comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sius manib succende̾ cog̾entur.
ffricile se loci ucita defensuros di¬
cunt. qd ꝓpe ex omiub partib
flumine ⁊ palude circumdata
unum habeat. ⁊ ꝑ augustũ aditũ.
Datur petentib uenia. dissuadẽte
oppido idonei deliginitur. Uercin¬
paludib. siliusq munituu ab
uarico longe nul pacẽ .xui. Ibi ꝑ
certos exploratores in singula diei
temporaq ad auaricum gererent᷑
cognoscebat. ⁊ quid fieri uellet
imꝑabat. om̃s urris yabulationes.
frumentationesq obseruabat.
dicꝑsosq cum longius necessario
ꝓcederent adoriebatur. magnoq
in commodo afficiebat. Et si qnͣtũ
intione ꝑuideri potenit ab mrĩs
occurrebatur. ut incertis temꝑib
diuersis itiuib iretur. Castris ad
eam ꝑtem oppidi positis cesar
q̃ intermissa a flunuine ⁊ palude
aditum ut supra dixinus augu¬
stum habebat. agg̾em appcrere
ui necis agere. turres duas cou¬
sti tuere cepit. nam cirtum ual¬
lare. loci nataͣ prohi bebat. De re

Expanded text:
suis manibus succendere cogerentur: suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus partibus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum. Datur petentibus venia dissuadente oppido idonei deliguntur. Vercinpaludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI. Ibi per certos exploratores in singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re
Abbreviated transcription (Latin):
incendi oportere que nõ mnuuicio¬
ne ⁊ loci ucitura abouini suit ꝑi¬
culo tuta. ne sius suit ad detinc¬
tandam miliciam recertacula.
neu romanis ꝓposita ad cõmeatꝰ
copiam predamq tollendam. Hec
si giruua aut acerba uideantur.
multo illi grauius estimari debere.
liberos. ꝯiuges. in seruitutem ab¬
strahi. apõs interfici quesit necesse
accidere uictis. Siuium consensu
hec sententia probata: uno die ã¬
plius .xx. urbes. biturigum incẽ¬
diuitur. Hoc idem fit in ieliquis
ciuitatib in om̃ib ꝑtib incendia
conspiciuitur: que ⁊ si magno
cuui dolore om̃s ferebant. tamẽ
hoc sibi la solacii ꝓponebant. qd̾
se ꝓpe explorata uictoria. celerit
anncsa reciꝑaturos sꝑabant. Deli¬
bentur de auanco in comuni con¬
cilio incendi placeat an defendi:
ꝓcuiubunt omnib gallis ad pe¬
des bituriges: ne pulcherri mcau
totius ꝓpe galliam urbem. que¬
⁊ presidio ⁊ ornamenta sit ciui ͭ ͤ

Expanded text:
incendi oportere, quae non munitioincendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitatibus: in omnibus partibus incendia conspiciuntur; quae etsi magno cum dolore omnes ferebant, tamen hoc sibi solati proponebant, quod se prope explorata victoria celeriter amissa reciperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. Procumbunt omnibus Gallis ad pedes Bituriges, ne pulcherrimam prope totius Galliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati,
Abbreviated transcription (Latin):
tungumi se in potestatem irdacturũ
confidebat. Uertingetorre tot con¬
tinius in commodis uellu nodum
gencibi nomodum acceptis suos
ad conciliũ conuocat docet longe
alia rõne ẽẽ bellum gerendimi
atq cnteci sit gestum. omib mo¬
dis huic restituendum ut pabula¬
tione ⁊ cõmeatu romam ꝓhib̾ent᷑
id eẽ facile qd̾ equitatu ipi habũdẽt.
⁊ qd̾ anmi tempore subleuentur. pa¬
necessauo disꝑsos hostes ex edifi¬
ciis pecere. onĩs cotidie ab eqͥtatu
deleri posse. Pret̾ea salutis cau¬
sa iei fouuliars commoda uegli¬
geuda. uicos edificiaq incendia
oportere hoc spacio aboia quoquo
uersus quo pabulandi causa adi¬
re posse uideantur: Haruui ipĩs
rerum copiam suppetere. qd qͦrũ
in finib bellum geratur eoꝵ opi¬
nos aut uropiam non lacuros
cuit magno cum ꝑiculo. longiis
a cactris progressuros. n int̾eẽ
ipõs ne nnterficant. impedimentis¬
ne exuant. Quib anussis bellum
geri non possit. P̾terea oppida

Expanded text:
statem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur: id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur; panecessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur. Harum ipsis rerum copiam suppetere, quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opinos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida
Abbreviated transcription (Latin):
q compelluntur. Allobroges cre¬
bris ad rhodanum dispositis y̾sidiis.
magua cum cura ⁊ diligentia suos
fines tuentur. Cesar qd̾ hostes e¬
quitatu suꝑiores ẽẽ intelligebat.
⁊ int̾clusis om̃ib itinenb nulla in¬
re ex pronuitia atq italia subleua¬
ri poterat. tinusrhenũ in germamã
nctit ad eas ciuitates quas supe¬
noribus auius pacau̾at. equitesq
ab his crcessit. ⁊ leuis armate pedi¬
tes qui iuter eos pͥliari ꝯsueuerant.
coꝵ aduentu quod minus idoueis
equis utebantur a tribunis militũ
reliquisqz s ⁊ equitib romans at¬
q euocatis equos sumit germanis¬
q distribuit. Int̾ea dũ hec gerunt᷑
hostium copie ex au̾uisqz qui tota¬

Expanded text:
 compelluntur. Allobroges cre compelluntur. Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur. Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant. Eorum adventu, quod minus idoneis equis utebantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equit
Abbreviated transcription (Latin):
modo auimo sua ip̃i frum̃ta corrum¬
pant. edificiaq icendant. quo a
rei familiaris iacta ꝑpetuũ imꝑiũ.
libertatemq ͤ consequi uideant. His
conctitutis rebz. heduis se gusians¬
docctͣ  His preficit frm̃ eporedorigis.
bellum q inferre allobrogib iubet.
alt̾ci ex ꝑte gabalos ꝓximosq pa¬
gos aruernoꝵ in heluios. item in¬
rotenos cadurcosqz ad fines uol¬
garum. aremicarum depopulan¬
dos mittit. nichilo minus claude¬
stinis nunciis legationib allobͦ¬
riore bello nondum resedisse sꝑa¬
bat. Hoꝵ pͥncipib pecunias. ciui¬
tati aut imꝑiũ tocius ꝓuintie pol¬
licetur. Ad hos õs casus erant pro¬
uisa presidia cohortiũ duarum ⁊.
xxͣ. que ex ip̃a coacta prouintia ab
l.cesare leg̃ ad õs ꝑtes opponebã¬
tur. heluii sua sponte cũ fiuitinus
prelio congressi pelluitur. ⁊ gaio
ualerio denotauro cabuli filio pͥn¬
cipe ciuitatis. compluribzq aliis
interfectis. intra oppida. muros¬

Expanded text:
modo animo sua ipsi frumenta corrummodo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisoctingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Cadurcosque ad fines Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrriore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur. Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur. Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros
Abbreviated transcription (Latin):
re in cõtrou̾siam deducta. totius
gallie conclium bidracte indicit᷑
Conueniunt eodem undiq freqn¬
tes multitudines. suffrrigiis res
ꝑunttitur. ad unũ õs uertingeto¬
rigem probant imꝑatorem abii
coucilio: reuii liugõnes. treuui
ab fuerunt. illi qd̾ amicitiam ro¬
manoꝵ sequebantur. treuu qd
aberant longnis ⁊ ab germans
premebantur. Que fuit causa qͣre
toto abõent bello. ⁊ nentri auxi¬
lia nitt̾ent. Magno dolore hedui
feruit se deiectos pͥncipcitu. qͣrunt̾¬
fortune cõnuitationem ⁊ cesaris ĩ¬
se indulgentiam requirunt: noq
tñ suscepto bello suũ consiliũ ab
reliquis sepaulre audent. inuiti
sumne spei adolescentes epoͣdorix.
⁊ uirdoniars. uercingetorigi pa
quem autea hu̾at se forte gtemp¬
tum dicit. n fortunam temytatu¬
rum. aut acie dimicaturũ. Sed
qm̃ huͣndet equitata ꝑ facile eẽ.
factum frum̃tationib pabulatio¬
iubus q romanis prohibere. equo

Expanded text:
re in controversiam deducta totius re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntfortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parquem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo
Abbreviated transcription (Latin):
simstro cornu gererntur. Pꝰ tͥgũ
hostium legionem osten deunt.
signeq intulerunt. ue eo quidem
tempore quisquam lococessit. sed
circumuenti o̾ interfectiq sunt.
Candem fortunani tulit canulo¬
genus. At hii qui presidio contiu
castia labiem erant. relicti cum y¬
lium cõmissum audicsent. subit¬
dio suis hierunt. collemiq ceꝑiunit.
neq nr̃oꝵ militũ uictoꝵ impetum
sustinere potueriuit. Sic cũ tius
fugientib ꝑmixti quos nõ silue
montesꝙ texerunt. ab equitatu
suut interfecti. Hoc negotio ⁊ fecto
labienus reu̾titur cd gedinci
ubi impedim̃ta totius ex̾citus ie¬
licta eiunt. iude cũ onũib copiis
ad cesarem ꝑueuit. Defectione
heduoꝵ cogũita bellũ augebatur.
intuntur. Nacti obsides qͣs cesar
apud eos depo sueuit. hoꝵ supplicio
dubitances t̾ritant. petunt auer¬
cingetorige hedui ut ad se ueni¬
atintiones q bellig̾andi cõmuni¬
cet. Re impetrata contendunt.
ut ipĩs suinma imꝑii trndatur.

Expanded text:
sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt. Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum conituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
reliqui ne circunuenirent᷑ ueriti.
se fuge mandant. Omũb locis:
fit cedes. Eres nobilissumm heiu
capti : ad cesarem ꝑducint᷑. Cot ꝰ
p̾fectꝰ equitum. qui controu̾siam
cum conuicto litao. proxinus co¬
mitiis habu̾at.⁊ cauauillus. qui ꝑ ꝯ
defoctionem litauicci pedestrbus
copus p̾fu̾at. ⁊ eporedorix. qͦ duce
ante aduentum cesaris. heduu cũ
sequaius bello contendemut. Fu¬
gato ꝯ nuu equitatu. uercingẽtorie
copias suas ut pro castus colloca

Expanded text:
reliqui ne circumirentur veriti reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copia
Abbreviated transcription (Latin):
tes scĩssimo iureiurando ꝯfirmari
oportere. ne tecto recipiatur. ne ad
liberos. ne ad parentes ad uxores
aditũ hẽat. qui nõ bis ꝑ agnen
hostiũ ꝑequitasset. Probatare at
om̃ib ad iusiurandum adactis:
postõ die intres ꝑtes distributo
equitatu: due cicies se cib duobus
latebris osteudiunt. Una pͥmo ab¬
mine iter nupedur cepit. Qua re nũ¬
ticita. cesar suuui qͦ equitatum tuꝑ¬
tito diuisum contra hostem ux nb.
tib consistic egnier. Imipedinieuca
iit̾ legiones recipiuntur. si qua i
parte nũ laborare. aut gruius pͥmi
iudebantur. eo signa cesar inferu
ciciemq cõuerti iubebat. Que res
⁊ hostes ad insequendũ tardabat.
⁊ urõs spe curilii confirinabat.Can¬
dem germam ab dextio latere sum¬
num uigũ nacti. Hostes loco depel¬
lunt. fugientesq usq ad flumen
ubi uertingetorix cũ pedestrib co¬
piis consedent ꝑsequunt. cõplures¬
q iut̾ficiunt. Qua re amniadu̾sa

Expanded text:
ites sanctissimo iureiurando confirmari ites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. tibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ extremos linguonũ fines iter fa¬
ceret. quo facilius subsidium pro¬
mintie ferre posset. circiter nuł pass.
x. ab romanis. trims castris u̾ein¬
getorie consedit. Conuocatis q ad
conciliũ prefectis equitũ ueuisse
tempꝰ uictorie demonstrat. fugere ĩ
ꝓũtiam roͣnos gallicq excede̾. Id sibi¬
sibi ad presentẽ obtinendam lib̾tatẽ
satis ẽẽ ad reliqui temporis pacem
atq ociũ parum profici. Maiorib
eñ copiis coactis reu̾suros n finem
bellandi facturos. Proinde agm̃e
impeditos cidorirentur. si pedites sius
auxiliũ ferant. atq in eo morentur.
iter confici nõ posse. si id qd̃ magis
futurũ confidebat. relictis impedim̃¬
tis sue saluti consulant ⁊ usu reiũ
necessariarũ ⁊ dignitate spoliatũ
ir. Nam de equitib hostiũ qui nemo
eoꝵ progredi extra aginen audeat.
ne ipõs quidem debere dubitare id
quo incuore faciant. aĩo copias se
õ ꝓ castris habiturum. ⁊ t̾rori ho¬
stium nõ defuturũ. Cõclamant eqͥ¬

Expanded text:
 extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equ
Abbreviated transcription (Latin):
coactũ in prouinciam cõte̾disse
confirmabant. bellouagi defectio¬
ne heduoꝵ coguta. qui erant aute¬
ꝑ se infideles manus cogere. atz
bellum aꝑte parare ceꝑuit. Cũ
labienus tanta rerum cõmuta¬
tioue longe aliud sibi capiendũ
consilium atq autea seuserat
intelligebat. ueq iam ut aliquid
acquireret p̾lioq hostes lacesẜet.
s ut incolumẽ exͣcitum agrdinum
ieducere cogitabat. Namqz altera
ex ꝑte bellouagi q̃ ciuites ingal¬
lia maxinam habet opiuionem
uirtutis iustabat. alc̾a canuiloge¬
nus parcito atq iustiucto excitu
tenebat. tum legiones apresidio
atq impedim̃tis int̾clusas maxi¬
mum fluũ destinabat tantis sb̾i¬
to difficultatib obiectis ab auimi
uir ͭ auxiliũ petendũ iudebat. Itaq¬
sub uesꝑum concilio conuocato co¬
hortatus ut ea q̃ imꝑasset diligent᷑
industrieq animi nstuirent. na¬
ues quas metiosedo dedux̾at. sin¬
gulas equicib romaius actubuit.

Expanded text:
coactum in provinciam contendisse coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cratib. atq aggͥem paludei
expleie. atq iter munire cona¬
batur. Postquam id difficiliꝰ
cum fieri animum adu̾tit. si len¬
tio e castris tertia igilia eg̾ssꝰ.
eodeu quo uenerat itinere me¬
loduum ꝑuenit. id est oppidũ
seuonum ĩn insula sequana
poĩtum. ut pauloañ de lutecia di¬
rimus. deprehensis uauib cir¬
quoꝵ magna pars ad bellũ erat¬
uocata. siue contentione oppido
potitur. Refecto ponte quem superi¬
orib dieb hostes rescinderant: ex¬
ercitum traducit ⁊ sco flumuine
ad lucetiam iter facere cepie. L¬
stes recognita ab his qui iuetiosẽdo
ꝓfugerant. luteciam incendiuit.
pontes eius oppidi rescindi iubẽt:
ip̃i profecti a palude in ripa seqͣne
eregione lutecie contra labiem
castra considunt. Iam cesar tiger¬
gonia discessisse audiebatur. iã
heduoꝵ defectione scdõ gallie mo¬
tu rumiores afferebant᷑: galliq
in colloquiis int̾clusum itinere
⁊ ligere cesairẽ mopia frumenti

Expanded text:
cratibus atque aggere paludem cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus cirquorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
meri ad sust inenda arma. liberi
ab aqua ẽẽ possent. disposito eqͥ¬
tatu qui uim fluruinis refringͥe¬
rent. atq hostib pͥmo aspeccu
ꝑturbatis incolumen exertitũ
traduxit: frumentũ q in agͥs
⁊ pecoris copiam uactus. repleto
his reb excitu iter in senonas
fac̾e insticuit. Dum hec apud
cesarem geruntur. lebienus
eo supplem̃to qd̃ nuꝑ ex ieailia
uenent uelicto agedincĩit ẽet
impedimentis presidio. cũ quatuor
legionib lutetiam proficiscitur:
insula fluminis sequaue: cuius
aduentu ab hostib coguito. ma¬
gue ex finituuis cuutatibz copie
cõuenerunt: Cumma imꝑii tra¬
ditur camulogeno aulerco. Qui
ꝓpe confectus etate: tñ pp̃ singłarẽ
scientiam rei nulitaris. ad eniu
est honorem euocatus. His cum
ammadu̾tisset ꝑpetuam ẽẽ palu¬
dem q̃ influeret. in sequanam.
atq illum ouinem locum ma¬
guopere impediret. Hic consedit.
nr̃os q transitu prohibere institu¬
it. labienus pͥmo uineas agere

Expanded text:
meri ad sustinenda arma liberi meri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. itum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere,
Abbreviated transcription (Latin):
re presidia custodiasq ad ripas
ligeus dicpouere. equitatumq oĩ¬
dus locis mitiendi timoris causa
untia excludeie possent. Quam
ad syem multũ eos adiuuabat.
quod liger ex nnuib creuerat. ut
omino uado nou posse trausire
uideretur. Quid reb cognitis ce¬
sar: maturandum sibi censiit.
si ẽẽt in ꝑficiendis ꝑontib ꝑicli¬
tanduui ut pͥusquam ẽẽnt ma¬
iores eo coacte copie dimicrart.
Nam ut in cõmutato consilio it
in proiuntiam cõu̾teret. ut ne
metiuqiuidẽ necessauo faciendũ¬
eistinabat. cum infanue atq indi¬
guitas rei ⁊ oppositus iaous ce¬
benna mereuiq difficultas m̾i¬
pediebat. tum maxime quod ab¬
iuncto labieno atq his legionib
quas una miserat uehem̃ter ti¬
mebat. Itaq ad modum meignis
diuruis nocturuisq ituub con-¬
fectis. contra om̃ium opĩonẽ ad
ligerim uenit. uadaq ꝑ equites
inuento pro renecessit᷑ate opor¬
tuno: ut brachia modo atq hu¬

Expanded text:
re, praesidia custodiasque ad ripas re, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in provinciam converteret, id ne metu quidem necessario facienduxistimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque hu
Abbreviated transcription (Latin):
datio. eoo ab se dnuttit. Nomiodunũ
eint oppidum heduoꝵ ad ripas
ligens. oportimo loco positinu.
hue cesar os̃ obsides gallie. sumĩ¬
tum. petumam publicam suorũ
atqr excitus impedim̃toꝵ magnã
ꝑtoeri coutulerat. Nuc magniui
numer equoꝵ huiꝰ belli cã in ita¬
lici. stq hispania eo eiptum mi¬
senec. Eo cuin epore dorie. uirdoniars¬
q uenissent. ⁊ de statu ciuitats ceg¬
nisfent. litauuccũ libracte ab hxediuo
mcẽptun qd̾ est oppidum apudeos
maximẽ auctoritatis comucto li¬
taueiu magintum magnauiq
ptem seuatus ad eum cõuenisse.
legatos ad uercingetorigem de pa¬
ce de amititia coucilianda publice
cõmodum existuciuerunt. Itaq
intecfectis nouiodum custodibus.
quiqz eo negotiandi aut itieus¬
tlusa conuenerant. pecunam
atq eques iut̾ se parti sunt. obsides
mcautatũ bibracte ad magũtum
deducendos curaueruunt. oppidũ
qd̾ abse teneri nõ posse iudicubãt.
nec ui ẽẽt usiu roͣuis incenderũt
frum̃ti qd̾ subito potuerunt na

Expanded text:
 ab se dimisit. Noviodunum erat oppidum Aeduorum ad ripas Ligeris opportuno loco positum. Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis receptum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Convictolitavim magistratum magnamque partem senatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia concilianda publice commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, quod a se teneri non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt nav
Abbreviated transcription (Latin):
uipa cõma ita ut ante demont¬
uimius. fideli acq utiui aipiorab
amuis eint usus in brittauia
legesq uoddideint. ctq ipĩ mo¬
nnos actubuerat. Canta tameᷤ
oninerse gallie consensio fuit si
dis recuꝑande. ut n benetitiis.
n amiatie memoria mouent᷑¬

Expanded text:
opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libdis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria move
Abbreviated transcription (Latin):
Pma luce ⁊ nñ os̃ euant tum spor ta¬
hi et hostium acies cernebatur. la¬
cuius ductu sope numero hoctes:
supassent presentem adẽe existi¬
marent. dat signũ prelii. Prino
coucursu abdertro coruũ ubi septi¬
ma legio constitat. hostes reppel¬
luntur citq m fugam coicuintur.
reliqui resistebant. uec dabait qͥs
uostium camulogenꝰ sius adeuit

Expanded text:
Prima luce et nostri omnes erant transportaPrima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Lacuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; reliqui resistebant, nec dabat suspiostium Camulogenus suis aderat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ existimabat castris presidio re¬
liquit .u. eiusdem legiones reliqͥs
de media uocte cũ om̃ib impedĩ¬
tis causo fiuine magno tumultu
proficisa imꝑat. conquint ecian
linitres. has magno sonitu remoꝵ
tribus legionib eum locum petiit
quo naues appelli iusserat. Eo
cium uentũ ẽẽt exploratores hocti¬
uir ut omni flumius paite eic̃t
dispositi mopinantes qd magna
enit subito cohorta tempestas a
nũs oppͥmuntur. Ex̾citus eqͥtatꝰ¬
ꝙ equitib rom̃ administimitib
quos ei negocio prefecerat celerit᷑
transimttitur uno fere tempore
sub luce hostib nunciatur. in car¬
nib trausportai. Quib reb audi¬
tis qd̃ existimabant. tub locis:
turastie legiouos aitq os̃ ꝑturbatos
defectione heduoꝵ fugam parit.
suas ꝙͣ copias. in tres ꝑtes distubue¬
rant. Nam p̾sidio e regione cactroꝵ
relicto ⁊ paria manu metiosedim
quantũ noues ꝓcessissent. reliqͣs
⁊o piss contin labienum duxem̃t.

Expanded text:
tris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorutribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in cavibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
anus infixis. tote in terram effo¬
diebantur. Mediocub int̾missis
spaciis omnib locis disserebant᷑
quos stimulos nomunabant. His
reb ꝑfectis regiones sequutus qͣ
uiciouos diuersas abhis contin exti¬
orem hostem ꝑfecit. ut ne magna
quidem mulcitudine suta aiccidait¬
currunifiudi possent. aut cũ piclo
ecastus egredi cogctur dier. xxx
conuetũ iubet.Dũ hec ad alesiãm
gernutur. Scilli concilio pͥncipum
indicto. non os̃ hos qͥ aria forie
poient ut censuit uercingetorie
comiocandos statiuut. sẽd̾ ctum
nũm cuiq ciuitati imꝑandũ. ne
tanta inulcitudine contusa. nec
moderari noc disceruere sues. lec
parem num̾um arũnis adiuctis.
heleutetis. ⁊ cadurcis. Sabaus
uel louis qui sub imꝑio arũnorũ
eẽ consuerit. soquauis. senoiib.
bictiigib. sanconis. ruteiuos. ca¬

Expanded text:
hamis infixis totae in terram infohamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam nitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidatcircumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
putauit. quo minore nuo militũ.
truncis arboꝵ aut admodum fir¬
nus ranus abscisis. atq hoꝵ deli¬
bratis ac p̾acutis cacuminib ꝓpe¬
tue ffosse quinos pedes alte duce¬
bantur. Huc illi stipites dimissi.
⁊ ab infimo reiuncti: ne reuelli
possent ab uuis emi nebant
quin erant ordines coniuncti int̾
se atq complicati. quoqui intra¬
uerant se ip̃i acutissimis uallis
induebat. hos cippos appellabant.
Aute hos obliquis ordinib in quin
laitim angustiore cid infinuun
fastigio. Huc teretes scipites fe¬
miuis crassitudine ab sum mo
p̾acuti ⁊ pͥusti dimittebantur.
ita ut non amplius digitis .iiiͦiͬ.
di ⁊ stabiliendi cã singłi ⁊ ab in¬
simo solo pedes tres t̾m exculca¬
bantur. Reliqua pars scrobis ad
occultandas insidias. iuminibz
ac uirguttis integebatur. Hiuꝰ
genis octoni ordines ducti. t̾uos
int̾se pedes distabant. Id ex simi¬
litudine floris. liliũ appellabatur.
Ante hoc talee pedẽ longe ferreis

Expanded text:
putavit, quo minore numero militum putavit, quo minore numero militum truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quinctim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor di et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis
Abbreviated transcription (Latin):
munitiones ab ea fossa pedibus.
ne facile totum opus coroua mili¬
tum cingeretur. ne de inprouiso aut
noctu. in munitiones multitudo
hostium ciduolaret. auit int̾diu te¬
la in nr̃os operi destinatos coicere
possent. Hoc int̾misso spatio ducis
fossas pedes latas oadem altitudĩe
ꝑduxit. Quanum int̾iorem camye¬
strib ac dimissis locis. aqua ex
flumine diciuata compleuit. pꝰ
ea agg̾em ac uallem .xii. pedum
extruxit. Huic luricam pinnas q
cdiecit. grandib cerius eminẽtib
ad cõmissuras pluteoꝵ ato cigg̾is.
ut ascensum hostiũ tardarent et
turres toto opere circiundedit. que
pedes .lxxx. interse distarrent.
Erat eodem tempore ⁊ materiari.
⁊ frumentar. ⁊ tantas n uitio¬
nes fier necesse demi nutis copiis
nũsque longius ab castris progre¬
diebantur. ac nõ nuniqmͣ oꝑa nr̃a
galli temptare. atq eruͣtionem
ex oppidi plurib portis cummã
ui facere conabantur. Qua re ad
hec rursus oꝑa addendum cesar

Expanded text:
munitiones ab ea fossa pedes quamunitiones ab ea fossa pedes quanec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
captis. germaui sese recipiunt. uer¬
cingetorix pͥusqmͣ nuiuitiones a
romanis ꝑficiantur. consiliũ capit¬
omĩeui aib seequitatum noctu diuit¬
te. Discendentibz maudat. ut suam
quisq eorum ciuitatẽ aderat: õs
qui ꝑ etatem arma ferre possint.
ad bellum cogant. sua in illos merita
ꝓponit. obtestaturqz ut sue salutis
rationem habeant. neu se decõmuni
tiores sueruit nulia hominũ octo¬
gĩta delecta una securntitura de¬
se parcendo: His datis. mandatis
scd̾̃a iugilia silentio equi tatum di¬
mittit. frumentũ om̃e ad se referui
iubet. Capitis penam his qui nõ
parueruit constituit. Pecus cuiꝰ
magna erat amandubiis compul¬
sa copia. uiritim distubuit. Frumẽ¬
tum paice. ⁊ paulatun mentiri ĩ¬
stituit. Copias õs quas. ꝓ oppido
collocauerat. in oppidum recepit.
His iationib auxilia gallie expͤ
directis latib duxit. ut eius solũ
tantumdẽ ꝑat̾et. quantũ summe
fosse labra dictarent. Reliquas os̃

Expanded text:
captis Germani sese recipiunt. Vercaptis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capiomnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi res fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interitura dese parcendo. His datis mandatis, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspdirectis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes
Abbreviated transcription (Latin):
int̾du stationes disponebantur
nequa subito eruptio fieret. Nec
eadem noctu ex cubitorib ac fir¬
nuo p̾sidiis detinebant᷑. Oꝑe in¬
stituto. fit equestie preliũ in ea:
planitie quam int̾missam collib
tenditur. laborantib nrĩs: cesar
gerianos submictit. legiones q
ꝓcastus coustituit nequa subito
iruptio ad hostiuu peditatu fiat.
Presidio legionun addito. ⁊ mĩs
aniuius augetur. ⁊ hoctes sunt ĩ¬
fugam couiecti se ip̃i multitudi¬
nem impediunt. atq angustiorib
portis relictis coartantur. Cermaui
cicruus usq ad uiuros ꝑsequiutur.
fit magna cedes. nõ nulli relictis
equis fossam transire ⁊ maceriam
tumscendere conantur. Paululũ
legioues cesar quas pro constitue¬
uat. promoueri iubet. ñ nunus qui
tuti iumtiones erant galli per¬
turbantur. uenui ad se confestimi
existimantes. ad arua ꝯclamant.
nõ nulli ꝑt̾riti. in oppidum irum¬
claudi. ne castrn mdentur. Mꝯul¬
tis interfectis. complurib equis

Expanded text:
stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibustenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumclaudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis
Abbreviated transcription (Latin):
seneat: legiones e castus edueit.
aciemiq idoneo loco constituit. Cũ
uertingetorie nichilominus in
equum locũ descenderet. leui facto
equestii prelio. atq eo scd̃o in cast᷑
erercitum redirẽ. Cuin hoc idemi po¬
stero die fecisset satis ad gallicã
ostentationem muniendam mni¬
bicuniq oĩcs confirmandos factũ
eristimaus. in heduos mouit aist᷑
tum quidem insequentis hostibus
oppellacus. discit cum omui equi¬
tadui litauiccum ad sollicitandos
codere adconfiriandam ciutctẽ.
Et si uultis icum reb heduoꝵ per¬
fidiam cesar ꝑspectam habebat:
titq eoꝵ discessu matiuandi defec

Expanded text:
senserat legiones ex castris eduxit senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos cedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discess
Abbreviated transcription (Latin):
aduocata. temtatem nulitum¬
cupiditatemqz reprehendit. qd̾
sibi ip̃i iudictissent. quo ad proce¬
dendum. auit quid ageudum inde¬
tur. u signo recipienti dato con¬
stitissent .i. a. tribuius militũ
legatisqz retiner potuisent. Ee¬
posito quid imquitas loci posset.
quid ip̃e ad auaricum sensisset
quid sine duce ⁊ sine equittitu de¬
prehensis hostib expoliatam me¬
toriam dimisisset. ne paruiũ mͦ
detrimentũ in contentione ꝓpter
iniquitatem loci accideiet quã¬
topere eoꝵ anum magnitudinẽ
adinaretur. quos non castror
muiciones. nõ altitudo uontis
non murus oppidi tardare potuisset.
tanto oꝑe licentiam auugantiam¬
q repreheudere. qd plus se quam
imꝑatoremi de uctoria atq exita re¬
rum senture existimaient. nec minꝰ
num or̃one confirmatis nulitib
ne ob hanc cãm cũo ꝑmouerentur.
neu qd̾ inquitas Loci actulisset
Duirtuti hostium tubuerent. eadẽ
de profectione cogitaus que ante

Expanded text:
advocata temeritatem cupiditatemadvocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus mam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
prospiciam. quos cupidita te głie ad¬
ductus in ꝑiculum deduxi. uos dcita
facultate uobis consulice. Simul
in medios hostes ircuꝑit. duobus¬
q interfectis: reliquos a porta pau¬
lulum. suuimouit. Couantibus
curxilicire suis. frustra inquit mee
uite subuenire conanuni. qͣui iã
sainguinis uiresq deficiunt. Pro¬
iude cibite duu est facultas: uos¬
q cio legionem recipite. Ita pug¬
ucins: post paululum concidit. ac
sius sciluci fuit. Nr̃i cumi undiq
p̾merentur. sex .⁊.el. centurionib
amissis deiecti sunt loco. S intole¬
iuntius gallos insequentes legio.
x̃. tardauit. q̃ pro subsidio paulo
equiore loco coustitent. Hanc rur¬
sus . xiiiͦ. legionis cohortes excepe¬
runt. Que ex castris minoribus
educte cũ tito sextio legato locumi
mum plamitiem attigerunt. in¬
festis conti hostẽ signis extiterũt.
Uercingetorie ab iudicib collis su¬
os iutra uunitiones redurit. Eo
die milites paulominus. dcc. sunt
desidati. Posto die cesar contione

Expanded text:
prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperanimum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione
Abbreviated transcription (Latin):
ueat. ⁊ uou̾it: equitatum ey cactus
educit. ⁊ prelium comitti iubet
Cuit ex ouinb castris q̃ sumnimu
undiq uigũ tenebant. despectus at
Mominum uulitum intenti aui¬
Ualle iuter equitos nros sagicta¬
rios expeditosq leuis armature
iut̾iecerant. qui suis cadentib au¬
rilio succurt̾ent.⁊ nrõꝵ equitum
impetus sustiu̾ent. Ab his cõplures
de inproniso uulneiri prelio ere¬
debant. Cum suos pugne supiores
iui auiuitionib continebantur
⁊ hii qui ad auxilium conuennnit.
clamore ⁊ ululatu suoꝵ anuios
confirmabant. qd̾ in conspectu
ouinum res gerebatur. neq iec¬
te ac turpiter factinu celari pot̾at.
utrosq ⁊ laudis cupiditas ⁊ tunor
iguoniie ad iurtutẽ excitabat.
Cuui a meridie ꝓpe ad solis occasũ¬

Expanded text:
equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugGalli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
centurioqz qui una murum ascen¬
deiant. circũuenti atq interfecti¬
de muro p̾cipitantur. M crchus
petronius eiusdem legionis cen¬
nurio cum portas ertidere conatus
cẽt. a multitudine oppressus aic sibi
desꝑans multis iam nulñbz accep¬

Expanded text:
centurio quique una murum ascencenturio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vuln
Abbreviated transcription (Latin):
cursu ⁊ spatio pugne defatigati.
nou facile recentes atq integros
sustinebant. Cesar cũ inquo loco pu¬
gnari. hoctiumqz copias cuigen ui
deiet. pͥmetuens sins: cid titũ sextiũ
legatum queni uuuorib castris pͥ¬
sidio reliquerat misit. ut cohortes
a dextro lat̾e̾ hostium constitueret:
ut si nr̃os loco depulsos iudisset.
qminus libere hostes insequerent
terr̾et ip̃e ꝓciululum ex eo loco cũ
legione progressus ubi constitert
euentum pugne expectabat. Cum
acercime cõmi ms puguaretur.
hostes loco ⁊ num̾o inr̃ uirtute cõ¬
fid̾ent. sunt hedu uici a late̾ nrĩs
aiꝑto. Quos cesar a dextra parte. a¬
lio ascensu distiuende cã miseuit.
hii sumilitudine armoꝵ uehem̃ter
nr̃os semꝑ terruerunt. Actam ⁊ si
dextris humeris exercis animadu̾te¬
bantur qd̃ insigne pacatũ ẽẽ con¬
suerat. tam id ip̃m sui fallendi
cã. milites ab hostib factum existi¬
incibant. Eodem tempore .l. fabiꝰ

Expanded text:
cursu et spatio pugnae defatigati cursu et spatio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumderet, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab laterab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius