, coepit facere in monasterio suo ecclesiam in honorem omnium apostolorum, in qua suum corpus sepeliri cupiebat. Sed cum opus idem ad medium ferme esset perductum, illa ne hoc perficeret, morte praerepta est, et in ipso ecclesiae loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem fratribus alia magis curantibus, intermissum est hoc aedificium annis septem, quibus completis, statuerunt ob nimietatem laboris, hujus structuram ecclesiae funditus relinquere; ossa vero abbatissae illo de loco elevata in aliam ecclesiam, quae esset perfecta ac dedicata transferre. Et ape
Abbreviated transcription (Latin):
Respondisse quod obhoc illo fuerint destinati: udu¬
reum illud nomis inac quodeo decantia uenerat
secum aelsumeren : Ipsa autom̃ nocte incuius
ultima paste idẽancipiente aurora p̾sentis mun¬
ditenebras transiens supernam migrauit adlu¬
com: multi defratribus eius dem monasterii
quialiis erant in aedibus : iammanifeste secon¬
cenus angelorum psallentiũ audisse referebuꝰ
nasterium ingredientis: Vnde mox egsessi di¬
noscere quided: uiderunt lucem cęlitus
emis sã fuisse ꝑ maximam : quȩ scam̃ illam animã
carnis uinculis absolutam: aderna patriȩ ce¬
lestis gaudia ducebat: Addunt &a lice quȩ ipsa
nocte inmonasterio eodem diuinitus fuerint
ostensa miro cula: sed h& nos adccliatenden¬
tes : suis narrare ꝑmit timus : sepultum ẽ aut̃
corpus uenesaebile uirginis & sponse xp̃i. In ȩc¬
clȩsa protomasthyris stephani. Placuit que
postdiem testium udapis quomonumetum

Expanded text:
respondisse quod ob hoc illo fuerint destinati, ut aurespondisse quod ob hoc illo fuerint destinati, ut aureum illud numisma quod eo de Cantia venerat, secum adsumerent. Ipsa autem nocte, in cujus ultima parte, id est, incipiente aurora, praesentis mundi tenebras transiens, supernam migravit ad lucem, multi de fratribus ejusdem monasterii, qui aliis erant in aedibus, jam manifeste se concentus angelorum psallentium audisse referebantnasterium ingredientis; unde mox egressi dignoscere quid esset, viderunt lucem caelitus emissam fuisse permaximam, quae sanctam illam animam carnis vinculis absolutam, ad aeterna patriae caelestis gaudia ducebat  Al., deducebat. Addunt et alia, quae ipsa nocte in monasterio eodem divinitus fuerint ostensa miracula: sed haec nos ad alia tendentes suis narrare permittimus. Sepultum est autem corpus venerabile virginis et sponsae Christi, in ecclesia beati protomartyris Stephani: placuitque post diem tertium ut lapis quo monumentum
Abbreviated transcription (Latin):
as suas scrudiendas acsponso caelesticopulandas
mit tebant: maxime inbrige & in cale &inandi¬
legum monasterio : Int̃quas erat sae hiryd filice
uxoris annȩ regis orientalium anglorũ. cuius su¬
pric meminimus. & filianatustelis eiusdem regis
aedilbesg: quȩ utraque cumeã peregrina : p̃meri¬
to ustutum eius demmonasterii brigensis est ab¬
batissa constituta: Cuius regis filicemaior sex¬
burg uxor ear conbercti regis cantuariorum
habuit filicm ear congotam : dequasimus dic
raculorumusque hodie narrecri : Uerũ nos de
transitu tatum illius quocccelestico regna p&iit:
aliquid breuiter dicere sufficiat : InmineNe er¬
bitateerant morum insigniores Quacrum se
omniũ p̃cibus humiliter commendans : obitum
prox ime suum quere uelatione didicerat non cela
eẽ futurum : quam uidelic& reuelationem huiur¬
modi eẽꝑhibebat: uidissese albatorum cateruã
hominum idem monasterium intrare : Hos q: a se
Interrogatos quidquȩrerent autquid ibi uelled:

Expanded text:
as eisdem erudiendas, ac sponso caelesti copulandas mittebant; maxime in Brige et in Cale, et in Andilegum monasterio: inter quas erat Saethryd, filia uxoris Annae regis Orientalium Anglorum, cujus supra meminimus, et filia naturalis ejusdem regis Aedilberg: quae utraque cum esset peregrina, prae merito virtutum, ejusdem monasterii Brigensis est abbatissa constituta. Cujus regis filia major Sexbur uxor Earconbercti regis Cantuariorum, habuit filiam Earcongotam, de qua sumus dictraculorum usque hodie narrari. Verum nos de transitu tantum illius quo caelestia regna petiit, aliquid breviter dicere sufficiat. Inminente erbitate erant morum insigniores: quarum se omnium precibus humiliter commendans, obitum em revelatione didicerat, non celavit esse futurum: quam videlicet revelationem hujusmodi esse perhibebat: Vidisse se albatorum catervam hominum idem monasterium intrare; hosque a se interrogatos quid quaererent, aut quid ibi vellent,
Abbreviated transcription (Latin):
periditanti ei commoda contigissenc & pros pora.
ꝑ int̃ cessionẽ frat̃nam. & oblationẽ hostia e sedu¬
taris cccelitus sibi fiuirsedonata intellȩit : oultiq
hȩc ap̃fato uiro audientes. accensisunt infide aede¬
uotione pia&atis :  dorandũ uel elimosinas facien¬
das uelcadof forendar dõuictima sac rȩ oblationir:
runt enĩ : quia s acrificiũ salutare: ad sed emptionẽ
ualer& & animȩ & corporis sempit̃nã : Hanc mihi
historiũ & icc̃ quidã eorum quia bipso uiro inquo
factuẽ audiere narrarunt : undeeã quic aliqus¬
do conperi indubitant̃ historiue nrȩ̃ ec desiastiç
inserenda credidi .xxi¬
abbatissi ab haimonasterii quod dicitꝰ strenaer habut supra relu¬
mus Postmultaq̃ fecit int̾ris operacacelestiacdꝑ
cipienda p̃mice uitȩ occelestis de terris ceblacta
&totidem sequentes nobilius inmonachica uita dño
consecsicuit : Nam & nobilis natuerat hoc filicone¬

Expanded text:
periclitanti ei commoda contigissent et prospera, periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae obquia  Al., quod sacrificium salutare ad redemptionem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi.abbatissa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de terris ablata trtotidem sequentes nobilius in monachica vita Domino consecravit. Nam et nobilis natu erat, hoc est, filia ne
Abbreviated transcription (Latin):
e&̃ : ꝓmittens se nihilei mali futurũ: ꝓ eo sisimphi¬
cit̃ sibiquis fuiss& ꝓder& : Quod dumille fteceremi
nistrum seregis fuis semani festans : Respondit: & ego ꝑ
singulatua responsa cognoueram : quia rusticus none¬
&cognatimei Inilla sunt pugna int̃empti : necte tam̃
occidam : nefidem mei promisi p̃uaricer ⁊ Vtergo con¬
cum illucducer&ur : ullãtenus potuit alliga.¬
i: uerum cumalia atque aliauinculorum ei
nauitei facultatem seseredimendi siposs& : Atestia
uel pecuniam illi prosemittes& uenit caniã cod
egem hlotheri quieratfilius sororis aedilthrydȩ
abeo psȩciũ succe redemptionisã ac suodomino ꝓse
it promiserat misit : Qui posthȩc patriã seuersus at¬
q adsuũ fratrem ꝑueniens : feplicauit x ordine cunc¬
latq̃ sibi aduersa quȩ inaduersis solactia ꝓuenis¬
sent. Cognouitq refesente eo illis maexime tum¬
Poribus sut fuisse uincula solutit quibus ꝓsemissa¬
rum fuerant caelebrati sollemnia: seđd & clia quȩ

Expanded text:
et, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eomnes fratres et cognati mei in illa sunt pugna interempti; nec te tamen occidam, ne fidem mei promissi praevaricer. » Ut ergo concum illuc duceretur ullatenus potuit alligari. Verum cum alia atque alia vinculorum ei navit ei facultatem sese redimendi si posset. A  Al.vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem Hlotheri, qui erat filius sororis Aedilthrydae ab eo pretium suae redemptionis, ac suo domino pro se, ut promiserat, misit. Qui post haec patriam reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
hec .Xiii. ferme milibus pcssis ÷. ferunt autem
quodecidem nocte in ipso quoque moncesterio ubip̃¬
fatudĩ famule obiit. cuidcom uir ginum dõ deuo¬
tecrum quece illcm in menso comose diligebat.
obitus illius inuisione aapparuerit : quae cnimetim
eius cum congelis cd caelum ire conspeeit : atque
hoc ipsac qua facctumest hora his quae secum erant
congregatio mcne feccto innotuit: erat enim¬
hccec ipscchora . cumclus non nullis xp̃i cencellise mex¬
tremis moncs teruilocis seorsum posita ubi nuper

Expanded text:
ecim ferme millibus passuum. Ferunt autem quod eadem nocte, in ipso quoque monasterio ubi praefata Dei famula obiit, cuidam virginum Deo devotarum quae illam immenso amore diligebat, obitus illius in visione apparuerit, quae animam ejus cum angelis ad caelum ire conspexerit, atque hoc ipsa qua factum est hora, his quae secum erant congregatio ehaec, ipsa hora cum aliis nonnullis Christi ancillis in extremis monasterii locis seorsum posita, ubi nuper
Abbreviated transcription (Latin):
forseo tres angeli dequibus diximus. qui eum adeor¬
pus referrent: Cumq p̾fato ignimaximo ad pro
flammȩ: seduirdĩ ubiadpate factam us que int̃
flammas ianuã peruenit : Arripientes bnmundi
sp̃r unum decis quos uor inignibus torrebant lico¬
tauerunt In eum: & contingentes. humerum ma¬
xillamq eius incenderunt : Cognouitq: hominem
dens inignonstiecit: Dicebatq hostis malignus :ͥ no¬
lite sepellere : que mante sus cepistis : : Nam sicutbo¬
nacius peccatoris suscepistis : Ita& depoenis eius
pasticipes cẽ debetis: contradicens angelus non in
gelus ÷ quod in cendisti in quithoc arsitinte: sienĩ
huius uiri inpeccatissuis mostui pecuniã non cecct¬
pisses : nec poenaeus intecorder&: & plurae locu¬
dum in corporerett l s omnuntte soe pemporesig in

Expanded text:
Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corFurseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maximo adpropflammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus incenderunt: cognovitque hominem,dens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradicens angelus: « Non,gelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locudum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum
Abbreviated transcription (Latin):
pinquas sent : pestimescens ille dicit angelo dne
ecceignis mihi ad propinquat : Atille quod non incen¬
iste acgrandis eẽ rogus uid&ur : Tam̃ iuxta meri¬
ta operum singulos eaminat : quiaunius cuiusq
cupiditas in hoc igni ardebit: sicut enim quis cor¬
d& incorpore perinlicitam uolupitatm : Itasolutus
corporeerdebit ꝑ debitã poenam : Tunc uidit unũ
detribus angelis qui sibi tota ut raque uisione ducto¬
sepericulo defendere : uiditautom & dȩ̃mones ꝑ
ignem uolantes : incendicbellorũ contrauistos stni¬
ere : sequuntur aduersus ipsum accussationes
madignorum ⁊ defensiones spũum bonorum ÷ copi¬
osior cȩlestium agminum uisio : sed &iurorum desua
biliter potitos fama lamuulgante dempererart : A qui¬
bus non pauca qͣ uel ipsi uel omnibus quiaudireua¬
boN multum salubriau eẽtt audiuit: Quicum
uerba finissent. & cum angelicis spiritibus ipsi quo¬
queccdatelos redirent : Romanserunt cumbeccto

Expanded text:
pinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, pinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: Quod non inceniste ac grandis esse rogus videtur, tamen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductose periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed et virorum de suabiliter potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato