comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq solum colẽt int̾ se ac̃ diligent̾ s ⁊̃ uerebuntut. Nam maximũ orna¬
m̃tũ amicicie tollit. qui exea tollit uerecundiam. Itaq in his ꝑniciosus ẽ
tum amiciaai adiutrix an̾a data ẽ nõ uicioꝵ comes ut qm̃ nõ solitaria possi
que si quos int̾ sccietas aut ẽ aut fuit aut fucura ẽ. eoꝵ ẽ habendus
ad sũmũ nature bonũ. optimus beatissimusq comitatus. ħ ẽ in quam so¬
cietas in qua omia ĩst̾ que putãt hoĩes ex petenda honestas. głia. tranqui¬
litas ãi. atq iccunditas. ⁊ cum ħ adsint beata uita ad sit ⁊ si ne his ẽẽ nõ pos¬
lumus adipisci uirtuti oꝑa danda ẽ sine qua nec anniciciam neq ullam
rem expettendam ꝯsequi possumus. Ea uõ neglecta qui se amicos hr̃e
atbittantur. Tum deniq se ertasse sentiunt cum eos aliquis grauis
casus expiri cogit. Quo cuta dicendum ẽ ⁊̃ sepius cum indicaueris di

Expanded text:
neque solum colent inter se ac diligent, sed etiam verebuntur. nam maximum ornaneque solum colent inter se ac diligent, sed etiam verebuntur. nam maximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit verecundiam. itaque in eis perniciosus est tum amicitia adiutrix a natura data est, non vitiorum comes, ut, quoniam solitaria non posset quae si quos inter societas aut est aut fuit aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque comitatus. haec est, inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—honestas gloria tranquillitas animi atque iucunditas; ut et, cum haec adsint, beata vita sit, et sine his esse non posvirtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, dil
Abbreviated transcription (Latin):
teret in bestus. uolucrib. nanub Iggrestib. cictirib. ferio. pͥmũ
ut se ip̃e diligant. id eiim parit̾ qͥm om̃i aiãnte nascitur. de ind̾
ut requirant atq appetãt adquas se applicent eiusten gñis aĩantes.¬
idq faciunt cum desiderio ⁊ cum quãdam similitudine amoris
mani. Quanto id mag̃ in hoĩe sfnã. qui ⁊ se ip̃e diligit ⁊ altetũ
acquirit. cuiꝰ animũ ita cum su misceat ut efficiat pene unũ
les ip̃i ẽẽ nõ possunt. queq ip̃i nõ tribuũt amicis. ħ abhis desiderant.
Par eẽ aũt primũ ip̃m ẽẽ uirũ bonũ tum alterum similem sui que¬
rete. Intalib ea quam iam dudum tractamus stabilitas amicicie ꝯfir¬
mari põt. Cum hoĩes beniuolencia ꝯiũcti pͥmũ cupiditatib hio quib cetĩ
sirscipiat. neq quicquã umquam nisi honestẽi ⁊ rectũ alt̾ ab alto̾ postulabit

Expanded text:
ret in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ret in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ut se ipsae diligant—id enim pariter cum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generis animantis—idque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, ut efficiat paene unumles ipsi esse non possunt, quaeque ipsi non tribuunt amicis, haec ab eis desiderant. par est autem primum ipsum esse virum bonum, tum alterum similem sui quaerere. in talibus ea, quam iam dudum tractamus, stabilitas amicitiae confirmari potest, cum homines benevolentia coniuncti primum cupiditatibus eis quibus ceteri suscipiet; neque quicquam umquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit,
Abbreviated transcription (Latin):
acie suscepte uideantur. Nich enim ipius quam cum eo bolbam
gerere quo cum familiarit̾ iuxeris. ibamicicia quinti pompei meo
ingraues inimicicias ꝯuertant se sniticie. ex quib ungia maledic
ta. ꝯtumelie gignũtur. que tñ si tollgabulles erint ferende sunt ⁊
hic honoa uet̾i amicicie tribuendus utis inculpa sit qui faciat nõ ꝗ
indignos. Digni aũt sũt amicicia quib in ip̃is in ẽ causa eut dili¬
gantur. Rarum genus ⁊ quidem qũa p̃clararara. nec quacquam
sit ⁊ amicos tanquam pecudes ooa potissimũ diligunt. ex quibus
sꝑant se maximũ fructum ẽẽ capfuros. Itaq pulcherima illa ⁊ ma¬
xime naturabili carent amicicia ꝑii ⁊ ꝓpe se expetita. nec ip̃i sibi exẽ¬
plo sunt ħ uis amicitie ⁊ quał ⁊ curata sir ip̃e enim se quisq dili
reꝑietut. Est enim is quidem. tasmam alt̾ idera. ꝙ si her appa¬

Expanded text:
citiae susceptae videantur. nihil enim est turpius quam cum eo bellum citiae susceptae videantur. nihil enim est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo in gravis inimicitias convertant se amicitiae ex quita contumeliaeque gignuntur: quae tamen si tolerabiles fuerint, ferendae erunt, et is honos veteri amicitiae tribuendus est, ut is in culpa sit qui faciat, non inon dignos. Digni autem amicitia sunt, quibus in ipsis inest causa cur diligantur. Charum genus equidem omnia praeclara rara, nec quidquam sit, et amicos tamquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibus sperant se maximum fructum esse capturos. ita pulcherrima illa et maxime naturali carent amicitia per se et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo sunt, haec vis amicitiae et qualis et quanta sit. ipse enim se quisque dilireperietur: est enim is qui est tamquam alter idem. quod si hoc appa
Abbreviated transcription (Latin):
troiam neptolomus caꝑe potiuss si licomedem apud quem erat edu¬
catus multis ium lacrimis iter suum impedientem audire uoliuiss
⁊ sepe ꝯcidunt magne res ut discedendum sit ib amics. quas qui impe¬
dire uult ꝙ desiderium nõ facile ferat sinifurmus ẽ molisq natuia.
ob eam ip̃am causam in amiticia parum ẽ iustus atq in om̃i re ꝯ¬
siderandum ẽ ⁊ ꝙ pastules ab amito ꝙ paciate ate impetrani. Est ⁊
quedam calamitas in amiciais dunpendis nõ unquam necessaria¬
iam enim asamentum familiarib ad palgares amicicias or̃o nr̃a di¬
labitur. erumpnũt sepe uicia amicoꝵ tulm in ip̃os amicos tum in a¬
lienos. quoꝵ tñ catonem dicere audini dissuende magis quam di
scindende. Nisi quedam ad modum in pollerabilis in uiria ex arserit.
ut neq rectum neq honestum sit linaaũt aur moꝵ aut studioꝵ
amicicus. Cauendum erit ne nõ solun amiccio depoĩte s ⁊̃ ne inimi¬

Expanded text:
Troiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat eduTroiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis iter suum impedientem audire voluisset. et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis; quas qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, is et infirmus est mollisque natura et ob eam ipsam causam in amicitia parum iustus. atque in omni re considerandum est et quid postules ab amico et quid patiare a te impetrari. est etiam quaedam calamitas in amicitiis dimittendis non numquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad volgaris amicitias oratio nostra delabitur. erumpunt saepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum scindendae, nisi quaedam admodum intolerabilis iniuria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non amicitiis cavendum erit ne non solum amicitiae depositae, sed etiam inimi
Abbreviated transcription (Latin):
sane genus hõnim offã exꝓbaciũ que meminisse d his ĩ quẽ col¬
lata sũt nõ d ꝯmemorare quiꝯtulit. Quã obrẽ ut hi qui supiores
Sũt ẽĩ quidã qui molestas amcicias faciũt. cũ ip̃i se ꝯtẽp̃ni putãt.¬
ꝙ nõ fere ꝯtigit nisi lus qui ⁊ tẽpnẽdos se arbittatur. qui hac opi
uiues substinẽ possit. Nõ eĩ tu pssis quãtũ uis exoellas om̃s tuos ad
honores amplissimos ꝑduce. ui scipio.p. tutiliũ patuit ꝯsulẽ effice̾
frẽm eius .l. nõ potuit. Quod iͥ õ possis quid uis deferte ad alłum. ui¬
pile studiosi fuer̃t eos debent nẽ necessarios quos tũ eodẽ studio p̃di¬
tos dilexerũt. Isto eĩ mõ nuttios ⁊ pedagogi uire uerustatis płimũ
ria studia secũtur quoꝵ dissinilitudo disscriat amicicias. nͨ ob aliã cau¬
cicus ne quis intempati qudam beniuolencia ꝙ ꝑsepe fit impe¬
diat utilitares magnas amicoꝵ. Nec enini ut ad fabulas reddeam

Expanded text:
inisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opiniuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvis excellas, omnis tuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si pilae studiosi fuerint, eos habere necessarios oportet, quostum eodem studio praeditos dilexerunt. Isto enim modo nutrices et paedagogi plurimum ria studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias: nec ob aliam caucitiis, ne quis intemperata quadam benevolentia, quod persaepe fit, impeas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam,
Abbreviated transcription (Latin):
ficilime agnoscitur. Quippe cum ⁊̃ adu̾sando sepe assentetur. ⁊ litiga¬
re se simulans blandiatat atq ad extremũ det manus uĩgiq se paciat᷑.
ut is qui ilbasus sit płs uicisse uideatur. Quid aũt turpius quã illd
ꝙ ut ue ictidat mag̾ cauendu ẽ ui me hodie m̃ om̃s coamicos stultos
idest̾ sapientium de hac dico sapĩa que uidetut in hoĩem cadete posse¬
ad leues anucicias defluxit or̃o quam obrem adilla pͥma redleamus eaq

Expanded text:
facillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et litigafacillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et litigare se simulans blandiatur atque ad extremum det manus vincique se patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. quid autem turpius quam illudi? quod ut ne accidat magis cavendum est: ut me hodie ante omnis comicos stultos m hominum, id est sapientium—de hac dico sapientia, quae videtur in hominem cadere posse—ad levis amicitias defluxit oratio. quam ob rem ad illa prima redeamus eaque
Abbreviated transcription (Latin):
mone uitute eĩ ip̃a nõ tam multi p̾dicti ẽẽ qiam uideri uolunt. hos
delectat assentatio.his fict̃ ad ip̃oꝵ uoluntatem ẜmo cum adhibetut
õionem illam uanam testimonium eẽ laudum suaꝵ putant. Nulla
e gͥ imicitia cum alt̾ uerum audite nõ uult alt̾ admentiendum para¬
tus ẽ. Ne parasitoꝵ in ꝯmediis assentatio nob̾ facta uideretut nisi eẽnt
milites głosi. magnas uõ agete gtãs thais mͥ satis erat. respondere ma¬
gnas ingentes inquid semp auges assentator. id ꝙ is cuiꝰ touoluntatẽ
dĩ uult eẽ magnum. Quam obrem quamquam blanda ista uanitro
ipud eos ualet. qui ip̃i illam alectat ⁊ inuitant. Tñ ⁊̃ grauiores.
stantioresq admonenda sũt ut anmadu̾tant ne calida assentationẽ
capiantur. Aꝑte eĩ adulantem nemo nõ iidet nͥ qui ad monẽdum ẽ
ex cors. Calidꝰ ille ⁊ ocultus ne se in sinuet studiose cauendũ ẽ. nec eĩ

Expanded text:
nione. virtute enim ipsa non tam multi nione. virtute enim ipsa non tam multi delectat assentatio, his fictus ad eorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum luarum putant. Nulla est igitur haec amicitia, cum alter verum audire non vult, alter ad mentiendum paratus est, nec Parasitorum in comoediis assentatio nobis facera videretur, nisi essent milites gloriosi: Magnas vero agere gratias Thais mihi? Satis erat respondere magnas: ingentes, inquit semper auget assentatio id, quodis, cuius ad voluntatem dicitur, vult esse magnum. Quamobrem, quamquam blanda ista vanitas apadeos valet, quiipsi illam allectant et invitant; tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et occultus ne se insinuet studiose cavendum est. nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ppłatis ler de sac̾dotus.C. licimi crassi uidebatur. Coaptacio onim colegio¬
tum id ppłi bñfictum ttansferebatut. acq his pͥmũ instituit inforum
u̾sus agere cum ppło tñ illius uenoibilem or̃onem religio deorum ĩ mor
tefensa ẽ. Quod si in scanna.i. in ꝯtione in qua reb fictis ⁊ adumbratis
loci płimũ ẽ. tñ uerum ualet si mõ io patefictum ⁊ illustratum ẽ. qua ĩ
amiciciam fieri oportet que tota u̾itate ꝑpenditur in qua nͥ ẽ ut d̃ aut
habeas nec amare quidem aut amari possis cum id quam uere fiat igͦ¬
res. Quamquam ista assentatio quantum uis ꝑniciosa sit nocete tũ
nemini põt nͥ ei qui eam recipit atq ea delectatur. Ita fit ut hia assenta¬
torib patefaciat aures suas maxime qui ip̃e sibi assentetur ⁊ se maxi¬
me delectet. omĩno ẽ amãs sui uittus optime eĩ se ip̃a nouit quãq
amabilis sit intellig̃. Ego aut̃ nõ de uirtute nũc loquor s de uirtutis opi¬

Expanded text:
i Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortdefensa est. quod si in scena, id est in contione, in qua rebus fictis et adumbratis loci plurimum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, habeas; ne amare quidem, ut amari possis: cum, id quam vere fiat, ignores, quamquam ista assentatio, quamvis perniciosa sit, nocere tamen nemini potest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipipse delectet. omnino est amans sui virtus; optime enim se ipsa novit quamque amabilis sit intellegit: ego autem non de virtute nunc loquor, sed de virtutis opi
Abbreviated transcription (Latin):
clara ⁊ in signis. Nemo umqiram aĩo aut spe maiora suscipiet qui sibi
nõ illius memoriam atq ymaginem ꝓponendam putet equidem ex
om̃ib reb quas mͥ aut fortuna aut natura tribuit nich habeo ꝙ cum
taꝵ ꝯsiliũ. In cadẽ requies plena obletatõis fuit. Nũquam illum ne mi¬
nima quidem re offendi ꝙ quidem senserim. Nicħ eĩ audini ex eo ip̃e ꝙ nol¬
lem. Una domius erat. una nirtus isq cõis. Neq solũ milicia. s ⁊ ꝑegrinatoẽs
rusticatcesq coẽs. Nã quid ego de studus dicam cognoscẽdi aliꝗd semꝑ at
mi uiri ferte nullomͦ possem. S nͨ illa extĩcta sũt. alũturq potius ⁊ ange

Expanded text:
clara et insignis. nemo umquam animo aut spe maiora suscipiet qui sibi clara et insignis. nemo umquam animo aut spe maiora suscipiet qui sibi non illius memoriam atque imaginem proponendam putet. equidem ex omnibus rebus, quas mihi aut fortuna aut natura tribuit, nihil habeo quodivatarum consilium, in eadem requies plena oblectationis fuit. numquam illum ne minima quidem re offendi, quod quidem senserim, nihil audivi ex eo ipse quod nollem; una domus erat, idem victus isque communis, neque solum militia, sed etiam peregrinationes rusticationesque communes. nam quid ego de studiis dicam cognoscendi semper aliquidmi viri ferre nullo modo possem. sed nec illa exstincta sunt alu
Abbreviated transcription (Latin):
amiacia ⁊̃ situ eam nimis secutus sis. hac nos idolescentes beniuoletia
senes illos .l. paulũ .t. catonẽ.c. gallum. plubiũ nasica.titũ gractũ scipio¬
nis nr̃i sccerum dileximus. ħ ⁊̃ mag̃ elacer int̾ equales ui int me ⁊ sci¬
pionem .l. furiũ .p. repndui .s. muminiũ. Uicissim aũt senes in adolescẽ¬
tium caritate acquiescimus ut in nr̃a aut in quinti tiberonis. Et quide
⁊̃ admodum adolescentes .p. ruptilui. ac .l. uirguui familiaritate delector.
quidem optandum ẽ ut cum equalibet possis. quab cũ tãquã ecarteri¬
fragiles caduceq sũt semꝑ aliqui acquirendi sũt quos diligamus ⁊ aqb
diligamut. Caritate enim beniuolencia q sublata oĩs ẽ euita sublata
iocunditas. M quidem scipio quamquam ẽ subito ereptus. nuut tã.
semꝑq uiuet. Uirtutem enim amaui illius uiri que extuicta nõ ẽ. Nec
mͥ soli u̾satur añ oculos. qui illam semꝑ in manib habui. s ⁊ posteris eĩt

Expanded text:
amicitia, etiam si tu eam minus secutus sis. hac nos adulescentes benevolentia senes illos, L. Paulum, M. Catonem, C. Gallum, P. Nasicam, Ti. Gracchum Scipionis nostri socerum dileximus. haec etiam magis elucet inter aequalis, ut inter me et Scipionem, L. Furium, P. Rupilium, Sp. Mummium; vicissim autem senes in adulescentium caritate acquiescimus, ut in vestra, ut in Q. Tuberonis; equidem etiam admodum adulescentis P. Rutili, A. Vergini familiaritate delector. quidem optandum est ut cum aequalibus possis, quibuscum tamquam e carcerifragiles caducaeque sunt, semper aliqui anquirendi sunt quos diligamus et a quibus diligamur; caritate enim benevolentiaque sublata omnis est e vita sublata iucunditas. mihi quidem Scipio, quamquam est subito ereptus, vivit tamen semperque vivet; virtutem enim amavi illius viri, quae exstincta non est. nec mihi soli versatur ante oculos, qui illam semper in manibus habui, sed etiam posteris erit
Abbreviated transcription (Latin):
ranoꝵ uita. in miꝵ ĩ qua uulla fides. nulla caritas. nulla stabilitas be¬
niuolẽtie põt ẽẽ fiducia. omũa sẽꝑ suspecta atq sollicita nullus locus ami¬
cicie. Quis eĩ aut eũ diligat quẽ metuat aut eũ aquo se metui puret. Co¬
lũt tm̃ simulatõe dũ taxat ad tp̃s. Quod si forte ut fit płmq cecidetĩt
tũ intelligitur quã fuer̾it in opes amicoꝵ. ꝙ tatquiniũ dixisse ferũt tũ¬
cũ exulẽ eẽ si intellexiss quos fides amicos hũiss qͦs ĩ fidos cũ iam neutͥ¬
gcãm referte poss. Quãquã miror ĩ illa suꝑbia ⁊ ĩportunitate si quẽqͣ¬
amicũ hr̃e potuit atq ut huiꝰ quẽ dixi mores uetos amicos patare
nõ potuerũt. sic multoꝵ opes ipotẽtiũ excludũt amicicias fideles. Nõ eĩ

Expanded text:
rannorum vita, nimirum in qua nulla fides, nulla caritas, nulla stabilis benevolentiae potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita, nullus locus amicitiae. quis enim aut eum diligat, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet? coluntur tamen simulatione dumtaxat ad tempus. quod si forte, ut fit plerumque, ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum. quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem, tum se intellexisse, quos fidos amicos habuisset, quos igratiam referre posset. Quamquam miror, in illa superbia, et importunitate si quenquam habere potuir. Atque ut huius, quem dixi, meres veros amicos parare non potuere: sic multorum opes praepotentium excludunt amicitias fideles, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adult̾ia ⁊ om̃e tale flagitium nullis alus illecebris incitari nisi uo
diss huic diuno muneri ac dono nicħ tam mimicũ eẽ quam¬
uoluptatem. Nec enim libidine dñante temꝑancie locum eẽ neq¬
oĩo inuoluptatis regno uirtutem posse ꝯsistere. Ꝙ quo mag̃ in¬

Expanded text:
et adulteria et omne tale flagitium nullis aliis illecebris incitari nisi volet adulteria et omne tale flagitium nullis aliis illecebris incitari nisi voldisset, huic diuoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e con
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾im dic audierim egerim ꝯmoro adhoram uesꝑi. hoc sũt exerci¬
tatões ingenii. ħ curticula m̃tis. ihis dessudãs atq elaborans. cor¬
poris uires nõ magͦpere desidero assum amicis uenio uisenatũ ste¬
quens uttoq affero res multum diu cogitatas. Easq cueor aĩ nõ
corporis uib. quas si exequi nequirem tum me lectulus oblectaret¬
meus ea ip̃a cogitantem que iam agere nõ possem. s ut possim fac̃
acta uita semꝑ enim in his studiis laborib q iuuenti nõ intellig̃
qñ obrepat senectus ita sensim sine sensu etas senescit nͦ subito
frang̃ s diuturmtate extingnitur.
Equitur t̾cia uituꝑatio senectutis ꝙ eam carere dicunt uo¬
luptatib. O p̃daꝵ m̃umis etatis si quidem id aufert nob̾ ꝙ
ẽ in ad olescencia uiciosissimũ. Accipe enim optimi adolescen¬
cum hostib dãdestina eloquia nasci. Nallum demq selus nullum

Expanded text:
die dixerim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercidie dixerim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercitationes ingeni, haec curricula mentis; in his desudans atque elaborans corporis viris non magno opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidem id aufert a nobis, quod est in adulescentia vitiosissimum! accipite enim, optimi adulescencum hostibus clandestina colloquia nasci dicebat. Nullum denique scelus, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmantut. Nec nõ corpori sbueniendũ ẽ solum s ⁊̃ m̃ti atq aĩo
multo mag̃. Nam ħ qͦ nec tanquam lumini oleum nstiles uer
stingũtur senectute ⁊ corpora quidem ex̾citatõem de fatigationem
ingrauescunt. aĩ aũt se ex̾cendo leuantur. Nam quos ait cecilius
comicus stultos senes hos significat credulos oblunosos dissolu
let senũ leuilq ẽ nõ omĩum. Quatuor robustos filios quos
m̃ti mancipata ẽ. si isq adultimũ sp̃m dñatur in suos. ut enim
ad olescentem in quo senile aliquid. sic senem in quo alic uid ad ole¬
Septimus mͥ lib̾ ẽ originum in manib. omĩa antiquitatis moĩ¬
m̃ta colligo. cãrum illusitium res quascũꝙ defendi. nũc quam ma¬
xime ꝯficio orões. Ius augurum pontificũ ciuile tracto. multũ ⁊̃ gre¬
cis litt̾is utor pitagoreo q more Ex̾cend̾ memorie grã quicquid qͦꝙ

Expanded text:
opprimantur. nec vero corpori solum subveniendum est, sed menti atque animo opprimantur. nec vero corpori solum subveniendum est, sed menti atque animo multo magis. nstinguuntur senectute. et corpora quidem exercitationum defetigatione ingravescunt, animi autem exercitando levantur. nam quos ait Caecilius comicos stultos senes, hos significat credulos obliviosos dissolutlet, senum levium est, non omnium. quattuor robustos filios, quinnemini emancipata est, si usque ad ultimum spiritum dominatur in suos. ut enim adulescentem in quo est senile aliquid, sic senem in quo est aliquid aduleseptimus mihi liber Originum est in manibus; omnia antiquitatis monumenta colligo; causarum illustrium, quascunque defendi, nunc cum maxime conficio orationes; ius augurium pontificium civile tracto; multum etiam Graecis litteris utor; Pythagoriorumque more, exercendae memoriae gratia, quid quoque
Abbreviated transcription (Latin):
stini roboris. Non sũt insenectute uires. ne postulentut quidem ui¬
res asenectute. gͦ elegib einstitutis uatat etas nr̃a. mun̾ib his q̃
possũt sine uirib. sustineri. Itaq nõ mͦ ꝙ nõ possuius s ne quãtũ
possumus quidem cogimur.l. at multi ita sunt inbecilli senes ut nul¬
lum officii aut oĩo uite munus obsequi possit.C. at id quidem non
inbecillus . P. affricanĩ filius. is qui te ad optauit. Quam tenui aut
potius nulla ualitudine. ꝙ nͥ ita fuiss alterum illud extitiss lum̃ ciui¬
tatis. Ad pat̾uam enim magnutudinem animi doctrina ub̾ior accesẜat.
nec quidem effugere possit. Resistendũ leli ⁊ scipio senectuti ẽ. eiꝰq ui¬
cia diligencia ꝯpensanda sũt. Pugnandum tanquã ꝯtra morbum sic
ꝯita senectutem. Habenda ẽ rõ ualitudinis. Utendum ex̾citatõib mo¬
dicis. tantum cibi ⁊ pocionis adhibendum ut reficiantur uires nõ

Expanded text:
stini roboris. ne sint in senectute vires: ne postulantur quidem vistini roboris. ne sint in senectute vires: ne postulantur quidem vires a senectute. ergo et legibus et institutis vacat aetas nostra muneribus eis quae non possunt sine viribus sustineri. itaque non modo quod non possumus, sed ne quantum possumus quidem cogimur. At multi ita sunt imbecilli senes, ut nullum offici aut omnino vitae munus exsequi possint. At id quidem non becillus P. Africani filius, is qui te adoptavit, quam tenui aut nulla potius valetudine! quod ni ita fuisset, alterum illud exstitisset lumen civitatis; ad paternam enim magnitudinem animi doctrina uberior accessera quidem effugere possint? resistendum, Laeli et Scipio, senectuti est eiusque vitia diligentia compensanda sunt, pugnandum tamquam contra morbum sic contra senectutem, habenda ratio valetudinis, utendum exercitationibus modicis, tantum cibi et potionis adhibendum, ut reficiantur vires, non
Abbreviated transcription (Latin):
senem añ quam ẽẽm. Itaq nemo adhuc ne ꝯuenite uoluit quo⁊¬
cior. moderatõ mͦ uirium assit. etm̃ quãtũ põt quisq nitatur. Ne ille nũ
magno desiderio tenebitur uiriũ. Olimpie ꝑ stadium ingressus ẽẽ mile
dr̃ cum hum̾is sustinẽt bouem uiuum. uttum gͥ has corporis an py¬
tagore tibi malis uire ingenũ dari. Deniq isto studio bono utare dũ
assit. cum absit ne requitas nisi forte ad olescentes puericiam paulũ p¬
gressi etate adolescenciã debẽt requirere. Curfus ẽ cͥtus etatis. ⁊ una
uia nẽ eaq simplex. suaq cuiq ꝑti etatis tempestiuitas ẽ data. Ut
enim infirmitas pueroꝵ ⁊ ferocitas uiuenũ ⁊ grauitas iam ꝯstãtis
etatis sit ⁊senectutis maturitas naturale quiddam hr̃ quo suo tpr̃e
ꝑxipi debeat. audire te arbitror scipio hospes tuus hĩtus masiuissa que
facit hodie.xc. natus annos cum ingressus it̾ pedib sit. in equum

Expanded text:
senem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me voluit cusenem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me voluit curaestantior? moderatio modo virium adsit et tantum quantum potest quisque nitatur, ne ille non magno desiderio tenebitur virium. olympiae per stadium ingressus esse Milo dicitur, cum umeris sustineret bovem: utrum igitur has corporis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari? Denique isto bono utare, dum adsit, cum absit, ne requiras: nisi forte adulescentes pueritiam, paulum aetate progressi adulescentiam debent requirere. cursus est certus aetatis et una via naturae eaque simplex, suaque cuique parti aetatis tempestivitas est data, ut et infirmitas puerorum et ferocitas iuvenum et gravitas iam constantis aetatis et senectutis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. audire te arbitror, Scipio, hospes tuus avitus Masinissa quae faciat hodie nonaginta natus annos: cum ingressus iter pedibus sit, in equum
Abbreviated transcription (Latin):
dicet. Iam enim t̾ciam etatem hoĩum uiuebat nec ei uerendum
ne uera p̃dicans de se nuis uidetur aut insolens aut laquar. ⁊¬
enim ut ait homerus ex eius lingua melle dulcior fluebat oro. Quã
adsuauitatim nullis egebat corporis uirib. ⁊ tñ dux ille gͣtie nũꝙͣ
optat ut aiacis similes hẽat decem s sex nestoris. Qui sibi si acci¬
deret nõ dubitat quĩ sũt breui tͦia ꝑitura. S redeo adme. Quar¬
tum ego annum ꝯoctogesimum uellem id quidem posse głiari.
aut miles bello pico aut questor eodem bello aut questor ꝯ sul
in ispana fuerim aut quadrienio post cũ tribums militaris de¬
pugnaui ap̃ t̾mophilias i. acilio. l. gabione ꝯsulib. S tñ ut uos
uidetis nõ plane en̾uauit me. nͨ afflix̃ senectus. nõ curia uires me¬
as desiderat nõ rost᷑ nõ amici. nõ clientes nõ hospites. Nec enim
si diu ueł senex ẽẽ. Ego uoͣ me minus diu senem ẽẽ malem quam eẽ

Expanded text:
dicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum dicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat corporis viribus. et tamen dux ille Graeciae nusquam optat ut Aiacis similis habeat decem, sed ut Nestoris, quod si sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum ago annum et octogesimum: vellem equidem idem posse gloriariaut miles bello Punico aut quaestor eodem bello aut consul in Hispania fuerim aut quadriennio post, cum tribunus militaris depugnavi apud Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut vos videtis, non plane me enervavit, non afflixit senectus: non curia viris meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non hospites. nec enim si diu velis senex esse. ego vero me minus diu senem esse mallem quam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ti uidebantur. nec ulli bonaꝵ artiũ magr̃i nõ beati putandi quã¬
uis ꝯsenuerũt uires atq defecerũt. Et si ista ip̃a defectio iuriũ ad¬
olescencie uiciis efficitur sepius quã senectutis. libidinosa enim
⁊ intemꝑans ad olescencia effectiun corpus tradit senectuti. Cirtus
quippe ap̃ zenophontẽ eo ẜmone quem moriens hũit cum admodũ
senex eẽt negar se unquam sensisse senectutem suam ibecilliorem
factam quam adolescencia fuiss. Ego lutium metellum inemini
puer qui cũ quadriemo post alterũ ꝯsulatum pontifex matimus
factus eẽt iuginti ⁊ duos annos ei sac̾docio p̃fuit ita bonis uirib¬
ẽẽ extremo tpr̃e etatis ut ad olescenciam nõ inquirerer. Nicħ necesse
mͥ de me ip̃o dicere. quãquam idquidem senile etatiq nr̃e ꝯceditur.
uidetis ne ap̃ homerũ sepissime nestor qualit̾ de uirtutib suis pre¬

Expanded text:
ti videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamti videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defecerint. etsi ipsa ista defectio virium adulescentiae vitiis efficitur saepius quam senectute; libidinosa enim et intemperans adulescentia effetum corpus tradit senectuti. Cyrus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, cum quadriennio post alterum consulatum pontifex maximus factus esset, viginti et duos annos ei sacerdotio praefuit, ita bonis esse viribus extremo tempore aetatis, ut adulescentiam non requireret. nihil necesse est mihi de me ipso dicere, quamquam est id quidem senile aetatique nostrae conceditur. videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis prae
Abbreviated transcription (Latin):
sextus emilius tale. Nich̾ multis annis añ tytus corũcanus. Nicħ
InͦI ctassus. aquib iura ciuib p̃scribebantur. Quoꝵ usq ad extremũ
sp̃m ẽ ꝓuecta prudencia. L.orator metuo ne languescat senectute:
Est eium munus eius nõ ingemi solum s laterũ ⁊̃. ⁊ uirũ .C. oĩo
canoꝵ illud innoce splendescit ⁊̃ nescio quo pacto in senectute. Qui e¬
quidem adhuc nõ amisi. ⁊ uidetis annos meos. S tñ ẜmo decoruᷤᷤ
senis quietus ⁊ remissus. fac̃q ꝑsepe ip̃a sibi audienciam distĩ seniᷤ
cõpta ⁊ mitis or̃o. quam si ip̃e exequi nequeas possis tñ scipioni ⁊¬
mandare e lelio. Quid enim ẽ iocundius senectute stipata studiis
inuẽtutis. An has quidem uires senectutis relinquimus ut ado¬
lescentes doceat instruat. ad om̃e officii munus in struat. Quo
tui duo .l. emiliꝰ. ⁊ p. africanus comitatu nobiliũ iuuenũ fortuna¬

Expanded text:
Sex. Aelius tale, nihil multis annis ante Ti. Coruncanius, nihil Sex. Aelius tale, nihil multis annis ante Ti. Coruncanius, nihil modo P. Crassus, a quibus iura civibus praescribebantur, quorum usque ad extremum spiritum est provecta prudentia. Orator metuo ne languescat senectute, est enim munus eius non ingeni solum, sed laterum etiam et virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat, ad omne offici munus instruat? quo tui duo L. Aemilius et P. Africanus comitatu nobilium iuvenum fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
q studiũ ĩ supiore uita fuit. Quid ꝙ ⁊ addiscãt aliquid semꝑ. ⁊ ut
silõne u̾sib głantẽ uidemus. qui se cotidie aliquid discẽtem dicit
sene fien. ut ego feci qui lrãs gretas senex didici. quas quidem sic
auide arripui qi diucumã sitim explere cupiẽs. ut ea ip̃a exͣ mͥ nota
cent. quib me nñc ex̾o uti intetis. Qui cũ fecise sectatẽ in fidib
audire uellem equidem ⁊̃ illud discebant enim fidib antiqui s
enim erat locus alt̾ de uicus senectutis nõ mͦ płs quam ad olescens
tauri aut elephanti desiderabam. Quid ẽ eo decet uti .⁊ quicquid
agas age̾ ꝓuiib. que emm uox põt eẽ ꝯ temptior quam miloĩs
cteto marte qui cum iam senex ẽẽt athletasq se ex̾centes incurti¬
culo uidẽt aspexisse lac̾tos suos dic. illactumãsq dixisse at hi qui¬
dem mortui iam sũt.C.Nõ uo̾ tam isti quam tu ip̃e nugator. Ne¬
q enim exte unquam es nobilitatus s ex lat̾ib ⁊ lac̾tis tuis. Nichil

Expanded text:
 studium in superiore vita fuit. quid, qui etiam addiscunt aliquid, ut et Solonem versibus gloriantem videmus, qui se cotidie aliquid addiscentem dicit senem fieri. et ego feci, qui litteras Graecas senex didici, quas quidem sic avide arripui quasi diuturnam sitim explere cupiens, ut ea ipsa mihi nota essent, quibus me nunc exemplis uti videtis. quod cum fecisse Socratem in fidibus audirem, vellem equidem etiam illud, discebant enim fidibus antiqui, senim erat locus alter de vitiis senectutis, non plus quam adulescens tauri aut elephanti desiderabam. quod est, eo decet uti et quidquid agis agere pro viribus. quae enim vox potest esse contemptior quam Milonis Crotoniatae? qui cum iam senex esset athletasque se exercentis in curriculo videret, aspexisse lacertos suos dicitur illacrimansque dixisse, at hi quidem mortui iam sunt. non vero tam isti, quam tu ipse, nugator, neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut amiticie ꝓpt̾ indigẽtiã colãtur ut hñ qui opib ⁊ copus maximeq
nitute in qua płimũ ẽ p̃sidii minime alt̾ius indigeãt libalissimi sĩt
⁊ bn ficientissimi atq haud scĩa an ne opus sit quidẽ nicħ unqͣ õino de¬
ẽẽ amicis. Ubi eĩ studia nr̃a iuguissẽt si nũquã ꝯsilio nũꝗͣ opa nr̃a uͭ domi¬

Expanded text:
est ut amicitiae propter indigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque est ut amicitiae propter indigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque virtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam omnino deesse amicis. ubi enim studia nostra viguissent, si numquam consilio, numquam opera no
Abbreviated transcription (Latin):
ad anuciciã similitudo. ꝯcedetur ꝓfecto uerũ ẽẽ ut bonos boni diligãt. as¬
sistãtq sibi qͣi ꝓpinquitate ꝯũctos atq natura. Nich̾ ẽ eĩ appetẽtius simi¬
liũ sui nec rapatius quã natura. Quã obrẽ siquid ẽ fanni ⁊ osceuola
ꝯstai ut opinor bonis int̾ bonos qͣi necessariã beniuolẽtiã. qui ẽ amicicie
fons ana ꝯstitutus. S eadẽ boĩtas s̃ admultitudinẽ ꝑtinet. Nõ eĩ ẽ ĩ hu¬
me ꝯsulere soleat. ꝙ nõ facẽt ꝓfecto si caritate uulgi ab orteret. Atq ⁊ mͥ
quidẽ uidẽtur. qui utilitatũ eã fingũt amicicias amabilissimũ nodũ a¬
micicie tollẽ. Nõ eĩ tã utilitas parta ꝑamicũ quã amici amor ip̃e delectat.
Tumq illud fit ꝙ ab amico e ꝓfectũ iocadũ si cũ studio ẽ ꝑfectũ. tãtũq ab¬

Expanded text:
ad amicitiam similitudo, concedetur profecto verum esse, ut bonos boni diligant asad amicitiam similitudo, concedetur profecto verum esse, ut bonos boni diligant asciscantque sibi quasi propinquitate coniunctos atque natura. nihil est enim appetentius similium sui nec rapacius quam natura. quam ob rem hoc quidem, Fanni et Scaevola, constet, ut opinor, bonis inter bonos quasi necessariam benevolentiam, qui est amicitiae fons a natura constitutus. sed eadem bonitas me consulere soleat, quod non faceret profecto, si a caritate volgi abhorreret. atque etiam mihi quidem videntur, qui utilitatis causa fingunt amicitias, amabilissimum nodum amicitiae tollere. non enim tam utilitas parta per amicum quam amici amor ipse delectat, tumque illud fit, quod ab amico est profectum, iucundum, si cum studio est profectum. tantumque ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ teb tũ ĩ amicicia tenera atq tractabłi ut ⁊ amicoꝵ boĩs amici qͣi dif¬
fũdãtur ⁊ ĩ ꝯmodis ꝯͣ hantur. Quã obrẽ angor iste. qui ꝓamico sepe ca
quia nullas curas ⁊ molestias afferũt repudiẽtur. Cũ aũt illiciat amici¬
ciã ut supradixi si qua significatio uirtutis eluceat ad quã se simił aius
applicet ⁊ adiugat io cũ ꝯtigit amor excoriatur necesse ẽ. Quid eĩ tã ab¬
surdũ ẽ quã delectari multis manib reb. ut honore ut gła. ut hedificio
ut uestitu cultuq corporis. aĩo aũt uictute p̃dito. qui uł amare uł ut ita
dicã redamare possit nõ ad modũ delectari. Nich eĩ ẽ remuneratoẽ beni¬
uolecie. nicħ uicissitudine studioꝵ ꝯ offoꝵ iotundiuo. Ꝙ si ꝯ̃ illud addi¬
mus ꝙ recte addi pot nicħ ẽẽ ꝙ adse rẽ ullã tã alliciat ⁊ tã ttahat quã

Expanded text:
in rebus tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi difin rebus tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi diffundatur et incommodis contrahatur. quam ob rem angor iste, qui pro amico saepe capm ut virtutes, quia non nullas curas et molestias afferunt, repudientur. cum autem contrahat amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam se similis animus applicet et adiungat, id cum contigit, amor exoriatur necesse est. quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut vestitu cultuque corporis, animante virtute praedito, eo qui vel amare vel, ut ita dicam, redamare possit, non admodum delectari? nihil est enim remuneratione benevolentiae, nihil vicissitudine studiorum off ad se rem ullam tam illiciat et tam trahat quam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ emũdo tollere uidẽtur qui amiatiã eita tollũt. qua nich adus in¬
mortalib melius hẽmus. incħ iccundius. Que ẽ eĩ ista securitas: spe¬
nestam rẽ actõem ue ne solicitus sis aut nõ susciꝑe. aut susceptã deponẽ
Quod si curã dũ fugimus uirtus fugienda ẽ. que nec ẽ cũ aliqͥ cina.
res sibi ꝯͣtias asꝑnetur atq oderit ut bonitas maliciã. tẽꝑanciã libidi¬
ne ignauia fortitudo. Itaq uidas reb in iuslis iustos maximne dole. ⁊̃ be¬
bonis reb edolere ꝯͣriis. Quã obrẽ si cadit ĩ sapiẽtẽ aĩ dolor. ꝗ ꝓfecto ca
dit nisi ex eiꝰ aĩo exturpitã humanitatẽ arbetianuir que cã ẽ. t ami¬
ciciã funditus tollamꝰ euita ne aliquas ꝓpt̾ eã suscipiamus molestus.
Quid eĩ int̾est miotu aĩ sublito. Nõ dico int̾ hoiẽm ⁊ petudẽ. s int̾ hoĩe¬
qui uirtutẽ durã ⁊ qͣiͣ ferreã ẽe quadã nolũt. Que quidẽ ẽ cũ multis

Expanded text:
i amicitiam e vita tollunt, qua nihil a dis immortalibus melius habemus, nihil iucundius. quae est enim ista securitas? spenestam rem actionemve, ne sollicitus sis, aut non suscipere aut susceptam deponere. quod si curam fugimus, virtus fugienda est, quae necesse est cum aliqua cura res sibi contrarias aspernetur atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbdit, nisi ex eius animo exstirpatam humanitatem arbitramur, quae causa est cur amicitiam funditus tollamus e vita, ne aliquas propter eam suscipiamus molestias? quid enim interest motu animi sublato, non dico inter pecudem et hominequi virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt; quae quidem est cum multis
Abbreviated transcription (Latin):
ant uiderat. hũe  post mortẽ secuti amici ⁊ ꝓpĩqui. quid ĩ p. supionẽ
esecerit sine lacrimis nõ queo dice̾.Nã cathone. qͦ quẽ mõ posuimus
pꝑ recẽtẽ penã ulerii gracchi sb̾stumimꝰ. De grachi aur ttibuiatu
quid expecte nõ libet augurtati. Serpit deind̾ res que ꝓclino aopinaẽ
cũ semił cepit labitut. Uidetis ĩ tabella iã añ quata sit sta labes pͥmo
gabiniana lege biennio aut post cassia lege. Uide̾ iã uideor ppłm a sena¬
t disiũctũ młtitudinis arbitio reo marimas igi.plures eĩ dascenr quẽ
admodũ ħ fiãt. qͣ ꝗ̃ admodũ hio iesistauuir.Quorsũ ħ : quia sinc socuo
nemo quicquã tale conatut.pͣcipiẽdũ ẽ gͥ liña ut fi in eĩriigi innacias
ignari caũ aliquo inciderĩt. ne existiniẽt ia se alligatoo ut ab amitis
in magña aliquã rẽ .p. peccatib nõ discedarin. Impbia añt pena siatuẽda ẽ
Net uõ minor his qui secuti enĩt aliem̃ q̃ his qui ipiꝰ fuerĩt ĩpieratio duces.

Expanded text:
aut viderat? hunc etiam post mortem secuti amici et propinqui quid in P. Scipione effecerint, sine lacrimis non queo dicere. nam Carbonem, quocumque modo potuimus, propter recentem poenam Tib. Gracchi sustinuimus. De C. Gracchi autem tribunatu quid exspectem non libet augurari; serpit deinde res, quae proclivis ad perniciem, cum semel coepit, labitur. videtis in tabella iam ante quanta sit facta labes, primo Gabinia lege, biennio autem post Cassia. videre iam videor populum a senatu disiunctum, multitudinis arbitrio res maximas agi. plures enim discent quem ad modum haec fiant, quam quem ad modum his resistatur. quorsum haec? quia sine sociis nemo quicquam tale conatur. praecipiendum est igitur bonis, ut; si in eius modi amicitias ignari casu aliquo inciderint, ne existiment ita se alligatos, ut ab amicis in magna aliqua re publica peccantibus non discedant; improbis autem poena statuenda est, nec vero minor eis qui secuti
Abbreviated transcription (Latin):
maxime qui ad fapĩam prime accedũt. Uidimꝰ paulũ mmiliũ lussi¬
mo familiarẽ fuisse. sic apaitib accepimꝰ bis una ꝯsules ⁊ colegis ĩ
censura tũ ⁊cũ his int̾ se ꝯiũctissimos fuisse. Maitũ cutiũ. Totũ co¬
rũcaniũ memorie itaditus ẽ.Igitur ne suspitati quidẽ posstunꝰ. que¬
quã hor ab amito quippiã ꝯtẽdisse. ꝙ ꝯita fidẽ. otra ras uirĩdũ ꝯtea¬

Expanded text:
maxime, qui ad sapientiam proxime accedunt. videmus Papum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse sic a patribus accepimus bis una consules, collegas in censura; tum et cum eis et inter se coniunctissimos fuisse M’. Curium, Tib. Coruncanium memoriae proditum est. igitur ne suspicari quidem possumus quemquam horum ab amico quidpiam contendisse, quod contra fidem. contra ius iurandu
Abbreviated transcription (Latin):
cumanus hosses familie ure. Sceuola cũ adme quo ad erã lenate t̃tu¬
pulio ꝯsulib ĩ ꝯsiłio dep̃tatũ ueiss hãc ut sibi ignoscerẽ cãm afferebat
ꝙ tãti sibi gracchũ feciss quicquid ille uellet sibi faciendñ putaret.
uoluiss. s si uoluiss patnissem. Uidetis quã nefaria uor. ⁊hertule ua
fecit aił płs.⁊̃ quã dixit. Nõ eĩ p̃mur ille. Ci. grachi temeritate s p̃¬
fuit. Nec se comitẽ illits furoris s dicẽ pbuit. Itaq hac am̃tia que¬
stione noua ꝑt̾itus in asiam ꝓfuit ad hostes se ꝯtulit penas rei p.
granes uistasq ꝑsoluit. Iullã ẽ gͥ ex cusatio pettati si imici causa per¬
caneris. Nani ꝯtiliatrix amicicie untutis opimio fuit. Difficile ẽ ini¬
imicis quicquid uelit. uł inperrare ibhis quicquid uelimus. ꝑstã
quidẽ sapĩa sumꝰ. si nicħ habeat tes inci. s loquamur dehio inncis

Expanded text:
s familiae vestrae, Scaevola, cum ad me, quod aderam Laenati et Rupilio consulibus in consilio, deprecatum venisset, hanc ut sibi ignoscerem causam afferebat, quod tanti Tib. Gracchum fecisset, ut quidquid ille vellet sibi faciendum putaret. ssem. videtis, quam nefaria vox. et hercule ita fecit, vel plus etiam quam dixit; non enim paruit ille Tib. Gracchi temeritati, sed praefuit, nec se comitem illius furoris, sed ducem praebuit. itaque hac amentia, quaestione nova perterritus, in Asiam profugit, ad hostis se contulit, poenas rei publicae aelius de amicitia Nulla est excusatio peccati, si amici causa peccaveris. Nam cum conciliatrix amicitie virtutis opinio fuerit, difficile est ami concedere amicis quicquid velint, vel impetrare ab eis quicquid velimus; perfecte quidem sapientie sumus, si nihil habeat res vitii.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat quicquid uis ab amico auderẽt postulare. postulattẽ ip̃a ꝓfiteri
omĩa se amici cansa ẽẽ fc̃ũros. eoꝵ querela in uet̾ata nõ mõ familia¬
ritates extingui solete. s ⁊̃ odia gigni sempit̾na. ħ ita multa qiͣ fata ĩ¬
pendere amicicus. ut omĩa subt̾suge̾. nõ mõ sapiẽtie s ⁊̃ felicitatis
diceret sibi uideri. Quã obrẽ id pͥmũ uideamus si placet quatenꝰ amor
in amicicia ꝓgredi debeat. No̾ ne sicoriolarius habitit ctis. ferre
ꝯta pattiã irma illi cũ coriolano debuetũt. Iũ. betillurã ⁊mici re¬

Expanded text:
em, qui quidvis ab amico auderent postulare, postulatione ipsa profiteri em, qui quidvis ab amico auderent postulare, postulatione ipsa profiteri omnia se amici causa esse facturos. eorum querella inveterata non modo familiaritates exstingui solere, sed odia etiam gigni sempiterna. haec ita multa quasi fata impendere amicitiis, ut omnia subterfugere non modo sapientiae, sed etiam felicitdiceret sibi videri. II. Quamobrem id primum videamus, si placet, quatenus amor in amicitia progredi debeat. Num, si Coriolanus habuit amicos, ferre contra partiam arma illi cum Coriolano debuere? num Viscellinum amici re
Abbreviated transcription (Latin):
atq eaꝵ retũ exẽplũ ex similiuidine capiebat ineuntis etatis Q sũmi
pueroꝵ amores sepe una cũ p̃texta.⁊ toga ponerẽtur.Sin aũt usq
idolescenciã ꝑduxissẽt. dirimi tñ interdũ otentõe uł luxurie ꝯditoĩs.
uł ꝯmodi alicuiꝰ. ꝙ ĩdem adipisci ut̾q nõ poss. Qr siqui longus ĩ ami¬
cicia ꝓuecti ẽẽnt tñ sepe labefactari si in honoris ꝯtẽtionẽ incidisset̃. pestẽ.
eĩ maiorẽ ẽẽ in amiciciis nullã quã in płisq petunie cupiditatẽ. in opti s¬
mis quibcũq honoris certam̃ ⁊ głe. ex quo innicicias maximas sepe
int̾ amicissimos extitisse. magna ⁊ desidia. ⁊ pletũq iusta nasci. cũ aliꝗd
ab amicis ꝙ rectũ nõ eẽt postularetur. ut aut libidinis ministri aut ad¬
uitores ẽẽnt ao iniuriã. Ꝙ qui tecusarẽt quauis honeste id facerẽt ius
tũ amicicie deserere arguetẽtur abhis quib obsequi nollẽt. Illos aũt¬

Expanded text:
atque earum rerum exemplum ex similitudine capiebat ineuntis aetatis, quod summi puerorum amores saepe una cum praetexta toga deponerentur; sin autem ad adulescentiamodi alicuius, quod idem adipisci uterque non posset. quod si qui longius in amicitia provecti essent, tamen saepe labefactari, si in honoris contentionem incidissent; pestem enim nullam maiorem esse amicitiis quam in plerisque pecuniae cupiditatem, in optimis quibusque honoris certamen et gloriae, ex quo inimicitias maximas saepe inter amicissimos exstitisse. magna etiam discidia et plerumque iusta nasci, cum aliquid ab amicis quod rectum non esset postularetur, ut aut libidinis ministri aut adiutores essent ad iniuriam, quod qui recusarent, quamvis honeste id facerent, ius tamen amicitiae deserere arguerentur ab eis, quibus obsequi nollent; illos aut
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta restat cã que maxime angẽ atq sollicitam hrẽ
nectute nõ põt longe ab ẽẽ. Omiẜum senem qui mortem¬
temuendam eẽ uita longa etate nõ uiderit. que aũt plene
eum deduc̃ uͥ sit furcus et̾nus. Arqui t̾cium c̾te nich inueni¬
ri põt. Quid gͥ timeam : si aũt nõ mis post inortem aut
Quin ẽ etas illa multo plares quam nra mortis caus ht̃.
facilius in morbos incidunt adolescentes. guius esctant.
ttistiꝰ curantur. itaq pauci ueniũt ad olescentes ad senectutem.
fuissent. S redeo ad mortẽ imipendentem. Quod ẽ illud crim̃ se¬
nectus. cum souideatis cum ad olescencia ẽẽ cõe. sensi ego tum
in optimo filio meo tum in exspectatis ad amplissimam dict
scens diu se uictuꝵ. Quod spare idem senex nõ põt. in sipiẽt
supͣmum tp̃s. expectemus tactesioꝵ regis etatem. fuit enim ut
scriptum uideo. archãtonius quidam. gadib qui octogĩta regna¬

Expanded text:
Quarta restat cauQuarta restat caunectute non potest longe abesse; contemnendam esse in tam longa aetate non viderit, quae aut plane eum deducit, ubi sit futurus aeternus. Atqui certe tertium nihil inveniri potest. Quid igitur timeam, si aut non miser post mortem, autquin etiam aetas illa multo plures quam nostra mortis casus habet. Facilius in morbos incidunt adolescentes, gravius aegrotant, tristius curantur. itaque pauci veniunt ad senectutem; fuissent. snectutis, cum illud videatis cum adolescentia esse commune. Sensi ego tum in optimo filio meo. tum in exspectatis ad amplissimam digniscens diu se esse victurum; quod sperare idem senex non potest. Insipienter supremum tempus, exspectemus Tartessiorum Regis aetatem. Fuit enim, ut scriptum video, Arganthomus quidam Gadibus, qui octoginta regna