comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem miraretur. Senatus consultũ quo bellum
ad uersus nabĩ lacetemonium decretũ erat ad fer¬
tur. Quo lecto quintius conuentũ chorintium
omnium scciarũ ciũitatũ legationibus in diẽm
certam edicĩt. ad quam ubi frequentes undiq̃
principes conuenerũt ita ut in ea nec etoli qui¬
magis comuni aĩe consilioq romani et greci ge¬
sserunt quam uttiq suas belli causas habuerũt.
nam et romanorum amiciciam nunc cartaginẽ.¬
ses hostes corim uiuando nisc hic sociis nostriss
oppugnandis molauerat. et in nos talis fuit ut no¬
bis. etiãm si nostrarũ obliuiseremur iniuriarũ utẽ
inurie satis digna causa belli fuerint. hodierna cõ¬
sultatio tota ex uobis pendet. refero enim ad uos
utrum agros ficut sitis ip̃os anabide occupatos pa¬
ti uelitis sub ditione eĩs esse. an equum censea¬
tis nobilessimã uetustissimãq ciuitatem in med¬
ia greciã sitam repeti inlibertatem et eodem statu

Expanded text:
nem miraretur, senatus consultum, quo bellum nem miraretur, senatus consultum, quo bellum adversus Nabim Lacedaemonium decretum erat, adfertur. quo lecto Quinctius conventum Corinthum omnium sociarum civitatium legationibus in diem certam edicit. ad quam ubi frequentes undique principes convenerunt, ita uti ne Aetoli quimagis communi animo consilioque Romani et Graeci gesserunt, quam utrique suas causas belli habuerunt. nam et Romanorum amicitiam nunc Carthaginiensis hostis eorum iuvando, nunc hic sociis nostris oppugnandis violaverat et in vos talis fuit, ut nobis, etiam si nostrarum oblivisceremur iniuriarum, vestrae iniuriae satis digna causa belli fuerit. hodierna consultatio tota ex vobis pendet. refero enim ad vos, utrum Argos, sicut scitis ipsi, ab Nabide occupatos pati velitis sub dicione eius esse, an aequum censeatis nobilissimam vetustissimamque civitatem, in media Graecia sitam, repeti in libertatem et eodem statu
Abbreviated transcription (Latin):
bus suꝑplicium sũpsit. panca prouincia nectigalia
magna instituit exferrariis argentariis q quib
tum institutis locupletiõr in dies prouinciã fuit᷑. ⁊
flactus ingallia cum boioꝵ mami ꝓpter hycanam
siluam signis collatis secundo prelio conflixit. Octo
miliã galloruã cesa traduntut. ceteri omnes ĩnicos
suos atq agros dilapsi. Consul reliquũ c̾tatis ar¬
cũta padum placenciam et cremonam exercitu
habuit. et restitut queq in hiis oppidis bello dir¬
nta fuerant. Cum hic̃ status rerum in ytaliã
bysꝑaniãq esset titus quintiñs ingreciã ita hi¬
beris actis et exceptis etolis quibus nec prospere
uic̃torie ꝑremiã contingerant nec diu quies plã¬
cere poterat unuersa grecia simul pacis liberta¬
nõq perfruens bonis egregie statu suo gaudere
nec magis inbello nir̃tute roman ducis quam in
uictoriã temperantiãm iusticiamq et moteratiõ¬

Expanded text:
bus supplicium sumpsit. pacata provincia vectigalia bus supplicium sumpsit. pacata provincia vectigalia magna instituit ex ferrariis argentariisque, quibus tum institutis locupletior in dies provincia fuit. ob Flaccus in Gallia cum Boiorum manu propter Litanam silvam signis collatis secundo proelio conflixit, octo milia Gallorum caesa traduntur; ceteri omisso bello in vicos suos atque agros dilapsi. consul relicum aestatis circa Padum Placentiae et Cremonae exercitum habuit restituitque, quae in iis oppidis bello diruta fuerant. cum hic status rerum in Italia Hispaniaque esset, T. Quinctio in Graecia ita hibernis actis, ut exceptis Aetolis, quibus nec pro spe victoriae praemia contigerant, nec diu quies placere poterat, universa Graecia simul pacis libertatisque perfruens bonis egregie statu suo gauderet nec magis in bello virtutem Romani ducis quam in victoria temperantiam iustitiamque et moderatio
Abbreviated transcription (Latin):
ea irreptas effusis omnbus adsequendos suesseta¬
nos qua silentium ac solitudo erat in urbem indu¬
cit. priusq omnia cepit quã se reciperent lacetan.
mox ipsos nichil preter arma habentes indedition¬
em accepit. confestim inde uictor ad regium ducit
casitum receptaculum id maxime predonum erat.
are se ac populares cepit. nõ esse in manu ip̃suis ⁊¬
rem publicam. predones receptos totum suc potest¬
atis iõ castrum fecisse. Consul eum domũ redur̃t ⁊¬
ꝯfic̾tam aliqua probabili cara fecisset cansi iussit.
cum se muros subire cerneret intentos q predoneᷤᷤ
adtuenda menia esse. tum uti cam sue factionis⁊
hominibus monuisser arcem occuparet. id uti pre¬
ceperat factum. repente anceps terror hinc muros
ascendentibus romanis illinc arte capta barbaros:
cirtumuasit. huius potius loci consul eos qui liberos
esse cum cognitis sua q habere uissit. bergustanos
ceteros questori ut uenderet imperauit. te pretoni¬

Expanded text:
eas arreptas, effusis omnibus ad sequendos Suessetaeas arreptas, effusis omnibus ad sequendos Suessetanos, qua silentium ac solitudo erat, in urbem inducit priusque omnia cepit, quam se reciperent Lacetani. mox ipsos nihil praeter arma habentis in deditionem accepit. confestim inde victor ad Bergium castrum ducit. receptaculum id maxime praedonum erat, are se ac popularis coepit: non esse in manu ipsis rem publicam; praedones receptos totum suae potestatis id castrum fecisse. consul eum domum redire conficta aliqua probabili, cur afuisset, causa iussit; cum se muros subisse cerneret intentosque praedones ad tuenda moenia esse, tum uti cum suae factionis hominibus meminisset arcem occupare. id, uti praeceperat, factum; repente anceps terror hinc muros ascendentibus Romanis, illinc arce capta barbaros circumvasit. huius potitus loci consul eos, qui arcem tenuerant, liberos esse cum cognatis suaque habere iussit, Bergistanos ceteros quaestori ut venderet imperavit, de praedoni
Abbreviated transcription (Latin):
scciorum. Igitur ad oppidum eorum oppugnandum
consul ducit non romanas modo cohortes set uuiẽta
ctiã merito scciorũ hiĩs infensorum. oppidum longr̃
in latitudinẽ haud quãquã tantumtẽ patens habebat.
Quadringentos inde ferme passus constifuit. signa.
ibitem lectarum cobortium stationẽ relinquens pre¬
ceꝑit his ne se ex eo loco ante mouerent quam ipse
ad eos uenisset. cetãs copias ad ulteriorẽ partẽ urb¬
is circumducit. maximum ex omnibus axulũs if
nuimerum suessetane uiuentatis habebat. Eos ad¬
murum oppugnandũ iũbet subire. quorum ub s¬
arma lacetami signaq cognouere memores quam
sepe inagro corum inpune persultassent. quociq̃eos
sĩgnis collatis fadissent fugassentq patefacta rep¬
ente porta uniuersi in eos erũpunt. uix clamore
corum ne dum inpectum suessetami tullere. Quod
postquã faturũ ratas erat consul fier uidit. ⁊̃ equo
citato subter murum bostium ad cohortes aduehit᷑.

Expanded text:
sociorum. igitur ad oppidum eorum oppugnandum sociorum. igitur ad oppidum eorum oppugnandum consul ducit non Romanas modo cohortes, sed iuventutem etiam merito infensorum iis sociorum. oppidum longum, in latitudinem haudquaquam tantundem patens habebant. quadringentos inde ferme passus constituit signa. ibi delectarum cohortium stationem relinquens praecepit iis, ne se ex eo loco ante moverent, quam ipse ad eos venisset; ceteras copias ad ulteriorem partem urbis circumducit. maximum ex omnibus auxiliis numerum Suessetanae iuventutis habebat; eos murum oppugnandum subire iubet. quorum ubi arma signaque Lacetani cognovere, memores, quam saepe in agro eorum impune persultassent, quotiens ipsos signis collatis fudissent fugassentque, patefacta repente porta universi in eos erumpunt. vix clamorem eorum nedum impetum Suessetani tulere. quod postquam, sicut futurum ratus erat, consul fieri etiam vidit, equo citato subter murum hostium ad cohortes avehitur atque
Abbreviated transcription (Latin):
celtiberis esset. comeatus tamẽ haud secus quam ĩ
pace ex agris castellis q hostium romani portabant.
Deiñ sepe munimenta corum uelud comuni pacto ẜ¬
cõmercio priuatis induciis ingredientes. Consul nͥ
ad pugnam hostis elicere nequit primũ predatũ sub
signis aliquot expeditas cobortes inagros integre re¬
gionis ducit. de inde audito secũtie celtiberũ omneo ł¬
sarcinas impedimentaq relicta. eo pergit ducere ad
oppugnandũ postquã nulla mouentur re per soluto ẜ¬
stippendio non suis modo set ⁊̃ pretoris militibuo re¬
lictoq omni exertitu incastris pretoris ip̃e cum .uii.
cohortibus ad hyberum est ingressus et tam exigna
manu oppida aliquot cepit. defecere ad eum sedetami
assuetaui. suessetanos lacetanos deuiam et siluestrẽ
gentẽ tum insita feritas continebat in armis. tum¬
cum de consiẽntia consulis exertitus q turdulo bel¬
lo est occupatus depopnlatorũ subitis incursiõnib

Expanded text:
Celtiberis essent, commeatus tamen haud secus quam in Celtiberis essent, commeatus tamen haud secus quam in pace ex agris castellisque hostium Romani portabant, deni saepe munimenta eorum, velut communi pacto commercio, privatis indutiis ingredientes. consul ubi hostis ad pugnam elicere nequit, primum praedatum sub signis aliquot expeditas cohortis in agrum integrae regionis ducit, deinde audito, Saguntiae Celtiberum omnis sarcinas impedimentaque relicta, eo pergit ducere ad oppugnandum. postquam nulla moventur re, persoluto stipendio non suis modo sed etiam praetoris militibus relictoque omni exercitu in castris praetoris ipse cum septem cohortibus ad Hiberum est regressus. ea tam exigua manu oppida aliquot cepit. defecere ad eum Sedetani, Ausetani, Suessetani. Lacetanos, deviam et silvestrem gentem, cum insita feritas continebat in armis, tum conscientia, dum consul exercitusque Turdulo bello esset occupatus, depopulatorum subitis incursionibus
Abbreviated transcription (Latin):
stibus sicut ante dictum est faciebant. Atq eo consol
accersitus literis pretoris legiones duxit. ubi eo uenit
castra seperatim celtiberi et turdentani habebant. Cu
turdetanis extemplo leniã prelia incursantes instatio¬
nes eorum romani faciebant semperq que uictores
ex quamius temere cepto certamine abibant. et celti¬
beros incoloquium tribunos milites ire consul atq
his trium conditionũ ellectionẽ ferre inbet. Primam
si transire ad romanos uelint et duplex stippendinz.
accipere quam quãtum turdetanis pepigissent. alt̾a
si tomos abire publica fide accepta nichil eam remi
noxe futuram quod hostibus se romanorum uĩxissẽt.
tertiam si ĩitiq bellum placeat diem locum constitu¬
ant. ubi se cum armis decernant. Aceltiberis dies
ad consultandũ petita. conclium in mixtis tudetan¬
is habitũ. magno cum tumultu eo minus decerni ⁊¬
quicꝙ̃ potuit. cum incertum bellum an pax cum e¬

Expanded text:
stibus, sicut ante dictum est, faciebant. itaque eo consul stibus, sicut ante dictum est, faciebant. itaque eo consul accersitus litteris praetoris legiones duxit. ubi eo venit, castra separatim Celtiberi et Turdetani habebant. cum Turdetanis extemplo levia proelia incursantes in stationes eorum Romani facere semperque victores ex quamvis temere coepto certamine abire. ad Celtiberos in colloquium tribunos militum ire consul atque iis trium condicionum electionem ferre iubet, priman, si transire ad Romanos velint et duplex stipendium accipere, quam quantum a Turdetanis pepigissent; alteram, si domos abire, publica fide accepta, nihil eam rem noxiae futuram, quod hostibus se Romanorum iunxissent; tertiam, si utique bellum placeat, diem locumque constituant, ubi secum armis decernant. a Celtiberis dies ad consultandum petita. concilium immixtis Turdetanis habitum magno cum tumultu; eo minus decerni quicquam potuit. cum incerta bellum an pax cum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. eo maiorẽ habebat difficultatẽ in subigendis
bostib quam qui prum uenerant in hyspaniam. ⁊¬
quod ad illos tedio imperii cartuginensium hyspan.¬
i deficiebant. huic usurpata libertate inseruitute
nelud ad serendi erant. et itã mota omĩa accepit ⁊
ut alii in armis essent. alii in obsidiõne ad defectiõ nẽ
cogerentur. nec nisi intempore subuentum foret ult̃
sustentaturi fuerint. Set in consule ea nis animi atq
ingenii fuit ut omnia maxima minimaq per se adi¬
ret atq ageret nec cogitaret moto imperaretq que
inrem essent. Set pleraq ipse ꝑse transigeret. nec ł¬
inquemquã omniũ grauius seueriusq quam inse il¬
met ipsum imꝑium exerceret. parsimonia nigiliis
et labore cum ultimis militum certaret. nec quicquã
inexertitu suo precipui preter honorẽ atq imperium
haberet. Bifficilius bellum in turdentania popuł¬
romanũ profecto mãlio celtiberi mercete exciti abho¬

Expanded text:
cepit. eo maiorem habebat difficultatem in subigendis cepit. eo maiorem habebat difficultatem in subigendis hostibus, quam qui primi venerant in Hispaniam, quod ad illos taedio imperii Carthaginiensium Hispani deficiebant, huic ex usurpata libertate in servitutem velut adserendi erant; et ita mota omnia accepit, ut alii in armis essent, alii obsidione ad defectionem cogerentur nec, nisi in tempore subventum foret, ultra sustentaturi fuerint. sed in consule ea vis animi atque ingenii fuit, ut omnia maxima minimaque per se adiret atque ageret nec cogitaret modo imperaretque, quae in rem essent, sed pleraque ipse per se transigeret nec in quemquam omnium gravius severiusque quam in semet ipsum imperium exerceret, parsimonia et vigiliis et labore cum ultimis militum certaret nec quicquam in exercitu suo praecipui praeter honorem atque imperium haberet. difficilius bellum in Turdetania praetori P. Manlio Celtiberi mercede exciti ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
sciscerent. ferox gens nullam uitam rati sine armiᷤ
esse. quod ubi consuli nunciatũ est senatores omn¬
ium cinitatum adse uocari iussit. atq hiĩs. nõ nr̃a
inquid magis quam uestra refert uos non rebell¬
are. si quidem id maiore hyspanorum malo quam
exertitus romani labore semꝑ ad huc factum est.
id ut ne fiat uno modo arbitror caueri posse. si ẽfec¬
tum erit ne possitis rebellare. uolo id quã mollissima
uia consequi uos quoq in ea re consilio me adiuua¬
te. nullũ libentius sequar quam quod uos ipsi at¬
tuleritis. Tacentibus spacium se ad teliberandum
dierum pancori n dare dixit. Cum reuocati secun¬
amodo quoq conscilio tacuissent. uno die muris omniũ
diruptis ad eos qui numdũ parebãt profectus ut ĩ
quamq regiõnem uenerat omnes qui circa incol¬
ebant populos inditionẽ accepit. insegestiam tantõ
grauẽ atq opulentam ciuitatem uineis et pluteis

Expanded text:
sciscerent, ferox genus, nullam vitam rati sine armis sciscerent, ferox genus, nullam vitam rati sine armis esse. quod ubi consuli renuntiatum est, senatores omnium civitatium ad se vocari iussit atque iis ‘non nostra’ inquit ‘magis quam vestra refert vos non rebellare, si quidem id maiore Hispanorum malo quam exercitus Romani labore semper adhuc factum est. id ut ne fiat, uno modo arbitror caveri posse, si effectum erit, ne possitis rebellare. volo id quam mollissima via consequi. vos quoque in ea re consilio me adiuvate. nullum libentius sequar, quam quod vosmet ipsi attuleritis. ’ tacentibus spatium se ad deliberandum dierum paucorum dare dixit. cum revocati secundo quoque concilio tacuissent, uno die muris omnium dirutis, ad eos, qui nondum parebant, profectus, ut in quamque regionem venerat, omnes, qui circa incolebant, populos in deditionem accepit. Segesticam tantum, gravem atque opulentam civitatem, vineis et pluteis
Abbreviated transcription (Latin):
subacti. set non eadem uenia uictis fuit. sub coro¬
o̾ na uenere omnes. ne sepius pacem sollicitarent. il¬
ueteres quaq minutio cui successerat acepto adiun¬
cto pro consule claudio neronis ex ulteriõre hyspa¬
nia uetere. Item exertitu inturdetaniam ꝓficiscitũ.
omnin hyspanorum maxime in belles habentur ⁊¬
turdetani. freti tamẽ multitadine sua ierunt agm¬
ini romano. eques in missus turbauit extemplo
aciem earum. pedestre prelium nullius ferme cert¬
aminis fuit. milites ueteres periti hostium belliq̃
haud dubiam pugnam fecerũt. Nec tamẽ ea pugͣ
debellatũ est. decem. M. celtiberum merce de turduli
conducunt. Alienis q armis parabant bellum. Co¬
nsul interim rebellione bergustanorum ic̃tus ceter¬
as quoq ciuitates ratus ꝑ occasionem idem factur¬
tauis as arma omnibus cisqyberum hyspanis ademit. ꝙ̃
rem adeo egre passi ut multi mortem sibi inet con¬

Expanded text:
subacti; sed non eadem venia victis fuit. sub corsubacti; sed non eadem venia victis fuit. sub corona veniere omnes, ne saepius pacem sollicitarent. ivetere a Q. Minucio , cui successerat, accepto, adiuncto et Ap. Claudi Neronis ex ulteriore Hispania vetere item exercitu, in Turdetaniam proficiscitur. omnium Hispanorum maxime imbelles habentur Turdetani; freti tamen multitudine sua obviam ierunt agmini Romano. eques immissus turbavit extemplo aciem eorum. pedestre proelium nullius ferme certaminis fuit; milites veteres, periti hostium bellique, haud dubiam pugnam fecerunt. nec tamen ea pugna debellatum est; decem milia Celtiberum mercede Turduli conducunt alienisque armis parabant bellum. consul interim rebellione Bergistanorum ictus, ceteras quoque civitates ratus per occasionem idem facturas, arma omnibus cis Hiberum Hispanis adimit. quam rem adeo aegre passi, ut multi mortem sibimet ipsi con
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. effusius ut sparsis hostibus fuga predati st̃.
que res non minus quam pugna pridie aduersa
emporitaneos hyspanos accolasq eorum in de ditre
conpulit. Multi et aliarum ciuitatum qui empori¬
is effugerant dediderit se. quos omnes appellatos be
quacũq incedebat agnen legati cedentium ciuit᷑ates
suas occurebant. et cum taraconem uenit. Iam om¬
nis cishyberum hyspania per domita erat. captimq
et romani et socium ac latini nominis uariis casib¬
ns in hyspaniã oppressi donum consuli abarbaris
reducebant fama de inde uulgatur consulem intur¬
tetaniam exertitũ et ad deuios montanos profectuꝵ.
⁊̃ falso perlatum est. adhunc uanum et sine auctore
nllum rumorem b̾gistanorum ciuitates septem et¬
castella defecerunt. eos deuucto exertitu conpulsos¬
ne memorando periculo inpotestatem redegit. Audita
multa post e de regresso tarraconem consule prius ꝙ¬
quam inde quoquam procederet deffecerunt. Iterum

Expanded text:
duxit. effusius, ut sparsis hostibus fuga, praedati sunt, duxit. effusius, ut sparsis hostibus fuga, praedati sunt, quae res non minus quam pugna pridie adversa Emporitanos Hispanos accolasque eorum in deditionem compulit. multi et aliarum civitatium, qui Emporias perfugerant, dediderunt se. quos omnes appellatos benquacumque incedebat agmen, legati dedentium civitates suas occurrebant, et, cum Tarraconem venit, iam omnis cis Hiberum Hispania perdomita erat, captivique et Romani et socium ac Latini nominis, variis casibus in Hispania oppressi, donum consuli a barbaris reducebantur. fama deinde vulgatur consulem in Turdetaniam exercitum ducturum, et ad devios montanos ‘profectum etiam’ falso perlatum est. ad hunc vanum et sine auctore ullo rumorem Bergistanorum civitatis septem castella defecerunt. eos educto exercitu consul sine memorando proelio in potestatem redegit. haud ita multo post eidem, regresso Tarraconem consule, priusquam inde quoquam procederet, defecerunt. iterum
Abbreviated transcription (Latin):
mallo romani. nbi recens ad mota legione cum et
oppugnantibus animus creuit. et insensium ho¬
stes prouallo pugnabãt. Consul omnia cculis per¬
lustrat. et qua nimia ui resistitur ea parte in run¬
pant adsinistrã portam frequentis uidet ea secũde
legionis principes hastatosq inducit. nõ sustinuit
impetũ eorum statio que porte apposita erat. et ceteri
post ꝙͣ intra uallũ hostem uident ipsi castris ex utis
signa armaq abiciunt. cedu̾ntur inportis suo met
ip̃si agmine. In arto herentes secundã terga hosti¬
um cedunt. ceteri castra diripiunt. Ualerius
antias supra quadriginta milia hostium cesa eode
die scribit. Cato ipse ipse haud sane de tractor laudũ
suarum multos cesos ait numerũ nõ ascribit. Ni¬
chil de inde auictoria cessatum. cum receptui signo
dato suos spoliis omistos in castra reduxisset pancis
horis noctis ad quietem datis ad predandum in agroᷤ

Expanded text:
vallo Romani. ubi recens admota legio est, tum et vallo Romani. ubi recens admota legio est, tum et oppugnantibus animus crevit, et infensius hostes pro vallo pugnabant. consul omnia oculis perlustrat, ut, qua minima vi resistatur, ea parte irrumpat. ad sinistram portam infrequentis videt; eo secundae legionis principes hastatosque inducit. non sustinuit impetum eorum statio, quae portae apposita erat; et ceteri, postquam intra vallum hostem vident, ipsi castris exuti signa armaque abiciunt. caeduntur in portis, suomet ipsi agmine in arto haerentes. secundani terga hostium caedunt, ceteri castra diripiunt. Valerius Antias supra quadraginta milia hostium caesa eo die scribit; Cato ipse, haud sane detrectator laudum suarum, multos caesos ait, numerum non adscribit. hil deinde a victoria cessatum. cum receptui signo dato suos spoliis onustos in castra reduxisset, paucis horis noctis ad quietem datis ad praedandum in agros
Abbreviated transcription (Latin):
sinistro cornu ⁊ afronte urgebant᷑ barbari ⁊ cobortes
t̾go instãtes pauidi respiciebãt. ut emissi soli ferris
falaricisq gladios strinxerũt. cũ uelud re integra¬
ta ẽ pugna. nõ cesi ictib ꝓcul ex inpiuso mulnemb¬
ant̾ s pede olato tota in u̾ture ac uirib spes erat. fe
inpugnã inductis atendit noua acies facta. integ¬
ri recentib telis fatigatos adorti hostes pͥmũ acrir
impetu uelud cunco ꝑcuserũt. de inde discipatos ĩfe¬
gam au̾tũt. efuso ꝑ agros cursu repetebantur. ubi
oĩa fuga opleta uidit cato ip̃e adẜã legionẽ que in
subsidio posita erat renehit᷑. ⁊ sigͣ prese ferri pleno¬
q gradu ad casti hostiũ oppugnãda succedere iubet.
Siquis extra ordinem auidius procurrit et ipse in¬
ter equites sꝑata pertutit. et tribunos. centurionesq
castigare iubet. ir castra oppugnantur saxisq et su¬
dibus. et omni genere telorum sub mouebanturt

Expanded text:
sinistro cornu et a fronte urgebantur barbari et cohortes sinistro cornu et a fronte urgebantur barbari et cohortes a tergo instantes pavidi respiciebant. ut emissis soliferreis phalaricisque gladios strinxerunt, tum velut redintegrata est pugna. non caecis ictibus procul ex improviso vulnerabantur, sed pede collato tota in virtute ac viribus spes erat. fesin pugnam inductis accendit. nova acies facta; integri recentibus telis fatigatos adorti hostis primum acri impetu velut cuneo perculerunt, deinde dissipatos in fugam averterunt; effuso per agros cursu castra repetebantur. ubi omnia fuga completa vidit Cato, ipse ad secundam legionem, quae in subsidio posita erat, revehitur et signa proferri plenoque gradu ad castra hostium oppugnanda succedere iubet. si quis extra ordinem avidius procurrit, et ipse interequitans sparo percutit et tribunos centurionesque castigare iubet. iam castra oppugnabantur, saxisque et sudibus et omni genere telorum summovebantur a
Abbreviated transcription (Latin):
simulatione fughe adicẽt. Id ꝙ crediterat euenit. pe¬
rtinuisse ⁊ redire rati romanos porta crũpũt. ⁊ ꝙͣtũ
int̾ castra sua ⁊ aciem hostiũ relictũ erat loci arma¬
tis ꝯplent. dũ trepidãt acie instruenda ꝯsul iã para¬
tis ordinatisq oĩb in ꝯpositos adgredit᷑ eꝗtes pͥmos
abntͦq cormi inpugnã educit. S in textro extemplo
pulsi credentes qr trepidi ⁊̃ pediti ẽrorẽ intulere. il¬
Quid nͥ ꝯsul uidit duas cobortes teiectas ab dextro
late̾ hostiũ cͥcũ duci inbet abtͥgo eos tendẽ pͥus quã
ꝯcurrerent acies peditũ. hiis t̾ror abiectis hosti rem
metu romanoꝵ eꝗtũ molinatã equauit tñ ad eoi
turbati erant dextre ale pedites eꝗtesq ut quosdã
consul manu ip̃o rep̾henderit u̾tiq in hostẽ ⁊ qua¬
diu missilib pugnatũ est anceps pigna erat ⁊ͥ ab de¬
xtra ꝑte uñ t̾ror ⁊ fuga ceꝑat. egͤ romanꝰ restabat ab

Expanded text:
simulatione fugae eliceret. id, quod crediderat, evenit. pesimulatione fugae eliceret. id, quod crediderat, evenit. pertimuisse et cedere rati Romanos porta erumpunt et, quantum inter castra sua et aciem hostium relictum erat loci, armatis complent. dum trepidant acie instruenda, consul iam paratis ordinatisque omnibus incompositos adgreditur. equites primos ab utroque cornu in pugnam induxit. sed in dextro extemplo pulsi cedentesque trepidi etiam pediti terrorem intulere. quod ubi consul vidit, duas cohortes delectas ab dextro latere hostium circumduci iubet et ab tergo se ostendere, priusquam concurrerent peditum acies. is terror obiectus hosti rem metu Romanorum equitum inclinatam aequavit; tamen adeo turbati erant dextrae alae pedites equitesque, ut quosdam consul manu ipse reprenderit verteritque in hostem. ita et quamdiu missilibus pugnatum est, anceps pugna erat, et iam ab dextra parte, unde terror et fuga coeperat, aegre Romanus restabat; ab
Abbreviated transcription (Latin):
cũ duo p̾tores. cũ ꝯsul cũ tres exͥcitus romani hysꝑ¬
aniã optineãt cartaginẽsiũ decẽ iam ꝓpe annis nẽo
inhiis ꝓuinciis sit imꝑiũ nobis circa hyb̾rũ amis¬
sũ est. Hoc armis ⁊ uͥtute recipitis oportet ⁊ natõe
rebellantẽ mag̾ temẽ ꝙͣ ꝯstant̾ bellantẽ iugũ quo se
exuit accipe rursũ cogatis. In hũc modũ maxiẽ
ad ortatus ꝓnunciat se nocte ad castra bostiũ ductuꝵ.
ita ad corpora curanda dimissi. nocte media cũ aus¬
picio oꝑam dediss ꝓfectus ut locũ quẽ uellet pͥus ꝙͣ
hostes sentirẽt capet p̾tͥ castra hostiũ cirtũducit ⁊ pͥa
luce acie instructa. sub ip̃m ualsu tres cohortes mict¬
it. mirantes barbari ab t̾go apparuisse romanũ dis
ter castra nr̃a ⁊ nos mediz hostes ⁊ abtͥgo hostiũ ag¬
er est. qd̾ pulcerimũ idẽ tutissimũ est inu̾tute spem
positã hr̃ sub hoc cobortes recipi iubet ut barbaros ⁊¬

Expanded text:
cum duo praetores, cum consul, cum tres exercitus Romani Hispcum duo praetores, cum consul, cum tres exercitus Romani Hispaniam obtineant, Carthaginiensium decem iam prope annis nemo in his provinciis sit, imperium nobis citra Hiberum amissum est. hoc armis et virtute reciperetis oportet et nationem rebellantem magis temere quam constanter bellantem iugum, quo se exuit, accipere rursus cogatis. ’ in hunc modum maxime adhortatus pronuntiat se nocte ad castra hostium ducturum. ita ad corpora curanda dimissi. nocte media, cum auspicio operam dedisset, profectus, ut locum quem vellet, priusquam hostes sentirent, caperet, praeter castra hostium circumducit et prima luce acie instructa sub ipsum vallum tres cohortes mittit. mirantes barbari ab tergo apparuisse Romanum discter castra nostra et nos medii hostes et ab tergo hostium ager est. quod pulcherrimum, idem tutissimum: in virtute spem positam habere. sub haec cohortes recipi iubet, ut barbaros
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Id ꝓ haud dubio iam nũciantes nõ suos modo.
S ⁊̃ hostis fama romani auxilii aduẽtantis ĩpleuer̃t.
Consul ubi sitis qd̾ in spẽm fuit ostẽtatũ est. renocari
exnauib milites iubet. ip̃e cũ iam id tp̃s ãm ad petẽt
idio castris relicto p̾datũ milites in hostiũ agros edu¬
cebat. nocte ferme ꝓficiscebat᷑.ut ⁊ quã longissime a
castris ꝓcederent ⁊ in oppinãtis oppͥmerẽt. ⁊ ex̾cebat
ens res nouos milites. ⁊ hostiũ magͥ uis excipiebatũ.
nec iam egredi ex̃ miraimẽta castelloꝵ audebant. uͥ
mag̃ ꝙͣ bellantiũ militastis more. nuc iusta pugna
hostes cũ hostib confectis manꝰ nõ agros idem ppłati
s urbiũ opes haurire licebat. patres nr̃i cũ yspaniar
cartaginẽsiũ ⁊ imꝑatores ibi ⁊ ex̾citus ẽẽnt. ip̃i nul¬
lum in ea milites hr̃nt eñ addere hoc infedere uolu¬
erũt. ut imꝑii sui hyberus fluuius ẽẽt finis. Nũc

Expanded text:
runt; id pro haud dubio iam nuntiantes non suos modo runt; id pro haud dubio iam nuntiantes non suos modo sed etiam hostis fama Romani auxilii adventantis impleverunt. consul, ubi satis, quod in speciem fuit, ostentatum est, revocari ex navibus milites iubet; ipse, cum iam id tempus anni appeteret, idio castris relicto praedatum milites in hostium agros ducebat. nocte ferme proficiscebantur, ut et quam longissime a castris procederent et inopinantis opprimerent. et exercebat ea res novos milites, et hostium magna vis excipiebatur; nec iam egredi extra munimenta castellorum audebant. umagis quam bellantium militastis more; nunc iusta pugna hostes cum hostibus conferetis manus; non agros inde populari, sed urbium opes exhaurire licebit. patres nostri, cum in Hispania Carthaginiensium et imperatores ibi et exercitus essent, ipsi nullum in ea militem haberent, tamen addi hoc in foedere voluerunt, ut imperii sui Hiberus fluvius esset finis; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is potiꝰ yspanis ꝙͣ solos petituros eẽ. ⁊ illo qd̾ die
sic sine responso dimissi. ꝯsulẽ nocte que in secuta
ẽ anceps cuma cogitare nõ ille desereͣ socios. nolle mi¬
nuere ex̾citũ qd̾ haud horã sibi addimicandii aut
tenda censet spe uana ꝓueris maxiẽ inbello ualu¬
isse ⁊ credẽtẽ se aliqd auxilii hr̃e ꝑm̃ at hr̃et ip̃a fid¬
ncia ⁊ spando atq audendo ẜuatũ. Postremo die
comodando minnat. tñ illoꝵ se tp̃ris ac ꝑiculi magis
ꝙͣ su iationẽ hr̃. denũciari militũ ꝑti t̾cie ex om̃ib
cohortib iubet. ut cibũ que ĩn aues inponãt matuẽ
coquãt. nauesq in diem t̾ciũ expediri. iussit. Du¬
os ex legatis biligasti. at ilergetib nũciare ea iub¬
et. filiũ reguli comit̾ hñdo. ⁊ munerib apd̾ se retin.
legati nõ anͣ ꝓfecti quã inpositos ĩnanes milites uide¬

Expanded text:
ceteris potius Hispanis quam solos perituros esse. et illo quidem die ceteris potius Hispanis quam solos perituros esse. et illo quidem die sic sine responso dimissi. consulem nocte, quae insecuta est, anceps cura agitare; nolle deserere socios, nolle minuere exercitum, quod aut moram sibi ad dimicandum aut tandam censet; saepe vana pro veris, maxime in bello, valuisse, et credentem se aliquid auxilii hucia et sperando atque audendo servatum. postero die commodando minuat, tamen se illorum temporis ac periculi magis quam sui rationem habere. denuntiari militum parti tertiae ex omnibus cohortibus iubet, ut cibum, quem in naves imponant, mature coquant, navesque in diem tertium expediri iussit. duos ex legatis Bilistagi atque Ilergetibus nuntiare ea iubet; filium reguli comiter habendo et muneribus apud se retinet. legati non ante profecti, quam impositos in naves milites vide
Abbreviated transcription (Latin):
tium regulo bilistage inquibus unus filius eiꝰ.
erat. ꝯuenerũt.querentes castella sua oppngnari.
nec spem ullam esse resistendi. insi presioium ro¬
mani misifsent. quinqu̾aginta milia militum:
satis esse. nec hostis si tantã manus ueniss man¬
suros. ad ea consul moueri quitẽ se uł ꝑicło eoꝵ
uel metu dicere. S sibi neq̃ꝙ̃ tantum copiaꝵ ẽẽ
signis collatis dimicandũ sit̃ in dies expectet. dui¬
idendo exertitũ minuete nto nires posset. legati
nbi hec audierũt flentes ad genua consulis pro ⁊¬
uoliunt᷑. orant ne se inrebus tam trepidio dise¬
rat. quo enĩ se repulsos ab romanis ituros. mi¬
llos sesccios nichil usquam intertis aliud spei
culis se motos sperantis satis opis ⁊ auxilii sͥ in ro¬
manis ẽẽ. id si nlł sit si sibi aꝯsule neget᷑ teos ho¬
miẽsq se testes face̾ in uitos ⁊ coactos se ne eãde
q sarag̾t in. ip̃as si sint paciant᷑ defecturos. ⁊ cum

Expanded text:
tum regulo Bilistage, in quibus unus filius eius tum regulo Bilistage, in quibus unus filius eius erat, venerunt, querentes castella sua oppugnari nec spem ullam esse resistendi, nisi praesidium Romanus misisset; tria milia militum satis esse, nec hostis, si tanta manus venisset, mansuros. ad ea consul, moveri quidem se vel periculo eorum vel metu, dicere; sed sibi nequaquam tantum copiarum esssignis collatis dimicandum sit, in dies expectet, dividendo exercitum minuere tuto vires possit. legati, ubi haec audierunt, flentes ad genua consulis provolvuntur, orant, ne se in rebus tam trepidis deserat: quo enim se, repulsos ab Romanis, ituros? nullos se socios, nihil usquam in terris aliud spei culis se motos, sperantis satis opis et auxilii sibi in Romanis esse. id si nullum sit, si sibi a consule negetur, deos hominesque se testis facere, invitos et coactos se, ne eadem, quae Saguntini passi sint, patiantur, defecturos et cum
Abbreviated transcription (Latin):
lium dato ab pro consule claudio pretore celtiberi a¬
agmine ingenti ab oppioũ liturgum acurerunt.
xx. milia armatorũ fuisse. Ualeris sct̃ibit .xii.n
milia exhiis cesa. oppidum ilitũgi receptum et
pubẽs om̃s interfectos. Inde ad castra catonis y¬
helius ꝑuenit. et qr tuta um obhostibus regio er¬
it. presidro inulteriorẽ yspaniam remisso roma
est profectus et obrem felicit gestam ouãs urle
ẽ ingressus argenti infecti tulit in erinum decẽ
quatuor milia pondo septingentũ triginta et duo.
et in aliena prominaa pugnasset. ceterum biẽmo
post redierat. cum prouincia successori quaꝵ mi¬
nto tradita anũ sequentem retentus ibi longo
et gram fuisset morbo. Itaq duobus mensibus
ante holius ouans nr̃bem est ingressus quam
successor eius mimitius trm̃pharet. ħ ꝯͦqi tulit⁊
lxxuiii.milia. In yspama ĩterim consul haud ꝓ¬
cul omporus castra rebat. eo legati tres abilergen¬

Expanded text:
lium, dato ab Ap. Claudio praetore, Celtiberi lium, dato ab Ap. Claudio praetore, Celtiberi agmine ingenti ad oppidum Iliturgi occurrunt. viginti milia armatorum fuisse Valerius scribit, duodecim milia ex iis caesa, oppidum Iliturgi receptum et puberes omnis interfectos. inde ad castra Catonis Helvius pervenit et, quia tuta iam ab hostibus regio erat, praesidio in ulteriorem Hispaniam remisso Romam est profectus et ob rem feliciter gestam ovans urbem est ingressus. argenti infecti tulit in aerarium decem quattuor milia pondo septingenta triginta duo et in aliena provincia pugnasset. ceterum biennio post redierat, cum provincia successori Q. Minucio tradita annum insequentem retentus ibi longo et gravi fuisset morbo. itaque duobus modo mensibus ante Helvius ovans urbem est ingressus, quam successor eius Q. Minucius triumpharet. hic quoque tulit milia. in Hispania interim consul haud procul Emporiis castra habebat. eo legati tres ab Ilerge
Abbreviated transcription (Latin):
di hec erat omertio eoꝵ. hꝰ yspani inprudentes ma¬
ris gaudebãt mercariq et ipsi ea que extrema n¬
nbus in ueherentur et agrorũ exigere fructꝰ no¬
lebant. hiꝰ mutui usus desideriũ ut yspania nrbs
grecis patẽt faciẽbat. Erãt etiã eo tuitiores qd̾ sub
umbra romane anucicie latebãt quam sicut min¬
oribus uirib qua marsiuenses pari colebant fi¬
fide. Tunc qͦ consulẽ exercitũq comitꝰ ac benigne
acceꝑunt. paucos ibi moratus dies. Cato dũ exꝑ¬
loraret ubi et quante hostiũ copie eẽnt ut ne mo¬
ra quidem esset om̃e id tp̃s exertendis militib c̃o¬
sumpsit. Id erat forte tp̃s anni ut frumentũ in at̾e
is haberent. ita q tedemptoribus uetitis frumẽtu
parare ac dimissis romam bellum inquit se ip̃m
alet. profectus ab emporis agros hostiũ urit uastat¬
q omnia suga ⁊ terrore conplet. Sotẽ tp̃r heliõ
decetenti ex ulteriore yspania cum presidio sex mi¬

Expanded text:
di haec erat: commercio eorum Hispani, imprudentes madi haec erat: commercio eorum Hispani, imprudentes maris, gaudebant mercarique et ipsi ea, quae externa navibus inveherentur, et agrorum exigere fructus volebant. huius mutui usus desiderium, ut Hispana urbs Graecis pateret, faciebat. erant etiam eo tutiores, quod sub umbra Romanae amicitiae latebant, quam sicut minoribus viribus quam Massilienses, pari colebant fide. tum quoque consulem exercitumque comiter ac benigne acceperunt. paucos ibi moratus dies Cato, dum exploraret, ubi et quantae hostium copiae essent, ut ne mora quidem segnis esset, omne id tempus exercendis militibus consumpsit. id erat forte tempus anni, ut frumentum in areis Hispani haberent; itaque redemptoribus vetitis frumentum parare ac Romam dimissis ‘bellum’ inquit ‘ se ipsum alet’. profectus ab Emporiis agros hostium urit vastatque, omnia fuga et terrore complet. eodem tempore M. Helvio decedenti ex ulteriore Hispania cum praesidio sex mi
Abbreviated transcription (Latin):
inis retiacti ora mari tram milium passiuim in
circuitu muris erat. tertium gens romam coloni
ab dino cosare post teiuctos ponpei liberos abiecti.
nũc incorpus innũ ofusi oñs ysꝑanis p̾us positre
mo grecis inciuitatẽ romanam ad sctis miraret
qui cum cerneret ⁊ꝑto mari ab altera ꝑte yspanis
tam fera ⁊ bellicosa gente obledtis que res eos tũ¬
taretꝰ. disciplini erat custos infirmitatis. quam
inter ualidiores oꝑtime tinor ꝯtinet partem il¬
mun uersam in agros egregie munitã hebat. ⁊
uni tm̃ in ei regione porta inposita cui uel assi¬
dinis custos aliquis ex magistratib erat. nocte
pars tortia cinium in muris oxcubabãt. i mo
panũ nemine in urtẽ iecipiobant. ne ip̃ quidẽ
temere urte excedebant abmar̾e.patebat. onin¬
ibus exituo porta ad yspanorum oroidum u̾si.
nũꝙ nisi frequetes ꝑs tertia ferẽ ciuus prosima no¬
cte nigilie inmuris fuerant egrediebint cã exeun¬

Expanded text:
anis retractior a mari trium milium passuum in anis retractior a mari trium milium passuum in circuitu murus erat. tertium genus Romani coloni ab divo Caesare post devictos Pompei liberos adiecti. nunc in corpus unum confusi omnes Hispanis prius, postremo et Graecis in civitatem Romanam adscitis. miraretur, qui tum cerneret, aperto mari ab altera parte, ab altera Hispanis, tam fera et bellicosa gente, obiectis quae res eos tutaretur. disciplina erat custos infirmitatis, quam inter validiores optime timor continet. partem muri versam in agros egregie munitam habebant, una tantum in eam regionem porta imposita, cuius adsiduus custos semper aliquis ex magistratibus erat. nocte pars tertia civium in muris excubabat; neque panum neminem in urbem recipiebant; ne ipsi quidem temere urbe excedebant. ad mare patebat omnibus exitus. porta ad Hispanorum oppidum versa numquam nisi frequentes, pars tertia fere, cuius proxima nocte vigiliae in muris fuerant, egrediebantur. causa exeun
Abbreviated transcription (Latin):
te inde dubitato fuit quin omnes trib legẽ abro¬
garẽt.xiͦ. anno post abrogata est quam lata. ilił¬
Marchus portius consul postꝙ abregata lex oppra
scciorũ erant ad lune portũ profectus eodẽ excitu:
conuenite iusso et edicto poram maritina misso.
lanib om̃is gnĩs ꝯtractis ab luna proficientis di¬
xit ut ad portũ ꝑprenei sequerent. inde se freque:¬
nti classe adhostis iturũ preter uesti lugnsti nos
montes signũq galli cum ad diem quã edixerãt
conuenernt. Inde rodum uentũ ⁊ p̾sidiũ yspano¬
rum qd incastello erat inde iectũ abrhoda secũto
uento emporias ꝓuentũ. ibi copie om̃s p̾ter sccios
nauales int̾ra. exposite. iam tunc emporie duo op¬
pida erint muro dunsa. umũ greci hebant aphociã.
Unde ⁊ marsilienses oriundi alteꝵ inspani. Set
grecum oppidũ inmare expositũ totũ oĩbẽ miiri
minus. quadringintos passus ꝑatẽtẽ habebat ysp¬

Expanded text:
deinde dubitatio fuit, quin omnes tribus legem abrodeinde dubitatio fuit, quin omnes tribus legem abrogarent. viginti annis post abrogata est quam lata. M. Porcius consul, postquam abrogata lex Oppia sociorum erant, ad Lunae portum profectus est eodem exercitu convenire iusso et edicto per oram maritimam misso navibus omnis generis contractis ab Luna proficiscens edixit, ut ad portum Pyrenaei sequerentur; inde se frequenti classe ad hostis iturum. praetervecti Ligustinos montes sinumque Gallicum ad diem, quam edixerat, convenerunt. inde Rhodam ventum, et praesidium Hispanorum, quod in castello erat, vi deiectum. ab Rhoda secundo vento Emporias perventum. ibi copiae omnes praeter socios navales in terram expositae. iam tunc Emporiae duo oppida erant muro divisa. unum Graeci habebant, a Phocaea, unde et Massilienses, oriundi, alterum Hispani; sed Graecum oppidum in mare expositum totum orbem muri minus quadringentos passus patentem habebat, Hisp
Abbreviated transcription (Latin):
uoluer̾itis. Quid nũc lex uetat minus fide uxoreᷤ
sorores ⁊ quibdã ĩ maũerũt. nũꝙͣ salius suis ex ur̾¬
itur ẜnitus muliebris. ⁊ ipe libertatẽ ꝙ̃ indnitas
⁊ orbitas facit detestant. in ur̃o arbitr̾io suũ ornatõ
que ui legis malũt ẽẽ. Et uos in manu ⁊ tutellã
nõ in ẜuitio debetis h̃r eas ⁊ malle patres uos aut
iuiros ꝙͣ dños dici. iniudiosis nõib utebat᷑ modo⁊
osul seditõem muliebrẽ ⁊ seccessioe appellãdo. Is ẽ
piculũ ẽ ne sactũ mõtẽ sicut quõdã irita plebs ant
auẽtinum capiant. paciendũ huic infirmitati est
quodcũq uos censueritis. quo plus potestis eo m¬
moderacius imperio uti tebetis. ¶ Hec cum ꝯͣ le¬
gem pro qua lege dicta eẽnt ałn. maior frequẽtia
mulieꝵ postero dre sese inpublicũ effudit uno quo¬
qr agmine omnes tribuorum. ianuas obseterũt.
qui collegarũ regationi int̾cedebant. nͨ aũt absti¬
terũt quã remissa intercessio abtribunis est nulla

Expanded text:
volueritis, quod nunc lex vetat; minus filiae, uxores, sorores etiam quibusdam in manu erunt; — numquam salvis suis exuitur servitus muliebris; et ipsae libertatem, quam viduitas et orbitas facit, detestantur, in vestro arbitrio suum ornatum quam in legis malunt esse; et vos in manu et tutela, non in servitio debetis habere eas et malle patres vos aut viros quam dominos dici. invidiosis nominibus utebatur modo consul seditionempericulum est, ne Sacrum montem, sicut quondam irata plebs, aut Aventinum capiant; — patiendum huic infirmitati est, quodcumque vos censueritis. quo plus potestis, eo moderatius imperio uti debetis.’ haec cum contra legem proque lege dicta essent, aliquanto maior frequentia mulierum postero die sese in publicum effudit, unoque agmine omnes Brutorum ianuas obsederunt, qui collegarum rogationi intercedebant, nec ante abstiterunt, quam remissa intercessio ab tribunis est. nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tradrci exercitus si nõ ꝓhibeant᷑ possent ideo
phyle et ab aquis quia calide tique ĩ ipis fau¬
cibus sũt. ħxmophile locus appłłat᷑. nobilis la¬
cedemoniorum aduersus ꝓsas moiete magis
antiochus int̾ portas loci eius castris positis
munitionib in suꝑ saltũ impediebat. et cum
duplici uallo fossaq et muro q̃ qua res postu¬
labat ex multa cõpia passim iacentiũ lapidum
ꝑmunisset sat̾ fidens nũꝙͣ eã uĩ romanum
exercitũ facturũ. Etolos ex .iiii. milibus¬
tot enĩ ꝯuenerãt ptĩ ad enitdeã psidio obtinẽ
tam añ ipas fauces poita est. ꝑtĩ hi path̾a micti
et heracieã haud dubio ꝯsalem oppugnaturũ
etiam multis mĩtiantibus circa ypathã euastaĩ
ꝓye fontes aquaꝵ calidar aduersus regẽ posuit
castra. etoloꝵ uireq manus eradẽã se se in
satis omĩa ꝑmunitã et p̃sidiis obsepta uide¬
bantur timor incessit ne quas ꝑ eminẽtia

Expanded text:
traduci exercitus, si non prohibeantur, possint. ideo traduci exercitus, si non prohibeantur, possint. ideo Pylae et ab aliis, quia calidae aquae in ipsis faucibus sunt, Thermopylae locus appellatur, nobilis Lacedaemoniorum adversus Persas morte magis tum animo Antiochus intra portas loci eius castris positis munitionibus insuper saltum impediebat et, cum duplici vallo fossaque et muro etiam, qua res postulabat, ex multa copia passim iacentium lapidum permunisset omnia, satis fidens numquam ea vim Romanum exercitum facturum, Aetolos ex quattuor milibus—tot enim convenerant—partim ad Heracleam praesidio obtinendam, quae ante ipsas fauces posita est, partim Hypatam mittit, et Heracleam haud dubius consulem oppugnaturum, et iam multis nuntiantibus circa Hypatam omnia evaprope fontes calidarum aquarum adversus regem posuit castra. Aetolorusatis omnia permunita et praesidiis obsaepta videbantur, timor incessit, ne quas per imminentia
Abbreviated transcription (Latin):
temere cepta segnitia in suꝑ euerteret nũtios
ĩ etolĩa mictit ut om̃i ꝯtracta iuuentute
ꝯuenirent. iã et ip̃e eo decẽmilia fere pedi¬
tum ex his qui postea ex asia uenerãt. expleta
equites quingentos duxit. quo cũ aliquanto
pauciores quã uitã añt ꝯuenisset̃. ꝯ p̾ncipes
grã nec imꝑio aduersus detrattantes mili
quoꝵ speni uocauerãt nõ pr̃abant intra
sicut appenini dorso ytalia diuidit᷑ ita me
et sinus maliacus. intra snuces ad meridiẽ
insula euboea excerente ĩ altũ uelut ꝓmũ¬
torio. actica tr̃a sita ab tergo. Et polomo¬
nensis ħ iuigũ ab leucade et maxi ad occi¬
dentem uersa petholia. ad alterũ maxe
orienti obiectum tendens. ea aspreta rupes
iñtiectas ht̃. nõ ut mõ ex̾citus set ne expe¬
diti quidẽ facile ullas ad trãsitũ calles in¬
ueniãt. ext̾mos ad oraentes montes etham
uocant quoꝵ quod altissimum callidromon appłłat᷑
in ciui ualle ad maliacã sinũ uergente int̃est nõ

Expanded text:
insuper everteret, nuntios in Aetoliam misit, ut omni contracta iuventute convenirent Lamiam; et ipse eo decem milia fere peditum ex iis, qui postea venerant ex Asia, expleta et equites quingentos duxit. quo cum aliquanto pauciores quam umquam ante convenissent, et principes gratia nec imperio adversus detractantes militquorum spem vocaverant, non praestabant, intra sicut Appennini dorso Italia dividitur, ita med Achaei et sinus Maliacus; intra fauces ad meridiem insula Euboea et excurrente in altum velut promunturio Attica terra, sita ab tergo et Peloponnesus. hoc iugum ab Leucate et mari ad occidentem verso per Aetoliam ad alterum mare orienti obiectum tendens ea aspreta rupesque interiectas habet, ut non modo exercitus sed ne expediti quidem facile ullas ad transitum calles inveniant. extremos ad orientem montis Oetam vocant, quorum quod altissimum est Callidromon appellatur, in cuius valle ad Maliacum sinum vergente iter est non
Abbreviated transcription (Latin):
ad grodi larisam ꝯstituit ratus uł tr̃ore cet̾aꝵ expu¬
gnaturum uł benefitio psidii dimisso uł ex templo
tot ciuitatum dedentiũ se se nõ ultra ĩ ꝑtinacia m̃a¬
suros. Elephantis agi añ signa tr̃oris cã iussis qua¬
drato agmĩt ad urbem incessit ut incerti fluetuarent᷑.
cum magne partis lariseorũ int̃ metũ p̃sentẽ ho¬
stium et uerecundiã absentiũ socioꝵ. ꝑ eostem¬

Expanded text:
adgredi Larisam constituit ratus vel terrore ceterarum expuadgredi Larisam constituit ratus vel terrore ceterarum expugnatarum vel beneficio praesidii dimissi vel exemplo tot civitatium dedentium sese non ultra in pertinacia mansuros. elephantis agi ante signa terroris causa iussis quadrato agmine ad urbem incessit, ut incerti fluctuarentur animi magnae partis Larisacorum inter metum praesentem hostium et verecundiam absentium socio
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. dem̃ cum multi ppugnantes crderent aut
uulnerarent᷑ labare hoĩes cepers. reuocati dem̃ casti¬
gatione principum ad ꝓseuerandũ ĩ ꝓpoĩto relicto
exteriore circulo muri deficientib iam copiis in in¬
teriorem partẽ urbis ꝯcesẜunt. qui b̾iuor orbis
munitionis crecũuectus erat. postremo uicti cum
timerent ne ui captis ulla opud uictoriã eẽt deder̃¬
se se. Nichil iñ moratus rex .iiii.m. armatorũ
dum recens tr̃or ẽẽt schathusam mictit. nec ibi moã
deditionis ẽ facta. cernentib phereoꝵ recens exẽplũ.
ꝙ qui pertinaciter piimo abnuerãt malo domiti tã¬
dem fecissent. cũ ipa urbe hippolocus lariseoꝵq de¬
ditum est p̃sidiũ. dimissi a rege ĩmolati omnes ꝙ
eam rem magni emolum̃ti futurã ad ꝯciuandos rex¬
lariseoꝵ aiõs ccedebat intra decimũ diem quã phereas
cũ lecta castella recipit. oĩaq iã regionis enus p̃tor
ad regem eius et crpchonem ĩ potãte erant tum

Expanded text:
t aut vulnerarentur, labare animi coeperunt. revocati deinde castigationibus principum ad perseverandum in proposito, relicto exteriore circulo muri, deficientibus iam copiis in interiorem partem urbis concesserunt, cui brevior orbis munitionis circumiectus erat; postremo victi malis, cum timerent, ne vi captis nulla apud victorem vesese. nihil inde moratus rex quattuor milia armatorum, dum recens terror esset, Scotusam misit. nec ibi mora deditionis est facta cernentibus Pheraeorum recens exemplum, qui, quod pertinaciter primo abnuerant, malo domiti tandem fecissent: cum ipsa urbe Hippolochus Larisaeorumque deditum est praesidium. dimissi ab rege inviolati omnes, quod eam rem magni momenti futuram rex ad conciliandos Larisaeorum animos credebat. intra decimum diem, quam Pheras cumiecta castella recepit; omniaque iam regionis eius praeter Atragem et Gyrtonem in potestate erant. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾stinam dignitatem. Ea autem in p̾stina libẽ¬
tate posita est que suis stat uiribus nõ ex alie¬
no arbitrio pendet.Athenienses quibus
p̾mũ post regiam legationem dicendi que.
uellent pocestas est facta mentione. om̃i regs¬

Expanded text:
in pristinam dignitatem. ea autem in liberin pristinam dignitatem. ea autem in libertate posita est, quae suis stat viribus, non ex alieno arbitrio pendet. ‘ Athenienses, quibus primis post regiam legationem dicendi quae vellent potestas facta est, mentione omni reg