comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bito quin iulie auguste quam familiariter coluisti: magis tibi
placeat exemplum: Illa te ad suum consilium uocat: illa in primo
feruore cum in axime impatientes ferocesq sunt miserie: cum so
lamen philosophicum uiri sui prebuit: & multum eam rem profu¬
isse sibi confessa. plusꝗͣ populum romanum quem nolebat tristem
tristitia sua facere: plusꝗͣ augustum qui subducto altero admini¬
culo titubabat: nec luctu suorum inclinandus erat: plusꝗͣ tiberiũ
filium cuius pietas efficiebat ut nullo acerbo & defleto gentibus fu¬
nere: nihil sibi nisi numerum deesse sentiret.Hic ut opinor aditus
illi fuit: hoc principium apud feminam opinionis sue custodem di¬
ligentissimam in hunc diem usque. Iulia quantum quidem ego sci¬
am assidua uirtutis comes: cui non tantum que inpublicum emittũt
uota: sed omnes sunt secretiores animorum nostrorum motus. dedi¬

Expanded text:
bito quin Iuliae Augustae, quam familiariter coluisti, magis tibi bito quin Iuliae Augustae, quam familiariter coluisti, magis tibi placeat exemplum ; illa te ad suum consilium vocat. Illa in primo fervore, cum maxime impatientes ferocesque sunt miseri, accessum Areo, philosopho viri sui, praebuit et multum eam rem profuisse sibi confessa est, plus quam populum Romanum, quem nolebat tristem tristitia sua facere, plus quam Augustum, qui subducto altero adminiculo titubabat nec luctu suorum inclinandus erat, plus quam Tiberium filium, cuius pietas efficiebat, ut in 1110 acerbo et defleto gentibus funere nihil sibi nisi numerum deesse sentiret. Hic, ut opinor, aditus 1111 fuit, hoc principium apud feminam opinionis suae custodem diligentissimam : “Usque in hunc diem, Iulia, quantum quidem ego sciam—adsiduus viri tui comes, cui non tantum quae in publicum emittuntur nota, sed omnes sunt secretiores animorum vestrorum motus—dedi
Abbreviated transcription (Latin):
tue quod non precipitet te: ꝗͣprimum & finiat infestissima eris.
Q uod turpissimum alienissimumq est animo tuo in meliore noto
parte: ostendes te uiuere nolle: mori non posse. Si adhoc maxime
femine exemplum te applicueris: moderatius mitius: non eris
in erumnis: nec te tormentis macerabis: Que enim malum amen¬
tia est: penas a se illicitas exigere: & mala sua augere: quam in
omni uita seruasti: morum probitatem & uerecundiam: in hac
quoque re prestabis: & enim quedam & dolendi modestia. illum.
ipsum iuuenem dignissime quietem semper nominatus cogitatusq
faciat. Meliore pones loco si matri sue qualis uiuus solebat ilarisq¬
semper & cum gaudio occurrit. Nec te ad fortiora ducam precepta:
ut humane ferre humana iubeam: modo ipsa funebri die oculos
matris exiccare. Ad arbitrium tecum ueniam. Hoc inter nos:
queretur utrum magnus dolor esse debeat an perpetuus. non du-¬

Expanded text:
tuae, quod non praecipitet te quam primum et finiat, infestissima eris tuae, quod non praecipitet te quam primum et finiat, infestissima eris ; quod turpissimum alienissimumque est animo tuo in meliorem noto partem, ostendes te vivere nolle, mori non posse. Si ad hoc maximae feminae te exemplum apphcueris moderatius, mitius, non eris in aerumnis nec te tormentis macerabis ; quae enim, malum, amentia est poenas a se infelici- tatis exigere et mala sua novo augere ! Quam in omni vita servasti morum probitatem et verecundiam, in hac quoque re praestabis ; est enim quaedam et dolendi modestia. Illum ipsum iuvenem, dignissimum qui te laetam semper nominatus cogitatusque faciat, meliore pones loco, si matri suae, qualis vivus solebat, hilarisque et cum gaudio occurrit. Nec te ad fortiora ducam praecepta, ut inhumano ferre humana iubeam modo, ut ipso funebri die oculos matris exsiccem. Ad arbitrum tecum veniam ; hoc inter nos quaeretur, utrum magnus dolor esse debeat an perpetuus. Non du
Abbreviated transcription (Latin):
ca obierat ingens ciuium prouinciarumq & totius italie deside-¬
rium per quam effusis in officium lugubre municipiis coloniisq
usque in urbem ductum erat funus triumpho simillimum. Non
licuerat matri ultima filii obscula gratumq extremi sermonen
oris haurire: longo itinere reliquias drusi sui prosecuta tot per
omnem italiam ardentibus rogis: quasi totiens illum amitteret¬
irritata. Ut primum tamen intulit tumulo: simul & illum & do¬
lorem suum posuit: nec plus doluit: ꝗͣ ut honestum erat cesari: aut
illum publice priuatimq sibi representare: libentissime de illo loꝗ
qui illam tristem sibi reddidit. Elige itaq utrum exemplum pu¬
tes probabilius. Si illud prius sequi uis eximis te nota uiuorum:
aduersaberis & alienos liberos & tuos: ipsumq desiderans: triste
matribus omen occurret: uoluptates honestas permissas tanquã
parum decoras fortune tue reicies: inuisa herebis in lucem: & etati

Expanded text:
ca obierat, ingens civium provinciarumque et totius Italiae desideca obierat, ingens civium provinciarumque et totius Italiae desiderium, per quam effusis in officium lugubre municipiis coloniisque usque in urbem ductum erat funus triumpho simillimum. Non licuerat matri ultima filii oscula gratumque extremi sermonem oris haurire. Longo itinere reliquias Drusi sui prosecuta tot per omnem Italiam ardentibus rogis, quasi totiens illum amitteret,irritata, ut primum tamen intulit tumulo, simul et illum et dolorem suum posuit, nec plus doluit quam aut honestum erat Caesare aut illum sibi privatim publiceque repraesentare, libentissime de illo loqui, qui illam tristem sibi reddidit. Elige itaque, utrum exemplum putes probabilius. Si illud prius sequi vis, eximes te numero vivorum : aversaberis et alienos liberos et tuos ipsumque quem desideras ; triste matribus omen occurres ; volup- tates honestas, permissas, tamquam parum decoras fortunae tuae reicies ; invisa haerebis in luce et aetati
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur ad illius filium transire sibi promissa felicitas: tenebris
& solitudini familiarissima: ne ad fratrem quidem respiciens: car¬
mina celebrande marcelli memorie composita: aliosq studiorum
honores reiecit: & aures suas aduersus omne solatium clausit: a
solemnibus officiis seducta: & ipsam magnitudinis fraterne nimis
circum lucentem fortunam exosa defodit se & abdidit: assidentibus
liberis nepotibus. lugubrem uestem non deposuit: non sine contu¬
melia omnium suorum: quibus salius orba sibi uidebatur. Liuia
amiserat filium drusum magnum futurum principem iam ma-¬
gnum ducem. Intrauerat penitus germaniam: & ibi signum ro-¬
mani imperii fixerat: ubi uix ullos esse romanos notum erat: in
expeditione decesserat. ipsis illum hostibus egrum cum ueneratio-¬
ne & pace mutua prosequentibus: nec optare quod expediebat.
audentibus. Accedebat ad hanc mortem quam ille prore publi¬

Expanded text:
videbatur ad illius filium transisse sibi promissa felicitas. Tenebris videbatur ad illius filium transisse sibi promissa felicitas. Tenebris et solitu- dini familiarissima, ne ad fratrem quidem respiciens, carmina celebrandae Marcelli memoriae composita aliosque studiorum honores reiecit et aures suas adversus omne solacium clusit. A sollemnibus officiis seducta et ipsam magnitudinis fraternae nimis circumlucentem fortunam exosa defodit se et abdidit. Adsidentibus liberis, nepotibus lugubrem vestem non deposuit, non sine contumelia omnium suorum, quibus salvis orba sibi videbatur. Livia amiserat filium Drusum, magnum futurum principem, iam magnum ducem; intraverat penitus Germaniam et ibi signa Romana fixerat, ubi vix ullos esse Romanos notum erat. In expeditione decesserat ipsis illum hostibus aegrum cum veneratione et pace mutua prosequentibus nec optare quod expediebat audentibus. Accedebat ad hanc mortem, quam ille pro re publi
Abbreviated transcription (Latin):
que spe futuri principis certa. Octauia marcellum: cui & auuncu-¬
lus & socer incumbere ceperat: in quem onus imperii reclinare a¬
dolescentem animo alacrem: ingenio impotentem: sed frugalitatis
continentieq in illis aut annis aut opibus non mediocriter patiẽ
tem laborum: uoluptatibus alienum: quantum cunque impone-¬
re illi auunculus & ita dicam inedificare uoluisset. laturum: bene
legerat nulli cessura ponderi fundamenta: nullum finem per om¬
ne uite sue tempus flendi gemendiq fecit: nec ullas admisit uoces:
salutare aliquid afferentes. Ne aduocari quidem se passa est: in¬
tentam in unam rem & toto animo affixam. Talis per omnem uitã
qualis fuit in funere: non dico non est ausa st resurgere sed alleua¬
ri recusans secundam orbitatem iudicans: lacrimas mittere: nullã
habere imaginem filii carissimi uoluit: nullam sibi de illo fieri men¬
tionem. Oderat omnis matres & in liuiam maxime furebat: quia

Expanded text:
que spe futuri principis certa. Octavia Marcellum, cui et avuncuque spe futuri principis certa. Octavia Marcellum, cui et avunculus et socer incumbere coeperat, in quem onus imperii reclinare, adulescentem animo alacrem, ingenio potentem, sed frugalitatis continentiaeque in illis aut annis aut opibus non mediocriter admirandae, patientem laborum, voluptatibus alienum, quantumcumque imponere illi avunculus et, ut ita dicam, inaedificare voluisset, laturum ; bene legerat nulli cessura ponderi fundamenta. Nullum finem per omne vitae suae tempus flendi gemendique fecit nec ullas admisit voces salutare aliquid adferentis ; ne avocari quidem se passa est, intenta in unam rem et toto animo adfixa. Talis per omnem vitam fuit, qualis in funere, non dico non ausa consurgere, sed adlevari recusans, secundam orbitatem iudicans lacrimas amittere. Nullam habere imaginem filii carissimi voluit, nullam sibi de illo fieri mentionem. Oderat omnes matres et in Liviam maxime furebat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
N am uulnerum quoque sanitas facilis est dum a sanguine recentia
sunt: tunc irruunt & in altum reuocantur: & digitos scrutantiũ
recipiunt: ubi corrupta in malum ulcus se uerterunt. Non possũ
nunc per obsequium nec molliter assequi tam durum dolorem: frã¬
gendus est. Scio apreceptis incipere omnes qui mouere aliquem
uolunt. in exemplis desinere. Mutari hunc interim morem expe¬
dit: aliter enim cum alio agendum est: quosdam ratio ducit: qui¬
busdam nomina clara opponenda sunt & auctoritas que liberũ
non relinquat animum: ad spetiosa stupenti. Duo tibi ponã
ante oculos maxima: & sexus & seculi tui exempla: alterius fe¬
mine que se tradidit ferendam dolori: alterius que pari affecta
casu: maiore damno: non tamen longum in se dedit malis suis do¬
minium: sed cito animum in sede sua reposuit. Octauia & Liuia
altera soror augusti: uxor altera: amiserunt filios iuuenes utra¬

Expanded text:
Nam vulnerum quoque sanitas facilis est, dum a sanguine recentia Nam vulnerum quoque sanitas facilis est, dum a sanguine recentia sunt; tunc et uruntur et in altum revocantur et digitos scrutantium recipiunt, ubi corrupta in malum ulcus verterunt. Non possum nunc per obsequium nec molliter adsequi tam durum dolorem ; frangendus est. Scio a praeceptis incipere omnis, qui monere aliquem volunt, in exemplis desinere. Mutari hunc interim morem expedit; aliter enim cum alio agendum est. Quosdam ratio ducit, quibusdam nomina clara opponenda sunt et auctoritas, quae liberum non relinquat animum ad speciosa stupenti. Duo tibi ponam ante oculos maxima et sexus et saeculi tui exempla: alterius feminae, quae se tradidit ferendam dolori, alterius, quae pari adfecta casu, maiore damno, non tamen dedit longum in se malis suis dominium, sed cito animum in sedem suam reposuit. Octavia et Livia, altera soror Augusti, altera uxor, amiserant filios iuvenes, utra
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in filii locum superstitem fecisti. Quis enim erit finis: omnia
in superuacuum tentata sunt: fatigate allocutiones amicorum:
auctoritates magnorum & affinium tibi uirorum: studia heredita¬
rium & paternum bonum: surdas aures irrito & uix ad breuem oc¬
cupationem proficientes solatio transeunt. Illud ipsa natura tale
remedium temporis quod maximas quoque erumnas componit: in
te una uim suam pendidit. Tertius iam preterit annus: tamen inte¬
rim nihil exprimo illo impetu cecidit: renouat se & corroborat quo¬
tidie luctus: & iam sibi ius mora facit: eoq adductus est: ut putet
turpe desinere. Quemadmodum omnia uitia penitus insunt: nisi
dum surgunt oppressa sunt. Ita hec quoque tristia & misera in se
seuientia ipsa nouissime acerbitate pascuntur: & fit infelicis animi
praua uoluptas dolor. Cupissem itaq primis temporibus ad istam
curationem accedere: leuiore medicina fuisset restringenda: ori

Expanded text:
tibi in filii locum superstitem fecisti. Quis enim erit finis ? Omnia tibi in filii locum superstitem fecisti. Quis enim erit finis ? Omnia in supervacuum temptata sunt. Fatigatae adlocutiones amicorum, auctoritates magnorum et adfinium tibi virorum; studia, hereditarium et paternum bonum, surdas aures irrito et vix ad brevem occupationem proficiente solacio transeunt; illud ipsum naturale remedium temporis, quod maximas quoque aerumnas componit, in te una vim suam perdidit. Tertius iam praeterit annus, cum interim nihil ex primo illo impetu cecidit ; renovat se et corroborat cotidie luctus et iam sibi ius mora fecit eoque adductus est, ut putet turpe desinere. Quem- admodum omnia vitia penitus insidunt, nisi, dum surgunt, oppressa sunt, ita haec quoque tristia et misera et in se saevientia ipsa novissime acerbitate pascuntur et fit infelicis animi prava voluptas dolor. Cupissem itaque primis temporibus ad istam cura- tionem accedere. Leniore medicina fuisset orie
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimas in obliuione coniectum: eloquentiam & libertatem
non eruisses: legitur florei in manus hominum in pectora rece¬
ptus uetustatem nullam timet. At illorum carnificum cito sce¬
lera quoque quibus solis meruerunt: memoriam tacebunt. huic
magnitudo animi uetuit me ad sexum tuum respicere: uetuit
ad uultum quem tot annorum continua tristitia ut semel
obduxit tenet: Et uide ꝗͣ non surrepam tibi: nec furtum face¬
re affectibus tuis cogitem: antiqua mala in memoriam reduxi:
& uis scire hanc quoque plagam esse sanandam: ostendi tibi ma-
gni uulneris cicatricem: alii quidem molliter agant & blaldian¬
tur: ego confligere cum tuo merore constitui & defessos & ex hau¬
stos oculos si uerum uis audire: magis iam ex consuetudine ꝗͣ ex de¬
siderio fluentes: continebo si fieri potuerit fauente te remediis tuis:
si minus uel inuita. teneas licet & amplexeris dolorem tuum quem

Expanded text:
cherrimas in oblivionem coniectum, eloquentiam et libertatem, cherrimas in oblivionem coniectum, eloquentiam et libertatem, non eruisses. Legitur, floret, in manus hominum, in pectora receptus vetustatem nullam timet; at illorum carnificum cito scelera quoque, quibus solis memoriam meruerunt, tacebuntur. Haec magnitudo animi tui vetuit me ad sexum tuum respicere, vetuit ad vultum, quem tot annorum continua tristitia, ut semel obduxit, tenet. Et vide, quam non subrepam tibi nec furtum facere affectibus tuis cogitem. Antiqua mala in memoriam reduxi et, ut scires hanc quoque plagam esse sanandam, ostendi tibi aeque magni vulneris cicatricem. Alii itaque molliter agant et blandiantur ; ego confligere cum tuo maerore constitui et defessos exhaustosque oculos, si verum vis, magis iam ex consuetudine quam ex desiderio fluentis continebo, si fieri potuerit, favente te remediis tuis, si minus, vel invita, teneas licet et amplexeris dolorem tuum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
hec illo seculo quo magna pietas erat nihil impie facere: ut uero
aliquam occasionem mutato tempore dedit: ingenium patris tui:
de quo sumptum erat supplicium: in sinu hominum reduxisti: &
auera eum uindicasti morte: ac restituisti in publica monumẽ¬
ta: libros quos ille uir fortissimus sanguine suo scripserat. Opti¬
me meruisti de romanis studiis: magna illorum pars arserat: op¬
time de posteris ad quos ueniet incorrupta rerum fides auctori
suo magno imputata: optime de ipso cuius uiget uigebitꝙ me¬
moria: quandiu in pretio fuerit romana cognosci: ꝗͣ diu quisꝗͣ
erit qui reuerti uelit ad acta maiorum: quandiu quisquam e¬
rit qui uelit scire quid sit uir romanus: quid subactis iam cer¬
uicibus omnium: & ad sẏllanum iugum adactis. indomitus:
quid sit homo ingenio animo manu liber. Magnum me hercu¬
les detrimentum respublica acceperat: si illum obduas res pul¬

Expanded text:
haec illo saeculo, quo magna pietas erat nihil impie facere. Ut vero haec illo saeculo, quo magna pietas erat nihil impie facere. Ut vero aliquam occasionem mutatio temporum dedit, ingenium patris tui, de quo sumptum erat supplicium, in usum hominum reduxisti et a vera illum vindicasti morte ac restituisti in publica monumenta libros, quos vir ille fortissimus sanguine suo scripserat. Optime meruisti de Romanis studiis : magna illorum pars arserat ; optime de posteris, ad quos veniet incorrupta rerum fides auctori suo magno imputata ; optime de ipso, cuius viget vigebitque memoria, quam diu in pretio fuerit Romana cognosci, quam diu quisquam erit, qui reverti velit ad acta maiorum, quam diu quisquam qui velit scire, quid sit vir Romanus, quid subactis iam cervicibus omnium et ad Seianianum iugum adactis indomitus, quid sit homo ingenio, animo, manu liber. Magnum me hercules detrimentum res publica ceperat, si illum ob duas res pul
Abbreviated transcription (Latin):
ISI TE MARTIA SCIREM TAM
LONQE AB INFIRMITATE MU¬
LIEBRIS ANIMI Sͣ A CETERIS
UITIIS RECESSISSE: ET MORES
tuos uelut aliquod antiquum exẽplar¬
aspici: non auderem obuiam ire dolori tuo: cui uiri quoque libẽ¬
ter herent & incumbunt. nec spe concepissem tam iniquo tempo¬
re.tam inimico iudice: tam inuidioso crimine posse me efficere
ut fortunam tuam absolueres: fiduciam mihi dedit: exploratũ
iam robur animi & magno experimento approbata uirtus tua.
Non est ignotum qualem te inpersonam patris tui gesseris: quem
non minus ꝗͣ liberos dilexisti: excepto eo quod non optabas super¬
stitem: nec scio an optaueris. Permittit enim quedam contra bo¬
num morem magna pietas: mortem acrem uti cordi est parentis
tui quantum poteras inhibuisti. Postꝗͣ tibi apparuit inter sylla¬
nos satellites unam illam patere seruituti fugam: non fauisti cõ¬
silio eius: sed dedisti manus uicta: fudistiq lacrimas palam: &
gemitus deuorasti quidem: non tantum hilari fronte texisti: &

Expanded text:
isi te, Marcia, scirem tam longe ab infirmitate muliebris animi quam a ceteris vitiis recessisse et mores tuos velut aliquod antiquum exemplaraspici, non auderem obviam ire dolori tuo, cui viri quoque libenter haerent et incubant, nec spem concepissem tam iniquo tempore, tam inimico iudice, tam invidioso crimine posse me efficere, ut fortunam tuam absolveres. Fiduciam mihi dedit exploratum iam robur animi et magno experimento approbata virtus tua. Non est ignotum, qualem te in persona patris tui gesseris, quem non minus quam liberos dilexisti, excepto eo quod non optabas superstitem. Nec scio an et optaveris; permittit enim sibi quaedam contra bonum morem magna pietas. Mortem A. Cremuti Cordi parentis tui quantum poteras inhibuisti; postquam tibi apparuit inter Seianianos satellites illam unam patere servitutis fugam, non favisti consilio eius, sed dedisti manus victa fudistique lacrimas palam et gemitus devorasti quidem, non tamen hilari fronte texisti; et
Abbreviated transcription (Latin):
id oblique & furtim subreperet. Summam quidem esse dementiã
detorquere orationem: cui esse rectam liceret. Sed iam non substi¬
neo diutius uos morari: scio ꝗͣ odiosa res sit circensibus pompa. Ab
ea controuersia incipiam: quam primam latronem meum decla-¬
masse memini: ad modum iuuenem in in arilli scola: cum iam cepis¬
set diem ducere.
PATRUUS ABDICANS.
Iberi parentes alant aut uinciantur. Duo fratres inter se
dissidebant. Alteri filius erat. Patruus in egestatem incid¬
it: patre uetante: ad olescens illum aluit: ob hoc abdicatus tacuit.
adoptatus apatruo est: patruus accepta hereditate locuples faeͤ¬
tus est: egere cepit pater: uetante patruo aluit illum adolescens.

Expanded text:
id oblique et furtim surreperet. summam quidem esse dementiam id oblique et furtim surreperet. summam quidem esse dementiam detorquere orationem cui esse rectam liceret. Sed iam non sustineo diutius uos morari: scio quam odiosa res mihi sit Circensibus pompa. Ab ea controuersia incipiam quam primam Latronem meum declamasse memini admodum iuuenem in Marulli scola, cum iam coepisset diem ducere. Patruus abdicans. Liberi parentes alant, aut uinciantur. Duo fratres inter se dissidebant; alteri filius erat. patruus in egestatem incidit; patre uetante adoleadoptatus a patruo est. patruus accepta hereditate locuples factus est. egere coepit pater: uetante patruo alit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
calcant. sed habent. statim ipse dicebat sententias. que interponi
argumentis quam maxime declamantis marilli possent. Solebat e¬
scriberet aliquo die: nihil preter enthimemata aliquo die nihil preter
has translatitias quas proprie sententias dicimus que nihil habent
cum ipsa controuersia implicitum: sed satis apte: & alio transferun¬
tur: tanquam que de fortuna de crudelitate: de seculo: de diuitiis
dicuntur. Noc genus sententiarum supellectilem uocabat. Soleb¬
at schemata quoque per se quecunque controuersia reciperet scri¬
bere. & putant illum homines hac uirtute caruisse: cum ingenium
quidem eius hac dote habundauerit: iudicium autem strictius¬
fuit. Non placebat illi orationem inflectere: nec unquam re¬
cta uia decedere: nisi cum hoc aut necessitas coegisset:aut magna
suasisset utilitas. Schema negabat decoris causa inuentum: sed
subsidii: ut quod palam aures offensurum esset: si palam diceret᷑:

Expanded text:
calcant, sed habent;” et statim ipse dicebat sententias, quae interponi calcant, sed habent;” et statim ipse dicebat sententias, quae interponi argumentis cummaxime declamantis Marulli possent. Solebat scriberet, aliquo die nihil praeter enthymemata, aliquo die nihil praeter has translaticias quas proprie sententias dicimus, quae nihil habent cum ipsa controuersia inplicitum, sed satis apte et alio transferuntur, tamquam quae de fortuna, de crudelitate, de saeculo, de diuitiis dicuntur: hoc genus sententiarum supellectilem uocabat. Solebat schemata quoque per se, quaecumque controuersia reciperet, scribere. et putant illum homines hac uirtute caruisse, cum ingenium quidem eius et hac dote abundauerit? Iudicium autem fuit strictius; non placebat illi orationem inflectere nec umquam recta uia decedere, nisi cum hoc aut necessitas coegisset aut magna suasisset utilitas. Schema negabat decoris causa inuentum, sed subsidii, ut quod palam aures offensurum esset, si palam diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
perstructis tot & tantis molibus obruebatur. Nec de erat in illo:sed
non eminebat. Et nescio an maximum uitium subtilitatis sit nimis
se ostendere. Magis nocent insidie que latent. Utilissima est dissi¬
mulata subtilitas que effectu apparet: habitu latet. Interponã
itaq quibusdam locis questiones controuersiarum sicut ab illis pro¬
posite sunt: nec his argumenta subtexam:ne & modum excedam
& propositum: cum uos sententias audire uelitis: & quicquid ab illis
ab duxero molestum futurum sit. Noc quoque latro meus faciebat:
ut sententias amaret: cum condiscipuli essemus apud marillum rhe¬
torem. hominem satis aridum: paucissima belle sed non uulgato ge¬
nere dicentem. Cum ille exilitatem orationis sue imputaret contro¬
uersie & diceret: necesse est me per spinosum locum ambulantem:
suspensos pedes ponere: aiebat latro: non me herde tui pedes spinas

Expanded text:
perstructis tot et tantis molibus obruebatur, nec deerat in illo, sed perstructis tot et tantis molibus obruebatur, nec deerat in illo, sed non eminebat; et nescio an maximum uitium subtilitatis sit nimis se ostendere. magis nocent insidiae quae latent; utilissima est dissimulata subtilitas quae effectu apparet, habitu latet. Interponam itaque quibusdam locis quaestiones controuersiarum, sicut ab illo propositae sunt, nec his argumenta subtexam, ne et modum excedam et propositum, cum uos sententias audire uelitis et quidquid ab illis adstruxero molestum futurum sit. Hoc quoque Latro meus faciebat, ut sententias amaret. cum condiscipuli essemus aput Marullum rhetorem, hominem satis aridum, paucissima belle, sed non uulgato genere dicentem, cum ille exilitatem orationis suae imputaret controuersiae et diceret: “necesse me est per spinosum locum ambulantem suspensos pedes ponere,” aiebat Latro: “non mehercules tui pedes spinas
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ero contentus: sed quotiens me inuitauerit memoria: libẽ¬
tissime faciam: ut illum totum & uos cognoscatis: & ego recognos¬
cam. Illud unum non differam: falsam opinionem de illo in animis
hominum conualuisse. Putant enim fortiter quidem sed parum
subtiliter eum dixisse. cum in illo siqua alia uirtus fuit & subtilitas
fuerit. Id quod nunc a nullo fieri animaduerto: semper fecit. An-¬
teꝗͣ dicere inciperet: sedens questiones eius quam dicturus erat con¬
trouersie proponebat: quod sum me fiducie est. Ipsa enim actio mul¬
tas latebras habet: nec facile potest siquo loco subtilitas defuit appa¬
rere: cum orationis cursus audientis iudicium impediat: dicentis
abscondat. At ubi proponuntur nuda membra: siquid aut numero
aut ordine decidit manifestum est. Quid ergo: unde hec de illo fa¬
ma: Nihil est iniquius his qui nusquam putant esse subtilitatem:

Expanded text:
tamen ero contentus; sed quotiens me inuitauerit memoria, libentamen ero contentus; sed quotiens me inuitauerit memoria, libentissime faciam ut illum totum et uos cognoscatis et ego recognoscam. Illud unum non differam, falsam opinionem de illo in animis hominum conualuisse. putant enim fortiter quidem sed parum subtiliter eum dixisse, cum in illo, si qua alia uirtus fuit, et subtilitas fuerit. Id quod nunc a nullo fieri animaduerto semper fecit: antequam dicere inciperet sedens quaestiones eius quam dicturus erat controuersiae proponebat, quod summae fiduciae est. ipsa enim actio multas latebras habet, nec facile potest, si quo loco subtilitas defuit, apparere, cum orationis cursus audientis iudicium impediat, dicentis abscondat; at ubi nuda proponuntur membra, si quid aut numero aut ordine excidit, manifestum est. Quid ergo? unde haec de illo fama? nihil est iniquius his qui nusquam putant esse subtilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
paucissimorum dierum tempus poterit quilibet facere illud quod
cineas fecit: qui missus a pyrrho legatus ad romanos. postero die¬
legatus: nouus homo: & senatum & omnem urbanam circunfusã
senatui plebem nominibus suis persalutauit: Quid ille fecit. qui
recitatum apoeta nouum carmen: dixit suum e̾ẽ: & protinus me¬
moria recitauit: cum hoc ille cuius erat facere non posset: Aut
quid fecit hortensius qui a sisenna prouocatus in actione persedit
pertotum diem: & omnes res & pretia & emptores ordine suo argẽ¬
tariis recognoscentibus: ita ut in nulla re falleretur censuit: Cu¬
pitis statim discere: suspendam cupiditatem uestram. & faciam¬
alteri beneficio locum. Interim hoc uobis in quo iam obligatus sum
persoluam. Plura fortasse de Latrone meo uideor uobis ꝗͣ audire de¬
sideratis exposuisse. Ipse quoque hoc futurum prouideram: ut me¬
morie eius quotiens occasio fuisset: difficulter auelleret: nec his

Expanded text:
paucissimorum dierum tempus poterit quilibet facere illud quod paucissimorum dierum tempus poterit quilibet facere illud quod Cineas fecit, qui missus a Pyrrho legatus ad Romanos postero die nouus homo et senatum et omnem urbanam circumfusam senatui plebem nominibus suis persalutauit; aut quod ille fecit qui recitatum a poeta nouum carmen dixit suum esse et protinus memoria recitauit, cum hoc ille cuius carmen erat facere non posset; aut quod fecit Hortensius qui a Sisenna prouocatus in auctione persedit per diem totum et omnes res et pretia et emptores ordine suo argentariis recognoscentibus ita ut in nulla re falleretur recensuit. Cupitis statim discere? suspendam cupiditatem uestram et faciamalteri beneficio locum; interim hoc uobis in quo iam obligatus sum persoluam. Plura fortasse de Latrone meo uideor uobis quam audire desiderastis exposuisse; ipse quoque hoc futurum prouideram, ut memoriae eius, quotiens occasio fuisset, difficulter auellerer. nunc his
Abbreviated transcription (Latin):
bat impetu scribebat. Illi qui scripta sua torquent: qui de singu¬
lis uerbis in consilium eunt: necesse est quotiens ammo suo ad mo¬
uent nouissime afficiant. At quorum cunque stilus uelox est tar¬
dior memoria est. In illo non tantum naturalis memorie felici-¬
tas erat. sed ars summa: & ad comprehendenda que tenere debe¬
bat: & ad custodienda alleo ut omnes declamationes suas quascun¬
que dixerat teneret. Iam itaq superuacuos sibi fecerat codices.
A iebat se in animo scribere Cogitata dicebat: ita ut in nullo unquã
uerbo eum memoria deceperit. Historiarum omnium summa no¬
titia. Iubebat aliquem nominari ducem & statim eius acta cursu
reddebat. Adeo quecunque semel in animum eius descenderant.
impromptu erant. Uideo uos iuuenes mei plus iusto ad hanc eius
uirtutem obstupescere alia uos mirari in illo uolo. hoc quod tan¬
tum a uobis uidetur non operosa arte tradi potest. Intra exiguũ

Expanded text:
bat impetu scribebat. Illi qui scripta sua torquent, qui de singubat impetu scribebat. Illi qui scripta sua torquent, qui de singulis uerbis in consilium euut, necesse est quae totiens animo suo admouent nouissime adfigant: at quorumcumque stilus uelox est, tardior memoria est. In illo non tantum naturalis memoriae felicitas erat, sed ars summa et ad conprehendenda quae tenere debebat et ad custodienda, adeo ut omnes declamationes suas quascumque dixerat teneret etiam. itaque superuacues sibi fecerat codices: aiebat se in animo scribere. Cogitata dicebat ita, ut in nullo umquam uerbo eum memoria deceperit. Historiarum omnium summa notitia: iubebat aliquem nominari ducem et statim eius acta cursu reddebat; adeo quaecumque semel in animum eius descenderant in promptu erant. Video uos, iuuenes mei, plus iusto ad hanc eius uirtutem obstupescere: alia uos mirari in illo uolo; hoc quod thauma uobis uidetur, non operosa arte tradi potest. intra exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
non poterat dediscere. Ut cunque res tulerat ita uiuere.Nihil
uocis causa facere: Non illam per gradus a summo ad imum per¬
ducere: non rursus a summa contentione paribus interuallis
descendere: non sudorem unctione discutere: non latus ambula¬
tione reparare. Sepe cum per totam lugubrauerat noctem: ab
ipso cibo statim ad declamandum ueniebat. lam uero cum rem
inimicissimam corpori faceret. uetari nullo modo poterat. Post
cenam fere lucubrabat: nec patiebatur alimenta per somnum
quietemq equaliter digeri: sed perturbata ac dissipata in caput
agebat. Itaꝙ oculorum & aciem confuderat: & eolorem mutaue¬
rat. Memoria & natura quidem felix: plurimum tamen arte ad¬
iuta. Nunquam ille que dicturus erat: ediscendi causa relegebat:
que didicerat illa conscripserat. Quod ideo magis in illo mirabile
uideri potest: quod non lente & anxie: sed eodem pene quo dice¬

Expanded text:
non poterat dediscere: utcumque res tulerat ita uiuere, nihil non poterat dediscere: utcumque res tulerat ita uiuere, nihil uocis causa facere, non illam per gradus paulatim ab imo ad summum perducere, non rursus a summa contentione paribus interuallis descendere, non sudorem unctione discutere, non latus ambulatione reparare. Saepe cum per totam lucubrauerat noctem, ab ipso cibo statim ad declamandum ueniebat. Iam uero quin rem inimicissimam corpori faceret uetari nullo modo poterat: post cenam fere lucubrabat nec patiebatur alimenta per somnum quietemque aequaliter digeri, sed perturbata ac dissipata in caput agebat; itaque oculorum et aciem contuderat et colorem mutauerat. Memoria ei natura quidem felix, plurimum tamen arte adiuta. numquam ille quae dicturus erat ediscendi causa relegebat: edidicerat illa, cum scripserat; quod eo magis in illo mirabile uideri potest, quod non lente et anxie, sed eodem paene quo dice
Abbreviated transcription (Latin):
stius proderat: quotiens ex interuallo dixerat: multo acrius uio¬
lentiusq dicebat. Exultabat enim nouato atꝙ integro robore:
& tantum a se exprimebat quantum concupierat. Nesciebat di¬
spensare uires suas: sed immoderati aduersus se imperii fuit. Ideo¬
ꝙ studium eius prohiberi debebat: quia regi non poterat. Itaꝙ
solebat & ipse cum se assidua & nunquam intermissa contentione
fregerat: sentire ingenii lassitudinem: que non minor est ꝗͣ cor-¬
poris: sed occultior. Corpus illi erat & natura solidum: & multa
exercitatione duratum. Ideoꝙ nunquam impetus ardentis ani-¬
mi deseruit. Uox robusta sed sordida: lugubrationibus & negli¬
gentia: non natura infuscata. Beneficio tamen laterum extolle¬
batur. Et quanuis inter mitia parum attulisse uirium uideret᷑:
ipsa actione accrescebat. Nulla unquam illi cura uocis exercen¬
de fuit. Illum fortem & agrestem antique consuetudinis morẽ

Expanded text:
stius proderat. Quotiens ex interuallo dixerat, multo acrius uiostius proderat. Quotiens ex interuallo dixerat, multo acrius uiolentiusque dicebat: exultabat enim nouato atque integro robore et tantum a se exprimebat quantum concupierat. Nesciebat dispensare uires suas, sed inmoderati aduersus se imperii fuit; ideoque studium eius prohiberi debebat, quia regi non poterat. Itaque solebat et ipse, cum se assidua et numquam intermissa contentione fregerat, sentire ingenii lassitudinem, quae non minor est quam corporis, sed occultior. Corpus illi erat et natura solidum et multa exercitatione duratum, ideoque numquam impetus ardentis animi deseruit. Vox robusta, sed sordida, lucubrationibus et neglegentia, non natura, infuscata; beneficio tamen laterum extollebatur et quamuis inter initia parum attulisse uirium uideretur, ipsa actione adcrescebat. nulla umquam illi cura uocis exercendae fuit: illum fortem et agrestem et Hispanae consuetudinis morem
Abbreviated transcription (Latin):
parte uehementi uiro modus deerat. nec intermittere studium
sciebat: nec repetere. Cum uero ad sembendum se concitauerat.
iungebantur noctibus dies: & sine interuallo grauius sibi insta¬
bat. nec desinebat nisi defecerat. Rursus cum se dimiserat: in o¬
mnes lusus in omnes iocos se resoluebat. Cum uero se siluis monti¬
busq tradiderat: in siluis ac montibus natos omnes illos agrestes:
laboris patientia & uenandi sollertia prouocabat. Et in tantam
ut uix posset ad priorem consuetudinem retrahi. At uero cum
sibi manum iniecerat: & se blandiendo quo abduxerat reuocabat:
tantis uiribus incumbebat instudium: ut non tantum nihil per¬
didisse. sed multum acquisisse desidia uideretur. Omnibus ꝗdem
prodest subinde animum relaxare. Excitatur enim otio uigor.
& omnis tristitia que continuatione pertinacis studii adducit᷑.¬
feriarum ilaritate discutitur. Nulli tamen intermissio manife¬

Expanded text:
partem uehementi uiro modus deerat: nec intermittere studia partem uehementi uiro modus deerat: nec intermittere studia sciebat nec repetere. cum se ad scribendum concitauerat, iungebantur noctibus dies et sine interuallo grauius sibi instabat nec desinebat nisi defecerat; rursus cum se remiserat, in omnes lusus, in omnes iocos se resoluebat; cum uero se siluis montibusque tradiderat, in siluis ac montibus natos omnes illos agrestis laboris patientia et uenandi solertia prouocabat et in tantam ut uix posset ad priorem consuetudinem retrahi. at cum sibi iniecerat manum et se blandienti otio abduxerat, tantis uiribus incumbebat in studium, ut non tantum nihil perdidisse, sed multum adquisisse desidia uideretur. Omnibus quidem prodest subinde animum relaxare; excitatur enim otio uigor et omnis tristitia, quae continuatione pertinacis studii adducitur,feriarum hilaritate discutitur: nulli tamen intermissio manife
Abbreviated transcription (Latin):
nomen grecum quidem: sed in latinum ita translatum est:ut pro
latino sit. Scolastica controuersia multo recentius est: sicut ipsa
declamatio apud nullum antiquum auctorem ante ciceronem &
caluum inueniri potest: qui declamationem distinguit. Ait eĩm:
declamare est non mediocriter dicere bene. Alterum putat dome¬
stice exercitationis esse: alterum uero uere actionis. Modo nomen
hoc prodiit. Nam & studium ipsum nuper celebrari cepit. Ideo fa¬
cile est mihi ab incunabulis nosse rem post me natam. In aliis aũt
an beneficium uobis daturus sim nescio: in uno accipio. Latronis
enim portii carissimi mihi sodalis memoriam sepius cogor retrac¬
tare: & a prima pueritia usque ad ultimum eiusy diem perductã
familiarem amicitiam cum uoluptate maxima repetam.Nihil
illo uiro grauius: nihil suauius: nihil eloquentia sua dignius: ne¬
mo plus ingenio suo imperauit: nemoplus indulsit. In utraque

Expanded text:
nomen Graecum quidem sed in Latinum ita translatum ut pro nomen Graecum quidem sed in Latinum ita translatum ut pro Latino sit, scolastica, controuersia multo recentius est, sicut ipsa declamatio apud nullum antiquum auctorem ante Ciceronem et Caluum inueniri potest qui declamationem distinguit; ait enim: “declamare est domi non mediocriter dicere.” bene alterum putat domesticae exercitationis esse, alterum uerae actionis. Modo nomen hoc prodiit; nam et studium ipsum nuper celebrari coepit: ideo facile est mihi ab incunabulis nosse rem post me natam. In aliis autem an beneficium uobis daturus sim nescio, in uno accipio: Latronis enim PORCII, carissimi mihi sodalis, memoriam saepius cogar retractare et a prima pueritia usque ad ultimum eius diem perductam familiarem amicitiam cum uoluptate maxima repetam. Nihil illo uiro grauius, nihil suauius, nihil eloquentia sua dignius; nemo plus ingenio suo imperauit, nemo plus indulsit. In utramque
Abbreviated transcription (Latin):
declamatorum extant: aut quod peius est falsi. Itaꝙ ne aut igno¬
ti sint: aut aliter ꝗͣ debent: notissima cum fide suum cuiq reddam.
Omnes autem magni in eloquentia nominis excepto cicerone uideor
audisse. Nec ciceronem quidem etas mihi eripuerat: sed bellorum
ciuilium furor: qui tunc orbem totum peruagabatur. Intra colo¬
niam meam me continui: alioquin in illo atriolo in quo duos gran¬
des pretestatos ait secum declamare: audisse potui illud ingenium
quod solum populus romanus par imperio suo habuit: & cognoscere.
Et quod uulgo aliquando dici solet: sed in illo proprie debet: potui
uiuam uocem audire. Declamabat autem cicero non quales nunc
controuersias dicimus: nec tales quidem quales ante ciceronem di¬
cebantur. quas thesis uocabant. Hoc enim genus materie quo nos
exercemus: ad eo nouum est: ut nomen quoque eius nouum sit. Con¬
trouersias nos dicimus: cicero causas uocabat. Hoc uero alterum

Expanded text:
declamatorum exstant aut, quod peius est, falsi. Itaque ne aut ignodeclamatorum exstant aut, quod peius est, falsi. Itaque ne aut ignoti sint aut aliter quam debent noti, summa cum fide suum cuique reddam. Omnes autem magni in eloquentia nominis excepto Cicerone uideor audisse; ne Ciceronem quidem aetas mihi eripuerat, sed bellorum ciuilium furor, qui tunc orbem totum peruagabatur, intra coloniam meam me continuit: alioqui in illo atriolo, in quo duos grandes praetextatos ait secum declamasse, potui adesse illudque ingenium, quod solum populus Romanus par imperio suo habuit, cognoscere et, quod uulgo aliquando dici solet, sed in illo proprie debet, potui uiuam uocem audire. Declamabat autem Cicero non quales nunc controuersias dicimus, ne tales quidem quales ante Ciceronem dicebautur, quas thesis uocabant. hoc enim genus materiae quo nos exercemur adeo nouum est, ut nomen quoque eius nouum sit. controuersias nos dicimus: Cicero causas uocabat. Hoc uero alterum
Abbreviated transcription (Latin):
uenire diuinitas potuit: ꝗͣ.M. catonem per quem humano generi.
non preciperet: sed conuitium faceret : Ille ergo uirquid ait: ora¬
tor est mi fili uir bonus dicendi peritus. Ite nunc & in istis uulsis atq
expolitis: & nusquam nisi in libidine uiris: querite oratores. Merito
talia habent exempla qualia ingenia. Quis est qui memorie studeat:
quis est qui non dico magnis uiribus sed suis placeat: Sententias a di¬
sertissimis uiris factas facile in tanta hominum desidia pro suis dicũt.
Et si acerrimam eloquentiam quam prestare non possunt. uiolare nõ
desinunt: eo libentius quod exigitis faciam. Et quecunque a celeber¬
rimis facundie uiris dicta teneo: ne ad quenquam priuatum perti¬
neant: populo dedicabo. Ipsis quoque multum prestaturus uideor:
quibus obliuio imminet. nisi aliquid quo memoria eorum producat᷑
posteris traditur. Fere enim aut nulli commentarii maximorũ

Expanded text:
uenire diuinitas potuit quam M. Catonem, per quem humano generi uenire diuinitas potuit quam M. Catonem, per quem humano generi non praeciperet, sed conuitium faceret? ille ergo uir quid ait? “orator est, Marce fili, uir bonus dicendi peritus.” Ite nunc et in istis uulsis atque expolitis et nusquam nisi in libidine uiris quaerite oratores. Mtalia habent exempla, qualia ingenia. Quis est, qui nunc memoriae studeat? quis qui non dico magnis viribus, sed suis placeat? sententias a diseritissimis viris factas, facile in tanta nominum desidia prosuis dicunt: et sacerrimam eloquentiam, qua praestare non possunt, violare non desinunt. Eo libentius, quod exigitis, faciam.Et quaecumque a celeberrimae facundiae viris dictareneo. ne ad quenquam privatim pertineant, populo dedicabo. Ipsis quoque multum praestaturus videor, quibus oblivio imminet, nisi alposteris tradatur. fere enim aut nulli commentarii maximorum
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. nec in unius honeste rei labore uigilatur. Somnus langorq: ac
somno & langore turpior malarum rerum industria inuasit animos.
antandi: saltandiq obscena studia: effeminatos tenent. Capillum fr¬
angere: & ad muliebres blanditias extenuare uocem: mollitia cor¬
poris certare cum feminis: & immundissimis se ex colere munditiis:
nostrorum adolescentium spetimen est. Quis equalium uestrorum:
quis dicam satis ingeniosus: satis studiosus: immo quis satis uir est:
Molliti & enerues: quod nati sunt: inuiti manent expugnatores alie¬
ne pudicitie: negligentes sue. In hos nec dii tantum mali: ut cadat
eloquentia: quam non mirarer: nisi animos in quos se conferret elige¬
ret. Erratis optimi iuuenes nisi illam uocem non .M. catonis. sed ora¬
culi creditis. Quid enim est oraculum : Nempe diuina uoluntas ho¬
minis ore enuntiata. Et quem tandem antistitem sanctiorem sibi in¬

Expanded text:
tutis nec in unius honestae rei labore uigilatur: somnus languorque ac tutis nec in unius honestae rei labore uigilatur: somnus languorque ac somno et languore turpior malarum rerum industria inuasit animos, cantandi saltandique obscena studia effeminatos tenent, et capillum frangere et ad muliebres blanditias extenuare uocem, mollitia corporis certare cum feminis et immundissimis se expolire munditiis nostrorum adolescentium specimen est. Quis aequalium uestrorum, quid dicam satis ingeniosus, satis studiosus, immo quis satis uir est? emolliti eneruesque quod nati sunt inuiti manent, expugnatores alienae pudicitiae, neglegentes suae. In hos ne dii tantum mali ut cadat eloquentia: quam non mirarer, nisi animos in quos se conferret eligeret. erratis, optimi iuuenes, nisi illam uocem non M. Catonis, sed oraculi creditis. Quid enim est oraculum? nempe uoluntas diuina hominis ore enuntiata; et quem tandem antistitem sanctiorem sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
tis cognoscere. Primum quia quo plura exempla inspecta sunt:
plus in eloquentiam proficitur. Non est unus quanuis precipuus
sit imitandus: quia nunquam par fit imitator auctori. Hec rei na¬
tura est semper citra ueritatem est similitudo. Deinde ut possitis
extimare inquantum quotidie ingenia decrescant: & nescio qua
iniquitate nature eloquentia se retro tulerit. Quicquid romana
facundia habet quod in solenti grecie aut opponat: aut preferat:
circa ciceronem effloruit. Omnia ingenia que lucem studiis no¬
stris attulerunt: tunc nata sunt. Indeterius deinde quotidie da¬
ta res est: siue luxu temporum nihil enim tam mortiferum inge¬
niis qͣ luxuria est: siue cum premium pulcherrime rei cetidisset. trã¬
slatum est omne certamen ad turpia multo honore: questuq uigen¬
lex est: ut ad summum perducta rursus ad infimum uelocius qui¬
dem ꝗͣ ascendant relabantur. Torpent ecce ingenia desidiose iuuẽ¬

Expanded text:
tis cognoscere: primum quia, quo plura exempla inspecta sunt, tis cognoscere: primum quia, quo plura exempla inspecta sunt, plus in eloquentia proficitur. non est unus, quamuis praecipuus sit, imitandus, quia numquam par fit imitator auctori. haec rei natura est: semper citra ueritatem est similitudo. Deinde ut possitis aestimare, in quantum cotidie ingenia decrescant et nescio qua iniquitate naturae eloquentia se retro tulerit: quidquid Romana facundia habet quod insolenti Graeciae aut opponat aut praeferat circa Ciceronem effloruit; omnia ingenia quae lucem studiis nostris adtulerunt tunc nata sunt. In deterius deinde cotidie data res est, siue luxu temporum — nihil enim tam mortiferum ingeniis quam luxuria est — siue, cum praemium pulcherrimae rei cecidisset, translatum est omne certamen ad turpia multo honore quaestuque uigen lex est, ut ad summum perducta rursus ad infimum, uelocius quidem quam ascenderant, relabantur. Torpent ecce ingenia desidiosae iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
non peruenerunt: fiat quod uultis. Mittatur senex inscolas. Il¬
lud necesse est impetrem: ne me quasi certum aliquem ordinem ue¬
litis sequi in contrahendis que mihi occurrent. Necesse est enm
per omnia studia mea errem: & passim quicquid obuenerit. appre¬
hendam. Controuersiarum sententias fortasse pluribus locis po¬
nam in una declamatione dictas.Non enim dum quero aliquid
inuenio: sed sepe quod querenti non comparuit. aliud agenti pre¬
sto est. Quedam uero que obuersantia mihi & exaliqua parte ostẽ¬
dentia non possum occupare: eadem securo & reposito animo subito
emergunt. Aliquando etiam seriam remagenti. & occupato sen¬
tentia diu frustra quesita: intempestiue molesta est. Necesse est
ergo me ad delitias componam memorie mee que mihi iamolim
precario paret. Facitis autem iuuenes mei rem necessariam & uti-¬
lem: quod non contenti exemplis seculi uestri: priores quoque uul¬

Expanded text:
non peruenerunt. Fiat quod uultis: mittatur senex in scolas. Ilnon peruenerunt. Fiat quod uultis: mittatur senex in scolas. Illud necesse est inpetrem, ne me quasi certum aliquem ordinem uelitis sequi in contrahendis quae mihi occurrent: necesse est enim per omnia studia mea errem et passim quidquid obuenerit adprehendam. Controuersiarum sententias fortasse pluribus locis ponam in una declamatione dictas: non enim dum quaero aliquid inuenio, sed saepe quod quaerenti non comparuit aliud agenti praesto est: quaedam uero quae obuersantia mihi et ex aliqua parte se ostendentia non possum occupare, eadem securo et reposito animo subito emergunt. aliquando etiam seriam rem agenti et occupato sententia diu frustra quaesita intempestiue molesta est. necesse est ergo me ad delicias conponam memoriae meae quae mihi iam olim precario paret. Facitis autem, iuuenes mei, rem necessariam et utilem, quod non contenti exemplis saeculi uestri, prioris quoque uul
Abbreviated transcription (Latin):
nerant: singulos uersus a singulis datõs. cum plures ꝗͣ ducenti efficerẽ¬
tur abultimo incipiens usque ad primum recitabam. Nec ad com¬
plectenda tantum que uellem uelox mihi erat memoria: sed etiam
desidia que iuuenilem quoque animum dissoluit: eo perducta est
ut etiam si potest aliquid prestare: non possit promittere. Diu ab
illa nihil repetiui. Solebat bone fidei esse. Nunc quia iubetis quid
possit experiar: & illam omni cura scrutabor. Exparte enim bene
spero: nam quecunque apud illam aut puer aut iuuenis deposui:
quasi recentia: aut modo audita sine cunctatione profert.At si
qua illi inter proximos annos commisi: sic perdidit & amisit uti
etiam si sepius ingerantur totiens tamen tanquam noua audiam:
ta ex memoria mea quantum uobis satis sit superest. Neq enim
de his me interrogatis. quos ipsi audistis: sede his qui ad uos usque

Expanded text:
nerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerennerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo incipiens usque ad primum recitabam. nec ad complectenda tantum quae uellem uelox mihi erat memoria, sed etiam desidia, quae iuuenilem quoque animum dissoluit, eo perducta est, ut etiamsi potest aliquid praestare, non possit promittere: diu ab illa nihil repetiui. Nunc quia iubetis, quid possit experiar et illam omni cura scrutabor. Ex parte enim bene spero; nam quaecumque apud illam aut puer aut iuuenis deposui, quasi recentia aut modo audita sine cunctatione profert: at si qua illi intra proximos annos commisi, sic perdidit et amisit, ut etiamsi saepius ingerantur, totiens tamen tanquam noua audiam. Ita ex memoria quantum uobis satis sit superest: neque enim de his me interrogatis quos ipsi audistis, sed de his qui ad uos usque