comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Irequam coquĩnã ad annũ ingrediant᷑ duo fra¬
tres quĩ ip̃m officiũ bene impleant quibus ut
indigent solatia ad ministrent᷑ ut absq niur¬
muratione seruiãt. Et iterũ quãdo occupatio¬
nem miorem habent exeant ubi eis imꝑat᷑
in opera: et nõ solũ m ip̃is sed ñi onmibus
officiis mõsterii ista sit cõsyderatio. ut qñm
digent solatia accomodent eis: et itel quan¬
do uacãt obediant imperãti. Solẽt uñt ferme¬

Expanded text:
In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant. Quibus, ut indigent, solatia administrentur; ut absque murmuratione serviant; et iterum, quando occupationem minorem habent, exeant, ubi eis imperatur, in opera. Et non solum ipsis, sed et omnibus officiis monasterii, sit ista consideratio, ut, quando indigent, solatia accommodentur eis; et iterum, quando vacant, obediant imperanti. Item et ce
Abbreviated transcription (Latin):
nines superuenientes hospites tanꝙͣ
christus suscipiant᷑ qr ip̃e dicturus.
hospes fui et suscepistis me. Et ommnibus
congrius honor exhibeat᷑ maxĩme dome¬
sticis fidei et peregrinis. Qua chr̃a ̃ xsona

Expanded text:
mnes supervenientes hospites tanquam Christus suscipiantur, quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me. Et omnibus congruus honor exhibeatur, maxime domesticis fidei et peregrinis. Et post pa
Abbreviated transcription (Latin):
data bñdictione incipiant matutinos. Qui ordo uigili¬
as õi tempore tam estatis ꝙͣ hyemis aqͣliter in die di¬
minica teneat᷑. nisi forte quod absit tardius surgant
aliquid de lectionibꝰ breuiandũ ẽ aut respõsoriis qđ
tamẽ omnino caueat᷑ ne ꝓueniat: qđ si ꝯtĩgerit digue
inde satisfatiat deo in oratorio ꝑ cꝯͦ euenerit neglectum.
¶ Quomodo matutinose lolẽnitas
En matutinis dominico die ĩxinis dicat᷑ sexage¬
siinus sextus psalmus sine antiphona in directum.
centesimus septimus decĩmus. Et lex agelimus sedus

Expanded text:
data benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigilidata benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter die Dominico teneatur: nisi forte, quod absit, tardius surgant et aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis: quod tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratorio, per cujus evenerit neglectum. Quomodo matutinorum solemnitas atutinis dominico die in primis dicatur sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. centesimus septimus decimus et sexagesimus secundus.
Abbreviated transcription (Latin):
En quibus uigiliis teneat᷑ mẽsura: idest modulatis ut
supra disposuimus sex psalmis et uersu residẽtibus cun¬
ctis disposite et per ordinẽ in subselliis legant᷑ in codice
ut supͣ diximus quattuor lectiones cũ respõsoriis suis
ubi tantũ in qͣrto respõsorio a cãtãte dicat᷑ gloria. ꝙͣ
dũ incipit mox oẽs cũ reuerẽtia surgãt. Post has lecti¬
ones seqͣnt᷑ ex ordine alii sex psalmi cũ antiphonis sic¬
lectiones cũ respõsoriis suis ordine quo supͣ. post quas
dicant᷑ tria cantica prophetaꝵ quae instituerit abbas.
Qua cantica cũ alleluia psallant᷑. dicto etiã uersu et
benedicente abbate legant᷑ alia qͣtuor lectiones de nou
testamẽto ordine quo suꝑͣ. post qͣrtũ uero respõsoriũ
incipiat abbas hymnũ Te deũ laudamus. Euo ꝑdi-¬
cto legat abbas lectionẽ de euãgelio cũ honore et ti¬
more stãtibus õibus. Qua perlecta respõdeant oẽs
Amen. Et subseqͣt᷑ mox abbas hyminũ. Te decit laus. Et

Expanded text:
n quibus vigiliis teneatur mensura, id est, modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur mox abbas hymnum, Te decet laus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pascha ãt usq ad Calendas nouẽbres oĩs ut supͣ
dictũ ẽ psalmodia qͣntitas teneat᷑ excepto ꝙ le¬
ctiones in codice ꝓpter breuitatẽ noctiũ mĩnime le¬
gant᷑: sed pro ip̃is tribus lectionibus. una de ueteri te¬
stamẽto memoriter dicatur: ꝙͣ breue respõsoriũ sub¬

Expanded text:
Pascha autem usque ad Kalendas Novembris omnis, ut supra dictum est, psalmodiae quantitas teneatur: excepto quod lectiones in codice propter brevitatem noctium minime legantur: sed pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur, quam breve responsorium sub
Abbreviated transcription (Latin):
sine ipsa. Suꝑba uolumtas. fac̃
dĩp̃cepta cõtemni humiliscus¬
to diri suꝑbia ex angłis demones
fecit. Humilitas homines sc̃ĩs
angłissimiles reddit . Illa rebel¬
les diabolo subdit. haec humiles

Expanded text:
inimica. Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas custodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles
Abbreviated transcription (Latin):
tas aũt ꝑturbationẽ gignit
mentis furorẽ cordis : & flã
tẽ alienat ut ubisit nesciat.
Vnde et malũ nõ sentitur : qđ¬
ꝑ ebri&atẽ comittitur. hĩc̃¬
beatus basilius ait. Multiꝑ
uinũ a demonib: capti sunt
Nec est aliud ebri&as : quã na¬
nifestissimus de mon. hincꝓ
ph&i ait. Fornicatio & ebrie¬

Expanded text:
tas autem perturbationem gignit mentis furorem cordis, flammam entem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. beatus Basilius ait: « Multi per vinum a daemonibus capti sunt; nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. » Hinc propheta ait: Fornicatio et ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ uiriũ uł corporis uł &a¬
tis tantũ sibi m& cibi uł potus unꝰ¬
quisq: e cõcedat : quantũ sustẽ¬
tatio carnis: nõ quantũ deside¬
riũ saturitatis ex poscit. In u¬
traq: enĩ parte sustinebit mag¬
nũ detrimẽtũ : quisquis ine¬
qualitatẽ te nẽs nuc uentrem
ieiu niorũ ariditate cõstrĩgitꝰ
Nuncescarũ nimietate resol¬

Expanded text:
citatem uirium uel corporis uel aetatis tantum sibimet cibi unusquisque concedat, quantum sustentatio carnis, non quantum desiderium saturitatis exposcit. in utraque enim parte sustinebit maximum detrimentum, quisquis inaequalitatem tenens nunc uentrem ieiuniorum ariditate constringit, nunc escarum nimietate diste
Abbreviated transcription (Latin):
diligere somnũ : n&e egestas
obprimat. A per iocculostuos
& saturare panib: Cauerede
miat: Somnus anime ẽ obliuis¬
cidm̃suũ. Quecũ que anima
oblita fuerit dm̃ suũ dormit.¬

Expanded text:
diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus T. Somnus animae est oblivisci Deum suum; quaecunque anima oblita fuerit Deum suum dormi
Abbreviated transcription (Latin):
biae crassantis indicia quibꝰ ds̃of¬
fenditur & recediteliabolus inui
mentes intrat ut teneat erigit
ut elidat. Eou& ut ꝑdat. Tenet¬
exerceat. Suꝑbiae aũt geminaẽ
differentia. Una que spales uiros
tera que carnales erga seniorũ
imperia in obedientes reddit:¬

Expanded text:
erbiae grassantis indicia, quibus Deus offenditur, et recedit, ac superba mentes intrat ut teneat, erigit ut elidat, fovet ut perdat. est. Superbiae autem gemina est differentia: una quae spirituales tera quae carnales erga seniorum imperium inoboedientes reddit
Abbreviated transcription (Latin):
sed iunce in bono malũ. Vincit᷑
Amalo : qui malisꝓ uocatufred¬
dit malũ. Inbono aũt̃ uincitur
malũ qui acceptis malis red¬
ditbonũ. Ille enĩ dr̃ uicisse ali¬
um quieũ ad suã ad duxerit
malo reddentes. Simalũ infer¬
re peccare ẽ : red dere maluĩ ꝓ¬
malo iustũ nõ ẽ sed simile pec
ille qui prior malũ intulit for¬

Expanded text:
sed vince in bono malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autem vincit malum, qui acceptis malis, restituit bona. Ille dicitur vicisse alterum, qui eum ad suam adduxerit malo reddentes. Si malum inferre, peccare est, reddere malum justum non est, sed simile peccille qui malum prior intulit, for
Abbreviated transcription (Latin):
Meliusẽ enĩ bene facientes siue¬
lit uolũ tas dĩpatiquã malefa¬
cientes: haec sentie illoꝵ stul¬
titiã eliganter arguit quicũ
ꝓculpis arguuntur uł &iam¬
que culpauł uerboꝵ cõtume¬
saqueq paciuntur aꝓximis
mox adiracũ diã ꝓrũpunt
& qui acten uidebantur in¬
noxii ꝑ inpaciẽ tiã et murmu¬
rationẽ senoxios reddunt

Expanded text:
Melius est enim benefacientes, si velit voluntas Dei, pati, quam malefacientes. Haec sententia illorum stultitiam eleganter arguit, qui cum pro culpis arguuntur a fraque culpa, vel verborum contumesa quaeque patiuntur a proximis, mox ad iracundiam prorumpunt, et qui hactenus videbantur innoxii, per impatientiam se et murmurationem noxios reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
sus cõsuetu dinẽ iurandi intẽ¬
tissimũ redderet. ut om̃a tu
inspiceres & om̃s motus linguae
tuȩ diligẽ tissime custo dires
datis. lđo inquiduos adiuratio¬
nisculpa cõpesconefrequenter
uera iurando : aliquando
&iã in ꝑiuriũ incidatis. Sedeo
longius a degerãdiuitiost&is
qđ nec uerũ de gerare nisi ꝓ¬
xima nec essitate uelits sed &
ille subiu diciũ reatus decidit
Qui & sinũ quã perierat cre¬
brius tam̃ quã opus ẽ uerũ de¬
ierat. Quia nimirũ ipsa super¬
flua locutionis otiosi tate de¬
linquid offenditq idicẽ ꝗ
& inutile uerbũ & iuram̃tũ
omne uetuit. Veritatẽ excor

Expanded text:
sus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodiresdatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando aliquando etiam in perjurium decidatis, sed eo longius a pejerandi vitio stetis, quo nec verum dejerare nisi proxima necessitate velitis. Sed et ille sub judicio reatus decidit, qui etsi nunquam pejerat, crebrius tamen quam opus verum est dejerat. Quia nimirum ipsa superfluae locutionis otiositate delinquit, offenditque Judicem, qui et inutile verbum et juramentum omne vetuit. Tristatur
Abbreviated transcription (Latin):
Magna ẽ enĩ uirtus paciẽtie
queledente se nõ ledit sed di¬
ligit. Qua in iuriantiin¬
iurias remittit: nõ reddit
Cui nocere potest: nõ noc&
sed parcit. Pacientia ẽ que
nos dõ comendat & amalis
uat. Ipsa est uirtus que irã
furoris uiolentiã cõprimit
Incẽ diũ simultatis extinguit
Refouet in opiã pauper̃: Ipsa¬
est que facit humiles in ꝓspe¬
ris & fortes in aduersis: Ipsa
cutiones tolerat Qut tenere¬

Expanded text:
Magna enim est virtus patientia, quae laedentem se non laedit, sed diligit; quae injurianti injurias remittit, non reddit; quae cui nocere potest non nocet, sed parcit. Patientia est quae nos Deo commendat, et a malis vat. Ipsa est quae irafuroris violentiam comprimit, incendium simultatis exstinguit, refovet inopiam pauperum, facit humiles in prosperis, fortes in adversis, contrcutiones tolerat. I
Abbreviated transcription (Latin):
apt& abbas quando cũ magnis
magnus &cũ pariuis efficitur¬
paruus quando in firmis effica¬
tur infirmus ut infirmos sal¬
do forma factus gregi humilib
humilitatis ostendit formã&
hobedientibꝰ hobedientiȩ p̃b&
exemplar. Similiter abstinen¬
tibus & uigilantib: & orantibus:
& in omnib: bonis uirtutibus
cunctissibi subiectis normã p̃b&

Expanded text:
t, « quando cum magno magnus, cum parvo parvus efficitur, quando infirmis efficitur infirmus, ut infirmos saldo forma factus gregi, humilibus humilitatis ostendit formam, obedientibus obedientiae praebet exempla; similiter abstinentibus, et vigilantibus, et orantibus, et in omnibus bonis virtutibus cunctis sibi subjectis normam praebet
Abbreviated transcription (Latin):
mitto illos quos ipse abitus & ĩ¬
cessus superbos ostẽdunt. Quoꝵ
erecta ceruix facies torua tru¬
cesocculi & sermo terribilis nu¬
dã suꝑbiã clamãt . Illos tantũ do
lẽs ostendo atque eorũ exẽpla
cauenda denuntio: quosiã cõ¬
uersos & aliquantulũ ꝓficiẽ tes
suꝑbia occulte captiuat: Quos
in ꝓfũdũ maloꝵ fraudulentado
minatione praecipitat & nein
nõ obseruãt imperia : sediudicãt
desuis ne glegentus obuirgati
aut rebellãt in solenter aut mur¬
murãt. De loco superiore dispu¬
tant p̃ferre se&iã melioribus
inpudenter affectat. Simplici¬
sequio reuerẽ tiã. Insermone
modestiã nec in morib discipli¬
nã habet̃ in intentionẽ ꝑtina¬
tiã incorde duritã Insermo¬
cinatione iactantia In huni¬
Adobsequiũ duri. adloquẽdũ qđ

Expanded text:
mitto illos quos etiam ipse habitus et incessus superbos ostendunt; quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam superbiam clamlendos ostendo, atque eorum exempla cavenda denuntio, quos jam conversos et aliquantulum proficientes superbia occulte captivat, quos in profundum malorum framinatione praecipitat: et ne non observant imperia, sed judicant. De suis 284 negligentiis objurgati aut rebellant insolenter, aut murmurant; de loco superiori disceptant, praeferri se etiam melioribus impudenter affectant. Simplicisequio reverentiam, in sermone modestiam, in moribus disciplinam. Habent in intentione pertinaciam, in corde duritiam, in sermocinatione jactantiam; in humiad obsequium duri, ad loquendum quod
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃i pace uersemur Pacificos
les Mente mites cor desimpli¬
ces sermone puros. Animoinno¬
centes affectu cõcordes fideli¬
ter sibi m& unsanimiter cohe¬

Expanded text:
ici esse debemus: pacificos les, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimiter cohae
Abbreviated transcription (Latin):
rigida intentione monachi
ꝓfessionẽ sec tantur quanto
suꝑniamoris ꝓpositũ dissolute.
appetut. tanto ꝓcliuius admũ¬
diamorẽ denuo reducunt᷑
Nam ꝓfessio nõ ꝑfecta p̃sentis
uite repp&it desideria inqui¬
bus & si nõdũ senicħus allig&
opere iã tam̃ alligat cogitatio¬
nis amore. NONPIGRUM

Expanded text:
rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Long
Abbreviated transcription (Latin):
Qi uergo iustus patitur. xp̃m
nẽ qui incruce xpm cognouit
& post crucẽ
paradisũ cũ xp̃o intrauit.Q
aut̃ nec inter flagella desistit
aculpis sinistrũ imitatur la¬
tronẽ : qui ꝓpt̃ peccata ascȩ¬
dit incrucẽ & post crucẽ ru¬
it in tartarũ. Ergomulto

Expanded text:
Qui ergo justus patitur, si panem qui in cruce Christum cognovit, et post crucem paradisum cum Christo intravit; qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitamur latronem, qui propter peccata ascendit in crucem, et post crucem ruit in tartarum. Si ergo pro
Abbreviated transcription (Latin):
fertur in cẽsã Inquina mẽtis
com̃a que carnaliter dili¬
guntur excelsaAffectionũ
omniũ potẽtissima diuine
tutũ uirtus pugnantiũ pal
Languentes sanat ꝑditos in¬
staurat Spẽ disperatis inspi¬
rat. Pacificas mentes in abitat
Eructuosa in poenitẽtibus le
bus orini nofide libus. Quã fides
cõcipit: Ad quã spescurrit. Cui
ꝓfectus omniũ seruit. Ex qua
qui quid est bonioperis uiuit.
sub qua obedientia eresct. Per
quã paciẽtia uincit Sinequa

Expanded text:
fertur, incensa. Inquinamenti omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae tutum, virtus pugnantium, fuglanguentes sanatstaurat, spem desperatis inspirat; pacificas mentes inhabitat, fructuosa in poenitentibus, labus omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit. Ex qua quidquid est boni operis vivit, sub qua obedientia crescit, per quam patientia vincit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Etalibi Tãquã aurũ inforna¬
ce ꝓbauit illos & quasi holoca
usta accepit illos. Quianimirꝰ
quos in camino tribulationis
butionis quasi placabilẽ ostiã

Expanded text:
de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis butionis quasi placabilem sibi hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
sitare debemus infirmos: quia
in ipsis dñm uisitamus. Ipse enĩ
intercetera nob dicturus est.
midie opera. Infirmus fiu&
uisi tastis me. Vi sitemus & cau¬
sa cõpunctionis infirmos utcũ
paulo quis infirmatur & ego
nõ infirmor dicere possimus.
Visitemus & causa uicissi tudi¬
nis iđt ut cũ fuerimus in fir¬
mi: uisite musasanis. Uisitemsꝰ
& gr̃a dilectionis quia scriptũ
ẽ. Nõ te pigeat iuisitare in fir

Expanded text:
uit, debemus infirmos, quia in ipsis Dominum visitamus; ipse enim inter caetera nobis dicturus est misericordiae opera: Infirmus fui et visitastis me. Visitemus et causa compunctionis infirmos, ut cum Paulo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? dicere possimus. Visitemus et causa vicissitudinis, ut cum fuerimus infirmi, visitemur a sanis. Visitemus et causa dilectionis, quia scriptum est: Non te pigeat visitare infir
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sperare que ꝓmisit & se¬
qui quo ipse p̃cefsit. Prestare
bene ficiũ &iã in gratis nõre¬
tribuere scđm merita sua
mali uolis &orare ꝓinimicis
A marebonos misseri ꝑ uersis
Inuitare aduersas & suscipere
in caritate cõuersos e quanimi¬
ter pati subdolos & suꝑbos. Cor
tũ pereat. Solubile enĩ caducũ¬
atque mortale est qđ nos casti

Expanded text:
vit, sperare quae promisit, sequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis? Non retribuere secundum merita sua malevolis, et orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare adversos, suscipere in charitate conversos, et aequanimiter pati subdolos ac superbos. Ad tum perit. Solubile enim atque mortale est, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo sũ uanitas. in risorẽ ma¬
tus amendacus siue ꝑiurus
Postremore motus ab omni gene¬
re flagitiorũ atque facinor̃
re potest ista que dixi necpati
Itahis & talibus uicus om¬
nino nõ uiuũt: Quiutdõ

Expanded text:
verbosum vanitas, injuriosum matus a mendaciis sive perjuriis, postremo remotus ab omni genere flagitiorum atque facinorumre potest ista quae dixi, nec pati; ita et his et talibus vitiis omnino non vivunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& suracũ die furor eoꝵ pulsa¬
uerit animũ fraternꝰ amor
cõprimat illũ. Fraternadul¬
cedo tẽper & iracũ diã. Frater¬
na karitas : tẽ per& animosi¬
tatẽ Fraterna delictio : miti¬
get in dignationẽ. Grande
enĩ uitiũ ẽ iracundia Per irã
sapientia ꝑditur. Per iram
iustitia relinquitur Per irã
soci&as fraterna dissoluitia
Perirã pacis cõcordiarumpit᷑
Perirã : lex ueritatis amittt᷑
Iracũ diestimulis agitatũ cor¬
pustotũ tremit. Linguabal¬
butit. Uultus ignesct Cor
palpitãs tremulat. & occuli
turbati caligaie. Haecergo

Expanded text:
 iracundiae furor pulsaverit animum, fraternus amor comprimat illam, fraterna dulcedo temperet iracundiam, fraterna charitas temperet animositatem, fraterna dilectio mitiget indignationem. Grande enim vitium est iracundia: per iram sapientia perditur, per iram justitia relinquitur, per iram societas amoris dissolvitur, per iram pacis concordia rumpitur, per iram lex veritatis amittitur; iracundiae stimulis agitatum corpus tremit, lingua balbutit, vultus ignescit, cor palpitans tremulat, et oculi turbati caligant. Haec ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eũ ibi inquie tabat molesta
sollicitudo. nõ fatigabat la¬
gebat. abebat facilẽ uictũ
peccati capaxdĩ. Postremo
quid eo felicius fuit ciuere
orbis subiectus nullus in fes¬
tus liber animus & uisibilis

Expanded text:
Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat lasecurum. Habebat facilem victum peccati, capax Dei. 2. Postremo quid eo felicius fuit, cui erat orbis subjectus, nullus infestus, liber animus, et visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ peccato mori nisidã nãdis
operibus omnino nõ uiuere
Nichil cõcupiscere carnaliter
nisi ambire ut sic̃ mortuus
carne nulli iã detrait nulli
aduersatur aut dispicit. Ne
nẽ calumniatus aut obpri¬
mit: nõ inuidet bonis aut in¬
sultat afflictis nõ luxuria
facib in ardescit : Nõ in iusta
lucra sectatur nõ potẽ tibus
aut diuitibꝰ adelatur nõ in¬
quieta curiositate raptat᷑.
suꝑboꝵ iniurus fatigatur
nõ suꝑbia inflat. nõ ambitio
uitiosa p̃cipitat. Nõ uana gła
turpiter iactat. nõ cõtẽtio¬
exanimat. nõ facit in pudẽ¬
tẽ audatia. Iniquũ iniustitia
ferũ dem̃tia. uariũ in cons¬
tãtia ꝑtinacẽ cõtumatia de¬

Expanded text:
est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere? nihil concupiscere carnaliter, nihil ambire, ut sic mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nulnem calumniatur aut opprimit; non invidet bonis, aut insultat afflictis. Non luxuriae facibus inardescit, non compendia injusta sectatur, non potentibus aut divitibus adulatur, non inquieta curiositate raptatur,superborum injuriis fatigatur, non eum superbia inflat, non ambitio ventosa praecipitat, non vana gloria turpiter jactat, non desiexanimat. Non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi unius proximi in mẽtis
arcano omniũ amorẽ recondit
Uere beataque nutrit uir tu¬
tes & delet peccata. Oprimit irã
recludit hodiũ Expellitaua¬
ritiã Cõprimit rixĩ & fugat¬
om̃a pariter uitia. Om̃a tolerat.
om̃a credit : om̃ a sperat. Inter
obꝓpriã sec uraẽ. Inter ira spla¬
cida interhodiabenigna & in
A praius inpugnationib nõuĩ
bilis man& in explicabilis durat:
In cõcussa ꝑseuerat . Incorruptu
la&atur. Ligamentũ ẽ enĩom¬
niũ uirtutũ Uluten est anima¬
rum. Cõcordiamentiũ. Socie¬
taselectoꝵ. & scõrũ exultatis
angłoꝵ Ne a uorsitatib frã¬
gatur for titermentẽ robora¬

Expanded text:
et quasi unius proximi in mentis arcana omnium amorem recondit. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata, opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in A pravis impugnatoribus non bilis manet, inexplicabilis durat, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur. Ligamentum est enim omnium virtutum, glutinum animarum, concordia mentium, tas electorum et exsultatio angelorum: ne adversitatibus frangatur, fortiter mentem robora
Abbreviated transcription (Latin):
Dñi siup̃cepta infatigabiliter le¬
gat In explicabiter diligat. Ef¬
fica citer impleat & quid sibi ca
ris ꝓmissionib: credat & abstre¬
libus quibꝰ diebus singulis meli¬
or hac melior fiat inuigil&
A m& otiũ scm̃ in quo exerceat
dinẽ futurȩ utȩ ante occulos¬
&diligat. Nec m&uat aliquid tẽ¬

Expanded text:
Domini sui praecepta infatigabiliter legat, inexplicabiliter diligat, efficaciter impleat; et quid sibi cavreuibus in dies singulos melior ac melior fiat, invigilet. Amet otium sanctum, in quo exerceat dinem vitae futurae ante oculosdiligat. Nec metuat aliquid tem
Abbreviated transcription (Latin):
at caritas ad corrigẽ dũ adem̃
tent. Sunt mali emendenti&
corrigantur. Sicergo diliga¬
mus inuicẽ sincera & discipli¬
nabili caritate : & ita caritas
ut abitando faciatte ꝑfectũ¬

Expanded text:
at charitas ad corrigendum, ad emetentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sincera et disciplinabili charitate, Deus in nobisut perfectius habitando faciat te perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
piamus ꝓterrenis caelestia: ꝓ
tẽ poralibus sẽpiterna promo¬
quodebent maxime monachi
pauperes recreare quo
unũ infirmis & tribulãtib
aliud uero stultis & nescien¬
tib est adibendũ Qui enim
infirmo ꝑ cõpassionẽ cõmun¬
cat & tribulanti cõsolatio¬
nis cõsiliũ sub ministrat̃ sine
dubio pauperes recreat sim¬
liter & quidoctrinã stultis
& scientie uerbũ ministrat
ignaris hele mosi narũ dignꝰ

Expanded text:
pro terrenis caelestia, pro temporalibus sempiterna, pro moquo debent maxime monachi pauperes recreare; quorum unum infirmis et tribulatis, aliud vero stultis et nescientibus est adhibendum: qui enim infirmo per compassionem communicat, et tribulato consolationis consilium subministrat, sine dubio pauperes recreat. Similiter et qui doctrinam stultis, et scientiae verbum ministrat ignaris, eleemosynarii dignus
Abbreviated transcription (Latin):
imperiũ dñi summo pere
sed faciãt & quã dorigor exi¬
git discipline ut seuoriter
arguantur. acceptã correp¬
tionẽ magnanimiter ferãt
Nec motib eoꝵ aquib fuert̃
obiurgati sed suis negle gẽcus¬

Expanded text:
imperium Dei summo amore sed faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis neglige
Abbreviated transcription (Latin):
hobediẽs loquit᷑ uictorias. Quiu
quise dõ seruire testat᷑ nec dicta
ad uictoriã ꝑuenit. Quia dũ ꝑ
hobediẽtiã desideria sua uĩcere
satagit ꝑiustitiã iudicis postmo¬
dũ uictoriae palmã ꝑcipit. Nam¬

Expanded text:
obediens loquitur victoriam. Qui se Deo servire testatur, nec factis ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit, per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit.
Abbreviated transcription (Latin):
seruat mãdata eiꝰ in illo manet &¬
ipse in eo. Sitergo tibi domus ds̃
& esto domꝰdĩ mane indõ & ma¬
neat inte ds̃. Mancat inte ds̃ ut
te cõtineat. maneas in dõ neca¬
das Serua mandata ei : tene ca¬
ritatẽ nõ diuelaere afide illius
ut glorieris inpsona ipsius & se¬
curus manebis ineo. Iusta illut¬

Expanded text:
servat mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo. Sit ergo tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus ut te contineat, manes in Deo ne cadas. Serva mandata ejus, tene charitatem. Noli te divellere a fide illius, ut glorieris in praesentia ipsius, et securus manebis in eo, modo
Abbreviated transcription (Latin):
Adulteri nescitis quia a mici¬
tia huius mundi inimicaẽ dõ
Adulteros recte nucupat:
quos derelicto amore sapiẽ¬
tie celestis adamplexũ poti¬
us amicitie nũ dialis eẽ de¬
flexos increpat. quoscõdito¬
re cõtempto mãmone ma¬
gis seruire cernebat ostẽ¬

Expanded text:
Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixe
Abbreviated transcription (Latin):
queatur igitur uerbis oris
neeius uita ad aliud quã ad mo¬
net relaxetur. Unde apud
districtũ iudicẽ cogitur tãta
in opere ex soluere: quanta
eũ constataliis uoce p̃ce pisse.
Quis quis enĩ aduiuẽdũ aliis
in exemplo p̃ponitur nõ solũ
Sed etiã ut amicũ p̃dicandosus¬
atet ad monetur. Einamq
uigilare bene uiuẽdo nõ suffi¬
cit si nõ & illũ cui p̃ẽ a peccati
torpore disiungit. Ergo sic¬

Expanded text:
queatur igitur verbis oris ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse.Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplum praeponitur, non solum sed etiam ut amicum suscitet, admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum, cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Et quãtũ sub cura sua frm̃se
abere suerit numerũ agnos¬
cat ꝓcesto quia in die iudi¬
ci ipsarũ omniũ animarũ¬
est redditurus dño rationẽ
Sine dubio addite & sueani

Expanded text:
Et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo quia in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus est Domino rationem, sine dubio addita et suae ani
Abbreviated transcription (Latin):
In probos aut & duros hac su¬
perbos uł in obedien tes uer¬
berũ uł corporis castigatione
in ipsoinitio peccati coerceat
Sciẽs scriptũ. Stultus uerbis
nõ corrigitur & iter̃ Percu¬
te filiũ tiuĩ uirga & liber abis
animã eius amorte. In pro

Expanded text:
improbos, et duros ac superbos vel inobedientes verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coercere, sicut scriptum est: Stultus verbis non corrigitur, et percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte. Memo
Abbreviated transcription (Latin):
nignitate soluantur. Omnis¬
enĩ ab abbate sagacit̃ exibẽ da¬
est cura ne aliqua exouibus
eius pereat. Vinde & subdit¬
Diaus magistr:piũ patris¬
ostendat affectum. Diru si¬

Expanded text:
nanda foveantur. Miscenda ergo est lenitas cum severitate, faciendum quoddam ex utroque temperamentum; ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ea enĩ parte quis peccat ex qua
minus diligit dm̃. Quẽ si ex
toto corde diligam: nichil
erit in nob unde peccati de¬
siderus seruiamus. Et quidẽ
diligere dm̃. nisi illi occupare
animũ cõcipere fruende uisio¬
nis eius affectũ peccatiodium
gitimũ modũ nec ꝑuertere
dilectionis ordinẽ cõstitutũ
Ordinẽ dilectionis illiꝑ uertũt
nec modũ diligendi custodi¬
unt qui aut mundũ qui cõtẽp¬
nendus ẽ diligũt. aut corpora
suaminus diligẽ da plus dili¬
gunt. Aut ꝓximos sic̃ se ipsos
aut dm̃ plus quã se ipsos forte
peccatis quib: offenditur ad qͥ¬
escunt & sẽꝑ se aduirtutes quas
ipse dignatur donare diligen¬
das & abendas ostendũt. Qui uer¬

Expanded text:
ea enim parte quis peccat, ex qua minus diligit Deum: quem si ex toto corde diligamus, nihil erit in nobis unde peccati desideriis serviamus. Et quid est diligere Deum, nisi illi occupari animo, concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odiumgitimum modum, nec pervertere dilectionis ordinem constitutum? Ordinem dilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt, qui aut mundum qui contemnendus est, diligunt, aut corpora sua minus diligenda, plus diligunt; aut proximos non sicut seipsos, aut Deum plus quam seipsos forte peccatis quibus offenditur acquiescunt, et semper se ad virtutes quas ipse dignatur donare diligendas et habendas extendunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ro plures s̃ cõsiliarii cõfirmã¬
tar. Itẽ unguento & uarus
hodorib: delectatur cor & bo¬
nis anuci cõsiliis anima dulco¬
rabitur. Cũ dispositione ini¬
tur bellđ & erit salus ubimul¬

Expanded text:
res sunt consiliarii, confirmantur. Unguento et variis odoribus delectatur cor, et bonis amici consiliis anima dulcoratur . Cum dispositione initur bellum, et erit salus ubi mul
Abbreviated transcription (Latin):
uult asus auditoribus fund
prius ipse sundat: et sic eos cõ¬
pũctione siucordis accendat:
sequitia. Omnia ueroque
discipulis docuerit esse con¬
traria in factis indicet nõ agẽ¬

Expanded text:
vult a suis auditoribus fundi ipse primitus fundat, et sic eos compunctione sui cordis accendat. stret. Omnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet non agen
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ ẽ quia cũ cõtẽtione
cũ additamento ꝓterue uetuit
amicã uł pacificã cõtẽtionẽ cõ¬
cessit. Est enĩamie ꝓficuaq cõ¬
tẽtio que frequenter interius¬
s homines ꝓqualitate inter¬
uenientis cause efficitur. Dic̃

Expanded text:
inquit, quia cum contentionem cum additamento proterve vetuit, amicam et pacificam contentionem concessit; est enim amica et proficua contentio quae frequenter inter duos homines pro qualitate intervenientis causae effi
Abbreviated transcription (Latin):
ne dissimulas aut paru pen¬
dens salutẽ animarũ sibi com¬
missarũ. Plus gerat sollicitu¬
dinẽ derebus trãsitorus &
terrenis atque caducis.¬

Expanded text:
ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis
Abbreviated transcription (Latin):
cõsiliũ cũ omni humilitatis
subiectione & nõ p̃sumãt pro¬
caciter defendere qđ eis ui¬
sũ fuerit & magis in abbatis
nendat arbitrio. ut qđ sa¬
lubrius eẽ iudicauerit ei
cucti obediant Sic enĩ abbi¬

Expanded text:
consilium cum omni humilitatis subjectione; et non praesumant procaciter defendere quid eis visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat arbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
foris aut̃ nec ꝓterua : nec amicã cõ¬
cessit quiasi inpuplico &iã amica
cõtentio fiat. magistro in de
nociua dispectio & discipulomor¬
tifera nascitur elatio. Vnđ & beu¬

Expanded text:
Foris nec protervam, nec amicam concessit, quia si in publico etiam amica contentio fiat, magistro inde nociva est despectio, et discipulo mortifera nascitur elatio. » E
Abbreviated transcription (Latin):
tat & qđ cõsiliũ unus quisꝙ de¬
derit libenter audiat: & postea
insecr&ocũ seniorib tãtũ fr̃ĩ¬
bus qui utilius quidie in utilius
cõsiliũ deder : subtiliter &
acute discernat. & tunc qđ¬

Expanded text:
 Quod consilium unusquisque dederit libenter audiat, et postea in secreto cum senioribus tantum fratribus qui utilius quive inutilius consilium dedit, subtiliter et acute discernat, » inq
Abbreviated transcription (Latin):
hic sequit᷑. Solu modo in
hac parte apud ipsũ dis¬
cernimus si meliores
ab aliis in operibus bonis
& bumiles inueniam᷑¬
nhis duab rebus seꝑ
electiare ꝓbis discer¬
nuntur
I đt inueracor dishumilitate &
bonio peris actione. Capitis enĩ¬

Expanded text:
 sed solummodo in hac parte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamhis duabus rebus semper electi a reprobis discernuntur, id est in vera cordis humilitate et boni operis actione. »
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enĩ. Sciẽ dũ quoq ẽ qđ aliquã¬
do subiectorũ uitia prudenter
dissimulanda sunt: sedque dis¬
simulantur indicanda. Aliquã¬
do & apte cognita mature tolera¬
da. Aliquando uero subtili ter
et occulte p̃scrutanda: Aliquã¬
do leniter arguenda. Aliquã do
aũt ue hementer increpanda.

Expanded text:
endum quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda.
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse enĩ ẽ ut ẽẽ munda stude¬
at manus que diluere sordes
aliorum curat ne tacta queq
ꝑducendas in suȩ cõuersatio¬
nis fide susceperunt. Apud
semedipsos ergo quantũ de¬
beãtmundari cõspitiant qui
adeternitatis tẽplũ uasaui¬
uentia insinu ꝓprie spõsionis

Expanded text:
necesse est, ut esse munda studeat manus, quae diluere sordes aliorum curat, ne tacta quaeque perducendas in conversationis suae exemplo suscipiunt. Apud semetipsum ergo quantum debeat mundari conspiciat, qui ad aeternitatis templum vasa viventia in sinu propriae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ falsa pietate supe¬
ratus ferire heli delinquẽ¬
tes filios noluit. apud districtũ
iudicẽ seme dipsũ cũ filiis cru¬
delidaminatione ꝑcussit. Pro¬

Expanded text:
Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . H
Abbreviated transcription (Latin):
patriam. Memor semꝑ abbas
quia doctrine sue uł discipu¬
sloꝵ hobedientie ut rarũ que
rerũ intremendo iudiciod
facienda erit discussio. Haec

Expanded text:
gatur. Memor semper abbas quia doctrinae suae et discipulorum obedientiae, utrarumque rerum in tremendo judicio Dei facienda erit discussio. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
operib: seruare scło fidẽ nisi ea¬
que egit in scđo adhuc in scłari
habitu positus. scł o fidẽ seruat
quia eius uolũ tatẽ facere nõces¬
opere ab illo sep arat seiltantũ
ꝓtonsurã & religionis abitũ : dose¬

Expanded text:
operibus servare saeculo fidem, nisi esuae egit in saeculo adhuc in saeculari habitu positus? Saeculo fidem servat, quia ejus voluntatem facere non cesopere ab illo separat; sed tantum per tonsuram et religionis habitum Dei se
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ pater ẽ paterno more fi¬
lios iđt monacos suos nutriat.
Paternomore diligat: & cũ ne¬
cesse fuerit paterno amore cas¬
tiget. Arguat uea obse¬

Expanded text:
se exhibeat, « paterno more filios, id est monachos suos nutriat, paterno more diligat, et cum necesse fuerit paterno more castiget, arguat, obse
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hoc teterrimũ & infidele
monacoꝵ geniuł pocius noxia il¬
mona costã de testabilis execrã¬
daq eiudicataẽ: nea quoquã
ulterius usurpata quã diu illi¬
ustã destricte formido sentẽ ciȩ
me moriae fideliũ insertadu¬
rauit quabeatus apłs p̃dictos
noui facinoris prĩcipes nõ peni¬
tentie nõ ulla passusẽ satis fac¬
tione curari sed pniciosissimũ
germ̃ celeri morte succidit᷑¬

Expanded text:
illud deterrimum et infidele monachorum genus, vel potius noxia ilmonachos tamdiu detestabilis exsecrandaque judicata est, nec a quoquam ulterius usurpata, quamdiu illius tam districtae formido sententiae memoriae fidelium inserta duravit, qua beatus apostolus praedictos novi facinoris principes, non poenitentia, non ulla passus est satisfactione curari, sed perniciosissimum germen celeri morte succidit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuocẽ p̃dicationis ostẽ dere
Quanta in huius uite itinere
tẽptamenta antiqui hostis
lateant aperire & sub ditorũ
mala que tolerare nõ debet¬
lenitercũ magna zelias peri¬
tate corrigere. INesiminus
cõtra culpas accẽ dat᷑ culpar̃
omniũ reus ipseteneatur. Ipse

Expanded text:
ocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse teneatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Iuste et enĩ ille ab homine di¬
ligitur homo quibonis operi¬
bus & scã obedientia honora¬
turado Necesse ẽ inquam
ut amortali homine diliga¬
tur homo: qui ab inmor¬
calidiligitur dõ Pro

Expanded text:
uste ille ab homine diligetur homo, qui bonis operibus et sancta obedientia honoratur a Deo: necesse est, inquam, ut amore tali diligatur homo, qui ab immortali diligitur Deo
Abbreviated transcription (Latin):
clam&. Illanamq uoxlibentius
auditoꝵ corpene trat: quã di¬
centis uita comẽdat : qui a qđ
loquendo imperat ostendẽdo
adiuuatut fiat. Ut ca pacib¬

Expanded text:
are. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat, quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat, ostendendo adjuvat ut fiat. Hinc eni
Abbreviated transcription (Latin):
lentes fortiter ferãt. Apłico
satis facientes imperio quiti¬
motheo p̃cepit dicẽs. Argue
obsecra: increpa inomni paci¬
entia & doctrina quasidice¬
ret. Argue quoe quales obse¬
cra seniores: increpaiumores
sed ꝓpterea addidit In omini
pacientia & doctrina Quia
leniter castigatus ex ib& re¬
uerẽtiã castigãti. Asperita¬
te aũt nimie increpationis of¬
fensus nec increpationẽ reci¬
pit nec salutẽ. Possumus & in¬

Expanded text:
lentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit, nec salutem. Item ali
Abbreviated transcription (Latin):
De hoc ꝑfectoꝵ numero et uita
dixerĩ fecundissimã radice scõꝵ
etiã anachoritarũ post haec flo¬
res fructusq ꝓlatisunt: cuius
ꝓfessionis principes hos quos
paulo ante memorauimus scm̃
uidelic& paulũ & antoniũ no¬
uimꝰ extitisse: Quinõ ut quidã
pusillanimitates causa nec in¬
pacientie morbo: sed desiderio
subdimioris ꝓfectus cõtẽplatio¬
nis& diuinesoli tudinis
seer &a sectati sunt. Milittas¬

Expanded text:
De hoc perfectorum numero et ut ita dixerim fecundissima radice sanctorum etiam anachoretarum post haec flores fructusque prolati sunt. cuius professionis principes hos quos paulo ante commemorauimus, sanctum scilicet Paulum uel Antonium, nouimus extitisse: qui non ut quidam pusillanimitatis causa nec inpatientiae morbo, sed desiderio sublimioris profectus contemplationisque diuinae solitudinis secreta sectati sunt, licet eo
Abbreviated transcription (Latin):
gularis hac solitarie uite dist¬
rictione nominatis. Vnde cõ¬
sequẽs fuit ut excomunione
cõsOsTII ROINOBIS UTAICEL¬
leq: hac diuersoria eorũ. ΚΟΙΝo¬
BIA uo carentur. Istudergo solũ
fuit antiquissimũ monacorum
genus : qđ nõ modo tẽpore sed
etiã gr̃a primũ ẽ : quodq ꝑan
districtis cenobus cernimus
bitar ũ disciplina: a tẽpore p̃¬
dicationis apłicȩ sum sit exor¬
diũ. Nã talis extitit inieroso¬
limis : omnis illa credẽ ciũ mul¬
titudo que in actib aplorum
ita discribitur a ultitudinis
aũm credentiũ eratcor & anima

Expanded text:
gularis ac solitariae uitae districtione nominati sunt. unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobiotae cellaeque ac diuersoria eorum coenobia uocarentur. istud ergo solummodo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non solum tempore, sed etiam gratia primum est quodque districtis coenobiis cernimus biotarum disciplina a tempore praedicationis apostolicae sumpsit exordium. nam talis extitit in Hierosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus apostolorum ita describitur: multitudinis autem credentium erat cor et an
Abbreviated transcription (Latin):
lio discat humili tatẽ ab alio
pacientiã. Unus eũ silẽtium
Alter doceat mãsuetudinẽ
Nõ faciat qđ uult. cõmedat
qđ iubetur. abeat quantũ ac¬
ceperit : operis sui pẽsã ꝑsol¬
uat. Subitiatur cuinõ uult
lassus ad stratũ ueniat ambu¬
lasq: dormit& nec dũ ex¬
pleto somno surgere cõpellat᷑:
passus in iuriã ticeat. Quar
tũ uero genꝰ ẽ monacorum
qđ nominatur girouagũ
quitntã uitã suã ꝑ dtuersas
ꝓuintias ternis aut quat᷑¬
nis dieb: ꝑdiuersor ũ cellasos¬
pitantur Semꝑ uagi& num¬

Expanded text:
lio discat humilitatem, ab alio patientiam: unus eum silentium, alter doceat mansuetudinem: non faciat quod vult. comedat quod jubetur; habeat quantum acceperit; operis sui pensum persolvat; subjiciatur cui non vult; lassus ad stratum veniat; ambulansque dormitet, nec dum expleto somno surgere compellatur; passus injuriam, taceat; prtum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nun
Abbreviated transcription (Latin):
riores quippe tenebras dicimꝰ.
cecitatẽ cor. exterior es uero te¬
nebras eternã noctẽ dãnationis
Tunc uera lamnatus quisque nõ
in interiores. sed exteriores te¬
nebras mittitur. qui illic inuitꝰ
ꝓicitur in noctẽ damnationis:
qui hic sponte cecidit incecitatẽ
cordis. Vbi fletus quoq &stri¬
dordentiũ eẽ ꝓibet᷑. Vt illicdẽ¬
tes strideãt: qui hic deedacita¬
te gaudebat. Illic occuli defleãt
qui hic ꝑinlicitas cõcupiscẽcias
uersabantur. quatenꝰ singula
queque mebra suplicio subi ace¬
at̃ quȩ hic singulis quibusq iui¬
ciis subiecta seruiebãt. Infle¬
tu quoque occuloꝵ & stridor
dentiũ : ꝑ meta phorã mẽbro¬
rũ corporaliũ magnitudo
ostẽ ditur tor m̃torũ. Tenebre

Expanded text:
riores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores, sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnatqui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant, quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. In fletu quoque oculorum et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium magnitudo ostenditur tormentorum. Multi e
Abbreviated transcription (Latin):
possidet nec cũ indigẽ tib miseri¬
corditer diuidit. scit abũdare
Qui acceptis alimẽtis nõ ad in¬
gurgitationẽ uentris utitur
pia sine murmuratione tolerit
nec ꝓnecessitate dictus agit aliquũd
unde anima peccati laqueũ incur¬
rat scit esurire. Quẽ ergo nec ina¬
bundantia suꝑbia eleuat. nec inne¬
cessitate cupidita sirritat: nouit
ab undare nouit & penuriã pati

Expanded text:
sed hoc cum indigentibus misericorditer dividit, scit abundare, qui acceptis alimentis non ad ingurgitationem ventris utitur, piam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid, unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo, nec in abundantia superbia elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati.
Abbreviated transcription (Latin):
summa monachi uirtus humili
minimũ existimauerit &iam
cũ maiorauir tutũ opera gesserit
Semp̃enĩ cõsciẽtia serui dihumilis
ẽẽ deb& et tristis scilicet ut ꝑ humi¬
litatẽ nõ suꝑbiat & ꝑ utilẽ memo¬
remcor ad lasciuiã nõ dissoluat
Scurrilitates uero uł uerba
otios aute trisũ mouentia eter¬
nacdausini nomnibus locis
dainnamus etad tala eloq
discipulũ aperire os nõꝑmitim

Expanded text:
Summa monachi virtus, humiliminimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesseritSemper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis, scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvatScurrilitates, vel verba otiosa, et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad tale eloquium discipulum aperire os non perm
Abbreviated transcription (Latin):
Scđs humilitatis gradus ẽ si ꝓoriã
quis nõ amãs uolũ tatẽ desideria
sua nõ delectetur implere. Vo
cẽ illã dñi factis imite tur dicẽtis
Nõ ueni facere uolũ tatẽ meã sed
eius qui misit me. Ece quomo¬

Expanded text:
s humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur dicentis: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit .Item
Abbreviated transcription (Latin):
nõuidit nec auris audiuit quem
p̃parauit dr̃ his qui diligũt eũ
Officina uero ubi haec om̃adiꝰ¬
ligenter operemur claustra
sunt monasteri& stibilitas

Expanded text:
non vidit, nec auris audivit, quae praeparavit Deus his qui diligunt eum. Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii et stabilitas
Abbreviated transcription (Latin):
admonet aurẽ quẽ quam
Sero dũt hos ad docẽdũ aperi
re quiergo sapientiã dili
tatis humilitatis auditor
inꝗiurat & inter agendum
suã cautissime linguã non
solũ obotiosissermonibus
coherceat. Uerũ & abipsa
quanuꝑ didic̃ ueritate p̃di¬
canda cõtineat. Nã et totus

Expanded text:
admonet aurem quanto citsero autem os ad docendum aperire. Qui ergo sapientiam diligtatis humilis auditor inquirat. Et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ab ipsa quam nuper didicit veritate praedicanda contineat. Hinc S
Abbreviated transcription (Latin):
& seruat ea ille est quidiligit me¬
lđt qui abet in me moria: & ser¬
uat inuita. qui abet insermoni¬
b: & seruat in morib: qui ab etiu¬
diendo et seruat faciẽ do. Aut
qui habet faciẽ do et seruat pse¬

Expanded text:
et servat ea ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus; qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perse
Abbreviated transcription (Latin):
ricat᷑. Pacientia cõcutitur fu¬
rit discordia. Ferue fcit ira¬
Hincomnẽ pacisiũculũ rũnt
Hinc frater nabaritas uiolatur. hic̃
adulteratur ueritas. Scinditur
unitas. hincuul tusminax. Toruus
aspectus P allor in facie. Tremor¬
in labiis. Stridor indentib Quid
plura referã dezeliliuore fõsom¬

Expanded text:
ricatur, impatientia caecutit, furit discordia, ira ferHinc omne pacis vinculum rumpitur, hinc fraterna charitas violatur, hinc adulteratur veritas, unitas scinditurit. Hinc vultus minax, torvus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus. Quid plura referam? De zeli livore fons om
Abbreviated transcription (Latin):
agerei. Nã qui male agere nõ
desistunt uana spe decepti in¬
dulgentiã adõ & uitã requir̃¬
aeternã. Quã recte quererẽt
si ab actione praua cessarent

Expanded text:
IDORUS Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent