comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us autẽ filius eius reminiscens in uirias patris qͣ¬
liter a siriualdo ad regẽ theodericũ incusatis.
non solũ spoliatus uerũ etiã supplitiis affectis
fuiss&. opp̃ssũ cum armata manu siriualdum talit̾ inter¬
fecit. Mane facto cumnebula ess& condensa. & uix
ad huc disrumpentibus tenebris aliquid quis possit di¬
scernere. uenit aduillam eius indiuionensi territorio
cui nomen est floriacũ. egressoq domũ uno amicoꝵ
putantes ipsum siriuuldum eẽ interfecerunt eum.
Etreuertentib quasi uictoriam obtinuissent deini¬
mico indicat eis unus ex familia ñ eos dominũ interfe¬
cisse sed subditũ. At illi regressi requirentes eum
cellulam inqua dormire solitus erat reptã ad gredi¬
untur. Ad cuius hostiũ dutissime pulsantes. nihil
ei poterant p̃ualere. Dehinc erutũ ab uno latere
parietẽ ingredientes . gladio eum interimunt
Postmortẽ enĩ theoderici hic int̾fec tus est
is deniq gestis theodobtus rex egrotare cepit.

Expanded text:
us autem filius ejus reminiscens injurias patris, qualiter a Sirivaldo ad regem Theudericum incusatus, non solum spoliatus, verum etiam suppliciis affectus fuisset, oppressum cum armata manu Sirivaldum taliter interfecit. Tunc mane facto, cum nebula esset condensa, 136 et vix adhuc disrumpentibus tenebris aliquid quis posset discernere, venit ad villam ejus in Divionensi territorio, cui nomen est Floriacum: egressoque domum uno amicorum, putantes ipsum Sirivaldum esse, interfecerunt eum; et revertentibus, quasi victoriam obtinuissent de inimico, indicat eis unus ex familia, non eos dominum interfecisse, sed subditum. At illi regressi, requirentes eum, cellulam, in qua dormire solitus erat, repertam aggrediuntur. Ad cujus ostium diutissime pugnantes, nihil ei poterant praevalere. Dehinc eruto ab uno latere pariete ingredientes, gladio eum interfecerunt. Post mortem enim Theuderici hic interfectus est. XXXVI. His denique gestis Theudebertus rex aegrotare coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus supͣ ipsa etiam sacro scã altaria im¬
brem admittunt. Quanto nos terrore tigna
afficiunt. cũ diumã opẽ eodẽ de poscimus.
Mors in tectis regnat. quȩ nos orare multa uo¬
lentes impedit. atq domũ dñi mox linquere
cogit. Testes sunt ñ solũ uncearũ curatura
sed & cotidianarũ mulieres formarũ. Cuiidẽ
est &. silicem pedibꝰ quȩ conterunt atrũ. &
quȩ magnox subuehuntꝰ adiutorio um̃toꝵ
Atq hoc rei ẽ. qđ tanta ei cum imp̃re scõ discor¬
dia ẽ. lupis &. agnis quanta sortito obtigit.
torem & defensorẽ parat. hȩc dũ aredeuntibꝰ
nuntus impr̃ audir&. puer inquit ẽ. facile
bonoꝵ immutabit᷑ exemplo uirorũ. Sperabo
eũ obiurgatione honesta. suasione liberali. fa¬
cile exillis sese emersurũ malis. dicemus cũ
ꝓpheta. Nlȩcẽ immutatio dextere excelsi. Et
adiecit. Quod pͥus rerũ ordo de poscit. beren

Expanded text:
trinsecus, supra ipsa etiam sacrosancta altaria imbrem admittunt. Quanto nos terrore tigna afficiunt, cum divinam opem eodem deposcimus? Mors in tectis regnat, quae nos orare multa volentes impedit atque domum Domini mox linquere cogit. Testes sunt non solum iuncearum curatura, sed et cotidianarum mulieres formarum. Cui idem est, et silicem pedibus quae conterunt atrum, et quae magnorum subvehuntur adiutorio iumentorum. Atque hoc rei est, quod tanta ei cum imperatore sancto discordia est, lupis et agnis quanta sortito optigit. torem, defensorem parat'. V. Haec dum a redeuntibus nuntiis imperator audiret: 'Puer', inquit, 'est, facile bonorum immutabitur exemplo virorum. Sperabo eum obiurgatione honesta, suasione liberali facile ex illis sese emersurum malis, dicemusque cum propheta: Haec est inmutatio dextrae excelsi'. Et adiecit: 'Quod prius rerum ordo deposcit, Beren
Abbreviated transcription (Latin):
homo irascit᷑. Cõmourt᷑ eñi ut t̾reat. pel¬
lit ut reuoc&. irascit᷑ ut em̃det. Sed nec
hoc ambigo. qđ species illa arcȩ typũ
matris gessis& eccłȩ. Ipsa enĩ int̃ fluctus
& scopulos huius seculi transiens. nos ab
inminentib malis mat̾no gestamine fo¬
uens pio amplexu ac ꝓtectione defendit.
Abadam gͦ usq ad noe generationes decẽ.
id est adam. seth. enos. cam. malale hel.
iareth. enoch. matusalem. lamech. noe. In

Expanded text:
homo irascitur: commovetur enim, ut terreat; pelhomo irascitur: commovetur enim, ut terreat; pellit, ut revocet; irascitur, ut emendet. Sed nec hoc ambigo, quod species illa arcae typum matris gesserit Ecclesiae: ipsa enim inter fluctus et scopulos hujus saeculi transiens, nos ab imminentibus malis materno gestamine fovens, pio amplexu ac protectione defendit. Ab Adam ergo usque ad Noe sunt generationes decem: id est Adam, Seth, Enos, Cainan, Malaleel, Jared, Enoch, Matusalam, Lamech, Noe. In
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ amena paradisi beate uiuentes. anguis astu¬
tia illecti. diuina p̾cepta transiliunt. eiectiq
ab angelica sede mundi laborib deputantur.
ognitũ aut̃ satellitẽ mulier. cõcepit peprritq
duos filios. Sed cũ ds̃ unius sacrifitiũ dignãt
suscepiss&ꝰ. alius inuidia inflãmat tumescit.
& in frat᷑ni sanguinis effusionẽ nouuꝰ parri¬
ut. uI Ex hinc cunctũ genus infacinus
excrabile ruit. p̃ter enoch iustũ. qui abu¬
lans in uiis dĩ ab ipso dnõ ꝓpt̾ iustitiam
assũptus de medio peccantis populi libe¬
ratur. Sic enĩ legimus. Ambulaũ enoch
Dñs ergo commotus cõtra iniquitates popłi
non in suis semitis gradientis. diluuium
inmitit. cunctãq animã uuĩtẽ de super¬
fitie terre diluuio in undante deleuit.
tantũ noe fidelissimũ ac peculiarẽ sibi.
suiq typus speciẽ p̃ferentẽ. cũ sua ł triũ
natoꝵ cõuigib posteritatis reparandȩ gra
in arca reseruauit. Increpant nos hic he¬

Expanded text:
inter amoena paradisi beate viventes, anguis astu illecti, divina praecepta transiliunt. Ejectique ab angelica sede, mundi laboribus deputantur. II. Cognita autem a satellite mulier concepit, peperitque duos filios. Sed dum Deus unius sacrificium dignanter suscipit, alter invidia inflammante tumescit, et in fraterni sanguinis effusionem novus parriimit. III. Et exhinc cunctum genus in facinus exsecrabile ruit, praeter Enoch justum, qui ambulans in viis Dei, ab ipso Domino propter justitiam assumptus de medio peccantis populi liberatur. Sic enim legimus: Ambulavit Enochtulit eum . IV. Dominus ergo commotus contra iniquitates populi non in suis semitis gradientis, diluvium immisit, cunctamque animam viventem de superficie terrae diluvio inundante delevit; tantumque Noe fidelissimum ac peculiarem sibi, suique typi speciem praeferentem, cum sua et trium natorum conjugibus, posteritatis reparandae gratia, in arca reservavit. Increpant nos hic hae
Abbreviated transcription (Latin):
karolo summũ imperii fastigium ñ solum
francoꝵ. uerũ etiam diuersarũ gentium
regnoꝵ ꝙ optiner&. Post cuius discessum.
uariante fortuma rerum głam quȩ supra
uota fluxerat eodem qͦ accesserat modo
cȩpit paulatĩ diffluere. donec deficienti¬
bus ñ modo regnis. sed etiam ipsa regia
ftirpe. partim inmatura ȩtate pereunte
partim sterilitate coniugũ marcescente ne
hic solus detam numerosa regum poste m¬
ritate idoneus inueniret᷑. qui imperue
francoꝵ sceptra susciper&. Qđ in subse¬
quentibꝰ suo in loco lucidius apparebit u¬
baioariã in gressus adrades bonã uenit sã
ubi om̃s optimates regni ad eũ conflu¬
entes. eius ditionise sub diderunt. Cor¬
cessit aut̾ rex idem arnulfo carantam
qđ ei pat̾ iam dudũ concesserat. in qͦ situm
est castrũ munitissimũ qđ morburhe nun¬
cupat᷑. eoqđ palude inpenetrabili locus
uallatꝰ diffibillimũ ad eundi p̃b&. accessũ.

Expanded text:
Carolo summum iCarolo summum iFrancorum, verum etiam diversarum gentium regnorumque obtineret. Post cujus decessum, variante fortuna, rerum gloria quae supra vota fluxerat, eodem quo accesserat modo coepit paulatim diffluere, donec deficientibus non modo regnis, sed etiam ipsa regia stirpe partim immatura aetate pereunte, partim sterilitate conjugum marcescente, hic solus de tam numerosa regum posteritate idoneus inveniretur, qui imperii Francorum sceptra susciperet; quod in subsequentibus suo in loco lucidius apparebit. HBaioariams ingressus Reganasburh venit, ubi omnes optimates regni ad eum confluentes eius ditioni se subdiderunt. Concessit autem idem rex Arnulfo Carantanum, quod ei pater iam pridem concesserat, in quo situm est castrum munitissimum, quod Mosaburh nuncupatur, eo quod palude inpenetrabili locus vallatus difficillimum adeuntibus prebeat accessum.
Abbreviated transcription (Latin):
do eiꝰ corporis insignis. uires quoq in eo
mirabiles fuere. nec inferior. animi magni¬
tudine. Plurima quippe bellacum patre
pluriora sine patre in regnis sclauoꝵ gessit.
semꝑꝙ iuctoriȩ triumphũ reportauit. Ler¬
minos imperii sui ampliando ferro dilatauit
sus mitis. hostibus terribilis apparuit. Allo¬
quio blandus.humilitate ornatus. in ordi¬
nandis regni negotus singulari sollertia.
p̃ditus. prorsus ut nihil ei de ee regiȩ maie¬
statis competens uideret᷑. Huic ex legitimo
matrimonio ñ est nata soboles. propter
infecunditatẽ coniugis. sed ex quada no¬
bili femina filium elegantissimȩ speciei
susceprt. que arnulfum nominari iussit
obrecordationẽ reuerentissimi arnulfi
metensis ȩccłȩ epĩ. Decuius sco germ mne
sua aliorum germanũ francoꝵ ꝓsapia pul¬
lulauerat. Qđ non casu accidisse. sed qͦdam
ꝑ int̾ ualla tẽporum scđis incrementorũ
successibus cepit ex uberare. quo usꝙ in magn

Expanded text:
do eius corporis insignis, vires quoque in do eius corporis insignis, vires quoque in admirabiles fuere; nec inferior animi magnitudine. Plurima quippe bella cum patre, pluriora sine patre, in regnis Sclavorum gessit, semperque victoriae triumphum reportavit; terminos imperii sui ampliando ferro dilatavit; suis mitis, hostibus terribilis apparuit; alloquio blandus, humilitate ornatus, in ordinandis regni negotiis singulari solertia praeditus, sic prorsus, ut nihil ei deesse regiae majestatis competens videretur. Huic ex legitimo matrimonio non est nata soboles propter infoecunditatem conjugis, sed ex quadam nobili femina filium elegantissimae speciei suscepit, quem Arnolfum nominari jussit, ob recordationem reverendissimi Arnolfi, Metensis ecclesiae episcopi, de cuius sancto germine sua aliorumque regum Francorum prosapia pullulaverat; quod non casu accidisse, sed quodam per intervalla temporum secundis incrementorum successibus coepit exuberare, quousque in magno
Abbreviated transcription (Latin):
&. dõ ꝓpitiante maximã exeis partẽ gladio
ustraint. Reliqͥ in fugã dilapsi. in supͣ dicto
ex pelice natus cũ incautus dimicar&. gra.¬
uiter uulneratꝰ abhostibꝰ rapit᷑.&. inter
manus aduersarioꝵ. animã reddidit. Rex
existimans quod adhuc filius uiis abinimi¬
is seruaret᷑. exercitũ ab impugnationis
infestatione iub& cessare. ut quocũq pacto illũ
in colum̃ recipere poss&. Interea nox de super¬
fugiunt. & ad classẽ dirigunt gressum. Rex
diluculo consurgens. cũ filiũ extinctum rep
periss&. nimio dolore afficitꝰ. corpus eiꝰ in
loco cõpositũ adlorosam monasteriũ impe¬
rex paralisi dissolutus. diem clausit extre¬
mum un. noñ aprł. sepultusq ẽ cum debiti
honore inbaioaria in loco qͥ dr̃ hodingas.
Fint iste p̃cellentissimuᷤᷤ rex. litteris erudit n
xp̃ianȩ religioni deditus. iustus. pacificus
in omĩ moꝵ honestate p̃clarus. Iulchritu¬

Expanded text:
et Deo propitiante maximam ex eis partem gladio et Deo propitiante maximam ex eis partem gladio prostravit. Reliqui fuga dilapsi, in supradictumex pellice natus, cum incautius dimicaret, graviter vulneratus, ab hostibus rapitur et inter manus adversariorum animam reddidit. Rex existimans, quod adhuc filius vivus ab inimicis servaretur, exercitum ab impugnationis infestatione jubet cessare, ut quocumque pacto illum incolumem recipere posset. Interea nox superffugiunt, et ad classem dirigunt gressum. Rex diluculo coperisset, nimio dolore afficitur; corpus eius in loculo compositum ad Loresheim monasterium impemannus rex paralisi dissolutus diem clausit extremum VII. Non. Apr. sepultusque est cum debito honore in Baioariam in loco, qui dicitur Hodingas. Fuit vero iste precellentissimus rex litteris eruditus, christianae religioni deditus, iustus, pacificus et omni morum honestate decoratus; pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
bonisq omĩbus pͥuarent᷑. nũquã in insi¬
dus suoꝵ militũ fuerit petitus. neq fraud
ꝓditus. cũ utrorũq hostes sepe int̾ se decest¬
tassent. Per idem tẽpus ludouuicus qͥ aust¬
sus imꝑabat cognita morte equisitionis¬
in regnũ illius inuadere disponit. & trar¬
uadato mosa imperii fines occupauit
Cui occurrerunt duo memorati fr̃s cum
ualida manu. sed int̾ currentibꝰ uicissin
legationibus. nequaquã pugna cõmittit᷑. sed
pax roborat᷑. Ad olescentes quippe ut federatꝰ
ab eis receder&e. ludouuico portione̾ regni
lotharii quã auus pat̾q tenuerat ex integro
illi concesserunt. addita insuꝑ atrabatis
abbatia Scĩ uedasti. Facta itaq pactione datiq
sacramitis. cũ inregnũ idem rex reuerteret.
repente obuiam habuit nortmannoꝵ in nu¬
imerã multitudinẽ uxta cabonaria in loco
qͥ uocat᷑ timium cũ ingenti p̃da ad classem
repedantẽ. Cum quibꝰ absq mora c̃flixit:

Expanded text:
bonisque omnibus privarentur, nunquam insidibonisque omnibus privarentur, nunquam insidiis suorum militum fuerit petitus neque fraude proditus, cum utrumque hostes saepe tentassent . Per idem tempus Hludowicus qui Austrasiis imperabat, cognita morte aequivoci sui, regnum illius invadere disposuit et transvadata Mosa imperii fines occupavit. Cui occurrerunt duo memorati fratres cum valida manu; sed intercurrentibus vicissim legationibus, nequaquam pugna committitur, sed pax roboratur. Adolescentes, quippe ut foederatus ab eis recederet Hludowicus, portionem regni Hlotharii, quam avus paterque tenuerat, ex integro illi concesserunt, addita insuper Atrabatis abbatia sancti Vedasti. Facta itaque pactione datisque sacramentis, cum in regnum idem rex reverteretur, repente obviam habuit Nordmannorum innumeram multitudinem, juxta Carbonariam, in loco qui vocabatur Thimiun cum ingenti praeda ad classem repedantem, cum quibus absque mora conflixit,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ in unguitur. ꝓnihilo ducens ad¬
olescentes filios ludonuici.&. uelut de¬
generes de spiciens. eoqđ iussu karoli
eoꝵ genitrix spreta atq repudiata fuerit.
uȩ res optulit illi magis continuũ cla¬
dium ac periculoꝵ dispendiũ quã głȩ
& dignitatis emolum̃tũ. Siquidẽ iam
dicti adolescentes ludouuicus &. kar¬
lomannꝰ in dustria acstudio hugonis
abbatis & alioꝵ procerũ in regnũ sub¬
limatisunt & eundẽ bosonẽ diebꝰ uitȩ
suȩ omĩ instantia sunt ꝑsecuti. necdolũ
illi. uerum etiam reges francoꝵ ꝑ succe¬
dentia
tempora. Ad eo grauit̾ nom̃ eius tulerunt.
atꝙ̃ exosum habuerunt. ut in recuperabili
eiꝰ de iectione &. mortis exitio ñ modo prin¬
cipes ac duces. sed etiam satellites sacram̃¬
tis & ex secrationibꝰ obligarent᷑. Fint autẽ
lo tam̃ aut capi aut circũ ueniri aliqͣndon
poterit tantȩ moderationis erat. ut cum ini¬
sibi fauentes ꝓscriptionibꝰ damnarentur q

Expanded text:
regnum inunguitur, pro nihilo ducens adregnum inunguitur, pro nihilo ducens adulescentes filios Ludowici et velut degeneres despiciens, eo quod iussu Caroli eorum genitrix spreta atque repudiata fuerit. Quae res illi magis attulit continuum cladium ac periculorum dispendium, quam gloriae et dignitatis emolumentum. Siquidem iam dicti adulescentes Ludowicus et Carlomannus industria ac studio Hugonis abbatis et aliorum procerum in regnum sublimati sunt et eundem Bosonem diebus vitae suae omni instantia sunt persecuti. Nec solum illi, verum etiam alii reges Francorum per succedentia tempora adeo graviter nomen eius tulerunt atque exosum habuerunt, ut inrecuperabili eius deiectione et mortis exitio non modo principes ac duces, sed etiam eorum satellites sacramentis et execrationibus obligarentur. Fuit autem llo tamen aut capi aut circumveniri aliquando potuerit; tantae moderationis, ut, cum sibi faventes proscriptionibus dampnar
Abbreviated transcription (Latin):
sibi conugii federe copulatã. ex qua diuc
liberos suscepit elegantis formȩ ac in¬
genti animi uirtute p̾stantes. horum
unuᷤ ludouncus. alt̾ karlomannꝰ uoca¬
batur. Sed qͥa hanc sine genitoris consci¬
entia &. uoluntatis consensu suis ample¬
xibus sociauerat. ab ipso patre ei post¬
modũ ẽ int̾ dicta. & int̾ posito uris¬
iurandisacram̃to. ab ens consortio in ꝑ¬
petuum separata. Tradita ẽ aut̃ eidem
ab eodem patre adalbetth in matrimo¬
nium. quã grauidã ex se reliquit idem
rex cũ obir&. Quȩ tẽpore pariendi ex¬
pleto. enixa ẽ puerum. cui nom aui in
quo paulo superius mentionẽ fecimu
audita morte ludouinci aꝓuintia egn¬
ditur. totãq burgundiã occupare nititur
eniq ñ nullos epõs partim minis partim
suasionibꝰ insocietatis federa colligit.
& lugdunũ in gressus. ab aureliano eius¬
dem urbis metropolita & aliis pontifi¬
cibu in regẽ suꝑ p̾fatum burgundiae:

Expanded text:
sibi coniugii foedere copulatam, ex qua duos sibi coniugii foedere copulatam, ex qua duos liberos suscepit elegantis formae ac ingentis animi virtute prestantes: horum unus Ludowicus, alter Carlomannus vocabatur. Sed quia hanc sine genitoris conscientia et voluntatis consensu suis amplexibus sociaverat, ab ipso patre postmodum est ei interdicta et interposito iurisiurandi sacramento ab eius consortio in perpetuum separata. Tradita est autem eidem ab eodem patre Adalheidis in matrimonium, quam gravidam ex se reliquit idem rex, cum obiret; quae tempore pariendi expleto enixa est puerum, cui nomen avi iquo paulo superius mentionem fecimus, audita morte Ludowici a Provintia egreditur totamque Burgundiam occupare nititur. Denique nonnullos episcopos partim minis partim suasionibus in societatis foedera colligit et Lugdunum ingressus ab Aureliano eiusdem urbis metropolita et aliis pontificibus in regem super prefatum Burgundiae
Abbreviated transcription (Latin):
tudine pulsatur. quã ꝓtinus morssubse¬
cuta. finẽ intȩ imposint. Est aut̃ fama
qđ aquodã iudeo qͥ uocabat᷑ sedechias
pocłm mortis ei ꝓpinatũ sit. quia ei ta¬
miliarius adherebat. eoqđ in medendis
corpoꝵ passionibꝰ singularẽ experientia
habere inderet᷑. Porro hic sicophanta er
& magicis p̾stigiis in cantationibꝰq m̃tes
hominũ illudebat. Obut uͦ pridie noñ
octob. Corpus eiꝰ leuatũ ẽ inferetro asuis
extra italiam de portat᷑. ded quia fetor.
intolerabilis exputredine cadaueris ba¬
uilantes grauabat. cõpulsi sunt terrae
cõmendare. lost aliquantos annos eiꝰ ossa
trans lata sunt. & parisius in monasterio
Scĩ dyonisii honorifice sepulta. Cui suc
diebus. ludouuicus rexfilius karoli qui
iste princeps uir simplex ac mitis. pacis
iustitiȩ. & religionis amator. habuit aut̃
cũ adhuc iuuenilis ȩtatis flore poller&
quandã nobilẽ puellam nomine ansgard

Expanded text:
tudine pulsatur; quam protinus mors subsetudine pulsatur; quam protinus mors subsecuta finem vitae imposuit. Est aut fama, quod a quodam Judaeo, qui vocabatur Sedechias, poculum mortis ei propinatum sit, qui ei familiarius adhaerebat, eo quod in medendis corporum passionibus singularem experientiam habere diceretur; porro hic sycophanta erat, et magicis praestigiis incantationibusque mentes hominum deludebat. Obiit vero pridie Nonas Octobris. Corpus ejus levatum in feretro, a suis extra Italiam deportatur; sed quia foetor intolerabilis ex putredine cadaveris bajulantes gravabat, compulsi sunt illud terrae mandare. Post aliquantos annos ossa eius translata sunt et Parisius in monasterio sancti Dionisii honorifice sepulta. Cui succdiebus Ludowicus rex, filius Caroli, quiiste princeps vir simplex ac mitis, pacis, iustitiae et religionis amator. Habuit autem, cum adhuc iuvenilis aetatis flore polieret, quandam nobilem puellam nomine Ansgard
Abbreviated transcription (Latin):
senior. romã scdo ꝓfectus ẽ. ubi iam pͥdem
imp̃ris nom̃ apresule sedis apłicȩ iohanne
ingenti p̃tio emerat. regnũq italiȩ magis
intranseundo udit quã fruendo potitus ẽ.
burbe roma mbar bã reuersus. bosoni
germano richildis reginȩ hermingardã
filiã ludouuici imp̃ris in matrimonium
iungit. Dies nuptiarũ tanto apparatu
tantaq magnificentia ludorũ celebratus ẽ
Ut huius celebritatis gaudia modũ exceffisse
ferunt᷑. Dedit insuꝑ eidem bosoni ꝓuintiã.
& corona inuertice capitis imposita. eũ appel
regibꝰ uideret᷑ dominari. Euolutis deinde
paucis dieb: papiã in gredit᷑. In qua cũ in.
disponendis publicarũ rerũ negotus am¬
mum intender&. repente nuitiatũ ẽ ei.
karlomannũ cũ ingenti armatox multi¬
tudine langobardox regna introisse. Mlax
pauore solutus. taciadũ padumq transit.
&. sũmo amnissu ingallias repedare conten¬
dit. Sed prius quã alpium p̃minentia.
iuga angustaq itmera attinger&. egri¬

Expanded text:
senior Romam secundo profectus est, ubi jampridem imperatoris nomen a praesule sedis apostolicae Johanne ingenti pretio emerat; regnumque Italiae magis in transeundo vidit, quam fruendo potitus est. Ab urbe Roma in Langobardiam reversus, Bosoni, germano Richildis reginae, Hirmingardem, filiam Hludowici imperatoris, in matrimonium jungit. Dies nuptiarum tanto apparatu tantaque ludorum magnificentia celebratus est, ut hujus celebritatis gaudia modum excessisse ferantur. Dedit insuper eidem Bosoni Provinciam, et corona in vertice capitis imposita, eum regem regibus videretur dominari. Evolutis deinde paucis diebus, Papiam ingreditur; in qua cum in disponendis publicarum rerum negotiis animum intenderet, repente nuntiatum est ei, Carlomannum cum ingenti armatorum multitudine Langobardorum terminos introiisse. Mox pavore solutus, Ticinum, Padumque transit, et summo annisu in Gallias repedare contendit. Sed priusquam Alpium praeeminentia juga angustaque itinera attingeret, aegri
Abbreviated transcription (Latin):
suos fugere. & ipse fuga uitã seruauit. sei
secũ reuoluens quanti discriminis sit ȩqͥ¬
tatis iura diuinarũ humanarũq legunꝰ
institutionibꝰ roborata immoderatȩ cu¬
piditatis ambitione uolari uelle. Act
Pest aut̃ hȩc strages.uiii. idus octobris
ost hȩc uenerunt tres supͣdicti fr̃s in loc
qͥ dr̃ sualifelt. & ibi diuiserunt paternis¬
regnũ: Rarlomannꝰ sortitus ẽ baioariã. pan¬
noniã . &. carnotũ. qđ corrupte carantanũ
dr̃. nec non & regna sclauoꝵ behem̃sium.
& marahensiũ: ludouuncꝰ orientalẽ fran¬
tiam. turingiã. saxoniã. fresiam. & partẽ
regni lotharii. Karolus alemanniã . & aliqt

Expanded text:
suos fugere, et ipse fuga vitam servavit, sero suos fugere, et ipse fuga vitam servavit, sero secum revolvens, quanti discriminis sit, aequitatis jura divinarum humanarumque legum institutionibus roborata immoderatae cupiditatis ambitione violari velle. Acta est autem haec strages VIII. Idus Octobris. Post haec convenerunt tres supradicti fratres in loco, qui dicitur Sualifelt, et ibi diviserunt paternregnum. Carlomannus sortitus est Baioariam, Pannoniam et Carnutum quod corrupte Carantanum dicitur, nec non et regna Sclavorum, Behemensium et Marahensium; Ludowicus orientalem Franciam, Turingiam, Saxoniam, Fresiam et partem regni Lotharii: porro Carolo Alamannia in part
Abbreviated transcription (Latin):
infilio ñtantũ pat̾nos uultus quantũ animi
subtilitatẽ artiumq ingenia recognosceres
minis ripa magno apparatu collocat. ipse
cũ omĩ hostili uirtute int̾ confluentes &.
andrenacũ. rhenũ transut. Nec defint qui
ad aures karoli deferr&. nepotẽ cũ omnibꝰ
copus rhenũ transisse. Tunc primũ anim¬
ad uertit karolus. se a castris ludoninci e̾e
illusum. Mouit gͦ absq mora exercitũ. &
cũ quinquagnita & eo amplius ut ferunt
milibꝰ in pago megmenense ñ longe ab
andrenaço castello aduersus eũ ad pugnã
ꝓcedit. Sed ñ saluat᷑ rex ꝑ multã uirtutẽ.
fallax equus ad salutẽ. Siquidẽ mnito certa¬
mine. regiharius comes qui regiũ uexil¬
& sicut ignis instipula imissus fuerit &
in momento cuncta deuorat: ita ures ad¬
uersariox ferro conterunt. t̾rȩ ꝓsternuri
xercitus karoli grauit᷑ cȩsus. terga uertiiim
&. ludouinci uictoria fuit. karolus uidem

Expanded text:
in filio non tantum paternos vultus, quantum animi in filio non tantum paternos vultus, quantum animi subtilitatem artiumque ingenia recognosceres,minis magno apparatu collocat, ipse autem cum omni hostili virtute inter Confluentes et Andrenacum Rhenum transit. Nec defuit, qui ad aures Caroli perferret, nepotem cum omnibus copiis Rhenum transisse. Tunc primum animadvertit Carolus, se a castris Ludowici esse illusum. Movit vero absque mora exercitum et cum quinquaginta et eo amplius, ut ferunt, milibus in pago Meginense non longe ab Andrenaco castello adversus eum ad pugnam procedit; sed 'non salvatur rex in multa virtute, fallax enim equus ad salutem'. Siquidem inito certamine Reginarius comes, qui regium vexilr, et, sicut ignis in stipula immissus furit et in momento cuncta devorat, ita vires adversariorum ferro conterunt, terrae prosternunt. Exercitus Caroli graviter caesus terga vertit, et Ludowici victoria fuit. Carolus
Abbreviated transcription (Latin):
regni pat̾ni t̃minis occupatis circa reni flu¬
enta castra posuiss&. nimio furore accendit᷑
Statĩq legatos ad eũ dirigit. orans ut meie
corã ñ nullis testibꝰ facientes ipse &. fr̃
essent alternã pace̾̃ ad inuicẽ pacto pol¬
liciti. & ꝑtimescens tantũ nom̃ inuanũ
accipere. redder&. dño niram̃ta sua. fedue
qđ ad alterutrũ pepigerant in uiolabil
maner&: parcer&. gladio. &. humanũ fii¬
der& sanguiẽ tam dira cupiditate in¬
fectus formi dolosus ex horrescer&. For
sua sorte contentus. &. funiculo heredita¬
Ntis diuinitꝰ sibi collato pacifice frueret
aliena iura ñ inuadens. ñ subtrahens.
ñ ꝑ turbans. ñ e&e. intanto iuro uanae
głe typus. ñ suꝑcilu fastus. ñ alterius
& concordia regnar&.. ac sũmum pax inter
illum &. nepotes tener& omĩno fastigium
ed huius cemodi monita karolus spreuit
asserens se cũ fr̃e ñ cum nepotibꝰ pepigisse.
nterim ludouincꝰ exercitũ ex saxonia turm¬
gia .&. exorientali frantia congregat. & ut

Expanded text:
regni paterni terminis occupatis circa Rheni fluenta castra posuisset, nimio furore accenditur statimque legatos ad eum dirigit, orans, ut memocoram nonnullis testibus facientes ipse et frater, essent alternam pacem adinvicem pacto polliciti, et pertimescens tantum nomen in va,num accipere redderet Domino iuramenta sua, foedus, quod ad alterutrum pepigerant, inviolabile maneret; parceret gladio et humanum fundere sanguinem tam dira cupiditate infectus formidolosius exhorresceret; foret sua sorte contentus et funiculo hereditatis divinitus sibi collato pacifice frueretur, aliena iura non invadens, non subtrahens, non perturbans; non esset in tanto viro vanae gloriae tiphus, non supercilii fastus, non alterius concordia regnaret, ac summum pax inter illum et nepotes teneret omnino fastigium. Sed huiuscemodi monita Carolus sprevit, asserens se cum fratre, non cum nepotibus pepigisse. Interim Ludowicus exercitum ex Saxonia, Turingia et orientali Francia congregat et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s migrauit addnm .iii. idus frb̃r. Cui
successit inpontificali cathedra ꝑ electi¬
onẽ cleri &. totius plebis rabbol dus reue
inmetensi eccła consecratꝰ .x. lł mai.
irca hȩc tpra hugo filius lotharii inspe
recuperandi regni pat̾ni ab aliquibꝰ discor¬
diarũ ac litium sectatoribꝰ introducit᷑.
Om̃s qͥ iustitia &. pacẽ execrabant᷑ ad eum
c̃fluxerunt. ita ut in paucis diebꝰ innu¬
mera multitudo p̃donũ eius dom̃iati¬
oni se sũmiserit. Int̾ quos etiã ñ nulli ex

Expanded text:
episcopus migravit ad Dominum IIII. Idus Februar., cui episcopus migravit ad Dominum IIII. Idus Februar., cui successit in pontificali cathedra per electionem cleri et totius plebis Ratbodus reverenin Metensi ecclesia consecratur X. Kal. Mai. Circa haec tempora Hugo filius Lotharii in spem recuperandi patdiarum ac litium sectatoribus introducitur, omnesque qui justitiam et pacem execrabantur, ad eum confluxerunt, ita ut in paucis diebus innumera multitudo praedonum ejus dominationi se submiserit. Inter quos etiam nonnulli ex
Abbreviated transcription (Latin):
ea conditione xp̃ianũ se fieri pollicet᷑¬
siei munere regis fresia ꝓuintia conce¬
deret᷑. &. gisila filia lot̾haru in ipxore
daret᷑. Quȩ ut optanerat ad eptus. bapti¬
atus ẽ.& ex sacro fonte ab impre suscep¬
tus ẽ. sigifrido &. reliquis nortmannis
inmensũ pondus auri & argenti expo¬
situm ẽ. & tali tenore fines excedunt.
ludouincꝰ rex karlomanni fr morit᷑ apud
scm̃ dyonisiũ ibiꝙ honorabilit̾ tumu¬
latur. quẽ om̃s galliarũ popłi nmio
planctu lam̃tati sunt. Fuit enĩ inr uir¬
tutis. regnũq sibi subditũ apaganorũ
infestatione potent̾ uirilit̃ꝙ defendit.
nt̾ cȩtera quȩ strenne gessit illud preci¬
pue p̃lium cõmendat᷑. qd̃ aduersus nort¬
mannos in loco qͥ uocat᷑ sodalcurt sũmis
uiribꝰ exercuit. in quo certamine ut fert̃
plusquã octo milia hominũ gladio pro¬
strauit. karlomaniꝰ fr̃ regnum optinuit
illius. ł odẽ tẽpore bertulfus treuirorũ

Expanded text:
ea conditione Christianum se fieri pollicetea conditione Christianum se fieri pollicetsi ei munere regis Fresia provincia concederetur, et Gisla filia Lotharii in uxorem daretur. Quae, ut optavit, adeptus baptizatus est et ex sacro fonte ab imperatore susceptus. Sigifrido et reliquis Nortmannis inmensum pondus auri et argenti expositum est, et tali tenore fines regni excedunt.Ludowicus rex frater Carlomanni moritur apud sanctum Dionisium ibique honorabiliter tumulatur, quem omnes Galliarum populi nimio planctu lamentati sunt. Fuit enim vir virtutis regnumque sibi subditum a paganorum infestatione potenter viriliterque defendit. Inter cetera, quae strenue gessit, illud precipue prelium commendatur, quod adversum Nortmannos in loco, qui vocatur Sodaltcurt, summis viribus exercuit; in quo certamine, ut ferunt, plusquam octo milia adversariorum gladio prostravit. Carlomannus frater regnum illius optinuit. Eodem tempore Bertulfus Trevirorum
Abbreviated transcription (Latin):
achardo comite. ultro eis obinã adpugnã
perant deserentes. cũ ingenti preda.
sũma celeritate adclassim reuertuntur.
a tẽpestate karolus impr mitaliã mora¬
batur. ubi diuersis legationib germaniȩ¬
ac galliȩ pulsatur. ut ad suscipienda regna
sibi hereditario iure competentia festi¬
nar&. & ꝑielitanti imperio succurre¬
r&. qđ capite amisso. ad ludibriũ ho¬
stibus erat. Qui nihil tardatꝰ. cũ omĩbꝰ
copus infrantiã uenit. &. cũ langõbar¬
dis. baioarus. alemannis. turingis. sa¬
xombꝰ fresonibꝰ. &. omĩbꝰ regnis sue diti¬
om subditis. nort mannos in supͣ dicto
loco obsidere conatus ẽ. Sed uoluntas
eiꝰ parũ effectũ habut. quãquã ut di¬
ximus ex diuersis regnis & gentibꝰ in¬
estimabilis multitudo in unũ con flu¬
xit. indignatione celesti suꝑ populum
xp̃ianã religionẽ ꝓfanantẽ de seuiente
ousssime rex Goðefridus nortmannoꝵ

Expanded text:
alhardo comite, ultro illis obviam ad pugnam alhardo comite, ultro illis obviam ad pugnam perant deserentes, cum ingenti praeda summa celeritate ad classem revertuntur. Ea tempestate Carolus imperator in Italia morabatur, ubi diversis legationibus Germaniac Galliae pulsatur, ut ad suscipienda regna sibi haereditario jure competentia festinaret, et periclitanti imperio succurreret, quod, capite amisso, ludibrio hostibus erat. Qui nihil tardatus, cum omnibus copiis in Franciam venit, et cum Langobardis, Bajoariis, Alamannis, Thuringis, Saxonibus, Fresonibus et omnibus regnis suae ditioni subditis, Nordmannos in supradicto loco obsidere exorsus est; sed conatus ejus parum effectum obtinuit, quamquam, ut diximus, ex diversis regnis et gentibus inaestimabilis multitudo in unum confluxisse, indignatione coelesti super populum Christianam religionem profanantem desaeviente. Novissime rex Godofridus Nordmannorum
Abbreviated transcription (Latin):
rium consũpsit. Dum hȩc agunt᷑ .l. udo¬
uincus morbo grauat᷑ apud franconofurt
gardam reginã in matrimoniũ copulata
p̃misimus post obitum frĩs dum adopti¬
nendũ regnũ eiꝰ baioarũ ingressus ẽ. Et
in radesbona moraret᷑. idem puerulus de
fenestra cecidit. & confractis ceruicibus
statim expirauit: Quȩ tam inmatura.¬
mors ñsolum regi & reginȩ. sed etiam.
omĩ regno maxiũ luctum ingessit.
ortinan̾ni audita morte regis. nimio
exultabant tripudio. & iam ñ de conflictu
sed de preda cogitabant. Igit᷑ cum omni
festinatione exeunt. & treuiroꝵ nobilis¬
simã ciuitatẽ galliarũ non aprł die sa¬
cratissimȩ cenȩ dni occupant. Inqͣ usꝙ
antes. om̃e tentoriũ urbis crren̾quaꝙ ustꝓ
adsolum demolitisunt. Demde ciuitatẽ
flãmis exurentes. medio matrico aciem di¬
rigunt. Qd cũ repperiss&. eiusdem urbis
antistes. ad iuncto sibi bertulfo epo. & ad¬

Expanded text:
rium consumpsit. Dum haec aguntur, Hludorium consumpsit. Dum haec aguntur, Hludowicus rex morbo gravatus, apud Franconofurt gardam reginam in matrimonium copulatam, praemisimus, post obitum fratris ad obtinendem regnum ejus Bajoariam intrasset, et Reganesburch moraretur, idem puerulus de fenestra palatii cecidit, et confractis cervicibus statim expiravit; quae non tantum inmaturamors non solum regi et reginae, verum etiam omni domo regiae maximum luctum ingessit. Nortmanni audita morte regis nimio exultant tripudio et iam non de conflictu, sed de preda cogitant. Igitur cum omniinutione exiliunt, et Trevirorum nobilissimam civitatem Galliarum, Nonis Aprilis, die sacratissimae Coenae Domini occupant, in qua usqantes, omne territorium urbis circumquaque usque ad solum demoliti sunt; deinde civitatem flammis exurentes, Mediomatrico dirigunt aciem. Quod cum comperisset ejusdem urbis antistes Walo, adjuncto sibi Certulfo episcopo et Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tungrensem urbembis incendio cremant:
eđa incursione ribuarioꝵ finibus effisi.
cedibus rapinis. ac incendus eimeta de¬
uastant. Coloniã agripmã. binmã ciui¬
tates cum adiacentibꝰ castellis. scilic&.
tulpiacũ uil iacũ & niusa igni cõburur
ost hȩc aquis palatiũ. inde mal munda.¬
rias &. stabulaus monasteria in fauillam.
prumiã monasteriũ in grediunt᷑. ipso die
epiphaniȩ dñi. Ubi triduo cõmorantes
omnẽ icircuitu regionẽ depopulatist.
nquo loco innumerabilis multitudo pe¬
ditum exagris & uillis in unũ agm̃ con¬
globata cos quasi pugna aggredit᷑.
ed nortianni cernentes ignobile uulguᷤ¬
cũ clamore irriut: tantaq cede pro¬
ernunt. ut bruta animalia ñ homines mac¬
tari inderent᷑. his itaq patratis. onerati p̾d
ad castra redeunt. Illis discedentibꝰ ignis qͥ
indiuersis habitaculis accensus remanserat
cũ nullus e&̃. qui eũ extinguer&. monaste¬

Expanded text:
Tungrensem urbem incendio cremant; Tungrensem urbem incendio cremant; secunda incursione Ribuariorum finibus dibus, rapinis ac incendiis cuncta devastant, Coloniam Agrippinam, Bunnam civitates cum adiacentibus castellis, scilicet Tulpiacum, Iuliacum et Niusa, igne comburunt; post haec Aquis palatium, Indam, Malmundarias et Stabulaus monasteria in favillam rPrumiam monasterium ingrediuntur ipso die epiphaniae Domini, ubi triduo commorantes omnem in circuitu regionem depopulati sunt. In quo loco innumera multitudo peditum ex agris et villis in unum agmen conglobata eos quasi pugnatura adgreditur. Sed Nortmanni cernentes ignobile vulgucum clamore irruunt, tantaque caede prosternunt, ut bruta animalia, non homines mactari viderentur. His itaque patratis, onerati praeda ad castra redeunt. Illis discedentibus, ignis qui in diversis habitaculis accensus remanserat, cum nullus esset qui eum extingueret, monaste
Abbreviated transcription (Latin):
d factũ cũ ad notitiã ludo minciꝑlatũ
e&. absq dilatione cũ exercitu ueniot&.
munitionẽ obsidione clausit. Conserto
ñ nullis diebꝰ certamine. ñ adeo prae¬
ualuit. quia palatiũ in gentis magnitu
miriq operis hostibus tutissimũ prebebat
receptaculũ. In qua congressione captus
est eberchardus aduersarius saxi filius
meginhardi comitis. & captiinis deduc¬
tus ẽ. Quẽ postea mat̾ euasa magnop̃tic
dato. in colum̃ recepit. Postremo rex ac¬
cepta pollicitatione. qđ si ab obsidione
cessar&. nortmanni continuo de regno
eius decederent. cum omnibꝰ copiis re¬
cessit. Illo recedente. pagani palatium
una cũ munitione exurentes flammis.¬
nauibus ascensis ostia rheni repetunt
tem eodẽ anno mense nouẽbrio duo re¬
ges nortinannoꝵ Godefridus & Sigifri
dus cum in estimabili multitudine pe¬
ditum & equitũ. consederunt in loco
qui dr̃ abslon. uixta mosã. Et primo
quidem impetu finitima loca depopi¬
lantes. leodium ciuitatẽ. traiectũ castri

Expanded text:
d factum cum ad notitiam Ludowici perlatum esset, absque dilatione cum exercitu venit et munitionem obsidione clausit. Conserto nonnullis diebus certamine non adeo prevaluit, quia palatium ingentis magnitudinis mirique operis hostibus tutissimum prebebat receptaculum. In qua congressione captus est ab adversariis Everhardus Saxo, filius Meginardi comitis, et captivus ductus; quem postea mater Evesa magno pretio dato incolumem recepit. Postremo rex accepta pollicitatione, quod, si ab obsidione cessaret, Nortmanni continuo regno eius decederent, cum omnibus copiis recessit. Illo recedente pagani palatium una cum munitione flammis exurentes navibus ascensis hostia Rheni repetunt. Item eodem anno mense Novembrio duo reges Nortmannorum, Godefridus dus, cum inaestimabili multitudine peditum et equitum consederunt in loco qui dicitur Ahslon , juxta Mosam. Et primo quidem impetu finitima loca depopulantes, Leodium civitatem, Trajectum castrum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad optinendã pecuniã exarde scunt. &.
ex igunt. totidẽꝙ annos pacẽ ꝓmittur
ccepta tam ingenti pecuma fimes alit¬
tore soluunt. naues conscendt̃. & marma
litora repetunt. Intẽa karlomannꝰ uena¬
tum ꝑ rexit. ubi ab apro grauit̾ uulnerat
post modicũ uitã cũ regno amisit. sepul¬
tusq ẽ apud scm̃ dẏonisiũ. Anint autẽ
quidã qđ a quodã suo satellite in proinde
arma ferenti uulneratꝰ fuerit. & qinia ñ
sponte sed inuitus hoc facinꝰ cõmiserat. id¬
circo arege celatũ sit. ne in noxius morti
traderet᷑. Nortmanni cognita morte regis

Expanded text:
ad optinendam pecuniam exardescunt et ad optinendam pecuniam exardescunt et exigunt totidemque annis pacem promittunt. Accepta tam ingenti pecunia funes a litore solvunt, naves conscendunt et marina litora repetunt. Interea Carlomannus venatum perrexit, ubi ab apro graviter vulneratus post modicum vitam cum regno amisit; sepultusque est apud sanctum Dionisium. Aiunt autem quidam, quod a quodam suo satellite inprovide arma ferenti vulneratus fuerit et, quia non sponte, sed invitus hoc facinus commiserat, idcirco a rege celatum sit, ne innoxius morti traderetur. Nortmanni cognita morte regis
Abbreviated transcription (Latin):
anibꝰ datis accendunt. uidelic&. stephani
rotb̾tũ. Wicb̾tũ. ti& baldũ comites.
abericũ &. frẽm eiꝰ stephanũ. tantaq
rapina &. uolentia abhis in regnofit.
ut int̾ horũ & nortmannoꝵ malitiam
regno lotharii aduersabat᷑. &. talibꝰ in¬
crementoꝵ cladibꝰ uires euis de regni
radicitus exterminauit. ut ꝓphetia scis¬
simi nicholai papȩ simul etiam maledic¬
tum qđ suꝑ eundẽ regnũ ꝓtulerit ad¬
diebus. bernariũ nobilẽ uirũ sibiꝙ fide¬
lissimũ dolo trucidari iussit. pulchritu¬
dme illius captus uxoris. Quã absq
mom̃to in matrimoniũ iungit. Uoca¬
batur aut̃ mulier fridera. quȩ antequã
bernario sociaret᷑. copulata fuerat engel¬
ranno potenti uiro. ex quo filiã peperit
qua post modũ racuuinus comes incon¬
iugium accepit. &. eande etiam propter
struprũ cõmissũ idem comes decollari ussit.
Nortmanni qui abhaslon recesserunt. sonnã
rimas incursiones cũ karol
recederent. Mox auidȩ gentis anmi

Expanded text:
tephanus, Ruodbertus, Wicbertus, Thietbaldus comites, Albricus et frater ejus Stephanus, tantaque rapina et violentia ab his in regno fit, ut inter horum et Nordmannorum malitiam regno Hlotharii adversabatur, et talibus incrementorum cladibus vires ejusdem regni radicitus exterminabat, ut prophetia ssimi Nicholai papae simul et maledictum, quod super eundem regnum protulerat, addiebus Bernarium, nobilem virum sibique fidelissimum, dolo trucidari iussit, pulchritudine illius captus uxoris, quam absque momento sibi in matrimonium iungit. Vocabatur autem mulier Friderada. Quae, antequam Bernario sociaretur, copulata fuerat Engilramno potenti viro; ex quo filiam peperit, quam postmodum Richwinus comes in coniugium accepit, quam etiam propter stuprum commissum idem comes decollari iussit.Nortmanni, qui ab Haslon recesserant, Somnam um creberrimas incursiones cum Garlomrecederent. Mox avidae gentis animi
Abbreviated transcription (Latin):
tulliensẽ urbes circũ quaq depopulant᷑
his etiam diebꝰ liutb̃tus magontiȩ urbiᷤ
presul e rebus humanis sublatus ẽ. inciius
loco sub rogatus est sunzo uir uenerabilis
ac religiosus. sacris litteris sufficient̾ instruc¬
tus. qui inuulta monasterio sub regimine
abbatis ab in eunte etate nutrit &. conuer¬
satus fuerat popone turingorũ duce & ar

Expanded text:
TullTullHis etiam diebus Liutbertus Mogontiacae urbis presul e rebus humanis sublatus est; in cuius loco subrogatus est Sunzo, vir religiosus ac simplex, sacris litteris sufficienter instructus, qui in Vulda monasterio sub regimine abbatis ab ineunte aetate nutritus et conversatus fuerat, Boppone Turingorum duce et Ar
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ nullis pietatis uisceribꝰ cõ mouentur.
seruulos suos equitare & sagittare magna.
in dustria docent. Ingenia illis tumida.¬
& seditiosa. fraudulentia. procatia. Luippe
eandẽ ferocitatẽ feminis quã uiris assignañ
semꝑ mext̾nos aut indomesticos motus. in¬
quietinatura &. taciti. ad faciendu quã ad
docendũ prõptiores. Huiꝰ igit᷑ infandissimȩ
gentis crudelitate ñ solum memoratȩ regi¬
ones. uerũ etiã italiȩ regnũ ꝑ maxima par¬
te deuastatũ ẽ. Todem anno northinanni
asenotica urbe recedentes. denuo parisius
cũ omibꝰ copus deuenerunt. It cũ illis de¬
cursus flummis aciuibꝰ omĩmodis inhibe¬
ret᷑. rursus castra ponunt. ciuitatẽ totis
uiribꝰ impugnant. Sed dõ opẽ ferente. nil
p̾ualent. Trans actis paucis diebꝰ. iterum.
sequanã cũ classe ascendunt. & matronã
fluuiũ ingredientes. trecas ciuitatẽ in¬
cendio cremant. &. usꝙ uirduensẽ &

Expanded text:
tuntur, nullis pietatis visceribus commoventur. tuntur, nullis pietatis visceribus commoventur. servos suos equitare et sagittare magna industria docent. Ingenia illis tumida, seditiosa, fraudulenta, praecocia. Quippe eandem ferocitatem feminis quam viris adsignant, semper in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores. Hujus igitur nefandissimae gentis crudelitate non solum memoratae regiones, verum etiam Italiae regnum ex permaxima parte devastatum est. Eodem anno Nortmanni a Senonica urbe recedentes denuo Parisius cum omnibus copiis devenerunt. Et cum illis descensus fluminis a civibus omnino inhiberetur, rursus castra ponunt, civitatem totis viribus inpugnant, sed Deo opem ferente nihil prevalent. Transactis paucis diebus iterum Sequanam cum classe ascendunt, et Matronam fluvium ingredientes Trecas civitatem incendio cremant et usque Virdunensem ac
Abbreviated transcription (Latin):
perrantes. uenatu ac piscatione iuctum.
cotidianũ queritant. deinde carantenoꝵ
marahensiũ. & uulgarũ fines crebris in¬
cursionũ infestationibꝰ irrũpunt. ꝑ pauco
gladio. multa milia sagitus interimunt.
uas tanta arte excorneis arcubuᷤᷤ diriginit
ut earũ ictus uix p̃caueri possit. Cõmmꝰ
enĩ in acie p̾liari. aut obsessas urbes expug¬
nare nesciunt. Iugnant aut ꝓcurrentib
equis aut terga dantibꝰ sepe etiã fugã simulant
nec pugnare du possunt. Ceterum intole
taminis p̃lia deserunt. aut paulo post pug¬
pugna quo ceteris gentibꝰ inusitata ẽ. eo pe¬
riculosior. Int̾ horũ & brittonũ conflic¬
tum. hoc unũ int̾ est. qđ illi missilibꝰ isti
sagitas utunt᷑. Liuunt ñ hominũ. sed belua¬
rum more. Carnibꝰ siquidẽ ut fama ẽ crudiˢ
uescunt᷑. sanguinẽ bibunt. Corda hominũ
quos capiunt particulatĩ diuidentes. uelut
ꝓ remedio deuorant. Nulla miseratione flec¬

Expanded text:
pererrantes, venatu ac piscatione victum pererrantes, venatu ac piscatione victum cotidianum quaeritant; deinde Carantanorum, Marahensium ac Vulgarum fines crebris incursionum infestationibus irrumpunt, perpaucos gladio, multa milia sagittis interimunt, quas tanta arte ex corneis arcubus dirigunt, ut earum ictus vix precaveri possit. Comminus enim in acie preliari aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut procurrentibus equis aut terga dantibus, saepe etiam fugam simulant. Nec pugnare diu possunt: ceterum intolertaminis prelia deserunt ac paulo post pug Quorum pugna, quo ceteris gentibus inusitata, eo et periculosior. Inter horum et Brittonum conflictum hoc unum interest, quod illi misilibus, isti sagittis utuntur. Vivunt non hominum, sed beluarum more. Carnibus siquidem, ut fama est, crudis vescuntur, sanguinem bibunt, corda hominum, quos capiunt, particulatim dividentes veluti pro remedio devorant, nulla miseratione flec
Abbreviated transcription (Latin):
minus ẽ apta mortalibꝰ. Vnde fit ut tantę
popłox multitudines arcti subaxe oriantur
ut ñ in merito uniuersa illa regio thanatenꝰ
usq ad occiduũ. lic& et ꝓpriis nominibꝰ loca
singula nũcupent᷑. generali tam̃ uocabulo
tȩ. meridianis popłis pretio distrahuntur.
Multȩ quoꝙ exea ꝓ eoqđ̃ tantos mortaliũ ge¬
nerat quantos uix alere sufficit. frequent
gentes egressȩ sunt. Quȩ mhilominꝰ & parteᷤᷤ
asiȩ sed maximȩ sibi contiguã europa ualde
afflixerunt. lẽstant᷑ hoc urbes ubiq erutȩ
ꝑ totã galliã illiricũ. sed maxime miserȩ
italiȩ. que pene omĩum illarũ est gentiũ ex¬
perta seuitiã. Ex supͣ dictis igit᷑ locis. gens
memorata afmnitimis sibi populd qͥ pecinaci
uocant᷑ aꝓpriis sedibꝰ expulsa ẽ. eo qđ nu¬
mero & uirtute p̃starent. & genitale ut p̃
ut possent in colere t̾ras sedesq statuere
uale dicentes patriȩ. iter arripiunt. Et pͥ¬
mo qͥdem pannonioꝵ. &. auarũ solitudines

Expanded text:
minus est apta mortalibus: unde fit, ut tantae populorum multitudines arctos sub axe oriantur, ut non inmerito universa illa regio Thanai tenus usque ad occiduum, licet et propriis loca in ea singula nuncupentur nominibus, generali tamen vocabulo turmae abductae, meridianis populis precio distrahuntur; multae quoque ex ea, pro eo quod tantos mortalium germinat, quantos alere vix sufficit, frequenter gentes egressae sunt, quae nihilominus et partes Asiae, sed maxime sibi contiguam Europam afflixerunt. Testantur hoc ubique urbes erutae per totam Illiricum Galliamque, sed maxime miserae Italiae, quae pene illarum omnium est gentium experta sevitiam. Ex supradictis igitur locis gens memorata a finitimis sibi populis, qui Pecinaci vocantur, a propriis sedibus expulsa est, eo quod numero et virtute prestarent et genitale, ut prquas possent incolere, terras sedesque statuere valedicentes patriae iter arripiunt. Et primo quidem Pannoniorum et Avarum solitudines
Abbreviated transcription (Latin):
algisus sentiens ñ sine discrimine hostia
domꝰ esse penetranda ab introitu pedem.
retrahit. palatiũq flãmis iub&. exuri.
nterea rex dexteras sibi dari petiit. pacẽq
obnixe de poscit. Cui responsũ e̾ ñ aliter
petita impetraturũ. nisi prius iure uiran¬
do de uouiss&. nũquã se diebus uitȩ suȩ
beneuenti fines intraturũ. neq excalũnia.
tum qđ ab eo ex igebat᷑ iurauit. statinq

Expanded text:
algisus sentiens non sine discrimine ostia algisus sentiens non sine discrimine ostia domus, esse penetranda, ab introitu pedem retrahit, palatiumque flammis jubet exuri. Interea rex dextras sibi dari petit, pacemque obnixe deposcit; cui responsum est, non aliter petita impetraturum, nisi prius jurejurando devovisset, nunquam se diebus vitae suae Beneventi fines intraturum, neque ex calumnia ntum quod ab eo exigebatur juravit, statimq