comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad me. ac dicta suꝑ me oratione. uocaũ
me nomine meo: & quasi de sompno gra¬
ui excitatum: interrogauit sinossem qͥr
eẽt qui loq̃ret᷑ ad me. At ego aꝑiens oculos
uiaͣs: si uoluent dñs. Qui imponens ca¬
piti meo manum cum u̾bis benedictionis:
Cȩpitq me int̾rogare duino ut mox patuit
ad monttꝰ instirctu: an me ẽẽ baptiratum
absq scrupulo nossem. Cui ego absq ulla
ine ħ dubietate scire respondi: quia salutari
fonte in remissionẽ peccatorumeẽm ablitꝰ.
& nom̃ prb̃i a quo me baptiratum nou̾ã
dixi. at ille. Si abħ inqͥt sacerdote baptiratꝰ
& ipse illũ ab huiꝰ p̃sumptiõe ministerii qd̾
regłarit᷑ implere nequibat: omnimo disces
cathecitare ipse curauit. fãstumq ẽ. ut ex¬
suffiante illo infaciem meam: confestĩ me
melius hre sentirem. uocauit autem me¬
turam componere atq alligare uissit. tm̃q
mox accepta eiꝰ benedictione conualui᷑ ut

Expanded text:
sus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit sus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui loqueretur ad me. At ego aperiens oculos, vestras, si voluerit Dominus. Qui imponens capiti meo manum, cum verbis benedictionis coepitque me interrogare, divino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla c dubietate scire respondi, quia salutari fonte in remissionem peccatorum essem ablutus; et nomen presbyteri a quo me baptizatum noveram, dixi. At ille: Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus et ipse illum ab hujus praesumptione ministerii quod regulariter implere nequibat, omnimodis  Alcathechizare ipse curavit; factumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem. Vocavit autem meturam componere atque alligare jussit. Tantumque mox accepta ejus benedictione convalui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
niri poterat: casuq euenit uel potiꝰ diuina
ꝓuisione ad punienclum in obedientie meȩ
culpam. ut hunc capite ac manu quã capi¬
ti ruens supposueram tangerem: atq ĩ frac¬
to pollice. capitis quoq iunctã solueret᷑: et
ego ut dixi simillimꝰ mortuo fierem. Et
quia moueri ñ poteram: tetendunt ibidẽ
papilionem in qua iacerem. Erat autem
hora diei circit᷑ septima Aqua ad uesꝑum¬
usq qui etꝰ & quasi mortuus ꝑmanens. tunc
paululũ reuiuisco ferorq domũ asociis. ac
cacitꝰ tota nocte ꝑduro. uomebam autem
sanguinem: eo quod interranea eeñt ruen¬
do conuulsa. At ep̃s grauissime decasu et
interitu meo dolebat: eoquod me spali di¬
ligeret affectu: nec uoluit note illa nixta
morem cum clericis suis manere: uerum
solus in oratione ꝑsistentens. noctem duce¬
bat ꝑuigilem ꝓ mea ut reor. sospitate. suꝑ¬
ne pietati supplicans. Et mane pͥmo ĩ gres¬

Expanded text:
niri poterat; casuque evenit, vel potius divina niri poterat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedientiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capitis quoque junctura solveretur; et ego, ut dixi, simillimus mortuo fierem. Et quia moveri non poteram, tetenderunt ibidem papilionem in qua jacerem. Erat autem hora diei circiter septima  Ausque quietus, et quasi mortuus permanens, tunc paululum revivisco, ferorque domum a sociis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingres
Abbreviated transcription (Latin):
facite inqͥt si uultis ita tam̃ ut heribald ab
illo se certamine funditꝰ abstineat. Porro
ipse diligentius obsecrans. ut et mͥ certan¬
di cum illis copia daretur: uehebar namq
equo quem mͥ ipse optimũ donauerat:
nequaquam impetrare potui. At cum sepiꝰ
huc atq il luc spestante me & ep̃oconcitatis
incursum equis reuerterentur: & ipse las¬
ciuo suꝑatus animo. non me potui cohi¬
bere: s ꝓhibente licet illo ludentib me mis¬
cui: & simul cursu ȩqui contend̾e cepi. Qd̃
dumagerem: audiui illũ pꝰ tergum mͥ cũ
gemitudicentem. O quam magnũ ue. facis
m: sic equitando. Et ego audiens: nichi lomi¬
nꝰ ceptis institi uetitis. Nec mora dum fer¬
nens equiis quoddam itineris concauumud¬
lentiore impetu transiliret lapsus decidi:
& mox uelut emoriens. sensũ penitꝰ motumq
omẽm ꝑdidi. Erat namq illo in loco lapis
terix equalis obtestꝰ cespite tenui: neq uliꝰ
alt̾ in tota illa campi planitiȩ lapis inue¬

Expanded text:
Facite, inquit, si vultis, ita tamen ut Herebald ab illo se certamine funditus  Al. om. funditus abstineat. Porro ipse diligentius obsecrans, ut et mihi certandi cum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum donaverat, nequaquam impetrare potui. « At cum saepius huc atque illuc spectante me et episcopo, concitatis in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me miscui, et simul cursu equi contendere coepi. Quod dum agerem, audivi illum post tergum mihi cum gemitu dicentem: O quam magnum vae facis mihi sic equitando! Et ego audiens, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inve
Abbreviated transcription (Latin):
Sospes enĩ ueniẽs supp̃mo ex orbe bͥtann
Puarias gentes ꝑ freta ꝑq uia
Urbẽ romuleã uidit tẽplũq uerendu
A spex̃ petri mistica dona geren
C orꝑe nam tumulũ mente suꝑnatene
c̃ muttasse mag̾ sceptrũ insignia creda
beatorum aploꝵ gregorio pontificatum
tenente ꝓfectꝰ ẽ. cupiens in uicinͥa sanctorũ
locorum ad tempꝰ ꝑegrinari interris: quo
familiariꝰ a sanctis recipi mer̾et᷑ in celis. Qd̾
his temꝑibꝰ plures de gente anglorum nobi¬
les. ignobiles. laici. clerici uiri ac femine. cer¬
tatim facere consueuerant.

Expanded text:
x orbe Britanni, x orbe Britanni, Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit, Petri mystica dona gerensCorpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credasbeatorum apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regno sociatꝰ incelis. Cuiꝰ cẽ temꝑe bap¬
tismatis papa memoratꝰ petri nomen in¬
posuerat. ut beatissimo apłorum principi
ad cuiꝰ sacratissimum corpus afinib terrȩ
pio ductꝰ amore uenerat. &ẽ nominis ipsins
consorcio iungeretur. Qui in eius quoq ec¬
cł̾a sepultꝰ ẽ. & iubente pontifice epitaphum
& legentes quosq uel audientes exemplũ
facti. ad studium religionis accenderet:
Scriptum ẽ gͦ hoc mͦ.
ulmen opeᷤ subolĩ pollẽtia regna tũphoᷤᷤ
Exuiuã ꝓceres. menia cast᷑ lares.S
Qͣq patrum iuitꝰ & q̃ congesserat ipse
Cedu al almi potens liquit amore dĩ
E t petrũ sedẽq petri rex cerneret hospes.S
Cuiꝰ fonte meras sumeret almꝰ aqua
S plendificumq iubat᷑ radiãdi carꝑet aust u
Ex quo uiuificꝰ fulgor ribiq flui
Ecipiensq alacer rediuiue p̃mia uit
Barbariam rabiẽ nomͣ & in de suu
Conu̾sus conu̾tit ouans petrũq uocar
Sergiꝰ antistes iussit ut ipse pate¬
Mira fides regis clementia maximax

Expanded text:
rtio sociatus in caelis. Cui etiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice epitaphium  legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Barbaricam rabiem, nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergiin arce poli. Mira fides regis, clementia maxima
Abbreviated transcription (Latin):
rex occidentaliũ saxonũ. cum gentisuę
duobꝰ annis streninssime preeẽt: relicto un¬
ꝑio ꝑꝑ dñm regnunq ꝑpetuum: uenit ro¬
mã. hoc sibi głȩ singłaris desiderans adi¬
pisci: ut ad limina beatorum aplõꝵ fonte
baptismatis ablueretur: in quo solo didi¬
cerat generi humano patere uite cȩlestis
introitum. Simulcẽ sꝑans. quia mox bap¬
tizatꝰ: carne solutꝰ ad ȩterna gaudia iam
mundꝰ transiret. Quod utrumq ut mͣ
Et enim illo ꝑueniens pontificatum agen¬
te sergio baptiratꝰ ẽ die sancto sabbati pas¬
chalis: anno ab incarnatione dñi. del .xxx.
ix. Et in albis adhuc positꝰ. langore correp

Expanded text:
rex Occidentalium Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto inum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mempletum est. Etenim illo perveniens, pontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo octuagesimo nono: et in albis adhuc positus, languore correp
Abbreviated transcription (Latin):
accepit temꝑe occisus. a uiro gentili nomine
errore uersata ẽ. donec accepit regnum fr̃
exularec in gallia: fidei sacramentis imbu¬
tus ẽ. Quorum participem mox ubi regna¬
re cepit: totam ꝓuinciam facere curauit.
Cuiꝰ studiis głosissime fauit felix ep̃s: qui
dinatꝰ ẽ. cum uenisset ad honorium archi¬
episcopum. eiq indicass desiderium suũ:
misit eum ad predicandum uerbum uitȩ
prefati nationi angloruim. Nec uota ipsiꝰ
in cassum cecid̾e: quin potius fructum
in ea multiplicem credentium popłoꝵ
piꝰ agri sp̃ualis cultor inuenit. Siquidẽ
totam illam ꝓuinciam uixta fui nomi¬
nis sacramentum. alonga iniquitate
atq infelicitate lib̾atam: ad fidem et oꝑa
iusticiȩ ac ꝑpetue felicitatis dona ꝑduxit:
accepit q sedem episcopatiꝰ in ciuitate dom

Expanded text:
accepit tempore, occisus est a viro gentili, nomine accepit tempore, occisus est a viro gentili, nomine errore versata est, donec accepit regnum frater exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui dinatus est, cum venisset ad Honorium archiepiscopum, eique indicasset desiderium suum, misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit, accepitque sedem episcopatus in civitate Dom
Abbreviated transcription (Latin):
antum autem deuotionis eduin̾i er¬
ga cultum ueritatis habuit: ut etiã
rad ualdi ꝑsuad eret relictis idolorum suꝑsti¬
tionibꝰ. fidem & sacramenta xp̃i cum sua pro¬
uincia susciꝑe ¶Et quidem pat̾ eiꝰ redualdꝰ
iam dudum in cancia sacramentis ap̃ane
fidĩ imbutus ẽ s frustra. Nam rediens do¬
mum ab uxore sua & quib dam ꝑuersis doc¬
toribꝰ secluctꝰ ẽ. atq a sinceritate fidĩ depra¬
uat᷑ habuit posteriora peiora prioribͦ: i taut
in morem antiquorum sam aritanoꝵ. et
xp̃o seruire inderetur & diis quib antea
seruiebat: atq in eodem fano & altare hr̃et
ad sacrificium xp̃iscẽ arulam ad uictim as
demoniorum. Qd̾ uidelicet fanum rex enisoẽ
suum tempꝰ ꝑdurasse: & se in puericia uidisse
testabatur¶ Erat autem prefatus rex reduald
itatu nobilis. quam libet actu ignobilis. filiꝰ
titili: cuiꝰ pat̾ fuit uulfa a quoreges orienta¬
lium anglorum uulfringas appellant:
uerum earpuald non multo postquam fidẽ

Expanded text:
antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritatis habuit, ut etiam Redualdi persuaderet, relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et altare haberet ad sacrificium Christi, et arulam ad victimas aemoniorum. Quod videlicet fanum rex ejusdem suum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
cibꝰ exoramus. ut urtãm dilestionẽ in pre¬
dicatione euangłii laborantem. ac fructificantẽ:
sectantemq magistri. & capitis sin saucti grego¬
rii regłam ꝑpeti stabilitate confirmet. Et adaug¬
mentum eccłȩ suȩ potiora ꝑ uos suscitet incre¬
menta: ut fide et oꝑe in timore dĩ & caritate
urã adquisitio. decessorumq urõrum. quȩ per
dnĩ gregorii exordium pullulat. comia lescen¬
do ampli extendatur. Ait ipsa uos dominici
eloquii ꝓmissa infuturo respiciant. uosq uex
ista ad eternam festiuitatem euoiet. Uenite
ad me omnes qui laboratis & onerati estis. etego
reficiam uos. Et it̾m. Euge serue bone. ec̃. usq

Expanded text:
cibus exoramus, ut vestram dilectionem in praecibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evangelii elaborantem et fructificantem, sectantemque magistri vestri et capitis sui sancti Gregorii regulam perpeti stabilitate confirmet. Et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et charitate vestra acquisitio decessorumque vestrorum, quae per Domini Gregorii exordium pullulat, convalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos ; et iterum: Euge
Abbreviated transcription (Latin):
ec interim iustꝰ archiep̃s ad çelestia reg
effectus. Qui ordinandus uenit ad pauliñ
et occurrentes sibi illo in luidocolino. quintꝰ
ab angustino doruuernensis ȩccłe consecratꝰ
hoc ipsum quod in epła ad eduinum regem
missa decreuerat. Scilicet ut cum doruuer¬
uensis uel eburacensis antistes de hac uita
transierit. is qui suꝑẽ consors eiꝰdem gͣdꝰ hãt
potestatem alt̾m ordinandi in loco eius qͥ
transierat sacerelotem: ne sit necesse ad roma-¬
nam usq ciuitatem ꝑ tam ꝑlixa terrarum
et maris spacia. ꝓordinando archiepõ semꝑ
fatigari. Quarum etiam cextum litterarũ
iurã hac historia ponere commodũ duximꝰ:
honoriꝰ. Int̾ plurima quȩ redempto¬
ris nrĩ miscłia suis famulis dignat᷑ bonoꝵ
munera p̃rogare: illud etiam clement᷑ con
lata suȩ pietatis munificencia tribuit. quo
quadam contemplatione alt̾nis aspectibus
representat. Pro quib maiestatieius grãs
indesinent᷑ exoluimus. eumq uotis suppli¬

Expanded text:
ec inter Justus archiepiscopus ad caelestia regneffectus  Al., electus: qui ordinandus venit ad Paulinum, et occurrente sibi illo in Lindocolino quintus ab Augustino Doruvernensis Ecclesiae consecratus hoc ipsum, quod in epistola ad Aeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duximus.Honorius. « Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quotquadam contemplatione alternis aspectibus repraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis suppli
Abbreviated transcription (Latin):
hotiꝰ bonifacii successor. habebat: q̃ui uͥq
gentem nordam himbrorum cum suo rege ad
fidem confessionemq xp̃i paulmo euanglĩ¬
tante conuersam eẽ didicit. misit eidem pauili¬
no pallium. misit et regi eduino uitteras exhor¬
tarias. paterna illum caritate accendens: ut ĩ
fide ueritatiꝰ quam acceꝑant ꝑsistere semꝑ ac

Expanded text:
norius Bonifacii successor habebat, qui ubi norius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam acceperant  Al., ac
Abbreviated transcription (Latin):
rum utiq industrium ac nobilem in xpoͣ
et ȩccła: qui ad nr̃a utiq temꝑa ꝑmansit.
Tanta autem eo temꝑe pax in britannia
quaqͣ uersum imꝑium regis eduini ꝑue¬
recens nato paruulo uellet totam ꝑam¬
bulare insulam a mariusq ad mare:
ubi fontes lucidos uixta publicos iarum
transitus conspexit̾. Ibi ob refrigerium
uiantium erectis stipitibꝰ. aereos caucos
suspendi iuberet. Neq hos quisquam ni¬
si adusum necessaritm contingere p̃mag¬
nitudine uel timoris enus auderet. uel
amoris uellec ¶Tm̃ uͦ in regno excellen¬
ciȩ habuit: ut non solum in pugna ante
illum uexilla gestarentur: s a temꝑe
pacis equitans int̾ ciuitates siue uillas
aut ꝓuincias suas cum ministris semꝑ au¬
tecedere signifer confuesset. Necnum
& intercedente illo ubi libet ꝑ plateas. ulud gemis
uexilli quod ramani cufam angli appellant
tuuif ante eum ferri solebat.
uo temꝑe presulatrim sedis apłice ho¬

Expanded text:
rum utique industrium ac nobilem in Christo rum utique industrium ac nobilem in Christo et Ecclesia, qui ad nostra usque tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini perverecens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat.Quo tempore praesulatum sedis apostolicae Ho
Abbreviated transcription (Latin):
redicabat autem paulinus uerbum
etiam ꝓuincie lindissi. quȩ ẽ pͥma
ad meridianam humbre fluminis ripã
ꝑtingens usq ad mare: prefectumq lin-¬
docoline ciuitatis. cui nomen erat blecca
pͥmum cum domosua conuertit ad dnmͣ.
In qua uidelicet ciuitate et eccłam oꝑis
egregri de lapide fecit. cuiꝰ testum uel lon¬
ga in curia uel hostili manu deiectum.
paretes hactenus stare uidentur. et omnibꝰ
annis aliqua sanitatum niracula in eod̃ loco
te ad xp̃m iusto. honorium ꝓ eo consecraũ
epm̃: ut in sequentibꝰ suoloco dicemus ¶ De
cuiꝰ fide ꝓuinciȩ narrauit michi pb̃r et ab¬
bas quidam uir ueracissimꝰ de monasterio
penastanen. uocabulo decla retulisse sibi
quendam seniorem baptiratum se fuisse
die media a paulino epõ presente rege
eduino: et multam populi curbam in
fliriuo treenta iuxta ciuitatem quȩ lingͣ
naso adunco: ꝑtenui uenerabilis simul
& terribilis as̃pectu. Habuit autem secũ
in monasterio & iacobum diachonum. ui¬

Expanded text:
edicabat autem Paulinus verbum etiam provinciae Lindissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco te ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir veracissPeortaneu, vocabulo Deda, retulisse sibi quendam seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ad aguitionem sui nominis ẽ lignat᷑ ꝑduce̾:¬
& celestis patriȩ uob̾ p̃paret mansionemsfre¬
dicatoris igitur urĩ domini mei apłic me¬
morie gregorii frequenti lectione occupati: pre
oritio & regnum urm̃ populumq augeat:
et uos omnipotenti dõ in reprehensibiles rep̃¬
sentet. Pauͦ quȩ a nobis ꝓ urĩ sacerdotibus
que nobis multimoda relatione ꝑp̃sentiũ por¬
titores laudabilit̾ insinuata ẽ.: gratuito ani¬
mo actribuere ulla sine dilatione ꝓuidemus.
Et duo pallia utrorumq metropolitanorũ
ioẽ. honorio & paullino duxximus. ũt dũ
quis eorum de hoc scło ad auctorem suum
fuerit accersitꝰ. in loco ipsius alterum epĩn ex
hac nrã auctoritate debeat subrogare:
Qd̃ quidem tam ꝓ uix̃ caritatis affectu quam
ꝓ tãtarum ꝓuinciarum spacia quȩ int̾ nos
et uos eẽ nõcuntur sumus inuitati conce

Expanded text:
ad agnitionem sui nominis est dignatus perduceread agnitionem sui nominis est dignatus perducere, coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris igitur vestri domini mei apostolicae memoriae Gregorii lectione frequenter occupari, prae oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus te, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare, quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse noscuntur, su
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimo filio eduino regi anglorum: hono¬
riꝰ ep̃c seruus seruorum dĩ salutem. Ita xpia¬
nitatis urę integritas cuxa sui conditoris cultũ
fidĩ ẽ ardore succensa: ut longe lateq resplen¬
deat: et in omni mundo ad rrunciata. urͣi oꝑis
multiplicit᷑ referat fructum. Sic enim uos reges
eẽ cognoscitis. dum regem et creatorem ur̃m or¬
thodoxa predicatione edocti dm̃ uenerando
creditis: eiq quod humana ualet conditionis
uiẽ. sinceram deuotionem exoluitis. Quid enĩ
dõ nr̃o aliud offerre ualebimus: nisiut in bonis
astibꝰ ꝑsistentes. ipsumq auctorem humani
generis confitentes: eum colere: eiq uota nrã
redd̾e festinemus: Et ido excellentissime fili
paterna uos caritate qua conuenit exhortamur.
ut ħ quod uos diuina miscl̃ia ad suam gram̃
uocare dignataẽ. sollicita intencione et assidu¬
is oratõnibꝰ seruare omnimodo festinetis. Ut qͥ
uos in presenti scło ex omni errore absolutos

Expanded text:
lentissimo filio Edwino regi Anglorum Honorius episcopus, servus servorum Dei, salutem. Ita Christianitanis vestrae integritas circa conditoris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum regem et creatorem vestrum, orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationibus servare omnimodo festinetis, ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ordinati ad uitam eternam. In quib erat̃
ofrid ce eadfrid filii regis eduini: qui ambo
ei exuli nati sunt de coenburga filia cearli
regis merciorum. Baptizati sunt temꝑe
sequente et alii liberi eius de edilberga regi
rapti sunt de hac uita. & eburaci in ȩccła sepui¬
ti. Baptizatꝰ & elfi filiꝰ offridi. s & alii nobiles
tunc fuisse feruor fidĩ ac desiderium lauac sa¬
lutaris genti nordam himbrorum: ut qͦdã
temꝑe paulinus ueniens cum rege ⁊ regina
et baptizandi offitio deditꝰ moraretur. Quib
diebꝰ cunctis amane usq ad uesꝑam nil
aluid ageret: quam confluentem eo de cunc¬
tis uiculisac locis plebem xp̃i uerbo salutis
instruere. atq instructam influiuo glem
qui ꝓximus erat lauac᷑ remissionis ablue¬
ret. Hec uilla tp̃r sequentium regum deser¬
ta: & alia ꝓ illa ẽ facta in loco qui uocatur

Expanded text:
praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga reginrapti sunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus veniens cum rege et regina et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, et alia pro illa est facta in loco qui vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ nobilibꝰ. ꝑ plurima fidem & lauachrum
sce̾ regenerationis: anno regni sui .xͦ. qui ẽ
tu. cͦl. xxxͦ¶ Baptitatꝰ est autem eburaco die scõ
pasçe. pridie iduum apͥlium. in ȩccła scĩ petri
apłi: quam ibidem ipse de ligno cum catecixa
si doctori atq antistiti suo paulino. sedem epis¬
copatꝰ donauit ¶Mex autem ut baptisma con-¬
secutꝰ ẽ. cura uit docente eodem paulino ma¬
iorem ipso in loco. & augustiorem de lapide
fabricare basilicani: in cuiꝰ mectio ipsum qd
pͥus fecerat oratorium includeretur. P reꝑa¬
tis gͦ fundamentis in giro pͥoris oratorii. ꝑ
quadrum cepit edificare basilicam. S pꝰꝙͣ
altitudo parietis ẽẽt consũmata: rex ipse
impia nece occisus. opꝰ idem successori suo ofu¬
ualdo ꝑficiendum reliquiqssaulinus autẽ
ex eo temꝑe sex annis continuis .i. ad finem
usq imꝑii regis illiꝰ uerbum dĩ annuente ac
fauente ipso in ea ꝓiuncia p̾dicabat: crede¬
bantq & baptirabantur quot quot erant

Expanded text:
s, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est us. Baptizatus est autem Eburaci die sancto Paschae, pridie Iduum Aprilium, in ecclesia sancti Petri apostoli, quam ibidem ipse de ligno cum catechizase doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant
Abbreviated transcription (Latin):
sualua qͥuicum catharactam pͣtͣfluit. Nũ¬
dum enum oratoria ł baptisteria in ipso ex¬
ordio nascentis ibi ȩccłȩ poterant edificari:
sat tñ in campo dono uͥ tunc etiam uilla regia
erat fecit basilicam quam pꝰmodũ pagani
a quib ed un̾i rex occisus ẽ cum tota eadem
uilla succenderunt. Pro qua reges post̾iores.
fecere sibi uillam in regione quȩ uocat᷑ loidis.
Puasit aut̃ ignem altare. quia lapideum erat:
et seruatur ad huc in monasterio reuerentis¬

Expanded text:
Suala, qui vicum Cataractam praeterfluit. Nondum enim oratoria vel baptisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et servatur adhuc in monasterio reverentis
Abbreviated transcription (Latin):
re posse conspicimꝰ. non dosistimꝰ imꝑtire. Et̃
tam uxta urãm peticionẽ. quam filiorum nr̃oꝵ
petri apłorum pͥncipis auctoritatem tribuimꝰ:
ut qñ unum de uobis diuina ad se usserit grã
enocari: Isqͥ suꝑstes fuerit alt̾m in loco defunc¬
ti debeat epm̃ ordinare Pro qua etiam re sin¬
gła urx̃ dilectioni pallia ꝓ eadem ordinatiõe
celebranda direximus.: ut ꝑ nrẽ preceptionis
auctoritatem possitis dõ placitam ordinationẽ
efficere: Quia ut hec uobis concedemus. lon¬
ga terrarum marisq int̾ualla quȩ int̾ nos ac
uos consistunt. ad hec nos cum descendere coe¬
gerunt: ut nulla possit eccłarum urãriun
iactura ꝑcuiꝰlibet occasionis optentum qͦqͦmͦ ꝓue¬
nire: s potiꝰ cõmissi uob̾ populi. deuotionem

Expanded text:
re posse conspicimus, non desistimus impertire. Et tam juxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis popu
Abbreviated transcription (Latin):
De quibꝰ psalmista. ĩmittet inquit angłs dñi in crr¬
cũitu tim̃tiũ eũ: & eripiet eos. Ascendit qͥdẽ in cȩ¬
naculũ achat rex samariȩ. qͥ se a domo dd̃ separaue¬
rat: sed ꝑ angulos decidit. Quia & si heretici siue scis¬
matici. aliquã bonȩ accionis arcẽ conscendere ui¬
dent᷑: quia tam̃ cõpagẽ ȩccłiȩ unitatis ñ habent.
quasi patentibꝰ & ñ solidis laterũ pͣsidiis. semꝑ ad
uicioꝵs infima relabunt᷑: dũ diuino destituti auxi¬
lio. sue ꝑtinatiȩ fastu intereunt. Qua aũt arte pͣ¬
fata cabulaca parietibꝰ tẽpli sint affixa: declarat᷑
cũ subditꝰ¬

Expanded text:
De quibus Psalmista: Immittet, inquit, angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos . Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David separaverat, sed per cancellos decidit; quia etsi sive haeretici sive schismatici aliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tamen compagem Ecclesiae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis, semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa declaratur cum subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ulterabis: ñ facies furtũ: ñ falsũ cestimoniũ dices¬
& cet̾a. Meduĩ int̾ hos locũ cenent c̃tinentes: quantũ
uirginibꝰ inferiores. tancũ eminentiores c̃iugatis. Q¬
rũ portio głosissima. pͥmiciuã in ierosolimis edifi¬
cabat ȩccłiã: scribente beato luca. qͥa multitudinis
credentiũ erat cor unũ & anima una. & cȩt̾a. Qͦ
maximã partẽ uxoꝵ reliquisse cõplexus. testat᷑ hil¬
toria sc̃i Stepbani: ubi feminas religione pollenteᷤ.
non c̃iuges sed uiduas appellat eoꝵ. Singula aũt
cabulata in cͥcuitu habebant latera id est luriculã.
ne qͥs in eisdẽ cabulatis c̃sistens siue residens possic
ad inferiora decidere: qͥd achat regi c̃tigisse legimnꝰ
insamaria. Quȩ nimirũ latera ñ inẽgrue qͦtidiana

Expanded text:
ium dices, etc. . Medium inter hos locum tenent continentes, qui quantum virginibus inferiores, tantum eminentiores conjugatis; quorum postea gloriosissimam primitivam in Hierosolymis aedificabat Ecclesiam, scribente beato Luca, quia multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, etc. . Quorum maximam partem eos reliquisse complexus, testatur historia sancti Stephani, ubi feminas eadem religione pellentes non conjuges, sed viduas appellat eorum. Singula autem tabulata in circuitu habebant latera, id est, luricas, ne quis in eisdem tabulatis consistens, sive residens posset ad inferiora decidere, quod Oziae regi contigisse legimus in Samaria. Quae nimirum latera non incongrue quotidiana
Abbreviated transcription (Latin):
infimo erat factũ angustiꝰ. quia nimirũ altior pro¬
fessio uirtutis. alciorẽ debet uitã tenere uiuendi.
Nã quicunq abrenunciato uinculo coniugali uir¬
ginitatẽ suã dño c̃secrauert̾: mores simul oportet
uirginitati c̃dignos ostendant. Abstineant ab ocio¬
sis eloquiis ira. rixa. detractione. habitu ĩpudico:
comesationibꝰ. potationibꝰ. c̃tentione & emulatione.
Et e c̃trario uigiliis. scĩs orationibꝰ. lectionibꝰ diui¬
nis & psalmis. doctrinȩ & elemosinis. cȩt̾isq sp̃s fru¬
ctibꝰ oꝑa ĩpendant: ut qui fute statũ uite in ꝓfessione
habent. in qͣ ñ nubent neq nubent᷑ sed sc̃ sic̃ angeli
in cȩlo: huiꝰ qͦq statũ qͣntũ morcalibꝰ possibile est in
prȩsenti. c̃tendant imitari. At uͦ infimũ tabulatũ
amplioris erat laticudinis: qͥa ñ dr̃ c̃iugatis. uade
uende quȩ habes & da pauxibꝰsed si uis ait ad uitã¬

Expanded text:
infimo erat factum angustius, quia nimirum altior proinfimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis arctiorem debet viam tenere vivendi.Nam quicumque, abrenuntiato vinculo conjugali, virginitatem suam Domino consecraverunt, mores simul oportet virginitati condignos ostendant, abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potationibus, contentione et aemulatione; et econtrario vigiliis sanctis, orationibus, lectionibus divinis et psalmis, doctrinae et eleemosynis, caeterisque sanctis fructibus operam impendant; ut qui futurae statum vitae in professione tenent, in qua non nubent, nec nubentur, sed sunt sicut angeli in coelo ; hujus quoque statum, quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum amplioris erat latitudinis, quia non Deus conjugatis, Vade et vende quae habes, et da pauperibus; sed si vis, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd suꝑerat qͥnq cubitos habebat latitudinis: & me-¬
diũ tabulatũ sex cubitoꝵs latitudinis: & t̾ciũ tabula¬
tum septẽ habens cubicos lacitudinis. ec tabulata
in exangłio ubi dñs tẽptat᷑ a diabolo. pinnacula tẽ
culũ cẽpli unde ad popłm concionaret᷑. leuatũ ẽẽ.
legimꝰ. Utrũ aũt moris fuerit doctoribꝰ ut in his se¬
dentes tabulatis ad circ̃stantẽ inferiꝰ curbã. fecerint
sermonẽ: nusꝙͣ in scͥpturis inuenimꝰ. Patet gͦ ratio
sacͣmenti. quia cabulata hȩc tria. cocidẽ fideliũ gͥdꝰ
coniugatoꝵ uidelicet. c̃tinentiũ & uirginũ desig-¬
nent: distinctos qͥdẽ altitudine ꝓfessionis: sed carita-¬
te fidei & ueritatis eiꝰdẽ. om̃s ad domũ dñi ꝑtinentes:
eiq fr̃na mente inherentes. Ubi pulchre dicit᷑ qͥa
tabulatũ qͦd suꝑerat quinq cubitos habebat lati¬
tudinis: mediũ sex : terciũ septẽ. Supremũ gͦ tabu¬
lacũ erat cȩteris angustiꝰ. mediũ supremo latiꝰ. sed

Expanded text:
erat, quinque cubitos habebat latitudinis; et medium tabulatum sex cubitos latitudinis; et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis. » Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tenta tur a diabolo, pinnacula tempculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus. Utrum autem moris fuerit doctoribus ut in his sedentes tabulatis, ad circumstantem inferius turbam fecerint sermonem, nusquam scriptum invenimus, patet vero sacramenti ratio, quod tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium et virginum designant: distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur quia tabulatum quod supererat, quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Huncad se accitum papa: iussit epã-¬
tu accepto britanniam uenire. Qui indignũ
se tanto gradui respondens. õstendere posse¬
se dixit alium. cinꝰ magis ad suscipiendum
epatum & eruditio conueniret: et etas. Cũq
monachum quendam de uicino uirginum
monasterio nomine andream pontifici offer¬
ne ep̃c fieri poss obsticit: et rursum adrianꝰ
ad suscipiendum epãtum actꝰ ẽ. Qui petens
indutias. si forte alium qui ep̃c ordinaretur
ex temꝑe poss inueniri: erat ipso temꝑe ro¬
me monachiis adriano notͦ nomine theodorꝰ:

Expanded text:
simus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopasimus. Hunc ad se accitum papa jussit episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, ostendere se posse dixit alium, cujus magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monasterio, nomine Andream, pontifici offerne episcopus fieri posset, obstitit. Et rursum Hadrianus ad suscipiendum episcopatum actus est: qui petensinducias, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine Theodorus,
Abbreviated transcription (Latin):
S et hercumbert rex cantuariorum eodem
mense ac die defunctꝰ. egberto filio sedem
regni reliquit: quam ille susceptam. ꝑ. ixan
nos tenuit. Tun cessante non paucotemꝑe
epa̾tu. missus ẽ romam ab ipso simul. & a
rege nor damhinbrorum osuiu. ut preceden¬
te libro paucis diximꝰ ui ghard prbr uir in
eccłasticis disciplinis doctissimꝰ de genere an¬
glorum: petentibus hunc ȩccłȩ anglorum
archiepͣm ordinari: missis parit̾ apłico pape
donariis. & aureis. atq argenteis uasis non
itineris sui causam p̃fato pape apostolico
patefecit: non multo post & ipse et omnes
pene qui cum eo aduenerant sociĩ. pestilentia
suꝑueniente deleti sunt. At apostolicus pa¬
pa abito de his consilio quesiit sedulus.
quem eccliis anglorum archiepm̃ mitteret:
longe aneapoli campanie abbas adrianus.
iur natione affer. sacris litteris diligent᷑ im¬
bittꝰ. monasterialibꝰ simul & eccłastice discipli¬
nis insticutꝰ : grece parit̃ & latine linguȩ ꝑtris¬

Expanded text:
 et Erconberct rex Cantuariorum eodem mense ac die defunctus, Ecgbercto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per nnos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro paucis diximus, Uighard, presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus hunc Ecclesiae Anglorum archiepiscopum ordinari: missis pariter apostolico papae donariis, et aureis atque argenteis vasis non itineris sui causam praefato papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolicus papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum archiepiscopum mitteret. longe a Neapoli Campaniae, abbas Hadrianus, vir natione Afer, sacris literis diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritis
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc offerens adrianus pontifici. ut ep̃c or¬
dinarecur optinuteꝰ. His tñ conditionibꝰ intͣ¬
positis ut ipse eumꝑduceret britanniam: Eoqd
iam bis partes gauliarum diuersis excausis
adiss & obid maiorem huiꝰ itineris ꝑagendi
noticiam hrẽt: sufficiensq eẽt. in possessione
hominum pͥorum: & ut ei doctrine cooꝑa¬
cor existens. diligent̃ attenderet. nequid il¬
ie contrarium u̾itati fidĩ. grecorum more
in ȩccłam cm p̾eẽt int roduceret: Qui sub¬
diachonus ordinatꝰ. iiͦiiͬ. expectauit menses:
donec illi comacresceret: quo in coronam
tondi poss Habuerat enim consuram mo¬
re orientalium scĩ apłi pauli: qui ordinatꝰ ẽ
a uitaliano papa anno dominice incarna
ꝑ mare admassillam ac deinde ꝑ terram ar
ni pontificis: retenti sunt ab eo quorisq ebro-¬
inus maior domus regie. copiam ꝑgendi qͦqͦ
uellent tribuit eis: qua accepta theodorꝰ ꝓfestꝰ
ẽ. ad agilb̾tum parisiorũ ep̃m de quo suꝑuis

Expanded text:
Hunc offerens Hadrianus pontifici, ut episcopus ordinaretur obtinuit: his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papa anno dominicae Incarnaper mare ad Massiliam, et deinde per terram Arhni pontificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius
Abbreviated transcription (Latin):
contra meridiem reflexꝰ: pͥmo uim sui furo¬
ris a lesione locorum quȩ contraerant abs¬
tͣxit. ac mox funditꝰ quiescendo flaminis
parit᷑ sopitis. atq extinctis compescuit. Et
quia uir dĩ igne diuine caritatis fortit᷑ ar
arum a fua suorumq lesione crebris oratio¬
nibꝰ uel exhortationibꝰ repellere consueue¬
rat. merito flaminis uentisq inundialibꝰ
p̃uale̾. & ne sibi fuisq nocerent obtinere po¬
terat. Et hic gͦ post quam annis quinq rȩx̃
eccłam eodbaldo regnante. migrauit ad cȩ¬
los. sepultꝰq ẽ cum patͥbus sins in sepe dicto
monasterio. in eccła beatissimi apłorum pͥn¬
cipis. anno ab incarnatione dñi. dcͦ xxiiii.

Expanded text:
contra meridiem reflexus, primo vim sua furocontra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardarum a sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepultusque est cum patribus suis in saepedicto monasterio et ecclesia beatissimi apostolorum principis, anno ab incarnatione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
gubernarent: susceꝑunt scripta ex horta¬
toria. a pontifice romane et aplĩce sedis bo¬
nifatio qui pꝰd̾s dedit eccłe prefuit anno
autem mellitus corꝑis quidem infirmita¬
q ad cȩlestia semꝑ amanda. petencla et
querenda ꝑ uolans. Erat carnis origine no¬
bilis. s culmine mentis nobilior¶ Deniq
ut unum uirtutis eius unde cet̾a intel¬
ligi possint testimonium referam tem
cepit flamiis consumi. Quib cum nul¬
lo aquarum in iectu posset aliquis ob¬
sistere.i amq eiuitatiꝰ eẽt pars uastata¬
non minima.atq ad ep̃iũ furẽs se flamina
dilataret confidens ep̃c in diuinum. ubihu¬
manum deerat auxilium. iussit se obiuũ
seuientibus. & huc illucq uolantibus ig¬
nium globis efferri. Erat autem eo loci ubi
flammarum impetus maxime in combe¬
toꝵ. Ibi ꝑrelatꝰ obsequentium manibꝰ ep̃s.
cepit orando ꝑiculum infirmus abigere:
quod firma fortium manus. mnultum la¬
borando nequiuerat. Nec mora uentus qͥ

Expanded text:
gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, annoautem Mellitus corporis quidem infirmitaque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium referam; temcoepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastatanon minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flammarum impetus maxime incumbetorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ annus scłs. ex quo britanniam
uenit theodorus. õsuiu rex uordam himbroꝵ
p̾ssus ẽ infirmitate: qua et mortiuis ẽ anno
batur amore romane & apłice institutioniᷤ:
ut si ab iufirmitate saluaret᷑ etiam romam
uenire: ĩbiq ad loca scã finire disponeret.
Uitfridumq epm ducem sibi itineris fieri ꝓ¬
missa non parua peccuniarum donatione
egfridum filium. regni heredem reliquid Cuiꝰ
anno regni .iii. cheodorus collegit concilium
eporum. una cum eis qui canonica patrum
statuta & diligerent & nossent. magistris ȩcłe
pluribꝰ quib parit̾ congregatis: diligenter ea
quȩ unitati pacis eccłastice congruerent: eo qͦ
pontificis decebat animo. cepit obseruanda do¬
cere. Cuiꝰ sinodice actionis huiꝰ modi texcuse᷑.
N nomine domini dĩ

Expanded text:
qui est annus secundus, ex quo Brittanniam venit Theodorus, Osuiu rex Nordanhymbrorum, pressus est infirmitate, qua et mortuus est anno batur amore Romanae et apostolicae institutionis, ut si ab infirmitate salvaretur, etiam Romam venire, ibique ad loca sancta vitam finire disponeret, Uilfridumque episcopum ducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, endarum Martiarum, Ecgfridum filium regni heredem reliquit: cujus anno regni tertio Theodorus cogit  Al., coegit concilium episcoporum, una cum eis qui canonica Patrum statuta et diligerent et nossent, magistris Ecclesiae pluribus. Quibus pariter congregatis, diligenter ea quae unitati pacis ecclesiasticae congruerent, eo quo pontificem decebat animo, coepit observanda docere. Cujus synodicae actionis hujusmodi textus est: « In nomine Domini Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mam rediit. Et si ꝑꝑ inimicicias memorati
potuit: non tamen ab euengeli ⁊andi potuit
ministerio ꝓhiberi. Siquidem diuertens ad
ꝓuintiam australium saxonum. quȩ post
cantuarios ad austrum. & ad occidentem. usꝙ
ad occidentales saxonum ꝑtingit: habenst̾rã¬
familiarium .uii. milium. Et eo ad huc temꝑe:
gerente rege uulfere. A quo etiam egressus:
de fonte. loco filii susceptꝰ ẽ. In cunus signum
adoptionis duas illi ꝓuincias donauit: uestam
udł insulam & mennuarorum ꝓuinciam
in gente occidentalium saxonum. Itaq ep̃c̃
concedente. immo multum gaudente rege:
pͥmus prouinciȩ duces ac milites sacroscõ
ghelin. & oiddi. ceteram plebem. uel tunc ł
temꝑe sequente baptizabant. Porro regina

Expanded text:
iam rediit; et si propter inimicitias memorati iam rediit; et si propter inimicitias memorati potuit, non tamen ab evangelizandi potuit ministerio cohiberi: siquidem divertens ad provinciam Australium Saxonum, quae post Cantuarios ad austrum et ad occidentem usque ad Occidentales Saxones pertingit, habens terrfamiliarum septem millium, et eo adhuc tempore gerente rege Uulfehre, a quo etiam egressus de fonte, loco filii susceptus est: in cujus signum adoptionis, duas illi provincias donavit, Vectam videlicet insulam, et Meanvarorum provinciam in gente Occidentalium Saxonum. Itaque episcopus, concedente, imo multum gaudente rege, primos provinciae duces ac milites sacrosancto ghelin, Oiddia, caeteram plebem, vel tunc, vel tempore sequente baptizabant. Porro regina