comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendebant: nouissime ipse egressꝰ
cum multitudine miraculi sumpsit
exꝑim̃tum: arbitratus reu̾a quia ꝑ
diem quidẽ lat̾et ex̾citus:. nocte u̾o ꝓ
eius custodia pon̾etur. Et ita dum ĩ¬
tra urbẽ nichil poss implere: eg̾ssus
ad trachiã aꝑte hostilẽ monstrauit
tẽpus. du meditatã tẏrannidẽ gay¬
na patefecit. Collectonamq ex̃citu:
ꝑ trachias uniu̾sa uastauit. Hoc agnoᷤ¬
centes ⁊ iudices ⁊ ppłi: terrebantur.
Et neq repugnare illi quilibet p̾su¬
mebat: neq apud eum legatione fun¬
gi. dum asꝑitatẽ barbaricã formida¬
rent. Tunc ergo tanqͣm metuentes re
linq̃ns imꝑator: ioh̃i iuro sc̃issimo onꝰ
legationis imposuit. Atq ille neq illiꝰ
resultationis memor. neq numiciciar̃
q̃ hinc exorte indebantur a lacrit̾ est ꝓ¬
fectus ad trachias. At ille oognoscens
legatum. eiusq fidnciã ꝓ pietate sie
licent̾ assũptã:. occurrit ei longo tan̾e.

Expanded text:
ostendebant, novissime ipse egressus ostendebant, novissime ipse egressus cum multitudine, miraculi sumpsit experimentum: arbitratus revera quia per diem quidem lateret exercitus, nocte vero pro ejus custodia poneretur. Et ita, dum intra urbem nihil posset implere, egressus ad Thraciam, aperte hostilem monstravit tempus, diu meditatam tyrannidem Gainas patefecit. Collecto 356 namque exercitu, per Thracias universa vastabat. Hoc agnoscentes et judices et populi terrebantur; et neque repugnare illi quilibet praesumebat, neque apud eum legatione fungi, dum asperitatem barbaricam formidarent. Tunc ergo alios linquens imperator, Joanni viro sanctissimo onus legationis imposuit. At ille neque illius resultationis memor, neque inimicitiarum quae hinc exortae videbantur, alacriter est profectus ad Thracias. At ille cognoscens legatum, ejusque fiduciam pro pietate sic licenter assumptam, occurrit ei longo itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sis ingratus. Hiis sermonib tantus
ille doctor obstruxit os gaine. eumq cõ
ꝑium. qui dudum desua fide apud bea¬
tam mrͣem eufemiã in calcedonia impa¬
tori archadio ꝓmisiss. diu̾sa consilia
reuoluebat.⁊ insua intentione sẽꝑ in¬
stabat. Dumq ꝑ diem nichil murbe ꝯ¬
stantinopolitana ag̾e potuiss: machi¬
natus est. ut nocte barbaros muteret.
qui palaciũ ꝯcremarent. Tunc enim
aꝑte monsiratũ est: quomodo d̾s custo¬
diat ciuitatẽ. Missis enim ab eo barba¬
nis ad incendiũ atq p̾das. angelorum
uirba apparuit armatoꝵ. ingens corpꝰ
habentium. Ili u̾o putandes inuides¬
esse ab scesserunt. Cñq hoc gaine fuis¬
s nunciatũ: ĩcredibile uisum est. No¬
uerat enim: quia cunctus ẽxeitus per
ciuitates fuerat ꝯstitutus. Qua ꝓpt̾
denuo futura nocte alios destinauit.
Cũq idem renuntiatũ fuiss. denuo
enim angeli eandẽ uisionẽ barbaris

Expanded text:
non sis ingratus. His sermonibus tantus non sis ingratus. His sermonibus tantus ille doctor obstruxit os Gainae, eumque coperium, qui dudum de sua fide apud beatam martyrem Eufemiam in Chalcedonia imperatori Arcadio promisisset, diversa consilia revolvebat, et in sua intentione semper instabat. Dumque per diem nihil in urbe Constantinopolitana agere potuisset, machinatus est ut nocte barbaros mitteret qui palatium concremarent. Tunc enim aperte monstratum est quomodo Deus custodiat civitatem. Missis enim ab eo barbaris ad incendium atque praedas, angelorum turba apparuit, armatorum ingens corpus habentium. Illi vero putantes esse milites, abscesserunt. Cumque hoc Gainae fuisset nuntiatum, incredibile visum est. Noverat enim quia cunctus exercitus per civitates fuerat constitutus. Quapropter denuo futura nocte alios destinavit. Cumque idem ei renuntiatum fuisset denuo enim angeli eamdem visionem barbaris
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc gainas petitionẽ poscebat suã:¬
ioh̃es ꝯtradicebat dicens. Nõ licz imꝑa¬
dori pietatẽ custodienti. aliquid ꝯtra
mandata diuina p̾sumere. Cumq r̾¬
deret ille quia ⁊ oratoriũ ip̃e habere
deberet: iob̾es ait. Ubiq tibi diuina
domus aꝑta est. ⁊ nulłs te uetat orare.
At ille. S ego inquit alt̾ius secte fũ:
⁊ cum meis unum tẽplum habere de¬
posco.. Multos enim ꝓ humana repu¬
blica labores assumpsi: ⁊ nõ debeo ĩm̾a
petitione ꝯtẽpni. Cui iohes. Plurima
inquit pͥmia. ⁊ q̃ transcendunt tua cer¬
tamina ꝑ cepisti. magist̾ militũ factus.
consulari doga insuꝑ exornatus. Et o¬
port te ꝯsiderare qui dudum fueris.⁊
qualis modo conspiciaris.⁊ q̃ prisca pau¬
ꝑtas: ⁊ que prisca moderna substantia.
Quib uestib utebaris anteqͣm hystrũ
transisses. ⁊ quib minc ut̾is considera.
Ig quia pauei labores maxima troi p̾¬
mia contulerunt: circa honorantẽ te

Expanded text:
Tunc Gainas petitionem suam poscebat; JoaTunc Gainas petitionem suam poscebat; Joannes contradicebat, dicens: Non licet imperatori pietatem custodienti aliquid contra mandata divina praesumere. Cumque responderet ille quia oratorium et ipse habere deberet, Joannes ait: Ubique tibi divina domus aperta est, et nullus te vetat orare. At ille: Sed ego, inquit, alterius sectae sum, et cum meis unum templum habere deposco. Multos enim pro Romana republica labores assumpsi, et non debeo in mea petitione contemni. Cui Joannes: Plurima, inquit, praemia, et quae transcendunt tua certamina, percepisti, magister militum factus, consulari toga insuper exornatus. Et oportet te considerare qui dudum fueris, et qualis modo conspiciaris, et quae prisca paupertas, et quae moderna substantia; quibus vestibus utebaris antequam Istrum transisses, et quibus nunc uteris. Considera igitur quia pauci labores maxima tibi praemia contulerunt, et circa honorantem te
Abbreviated transcription (Latin):
Amas quidam genere celticus. cõ¬
alio barbarus sudio tyrannicone¬
hem̾ter elatus. ed tẽpore cum ess mag̾rꝰ
militum multos sue gentis. multos ⁊̃
romanoꝵ sub suo magest̾io habens.
terrorẽ plurimis. ⁊ ip̃i principi medi¬
tatione tẏrannidis inferebat: eratq ar¬
rianus. Is ergo rogauit imꝑatorẽ ut ĩ¬
tra eiuitatẽ ei unam dared eccͣam. At
ille eum se placare ꝓmisit. Tunc euo¬
cans iohannẽ eiq potentiã illius medi¬
tatãq tyrannidẽ dicens: petebat ut
data ecͣca enis refrenared intentionẽ.
At ille uirtute fortissimus. noli inqͥe
nib. Nõ enim pot̾o deo benedicentes
expellere: ⁊ sc̃m dẽplum blasphemã¬
tib iniuste ꝯtradere. Neq huc barba¬
rum metuas imꝑator: s ambos nos
iube uocari.⁊ sub silentio inter nos q̃
dicuntur audi. Ego namq linguam
illius sic frenabo:. ut ñ psumat petere
que dariñ expedit. Hoe audiens imꝑa¬
tor ganisus est: ⁊ utr̃q alt̾a die uocauit

Expanded text:
as quidam genere Celticus, consilio barbarus, studio tyrannico vehementer elatus, eo tempore cum esset magister militum, multos suae gentis, multos etiam Romanorum sub suo magisterio habens, terrorem plurimis, etiam ipsi principi, meditatione tyrannidis inferebat; eratque Arianus. Is ergo rogavit imperatorem ut intra civitatem ei unam daret ecclesiam. At ille eum se placare promisit. Tunc evocans Joannem, eique potentiam illius, meditatamque tyrannidem dicens, petebat ut data ecclesia ejus refrenaret intentionem. At ille virtute fortissimus: Noli, inquit, dare. Non enim potero Deo benedicentes expellere, et sanctum templum blasphemantibus injuste contradere. Neque hunc barbarum metuas, imperator; sed ambos nos jube vocari, et sub silentio inter nos quae dicuntur audi. Ego namque linguam illius sic frenabo, ut non praesumat petere quae dari non expedit. Hoc audiens imperator gavisus est, et utrumque altera die vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita custodia. erga eoꝵ salutẽ qui
se doctrine eoꝵ manciparant. Angeli¬
ca abilł uita in terris ducebatur in
multa pacientia. in uigilus in ieiu¬
niis. ĩ castitate. in sc̃ĩa. in longanun¬
itade. in suauitate. in sp̃u sc̃o in cari

Expanded text:
sollicita custodia erga eorum salutem qui sollicita custodia erga eorum salutem qui se doctrinae eorum mancipaverant! Angelica ab illis vita in terra ducebatur, in multa patientia, in vigiliis, in jejuniis, in castitate, in scientia, in longanimitate, in suavitate, in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus illuc ꝑegrinationis labore
defessus: non danqͣm ad patriã ⁊ pa¬
trimomii sui rura ꝑuenit. Nulłs il¬
linc adult̾iora defcedens. ñ tanqͣm
itum a domo sua pedem mouit.⁊ ite¬
rum sibirelinquere ciues suos iusꝰ
t̾ea amor in illos oĩm crescebat.
multiplicabatur. disseminabatur.
⁊ fama mult̾iora queq ferebatur.
Totaq iam erga illos patria obseqͥis
⁊ amore.⁊honore cerdabat ꝑuenire
ilł adignobilitatẽ ⁊ pauꝑtatẽ nõ li¬
eebat. Quanto magis eorum iuta ab¬
scondebatur:tantomagis fama emi¬
cabat. Alter altum laudi obicere. et
glorie exponere.⁊ad unũ cõmunẽ
uirtutẽ referre. S dum unusquis¬
ꝙ sub umdra alc̾uis ob scurari uole¬
bat: tanqͣm reꝑcussa claritas utr̃q ra¬
diabat. Iamq illoꝵ grauitas: quam
senilis maturitas. Quam rara femi¬
narum uisitatio: eciam ꝓximarum.
Et q̃ int̾ tot uirtutes tocius uanitatis
fuga. Quam blanda consolatio. ꝙͣ

Expanded text:
Nullus illuc peregrinationis labore Nullus illuc peregrinationis labore defessus, non tamquam ad patriam et patrimonii sui rura pervenit; nullus illinc ad ulteriora discedens, non tamquam iterum a domo sua pedem movit, et iterum sibi relinquere cives suos visusuos. 10. Interea amor in illos omnium crescebat, multiplicabatur, disseminabatur, et fama in ulteriora quaeque ferebatur, totaque jam erga illos patria obsequiis et amore et honore certabat. Pervenire illis ad ignobilitatem et paupertatem non licebat: quanto magis eorum vita abscondebatur, tanto magis fama emicabat, et alter alterum laudi objicere et gloriae exponere, et ad unum communem virtutem referre. Sed dum unusquisque sub umbra alterius obscurari volebat, tamquam repercussa claritas utrumque irradiabat. Jam quae illorum gravitas, quam senilis maturitas, quam rara feminarum visitatio etiam proximarum, et quae inter tot virtutes totius vanitatis fuga; quam blanda consolatio, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quem minus mou̾et iniuria: quem
magis mĩa. Quis daret prõptius qd̃
sioi detraxiss. Quis libentius hos¬
piti stratum cilicii. ⁊ cermeal illud
consueti lapidis offerret. Qis ꝑegͥnꝰ
ꝓmptius ante elemosine dispensa¬
tionẽ lacrimis foueret: ⁊ affectu pͥus
xẜ̃m qͣm aduenam conuiuio pascerz.
Cui honore rarior mundus: cui freq̃n¬
tior xp̃e. Quis in illa sublimitate urr¬
tutũ sibi metip̃i minor uid̾etur.⁊ quo
magis merito ascenderet. hoc magis cõ¬
punctione decresceret. Priuatus qui¬
dam iam tunc inconu̾satione eorum
episcopatus gerebatur. Mentior: in¬
si plurimi episcopoꝵ didicere abilt̾
dum excipiuntur exciꝑe. Nam siqui
rigorẽ illum ꝓpositi n expauerunt. plꝰ
illinc humanitatis anime qͣm refec¬
tionis corpora secum tulecunt. Orna¬
bant itaq omnẽ simul patriã. Et qͣn¬
tum apud animos multoꝵ manet tꝰ¬
dodiebantur alioꝵ ab ilł corpora. ali¬
oꝵ sp̃c: pront quisq indigens erat.

Expanded text:
quem minus moveret injuria, quem quem minus moveret injuria, quem magis misericordia; quis daret promptius quod sibi detraxisset; quis libentius hospiti stratum cilicii et cervical illud consueti lapidis offerret; quis peregrinum promptius ante eleemosynae dispensationem lacrymis foveret, et affectu prius Christum quam advenam convivio pasceret; cui in ore rarior mundus, cui frequentior Christus; quis in illa sublimitate virtutum sibimet ipsi minor videretur, et quo magis merito ascenderet, eo magis compunctione decresceret. Privatus quidam tunc in conversatione eorum episcopatus gerebatur. Mentior, nisi plurimi episcoporum didicere ab illis, dum excipiuntur, excipere: nam si qui rigorem illum propositi non expaverunt, plus illinc humanitatis in animo quam refectionis in corpore secum tulerunt. Ornabant itaque omnem simul patriam, et quantum apud animos multorum manet, custodiebantur aliorum ab illis corpora, aliorum spiritus, prout quisque indigens erat,
Abbreviated transcription (Latin):
max fuit. cum dei patris filius esse ꝯ¬
tendit: ordinata iam tunc in deo sic̃
salomon p̾cepit caritade. Ita enim ꝓ¬
pheta memoratus sub dei noce ꝓ min¬
tiat. Ordinate in me caritatẽ. Ordin¬
auit plane eam ille: ⁊ sub caritatis
dispositione ꝑspexit primo deum. tẽ
ꝓximũ diligendum. Cõdempnarii¬
daq se senectus etatis illius conu̾satõ¬
ne credebat. Occurrit. renititur. con¬
minatur. nec tam̃ ullo hoꝵ pu̾icia
suo dñs. consolatur. nec dissimłat
unum ei ex germanis suis ieolle¬
gium suscitare. Qui exemplo ip̃iꝰ
ad comi̾sionẽ uocatus ci senior iuniorẽ
secutus: in ip̃o brem quo uixre tẽpore.
sicut collegio illum. ita ⁊ iurtute co¬
mitatus est. Hinc iam int̾ illos cer¬
tamina grata ꝓpositi. cuius mens
ad pietatẽ mollior. cuius ess cybꝰ
durior. Cui sermo blandior: eui a
mictus asꝑior. Qui loqui rarius: qͥs
orare crebrius poss. Quẽ minus de¬
tinecet lectulus: que magis lectio.

Expanded text:
max fuit, cum Dei Patris filius esse cmax fuit, cum Dei Patris filius esse contendit, ordinata jam tunc in eo, sicut Salomon praecepit, charitate. Ita enim propheta memoratus sub Dei voce pronuntiat: Ordinate in me charitatem . Ordinavit plane eam ille, et sub charitatis dispositione prospexit primo Deum, tum proximum diligendum. Condemnari itaque se senectus patris, aetatis illius conversione credebat. Occurrit, renititur, comminatur; nec tamen ullo horum pueritia suo Dominus consolator, nec dissimulat unum ei ex germanis suis in collegium suscitare, qui exemplo ipsius ad conversionem vocatus, et senior juniorem secutus, in ipso brevi quo vixit tempore, sicut collegio illum, ita etiam virtute comitatus est. Hinc jam inter illos certamina grata propositi, cujus mens ad pietatem mollior, cujus cibus durior, cujus sermo blandior, cujus amictus asperior; quis loqui rarius, quis orare crebrius; quem minus detineret lectus, quem magis lectio;
Abbreviated transcription (Latin):
hec dignum fieri celestib regnis. Nec
longas talis meditatio moras ꝑtulto:
s ilico se inflãmam comisationis nui¬
cta hꝰmͦi fom̃tis scintilla ꝓripure. Iugũ
dominice seruitutis subdita ceruice sus¬
cipiens. iugum libertatis excussit: intel¬
ligens summũ esse captiuitatis genus.
licentiã iunentittis. Rediguntur ad bre¬
ues capillos. luxuriantes eome. Trans¬
fertur ad nitorẽ m̃tis. uestium splẽdor.
Ceruicis lactee decus: palliis rigẽtib
occupatur. Transit leticia. in grauita¬
tẽ.Membroꝵ igor:animi iugore
mutatur. Uirtus corporis: inuirtutẽ
sp̃c migrat. Pallescit ieiuno speciosa
facies:⁊ prius fuciplena. fit plena gͣ¬
uitatis. Et quid plura: Ita repente to¬
tus ex alio alius ostenditur. ut non
alit̾ genitor ip̃ius qͣm orbatus filio
pater lam̃taretur. Et u̾e plena mor¬
tificatio corporis: s uita illic sp̃c erat.
Tota hic parentũ ꝑsecutõ suscitatur.
Tunc solum ⁊ primum patri contu¬

Expanded text:
haec dignum fieri coelestibus regnis. 8. Nec haec dignum fieri coelestibus regnis. 8. Nec longas talis meditatio moras protulit; sed illico in flammam conversionis nutrita hujusmodi fomentis scintilla prorupit. Jugum Dominicae servitutis subdita cervice suscipiens, jugum libertatis excussit, intelligens summum esse captivitatis genus, licentiam juventutis. Rediguntur ad breves capillos luxuriantes comae. Transfertur ad nitorem mentis vestium splendor. Cervicis lacteae decus palliis rigentibus occupatur. Transit laetitia in serenitatem, membrorum vigor animi vigore mutatur. Virtus corporis in virtutem spiritus migrat. Pallescit jejunio speciosa facies, et prius succi plena, fit plena gravitatis. Et quid plura? ita repente totus alius ex alio ostenditur, ut non aliter genitor ipsius, quam orbatus filio pater lamentaretur. Et vere plena mortificatio corporis; sed vita illi spiritus erat. Tota hinc parentum persecutio suscitatur. Tunc solum et primum patri contu
Abbreviated transcription (Latin):
qd inmundo est: uanitas ⁊ ꝯcupiscen¬
tia oculoꝵ est. Et mundus transibit:
⁊ ꝯcupiscentia eius. Qui aut̃ fecerit
uoluntatẽ dei manet in et̾nũ: sicut ⁊
ipse manet inetnum. festinemus gͦ¬
erui ab hiis laq̾is: dum ad huc minꝰ
denemur. Diu illigata: tardius sol¬
uuntur. facilius tenera uellere: quã
robusta succidere. In monte saluam
fac animã. diam: ne forte ap̃phendant
de mala conu̾sationis istius. Cito s̃pit
argentũq mirentur. Dominantur
ut uideo metalla dñantib. Alii p̃dia
atq mancipia. ñ sine animi sui capti¬
uitate possidearit. Alii honorib gaude¬
ant: ⁊ honorẽ duine in se magnis pre¬
mant. Michi satis est: mancipũ nõ
esse uicioꝵ. Michi salus. gaudium.
michi coniunx sapia. michi inuirtu¬
tib uoluptas: michi xp̃e thesaurus
sit. pensabit michi gaudia caduca.
meliorib. Dabit ⁊ in hac uita disci¬
pline studiis. ⁊ oblectari. ⁊ ornari: sit̾

Expanded text:
quod in mundo est, vanitas est et concupiscenquod in mundo est, vanitas est et concupiscentia oculorum, et mundus transit et concupiscentia ejus; qui voluntatem Dei manet in aeternum , sicut et ipse in aeternum. Festinemus erui ab his laqueis, dum adhuc minus tenemur. Diu alligata tardius solvuntur. Facilius est tenera vellere, quam robusta succidere. In monte salvam fac animam tuam, ne forte apprehendant te mala conversationis istius. Cito serpitargentumque mirentur. Dominentur, ut video, metalla dominantibus. Alii praedia atque mancipia non sine animi sui captivitate possideant. Alii honoribus gaudeant, et honorem divinae in se imaginis premant: mihi satis est mancipium non esse vitiorum; mihi salus, gaudium; mihi conjux, sapientia; mihi in virtutibus voluptas; mihi Christus thesaurus sit, qui pensabit mihi gaudia caduca melioribus, dabit et in hac vita studiis disciplinae et oblectari et ornari, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
tationib prouocare studiis inuẽtutis
illicere. diu̾sis mundi uolupdatib ir¬
retire. ⁊ qͣi incollegiũ cum filio ado¬
lescente nuuenescere: uenatib ⁊ lu¬
dorum uarietatib occupari.⁊ tota
ad sub iungandã illã etatẽ scłi hꝰ aulce¬
dine armari. Nec inmerito eum scła¬
ris sibi a xp̃o p̾ripi timebat: quẽ inter
reliquos ornatissimos iuuenes uelut
unicum cõplectebatur. uerũ illi ma¬
ior int̾ hec omnia erat custodiendi bap¬
tismatis cura. fastidierat adolescens.
quo grandeuus oblectabatur pater: da¬
li se semꝑ ad hortatione eõpellans. De¬
lectat hec uita. s decipit. Alia ĩ eccłis
p̃cepta recitantur. alia ibi in aurib me¬
is mandata sonueriit. Illie modestia ⁊
ꝯtinentia. ⁊ quies ⁊ pudor traditur. ħ
effrenata luxuria nutritur. Ibi pietas
iuget: hic exercitatio corporał. Illiead
et̃num regnum xp̃e inuitat: hic dẏa¬
bolus ad temporale sollicitat. Omne

Expanded text:
tationibus provocare, studiis juventutis tationibus provocare, studiis juventutis illicere, diversis mundi vanitatibus irretire, et quasi in collegium cum filio adolescente juvenescere; venatibus et ludorum varietatibus occupare, et ad subjugandam illam aetatem, saeculi hujus dulcedine armari. Nec immerito eum saecularis pater proripi timebat, quem inter reliquos ornatissimos juvenes velut unicum complectebatur. 7. Verum illi major inter haec omnia erat custodiendi baptismatis cura. Fastidiebat adolescens, quo grandaevus oblectabatur pater, tali se semper adhortatione compellans: Delectat haec vita, sed decipit. Alia in ecclesiis praecepta recitantur; alia in auribus meis mandata sonuerunt: illic modestia, et continentia, et quies, et pudor traditur; hic effrenata luxuria nutritur. Ibi pietas viget; hic exercitatio corporalis. Illic ad aeternum regnum Christus invitat; hic diabolus ad temporale sollicitat. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutanda hec omnia.⁊reformanda
ĩ melius ut uidimus: s qͣi moritura
credebant. Et inde illud erat. qd̾ q̃m
omnia que adortus erat strenue pat̾
ag̾e ꝑspexerat. a baptismate qͣmdiu
potuit auertit: timens ne totus sim¬
ul sicut consecutũ est religionis am¬
ore raꝑetur.Inualuit tamen deside¬
rium. ⁊ amor xp̃i. ⁊ baptismum dis¬
cussis patris dissimulationib pue¬
ricia fidelis inuasit. Ita enim se ad¬
huc catecuminus. inter prima fidei
rudim̃ta formauerat: lasciuam
ꝑ reu̾entia accipiendi qͣndoq baptis¬
matis respuens. clericos ut patres
honorans. ⁊ pu̾ili interdũ censu pau
di amare poterat miseratione prodi¬
giis offerebat: iam tunc in paruo p̾¬
meditans cuncta ꝯtẽpnere.⁊ sua si¬
mul unu̾sa largiri. Hiis itaq ⁊ tali¬
b ex̾citus: ad baꝑtismum se catecumi¬
n fides robusta proripuit. Hinc iam
ꝓuidus pater. ⁊ terrene pietatis sus¬
pitione sollicitus. uariis eum oblec¬

Expanded text:
immutanda haec omnia et reformanda immutanda haec omnia et reformanda in melius, ut vidimus, sed quasi moritura esse credebant. Et inde illud erat quod quia omnia, quae adorsus erat, strenue eum pater agere perspexerat, a baptismate quamdiu potuit, avertit, timens ne totus, sicut consecutum est, religionis amore raperetur. Invaluit tamen desiderium et amor Christi, et baptismum discussis patris dissimulationibus, pueritia fidelis invasit. Ita enim se adhuc catechumenus inter prima fidei rudimenta formaverat, lasciviam pro reverentia accipiendi quandoque baptismatis respuens, clericos ut patres honorans, et puerili interdum censu paupe habendi amare poterat, miseratione prodigus offerebat: jam tunc in parvo praemeditans cuncta contemnere, et sua simul universa largiri. 6. His itaque et talibus exercitiis ad baptismum se catechumeni fides robusta proripuit. Hinc jam providus pater, et terrenae pietatis suspicione sollicitus, variis eum oblec
Abbreviated transcription (Latin):
uat uiuante deo baptismũ:. pret̾ ul¬
lam hoĩm sollicitudinẽ. Et quod hiis
mauis est: recenti adhue ⁊ illibato ni¬
tore fontis. sine admonitore conuer¬
ditur. Sine admonitione dixi. Et ubi
illud est quod patria obstabat. ꝙ ob
lustabatur pader. qd̃ ꝓpinquitas do¬
ta retinebat. Intrauerat entm gr̃a
sua oĩm sensus. Et cum eum sibi xp̃e
assumeret: certatĩ in sius omĩb mũ¬
dus tenebat. Alios dulcedo sua alliga¬
uerat. alios collegii blandũtum de¬
uinxerat : alios in uariis uiuenum
ex̾cits admiratio scłarium uirtutũ
denebat. Quot illi uite prioris gratie
suerant: tot a conu̾sione uinculis retͣ¬
hebatur. Cõmune quoddã famile decꝰ
p̾ripi omnes timebant. Et u̾e quis
unquã illum habitus ñ qͣi ꝓpriuisac¬
cepit: Quos aliqͣndo amictus nõ or¬
nauit. Itaq uelut splendidissimam
gẽmam. ⁊ commnune oĩm decus eripi
sibi. simul patria. simul familiares.
simul parentes putabant. Neq eñ

Expanded text:
rvat, juvante Deo, baptismum praeter ulrvat, juvante Deo, baptismum praeter ullam hominum sollicitudinem; et, quod his majus est, recenti adhuc et illibato nitore fontis sine admonitore convertitur. Sine admonitore, dixi; et ubi illud quod patria obstabat, quod obluctabatur pater, quod propinquitas tota renitebatur? Intraverat enim gratia sua omnium sensus; et cum eum sibi Christus assumeret, certatim in suis omnibus mundus tenebat. Alios dulcedo ipsius obligaverat; alios collegii blandimenta devinxerant; alios in variis juvenum exercitiis admiratio saecularium virtutum tenebat. Quot illi vitae prioris gratiae fuerant, tot a conversione vinculis retrahebatur. Commune quoddam familiae decus proripi omnes timebant. Et vere quis umquam illum habitus non quasi proprium accepit? Quos aliquando amictus non ornavit? Itaque velut splendidissimam gemmam et commune omnium decus eripi sibi simul patria, simul familiares, simul parentes putabant; neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
repudiato patrũ stemate. elegit sola
xp̃i pat̾nidade censeri. Pret̾mitto itaq
cõmemorare a uita illi scłarium hon¬
orum insignia ⁊ quod concupiscibile
ac pene sumum habeat mundus us¬
q ad consulatus ꝓ uectã familie sue
nobilidatẽ. maiore generositate pecto¬
ris fastiditã. nec p lacuisse illum sibi
de suꝑuacius suoꝵ honorib. qui ꝑ a
morem u̾itatis iam suos ñ optabat.
Ad illud pocus meus sermo festinat.
qua fide baptismũ in adolescentie an¬
nis ꝓprio concupierit arbitratu. qͣm
maturo consilio sanus mortẽ expaue¬
rte. qui eam ante baptismum uita ca¬
riturã esse ꝑspexerat. qua sram uitã
suã desiderauerit uitali fonte renoua
ri. qͣm dulcissima infantia. qm mo¬
desta pu̾icia qͣm grauis adolescentia
fu̾it quam omni edatum gradus su¬
pera uirtute transcend̾it maiorq sẽ¬
ꝑ inuentus sit. P rorsus diumno quo¬
dam pedagogio educatũ putes. Eru
ditur sine aliqua suoꝵ instantia. Sͦ¬

Expanded text:
repulso patrum stemmate elegit sola repulso patrum stemmate elegit sola Christi paternitate censeri. Praetermitto itaque commemorare avita illius saecularium honorum insignia, et quod concupiscibile ac pene summum habet mundus, usque ad consulatus provectam familiae suae nobilitatem, majore generositate pectoris fastiditam. Nec placuisse illum sibi de supervacuis suorum honoribus, qui per amorem veritatis jam suos non optabat. 5. Ad illud potius meus sermo festinat, qua fide baptismum in adolescentiae annis proprio concupierit arbitratu, quam maturo consilio sanus mortem expaverit; qualiter ante baptismum vita cariturum se esse prospexerit; qua siti vitam suam des quam dulcissima infantia, quam modesta pueritia, quam gravis adolescentia fuerit, quam omnes aetatum gradus supra virtutem transcenderit, majorque semper inventus sit, ut prorsus divino quodam paedagogio educatum ditur sine aliqua suorum instantia. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nis forsitan fauorabiliter de meo loqͥ
rit. Nõ tam̃ ego ingenii fiducia. neq¬
fretus eloquio ad attingendã tanti in¬
ri uitã manum mitto. qͣm siquis pͥs¬
ce eloquentie auctor atting̾et ñ solã
nichil facundia ornaret. s uctus
mat̾ie mole suceuberet. Uest̃ me am¬
or ꝓuocat: uest̾ affectus de illo aliqͥd
loquendi fiducia subministrat. A¬
nimabitur ut credimus ip̃ius m̾ito
sermo qͣmius repentis ingenii. Et ꝙ
⁊acet u̾bis eleuabitur reb ⁊ effusa
in illum karitate ur̃oꝵ pectoꝵ ꝯdiesͦ
st illud notum omnib oratorie
discipline quoꝵ laudandã rece¬
ꝑint uitã. patriã prius ⁊ originẽ p̾dica.¬
re: ut quod in ꝓpriis uirtutib deest. in
patrui gloria p̾recessisse uideatur. Nos
fastigium nobilitatis est int̾ dei famu¬
los computari: nec addere quicquam
nobis ad dignitatẽ hanc terrene origi¬
nis decus nisi contẽptu fuo potest. Ne¬
mo est in celestib clarior: quam qui

Expanded text:
mis forsitan favorabiliter de meo loqui mis forsitan favorabiliter de meo loqui rit. Non tamen ego ingenii fiducia, neqfretus eloquio, ad attingendam tanti Viri vitam manum mitto: quam si quis priscae eloquentiae auctor attingeret, non solum nihil facundia ornaret, sed victus materiae mole succumberet. Vester me amor provocat, vester affectus de illo aliquid loquendi fiduciam subministrat. Animabitur ipsius, ut credimus, merito sermo, quamvis repentis ingenii; et quod jacet verbis, elevabitur rebus, et effusa in illum charitate vestrorum pectorum st illud notum omnibus oratoriae disciplinae, quorum laudandam receperint vitam, patriam prius et originem praedicare; ut quod in propriis virtutibus deest, in patrum gloria praecessisse videatur. Nos fastigium nobilitatis est inter Dei filios computari, nec addere nobis quidquam ad dignitatem terrenae originis decus, nisi contemptu suo, potest. Nemo est in coelestibus gloriosior, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
sermoni meo expedire difficile est. ur̃a
sibi pectora ꝓpriis cogitat inib eloq̃n¬
tur. Scriptura quodam loco continet.
Sapt̃a in exitu canitur. Hoc est dic̾e.
Sapientis conu̾satio inconsũmatõis
fine laudatur. Unde ⁊ in alio loco. Ne
it̾um. Ante mortẽ ñ laudau̾is quẽqm.
Tanqͣm si diceret. Lauda post mortem.
Inuiuentis enim laudib ⁊ laudato locꝰ
uane exultationis offertur. ⁊ laudato¬
ri maxime nota assentationis affigit᷑.
Multis modis aĩs utile ẽ laudare de¬
sunctũ. primũ quia dum ab est. cui
gratificari laudatione possimus:ne¬
cesse est ut ad largitorẽ gr̃e dñm laus
tota referatur. Demde quia sola uir¬
tuts admiratio residet: ubi suspicio
assentationis aufertur. Defuncti. ita¬
q laus. inscã fidelium ꝯgregatione
ꝓlata. plena est edificationis uacua
iactantie. Merita quoq in hoc eiuis
qui laudatur acerescunt: quod plu¬
res sua laude ꝓficiunt. Nec u̾ebor nemi¬

Expanded text:
sermoni meo expedire difficile est, vestra sermoni meo expedire difficile est, vestra sibi pectora tur. Scriptura quodam loco 1312 continet: Sapientia in exitu cernitur, hoc est dicere: Sapientis conversatio in consummationis fine laudatur. Unde et in alio loco: Ne iterum: Ante mortem ne laudaveris quemquam : tanquam diceret, Lauda post mortem. Viventis enim laudibus laudato locus vanae exsultationis offertur, et laudatori maxime nota assentatMultis modis autem utile est laudare defunctum: primum quia dum abest cui gratificari laudatione possimus, necesse est ut ad largitorem gratiae laus tota referatur; deinde, quia sola virtutis admiratio residet, ubi suspicio assentationis aufertur. Defuncti itaque laus in sancta fidelium congregatione prolata plena est aedificationis, vacua jactantiae. Merita quoque in hoc ejus qui laudatur accrescunt, quod plures sua laude proficiunt. Nec verebor ne ni
Abbreviated transcription (Latin):
uoeat. Illinc me laudum suai gr̃a
ad sermonẽ trahit. hinc ad singul¬
tus retrahunt dampna cõmunia. Ig¬
noscite itaq si diripientib sibi duob
hiis affectib mentẽ meã. oris mei offi¬
cium. danqͣm duob dominis famu¬
latum negat. Wuicquid recordatio ĩ
laudis ꝑtib suggerit: totum. Hoc sͥ
int̾ dampnanum erans doioruendi¬
cat. qͣmqͣm ⁊ si adeet michi serenitaᷤᷤ
mentis. ⁊ samulatu ydoneo m̃ti lingͣ
seruiret: nũquid habundantius lauis
eius proferri sermonib meis poterãt
qͣm in ur̃is sensib manet Nemo est.
ut puto. eui non illuis niri gra maior
occurrat: qͣm possit opulentissima eꝰ¬
libet ꝓferre facundia. Quia ergout
scͥptura loquitur i emoria iustorum
cum laudibz sẽꝑ est. nec potest quisꝙͣ
meritoꝵ illustum uiros ñ cum laude
memorare: ꝓferam ut facultas datur
aliqua ex huis que de illo dilectionis ur̃e
corda meditantur. Ad iuuabunt itaq
sensus ur̃i conatus meos: ⁊ quicquid

Expanded text:
vocat. Illinc me laudum suarum gratia vocat. Illinc me laudum suarum gratia ad sermonem trahit; hinc ad singultus retrahunt damna communia. Ignoscite itaque, si diripientibus sibi duobus his affectibus mentem meam, oris mei officium tamquam duobus dominis famulatum congruum negat. Quidquid recordatio in laudis partibus suggerit, totum hoc sibi inter damna numerans dolor vindicat. Quamquam etsi adesset mihi serenitas mentis, et famulatu idoneo menti lingua serviret, num abundantius laus ejus proferri sermonibus meis poterit, quam in vestris sensibus manet? Nemo est, ut puto, cui non illius viri gratia major occurrat, quam possit opulentissima cujuslibet proferre facundia. Quia ergo, ut Scriptura loquitur, memoria justorum cum laudibus semper est , nec potest quisquam meritorum illustrium viros non cum laude memorare, proferam, ut facultas datur, aliqua ex his quae de illo dilectionis vestrae corda meditantur. Adjuvabunt utique sensus vestri conatus meos; et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
egnoscite dilectissimi diẽ pub¬
licis fidelium memoriis con¬
secratu: qui michi qͣm liu hos
caducos uite huius dies
deus indulserit. sẽꝑ quidem acerbitati¬
b grauis. ⁊ plenus dam̃ ⁊ dignitatis ad¬
uenit. Hodie enim ille recordationis
ecelesie huiuis antistes uirtute sacerdo¬
tio noĩe honoratus pater. corpore exutꝰ.
quicquid ad clausulam elocutionis ad¬
iecero absurdum pot̾it iudicari. Si enĩ
dixero ad astra migrauit: ille eciam
dum in terris moraretur inter splẽdi¬
est. Adam xp̃o astitit. Quando autẽ ei
hic inuita sua non astitit: cuius omĩs
uita illam helye uocẽ habuit. uiuit do¬
minus eui asto hodie. Dicam terrena
deseruit: cuius ut apłs ait conu̾satõ
sẽꝑ incelis fuit. Simiłr itaq qͣntum¬
certo animus meus habet quicquid
de dali uird dicendũ occurrerit: ip̃a
sui magnitudine cogruo extai carz
Cõpugnauit merorib gaudia. Tał
reminisci dulce est: tali carere supp¬
licium. Duplex itaq mat̾ia me pro¬

Expanded text:
gnoscitis, dilectissimi, diem publicis fidelium moeroribus consecratum, qui mihi quamdiu hos caducos vitae hujus dies Dominus indulserit, semper quidem acerbitatibus gravis, plenus tamen dignitatis adveniet. Hodie enim ille sanctae recordationis Ecclesiae hujus antistes virtute, sacerdotio, nomine Honoratus, corpore exutus est. Quidquid ad clausulam elocutionis adjecero, absurdum poterit judicari. Si enim dixero: Ad astra migravit, ille, etiam dum in terris moraretur, inter illa splendiest. Addam: Christo astat? Quando autem ei in vita sua non astitit? Cujus omnis vita illam Eliae vocem habuit: Vivit Dominus cui asto hodie . Dicam: Terrena deseruit, cujus, ut Apostolus ait, conversatio semper in coelis fuit ? Similiter itaque, quantum animus meus habet, quidquid de tali viro dicendum occurrerit, ipsa sui magnitudine congruo exitu caret. Compugnant moeroribus gaudia. Talem reminisci dulce est; tali carere supplicium. 2. Duplex itaque materia me pro
Abbreviated transcription (Latin):
te d̾i. Pauebant illi interea gloriam
suã. ⁊ odorem bone conu̾sationis.
longe lateq diffusum licet ad dei
laudem referrent. sibi tam̃ uanita

Expanded text:
t. Pavebat ille interea gloriam suam; et honorem bonae conversationis longe lateque diffusum licet ad Dei laudem referret, sibi tamen vanita
Abbreviated transcription (Latin):
cies flammeo radiabat aspectu ⁊ dỹe
disti: ut oĩm membroꝵ tuoꝵ recipi¬
as sanitatẽ. Ad hane uocẽ sanissimꝰ
redditus. cepit currere post iuue¬
nem ut pedes eus ostularetur. At
ille dixit ei. uide ne ꝯtingas me: qr
nõdum baptismatis scificatio te a
squalorib abluit ydoloꝵ. uidens ħ
dyburenis filius ens aduoluitur
pedib sc̃i policarpi. Ip̃e aut̃ chroma¬
tius astringebat plantas beati sebas

Expanded text:
cies flammeo radiabat aspectu et dixit cies flammeo radiabat aspectu et dixit disti, ut omnium membrorum tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post juvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis sanctificatio te a squaloribus abluit idolorum. Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvitur ad pedes S. Polycarpi. Ipse autem Chromat
Abbreviated transcription (Latin):
sermo u̾r ita rationib affluit: ut⁊
pecudũ ad rationẽ ueram intes ĩeli¬
net. unde ⁊̃ hoc ip̃m qd̾ ad ornatũ do¬
mus uisus sum excepisse: ne ĩpediae
saluti mee enis incolumitas dissipetur.
Credo enum ⁊ hec fides mea est. qd̃ hiisoi
merear. salute ꝯsequi ⁊ futurã. Audi¬
ens hec filius enis tyburcius: dixte.
Nulla patiar ratione hoc opus p̾ciosu
⁊ p̾cipiũ. s i cõpadile deici. S ne pat̾¬
ne saluti uidear uenire otrariꝰ. deferã¬
tur duo elibam: ⁊ accensi ante ianuã
cubiculi p̃parentur: ut dum destruc¬
tum ab eis fu̾it. ⁊ pater m̃s ñ receꝑit
sanitatẽ. ambo in singioe elibanis ardẽ¬
tib demergantur. Audiens hec pater:
pͣhibeat sieri. Sii uero ñ solum ñ me¬
Tunc accesserunt ad uniu̾sa ydola e¬
christallina. ⁊ oloiutrea. ⁊ om̃e sslud
opus mechanicũ. Et subito dũ sc̃oꝵ
manib frang̾erttur: apparuit ante o¬
culos chromatii iuuenis. cuius fa¬

Expanded text:
sermo vester ita rationibus affluit; ut et sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatum domus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo enim, et haec fides mea est, quod his omsentem merear salutem consequi et futuram. 58. Audiens haec filius ejus Tiburtius dixit: Nulla patiar ratione hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne patenae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum destructum ab eis fuerit, et pater meus non receperit sanitatem, ambo in singulis clibanis ardentibus demergantur. Audiens haec pater ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non meTunc accesserunt ad universa idola crystallina et holovitrea, et omne opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus fa
Abbreviated transcription (Latin):
ricas dixerũt. id est nature rei incerta
ꝓfugia. Nam du̾sis tẽporib nati uno
nautragio ꝑierunt. Et una hora diei
uł noctis exhorti. alt̾̃ ad mendicitatẽ
deponitur. alt̾ ascendit ad regnum.
In uno p̾lio ĩmim̾abilis multitdo ꝓ¬
st̾nitur. ⁊ uno die immo uno puncto
una domo drie nate femine. pudicis¬
sima una. alt̾a efficitur impudiea. U¬
trisq si stelle m̾itum ꝯtulerũt. nec
meretrix iutuꝑanda est. nec casta
laudanda. Cerde legis latores.⁊ prĩ¬
crpes sacra sua p̾uaricata puniunt:¬
⁊ ideo forum. ideo iudex. ideo iura rtt
uisti recte laudentur. ⁊ inuisti merito
puniantur. Et hoc nolo ut ociosum
esse estimes: qd̃ de ip̃m nondum sal¬
uatũ actendis. Nam si ex integro ate
inmici gen̾is humani cerimonias
abiceres: in de ip̃o qd̃ uerũ est didicis¬
ses. Audiens hec chromatius. dĩe.
uerus ille deus est: qui uos tales ꝓ¬
batur habere eultores. Nam omnis

Expanded text:
ricas dicunt, id est naturae rei incerta ricas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno naufragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alter ad mendicitatem deponitur, ascendit alter ad regnum: et in uno praelio innumerabilis multitudo prosternitur, et uno die, imo uno puncto, in una domo, duae feminae, pudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo judex, ideo jura, ut justi laudentur recte, et injusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjiceres, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
hodie mathesis uenire doctorẽ cuidi¬
eas illo tẽpore asperis te casib laboras¬
se. ⁊ inquire ꝑ quas stellas hoc tibi e¬
uen̾it mali. Responsa eius ꝓculdu
bio erunt talia qd̃ tẽpus tuum ama¬
litioso marche susceptũ est. aut satur¬
nus apocasticus furt. aut annus tuus
ex dỹametro susceptus est. aut climac¬
terica tibi incentro sunt nata aut sin¬
detos fuit cum malo aut inuisibilis
aut in scemade aut ĩmobił eirea de ex¬
tiere curesus intelt. Hec ⁊ hiis fimilia
dum dixerit. rationis tibi uerisimi¬
le assignare nititur aliquid ⁊ ꝓbare.
Age nunc interroga altum mãthema¬
ticum. eni ip̃as horas ip̃mq tp̃s in bonis
tibi exuberasse casib dicas. Ilico uide¬
bis eum tibi rationabilia scemata infi¬
nita afferre quib apprdbet quia ĩ ip̃is
culum ⁊ enĩ tenet ex omni ꝑte collec¬
tum: in quo diu̾sas ae uarias causas
accipte ex quib occasionẽ capiat di¬
cendi quod uoluerit. Nam futura dũ
penitus p̾uidere ñ possunt: climacte¬

Expanded text:
te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus apocatasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi exuberasse casibus dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia in ipsis irculum etenim tenet ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climacte
Abbreviated transcription (Latin):
immica cognoscitur. Ista xp̃iani ita¬
xp̃iami ita recusant: ut nõ solum
ip̃i nõ habeant. ñ colant ñ credant ñ
timeant u̾m ̃i nec amicos illos habe¬
ant. qui hꝰcemodi nugis suum occu¬
pant pectus. Omĩa enim ista falsa
decepdõisq ministra sunt. Siłitu¬
do ineis u̾itatis est: ñ ip̃a ueritas. Di
ete ei chromatius. quid qd̃ ñnumꝙͣ
futura ꝓnuntiant: Sebastianꝰ dix̃.
Ista omnia uanissima esse ⁊ falsa xp̃o¬

Expanded text:
inimica cognoscitur. Ista Christinimica cognoscitur. Ista Christiani ita recusant, ut non solum ipsi non habeant, non colant, non credant, non teneant; verum etiam nec animos illos habeant, qui hujuscemodi nugis suum occupant pectus? Omnia enim ista falsa deceptionisque ministra sunt: similitudo in eis veritatis est, non ipsa veritas. 55. Dicit ei Chromatius: Quid? quod nonnumquam futura praenuntiant? S. Sebastianus dixit: Ista omnia vanissima esse et fals
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec accesserunt s deo suo.¬
ad chromatiũ: dicẽtes ei. Con¬
fringentib nobis ydola. tu debiusti
sanitatẽ reciꝑe: nisi forte aliqua tibi
in animo signa ĩfidelitatis adhuc sunt
Hoc enim apud nos certũ g̾inus: quod
aut est aliquid qd nonlum est fractũ
aut si omnia fracta sunt quid maĩo
geras nobis euidentius manifesta. T̃c̃
ille. habeo ĩquit cubicłm olouitreũ:
in quo om̃is disciplina stellarũ ac ma¬
thesis mecaniea arte ꝯstructa est. Inemꝰ
fabrica pater mens tarqunius amplẽ
qͣmͣ ducẽta talenta auri dinoscitur
expendisse.Cui sebastianus are. Si
hunc integrũ habere uolu̾is: de ip̃m
frarigis. Chromatius dixie. Quid
enim. Mathesis aut ephemeris ali
mero ꝑ horaru̾ spacia distinguntur.
⁊ lunaris globi plenitudo ue dimi¬
⁊ capricorm. ⁊ sagitarii. ⁊ scorpionis
⁊ dauri sunt. Illic in ariete luna. in
cancro hora. inioue stella. inm̃curio
tropica.inuenere mars: ⁊ in omnib
istis monstruosis demonib ars deo

Expanded text:
ost haec accesserunt ad Chromatium dicentes ei: Confringentibus nobis idola tu debuisti sanitatem recipere, nisi forte aliqua tibi in animo signa infidelitatis derelinquuntur. Hoc enim apud nos certum gerimus, quod aut est aliquid, quod nondum est fractum; aut si omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis evidentius manifesta. Tunc ille: Habeo, inquit, cubiculum holovitreum, in quo omnis disciplina stellarum ac mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixit: Si hoc tu integrum habere volueris, te ipsum frangis. Chromatius dixit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris aliqmero per horarum spatia distinguuntur? et lunaris globi plenitudo vel dimiet Capricornii et Sagittarii, et Scorpionis, et Tauri sunt, illic in Ariete luna, in Cancro hora; in Jove stella, in Mercurio tropica, in Venere Mars, et in omnibus istis monstruosis daemonibus ars Deo
Abbreviated transcription (Latin):
fiut saero sc̃i fontĩ unda ꝑfusus. mtis
enis fides euident̾ enituit. Int̾rogatus
si ecrederet. dixit. Credo. Itum interro
sedit. Abrenuntio. Prosecuta est ĩ¬
t̾rogatio sacerdotis: utrũ renuntiar¬
et omnib peccatis. At ille ait. Ista pͥ¬
ns debuisti debrusti inquirere: arte¬
qͣm has aulas regis celoꝵ ĩtrarem.
Nuno aũt reinduam meñ bapditatꝰ.
ut omnib prius quib sum iratus in¬
li indegrũ reddi p̃cipiam. Due michi
post uxoris obitum ꝯeubine sunt:
istis dodem ⁊ maritis tradam. Ab om̃i
nexu seruili ingenuo pͥuato uł pub¬
lico actuũ meorum nodos exoluam.
Et ita demum ꝓmittã me renuntia¬
tircu om̃ib peceatis dyabolicis ⁊ uo¬
luptatib mundi. Dicit ei policarpꝰ
p̾rb̾r. Beatiorẽ te celestis unda ꝑfrrn¬
det: cũ ea que arbitͥo iuo dicis te esse
fasturum. dota festinatione cõple

Expanded text:
sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut omnibus prius, quibus sum iratus, inli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione comple
Abbreviated transcription (Latin):
genitus dei filius: quẽ p̾dicatis boni
cipatũ prime cohortis ago: s utrum
sto milicie hominis nec stire olim de¬
creui. nec uelle: sed adhoc tantũ sub
elamide lat̾e uolui. ut mutantium
animos instruerẽ. ⁊ dubitantes con¬
stantes efficerẽ. ne passionĩ dolorib
cederent. quos fides fecerat bellato¬
res. Tu aut̃ amplissime potestatis a¬
picẽ gerens. nõ podes demet ip̃m nͨ
aspectacuł tollere neq iudicandis
regociis ab sentare. Simulans igtt̃
egritudinẽ tibi ip̃i postula succes¬
sorẽ. ut possis lioer ab occupatibibꝰ
mundi futurre uite rudimta susci¬
ꝑe: ut scda natiuitate itum natus et̾nis
efficiaris parentib ꝓles. Eodẽ itaq die
mitat ad amicos suos in palatio positos
ꝑ quos testimonialia scripta suscipiẽs.
throcinũ diuine milicie anteqͣm bayti¬
⁊aretur accepie. Quid memorẽ:. quam
plenissime fidei fuerit. qͣmq acxis ĩge¬
ni ꝯtra infideliũ asserta constit̾te: seq̃us
lectio manifectat Nam minitio qͣliter

Expanded text:
genitus Filius Dei, quem praedicatis boni cipatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellem. Ad hoc tantum sub chlamyde latere volui, ut nutantium animos instruerem, et dubitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
urx posseteneri a plurib. Et orans ꝓũ
mico uirtocius ꝑfectionis exauditus ẽ.
s exparte. Nam ilico quidẽ sc̃o orante il¬
le aꝑuit orulos. ⁊ sensum recepit. Relic
laphiret. ut discat ñblasphemare. Cce¬
dimuis eum uiuere nsq ad huc ci uscad
hec tẽpora luere peccatũ grande qd pec¬
cauit. in sẽm. certis tẽporib tam̃. feruite
denere non ualuit in pace. ad locũ cuiue
extit̾ant redierunt. Nec renuit mala¬
chias post multã demum uexationẽ:
pacis obtentu. S iam ad opus edificii
quod malachias aggressus est: ĩmo¬
¶ recurrat.

Expanded text:
vix posse teneri a pluribus: et orans pro vix posse teneri a pluribus: et orans pro inimico vir totius perfectionis, exauditus est; sed ex parte. Nam illico quidem sancto orante, ille aperuit oculos et sensum recepit. Relictlaphizet, ut discat non blasphemare. Credimus eum vivere usque adhuc, et usque ad haec tempora luere peccatum grande, quod peccavit in sanctum: certis temporibus tamen ferunt tenere non valuit, in pace ad locum, cujus exstiterant, redierunt. Nec renuit Malachias post multam demum vexationem, pacis obtentu. 63. Sed jam ad opus aedificii, quod Malachias, aggressus est,  recurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s p̾dixiss. sciens u̾bum eius uiuum
⁊ efficax esse interfecit inquit filium
meum. Et instigante dỹabolo tãto fu¬
rore exarsit millum. ut coram duce ⁊
maiorib ulidie. falsitatis.⁊ mendacii
arguere ñu̾eretur hoĩem qui u̾acissi¬
miis ẽẽt u̾idatis:⁊ discipulus ⁊ amator.
⁊ conuuiciũ intulit simiam appellans.
Et malachias quidẽ doctus ñ reddere
maledictũ ꝓ maledicto obinuture. et
nõ aꝑuit os suum. dum consist̾et pec¬
cator adu̾sus eum. S ñ dñs oblitus c̃¬
monis sui quem dix̃at. michi uindictã
ego retribuã. Cadem die domũ reu̾sus.
homo luit lingue effrenis temerita¬
tẽ: ip̃o ultore quo instigatore laxarat
Arreptũ inignẽ ꝓiert demon: s mox
manib assistentiũ extractus ẽ adustꝰ.
tam̃ corꝑis parte ⁊ m̃te captus. Et dũ
insanitet uocatus malachias uenit:
repperito maledicũ spumantia orador¬
quentẽ. hortendis uocib ⁊ motib ter¬
rentẽ omnia. ac toto corpore agitatũ.

Expanded text:
s praedixisset, sciens verbum ejus vivum et efficax esse: « Interfecit, » inquit, « filium meum. » Et instigante diabolo, tanto furore exarsit in illum, ut coram duce et majoribus Ulydiae falsitatis et mendacii arguere non vereretur hominem, qui veracissimus esset, veritatis et discipulus, et amator: et convicium intulit, simiam appellans. Et Malachias quidem doctus non reddere maledictum pro maledicto, obmutuit, et non aperuit os suum, dum consisteret peccator adversus eum. Sed non Dominus oblitus sermonis sui, quem dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam . Eadem die domum reversus homo, luit linguae effrenis temeritatem, ipso ultore, quo instigatore laxarat. Arreptum in ignem projicit daemon; sed mox manibus assistentium extractus est; adustus tamen corporis parte, et mente captus, Et dum insaniret, vocatus Malachias venit, reperitque maledicum spumantia ora torquentem; horrendis vocibus et motibus terrentem omnia, ac toto corpore agitatum,