comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ clausiita fuerunt. fiñ dolo malo. uterũ¬
ꝑe succurendicausa aut cõp̃hendñdi eos ꝗ
cedẽ fecerꝰ ũpotuerĩt. nec int̾ẽ a quoclau¬
si tenebunt᷑. sic tm̃ siñdata oꝑa uoluĩnt se
ita meludi. neopẽ ferre possint Iclusos acciꝑe
debemꝰ. ⁊ sist̃ uincti. sitrãita iuncti. ut oĩo
becillos nũand̾ẽ. aut int̾ eos qui subeod tecto ñ
s̃. quiaut illi ꝑspaciũ itahͥ ꝑ morbũ nicħ aud̃.
Cecus quoq ueniã meteridebet. Mutũ simili
inõ excipimꝰ s ibi uͥuocis tantũ. auxiliũ suꝑ¬
fuit. fiuõsosexcipi: nequaquãdubiũ ẽ.¶Siꝗ
quẽ eoꝵ seruũ ẜ uanue exeafamilia: qui eius
facinoĩs quinoxius ei̾t receꝑit. ⁊ celauĩt. sciens
dolomalo. in eacausaẽ. ac silege. q̃ desiccariis la

Expanded text:
est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere succurrendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debemus et si sunt uincti, si tamen ita uincti, ut omnin‹o› becillos numerandus est aut inter eos qui sub eodem tecto non sunt, quia ut illi per spatium, ita hic per morbum nihil audit. Caecus quoque veniam mereri debet. Mutum simili modo excipimus, sed ibi, ubi vocis tantum auxilium superfuit. Furiosos excipi nequaquam dubium est. Si quis quem eorum servum servamve ex ea familia, qui eius facinoris noxius erit, receperit vel celaverit sciens dolo malo, in ea causa est, ac si lege quae de sicariis la
Abbreviated transcription (Latin):
abhẽdib sei ticiꝰ accepit.q̃ scitũẽ cũ necẽ
gaũ sei hẽdes eiꝰ ñ iundicauĩnt anticiꝰni¬
ħ ominꝰ eos hẽdesut inlignos accusare
possit obid ꝓnecẽ eiꝰ ñ iuindicauĩnt. nec ob¬
sit ei uec abide fidĩ cõmissũ. extestamñto frĩ
patrueł consecut̾ sit.R. nid ꝓponi c̃obflam¬
auł. ł .i. d̾ iuite fisci. Sidepliũb hedibus
quibidã muitis aut ignorantib ꝗꝑtũ cit te¬
stam̃tũ ñ admitunt portiones sias ꝙ culpa
carent. Siquis aliquẽ test ri ꝓhibu¬
erit ł coegerit
ditatẽ legitimã ł extestãto ꝓhibu¬
it testam̃tariũ introire uosente eofacẽ
negaã eideb̾e accõnes. de negatisq ei acci¬
Sidñs dolo fecĩt. netastam̃tũ mutaret᷑. inqͦ

Expanded text:
ccepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non uindicauerint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non uindicauerint, nec obsit ei, quod ab isdem fideicommissum ex testamento fratris patruelis consecutus sit. respondit nihil primo de iure fisci.Si de pluribus heredibus quibusdam inuitis aut ignorantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas qui culpa carent. SI QUIS ALIQUEM TESTARI PROHIBUERIT UEL COEGERITeditatem legitimam uel ex testamento, prohibuit testamentarium introire uolente eo facernegari ei debere actiones denegatisque ei acti.Si dominus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, i
Abbreviated transcription (Latin):
ut exuniũs aheditate. legata errogarent᷑. diccu¬
dũscͥptis hẽcdib ꝓfuturã doli exceptione. si ã¬
plius quã hẽditaã portio petat᷑.¬
nłr .ł .x.q. Abintestata factis codicillis
telicta. ⁊ postea nat̾. intestati successor de¬
bebit. ꝗcũq erũ ab intestato successit̃. locũ
lint̃ codicilli. Nã unꝰ caiꝰ ẽ. nec int̃ẽ ꝗs succed
dũ intestato succedat. adtestam̃tũ aũt ꝙ qͦ qͦ¬

Expanded text:
ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio petatnum.Ab intestato factis codicillis relicta etiam postea natus intestati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat. ad testamentum autem q
Abbreviated transcription (Latin):
ptꝰ obitũ hẽ dis codicuat legatũ. ł ademptũe.
nullĩ mom̃tiẽ. quã hẽs adquẽ ẜmonẽ cõfe¬
rat inreb humanis nẽ. eaꝙ ad ẽptio ⁊ datio.
nẽ uana efficiet᷑. ħ in eoħede. quiexasse. nisti¬
tut̾ eĩt dato sub stituto. ita utabinstiticto codi¬
cilli ẽfirmatent̃. Quodsiduo institutisit subꝰ¬
stitutis datis. unꝰqieoꝵ decessit. utialia iudñt᷑
legata . s. cͥca cohedẽ:eit̃ tractat̾. nũquid totũ

Expanded text:
t obitum heredis codicillis legatum uel ademptum est, nullius momenti est, quia heres, ad quem sermonem conferat, in rebus humanis non est eaque ademptio et datio nunc uana efficietur. haec in eo herede, qui ex asse institu‹tu›s erit dato substituto, ita ut ab instituto codicilli confirmarentur.Quod si duo instituti sint substitutis datis unusque eorum decesserit, utilia uidentur legata: sed circa coheredem erit tractat
Abbreviated transcription (Latin):
codicilłi detur. utile legatũcẽ: dicemꝰ qua¬
si abinatio constitit legatũ Siquis cettĩ
gnĩs codicillos confirmauit puta quos no¬
iussimos fecero. nutiq statĩ q̃ codicillis
dant᷑. consiste uidebunt᷑: quãdui alũ ꝙͦ.
fieĩ possint. ⁊ iõ sialũ postea fiant. legata
lẽ codicillos abeofactos quipat̃ fam̃. tiec
ne eet ignorasset. ulp̃. notat. nͥuet̾anꝰ fuit
tẽ enĩ ⁊ testam̃tũ ualebit.
cilł hẽditatẽ daĩ ñposse. racionẽ illã ht̃
neꝑ codicillos. qui extestam̃to ualent ip¬
sũtestam̃tũ ꝙ uire᷑ ꝑ institutionẽ hẽdũ
tates dedit. natapost mortẽ parris filia
cũocea nicħ patrẽ iensisc constinsset.

Expanded text:
codicillis detur, utile legatum esse dicemus, quacodicillis detur, utile legatum esse dicemus, quasi ab initio constiterit legatum.Si quis certi generis codicillos confirmauerit, puta 'quos nouissimos fecero', non utique statim quae codicillis dantur consistere uidebuntur, quamdiu alii quoque fieri possint, et ideo si alii postea fiant, legata lere codicillos ab eo factos, qui pater familias nec ne esset, ignorasset.Ulpianus notat: nisi ueteranus fuit: tunc enim et testamentum ualebit.cillis hereditatem dari non posse rationem illam habet, ne per codicillos, qui ex testamento ualerent, ipsum testamentum, quod uires per institutionem heredum tates dedit. nata post mortem patris filia, cum de ea nihil patrem sensisse constitisset,
Abbreviated transcription (Latin):
cillos testam̃tũ facc̃. Quidenĩ sisufficienci¬
um testiũ facultatẽ ũhaliuit. s suure te¬
stam̃ti factionẽ habuit si post factũ testa¬
m̃tum codicillos quis confirmauit demo
adrogandũ sep̃buit: ⁊ ibi codicillos fecit
dicillis. legatadebcantur: Na ⁊ testam̃tum
ualet: seo eo tpr̃ cos fecit. quotestam̃tifac¬
tione ñ habuit. nec simił c̃ inuto quirecte
codicillos confirmauĩt. licet enĩ istestam̃tũ
statuẽ. hinꝰ aut̃ testam̃tũ sublatũẽ. ⁊ dealie¬
nis quodã mõ rebus testatur s. dicemꝰ codicil¬
los uałe. Nã ⁊ sipostumꝰ nat̾. ruꝑit testam̃¬
tũ ⁊ decessĩt. icħ̾ommꝰ codicilli ualeñt¬
S imiles testam̃tũ. quid añ imliciã. s. codicil¬
los ĩmilicia fecit᷑. an uite militã. ualeat
codicilli q̃rtiur qmĩtestam̃tũ uire coĩuale
te codicilli miliie tpr̃ facai. ndebent re¬
ferri ad testamtu. sed uite militai ual̾¬
Sicis uo quitestamto. leg̾atũ acceꝑit. lib̾tas

Expanded text:
amentum facere: quid enim, si sufficientium testium facultatem non habuit? sed si iure testamenti factionem habuit.Si post factum testamentum codicillos quis confirmauerit, deinde adrogandum se praebuerit et ibi codicillos feceridicillis legata debeantur: nam et testamentum ualet, sed eo tempore eos fecit, quo testamenti factionem non habuit. nec similis est muto, qui recte codicillos confirmauerit: licet enim is testamentum statu est, huius autem testamentum sublatum est et de alienis quodammodo rebus testatur. sed dicemus codicillos ualere: nam et si postumus natus ruperit testamentum et decesserit, nihilo minus codicilli ualent.Si miles testamentum quidem ante militiam, sed codicillos in militia fecerit, an iure militari ualeant codicilli, qte codicilli militiae tempore facti non debent referri ad testamentum, sed iure militari ualent.Si ei seruo, qui testamento legatum acceperit, libertas
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ł.uii.R. a Ant̃ tabuilas testam̃ti codicil¬
lifacti ũ alit̾ uałe̾t. q̃ sitestam̃to ꝙ postea
factũ ẽ. ł eodicilli confirm̃tur. aut uoluntaᷤ
eoꝵ quoẽq inditio retineat᷑. s ñ ẜuabuntur
endequil alit᷑ defunet. noiussime iudicaũ¬

Expanded text:
um.Ante tabulas testamenti codicilli facti non aliter ualent, quam si testamento quod postea factum est uel codicillis confirmentur aut uoluntas eorum quocumque indicio retineatur: sed non seruabuntur ea, de quibus aliter defunctus nouissime iudicau
Abbreviated transcription (Latin):
tuto. codicitł adicẽ. neq substitue directo
manuneq scbi neq signãi. neceẽ ẽ. Nlicet
in confirmatione codicilloꝵ pat̃ fam̃ adie¬
cĩt. ut ñ alias uale uelit. q̃ suamanu signa¬
tos ⁊ subscͥptos. tm̃ualet facti ab eo codicil¬
li licet ueq abeo signati neq manueiꝰ scͥpti
fiũnt. Nãea q̃ postea gerunt᷑ pͥorib derogar̃
codicilli s. ꝗs legauĩt licet testam̃to cfir¬

Expanded text:
tuto codicillis adicere neque substituere directo manu neque scribi neque signari necesse est. Licet in confirmatione codicillorum pater familias adiecerit, ut non alias valere velit quam sua manu signatos et subscriptos, tamen valent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. codicillis quis legaverit licet testamento confir
Abbreviated transcription (Latin):
utde inpub̾e. necquestiohabeatur: ⁊ aliaᷤ
sõet hoc inisuobẜuaĩ ut inpub̾es ñt̃orq̃¬
ant᷑. tereri tantũ solent. ⁊ babena ł feru¬
la cedi. Excusantur aut̃ ẜui. quiaux iliũ
tulerunt. sinedolomalo. Nã fifincx̃ quis
auxiliũ ferre. ł iudicis gr̃ã tullit. Nlicħ h

Expanded text:
 alias solet hoc in usu obseruari, ut impuberes non torqueantur: terreri tantum solent et habena uel ferula caedi.Excusantur autem serui, qui auxilium tulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nih
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃mio accusatoĩs quirequiscuit. ⁊ renũ¬
crauiteos ẜuos quiex ea farmlia añqͣłtionẽ
fugerint. ut in singłos ẜuos quos c̃uicit̃
U. aureos exbonis occisi. aut sunde redigi
eaquantitas ñpossit. expublico accipiat
accusatoĩ tribuit᷑. Prea cauerur. ut deis
quiañ q̃stionẽ habitã fugerint. siaꝑto.
testam̃to lib̾i scͥpti inueniant᷑. lege desicca¬
riis iudiciũ fiat. utautexiuncuł causã

Expanded text:
de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat.accusatori tribuitur.Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quaestionem habitam fugerint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam
Abbreviated transcription (Latin):
fautores sceleĩs fuer̃ hii demũ supplicio
afficiunt᷑. ⁊ adiriheditas. aꝑiriq tabule or¬
⁊ añ questionẽ habitã possunt. nͥ sͥ manꝰ
quis intulit. senat̾ consulto ꝗdẽ sillania
inse seuientẽ ꝓ hb̾e penaasficiantur:
S uiõ ñ potuer̃ libietur. sSiquis ñ metucͥ¬
minis ĩminentis s tediouite ł in paci

Expanded text:
upplicio adficiuntur: et adiri hereditas aperirique tabulae etiam ante quaestionem habitam possunt.Si sibi manus quis intulit, senatus consulto quidem Silanianin se saeuientem prohibere, poena adficiantur, si uero non potuerunt, liberentur.Si quis non metu criminis
Abbreviated transcription (Latin):
bib senat᷑ consulto parcieredebat quitantũ sub
ead̾ tecto fussent. qui uõ iraistri. ł partiei¬
pes cedis fuissent. ⁊ eĩetatis: quãquo ñdũpu¬
bis. ut rti intelleetum caꝑe possent. is ñ mag̃
inceclẽ dni. quã inmilla alia causa parciop̾tere.
ultus fuit. necẽ testatoũ. anpͥor heditas ad
lius huiꝰ p̃miũ ẽẽ ñdebet. cũ exparte hẽdi ĩsti¬
tuto legatũ quoqierat ⁊ inulciscenda morte

Expanded text:
bus senatus consulto parci credebat, qui tantum sub eodem tecto fuissent: qui uero ministri uel participes caedis fuissent et eius aetatis, quamquam nondum puberis, ut rei intellectum capere possent, his non magis in caede domini quam in ulla alia causa parci oportereultus fuerit necem testatoris, an priore hereditas ad lius huius praemium esse non debet.Cum ex parte heredi instituto legatum quoque erat et in ulciscenda morte
Abbreviated transcription (Latin):
defunctoꝵ tuetur. ⁊ eoꝵ calli¬
ditati occurrit. qui omissacali¬
sa testam̃ti. ab intestato hẽditatẽ. par¬
tẽue eiꝰ possidẽt adhoc ut eos circilue¬
niant. quib ꝗd ex indicio deb̾i defuncti
potuit. siñ abintestato possideretur
hẽditas. ⁊ in eos accõnẽ polliceturꝰ ⁊

Expanded text:
defunctorum tuetur et eorum calliditati occurrit, qui omissa causa testamenti ab intestato hereditatem partemue eius possident ad hoc, ut eos circumueniant, quibus quid ex iudicio defuncti deberi potuit, si non ab intestato possideretur hereditas,
Abbreviated transcription (Latin):
sillamano inpub̾es ẜui. Trebatĩaũt germanꝰ
tm̃ ñsĩ racione. Nã ispuer. nec multũ apu¬
lu etate abeat̃. ⁊ adpedes dnĩ cubuerat cũoe¬
cidẽtur. nec postea cede ei̾ꝓdidat. ut enĩ apẽ
ferre cũñpotursse constabat: ita scilenc uĩ

Expanded text:
puberes serui.Trebius autem Germanus tamen non sine ratione: nam is puer nec multum a puberi aetate aberat et ad pedes domini cubuerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silenti
Abbreviated transcription (Latin):
pillaue occisus occisaue cẽ oicetur. si alius ap¬
periut. alius tecitauit. alius descͥsit̃. oms in
ꝑtinet. ut nequis adeat bonoꝵ ue possessionẽ
petat. añquã qͤstio defamilia habeatur. neħes¬
ꝓpt̃ cõpndiũ suũ farailie facinꝰ occultaret sE¬
legant̃ sceuait. utquis adħedẽ suũutiles
acciones transmutat. siforte añ aditionẽ de¬
cessit. exploratũ cẽ debet. iocͥcoeũ ñadire ꝯ
senat̾ consulto. elictoq t̾reat᷑ ¶si conditioni i¬
tradiẽ exdie mortis p̃stitutũ parere iussi.
ignorancia ñparuer̾. sud cͥco ignoratũ ẽ. ꝗa
metus seuat̾ consulti aꝑire tabulas ñ por erꝰ
suecurtit᷑ eiᷤᷤ admplendã conditionẽ. si⁊ aliud¬

Expanded text:
pillaue occisus occisaue esse dicetur. Si alius apillaue occisus occisaue esse dicetur. Si alius aperuit, alius recitauit, alius descripserit, omnes in pertinet, ut ne quis adeat bonorumue possessionem petat, antequam qpropter compendium suum familiae facinus occultaret.Eleganter Scaeuola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum esse debere idcirco eum non adire, quod senatus consulto edictoque terreatur.Si condicioni intra diem ex die mortis praestitutum parere iussi ignorantia non paruerunt, si idcirco ignoratum est, quia metu senatus consulti aperiri tabulae non potuerunt, succurritur eis ad implendam condicionem.Si
Abbreviated transcription (Latin):
dñoꝵ ultioni ñobstare. indulgenciã ipsoꝵ
q̃ quisq pleniorẽ eẽt exꝑtꝰ: eograuiorẽ scełi
suopenã merebit᷑ ¶ ꝙ ad causã testam̃ti ꝑti¬
nens relictũeit abeo quioccisꝰ eẽ dicet᷑. id
nequidsciens dolomalo aꝑiendũ. recitandũ
de sẽliendũq curet. E oicto cauetur. pͥusꝗ̃ de
eafamilia: questio exsenat᷑ consulto habita.
supliciũq denoxiis sũptũ fiũt. Aꝑire aũt bͥ
ille iudetur quinaturalit᷑ aꝑit. siũ sint sig
publice. ł secreto. omñs eiĩ aꝑtura ꝓhibittẽ¬
cidĩt. excusatus eit̃. ꝗadolo caret. quupãs tabu¬
las. ñ aꝑuit. Si aut̃ ñ totũ testam̃tũ. s parᷤ eiꝰ
aꝑtasit. dicendũẽ. mnedietũ incidisse. eũ qui
aꝑuit. pariueiuĩ tefert uttũ totũ an pars aꝑ¬
edictũ incidit. Nã ⁊ codicilli ad causa testam̃ti
ꝑtinent. ¶Itẽ siũ uire ualeat. io ꝙ aꝑtũe. siũ
q̃ adcausã substitutionis ꝑtinent.¶ Sipupillus pu¬

Expanded text:
norum non obstare indulgentiam ipsorum, quam quisque pleniorem esset expertus, eo grauiorem sceleri suo poenam merebitur.Quod ad causam testamenti pertinens relictum erit ab eo qui occisus esse dicetur, id ne qui‹s› sciens dolo malo a‹p›eriendum recitandum describendumque curet, edicto cauetur, priusquam de ea familia quaestio ex senatus consulto habita suppliciumque de noxiis sumptum fuerit.Aperire autem hic ille uidetur qui naturaliter aperit, siue sint signpublice uel secreto: omnis enim apertura prohibita esinciderit, excusatus erit, quia dolo caret, qui ipsas tabulas non aperuit.Si autem non totum testamentum, sed pars eius aperta sit, dicendum est in edictum incidisse eum qui aperuit: parui enim refert, utrum totum an pars apedictum incidit: nam et codicilli ad causam testamenti pertinent. Item siue iure ualeat id quod apertum est siue quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pu
Abbreviated transcription (Latin):
topossidet hẽditatẽ conueniri põi. sio¬
mittit causã testam̃ti: quescitĩẽ si
quasi exuoluntate. testatoĩs iudcat᷑
omississe ancogatur p̃stare. Inputa
frm̃suũ sqͥpsithẽdẽ ⁊ codicillos fecit. ab ĩ¬
testato: petitq afrẽ: ut silegitima hẽdi¬
tas. ad eũꝑtinuĩt. fidĩ cõmussa: p̃staret ꝗ¬
busdã. Sigͥ omissa causa testam̃ti ab inte¬
stato possideat hẽditatẽ. iudendũ ẽ anle¬
gatariis cogatur respondẽ. ⁊ uł.l.xxxi.
mox dimissis legatri siquio suꝑfuit ex do¬
drante infidĩcõmissa cogi p̃stare. ceteꝵ
silegata assumant. ootrantẽ tẽ nicħ fi̾dĩ¬
cõmissariis p̃standũ hab̾e enĩ integrum
quadrantẽ legitimũ hẽdẽ oportẽt. Or dogͥ
ñ tangatur. ego puto iuliani sentenciã ita
accipiendã: ut si omissa causa testam̃ti ab
intestato possicdeat hẽditatẽ cogat᷑ oĩõ
legatap̃stare. nec enũ utiq omit̾te. ei hẽdita¬
tẽ ꝑmisit. quifidĩ cõmissa. ab eo teliꝗd ab

Expanded text:
to possidet hereditatem conueniri potest, si omittit causam testamenti, quaesitum est, si quasi ex uoluntate testatoris uideatur omisisse, an cogatur praestare. ut puta fratrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitque a fratre, ut, si legitima hereditas ad eum pertinuerit, fideicommissa praestaret quibusdam: si igitur omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem, uidendum est, an legatariis cogatur respondere. et Iulianus mox dimissis legatis si quid superfuerit ex dodrante, tunc fideicommissa cogi praestare: ceterum si legata a‹b›sumant dodrantem, tunc nihil fideicommissariis praestandum: habere enim integrum quadrantem legitimum heredem oportet. ordo igitur do quadrans non tangatur. ego puto Iuliani sententiam ita accipiendam, ut, si omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicto cõp̃hendi. sisemisceant hẽditati: nec
puto adom̃s bonoꝵ possessiones hedictum
ꝑtinẽ Nõ alias hona pub licabunt᷑: quã si
constabit eẽ occisũpatrẽ fam̃ ⁊ ħedẽ añt
q̃stionẽ defamilia habitã suplitiũq sũptũ
adisse hẽditatẽ. uͥquis incuria necat̾e᷑ uł
medicis isidus adiriquid̃ hẽditas pot̃. sed
hẽdi defensio mortis ieũbit.

Expanded text:
dicto comprehendi, si se misceant hereditati.Nec bputo ad omnes bonorum possessiones hoc edictum pertinere.Non alias bona publicantur, quam si constabit esse ocquaestionem de familia habitam suppliciumque sumptum adisse hereditatem.Ubi quis incuria necatus est uel medici insidiis, adiri quidem hereditas potest, sed heredi defensio mortis incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
sihẽdẽ accuset sĩ extraneus hẽs siũ exsuis
sit Siinꝰ̾ex dnĩs nõ cõpareat. queñdũ ẽ de
casueiꝰ ꝑseruos quos cõmunes habuer̾. Mag̃
cñi desalute. aut ultionẽ dñi ñ cõparentis quã
incap̃ p̃sentis torquebuntur. si apetit̾ sit nec
occisus dñs. nicħ senat̾ consulto cauet᷑ ipse
enĩ infanubã suã pot̃ aĩadũtete.¬

Expanded text:
si heredem accuse‹n›t, siue extraneus heres siue ex suis sit.Si unus ex dominis non compareat, quaerendum est de casu eius per seruos, quos communes habuerunt: magis enim de salute aut ultione domini non comparentis quam in caput praesentis torquebuntur.Si appetitus sit nec occisus dominus, nihil senatus consulto cauetur: ipse enim in familiam suam potest animaduerte
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ iussit. exstipulatu accõ stipulatoĩ ñdatur
Na ⁊ sisuplicio asfectuᷤ fiusset: ñ daret᷑. Quod
si sub cod tecto ñfuit. exstipulatuaccõ mextima¬
tione ẜui. utilis eit̃ c̃ditoĩ. Utrũ aut̃ solus ui¬
deatur indicasse. ł arguisse: quiad hoc ꝓsilit
ultro. anz is: quicũ accusaret᷑. ip̃ detorsit in
quiultro ad accusationẽ ꝓsilit. hũ quoꝙ ꝗ ñ

Expanded text:
tipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori.Utrum autem is solus uideatur indicasse uel arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in qui ultro ad accusationem prosilit.Hi quoque, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
omiitat᷑ hẽcditas. doloqudfecit. cõuenĩ¬
łha. debet.Siquis uũdidĩt hẽditatẽ. utiq po¬
mis quiinstitutionẽ. p̃t̃ misit. cũ alit̃ eẽt
alib̾to scͥtus hẽs quã eũ institiuo port̾ẽt

Expanded text:
omittatur hereditas, doloque id fecit, conueniomittatur hereditas, doloque id fecit, conueniri debet.Si quis uendiderit hereditatem, utique ponus, qui institutionem praetermisit, cum aliter esset a liberto scriptus heres quam eum institui opor
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̃ aut̃ omisit. causã testam̃ti. dũ uult¬
ẽ necessi p̃stitũei qui substitutꝰẽ. ł legitimo nũ ꝗd
locꝰ ñ sit edicto plane indignandũẽ. eircũ¬
uentã uoluntatẽ defuncti. ⁊ iõsiliquido ẽsti¬
t̃ĩt. innecẽ legataĩoꝵ hocfactũ quãius ñ
peccuma accepta. s niiagrãcollata di¬
cendũeit locũeẽ. utili acc̃one adũsus¬
uͥcũq quis dũlt. p̃stitũ eiquise repudi¬
ante. uñturꝰ ẽ ñrepudiatutꝰ. nͥ p̃stitũuel¬
let ⁊ maxime si obeũtenda iudicia iofe¬
cit. ibidicendũ ẽ. adũsus possessores cõpe¬
tere accõnẽ. sictm̃ ut uͥquid̃ peccunia
accepta repudiauit. ibidicemꝰ cũ ꝗ omific
conueniendũ. Uͥ uõ gratis infraudẽ tm̃¬
eoꝵ quib relictũẽ. possessorẽ deb̾e conue¬
niri utili accõne. quãquã deħ edib in¬
stitutis. iudeatur p̃tor loqui at tnĩ ÷ ad
alios hẽdes ẜpit. ut sisit legatarius a quo
fidĩ cõmissũ relictũẽ. ⁊ hicidegisset. ut

Expanded text:
 omisit causam testamenti, dum uult praestitum ei qui substitutus est uel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est circumuentam uoluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem legatariorum hoc factum, quamuis non pecunia accepta, sed nimia gratia collata, dicenduubicumque quis, dum uult praestitum ei, qui se repudiante uenturus est, non repudiaturus, nisi praestitum uellet, et maxime si ob euertenda iudicia id fecit, ibi dicendum est aduersus possessorem competere actionem, sic tamen, ut, ubi quidem pecunia accepta repudiauit, ibi dicamus eum qui omisit conueniendum, ubi uero gratis, in fraudem t quid relictum est, possessorem debere conueniri utili actione.Quamquam de heredibus institutis uideatur praetor loqui, attamen etiam ad alios haec res serpit: ut, si sit legatarius, a quo fideicommissum relictum est, et hic id egisset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tio tabulaꝵ sicut cec̾aꝵ hẽditariaꝵ rez
cõpetit ⁊ obid ad exhibendũ quoq agere
tabule p̃toĩs ioofficuĩẽ ut rogat signa¬
tores conuenaire. ⁊ sigilla sua recognoscẽ
se: publice enĩ expedit. sup̃ma hoĩm iudẽ¬
cia exitũ hab̾e.¬

Expanded text:
tio tabularum sicut ceterarum hereditariarum rerum tio tabularum sicut ceterarum hereditariarum rerum competit et ob id ad exhibendum quoque ageretabulae, praetoris id officium est, ut cogat signatores conuenire et sigilla sua recognoscerese: publice enim expedit suprema hominum iudicia exitum habe
Abbreviated transcription (Latin):
tineat᷑. sup̃mã uoluttatẽ⁊⁊ tãpͥncipale quã
sede tãbule edicto continentur. s sipluta
sint testam̃ta q̃ quis exib̾i desid̾et. sumũioꝵ
cifacuatas faciendac̃ ¶Si d̃ubitetur utrũ
uiuat. andeceisit̃. isciuꝰqursq ad causam
testam̃ti ꝑtinet. inspici descbiq postulat
dicendũẽ p̃torẽ causa cognitastatuẽ id
citabulas ẽ utip̃am sqͥpturã quis inspiciat
⁊ singillet quid aliud extabuł uelit. sprcta¬
re. inspectio tabuloꝵ.⁊ lectionẽ exer indi¬
cat oiẽ aut̃ ⁊ consulẽ. tabulaꝵi mñpatituri
p̃toroescͥbi. ł infpici. idcͥco nequid falsĩ
fiat. Nãqi ⁊ inspectio. mat̾iã falso fab ra¬
cando instruere pot̃. utrũ aut̃ incontine¬
tipotestatẽ. inspiciendi.ł desdiñdi iubet
ande sidandti tpĩ dabit. adcxibitione. t
mag̃ ẽ ut daĩ debeat. scom locoꝵ angustias
seuꝓlixitares sSiquis ñ negans ap̃se tabu¬
ĩeẽ dicendũe adint̃dictũ remũti ꝙ ẽ deta¬
⁊luł exhibendis.

Expanded text:
tineat supremam uoluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decesserit is, cuius quis quod ad causam testamenti pertinet inspici describique postulat, dicendum est praetorem causa cognita statuere id ci tabulas est, ut ipsam scripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat.Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest.Utrum autem in continenti potestatem inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibitionem? et magis est, ut dari debeat secundum locorum angustias seu prolixitates.Si quis non negans apud se tabuesse, dicendum est ad interdictum rem mitti quod est de tabulis exhibendis.
Abbreviated transcription (Latin):
simul om̃ib ñ potuit excusandũ: quia ꝗbꝰ¬
dã opẽ tullit. Nã illud duꝵ ẽ dicẽ sicũ duobꝰ
auxiliũ ferre ñporuit. elegit altĩ eẽ auxi¬
lio electione: cͥm̃eũ contraxisse. Quarex
siseruus mulier̃s. tautodnẽ mag̃ auxilio

Expanded text:
otuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit alteri esse auxilio, electione crimen eum contraxisse.Quare et si seruus mulieris marito dominae magis auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
stat habe uoluet reliquect. anuõ testam̃tũ facẽ
se existimauit Nã hocea sunich alegmimo petipot̃¬
it. uoluntatis aut̃ q̃stio ex eoscpͥto pleꝵq decła¬
bitur llasiforte ancio. legatareliquit. substiturũ
ascͥpsit hẽs siñextitinet. siñ dulio ñ codicillos. s.
testam̃tũ facẽ uoluisse. intellegetur.
iulianũ sabini ⁊ casu ⁊ ꝓculi expositã cẽ inqͥstio¬
nẽ. huiꝰ moi controũsiã. anlegata q̃ postea q̃ msti¬
tutimortẽ obier̾. codicilł ascͥta. ł ad ẽptasunt
tiente nimir aũt sabini ⁊ cassu collectio ꝗ̃ ip̃i
reddunt illa ẽ qui codicilli ꝓparte testam̃ti Iñit̃
obẜuationẽq ⁊ legẽ uũs iñtraditã ẜuent. ego
aut̃ ausi sentenciã ꝓculi ũissimã dicẽ. Nullus

Expanded text:
star habere uoluit, reliquerit an uero testamentum facere se existimauerit: nam hoc casu nihil a legitimo peti poterit. uoluntatis autem quaestio ex eo scripto plerumque declarabitur: nam si forte a Titio legata reliquit, substitutum adscripsit, heres si non exstitisset, sine dubio non codicillos, sed testamentum facere uolUiuianum, Sabini et Cassii et Proculi expositam esse in quaestione huiusmodi controuersiam: an legata, quae posteaquam instituti mortem obierunt codicillis adscripta uel adempta sunttiente. nimirum autem Sabini et Cassii collectio, quam et ipsi reddunt, illa est, quod codicilli pro parte testamenti habentur obseruationemque et legem iuris inde traditam seruent. ego autem aus
Abbreviated transcription (Latin):
ss̃ auxiliũ ferre possunt. ñdeb̾et salutieoꝵ
suã ant̃ ponẽ ¶ẜ otiusse aut̃ ancillã q̃q
ut hũ quundomo fuerant. aut uicini au¬
dirent. ħ ip̃m manifestũ ẽ. quod dixit ꝑ¬
cussorẽ. sibi mortẽ iminatũ siꝑclama ss
ultimũ itaq supliciũ patidebet.ł hoc
necet̃i. ẜiuicredat̃ inꝑiculo dnõꝵ sibi quẽq
consułe deb̾e ħ rescͥptũ multa continet
Nã ei ñparcit. qui eodẽ conclauifuit. ⁊ ei
quitimuit moĩ nõ ingnoscit. ⁊ ꝙ ł uoce
oporteat cferuos dnis auxiliũ ferre. ho¬
stendit Siquis inuilla agens occisꝰ sit. plus
quã miquũẽ. s i fortedistusa latep̃dia hiniat
deoĩb quiiea regione fuer̃ ẜuis ⁊ q̃stionẽ¬

Expanded text:
auxilium ferre possunt, non debent saluti eorum suam anteponere: potuisse autem ancillam, quae ut hi, qui in domo fuerant aut uicini audirent, hoc ips‹o› manifestum est, quod dixit percussorem sibi mortem minatum, si proclamasset. ultimum itaque supne ceteri serui credant in periculo dominorum sibi quemque consulere debere'.Hoc rescriptum multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod uel uoce oporteat seruos dominis auxilium ferre, ostendit.Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
testes ñueniant: ⁊ ꝑ ħ deficiat facultas testa R¬
Qm̃ti faciendi. denegande sunt accõnes ei¬
S quid olo fecit. siue legitimꝰ hẽs sit⁊ siũ pͥore
testam̃to scͥpt᷑. frĩs aut̃ factũ: frĩ ñ nocet. ̃. lu¬
¶ Sifidĩeiꝰ quidolũ admisit cõmissũẽ: utliẽdi I.¬
tatẽ restituẽt: ea ħeditas caduca cũ sĩ hos.t¬
nerib fiet. ut cõmodũleg̃ falcidie fiscus sen¬
ciat. dodrantis aut̃. fidĩ cõmissariꝰ.¬

Expanded text:
testes non ueniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit siue priore testamento scriptus.Fratris autem factum fratri non nocet.Si fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissari
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti siquis clamauit. ut ad auxiliũ con¬
uenitetur. aut t̾ruit. aggressores. atꝙ siꝗ̃
turbã conuocauit. aut sicorpꝰ suũ obieẽ.
ł aliascorꝑe suo auxiliũtulit ñtr̃ sẽper
quiclamore ususẽ. auxiliũ tulisse uidt
Quiderã sicũ posset. manuciepellẽ ad nõ
ꝑiculũ ille clamorẽ. manẽ elegit plecten¬
dus utiqieit. quid siuulneratisint ẜ ui
nepunientur. aut taliauul nera isti acce¬
ꝑunt. utpossent nicħominꝰ opẽ feire si
uoluissent sidñs mortifere uulneratus
suꝑixĩt. nec dequoquã ẜuoꝵ suoꝵ conque¬
stus sit. ⁊̃ si subeod̃ tectofuerunt. tñ parcend̾
illis eĩt

Expanded text:
veluti si quis clamavit, ut ad auxilium conveniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam convocavit aut si corpus suum obiecit vel alias corpore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse videtur: quid enim, si, cum posset manu depellere a domino periculum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utiquene punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam seruorum suorum conquestus sit, etiamsi sub eodem tecto fuerunt, tamen parcendum illis erit
Abbreviated transcription (Latin):
risp̾ȩ uiri. seo quia cõmixtafamilia est¬
⁊ unadomus ẽ ut ad iundicandũ. atq inpͥis
ẜuis senatus censuit. sedneq uxore occisa
neqi maĩto deẜuis soceri q̃stionẽ hũdã
crsoꝵ appellatione eos contineĩ labõ scͥb
latũstrangulatũ p̃cipitatũ ł saxo ł fuste
łlapide ꝑcussum. ł aliquo alio telo neca¬
tũ. Quodsiquis putaueneno.ł . quo alio
quod clã necare soleat. int̾empt̾ sit. ad
hoc senatꝰ consultũ uindicta. mortis eiꝰ¬
ñꝑtinebit. id cͥco quiatociens pumendi
sunt ẜui quiauxiliũ dño ñoptulerunt
adũsus eos quiueneno ł quo aliomõ insidi¬
antur. Plane siuenenũꝑiũ infusũ sit
ẽ. queint̾imẽ solet. ibiẽ dicendũẽ locam ͤ

Expanded text:
ris proprie uiri: sed quia commixta familia est et una domus est, ita uindicandum atque in propriis seruis senatus censuit. Sed neque uxore occisa neque marito de seruis soceri quaestionem habendam cisorum appellatione eos contineri Labeo scriblatum strangulatum praecipitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum. Quod si quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum uindicta mortis eipertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, t facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum per uim infusum sit, est quae interemere sole
Abbreviated transcription (Latin):
sa toꝵ lib̾tatẽ questionis habende gr̃a ne¬
glegi neceẽ ẽ. Nleptis q̃ possessionẽ aiue pe¬
tierat. mortẽ eiꝰ int̾fectã: sciens ñ defeudat
fidĩ cõnussũ quod aiia: ex alio testam̃to nepti
debuit. intestituendis fisco boiuis ñeẽ deducẽ¬
de placuit. dolus enĩ ħedis punitus. Si aut̃ ne¬
glegencia. nulier emolum̃tũ bonor amisit᷑.
fidĩ cõmissũ cẽ retmendũ. tr̃ato uire debiti raci¬
omisẽ. p̃sidis miquitate. reis illatetedis eedis
ab solutis hẽdib quiñ defunetoĩe oebitũ de¬
bitũ officiũ: inpleuant. quãius ñ ꝓuocassẽt
hẽditatẽ auferri. nõ oportẽ uisũẽ.
questus ẽ. se ueneno ciccidi. ascruosuo. ⁊ sic
expirauit. cui h ẽĩ extitit. luciaticia soror
⁊ mortẽ eiꝰ. ex equi neglexit. ⁊ ipã post ãnũ¬

Expanded text:
quorum libertatem quaestionis habendae gratia neglegi necesse est. Neptis, quae possessionem aviae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicommissum, quod avia ex alio testamento nepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum bonorum amiserit, fideicommissum esse retinendum integrato iure debiti rationis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleverant, quamvis non provocassent, hereditatem aufquestus est se ueneno occidi a seruo suo et sic exspirauit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti. adũsus senat̾ consultũ. testam̃ti eiꝰ ꝗ a
fanulia sua occisus dicat᷑. quinquennũ tp̃s
constitutũẽ. senat̾ consulto. tauro ⁊ lepido ẽ¬
sulib quadtm̃ adextͣneos ꝑtiuet. Nãq eos
ꝗ paricidũ pena tenĩ possunt sẽꝑ accusare ꝑ

Expanded text:
perti aduersus senatus consultum testamenti eius, qui a familia sua occisus dicatur, quinquennii tempus constitutum est senatus consulto Tauro et Lepido consulibus: quod tamen ad extraneos pertinet. namque eos, qui parricidii poena teneri possunt, semper accus
Abbreviated transcription (Latin):
siue alioquolibet titulo exceptis ꝓhẽde ⁊
ꝓ possessore possideat hẽditatẽ alegata¬
rus. ⁊ fidĩ cõmissariis ñ conuenit᷑ D Senatꝰ
cõsulto silaniano qͦꝵ testam̃ta ne¬
mus td̾ta eẽ possit. nͥꝑiculo capi¬
tis sui custodiã onĩs. tã adomesti¬
cis quã abextraneis p̃stare ẜuicogant᷑. ⁊õ
senatus consulta. introductas oepulilica q̃¬
stione. a familia necatoꝵ habñda ¶ dnĩ ap¬
fructus alienus sit. Ꝙ seruũbona fide po¬
sedit. onĩ appellatione nõ continebitur.
nec quiusũ fructũ solũ habuit. Seriuis
pignoĩ datus: quodattinet adebitoĩs ne¬
cẽ ꝑom̃ia ꝑide habetur. atꝙ sipignoĩ
datus neẽt ẜui appellatione ⁊̃ hii conti¬
uentur. qui subconditione legatisunt
stens efficit. ut desinant eẽ hẽcdis. facit
neuideantur. intĩm eiꝰ eẽ. Idẽqieit̃ dicen¬
dũ. ⁊ instatũ liłio. sedineo eui fidĩ cõmissa
lib̾tas puredebetur extat rescͥptũ . O.p.

Expanded text:
siue alio quolibet titulo, exceptis pro herede et pro possessore, possideat hereditatem, a legatariis et fideicommissariis non conuenitur. DE SENATUS CONSULTO SILANIANO ET CLAUDIANmus tuta esse possit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui cogantur, ideo senatus consulta introducta sunt de publica quaestione a f‹a›milia necatorum habenda.Domini apfructus alienus sit.Qui seruum bona fide possedit, domini appellatione non continebitur, nec qui usum fructum solum habuit.Seruus pignori datus, quod attinet ad debitoris necem, per omnia perinde habetur atque si pignori datus non esset.Serui appellatione etiam hi continentur, qui sub condicione legati suntstens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in statulibero.Sed in eo, cui fideicommissa libertas pur
Abbreviated transcription (Latin):
datas exsentencia edicti p̃statuꝵ. qmĩ filia pa¬
tris sub stituitur ieasu. ñ ut arbitriũ. eligñ¬
direlinquatur. s siuaria legata sup̃ oodrante
oatas: eoꝵ pͥus racionẽ habeudã q̃ afilia relie¬
niq sifilie pat̃ substitutꝰ adũt hẽditatẽ. nicdꝰ
eũ dolo facẽ uił existimat. quianemo filie pa¬
trẽ cc̃ uotũ parenciũ substituẽ iudet᷑. s ut
arbitũ eligendi reliquat.
lio substituta locũedicto fac̃. siomisso testa¬
m̃to legitimã hẽditatẽ filii possideat. Idẽ
uũs eit̃ ⁊ si filio heĩ datasit. ⁊ substituta in sen¬
tenciã edicti ꝓpt̃ legatoꝵ causã fr̃ incidisse
ñ uidebatur. quifiliũ suũ sub stitutũ inpub̾i
testam̃to frĩs. ñ emancipauit. s ab intestato
ꝑ eũ bona possidẽ cepit. meũ quitestam̃to
scͥptus hẽs ñ fuit. si fraudis conscilio cũhẽ¬
dib scͥptis participato legitimã hẽditatem
solus possideat. accõ legatoꝵ ex sentencia
p̃tor̃ oabitur.

Expanded text:
edicti praestaturum, quoniam filia patri substituitur in casu, non ut arbitrium eligendi relinquatur: sed si uaria legata supra dodrantem data sint, eorum prius rationem habendam, quae a filia relicnique si filiae pater substitutus adiit hereditatem, nihil eum dolo facere Iulianus ex‹i›stimat, quia nemo filiae patrem contra uotum parentium substituere uidetur, sed ut arbitrium eligendi relinquat.lio substituta locum edicto facit, si omisso testamento legitimam hereditatem filii possideat. idem iuris erit et si filio heres data sit et substituta.In sententiam edicti propter legatorum causam frater incidisse non uidebatur, qui filium suum substitutum impuberi testamento fratris non emancipauit, sed ab intestato per eum possidere coepit.In eum, qui testamento scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actio legatorum ex sententia praetoris dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs scͥpͥtus fuit. ⁊ egotestam̃ti causa omissabo¬
noꝵ possessionẽ. eiusdẽ filiinoĩe pecieto. accõ
legatoꝵ ime dari debebit. ñ sec̾ ac sup̃ hẽs scͥpt̾
omissacausa testam̃ti bonoꝵ possessionẽ abĩ¬
testato accepisset.

Expanded text:
heres scriptus fuerit et ego testamenti causa omissa bonorum possessionem eiusdem filii nomine petiero, actio legatorum in me dari debebit non secus ac si ipse heres scriptus omissa causa testamenti bonorum possessionem ab intestato accepissem.
Abbreviated transcription (Latin):
ticiꝰ omisso testam̃to legitimã hẽcditatẽ pos¬
sideat. anmeuo cuiꝰ inpotestate fitit. ut ex
sub stitutione. ad eundototã hẽditatẽ hab̾et
legatoꝵ accõ daĩ debeat. queritur ⁊ placet
daĩ: quianicħ ꝓhiliet meuiũ iustã causam

Expanded text:
Titius omisso testamento legitimam hereditatem possideat, an Maeuio, cuius in potestate fuit, ut ex substitutione adeundo totam hereditatem haberet, legatorum actio dari debeat, quaeritur. et placet dari, quia nihil prohibet Maeuium iust
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ consequitur. ¶Institut̾ hẽs ⁊ rogatꝰ
restituẽ hẽditatẽ. si omissa causa testam̃ti
legitimã hẽditatẽ possideat. ñ dubie ut le¬
gatacet᷑aq fioĩ cõmissa. ita heditatẽ quoq
testituẽ cõpellend̾e̾. lib̾tates quoq tã direc¬
tas. quã fidĩ cõmissaĩãs. S sialienos seruos
togatꝰ sit maniuntt̃e. utiq uedimẽ cos de¬
bebis eã aut̃ decessionẽ pacietur iscui re¬
stituta fuĩt hẽditas. quã isquiei restituĩt
passurus fuit.

Expanded text:
itutus heres et rogatus restituere hereditatem si omissa causa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque tam directas quam fideicommissarias. sed si alienos seruos rogatus sit manumittere, utique redimere eos debebit. eam autem decessionem patietur is cui restituta fuerit hereditas, quam is qui ei restituit passurus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
seuatus consulto excipiunt᷑.
euentu inspiciȩtur ut siadita fuit hẽditas qͣ¬
si alieni fuisse udeantur. suõ irritũ testam̃tũ
untur acslons eẽt. sub diuo ⁊raiano constitu¬
tũ ẽ. debis lib̾tis. quos uiuus manum sãt que¬
stionẽ hab̾i.¬

Expanded text:
senatus consulto excipiuntur.euentu inspicietur, ut, si adita fuerit hereditas, quasi alieni fuisse uideantur: si uero irritum testamentum untur ac si dominus esset.Sub diuo Traiano constitutum est de his libertis, quos uiuus manumiserat, quaestionem hab
Abbreviated transcription (Latin):
filia hẽdes instituti. p̃t̃ito frẽ emancipato
qui contra tabulas acciꝑe possessionẽ potuit
ut intestati patris possessionẽ acceꝑit̃ le¬
gata oĩb p̃stabt̃. nec filiã dotẽ suã fieĩ con¬
ferre. cũ ut scͥpta udeatua heditatẽ habe:¬
auł. ł .x. ad. S. idolo tutais omisit̃ pupil.¬
lus causa testam̃ti. ⁊ legitimã heditatẽ pꝰ¬
sideat dandic̃ legatoꝵ: accõ inpupillũ. s
eatenꝰ: quatenꝰ hẽditas ei ad quiscitae̾. Ꝙd
etũ ficũ alio possideat hẽditatẽ. s. ħ ⁊ in eoqui
pubesẽ pleĩq putant obłuandũ: utꝑqua
parte possideat teneatur. quaius p̃tor ꝑ inde
ineundet accõnẽ arq sladisset hẽditatẽ.
ẽ: ẜuũ suũ adire uissit. sudcͥcofecit. nelega¬
nussa causa testam̃ti possidet exsubstitutione
heditatẽ saluafalcidia ei seruata.

Expanded text:
filia heredes instituti praeterito fratre emancipato, qui contra tabulas accipere possessionem potuit, ut intestati patris possessionem acceperint, legata omnibus praestabunt nec filia dotem suam fratri conferet, cum ut scripta uideatur hereditatem habead edictum.Si dolo tutoris omiserit pupillus causam testamenti et legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio possideat hereditatem?Sed hoc et in eo qui pubes est plerique putant obseruandum, ut pro qua parte possideat, teneatur, quamuis praetor perinde in eum det actionem, atque si adisset hereditatem.est, seruum suum adire iussit. si idcirco fecit, ne legamissa causa testamenti possidet ex substitutione hereditatem, salua Falcidia ei seruata.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lib̾tantiũ racio habenda ẽ.: ꝗ aalit̃ quã abhẽ¬
de dariñpotuer̾ hẽditatis uõ q̃itadatae̾. raci¬
onẽ hab̾e p̃tor ndebet. suactũ culpatestator
sub hac conditionehẽditatis partẽ dedit ꝗ̃
potuit pure dare: quare ⁊ sita scͥptũ fuisset
ticius hes esto. quisquis mͥ ex supͣscͥptis heres
ett̃. stichꝰ lib̾ hẽsꝙ esto.⁊ ticiꝰ omisso testam̃to¬

Expanded text:
liter quam ab herede dari non potuerunt: hereditatis uero quae ita data est rationem habere praetor non debet: sua enim culpa testator sub hac condicione hereditatis partem dedit, quam potuit pure dar‹e›.Quare et si ita scriptum fuisset: 'Titius heres esto: quisquis mihi ex supra scriptis heres erit, Stichus lib
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃toris locũ habebit. Quociens aut
quasihẽs legitimꝰ possidet. autqua bonoꝵ
possessionẽ. accipit ab inrestato. aut sifor¬
te quasi p̃do possideat hẽditatẽ. fingẽs
sibi aliquẽ titulũ ab intestato possessioĩs
Quocũq enĩb modobẽditatẽ lucti facturꝰ
quis sit legata p̃stabit. sane int̾nementeꝰ
cautione euctoͣ hẽditate legat reddi ⁊ si
ñ possideat quis ħeditatẽ. doloaũt malo
fecit̃ quonimꝰ possideat. eueniet. utꝑiĩ
tencatur. atq siħeditatẽ adisset. doloaũ
malo fecisse uidetur. quominꝰ poild̾at:
quiad aliũ transtulit. possessionẽ ꝑfrau¬
dẽ. ut legatarũ cet̾iq quicꝗd intestam̃¬
to acceꝑunt. careant is. quisibi telicta
sunt. Sane questionis fuit. utrũ is
demũ. dolomalo facẽ iudeat̃: quonimꝰ
possideat. ꝗ ꝑ dolũ eã possessionẽ dimittat
inciꝑet. lab̾o sibi uidĩ ait. ñminꝰ delm¬
quere eũ quinincipiat possidẽ. ꝗ̃ eũ ꝗ

Expanded text:
tum praetoris locum habebit, quotiens aut tum praetoris locum habebit, quotiens aut quasi heres legitimus possidet aut quia bonorum possessionem accipit ab intestato aut si forte quasi praedo possideat hereditatem fingens sibi aliquem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione 'euicta hereditate legata reddi'.Et si non possideat quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem adisset.Dolo autem malo fecisse uidetur quo minus possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in testamento acceperunt careant his quae sibi relicta sunt.Sane quaestionis fuit, utrum is demum dolo malo facere uideatur quo minus possideat, qui per dolum eam possessionem dimittat, inciperet.Labeo sibi uideri ait non minus delinquere eum, qui non incipiat possidere, quam eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ queritur.⁊ ñputo meidẽ. quasi
testaior bane ei dedit facultatẽ ꝗ eũ
sub stituit p̃t̃ mitte c̾ causa testam̃ti
Si quis repudiauĩt hẽditatẽ.¶Ꝙ s̃ inpo eel¬
testate statĩ hẽdes sunt. extestam̃to
necꝙ a se abstinere possunt quicquã fae
Quod sipostea miscuerint extestam̃to
ueꝵ abintestato pecierint bonoꝵ posses¬
sionẽ. hicenĩ incident. medictũ.¶&
sub conditione institutus hẽs potuit pas¬
tete conditioni. necparuit. cũ conditio
tał sit. in arbito sithedis instituti de¬
inde ab intestato possideat hẽditatẽ de¬
bebit edicto tenĩ. quiaeł moĩ conditio ꝓ
sideant. utrũ iure legitimo possid̾ant
terunt. utiq sm̃exalia causa possidat
utputa siquis omisit ꝗđ hẽditatẽ. s ex
causa fidĩ cõmissi possidet missus in p̾¬
sessione fidĩ cõmissoꝵ ẜuandoꝵ causa l
siꝓponas cũ crediti ẜ uandicausauenisse.
inpossessionẽ. Nã nec ex hac causa lega¬
tariis Rndẽ cogeretur. tociens gͥ edie¬

Expanded text:
puto incidere, quasi testator hanc ei dederit facultatem, qui eum substituit.Praetermittere est causam testamenti, si quis repudiauerit hereditatem.Qui sunt in potestate statim heredes sunt ex testamento nec quod se abstinere possunt, quicquam facit. quod si postea miscuerunt, ex testamento ab intestato petierint bonorum possessionem: hic enim incident in edictum.Qui sub condicione institutus heres potuit parere condicioni nec paruit, cum condicio talis sit, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto teneri, quia eiusmodi condicio pro tem possideant, utrum iure legitimo possideant terunt, utique si non ex alia causa possideant: ut puta si quis omisit quidem hereditatem, sed ex causa fideicommissi possidet missus in possessionem fideicommissorum seruandorum causa: uel si proponas eum crediti seruandi causa uenisse in possessionem: nam nec ex hac causa legatariis respondere cogetur. totiens igitur edic
Abbreviated transcription (Latin):
siuacancia bona quispossedit̃.⁊ quadriẽ¬
niũ pt̃ieit. indubuate c̃ueni⁊ potit.
ee hacparte edicti. quia ⁊ omisit cͥausatestam̃ti
⁊ qiia ab intestato possedit. ⁊ quidẽ sic̃ p̃scͥti¬
one quadriennũ tut᷑ sit. ¶sipattonꝰ exdebita s
portione hẽs scͥpt̾. datos sibi coħede. exaliapar¬
te omisit̃ institutionẽ. quiadebiti pars eiꝰ ocit
ex austa omisit̃. ⁊ coħes demĩ possideat. patro¬
nus ab intestato. legitimã hẽditatẽ totam

Expanded text:
si uacantia bona quis possederit et quadriensi uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex hac parte edicti, quia et omisit causam testamenti et quia ab intestato possedit et quidem sic, ut praescriptione quadriennii tutus sit.Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserit institutionem, quia debita pars eius erat exhausta, omiserit et coheres, deinde possideat patronus ab intestato legitimam hereditatem totam,