comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tractauit: habuit enim secũ reue¬
rentissimos et spiritales uiros: qui
exemplo tanti uiri et in monas terii
probatione et in diuersis laboribus
uiae. ad humilitatis et caritatis gratiã
profecerent : int̃ quos etiam germa¬
nos proprios habuit fohil anum
scm̃ ad modũ uirũ cui etiã sontitã
monas terii et animarũ dereli quit
curam : Alterum uero ultanum
diuturꝰna monasterii probatione
adheremitalem uitã multis iam
annis ab eodem electam : ðerelictis
omnibus curis et rebus: nudus ad¬
a fratrem suum qui iam theorica
pascebatur uita solus ꝓfectus est
labori cotidiano et orationib: continuis
deseruients : annum integrũ ibidem
philo sophantur: tunc quibus dam
causis ingruentibus a populo uel a rego :¬
uiraltioris ingenii ad consilium uocatu
immo etiam conpulsus desideratum
sibi heremi dereliquit locum: Om̃aq
animo peruigili tractans. ac turbatã
esse prouintiam gentilium in occur¬
sione perspiciens: nec ibi diuturnũ

Expanded text:
tractavit, Habuit enim secum revetractavit, Habuit enim secum reverentissimos et spiritalis verus, qui exemplum tanti viri et in monasterii probatione et in diversis laboribus vitae ad humilitatis et caritatis gratiam proficerunt. Inter quos etiam germanus proprius habuit: Fuilanum sanctum admodum verum, cui etiam sortito monasterii et animarum dereliquit curam; alterum vero Ultanum, diuturna monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nudus ad fratrem suum, qui iam theoricam pascebat vitam, solus profectus est. Labore cottidiano et orationibus continuis deservientibus, annum integrum ibidem phylosophantur. 9. Tunc, quibusdam causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium vocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi dereliquids locum. Omniaque animo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec ibi diuturnum
Abbreviated transcription (Latin):
est : Atq exinde non multum pose pͥmo¬
de hibernia peregrina litora peten:
per brittannias in saxoniã trans¬
uectus est: ubi honorificatus est
a sigberto rege e susceptus : Perbo
dm̃ barba rorum mitigabat cor: Comple¬
tis uero duodecum añnis quos angelus
predixerat : scs quadim infirmitate
correptus angelica fruitur uisione
Ibi etiam pͣredicationis instantia.
&̃ monitus nullum uiuendi finem au¬
diuit : Teruim diem tacendo euan¬
gelicum preceptum admonens uigi¬
late et orate quia nescitis diem neq
horam : Quod uir dõ plenus intelleget
locum monasterii a predicto sibi
rege traditum : accelerauit constru¬
ere : Quod monasterium in quodã
castro conseructum siluarum et maris
uicinitate amoenum : nex gentis illus
anna ac nobiles quique tectis et
muneribus ad ornarunt : Hisrite
gestis : uir scr̃ ab omni sacculi atque
ipsius monasterii cura alienare se
cupiens cum sapientibus fratribus spualib iuri¬

Expanded text:
est atque exinde non multum post est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege susceptus verbo Domini barbarum mitigabat cor. 7. Conpletis vero duodecim annis quos angelus praedixerat, sanctns quadam infirmitate correptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem tacendo euangelicum praeceptum admonens: Vigilate et orate, quia nescitis diem neque horam. Quod vir Deo plenus intellegens, loco monasterii a praedicto sibi rege traditum adceleravit construere. Quod monasterium in quodam castro constructum, silvarum et maris vicinitate amoenum rex gentis illius Anna ac nubiles quique tectis et muneribus adornarunt. 8. His rite gestis, vir sanctus ab omni saeculi atque ipsius monasterii cura alienare se cupiens, cum sapientibus fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
ex obsessis corporibus daemonia ffu¬
gabat : et pauperes recreabat. Dumq
unius anni spatio hiberniae insulae
populos per doctrinae studium circũi¬
retstuduit instabat anniuersaru dies
quo uisionem a corpore sublatus
uidebat. memorans sẽꝑ unius diei
iter sibi fuisse iniunctum Multis
enim sapientibus acreligiosis comitan¬
tibus uiris: eadem nocte molestia cor¬
porali correptus. in solo tantũ pectusculo
uita palpitantapte. uidit angelum
dñi eaquȩ adopus predicationis sur̃s
congrua sibi ad nuntiantem : et unius
diei iter exponentem. Ac duo decim
annos in opere predicationis comple¬
turum praedicentem : Qđ ita factũ ẽ:
completis uero annis decem. omnibus
sine personarum acceptione uerbũ
dñi ad nuntians : irruentiũ populoꝵ
multitudines non ferens. aliquantoꝵ
etiam animos inuidia stimulante:
contra se commotos eẽ de prehendens:
relictis omnibus quae habere uide¬
batur : paucis cum fr̃ib: adsulam
quandam paruulam in mari ꝓfectis

Expanded text:
Ex obsessis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius diei iter exponentem hac duodecim annos in opere praedicationis completurum praedicentem. Quae ita factum est. 6. Completis vero X annis, omnibus sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbatur, paucis cum fratribus ad insolam quandam parvolam in mare profectus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa babierunt Credo ens hue signo
qđ mibi mercedem p̃stabit. et nunoscio
qd ceupone migrauit pengamuss
do segeliendũ eũ tunc ipse cumomn
do ruosua et cũ cunctis pagensib seu
cũ dero uel turba uirginũ cũ tunbulis¬

Expanded text:
et abierunt. Credo enim huic signo, quod mihi mercedem praestabit, et nunc scio, quod de corpore migravit. Pergamus ad sepeliendum eum'. Tunc ipse cum omni domu sua et cum cunctis pagensibus seu cum clero vel turba virginum, cum turibulis
Abbreviated transcription (Latin):
uno incipiente. ibunt scĩ de uirtute
in uirtutem: uidebitur dr̃ deorũ
insion: Eratq in carmine eleuatio.
et ad finem positio: Audiebat quoq
aliud quasi ignotũ canticũ multoꝵ
miliũ angelorum : unde pauca uix
poterat intelligere: hoc est: exie¬
runt autem obuiam xp̃o faciẽs

Expanded text:
uno incipiente: Ibunt sancti de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum in Sion . Eratque in carmine elevatio, et ad finem positio. Audiebat quoque aliud quasi ignotum canticum multorum millium angelorum, unde pauca vix poterat intelligere. Exierunt autem obviam Chris
Abbreviated transcription (Latin):
naret eloquiis: quad amdie corpo¬
ris aegrotantis molestia corripit᷑.
ac deinde ad paternam amicis
suggerentibus conmigrauit domũ :¬
lle uero super alterius manum
innitens perrexit: haud longe
adoma Uespertinalem exorsus
psalmodiam. orationiq intentus .:
datu sssticit: N et enim pedes mouere
infirmatus ualebat: sed quasi iam
mortuus ad proximã deportatus
est domum: Et cum se tenebrarũ
caligine circumdari uidis set.
quat tuor manus de suꝑ ad se extensas
conspexit : Tenentesq illum per
brachia: niueis subuolabant pennis:¬

Expanded text:
naret eloquiis, quadam die corporis aegrotantis molestia correpitur hac deinde ad paternam, amicis suggerentibus, commigravit domum. Quo, illo super alterius manum innitente, perrexit hac haud longe a domo, vespertinalem exorsus psalmodiam, oratione intentus, datus restetit. Nec enim pedes movere infirmatus valebat, sed quasi iam mortuus ad proximam deportatus est casam. Et cum se tenebrarum caligine circumdare vidisset, quattuor manus desuper ad se extensas conspexit, tenentesque illum per brachia niveis subvolabant pennis
Abbreviated transcription (Latin):
in: scđm apłm sermo illius semopea
ingrati sale eẽ conditus. Bonorũ
taro epenur nratia plenus patriã
parentus÷ relin quens sacrȩ scriptu¬
no studus aliquot uacabat annos:
ac iufficienter instructus : mo¬
nasterium in quodam construxit
loco: Ubi undiq religiosis conflu¬
entibus uiris: aliquos etiã parentũ
pia sollicitudine euocare curauit:
ac ex causa dum patriã parentesq
uisitare properaret uit inter illos
sacri uerbi semina spitalibus semi

Expanded text:
stolum sermo illius semper in gratia sale esset conditus. 2. Bonorum ergo operum et gratia plenus, patriam parentesque relinquens, sacrae scripturae stadiis aliquot vacabat annis, ac sufficienter instructus, monasterium in quodam construxit loco, ubi undique religiosis confluentibus viris, aliquos etiam parentum pia sollicitudine evocare curavit. Hac ex causa dum patriam parentesque visitare properaret et inter illos sacri verbi semina spiritalia spiritalibus semi
Abbreviated transcription (Latin):
uit uit uittie uenerabilis
furseus nomine Nobilis
quidem genere: sed nobilior
fide. Saeculi dignitate in t̃
suos clarus: et in diuinorũ
munerum gratia precipuus.
Huius uiri infantia : sacris quibusdã
tibus perdiuinam prouidentiam
erudiebatur disciplinis Erescenta
cor poroe castus mente deuotus : affabi¬
lis demloquio amabilis apers affabi¬
ideritia p̃ditus. temperantia clarus
su intuiia fortitudine firmusacen¬
sura ustitiae stabilis longanimitate¬
as siduus : patientia robustũs. humilo¬
etto mansuctus Caritate sollicttm¬

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis Furseus nomine, nobilis quidem genere, sed nobilior fide, saeculi dignitate inter suos clarus, sed in divinorum munerum gratia ubique praecipuus. Huius viri infantia sacris quibusdam tibus per divinam gratiam erudiebatur disciplinis. Crescentecorpore castus, mente devotus, affabilis conloquio, amabilis aspectu, prudentia praeditus, temperantia clarus, in interna fortitudine firmus, censura iustitiae stabilis, longanimitate largus, pacientia robustus, humilitate mansuetus, caritate sollicit
Abbreviated transcription (Latin):
cii: cum hoc quod inbaptismo a brenun¬
tiare satanȩ et omnibus operib: eius
promiserunt minime implent : Alt̃ uͦ
cupiditatis : cum mundi diuitias amori
caelestium preponunt : Tertius dissen¬
sionis cum animos proximorũ etiã in
superuacuis rebus offendere Non
formidant : Quartu sumpietatis cum in¬
firmiores spoliare et eis fraudem facere
pronihilo ducunt : Ignis uero crescens¬

Expanded text:
cii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescen
Abbreviated transcription (Latin):
tef conspicit duos uenerabiles uiros
illius prouintiae. inqua uir dñi furseu
debat : Hos presules cunctorũ memoria
usq ad nr̃a tempora celebrat: Propius uͦ¬
ad se accedentes uidit ac familiariter
pnopria dicentes nomina : qui uoca ban¬
tur becanus et meldanus et loqui

Expanded text:
 Conspecit duos venerabiles viros illius provinciae, in qua vir Domini Furseus dibatur, praesules cunctorum memoria usque ad nostra tempora clebratos, propius ad se accedentes ac familiariter propria edicentes nomina, qui Beoanus et Meldanus vocabantur, loqui
Abbreviated transcription (Latin):
tuma est: puudens intempꝰastlle ricebi
quid tomipus pessimum est : Quando eni
auditores despiciunt uerbum lingua¬
uia doctoris loqui prepeditur duni
uides quod audita predicatio despictur¬
usque ad passionem ad nuntiare debet

Expanded text:
tum est: Prudens in tempore illo tacebit, quia tempus pessimum est . Quando enim auditores despiciunt verbum, lingua doctoris praepeditur, dum videt quod audita praedicatio despiciturusque ad mortem annuntiare debet
Abbreviated transcription (Latin):
ransq: ait: Magnum est gaudiũ
angelus dñi: Hoc auditu nos ꝓminis¬
terio dispensationis humanae saepe
priuamur : Et quod nos adnuntiando
laboramus: daemonia humana¬
corrũpendo corda dissipant: Rur¬

Expanded text:
angelum: Magnum est gaudium, angelus: Hoc auditu pro mysterio dispensationis humanae saepe privamur; ne quod annuntiando laboramus, daemonia corrumpendo humana corda dissipent. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
diencia quidẽ uictimis ui¬
re pp̾onitur̃: quia per uic¬
timas aliena caro. ꝑ obe¬
dienciam u̾o uoluntas
propria mactatur. Uude
augustinus. Si quid for¬
te ꝑuersum uideris: sa ta¬
ge. corrige. ⁊ emendare ñ
cesses. Fac quicquid potes
pro ꝑsona quam portas.
Noli quiescere lucrari xͣ
quia lucratus es a xpisto
Si quis non obaudit u¬
stolam hunc notate. et¬

Expanded text:
dientia quippe uictimis iure preponitur, quia per uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas propria mactatur. Tanto Augustinus ait: Si quid forte perversum videris, satage corrigere, et emendare non cesses. Fac quidquid potes pro persona quam portas. Noli quiescere lucrari Christum, quia lucratus es a Christos autem non obaudit stolam, hunc notate ne
Abbreviated transcription (Latin):
cium ut pereant crimina
non hoĩes. uerbere nõ nũ¬
qͣm castigans corpora ui¬
sto. ne cito consumant se¬
ua flagella reos.curauit¬

Expanded text:
tium, ut pereant crimina, non homines. Verbere nonnumquam castigans corde paterno, Ne cito consumant saeva flagella reos. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bonum testimoniũ emine¬
qui nomentuũ nouerint uultũ
ceripros soctere meliotes Quia
in omne condicione & gratilop¬
timis mixta sunt persimaS¬

Expanded text:
bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum ter ipsos sectare meliores, quia in omni conditione et gradu optimis mixta sunt pessima
Abbreviated transcription (Latin):
Tues concordi amea pacifica:
Iucrcustodia mee tota¬
Tuporcio mea bonce. Y uscelus.
mecc sempiternce. Tuermise¬
ricordia mea magnac: Nucs¬
Supplico Rogo ut per te cẽbulẽ

Expanded text:
, concordia mea pacifica, custodia mea tuta, portio mea bona, salus mea sempiterna, misericordia mea magna, supplico et rogo, ut per te ambulem,
Abbreviated transcription (Latin):
dipeder meus necircum cant
domus ociore Gedstent lnora¬
cionem dni: Eustodimani meas
ne porre gantur sepe cedcapleu¬
Ace miunera: Sed potius eleuen¬
ur in prccib dnĩ mundȩlyurt

Expanded text:
di pedes meos, ne circumeant domum otiosi, sed stent in oratione Dei. Custodi manus meas, ne porrigantur saepe ad accipienda munera, sed potius eleventur in precibus Domini mundae
Abbreviated transcription (Latin):
nenr s iderfirma in corde
celic scclutis in capite. Sig¬
num̃ xpi infronte. Uerbum ue¬
ritatis inore Uoluntar bona
tis incir cuitu. On estaer accio
suetudine. Humilitas in ꝓr¬
peritate Paciencia intribu

Expanded text:
ne, fides firma in corde, galea salutis in capite, signum Christi in fronte, verbum veritatis in ore, voluntas bona tis in circuitu, honestas in scientia, humilitas in prosperitate, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dr̃ qui non hecberdnm̃
sed omnia tua sunt
condicionis sub iecte
ne dir picias me indigno fec¬
ueniuocare iustos sed peccato¬
res. Etiterum nolo morte
peccatoris sed conuertantꝰ
rcente uolo conuertere im¬
pledc siderium. meum. &
futurorum custodicm Ui
in mensitatis dulcidinem:
dñm per ueniorm Qui propt̃
genur humanum adterras
cdterras
dircendere dignatures &tu¬
um pre ciosum san guinem
fundendo genter cedbap tis¬
mum greccia uocasti &deer¬
pore
gen tilium liberasti. Ego inse lxx
quod in baptir mo policitur sum
nequaquam seruaui Peniteme
egirse quod ex nȩquiter Surcipe
me penitenter lacrimas Mise

Expanded text:
eus, qui non habes Dominum, sed omnia tuae sunt conditioni subjecta: ne despicias me indignum faveni vocare justos, sed peccatores. Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur rante, volo converti, imple desiderium futurorum custodiam vitimmensae pietatis dulcedinem Dominumque perveniam, qui propter genus hominum ad terras descendere dignatus es, et tuum pretiosum sanguinem fundendo, gentes ad baptismi gratiam vocasti, et de errore gentili liberasti. Ego infelix quod in baptismo pollicitus sum nunquam servavi. Poenitet me ergo egisse quod nequiter gessi. Suscipe poenitentis la
Abbreviated transcription (Latin):
cu locmea in ques conaisto equib:
meclis circum doctus sum. quan
ut non ridecnt deme ini
us hominis solaccium spero: Cu¬
ber nacme utpiur pecter Ut
posttantar tclerqueꝓ cellas
scculi undiq seuientem cedpar¬
tum sclutis &er neduce mereas
me reoer peruenire & cum ali¬
is quas cripuisti lacudar& ebe

Expanded text:
cula mea in quae subsisto, et quibus malis circumdatus sum, quantut non rideant de me inius hominis solatio spero. Guberna me ut pius pater, ut post tantas talesque procellas saeculi undique saevientes ad portum salutis aeternae, te duce, merear pervenire, et cum aliis quos eripuisti laudare te
Abbreviated transcription (Latin):
nomine chrodhildẽ domo
retenuit lodo uechus lic¬
que dum frequenter legati¬
onemn inburgundiam mit¬
ter& chrodhildis puellac in¬
ufnitur eclegatariis Quicum
tem adque sapientem clodo¬
ueo nunciauerunt hȩctille
hec audienr lterum legeccio¬
pecuor & tremor ꝓhaec cocusce
Infrancoꝵ populo de incepr
consurrexit lodo uechur¬
que & inde decimo an¬
no regnisui commoto fran¬
corum grande hoste into¬
ringemn abiit toringor que
cuictoquȩ populo corũ
cotccillẽterrã uartecta sub
tributo seruire fecit

Expanded text:
hilde domo retenuit. Chlodovechus itaque dum frequenter legationem in Burgundiam mitteret, Chrotchildis puella invenitur a legatariis. Qui cum tem atque sapientem, Chlodoveo nunciaverunt haec. At ille haec audiens, iterum legatiopavor ac tremor pro hac causa in Francorum populo deinceps consurrexit. Chlodovechusque exinde decimo anno regni sui, commoto Francorum grande hoste, in Toringam abiit Toringosque devictoque populo eorum, tota illa terra vastata, sub tributo servire fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ueur rexburgundionum
qui& genere cethancrici.
regis fuirse perhib&ur
uic fuerunt
do
interfecit gladio uxorem que
elur legocto codcollum saxo

Expanded text:
eus rex Burgundionum, qui ex genere Athanarici regis fuisse perhibetur. Huic fuerunt dobinterficit gladio uxoremque eius, legato ad collum saxo,
Abbreviated transcription (Latin):
tiec repugner& p̃cib ẽius popu¬
lisupplicaentes euictus ut orationẽ
tur uerbi precepit imperio ut n¬
quor pdo perquod ingrerrur fu¬
erut disceder& & xp̃i fccmulcem
relcexcen&. tacq : cumnimiouo¬
mitu & obrceno f&ore : perhor¬

Expanded text:
tia repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem tus, verbi precepit imperio, ut iniquus predo per quod ingressus fuerat discederet et Christi famulam relaxaret. Itaque cum nimio vomitu et obsceno fetore per
Abbreviated transcription (Latin):
eorum frequenta certeemince
Quod gens celanoꝵ contres
uẽ epcicenum impcratorei
rebellecrunt eorq frenade¬
uicerunt & tributa frcncis con¬
cerscesunt
bi Imperector heccctores minit
ut tributae soluerent franen
qui Suodidem imperator & crei¬
tum commouit ceduerius srqu¬
cos & deceduentu coꝵ Inpeer tibus
reni fluminis &derege primo coꝵ
cmorte fecramundi regis c& de
clodione filio elur ul decbunoꝵ
incursu ingeellicr:¬
bichil dericur rex el&ctur
gidium romoenum cedq
deiciunt. & childericum recipiun
& de morte egidu & decedo¬
uacgrio duce scoxcnoꝵ¬
UIII Nemorte cbil derici & bellũ
ehlo douechi contrec siccgrium.
ep&icione epĩ cedregem chlo¬
douechum ut uiteũ red der&
& quiee deuicti toringii rub
tributo seruierunt:¬

Expanded text:
a certamina. 2. Quod gens Alanorum contra Valentinianum imperatorem rebellarunt, eosque Franci devicerunt, et tributa Francis concessa sunt. 3. Ubi imperator exactores misit, ut tributa solverent Franci. 4. Quod idem imperator exercitum commovit adversus Francos, et de adventu eorum in partibus Reni fluminis et de rege primo eorum. 5. De morte Faramundi regis et de Chlodione, filio eius, vel de Chunorum incursu in Gallibi Childericus rex eiectus Egidium Romanum atque deiciunt et Childericum recipiunt. 8. et de morte Egidii et de Adovagrio duce Saxonorum. 9. De morte Childerici et bellum Chlodovechi contra Siagrium.episcopi ad regem Chlodoveum, ut urceum redderet, et quia devicti Toringii sub tributo servierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenter crepere quiuitam monit
coluit res tecurcere : ⁊nterhuiu¬
modi igitur uistutum ruccrum in¬
hignie elegi becctirnm remigu¬
sciponis excipienr ꝓcelleem mundi
senio icem uergente dercrere
ced postum celestis hebitecculiper¬
uenire : ost cuius uero obitum
tcenta cedsui corporir: pectrocini¬
ccfidelib remediec tribuuntur
trolus cegnur c&ur uiuere me¬
ritis : quitcentir fulg& exemtolii:
ut uero poeneo dinoscitur defuis¬
se mcestsrii. nc̃c̃ non deuotio com.¬
fersoris  nillis ergo di uinis

Expanded text:
entes eri| pere qui uitam mortuam ualuit restaurare| Inter huiusmodi igitur uirtutem suarum insig| nia eleget beatissimo remsoporis excipiens procellas mundi senio iam vergente deserere et ad portum caelestis habitaculi pervenire. 26 Post cuius vero obitum tanta ad sui corporis patrocinia fidelibus remedia tribuuntur, ut solis agnuscetur vivere meritis qui tantis fulget exemplis, cui vero poena dinse martyrii. Nam| non deuocio confessori in illis ergo diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
I: Pro funs ergo: unia¬
nimiter precib ex oremi utnob
uite scclutacris ypeccium : indul¬
genticem delictoꝵ: obtenecet
intercissio rẽĩ remigii pontificis
cum auxilio redemptoris : &
&icem dep̃ ccctio eius generecli¬
terinhoc mundo trenquillac
pcccis temporec qui ꝓmiritiur

Expanded text:
u. Profusis ergo unanimiter precibus exoramus, ut nobis vitae salutaris spatio indulgentiam delictorum obtineat intercessio sancti Remigii pontificis cum auxilio Redemptoris. Det etiam deprecatio ejus generaliter in hoc mundo tranquilla pacis tempora, qui promisit
Abbreviated transcription (Latin):
peruenirs& ecuditum illico ue¬
runeom urbis: celeriuoloetu¬
reducit incendił: per pecten¬
tem postoem: admodum fugenr
dircersit : ut omnib monstrere
quoduir doplenur. fida igne

Expanded text:
pervenisset auditum, illico veruinam urbis caeleri velocitareducit incendii et per patentem portam admodum fugens discessit, ut omnibus monstraretur, quod vir dei plenus fidei igne
Abbreviated transcription (Latin):
bem̃: cumplirimac multitudine
& multec deuocione duxerunt :¬
biquidaem dĩ seruur cum auxi¬
lio seceri corporis plurimec im¬
plebeet signac iustutum: Loenc
tocmen puellẽe cum nulla potu
it r& inter cersione purgere:¬

Expanded text:
be cum plurima multitudi| nem et multa deuocione duxerint ibi quidam dei seruus| cum auxilium sacri corporis plurima inplebat signa uirtutis Hanc tamen puellam cum nulla potu| isset intercessione purgare
Abbreviated transcription (Latin):
succedunt & dedccnir qui in
gccllices inruunt :
uod ehlodmirir & chil de¬
bercur & chlod becrius bullum
iniunt eeduersus burgundiones
MI Quod itcrum chlodmiris bur¬
ci toringoꝵ populo prostraue¬
runt & de erm̃ fredo regeeoꝵ
ellum quod chil debertur
& ercuit coduerrum gochis &
cemcl rici Inter f&ccione :
onrilio impio chil de bestus
& chlotarius ꝑtraa taenter
ne poter suos interficiunt &
regnum pcctris coꝵ inuceduns¬
emorte theuderici & reg¬
num theudoberti & bellum
acduersus chlothecrium :
uod childebertur & eh lot¬
hcc rius in bis panic̃e dirigunt
cescer ecgustcencem obsident¬

Expanded text:
succedunt, et de Danis, qui in Gallias inruunt. 20. Quod Chlotmirus et Childebertus et Chlotharius bellum iniunt adversus Burgundiones. 21. Quod iterum Chlotmirus, Burci Toringorum populo prostraverunt, et de Ermenfredo rege eorum. 23. Bellum, quod Childebertus exercuit adversum Gothis, et Amalrici interfectione. 24. Consilio impio Childebertus et Chlotharius pertractantes nepotes suos interficiunt et regnum patris eorum invadunmorte Theuderici et regnum Theudoberti et bellum adversus Chlotharium. 26. Quod Childebertus et Chlotharius in Hispaniam dirigunt, Caesaragustanam obsident
Abbreviated transcription (Latin):
ut sincglogentar coliquid indi
liter cui uoccebulum est ccolmꝙ¬
ciccco: ipnur deuotione studiũ
cęcur oeb eo opem misericor diȩ
postulcr&. copit quacdudum
ccptus fuerct infer teccione
demonii: corporis uacccione

Expanded text:
ut si niglienter aliquid in diliter cui uocabulum est calmaciaco ipsius deuo cione studium caecus ab eo opem misericordiae postolarit . coepit| qua dudum captus fuerat infestacione demo| nii corporis uixacione
Abbreviated transcription (Latin):
remedium obtin& ur:
pecuit egenum: rem uner ccuit
uisum cȩcc̃c̃tum : red dgdit li¬
bestactem captiuum : tq itac
contigit perhoo inrignam miste¬
rium: ut dum eeppecruit un: in
pecuperem: trinitar reostendit
inscclutem: Sicut semper hu
mccni generis ceduersecrius : ruceri
nondenstit ostendere nocendiuir¬
tutem potenticom: Ciuitectem

Expanded text:
remedium obtenetur uictu pauit aegenum| munerauit uisum caecatu. Reddedit libertatem| Captiuum adque ita contegit per hoc insigni mys| terium ut dum apparuit unus in pauperem trini| tas se ostendit in salute. Sicut simper ergo hum\a/ni| generis aduersarius sua non desistit ostendire nocen| di uirtutem potenciam ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tis & uedi dec uiri bellectorer
cetque rebelles nimis inqui&a
certemina oblur gcenter pergi¬
rum finitima de bellaenter
Surrexerunt aũt reger gre¬
corum aduersus aeneam cũ
multo &xercitu pugnacuerunt¬
que contracum cede magna
Corruit que illic multum po¬
pulur trolcnorum Fugit
Itacque acnecor & reclusit se
runt que aduerrur hanc ciuitatẽa
rcnnur initcdiã locce regen¬
ter cedpugncendũ Aliquoq
&x principibus priamur uide¬
lic& & centenorcireliquo exerci¬
tu trolanorum duodecim

Expanded text:
tis et valida, viri bellatores atque rebelles nimis, inquieta certamina obiurgantes, per gyrum finitima debellantes. Surrexerunt autem reges Grecorum ad versus Aeneam cum multo exercitu pugnaveruntque contra eum cede magna, corruitque illic multum populus Troianorum. Fugiit itaque Aeneas et reclusit se eruntque adversus hanc civitatem arannus in Italia locare gentes ad pugnandum. Alii quoque ex principibus, Priamus videlicet et Antenor, cum reliquo exercitu Troianorum duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
quippe fecra mundo
regẽ clodionem filium dur
crinitum in regnũ ꝑcctris sui
cleuccuerunt Idtem poris
crinitos reges habere coȩ¬
perunt. Umientes que
sccgacciter infinib toring¬
rum ibique resederunt
r& in dir barco ccestello i
finibus tormgorum regione
germanie nillo tempore
in hir peesti Ibi cit arenũ
urque ligert fluuid̃ baebi¬
teobant romani UIltra
ligerẽ quoq gochi domina¬
bantur Sur gundiones ita¬
que pecge nirrimi incrriana
doc trina precua tenebantur
Inhecbi tanter luxta rodcnum
fluuium quȩ ad lccc& lugdinũ
ciuitate C lodio aut r&misit &¬
ploratorer dedis barco cccstello
toringoꝵ usque cedurbem ccana¬
racum: Ipre portea cum gran¬
dqͥ &x ercitu renum transuit
¶Nul tõ romanoꝵ populõ
occidit adque fu¬
Sarbonceria
silua
nuit :
Mxinde urque cama racum
Eciuitate uenienr illicque
resedit auco temporr spa¬
cio roma nar quos ibi inuenit
inter fłcit E xindeusque
sum noc fluuium occupauit

Expanded text:
quippe Faramundo rege, Chlodionem, filium eius crinitum, in regnum patris sui elevaverunt. Id temporis crinitos reges habere coeperunt. Venientesque sagaciter in finibus Toringorum , ibique resederunt. rex in Disbargo castello in finibus Toringorum regionem Germaniae. In illo tempore in his partibus citra Renum usque Ligere fluvio habitabant Romani, ultra Ligere quoque Gothi dominabantur. Burgundiones itaque paganissimo in Arriana doctrina prava tenebantur, inhabitantes iuxta Rodanum fluvium, quae adiacet Lugdunum civitate. Chlodio autem rex misit exploratores de Disbargo castello Toringorum usque ad urbem Camaracum. Ipse postea cum grande exercitu Renum transiit, multo Romanorum populo occidit atque fuCarbonaria silva nuit. Exinde usque Camaracum civitatem veniens, illicque resedit pauco temporis spacio; Romanos quos ibi invenit interficit. Exinde usque Sumnam fluvium occupavit
Abbreviated transcription (Latin):
berrendum inigne: Post
hac puerparuolus filios
elus moritur Quem cum
grande mero reperiri¬
us in bccsilica scĩ dr onisi
mcestiris de postanter sȩ¬
pclicunt : Deiceps cblod¬
bestus filius coꝵ alius cumi :
nimis egrotan&lur conponcn¬
deduxerunt Micientes quo
cum cedscm̃ sepulcrum uo¬
uerunt uota ꝓco sed media
nocte deficienr mostuus est
quem In basilica scoꝵi maetr¬
rum pris pini &crirpiniani
sepelierunt Mcgnus quo

Expanded text:
burrendum in igne. Post burrendum in igne. Post haec puer parvolus, filius eius, moritur. Quem cum grande merore Parisius in basilica sancti Dionisi martyris deportantes, sepelierunt. Deinceps Chlotbertus, finimis aegrotaret, componendeduxerunt. Projicientesque eum ad sanctum sepulcrum, voverunt vota pro eo. Sed media nocte deficiens mortuus est. Quem in basilica sanctorum martyrum Crispini et Crispiniani sepelierunt. Magnus quo
Abbreviated transcription (Latin):
uero ualde obprcpus uo¬
ocempore rex chilperi¬
cus grdiuter  grocauit
uorccuptrante filiur elus
lunior necdum baptisa¬
tus egrotare cocpit:Nui
baptiuatus uix conualuĩt
rccterque eiur seniornos¬
mine chlodobestus huic
morbo corripitꝰ ucclida
tabe: ꝑ redegundis plenc
dolore filioꝵ & gemituait
ced regem repeitens tuos
diumcole cegentes pi&eos
diuinco sustentae :eqn
nos sepe ẜ ebrib & aluir
malis corripuit & emenda¬
reneglogimus : ccelam
perdimus filios cedam eos
lcocrime pecuperum lacmen¬
toc uiducrum suspira orfcno¬
rum interemunt: Cecc auni
& argenti in mensco ponde¬
rec cellecria & horre ce ple¬
nac redundeat & nescimus
cui congregamus cco Ecc
quod pulcrius hecbebamur
perdimus quid nobir ꝓder̃
istac omrua: Nunc uesd pla¬
cecet tibi consilium meum &
iube reddere quod iccle
peruccsimus Et dis criptio¬
nes noucer . quas in luste lni¬
quiter fecimus: lube incende¬
re utsinectos perdimus.
tus corde tradedit oins dis¬

Expanded text:
vero valde oppressus, vovero valde oppressus, voEo tempore rex Chilpericus graviter egrotavit. Quo recuperante, filius eius iunior, necdum A. baptizatus, egrotare coepit. Qui baptizatus, vix convaluit, fraterque eius senior nomine Chlodobertus huic morbo corripitur valida tabe, Fredegundis plena dolore filiorum et gemitu ait ad regem, repenitens: 'Nos diu male agentes pietas divina sustentat; nam nos sepe febribus et aliis malis corripuit, et emendare neglegimus. Ecce iam perdimus filios ! Ecce iam eos lacrimae pauperum, lamenta viduarum, suspiria orfanorum interemunt! Ecce auri et argenti inmensa pondera, cellaria et horrea plena redundant, et nescimus, cui congregamus ea! Ecce quod pulchrius habebamus perdimus ! Quid nobis proderunt ista omnia ? Nunc vero placeat tibi consilium meum, et iube reddere quod male pervasimus et discriptiones novas, quas iniuste, iniquiter fecimus, iube incendere, ut, si natos perdimus, tus corde, tradidit omnes dis
Abbreviated transcription (Latin):
brum chil dir uelelus male¬
ficia meroue chumius pcc¬
tum hacbebat deipso hoste
acpugna inritonte frede¬
gun de : Tuno ex poliatũ
cum ab cerma com men cda¬
tir que custodib tracuans
quid deto ficce redeber&:
ost hec cum totundit Ac
prerbiterum ordincre
precepit cum uerte iacer¬
doccele  Moncrterium
an insola incinnomanni¬
cum eum direx̃ ut il luc re
gloria sepultus est: Nost
hȩe childebestus luni orle¬
gectionem cadchil pericum
mirit ꝓpter brum childem
mactrem suam: llequoq:
poccifice reddedit eocm
unc
fredegundis incuncto reg¬
nosuo ficrilus sit : tto
quec caura niultire linquer¬
tes terrces uilles ciuitater
uel porseioner ꝓpricr ali¬
c regna p&ierunt elicen¬
terse mellus erre perogri¬
nccre quamt lepericu¬
lo rublaccre: Cicenim fu¬
ercet stectutii ut porrer¬
sor deꝓpria terra uncm
anforam iniꝑ arpenrem
ic& dereliquis
terris ecun uersa substan¬
cia fecciebant :¬
imiliter
& depancipus
cunc ta
agebontur ÷¬
opulus

Expanded text:
Brunchildis vel eius maleBrunchildis vel eius maleficia Merovechum suspectum habebat de ipso hoste ac pugna, inritante Fredegunde. Tunc expoliatum eum ab arma commen datisque custodibus, tractans, quid de eo facere deberet. Post haec eum totundit ac presbiterum A. ordinare precepit, cum veste sacerdotale monasterium Aninsola in Cinnomannicum eum direxit, ut illuc regugloria sepultus est. Post haec Childebertus iunior legationem ad Chilpericum misit propter Brunchildem, matrem suam. Ille quoque pacifice reddedit eam. Tunc Fredegundis in cuncto regno suo fieri iussit. Pro qua causa multi relinquentes terras, villas, civitates vel possessiones proprias, alia regna petierunt, dicentes, se melius esse peregrinare quam tale periculo subiacere. Sic enim fuerat statutum, ut possessor de propria terra unam anforam vini per arpennem et de reliquis terris ex universa substantia faciebant; similiter et de mancipiis cuncta agebantur. Populus
Abbreviated transcription (Latin):
nicum. rcuersur matrem sua
ludo ueram uisitare rłfingen&
othomeccum ciuita tem ueni¬
ens ibique brun cbildere¬
girae coniungitur ecom que
nbi incon lugium copulaauł
& audiens chilpericur qd
scilio& contraseor & legem
cecnonicam ueorem a uunco¬
lisui accipirr& nimir Ama¬
rus festinanter dipscemur¬
bem perrexit Elliuero cum
cem seĩ mostini quȩ estli¬
neir tacbulis super murum
construxtec confugrunt
scuero cumeois peringeni¬
um inde deccre poupos¬
s& dolose einurans quiccriuo¬
luntas fuerit ille eis nequac¬
cramenteo illiccudionter deip¬
scobanliga egrerrisunt:
xosculcctis quedo lore e¬
pulocuit cum eis.
ost pecucos autem dies ip¬
so mero uecho codrumpto
suessionis ciuitate redut:
um ibidem morarentur
de campania hoste colle¬
gunit contra chilpericum
uesimiliter exercitum com¬
mouit adpugncem dirigit:
gccm dilabuntur multusq: ibi
nobilirrim: uiros occidit: Quȩ pꝰ¬
queem Acteesunt rex ebilpcri¬
cus ꝓpter eon iugationem

Expanded text:
nicum reversus, matrem suam nicum reversus, matrem suam Audoveram visitare se fingeret, Rothomacum civitatem veniens, ibique Brunchilde reginae coniungitur eamque sibi A. in coniugium copulavit. Haec audiens Chilpericus, quod scilicet contra fas et legem canonicam uxorem avuncoli sui accipisset, nimis amarus festinanter ad ipsam urbem perrexit. Illi vero cum cam sancti Martini, quae est lineis tabolis super murum constructa, confugiunt. Rex vero cum eos per ingenium inde eiecere non posset, dolose eis iurans, quia, si voluntas fuerit, ille eis nequasacramenta illi audientes, de ipsa basilica egressi sunt; exosculatisque dolose, aepulavit cum eis. Post paucos autem dies, ipso Merovecho adsumpto, Suessionis civitate rediit. Cum ibidem morarentur, de Campania hoste collegunt contra Chilpericum. Ille similiter exercitum commovit, ad pugnam dirigit. fugam dilabuntur, multosque ibi nobilissimos viros occidit. Quae postquam acta sunt, rex Chilpericus propter coniugationem
Abbreviated transcription (Latin):
suum timebat alicłlieraquen¬
te cfrectris hosteene occu¬
pectum us quequod f̃redegun¬
dir reiueritatẽ ei predixit
mortuum esse fratrem suũ
unc egressus chilpericus
aturnaco cum uxore sua
ccpopulo uestitõ sigbr ber¬
to suestibus orncctir aꝓud
lcombrus uicum ꝓopelult¬
nde posteco sucinonir i
bocriliceo sc̃i medeqdi lux¬
tecpatrers suum chloteeui¬
um sepelierunt Mostuus
sł autem conno xin rognisiu
llo que mostuo brunchildis
cum filiis suis pariiius rese¬
debat plencoluctu nes picns p̾
dolore quid agere debena
undo aldus dux adprehen¬
sum childebestum filium edus
pocrudlum furtim per noctem
abstullit et cum co inausterfu¬
super ques pacterelur reg
childem cepud rod oma¬
ginsem ci uitactem In
Auros que elus quos pecrisiur
detullerat abstullit:
VI elus medir urbetene repre¬
cepit ii it hilpericus enim filium
suum mcro uechum cum &xer¬
citu ultrcligerđ dirigit
ille relictam ordineccionon
poctris tunc percinnomcon¬

Expanded text:
suum, timebat alia die sequensuum, timebat alia die sequente a fratris hoste esse occupatum, usque quod Fredegundis rei veritatem ei predixit, mortuum esse fratrem suum. Tunc egressus Chilpericus a Turnaco eum uxore sua ac populo, A. vestitum Sighiberto vestibus ornatis apud Lambrus vicum sepelnde postea Suessionis in basilica sancti Medardi iuxta patrem suum Chlotbarium sepelierunt. Mortuus est autem anno 14. regni sui. Illoque mortuo, Brunchildis cum filiis suis Parisius resedebat plena luctu, nesciens pre dolore, quid agere deberet. Gundoaldus dux adprehensum Childebertum, filium eius parvolum, furtim per noctem abstullit et cum eo in Auster fusuper quas pater eius regnchildem apud Rothomaginsem civitatem in aurosque eius, quos Parisius detulerat, abstulit; filias eius Meldis urbe tenere precepit. Chilpericus enim filium euum Merovechum cum exercitu ultra Ligere dirigit. At ille, relictam ordinationem patris, tunc per Cinnoman
Abbreviated transcription (Latin):
abicris e fratrom tuũ I¬
terficere nolueris. uiuis &
uictor redis m aut̃ aliuti
icogita ueris moricris. Sic
Aitro ueam quem fratri
tuo tparabis incam cade¬
bistAuõ dille audire nie¬
gleit enicnten dute¬
ddrm̃ ullum a pud uillam
cuino menest uictoracũ
collectur est ad eum omiriis
&c ercitur npontum que
supecole peum regemsu¬
persestoc tuerunt ta it
fredogundis in ebrĩ auit
duos pucros terabnenser
dixitq cirudite conslũ
picum & pergia Adrighr¬
bestum &dsimulanter fin¬
gite ut eum regem leuaae
debeatr super uos eumqi
interficite. ieucafelis
uiui e gomi rifice bono¬
rabouos & filor uros
i autem illic periertis ego
mitto: Illiuero re dubil fe
ut erant corde aedcumdiemi¬
enter cum Alice causay suge¬
rere simulcrent: abstrcce¬
tr scram xceis utraque ci
lccterce feriunt. t illeuo¬
ciferans Accor ruens emi¬
rit spm̃ mortuus que est illic
&s homicide illi corruerunt
hil pericus ncmque nes ei
crs mostuum cẽ frcatrem

Expanded text:
abieris et fratrem tuum iabieris et fratrem tuum interficere nolueris, vivis et victor redis; sin autem aliud cogitaveris, morieris. Sic ait: Foveam, quem fratri tuo parabis, in eam cadebis'. Quod ille audire neglexit. Venientem autem illum apud villam cui nomen est Victoriacum, collectus est ad eum omnis exercitus, inpositumque super clypeum regem super se statuunt. Tunc Fredegundis inebriavit duos pueros Taraonenses dixitque eis: ' Audite consilium meum et pergite ad Sighibertum et simulantes fingite, ut eum regem levare debeatis super vos, eumque interficite. Si evadetis vivi, ego mirifice honorabo vos et filios vestros. Si autem illic peritis, ego romitto'. Illi vero nec dubii, fero ut erant corde, ad eum venientes, eum alia causa suggerere simularent, abstractsaxis, utraque ei latera feriunt. At ille vociferans ac corruens, emisit spiritum mortuusque est. Illic et homicidae illi corruerunt. Chilpericus namque nesciens, esse mortuum fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
te dirigit: Qui commo uente
&x ercitum ceduersus eum per¬
gunt lle quoque derelicdi a su¬
is cum pccucis remons it sed
tcomen ced bellum & irenon
dubitecuit Uenientes que
codpugnem theudobestus de¬
uictus prostra: tur mostu¬
us que eb baunulfo quoque
duce col lectus egolos inam
ciuiteatem depoꝵ tectus ibiq.
sepultus est: Chilpericus e¬
nim perro thomagin rem
fugiens cum uxore succ Ac
filus turnacum ciuitactem
ingressus ibiseredusit &
communiuit Sighrbestus
uero ciuitctes illees qucul¬
tra pacrisy us sunt poritȩ us¬
que rotho mecqiꝰ Accepit:
cgressus inde pocris hur
introicns ibique ad cum brun¬
chil dis cumfilus suis uenit:
unc franciquiquondam
ad childebestum seniorem
as penerant adsighs bestũ
legeccionem mittentes ut
cedeos uenir& & illi chil¬
perico derelicto ipsum su¬
perse regemsfcbilirent:
fratren suum t sup me¬
moratam ciuitatem bosede¬
rent & ille cum eercitise¬
quer&ureos Tunc beatus
germanus epr̃ dixit : N

Expanded text:
te dirigit. Qui commoventes te dirigit. Qui commoventes exercitum, ad versus eum perguntis cum paucis remansit, sed tamen ad bellum ire non dubitavit. Venientesque ad pugnam, Theudobertus devictus prosternitur mortuusque est ibi. Ab Aunulfo quoque duce collectus, Ecolosinam civitatem deportatus, ibidem sepultus es t. Chilpericus enim per Rothomaginsem fugiens, cum uxore sua ac filiis Turnacum civitatem ingressus, ibi se reclusit et communivit. Sighibertus vero civitates illas quae ultra Parisius sunt positae usque Rothomacum accepit. Regressus inde, Parisius introiens, ibique ad eum Brunchildis cum filiis suis venit. Tunc Franci, qui quondam ad Childebertum seniorem aspexerant, ad Sighibertum legationem mittentes, ut ad eos veniret, et illi, Chilpericoy derelicto, ipsum super se regem stabilirent. qui fratrem suum in super memoratam civitatem rent, et ille cum exercitu sequeretur eos. Tunc beatus Germanus episcopus dixit: 'Si
Abbreviated transcription (Latin):
tectes sighy berti ccuuncoli sui
perucosit: dest tdronir po¬
tecus uel reliquas put pec¬
tecuor autem contrao gundo¬
cddum ducem pugnecuit :¬
on lesus que &xercitus gun¬
doccldd fugiit cegnccmn¬
que illic cedem thcudo bestus
de hoste gundo cddo fecit:
ommoto inde & ercitu le¬
moficinum icadurcinumq¬
multe&s incendit ministeri¬
ccdistrcait: lericos inter¬
fecit moncs terico uroru
de lecit puellecrum: deludit¬
it que illo tempore pelor
inccleriis gemitus quoem tem¬
pore persecucionis maeximia¬
ni & dio clycicni imperactoru
umque haes dis cordices int̃
hos froctres dir seminccre uide¬
rentur commoto lte rum chils¬
pericus ox ercitu usque remyi
accernit cuncta In cendens
aatque debellcns: Quodau¬
diens sighe bestus conuocc¬
tis gentibus illis que ultrc
renum sunt pccrisius uenit
& contra froctrem suum ire
dirponit mit tens nuncior
dunensibłs uel torom cis ut
contre theudo bestum ire
deberent Quod illi dirsimu¬
lanter r& godeghrselum &
guntrem num duces incaepi¬

Expanded text:
tates Sighiberti, avuncoli sui, pervasit, id est Toronis, Pectavis vel reliquas. Apud Pectavos autem contra Gundoaldum ducem pugnavit; conlesusque exercitus Gundoaldo fugiit. Magnamque illic cedem Theudobertus de hoste Gundoaldo fecit. Commoto in de exercitu, Lemoficinum it; ecclesias incendit, ministeria detrahit, clericos interficit, monasteria virorum dejicit, puellarum deludititque illo in tempore pejor in ecclesiis gemitus, quam tempore persecutionis Dini et Diocliciani imperatorum . Cumque has discordias inter hos fratres disseminare viderentur, commoto iterum Chilpericus exercitu usque Remus accessit, cuncta incendens atque debellans. Quod audiens Sighibertus, convocans gentibus illis, quae ultra Renum sunt, Parisius venit et contra fratrem A. suum ire disponit, mittens nuncios Dunensibus vel Toronicis, ut contra Theudobertum ire deberent. Quod illi dissimulantes, rex Godeghiselum et Guntramnum duces in capi
Abbreviated transcription (Latin):
corunt ipse egidiur fugiens
uasit Uenerunt lieoque
treueris ciuitatt᷑ super mo¬
sellam Fluuium uer taen¬
tes terraes illas & ipsom suc¬
cendenter cȩperunt. Post
hec igitur mor tuur est egidi¬
us romanoꝵ r& siccgriur
eium filiur elus In regnum elus
resedit Constituit sedem reg¬
nisui insuessionir ciuiteat
Tunc chil dericus rex commoto¬
uit mcximo &ercitũ hostiũ
fracncoꝵ urque auriliconis ci

Expanded text:
erunt; ipse Egidius fugiens erunt; ipse Egidius fugiens evasit. Venerunt itaque Treveris civitatem super Mosellam fluvium, vastantes terras illas, et ipsam succendentes coeperunt. Post haec igitur mortuus est Egidius Romanorum rex. Siagrius enim, filius eius, in regnum eius resedit; constituit sedem regni sui in Suessionis civitate. Tunc Childericus rex commovit maximo exercitu hostium Francorum, usque Aurilianis ci
Abbreviated transcription (Latin):
tibus re uersus est in regnum
suum Nam dum intoringre fu¬
It cum becsinco reginec uxo rem
bisini regir ipsechildericus r&
adulter um commisit Areg¬
no francoꝵ receptur ogidium
rom̃anum principem desuꝑse
expulcrunt a regno Ic
quoque illecregince bisnni regn
coringoꝵ relicto uisd suo cod
childesicum uenit Cumque
inquisitur Inter rogess& quid
de eem longin quec regione ue¬
niss& Nespondisse fertur
Noui utiliteetem & pulchritu¬
dinem tutem quod utilirsir & scc¬
piens ideo ueni ut hebitem aecum
Ncem siln& tremis finibus ma
ris utilio remie cognouissem:
copularsem Illegaudenr eõ
codcon lugiũ suum copulecuit
Illa uerd concipiens & cope¬
perit filium uocecuit que
nomendur chlo douechum
Hic fut rex mcegnus super
omnes reges francoꝵ & pug¬
ncctor fortirsimus
NILLIS DIEBUS CEPERUNT
frenci cegripinam ciuiactem
superrenum uocecuerunt¬
que ecm colonicam quasi
coloni in hec bitcerent Inece
ultopopulo romcnoꝵ
coportt egidii illic lncerse cto¬

Expanded text:
tibus, reversus est in regnum tibus, reversus est in regnum suum. Nam dum in Toringa fuit, cum Basina regina, uxorem Bisini regis, ipse Childericus rex adulterium commisit. A regno Francorum receptus, Egidium Romanum principem desuper se expulerunt a regno. Basina quoque illa regina Bisini regis Toringorum, relicto viro suo, ad Childericum venit. Cumque inquisitus interrogasset, quid de tam longinqua regione verrisset, respondisse fertur: 'Novi utilitatem et pulchritudinem tuam, quod utilis sis et sapiens; ideo veni, ut habitem tecum. Nam si in extremis finibus A. maris utiliorem te cognoviscopulassem'. Illeque gaudens, eam ad coniugium suum copulavit. Illa vero concipiens ex eo, peperit filium vocavitque nomen eius Chlodovechum. Hic fuit rex magnus super omnes reges Francorum et pugnator fortissimus. 8. In illis diebus coeperunt Franci Agripinam civitatem super Renum vocaveruntque eam Coloniam, quasi coloni inhabitarent in eam. Multo populo Romanorum a parte Egidii illic interfec
Abbreviated transcription (Latin):
are dum ab eoquid cogutim ist
cognar cerst Iostebatur g¬
dio cliquos fruncos dolose
ob premere Illcau dicns bpre¬
silium ciur: abrius cepit obpre¬
mere cor. Illiueid incimoro
ac seditiones uersi litrum consi¬
lium auiomado & p&icrunt qua¬
liter feccere deberenꝗ. At ille
dixit eir Quccre non recor¬
dectis quomodo elecerunt ro¬
mani obprementer gentem
uestram & decoꝵ terra elece
runt cosos uesd elccistis
regem uestrum ualem & sa¬
pientem & elcuas tir ruꝑuor
militem istum impercctoris n¬
perbum cdque electum non
bonum consilium fctirtis sed
nimium melum Et illi dixor̃
Ccclidus cnimerat nobir Pe¬
nic& enim nos hecfecirse con¬
trecregem nortrum Utince
meruis semus inusngre eum
& cum pecce. regnar& super
nos Punc canicus ille regis
misit peqtem soledi quem
priur interse diuiserant dicens
Qcuertere ad regnum freencor
quic peccificecte sunt omni ce
Illcuqsd cognoscens hoc signũ
dimidium aureum Intell&it
certa indicice quod cefreness
desidercr&ur Ipsis que rogan¬

Expanded text:
are, dum ab eo, quid cogitaret, cognosceret. Hortabatur Egidio aliquos Francos dolose oppremere. Ille audiens consilium eius, acrius coepit oppremere eos. Illi vero in timore ac seditione versi, iterum consilium a Viomado expetierunt, qualiter facere deberent. At ille dixit eis: 'Quare non recordatis, quomodo eiecerunt Romani opprementes gentem vestram et de eorum terra eieceA. runt eos? Vos vero eiecistis regem vestrum utilem et sapientem et elevastis super vos militem istum imperatoris superbum atque elatum; non bonum consilium fecistis, sed nimium malum'. Et illi responderunt: 'Calidus enim erat nobis. Paenitet nos haec fecisse contra regem nostrum. Utinam meruisemus invenire eum, et cum pace regnaret super nos'. Tunc amicus ille regis misit partem soledi, quem prius inter se diviserant, dicens: ' Revertere ad regnum Francorum, quia pacificata sunt omnia'. Ille vero cognoscens hoc signum dimidium aureum, intellexit certa indicia, quod a Francis desideraretur; ipsisque rogan
Abbreviated transcription (Latin):
hosce permare uique cndega¬
uis ciuidactẽuenit illec̃que ter¬
rẽc succendit mcegnee tune ce¬
de in ille fecita Ned cunte
igitur adoueccrio de cende¬
gecius hildericur rex frcen¬
coꝵ xercito commoto illic
ccduenit pcculd comitẽ qui
tunc ibiereet occidit iprcc¬
que urbem cepit Nomum
qui ineco ciuitate erat ig¬
ne succendit indeque reuer¬
rus ẽ

Expanded text:
que Andegavis civitate venit illaque terra succendit; magna tunc cede in illa fecit. Redeunte igitur AdoA. vacrio de Andegavis, Childericus rex Francorum, exercitu commoto, illic advenit, Paulo comite, qui tunc ibi erat, occidit ipsamque urbem coepit, domum, qui in ea urbe erat, igne succendit, indeque reversus e