comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pareantq ei coñss. regia potestas. pretores
hisdem auspitiis quib coñss creati equum
censeas. nec ne magistrum equitum dicto
audientemẽẽ. Itemq illud int̾rogo. cum
me incertis auspiciis ꝓfectum ab domo
scirem. utr̃ mͥ turbatis religionib res .p.
indiscrimen commitenda fuerit. ñum ea¬
ne quid dubiis dis aggerem. Simul illud q̃
dictatori religio inpedim̃to adrem gẽndam
fuerit. num eamagister equitum solutus
ac liber potuerit eẽ. S quid ego hec int̾rogo.
cumsiego tacitus abissem tam̃ tibi ad uolũ¬
tatis interpretationem meȩ dirigenda tua
sententia fuerit: Quintu respondes uetue¬
run ne te quicqͣm reime absente agere: Ue¬
tuerim ne signa cum hostib conferre: Quo
tu imꝑio meo spreto incertis auspitiis. tur-¬
batis religionib aduersus morem militarẽ
disciplinamq maiorum ⁊ num̃ deoꝵ auso
escum hoste confligere: Adhec que int̾ro¬
gatus es. responde. At extra ea caue uocem

Expanded text:
pareantque ei consules, regia potestas, praetores, pareantque ei consules, regia potestas, praetores, iisdem auspiciis quibus consules creati, aequum censeas necne magistrum equitum dicto audientem esse; itemque illud interrogo, cum me incertis auspiciis profectum ab domo scirem, utrum mihi turbatis religionibus res publica in discrimen committenda fuerit ne quid dubiis dis agerem; simul illud, quae dictatori religio impedimento ad rem gerendam fuerit, num ea magister equitum solutus ac liber potuerit esse. sed quid ego haec interrogo, cum, si ego tacitus abissem, tamen tibi ad uoluntatis interpretationem meae dirigenda tua sententia fuerit? quin tu respondes uetuerimne te quicquam rei me absente agere, uetuerimne signa cum hostibus conferre? quo tu imperio meo spreto, incertis auspiciis, turbatis religionibus, aduersus morem militarem disciplinamque maiorum et numen deorum ausus es cum hoste confligere. ad haec quae interrogatus es responde; at extra ea caue uocem
Abbreviated transcription (Latin):
stro equitum. tunc uictorem uelut ĩ capto ex
nes seniturum esse. qr id neq aut in unũ
seruire etiam inuidiam tanqm ignem sũ¬
mam petere. in caput consilii in ducem in¬
equitũ inmilitib ausurum. ꝓm̃ adeẽnt in
sua causa omnium lib̃tati. si consensum ex-¬
ercitus eundem qui in prelio fuerit intuen¬
da uictoria uideat. ⁊ salutem uniꝰ omnib
curȩ ẽẽ. inclinaturũ ad clem̃tiorem sententiã
animum. postremo se uitam fortunasq su-¬
asilloꝵ fidei uirtutiq ꝑmittẽ. Clamor e to¬
tacontione ortꝰ utibonum animum hret.
neminem illiuim allaturum. saluis legio¬
nib romanis. Haud multo post dictator
aduenit. classicoq extimplo ad conditionẽ
aduocauit. Tum silentio factoq preco. Q
fabium magistrum equitũ citauit. Qui si¬
mul exinferiore loco ad tribunal accessit.
Tum dictator. Quero inquit de te quinte
fabi cum summũ imꝑium dictatoris sit.

Expanded text:
stro equitum tunc uictori minetur? neque stro equitum tunc uictori minetur? neque nes saeuiturum fuisse: quia id nequeat, in unum saeuire. etenim inuidiam tamquam ignem summa petere; in caput consilii, in ducem inequitum in militibus ausurum. proinde adessent in sua causa omnium libertati. si consensum exercitus eundem qui in proelio fuerit in tuenda uictoria uideat et salutem unius omnibus curae esse, inclinaturum ad clementiorem sententiam animum. postremo se uitam fortunasque suas illorum fidei uirtutique permittere. clamor e tota contione ortus, uti bonum animum haberet: neminem illi uim allaturum saluis legionibus Romanis. haud multo post dictator aduenit classicoque extemplo ad contionem aduocauit. tum silentio facto praeco Q. Fabium magistrum equitum citauit; qui simul ex inferiore loco ad tribunal accessit, tum dictator 'quaero' inquit 'de te, Q. Fabi , cum summum imperium dictatoris sit
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ductu auspitioq uicissent ab inpo¬
tenti crudelitate dictatoris tutarent᷑. Ueni¬
re amentem inuidiam iratum uirtuti alie¬
nȩ felicitatiq furere. qd̃ se absente res .p. egre¬
giaeẽt gesta. malł si mutare fortunam pos¬
s apud samnites qm romanos uictoriam
eẽ. imꝑium dictitare spretum. tanqͣm nõ
eadem m̃te pugnari uetuerit. qua pugna¬
tum doleat. ⁊ tunc inuidiam impedire iur-¬
tutem alienam uoluisse. cupidissimisq ar¬
ma ablaturum fuisse militib. ne se ab-¬
sente moueri possent. ⁊ nunc id furere id
egre pati quod sine lucio papirio ñ inermeᷤ
ñ manci milites fuerint. quod se .q. fabuis
magister equitum duxerit. ac ñ accesso¬
dictatoris quid illum fasturam fnisesi
quod belli casus ferunt. marsq cõmunis
adu̾sa pugnȩ uenissẽt. qͥ sibi deuictis hos¬
tib re .p. bene gesta. ita ut non ab illo unico
duce melius geri potuerit supplitium magi¬

Expanded text:
cuius ductu auspicioque uicissent ab impocuius ductu auspicioque uicissent ab impotenti crudelitate dictatoris tutarentur: uenire amentem inuidia, iratum uirtuti alienae felicitatique; furere quod se absente res publica egregie gesta esset; malle, si mutare fortunam posset, apud Samnites quam Romanos uictoriam esse; imperium dictitare spretum, tamquam non eadem mente pugnari uetuerit qua pugnatum doleat. et tunc inuidia impedire uirtutem alienam uoluisse cupidissimisque arma ablaturum fuisse militibus, ne se absente moueri possent; et nunc id furere, id aegre pati, quod sine L. Papirio non inermes, non manci milites fuerint, quod se Q. Fabius magistrum equitum duxerit ac non accensdictatoris. quid illum facturum fuisse, si, quod belli casus ferunt Marsque communis, aduersa pugna euenisset, qui sibi deuictis hostibus, re publica bene gesta ita ut non ab illo unico duce melius geri potuerit, supplicium magi
Abbreviated transcription (Latin):
tum dictator eapet nomenq ibi scribet aue
spolia intriumpho ferret. Littere quoq de re
ꝓsꝑe gesta ad senatum non ad dictatorem
misse argumentum fuere minime cum eo
communicantis laude. Ita certe dictator
id factum accepit ut letisaliis uictoria parta
p̃se ferret iram tristitiamq. Misso itaq re¬
pente senatu se ex curia ꝓripuit. Tumuͦ non
samnitium magis legiones quam maiesta¬
tem dictatoriam ⁊ disciplinam militarem
a magistro equitum uictam ⁊ eũsam dicti¬
tans. sulli inpune sp̃tum imꝑium fuiss.
ltaq plenus minarum irȩq ꝓfectus in castra.
cum maximis itiñib iss. non tam̃ preuenire
famam aduentus sui potuit. precurrerant
enim aburbe quinuntiarent dictatorẽ aui¬
dũ pene uenire. alt̾inspene u̾bismãlii fc̃m laudan-¬
tem. Fabuis contione extimplo aduocata ob¬
testatus milites ẽ. ut qua uirtute rem .p. ab
infestissimis hostib defendissent eadem se

Expanded text:
tum dictator caperet nomenque ibi scriberet aut tum dictator caperet nomenque ibi scriberet aut spolia in triumpho ferret. litterae quoque de re prospere gesta ad senatum non ad dictatorem missae argumentum fuere minime cum eo communicantis laudes. ita certe dictator id factum accepit, ut laetis aliis uictoria parta prae se ferret iram tristitiamque. misso itaque repente senatu se ex curia proripuit, tum uero non Samnitium magis legiones quam maiestatem dictatoriam et disciplinam militarem a magistro equitum uictam et euersam dictitans, si illi impune spretum imperium fuisset. itaque plenus minarum iraeque profectus in castra, cum maximis itineribus isset, non tamen praeuenire famam aduentus sui potuit; praecucurrerant enim ab urbe qui nuntiarent dictatorem auidum poenae uenire, alternis paene uerbis T. Manli factum laudantem. Fabius contione extemplo aduocata obtestatus milites est ut, qua uirtute rem publicam ab infestissimis hostibus defendissent, eadem se
Abbreviated transcription (Latin):
napugnȩ fuit. ut nichil relictum sit. qͦd si
affuiss dictator res melius geri potũit. Non
dux militi. ñ ducimiles defuit. Eques etiã
auctore .i. cominio. ⁊ Re. militum qui aliqͦti¬
ens impetu capto ꝑrumꝑe non pot̾at hosti¬
um agm̃. detraxit frenos equis atq ita con-¬
citatos calcarib ꝑmisit. ut sustiñe eos nulla
uis poss. ꝑ arma ꝑ uiros late stragem dedẽ.
Secutus pedes impetum equitum turbatis
hostib intulit signa. Uiginti milia hostiũ
cesa. Eodie traduntur. Auctores ab eo bis
cum hoste signa collata dictatore absente
bisrem egregie gestã tradunt. Apud antiqͥs-¬
simos scͥptores una hec pugnainuenitur.
Inquib dam annalib totares pret̾ missa ẽ.
Magister equitum ut ex tanta cede multis
potitus spoliis. congesta ĩ ĩgentẽ aceruum
hostilia arma subdito igne concremauit.
Seuuotum id deoꝵ cuipiam fuit. seu credẽ
libet fabio auctori eo factum ne sueglȩ frne-¬

Expanded text:
na pugnae fuit ut nihil relictum sit quo, si na pugnae fuit ut nihil relictum sit quo, si adfuisset dictator, res melius geri potuerit; non dux militi, non miles duci defuit. eques etiam auctore L. Cominio tribuno militum, qui aliquotiens impetu capto perrumpere non poterat hostium agmen, detraxit frenos equis atque ita concitatos calcaribus permisit ut sustinere eos nulla uis posset; per arma, per uiros late stragem dedere; secutus pedes impetum equitum turbatis hostibus intulit signa. uiginti milia hostium caesa eo die traduntur. auctores habeo bis cum hoste signa conlata dictatore absente, bis rem egregie gestam; apud antiquissimos scriptores una haec pugna inuenitur; in quibusdam annalibus tota res praetermissa est. magister equitum ut ex tanta caede multis potitus spoliis congesta in ingentem aceruum hostilia arma subdito igne concremauit, seu uotum id deorum cuipiam fuit seu credere libet Fabio auctori eo factum ne suae gloriae fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ti ardore militum aut uulnerum ira qđ
haudfere quisqm integer prelio excesserat.
scaliscepit. deinde cingiliam. Utriꝰq urb̃
p̃dam militib quod eos neq porte nec
muri hostium arcuerant concessit. In
samnium incertis itum auspiciis ẽ. Cuiꝰ
reitum ñ inbelli euentum qͣd pspe geltũ
ẽ. s inrabiem atq iras imꝑatorum uertit᷑.
Namq papiriꝰ dictator apullaribꝰ monitꝰ. cũ
ad auspitium repetendum romam ꝓficisce¬
retur. magistro equitum denuntiauit. ut
se se loco teneret. neu absente se cum hoste
manum corsereret. fabius cum post ꝓfectio¬
nem dictatoris ꝑ exploratores comꝑiss ꝑmñ
omnia soluta apud hostes ac si nemo roma¬
nus in samnio eẽt. seu ferox adolescens indig¬
nitate accensus quod omnia indictatore
uiderentur reposita eẽ. seuoccasione bene
gerende rei inductus. exercitunstructo pa¬
ratoq ꝑfectus. adinbrinium ita uocant lo¬
cum acie cum samnitib conflixit. Ca fortu¬

Expanded text:
ti ardore militum a uolnerum ira quod ti ardore militum a uolnerum ira quod haud fere quisquam integer proelio excesserat, scalis cepit, deinde Cingiliam. utriusque urbis praedam militibus, quod eos neque portae nec muri hostium arcuerant, concessit. in Samnium incertis itum auspiciis est; cuius rei uitium non in belli euentum, quod prospere gestum est, sed in rabiem atque iras imperatorum uertit. namque Papirius dictator a pullario monitus cum ad auspicium repetendum Romam proficisceretur, magistro equitum denuntiauit ut sese loco teneret neu absente se cum hoste manum consereret. Q. Fabius cum post profectionem dictatoris per exploratores comperisset perinde omnia soluta apud hostes ac si nemo Romanus in Samnio esset, seu ferox adulescens indignitate accensus quod omnia in dictatore uiderentur reposita esse seu occasione bene gerendae rei inductus, exercitu instructo paratoque profectus ad Imbrinium—ita uocant locum—acie cum Samnitibus conflixit. ea fortu
Abbreviated transcription (Latin):
coniungere arma. Cet̾̃m alt̾m cõss .l. furi¬
um cui maior molesrerum inposita erat
morbo graui implicitum. fortuna bello sub¬
traxit. uissusq dictatorem dicere rei g̾ende
cã longe clarissimum bello ea tempestate
dixit .i. papirium cursorem. Aqͦ &. fabuis
maximus rutisanus mag̃. equitum ẽ. dictꝰ.
Par nobile reb in eo magistratugestis discor-¬
dia tam̃ qua ꝓpe adultimum dimicationis
uentum ẽ. n obilius: ab alt̾o cõss. in uestinis
multiplex bellum. nec usqm uario euento
gestum ẽ. Nam ⁊ ꝑuastauit agros⁊ ppla̾n-¬
doatq urendo tecta hostium sataq mnaciẽ
inuitos extraxit. ⁊ita p̃lio uno accidit uesti¬
norum res. haud quaqm tam̃ ingruente
milite suo ut ñ incastra solum refugerẽt
hostes. s iam ne uauo quidem ac fossis fre¬
ti dilab̾entur. inoppida situ urbium me-¬
nib q defensuri: postremo oppida qͦ ui
expugnare adortus. pͥmo cutinam ingen-¬

Expanded text:
coniungere arma. ceterum alterum consulem L. Furiconiungere arma. ceterum alterum consulem L. Furium , cui maior moles rerum imposita erat, morbo graui implicitum fortuna bello subtraxit; iussusque dictatorem dicere rei gerendae causa longe clarissimum bello ea tempestate dixit, L. Papirium Cursorem , a quo Q. Fabius Maximus Rullianus magister equitum est dictus, par nobile rebus in eo magistratu gestis, discordia tamen, qua prope ad ultimum dimicationis uentum est, nobilius. ab altero consule in Uestinis multiplex bellum nec usquam uario euentu gestum est. nam et peruastauit agros et populando atque urendo tecta hostium sataque in aciem inuitos extraxit; et ita proelio uno accidit Uestinorum res, haudquaquam tamen incruento milite suo, ut non in castra solum refugerent hostes sed iam ne uallo quidem ac fossis freti dilaberentur in oppida, situ urbium moenibusque se defensuri. postremo oppida quoque ui expugnare adortus, primo Cutinam ingen
Abbreviated transcription (Latin):
sese conuing̾et. Que ressic̃ eo anno sermonib
magispassim hominum iactata. qmͣ inpu¬
blico ullo concilio ẽ. itai sequentis anni cõss.
.l. furio camillo. it̾m unio bruto sceuȩ. nlła
prior potiorq uisa resẽ. de ꝗͣ ad senatum re-¬
ferrent. Et qmqͣm nouares erat. tam̃ tanta
cura patres incessit. ut parit̾ eam susceptã
neglectamq timerent. ne aut inpunitas
eoꝵ lasciuia suꝑbiaq aut bello pene expe-¬
tite metu ꝓpinquo atq ira contirent fini¬
timosppłos. Et erat genus omne abunde
samnutib parmarsi peligniq imarru¬
cini. quos si uestinus attingeretur. omnes
habendos hostes. uicit tam̃ pars que in p̾sen¬
tia uideri potuit. maioris animi qm consi¬
lii. S euentus docuit fortunam iuuare. bel¬
llunt Ex auctoritate patrum ppls adu̾sꝰ
uestinos iussit. ꝓuintia ea bruto. samniũ
camillo sorte euenit. Exercitus utroq ducti.
Et cura tuendorum finium hostes ꝓhibiti

Expanded text:
sese coniungeret. quae res sicut eo anno sermonibus sese coniungeret. quae res sicut eo anno sermonibus magis passim hominum iactata quam in publico ullo concilio est, ita insequentis anni consulibus, L. Furio Camillo iterum Iunio Bruto Scaeuae, nulla prior potiorque uisa est de qua ad senatum referrent. et quamquam <non> noua res erat, tamen tanta cura patres incessit ut pariter eam susceptam neglectamque timerent, ne aut impunitas eorum lasciuia superbiaque aut bello poenae expetitae metu propinquo atque ira concirent finitimos populos; et erat genus omne abunde bello Samnitibus par, Marsi Paelignique et Marrucini, quos, si Uestinus attingeretur, omnes habendos hostes. uicit tamen pars quae in praesentia uideri potuit maioris animi quam consilii; sed euentus docuit fortes fortunam iuuare. bellum ex auctoritate patrum populus aduersus Uestinos iussit. prouincia ea Bruto, Samnium Camillo sorte euenit. exercitus utroque ducti et cura tuendorum finium hostes prohibiti
Abbreviated transcription (Latin):
in publicum ꝓripuiss. libidinem crudelita-¬
temq conquerens feneratoris. ingensuis ho¬
minum cumetatis miseratione atq indigna-¬
tione iniuriȩ accensa: tum sue conditionis li¬
berumq suorum respectu in forum atq inde
agmine facto adcuriam concurrit. Et cum
cõss. tumultu repentino coacti senatũ uoca-¬
rent. introeuntibs incuriam patrib lace¬
ratum iuuenis tergum ꝓcumbentes ad sin-¬
gulorum pedes ostentabant. Uictum eo die ob
inpotentem inuiriam uniusingens uinculum
fidei. ussiq coñss. fẽre adpopłm ne quis nisi
qui noxam meruiss. donec penam lueret in
compedib aut inneruo teneretur. Pecunie
credite bonadebitoris ñ corpꝰ obnoxium ess.
Ita neri soluti. cautumq in posterũ ne necte-¬
rentur. Codem anno cum satisꝑ se ipsum sam-¬
nitium bellum ⁊ defectio repens lucanorum
auctoresq defectionis tarentini sollicitos ha-¬
berent patres accessit ut ⁊ uestinꝰ ppls samnitib

Expanded text:
in publicum proripuisset, libidinem crudelitain publicum proripuisset, libidinem crudelitatemque conquerens feneratoris, ingens uis hominum cum aetatis miseratione atque indignitate iniuriae accensa, tum suae condicionis liberumque suorum respectu, in forum atque inde agmine facto ad curiam concurrit; et cum consules tumultu repentino coacti senatum uocarent, introeuntibus in curiam patribus laceratum iuuenis tergum procumbentes ad singulorum pedes ostentabant. uictum eo die ob impotentem iniuriam unius ingens uinculum fidei iussique consules ferre ad populum ne quis, nisi qui noxam meruisset, donec poenam lueret in compedibus aut in neruo teneretur; pecuniae creditae bona debitoris, non corpus obnoxium esset. ita nexi soluti, cautumque in posterum ne necterentur. eodem anno cum satis per se ipsum Samnitium bellum et defectio repens Lucanorum auctoresque defectionis Tarentini sollicitos haberent patres, accessit ut et Uestinus populus Samnitibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ira nichil recusarunt. Dilucere deinde breu
fraus cepit. postqm criminum falsorum auc-¬
tores tarentum cõmigrauere. S amissaoĩa
de se potestate nichil ultra quam ut penit̾et.
frustra restabat. Eo anno plebi romane ue-¬
lut aliudinitium lib̃tatis factum ẽ. quod
necti desierunt. Mutatum aũ ius obuniꝰ fene-¬
ratoris simul libidinem. simul crudelitatẽ
insignem.L. papiriꝰ is fuit. cuicũ se .c. pu¬
blius obes alienum paternum nexum dediᷤ-¬
s que etas formaq misdłiam elicere poterat.
ad libidinem ⁊ contumeliam animũ ascende-¬
runt. ut florem etatis euis fructum aduenti-¬
tium credit. Iratus pͥmo ꝑlicere adolescentẽ
sermone incesto ẽ. conatus. Dem̃ postqm asꝑ-¬
nabantur flagitium aures minis territare
atpidemtidem admonere fortune. Postre¬
mo cum ingenuitatis magis qm p̃sentis con-¬
ditionis memoreᷤ uideret: nudari uibet. uer-¬
beraq afferri. Quib laceratus iuuenis cumse-

Expanded text:
et ira nihil recusarunt. dilucere deinde breui et ira nihil recusarunt. dilucere deinde breui fraus coepit postquam criminum falsorum auctores Tarentum commigrauere; sed amissa omni de se potestate nihil ultra quam ut paeniteret frustra restabat. eo anno plebi Romanae uelut aliud initium libertatis factum est quod necti desierunt; mutatum autem ius ob unius feneratoris simul libidinem, simul crudelitatem insignem. L. Papirius is fuit, cui cum se C. Publilius ob aes alienum paternum nexum dedisset, quae aetas formaque misericordiam elicere poterant, ad libidinem et contumeliam animum accenderunt. ut florem aetatis eius fructum aduenticium crediti ratus, primo perlicere adulescentem sermone incesto est conatus; dein, postquam aspernabantur flagitium aures, minis territare identidem admonere fortunae; postremo, cum ingenuitatis magis quam praesentis condicionis memorem uideret, nudari iubet uerberaque adferri. quibus laceratus iuuenis cum se
Abbreviated transcription (Latin):
adhibeatur. hec consilia cum apud cupidoᷤᷤ
terum nouandarum ualuissent. ex iuen¬
tute quidam lucanorum p̃tio adsciti clari
magis int̾ppłares qm honesti inter se mulcati
ipsiuirgis cum corpora nuda intulissent: in
ciuium cetum uociferati sunt. se qd̾ castra ro-¬
mana ingredi ausi eẽnt. a coñss. uirgis cesos
ac ꝓpe securi ꝑcussos eẽ. Deformis suapte na-¬
tura res. cum sp̃em iniurie magis qͣm doli p̃
se ferret. concitati homines cogunt clamore
suo magistratus senatum uocare. Et alii cir¬
cumstantes contilium bellum in romanos
poscunt. alii adconcitandam in arma mul-¬
titudinem agrestium discurrunt. tumulty¬
q etiam sanos consternante animosdecerni-¬
tur. ut societas cum samnitib renouaretur.
legatiq adeam rem mutantur. Repentina-
res quia qm causam nullam tam nefidem qͥ-¬
dem habebat. Coacti a samnitib ⁊ obsidesda-
re. ⁊ p̃sidia in loca munita acciꝑe. ceci fraude

Expanded text:
adhibeatur. haec consilia cum apud cupidos adhibeatur. haec consilia cum apud cupidos rerum nouandarum ualuissent, ex iuuentute quidam Lucanorum pretio adsciti, clari magis inter populares quam honesti, inter se mulcati ipsi uirgis, cum corpora nuda intulissent in ciuium coetum, uociferati sunt se, quod castra Romana ingredi ausi essent, a consulibus uirgis caesos ac prope securi percussos esse. deformis suapte natura res cum speciem iniuriae magis quam doli prae se ferret, concitati homines cogunt clamore suo magistratus senatum uocare; et alii circumstantes concilium bellum in Romanos poscunt, alii ad concitandam in arma multitudinem agrestium discurrunt, tumultuque etiam sanos consternante animos decernitur ut societas cum Samnitibus renouaretur, legatique ad eam rem mittuntur. repentina res quia quam causam nullam tam ne fidem quidem habebat, coacti a Samnitibus et obsides dare et praesidia in loca munita accipere, caeci fraude
Abbreviated transcription (Latin):
ne domitos hostes in fidem uenisse. Duo singla¬
riahec ei uino primum contigere. Progatio
imꝑii non ante mullo facta.⁊ aucto honore
triumphus. Aliud subinde beslum cum alt̾iꝰ
ore grecis exortum. Namq tarentini cum rẽ
palepolitanam uana spe auxilii aliqͣm diu
sustinuissent. postqͣm romanos urbe potitoᷤᷤ
accepe. uelut destituti ac ñ qui ip̃i destituis¬
sent increpare palepolitanosira atq inui¬
dia inromanos furere. eo etiam qd̃ lucanos
⁊ apulos nam ut᷑q eo anno societas cepta est.¬
infidem . p.rͥ. uenisse allatũ ẽ. Quippe ꝓpe¬
modum ꝑuentum ad se eẽ. iamq in eo rem
fore ut romaniaut hostes. aut dm̃ habendi
sint distrim̃ ꝓfecto rerum suarum in bello
samnitium euentuq eius uerti. Eam solam
gentem restare. nec eam ip̃am satis ualidam
qñ lucanus defecerit. quem reuocari ad huc
impelliq ad abolendam societatem roma¬
nam posse. si qua ars serendis discordiis

Expanded text:
ne domitos hostes in fidem uenisse. duo singulane domitos hostes in fidem uenisse. duo singularia haec ei uiro primum contigere, prorogatio imperii non ante in ullo facta et acto honore triumphus. aliud subinde bellum cum alterius orae Graecis exortum. namque Tarentini cum rem Palaepolitanam uana spe auxilii aliquamdiu sustinuissent, postquam Romanos urbe potitos accepere, uelut destituti ac non qui ipsi destituissent, increpare Palaepolitanos, ira atque inuidia in Romanos furere, eo etiam quod Lucanos et Apulos—nam utraque eo anno societas coepta est—in fidem populi Romani uenisse allatum est: quippe propemodum peruentum ad se esse iamque in eo rem fore ut Romani aut hostes aut domini habendi sint. discrimen profecto rerum suarum in bello Samnitium euentuque eius uerti; eam solam gentem restare nec eam ipsam satis ualidam, quando Lucanus defecerit; quem reuocari adhuc impellique ad abolendam societatem Romanam posse, si qua ars serendis discordiis
Abbreviated transcription (Latin):
bris ⁊ multitudine semetipsa impediente se¬
dulo aliis alia imꝑia turbans terit tempꝰ.
Charilaus ex composito ab sotiis murbẽ re¬
ceptus. cum summa urb̃ romano milite ĩ¬
pless: tolli clamorem iussit. Ad quẽ greci¬
ligno accepto aprincipib quieuere. Nola¬
ni ꝑeuersam partem urbis uiam nolam fe-¬
rentem effugiunt. Samnitib exclusis ab ur¬
be ut expeditior inp̾sentia fuga. ita fedior pꝰ¬
qͣmꝑicula euaserunt uisa. Quippe qui mner¬
mes nulla rer̃ suarum non relicta int̾ hostes.
ludibrium non ext̾nismͦ. s etiam ppłarib spo¬
siati. atq egentes domos rediere. Haudignarꝰ
oppinionis alterius quam hec ꝓditio ab sam¬
nitib facta traditur cum auctorib hoc dedi.
quib dignius crediẽ. tum fedus neapolitanũ.¬
so enim dem̃ sũma reigrecoꝵ uenit. Similiꝰ uero
facit ipsos inamicitiam redisse. Publioͥ triũ¬
phus decretus. quod satis credebatur obsidio¬

Expanded text:
bris et multitudine semet ipsa impediente, sebris et multitudine semet ipsa impediente, sedulo aliis alia imperia turbans, terit tempus, Charilaus ex composito ab sociis in urbem receptus, cum summa urbis Romano milite implesset, tolli clamorem iussit; ad quem Graecsigno accepto a principibus quieuere, Nolani per auersam partem urbis uia Nolam ferente effugiunt. Samnitibus exclusis ab urbe ut expeditior in praesentia fuga, ita foedior postquam periculo euaserunt uisa, quippe qui inermes nulla rerum suarum non relicta inter hostes, ludibrium non externis modo sed etiam popularibus, spoliati atque egentes domos rediere. haud ignarus opinionis alterius, qua haec proditio ab Samnitibus facta traditur, cum auctoribus hoc dedi, quibus dignius credi est, tum foedus Neapolitanum—eo enim deinde summa rei Graecorum uenit —similius uero facit ipsos in amicitiam redisse. Publilio triumphus decretus, quod satis credebatur obsidio
Abbreviated transcription (Latin):
na statuisse. eofacto utrum ab seꝓdita an
seruata patria uideatur infide romana po¬
situm eẽ. sibi priuatim nec pacisci quicquã
nec pet̾e. publice petere quam pacisci magis
cum quanto studio ꝑiculoq redditum ĩ ami¬
citiam suameẽt. quamqͣm stultitia ⁊ tem̃ita¬
te deoffitio decessum. Collaudatus ab imꝑa¬
tore.iiĩ. militum ad occupandam eam par¬
tem urbis qm samnites insidebant accepit.
presidio ei.l. quintius tr̃. militum p̃positꝰ.
Cod̾ temꝑe. ⁊ nĩfius pretorem samnitium. ar¬
te aggressꝰ ꝑpulerat. ut qm̃ omnis romanꝰ
exercitus aut circa palepolim aut in samnio
ẽẽt. sineret se classe circumuehi ad romanũ
agrum. ñ oram mͦ maris. s ip̃i urbi ꝓpinqͣ
loca depopulaturum. S ut fallet: nocte ꝓ¬
ficiscendum eẽ. extimploq naues deducen¬
das. Quod quo maturius fieret: omnis ui¬
uentus samnitium pret necc̃arium urb p̃si¬
dium adlitus missa. uͥ dum numfiꝰ intene¬

Expanded text:
nia statuisse. eo facto utrum ab se prodita an nia statuisse. eo facto utrum ab se prodita an seruata patria uideatur, in fide Romana positum esse. sibi priuatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis nus potius cum quanto studio periculoque reditum in amicitiam suam esset quam qua stultitia et temeritate de officio decessum. conlaudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partem urbis quam Samnites insidebant accepit; praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus. eodem tempore et Nymphius praetorem Samnitium arte adgressus perpulerat, ut, quoniam omnis Romanus exercitus aut circa Palaepolim aut in Samnio esset, sineret se classe circumuehi ad Romanum agrum, non oram modo maris sed ipsi urbi propinqua loca depopulaturum; sed ut falleret, nocte proficiscendum esse extemploque naues deducendas. quod quo maturius fieret, omnis iuuentus Samnitium praeter necessarium urbis praesidium ad litus missa. ubi dum Nymphius in tene
Abbreviated transcription (Latin):
finis aderat. Nam preter qm quod int̾septis
munim̃tiᷤ hostium pars parti abscisa erat.
fediora aliqͣnto intra muros his quib hostiᷤ
territabat patiebantur. ⁊ uelut capti asu-¬
ismet ip̃is presidiis indigna iam lib̃is qͦ
ac conuigib. ⁊ que captarum urbium extre¬
ma sunt patiebantur. Itaq cume tarento
⁊ a samnitib fama ẽẽt. noua auxilia uent᷑a.
samnitium plusqͣm uellent intra menia
eẽ. rebantur. tarentinoꝵ uiuentutem greci
grecos haudminꝰ ꝑ quos samniti nolanoq
qmͣ ut romanis hostib resistent expecta¬
bant Bostremum leuissimnumimalorumnde¬
ditio adromanos uisa. charilaus i nimphiꝰ
pͥncipes ciuitatis communicatoint̃ se consi¬
lio partes ad remagendam diuisere. ut alt̾
adimꝑatorem romanoꝵ transfug̾et. alt̾ sub¬
sisteret ad deprehendendam oportunam con-¬
silio urbem. Charilaus fuit qui ad publiliũ
philonem uenit.⁊ qd̾ bonum faustum felix

Expanded text:
finis aderat. nam praeterquam quod intersaeptis finis aderat. nam praeterquam quod intersaeptis munimentis hostium pars parti abscisa erat, foediora aliquanto intra muros iis quibus hostis territabat patiebantur et uelut capti a suismet ipsis praesidiis indigna iam liberis quoque ac coniugibus et quae captarum urbium extrema sunt patiebantur. itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset noua auxilia uentura, Samnitium plus quam uellent intra moenia esse rebantur, Tarentinorum iuuentutem, Graeci Graecos, haud minus per quos Samniti Nolanoque quam ut Romanis hostibus resisterent, exspectabant. postremo leuissimum malorum deditio ad Romanos uisa: Charilaus et Nymphius principes ciuitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam diuisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbem. Charilaus fuit qui ad Publilium Philonem uenit et, quod bonum faustum felix
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a: soror altera fuit. Hec de alexandri epirẽ-¬
sis tristi euentu qͣmqm romano bello fortu-¬
na eum abstinuit.tamen qi initalia bella
gessit paucis dixisse satis sit. Codem anno lec-¬
ti st̃nium romȩ quinto post conditam ur-¬
bem hisdem quib ante placandis habitũ
ẽ. deis. Noui deinde coñs. iussu pplĩ cum mi¬
sissent qui indicerent samitib beslum ipsi
maiore conatu quam adũsus grecos cuncta
parabant. ⁊ alia noua nich tum animo tale
agitantib accesserunt auxilia lucani atq
apuli. quib gentib nichil adeam diem cũ
romano .p̃. fuerant infidem uenerunt. ar¬
ma uirosq adbellum pollicentes. federe gͦ
in amititiam accepti. Eodem tempore etiã
insamnio resꝓsꝑe gesta. triaoppida in po¬
testatem uenerunt. Alife. calli. ferufrium.
Aliusq ager pͥmo aduentu coñss longe la¬
teq ẽ ꝑuastatus. Hoc bello tam ꝓsꝑe cõmis¬
so. alteri qͦ bello quo greci obsidebant᷑. iam

Expanded text:
altera, soror altera fuit. haec de Alexandri Epirenaltera, soror altera fuit. haec de Alexandri Epirensis tristi euentu, quamquam Romano bello fortuna eum abstinuit, tamen, quia in Italia bella gessit, paucis dixisse satis sit. eodem anno lectisternium Romae quinto post conditam urbem iisdem quibus ante placandis habitum est dies. noui deinde consules iussu populi cum misissent qui indicerent Samnitibus bellum, ipsi maiore conatu quam aduersus Graecos cuncta parabant; et alia noua nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia. Lucani atque Apuli, quibus gentibus nihil ad eam diem cum Romano populo fuerat, in fidem uenerunt, arma uirosque ad bellum pollicentes; foedere ergo in amicitiam accepti. eodem tempore etiam in Samnio res prospere gesta. tria oppida in potestatem uenerunt, Allifae, Callifae, Rufrium, aliusque ager primo aduentu consulum longe lateque est peruastatus. hoc bello tam prospere commisso, alteri quoque bello quo Graeci obsidebantur iam
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Quos ubi respexit rex ꝓcul grege facto
uenientes. stringit gladium ⁊ ꝑmediũ am¬
nem transmittit equum. Iamq inuadũ in¬
egressum. eminꝰ ueruto lucanus exul transfi¬
git. lapsum cum inde inherente telo corpꝰ
exanime detulit amnis in hostium p̃sidia.
Ibi feda laceratio corꝑis facta. Namq p̃ciso
medio: partem consentiam misere. pars ip¬
sis retenta ad ludibrium. Que cumiaculis
saxisq ꝓcul incesseretur. Mulier una ultra
humanarũ irarũ fidem seuienti turbe ĩmix-¬
ta. ut parumꝑ sustinerent precata. flens
ait. uirum sibi lib̃osq captosapud hostes eẽ.
sꝑare corꝑe regio utcumq mulcato se suos
redempturam. Is finis lacerationi fuit. Se¬
pultumq consentiȩ quod membroꝵ reli¬
quum fuit. curamulieris uniꝰ. Ossaq m̃eta¬
pontum adhostes remisa inde pitumde¬
uecta. adcleopatram uxorem sororemq olim¬
piadem. Quarum mater magni alexandri

Expanded text:
cum. quos ubi respexit rex procul grege facto cum. quos ubi respexit rex procul grege facto uenientes, stringit gladium et per medium amnem transmittit equum; iamque in uadum egressum eminus ueruto Lucanus exsul transfigit. lapsum inde cum inhaerente telo corpus exanime detulit amnis in hostium praesidia. ibi foeda laceratio corporis facta. namque praeciso medio partem Consentiam misere, pars ipsis retenta ad ludibrium; quae cum iaculis saxisque procul incesseretur, mulier una ultra humanarum irarum fidem saeuienti turbae immixta, ut parumper sustinerent precata, flens ait uirum sibi liberosque captos apud hostes esse; sperare corpore regio utcumque mulcato se suos redempturam. is finis laceratione fuit, sepultumque Consentiae quod membrorum reliquum fuit cura mulieris unius, ossaque Metapontum ad hostes remissa, inde Epirum deuecta ad Cleopatram uxorem sororemque Olympiadem, quarum mater magni Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
a mutuo int se auxilio. duo presidia que sine
rege erant inꝑuiso hostium aduentu oppͥ¬
muntur deletisq eis ad ipsiis obsidionem
omnes conuersi inde ab lucanis exulib ad suoˢ
nuntii missi sunt. pactoq redcditũ ꝓmissũ ẽ.
regem aut uiuum aut mortuum inpotestatẽ
daturos. Ceterum cum delectis ip̃e egregium
facinus ausus ꝑmedios erumpit hostes ⁊du¬
cem lucanorum cõminꝰ congressus obtrũcat.
contrahensq suos exfuga palatos ꝑuenit ad
amnem ruinis recentib pontisquem uis aqͤ
abstulerat indicantem iter. Quemcum in¬
certo uado tnͣsiret agm̃: fessus metuac labo¬
re miles. increpans nomen abhominandum
fluminis. iure acheros uocaris inquit. Quod
uͥad aures accidit regis: adiecit extimplo ani¬
mum fatis suis. substititq dubius antransi¬
ret. Tum sotimꝰ minister ex regiis pueris. qͥd
in tanto discrimine ꝑiculi cunctaretur int̾¬
rogans indicat lucanos insidiis querere lo¬

Expanded text:
a mutuo inter se auxilio, duo praesidia quae sine a mutuo inter se auxilio, duo praesidia quae sine rege erant improuiso hostium aduentu opprimuntur; deletisque eis ad ipsius obsidionem omnes conuersi. inde ab Lucanis exsulibus ad suos nuntii missi sunt pactoque reditu promissum est regem aut uiuum aut mortuum in potestatem daturos. ceterum cum delectis ipse egregium facinus ausus per medios erumpit hostes et ducem Lucanorum comminus congressum obtruncat; contrahensque suos ex fuga palatos peruenit ad amnem ruinis recentibus pontis, quem uis aequae abstulerat, indicantem iter. quem cum incerto uado transiret agmen, fessus metu ac labore miles, increpans nomen abominandum fluminis, 'iure Acheros uocaris' inquit. quod ubi ad aures accidit regis, adiecit extemplo animum fatis suis substititque dubius an transiret. tum Sotimus, minister ex regiis pueris, quid in tanto discrimine periculi cunctaretur interrogans indicat Lucanos insidiis quaerere lo
Abbreviated transcription (Latin):
dosiamq urbem ibi fatis eius t̃minum da¬
ri. Eoq otius transmisit initaliam. ut qͣm
maxime ꝓcul abeẽt urbe pandosia. inepy¬
ro ⁊ acherente amniquem ex molossi deflu¬
entem instagna inferna accipit thesptius
sinus. ut ceterum ferme fugiendo inmedia
fataruitur. cum sepe bruitias lucanasq le¬
giones fudiss heracleam tarentinoꝵ coloni-¬
am consentiam ex lucanis. si pontumq brut
aclucanoꝵ cepiss urbes. ⁊ trecentas fami¬
lias illustres inepirum quas obsidum nu¬
mero hab̃̾et misisset. haud ꝓcul pandosia
urbe imminente lucanis acbrittiis finib
trss tumulos aliquantum inter se distan¬
tes insedit. ex quib incursiones momnem
partem agri hostilis faceret. Et ducentos
ferme lucanorum exules circa se ꝓfidis
habebat. Ut pleraq geñis eius ingenia sũt
cum fortuna mutabilemgerentes fidem im¬
bres continui campis omnib mnundantes
cum interclusissent trifariam exercitum

Expanded text:
dosiamque urbem: ibi fatis eius terminum dadosiamque urbem: ibi fatis eius terminum dari. eoque ocius transmisit in Italiam ut quam maxime procul abesset urbe Pandosia in Epiro et Acheronte amni, quem ex Molosside fluentem in Stagna Inferna accipit Thesprotius sinus. ceterum ut ferme fugiendo in media fata ruitur, cum saepe Bruttias Lucanasque legiones fudisset, Heracleam, Tarentinorum coloniam, ex Lucanis Sipontumque, Bruttac Lucanorum cepisset urbes et trecentas familias illustres in Epirum quas obsidum numero haberet misisset, haud procul Pandosia urbe, imminente Lucanis ac Bruttiis finibus, tres tumulos aliquantum inter se distantes insedit, ex quibus incursiones in omnem partem agri hostilis faceret; et ducentos ferme Lucanorum exsules circa se pro fidis habebat, ut pleraque eius generis ingenia sunt, cum fortuna mutabilem gerentes fidem. imbres continui campis omnibus inundatis cum interclusissent trifariam exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam neq facile fuisse iduitium noscicũ
coñs. oriente nocte silentio diceret dictato¬
rem. neq ab cõs. cuqm publice priuatim¬
ue de ea rescͥptum eẽ. nec quemqͣm morta¬
lium exstare. qui se uidisse aut audisse qͥ
dicat. quod auspitium dirimeret. Neq ay¬
gures diuinare rome sedentes potuisse
quid in castris consuli uitii obueniss. sui
ñ apparere quod plebeiꝰ dictator sit id uiti¬
imangurib̾insum: h alaq abtibunisne¬
quiquam iactata. Tam̃ ad int̾regnum res re-¬
ddit. dilatisq alia atq alia de causa comitiis.
quartus decumus demum interrȩx .l. emiliꝰ
cõs creat.c. petiliũ .l. papirium mugillanum.
cursorem in aliis annalib inuenio eod̾ an¬
no alexandriam in egipto ꝓditum conditã.
Aiexandrumq epyri regem ab exule lucano
interfectum: sortes dodonei iouis euentu af¬
firmasse. Accito ab tarentinis in italiã da¬
ta dictio erat. caueret acherusiam aqͣm pan¬

Expanded text:
nam neque facile fuisse id uitium nosci, cum nam neque facile fuisse id uitium nosci, cum consul oriens de nocte silentio diceret dictatorem, neque ab consule cuiquam publice priuatimue de ea re scriptum esse nec quemquam mortalium exstare qui se uidisse aut audisse quid dicat quod auspicium dirimeret, neque augures diuinare Romae sedentes potuisse quid in castris consuli uitii obuenisset; cui non apparere, quod plebeius dictator sit, id uitium auguribus uisum? haec aliaque ab tribunis nequiquam iactata; tamen ad interregnum res redit, dilatisque alia atque alia de causa comitiis quartus decimus demum interrex L. Aemilius consules creat C. Poetelium L. Papirium Mugillanum ; Cursorem in aliis annalibus inuenio. eodem anno Alexandream in Aegypto proditum conditam Alexandrumque Epiri regem ab exsule Lucano interfectum sortes Dodonaei Iouis euentu adfirmasse. accito ab Tarentinis in Italiam data dictio erat, caueret Acherusiam aquam Pan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatores sui duxissent ituros ẽẽ respondissẽt.
iam publius int̾ palepolim nepolimq lo¬
co oportune capto. diremerat hostib socie¬
tatem auxilumutii. qua ut quisq locus
prem̃etur. int̾ se usi fuerant. ltaq cum ⁊
comitioꝵ dies instaret. ⁊ publilium ĩminen¬
tem hostium muris auocari ab spe capien¬
bunis est ad ppłm ferrent. ut c̃. & publiliꝰ
philo consulatu abiss. ꝓcoñs. remg̾eret. qͦ¬
ad debellatum cum grecis eẽt: lucio corne¬
lio qua ne eum quidem in samnium iam ĩ¬
gressum reuocari abimpetu besli placebat.
littere misse ut dictatorem comitiorum cã
diceret dixit. m. claudium. marcellũ ab
eo mag̃. equitum dictus. spuriꝰ postumiꝰ.
Nec tam̃ ab dictatore comitia sunt habita.
qr uitio ne creatus eẽt. indisquisitionẽ ue¬
nit. Consulti augures uitiosum uideri dic¬
tatorem ꝓnuntiauerunt. Eam remtribu¬
ni suspectam infam̃q criminando fecer̃t̃.

Expanded text:
peratores sui duxissent ituros esse respondissent     peratores sui duxissent ituros esse respondissent     iam Publilius inter Palaepolim Neapolimque loco opportune capto diremerat hostibus societatem auxilii mutui qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant. itaque cum et comitiorum dies instaret et Publilium imminentem hostium muris auocari ab spe capienbunis est ad populum ferrent ut, cum Q. Publilius Philo consulatu abisset, pro consule rem gereret quoad debellatum cum Graecis esset. L. Cornelio , quia ne eum quidem in Samnium iam ingressum reuocari ab impetu belli placebat, litterae missae ut dictatorem comitiorum causa diceret. dixit M. Claudium Marcellum ; ab eo magister equitum dictus Sp. Postumius . nec tamen ab dictatore comitia sunt habita, quia uitione creatus esset in disquisitionem uenit. consulti augures uitiosum uideri dictatorem pronuntiauerunt. eam rem tribuni suspectam infamemque criminando fecerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ilioue iuuari grecos. neq fundanum formi¬
anumue a se sollicitatos. quippe minime
penit̾ẽ se uirium suarum si bellum placeat.
seterũ non posse dissimulare. egre pati ci¬
uitatem samnitium quod fregellas exuol-¬
scis captas dirutasq ab se restituerit. romanꝰ
.p. coloniamq in samnitium agro inposue¬
rit. qmͣ coloni eoꝵ fregellas appellent. Cam
se contumeliam inuiriãq ni sibi abhis qui
fecĩnt dematur: ip̃os omniui depulsuros
eẽ. Cum romanus legatus addisceptandũ
eos ad cõmunes sotios atq amicos uocaret.
quid ꝑplexe agimus inquit: Nr̃a certamina
romani. ñ uerba legatoꝵ. nec hominũ quis¬
qͣm disceptator. s campꝰ campanꝰ in qͦ con¬
entendumest a arma icomunsmnars belli
decernet. ꝓinde inter capuam suessulamq
castra castris conferamus ⁊ samnisromanꝰ ne
imꝑio italiam tegat decernamꝰ. Legati roma¬
noꝵ cum señ quo hostes uocassent. s quo im¬

Expanded text:
ilioue iuuari Graecos nec Fundanum Formiilioue iuuari Graecos nec Fundanum Formianumue a se sollicitatos; quippe minime paenitere se uirium suarum, si bellum placeat. ceterum non posse dissimulare aegre pati ciuitatem Samnitium quod Fregellas ex Uolscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro imposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis qui fecerint dematur, ipsos omni ui depulsuros esse. cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos uocaret, 'quid perplexe agimus?' inquit; 'nostra certamina, Romani, non uerba legatorum nec hominum quisquam disceptator sed campus Campanus, in quo concurrendum est, et arma et communis Mars belli decernet. proinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et Samnis Romanusne imperio Italiam regat decernamus.' legati Romanorum cum se non quo hostis uocasset sed quo im
Abbreviated transcription (Latin):
strenua qm factis ferox responsum ex aucto¬
ritate patrũ ppls palepolitamꝰ bellum fieri
insit.Inte cons puinti scompatais belo
greti ꝑsequendi publilio euenerunt. Corne¬
lius altero exercitu samnitib si qua semoue¬
rent oppositus. fama hec erat defectioni cam-¬
panoꝵ imminentes admoturos castra. Ibi
optumum uisum cornelio statiua hr̃e. Ab
utroq coñs. exiguam spempacis cum samni-¬
tib eẽ certior fit senatus. Publius .iiͦ. milia
nolanoꝵ militum ⁊ .iiiiͦ. samnitium mag̃
nolanis cogentib quam uoluntate grecorũ
Delectum indictum a magistratib uniuer¬
sum samnium erectum. acuicinos ppłos pri¬
uernatem fundanum ⁊ formianum haud
ambiguum sollicitari. Obhec cum legatos
mitti placuiss priꝰ ad samnites qm bellum
fieret. responsum redditur ab samnitib fe¬
rox. Ultro incusabant iniurias romanoꝵ
neq eo negligentius eaq ipsis obicerentur
purgabant. Haud ullo publico consilio aux¬

Expanded text:
strenua quam factis, ferox responsum, ex auctostrenua quam factis, ferox responsum, ex auctoritate patrum populus Palaepolitanis bellum fieri nter consules prouinciis comparatis bello Graeci persequendi Publilio euenerunt; Cornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se mouerent, oppositus—fama autem erat defectioni Campanorum imminentes admoturos castra—; ibi optimum uisum Cornelio statiua habere. ab utroque consule exiguam spem pacis cum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium magis Nolanis cogentibus quam uoluntate Graecorum rtum, Cornelius dilectum indictum a magistratibus uniuersumque Samnium erectum ac uicinos populos, Priuernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari. ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox. ultro incusabant iniurias Romanorum, neque eo neglegentius ea quae ipsis obicerentur purgabant: haud ullo publico consilio aux
Abbreviated transcription (Latin):
abedilib crimine strupate matrisfamiliȩ
absoluiss. Dataiisce ratio inp̃teritam iudi¬
tii grãm honoris etiam ei cã fuit. tribunatuq
plebei proximis comitiis absens petentib pre-¬
fertur. Pale polis fuit haud ꝓcul m̃ uͥ nunc ne¬
apolis sita ẽ. duab urbib ppłs idem habitabat.
Acumis erant oriundi. Chumani chalcide
euboicam originem trahunt. Classe qua ad-¬
uecti ab domo fuerant multum inora ma¬
ris eiꝰ qͦd accolunt potuere. Primo insulas
enariam ⁊ phitecusas egressi: dem̃ incontinẽ¬
tem ausi sedes tͣnsferre. Hec ciuitascũ suis
uirib tum samnitium infide adũsus ro-¬
manos sotietati freta. siue pestilentiȩ que
romanam urbem adorta nuntiabatur fi¬
dens multa hostilia adũsus romanos agrũ
campanum falernumq incolentes fecit gͣ
.l. cornelio lentulo .ꝙ publidͥ philone. it̃m cõs.
fecialib palepolim ad res repetendas missis.
cum relatum ẽẽt a grecis gente lingua magis

Expanded text:
ab aedilibus crimine stupratae matrisfamiliae ab aedilibus crimine stupratae matrisfamiliae absoluisset. data uisceratio in praeteritam iudicii gratiam honoris etiam ei causa fuit tribunatuque plebei proximis comitiis absens petentibus praefertur. Palaepolis fuit haud procul inde ubi nunc Neapolis sita est; duabus urbibus populus idem habitabat. Cumis erant oriundi; Cumani Chalcide Euboica originem trahunt. classe, qua aduecti ab domo fuerant, multum in ora maris eius quod accolunt potuere, primo <in> insulas Aenariam et Pithecusas egressi, deinde in continentem ausi sedes transferre. haec ciuitas cum suis uiribus tum Samnitium infidae aduersus Romanos societati freta, siue pestilentiae quae Romanam urbem adorta nuntiabatur fidens, multa hostilia aduersus Romanos agrum Campanum Falernumque incolentes fecit. igitur L. Cornelio Lentulo Q. Publilio Philone iterum consulibus, fetialibus Palaepolim ad res repetendas missis cum relatum esset a Graecis, gente lingua magis
Abbreviated transcription (Latin):
one cuius eumpeniteat duitiꝰ qͣm necẽe sit
mansurum: Ibi pacem ẽẽ. fidam: uͥ uolun¬
tarii pacat i sint. Neq eo loco uͥ seruitutẽ eẽ
uelint. fidem sꝑandam ẽẽ. In hanc sententiã
maxime coñs. ip̃e inclinauit animos iden-¬
tidem ad principes sententiaꝵ consulares
uti exaudiri poss a plurib dicendo. Cos
demum qui nuch pret qm̃ de lib̾tate ogitẽt
dignos eẽ. qui romani fiant. Itaq ⁊ insenato
causam obtinuere. ⁊ exauctoritate patrũ latũ
adppłm ẽ. ut priuernatib ciuitas daret᷑. Cod̃
anno anxir trecentiin coloniam missi sunt.
bina iugera agri acceꝑunt ¶ Secutus ẽ. annus
nullare belli domiue insignis .p. plautio. ꝓ.¬
las segninorum is ager dem̃ uolscoꝵ fuerat co¬
lonia deducta. ⁊ ppło iusceratio data .a. mn.
flauio infunere matris. Erant qui ꝑ sp̃em ho¬
norande parentis meritam m̃cedem ppło so¬
lutam interpretarentur. quod eum die dicta

Expanded text:
one, cuius eum paeniteat, diutius quam necesse sit one, cuius eum paeniteat, diutius quam necesse sit mansurum? ibi pacem esse fidam ubi uoluntarii pacati sint, neque eo loco ubi seruitutem esse uelint fidem sperandam esse. in hanc sententiam maxime consul ipse inclinauit animos, identidem ad principes sententiarum consulares, uti exaudiri posset a pluribus, dicendo eos demum qui nihil praeterquam de libertate cogitent dignos esse qui Romani fiant. itaque et in senatu causam obtinuere et ex auctoritate patrum latum ad populum est ut Priuernatibus ciuitas daretur. eodem anno Anxur trecenti in coloniam missi sunt; bina iugera agri acceperunt. secutus est annus nulla re belli domiue insignis, P. Plautio Prolas—Segninorum is ager, deinde Uolscorum fuerat—colonia deducta et populo uisceratio data a M. Flauio in funere matris. erant qui per speciem honorandae parentis meritam mercedem populo solutam interpretarentur, quod eum die dicta
Abbreviated transcription (Latin):
suadentib. tum incertiora omnia unꝰ ex pri¬
uernatib legatis fecit. magis conditionis in
qua natus ẽet. qm presentiȩ necc̃itatis memor.
Qui int̾rogatus a quodam tristioris sententiȩ
auctore. quam penam m̃itos priuernateᷤ cen¬
seret. eam inquit qm m̃entur qui se lib̾tate
dignoscensent. Cuius cum feroti responso in-¬
festiores factos uideret: coñs. eos qui ante pri-¬
uernatium cãm inpugnabant. ut ipse be¬
nigna it̾rogatione mitiꝰ responsũ eliceret.
quid si penam inquit remittimus uob̃. qualẽ
nos pacem uobiscum habituros sꝑemꝰ: Si bonã
deditis inquit ⁊ fidam ⁊ ꝑpetuam. Si malam.
haudduturnam. Tum uͦ minari nec id am¬
bigue priuernatem quidam ⁊ illis uocib ad
rebellandum incitari pacatos ppłos. Parsme¬
lior senatꝰ ad meliora responsũ traħe. & dice
uiri ⁊ lib̃i uocem auditam. Ancredi posse ul¬
lum ppłm aut hominem deniq in ea conditi-¬

Expanded text:
suadentibus, tum incertiora omnia unus ex Prisuadentibus, tum incertiora omnia unus ex Priuernatibus legatis fecit, magis condicionis in qua natus esset quam praesentis necessitatis memor; qui interrogatus a quodam tristioris sententiae auctore quam poenam meritos Priuernates censeret, 'eam' inquit 'quam merentur qui se libertate dignos censent'. cuius cum feroci responso infestiores factos uideret consul eos qui ante Priuernatium causam impugnabant, ut ipse benigna interrogatione mitius responsum eliceret, 'quid si poenam' inquit, 'remittimus uobis, qualem nos pacem uobiscum habituros speremus?' 'si bonam dederitis,' inquit 'et fidam et perpetuam; si malam, haud diuturnam.' tum uero minari nec id ambigue Priuernatem quidam et illis uocibus ad rebellandum incitari pacatos populos; pars melior senatus ad molliora responsa trahere et dicere uiri et liberi uocem auditam: an credi posse ullum populum aut hominem denique in ea condici