comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creari uolebant: fremitus in curia ortꝰ:
Qõ uͥ sensit. cõs. utrumq inqͥt ere.p. fu
it p. c̃. ⁊.m̃. claudiũ ad ꝑmutandos
exercitus in cãpaniam ꝓficisci.:⁊ comitia
ñ prius edici. ꝗͣ is inde confecto qd̾ man¬
datum ẽ negotio reu̾tisset: ut uos. cõs.
uultis hab̾etis Ita de comitiis donec re-¬
diit marcellus: silentiũ fuit. Interea
ouumiuri creati ft̃: Q. fabius maximꝰ.
⁊ thacilius crassus: Edib dedicandis m̾ti:
achilius: fabius ueneri ericine utraq in
capitolio ẽ. canaliuno decrete. & de .ccc.
equitib campaniis qͥ in sicilia cũ fide sti¬
pendiis emeritis romam uenerant de¬
latum ad ppłm: ut ciues .R. eent: Item
uti municipes cumani eẽnt: Pͥdie quã
popl̃s campanus . a pr̃. defecisset. maxi¬
me ut hoc ferretur mouerat qd̃ quorũ
hominũ eẽnt scire seipsi negabant. uet̾e
patria relicta. in eam ꝗͣ redierant nun¬
dum adsciti: P ostꝗͣ marcellus ad exerci¬

Expanded text:
creari uolebant, fremitus in curia ortus. creari uolebant, fremitus in curia ortus. quod ubi sensit, consul 'utrumque' inquit 'e re pui, et M. Claudium ad permutandos exercitus in Campaniam proficisci et comitia non prius edici quam is inde confecto quod mandatum est negotio reuertisset, ut uos consuleuoltis, haberetis.' ita de comitiis donec rediit Marcellus silentium fuit. interea duumuiri creati sunt Q. Fabius Maximus et T. Otacilius Crassus aedibus dedicandis, Menti Otacilius, Fabius Ueneri Erycinae; utraque in Capitolio est, canali uno discretae. et de trecentis equitibus Campanis qui in Sicilia cum fide stipendiis emeritis Romam uenerant latum ad populum ut ciues Romani essent; item uti municipes Cumani essent pridie quam populus Campanus a populo Romano defecisset. maxime ut hoc ferretur mouerat quod quorum hominum essent scire se ipsi negabant uetere patria relicta, in eam in quam redierant nondum adsciti. postquam Marcellus ab exerci
Abbreviated transcription (Latin):
qui milites ad cannas fuissent: Incde exer¬
citib ita decreuert̃: ut duab legionib
urbanis.t. semꝑnius. cõs. cales ad con¬
ueniendũ diem ediceret: Inde sex legio¬
nes in castra claudiana supͣ sessulam de-¬
ducerent᷑. Quȩ ibi legiones e̾ent erant
autẽ caimensis maxime exercitꝰ. ens appiꝰ
claudius. pulcher. p̃p .R̃. in siciliam tra¬
iceret. queq in siciliam cẽtit. romam de¬
portaretur: Ad exercitũ cui ad contieni¬
endtũ cales edicta dies erat. ꝙ clauorus
marcellus. misstis. isq iussus in castra
claudiana deducere urbanas legiones:
Ad ueterem exercitũ accipiendũ deducẽ¬
dumq inde in siciliam .t. mecilius.
croto legatus. ab ap̃p̃ .cl. est missus:
Tacito primo expectauerant hõies uti. cõs.
comitia college creando hab̾et: Deinde
uͥ ablegatum uelut de industria. m̃. mar¬
cellum uider̾t. quẽ maxime. cõs. in eũ
annum ob egregie in p̃tura res gestas

Expanded text:
qui milites ad Cannas fuissent. de exerqui milites ad Cannas fuissent. de exercitibus ita decreuerunt ut duabus legionibus urbanis Ti. Sempronius consul Cales ad conueniendum diem ediceret; inde eae legiones in castra Claudiana supra Suessulam deducerentur. quae ibi legiones essent—erant autem Cannensis maxime exercitus—eas Ap. Claudius Pulcher praetor in Siciliam traiceret quaeque in Sicilia essent Romam deportarentur. ad exercitum cui ad conueniendum Cales edicta dies erat M. Claudius Marcellus missus, isque iussus in castra Claudiana deducere urbanas legiones. ad ueterem exercitum accipiendum deducendumque inde in Siciliam Ti. Maecilius Croto legatus ab Ap. Claudio est missus. taciti primo exspectauerant homines uti consul comitia collegae creando haberet; deinde ubi ablegatum uelut de industria M. Marcellum uiderunt, quem maxime consulem in eum annum ob egregie in praetura res gestas
Abbreviated transcription (Latin):
i .xx. ꝑ triduũ in foro deder̃t ediles curu¬
les .c. letorius.⁊ .i. sempnius grachus. cõs.
designati. qui inedilitate mag̾. equitum
suerat. ludos romanos secerat qͥ ꝑ tridu¬
um instatirat: st̃ ꝑlebe: ludi edilium. m̃.
aureli. cottȩ.i. m̃. claudi. marcelli ter.
instaurati: Circũacto t̾go anno punici
belli. ti. sempnius. cõs. idib martis ma¬
gistratũ uit. Pretoresq fluuiꝰ flaccus.
qui antea. cõs. censorq suerat: Urbanã
m̃. ualeriꝰ leuinus ꝑgrinã sortem inuriis¬
ditione habuit. Ap̃p̃. claudius pulcherꝰ.
siciliam .Q. mutiꝰ. sceuola. sardinia. sorti¬
t sunt: M. marcello ꝓconsule imꝑium
ẽẽ ppls̃ iussit. qd̾ post cannensem clade¬
minus romanoꝵ imꝑatoꝵ in italia ꝓsꝑe
rem gessisset: Senatus quo die pͥmum
ẽ in capitolio consultus decreuit. ut quo
eo anno dupplũ tributũ imparetur. sim¬
plex confestim exigeret᷑. ex qͦ stpendium
p̃sens omnib militib daretur. p̃ter ꝙͣ

Expanded text:
i per triduum in foro dederunt. aediles curules C. Laetorius et Ti. Sempronius Gracchus , consul designatus, qui in aedilitate magister equitum fuerat, ludos Romanos fecerunt, qui per triduum instaurati sunt. plebeii ludi aedilium M. Aurelii Cottae et M. Claudii Marcelli ter instaurati. circumacto tertio anno Punici belli, Ti. Sempronius consul idibus Martiis magistratum init. praetores Q. Fuluius Flaccus , qui antea consul censorque fuerat, urbanam, M. Ualerius Laeuinus peregrinam sortem in iurisdictione habuit; Ap. Claudius Pulcher Siciliam, Q. Mucius Scaeuola Sardiniam sortiti sunt. M. Marcello pro consule imperium esse populus iussit, quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum in Italia prospere rem gessisset. senatus quo die primum est in Capitolio consultus decreuit ut quod eo anno duplex tributum imperaretur simplex confestim exigeretur, ex quo stipendium praesens omnibus militibus daretur praeterquam
Abbreviated transcription (Latin):
da. quib hasdrubal p̃erat ducunt.
Eod̾ ⁊ duo duces. ⁊ duo exercitus cartha¬
ginensium ibirem summa agi cernen¬
tes conuenerunt: Itaq eruptione ecas¬
Tam̃ ad eo haud dubia uictoria fuit.
ut plures numero ꝗͣ ipsi erant romani
hostium occid̾int. ceꝑint amplius. iri.
hominũ. paulominus decem equoꝵ
.u. in p̃lio occisis. trinisq eo die castris
potii st̃. Iliturci obsidione lib̾ato. ab
intibili oppugnandũ punici exercitus
traducti suppletis copiis ex ꝓuintia: ut
quȩ maxime omniũ belli auida mͦ p̃da
aut merces eẽt. ⁊ tum iuuenta ab undã¬
te. iterum signis collatis eadem fortuna
utriusq partis pugnatum: Supͣ. XuĨ.
ꝓpe hispanie ppłi ad romanos defecer̃t.
modoq maiores ea estate in hispania ꝗͣ
in italia res geste¬

Expanded text:
da, quibus Hasdrubal praeerat, ducunt. da, quibus Hasdrubal praeerat, ducunt. eodem et duo duces et duo exercitus Carthaginiensium, ibi rem summam agi cernentes, conuenerunt. itaque eruptione e castamen adeo haud dubia uictoria fuit, ut plures numero quam ipsi erant Romani hostium occiderint, ceperint amplius tria milia hominum, paulo minus mille equorum, ue in proelio occisis, trinisque eo die castris potiti sint. Iliturgi obsidione liberato ad Intibili oppugnandum Punici exercitus traducti suppletis copiis ex provincia, ut quae maxime omnium belli avida, modo praeda aut merces esset, et tum iuventute abundante. iterum signis conlatis eadem fortuna utriusque partis pugnatum. supra tredecprope Hispaniae populi ad Romanos defecerunt, multoque maiores ea aestate in Hispania quam in Italia res gest
Abbreviated transcription (Latin):
citui prebenda queq alia opuseent na¬
ualib sociis eẽt locaturus: Ubi ea dies
uenit ad conducendũ tres societates ade¬
rant hominum. unde . xx̃. quoꝵ duo po¬
in eo publico eẽnt alterum. ut que in
naues imposuissent ad hostium tempe¬
statisq ui publico ꝑiculo ee̾nt. utroq
impetrabo conduxerunt. pͥuataq pe¬
cunia. res .p. administratas timores eaq
caritas patriȩ ꝑ om̃s ordines uelut teno¬
re uno ꝑtinebat: Quemadmodũ condu¬
cta omĩa magno animo sunt: sic sũma
rio ut quondã alerentur. Cum hii cõ¬
meatus uenerunt iliturei oppidum ab
hasdrubale. ac magone: & hannibale
bomilcharis filio: ob defectionẽ ad roma¬
nos oppugnabatur. Inter hec trina ca¬
stra hostium. scipionis cũ in urbẽ socioꝵ
magno certamine acstrage obsistentũ
ꝑuenissent. frum̃tum cuius inopia erat
aduexert. Cohortatiq oppidanos. ut
eodem animo menia tutarentur. qͦ ꝓ
se pugnantẽ romanũ exercitũ
uidissent. ad castra maxima oppugnã¬

Expanded text:
citui praebenda quaeque alia opus essent naualibus sociis esset locaturus. ubi ea dies uenit, ad conducendum tres societates aderant hominum undeuiginti, quorum duo poin eo publico essent, alterum ut quae in naues imposuissent ab hostium tempestatisque ui publico periculo essent. utroque impetrato conduxerunt priuataque pecunia res publica administrata est. ii mores eaque caritas patriae per omnes ordines uelut tenore uno pertinebat. quemadmodum conducta omnia magno animo sunt, sic summa rio, ut quondam, alerentur. cum hi commeatus uenerunt, Iliturgi oppidum ab Hasdrubale ac Magone et Hannibale Bomilcaris filio ob defectionem ad Romanos oppugnabatur. inter haec trina castra hostium Scipiones cum in urbem sociorum magno certamine ac strage obsistentium peruenissent, frumentum, cuius inopia erat, aduexerunt, cohortatique oppidanos, ut eodem animo moenia tutarentur quo pro se pugnantem Romanum exercitum uidissent, ad castra maxima oppugnan
Abbreviated transcription (Latin):
tum. aut ꝓuintiam atteneri posse. Lit¬
teris recitatis. nemo omniũ erat. qui nec
uera scribi ⁊ postulari equa faceretur:
S occurrebat animis. qͣtos exercitus ter¬
restris. naualisq tuerentur. qͣtaq no¬
ua. classis mox paranda ẽẽt. si bellum
machedonicum mouerent᷑. Siciliam
ac sarcdiniam. quȩ ante bellum uectiga¬
les fuissent. uix p̃sides ꝓuintiarũ exerci¬
tus alere: Tributo: sumptus suppedi¬
tari: Eum ipsum tributũ conferentũ
numerũ. tantis exercituũ stragib.
& ad thrasimennũ lacum ad cannas
imininutum: Qui suꝑẽẽnt pauci. si
multiplici gͣuarentur stipendio. alia
ꝑituros peste: Itaq nͥ side staret: rem .p.
oppib ñ staturam: ꝓdeundẽ in contionẽ
cas necessitates cohortandosq qͥ redemp¬
turis auxissent patͥmonia: ut rei.p.
ex qua creauissent tempꝰ cõmodarent.
conducerentq ex lege prebenda que
ad exercitum hispaniensem opus e̾ent:

Expanded text:
tum aut prouinciam teneri posse. littum aut prouinciam teneri posse. litteris recitatis nemo omnium erat quin et uera scribi et postulari aequa fateretur; sed occurrebat animis quantos exercitus terrestres naualesque tuerentur quantaque noua classis mox paranda esset si bellum Macedonicum moueretur: Siciliam ac Sardiniam, quae ante bellum uectigales fuissent, uix praesides prouinciarum exercitus alere; tributo sumptus suppeditari; eum ipsum tributum conferentium numerum tantis exercituum stragibus et ad Trasumennum lacum et ad Cannas imminutum; qui superessent pauci, si multiplici grauarentur stipendio, alia perituros peste. itaque nisi fide staretur, rem publicam opibus non staturam. prodeundum in contionem cas necessitates cohortandosque, qui redempturis auxissent patrimonia, ut rei publicae, ex qua crevissent, tempus commodarent conducerentque ea lege praebenda quae ad exercitum Hispaniensem opus essent,
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Nec ante iuiolatuit agrum cãpanũ
ꝗͣ iam alte in segetib herbe pabula p̃b̾e
poterant: it conuexit. in claudiana castͣ
suꝑ suessulam ibiq hib̃na edificauit. M.
claudio. ꝓ cõs. imꝑauit: ut retento nole
necessario. ad tuendam urbem p̃sidio. ce¬
teros milites dimitteret romam. ne one¬
ris sociis: ⁊ sumptui rei .p. eẽnt: Et .T.
graochus a cumis luceriam in apulla
legiones conduxisset: M̃. ualerium. ind
p̃ .R̃. brundusium cum eo quẽ lucerie
habuerat exercitũ misit : tueriq oram
agri salentini. & ꝓuid̾et qd̃ ad philippũ
bellumq machedoni cum attinẽt iussit:
Exitus estatis eius ꝗͣ ħ gesta ꝑscripsimus
s pecuniam in stipendium. uestim̃taq et
frum̃tum. exercitui ⁊ sociis naualib oĩa
deesse: Qd ad stipendium attineat. si era¬
rium inops eẽt se aliꝗͣ rationem inituros.
qͦm ab hispaniis sumant: Cetera utiq
ab roma mittenda ẽẽ: nec alter ad exexci¬

Expanded text:
rent, nec ante uiolauit agrum Campanum rent, nec ante uiolauit agrum Campanum quam iam altae in segetibus herbae pabulum praebere poterant. id conuexit in Claudiana castra super Suessulam ibique hiberna aedificauit. M. Claudio proconsuli imperauit, ut retento Nolae necessario ad tuendam urbem praesidio ceteros milites dimitteret Romam ne oneri sociis et sumptui rei publicae essent. et Ti. Gracchus a Cumis Luceriam in Apuliam legiones cum duxisset, M. Ualerium inde praetorem Brundisium cum eo quem Luceriae habuerat exercitu misit tuerique oram agri Sallentini et prouidere quod ad Philippum bellumque Macedonicum attineret iussit. exitu aestatis eius qua haec gesta perscripsimus sed pecuniam in stipendium uestimentaque et frumentum exercitui et sociis naualibus omnia deesse. quod ad stipendium attineat, si aerarium inops sit, se aliquam rationem inituros quomodo ab Hispanis sumatur; cetera utique ab Roma mittenda esse, nec aliter aut exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ctis nobilitasset rem. infestis hastis conci¬
tarunt equos: Dein libo spacio inter se lu¬
dificantes. sine uulnere pugnã extrahebãt:
Lum campanus romano: E quoꝵ inquit
hoc ñ equitũ erit certam̃. & campo in ca¬
uam hanc uiam dimittimꝰ eqͦs: Ibi nullo
ad euagandũ spacio cõminus conserent᷑
manus: Dicto prope citus equum in uia
clam delegit: Taurea uerb̃ ferocior ꝗͣ re:
minime sis inquit cantheriũ infossam.
lo obuio hoste. in campũ rursus euectus
increpans ignauiam hostis cũ magno
gaudio et gratulatione uictor in castra
redit. Huic pugne equestri rem qͣ etatis
cõmunis certe existimatio ẽ mirabilem.
certe adiciunt quidam annales: Cum refu¬
gientem ad urbẽ tauream .cl. sequerent᷑
patenti hostrum porte inuectum. ꝑ alt̾am
stupentib miracło hostib intactũ euasis¬
se: Quieta inde statiua fuere: Retro ꝙ̃. cõs.
mouit castra: ut se mentẽ campanis face¬

Expanded text:
ctis rem nobilitassent, infestis hastis concictis rem nobilitassent, infestis hastis concitarunt equos; dein libero spatio inter se ludificantes sine uolnere pugnam extrahere. tum Campanus Romano 'equorum' inquit 'hoc non equitum erit certamen, nisi e campo in cauam hanc uiam demittimus equos. ibi nullo ad euagandum spatio comminus conserentur manus'. dicto prope citius equum in uiam Claudius egit. Taurea, uerbis ferocior quam re, 'minime, sis,' inquit 'cantherium in fossam'; lo obuio hoste in campum rursus euectus, increpans ignauiam hostis, cum magno gaudio et gratulatione uictor in castra redit. huic pugnae equestri rem—quam uera sit communis existimatio est—mirabilem certe adiciunt quidam annales: cum refugientem ad urbem Tauream Claudius sequeretur, patenti hostium portae inuectum per alteram, stupentibus miraculo hostibus, intactum euasisse. quieta inde statiua fuere ac retro etiam consul mouit castra ut sementem Campani face
Abbreviated transcription (Latin):
¶ĩ armatoꝵ habebant. peditẽ in bellũ
equitatu plus poterant: Itaq equest᷑b
pliis lacessibant hostem. Inter multos
nobiles equites. campanus cerrinus in¬
bellius erat: cognomine taurea cius in¬
didem erant longe omniũ campanorũ
fortissimus ȩques adeo. ut cum apud ro-¬
manos militaret. unus eum romanꝰ
claudiꝰ asellus gła equestria equaret:
Hic taurea cum du plustrans oculis
ob equitasset hostium turmis. tamdem
ẽẽt. cur ñ ferro decerneret claret spolia
opima uictus aut uictor caꝑet. Hȩc uͥ
asello st̾ nunciata in castra. to mͦ mora¬
tus. ut. cõs. ꝑcunctaretur. liceret ne
extra ordinem in ꝓuocantẽ hostẽ pug¬
nare. ꝑmissiu eius arma extimplo cep̃.¬
nomine compellauit congrediq uͥ uellet
iussit: Iam romani ad spectacłm pugne eiꝰ
frequentes exierant ⁊ cãpani ñ uallũ mͦ
castroꝵ. ẜ menia etiam urbis ꝓspectants
repleuerunt: cum iam ante ferocib di¬

Expanded text:
milia armatorum habebant, peditem imbellem, milia armatorum habebant, peditem imbellem, equitatu plus poterant; itaque equestribus proeliis lacessebant hostem. inter multos nobiles equites Campanos Cerrinus Uibellius erat, cognomine Taurea. ciuis indidem erat, longe omnium Campanorum fortissimus eques adeo ut, cum apud Romanos militaret, unus eum Romanus Claudius Asellus gloria equestri aequaret. tunc Taurea cum diu perlustrans oculis obequitasset hostium turmis, tandem esset, cur non ferro decerneret daretque opima spolia uictus aut uictor caperet. haec ubi Asello sunt nuntiata in castra, id modo moratus ut consulem percontaretur liceretne extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permissu eius arma extemplo cepitnomine compellauit congredique ubi uellet iussit. hinc Romani ad spectaculum pugnae eius frequentes exierant, et Campani non uallum modo castrorum sed moenia etiam urbis prospectantes repleuerunt. cum iam ante ferocibus di
Abbreviated transcription (Latin):
induciis tacitis sepeliendo utmq cesos
in acie consumpsert. Spolia hostium:
marcellus uulcano uotũ cremauit.
Tercio post die obiram credo aliquã. aut
mixti numide hispani. ad mancellum
transsugerunt: Eoꝵ forti fideliq oꝑam
eo bello usisunt sepe romani: ager hispa¬
nis in hispania.⁊ numidis in affrica. pꝰ
bellum uirtutis causa locus datus est.
Hannibal ab nola remisso inbruthtios.
annone in quib uenerat copiis ipse apu¬
lie hib̃na petit: circaq arpos consedit.
Q fabius. ut ꝓfectus in apuliã hanrba¬
lem audiuit. frum̃tum ab nola neapo¬
liq in ea castra conuecto. quȩ suꝑ suessu¬
lam erant. munim̃tisq firmatis. ⁊ p̃sidio
qd ꝑ hibna ad petendũ locum satis eẽt re¬
licto: ipse capuam ꝓpius morut castra.
agrumq cãpanum. ferro igniq deppła¬
tus. donec coacti sunt campani. nicħ ad¬
modum uirib suis sioentes egrecti portis
i castra ante urbem in aꝑto cõmunire:

Expanded text:
indutiis tacitis sepeliendo utrimque caesos indutiis tacitis sepeliendo utrimque caesos in acie consumpserunt. spolia hostium Marcellus Uolcano uotum cremauit. tertio post die ob iram, credo, aliquam aut mixti Numidae ltetgt Hispani, ad Marcellum transfugerunt. eorum forti fidelique opera in eo bello usi sunt saepe Romani. ager Hispanis in Hispania et Numidis in Africa post bellum uirtutis causa datus est. Hannibal ab Nola remisso in Bruttios Hannone cum quibus uenerat copiis ipse Apuliae hiberna petit circaque Arpos consedit. Q. Fabius ut profectum in Apuliam Hannibalem audiuit, frumento ab Nola Neapolique in ea castra conuecto quae super Suessulam erant, munimentisque firmatis et praesidio quod per hiberna ad tenendum locum satis esset relicto ipse Capuam propius mouit castra agrumque Campanum ferro ignique est depopulatus, donec coacti sunt Campani, nihil admodum uiribus suis fidentes, egredi portis et castra ante urbem in aperto communire. sex
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi .l. paulum. ad cannas occioit: ferrũ
nunc habet. an dextre torpent. an quid
ꝓdigii est aliud qui pauci plures uinc̾e
soliti estis. nc̃ paucis plures uix restatis.:
romam uos expugnatores si quis ducẽt
fortes linguam lactabatis: Erim minor
res ẽ hic. Exꝑiriuim: uirtutẽq uolo
Expugnate nolam campestrẽ urbem:
ñ flumine. ñ mari septam: Hinc uos ex
tam oppulenta urbe. p̃da. spoliisq onus¬
tos: uel ducam qͦ uoletis. uel sequar: Nec
bene. nec maledicta ꝓfuerunt. ad confir¬
mandos animos: Cum om̃i parte pelle¬
rentur. romanisq crescerent animi. non
duce solum adhortante. s nolanis &̃ per
clamorẽ fauiorẽ indicem accendentibꝰ ar¬
dorem pugne terga peni dedert̃.: atq in
castra cõpulsi st̃: Que oppugnare eupientiᷤ
milites rom̃: D. marcellus nolam redipxit
cum magno gaudio ⁊ gratulatione etã
plebis que ante inclinatior ad penos fue¬
minus mille int̾fecti: Posterum diem

Expanded text:
ubi, qui L. Paulum ad Cannas occidit? ferrum ubi, qui L. Paulum ad Cannas occidit? ferrum nunc hebet? an dextrae torpent? an quid prodigii est aliud? qui pauci plures uincere soliti estis, nunc paucis plures uix restatis. Romam uos expugnaturos, si quis duceret, fortes lingua iactabatis. en, minor res est: hic experiri uim uirtutemque uolo. expugnate Nolam, campestrem urbem, non flumine, non mari saeptam. hinc uos ex tam opulenta urbe praeda spoliisque onustos uel ducam quo uoletis uel sequar.' nec bene nec male dicta profuerunt ad confirmandos animos. cum omni parte pellerentur, Romanisque crescerent animi, non duce solum adhortante sed Nolanis etiam per clamorem fauoris indicem accendentibus ardorem pugnae, terga Poeni dederunt atque in castra compulsi sunt. quae oppugnare cupientes milites Romanos Marcellus Nolam reduxit cum magno gaudio et gratulatione etiam plebis quae ante inclinatior ad Poenos fueminus mille interfecti. posterum diem
Abbreviated transcription (Latin):
illam uim ugorẽq delapsa ẽẽ robora cor¬
poꝵ animoꝵq: quib pirenei alpiumq
suꝑata sint iuga. reliquias illoꝵ uiroꝵ
uix arma menbraq sustinentis pugnare
capuam hannibali cannas fuisse: ibi
uirtutẽ bellicã. ibi militarẽ disciplinã.
ibi pret̾iti tꝑris famã. ibi spem futuri
extinctam: Tum ħ exꝓbranda hosti
marcellus suoꝵ militum animos erig̾et:
hannibal multo gͣuiorib pbis inc̃pabat:
Arma signaq eadem se noscere. quȩ ad trebiã
trasimenumq postremo ad catnas uid̾te
habueritq. Militem alium ꝓfecto re in
hybnia capuam duxisse. alium inde edu¬
xisse. legatum ne romanũ ⁊ legionis uniius
atq ale magno certamine. uix toleratis
pugnam quos bine acies consulares ñꝗͣ
sustinuert: Marcellus tyrone milite ac
nolanis subsidiis inultus. nos iam tt̾m
lacessit: Ubi ille miles ms̃ est. qui erepto
ex quo .g. flaminio. cõs. caput abstulit:

Expanded text:
illam uim uigoremque, delapsa esse robora corillam uim uigoremque, delapsa esse robora corporum animorumque quibus Pyrenaei Alpiumque superata sint iuga. reliquias illorum uirorum uix arma membraque sustinentes pugnare. Capuam Hannibali Cannas fuisse: ibi uirtutem bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteriti temporis famam, ibi spem futuri exstinctam. cum haec exprobrando hosti Marcellus suorum militum animos erigeret, Hannibal multo grauioribus probris increpabat: arma signaque eadem se noscere quae ad Trebiam Trasumennumque, postremo ad Cannas uiderit habueritque; militem alium profecto se in hiberna Capuam duxisse, alium inde eduxisse. 'legatumne Romanum et legionis unius atque alae magno certamine uix toleratis pugnam, quos binae acies consulares nunquam sustinuerunt? Marcellus tirone milite ac Nolanis subsidiis inultus nos iam iterum lacessit. ubi ille miles meus est, qui derepto ex equo C. Flaminio consuli caput abstulit?
Abbreviated transcription (Latin):
in agrũ nolanũ misit: Qõ uͥ animaduer¬
tt marcellus: extimplo in aciem copias e¬
duxit: Neq hannibal detractauit: mil¬
le fere passuum int̾ urbem erant castra¬
que eo spatio.: ⁊ st̃ omĩa campi circa nolam¬
concurrunt: Clamor ex parte utraq sub¬
latus. ꝓximos et cohortib his que in agͦs
p̃datum exierant ad p̃lium iam cõmissum
reuocauit: E nolani: aciem romanã auxe¬
runt: Quos collaudatos marcellus in
subsidiis stare: & sautios ex acie efferre
iussit. pugna abstinerent. ab se signum
accepissent: Prelium erat anceps: Sũma
ui & duces hortabant᷑: & milites pugna
bant: Marcellus uictis ante diem terciũ
fugatis. ante paucos dies a cumis pulsis
pͥore anno ab nola. ab eod̃ seduce milite
alio instare iubet. ñ om̃is ẽẽ in acie p̃dan-¬
tis uagari in agro:S qui pugnent mar¬
cere cãpana luxoria. uino et scortis. õibꝰq
lustris ꝑ totam hiemem confectos: Abisse

Expanded text:
in agrum Nolanum misit. quod ubi animaduerin agrum Nolanum misit. quod ubi animaduertit Marcellus, extemplo in aciem copias eduxit; neque Hannibal detrectauit. mille fere passuum inter urbem erant castraque; eo spatio—et sunt omnia campi circa Nolam—concurrerunt. clamor ex parte utraque sublatus proximos ex cohortibus iis quae in agros praedatum exierant ad proelium iam commissum reuocauit. et Nolani aciem Romanam auxerunt, quos conlaudatos Marcellus in subsidiis stare et saucios ex acie efferre iussit, pugna abstinere ni ab se signum accepissent. proelium erat anceps; summa ui et duces hortabanbant. Marcellus uictis ante diem tertium, fugatis ante paucos dies a Cumis, pulsis priore anno ab Nola ab eodem se duce, milite alio, instare iubet: non omnes esse in acie; praedantes uagari in agro; sed qui pugnent marcere Campana luxuria, uino et scortis omnibusque lustris per totam hiemem confectos. abisse
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiã ẽẽ: cuius neutros ad eam diem
penitere. & sͥ si cum fortuna mutanda
fides fuerat sero iam ẽẽ mutare eam decli¬
turis se hannibali ꝑproditionẽ recipien
de nole: Itaq corna oppidũ circum dedit:
ut simul ab omni parte menia aggrede¬
tur: Quẽ ut successisse muris marcellus
uidit. instructa intra portam acie. cum
magno tumultu erupit: Aliquo pͥmo
impetu ꝑculsi: cesiq sunt: Dem cursu
ad pugnam facto equatisq uirib atrox
ẽẽ cepit pugna: Memorabilisq int̾ paricaᷤ
fuisset. niingentib ꝓcellis effusus imber
diremisset pugnantis: Eo die cõmisso mo¬
dico certamine atq irritatis animis.
in urbem roman. peni in castra receꝑunt
sese: Iam penoꝵ pͥma eruptione ꝑculsi:
mber continens. ꝑ noctem totam usq
ad horam terciã diei insequenti tenuit:
Itaq quamꝗͣ utraq pars auidi certamins
erat: eo die tenuert sese tam̃ mumim̃tis:
Lercio die hannibal partẽ copiarũ predatũ.

Expanded text:
amicitiam esse, cuius neutros ad eam diem amicitiam esse, cuius neutros ad eam diem paenitere et sibi, si cum fortuna mutanda fides fuerit, sero iam esse mutare. an dedituris se Hannibali fuisse accersendae Nolae. itaque corona oppidum circumdedit ut simul ab omni parte moenia adgrederetur. quem ut successisse muris Marcellus uidit, instructa intra portam acie cum magno tumultu erupit. aliquot primo impetu perculsi caesique sunt; dein concursu ad pugnantes facto aequatisque uiribus atrox esse coepit pugna, memorabilisque inter paucas fuisset ni ingentibus procellis effusus imber diremisset pugnantes. eo die commisso modico certamine atque inritatis animis in urbem Romani, Poeni in castra receperunt sese; tamen Poenorum prima eruptione perculsi mber continens per noctem totam usque ad horam tertiam diei insequentis tenuit. itaque, quamquam utraque pars auidi certaminis erant, eo die tenuerunt sese tamen munimentis. tertio die Hannibal partem copiarum praedatum
Abbreviated transcription (Latin):
tegit. senescentẽ cum uirib maiestatem:
Quȩ si paria eẽnt. ut qͦndam fuissent tam̃
exptis ꝗͣ graue romanũ imꝑium sotiis
qͣta indulgentia hannibał etiam in cãpos
omnis italici noĩs fuisset punicã romane
sotietatẽ atq amicitiã preoptandã ẽẽ:
Si ambo. cõs. cum suis exercitib ad nolã
eẽnt : tam̃ non magis pares hannibali
futuros: Quã ad cannas fuissent. nedũ
p̃tor unus cũ paucis ⁊ noiuis militibus
nolam tutari possit: Ipsoꝵ ꝗͣ hannibał
Potiturum enim: ut capua. nucer iaq
potius cẽt.S qͥd inter capue ⁊ nucerie
fortuna intereẽt: ipsos ꝓpe in medio sitos
nolanos scire: Nolo minari que capte
urbi censura forent: s potius spondere
si marcellum p̃sidio ac nolam tradidissent:
neminẽ alium ꝗͣ ipsos legem ꝗͣ in societatẽ
amicitiã hannibał uenirent dicturum:
Ad ea herennius bassus respondit: multos
annos iam int̾ nolanum romanũq ppłm

Expanded text:
omani obterit senescentem cum uiribus maiestatem; omani obterit senescentem cum uiribus maiestatem; quae si paria essent ut quondam fuissent, tamen expertis quam graue Romanum imperium sociis, quanta indulgentia Hannibalis etiam in captiuos omnes Italici nominis fuisset, Punicam Romanae societatem atque amicitiam praeoptandam esse. si ambo consules cum suis exercitibus ad Nolam essent, tamen non magis pares Hannibali futuros quam ad Cannas fuissent, nedum praetor unus cum paucis et nouis militibus Nolam tutari possit. ipsorum quam Hannipotiturum enim ut Capua Nuceriaque potitus esset; sed quid inter Capuae ac Nuceriae fortunam interesset ipsos prope in medio sitos Nolanos scire. nolle ominari quae captae urbi cessura forent et potius spondere, si Marcellum cum praesidio ac Nolam tradidissent, neminem alium quam ipsos legem qua in societatem amicitiamque Hannibalis uenirent dicturum. ad ea Herennius Bassus respondit multos annos iam inter Romanum Nolanumque populum
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Cum hoc responso munerib am¬
plis legatos dimisit: Ipse p̃sidio modico re-¬
licto intifatis ꝓfectus cetero exercitui re
nouato iam ꝑgit. eod̃ anno ex brutchis
cum supplemento carthagine aduecto atq
elefantis uenit castris. haud ꝓcul positis:
Longe alia om̃ia inquirenti comꝑata sunt.
quamq alegatis sotioꝵ audierat : Nichil
enim marcellus ita gerebat: ut aut for¬
tune aut temere hosti cõmissum diciposs
Explorato cum firmisq p̃sidiis tuto receptu
p̃datum ierat: om̃iaq uelut aduersus
presentẽ hannibalẽ cauta ꝓuisaq fuer̃t.
Tum uͥ sensit hostem aduentare. copias int᷑
menia tenuit: ꝑ muros in ambulate sena¬
tores nolanos iussit: & omĩa circa explo¬
rare. quȩ apud hostes fierent: Ex his an¬
no cũ ad murũ accessissent. herennuum
bassum. etherium. pethttum. ad colloqui¬
um euocatos: ꝑmissumq marcelli egres-¬
sos. ꝑ interp̃tem alloquitur: Hannibal

Expanded text:
rum. cum hoc responso muneribusque amrum. cum hoc responso muneribusque amplis legatos dimisit; ipse praesidio modico relicto in Tifatis profectus cetero exercitu ire Nolam pergit. eodem Hanno ex Bruttiis cum supplemento Carthagine aduecto atque elephantis uenit. castris haud procul positis longe alia omnia inquirenti comperta sunt quam quae a legatis sociorum audierat. nihil enim Marcellus ita egerat ut aut fortunae aut temere hosti commissum dici posset. explorato cum firmisque praesidiis tuto receptu praedatum ierat omniaque uelut aduersus praesentem Hannibalem cauta prouisaque fuerunt. tum, ubi sensit hostem aduentare, copias intra moenia tenuit; per muros inambulare senatores Nolanos iussit et omnia circa explorare quae apud hostes fierent. ex his Hanno, cum ad murum successisset, Herennium Bassum et Herium Pettium ad conloquium euocatos permissuque Marcelli egressos per interpretem adloquitur. Hannibalis
Abbreviated transcription (Latin):
fusas stratasq ẽẽ sciam: ⁊ facile ẽẽ dicam
oppͥmere ppłatores nr̃os uagos sine signis
palatos. quo quemq trahit ꝗͣuis uana
ademeris. simͦ qͦs ut sotios hab̃es dignos
duxisti. ad id indignos indicas qͦs infidẽ
receptos tuearis: Ad ea hannibal respond:
Omnia simul facere hyrpinos samnitesq
& indicare clades suas ⁊ petere p̃sidium. et
queri indefensos se neglectosq. Indican¬
dum autẽ primũ fuisse: dem petendum
p̃sidium: Postremo ni impetͣretur: tum
deniq querendum frustra opem implo¬
ratam: Excercitum ẽẽ ñ in agrum hirpinũ
samnitumue ne et ipse oneri ẽẽnt: s in
his ppłandis. ⁊ militem suũ repleturum
se ⁊ metu ꝓcul abhis sũmoturũ hostis:
Qd̃ ad bellum romanũ attineret. si trasimen¬
nii ꝗͣ trebie. si cannarũ ꝗͣtrasimenni pug¬
na nobilior eẽt cannarũ. se quoq memoriã
obscuram maiore ⁊ clariore uictoriã factu¬

Expanded text:
fusas stratasque esse sciam, ei facile esse dicam fusas stratasque esse sciam, ei facile esse dicam opprimere populatores nostros uagos sine signis palatos quo quemque trahit quamuis uana ademeris, si modo, quos ut socios haberes dignos duxisti, haud indignos iudicas quos in fidem receptos tuearis.' ad ea Hannibal respondit omnia simul facere Hirpinos Samnitesque et indicare clades suas et petere praesidium et queri indefensos se neglectosque; indicandum autem primum fuisse, dein petendum praesidium, postremo ni impetraretur, tum denique querendum frustra opem imploratam. exercitum sese non in agrum Hirpinum Samnitemue, ne et ipse oneri esset, sed in iis populandis et militem suum repleturum se et metu procul ab his summoturum hostes. quod ad bellum Romanum attineret, si Trasumenni quam Trebiae, si Cannarum quam Trasumenni pugna nobilior esset, Cannarum se quoque memoriam obscuram maiore et clariore uictoria factu
Abbreviated transcription (Latin):
externo adiuti. nec duce. nec exercitu. nͥ
qd ꝑ biennium pirrhꝰ nr̃o magis milite
sua sauxitui res quã suis uirib nos defen¬
dit:. Non ego scdis reb nris głabor duos
cõs. aut duos consulares exercitus ab nob̃
sub ugum missos: ⁊ si qua alia aut leta
aut glõsa nob̃ euenert. que asꝑa aduer¬
saq tunc acciderunt. minore inclignati¬
one referre posfumus. quamq hodie eue¬
niunt: Magni dictatoris cum mag̾. equi¬
tum. bini. cõs. cum binis consularib exer¬
citib ingrediebant᷑ sinis nrõs ante explo¬
rato. ⁊ subsidiis positis.⁊ sub signis ad po¬
pulandum ducebant: Nunc ꝓpriiumꝰ
⁊ parui ad tuendam nolam p̾sidii preda
sumus: Iam ne manipulatũ quid̾ s latro
autem hec ẽ qõ neq tu defendis. ⁊ nr̃a ui¬
uentus. que si domi eẽt tutaret᷑. omnis
sub signis militat tuis: Nec te. nec exerci¬
tum tuum norim a quo tot acies romanaᷤ

Expanded text:
externo adiuti nec duce nec exercitu nisi externo adiuti nec duce nec exercitu nisi quod per biennium Pyrrhus nostro magis milite suas auxit uires quam suis uiribus nos defendit. non ego secundis rebus nostris gloriabor duos consules ac duos consulares exercitus ab nobis sub iugum missos et si qua alia aut laeta aut gloriosa nobis euenerunt. quae aspera aduersaque tunc acciderunt, minore indignatione referre possumus quam quae hodie eueniunt. magni dictatores cum magistris equitum, bini consules cum binis consularibus exercitibus ingrediebantur fines nostros; ante explorato et subsidiis positis et sub signis ad populandum ducebant; nunc propraetoris unius et parui ad tuendam Nolam praesidii praeda sumus; iam ne manipulatim quidem sed latrautem haec est quod neque tu defendis et nostra iuuentus, quae si domi esset tutaretur, omnis sub signis militat tuis. nec te nec exercitum tuum norim nisi, a quo tot acies Romanas
Abbreviated transcription (Latin):
num. ⁊ samnites. caudinos fecit: Ad eoq
omĩa ferro atq igni uastauit: ut antiqͣ¬
rum claudium samnio memoriã renoua¬
ret: Itaq extimplo legati ad hannibalẽ
missi simul ex utraq gente: ita penum.
mus. pͥmum ꝑnos ipsi qd̃ nr̃a arma. nr̃e
uires nos tutare poterant: Postꝗͣ his
parum fidebamus. pyrrho reginos ad¬
iunximus: Aquo relicti. pacem necessa¬
tua nos non magis uirtus fortunaq
quam unica ꝓmittas ac benignitas erga
ciues nr̃os quos captos nob̾ remisisti. ita cõ¬
ciliauit tͥ. ut te saluo atq incolumi amico.
timeremꝰ: At hercule. ñ solum incolumi
⁊ uictores. & p̃sente te cõploratũ ꝓpe con¬
iugum ac lib̾oꝵ nr̃oꝵ exaudire. et flagͣn¬
tia tecta posses conspiceret: Ita sumꝰ aliquo¬
uens hac estate deuastati: ut m̃. marcellꝰ
ñ hannibal uicisse ad cannas uideatur.
głanturq romani te ad unum mͦ ictum
uigentem. uelut iacło emisso torpore ꝑ

Expanded text:
num et Samnites Caudinos fecit adeoque num et Samnites Caudinos fecit adeoque omnia ferro atque igni uastauit ut antiquarum cladium Samnio memoriam renouaret. itaque extemplo legati ad Hannibalem missi simul ex utraque gente ita Poenum mus primum per nos ipsi quoad nostra arma, nostrae uires nos tutari poterant. postquam his parum fidebamus, Pyrrho regi nos adiunximus; a quo relicti pacem necessatua nos non magis uirtus fortunaque quam unica comitas ac benignitas erga ciues nostros quos captos nobis remisisti ita conciliauit tibi ut te saluo atque incolumi amico ntimeremus. at hercule non solum incolumi et uictore sed praesente te, cum ploratum prope coniugum ac liberorum nostrorum exaudire et flagrantia tecta posses conspicere, ita sumus aliquotiens hac aestate deuastati ut M. Marcellus , non Hannibal, uicisse ad Cannas uideatur glorienturque Romani te, ad unum modo ictum uigentem, uelut aculeo emisso torpere. p
Abbreviated transcription (Latin):
mam nauigat. sardiniamq ꝑdomitam
nuntiat patrib. & stipendium questorib
beo classi in affricam transuectus. deppła¬
tusq agrum carthaginensem. cũ sardi¬
niam inde peteret. qͦ fama hasdrtibalẽ
balearib nuꝑ traiecisse classi affricam re-¬
petenti occurrit: Leuiq certamine in al¬
to cõmisso. septem inde naues cum sotiis
naualib cepit: Ceteras metus haud secus
ꝗͣ tempestas passim disiecit: ꝑ eosdem forte
dies. & bomilchar cum militib ad supple-¬
mentum carthagine missis elefantisq cõ-¬
meatu lochras accessit: Quẽ ut incautum
oppͥmeret. ap̃p̃. claudius ꝑsimulationem
ꝓuintie circumeunde messanam raptĩ
Iam inde bomilchar ad haninonẽ in brut¬
tios ꝓfectus erat: ⁊ lochrenses portas ro¬
manis clauserunt: Ap̃. magno conatu
nulla regesta. messanam repetit: Cadẽ
estate marcellus ab nola ꝗͣ p̃sidio optine¬
bat crebras excursiones in agrum hirpi¬

Expanded text:
mam nauigat Sardiniamque perdomitam mam nauigat Sardiniamque perdomitam nuntiat patribus; et stipendium quaestoribus, baeo classi in Africam transuectus depopulatusque agrum Carthaginiensem, cum Sardiniam inde peteret, quo fama erat Hasdrubalem a Baliaribus nuper traiecisse, classi Africam repetenti occurrit, leuique certamine in alto commisso septem inde naues cum sociis naualibus cepit. ceteras metus haud secus quam tempestas passim disiecit. per eosdem forte dies et Bomilcar cum militibus ad supplementum Carthagine missis elephantisque et commeatu Locros accessit. quem ut incautum opprimeret Ap. Claudius , per simulationem prouinciae circumeundae Messanam raptim iam inde Bomilcar ad Hannonem in Bruttios profectus erat et Locrenses portas Romanis clauserunt; Appius magno conatu nulla re gesta Messanam repetit. eadem aestate Marcellus ab Nola quam praesidio obtinebat crebras excursiones in agrum Hirpi
Abbreviated transcription (Latin):
uII.et .xX̃. Ante omĩa claram ⁊ memora¬
bilem pugnam fecit. hasdrubal in tp̃
captus. ⁊ hanmo:⁊ mago. nobiles cartha¬
ginenses: Mago ex gente barchina ꝓpin¬
qua cognationis hannibali. uinctus han¬
no auctor rebellioms sardis bellisq etus
haud dubie concitator: Nec sardoꝵ du¬
ces minus nobilem eam pugnam cladib
sius fecerunt: Nam et filius hamsichore
hostis in acie cecidit. & hampsichora cũ
paucis equitib fugiens. ut suꝑ afflictas
res. necẽ quoq filii audiuit. nocte ne cu¬
ius interuentus ceptam peteret mortẽ
sͥ consciuit: Ceteris urbib cornus eadẽ
quȩ ante fuge receptaculũ fuit: Quam
manlius uictore exercitu aggressus: in¬
tra dies paucos recepit: Deinde alie qͦq
ciuitates que ad hampsichoꝵ penosq
defecerant. obsidib datis dedid̾unt sese:
Qͥb stipendio frum̃toq imꝑato. ꝓ cuiusq
aut uirib aut delicto: caralis exercitum
reduxit: Ibi nauib: longis deductis. im¬
positoq quẽ secum aduexerat milite ro-¬

Expanded text:
uiginti. ante omnia claram et memorabilem pugnam fecit Hasdrubal imperator captus et Hanno et Mago, nobiles Carthaginienses, Mago ex gente Barcina, propinqua cognatione Hannibali iunctus, Hanno auctor rebellionis Sardis bellique eius haud dubie concitor. nec Sardorum duces minus nobilem eam pugnam cladibus suis fecerunt; nam et filius Hampsicorae Hostus in acie cecidit, et Hampsicora cum paucis equitibus fugiens, ut super adflictas res necem quoque filii audiuit, nocte, ne cuius interuentus coepta impediret, mortem sibi consciuit. ceteris urbs Cornus eadem quae ante fugae receptaculum fuit; quam Manlius uictore exercitu adgressus intra dies paucos recepit. deinde aliae quoque ciuitates quae ad Hampsicoram Poenosque defecerant obsidibus datis dediderunt sese; quibus stipendio frumentoque imperato pro cuiusque aut uiribus aut delicto Carales exercitum reduxit. ibi nauibus longis deductis impositoque quem secum aduexerat milite Ro
Abbreviated transcription (Latin):
corona. utiq circũdatis menib aliquot
milites ⁊ ꝓmtissimũ quemq e muro tur¬
rib q ictos amisit: Semel utro erũpentͤ¬
in agmine elefantoꝵ opposito. ꝓpe int̾clusit
trepidosq cõpulit in urbẽ satis multis. ut
ex tanta paucitate int̾sectis: Plures cecidis¬
sent. ninox p̃lio int̾uenisset: Postero die
omniũ animi ad oppugnandũ accendũ¬
tur: utiq postꝗͣ corona aurea muralis
ꝓposita. statq ip̃se dux castelli plenoloco
positi. segnem oppugnationẽ sagunti ex¬
pugnatorib exꝓbrabat: Cannarũ thra¬
sim̃niq. ⁊ extrebie singłos admonens
uniu̾sosq. Inde uineq qͦ cepte agi cu¬
nicłiq. nec ad uarios conatꝰ hostium
aut uis ulla. aut ars deẽrat. Sotii ro¬
manoꝵ ꝓpugnacula adu̾sus uineas
statuerẽ. tͣnsuersis cunicłis. hostrum

Expanded text:
corona undique circumdatis moenibus, aliquot corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit. semel ultro erumpentes agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque compulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis; plures cecidissent ni nox proelio interuenisset. postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens uniuersosque. inde uineae quoque coeptae agi cuniculique; nec ad uarios conatus hostium aut uis ulla aut ars deerat sociis Romanorum. propugnacula aduersus uineas statuere, transuersis cuniculis hostium
Abbreviated transcription (Latin):
enda erat: penuria frum̃ti nimiũ:⁊iam
ut uidẽtur hominũ efficiebat: Hannibal
cũ iam inde haud ꝓcul ẽet getulos cũ pre¬
fecto noĩe
E p̃termittit: Ac
pͥmo si fiat collo qͥ copia uerb̃ benignis ad
portas aꝑiundas p̃sidiumq accipiendũ
ꝑlicere iubet: Sumꝑtinatia p̃stent: ut
rem gerere ac tẽptare si qͣ parte inuadere
urbẽ possit: Ubi ad menia accessere qr si¬
lentiũ erat solitudo uisa metuq concessũ
barbarus ratus. moliri portas ⁊ claustra
refring̾e parat: Cum patefactis repente
portis. cohortes due ad ipsum instructe
intus ingenti cũ tumultu erũpunt. stra¬
gemq hostiũ faciunt: Ita pͥmis repulsis:
maharbal cũ maiore uiroꝵ missus. nec
ipse eruptionẽ cohortiũ sustinit: Postre¬
mo hannibal castris ante ipsa menia
OPpositis. paruã urbẽ. paruũq
p̃sidiũ summa ui. atq om̃ib copiis oꝑ¬
pugnare parat: Ac dũ instat lacescitq

Expanded text:
enda erat: penuria frumenti, nimium etiam enda erat: penuria frumenti, nimium etiam ut uideretur hominum, efficiebat. Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine a praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, uerbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet: si in pertinacia perstent, ui rem gerere ac temptare si qua parte inuadere urbem possit. ubi ad moenia accessere, quia silentium erat, solitudo uisa; metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat, cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt. ita primis repulsis Maharbal cum maiore robore uirorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit. postremo Hannibal castris ante ipsa moenia oppositis paruam urbem paruumque praesidium summa ui atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque
Abbreviated transcription (Latin):
tis atq incensis. cũ acasino dictatorẽ ro¬
manũ legionesq nimis accipi ñtiassent.
ne qͥs tam ꝓpinquus hostis hostiũ castris
paucis romanis latiniq nõis. qͦs eodẽ
audita cannensis clades contulerat:
Hi ñ confecto p̃neste ad diem dilectui seruis
ꝓfecti domo cũ casilinũ ante famã diu̾se
pugnȩ uenissent. ⁊ aliis aggregant᷑ sese
romanis sotiisq ꝓfecto acasilino cũ sa¬
tis magno agmine irent: au̾tit eos retͦ
casilinũ nuntiꝰ cãnensis pugne: Ibi cum
dies aliqͦt suscepti cãpani. tĩtisq cãpa¬
nis acstruendis inuicẽ insidiis tͣduxisset
Ita de capue defectione agi. accipiq hanni¬
balem satis ꝓ certo hab̃e int̾fectis nocte
oppidanis. partẽ urb̃ quȩ circa uolt᷑nũ ÷¬
eo enim diuidit᷑ amni occupau̾e. ioq p̾si¬
dium casilini habebant romani. Addit᷑
cõpulsi. ⁊ satis ferme armatoꝵ ad tam exi¬
gua menia:⁊ flumine alt̾a parte cincta tu-¬

Expanded text:
tis atque incensis, cum a Casilino dictatorem Rotis atque incensis, cum a Casilino dictatorem Romanum legionesque acciri nuntiassent, ne quid noui tam propinquis hostium castris paucis Romanis Latinique nominis, quos eodem audita Cannensis clades contulerat. hi, non confecto Praeneste ad diem dilectu, serius profecti domo cum Casilinum ante famam aduersae pugnae uenissent et aliis adgregantibus sese Romanis sociisque, profecti a Casilino cum satis magno agmine irent, auertit eos retro Casilinum nuntius Cannensis pugnae. ibi cum dies aliquot, suspecti Campanis timentesque, cauendis ac struendis in uicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro certo habuere, interfectis nocte oppidanis partem urbis, quae cis Uolturnum est—eo enim diuiditur amni—occupauere idque praesidii Casilini habebant Romani. additur compulsi. et satis ferme armatorum ad tam exigua moenia et flumine altera parte cincta tu
Abbreviated transcription (Latin):
eo die res. ac nescio. an maxima illa bello
gesta sit: Non uinq enim abhannibale
uincentib difficiliꝰ fuit: ꝗͣ postea uincere:
Harmibal spe potunde nole adepta. cum
acerras recessisset. marcellus extimplo
clausis portis. custodibꝰq disposits ne
qͥs egredetur questionẽ in foro de his
qui clam in collo qͥs hostrũ fuerãt habu
ꝓfectus supͣ suechsulã castris posits consedit:
Penus acerras pͥmũ ad uoluntariã deditionẽ
conatꝰ ꝑlicere. postqͣ obstinatos inde uidet:
obsid̾e atq oppugnare parat: Ceterũ acer¬
ranis plus animi ꝗͣ uirium erat: Itaq des-¬
ꝑata tutela urb̃: ut circũ uallari menia un¬
dert̃ pͥus ꝗͣ continuarent᷑ hostiũ oꝑa. ꝑ int̾¬
missa munim̃ta. neglectasq custodias. silẽ¬
tio noctis dilapsi ꝑuias inuiasq: qua
quemq aut consiliũ aut t̾ror tulit inur¬
bes cãpanie qͣs satis certũ erat. ñ mutasse
sidem ꝑfugert: Hannibal acerris direp¬

Expanded text:
eo die res ac nescio an maxima illo bello eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta sit; non uinci enim ab Hannibale uincentibus difficilius fuit quam postea uincere. Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum Acerras recessisset, Marcellus extemplo clausis portis custodibusque dispositis ne quis egrederetur quaestionem in foro de iis qui clam in conloquiis hostium fuerant habuiprofectus supra Suessulam castris positis consedit. Poenus Acerras primum ad uoluntariam deditionem conatus perlicere, inde postquam obstinatos uidet, obsidere atque oppugnare parat. ceterum Acerranis plus animi quam uirium erat; itaque desperata tutela urbis, ut circumuallari moenia uiderunt, priusquam continuarentur hostium opera, per intermissa munimenta neglectasque custodias silentio noctis dilapsi, per uias inuiaque qua quemque aut consilium aut error tulit, in urbes Campaniae, quas satis certum erat non mutasse fidem, perfugerunt. Hannibal Acerris direp
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. metuq resides factos: partẽ militũ
in castra remitit. uissos ꝓpe apparatũ
omnẽ oppugnande urb̃ in pͥmam aciẽ
afferre satis fidens si cunctantib insta¬
ret. tumultũ aliquẽ inurbẽ plebem mo¬
turã. tum insua qͥsq mist̾ia discursu
trepidat ad pͥma signa succeditq ad mu¬
ros acies patefacta repente porta. marcel¬
lus signa canere. clamoremq tolli. ac pe¬
dites primũ. deuide eqͥtes ꝗͣto maximo
possent impetu in hostem erumꝑe iubet:
Satis terroris tumultusq in aciem mediã
intulerant. cũ duab circa portis .p̃. uale¬
rius. flaccus.i.G. aurelius. legat in cor¬
nua hostum eruꝑe: Fodiðe clamorem
lixe cabonesq. ⁊ alia turba custodie im¬
pedim̃toꝵ apposita: ut paucitatẽ maxi¬
me sꝑnentib penis. ingentis repente
exercitꝰ sp̃ẽm fecerit. Uix equid̾ ausim
affirmare. qd̾ quidã auctores st̃. ũ .℥.¬
siuie tanta. siue minor uictoria fuit ingens

Expanded text:
esse metuque resides factos, partem militum esse metuque resides factos, partem militum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satis fidens, si cunctantibus instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam. dum in sua quisque ministeria discursu trepidat ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo possent impetu in hostem erumpere iubet. satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Ualerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupere. addidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae impedimentorum adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus speciem fecerit. uix equidem ausim adfirmare, quod quidam auctores susiue tanta siue minor uictoria fuit, ingens