comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rabiliũ popłoꝵ repente undiq cat̾ua con-¬
fluxit. Constipantur menia. atria. omnesꝙ
plateẽ: in tantũ deniq ut nͥ auxiliũ affi¬
isset beati pontificis : pars maxima popłi
contrita sub pedib. in obruto sp̃u consti¬
patione tantoꝵ necarent᷑. Erat omnium
planctꝰ imm̃sus: meror intolerabił. Tantoq
gemitu lugentes erũpebant in uoce: ut la¬
pidea etiã pectora imm̃sos ꝓfunderent fletꝰ.
Nescio an fuisset mnibi qͥs tam crudeł et de¬
mens: qͥ se a lacͥmis reuocare potuisset. Tantꝰ
et eñi uocum increpuit fragor: ut locͦ ille
quasi a magno thonitruo concuti putaret᷑.
Et cum eẽt oĩum infinitꝰ aĩe meror: clericoꝵ
ꝓrsus int̾ruptis singultib accidiosa lam̃¬
tacio sp̃uales hẏmnos canere uix sinebat.
ła tantũmͦ inter singultuũ uerba dolentũi
gemitꝰ extorquebat. Heu grex desolate qͥd
morte deniq tua o pastor bone. om̃s nos in¬

Expanded text:
rabilium populorum repente undique caterva conrabilium populorum repente undique caterva confluxit: constipantur moenia, atria, omnesque plateae, intantum denique ut nisi auxilium adfuisset beati antistitis, pars maxima populi contrita sub pedibus, vi obrupto spiritu, constipatione tantorum necarentur. Erat omnium planctus immensus, moeror intolerabilis, tantoque gemitu lugentes erumpebant in voce, ut lapidea etiam pectora immensos profunderent fletus. Nescio an fuisset inibi quis tam crudelis et demens, qui se a lacrymis revocare potuisset. Tantus etenim vocum increpuit fragor, ut locus ille quasi a magno tonitruo concuti putaretur. Et cum esset omnium infinitus animae moeror, clericorum prorsus interrupti singultus, acediosa lamentatio spirituales hymnos canere vix sinebat: ea tantummodo inter singultuum verba dolentium gemitus extorquebat: Heu, grex desolate, quid morte denique tua, o pastor bone, omnes nos in
Abbreviated transcription (Latin):
luminũ pleriq conũsantes. tanꝗͣ copiosis
dapib inhiantes ex pleri neqͥuerint⁊ et con¬
tuendo acriꝰ inflãmarent᷑ et ugi certamine
ita adu̾sus carnẽ agonizarent: ut in nullo
uoluptati eiꝰ ac libidim concedent ⁊ animan
uͦ alendã sapientie partib et scientie cibis
in maiꝰ semꝑ augentes. Ex ultans pater de ta¬
li studio filioꝵ tandem fenus repositũ ꝓpe¬
rat ab eterno exigere patre. Et subito ad est
dñs consolari ac remunerari seruũ fidelem.
Et dũ his uirtutũ fulgeret miracłis: beate
fracta iam euo membra deficerent: afflictĩi
emortuũq corpus onus abstinentie robora¬
bat. Et qd̃ natura neglexerat: meritũ con¬
firmabat. Itaq plenus dierũ. etatis sue
tẽpore consũmato: meritoꝵ splendore cho¬
ruscans. terrena terris membra cõmendat:
sp̃s celestis inter angłoꝵ choros celsa celi
conscendit. Igitur ex om̃i lat̾e urb̃ in nume¬

Expanded text:
luminum plerique conversantes, tanquam copiosis luminum plerique conversantes, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequiverint, et contuendo acrius inflammarentur, et jugi certamine ita adversus carnem agonizarent, ut in nullo voluptati ejus ac libidini concedentes; animam vero alendam sapientiae pastibus, et scientiae cibis in majus semper agentes. Exsultans Pater de tali studio filiorum, tandem fenus repositum properat ab aeterno exigere Patre. Et subito adest Dominus consolari ac munerari servum fidelem. 39. Et dum his virtutum fulgeret miraculis, beatae fracta jam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus onus abstinentiae roborabat: et quod natura neglexerat, meritum confirmabat. Itaque plenus dierum, aetatisque suae tempore consummato, meritorum splendore coruscans, terrena terris membra commendat, spiritus coelestis inter angelorum choros celsa coeli conscendit. 40. Igitur ex omni latere urbis innume
Abbreviated transcription (Latin):
eccłias. monasteria. cellasq construxerit⁊ in¬
numerabiliũ clericoꝵ ac monachoꝵ pater
effectꝰ ẽ: renuntiantib qͣm plurimis faculta¬
tib suis. qui se eiꝰmodi philosophie dediti. bo¬
nis suis qͥbq indigentib erogatis. multas
et extra urbẽ in ortulis uł exiguis qͥbq agel¬
lis degentes: alii uero sicut in actib apłoꝵ
hii qui pͥmitꝰ crediderant uitã duxisse me¬
morantur. possessiones suas et p̃dia uen¬
dentes. p̾cia ponentes ante pedes ceteroꝵ di¬
uisis unicuiq ꝓ ut opus erat: ut euangłico
facile fungerent᷑ officio. Os̃ qͦs optauerat in
sp̃ualib dogmatib plenissime instructos.
et ita instudiis philosophie xp̃iane ad imi¬
tacionẽ beati magistri deditos: ut ñ nulli e¬
tiam post triduum ñ tã desideratũ qͣm ne¬
cessarium corpori indulgerent cibũ: uideli¬
cet dũ in ꝓfundiore intelligentia sacroꝵ uo¬

Expanded text:
ecclesias, monasteria cellasque construxerat, inecclesias, monasteria cellasque construxerat, innumerabilium clericorum Pater ac monachorum effectus, renuntiantibus quamplurimis facultatibus suis, qui ad ejusmodi philosophiam dediti, bonis suis quibusque indigentibus erogatis, multasqet extra urbem in hortulis vel exiguis quibusque agellis degentes; alii vero, sicuti in Actibus apostolorum hi qui primitus credebant, vitam duxisse memorantur, possessiones suas et praedia vendentes, et pretia ponentes ante pedes caeterorum, divisis unicuique prout opus erat; ut evangelico facile fungeretur officio, omnes quos optaverat in spiritualibus dogmatibus plenissime instructos, et ita in studiis philosophiae Christianae ad imitationem magistri deditos, ut nonnulli etiam post triduum non tam desideratum quam necessarium corpori indulgerent cibum; videlicet dum in profundiore intelligentia sacrorum vo
Abbreviated transcription (Latin):
epõs ꝑ sinodos euocat. Monet crebro ne diui¬
na p̾termutant᷑ mandata: ꝓrsus replicans
illud saluatoris mandatũ. Nolite possidere au¬
bentes inqͥt uictũ et uestitũ his contenti simꝰ:
et ea que secuntur fugienda. Ipse uͦ totis ui¬
rib elaborabat castigans corpꝰ suũ et ser¬
uituti redigens: ne forte cũ aliis p̾dicabat
ip̃e reꝓb efficeret᷑. Multo eteñi tẽpore aR
in suis usib erant lignea. fictilia. et mar¬
morea. O intemerata constantia: que uit̾ã qͣ
pulsat᷑ humana fragilitas. pacientie uirtii¬
te calcauit. Et q̃m scđm saluatoris uocẽ ea do¬
cuit que ip̃e pͥus ꝑ oĩa fecerat: nulli dubiũ
qd̾ eẽt magnus in regno celoꝵ. Iste fuit sacer¬
dos dei pontificale petalum gestans: qͥ in se¬
met crucifigendo corpus. et ꝑsequendo ui¬
cia. adeptꝰ ẽ nouum ñ morte s carnis morti¬
ficatione martẏriũ. Et cũ iã satis abundeq

Expanded text:
episcopos per synodos evocat, monet crebro ne diviepiscopos per synodos evocat, monet crebro ne divina praetermittantur mandata, prorsus replicans illud Salvatoris mandatum: Nolite possidere aubentes, inquit, victum et vestitum, his contenti simus , et ea quae sequuntur fugienda. Ipse vero totis viribus elaborabat, castigans corpus suum et servituti redigens, ne forte cum aliis praedicabat, ipse reprobus efficeretur. Multo etenim tempore B. in suis usibus erant lignea, fictilia, et marmorea. O intemerata constantia! quae vitia quibus pulsatur humana fragilitas, patientiae virtute calcavit. Et quoniam secundum Salvatoris vocem ea docuit quae ipse prius per omnia fecerat, nulli dubium quod esset magnus in regno coelorum. Iste fuit sacerdos Dei pontificale petalum gestans, qui in semetipso crucifigendo corpus et persequendo vitia, adeptus est novum, non morte, sed carnis morficatione martyrium. 38. Et cum jam satis abundeque
Abbreviated transcription (Latin):
uirga iniquitates eoꝵ: misccłiam uͦ meam ũ
auferam ab eis. Et qͥa dudũ interris positus do¬
minus et saluator ñr discipłis dixerat. si credi¬
deritis in me oꝑa que ego facio et uos facietis.
et maiora hoꝵ facietis. in tantũ et eñi postre¬
mo ad fidei amorẽ uirũ beatũ sp̃ualis flam¬
ma succend̾at: ut si qͥspiam aqͣm distillantẽ
emanib suis dum lauarentur occulte p̾riꝑet:
et languentis cuiꝰq corpus atting̾et: plerisq
infirmitatib ilico caruisset et p̃cipue a t̾ci¬
anis et quartanis passionib uexati: miro
ñ aliis nͥ his solis qui ocłis suis intuiti fr̾. pii¬
tamus eẽ credibilia. Et q̃m consortiũ uite et
actuũ ñ cũ ceteris mortalib. s cum angłis im¬
mortalibus hab̃e credebat᷑: in tantũ supp̃¬
mũ fallacias ac blandim̃ta respuit mundi. ut
stercus deniq pompã respuit scł̃i. Aurũ spre¬
uit: argentũ respuit ut lutũ. Concilia celebrat:

Expanded text:
virga iniquitates eorum: misericordiam vero meam non virga iniquitates eorum: misericordiam vero meam non auferam ab eis . 36. Et quia dudum in terris positus Dominus et Salvator noster discipulis dixerat: Si credideritis in me, opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis ; intantum postremo ad fidei amorem virum beatum spiritualis flamma succenderat, ut si quispiam aquam distillantem e manibus suis dum lavaretur occulte praeriperet, et languentis cujusque corpus attingeret, plerisque infirmitatibus caruisset, sed praecipue a tertianis et quartanis passionibus vexati, miro non aliis nisi his solis qui oculis suis intuiti sunt putamus esse credibilia. 37. Et quoniam consortium vitae et actuum non cum caeteris mortalibus, sed cum angelis immortalibus habere crederetur, intantum fallaciam ac blandimenta respuit mundi, ut stercus denique pompam renuit saeculi, aurum sprevit, argentum reprobavit ut lutum. Concilia celebrat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit a xp̃o. facinori qd̾̃ cõmiserat ueniã
impetͣre. Interea dei sc̃s. ad consuetũ recurrit p̃¬
sidium. Ingreditur cellulã. consꝑso cinere: in
oratione fusis lacͥmis ꝑ noctauit. Et cũ ad eccle¬
siam facto mane. debitis laudib ex soluendis.
dei sacer uenisset: uulgi diu̾sitate. cũ securi ho¬
minẽ intuente. in or̃one uir sc̃s ꝓnus incum¬
bit. Et ita repente reus ñ sustinens cruciatus.
magnis clamorib ꝑ strepebat: ut putaret᷑
locus ille ẽẽ cõmotus. Nam et pauor imm̃sus
arripuit uniu̾sos. Interea sacrilega manus.
officio subito restituitur ꝓpͥo. Ossa cutis. et ner¬
ui: suis replent᷑ humorib. Securis ex eadem
in parte resiliit mirabiliter. Fundit cͥminosᷤ
uberes fletus: peccatũ fatetur et absoluitur:
domum remeat absolutꝰ. Itaq diuina ꝓuiden¬
tia misccłia p̃cellens. anime morbos corporis
afflictione cõponit: scdm illud. Uisitabo in

Expanded text:
ut possit a Christo facinoris quod commiserat veniam ut possit a Christo facinoris quod commiserat veniam impetrare. Interea Dei sanctus ad consuetum recurrit praesidium: ingreditur cellulam conspersus cinere, in oratione fusis lacrymis pernoctavit; et cum ad ecclesiam facto mane debitis laudibus exsolvendis Dei sacerdos venisset, vulgi diversitate cum securi hominem intuente, in orationem vir Dei pronus incumbit: et ita repente reus, non sustinens cruciatus, magnis clamoribus perstrepebat, ut putaretur locus ille commotus. Nam et pavor immensus arripuit universos. Interea sacrilega manus in officio subito restituitur pristino, ossa, cutis, et nervi suis replentur humoribus, securis ex eadem manu in partem resiluit mirabiliter: fundit criminosus uberes fletus, peccatum fatetur et absolvitur, domi remeat absolutus. Itaque divina providentia misericordia praecellens, animae morbos corporis afflictione componit, secundum illud: Visitabo in
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Tunc sẽs dei. ꝓcul ab urbe forte discesse¬
rat. Et cum post triduũ fuisset regressus: rep¬
ꝑit eũ semuiuũ. et flagris male multatũ. Tĩ
uxta membra fr̃is se ꝓsternens: ingemuit for¬
titer. Ubiq dentib reseratis: sacͥficium in ore
eiꝰ ꝓpͥis manib dei sacerdos infudit. Et miro stu¬
pore expectantib omĩb. ita repente apprehensa
manu eiꝰ. in faciẽ sacerdotis sur rexit incolii¬
mis: ac si nichil mali habuisse putaretur. Et ii¬
biq saliens: benedicebat dñm. Nec multũ¬
itaq post tẽpus: unus ex rusticis. arrepta ma¬
nu securi. nefario polluit oꝑe resurrectionis do¬
minice diem. Ilico manꝰ arescit sacͥlega: cute sic¬
cata cum nerus. securis adherens recluditur. Re¬
pente ad dei ꝓꝑat sc̃m ⁊ uestigiis obuoluitur xͥ
athlete. sacrilegii auctorẽ manus arida ꝓdit.
Sacerdos. or̃ones continuat sub altare: tandẽ

Expanded text:
tum. Tunc sanctus Dei procul ab urbe discessetum. Tunc sanctus Dei procul ab urbe discesserat, et cum post triduum fuisset regressus, reperit eum semivivum, et flagris male mulctatum. Tum juxta membra fratris se prosternens ingemuit fortiter, vique dentibus reseratis, sacrificium in ore ejus propriis manibus Dei sacerdos infudit. Et miro stupore spectantibus omnibus, ita repente, apprehensa manu ejus, in faciem sacerdotis surrexit incolumis, ac si nihil mali habuisse putaretur; et ubique saliens benedicebat Dominum. 35. Nec multum post tempus unus ex rusticis, arrepta manu securi, nefario polluit opere resurrectionis dominicae diem: illico manus arescit sacrilega, cute siccata cum nervis, securis adhaesa recluditur. Repente ad Dei properat sanctum, vestigiis obvolvitur Christi athletae: sacrilegii auctorem manus arida proditSacerdos orationes continuat sub altare, tandem
Abbreviated transcription (Latin):
tis quondã. tetendit iniuriã: Et qr indes¬
uenter contra bonitatẽ malicia pugnat. et
scõs dei emulatio insequit᷑ adu̾sarii: qͣnta
pessimꝰ hostis. diu̾sis illusionib se manife¬
stans. stimulis furoris sui adu̾sus xp̃i cat̾
uam. qͣm eiꝰ dextera ꝑ sacerdotẽ suũ ꝓtegebat.
ex aggerasse dicatur: ñ sufficimꝰ loqui. Tamen
unum de his que crudeliter in quendã de xp̃i
famulis. sub tantis testib gesserit: breui sen¬
mone tradamus. Cum unus ex turmis. quo¬
rum officiũ ẽ iugiter in eccłia matre canere ło.
legontiꝰ noĩe. cursu debito ꝑ noctare ad eccłiã
ꝑgeret: humani generis hostem offendit sibi¬
met bellatorẽ. Et ita adu̾sarius frendens abi¬
tinere boni oꝑis cepto. dei seruũ nititur reuoca¬
re: afflictũq cedib multis. semiuiuũ reliqͥt et
pene ex animem. Et mane solo ꝓstrato. reꝑto a
plurib: om̃ĩs sensus officii amiserat famula¬

Expanded text:
tis quondam tetendit injuriam? 34. Et quia indesitis quondam tetendit injuriam? 34. Et quia indesinenter contra bonitatem malitia pugnat, et sanctos Dei aemulatio insequitur adversarii; quanta pessimus hostis diversis illusionibus se manifestans, stimulis furoris sui adversus Christi vam, quam ejus dextera per sacerdotem suum protegebat, exaggerasse dicatur, non sufficimus loqui. Tamen unum de iis quae creduliter in quemdam de Christi famulis sub tantis testibus gesserit, brevi sermone tradamus. Cum unus ex turmis eorum quorum officium est jugiter in ecclesia Matre canere Deo, Legontius nomine, cursu debito pernoctare ad ecclesiam pergeret, humani generis hostem offendit sibimet bellatorem: et ira adversarius frendens, ab itinere boni operis coepto Dei servum nititur revocare, afflictumque caedibus multis semivivum reliquit pene et exanimem; et mane solo prostrato reperto a pluribus, omnes sensus officii amiserant famula
Abbreviated transcription (Latin):
inuictusq ꝑ omĩa ita fortiter indiuinis can¬
ticis ꝑsistebat. paruipendens que inuidus
ꝑ petrabat: ut in ꝓsꝑis. numqͣm constantior
fuisset nec clarior. Tandem inuidus anguis.
cũ suo exercitu. in una se mole conglomerat ⁊
et putans gͣuiorib ictib sonituq intemera¬
tam constantiã deterrere. imm̃so tumultu ꝑ¬
strepens. ante faciẽ beati uiri. paium̃to ꝑcuti¬
ens se p̃cipitat: ita ut putarent discipłi. in
frusta magistrũ fuisse contritum. Ipsi quidẽ.
diu attoniti ꝑ mansert̃. Głosus uͦ sacerdos di¬
uinis iaculis adu̾sarium uulnerans in sp̃uali¬
bus canticis ꝑseuerat. Sane discipłos arguit:
cur relictis canticis. minis fantasmatiuis det̾¬
riti eẽnt. S qͥd mirũ si is humani gen̾is hostiᷤᷤ
tanti sacerdotis necẽ expetiit. qͥppe qui dux et
signifer erat in popło der: cum etiã nefaria
et impura flagitia ad ipsam qͦq diuinita¬

Expanded text:
invictus per omnia, ita fortiter in divinis caninvictus per omnia, ita fortiter in divinis canticis persistebat, parvi pendens quae invidus perpetrabat, ut in prosperis nunquam constantior fuisset nec clarior. Tandem invidus anguis cum suo exercitu in una se mole conglomerat, et putans gravioribus ictibus sonituque intemeratam constantiam deterrere, immenso tumultu perstrepens ante faciem beati viri se pavimento injecit, ita ut putarent discipuli in frusta magistrum fuisse contritum. Ipsi quidem diu attoniti permanserunt: gloriosus vero sacerdos, divinis jaculis adversarium vulnerans, in spiritualibus canticis perseverat. Sane discipulos arguit, cur, relictis canticis, minis phantasticis deterriti fuissent. Sed quid mirum, si hic humani generis hostis tanti sacerdotis necem expetiit, quippe qui dux et signifer erat in populo Dei; cum etiam nefaria et impura flagitia ad ipsam quoque Divinita
Abbreviated transcription (Latin):
rea uir dei eum quẽ spu senserat gestoꝵ orchi¬
nem fr̃ib indicat: afflicto condolens. ex affe¬
ctu÷ lacͥmas ꝓfundens ex pietate. ꝓ se pus pa¬
stor ouem a cerbo dolore cruciari lugebat. Ilico
tamen sc̃a t̾re membra ꝓsternit: et post ora¬
tionẽ ab humo consurgens. panis bricellã cũ
uino. exanimi iubet deferri. ꝓtinꝰ inore eiꝰ re¬
seratis cũ ferro dentib. stillam uini qd̾ mi
re pͥstino.famulantia redeunt membra. Hec
qͥdem ab ipso qui ꝑtulit: et fideliũ testimo¬
nio agnoiumꝰ confirmatũ. Nec multo post
tenui sibilo serpentis astutia. pͥmum demul¬
cet in aura. De in quies ubiq cum eẽt. in eccłie
septa ualido impetu arcus. aras. lucernas. cete¬
raq officia concutit: ita ut putarent discipħ.
eccłiam omnẽ funditꝰ euerti. Et cum pauore
nimio trem̃tes psallentesq. relictis canticis. spe¬
ctantes interitũ. adherent pauim̃to ⁊ beatus

Expanded text:
rea vir Dei id quod spiritu senserat, gestorum ordirea vir Dei id quod spiritu senserat, gestorum ordine fratribus indicat, afflictumque dolens ex affectu, et lacrymas profundens ex pietate, pro se pius pastor ovem sustinuisse cruciatus lugebat. Illico tamen sancta terrae membra prosternit, et post orationem ab humo consurgens, panis buccellam cum vino exanimi jubet offerri: protinus in ore ejus reseratis cum ferro dentibus stillam vini, de quorem pristinum famulantia redeunt membra. Haec quidem ab ipso qui pertulit et fidelium testimonio agnovimus confirmatum. 33. Nec multo post tenui sibilo serpentis astutia primum demulcet in aura. Dein quies ubique cum esset, ecclesiae septa valido impetu, arcus, aras, lucernas caeteraque officia concutit, ita ut jam putarent discipuli ecclesiam funditus everti: et cum pavore nimio trementes, pallentesque, relictis canticis, exspectantes interitum, adhaerent pavimento. Sed Beatus,
Abbreviated transcription (Latin):
culosis intentionib. iterũ atq it̾um. iuolentq̃
infestũq reddebat. Ad hec uir dei prauigesta
ꝑpendens: scio inqͥt qͥ sis. antiqui serpentis
minister. Nec te latere ꝑmittis: cui ꝑsecutorẽ
neqͥssimũ. pene iugiter te ostendis. Tandem
se.ita euanuit. ut erat impudens et de lusio
los seditiosus hostis accendit. Cũ itaq unĩi
ex pueris. m̃te et conu̾satione simplicẽ ansul¬
fum noĩe ꝓ fr̃m et pauꝑum uictu necessario
exhibendo. locũ ad quendã ire p̾cepisset: haud
mora p̾ceptis obedit. iussa implet: ad ꝓpͥa re¬
meare contendit. Cui seuissimꝰ demon: cum
suis apparitorib se ei obuiũ intulit. Quẽ de
uehicło deiecit: eũq male multatũ flagris
sulpicii que gesta fuerant. nemo referret ad
decẽ. mutũ ꝑmanere et cecũ. Omĩa p̾mortua
membra. et ita obserato ore cum dentib. ut
ne aque guitã aliqͥs posset interiꝰ funde. Inte¬

Expanded text:
culosis intentionibus, iterum atque iterum violentum culosis intentionibus, iterum atque iterum violentum infestumque reddebat. Ad haec vir Dei parvi gesta pendens: Scio, inquit, qui sis, antiqui serpentis minister, nec te latere permittis, cui persecutorem nequissimum pene jugiter te ostendis. Tandem sae ita evanuit. 32. Ut erat impudens et delusio  furorem stimulis seditiosus hostis accendit. Cum itaque unum ex pueris mente et conversatione simplicem, Ansulfum nomine, pro fratrum et pauperum victu necessario exhibendo locum ad quemdam ire praecepisset, haud mora, praeceptis obedit, jussa implet, ad propria remeare contendit. Cui saevissimus daemon cum suis apparitoribus se ei obvium intulit: quem de vehiculo ejecit, eumque male mulctatum flagris Sulpicii, quae gesta fuerant nemo referret, addecem mutum permanere et caecum, omnibus praemortuis membris, et ita obserato ore cum dentibus, ut nec aquae guttam aliquis posset interius fundere. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
buit ueniã confitenti. Et eñi qͣnta quibq
contra eũ pessimꝰ demon artib cũ uniu̾so ex¬
ercitu suo intentione pugnauerit ⁊ atq suꝑ
om̃s ceteros. qui ꝑ illud tẽpus ꝓ xp̃i nõie col¬
luctabant᷑ noua ꝓtulerit. atq adu̾sũ eũ de¬
monici furoris arma cõmouerit:agnoscere
iã diximꝰ ⁊ cum in ꝓfundo curꝰdã noctis silen¬
tio. psalmoꝵ canora in baptisterio ꝑ egisset. ꝑ¬
rexit cum paucis. ad martini beati basilicam:
ut ꝑ reliquũ noctis spaciũ. usq ad matutinoᷤᷤ.
in diuinis laudib inibi epularet᷑. Cũq pue¬
rum cũ lucerna p̃euntẽ. iamq fores basilice
contigisset: ingerens se funestꝰ demon. formã
ualidã et speciẽ auis tet̾rime et horribilis. pͥ¬
mũ lum̃ qd̾ p̾ibat nititur suffocare. De inde
in faciem oculosq sc̃i uiri. cum magno impetii
se mittit: et huc atq illuc circũ uolitans. rech¬

Expanded text:
buit veniam confitenti. 31. Etenim quanta quibusve buit veniam confitenti. 31. Etenim quanta quibusve contra eum pessimus daemon artibus cum universo exercitu suo intentione pugnaverit, atque super omnes caeteros qui per illud tempus pro Christi nomine colluctabantur, nova protulerit, atque adversus eum daemonici furoris arma commoverit, agnoscerejam diximus; cum in profundo cujusdam noctis silentio psalmorum canora in baptisterio peregisset, perrexit cum paucis ad B. Martini basilicam, ut reliquo noctis spatio usque ad Matutinas in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque puero cum lucerna praeeunte jam fores basilicae contigisset, ingerens se funestus daemon forma valida et specie avis teterrimae et horribilis, primum lucem quae praeibat nititur suffocare, deinde se in faciem oculosque beati viri cum magno impetu injecit, et huc atque illuc eminus circumvolitans, ridi
Abbreviated transcription (Latin):
eo fuit ꝑfecta humilitas. ꝓmpta miscł̾ia sc̃a
simplicitas: qͣnte uͦ patientie fuerit et lon¬
ganimitatis qͥs dicere ualeat: Cum unis
ex discipłis de ordine leuitarũ. repedanli ad
pͥam licentiã sͥ postularet: ille dilectionis af¬
fectu. ne aliqͥs casus longeui itineris accidet.
lib̾tatẽ ei ab eundi ñ tͥbuit. Hic uͦ sp̃u arma¬
tus suꝑbie. uix curarũ obliuionẽ quies pri¬
ma laxarat: et statim concite cũ uehiculo fuz¬
gam facinore stimulante arripuit. Qui ita
digno cecitatis ꝑ cutitur supplicio: ut huc at¬
q illuc. ꝑ totam noctẽ incertꝰ uacuo labore
discurreret. Reddito die t̾ris: cursu incas¬
sum consũpto. in loco de qͦ festinꝰ iter arri¬
puit. se consistere cernit. A saceraote deniq¬
quẽ nichil puto lateret. ueniã facinoris petit:
genib adheret sc̃i: gesta ꝑ ordinẽ fatur. Ig¬
noscit mens pietate promtissima: ilico tri¬

Expanded text:
eo fuit perfecta humilitas, prompta misericordia, sancta eo fuit perfecta humilitas, prompta misericordia, sancta simplicitas: quantae vero patientiae fuerit et longanimitatis, quis dicere valeat? 30. Cum unus ex discipulis de ordine levitarum repedandi ad propria licentiam postularet, ille dilectionis affectu, ne aliquid casu longaevi itineris accideret, libertatem ei abeundi non tribuit. Hic vero spiritu armatus superbiae, cum vix curarum oblivionem quies prima laxaverat, gradu concito cum vehiculo fugam facinore stimulante arripuit: qui ita digno caecitatis percutitur supplicio, ut huc atque illuc per totam noctem incertus vacuo labore discurreret. Reddito terris die, cursu incassum consumpto, in loco in quo festinus iter arripuit, se consistere cernit. Ad sacerdotem deniqjam nihil puto lateret, veniam facinoris petit, genibus adhaeret sanctis, gesta per ordinem fatetur. Ignoscit mens pietate promptissima, illico tri
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq õs ñ posse iã uiuere clamitarent. quẽ
tante altitudinis t̾re hiatꝰ uorauerat ⁊ s potꝰ
ab oĩb iam interisse crederet᷑: imꝑat pue¬
rum. uissis obedire uelocit᷑. Ingredit᷑ famii¬
lus: nec cunctatꝰ. signaculo. uiri sc̃i armatuᷤ:
alacrem repꝑit. quẽ om̃s credebant ẽẽ exani¬
mem. Conexum funib captiuũ: ad patrũz
reuocat solũ. Constipantur menia agminib
popłoꝵ ⁊ ad spectaculũ tante rei pene tota
confluxerat ciuitas: cõplosis manib. uoces
omniũ ꝑ strepebant. Mirantur sospitẽ: quẽ
tante altitudinis ꝓfundo mersũ. iã putabati
eẽ defunctũ. Hactenꝰ criminosus alto m̃tis
stupore discussus: sc̃i ꝓ stratꝰ uestigiis. postii¬
lat facinoris ueniã. Ilico uir pietate plenꝰ
indulget : et usib tribuit necessaria:mo¬
nens sepe ut potiꝰ petat qͣm rapiat ⁊ mun̾e
sibi optet conferri uictũ ñ rapina. Et q̃m in

Expanded text:
Cumque omnes non posse jam vivere clamitarent quem Cumque omnes non posse jam vivere clamitarent quem tantae altitudinis terrae hiatus voraverat, sed potius ab omnibus jam interiisse crederetur, imperat puerum jussis obedire velociter. Ingreditur famulus, nec cunctatus signaculo viri sancti armatus, alacrem reperit quem omnes credebant esse exanimem. Connexum funibus captivum ad patrium revocat solum. Constipantur moenia agminibus populorum: ad spectaculum tantae rei pene tota confluxerat civitas; complosis manibus voces omnium perstrepebant; mirantur sospitem quem tantae altitudinis mersum baratro jam putabant esse defunctum. Hactenus criminosus alto mentis stupore discussus, sanctis prostratus vestigiis postulat facinoris veniam. Illico vir pietate plenus indulget, et usibus tribuit necessaria, monens saepe ut potius petat quam rapiat; munere sibi optet conferri, non rapina. En quam in
Abbreviated transcription (Latin):
carcere septꝰ. reus undiq ligat᷑. Noctis gͦ totius
itinere in cassũ consũpto: facilis cui fuerat
ingressus. nec tenuis patet egressus. Interea lii¬
cis splendor mundũ irradiat: et uir dei unĩi
de custodib euocat. mitens ad sociũ mandat:
ut quẽ errore lassatũ et uelut quibdã arta¬
ꝑisset attraheret. Haud mora minister socũ
ꝓꝑans adiit. Quo uocato. scelestũ reꝑiunt
intro: et ut attraherent. ꝓtinꝰ cõp̃hendunt.
Int̾ hoꝵ manus: lubricus repente elabitur.
Et cũ se cͥmine cerneret circũseptũ. et undiq
aturb̃ uallatũ: malens subire celerẽ morten.
qͣm longos fatinoris trahere cruciatꝰ. in pi¬
teo cubitoꝵ fere octoginta eminus qͥ aderat.
fragia postulabat. Tunc uir dei occursu ue¬
loci aduentans : iubet post elapsũ quendã
de pueris descendẽ nexum: satis monens di¬
ligentia sũma. scelestũ trahere circũplexum.

Expanded text:
carcere septus, reus undique ligatur. Noctis ergo totius carcere septus, reus undique ligatur. Noctis ergo totius itinere incassum consumpto, facilis cui fuerat ingressus, nec tenuis patet regressus. Interea lucis splendor mundum irradiat, et vir Dei unum de custodibus evocat, mittens ad socium mandat, ut quem errore lassatum, et velut quibusdam arctauario reperisset, attraheret. 29. Haud mora, minister socium properans adiit: quo vocato scelestum reperiunt intra; et ut attraherent protinus comprehendunt. Inter horum manus lubricus repente elabitur: et cum sese criminibus cerneret circumseptum et undique a turbis vallatum, malens subire celerem mortem, quam longi facinoris trahere cruciatus, in puteum cubitorum fere octoginta, eminus qui aderat, fragia postulabat. Tum vir Dei occursu veloci adventans, jubet post elapsum quemdam de pueris descendere innexum, satis monens diligentia summa scelestum trahere circumplexum.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Si quidẽ et ipse ñ rapinã arbitratus est
ẽẽ se equalẽ deo: s semet ipsũ exinanint for¬
mam serui accipiens: et habitu reꝑtus ut h̾o
humiliauit semet ipsũ usq ad mortẽ. Quẽ sul¬
picius dei sc̃s secutus ⁊ omniũ ꝓfligationũ la¬
bores et cruciatꝰ carnis et m̃tis suscepit: ne ꝓ¬
positum fidei conscientia macularet. Quo
rare uirtutes et exponere robur constantie:
nec nob̾ copia tanta sermonis ẽ. nec putamiᷤᷤ
aliis nͥ his solis qui ocłis suis intuebantur uide¬
ri credibilia. Nunc ad illa que pͥus ceꝑat ser¬
mo ꝑcurrat: ut de miracłoꝵ gestis que sibi
iuncto pͥncipe. de inceps celitꝰ egerit pauca ꝑ¬
plectere contendamꝰ. empore quodã unus
de sceleratis et ut pote indigentib: in ꝓmptii¬
ariũ beati uiri se noctu uolentꝰ iniecit. Sta¬
tim diriꝑe nititur: qͦ atroci m̃te facinꝰ furti
conceꝑat. Et abire festinans. nullus remeanti
patet exitꝰ: et munimine om̃i constructo quasi

Expanded text:
em et ipse non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, et habitu repertus ut homo: humiliavit semetipsum usque ad mortem. Quem Sulpicius Dei sanctus secutus, omnium profligationum labores et cruciatus carnis et mentis suscepit, ne propositum fidei conscientia macularet. 28. rare virtutes, et exponere robur constantiae, nec nobis copia tanti sermonis est, nec putamus aliis, nisi his solis qui oculis suis intuebantur videri credibilia; nunc ad illa quae prius coeperat sermo percurrat, ut de miraculorum gestis, quae sibi juncto participe deinceps coelitus egerit, pauca perplectere contendamus. Tempore quodam unus de sceleratis et ut pote indigentibus, in promptuarium beati viri se noctu violentus injecit; statim diripere nititur quod atroci mente facinus furti conceperat; et dum abire festinat, nullus remeandi patet exitus, et munimine omni constructo quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei reddebant᷑ instructionib ad implen¬
dis. ex qͥb om̃ib nec respirare qͥdẽ ei unuis¬
saltẽ hore spacio liberũ tẽpus dabatur. dũ
uariis occupationib detineri: cũ se tanto o¬
nere uidisset grauari : utilius ẽẽ ratꝰ ẽ uniex
fidelib xp̃ianis pͥmorib regionis. plene iam
et optime instructo uiro ulfeleuto tradere
et diuini uerbi cõmittere ministeriũ: et ita co¬
nibito clero sacerdotii inibi iura suscepit.
Enarrare qͥs ualeat qua humilitate qͣ ue
caritate circa suoꝵ comitũ et ministroꝵ p̃sidia.
pauꝑumq de inceps se exhibere contentꝰ sit:
Qui semꝑ euangelicũ illud ore mundissimo
ruminabat: et totis uirib implere oꝑe con¬

Expanded text:
fidei reddebantur instructionibus adimplenfidei reddebantur instructionibus adimplendis, ex quibus omnibus nec respirare quidem et unius horae saltem liberum tempus dabatur, dum s occupationibus detineri; cum ergo se tanto onere vidisset gravari, utilius esse ratus est, ut uni ex fidelibus Christianis primoribus regionis, plene jam et optime instructo viro Wlfelento  Al., Vt divini verbi committeret ministerium: et ita conhibito clero, sacerdotii inibi jura suscepit. 27. Enarrare quis valeat qua humilitate, qua charitate circa suorum comitum et ministrorum ac praesidia pauperum deinceps se exhibere contentus est? Qui semper evangelicum illud mundissimo ore ruminabat, et totis viribus implere ope
Abbreviated transcription (Latin):
sterũ impia executio iteraret᷑ in plebẽ. Asseᷤᷤ¬
sorẽ uͦ atrocẽ qui em̃dationi regis assensũ ñ
p̃buit. diuina ꝑculit ultio: et uitã qua fru¬
ebatur indigne amisit ilico cũ dedecore. Nec
eñi pot̾at tanti piaculi minister impunitꝰ
euad̾e. Obeatũ ꝑ oĩa uirũ. qͥ nũqͣm se de
adu̾sarioꝵ furorib manu defendebat aut
telo: s ieiuniis continuisq uigiliis sub alta¬
re positus ꝑ obsecrationẽ defensorẽ sͥ atq ec¬
clesie sue dm parabat. Et qͥs eũ umꝗͣ suis ma¬
chinis aut oppugnationib qͥuisset deterre¬
re: qͥ auxiliatrice dextera xp̃i semꝑ tutus
inuictusq manebat: Per idẽ uero tẽpus.
tus. et in uerbo dei simplicitatẽ apłicam ob¬
sacerdos et hostia dei. cũ se uͥq sollicitũ circa
inopiam pauꝑum dudũ susceptũ opus ex¬
plere contend̾et. et etas iã ꝑfecta ad senectii¬
tẽ decrepitã ꝓcliuis dependeret : cũ se uidis

Expanded text:
sterum impia exsecutio iteraretur in plebe. Assessterum impia exsecutio iteraretur in plebe. Assessorem vero atrocem, qui commendationi regis assensum non praebuit, digna perculit ultio, et vitam qua fruebatur indigne amisit illico cum dedecore. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere. O beatum per omnia virum! qui nunquam se de adversariorum furoribus manu defendebat aut telo, sed jejuniis, continuisque vigiliis, sub altari positus, per obsecrationem defensorem sibi atque Ecclesiae suae Deum parabat. Et quis eum unquam suis machinis aut oppugnationibus quiverit deterrere, qui auxiliatrice dextra Christi semper tutus invictusque manebat? 26. Per idem vero tempus  omnia vir Dei simplicitatem apostolicam obs vere sacerdos et Hostia Dei, cum se ubique sollicitum circa alentiam pauperum dudum susceptum opus explere contenderet, et aetas jam perfecta ad senectutem decrepitam proclivis dependeret, cum se vidiss
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ repentinũ ei imminere nuntiaret.
Addebat etiã beati sequipeda: pͥncipẽ de cõ¬
missis etiã impietatis scelerũ monens. si for¬
te posset cõmissi penitudinẽ gerere ⁊ si posset
flere ꝓ scelere. et ultͥces penarũ flãmas lacri¬
marum ub̃tate restinguere: qr ñ uult d̾s¬
tantum mortẽ peccatoris. qͣntũ ut conu̾tat᷑
et uiuat. Rex qͦ audito nimio deterret᷑ metii.
et tanto pauore concutit᷑. ut statim agnita
culpa. luens delictũ cũ lacͥmis. regali absq
fastigio penitudinẽ gerens: libent̾ imple¬
ret que atanto sacerdote ꝑ discipłm fuerañ
intimata. Uelociter insuetꝰ aboletur census :
descͥptio rescindit᷑ impia: salus tͥbuit᷑ popło.
Et uelut pꝰ nimiã tẽpestatẽ. ac si soł splendor
recdditꝰ fuisset: pace eccłiis data. sacerdotũ
gaudia cumulart̃. Mirabiliter qͦq rex adie¬
cit. ut generalis daret᷑ auctoritas: ne in po¬

Expanded text:
teritum repentinum ei imminere nuntiaret. teritum repentinum ei imminere nuntiaret. Addebat etiam beati sequipeda, principem de commissis impietatibus scelerum monens, si forte posset commissi poenitudinem gerere, si posset flere pro scelere, et ultrices flammarum poenas lacrymarum ubertate restinguere; quia non vult tantum Deus mortem peccatorum, quantum ut convertantur et vivant. Quo rex audito, nimio deterretur metu, et tanto pavore concutitur, ut statim agnita culpa lugens delictum cum lacrymis, regali absque fastigio poenitudinem gerens, libenter impleret quae a tanto sacerdote per discipulum fuerant intimata. Velociter insuetus aboletur census, descriptio rescinditur impia, salus tribuitur populo; et velut post nimiam tempestatem solis splendor redditus fuisset, pace Ecclesiae data, sacerdotum gaudia cumulantur. Mirabiliter quoque rex adjecit, ut generalis daretur auctoritas, ne impo
Abbreviated transcription (Latin):
sorẽ alloqͥtur blande: ut impiã desinat ꝓ¬
sequi uissionẽ. S cũ mens dura fastu non
frangeretur: ac sp̾tis affatib sacerdotis a¬
crior magis magisq feruesceret: cellulã pe¬
tit beatus. terre ꝓsternit᷑. sc̃m tundit uerbe¬
re pectus: petit adño qd̃ ap̃side neqͥuerat
optinere. Et sciens ñ minorẽ animi ẽẽ uirtii¬
tẽ ꝓ inmico exorare dñm. qͣm ꝓcũbere pro
dño: conu̾sionẽ inimicoꝵ potus petiit qͣm
ꝑniciẽ. Et quidẽ ilico si petisset: immodera¬
ti pͥncipis et seuissimi assessoris digna per¬
cellens affuerat pena.S erat uir beatus
contra suos adu̾sarios: mitis semꝑ et puiiᷤ.
Unũ interea mittit ẽ suis solitariũ quen¬
dam ebregisilum noĩe. qͥ renuntiatis om̃ib
id ÷ scło cum suis actib. uita et sermone
ad exemplũ beati uiri erat prestantior ce¬
teris: ut seuitiã pͥncipis redargueret. Qui
nͥ melioris uite em̃dationẽ mutasset: in¬

Expanded text:
sorem alloquitur blande, ut impiam desinat psorem alloquitur blande, ut impiam desinat prosequi jussionem. Sed ubi mens dura fastu non frangeretur, ac spretis affatibus sacerdotis acrior magis magisque fervesceret, cellulam petit beatus, terrae prosternitur, sanctum tundit verbere pectus, petit a Domino quod a praeside nequiverat obtinere. Et sciens non minorem animi esse virtutem pro inimico exorare Dominum, quam procumbere pro Domino, conversionem inimicorum potius petiit quam perniciem. Et quidem illico si petisset, immoderati principis et saevissimi assessoris digna praecellens adfuerat poena; sed erat vir beatus contra suos adversarios mitis semper et pius. 25. Unum interea mittit e suis solitarium quemdam, Ebregisilum nomine qui renuntians omnibus, id est, saeculo cum suis omnibus, vita et sermone ad exemplum beati viri erat praestantior caeteris, ut saevitiam principis redargueret. Qui nisi melioris vitae emendatione mutasset, in
Abbreviated transcription (Latin):
uintiarũ cupiditatis ardore in flãmat ⁊ et
occultis ꝑsuasionib urget ut bituricam
plebẽ cũ eccłie sacerdotib nefando censu
conscͥbat. et uelut qͣndã bestiã bino ore si¬
bilantẽ. binisq linguis diabolica uenena
iubrantẽ: ex suis fautorib unũ memoratã
plebẽ quatere mittit. S qr diuina uirtus
qͣm deserit suos: multitudinẽ xp̃ianam ꝑ
sub crudelitate regia coegerat deseruire: ii¬
niu̾si afflictionẽ impiã ñ ferentes. tanta
multitudo ad piũ confluxit pastorẽ. tantꝰ¬
q plangentiũ eleuatis uocib increpuit
fragor: ut putaret᷑ audientib t̾ribile ẽẽ to¬
nitruũ. Hoc solũ uoces omniũ conclama¬
bant. Pius pastor subueni gregi: quẽ usq
nunc pastorali fouisti affectu. Age: ne pe¬
reat grex tͥ cõmissus a dño. Defende a lupo:
quẽ rabido lacerat dente. Unde ille nimia
pietate ꝑmotꝰ. uniu̾sis indicto ieiunio asseᷤᷤ¬

Expanded text:
vinciarum cupiditatis ardore flammat, et vinciarum cupiditatis ardore flammat, et occultis persuasionibus urget, ut Bituricam plebem cum Ecclesiae sacerdotibus nefando censu conscribat: et velut quamdam bestiam bino ore sibilantem, binisque linguis diabolica venena vibrantem, ex suis factoribus unum, memoratam plebem quatere mittit. Sed quia divina virtus quam deserit suos, multitudinem Christianamsub crudelitate regia cogeret deservire; universi afflictionem impiam non ferentes, tanta multitudo ad pium confluxit pastorem, tantusque plangentium elevatis vocibus increpuit fragor, ut putaretur audientium terribile esse tonitruum. Hoc solum voces omnium conclamabant: Pie pastor, subveni gregi, quem usque nunc pastorali fovisti affectu. Age ne pereat grex tibi commissus a Deo: defende a lupo quem rabido lacerat dente. Unde ille nimia pietate permotus, universis indicto jejunio, asses
Abbreviated transcription (Latin):
uini uerbi concubitꝰ scõs et immortales expe¬
tunt: ex qͥb posteritas relinquat᷑ neqͣqͣm cor¬
ruptibili mortalitati obnoxia. Abstinentie uͦ
et sobrietatis et honestatis gr̃a qͣnta inter eas¬
dem pulchro decore refulgeat: uires edicere
ñ suꝑant. Nunc ad narrationis nr̃e redeamꝰ
Qõq actu succisa: corruit uelox. Unus ex pii¬
eris m̃te detentus in aliud: attonitꝰ sistens
mortẽ ñ refugit demens. ꝓtinus sacerdos
manũ cũ crucis eleuat signo: arborẽ uertit
mirabiliter in alterã partẽ. Puerũ abstrax¬
it sospitẽ de mortis ꝑiculo. Et cũ iam re¬
fulgentib quẽad modũ lux clarissimoꝵ si¬
fide qua ubiq cuncti pariter in dño credi¬
derant saluatore. ille totiꝰ bonitatis emulisͤ
et humani generis deceptor antiquus. ma¬
lignis quibdã uiris int̾no bello eccłiam
inpace quiescentẽ cũ om̃i plebe nititur im¬
pugnare : et pͥncipẽ quendã galliarũ pro¬

Expanded text:
vini verbi concubitus sanctos et immortales expevini verbi concubitus sanctos et immortales expetunt, ex quibus posteritas relinquatur nequaquam corruptelae mortalitatis obnoxia; abstinentiae vero ac sobrietatis et honestatis gratia quanta inter easdem pulchro decore refulgeat, vires edicere superant. Nunc ad narrationis nostrae redeaquo actu succisa corruit velox, unus ex pueris mente detentus in aliud attonitus sistens, mortem non refugit demens. Protinus sacerdos manum cum crucis elevat signo, arboremque vertit in alteram mirabiliter partem, puerumque abstraxit sospitem de mortis periculo. 24. Et jam refulgentibus quemadmodum clarissimorum sifide, qua ubique cuncti pariter in Dominum crediderant Salvatorem, ille totius bonitatis aemulus et humani generis deceptor antiquus, malignis quibusdam viris interno bello Ecclesiam in pace quiescentem cum omni plebe nititur impugnare, et principem quemdam Galliarum pro
Abbreviated transcription (Latin):
urbe uir dei sũmo construxerat nisu: in quo
uirginũ ac continentiũ feminarũ incluserat
agmen: uͥ structurã lapidũ gͣndeuis extulit
edib. Casu cuiꝰdã de in cautis. cũ noctis silen¬
tia fierent: ab igne pariete p̾repto paulatim
crescens extenditur. Mox domo p̃rupta: uici¬
nas atting̾e ꝓꝑat. Iamq moles flãmarũ: in
magnũ excreuerat montẽ. Tandẽ dei sacer p̾¬
ce ouium suarũ accitꝰ occurrit ad caulas: im¬
m̃se altitudinis cũ crucis signo flãmis resiste¬
re parat. Ilico medio rogo auxiliũ apparet sc̃m
derat baptizatũ. Subito flãme restincte: ceteras
ñ audent contingere domos. Ereptas oues pa-¬
stor salutarib instituit monitis: ꝑ cuiꝰ dostri¬
nam inter easdem hodie castitatis ꝓpositũ ful¬
get. Que dũ sap̃ie studio semet uestiunt: ñ so¬
lum corpora s et aĩas uirginitati consecrant: p̃¬
parantes uasa munda ad sapientiã. Ex quib d¬

Expanded text:
urbe vir Dei summo construxerat nisu, in quo urbe vir Dei summo construxerat nisu, in quo Virginum ac continentium feminarum incluserat agmen: ubi structuram lapidum grandaevis extulit aedibus. Casu cujusdam de incautis, cum noctis silentia fierent, ab igne parieti praerepto paulatim crescens extenditur: mox domo praerupta vicinas attingere praeparat. Jamque moles flammarum in magnum excreverat montem. Tandem Dei sacerdos ovium suarum accitu occurrit ad caulas; immensae altitudinis cum crucis signo flammis resistere parat Illico medio rogo auxilium apparet sanctum derat baptizatum. Subito flammae restrictae caeteras non audent contingere domos. Ereptas oves pastor salutaribus instruit monitis, per cujus doctrinam inter easdem hodie castitatis propositum fulget. Quae dum sapientiae studio semet gestiunt, non solum corpora, sed et animas virginitatis gratia consecrant, praeparantes vasa munda ad sapientiam, ex quibus Di
Abbreviated transcription (Latin):
magni fluminis impetu undiq fuissent ual¬
lati. Referamꝰ nempe: huic simile gestũ. In¬
fra menia urb̃ quedã de illustrib femina.
spicis segetũ horreũ repleuerat magnũ. In¬
tempesta nocte furtim scelestus ingreditur:
igni coniecto mox flãme undiq circũdañ.
Nec latere quiuit qd̃ luctꝰ om̃ium mani¬
festat: tumultꝰ increpuit. Ubi uir beatus
sopore depͥmitur insueto: tandẽ ꝑ discipulã
causam repperit gesti. Cursu p̾peti ꝑgens. flã¬
marũ rogum cum canticis sp̃ualib circuit. Mi¬
ris modis cũ batulo t̾minũ defigit: igneus
collis quẽ ñ transgredi queat. Om̃i ex parte
uicinas adherentesq domos dũ tangerent:
ad se reu̾se restingunt᷑ flãme in unũ. Chaos
fugiunt: qd̃ ñ transgredi audent. Tripudi¬
ans pater ad eccłiam remeat: matutinis horiᷤ¬
debitas ꝑ solu̾e laudes. Ad damꝰ terciũ miracii¬
lũ simile gestũ. onasteriũ qͦddã in eadẽ

Expanded text:
magni fluminis impetu undique fuissent valmagni fluminis impetu undique fuissent vallati. 21. Referamus huic simile gestum. Infra moenia urbis quaedam de illustribus femina spicis segetum horreum repleverat magnum. Intempesta nocte furtim scelestus ingreditur, ignique conjecto mox flammae circumdant. Nec latere quivit, quod luctus omnium manifestat: tumultus increpuit, ubi vir beatus sopore deprimitur consueto. Tandem per discipulum causam reperit gesti, cursu praepeti pergens flammarum rogum cum canticis spiritualibus circuit. Miris modis cum baculo terminum defigit, igneus collis quem non transgredi queat. Omni ex parte vicinas adhaerentes domos dum tangerent, ad se reversae restringuntur flammae in unum, chaos fugiunt quo non transgredi audent. Tripudians Pater ad ecclesiam remeat gaudens. Addamus tertium miraculorum simile gestum. Monasterium quoddam in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
bium eẽt uere fuisse defunctũ. Tandẽ ab ora¬
tione surgit: et suo conspectui exanimẽ prece¬
pit sistere. Eleuataq manir crucis imp̾ssit i¬
maginẽ. Resũpto sp̃u: passim defuncti men
in columis. Recepto uigore: ꝓpriis remeat gre ᷤᷤ¬
sib. Quodã tẽpore quidã de optimatib no¬
mine theodigisilus. uisendi gr̃a ad beatũ ue¬
nit antistitẽ: dilectionẽ ad hibet qͣm nouerat
om̃ib imꝑtiri. Et cum eẽt hyems nimia con¬
geruntur pabula igni. Ministrorũ m̃tes for¬
tasse detente in aluid:de casu ignis nemo sol
nante ruma: ualidas reꝑiunt flãmas. Copi¬
osus ignis: in pauore reddiderat uniu̾sos. ob
difficultatẽ nimiã cũ nemo auderet tectũ as
u̾si.Cum crucis uexillo:manu sacerdos resiste¬
re nitit᷑ flãmis. Et mirantib oĩb ita flãma¬
rum globi extimplo restincti st̃ ante qͣm ma¬
nũ suã dei sacerdos retraheret: ac si aquarũ

Expanded text:
bium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab orabium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab oratione surgit, et suo conspectui exanimem praecepit sisti, elevataque manu crucis impressit imaginem, resumptoque spiritu passim defuncti membincolumis, et recepto vigore propriis remeat gressibus. 20. Quodam tempore quidam de optimatibus, nomine Theodegisilus, visendi gratia ad beatum venit antistitem. Dilectionem adhibet quam noverat omnibus impertiri; et cum esset hiems, nimia congeruntur pabula igni. Ministrorum mentes fortasse detentae erant in aliud, de casu ignis nemo sollnante ruina validas reperiunt flammas: copiosus ignis in pavorem reddiderat universos. Ob difficultatem nimiam cum nemo auderet ascendere iversi. Cum crucis vexillo manu sacerdos resistere nititur flammis, et mirantibus omnibus ita flammarum globi extemplo restincti sunt, antequam manum suam Dei servus retraheret, ac si aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
salus:ablata ẽ infirmitas aque.Non lon¬
gũ post tẽpus: seqͥtur longe clarior uirtiiˢ.
Tum unꝰ ex rusticis ob mitigandũ estiũ
feruorẽ ulteriꝰ se ꝓiecisset influm: ilico satha¬
ne laqueis uinctꝰ. uitã uiolenter abrupit.
hic locus ñ longe abasilice ponit᷑ domo: ubi
dei sc̃s incuiꝰdam exedre loco refectionis gr̃a
cũ fr̃ib discũbebat. Interea anus quedã emi¬
nus que consistebat: repente innuit manii
ministris qͥ inconspectu beati antistitis assi¬
stebant. At illi ꝑ unũ ex conseruis: indicũi
rei ꝑ cunctari nituntur. Et dũ uentũ ẽ ad lo¬
cum: indicat mulier quendã inina demer¬
sũ sp̃n caruisse. Tunc socios euocat: pontifici
nunciat. Qui iubet abstractũ corpus: ad no¬
nam usq seruari. Et refectis om̃ib: orationis
locũ adiit. Et quidem statim ut poposcerat:
uinficationẽ exanimis elicuerat. S ideo a
sexta tͥb credidit intercede horis: ut nulli dii¬

Expanded text:
salus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non lonsalus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum aestivum roneus se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic locus non longe a basilicae ponitur domo, ubi Dei sanctus in cujusdam exedrae loco refectionis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi per unum ex conservis indicium rei percunctari nituntur, et dum ventum est ad locum, indicat mulier quemdam in ima demersum spiritu caruisse. Tum socios evocat, et pontifici nuntiat qui jubet abstractum corpus ad Nonam usque servari. Et refectis omnibus, orationis adiit locum. Et quidem statim ut poposcerat, vivificationem ex animis elicuerat; sed ideo a Sexta tres credidit intercedere horas, ut nulli du
Abbreviated transcription (Latin):
moratus ẽ de inceps. Nondũ tẽpore multo e¬
m̃so: memorat᷑ etiã ab eo aliud diuinitꝰ ge¬
stum. Gurges quidã erat uirisionensĩ
situs agello. aquarũ mole ita copiosus. ut po¬
te demonib consecratus: ut siqͥs causa qͣli¬
bet ingrederetur eundẽ. repente funib de¬
monicis circũflexus amittebat crudeliter
uitam. S dei auxiliũ affuit aliqͣndo aduen¬
tu beati sulpicii. Tum indigene loti genib
adherent sc̃i ÷ exorant ut sͥ sacerdos subuenz¬
at. qr multos ꝓpinqͦs famulosq ibidẽ ami¬
sisse plangebant. At ille ut semꝑ ita toto
tradidit: p̾cipiens ut instar helisei ꝓphe di¬
ceret. Hec dicit dñs. Sanaui aquas has: et ñ
erit ineis ultͣ mors neq sterilitas. Qd̃ cum
factũ fuisset ⁊ subito pessimꝰ hostis ex eoden¬
loco ita fugatꝰ ẽ. ut cũ felicitate ex tunc uni¬
uersi tͣnseant. et pisciũ copia litore trahat᷑:
et nemo ꝑiculũ sentiat. Reddita ẽ gͥ popło

Expanded text:
moratus est deinceps. 18. Nondum temporibus multis emoratus est deinceps. 18. Nondum temporibus multis emensis, memoratur etiam ab eo aliud divinitus gestum. Gurges quidam erat in Virisionensium situs agello, aqua rum mole copiosus, utpote daemonibus consecratus: et si aliquis causa qualibet ingrederetur eumdem, repente funibus daemonicis circumplexus amittebat crudeliter vitam. Sed Dei auxilium adfuit aliquando adventu B. Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos subveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto tradidit, praecipiens, ut ad instar Elisaei prophetae diceret: Haec dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod cum factum fuisset, subito pessimus hostis ita fugatus est, ut sub felicitate ex tunc universi transeant, et piscium copiam in littore trahant, et nemo periculum sentiat. Reddita est igitur populo