comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plmĩ possit uehem̃ter aut ꝑtin̾e
ad bella nũstrãda quid hostes qd
socii de imꝑatorib urĩs eristimẽt
quis agnorat cũ sciamus hoĩes
in tantis rebus ut aut ꝯtẽpnãt
aut metuant aut oderint aut
ament opione non min fame
Quod gͥ nomen unqmͣ in orbe
t̾ranĩ clarius fuit cuius res
gesce pares de quo honnẽ uos
id quos marime facit auctorita¬
tẽ tanta et tam preclara iudici¬
a fecistis. An bero ullã u qm̃
ẽẽ oram tam desertam
putatis quo non illiꝰ dici
confici possit unũ sibi ad cõe om̃
genciũ bellũ gñ pomperũ imꝑa¬
torem deposcit Itaq ut plina
non dicam neqr aliorũ exemplis
confirmẽ qnͣtum hurꝰ auctoritas
maritimo bello ppoĩtus ẽ imꝑa¬
tor tanta repente utilitas anone
ex siña mopia et cantate roi sru¬
mentarie consecuta est unnus spe
et nom̃e quͣcam uis ex sũa b̾¬
Bertate agrorum duitinna pax
efficere potuisset. Iam accepta in
ponto calamitate exeo prelio

Expanded text:
plurimum possit. Vehementer autem pertinere plurimum possit. Vehementer autem pertinere ad bella administranda, quid hostes, quid socii imperatoribus vestris existiment, quis ignorat, cum sciamus, homines in tantis rebus, ut aut contemnant, aut metuant, aut oderint, aut ament opinione non minus et fama quod igitur nomen umquam in orbe terrarum clarius fuit, cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclara iudicia fecistis? an vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis quo non illius dieiconspici potest, unum sibi ad commune omnium gentium bellum Cn. Pompeium imperatorem deposcit? Itaque ut plura non dicam, neque aliorum exemplis confirmem, quantum huius auctoritas maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas annoxae ex summa inopia, et charitate rei frumentariae consecuta est, unius spe et nomine, quantam vix ex summa ubertate agrorum diuturna pax efficere poPonto calamitate ex eo proelio
Abbreviated transcription (Latin):
nũt imꝑui nr̃i splendor illis gẽ
maluisse iam ueio ita faciles adi¬
cus ad eum prinatorũ ita libere
querimonie de aliorũ ĩuriis oẽ
dicunt᷑ ut is qui dignitate pͥncipi¬
b excellit sacilitate infmus pao ͬ¬
ee uidratur. Sam qnͣtũ consilio di
cendi grauitate et copia baleat
in quõ ip̃o mest quedam dignitas
impatoria nos quii᷑ hoc ipõ in
loco sepe cognosctitis fide᷑ bo eius
inter sociõs qũtam ebistian pr¬
tatis quã hostes om̃m genciũ sc̃ĩs¬
sima iudicarint humanitate iam
canta est ut difficile dictu sit utrũ
hostes magis nͣtutẽ eius pugnͣtes
timerũt an mansuetudinẽ bicti
dilex̾ut Et quisqm̃ dubitabit quĩ
huic tantũ bellum hoc tñsimtten¬
la conficienda diumio quodũ con¬
silio natus eẽ uideatur¶Et quĩ
auctoritas mulcũ in bellis quoq
admĩscrandis atq imꝑie omlita¬
ri ualet certe nenini dubiũ est
quĩ ea inre idem ille imꝑator

Expanded text:
nunc imperi vestri splendor illis gentnunc imperi vestri splendor illis gentmaluisse. iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is qui dignitate principibus excellit facilitate infimis par esse videatur. iam quantum consilio, quantum dicendi graviin quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognoscetis. Fidem vero eius inter socios quantam existimari putatis, quam hostes omnium gentium sanctissimam esse iudicarint? Humanitate iam tanta est, ut difficile dictu sit, utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint, an mansuetudinem victi dilexerint. Et quisquam dubitavit, quin huic tantum bellum hoc transmittenmoriae bella conficienda, divino quodam consilio natus esse videatur? 3. Et quoniam auctoritas multum in bellis quoque administrandis, atque imperio militari valet, certe nemini dubium est, quin ea in re idem ille imperator
Abbreviated transcription (Latin):
considerate unde illam tantã ce¬
leritatem et tam incredibilem cur¬
sũ inuentũ putatis non enĩ il¬
lũ eximia uis remigiũ aut ars
maudita quedam gubernandi
aut uenti aliqui noui tam celerit᷑
in ul̾timas t̾ras ꝑtulerunt ẜhe
res que ceteros remorari solent
non recardarũt non auariciã ab
instituto cursu ad predam aliꝙͣ
deuocauit. non libido ad bolupta¬
tem non amenitas ad delectatõe
non nobilitas brbis ad cognitõem
non demq ip̃e labor ad quieten¬
¶ Postremo signa et tabulas ceta¬
q ornam̃ta grecorũ oppidorũ q̃
ceten tollenda ẽẽ arbitũtur Ea
sibi ille ne uisenda quidẽ existiã¬
uit Itaq om̃s quidẽ nũc in his
locis gñ pompenĩ sicut aliquẽ
nõ er hac urbe missũ si de celo
de lapsum intuentur nũt demq
incipiĩt crede̾ fuisse hymines
romanos hac quondam abstinẽ¬
cia quod iam natõnib ert̾is incre¬
dibile ac falso memorie incredi¬
bile acst proditũ bidebatur

Expanded text:
considerate. Vnde illam tantam ceconsiderate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam continentia, quod iam nationibus exteris incredibile ac falso memoriae proditum videbatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cũsit nr̃i excitus ferant quis i¬
gnorat itiera que per hoste
statuetis qui apud ext̾as natõ¬
nes siori ertimetis btrũ płes
abitramini ꝑ hoste annos mi¬
litum urõrum armis hostium
urles an hibn̾is sociorũ ciuita¬
tes ẽẽ deletas neq enim potest
exatum is contm̾e imꝑator qui
se ip̃m non continet neq seuerꝰ
ẽẽ in iudicando qui alios in seue¬
ros ẽẽ Iudices non uult hic mi¬
ranum hũc hoĩem tantũ excel¬
lencie ceteris cuius legiones sic
in asiam ꝑuen̾unt ut nõ modo
man ꝰ tanti ex̾citus. Sed ne ue¬
stigiũ quidẽ cinqmͣ pacato no¬
cuisse dicatur Iam uero qͣmad
modũ milites hiberi ẽt cotidie
sermones ac lix̃ proferuntur
nõ modo ut sũptũ faciat ĩ mi¬
litem nemini uis affertur s ne
cupienti quidẽ cuiqũ ꝑmittitur
hiemis eiũ nõ auanie ꝑfigtiũ
maiores nr̃ri in sociorũ atq ami¬
corũ tertis ẽẽ uoluerunt Age uõ
cet̾is in reb qualis sit temꝑanͣ

Expanded text:
um sit, nostri exercitus adferant quis ium sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itinera quae per hosce statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam permittitur. hiemis enim non avaritiae perfugium maiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt. age vero, ceteris in rebus quae sit temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
quas paulo ante cõmemorare
non enm bellandi utus solum
in sumo ac perfecto imꝑatore q̃¬
renda est. Sed multe sunt artes
epie huiꝰ admĩstre comitesꝙ
uͥtutis Ac primũ qnͣta ĩocẽtia
omib in reb temꝑancia qnͣta
fide quͣta felicitate qñto ingenio
qnͣta hiuĩtate. Que breuiter ꝙ¬
lia sint in gñ pompeiõ conside¬
tes sed ea magis es aliorũ con¬
temptõne quiͣ ip̃a per se se cogͦ¬
sci atq incelligi possiuit. ¶Que
em̃ possumꝰ imꝑatorũ aliquo iñ
m̃o putare cuiꝰ in ex̾citu uene¬
plum de ie publicã cogitare
qui peccumã et erario de prom¬
ptã ad bellũ admĩstũdum aut
ꝓpter cupiditatem prouĩcie ma¬
grantib dimisent aut propt̾
auaniciã rome in questu reliq̃rit
sc̃e uideanũ qui hec fecorũt.¶ Ego
autẽ nomino nennẽm quarẽ ira¬
sci michi inemo poteritinsi qui
ante de se boluit confiten dtaq
p̃p hanc auanciam imꝑacorum
qnͣtas calamitas quocũq ben-¬

Expanded text:
quas paulo ante commemorare quas paulo ante commemorare non enim bellandi virtus solum in summo ac perfecto imperatore quaerenda est sed multae sunt artes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia omnibus rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in Cn.Gnaeo Pompeio considetes, sed ea magis ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim possumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exercitu plum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avascere videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri. itaque propter hanc avaritiam imperatorum quantas calamitates, quocumque vent
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃taria subsidia .x.p. firmissi¬
mis presidus classibus ꝙ mumiunit.
Inde secum in ytaliam recepissẽt
duabi hispanis ac gallia ci salpi¬
na presidiis ac nauibz confirma¬
ta missis item in oram illirici
maris et in achaiam omẽmꝙ
greciam nauib itallie duo mari¬
a maximis classib firmissisqr
presidiis adornauit Ipe autens ut
abridusio profectus est unde qu¬
quagesimo die totaon ad imꝑiũ
popuili r. sciciliam adm̃bit. Om̃s
qui ubiq p̾redones fu̾nt partim
capti interfectiq sunt ꝑtin unsꝰ
huiꝰ unperio ac potestati se dede¬
runt ddem cretensibus cũ ad eum
usqz in pamphiliam legatos de¬
precatores qi misissent spem dedi¬
tõnis non adeiuit obsidesꝙ imꝑa¬
uit Sta tantũ bellũ tam duitur¬
nuĩ tam longe lateq disꝑsum qd
bello om̃s gentes ac natõnes pͥ
hieme apparanit memnte bere
suscepit media estate confecit᷑
Est hec diuina atq incredibilis
uirtus imꝑatoris. Quid cetere

Expanded text:
frumentaria subsidia rei publicae firmissifrumentaria subsidia rei publicae firmissimis praesidiis classibusque munivit. Inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria maximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam ad imperium populi Romani Ciliciam adiunxit; omnes qui ubique praedones fuerunt partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt. idem Cretensibus, cum ad eum usque in Pamphyliam legatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit. ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes prehieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit. est haec divina atque incredibilis virtus imperatoris. quid? ceterae
Abbreviated transcription (Latin):
cum uros portus atq eos por¬
tus quib uitam et spm̃ ducitis
in predonũ fuisse potestate sa¬
atis. An ignoratis uero portum
gaete celeberrimũ atq plenis¬
sumũ nauiũ inspectante preto¬
re a predonib eẽ direptũ ex mi¬
seno aũt eius ipius liberas qui
cum predonib autea bi bellũ
gesserũt et predonib ẽẽ subla¬
tos. nã quad ego hostiense in cõ¬
modũ atq illam labem acq i
inspectantib bobis classis ea au
uirtus tam breui tp̃e lucem af¬
ferre n p. potuit ut uos qui mõ
ante hostiũ tyberinũ classem
hoserũ uidebatis hi nũc nullã
intia occeani hostiũ predonũ
nauẽ ẽẽ audiatis atq hec qͣ
tñ a me in dicendo pret̾e̾mida
non sũt. Oaus euĩ nũqmͣ aut
obemudi negocii aut consequẽ¬
di questus scudio tam brem tyẽ
tot soca adne tantos cuisus tõ¬
ficere potunit qmͣ celeriter gu
pompeio duce belli impetus na
frcam erplorauit. Aude sarduã

Expanded text:
cum vestros portus atque eos porcum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate sciatis? an vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse direptum, ex Miseno autem eius ipsius liberos qui cum praedonibus antea bellum gesserat a praedonibus esse sublatos? nam quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque iinspectantibus vobis classis ea cuivirtus tam brevi tempore lucem adferre rei publicae potuit ut vos, qui modo ante ostium Tiberinum classem hostium videbatis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem esse audiatis? atque haec qua etis, tamen a me in dicendo praetereunda non sunt. quis enim umquam aut obeundi negoti aut consequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit, quam celeriter Cn.Gnaeo Pompeio duce tanti belli impetus navfricam exploravit, inde Sardiniam
Abbreviated transcription (Latin):
se aut mortis aut seruientis
periculo cõmitteret. cũ aut spye¬
me aut referto p̾donũ mari
naigaret. hoc tantũ bellũ tã
turpe tam uetus cam late diui¬
sũ acq dispersum. Quis unqm̃
arbitraret᷑ aut ab om̃ib imꝑa¬
torib uno anno aut omibus
anus as uno impatore .x. consi¬
ci posse. Qonͣ prouĩciam tenm¬
scis a predonib liberam ꝑ hoste
annos. Quod bectigal fuit bo¬
bis tutũ. quẽ socium defendistis.
Qui presidio classib ur̃ĩs fiustis
qũ multas existimatis insulas
eẽ desertas. qui multas aut
metu relictas aut a prodonb
captas ẽẽ urbes sociorũ s quo
ego longniqua cõmemoro fuit
longe a domo bellare/ et pro¬
nos cũ ab extenis natõnib ue¬
mrent captos queritur . cum
legati ppłi x. redempti sint
fuisse dicam cum .xii. secures
on predonum pocestatẽ ꝑuen̾int.
Quid aut colophonem aut sa¬
mũ nobilissimas iurtes ĩnuiabi¬
los q alias captas eẽ cõmemorẽ

Expanded text:
se aut mortis aut servitutis se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret? hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit i Romani longe a domo bellare et provos ab exteris nationibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint? fuisse dicam, cum duodecim secures in praedonum potestatem pervenerint? Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabilisque alias captas esse commemorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tor ft . l. sylla huiꝰ urtute et
subsidio confessus est liberritã.
Testis est sycilia qni multis ũ¬
diꝙ cunctam periculis nõ t̾ro¬
re belli sed celeritate consilui ex¬
plicauit/. Testis est affrica que
magnis oppressa hostiũ copiis
eorũ ip̃orũ sangiue redudauit
Testis est gallia per qm̃ logio¬
nibus nris in hyspaniã iter
gallorũ interntõe patestm̃ ẽ.
Testis est hyspania q̃ sepissime
płimios hostes ad hoc suꝑatos
prostratos ꝙ conspexit/. Testis
est iterũ et sepius xtalia q̃ cũ
seruil bello tetro ꝑiculosoq
premeretur ad hoc auxilim
absente ex petiit. quod bellũ
atq m̃inuitũ est aduentu subla¬
tũ atq sepultum. ¶Testes bero
iam om̃s acq om̃s extere gẽtes¬
cũ uniu̾sa tñ in singulis oris õs
simus atq portus quis enĩ toto
mari locus ꝑ hos annos aut tã
farinũ huĩt presiduum ut tueꝰ
eẽt aut tam fuit abditus ut
lateret. Quis nauigauit qui nõ

Expanded text:
tor L. Sulla huius virtute et tor L. Sulla huius virtute et subsidio confessus est liberatam; testis Sicilia quam multis undique cinctam periculis non terrore belli sed consili celeritate explicavit; testis Africa quae magnis oppressa hostium eorum ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorum internecione patefactum est. Testis est Hispania, quae saepissime plurimos hostes ab hoc superatos prostratosque conspexit, testis est iterum, et saepius Italia, quae cum servili bello tetro, periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit: quod bellum atque imminutum est: adventu sublatum, ac sepultum, testes vero  orae atque omnes terrae gentescum universa tum in singulis oris omnes sinus atque portus. quis enim toto mari locus per hos annos aut tam firmum habuit praesidium ut tutus esset, aut tam fuit abditus ut lateret? quis navigavit qui non
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi fuit imꝑatoris nõ alienis
preceptis sed suis imꝑus non
offensionib belli sed iuctortio
non scipendiis sed trumphit ẽ
potest in quo illũ non ex̾cuent
tñsalpimnũ hispamense miotũ
ex ciitatib atq eo bellicosissis
natiomibus seruile nauale sel¬
lum uania et dusa gna et
bellorũ et hostium non solum
gesta /ab hoc uuo sed eciã con¬
fecta missam itm ẽẽ declar̃t
an usu militari poĩtam q̃ hucꝰ
uiri scienciã fugere possit Qã
uero uirtuti gñ pompen que
est quod quisqm aut dignum
illo aut bob̾is nouũ aut cuiqni
in audicum possit affene. neq
enr̃ ille sunt sole ireutes ĩ¬
ꝑatorie que bulgo existimiãt᷑.
labor in negociis fortitudo in ꝑi¬
culis industria in agendo cele¬
ritas in conficrendo consilium
an prouidendo que tanta sunt
an lioc uno qnͣta in om̃ib reli¬
quis imꝑatorib quos aut bidi¬
mus aut audiumius nõ fu̾it.
Testis est talia qmͣ ille ip̃e uic¬

Expanded text:
militaris non alienis militaris non alienis praeceptis sed suis imperiis, non offensionibus belli sed victoriis, non stipendiis sed triumphis est potest in quo illum non exercuerit paniense, mistum ex civitatibus, atque ex bellicosissimis nationibus, servile, navale, varia et diversa genera, et bellorum, et hostium, non solum, gesta ab hoc uno, sed etiam confecta, nullam rem esse declarant, in usu militari positam, quae huius viri scientiam fugere possit. 2 Iam vero virtuti C. Pompeii quae est, quod quisquam aut dignum illo, aut vobis novum, aut cuiquam inauditum possit afferre? Neque enim illae sunt solae virtutes imperatoriae, quae vulgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in culis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo, quae tanta sunt in hoc uno quanta in omnibus reliquis imperatoribus quos aut vidimus aut audivimus non fuerunt. Testis est Italia quam ille ipse vic
Abbreviated transcription (Latin):
te nationes suscipiãt integre gẽ¬
tes nouus imꝑator non accipiat
multa uerba fecisse uideor. Quare
imꝑatore ad id bellum diligendo
ac tantis rebus preficiendo dicẽ¬
forciũ atq inuocentiũ copiam tã¬
tam hrẽtis ut hec uobis delibera¬
tio difficilis eẽt quẽ nã potisseme
tanitis reb ac tanto bello płcien¬
dũ putaretis. ¶Nũc uero cum
sit unus gñ pompeiis qui non
eorũ hom̃ qui nunt sũt glam
sed eciam antiquitatis memoriã
uirtute suꝑaret que res est que¬
cuiusqm̃ ami in hac cansa dubiũ
sacere possit go enĩ sit etistiõ
ini sũmo imꝑatore quatuor has
res in cẽ oportere scienciã ixi
militaris uirtutẽ auctoritatẽ
felicitaton. ¶Quis gͥ hoc homĩe
sanccior nnqm aut fuit aut eẽ
dobuit qui e ludo acq pm̃tie disti¬
plina bello maxmio atq acer¬
riinis hostibus ad pr̃s ex̾citũ
atq in milicie disciplinã ꝑsts̃
est. qui extrema pmĩcia mliles

Expanded text:
tae nationes, suscipiant integrae gentae nationes, suscipiant integrae gentes, novus imperator noster accipiat mihi verba fecisse videor qua re imperatore ad id bellum deligendo ac tantis rebus praeficiendo dicenfortium atque innocentium copiam tantam haberetis ut haec vobis deliberatio difficilis esset quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero cum sit unus Cn.Gnaeus Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute sucuiusquam animum in hac causa dubium facere possit? ego enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus est, qui extrema pueritia miles
Abbreviated transcription (Latin):
pulsũ est In altera ꝑte ita res
a .l. luculo sũmo uiro est adimi¬
nnstrata ut micia illa gestarũ
rerũ magna atq preclara nõ
felicitati eius si uirtuti. hec aũt
ext̾ma q̃ imꝑ accederũt nõ cul¬
pe ses fortue tribuenda esse
uideantu.s de luculo dicã alio
loco et ita dicam quirites ut neq
uera laus ei detracta orõne
nra neq falsa ac futa eẽ bide¬
antur s urĩ imꝑii dignitate
atq gloria qũ is est exorsus
orõnis mee uidete quẽ nb am-¬
mũ suscipiendũ putetis maio
necatis quo tandẽ aĩo ẽẽ debetis
logati erant ꝙ appellati suꝑbeꝰ¬

Expanded text:
pulsum est; in altera parte ita res pulsum est; in altera parte ita res ab L.Lucio Lucullo, summo viro, est administrata ut initia illa rerum gestarum magna atque praeclara non felicitati eius sed virtuti, haec autem extrema quae nuper acciderunt non culpae sed fortunae tribuenda esse videantur. sed de Lucullo dicam alio loco, et ita dicam, Quirites, ut neque vera laus ei detracta oratione mea neque falsa adficta esse videatur; de vestri imperi dignitate atque gloria, quoniam is est exorsus orationis meae, videte quem vobis animum suscipiendum putetis. maionecatis quo tandem animo esse debetis? legati quod erant appellati supe
Abbreviated transcription (Latin):
silla. Triumphauit .l. murena
de mitudate duo fortissim ⁊ sũm
ut ille pulsus superatus ꝙ reg̾¬
ret uerũptñ illis imꝑatoribus
laus est cribuenda ꝙ eger̃t be¬
ma danda ꝙ reliquerũt ꝓpterea
ꝙ ab illo bello syllam in ytaliam
R. p. murenã sylla reuocant.
Mitudates autẽ om̃e reliquum
tp̃s non ad obliuione uecoris belli
Sed ad comꝑatõem noui conculit
qui posteas qm maxinas edifi¬
casset or nassetqz classes excera¬
tus q ꝑ magnos quibuscũq
ferre simularet usq in hyspaniã
legatos electanis misit ad eos du¬
ces quibus cũ tñ bellum gereba¬
nus utcũ duob in locis dism̃cts¬
simis maximeꝙ diu̾sis uno cõ¬
silio ab unis hostiũ copiis bellũ
terra mariq gereretur. Uos an¬
cipiti contentõne districti. de imꝑi¬
o dimicaretis ẜ tñ alt̾ius ꝑtis
periculũ fertoriane atq hispa¬
niensis q̃ multo plus firmam̃te
ac roboris hẽbat gñ pompes dimõ
consilio ac singulari uͥtute de¬

Expanded text:
Sulla, triumphavit L.ucius Murena Sulla, triumphavit L.ucius Murena de Mithridate, duo fortissimi viri eut ille pulsus superatusque regnaret. verum tamen illis imperatoribus laus est tribuenda quod egerunt, venia danda quod reliquerunt, propterea quod ab eo bello Sullam in Italiam res publica, Murenam Sulla revocavit. Mithridates autem omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli sed ad comparationem novi contulit. qui postea, cum maximas aedificasset ornassetque classis exercitusque permagnos quibuscumqueferre simularet, usque in Hispaniam legatos ac litteras misit ad eos duces quibuscum tum bellum gerebamus, ut, cum duobus in locis disiunctissimis maximeque diversis uno consilio a binis hostium copiis bellum terra marique gereretur, vos ancipiti contentione districti de imperio dimicaretis. sed tamen alterius partis periculum, Sertorianae atque Hispaniensis, quae multo plus firmamenti ac roboris habebat, Cn.Gnaei Pompei divino consilio ac singulari virtute de
Abbreviated transcription (Latin):
salus sociorũ atq amicorũ pro
qua multa maiores bri magna
et graua bella gesserunt agñtur
certissima ppłi R. uectigalia et ma¬
xima. Qarib amissis et pacis or¬
namenta et subsidia belli pequi¬
retis. Aguncur bona multorũ ciu¬
ũ quibus est et nobis et imꝑatori
bus Rei publice consulendũm. Et
quĩ semꝑ appetentes glorie pret̾¬
tentissimi atq auidi laudis fuisti
delenda uobis est illa macula mi¬
tridutico bello suꝑiore suscepta q̃
penitus iam insedit acq inuete
dandos q denotauit non modo ad¬
hiic penam mullai suo dignam
scelere susceꝑit. Sz abillo tempo¬
re annũ iam tertiũ et uicesimũ
regnat ⁊ ita regnat ut so non
ponto neq capãdone la tebris oc¬
cultare uelit si emerg̾e̾ prĩo re¬
gno atq in urĩs uectigalib hoc
est masie luce uersari. Et enm
adhuc ita uestri cũ illo rege cõ¬
tenderunt imꝑatores ut ab illo
insignia bictorie non uictoriam
reportarent. Truimphaint .l.

Expanded text:
salus sociorum atque amicorum pro salus sociorum atque amicorum pro qua multa maiores vestri magna et gravia bella gesserunt; aguntur certissima populi Romani vectigalia et maxima quibus amissis et pacis ornamenta et subsidia belli requiretis; aguntur bona multorum civium quibus est a vobis et ipsorum causa et rei publicae consulendum. et quoniam semper appetentes gloriae prentis atque avidi laudis fuistis, delenda vobis est illa macula Mithridatico bello superiore concepta quae penitus iam insedit ac nimis invdandosque curavit, non modo adhuc poenam nullam suo dignam scelere suscepit sed ab illo tempore annum iam tertium et vicesimum regnat, et ita regnat ut se non Ponti neque Cappadociae latebris occultare velit sed emergere ex patrio regno atque in vestris vectigalibus, hoc est in Asiae luce, versari. etenim adhuc ita nostri cum illo rege contenderunt imperatores ut ab illo insignia victoriae, non victoriam reportarent. triumphavit L.ucius
Abbreviated transcription (Latin):
afferut᷑ ex asia quotidiẽ lr̃r̃ qͦ¬
rum magne res agmitur in brĩs
uectigalib excercendis occupate qͥ
ad me pro neccessitudine q̃ mͣ ẽ
pro illo ordine causam rei publice
periouila ꝙ rerum suarũ deculert̃
bithime que nũc br̃ã prouĩcia est
dicos exustos ẽẽ compłẽs regnũ
ariobarganis quod finitiuã est
urĩs uectigalib totũ eẽ in hostiũ
potestate lucullum magnis reb
gestis ab eo bello discedere huic
qui succurrerins non sacis ẽẽ pa¬
ratũ ad tantũ bellum administã¬
dum unũ ab omibus sociis et ci¬
nib ad id bellum imꝑatorẽ de¬
posci atq expeti eundem hunc
unũ ab hostib metui prete̾a ne¬
minẽ. Causa que sit uidetis nc̃
quid agendũ sit considerate ¶dri
nut̃ Gidetu michi de gn̾e belli
deinde de magiitudine cũ de imꝑa¬
tore Diligendo ẽẽ dicendui. Gẽnꝰ
uestrds aĩos ercitare atq inflã
mare debet Tradita est/ agitur

Expanded text:
adferuntur ex Asia cotidie litterae, quadferuntur ex Asia cotidie litterae, quorum magnae res aguntur in vestris vectigalibus exercendis occupatae; qui ad me pro necessitudine quae mihi est cum illo ordine causam rei publicae periculaque rerum suarum detulerunt, Bithyniae quae nunc vestra provincia est vicos exustos esse compluris, regnum Ariobarzanis quod finitimum est vestris vectigalibus totum esse in hostium potestate; L.ucium Lucullum magnis rebus gestis ab eo bello discedere; huic qui successerit, non satis esse paratum ad tantum bellum administrandum; unum ab omnibus sociis et civibus ad id bellum imperatorem deposci atque expeti, eundem hunc unum ab hostibus metui, praeterea neminem. causa quae sit videtis; nunc quid agendum sit ipsi considerate. primum mihi videtur de genere belli, deinde de magnitudine, tum de imperatore deligendo esse dicendum. genus vestros animos ari tradita est; agitur
Abbreviated transcription (Latin):
honorib mandandũ ẽẽ uoluistis.
Et ad agendũ fucultatis tantũ
qñtum homini uigilanti et sorẽ¬
s⁊ usu prope cotidiana dicẽdi ex¬
ceaatio potuit afferre. ¶erte et
iquid eciar dicendo consequi pis¬
aun his ondam potissimũ qui
ei quoꝙ rei fructum suo iudicio tri¬
buendũ ẽẽ consuerunt. ¶ tq il¬
lud in pͥmis michi letandim
iure ce uideo ꝙ in hac insolita
uenuu potest Dicendum est em̃
de gñ pompor singulari conmaq
Uirtute huius autẽ orõnis dificiaꝰ
est exitũ qm̃ pncipium inuenire.
Ita michi non tam copia qm̃ mo¬
dus in dicendo querendus est. ¶At.¬
ꝙ ut inde or̃o mea proficstatur.
unde hec omĩs causa ducitim des¬
lũ graue et ꝑiculisũ nrĩs becti¬
galib atq sociis aduob potentis¬
et trigane quorũ alter relictus alt̾
lacessitus occasionẽ sibi ad occupã¬
dami eb asiaom oblatam ẽẽ arbitra¬
tur. Equitib R. honestissimi uiris

Expanded text:
honoribus mandandis esse voluistis, honoribus mandandis esse voluistis, et ad agendum facultatis tantum quantum homini vigilanti ex forensi usu prope cotidiana dicendi exercitatio potuit adferre, certe etquid in dicendo consequi possum, eis ostendam potissimum qui ei quoque rei fructum suo iudicio tribuendum esse duxerunt. atque illud in primis mihi laetandum iure esse video quod in hac insolita ni possit. dicendum est enim de Cn. Pompei singulari eximiaque virtute; huius autem orationis difficilius est exitum quam principium invenire. ita mihi non tam copia quam modus in dicendo quaerendus est. atque ut inde oratio mea proficiscatur unde haec omnis causa ducitur, bellum grave et periculosum vestris vectigalibus atque sociis a duobus potentiset Tigrane, quorum alter relictus, alter lacessitus occasionem sibi ad occupandam Asiam oblatam esse arbitratur. equitibus Romanis, honestissimis viris,
Abbreviated transcription (Latin):
uamqm michise¬
per frequẽs cõspec¬
tus bester multo
iocũdissimꝰ bic au¬
tem locus ad agẽ¬
Dum amplissimus ad dicendum
ornatissimus est uisus. Qurẽ
tñ hoc aditu laudis qui semꝑ op¬
timo cuiq maxie pacuit non
mea me boluntas si uite mee
rõnes ab memite etate suscepte
prosibuenĩt ¶ani cum antea ꝑ¬
ecatem nondũ huius auctoritatẽ
loci contingere auderem statuerẽt
nichil huc nisi ꝑstm̃ ingenio ela¬
boratũ industria afforri opport̾e̾:
Om̃e meũ tempus amicorũ tem¬
porib tñsmmuttendũ putaui Ita
neq hic locus uacius nũqm̃ ab
his qui urãm causam deffende̾nt
et meus labor in prinatorũ ꝑiculis
caste integreq bersatus et bestis
iudicio fructũ est amplissimũ
consecutus. Nam cũ ꝓpter dila¬
cõem comitiorũ ter pcor pͥmus
centuriis cũctis remĩciatus sũ
facile intelleri. ¶Qnr̃e et quid
de me indicaretis et quid aliis
prescriberetis. Nũc cum et aucto¬
ritas in oue tantũ sit qnͣtum uos

Expanded text:
uam mihi semper frequens conspectus vester multo iucundissimus, hic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus Quirites, tamen hoc aditu laudis, qui semper optimo cuique maxime patuit, non mea me voluntas, sed meae vitae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt. nam cum antea nondum huius auctoritatem loci attingere auderem statueremque nihil huc nisi perfectum ingenio, elaboratum industria adferri oportere, omne meum tempus amicorum temporibus transmittendum putavi. ita neque hic locus vacuus fuit umquam ab eis qui vestram causam defenderent et meus labor in privatorum periculis caste integreque versatus ex vestro iudicio fructum est amplissimum consecutus. nam cum propter dilationem comitiorum ter praetor primus centuriis cunctis renuntiatus sum, facile intellexi, Quirites, et quid de me iudicaretis et quid aliis praescriberetis. nunc cum et auctoritatis in me tantum sit quantum vos
Abbreviated transcription (Latin):
sent anno prornuo legati eo
potuerunt in hoc uno Gabio
sunt tam diligentes qui in hoc
bello ꝙ lege gabima geritur
in hoc imꝑacore atq ex̾citu
quẽ perse ip̃e conscituit eciã
precipuo iure ẽẽ deleret de
quo legando consules spero ad
senatũ relaturos qui si dubi¬
tabunt aut grauabuntur ego
me profiteor relacurũ ineq
me impediet eius quir̃ ĩum
uobis brm ius beneficiũq dex¬
fendam neq preter intercessi¬
onem quicqũ audeam de qua
ut arbitror isti ip̃i qui minã¬
tur eciamꝙ atqr eciam qui id
liceat considerabunt mea qui
susceptũ qz confecit Reliqũ
est ut de R .q. catuli auctoͤ
qui cũ ex uobis quereret si in
uno gñ pompeio omia pon̾etis
si quid de eofcm̃ eẽt in quo spẽ
cet̾is lũtui cepit magiuõ sue¬

Expanded text:
sent, anno proximo legati esse sent, anno proximo legati esse potuerunt; in uno Gabinio sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege Gabinia geritur, in hoc imperatore atque exercitu quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse debebat? de quo legando consules spero ad senatum relaturos. qui si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteor relaturum; neque me impediet cuiusquam iniquitas vestrum ius beneficiumque defendam, neque praeter intercessionem quicquam audiam, de qua, ut ego arbitror, isti ipsi qui minitantur etiam atque etiam quid liceat considerabunt. mea quisusceptumque confecit. reliquum est ut de Q.Quinti Catuli auctoriqui cum ex vobis quaereret, si in uno Cn.Gnaeo Pompeio omnia poneretis, si quid eo factum esset, in quo spem essetis habituri, cepit magnum su
Abbreviated transcription (Latin):
poribi non pudebat mrãtibus
populi R. in hunc ip̃m locum
ascendere cũ eũ ub̃ maiores urĩ
gonmis nautias et classiũ spo¬
liis ornatũ reliquissent bono te
amnio cum. &. hortensi populꝰ
R. et cet̾os qui eitrit in eadem
senciebatis Ged tñ in salute ꝯĩ
idem populus R. dolori suo ma¬
luit qni augoritat Urẽ obtemꝑa¬
ie dtaq una lex uis uir unꝰ
aunus non modo uos illa imẜiã
ac tupicudine liberauit s eciã
re omĩbr gentib ac natõnib
teria mariqͣ imꝑcor. Quo michi
eciam ondignus uidetur obtret¬
tatũ ẽẽ adhuc Mͣabimo dicam
posculant utrum ille qui postu¬
uelit ydonens non est qui imꝑec
cum ceteri ad expilandos socios
dirripiendasq ꝓuncias quos
uoluerunt legatos eduterint
An ipẽ auus lege salus ac a¬
dignitas ꝓpło romano atq oĩb
gentib consticuta est Eoꝑs¬
atq eius excitus qui cõnsilio
tus An G. falcidius .q. metel
tulus quos om̃is honoris causa
nomino cũ tribimi plebis fiuis¬

Expanded text:
nonne pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendere, cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis ornatum reliquissent! bono te animo tum, Q.Quinti Hortensi, populus Romanus et ceteros qui erant in eadem sentiebatis; sed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori suo maluit quam auctoritati vestrae obtemperare. itaque una lex, unus vir, unus annus non modo vos illa miseria ac turpitudini omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare. quo mihi etiam indignius videtur obtrectatum esse adhuc, Gabinio dicam postulanti. Vtrum ille qui postuvelit idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos voluerunt legatos eduxerint, an ipse cuius lege salus ac dignitas populo Romano atque omnibus gentibus constituta est exatque eius exercitus qui consilio tus? an C. Falcidius, Q.Quintustulus, quos omnis honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuis
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ in ea prouĩtiã pecciñas ma¬
gnas collatas heñt/ Erit gͣ hu¬
manitatis bestre magnũ eorum
cunũ nũm calamitate prohibere
sapiencie uidere multorũ cunũ
calanitatẽ a re .p. se ũctam ẽẽ
non posse Et enĩ illud primũ ꝑui
refert nos publicanis amissis uec¬
tigalia postea uictoria recupaie
li asiatiti docuit id ꝙ certe cala¬
mitate docti memoria retiore
debemus nam cũ in asianes ma¬
gnas ꝑ multi amiserant scimꝰ
rome sdlutione impeditã fidem
concidisse. non enĩ possũt bna in
cuntate multi rem at fortunas
amittere et nõ plures secũ ie
audem trahant calamitatẽ a qͦ
periculo prohibete iem publicã
et michi Gredite id quod ip̃i bide¬
tis hec fides atq hec rõ peccum¬
arũ que rome que in foro bersatine
implicita ẽ cũ illis peccimiis asia¬
ticis et coheret ruere illa nõ po¬
sũt et hec nõ eodem labefacta mo¬
tu conciauit. Quare uĩdete uide

Expanded text:
eorum in ea provincia pecunias maeorum in ea provincia pecunias magnas conlocatas habent. est igitur humanitatis vestrae magnum numerum civium calamitate prohibere, sapientiae videre multorum civium calamitatem a re publica seiunctam esse non posse. etenim illud primum parvi refert, vos publicanis amissa vectigalia postea victoria reciperarli Asiatici docuit, id quidem certe calamitate docti memoria retinere debemus. nam tum, cum in Asia magnas permulti res amiserunt, scimus Romae solutione impedita fidem concidisse. non enim possunt una in civitate multi rem ac fortunas amittere ut non pluris secum in eandem trahant calamitatem: a quo periculo prohibete rem publicam. etenim — mihi credite id quod ipsi videtis — haec fides atque haec ratio pecuniarum quae Romae, quae in foro versatur, implicata est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret; ruere illa non possunt ut haec non eodem labefacta motu concidant. qua re videte num
Abbreviated transcription (Latin):
lias marĩas quas in salmis heñt
quas in agris quas in portib atq
custadiis magno ꝑ iculo se hrẽ ar¬
bitrentim. putatis les ne illis reb
frui posse insi illos qui uobis frut¬
tuosi sunt conseruauentis nõ so¬
lũ ut aute dixi calamitate sẽs cci¬
am calamitatis formidme libera¬
tos. Ac ne illud quidem bobis negli¬
gendũ est quid michi ego extre¬
nũ ꝓposueram cũ eem de belli gu̾e
dicturus. quod ad multorũ bõna
ligenter nã et publicaui homiẽs¬
et honestissum et ornatissimi su¬
as rõnes et copias in illam pro¬
uĩciam contulerunt quorũ iporũ
ꝑ se res ⁊ forcune bobis cure eẽ de¬
bent Etemĩ si uectigalia neruos
eẽ iei publice semꝑ dicimꝰ cum
certe ordinẽ qui excet illa firma¬
mentũ ceterorũ ordinũ recte ẽẽ
dicemus. Deinde ceteris ex ordĩb
hommes guaui et industrii ꝑtun
in asia negociantur. Quib uos
absentib consulere debetis ꝑtin

Expanded text:
lias maximas quas in salinis habent, lias maximas quas in salinis habent, quas in agris, quas in portibus atque in custodiis magno periculo se habere arbitrentur? putatisne vos illis rebus frui posse, nisi eos qui vobis fructui sunt conservaveritis non solum, ut ante dixi, calamitate sed etiam calamitatis formidine liberatos? ac ne illud quidem vobis neglegendum est quod mihi ego extremum proposueram, cum essem de belli genere dicturus, quod ad multorum bona cligenter. nam et publicani, homines honestissimi atque ornatissimi, suas rationes et copias in illam provinciam contulerunt, quorum ipsorum per se res et fortunae vobis curae esse debent. etenim, si vectigalia nervos esse rei publicae semper duximus, eum certe ordinem qui exercet illa firmamentum ceterorum ordinum recte esse dicemus. deinde ex ceteris ordinibus homines gnavi atque industrii partim ipsi in Asia negotiantur, quibus vos absentibus consulere debetis, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ctuũ et magnicudine paccõnis ⁊
multitudine earũ rerũ que ex¬
portentur fucile omnib t̾ris ante¬
tellat. Itaq hec bobis prouiciã
quirites si et bolli utilitatẽ et
pacis dignitatem sustinere nultis
nõ modo a calamitate sed eciã
a mecu calamitatis est deffendẽ¬
da nã in ceteris rebus cũ uenit
calamitas tũ detrim̃tũ a cripit᷑
et in uectigalib non solũ aduẽ¬
tus mali fieciã metus ip̃e affert
calamitatẽ. nã cũ hostiũ copiẽ
non longe absunt eciã si nrup¬
cio nulla st̃a sit tñ pectora relt¬
qũtur a gricultura desent᷑ mer¬
catorũ nauigatõ conquiestit ita
neq et portumeq ex deccs ne
ex scriptura bectigal cõseruare
bno rumore ꝑiculi atq uno belli
tigalia bobis pensitant aut as
qui ecͣcent aut exigũticũ duo
reges cũ maxinus copiis ꝓpe
assunt cũ una exciasio equita¬
tus ꝓ brem tp̃e tocuis am bectigal
aufferie possit cũ publicam fami¬

Expanded text:
ctuum et magnitudine pastionis et ctuum et magnitudine pastionis et multitudine earum rerum quae exportentur facile omnibus terris antecellat. itaque haec vobis provincia, Quirites, si et belli utilitatem et pacis dignitatem retinere voltis, non modo a calamitate sed etiam a metu calamitatis est defendenda. nam in ceteris rebus cum venit calamitas, tum detrimentum accipitur; at in vectigalibus non solum adventus mali sed etiam metus ipse adfert calamitatem. nam cum hostium copiae non longe absunt, etiam si inruptio nulla facta est, tamen pecua relinquuntur, agri cultura deseritur, mercatorum navigatio conquiescit. ita neque ex portu neque ex decumis neque ex scriptura vectigal conservari uno rumore periculi atque uno belli tigalia nobis pensitant, aut eos qui exercent atque exigunt, cum duo reges cum maximis copiis propter adsint, cum una excursio equitatus perbrevi tempore totius anni vectigal auferre possit, cum publicani fami
Abbreviated transcription (Latin):
cite iogant ut se quoqz sicut ce¬
exiscimetis quorũ salutẽ tali uno
cõmendetis acq hoc eciã magis¬
homines cũ imꝑio nttini ͦ ut eci¬
ã si ab hoste defendant tñ ipõrã
aduentus in brle sociorũ nõ mul¬
tũ ab hotili expugnatoe defferĩt
hunc audiebant antea nũc pͫ.¬
sentem uident tanta tempanaa
tanta mansuetudine tanta hu¬
manitate ut hn beatissimi eẽ ui-¬
deantur apud quos ille diucissiẽ
cõmoratur. Quare si propt̾ socios
nulla ip̃i muria lacessiti maio¬
res nre cũ antyocho cũ philippo
cũ etholis cũ penis bella gesserũt
quͣto bos studio conuenit mureiis
prouocatos sociorũ salutẽ bna cũ
imꝑii ur̃i dignitate deffende̾. preser¬
tim cũ de maximis urĩs bectigali¬
s agatur nã cetarũ ꝓũciarũ bec¬
tigalia quirites tanta sunt ut
his ad ipãs prouĩcias tutandas
uix contenti ẽẽ possimiꝰ Asia uo̾
tam opimia est et fertilis ut et
ubertate agrorũ et baretate ssu¬

Expanded text:
citi rogant ut se quoquciti rogant ut se quoqutimetis quorum salutem tali viro commendetis, atqhomines cum imperio mittimus ut, etiam si ab hoste defendant, tamen ipsorum adventus in urbis sociorum non multum ab hostili expugnatione differant, hunc audiebant antea, nunc praesentem vident tanta temperantia, tanta mansuetudine, tanta humanitate ut ei beatissimi esse videantur apud quos ille diutissime commoretur. qua re si propter socios nulla ipsi iniuria lacessiti maiores nostri cum Antiocho, cum Philippo, cum Aetolis, cum Poenis bella gesserunt, quanto vos studiosius convenit iniuriis provocatos sociorum salutem una cum imperi vestri dignitate defendere, praesertim cum de maximis vestris vectigalibus agatur? nam ceterarum provinciarum vectigalia, Quirites, tanta sunt ut eis ad ipsas provincias tuendas vix contenti esse possimus, Asia vero tam opima est ac fertilis ut et ubertate agrorum et varietate fru
Abbreviated transcription (Latin):
non tulerunt uos uitã ereptã
negligens. Ius legatõnis uerbo
uiolatũ illi persecuti sunt uos
legatum om̃i supplicio interstmñ
reluquẽs bidete ne illis pulcher¬
rimũ fuit caoitã uobis imꝑii gła¬
relinquere sit bobis curpissimũ
sit id quod̾ accepistis cuen et
consernare non posse quid ꝙ sa¬
lus sociorũ sũmũ in ꝑicłm ac
ges toti asie non solũ bobis ĩum¬
cissim sed eciam ur̃ĩs socus atq
amicis Ciuitates aũt om̃s cũc¬
ta asia atq grecia r̃m auxiliũ
ex pectare ꝙp̃ periculi mag̾nitu¬
dinẽ coguntur imꝑatorẽ a nob
certũ deposcere cũ presertim
uos aliũ imisoritis neq audent
culo posse arbitrant᷑ uident et
senciũt hoc idem ꝙ nos u̾nũ uirũ
eẽ in quo sunna sint omĩa et cũ
ꝓpe ec̃ quo eciã careret egrius
cuius aduentu ip̃o atq noĩe ta¬
metsi ille ad manciũ bellũ ue¬
nerit tñ impetus hostuĩ iepressos
ẽẽ intelligũt ac retardatos hi
uos quĩ libere loqui non licet ta¬

Expanded text:
non tulerunt; vos ereptam vitam neglegetis? ius legationis verbo violatum illi persecuti sunt; vos legatum omni supplicio interfectum relinquetis? videte ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperi gloriam tradere, sic vobis turpissimum sit id quod accepistis tueri et conservare non posse. quid? quod salus sociorum summum in periculum ac ges toti Asiae non solum vobis inimicissimi sed etiam vestris sociis atque amicis; civitates autem omnes cuncta Asia atque Graecia vestrum auxilium exspectare propter periculi magnitudinem coguntur; imperatorem a vobis certum deposcere, cum praesertim vos alium miseritis, neque audent culo posse arbitrantur. vident enim et sentiunt hoc idem quod vos, unum virum esse in quo summa sint omnia, et eum propter esse, quo etiam carent aegrius; cuius adventu ipso atque nomine, tametsi ille ad maritimum bellum venerit, tamen impetus hostium repressos esse intellegunt ac retardatos. hi vos, quoniam libere loqui non licet, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ꝙ istis reclamantib uos
bnũ illũ ex om̃ib delegistis ꝙ̃
bello predonũ p̾poneretis hoc
si uos temere fecistis ⁊ rei pude
parũ consuliustis ite isti scudia
urã sius consiliis argere conant᷑
hi aũt uas plus tum inre puᵗ
uidistis uos his repugnt̃ib ꝑ nos¬
mecipos dignitatẽ huic imꝑio
salutem orbi t̾rarũ acculistis ali¬
quõ isti pͥncipes et sib et tetis
populi &. uniuu̾si auctoritati pa¬
rendũ ẽẽ fateantm acq in hat
bello asiatico et regio non solũ
militaris illa uirtus que est in
gñ pompero singłis sed alie qͦ¬
int̾iorũ natõnũ ita uersari miu
imꝑatorem ut nchil allud ꝙmͣ
de hoste ac de laude cogitet dñ
eciam si qui sunt pudore ac tẽpe¬
rancia moderatiores eñ cos cẽ
tales ꝓpter mulcitudinẽ cuꝑido¬
rũ honii nemo arbitrat᷑ dipẽa¬
le est ductu/ Quirites qnͣto m̃
odio simius apud ext̾as natõnes
p̃p eorum quod ad eas hoc anno

Expanded text:
em istis reclamantibus vos unum illum ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis. hoc si vos temere fecistis et rei publicae parum consuluistis, recte isti studia vestra suis consiliis regere conantur. sin autem vos plus tum in re publica vidistis, vos eis repugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrarum attulistis, aliquando isti principes et sibi et ceteris populi Romani universi auctoritati parendum esse fateantur. atque in hoc bello Asiatico et regio, Quirites, non solum militaris illa virtus quae est in Cn.Gnaeo Pompeio singularis sed aliae qinteriorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet. deinde, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur. difficile est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas per hos annos
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝙ ꝑiala faicile ut hoĩem
prestare op mocencia tecti pelł¬
lemus honorem aut̃ neq ab
uno neq ab hoc loco ẜ eadem
illa nr̃a liberiosissima iõne ui¬
te si ur̃a uoluntas feret conse¬
quemur Qnĩ obrem quicqͣm in
bac causa michi susceptũ est
abest ut aliqm̃ bonam grãm
quesisse uidear ut multas eciã
simultates ꝓtim occultas ꝑtim
aꝑtas intolligatis michi non

Expanded text:
ericula facile, ut hominem praestare oportet, innocentia tecti repellemus, honorem autem neque ab uno neque ex hoc loco sed eadem illa nostra laboriosissima ratione vitae, si vestra voluntas feret, consequemur. quam ob rem, si quid in hac causa mihi susceptum est, abest ut aliquam mihi bonam gratiam quaesisse videar, ut multas me etiam simultates partim obscuras, partim apertas intellegam mi
Abbreviated transcription (Latin):
baliuss hodie hnͣc głam atq hoc
mensiũ que sacis late quondtĩ
mare tenusse dĩ nõ cartagnẽ¬
suĩ qui ꝑ multũ classe maritis¬
qi reb ualuerunt non rhodiorũ
quorũ usq ad mrim memoriã
disciplina naualis et gloriã
remansit Que ciuitas antea¬
et agros et aliqmͣ ꝑtem regiõis
et ore maritime ꝑ se ipã deffen¬
deret Ac hercule aliquot annos
contios añ legem sabimam
Ille populus rõnus cuiꝰ usqz ad
nram memoriã nomẽ ĩiuctũ ĩ
naualibz pugnis ꝑmanserat
magna ac multo marĩa ꝓte
nõ modo beilitatis s dignitatis
atq imꝑii caruit nos quorũ ma¬
iores anthiochũ iogẽ classe ꝑseq̃¬

Expanded text:
valuisset, hodie hanc gloriam atqvaluisset, hodie hanc gloriam atqniensium quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimis rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansit, quae civitas, inet agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? at hercules aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille populus Romanus, cuius usque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiam dignitatis atque imperi caruit. nos quorum maiores Antiochum rege