comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt opitulabuntur nobis. &
illius locidis putationẽ qͦđ antipod
eẽ. cominemorat Sedhic in habita
continu atione tractatus ad secdnis
com m̃toru uolum̃ disputationẽ ste¬
tiũ reser uemus
eriore cõm̃cario. eustachi lucem
lectior fili usq ad stelliferȩ spherȩ
sum. & subiectarũ septẽ sermo ꝓcesserat.
nel̃ demusic& earũ modulamine dispute
Quidhnic inquã quis ẽ. qui compl& au
as tantus &e tõ dulcissonus : lno .ẽ.
quid ille qui int̃ uallis disiunctus in par¬
cibiis. sed tamen ꝓrata parteratioriiuo dis¬
motis &aaier inpulsu & motu ipsorum
siror bium efficitur: &acuta cũ grauib tempe¬
rans uarios. quabilicer concentus efficit:
Nec enĩ silentio tontinotus incitari possinđ:
ꝑt natura fert. ut extremi ex altera parte
gnauiter: ex altera aut̃ acute sonent: Quã
causam summus ille celi stȩlli fercursus.
cuius conuersio concitatior acute ex
cito mouetur sono: Grauissimo aut̃ hic

Expanded text:
dicta sunt opitulabuntur nobis et ad dicta sunt opitulabuntur nobis et ad illius loci disputationem quo antipodas esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentium reseruemuseriore commentario, Eustathi luce mihi dilectior fili, usque ad stelliferae sphaerae cursum et subiectarum septem sermo processerat. Nunc iam de musico earum modulamine disputetur. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui complet aumeas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
& quabilit̾ distat: & ut a nr̃a habt¬
inferior pari altitudinis in m̃sitat
cipitur: Nisi ergo om̃ia pondorift
defluunt ñ in t̾rã sed incaelum cadi
qđ uilitatẽ iocis currilas exceb
Est onim t̃rȩ sphera cui ad scriptas
idẽ t̃rȩ &aeris diuidat line ducta abi
usq ad li erit superiorista quã possu
xilla sub pedibus: Nisiergo cader&t
pondus in t̃rã paruam nimis imbriua
partẽ terra sus ciper&. Ab. A. usq. adi
Latera uero atris idẽ. ab. f uii.
ad .e. & agusq ad .L. humore
inaerẽ cȩsumq deiecerent: De insi¬
ore autẽ caeli hemis spherior pluui
inexceriora & ideo naturȩ ignota du¬
fluer& sicut ostendit sub iecta da¬
tio: Sedhul refellere de dignatur si¬
mo sobrius qđsio absurdum .e. ut sitor
arginfitorũ patrocimo subruatur:
Reftar ergo ut in dubiuabile ratione
monstratũ. & int̃ rã ferri omnian¬
cu suo pon dera. Ista aut̃ quae de hor

Expanded text:
terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habterrae aequabiliter distat et, ut a nostra hab nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera fedefluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt id est terrae et aeris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus et illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne pondus in terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C; latera uero aeris, id est ab F usque ad E et a G usque ad L, umorem suum in aerem caelumque deicerent; de inferiore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta dtio. Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri «omnia nutu suo pondera». Ista autem quae de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
si si paululum a medio deuia uerit fit
cui cũq uertici ꝓpior & imum relin¬
qui &đ ideo in solo medio ẽ quia ipsa
sola pars a quouis sphere uertice pari
patio recedit: In hanc igitur quae& una t̃.
quasi media. & non mouetur quia centron
.t̃. om̃a pondera ferri nȩcesse t̃ qs &up
sa inhrmc locũ quasi pondus relapsa ẽ.
Argum̃tosunt ptã cũ alia innumera quã
tũ pre cipue imbres. qui int̾rã ex om̃i
eris parte labuntur : Nec en
in hane solam quã habitamꝰ suꝑs¬
em decidunt. sed& in latera quil
int̾ra globositas spheralis efficio
Et in partẽ alterã quae adnos habt
inferioridem imbrium casus ⁊
Nam & siaer terreni frigoris exha¬
tione densenus innubei cogitur:
abrũpit imbres: Aer aut̃ uniuers
que unica ẽ. sedesponderum deflun
hano unã suꝑ ficiem quam incolim
quio quid nuium imbrium uelg¬
dinũ cadit hoc totũ in celũ deaere
de fluere: Caelũ enĩ ab om̃i paro

Expanded text:
e si paululum a medio deuiauerit, fit e si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima est, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam quae unica est sedes ponderum, defluit. hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia: purissimũ aliqui dissimũ fuit id te¬
nuit sũmitatẽ & a& heruocatus .ẽ.
Pars cuiminor puritas & inerat ali¬
quidleuis ponderis. aer exticit : & in
secunda delapsus ẽ ꝑost haec qđ ad huc
quidem liquudum sed &iã usq aqͥ tactus
ofsenscon corpolentũ erat in aquȩ flu¬
xum coagulatũ .ẽ. Iam uero qđ de om̃i
sil uestri tu multuuastũ inpenetrabi¬
be densccũ. ex defecatis abrasum rr¬
sedit elementis : hesit inimo : qđ de mer¬
sum .e stringentẽ ꝑpetuo gelu ađ
eliminatũ inultimã mundipartẽ
longui quitas solis coaceruauit : Qđer¬
go ita concritumẽ. t̃rȩ nom̃ accepit:
planc spissussaer & t̃reno frigori ꝓ¬
prior quã solis calori. stupore sorrami¬
nis densiorisun diq uersum fulcit &
contin& : Nec in recessum aut accessum
moueri eã patitur : ueluis circũ uallantis
& ecomni parte uigore simili libiantis
aurȩ: ł ipsa spheralis ex tremitas q s̃ t̃ra¬

Expanded text:
omnia purissimum ac liquidissimum fuit, id teomnia purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. Hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, qua
Abbreviated transcription (Latin):
infimn : Ille uero in solubiles
saus funi quȩ mutius inuice nexib
uincs cur: ꝑt dũ al tera al terã faert
ac uic issim desenascint᷑: nũ quã
anaturalis societatis amplexib sepa¬
rantur Talia sunt uincula quib.
terra natura constrinixit :
Nam ideo in eã feruntur om̃a: qs ut
media noumouetur : Ideo non moue¬
tur qs infima ẽ. Nec poterat infi
ma. eẽ. in quã omã feruntur. Horũ
singula que infeparabilit̃ in uolutare¬
reum insenecessitas uinxit trastatus
ex pediat : Nonmouetur ait: Estenĩ
centron: Insphera autẽ solum centron
dximus non moueri : qi necesse . ẽ. ut
circa aliquid immobile sphera moueat᷑
Adiecit & infimaẽ: Recte hoc quoq
Nam qđ centronã. medium ÷ : insphuȩ¬
ra uero h solum constat imũ eẽ qđ
medium .ẽ. It si. ma ẽ sequitur ut
uere dictum sit in eã ferri om̃a : Pemꝑ enĩ
pondera inimũ natura deducit: Nam de
in ipso mundo ut eet terra : sio factimẽ
Quio quid ex omni materia dequa factas

Expanded text:
Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. Talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobile sphaera moueatur. Adiecit: «et infima est.» Recte hoc quoque. Nam quod centron est, medium est. In sphaera uero hoc solum constat imum esse quod medium est. Et si ima est, sequitur ut uere dictum sit in eam ferri omnia. Semper enim pondera in imum natura deducit: nam et in ipso mundo, ut esset terra, sic factum est. Quidquid ex omni materia de qua facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
et satͥnum: quantũ int̾unũ ettriginta lancu
int̃ lunã solemq quantũ int᷑duodecim ecuni
Ex hii apparet totius a sumo inimũ spacucero
ex meclia parte diuis ionẽ solis regione nonfie
Sꝯquia hic denuniero loquebat᷑ in quo uerequ
quartus ⁊ meclius ẽ : Ido ꝓnunciauit quidem
medum sed ꝓpt̃ latentem spaciorũ li mense¬
nẽ uerbũ quohanc definicionẽ tẽperarti: a¬
iecit. Notandũ qđ et̃ stellã saturni . &. alterĩ
iouus martis aliã. Non nature constitutiosedo
mana ꝑsuasio ẽ que stellis mimeros etniominas
lon enĩ ait illa quȩ sat᷑nia ẽ sed quã int̃ris sacu¬
mina haet non eẽ inuentu nuturt so homi
cõ nco significationi distinctionis accõmo
qđ iũ fulgore iouis humano gtneri psperũ¬

Expanded text:
et Saturnum quantum inter unum et triginta, tantum et Saturnum quantum inter unum et triginta, tantum inter lunam solemque quantum inter duodecim et unum. Ex his apparet totius a summo in imum spatii certam ex media parte diuisionem solis regione non fieri. Sed quia hic de numero loquebatur, in quo uere qui quartus et medius est, ideo pronuntiauit quidem medium, sed propter latentem spatiorum dimensionem uerbum quo hanc definitionem temperaret adiecit. Notandum quod esse stellam Saturni et alteram Iouis, Martis aliam, non naturae constitutio sed humana persuasioNon enim ait illa «quae Saturnia est» sed «quam in terris Satunomina haec non esse inuenta naturae, sed hominum commenta significationi distinctionis accommoda. Quod uero fulgorem Iouis humano generi prosperu
Abbreviated transcription (Latin):
solis accensa conũtit᷑. satis dictũ: So his hoca¬
iciendũ ẽ. curcicero aĩ quartũ desolem septen
uelit: quartus aut̃ int̾septẽ nonfere mediussc
omnimodo medus et sit & habeat᷑. Non abrus¬
te medium solem sed fere mediũ dixerit hisut¬
bis deinde deseptẽ mediã fere regionẽ solopte
Sꝯ non uacat acliectio qua hat ꝓnuntiatio tẽ ꝑũ
Nã solquartũ locũ obtinens mediã regionẽ tenti
numero : sedipationon tenebit. Sunt̃ t̾nos enilu¬
mos ⁊imos locat᷑ sine dubio medius : numero
Sꝯtotius spatii qđ septẽ spherȩ occupant dim̃il¬
one ꝑspecta: regiosolis noninuenit᷑ in medio
spatiolocata. Quia magis asũmo quã ab ipsore¬
cessit ima postremitas. Quods ine ulla discepa¬
tionis ambage : cõpendiosa ꝓbabit adsertio
ꝑagrat sol medius: anno uno. lunaultima p¬
nomense non integro. Tantũ ergo int̾ ẽ. intsole

Expanded text:
solis accensa conuertitur», satis dictum est; sed his hoc asolis accensa conuertitur», satis dictum est; sed his hoc adiciendum est cur Cicero, cum quartum de septem solem uelit, quartus autem inter septem non fere medius, sed omni modo medius et sit et habeatur, non abrupte medium solem, sed «fere» medium dixerit his uerbis: «deinde de septem mediam fere regionem sol obtinet.» Sed non uacat adiectio qua haec pronuntiatio temperatur. Nam sol quartum locum obtinens mediam regionem tenebit numero, spatio non tenebit. Si inter ternos enim summos et imos locatur, sine dubio medius est numero, sed, totius spatii quod septem sphaerae occupant dimensione perspecta, regio solis non inuenitur in medio spatio locata, quia magis a summo ipse quam ab ipso recessit ima postremitas: quod sine ulla disceptationis ambage compendiosa probabit adsertio. ta annis peragrat, sol medius anno uno, luna ultima uno mense non integro. Tantum ergo interest inter solem
Abbreviated transcription (Latin):
ma uastica tedens & aẽ. necultra suꝑ fi ciem nuau
lucepenetratur. Haeclica et ipsa finusit s oliqui dissi¬
me lucis ⁊ignis & herȩii dõquamu is densiuscorpussr
quãca era caelescia : ut multo tamen t̃renc puro
fit accepte lucipenetrabile: ad eo ut eã dese ruriu
emitat. nullũ tamen ad nos ꝑferentẽ sensũ calore
qui alucis radiuscũ ad nos deorigine sua idẽ de
leꝑuenit. naturã secũ ignis de quonas cit᷑ deue¬
hit. Cũ uͦ in lunȩ corp infunditur et inderes¬
plendet : solã refundit claritudinẽ non calo¬
rẽ. Nã speculũ cũsplendorẽ dese. ui oypost
eminus ignis Emittit solam ignissimilitudin
carentem sensu caloris ostendit. Quẽ solior¬
nem plato dederit ul eius auctores. quosuei¬
ro secutꝰ quartũ locũ globo eius ad signaueri
uł quȩ ratio ꝑ suasionẽ huiꝰ diu̾sitatis induxeri
&ccurdixerit tulluis infimoq: orbiluna rat

Expanded text:
ma uastitate denseta est, nec ultra superficiem quauis ma uastitate denseta est, nec ultra superficiem quauis luce penetratur; haec licet et ipsa finis sit, sed liquidissimae lucis et ignis aetherii, ideo, quamuis densius corpus sit quam cetera caelestia, ut multo tamen terreno purius, fit acceptae luci penetrabile, adeo ut eam de se rursus emittat, nullum tamen ad nos perferentem sensum caloris: quia lucis radius, cum ad nos de origine sua, id est de sole, peruenit, naturam secum ignis de quo nascitur deuehit; cum uero in lunae corpus infunditur et inde resplendet, solam refundit claritudinem, non calorem. Nam et speculum, cum splendorem de se ui oppositi eminus ignis emittit, solam ignis similitudinem, carentem sensu caloris, ostendit. Quem soli ordinem Plato dederit uel eius auctores, quosue Cicero secutus quartum locum globo eius adsignauerit, uel quae ratio persuasionem huius diuersitatis induxerit et cur dixerit Tullius «in infimoque orbe luna radiis
Abbreviated transcription (Latin):
ras om̃s stellas lucere suo qđ ille supsolem locate in
ipso purissimo a&heresunt. in quo omne quicquid :
lux naturalis ⁊ sua ẽ. Quȩ toca cũigne suo itasphere
solis incũbit ut cȩlitonȩ queꝓcul asole sunt ꝑ p&uo
frigore oƿpressesint sic̃ infra ostendetur. Linau
quia sola ipsa sub sole : ⁊ caducotũ iam regionilu¬
cesua carenti ꝓxima. lucem nisi desuꝑposito solȩcui
resƿlendet habere non potuit. Deniq: q totius mun
diima pars t̃ia ẽ : & hȩris aut̃ ima ƿari luna est.
lunã quoq: t̃rã sed& heream uocauer᷑. immolilis
cuin ut c̃ra eẽ nonpotuit. quia insphera quȩ uol¬
uit᷑ nihil manet im mobile p̃ter centrum. aun¬
dane aut̃ spherae t̃racenttũ ẽ. idõ sola immobilisss¬
uerat Rursus certa accepto solis lumine claresie
tantũ mͦ non relucet. Luna speculi instar lunitn
quo in lustiat᷑ emittit. Quia illa aeris & aqu& quꝯ

Expanded text:
ras omnes stellas lucere suo, quod illae, supra solem locatae, in ras omnes stellas lucere suo, quod illae, supra solem locatae, in ipso purissimo aethere sunt, in quo omni quicquid est, lux naturalis et sua est, quae tota cum igne suo ita sphaerae solis incumbit ut caeli zonae quae procul a sole sunt perpetuo frigore oppressae sint, sicut infra ostendetur. Luna uero, quia sola ipsa sub sole est et caducorum iam regioni luce sua carenti proxima, lucem nisi de superposito sole, cui resplendet, habere non potuit. Denique quia totdi ima pars terra est, aetheris autem ima pars luna est, lunam autem terram sed aetheream vocaverunt, immobilis autem ut terra esse non potuit, quia in sphaera quae volvitur nihil manet immobile pdanae autem sphaerae terra centrum est; ideo sola immobilis perseuerat. Rursus terra accepto solis lumine clarescit tantummodo, non relucet, luna speculi instar lumen quo illustratur emittit, quia illa aeris et aquae, q
Abbreviated transcription (Latin):
lusꝑquẽ sol discurrit amercurii cirtulo ut inferior
ambit᷑ Illũ quoq suꝑior circulus ueneris includic.
Atq ita fit ut heduaestellȩ cũ ꝑsuperiores circulorũ
suorũ uertices currunt. intelligant᷑ supͣsolem loca¬
tȩ. Cũ uͦ ꝑ inferiora cõmeant circulorũ. soleis suꝑior
aestimetur. Illis gͦ qui spheris earũ subsoledigerunt
hocuisũs exillo stellarũc ursuqui nonnũquã
utdiximꝰ uidet᷑ inferior : qui& uere notabilior.
qui atinc liberius apparet. Ila cũ suꝑiora tenent
magis radiis occulunt᷑. & idõ ꝑsuasio istu conualuit
& abomnib penehic ordo inusum receptus : Perspica¬
ciorcamen obseruatio meliorem ordinem dephen¬
dit quẽ p̃t᷑ inlaginem uisus: hat quoq: racio coni¬
m̃dat. Quod lunã quȩ lucȩ ꝓpria caret & desole
mutuatur. necesseẽ fonti luminis sui eẽ subiec¬
tã. Hlaec enĩ ranofuit lunã ñ habere lum̃ ꝓpriũ. cȩte¬

Expanded text:
lus per quem sol discurrit a Mercurii circulo ut inferior lus per quem sol discurrit a Mercurii circulo ut inferior ambitur; illum quoque superior circulus Veneris includit, atque ita fit ut hae duae stellae, cum per superiores circulorum suorum uertices currunt, intellegantur supra solem locatae, cum uero per inferiora commeant circulorum, sol eis superior aestimetur. Illis ergo qui sphaeras earum sub sole dixerunt, hoc uisum est ex illo stellarum cursu, qui nonnumquam, ut diximus, uidetur inferior, qui et uere notabilior est quia tunc liberius apparent. Nam, cum superiora tenent, magis radiis occuluntur; et ideo persuasio ista conualuit, et ab omnibus paene hic ordo in usum receptus est. Perspicacior tamen obseruatio ueriorem ordinem deprehendit, quem praeter indaginem uisus haec quoque ratio commendat quod lunam, quae luce propria caret et de sole mutuatur, necesse est fonti luminis sui esse subiectam. Haec enim ratio facit lunam non habere lumen proprium, cete
Abbreviated transcription (Latin):
tũ superior xxxannis duo decim uͦ annis subiecta con¬
ficiat. Rursus tantũ a ioue sphera martis recedit ut
eunde cursũ biennio ꝑagat. Venus aut̃ tanto : regi¬
one artis inferior uteiannus satissit ad todiacum
pagandum. lamuͦ ita ueneri ꝑ xima : stella mercurii
et mercuriosolꝓpinquus ut hitres celũ suũ paricẽ poris
spatio idi: anio plusmin uetircũ erant. Idõ ⁊ cicero hos
duos cursus comites solis uocauit qr inspatio pari longe
a senũquã recedunt. luna aut̃ tantũ ab hisdeor sum
recessit. ut quod illi anno. uiginti octo diebiis ipso c̃¬
ficiat Idõneq detrium superiorũ ordineꝗ mani¬
fesce clareq dlistinguit inm̃sa distantia. neq delu nae
regione q abomnib: multũ recessit. int̾ ueteres aliqua
dis sensio fuit. Horũ uͥ triũ sibi ꝓxim&nieneris mercu¬
rii⁊ solis ordinẽ uicina c̃fundit. Sꝯ apud alios. lã
egyptiorũ sollertiã ration fugit. quȩtalis : Circu¬

Expanded text:
tum superior triginta annis, duodecim uero annis subiecta contum superior triginta annis, duodecim uero annis subiecta conficiat. Rursus tantum a Ioue sphaera Martis recedit ut eundem cursum biennio peragat. Venus autem tanto est regione Martis inferior ut ei annus satis sit ad zodiacum peragrandum. Iam uero ita Veneri proxima est stella Mercurii, et Mercurio sol propinquus, ut hi tres caelum suum pari temporis spatio, id est anno plus minusue, circumeant. Ideo et Cicero hos duos cursus comites solis uocauit, quia in spatio pari longe a se numquam recedunt. Luna autem tantum ab his deorsum recessit ut, quod illi anno, uiginti octo diebus ipsa conficiat. Ideo neque de trium superiorum ordine, quem manifeste clareque distinguit immensa distantia, neque de lunae regione, quae ab omnibus multum recessit, inter ueteres fuit aliqua dissensio. Horum uero trium sibi proximorum, Venerisuicinia confudit, sed apud alios: nam Aegyptiorum sollertiam ratio non fugit, quae talis est. Circu
Abbreviated transcription (Latin):
teriora sigia inigrando. semꝑmundanȩ uolubilita¬
ci contraria recessions uersant᷑ His ad sertis despera¬
rũ ordine pauca dicenda sunt in quodisseutire aþla¬
cone cicero uideri potest. Cũ hicioliss pherã quar¬
tã deseptẽ .i in medio locatã dicat. Plato aliiua sur¬
sũ secindã hoci: int̃ septẽ asumo locũ sextũ tenere
o memora. Fictom archimedes ⁊ caldeorum
tatio consentit. Plato agiptiosomiũ philos ophiȩ disci¬
plinarũ parentes secutus : quita solem int̾ lunã et
mercuriũ locatũ uolunt : ut ratione cam̃ e dephen¬
derint & edixerint cura non nullis solsupͣ mercu¬
riũ supͣq uenerẽ eẽ credat᷑. Nã nec illi quiita esti¬
mant aspecieuer ꝓcul aberrant. Oppinionẽ uͦ istius
ꝑmutationis huꝰ modi ratione ꝑsua sit. Asaturtus phe¬
iaque ÷ pͥma deseptẽ usq ad phera iouis a suino secun¬
dã int̾iertis patiitanta distantia : ut todiaciambi¬

Expanded text:
teriora signa migrando semper mundanae uolubilitateriora signa migrando semper mundanae uolubilitati contraria recessione uersantur. His adsertis, de sphaerarum ordine pauca dicenda sunt, in quo dissentire a Platone Cicero uideri potest, cum hic solis sphaeram quartam de septem, id est in medio locatam, dicat, Plato a luna sursum secundam, hoc est inter septem a summo locum sextum tenere commemoret. Ciceroni Archimedes et Chaldaeorum ratio consentit, Plato Aegyptios, omnium philosophiae disciplinarum parentes, secutus est, qui ita solem inter lunam et Mercurium locatum uolunt ut rationem tamen et deprehenderint et edixerint cur a nonnullis sol supra Mercurium supraqueVenerem esse credatur: nam nec illi qui ita aestimant a specie ueri procul aberrant. Opinionem uero istius permutationis huius modi ratio persuasit. A Saturni sphaera, quae est prima de septem, usque ad sphaeram Iouis, a summo secundam, interiecti spatii tanta distantia est ut zodiaci ambi
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ occasui. Rursusp: tauri m̃sẽ gemini non ui¬
dent᷑ qđ in eos solem migas se significat s geminos
recedit incancrũ. ⁊ tũ cũ occidit. moxlibra inuiedio
celo uidet᷑. Adeo constat solem trib signis ꝑ actu .
ri retessisse Deniq p tresm̃ ses sequentes trib signis
⁊ uesecunt᷑ emensis cancrũdico leonẽ ⁊ uirgineui
inuenit᷑ in libra quȩxurs aequat noctẽdiei. Etdũ in ip¬
sosigno occidit. moxontur aries inquo sol auttsex
m̃ses occidere solebat. Idõ aut̃ occasũ magis eiusqua
ortũ eligimus ꝓponendũ quia signa posteriora p. occa¬
sũ uident᷑ &dũ adhaec quȩ sole muertgente uideriso¬
lent solem redire mons tram. si ne dubio eũ coueta¬
rio motu recedere quã celũ mouet᷑ ostendimi: E ec
aut᷑ quȩdeso le acluua diximus etiam quinq: stellarũ
recessum ad signare sufficient P ar enĩ racione in pos¬

Expanded text:
uidentur occasui. Rursus, post Tauri mensem, Gemini non uiuidentur occasui. Rursus, post Tauri mensem, Gemini non uidentur, quod in eos solem migrasse significat. Post Geminos recedit in Cancrum, et tunc, cum occidit, mox Libra in medio caelo uidetur. Adeo constat solem tribus signis peractisrii recessisse. Denique, post tres menses sequentes, tribus signis quae sequuntur emensis — Cancrum dico, Leonem et Virginem —, inuenitur in Libra, quae rursus aequat noctem diei, et dum in ipso signo occidit, mox oritur Aries, in quo sol ante sex menses occidere solebat. Ideo autem occasum magis eius quam ortum elegimus proponendum, quia signa posteriora post occasum uidentur, et dum ad haec quae sole mergente uideri solent solem redire monstramus, sine dubio eum contrario motu recedere quam caelum mouetur ostendimus. Haec autem quae de sole ac luna diximus, etiam quinque stellarum recessum adsignare sufficient. Pari enim ratione in pos
Abbreviated transcription (Latin):
riae. et̃ ponam: Quod quia ȩqui nociale signumi
pares horassoni ⁊ diei fac̃ In hr signo c̃occidit librã .i. scor¬
pu chelas moxouri uidem: et apparettaur uicin: oecia¬
suillã etuergilias ⁊ hiadas partes tauri clariores ñ
multo ꝓsoli mergentes uidem: Sequenti mñse solinsignũ
posteriꝰ .⁊ intaurũ recedit. Et itufit utneq uergili&e
neq ali pars cauri illo m̃ se uideat᷑. Signũ enĩ qđ c̃¬
ua astrasolis ꝓpinquitate celentur. Nã & canis cunc
qui aui anꝰ tauro ÷ ñ iudet᷑ tectꝰ lucis ꝓpiuquitatt. &
h e qđ uirgili ait. cuudid auratis aperit cũ cornib
annũ taurꝰ ⁊ adũso cedens canis occidie astro. Nonti
uult intelligituuro oriente cũ sole mox in occasufie
gestante solem quiatunc incipit non uideri soleuicino
sunctam̃ occidente soli libra ad eo superior inuenit᷑
uitotus sao pius ortꝰ appareat. Gemini uͦ uiciui tunc̃

Expanded text:
riete esse ponam, quod quia aequinoctiale signum est, riete esse ponam, quod quia aequinoctiale signum est, pares horas somni et diei facit. In hoc signo cum occidit, Libram, id est, Scorpii chelas mox oriri videmus, et apparet Taurus vicinus occasui: nam Vergilias et Hyadas partes Tauri clariores non multo post solem mergentes videmus. Sequenti mense sol in signum posterius, id est in Taurum recedit, et ita fit ut neque Vergiliae, neque alia pars Tauri illo mense videatur: signum enim q Canis tunc, quia uicinusTauro est, non uidetur, tectus lucis propinquitate. Et hoc est quod Vergilius ait: candidus auratis aperit cum cornibus annum Taurus et aduerso cedens Canis occidit astro. Non enim uult intellegi, Tauro oriente cum sole, mox in occasu fiegestante solem, quia tunc incipit non uideri sole uicino. Tunc tamen, occidente sole, Libra adeo superior inuenitur ut totus Scorpius ortus appareat, Gemini uero uicini tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo ferediȩ circa occasum uidetur & quasiui¬
ona soliquẽ nuꝑreliquit p: quã ille demersus: ipsa
celi mariginẽ tena ante cedenti suꝑ occidens t̃tio
die tardius occidit quã scđo.⁊ ita cotidie longus
aboccasu recetlit utseptimo diȩ curtasolis occasũ
inmedio celo ꝓsquideatur s alio sũ septri cũ ille mer¬
gt : hacoritur adeo media partẽ mensis dimidium
caelũ ÷ unũ h emisperiũ ab ocasumorientem
recedendo metit᷑. Rirsꝰp. septẽ alios circasolis
occasũ latentis hemis pherii uerticemtȩ net
mototidem dięb exemptis. solem denuo comp̃¬
hendit: ⁊ uicinꝰ uid&: ortamborũ quadiu soli
succedens rurs nouet᷑ etrursꝰ recedens paulatim
sẽꝑ inouentẽ regrediendo relinquat occasũ. dol
quoq ipse ñ alit̃ quã ab oc casu in ouentẽ mouetur
ilicet tardius recessũ suũ qua luna conficiat. uip¬
pe quitanto tẽprsignũ unũ emetatur quantototũ
iecta oculis motꝰsui p̾stat indicia. Hunc enĩ in a¬

Expanded text:
secundo fere die circa occasum uidetur, et quasi uicina soli quem nuper reliquit; postquam ille demersus est, ipsa caeli marginem tenet, antecedenti superoccidens. Tertio die tardius occidit quam secundo, et ita cotidie longius ab occasu recedit ut septimo die circa solis occasum in medio caelo ipsa uideatur. Post alios uero septem cum ille mergit, haec oritur. Adeo media parte mensis dimidium caelum, id est unum hemisphaerium, ab occasu in orientem recedendo metitur. Rursus post septem alios circa solis occasum latentis hemisphaerii uerticem tenet, mo, totidem diebus exemptis, solem denuo comprehendit, et uicinus uidetur ortus amborum, quamdiu, soli succedens, rursus nouetur et rursus recedens paulatim semper in orientem regrediendo relinquat occasum. Sol quoque ipse non aliter quam ab occasu in orientem mouetur, et, licet tardius recessum suum quam luna conficiat, quippe qui tanto tempore signum unum emetiatur quanto totum jecta oculis motus sui praestat indicia: hunc enim in A
Abbreviated transcription (Latin):
ter constat ex nouẽ tonis de hemitonio
tin&s tonos duo decim & fit ex quadrueplo
noplato posequã & plitogorice succer¬
ne dotrinȩ & ingemii ꝓprii diuina
mnditate cognouit. nullã .eẽ. posse si ne
numeris ugabilem conpetentiã : in
meo suo mundianinã ꝑ istoriop nuniȩ¬
lum concextionẽ ineffabili ꝓuidentudĩ
bricaris instrauit. Cuius sensuf si huie
peri fuerit ad positus plurinũ nos adũbor
ceronis quȩ circa disciplinã musiceuident᷑
scura. mmellectũ iuuabit. Sedneqđ in pa¬
fociniũ alteriꝰ expositionis adhibetur
sum ꝑse difficile creditur. pauca nobis p̃¬
ectendas. quȩ simul utriusq intelligentiã
cunt luoidiorẽ¬

Expanded text:
 διὰ πέντε constat ex nouem tonis et hemitonio, continet tonos duodecim, et fit ex quadruplo. Hinc Plato, postquam et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo mundi animam per istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabricatoris instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiore
Abbreviated transcription (Latin):
minem deipsis dubitare arbitrarem᷑ et cauemꝰ uis
xius uolumen extendere. Sciendũ & hoc qđ utl
t̃rȩ quã solp occasum in inferiore hemi spherica
sexagies in altũ multiplicat᷑ ab ea mens ura quãt
quẽ solcurrit erecta exclusione luminis teneba
trȩsit ut constet quid possit sexagies multiplic
colligere. Vndehus p̃libatis ad tractatũ mensua
quas ꝓmisit oratio reuertatur. Euidentiss imis etd¬
diorum inilia ducenta quinquaginta duo. Cũ erg
tum ambitus teneat. si ne dubio octoginta milia st
ł non multo amplius dia metros habit. secundũ crs¬
tiouem cũ septime partis ad iectio ne quã superus ds
a metri mensura multiplicata ẽ . ipsa ẽ. eni quãse
constat excrescere : Sexagies multiplica uda tihi

Expanded text:
et neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus et neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus iusto prolixius uolumen extendere. Sciendum et hoc, quod umbra terrae quam sol post occasum in inferiore hemisphaerio csexagies in altum multiplicatur ab ea mensura quam tequem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras terrae sit, ut constet quid possit sexagies multiplicata colligere; unde, his praelibatis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euidentissimis et indstadiorum milia ducenta quinquaginta duo. Cum ergo tantum ambitus teneat, sine dubio octoginta milia stadiorum uel non multo amplius διάμετρος habet, secundum triplicationem cum septimae partis adiectione quam superius de diametri mensura multiplicanda est — ipsa est enim quam sursum constat excrescere — sexagies multiplicanda tibi
Abbreviated transcription (Latin):
pouca dicenda sunt ut sit rerum sequentium aditus ins¬
trutior l nomni orbe uelsphera medietas cencrumuoca¬
casis ulleu a liud ÷ centron. nisi punctũ qͦ spherȩ aut
pbis medium certissi ma obsersuatione clsstinguit᷑
te  ducta li nea de quocumq loco qui designa ambitũ
inquacũq eidẽm circuli sũmitatem or bis partem
ali quã eliuidat necessee Sed n omni modo medietas:
obis quã separat ista diusio. Illa enĩ tantum unet in
paires eiuales orbem meliũ diudit q̃ asummo in sũ¬
mum uta eluctur. ut neces sesit tãcransie ꝑcenti on
tres etiliciea q̃o rbem sic aequaliter diuidit dia me¬
sibis triplicata cũ aenn sertimȩ pastis lus emnierd¬
surtiua facit circulis quaerbis indadurir s dest
teneat etueus exea nosse quot antia ser bi it suscot¬
culusteneat¬
sua triplicabis sepuen
diametros segẽ uncus extenditur: Hec omnia geino
euidensis simisq ratiorib ꝓbare possumus mi

Expanded text:
pauca dicenda sunt, ut sit rerum sequentium auditus inspauca dicenda sunt, ut sit rerum sequentium auditus instructior. In omni orbe uel sphaera, medietas centron uocatur, nihilque aliud est centron nisi punctum quo sphaerae aut orbis medium certissima obseruatione distinguitur. Item ducta linea de quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem, orbis partem aliquam diuidat necesse est. Sed non omni modo medietas est orbis quam separat ista diuisio. Illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam transire per centron; et haec linea, quae orbem sic aequaliter diuidit, διάμεorbis, triplicata cum adiectione septimae partis suae, mensuram facit circuli quo orbis includitur; id est, et uelis ex ea nosse quot uncias orbis ipsius circulus teneat, triplicabis septem,diametros septem unciis extenditur. Haec omnia geometricis euidentissimisque rationibus probare possemus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
S& egiptui ii hilladẽ iectupã loquenti s seques crato
aclibero argum̃to nec in patrociniũ sibilunȩ defec¬
tũ uocantes quanta mensura solterra maiorsit
ꝓbare uoluer̃ utcũ demum ꝑmagnitudinẽ eius
ostenderent curluna defciat. Hoc aut̃ nequa¬
quã dubitabatur non posse alit̃ dep̃hendi nisi
mensura t̃ite & solis inuenta utfieret ex conla¬
tione discretio. &t̃rena quidem dim̃sio oculis
rationẽ iuuantib defacili consiabat. Solis uͦ m̃ su¬
rã alit̃ nisi ꝑmensarã cȩli. ꝑ qđ liscurrit inueniri
solis a groscere. Sꝯqueso siquis umiquã tã ociosus
raquie abommerit serioferiatus. ut hat quoq: n
nanus sumat netalem ueterũ ꝓmissio nem quasi it¬
sani&e ꝓximã aut horrescat autrideat: & enimaq
teum q̃ natura inc̃p̃hensibilis uidebatur ui ã sibi fecit
ingenium etrer terram quicelimodiussit reppererunt
dtaut liquere possit ratio commenti: prius regulariter

Expanded text:
Sed Aegyptii, nihil ad coniecturam loquentes, sequestrato Sed Aegyptii, nihil ad coniecturam loquentes, sequestrato ac libero argumento nec in patrocinium sibi lunae defectum uocante, quanta mensura sol terra maior sit probare uoluerunt, ut tum demum per magnitudinem eius ostenderent cur luna deficiat. Hoc autem nequaquam dubitabatur non posse aliter deprehendi nisi mensura et terrae et solis inuenta, ut fieret ex collatione discretio. Et terrena quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat. Solis uero mensuram aliter nisi per mensuram caeli per quod discurrit inueniri solis agnoscere. Sed, quaeso, si quis umquam tam otiosus tamque ab omni erit serio feriatus ut haec quoque in manus sumat, ne talem ueterum promissionem, quasi insaniae proximam, aut horrescat aut rideat. Etenim ad rem quae natura incomprehensibilis uidebatur uiam sibi fecit ingenium, et per terram qui caeli modus sit repperunt. Vt autem liquere possit ratio commenti, prius regulariter
Abbreviated transcription (Latin):
ioluan siepupsit quo q celum qa uere mundus
uo catur tem perarisole certissimum ẽ. utextremi¬
tates euis quae auia solis longissimȩ recẽsserunt
omnicareant beneficio caloris & ura fiigorisꝑ
petiutate corpescant qđ sequentib aꝑtius ex plicabit
estat uedemagnituidine cius qua uerissi ma pͥcdi¬
catione extulit pauca etñ pt̃ eunda dicamus
Phrici hoc maxime consequi inomni circa magnitu¬
dinẽ solis inquis itione uoluerunt. quanco maior
possit eẽ quã t̾ra ł teratos tenes in libris dimensiont᷑
sic ait. Mensura t̃taȩ septies etuiti es multiplicata
ꝓse aduocat ita cũ solem uolunt terra maiorem
ꝓbare testimonio lune deficientis utuntur. Cũ
defectũ lune conantur adserere ꝓbationis deso
lumitudine mutuant᷑. Etsic euenitutlũ
utrũque dealtero adstruitur ne utrũ ꝓbabilit adtru¬
atur senper in medio uicissi nutantȩ mutuo testimo¬
uio. Quidenĩ ꝑrẽ adhiuc probandã ꝓbetur u

Expanded text:
 ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant. Quod sequentibus apertius explicabitur. Restat ut et de magnitudine eius, quam uerissima praedicatione extulit, pauca et non praetereunda dicamus. Physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum sic ait: «mensura terrae septies et uicies multiplicata mentum pro se aduocat. Ita cum solem uolunt terra maiorem probare, testimonio lunae deficientis utuntur, cum defectum lunae conantur adserere, probationem de solis magnitudine mutuantur, et sic euenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstruatur, semper in medio uicissim nutante mutuo testimonio. Quid enim per rem adhuc probandam probetur?
Abbreviated transcription (Latin):
bra meare. Huic igitur &e quabilit̃ colloca
catẽpus solis ortui ꝓpinquantis. in hesit
tens obseruantis obtutus. & cũ ad prinũ
adiũ quẽ dese emisit prima sũ mitas obis
gens umbra destili decidens sũ mita tepri
crin labrieminentiã contigit : locus ipse
nbrȩ primitias excepit notem pressionesig
e obseruatũq: quã diusuꝑt̾rã ita solis oib̵
et appareret uti maei sũmitas ad hucori
uideret᷑ insidere & mox locus adquem
Tunc inuase inꝑgrauerat ad notatus.:
taq dimessione. int̃ ambas umbrarum
iuies aut̃ duodem efficiunt centũ octo: Sine
solis dia metros centesima & octaua pars he¬
heru & qui noccialis ẽ. Ergo totius &e qui noe
arculi ducentessima sexta decima pars ẽ.
lut̃ circulũ haberestadioꝵ trecenties cente
ilia ⁊ insuꝑcentũ et septua gintu milia ante

Expanded text:
umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum nouies autem duodeni efficiunt centum octo, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est. Ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta decima pars est. Ipsum autem circulum habere stadiorum trecenties centena milia et insuper centum et septu
Abbreviated transcription (Latin):
in medio celestis curtuli ꝓque solcurrit ut centrnli
Ergo mensura terrene umbrȩ medietatẽ dianito
lestis efficiet. Etsi ab altera quoq parte t̃ repu
ꝑquẽ solcurrit dia metros inuenitur. Duplicitisiga
ambitũ stadiorũ haberetrecenties centena mib
Nunc quã solis et̃ mensurã uł quẽ am modũ illipe:¬
tis simi dep̃ henderint indicemus. Nã sicut exãs
um bra potuit circuli ꝑquẽ solmeat dep̃ hendir
tudo: itap ipsũ circulũ mensura solis inuena t̃
nune uioclum ꝓcedente inquis itionis ingeniu
noctiali diante solis ortũ aequabilit᷑ locatut s
ne ues in hemis spberii speciem cauata anoi¬
ne curuatũ. infralineas desiguato duo de
norarũ numero quas sti uit prominentus ia mnbris
ciansitu solis pret᷑ cundo distinguit Foct uo
br sione metitur. Na totius cali integri
e sio diem noctẽq concludit. E tideo c̃s
uiantum sol ineirculo suo tantũ in hoc ua

Expanded text:
in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est; ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte terrae circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Duplicatis igiambitum stadiorum habere trecenties centena milia nunc quam solis esse mensuram uel quemadmodum illi prudentissimi deprehenderint indicemus. Nam sicut ex terrena umbra potuit circuli per quem sol meat deprehendi magnitudo, ita per ipsum circulum mensura solis inuenta est, in hunc modum procedente inquisitionis ingenio. Aequinoctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est saxeum uas, in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, infra per lineas designato duodecim diei horarum numero quas stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. Hoc estconuersione, metitur. Nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase
Abbreviated transcription (Latin):
solamq iunamn utsepeiam ditimus pprio caretdiobns¬
qurtatemm definitionis huius liqͥuidius ab soluens
a iostindens insole maximum lumen et̃ : non solum
ait dux sed eꝙrinceps et nodirator luminum reli¬
quorum. Adeo & coceras stellas sic eẽ lumina sed liune
duct ⁊ principem. Iuẽ heraditus fontem celestis lu¬
cis ap̃pellat: Dux ergo : qiomnes luminas mades
solus a ppartat. soluoctau. Modeta ton reliesie
dicitur÷ quia ipse cursus corũ recuesus qiquo u
tinqua uiliia phubeatur accedert agircteo uil
de mursus cum dentã partem recedendo corae  add
Meratiis. Mens mundi ita appellatur etpba sicieũ
corceli uocaueri nt̃. in denimirũ qđ opun aoteg¬
statura ratione ꝑ celũ fieri uidemus diemimert gi
u nos ottert s teporibus e quã uitiusq mnen araio
deinueris demqitẽ tẽperiẽ totndũ caucrietle¬
oius estum molliciem auturonal& soli eusus

Expanded text:
solamque lunam, ut saepe iam diximus, proprio carere, obssolamque lunam, ut saepe iam diximus, proprio carere, obscuritatem definitionis huius liquidius absoluens et ostendens in sole maximum lumen esse, non solum ait «dux», sed et «et princeps et moderator luminum reliquorum.» Adeo et ceteras stellas scit esse lumina, sed hunc ducem et principem quem Heraclitus fontem caelestis lucis appellat. «Dux» ergo est, quia omnes luminis maiestsolus appareat, sol uocetur; «moderator reliquorum» dicitur, quia ipse cursus eorum recursusque modertamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit,deratur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerstatuta ratione per celum ferri videmus, diem noctemque vices et certis temporibus equam utriusque mensuram; deinde veris clementem temperiem torridum Cancri et Leonis estum, mollitiem autun
Abbreviated transcription (Latin):
tiat nihilui uel potestate eorum honuobus eut¬
nirt shtaque debret necessitas in singulos sanet
ita ꝑ hioium septtm transitum. stationem retes¬
sum ue monstrari. Vtaues seu p̃t uolando sede
stando fucuia pennis udđ uoce significant nescientes
Sic quoq ta m̃ iure uocabitur hic salitaris. illeterri¬
bilis. cũphunc ꝓspera pillum signifecentur incõ¬
moda: In his aute intot nominib que de sole di¬
cuntur non frusta nec ad laudes pompam la¬
stiuit eratio sed res uerȩ uocabulis & primuñ¬
ux ⁊ pncrps at etmuderator luminum reliquoru
mens mundi ⁊ it̃ꝑatio slato intimeo cumdeoecospbiu¬
nis loquer et sicait. Vt aut̃ ꝑ ipsos octo cireuitus
celeritatis ⁊ tarditatis certa mensura sit et nos¬
catur : ds̃ in ambitũ supͣt̾rã secundo lum̃ ac coidt
qđ nunc solem aocamus. Vides ut hat clifinicio uult
eẽ omniũ splierarum lum̃ insole: Sed cicerosci¬
ens & iani coeteras scellas haberȩ lumensuaup

Expanded text:
tiat nihil ui uel potestate eorum hominibus euetiat nihil ui uel potestate eorum hominibus euenire, sed ea quae decreti necessitas in singulos sancit, ita per horum septem transitum, stationem recessumue monstrari, ut aues, seu praeteruolando seu stando, futura pennis uel uoce significant nescientes. Sic quoque tamen iure uocabitur hic salutaris, ille terribilis, cum per hunc prospera, per illum significentur incommoda. In his autem tot nominibus quae de sole dicuntur, non frustra nec ad laudis pompam lasciuit oratio, sed res uerae uocabulis exprimunt moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio.» Plato in Timaeo, cum de octo sphaeris loqueretur, sic ait: «Vt autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu supra terram secundo lumen accendit quod nunc solem uocamus.» Vides ut haec definitio uult esse omnium sphaerarum lumen in sole; sed Cicero, sciens etiam ceteras stellas habere lumen suum,
Abbreviated transcription (Latin):
uialis stella ꝑ hos numeros lumini uttique
soci¬
ntur. S iouialissoli ꝑomnes. lunȩ uero ꝑplures.
emeria lunȩ ꝑ omnes soli ꝑplures numeros ad git¬
uur. Hinc lic& utraq benefica credatur. iouis
aen stella cum sole ac comodatior ẽ: ⁊ ueueria
umluna. Atq idõ uitȩ nr̃ȩ magis commodant.
quasi luminibus uttȩ nrȩ actoribus numerorũ
radione concordes. Saturniaut̃ martisq stel¬
le ita non habent cumluminibus cõpetenti am
utta men aliqua uel extrema numerorum linea
saturnus adsolem mars aspiciat adlunã: Ideo
minus commodi uitȩ humanae existimant᷑. quasi
ĩ uitȩ auctoribus artanumerorum ratione
niuncti. Curtam̃ etipsi nonnũquã opes uł
aritatem omnibus prestare credantur.
A alterum debet ꝑtinere tractatũ ꝙ luc suf¬
cit aꝑuisse rationem Curalia terribilis
uiasa lutaris existimetur E plotinus quidẽ
in libro quiinscribitur si faciunt astra. pronun¬

Expanded text:
Iouialis stella per hos numeros lumini utrique Iouialis stella per hos numeros lumini utrique sociantur, set Iouialis soli per omnes, lune uero per plures, et Veneria lune per omnes, soli per plures numeros aggregatur. Hinc licet utraque benefica credatur, Iouis tamen stella cum sole accommodatior est et Veneria cum luna, atque ideo uitae nostrae magis commodant, quasi luminibus uitae nostrae auctoribus numerorum ratione concordes. Saturni autem Martisque stellae ita non habent cum luminibus competentiam, ut tamen aliqua uel extrema numerorum linea Saturnus ad solem, Mars adspiciat ad lunam. Ideo minus commodi uitae humanae existimantur, quasi cum uitae auctoribus arta numerorum ratione non iuncti. Cur tamen et ipsi nonnumquam opes uel claritatem hominibus praestare credantur, ad alterum debet pertinere tractatum, quia hic sufficit aperuisse rationem cur alia terribilis, alia salutaris existimetur. Et Plotinus quidem, in libro qui inscribitur Si faciunt astra, pronun
Abbreviated transcription (Latin):
Quimis maliuolentia ut stella maleficae ẽ di
notabilior benignitas ious& ueners ntar
seleatmonia composuit patefec̃ causam qua
nt̃ explicabo Certis numeri ꝑquos unt̃ omnia
ibi conueniunt iungunt᷑ & aptant᷑ fic uiga
loco intim quasi nominu numero uuo as¬
asuolo lnsequentib: uͦ cũ d earmonia caeliloq¬
p. quid sint huinumeri. quiduae possint oportu¬
s apericuuus Modo hoc nosse sufficiat quia sine
numeris nulla conligatio nulla potest eẽ cqr¬
ua. Vitam uero nram p̃cipuȩ soletluna mode¬
tur. Nameumsint caducorum corporũ hecduo
usq luminis beneficio hat nobis constat uita qua
nur. Conuersatio tamen nra & ꝓuentus actiuĩ
adipsa cluo lumina quã ad quiq uagasstel
eefertur. S harum stellarum alias interuen
numerorum. quorum suprafecimus mentionẽ
luminibus bene iungit ac sotiat: alias nullu¬
licat numerinexus adlumina Ergo ueneria

Expanded text:
uinis maliuolentia, ut stella malefica esse dicur notabilior benignitas Iouis et Veneris inter us quos De harmonia composuit patefecit causam, quam breuiter explicabo. Certi sunt numeri per quos inter omnia quae sibi conueniunt, iunguntur, aptantur, fit iugabilis loco interim quasi nomina numerorum accipias uolo; in sequentibus uero, cum de harmonia caeli loquemur, quid sint hi numeri quidue possint opportunius aperiemus. Modo hoc nosse sufficiat quia sine his numeris nulla colligatio, nulla potest esse concordia. Vitam uero nostram praecipue sol et luna moderantur. Nam cum sint caducorum corporum haec duo usque luminis beneficio hec nobis constat uita, qua fruimur. Conuersatio tamen nostra et prouentus actuum tam ad ipsa duo lumina quam ad quinque uagas stellas refertur, set harum stellarum alias interuentus numerorum, quorum supra fecimus mentionem, cum luminibus bene iungit ac sociat, alias nullulicat numeri nexus ad lumina. Ergo Veneris et
Abbreviated transcription (Latin):
noł uerticẽ in lnia demergit. Cũera
e circa teriã ab ortu inoecasum
cęli sphera uoluat᷑. uertex hic qui
septẽ triones hab& quoquo ũsum
niundana uolubilitate uertatur
res equore tingui Australis contra
ast semel noł ꝓ habitatious niaẽ
dipositione dẽmeis us. neo ipse
Anobis tnquã uidec᷑ nec srdera
sa qua deipse sine dubio insigu¬
turie ꝓsius e seius dixit Auer¬
rer pob seriꝑ sublinas At illẽ uub

Expanded text:
nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur,tes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub