comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lorioso ⁊ sapienti iuoni
carnot᷑nsi ep̃o. fr̃ hu¬
go monachꝰ sc̃i bñdicti
Floriacensis cenobii. sem.¬
pit̾na pace. ⁊ felicitate
ꝑfrui. Ecce tͥ p̃cellentis¬
sune pat̾. et diĩe. duo
humilitatis inee opuscła
transmito. ut si qͥd ibiui¬
deris indecens et incultũ
limna prucdentie tue cor¬
rigas. et exornes. et qd tͥ
placuerit: corrobores et
confirmes. Armamea
adu̾sus ociũ st̃ hec opus¬
cła q̃ nẽ uides. Nam ma¬
lo studio uacare. ꝗͣ. in oci¬
o et torpore sic̃ pecins ĩiti¬
le uitã exige. S hec oĩa
ur̃o desido uictitio discuti.
et ur̃a sapientia ꝯdiri.
qñi uacillare ñ pot̾it.qd
semel auctoritatis ur̃e no¬
dus corroborauit. At
inͥ forsitan aliqͥs dicet.
Tã uilia et inutilia. cur
uiro prudenti. et in sũ¬
ina arce philosophie se
denti mutere ñ erubusti. ẽ
scias ẽẽ scͥptum: qr oratiõi
ꝙ carmini est parua gr̃a. nͥ
eloquentia sit sũma:᷑ E go
uero ad hec responcleo. qm̃
malo iusto sapientis iudici¬

Expanded text:
lorioso et sapienti Ivoni Carnotensi episcopo, frater Hugo monachus S. Benedicti Floriacensis coenobii sempiterna pace et felicitate perfrui. Ecce tibi, praecellentissime Pater et domne, duo humilitatis meae opuscula transmitto, ut si quid ibi videris indecens et incultum, lima prudentiae tuae corrigas, et exornes, et quod tibi placuit corrohores, et confirmes. Arma mea adversus otium sunt haec opuscula quae nunc vides, nam malo studio vacare, quam in otio et torpore sicut pecus inutile vitam exigere. Sed haec omnia vestro desidero judicio discuti et vestra sapientia condiri, quoniam vacillare non poterit quod semel auctoritatis vestrae nodus corroboraverit. At mihi forsitan aliquis dicet: Tam vilia et inutilia cur viro prudenti, et in summa arce philosophiae denti mittere non erubuisti? cum scias scriptum quia orationi et carmini est parva gratia nisi eloquentia sit summa. Ego vero ad haec respondeo, quoniam malo justo sapientis judici
Abbreviated transcription (Latin):
ariecũ pugnanciũ. Ualioe enĩ ⁊ nodo¬
sȩ arboris. capit ferro uestit᷑ eaq sus¬
pensa funib multoꝵ manu ad murũ
unpellit̃ deuide retorsũ ducta maion
ne quis obsessoꝵ possit effugere. Conpor¬
tati aggeres. qͥbus ualles fosseq complentur
Castra. militũ custodiȩ ꝑ circuitũ a castrã¬

Expanded text:
arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus, multorum manu ad murum impellitur. Deinde retrorsum ducta, maiori ne quis obsessorum possit effugere: comportati aggeres, quibus vallum fossaeque complentur: castra, militum custodiae per circuitum: ar
Abbreviated transcription (Latin):
greca noĩa st̃. Dicttis antẽ sicomorus
celsam uecant ab altitudie qr nõ est
de decẽ cicladib. Faua dicta a fauniꝰ
qͥb templa exror gentilui ꝯstritebat.
unde ꝯsulentes demonũ tespõsa au¬

Expanded text:
Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus celsam appellant ab altitudine, quia non est si tecta ampla. Fana dicta a faunis, quibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum responsa au
Abbreviated transcription (Latin):
iotrepes: heresiatcha temporis illĩ
aliquis suꝑb ⁊ iusolens. mallens uo¬
ua docendo pͥmatũ sibi usurpare sciencis
humilit̾ ascultare mandatis. Unde bene
diotrepes. speciosus insulsus sue decor insa¬
nies intp̃tat᷑ ut ꝑfidiã cordis eciam nomi¬
ne desuiet. de actib apłor.
iudiuidulis in peregrinando comes

Expanded text:
r, erat haeresiarcha temporis illius aliquis superbus et insolens, malens nova docendo primatum sibi usurpare scientiae, humiliter auscultare mandatis. Unde bene Diotrephes speciose insulsus, sive decor insaniens interpretatur, ut perfidiam cordis etiam nomine siindividuus in peregrinando comes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fedę rugis tͣpiter. follicantib licet ⁊
capellarib sit pssum habere nasuio.
he elementoꝵ sagaces noua lima exul¬
tant. ⁊ media. ⁊ calia t̾stant᷑. phetꝰ qͦs
amant ante se gestãt neglecti cir¬
ca matrẽ herent. hoꝵ genera st̃ .y.¬

Expanded text:
 foeda, rugis turpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum.Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera
Abbreviated transcription (Latin):
uent̾ eiꝰ a partu ingemuerit: catu¬
li ñ expectantes maturã naturȩ so¬
lucionẽ. corrosis eiꝰ laterib ui erũ¬
pũt cũ matris interitu. uñ luca
re uodi: fert᷑ enĩ. qd masculꝰ ore
inserco uiꝑe. sem̃ expuat. Illa aut
exuoluptate libidinis in rabin
uersa. caput maris ore receptop̾¬
cidit. Ita fit. ut parens ut̾q peri

Expanded text:
enter ejus ad partum, et ingemuerit, catuli non exspectantes maturam naturae solutionem, corrosis ejus lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Unde Lucare nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum praecidat, et ita fit ut parens uterque per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dentib utitꝰ᷑ qd̾ in aliis aĩalibris repperire
nõ soles. parit ut qͣdrupelia. ñ oua s pril¬
los uiuentes. uolat in aere auiũ more sed
crepusculo uesꝑtino solet effrindi. uolitat
aut̃ nõ aliqͣ pennarũ s membranȩ suę ful
ta remigio q̃ suspensa: uelut pennaꝵ uo¬

Expanded text:
 dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suta remigio, quo suspensa veluti pennarum vo
Abbreviated transcription (Latin):
bella dixerũt. Lingua autẽ chader
saraballa crura hominib uocant᷑
qͥb crura tegunt᷑. ⁊ tibiȩ qͣs crurale
tis. apd̃ persas qͦ uł maxime nittͥur
incendia. alii ossa oliuaꝵ q̃ ꝓhiciu

Expanded text:
bara. Lingua autem Chaldaeorum saraballa crura hominum vocantur quibus crura teguntur et tibiae, quasi crurales itis apud Persas quo maxime nutriuntur incendia; alii ossa olivarum que proi
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulo templi dñi ubi reges qͣndo¬
in sabbo causa orationis ad templum
ibãt pecimiã ꝓ elemosina imuittebãt
⁊ tta musach sabbi. gazofilaciũ ẽẽ
regũ sic̃ ⁊ corbanan sac̃dotũ. Fullo¬

Expanded text:
vestibulo templi Domini, ubi reges quando sabbato orationis causa ad templum ibant, pecuniam pro eleemosyna mittebant. Et ita Musach sabbati, gazophylacium esse regum, sicut Corbanan est sacerdotum. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicta: quasi boacca. Est em̃ ex
qualitate mobiliũ nominum.
sic̃ leo: leera. draco: arcicona  a
tilet᷑. ut frum̃ta purgent᷑. Sen¬
tiles antẽ paleã a quadã pale fru¬
gũ inuentricȩ nominauerũt ꝗͣ
cererem ẽẽ uoluer̃t. De qͣ uirgi¬
lius. Te qͦ magna pales :⁊ te me¬
uatura e ꝯtͣrio tantũ ÷ frigida.
ut obrutas niues fluere nõ si-¬
nat. adeo calida: ut maturesce¬

Expanded text:
dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaenatiletur, ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem esse volunt. De qua Virgilius: Te quoque, magna Pales, et te menatura ex contrario tantum est frigida, ut obrutas nives fluere non sinat; adeo calida, ut maturesce
Abbreviated transcription (Latin):
Tyrones dicuntꝰ fortes pueri qd̾ ad
miliciã delegunit᷑ atq armis geren¬
dis habiles existũt. hii enira nõ
ex sola ꝓfessione natuitatis s ex aͦ¬
pectu ⁊ ualitudine corꝑis existinan¬

Expanded text:
Tyrones dicuntur fortes pueri qui ad militiam deleguntur atque armis gerendis habiles existunt; quiqueyrones dicuntur fortes pueri qui ad militiam deleguntur atque armis gerendis habiles existunt; quique an
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in cerebro adiiolat. iñ ad ocłos ce¬
terosq sensus ⁊⁊ memb ͣ diffundit᷑.
⁊ calore suo ad se sucũ excibo trae¬
tũ uercit in sanguinẽ. quẽ ad usũ
bascendi uutriendisq singuł mẽ¬
bris p̃bet. In iecore enĩ ꝯstat uolu¬
ptas ⁊ ⁊ cupiscencia. iuxta eos quti
de phisicis disputant. Garrula.¬
pedib sternerent᷑: qͣsi tapedia. Simpla ta¬
pecia. ꝗ ex una parte uillosa qͣsi simpla. Am¬
phitipa ex utraq parte uillosa thapacia.

Expanded text:
qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibraprimum sternerentur, quasi tapedia. Sipla, tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa, ex utraque parte villosa tapeta.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ: a ꝯmunione uescendi. unde
⁊ cenobiũ agregatio. Antiqͥ enm
publice ⁊ ĩꝯ muni uescebant᷑. uͦ ul¬
lius ꝯuitiiũ singulare erat. ne ĩ
occulto diuicie luxuriã gignerent.

Expanded text:
dictum est a communione vescendi, unde et cenobium congregatio. Antiqui enim publice et in communi vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto delicie luxuriam gignerent.
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ mennonis ꝯstitunisse. Dictum
autẽ susis qd inminet suse flumm
ubi ÷ regia cyri. lapide cardidoi
nario columpnis aureis⁊ lacun¬
rib genimis q distincta. Contind
eciã symulachrũ &ci. stelł mici¬
tib p̃siguatũ : ⁊ cet̾a huianis mẽtib in¬
credibilia. Castrũ autẽ dicit. nõ qd cas¬

Expanded text:
m constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli, stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia.
Abbreviated transcription (Latin):
guli feminarũ gregib p̃sunt. nascẽ¬
tu: uascuł zelant. ⁊ testiculos eo:
morsib detrũcant. qd cauentes ma¬
tres. eos in secrecis locis occultant.
est a qͣ ueniens cũ ĩpetu. dictus aut̃
terreus. id pluia crescit. siccitate
torrescit .i. arescit. De qͥ pacinmũ.
flameo uapore torrens torret. Pru
una÷ matutini temporis frigls.

Expanded text:
guli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant.est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius13: Flammeo vapore torrens torret. Cuina, est matutini temporis frigus;
Abbreviated transcription (Latin):
solent. Tapeta dicta: qd peuib pͥmum ster¬
nerent᷑. quasi tapedia. Tapeta autem
aut simpla st̃: aut auifitapha. Sim
pla. ex una parte uillosa qͣsi simpla. ã¬
fitapha ex utͣq parte. Cicer frixũ. id

Expanded text:
sint. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Tapeta autem aut sipla sunt, aut amphitapa. Sipla tapeta, ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa, ex utraque parte
Abbreviated transcription (Latin):
3. Torques st̃ circuli aurei a collo usq
pectꝰ penaentes. Torques autẽ ⁊ bulle. a
uiris gerunt᷑ a feminis monilia ⁊ ca¬
telle. Dicte autẽ torques qd sĩt torte
bulle qđ sĩt similes rotunditate bulliꝰ.
que ui aqͣ uento iuflãt᷑. In aures. ab au
rium foraminib nuncupate. qͥb p̃ciosa
grana lapidũ dependũtur. haꝵ usus in
grecia puelle utraq aure pueri tantũ
dextra gerebant. Muaile : ornamentũ ÷¬
de gẽmis. qd solet ex feminarũ yendere

Expanded text:
. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero monilia et catellae. Dictae autem torques, quod sint tortae: et bullae, quod sint similes rotunditate bullis, quae in aqua vento inflantur. rium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent: harum usus in Graecia, puellae utraque aure: pueri tantum dextera gerebant. ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere
Abbreviated transcription (Latin):
cauda ÷. Spiugie. uillosȩ st̃ comes
mamiis ꝓminentib dociles a feri¬
tatis oblauione. Rynocefali ⁊ ipsi si¬
nules simiis s facie ad iueeũ canis¬
⁊ inde nincupati. Satire fecre ad mo¬
dũ grata ⁊ gesticłatis nictib inquicti
Calliatces. toto pens alpectu a ceteri̾
cis ht cui caro tam dura ÷ ut putre¬
uinẽ alx senciat nes farse ecquat᷑
De quo qͥlam dic̃. Miraris qͦriens gẽ¬
mantes explicat alas. Si potes hũc se¬

Expanded text:
ingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris cis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur; de quo quidam sic ait: Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc sae
Abbreviated transcription (Latin):
nit ͥ mͦ. Cũ regrediens nilus in
suos meatꝰ uaria in campis reliqͥss
aĩmalia. relicta eciã testudo ÷. q̃ eũ
putfacta esset: ⁊ nerui eiꝰ remansi¬
sent. extenti intͣ coriũ. ꝑcussa. a m̾¬
curio: sonũ dedit. Ad cuiꝰ speciem
m̾curi liram fec̃.⁊orpheo tͣ ordit.¬

Expanded text:
 modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
to sileutio p̃sente imꝑatore. illo s
pulcherrimos u̾sus. qͥ nẽ usq ꝑ
galliã. iieadẽ sollẽpnitate psal¬
lunt᷑. a se editos ꝑfenestm decan¬
tauit. quoꝵ hoc ẽ exordiũ. Gła
laus ⁊ honor tͥ sit rex xͦ redep¬

Expanded text:
to silentio presente imperatore illos pulcherrimos versus, qui nunc usque per Galliam in eadem sollempnitate psalluntur, a se editos, per fenestram decantavit; quorum hoc est exordium: Gloria, laus et honor tibi sit, rex Chris
Abbreviated transcription (Latin):
eutes.xiii. kł augꝰt in sabb. auxi¬
liante ulł suꝑna clem̃tia ꝑ uitcessi¬
onẽ scẽ d̃ genitcis maxie. s hec¬
gͥ iediante mense martio. appa¬
ruit stella a parte circii. einiccens
anuo fuit faines magna ꝑ totan
galliã. Deiñ pꝰ .u. fere amios. kł feb̾.

Expanded text:
entes, XIII Kal. Augusti, in Sabbato, auxiliante illis superna clementia, per intercessionem sanctae Dei genitricis Mari mediante mense Martio, apparuit stella a parte Circii, emittens anno, fuit fames magna per totam Galliam. Deinde post
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ normauni in brrgiudiã ad
scm̃ florentinũ. Occurrit aũ illis
Ricardꝰ dux burgundie. ctĩ suo
excitu incerritorio tornode̾ense.
uruensꝙ ineos ꝑcussit multitudi¬
nẽ exeis inore gladii. ꝙ reliqͥ fugo¬
motꝰ euta cenobiũ scẽ columbe

Expanded text:
ni in Burgundiam ad Sanctum Florentinum. Occurrit autem illis Richardus, dux Burgundiae, cum suo exercitu in territorio Tornodorense, irruensque in eos percussit multitudinem ex eis in ore gladii, et reliqui fugemotus circa coenobium Sanctae Columbae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosissimas religiuas. pͥmo atela¬
tũ nauigio aduectꝰ. ꝑ lugdunũ
aliasq ciuitates usq ad tricassinã
urbẽ accessit. Ibiq cũ hludonico te¬
ge filio karoli calui. locutꝰ. aditaliã
rex francoꝵ filiꝰ karoli calui. re¬
linquens filiũ suũ pariulũ karo¬
lũ nõĩe qͥ simplȩx appellat᷑. cũ reg¬
no in custodia odonis pͥncipis ẽ
tẽpore goris ineredula normannoꝵ.
ꝑgallias sese diffudit. cedib inicen¬
diis atꝙ oĩ ccudelitatis gn̾e debac¬
bata. Deiĩi fran. burgundiones.
⁊ aquitauenses ꝓceres cong̾gati¬

Expanded text:
eciosissimas reliquias, primo Arelatum navigio advectus, per Lugdunum aliasque civitates usque ad Tricassinam urbem accessit. Ibique cum Hludovico rege, filio Karoli Calvi, locutus, ad Italiam rex Francorum , filius Karoli Calvi, relinquens filium suum parvulum Karolum nomine, qui Simplex appellatur, cum regno in custodia Odonis principis. Eo tempore gens incredula Normannorum per Gallias sese diffudit, cedibus, incendiis atque omni crudelitatis genere debachata. Deinde Franci, Burgundiones et Aquitanenses
Abbreviated transcription (Latin):
aquis qͥb regeneramͣ. aut cͥfmat
qͦ luiiiii. aut sacͥficio qͦ uegetam᷑.
racħ rite ꝑficit᷑. S ei memorat
ionas ep̃c. satis lucide catholiceꝙ
illo suo respõdit libellos fioruit
diu̾sis scematib decoratũ. me¬
cͥce cõposuit. Porro lodouico ĩꝑ¬
atori qͣtum eiꝰ successexe filii. Q

Expanded text:
amur aut crismati quo linimur aut sacrificio quo vegetamur, nichil rite perficitur. Sed ei memoratus Jonas episcopus satis lucide catholiceque illo suo respondit libello. Floruit diversis scematibus decoratum metrice composuit. Porro Ludovico imperatori quatuor ejus successere filii. Q
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi. pͥmo cũ sardis p̾liũ cõmi¬
iucorsicã directo cursu ꝑuenert̃.
ibiq cũ classe. cui bulgariꝰ comes
p̃erat decertantes. uicti fugati atq
ꝑemptist̃ amissis xiiii. nauib suiᷤ.
Int̾ea ⁊ sepe noĩati ĩꝑatoris karoli
rat. it̾m sͥ subiugauit. Porro karolꝰ
inagnꝰ cũ eẽt rex francoꝵ imꝑato¬
ris rouianz rome suscepit iusig¬

Expanded text:
Sardis prelium commiin Corsicam directo cursu pervenerunt, ibique cum classe cui Bulgarius comes preerat decertantes, victi, fugati atque perempti sunt, amissis 14 navibus suis. Interea etiam sepe nominati imperatoris Karoli rat, iterum sibi subjugavit.-- Porro  Karolus magnus, cum esset rex Francorum, imperatoris Romani Romae suscepit insig
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ corpꝰ adrogone ep̃o uietis de¬
latũ. ⁊ in eccłia seĩ arnulfi con¬
fessoris ẽ tumulatũ. Docessit uͦ
Pꝰ cuiꝰ obitũ. quatuor eiꝰ filii apd̾
fontanidũ campũ. atrocit̾ uit̾ se¬
dinuicauert̾. In quo bello frantie
italie. aquitanie. alamanine. sax¬
onie. burgundieq. om̃s pene milite ᷤᷤ
uus. In romaua uͦ cathecha. me¬
morato pape gregorio. sergiꝰ suc¬
cessit. Et sergio leo quartꝰ.
leoni beuedictꝰ. ⁊ benedicto ni¬
cholau. Floruit ⁊ his cẽporib
theodulfꝰ floriactusiũ abb̾.⁊ au¬
relianensiũ ep̃c. Qͥ cũ insimn¬

Expanded text:
us corpus a Drogone episcopo Methis delatum et in Ecclesia sancti Arnulfi confessoris est tumulatum. Decessit vero  cujus obitum quatuor ejus filii apud Fontanidum campum atrociter pugnaverunt. In quo bello Franciae, Italiae, Aquitaniae, Alamanniae, Saxoniae Burgundiaeque omnes pene milites muvus. In Romana, vero cathedra memorato papae Gregorio Sergius successit, et Sergio Leo quartus, et Leoni Benedictus, et Benedicto Nicholaus. Floruit etiam his temporibus Theodulfus Floriacensium abbas et Aurelianensium episcopus. Qui cum insimu
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. ui ꝑ fugã reddat. ⁊ nͥ ħ
mature faciat. bello se eũ expeti¬
turũ. lupꝰ uͦ saniori usus consilio.
ñ solũ hunoldũ reodidit. uerũ etiã¬
se ip̃m cũ ꝓuintia cuii p̃erat. eius
sic̃ dem̃ ẽ. francoꝵ ex integro ꝑueniss
reguũ. Legatꝰ romane eccłie noĩe
ꝑetrꝰ ab adriano pontifice missus.
ad eundẽ głiosũ rege karolũ uenit.
postulans ab eo auxiliũ contͣ longo¬
bardoꝵ regẽ desid̾iũ. qͥ more pr̃is sui
defid̾iũ magna uiriũ cͦpia p̾pa¬
rauit. E ꝑ moncẽ cenisiũ italiam
introiuit.⁊ cũ forti robore. papiã
ualie ciuitatẽ circu̾dedit.⁊ ibi desi
d̾iũ regẽ cepit. ⁊ iuexiliũ misit.
Pret̾a filiũ desid̾u ad algisũ a regno

Expanded text:
mandat, ut perfugam reddat; quod ni festinato faciat, bello se eum expostulaturum. Sed Lupus saniori usus consilio non solum Hunoldum reddidit, sed etiase ipsum cum provincia cui praeerat eius sicut dictum est, Francorum ex integro pervenisset regnum, legatus Romanae ecclesiae nomine Petrus ab Adriano pontifice missus ad  eundem gloriosum regem Karolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Desiderium magna virium copia preparavit, et per montem Cenysium Italiam introivit, et cum ferti robore Papiam Itariae civitatem circumdedit, et ibi regem Desiderium cepit et in exilium misit. Preterea filium Desid
Abbreviated transcription (Latin):
alib̾is quã aregni ꝓcerib cͥdelit̃
inpugnatꝰ. fũit tt̾m semꝑ p̃cep¬
toꝵ dñi feruentissimꝰ exsecutor.
& legis sc̃e strenuissimꝰ ꝓpaga¬
tor. Cong̾gatis nẽpe ep̃is ⁊ no¬
bilissimis uiris. fecit cõponi &
ordinari librũ canonice normã
dei gemeis cultrix honerati.
cingula auro cõpta. ⁊ exqͥsite
uestes.⁊ alia scłaria parit̾ or

Expanded text:
eliter impugnatus. Fuit tamen semper preceptorum Domini ferventissimus executor et legis sanctae strenuissimus propagator. Congregatis nempe episcopis et nobilissimis viris, fecit componi et ordinari librum canonicam normamtei gemmeis cultris honerati et cingula auro compta et exquisitae vestes et alia secularia pariter or
Abbreviated transcription (Latin):
uus uͦ adrianopolim cõp̾hendit.
his p̃t̾ea dieb arabbes sibimet
adu̾sautes. regni sui soliditatẽ
amisert̃. ⁊ ex iuio quatuor ti¬
ranm efficiunt᷑. Quoꝵ unꝰ egyp¬
tũ ⁊ affricã simul sibi uendicaũ.

Expanded text:
us vero Adrianopolim comprehendit. His preterea diebus Arabes sibimet adversantes regni sui soliditatem amiserunt, et ex uno quatuor tyranni efficiuntur. Quorum unus Aegiptum et Affricam simul sibi vend
Abbreviated transcription (Latin):
irritũ fecit. S ñ pꝰ magnũ tpn̾is
subito dꝰ ꝑcustꝰ iuditio exspiraũ.
Mortuo aũ aistul fo. desid̾ius ei fuc¬
cessit. Rodẽ deniq tp̃r pipinꝰ rex
francoꝵ. constantini iniꝑatoris
magna dona receꝑit. & abitalia re¬
diens. contͣ buifarũ aqͥtanoꝵ ducẽ.
cũ filio suo karolo ꝑrexit. ⁊ castella
aquitauie canterã & burbonẽ expug¬
nauit. & ceꝑit. & clarmontẽ concͤ¬
mauit. ac lemorucas usq puenit.
dũ inde rediret. bituricas cepit.
Rus susq ñ longo pꝰ tp̃a aqͥtania
dutã: ⁊ inde rediens. in argento¬
uiaco caste llo. ⁊ in bituriceusi enui¬
tare. s p̃sidiũ collocauit. Demum
qͦ t̾cia expeditione aqͥtaniã intnͣs.
usq urarunnã fluuiũ ꝑuenit. &
cũ inde reu̾te̾t᷑ tandẽ int᷑ pagũ pet̾¬
goricũ. p̃dictũ ducẽ uaifarũ int̾¬

Expanded text:
magnum temporis subito Dei percussus judicio expiravit. Mortuo vero Aistulfo, Desiderius ei successit. Eodem quoque tempore Pipinus rex Francorum Constantini imperatoris magna dona recepit; et ab Italia rediens, contra Waifarum Aquitanorum ducem cum filio suo Karolo perrexit, et castella Aquitaniae Canteram et Barbonem expugnavit et cepit, et Clarmontem concremavit, ac Lemovicas usque pervenit, et dum inde rediret, Bituricas cepit. Rursusque non longo post tempore Aquitaniam durcum, et inde rediens in Argentoniaco castello et in Bituricensi civitate sibi presidium collocavit. Demum quoque  tertia expeditione Aquitaniam intrans usque Warunnam fluvium pervenit; et cum inde reverteretur, tandem intra pagum Petragoricu
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła sc̃e di genit̾cis inarie aqͥs¬
grani arcusq supͣ tumulũ eius
deauratꝰ ẽ exstructꝰ. Ceterũ eiꝰ oĩa
nata ¶ret̾ea rome pꝰ leone cꝰ supͣ feci¬
mꝰ mentionẽ. sedit stephanꝰ .iiII. Ste¬
phauo ꝙͦ successit paschalis. Eod̾ ꝙͦ tp̃a
ad gallias. in ꝓuintia cui septimania
noiuĩ ẽ. h̾emiticã duxit uitã. Claruit
etiã his cẽporib paulꝰ gentis sue idẽ
longobardoꝵ historie scͥptor. Qͥ de mo¬
nost̾i̾o montis cassini uenit ingalliã.
attractꝰ amore ⁊ opinione p̾fati pͥn¬
cipis karoli p̾cellentissum ĩꝑatoris.

Expanded text:
in ecclesia sanctae Dei genitricis Mariae Aquisgrani, arcusque supra tumulum ejus deauratus est exstructus. Ceterum ejus omnia nata. Preterea Romae post Leonem, cujus supra fecimus mentionem, sedit Stephanus quartus; Stephano quoque successit Paschalis. Eodem quoque ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. Claruit etiam his temporibus Paulus gentis suae, id est Longobardorum, historiae scriptor. Qui de monasterio montis Cassini venit in Galliam, attractus amore et opinione prefati principis Karoli precellentissimi imperatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
seĩ philib̾ti. Monast̾iũ sc̃i florentii.
Mouast̾iũ caroffi. Monast̾iũ con¬
cas. Monast̾iũ scĩ maxentii. Mo¬
uast̾iũ ienate. Monast̾is̃ magni¬
loci. Monast̾iũ inufiacũ. Monastĩ¬
ũ sc̃i sauimi. Monast̾iu̾ uouiliacũ.
Mouast̾iũ scĩ theofridi. Monast̾iũ
scĩ pascentii. Monast̾iũ dorosa. Mo¬
nast̾iũ sollẽpuacũ. Monast̾iũ puel¬
lare sc̃ẽ maxie. Monast̾iũ puellare
scẽ radegundis. Monast̾iũ de uiera.
Monast̾iũ de ut̾a in pago tholosono.
Mouiast̾iũ ualida in septimania.
Monast̾iũ scĩ aniani. Monast̾iũ ga¬
lune. Monast̾iũ sc̃ĩ laurentii. Mo
Monast̾iũ caunas. ⁊ cet̾a płima.
qͥb ueluti qͥbda lihuis. totum
decorat᷑ aqͥtanie regnũ. Que omĩa¬

Expanded text:
sancti Philiberti, monasterium sancti Florentii, sancti Philiberti, monasterium sancti Florentii, monasterium Caroffi, monasterium Concas, monasterium sancti Maxentii, monasterium Menate, monasterium Magniloci, monasterium Musiacum, monasterium sancti Savini, monasterium Noviliacum, monasterium sancti Theofridi, monasterium sancti Pascentii, monasterium Dorosa, monasterium Sollempniacum, monasterium puellare sanctae Mariae, monasterium puellare sanctae Radegundis, monasterium de Vera, monasterium Deutera in pago Tholosano, monasterium Valida in Septimania, monasterium sancti Aniani, monasterium Galune, monasterium sancti Lmonasterium Caunas et cetera plurima, quibus veluti quibusdam lychnis totum decoratur Aquitanie, regnum. Hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
plurima. ad ĩꝑiũ dignitatis. &
ẽẽ p̾cipua basilica sc̃e̾ dei gentt̾cis
aqͥs grani oꝑe inirabil constrticta.
⁊ pons apd̾ magontiacũ nirheno.
qͥngentoꝵ passuũ longitudinis.
nã tanta ẽ ibi fluminis latitudo.
Qͥ tñ uno anteꝙͣ. deced̾e̾t anno. in¬
cendio conflagͣtiit. nͨ refici potuit
ꝓpt̾ festiuatũ illiꝰ decessũ. quãqͣm
uiea meditatiõe eẽt. ut ꝓligneo la¬
pideũ restitueret. Inchoauit ⁊ pa¬
latia oꝑis eg̾gii. uiiu̾ haut longe
a magontiaca eiuitate. iuxͣ uillã
ctu uocabulũ ẽ. ingelebẽ. & alt̾m
uoiuo magi. suꝑ uahalẽ fluuiũ.
qͥ bathanoꝵ insulã. in parte me¬
ridiana p̃t̾fluit. Pcipue tñ edes
sacras ubicũq in toto regno suo ue¬
tustate collapsa cõꝑit. pontificib
⁊ pr̃ib ad quoꝵ curã ꝑtinebant.
ut restaurarent᷑ imꝑauit. adhi¬
bens curã ꝑ legatos. ut ĩꝑata ꝑfi¬
reꝑta. u̾uo a fundam̃tis edificata
monast̾ia. s p̾cipue hec. Monast̾iũ

Expanded text:
dignitatis et e precipua basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est Ingelebem, et alterum Noviomagi super Vahalem fluvium qui Batavorum insulam in parte meridiana preterfluit. Precipue tamen edes sacras ubicumque in toto regno suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et patribus, ad quorum curam pertinebant, ut restaurarentur imperavit, adhibens curam per legatos ut imperata reparata, immo a fundamentis aedificata monasteria, sed precipue haec: monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
cregit. ⁊ cheodotẽ cubiculariã suam
coronauit augustã. Int̾ea uͦ hyrene
mun̾ib ⁊ possessionib. sibi cepit con¬
ciliare duces ⁊ pͥncipes regni. ita ut
asius domesticis augꝰtꝰ scdo cõp̾hend̾et᷑.
Consiliarii nãq mat̾seiꝰ. eũ ocłis pͥua¬
uert̃ tam nequit̾. ut statiꝰ cruciatũ
mors sequeret᷑. sicq scdo unꝑauit hy¬
rene. uno fere qͥniquenno. Eodẽ¬

Expanded text:
 cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus secundo comprehenderetur. Consiliarii namque matris ejus cum oculis privaverunt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio.
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃t cassiui monast̾ii bĩ bene¬
dicti. ⁊ karlomagnꝰ dõ amabił mo¬
nachꝰ. g̾manꝰ filii nr̃i pipini excel¬
sentes religiosos dĩ seruos inͦnachos.
concordie ⁊ pacis sinones int̾ eũ
ac Griphonẽ frẽm eiꝰ expedire
uos miccere. Et ut uos hec ipsa
ad monenda dirigamꝰ excellentie
iam dicti pipini filii nr̃i. ut ad pa¬
cis concordiã redeant. uob̃ ꝓpt̾ dñi
pacificis mediatorib. uerũ etiã
ꝓ corꝑe beati benedieti. qd̾ furti¬
ue ablatũ ẽ a suo sepulchro. ii ei
restituat᷑. In hoc oꝑe pieratis

Expanded text:
r Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excelsentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituat
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad omnẽ honestatẽ erudiri iꝰsit.
Ex his om̃ib duos tantũ filios ac filiã
pꝰqm moreret᷑. amisit. karolũ qͥ natu
maior erat. & pipiuũ que regẽ italie
fec̾at. & rothtrudẽ. q̃ filiaꝵ eiꝰ pͥmo¬
genita. a constantino grecoꝵ ĩ ꝑatore.
desponsata erat. Quoꝵ pipinꝰ unũ
filiũ b̾nardũ. filias aũ qͥnq adalay dẽ.
atulã. gundrada. b̾thaidẽ. at theoda¬
t᷑a suꝑstites de liqͥt. Inqͥb rex pietatiͤ
fue p̾cipuũ docum̃tũ ostendit. c̃
filio defuncto. nepotẽ patrẽ succede
⁊ neptes int̾ filias suas educari
constantinopolitanꝰ adeũ misit.
firmissimũ fedꝰ cũ eo disposuit. to¬
tãq uenetiã illi uoluntate sponta
neret imminere. Ludonico filio suo.
quẽ aqͥtame regẽ dudũ ordinau̾at.
coronã imꝑialẽ d̾eliqͥt. Bernardũ
aũ filiũ pipini filii sui. ⁊talie regẽ

Expanded text:
atque ad omnem honestatem erudiri jussit. atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios ac filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui natu major erat, et Pipinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berhthaidem ac Theoderadam, superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae praecipuum documentum ostendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari Constantinopolitanus ad eum misit, et firmissimum fedus cum eo disposuit, totamque Venetiam illi voluntate spontanneret imminere, Ludovico filio suo, quem Aquitaniae regem dudum ordinaverat, coronam imperialem dereliquit; Bernardum autem, fili
Abbreviated transcription (Latin):
depositis uestib ⁊ caltiam̃tis uelut
noctu solitꝰ erat. duab aut trib
horis qͥesc̾e. Noctib sic dormiebat.
ut sop̃uũ quat̾ aut qͥnqͥes ñ solũ
ex ꝑgiscendo. s etiã surgendo int̾rũ
udeł pipinũ ⁊ lodouicũ. habuit ⁊
es filias. Rottrudẽ. b̾gam ⁊ gisiã.
habuit ⁊ alias duas filias de fastͣ¬
da sua uxore. fastrada uͦ defuncta.
leothgardã alamanuã dix̃ uxo¬
rẽ. ẜ ea mortua. habuit it̾m duias
concubiuas. gresiundã saxonici ge¬
r̾us. de qua ei nata ẽ filia nõie ad¬
altruth. ⁊ reginã q̃ genuit ei dro¬
gonẽ ⁊ hugonẽ. Yret̾ea mat̃ eiꝰ
bertrada in magno apd̾ eũ hono¬
fuit instituendos. ut tã filii ꝙͣ filie
pͥmo lib̾alib studiis. qͥb ⁊ ip̃e oꝑam
dabat. erudirent᷑. Cũ filios cũ pͥmũ
etas patiebat᷑. more francoꝵ eqͥtare.
& arinis ac uenatioĩb exceri fecit.
filias uͦ lanefitio assuesc̾e. coloq ac

Expanded text:
depositis vestibus et calciamentis, velut depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat duabus aut tribus horis quiescere. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum expergiscendo sed etiam surgendo interrumvidelicet, Pipinum et Ludovicum. Habuit et tres filias, Rothrudem, Bergam et Gislam. Habuit etiam alias duas filias de Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, Leothgardam Alamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, de qua nata est ei filia nomine Adaltruth, et Reginam, quae genuit ei Drogonem et Hugonem. Preterea mater ejus Bertrada in magno apud eum honosuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare t armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac
Abbreviated transcription (Latin):
inane ⁊ uesꝑe. nͨ ñ ⁊ noct᷑nis horis.
⁊ sacͥficii cp̃a inpigre frequentaũ.
ilł subuenire. uerũ ⁊ in tnͣsmari¬
iis regionib iusyriã ⁊ egyptũ &
affricã ⁊ ierosolimis ⁊ alexandrie
atq cartagini pecumas multas
mtt̾e sacagebat. Ob ħ eciã maxĩe
tnͣsiarinoꝵ regũ amicicias expe¬
nissimꝰ ĩ ꝑator corꝑe fuit amplo
atq robusto. statura eminenti &
apice capitis rociundo. uaso pau¬
lulũ mediocͥtatẽ excedente. ocłis
pulcͥs canitie ueneranda. facie le¬
cotidiana. quat̾uis cm̃ fercłis pre¬
uerib inferre solebant. qͣ ille li¬
bentiꝰ qmͣ ullo alio eibo ueseebat᷑. Int̾
cenandũ aũ aliqͦd acroana aut lecttec̃
audiebat. Leg ebant᷑ ei historie antiqͦ¬
⁊ res geste. delectalat᷑ ⁊ libͥs scĩ aug̾ti¬
ni. p̃cipueq his qͥ de ciuitate dĩ p̃tita
bendo erat. ut suꝑ cenã raro plusqͣm
ter bib̾et. Estate pꝰ cibũ meridianũ.
pomoꝵ aliqͥd sumens. ac semel bibẽs.

Expanded text:
ane et vespere necnon et nocturnis horis et sacrificii tempore impigre frequentavit.illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transmarinorum regum amicitias expenissimus imperator corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie lecotidiana quaternis tantum ferculis praeveribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae. Delectabatur et libris sancti Augustini, praecipueque his qui de civibendo erat, ut super coenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens,
Abbreviated transcription (Latin):
apr̃ib traditarũ. imꝑiu̾
sumens. anno incarnationis dñce¬
xx ⁊ ui. hic om̃i uite sue tp̃rr ma¬
gicis maleficiis ⁊ cruentis sacͥficiis
⁊ luxuriis semꝑ oꝑam dedit. ⁊ mł¬
ti clerici aut monachi ⁊ religiosi
laici. sub ip̃o ꝓ recta ꝑielitati sunt
fide. Habebat etiã sͥ consentientẽ

Expanded text:
a patribus traditarum, imperium sumens anno incarnationis dXXVI. Hic omni vitae suae tempore magicis maleficiis et cruentis sacrificiis, et luxuriis semper operam dedit, et multi clerici, ac monachi, et religiosi laici sub eo propter rectam periclitati sunt fidem, habebat etiam sibi consentientem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Int̾ea uͦ monachi cenobii cassiuien¬
sis auctore karlomagno cuiꝰ supͣ
meiminimꝰ. romia uenert̃. rogan¬
tes zachariã romanũ poutificẽ.
ut lict̾as pipino regi francoꝵ di
rigeret. quatinꝰ beatissimi corpꝰ
benedicti. qd̾ floriacenses monachi
furtĩ ꝯͥ uendicauerãt. auito resti¬
at loco. Qͥb romanꝰ pontifex an¬
nuens. ꝑ eundẽ karlomannũ epĩs
francie studuit scͥbere dicens. ⁊ a¬

Expanded text:
Interea vero monachi coenobii Cassinensis auctoritate Karlomanni, cujus supra meminimus, Romam venerunt, rogantes Zachariam magnum pontificem, ut litteras Pipino Francorum regi dirigeret, quatinus beatissimi corpus Benedicti, quod Floriacenses monachi furtim sibi vendicaverant, avito restituat loco. Quibus Romanus pontifex annuens, per eundem Karolomannum episcopis Franciae studuit scribere, dicens: Za
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ꝑmisit. si etiã sacrũ sc̃e mauie
latine locũ. ut illiꝰ pocestati asc̃¬
bet᷑ concessit. ⁊ reu̾tentib legatis.
suos adiungens. uit̾ uestes ⁊ aro¬
mata. ⁊ cet̾as orientaliũ opes. in¬
gentia illi dona direxit. cũ ei añ
paueos anuos. eũ quẽ tẽ solũ ha¬
bebat roganti misiss elepbantẽ.
Porto int̾ mun̾a q̃ legati ĩꝑatorx
aꝑside detulexunt. orologiũ ei ex
auricalco arte mechanica cõposi¬
tũ atculert̃. in quo xii. horarũ
cursus ad clepsidrã uisebant᷑. cũ
totidẽ ex eis pillulis. q̃ adcõpletionẽ
horarũ decidebant. ⁊ casu suo sub¬
iectũ s cunbalũ tinnire faciebant.
Additis ini eodẽ orologio eiꝰdẽ nũi
equitib. qͥ ꝑ xii. fenest᷑s horis cõ¬
pletis exiebant. ⁊ inpulsii egres

Expanded text:
sit, sed etiam sacrum sanctae Mariae Latinae locum ut illius potestati ascriberetur concessit, et revertentibus legatis suos adjungens, inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem. ADO. Porro inter munera quae legati imperatoris a Perside detulerunt orologium ei ex auricalco arte mechanica compositum attulerunt, in quo 12 horarum cursus ad clepsidram visebantur, cum totidem ereis pillulis quae ad completionem horarum decidebant et casu suo subjectum sibi cimbalum tinnire faciebant, additis in eodem orologio ejusdem numeri equitibus, qui per 12 fenestras horis completis exiebant et impulsu e
Abbreviated transcription (Latin):
diabolꝰ liuorẽ discordie. int̾ ipãm
hirenẽ ꝙ filiũ eiꝰ ĩꝑatorẽ.⁊ sepsit
eũ custodia. ĩꝑauitq sola annis
U. Quib expletis. armenioꝵ con
Qd̾ uͥ resũpfit. mox stauratiũ
tͥs sue amicos. ouĩsq simul spado¬
nes. eiꝰ domesticos. iuexiliũ trusit.
Ipsam tñ locauit cũ affluentia
copiosa inpalatio elentherii. qd
ip̃a edificau̾at. ⁊ inqͦ pecunias
tꝰ ab eis rediit in urbẽ multis
amissis. Qua de re. qͥdã pͥncipũ
cont᷑ eũ indignat. nicephoꝵ filiũ
aui sui constantim. parabant ĩꝑa¬
torẽ facere. Qd̃ ut cõꝑit constanti¬
nꝰ eiuidẽ statĩ uycephorũ ⁊ frẽm¬

Expanded text:
diae inter ipsam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum custodia, imperavitque annis quinque. Quibus expletis, Armeniorum frQuod ubi resumpsit, mox Stauratium tris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias ctus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem statim Nicephorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
legib. capitula ꝑnecessaria.
tor filios cres. ex hernĩgarde pͥma
urxore sua. sciłcet lothariũ. pipi¬
nũ. atq lodouicũ. Et ex sua ux¬
ore sccła nõte iudith genuit
karolũ regẽ francoꝵ. Porro lo¬
thariꝰ imꝑadoris p̾mogenitꝰ
dũ eẽt apr̃e benignissuno. suꝑ
italiã constitutꝰ rom̾a uenit. ꝙ¬
a paschali ppͣ coronã cũ nouue
suscep̾ august. Paschali uͦ pape
mitti ossa uenerabił martyris
sebastiani. Qd̃ ⁊ impetraũ.⁊ ho
norabilit̾ ut decebat. iuxͣ corpꝰ¬

Expanded text:
 capitula pernecessaria. tor filios tres ex Hermengarde prima uxore sua, scilicet Lotharium, Pipinum atque Ludovicum. Et ex sua uxore secunda nomine Judit genuit Karolum regem Francorum. Porro Lothariuis, imperatoris primogenitus, dum esset a patre benignissimo super Italiam constitutus, Romam venit. a Paschali papa coronam cum nomine suscepit augusti. Paschali vero papae mitti ossa venerabilis martiris Sebastiani. Quod et impetravit, et honorabiliter, ut decebat, juxta corp
Abbreviated transcription (Latin):
Karolꝰ rex subiugatis uarbonen
tauis iudixit. uerũ dux ꝓuintie
aragisus uoĩe. regis ferocitatẽ fer¬
re ñ p̃ualens filios suos roraldũ
⁊ Grimaldũ obsides ei. ꝓ conseruã¬
da fidelitate tñsiisit. ẜ it̾m pꝰ

Expanded text:
bonenstanis indixit. Verum dux provinciae Aragisus nomine, regis ferocitatem ferre non prevalens, filios suos Rumaldum et Grimaldum obsides ei pro conservanda fidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ ẽ illatũ. Paniũ ⁊ sueues scla¬
uis erant fed̾ati. S hos os una
cantũ expeditiõe rex sepedietꝰ
uia edomuit. aut contudit. ut
ult̾iꝰ illi inallent scibcẽ ꝙͣ rebella¬

Expanded text:
bellum est illatum. Dani vero et Sueves Sclavis erant federati. Sed hos omnes una tantum expeditione rex sepe dictus ita edomuit aut contudit, ut ulterius illi mallent subesse quam rebella
Abbreviated transcription (Latin):
italia cõposito negotio: s axonicũ bel¬
lũ arripuit. Saxones aũ ita eiꝰ sunt
iurtute ꝑdomit & emoliiq. ut decẽ
milia hominũ ex eis. cũ uixorib
conditione bellũ constat ẽẽ finitũ.
ut abiecto demonũ cultu. xp̃iane
fide sacm̃ta susciꝑent. ⁊ francis
loca congrua p̾sidus. hispaniã ẽ ingͥs̃
Salcuꝙ pyrene suꝑato⁊ om̃ib que
adierat oppidis atq castellis in deditioẽ
susceptis. reu̾sus ẽ S dũ iñ rediret.
in ip̃o pyrenes iugo auiasconũ ꝑfidiã
c̃exꝑtꝰ. Nã cũ agnine longo ut loci
⁊ augꝰtiarũ sitꝰ ꝑmittebat porretꝰ
iret excitꝰ. uiiascoues tusii mon¬
tis uifidiis collocatis. excremã ꝑtẽ
agininis inuasert̃.⁊ insubiectam
uallẽ deiecert̃. Consertoq cũ eis p̃¬
lio. oñĩs qͦs inueuert̃ unt̾fecert̃. In qͦ p̃lio
eggibardꝰ regie sũse p̃positꝰ. ꝙ. anselmiꝰ
comes palatii ⁊ Rollandꝰ p̾fectꝰ lnnitis
brittanniq cũ aliis qmͣ płib sc̃ int̾

Expanded text:
Italia composito negotio, Saxonicum bellum arripuit. Saxones autem ita ejus sunt virtute perdomiti et emolliti, ut decem milia hominum ex eis cum uxoribus ique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta susciperent et Francis loca congrua presidiis, Hispaniam est ingressus, saltuque Pyrenei superato et omnibus quae adierat oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret, in ipso Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Eggibardus regiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollandus prefectus limitis Britannici cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ ypoliti atq tyburtii
corpera. a rouia delata. & inscĩ
dionisii eccͤ ñ longe ab urbe pa
eugenio pp̃ successit ualentini¬
lodouicũ ĩꝑatorẽ cõp̾hendit. &
apd̾ sci medardi monast̾iũ custo¬
diri mandauit. uxorẽ ꝙͦ ip̃iꝰ
iudith exilio relegauit. & karo¬
lũ. qu̾ẽ ex ea lodouicꝰ susceꝑat.
castro pruune cõmendauit.¬

Expanded text:
martirum Yppoliti atque Tyburcii corpora a Roma delata et in sancti Dyonisii ecclesia non longe ab urbe ParEugenio papae successit ValentiniLudovicum imperatorem comprehendit, et apud sancti Medardi monasterium custodiri mandavit. Uxorem quoque ipsius Judith exilio relegavit, et Karolum, quem ex ea Ludovicus susceperat, castro Priumie commendavit
Abbreviated transcription (Latin):
ligneis applicantes. assauert̃.
Deinde iustimanꝰ misit it̾m¬
aliũ stolũ m̃se octobri. p̾cipiẽs
ut õs pueri qͥ reseruati fue¬
rant. morti tͣderent᷑. S ille
stolus pene totꝰ iupelagꝰ ẽ di¬
furens adhuc magna erudelita¬
de. misit it̾m aliũ stolũ. iubens
arari ⁊ ad paiumentũ illidi totã ex¬
uitatẽ. Qd̾ audientes hoĩȩs illiꝰ ꝓuin¬
tie assup̃sert᷑ philippieũ. qͥ illic exu¬
labat᷑ ⁊ imꝑatorẽ creauert̃. Deiido

Expanded text:
verubus applicantes assaverunt. Deinde Justinianus misit alium stolum mense Octobri, praecipiens ut omnes pueri, qui reservati fuerant, morti traderentur. Sed ille stolus pene totus in pelago est defurens adhuc magna crudelitate misit iterum alium stolum, jubens arari, et ad pavimentum illidi totam civitatem. Quod audientes homines illius provinciae assumpserunt Philippicum, qui illic exsulabat, et i
Abbreviated transcription (Latin):
sunis etiã honorib ditauit. & in¬
manebant. Roma. Rauenura.
Mediolanũ. foroiuliũ. Gradꝰ. Colo¬
uia. Magontiacꝰ. liuanũ. Et sal¬
burg̃. Creueris. Seuonis. uesunti¬
ũ. Iugdunũ. Rothomagꝰ. Renus.
Arelas. uienna. Parantasia. Ebru
gala. has g̃s idẽ potentissimꝰ ĩꝑ¬
ator honorabilit̾ mulcis mun̾ib
excolebat. s p̾cipue romanã int̾
iuꝑegͥnis linguis ediscendis oꝑam
ĩpendit. Uerũ grecã lingm meliꝰ pot̾at
intellige̾. ꝙͣ ꝓnuntiare. In discenda de¬
niq gr̃amatica. petrũ pisam̃ habu¬
it auditorẽ. & incet̾is discipluns
albiuũ cogͣm̃to alcumũ. Ceptabat
etiã scͥb̾e. tabulasc fe̾bat. ut cũ uacu¬
ũ tẽpꝰ eẽc manũ litt̾is effigendis assui¬
esc̾et. S parũ ꝓfuit labor p̾posterꝰ.

Expanded text:
simis etiam honoribus ditavit, et inmanebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juvavum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, Remis, Arelas, Vienc. 27. Has omnes idem potentissimus imperator honorabiliter multis muneribus excolebat; sed precipue Romanam interin peregrinis linguis ediscendis operam impendit. Verum Grecam linguam melius poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Temptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesceret; sed pa
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quas uir sẽs consilio romani
ppłi respuit. ⁊ p̾cepit ne eiꝰ nom̃
uicartis poneret᷑. aut ꝑcussura
sollepnuia recitaret᷑. Et dũ imꝑass
philippicꝰ uno anno ⁊ dimidio.
iusurrexit contͣ eu̾ auastasius.

Expanded text:
vit, quas vir sanctus consilio Romani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis poneretur, aut percussura solemnia recitaretur. Et cum imperasset Philippicus uno anno, et dimidio anni, insurrexit contra eum Anast
Abbreviated transcription (Latin):
annis circit̾ .uii. Iste philippicũ
filiũ tiicephori. in exiliũ destina¬
uit. qͥ asserebat in sõpnis se ui¬
disse. qd̾ caput suũ obũbraret᷑
ab aqͥla. eo qd̾ sõpnitĩ hꝰ modi ip¬
sũ regẽ fut᷑m designare uidebat᷑.¬

Expanded text:
annis circiter septem. Iste Philippicum filium Nicephori in exsilium relegavit, qui asserebat in somnis se vidisse quod caput suum obumbraretur ab aquila, eo quod somnium hujusmodi ipsum regem fut
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos. Ieui p̾fati beati benedicti
corpꝰ iuxͣ peticionẽ seruoꝵ dei sub¬
cooꝑante sanctitate. indubitant̾
ad pͥũ remittat locũ. ut et iã dieti
serui dĩ. de suo gaudeant s restitu¬
to patre. uosꝙ ꝑhetinẽ habeatis
merredẽ & laudẽ. ꝓ eo qd̾ iuste oꝑ¬
ati fueritis. ut ad suũ scĩssimi
iuri corpꝰ referat᷑ tumulũ. ex
mescere debeat coram dõ: dum
credit᷑. qr ad optinendũ ħ.ipsiꝰ
suffragantib orationib.⁊ uolũ¬
tade p̾fagi religiosi dei serui. sint¬
p̃sentauit. Tẽ piꝰ pͥnceps hec au¬
diens. remigiũ rothomagensẽ
tiue direxit. ut inaxima cura par¬
tẽ ñ modicã. corꝑis seĩ benedicti.
calliniensib monachis redderẽt.
ꝑtractãs prudenti consilio. ut nͦ
frẽm cont̾staret. nͨ tñ regnũ fran¬
coꝵ tanto honore pͥuaret. S qm̃
ñ ẽ sapientia neq consiliũ contͣ
diĩi. biduo ande statutũ aduentũ

Expanded text:
Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, subcooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex mescere debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus orationibus et voluntate, praefati religiosi Dei servi spresentavit. Tunc pius princeps haec audiens, Remigium Rothomagensem tive direxit, ut maximam partem cura non modica corporis sancti Benedicti Cassinensibus monachis redderent pertractans prudenti consilio, ut nec fratrem contristaret nec tamen regnum Francorum tanto honore privaret. Sed quoniam non est sapientia neque consilium contra Deum, biduo ante statutum adventum
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ dnm. seq ei subditos ⁊ seruos eiꝰ
ꝓnuntiarẽt. Extant epłe ad eum
misse. qͥb hꝰ iiiͦi affectꝰ eoꝵ erga illũ
iudicat᷑. Cũ aaronꝙͦ. rege ꝑsarũ qͥ
excepta india totũ pene tenebat
orientẽ. calẽ habuit in amieitia
concordiam. ũ hic grãm eiꝰ omniũ
qͥ intoto orbe t̾raꝵ erant reguui
ac pͥncipũ amicicie p̃poneret. so¬
lũq honore ac munificentia s
colendũ iudicaret. Ae ꝓuide cũ
legatieiꝰ. qͦs cũ donarus ad sacͤtissi¬
uiũ dni ac saluatoris nr̃i sepul

Expanded text:
um seque ei subditos et servos ejus pronuntiarent. Extant epistolae ad eum missae, quibus hujusmodi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron quoque rege Persarum, qui excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut hic gratiam ejus omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae preponeret solumque honore ac munificentia sibi colendum indicaret. Ac proinde cum legati ejus, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac Salva