comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si inquit nescis utrum ingratus sit an gratus expectabis
donec scias: andandi beneficui tempus non amittes: Expe¬
ctare longum est. Nam ut ait plato difficilis humani ani¬
mi est coniectura: non expectare temerarium est. Nuic re¬
spondebimus: nunquam expectare nos certissimam rerum
comprehensionem: quoniam in arduo est ueri exploratio:
sed ea ire qua ducit ueri similitudo: Omne hac uia procedit
officium: sic serimus: sic nauigamus: sic militamus: sic uxo¬
res ducimus: sic liberos tollimus. Cum omnium horum incer¬
tus sit euentus: ad ea accedimus de quibus bene sperandum es¬
se credimus. Quis enim pollicetur serenti prouentum: naui¬
ganti portum : militanti uictoriam : marito pudicam uxorẽ :¬
patri pios liberos: Sequimur qua ratio non qua ueritas traxit:
expecta ut nisi bene cessura non facias: & nisi comperta uerita¬
te nihil noueris: relicta omni actu uita consistit. Cum uerisimi¬

Expanded text:
" Quid ? Si," inquit, " nescis, utrum ingratus sit an gratus, expectabis, " Quid ? Si," inquit, " nescis, utrum ingratus sit an gratus, expectabis, donec scias, an dandi beneficii tempus non amittes ? Expectare longum est nam, ut ait Platon, difficilis humani animi coniectura est, non expectare temerarium est." Huic respondebimus numquam expectare nos certissimam rerum comprehensionem, quoniam in arduo est veri exploratio, sed ea ire, qua ducit veri similitudo. Omne hac via procedit officium. Sic serimus, sic navigamus, sic militamus, sic uxores ducimus, sic liberos tollimus ; cum omnium horum incertus sit eventus, ad ea accedimus, de quibus bene sperandum esse credidimus. Quis enim pollicetur serenti proventum, naviganti portum, militanti victoriam, marito pudicam uxorepatri pios liberos ? Sequimur, qua ratio, non qua veritas traxit. Expecta, ut nisi bene cessura non facias et nisi comperta veritate nil noveris : relicto omni actu vita consistit. Cum veri simi
Abbreviated transcription (Latin):
hi quia uir bonus quidam ante proauus eorum fuit: qui ani-¬
mum supra fortunam gessit: qui in dissensione ciuili quoniam
ita expediebat rei publice uinci ꝗͣ uincere maluit. Referri
iste populo presideat: non quia scit aut potest: sed quia alius
pro illo meruit. Hic corpore deformis est: aspectus fedus: & or¬
namenta sua traducturus: iam me homines accusabunt: cecũ
ac temerarium dicent. nescientem quo loco que summis & ex¬
celsissimis debentur ponam. At ego scio alio me istud dare: alio
olim debitum soluere: Unde isti norunt illum quondam glorie
sequentis fugacissimum eo uultu adpericula eũtem: quo alii
me iste impensorum acceptorumq rationes expunguntur.
Ego cui quid debeam scio: aliis post longum diem repono in ante¬
cessum aliis: ac prout occasio & rei publice mee facultas tulit:
ingrato ergo quedam aliquando sed non propter ipsum dabo.

Expanded text:
hi, quia vir bonus quidam ante proavus eorum fuit, qui anihi, quia vir bonus quidam ante proavus eorum fuit, qui animum supra fortunam gessit, qui in dissensione civili, quoniam ita expediebat rei publicae, vinci quam vincere maluit ; referri iste populo praesideat, non quia scit aut potest, sed quia alius pro illo meruit. Hic corpore deformis est, adspectu foedus et ornamenta sua traducturus ; iam me homines accusabunt, caecum ac temerarium dicent, nescientem, quo loco, quae summis atque excelsissimis debentur, ponam ; at ego scio alii me istud dare, alii olim debitum solvere. Unde isti norunt illum quondam gloriae sequentis fugacissimum, eo voltu ad pericula euntem, quo alii me istae expensorum acceptorumque rationes dispunguntur, ego, quid cui debeam, scio. Aliis post longam diem repono, aliis in antecessum ae prout occasio et rei publicae meae facultas tulit." Ingrato ergo aliquando quaedam, sed non propter ipsum dabo.
Abbreviated transcription (Latin):
bo usus: dixerat se facturum: id quod pati malebat: & cum polli¬
onis attractiorem uidisset frontem: quicquid mali dixi: mihi
& capiti meo hoc dictum suum ipse narrabat: hominem tam
palam obscenum ad fasces & ad tribunal admisisti. Nempe dũ
illum ueterem scaurum senatus principem cogitas & indigne
fers sobolem eius iacere. Deos uerisimile est ut alios indulgen¬
tius tractent propter parentes auosq: alios propter futuram
nepotum pronepotumq ac longe sequentium posterorum in¬
dolem. Nota enim illis est operis sui series: omniumq illis reꝵ
permanus suas iturarum scientia in aperto semper est: nobis
ex abdito subit: & que repentina putamus. illis prouisa ueniũt.
ac familiaria. Sint hi reges: quia maiores eorum non fuerũt:
quia pro summo imperio habuerunt iustitiam: abstinentiã
quia non rem publicam sibi sed se ipsi dicauerunt. Regnent

Expanded text:
bo usus dixerat se facturum id, quod pati malebat ; et eum Pollibo usus dixerat se facturum id, quod pati malebat ; et eum Pollionis adtractiorem vidisset frontem : " Quidquid," inquit, " mali dixi, mihi et capiti meo ! " Hoc dictum suum ipse narrabat. Hominem tam palam obscenum ad fasces et ad tribunal admisisti ? Nempe dum veterem illum Scaurum senatus principem cogitas et indigne fers subolem eius iacere. Idem facere deos veri simile est, ut alios indulgentius tractent propter parentes avosque, alios propter futuram nepotum pronepotumque ac longe sequentium posterorum indolem ; nota enim illis est operis sui series, omniumque illis rerum per manus suas iturarum scientia in aperto semper est ; nobis ex abdito subit, et, quae repentina putamus, illis provisa veniunt ac familiaria. " Sint hi reges, quia maiores eorum non fuerunt, quia pro summo imperio habuerunt iustitiam, abstinentiam, quia non rem publicam sibi, sed se rei publicae dicaverunt. Regnent
Abbreviated transcription (Latin):
liscunque est: dignos dedit: hic egregiis maioribus ortus est: qualis¬
cunque est sub umbra suorum lateat ut loca sordida repercussu
solis illustrantur: ita inertes maiorum suorum luce resplendent.
Excusare hoc loco tibi mi liberalis deos uolo: interdum enim solem¬
us dicere: Quid sibi uoluit prouidentia que archideum regno im¬
posuit: illi putas hoc datum : patri eius & matri datum est.Qua
re claudium cesarem orbi terrarum prefecit hominem sangui¬
tum extimas: patri germanico datum auo proauoq: & ante hos
aliis non minus claris uiris etiam si priuati paresq aliis uitam
exegerunt. Quid tu cum mamercum scaurum consulem faceres:
ignorabas ancillarum tuarum menstruum ore hiante expecta¬
re: Nunquid enim ipse dissimulabat: nunquid purus uideri uo-¬
lebat: Referam tibi dictum eius inse quod circunferri memi¬
ni: & ipso presente laudari. Pollioni annio iacenti obsceno uer¬

Expanded text:
liscumque est; dignos dedit. Hic egregiis maioribus ortus est : qualisliscumque est; dignos dedit. Hic egregiis maioribus ortus est : qualiscumque est, sub umbra suorum lateat. Ut loca sordida repercussu solis illustrantur, ita inertes maiorum suorum luce resplendeant. Excusare hoc loco tibi, mi Liberalis, deos volo. Interdum enim solemus dicere : " Quid sibi voluit providentia, quae Arrhidaeum regno imposuit ?" Illi putas hoc datum ? Patri eius datum est et fratri. " Quare C Caesarem orbi terrarum praefecit, hominem sanguitum existimas ? Patri eius Germanico datum, avo proavoque et ante hos aliis non minus claris viris, etiam si privati paresque aliis vitam exegerunt. Quid ? Tu, cum Mamercum Scaurum consulem faceres, ignorabas ancillarum illum suarum menstruum ore hiante exceptare ? Numquid enim ipse dissimulabat? Numquid purus videri volebat ? Referam tibi dictum eius in se, quod circumferri memini et ipso praesente laudari. Pollioni Annio iacenti obsceno ver
Abbreviated transcription (Latin):
tione sacra est magnarum uirtutum memoria: & esse plures
bonos iuuat: si gratia bonorum non cum ipsis cadit. Ciceronẽ
filium que res consulem fecit nisi pater: Cinnam nuper ad
consulatum que res exhostium castris recepit: Que sextum
pompeium aliosq pompeios nisi unius uiri magnitudo tanta
quondam ut satis alte omnes suos etiam ruina eius attolleret:
uid nuper fabium persicum cuius osculum etiam impudici ue¬
tabant sacerdotem fecit non uno collegio nisi uerrucosi & al¬
lobroges. & illi trecenti qui hostium incursioni pro re publica
unam domum obiecerant : Noc debemus uirtutibus ut nõ pre¬
sentes solum illas: sed etiam ablatas e conspectu colamus. Quomo¬
do ille hoc egerunt ut non in unam etatem prodessent: sed be¬
neficia sua etiam post se relinquerent: ita nos in una etate gra-¬
ti sumus. Hic magnos uiros genuit: dignus est benefitiis: qua¬

Expanded text:
tione. Sacra est magnarum virtutum memoria, et esse plures tione. Sacra est magnarum virtutum memoria, et esse plures bonos iuvat, si gratia bonorum non cum ipsis cadit. Ciceronem filium quae res consulem fecit nisi pater ? Cinnam nuper quae res ad consulatum recepit ex hostium castris, quae Sex. Pompeium aliosque Pompeios, nisi unius viri magnitudo tanta quondam, ut satis alte omnes suos etiam ruina eius attolleret ? Quid nuper Fabium Persicum, cuius osculum etiam impudici denotabant, sacerdotem non in uno collegio fecit nisi Verrucosi et Allobrogici et illi trecenti, qui hostium incursioni pro re publica unam domum obiecerant ? Hoc debemus virtutibus, ut non praesentes solum illas, sed etiam ablatas e conspectu colamus ; quomodo illae id egerunt, ut non in unam aetatem prodessent, sed beneficia sua etiam post ipsas relinquerent, ita nos non una aetate grati simus. Hic magnos viros genuit : dignus est beneficiis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
debent que beneficium efficiant: primum rei magnitudo: quedã
enim sunt infra huius nominis mensuram. Quis beneficium dixit
quadram panis aut stipem eris abiecti aut ignis accendendi factã
potestatem: & interdum ista plus prosunt ꝗͣ maxima: sed tamen
uilitas sua illis etiam ubi temporis necessitate facta sunt necessaria
detrahit pretium. Deinde hoc quod potentissimum est oportet
accedat: ut eius causa faciam adquam uolebam peruenire benefi¬
cium: dignumq eum iudicem & libens id tribuam percipiensq ex
munere meo gaudium: quorum nihil est in istis de quibus loque¬
bamur. Non enim tanquam dignis illa tribuimus. sed negligẽ¬
ter tanquam parua & non homini damus sed humanitati: ali¬
quando daturum me etiam indignis quedam non negauerim
in honorem aliorum. Sicut in petendis honoribus quosdam
turpissimos nobilitas industriis pretulit: sed nobis non sine ra¬

Expanded text:
debent, quae beneficium efficiant. Primum rei magnitudo ; quaedam debent, quae beneficium efficiant. Primum rei magnitudo ; quaedam enim sunt infra huius nominis mensuram. Quis beneficium dixit quadram panis aut stipem aeris abiecti aut ignis accendendi factam potestatem ? Et interdum ista plus prosunt, quam maxima ; sed tamen vilitas sua illis, etiam ubi temporis necessitate facta sunt necessaria, detrahit pretium. Deinde hoc, quod potentissimum est, oportet accedat, ut eius causa faciam, ad quem volam pervenire beneficium, dignumque eum iudicem et libens id tribuam percipiensque ex munere meo gaudium, quorum nihil est in istis, de quibus loquebamur ; non enim tamquam dignis illa tribuimus, sed neclegenter tamquam parva, et non homini damus, sed humanitati. Aliquando daturum me etiam indignis quaedam non negaverim in honorem aliorum, sicut in petendis honoribus quosdam turpissimos nobilitas industriis sed novis praetulit non sine ra
Abbreviated transcription (Latin):
tum enim refert utrum aliquem excludas an eligas: his & furi di¬
citur: pace & homicide fruuntur. Sua repetunt etiam qui aliena
rapuerunt. Persecutores & ferrum domi exercentes: murus abho¬
ste defendit. Legum presidio qui plurimum in illas peccauerunt pro¬
teguntur. Quedam non poterant ceteris contingere nisi uniuer¬
sis darentur. Non est itaq quod de istis disputes ad que publice in¬
uitati sumus: illud quod iudicio meo ad aliquem peruenire debet
ei quem ingratum esse sciam non dabo: ergo inquit nec consiliũ
deliberanti dabis ingrato: nec aquam haurire permittes: nec ui¬
am monstrabis erranti: an hoc quidem facies sed nihil donabis:
Distinguam istud: certe tentabo distinguere. Beneficium est ope¬
rautilis: sed non omnis opera utilis est beneficium. Quedam eĩm
tam exigua sunt ut beneficii nomen non occupent: due res coire

Expanded text:
tum enim refert, utrum aliquem non excludas an eligas. Ius et furi ditum enim refert, utrum aliquem non excludas an eligas. Ius et furi dicitur ; pace et homicidae fruuntur ; sua repetunt etiam, qui aliena rapuerunt ; percussores et domi ferrum exercentes murus ab hoste defendit ; legum praesidio, qui plurimum in illas peccaverunt,proteguntur. Quaedam non poterant ceteris contingere, nisi universis darentur ; non est itaque, quod de istis disputes, ad quae publice invitati sumus. Illud, quod iudicio meo ad aliquem pervenire debebit, ei, quem esse ingratum sciam, non dabo. " Ergo," inquit, " nec consilium deliberanti dabis ingrato nec aquam haurire permittes nec viam monstrabis erranti ? An haec quidem facies, sed nihil donabis ? " Distinguam istud, certe temptabo distinguere. Beneficium est opera utilis, sed non omnis opera utilis beneficium est ; quaedam enim tam exigua sunt, ut beneficii nomen non occupent. Duae res coire
Abbreviated transcription (Latin):
congiarium & indignis: frumentum publicum tam furꝗͣ peritu¬
rus & adulter recipiunt: & sine delectu morum quisquis cuiis est.
Quicquid illud est quod tanquam ciui non tanquam bono datur:
ex quo boni ac mali ferunt. Deus quoque quedam munera uniuer¬
so humano generi dedit a quibus excluditur nemo. Nec enim pote
malis. Commune autem erat bono & malo patere commertium
maris: & regnum humani generis relari. Nec poterat lex casuris
imbribus dici: ne in malorum improborumq rura deciderent: q̃¬
dam in medio ponuntur: tam bonis ꝗͣ malis conduntur urbes. Mo¬
nimenta ingeniorum & ad indignos peruentura publicauit edi¬
tio. Medicina etiam sceleratis opem monstrat: compositiones reme¬
diorum salutarium nemo suppressit ne sanarentur indigni. In his
exige censuram & personarum extimationem que separatim tanꝗͣ
digno dantur: non in his que promiscue turbam admittunt. Mul¬

Expanded text:
congiarium et indignis ; frumentum publicum tam fur quam periucongiarium et indignis ; frumentum publicum tam fur quam periurus et adulter accipiunt et sine dilectu morum, quisquis incisus est ; quidquid aliud est, quod tamquam civi, non tamquam bono datur, ex aequo boni ac mali ferunt. Deus quoque quaedam munera universo humano generi dedit, a quibus excluditur nemo. Nec enim potermalis, communi autem bono erat patere commercium maris et regnum humani generis relaxari ; nec poterat lex casuris imbribus dici, ne in malorum improborumque rura defluerent. Quaedam in medio ponuntur. Tam bonis quam malis conduntur urbes ; monumenta ingeniorum et ad indignos perventura publicavit editio ; medicina etiam sceleratis opem monstrat ; compositiones remediorum salutarium nemo suppressit, ne sanarentur indigni. In iis exige censuram et personarum aestimationem, quae separatim tamquam digno dantur, non in his, quae promiscue turbam admittunt. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
gratus qui malus.Habet enim omnia nequitie semina. inde
proprie ingratus appellatur. qui ad hoc uitium uergit. Huic
ergo beneficium non dabo. Quomodo male filie sue consulit.qui
illam contumelioso & sepe repudiato collocauit. Quomodo malus
paterfamilias habebitur qui negotiorum gestorum damnato
patrimonii sui curam mandauit: quomodo dementissime testa¬
bitur qui tutorem filio reliquerit: pupillorum spoliatorem: sic
pessime beneficia dare dicetur quicunque ingratos eligit in quos
bonis parauerunt: contingunt autem etiam malis quia separari¬
⁊ non possunt. Satius est autem etiam malis prodesse propter bo¬
nos ꝗͣ bonis deesse propter malos: Itaq refers diem solem hiemis
estatisq cursus & media ueris autumniq temperamenta: imbres
& fontium austus: uentorum statos flatus pro uniuersis inuene¬
runt excerpere singulos non potuerunt. Rex honores dignis dat

Expanded text:
gratus est, qui malus : habet enim omnia nequitiae semina ; tamen gratus est, qui malus : habet enim omnia nequitiae semina ; tamen proprie ingratus appellatur, qui ad hoc vitium vergit. Huic ergo beneficium non dabo. Quomodo male filiae suae consulet, qui illam contumeliose et saepe repudiate collocavit, malus pater familiae habebitur, qui negotiorum gestorum damnato patrimonii sui curam mandaverit, quomodo dementissime testabitur, qui tutorem filio reliquerit pupillorum spoliatorem, sic pessime beneficia dare dicetur, quicumque ingratos eligit, in quos bonis paraverunt; contingunt autem etiam malis, quia separari non possunt. Satius est autem prodesse etiam malis propter bonos, quam bonis deesse propter malos. Ita, quae refers, diem, solem, hiemis aestatisque cursus et media veris autumnique temperamento imbres et fontium haustus, ventorum statos flatus pro universis invenerunt ; excerpere singulos non potuerunt. Rex honores dignis dat,
Abbreviated transcription (Latin):
stoicos. Quid ergo : achilles timidus est: quid ergo aristides cui
iustitia nomen dedit iniustus est: quid ergo: & fabius qui cun¬
tando restituit rem temerarius est:quid ergo: decius mortem
timet. Mutius est proditor: camillus desertor : Non hoc loco
dicimus sic omnia uitia esse in omnibus. quomodo inquibusdã
singula eminent: sed malum ac stultum est nullo uitio uacare:
ne audacem quidem timoris absoluimus: ne prodigum quidem
auaritia liberamus. Quomodo omnes sensus habet homo: nec
ideo tamen omnes homines aciem habent linci similem: sic qui
stultus est tam acria & concitata habet omnia ꝗͣ quidam quedã
omnia in omnibus uitia sunt: sed non omnia insingulis extant:
hunc natura ad auaritiam impellit:hic uino hic libidini dedi¬
tus est: aut si non dum deditus ita formatus est. ut in hoc illum
mores sui ferant.Itaꝙ ut ad propositum reuertar: nemo non in¬

Expanded text:
Stoicos : " Quid ergo ? Achilles timidus est ? Quid ergo ? Aristides, cui Stoicos : " Quid ergo ? Achilles timidus est ? Quid ergo ? Aristides, cui iustitia nomen dedit, iniustus est ? Quid ergo ? Et Fabius, qui ' cunctando restituit rem,' temerarius est ? Quid ergo ? Decius mortem timet ? Mucius proditor est ? Camillus desertor ? " Non hoc dicimus sic omnia vitia esse in omnibus, quomodo in quibusdam singula eminent, sed malum ac stultum nullo vitio vacare ; ne audacem quidem timoris absolvimus, ne prodigum quidem avaritia liberamus. Quomodideo tamen omnes homines aciem habent Lynceo similem, sic, qui stultus est, non tam aeria et concitata habet omnia, quam quidam quaedam. Omnia in omnibus vitia sunt, sed non omnia in singulis extant. Hunc natura ad avaritiam impellit ; hic vino, hic libidini deditus est aut, si nondum deditus, ita formatus, ut in hoc illum mores sui ferant. Itaque, ut ad propositum revertar, nemo non in
Abbreviated transcription (Latin):
caret: ergo & ingratus est. Sic omnes malos intemperantes
dicimus: auaros: luxuriosos: malignos: non quia omnia ista
singulis magna & nota uitia sunt: sed quia esse possunt & sũt
etiam si latent. Alter est ingratus qui uulgo dicitur in ho uitiũ
natura propensus. Illi ingrato qui sic hac culpa non caret. quo¬
modo nulla caret: dabit beneficium uir bonus. Nulli enim po
fraudator est. & in hanc partem procubuit animo: non magis
dabit beneficium ꝗͣ coctori pecuniam credit: aut depositum com¬
mittet ei qui iam pluribus ab negauit: timidus dicitur aliquis ꝗa
stultus est: & in aliis hoc sequitur: quos indiscreta & uniuersa ui-¬
tia circunstant. Dicitur timidus proprie natura etiam ad ina-¬
nes sonos pauidus.Stultus omnia uitia habet: sed non in omnia
natura pronus est: alius in auaritiam: alius in luxuriam: ali-¬
us in petulantiam inclinatur.Itaq errant illi qui interrogant

Expanded text:
caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes dicimus, avaros,luxuriosos, malignos, non quia omnia ista singulis magna et nota vitia sunt, sed quia esse possunt ; et sunt, etiam si latent. Alter est ingratus, qui volgo dicitur, in hoc vitium natura propensus. Illi ingrato, qui sic hac culpa non caret, quomodo nulla caret, dabit beneficium vir bonus ; nulli enim dafraudator est et in hanc partem procubuit animo, non magis dabit beneficium, quam decoctori pecuniam credet aut depositum committet ei, qui iam pluribus abnegavit. Timidus dicitur aliquis, quia stultus est: et hoc malos sequitur, quos indiscreta et universa vitia circumstant ; dicitur timidus proprie natura etiam ad inanes sonos pavidus. Stultus omnia vitia habet, sed non in omnia natura pronus est ; alius in avaritiam, alius in luxuriam, alius in petulantiam inclinatur. Itaque errant illi, qui interrogant
Abbreviated transcription (Latin):
ta distribuant: quantis terras fructibus impleant: ꝗͣ oportunis
& in omnesoras ferentibus uentis maria permoueant:quan¬
tis imbribus repente deiectis solum molliant: uenasꝙ fontium
arentium reintegrent: & infuso per occulta nutrimento no¬
uent: Omnia ista sine mercede sine ullo perueniente ad ipsos
commodo faciunt. Noc nostra quoque ratio si ab exemplari suo
non ab errat seruet. ne ad res honestas conducta ueniat. Pude¬
at illud uenale esse beneficium gratuitos habemus deos. Si deos
inquit imitaris: da &e ingratis beneficia. Nam & sceleratis sol ori¬
tur & piratis patent maria. Hoc loco interrogant: an uir bonus
daturus sit ingrato beneficium sciens ingratum esse: permitte
mihi aliquid loqui ne interrogatione insidiosa capiamur. Duos
ex constitutione stoica accipe ingratos. alter est ingratus quia
stultus est: stultus etiam malus est: quia malus est nullo uitio

Expanded text:
anta distribuant ; quantis terras fructibus impleant, quam opportunis anta distribuant ; quantis terras fructibus impleant, quam opportunis et in omnes oras ferentibus ventis maria permoveant, quantis imbribus repente deiectis solum molliant venasque fontium arentes redintegrent et infuso per occulta nutrimento novent. Omnia ista sine mercede, sine ullo ad ipsos perveniente commodo faciunt. Hoc nostra quoque ratio, si ab exemplari suo non aberrat, servet, ne ad res honestas conducta veniat. Pudeat ullum venale esse beneficium: gratuitos habemus deos ! " Si deos," inquit, " imitaris, da et ingratis beneficia ; nam et sceleratis sol oritur et piratis patent maria." Hoc loco interrogant, an vir bonus daturus sit beneficium ingrato sciens ingratum esse. Permitte mihi aliquid interloqui, ne interrogatione insidiosa capiamur. Duos ex constitutione Stoica accipe ingratos. Alter est ingratus, quia stultus est ; stultus etiam malus est ; quia malus est, nullo vitio
Abbreviated transcription (Latin):
& in primis grati animi multum quidem prestat: sed non uult
obhoc diligi. Amplius quiddam habet in se: nec satis intelligit᷑¬
ab eo aquo inter utilia numeratur. Gratus est quia expedit:
ergo & quantum expedit. Non recipit uirtus sordidum amato¬
rem: soluto ad illam sinu ueniendum est. Ingratus hoc cogitat:
uolebam referre gratiam: sed timeo impensam: timeo periculũ:
uereor offensam: faciam potius quod expedit. Non potest eadẽ
ratio facere gratum & ingratum: ut diuersa illorum opera. ita
diuersa inter se proposita sunt. Ille ingratus est quanuis non
oporteat quia expedit. hic gratus est quanuis non expediat ꝗa
oportet. Propositum est nobis secundum rerum naturam uiue¬
re: & deorum exempla sequi. Dii autem quod cunque faciunt
in eo nihil preter ipsam faciendi rationem sequuntur. nisi for¬
te illos existimas fructum operum suorum ex fumo extorum
& thuris odore percipere. Uide quanta quotidie moliantur: ꝗͣ¬

Expanded text:
et in primis grati animi multum quidem praestat, sed non vult et in primis grati animi multum quidem praestat, sed non vult ob hoc diligi ; amplius quiddam in se habet nec satis ab eo intellegitur a quo inter utilia numeratur. Gratus est, quia expedit ? Ergo et quantum expedit ? Non recipit sordidum virtus amatorem ; soluto ad illam sinu veniendum est. Ingratus hoc cogitat: " Volebam gratiam referre, sed timeo impensam, timeo periculum, vereor offensam ; faciam potius, quod expedit." Non potest eadem ratio et gratum facere et ingratum ; ut diversa illorum opera, ita diversa inter se proposita sunt. Ille ingratus est, quamvis non oporteat, quia expedit; hic gratus est, quamvis non expediat, quia oportet. Propositum est nobis secundum rerum naturam vivere et deorum exemplum sequi. Di autem, quodcumque faciunt, in eo quid praeter ipsam faciendi rationem secuntur ? Nisi forte illos existimas fructum operum suorum ex fumo extorum et turis odore percipere ! Vide, quanta cotidie moliantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tia quem admodum uelocitatem suam subspetie stantis atq im¬
moti operis abscondant: quantus ista nocte splendor quanta in
numerum ac discrimen dierum obseruantia agitur: quanta re¬
rum turba sub hoc silentio e uoluitur: quantam fatorum seriem
certus limes educit. Ista que tu non aliter ꝗͣ in decore sparsa consi¬
deras: singula in opere sunt. Nec enim est quod existimes septem
sola discurrere cetera herere. Paucorum motus comprehendim¬
us. Innumerabiles uero longiusq a conspectu nostro seducti: dii
eunt redeuntq & exhis qui oculos nostros patiuntur: plerique ob¬
scura gradu pergunt: & per occultum aguntur. Quid ergo: non ca¬
peris tante molis aspectu etiam si te non tegat. non custodiat.
non foueat. generetq. ac spiritu suo regat: Que madmodum
hec cum primum usum habeant & necessaria utiliaꝙ sint: maie¬
stas tamen eorum totam mentem occupat: ita omnis illa uirtus

Expanded text:
tia, quemadmodum velocitatem suam sub specie stantis atque imtia, quemadmodum velocitatem suam sub specie stantis atque immoti operis abscondant. Quantum ista nocte, quam tu in numerum ac discrimen dierum observas, agitur ! Quanta rerum turba sub hoc silentio evolvitur ! Quantam fatorum seriem certus limes educit ! Ista, quae tu non aliter, quam in decorem sparsa consideras, singula in opere sunt. Nec enim est, quod existimes septem sola discurrere, cetera haerere ; paucorum motus comprehendimus, innumerabiles vero longiusque a conspectu seducti di eunt redeuntque, et ex his, qui oculos nostros patiuntur, plerique obscuro gradu pergunt et per occultum aguntur. Quid ergo ? Non caperis tantae molis adspectu, etiam si te non tegat, non custodiat, non foveat generetque ac spiritu suo riget ? Quemadmodum haec cum primum usum habeant et necessaria vitaliaque sint, maiestas tamen eorum totam mentem occupat, ita omnis illa virtus
Abbreviated transcription (Latin):
emolumenti adheret: fere enim pulcherrima queque multis & ad¬
uentitiis comitata sunt dotibus: sed illas trahunt ipsas precedunt.
Uon dubium est quin hoc humani generis domicilium circuitus solis
ac lune uicibus suis temperet: quin alterius calore alantur & corpo¬
ra terre relaxentur: immodici humores comprimantur. alligantis
omnia hiemis tristitia frangatur: alterius tempore efficaci penetra¬
biliq uapore regatur. maturitas frugum: quin ad huius cursum
fecunditas humana respondeat: quin ille annum obseruabilem
fecerit circuitu suo: hec mensem minoribus sp̾ere spatiis flectens:
Ut tamen detrahas ista non erat iste sol idoneum oculis spectaculũ
dignusq adorari si tantum preteriret: non era digna suspectu lu¬
na: etiam si otiosum sidus transcurreret: Ipse mundus quotiens
refulsit quem non intentum in se tenet: Quis sibi illa tunc cum
miratur prodesse cogitat: Aspice ista tanto superne cetu laben¬

Expanded text:
emolumenti adhaeret ; fere enim pulcherrima quaeque multis et ademolumenti adhaeret ; fere enim pulcherrima quaeque multis et adventiciis comitata sunt dotibus, sed illas trahunt, ipsa praecedunt. Num dubium est, quin hoc humani generis domicilium circumitus solis ac lunae vicibus suis temperet ? Quin alterius calore alantur corpora, terrae relaxentur, immodici umores comprimantur, adligantis omnia hiemis tristitia frangatur, alterius tepore efficaci et penetrabili regatur maturitas frugum ? Quin ad huius cursum fecunditas humana respondeat? Quin ille annum observabilem fecerit circumactu suo, haec mensem minoribus se spatiis flectens ? Ut tamen detrahas ista, non erat ipse sol idoneum oculis spectaculum dignusque adorari, si tantum praeteriret? Non erat digna suspectu luna, etiam si otiosum sidus transcurreret ? Ipse mundus, quotiensrefulsit, quem non intentum in se tenet ? Quis sibi illa tunc, cum miratur, prodesse cogitat ? Adspice ista tanto superne coetu laben
Abbreviated transcription (Latin):
quare singulorum perpendamus officia: quare id agamus in omnẽ
uitam nostram memoria decernente: ne cuius officii uideamur
obliti: Nihil iam superest quo spes porrigatur: in illo tamen car¬
dine positi abire erebus humanis ꝗͣ gratissimi uolumus. Est uide¬
licet in ipso opere merces rei & ad alliciendas mentes hominum in¬
gens honesti potentia: cuius pulchritudo animos circunfundit &
delinitos ad miratione luminis ac fulgoris sui rapit. At multa cõ
moda hinc oriuntur: & tutior est uita melioribus amorq & se¬
cundum bonorum iudicium etas securior: quam innocentia quã
grata mens prosequitur: fuisset enim nequissima rerum natura
si hoc tantum bonum miserum & anceps & sterile fecisset. Sed in¬
tuere an ad istam uirtutem que sepe tuta ac facili uia aditur. si
etiam per saxa & rupes & feris ac serpentibus obsessum iter fueris
iturus: non ideo perse non est expetenda cui aliquid extra quoque

Expanded text:
quare singulorum perpendamus officia, quare id agamus in omnem quare singulorum perpendamus officia, quare id agamus in omnem vitam nostram memoria decernente, ne cuius officii videamur obliti ? Nihil iam superest, quo spes porrigatur ; in illo tamen cardine positi abire e rebus humanis quam gratissimi volumus. Est videlicet magna in ipso opere merces rei et ad adliciendas mentes hominum ingens honesti potentia, cuius pulchritudo animos circumfundit et delenitos admiratione luminis ac fulgoris sui rapit. At multa hoc commoda oriuntur, et tutior est vita melioribus amorque et secundum bonorum iudicium aetasque securior, quam innocentia, quam grata mens prosequitur. Fuisset enim iniquissima rerum natura, si hoc tantum bonum miserum et anceps et sterile fecisset. Sed illud intuere, an ad istam virtutem, quae saepe tuta ac facili aditur via, etiam per saxa et rupes et feris ac serpentibus obsessum iter fueris iturus. Non ideo per se non est expetendum, cui aliquid extra quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝗͣ ipsam conscientiam que etiam obruta delectat: que contioni
ac fame reclamat. & in se omnia reponit: & cum ingentem altera ex¬
parte turbam contra se uenientium aspexit: non numerat suffragia
sed una sententia uincitur : Si uero bonam fidem perfidie suppli¬
ciis affici uidet non descendit efastigio: & supra penam suam consi-¬
stit. Habeo inquit quod uolui: quod petii. nec penitet. nec penite¬
bit nec ulla iniquitate fortuna me eo perducet ut hanc uocem
audiam. Quid mihi uolui: quid nunc mihi prodest: bona uolun¬
tas prodest etiam in eculeo: prodest & inigne: qui si singulis mem¬
bris ad moueatur & paulatim uiuum corpus circuneat: licet ipsum
corpus plenum bona conscientia stillet: placebit ei ignis perquem bona
fides collucebit. Hinc illud quoque argumentum quanuis ductum
iam perducitur. Quid est quare grati uelimus esse cum morimun:

Expanded text:
tur quam ipsam conscientiam ? Quae etiam obruta delectat, quae contioni tur quam ipsam conscientiam ? Quae etiam obruta delectat, quae contioni ac famae reclamat et in se omnia reponit et, cum ingentem ex altera parte turbam contra sentientium adspexit, non numerat suffragia, sed una sententia vincit. Si vero bonam fidem perfidiae suppliciis adfici videt, non descendit e fastigio et supra poenam suam consistit. " Habeo," inquit, " quod volui, quod petii ; nec paenitet nec paenitebit nec ulla iniquitate me eo fortuna perducet, ut hanc vocem audiat : ' Quid mihi volui ? Quid nunc mihi prodest bona voluntas ? ' " Prodest et in eculeo, prodest et in igne ; qui si singulis membris admoveatur et paulatim vivum corpus circumeat, licet ipsum cor plenum bona conscientia stillet : placebit illi ignis, per quem bona fides conlucebit. Nunc illud quoque argumentum quamvis dictum iam reducatur : quid est, quare grati velimus esse, cum morimur,
Abbreviated transcription (Latin):
esse. Artifex est etiam cui ad exercendam artem instrumenta
non suppetunt: nec minus canendi peritus. citius uocem exau-¬
diri fremitus obstrepentium non sinit. Uolo referre gratiam: post
hoc aliquid superest mihi non ut gratus sed ut solutus sim. Sepe e¬
nim & qui gratiam retulit ingratus est: & qui non retulit gratus.
N am ut omnium aliarum uirtutum ita huius ad animum tota exti¬
matio redit. Hic si in officio est quicquid defuit fortuna peccat.
Q uomodo est disertus etiam qui tacet:. fortis etiam qui compressis.
manibus uel etiam alligatis. quomodo gubernator etiam qui in
sicco est: quia consumate scientie nihil deest. etiam siquid obstat.
quominus se utatur: ita gratus est etiam qui uult tantum: nec ha¬
bet huius uoluntatis sue ullum alium testem ꝗͣ se. Immo amplius
adiciam. Est aliquando gratus etiam qui ingratus uidetur: quem
mala interpres opinio in contraria tradidit. Hic quid aliud sequi¬

Expanded text:
est. Artifex est etiam, cui ad exercendam artem instrumenta est. Artifex est etiam, cui ad exercendam artem instrumenta non suppetunt, nec minus canendi peritus, cuius vocem exaudiri fremitus obstrepentium non sinit. Volo referre gratiam : post hoc aliquid superest mihi, non ut gratus, sed ut solutus sim ; saepe enim et qui gratiam rettulit, ingratus est, et qui non rettulit, gratus. Nam ut omnium aliarum virtutum, ita huius ad animum tota aestimatio redit ; hic si in officio est, quidquid defuit, fortuna peccat. Quomodo est disertus etiam qui tacet, fortis etiam qui compressis manibus vel etiam adligatis, quomodo gubernator etiam, qui in sicco est, quia consummatae scientiae nihil deest, etiam si quid obstat, quominus se utatur, ita gratus est etiam, qui vult tantum nec habet huius voluntatis suae ullum alium quam se testem. Immo amplius adiciam : est aliquando gratus etiam qui ingratus videtur, quem mala interpres opinio contrarium tradidit. Hic quid aliud sequi
Abbreviated transcription (Latin):
de hereditate aut de legato cogitare uacat: faciat licet omnia
que facere bonus amicus & memor officii debet: si animo eius
obuersatur spes: si lucri captator est & hamum iacit: ut aues
que laceratione corporum aluntur: lassa morbo & casura pro¬
ximo speculantur: ita hic imminet morti & circa cadauer uo¬
lat. Gratus animus ipsa uirtute propositi sui capitur. Uis sci¬
re hoc ita esse. nec illum utilitate corrumpi: Duo genera sũt
grati hominis. Dicitur gratus qui bono animo accipit aliꝗd
pro eo quod acceperat reddit: hic fortasse ostentare se potest:
habet quod iactet quod proferat. Dicitur gratus qui bono ani¬
mo accipit beneficium bono debet: hic intra conscientiam clux¬
sus est. Que illi contingere utilitas potest ex affectu latente:
at qui hic etiam si nil ultra facere potest gratus est: amat: de¬
bet referre gratiam cupit: quicquid ultra desideras non ipsi de¬

Expanded text:
de hereditate aut de legato vacat cogitare. Faciat licet omnia, de hereditate aut de legato vacat cogitare. Faciat licet omnia, quae facere bonus amicus et memor officii debet : si animo eius obversatur spes lucri, captator est et hamum iacit. Ut aves, quae laceratione corporum aluntur, lassa morbo pecora et casura ex proximo speculantur, ita hic imminet morti et circa cadaver volat. Gratus animus ipsa virtute propositi sui capitur. Vis scire hoc ita esse nec illum utilitate corrumpi ? Duo genera sunt grati hominis. Dicitur gratus, qui aliquid pro eo, quod acceperat, reddidit ; hic fortasse ostentare se potest, habet, quod iactet, quod proferat. Dicitur gratus, qui bono animo accepit beneficium, bono debet ; hic intra conscientiam elusus est. Quae illi contingere potest utilitas ex adfectu latenti ? Atqui hic, etiam si ultra facere nil potest, gratus est. Amat, debet, referre gratiam cupit ; quidquid ultra desideras, non ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
cis. nullo pretio inductus nulla spe. Est ergo aliquid per se ex¬
petendum: cuius te ipsa dignitas ducit id est honestum. Quid
autem est honestius ꝗͣ esse gratum: Nuius uirtutis materia
tam late patet ꝗͣuita. Sed in est inquis huic bono etiam utili¬
tas aliqua cui enim uirtuti non in est: sed id propter se expeti
dicitur: quod quanuis habeat aliqua extra commoda. sepositis
tamen illis ac remotis placa. Prodest gratum esse: ero tamen
gratus etiam si nocet gratus est. Quid sequitur: ut hec res illi
alios amicos alia beneficia conciliet. Quid ergo: Siquis sibi offen¬
sas concitaturus est: siquis intelligit adeo per hoc se nihil conse¬
cuturum ut multa etiam ex reposito acqui sitoq perdenda sint:
non libens in detrimenta descendit. Ingratus est qui in referen¬
da gratia secundum datum uidet. qui sperat cum reddit. Ingra¬
tum uoco qui egro assidet: quia testamentum facturus est cui

Expanded text:
cis nullo pretio inductus, nulla spe ; est ergo aliquid per se excis nullo pretio inductus, nulla spe ; est ergo aliquid per se expetendum, cuius te ipsa dignitas ducit, id est honestum. Quid est autem honestius, quam gratum esse ? Huius virtutis materia tam late patet quam vita. " Sed inest," inquit, " huic bono etiam utilitas aliqua." Cui enim virtuti non inest ? Sed id propter se expeti dicitur, quod, quamvis habeat aliqua extra commoda, sepositis quoque illis ac remotis placet. Prodest gratum esse ; ero tamen gratus, etiam si nocet. Gratus quid sequitur ? Ut haec res illi alios amicos, alia beneficia conciliet ? Quid ergo ? Si quis sibi offensas concitaturus est, si quis intellegit adeo per hoc se nihil consecuturum, ut multa etiam ex reposito adquisitoque perdenda sint, non libens in detrimenta descendit ? Ingratus est, qui in referenda gratia secundum datum videt, qui sperat, cum reddit. Ingratum voco, qui aegro adsidit, quia testamentum facturus est, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ria: nec quisquam amat quos timet: Tu deniq epicure deum
inermem facis: omnia illi tela omnem detraxisti potentiam
& ne cuiquam metuendus esset proiecisti illum extra metum.
hunc igitur septum ingenti quidem & in explicabili muro di¬
uisumq a contactu & a conspectu mortalium: non habes qua¬
re uerearis: nulla illi nec tribuendi nec nocendi materia est. In
medio huius interuallo & alterius celi desertus sine animali: si¬
ne homine: sine re: ruinas mundorum supra se circaq se caden¬
tium euitat. non exaudiens uota nec nostri curiosus: at qui
hunc uis uideri colere non aliter ꝗͣ parentem grato ut opinor
animo. Aut si non uis gratus uideri: quia nullum illius habes
beneficium. si te athomi & iste mice tue forte ac temere conglo¬
bauerunt cur colis: propter maiestatem inquis eius eximi¬
am ac singularem naturam: ut concedam tibi: nempe hoc fa-¬

Expanded text:
ria, nec quisquam amat, quos timet. Tu denique. Epicure, deum ria, nec quisquam amat, quos timet. Tu denique. Epicure, deum inermem facis, omnia illi tela, omnem detraxisti potentiam et, ne cuiquam metuendus esset, proiecisti illum extra metum. Hunc igitur insaeptum ingenti quidem et inexplicabili muro divisumque a contactu et a conspectu mortalium non habes quare verearis ; nulla illi nec tribuendi nec nocendi materia est ; in medio intervallo huius et alterius caeli desertus sine animali, sine homine, sine re ruinas mundorum supra se circaque se cadentium evitat non exaudiens vota nec nostri curiosus. Atqui hunc vis videri colere non aliter quam parentem grato, ut opinor, animo ; aut, si non vis gratus videri, quia nullum habes illius beneficium, sed te atomi et istae micae tuae forte ac temere conglobaverunt, cur colis ? " Propter maiestatem," inquis, " eius eximiam ac singularem naturam." Ut concedam tibi, nempe hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
uirium est. Quecunque uaga nascebantur & actura uitam
segregem armata sunt: hominem imbecilla cutis cingit non un¬
guium uis: non dentium: terribilem ceteris fecit: nudum et
infirmum societas munit: duas res dedit que illum obnoxio ua¬
lidissimum facerent rationem & societatem. Itaq qui par nul
animalium dedit. Sotietas terris gentium in aliene nature
transmisit imperium: & dominari etiam in mari iussit. hec
morborum impetus arguens senestuti adminicula prospexit.
solatia contra dolores dedit: hoc fortes nos facit quod licet con¬
tra fortunam aduocare. Hanc societatem tolle: & unitatem
generis humani qua uita sustinetur scindes: tolletur autem
si efficis ut ingratus animus non perse uitandus sit: sed qui a
illi aliquid timendum est: ꝗͣmulti enim sunt quibus ingratos
tuto esse licet: Denique ingratum uoco: quisquis metu grat¬
us est. Deos nemo sanus timet: furor est enim metuere saluta¬

Expanded text:
virium est, quaecumque vaga nascebantur et actura vitam virium est, quaecumque vaga nascebantur et actura vitam segregem, armata sunt, hominem imbecilla cutis cingit ; non unguium vis, non dentium terribilem ceteris fecit, nudum et infirmum societas munit. Duas deus res dedit, quae illum obnoxium validissimum facerent, rationem et societatem ; itaque, qui par eanimalium dedit; societas terris genitum in alienae naturae transmisit imperium et dominari etiam in mari iussit ; hoc morborum impetus arcuit, senectuti adminicula prospexit, solacia contra dolores dedit ; hoc fortes nos facit, quod licet contra fortunam advocare. Hanc societatem tolle, et unitatem generis humani, qua vita sustinetur, scindes ; tolletur autem, si efficis, ut ingratus animus non per se vitandus sit, sed quia aliquid illi timendum est ; quam multi enim sunt, quibus ingratis esse tuto licet ! Denique ingratum voco, quisquis metu gratus est. Deos nemo sanus timet; furor est enim metuere saluta
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Dic enim cuilibet ex istis qui rapto uiuunt an ad illa que la¬
trociniis & furtis consequuntur malint ratione bona peruenire:
optabit ille cui grassari & transeuntes percutere questus est. poti¬
us illa inuenire ꝗͣ eripere. Neminem reperies qui non nequitie
premiis sine nequitia frui malit. Maximum habemus hoc nature
meritum: quod uirtus lumen suum in omnium animos permit¬
tit. etiam qui non sequuntur illam uident. Ut scias perse expeten¬
dam esse grati animi affectionem: per se fugienda res est ingra¬
tum esse. quoniam nihil eque concordiam humani generis disso¬
ciat ac distrahit qͣ hoc uitium. Nam quo alio tuti sumus qͣ quod
mutuis iuuamur officiis: hoc uno instructior uita contraq incur¬
siones subitas munitior est benefitiorum commertio: fac nos sin¬
gulos. quid fumus: preda animalium & uictime ac bellissimus
& facilissimus sanguis. in ceteris animalibus in tutelam sui satis

Expanded text:
sit. Dic enim cuilibet ex istis, qui rapto vivunt, an ad illa, quae lasit. Dic enim cuilibet ex istis, qui rapto vivunt, an ad illa, quae latrociniis et furtis consecuntur, malint ratione bona pervenire : optabit ille, cui grassari et transeuntes percutere quaestus est, potius illa invenire quam eripere ; neminem reperies, qui non nequitiae praemiis sine nequitia frui malit. Maximum hoc habemus naturae meritum, quod virtus lumen suum in omnium animos permittit ; etiam, qui non secuntur illam, vident. Ut scias per se expetendam esse grati animi adfectionem, per se fugienda res est ingratum esse, quoniam nihil aeque concordiam humani generis dissociat ac distrahit quam hoc vitium. Nam quo alio tuti sumus, quam quod mutuis iuvamur officiis ? Hoc uno instructior vita contraque incursiones subitas munitior est, beneficiorum commercio. Fac nos singulos, quid sumus ? Praeda animalium et victimae ac bellissimus et facillimus sanguis. Quoniam ceteris animalibus in tutelam sui satis
Abbreviated transcription (Latin):
rem sui cohortandus est. ita ne adhoc quidem ut honesta perse pe¬
tat. placent suapte natura adeoq gratiosa uirtus est ut insitum
sit etiam malis probare meliora. Quis est qui non beneficiis uideri
uelit.: qui non inter scelera & iniurias opinionem bonitatis affe¬
&et : qui non ipsis que impotentissime fecit. spetiem aliquam in¬
duat recti: uelit quoque etiam his uideri beneficium dedisse. quos
lesit: gratias itaq agi sibi abhis quos afflixere patiuntur. bonosq
ac liberales fingunt quia prestare non possunt. Quod non facerent
nisi illos honesti acper se expetendi amor cogeret. moribus opinio¬
nem contrariam querere: & nequitiam abdere cuius fructus cõ¬
cupiscitur: ipsa uero odio pudoriq est: nec quisquam tantum a
nature lege desciuit: & hominem exuit ut animi causa malus

Expanded text:
rem sui cohortandus est, quem adeo, dum nascitur, trahit, ita ne ad hoc quidem, ut honesta per se perem sui cohortandus est, quem adeo, dum nascitur, trahit, ita ne ad hoc quidem, ut honesta per se petat ; placent suapte natura, adeoque gratiosa virtus est, ut insitum sit etiam malis probare meliora. Quis est, qui non beneficus videri velit, qui non inter scelera et iniurias opinionem bonitatis adfectet, qui non ipsis, quae impotentissime fecit, speciem aliquam induat recti velitque etiam his videri beneficium dedisse, quos laesit ? Gratias itaque agi sibi ab iis, quos adflixere, patiuntur bonosque se ac liberales fingunt, quia praestare non possunt. Quod non facerent, nisi illos honesti et per se expetendi amor cogeret moribus suis opinionem contrariam quaerere et nequitiam abdere, cuius fructus concupiscitur, ipsa vero odio pudorique est ; nec quisquam tantum a naturae lege descivit et hominem exuit, ut animi causa malus
Abbreviated transcription (Latin):
stum sit: Quis non ingratum detestetur hominem sibi ipsum in u¬
tilem: Quid autem cum tibi narratur aduersus sum ma beneficia¬
qui amici sui ingratus est. quomodo id fecerit utrum tanquam
rem turpem fecerit: an tanquam rem utilem sibi & profuturam
commiserit: Puto nequam hominem existimas cui pena non
cui curatore opus sit. quod non accideret nisi gratum esse per se
expetendum honestumq esset: alia fortasse minus dignitatem suã
preferunt: & an sint honesta inter prete egent. Noc expositum ẽ
pulchriusq ꝗ̃ cum splendor eius dubie ac parum luceat. Quid tam
cit: lucrum: quod qui non contemnit ingratus est. ambitio: et
que iactatio est soluisse quod debeas: metus. nullus ingrato. huic
& uni rei non posuimus legem tanquam satis natura cauisset quo¬
modo lex nulla amare parentes. indulgere liberis iubet. Superua¬
cuum est enim in quod imus impelli. quemadmodum nemo in amo¬

Expanded text:
stum sit ? Quis non ingratum detestetur, hominem sibi ipsum inustum sit ? Quis non ingratum detestetur, hominem sibi ipsum inutilem ? Quid autem cum tibi narratur, " Adversus summa beneficia amici sui ingratus est," quomodo adficeris ? Utrum tamquam rem turpem fecerit, an tamquam rem utilem sibi et profuturam omiserit ? Puto, nequam hominem existimas, cui poena, non cui curatore opus sit ; quod non accideret, nisi gratum esse per se expetendum honestumque esset. Alia fortasse minus dignitatem suam praeferunt et, an sint honesta, interprete egent. Hoc expositum est pulchriusque, quam ut splendor eius dubie ac parum luceat. Quid tam cit ? Lucrum ? Quod qui non contemnit, ingratus est. Ambitio ? Et quae iactatio est solvisse, quod debeas ? Metus ? Nullus ingrato ; huic enim uni rei non posuimus legem, tamquam satis natura cavisset. Quomodo nulla lex amare parentes, indulgere liberis iubet supervacuum est enim, in quod imus, impelli, quemadmodum nemo in amo