comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat oppidum capeũ uł nͥ fa¬
mes ngruẽs qued uix in mł¬
tũ tempus acçid̾e poterat. ad
deditõnem cog̾et oppidanꝯs.
Nami ⁊ loci natura munitis¬
simũ erat. nec ad sui defensio¬
nẽ uartute uł iudacia sub eo¬
g̃ sc̃iano. aut sub tantredo
prudentia consilio ue potat ĩ¬
dig̾e. Ita crebri coiat᷑ obuden¬
tiũ hostib nioħ eberant. illi¬
q licet audact᷑ magnaei u
sepe descend̾ens: nicħ aut porũ
lebebant egcitũ. R ex enim
tim iciret datredum frĩs sui¬
tam obsessis qmͣ obsidentib
utiles p̃uidere: ip̃e quoq cũ
astrologis suis eosdem dies
diligentuis atendebant indi¬
cans familiarib sis diem
quo descensuros eos p̃uid̾at.
ut adu̾sus repentinas eoꝵ e
ficultatẽ hanc soluit int̾ ꝓt̾es
⁊ plebem ĩ oppido nata discor¬
dia. Nam rogerii tantrediq
uoluntas ⁊ consiliũ erat toci᷑
oppidi frum̃tum adimatũ tã
militib qmͣ oppidanis pe¬
quas portiones distribiũ.⁊

Expanded text:
erat oppidum captum iri nisi faerat oppidum captum iri nisi fames ingruens, quod vix in multum tempus accidere poterat, ad deditionem cogeret oppidanos. Nam et loci natura munitissimum erat, nec ad sui defensionem virtute vel audacia sub Rogerio Sclavo aut sub Tancredo prudentia consiliove poterat indigere. Ita, crebri conatus obsidentium hostibus nichil oberant, illique, licet audacter magnaque vi sepe descenderent, nichil aut parum ledebant exercitum. Rex enim, cum sciret Tancredum, frtam obsessis quam obsidentibus utiles preuidere, ipse quoque cum astrologis suis eosdem dies diligentius attendebat, indicans familiaribus suis diem, quo descensuros eos preuiderat, ut aduersus repentinas eorum ficultatem hanc soluit inter proceres et plebem in oppido nata discordia. 26.12 Nam Rogerii Tancredique uoluntas et consilium erat totius oppidi frumentum adunatum tam militibus quam oppidanis per equas portiones distribui. 26.13
Abbreviated transcription (Latin):
tudo cecidit. acrit̾ in eos irru¬
entib xp̃ianis. nec metu
uł int̾minatione regis celsr̃¬
tĩb. cum ⁊ ip̃e missis ad au¬
xilium sarratenoꝵ comestabu¬
am cino se post auditũ eius
aduentũ hostes contulerint:
obsidione uallauit. ait tog̾
de hinc oppidanos admonuit
ut unius eẽnt animi neq di
usa sentirent. aut regis formi¬
darent ex̾citum. nã si pancis
dieb eqͣnimt̃ sustinerent.
maximã ꝑtem sicilie totam¬
q calabriãm eoꝵ secuturã ex¬
emplũ. pr̃is etiã in eos qmͣ
płima beñficia recen sebat. si¬
mulq regis exponebat atroci¬
tatem : ⁊ tirannidẽ insubiectoᷤ.
at illi constant̾ ⁊ audacissime
spoponderiint se nũcim̃ eius
defuturos unꝑio. neci difficul¬
tatem aliqͣm aut ꝑitulũ quo¬
minꝰ ei pareant causaturos. In
exercitu uero tedio iam cepe¬
rant affici pleriq militũ. ꝙ
uidebant regem in obsidione
diuitius moraturũ. neci spes

Expanded text:
tudo cecidit, acriter in eos irrutudo cecidit, acriter in eos irruentibus Christianis, neque metu uel interminatione regis cessantibus, cum et ipse, missis ad auxilium Saracenorum comestabuam, quo se post auditum eius aduentum hostes contulerant, obsidione uallauit. 26.4 At Rdehinc oppidanos admonuit, ut unius eversa sentirent aut regis formidarent exercitum, nam si paucis diebus equanimiter sustinerent, maximam partem Sicilie totamque Calabriam eorum secuturam exemplum; patris etiam in eos quam plurima beneficia recensebat, simulque regis exponebat atrocitatem et tyrannidem in subiectos. At illi constanter et audacissime spoponderunt, se nunquam eius defuturos imperio neque difficultatem aliquam aut periculum, quominus ei pareant, causaturos. In exercitu vero tedio iam ceperant affici plerique militum, quia videbant regem in obsidione diutius moraturum, neque spes
Abbreviated transcription (Latin):
adenolfũ camerariũ a curia tẽ¬
ceuntẽ: memor minuciciarũ
quas in matħm p̃exertuerat.
smule dolore stumulatus: au¬
daatꝰ in eũ iruit. ⁊ equi ueloci¬
tate fretus: altius ensẽ sublatũ
celbie lugientis ⁊mersit. ac
dem̃ nemine ꝓhibente ꝑ me¬
diũ cuntatis elapsus. cũ iant
ab urbe longius abscessisset:
a militib regis comp̃hensus
est ⁊ panormũ reductus. ius¬
sice curia manũ ei dext̾am
talũ incisis sublatus om̃ino
solis aspectui in horrendũ de¬
trusus est carc̾em tam fus
qͣm locis ꝓpetuo tenebris obuo¬
lutꝰ. Matheus ciuoq de scã
lucia enisdẽ consobrmꝰ. Iohxs¬
q romanꝰ eis senescalus
p̾uati ocłis du̾sis sunt car
lud iniuersis ia difficultati¬
b suꝑatis rex educens exer¬
citũ adu̾sus rog̾. sclanũ rap¬
to contendit itrie. pͥmũ c
platiam nobilissimur lombar¬
doꝵ oppidũ unplano sitũ e¬
tum int̾ sarratenos ⁊ xp̃iãos
in exexcitu fuisset orta sedi¬
tio płima sarratenoꝵ młti¬

Expanded text:
fum camerarium a curia redeuntem, memor inimicitiarum quas in Matheum preexercuerat, simulque dolore stimulatus, audacter in eum irruit, et equi velocitate fretus, altius ensem sublatum cerebro fugientis immersit, ac de, nemine prohibente, per medium civitatis elapsus, cum iam ab urbe longius abscessisset, a militibus regis comprehensus est et Panormum reductus; iussitque curia manum ei dexteram e super talum incisis, sublatus omnino solis aspectui, in horrendum detrusus est carcerem, tam suis quam loci perpetuo tenebris obvolutus. Matheus quoque de Sancta Lucia, eiusdem consobrinus, Iohannesque Romanus, eius senescalcus, priuati oculis, diuersis sunt carclud uniuersis iam difficultatibus superatis, rex educens exercitum aduersus Rogerium Sclauum rapto contendit itinere, primumque Placiam, nobilissimum Lombardorum oppidum in plano situm, ecum inter Sarracenos et Christianos in exercitu fuisset orta seditio, plurima Sarracenorum
Abbreviated transcription (Latin):
co comiti qͥ iam thermas usq
puen̾at : iussũ est ad urbẽ eum
acced̾e. boamũdũ u̾o coĩtẽ alos¬
q qͥ cũ eo erãt thermis int̾m
sus . Hortari cepit ac diligenti
amon̾e. ne rebellandi multis
occasionẽ daturꝰ haud facile re¬
ꝑabilẽ regni q̃etẽ quib libet
sedicõnũ motib exturbaret.
nec apuloꝵ fabulis traheret᷑.
quoꝵ in eo sẽꝑ hesiss ꝯsiliũ: ut
regnũ aliqͣtenꝰ ꝑturbarẽt. nich¬
ẽẽ c eũ exaspare debeat. cũ ⁊
opes ei affluent̾ suppetãt. ⁊ int̾
maxĩos regni ꝓce̾s loco sit nõ
ĩpari ꝯtitut᷑. id ei maxĩe cauẽ¬
dũ ne regmã offendere p̃sumat
aut cirta uolũtatẽ ei qͥdpniam

Expanded text:
co comiti, qui iam Thermas usque co comiti, qui iam Thermas usque peruenerat, iussum est ad urbem eum accedere; Boamundum uero comitem aliosque, qui cum eo erant, Thermis interisus, hortari cepit ac diligentius ammonere, ne rebellandi multis occasionem daturus, haud facile reparabilem regni quietem quibuslibet seditionum motibus exturbaret, nec Apulorum fabulis traheretur, quorum in eo semper hesisset consilium, ut regnum aliquatenus perturbarent. esse quod eum exasperare debeat, cum et opes ei affluenter suppetant et inter maximos regni proceres loco sit non impari constitutus; id ei maxime cavendum, ne reginam offendere presumat, aut contra voluntatem eius quidp
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ eo ꝑuenisse cognou̾ant: ut
om̃ib incuria p̃min̾et. Quid uͥ
paulopꝰ fide nõ dubia ꝑceperũt.
pͥmũ ab incepto paułꝑ̃ absfriti.
dem̃ resũptis animis ad ꝓpõitum
nihilo segniꝰ pagendũ actincti:
tandẽ ĩ siciliam ꝑuenerũt. Qͦꝵ
aduentu ꝯꝑto cansaq simist ad¬
uentus p̃cognita: ricarduis cões
tancellariũ adit. henrici conutis
⁊ apuloꝵ ei consiliũ aꝑit. rogat¬
q obsecrans ne paciat᷑ hominem
ĩsanũ ⁊ eos qͥ cũ ip̃o uen̾int so¬
la stimulatos ĩuidia tem̃itatis
sue uotũ expłe. Siciuid̾ eñ in
curia eis seditões inpune liceat
extitare. ⁊ in eos qͥ curie serui¬
unt ꝯspiratõib factis licite de¬
bachari: ip̃i culpã oport̾e sp̃ałr̃
ĩputari. ut ĩ euzut. a¬
suscepit: imꝑboꝵ debeat ꝯtuã¬
ciam cohercere. Cancellariꝰ aũ
licet illũ s̾ suspectũ młtoꝵ fecis¬
set opimo: ne tm̃ ip̃e contẽptui
uid̾etur aut ea regnũ occasiõe
ꝑturbari ꝯting̾et: sediciosos a

Expanded text:
enisse cognoverant ut omnibus in curia premineret. Quod ubi paulo post fide non dubia perceperunt, primum ab incepto paulisper absterriti, deinde resumptis animis ad propositum nichilo segnius peragendum accincti, tandem in Siciliam pervenerunt. Quorum adventu comperto causaque simul adventus precognita, Richardus comes cancellarium adit; Henrici comitis et Apulorum ei consilium aperit, rogatque obsecrans, ne patiatur hominem insanum, et eos qui cum ipso venerint, sola stimulatus invidia, temeritatis sue votum explere. Siquidem enim in curia eis seditiones impune liceat excitare, et in eos qui curie serviunt conspirationibus factis licite debachari, ipsi culpam oportere specialiter imputari et in eum susceperit, improborum debeat contumaciam cohercere. 41.13 Cancellarius autem, licet illum sibi suspectum multorum fecisset opinio, ne tamen ipse contempni uideretur, aut ea regnum occasione perturbari contingeret, seditiosos a
Abbreviated transcription (Latin):
citer rege uiuente spare nõ
posset. Neco u̾o sirae electi col¬
lege si fidelius amicitiã ex¬
colebat. aut alio uenerabatur
affectu. qni admiratꝰ panomi¬
tañ olim archiep̃m diligẽbat.
Electus antẽ nõ multũ eiꝰ¬
moi u̾sutis ⁊ simulationib
oꝑani dare decrel̾iat. ip̃iq re¬
gi maiori quadam fiducia lo¬
quebat᷑. indignũ honestate
sua iudicans eatenꝰ illi blan¬
dixi. ut uł occułet u̾itatem
uł falsa: ꝓ ueris impruden¬
ter ing̾et. Eo temꝑe post sub¬
actos hostes ⁊ pacen integre
restitutã cũ rex nich ultrã sͥ
crederet formidandũ: repenti¬
nꝰ euni casus edotuit ita for¬
tunã plerumq mortales e
diũsis excansis adhuc in car
cere tenebant᷑ ne palaciũ tm¬
q nullũ tirannidis p̃tend̾e̾t
argum̃tũ : cum iã de uenia
despantes iuendi tedio ue¬
xarent᷑: fortune se ꝯmissũ
ire decreuerant. ut uel ea fa¬
uente ceptis: euadent. uel

Expanded text:
citer, rege vivente, sperare non citer, rege vivente, sperare non posset. Neque vero Siracusani electi, college sui, fidelius amicitiam excolebat aut alio venerabatur affectu, quam admiratus Panormitanum olim archiepiscopum diligebat. Electus autem non multum eiusmodi versutiis et simulationibus operam dare decreverat ipsique regi maiori quadam fiducia loquebatur, indignum honestate sua iudicans eatenus illi blandiri, ut vel occultaret veritatem, vel falsa pro veris impudenter ingereret. Eo tempore, post subactos hostes et pacem integre restitutam, cum rex nichil ultra sibi crederet formidandum, repentinus eum casus edocuit ita fortunam plerumque mortales eldiuersis ex causis acere tenebantur, ne palatium quandoque nullum tirannidis pretenderet argumentum, cum iam de uenia desperantes uiuendi tedio uexarentur, fortunae se commissum iri decreuerant, ut, uel ea fauente ceptis, euaderent, uel
Abbreviated transcription (Latin):
ceps in regno tͣi turbi¬
nis emorsurũ. Nc misito
pꝰ ir oriente si iestro conui¬
te iratusonꝰ electus ⁊ matħs
notarius soli consilio regis
int̾erant. ⁊ regni disponẽbãt
negocia quib socius datꝰ
est gaytus perrus eumichꝰ
qui post mortem gayti io¬
harii fuerat magister tame¬
rarius palaci constitutꝰ.m a¬
tħs ergo notarius cũ iam
płimũ esset posset in curia:
disposuerat admirati ritus
⁊ ꝯsuetudines unitari. om̃i¬
b q se p̃bens astabilẽ: eis
maxime quos oderat irri¬
debat. ip̃mq regem adula¬
tionib iam cepat demult̾e.
sciens ob id ip̃m maionem
ei maxime placuisse. Largi¬
taten u̾o maionis auariti¬
a p̃peditus imitari nõ pot̾at.
nec illi secũ impeditioris eẽt
lingue facundia similẽ ex¬
hibere. S et abiectus gen̾i¬
q concors aĩmus in eam cĩ
maionem fouerat regnan
Deg. uee tõtis nisibus
II: slud regia p̃ditus famili¬
aritate locum admirati ple¬
mus obtin̾et. cũ nomen effica¬

Expanded text:
regno quisquam turbinis emersurum. Nec multo post, moriente Silvestro comite, Siracusanus electus et Matheus notarius soli consilio regis intererant et regni disponebant negotia, quibus socius datus est gaytus Petrus eunuchus, qui post mortem gayti Ioharii fuerat magister camerarius palacii constitutus. Matheus ergo notarius, cum iam plurimum posset in curia, disposuerat admirati ritus et consuetudines imitari, omnibusque se prebens affabilem, eis maxime quos oderat arridebat ipsumque regem adulationibus iam ceperat demulcere, sciens ob id ipsum Maionem ei maxime placuisse. Largitatem vero Maionis, avaritia prepeditus, imitari non poterat, nec illi se, cum impeditioris esset lingue, facundia similem exhibere. Sed et abiectus generique concors animus in eam que Maionem foverat regnane, licet totis nisibus ut solus regia preditus familiaritate, locum admirati plenius obtineret, cum nomen effica
Abbreviated transcription (Latin):
expediretq regno sitilie hosti¬
lib ad huc incursib fatigari
quietiq uacaret. timens ne
q̃uis octasio uoluptuosũ oci¬
um ĩpediret. Fanuliares suos
p̃monu̾at ut nich ei qd̾ mes¬
ticiam aut sollititudine poss
ing̾ere nũciarent. ac se totũde¬
inceps uoluptati deuouens
cepit aimo latiꝰ euagari. co¬
gitans ut q pater eius fa¬
liaq delectabilia loca fecerat:
ip̃e qiuoq palatiũ constru̾et.
quod ꝯmodiꝰ ac diligencius
compõitũ iud̾etur uniu̾sis
maxima mira ceł̾itate ñ sine
magnis sumptib expedita.
anteqͣm sup̃mam oꝑi monũ
impon̾et. dissint̾ia incurrẽs
cep diut̾no morbo dissolui.
ac .iͦiͦ. fere mensiũ spacio ꝑtra¬
cta ualicudine: denuo ꝯuales¬
cens : cũ iam eũ medici cre¬
d̾ent euasurum: repente reci¬
diuo morbo consũptus int̾ut.
Qui cum adhuc in extremis
ag̾et: magnatib curie conuo¬
cãtis. ⁊ archiep̃is salnitano

Expanded text:
expediretque regno Siciliae hostiexpediretque regno Siciliae hostilibus adhuc incursibus fatigari, quietique uacaret, timens, ne queuis occasio uoluptuosum otium impediret, familiares suos premonuerat, ut nichil ei, quod mestitiam aut sollicitudinem posset ingerere, nuntiarent, ac se totum deinceps uoluptati deuouens, cepit animo latius euagari, cogitans ut, quia pater eius Faliaque delectabilia loca fecerat, ipse quoque palatium nouum construeret, quod commodius ac diligentius compositum uideretur uniuersis maxima, mira celeritate, non sine magnis sumptibus expedita, antequam supremam operi manum imponeret, dissenteriam incurrens cepit diuturno morbo dissolvi. Ac duorum fere mensium spatio protracta valetudine, denuo convalescens, cum iam eum medici crederent evasurum, repente, recidivo morbo consumptus, interiit qui, cum adhuc in extremis ageret, magnatibus curie convocatis et archiepiscopis Salernitano
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multis asfiat¬
quociens q adtisis eoꝵ aud̃¬
p̾uatum habebat odrũ. aut¬
cius domũ. uneam. ortũ. uł
om̃ine taliũ quidpiã afrecta¬
bat᷑. donec remsuã ut euab̾re
gessir gayto prtro. młtos ꝓ¬
ditoꝵ ꝑ uiciiam maximeq
siit. qui ⁊ opoib affluerãt:
⁊ latgissima p̃dia possidereĩt.
impetͣuitq ut eosdem lic̾et
ei capere. ⁊ cñtam posset
abeis pecumã extorquere
E a p̃ditus potestate: młtos
ta sicilie ꝯdempnauit. quib
hoc solum obfuit qd̃ unde
mitigari posset eumichoꝵ
cirpiditas in expleta penes
ip̃os contigit reꝑiri. S et
bartholomeus ꝑĩsiꝰ aluci
iusticiarii. stratigoti. came¬
rarii tatapani. gayti petri
patrocinus ĩntẽntes: ĩ nu¬
nãs plebem rapinis ⁊ ĩni¬
riis acc̾ebant. hoc in om̃ib
iudiciis p̃cipuũ attenden¬
tes. ut ab utralibet partiũ
uł abutraci si fieri posset pe¬
ipuliam ⁊ t̾rum lã bris in
eoe ꝯimũ qui minꝰ pot̾ant
irdrmptuãs exactio seiuirbat.

Expanded text:
movendos; quorum alios iussit ad castellum maris transferri, alios per diversa Sicilie castella distribui. Robertus autem Calataboianensis, magister cabat, donec rem suam, ut euaderet, gessit gayto Petro multos proditorum per Siciliam maximeque sisse, qui et opibus affluerent et largissima predia possiderent; impetrauiei capere et quantam posset ab eis pecuniam extorquere. Ea preditus potestate, multos ca Sicilie condempnavit, quibus hoc solum obfuit, quod unde mitigari posset eunuchorum cupiditas inexpleta penes ipsos contigit reperiri; sed et Bartholomeus Parisinus aliique iusticiarii, stratigoti, camerarii, catapani, gayti Petri patrociniis innitentes, innumeris plebem rapinis et iniuriis atterebant. Hoc in omnibus iudiciis precipuum attendentes, ut ab utralibet partium vel ab utraque, si fieri posset, peApuliam et Terram Laboris in eos plurimum, qui minus poterant, redemptionis exactio seuiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad certũ m̃fure compendi¬
ũ omĩa restriagenda. Electo¬
ꝙ syracusano maxime detra¬
hens młtorum ei conflabat
odiũ. ⁊ apud plebem ꝓt̾es q
eius opinionẽ ledere conabat᷑.
sũma diligencia ꝑciuirens ⁊
excogitans̃ ut a curia posset
occasione cualib amou̾i. Ode¬
rat autẽ illũ eo quod solus
iudebatur snũ impedire desi¬
d̾ium. ⁊ rem sibi du młtũq
desid̾atam p̃ripere conabatur.
ad optiuendã enũ panormita¬
ne sedem eccłie totis ambo
uissib anelabat. hic igitur
archiep̃o regio iuro in exple¬
te cupiditatis ⁊ auaricie qͥ̃
ut ꝓprus sũptib parteret a¬
liene nĩse indore facile trahe¬
batur. crebris ac splendidis
in escato ꝯuiiis: ad n̾sus ele¬
ctum siratusañ eius ãnnũ
bens: archiep̃m saleritañ
eiusdem ueneno cõspiratio¬
iuis uifetit. dicens electi sirac̃
suꝑbiam iã ult̾uit sustmeri

Expanded text:
sed ad certum mensure compendised ad certum mensure compendium omnia restringenda; electoque Siracusano maxime detrahens, multorum ei conflabat odium et apud plebem proceresque eius opinionem ledere conabatur, summa diligentia perquirens et excogitans ut a curia posset occasione qualibet amoveri. Oderat autem illum, eo quod solus videbatur suum impedire desiderium, et rem sibi diu multumque desideratam preripere conabatur. Ad optinendam enim Panormitane sedem ecclesie totis ambo nisibus anelabant. Hic igitur archiepiscopo Regino, viro inexplete cupiditatis et avaritie, qui ut propriis sumptibus parceret, aliene mense nidore facile trahebatur, crebris ac splendidis inescato conviviis, adversus electum Siracusanum eius animum bens, archiepiscopum Salernitanum eiusdem veneno conspirationis infecit, dicens electi Siracusani superbiam iam ulterius sustineri
Abbreviated transcription (Latin):
eo tnͣquillitate gand̾et. Erant
eo tp̃re panornũ tirca curiam
rem regis dui simulare religi¬
onis ĩbram amplexꝰ: sub eiꝰ
obtentu popłaris landis głiã
uenebatur. ⁊ dit᷑ͣnis ieiuniis
satagebat fauorẽ regiũ ꝓmeri.
iam metu: cepit uelud extus¬
so freno lib̾uis euagari. et
omissis ieiranis dissolutiorẽ
uitã ag̃e. conuocatis q mili¬
tib crebra ꝯuilia splendidis¬
sime celebrare. Int̾im int̾ epu¬
las locui płimnĩ. ⁊ ciuod ei fa¬
miliare semꝑ fuit de rebus
notissinus audact᷑ mtiri. ut qͥ
ꝯsuctudinẽ eius iam habebãt
exꝑtam. ip̃ius impudenciã de¬
riderent. Qui u̾o minꝰ eũ noue¬
rant mirarent᷑ aꝑtissimã fal¬
t astruere. Tñ genus suũ ope¬
raq sua magnifice leque bar
tũ se spondebat si farasliaris
eẽt curie malas om̃es consu¬
etudines abrasurũ. neci lub
se notarioꝵ ⁊ hostiarioꝵ cote¬
roꝵ q officialiũ curie rapinis
pat ⁊ exactionib locum fore.

Expanded text:
eo tranquillitate gauderet. 31.1 Erant eo tranquillitate gauderet. 31.1 Erant eo tempore Panormi circa curiam rem regis diu simulatae religionis umbram amplexus, sub eius obtentu popularis laudis gloriam uenabatur et diuturnis ieiuniis satagebat fauorem regium promereiam metu, cepit, uelud excusso freno, liberius euagari, et omissis ieiuniis, dissolutiorem uitam agere, conuocatisque militibus, crebra conuiuia splendidissime celebrare; interim inter epulas loqui plurimum et, quod ei familiare semper fuit, de rebus notissimis audacter mentiri, ut qui consuetudinem eius iam habebant expertam, ipsius impudentiam deriderent; qui uero minus eum nouerant, mirarentur apertissimam fal astruere. Tum genus suum operaque sua magnifice loquebatur, tum se spondebat si familiaris esset curie malas omnes consuetudines abrasurum, neque sub se notariorum et hostiariorum ceterorumque officialium curie rapinis et exactionibus locum fore,
Abbreviated transcription (Latin):
dem si fieri posse⁊ ⁊̃ m̾sis sal¬
tem bñficiis extort̃re. Ac pri-¬
mũ umũsa urẽtud. uissit e¬
gastula płimamq młtitudinẽ
uii ꝵ tam ĩ sicslis qm in ad¬
iacentib insuł lib̾auit. Inde re
dẽptionis onꝰ importabile q̃
totam apuliã t̾ramq laboris
ulcima iã desꝑatione concus¬
serat. omĩno censuit amouen¬
dũ scripsitos magistris came¬
rariis ut a nemine deinceps
qiuccxͣ nomĩe redẽptionis ex¬
ig̾ent. familiares aut curie
nõ in eo gͣdu quo fuerant aut
dignitatis equalitate uoluit
ꝑman̾e. Nam gayto petro sũ¬
na rr̃ om̃iũ pocestate conces¬
sa. suꝑ om̃es eũ eminencior
loco constituens: electũ sira¬
tusanũ matħmq notarium
p̃cepit ut eius toadiitores
petrus licet parũ consulti pͦ¬
toris ⁊ ĩcoustantis eẽt ãĩmu.
mansuetꝰ tũ. beniguꝰ ⁊ affabi
tiũ innatam inri mansuetudi¬
nẽ p̃pediret. nec eum pat̾etur xͥ¬
am nominis odiũ penitꝰ abie¬
tilłe : regnũ sicilie multa sub

Expanded text:
dem, si fieri posset, immensis saltem beneficiis extorquere ac primum uniuersa recludi iussit ergastula plurimamque multitudinem uirorum, tam in Sicilia quam in adiacentibus insulis, liberauit. 30.18 Inde redemptionis onus importabile, quod totam Apuliam Terramque Laboris ultima iam desperatione concusserat, omnino censuit amouendum, scripsitque magistris camerariis, ut a nemine deinceps quicquam nomine redemptionis exigerent. 30.19 Familiares autem curiae non in eo gradu, quo fuerant, aut dignitatis equalitate uoluit permanere: nam, gayto Petro summa rerum omnium potestate concessa, super omnes eum eminentiori loco constituens, electum Siracusanum Matheumque notarium precepit, ut eius coadiutores, 0 Idem autem Petrus, licet parum consulti pectoris et inconstantis esset animi, mansuetus tamen, benignus et affabiltium innatam uiri mansuetudinem prepediret, nec eum pateretur Christiani nominis odium penitus abiecisse, regnum Siciliae multa sub
Abbreviated transcription (Latin):
rendoꝵ carcer̃ pedorie tala¬
andi. Itaq custodib carcot᷑
multis ꝓmissionis pac̾cionid
p̃corruptis: nacti tempꝰ con¬
gruũ quo post distractam cu¬
riã palatiũ in obseruatũ re¬
manserat: cũ panti cuidẽ es¬
sent num̃o s uirtute p̃stã¬
tes: impetu facto p̾mũ ad
portã palacii de scenderunt.
eo consilio ducti ut ansald̃
castellañ quẽ ibi sede̾ cogno¬
uerant interfecto. facilius
reliqͣ ꝓpetrarẽt. At ille cum
eos subito respexissee iam
ei sublatis ensib ĩminentes.
uich ex timore ꝑturbato cõ¬
silio: extͣ portam q̃ semi aꝑ¬
te desiliens. candẽ toto cona¬
mine post se retͣctam ueni¬
entib illi sopposuit. int̾ ext̾n¬
secam intͥnsecamti portã
loco tutissimo constitutus.
Illi u̾o spe frustrati ad infi¬
orem ingressũ palacii se tͣnͣ¬
stuleruñt. siue ut ad regẽ
indeflexo g̾ssu contend̾ent.
siue ut ibidẽ in sooł regis fi¬
lios inuenirent. quos eoꝵ
p̃ceptor gualt̾us cephaluden¬

Expanded text:
rendorum carcerum pedoribus cruciandi. Itaque, custodibus carcerum multis promissionis pactionibus precorruptis, nacti tempus congruum, quo post distractam curiam palatium inobservatum remanserat, cum pauci quidem essent numero, sed virtute prestantes, impetu facto, primum ad portam palatii descenderunt, eo consilio ducti, ut Ansaldo castellano, quem ibi sedere cognoverant, interfecto, facilius reliqua perpetrarent. At ille, cum eos subito respexisset iam ei sublatis ensibus imminentes, nichil ex timore perturbato consilio, extra portam, quae semiapete desiliens, eamdem toto conamine post se retractam uenientibus illis opposuit, inter extrinsecam intrinsecamque portam loco tutissimo constitutus. 29.12 Illi uero spe frustrati, ad inferiorem ingressum palatii se transtulerunt, siue ut ad regem indeflexo gressu contenderent, siue ut ibidem in scolis regis filios inuenirent, quos eorum preceptor Galterius, Cephaluden
Abbreviated transcription (Latin):
rant ueraci relatione sostbui.
Non tñ id ago ut om̃ia belloꝵ
discͥmina militũq ꝯgressus
aut quid ĩ singłis urbib oppi¬
disq gestũ fu̾it sigillatim ex¬
pediam. Satis fetisse uideor ꝓ¬
posito: si qui laude digni fu̾int
eos nõ tateam. si maiora rerũ

Expanded text:
rant, ueraci relatione cognoui. 1.11 Non tamen id ago, ut omnia bellorum discrimina militumque congressus, aut quid in singulis urbibus oppidisque gestum fuerit sigillatim expediam: satis fecisse uidebor proposito, si, qui laude digni fuerint, eos non taceam, si maiora reru
Abbreviated transcription (Latin):
Em in p̃senti
ne scriptutum ꝓ¬
pono q̃ sui ip̃nis a¬
trocitate satis hũn¬
deq sufficet uł omnĩo fidem ex¬
cludere. uł suspectam redd̾e ueri¬
tatẽ: ñ quod in sicilia nicħ mi¬
racłi est ea monstͣ scelerũ ppet᷑¬
ti. que pocius tͣgedoꝵ sint deflẽ¬
da boatib. qͣm historice u̾itatis
ordine ꝯtexenda Non enĩ alibi¬
rotam fortuna torq̃t celerus.
aut maiori mortaliũ ludit dis.¬
crimie. Itaq loci ip̃nis inhũa¬
nitas eoꝵ que dicturus sũ fidẽ
faciet. eritq oꝑe p̃cium tam
atroces qmͣ repentinas perũ
alt̾ationes memorie trad̾e po¬
st̃orum. ut qui fortune fum¬
b alligati suã ex rerũ affluẽ¬
tia głiam metiunt᷑: aliorũ
casũ moniti beatos se desinat
ꝑdicare. ne tocius miseros rur¬
sus se clamitent quociensant
a dignitatis gͣdu deciderint: aut
opum acerui quomodolib fue¬
rint ĩminuti Ad id quoq n

Expanded text:
em in presenti me scripturum propono, quae sui ipsius atrocitate satis habundeque sufficeret uel omnino fidem excludere uel suspectam reddere ueritatem, nisi quod in Sicilia nichil miraculi est ea monstra scelerum perpetrari, quae potius tragedorum sint deflenda boatibus quam hystoricae ueritatis ordine rotam fortuna torquet celerius aut maiori mortalium ludit discrimine. Itaque loci ipsius inhumanitas eorum que dicturus sum fidem faciet, eritque opere pretium tam atroces quam repentinas rerum alterationes memorie tradere posterorum, ut qui fortune funibus alligati suam ex rerum affluentia gloriam metiuntur, aliorum casu moniti, beatos se desinant predicare, ne totiens miseros rursus se clamitent quotiens aut a dignitatis gradu deciderint aut opimi acervi quomodolibet fuerint imminuti. Ad id quoque n
Abbreviated transcription (Latin):
tuo uelud innatũ debeat cõn¬
seruare. an ad tempus ex indu¬
stria simulatũ ut noue potes¬
tatis anspiciũ oculis plebis
obiec̾it. Hinc illum urgebut re¬
gina p̃cipiens ut plebis locͥ¬
titate pꝰ habita: porrectas accu¬
sationes dissmmilando negli
ti calataboiauensis partes trͣn¬
tum pot̾ant tuebantur. tam
ut enmichis ip̃iq regnie ẜ¬
stare uid̾entur obsetiuiũ: qͣm
ut ad u̾sus cancellariũ plebis
odiũ excitarent. at ille mediã

Expanded text:
tuo uelud innatum debeat contuo uelud innatum debeat conseruare, an ad tempus ex industria simulatum, ut nouae potestatis auspicium oculis plebis obiecerit. 38.12 Hinc illum urgebat regina precipiens ut, plebis loquacitate posthabita, porrectas accusationes dissimulando negligti Calataboianensis partes, quantum poterant, tuebantur, tam ut eunuchis ipsique reginae prestare uiderentur obsequium, quam ut aduersus cancellarium plebis odium ex
Abbreviated transcription (Latin):
re studu̾it: condempnati. Ni¬
chil mirandũ asserentes adu̾¬
sus eum tumultus ens mo¬
di suscitari. cum c̾tum sit ne¬
minẽ ppło placiturũ qmi fide¬
liter curit nissis obtemꝑare
uolu̾t. Harũ regnia p̃cum as¬
siduitate ꝑ mota cancellariũ
pͥmo rogãt. dem̃ renitente p̃¬
cip̃. ut neminis adu̾sus rob̾tũ
talataboianensẽ actusationes
admictat. Rapmas enim ⁊ ho¬
mitidia que fecisse dicatur ñ
ei s gayto petro cuius ea ius
b obiriare. Int̾ has. ⁊ancellaruis
angustias dep̃hensus. ignora¬
bat tiorsũ ãĩmum inclinarer.
aut chud sibi potissimũ facien¬
dum elig̾et. Hinc enim ppłs ac¬
clamabat nõ oport̾e sceleratis¬
finiũ hominẽ impimitũ dum¬
iti negligenter a cantellario
tepadẽts rem geri. inderi mn¬
nerib eum aut gr̃a corruptũ
a bouo ꝓpõito decidisse. uerũ
hac in re certissime cognitũ
iri utrũ ne uiris amorem cuius
hactenus formam p̃tend̾it. ꝓpe¬

Expanded text:
re studuerit, condempnari, nire studuerit, condempnari, nichil mirandum asserentes adversus eum tumultus eiusmodi suscitari, cum certum sit neminem populo placiturum qui fideliter curie iussis obtemperare voluerit. Harum regina precum assiduitate permota, cancellarium primo rogat, deinde renitenti precipit ut neminis adversus Robertum Calataboianensem accusationes admictat. Rapinas enim et homicidia que fecisse dicatur, non ei, sed gayto Petro, cuius ea iusibus obuiare. 38.10 Inter has cancellarius angustias deprehensus ignorabat, quorsum animum inclinaret aut quid sibi potissimum faciendum eligeret. 38.11 Hinc enim populus acclamabat non oportere sceleratissimum hominem impunitum dimitti, negligenter a cancellario tepideque rem geri, uideri muneribus eum aut gratia corruptum a bono proposito decidisse; uerum hac in re certissime cognitum iri, utrumne iuris amorem, cuius hactenus formam pretenderit, perpe
Abbreviated transcription (Latin):
sumptib renouasse. qd̃ mi¬
nime testib indigebat. cum
hoc ip̃a res patenter ostende¬
ret. preter hec aũ obiectũ est
illi plerosq uini uenditores
q̧̃imdam ad eo domũ enormi p̃¬
cio condicisse. ut ibidem sub
eius patrocino sarracem ⁊ xͥ¬
anas feminas litite conftu¬
pͣrent: ⁊ pueris abut̾entur imn¬
pune. ceteraq flagicia ꝑpetra¬
tent exquib inhonesta lucra
canponib accedebant cũ ip̃o
domus dño diuidenda. Tantoꝵ
ille criminũ obiectione pulsa¬
tus cepit pͥmo rem parmipen¬
dens ueglig̾e. int̾minari at¬
cusatorbꝰsius det̾ius eis post¬
modum se facturum: sibi q fa¬
cilem huiꝰ accusationis exitũ
polliceri. Nehinc ũ petuniam
oblatam respui. datis es uadi¬
b rem distrittius agi uidet:
ad eumichoꝵ patrocinia se cõ¬
uertit. At illi regis regineqs
pedib ꝓuoluti cum lacrimis
eos exorant. ne patiantur iu¬
tum regno ꝑ necessariũ qui
curie semꝑ fidelissime serui¬

Expanded text:
sumptibus renovasse, quod misumptibus renovasse, quod minime testibus indigebat, cum hoc ipsa res patenter ostenderet; preter hec autem obiectum est illi plerosque vini venditores quamdam ab eo domum enormi pretio conduxisse, ut ibidem sub eius patrocinio Sarraceni et christianas feminas licite constuprarent et pueris abuterentur impune ceteraque flagitia perpetrarent, ex quibus inhonesta lucra cauponibus accedebant cum ipso domus domino dividenda. Tantorum ille criminum obiectione pulsatus, cepit primo rem parvipendens negligere, interminari accusatoribus suis, deterius eis postmodum se facturum sibique facilem huius accusationis exitum polliceri. Dehinc, ubi pecuniam oblatam respui datisque vadibus rem districtius agi videt, ad eunuchorum patrocinia se convertit. At illi regis regineque pedibus provoluti, cum lacrimis eos exorant ne patiantur virum regno pernecessarium, qui curie semper fidelissime servi
Abbreviated transcription (Latin):
nolus ciuibdam ⁊ exp̃siori¬
b u̾bis ip̃e sibi iuirandi mo¬
dum ĩstituit. Qui qͣnto cet̾is
iurauit exp̃sius: tanto post.¬
miis aut gr̃a clltiste ab eci¬
tate posse declecti. młtos a¬
pud eum accusauerũt aposta¬
tas de xp̃ianis sarraçenos
effectos. qui subeuimchoꝵ
ꝓtectione du latuerant. Ꝙ
ille neminem quẽ tanti cri¬
miis reum ẽẽ constaret
impunitũ dimisit. his ani¬
mati magna Ruium ad ac¬
cusandũ rob̾tum talatãboia¬
nensẽ audatt̃ ꝓsiliunt conẽ¬
sus sit ad cancellarium. ꝯmes
ingenti clamore de poscunt
hominẽ sceleratissimũ m̾itis
deputari flagitiis. ali domos
alii uineas iniuste sibi con¬
q̃ runtur ablatas. płiqi fr̃s
aut consanguicieos in carc̾em
diut᷑nis cruciatib ilt̾fectos.
Quedam ⁊̃ mistier filiam su¬
am uirginẽ ab eo dicebat illa¬
ta suolentia conscuptam. nec
deerant qui asserent eũ in ca¬
stello maris antiquissuũ
sarracinoꝵ templũ ꝓprus

Expanded text:
nouis quibusdam et expressiorinouis quibusdam et expressioribus uerbis ipse sibi iurandi modum instituit. 37.23 Qui quanto ceteris iurauit expressius, tanto postmiis aut gratia cuiusquam ab equitate posse deflecti, multos apud eum accusaverunt apostatas de Christianis Sarracenos effectos, qui sub eunuchorum protectione diu latuerant. Quorum ille neminem quem tanti criminis reum esse constaret impunitum dimisit. His animati, magna pars civium ad accusandum Robertum Calataboianensem audacter prosiliunt; concursus fit ad cancellarium; omnes ingenti clamore deposcunt hominem sceleratissimum meritis deputari flagitiis; alii domos, alii vineas iniuste sibi conqueruntur ablatas, plerique fratres aut consanguineos in carcere diuturnis cruciatibus interfectos; quedam etiam mulier filiam suam virginem ab eo dicebat illata violentia constupratam, nec deerant qui assererent eum in castello maris antiquissimum Sarracenorum templum propriis
Abbreviated transcription (Latin):
ani panperis dissimulando t̾a
regnum breui ꝓuadere
brritate diffudit ut om̃es as¬
serent uelut conlatorem an¬
głm a deo missũ qut curie sta¬
ru in melius ĩmitato aurea
secła reuexisset. Uñ contigit
ad cutiam ex omib regni fi¬
nib tantam uiroꝵ ac intli¬
erũ curbam confluere: ut ⁊
iudices examinandis litib
⁊ notarioꝵ m̃is licet nuper
ad auctus esset uix litt̾is scri¬
bendis sufficeret. Int̾ea qui
ob confirmandã electionem
mssi fuerãt redeuntes. lic¬
tas romani pontificis affec¬
tuosissimas attulerũt. assereti¬
tis ꝓmotionem se cancellarii
gratant̾ audisse. ⁊ eius elec¬
tionem modis om̃ib approba¬
tam uelle ratam ⁊ stãbilem
ganei ep̃i tanoniciq ut ip̃i
cancellario securitatis sacra¬
m̃tum p̃starent: assensũ fa¬
tile p̃buerunt. Cumq mara¬
riensis ep̃e ⁊ maltensis urcͥ
ꝓpõitum sibi modũ iurassẽt᷑.
ep̃c aggentinꝰ ut affectuosiꝰ
⁊ ex animo iud̾etur uirare:

Expanded text:
am pauperis dissimulando tranam pauperis dissimulando tranregnum breui peruadenbritate diffudit, ut omnes assererent uelud consolatorem angelum a Deo missum, qui, curiae statu in melius immutato, aurea secula reuexisset. 37.19 Vnde contigit ad curiam ex omnibus regni finibus tantam uirorum ac mulierum turbam confluere, ut et iudices examinandis litibus, et notariorum numerus, licet nuper adauctus esset, uix litteris scribendis sufficeret. 37.20 Interea, qui ob confirmandam electionem missi fuerant, redeuntes litteras Romani pontificis affectuosissimas attulerunt, asserentes promotionem se cancellarii gratanter audisse et eius electionem modis omnibus approbatam uelle ratam et stabilem aganei episcopi canonicique, ut ipsi cancellario securitatis sacramentum prestarent, assensum facile prebuerunt. 37.22 Cumque Mazariensis episcopus et Maltensis iuxta propositum sibi modum iurassent, episcopus Agrigentinus, ut affectuosius et ex animo uideretur iurare,
Abbreviated transcription (Latin):
actersit. iussitqi notariũ petrũ
in tarc̾em sine dilatione retru¬
di donec examinaret᷑ attentius
cumodi pene subiacere debet.
quẽ ⁊ cirta regni pacem egis¬
le ⁊ regie maiestati sp̃alicer
ĩuriam᷑ constaret ac dedetus
gatus a familiarib curie li¬
berum cũ abire dimisit. pro¬
hibens tñ ne deiceps nota¬
ru fung̾etur officio. hac igit᷑
octasione primo notariorum
enormestuduit rapacitatem
ad m̃isuram redigere. certũq
modum quid a singłis debe¬
rent accipere ꝓ negocioꝵ di¬
u̾sitate constiruit. S ⁊ strati¬
gotoꝵ nicominꝰ eoꝵ q qui¬
ꝓurntiis uł singłis oppidis
perant ꝑniciosam licenciã
refrenauit. qr plebem impu¬
gne młtis dampnis ⁊ mia¬
ris atc̾ebant. Iusticie u̾o rigo¬
rera catenus uoluit obserira¬
ri: ut nec amicis cruidẽ aut
ip̃iss magnatib curie parcẽ¬
dum cred̾et. nec a potentibus
uiris subiectos oxprimi pa¬
t̾etur. nec omĩo ꝙͣlbet iniuri¬

Expanded text:
accersiit, iussitque notarium Petrum accersiit, iussitque notarium Petrum in carcerem sine dilatione retrudi, donec examinaretur attentius cuiusmodi penae subiacere deberet, quem et contra regni pacem egisse et regiae maiestati specialiter iniuriam constaret ac dedecus gatus a familiaribus curiae, liberum eum abire dimisit, prohibens tamen, ne deinceps notarii fungeretur officio. 37.15 Hac igitur occasione, primo notariorum enormem studuit rapacitatem ad mensuram redigere, certumque modum, quid a singulis deberent accipere, pro negotiorum diuersitate constituit. 37.16 Sed et stratigotorum nichilominus eorumquuinciis uel singulis oppidis preerant, perniciosam licentiam refrenauit, quia plebem impune multis dampnis et iniuriis atterebant. 37.17 Iustitiae uero rigorem eatenus uoluit obseruari, ut nec amicis quidem aut ipsis magnatibus curiae parcendum crederet, nec a potentibus uiris subiectos opprimi pateretur, nec omnino quamlibet iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
rant obseruans cum ĩcuis ĩ¬
sidias incidissent. litt̾as re¬
gias illis ablatas rupto sigil¬
lo frustratim discerpsit. ip̃os¬
q contumeliis ⁊ u̾b̾ib affecit.
Qd̃ u̾ cancellario cognitum
est: p̃cepit eosdem sibi iuros
u curia p̃sentari. uotato es
petro notario cum fcm̃ nega¬
re nõ posset: iussit eum. car¬
ẽi mancipari. Tũc electus sira¬
tusanꝰ nimis mordatit̾ respon¬
dit contͣ iis ⁊ rõnem eum sen¬
tentiã eiusmodi ꝓtulisse. ⁊ in
frantia forsitan ita solere de¬
terni. s in sicilia netͣqͣm hoc
iuditiũ obtinere. Ron leuis
auctoritatis eẽ notarios turie.
nec eos oport̾e tam facile cõ¬
dempnari. Ea res nõ parum
tancellarii ꝓmouit ãimũ. cũ
eum tui p̃ter opinionẽ om̃iũ
duo casalia muidiꝰ t̾tius gratis
dari fecerat. tanta nũc in se
iuide̾t asꝑitate u̾boꝵ insurg̃ẽ.¬
thil tũ ei respondit. s mumiã
luam pacienter dissirullaus
ansaldum palatii castellanum

Expanded text:
rant observans, cum in eius inrant observans, cum in eius insidias incidissent, licteras regias illis ablatas rupto sigillo frustatim discerpsit, ipsosque contumeliis et verberibus affecit. Quod ubi cancellario cognitum est, precepit eosdem sibi viros in curia presentari, vocatoque Petro notario, cum factum negare non posset, iussit eum carceri mancipari. Tunc electus Siracusanus nimis mordaciter respondit: contra ius et rationem eum sententiam eiusmodi protulisse, et in Francia forsitan ita solere decerni, sed in Sicilia nequaquam hoc iudicium obtinere; non levis auctoritatis esse notarios curie, nec eos oportere tam facile condempnari. Ea res non parum cancellarii permovit animum, cum eum, cui preter opinionem omnium duo casalia nudius tertius gratis dari fecerat, tanta nunc in se videret asperitate verborum insurgehil tamen ei respondit, sed iniuriam suam patienter dissimulans, Ansaldum, palatii castellanum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ mllaꝵ. redditusi
uira ꝑtinentium mła
a rege sibi dudũ ad tempus
concessa eoquod circa curiã
moraretur: cancellarius uo¬
lens beneficuis enis ãnnũ ru¬
tigare. quem alia quo de tau¬
sa satis ꝯmotum esse cognoue¬
rat. ii  ei uillas optimas que
sicłi casalia uocant eoꝵ uice
que tenuerat dari fecit eo te¬
ac petionem collato bñficio
puenire: tam mature compẽ¬
satiomis imꝓbe uicem elect᷑
ei studuit redib̾e. Quidam e¬
nĩ uiri de remotis apulie ꝑ¬
tib ad curiam uenienteshus
postulanerãt impetͣtis cuni
pro litt̾is sius petro notario
consanguneo mathei nota¬
ri quod eis iustũ indebatur
offerrent. ille u̾o młto ma¬
iora petens oblata sibi res¬
scrider iaqp dit pbredos nuus
absott̃̃t decrus autẽ notariꝰ
uidem eos hui pͥus imporra¬
ne instare consueuerant ad
se iam nẽ reu̾ri: ꝑsensit illos
lict̾as suas ab alio notario re¬
cepisse. assũptis q cuot uisũ
est socuis uiam qͣ tnͣsituri e¬

Expanded text:
Cum autem uillarum reddituum iura pertinentium multa a rege sibi dudum ad tempus concessa, eo quod circa curiam moraretur, cancellarius, uolens beneficiis eius animum mitigare, quem alia quoque de causa satis commotum esse cognouerat, duas ei uillas optimas, quae Siculi casalia uocant, eorum uice quae tenuerat, dari fecit, eo teac petitionem, collato beneficio, preuenire, tam mature compensationis improbae uicem electus ei studuit redibere. 37.7 Quidam enim uiri de remotis partibus ad curiam uenientes, his quae postulauerant impetratis, cum pro litteris suis Petro notario, consanguineo Mathei notarii, quod eis iustum uidebatur, offerrent, ille uero multa maiora petens, oblata sibi resscriberet ipsaque die predictos viros absolveret. Petrus autem notarius videns eos qui prius importune instare consueverant ad se iam non reverti, persensit illos licteras suas ab alio notario recepisse, assumptisque quot visum est sociis, viam qua transituri e
Abbreviated transcription (Latin):
milites adiisus canceũ p̃ter
eã q̃ iam płimũ inuai ĩat ꝯspira¬
tionẽ euicino qͦ tã suppetẽs ĩsti¬
gabat. Nuꝑ em̃i ad eũ de fͣnͣcia
normãniaq clientuli młti ꝯflu¬
x̾ant. qͥ ut eoꝵ mos est ĩ ꝯtiune¬
liosa u̾ba p̃cipites. ⁊ cuxie patͣmo¬
no licenti ab utẽtes: gͤcos ⁊ lon¬
gobardos ꝓditores appellabant.
młtis eos iniuriis lacessentes.
henritꝰ gͦ comes crẽbris eoꝵ qui
ꝯspirauant exhortatioĩb ⁊ con¬
siliis aĩatꝰ: t̾minũ c̾tũ ꝯstiture
ut ĩ tancellariũ aturia redeun¬
tẽ irrueret ĩꝑuisus ⁊ in caut̃
octid̾et. Cũq dies instaret qua
id sibi faciend̾ decreu̾at. a młtis
octłte iusuirãdũ int̾im exige¬
bat. int̾ qͦs rog̾iũ unũ de uidi¬
tib tuutatis nocte qͣdam accer¬
siens : peciit itid̾ ab eo ut uira¬
ret uolũtatẽ comitis se factur̃.
Qui cũ respondiss neqͣꝙͣ adeo
se tem̾e uiraturũ nisi rem ei
maĩfestuis indicaret. comes ei

Expanded text:
ilites adversus cancellarium, preter eam que iam plurimum invaluerat conspirationem, e vicino quoque causa suppetens, instigabat. Nuper enim ad eum de Francia Normanniaque clientuli multi confluxerant, qui, ut eorum mos est, in contumeliosa verba precipites et curie patrocinio licentius abutentes, Grecos et Longobardos proditores appellabant, multis eos iniuriis lacessentes. Henricus ergo comes, crebris eorum qui conspiraverant exhortationibus et consiliis animatus, terminum certum constituit ut in cancellarium a curia redeuntem irrueret improuisus et incautum occideret. 45.8 Cumque dies instaret, qua id sibi faciendum decreuerat, a multis occulte iusiurandum interim exigebat; inter quos Rogerium, unum de iudicibus ciuitatis, nocte quadam accersiens, petiit itidem ab eo, ut iuraret uoluntatem comitis se facturum. 45.9 Qui cum respondisset nequaquam adeo se temere iuraturum, nisi rem ei manifestius indicaret, comes ei
Abbreviated transcription (Latin):
młtis in apulia ꝓperã ac temere
errca mandatũ cũrie ꝑpetͣtis. ꝓmi¬
sit aũ se deinceps ꝯsiliũ ĩ om̃ub
habiturũ cancellarii. nec ult̾ius
regine uolũtatẽ ĩ alici tnsgͣssu¬
rũ. Tũ demũ cancellariꝰ littis su¬
is boamũdũ comitẽ eiꝰq socios
qͥ tħmis morabant᷑ acc̃suit. eisq
benigne susceptis. cũ aduentus
c̃am inqͥr̾e̾nt. dix̾unt id sͥ pͥnci¬
pale fuisse ꝓpõitũ ut uisitarent
eũ optantes ab eo cognosti. ⁊ nit̾
fideles eiꝰ mlites ꝯputari simł¬
q ut ꝑ eũ q̃ dam q̃ petituri erant
apd̃ m̃estatẽ regiã optinerent.
at ille sibi gͥtũ ẽẽ cx uen̾int op̃e¬
q suã illis nõ defuturã respondit.
suũ tr̃ ⁊ẽ ꝯsiliũ neqͥd ad p̃sens a
curia pet̾ent. alias eoꝵ petitõnẽ
effitatus admntẽdã. dic gͦ panor¬
mi pancis dieb ꝯmorati indẽtes¬
q t̃ẽ secus ac ꝓuid̾ant accidisse tã

Expanded text:
am ac temere contra mandatum curie perpetratis. Promisit autem se deinceps consilium in omnibus habiturum cancellarii, nec ulterius regine voluntatem in aliquo transgressurum. Tum demum cancellarius licteris suis Boamundum comitem eiusque socios qui Thermis morabantur accersiit, eisque benigne susceptis, cum adventus causam inquireret, dixerunt: id sibi principale fuisse propositum ut visitarent eum, optantes ab eo cognosci et inter fideles eius milites computari, simulque ut per eum quedam que petituri erant apud maiestatem regiam optinerent. At ille sibi gratum esse quod venerint, opemque suam illis non defuturam, respondit; suum tamen esse consilium ne quid ad presens a curia peterent, alias eorum petitionem efficacius admictendam. Sic ergo Panormi paucis diebus commorati videntesque rem secus ac
Abbreviated transcription (Latin):
negligẽtiꝰ accepidiꝰ respondere.
rursus acc̾ationes ĩ scͥpta redi¬
gñt. eaq a sũmitatib harũdi¬
nũ suspendñtes: añ palatiũ ĩ¬
gentẽ clamorẽ accollũt. miser̃
seq̃ntib solos messanenses qͥ
regi fidelissimi sẽꝑ excit̾int hi¬
b̾i ludubrio ⁊ eoꝵ noces ĩ curia
ũ audiri. Tũc regina clamorẽ
uulgi ñ ferens cancellario p̃ci¬
pit ut eoꝵ scͥpta recipiẽs nego¬
ciũ hoc sine dilatiõẽ definiat Tã
cellariꝰ ãt magist̾s iusticie.
cãm delegat. p̃cipiens itid ut rica¬
do stͣtigoto diẽ dicãt. ⁊ ñcħ adist̾ci
iuris tͣmite recedẽtes: ꝯtusiam
ipͣm legitimo fine ꝯeltidãt. Qui

Expanded text:
negligentius ac tepidius respondere, negligentius ac tepidius respondere, rursus accusationes in scripta redigunt, eaque a summitatibus harundinum suspendentes, ante palatium ingentem clamorem attollunt, miserum onsequentibus, solos Messanenses, qui regi fidelissimi semper extiterint, haberi ludibrio et eorum uoces in curia non audiri. 44.5 Tunc regina clamorem uulgi non ferens, cancellario precipit, ut eorum scripta recipiens, negotium hoc sine dilatione definiat. 44.6 Cancellarius autem magistris iustitiariis causam delegat, precipiens itidem, ut Ricardo stratigoto diem dicant et nunquam a districti iuris tramite recedentes, controuersiam ipsam legitimo f
Abbreviated transcription (Latin):
ob reddicũ sibi pͥuilegiũ. ⁊ stͣtigo¬
ti dãpnatõem tancelsarii nom̃
młtis laudib extollẽtes: eiꝰ se
bñficio lib̾tati redditos fateban¬
ta ꝑfidi  ꝙͣ leuitate piratica uaci¬
larẽ. Paulo p̾ em̃ magna pars ci¬
uiũ henrico coĩti suadñte bartho¬
lomeo parismno qͥ płimũ apd̾ mes¬
dẽ erãt sacͣm̃toꝵ nexib irretiti.
nͦ inc̾tũ erat gñtilẽ ag̾gentinũ

Expanded text:
uilegium et stratigoti dampnationem cancellarii nomen multis laudibus extollentes, eius se beneficio libertati redditos fatebaneca perfidia quam leuitate piratica uacillare. 45.1 Paulo post enim magna pars ciuium Henrico comiti, suadente Bartholomeo Parisino, qui plurimum apud Mesdem erant sacramentorum nexibus irretiti, nec incertum erat Gentilem, Agrigentinum
Abbreviated transcription (Latin):
tiouat iacte̾ nellet qͥppiã sut¬
tiu̾e.comitẽq timet offende
ne suspecte iuro fid̾i malignã¬
di p̃b̾etur occasio. ⁊ huic pati¬
moniũ suũ integre fecit res
sopita ñꝙͣ suꝑ hoc de cet̾o ꝯtro¬
u̾siam siscitaret. Pancis ã die¬
b pꝰ aduẽtũ regis maiores qui

Expanded text:
noverat, iacture vellet quippiam sustinere comitemque timeret offendere, ne suspecte viro fidei malignandi preberetur occasio, et huic patrimonium suum integre fecit restsopita, nunquam super hoc de cetero controversiam suscitaret. Paucis autem diebus post adventum regis maiores
Abbreviated transcription (Latin):
inuitũ bñficia tollaturus. Sũ¬
maq diligentia domũ in qͥ
iacebat ꝑ enurens: eum aliesci¬
ens iusitauit. Quo post ea re¬
b et humanis nõ sine mag¬
no cancellarii dolore sublato.
mirabantur qui ad erant iidẽ¬
tes capillos eius sponte deflu¬
ere. cutemq liuidam ad tat¬
tum manꝰ auelli ⁊ a carne fa¬
cillime seꝑari. Dicebant ergo
uenenũ ei fuisse sine dubio
ꝓpinat̃. Quod cũ ad aures can¬
cellarii ꝑuenisset.: statuit rei
in quibdam egͥtudinis posse
conting̾e: misit archiepm sa¬
sernitanũ uirũ infisica ꝓbo¬
tissimũ ⁊ ep̃m maltensẽ ali¬
osq prudentes ⁊ discretos
uuos qui rei modũ ⁊ cãm ag
ter asserebant nõ qua eiꝰ mõi
posse corruptionẽ ex ea quã
passus fuerat egritudine pro¬
uenire. Cum ergo quesitum
esset utrum a iques ad
dicus p̃ter eos qui ad hoc depi¬
tati fuerant accessisset: dictũ
est de hiis qui egro assidebãt
salernũ iudicem quiddam ei

Expanded text:
inuitum beneficia collaturus, suminuitum beneficia collaturus, summaque diligentia domum, in qua iacebat, perquirens, eum aliquotiens uisitauit. 40.8 Quo postea rebus humanis non sine magno cancellarii dolore sublato, mirabantur, qui aderant, uidentes capillos eius sponte defluere cutemque liuidam ad tactum manus auelli et a carne facillime separari; dicebant ergo uenenum ei fuisse sine dubio propinatum; quod cum ad aures cancellarii peruenisset, statuit rei in quibusdam egritudinibus posse contingere, misit archiepiscopum Salernitanum, uirum in fisica probatissimum, et episcopum Maltensem, aliosque prudentes et discretos uiros, qui rei modum et causam ter asserebant nunquam eiusmodi posse corruptionem ex ea, quam passus fuerat, egritudine prouenire. 40.11 Cum ergo quesitum esset, utrum aliquis ad eum medicus preter eos, qui ad hoc deputati fuerant, accessisset, dictum est ab his, qui egro assidebant, Salernum iudicem quiddam ei
Abbreviated transcription (Latin):
pttefactis hostrũ cõsilus aduin¬
dictã actingi reiq statũ pͥus
diligent᷑ ꝯsid̾ans: anmadũtit
ñdũ tantas sibi uires supetere
ut aud̾̃et sollẽm iudicio ꝯuira¬
tionis pͥncipes accusare. ne la¬
tentes ⁊ occultas ĩsidias ĩ aptã.
rẽ dissimulando diuitius occul¬
tari. ne cũ ãpluis uitrũ collegis¬
sent: difficile posset eoꝵ machi¬
nationib obuiari. ad aliud ergo
tͣductꝰ ꝯsiliũ. regi regineq per¬
suasit ut messanã ꝓficiscentes
ĩstantẽ hyemẽ ibide̾ tnͣsig̾ent.
deinceps si uisũ foret ad primã¬

Expanded text:
factis hostium consiliis ad vindictam accingi, reique statum prius diligenter considerans, animadvertit nondum tantas sibi vires suppetere ut auderet sollempni iudicio coniurationis principes accusare, ne latentes et occultas insidias in apertam rem dissimulando diutius occultari, ne, cum amplius uirium collegissent, difficile posset eorum machinationibus obuiari. 43.3 Ad aliud ergo traductus consilium, regi reginaeque persuasit, ut Messanam proficiscentes instantem hyemem ibidem transigerent; deinceps, si uisum foret, ad prima