comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratus conuiuii: et inter turbas et
examina ministrorum nomina sibi
uindicant solittrii. Neriq monachi
artibus et negociationibus pristinis
scłi homines ȩmulenta sectantes. Sub
religionis titulo exercent in iusta
commertia: et plenis sacculis moriun¬
tur diuites. qui quasi pauꝑes uixerats.
Qui ꝓficere studet ñ consideret quid
mali alii faciant: sed quid boni ille
facere debeat. Si monasterio uiuens
clericus et̃ desideras: ita te excibe ut
uitȩ meritum consequaris: id est ut ad¬
holescentiam tuam nulla libidinis sor¬
de conmacules. ut ad altare dñi quasi
de thalcimo uirgo ꝓcedas et habeas de¬
foris bonum testimonium. Femine quȩ
nom̃ tuũ nouerint: uultum nescianT.
Multo tempore discȩ qđ doceas. ne cre¬
das laudatoribus tuis. immo in riso¬
ribus aurem nelibenter a commodes.
ta scĩ uiri ad suꝑnę uocationis palmã.
spontanea deuotione festinant: quomͦ
potentes aequi adcurrum uincti.

Expanded text:
paratus convivii, et inter turbas, et paratus convivii, et inter turbas, et examina ministrorum nomina sibi vindicant solitarii. Plerique monachi artibus et negotiationibus pristinis ra quam saeculi homines emolumenta sectantes, sub religionis titulo exercent injusta commercia, et plenis sacculis moriuntur divites, qui quasi pauperes vixerant. Qui proficere studet, non consideret quid mali alii faciant, sed quid boni ille facere debeat. Si in monasterio vivens clericus esse desideras, ita te exhibe, ut vitae meritum consequaris. Id est, ut adolescentiam tuam nulla libidinis sorde commacules, ut ad altare Domini, quasi de thalamo virgo procedas, et habens deforis bonum testimonium, feminaeque nomen tuum noverint, vultum nesciant. Multo tempore disce quod doceas, nec credas laudatoribus tuis, immo in risoribus aurem ne libenter accommodes. Ita viri sancti ad supernae vocationis palmam spontanea devotione festinant, quomodo potentes equi ad cursum vincti,
Abbreviated transcription (Latin):
pateat. Amet scientiam scripturarũ: et
ccrnis uitia ñ amcibit. Monachus uiuat
inmonasterio sub unius disciplina patris.
consortioq multorum: ut ab alio discat
humilittitẽ. ab alio patientiam. Unus eum
silentium: alter doceat mansuetudinem.
N on faciat qđ uult: cõme dat qđ iubetur
habeat quantum acceꝑit. oꝑissui pensã
ꝑsoluat. subiciatur cui ñ uult: lassus ad
stratum ueniat. ambulcinsq dormitet:
necdum expleto somno surgere cõpellat᷑.
P assus in iuriam taceat. Prepositũ monasteri
timeat ut dñm. diligat ut parentẽ: cre¬
dat sibi hoc ẽẽ saluttire. quicqͥd illi pre¬
ceperit. Nec maiorum sententias iudicet
cuius officium ẽ obȩdire. et implere
quȩ iussa sunt: dicente moyse. Audi issł:
et tace. Quidam confitentur se renun¬
ciasse scło uestimentis dum taxat. et uo¬
cis ꝓfessione ñrebus: qui nichil depristina
conuersatione muttintes. res familiares
magis augent quam minuunt. Ecce¬
ad sunt ministeria seruorum. idem ap̃¬

Expanded text:
pateat. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris, consortioque multorum, ut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam. Unus enim silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult: comedat quod jubetur: habeat quantum acceperit: operis sui pensa persolvat. Subjiciatur cui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulansque dormitet, necdum expleto somno surgere compellatur. Passus injuriam taceat. Praepositum monasterii timeat, ut Dominum, diligat ut parentem, credat sibi hoc esse salutare quidquid ille praeceperit, nec de majoris sententia judicet, cujus officium est obedire et implere quae jussa sunt. Dicente Moyse: Audi, Israel, et tace. Quidam profitentur se renuntiare saeculum vestimentis dumtaxat, et vocis professione, non rebus: qui nihil de pristina conversatione mutantes, res familiares magis augent, quam minuant. Eadem ministeria servorum, idem ap
Abbreviated transcription (Latin):
fuissemus. ut pat̃ clementissimꝰ exqͥsiuit
nos: et cum sede sublimi sederet. nr̃i
gr̃a descendit ad terras: et intanta ha¬
militate uenit. ut seruilem formã ad¬
sumeret. Et qui inpugillo suo possidet
orbem terrarũm pannis in p̃sepio in uolu.¬
tus ẽ: et qui cęlos palmo metitur. non
habuit ubi caput reclinaret. Cũ eẽt
diues est pauꝑfactus ut nos ditaremur
in illo. Et qui innubibus uenturus est
ad iudicandos uiuos et mortuos: iudici¬
um humanum ꝑtulit. Et cũ sit sitienti
b fons aet̾nalis dum sitisset postulabat
aquam a samarittina muliere. Et qui

Expanded text:
eo, ut Pater clementissimus exquisivit nos: et cum in sede sublimi sederet, nostri gratia descendit ad terras, et in tanta humilitate venit, ut servilem formam assumeret; et qui in pugillo suo continet orbem terrarum, pannis in praesepio involutus est: et qui coelum palma metitur, non habuit ubi caput reclinaret. Cum esset dives, pauper est factus, ut nos ditaremur in illo; et qui in nubibus venturus est ad judicandos vivos et mortuos, judicium hominis pertulit; et cum sitientibus sit fons aeternalis, cum sitisset postulavit aquam a Samaritana muliere: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
subuertere cupit: et deuorato iuda.
apłorum expẽtit potestatem. Non
sinas cogitutiones malas crescere in
corde tuo inichil babiloniũ. Nichil
confusionis ad olescat. Dũ paruus ẽ
hosas interfice neconlidatur in semi¬
no. Et qđ inpossibile ẽ. insensũ ho¬
minis. ñ honori notũ medui¬
larum calorem. Ille Laudatur ille
p̃dicatur. B eatus qui cogitationes
ut ceꝑint interficit. et elidit eas ad
petram. petra autẽ erat xp̃s. Mo¬
mathus siceciderit: orabit ꝓeo sacer¬
dos. Prosacerdotis lapsu quis roga¬
turus : Detrimentum pecoris. pasi¬
toris ignomini a est. Beatitudinis
tuȩ interrogatio disputatio fuit:
sic quęsisse querenda. ut uia sit de¬
disse quȩsitis. Perdit auctoritatẽ
dicendi cuius sermo opere destrui¬
tur. In nocens absq sermone conuer¬
satio sacerdotis. quantũ exemplo
ꝓd est. tantum silentio nocet. La¬
tratu enim canum. et baculo pas¬
toribus. luporum rabies terrenda

Expanded text:
subvertere cupit, et devorato Juda, subvertere cupit, et devorato Juda, stolorum expetit potestatem. Non sinas cogitationes crescere in corde tuo: nihil in te Babylonium, nihil confusionis adolescat. Dum parvus est hostis, interfice. Nequitia elidatur in semine, quod impossibile est in sensu hominis non oriri, noto medullarum calore. Ille laudatur, ille praedicatur beatus, qui cum cogitationes suas incoeperint, interficit, et elidit eas ad petram, petra autem erat Christus . Monachus si ceciderit, orabit pro eo sacerdos. Pro sacerdotis lapsu quis rogaturus? Detrimentum pecoris, pastoris ignominia est. Beatitudinis tuae interrogatio, disputatio fuit, sic quaesisse quaerenda, ut via sit dedisse quaesitis. Perdet auctoritatem dicendi, cujus sermo opere destruitur. Innocens absque sermone conversatio sacerdotis, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Latratu enim canum et baculo pastoris luporum rabies terrenda
Abbreviated transcription (Latin):
te grandi p̾cio redemit sanguinis sui.
laudantur exordia : sed finis dã natur
ꝓditione. In seruo dĩ non corporis cultuᷤ:
sed animȩ uigor queritur quȩ carnis
infirmitate sit fortior. Nichil sit inflãmat:
corpora et titillat membra genitalia. qͦ¬
modo indigestus cibus. ructꝰq conuulsus.
et uenter semꝑ esuriens. triduainis ieui¬¬
nius p̃fertur. Multum melius ẽ cotidie
parum quã raro satis sumere. Puuia
illa obtima ẽ. quȩ sensim descendit in
terram. Subitus et nimius imber: iti
p̃ceps arua subuertit. Quando comedis
cogita quid statim tibi orandũ et ilico
aliquid uel narrare uel facere inhones¬
tum habenda ẽ non uerbosa rusticitas.
sed scã simplicitais. Stadium ẽ hȩcuita
mortalis: hic condimus ut alibi corone¬
mur. Nonquerit dicibolus homines in¬
fideles. ñ eos qui forissunt. et quorum
carnes rex assirus inollas succendit :
sed de ȩcła rapere festinat. Escac ȩiui
scđm abacuch ꝓpħam: electe sunt. lob

Expanded text:
e grandi pretio redemit sanguinis sui. laudantur exordia, sed finis proditione damnatur. In servo Dei non corporis cultus, sed animae vigor quaeritur, qui carnis infirmitate fit fortior. Nihil sic inflammat corpora, et titillat membra genitalia, qodo indigestus cibus, ructusque convulsuset venter semper esuriens triduanis jejuniis praefertur: multum melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. Pluvia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber in praeceps arva subvertit. Quando comedis, cogita quod statim tibi orandum, illico aliquid vel narrare vel facere. Venerationi habenda est non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Stadium est haec vita mortalis: hic contendimus, ut alibi coronemur. Non quaerit diabolus homines infideles, non eos qui foris sunt, et quorum carnes rex Assyrius in ossa succendit, sed de Ecclesia rapere festinat. Escae ejus secundum Abacuch prophetam electae sunt. Job
Abbreviated transcription (Latin):
potius peo: quia illids̃ irascitur. Qui
enim patienter hic tolerat mala: infut᷑o
coronabitur. Qui autem nontolerat mi¬
la: indie malo ut reus dãpnabit᷑. Non
ꝓccirnalibus dãpnis frangatur animus
tuus: nec uigorem patientię res caducę
a pposito tuo retardaueris. It quando
te peccati obnoxium senseris: ad pęni¬
tentiã conuerti non confundaris. Qui
enim pęnituerit hic : in nouissimo non
carnis concupiscentiam exercebo. et post¬
tremo infencctute maloꝵ meoꝵ peniten¬
et multũ hisericors: nec ultra facinoꝵ
meorũ recordabitur. Noli taliter cogi¬
a dõ expectare quẽpiam uelle. cuius

Expanded text:
potius pro eo, quia Dominus irascetur ei. Qui enim patienter pertulerit mala, in futurum coronabitur; qui vero intulerit mala, in die mala ut reus damnabitur. Ne pro carnalibus damnis frangatur animus tuus, nec vigorem patientiae tuae res emoa proposito tuo retardaveris. Et quando te peccatis obnoxium senseris, ad poenitentiam cito converti ne confundaris; qui enim hic poenituerit, in novissimo non carnis concupiscentiam exercebo, et postremo in senectute malorum meorum poenitenet multum misericors, nec ultra facinorum meorum memorabitur. Noli taliter, fili,a Deo exspectare quempiam. Noli,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ad orandum uerũ iudicem ꝑducen.
Tunc tibi erit pax ingirum : et summa
securitus. Nec timebis ultra diaboli
rorem incutiet barbaroꝵ immanitaᷤ.
nec formidabis hostes ferocissimos.
qui cupiunt animas iugulare: ñferrũ¬
ñ ignẽ. ñ faciem truculentã tortoris:
ñ famem. ñ sitim. ñ ullam carnis aegri¬
tudinem : ñ ultra aduersabitur caro
sp̃u i. nec ullũ timebis ꝑiculum. sed cũ
carnis abieceris sarcinã. tunc sp̃ssc̃s
tribuet tibi incęlestib mansionem:
cui tu paulo ante intracorporis tui
hospitium feceras mansionẽ. Et lecas
gaudensq futuri iudicii diem expet¬
t̾abis. in quo singulorum animȩ ꝓsius
actib recipient merita: et ȩcontra
sed malorum suorum ueniam non con¬
sequentur. In luctu maximo detine
buntur om̃s. quicairnis suȩ uoluptates
seruierunt. Et cum hi om̃s ꝓcriminib¬

Expanded text:
ad adorandum verum judicem perducent. Tunc tibi fiet pax per girum et summa securitas, nec timebis ultra jacula rorem incutiet barbarorum immanitas, nec formidabis hostes ferocissimos, qui cupiunt animas jugulare, nnon ignem, non faciem truculentam tortoris, non famem, non sitim, non ullam carnis aegritudinem. Non ultra adversabitur caro spiritui, nec ullum timebimus periculum: sed cum carnis abjecerimus sarcinam, tunc Spiritus sanctus tribuet nobis in coelestibus mansionem, cui nos paulo ante intra corporis nostri hospitium feceramus mansionem: et laeti gaudentesque futuri judicii diem exspectabimus, in quo singulorum animae pro suis actibus recipient merita. CAPUT XLI. Psed malorum suorum veniam non consebuntur omnes qui carnis suae voluntates servierunt. Et cum hi omnes pro sui
Abbreviated transcription (Latin):
Noli inquã sic cogittire : cum nesciasqͣ
die moriturus sis. Non enim ẽ homi.¬
nis nosse dicm exitus sui. Uide qͣm ñ¬
om̃s asenectute moriuntur. sed indiuer¬
sis accatib de hoc mundo migrant: et
Cum diluculo surrȩxeris. ne aduesꝑam
te confi das ꝑuenire: et cũ quiescens
lectulo m̃bra deposueris. delucis non
confidas aduentu: et facillime potenᷤ¬
refrenari Ab omĩb uitiis semꝑ cortuũ¬
mundũ ꝓmissa cȩlestia meditetur: ut
nunc talis inoꝑibus tuis: qualẽ te uis
futurũ pꝰmodicum. Omĩa terrena quę
possides infuturas cęli mansiones trans
uocatꝰ fueris ꝑgas ad dñm. Tunc cum
carnis uinculo anma tua fuerit ab¬
soluta. mox in occursum tuũ angłoꝵ

Expanded text:
cum nesciamus qua die morituri simus. Nemo enim hominum novit diem exitus sui. Non omnes in senectute moriuntur; sed in diversis aetatibus de hoc mundo migrant. Et cum diluculo surrexerimus, ne ad vesperam nos confidamus pervenire; et cum in lectulo membra deposuerimus, de lucis non confidamus adventu: et facillime poterefrenare ab omnibus vitiis. Semper cor tuum promissa coelestia meditetur, ut nunc talis in operibus bonis qualem te vis futurum postmodum. Omnia terrena quae possides in coelestes mansiones transfvocatus fueris, pergas ad Dominum. Tunc cum a carnis vinculo anima tua absolu
Abbreviated transcription (Latin):
Ebriosus putat se aliqͥd obtimũ gerere.
cũ fuerit inp̃cipitia deuolutus. Per uino¬
lentiam armatur ad maledicta et conuitia
primorum. et inmutatur mens atque
lingua balbutiens. Qͥd gͦ aliud habet᷑.
quã demon ebrietas : huius modi enim
uir. cũ seputat bibere : bibitur. Sicut
enim piscis cũ auidis faucib ꝓperat ut
glutiat escam. repente amum intra fau¬
ces repperit : ita ebxiosus intra se uinum¬
suscipit inimicum. Qđ intra morans. im¬
pellit ad om̃e opus neftindissimũ et homo
rationabilis ab in rationabili animcili
capitur. Tu autẽ in om̃ib te exhibe so¬
brium. ut te sobrietas in om̃ib castum
abstinentia erigaris insuꝑbiam. et infle¬
ris aduersus eos qui ieunii tui m̃surã
ñ ualent obtinere: nequando uidearis¬
ab escis carnalibus ieiuinare. et uitis
pectus tuum replere. Erandis namq
ẽ confusio animȩ quȩ cum sibi carnem¬
subiecerit᷑ ipsa uitiis sit subiecta. Quid

Expanded text:
Ebriosus putat se boni aliquid agere Ebriosus putat se boni aliquid agere cum per praecipitia devolutus fuerit. Per vinolentiam armatur os ad maledicta et convicia proximorum, et immutatur mens, et lingua balbutit. Quaeso quid minus habetur quam daemonium ebrietas? Hujusmodi enim vir cum se putat bibere, bibitur. Sienim piscis cum avidis faucibus properat, ut glutiat escam, repente hamum intra fauces reperit: ita ebsuscipit inimicum, quod intra eum morans impellit ad omne opus foedissimum; et homo rationabilis ut irrationabile animal capitur. Tu autem in omnibus exhibe te sobrium, ut te sobrietas in omnibus castum abstinentiam mergaris in superbiam, et ne infleris adversus eos qui jejunii tui mensuram non valent obtinere: ne quando videaris escis carnalibus abstinere, et vitiis pectus tuum replere. Grandis namque est confusio animae quae cum sibi subjecerit carnem, ipsa sit subjecta vitiis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
incedere. Esce enim plurimȩ ñsolũ ani¬
mas: sed et corpora plurimũ ledunt. Se.
pe enim ꝑciborum auidittitẽ frangun¬
tur stomachi uires: nec non et habun¬
dantiam sanguinis. et calorem et pluri¬
mas ȩgritudines escarum largitate
pẽtimur. Sicut enim animȩ et corpo¬
ri sunt ista contraria: ita medela est
utrisq temperantia ieuinii. Quantũ¬
gͦ possumus fili delicias mundi et ciborũ
in flãma quęramus guttam aque. et
nullum refrigerium consequam᷑. Fugi
amus ebrietttem. ne crimen luxuriae
quantum gula exigit. s quantum
naturȩ in becillitas postulat. Nã et¬
ut hoc ꝓpter dolorem stomachi. et eius
ad medelam corporis nr̃i tributũ ẽ: ad
ꝑnitiem deputemus. Nurimi namque
corporis contraxerunt: nec potuerunt
consequi pristinam firmitatẽ. qͥ contẽp
nec ipsam mortẽ recus auerunt. Ali per
uinũ ademonib captisunt. Nec ẽ aliud
ebriectis: quam manifestissimus demon.

Expanded text:
incedere. Escae enim nimiae, non solum aniincedere. Escae enim nimiae, non solum animas, sed et corpora plurimum laedunt, et pe enim per ciborum aviditatem franguntur stomachi vires, necnon abundantiam sanguinis, et cholerae plurimae aegritudines escarum largitate contrahi. Sicut enim animae et corpori sunt ista contraria, ita medela est utrisque temperantia jejunii. Et adjutorio, delicias mundi et ciborum in flamma, quaeramus guttam aquae, et nullum refrigerium consequamur. amus ebrietatem, ne in retia luxuriae quantum gula exigit, sed quantum naturae imbecillitas postulat. Et Apostet hoc propter dolorem stomachi, et proptad medelam corporis nostri tributum est, ad perniciem deputemus. Plurimi namque  contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatem, qui primum nec ipsam mortem recusaverunt. Alii per vinum a daemonibus capti sunt, nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon.
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunium ꝓd est. Sicut miles plurimo
onere p̃grauatꝰ p̃peditur adbellũ: ita¬
inpenditur monacꝰ ad ingilias. cũ escarũ
largitate feruescit. Non enĩ possumus
tus: sed oppressi somno. uigiliarum
fructus a mitimus et maximũ detruntũ
animȩ nr̃ȩ ad quirimus. Uigiliis gͦ stude
copulare ieuinium. ut cunctis animae
uirtutib frui possis: ut caro tua subiec¬
ta sit animȩ et ancilla famuletur domi¬
cipiat bellum aduersus sp̃mtuũ exercere :
sed semꝑ subiecta sit caro tua. et obtem¬
peret iussis sp̃s. Noli in crassare ancillã.
ne contẽptui habeat dominã suã: sed
in om̃ib iussis eiꝰ et obsequiis mancipetur.
Sicut enim equis frena inponunt᷑: ita
ieuiniorum frena in ponamꝰ corpori nr̃o.
N amq ad modum auriga si ęquorũ frena
laxauerit. rapidissimo cursu p̃cipitra
inposuerit frena. utriq ad inferi p̃cipicia
de uoluuntur. Esto peritissimus auriga
corpori tuo: ut ꝑ tramitem rectũ possis

Expanded text:
jejunium proderit. Sicut enim miles plurimo jejunium proderit. Sicut enim miles plurimo onere praegravatus praepeditur, ita monachus ad vigilias cum escarum largitate torpescit. Non enim possumus ter onustus; sed oppressi somno vigiliarium fructus amittimus, et maximum detrimentum animae nostrae acquirimus. Vigiliis ergo copula jejunium; ut cunctis animae virtutibus florere possis, et caro tua subjecta sit animae tuae, et ancilla tua famuletur domine bellum adversus spiritum exerceat; sed semper subjecta sit caro spiritui, et obtemperet jussis spiritus. Noli incrassare ancillam, ne contemptui habeat dominam suam, sed ut in omnibus ejus obsequiis mancipetur. Sicut enim equis sunt frena imposita, ita jejuniorum frena imponamus corpori nostro. Nam quemadmodum auriga, si equorum frena laxaverit, rapidissimo cursu cum eo in imposuerit frenum, uterque ad inferni praecipitia devolvitur. Esto peritissimus auriga corpori tuo, ut per tramitem rectum possis
Abbreviated transcription (Latin):
uigilias. ut possis effici sc̃s. In omĩbus
uenit. Non aliquando opp̃ssus sompno
studeas placere alteri. In om̃ib oꝑibus
si est rectum coram dño. ꝑfice illud.
Si uero aduersum fuerit reꝑtum: ampu¬
ta illud ab anima tua. Cotidie actus
tuos curiosius discute: et si te peccatis
obnoxium senseris. ad pęnitentiã cito
confuge. Nolo ut ꝓtrahas peccatum:
dedie indiem. Et si quid cogritiueris
nequam: dño pęnitentiam age. et uelo¬
citer de corde tuo reseca illud. Neueli
dicere ñ est hoc grunde facinus quod
cogitaui. tantũ modo quia in conspectu
enim sꝑnit minima. paulatimm defluit.
Noli sꝑnere morsum serpentis. neuenenũ
eius consꝑgatur incortuum. Abscide
uirgulam spinarũ de agro cordis tui:
ne defigant inte malas radices. Scito
qđ cor tuum ager ẽ dnĩ: excole illud
cȩlestib disciplinis. et ñsinas in agro
dñi seminare ⁊iz ania. Si igitur talites
uigilaiueris fili. facile poteris ad clum¬
conscendere: Ad uigilandũ autẽ multũ

Expanded text:
ci sanctus. In omnibus ilare, ne quando oppressus somno studeas placere alteri. In omne opus quodsi est rectum coram Deo, perfice illud, si vero adversum fuerit repertum, amputa illud ab anima tua. Quotidie actus tuos discute curiosius; et si te peccatis obnoxium senseris, ad poenitentiam cito confuge. Nolo ut protrahas peccatum tuum de die in diem; sed si quid cogitaveris male, in Deo poenitentiam age, et velociter de corde tuo seca illud. Ne velis dicere: Non est grande hoc facinus quod cogitavi tantummodo, quia in conspectu enim spernit minima, paulatim defluet. Noli spernere morsum serpentis, ne venenum ejus conspergatur in cor tuum. Abscinde virgulta spinarum de agro cordis tui, ne defigant in te altas radices. Scito quod cor tuum ager est Domini, excole eum coelestibus disciplinis, et non sinas in agro Domini zizania seminari. Si igitur taliter vigilaveris, facile poteris ascendere a
Abbreviated transcription (Latin):
magis ampliorem ꝓferat fructũ. Perfec¬
torum uirorũ consortium fruere. et in¬
contub̃niis abstinentium delectetur
anima tua: et auerbis eorũ neauertaᷤᷤ
aurem tuam. Uerba enim uitae sunt
uerba eorum. et in columitas animae. his
qui ea libenter attendunt. Sicut sol
oriens effugat caliginem: ita scõrũ doc¬
trina a sensib tuis expellit tenebras. Ne¬
sortia. ut scõrum munitionib mens tua
erigatur ad cęlum: ut fluxam scłi głã
pnichilo possis despicere. ut uirtutes
animȩ hauriant sensus tui. Euita uiroᷤ.
quos erga mandata dĩ uideris negligentẽ.
qͥ mortui sunt uirtutib : qͥletantur in ꝓ
uinis. Cum eiusmodi uiris. nulla tibi
cõmixtio sit: neq uelis cum eis sermoci¬
totã massam corrũpit. Tale enim fer¬
mentũ : dñs tibi attendere p̃cepit. Fer¬
bitu tibi uideatur clarus hac nobilis.
si agat tecum contrariis: magis nocet̾
sed exuirtutib homo ꝓbatur. Deniq

Expanded text:
magis ampliorem proferat fructum. Idemagis ampliorem proferat fructum. Ideo virorum consortio fruere, et contubernio abstinentium delectetur anima tua, et a colloquiis eorum ne avertas aurem tuam: verba enim vitae sunt verba eorum, et incolumitas animae iis qui ea libenter attendunt. Sicut enim sol oriens effugat caliginem, ita sanctorum doctrina a sensibus tuis expellit tenebras. sortia; ut eorum monitionibus mens tua erigatur ad coelum, et fluxam saeculi gloriam pro nihilo possis despicere, et virtutes animae hauriant sensus tui. Devita viros quos erga mandata Dei vides negligentes, qui mortui sunt virtutibus et videntur vivere vino. Cum hujusmodi viris nec sit tibi ulla commixtio, nec velis cum eis sermocitotam massam corrumpit . A tali enim fermento Dominus tibi attendere praecipit . Ferbitu videatur tibi clarus ac nobilis, si agat tecum contrariis, magis nocet sed ex fructibus homo comprobatur. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ac lacrimę : et quantam ꝑniciem p̃parait
risus ac iocus. Qui enim ridere delecs¬
tatur. pꝰmodum flebit amare. Qui autẽ
lugere uoluerit: gaudebit inposterum.
Nam et saluator nr̃. becitos appellat lugen¬
tes : et qui nunc lettintur flere eos dicit
in nouissimo. Ne gͦ te oblectet puerilis iocꝰ
ud risus. sed lectionũ spiritalium cantus.
N onte solucoit in risum uerba in ania nec
ñ qui aetaite: sed qui insensu ꝑfectꝰ ẽ. Non
tibi obest puerilis aetas: si fueris mente
ꝑfectus. Nec senilis ꝓderit aetas: si fueriᷤ
paruulus sensu. Nam et dauid cũ puer
eẽt. et ꝑfectum cor hab̾et: adño in regẽ
electus ẽ. Et saul cum senili eẽt aetate¬
ꝑfectus. quia inse malignã nequiciam
habuit : deculmine regali expulsus ẽ.
re conabantur: quos daniel adhuc par¬
uulus de tecto eorum scelere condẽpna¬
et ingressus hiero solimã. a paruulis col¬
laudatur. Nam et arbor si multorum

Expanded text:
et lacrymae, et quantam perniciem praebeat et lacrymae, et quantam perniciem praebeat risus ac jocus. Qui enim ridere hic delectatur, postmodum flebit amare; qui autem hic legere voluerit, gaudebit in posterum . Nam et Salvator noster beatos appellat lugentes; et qui nunc laetantur, flere eos dicit in novissimo. Non te ergo delectet puerilis jocus vel risus, sed lectionum spiritualium cantus. Non te solvant in risum verba inania, sed non qui in aetate, sed qui in sensu perfectus est; non enim tibi obest puerilis aetas, si fueris mente perfectus; nec senilis tibi proderit aetas, si fueris puer sensibus. Nam et David cum puer esset, et perfectum cor haberet in Domino, in regem electus est; et Saul cum senili aetate esset perfectus, quia in se malitiam perfectam habuit, de culmine regali expulsus est.re conati sunt, quos Daniel adhuc parvulus detecto eorum scelere condemnaer ingressus Hierosolymam a parlaudatur. Nam et arbor si multorum
Abbreviated transcription (Latin):
Noli dissolutis labiis: risum ꝓferre. A¬
mentia namq ẽ cum strepitu ridere.
et subridendo totam mentis leticiã in¬
dicat. Nec in modicũ cum paruulis
iocari uelis assidue. quia ñ conuenit
ei qui adꝑfectionem nititur iocari
cum paruulo: sed esto inmalicia par¬
ratꝰ sempiternã. locus autẽ remissiorẽ
efficit animã. et negligentẽ erga dei
p̾cepta: nec delicta sua potest ad me¬
moriam reuocare. Et obliuiscens ea
ñ se instigat adpęnitentiã: et it a pau¬
latim ab om̃ib bonis cadit. Nullum
habebit accessum cordis compunctio:
ubi fuerit in moderatus iocus acrisus.
Ubi autem fuerint lacrimȩ. ibi spiritalis
ignis accenditur: qui secreta mentis
futura se extendit. Nec ulla huiꝰ sclide
lectatio: ab amore eũ segregat xp̃i.
sed ut sigura quȩdam inter homines
conuersatio decelestibus intelligituꝵ.
Cupit dissolui. et eẽ cum xp̃o: quẽ incar¬
ne uiuens intrasuum portauerat tẽplũ.
Ui de gͦ quantum lucrum afferat fletus

Expanded text:
Noli dissolutis labiis risum proferre: amentia namque est cum strepitu ridere, sed subridendo tantummodo mentis laetitiam indica. Nec in modum parvuli jocari velis assidue, quia non convenit ei qui ad perfectionem nititur jocari ut parvulus. Esto in malitia parrat sempiternam; jocus autem remissiorem efficit animam, et negligentem erga Dei praecepta, nec delicta sua potest ad memoriam revocare; sed obliviscens ea non se instigat ad poenitentiam, et ita paulatim ab omnibus bonis privabitur. Nullum enim habebit accessum cordis compunctio, ubi fuerit immoderatus risus ac jocus. Ubi vero fuerint lacrymae, ibi spiritalis ignis accenditur, qui secreta mentis futura extendit, nec ulla saeculari cura ab amore eam segregat Christi; sed ut figura quaedam inter homines conversatio de coelestibus intelligitur. cupit dissolvi, et esse cum Christo , quem in carne vivens intra suum portaverat templum. Vide ergo quantum lucrum afferant fletus
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dulcedinem contemplari: nisi cũ
summa uigilcntia et sapientia cantaue¬
ris. Fauces escam gustabunt: sensus autẽ
uerba discernit. Sicut enim excarnalib
Sed in his om̃ib: uigiliis scĩs indiges fili.
quis circa cogitationes turpissimas uel
ad gerendum contrarium aliquid: uel¬

Expanded text:
hanc dulcedinem, nisi cum hanc dulcedinem, nisi cum summa vigilantia ac sapientia cantaveris. Fauces enim, inquit, escam gustabunt, sensus autem verba discernit. Sicut enim ex carnalibuSed in his omnibus vigiliis sanctis indiges, fili.quis circa cogitationes turpissimas, vel ad gerendum contrarium aliquid, vel
Abbreviated transcription (Latin):
liter in conspertu eiꝰ. Nec postulesquic¬
quã quasi ex grã meritorũ tuorũ: et
cela illud. ut te silente multipliciter¬
tibi restituatur ad nõ: et peccata tua
cito ꝓduc inmedium. ut deleat illa ds̃
cum confessus fueris ea. Nece uelis ius¬
tificare cum ad ad orandum accesseris.
rum tuorum inuenias. Non inclamore
uocis oraueris eum qui occultorũ ẽ cog¬
nitor. sed clamor cordistui pulset aures
eius: nec longitudinem uerborũ ptͣhas
ante cũ. quiã non exmultiloquio sed
tempore orationis omẽm maliciã expel¬
si qͥd habes : aduersus ꝓximũ tuũ. Est
deniq genus serpentis cũ uadit adbiben¬
dam aquam : antequã ueniat ad fon-¬
tem. euomit omẽ uenenum. Imitare
et tu hunc serpentem in hac parte: et¬
spirittiles cantus uigilanter coram dño¬
cane : ut uirtutẽ psalmorum facilius
possis aduertere. omĩsq duricia cordis
eorum dulcedine molliatur. Tunc dul¬
ces habens fauces: gtuidensq cantabis.

Expanded text:
liter in conspectu ejus. Ne postules quidliter in conspectu ejus. Ne postules quidquam, quasi ex gratia meritorum tuorum: et liqua, cela illam, ut te silente multipliciter restituatur a Deo; et peccata tua cito produc in medium, ut deleat Dominus illa, cum confessus fueris ea. Nec te velis justificare cum ad orandum accesseris, rum tuorum invenias. Non clamore vocis orabis eum qui occultorum est cognitor, sed clamor cordis tui pulset aures ejus. Ne longitudinem verborum protrahas ante eum, quia non in multiloquio, sed tempore orationis omnem malitiam cordsi quid habes adversus proximum tuum. Est denique quoddam genus serpentis, quod cum vadit ad bibendum aquam, antequam veniat ad fontem, evomit omne venenum. Imitare et tu hunc serpentem in hac parte, spiritales cantus vigilanter cane coram Domino, ut virtutem psalmorum facilius possis advertere. Omnis namque duritia cordis eorum dulcedine mollietur; tunc dulces habebis fauces, gaudensque cantabis:
Abbreviated transcription (Latin):
in aspectu et clarus. tamen in utilem cũ
manifestant oꝑa ipsius: et ꝑ incessus mo
tum dinoscitur eiꝰ suꝑbia. et ex uerbis eiꝰ
aspicitur uita ipsius. Cupit semꝑ laudari
ab om̃ibus: et uirtutib quib alienus est
se p̾dicari gestit. ñ se patitur cuiquã eẽ
subiectum: sed semꝑ primatum cupit. et
ad maiorem gradum se conatur in merge¬
re: et qđ exmeritis obtinere ñ pocest. am¬
natore cũ iactatur a fluctib: ita et his¬
circũ fertur in om̃s actussuos. Humilis
e contra respuit omẽm honorem t̾rȩnum.
nens apud dm̃ intuetur. Cũ consũma¬
uerit omĩa mandata. nichil se fecisse
testatur: et om̃s uirtutes animȩ suae¬
celare festinat. Sed diuulgat ds̃ omĩa
oꝑa ipsius. et ꝓfert in medium mirifica
gesta illius : & exaltabit et clarũ faciet
eum. et intempore p̃cum suarũ quod
postulat impetrabit. Et tu fili cũ acces¬
seris ad p̃candum dm̃: ꝓsterne te humi¬

Expanded text:
 aspectu et clarus, sed tamen inutilem eum  aspectu et clarus, sed tamen inutilem eum manifestant opera ipsius, et per os, incessus et motus dignoscitur ejus superbia, et ex verbis ejus publicabitur levitas ipsius. Cupit semper laudari ab hominibus, et virtutibus, quibus alienus est, se praedicare gestit. Non se patitur cuiquam esse subjectum, sed semper primatum cupit, et ad majorem gradum se conatur immergere; et quod ex meritis obtinere non potest, amet pervigilem sensum, ut non ignores fraudes et astutias inimici et in retia ejus omnem honorem terrenum, nens apud Dominum intuetur. Cum consummaverit omnia mandata Domini, nihil se fecisse miserabiliter supplantabitur. Vir prudens ab imprudente femina avertit opera ipsius, et profert in medium, et mirificat gesta ipsius, et exaltabit et clarum faciet eum, et in tempore precum suarum quod postulat impetrabit. CAPUT XI. De oratione. Et tu, fili, cum accesseris ad precandum Dominum, prosterne te humi
Abbreviated transcription (Latin):
ominatio ẽ coram xp̃o: sed acceptum ẽ
ñ nulli qui diripientes aliena: prãre se
elemosinã simulant. et cũ alios p̾mant:
aliis misereri se fuagunt: ds̃ ñ delectat᷑
in oꝑibus eorum. sed simulationẽ cordis
eorum execratur ac respuit. Tu autem
gratum et acceptũ est coram dño. Net
indigenti. et illo cui feneras ne arbitre¬
ris te eẽ meliorem: sed in om̃ib oꝑib tuis
humilia te corã dño. quia ñ erit gratũ
dño: quicqͥd efficitur cum suꝑbia. Qđ
autẽ fit humiliter: acceptũ est ei. Fili¬
conscendere : cũ iuste institutiones non
aliter nisi humilitate impleantur. et
multorũ temporũ labores ꝑsuꝑbiã in
nichilum deputentur. Uir humilis. dõ
est similis: et intemplo pectoris suiges¬
tat eum. Suꝑb autẽ cũ sit dõ odibilis.¬
ẽ dicibolo similis. Humilis licet in habitu
uideatur uilissimus. głosus ẽ uirtutibus.
Suꝑbus autẽ homo. et si decorus uideatur¬

Expanded text:
ominatio est coram Christo, sed acceptum estominatio est coram Christo, sed acceptum estm. Sunt enim nonnulli qui, diripientes aliena, praestare se eleemosynam simulant; et cum alios premant, aliis misereri se fingunt: sed Deus non delectatur in operibus eorum, et simulationem cordis eorum exsecratur ac respuit. Tu autem,infundebant? Ubi est immoderatus risus et laetitia? Velut fluxus aquae tranris esse meliorem; sed in omnibus operibus tuis humilia te coram Domino, quia non erit gratum Deo quidquid efficitur cum superbia; quod autem fit humiliter, acceptum est ei. conscendere: cum justae institutiones non aliter nisi per humilitatem impleantur, et multorum temporum labores per superbiam in nihilum deputentur. Vir humilis Deo est similis, et in templo pectoris sui gestat eum. Superbus autem cum sit Deo odibilis, diabolo similis est. Humilis vero licet in habitu videatur vilissimus, gloriosus est in virtutibus. Superbus autem homo, etsi decorus videatur
Abbreviated transcription (Latin):
sius om̃ib Tapidatꝰ ẽ. Propt̃ auariciam.
saul alienus adõ effectꝰ est: et ad extre¬
naboth: et huiꝰ rei gr̾a inp̾lio uulnerat᷑
uolebat a corde pharisçorũ pecuniarũ
amorem excludere : sed illi erant cupi¬
dissimi et salutaria eius monita. deride¬
bant. Nam et cum illi diuiti quem dñs
uocans ad regnum cęlorum facultates
uendere p̃cepis set. cupiditas eũ intrare
ñ sinuit. Et uidę pectus auariciȩ ardor
ex arsit: ut dñm largitorem sibi cuncto¬
rum bonorum inmanus tradẽt impiorũ.
Auarus enimuir: inferno ẽ similis. Infer.¬
te facito fili abhoc uitio. et uoluntariã
pauꝑtatẽ libenter ad sume. Noli esse
desidiosus. et piger: sed labora manibus
tiuis ut habeas unde tribuas indigenti.
Scđm possibilitaitẽ tuam mediocriter
porrige. Tantum enim expetitur ate:
quantũ tibi fuerit datum. Nemo enim
exigit ate. qđ ipsẽ minime possides. Ele.¬
mosina cum iniquitate adquisita. ab¬

Expanded text:
suis omnibus lapidatus est . Propter avaritiam suis omnibus lapidatus est . Propter avaritiam Saul alienus a Domino effectus est, et ad extreNaboth ; et hujus rei gratia in praelio vulneratus Salvator a corde pharisaeorum volebat pecuniarum amorem excludere: sed quia illi erant cupidissimi, salutaria ejus monita deridebant. Nam et illum divitem cum Dominus vocans ad regna coelorum facultates suas vendere praecepisset, aviditas intrare non permisit . Et Judae pectus avaritiae ardore exarsit, ut Dominum largitorem sibi cunctorum bonorum in manus traderet impiorum . Avarus enim vir inferno similis est. Inferte facito, fili, ab hoc vitio, et voluntariam paupertatem libenter assume. Noli esse desidiosus et piger; sed labora manibus tuis, ut habeas unde tribuas indigenti. Secundum possibilitatem tuam mediocriter porrige: tantum enim expetitur a te quantum tibi fuerit creditum. Nemo enim exigit a te quod ipse minime possides. Eleemosyna cum iniquitate acquisita ab
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corporis sed ammȩ pulcritudine delecꝰ
tatur. Illam gͦ dilige tu filimi inquib¬
declina cortuũ: et non condempneriᷤᷤ
sicut et ad ulter & idolorum cultor.
Noli amare mammnona: ne offendas eũ
cui m̃bra tua ac mentẽ pariter dedi¬
casti. Et ne appetas ea quȩ te auoceNs
ac separent adõ. Noli diligere opes
terrenas. ne amittas cęlestes. Multi
cupientes alienas: et asuis priuatist̃.
Alienȩ sunt a nobis huius scłi faculta¬
tes: nrã autẽ possessio regnũ cęlorum
est. Noli appetere aliena: sed quasi
uir extraneus cotidianũ uictũ suffice¬
re tibi contentus esto. Qd qͥd super
locuples. ne intẽptatione incidas. et la
queos diciboli. Caueto auariciam. quę
radix om̃ĩum malorũ est : ab apło appel
lata pecuniarũ. Cupidus etiam ammã
quis effundit aquam int̾ra: ita ẽ ei fun¬
dere sanguinem ꝓximi sui. Pleriq ob
auaricię ardorem inmortis ꝑiculum
inciderunt Propt̾ autiriciã micham cũ

Expanded text:
commisceas illa meretricibus. Reflecte amorem ab amore mulieris, nedeclina cor tuum, ut non condemneris sicut adulter et idolorum cultor. Noli amare mammona, ne offendas eum cui membra tua et mentem pariter dedicasti. Ne petas ea quae te avocant et separant a Domino. Noli diligere opes terrenas, ne amittas coelestes. Multi cupientes aliena, et suis privati sunt. Alienatae sunt a nobis saeculi hujus facultates, nostra autem possessio regnum coelorum est. Noli appetere aliena, ne a tuis fias extraneus. Quotidianum victum sufficere tibi contentus esto: quidquid supelocuples, ne in tentationes incidas, et in laqueos diaboli. Caveto avaritiam, quia radix omnium malorum ab Apt. Pecuniarum cupidus jam animam qui effundit aquam super terram, ita est ei effundere sanguinem proximi sui. Plerique per avaritiae ardorem in mortis periculum inciderunt. Propter avaritiam Achan cum
Abbreviated transcription (Latin):
Retributionem patientię tuę. ne queras
ab homine : ut infuturo possis eã acciꝑe
la est animȩ. Inpatientia autẽ: ẽ ꝑnitie̾
cordis. Per pacientiã enim expectatur
futurorum spes: et qđ non uidetur qͦsi
qđ uidetur amplectitur. Castittitem in¬

Expanded text:
Retributionem patientiae tuae ne quaeras ab homine, ut in futuro possis accipere abmedela animae, impatientia autem est pernicies cordis. Per patientiam enim exspectatur futurorum bonorum spes; et quod non videtur, quasi quod videtur amplectitur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
obsecra eum. pice abste honcra pec¬
catarũ
Ora frequenter. sine cessatione lacrimas
funde. mollitiem animȩ fuge. negligen¬
tiam exetrare. maliciã noli amare.
A ma mansuetudinẽ. dilige continentiam:
medittire psalmodiam. festina ora frat.

Expanded text:
obsecra Deum, projice a te onera peccatorum. Ora frequenter, sine cessatione lacrymas funde. Mollitiem animi fuge, negligentiam exsecrare, malitiam detestare. Ama mansuetudinem, dilige continentiam, meditare psalmodiam. Festina orare, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ammonȩ quodam uero scõ cuius
etiam locũ in quo habitauerat uidimꝰ
in deserto: omittenda ñ credidi. Igitur
mur ad panent deserti contra meridia¬
num: uidimꝰ ꝑ arenam ducta uidẽtur.
niehil omĩno nosformidare: sed magiᷤ
fiduciam caꝑe. et ꝑuestigiũ sequi draco¬
nem. Uidebitis enim inquiunt: quantũ
ualcat fides. cũ a nobis eum uidetis extin¬
gui. Multos enim et draconss et angue̾
et cornutas manib nr̃is ꝑ emimͦ: sic enĩ
scriptum Legimus. quia credentibus
concedat saluator calcare suꝑ serpen¬
tes et scorpiones: et suꝑ omẽm uirtutẽ
inimnici sed illis. Naec dicentib. nos
fragilitate magisq metuebamꝰ. et roga¬
uimus eos nesequerentur draconis uesti.¬
gia: sed potius ut recto itinere ꝑgeremꝰ.
nus tamen exipsis alacritate inpatiens.
insecutus ẽ draconem. Et cum non lon¬
ge inuenisset eius speluncam: clama¬
bat ut iremus ad eum. et uideremus
exitum rei. Quidã tam̃ exfr̃ĩb oc¬
currens nobis qui inuicino habebat¬

Expanded text:
Ammone quodam sancto viro, cujus etiam locum in quo habitaverat, vidimus in deserto, omittenda non credidi. Igitur partem deserti contra Meridianum, vidimus nos nihil omnino formidare, sed magis fiduciam capere, et per vestigium sequi draconem: Videbitis enim, inquiunt, quantum valeat fides, cum a nobis eum videritis extingui. Multos enim et dracones, et angues, et cornutas manibus nostris peremimus, sic enim scriptum legimus: Quia credentibus in se concedit Salvator calcare super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Sed illis haec dicentibus, nos fragilitate magis magisque metuebamus, et rogabamus eos ne vellent sequi draconis vestigia, sed potius ut recto itinere pergeremus. Unus tamen ex ipsis alacritate impatiens insecutus est draconem. Et cum non longe invenisset ejus speluncam, clamabat nos ut iremus ad eum, et videremus exitum rei. Quidam tamen ex fratribus occurrit nobis, qui in vicina e
Abbreviated transcription (Latin):
ut quoqueret. Cumq trib horis continu¬
is ingenti igni succensa. neq feruere neq
molliri aut cale fieri qutatꝰ potuissent.
sed ꝑmansissent eadem uiriditate qua
missa sunt: et neq quidem ipsa uelleuit̃
calefieri potuissẽt: insemetipsum regres¬
sus ille qui furatꝰ ẽ erepta rursus de foco
holera reportauit ad nos. et psternens se
ante pedes nr̃os. Rogare̾ cȩpit: ut pec¬
catis sius ueniam mereretur et fieret
xp̃ianus qđ et inpetrauit. Acc.idit autẽ
eaden die hospites uenire ad nos pluri-¬
mos fratrum quib oportur holera ipsa
portarunt gr̃as ergo referentes dño¬
ꝓ om̃ib mirabilib sius duplicem leticiã
gessimus et psalute hominis et ꝓbene.

Expanded text:
ut coqueret. Cumque tribus horis continuut coqueret. Cumque tribus horis continuis ingenti igne suggesto, neque fervere, neque molliri, aut calefieri aliquatenus potuissent, sed permansissent eadem viriditate qua missa sunt, et neque aqua quidem ipsa vel leviter calefieri potuisset, in semetipsum regressus ille qui furatus est, erepta rursus de foco olera reportabat ad nos, et prosternens se ante pedes nostros rogare coepit, ut peccati sui veniam mereretur, et fieret Christianus; quod et impetravit. Accidit autem eadem die hospites venire ad nos plurimos fratrum, quibus opportune olera ipsa parata sunt: gratias ergo referentes Domino pro mirabilibus suis, duplicem laetitiam gessimus, et pro salute hominis, et pro bene
Abbreviated transcription (Latin):
iret inignem.Atille reluctari cȩpit
sub trahere se. Tum comp̃henden ᷤ eum
turbe iniecerunt in medium ignis: et
statim circumdans eũ flãma atq urens:
spistum reddidit. Et illũ quidẽ cũ de¬
decore ex urbe popłs eiecit clamans et
dicens uiuus ardeat seductor: me uero
ad sumentes secum ei benedicentes dñm:
ad eccłam ꝑducunt. Alio quoq tem¬
pore dũ transeo uxta templũ qđdam
uidi sacrificare ibi gentiles. et aio ad eos.
Cur uos cũ sitis homines rationabiles im¬
molatis mutis et insensibilibus si mulacrisᷤ
Nonne etiã uos multomagis sine sensu es¬
tis:ꝰ quã illi quib immolatis: adhunc ser¬
monẽ: dñs aꝑuit eis intellectũs et reliqͣn¬
tes errorem suũ quẽ agebant asecutist̃
me: et crediderunt. Saluatori nr̃o dofuit
michi aliquando ortulus moncisterio
uicinus: in quo ꝓpt̃ aduentantes fr̃s olera
colere uidebamur. Quidã gentilis in¬
gressus ẽ nocte et furatꝰ ẽ holera. Quȩ
cum ꝑtulisset indomũ suã. igni ad posuit

Expanded text:
iret in ignem: at ille reluctari coepit, et subtrahere se. Tunc comprehendentes eum turbae injecerunt in medium ignis, et statim circumdans eum flamma, atque adurens semiustum reddidit. Et illum quidem cum dedecore ex urbe populus ejecit, clamans et dicens: Vivus ardeat seductor. Me vero assumentes secum, et benedicentes Dominum, ad ecclesiam perducunt. Alio quoque tempore dum transirem juxta templum quoddam, vidi ibi sacrificare Gentiles, et aio ad eos: Cur vos cum sitis homines rationabiles, immolatis mutis et insensibilibus simulacris? Nonne enim vos multo magis sine sensu estis, quam illi quibus immolatis? Ad hunc sermonem Dominus aperuit eis intellectum, et relinquentes errorem suum quem agebant, secuti sunt me, et crediderunt Salvatori nostro Deo. Fuit mihi aliquando hortulus monasterio vicinus, in quo propter adventantes fratres olera colere videbamur. Quidam autem Gentilis ingressus est nocte, et furatus est olera. Quae cum pertulisset ad domum suam, igni apposuit
Abbreviated transcription (Latin):
re: ex eo ergo consuetudo eis ẽ ꝑ annos
singulos uenire ad nos et eadem epetere
discederam aliquando ad ciuitatẽ. et
inuenio ibi uirũ quendam doctorem
monachum seducentem popłos: cũ hoc
habet conflictũ sermonũ. sed querat
uersutus nimis et condudere eũ uerbis
non poteram ueritus ne auditorũ turbȩ
lederentur si ille quasi suꝑior abscisisset
in uerbis audientib turbis dixi. Accen¬
dite ignem plurimũ in medio plateat et
ambo intremus inflãmam. Si quis nr̃ m
ex ea ñfuerit adustus: huiꝰ uera fides
eẽ credatur. Qđ cum dixissem utilde
placuit popło. et continuo ignis accen¬
ditur plurimꝰ. Tum ego ad prehendas
eum cȩpi mecum ꝑtrahere qui hoc ipsud¬

Expanded text:
re. Ex eo ergo consuetudo est eis, bis per annos re. Ex eo ergo consuetudo est eis, bis per annos singulos venire ad nos, et eadem exspectare scenderam aliquando ad civitatem, et inveni ibi virum quemdam doctorem Manichaeorum seducentem populos: cum hoc habui conflictum sermonis. Sed quia erat versutus nimis, et concludere eum verbis non poteram, veritus ne auditorum turbae laederentur, si ille quasi superior abscessisset in verbis, audientibus turbis, dixi: Accendite ignem plurimum in medio plateae, et ambo intremus in flammam: si quis nostrum ex ea non fuerit adustus, hujus vera fides esse credatur. Quod cum dixissem, valde placuit populo, et continuo ignis accenditur plurimus. Tunc ego apprehendens eum, coepi mecum pertrahere ad i
Abbreviated transcription (Latin):
I tenens inuasȩ. Respondit ad nos se¬
nior dicens. Non quidem oportebat
T amen ꝓ aedificatione n ur̃ĩ et utilita¬
te. qui tam longo itinere euenistsad
nos: non patiar iam hoc abscondi
quȩ inuicina uob̾ posita colitur ste¬
rilis ualde et infructuosa fuit ĩ ta
suscepit. duplicata ux redderet: non
enim es quidem nascebantur in ipsis
germinũ culminib: et ascendentent
segetem suscidebant. Erant autem
agricolȩ loci ipsius gentiles. hos cum
docuissemus dõ credert. et fidem xp̃i reci¬
pere. xp̃iani iamfacti : uemiunt ad nos¬
et rogant ut oremus dñm ꝓsegetibus
pere mereatur. Illi ex arena hac quat
calcatur a nobis. sino̾s suos replentes effe¬
runt. neb̾ roguntes ut in nomine dñi be¬
nedicamꝰ: et ego adeos. scđ̾m inquã fidem
urãm fiat uobis. Tum illę offerentes
arenam secũ. miscunt seminib quȩ semi¬
tantum fructũ colligunt. quantũ nus¬
quam ulla potuit ȩgipti terra collige¬

Expanded text:
 tenens in vase. Respondit ad nos se tenens in vase. Respondit ad nos senior, dicens: Non quidem oportebat tamen pro aedificatione vestra et utilitate, qui tam longo itinere venistis ad nos, non patiar etiam hoc abscondi quae in vicino 165 nobis posita colitur, sterilis valde et infructuosa fuit ita, ususcepit, duplicata vix redderet. Vermes enim quidam nascebantur in ipsis germinum culmis, et ascendentem segetem succidebant. Erant enim agricolae loci ipsius Gentiles. Hos cum docuissemus Deum credere, et fidem Christi recipere, Christiani jam facti veniunt ad nos, rogantes ut oraremus Dominum pro segetibus pere mereatur; illi ex arena hac quae calcatur a nobis, sinus suos replentes obtulerunt nobis rogantes, ut in nomine Domini benediceremus. Et ego aio ad eos: Secundum fidem vestram fiat vobis. Tunc illi auferentes arenam secum, miscuerunt seminibus quae semitantum fructum collegerunt, quantum nulla usquam potuit Aegypti terra collige
Abbreviated transcription (Latin):
tua: tecũ sit in interitum. Haec ergo
nichil hominus fuerunt ante nos pa
mundus signa cęlestia et prodigia
facientes. Quid ergo miramini. si nos
parui homines parua faciamꝰ claudoᷤ
aut cecos curantes. et mediciꝰ ex arte
facere possunt: et cum haec nob̾ cipres
in credulitatem corum quȩ dicebantur
trdia recepit : et p̃cedio dormitaree.
Cumq somno fuisset expressus. uidit per
uisum librum aurcis litteris scriptum
in manib seras quo prefis. exquo nar¬
ratio eius deduci iudebatur. et ad sisten¬
tẽ iquendam clarissimi aspectꝰ uirum.
canitiȩ uenerandũ. cũ minationesibi
magna dicentem: cur non audis attente
quȩ recitantur. Sed incredulus dor¬
mitas: Atille conturbatꝰ  euigilat:
et statim nob̾ secretius latino sermone
qd erat narrabat. Inter hȩc uidimꝰ
rusticanum quendam accessisse adhosti¬
um senis. habentem uas arenȩ plenum:
et ex spectantem. donec senex sermonẽ
suȩ narrationis expleret. Nos gͦ uiden

Expanded text:
tua tecum sit in interitum et perditionem . Haec ergo,tua tecum sit in interitum et perditionem . Haec ergo,nihilominus fuerunt ante nos mulmundus, signa coelestia et prodigia facientes. Quid ergo miramini, si nos parvi homines parva faciamus, claudos et caecos curantes, quod et medici ex arte facere possunt? Et cum haec nobis credulitate eorum quae dicebantur, taediare coepit, et prae taedio dormitare. Cumque somno fuisset oppressus, vidit per visum librum aureis litteris scriptum in manibus senis Copretis, ex quo narratio ejus deduci videbatur, et assistentem quemdam clarissimi aspectus virum, canitie venerandum, comminatione sibi magna dicentem: Cur non audis intente quae recitantur, sed incredulus dormitas? At ille conturbatus evigilat, et statim nobis secretius Latino sermone quae viderat enarrabat. Inter haec autem vidimus rusticanum quemdam accessisse ad ostium senis, habentem vas arena plenum, et exspectantem donec senex sermonem suae narrationis expleret. Nos ergo vide