comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen. qđ patͥ filioq commune sit:
sipprii nominis exigit indigentia. Qd
quidem si fiat. scilicet ut ipse amor.
nomine sp̃c qđ substantiam parĩt
patris ⁊ filii significat. quasi ꝓprio
de signetur: ad hoc quoq ñ inutilit̃
ualebit. ut ꝑ hoc idipsumẽe quod est
pat̃ ⁊ filius. quamuis ab illis ẽẽ su¬
mum habeat intimetur. Luiii.
patris. eo sensu quia habet eandem es¬
sentiam & sapientiam & uirtutem
quam pat̃: ita utriusq sp̃c intelligi
ẽẽntia. uł sapientia. uł uirtus pat̾ris
⁊ filii. quia habet omnino eandem
quam habent illi .Lix.¬
ocundum ẽ intueri in patre ⁊ filio et
utriusq sp̃ũ. quomͦ sint in se inuicẽ
tanta ȩqualitate: ut nullus alium
ercedat. Preter hoc enim quia unus¬
quisq illoꝵ sic ẽ ꝑfecte summa eẽn¬
sum non minus ualet ꝓbari. Est et¬
enim totus pat̾ in filio. &. cominuni
pũ. & filius inpatre & eodem sp̃u. et
dem sp̃c in patre ⁊ filio: quia memo¬

Expanded text:
nomen, quod Patri Filioque commune sit; nomen, quod Patri Filioque commune sit; si proprii nominis exigit indigentia. Quod quidem si fiat, scilicet, ut ipse amor nomine Spiritus, quod substantiam pariter Patris et Filii significat, quasi proprio designetur: ad hoc quoque non inutiliter valebit, ut per hoc idipsum esse, quod est Pater et Filius, quamvis ab illis esse suum habeat, intimetur. CAPUT Patris, eo sensu quia habet eamdem essentiam, et sapientiam, et virtutem, quam Pater; ita utriusque Spiritus intelligi essentia, vel sapientia, vel virtus Patris et Filii, quia habet omnino eamdem quam habent illi Jucundum est intueri in Patre, et Filio et utriusque Spiritu, quomodo sint in se invicem tanta aequalitate ut nullus alium excedat. Praeter hoc enim, quia unusquisque eorum sic est perfecte summa essensum non minus valet probari. Est etenim totus Pater in Filio et communi Spiritu; et Filius in Patre, et eodem Spiritu; et idem Spiritus in Patre et Filio; quia memo
Abbreviated transcription (Latin):
simul ñ plures. s unus increatus e
unus creator. Patrem itaq nullus
facit. siue creat aut gignit. filium
neq gignunt: s quodamm si sic dic
potest᷑. spirant suum amorem. Quã¬
uis enim ñ nr̃o modo spiret summe
incominutabił eẽntia. tam̃ ipsum si¬
um amorem a se ineffabiliter ꝓceden¬
tem. ñ discedendo ab illa. s existendo
ex illa. forsan non aliomͦ uidetur po¬
se dici aptius ex se emittere quam spls¬
rando. Qđ si dici potest. sicut u̾bum
summe ẽẽntie filius ẽ eius: ita eiusas
amor satis conuenient̃ appellari po¬
test spc̃ eius: ut cum eẽntialit̾ ipłe
sit sp̃c sicut pat ⁊ filius: illi ñ putens
alicuius spiritꝰ. quia nec pat̾ ab ulls
alio ẽ. nec filius a patre quasi spua¬
te nascitur. iste aut̃ estimet᷑ spiritus
utriusq. quia ab utroq suo quodam
inenarrabili mͦ spirante. mirabiliter
ꝑcedit. Qui etiam ex eo quia ẽ cõmu¬
nio patris ⁊ filii. ñ absq racione qͣsi ꝓ¬
prium assumere posse uidetur aliquod

Expanded text:
plures, sed unus increatus et unus creator. Patrem itaque nullus facit, sive creat, aut gignit; Filium neque gignunt; sed quodamnodo, si sic dici potest, spirant suum amorem: quamvis enim non nostro modo spiret summe incommutabilis essentia, tamen ipsum suum amorem a se ineffabiliter procedentem, non discedendo ab illa, sed existendo ex illa, forsitan non alio modo videtur posse dici aptius ex se emittere quam spirando. Quod si dici potest, sicut Verbum summae essentiae Filius est ejus; ita ejusdem amor satis convenienter appellari potest Spiritus ejus: ut cum essentialiter ipse sit spiritus, sicut Pater et Filius, illi non putentur alicujus spiritus; quia nec Pater ab ullo alio est, nec Filius a Patre quasi spirante nascitur; iste autem aestimetur Spiritus utriusque; quia ab utroque, suo quodam inenarrabili modo, spirante mirabiliter procedit. Qui etiam ex eo quia est communio Patris et Filii, non absque ratione quasi proprium assumere posse videtur aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
chil igit᷑ uideri pot̾ consequentius. et
nicħ credi debet certius. quã hominiᷤᷤ
animã sic ẽẽ factam. ut si contẽpnat
amare summam ẽẽntiam. et̾nam
patiat᷑ miseriam: ut sic̃ amans et̾no
gaudebit p̾mio. ita contempnens et̃¬
na pena doleat. Et sic̃ illa sentiet un¬
mutabilem sufficientiã: ita ista sen¬
tiat in consolabilem indigentiam.¬
necesse ẽ et̾ne beatam eẽ. nec con¬
tempnentẽ miseram: sisit mortalis.
Siue gͥ amet. siue contempnat. id
ad qd̾ amandum creata ẽ: necesse ẽ
eam ĩ mortalem ẽẽ. Si aut̃ aliquȩ st̃
aĩe racionales. que nec a.¬
mantes nec contemp.nentes

Expanded text:
ihil igitur videri potest consequentius, et ihil igitur videri potest consequentius, et nihil credi debet certius, quam hominis animam sic esse factam, ut si contemnat amare summam essentiam, aeternam patiatur miseriam: ut sicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficientiam, ita ista sentiat inconsolabilem indigentiam.necesse est aeterne beatam esse; nec contemnentem, miseram, si sit mortalis. Sive igitur amet, sive contemnat id ad quod amandum creata est, necesse est eam immortalem esse. Si autem aliquae sunt animae rationales, quae nec amantes, nec c
Abbreviated transcription (Latin):
potentius qđ eas separet inuitas. Ere
quec̃q anima sua beatitudine sema
frui ceꝑit: et̾̃ne beata erit. Lx.xi.
inc utiq consequent̾ colligitur.
qđ illa que summi boni amorẽ
contempnit: et̾nam miseriam incur¬
rat. Nam si dicitur qđ ꝓ tali contẽp¬
tu sic iustius puniatur᷑. ut ipsum
ẽẽ. uł uitam ꝑdat. quia se ñ utitur
ad id ad qđ facta ẽ: nullatenꝰ hoc
ammitcit racio. ut post tantam
culpã ꝓ pena recipiant ẽẽ qđ erat añ
omnẽ culpã. Quippe antequã ẽẽt.
nec culpam habere. nec penam sen¬
tire poterat. Si gͦ anima contemiy¬
nens id ad qđ facta ẽ. sic moritur
ut nicħ sentiat. ut om̃ino nichil
sit: similit̾ se habebit & in maxima
culpa &. sine omni culpa. nec dis¬
cernet sũme sapiens iusticia. int̾ id
qđ nullum bonũ pot̃. & nullũ malũ
uult. & id qđ maximũ bonum pot̾.
& maximum malũ uult. At hoc sa¬
tis patet: quam inconueniens sit. N¬

Expanded text:
potentius, quod eas separet invitas. Quare potentius, quod eas separet invitas. Quare quaecunque anima summa beatitudine semel frui coeperit, aeterne beatinc utique consequenter colligitur, quod illa, quae summi boni amorem contemnit, aeternam miseriam incurret. Nam si dicitur quod pro tali contemptu sic justius puniatur, ut ipsum esse, vel vitam perdat; quia se non utitur ad id ad quod est facta; nullatenus hoc admittit ratio, ut, post tantam culpam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil sentiat, aut ut omnino nihil sit; similiter se habebit, et in maxima culpa, et sine omni culpa; nec discernet summe sapiens justitia inter id quod nullum bonum potest, et nullum malum vult; et id quod maximum bonum potest, et maximum malum vult. At hoc satis patet quam inconveniens sit. N
Abbreviated transcription (Latin):
amante desic̾ari cogit. Nam quis
sic amet iusticiam. uerĩtatem. beati¬
tudinem. incorruptibilitatem. ut
his frui ñ appetat: Quid ergo sũ¬
mabonitas retͥbuet amanti et desi¬
deranti se. nisi seipsam: Nam qͥcqd
aliud tribuat. ñ retͥbuit: quia nec
compensatur amori. nec consolat᷑
amantẽ. nec saciat desidantem. Aut
si se uult amari & desidari. ut aliud
retͥbuat: ñ se uult amari & desidari¬
mari s aliud. qđ cogitare nefas est:
Nichil ergo ueriꝰ quam qđ omnis
anima racionał. si quẽ admodũ de¬
bet studeat amando desidare sũmã
beatitudinem: aliqñ illam ad fruen¬
dum ꝑcipiat. Ut qđ nunc uidet qͣs
ꝑ speculum & inenignate: tc̃ uide¬
at facie ad faciem. U̾trum autem
ea sine fine fruatur. dubitare stul¬
tissimũ ẽ: qm̃ illa fruens nec timo¬
re torqueri poterit. nec fallaci secu¬
ritate decipi. nec eius indigentiam iã
exꝑta illam poterit ñ amare: nec il¬
la deseret amantẽ se. nec aliquid ert

Expanded text:
amante desiderari cogit. Nam quis amante desiderari cogit. Nam quis sic amet justitiam, veritatem, beatitudinem, incorruptibilitatem ut his frui non appetat? Quid ergo summa bonitas retribuet amanti et desideranti se nisi seipsam? Nam quidquid aliud tribuat, non retribuit; quia nec compensatur amori, nec consolatur amantem, nec satiat desiderantem. Aut si se vult amari et desiderari, ut aliud retribuat, non se vult amari et desideramari, sed aliud: quod cogitare nefas est. Nihil ergo verius quam quod omnis anima rationalis, si, quemadmodum debet, studeat amando desiderare summam beatitudinem, aliquando illam ad fruendum percipiat, ut quod nunc videt quasi per speculum et in aenigmate tunc videat facie ad faciem . Utrum autem ea sine fine fruatur, dubitare stultissimum est; quoniam illa fruens nec timore torqueri poterit, nec fallaci securitate decipi, nec ejus indigentiam jam experta; illam poterit non amare; nec illa deseret amantem se, nec aliquid erit
Abbreviated transcription (Latin):
eniq nullatenus uerum uideri
potest. ut iustissimus & poten¬
tissimus nichil retribuat amanti se
ꝑseueranter: cui ñ amanti tribuit
ẽẽntiam. ut amans ẽẽ posset. Si enĩ
nicħ retribuit amanti: ñ discernit
iustissimus int̾ amantem & contẽp¬
nentẽ id qđ summe amari debet. nec
amat amantem se. aut ñ ꝓdest ab
illo amari. Que omĩa ab illo dissonãt.
Recͥbuit igit᷑ omni se amare ꝑseue¬
ranti. Quid aut̃ retͥbuit: Si nichi¬
lo deddit racionalem ẽẽntiam. ut amãs
ẽẽt: quid dabit amanti. si amare ñ
cesset Si tam grande ẽ qd amori fa¬
mulatur: quam grande ẽ qđ amo¬
ri recompensatur: & si tale ẽ amoriᷤ
fulcũntum: quale ẽ amoris emolu¬
mentum: Nam si racionał creatu¬
ra que sibi ĩnutił ẽ sine hoc amore.
sic eminet in om̃ib creaturis: utiq
nicħ potest ẽẽ p̃mium huius amo¬
ris. nisi qđ suꝑeminet in om̃ib na¬
turis. Et enim idem ipsum bonum
qđ sic se amari exigit: ñ minꝰ se ab

Expanded text:
enique nullatenus verum videri potest, ut justissimus et potentissimus nihil retribuat amanti se perseveranter; cui non amanti tribuit essentiam, ut amans esse posset. Si enim nihil retribuit amanti, non discernit justissimus inter amantem, et contemnentem id quod summe amari debet, nec amat amantem se, aut non prodest ab illo amari: quae omnia ab illo dissonant: retribuit igitur omni se amare perseveranti. Quid autem retribuit? Si nihilo dedit rationalem essentiam ut amans esset, quid dabit amanti, si amare non cesset? Si tam grande est quod amori famulatur, quam grande est quod amori recompensatur? Et si tale est amoris fulcimentum, quale est amoris emolumentum? Nam, si rationalis creatura, quae sibi inutilis est sine hoc amore, si eminet in omnibus creaturis: utique nihil potest esse praemium hujus amoris, nisi quod supereminet in omnibus naturis. Etenim ipsum idem bonum, quod sic se amari exigit, non minus se ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃ium que sunt. Est igitur que¬
dam natura. que ẽ summum om̃i¬
um quȩ st̃. Hoc aut̃ eẽ non potest. nͥ
ipsasit ꝑ se. id qđ est: &e cuncta que
sunt sint ꝑ ipsam id qđ sunt. Nam
cum paulo ante ratio docuerit. id
sũmũ omniũ existentium: aut ẽ
cuncta alia ꝑ illud. aut erunt plu
num aut magnum. aut aliquid
ẽ: &. que est summum bonsi. sum¬
mũ magnum. summũ ens. siue

Expanded text:
est omnium quae sunt. Est igitur quaeest omnium quae sunt. Est igitur quaedam natura, quae est summum omnium quae sunt. Hoc autem esse non potest, nisi ipsa sit per se id quod est; et cuncta quae sunt, sint per ipsam id quod sunt. Nam cum paulo ante ratio docuerit id qsummum omnium existentium; aut e ccuncta alia per illud; aut erunt plurnum, aut magnum, aut aliquid est, et quae est summum bonum, summum magnum, summum eus sive
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diuersa quedam. s ꝑ idem aliquid:
illud unum ꝑ quod equalit̾ tãmag¬
ne st̃. aut ẽ id ipsum qđ ipse sunt. id
ẽ ipsa earum ẽẽntia. aut aliud quã
quod ipse sunt. S si nichil ẽ aliud ꝗͣ
ipsa earum ẽẽntia: sicut earũ essen¬
tie non sunt plures. s una: ita et na¬
ture non sunt plures s una. Idẽ nãq
naturam hic intelligo qđ ẽẽntiam.
Si uero id ꝑ qđ plures ipsȩ naturȩ tã
magnȩ sunt. aliud ẽ quam qđ ipsȩ
sunt: ꝓ certo minoressunt. quã id
ꝑ qđ magne st̃. Quioquid enĩ ꝑ aliud
ẽ magnum: minus ẽ quam id ꝑ qd̃
ẽ magnum. Quare non sic sunt mag¬
nȩ: ut illis nichil sit maius aliud:
Qđ si nec ꝑhoc qđ sunt. nec ꝑ aliud
possibile ẽ tales ẽẽ plures naturas qͥ¬
b nichil sit prestantius: nullomo¬
do possunt eẽ nature plures huius¬
modi. Restat igitur unam & solam
suꝑior. ut nullo sit inferior. Sed
quod tale ẽ: maximum & optimũ

Expanded text:
per diversa quaedam, sed per idem aliquid, per diversa quaedam, sed per idem aliquid, illud unum, per quod aequaliter tam magnae sunt, aut est idipsum quod ipsae sunt, id est, ipsa rerum essentia, aut aliud quam quod ipsae sunt. Sed si nihil est aliud quam ipsa earum essentia, sicut earum essentiae non sunt plures, sed una; ita et naturae non sunt plures, sed una. Idem namque naturam hic intelligo, quod essentiam. Si vero id, per quod plures ipsae naturae tam magnae sunt, aliud est quam quod ipsae sunt, pro certo minores sunt, quam id per quod magnae sunt. Quidquid enim per aliud est magnum, minus est quam id per quod est magnum. Quare non sunt sic magnae, ut illis nihil aliud sit majus. Quod si nec per hoc quod sunt, nec per aliud possibile est tales esse plures naturas, quibus nihil sit praestantius; nullo modo possunt esse naturae plures hujusmodi. Restat igitur unam et solam superior, ut nulli sit inferior; sed quod tale est, maximum et optimum
Abbreviated transcription (Latin):
iquis intendat rerum naturas:
uelit nolit sentit. non eas om̃s
contineri una dignitatis paritate.
s quasdam earum distingui gra¬
duum imparitate. Qui enim du¬
bitat qđ in natura sua ligno melior
sit equus. & equo prestantior. homo:
is ꝓfecto non ẽ dicendus homo. Cũ
igitur naturarũ aliȩ aliis negari ñ
possint meliores: nichilominꝰ ꝑꝰsuadet
racio. aliquam in eis sic suꝑemin̾e.
ut non habeat se suꝑiorem. Si enĩ
huiusmodi graduum distinctio sic
ẽ infinita. ut nullus ibi sit gradus
suꝑior. quo suꝑior alius ñ inueniat᷑:
ad hoc ratio deducitur. ut ipsarum
multitudo naturarum nullo fine
claudatur. Hoc aut̃ nemo ñputat
absurdum: nisi qui nimis ẽ absur¬
dus. Est igitur ex necessitate aliqua
natura quȩ sic ẽ alicui. uł aliquib
suꝑior: ut nulla sit cui ordinetur
inferior. Hec uero natura que talis
ẽ. aut sola est: aut plures eiusmodi
& equales sunt. Uerum si pluresst̃
et equales. cum equales eẽ ñ possint

Expanded text:
quis intendat rerum naturas, velit, nolit, sentit non eas omnes contineri una dignitatis paritate; sed quasdam earum distingui graduum imparitate. Qui enim dubitat quod in natura sua ligno melior sic equus, et equo praestantior homo, is profecto non est dicendus homo. Cum igitur naturarum aliae aliis negari non possint meliores, nihilominus persuadet ratio aliquam in eis sic supereminere, ut non habeat se superiorem. Si enim hujusmodi graduum distinctio sic est infinita, ut nullus sit ibi gradus superior, quo superior alius non inveniatur; ad hoc ratio deducitur, ut ipsarum multitudo naturarum nullo fine claudatur. Hoc autem nemo non putat absurdum, nisi qui nimis est absurdus. Est igitur ex necessitate aliqua natura, quae sic est alicui vel aliquibus superior, ut nulla sit cui ordinetur inferior. Haec vero natura quae talis est, aut sola est, aut plures hujusmodi et aequales sunt: verum si plures sunt et aequales, cum aequales esse non possint,
Abbreviated transcription (Latin):
qui referuntur. om̃ino non sunt ꝑ
inuicem: & ipse relationes quib re¬
ferunt᷑. non om̃ino st̃ ꝑ inuicem.
quia eedem sunt ꝑ subiecta. Cum
itaq ueritas om̃imodo excludat plu¬
ra eẽ ꝑ que cuncta sunt. necesse est
unum illud ẽẽ. ꝑ qđ sunt cuncta qͦ
sunt. Qm̃ ergo cuncta que sunt. st̃
ꝑipsum unum: ꝓculdubio ⁊ ipsũ
unum ẽ ꝑ seipsum. Quȩc̃q igitur
alia sunt. st̃ ꝑ aliud: & ipsum solũ.
solum ꝑseipsum. At quicquid ẽ per
aliud. minus ẽ quam illud ꝑ quod
cuncta sunt alia: ⁊ quod solum est
ꝑ se. Quare illud qđ ẽ ꝑse: maximũ
pm̃ium ẽ. Est igitur unũ aliquid
qđ solum maxime ⁊ sumine om̃iũ

Expanded text:
qui referuntur, omnino non sunt per qui referuntur, omnino non sunt per invicem; et ipsae relationes quibus referuntur, non omnino sunt per se invicem, quia eaedem sunt per subjecta. Cum itaque veritas omnimodo excludat plura esse, per quae cuncta sunt, necesse est unum illud esse, per quod sunt cuncta quae sunt. Quoniam ergo cuncta quae sunt, sunt per ipsum unum; procul dubio et ipsum unum est per seipsum. Quaecunque igitur alia sunt, sunt per aliud et ipsum solum per seipsum. At quidquid est per aliud, minus est quam illud per quod cuncta sunt alia, et quod solum est per se. Quare illud quod est per se, maxime omnium est. Est igitur unum aliquid, od solum maxime et summe omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim uł cogitari potest: ut su
aliquid. nõ ꝑ aliquid. Quicquid ẽ¬
igitur: ñ nisi ꝑ aliquid ẽ qđ csi ita
sit. aut ẽ unum aut st̃ plũra: ꝑqu
sunt. cuncta que sunt. S si funt p¬
ra: aut ipsa referunt᷑ ad unum ali¬
quid ꝑ quod sunt. aut eadem plura
singła sunt ꝑ se. aut ipsa ꝑse inuicẽ
sunt. At siplura ipsa sunt ꝑunum.
iam ñ sunt om̃ĩa ꝑ plura. s potius
ꝑ illud unum. ꝑ qđ hec plura sunt.
Si uero ipsa plura singła sunt ꝑ
se: utiq est una aliqua uis uł na¬
tura existendi ꝑse. quam habent
ut ꝑ se sint. Non est aut̃ dubuum
qđ ꝑ id ipsum unum sunt. ꝑ qđ ha¬
bent ut sint ꝑ se. Uerius gͦ ꝑ ipsum
unum cuncta sunt. quam ꝑ plura:
que sine eo uno ẽe non possunt. Ut
uero plura ꝑ se inuicem sint. nulla
patitur ratio: qm̃ irracionabił cogi¬
tatio ẽ. ut aliqua ressit ꝑ illud cui dat
ẽẽ. Nam nec ipsa relatiua sic sunt
ꝑ inuicem. Cum enim dñs & seruꝰ
referant᷑ ad inuicem. & ipsi homines

Expanded text:
cogitari potest ut sit aliquid non per aliquid. Quidquid igitur est, non nisi per aliquid est. Quod cum ita sit, aut est unum, aut sunt plura, per quae sunt cuncta quae sunt. Sed si sunt plura, aut ipsa referuntur ad unum aliquid, per quod sunt; aut eadem plura singula sunt per se; aut ipsa per se invicem sunt. At si plura ipsa sunt per unum, jam non sunt omnia per plura; sed potius per illud unum, per quod haec plura sunt. Si vero ipsa plura singula sunt per se, utique est una aliqua vis vel natura existendi per se, qua habent ut per se sint. Non est autem dubium quod per idipsum unum sint, per quod habent ut sint per se. Verius ergo per ipsum unum cuncta sunt, quam per plura, quae sine eo uno esse non possunt: ut vero plura per se invicem sint, nulla patitur ratio; quoniam irrationalis cogitatio est ut aliqua res sit per illud cui dat esse: nam nec ipsa relativa sic sunt per se invicem. Nam cum dominus et servus referantur ad invicem, et ipsi homines
Abbreviated transcription (Latin):
ta sub marco antonino pͥaga. lues płi¬
mis infusa prouintiis. italiam quo¬
quȩ cum urbe roma uniuiersam ex¬
ercitumq romanum ꝑ longinquos
limites & diuersa hiberna disꝑsum
inmortem dissolutum putredini si¬
mul ac uermib dedit. Ibi quinta cor .u.¬
reptio peccorum ac iumentoriun re¬
pentino interitu repleta ẽ: hic simi¬
liter quinta ultione sub seueri ꝑse¬
cutione creberrimis ciuilibq bel¬
lis propͥa uiscera & adaumenta rei¬
publice hoc ẽ plebes prouintiarum
ce legiones militum cõminute sunt.
Ibi sexta uexatio intulit uesicas ef .ui.¬
feruescentes ulceraq manantia:
hic equȩ sexta punitio quȩ post
maxrimini ꝑsecutionẽ fuit quispe¬
cialiter episcopos ce clericos omis¬
sa turba populari hoc ẽ ecłiarum
pͥmates trucidari imꝑauerat. in¬
tumescens crebro ira atq inuidia
non ꝑuulgi cedem s ꝑ uulnera
nortesq pͥncipum ac potentum
ecaltata ẽ. Ibi septima plaga nume.uii.¬

Expanded text:
ta sub Marco Antonino plaga, lues plurita sub Marco Antonino plaga, lues plurimis infusa provinciis, Italiam quoque cum urbe Roma universam, exercitumque Romanum per longinquos limites et diversa hiberna dispersum, in mortem dissolutum, putredini simul ac vermibus dedit. Ibi quinta correptio pecorum ac jumentorum repentino interitu expleta est: hic similiter quinta ultione sub Severo persecutore creberrimis civilibus bellis propria viscera et adjumenta reipublicae, hoc est, plebes provinciarum et legiones militum, comminutae sunt. Ibi sexta vexatio intulit vesicas effervescentes, ulceraque manantia: hic aeque sexta punitio, quae post Maximini persecutionem fuit, qui specialiter episcopos, et clericos omissa turba populari, hoc est, ecclesiarum primates trucidari imperaverat, intumescens, crebro ira atque invidia, non per vulgi caedem, sed per vulnera, mortesque principum ac potentium exhalata est. Ibi septima plaga nume
Abbreviated transcription (Latin):
modum causam habitatorib atq
exilii fuisse. Hic sequens sub oome¬
dano pena similiter ostendit. satts¬
litum militumq eius improbisa
frenatisq discursib cruentissime
uissa pͥncipis exequentium ad il¬
opiam penȩ omnes ciues romans
adactos eilioq disꝑsos. Ibienimi¬
cia uexatio habuit sciniphes. mll¬
casscilicet paruissimas ac seuissim
que mediis sepe estib ꝑloca squall
coadunatim uibrando densate &¬
nullo uolatu allabi solent capillb
hominum ac pecudum sȩtis cum
rente morsu interseri: hic itides
tercia sub traiano plaga iudeos ex¬
citauit. qui cum antea ubiq disꝑ
si ita iam quasi non essent quiesce¬
rent. repentino om̃s calore ꝑmoti.
in ipsos inter quos erant toto orbe
seiuerunt. absq magnis multarũ
urbium ruinis quas crebri terre¬
motus hisdem temporib subruer̃t.
Ibi in quarta plaga musce canine .iiii.
suerunt reuera aliunuie putredinis
uermiumq matres: hic itidem quar¬

Expanded text:
modum causam habitatoribus atque modum causam habitatoribus atque exilii fuisse: hic sequens sub Domitiano poena similiter ostendit, satellitum militumque eius improbis efirenatisque discursibus cruentissimi iussa. principis exsequentum ad inopiam paene omnes ciues Romanos adactos exilioque dispersos. ibi tertia uexatio habuit sciniphes, musculas scilicet paruissimas ac saeuissimas, quae mediis saepe aestibus per loca squalida coadunatim uibrando densatae tinnulo uolatu adlabi solent capillisque hominum ac pecudum saetis cum urente morsu interseri: hic itidem tertia sub Traiano plaga Iudaeos excitauersi ita jam, quasi non essent, quiescerent, repentino omnes calore permoti, in ipsos, inter quos erant, toto orbe saevierunt, absque magnis multarum urbium ruinis, quas crebri terraemotus iisdem temporibus subruerunt. Ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, saevae alumnae putredinis, vermiumque matres: 534 hic itidem quar
Abbreviated transcription (Latin):
uasis accumulauisse: post oblitos
plagȩ suȩ & cupidos predȩ inde.¬
bite in iudos etiam religionis a¬
lienȩ dum innocentes auide ꝑse¬
cuntur mari rubro ultime recep¬
tos omnes funditus interisse. Quod
ego nunc refers acrenuntio & si
forte fide ñ acceptum excitu tam̃
probandum: quia hȩc infigura
nostri facta sunt. Uterq populus
unius dei ẽ: una populi utriusq cas¬
contradictiones aduersum moysen
decem hic edicta aduersus xp̃m.
Diuerse ibi plage eorum egyptioꝵ.
diuerse ibi calamitates romanorũ.
Nam ut etiam ipsas inter se pla¬
gas inquantum tamen figura fors¬
me comparari potest conferam:
ibi pͥma correptio habuit sangui¬
nem uulgo uel manasse de puteis
uel de fluminib cucurrisse:: Hic
pͥma sub nerone exegit plaga ut
ubiq morientium sanguis eẽt. ul
morbis in urbe corruptus. uel bel¬
lis in orbe profusus. Ibi sequens pl¬
ga prodidit ꝑstrepentes ꝑsultantis
inpenetrabilib ranas medie ꝓpe¬

Expanded text:
uasis accumulauisse. post, oblitos uasis accumulauisse. post, oblitos plagae suae et cupidos praedae indebitae, inuidos etiam religionis alienae, dum innocentes auide persequuntur, mari Bubro ultime receptos omnes funditus interisse. quod ego nunc refero ac renuntio, etsi forte fide non acceptatum, exitu tamen probandum, quia haec in figura nostri facta sunt. uterque populus unius Dei est, una populi utriusque caucontradictiones aduersus Moysen, decem hic edicta aduersus Christum ; diuersae ibi plagae Aegyptiorum, diuersae hic calamitates Romanorum. nam, nt etiam ipsas inter se plagas, in quantum tamen figura formae conparari potest, conferam, ibi prima correptio habuit sanguinem uulgo uel manasse de puteis uel in fluminibus cucurrisse: hic prima sub Nerone exegit plaga, ut ubique morientium sanguis esset uel morbis in Vrbe corruptus uel bellis in Orbe profusus. ibi sequens plaga prodidit, perstrepentes persultantesque in penetralibus ranas inediae prope
Abbreviated transcription (Latin):
uino inpensis quȩ tamen meo su¬
oq testimonio clades fuierunt. In
decima hesitatum putant miseri
et ceci non uidentes tanto eam ipsis
fusse grauiorem quanto minus in¬
tellecta ẽ. impius enim flagellatur &e
non sentit. & quod cum expositum fu¬
erit inuiti licet propter ipsam rerũ
fidem fatebuntur: quia exilla ma¬
ximiane ꝑsecutionis maxima pu¬
nitione ista sunt uulnera quibus
etiam nunc isti dolent. & intantum
dolent ut etiam clament. nosq adre¬
clamandum lacessant sollicitos fieri
qualiter conticescant. In pͥmo libel¬
trogum &e cornelium tacitum cõme¬
morasse non plene quidem. nr̃muͦ
moysen etiam ipsorum testimonio
fidelem sideliter sufficienterq dixis¬
se: egyptios & regem eorum cum
populum dei seruire intentum&
paratum deo suo impediende oeuo¬
tionis instinctu ad lutum paleasq
reuocarent. decem acerbissimis
plagis fuisse uexatos. Deinde uio¬
lentia malorum edomitos non so¬
lum coegisse festinantem s etiam
propͥis suis argenteis ce aureis

Expanded text:
uideantur, quae tamen meo suoque testimonio clades fuerunt. in decima haesitatum putant miseri et caeci, non uidentes tanto eam ipsis fuisse grauiorem quanto minus intellecta est. impius enim flagellatur et non sentit. et quod cum expositum fuerit, inuiti licet propter ipsam rerum fidem fatebuntur, quia ex illa Maximianae persecutionis maxima punitione ista sunt uulnera, quibus etiam nunc isti dolent et in tantam dolent, ut etiam clament nosque ad reclamandum lacessant: sollicitos fieri, qualiter conticescant. In primo libelTrogum et Cornelium Tacitum commemorasse non plene quidem, nostrum uero Moysen, etiam ipsorum testimonio fidelem, fideliter sufficienterque dixisse, Aegyptios et regem eorum, cum populum Dei seruire intentum et paratum Deo suo, impediendae deuotionis instinctu ad lutum paleasque reuooarent, decem acerbissimis plagis fuisse uexatos. deinde uiolentia malorum edomitos non solum coegisse festinantem sed etiam propriis suis argenteis et aureis
Abbreviated transcription (Latin):
humiliter responderim: me płuri¬
ma cura pietatis accintum cõmo¬
nere deueris. ñ terrere de falsis.
Decem ꝑsecutiones a nerone usq
ad macimianum ȩccła xp̃i passa
ẽ. Nouem ut ego dixri uitiones ut
ipsi non negant calamitatis e ues¬
tigiis consecutȩ sunt: nec in uerbo
p̾mor utrum debite ultiones an
fortuitȩ ꝑmutationes fuisse uidean

Expanded text:
humiliter responderim, me plurihumiliter responderim, me plurima cura pietatis accinctum commonere de ueris, non terrere de falsis. decem persecutiones a Nerone usque ad Maximianum Ecclesia Christi passa est: nouem, ut ego dixi, ultiones, ut ipsi non negant, calamitates e uestigiis consecutae sunt. nec in uerbo premo; utrum debitae ultiones an fortuitae permutationes fuisse uidean
Abbreviated transcription (Latin):
isse. s tamen ecce inter tranquil¬
lissima temꝑum bona ipsorum qͦ
imꝑatorum qui ista fecerunt comi¬
tata ẽ inusitata felicitas. nulla do¬
mi fames. nulla pestilentia. nul¬
lum foris bellum nͥ uoluntarium
Iererceri uires ñ ꝑiclitari queant.
Les p̃terea humano generi huc¬
usq incognita multorum simul re¬
gum paciens consortium &o magna
concordia potestasq cõmunis alias
numquam nunc incõmune prospi¬
ciens : deinde etiam quod absq ulla
hactenus mortalium noticia ẽ imꝑa¬
tores illi maximi quippe ce ꝑsecuto¬
res honore deposito co assumpta qͥe¬
te pͥuati quod beatissimum homi¬
nes ce summum bonum uitȩ bonȩ
iudicant. &e hoc tunc uelut p̾mii
loco auctores ꝑsecutionis ad epti st̃.
quando accensa ꝑsecutio medio sui
tempore toto orbe seuiebat. An etiã
hanc beatitudinem in illis temꝑi¬
bus pęnaliter accidisse asseris. oe
nos hinc quoq t̾rere moliris: Quib

Expanded text:
isse. Et tamen ecce inter tranquilisse. Et tamen ecce inter tranquillissima 531 temporum bona ipsorum quoque imperatorum, qui ista fecerunt, inusitata felicitas. Nulla domi fames, nulla pestilentia, nullum foris bellum, nisi voluntarium, quo exerceri vires non periclitari, queant. Res praeterea humano generi hucusque incognita, multorum simul regum patiens consortium, et magna concordia, potestasque communis, alias numquam, nunc in commune prospiciens. Deinde etiam, quod absque ulla hactenus mortalium notitia est, imperatores illi maximi, quippe et persecutores, honore deposito et assumpta quiete, priuati, quod beatissimum homines et summum bonum uitae bonae iudicant, et hoc tunc uelut praemii loco auctores persecutionis adepti sunt, quando accensa persecutio medio sui tempore toto Orbe saeuiebat. an etiam hanc beatitudinem illis temporibus poenaliter accidisse adseris et nos hinc quoque terrere moliris? Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quit.
nno ab urbe
condita ml¬
tricesimus quartus ab augusto gub̃¬
nacula imꝑii a constantino patre sus¬
cepit: quȩ uno &e triginta annis feli¬
cissime tenuit. Occurritur mͥ subito:
& tripudiis quibusdam insultatur.
heia inquiunt tandem infoueas ues¬
tras diu exxpectatas uenisti: hic te de¬
cursurum operiebamur: hic delap¬
sum opprimius. hic confusum tene¬
mus. Sustinuimus te hactenus arti¬
ficiose quodammodo & callide fortuitas
temporum mutationes. xp̃ianorum
ultionib coaptantem &e interdum
quidem ueri similium specie ꝑmoti.
ut pote homines ignari diumorum
secretorum timore palluimus: s nc̃
euacuauit maximianus noster
omnem scenam fabulȩ tuȩ nostreq
religionis antiquitatem columna
inexpugnabilis fulsit ꝑ annos .x. eu̾¬
se sunt eccłie ur̃e. ut etiam tu fate¬
ris duacerati cruciatib exinaniti
mortib toto orbe xp̃iani. Tenemus
euidens testimonium tuum nullã
suꝑiorem ꝑsecutionem adeo uel tã¬
grauem. uł tam duturnam fu¬

Expanded text:
luit. Anno ab Urbe condita MLtrigesimus quartus ab Augusto, gubernacula imperii a Constantio patre suscepit, quae uno et triginta annis felicissime tenuit. Occurritur mihi subito, et tripudiis quibusdam insultatur: Eia, inquiunt, tandem in foveas nostras diu exspectate venisti, hic te decursurum operiebamur, hic delapsum opprimimus, hic confusum tenemus. Sustinuimus te hactenus, artificiose quodammodo et callide fortuitas temporum mutationes Christianorum ultionibus coaptantem. Et interdum quidem verisimilium specie permoti, utpote homines ignari divinorum secretorum, timore palluimus; sed nunc evacuavit Maximianus noster omnem scenam fabulae tuae, nostraeque religionis antiquitatem columna inexpugnabilis fulsit. Per annos decem eversae sunt ecclesiae vestrae, ut etiam tu fateris: dilacerati cruciatibus, exinaniti mortibus toto orbe Christiani. Tenemus evidens testimonium tuum, nullam superiorem persecutionem adeo vel gravem vel diuturnam fu
Abbreviated transcription (Latin):
suum galli fr̃em cęsarem creatum: mi¬
sit ad gallias. Itaq ulianus cȩsar euer¬
sas opp̾ssasq gallias ab hoste strenuis¬
sime inintegrum restituit: aleman¬
norum paruis copiis magnam mul¬
titudinem strauit. rheno germanos
reuinacit. His elatus successib fasti¬
gium usurpauit augusti: ce mox
italiam illiricumq ꝑuadens. cons¬
tantium parchicis p̾liis occupatum
regni parte pͥuauit. Constantius iu¬
liani scelere comꝑto dimissa expe¬
ditione parthorum dum ad eiuile
bellum reuerteretur: initinere in¬
ter ciliciam capadociamq defunctꝰ
.ẽ. Itaq ille qui discissa pacȩ & uni¬
tate fidei catholicȩ ap̃ianos aduer¬
sum xp̃ianos armans. ciuili ut ita
dicam bello eccłiȩ menbra dilacera¬
uerat. totum inquieti tempus im¬
perii molestissimumq spacium ui
exegit. expendit.

Expanded text:
suum, Galli fratrem, Caesarem creatum misuum, Galli fratrem, Caesarem creatum misit ad Gallias; itaque Iulianus Caesar euersas oppressasque ab hoste Gallias strenuissime in integrum restituit, Alamannorum paruis copiis magnam multitudinem fudit, Rheno Germanos reuinxit. his elatus suooessibus fastigium usurpauit Augusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Parthicis proeliis occupatum regni parte priuauit. Constantius Iuliani scelere comperto dimissa expedibellum revertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. Ita ille, qui discissa pace et unitate fidei catholicae, Christianos adversus Christianos armans, civili ut ita dicam bello Ecclesiae membra dilaceraverat, totum inquieti tempus imperii molestissimumque spatium viexegit, expendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ras contemptusq pͥuatis feriis pala¬
cium simul scolamq dimisit. Nepo¬
cianus deinde romȩ constantini soro¬
ris filius: gladiatorum manu fretus
inuasit imꝑium. Qui deinde cum
improbus ac ꝑ hoc inuisus eẽt cunc
tis: a magnentianis ducib opp̃ssus
ẽ. S equitur bellum illud horribile
inter constantium magnentiumq
apud mirtam urbem gestum. in¬
quo multa romanarum uirium ꝓ¬
fligatio etiam in posterum nocuit:
maguentius tamen uictus aufugit.
ac non multo post apud lugdumm
propͥa se manu interfecit. Decentius
quoq frater eiusdem quem cȩsarem
gallis p̾fecerat. apud senonas laqued
uitam finiuit. Continuo constantius
gallum patrui filium cȩsarem ȩle¬
git. Quem rursus crudeliter ac ti¬
rannicȩ agentem paulo postquam
crearat occidit: siluanum quoq
ꝑ gallias rebus nouis inhiantem
mature circum ueniendum oppri¬
mendumq curauit. Igitur silua¬
no interfecto iulianum patruelẽ

Expanded text:
ras contentusque priuatis feriis, palaras contentusque priuatis feriis, palatium simul scholamque dimisit. Nepotianus deinde Romae, Constantini sororis filius, gladiatorum manu fretus inuasit imperium: qui deinde cum inprobus ac per hoc inuisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. sequitur bellum illud horribile inter Constantium Magnentiumque apud Murquo multa Romanorum virium profligatio, etiam in pMagnentius tamen uictus anfngit ac non multo post apud Lugdunum propria se manu interfecit. Decentius quoque frater eiusdem, quem Caesarem Galliis praefecerat, apud Senonas laqueo uitam finiuit. continuo Constantius Gallum, patrui filium, Caesarem legit: quem rursus crudeliter ac tyrannice agentem paulo post quam crearat occidit. Siluanum quoque, per Gallias rebus nonis inhiantem, mature circumueuiendum opprimendumque curauit. igitur Siluano interfecto Iulianum patruelem
Abbreviated transcription (Latin):
am uastauerat: nouem p̾lus parũ
prosꝑe decertauit. N ouissime sediti¬
one atq intemꝑantia militum noctȩ
adoriri pugnam coactus: patratã pe¬
ne uictoriã insuꝑ uictus amisit. Post
cum se intolerandis uicuis dedisset. ac
pena ꝓuintialium fauorem mili¬
tum compararet: magnentii dolis
inoppida cui helena nomen ẽ inpro¬
rimo hispaniȩ interfectus. ẽ. Mag¬
nentius enĩ apud augustudunum
arripuit imꝑium: quod continuo
ꝑ galliam. affricam. italiamq por¬
rexcit. In illirico autem betranio¬
nem etate grandeuum imꝑatorẽ
sibi milites creauerunt: iurum na¬
tura simplicem. cunctisq iocundũ
s qui ne pͥma quidem unquam lite¬
rarum elementa didicisset. Idaq cum
pͥmas litteras literarumq sillabas im¬
ꝑator senex interdum inuitus medi¬
taretur: a constantio qui tunc in mag¬
nentium ultione frĩs accensus bel¬
lum parabat deponere iussus i¬
ꝑium abiciens cum litteris purpu¬

Expanded text:
am uastauerat, nouem proeliis parum am uastauerat, nouem proeliis parum prospere decertauit. nouissime seditione atque intemperantia militum nocte adoriri pugnam coactus, patratam paene uictoriam insuper uictus amisit. post cum se intolerandis uitiis dedisset ac poena prouincialium fauorem militum compararet, Magnentii dolis in oppido, cui Helena nomen est, in proximo Hispaniae interfectus est. Magnentius enim apud Augustodunum arripuit imperium, quod continuo per Galliam Africam Italiamque porrexit. in Illyrico autem Vetranionem, aetate grandaeuum, imperatorem sibi milites creauerunt, uirum natura simplicem cunctisque iucundum, sed qui ne prima quidem umquam litterarum elementa didicisset. itaque cum primas litteras litterarumque syllabas imperator senex interdum inuitus meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium ultione fratris accensus bellum parabat, deponere iussus imperium, abiciens cum litteris purpu
Abbreviated transcription (Latin):
mam regiȩ potestatis in meliora
uertentib ecclesiam xp̃i zelo idola¬
triȩ ꝑsequi destitit aliud machinis¬
mentum quo ꝑeosdem xp̃ianos
imꝑatores cxp̃i ȩccłiam uexaret
inuenit. Fit gͥarrio noui errorls
auctori ceterisq discipłis ipsus e
familiaritatem constantii imꝑatoris
promtus aditus: & facilis uia. Sua¬
detur constantio ut qͦsclam in dõ gͣclꝰ
credat: & qui ꝑ lanuam ab errore ido¬
latriȩ fuerat egressus. rursus insinũ
eius dum in deo deos querit tanquã
ꝑpseudo tirannum inducitur. Puerso
gͥ relo potestas armatur illusa: & sub
cutionis agitatur. De noua nominis
electione contenditur: ut arrianorũ
cholicorum sit. Sequitur terremotꝰ
horribilis: qui plurimas orientis ur¬
bes solo strauit. Constantius dum cõ¬
stantem frẽm bello insectatur. in can¬
ta petulantia ꝑiculo sese offerens a
ducib eius occisus ẽ. Constans adũ¬
sus ꝑsas && saporem qui mesopotami¬

Expanded text:
mam regiae potestatis in meliora mam regiae potestatis in meliora uertentibus Ecclesiam Christi zelo idololatriae persequi destitit, aliud machinamentum, quo per eosdem Christianos imperatores Christi Ecclesiam uexaret, inuenit. fit igitur Arrio, noui erroris auctori, ceterisque discipulis ipsius ad familiaritatem Constantii imperatoris promptus aditus et facilis uia. suadetur Constantio, ut quosdam in Deo gradus credat, et qui per ianuam ab errore idololatriae fuerat egressus, rursum in sinum eius, dum in Deo deos quaerit, tamquam per pseudothyrum inducitur. peruerso igitur zelo potestas armatur inlusa et sub cutionis agitatur. de noua nominis electione contenditur, ut Arrianorum tholicorum sint. sequitur terrae motus horribilis, qui plurimas Orientis urbes solo strauit. Constantinus dum Constantem fratrem bello insectatur, incauta petulantia periculis sese offerens, a ducibus eius occisus est. Constans aduersus Pereas et Saporem, qui Mesopotami
Abbreviated transcription (Latin):
constantinus iusto ordine & pio ui¬
cem uertit edicto: siquidem statu¬
it citra ullam hominum cȩdem
paganorum templa claudi. Mox
gothorum fortissimas & copiosissi¬
mas gentes in ipso barbarici solisi¬
nu hoc ẽ insarmatarum religio¬
ne deleuit: chalocerium quendã
incipro aspirantem nouis rebop
p̾ssit tricennal ib suis dalmatium
cȩsarem legit. Cunq bellũ inꝑsas
moliretur in uilla publica iuxta
nichomediam dispositam benȩ rem¬
publicam filiis tradens diem obuit.
constantius tricȩsimus quin¬
tus abaugusto cum constantino
& constante fr̃ib suis adeptus im¬
nuit. Fuit inter successores cons¬
tantini & dalmatius cȩsar fr̃is fi¬
lius. s continuo militari factione
deceptus ẽ. Interea maligna semꝑ
aduersum dm̃ uerum diaboli in¬
sectatio quȩ abinitio mundi usq¬
adnunc a sincerofidei religionisq
tramite effusus.errorum nebuns¬
lubrica hominum ꝑturbat: corda
postquam cp̃ianis imꝑatorib sums¬

Expanded text:
Costantinus iasto ordine et pio niCostantinus iasto ordine et pio nieem uertit: edicto siquidem statuit citra ullam, hominum caedem paganorGothorum fortissimas et copiosissimas gentes in ipso barbarici soli sinu, hoc est in Sarmatarum regione delevit. Calocerum quemdam, 541 in Cypro aspirantem novis rebus, oppressit. Tricennalibus suis Dalmatium Caesarem legit. Cumque bellum in Persas moliretur, in villa publica juxta Nicomediam, dispositam bene rempublicam filiis tradens, diem obiit. Constantius tricesimus quintus cum Constantino et Constante fratribus suis adeptus imnuit. Fuit inter successores Constantini et Dalmatius Caesar fratris filius, sed continuo militari factione decerptus est. adversum Deum verum diaboli insectatio, quae ab initio mundi usque nunc a sincero fidei religionisque tramite, effusis errorum nebulubrica hominum corda perturbat, postquam Christianis imperatoribus sum
Abbreviated transcription (Latin):
conftantini autem ex sorore nepos: cȩ¬
sares sunt creati. His dieb arrius a¬
lexandrie urbis presbiter a ueritate
fidei catholicȩ deuians exriciabile plu¬
rumis dogina constituit qui simul
ut pͥmum alexxandriȩ uel notus uł
uotatus in ter confusos uulgo secta¬
eccła ẽ. Cuinq homines quos iner¬
rorem seduxerat etiam in seditio¬
nem excitaret: apud niceam urbẽ
bithiniȩ conuentus trecentorum
sum palam proditum ac reproba¬
tum ẽ.S inter hȩc latent cause:
cur uindicem gladium & destina¬
tam inimpios uitionem constanti¬
nus imꝑator etiam in propͥos aegit
affectus. Nam crispum filium su¬
um: ce licinium sororis filium in¬
terfecit. Preterea multas gentes
diuersis p̾liis subegit: urbem no¬
norum regum uel solus uł pͥmus
instituit. quȩ sola exꝑs idolorum
ad hoc breuissimo tempore condi¬
ta a xp̃iano imꝑatore prouecta
ẽ ut sola romȩ tot scłis miseriisq
ꝓuectȩ forma ce potentia merito
possit ȩquari. Tum deinde pͥmus

Expanded text:
Constantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arius, Alexandrinae urbis presbyter, a veritate fidei catholicae devians, exitiabile plurimis dogma constituit. Qui simul ut primum Alexandriae vel notus vel notatus inter confusos vulgo sectaEcclesia est. Cumque homines quos in errorem seduxerat, etiam in seditionem excitaret, apud Nicaeam, urbem Bithyniae, conventus trecentorum sum, palam proditum ac reprobatum est. Sed inter haec latent causae, cur vindicem gladium, et destinatam in impios punitionem, Constantinus imperator etiam in proprios egit affectus. Nam Crispum filium suum et Licixium sororis filium interfecit. prae- terea multas gentes diuersis proeliis subegit. urbem nonorum regum uel primus uel solus instituit. quae sola expers idolorum ad hoc breuissimo tempore condita a Christiano imperatore prouecta est, ut sola Romae, tot saeculis miseriisque prouectae, forma et potentia merito possit aequari. tum deinde primus
Abbreviated transcription (Latin):
depositam purpuram inꝑniciem
rei publicȩ sumeret pͥuatum ius¬
sit occidi: quamuis omnib iam
ministris nefariȩ ꝑsecutionis extinc¬
tis. hunc quoq in quantum exerce¬
re potuit ꝑsecutorem digna puni¬
tio flagitaret. C onstantini filii. cris¬
pus &̃ constantinus. &e licinius
ad olescens licinii augusti filius

Expanded text:
depositam purpuram in perniciem depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, privatum jussit occidi, quamvis omnibus jam ministris nefariae persecutionis exemptis, hunc quoque in quantum exercere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus, et Licinius adolescens, Licinii Augusti filius
Abbreviated transcription (Latin):
publica tunc sub nouis quatuor pͥn¬
cipib fuit constantino & maxentio
filiis augustorum: licinio autem
&e marimino hominib nouis. Con¬
stantinus pacem ecclesiis post decem
annos quam a ꝑsecutorb uexraban¬
tur indulsit: deinde inter constanti¬
num & maxentium bellum ciuile
exxortum ẽ. Maxentius sepe multis
p̃lus fatigatus. ultimo ao pontem
moluium uictus & interfectus ẽ. Ma¬
riminus ꝑsecutionis xp̃ianorum
incentor executorq infestissimus:
apud tharsum dum cuule bellũ
aduersum licinium disponit inte¬
riit. Licinius repentina rabie sus¬
citatus. omnes xp̃ianos expalatio
suo iussit expelli Moxx bellum in¬
ter ipsum licinium & constantinũ
efferbuit: s constantinus liciniũ
sororis suȩ uirum inpannonia pͥmũ
uicit deinde apuo cibalas opp̾ssit
uniuersaq gretia potitus liciniũ
crebris bellis terra mariq assurgen¬
tem & rep̾ssum tandem ad deditio
nem coegit. S herculi i maximiani

Expanded text:
publica tunc sub nonis quattuor prinpublica tunc sub nonis quattuor principibus fuit Constantino et Maxentio, filiis Augustorum, Licinio autem et Maximino, hominibus nouis. Constantinus pacem ecclesiis post decem annos quam a persecutoribus uexabantur indulsit. deinde inter Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est. Maxentius, saepe multis proeliis fatigatus, ultime ad pontem Muluium uictus et interfectus est. Maximinus, persecutionis Christianorum incentor exsecutorque infestissimus, apud Tharsum, dum ciuile bellum contra Licinium disponit, interiit. Licinius, repentina rabie susoitatus, omnes Christianos e palatio suo iussit expelli. mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. sed Constantinus Lioinium, sororis suae uirum, in Pannonia primum uicit, deinde apud Cibalas oppressit uniuersaque Graecia potitus Licinium crebris bellis terra marique adsurgentem et repressum tandem ad deditionem coegit. Sed Herculii Maximiani
Abbreviated transcription (Latin):
ueste ac potestate regia spoliare cona¬
tus conuiciis ac tumuttib militũ
palam conterritus ingaliam fugit
tus auferret imꝑium. s ꝑfiliam de¬
p̾hensus &e ꝓditus. deinde infugã
uersus: massilie opp̃ssus ce interfec¬
tus ẽ. Porro galeruis occiso seuero:
licinium imꝑatorem creauit. Cum¬
que ꝑsecutionem a diocletiano &
maccimiano missam ipse atrocio¬
rib edictis accumulauisset: ac post¬
quam ꝑ annos decem omni genere
hominum exhausit prouintias pu¬
trefacto introrsum pectore & uitalib
dissolutis cum ultra horrorem hu¬
mane miserie etiam uermes eruc¬
tuaret. neq medici uitra iam fetorẽ
ferentes crebro uissu eius occideren¬
tur: a quodam medico constantiam
ex desꝑatione sumente increpatus
iram dei eẽ penam suam atq ideo
a medicis non posse curari. edictis
late missis xp̃ianos de exilus reuo¬
cauit. Ipse autem cruciatus non sus¬
tinens: uim uite sue attulit. Ita res¬

Expanded text:
ueste ac potestate regia spoliare conaueste ac potestate regia spoliare conatus, conuiciis autem ac tu multibus militum palam conterritus in Galliam proftus auferret imperium. sed per fiiiam deprehensus et proditus, deinde in fugam uersus Massiliae oppressus et interfectus est. porro Galerius occiso Seuero Licinium imperatorem creauit. cumque perseeutionem a Diocletiano et Maximiano missam ipse atrocioribus edictis adcumulauisset ac postquam per annos decem omni genere hominum exhausit prouincias, putrefacto introrsum pectore et uitalibus dissolutis, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret neque medici ultra iam foetorem ferentes crebro iussu eius occiderentur: a quodam medico constantiam ex desperatione sumente increpitus, iram Dei esse poenam suam atque ideo a medicis non posse curari, edictis late missis Christianos de exiliis reuocauit. ipse autem cruciatus non sustinens uim uitae suae adtulit. ita res
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uiuentes deficiunt. hinc secr¬
to excruciantur. quos nemo ꝑseqͥ¬
tur: hĩc iam pacissimi remanser̃t
quia nunquam aliquo persequẽ¬
te puniti sunt. Ueruntamen qualis
tunc ꝑsecutores illos de quorũ impu¬
nitate ñ solum głari s etiam insul¬
tare conantur: finis mansit eapi
onstantinoI dian¬
illustri ingalliis strenuissime
tem publicam procurante:
p̾toriani milites rome maxentium
filium herculiim qui pͥuatus in li¬
cania morabatur augustum non¬
cupauerunt. Maximianus herci¬
lius lam ex augusto pͥuatus. & ab¬
hunc publicus ꝑsecutor. occasiones
lii sollicitatus. qui imꝑium abiecet
arripuit tiramnioem. Galerus.
gustus seuerum cęsarem aduersũ
maxentium romam cum exercitu
misit. Seuerus cum urbem obside¬
ret militum suorum scelere desertꝰ
& proditus.: atq ex ea fugiens rauẽ¬
ne int̾fectus ẽ. Herculius maxximia¬
nus ꝑsecutor & exx augusto tirannꝰ.
confirmatum iam in imꝑio filium

Expanded text:
hinc uiuentes deficiunt, hinc secrehinc uiuentes deficiunt, hinc secreto excruciantur, quos nemo persequitur, hinc iam paucissimi remanserunt, qui numquam aliquo persequente puniti sunt. nernmtamen qualis tunc persecutores illos, de quorum impunitate non solum gloriari sed etiam insultare conantur, finis mansit, expediam. Constantino in Galliis strenuissime rempublicam procurante praetoriani milites Romae Maxentium filium Herculii, qui priuatus in Lucania morabatur, Augustum nuncupaneruat. Maximianus Herculius, iam ex Augusto privatus et adhuc publicus persecutor, occasione filii sollicitatus, qui imperium abiecerat, arripuit tyrannidem. Galerius gugtus Seuerum Caesarem aduersus Maxentium Romam cum exercita misit. Seaerus cum Vrbem obsideret, militum suorum seelere desertus et proditus atque ex eo fugiens Rauennae interfectus est. Herculius Maximianus, perseentor et ex Angqsto tyrannus, confirmatum iam in imperio filium