comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dunensis : Fulb̵tus cama racensis. Rodul¬
fus laudunensis. Richoo uu armacensis.
cus augustensis. Th& hardus hildines
Dudo poder brumensis. Lioptacus ribu
ris mindensis. Baldricus trauectensis.
heroldus salt burgensis. Ad albertus
batsoensis. Starchandus: eis tentiensis.
horaths leos uiuicensis. Uuichardus
basiliensis. Lies dac : ripuensis: Resi¬
dentib: his p̃sulibus in aecła p̃dicti loci.
post missas p̃ces scđm ordinẽ cel ebran¬
di concilii & postlectiones sacre auctori¬
tatis ingressis gloriosis regibus othone
acludo uiuco & si mul residentib: post allo¬
cutionẽ p̃fati marini sedis apłice legati:
ex surgens ludo uuicus rex elatere &
consensu domni regis othonis: ꝓclama¬
tionis suae queri moniã ꝓpalauit corã
p̃misso romane sedis uicario. ceterisq: con¬
sidentib: ep̃ĩs referens qualit̃ accersitus
fuerit a trans marinis regionib: ꝑlegatos
hugonis c&erurũq franciȩ principũ ad

Expanded text:
dunensis, Fulbertus Camaracensis, Roduldunensis, Fulbertus Camaracensis, Rodulfus Laudunensis, Richoo cus Augustensis episcopus, Thethardus HildineshDudo Poderbrunnensis episcopus, Lioptacus Ribunris Mindensis, Baldricus Trajectensis, Heroldus Saltburgensis, Adalbertus Bazsoensis, Starchandus Eistetensis, Horath Sleoswicensis, Wichardus Basiliensis, Liesdac Ripuensis. Residentibus his praesulibus in aecclesia praedicti loci, post praemissas preces secundum ordinem celebrandi concilii, et post lectiones sacrae auctoritatis, ingressis gloriosis regibus Othone ac Ludowico, et simul residentibus, post allocutionem praefati Marini sedis apostolicae legati, exurgens Ludowicus rex e latere et consessu domni regis Othonis, proclamationis suae quaerimoniam propalavit coram praemisso Romanae sedis vicario ceterisque consedentibus episcopis, referens qualiter accersitus fuerit a transmarinis regionibus per legatos Hugonis ceterorumque Franciae principum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sy nodũ. litterȩ quoq: ipsius pape mittunt᷑
aburbe romana spetiatim quibus dã ep̃is
gallie germaniaeq: uocantes eos ad ean¬
dem synodũ. Que sy nodus aggregata .ẽ.
exp̃cepto p̃fatipapȩ inengulen hei pa¬
latio regali in aeđa beati remigii honore
dicata. septimo idus iunii. causa ui delicit
maximarũ dissensionũ. que agitabant᷑
int̃regẽ ludouuicũ & hugonẽ principẽ.
illicite substitutũ eidẽ urbi p̃sulem.
Quȩ dissensiones : om̃e ꝑ turbauerant
regnũ francorũ. Ad quã sy nodũ cele¬
brandã adueniente p̃dicto marino sedis
apłicȩ uicario : conuener̃ &iã germaniȩ
p̃sules. cũ quibusdã galliarũ epĩs: Rot¬
b̵tus uidelicet treuerensis archiep̃s.
Artalđ rem̃sis Fredericus : maguntia¬
censis. Uic fredus coloniensis. Adel dacꝰ
ham mabur gensis. hil deboldus mirne¬
gardo uurdensis. Gaus linus tullensis.
Ad elbero mettensis. Berengarius uir¬

Expanded text:
synodum. Litterae quoque ipsius papae mittuntur synodum. Litterae quoque ipsius papae mittuntur ab urbe Romana speciatim quibusdam episcopis Galliae Germaniaeque, vocantes eos ad eandem synodum. Quae synodus aggregata est ex praecepto praefati papae in Engulenhein palatio regali, in aecclesia beati Remigii honore dicata, 7 Id Junii, causa videlicet maximarum dissensionum, quae agitabantur inter regem Ludowicum illicite substitutum eidem urbi praesulem; quae dissensiones omne perturbaverant regnum Francorum. Ad quam synodum celebrandam, adveniente praedicto Marino sedis apostolicae vicario, convenerunt etiam Germaniae praesules cum quibusdam Galliarum episcopis, Rotbertus videlicet Trevirensis archiepiscopus, Artoldus Remensis, Fredericus Mogontiacensis, Wicfredus Coloniensis, Adaldachus Hammaburgensis, Hildeboldus Mimegardevurdensis, Goslenus Tullensis, Adalbero Mettensis, Berengarius Vir
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatũ .ẽ scđm diffinitionẽ ipsius capi¬
tuli. ut artoldo p̃sule retinente cõmuni¬
onẽ & parroethiam rem̃ sem. hugo qui
ad duos synodosiam euocatus uenire con¬
tempserat. a cõmunione & regimine re¬
mensis episcopii abstineret. donec ad uni¬
uersalẽ synodũ que indicebat᷑ halendas
augusti sese purgaturus occurreret. ip¬
sũq capitulũ mox in carta describi fe¬
cerunt ep̃i corã se: subnec tentes hanc & iã
definitionẽ suã & eidẽ hugoni miserunt.
Qui post alterã diem eandẽ cartã rot¬
bto p̃suli remisit. hoc uerbis rem̃andans.
qđ ipsorũ iuditio nequaquã obediturus
esset. Arnulfus comes castrũ monaste¬
riolũ fauente hugone principecapit.
Interea ꝓclamationis lit tȩrȩ adomno
artoldo dirigunt᷑ ad sed ẽ romanã. Dom¬
nus igit᷑ agapitus papa uicariũ suũ ma¬
rinũ epm mittit ad othonẽ regẽ ꝓpter
euocandã & aggregandã generalem

Expanded text:
judicatum est, secundum diffinitionem ipsius capijudicatum est, secundum diffinitionem ipsius capituli, ut Artoldo praesule retinente communionem et parroechiam Remensem, Hugo, qui ad duas jam synodos evocatus venire contempserat, a communione et regimine Remensis episcopii abstineret, donec ad universalem synodum, quae indicebatur Kalendas Augusti, sese purgaturus occurreret. Ipsumque capitulum mox in carta describi fecerunt episcopi coram se, subnectentes hanc etiam definitionem suam, et eidem Hugoni miserunt. Qui post alteram diem eandem cartam Rotberto praesuli remisit, hoc verbis remandans, quod ipsorum judicio nequaquam oboediturus esset. Arnulfus comes castrum Monasteriolum, favente Hugone principe, capit. Interea proclamationis litterae a domno Artoldo diriguntur ad sedem Romanam. Domnus igitur Agapitus papa vicarium suum Marinum episcopum mittit ad Othonem regem propter evocandam et aggregandam generalem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sul & locutus cũ rotb̾to: sy nodũ noluit in¬
gredi. litteras uero quasdã ex nomine aga¬
piti papȩ misit ad epõs ꝑclericũ suũ quieas
roma detulerat. nihil auctoritatis cano¬
nice continentes. hoc tantũ p̃cipientes. ut
hugoni remense redderet᷑ episcopiũ. Quib:
lectis. in euntes epĩ consiliũ cũ abbatibus
& ceteris sapientib: qui ad erant: responde¬
runt non . eẽ. dignũ uel congruũ ut man¬
datũ legationis a postolice quã dudũ rot¬
b̵tus archi ep̃s deferente frederico p̃sule
magontia censi corã regibus & ep̃is tam
galliae quã germaniae susceperat. & par
tẽ iam p̃ceptionis ipsius exegerat: ꝓoter
illas litteras int̃mitter&. quas insidiator
artaldi p̃sulis exhibebat. Immo qđ regu¬
lariter coeptũ fuerat canonice ꝑtracta¬
retur. Sicq p̃ceptũ .ẽ. ut recitaret᷑ capi¬
tulũ xViIIi. cartaginiensis concilu
deaccusato & accusatore. Quo recitato:

Expanded text:
praesul, et locutus cum Rotberto, synodum noluit inpraesul, et locutus cum Rotberto, synodum noluit ingredi. Litteras vero quasdam ex nomine Agapiti papae misit ad episcopos per clericum suum, qui eas Roma detulerat, nihil auctoritatis canonicae continentes; hoc tantum praecipientes, ut Hugoni Remense redderetur episcopium. Quibus lectis, ineuntes episcopi consilium cum abbatibus et ceteris sapientibus qui aderant, responderunt, non esse dignum vel congruum, ut mandatum legationis apostolicae, quam dudum RotbertusMagontiacensi, coram regibus et episcopis tam Galliae quam Gtem jam praeceptionis ipsius exegerat, propter illas litteras intermitteret, quas insidiator Artoldi praesulis exhibebat; imo quod regulariter coeptum fuerat, canonice pertractaretur. Sicque praeceptum est, ut recitaretur capitulum 19 Cartaginensis concilii de accusato et accusatore. Quo recitato,
Abbreviated transcription (Latin):
male factorib: inculmisciacũ c&erasq
contiguas uillas. tẽpore uindemiae
uenit:. Qui omne pene uinũ ex his colli¬
gentes indiuersos pagos abducunt: Sy noc
p̃dicta : uirduni habita ẽ p̃sidentȩ rocbio
treuerensi p̃sule. cũ arcoldo remensi :
Odolrico aquensi adhelberone mectensi
Gos lino tullensi. hildebaldo transrhe¬
nensi. Isra hele brittone p̃sente bru ione
abbate fratre regis othonis A genoldi
quoq: & odilone cũ aliis quibusdã uene¬
randis abbatib Ad quã hugo episcop
euocatꝰ missis &iam duobus ad eũ dedi¬
cendũ episcopis: adielberone & Gosli
uenire noluit. Uniuersa uero synodus
domno artoldo rem̃setenendũ adiudica¬
uit epm̃: Indicitur iterũ synodus: idus ianu¬
arii habenda. .¬
synodus p̃dicta celebratur in aeła scĩpe¬
triante prospectũ castrimosomi. ad õno
rotbto ceterisq: treuerensis dioceseos ep̃is.
& aliquib rem̃sis. Ueniens aut̃ illuc hugo

Expanded text:
malefactoribus, in Culmisciacum ceterasque malefactoribus, in Culmisciacum ceterasque contiguas villas tempore vindemiae venit; qui omne pene vinum ex his colligentes, in diversos pagos abducunt. Synodus praedicta Virduni habita est, praesidente Rotberto Treverensi praesule, cum Artoldo Remensi, Odalrico Aquensi, Adalberone Mettensi, Gosleno Tullensi, Hildebaldo Transrhenensi, Israhele Brittone, praesente Brunone abbate fratre regis Othonis, Agenoldo quoque et Odilone , cum aliis quibusdam venerandis abbatibus. Ad quam Hugo episcopus evocatus, missis etiam duobus ad eum deducendum episcopis, Adalberone et Gosleno, venire noluit. Universa vero synodus domno Artoldo Remense tenendum adjudicavit episcopium. Indicitur iterum synodus Idus Januarii habenda Aynodus praedicta celebratur in aecclesia sancti Petri, ante prospectum castri Mosomi, a domno Rotberto ceterisque Trevirensis dioceseos episcopis et aliquibus Remensis. Veniens autem illuc Hugo
Abbreviated transcription (Latin):
circa mediũ mensis nouembris. abenda
denuntiat᷑: Interim uero sedes remensis
artaldo conceditur: hugo alter p̃sul.
in mosomo cõmorari ꝑmictit᷑: Treu gae
uel induciȩ belli. int̾regẽ ludo uuicũ
& hugonẽ principem : usq: ad synodi
tempꝰ othone rege mediante dis ponunt᷑:
Heriueus nepos heriuei. quondã archi¬
epĩ. habens munitionẽ quã edificauerat
citra mat̾nã fluuiũ : uillas circũquaq
dep̃dabat᷑. remensis episcopii: ex cõmuni¬
catus ab artaldo p̃sule: ꝓhis quas in uaserat
aecđae rebus: Contra cuius p̃dones egressi.
quadã die ra genoldꝰ comes & dodo frat̃
ipsos grassatores infugã agunt Quo au
dito idem heriueus armatis his quossecũ
habebat militib Amunitione sua egress:
contranos adpugnã & congressus cũ eis.
parte noñ nullis. Corpus eiusdẽ remos.
auictorib ꝑ latũ . ẽ. Hugo p̃sul assumens
secũ t& baldũ delauduno cũ aliis ñ nullis

Expanded text:
circa medium mensis Novembris habenda circa medium mensis Novembris habenda denuntiatur. Interim vero sedes Remensis Artoldo conceditur, Hugo alter praesul in Mosomo commorari permittitur. Treugae vel indutiae belli inter regem Ludowicum et Hugonem principem usque ad synodi tempus. Othone rege mediante, disponuntur. Heriveus, nepos Herivei quondam archiepiscopi, habens munitionem quam aedificaverat citra Maternam fluvium, villas circumquaque depraedabatur Remensis episcopii: excommunicatus ab Artoldo praesule pro his quas invaserat aecclesiae rebus. Contra cujus praedones egressi quadam ae, ipsos grassatores in fugam dito, idem Heriveus, armatis his quos secum habebat militibus, a munitione sua egressus contra nostros ad pugnam, et congressus cum onnullis. Corpus ejusdem Remos a victoribus perlatum est. Hugo praesul assumens secum Tetbaldum de Lauduno cum aliis nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
adnitente auunculo suo hugone ordi¬
nat ambranis ep̃m t& baldũ quendã
aeccłae suessonicae clericũ: Ludouiucꝰ
rex expetente Arnulfo comite. atraba¬
tẽ ꝓficiscit᷑ cũ artaldo ep̃o. Indeq cum
arnulso ad obsidendũ monasteriolum.
castrũ rot garii filii herluini ꝓ grediunt᷑
postq laborẽ in efficacẽ plurimũq
mortes suorũ. spe priuati regrediunt᷑
ad ꝓpria. Tempestas magnã remis
effusa est. ꝑ unius omne noctis spaciũ.
cũ chorus cationib: continuis. & t̃rȩmotꝰ.
Ad eo: ut putei replerent᷑ & domꝰ non¬
nullȩ sub uerterent᷑: Conuentus placiti
regũ ludo uuici & othonis. suꝑ charã
fluuiũ intrante mense augusto cele¬
bratur. Hugone principe circa mosomũ
et duo deciacũ. castra metato ubi reslitis
inter artaldũ & hugonẽ remensis a eccła
p̃sules ab ep̃ĩs auditur. Et quia synodus
tunc conuocata ñ fuerat: altercatio de¬
terminari non potuit: Synodus autẽ

Expanded text:
annitente avunculo suo Hugone, ordiannitente avunculo suo Hugone, ordinat Ambianis episcopum Tetbaldum quendam, aecclesiae Suessonicae clericum. Ludowicus rex, expetente Arnulfo comite, Atrabatem proficiscitur cum Artoldo episcopo, indeque cum Arnulfo ad obsidendum Monasteriolum, castrum Rotgarii filii Erluini, progrediuntur; postque laborem inefficacem, pluriumque mortes suorum, spe privati regrediuntur ad propria. Tempestas magna Remis effusa est per unius omne noctis spatium cum coruscationibus continuis et terrae motu, adeo ut putei replerentur et domus nonnullae subverterentur. Conventus placiti regum Ludowici et Othonis super Charam fluvium intrante mense Augusto celebratur, Hugone principe circa Mosomum et Duodeciacum castra metato; ubi res litis inter Artoldum et Hugonem Remensis aecclesiae praesules ab episcopis auditur. Et quia synodus tunc convocata non fuerat, altercatio determinari non potuit. Synodus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tes: regredientur in sua. Deroldus
ambianensiũ p̃sul uita decessit.¬
septimo. hugo princeps moto exer¬
citu. in arnulsi t̃rã ꝓficiscitur
Olisid&q quasdã munitiones ipsius
Nulloq patrato ꝓut sꝑauit negotio.
reuertitur insua. Rex quoq: ludo¬
uuicꝰ cũ quibusdã lothariensib: moso¬
mũ. qđ hugo p̃sul remis eiectus reti
nebat: obsedit. sed nec ipse quippiam
ꝓuotis efficiens recedentib: tandem
postmensẽ lothariensib: ipse remos
regredit᷑ Bouo catalaunensis episcopꝰ
obiit: Eliguntq sibi catalaunenses
quendã nobilem ad olescentẽ clericũ.
nomine gibuinũ. Ludo uuicꝰ rexaquis
pascha cũ othone rege celebrat. &
regus honoratur abeo munetibus.
Hugo princeps a quibusdã p̃sũptiose ꝑsua¬
sus. remensem cũ hugone p̃sule quasi
mox capturꝰ aggredit᷑ urbẽ: Frustratoq:
uoto resistentib fidelib regis & artal¬
di archiepis copi. octauo post quã ad ue¬
nerant die. illusi recedunt Hugo p̃sul

Expanded text:
tes, regrediuntur in sua. Deroldus tes, regrediuntur in sua. Deroldus Ambianensium praesul vita decessit.CXLVII Hugo princeps, moto exercitu, in Arnulfi terram proficiscitur, obsidetque quasdam munitiones ipsius; nulloque patrato prout speravit negotio, revertitur in sua. Rex quoque Ludowicus cum quibusdam Lothariensibus Mosomum, quod Hugo praesul ejectus Remis tenebat, obsedit; sed nec ipse quippiam pro votis efficiens, recedentibus tandem post mensem Lothariensibus, ipse Remos regreditur. Bovo Catalaunensis episcopus obiit; eliguntque sibi Catalaunenses quendam nobilem adolescentem clericum, nomine Gibuinum. Ludowicus rex Aquis pascha cum Othone rege celebrat, et regiis ab eo honoratur muneribus. Hugo princeps a quibusdam praesumptiose persuasus, Remensem cum Hugone praesule, quasi mox capturus, aggreditur urbem; frustratoque voto, resistentibus fidelibus regis et Artoldi archiepiscopi, octavo postquam advenerant die, illusi recedunt. Hugo praesul,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis & relinquer& urbẽ. quia id dis¬
positũ a regib erat. ut omnimodis ex¬
pelleret᷑ neq: in t̾̃uenire possent apud
reges ꝓipso : quin eruerentur ei oculi.
siurbẽ ui capi contigiss&. Quo cõsilio
ꝑcepto acsuis intimato post terciam
obsidiones diem. cum penecunctis qui
secũ tunc aderant militib egressus. ẽ
Sicq reges cũ epis copis & principib: ingri¬
dientes urbẽ. domnũ artaldũ p̃sulẽ
qui dudũ fuerat eiectus iterũ introni¬
tari fecer̃. Quem rodbtus tre ueren¬
sis archiepis copꝰ & fredericus magun¬
tiacensis accipientes utraq manu eidẽ
sedi restituunt. Deinde relinquentes
gerbgã reginã remis. ipsi reges cũ exes¬
citib suis: terrã hugonis aggrediunt᷑
& urbẽ siluanectensem obsidentes ut
suorũ contendentes. loca quęq p̃t ciui¬
tates grauib: atter̃ dep̃dationibus:
Terramq: nord mannorũ ꝑa grantes.
loca plura deuastant: Indeq reuerten¬

Expanded text:
cum suis et relinqueret urbem, quia id discum suis et relinqueret urbem, quia id dispositum a regibus erat, ut omnimodis expelleretur, neque intervenire possent apud reges pro ipso, quin eruerentur ei oculi si urbem vi capi contigisset. Quo consilio percepto ac suis intimato, post tertiam obsidionis diem cum pene cunctis qui secum tunc aderant militibus egressus est. Sicque reges cum episcopis et principibus ingredientes urbem, domnum Artoldum praesulem, qui dudum fuerat ejectus, iterum intronizari fecerunt; quem Rotbertus Treverensis archiepiscopus et Fredericus Magonciacensis accipientes utraque manu eidem sedi restituerunt. Deinde relinquentes Gerbergam reginam Remis, ipsi reges cum exercitibus suis terram Hugonis aggrediuntur; et urbem Silvanectensem obsidentes, ut uanam contendentes, loca quaeque praeter civitates gravibus atterunt depraedationibus, terramque Nortmannorum peragrantes, loca plura devastant, indeque remean
Abbreviated transcription (Latin):
di decessit Regina gerbga nuꝑ ad
othonẽ regẽ fratrẽ suũ legationẽ
direxerat: auxiliũ deposcens ab eo
Qui maximũ colligens ex omĩb regnis
suis exercitũ: uenit infranciam
chonradũ quoq secũ habens cis alpine
galliae regẽ Quibus rex ludouuicꝰ
obuiã ꝓfectus. satis amicabilit̃ & hono¬
rifice suscipit᷑ ab eis: Sicque pariter
laud unũ uenientes. considerataq: castri
firmitate : deuerter̃ abeo. remensem
aggredientes urbem. Quam cingentes
obsidione ingenti uallarunt exercitu
Uidens autẽ hugo p̃sul obsidionẽ setolerar
non posse: neq tante resistere multitu¬
dini: locutus est cũ quibus dã principib:
qui uidebantur sibi eẽ amici Cideli¬
c& cũ arnul fo qui eius sororẽ & uiud¬
done qui amicã ipsius habebat uxorẽ
sed & cũ herimanno uud donis fr̃ȩ. quesi¬
uit abeis quid sibi foret agendũ Qui
tale consiliũ deder̃ ei : ut egrederentus

Expanded text:
di, decessit. Regina Gerberga nuper ad di, decessit. Regina Gerberga nuper ad Othonem regem, fratrem suum, legationem direxerat, auxilium deposcens ab eo. Qui maximum cosuis exercitum, venit in Franciam, Conradum quoque secum habens Cisalpinae Galliae regem. Quibus rex Ludowicus obviam profectus, satis amicabiliter et honorifice suscipitur ab eis. Sicque pariter Laudunum venientes, considerataque castri firmitate, deverterunt ab eo, Remensem aggredieobsidione, ingenti vallarunt exercitu. Videns autem praesul Hugo, obsidionem se tolerare non posse, neque tantae resistere multitudini, locutus est cum quibusdam principibus qui videbantur sibi esse amici, videlicet cum Arnulfo, qui ejus sororem, et Uddone, qui amitam ipsius habebat uxorem, sed et cum Hermanno Uddonis fratre; quaesivit ab eis, quid sibi foret agendum. Qui tale consilium dederunt ei, ut egrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
distributione suarũ: qui tamen hugone
principe. auum culo ipsorũ mediante.
pacantur. diuisis sibi ꝓut eis cõpetens
uisũ ẽ rebus: Hugo rex italiae: asuis
in regnũ recipitur: Edmundus anglo¬
rũ rex legatos adhugonẽ principem.
ꝓrestitutione ludo uuici regis dirigit:
Etidem princeps ꝓinde conuentus pu¬
blicos cumne potib suis aliisq regni
primatib agit Marinus papa: de¬
cessit: Cui successit agapitus & pax
depa ciscitur. Hugo dux francorũ
ascito secũ hugone nigro filio richardi
c&erisq: regni primatibus. ludo uuicũ
regẽ qui fere ꝑannũ sub custodia de¬
tinebatur. apud t& baldũ comitem
in regnũ restituit. recepto lauduno
castro. quod regina gerbga tenebat.
& eidẽ t& baldo cõcõmisso: Qui dux
hugo renouans regi ludo uuico regiũ
honorẽ uel nomen: ei sese cũ c&eris
regni cõmittit primorib Ed mundus
rex transmarinus defungitur. uxor
quoq regis othonis soror ipsius ed mun¬

Expanded text:
distributione suarum. Qui tamen, Hugone distributione suarum. Qui tamen, Hugone principe avunculo ipsorum mediante, pacantur, divisis sibi, prout eis competens visum est, rebus. Hugo rex Italiae a suis in regnum recipitur. Edmundus Anglorum rex legatos ad Hugonem principem pro restitutione Ludowici regis dirigit; et idem princeps proinde conventus publicos cum nepotibus suis aliisque regni primatibus agit. Marinus papa decessit, cui successit Agapitus; et padepaciscitur. Hugo dux Francorum, ascito secum Hugone Nigro filio Richardi, ceterisque regni primatibus, Ludowicum regem, qui fere per annum sub custodia detinebatur apud Tetbaldum comitem, in regnum restituit; recepto Lauduno castro, quod regina Gerberga tenebat, et eidem Tetbaldo commisso. Qui dux Hugo renovans regi Ludowico regium honorem vel nomen, ei sese cum ceteris regni committit primoribus. Edmundus rex transmarinus defungitur; uxor quoque regis Othonis, soror ipsius Edmun
Abbreviated transcription (Latin):
tens eũ tetbaldo cuidã suorũ ꝓficiscitur
othoni regi obuiã Quirex nolens loqui
cũ eo:mittit ad eũ conradũ duc̃ẽ lotha¬
riensiũ : Cum quo locutus hugo infensus
othoni regi reuertitur : Richario
tungrensiũ p̃sule defuncto: idẽ epi scopiũ rex
othohugoni abbati monasteru scĩ maximini
nolenti atq refugienti dedit. eũq: ordinari
fecit epm̃. & ita remeat transrhenũ. inpago
parisi acensi. nec non & iam ꝑ diuisos circum¬
quaq pagos hominũ diuersa menbra
ignis plaga ꝑuaduntur. Queq sensim exus¬
ta consumebantur. donec mors tandem
finir& supplicia. Quorũ quidã nonnailla
scõrũ loca petentes: euasere torm̃ta :
quot illo ꝑuenire potuerint: asserant᷑
ab hac peste saluati. Quos hugo quoq
dux: stipendus aluit cotidianis: horũ
dũ quidã uellent ad ꝓpria redire:
extincto refer uescunt incendio.
re gressiq ad aeccłam liberent᷑:
heribti agitant᷑ ꝓhereditatum¬

Expanded text:
tens eum Tetbaldo, cuidam suorum, proficiscitur tens eum Tetbaldo, cuidam suorum, proficiscitur Othoni regi obviam. Qui rex nolens loqui cum eo, mittit ad eum Conradum ducem Lothariensium. Cum quo locutus Hugo infensus Othoni regi revertitur. Richario Tungrensium praesule defuncto, idem episcopium rex Otho Hugoni, abbati monasterii sancti Maximini, nolenti atque refugienti dedit, eumque ordinari fecit episcopum; et ita remeat trans Rhenum. In pago Parisiacensi, necnon etiam per diversos circumquaque pagos, hominum diversa membra ignis plaga pervaduntur; quaeque sensim exusta consumebantur, donec mors tandem finiret supplicia. Quorum quidam, nonnulla sanctorum loca petentes, evasere tormenta; quot illo pervenire potuerint, asserantur ab hac peste salvati; quos Hugo quoque dux stipendiis aluit cotidianis. Horum dum quidam vellent ad propria redire, extincto refervescunt incendio, regressique ad aecclesiam liberantur. Heriberti
Abbreviated transcription (Latin):
ne nord mannorũ armatus ad uenerat in¬
uadensq socios regis : penecunctos inte¬
emit. Rexsolus fugã mut: ꝓsequente sȩ
nordmanno quodã sibi fideli. Cũ que rodo¬
mũ ueniens. cõp̃hensus ẽ ab alus nordmannis.
quos sibi fideles. eẽ putabat & sub custodia
detentus: Hugo quoq: rex italiae regno de¬
pulsus asus. & filius ipsius in regnũ susceptus ẽ :
Hugo p̃sul alt montẽ castrũ obsidens post
septẽ formae obsidionis ebdomadas reci¬
re: ut filiũ ipsius & filiũ fratris sui suscipi
Hugone duce deregis ereptione laborante
nor dmanni filius ipsius regis darisibi
obsides quer̃ nec alit̃ regẽ sedimissuros
asser̃. Mittitur ad reginã ꝓpueris. Illa
minorẽ mittens maiorẽ fatetur se non eẽ
missurã: Datur igitur minor & ut rex
dimittatur : uuido suessorũ ep̃s sese obsidẽ
tradit: Dimis sus itaq: rex anordmannis.
suscipit᷑ ab hugone principe quiq cõmit¬

Expanded text:
ne Nortmannorum armatus advenit, inne Nortmannorum armatus advenit, invadensque socios regis, pene cunctos interemit. Rex solus fugam iniit, prosequente se quodam Nortmanno sibi fideli. Cum quo Rodomum veniens, comprehensus est ab aliis Nortmannis quos sibi fideles esse putabat, et sub custodia detentus. Hugo quoque, rex Italiae, regno depulsus a suis, et filius ipsius in regnum receptus est. Hugo praesul Altmontem castrum obsidens, post septem ferme obsidionis ebdomadas recire, ut filium ipsius et filium fratris sui suscipieum suorum. Hugone duce de regis ereptione laborante, Nortmanni filios ipsius regis dari sibi obsides quaerunt, nec aliter regem se dimissuros asserunt. Mittitur igitur ad reginam pro pueris; illa minorem mittens, majorem fatetur se non esse missuram. Datur igitur minor, et ut rex dimittatur, Wido Suessorum episcopus sese obsidem tradit. Dimissus itaque rex a Nortmannis, suscipitur ab Hugone principe; quique commit
Abbreviated transcription (Latin):
& quibusdã domesticis sius secũ rodomũ
petit. Domnus teotilo uenerandus urbis
turonice p̃sul: obut. Quidũ depace int̃
regem & principes cõponenda certaret :
hisq studus occupatus alauduno rediret:
egretudine corporis in ipsode primitur
itinere . Cũq ultimũ iam exalaret
spm̃: apparuit signũ qđ dã luminis ꝑ
a era discurrens: cubitũ longitudinis
habere uisũ. cuius lumine ad depellandas
noctis tenebras sufficient̃ ꝑfuncti qui
funus eius deducebant taliq potiti solami
uir sc̃s summa instituerat religione iuxta
sepulchrũ domni odonis reuerent̃ hu¬
matur. & ex inde ipsũ templũ diuinis
in lustrare miraculis declaratur : Tum rex
ludo uuicus moraretur rodomi haigroldus
nordmannus quiba iocis p̃erat. mandat
ei quod ad eũ uenturꝰ esset condicto
tẽpore uel loco surex ad illũ locũ accede¬
ret Uieniente deniq rege cũ paucis adlo¬
cũ de nominatũ : hai groldufcũ multitudi¬

Expanded text:
et quibusdam domesticis suis secum, Rodomum et quibusdam domesticis suis secum, Rodomum petit. Domnus Theotilo venerandus urbis Turonicae praesul obiit, qui dum de pace inter regem et principes componenda certaret, hisque studiis occupatus a Lauduno rediret, aegritudine corporis in ipso deprimitur itinere. Cumque ultimum jam exhalaret spiritum, apparuit signum quoddam luminis per aera discurrens, cubitum longitudinis habere visum; cujus lumine ad depellendas noctis tenebras sufficienter perfuncti sunt, qui funus ejus deducebant; talique potiti solamine us summa instituerat religione, juxta sepulcrum domni Odonis reverenter humatur, et exinde ipsum templum divinis illustrari miraculis declaratur. Dum rex Ludowicus moraretur Rodomi, Hagroldus Nortmannus, qui Bajocis praeerat, mandat ei, quod ad eum venturus esset condicto tempore vel loco, si rex ad illum locum accederet. Veniente denique rege cum paucis ad locum denominatum, Hagroldus cum multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
segetes uilleq diripiunt᷑ & partim exu¬
runtur. net non aecłae plures effringunt᷑
Quotiens pugnatũ ad portas. uelcir camu¬
rũ. uulnerati exutraq parte non pauci.
quidã &iã intempti sunt. Hugo deniq
dux p̃liatus cũ nordmannis qui fines suos
ingressi fuerant : eos ñ modica cede fudit.
& at̃minis suis eiecit. Posthaec remis ad
regem mittit. dans obsides. ut rage noldus
exparte regis ad colloquiũ sibi occurrat:
Quo ab eunte. tractat cũ eo uti rex obsides
abhugone epo accipiat & ab obsidione re¬
mensi discedat quatinus idẽ p̃sul deno¬
minato placito ad reddendã rationem
de om̃ib: que rex ab eo que sierit : accedat.
Quib: hoc sibi tenore datis rex ab obsidione
recedit. post quintã decimã quociuitas
obsessa fuerat diem. Igit᷑ circa missã sci
ichannis. hugo dux placitũ cũ regeꝑse
questros habuit. in quo nihil certũ de pace
int̃ipsos cõponenda gestũ: nisi tantũ indu

Expanded text:
segetes, villaeque diripiuntur, et partim exusegetes, villaeque diripiuntur, et partim exuruntur, necnon ecclesiae plures effringuntur. Quoties pugnatum ad portas, vel circa murum, vulnerati ex utraque parte non pauci, quidam etiam interempti sunt. Hugo denique dux praetiatus cum Nordmannis, qui fines suos ingresset a terminis suis ejecit; post haec Remis ad regem mittit, dans obsides, ut Ragenoldus ex parte regis ad colloquium sibi occurrat. Quo abeunte, tractat cum eo, uti rex obsides ab Hugone episcopo accipiat, et ab obsidione Remensi discedat; quatinus idem praesul denominato placito ad reddendam rationem de omnibus, quae rex ab eo quaesierat, accedat. Quibus hoc sibi tenore datis, rex ab obsidione recedit post quintam decimam, quo civitas obsessa fuerat, diem. Igitur circa missam sancti Johannis Hugo dux placitum cum rege per sequestres habuit, in quo nihil certi de pace inter ipsos componenda gestum, nisi tantum quod
Abbreviated transcription (Latin):
& ducẽ. Sed & peo qđ rex obsides ab ebro¬
censib: qui hugoni subditi erant accepit.
quos ei dem duci reddere noluit.
Amũ degente gerbga regina filiũ
lauduni peperit: quikarolus ad cate¬
zizandũ uocatꝰ ẽ. Reuersus rex lau¬
dunũ: & cũ arnulfo locutꝰ dispositis
quibus dã rebus rodomũ regreditur
montiniacũ paschȩdieb aggressi. capiunt.
incendunt. ac diruunt. Idẽ quoq: bernardus
uenatores & canes regis inuadens: equos eorũ
uel quȩquȩ sibi uisa sunt aufert. Cõpendiũ
&iam regalis sedis oppidũ ꝑuadit. cũ qui¬
busdã uillis eidẽ sedi subiectis  Rexludo
uuicus collecto secũ nord mannorũ exer¬
citu. uero mandin sem pagũ dep̃datur:
Assũptoq cũ illis erluino cũ patre militũ
arnul fi sed & artoldo ep̃o cũ his quidu¬
dũ remis eiecti fuerant comitib: quoque
bernardo acteo derico ne pote ipsius. remo¬
rũ obsidet urbẽ: Uastant᷑ circũ quaq

Expanded text:
et ducem; sed et pro eo quod rex obsides ab Ebroet ducem; sed et pro eo quod rex obsides ab Ebrocensibus, qui Hugoni subditi erant, accepit, quos eidem duci reddere noluit. mum degente, Gerberga regina filium Lauduni peperit, qui Karolus ad catezizandum vocitatus est. Reversus rex Laudunum, et cum Arnulfo locutus, dispositis quibusdam rebus, Rodomum regreditur.Montiniacum paschae diebus aggressi, capiunt, incendunt, diruunt. Idem quoque Bernardus venatores et canes regis invadens, equos eorum vel quaeque sibi visa sunt, aufert; Compendium etiam, regalis sedis oppidum, pervadit cum quibusdam villis eidem sedi subjectis. Rex Ludovicus, collecto secum Nordmannorum exercitu, Veromandensem pagum depraedatur. Assumptoque cum ipsis Erluino cum parte militum Arnulfi, sed et Artoldo episcopo cum his qui dudum Remis ejecti fuerant, comite quoque Bernardo ac Theoderico nepote ipsius, Remorum vallat urbem; vastantur circumquaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsiq: nordmanni qui nuꝑ a trans marinis
ad uenerant regionibus eorũ t̾rã inuadt̃
Ludo uuicꝰ rex int̾rã nordmannorũ ꝓficis¬
citur cũ arnulfo & erluio & quibus dã
epis copis franciae acbur gundiae. Arnulfꝰ
itaq prȩcedens regẽ. quosdã nord manno¬
rũ quicustodias obseruabant apud arcas
fudit & regitransitũ p̃parauit: Sicq rex
rodomũ ꝑueniens a nor dmannis in urbe
suscipit᷑ quibusdã mare petentibus: qui eũ
nolebant recipere : c&eris omnib sibi sub¬
iugatis. Hugo dux cũ suis & quibusdã
bur gundiae ꝓcerib: transsequanã faciens
it̃: baio cas usq ꝑuenit. & ciuitatẽ obsedit
quã rex ei dederat: si eũ ad subitiendã sibi
hanc nord mannorũ gentẽ adiuuar&:
Receptus autẽ rex a nord mannis mandat
duci ut ap̃fatae ciuitatis obsidione disce¬
dat Quo discedente : rex in eã in greditur
Vnde & discor diae fomes int̾regẽ concitat᷑.

Expanded text:
Ipsique Nortmanni, qui nuper a transmarinis Ipsique Nortmanni, qui nuper a transmarinis advenerant regionibus, eorum terras invadunt. Ludowicus rex in terram Nortmannorum proficiscitur cum Arnulfo et Erluino et quibusdam episcopis Franciae ac Burgundiae. Arnulfus itaque praecedens regem, quosdam Nortmannorum, qui custodias observabant apud Arcas, fudit, et regi transitum praeparavit; sicque rex Rodomum perveniens, a Nortmannis in urbe suscipitur; quibusdam mare petentibus qui eum nolebant recipere, ceteris omnibus sibi subjugatis. Hugo dux cum suis et quibusdam Burgundiae proceribus trans Sequanam faciens iter, Bajocas usque pervenit, et civitatem obsedit, quam rex ei dederat, si eum ad subiciendam sibi hanc Nortmannorum gentem adjuvaret. Receptus autem rex a Nortmannis, mandat duci, ut a praefatae civitatis obsidione discedat. Quo discedente, rex in eam ingreditur; unde et discordiae fomes inter regem concitatur
Abbreviated transcription (Latin):
cemento in monte qui dr̃ martyrũ diu
ꝑsti terant immoti: funditꝰ sunt euersi:
Feruntur autẽ demones tunc ibi sub equitũ
spetie uisi : qui a ecłam quendã quȩ ꝓxi¬
ma stabat destruentes: eius trabes pari¬
etib memoratis in cusserint. & sic eos
subruerint. Vineas quoq montis ipsius
euulserint & om̃ia sata uasta uerint:
Sub secuta mox brictonũ ꝑnities qui discor¬
dia int̃se principũ berengarii. & alani diuisi
a nord mannis. cũ quib: pactũ inierant ꝑ uasi.
& magna sunt cede a triti. Ciui tas etrum
dolus nomine capta. & ep̃s eiusdẽ confugi¬
entiũ in aeła multitudinũ stipatione op¬
pressus & enecatus .ẽ. Reparatis deniq: brit¬
tones uiribus. certam̃ in eunt. in quo superio¬
res nordmannis extitisse uisi sunt. Tercia
tandẽ congressione inita: magna exutraq:
cecidit multitudo. Uictoria uero potiti
nordmanni: brit tones usq: ad int̃ necio¬
nẽ cedunt. Et eos a terra ipsorũ disꝑdunt

Expanded text:
cemento in monte qui dicitur Martyrum diu cemento in monte qui dicitur Martyrum diu perstiterant immoti, funditus sunt eversi. Feruntur autem daemones tunc ibi sub equitum specie visi, qui aecclesiam quandam, quae proxima stabat, destruentes, ejus trabes, memoratis parietibus incusserint, ac sic eos subruerint, vineas quoque montis ipsius evulserint, et omnia sata vastaverint. Subsecuta mox Brittonum pernities, qui discordia inter se principum Berengarii et Alani divisi, a Nortmannis, cum quibus pactum inierant, pervasi et magna sunt caede attriti. Civitas eorum Dolus nomine capta, et episcopus ejusdem confugientium in aecclesiam multitudinum stipatione oppressus et enecatus est. Reparatis denique Brittones viribus certamen ineunt, in quo superiores Nortmannis exstitisse visi sunt. Tertia tandem congressione inita, magna ex utraque parte cecidit multitudo; victoria vero potiti Nortmanni, Brittones usque ad internetionem caedunt et a terra ipsorum disperdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hugonis honorabilit̃ habuit. om̃sq: sibi
fideles ab auxilio seu participatione Lu¬
douuici sesẽ sub mouere p̃cepit: Intrans¬
rhenensib germa niae regionib: quidã
homo erat cuimanus abscissa fuerat. &
post annos quattuor decim. sicut asser̃.
qui eũ nouer̃ subito dũ noctu dormiret.
ei ex integro restaurata ẽ In eisdẽ partib
ꝑ quosdã pagos ignei globi ferre uidebant᷑
in aere. quiq non nullas illic circũ uolan¬
tes incender domos acuillas. Aquibusdã
uero locis. cruribus oppositis: cũ benedictio¬
ne episcopali & aqua benedicta repelle¬
bantur: Regii milites episcopatũ remen¬
sem dep̃dant᷑ & filu heribti abbatiã scĩ
crispini: Ragenoldus quoq: abbatiam
scĩ medardi. sicq alterutris debacchant᷑
rapinis atq dep̃dationibus: Tem pestas
nimia facta est inpago parisiaco. & turbo
uehementissimꝰ : quoparietes cuiusdã domꝰ
anti quissimȩ quae ualidissimo constructu

Expanded text:
Hugonis honorabiliter habuit, omnesque sibi Hugonis honorabiliter habuit, omnesque sibi fideles ab auxilio seu participatione Ludowici sese submovere praecepit. In Transrhenensibus Germaniae regionibus quidam homo erat, cui manus abcisa fuerat, et post annos quatuordecim, sicut asserunt qui eum noverunt, subito dum nocte dormiret, ei ex integro restaurata est. In eisdem partibus per quosdam pagos ignei globi ferri videbantur in aere, quique nonnullas illic circumvolantes incenderunt domos ac villas; a quibusdam vero locis, crucibus oppositis, cum benedictione episcopali et aqua benedicta repellebantur. Regii milites episcopatum Remensem depraedantur, et filii Heriberti abbatiam sancti Crispini, Ragenoldus quoque abbatiam sancti Medardi; sicque alterutris debachantur rapinis atque depraedationibus. Tempestas nimia facta est in pago Parisiaco, et turbo vehementissimus, quo parietes cujusdam domus antiquissimae, qui validissimo constructi
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ. Qui resistendi herimanno p̃sidiũ
non habentes. ueniã datis munerib mul¬
tis ad ottone regẽ deposcunt. Is equi dem
palatiũ aquis deueniens. cũ lothariensibus
colloqui ũ habuit ubi missi regis ludo uuici.
sed & hugoni ducis legati ad eũ uenerunt:
Qui legatos regis honori fice suscipiens
legatis aduersabatur ducis. donec manas¬
ses quidã missus hugonis uidens legatos
ludo uiuci ualde legationis suȩ aduersos.
ex sistere : mandatã quȩdã sibi ab hoc rege
data nuꝑ ad ipsũ ođonẽ ꝑferenda : qui pri¬
us aperire noluerat in mediũ ꝓtulit: pan¬
dens ex ꝓbrationes ñ modicas quesibi rexlu¬
douuicus ołoni regi ꝑferre p̃ceperat. quod
scilicet ꝑ iurus. eẽt odo de iuram̃tis que ludo¬
uiuco iurauerat. ad iciens & alia indecora
ñ nulla: Quibus ad modũ ꝑ motus hotđo:
missos ludo uuici qui a uerbis manasse con¬
tra dicere non ualebant abitiens. legatos

Expanded text:
fidelium; qui resistendi Herimanno praesidium fidelium; qui resistendi Herimanno praesidium non habentes, veniam, datis muneribus multis, ab Oddone rege deposcunt. Is equidem palatium Aquis deveniens, cum Lothariensibus colloquium habuit. Ubi missi regis Ludowici, sed et Hugonis ducis legati ad eum venerunt. Qui legatos regis honorifice suscipiens, legatis aversabatur ducis; donec Manasses quidam, missus Hugonis, videns legatos Ludowici valde legationi suae adversos existere, mandata quaedam sibi ab hoc rege data nuper ad ipsum Oddonem perferenda, quae prius aperire noluerat, in medium protulit; pandens exprobrationes non modicas, quas sibi rex Ludowicus Oddoni regi perferre praeceperat, quod scilicet perjurus esset Oddo de juramentis quae Ludowico juraverat, adiciens et alia indecora nonnulla. Quibus admodum permotus Oddo, missos Ludowici, quia verbis Manasse contradicere non valebant, abiciens, legatos
Abbreviated transcription (Latin):
bus: domestici regis suscipiunt Ex quib:
rebus ita gestis: ex orit᷑ iterũ discordia int̃
regem. & filios heribti Othodux lotha¬
riensiũ : uita decessit: Hugo dux franco
utrimq & acceptis obsidibus. indeq ꝓfec¬
tionẽ parat cũ filuis heribti: ob uiã ꝓfec¬
turus odoni regi in regnũ lotharii. Sed
idẽ rex aduentũ suũ differens: herim an¬
nũ quẽdã ducẽ cũ ingenti dirigit exercitu:
Ludo uiucꝰ rex pace fac ta int̃ erluinũ. &
arnulfũ castrũ ambianensiũ eidẽ erluino
dedit: Fi li heribti: quendã munitionẽ
radulficuiusdã fidelis ludo uuici regis
nomine clastris sitã in pago uero man¬
dinse : ꝓditione capiunt. Et eodẽ rodulfo
clam euadente : thes auros ipsius inuadunt:
atq: diripiunt. municipiũq: uacuũ dere¬
linquunt. Hugo dux colloquiũ herimanni
pecit. qui missus erat obsidione castella
ragnarii acrodulsi fratrũ. ludo uuici regis

Expanded text:
bus, domestici regis recipiunt. Ex quibus bus, domestici regis recipiunt. Ex quibus rebus ita gestis exoritur iterum discordia inter regem et filios Heriberti. Otho dux Lothariensium vita decessit. Hugo dux Francorutrimque et acceptis obsidibus; indeque profectionem parat cum filiis Heriberti, obviam profecturus Oddoni regi in regnum Lotharii. Sed idem rex adventum suum differens, Herimannum quendam ducem cum ingenti dirigit exercitu. Ludowicus rex, pace facta inter Erluinum et Arnulfum, castrum Ambianensium eidem Erluino dedit. Filii Heriberti quandam munitionem Rodulfi cujusdam fidelis Ludowici regis, nomine Clastris, sitam in pago Veromandinse proditione capiunt. Et eodem Rodulfo clam evadente, thesauros ipsius invadunt atque diripiunt, municipiumque vacuum derelinquunt. Hugo dux colloquium Herimanni petit, qui missus erat obsidere castella Ragnarii ac Rodulfi fratrum, Ludowici regis
Abbreviated transcription (Latin):
burgundiã ipsius dicioni subiecit: Idem
uero hugo arnul fũ cũ rege pacificauit :
cui rex infessus erat. ob necẽ Vuillelmi
Otto rex quosdã fideles ludo uiuciqui sibi
in sidiabant᷑: cõp̃hendit & incustodia misit.
unde int̃ ipsos reges exorit᷑ scandalũ. Nã.¬
to ludo uuicꝰ rex inaquitaniã ꝓficiscitur.
cũ regina Gerbga: Et locutus cũ ragimundo
gothorũ principe: ceterisq ꝓcerib: a quita¬
norũ : reuertit᷑ in franciam : Castrũ qđ dã
uocabulo montiniacũ inpago suessonico
sitũ erat ex abbatia scĩ crispini. quã dudũ
p̃ceperat reddentib eã sibi filus heribti.
& ra genoldo dederat. ꝓditione quorũ dam
oppidanorũ fideles regis coeperunt: occiso
andrea quodã qui illud tenebat ad fideli¬
tatẽ filiorũ heribti. sed & ꝓditore ab an¬
drea ꝑempto: Ambia nensẽ quoq urbem
quã tenebat hodo filius heribti fauente
deroldo epõ & tradentib: ipsius ep̃i fideli¬

Expanded text:
Burgundiam ipsius ditioni subjecit. Idem Burgundiam ipsius ditioni subjecit. Idem vero Hugo Arnulfum cum rege pacificavit, cui rex infensus erat ob necem Willelmi. Oddo rex quosdam fideles Ludowici, qui sibi insidiabantur, comprehensos in custodia misit; unde inter ipsos reges exoritur scandalum. AV Ludowicus rex in Aquitaniam proficiscitur cum regina Gerberga, et locutus cum Regimundo, Gothorum principe, ceterisque proceribus Aquitanorum, revertitur in Franciam. Castrum quoddam vocabulo Montiniacum, in pago Suessonico situm, quod erat ex abbatia sancti Crispini, quam dudum receperat, reddentibus eam sibi filiis Heriberti, et Ragenoldo dederat, proditione quorundam oppidanorum fideles regis ceperunt, occiso Andrea quodam, qui illud tenebat ad fidelitatem filiorum Heriberti, sed et proditore ab Andrea perempto. Ambianensem quoque urbem, quam tenebat Odo filius Heriberti, favente Deroldo episcopo, et tradentibus ipsius episcopi fideli
Abbreviated transcription (Latin):
um ipsi ꝓuideretur : Fratrib: quoq: & ꝓ
pinquis eius: honores quos ex epis copatu
remensi habuerant. redderent᷑: postea
ceteri quoq: filii heribti comitis recipiun¬
tur a rege : Itẽrex ludouuicus rodomũ
ꝓfectus : ebroicas abhugone duce rece¬
pit. Et apud parisiũ depressus in firmita¬
te : poene tota decũbit aegrotus aestate.
cõbussit : qđ rotbtus & rodulfus fratres
remis expulsi detinebant. Vnde & de¬
p̃dationes ꝑ episcopiũ rem̃ se faciebant
Erluinus cũ arnulfo congressus: uictoriaq:
potitus. eũ quoq: qui uiullel mũ nord¬
mannorũ principẽ inter emerat occidit.
Etamputatas manus ipsius : rodomũ trans¬
misit : Itẽp̃fatus hugo ep̃s alt montẽ mu¬
nitionẽ obsidet. quã tenebat dodo frat̃
artaldi ep̃i. tandẽq: accepto paruulo ip¬
sius filio obside : discedit quoq: mandante.
ugo dux filiã regis ex lauacro scõ suscepit.
Etrex ei ducatũ franciȩ delegauit. omnẽq

Expanded text:
um ipsi provideretur; fratribus quoque et um ipsi provideretur; fratribus quoque et propinquis ejus honores, quos ex episcopatu Remensi habuerant, redderentur. Postea ceteri quoque filii Heriberti comitis recipiuntur a rege. Item rex Ludowicus Rodomum profectus, Ebroas ab Hugone duce recepit, et apud Parisium, depressus infirmitate, pene tota decubuit aegrotus aestate. combussit; quod Rotbertus et Rodulfus fratres Remis expulsi tenebant, unde et depraedationes per episcopium Remense faciebant. Erluinus cum Arnulfo congressus, victoriaque potitus, eum quoque, qui Willelmum Nortmannorum principem interemerat, occidit, et amputatis manibus ipsius, Rodomum transmisit. Item praefatus Hugo episcopus Altmontem munitionem obsidet, quam tenebat Dodo frater Artoldi episcopi; tandemque accepto parvulo filio ipsius obside, discedit, rege quoque mandante. Hugo dux filiam regis ex lavacro sancto suscepit, et rex ei ducatum Franciae delegavit, omnemque
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant uel ad paganismũ reuerte¬
bantur congressiones. Aquibus peditũ
ipsius xristianorũ : multitudo intenmit
At ipse non nullis quoq: nord manno¬
rũ int̾fectis c&erisq actis infugam
nordmannorũ xp̃ianis. obtin& Ludo¬
uuicꝰ rodomũ repetens. turmodũ nord¬
mannũ. qui adidolatriã gentilem qͥ:
ritũ reuersus. ad haec & dͥam filiũ uiul¬
lelmi aliosq cogebat. regiq: insidia¬
batur simulcũ setrico rege pagano.
congressus cũ eis interimit: Et erluino
rodomũ cõmittens. reuertitur ad cõpen¬
diũ. ubi eũ expectabat hugo dux cũ
nepotibus suis heribti filiis. de quibus reci¬
piendis frequens agitabat᷑ intentio. Quo¬
rũ rex primũ tunc hugonẽ epm media¬
toribus othone duce lothariensiũ. & ad elbe¬
rone p̾sule. hugone quoq: duce p̃cipuae in¬
sistente recepit. Cotenore ut abbatiaȩ quas
relinquerat ad regẽ ꝓfectus: artoldo
epõ restituerentur. Aliud &iã episcopi¬

Expanded text:
venerant, vel ad paganismum revertevenerant, vel ad paganismum revertebantur, congressiones; a quibus peditum ipsius christianorum multitudo interimitur. At ipse nonnullis quoque Nortmannorum interfectis, ceterisque actis in fugam, Nortmannorum christianis, obtinet. Ludowicus Rodomum repetens, Turmodum Nortmannum, qui ad idololatriam gentilemque ritum reversus, ad haec etiam filium Willelmi aliosque cogebat, regique insidiabatur, simul cum Setrico rege pagano, congressus cum eis interemit; et Erluino Rodomum committens, revertitur ad Compendium, ubi eum expectabat Hugo dux cum nepotibus suis, Heriberti filiis, de quibus recipiendis frequens agitabatur intentio. Quorum rex primum tunc Hugonem episcopum, mediatoribus Othone duce Lothariensium et Adelberone praesule, Hugone quoque duce praecipue insistente, recepit, eo tenore, ut abbatiae, quas dimiserat ad regem profectus, Artoldo episcopo restituerentur; aliud etiam episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
brictana terrã nord mannorũ dedit.
& quidã principes ipsius se regi cõmittunt
quidã uero hugoni duci: Heribtus
comes obiit. quem sepelier̃ apud sc̃m quin¬
tinũ filii ipsius Et audientes rodulfũ
filiũ rodulsi degaugiaco: quasi ad inua¬
dandã terrã patris eorũ ad uenisse. ag¬
gressi: eundẽ int̃emer̃. Quo audito rex
ludo uuicꝰ ualde tristis efficitur: Artal¬
dus episcopus relicto cenobio scĩ basoli
ad regẽ ꝓfectus .ẽ. Atille ꝓmittit ei se
redditurũ remensẽ epis copatũ. Quiq
assũptis secũ fratrib: suis. & aliis quibusdã
qui abiecti fuerant ab episcopatu rem̃si
altmontẽ castrũ occupat. Cũ quib: rex
ludo uuicꝰ &iam mosomũ aggressus
repellit᷑ a fidelib hugonis ep̃i quibusdã
suorũ int̃emptas. Suburbanas tamen do¬
mos quasdã ipsius castri succendit. in
quibus multũ congestarũ periit fru¬
gum. hugo dux francorũ crebras
agit cũ nordmannis qui pagani ad¬

Expanded text:
Brittanna, terram Nortmannorum dedit; Brittanna, terram Nortmannorum dedit; et quidam principes ipsius se regi committunt, quidam vero Hugoni duci. Heribertus comes obiit, quem sepelierunt apud sanctum Quintinum filii sui; et audientes Rodulfum, filium Rodulfi de Gaugliaco , quasi ad invadendam terram patris eorum advenisse, aggressi eundem interemerunt. Quo audito, rex Ludowicus valde tristis efficitur. Artoldus episcopus, relicto coenobio sancti Basoli, ad regem profectus est. At ille promittit ei se redditurum Remensem episcopatum; quique assumptis secum fratribus suis, et aliis quibusdam qui abjecti fuerant ab episcopatu Remensi, Altmontem castrum occupant. Cum quibus rex Ludowicus etiam Mosomum aggressus, repellitur a fidelibus Hugonis episcopi, quibusdam suorum interemptis; suburbanas tamen domos quasdam ipsius castri succendit, in quibus multum congestarum periit frugum. Hugo dux Francorum crebras agit cum Nortmannis, qui pagani ad
Abbreviated transcription (Latin):
Fames magna ꝑ totã franciã & burgundiã.
mortalitas quoq: maxima boum grassata
est: intantũ ut ualde pauca huius madi
ani malia in hns remanserint terris: Tudo¬
uuicꝰ rex othoniregi obuiã proficiscitur.
& amicabilit̃ semutro suscipientes: amici¬
oiã suã firmant conditionib Multũq
depace int̃regẽ ludo uuicũ & hugonẽ
laborans otho: hugonẽ tandẽ ad eundem
regẽ conuertit Heribtus &iam pariter
cũ equi noco filio suo: ipsius regis ludouuici
efficitur: Reuertente rege: remensis
dioceseos ep̃i ad eũ ueniunt. & ipse rodulfũ
quoq laudunensẽ recipit. acsuũ eidẽ
restituit episcopiũ: Donnꝰ odo uenerabilis
abbas multorũ restaurator monasteriorũ.
scȩ̃qͥ: regulȩ reparator : turonis obut. &
sepultus est apud sc̃m iuilianũ:N
Arnulfus comes. Vuillelmũ nord¬
mannorũ principẽ ad colloquiũ euo¬
catũ dolo perimi fecit: Rex ludouuic
filio ipsius uuillelmi natũ de concubina

Expanded text:
Fames magna per totam Franciam et Burgundiam, Fames magna per totam Franciam et Burgundiam, mortalitas quoque maxima boum grassata est in tantum, ut valde pauca hujusmodi animalia in his remanserint terris. Ludowicus rex Othoni regi obviam proficiscitur, et amicabiliter se mutuo suscipientes, amicitiam suam firmant conditionibus; multumque de pace inter regem Ludowicum et Hugonem laborans Otho, Hugonem tandem ad eundem regem convertit. Heribertus etiam pariter cum aequivoco filio suo ipsius regis Ludowici efficitur. Revertente rege, Remensis dioceseos episcopi ad eum veniunt; et ipse Rodulfum quoque Laudunensem recepit, ac suum eidem restituit episcopium. Domnus Odo venerabilis abbas, multorum restaurator monasteriorum sanctaeque regulae reparator, Turonis obiit, et sepultus est apud sanctum Julianum Arnulfus comes Willelmum, Nortmannorum principem, ad colloquium evocatum, dolo perimi fecit. Rex Ludowicus filio ipsius Willelmi, nato de concubina