comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ndiuisione patrimonioꝵ siuefis caliũ domoꝵ siue priuatoꝵ. obseruarip
terdeb&. ut quia iniustũ ẽfilios a parentib: uł uxores amaritis. cũ ad qua
possessio ꝑ uenerit sequertrari ut mancipia quȩ ꝑmixta fuerint id est uxo
is et marito suodatis uicariis ad unũ debeant ꝑtinere. cuineces sefuerit cõmu
Quod sollicitudo ordinantiũ deb& s̃petialit̃ custodire ut separatio fieri omu
Ominet᷑ : remsibi alienã usurpare uoluisse. non solũ id quod malepetebat
sed quod magis unus quisq contemptus suo rem non expetat iuris alieni hisq
reptor agroꝵ fuerit in lite superatus. tantũ agri modũ quantũ diripere ten
amittat : Lecta apud acta .XII. Rt .iulii gallicano et simmaco consulib Iĩs¬

Expanded text:
In divisione patrimoniorum seu fiscalium domorum sive privatorum observari In divisione patrimoniorum seu fiscalium domorum sive privatorum observari ter debet, ut, quia iniustum est filios a parentibus vel uxores a maritis, cum ad quemcumque possessio pervenerit, sequestrari, ut mancipia, quae permixta fuerint, id est uxor cum filiis et marito suo, datis vicariis ad unum debeant pertinere, cui necesse fuerit commutare, quod sollicitudo ordinantium debet specialiter custodire, ut separatio fieri omnino non determinetur, rem sibi alienam usurpare voluisse, non solum id quod male petebat amittat, sed quo magis unusquisque contentus suo rem non expetat iuris alieni, is, qui inreptor agrorum fuerit, in lite superatus tantum agri modum, quantum diripere temptavit, amittat. Lecta apud acta XII kal. Iul. Gallicano et Symmacho conss. I
Abbreviated transcription (Latin):
uisurpandis uiuoꝵ nec cliuidendi contrabonos mores concessalicentia ẽ : Sed
onem durare simodo usq: ad extremũ eiꝰ uiuendispatiũ uoluntas eadẽ ꝑse¬
sed oceat᷑: Data .iii. iđ iunii constantino poli constantino et maximo cons̃li
ic& iiuoꝵ bona ut diuidant᷑ : In iustũ sit: tamensimateruiuens
atẽ suã filiis p̃ceperit et ꝑmiseri diuidendam . et usq: ad exitũ uitȩ sua in ca
lis patri momialib: uł enphiteuticariis. ꝑdiuersos nunc dominos distributis
pertuit sic possessionũ fieridiuisiones ut in tegra apud possessorẽ unũ quemq
seruon agnatioꝑ maner& : Qui senim ferat liberos aparentib: a frib sorores
eris coniuges segregarie igit᷑ quidis sociata inius diuersũm ancipia traxer̃
ũ redgero eadẽ cogant : Ac sicui ꝓpt redincegratione nẽcessitudinẽ serui
cesserint Picaria ꝑ eum qui eosdem susceperint mancipia reddant᷑. sedo

Expanded text:
bonis usurpandis vivorum, nec dividendi contra bonos mores concessa licentia est: sedbonis usurpandis vivorum, nec dividendi contra bonos mores concessa licentia est: sedonem durare, si modo usque ad extremum ejus vivendi spatium voluntas eadem perseverasse doceatur. Dat. III. Id. Jun. Constantinopoivorum bona ut dividantur, iniustum sit, tamen si mater vivens facultatem suam filiis praeceperit et permiserit dividendam et usque ad exitum vitae suae in eadem fundis patrimonialibus vel enfyteuticariis per diversos nunc dominos distributis oportuit sic possessionum fieri divisiones, ut integra apud possessorem unumquemque servorum agnatio permaneret. Quis enim ferat liberos a parentibus, a fratribus sorores, a viris coniuges segregari? Igitur qui dissociata in ius diversum mancipia traxerunt, in unum redigere eadem cogantur: ac si cui propter redintegrationem necessitudinum servi cesserint, vicaria
Abbreviated transcription (Latin):
rarispecialiter uolunta tẽ plac& et obsecund ari protinꝰ cum resdiui¬
entur: nec retineri amplius quam quod singulorum ꝑsonis detegi
ad scriptũ ut et memoria defuncti non uioletur parentes et occasionis
prp̃tũ. Quando facultas patris int̃filios uł nepotes diuidit᷑. spe¬
t̃ uoluntas patris uł .aui. mat̃ni deb& in om̃ib: custodiri: Cuiꝰ testa¬
itũ etiã si non fuerit ꝑ fectũ. aut si non legitimonumero testium subscribat᷑
entis alliget᷑ tamensi agnoscit᷑ defunctus dequo supradictum est defacul
sua aliquid ordinasse. quid quid unumquemq: defiliis uł denepotib: cuiꝰ¬
nq: sexus habereuoluerit. hoc sibi sine consortis repecitioni defenlat. nec p̃¬
mat aliquis quod alteri consorti auctor illedimi serit sed hoc int̃filios et ne
ex filus masculis obseruet᷑. quod uoluntate auctoris ꝑ quamcumq: scriptu

Expanded text:
rari specialiter voluntatem placet et obsecundari protinus, cum res divirari specialiter voluntatem placet et obsecundari protinus, cum res dividentur, nec retineri amplius, quam quod singulorum personis detegetur adscriptum, ut et memoria defuncti non violetur parentis et occasiones terpretatio. Quando facultas patris inter filios vel nepotes dividitur, specialiter voluntas patris vel avi paterni debet in omnibus custodiritum etiamsi non fuerit perfectum aut si non legitimo numero testium subscribatur nec gestis allegetur, tamen si agnoscitur defunctus, de quo supra dictum est, de facultate sua aliquid ordinasse, quidquid unumquemque de filiis vel nepotibus cuiuscumque sexus habere voluerit, hoc sibi sine consortis repetitione defendat: nec praesumat aliquis, quod alteri consorti auctor ille dimiserit. Sed hoc inter filios et nepotes ex filiis masculis observetur, quod voluntate auctoris per quamcumque scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
suis consensũ sine ulla controuersia commodandũ: Quoduen
huius modi expectat scripturas in quib: tales de functoꝵ fuis se. me
inuenit᷑ ut decestamento intellegatur tantum modo cogitatũ ei
pugnare ius uideatur : huius modiquoq: conscriptionis intersuo
taxat heredes ualere oport& : Quẽ ad modum ualent scripture
plicter in coatȩ quas nullas solempnitates. ad minicula defenas
solis noxa quacradicib: uoluntatis lic& enim sub testamenti aoe
coepto cum ꝑ feccȩ non sint neq appellari aliter ullo modo pes
eu anuis seuidentur : Tamendis positionis ulamȩ coloratas
imaginẽ referentes iustius in selegum procliuem fauoremle
pretoris ut suis heredib defuncti successio deferretur. etia
eoeptum neq impletum testamentum ec̃ memoret᷑ u&ls
litate uerboꝵ uł sollem pnitateiuris in annis scriptura eẽdicat᷑ consi¬

Expanded text:
suis consensum sine ulla controversia commodandum. Quod vero ad suis consensum sine ulla controversia commodandum. Quod vero ad huiusmodi spectat scripturas, in quibus talis defunctorum fuisse mens invenitur, ut de testamento intellegatur tantummodo cogitatum, etsi repugnare ius videatur, huiusmodi quoque conscriptiones inter suos dumtaxat heredes valere oportet, quemadmodum valent scripturae simpliciter incoatae, quas nulla sollemnitatis adminicula defendunt, solis nixae radicibus voluntatis. Licet enim sub testamenti vocabulo coeptae, cum perfectae non sint neque appellari aliter ullo modo possint, evanuisse videntur, tamen dispositiones ultimae coloratam iuris imaginem referentes iustius in se legum proclivem favorem debent vel auxilio praetoris ut suis heredibus defuncti successio defertur, etiamsi coeptum neque inpletum testamentum esse memoretur, vel litate verborum vel sollemnitate iuris inanis scriptura esse dicatur, conside
Abbreviated transcription (Latin):
alias competitionum nebulas deteccus fuerit amisisse reformari cadẽ ita
mensi probatum fuerit : anullo ante a possessum solumbanc qua oscendi¬
mi amilete rationedetentũ uł simn alio forte corum im litũ uolunt atetrans¬
latum fuisse quod tenuerant. potuerit ed oceri nequis sane ꝑ hancd¬
nitionem nr̃i nominis subripiendo postulare audeat. haec spatu
quib presens oraculi nr̃i forma conp̃hendit. poenã uiginti libru
tiom fortas se construxerit. aut aliquid pro utilitate sua credidea
ciendũ : pernullius calumniã penitus repellat᷑. sed hoc ꝑ petuun
truxerit : uł ad ex colendũ fortas se tenuerit. si hoc tamen nullus an
tenuit cuimiles ipse ꝑuasor extiterit: similiratione possideat : q
rẽ etiã si subreptũ printipi fuerit : non solũ impetrata non ualean
rũ etiã in probus petitor .xx. libras aurifisco cogatur. ex solur¬

Expanded text:
alias conpetitionum nebulas detectus fuerit amisisse, reformari eadem, ita alias conpetitionum nebulas detectus fuerit amisisse, reformari eadem, ita tamen, si probatum fuerit a nullo antea possessum solum hac qua ostendimus a milite ratione detentum: vel si in alios forte eorum militum voluntate translatum fuisse quod tenuerant potuerit perdoceri. Ne quis sane post hanc definitionem nostri numinis subripiendo postulare audeat haec spatia, de quibus praesens oraculi nostri forma conprehendit, poenam viginti libraredificium fortasse construxerit aut aliquid pro utilitate sua crediderit faciendum, per nullius calumniam penitus repellatur, sed hoc perpetuo construxerit vel ad excolendum fortasse tenuerit, si hoc tamen nullus antea tenuit, cui miles ipse pervasor extiterit, simili ratione possideat. Contra quam rem etiam si subreptum principi fuerit, non solum impetrata non valeant, verum etiam inprobus petitor viginti libras auri fisco cogatur exsol
Abbreviated transcription (Latin):
tinitate sinereparatione prioris status ab hac lucedis cerserit. faculta tẽ illius
patronus uł patronifilius uł ne potis quitamen ꝑ uirilẽ lineã descendunt et
emancpati non fuerint sibim & uindicabunt: Nec si filius quos ciuis romanꝰ
generauit fortasse dimiserit. aliquid de eiꝰ hereditate presumans : Quia non que¬
rendum est in qua lib tate nati fuerint sed inquapat̃ eor positus conditione defecdt̃¬
nicomiti et magistri. equitu Quisquis armataemilitiȩ stipendis com¬
monitꝰ in solo publico uł aedifitiũ aliquod construxerit . uł septis quib: lib&
spatia cerca conduserit ꝑ petuo iure et firmodominio eadem ex nra genera¬
li ductorita tepossideant nec ꝑ subreptionem aliquis postea cadẽ loca a nrãcde¬
mentia dudeat postulare : Illud quoq: sanximꝰ siquis quã militũ similicondi¬
tione antehoc tempus loca publica possidenda detenuit hac postea cadem ꝑ

Expanded text:
tinitate, sine reparatione prioris status, ab hac luce discesserit, facultates illius tinitate, sine reparatione prioris status, ab hac luce discesserit, facultates illius patronus, vel patroni filii, vel nepotes, qui tamen per virilem lineam descendunt et emancipati non fuerint, sibimet vindicabunt. Nec si filios, quos civis Romanus generavit, fortasse dimiserit, aliquid de ejus hereditate praesumant: quia non requirendum est in qua libertate nati fuerint, sed in qua pater eorum positus conditione defeccomiti et magistro equitum. Quisquis armatae militiae stipendiis communitus in solo publico vel aedificium aliquod construxerit vel saeptis quibuslibet spatia certa concluserit, perpetuo iure et firmo dominio eadem ex nostra generali auctoritate possideat nec per subreptionem aliquis postea eadem loca a nostra clementia audeat postulare. Illud quoque sancimus, si quisquam militum simili condicione ante hoc tempus loca publica possidenda detinuit ac postea eadem per
Abbreviated transcription (Latin):
imulier marito scđo dotẽdederit. et ex primiore marito filios habuerit &
non cistres uncias id est quartã portionẽ dereb suis reserua uerit dos que con¬
tralege papiã scdđo maritoclataest non ualebit: Hicdeiure ad dendũ quid sit
lex papia DEHIEREDITATIS PETITIONE: IMOTRT̃. Constantinus aug̃ etce¬
ud maximũ pubłi : Sihis qui dignitatẽ rom anȩciuitatis amissa. latinꝰ
fuerte effectus in eodẽ statumun erelucis ex cesserit omnẽ peculiũ eiꝰ apatrono
uł apatroni filiis siuene potib quinequaquã ius. agnationis a miserint uin¬
dicetur : Nec ad disceptationẽ ueluti hereditario. et controuersi ae filuis lic& ac¬
cedere cumeiꝰ potissimũ status ratio tractand astt: Non quẽ benefitio libertatis
indulte soratus acceperit. sed his in quomunerelucis excesserit : Data .iii.
romanꝰ libtus int̃cedenteculpa. latinus libertus fuerit effectus siin eadem la¬

Expanded text:
rpretatio. Si mulier marito secundo dotem dederit et ex priore marito filios habuerit et rpretatio. Si mulier marito secundo dotem dederit et ex priore marito filios habuerit et non eis tres uncias, id est quartam portionem de rebus suis reservaverit, dos, quae contra legem Papiam secundo marito data est, non va DE HAEREDITATIS PETITIONE. Imp. Constantinus A. et Cad Maximum Pf. U. Si is, qui dignitate Romanae civitatis amissa Latinus fuerit effectus, in eodem statu munere lucis excesserit, omne peculium ejus a patrono, vel a patroni filiis, sive nepotibus, qui nequaquam jus agnationis amiserint, vindicetur. Nec ad disceptationem veluti hereditariae controversiae filiis liceat accedere, cum ejus potissimum status ratio tractanda sit, non quem beneficio libertatis indultae sortitus acceperit, sed is, in quo munere lucis excesserit. Dat. III. Ramanus libertus, intercedente culpa, Latinus libertus fuerit effectus, si in eadem La
Abbreviated transcription (Latin):
timanda uł idẽ et morib: et temporib dat᷑ : Data xiiii. Rł iutiii tauro et flo¬
tio consulib INTẼTAT. Cercum est quod donatio facta dein offitiosi qued
testamento similis iudicatur : Contra quã similit̃ p̃termissus et si ciminus cuib
actio competit quã quarte portionis suaemodus ẽ dimittat᷑ in tra quinquennus
superius constitutũ a gereꝑ mittit᷑ : Et sicut in officiosũ testamentũ ita potesto
re utdonatio euacuet᷑ DEINOFFITIOSIS DOTIB IMPER̃T. Constantinꝰ as
concordare legib promptũ e. ut ad exemplũ in officiosi testam̃ti adues
dotẽ in modicã exercende actionis copia tribuatur : Et filiis conqui rentibes
ut quarta hereditatis ipsius non fuerit reseruata liceat filiis ad similituo¬
nẽ in offitiosi testamenti contradotẽ agere et debitã sibi portionẽ ex legerepta
data filius ex priorematrimoniosineq: dod rantem neq: in fraudẽ legis
papia constituãtur. dehac repetenda nullã habero constat actionen

Expanded text:
oribus et moribus. Dat. XIIII kal. Iun. Tauro et Florentio conss. Interpretatio. Certum est, quod donatio facta de inofficiosi querella testamento similis iudicatur, contra quam similiter praetermissus, etsi ei minus, cui haec actio conpetit, quam quartae portionis suae modus est, dimittatur, intra quinquennium superius constitutum agere permittitur. Et sicut inofficiosum testamentum, ita potest RENTIO CONSS. . De inofficiosis dotibus. Imperator Constantius concordare legibus promptum est, ut ad exemplum inofficiosi testamenti adversus dotem immodicam exercendae actionis copia tribuatur et filiis conquerentibus ut quarta hereditatis ipsius non fuerit reservata, liceat filiis ad similitudinem inofficiosi testamenti contra dotem agere et debitam sibi portionem ex lege repetdata filios ex priore matrimonio, si neque ultra dodrantem neque in fraudem legis Papiae constituatur, de hac repetenda nullam habere constat actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
erit quos geminis mensib ad requi ẽ laboris indulgentior an¬
nos accepit : Stiuis feruorib: mitigandis. et dutum nis fetb¬
decerpendis. Kalendarũ quoq: lanuariũ consuetus diesotio
mancipamꝰ : His adicimus natalicios dies urbiũ. maximarum
romȩ atque constantinopoli quib: debent iura differre qui et ab ipsis
nata sunt : Sacros quoq: pascȩ dies quiseptimo uł precedunt nu¬
mero uł secunt᷑ : In eadem obseruatione num eramus : Necnon
et dies solis qui repetito insecalculoreuoluunt᷑ parẽ neces scest
habere reuerentiã. nr̃is etiã dieb: quiuł lucis auspicia. uł ortꝰ
ges audirip̃cipimꝰ. etdic& lex quattuor menses ad fructos

Expanded text:
erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior anerit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior annus accepit aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fetdecerpendis. Kalendarum quoque Ianuariarum consuetos dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum Romae atque Constantinopolis, quibus debent iura differri, quia et ab ipsis nata sunt. Sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt numero vel sequuntur, in eadem observatione numeramus, nec non et dies solis, qui repetito in se calculo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam nostris etiam diebus, qui vel lucis auspicia vel ortus ges audiri praecipimus. Et licet lex quattuor menses ad fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ponendũ auctor fiscalis habebit indutias: Si uero fiscusaliqu
aposses sore credideritrepetendũ : sex mensuũ ad respondena
dilationon neget dũ modo ad p̃sentandas indutias iustarad
ħ ac patrimoniolitigantib intrans marina etiã dilatione men¬
suum nouẽ spatia credite possesufficere et cetera. DATXIIRLI
TNEODORO VIROCLA CONSULE INT̃P̃T. Quotiens destatu ingn¬
tatis uł depatrimoniis caus a uertitur necessaria negotii in tra¬
marinis partib uł litigatores haberesedixerint. nouẽm en su
solis ueneratione sui celebrẽ altercantib: iurgis. et noxus p¬
tium contentionib: occupari. ita gratũ haciocundum est. eo d
quae sunt maxime uotiua conpleriatq: ideomancipandri
manumittendi diefesto cunctilicentiã habeant. et suꝑhis
tamen hacmanumittere nem in ẽ ꝓhibemꝰ. et dehis reb gesta¬
confici pariordinatione ꝑmittimus. IAPERAT̃. UAPENTI
nĩs dies iubemꝰ eẽ iuridicos. illos tantũ mane feriarũ dies. fas

Expanded text:
pondendum actor fiscalis habebit indutias: si vero fiscus aliquid a possessore crediderit repetendum, sex mensuum ad respondendum dilatio non negetur, dummodo ad praestandas indutias iusta ratio u ac patrimonio litigantibus in transmarina etiam dilatione mensuum novem spatia creditur posse sufficere. Et cetera. Dat. XITheodoro v. c. cons. Interpretatio. Quotiens de statu ingenuitatis vel de patrimoniis causa vertitur, si necessaria negotii in transmarinis partibus litigatores habere se dixerint, novem mensuum solis veneratione sui celebrem altercantibus iurgiis et noxiis partium contentionibus occupari, ita gratum ac iucundum est eo die quae sunt maxime votiva conpleri. Atque ideo emancipandi et manumittendi die festo cuncti licentiam habeant et super hitamen ac manumittere minime prohibemus et de his rebus gestaconfici pari ordinatione permittimus. 386 Nov. 3. Ines dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas
Abbreviated transcription (Latin):
consulib: INTER Ẽ TAT̃. Multi pro fiscalidebito seruoscultoris aut houes a ra¬
torios depos sessionib abstrahunt causapignoris auferre presumant de quoꝵ
ib tributa reddunt᷑ et id eo siquis creditor uł curam pacis uł curi alis aut
quicumq: ex actor hoc facere presumpserit. a prouintiȩ iudice puniatur : Iauet.
orporciat predior nisi ꝑsona quaeiu repotuitobligari :  Perseruũ uł ꝓcuratore
colonum uł actorem seu condetorẽ preiuditiũ possessionunuito uł in sciodo¬
mino in poninon posse. et iuris et legum ductoritatib: decantatur. et cetera¬
bit᷑ ap ata iđ iulii Rauenna honorio xIII et theodosio .x. aug̃ dug̃ consulib¬
Ntta ẽtat. Non obligit possessionem nisullequi ꝓ prius dominus eẽ
inoscitur: Namneq: ꝑseruum neq: ꝑ procuratorẽ. siue colonum aut aucto¬
eteredesirẽ. aut concductorem sires fuerit obligata : preuiditium dominus poterit ex

Expanded text:
conss. Interpretatio. Multi pro fiscali debito servos cultores aut boves araconss. Interpretatio. Multi pro fiscali debito servos cultores aut boves aratorios de possessionibus causa pigneris auferre praesumunt, de quorum laboribus tributa redduntur, et ideo si quis creditor vel cura pacis vel curialis aut quicumque exactor hoc facere praesumpserit, a provinciae iudice puniatur.ciat praediorum nisi persona, quae iure potuit obligari. Per servum autem procuratoremve colonumve vel actorem seu conductorem praeiudicium possessioni invito vel inscio domino inponi non posse et iuris et legum auctoritatibus decantatur. Et cetera. Dat. id. Iul. Ravenna Honorio XIII et Theodosio X AA. conss. Interpretatio. Non obliget possessionem nisi ille, qui proprius dominus esse dinoscitur: nam neque per servum neque per procuratorem sive colonum aut actorem aut conductorem si res fuerit obligata, praeiudicium domino poterit ex
Abbreviated transcription (Latin):
neulladilatione implere cogat᷑ : Quod si aliquid in auro uł argento ua ł in
turã penitus non requirunt sed sola traditione firmatur quod siloca uro
rusticadareplacuerit scriptura sequat᷑ atq traditio: Et de conpletis om̃
tradita gesta confecta proferantur nam aliter possersio ad alterũ domin
renon poterii : Sanesiquis sinet aliscriptura possessionem alterius credies
cũpandã reus ui olentiae teneatur. et in tegrum quod inuasent reddito
uniuersos prouintiales : Intertessorib a rectorib: prouintari
adexigenda debita caquȩ cuuliter poscuntur seruos aratores ad
ir dros pignoris caus a depossionib: abstrahunt ex quotributorum in la¬
tiore tardatur : Siquis igitur int̃cessor aut creditor uł prefectus pacis. uł de¬
curo in hacrefuera decectus aretiorib prouinti arum capitali sententia sub¬
iugedr. Data .iiii. noñ iuñ. Sirmio constantino aug̃ .iiii. et cilinio .iiii.¬

Expanded text:
ne ulla dilatione inplere cogatur. Quod si aliquid in auro vel argento vel in giis scripturam penitus non requirunt, sed sola traditione firmantur. Quod si loca urbana vel rustica dare placuerit, scriptura sequatur atque traditio, et de conpletis omnibus vel re tradita gesta confecta proferantur, nam aliter possessio ad alterum dominum transire non poterit. Sane si quis sine tali scriptura possessionem alterius crediderit occupandam, reus violentiae teneatur et integrum quod invaserit reddat universos provinciales. Intercessores a rectoribus provinciarum dati ad exigenda debita ea, quae civiliter poscuntur, servos aratores aut boves aratorios pigneris causa de possessionibus abstrahunt, ex quo tributorum inlatio retardatur. Si quis igitur intercessor aut creditor vel praefectus pacis vel decurio in hac re fuerit detectus, a rectoribus provinciarum capitali sententia subiugetur. Dat. IIII non. Iun. Sirmio Constantino A. IIII et Licinio
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi contractus penitus ignorans. omnẽ repetendi eoꝵ quae pro¬
dige : nefarieq proiecerunt. copiã ꝓhibemꝰ : quiitaq: repeterenitunt᷑
uł ropetis se conuincit᷑ et qđ dedit apud suffragatorẽ eiꝰmanebit uł ex¬
tordum restituit. et alterum tantum fisciuirib: inferre cogit᷑: Data
Rł febrii constantino prefecto mamertino et neuita consulibus :
INTER PRETAT̃ Aliquanti prosua uoluntate suffragia dedis seꝓ
bantur: et posteacum ad militiam ꝑ uenerua eaquȩ debebant repe¬
tere uł offerre. contrarationem in honeste et in licite presumpser̃:
deoq p̃cepimꝰ ut quicumq: aliquid pro prestandis sibi quȩ pecut
dedissedinoscitur non h abcat licentiam repetendi: Quiuero
repetere fuerit conatus. hocilleh abeat qui accepit. aut sicerte s ublatu
erit reformet᷑ et aliud tantum illequi abstulit fisco xogat᷑ inferre : lis¬

Expanded text:
huiusmodi contractus penitus ignorant, omnem repetendi eorum, quae prohuiusmodi contractus penitus ignorant, omnem repetendi eorum, quae prodige nefarieque proiecerunt, copiam prohibemus. Qui itaque repetere nititur vel repetissse convincitur, et quod dedit apud suffragatorem eius manebit vel extortum restituet et alterum tantum fisci viribus inferre cogetur. Dat. kal. Febr. Constantinopoli Mamertino et Nevitta conss. Interpretatio. Aliquanti pro sua voluntate suffragia dedisse probantur et postea, cum ad militiam pervenerunt, ea quae dederant repetere vel auferre contra rationem inhoneste et inlicite praesumpserunt. Ideoque praecipimus, ut quicumque aliquid pro praestandis sibi, quae petiit, dedisse dinoscitur, non habeat licentiam repetendi: qui vero repetere fuerit conatus, hoc ille habeat, qui accepit, aut si certe sublatum ei fuerit, reformetur et aliud tantum ille qui abstulit fisco cogatur inferre.
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens ex quolib& contractu pecuna postulatur. seques tra¬
onis necessicas conquiescat : O port& enim debitorẽ primo conuinci
e su solutioni sub cumbere : Quam remprimo cumiuris ratiotum ipsa
at qluitas ꝑsuadit. ut probationes secum ad ferat debitoremq conuincat:
tnam petituras et cetera: Data .uii. iđ iuli. Rauenna. honorio ter¬
to decimo theodosio .x. aug̃ aug̃. consulib INTER PRETATIO
uouens ab aliquo pecunia repetit᷑: nom prius cogat᷑ sequestrarepecuniã ille
quipetit᷑: quã illequirepetit debitorẽsuũ Certeprius ꝓbatione conun¬
cat et sic pecuniã quam sededis sȩ conuicerit: aedhibita ꝓbationerecipiat :
meruissent in republica. quo lib& pacto uersari repetendam sibi pecu¬
niã quã in honeste soluerant in prudentius atq: inhonestius arbitran¬
t᷑: Ali etiã qui tunc don aueraN uł potius proiecerant: ab in meritas
causas sinu addendas. denuo crediderunt: Sed quia leges romane

Expanded text:
Quotiens ex quolibet contractu pecunia postulatur, sequestrationis necessitas conquiescat: oportet enim debitorem primo convinci et sic solutioni succumbere. Quam rem cum iuris ratio tum ipsa aequitas persuadet, ut probationes secum adferat debitoremque convincat pecuniam petiturus. Et cetera. Dat. V id. Iul. Ravenna Honorio XIII et Theodosio X AA. conss. Interpretatio. Quotiens ab aliquo pecunia repetitur, non prius cogatur sequestrare pecuniam ille qui petitur, quam ille qui repetit debitorem suum certa prius probatione convincat et sic pecuniam, quam se dedisse convicerit, adhibita probatione recipiat. Smeruissent in republica quolibet pacto versari, repetendam sibi pecuniam, quam inhoneste solverant, inpudentius atque inhonestius arbitrantur: alii etiam, quae tunc donaverant vel potius proiecerant ob inmeritas causas, invadenda denuo crediderunt. Sed quia leges Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis desideria sua explicare cupientes ferrisibi aquo quã suffragi
mores nectent ad solutionẽ debitico art andisunt : Sed siquid eonominci
uł argento uł inceteris mouilib: datum fuerit traditio sola sufficiat etc
tus habebit ꝑ petuã firmitatẽ : Qm̃ conlatio rei mobilis inita integra fii
ratione cominulatur: Quodsi predia rustica uł urbana placitũ contineb
neq: deucteriiuredis cedere : Quod siquis desolo commonitorio desuffi¬
titur : bon aduxerit occupanda reus temeritatis acuiolentiae retinebit᷑ an
tũ pristinũ possessio reducit᷑ eo apetitione ex duso qui non dubitauit in ul¬

Expanded text:
Si qui desideria sua explicare cupientes ferri sibi a quoquam suffragiumoras nectent, ad solutionem debiti coartandi sunt. Sed si quid eo nomine in auro vel argento vel in ceteris mobilibus datum fuerit, traditio sola sufficiat ettus habebit perpetuam firmitatem, quoniam collatio rei mobilis inita integra fide hac ratione cumulatur. Quod si praedia rustica vel urbana placitum continebi possunt neque de veteri iure discedere. Quod si quis, dum solo commonitorio de suffragio nititur, bona duxerit occupanda, reus temeritatis ac violentiae retinebitur atque in statum pristinum possessio reducetur, eo a petitione excluso, qui non dubitavit in
Abbreviated transcription (Latin):
Ad laudiũ presidẽ achaiȩ. Lic& legũ auctoritas filioꝵ potius quã matrũ ꝑsonis¬
ucaus uoluit laborem incumbere ut de in offitioso agentis intra p̃finita tempora doce
at innullo suo uitio factũ neoffensionẽ separentib prestitisse sed iugiter obse¬
cutus ut nature ipsius religio f lagitabat disciplinã in laerã in offensã que seruas¬
nẽ. se uthispbatis remoueriparentũ uoluntatẽ : Testamenta ta mensimat̃contr
filutes tamentũ in offitiosi actionẽ instituat. inquir diligenter iubemꝰ. utrũ
filius mulla ex iusta caus a lesus matrem nouissima leserit uoluntatẽ necluctu¬
o sam ei nec legitimã reliquerit portionẽ ut cestamentoremotom atri successio des¬
ferti Sitimen de functo consanguinei agnati non sint suꝑstites a nmat̃ in ho¬
nestis factis aq indecentib uotis. filium forte obsedit insidiis que cũ uł clandes¬
tinis. uł manifestis ad petit uł inimicis ciꝰsuas amicitias copulauit atq in aliis

Expanded text:
ad. Claudium Praesidem Daciae. Licet legum auctoritas filiorum potius quam matrum personis voluit laborem incumbere, ut de inofficioso agentes intra praefinitant nullo suo vitio factum nec offensionem se parentibus praestitisse, sed iugiter obsecutos, ut naturae ipsius religio flagitabat, disciplinam inlaesam inoffensamque servasse, ut his probatis removere parentum valeant testamenta: tamen si mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nulla ex iusta causa losam ei nec legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio deferatur, si tamen defuncto consanguinei agnati non sunt superstites: an mater inhonestis factis atque indecentibus votis filium forte obsedit, insidiisque eum vel clandestinis vel manifestis appetiit, vel inimicis ejus suas amicitias copulavit, atque in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
itd estimo patrenatis si turpib: ꝑsonis. id est in famib: fuerit hereditas derelicta hoc
est ut ꝓlibidine meretricib: aut pinhonesto affectunaturalib: aut certe temilicis. uł
delibtis suis agendi contratestamentũ licentiã reseruatur : Si tamen his ipse germa¬
pud ipnus non pro crimine suo fueritexilio deputatus. aut ꝑ captiuitatẽ fuerit seruus ef

Expanded text:
id est uno patre natis, si turpibus personis, id est infamibus, fuerit hereditas derelicta, hoc id est uno patre natis, si turpibus personis, id est infamibus, fuerit hereditas derelicta, hoc est aut pro libidine meretricibus aut pro inhonesto affectu naturalibus aut certe thymelicis, vel de libertis suis, agendi contra testamentum licentia reservatur, si tamen is ipse germanus non pro crimine suo exilio fuerit deputatus aut per capti
Abbreviated transcription (Latin):
et ab alio sibi momenti benefitiort̃ postul& consignari : Quod siqus
facere fortas se presum pserit : eius modi sepoena nouerit condem̃ pie
ut nec illud quod repetit ulla ratione recipiat. et quint ã portion
facultatũ suarũ dequantũ ibi possederit. reipublicae ciuitatis illius cedat in cuiꝰ
finib: res dequa agi᷑ fuerit constituta: TITL. DEINOFFITIOSO TESTAM̃TO
ratres uterini ab
in offitiosis actionib: arceant᷑ et germanis tantu modo fr̃ib: aduersus
eosdumtaxat institutos heredes quib: in iustas eẽ constiterit notas detestabi¬
les turpitudinis agnitione durante sine auxilio p̃toriis pecitionis ad itus rese¬
retur : DAT ID̃ APRILIS SIRMIO CONSTANTINO AUGTO ET LICINIO CESARECONS̃B:
NTINP̃IAT̃ Pratrib: uterinis id est diuersis patrib: et unamatrenatis non li¬
eat demoffi tioso contratestamentũ fr̃is agere sed germanis fr̃ib: p̃termissis

Expanded text:
et ab alio sibi momenti beneficiorem postulet consignari. Quod si quis et ab alio sibi momenti beneficiorem postulet consignari. Quod si quis hoc facere fortasse praesumpserit, ejusmodi poena se noverit condemnandum, ut nec illud, quod repetit, ulla ratione recifacultatum suarum, de quantum ibi possederit, rei publicae civitatis illius cedat, in cuius finibus res de qua agitur fuerit constituta. DE INOFFICIOSO TESTAMENTOuterini ab inofficiosis actionibus arceantur et germanis tantummodo fratribus adversus eos dumtaxat institutos heredes, quibus inustas constiterit esse notas detestabilis turpitudinis, agnatione durante sine auxilio praetoris petitionis aditus reseretur. Dat. id. April. Sirmio Constantino A. V et Licinio C. conss. Interpretatio. Fratribus uterinis, id est diversis patribus et una matre natis, non liceat de inofficioso contra testamentum fratris agere. Sed germanis fratribus praetermissis,
Abbreviated transcription (Latin):
sua sententia uellit obuiare. nisi quando ipsiꝑ actis om̃ib: iã in contem
non habuerint qđ ꝓponant : Quousq reiueritas inuenit᷑ frequent᷑ in¬
gario port& ne aliquid p̃termis sũ fortassere maneat : Quiasi apudis
finienda causaest. totũ deb& agnoscere : Si uero itares exigit ut ad
cipis notitiã differat᷑ : plena discussis om̃ib: data relatione debet eẽ sug adclaudũ¬
Ip̃EĨs. Ad seuerũ publiũ : Nulli prorsus audientia p̃beat᷑ qui cau
tinentiã diuidit. et ex beneficii p̃rogatiua id quod in uno eodemq iudito
rat terminari apud diuersos iudices uoluerit uentilare : Poena propos
tione subducta. quintã partionẽ reipublice eiꝰ ciuitatis inferat. in cuiꝰ fu
res dequa agit᷑ constituta est . p̃p. .iII. RE AUG̃TI iuliano et paulino con
duos udices partire uoluerit : Vt apud unũ denegotio printipali ꝓp

Expanded text:
sua sententia velit obviare, nisi quando ipsi peractis omnibus iam in contentione sua sententia velit obviare, nisi quando ipsi peractis omnibus iam in contentione non habuerint quod proponant. Quo usque rei veritas invenitur, frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum fortasse remaneat: quia si apud ipsum finienda causa est, totum debet agnoscere; si vero ita res exigit, ut ad principis notitiam deferatur, plena discussis omnibus data relatione debet esse suinus A. ad Severum Pf. U. Nulli prorsus audientia praebeatur, qui caussae continentiam dividit et ex beneficii praerogativa id, quod in uno eodemque judicio poterat terminari, apud diver sos judices voluerit ventilare: poena proposita, stimatione subducta, quintam portionem reipublicae ejus civitatis inferat, in cujus finibus res, de qua agitur, constituta est. PP, III. Kal. Aug., Juliano et Paullino Cosduos judices partiri voluerit, ut apud unum de negotio principali proponat,
Abbreviated transcription (Latin):
doto iudicũ uł consensucuri aliũdatur. alienare p̃sumant:
itẽ oport& cuncta rimare et ordinẽ rerum plenainquisi Atione
discutere int̃rogandi aut ꝓponendi ad hibendiq pacientia p̃bita a
ut ubi actio partiũ limitata sit contentionis non occursu iudicis sud
cietate altercantiũ maetas comp̃sserint sepius requirant᷑ : et crebrau
rogatione iudicis. frequentent᷑ : Num quid nouere sideat quod adn
ad ligationib: inuidiciaria contentione conueniat : Cũ ad alte rutrũ h
ficiat᷑ siue diffinenda sit causa ꝑ uidicem siue ad nrãmscientiã refero
nec adnos mittat᷑ aliquid quod plena instructione indigeat. Dãt PRI
laña Sirmio crispo .iii et constantio .II. uũ CC̃ CONSULI: INTERI¬
udexcum causã audire coepenit . litigatorũ ad sertiones uł responsion
cient̃ accipiat . et om̃a plena discussione ꝑ quirat : Nec prius litigantiu¬

Expanded text:
praecepto iudicum vel consensu curialium datur, alienare praesumant. praecepto iudicum vel consensu curialium datur, alienare praesumant. cantem oportet cuncta rimari et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi adjiciendique patientia praedita ab eo: ut, ubi actio partium limitata sit, contentiones non occursu judicis, sed satietate altercantium metas compresserint , saepius requiratur, et crebra interrogatione judicis frequentetur, num quid novi resideat, quod annecti allegationibus in judiciaria contentione conveniat? cum ad alterutrum hoc proficiat, sive definienda sit caussa per judicem, sive ad nostram scientiam referenda. Nec ad nos mittatur aliquid, quod plena instructione indigeat. Dat. prid. Id. Jan. Sirmio, Crispo II. et Constantino II. Coss. 321. INTERudex cum caussam audire coeperit, litigatorum assertiones vel responsiones patienter accipiat et om
Abbreviated transcription (Latin):
siginti annoꝵ inplessecurricula. et honesta conuersatione transige¬
re: et sic p̃dia sua in aliena iuracum decretitamen int̃positione trans¬
ferre liberã habeant facultatẽ : eminȩ uero sicut bienmo in puberta¬
tẽminores sunt ita et retractobiennio ubi ad octauũ decimũ annũ
ꝑuenerin. eas tamenquas morũ honestatis commendat opinio . non
in publicũ annos suos ꝓbare cogendȩsunt sed missoꝓcuratore ꝑscriptu¬
contractib habeant facultatẽ ita ut qualis uł quã digna ꝑsona sit apud
talẽ uidicẽ haecquaedicta suN debeat ad ꝓbare: Ergocum fuerint pꝰ
adolescentiã hac aetate firmati in ipsis quoq scripturis uł uinditionũ
insonimentis honestosse et firmatos aetatẽ conscribant : Hoc tam̃
illis liceat quibenesitium ut diximꝰ printipis pro confirmanda
actate meruerint nec p̃di a sua sincius su uidicis uł decreto quod ex

Expanded text:
viginti annorum inplesse curricula et honesta conversatione transigeviginti annorum inplesse curricula et honesta conversatione transigere et sic praedia sua in aliena iura cum decreti tamen interpositione transferre liberam habeant potestatem. Feminae vero, sicut biennio in pubertate minores sunt, ita et retracto biennio, ubi ad octavum decimum annum pervenerint, eas tamen, quas morum honestatis commendat opinio, non in publicum annos suos probare cogendae sunt, sed misso procuratore per scriptucontractibus habeant facultatem, ita ut qualis vel quam digna persona sit, apud talem iudicem haec, quae dicta sunt, debeat adprobare. Ergo cum fuerint post adulescentiam hac aetate firmati, in ipsis quoque scripturis vel venditionum instrumentis honestos se et firmatos aetate conscribant. Hoc tamen illis liceat, qui beneficium, ut diximus, principis pro confirmanda aetate meruerint, ne praedia sua sine iussu iudicis vel decreto, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
desuis morib et honestate ꝑ doceant. Perfectissimi apud ui carũ
centiã hacrobustissimã iuuentutẽ media ẽfirme aetatis. ap¬
tionẽ in ponimꝰ ut prima a etas pueriti ae sit. Sequens id ulesq
firmatah aec tertia. Quarta legitima. Quinta senectutis h
nom̃ uendicoris inserat᷑ intabulis emptionũ. sed ab illo qui firmatae
actatis sit ethonestus uirhabeat emisseillũ signeficit᷑. et uinditorẽ
cẽ firme aetatis : Ita tamen ut quia spes adempta ꝑ fidia est. et in
uindendis p̃sidis. diligentiores eẽ ꝑsistant quibenefitiũ meruerunT
tipale nec p̃dia sine de creto alienent. DAT .V. IB̃ APRIE TESSAT
facultatessuas idueniã cupiunt habere ꝑsonã. Oport& cos pri¬
nuantequã ad legitimã aetatẽꝑueniant id est ubiuir uigintian¬
mi eẽ coeperit auxiliũ printipis inplorare. et accepto huius reibe¬
nofito. eo ordine apud testificationẽ publicã alligare. ut ꝓbentse

Expanded text:
de suis moribus et honestate perdoceant, perfectissimi apud vicariam de suis moribus et honestate perdoceant, perfectissimi apud vicariam lescentiam et robustissimam juventutem media est firmatae aetatis appellationem imponimus, ut prima aetas pueritiae sit, sequens adolescentiae, firmata haec tertia quarta legitima, quinta senectus habenomen venditoris inseratur tabulis emptionum, sed ab illo, qui firmatae aetatis et honestus vir habeatur, emisse illum significetur, et venditorem esse firmatae aetatis: ita tamen, ut, quia spes adempta perfidiae est, et in vendendis praediis diligentiores esse persistant, qui beneficium meruerunt principale, nec praedia sine decreto alienent. Dat. V. Id. April. Thessafacultates suas idoneam cupiunt habere personam, oportet eos primum, antequam ad legitimam aetatem perveniant, id est, ubi vir viginti annorum esse coeperit, auxilium principis inplorare et accepto huius rei beneficio eo ordine apud testificationem publicam allegare, ut probent se
Abbreviated transcription (Latin):
ntra quinquenniũ quod in offitiosis accionib: constitutũ est. liberis quoquepa¬
rentũ iudicia in officiosa causantib: eadem temporis curricuila prestitut a sunT:
Dãt .v. kł ianr̃ pataui merobaude .ii. et saturnino consulib: INTERẼTATIO
ntra quinq: annos adiȩ mostis defuncti quicumque in officiosum dicere uolue¬
rit test amentum in co. andȩ actionis licentiã seno uerit habiturum. quod tẽporis
spatium etiã filii sibi contraparentũ testamenta uel uoluntatis a gere uolueriN
agnos cant eẽ concessum : Quo trans acto si repeatio incoata non fuerit omniũ
ꝑsonarũ deinofficioso intentio conquiescat : Ceterũ intraquinquenniũ incoata
ag̃. Iohanni p̃posito Aduersus iud itiũ om̃ib: integris atq seruatis quib
in officiosi actio aut demodicis donationib: coeperit fortecompetero uł qui se
p̃teritum eẽ testatur : Nos enimita huius modi institutiones firmandas
eẽ concessimꝰ ut conpetentib: actionib: uiã minime clauderemꝰ : DAT̃ XUI

Expanded text:
ntra quinquennium, quod inofficiosis actionibus constitutum est, liberis quoque parentum iudicia inofficiosa causantibus eadem temporis curricula praestituta sunt. Dat. V kal. Iun. Patavi Merobaude II et Saturnino conss. Interpretatio. Intra quinque annos a die mortis defuncti quicumque inofficiosum dicere voluerit testamentum, incoandae actionis licentiam se noverit habiturum. Quod temporis spatium etiam filii sibi, si contra parentum testamenta vel voluntates agere voluerint, agnoscant esse concessum. Quo transacto si repetitio incoata non fuerit, omnium personarum de inofficioso intentio conquiescat. Ceterum intra quinquennium incoata aetorio. Adversus iudicium omnibus integris atque servatis, quibus inofficiosi actio aut de inmodicis donationibus coeperit forte conpetere, vel qui se praeteritum esse testatur. Nos enim ita huiusmodi institutiones firmandas esse censuimus, ut conpetentibus actionibus viam minime clauderemus. Dat. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste om̃s sciant legũ sibi deinceps presidia denegari: Quan¬
doquidem contestationes necessi tatedepulsa finiendas integrires¬
titutionum decidendasq: caus as certogenere clauserimꝰ eadem
dut̃ custodiri tempoꝵ conuenit rationem: Si fortequis benefitio
nr̃o aetatis ueniã fuerit consecutus. ex eodiequo indulgentia nrã
iniuditio conpecenti fuerit intimata. ei quae ad minis tratio. re
ꝓprie reseruata ut ad ꝑsequendas in tegrum restitutiones finien¬
dasq causas iuge tempus habeat prestitutum: Siquandos am¬
norib: iura s ucces serias minor minimȩ ꝓbetur : Cum quintus
uicesimũ aetatis suae annum transierit in tegris restitutions
nefitio utitemp̃r inlibato : Quod simaioris fueritminor
nanetus : Quantũ ad eas ꝑtin& aetiones quas exꝑsonamas
fuerit consecutus. tantũ temporis ad exponendas integrires¬
tiones decidendasq: accipere debit: Quantum defuncto cus

Expanded text:
manifeste omnes sciant legum sibi deinceps praesidia denegari, quanmanifeste omnes sciant legum sibi deinceps praesidia denegari, quandoquidem contestationis necessitate depulsa finiendas integri restitutionum decidendasque causas certo genere clauserimus. Eandem autem custodiri temporum convenit rationem, si forte quis beneficio nostro aetatis veniam fuerit coin judicio competenti fuerit intimata, eique administratio rei propriae reserata, ut ad persequendas in integrum restitutiones finiendasqminoris iura successerit minor, minime prohibetur, cum quintum et vicesimum aetatis suae annum transierit, integri restitutionis beneficio uti tempore inlibato. Quod si maiojura nactus, quantum ad eas pertinet actiones, quas ex persona majoris fuerit consecutus, tantum temporis ad exponendas integri restitutiones decigendasque causas accipere debebit, quantum defuncto, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽ non dubium est: Acsiquid forte idem desuo in fraudemtu¬
tele alienas sed ocentur fraudatoria interdicto pros pectum eẽmino¬
rib declaratur. DAT̃IT̃ MAÑ. SIRMIO IPSO AŨG VII. ETCÕTFO
CONSVLIB INTERPTAT. nannis minorib: constitutis multum le¬
gib constat eẽ pros pectũ: Etideo aduersus tutoꝵ fraudes uł uendi¬
tiones quas minorib aliquib cummentis extorserint aut quid quid
AṼE ADBASSUM Placuit post conpletũ uicesim ũ et quintũ annũ
ex eoquo uicesimo et sexto anno dies in luxerit ad int̃ponendã con¬
testationem in urberoma usque ad annitrices imi extremũ diem
spatia p̃rogari et intracentes imum urbis rome miliariũ. sitamen
ab his iudicib: qui rome sunt fuerit iudicandum pro omnẽ uero it aliã
us que ad finem anniuices imi et noni inceteris omnib: prouincis us¬
que ad conpletũ annum uicesimũ et octauũ quitrans actotempore

Expanded text:
tum esse non dubium est: ac si quid forte iidem de suo in fraudem tutum esse non dubium est: ac si quid forte iidem de suo in fraudem tutelae alienasse docerentur, fraudatorio interdicto prospectum esse minoribus declaratur. Dat. id. Mart. Sirmio ipso A. VII et Caes. conss. Interpretatio. In annis minoribus constitutis multum legibus constat esse prospectum. Et ideo adversus tutorum fraudes vel venditiones, quas minoribus aliquibus commentis extorserint, aut quidquid s 319 Iul. 25. Idem A. ad Bassum. Placuit post conpletum vicesimum et quintum annum ex eo, quo vicesimi et sexti anni dies inluxerit, ad interponendam contestationem in urbe Roma usque ad anni tricesimi extremum diem spatia prorogari, et intra centesimum urbis Romae miliarium, si tamen ab his iudicibus, qui Romae sunt, fuerit iudicandum: per omnem vero Italiam usque ad finem anni vicesimi et noni: in ceteris omnibus provinciis usque ad conpletum annum vicesimum et octavum. Quo transacto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nesigit᷑ sciant neq incipiendȩ postbienniũ neq antecoi¬
pletũ bienniũ coeptȩ postbienniũ finiendȩ doliactionis a
QUINTꝰ. ET LICINIO CONSULE: INTERẼTAT̃. Dolu
ꝑscripturae argumenta mutant᷑: Uel siquid ꝑ cartaris¬
positionẽ ꝑ subreptionẽ aliquã id quđ contra sefuturũ su
sentire iudeat᷑ inducit᷑. ułcum his similia excuciente iudis
ꝓbantur ad misra: Et ideo illiquiqueritur dolos e fuiss
grauatum in trabiennium suas ed incipiat hac defi
actiones : Vltra sibi nec ad inco andũ nec ad definiend
tempus nouerit eẽ concessum: N amsi dut illum quide
admisis sedicit᷑. dud illũ quiꝑtulit absentẽ eẽ contigerit atẽ¬
porti quo a pudiudicem a gerecoeperit biennium addefini¬
endã actionem. sciat sibieẽ ꝑmissum: XUI. DEINTEGRIRIS
uenditiones: et aduersus tutorũ insidias sanctionũ p̃sidio cau¬

Expanded text:
Omnes igitur sciant, neque incipiendae post biennium, neque ante comOmnes igitur sciant, neque incipiendae post biennium, neque ante completum biennium coeptae, postno A. V et Licinio C. conss. Interpretatio. Dolus ta sunt, per scripturae argumenta mutantur. Vel si quis per chartarpositionem aut subreptionem aliquam id, quod contra se futurum sit, consentire videatur, inducitur, vel cum his similia discutiente iudice probantur admissa. Et ideo ille, qui queritur dolo se fuisse gravatum, intra biennium suas et incipiat et definiat actiones: ultra sibi nec ad incoandum nec ad definiendum tempus noverit esse concessum. Nam si aut illum, qui dolum admisisse dicitur, aut illum, qui pertulit, absentem esse contigerit, a tempore, quo apud iudicem agere coeperit, biennium ad definiendam actionem sciat sibi esse permissum. DE INTEGRI REvenditiones et adversus tutorum insidias sanctionum praesidio cau
Abbreviated transcription (Latin):
ex eodie quod sequisq: a missum dolũ didicissernem ora uen
neq: intra anniutilis tempus sed potius ex eodie quo ad sen
conmissus dolus intra continuum tempus anni reis quib: q
decertandiius inminit᷑ eius modi actionẽ causa cognita de¬
ferri. aut siut forte his contraquẽres agit᷑ longius ullogi¬
nere discesserit nec denunciandineces sitatẽ petitur hon¬
ritur nec eiꝰ qui ab erit p̃sentia postulet᷑. nec tamen ad seno
siuelitquisquã ꝓhibeat᷑ ex amini : Contra quẽ decernen
intentio huius modi fuerit ex petita. it aut impetrata dol
tione lis. ad suum iudicẽ trans lata intra bienniis patia
cidat᷑ ratione temporis custodita cum legitime fuerit ap
suũ iudicẽ coepta exemplo licũ ceterarum ꝑpetuo ueros¬
tio conquiescat: Nisi ex die quodim petrata fuerit actio in
continuũ bienniũ quod sequit᷑ omnis lis fuent decisae

Expanded text:
ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memoraverit, ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memoraverit, neque intra anni utilis tempus, sed potius ex eo die, quo adseritur commissus dolus, intra continuum tempus anni eis, quibus esse decertandi ius invenitur, eiusmodi actionem causa cognita deferri; ita ut, si forte is, contra quem res agitnere discesserit, nec denuntiandi necessitate petitor oneretur, nec ejus, qui aberit, praesentia postuletur. Nec tamen assistere, si velit, quisquam prohibeatur examini, contra quem decernenda intentio hujusmodi fuerit expetita: ita ut, impetrata doli actione, lis ad suum judicem translata intra biennii spatium decidatur, ratione temporis custodita, cum legitime fuerit apud suum judicem coepta, exemplo litium caeterarum. Perpetuo vero silentio conquiescat, nisi ex die, quo impetrata fuerit actio, intra continuum biennium, quod sequitur, omnis lis fuerit decisa.