comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cã płmq siluaꝵ ac fluminũ petunt ꝓpinquitates comi¬
tes familiares qr eiꝰ angusto ĩ loco paulisꝑ equituͤ nr̃oꝵ ini
sustinuerunt. Hus pugnantib illũ ĩequũ quidã ex su¬
is intulit fugientẽ siluc texerunt. Sic ⁊ ad subeund̾ ꝑi¬
cilum ⁊ ad uitandũ multũ fortuna ualuit. Ambiorix co¬
pias suas iudic̾one nõ condux̾it ꝙ p̾lio dimicand̾ nõ exis¬
timarit. AIn tempore exdusus et repentino equitũ adue̾¬
tu prohibitus cum reliquũ exatum subsequi crede dubiũ
Quorum pars ĩ arduennã silua pard ĩ continẽtes pa¬
ludes ꝓfugit. qui ꝓrimio ceno fuerunt bi iuinsulis se¬
seatultau̾unt quas estus effic̾e consuerũt. Multi ex su¬
is tmib egressi se suaq omĩa alienissimis ccedid̾unt. Ca¬
tu uolcus rex dimidie partis ebiuonũ quiuna cũ ambio¬
rige consilium ĩierat etate iam confectꝰ cum labore bel¬
li aut fuge ferre nõ poss om̃ib p̾cib detestatꝰ ambiori¬

Expanded text:
arum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiori
Abbreviated transcription (Latin):
treueros q legatos ad cesare̾ miẜunt horacũ ne se ĩ hos¬
tium num̾c dut̾et ne ue om̃ium gͥmanoꝵ qui essent cit᷑
rhenũ unã e̾e̾ ca̾m udicaret. nͥ de bello cogitauisse nulla
aimbiorigi auxilia misisse. Desar eeplorata req̾stione cap¬
tiuoꝵ si qui ad eos eburones ex fuga ꝯuenissent ad seut
redut̾ent᷑ imꝑauit. Si ita fecissent fines eoꝵ se molatu¬
rũ negauit. Tum copus ĩtris partis distͥbutiᷤ ĩpedi¬
menta cium legionum ad tatucam contulit. Id castelli

Expanded text:
Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum
Abbreviated transcription (Latin):
nia cau̾ent. Ambiorigeni dͥ societate ⁊ fedeir adiungĩt
Quib rebꝰ cognitis cesar cumundiq bellũ parari uiret
neruios at uatucos ac menapios adiunctis cahenanis
omĩb germanis c̾e ĩ armis scnones ad imꝑatũ nõ uenire
et cum carnutib sinitumis q ciuitatib ꝯsilia ꝯmunica¬
re. atreu̾is germanos crebris legaconib sollicitarei matu
riꝰs de bello cogitand̾ putauit. Itaq nond̾ hicme ꝯfecta ꝓxi¬
mis .iiiͦiͦ. coattis legionib demprouiso ĩ fines neruioꝵ cõ¬

Expanded text:
nia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. nia cavent: Ambiorigem sibi societate et foedere adiungunt. Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quattuor coactis legionibus de improviso in fines Nervio
Abbreviated transcription (Latin):
gallic motum exspectans ꝑ marchũ Ø:¬
sillanũ gaẏum antistium reginũ. ticũ
scxcium legatos diłctum hr̾e instituit
Simul abgneo pompeio ꝓconsule perit
pina gallia consulis sacram̃ta rognuss ad signa ꝯuei̾re.
&̾ ad se ꝓficisa iuberet. magni int̾ee ⁊ in reliquũ taͣr ad
oppinionẽ gallie existimans tãtas uid̾i italie facłtates.i
ut si quid ẽet ĩ bello detͥmenci acceptũ nõmͦ id breu tp̾re
& amicicie tͥbuissi cełiter confecto ꝑ suos diłctu tͥbus an̾
exactam hyemen. ⁊ constitutis ⁊ adductis legionib dupli¬
cato que caꝵ cohorcium nu̾o quas cũ qͥnto ty̾turio amise¬
pes possent. Interfecto inducio maro ut doaumꝰ ad eiꝰ ꝓpĩ¬
quos atreueris imꝑiũ defert᷑. Ini finitimos germanos
sollicitate ⁊ petin̾am possic̾i nondesistũt. Cñ a px̾is ĩpetune
uo̾ possent. ulteriores temptant. Inuentis non niullis ciuita¬
rib uir̾ iurando int̾ se confirmant. obsidib q de petu¬

Expanded text:
um exspectans per Marcum Silanum, Gaium Antistium Reginum, Titum Sextium legatos delectum habere instituit. Simul ab Gnaeo Pompeio proconsule petit, quos ex Cisalpina Gallia consulis sacramento rogavisset, ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore  amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amisepes possent. Interfecto Indutiomaro, ut docuimus, ad eius propinquos a Treveris imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
grislos auctoritatis cognou̾at. Acctoebat liuc ꝙ ĩ consilio
beduoꝵ dum norre dieerat sͥ acesare iegnũ aiuitatis defer
ii ꝙdc̃m belui grauit᷑ feretant. n tetusandi aut dep̾cadi
cã legatos ad cesaiẽ mitt̾e .udebãt. Id fam ex suis hospitib
cesar cognou̾at. ssic om̃ib pͥmo p̾cib pet̾e contendit ut in
gallia relinq̃ret᷑ partem ꝙĩsuetis nnigandi mare uim̾et par¬
tim ꝙ religionib impediri sese dĩet. Pustra ꝙͣ id obstinatr
s negari uidit omi spe impecrandi adempta pͥncipes sollicita¬
re gallie reuocare singũlos hortari que cepit uti incentinẽti
reman̾ent. me̾uteritare nõ sñ ca̾ si ut gallia o̾i nobilitate
s oliaret᷑. id ee̾ cerisilium cesaris ut ques ĩ conspettu gallie
ĩterfice ueteret᷑ hos om̃s ĩ butanmã traductos necaret. Ui¬
dem reliquis intpon̾e iusiurand̾ post̾e. ut ꝙ e̾e ex usugallie
itsllexissent cõmumi consilio admi̾strarẽt. Had compłib

Expanded text:
o Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus
Abbreviated transcription (Latin):
bitrabant᷑. Musa ꝓfluit ex monte uosego qͥ ẽ in finib lin¬
guonũ. Ex parte quadã ex rheno reteptaq appellat᷑ uacuł
ĩ sulam que effic̾ uatauoꝵ ĩ eceanũ influit. u longiꝰ ab oce¬
anomilibꝰ passuũ.Lxxx. ĩ phenũ influit. Ren̾bũ aut̃ orit᷑
exelponcus qui alpes ĩcolunt. N longo spac̾o ꝑsinos na̾tua¬
a feris barlris qr naconibꝰ in colit᷑. ex quibꝰ sint qͥ piscib

Expanded text:
bitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Linbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit Batavorum, in Oceanum influit neque longius ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuaa feris barbarisque nationibus incolitur; ex quibus sunt qui solis piscibus
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Htñ dr̾e uenisse ĩuitos ciertos domo si suã gr̾am roma¬
niuelint posse hus utiles e̾c amicos. ułsͥ agros attͥbuãt
uł paciant᷑ eos ten̾e quos armis possed̾int. Sese uns sue¬
is conced̾e̾. quib nedii ude̾ ĩmortales pares e̾e possent.
u̾m er̾ qui suos finos tueri nõ pot̾int alienos actupare. n
ullos ĩ gallia uacare.igros. qui dari tãte p̾ẜtm multitudi¬
ni sise ĩuiria possint. s lic̾e si uelint ĩubioꝵ sinib cõsidẽ
quoꝵ sunt legati apud se. & desucuoꝵ ĩ uirus q̃uantur
& a se auxiliũ petant. Luc suebis imꝑat᷑m legati ex se ad
suos relaturos dix̾unt. ꝙ re deliberata post diem t̾rcium
ad cesarem reu̾suros. Interea ne ꝓpius castra se mou̾e pe¬
cierũt. ne id quidem cesar ab se impetrari posse dixit. E¬
Cognou̾at eĩ magnã parter cquitatius ab hus aliꝙ diebꝰ
an̾ p̾dandi frum̾tandi q ca̾ ad ambiuaritos tumsmosam
missam. O sepectari equites atq eiꝰ ta̾ rei morã ĩ terpomar¬

Expanded text:
icere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint;eque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi ar
Abbreviated transcription (Latin):
as cesari cõmendari cepunt. Hiis ieb pace cõfirmata
post diem quartum quã est ĩbritũmã uentũ naues.xu¬
iii. de quib supra demoustintũ e̾q equites sustułunt
exsuꝑiori porti lemuento soluerũt. Quccũ ao ꝓpĩqua¬
rent britannie cx castͥs iuid̾ent᷑ tanta tempestas subito
coborta e̾ ut nuda caꝵ cursum trn̾e poss. s alie code̾ uñ
crãt ꝓfecte referem᷑. alie ad ĩfi̾ore̾ parce̾ ̃ sule q̃ c̾ ꝓpiy
solis oriasum.magno sin cumpiculo deuerent᷑. Que ta̾
ancheris iattis cum fluctib completent᷑ nec̾c̾io adu̾sa noc¬
te ĩ altum pronette continentẽ petierũt. Cadem nocte
acadit ut ess lima plena qui dies maritimos estꝯ mapi¬
mos ĩ cceano defic̾e consucuit nr̾is q id erat ĩ tognitum
tas adflictnbat.n ulla nr̃is facultas aut admi̾strandi
aut aireiliandi dabat᷑. Compluribꝰ nauib fractis reli¬

Expanded text:
as Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, as Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferioresolis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. tas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reli
Abbreviated transcription (Latin):
licib compłi iussit. & quos laborantes conspex̾it hiis
subsidia submittebat. nr̃is simul marido ostit̾unt. su¬
is om̃ib consequtis ĩ hostes impetũ fet̾unt. Atq cos in
fugam dederũt. n longius ꝓsequi potu̾unt. ꝙeqͥtes
cur sum ten̾e atq ĩsulã care nõ potu̾unt. Ht unũ ad
li en aui egressum. cum ad cos oratoris mͦ cisaris ma̾data
defferret comp̾hend̾ant atq ĩuincula comet̾ant tñ pͥlio
ft̾o remiẜunt. In petenda pace eiꝰ rei culpã in multitudi¬
nẽ conict̾unt a̾ ꝓpt̾ inprudenciã.ut ignosc̾et᷑ petiuerũt
Cesar ãstus ꝓcum ultco ĩ continc̾te legatis missis pace̾
⁊ se petissent: beslum sñ c̾i intulissent ignosc̾e ĩ piudẽtie
dixit. obsides ꝙ imperauit. Quor illi stacim parte ded̾ũt
Purrem ex longiquiorib locis accersitam pancis diebus
sose daturos dixunt. Interea suos remignarr ĩ agros ius

Expanded text:
litibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his litibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. Hoc unum ad m. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt. Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. Interea suos in agros remigrare iuss
Abbreviated transcription (Latin):
on fcl̾r eueniret desilite ĩquit militos nͥ uultis aqͥla
hostibꝰ prodere. Ergo c̾re num̾ui rei publice atq ĩpato¬
ri officium p̾stit̾o. Hoc cũ uoce magna dreiss sc ce naui
ꝓictit. atq ĩ hostes aquila ferre cepit. Tunt nr̃i cohor¬
tati ĩter se. ne tm̾ dedetus admitt̾et᷑. Uniu̾si exnam
desiluerũt. Hos item ex ꝓximis pͥmis nauib cũ cõsperis¬
sent subscquti. Hostibꝰ ad ꝓpinquarũt. Pugnatũ c̃ ab utͥs¬
q actes. Nñ tñ ꝙ n ordinos ẜuare in firmit̾ insist̾e. n
signa sub scqui pot̾ant. atq alius alia exnaui quibuscũ¬
q signis occurrerat se ad gregnbat. magnope ꝑturbant᷑
Hostis uͦ notis om̃ib uadis ubi ex litore aliquos singulares
naui egredientes conspex̾at incitacis equis impeditos:
adoriebant᷑. Plures paucos cͥomisistebãt. Alii ab lat̾e
aꝑto ĩuniu̾sos tela coniciebãt.Qd̾ cu̾ ammadu̾tiss ce¬
sar scophas longas nauiu̾. Id̾ speculatoria nauigia mi¬

Expanded text:
 desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei publicae atque imperatori officium praestitero.' Hoc cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt. Pugnatum est ab utrisqsigna subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia mi
Abbreviated transcription (Latin):
belgis conlocauit. Lis .iii. crissũ qͥntũ ÷ luciũ manaciu
ꝑlaticũ. ⁊ gaỹum. trebonũ legatos p̾ferit. Unã legionẽ
Miõ ꝓxime trãspadum conscpsiat. ⁊ cohortes .u. ĩ cburoneꝰ
ꝙoꝵ pars inaxima ẽ int̾ mosam ac rhenũ qui sub impetio
amciorigis ⁊ catuolcierant misit. Hus milicib qͥncũ ticu¬
mnꝰ sabinũ tlucium aurũculeiũ coctã legatos pͥesie iussit
huc modim dise̾butis legionib facilleume ĩopie fru¬
m̃tarie sese mederꝰ posse cristimauit᷑. Atq haꝵ tñ oĩum
legionũ hibr̾ra p̾tercam ꝙͣ lucio ioscio ĩ pacatissima̾ et qͥ¬

Expanded text:
Belgis collocavit: eis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Belgis collocavit: eis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Plancum et Gaium Trebonium legatos praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissima
Abbreviated transcription (Latin):
omeatus expositis militib. & quas postea lauienus frcien¬
das curau̾at. mim̾o. Lx. ꝑpinice lecum caꝑent. relique fe̾
om̃s refic̾ent᷑. quas cam aliqua diu cesar frustra exptass
ne anni tp̃r a nauigno̾ne exc̾miderer᷑ ꝙ equinogium sub¬
eint netcio angustius milites conlocniuit. Ae suna trãqͥlii¬
tace consequtiꝰ scd̾a inita cũ soluiss uigilia: pͥma luce t̾r
rã accigit. om̃s q ĩcõlumes naues ꝑduxit. s uo̾ductis ñ¬
uib consilio q galloꝵ famaro buue ꝑacto. ꝓ eo arno fru¬
m̃tũ ibi gallia ꝓpt̾ siccitates angustius ꝓuen̾at. cattꝰ
ẽ ałi ac suꝑiorib annis excitũ in hibr̾nis eo siacare legio¬
nes que in plures ciuitates distͥbuere. ex qͥb unã ĩ mori¬
nos ducendam gaio fabo leguto dedit: alt̾am ĩneruios
quinto aconi. terciam ĩ cssuos. lucio. roscio. qͣrtã inuems
ũ rieo labieno ĩ confinio treberoꝵ hyemare iussit. tres ĩ

Expanded text:
commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciencommeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce tert. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in
Abbreviated transcription (Latin):
ge torir.caruilius taxima gulus. segouar niĩcios mittat
etq hus imꝑat uti ceactis om̃ib copus castra naualia de
ĩꝓuiso adoriant᷑ atq oppugnẽt. Hii cũ ad castra uenissẽc
nũ crupe̾one st̃a multis eoꝵ ĩterfectis capto ⁊̃ nobili duce
lugo torige suos ĩ columes redux̾unt. Casiuella unꝰ irt p̾lio¬
od
nunciato tot detͥmentis acceptis ac uastatis finib maxime ⁊
ꝑmotꝰ defect̾one ciuitatum. legatos ꝑ atrebaten cõmum de
dedicone ad cesarem mittit. Cesir cum constitiussi hĩrma¬
tre nouãtib noceat. Obsidib acceptis ex̾citum redut̾ ad
mare. naues ĩuenit refectas. lis deductis ꝙ ⁊ caprinoꝵ a
magnũ num̾u hẽbat. et nõ mille tempestare deꝑicrãt naues.
duob comeatib ex̾citum reportare ĩstituit. A si accidit uti
anno ulla orño nauis que milicos portaret desi deraret᷑. At
ex hiis que ĩ anis excontinenti ad eum rem̾terent᷑ ⁊ pͥorrs

Expanded text:
getorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit getorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemaTrinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris
Abbreviated transcription (Latin):
ciati ancalites bibroacassi legnc̾o̾nib missis ce sese cesori de¬
dunt. Ab hus cognoscit nõ longe ex eo loco oppidu̾ cassiues¬
la um ab ee̾ silus palndib q munitus quo sacis magnus ho¬
miiũ petcoris qr min̾ius ꝯuen̾it. Oppidum aut̃ britanm
uocant cum siluas impeditas uallo atq fossa munierunt
quo ĩcursionis hostiũ uitande c̾a ꝯuenire ꝯsuerũt. eo ꝓ¬
siciscit᷑ cum legionib. Locum repperit egregie na atq oꝑe
munitũ. tñ hune duab ex partib oppugnare̾ contendit
Hostes paulisꝑ morati nulitũ nr̃oꝵ impetũ nõ tułunt. se¬
se qr alia ex ꝑte oppidi cict̾unt. Magnus ĩ nuim̾us pecco¬
ris reꝑtꝰ multi q ĩfuga sunt comp̾hensi atq int̾feta cũ
hec ĩ hiis locis gerunt᷑. casiuella unꝰ ad tanciũ ꝙ ce̾ ad ina¬
re supͣ demonstrauimꝰ quib regionib.iͦiiͬ. reges pͥeuĩt an¬

Expanded text:
tiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari detiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cin
Abbreviated transcription (Latin):
atq hoe metu lacius uagari ꝓhibebat. Belinquebat᷑ ut n
longius ab agmine legionũ discrdi ces ii. pat̾et᷑. ⁊ taniũ inagłs
uastandis incendusq faciendis hostib noc̾ct᷑. quantũ labore
atq inn̾e legionarii milites effic̾e potͥant. Int̾im tͥnobãtes
ꝓpe firmis summa e̾tãt regionu̾ ciuitas ex qua mandubuiꝰaq
adolescens cesaris fidem secutus adeu̾ incontinentẽ galliara
uen̾at cuiꝰ pat̾ ĩ ea ciuitate regnũ optinu̾at int̾fecta acassi¬
uella imo uitusq erat. a cassiuella uno ip̃e ẜiga morte̾ uita¬
u̾at. Legatos ad cesarer mittũt pollitent᷑q ei sese deditõs.
atq impata futuros. Netunt ut mandubraaũ ab ĩiuria
q ex̾citui mandubraciũ q ad cos̃ mittit. Illi imꝑata cełiter
fec̾unt obsides adinim̾um frumtaq imẜunt. Timonãtibꝰ
defensis atq ab onũ militu̾ ĩ uriaͬ ꝓhibitis oem migni segõ¬

Expanded text:
atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria inta frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segon
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar considdo eoꝵ cognito ad flumen thanresim ĩ fines qͣi¬
uelluc uni ex̾citũ duxit. ꝙ flumen uno ei̾o loco pedibꝰ atq hoc
egre transsire pt̾. eo cu̾ ueniss aĩm adu̾tit ad alt̾am fuimi¬
nis ripam. magnas e̾e̾ copias hostium ĩstructas. Ripaat̾
erat acutis sudib pͥfixisq muni  fdemq gen̾is sub aqua de¬
fiee sudes flumine tegebant᷑. Hid̃ reb cignicis a captiius
ꝑfugis qr cosar p̾misso equitatu confestim legiones subscqui
uissit. S ea cełitate atq eo impetu milites eru̾t cũ capite so¬
lo ex aqua cestarent. ut hostes impetũ legionu̾ atq equitum
sustaieo nõ possert. ripas q dimitt̾ent ac se suge madarẽt
Casu uellaunꝰ ut supͣ demostgiuimꝰ om̃i deposita spe cõtenco̾¬
it̾ facturos cognou̾at pectora atq om̃s ex agris ĩ siluas com¬
peslebat. Et cũ equitatus ni̾ lib̾ius p̾dandi uastandiq ca̾
se i̾agres eict̾at mnib uus semitis q e̾o darios ex silius emͣ

Expanded text:
 consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentioiter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emit
Abbreviated transcription (Latin):
tate̾ armoꝵ ꝙ neq insequi cedentes possent n ab signis
sulto plerumq ced̾ent. ⁊ cura paulum ab legionib nr̃s
conterti si arrari magnisq int̾uallis pͥuarent᷑ stat̾ones¬
q dispositas hr̾ent. Atq alios alii deinceps exiꝑnt ĩ tegii¬
q ⁊ retentes defaigatis sucer d̾ent. Postero die ꝓpcul a castͥs
hostes ĩcollib ꝑconstit̾unt. tariq se ostendẽ. ⁊ lenius quã pͥdiẽ
nr̃os equites pͥlio lacesẜe cepu̾t. S u̾ndic cũ cosar pabulandi
tã te .iii. legionis atq om̃ẽm equitaei cũ gnudie gapͥo trebenio
crato imsiss repente ex omĩo ad pabulatores aduolau̾unt.
sicuti ab signis legionib q̃ nõ ãosisc̾ent. Nr̃i acter ĩ eo ĩpeui
fc̾o repulerũt n sine̾ stq̃ndi fec̾unt ꝙ subsidio confisi eqͥtes
cum post legiones uid̾ent p̾cipites hostes eg̾unt. Magnoq
eoꝵ nu̾o int̾fecto n sui colligendi facultate ded̾unt. Sxi

Expanded text:
tatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis sulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consi
Abbreviated transcription (Latin):
ris tñ conmodissum ce̾ statuit om̃s naues subdiici ⁊ cũ cas¬
tͥs unꝯ niunicione comungi. In hus reb circit̾ dicõ.p.c¬
sumit. ne naturnis quide̾ trraporib ad labore̾ militu
ĩtermissis. Subducts nauib castͥsq egregie mimitis eas¬
dem copias quas ante p̾sidio nauib teliquit. ip̃e cod unde
uedieret ꝓficiscit᷑. Eo cum ueniss maiores iam undiq ĩ
eũ iccum corie britaimoꝵ conuen̾ant. Sũma impii belli¬
qr adminustrandi communi consilio ꝑmissa casiueila uno
cuꝰ siues amaritimis ciuitatib flum̾ diuidit ꝙ appellat᷑
ta nesis am̾ar cirater milia passuũ. Lxxx. Huic supio
de ac besu inftrendi c̾a ex beĩgio cuissirent. qui ont̃s fete hns noĩ¬

Expanded text:
omnes naves subduci et cum casomnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore dae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere
Abbreviated transcription (Latin):
Postridic eiꝰ diei mane t̾ptito milite equitosq ĩerredia. nẽ
uusit. ut cos qui fug̾ant ꝓseq̾rent᷑. Lis aliquantũ iou̾is
ꝓgressis cumiã extremi essent ĩ ꝓspectu equites a qͥnto atͥo
ad cesarem uen̾unt. qui nu̾ciare̾t iupiore nocte maxime co¬
horta tempestate ꝓpe om̃s naues ad fͤlictas atq iꝰ uitie ciet¬
natores qr ium cẽpestatis pati prssent. Icaq ex eo mur s
nauium magnũ c̾ ĩ comodũ acceptu̾. His irh cognitis ce¬
sar legiones equitatũq iruattu atq ĩ itin̾e resist̾e ihet
u̾at coram pspicit. sicut amissis cititꝰ.ul. narib reliqi
tũ refici pesse magno negot̾o uid̾e̾nt᷑. Itaq ex legionib fa¬
bros delegit. et ex continenti alios accersi uibet. Labeno
scͥit ut ꝙ plutimas poss hus legionib que sunt apudi
cum naues ĩstituat. Ip̾e as si res erat multe opeat iabo

Expanded text:
Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiecnatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, at coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hostes contendit. Rominus ueritt nauib ꝙ ĩ lutore
molliat q aꝑto deligatas ad anchorã relinquebat. & pͥsi¬
dio nauibꝰ quintũ atͥum p̾cessit. Ip̾e uoctu ꝓgressus milio
passiũ circit᷑.xii. hostium copias conspicato ẽ. I. li eqͥtatu
lium co̾mnittrie cepunt. Eepulñ ab equitati se i siuas
abdid̾unt. locum nacti egregie. & nature zope mumnicu
quem domestia bẽili ut uidehat᷑ e̾a̾ iam añ p̃parau̾ant. nã
crebris ar borib succisis em̃s ĩtroitus erant pͥcuisi. Ip̃i ex
silius rari ꝓprignabant nr̃os q ĩtra municiones ĩgredi ꝓ¬
inbebant. At milites legionis septime testudins st̃a &
aggeir admimitones adiccto lacum opunt. ees q ex siinis
expusunt paucis iuim̾ib acceptis. S eos suguntes longiꝰ¬
cesar ꝓsequi uetuit. ꝙ ꝙ loci nãm ignorabat & ꝙ magna ꝑte.
dici consiupta iniicioni castioꝵ tp̃t iclir qui ualelut.p

Expanded text:
ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum cirelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vu magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
unt. at equites hedui ad cosare̾ om̃s reu̾tunt᷑. His rebus
gestis labieno i continente cũ tͥbus legionib teq uitu tuu¬
b duob rẽncco ut portus tueret᷑ &. re frum̃taria ꝓuide:
tꝯ media cirtit̾ nocte uento ĩ termisso cuo sum no̾ cenuit. ꝙ
lengis delatus estu erta luce sub smistra bricanna relictam
conspexit. Tum rursus est co̾mutac̾onem sequtꝯ remis con¬
tendit ut eam partem insule caperet qua optimũ e̾c egressũ
suꝑiore estate tognouerat. Quamir ad modu̾ fuit milita
uirtꝯ laudanda qui uettorus grauib q nauigus nõ inter¬
misso remigandi labore longaꝵ nauium cursum ad equaꝵt
n ĩ eo loco hostis est uisus s ut postea cesar ee captiuis cg¬
nouit cũ magna manus et conuenissent multi tudine ma
rãt ac se in supiora lota abdid̾ant. Cesar exposito ex̾cicu
⁊ loco castͥs ydonco capto uͥ ex captiuis cognouit. quo ĩ lot
hoseium copie consendissent cohortibꝰ .x. ad mare relictis

Expanded text:
unt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret tus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarun tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navrant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis
Abbreviated transcription (Latin):
rium se ab trsare ꝑ prodic̾one nullũ desiderare ꝙ hr̃e
uictoria poss que iam essi d̾ atq om̃ib gallis crplorata
quin. ⁊̃ ip̃is remitt̾et si s̃ magis honore tͥbuere ꝙͣ ab se
salutem accipe uid̾ant᷑. Hut ĩcelligatis ĩquit ame sui¬
cere ꝓnuciari audite romanos milites ꝓducit ẜuos qͦs
ĩ pabulatone paucis ante dieb excepat ⁊ fame uincul¬
q excrutiau̾at. hi um ante edecti q int̾togati ꝓnun¬
ciarẽt milites se e̾e legionarios dñt fame ⁊ ĩopia adduc¬
tos dam excastͥs exisse si quid frum̃ti aut peccoris i
agris repire possent. Siłi oe̾m excitum ĩ epia pͥmi nesa
am uires sufficͥe auꝰ quã nec fetre opis labore pesse. ita¬

Expanded text:
b Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cu
Abbreviated transcription (Latin):
terdñt. H pena apud eos e̾ grauissima quibꝰ itac̾ iniꝰ dc̃m.
aditũ.ẜmone̾ q defugiunt ne quid exco ntagͥ. ne ĩ cõmodi:
accipiãt. Neq hus petentib ius rebdit᷑. n hs. ullus con
cos ht̃ auttoritater. Ht mortuo aut siquis x Sce
gio druidunt no nuquã ⁊ armis de pͥnapatu conten
Hi c̾to anni tempore ĩ finib carmitũ q̃ regio toriꝰ gui¬

Expanded text:
terdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, terdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, aditum sermonemque diffugiunt, ne quid ex cogitatione incommodi accipiant; neque his petentibus jus redditur, neque ullus honor os habet auctoritatem. Hoc mortuo aut si qui ex relsuffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finib
Abbreviated transcription (Latin):
haberent᷑ hedui. ẜm locum dignitatis remi opim̾ent
Inonũ galli coꝵ huĩm qui aliquo sunt num̾o atq honͦeͣ
gena sunt duo. NIam plebes pene ẜuor habet᷑ loco q̃¬
aut ere aueno aut magnitudĩe tͥbritoꝵ aut i̾uria
potẽcio⁊ p̾munt᷑ sese ĩẜuitutem dicãt. Nobilib in
Hos eadem omĩa lũt uira que dñis ĩẜuos. s de hus dro¬
b grñbꝰ alt̾m est dru ⁊ dũ. alt̾m equitũ. Flłi rebꝰ dini
ins int̾sunt sacͥficia publica ac pͥuata procurant religionos in¬
t̾pretant᷑. Ad hes magnusꝰ adolescencium num̾us discipline
ca̾ concurrit magno q hi sunt apud cos honore. Nam fere
de om̃ibꝰ controusus prblicis pͥuatis qr tonstituũt. et su
ꝙ ẽ admissum facinus. si cedes fr̃a̾. si de hr̾ditate. de finib con¬
trou̾sia ẽ. Idẽ disc̾nunt pͥmia. penas q constituũt. Si qͥ
aut pͥuatꝰ aut populus eoꝵ decreto nõ stetit. sacͥsiciis in¬

Expanded text:
haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Naut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rnis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur. Ad hos magnus adolescentium numerus disciplinae causa concurrit; magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt. Et si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de haereditate, de finibus controversia est, iidem discernunt, praemia poenasque constituunt. Si quis aut privatus aut populus eorum decreto non steterit, sacrificiis in
Abbreviated transcription (Latin):
ad se traduc̾e̾nt. obsidesq ab hiis pͥnt. pura filios acciꝑent
⁊ piiblite uirare cogerent. nͥ se contͣ sequanos ꝯsilu ĩitu¬
ros ⁊ partem fintumi agri ꝑuim acupatã posud̾e̾nt gallie¬
q tocins pͥncipatũ optin̾erit qua netͣctite adouctus de
uiciatus auxilii petendi cu̾ romã ac senatũ ꝓsectꝰ ĩ per¬
fectare redierat. Aduenti cesaris sm ꝯmutut̾one bep
ob sidib heduis reddicis uet̾ib cuertelis restitutis no¬
uis ꝑcesarem comparatis ꝙ hii qͣui se ad eoꝵ amicici¬
am ad grrgauuant meliore condic̾one atq equiore ĩ pe¬
rio scuti uidebant. reliquis reb coꝵ gr̾a dignitatt que
succesẜant. quos qd ad equare apud ecsarẽ gr̾a ĩ telligeba¬
gi pot̾ant seremis ĩcuientelã ducabant. Hos illi dilige̾¬
ter tuebant᷑. Ita ⁊ nouã ⁊ ropente colłcta auitorita¬
trmn tenebant. Fotum statureẜant. ut longr p̾nopes

Expanded text:
ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totiviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebangi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ eoꝵ iudics hr̾e existimant᷑. quoꝵ ad arbitͥũ
uidrcum q sũma oĩum r̾r̾ consilioꝵ qr redeat. Itaq eiꝰ
rei ca antiquitꝰ ĩscitutũ uidet᷑. ne quis explebe conira
potencorem auxilii egeret. suos ei quisq opprimi ⁊ tͥcum¬
ueni nõ patit᷑. n ałi. si faciat ullã int̾ suos ht̾ auito¬
ritatẽ. Head̾ r̾o est ĩ sũma tocius gallie nãq om̃s ciuita¬
tes ĩ partes diuise sunt duas. Cum cesar ĩ galia̾ uẽ̾it
alt̾ius facto̾nis pͥncipes erant. hedui. alt̾iꝰ sequani. hi
cũ ꝑ se minus ualerent ꝙ sũma auttoritas antiquiriit̃
erati ĩ bedius magneq eoꝵ erãt dientele. gerri mos at
drionixtũ sͥ adiunx̾ant eosq ad se magnis iacturis pol¬
licitaco̾nibꝰ q ꝑdux̾ant. Pixlus uͦ complurib fãs se¬
cundis atq omĩ nobilitate heduoꝵ int̾fecta tantũ potẽ¬
ciam antetesẜant ut magnã parte̾ dienciũ ab heduis

Expanded text:
auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾iores pleriq frum̾ta nõ seru̾t s lacte ⁊ caune liuũt
pellibꝰ qr sunt uestici. Qm̃s nͤ. se britaum ultio ĩficuent
quo ceruleum effic̾ colorem. atq hoc orridiores sunt ĩ pug¬
na. Aspegtu capilloq sunt ꝓmisso atq omi parte coͥs. ra¬
sa p̾terᷤ cput ⁊ tlrũ suꝑio. Uyores hñt deni duodem
lium cum equitat᷑i nr̃o in itine conflix̾unt. Tñ ut nr̃i dibꝰ
partib supiores fu̾int atq eos ĩ siluas colles qr compułint.

Expanded text:
on serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenilio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
lito eo ꝑmanbilat. atailix m colere crꝑunt. Homimꝰ est ĩ fimi¬
ta multitudo coederrima que ixdifi fere gasliciꝰ eonsilia pecco¬
rum magnus num̾us. Utunt᷑ aut inmimo ere aut auixo
aut aluis ferreis ad c̾cum pondus ex aminatis ꝓ numo Nas¬
cit᷑ iͥ plumbũ album ĩ mediterraneis regionib ĩmaritimis frc¬
rũt. S eiꝰ exigna est copia. Aere utunit᷑ inportato. mat̾ia cniꝰ¬
qr gen̾is ut ĩ gallia e̾ p̾ter fagum atq adietẽ. Leporẽ ⁊ gałli¬
nã ⁊ anserem gustare fas no̾ putãt. Htũ alunt animi uo¬
naues adpeslunt᷑ ad orienter salem ĩf̾i̾or ad midiem s̾pectat.
Hax ꝓtin cucit̾ mina passini quingenin. Ait̾m uergit ad
hnspamã atq ecadentẽ solem. qua ex ꝑte e̾ hybr̾ma dimidio
minor ut cxistanat᷑ ꝙ britamia. s pari spac̾o trãsmissus at
oxgallia ẽ inbritamna. In het medio cursi e̾ insula q̃ appes

Expanded text:
 coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi vonaves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu
Abbreviated transcription (Latin):
lã n aii carnutes interficiundi tagetii ꝯsiliũ fuisĩe cap¬
turos n ebuimos si ille adesis taniti cntem pcone uũ ad
castm uenturos ee noꝰ hoste nctore s rem sperrare subeo
terũ magnũ c̾e̾ germanis delori ariouixti motee̾ ⁊ suꝑno¬
res nrr̃is uittoriat ardere galliam tot contumelus ꝯctepris
sul ppłi romani ĩ ꝑium rebattã suꝑiore għa res nilittirisꝰ
extineto. ꝑestramo quis hoc gͥ ꝑ suaderer sine cͥtare ⁊

Expanded text:
liter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis ho
Abbreviated transcription (Latin):
coͣ gasue consiliũ om̃ib hib̾ruus cesir oppugnandis bũc ẽt̃
dẽm dicir. ne qua legio alt̾e legioni subuci̾tr possi. nõ facile
gallos gallis negare potuisse pͥsertim cu̾ de retanda cõmu¬

Expanded text:
commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda commu
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ eusias miniii posse spcrarẽt. Muetet᷑ ad cos conlapdi ca
Daius carpineꝰ cques romanus familiaris quinti citurii ⁊ qͥn¬
⁊⁊ uiꝰ ex hyspana quidam ꝗui iam arte missu cessarit ad a¬
imbiorgem uentitare consuerat. Apud quos ambiorix:
ad bunc modum laquitꝰ ẽ sese ꝓ cesioris ĩ bũsciis pluruũ
ci confiteri debere.ꝙ. ei oꝑa stipendia lib̾ata ess. ꝙ aduatuas
surrimis suis epend̾e consuess ꝙq ei ⁊ filius ⁊ fr̃is filiꝰ ab er¬
sare uemisiĩ essent quos aduatuti obsidiũ numꝰ: missus apd̾
se ĩẜuitute ⁊ cathenis tenussent. n id ꝙ fec̾it de oppugnaco̾e
castroꝵ ant iudic ut nolu̾tate sua fensse. s ctactu auita¬
tis. Snaq et̾ ciꝰ modi imꝑia ut nõ minus hr̾et uiris ĩ se mł¬
titudo quã ip̃e ĩ multitudĩe. Ciuitati porro hant fuisse b¬
bellicausami. ꝙ repentine galloꝵ coniuracone resist̾e no̾ po¬
merit. Id se faale ex humilitare sua probare posse ꝙ nõ ad̾o

Expanded text:
versias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo