comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corpore prĩmonii renuet᷑.¬
dẽ .ł. Diꝙ expam phila nas¬
cetur. mͥ legatum fu̾it. ⁊ ego
me sit enixa. rõne sũma
Rensũ ẽ. ñ ex tã lutratiua
petendum extesto tamqmͣ¬

Expanded text:
ore patrimonii retinetSi quod ex Pamphila nascetur legatum mihi fuerit et ego me sit enixa, ratione summa responsum est non ex causa lucratiua petendum ex testam
Abbreviated transcription (Latin):
Duius seuerus ⁊ antoninꝰ.
augusti ualerio test̾o tutor
adire debiusti. ⁊ postulare
ut ab aministrac̃one rerin
que ĩ alia ꝓuincia erant. li¬

Expanded text:
erus et Antoninus Augusti Ualerio.Testamento tutor adire debuisti et postulare, ut ab administratione rerum, quae in alia prouincia erant, li
Abbreviated transcription (Latin):
si fũit capite minutꝰ. equales
siss relicto filio ⁊ ft̃ẽ. alt̾iut
patroni filio. semissem ħ̾itu¬
rum eum nepotem. ꝙ̃ eẽt fi¬
liꝰ meus is qui niuit ħitutꝰ:
si ego eum lib̾tum ñ assignas.¬
lib̾tum assignau̾it: admitti¬
tur nepos ad legittimam
ħrditatem. sit. licet sit alt̾iꝰ
parroni filim. ⁊ ħ ꝯtingat patrui
uita tet̾m si ille ñ eẽt. nicħ ei ꝓ¬
dess assignatõ ad minuendum
ius alt̾ius pattoni filuisposse a
et nepoti assigͣre. t̾tum ẽ ⁊
p̾ferri silio nepotem assigͣtorii
nepotem possit qiͣ dnoshãt

Expanded text:
si fuerit capite minutus, aequalesisset relicto filio et fratre et alterius patroni filio, semissem habiturum eum nepotem, quem esset filius meus is qui uiuit habiturus, si ego eum libertum non adsignaslibertum adsignauerit: admittetur nepos ad legitimam hereditatem, licet sit alterius patroni filius, et hoc contingit patrui uita: ceterum si ille non esset, nihil ei prodesset adsignatio ad deminuendum ius alterius patroni filii.Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris nepotem, possit, quasi duos
Abbreviated transcription (Latin):
hñt aũt lib̾tos. ⁊̃ filii famili¬
as. ut puta si castrensem ẜuũ
cipatos quoq filios eius cͥ
assignatus est lib̾tus hãre
ꝯmod̾ senatus ꝯsulti puto.¬
ñ ut ad legittimame y̾rdita¬
tem admittantur. ħ ad ea qͣ
possunt. ẜm quod lib̾to intes¬
tato defuncto. qm̃ ad legita¬
mami h̾rditatem admitti ñ
possunt. uidend̾ ne admitta¬
tur filiꝰ assignatoris in fami¬
lia remanent: an ñ. ⁊ putẽ e¬
mancipatos ꝑ p̃torẽ p̾feren¬
doslibos aũt eius gui assig¬
natus ẽ acciꝑe debemꝰ ñ solũ
filios: uͫ ⁊̃ nepotes ⁊ nepter
⁊ deinceps descendentes.

Expanded text:
nt autem libertos etiam filii familias, ut puta si castrensem seruut.Emancipatos quoque filios eius, cui adsignatus est libertus, habere commodum senatus consulti puto, non ut ad legitimam hereditatem admittantur, sed ad ea quae possunt.Secundum quod liberto intestato defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos.Liberos autem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum etiam nepotes et neptes et deinceps de
Abbreviated transcription (Latin):
relictum usteat᷑. cũ ut supͣ
tantũ ẽ duob hr̃dib infti¬
tutis delũcta testairicer
mancipia hr̃ditaria duaꝵ
ꝓsonarum suisse. ⁊ todicili
nicħ relictũ sit. depͥstandis
mancipiis. nec possit utile
sidi cõmissũ putari. ꝙ dacũ
nsit tũ legatũsse se dixit

Expanded text:
relictum uideatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
tendam eius rõm ꝙ statutũ ẽ
mela existimat. gͦ si ex inquisi¬
cõne pp̃rĩ noticiam fuit dacus
tutor.ei qui alimenta cͣuerint

Expanded text:
endam eius rationem quod statutum est Mela existimat.Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint
Abbreviated transcription (Latin):
missum. ut aut stichum.
aut pamphilum ẜ uũ me-¬
im redderem. ⁊ ĩsticho
ãd exlegato. pp̃ legem
aut᷑ pamphilum ẜuum
meũ totũ ticiõdarẽ. aut
eam ꝑtẽ stchi qmͣ lega¬
toꝵ nomine acceꝑo.
captus. rte legatur. ħ .n.
liure post limunii fit. ut
quẽad̾m hr̃dem institũe
possuuiꝰ ẜuum qui in hos¬
tiũ poĩtate ẽ. ita legare
quo eum possumꝰ.

Expanded text:
missum, ut aut Stichum aut Pamphilum meum servum redderem, et in Sticho aliquid ex legato propter legem aut Pamphilum servum meum totum Titio dare aut eam partem Stichi, quam legatorum nomine accepero. captus recte legatur: hoc enim iure postliminii fit, ut, quemadmodum heredem instituere possumus seruum qui in hostium potestate est, ita legare quoque eum possemus.
Abbreviated transcription (Latin):
hensum erat. ne unus ex
h̾edib eidaret. qrͣ reliqui
hĩdes utr̃ tota c dare. debẽ
reliquos hr̃des tota .c. da¬
sententie. ⁊ uoluntas
testatoris congruat ¶In
test̾o sic erat scriptũ lucio
ticio si ishr̃di meo tabu¬
las quib ei pecumam ex¬
ꝓmiseram dederit. c dã¬
to. titius deñ añ qͣm am
tabulas hr̃di reddiderit.
decessit. quesitum ẽ an ħe¬
di euis legatũ deb̾etur. cas

Expanded text:
hensum erat, ne unus ex heredibus ei daret: quaeritur, reliqui heredes utrum tota centum dare deberent reliquos heredes tota centsententiae et voluntas testatoris congruat. In testamento sic erat scriptum: "Lucio Titio, si is heredi meo tabellas, quibus ei pecuniam expromiseram, dederit, centum dato": Titius deinde antequam tabellas heredi redderet, decesserat: quaesitum est, an heredi eius legatum deberetur. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
petant .q. ex trebelliano resututa
hr̃ditare. ¶MNecianuis scͥbit.
cum quis ex sidĩ cõnussarus ab¬
ꝑ uulo adire hr̃ditatẽ. translatis
egit absentes si uelint fidĩ cõ¬
missum susciꝑe p̾sente petant.
cõnsequent̾ ait. n ͨ quartam eñ
retenturu adu̾sus fidĩcomis

Expanded text:
 ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abriculo adire hereditatem translatisqegit absentes, si uelint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideico
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdes uistiuit. eos q inuitẽ sb¬
sb̃ãitu̾it. ⁊ ab hug petierit ut sũ
ut̃ sũ alt̾ hr̃s e̾et. ut hr̃ditas
sua ex ꝑte dimidia restitũetur
alicui post qͥnquenniũ ⁊ scͥpti sus¬
pectam si hĩditatẽ dicant. fidĩ cõ¬
nussarius aut̃ de siderat. suo ꝑ¬
ituło adiri hr̃ditatẽ. censuit se

Expanded text:
es instituerit eosque invicem substituerit et ab his petierit, sive uterque sive alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti suspectam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autem desideret suo periculo adiri hereditatem: censui
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ restitũe hr̃ditatem̃ totam
hr̃ditatẽ ad eũ cui ressitu̾it ꝑ niie.
Det ⁊ similes rogau̾it queres
italiqͣs restitũe. ł res ꝓuinciales.
dicend̾ ẽ suspͨtam dicentem suf¬
pectam cogi adire ⁊ restitũein ã
ut elegant᷑ manianus lib̃ .ui. si¬

Expanded text:
re et restituere hereditatem totamque re et restituere hereditatem totamque hereditatem ad eum cui restituitur pertinere. Sed et si miles rogaverit quem res Italicas restituere vel res provinciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et restituere: nam, ut eleganter Maecianus libro s
Abbreviated transcription (Latin):
ex iure deduci aͣtitatẽ nõ mag̾
qmͣ si fundum ꝗs deducto ere ali¬
en or deductis alieins legans res¬
atitũe sit rogatus.n .n. recipiet
sundꝰ. hr̃s eris alien r legati mĩ¬
nucõnem s iulianũ estimarere¬
fert. trebelliano senatus con¬
sulto locũ ẽẽ. ⁊ ne dupłr fidĩcomi¬
missarius hoñet᷑. cum hr̃s es a¬
lienum deducit. ⁊ cũ cõnuemtͤ ã¬
creditorib ⁊ legatarus. restituta
sͥ extretelliano hr̃ditate. debere.
au deductionẽ eum ñ pati ab hr̃¬
de aut caũe illi. hr̃dem. detensũ
in eũ adũsus legatarios cet̃os.
si duob restitũe sit rogatus:
⁊ alt̃ ex hus uelit sͥ restitui hr̃di¬
tacem. alt̾recuset. senatus censu¬
it utro. it cau ex hoñarieũ ꝗ sus¬
p̾tam hr̃ditatẽ dic̃. tocam hr̃dita¬
tẽ. transueadeum q adire cõgit.
s siꝗͥs nõ hr̃ditatis sue ꝑtẽ dimi¬
trebessiauo transire acc̃ones di¬
cipot̾it. si suspta dicat᷑ hr̃ditas.
cogendũ hr̃dem inftitigtuma di¬

Expanded text:
ex iure deduci quantitatem, non magis quam si fundum quis deducto aere alieno vel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni vel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano senatus consulto locum esse et, ne dupliciter fideicommissarius oneretur, et cum heres aes alienum vecreditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cavere illi heredem defensum iri eum adversus legatarios ceterosque. si duobus restituere sit rogatus et alter ex his velit sibi restitui hereditatem, alter recuset: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit. Sed et si quis non hereditatis suae partem dimiTrebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem institutum adi
Abbreviated transcription (Latin):
prus. ⁊ side ħ querat᷑ credo int̾dum
audiendum commissarium fi di.¬
si cognitõ ꝓlixiorem tractanum hãt.
singe emnub̾ sidĩ cominissi delõ¬
gniquo petenda ⁊ iustam deub̾acõ¬
nem de quancitate comnussi fidĩ¬
intidere dicendũ er̃ compellend̾
eũ adire. ne pͥus hr̃s decedens si

Expanded text:
prius et sic de hoc quaeratur?" credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim verba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum eum adire, ne prius heres decedens fi
Abbreviated transcription (Latin):
antistia decedens. ticium hr̃dem
instituit. ⁊ lib̾tatem dedit albine
dirͨtam. ei siliam ꝑ sidĩ comissũ
reliquit. rogauitq ut filiam
manimutt̾et. s ⁊ titium roga¬
uit. ut manumisse albine filie
restitu̾et hẽditatem. tumgͥticiꝰ
suspͤcam dũẽt hr̃ditatem. ixptũ
ẽ adiuo poio complłndum eum
adire hr̃dicatem. qͦ ad eunte al¬
bine competituram lifertatẽ.
eiz filiam tradendam ⁊ abea
manmtendam tutorem ꝙ si¬
lie mauumisse dand̾. quo aucto¬
re restituatur hr̃ditat silie statĩ.
qͣmuis sic fuisset roganis ei resti¬
tũe. cũ nubilẽ etatẽ compless c̃ &
possit inquid euenire. ut añ dece¬
dat ea cui fidĩconussariaub̾tas
⁊ ħ̾editas relicta ẽ. nͨ oporteat dã¬
pno affici eũ ꝗ rogans ad iit
ħ editatem remediũ deditut si
tat᷑ uenundari bona antistie.
ac si hr̃s ei nõ extitiss cũ gͥ de¬
suiturri hr̃di instituto  com pł¬
lus adit. dici põt. p̃ intet̾ĩs causis
exemplũ ħ seauendum. sit uͥ e¬

Expanded text:
Antistia decedens Titium heredem instituit et libertatem dedit Albinae directam eique filiam per fideicommissum reliquit rogauitque, ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restituatur hereditas filiae statim, quamuis sic fuisset ei rogatus restituere, cum nubilem aetatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedaet hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui rogatus adit hereditatem, remedium dedit, ut, si tatur venumdari bona Antistiae, ac si heres ei non exstitisset. cum igitur desuccurri heredi instituto, qui compulsus adit, dici potest etiam in ceteris causis exemplum hoc sequendum, sicubi e
Abbreviated transcription (Latin):
ire hr̃ditatem ut emolum̃tũ quid̃
ħ̾edicatis refundat. ip̃e uͦ hoñib hr̃¬
ditarus obaructus relinqua᷑: quare
si fidĩ cõmissũ petumariũ alicui fũro
relidium cessat compulsio tam ⁊ si
ĩdempͣtitatis caucõ offeratur. ꝓ mñ
qui hr̃ditatẽ rogatus restitũe. hiis

Expanded text:
reditatem, ut emolumentum quidem hereditatis refundat, ipse vero oneribus hereditatis obstrictus relinquatur. Quare si fideicommissum pecuniarium alicui fuerit relictum, cessat compulsio, tametsi indemnitatis cautio offeratur. Proinde qui "hereditatem" rogatur restituere, is
Abbreviated transcription (Latin):
ranir hr̃dis p̾sentia. ¶ Si detestõ
aliquid q̃rat᷑. hr̃s non d audiri.
si iuspectam tͥ hr̃dicatem dicat.
nam ⁊ li maximedicat᷑. uł ius res¬
tandi non hũisse eum quitestatꝰ
ẽ. uł de uirib testĩł de sua condc̃oe:
non er̃ audiendus. quid gꝰ si de
uirib sidĩ cominissi tractet᷑ ħ qõ a

Expanded text:
ratur heredis praesentia. Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur vel ius testandi non habuisse eum qui testatus est vel de viribus testamenti vel de sua condicione, non erit audiendus. Quid ergo si de viribus fideicommissi tractetur? ha
Abbreviated transcription (Latin):
.q. hr̃dicatẽ ñ adiss. sic legatũ a co¬
hede petat. a diit enim s mag̾ arbi¬
tratur afidĩ cõmissario ei p̾stand̾.
ħb̃ ⁊ si quid aliud qͦsua intẽe di¬
cat. nõ cogit᷑ adire. nͥ ei dampnum
ł lucrũ afidĩ cõmissano sarciatur.¬

Expanded text:
 hereditatem non adisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur a fideicommissario ei praestandum. sed et si quid aliud sua interesse dicet, non cogitur adire, nisi ei damnum vel lucrum a fid
Abbreviated transcription (Latin):
tuns cog̾e a dire prĩs hr̃ditatem
pot̾unt ex sb̃stinicõne ambo cogi
a dire ⁊ restitũe ħeditatem ¶Utr̃
lit. ꝓ turatore ad eunte p̃torẽ.
uidendum ẽ. ego puto absenti
quo a fidĩ commuissario cogi pos
se hr̃dem institutum adire ⁊
ne forte uł dampno moret᷑. põt¬
⁊ enĩ ei ꝑ ptorem sucturri. siue
cautum ei sict. sũ ñ ⁊ uañ deces¬
lerit fidĩ cõmissarius qmͣ ei resti¬

Expanded text:
tutis cogere adire patris hereditatem: poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem. Utrumssit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire etne forte in damno moretur: potest enim ei per praetorem succurri, siue cautum ei fiat, siue non et ante decesserit fideicommissarius, quam ei resti
Abbreviated transcription (Latin):
adierit hr̃dicatem. m̾ito ouinicõ¬
de instituto n illud in quiritur
soluendo sit hrditas an nõ sit.
eurs qui noluit a dire hr̃ditatẽ.
ispicitur. non sb̃a hr̃ditatis. nec
in m̾itonon .ii. p̃scͥbi hr̃di institu¬
to hr̃deb metuat hr̃ditatẽ adi¬
re.ł cur nolit. cum uarie sint hõi¬
Qnũ uoluntates. quoꝵdam nego¬
cia tnentiũ. quoꝵdam uexacõm.
quoꝵdam eris alieni cumulũ tam¬
⁊ si ea locuplex uideat᷑ hr̃dicas. qͦ¬
rumdam offensas. ⁊ in uidiam.
quoꝵdam gͣtisicari uolentiũ hiis
quib heditas relicta ẽ sñ honere

Expanded text:
adierit hereditatem, merito omni comrede instituto. neque illud inquiritur, solvendo sit hereditas an non sit. eius, qui noluit adire hereditatem, inspicimmerito: non enim praescribi heredi instituto debet, cur metuat hereditatem adire uel cur nolit, cum uariae sint hominum uoluntates: quorundam negotia timentium, quorundam uexationem, quorundam aeris alieni cumulum, tametsi locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari uolentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uoluisse testatorẽ cum hoñe lega¬
toꝵ sidĩ comissum resticui. tota. tit.
te dare ticio deb̾e. nam hedes ħ ro¬
gatus intlłi d. ut te suo loco confii
cõnem reliqum hĩturus foret. si ñ
ẽẽt rogatus. ut tͥ restitu̾et ħedita¬
tẽ. id tͥ restuuat. qnͣtũ ꝯͦ ht̃. nempe

Expanded text:
e legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constittionem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus et tibi restitueret hereditatem, id tibi restitua
Abbreviated transcription (Latin):
duob restitũe hr̃ditatem. alu̾
pectã dic̃. ei cui erat rogatus pu¬
re ł indiẽ restitũe. Itermi uniũ¬
sam hr̃ditatẽ restitu̾e senatus
censuit. cum a extiterit cõdicio.
si uelit aluis fidĩ commissaruis
ꝑtem suam susciꝑe. mͣsire ad eũ
ip̃o iure accõnes. ¶ Sifilio ł t̃uo
hr̃de inslituto. rogato resticũehr̃e¬
ditatẽ dñs ł p̃r resticuat ex tre¬
telliano transferũt᷑ accones ꝙ ẽ

Expanded text:
duobus restituere hereditatem, alteri pectam dicit: ei, cui erat rogatus pure uel in diem restituere, interim uniuersam hereditatem restitui senatus censuit, cum autem exstiterit condicio, si uelit alius fideicommissarius partem suam suscipere, transire ad eum ipso iure actiones. Si filio uel seruo herede instituto rogatoque restituere hereditatem dominus uel pater restituat, ex Trebelliano tran
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊ si añ diem ulꝰ añ condicõm resti¬
tuta sit hr̃ditas non transserunt᷑
accõ es. q ita ñ restituit᷑ hrditas ũ
testator rogauit. plane postea qłn
extiterit condicõ .ł dies uen̾it. siratã
ht̃ restitucõm hr̃ditatis. benignius
ẽ intłłi tunt translatas uidĩ ĩ ei.¬

Expanded text:
et si ante diem uel ante condicionem restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam habeat restitutionem hereditatis, benignius est intellegi tunc translatas uideri
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾uilianũ iht̃ ip̃e ita scbic. si ad
hr̃dis honus ẽẽ testat᷑or legata dix¬
erit. ⁊ hr̃s sponce ad hiit hr̃dicatẽ:
ita dete cõputacõm falcidie inin.
ac si quadringenta ꝑ sidĩ cõmillũ
ẽẽnt ẽẽnt relicta. ct. uͦ legata. ut
ꝑtes. fidĩ comislarius. tres ꝑtes le¬
gatarius . si suspecta dictasit hr̃di¬
tas ⁊ ñ sponte hr̃s adiit. ⁊ resti¬
tuit .c. quidem de quadringentis
q̃ hĩturns eẽt. hr̃s. residerent
apud sidi comissarium. ĩ reliꝗs
aut̃ tretentis eade distribucio fi¬
et. aut ex hiis quatuor ꝑtes hãt fi¬
dĩcomimussarus. reliquas tres le¬
gatarius. Nam ĩiquissimũ ẽ.
plꝰ ferre legatariũ iõ quia sus¬
pecta tc̃a ẽ hr̃ditas. qmͣ laturꝰ
eẽt. sisponte adita fuiss ꝙ aut̃
insuspecta hr̃ditare dcm ẽ ħ idẽ
dici põt mhꝰi testam̃tis inquibus
lex faladia loc̃ ñ hãt inmiliuis
dito ⁊ si qui sunt alii. ¶ Põp scbͭ¬

Expanded text:
ulianum in hac specie ita scribit: si ad heredis onus esse testator legata dixerit et heres sponte adiit hereditatem, ita debere computationem Falcidiae iniri, ac si quadringenta per fideicommissum essent relicta, trecenta vero legata, utpartes fideicommissarius, tres partes legatarius. quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, centum quidem de quadringentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset. Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in militis dico et si qui sunt alii. Item
Abbreviated transcription (Latin):
iegatis ł lib̃tatib hon̾ata sb̾sti¬
is cui fidĩ cõmissaria hr̃ditas re¬
lida ẽ. Idem dr̃ssiquisalio loco ie¬
sutũe ħ editatẽ iussus sit: ⁊ suspͤ¬
tani eam dicat. Iuł sc̃bit: cogend̾
eum eẽ. similẽz ei qui indiẽ roga¬

Expanded text:
egatis vel libertatibus onerata substiis, cui fideicommissaria hereditas relicta est, idem dicitur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ ẽ ⁊ si ip̃i silio pr̃ roganis lit
restitũe hr̃dicatẽ. s ⁊ situtor ł cu¬
ratoradolescentis ł suriosi roga¬
tus sit restiu̾e hr̃ditatẽ. iñ dubio
tretelliano locus er̃ ¶ Fuit que sĩt.
sup̃i tucori rogatus sit restitu᷑e
pupillus an ip̃o auctore restitucõ¬
nẽ fac̾e possit. ⁊ ẽ decretum a diuo
sticucõni si aut̃ collegiũ .i corpꝰ
sit. ꝙ rogatũ ẽ restitu̾e.detreto
eoꝵ qui sunt incollegio ł corpore.
ĩ singłis inspͨta eoꝵ ꝑsona re¬

Expanded text:
dem est et si ipsi filio pater rogatus sit restituere hereditatem. Sed et si tutor vel curator adulescentis vel furiosi rogatus sit restituere hereditatem, sine dubio Trebelliano locus erit. Fuit quaesitum, si ipsi tutori rogatus sit restituere pupillus, an ipso auctore restitutionem facere possit? et est decretum a divo stitutionem. Si autem collegium vel corpus sit, quod rogatum est restituere decreto eorum cui, qui sunt in collegio vel corpore, in singulis inspecta eorum persona re
Abbreviated transcription (Latin):
nes in tp̃r quo sidĩcõmisso contini.
quia ñ porcõm hr̃dicariam testa
tẽ adierit .r quid eoꝵ q̃ senatus
consulto ꝓhibent᷑. feñt ac ꝑ ħ pu¬
blitata fuit hr̃ditas. fiscus cũ
cõmodum quarte ꝙ erat hĩturꝰ
hĩs ĩsticutus. id ad fiscũ ꝑtinet.
⁊ extretesliano accõnes trause¬

Expanded text:
nes quoque fideicommisso contineri, quia non portionem hereditariam testattem adierit vel quid eorum quae senatus consulto prohibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum commodum quartae, quod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones transe
Abbreviated transcription (Latin):
des repellunt᷑ ꝑ except̃om ꝙ q
agñdi facultas fidĩ cominus¬
iarus compent. ꝓ culdubio tõ¬
sultu e᷑ fidĩ cõmissarii  a̾ se.
ab intestato rogatus sir resti¬
tũe hr̃ditatẽ Infilii quo fa¬
milias militis iudicõ ꝗ ad̾ cas¬
trensi petulio r.q. castrensites
sores. extretelliano restitu̾e
potuerunt hr̃ditatẽ. ¶ Nesllo

Expanded text:
des, repelluntur per exceptionem quodque agendi facultas fideicommissariis competit, procul dubio consultum est fideicommissariis.ab intestato rogatusque sit restituere hereditatem. In filii quoque familias militis iudicio, qui de castrensi peculio vel quasi castrensi tessores ex Trebelliano restituere potuerunt hereditatem. De illo
Abbreviated transcription (Latin):
dicant hedes insticuti dicend̾ er̃
cogi eos ad cognoscendũ hẽdita¬
tacem ⁊ restitũe. idemq er̃ ĩ colle¬
gio dicend̾. ¶ Ticius hr̃s insticutꝰ.
semꝑnio sbsticuto. rogatus ẽ ip̃i
sempino hr̃diatẽ restiũe. ĩ stimu¬
tus suspͤtam᷑ hͣelat ħedicatem.

Expanded text:
cant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sempronio substituto rogatus est ipsi Sempronio hereditatem restituere: institutus suspectam dicebat hereditatem:
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. nam ⁊ bonoꝵ possõnis
ambo unam ꝑtem hañt.¬
¶ Sisit filius in pot̾tate aliꝰ
emancipatus ẽx de functo unꝰ
emancipatus. elegant̃ sceuo
et ait posse dici tres eñ ꝑ tes
unã istis ꝯconatunram cona¬
truus ex ħ̾rditate ani ꝯtar¬
rente pr̃e sint ħituri. que
emancipati sunt. ⁊ ex alt̾o e¬
oꝵ ꝓ nepos in pot̾tate defũt¬
ci ꝓtem ħebit nepos unus.
ałiam nepoł cum filio suois
⁊ si nepos ⁊ ex alio nepote de¬
functo duo ꝓnepotes. unut ex
nepotibꝰ emancipat᷑ soli frĩ
trno maiori P aurł xli. ad̾.¬
ẽ prẽm quid̃ eiꝰ legata p̾stare.¬
o ip̃m ñ plus hr̃e. cum eadem
condiõe. in ead̾ ꝑte uotant᷑ͦ

Expanded text:
 nam et bonorum possessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus emancipatus, eleganter Scaeuet ait posse dici tres eum partes unam istis collaturum: quatruus ex hereditate aui concurrente patre sint habituri: quae emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, alia‹m› nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri trest patrem quidem eius legata praestare, ipsum vero plus habere, cum eadem condicione in eandem partem vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
hat. residua quid quinqͣgĩ¬
ta oĩb nepotib idest filius
suis ꝯferat. aut siunuĩ nepo¬
tem hãt. ⁊ duos ey alio ꝓ ne¬
potes itadiuidat .i. ut ne¬

Expanded text:
ahat, residua quinquaginta omnibus nepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidat quin
Abbreviated transcription (Latin):
tĩe. ĩ ea ẽẽ ꝯdc̃one. ut id de¬
mũ restitũeroge ᷑ ꝙ deduc¬
ta dotis qͣmitate. ad eamꝑ
ueĩt.dotẽ eĩ recepisse eã
mag̃ ꝙͣ accepisse. saluo eo

Expanded text:
tuere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ eatenꝰ q̃ dixiꝰ restitũe ⁊
id̃ hr̃s ĩstituta rogataꝙ
qnͣtitatẽ hr̃ditacis resti¬
tũe. id dem̃ restituet ꝙ qnͣ¬
titatẽ dotis excedit ¶dq¬

Expanded text:
atenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idq
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝑ ueniss. restitũe. mox
morte uxoris dotẽ fũit lu¬
cratꝰ. ĩd ñ reftituet ꝙ ex
dote ꝑcepit. qr mrĩdnii cã
ĩd lucratus ẽ ñ ex pr̃is
iudicõ ¶Nulb̾ dotẽ ꝓ misit
quadrĩgẽtoꝵ. ⁊ dedit fũ¬

Expanded text:
eruenisset, restituere, mox morte uxoris dotem fuerit lucratus, id non restit‹ue›t quod ex dote percepit, quia matrimonii causa id lucratus est, non ex patris iudicio. Mulier dotem promisit quadri‹n›gentorum et dedit fun
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ sit. ⁊ sp̃ałt sit legatꝰ.
mox gu̾ałr dos p̾legata.
ñ bis s seł deb̃i fundum.
Iidẽ melaꝯiũceit. si fũ¬
dꝰ ĩdotẽ fuit locatus ama
dotẽ p̾legauit fidĩ ꝯmis¬
sum abea religiũd. ħ fidĩ¬

Expanded text:
 sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a madotem relegat fideique commissum ab ea relinquit, hoc fid
Abbreviated transcription (Latin):
unicui ab eo ad quẽ l̾ma
eius hr̃ditas. ł bonoꝵ possõ
ꝑuentura ẽ. fidĩ cõmissũ dare.
itaq ab eo ad quem impil¬
b̾is filii lima heditas uł to¬
conussa recte dabuntur. q
cedat. ualebit. tet̾um sipu¬
bes fcũs decesser

Expanded text:
unicuique ab eo, ad quem legitima eius hereditas uel bonorum possessio peruentura est, fideicommissum dare, ita et ab eo, ad quem impuberis filii legitima hereditas uel bocommissa recte dabuntur. 93cedat, ualebit: ceterum si pubes factus decesser
Abbreviated transcription (Latin):
edimsione anniens quo diu¬
orcium fcm̃ est qͣ utum ex di¬
e m̃rimoniran exde traditi
maricofundimaritus s̾ ꝯp¬
uter ep̃e. ⁊ utiq ĩfrietibus
aniro retinendis. n nies dotis
ꝯstitute n dies mipuarum

Expanded text:
isione anni eius, quo diuortium factum est, quaeritur, ex die matrimonii an ex die traditi marito fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitutae neque nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ex edicto carbomiano darid
uł denegari si ilia ħ̾rdi de
aut de negata. ius ordinariũ
ex ipiat pupillo.

Expanded text:
ex edicto Carboniano dari debet, vel denegari, si illa heredi detaut denegata ius ordinarium eripiat pupillo.
Abbreviated transcription (Latin):
ita legauit. quis quis mͥ
hr̃s er̃. oĩb lib̾tis meis
quos hoc test̃o manumis¬
si. ⁊ quos añ hũi. quos ut
manumttantur petu. ali¬
m̃toꝵ noĩe ĩm̃ses singłos
t̾tam petuniãdats q̃sitũ
ẽ an dame ⁊ pamphilo
cerent eo animo cͥta se pr̃o¬
ut is quor legatũ dare uel¬
¶ Danne ⁊ pamphilo tͦs
testõ manumiserat. fũd̾
erat pamphili. Idẽ pã¬
philus post diem legati
sui cedentẽ. testõ hrͣdem
ĩstituit meuia. eius fidĩꝯmi¬
sit. ut hr̃ditatẽ suam .i.
fundi supͣsc̾pti ꝑ tẽ dimi¬

Expanded text:
ita legauit: 'quisquis mihi heres erit, omnibus libertis meis, quos hoc testamento manumis‹i› et quos ante habui quosque ut manumittantur petii, alimentorum nomine in menses singulos certam pecuniam dato'. quaesitum est, an Damae et Pamphilo cerent eo animo circa se patrout his quoque legatum dari uelr.Damae et Pamphilo, quos testamento ma numiserat, fundum erat Pamphili: idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maevium eiusque fidei commissit, ut hereditatem suam, id est fundi supra scripti parte
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.ł .xiii. qͣst. Qui ex lbie
meis ĩ prbes sup̃mus moͣ¬
rietur. ⁊ͭ ticuis ħts esto.
duobꝰ ꝑ egre defanctit.
si sb̃stitutus ignoret ut̃
nonissimꝰ decesserit. ad mt̾

Expanded text:
Qui ex liberis meis impubes supremus morietur, ei Titius heres esto". duobus peregre defunctis si substitutus ignoret, uter novissimus decesserit, admitte
Abbreviated transcription (Latin):
poris. alia causa ẽ donũ.
p̾ftant᷑. ceruitalia quo
uestis noĩe ꝯtinẽtur ¶siqͥs
addiderit uestẽ suam. ap¬
paret de ea eũ sensisse
ꝙͣ ip̃e ĩ usus suos hũit:¬
⁊ tulcitre ⁊̃. uestis erunt.¬
It̃ pelles caprine ⁊⁊ agni¬
ne uestis erũtsmuliebri
ueste legata. ⁊ ĩ fantilẽ

Expanded text:
ia causa est ‹u›donum, praestant.Ceruicalia quoque uestis nomine continentur.Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit.Culcitae etiam uestis erunt.Item pelles caprinae et agninae uestis erunt.Muliebri ueste legata et infantilem
Abbreviated transcription (Latin):
quis capriuus sit.
an alatrũcuł
obsessus. testm̃
sisui iuris sit ignarus. putz
tiuo diferte pucat. ñ posse
fidĩ comnit̃e t̾cum ẽ. quia
n ͨ testari põt. qui an lice¬
at s testari. dubitat s si
ꝓponant̾ constant̃ dite¬
mꝰ sidĩ ꝯmissumr relictũ
uideri q. nunt dacum cũ ei¬
mors contingit. iudelicet

Expanded text:
 captiuus sit an a latrunculis obsessus, testamentum si sui iuris sit ignarus putetqtivo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, dubitat. Sed sproponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum videri, quasi nunc datum, cum mors contingi
Abbreviated transcription (Latin):
hic id egisset ut cõmutaᷤ
ħ editas. dolo id fecit. cõ¬
uenirs. d /Si quis uendi¬
derit ħeditacem uti pos¬
sid̾e. ui ͦ. ñ dolo fecisse q
minꝰ possideat.

Expanded text:
hic id egisset, ut omittatur hereditas, doloque id fecit, conveniri debet. Si quis vendiderit hereditatem, utique possidere videtur, non dolo fecisse, quo minus possideat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta red̾dẽda sũt. qmiuis tar¬
diꝰ lib̾tatẽ recuꝑau̾it. nec
h̾es morã liu̾tatis ñ fec̃it.
tũc eĩ ex plorari morã o. t̃
solã pr̃ ex ħedate filie nu¬
tenti dari uoluit at ꝓ ĩc̾m̃¬
tis etatis eã ex hibẽdãm ẽe¬

Expanded text:
a reddenda sunt, quamuis tardius libertatem reciperauerit nec heres moram libertati fecerit: tunc enim explorari moram oportet, solam pater exheredatae filiae nubenti dari uoluit, atque pro incrementis aetatis eam exhibendam e
Abbreviated transcription (Latin):
tutele. ut quis dicat plẽs
ẽẽ accõnes eiusdẽ facti.
s plures obligões. nam ⁊
tucele ⁊ surti obligatur¬
hanc actionẽ sciᵈ ẽ ꝑpetuã
nis dari ex eo ꝙ uiuo pu¬
pillo captum ẽ. s ĩ h̾edem
cet̾os successores ñ dabi᷑

Expanded text:
tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur.Hanc actionem sciendum est perpetuam nis dari ex eo quod uiuo pupillo captum est: sed in heredem ceterosque successores non dabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tutelam fr̃is sui ꝑfc̃e etatis
constitituti recidit. eum qui
datus eẽt. tutorẽ ẽẽ desusse
neratius ait. quia gͥ desi
tutor enis qui ad huc erat
ipules quia semꝑ lima
tuitela testa mentarie cedit¬
S ĩ tefto sb̾ condicõne tu¬
tor datus sic. deinde alius
medio tempore ex inquisi¬
tele iudicio. existente con¬
dicõne. quia tutoꝵ ẽẽ desi¬
nit. s ⁊ siquis testo us adtẽ¬
tum ẽ pupillũ cũm tutore
suo agere nitele non pͦse.
accenuis uerum ẽ si eadem
tutela sit absurdũ enimẽ

Expanded text:
tutelam fratris sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia igitur dt impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit.Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitutelae iudicio existente condicione, quia tutor esse desinit.Sed et si quis testamento usque ad temtum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo condempnats est ¶ de¬
rõnib distrahendis accõne
nõ soł hii tenetur tutores
qui simi fu̾nt. s om̃s qui
iure tutores sunt ⁊ gerũt
tutelam conside randum
ẽ inhat accusacõne uirum
p̃cium tĩ tm̃ duplicetur
an ⁊̃ ꝙ pupilli int̾sit ⁊ ma¬
na obligõne duas accones¬
fũit actum de rõnib distra¬
hendis agi ñ pot. sũ contͣ.

Expanded text:
condemnatus est.Rationibus distrahendis actione non solum hi tenentur tutores, qui legitimi fuerunt, sed omnes, qui iure tutores sunt et gerunt tutelam.Considerandum est in hac actione, utrum pretium rei tantum duplicetur an etiam quod pupilli intersit. et mana obligatione duas esse actionesfuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra,
Abbreviated transcription (Latin):
uł sats exigͥ̾e noluit hnͣcat¬
cõm ĩ in hr̃dem tutoris cõ¬
pet̾e constat. s hr̃di pupilli
eque competit. similibq
ꝑsonis ñ tm̃ ance condemp¬

Expanded text:
 satis exigere noluit.Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere constat.Sed et heredi pupilli aeque competit similibusque personis.Non tantum ante condem
Abbreviated transcription (Latin):
nitore suo hebit accom ¶Situtor
ĩ hostium põttatẽ ꝓuen̾it. quia
pondit. It̃ ⁊ ͥ quis existat de fe¬
sor eius qui ꝑatus ẽ sustiꝑe
iuditium tutele. ł siquis sit

Expanded text:
tore suo habebit actionem.Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia ponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscipere iudicium tutelae, uel si quis sit
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ ẽ pupullo. quõ si pupił¬
lam creditã apr̃re eius acce
lus tutorẽ uti ip̃e ẽ secum
non aget. s uł ꝑsp̃alem
turatorẽ conuemiendus ẽ
ꝑ pone eum num tutorẽ hr̃e.
qui possit adu̾sus eum iu¬
dicem acciꝑe. ex qua causa
tum eo tutele agi põt. quin
iimo simedio tempore sol¬
uendo ẽẽ desierit imputa¬
bitur contutorib cur non
egerunt cum eositutori cũ¬
rator sit ad iunctus. quam¬
uis suspecto postulato. non
coget᷑. tutele iudiciũ tutor
susciꝑe. quia tutor mauerz.
adu̾sus siscũ dand̾ eẽ accõm
confrat ei quiloco eus cura¬
tor datus sit. ł cum tutoribͤ
tutelam amuustrant. ue

Expanded text:
tor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius acceplus tutor est, utique ipse secum non aget. sed uel per specialem curatorem conveniendus est vel pone eum contutorem habere, qui possit adversus eum iudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. quin immo si medio tempore solvendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. aduersus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus sit uel contutoribus t
Abbreviated transcription (Latin):
agatur. inc̃to ħ quantum ab
adũsariis deletur. nitori ꝓ tu¬
ratori ne arburam iudinͣs ca¬
nend̾ ẽ ꝙ eonomine eis ab¬
isi suta turela sit. nitele agi
non pot̃ finitur enim non soł
pubtate. s ⁊̃ morte turoris ł
hut ipułes tutele agat n
consumitur cum furiosi tura¬

Expanded text:
agatur incerto hoc, quantum ab adversariis debetur tutori procuratorive, arbitratu iudicis cavendum est, quod eo nomine eis abinita tutela sit, tutelae agi non potest: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tutoris uel huc impubes tutelae agat, nihil consumitur.Cum furiosi cura
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gnans. sit accipiend̾ ẽ.
sidicat se p̾gnantẽ. quid
gͦ su p̃a ñ dicat s neget.
alii ditant p̃ gnantẽ ẽe
ip̃e putet solus. si uista rõe¬
ẽ ductus ẽ. ñ põt adire. si

Expanded text:
praegnas", sic accipiendum est, si dicat se praegnatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? ipse putat solus? si iusta ratione ductus, non potest adire: si
Abbreviated transcription (Latin):
sũ accõem scͥpsit. ut siue ni¬
torsit. sũ ñ sit. qui gessir. acc̃o¬
ne tñ tenetur ¶Solent enĩ
magni errores int̾ced̾e ut dis¬
cerni facile ñ possit. utrũ qͥs
tucor fu̾it ⁊ sic gesserit. an
functus sit ꝓtucore aũ ne¬
gociagerit᷑. qui mu̾e tutoris
fungr̃ inrẽ impub̃is. sũ se
puret tutorẽ. sũ scit ñ eẽ. fin

Expanded text:
sum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an functus sit.Pro tutore autem negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutorem, siue scit non esse, fin
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus ĩrẽ pupilli. sic tñ si
ex bona fide fec̃. Hanc acc̃om
hedemdari ceterosq successores.
⁊ ad quos eares ꝑtinet ⁊ ine¬
tutesa remotus. in loco hr̃i d.
quo ẽẽt. funtanicela. ⁊ sicut
acc̃ones paciur ꝑinde at si pu¬
pillus pubes fcus eet: ita con¬
trario iudicio si quidei aber̃
bet suspectũ cutorẽ ẽe. qmͣuis
conplura ĩ rempupilli ĩpẽ¬
derit que eum amitõe nõ

Expanded text:
t in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit.Hanc actionem heredem dari ceterosque successores et ad quos ea res pertinet et in etutela remotus eo loco haberi debet, quo esset finita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus pubes factus esset, ita contrario iudicio, si quid ei aberit, bet suspectum tutorem esse, quamuis complura in rem pupilli impende
Abbreviated transcription (Latin):
iltisse. quanirtatẽ que ĩ currit
tum quantitate sͥ debita. ut
eiꝰ sũme ñ pr̃et usuras. ¶ułu¬
tas utrũ tamdin consequis
an ex mora tãtum. ⁊ mag̃
uñ con sequit᷑. dicendũ ẽ
ñ oport̾e eum usuras apu¬
pillo exig̾e. quid gͦ si dere
pupillari ñ potuit᷑ s solue.
uit. nec impetrauit. dicẽd̾
⁊ ñ deperire ei usuras inccͣ¬
rio iudicio ¶suffic̃ tutori. bñ
⁊ diligent̾ negotia gessisse.
⁊ si euentũ ad ũsum hu̾it
ꝙ gestũ ẽ. ¶Iu dicio contͣrio

Expanded text:
rrit cum quantitate sibi debita, ut eius summae non praestet usuras.Usuras utrum tamdiu consequetur an ex mora tantum. et magiunde consequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere.Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, uit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio.Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse, etsi euentum aduersum habuit quod gestum est.Iudicio co
Abbreviated transcription (Latin):
tro qu ac. ¶ndics aũcu. s. sinitã ꝑtus. furitam
qui d . u eiꝰ securitatẽ gͦ ⁊ si
aliqua fuit. tutele cõtrariũ¬
R iudiciũ ẽẽ ei. opinor hnͣt
accõm daudam plac ⁊̃ situ¬
tele iudicõ ñ agatur. ⁊ eĩ ñ¬
nuumqmͣ pupillus idcirco
ag̾e tutele ñ uult. quiauł ei

Expanded text:
iam qui debet uel eius securitatem.Ego et si aliqua fuit, tutelae contrarium iudicium esse ei opinor.Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non uult, quia nihil ei
Abbreviated transcription (Latin):
s pͣ .ł. Quid gͦ si plus meum
impendit. quani ẽ infacł¬
tatib uideamus an possit
n consequi. ⁊ labeo sc̃psit
posse. sic m̃ accipiendũ est.
si ex pedit. pupilło .iͣ. tute¬
lam ammustrari cet̾ur si ñ
ex pedit. dicendumẽ absol¬
ui pupillum oportere.n .n.¬

Expanded text:
.Quid ergo si plus in eum impendit, quam est in facultatibus? uideamus an possit hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non expedit, dicendum est absolui pupillum oportere: n
Abbreviated transcription (Latin):
qui toͣrio iudicio cõgnos¬
at. utilitatẽ pupilli spͨta¬
bit. ⁊ an tutor ex officõ sũꝑ¬
tus fec̾it ꝯͣriũ indicĩ an
ad ħ quo com petat ut qͥs
apupillo exigat bb̃acõm:
g̾e quẽ cõtrario posse. ut iu
consequi ͤ aut̃ petumã si
qmͣ de suo consumpsit. ⁊̃ c̃
hus quib mutuatus est.
sincc̃e ẽ hũit nutuari ut¬
ꝓ pupilło ex iuftacã ꝑ ro¬

Expanded text:
qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli spectabit et an tutor ex officio sumptus fecerit. Contrarium iudicium an ad hoc quoque competat, ut quis a pupillo exigat liberationem, gere quem contrario posse, ut tutconsequitur autem pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam his quibus mutuatus est, si necesse habuit mutuari, ut pupillo ex iusta causa proro
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ ueterẽ pris qͣ
kl̃ariũ ex cͣcebat᷑. nouos
debitores amplarũ pecu¬
niarũ fet̃. ⁊ inpͥores quos
pẽ exiguarũ fortunarũ
hẽbat maius creditum

Expanded text:
suetudinem patris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus cõceptõnis euemi¬
et. ex ꝑte diudia ⁊ ignorã¬
tem fore hr̃dem ñ ex quar
ł pris accipienda sit finge
prem pucasse p̾gnautem.
filiũ tͥtũ ee singere.⁊ sic ad¬
ire.an adquirat ħeditatẽ
puto ad quirere. ⁊ cõtͣ nõ

Expanded text:
tempus conceptionis eueniet, ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quartuel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat hereditatem? puto adquirere: sed contra non
Abbreviated transcription (Latin):
lũit ad se ꝑciu̾e: lega¬
tũ ualebit. qr ubi lega¬
tarius ñ repudiauit. re¬
tro ip̃iꝰ fuisse uo. ex quo
pudiau̾it retro uiꝰ res re¬
pudiata fuisse ħedis ¶di
potula quis legauit. ⁊ ĩ

Expanded text:
luerit ad se pertinere, legatum ualebit, quia, ubi legatarius non repudiauit, retro ipsius fuisse uidetur, ex quo pudiauerit, retro uidetur res repudiata fuisse heredis.Si pocula quis legauit et
Abbreviated transcription (Latin):
seuerꝰ. num quid gͦ ⁊ le¬
gari poss ei tui aliam
domũ leget. s negand̾
er̃. quia cui legatum ẽ
ñ ẽ possor futurus ¶ Si

Expanded text:
serunt. numquid ergo et legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus.Si
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. posse detrahe ex he¬
dib suis urbanis arz rusti
ciuitati legari possit. ĩ
cuiꝰ fritorio ẽ. an ⁊ de alia
de domo ꝙͣ aliquis ht̃. ei
ꝑmutat᷑ in domũ alitꝰ¬
alt̾ius cuutatis. trasfer¬

Expanded text:
rint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rustciuitati legari possit, in cuius territorio est, an et de alia de domu, quam aliquis habet, ei permittatur in domum alterius ciuitatis transfer
Abbreviated transcription (Latin):
quã snĩam puto u̾am
simͦ ñ mutau̾it testator
uolũtatẽ. s silancẽ le¬
gauit. ⁊ massam fecit.
durante. s. uolũtate¶Si
aree legate domꝰ ĩpoĩta
sit. debebit᷑ legatario⁊
nͥ testator mutau̾it uolũ¬
legat. debitũ legare. ño
nigne idꝙ deret᷑. accipi¬
endꝰ ẽ ut accões ad u̾lus
debitorẽ cedat᷑ ¶suidẽ ẜuꝰ
⁊ legatus ⁊ lib̾ eẽ iussus.
sit. int̾dũ ꝓcede̾ solũ ie¬
gatũ pot̾it. ut putasi ĩ
fraudẽ creditoris data er̃
pignori d̾atus . staculi¬
expediet ħedi ipm aa¬
tu lib̾m p̾stare. magis
ip̃m uͭ sidederit: ex istẽ¬
te ꝯdcone nllmi sẽçiet¬

Expanded text:
quam sententiam puto ueram, si modo non mutauerit testator uoluntatem.Sed et si lancem legauit et massam fecit, durante scilicet uoluntate.Si areae legatae domus imposita sit, debebitur legatario, nisi testator mutauit uolunlegat, debitum legare, non nigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones aduersus debitorem cedantur.Si idem seruus  legatus et liber esse iussus sit, interdum procedere solum legatum poterit, ut puta si in fraudem creditoris data eritpignori datus. Si statuliexpediet heredi ipsum statuliberum praestare magis ipsum vero si dederit, exsistente condicione nullum se
Abbreviated transcription (Latin):
meã sb condcone. ⁊ ꝑmitti
mͥ stipulanci ⁊ legari a¬
iunt.. purũ gͥ legatũ ca¬
⁊ toniana. regła ĩ pediet.¬
I cõdc̃onale ñ. qr ad cõdc̃o¬
qualia catoniana r᷑ nõ
binas edes hñs alt̾as ie¬
gau̾it. ⁊ ex alt̾s aliꝙ ĩ
iut̃tũ eitui edes segauit.
anlegatũ u ¶ Mouet.¬

Expanded text:
meam sub condicione et promitti mihi stipulanti et legari aiunt. purum igitur legatum Catoniana regula impediet, condicionale non, quia ad condicionalia Catoniana non binas aedes habens alteras legauerit et ex alteris aliquid iunctum ei cui aedes legauit, an legatum ualebit? mouet
Abbreviated transcription (Latin):
exisfat occisus su̾it. Idem sceũ
ct᷑ constancis de cedenduũ
hͣedem. insticuto filio de hũs
questionẽ hñdam ⁊ supli¬
cuimi qui pure legati uł ma¬
numssi sunt. añ adicam hẽ¬
ditatẽ filio occiso. qmͣuis .w.
siuiueret silius. hede exeo

Expanded text:
existat, occisus fuerit. Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamuis enim, si uiueret, herede eo
Abbreviated transcription (Latin):
Ego puto plemus accipiend̾
ut ⁊̃ ad eos literos ꝑtineat.
qui ĩpõitate ñ sũt ĩ eo quiẽ
ĩadoptonedatus. ñ putamꝰ
locum hr̃e senacus ꝯsultum.
qmͣuis ĩ ad optato locum ht̃.
s nͨ in alumpno occiso locꝰ
ẽ. senatꝰ ꝯsulto ¶¶ de mr̃is ser¬
uis. filio filia ue occisis q̃õ ñ
hẽbiturs Si pã ab hostibus

Expanded text:
ego puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt. In eo, qui est in adoptionem datus, non putamus locum habere senatus consultum, quamuis in adoptato locum habet. Sed nec in alumno occiso locus est senatus consulto. De matris seruis filio filiaue occisis quaestio non habebitur. Si pater ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti sint hr̃dem. eligẽ deb
hr̃scui soluat ut ab eo dẽ¬
fendatur ⁊ si neutrius ma¬
infesta calũpnia uideatur.
ei pocius soluendũ cui pri¬
mum legatũ ẽ ¶Si cuic̾ta᷑

Expanded text:
ti sint, eligere debet heres cui solvat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia videatur, ei potius solvendum, cui primum legatum est. Si cui certam
Abbreviated transcription (Latin):
legato cedat. ⁊ sipla uer¬
b̾a adita ñ sint. qui m̃s ex̃.
si mͦ testator eam ꝑtẽ ñ se¬
ꝑacim possedit. s umũsica¬
ti prioris fũdi adiunx̃.

Expanded text:
legato cedit, etiamsi illa uerba adiecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati prioris fundi adiunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
relictasit. ñ coĩcandi aĩo s
utͥ insolidũ. ambigẽdum
ñ ẽẽ sialt̃i sit soluta altm̃
quidẽ nullum ius in ipͣa re
grã eũ hr̃e.¬

Expanded text:
relicta sit non communicandi animo, sed utrique in solidum, ambigendum non est, si alteri sit soluta, alterum nullum quidem ius in ipsam rem gram eum habe
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare. In u̾ecund̾ ẽ
gari ne indebuũ ab eo re¬
peteretur. aut¬
auł .r. ille ꝙ ille hr̃s. seio
t. daco. põt seius ab iiro si¬
uelit pete. ¶ Cum ĩ u̾b̃ nłła
ambiguitas ẽ. ñ d admit
moram ñ tm̃ fructus. s
⁊̃ om̃e dampnum quo ẽ¬
re togetur

Expanded text:
uindicare inuerecundum est: gari, ne indebitum ab eo repeteretur. ille heres Seio centum dato': potest Seius ab utro uelit petere. Cum in uerbis nulla ambiguitas est, non debet a‹d›mittmoram non tantum fructus, sed etiam omne damnum, quo are cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ nͣ liceat᷑ s ħ ita locum ħe¬
bit. si sp̃ałr dix̾it p̾oris no¬
liuitatis s̾ pen̾ituisse. ⁊ uo¬
luisse ut legatarius plura
legata. accipiat ¶miles ĩ
eum ex nilitari delicto ca
relicti añ qm mora fiat. fi¬
dĩ cõmissarius solus panͦͦ
l alienꝰ reluquat᷑.¬

Expanded text:
e non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto caprelicti, antequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinquat
Abbreviated transcription (Latin):
dederit is surtum legata¬
rio fec̾it. dedolo ma. agi
posse ait s qm̃ illud ue¬
rumẽ. hr̃dem in ħteneri.
ut non pessunum det:ad
ħ teneatur. ut ⁊̃ alium

Expanded text:
dederit isque furtum legatario fecerit, de dolo malo agi posse ait. sed quoniam illud uerum est heredem in hoc teneri, ut non pessimum det, ad hoc tenetur, ut et alium
Abbreviated transcription (Latin):
lpͥ ẜ  Si arrogat sunt adh
ĩ pub̾es ł deportati pupillitũ¬
tores h̾ece de sinũt. It̃ si ĩ ẜuimu¬
tem pupillus redigatur. utiz
finit᷑ tucela. aliis quo mõis
desinunt ẽẽ tutores siforte
quis ab hostib fu̾it captus
Upupillus ł tutor. s̃ si ad tp̃t
sũit quis dacus ⁊ tp̃r fini

Expanded text:
 Si adrogati sunt adhuc impuberes vel deportati sint pupilli, tutores habere desinunt. Item si in servitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus vel pupillus vel tutor. Sed et si ad tempus fuerit quis datus, tempore fini