comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tica classe abluctũ reliquit: qui cõmeatus bybilide
atq mantinea importari in oppidu prohibebat. Ipẽ
lissum ꝓfectus naues onexias .xxx. a.M. Antonio re¬
lictas intra portũ aggressus omẽs incendit. Lissum
expugnare conatus defendentib ciuib. Ro. qui euis
eius cõuentus erant militibusq quos presidii causa
miserat Cęsax triduũ moratus paucis in expugna¬
cione amissis re infecta inde discessit
esar postq̃ pompeiui ad asparagiũ esse cognouit eol̃
cũ ex̾citu profectus ẽ expugnato itine oppido partinoꝵ
in quo pompeuis presidiu habebat. tercio die macedo¬
nia ad pompeiu ꝑ ueit iuxtaq eũ castra posuit. Et
postridie eductis om̃ibus copiis acie instructa de cernẽdi
potestate pompeio fecit. Ubi illu suis locis se tenere
aĩaduertit. reducto in castra exͥcitu. aliud sibi consiliu
capiendu existimauit. Itaq postero die om̃ib copiis

Expanded text:
tica classe abductum reliquit, qui commeatus Byllide tica classe abductum reliquit, qui commeatus Byllide atque Amantia inportari in oppidum prohiberet. ipse Lissum profectus naves onerarias xxx a M. Antonio relictas intra portum adgressus omnes incendit; Lissum expugnare conatus, defendentibus civibus Romanis, qui eius conventus erant, militibusque, quos praesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit. ubi illum suis locis se tenere animum advertit, reducto in castra exercitu aliud sibi consilium capiendum existimavit. itaque postero die omnibus copiis
Abbreviated transcription (Latin):
contendens funibus adduxit: atq altera naue quȩ a coli
erat ad custodia ab acilio posita. pluribo aggreslus na¬
uibus in quibo ad libra fecerat turres ut ex suꝑiori
pugnans loco integrosq defatigatis sũmittens: & re¬
liquis partibo simul ex terra scalis & classe męnia
oppidi temptans uti adu̾sarioꝵ manus diducer&.
abore & multitudine teloꝵ nostros uitit. defectisq
defensorib: qui omes scaphis excepti refugerant: Q̃
nauem expugnauit. Eodemq tempore & alcera
ꝑte molem tenuit naturalem obiectãq pene in sula conbi¬
oppidu effecerat .iiii. biremes subiectis scapulis scutũł¬
impiilsas uectib in interiorẽ ꝑte transduxit. ita ut¬
ex ut̾q ꝑte naues longas aggressus: quȩ erat deliga¬
te ad terrã atq ĩnanes .iiii. exhis abduxit. reliquas
incendit. Hoc confecto negocio deciu Leliui ab Asia¬

Expanded text:
contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae erat ad custodiam ab Acilio posita, pluribus adgressus navibus, in quibus ad libram fecerat turres, ut ex superiori pugnans loco integrosque semper defatigatis submittens et reliquis partibus simul ex terra scalis et classe moenia oppidi temptans, uti adversariorum manus diduceret, labore et multitudine telorum nostros vicit deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam navem expugnavit. eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit. ita ex utraque parte naves longas adgressus, quae erant deligatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas incendit. hoc confecto negotio D. Laelium ab Asia
Abbreviated transcription (Latin):
Quiq hos sequebant᷑ celerẽ eoꝵ receptũ conspicati resti¬
terũt. Nostri cognitis hostiu in sidiis ne frustra re¬
liquos expectarent duas nacti turmas exceperunt.
deduxerũt. Deductis orę maritimȩ presidiis¬
sesar ut supͣ de monstratũ ẽ.iii. cohortes oryci oppidi
tuendi causa reliquit. hisdezq tustodia nauiu lõgaꝵ
tradidit. quas ex thesalia transduxerat. hiuo officio
oppidoq Caminianus leg̃. perat. Is naues nostras inte¬
riorem in ꝑte post oppidu reduxit. & ad terrã deliga¬
uit. faucibusq portus nauẽ oneraria submersam obie¬
cit: & huic alterã cõiuixit. suꝑ quas turrẽ effecta ed ĩp̃
introitu portus opposuit. & militib cõpleuit: tuendam¬
q ad om̃es repentinos casus tradidit. Quibus cogͥtis
rebus. qn. pompeiis filus. qui classi egiptyatę p̃erat
ad orycũ uenit. submersamq nauẽ reniulco multisq

Expanded text:
quique hos sequebantur, celerem eorum receptum conspicati restiquique hos sequebantur, celerem eorum receptum conspicati restiterunt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas nacti turmas exceperunt. deduxerunt. Deductis orae maritimae Caesar praesidiis, ut supra demonstratum est, iii cohortes Orici oppidi tuendi causa reliquit isdemque custodiam navium longarum tradidit, quas ex Italia traduxerat. huic officio oppidoque M'. Acilius legatus praeerat. is naves nostras interiorem in portum post oppidum reduxit et ad terram deligavit faucibusque portus navem onerariam submersam obiecit et huic alteram coniunxit; super quam turrim effectam ad ipsum introitum portus opposuit et militibus conplevit tuendamque ad omnis repentinos casus tradidit. Quibus cognitis rebus Cn. Pompeius filius, qui classi Aegyptiae praeerat, ad Oricum venit submersamque navem remulco multisque
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudiẽ. Q. uarus p̃fectus eꝗtu domitii ueĩss&:
subito illi ex insidiis confurrex erũt. sed nr̃i fortiter
eor& impetũ tulerũt. Celeritꝰq ad suos quisq ordines
redit. atq ultro unusi in hostes impetu fecerunt
x his circiter.lxxx. int̾fectis. reliquis infugã cõiec¬
tis. duobus amssis in castra se receperũt. His rebus
gestis. domitius sꝑans sc̃ipionẽ ad pugnã elici pos¬
se simulauit se se angustiis rei frumẽtarie adductũ
castra mouere: uasisq militari more cõdamatis ꝓ¬
gressus mił. passuũ .iii. in loco idoneo & occulto ome
ex̾citu equitatũ q collocauit. Scipio ad prosequẽ¬
du paratus equitatũ magnãq ꝑte ad explorandũ iter
domitii & cognoscendu p̃utauit misit. Qui cũ essent
ꝓ̃ gressi. primȩq turmę insidias intrauissent: ex fre¬
mitu equoꝵ illata suspitione ad suos se reciꝑe cęperũt.

Expanded text:
consuetudine Q. Varus, praefectus equitum Domiti, venisset, consuetudine Q. Varus, praefectus equitum Domiti, venisset, subito illi ex insidiis consurrexerunt. sed nostri fortiter impetum eorum tulerunt, celeriterque ad suos quisque ordines redit, atque ultro universi in hostes impetum fecerunt. ex his circiter lxxx interfectis, reliquis in fugam coniectis, duobus amissis in castra se receperunt. His rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse simulavit sese angustiis rei frumentariae adductum castra movere vasisque militari more conclamatis progressus milia passuum iii loco idoneo et occulto omnem exercitum equitatumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnam partem ad explorandum iter Domiti et cognoscendum praemisit. qui cum essent progressi primaeque turmae insidias intravissent, ex fremitu equorum inlata suspicione ad suos se recipere coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tertaret. Sed cu ess& inter bina castra campus
circiter milia passuu sex. domitius castris Scipi¬
onis atie sua subietit. Ille a uallo nõ discedere
ꝑseuerauit. Ac tñ egre retentis domitianis mili¬
cibus est factũ ne pręlio contenderet. & maxime quod
ruus difficillimis ripis subiectus castris scipionis pro¬
gressus nr̃oꝵ impediebat. Quoꝵ studiu alacritatemq
pugnãdi cũ cognouiss& Scipio suspitatus fore ut posto
die aut inuitus dimicare cogeret᷑ aut magna cum in¬
famia castris se cõtiner&. qui magna expectatione
ueniss&. temere progressus: tupẽ huit exitũ. & noctu
neq cõclamatis quid̃ uasis flumẽ transit: atq ĩ ean¬
de ꝑtem a qua uenerat redit. Ibiq flumẽ prope edito
natura loco castra posuit. ꝑaucis diebus int̾põĩtis noctu
insidias equitũ collocauit. Quo in loco suꝑiorib fere
diebus nr̃i pabulari consueuerant. & cũ quottidiana

Expanded text:
certaret. sed cum esset inter bina castra campus certaret. sed cum esset inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit. ac tamen aegre retentis Domitianis militibus est factum, ne proelio contenderetur, et maxime quod rivus difficilibus ripis subiectus castris Scipionis progressus nostrorum impediebat. quorum studium alacritatemque pugnandi cum cognovisset Scipio, suspicatus fore ut postero die aut invitus dimicare cogeretur, aut magna cum infamia castris se contineret, qui magna exspectatione venisset, temere progressus turpem habuit exitum et noctu ne conclamatis quidem vasis flumen transit atque in eandem partem, ex qua venerat, redit, ibique prope flumen edito natura loco castra posuit. paucis diebus interpositis noctu insidias equitum collocavit, quo in loco superioribus fere diebus nostri pabulari consueverant; et cum cotidiana
Abbreviated transcription (Latin):
uersus iter fatere cepit. At Scipionẽ proꝑante
sequi littere sũt consecutę a.M. fauonio domitiu
cũ legionib ad esse: neq se p̃sidiu ubi constitutꝰ
esse sine auxilio Scipionis tenere posse. Quibus
luteris acceptis cõsiliu scipio iterq cõmutat. Cas¬
siu sequi destitit. Fauonio auxiliu fat̾ere contẽ asem¬
dit. Itaq die at nocte cõtinuato itine̾ ad eu ꝑ¬
uenit ta oportuno tempore ut simul domitiani
excitus puluis cerneret᷑. & primi antecursores
Scipionis uiderentꝰ. Ita Cassio industria domiti
Fauonio scipionis celeritas salute attulit. Scipio
biduum castris statutis moratus ad flumẽ quodis
inter eu & domitii castra fluebat. alisacã tͥtio
die pͥma luce ex̾citũ uado transducit. & castris
posicis postero die mane copias ante frontẽ cas¬
troꝵ struit. Domituis tu quoq sibi dubitã¬
duz nõ putauit quin productis legionibus plio de¬

Expanded text:
versus iter facere coepit. at Scipionem properantem versus iter facere coepit. at Scipionem properantem sequi litterae sunt consecutae a M. Favonio, Domitium cum legionibus adesse, neque se praesidium, ubi constitutus esset, sine auxilio Scipionis tenere posse. quibus litteris acceptis consilium Scipio iterque commutat; Cassium sequi desistit, Favonio auxilium ferre contendit. itaque die ac nocte continuato itinere ad eum pervenit, tam opportuno tempore, ut simul Domitiani exercitus pulvis cerneretur et primi antecursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, Favonio Scipionis celeritas salutem adtulit. Scipio biduum castris stativis moratus ad flumen, quod inter eum et Domiti castra fluebat, Haliacmonem, tertio die prima luce exercitum vado traducit et castris positis postero die mane copias ante frontem castrorum struit. Domitius tum quoque sibi dubitandum non putavit quin productis legionibus proelio de
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ad eu frequẽtes ciuitatũ legationes cõueĩre
cepissent nũciatu ẽ ad esse Scipione cũ legione
magna opinione & fama oĩiz. Nam pleꝵiq in.
nouitate fama ante cedit. Hic nullo ⁊ loco matedo¬
nie moratus magno impetu tetendit ad domitiũ
& cis ab eo milia passiui xx abfuss&: subito se ad
Cas longinũ in thesalia cõuertit. hoc ideo celerit᷑
fecit simul adesse & uenire nũtiaret᷑. & quo iter
expedituis facer&. M. faboniu ad flumẽ alomonẽ
quod macedoniã ⁊ thesalia diuidit cũ cohortibus
uiii. p̃sidio impedimẽtis legionis reliquit: castel¬
lũq ibi muniri iussit. Eode tempore equitatus
regis coitis ad castra cassii aduolauit: qui circum
thes aliam esse consueuerat. Tum timore ꝑt̾ritus
cassius: cognito Scipionis aduẽtu: uisisq equitibus
quos Scipionis esse arbitrabat᷑. ad mõtes se cõu̾tit.
qui thesaliam cingunt. atq ex his locisi abrachiã

Expanded text:
et cum ad eum frequentes civitatium legationes convenire et cum ad eum frequentes civitatium legationes convenire coepissent, nuntiatum est adesse Scipionem cum legionibus, magna opinione et fama omnium; nam plerumque in novitate fama antecedit. hic nullo in loco Macedoniae moratus magno impetu tetendit ad Domitium, et cum ab eo milia passuum xx afuisset, subito se ad Cassium Longinum in Thessaliam convertit. hoc adeo celeriter fecit ut simul adesse et venire nuntiaretur, et quo iter expeditius faceret, M. Favonium ad flumen Haliacmonem, quod Macedoniam a Thessalia dividit, cum cohortibus viii praesidio impedimentis legionum reliquit castellumque ibi muniri iussit. eodem tempore equitatus regis Coti ad castra Cassi advolavit, qui circum Thessaliam esse consueverat. tum timore perterritus Cassius cognito Scipionis adventu visisque equitibus, quos Scipionis esse arbitrabatur, ad montes se convertit, qui Thessaliam cingunt, atque ex his locis Ambraciam
Abbreviated transcription (Latin):
ire .C. calusiu Sabinũ cũ cohortibus .U. paucisq
equitib in etholiam misit. maxĩe eo quod erãt ꝓpĩ¬
quȩ regiones de re frumẽtaria ut proiuderent hor¬
tatus est. Un. domitiũ Caluinũ cũ legionib duabo
.xi. &. xii. & equitibus .d. in macedoniã proficisci
iussit. cuius prouĩtie abea ꝑte quę libera appellabatur
menedemus princeps eꝵ regionũ missus legatus
oĩu suoꝵ excellens studiu profitebatur. Ex his
Caluisius primo aduẽtu sũma oĩu etholoꝵ receptꝰ
uolũtate presidiis ad uersarioꝵ calidone & nan pac¬
co relictis om̃i etholia potitus est. Cassius in the¬
salia cũ legione ꝑueĩt. Hic cũ essent factiones
due: uaria uolũtate cũciuitatu utebant᷑. Hege¬
saretos ueteris homo potentie pompeianis reb
studebat. Pecreius sũme nobilitatis adolescens
suis ac suoꝵ opibus cęsarem enixe iuabat.
Codemq tempore domitius in macedoniã ueit.

Expanded text:
item C. Calvisium Sabinum cum cohortibus v paucisque item C. Calvisium Sabinum cum cohortibus v paucisque equitibus in Aetoliam misit; maxime eos, quod erant propinquae regiones, de re frumentaria ut providerent, hortatus est. Cn. Domitium Calvinum cum legionibus duabus, xi et xii, et equitibus d in Macedoniam proficisci iussit; cuius provinciae ab ea parte, quae libera appellabatur, Menedemus, princeps earum regionum, missus legatus omnium suorum excellens studium profitebatur. Ex his Calvisius primo adventu summa omnium Aetolorum receptus voluntate praesidiis adversariorum Calydone et Naupacto deiectis omni Aetolia potitus est. Cassius in Thessaliam cum legione pervenit. hic cum essent factiones duae, varia voluntate civitatium utebatur: Hegesaretos, veteris homo potentiae, Pompeianis rebus studebat; Petraeus, summae nobilitatis adulescens, suis ac suorum opibus Caesarem enixe iuvabat. Eodemque tempore Domitius in Macedoniam venit;
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates certę pecuniȩ imꝑabant. mutuasq se ex
illo se consulto exigi dictitabant publicanis uti in
sorte fecerant insequẽtis añi uectigal promutuum.
P rȩterea ephesi a phano dianę depoĩtas antiquitus pe¬
cunias Scipio tolli iubebat. ceterab euis diei cõsti¬
tutas Cum in fanũ uentũ esset. adhibitis cõpliũb
ordinis senatorii. quos aduocauerat Scipio. Litterȩ ei
reddunt᷑ a pompeio mare transisse cũ legionib cęsa¬
ret his literis acceptis: quos aduocauerat dimittit.
pẽ iter in macedoniã parare incipit: paucisq post die¬
bus est ꝓfectus. Hȩc res ephesie pecunię salute attulit.
esar Antonii ex̾citu cõiũcto: deducta oryco legione
quã tuende ore maritime causa posuerat. temptãdas
presidio misso pollicerent᷑ eaꝵ gentiu ciuitates imꝑe¬
rata facturas. L cassium longinũ cũ legione tyronũ
quȩ appellabat᷑.xxuii. atq equitibo. cc. in thesalia

Expanded text:
civitates certae pecuniae imperabantur, mutuasque illas ex civitates certae pecuniae imperabantur, mutuasque illas ex senatus consulto exigi dictitabant; publicanis, ut ii sortem fecerant, insequentis anni vectigal promutuum. Praeterea Ephesi a fano Dianae depositas antiquitus pecunias Scipio tolli iubebat. certaque eius rei die constituta cum in fanum ventum esset adhibitis compluribus ordinis senatorii, quos advocaverat Scipio, litterae ei redduntur a Pompeio, mare transisse cum legionibus Caesaret. his litteris acceptis, quos advocaverat, dimittit; ipse iter in Macedoniam parare incipit paucisque post diebus est profectus. haec res Ephesiae pecuniae salutem adtulit. Caesar Antoni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae maritimae causa posuerat, temptandas praesidio misso pollicerentur earum gentium civitates imperata facturas, L. Cassium Longinum cum legione tironum, quae appellabatur xxvii, atque equitibus cc in Thessaliam,
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta. uecture imꝑabant᷑ eͣiusmodi rei nomẽ
repiri poterat. Hoc satis esse ad cogendas pecunias
uidebat᷑. Non solu urbibus. sed pene uicis castellis¬
q singulis cũ imꝑio p̃ficiebant᷑. Qui hoꝵ quid acer¬
bissime crudelissimȩq fecerat. iis & uir & ciuis op¬
tia differta p̃ceptis atq ex actorib: qui pręter imꝑatas
pecunias suo &ia priuato cõpendioqs uiebant. dictita¬
bat eĩ se domo patriaq expulsos om̃ib necessariis
egere rebus: ut honesta p̃scriptione rem turpissiã te¬
gerent. Accedebant ad hȩo grauissime usurȩ: quod
in bello plerũq actidere consueuit. uniu̾sis imꝑatis
pecuniis. Quibus in rebus prolationẽ diei esse dice
bant donatione. Itaq es alienũ proiũciȩ eo biẽniũ
multiplicatũ est. neq minus ob ea causam ciuibus
.R. eius prouĩcie s in singulos cõuentus singulasq

Expanded text:
tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad cogendas pecunias videbatur. non solum urbibus, sed paene vicis castellisque singuli cum imperio praeficiebantur. qui horum quid acerbissime crudelissimeque fecerat, is et vir et civis opm provincia, differta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent. accedebant ad haec gravissimae usurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis pecuniis; quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. itaque aes alienum provinciae eo biennio multiplicatum est. neque minus ob eam causam civibus Romanis eius provinciae, sed in singulos conventus singulasque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceꝑat: equitesq toti proiũcie imꝑauerat. Quibus
coactis finitimis hostibo parthis post se relictis qui
paulo ante . N. Crassum imꝑatorẽ int̾fecerãt. et
M. bibulum in obsidione habuerant. legiones equitesq
ex sixia deduxerat: sũmaq insollicitudine ac timore
ꝑthici bellũprouĩciã cu ueniss&. ac nõ nulle militu
uoces cũ audirent᷑ se se contra hoste si ducerent᷑ ituros.
contra ciue & consule arma nõ laturos: deductis ꝑ¬
gamũ atq in locupletissimas urbes inhibernͣa legionibo
maximas largitiones fecit. & cõfirmãdoꝵ militu
causa diripiendas his ciuitates dedit. Interim acer¬
bissime imꝑate pecuniȩ tota prouicia exigebant᷑. Mul¬
ta p̃cerea generati ad auaricia ex cogitabant᷑. In
capita singula seruoꝵ ac liberoꝵ tributũ imponebat᷑
olumnaria. ostiaria. frumẽtu. milites. arma. remiges.

Expanded text:
praeceperat equitesque toti provinciae imperaverat. quibus praeceperat equitesque toti provinciae imperaverat. quibus coactis, finitimis hostibus Parthis post se relictis, qui paulo ante M. Crassum imperatorem interfecerant et M. Bibulum in obsidione habuerant, legiones equitesque ex Syria deduxerat. summamque in sollicitudinem ac timorem Parthici belli provincia cum venisset, ac nonnullae militum voces cum audirentur sese, contra hostem si ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non laturos, deductis Pergamum atque in locupletissimas urbes in hiberna legionibus maximas largitiones fecit et confirmandorum militum causa diripiendas his civitates dedit. Interim acerbissime imperatae pecuniae tota provincia exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges
Abbreviated transcription (Latin):
flumẽ ei transeundũ nõ erat magnis itineribus
ad antoniu contendit. atq ubi eu appropĩqͣre
cognouit. idoneũ locũ nactus ibi copias colloca¬
uit suosq om̃es castris cõtinuit. ignesq fieri ꝓ¬
hibuit. quo occultior esset eius aduentus: Hec
ad Antoniu stati ꝑ grȩcos deferuntꝰ. Ille mis¬
sis ad cesare nuntiis unũ dic se se castris tenuit. Al¬
tero die ad eum ꝑuenit Cęsar. Cuius aduẽtu cogͥto
pompeius ne duobo circũ luderet᷑ excitibus. ex eo
loco discedit. omĩbq copiis ad asparagiũ dyxachi¬
um ꝑuenit. atq ibi idoneo loco castra ponit. His
temporib Scipio detrimentis quibusda circa mõte
amanũ acceptis imꝑatorem se se appellauerat: Quo
facto ciuitatib tyrãnisq magnas imꝑauerat pecu¬
nias. Item a publicanis suȩ prouĩciȩ debitã pecuniã
biẽnii ex egerat: & ab hisde insequẽtis añi mutua

Expanded text:
flumen ei transeundum non erat, magnis itineribus flumen ei transeundum non erat, magnis itineribus ad Antonium contendit atque, ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus ibi copias collocavit, suosque omnes castris continuit, ignesque fieri prohibuit, quo occultior esset eius adventus. haec ad Antonium statim per Graecos deferuntur. ille missis ad Caesarem nuntiis unum diem sese castris tenuit, altero die ad eum pervenit Caesar. cuius adventu cognito Pompeius, ne duobus circumcluderetur exercitibus, ex eo loco discedit omnibusque copiis ad Asparagium Dyrrachinorum pervenit atque ibi idoneo loco castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem Amanum acceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias, item a publicanis suae provinciae debitam biennii pecuniam exegerat et ab isdem insequentis anni mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ opinio erat &e in uulgus edita. aliquã cesar ad
in sequẽdu facultate haber&. nũciosq adeu cełitꝰ
mittit quibꝰ regionibo ex̾titu ex posuiss&: & quid
militu transuexiss&. Hoc eode fere tempore Cęsar
atq pompeius cognoscũt. Nam preter appolbnia
cdurachiũq naues uderant. ip̃i iter setũdũ eas t̾ras
du exerant. Sed quo essent heę delatȩ primis dieb
ignorabant. Cognitaq re eliuersa sibi ambo cõsilia
capiunt. Cȩsar ut ꝗͣ pͥmũ se cũ Antonio chuiger&.
ompeius: ut ueniẽtibo in itinere se opponeret. Et
sic imprudentes ex insidiis adoriri poss&. Eode¬
q die uterq eoꝵ ex castris statutis a flumine tap¬
so exͥcitu educũt. Pompeius elam & noctu. Cȩ¬
sar palam atq interdiu. sed cęsari circuitu ma¬
iore iter erat longius: aduerso flumine ut uado
transire posset. pompeius quia expedito itinere

Expanded text:
quae opinio erat edita in vulgus, aliquam Caesar ad quae opinio erat edita in vulgus, aliquam Caesar ad insequendum facultatem haberet, nuntiosque ad eum celeriter mittit, quibus regionibus exercitum exposuisset et quid militum transvexisset. Haec eodem fere tempore Caesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas Apolloniam Dyrrachiumque naves viderant, ipsi iter secundum eas terras direxerant, sed quo essent eae delatae, primis diebus ignorabant. cognitaque re diversa sibi ambo consilia capiunt: Caesar, ut quam primum se cum Antonio coniungeret, Pompeius, ut venientibus in itinere se opponeret, et si imprudentes ex insidiis adoriri posset; eodemque die uterque eorum ex castris stativis a flumine Apso exercitum educunt, Pompeius clam et noctu, Caesar palam atque interdiu. sed Caesari circuitu maiore iter erat longius, adverso flumine, ut vado transire posset. Pompeius, quia expedito itinere
Abbreviated transcription (Latin):
cogut̃. Ip̃i idoneu locũ nacti relique noctis ꝑte
ibi cõfecerũs. Et luce prima missis ad eos ab octa¬
cilio equitibus: qui ea ꝑte ore maritime obẜua¬
bant circiter .cccc. quiq eos armati ex p̃sidio
secuti sũt se defenderũt. Et nõ nullis eoꝵ intͥ¬
fectis: in columes se ad nostros receperũt. Quo
facto cõuentus ciuiu romanoꝵ qui Lissum ob¬
tinebant: quod oppidu his antea Cęsar attribu¬
erat: muniendu q curauerat. Antoniu recipit
om̃ibarrebus uiuit. Octacilius sibi timẽs oppido
tonius quaꝵ erat sũma ueteranoꝵ triu legionũ
uniusq tyronũ & eꝗtu. Acco. plerasq naues in
italia remittit ad reliquos milites equitesq trãs¬
portandos. pontones qđ ẽ genus nauiu gallicaꝵ
Lissi relinquit. hoc consilio ut si forte pompeuis
uacua existimãs italia eo traiecisset ex̾citu.

Expanded text:
cogunt, ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem cogunt, ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam partem orae maritimae adservabant, circiter cccc, quique eos armati ex praesidio secuti sunt, se defenderunt et nonnullis eorum interfectis incolumes se ad nostros receperunt. Quo facto conventus civium Romanorum, qui Lissum obtinebant, quod oppidum iis antea Caesar attribuerat muniendumque curaverat, Antonium recepit omnibusque rebus iuvit. Otacilius sibi timens oppido tonius, quarum erat summa veteranarum trium legionum uniusque tironum et equitum dccc, plerasque naves in Italiam remittit ad reliquos milites equitesque transportandos, pontones, quod est genus navium Gallicarum, Lissi relinquit, hoc consilio, ut si forte Pompeius vacuam existimans Italiam eo traiecisset exercitum,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ remisit. Nostre naues duȩ tardius cursu
cõfecto in nocte cõiectę. cu ignorarẽt quem
locũ reliquę cepissent. contra lisum in anchoris cõ¬
stiterunt. has scaphis minoribq nauigiis complurib
sũptis octaciliuis grassus: qui lili p̃erat expugnare
ꝑabat. simul de dedicione coꝵ agebat. & in columita¬
te deditis pollicebat᷑. Naꝵ altera nauis .ccxx. elegi¬
one tyronũ sustulerat. Altera ex ueterana paulo xͥ¬
nocituros hostes se octatilio dediderũt. Qui oẽs
ad eu ꝓducti contra religione uiris iurandi in
eius conspectu crudelissime int̾ficiũt᷑. At uete¬
rane legionis milites idem cõflictati & tempesta: aItem¬
tis & sentinȩ uitiis neq ex pristina uirtute remit¬
tendu aliquid putauerũt. sed tractandis con¬
dicionib & simulatione deditionis extracto pͥmo
noctis tempore: gub̾natorẽ in t̾ra nauẽ eicere

Expanded text:
domum remisit. Nostrae naves duae tardius cursu domum remisit. Nostrae naves duae tardius cursu confecto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris costiterunt. has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius Crassus, qui Lissi praeerat, expugnare parabat; simul de deditione eorum agebat et incolumitatem deditis pollicebatur. harum altera navis ccxx e legione tironum sustulerat, altera ex veterana paulo nocituros hostes se Otacilio dediderunt; qui omnes ad eum producti contra religionem iurisiurandi in eius conspectu crudelissime interficiuntur. at veteranae legionis milites, item conflictati et tempestatis et sentinae vitiis, neque ex pristina virtute remittendum aliquid putaverunt, et tractandis condicionibus et simulatione deditionis extracto primo noctis tempore gubernatorem in terram navem eicere
Abbreviated transcription (Latin):
tͥñ impetu classis timebant si forte uentus re¬
misiss&. Nacti portũ qui appellatꝰ nimpheu ul¬
tra Lissu milliapassuũ eo naues introduxerũt.
qui portus ab affrico tegebatꝰ. ab austro nõ erat
tutus. leuiusq tempestatis ꝗͣ classis ꝑiculu exti¬
manerũt. Quo simł atq intro ẽ itu in credibili
felicitate auster qui ꝑ biduu flauerat in affricũ
se uertit hic subita cõmutationẽ fortune uidẽ
licuit. Qui modo sibi timuerant hos tutissimus
portus excipiebat. Qui nr̃is nauibus ꝑiculu ĩ culerãt.
de suo time̾ cogebant᷑. Itaq tempore cõmutato tẽ¬
pestas & nrõs texit & naues rhodias afflixit. Ita
ut ad unã omẽs constrate nuo .xui. eliderent᷑ et
naufragio interirẽ. & ex magno remigũ propug¬
natoꝵ q nũo pars ad scopulos allisa in t̾ficeretur.
pars a nr̃is distraheret᷑. quos omẽs cõẜuatos Cȩsar

Expanded text:
tamen impetum classis timebant, si forte ventus retamen impetum classis timebant, si forte ventus remisisset. nacti portum, qui appellatur Nymphaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt — qui portus ab Africo tegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis periculum aestimaverunt. quo simulatque intro est itum, incredibili felicitate auster, qui per biduum flaverat, in Africum se vertit. Hic subitam commutationem fortunae videre licuit. qui modo sibi timuerant, hos tutissimus portus recipiebat; qui nostris navibus periculum intulerant, de suo timere cogebantur. itaque tempore commutato tempestas et nostros texit et naves Rhodias adflixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
seuerius scripsit: nacti idoneu uentũ ne
occasionẽ nauigandi dimitterent. siue ad hitõa
appollonatiu cursu dirige̾. atq eo naues di¬
rigere possent. Hec a custodibo classiui loca maxĩe
uacabant. qđ se longuis portib cõmitẽ nõ aude¬
rent. Illi adhibita audacia & uirtute administrã¬
tib. M. Antonio & Fusfio Caleno multũ ipis ini¬
litibus hortantibus neq ullu ꝑiculu pro salute
Cȩsaris recusantib nacti austꝵ naues soluũt. atq
essent ex cõtinẽti uisi. O. Componiꝰ qui dyrachi
classi rhodiie p̃erat. naues ex portu educit. & cũ
iam nrĩ remissiore uento appropinquassent idez
auster increbuit: nrĩsq p̃sidio fuit. Neq uoͣ ille
ob eu casu conatu desistebat sed labore & ꝑ seue¬
rantia nautaꝵ se iu tempestatis suꝑare posse
sꝑabat. Pret̾uectosq durachiu magna ui uẽti
nichilo segnius seq̃bat. Nr̃i usi fortunę bñficio

Expanded text:
severius scripsit, nacti idoneum ventum ne severius scripsit, nacti idoneum ventum ne occasionem navigandi dimitterent, si vel ad litora Apolloniatium cursum dirigere atque eo naves eicere possent. haec a custodiis classium loca maxime vacabant, quod se longius a portibus committere non auderent. Illi adhibita audacia et virtute administrantibus M. Antonio et Fufio Caleno, multum ipsis militibus hortantibus neque ullum periculum pro salute Caesaris recusantibus, nacti austrum naves solvunt atque qui cum essent ex continenti visi, Coponius, qui Dyrrachii classi Rhodiae praeerat, naves ex portu educit, et cum iam nostris remissiore vento adpropinquasset, idem auster increbruit nostrisque praesidio fuit. neque vero ille ob eam causam conatu desistebat, sed labore et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat praetervectosque Dyrrachium magna vi venti nihilo setius sequebatur. nostri usi fortunae beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
coegerũt. Adhoc detrimẽtu accessit. ut equiti¬
bus ꝑ oram maritimã ab antonio dispoitis aquai
ꝓ hiberent. Qua necessitate & ignominia ꝓmotus
libo discessit abrundusio. obsidionẽq nr̃oꝵ omi¬
sit. Multi iam menses erant & hicnis pͣcipitaue i¬
rat. neq brundusio naues legionesq ad cȩsarẽ
ueniebant. ac nõ nullȩ eius rei p̃termissẽ occasio¬
nes cęsari uidebantꝰ. qđ terte sępe flauerãt uẽti:
quib necessario cõmutendu existimabat. Ꝙͣto¬
q eius amplius processerat. tpr̃is tanto erãt ala¬
criores ad custodias. qui classib p̃erãt. maiorẽ¬
q fiducia prohibendi habebant. & crebris
pompes. lr̃is castigabant᷑. qm̃ primo ueniẽte
cesarẽ  non prohibuissent. ut reliquos exe̾citꝰ¬
euis impedirẽt᷑. duriusq quottidie tempus add
transportandu leuioribus uentis expectabant.
Quib rebus ꝑmotus Cęsar. brundusiu ad suos

Expanded text:
coegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equiticoegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit a Brundisio obsessionemque nostrorum omisit. Multi iam menses erant et hiems praecipitaverat, neque Brundisio naves legionesque ad Caesarem veniebant. ac nonnullae eius rei praetermissae occasiones Caesari videbantur, quod certi saepe flaverant venti, quibus necessario committendum existimabat. quantoque eius amplius processerat temporis, tanto erant alacriores ad custodias, qui classibus praeerant, maioremque fiduciam prohibendi habebant, et crebris Pompei litteris castigabantur, quoniam primo venientem Caesarem non prohibuissent, ut reliquos eius exercitus impedirent, duriusque cotidie tempus ad transportandum lenioribus ventis expectabant. quibus rebus permotus Caesar Brundisium ad suos
Abbreviated transcription (Latin):
ues reliquas si uellet subduci & refici iuber&.
sua classe auxilia se se cesaris prohibituꝵ
rat eo tempore Antonuis brundusii uirtute
militũ confisus scaphas nauiu magnaꝵ circiter. lx
cratibusq pluteisq contexit. eoq milites delec¬
tos imposuit atq eas in litore pluribo locis seꝑati
disposuit nauesq triremes duas. quas brundusii
faciendas curauerat. ꝑ causam ex̾cendoꝵ remigũ
ad fauces portus prodire iussit. Nas cũ audatiꝰ
progressas libo iudiss&. sꝑans int̾cipi posse qua¬
driremes quinq ad eas misit. Que cũ. nauib
nr̃is propinquassent. nr̃i ueterani in portu re¬
fugiebant. Illi studio incitati in cautiuii seq̃bãt᷑.
am exx om̃ibo partib subito anthoniane scaphe
signo dato se in hostes incitauerũt. ꝓrimoq imo¬
petu unã ex his quadriremẽ cu remigibus de¬
fensoribusq suis cȩperũt. reliquas turpitꝰ refuge᷑

Expanded text:
ves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; ves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum. Erat eo tempore Antonius Brundisii; is virtute militum confisus scaphas navium magnarum circiter lx cratibus pluteisque contexit eoque milites delectos inposuit atque eas in litore pluribus locis separatim disposuit navesque triremes duas, quas Brundisii faciendas curaverat, per causam exercendorum remigum ad faucis portus prodire iussit. has cum audacius progressas Libo vidisset, sperans intercipi posse quadriremes V ad eas misit. quae cum navibus nostris propinquassent, nostri veterani in portum refugiebant, illi studio incitati incautius sequebantur. iam ex omnibus partibus subito Antonianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere
Abbreviated transcription (Latin):
bi cũ quosda eius municipii sollicitar& equitib¬
q cesaris gallis atq hispanis qui eo prędandi
causa missi erant pecuĩa pollicitaret᷑. abhis est
int̾fectus. Itarmagnaꝵ initia reꝵ que occu¬
patione magistratiui & tempoꝵ sollicita italiã
habebãt. celerem & facilem exitu habuerunt.
ibo ꝓfectus ab orito cũ cdasse cui p̾erat nauiu
.l. brundusiu uenit. insula quę contra portũ
brundusinu posita est occupauit. quod p̾stare
arbitrabatur. unu locũ qua necessarius nris erat
egressus. ꝗͣ oĩu littora ac portus custodia clausos
teneri. Hic repentino aduẽtu naues onerarias
quasda nactus incendit: & unã frumẽto onustã
ab duxit: magnũq nr̃is terrore iniecet. et noc¬
tu militibus ac sagittariis in terrã expositis pre¬
sidiu equitũ deiecit. & adeo loci opportunita¬
te ꝓfecit uti ad pompeiu luteras mitter&. na¬

Expanded text:
ubi cum quosdam eius municipii sollicitaret equitibuubi cum quosdam eius municipii sollicitaret equitibusque Caesaris Gallis atque Hispanis, qui eo praesidii causa missi erant, pecuniam polliceretur, ab his est interfectus. ita magnarum initia rerum, quae occupatione magistratuum et temporum sollicitam Italiam habebant, celerem et facilem exitum habuerunt. Libo profectus ab Orico cum classe cui praeerat navium l Brundisium venit insulamque quae contra portum Brundisinum est occupavit, quod praestare arbitrabatur unum locum, qua necessarius nostris erat egressus, quam omnia litora ac portus custodia clausos tueri. hic repentino adventu naves onerarias quasdam nactus incendit et unam frumento onustam abduxit magnumque nostris terrorem iniecit, et noctu militibus ac sagittariis in terra expositis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, na
Abbreviated transcription (Latin):
familie reliquias habebat sibi cõiũxit. atq eum
in thurinu ad sollicitandos pastores p̃misit. Ip̃e
cũ Cassilinu ueniss& unoq tempore signa eius¬
militaria atq arnia capue essent comprehensa.
& familia neapoli. uisatq proditione oppidi appare̾nt
patefactis consiliis ex clusus capua & ꝑiculu ueri¬
tus quod cõuentus arma ceperat. atq eu hostis
loco habendu existimabat. consilio destitit. atq eo
itinere se se auertit. Interim milo dimissis circũ
municipia luteris eaq fater& iussũ atq imꝑio fa¬
tere pompei que mãdata ad se ꝑ bibulum cdelata
essent. Quos ex ere alieno labore arbitrabatur.
sollicitabat.Apud quos cu proficere nichil poss&.
quibusda solutis ergastulis. Cossam in agro turino
oppugnare cȩpit. is cũ a.q. pedio prętore cum
legione lapide ictus exmuro perit. & celuis pro¬
fectus ut dictitabat ad cesarem ꝑueĩt turios.

Expanded text:
familiae reliquias habebat, sibi coniunxit atque eum familiae reliquias habebat, sibi coniunxit atque eum in Thurinum ad sollicitandos pastores praemisit. ipse cum Casilinum venisset unoque tempore signa eiumilitaria atque arma Capuae essent comprensa et familia Neapoli visa quae proditionem oppidi appararet, patefactis consiliis exclusus Capua et periculum veritus, quod conventus arma ceperat atque eum hostis loco habendum existimabat, consilio destitit atque eo itinere sese avertit. Interim Milo dimissis circum municipia litteris se ea quae faceret iussu atque imperio facere Pompei, quae mandata ad se per Vibullium delata essent, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat. apud quos cum proficere nihil posset, quibusdam solutis ergastulis Compsam in agro Hirpino oppugnare coepit. eo cum a Q. Pedio praetore cum legione , lapide ictus ex muro perit. et Caelius profectus, ut dictitabat, ad Caesarem pervenit Thurios.
Abbreviated transcription (Latin):
tupem causam uideret᷑. legem ꝓmulgauit ut sex¬
ies seni dies sine usuris credite pecuniȩ soluantur.
um resisteret Seruilius cons. reliquiq magrã¬
tus & minus opinione sua efficeret ad hõiu ex¬
citanda studia. sublata priori lege duas promul¬
gauit. Unam qua mercedes habitacionũ ãnuas
cõductorib donauit Alia tabulaꝵ nouaꝵ. Im¬
petu q muleitudinis in .C. treboniu facto: & nõ¬
nullis uulneratis eum de tribunali deturbauit.
dequib rebus Seruuͥis consul ad senatũ retulit.
senatus q celiũ abre .p. remouendu censuit. hoc
decreto eu consul senatu prohibuit. & cõtionqi
conante de rostris deduxit. Ille ignominia &
dolore ꝑmotus palam se proficisti ad cęsare simu¬
lauit clam nũtiis ad milonẽ missis: qui clodio in¬
terfecto eius noĩe erat dap̃natus. atq eo ĩ it alias
cuocato. qđ magnis munerib datis gladiatorie

Expanded text:
turpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexturpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexenni die sine usuris creditae pecuniae solvantur. Cum resisteret Servilius consul reliquique magistratus et minus opinione sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas promulgavit, unam, qua mercedes habitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum de tribunali deturbavit. de quibus rebus Servilius consul ad senatum rettulit, senatusque Caelium ab re publica removendum censuit. hoc decreto eum consul senatu prohibuit et contionari conantem de rostris deduxit. ille ignominia et dolore permotus palam se proficisci ad Caesarem simulavit; clam nuntiis ad Milonem missis, qui Clodio interfecto eo nomine erat damnatus, atque eo in Italiam evocato, quod magnis muneribus datis gladiatoriae
Abbreviated transcription (Latin):
temporib. M. celius Rufus. pr̃. cã debitoꝵ sus¬
cepta initio magr̃atus tribunal suu iuxta.C
treboni pretr̃. urbani sellam collocauit & si quis ap¬
pella uss& de extimationibo & de solutionibo que per
arbitriu fierent: ut cesar pñs constituerat fore auxi¬
lio pollicebat᷑. Sed fiebat equitate decreti & humani¬
tate Treboni. qui temporibo clement̾ & moderate uis
dicendu existimabat. ut reꝑiri non poss& aquibugs
initiu appellandi nasceret᷑. Nam fortassẽ in opia ex¬
cusare & calamitate aut propria sua. aut tempoꝵ
queri & difficultates auctionandi proponẽ &̃ medi¬
ocris est aĩ. Integras uero tenere posssiones qui se
debere factant᷑ cuiꝰ animi aut cuiꝰ imprudentiȩ eͥeͥ:
ta q ꝗ hͦ postular& reꝑiebat᷑ nemo. Atq ip̃is ad
quoꝵ commodum ꝑtinebat durior inuentus ẽ
celu̾s & ab hoc profectus initione frustra in gressꝰ

Expanded text:
temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum sustemporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi nasceretur. nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et difficultates auctionandi proponere etiam mediocris est animi; integras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius. et ab hoc profectus initio, ne frustra ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
bat. silentioq ab utrisq militib auditu. responsũ
ẽ ab altera aulu Uaronẽ profiteri se alta die
ad colloquiu uentuꝵ. atq una & utrĩq ad¬
modũ tuto legati uenire & quę uellent exponẽ
possent. Certumq ei rei tempus constituit. Quo
cũ ess postero die uentu magna utrinq mł¬
titudo cõuenit. magnaq erat expectacio eius
rei: atq oĩu aĩmi intenti ad pacem esse iudehã¬
tur. Qua ex frequẽtia Titus labienus prodit.
sũmissa oratione loqui de pate atq altcari cu
uatinio incipit. Quoꝵ mediam oratione int̾¬
rũpunt subito undiq tela ĩmissa que ille obtec¬
tus armis militu uitauit. Uulnerant᷑ tñ cõplues.
In his Corneliis balbus. M. plotius .L. tibureius. cen¬
turiones militesq non nulli. Tum Labienus
desinite ergo de compositione loqui. Nam nobis
nisi Cęsaris capite relato paꝵ essemõ põt. Hisde

Expanded text:
bat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum bat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemadmodum tuto legati venire et quae vellent exponere possent; certumque ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna utrimque multitudo convenit, magnaque erat expectatio eius rei atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipit. quorum mediam orationem interrumpunt subito undique tela immissa; quae ille obtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L. Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo de conpositione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate opus est quã beneficio cesaris hrẽ uidebor.
Cuius rei opinio tolli nõ poterit. nisi cũ in italia exx
qua profectus sum reductus ex istimabor bello ꝑfecto
Abhis Cesar hec dicta cognouit qui sermoni ĩterfu¬
erunt. Conatus tñ nichilominus est aliis roĩb
ꝑ colloquia de pate agere. ut intra bina castra põ¬
pei atq Cesaris unũ flumẽ tm̃ int̾erat capsus. cre¬
braq intra se colloquia milites habebant. neq ullũ
interim telu ꝑ pactione loquẽtiu traiiciebat᷑. Mit¬
tit.p. Uaciniu legatu ad ripã ip̃a fluminis. qui
ea quę maxĩe ad patem ꝑtinere uiderent᷑ ager&
& crebro magna uoce pronũciar&. licer& ne ciui¬
bus ad ciues de pate duos legatos mittere: quod &iã
fugituus ab saltu pireneo p̃donibo q licuiss&̃ p̃serti
cũ id ager&̃ ne ciues cũ ciuib armis detertar&̃s.
Multa supplicit̾ locutus: ut de sua oiuq salute debe¬

Expanded text:
civitate opus est, quam beneficio Caesaris habere videbor? civitate opus est, quam beneficio Caesaris habere videbor? cuius rei opinio tolli non poterit, cum in Italiam, ex qua profectus sum reductus existimabor. bello perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquia de pace agere. Inter bina castra Pompei atque Caesaris unum flumen tantum intererat Apsus, crebraque inter se colloquia milites habebant, neque ullum interim telum per pactiones loquentium traiciebatur. mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad cives de pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset, praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent. multa suppliciter locutus, ut de sua atque omnium salute debe
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃ti loco. neq legatos cȩsaris recipere. neq ꝑiculu
p̃stare eoꝵ sed totã rem ad pompeiu reicere: unũ
instare de indutiis uehem̃tissimeq contendere. Quẽ
ubi Cesar intellexit pñtis ꝑiculi atq in opię uitãde
causa omẽ orationem inscituisse. neq ulla spem a
condicionẽ patis afferre ad reliquã cogitatione belli se¬
se receͥpit. Bibulus multos dies terra prohibitus
& grauore morbo ex frigore ac labore implicitus
cũ neq curari poss& neq susceptũ officiu deserere
uell& uim morbi sustinere nõ potuit. Eo mortuo
ad nemine Unũ sũma imꝑii redit. sed seꝑati sua
quisq classem ad arbitriu suu ad ministrabat. Bi¬
bulu̾s sedato tumultu quẽ repentinꝰ aduentus Cȩsaris
concitauerat. ubi pͥmu rursus adhibito libone. &
quẽ ingressu inẜmonẽ pompeuis int̾pellauit & loꝗ
plura prohibuit. Quid michi inquit aut uita aᷤ

Expanded text:
dimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum dimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse, neque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitationem belli sese recepit. Bibulus multos dies terra prohibitus et graviore morbo ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset neque susceptum officium deserere vellet, vim morbi sustinere non potuit. eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Caesaris adventus concitaverat, ubi primum reversus est, adhibito Libone et quem ingressum in sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prohibuit. quid mihi, inquit aut vita aut
Abbreviated transcription (Latin):
peio ꝑ miserint. sed postulatis cesaris cognitis mis¬
suros ad ꝓompeiu atq illu reliqua ꝑse actuꝵ hor¬
tantibus ip̃is. Interea maner&̃ indutię. du ab
illo rediri posset: ne ue alter alteri nocer&. Nuc ad¬
dit pauca de causa & de copiis auxiliisq suis. Quibus
rebus neq tum respondendu Cesar existimauit. n
nuc̃ ut memorię prodat᷑ satis cause putamus. pos¬
tulabat Cesar ut legatos sibi ad pompeiu. sine ꝑi¬
culo mittere licer&. Idq ip̃i fore reciper& aut ac¬
ceptos ꝑse adeu ꝑducerent. qđ ad inclucias ꝑtine¬
r&. sic belli ratione esse diuisam: ut illi classe naues
auxiliaq sua impedirẽ. ipẽ ut aqua t̾raq eos prohi¬
ber&. ut si hoc sibi remitti uellent remitter&̃ ip̃i
de maritimis custodiis. si illud tener&. se quoq iq
retentuꝵ. nichilominus tñ agi posse de cõpositiõe
ut hec nõ remitterent᷑. neq hanc re illis esse impe¬

Expanded text:
peio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis mispeio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impe