comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ad exemplũ reducendũ ẽ: qđ in eccłastica historia c̃stantinꝰ imꝑator
ep̃is ait. Ds̃ inquit c̃stituit uos sac̃ dotes & potestatẽ uobisdedit de nobis
quoq iudicandi & ideo nos a uob̾ recte iudicam᷑. Uos aut̃ ñ potestis a nobis
iudicari. Propt̃ qđ dĩsolius int̃ uos expectate iudiciũ: ut ur̃a uirgia
quȩ sint quȩ ad illud diumũ reseruent᷑ ex am̃. Uos & enĩ nobis adõdati

Expanded text:
astica historia Constantinus imperator episcopis ait: « Deus, inquit, constituit vos sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque iudicandi. Et ideo nos a vobis recte iudicamur, vos autem non potestis ab hominibus iudicari. Propter quod Dei solius inter vos expectate iudicium, ut vestra iurgia, quaecumque sint, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cestimoniũ uniꝰ hominis ñ accipiat᷑. N De testimomo bnius hois nõ accipu
Nã si exutraq parte plures sint: ueratiores atq religiores & honestiores
Precipimꝰ atq iubemꝰ: neforte qđ absit: aliquis circa ep̃os leuit aut grauit̃
agat. Qđ ad ꝑiculũ totius imꝑii nrĩ ꝑtinet. Et ut om̃s cognoscant nom̃
potestatẽ: ugorẽ : & dignitatẽ sac̃dotalẽ. Qđ ex uerbis dñi facile intelli¬
gi potest qͥb beato petro cuiꝰ uicẽ ep̃i gerunt: ait. Qđcũq ligaueris suꝑ

Expanded text:
estimonio unius hominis non accipiendo. Ut testimonium unius hominis non accipiatur. Nam si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores Praecipimus atque iubemus, ne forte, quod absit, aliquis circa episcopos leviter aut graviter agat: quod ad periculum totius imperii nostri pertinet. Et ut omnes cognoscant nomen, potestatem, vigorem et dignitatem sacerdotalem: quod ex verbis Domini facile intellegi potest, quib
Abbreviated transcription (Latin):
ab solucionẽ manꝰq: impo sitione remissio peccatorũ indubitant attribu¬
acur Se qna tuor biciio. que fidem catrolicam o maenlant
Iacuit sciri om̃ib: qđ iii s̃ uitia quȩ nramnfide int eȩtera mala cõmacu¬
lant. Quȩ quanto s̃ occultioro¬
ra. tanto ꝑnitiosiora: Id ÷ suꝑbia ꝑ
quã angłs diabolus effectꝰ¬

Expanded text:
nem remissio peccatorum indubitanter adtribuatur. 317. De quatuor vitiis, quae fidem catholicam commaculant. Placuit sciri omnibus, quatuor sunt vitia, quae nostram fidem inter caetera mala commaculant; quae quanto sunt occultiora, tanto perniciosiora, id est superbia, per quam angelus diabolus effect
Abbreviated transcription (Latin):
ro nimia reclamatione: quȩ ad nos uenit de hominib eccł asticis seufisca¬
linis ꝗͥ ñ erant ad iurnati quando incenomannico pago fuimꝰ uisit ẽ. nob̵
una cũ consultu fideliũ nrorũ statuere : ut qͥcũq depdictis hominib quar¬
cabsoietienet: cũ suis animalib seniori suo plenit unũ diẽ cũ suo aratro r
eãgo dominieo aret. & postea nullũ seruitiũ ei manuale in ipsa ebdomada
asemioresus requras. Et qui tanta animalia ñhabet : ininodie hoc explere
se possita rare quattuor animalia habet: cũ eis sociatis sibi alus aret imio
die mea po sehioris & unodie pͥmodũ in ipsa ebdomada oꝑa manũ ficiaro
quionebil erehus facere pocest neo anmalia habet. ptres diei semoraso¬
di ma umodis hȩc agebant᷑ aquibundã tota eb domada oꝑabiat ⁊ qubdã
diudiã &aquibdã duos dies . Ideireo hec statiumꝰ: ut ne famti ua subcd¬

Expanded text:
itia exigantur. Pro nimia reclamatione, quae ad nos venit de hominibus ecclesiasticis seu fiscalinis, qui non erant adiurnati, quando in Cenomannico pago fuimus, visum est nobis una cum consultu fidelium nostrorum statuere, ut quicunque de praedictis hominibus quartam facti tenet, cum suis animalibus seniori suo pleniter unum diem cum suo aratro in campo dominico aret et postea nullum servitium ei annuale in ipsa hebdomada a seniore suo requiratur. Et qui tanta animalia non habet, ut in uno die hoc explere t per se non possit arare, quatuor animalia habet, cum eis, sociatis sibi aliis, aret uno die in campo senioris, et unum diem postmodum in ipsa hebdomada opera manuum faciat. Et qui nihil ersis namque modis hec agebantur; a quibusdam tota ebdomada operabatur, a quibusdam dimidia, et a quibusdam duo dies. Idcirco haec statu
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut iudex criminosũ disciitiens n ante sententia ꝓferat capitalem
quã aut reus ipse c̃ficeat᷑: aut ꝑ innocentes & ueraces testes manifestiꝰ con¬
iuncat᷑. Et de maiorib nrã ac successorũ nr̃orũ exxpcecee sententia
ut qui soen criminis sunt non adiuittantur tet tes
lecut ut testesꝰ ad mitant᷑ quis socu criminis nec in fames neq calũpmaco¬
res : ł ceteriquos lexłcanon & lex ꝓhibet
CDe nuptiis incestis prohibendis
uptias ꝓhibemꝰ incestas: id ÷: usq ad finitatis lineã : ł quandiu int̾ se here¬
ditare potuerint: ñ c̃iungant᷑ quia hȩc potius incestiua quã c̃iugia s̃ iudi¬
canda L Ut de absentibus non in dicetur
lacuit ut adu̾sus absentes ñ udicet᷑ : qđ si faccũ fuerit: ꝓlata sententia
ñ ualebit. U Ut elemensior seneriori p̃foratur ontentia e fenci

Expanded text:
ator. Judex criminosum discutiens, non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse confiteatur, aut per innocentes testes convincatur. Et de maioribus nostra aut successorum nostrorum expectetur sententia. 309. Ut qui socii criminis sunt, non admittantur testes. Placuit ut testes non admittantur, qui sunt socii criminis, nec infames nec calumniatores vel caeteri, quos canon et lex prohibet. 310. De nuptiis incestis prohibendis. Nuptias prohibemus incestas, id est usque ad affinitatis lineam vel quandiu inter se hereditare potuerint, non coiungantur, quia haec potius incestiva quam coniugia sunt iudicanda. 311. Ut de absentibus non iudicetur. Placuit, ut adversus absentes non iudicetur. Quod si factum fuerit, prolata sententia n
Abbreviated transcription (Latin):
fid elis popl̃ duces ueritatis assertores: prauȩ doetrins hostes omib bonis
amabiles & male sibi conscus etiã ipso uisu tribiles: uindices oppssorũ uon¬
tres infidȩ catholica regeneratorũ: p̃dicatores celestiũ p̃miori exempla
bonorũ. do cum̃ta uirtucũ & forma fideliũ ipsi s̃ decus gcłȩ inquis
fulget ȩcđa ipsi colũne firmissimȩ : quib: inxp̃ofundacis innitit omnis
multuudo eredentiũ. Ipsi ianuȩ ciuitatis ȩc̃nȩ: ꝑ quos om̃s qeredunt: in¬
grediune a d xp̃m ipsi ianitores: quib claues date s̃ reg nicȩlorũ Ipsi
etiã dlispensatores regiȩ domꝰ quorũ arbitrio in aula regis ȩtni diuidunẽ

Expanded text:
fidelis populi duces, veritatis assertores, pravae doctrinae hostes, omnibus bonis amabiles et mali sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, praedicatores caelestium praemiorum, exempla bonorum, documenta virtutum et forma fidelium. Ipsi sunt decus ecclesiae, in quibus fulget ecclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi ianuae civitatis aeternae, per quos omnes qui credunt ingrediuntur ad Christum; ipsi ianitores, quibus claves datae sunt regni coelorum. Ipsi etiam dispensatores regiae domus, quorum arbitrio in aula regis aeterni dividuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cliberis hominibus quiad seruitiũ dĩ se tradere uolunt ut
prius hoc ñ facunt: quã a nobis licentiã postulent: hoc ideo
quia audiuimus aliquos ex illis nontã causa deuotionis
ł. oc fetisse quã ꝓ exeratu seu alia functione regali
fugienda. Quosdã uero cupiditts caulm ab
his quires illorũ concu

Expanded text:
liberis hominibus, qui ad servitium Dei se tradere volunt, ut prius hoc non faciant, quam a nobis licentiam postulent. Hoc ideo, quia audivimus aliquos ex illis non tam causa devotionis hoc fecisse, quam pro exercitu seu alia functione regali fugienda, quosdam vero cupiditatis causa ab his qui res illorum concu
Abbreviated transcription (Latin):
esacris uasis aeccłȩ: que inpignus a non nullis in quibusdã locis dari
comperimus: in ibitũ est ned einceps a quo quã fieri prȩsumatur
nisi solũ modo necessitate redimendorum captiuorum compellente:
de ecclesiis destructis uel denonis & decimis io
eecclesi is sane destructis: uel denonis & detimis siue declaus¬
tris canonicorũ : qualiter constitui & ordinari a nob placuerit
aliis capitulis subt̃ ad notauimus: deecclesiarũ honore
ed et deecclesiarũ honore quomodo dõ adiuuante quantũ in nob
est uigeat: similiter in subter ad notatis capitulis insertũ esse
ẽep̃is uero in lango bardia constitutis qui abhis quos ordinabant᷑
sacram̃ta & munera contra diuinã & canonicã auctoritatẽ
acciꝑe uel exigere soliti erant modis om̃ibus inibitũ est neulte¬
rius fiat: quia iuxta sacros canones uterq gradu ꝓprio talia faci

Expanded text:
De sacris vasis ecclesiae, quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari De sacris vasis ecclesiae, quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est ne deinceps a quoquam fieri prnisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellente. 89. De ecclesiis destructis, vel de nonis et decimis. De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari a nobis placuerit, aliis capitulis subter adnotavimus. 90. De ecclesiarum honore. Sed et de ecclesiarum honore, quomodo Deo adiuvante, quantum in nobis est, vigeat, similiter in subter adnotatis capitulis insertum esse episcopis vero in Langobardia constisacramenta et munera, contra divinam et canonicam auctoritatem, accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat; quia iuxta sacros canones uterque a gradu proprio, talia faci
Abbreviated transcription (Latin):
oblatione possint rerũ ꝓpriarũ exherediri: Qđ sialiquis deinceps
hoc facere tẽptauerit: a synodali uel imperiali sententia modis
omnibus feriatur:
libet ecclesiis nec constituant᷑ nec expellant᷑. Et silaici clericos
ꝓbabilis uitȩ & doctrinȩ ep̃is consetrandos susq in ecclesiis consti¬
tuendos optulerint: nulla qualibet occasione eos reiciant: l onai
deoblationib fideliũ: non dedomib neq atriis uel hortis iuxta eccłam
positis: neq dep̃scripto manso aliqđ seruitiũ faciant prȩter ecclesi is¬
ticum: Et sia liquid habuerint : in de senioribus suis debitum serui¬
tium impendant: DEPRESBITERIS UNIUSCUIUSQUE ETC¬
tatutũ est post quã hoc impletũ fuerit: ut una queq aecclesia suũ
presbiterũ habeat: ubi id fieri facultas prouidente ẽo ꝑmiserit
detime deipsis uillis ad easdem aecclesias conferantur: Nes

Expanded text:
oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere temptaverit, a sinodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. ri in quibuslibet ecclesiis nec constituantur nec expellantur. Et si laici clericos probabilis vitae et doctrinae episcopis consecrandos suisque in ecclesiis constituendos obtulerint, nulla qualibet occasione eos reiciant. 85. De de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis, vel hortis juxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso, aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum, et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis debitum servitium impendant. 215. De presbiteris uniuscuiusque ecatutum est, postquam hoc impletum fuerit, ut unaquaeque ecclesia suum presbiterum decimae de ipsis villis ad easdem ecclesias conferantur. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerit detretũ. ẽ: ut deponat᷑: & dñsieĩus eũ recipiat. Sd uera
auus ud pat̾ abalia patria in aliã migrans in eadẽ ꝓruntia filiũ
genuert: & ipse filius ibidẽ educitus & ad gradus ꝓeteł afticos
ꝓmotus fuerit : & utrũ seruus sit ignorauerit: & postea ueniens dñs
illius legibus eũ ad quisierit sancitũ est ut si dñs eius illi libertatem
dare uoluerit: ingradu suo ꝑmaneat: Si uero exeũ catena seruitutis
a castris dñicis extrahere uoluerit gradũ amittat : quia iuxta sa
cros ordines uilis ꝑsonã manens sacer doti dignitite fungi ñ potest:
Derebus uero illorũ uel peculiare quia ꝓpriis dñis libertate do¬
nantur: ut ad gradus aecclesiasticos iure ꝓmoueant᷑ statutũ estꝰ
ut in potestate dñorũ consistat: utrũ illis concedere: ansibi uindica¬
re uolucrint Ceterũ si post ordinationẽ aliquid ad quisierit: il lua

Expanded text:
pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus aut pater ab alia patria in aliam migrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dominicis extrahere voluerit, gradum amittat, quia iucros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vindicare voluerint. Ceterum, si post ordinationem aliquid adquisierit, illud
Abbreviated transcription (Latin):
cus sicut decet᷑ honoret᷑ & colat᷑ om̃s stud eant & ut liberius possit: mercata
bbatibus quoq &laicis specialit̃ iubemus ut in monasteriis quȩ
ex nr̃a largitate habent: ep̃orũ consilio & docum̃to ea quae
ad religionẽ canonicorũ monachorũ scĩmonialiũ ꝑtinent ꝑagant:
& eorũ salubrẽ ad monitionẽ in hoc libent̃ audiant & oboedunt
laicis dicimꝰ. ut comitib: ad iustitias faciendas ad iutores sitis:
uant : & ad sua ministeria ꝑagenda uicissi sibi adiutoriũ ferant
m̃ibus etiã generalit̃ dicimus ut caritatẽ & pacẽ ad inuicẽ habe¬
atis: & generalẽ iussionẽ nr̃am generalit̃ obseruare decertetis: & mis¬
sis nr̃is ꝓ qualicuq scilicet aut ecclesiasticas aut publica utilita¬
te uel oportunitate a nobis directis: nr̃i honoris causa honorẽ ex in¬
beatis: & ꝓpt̃ nr̃ȩ auctoritatis uenerationẽ ea que ꝑ illos iniun¬
gimus agere non negligatis:

Expanded text:
cus, sicut decet et honoretur et colatur, omnes studeant. Et ut liberius fieri possit, mercata ohibeantur. 10. Abbatibus quoque et laicis specialiter iubemus, ut in monasteriis quae ex nostra largitate habent, episcoporum consilio et documento ea quae ad religionem canonicorum, monachorum, sanctimonialium pertinent, peragant, et eorum salubrem admonitionem in hoc libenter audiant et oboediaet omnibus fidelibus laicis dicimus, ut comitibus ad iustitias faciendas adiutores sitis.  concorditer vivant, et ad sua ministeria peragenda vicissim sibi adiutorium ferant. 13. Omnibus etiam generaliter dicimus, ut caritatem et pacem ad invicem habeatis, et generalem iussionem nostram generaliter observare decertetis, et missis nostris, pro qualicumque scilicet aut ecclesiastica aut publica utilitate vel oportunitate a nobis directis, nostri honoris causa honorem exhibeatis, et propter nostrae auctoritatis venerationem ea quae per illos iniungimus, agere non neglegatis
Abbreviated transcription (Latin):
e seruis ꝓpriis uel ancillis ut nonamplius tondeant᷑ uel uelant᷑ nisi
scđm mensurã : & ut ibi satis fiat & uilȩ non sint desolatȩ :¬
chis qui non fiunt scđm regulã pulsanti: ut deinceps emendentur. &
t infantulȩ aetatis puellȩ nonuelent᷑ antequã illȩ eligere sciant
t laici nonsint prȩpositi monachorum infra monasteria: near¬
chidiacomi sint laici
citiam quidam relaxentur: quidam uero constringantur :
uel alia qualiscũq tribulatio. ut non expectet᷑ edictũ nr̃m.
quisq ad iuuet ꝓut potest: & suã annonã ñnimis care uendat &¬
neforis imꝑiũ nr̃m uendat᷑ aliquid alimonie: fugiciuis eler
De fugitiuis clericis siue laias ud etiã feminis sic̃ iã malio¬

Expanded text:
e servis propriis vel ancillis, ut non amplius tondeantur vel velentur, nisi secundum mensuram, et ut ibi satis fiat et villae non sint desolatae. his, qui non fiunt secundum regulam pulsati, ut deinceps emendentur et Ut infantulae aetatis puellae non velentur, antequam illae eligere sciant,sitis monachorum. Ut laici non sint praepositi monachorum infra monasteria; ne archidiaconi sint laici.citiam quidam relaxentur, quidam vero constringantur. 1vel alia qualiscumque tribulatio, ut non expectetur edictum nostrquisque adiuvet prout potest, et suam annonam non nimis care vendat. Et ne foris imperium nostrum vendatur aliquid alimoniae. 113. De fugitivis clericis sive laicis. De f
Abbreviated transcription (Latin):
cedant᷑: ut totũ sicut dictũ. ẽ. in restauratione aecclesiarũ & lumina¬
nbus urã auctoritate & studio cedere possit: Solȩ sane ad filios & minis¬
tros aeccłȩ instruendos & docendos sicut nobis p̃terito tẽpore ad attania¬
cũ promisistis & uobis iniunximꝰ in congruis locis ub necdũ ꝑfectũ ẽ ad
multorũ utilitatẽ & ꝓfectũ a uobis ordinari non negligatur. De mo¬

Expanded text:
cedantur, ut totum, sicut dictum est, in restauratione ecclesiarum et luminaribus vestra auctoritate et studio cedere possit. 6. Scolae sane ad filios et ministros ecclesiae instruendos vel edocendos, sicut nobis praeterito tempore ad Attiniacum promisistis et vobis iniunximus, in congruis locis, ubi necdum perfectum est, ad multorum utilitatem et profectum a vobis ordinari non neglegantur. 7. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ mortuus fuerit. qui res tradidit: cũ reuersus fuerit: adhibitis
testib: corã quib: tradito facta ẽ. ressuas recipiat : Si aut̃ & ipse mor

Expanded text:
interim mortuus fuerit, qui res tradidit, cum reversus fuerit, adhibitis interim mortuus fuerit, qui res tradidit, cum reversus fuerit, adhibitis testibus coram quibus traditio facta est, res suas recipiat. S
Abbreviated transcription (Latin):
subdia conẽ non exorcista aduersus a colitũ: nonlector aduersus exor
cistã: non ostiarius aduersus lectorẽ: det accusationẽ aliquã. & non
dãnabit᷑ p̃sul sine lxxii testib: neq p̃sul sũmus a quoqũa iudicabit᷑
qm̃ scriptũ. ẽ. Non est discipłs suꝑ magistrũ. Prbt autẽ nisi in xl.iii¬
testimoniis non dãnabit᷑ : Dia conus autẽ cardine constitutus in urbe
roma nisi xxxuii. non condẽnabit᷑: Subdia conꝰ: a colitꝰ. exorcista.
lector: nis sic̃ scriptũ . ẽ. in UII testimoniis filios habentes &uxores
net sit ei necesse aeccłam in gredi & nullus eũ inde ꝑuĩ abstrahere
p̃sumat: sed liceat ei confiteri qđ fecit & inde ꝑmanus bonoꝵ hominum
addiscussionẽ in publico ꝓducat᷑. enis utu
faciat corã testibus legitimis. & quę in hoste factȩ sunt tradi¬
tiones: dequib nulla . ẽ. questio stabiles ꝑmaneant: Si uͦ aliquis alui
res suas tradiderit & in hostẽ ꝓfectus fuerit & ille cuires traditȩs̃

Expanded text:
subdiaconum, non exorcista adversus acolitum, cistam, non ostiarius adversus lectorem, det accusationem aliquam. Et non damnabitur praesul, nisi in LXXII testibus. Neque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum . Prtestimoniis, non damnabitur. Diaconus autem cardine constitutus in urbe Roma, nisi 37 non condemnabitur. Subdiaconus, acolitus, exorcista, lector nisi, sicut scriptum est in septem testimoniis filios habentes et uxores nec sit ei necesse ecclesiam ingredi. Et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat ei confiteri quod fecit, et inde per manus bonorum hominum ad discussionem in publico producatur. 135. De faciat coram testibus legitimis. Et quae in hoste factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaestio, stabiles permaneant. Si vero aliquis alii res suas tradiderit et in hostem profectus fuerit, et ille cui res traditae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
huius urã gereremus : ad hoc certare & nos & filios ac socios nrõs¬
congruus mancat & pax & iustitia in om̃i generalitate popłi nri
conseruet᷑ In his quippe maxime studere & dehis in om̃ib: placi¬
tis quȩ uobiscũ dõ auxiliante habituri sumus: uos ad monere opta¬
mus sicut debitores sumus.¬
ed quanquã summa huius ministerii in nr̃a ꝑsona consistere

Expanded text:
huius curam gereremus, ad hoc certare et nos et filios ac socios noscongruus maneat, et pax et iustitia in omni generalitate populi nostri conservetur. In his quippe maxime studere, et de his in omnibus placitis quae vobiscum, Deo auxiliante, habituri sumus, vos admonere optamus, sicut debitores sumus.ed quamquam summa huius ministerii in nostra persona consistere
Abbreviated transcription (Latin):
t sacerdotes ad moneant popłm ut elemosinã dent: & orationes faciant:
odiuersis plagis quas assidue ꝓpeccatis nr̃is patimur: a
t ipsi sacerdotes unusquisq scđm ordinẽ suũ predicare & docere studeat
plebem sibi commissam
eebrietate ut primo om̃iũ seniores semet ipsos ex inde caueant: & corũ
iuniorib exemplũ bonũ sobrietatis ostendant.   lonc enonig¬
dmonendi sunt om̃s generalit̃ scđm euangelicã auctoritatẽ: ut sic lu¬
ceant opera eorũ bona corã hominibus: ut glorificent dm̃ quuncȩlis. ẽ
fecit ad imaui: in hoc uero ea ecclesiastica quȩ domnus hludoriuicus
cȩsar piissimus : & i lotharius impr filius ipsius ediderunt: descripsi li¬

Expanded text:
t sacerdotes admoneant populum ut aelemosinam dent, et orationes faciant, propter diversas plagas quas assidue pro peccatis patimur. 5. Ut ipsi sacerdotes unusquisque secundum ordinem suum praedicare et docere studeat plebem sibi commissam. 6. De ebrietate, ut primum omnium seniores semetipsos exinde vetent, et eorum iuniores exemplum bonae sobrietatis ostendant. 7 Admonendi sunt omnes generaliter, secundum euangelicam auctoritatem, ut sic luceant opera vestra coram hofecit adunavi. In hoc vero ea ecclesiastica quae domnus Hludowicus caesar piissimus et Lutharius imperator filius ipsius ediderunt descripsi li
Abbreviated transcription (Latin):
ratores iuxta ur̃am possibilitatẽ sitis: illos quoq qui temeritate & uiolen¬
tia infurta & latrocinia siue rapinis cõmunẽ pacẽ popłi ꝑturbare moli¬
untur. ur̃o studio & correctione sic̃ decet cõpescite Et si aliqua ꝑsona
maliquo uob̾ impedim̃to fuerit̾ quin ea quȩdicimꝰ facere ñ ualeatis nobis
ad tẽpus notũ fiat : ut nr̃a auctoritate ad iuti. ministeriũ ur̃m dignae
adimplere possitis.
m̃s uero licos monemus ut honorẽ aecclesiasticũ conseruent:
& dignã uenerationẽ ep̃ĩs & dĩ sacerdotib exhibeant & adeorũ p̃dica¬
tionẽ cũsuis deuote occurrant: & ieiunia ab illis cõmunit̾ indicta reue¬
renter obseruent. & suos obseruare doceant & cõpellant : ut etiã dies dñi
& placita a comitibus sicut sȩpe ad monitũ fuit illo die ꝓhibeant᷑: de ad mo¬

Expanded text:
ratores iuxta vestram possibilitatem sitis. Illos quoque qui temeritate et violenratores iuxta vestram possibilitatem sitis. Illos quoque qui temeritate et violentia in furtis et latrociniis sive rapinis communem pacem populi perturbare molliuntur, vestro studio et correctione, sicut decet, compescite. Et si aliqua persona in aliquo vobis impedimentum fuerit quin ea quae dicimus facere non valeatis, nobis ad tempus illud notum fiat, ut nostra auctoritate adiuti, ministerium vestrum digne adimplere possitis. 9. Omnes vero laicos monemus, ut honorem ecclesiasticum conservent, et dignam venerationem episcopis et Dei sacerdotibus exhibeant, et ad eorum praedicationem cum suis devote occurrant, et ieiunia ab illis communiter indicta reverenter conservent et suos observare doceant et compellant. Ut etiam dies Domi placita a comitibus, sicut saepe admonitum fuit, illo die prohibeantur.
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ep̃is ur̃is concordit̃ uiuatis. & eis adiutoriũ ad suũ ministeriũ ꝑagen¬
dũ p̃beatis. & ut uos ipsi inministeriis nr̃is pacẽ & iustitiã faciatis: &
quȩ nr̃a auctoritas publice fieri decernit: ut in ur̃is ministeriis studiose
ꝑficiãt᷑ studeatis: Proinde monemus urãm fidelitatẽ: ut memores sitis
fidei nobis ꝓmissȩ & in parte ministerii nr̃i uobis cõmissi in pace scilicet
& iustitia facienda uos met ipsos corã dõ & corã hominib tales exhibeatis u
& nr̃i ueri adiutores: & popłi conseruatores iuste dici & uocar possitis: &
nulla quȩlibet causa aut mimerũ acceptio aut amicitia cunis libet uel
odiũ aut timor: uel grã abstatu rectitudiis uos deuiare cõpellat: quin
int̾ ꝓximũ & ꝓximũ semꝑ iuste iudicetis: Pupilloꝵ uͦ & uiduarũ & cęte¬
rorũ pauperũ adiutores & defensores : & scẽ aeccłȩ uel seruorũ illius hono

Expanded text:
vestris concorditer vivatis, et eis adiutorium ad suum ministerium peragendum praebeatis, et ut vos ipsi in ministeriis vestris pacem et iustitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in vestris ministeriis studiose perficere studeatis. Proinde monemus vestram fidelitatem, ut memores sitis fidei nobis promissae, et in parte ministerii nostri vobis commissi, in pace scilicet et iustitia facienda, vosmetipsos coram Deo et coram hominibus tales exhibeatis, ut et nostri veri adiutores et populi conservatores iuste dici et vocari possitis. Et nulla quaelibet causa aut munerum acceptio aut amicitia cuiuslibet vel odium, aut timor vel gratia ab statu rectitudinis vos deviare compellat, quin inter proximum et proximum semper iuste iudicetis. Pupillorum vero et viduarum et caeterorum pauperum adiutores ac defensores et sanctae ecclesiae vel servorum illiu
Abbreviated transcription (Latin):
& ur̃a negligentia: sed potius ꝓutrorũq bono studio remunerar merea¬
mur. Et ubicũq ꝑnegligentiã abbatis aut abbatisse uel comitis siue
uassi nr̃i aut alicuius cuiuslibet ꝑsone aliqđ uobis difficultatis in hoc
apparuert obstaculũ nrãe dinoscentiȩ id ad tempus insinuare ñdif¬
feratis: ut nr̃o auxilio suffulti: qđ ur̃a auctoritas ex poscit famulan¬
te ut decet potestate nr̃a facilius ꝑficere ualeatis deadmonition
esacerdotib: uero adur̃am curã ꝑtinentib magnũ ad hibete stu

Expanded text:
tra et vestra neglegentia, sed potius pro utrorumque bono studio bono remunerari mereatra et vestra neglegentia, sed potius pro utrorumque bono studio bono remunerari mereamur: et ubicumque per neglegentiam abbatis aut abbatissae, vel comitis sive vassi nostri, aut alicuius cuiuslibet personae, aliquod vobis difficultatis in hoc apparuerit obstaculum, nostrae dinoscentiae id ad tempus insinuare non differatis; ut nostro auxilio suffulti, quod vestra auctoritas exposcit, famulante, ut decet, potestate nostra facilius perficere valeatis. 5. De sacerdotibus vero ad vestram curam pertinentibus magnum
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑: tam̃ & diuina auctoritate & humana ordinatione
qđ ego om̃iũ ur̃m admonitor esse debco: & om̃s uos nr̃i adiutores esse debetis
Nec enĩ ignoramus quid unicuiq ur̃m insibi cõmissa portione conueniat.
& ideo p̃termittere non possumus. quin unũ quẽq iuxta suũ ordinẽ ad moncamꝰ
suscipiendũ iuste accedant: & in eodẽ ministerio religiose uiuant: & tã
bene uiuendo quã recte p̃dicando popłis sibi cõmissis it uitȩ p̃beant. &ut
inmonasteriis in suis parrochiis & constitutis scã religio obseruaita fiat: &
unusquisq iuxta suã ꝓfessionẽ ueraat̃ uiuat curã impendant: Om̃s uos
in hoc sagro ordine constitutos & officiũ pastorali functos monemus atq
rogamus: ut in hoc maxime elaborare studeatis & ꝑuos met ipsos & ꝓuobis
subiectos. quantũ adur̃m ministeriũ ꝑtinet: nobis ueri adiutores ad ministra¬
tione ministerii nobis cõmissi existatis: ut in iudicio non condem nari ꝓnrã

Expanded text:
ideatur, tamen et divina auctoritate et humana ordinatione quod ego omnium vestrum admonitor esse debeo, et omnes vos nostri adiutores esse debetis. Nec enim ignoramus quid unicuique vestrum in sibi commissa portione conveniat; et ideo praetermittere non possumus, quin unumquemque iuxta suum ordinem admoneamus.suscipiendum iuste accedant, et in eodem ministerio religiose vivant, et tam bene vivendo quam recte praedicando populis sibi commissis iter vitae praebeant, et ut in monasteriis in suis parroechiis constitutis sancta religio observata fiat, et ut unusquisque iuxta suam professionem veraciter vivat, curam impendant, omnes vos in hoc sacro ordine constitutos et officio pastorali functos monemus atque rogamus, ut in hoc maxime elaborare studeatis, et per vosmetipsos et per vobis subiectos, quantum ad vestrum ministerium pertinet, nobis veri adiutores in administratione ministerii nobis commissi existatis; ut in iuditio non condemnari pro nos
Abbreviated transcription (Latin):
tunus quisq prb̵t capitula habeat demaiorib uel dem inoribus
uicis ꝑ quę cognoscere ualeat uel p̃dicare subditis suis ut caueant
ab insidiis diaboli
rit aut paruulus in firmus fuerit statĩ eũ communicet: nesine cõmu
t prbt incęna dni duas ampullas secũ deferat. unã adchrisma
alterã adoleũ ad cathetuminos iniguendũ uel infirmos iuxta sen¬
tentiã apłicã : ut quando quis infirmat᷑ inducat prbos aeccłȩ & oren¬
suꝑ eũ unguentes eũ oleo in nomine dñi: denonis & decititis¬
t qui eccłarũ benefica habent nona & detima ex eis ecclac cuius res
e sunt festiuitates in anno que ꝑ om̃ia uenerari debent: natalis dñi.¬

Expanded text:
unusquisque presbyter capitula habeat de maioribus vel de minoribus gnoscere valeat vel praedicare subditis suis, ut caveant ab insidiis diaboli.rit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine commu presbyter in coena Domini duas ampullas secum deferat, unam ad chrismam, alteram ad oleum ad cathecuminos inunguendum vel infirmos iuxta sententiam apostolicam; ut quando quis infirmatur, inducat presbyteros esuper eum, unguentes eum oleo in nomine Domini. 18. Ut qui ecclesiarum beneficia habent, nonam et decimam ex eis ecclesiae cuius res e sunt festivitates in anno, quae per omnia venerari debent: natalis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ iuxta scõrũ patrũ traditionẽ nouimus res aeccłe uota esse fi¬
deliũ : p̃tia peccatorũ: & patrimonia pauperũ: cuiq non solũ
habita conseruare: uerũ etiã multa dõ opitulante conferre optamus:
Tam ut abȩcelesiasticis de nondiuidendis rebus illius suspitionẽ dudum
conceptã penitus a moreremꝰ : statuimus ut neq nr̃is neq filiorũ &
dõ dispensante successorũ nr̃orũ tẽporib qui nr̃am uel ꝓgenitorũ
nr̃orũ uoluntatẽ uel exemplũ imitari uoluerint: nulla poenitus
diuisionẽ aut iacturã patiatur:. Luumq Erttes pon¬
acrorũ canonũ non ignari ut indĩ nom ine scã aeccła suo liboriuꝰ¬
ut potiret᷑ honore ad sensũ ordimi aocclesiastido p̃buimus. ut scli¬
cetꝰ qp̃i pelectionẽ cleriorũ & popłi scđm statuta canonũ de
ꝓprla diocesi remota ꝑfenarũ & munerũ acceptione obuite me¬
telũ &sapientie donũ eligant᷑ : ut exemplo & uerbo sibi subiec

Expanded text:
ui iuxta sanctorum patrum traditionem novimus res ecclesiae vota esse fidelium, pretia peccatorum et patrimonia pauperum, cuique non solum habita conservare, verum etiam multa Deo opitulante conferre optamus. Tamen ut ab ecclesiasticis de non dividendis rebus illius suspicionem dudum conceptam penitus amoveremus, statuimus, ut neque nostris neque filiorum et Deo dispensante successorum nostrorum temporibus, qui nostram vel progenitorum nostrorum voluntatem vel exemplum imitari voluerindivisionem aut iacturam patiatur. 2. Sacrorum canonum non ignari, ut in Dei nomine sancta ecclesia suo liberius potiretur honore, adsensum ordini ecclesiastico praebuimus, ut scilicet episcopi per electionem cleri et populi secundum statuta canonum de propria diocesi, remota personarum et munerum acceptione, ob vitae meritum et sapientiae donum eligantur, ut exemplo et verbo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
It prbi non ordinent᷑ priusquã examinent᷑ : & ut ex cõmunicationes
tliber homo qui in monasterio regulari comã deposuerit: & res suas
ibidẽ delegauerit: ꝓmissionẽ factã scđm regulã firmit̃ teneat
et nomini liceat aliũ cogere adbibendũ
tnullus laicus prb̵m in eccła mittere uel eicere p̃sumat: nisi¬
t eccłȩ uel altaria que ambiguas̃ det̃secratione consetrent᷑:
cent: ut linteamina altarib p̃parent:
Ut nullus prbt alterius parrochianũ nsi initinere fuerit uel placitũ
ibi habuerit ad missam recipiat:pron adteriuirȩ p
nere fuerit. neo detima ad alterũ ꝑtinentẽ audeat reciꝑe:¬

Expanded text:
teri non ordinentur, priusquam examinentur. Et ut excommunicationes e liberi hominis. Ut liber homo, qui in monasterio regulari comam deposuerit et res suas ibidem delegaverit, promissionem factam secundum regulam firmiter teneatt nemini liceat alium cogere ad bibendumnullus laicus presbiterum in ecclesia mittere vel de ecclesie ecent, ut linteamina altaribus praeparent. 8. Ut nullus presbyter alterius parrochianum, nisi in itinere fuerit vel placitum ibi habuerit, ad missam recipiat. 148. De parrochia inere fuerit, nec decimam ad alterum pertinentem audeat recipe
Abbreviated transcription (Latin):
admoneant᷑ & id ut facere studeant: ur̃a pontificali auctoritate
constringant᷑. Quicquid autẽ in illis a popłis iuste rep̃hendit᷑ in exẽ¬
plo propriȩ conuersationis: ur̃a ꝓuidentia corrigere non negligat:
Neuero ȩccłȩ illis cõmissȩ in restauratione aut inluminarib: iuxta pos¬
sibilitatẽ rerũ ab illis negligant᷑ : ura nichil hominus iningilare debe
sollertia : Et sic̃ alios ꝓhibetis nedemansis ad eccłȩ luminaria datis ali¬
quid accipiant : sic &uos: & ur̃i archidiacom deeisdẽ mansis nichil acci¬
piendo aliis exemplũ p̃beatis: sed potius ad id qđ data sunt seruire con

Expanded text:
admoneantur, et id ut facere studeant vestra pontificali auctoritate constringantur. Quicquid autem in illis a populis iuste reprehenditur, in exemplo propriae conversationis vestra providentia corrigere non neglegat. Ne vero ecclesiae illis commissae in restauratione aut in luminaribus iuxta possibilitatem rerum ab illis neglegantur, vestra nihilominus invigilare debet solertia. Et sicut alios prohibetis, ne de mansis ad ecclesiae luminaria datis aliquid accipiant, sic et vos et vestri archidiaconi de eisdem mansis nihil accipiendo aliis exemplum praebeatis; sed potius ad id quod data sunt, servire con
Abbreviated transcription (Latin):
instantu ad monete cos dedilectione dĩ & ꝓximi defide & spe in dnõ
debrmilitate & pacientia : decastitite & continentia debenignitate &
talia agunt regnũ dĩ possidebunt : Et hoc ideo diligentius in iungimꝰ urẽ
caritati : quia scimus tẽporib nouissimis pseudo doctores esse uenturos sic̃
ipse dñs in euangłio p̃dixit : Et apłs paulus adtimotheũ testat᷑ Ideo di¬
lectissimi toto corde p̃paremus nos inscientia ueritatis: ut possimus con¬
tradicentib ueritati resistere : & diuina donante grã uerbũ dĩ crescat
& currat & multiplicet᷑ in profectũ scaẽ dĩ aeccłȩ & salutẽ anima¬

Expanded text:
instantia ammonete eos de dilectione Dei et proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate et patientia, de castitate et continentia, de benignitate etalia agunt, regnum Dei possidebunt Et hoc ideo diligentius iniungimus vestrae caritati, quia scimus temporibus novissimis pseudodoctores esse venturos, sicut ipse Dominus in Euangelio praedixit, et apostolus Paulus ad Timotheum testatur. Ideo, dilectissimi, toto corde praeparemus nos in scientia veritatis, ut possimus contradicentibus veritati resistere, et divina donante gratia verbum Dei crescat et currat et multiplicetur in profectum sanctae Dei aeclesiae, et salutem anima
Abbreviated transcription (Latin):
nutrificare facit: & desua ꝓprietate ꝓpriã familũ nutriat: Et si deo
donante suꝑse & suꝑ familia sua aut inbeneficio aut in alode annonã
habuerit᷑ &uenundare uoluerit ñ carius uendat nisi modiũ deauena deñ
habere constitutũ.ẽ. & imusquisq habeit aequã mensurã & acqua
cus sine iussione epĩ sui:

Expanded text:
nutricare faciat et de sua proprietate propriam familiam nutriat. Et si Deo nutricare faciat et de sua proprietate propriam familiam nutriat. Et si Deo donante super se et super familiam suam aut in beneficio aut in alode annonara habuerit et venundare voluerit, non carius vendat nisi modium de avena denahabere constitutum est. Et unusquisque habeat aequam mensuram et aequalcus sine iussione episcopi sui.
Abbreviated transcription (Latin):
upiatis acro i malã sur te accipit. siquis supra modũ re quilibet
inustae a ppetere nult iuxta salomos sapra nodi ol quluib¬
apłm hȩc est radix om̃iũ malorũ:
urpe lucrũ exercent qui ꝑuarias circũuentiones lucrandi causa in ho¬
neste res quaslibet congregare decertant: e¬
2.
frenus ẽ qui aliquid p̃stat. iustũ fenus. ẽ: quiamplius requirit nisi
uicũq enĩ tẽpore messis uel tẽpore uindemie. ñ necessitate sed propt̃
cupiditatẽ cõparat annonã aut uinũ. uerbi gra deduob denariis
cõparat modiũ unũ. & seruat usq dũ uenundare possit contra denarios
.iiͦii. aut sex seu amplius: hoc turpe lugrũ dicimus Si hoc propter
net essitatẽ comparat ut sibi habeat & aliis tribuat: negotium dici
ut om̃s ep̃ĩ abbates. abbatisse. optimates & comites: seu domestici
& cuncti fideles: qui beneficia regalia tã derebus ecclenasticis quamq
& dereliquis habere uident᷑: ut unus quisq desuo beneficio suã familiã

Expanded text:
upiditas vero in malam partem accipitur, si quis supra modum res quaslibet iniuste appetere vult, iuxta Salomonem: Post concupistolum haec est radix omnium malorum. 5. Turpe lucrum exercent, qui per varias circumventiones, lucrandi causa, inhoneste res quaslibet congregare decertant. 6. Foenus est qui aliquid prestat. Iustum foenus est, qui amplius non requirit nisi uicumque enim tempus messis vel tempus vindemiae, non necessitate sed propter cupiditatem, comparat annonam an vinum, verbi gratia de duobus dinariis comparat modium unum, et servat usque dum iterum venundare possit contra dinarios quatuor aut sex seu amplius, hoc turpe lucrum dicimus. Si autem propter necessitatem comparat, ut sibi abeat et aliis tribuat, negotium dicimut omnes episcopi, abbates, abbatissae, obtimates, comites, seu domestici, et cuncti fideles qui benet de reliquis habere videntur, ut unusquisque de suo beneficio suam familiam
Abbreviated transcription (Latin):
aelinads pudintie uir ginalis cũ & uel petitor Potris uo osgrur
aliquis forinidaetur: uel sictiã aliquo mortas peruuloso scruara¬
lo copuneta suerit nenonuelata moriat᷑ aut oxigentib paro¬
tibus: aut his ad quorũ curã ꝑtinet uelauerit uirginẽ seu uel auit
ante XXU annos aetatis nonei obsit conciliũ qđ deisto annorũ nume¬
ro constitutũ. ẽ. Unde colligit᷑: quia iuxta priorẽ sandonẽ uirgines
XXUActatis suȩ anno rite consetrandȩsint. Qđ si prȩmissȩ necessitates
ante id fieri cõpellant: nullũ possit ep̃o afferre prȩiudiciũ conse¬
crationis de¬
ancitũ est ut nullus deinceps quãlibet examinationẽ crucis face
contẽptui habeatur:

Expanded text:
iclitantis pudicitiae virginalis, cum vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod de isto annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta priorem sanctionem virgines 25 aetatis suae anno rite consecrandae sint; quod si praemissae necessitates ante id fieri compellant, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecrationis ancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facercontemptui habeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝑmaneati Siuͦ eũ catena seruitutis a castris dominicis extrahere uo¬
luerio gradũ amittat quia iuxta sacros ordines uilis ꝑsonamanens
sac̃ docudignitate fungi ñ potest: Dereb uͦ illoru ł peculiare quia ꝓpͥis
dominis libtate donant : ut ad gradiis ȩccłasticos iure ꝓmoucant᷑
statutũ ẽi ut in potestate dñorũ c̃sistat. utrũ illis concecłe an
sibi iundicare uelint. Cecerũ si post ordinationẽ aliquid acqͥsierint illud
ab his ꝑsonis de inceps acciꝑe p̃sumat. quorũ lib̾i aut ꝓpinqui hac inconsulta
oblatione possint rerũ ꝓpͥarũ exhȩredari. Qđ si aliquis dehceps hoc tẽpta¬
uerit. si nodali sententia districte feriađ Et res ad exhȩradatos redeant.

Expanded text:
suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dominicis extrahere vosuo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dominicis extrahere voluerit, gradum amittat, quia iuxta sacros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare, qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vendicare velint. Caeterum si post ordinationem aliquid adquisierint, illud ab his personis res deinceps accipere praesumat, quorum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere tentaverit, synodali sententia districte feriatur et res ad exheredatos redeant.
Abbreviated transcription (Latin):
tatutũ ẽ ut qͥcqͥd tẽ pr̃ imꝑii nr̃i afidelib: ȩccłȩ sponte collatũ fuerit in
ditiorib: locis duas partes in usus pauꝑũ. tciđ instipendia ceđe clericorũ
aut monachorũ. In minorib uͦ locis aeque unit clerũ & pauꝑes fore diuiden¬
dũ niss forte adatorib alicubi specialit̃ datefuerint
oris canonib concordare deb̵e. Id enĩ statutũ est. ut nullus ep̃orũ deiceps
eos ad sacros ordines ꝓmouere p̃sumat nisi pͥus ad ominis ꝓpͥis libtatẽ
c̃secuti fuerint. Et si qͥlibec seruus dñmsuũ fugiens aut latitans aut
adhibitis estib munere conduetis ł corrept̾is aut qualibet calliditate ł frau¬
de ad gradus eccłasticos ꝑuenerit. decretũ est ut deponat᷑. & d̃seiꝰ eũ
filiũ genuerit: & ipse filius ibide educat᷑ & ad gradus ecłasticos ꝓmot
fueric & utrũ seruus sit ignorauerit . & postea ueniens dñs eiillius legib:
eũ acqͥsierit. sanccitũ est . ut sidñs eiꝰ illi libtatẽ dare uoluerit in gradu

Expanded text:
tatutum est, ut quicquid tempore imperii nostri a fidelibus ecclesiae sponte collatum fuerit, in ditioribus locis duas partes in usus pauperum, tertiam in stipendia cedere clericorum aut monachorum, in minoribus vero locis aeque inter clerum et pauperes fore dividendum, nisi forte a datoribus alicubi specialiter datae fuericris canonibus concordare debere. Id enim statutum est, ut nullueos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint. Et si quilibet servus dominum suum fugiens, aut latitans, aut adhibitis testibus munere conductis vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus efilium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libertatem dare voluerit, in gradu
Abbreviated transcription (Latin):
ehoc si euenerit fames. clades aut in ȩqualitas aeris : ł alia qualiscũq cribulatio¬
famus inopia ut suos quisq adiuuet ꝓut potest. & nemosuã annonã nimis care
uendat: & ne foras imꝑiũ nr̃m uendat᷑ aliqđ alimoniũ s
e armis infrapatriã ñ portandis. id ẽ. scutis & lanceis ł loricis¬
& si faidosus quis sit. discutiat᷑ tunc quis eduob q̃trariꝰsit. &ut pactisint con
stringant᷑ ad pacẽ. etiã si noluerint: Et si alit pacificare nolunt ad ducant᷑
in nrãqi p̃sentiã. Et si aliquis pꝰpacificationẽ alterũ occiđit cõponat ilũ. &
manũ ꝑquã iurauit absq ulla redẽpcione ꝑdat. & insuꝑbannũ dominicũ sol¬

Expanded text:
hoc si evenerit fames, pestilentia, inaequalitas aeris, vel alia qualiscunque tribulatiofamis inopia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et nemo suam annonam nimis care vendat, et ne foras imperium nostrum vendatur aliquod alimonium. e armis infra patriam non portandis, id est scutis et lanceis et loricis. Si faidosus quis sit, discutiatur tunc, quis e duobus contrarius sit ut pacati fiant, et distringantur ad pacem, etiam si noluerint. Et si aliter se pacificare nolunt, adducantur in nostram praesentiam. Et si aliquis post pacificationem alterum occiderit, conponat illum, et manum qua
Abbreviated transcription (Latin):
ros libellos sibi necessarios bene correctos habeant: & qualit̃ ȩccłas destru¬
tas sibi ꝑtinentes iuxta uires em̃dent : qualit̃ etiã uiduas diligent᷑ instru¬
ant. quomͦ etiã scđm apłicã auctoritatẽ conu̾saridebeant edoceant: & ut
suꝑstitiones quas qͥbda in locis in exeqͥis mortuarũ ñnulli faciunt eradicen
ȩcołasticis negotus quantũ dñs iuuerit totis uirib: c̃sulere satagant dili¬
gent ad monuimꝰ. & ut liberiꝰ ex sequi ualeant nos inquantũ dñs posse dedi¬

Expanded text:
ros libellos sibi necessarios bene correctos habeant; et qualiter ecclesias destruros libellos sibi necessarios bene correctos habeant; et qualiter ecclesias destructas sibi pertinentes iuxta vires emendent. Qualiter etiam viduas diligenter instruant; quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant; et ut superstitiones quas quibusdam locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicenecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus consulere satagant, diligenter admonuimus; et ut id liberius exsequi valeant, nos, in quantum Dominus posse dede
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate uirginaliũ & uł pecitor pens ł raptor aliquis formidat᷑ uł sieciã
aliquo mortis ꝑiculoso scripulo cõpuncta fuerit ne ñ uelata moriat᷑ aut
exigentib parentib: aut his ad quorũ curã ꝑtinet uelauerit: Uirginẽ seu uł¬
lauit ante xxu annos ȩtatis ñ eis obsit conciliũ qđ de isto annorũ nume¬
ro constitutũ ẽ. unde colligit᷑ quia iuxta pͥorẽ sanctionẽ uirgines .xxu
cõpulerint : nullũ possit ep̃o afferre p̃iudiciũ c̃secranti  +
ancgitũ est ut nullus de inceps qualibet ex aminationẽ troliua i¬
p̃s siue ꝑse siue ꝑuicarios. pabulũ u̾bidiuini sedule popłis annuntient
quia ut ait̃ beatꝰ gregoriꝰ irã contrase occulti iudicis excitat sac̃dos si sine
p̃dicationis sonitũ incedit. Et ut clerũ sibi cõmissum in sobrietate & castitate
nutrsẽt. diuinisq officiis imbuat qͥrite ad sacrosscõs ȩceł asticos ordines ꝓmo¬
ueri possint : & ut oꝑamdent quatinꝰ prbi missalẽ & lectionariũ siue cete¬

Expanded text:
citiae virginalis, cum vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod de isto annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta priorem sanctionem virgines 25 conpulerint, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecranti. 27. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem sive per vicarios, pabulum verbi divini sedulo populis annuntient; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit; et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possint; et ut operam dent, quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive cete
Abbreviated transcription (Latin):
ncõpositionẽ uirgildi uolumꝰ ut eadent᷑
quȩ in lege continent᷑. excepto accipitre & spata . quia ꝓpt̃ illa duo aliquo¬
tiens ꝑuiriũ cõmittit᷑. quando maioris p̃cii quã illa sint esse iurant᷑ o
esse debet cũ sualege eã reddat. & quicqͥd cũ ea culerit semotĩ unã quãꝙ
rem scd̾n legẽ reddat. Et qͥ hoc de fensor eiꝰ ꝑpetrari c̃sensit. & ideo
raptori nicbil querere uoluerit com̃s singła deuñaquaq refreda nra
abeo exactare faciat. Sponso uͦ legẽ suã cõponat . & insuꝑbannũ nr̃m.
eũ ꝑiudiciũ ꝓducti fuerint. si falsos eos esse suspicat᷑: liceat ei alios testes
quos meliores potuerit contra eos apponere: ut ueratiũ testimonio fal¬
sorũ testiũ ꝑu̾sitas suꝑet᷑. Qđ si ambȩ partes cestiũ ita int̃ se dissenserint
ut nullatenꝰ una pars alteri cređe uelit : eligant᷑ duo ex ipsis id ese
ex utraq parte unꝰ. qͥcũ scutis & fustib: incãpo decertent

Expanded text:
conpositionem wirgildi volumus ut ea dentur, quae in lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii, quam illa sint, esse iurantur. esse debet, cum sua lege eam reddat. Et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singula de unaquaque re fre a nostra ab eo exactare faciat: sponso vero legem suam conponat et insuper bannum nostrum, eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent,