comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrum beati petri ibi diutiꝰ¬
rogauit orauit. & fleuit atq ue¬
luti sop̃no correptus in extasi est
raptus. quo per reuelationem se¬
exauditum didiscit: et ne ult̾iꝯ
iam talia de quoꝙͣ sñ baptisma¬
te sacro defuncto p̾sumeret pet̾e:
ꝓmeruit castigari. quaĩre licet
animꝯ perfecte fidei acuriosiss
quedam ualeant queri et plura.
ab his qui credunt ueritati fide¬
liter dicenti. Que apud homineᷤᷤ
impossibilia sunt uel uidẽtur.
ualde familiarissimo. fideliter p̾
obitum eius nobis narratũ didi¬
cimus. ꝙ cum idem uas electionis
et ħ̃itaculum sci sp̃s. uisionem ul¬
timam ꝓphete ezechielis inter¬
p̾taretur: ob pansum uelum int̾
ip̃m et eundem exceptõrem trac¬
tatus sui. illo per interualla ꝓlixiꝰ
reticente histem minister eius
stilo perforauerat. Et euentu per
foram̃ conspitiens. uidit colum¬
bam niue candidiorem suꝑ cap̃
eius sedentem. rostrũq ip̃ius ori
diutenere appositum. que cum
se ab ore eiusdem amoueret: inci¬

Expanded text:
sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigari. Qua in re, licet a minus perfectae fidei et curiosis quaedam valeant quaeri, et plura ab his qui credunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicimus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, inci
Abbreviated transcription (Latin):
iustus quidem ad ciuitatem stofi
cui p̾fuerat rediit. Mellitum uero
lundonienses ep̃m recipe noluerũt.
uis magis pontificibo seruire gaudẽtes.
Non enĩ tanta erat ei quanta patri

Expanded text:
ustus quidem ad civitatem Hrofi, cui praefuerat, rediit, Mellitum vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent uiris si ue feminis. sacꝰ¬
dotibꝰ seu ministris. more xp̃iano
ẜuaret. Neq ab negauit se etiam
eandem subiturum esse religionem:
si tñ examinata a prudentibꝰ. sanc¬
tio ac deo dignior posset inueniri.
Itaq ꝓmittitur uirgo atq heduino
mittitur. et iux̃ qd̾ dispositum fue¬
rat ordinatur ep̃s uir deodilectus
paulinꝰ Qui cum illa ueniret. eã q
et comites eius. ne paganorum pos¬
sent societate pollui. cotidiana ex hor¬
tatione & sacramentoꝵ celestium
celebratione confirmaret. Ordinatꝰ
est autẽ paulinus ep̃s a iusto archi¬

Expanded text:
venissent, viris sive feminis, sacevenissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta quod dispositum fuerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentorum caelestium celebratione confirmaret. Ordinatus est autem Paulinus episcopus a Justo archi
Abbreviated transcription (Latin):
uotempore etiã gens nordanhĩ¬
broꝵ. hoc est ea natio anglorũ
¶que ad aquilonalem hũbri flumi¬
pitium suscipiende fidei et regni ce¬
lestis. potestas etiam terreni creue
rat imperii. Ita ut quod nemo an¬
ciperet. quin et meuanias ĩsulas
sicut et supra docuimus imperio
subiugauit anglorum. Quarum
prior que ad austrum est et situam¬
plior. et frugum ꝓuentu atq ub̃ta¬
huic autẽ genti occasio fuit ꝑcipiẽ¬
de fidei qd̾ prefatus Rex eius cogna¬
tione iunctus est regibus cantua¬
rioꝵ accepta in coniugem edilber
tium cũ primo ip̃e missis proeis. a
fratre eius eadbaldo qui tunc regno
uirginem pagano ĩ coniugium da¬
ri: ne fides et sacramenta celestis re¬
gis. consortio ꝓfanarẽtur. regis ꝙ
ueri dei cultus eẽt ꝓrsus ignarus.
Que cum eduino uerba nũtii ref¬
ferrent: ꝓmisit se nicħ omĩmodis
contrarium xp̃iane fidei quã u̾go
colebat esse fcũrum. quinpotiꝰ per¬
missurum ut fidem cultumq sue
religionis cum om̃ibus qui secum

Expanded text:
uo tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae flumipicium suscipiendae fidei et regni caelestis, potestas etiam rat imperii, ut quod nemo Anceperit. Quin et Mevanias insulas, sicut et supra docuimus, imperio subjugavit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amplior, et frugum proventu atque ubertaHuic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbertium cum primo ipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno virginem pagano in conjugem dari, ne fides et sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum
Abbreviated transcription (Latin):
et sic cũ prefata u̾gine ad Regem e¬
heduinum qi comes copule carnał
aduenit. Sed ip̃e potius toto animo
intendens. ut gentem quã adibat
ad aguitionemueritatis. aduocans.
iux̃ uocem apostoli uni uirospon
so exhiberet xp̃o. Cumq in ꝓuĩtiã
ueniss: laborauit multum ut eos
qui secum uenerant ne a fide defi
ad fidei grãm p̾dicando conuerter.
Sedsicut apostolus ait. ꝙuis mul¬
totempore illo laborante in u̾bo deꝰ
seculi huius execauit mentes infi¬
delium. ne eis sulgeret illumina¬
tio euangelii glorie xp̃i. Annoat
sequentiuenit in ꝓuintiam ꝗdã
siccarius uocabulo eumer. missꝰ
a rege occidentalium saxonum. no¬
mine cuichelmo. speransse Regem
heduinum. regno simł et uita pri¬
uaturum qui hebat siccam bicipi¬
tem toxicatam. ut si ferri uulnus mi¬
nus ad mortẽ regis sufficeret. peste
iuuaretur ueneni. Peruenit autez
ad regem primo die pasche. iuxta

Expanded text:
et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis advocans, juxta vocem Apostoli, uni viro spon exhiberet Christo. Cumque in provinciam venisset, laboravit multum, ut et eos qui secum venerant, ne a fide deficad fidei gratiam praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gloriae Christi. Anno autem sequente venit in provinciam quidam sicarius, vocabulo Eumer  Al., Eumerus, missus a rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
mibus que illic palustri arundine
tegebantur. ad eum habitaculu
tibus ferebatur. Concursus om̃i¬
minebat euaderet. Quibꝰ increpa¬
tis. moueri se fidei pͥsũptione non
passus est. At multitudoͤ mĩs desꝑ¬
atione perterrita. obuiam currit ĩ¬
cendio. Sedut dei potentia mani¬
festior appareret: quicquid custodi¬
re tẽptauerat turba consumitur.
Quod uero iacens et infirmꝰ defen¬
pauescens flãma transiliuit: ultra
citraq deseuiens. et inter globos flã¬
mantis incendi incolume tab̾naculũ
qd̃ habitator inclusus ẜuabat emicu¬
it. Exultat turba miraculo. et uicta
se diuinis uirtutibo gratulatur. Exl

Expanded text:
mibus quae illic palustri harundine mibus quae illic palustri harundine tegebantur, ad eum  Al., illudtibus ferebatur. Concursus omniminebat evaderet: quibus increpatis, moveri se, fidei praesumptione non passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus defenpavescens flamma transilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii, incolume tabernaculum quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo, et victam se divinis virtutibus gratulatur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes beatum albanu marti
runt. Ubi Germanus om̃ium apo¬
stolorum diu̾sorumq martirum
secum reliquias ħns: facta oratiõe
iussit reuelli sepulcri: p̾ciosa ibidez
munera condituro. Arbitrans opor¬
tunum ut membra scõrum ex diu̾¬
sis regionibus collecta: quos pares
mentis receperat celumi. epuler qͣ
uniꝰ teneret hospitium. Quibus de¬
positis honorifice atq sociatis. de loco
ip̃o ubi beaticorporis effusus fuerat
sangius: massam pulueus secumi
portaturus abstulit. in qua appare¬
bat cruore seruato rubuisse marti¬
rium. cede ꝑsequtore pallente. Qui¬
bus ita gestis. ĩnumera hominu
eodem die ad dñm turba conu̾̃sa
casualibꝯ laqueis p̾paratis. germa¬
ni pedem lapsus occasione contͥ¬
uit. ignorans merita illius sicut
iob beatissimi afflictione corporis
ppaganda. Et dũ aliquãdiu uno
in loco infirmitatis necessitate tene¬
retur: inuicina qua manebat ca¬
sula exarsit ĩcendiũ. ꝙ consũptis do¬

Expanded text:
sacerdotes beatum Albanum martyrsacerdotes beatum Albanum martyrrunt, ubi Germanus omnium apostolorum, diversorumque martyrum secum reliquias habens, facta oratione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba conversa casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius, sicut Job beatissimi, afflictione corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis do
Abbreviated transcription (Latin):
sim subito quidam tribunitie
potestatis cum coniuge ꝓcedit
inmedium. filiam decem ãnorum
cecam curandã sacerdotib offerẽs
Quam illi adu̾sariis offerri p̾ceper̃.
s hii conscientia puniente det̾riti: Iũ¬
gunt cum parentibꝰ p̾ces et curati¬
onẽ paruule a sacdocibi dep̾cantur.
Qui inclinatos animo adu̾sarios
ĩtuentes. orationem brĩter fundũt.
.le deinde germanus plenus sp̃u scõ.
inuocat trinitatem. Nec mora adhe¬
rentẽ lateri suo capsulam cũ scõru
reliquiis collo auulsam manibꝰ com¬
p̾hendit: eam q in conspectu om̃iũ
puelle oculis applicauit. Quos sta¬
tim euacuatis tenebris. lumẽ ueri¬
tatis impleuit. Exultant parentes.
miraculum ppls̃ contremiscit. Post
quã diem ita ex animis õium sua¬
sio iniqua deleta est. ut sacerdotum
doctrinã scitiẽtibus desideriis sectarẽ¬
tur. Cõpressa itaq peruersitate dãp¬
nabili. eiusq actoribo confutatis.
atq aĩs õĩum fidei puritate cõpõitis:

Expanded text:
m subito quidam tribunitiae potestatis cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto, invocat Trinitatem; nec mora, adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctorum reliquiis collo avulsam manibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit, quos statim evacuatos tenebris lumen veritatis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate compositis,
Abbreviated transcription (Latin):
tũmodo noctes cum tot idem di¬
ebus cõprehendant. unde uera
esse ꝓbatur nr̃a diffĩnitio. qua
tempus paschale primo mense
anni. et t̾cia eius epdoma del. cele¬
brandum esse diximus. ueraci¬
ter enĩ tertia agitur epdomada.
quam uero pascha nrm ymino¬
latus est xp̃s. diemq nobis do¬
minicam que apud antiquos
una uel prima sabbati siue salbatoꝵ
uocatur. gaudio sue resurrectioĩs

Expanded text:
tummodo noctes cum totidem diebus comprehendat: unde et vera esse probatur nostra diffinitio, qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur hebdomada,quam vero Pascha nostrum immolatus est Christus, diemque nobis Dominicam, quae apud antiquos una vel prima Sabbati, sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
ta uiro stremussio de regio genere
mercioꝵ. Qui et ip̃e ex eotõr gen¬
tis eiusdem regno annis .xx. ⁊ du¬
obus uara sorte p̾fuit: Et conserto
graui prelio incampo qui uocatur
helthfelth octisus est heduinꝯ. die
iiͦi. yduum octobrium. Anno do¬
mĩce incarnationis. dc.xxxiii. cũ
uelint̾eptus uł dispersus excercito.
In quo etiam bello ante illum unꝰ¬
filius eius offridus inienis bellico¬
osus cecidit. Alter ad fridus neces¬
sitate cogente ad pendam Regem

Expanded text:
da viro strenuissimo de regio genere da viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdem regno annis viginti et duobus varia sorte praefuit: et conserto gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobris, anno dominicae Incarnationivel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unfilius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem
Abbreviated transcription (Latin):
nata est. latere uos non debet.quia
non solum per istos ducentos an¬
nos abolita est: s et cotidie a nob̾
ꝑpetuo aͣthemate sepulta dap̃nat᷑.
et hortamur ne quoꝵ arma cõbusta
sunt. apuduos ues eoꝵ cineres sus¬
citentur. Nam quis non execret᷑
superbum eoꝵ conamen et impi¬
um dicentium posse sũ peccato ho¬
minem existere ex ꝓpria uolunta¬
te et non ex gratia dei: et primũ
quidem blasphennie stultiloquiuz
est. dicere esse hominẽ sine peccato.
qd̾ oĩno non potest nisi unus media¬
tor dei et hominũ homo xp̃s hesꝯ.
qui sine pecato est conceptus et
partus. flam ceteri homines cum
peccato originali nascentes. testĩo¬
nium preuaricatõnis ade etiã sine
actuali peccato existentes portare
noscuntur. scõm ꝓphetã dicẽtem.
Ecce eni in iniquitatibo conceptus
sum et in peccatis pepert me mat̾
mea.. Capitulum .xx..
gloriosissime pͥessz. e quibus sex ⁊
brittonum. auxilium p̾bente illipẽ¬

Expanded text:
nata est, latere vos non debet; quia nata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est conceptus et partus. Nam caeteri homines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existentes, portare noscuntur, secundum Prophetam dicentem: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum et in peccatis concepit me mater mea . » CAPUT XX. Ut gloriosissime praeesset, e quibus sex etBrittonum, auxilium praebente illi Pen
Abbreviated transcription (Latin):
ne seuerinum papam adcluxerũt.
eo de hac luce migrante reciproca re¬
sponsa ad ea que postulata fuerant
siluenint. Quibus reseratis ne diu
tante questionis caligo indiscussa
remaneret: repperimus quostam
ꝓuincie ꝓuintie ur̃e contra ortho¬
doxam fidem nouam ex ueteri he¬
resim renouare conantes. Pasca
nostrum in quo ĩmolatus est xp̃s
nebulosa caligine refutantes. &
.xiiii. luna cum hebreis celebrare ni¬
tentes. Quo epłe principio mani¬
feste declaratur. et nuperrime tẽ¬
poribus illis hanc apud eos heresĩ
exhortam. et non totam eoꝵ gentez
s quosdam in eis hac fuisse ĩplicitos.
Exposita autem ratione paschalis
obseruantie: Ita de pelagianis in ea¬
dem eplã subdunt. Et hoc quoq co¬
gnouimus. ꝙ uiri pelagiane here¬
seos apud uos denuo reuiuiscunt.
ꝙ oĩno hortamur. ut a uiis mẽti¬
bus huiusmodi ueratum suꝑstitio¬
nis facinus auferatur. rlam qͣlit̾
ip̃a tota quoq execranda hrsis dãp¬

Expanded text:
riae Severinum papam adduxerunt, et riae Severinum papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caligine refutantes, et quarta decima luna cum Hebraeis celebrare nitentes. » Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis dam
Abbreviated transcription (Latin):
genti scotorum. quos in obs
exhortans. ne paucitatem suam in
extremis t̾re finibus constitutam:
sapientiorem antiquis siue moder¬
nis que per orbem erant xͥ eccliis es¬
timarent. ⁊le ue contra paschales
cõpotos et decreta sẏnoclalium totiꝰ
orbis pontificum. aliud paschacele
eiusdem honorii seuerino successid:
cum adhuc ẽẽt electus in põtifica¬
tum ꝓ eodem errore corrigendolit¬
teras eis magna auctoritate atq
eruditioͥ p̾lenas direxit. Euident̾
na synodo probatumest oportere
inquiri. Nec non et propellenda hesi
quam apud eos reuiuiscere didice¬
rat cauenda ac repellenda. in eadẽ
illos epistola admon̾e curauit. Cuiꝰ
epistole principium est.
no. Columbano. cromano.
br̃ et seruans locum scẽ sedis apłice.
Iohẽs dyaconus et in dei noĩe electꝰ.
Item iohẽs primicerius et seruans
locum scẽ sedis apłice: et iohẽs seruus
dei consiliarius eiustem apłice sed̾.
Sõcripta que per latores ad sc̃e memo¬

Expanded text:
genti Scottorum, quos in obseexhortans, ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celeuccessori ejusdem Honorii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter na synodo probatum est, oportet inquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos epistola admonere curavit; cujus epistolae principium hoc no, Columbano, Cromano byter, et servans locum sanctae sedis apostolicae, Johannes diaconus, et in Dei nomine electus: item Johannes primicerius, et servans locum sanctae sedis apostolicae, et Johannes servus Dei, consiliarius ejusdem apostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memo
Abbreviated transcription (Latin):
Aterea colmanꝰ qui de scotia
erat ep̃s. relinquens brittãniã
tulit secum omnes quos in
lindisfarnẽsiũ insula congre¬
gauerat scottos. ses et degente
erant studiis inbuti. et relictis
in eccła sua frib aliqd. primo ue¬
nit ad insulant. hu. Unde erat
genti destinatus: deinde se cessit
ad insulan quandam paruã q̃
ad occidentalem plagam ad̾ hyb̾¬
nia ꝓcul secreta sermone scotico
inthis bouuide .i. insula uitulae
albe nũcupatur. In hanc ergo
perueniens. construyit moña¬
sterium. et monachos inbi quos
de utraq natione collectos.addu¬
x̾at. collocauit. Qui cum inuicez
concordare non possent eo ꝙ scotti

Expanded text:
terea Colmanus, qui de Scottia erat episcopus, relinquens Brittaniam DCLXVII, tulit secum omnes quos in Lindisfarnensium insula congregaverat Scottos: sed et de genteerant studiis imbuti. Et relictis in Ecclesia sua fratribus aliquot, primo venit ad insulam Hii, unde erat  add. Dei Anglorum genti destinatus. Deinde secessit ad insulam quandam parvam, quae ad occidentalem plagam ab Hibernia procul secreta, sermone Scottico Inisboufinde, id est, insula vitulae albae, nuncupatur. In hanc ergo perveniens, construxit monasterium, et monachos inibi, quos de utraque natione collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmittere. ac partem pulueris inde
ad̾sumere. Quẽ cumin aquas miẜ¬
int atq has infirmantibꝯ ium̃tis
siue hõibus gustandas dederint:
mox infirmitatis ablata molestia
uinfridum uirum bonũ ac mode¬
stum. qui sicut p̾decessores eius:
ꝓuintus m̾ciorum et mediterra¬
neorum anglorum et lindisfaro¬
rum ep̃atus officio preerant. In
quibus cuc̃tis uulfheri qui adh
suꝑerant. sceptrum regni tene

Expanded text:
immittere, ac partem pulveris inde immittere, ac partem pulveris inde adsumere: quam cum in aquas miserint atque has infirmantibus jumentis sive hominibus gustandas dederint, mox infirmitatis ablata molestia,Uynfridum, virum bonum ac modestum, qui, sicut praedecessores ejus, provinciis Merciorum et Mediterraneorum Anglorum et Lindisfarorum episcopatus officio praeesset: in quibus cunctis Uulfheri, qui adhuc supererat, sceptrum regni tene
Abbreviated transcription (Latin):
minem in hac insula. adhuc in
carne manentẽ qui cum uir ille
de mundo transiret: uidit animã
ceddli fratris ip̃ius cum agmine
regna redire. Qd̾ utrum de se an
de alio aliquo dice̾t. nobis manet
incertum. dum tamen hoc queͤ
tantus uir dixit que uerum sit
esse non possit incertum. Obiit
autem ceadda .ui. die nonaru
martiarũ et sepultus est pͥmo
quidem iux̃ eccła scẽ marie. sed
postinodum constructa ibidem
eccła beatissimi apostolorum pͥn¬
cipis petri in eadem sunt ossatͣns euis¬
lata. In quo utroq loco ad indi¬
tium illus uͥtutis solent crebra
sanitatum miracła operari.¶ De
niq freneticus quidã dum per
cuncta uagabundꝯ errando dis¬
curret deuenit ibi uespere. nesci¬
entibꝰ siue non curãtilii loci c¬
todibus et ibi tota nocte reqͥescẽs.
mane sanato sensu egressꝯ. mi¬
rantibꝰ et gaudentibꝰ cunctis.
locus idem sepulcritũba lignea
in modum domũculs facta coo
per qd̾ solent hi qui causa deuotio¬
nis illo adueniunt manũ suaz

Expanded text:
minem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum pcipis Petri, in eandem sunt ejus ossa translata. In quo utroque loco, ad indicium virtutis illius, solent crebra sanitatum miracula operari. Denique nuper phreneticus quidam, dum per cuncta errando discurreret, devenit ibi vespere, nescientibus, sive non curantibus loci custodibus, et ibi tota nocte requiescens, mane sanato sensu egressus, mirantibus et gaudentibus cunctis, locus idem sepulcri tumba lignea in modum domunculi facta coopper quod solent hi qui causa devotionis illo adveniunt, manum suam
Abbreviated transcription (Latin):
optemperant. peracto autem
bello. rursum equales potentie
omẽs fiunt satrape. Suscepit gͦ
eos uilicus. ⁊ ꝓmittens se mitte¬
re eos ad satrapam qui super se
erat. ut petebant. aliquot diebꝰ
secum retinuit. Qui cũ cogniti
essent abarbaris ꝙ essent alte¬
riꝯ religionis. nam et psalmi:¬
atq orationibꝯ uacabant. et cothi¬
die sactificium deo uictime salu¬
taris offerebant. Henteᷤ secum ua¬
scula sacra. et tabulam. altaris
uice dedicatan. suspecti sunt hĩ¬
tiim qr si peruenirent ad satra¬
pam. et loquerentur cum illo aũ¬
terent illum adiis suis: et ad no¬
uam xpĩane fidei religionem trãs¬
ferrent. Sic q paulatim omnes
eoꝵ ꝓuintia ueterem cog̾etur
nouam mutare culturam. Itaq¬
rapuerunt eos subito. et inte
occisione gladii. ⁊ligellũ autem
longo suppliciorum cruciatu. et
horrenda memibroꝵ oĩum discerp¬
uidere uolebant audisset. iratus
est ualde: ꝙ ad se ueuire uolentez
peregiini non permitt̾entir. Et

Expanded text:
obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod essent alterius religionis, nam  Alatque orationibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veterem cogeretur norapuerunt eos subito, et interoccisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum cruciatu et horrenda membrorum omnium discerpvidere volebant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et
Abbreviated transcription (Latin):
insula tota qua quauersuz an¬
glorum gentes morabantur:
rlam et libentissĩe ab omĩbus
suscipiebatur atq audiebatur.
rectum uiuendi ordinem. ritu
celebrandi pasche canonicũ per

Expanded text:
insula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, nam et libentissime ad omnibus suscipiebatur atque audiebatur, rectum vivendi ordinem, ritum Paschae celebrandi canonicum, per
Abbreviated transcription (Latin):
Et colmanus ep̃s relicta brittania duo monasteria inscotia. unũ
scottis. alterum anglis quos secum adduyat fecerit.
De morte osuuu et echlerecdi regum. et de sinodo facta ad locũ he¬
rut forda cui p̾sidebat archiep̃s theodorus.
poni deberent. celesti sit luce monstratur.
t in eodem monasterio puerulus moriens uirginem que se se
particula future lucis aspexerit.

Expanded text:
Ut Colman episcopus, relicta Brittania, duo monasteria in Scottia, unum Scottis; alterum Anglis, quos secum adduxerat, fecerit. De morte Osuiu et Ecgbercti regum; et de synodo facta ad locum Herutforda, cui praesidebat archiepiscopus Theodorus. poni deberent, coelesti sit luce monstratum.t in eodem monasterio puerulus moriens, virginem quae se particulam futurae lucis aspexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis uisiꝰ cuidam uiro d̾i apparuerit. priusꝙͣ̃ monasteriũ coluda¬
ne urbis esset incendio consũptum.

Expanded text:
Qualis visio cuidam viro Dei apparuerit, priusquam monasterium Coludanae urbis esset incendio consumptum.
Abbreviated transcription (Latin):
lum et regem p̾fatum ad uia
iusticie reduxit. adeo ut Relictis
siue destructis fanis arisq quas
fecerant: aperirent ecclas ac no¬
men xp̃i cui contradixerant cõ¬
fiteri gauderent. magis cũ fide
resurrectionis in illo mori ꝙͣ ĩ
perfidie sordibus inter ydola ui¬
uere cupientes. Quibus ita ges¬
tis. et ip̃i sacerdotes doctores q eo¬
rum domũ redire letantes.
T defuncto deusdedit uuighart ad suscipiendum ep̃atum ro¬
mam sit missus. s illo ibidem defuncto theodorus archiẽps
ordinatus. et cum adriano albate sit brittaniam missus.
tate lr̃arum quoq scarum ceperint studiis ĩbuiset ut puta ꝓ da
miano hiuofensis eccłẽ sit factus antistes.

Expanded text:
lum et regem praefatum ad viam justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, confiteri gauderent, magis cum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque eorum domum rediere laetantes. Ut defuncto Deusdedit, Uighard ad suscipiendum episcopatum, Romam sit missus: sed illo ibidem defuncto, Theodorus archiepiscopus ordinatus, et cum Hadriano abbate sit Brittaniam missus. tate, literarum quoque sanctarum coeperint studiis imbui; et ut Putta pro miano Hrofensis Ecclesiae sit factus antistes.
Abbreviated transcription (Latin):
Isit etiam tunc isdem uen̾andꝰ
pontifex ad etheriũ arelatheñ
as: quarum iste est textus. Reu̾en¬
tissimo et scĩssimo fratri etherio coep̾o.
Gregoriꝰ ep ẜuus suorũ dei. Licet
apud sacerdotes deo placitam hen¬
tes learitatem. Religiosi uiri nul¬
la cõmendatione indigeant. q̃tiuꝰ
aptum scribendi se tẽpus ĩgessit
fraternitati ur̃e nr̃a mitte scripta
curauimꝰ. insinuãtes latorem pre¬
sentium augustinũ seruuz dei. de
cuius cͥti sumus studio cum aliis
rum. auxiliante dño direxisse. quẽ
necesse est ut sacerdotali studio
scĩtas ur̃a adiuuare. et sola ei sola¬
tia p̾bere festinet. Cui etiam ut
ꝓm̃ptiores ad suffragaudum possitis
eristere causam uobis iniũximus
subtiliter indicare. ꝯcientes ꝙ ea:
cognita: tota uos ꝓpt̾ deum deuotio¬
ne ad solaciandum qr res exigit cõ¬
modetis. Candidum pret̾ea p̾sbrm
cõmunem filium. quem ad guber¬
nationem patrimonialis eccłe nr̃e¬

Expanded text:
isit etiam tunc isdem venerandus pontifex ad Etherium Arelatensemas, quarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Etherio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. « Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingessit, fraternitati vestrae nostra mittere scripta curavimus: insinuantes, latores praesentium Augustinum servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliisrum, auxiliante Domino, direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam, ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare. Scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solaciandum, quia res exigit, commodetis. Candidum praeterea presbyterum, communem filium, quem ad gubernationem patrimonioli
Abbreviated transcription (Latin):
et conu̾sioni i ta congratulatus esse
rexphibetur: ut nullum tũ cogeret
ad xp̃ianismũ s tantũmodo credẽ¬
tes artiori delectatione.q. cõciues
sibi regni celestis amplecteretur.¬
.Didicerat .N. a doctoribo auctoribus¬
q sue salutis. seruitinz xpisti uolun¬
tarium nõ coactiuum esse delere. rlec
distulit: quin etiam ip̃is doctoribus
suis locum sedis eorum gradui con

Expanded text:
et conversioni ita congratulatus esse et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur.Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis locum sedis eorum gradui con
Abbreviated transcription (Latin):
dum aduersa queq uel etiam mori¬
endum. ꝓ ea quam p̾dicabat u̾itate
aĩmũ hñdo. Quid mora: Credide¬
runt nõ nulli et baptisaibantur mi¬
rantesu simplicaitatem ĩ nocentis
uite ac dulcedinẽ doctrine eoꝵ ce¬
lestis. Erat autem ꝓpe ip̃am ciuita¬
tem ad orientem eccła in honorem
scĩ martini antiꝗtus fc̃a. dumadhͤ
britaniam romani incolerent: in q̃
Regina quam xp̃ianam fuisse pre¬
diximꝰ orare consueuerat. In hac gͦ
et ip̃i primo conueire. psalle. orare
missas facere. predicare et baptiza¬
re ceperunt. donec Rege ad fide con¬
uerso maiorem p̾dicandi per omĩa
et eccłas fabricandi uł restaurandi
licẽtiam reciperent. At t ubi ip̃e ⁊
inter alios delectatus uita mundis¬
sima scõꝵ. et ꝓmissis eoꝵ suauissis̃.
que uera esse miraculorum qͦ mul¬
torum ostensione firmauert. Credẽs
baptisatus est. Cepere plures cotidie
adaudiendu uerbum cõfluere. Ac
eccłe credendo sociare. Quorum fidei

Expanded text:
dum adversa quaeque, vel etiam ad moridum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandi licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse miraculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac e Christi Ecclesiae credendo sociare. Quorum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. quin potius benigno uos hos¬
pitio recipere.: et que uictui sunt
uestro necessaria ministra curaui¬
mus. Nlec ꝓhibemus quĩ omires
quos potestis. fidenire religionis pͥ¬
dicando societis. Dedit gͦ eis mansio¬
nem in ciuitate dorouernensi que
ĩperi sui totius erat metropolis: eis¬
q ut ꝓmiserat cum administratõe
uictus temporalis licentiam qͦ p̾
dicandi non abstulit. Fertur aut̾
ꝙ adppĩquantes ciuitati more siro
cum cruce scã ⁊ ymagine magnire
consona uoce modularentur. De¬
precamur te dñe in om̃i misericor¬
dia tua ut auferatur furor tuus ⁊
ira tua a ciuitate ista. et de domo
T ubi datam sibi mansionem
intrauerunt: ceperunt aposto
lus ac ieiuniis suiendo uerbũ uite
quibus poterant predicando. Cunc¬
ta huiꝰ mundi uelut aliena spernẽ¬
do. ea tñ que uictui necessaria uide¬
bantur: abeis quos docebant accipi¬
ento. scd̃m ea que docebant ip̃i per
omnia uiuendo: et ꝑati ad patien¬

Expanded text:
vobis; quin potius benigno vos hosvobis; quin potius benigno vos hospitio recipere, et quae victui sunt vestro necessaria, ministrare curamus: nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine magni reconsona voce modularentur: Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus et ira tua a civitate ista, et de domo t ubi datam sibi mansionem intraverant, coeperunt apostolliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patien
Abbreviated transcription (Latin):
uenit adinsulam rex. Et residẽs
subdiuo: iussit augustinũ cum so¬
ciis ad suum ibidem conueĩre col¬
loquium. Cauerat enĩ ne in ali¬
quam domũ ad se introirent ue¬
tere usus augurio: ne supuentu suo
si quid malifice aͥstis habuissent: euz
superando deciperent. At illi nõ de
ebant: crucem ꝓ uexillo ferentes ar¬
genteam. et ymaginem dñi salua¬
toris in tabula depictam: letanias¬
ꝙ canentes pro sua sił et eoꝵ ꝓpt̾ qͦs
et ad quos uenerant scilicet et̾no do¬
mino supplicabant. Cum ꝙ ad re¬
gis usionem residentes u̾bũ eiuite
una cum om̃ibus qui aderant eius so¬
mitibus p̾dicarent. respondit ille¬
¶dicens. Pulcra sunt quidẽ u̾ba et
ꝓmissa que affertis. s qr noua sunt
et incerta: non possum his assensũ
tubuere. relictis eis que tanto tempo¬
ui. Uerum qr de longe huc peregri¬
ni uenistis et ut ego michi urdeor ea¬
perpexisse que uos uera et optimac
credebatis. nobis quoq cõmiũcare
desiderastis.Nolumus molesti esse

Expanded text:
enit ad insulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daeebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, laetaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant salute aeterna, Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae, una cum omnibus qui aderant ejus comitibus pdicens: « Pulchra sunt quidem verba et promissa, quae affertis, sed quia nova sunt et incerta, non iis possum assensum tribuere, relictis iis, quae tanto temporum. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea, quae vera vos et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis: nolumus molesti esse
Abbreviated transcription (Latin):
mina concussa. ac fubu̾sa sunt:
ut earum non dicam uestigiu.
cis et ualde paucis ulla apparerz.
Qui inter alia in enarrabilium
scelerum facta que hystoricus eoꝵ
xonu siue angloꝵ secum bͥitãniã
in colenti uerbum fidei predican¬
do cõmittent. Sed nõ tamẽ diui¬
na pietas plebem suam quani
p̾sciuit deseruit. quin multo di¬
gniores genti memorate p̾cones
ueritatis per quos cred̾et destina¬
rit. Sapitulum .xxiii.

Expanded text:
mina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, cis, et valde paucis ulla appareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta, quae historicus eoruxonum sive Anglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit. CAPUT XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
augusto Quinquagesimꝰ quartꝰ
tenuit. Cuius anno regni .x. Gre
cipuus. pontificatum romane ⁊
aplice sedis sortitus rexit ãnos .xiii.
menses .ui. dies .x. Qui diuino
admonitus instinctu anno .xiiii.
eiusdem pͥncipis. aduentus uero
angloꝵ inbrittaniã ãno circiter
et alioᷤ plures cum eo monachos
timentes dum prediare ubuy des¬

Expanded text:
Augusto quinquagesimus quartutenuit. Cujus anno regni decimo cipuus, pontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino admonitus instinctu anno decimo quarto ejusdem principis, adventus vero Anglorum in Britanniam anno circiter et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum De
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus ergo confirmatiõe
beati patris gregorii Augustiꝰ
cum famulis xͥ qui erant cum eo.
rediit in opus uerbi ꝑuenitq bri
minis maximi. quo mertoiani et
septeitrionales angloꝵ populi
dirimuntur. fines imperii teten¬
derat. Est aut̃ ad orientalem can
tie plagam. tenatos ĩsula non mo¬
dica. Idest magnitudinis iuxta c¬
consuetudinem estimationis an¬
glorum: miliarũ sexcentorum. qͣm
a continenti t̾ra seceruit fluuius
uant sumu qui est latitudinis
curciter trium stadioꝵ. et duobus
tm̃ in locis est transmeabilis. Utr̃q
enĩ caput ꝓtendit in mare. In hc̃
ergo applicuit seruus dũi augꝰ
gregorio de gẽte francoꝵ interp̾tes.
Et mittens ad edilberectũ manda¬
uit se ue uenisse de roma ac nun¬
tium ferre optinni. qui sibi obtẽpe¬
rantibꝯ eterna in celis gaudia et reg¬
Qui hec audiens. manere illos in
ea quam adierant insula. et eis ne¬
cessaria ministrari donec ueniret
xp̃iane religionis peruenerat. ut pote

Expanded text:
oboratus ergo confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus cum famulis Christi qui erant cum eo, rediit in opus verbi, pervenitque minis maximi quo Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Oritiae plagam Thanetos insula non modica, id est magnitudinis, juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, milliarium sexcentorum, quam a continenti terra secernit fluvius Wantsumii, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus Domini AugGregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regQui, haec audiens, manere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret Christianae religionis pervenerat, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
rbus uenit mellitus londonie ep̃s ro
stolico papa bonifacio tractaturus. Et
cum idem papa reuerentissimus co¬
geret sẏnodum ep̃oꝵ ytalie de uita mo¬
nachorum & quiete ordinatum. o
ip̃e mellitus inter assedit anno.uiii.
sua quoq auctoritate subscribens cõ¬
firmaret acbritaniam redieus secu
anglorũ eccliis mandanda atq obẜ¬
uanda deferret. una cũepłis quas idẽ
pontifer deo dilecto archiep̃o lauren
templum rome qd̃ pantheon uocaba¬
tur ab antiquis. ut qĩ simulacrum
esset omium deoꝵ. In quo ip̃e elimi¬
nata omi spurtitia: fecit eccłam dei¬

Expanded text:
bus venit Mellitus Londoniae episcopnglorum causis cum apostolico papa Bonifacio tractaturus. Et cum idem papa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavosua quoque auctoritate subscribens confirmaret, ac in Britanniam rediens, secum Anglorum Ecclesiae mandata atque observanda deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Deo dilecto archietemplum Romae quod Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit eccle
Abbreviated transcription (Latin):
lutari quo pater ur̃ ablutus est: po¬
testis etiam panis scĩ cui ille parti¬
cipabat esse participes. Sinautem
lauacrum uite contẽpnitis: nulla¬
tenꝯ ualetis panem uite percipere.
At illi nolumus inquiunt fontem
illum intrare: qr necopus illo nos
here nouimus. s tñ pane illo refici
uolumus. Cumq diligenter ac
sepe ab illoessent admoniti. neq̃ꝙͣ¬
ita fieri posse ut absq purgatione
sacroscẽ quis obligationi cõmunic̃¬
Sinonius ad̾sentire nobis i tam facili
c nisa quã petimus nõ poteris iam
in nr̃a prouintia demorari. Et ex¬
pulerunt eum. ac de suoregnocu
suis abire iusserunt. Qui expul

Expanded text:
lutari quo pater vester ablutus est, polutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacSi non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. Qui expul
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus testatur: ita ut uxorem
patris haberet. Quo utroq scelere
occasionẽ dedit ad pͥorem uomitu
reu̾tendi: his qui sub imperio sui
parentis. uel fauore uel timore re¬
gio. fidei & castimonie iura suscepe¬
runt. plec superne flagella districtõis.
perfido Regi castigando et corrigẽdo
et sp̃s ĩmundi inuasione p̾mebatur.
orientalium saxonum. Qurubi re¬
gna perẽpnia petens. tres suos fili¬
os qui pagani perdurauer̃t regni
temporalis heredes reliquit: ceper̃
illi mox ydolatrie ꝙ̃ uiuente eo aliꝙ̃¬
tulum intermisisse uidebantur pa¬
lam seruire subiectisq populis
ydola colendi liberam dare licentia.
Cumq uiderent pontificẽ celebra¬
tis in eccłã missarum sollẽpnis heu¬
caristiam populo dare: dicebant ut
uulgo fertur ad eum barbara ĩ flati
stulticia. Quare non et nobis porri¬
gis panem intidũ. quẽ et patri nostͦ
dare non desistis ꝯ Quibz ille respon¬
debat. Si uultis ab lui fonte illo sa¬

Expanded text:
Apostolus testatur, ita ut uxorem Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., velet spiritus immundi invasione premebatur. Orientalium Saxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum, quem et patri nostroia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo sa
Abbreviated transcription (Latin):
annum accepte fidei: atq in porticu
sc̃i martini intra eccłam beatoꝵ apło¬
rum petri et pauli sepultus. ubi et
berechta regina condita est. Que in¬
ter cetera bona que genti sue cõsulen¬
doconferebat: ⁊̃ decreta illi iuditiorũ
iux̃ exempla romanoꝵ cũ consilio sa¬
pientium constituit. Que conscript᷑
anglorum sermone acthenus ħentͥ
et obseruantur. abeis. in quibus
primitus posuit qualiter id emẽ¬
dare deberet. qui aliquid ierum ecc̃e.
ferret. uolens scilicz tuitõem eis quos
et quorum doctrinã susceperat p̾sta¬
re. Erat autemidem eoilberectus
cognomẽto aisc. A quoreges can¬
tuariariorum solent oiscinguas cog¬
nominare: cuius pater engistus
qui cum filio suo oiscin ĩuitatus a
tem ed ilberecͥticum filius eius ead¬
bal regni gubernacula suscepisset:
magno tenellis ibi adhuc ecclẽ cre¬
mentis detrimentaͦ fuit. Siquidẽ
non solum fidẽ xpisti reciperet uolu¬
erat. Sed et fornicatione pollutus ẽ
tali qualis nec inter gentes auditã

Expanded text:
annos acceptae fidei, atque in porticu sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vel Eccferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct omento Oisc, a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vutem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam
Abbreviated transcription (Latin):
nordanhimbroru Rex xp̃ianissimꝰ:
histem finibus Regnum tenuit.
tempore coͥercens pictoꝵ qͦ atq sco¬
torum gentes queq septemtriona¬
les britãnie fines tenent. maxima
ex parte perdomuit ac tributarias
fecit. Sed hic etiam postinodũ defcͥ¬

Expanded text:
Nordanhymbrorum rex Christianissimus, Nordanhymbrorum rex Christianissimus, hisdem finibus regnum tenuit; tempore coercens, Pictorum quoque atque Scottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec postmodum. Def