comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n auxii futuri sunt. eti cũ grauitate ꝯstã¬
tiaq uicturi que faciliora sunt ꝓħis
fortuna feriat et quomunꝰ młtis Reblis
egent. Et quia si quid ad ũsi adueniat
tam grauiter cccdere non possurit. Qcͥa
non sine causa maiores motus aĩorum
rentib ꝙͣ quietes quo mag̾is his ⁊ mas¬
intudo cĩ est adhibenda ets uacuitas ab
angorib l Rem gerendam autem qui
accedit caueati ne ĩd mͦ conside̾t ꝙͣ Res
illa honesta fit ẜetiã ut heat efflciendi
facłcatem in quo ip̃o consideiand esti
ne aut temere desperes ꝓpt̾ ignaniam
aut minꝰ confrait ꝓpt̾ cupiditatẽ Inoĩb
aut̃ negoens pͥusq aggrediare adhibe̾da
est preꝑac̃o diligens s cũ pleriq arbrt̾nt
Res bellicas maiores esse ꝙͣ urbanas mu¬
menda hec opinio esti / Mulciem̃ bella
sepe quesierunt ꝓpt̾ głie cuprditatem
atq id in magnis aĩs ingenisq pletũq
contingit eap magis si fint ad rem mile¬

Expanded text:
nec anxii futuri sunt et cum gravitate constannec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philofortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorumrentibus quam quietis, quo magis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella saepe quaesiverunt propter gloriae cupiditatem, atque id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem mili
Abbreviated transcription (Latin):
talis nulla sit causa si de sprcere dicant
eaque pleriq mirent᷑ imꝑra ⁊ magist̃¬
tus. his non mͦ non laudi uin etia uicio
daudum puto. Quoꝵ uidiciũ in eo ꝙ gła
cõtempnant ⁊ ꝓ nichilo pueent di fficile
fcũ est non ꝓbare Si uident ͦ labores ⁊
molestias tum offensionũ eti repulsaꝵ
qͣi qͣndam ignonuam timere ⁊ infamiã
Sunt enim qui in Reb contiarno parũ
sibr constent uoluptatẽ seuerissime cõ¬
tempnant in do lore sent meliores glia
neglegant frangant᷑ infamia at̾q ea
quidem non satis constant̾. s his qui hen
a natura adiumenta reꝵ ageraꝙ ab¬
ietta oñui cunccacõs adipiscendi sunt¬
magistititꝰ et gẽenda res .p. est. n enim
aliter aut rẽgi ciuitas aut declarari
ai magniᵈ ͦ põtest ¶apassentib aut̃ ⁊.¬
etiam. et mag̾nificentia et despicrentiã
adhrbenda sit reꝵ ħuanard qm sepe dico
et transquillicas aĩ atq securitas siqͥs

Expanded text:
talis nulla sit causa, si despicere se dicant talis nulla sit causa, si despicere se dicant ea, quae plerique mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio danducontemnant, et pro nihilo putent, difficile factu est non probare: sed videnturlabores et molestias, tum offensionum, tum repulsarum, quasi quandam ignominiam, timere, et infamiam, sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent; voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores: gloriam negligant, frangantur infamia: atque ea quidem non satis constanter. Sed iis; qui habent a natura adiumentarerum gerendarum, abiecta omni cunctatione, adipiscendi magistratus sunt, et gerenda resp. est. Nec enim aliter, aut regi civitas, aut declarari animi magnitudo potest. 4. Capessentibus autetiam et magnificentia et despicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditudine et uoluptate cũ ⁊ nticũdia ut
tnsquillitas aĩ et securitas assit q̃ affert
tum constantiam tuetiam dignitatem.
Multi aut̃ ⁊ sunt ⁊ fuerunt qui eam quã
dico transquillitatem expetentes a negee̾
publicis se remou̾nt ad ociũq ꝓfugẽrũt
rũtq nomuilli in agris delectati re sua
familiari. His ade̾in ꝓpositũ fuit ꝙ at gib
uti ne qua Re ege̾nti ne cui ꝑerent lib̾tate
ut̾entur Cui ꝓpͥum est fic uiue̾ ut uelis
Quare cũ hoc cõmune sit potentie cupi¬
dopicũ his quos dixi ociosis. alt̾i se adiꝑis¬
ai id posse axbitiant᷑ Si opes magnas he¬
nus aliis giraus. aut molesta uita est
otiosoꝵ. fruccio sioraut hoim generi et
ad claritatem amplitudiem ꝙ aptior eop
qui se ad Remp. et ad magnas res ge̾n
qui excellenti ingenio doctrine se se dedeĩt
Et his qui aut ualitudis imbecillitate /¬
aut aliqua guiore cã impediti a re publica
recesserunt cũ eius admĩstrande ptatẽ
alne laudemqz concederent, quib autẽ

Expanded text:
itudine, et voluptate animi, et iracundia, ut tranquillitas animi adsit et securitas, quae afferat tum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes, anegotiis publicis se removerunt, ad otiumque perfugerunt, runtque nonnulli in agris, deletari re sua familiari. His idem propositum fuit, quod et regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare, cumhoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis: alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habenus aliis gravis, aut molesta vita est otiosorum: fructuosior autem hominum generi, et ad claritqui se ad rem publicam et ad magnas res gerenqui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent. Quibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ceat dicimꝰ cũ id qd quaꝙ ꝑsona dignũ
est et fit ⁊ dicitur/ ut si eacuis aus minoᷤ
dicẽt oderint dũ metuant aut natis sepł¬
cro ip̃e est parens in decoꝵ uideret᷑ ꝙ eos
fuisse iustos accepimꝰ ut atres uicente
cabunt. Nob aut̃ ꝑsonã imposuit ip̃a
nat᷑a magna cũ excellentia prestãtiaq
uĩantium reliquoꝵ Qͦcuca Poete in
magna uarietate ꝑsonaꝵ etiam uicoẜ
qͥd cõueniat et quid deceat uidebunti
nobaut cũ a nat᷑a constantie modeia¬

Expanded text:
ceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum ceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente cabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nob
Abbreviated transcription (Latin):
edq intelligitur in omni uirͭ ͤ qd deceat
qd cogitadõe magisa uir ͭ ͤ pt̃ ꝙͣ re separari
Ut uenustas et pleritudo corporis secerm
non pt̃ a ualitudine sit hoc de quo loqͥn
decoꝵ totũ allud quidem est cũ uit᷑ q fufũ
S mente ⁊ cogitacõe distinguit: Est aut̃
eiꝰ de sc̾pc̃o duplex nam et genalequad
decoꝵ intelligimiꝰ qd in om̃i honestate
uer sat᷑ et aliud huic subrectũ qd ꝑtinet.
ad singłas ꝑtes honestatis atq illus suꝑiꝰ
fic fẽre definiri solet decoꝵ id essẽ ꝙ cõseni¬
taneum fit hors excellentie in eo in q nat̾a
eiꝰ a reliquis aĩantib differat. Queaut¬
ꝑs geni subiecta est eam sic definũt ut is
decop uelint esse ꝙ ita nature cõsentane¬
um fiti ut in eo moderac̃o ⁊ temꝑantia
appareat specie quadam liberali hec itai
intelligi possumꝰ exi stimare ex eõdecoro
qđ poete secunt᷑ De quõ alio loco plura
dici solent s cũ ẜuare illus poetas ꝙ de¬

Expanded text:
idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ⁊ tueri decet. Contiaq falli er¬
uire labi decpr tam dedecet ꝙͣ delirare
et mente esse captum et iusta oiã decora¬
miusta oĩa decora suna iniusta contia
us turpia sic in decora fiłis est rõ fortitu¬
dinis. Quod enim iuiruicet aioq magno
fit ad dignũ uĩro ⁊ decorum doidet᷑ ꝙ ꝯͣ cd

Expanded text:
videre et tueri decet, contraque falli, ervidere et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videt
Abbreviated transcription (Latin):
dioso tũ ꝙͣplimis modo dignis se utilem
ta ẜuantem licet magni fice giauitet
aiõseq uinẽ atq etiam simpłicit᷑ fidełr¬
equitur ut de una reliqua parte
honestatis dicend sit. in q̃ ue̾cun¬
dia. et quasi quidam ornatꝰ ute tẽpe¬
rantia ⁊ modestia oĩsq se dacõ ꝑ turba¬
cõnum dẽĩ. et reꝵ modus cernitur. Hoc
loes cõtiret᷑ id qd dicit latine decop p̃t.
grece eni p̃pondicit᷑ decorũ huiꝰ ius cã
est ut ab honesto non queati seꝑari nã
et q decet honestum est eti qd honestũ
est decet. Qualis aut̾ differentia sit ho¬
nesti ⁊ decori faciliꝰ intelligi ꝙͣ ex pla¬
nari pt̃i ͥtquid est enĩ ꝙ deceat ⁊dtũ
apꝑeti cũ ante gressa est honestas Itaq
non solũ in hac ꝑte honestatis de qua
hoc loco de fendũ est si etiam in trib su¬
ꝑiorib quid deceat aꝑꝑeati nã ⁊ ione
uti atq orone prude̾nter age̾ qd agas
consideiate. ontiq in re quid sio ueri

Expanded text:
dioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem dioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem ta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliSequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri
Abbreviated transcription (Latin):
fortũe atq etiã in secũdissimis Reb inap ͤ
est ucend̃ consilio amicoꝵ hisq maior
etiã ꝙ ante tribuenda auctas. husdemq
temꝑib cauend est ne assentatorib pa¬
tefiamꝰ aures nec adulari nos finamꝰ
in quo falli facile est/. Tales enĩ nos esse
putamꝰ ut iure laudem᷑ ex quo nastũt᷑
ĩmim̾abłia pccã. cũ hor̃es infłati opiõib
turpit̾ irudent᷑ et in maxĩs u sant c̃tiori¬
bus E hec quid haccenꝰ. Illicõ aut̃ fic ẽ
iudicand maxĩas geri res et maxum
ꝑtineat esse aut magni ãi et fuisse młto
etiamie autti giosi qui aut inuestigaret
auti conarent᷑ magna quedã. seseꝙ suaꝵ
r̾eꝵ finib continerent aut int̾iecti int᷑¬
pħos et eos qui Rem. p. adnũstrarent e¬
lectarent᷑ re sua familiari/ Non eãquid
oñi rõne exagg̾entes neq exclitdentes
ab eiꝰ usu suos potiusq amicis imꝑtĩẽteᷤᷤ
et Rei .p. si qñ usus eẽt que pͥmũ benepa¬
rata sic nullo neq curpi questu neq o¬

Expanded text:
fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum consilio amicorum iisque maior etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximipertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibphilosophos, et eos qui Rempubl. administrarent, delectarentur re sua familiari, non eam quidem omni ratione exaggerans, neque exe udentes ab eius usu suos, potiusque et amicis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque o
Abbreviated transcription (Latin):
moro duy fiusses pelopangiato bellomelti
fecissetog regie uectit ad ext̾mũ oĩa icum
bonsitio non ꝓuit cop quidassem abargt¬
nusis re mouendm n cie achenensibidi¬
miciis putabant. Quib ille Respondit
lacetemonios dasse illa amissa aliã pare
posse se fuge sine suo dedecore non possere
ttq Rec quidem de lacedemonĩs plaga me¬
gioris illa pestifera ꝑquã cũ deonibrotꝰ
mudiam timeres temere cũ epaminẽde
ꝯfsipisset lacedemonioꝵ opes corruetũt
Ento .⁊. maximꝰ mellꝰ de quo eniuꝰ
Sinis hõ nob̾cunctando rescituie Rem nẽ¬
enim Rumores ponebat alite saluter
gigo postꝵ mag̃ uiri nũc glia clare
ꝙ genꝰ peccandi uitand estietiã in reb
Sr banis/ Sunt eñi qui qd sentuint et fi

Expanded text:
sset, Pelopennesiaco bello, multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam, nec cum Atheniensibus dimicandum putabant. Quibus ille respondit; Lacedaemonios classe illa amissa, aliam parare posse; se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urban
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ sdem de ccũs alii ꝑlectant᷑ aliͣ ne ap¬
pellant᷑ quidem ꝓhibenda aut̃ maxime
est na in puniendo. Nũꝙͣ erĩ uatꝰ qui
acccdet ad penam medroeritatẽ illam te¬
nebit que estiantet nimium et parum
que placet ꝑrpacetieis et recte placet
mͦ ne laudarent iracundiam et dic̾ent
utiliter a natura dacam. Illa uero oĩb
Reb repudrenda est op tandũq et hiĩ qui
presant tei. p. legũ similes sinc que ad
puniend non nacũdia s equitate dutũ¬
tur/ Atq etiam in reb ꝓ sꝑis et ad uo

Expanded text:
ne iisdem de causis alii plectantur, alii ne apne iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo. numquam enim iratus, qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum: quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam, et dicerent itiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est, optandumque, ut ii, qui praesunt Reipubl. legum similes sint: quae ad puniendum, non iracundia, sed aequitate ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
honorap contentio de qua preclare apd eũd
est platonem similiter face̾ eos qui mt̾ se
concende̾nt ue pociꝰ rem . p. admĩstratet
ut si naute certarent quis eoꝵ potissimũ
gubernaret. Idemq precipit ut eos adũ¬
saries exrstimenues qui arma cont̾ ferãt
non eos qui fuo iudicio tueri Rem .p. ueliẽ
Qualis fuit int̾ .p. affricanũ et metellũ
sine ac bitate dissentio nec audiendi quig̃¬
uiter mimnicis rascend putabũt Idori
magniaĩ ⁊ fortis uiri esse censebunt.
Nichis enim laudablius nicħ magno ⁊
preclaro uiro Digniꝰ placciblitatẽ atq
clementia. In liberis uõ ppłis et in iuris
equalitate excenda. etiã facilitas est et al¬
titudo aĩ que dicit᷑ ne si irascam aut ĩ¬
tempestiue accedentib aut imprudenter
rogantib ĩmoro sitatem mutilem et odi¬
osam incidamꝰ. et tamen ita ꝓbunda est
non p̃t̃ cluitas. Ontis aut̃ ⁊ aĩadusio et
castigac̃o contuelia uacare de bot neq ad

Expanded text:
honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda esnon potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ lonestiꝰ. Itemq duob ꝓpositis utilib
uitũ utiliꝰ. Ita ꝙͣ ille trip icem mutau
eẽ rõnem in qͥuq ꝑtes discribui debere
corum disserendum.
ancipio geni aĩantim om̃i est a
natura tributum. Ut se uitã corpꝰa
et paret, ut pastum, ut lacibula ugalia
gen̾is eiuss. Cõmune aut̃ aĩantiũ oun ẽ
cõiunctionis appetitꝰ perrandi ccuisa ee cͥa
quedem eopłꝓcirata sunt. Si inc̾ hoĩem
et beluam hoc maxĩe inte̾st ꝙ hec tãtum
ꝙͣtum esse mouet ͦ sensu ad id solum quo
adest qdque pñs est se accõmodatꝭ pau¬
fucurum. homo autẽ qm̃ quid̃ rõris est
uides earũq ꝓgressus et qͣi ante cessioneᷤᷤ¬

Expanded text:
utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere eorum disserendum. Principio generi animantium omni est a natura tributum, ut se, vitam corpusque et paret, ut pastum, ut latibula, ut alia generis eiusdem. Commune item animantium omnium est coniunctionis adpetitus procreandi causa quae procreata sint; sed inter hominem et beluam hoc maxime interest, quod haec tantum, quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat paufuturum; homo autem, quod rationis est videt earumque praegressus et q
Abbreviated transcription (Latin):
uocant ac ea si defimiũt ut rectũ qd siris
officium ꝑ fectũ esse definiant media aut᷑
offm̃ ed esse dicunt quod cur scm̃ sit licõ
ꝓbablis reddi possit Triplex igit stut pa¬
netio uidetͦ. censilniͣ capiendi delibero nã
aut honestum ne ftũ sic an curpe dubittĩs
id qd in de liberacoem caditi in quo cõfiae¬
rando sepe am̃i in conciarias sententias
uite cõmodicatem rocundicatemq ad fticlta¬
tes reꝵ atq copias. Ad opes ad potenciam
quib ⁊ se possuit iuare. et sues cõd ucas id
necne de quo delibuuit. Que deliberticõ oĩs
in racõnem utilitatis cecdit¶Tertium du¬
bitandi genꝰ esticum pugnare uidet cum
honesto ad qd iidet᷑ esse utile. Cum enim.
ucilicas ad se rapere . hynestcis a se reuocare
ad se uidet᷑ ait discrtihat᷑ in delibeicido ãĩꝰ
affricitq ancipitem cuiam cogieandi Hac
selum utrũ honestum an turpe sic delibe¬
iari solec s etiam duob ꝓpositis honesti

Expanded text:
ocant. Atque ea sic definiunt, ut, rectum quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis
Abbreviated transcription (Latin):
iuistis instos maxime defeit ĩbecissis
fortes flagiciosis mołestos Ergo ħ ꝓpͥum
est aniini bene constituti et letari bonis
rebiet dolere contrarnis. Qobrem si cadie
in sãpientẽ animi dolor qui ꝓfecco caditĩ
ex eius aĩo extirpatam huanitatem arbi¬
tramur  ue causã est cur canncitiã fun¬
ditatoslam s euita ue asiquas ꝓꝑt ecu
Iustipiamus mosestias. Quid em̃ intest

Expanded text:
iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, flagitiosis modestos. ergo hoc proprium est animi bene constituti, et laetari bonis rebus et dolere contrariis. quam ob rem si cadit in sapientem animi dolor, qui profecto cadit, nisi ex eius animo exstirpatam humanitatem arbitramur, quae causa est cur amicitiam funditus tollamus e vita, ne aliquas propter eam suscipiamus molest
Abbreviated transcription (Latin):
difficile autemest cũ prestare õĩb concu¬
pieris fueart equitatem que ẽ iustiẽ maxiͦ
nec ullo publico ac legitio iure paciant᷑
Exiscuntq in łe ꝑ. Plerũq largitones
et factiosi ut opes ꝙ maxĩas ꝯsequantũt
difficiliꝰ hoc pclarius Nulsum enĩ esutẽ¬
pus quo iusticia uaccre debeat fortes igit᷑
e⁊ magnamimi surit hengi non qui facuit
ses ꝓpulsant iniuriam uera autẽ ⁊ sapiẽs
añm magnitudo honestum illud qd maxi᷑
natura sequit in fcĩs positũ non in głiã
iudicas pͥncipẽq se eẽ mauult ꝙ̃ uideri.
Et enim qui ex ercore imꝑite mulcitudis̃
pendet. hic in magnis uris non est hendꝰ
facillime aut̃ ad res iustas impeslit ut
quisq est altissimo aĩo ee głie cupidĩtate
Qui locus est sane lubricũs qa iux ĩueĩt᷑
qui laborib susceptis ꝑiculieq additis nõ
quasi m̾cedem roꝵ gestap desideret głiam
Amimo fortis aĩmꝰ etimagnꝰ Suab reb
maxime cerunt᷑ quaꝵ unia in reꝵ ext̾na

Expanded text:
 concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, existuntque in Republ, plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur, difficilius, hoc praeclarius; nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus est sane lubricus, quod vix invenitur, qui laboribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Omnino fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanitatis oem huanitatem aepellentis.
Ittiq ꝓbe de finitur astorcis fortitudo cũ eam
uirtutẽ ẽẽ dicũt ꝓpugnantem ꝓ equita te.
Quecuta nemo qui fortitudis gliam ꝯsitu¬
tus est insidñs ⁊ malieia lau̾dem ẽ adeptꝰ
Nichil eñĩ honestũ esse potest qd̾ iusticia ua¬
cat p̾clarũ gͥ illud platonis non inquis
solum scĩa est remota a iusticia ⁊ calliditas
potiꝰ ꝙͣ sa pien est appellanda ui etiam
aĩmiꝰ patus ad ꝑiculum si sua cuprditate
non utilicate cõi impellitur. audatie pociꝰ
nomen ẜeãt ꝙͣ fortiticoius Itaq uiros for¬
tes magnammos eosdem bonos ⁊ simpli¬
ces ilic̾atis amicos minimeq falaces esse
uolumꝰ que sunt ex medĩa laude iusticie ẜ
illico osiosum est qs in hac elacõe ei magni¬
tadine aĩi faculime ꝑtinacia et mina.
cupidictis pͥncipatꝰ mascit᷑ ugem̃ apud
placonem ẽ oẽm morem laceremomorion
ĩflãmatum esse cupiditate uincendi sic

Expanded text:
immanitatis, omnem humanitatem repellentis. immanitatis, omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis forti tudo, cum eam virtutem esse dicunt, propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est, insidiis et malitia laudem est adeptus. nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia et nimia cupidiPlatonem est. omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣadinod ducat᷑ honestũ ex quo aptum
esti officiũ satig fere diximꝰ. ⁊ Intelli¬
gens est aucẽm cũ ꝓposita sint genera
quatuor e quib honestas officiũq ma¬
naret splendidissinum uideri qđ aĩo
magna elatoq ħuanas Res despiciente
factũ sit ⁊caq inꝓbris maxĩe in ꝓmptu
est si quid tale dici potest. Dos autem
Iuuenes aĩm geritis muliebrem Illa u̾go
uiri et si quid huiusmodi salmaccdaspo¬
laudib que magno aĩo et fortit excel¬
lent̾q gesta suñt iea nestio quom quasi
pleniõre ore laudamꝰ hinc rethocum
cimpꝰ de Martatone salamine platei
hinc .G.n. ⁊. p. scipiones huic .m. m̃r
Declaratur aut̃ scudium bellice glie ꝙ stã¬
tuas quaꝵ uidemꝰ ornatu fere milicari
S ea animi elatio. que cernit᷑ in prculis
et laborib si iusticia uacat pugnatq nõ
pro salute cõi s ꝙ suis cõmodis ĩn uieco est
Non mͦ enĩ ad iurtrtis non esti ẜ etiã potiꝰ

Expanded text:
ad modum ducatur honestum, ex quo aptum ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolaudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus de Marathone, Salamine, Plataeis, hinc Cn. et P. Scipiones, hinc M. MarcDeclaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis, in vitio est; non modo enim id virtutis non est, sed est po
Abbreviated transcription (Latin):
officus tribuendis uidend̾ erit quid cuiq
maxime ncesse sit et quid quisq nobistũ
ul sine nob aut possit con sequi aut non
possiti ⁊ta non idem ecunt ncc̃itudinum
gradus qui ⁊ tempoꝵ Suntq officia q̃
alnis magisqͣ alnis deleant᷑. ut uĩcinũ
atiꝰ adiuueris in fructib ꝑerpiendis ꝙͣ
aut fiem̃ aut familiarem at si lis in iu¬
dicio sit ꝓpinquũ pociꝰ ⁊ anticum ꝙͣ uici¬
num defenderis. Hec igit᷑ et talia ccũspi¬
cienda funt in om̃i offico ⁊ confuetudo
excitacõq capienda ut boni rõcinatoreᷤᷤ
officoꝵ esse possumus et addendo utẽdaꝵ
euq debeatur incelligas s ut n medici
nee oratores nec miꝑatores ꝙͣuis artis
sine usu et excitacõ consequi possũt fic̃
officii confuand/ p̾copta titidũcut illa
quidem ut facimꝰ ip̃i s rei magnitudo
usum quoꝵ excituã onq defideiãt. etq
ab hũo reb q̃ sunc in iuire sccietatꝭ hũa ᷑¬

Expanded text:
officiis tribuendis videndum erit, quid cuique officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio et consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendcuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis sine usu et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure s
Abbreviated transcription (Latin):
eedemq uolantates in his fit ut eque¬
quisq alt̾o delectet᷑ ac se ip̃o efficit ꝙ
is qd pytagoras uult en annatia u̾t
unus fiat ex płib magna etiam illa¬
cõmuntas est que conficit ᷑ ex b̃nficue
ustio et atio Artis accoptis qr q̃ in utua
et grata sunt interques ea sunt firma
deuinciunt societate s cũ omnia Rõne
aĩoq lustearis om̃i societatũ nullaẽ
grauior nulla carior ꝙ ea que cũ Re
onn carierites pactia una complexaẽ
siei sit ꝓfuturus. Quo est Retestabłior
istor̃ unmanitas qui lacatut omni
liber totaq domus quẽ spectat in nos so¬
cõmunis etiã fortuna plerũq est. Qobrẽ¬
ncc̃ia p̾ fidia uice debent᷑ his maxime qͦs
añdixi uita aut uiccusq cõmunis cõsi¬
lia ẜmones cohortacões consolacões/ ĩcerd
etiam. obiurgacões in amicrtus uigentima¬
xime estos ẽa iocundissima annẽrtia quã
similitudo moꝵ conugauit E his oĩb

Expanded text:
eaedem eaedem quisque altero delectetur ac seipso; efficiturque id quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pcommunitas est, quae conficitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Sed cum omnia ratione animoque lustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior quam ea, quae cuomnium caritates patria una complexa est, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni liberi totaque domus, quae spectat in nos socommunis etiam fortuna plerumque est. Qia praesidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
mani gen̾is in exrgnũ augustũq cõcludit
nam cũ fit ha natura cõmune aĩantiũ
ue heans libidinem ꝓcirandi pͥma socie¬
tas in ip̃o cõiugio ess ꝓxĩa in libis deĩde
una domꝰ cõmuma omia. Pdarit̃ est pͥn¬
brinoꝵ eobrinoroq. Qui cum una do¬
moram capi non possint in alias do¬
mos canꝙ̃ in co lomas exeuriti secũt᷑
comuibia ⁊ affiuitates ⁊ ex quib eciam
płes ꝓpinqui que ꝓpagac̃o ⁊ sobales ori
ho est Rꝵ ꝓub licaꝵs Eangius autem
ꝯunctio ⁊ benuolentia deuineit hoĩes
caritate Magnũ est enĩ ead ħere mo¬
numenta maioꝵ eisdiuti sacris sepłe
neub simile suns familiaritate cõ¬
ninti Illus enim honestã qd sepe di
amicos fricit et ꝙͣ ꝙͣ oĩs uirtus nos a
se allicit facitq ut eos diligamiꝰ quib
ipa mẽe utãcatur itamen iustiora et libe¬
rlitas iõ maxiine efficit Nichilant᷑
est amabliꝰ nͨ copulatiꝰ ꝙͣ moꝵ simili¬
tado bonoꝵ In quibe enim eotd studia sti

Expanded text:
guum angustumque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est prinbrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures propinqui; qest rerum publicarum. Sanguinis autem coniunctio et benivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulmoribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe damicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilius nec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
acerba que mlta et uaria in h̃im uitafor¬
tunaq uersant᷑ ita ferte ut nicħ a statu
nat᷑e discedas nichil adignitate sapiẽti
robust aĩmi est magneq consianitie ⁊ õ
est aut̾ consencaneu qui metu non frãgat
eum/ ficingi cupiditate nͨ qui ãuictum se
a lubore prestit̾it uinci a uoluptate. QRoẜ
rem etihec uidenda. et peciũe fugienda cu

Expanded text:
acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et
Abbreviated transcription (Latin):
transfecri potest ꝑ mĩtas homo qͥ ertãti
lumen accendat. facit inchominꝰ ip̃i luce¬
at cum illi accenderit.
na ex re satis precipres ut quieques
sine det̾menco cõmodiri possio idt¬
buactur uł agnoto ex quo sunt illa ꝯmĩa
non ꝓhibe̾re aquã ꝓfluentẽ pati ab igne
ignem capere si quis uelit confilium fidele
deliberanti dire. que sunt utilia hie qui ac¬
aipiunt danci non molesta. Quare ex his
uolgaris liberalicas referenda est ad illũ
eniui fiuem nicħominꝰ ip̃i lucet ut facł¬
tas sit cur in nros simus liberales. Gradus
aucemles sunt societatis houn ũt em̃
ib illa infinita disecditat ꝓprior ẽ eiusd
gentis nationis lingue qua maxie hor̃es
conuĩgunt᷑ int̾iuis etiã est eiuss dẽ ciuita¬
eis / Multa enĩ sunt cuib inter se quia¬

Expanded text:
Homó, qui erranti Homó, qui erranti lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt ci
Abbreviated transcription (Latin):
bñficio et in referenda gr̃a siceta paria
sunt hoc maxime offic̾qi est ut quisq maxͦ
opis indigeat ea ei potissimũ opieulari
qͥd contra fit a plerisq a quo em̃ płimũ
sperant, etiã si ille his non egery tamen
ei potissimum inẜurunt. Opamẽ autem
płimum conferet᷑. S que naturẽ pͥncipia
sint cõmunitatis et societatis huanẽ repe¬
socretate/ neq ulla re longiꝰ ab sumus a
natura in quib in esse fortitudiem sepe
dicimus. ut in eguis ⁊ in leoniba s iustici¬
am equitatem. bonitatem non dicimꝰ sũt
patens hõibs int̾ ipos oĩb int̾ om̃es soci¬
etas hec est in qua or̃m Reꝵ quas ad cõmu¬
nem lp̃im usum nat᷑a genuit est ẜuanda
cõitas ut que de scripta sunt legib ⁊ Iure
ciuili. hecata teneant᷑ ut sit cõnstitutum
ꝓu̾bio est amicoꝵ esse cõmunia oĩa Omĩa
autem cõmunia houy dedent᷑ ea que sunt
genis eius qd ab ennuo positũ in una re

Expanded text:
beneficio et in referenda gratia, si cetera paria beneficio et in referenda gratia, si cetera paria sunt, hoc maxime officii est, ut quisque maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari; quod contra fit a plerisque; a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille iis non eget, tamen ei potissimum inserviunt. Optime autem plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repesocietate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum proverbio est, amicorum esse communia omnia. Omnium autem communia hominum videntur ea, quae sunt generis eius, quod ab Ennio positum
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ nos pͥmũ illus est in offic̃o ut̃ ci
E beruolentiã non ado lestentoꝵ more
ardore quoetim amoris ẜ stablicate potius
et constantia indicemꝰ Sinetũt mitai
ut non mennda s referenda sic grͣa maior
quedam citi adhibenda est nũllum enĩ
si mͦ possis iubet reddere hesiodus quid nã
b̃nfic̃o ꝓuocati face̾ de bemiꝰ dn decet mu¬
cari agros fertiles qui młto plus efferũt
ꝙͣ acceꝑunt. Et enim si in eos quos speramꝰ
nob̾ ꝓ fut᷑os non dubitamꝰ officia ꝯ ferre
quales in eos esse debemꝰ qui iam ꝓfu̾unt
Namcũ duo genera lib̾tatis sint unum
dandi bñficii alc̾um reddendi demꝰ nec ne
in ña pr̃ate est Non rede uiro bono non
licet mͦ id face̾ possie sine iiuria/ acceptoꝵ
aut̾ bnficoꝵ sunt deleccꝰ hendi nec dubiũ
ponderandum est multi enim facumt
nũta a tem̾ĩtate quedam sine udieio uł
non sunt habenda atq ea que ncdico ꝯsitũ¬
te constantq de lata sunt s an collocãdo

Expanded text:
lud est in officio, ut et Sed benevolentiam non adolescentulorum more, ardore quodam amoris, sed stabilitate potius et constantia judicemus. Etenim siut non ineunda, sed referenda sit gratia, maior quaedam cura adhibenda est; nullum enim si modo possis, iubet reddere Hesiodus, quidnam beneficio provocati facere debemus? an imitari agros fertiles, qui multo plus efferunt quam acceperunt? Etenim si in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, quales in eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum reddendi, demus necne, in nostra potestate est, non reddere viro bono non licet, modo id facere possit sine iniuria. Acceptorum autem beneficiorum sunt dilectus habendi, nec dubium, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel non sunt habenda atque ea, quae iudicio, considerate constanterque delata sunt. Sed in collocando
Abbreviated transcription (Latin):
haheremꝰ. et cũ his quos ui auiceris cõ¬
salend est. Tum hi qui armis positis ad
aries peussorit reciprendi. in qͦ cãitoꝑe¬
apd̾ nr̃os iusticia cubeti est ue hi qͦ ciuita¬
tes auci nationes deuitetas bello i fidem
recepissent cap patroni essẽt more ma¬
intelligi p̃t nullum bellam esse iustum
isi ꝙ aut Reb repeciers gerat᷑ unt de¬
nũciatũ. ente sit ⁊ indiccum Põpilius
Imꝑator tenebat ꝓiuntiam in cuiꝰ exci¬
tu Catonis filis tiro militabat. Cum
autem pompilio uide̾t᷑ uñã dimittere
legionem. Catonis quoq filium qui in
ead legione milicabat diutisit sed eum
amorẽ pugnandi in ex̾citu remansisset
Cato ad pompilium scripsit ut si eum
pateretar in ex̾citu remane̾ se dõ eum
obliget militie sacrtimento qr priore a¬
misso uere cũ hostib pugnare nõ pot̾at¬
adeo sũma erat obẜuacõ in bello mouẽ¬
do. Marci quidem Catonis senis est epla
ad. m. filium in qua sccipsit se ardisse

Expanded text:
avi Et cum iis quos vi deviceris, conavi Et cum iis quos vi deviceris, consulendum est, tum hi qui armis positis ad aries percusserit, recipiendi. Etiam siapud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maintellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. Popilius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. M. quidem Catonis senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidem est non iudigare. Quoctrca in
officia etiam adu̾sus eos ẜuanda a quibꝰ
mniuriam acceꝑis. Est enim ulciscendi
et puniendi mõdus atq aut stio an sati ᷤᷤ
sit qui lacessierit inirie sue penite. et
ut ip̃e ne qued tale post hac et cet̾ifint
cum fint duo genera de certandi unum
ꝑ disceptcicõem alt̾um ꝑ uim cũq illud
ꝓpͥum sit hois hoc beluaꝵ ꝯfugiend esti
ad post̾iꝰ syuti non licet suꝑĩore Quare
susciprenda bella sunt ob̾ eãm cõrm ut sine
iuiria in pace uniat  pta aut̃ uitoria
ꝯẜuandi hiq̾ui non crũdeles in bello nõ
immanes fuerunt ut maiores nr̃i tus
lem corinchiem s credo aliquos secutes
oportunitatem loci max  ne posset aliq̃
ad bellum faciend locus ip̃e abhortari:
aea quid sententia paci que meli hitti
sit insidiaꝵ semꝑ est consulend in quo
si miehi cẽtiobtemꝑatũ si non obtumã
aut aliquã rem .p. que mĩe nulla estii

Expanded text:
hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in  quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, hoc beluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quare suscipienda iniuria in pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt, ut maiores nostri Tuscullem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. In quo si mihi esset optemperatum, si non optimam, at al
Abbreviated transcription (Latin):
ofsiñ noñ face̾ qd dixeris magieq illicu
ꝓmissum sit ab offico discectit ꝭ siso de fticutũ
querat᷑ Iħ illie ꝓͥmssi seciudiulii non esse
quis non uidet que coaceus quis metusque
deceptus dolo ꝓmiẜit que quidem pletaq
iuure p̾corio lideicit᷑ non nulla legibug
Exiscunt etiam sepenuirie calũpina qͣ d̃
et miis callidi s maliciosa iuris inter¬
pretacõe. Ex quo illud sũmũ ius sũma
hoste inducie facte notte populabaat᷑ agͦs
labeonem seu quem alium, nichil enim
cħeo pt̾ auditũ arbictũ nolanis et nea¬
politanis de fiib a senatu datum. cũ
ad locũ uenisset cũ uerisq seꝑatim locutã
ne cupide quid age̾nt ne ne appeterent
atq ac regredi ꝙͣ ꝓgredi mallent id cũ
utriq fecissent aliꝙͣtum agri in medio
reliccum est. Itciq illoꝵ sin̾es sicut ipsi
dix̾a̾nt t̾minant in medio reliccum qd
erat ppło romano adiudicaiuit decipere

Expanded text:
officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio discedat, si se destitutum queratur. Iam illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa hoste indutiae factae, noctu populabatur agros, Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. Id cum utrique fecissent, aliquantum agri in medio relictum est. Itaque illorum finis sic, ut ipsi dixerant, terminavit; in medio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere
Abbreviated transcription (Latin):
Referri decet ad ea que po sui pͥncipio fuda¬
menta iusticie pͥmũ ut nec ui noceat᷑
deinde ut cõmuni utilitate ẜuiat᷑. Ea cũ
tempore cõmutant᷑ offm̃ cõmutat᷑ ut nõ¬
semꝑ sit idem potest enm accide̾ ꝓmissũ
aͥqͦs ⁊ cõuentũ ut ⁊d effiei sit mutile uł
ei eue ꝓmissum sit ul ei qui ꝓmiẜrt nam
si ut in fabulis est Neptunus ꝙ The seo
ꝓmifat non fecisset Theseus hyspolito
filio non esset orbatus/ Etrib enĩ optatis
ut seribitur hoc erat tcium qd de hopoliti
interitu nicitus optauit. Quo impericito
in naxinis luctus incidit Nee pmissa
igit᷑ ẜuanda sunt ea que sint hus quib
ꝓmifis inuitilia nec si plas tibĩea noce¬
ant ꝙͣ illi ꝓsint cui quidem ꝓmiseris ge̾
officium est maius añ poniminori ut̃
si constitueris ciuppiam te adueratum
in rem pñtem esse uenturũ atq mẽim
giauit᷑ egroture fili ꝰ ceꝑie non fic contͣ

Expanded text:
Referri enim decet ad ea, quae posui principio, fundaReferri enim decet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur, deinde ut communi utilitati serviatur. Ea cum tempore commutantur, commutatur oenim accidere promissum aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius anteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra
Abbreviated transcription (Latin):
odio quopdam hoii suũ se negotiũ age̾
uite societatẽ qr nichil conferũt in eam
studii nichil opere nichil facłtatum
m̃igit᷑ duab generib ĩuistitie ꝓpositis
adiunximꝰ cas ut̾usq genis eas q
re/ Est eram difficilis cura Reꝵ alienaꝵ
a se alienũ putat Sz tamen qr magis ea
percipimꝰ atq sentimꝰ. que nob ipĩs aut
ꝓsperai aut adrer sa eueniunt ꝙͣ illa que
ceteris que quasi longo int̾uallo int̾iecto
uidemꝰ aliter de illis ac de nob̾ iudicamꝰ
Quocͥca bene p̾cipiunt qui uetant quitꝙͣ
age̾ ꝙ dubites equũ sit an mniguum. E¬
quitas enim lucet ⁊p̃a ꝑ se dubitac̃o cogni¬
cõem significat aniurie. S incidunt sepe
tempora cũ ea que maxime uidẽt᷑ digna
ẽẽ iusto homĩe eoq quẽ uirũ bonũ dicimꝰ
cõmutant ͨ funtq contiaria ut rectere
queq ꝑtinent ad uicatem et ad fidem ca
migitere int̾dum et non ẜuare sit iustum

Expanded text:
odio quodam hominum suum se negotium agere odio quodam hominum suum se negotium agere vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil operae, nihil facultatum. Quando igitur duobus generibus iniustitiae propositis adiunximus causas utriusque generis easque re; est enim difficilis cura rerum alienaa se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamus. Quocirca bene praecipiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere quaeque pertinent ad veritatem et ad fidem, ea migrare interdum et non servare fit iustum.