comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uorũ redẽptio. decẽ autem
soli captiui essemꝰ: nemo
tibi quicꝙͣ deberet ex nobis.
quia nichil haberes quod
cuiꝙͣ imputares a tua uti¬
litate seductũ. Non sum
uides bñficii ĩterpres. nec
desidero illud mͥ tãtũ dari:
sed ⁊ mͥ. Quid ergo inquit
si insortẽ noĩa ur̃a comci ius¬
sissem ⁊ tuũ nomen inter
redim̃dos exisset. nichil de¬
beres mͥ: Inmo deberẽ sed
exiguũ. Quid sit hoc. di¬
cam. Aliquid ista mea cau¬
sa facis: qd̃ me ad fortunã
redẽptionis admittis. Qd̃
nomen meũ exit: sorti debeo.
quod exire potuit:tͥ. Aditũ
tibi ad bñficiũ tuũ dedisti:
cinus maiorẽ ꝑtẽ fortune
debeo. sed hoc ip̃m tͥ quod
fortune debere potui. Illos
ex toto p̾teribo quoꝵ mer¬
cẽnariũ bñficiũ est. qd̃ qͥ
dat: nõ cõputat cui sed
quanti daturus sit. Quod
undiq in se cõu̾sũ ẽ. Uen¬
dit mͥ aliquis frumẽtum:
uiuere non possũ nͥ emero.
sed non debeo uitã quia

Expanded text:
vorum redemptio, decem autem vorum redemptio, decem autem soli captivi essemus, nemo quicquam tibi deberet ex nobis, quia nihil haberes, quod cuiquam imputares, a tua utilitate seductum. Non sum invidus beneficii interpres nec desidero illud mihi tantum dari, sed et mihi." " Quid ergo ? " inquit ; " si in sortem nomina vestra coici iussissem, et tuum nomen inter redimendos exisset, nihil deberes mihi ? " Immo deberem, sed exiguum ; quid sit hoc, dicam. Aliquid istic mea causa facis, quod me ad fortunam redemptionis admittis ; quod nomen meum exit, sorti debeo, quod exire potuit, tibi. Aditum mihi ad beneficium tuum dedisti, cuius maiorem partem fortunae debeo, sed hoc ipsum tibi, quod fortunae debere potui. Illos ex toto praeteribo, quorum mercennarium beneficium est, quod qui dat, non computat, cui sed quanti daturus sit, quod undique in se conversum est. Vendit mihi aliquis frumentum ; vivere non possum, nisi emero ; sed non debeo vitam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dederit. ⁊ inter me seqz
diuiserit. licet id ip̃e ex ma¬
iore ꝑte possideat. Si mͦ
me ĩcõsortiũ admisit.
si duos cogitauit. ingratꝰ
lum non solũ ĩiustus:
nisi gaudeo hoc illi ꝓfu¬
isse quod ꝓderat mͥ. Sũ¬
me maliguitatis ẽ non
uocare bñficiũ in li quod
dantẽ aliquo ĩ cõmodo
ad fecit. Alteri illi qui be¬
neficiũ dat sua causa: re¬
spondebo. usus me qͣre
potius te mͥ ꝓfuisse di
magistratũ. ꝙͣ si decem
captos tiues ex magno
captiuoꝵ nuo redemero.
Nichil debebis mͥ: cũ te
seruitute ac uintulis li¬
berauero: At qui mea
id causa faciã. Ndu̾sus
hoc respõdeo. Aliquid ista
tua causa facis: aliquid
Itaq debeo. nõ qd̃ redimꝰ
me: s qd̃ eligis. Poteras
em̃ ⁊ alterius redẽptiõe
idẽ cõsequi: qđ mea. Uti¬
litatem rei partiris mecũ.
⁊ me in bñficiũ recipis
duob ꝓfuturũ ꝓfers
me aliis: hoc totũ mea
causa facis. Itaq li p̾torem
te factura esset. decẽ capti¬

Expanded text:
dederit et inter me seque dederit et inter me seque diviserit. Licet id ipse ex maiore parte possideat, si modo me in consortium admisit, si duos cogitavit, ingratus sum, non solum iniustus, nisi gaudeo hoc illi profuisse, quod proderat mihi. Summae malignitatis est non vocare beneficium, nisi quod dantem aliquo incommodo adfecit. Alteri illi, qui beneficium dat sua causa, respondebo : " Usus me quare potius te mihi profuisse dicmagistratum, quam si decem captos cives ex magno captivorum numero redemero ; nihil debebis mihi, cum te servitute ac vinculis liberavero ? Atqui mea id causa faciam." Adversus hoc respondeo : " Aliquid istic tua causa facis, aliquid Itaque debeo, non quod redimis me, sed quod eligis ; poteras enim et alterius redemptione idem consequi, quod mea. Utilitatem rei partiris mecum et me in beneficium recipis duobus profuturum. Praefers me aliis ; hoc totum mea causa facis. Itaque, si praetorem te factura esset decem capti
Abbreviated transcription (Latin):
um fiet a me numerãtur.
Intelligo iam quid uelis
querere. nõ opus ẽ. te dice
nultus tuus loquitur.
ꝓfuit. ⁊ ne inquis debetur
Dicam mi liberalis: s pͥuꝰ
istam q̃stiuntulã diuidam
⁊ rem eqͣlem ab inqͣ sepa-¬
rabo. Nultũ eni inter ẽ¬
aliquis bñficiũ nobis det
sua causa an nõ ⁊ sua.
Ille qui totus ad se spectat
⁊ nobis ꝓdest. quia aliter
ꝑdeẽ. sibi nou potest: eo
loco in est. quo qͥ pectori
suo hybernũ ⁊ estinũ pabu¬
lum ꝓspicit. Eo loco ẽ qͦ
qui captiuos suos ut cõmo¬
dius ueniant pascit: et
opimos bones sagniat
at defricat. Quo lainsta
qui familiã suã sũma cu¬
ra exercet atqz ornat. Mł¬
tum ut ait leanthes a
bñficio distat negotiacio
Rursus non sũ tã iniquꝰ
ut nichil ei debeã. qui cũ
mͥ utilis eẽt. fuit et sibi.
Non em̃ exigo ut sine
respectu sui m consulat.
immo etiã opto ut bñfi¬
tiũ mͥ datũ. uel magis
danti ꝓfuerit. dũ modo
uis qui dabat duos ĩtuẽs

Expanded text:
um fiet, a me numerabitur. um fiet, a me numerabitur. Intellego iam, quid velis quaerere ; non opus est te dicere ; vultus tuus loquitur. profuit, eine," inquis, " debetur Dicam, mi Liberalis ; sed prius istam quaestiunculam dividam et rem aequam ab iniqua separabo. Multum enim interealiquis beneficium nobis det sua causa an et sua. Ille, qui totus ad se spectat et nobis prodest, quia aliter prodesse sibi non potest, eo mihi loco est, quo, qui pecori suo hibernum et aestivum pabulum prospicit; eo loco est, quo, qui captivos suos, ut commodius veneant, pascit et ut opimos boves saginat ac defricat, quo lanista, qui familiam summa cura exercet atque ornat. Multum, ut ait Cleanthes, a beneficio distat negotiatio. Rursus non sum tam iniquus, ut ei nihil debeam, qui, cum mihi utilis esset, fuit et sibi; non enim exigo, ut mihi sine respectu sui consulat, immo etiam opto, ut beneficium mihi datum vel magis danti profuerit, dum modo id, qui dabat duos intuens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcucurtit ⁊ domũ nõ mi¬
mus lassus quã nritus re¬
diit. Alter apud ꝓximũ
circulatorem resedit. ⁊ dũ
nagus atq error u̾naculiᷤ
cõgregatur ⁊ ludit: trãse¬
untem platonẽ quẽ non
laudabimꝰ puerũ qͥ ꝙͣtũ
in se erat qd̃ iussus ẽ fecit:
hunc feliciter in ertem
q̃ apud nos ponit officiũ.
cuius uide q̃ conditio sit.
Ut me debito obstrĩgat:
parũ est. illi uelle nisi ꝓ¬
fuit. parũ est ꝓfuisse nisi
uoluit. Puta eĩ aliquẽ
donare uoluisse: nec do¬
nasse. Animũ quidẽ eiuᷤ
habeo: s bñficiũ nõ hẽo.
quod cõsũmat ⁊ res ⁊ am¬
mus. Quẽ admodũ ei qͥ
uoluit mͥ quidem pecu¬
niam credere sed nõ ded ͭ
nichil debeo. ita ei qͥ uolu¬
it mͥ bñfitiũ dare. sed nõ
potuit. Nmicus quidem
ero. sed non obligatus. et
uolo illi aliquid p̾stare.
Nam ⁊ ille uoluit michi.
Ceterum si benigniore
fortuna usus p̾stitero: bñ¬
ficiũ dedero non gratiã
retulero. Ille mͥ gratiam

Expanded text:
percucurrit et domum non mipercucurrit et domum non minus lassus quam irritus redit ; alter apud proximum circulatorem resedit et, dum vagus atque erro vernaculis congregatur et ludit, transeuntem Platonem, quem non laudabimus puerum, qui, quantum in se erat, quod iussus est, fecit. Hunc feliciter inertem quae apud nos ponit officium ; cuius vide quae condicio sit, ut me debito obstringat. Parum est illi velle, nisi profuit ; parum est profuisse, nisi voluit. Puta enim aliquem donare voluisse nec donasse ; animum quidem eius habeo, sed beneficium non habeo, quod consummat et res et animus. Quemadmodum ei, qui voluit mihi quidem pecuniam credere, sed non dedit, nihil debeo, ita ei, qui voluit mihi beneficium dare, sed non potuit, amicus quidem ero sed non obligatus ; et volam illi aliquid praestare nam et ille voluit mihi, ceterum, si benigniore usus fortuna praestitero, beneficium dedero, non gratiam rettulero. Ille mihi gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficiscitur. Nisi illud agno¬
scit qui dedit. ꝓfuit ali¬
quis mͥ dũ nescit: nichil
illi debeo. Profuit cũ uel¬
let nocere: mutabor ipsũ
Ad pͥmũ illud reu̾tamur.
Ut gr̃am referam alicui
me uis: ip̃e ut bñficiũ mͥ
daret. nichil fecit. Ut ad
alterũ transeamꝰ uis me
huit gr̃am referre. ut qd̃
a uolente accepi uolens
reddã: Nam quid de ter¬
cio loquar. qui ab iniuria
iubñ ficiũ delapsus ẽ: ut be¬
neficiũ tibi debeam: parũ
est uoluisse te dare. Ut
non debeam: satis est no¬
luisse. Bũficiũ emĩ: uolũ¬
tas nuda non efficit. sed
quod bñficiũ non ẽẽt si
optime ac plenissime uo¬
luntati fortuna deesset
id eque bñficiũ nõ ẽ nisi
fortunã uolũtas anteces¬
sit. Nou enĩ ꝓfuisse te mͥ
oportet ut obhoc tͣ obliger.
sed ex destinato profuisse
Cleanthes exemplo eius¬
denua platonẽ duos pue¬
ros misi. Alter totã por¬
ticũ ꝑscrutatus est alia
quoz loca inquibz illum
iuenir posse sꝑabat.

Expanded text:
ficiscitur, nisi illud adcognoficiscitur, nisi illud adcognoscit, qui dedit. Profuit aliquis mihi, dum nescit: nihil illi debeo. Profuit, cum vellet nocere : imitabor ipsum. Ad primum illum revertamur. Ut gratiam referam, aliquime vis ? Ipse, ut beneficium mihi daret, nihil fecit ! Ut ad alterum transeamus, vis me huic gratiam referre, ut, quod a nolente accepi, volens reddam ? Nam quid de tertio loquar, qui ab iniuria in beneficium delapsus est ? Ut beneficium tibi debeam, parum est voluisse te dare ; ut non debeam, satis est noluisse. Beneficium enim voluntas nuda non efficit, sed, quod beneficium non esset, si optimae ac plenissimae voluntati fortuna defuisset, id aeque beneficium non est, nisi fortunam voluntas antecessit. Non enim profuisse te mihi oportet, ut ob hoc tibi obliger, sed ex destinato profuisse. Cleanthes exemplo eiusdemia Platonem duos pueros misi. Alter totam porticum perscrutatus est, alia quoque loca, in quibus illum inveniri posse sperabat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ⁊ iudicẽ suꝑbia of¬
fendit. ⁊ in unũ testem
tenere dimittit: causã
meã erexit: Non quero
an ꝓme errauerit quia
cõtra me uoluit. Nempe
ut gratus sim uelle debe¬
o idem fatere qd̃ ille ut
bñficiũ dare debuit. Nũqͥd
est iniquius hoĩe qui eũ
odit. aquo inturba calta¬
tus. aut respsus. aut q ͦ
nollet imꝓulsus ẽ: At¬
quicquid est aliud qd illũ
querele eximat cũ inre sit
iniuria. quã nescisse quid
faceret: eadem res efficit.
ne hic bñficiũ dederit. ne
ille miuriã fecerit. ⁊ au¬
tũ ⁊ inunicũ: uolũtas fa¬
cit. Quam multos milicie
morbus eripuit. quosdã ne
ad ruinã domus sue occur¬
orerent: ĩiuicꝰ uadimonio
tenuit. Ne ĩpiratarũ mauꝰ
puenirent quidã: naufra¬
gio cõsecuti sunt. Nec huˢ
tam̃ bñficiũ debemiꝰ. quia
extra sensũ officii tasus ẽ
Nec iuimico tuius nos lis
serauit: dũ uexat ac deti¬
net. Non est bñficiũ: insi
quod a boua uolũtate pro¬

Expanded text:
dicit et iudicem superbia ofdicit et iudicem superbia offendit et in unum testem temere rem1 demittit, causam meam erexit ; non quaero, an pro me erraverit : contra me voluit. Nempe, ut gratus sim, velle debeo idem facere, quod ille, ut beneficium daret, debuit. Num quid est iniquius homine, qui eum odit, a quo in turba calcatus aut respersus aut, quo nollet, impulsus est ? Atqui quid est aliud, quod illum querellae eximat, cum in re sit iniuria, quam nescisse, quid faceret ? Eadem res efficit, ne hic beneficium dederit, ne ille iniuriam fecerit ; et amicum et inimicum voluntas facit. Quam multos militiae morbus eripuit ! Quosdam, ne ad ruinam domus suae occurrerent, inimicus vadimonio tenuit ; ne in piratarum manus pervenirent, quidam naufragio consecuti sunt ; nec his tamen beneficium debemus, quia extra sensum officii casus est, nec inimico, cuius nos lis servavit, dum vexat ac detinet. Non est beneficium, nisi quod a bona voluntate pro
Abbreviated transcription (Latin):
sed profuit casu: Bene¬
ficium aliquis nesciens
accipit. nemo a uesciẽte.
Quomodo multos for¬
tuita sanant nec ideo re¬
media sunt. ⁊ in flumen
alicui cecidisse frigore
magno causa sanitatis
fuit. Quomiꝰ quorũdam
flagellis quartana discu¬
ssa est. ⁊ metus repenti¬
nus animũ in aliam
curam auertendo suspe¬
ctas horas fefellit. nec
ideo quicꝙͣ hoꝵ etiã si sa¬
luti fuit salutare ẽ. Sic
quidã nobis ꝓsunt dum
nolunt. immo quia no¬
lunt. non tam̃ ideo illis
bñficiũ debemꝰ qd̃ ꝑuicio¬
sa illoꝵ consilia. fortuna
deflexit in melius. An
existimas me debere ei
quitqmͣ cuiꝰ manus cũ
me petereret ꝑcussit ho¬
stem meũ. qui nocuisset
insi errasset: Sepe ho¬
stis dũ aꝑte pierat. etia
ueus testib abrogauit
fidem ⁊ rerũ uelut facti¬
one circũuentũ: misera¬
bilem reddidit. Quosdã
ip̃a que p̾mebat potẽcia
eripuit ⁊ iudices quẽ dã¬
naturi erant: cause dam
euentus: sed animꝰ. Adu̾¬
sarius meus dũ cõtraria

Expanded text:
sed profuit casu ? Beneficium aliquis nesciens accipit, nemo a nesciente. Quomodo multos fortuita sanant nec ideo remedia sunt, et in flumen alicui cecidisse frigore magno causa sanitatis fuit, quomodo quorundam flagellis quartana discussa est et metus repentinus animum in aliam curam avertendo suspectas horas fefellit nec ideo quicquam horum, etiam si saluti fuit, salutare est, sic quidam nobis prosunt, dum nolunt, immo quia nolunt ; non tamen ideo illis beneficium debemus, quod perniciosa illorum consilia fortuna deflexit in melius. An existimas me debere ei quicquam, cuius manus, cum me peteret, percussit hostem meum, qui nocuisset, nisi errasset ? Saepe testis, dum aperte peierat, etiam veris testibus abrogavit fidem et reum velut factione circumventum miserabilem reddidit. Quosdam ipsa, quae premebat, potentia eripuit, et iudices, quem damnaturi erant causae, damneventus sed animus. Adversarius meus, dum contraria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ dantur. Itaq nõ est tre¬
pidãdũ: ꝙ̃ cito reponamꝰ
nec ꝓcurrendũ ĩtẽpestine.
quia eque delinquit qui
ad referendã gr̃am suo
tepore cessat: ꝙͣ qͥ alie no
ꝓperat. Positũ est illi apd̃
me. nec illius noĩe nec
meo tueo. Bene illi cau¬
tum est. Non potest hoc
bñficiũ ꝑdere: nisi mecũ.
Immo nec mecũ quidem.
Egi illi gr̃as. id ẽ retuli. Qͥ
nims de reddendo bñfitio
cogitat: nimis cogitare
alterũ de recipiendo putat.
Pstet se inutrũq facilẽ
Si uult recipere bñficium:
referamꝰ reddamusq leti.
Illud apud nos custodiri
mauult. Qͥd thesaurũ eiꝰ
eruiuiꝰ qui custodiã recu¬
samus: Dignus ẽ tui utr¬
um uolet liceat. Opinionẽ
quidẽ ⁊ famã eo loco habe¬
amus tãquã non ducere:
sed sequi debeat.¬

Expanded text:
quam dantur. Itaque non est trequam dantur. Itaque non est trepidandum, quam cito reponamus, nec procurrendum intempestive, quia aeque delinquit, qui ad referendam gratiam suo tempore cessat, quam qui alieno properat. Positum est illi apud me ; nec illius nomine nec meo timeo. Bene illi cautum est ; non potest hoc beneficium perdere nisi mecum, immo ne mecum quidem. Egi illi gratias, id est, rettuli. Qui nimis de reddendo beneficio cogitat, nimis cogitare alterum de recipiendo putat. Praestet se in utrumque facilem. Si vult recipere beneficium, referamus reddamusque laeti ; si illud apud nos custodiri mavult, quid thensaurum eius eruimus ? Quid custodiam recusamus ? Dignus est cui, utrum volet, liceat. Opinionem quidem et famam eo loco habeamus, tamquam non ducere sed sequi debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
mũ bñficii dati sit ius: ut
recipiendi tẽpus eligat qͥ
dedit. At uereor ne homĩes
de me sequius loquãt᷑ Ma¬
le agit: qui faine nõ consci¬
encie gratus est. Deos istiꝰ
si nulla int̾uenerit occa¬
sio semꝑ debebo: Debebis.
sed palam debebis. sed li¬
benter debebis sed cũ ma¬
gna uoluptate apud te
depositũ intueberis. Peni¬
tet accepti bñficii: quem
nondũ redditi piget. Qͣre:
qui tͥ dignus nisus ẽ a q ͦ
accipes: indignus uideat᷑
cui dui debeas. Iu magniᷤᷤ
errorib lunt qu ingentis
animi credũt: ꝓferre. do¬
nare. pluriũ sinũ ac do¬
mũ implere cũ ista int̾dũ
non magnus auimꝰ fa¬
ciat: sed magna fortuna
Nesciunt qnͣto interim
maius ac difficilius sit
capere ꝙͣ fundere. Nam ut
nichil alteri detrahã. qui
utrũq ubi uirtute fit par.
est nõ minoris ẽ. animi
bñficiũ debere: ꝙͣ dare.
Eo qui dẽ operosius hoc
ꝙͣ illud: quo maiore dili¬
gẽcia custodiũt᷑ accepta:

Expanded text:
mum beneficii dati sit ius, ut mum beneficii dati sit ius, ut recipiendi tempus eligat, qui dedit. " At vereor, ne homines de me sequius loquantur." Male agit, qui famae, non conscientiae gratus est. Duos istius Si nulla intervenerit occasio, semper debebo ? " Debebis ; sed palam debebis, sed libenter debebis, sed cum magna voluptate apud te depositum intueberis. Paenitet accepti beneficii, quem nondum redditi piget. Quare, qui tibi dignus visus est, a quo acciperes, indignus videatur, cui diu debeas ? In magnis erroribus sunt, qui ingentis animi credunt proferre, donare, plurium sinum ac domum implere, cum ista interdum non magnus animus faciat, sed magna fortuna ; nesciunt, quanto interim maius ac difficilius sit capere, quam fundere. Nam, ut nihil alteri detraham, quoniam utrumque, ubi virtute fit, par est, non minoris est animi beneficium debere quam dare ; eo quidem operosius hoc quam illud, quo maiore diligentia custodiuntur accepta,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore liberandi se: memine¬
rimus ingrati ẽc̃. Nemo
em̃ libenter reddit qd̃ ĩu¬
tus debet. Et quod apud
se ẽẽ non nult: onus iudi¬
cat esse non munꝰ. Qnͣto
melius ac iustius inprõ¬
ptu hr̃e merita amicorũ.
⁊ offerre non ingerere. Nes
oberatũ se iudicare: qm̃
bñficiũ cõmune uinculũ
est. ⁊ inter se duos alligat.
Dit nichil moror quo mu¬
nus tuũ ren̾tatur. opto
hilaris accipias. si necessi¬
tas alter utri nr̃m ĩnmet.
fatoq quodã datũ ẽ. ut
aut tu cogaris bñficiũ
recipere: aut ego accipere.
Det potius qui solet. Ego
paratus sũ. Nulla mora
inturno est. Ostendam
hunc animũ cũ p̾mum
tẽpus aduenerit. Interĩ
dii testes sunt. Soleo in
liberalis notare hũc ad
te affectũ. ⁊ qiͣ manu prẽdere
uerentis ⁊ estuantis. ne in¬
nullo officio sis tardior.
Non decet gratũ anmũ
sollicitudo. contra: sũma
fiducia sui. ⁊ ex consciẽcia
ueri amoris demissa omĩs

Expanded text:
tempore liberandi se meminetempore liberandi se meminerimus ingrati esse ; nemo enim libenter reddit, quod invitus debet, et, quod apud se esse non vult, onus iudicat esse, non munus. Quanto melius ac iustius in promptu habere merita amicorum et offerre, non ingerere, nec obaeratum se iudicare, quoniam beneficium commune vinculum est et inter se duos adligat ! Dic : " Nihil moror, quominus tuum revertatur; opto, hilaris accipias. Si necessitas alterutri nostrum imminet fatoque quodam datum est, ut aut tu cogaris beneficium recipere aut ego alterum accipere, det potius, qui solet. Ego paratus sum : Nulla mora in Turno est; ostendam hunc animum, cum primum tempus advenerit ; interim di testes sunt." Soleo, mi Liberalis, notare hunc in te adfectum et quasi manu prendere verentis et aestuantis, ne in ullo officio sis tardior. Non decet gratum animum sollicitudo, contra summa fiducia sui et ex conscientia veri amoris dimissa omnis
Abbreviated transcription (Latin):
potens ĩimicus ⁊ grauis.
infesta turba. nec ĩermiᷤᷤ
creditor. urgeat accusa¬
tor. Uide quã sis equus
Horũ optares nichił: si tibi
bñficiũ non dedisset. Ut
alia taceã q̃ grauiora cõ¬
mittis pessima ꝓ optimiᷤ
referendo: hoc certe delin¬
quis qd̃ nõ expectas suum
cuiusq rei tẽpus. ad̃ eque
pectat qui non sequitur:
quã qui antecedit. Quo ͤ
bñficiũ non semꝑ recipi¬
endũ est: sic non utiq red¬
deudũ. Si mͥ non deside¬
ranti redderes: ingratus
esses. Quãto ingratior e
qui desiderare me cogis:
Expecta qͣre subsidere
apud te munꝰ meũ non
ius. Quare obligatũ mo¬
leste fers: Quare qĩ tũ
acerho feneratore signa¬
re rationẽ parẽ ꝓperas :
Quid mͥ negociũ queris:
Quid iume deos ĩmittis:
Quomodo exigeres qui
sic reddis: Ante oĩa ergo
liberalis hoc discanus. be¬
neficia secure debere. et oc¬
sasiones reddendor obser¬
uare. non manu facere ip̃az
hanc cupiditatẽ pͥmo quo

Expanded text:
potens inimicus et gravis, potens inimicus et gravis, infesta turba nec inermis, creditor urgueat, accusator." Vide, quam sis aecus Horum optares nihil, si tibi beneficium non dedisset. Ut alia taceam, quae graviora committis pessima pro optimis referendo, hoc certe delinquis, quod non expectas suum cuiusque rei tempus, quod aeque peccat, qui non sequitur, quam qui antecedit. Quomodo beneficium non semper recipiendum est, sic non utique reddendum. Si mihi non desideranti redderes, ingratus esses ; quanto ingratior es, qui desiderare me cogis ! Expecta ! Quare subsidere apud te munus meum non vis ? Quare obligatum moleste te fers ? Quare quasi cum acerbo feneratore signare rationem parem properas ? Quid mihi negotium quaeris ? Quid in me deos immittis ? Quomodo exigeres, qui sic reddis ? Ante omnia ergo, Liberalis, hoc discamus, beneficia debere secure et occasiones reddendorum observare, non manu facere. Ipsam hanc cupiditatem primo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
buto graui liberentur.
Non est itaq dubiũ qͣn
hii magis qd̃ dãnatũ est
in uno optent. quib qͥs¬
quis morte ꝓfuturus est.
uita nocet. Om̃iũ tamen
istoꝵ tam nota sunt uota:
ꝙͣ impunita Deniq se
quisqz consulat. ⁊ ĩsecre¬
tuui pettoris sui redeat
⁊ inspiciat. quid tacitus op¬
tauerit. ꝙͣ multa sũt uo¬
ta q̃ etiam sibi fateri pu¬
det. quã pauca q̃ facere
coram teste possimꝰ Sed
non quicquid rep̾hẽden¬
dum: etiã dãnandũ est.
Sicut hoc uotũ amici qd̃
in manibz est. male utentis
bona uolũtate. ⁊ in id ui¬
cium incidentis qd̵ euitat.
Nam dũ gratũ animũ
festinat ostendere: ĩgra¬
tus est. Hoc ait. In pote¬
statem mcã recidat gr̃a
meã desideret. sine me:
saluus. honestus tutus
eẽ non possit. Tã miser
sit: ut illi bñficii loco sit
quicquid redditur. Hec:
diis audientib. Cirtũne¬
niant illũ domestice in¬
sidie. quas ego possim
solus opprimere. Instet

Expanded text:
buto gravi liberentur. buto gravi liberentur. Non est itaque dubium, quin hi magis, quod damnatum est in uno, optent, quibus, quisquis morte profuturus est, vita nocet. Omnium tamen istorum tam nota sunt vota quam impunita. Denique se quisque consulat et in secretum pectoris sui redeat et inspiciat, quid tacitus optaverit. Quam multa sunt vota, quae etiam sibi fateri pudet ! Quam pauca, quae facere coram teste possimus ! Sed non, quidquid reprehendendum, etiam damnandum est, sicut hoc votum amici, quod in manibus est, male utentis bona voluntate et in id vitium incidentis, quod devitat ; nam dum gratum animum festinat ostendere, ingratus est. Hoc ait : " In potestatem meam recidat, gratiam meam desideret, sine me salvus, honestus, tutus esse non possit, tam miser sit, ut illi beneficii loco sit, quidquid redditur." Haec dis audientibus : " Circumveniant illum domesticae insidiae, quas ego possim solus opprimere, instet
Abbreviated transcription (Latin):
negotiatione sũt damnes.
om̃s em̃ idem uolũt id ẽ
intra se optant: magnã
hominũ ꝑtem dãnabis.
Cui emĩ non ex alieno in¬
cõmodo lucrũ: Niles bel¬
lum optat ingloriũ agri¬
colã: annone caritas eri¬
git. Eloquẽcie p̾ciũ: ex ce¬
ptat litiũ numerus. Me¬
dicis: grauis anius ĩque¬
stu est. Institores delicata¬
tarum mertiũ: iuuentus
corrupta locupletat. Nul¬
la tempestate nullo igne
ledantur tecta: iacebit
opera fabrilis. Umus
uotũ deprensũ est. oumũ
simile est. An tu arrũciũ
⁊ hateriũ et ceteros qui
captandor testamentoꝵ
artem ꝓfessi sunt. non
putas eadem hr̃e que dis¬
signatores ⁊ liuitinarios
uota: Illi tam̃ quorum
mortes optent nesciint.
Hii familiarissimũ quẽq
ex quo ꝓpter amicitiã rei
plurimũ est: mori cupi¬
unt. Illoꝵ damno: nemo
uiuit. Hos quisquis dif¬
fert: ex haurit. Optant
ergo non tantũ ut acci¬
piant ꝙ turpi seruitute
meruerũt: s etiã ut tri¬

Expanded text:
negotiatione sunt, damnes ; negotiatione sunt, damnes ; omnes enim idem volunt, id est, intra se optant. Magnam partem hominum damnabis ; cui enim non ex alieno incommodo lucrum ? Miles bellum optat, si gloriam ; agricolam annonae caritas erigit ; eloquentiae pretium excitat litium numerus ; medicis gravis annus in quaestu est ; institores delicatarum mercium iuventus corrupta locupletat; nulla tempestate tecta, nullo igne laedantur : iacebit opera fabrilis. Unius votum deprensum est, omnium simile est. An tu Arruntium et Haterium et ceteros, qui captandorum testamentorum artem professi sunt, non putas eadem habere quae dissignatores et libitinarios vota ? Illi tamen, quorum mortes optent, nesciunt, hi familiarissimum quemque, ex quo propter amicitiam spei plurimum est, mori cupiunt. Illorum damno nemo vivit, hos, quisquis differt, exhaurit ; optant ergo non tantum, ut accipiant, quod turpi servitute meruerunt, sed etiam, ut tri
Abbreviated transcription (Latin):
mereat Quẽ admodũ illi
seruauerunt bonoꝵ ciui¬
um officiũ. qui reddi sibi
penates suos noluerũt
clade cõmumi. quia saci¬
us erat duos iniquo ma¬
lo affici qmͣ om̃s publico.
Ita non seruat grati ho¬
minis affectũ: qui bene
de se merentẽ difficulta¬
tib uult opprum qͣs ip̃e
subinoneat. qui etiam
si bene cogitat: male p̾¬
catur. Ne ĩpatrocinium
quidẽ ne dũ in glĩam in
cendiũ extiuxisse qd̃ fece¬
ris: inquibusdã ciuitati¬
b. Impiũ uotũ: sceleris
uicẽ tenuit. Demades
certe athenis eñ qui ne¬
cessaria funerib uendi¬
tabat: dãnauit. cũ pro¬
basset magnũ lucrũ
optasse qd̃ cõtingere illi
siue multox morte non
poterat. Queri tamn solet:
au merito damnatus sit.
SFortasse optauit non ut
multis uenderet: s ut sare
ut paruo sibi cõstarent:
q̃ uenditurus eẽt cũ cõstet
negotiatio eius exempto
⁊ uendito. Quare uotum
eius in unã ꝑtẽ trahis. cũ
lucrũ ex utraq sit: Pter¬
ea om̃s licet qui in ista

Expanded text:
et. Quemadmodum illi servaverunt bonorum civium officium, qui reddi sibi penates suos noluerunt clade communi, quia satius erat duos iniquo malo adfici quam omnes publico, ita non servat grati hominis adfectum, qui bene de se merentem difficultatibus vult opprimi, quas ipse submoveat, quia, etiam si bene cogitat, male precatur. Ne in patrocinium quidem, nedum in gloriam est incendium extinxisse, quod feceris. In quibusdam civitatibus impium votum sceleris vicem tenuit. Demades certe Athenis eum, qui necessaria funeribus venditabat, damnavit, cum probasset magnum lucrum optasse, quod contingere illi sine multorum morte non poterat. Quaeri tamen solet, an merito damnatus sit. Fortasse optavit, non ut multis venderet, sed ut care, ut parvo sibi constarent, quae venditurus esset. Cum constet negotiatio eius ex empto et vendito, quare votum eius in unam partem trahis, cum lucrum ex utraque sit ? Praeterea omnes licet, qui in ista
Abbreviated transcription (Latin):
nauigia patiantur. ⁊ ad
subuehẽdas copias lar¬
go ac phenin alueo tur¬
rant. Aut piscosa ⁊ ame¬
na. pinguib aruis int̾¬
Eluant. Nec quisquaui
mlo bñficiũ debere se iu¬
dicat: non magis qmͣ
odium. si iimodicus
suꝑfluxit: tardeqz de¬
cessit. nec uentus be¬
neficiũ dat: licet lems
⁊ scos aspiret. Nec uti¬
lis et salubris cib. Nã
qui bñficiũ mͥ datumᷤ
est: debet nõ tantũ pro¬
desse sed uelle. Ideo nec
mutis aĩalib quicquã
debetur. ⁊ ꝙͣ multos estu
laborãtes ramoꝵ opaci¬
ut. an qui scire nõ potuit
cũ utriq uelle de fuerit:
Quid aũt interest. utͥ
me iubeͬs nai auit ue¬
hiculo aut lantee debe¬
re bñficiũ. an ei qͥ eque
quam ista ꝓpositũ beue
faciendi nullũ habuit

Expanded text:
navigia patiantur et ad navigia patiantur et ad subvehendas copias largo ac perenni alveo currant aut piscosa et amoena pinguibus arvis interfluant ; nec quisquam Nilo beneficium debere se iudicat, non magis quam odium, si immodicus superfluxit tardeque decessit ; nec ventus beneficium dat, licet lenis et secundus adspiret, nec utilis et salubris cibus. Nam qui beneficium mihi daturus est, debet non tantum prodesse, sed velle. Ideo nec mutis animalibus quicquam debetur : et quam multos laborantes ramorum opacicit, profuerit, an qui scire non potuit, cum utrique velle defuerit ? Quid interest, utrum me iubeas navi aut vehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam ista propositum bene faciendi nullum habuit
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ patitur. Uultus tiurs
tui regẽdũ me tradidi: tol¬
ligit rugas ⁊ attrahit
frontẽ. quasi longius exeã.
Uideris mͥ dicere. Quo tm̃
mͥ dexter abis: Huc dirige
cursũ. litus ama. nõ possũ
magis Itaq si huic latis
factum existimas: illo trã¬
seamus. sui ei debeatur ali¬
quid qui nobis ĩuitꝰ ꝓfuit.
Hoc aptius potui dicere
insi ꝓpositio deberet c̃ẽ con¬
fulior ut distinctior statĩ
subsecuta ostenderet utrũ¬
q q̃ri. An ei deberemꝰ qui
nobis dũ non uult profuit.
et an ei qui dũ nescit. Nã
si quis toactus aliquid bo¬
in fecit: quin nos non ob¬
liget manifestius ẽ. quã
ut ulla in hoc u̾ba ĩpẽdẽ¬
da sint. Et hac q̃stio fa¬
cile expedietur. ⁊ si qua
suuilis huic moueri p̃t
si tociens illo cogitatio¬
neui nr̃am cou̾teremus.
Bñficiũ nullũ est: insi
quod ad nos pͥmũ aliq̃
cogitatio defert. deinde
amica ⁊ benigna. Itaq
nec fluminib gr̃ãs agi¬
uiꝰ ꝙͣuis aut magna

Expanded text:
re non patitur. Vultus tuus, re non patitur. Vultus tuus, cui regendum me tradidi, colligit rugas et trahit frontem, quasi longius exeam. Videris mihi dicere : Quo tantum mihi dexter abis ? Huc derige cursum, litus ama. Non possum magis. Itaque, si huic satis factum existimas, illo transeamus, an ei debeatur aliquid, qui nobis invitus profuit. Hoc apertius potui dicere, nisi propositio deberet esse confusior, ut distinctio statim subsecuta ostenderet utrumque quaeri, et an ei deberemus, qui nobis, dum non vult, profuit, et an ei, qui, dum nescit. Nam si quis coactus aliquid boni fecit; quin nos non obliget, manifestius est, quam ut ulla in hoc verba impendenda sint. Et haec quaestio facile expedietur et si qua similis huic moveri potest, si totiens illo cogitationem nostram converterimus beneficium nullum esse, nisi quod ad nos primum aliqua cogitatio defert, deinde amica et benigna. Itaque nec fluminibus gratias agimus, quamvis aut magna
Abbreviated transcription (Latin):
tertis legib cõtinẽtur. qͣs
necesse est sequi lex legi
non miscetur. Otraqz sua
uia it. Depositũ ht̃ actio¬
nem ꝓpriã: tam me hertu¬
le ꝙͣ furtũ. Bñficiũ nul¬
li legi subiectũ ẽ. me arbi¬
tro utitur. Licet me inter
se cõparare quãtũ ꝓfuerit
nͥ quisq aut quãtũ nocue¬
rit. Tum ꝓnũciare. utrum
plus debeatur mͥ: an debeã
In illis nichil est nr̃e potesta¬
tis. eundũ ẽ. qua ducimur.
In bñficio: tota potestas mea
est. Ego iudico itaq: non
separo illa nec diduco sed
imurias ⁊ bñficia ad eũdẽ
iudicẽ mitto. Alioqͥn iubes
me eodem tẽpore ⁊ amare ⁊
odisse.⁊ queri. ⁊ gr̃as agere
quod natura non recipit.
Potius cõparatione facta
inter se bñficii ⁊ iniurie: i¬
debo an etiã mͥ ultro debea¬
tur. Quomꝰ si quis scriptiᷤᷤ
nrĩs alios suꝑne ĩpͥmit u̾sꝰ.
pͥores litteras nõ tollit. s
abscondit. Sic bñficium
supuenies iniuria: appare¬

Expanded text:
certis legibus continentur, quas certis legibus continentur, quas necesse est sequi. Lex legi non miscetur, utraque sua via it. Depositum habet actionem propriam tam mehercules quam furtum. Beneficium nulli legi subiectum est, me arbitro utitur ; licet mihi inter se comparare, quantum profuerit mihi quisque aut quantum nocuerit, tum pronuntiare, utrum plus debeatur mihi an debeam. In illis nihil est nostrae potestatis, eundum est, qua ducimur ; in beneficio tota potestas mea est, ego iudico. Itaque non separo illa nec diduco, sed iniurias et beneficia ad eundem iudicem mitto. Alioqui iubes me eodem tempore et amare et odisse et queri et gratias agere, quod natura non recipit. Potius comparatione facta inter se beneficii et iniuriae videbo, an mihi etiam ultro debeatur. Quomodo, si quis scriptis nostris alios superne imprimit versus, priores litteras non tollit, sed abscondit, sic beneficium superveniens iniuria appare
Abbreviated transcription (Latin):
Uideris mͥ dicere. ꝓdis
operam. Quorsus enim
ꝑtinet scire me an ma¬
neat quod nõ debetur:
Iuris consultoꝵ iste acu¬
te ineptie sũt qui here¬
ditatem negant usu ca¬
ꝑi posse. sed ea q̃ inhere¬
ditate sunt: tãꝙͣ quicꝙͣ
aliud sit hereditas. quã
ea que in hereditate sũt.
Illud potius m distĩgne.
quod potest ad rẽ ꝑtinere.
Cũ idem homo bñficiũ
m̃ dedit. ⁊ postea fecit in¬
iuniam. utrũ ⁊ bñficiũ illi
reddere debeã: ⁊ me ab illo
minus uindicare: ac ueluti
duobz noĩbz separatĩ respou¬
dere. an alterũ alteri cõtri¬
buere. ⁊ nichil negocii hr̃e
ut bñficiũ iniuria tollatꝰ
bñficio iniuria. Illud em̃
uideo in hoc foro fieri. quid
in urã scoła iuris sit uos sci¬
atis. Separantur actiones
formula. si quis apud me
petuniã deposuerit idẽ pꝰ¬
ea furtũ mͥ fecerit. ⁊ ego
tũ illo furti agam: ⁊ ille
mecũ depositi. Que ꝓpo¬
sunsti mͥͣ: liberasti. Exẽpla

Expanded text:
Videris mihi dicere : " Perdis Videris mihi dicere : " Perdis operam ; quorsus enim pertinet scire me, an maneat, quod non debetur? Iuris consultorum istae acutae ineptiae sunt, qui hereditatem negant usu capi posse sed ea, quae in hereditate sunt, tamquam quicquam aliud sit hereditas, quam ea, quae in hereditate sunt. Illud potius mihi distingue, quod potest ad rem pertinere, cum idem homo beneficium mihi dedit et postea fecit iniuriam, utrum et beneficium illi reddere debeam et me ab illo nihilo minus vindicare ac veluti duobus nominibus separatim respondere an alterum alteri contribuere et nihil negotii habere, ut beneficium iniuria tollatur, beneficio iniuria. Illud enim video in hoc foro fieri ; quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones funditur formula. Si quis apud me pecuniam deposuerit, idem postea furtum mihi fecerit, et ego cum illo furti agam et ille mecum depositi." Quae proposuisti, mi Liberalis, exempla
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Si miserũ se dixit qd̃
dedisset. si cũ daret suspi¬
rtunt. nultũ abduxit ꝑde¬
re se credidit nõ donare.
si sua causa. aut certe nõ
mea dedit. Si non desiit
insultare. glĩari ubiq. ia¬
ctare ⁊ a cerbũ munꝰ suũ
fatere: manet bñficium
ꝙͣuis non debeatur. Sicu¬
ti quedã petunie de quib
ius creditori non dr̃. Debẽ¬
tur sed non exiguntur.
Dedisti bñficiũ. Iniuriã
postea fecisti. ⁊ bñficio
gr̃a debetur: ⁊ iniurie ul¬
tio. Nec ego illi gratiã
debeo. nec ille mͥ penã.
alter ab altero absoluit᷑
Cum dicimꝰ bñficiũ illi
reddidi. non hoc dicimus
illud nos quod actepera¬
mus reddidisse: sed aliud
pro illo reddere. Est em̃
rem ꝓre dare. quid in. tũ
onñs solutio non idem
reddat. s tãtũdẽ. Nã et
pecunam dicimur red¬
didisse: ꝙͣuis numerane¬
rimus ꝓ argẽteis aureos
ꝙͣuis non ĩteruenerint
mũi. sed de legatione ⁊
u̾bis ꝑfecta solutio sit.

Expanded text:
tia, si miserum se dixit, quod tia, si miserum se dixit, quod dedisset, si, cum daret, suspiravit, vultum adduxit, perdere se credidit, non donare, si sua causa aut certe non mea dedit, si non desiit insultare, gloriari, ubique iactare et acerbum munus suum facere, manet beneficium, quamvis non debeatur, sicuti quaedam pecuniae, de quibus ius creditori non dicitur, debentur, sed non exiguntur. Dedisti beneficium, iniuriam postea fecisti; et beneficio gratia debebatur et iniuriae ultio ; nec ego illi gratiam debeo nec ille mihi poenam : alter ab altero absolvitur. Cum dicimus : " Beneficium illi reddidi," non hoc dicimus illud nos, quod acceperamus, reddidisse, sed aliud pro illo. Reddere est enim rem pro re dare ; quidni ? cum omnis solutio non idem reddat, sed tantundem. Nam et pecuniam dicimur reddidisse, quamvis numeraverimus pro argenteis aureos, quamvis non intervenerint nummi, sed delegatione et verbis perfecta solutio sit.
Abbreviated transcription (Latin):
meã incendit. Pẽsatũ ẽ. cre¬
ditũ damno. Net reddidi
illi: nec tam̃ deheo. Eodem
modo et hic quia aliquid
benigne adu̾sus me facit.
aliquid liberalit̾: s postea
multa supbe. cõtumeliose.
crudelit᷑. Eo loco me posu¬
it: ut ꝓinde liber adu̾sus
Colonum suũ non tenet.
ꝙͣuis tabellis manẽtib qͥ
segetẽ eiꝰ ꝓculcauit qui
succidit arbusta. nõ quĩa
recepit qđ̃ pepigerat. sed
quia ne reciꝑet effecit. Sit
debitori suo creditor seper
damnatur. ubi plus ex
alia causa abstulit: qmͣ
ex creditis petit. Nõ tãtũ
inter creditorẽ ⁊ debĩtorẽ
iudex: sed qui dicat. Pe¬
cuniã credidisti. Quid ergo
este petus ab egisti seruũ
eius occidisti. argentũ qd̾
non emeras possides. Esti¬
matione facta: Debitor di¬
scede: qui creditor uenera ᷤᷤ
Inter bñficia quo ⁊ ĩiuriaᷤ.
ratio cõfertur. Sepe inqmͣ
bñficiũ manet nec debetꝰ
si secuta est. Dantẽ penitẽ¬

Expanded text:
meam incendit. Pensatum est cremeam incendit. Pensatum est creditum damno ; nec reddidi illi, nec tamen debeo. Eodem modo et hic, qui aliquid benigne adversus me fecit, aliquid liberaliter, sed postea multa superbe, contumeliose, crudeliter, eo me loco posuit, ut proinde liber adversusColonum suum non tenet quamvis tabellis manentibus, qui segetem eius proculcavit, qui succidit arbusta, non quia recepit, quod pepigerat, sed quia, ne reciperet, effecit. Sic debitori suo creditor saepe damnatur, ubi plus ex alia causa abstulit, quam ex crediti petit. Non tantum inter creditorem et debitorem iudex sedet, qui dicat: " Pecuniam credidisti. Quid ergo est ? Pecus abegisti, servum eius occidisti, argentum, quod non emeras, possides ; aestimatione facta debitor discede, qui creditor veneras " ; inter beneficia quoque et iniurias ratio confertur. Saepe, inquam, beneficium manet nec debetur ; si secuta est dantem paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nos aliqũ bñficiũ nõ debere
ci a quo accepimꝰ: ergo
ereptũ est. Multa sunt
ꝓpter q̃ bñfitiũ debere de¬
siuimiꝰ non quia ablatũ
fed quia torruptũ ẽ. Ali¬
quis reũ me defeudit: s
uxorẽ meã punu stupro
molauit. Non abstulit
bñficiũ. sed opponẽdo illi
parem iniuriam: soluit
me debito. ⁊ si plus lesit
ꝙͣ aute ꝓfuerat: nõ tãtũ
gr̃a extinguitur. sed ulti¬
scendi q̃rendiq libertas
fit: ubi incõꝑatione bñfi¬
cio p̾ponderauit iniuria.
Ita non aufertur bñficiũ:
sed uintitur. Quid: non
tam duri quidã ⁊ tã scele¬
rati prẽs sunt ut illos
auersari ⁊ eiurare ius
fasq sit: Nũquid ergo
illi abstulerũt q̃ dederãt:
Ninime. led ĩpietas se¬
quẽtiũ tẽporũ cõmẽda¬
tionẽ om̃is pͥoris officu
sustulit. Non bñficium
tollitur: sed bñficii grã.
r efficit᷑ non ne habeã. s nõ
debeam. Tamꝙͣ pertumã
aliquis mͥ credidit: s domũ

Expanded text:
" nos aliquando beneficium non debere " nos aliquando beneficium non debere ei, a quo accepimus ; ergo ereptum est." Multa sunt, propter quae beneficium debere desinimus, non quia ablatum sed quia corruptum est. Aliquis reum me defendit, sed uxorem meam per vim stupro violavit ; non abstulit beneficium, sed opponendo illi parem iniuriam solvit me debito, et, si plus laesit, quam ante profuerat, non tantum gratia extinguitur, sed ulciscendi querendique libertas fit, ubi in comparatione beneficii praeponderavit iniuria ; ita non aufertur beneficium, sed vincitur. Quid ? non tam duri quidam et tam scelerati patres sunt, ut illos aversari et eiurare ius fasque sit ? Numquid ergo illi abstulerunt, quae dederant ? Minime, sed impietas sequentium temporum commendationem omnis prioris officii sustulit. Non beneficium tollitur, sed beneficii gratia, et efficitur, non ne habeam, sed ne debeam. Tamquam pecuniam aliquis mihi credidit, sed domum
Abbreviated transcription (Latin):
habebũt inuidiã. Quid
tamꝙͣ tuo parcis: ꝓcura¬
tor es. Om̃ia ista q̃ uos tu¬
uudos ⁊ supͣ hũana elatos
obliuisci cogũt nr̃e fragi¬
litatis q̃ ferreis claustris
custoditis armatis. que
ex alieuo sãguine iapta
ses cruentaturas mana
deducitis. ꝓpter q̃ cassatis
urbes ignari quãtũ telox
in adu̾sos fortuna cõparet
ꝓpter que ruptis tociens
affinitatis. amicicie colle¬
gii federib: inter cõten¬
dentes duos f̾rarũ orbis
elisus est. non sũt ur̃a. In
depositi causa sũt. iã iaiq
ad aliũ dñm spectancia
Aut hostes illa: aut hostiᷤ
anni successor inuadet
Queris quomodo illa
tua facias: Dona dando
Consule igr̃ rebz tuis. et
certã tͥ earũ atq in expu¬
gnabilẽ possessionẽ para
honestiores illas non solũ¬
sed tutiores facturꝰ Istud
quod suspicis quo te diuitẽ
ac potentẽ putas qmͣdiu
possides: sub noĩc sordido
iacet. Domus ẽ seruus est.
Numimi sũt cũ donasti: be¬
neficiũ est. Fateris inquit

Expanded text:
habebunt invidiam. Quid tamquam tuo parcis ? Procurator es. Omnia ista, quae vos tumidos et supra humana elatos oblivisci cogunt vestrae fragilitatis, quae ferreis claustris custoditis armati, quae ex alieno sanguine rapta ses cruentaturas maria deducitis, propter quae quassatis urbes ignari, quantum telorum in aversos fortuna comparet, propter quae ruptis totiens adfinitatis, amicitiae, collegii foederibus inter contendentes duos terrarum orbis elisus est, non sunt vestra. In depositi causa sunt iam iamque ad alium dominum spectantia ; aut hostis illa aut hostilis animi successor invadet. Quaeris, quomodo illa tua facias ? Dona dando. Consule igitur rebus tuis et certam tibi earum atque inexpugnabilem possessionem para honestiores illas, non solum tutiores facturus. Istud, quod suspicis, quo te divitem ac potentem putas, quam diu possides, sub nomine sordido iacet. Domus est, servus est, nummi sunt ; cum donasti, beneficium est. Pateris," inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
oruintur: nos tamen ĩma¬
iora itura iuuant. Adice
quod ex destinato iuuant.
ideoq obligati sumꝰ qui
non in bñficiũ ignorãciũ
incidimꝰ E hec q̃ accipi¬
mus accepturos scierunt
⁊ quãquã maius illis ꝓ¬
positũ sit maiorq actus
sui fructus qmͣ seruare
mortalia: tam̃ in nrãs
quoz utilitates a pͥncipio
rerũ p̾missa mens est et
is ordo mũdo datus ut ap¬
pareat turã nrĩ nou int̾
ultima habitam. Debeꝰ
parentib nr̃is pietatem.
⁊ multi non ut gignerẽt
cogerant. Dii non possũt
inderi nescisse quid effectu¬
ri essent: cũ om̃ib alim̃¬
ta ꝓtinus ⁊ auxilia ꝓui¬
derint. nec eos ꝑneglegẽ¬
ciã genuere: quib tani
multa generabãt. Cogi¬
tauit nos ante natura
quã fecit. nec tam leue o¬
pus suũ ut illi potucrimꝰ
ertideit. Uide qnãtũ nobis
ꝑmiserit. quã uon intra
hoĩes hũani impii con¬
dicio sit. Uide inquãtũ

Expanded text:
oriuntur, nos tamen in maoriuntur, nos tamen in maiora ituri iuvant. Adice, quod ex destinato iuvant, ideoque obligati sumus, quia non in beneficium ignorantium incidimus, sed haec, quae accipimus, accepturos scierunt ; et quamquam maius illis propositum sit maiorque actus sui fructus, quam servare mortalia, tamen in nostras quoque utilitates a principio rerum praemissa mens est et is ordo mundo datus, ut appareat curam nostri non inter ultima habitam. Debemus parentibus nostris pietatem, et multi non, ut gignerent, coierant. Di non possunt videri nescisse, quid effecturi essent, eum omnibus alimenta protinus et auxilia providerint, nec eos per neclegentiam genuere, quibus tam multa generabant. Cogitavit nos ante natura, quam fecit, nec tam leve opus sumus, ut illi potuerimus excidere. Vide, quantum nobis permiserit, quam non intra homines humani imperii condicio sit ; vid
Abbreviated transcription (Latin):
possunt tͥ etiam inuito.
euntq ista tua sausa
etiam si maior illis alia
ac prior sansa est. A dice
nut̃ ꝙ non externa co¬
gunt deos: sed sua illis
in legem eterna uolũtas ẽ.
Statuerũt q̃ nõ mutarẽt.
Itaq non possũt uideri
facturi aliquid ꝙͣuis no¬
luit. quia quicquid desine¬
re non possint: ꝑseuera¬
re uoluerint. nec unqͣmͣ
pͥmi consilii deos penitet.
Sine dubio stare illis et
desciscere ĩ cõtrariũ uon
quia uis sua illos ĩpro¬
posito tenet. nec ĩbetilli¬
tate ꝑmnanent. sed quia
non licet ab optinus ab¬
errare ⁊ sic ire decretũ est
ĩpͥma autem illa consti¬
tucione cũ uniu̾sa dispo¬
nerent. etiã nra uiderũt:
rationẽq hoĩs habuert̃.
Itaqz non possunt uideri
sua tantũ causa decurre¬
rere. ⁊ explicare opꝰ suũ:
quia pars opis sumus.
⁊ nos. Debeniꝰ ergo ⁊ so¬
li ⁊ lune ⁊ cet̾i̾s celestib
bũficiũ: quia etiã si po¬
tiora illis sunt in que

Expanded text:
Prosunt tibi etiam invito Prosunt tibi etiam invito euntque ista tua causa, etiam si maior illis alia ac prior causa est. Adice nunc, quod non externa cogunt deos, sed sua illis in lege aeterna voluntas est. Statuerunt, quae non mutarent ; itaque non possunt videri facturi aliquid, quamvis nolint, quia, quidquid desinere non possunt, perseverare voluerunt, nec umquam primi consilii deos paenitet. Sine dubio stare illis et desciscere in contrarium non quia vis sua illos in proposito tenet ; nec imbecillitate permanent, sed quia non libet ab optimis aberrare et sic ire decretum est. In prima autem illa constitutione, cum universa disponerent, etiam nostra viderunt rationemque hominis habuerunt; itaque non possunt videri sua tantum causa decurrere et explicare opus suum, quia pars operis et nos sumus. Debemus ergo et soli et lunae et ceteris caelestibus beneficium, quia, etiam si potiora illis sunt, in quae
Abbreviated transcription (Latin):
cõtrariũ. cũ ex diu̾so nemo
eque uideri debeat uelle.
qmͣ cuius uolũtas usq
es certa est. ut eterna site
An si is quoz uult qui po¬
test statim nolle. Is non
uidebitur uelle. in cuius
naturã non cadit nolle:
Age dum in quit si possũt
resistant. hoc dicis omĩa
ista ingentib int̾ uallis
diducta ⁊ incustodiã uniu̾¬
sa disposita stationes suas
deserant. subita confusiõe
rerum sydera syderib in¬
currant. ⁊ rupta rerũ con¬
tordia inruinã diuina
labantur: cõtex tusq uelo¬
citatis citatissime in tot
sclã ꝓmissas inces in me¬
dio itinere destituat. ⁊ q̃
nunc alterins eunt rede¬
untq oportums libramc̃¬
tis mũdũ ex equo tẽperã¬
cia: repẽtino cõcrem̃tur
incendio. ⁊ ex tanta uari¬
etate soluãtur atq eant
in unũ om̃ia. Ignis cun¬
cta possideat. ꝙͣ deinde
pigra nox occupet.⁊ pro¬
funda uorago tot deos
sorbeat. est tanti ut tu
coargueris ista concedere:

Expanded text:
contrarium, cum ex diverso nemo contrarium, cum ex diverso nemo aeque videri debeat velle, quam cuius voluntas usque eo certa est, ut aeterna sit ? An, si is quoque vult, qui potest statim nolle, is non videbitur velle, in cuius naturam non cadit nolle ? " Agedum," inquit, " si possunt, resistant." Hoc dicis : " Omnia ista ingentibus intervallis diducta et in custodiam universi disposita stationes suas deserant ; subita confusione rerum sidera sideribus incurrant, et rupta rerum concordia in ruinam divina labantur, contextusque velocitatis citatissimae in tot saecula promissas vices in medio itinere destituat, et, quae nunc alternis eunt redeuntque opportunis libramentis mundum ex aequo temperantia, repentino concrementur incendio, et ex tanta varietate solvantur atque eant in unum omnia ; ignis cuncta possideat, quem deinde pigra nox occupet, et profunda vorago tot deos sorbeat." Est tanti, ut tu coarguaris, ista concidere ?
Abbreviated transcription (Latin):
nam nobis uelle ꝓdẽe: si
nolle potuerint. illis autẽ
non licet non moueri. Ad
sũmã consistant ⁊ opus
suũ intermittant. Hoc ui¬
de quot modis refellatur.
Non ideo minus uult qui
non potest nolle. Ergo ma¬
ximũ argum̃tũ est firme
uolũtatis ne mutare quidẽ
posse. Uir bonus nõ potest
non facere quod facit. Nõ
em̃ ent bonus: uisi fecerit.
Ergo nec bonus uir bñfi¬
ciũ dat. quia facit quod
debet. Non potest aũt nõ
facere quod debet. Ptere a
multũ interest utrũ di¬
cas. Non potest hoc non
facere quia cogitur. an ñ
potest nolle. Nam si neces¬
se est illi facere: nõ debeo
ip̃i bñficiũ sed cogẽti. Si
necesse est illi uelle: obhoc
quia nichil ht̃ melius qd̃
nelit. ip̃e se cogit. Ita qd̃
tãꝙͣ coacto non deberẽ. tãꝙͣ
cogenti debeo. Desinant
inquit uelle. Hoc loco tͥ
occurrat. Quis tã demẽs
est. ut eã neget uolũtatẽ
esse. cui non est ꝑiculum
desinendi u̾tendiq se in

Expanded text:
nam nobis velle prodesse, si nam nobis velle prodesse, si nolle potuerint ; illis autem non licet non moveri. Ad summam consistant et opus suum intermittant." Hoc vide quot modis refellatur. Non ideo minus vult, qui non potest nolle ; immo maximum argumentum est firmae voluntatis ne mutari quidem posse. Vir bonus non potest non facere, quod facit ; non enim erit bonus, nisi fecerit ; ergo nec bonus vir beneficium dat, quia facit, quod debet, non potest autem non facere, quod debet. Praeterea multum interest, utrum dicas : " Non potest hoc non facere," quia cogitur, an : " Non potest nolle." Nam si necesse est illi facere, non debeo ipsi beneficium, sed cogenti; si necesse est illi velle ob hoc, quia nihil habet melius, quod velit, ipse se cogit ; ita, quod tamquam coacto non deberem, tamquam cogenti debeo. " Desinant," inquit, " velle." Hoc loco tibi illud occurrat : Quis tam demens est, ut eam neget voluntatem esse, cui non est periculum desinendi vertendique se in