comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Urĩ etiam de quibus apud uos planctũ habuimꝰ pro
incendiis quoq et aliis culpis similitera nobis extc̃icate ta¬
mẽ nec satisfactione purgati nec absolutione donati. in eodẽ¬
loco adhuc iacent sepulti.

Expanded text:
sunt. Vestri etiam, de quibus apud vos planctum habuimus, pro sunt. Vestri etiam, de quibus apud vos planctum habuimus, pro incendiis quoque et aliis culpis similiter a nobis excommunicati, tamen, nec satisfactione purgati, nec absolutione donati, in eodeloco adhuc jacent sepulti
Abbreviated transcription (Latin):
seruata sunt. quod residnum temporis ẽ sũma curetis uigi.¬
lantia. ne antique religionis nobilitas aliqua adinuentio¬
nis nouitate ĩposturetur. sed ne seniori ur̃o ftatti antẽ et gͣ¬
tia de coep̃o nostro aliquid preter equum et bonum quod
fortasse ille adhuc minus prouidit suaderi delectet. quod noᷤᷤ
quidẽ iureincusamꝰ auobis non a deo curatũ. pro erleboldo
scilicet quẽ et ip̃i nostis nos a semore ur̃o et fr̃ẽ nr̃o commoni¬
ti excoĩcanimus ob incestum quod cũ sanctimoniale cõmise¬
rat. atq pro aliis malis que in nr̃o episcopio multa ꝑpetra¬
uerat. quẽ minc frater nr̃ ab solutum ad cõionem sine nr̃o
consilio et monitu suscepit. sed et parrochiani nr̃i quos pro
atłiis quas incenderãt. et rapinis quas exercuerant a coĩo¬
ne sequestraueramus. de nr̃a parrochia in urãm id est in ne¬
uellam nobis reclamantibꝰ sublati ad sepulturam ad missi

Expanded text:
servata sunt, quod residuum temporis est, summa curetis vigiservata sunt, quod residuum temporis est, summa curetis vigilantia ne antiquae religionis nobilitas aliqua adinventionis novitate imposturetur ; sed ne seniori vestro, fratri autem et gratia Dei coepiscopo nostro, aliquid praeter aequum et bonum, quod fortasse ille adhuc minus providit, suaderi delectet, quod nos quidem jure incusamusa vobis non adeo curatum, pro Erleboldo scilicet, quem, ut ipsi nos tis, nos, a seniore vestro et fratre nostro commoniti, excommunicavimus, ob incestum quod cum sanctimoniale commiserat, atque pro aliis malis quae in nostro episcopio multa perpetraverat, quem nunc frater noster absolutum ad communionem sine nostro consilio et monitu suscepit. Sed parochiani nostri, quos pro ecclesiis quas incenderant, et rapinis quas exercuerant, a communione sequestraveramus, de nostra parochia in vestram, id est in Niviellam, nobis reclamantibus, sublati, ad sepulturam admissi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si fortasse obicitis nr̃m parrochianũ fuisse. et ea gratia
liberam ab soluendi potestatẽ uobis uendicatis: de hoc ĩ mel¬
densi consilio quid sanccitũ sit in medium ꝓferatur. quod ẽ
huiusmodi. De hiis qui infra parrochiam᷑ beneficium aut
hereditatem habent. et alterius ep̃i parrochiani sunt. et dum
de loco ad locum iter faciunt rapinas et depredationes ꝑ a¬
gunt. placuit nobis ut excoĩcentur. nec anteꝰ ex parrochia
exeant qm̃ que ꝑpetrarunt digne emendent. quorum exdõi¬
catio seniori eorum et proprio ep̃o significanda ẽ. noc eos re¬
cipiant antequã illuc redeant ubi rapinam fecerunt. et oĩa
plenter emendent. Merum de hoc satis ad presens dictum:
iam uos fraterne caritatis amore hortamur et petimus. ut
quia huc usq a nobis et a loco isto bonus usus et cuncta q̃
ad generalem ecclesiastice dignitatis obseruantiam ꝑtinẽt

Expanded text:
» Sed si fortasse objicitis, vestrum parochianum fuisse, et ea gratia » Sed si fortasse objicitis, vestrum parochianum fuisse, et ea gratia liberam absolvendi potestatem vobis vindicatis; de hoc in Meldensi concilio quid sancitum sit in medium proferatur, quod est hujusmodi. « De his qui infra parochiam beneficium aut haereditatem habent, et alterius episcopi parochiani sunt, et dum de loco ad locum iter faciunt, rapinas et depraedationes peragunt, placuit nobis ut excommunicentur, nec ante ex parochia exeant, quam quae perpetrarunt digne emendent; quorum excommunicatio seniori eorum, et proprio episcopo significanda est, ne eos recipiant antequam illuc redeant ubi rapinam fecerunt, et omnia pleniter emendent. » Verum de hoc satis ad praesens dictum. Jam vos fraternae charitatis amore hortamur et petimus ut, quia huc usque a vobis et a loco isto bonus usus et cuncta quae ad generalem ecclesiasticae dignitatis observantiam pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
cidia. inde oriuntur discrimina. et unde terrenus dñs placat᷑
inde Dñs celestis ad iracundiam prouocat᷑. Uerum qm nõ la¬
ter noticiam ur̃am quosdã sub obtentu equi et recti p̃tendere
tale aliquid fc̃m a modernis senioribus. idcuro uos frẽs mei
et inter nos domnũ ioħ̾em carissimũ nrm singulanter cõueĩo.
ne hanc male consuetudinis normam tanquã ab auctoxibꝰ
sibi seruandam ascribat. Non enim auctores dicendi sunt qͥ
nõ ea que a dño et sanctis prĩbus tradita sancta eccłia retinet.
sed libitu suo quecumq noluntati occurrunt seruanda insti-¬
tuunt. Consideret potius quid dñs scribis et phariseis iur-¬
gantibus qd̾ discipuli eius transgrederent᷑ precepta semiorũ
responderit. quare inquiens et nos transgredimini manda¬
tum dei propter traditionẽ urãm: Et paulopost. sine causa
inquit colunt me docentes doctrinas et precepta hominum.

Expanded text:
cidia, inde oriuntur discrimina; et unde terrenus dominus placatur, cidia, inde oriuntur discrimina; et unde terrenus dominus placatur, inde Dominus coelestis ad iracundiam provocatur. » Verum quoniam non latet notitiam vestram, quosdam sub obtentu aequi et recti, praetendere tale aliquid factum a modernis senioribus; idcirco vos, fratres mei, et inter vos domnum Joannem charissimum nostrum singulariter convenio, ne hanc malae consuetudinis normam tanquam ab auctoribus sibi servandam ascribat. Non enim auctores dicendi sunt qui non ea quae a Domino et sanctis patribus tradita sancta Ecclesia retinet, sed, libitu suo, quaecunque voluntati occurrunt, servanda instituunt. Consideret potius quid Dominus Scribis et Pharisaeis jurgantibus, quod discipuli ejus transgrederentur praecepta seniorum, responderit: « Quare, inquiens, et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? » Et paulo post: « Sine causa, inquit, colunt me, docentes doctrinas et praecepta hominum .
Abbreviated transcription (Latin):
mur animaduertat caritas ur̃a quid de hiis id ẽ excõica¬
tis et ita defunctis leo papa in decretalibus suis dicat. Ho¬
rum inquit iudicio dei causa reseruanda ẽ. in cuius manu fu¬
it ut talium obitus usq ad coionis remedium differretur.
Nos autẽ quibus uiuentib nec cõmunicauimꝰ mortiuis
cõmunicare nõ possumꝰ:. Sed fortasse cuilibet subrip potest
ut absolutionis mercedem et sepulture. aut pecunia aut predi-¬
is in usibus eccłie contraditis querendam arbitret᷑. assererens
ex huiusmodi rebus palacia stare. eccł̃ias instaurari. Sed hãc
eius sententiã qualiter ambrosius autbertus refellat paucis
audite. Hiis inquit qui talia dicunt nos ueraciter respondemꝰ.
quia inde magis palacia ruuint. eccłie subuertunt᷑. unde scd̃m
urãm sententiam stare uidentur. Inde gens suꝑ gentem uenit.
inde regnum ĩ regnũ consurgit. inde clades inde fames inde ex¬

Expanded text:
mur, animadvertat charitas vestra quid de iisdem excommunicamur, animadvertat charitas vestra quid de iisdem excommunicatis et ita defunctis Leo papa in decretalibus suis dicat : « Horum, inquit, judicio Dei causa reservanda est, in cujus manu fuit ut talium obitus usque ad communionis remedium differretur. Nos autem quibus viventibus non communicavimus, mortuis communicare non possumus. » Sed fortasse cuilibet subripi potest ut absolutionis mercedem et sepulturae aut pecunia aut praediis in usibus ecclesiae contraditis quaerendam arbitretur, asserens ex hujusmodi rebus palatia stare, ecclesias instaurari. Sed hanc ejus sententiam qualiter Ambrosius Autbertus refellat, paucis audite. « His, inquit, qui talia dicunt nos veraciter respondemus quia inde magis palatia ruunt, ecclesiae subvertuntur, unde secundum vestram sententiam stare videntur. Inde gens super gentem venit, inde regnum in regnum consurgit; inde clades, inde fames, inde ex
Abbreviated transcription (Latin):
minatur ẽ fornicator aut rapax. cum huiusmodi nec cibũ
sumere. Qua in re pensandum ẽ si apls tam districta aĩad¬
uersione horum consortia deuitanda moneat. quanã nr̃i
arbitrii spe illum cõmunioni fidelium restituendũ estime-¬
mus. qui usq ad ip̃m uite exitũ nullo unquã malicie ge¬
nere caruit. qui numquã a seditionibus ab effusione san-¬
guinis. ab incendiis. nũquã etiam manus a rapinis con-¬
tinuit. quinpotius in ipso uite extremo pleno uentre rapi-¬
nis. spuitum uacuum iusticie alimentis emisit. qui mani¬
festo dei iudicio ꝑcussus. nec confessionis uenialem gratiã
meruit. nec maticum salutis ꝑcepit. quem nos quidem cul¬
pis exigentibus frequenti monitione ad satisfactionẽ uoca¬
tum sed obstinatius repugnantẽ apli̾ce auctoritatis uirga
ꝑcusseramus. unde ner in extremo mortis positus ueniemẽ¬
tionẽ aut signum ostendit: Unde ne duitius uos more-¬

Expanded text:
minatur, est fornicator aut rapax, cum hujusmodi nec cibum minatur, est fornicator aut rapax, cum hujusmodi nec cibum sumere . » Qua in re pensandum est, si Apostolus tam districta animadversione horum consortia devitanda moneat, quanam nostri arbitrii spe illum communioni fidelium restituendum aestimemus, qui, usque ad ipsum vitae exitum, nullo unquam malitiae genere caruit, qui nunquam a seditionibus, ab effusione sanguinis, ab incendiis, nunquam a sacrilegiis, nunquam etiam manus a rapinis continuit; quin potius in ipso vitae extremo, pleno ventre rapinis, spiritum vacuum justitiae alimentis emisit, qui manifesto Dei judicio percussus, nec confessionis venialem gratiam meruit, nec viaticum salutis percepit; quem nos quidem, culpis exigentibus, frequenti monitione ad satisfactionem vocatum, sed obstinatius repugnantem, apostolicae auctoritatis virga percusseramus; unde nec in extremo mortis positus, veniae mentionem aut signum ostendit? Unde, ne diutius vos more
Abbreviated transcription (Latin):
et alibi. qualẽ te inuenero talem te iudicabo. et btũs grego¬
rius in dialogo suo dia. quuie qualis hinc quisq egreditur.
talis in iudicio presaitatim. licet paulopost quasdam leuio¬
res culpas. ut est ociosus samo. iimoderatus risus posse
relaxan dicat. Et scriptura dicit. lignum si ceciderit ad aus¬
trum aut aquilonẽ in quocumq loco ceciderit. ibi erit. Qle
igitur sit pro huiusmodi orare. psalmista ꝑ sp̃m terribiliter
insonuit dicens. oratio eius fiat in peccatum. Et dñs sb̾
specie plebis iudaice pro talibus prophetã ab oratione cõ¬
pescit dicens. ne assumas laudem pro eis et oronem. Cete
notum uobis esse nõ dubium ẽ. Scripsi inquit uobis ĩ epis¬
tola ne cõmisceamini fornicariis. non utiq fornicariis hu¬
ius mundi. ant auaris aut rapacibus. Alioquin. debuera¬
tis de hoc mundo exisse. Deinde subinfert. si is qui frat̾ no¬

Expanded text:
» Et alibi: « Qualem te invenero, talem te judicabo. » Et beatus Grego» Et alibi: « Qualem te invenero, talem te judicabo. » Et beatus Gregorius in Dialogo suo dicit quia qualis hinc quisque egreditur, talis in judicio praesentatur: licet, paulo post, quasdam leviores pas, ut est otiosus sermo immoderatus risus, posse relaxari dicat. Et Scriptura dicit: « Lignum si ceciderit ad austrum, aut ad aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . » Quale igitur sit pro hujusmodi orare, Psalmista per spiritum terribiliter insonuit, dicens: « Oratio ejus fiat in peccatum . » Et Dominus sub specie plebis Judaicae, pro talibus prophetam ab oratione compescit, dicens: « Ne assumas laudem pro eis et orationem . »notum vobis esse non dubium est: « Scripsi, inquit, vobis in Epistola, ne commisceamini fornicariis; non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut rapacibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. » Deinde subinfert: « Si is qui frater no
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum. quia quodcumq petierimꝰ scd̃m uoluntatẽ eius
audit nos. Scimus etiam quia petitiones habem ⁊ quas
postulamus ab eo. Qui scit peccare fratrẽ suum peccatum
nõ ad mortẽ petit. et dabit ei uitam peccanti nõ ad mortem.
Et continuo subiungit. Est peccatum ad mortẽ. non pro
illo dico ut roget quis. ac si aꝑte dicat. quia orare quidem
pro peccato non ad mortẽ. uoluntatis aius ẽ qui non uult
mortem peccatoris. Et hoc consequent̾ epprobat cũdicit. qr
audit nos. Quod autẽ contra intulit est pcc̃m ad mortem.
nõ pro ilło dico ut roger quis. profecto nult intelligi. quia
pro huiusmodi orare. diuino ẽ potius iudicio repugnare.
sicut ait beatus augustinus pro aꝑte impiis orare quid a-¬
liud ẽ. quã deum ad iracundiam prouocare: Nam et ipse ꝑ
prophetam dñs dicit. unumqueniq in uiis suis iudicabo.

Expanded text:
ad Deum, quia, quodcunque petierimus secundum voluntatem ejus, ad Deum, quia, quodcunque petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos. Scimus etiam quia petitiones habemus quas postulamus ab eo. Qui scit peccare fratrem suum peccatum non ad mortem, petit, et dabit ei vitam peccanti non ad mortem. » Et continuo subjungit: « Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis . » Ac si aperte dicat: quia orare quidem pro peccato non ad mortem, voluntatis ejus est qui non vult mortem peccatoris. Et hoc consequenter approbat, cum dicit: « quia audit nos. » Quod autem contra intulit: « Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis, » profecto vult intelligi quia pro hujusmodi orare, divino est potius judicio repugnare, sicut ait beatus Augustinus: « Pro aperte impiis orare, quid aliud est quam Deum ad iracundiam provocare? » Nam et ipse per prophetam Dominus dicit: « Unumquemque in viis suis judicabo .
Abbreviated transcription (Latin):
ne quatriduani mortui resuscitatio illa significat. que uideli¬
cet monstrat. quia prius mortuum dñs uocauit et uiuifi¬
cauit dicens la dare ueni foras. et postiodum qui uiuens e¬
gressus fuerat a discipulis ẽ solutus. Illõporro discipuli ui¬
uentem soluunt. quem magister resuscitauerat mortuum.
Si enim discipuli lazarũ mortiuim soluerẽt. fetorẽ magis
ostenderent quã uirtutẽ. Ex qua consideratione intuendum
ẽ. qd̾ illos nos debemꝰ ꝑ pastoralem auctoritatẽ soluere. quos
auctorẽ nr̃m cognoscimus ꝑ resuscitantẽ gratiam uiuifica-¬
re. Quo contra considerandũ ẽ nr̃o non posse arbitrio sol¬
ui. quos internus arbiter nulło spiritu satisfactionis a¬
nimauit. Quid autẽ ipse dilectus domini iohannes de ta¬
libus dicat audiamꝰ ipse in quã qui ait. omnis qui odit fꝰ¬
trem suum homicida ẽ. Hec ẽ inquit fiducia quã habemus

Expanded text:
ne quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videline quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet monstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: « Lazare, veni foras: » et postmodum qui vivens egressus fuerat, a discipulis est solutus. Illum porro discipuli viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, Factorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere, quos Auctorem nostrum cognoscimus per resuscitantem gratiam vivificare. Quo contra considerandum est nostro non posse arbitrio solvi, quos internus arbiter nullo spiritu satisfactionis animavit. Quid autem ipse dilectus Domini Joannes de talibus dicat audiamus, ipse inquam, qui ait: « Omnis qui odit fratrem suum homicida est . Haec est, inquit, fiducia quam habemus
Abbreviated transcription (Latin):
ce dei ligandi auctoritatem accipiant. quis tam p̃cipitate
mentis atq exorbitate intelligentie ẽ. ut ligationis huius
censuram irtitam nõ dicam facere sed confiteri presumat:
Uerum qr sepe accidere solet. ut erga quemlibet proximum
odio ant gratia moueatur pastor. inde recte ꝑ prophetam
dicit᷑. mortificabant animas que nõ moriuntur. et uiuifi¬
cabant animas que nõ uiuunt. Unde beatus gregorius
in omeliis suis. nõ morientẽ inquit mortificat᷑. qui iustũ
dampnat. et non uicturum uiuificare nititur. qui reũ sup¬
plicio absoluere conatur. Cause ergo pensande sunt. et tũc
ligandi atq soluendi potestas exerenda. Uidendum itaq
que culpa. aut que sit penitentia subsecuta post culpami. ut
quos omp̃s deus ꝑ compunctionis gratiam uisitat. illo ᷤᷤ pas¬
toris sententia absoluat. Tunc enim uera ẽ absolutio pre¬
sidentis: cum interni arbitrium sequitur iudicis. Quod be¬

Expanded text:
ce Dei ligandi auctoritatem accipiant; quis tam praecipitatae ce Dei ligandi auctoritatem accipiant; quis tam praecipitatae mentis atque exorbitatae intelligentiae est, ut ligationis hujus censuram irritam, non dicam facere, sed confiteri praesumat. Verum, quia saepe accidere solet ut erga quemlibet proximum odio aut gratia moveatur pastor, inde recte per prophetam dicitur: « Mortificabant animas quae non moriuntur, et vivificabant animas quae non vivunt . » Unde beatus Gregorius in homiliis suis : « Non morientem, inquit, mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum supplicio absolvere conatur. » Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod be
Abbreviated transcription (Latin):
matulẽ. quantominus inmo nichil huic ille que nulle quidẽ
fuerant in om̃i uita. cui certe nullum tempꝰ preteriit a mali¬
cie studiis alienum : Sed et ipse dñs prophetarum et medi¬
ator da et hominũ a beato petro interro gatus de peccante frẽ
modum corrationis sub hoc fine conlusit. ut si ꝑ se solum
moneri nõ posset unum aut duos adhibendos putaret. qui¬
bus minime proficientibus. continuo eccł̃ie comonendũ de¬
putaret. quam si minus audiret. fõe sic̾ ethnnicũ et publica¬
num. Cui sententie continuo subiunxit. Amen dico nobis
quecumq alligaueritis suꝑ terram. erunt ligata et in celo.
et iterum dico uobis. quia si duo ex uobis consenserĩt suꝑ
terram de om̃i re quancumq petierint. fiet illis a pr̃e meo.
Quod igitur ex sententia ueritatis in celo ligatum ẽ ꝑ eos
qui auctore deo principatum suꝑni iudicii sortiutur. ut ui¬

Expanded text:
maculam, quanto minus, imo nihil, huic illae, quae nullae quidem maculam, quanto minus, imo nihil, huic illae, quae nullae quidem fuerant in omni vita, cui certe nullum tempus praeteriit a malitiae studiis alienum! Sed ipse Dominus prophetarum, et Mediator Dei et hominum, a beato Petro interrogatus de peccante fratre, modum correctionis sub hoc fine conclusit ut, si per se solum moneri non posset, unum aut duos adhibendos putaret, quibus minime proficientibus, continuo Ecclesiae commonendum deputaret; quam si minus audiret, fore sicut ethnicum et publicanum. Cui sententiae continuo subjunxit: « Amen dico vobis, quaecunque alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo; » Et iterum: « Dico vobis quia, si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre meo . » Quod igitur ex sententia Veritatis in coelo ligatum est per eos qui, auctore Deo, principatum superni judicii sortiuntur, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. Ad quã nos promouere pro exiguitatis mee solli¬
citudine presentis occasione temporis siquidem sustinetis
moneoꝵ. premissis paucis quidẽ sed nõ uitandis sententiis
ex propheticis et euangelicis decretis. Nam quid aꝑtius cõ¬
tra huiusmodi aut quid efficatius occurrere potent. qmͣ illꝰ
quod ꝑ ierechielem prophetã dominus increpando demunci¬
at. si auerterit iustus inquiens se a iusticia sua. et fecerit in¬
iquitatem scd̃m abhominationes quas operari solet impi¬
us. munquid uiuet: Omnes insticie eius quas fecerat non
recordabunt᷑. in p̃naricatione sua qua p̃uaricatus ẽ et in pͤ¬
cato quod peccauit in ipsis morietur. et paulopost. in iniusti¬
cia sua inquit quã operatus ẽ moriet᷑. Unde nobis estiman¬
dum propono. si illi preterite iusticie que fortasse alique fue¬
rant. nchil proficiunt ad euacuandã sequentium malorum

Expanded text:
rationis. Ad quam vos promovere pro exiguitatis meae sollirationis. Ad quam vos promovere pro exiguitatis meae sollicitudine, praesentis occasione temporis, si quidem sustinetis, moneor, praemissis paucis quidem, sed non vitandis sententiis, ex propheticis evangelicis decretis. Nam quid apertius contra hujusmodi aut quid efficacius occurrere poterit, quam illud quod per Ezechielem prophetam Dominus increpando denuntiat: « Si averterit justus, inquiens, se a justitia sua, et fecerit iniquitatem, secundum abominationes quas operari solet impius, nunquid vivet? omnes justitiae ejus quas fecerat non recordabuntur; in praevaricatione sua, qua praevaricatus est, et in peccato quo peccavit, in ipsis morietur. » Et paulo post: « In injustitia sua, inquit, quam operatus est, morietur . » Unde vobis aestimandum propono, si illi praeteritae justitiae, quae fortasse aliquae fuerant, nihil proficiunt ad evacuandam sequentium malorum
Abbreviated transcription (Latin):
urefragabiliter confirmatum ẽ. indelicet ne eos qui ab ipsis
cunabulis totum uite sue spacium in pranis actibus consũ¬
mantes. et aduersum scãm dei eccłiam uesano furore intumes¬
centes. nequaquã a sue malicie proposito mãsuescere potuer̃t.
sed nec ulla rerum conuersione etiam in ipso sue uite exitu ul¬
lam penitudinis correctionẽ pretendentes indurati et excõica¬
ti. cum ipsa praue uoluntatis intentione finẽ uite acceperũt
et iusto iudicio a sc̃ẽ matris gremio exclusi et fidelibus debito
priuati sunt sepulcro: eos inquã ab solutionis gratia donan¬
dos. et inter fideles indiuisa communitate sepeliendos iudice¬
tis. Quod quidem nõ tenere a uobis fieri confido. si unde cõ¬
secrationẽ honoris accipitis. inde legem totius ur̃e obseruã¬
tie sumere uelitis. et beati petri apli sedes. que uobis sacerdo¬
talis mater ẽ dignitatis. ecclesiastice nobis sit magistratra

Expanded text:
irrefragabiliter confirmatum est; videlicet ne eos qui, ab ipsis irrefragabiliter confirmatum est; videlicet ne eos qui, ab ipsis cunabulis totum vitae suae spatium in pravis actibus consummantes, et adversum sanctam Dei Ecclesiam vesano furore intumescentes, nequaquam a suae malitiae proposito mansuescere potuerunt, sed nec ulla rerum conversione, etiam in ipso suae vitae exitu, ullam poenitudinis correctionem praetendentes, indurati et excommunicati, cum ipsa pravae voluntatis intentione finem vitae acceperunt, et justo judicio a sanctae matris gremio exclusi, et fidelibus debito privati sunt sepulcro, eos, inquam, absolutionis gratia donandos, et inter fideles indivisa communitate sepeliendos judicetis. Quod quidem non temere a vobis fieri confido, si unde consecrationem honoris accipitis, inde legem totius vestrae observaae sumere velitis, et beati Petri apostoli sedes, quae vobis sacerdotalis mater est dignitatis, ecclesiasticae vobis sit magistra
Abbreviated transcription (Latin):
accłiasticas prout poterat uiriliter tuebat᷑. cunctisq aduer¬
santibus obinabat inuictus. Leodicenses ergo archidiaco¬
nos qui aut amore pecunie aut amicoꝵ gratia ducti. excom¬
numicatos ab ip̃is cunabulis totum uite spacium ĩ omni pͣ¬
uitatis genere consũmantes. ĩt̾ fideleꝰ qͥdẽ xp̃ianos concede¬
bant panter tumulan. iuste redarguit. et ut hoc abhorren̾t
fraterna correctione ãmonuit hoc modo. G. gratia dei licet
plere moribus in offensis quod exigit prerogatina nominiᷤ
Qm̃quidem semꝑ de caritatis ur̃e actibus fraterna affectio¬
ne sollicitor. saluo caritatis proposito uos monere cupio. ne
aliquã irrationabilẽ nouitatem usupare uelitis. ꝑ quam ab
eccłiastice et apłice institutionis consuetudine dis crepare ui¬
deamini. in eo specialiter qd̃ prophetica et euangelica auctori¬
tate necnõ apostolica et scõrum prm̃ traditione fumiter et

Expanded text:
ecclesiasticas, prout poterat, viriliter tuebatur, cunctisque adverecclesiasticas, prout poterat, viriliter tuebatur, cunctisque adversantibus obviabat invictus. Leodicenses ergo archidiaconos, qui aut amore pecuniae aut amicorum gratia ducti, excommunicatos ab ipsis cunabulis totum vitae spatium in omni pravitatis genere consummantes, inter fideles quidem Christianos concedebant pariter tumulari, juste redarguit, et ut hoc abhorrerent, fraterna correctione ammonuit hoc modo: « Gerardus gratia Dei, licetplere moribus inoffensis, quod exivit praerogativa nominis. Quoniam quidem semper de charitatis vestrae actibus fraterna affectione sollicitor, salvo charitatis proposito vos monere cupio, ne aliquam irrationabilem novitatem usurpare velitis, per quam ab ecclesiasticae et apostolicae institutionis consuetudine discrepare videamini, in eo specialiter quod prophetica et evangelica auctoritate, necnon apostolica et sanctorum patrum traditione firmiter et
Abbreviated transcription (Latin):
regali uidelꝰ ac sacerdotali administrari precipit᷑. inc enĩ
or᷑are. illi uero pugnare tribuitur. Igitur regum esse. sedi¬
tiones uirtute compescere. bella sedare. pacis cõmerria dila¬
tare. Eporum nero reges ut urrilit̾ pro salute prĩe pugnẽt
monere. ut uicant orare. Hoc ergo decretum ꝑiculosum es¬
se omnibꝰ omnes indeł aut iurare. aut arathemati subia.¬
cere. Omnes enĩ cõmuni peccato inuolui. si cõmento huiꝰ¬
modi utentur. Staq ep̃m dissentientẽ cerer coep̃ occultis
reprehensionibꝰ improbabãt. dicentes eum nõ essẽ pacis a¬
micum. qui pacẽ uolentibus dissentiret. Postea uero suoꝵ
crebro hortamine circũuentus. sed maxime abbatũ ledumi
uidelꝰ et rotrici precatu coactus. acquieuit inuit: Sed qd̾
ante reclamaras. postea probauit euentꝰ Uix enim pau-¬
¶scissimi crimẽ ꝑiurii euaserunt
domnus ep̃s diuina cruditione s̃cutatus. leges

Expanded text:
regali videlicet ac sacerdotali, administrari precipitur. Huic enim regali videlicet ac sacerdotali, administrari precipitur. Huic enim orare, illi vero pugnare tribuitur. Igitur regum esse seditiones virtute compescere, bella sedare, pacis commercia dilatare; episcoporum vero, reges ut viriliter pro salute patriae pugnent monere, ut vincant orare. Hoc ergo decretum periculosum esse omnibus: omnes videlicet aut jurare aut anathemati subjacere. Omnes enim communi peccato involvi, si commento hujusmodi uterentur. Itaque episcopum dissentientem ceteri coepiscopi occultis reprehensionibus improbabant, dicentes eum non esse pacis amicum, qui pacem volentibus dissentiret. Postea vero suorum crebro hortamine circumventus, sed maxime abbatum, Leduini videlicet et Rotrici , precatu coactus, adquievit invitus. Sed quod ante reclamabat, postea probavit eventus. Vix enim paucissimi crimen perjurii evaseruntdomnus episcopus divina eruditione scutatus, leges
Abbreviated transcription (Latin):
statum regni funditus indinari. iura confundi. usumq pa¬
trium et omne genus iusticie ꝓfanari: multum rei .p. suc-
curre arbitrati sunt. si burgundie ep̃orum sententiã sequerẽ¬
tur. Hii nimirũ totius auctoritatis exꝑtes: cõmune decre¬
tum fececũt. ut tam sese qmͣ omnes homines sub sactamen¬
to constringerent. pacẽ uidel et iusticiam seruaturos. Hu¬
iusmodi igitur cõmento predicti ep̃i excitati. suꝑioris quidem
gallie coep̃is conspirantibꝰ. etiam domnũ gerardum ep̃m
ut secum sentiret pariter monuerũt. Qui altius causas ad¬
uertens. procul renuere estimauit. cunctisq ꝑniciosum cõ¬
silium ac impossibile intelligens. nullum assensũ porrexit.
Hoc enim nõ tam impossibile qm incongruum uideti respõ¬
dit. si quod regalis iuris ẽ. sibi nendicar presumerẽt. Hoc
etiam modo sc̃ẽ eccłie statum confundi. que geminis ꝑsoniᷤ

Expanded text:
statum regni funditus inclinari, jura confundi, usumque pastatum regni funditus inclinari, jura confundi, usumque patrium et omne genus justitiae profanari: multum rei publicae succurrere arbitrati sunt, si Burgundiae episcoporum sententiam sequerentur. Hii nimirum totius auctoritatis expertes, commune decretum fecerunt, ut tam sese quam omnes homines sub sacramento constringerent, pacem videlicet et justitiam servaturos. Hujusmodi igitur commento predicti episcopi excitati, superioris quidem Galliae coepiscopis conspirantibus, etiam domnum Gerardum episcopum, ut secum sentiret pariter monuerunt. Qui altius causas advertens, procul rennuere estimavit, cunctisque perniciosum consilium ac inpossibile intelligens, nullum assensum porrexit. Hoc enim non tam inpossibile quam incongruum videri respondit, si quod regalis juris est, sibi vendicari presumerent. Hoc etiam modo sanctae aecclesiae statum confundi, quae geminis personis,
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus domnus ep̃s. altius reclaniauit. et hoc indignũ ut
postea probauit euentus. et contra diuina eloquia factum.
iuxta islud apłi. non neophitũ. uiua contradictione redar-
ostea tamen procedente tpr̃e
uidens quia emendari non poterat. fraterna siqui¬
dem coepõrum quibus inheserat ammonitione ductus. ad
quãdam sinodum. quã in monte sc̃e marie celebratur ceñt
conuenerat. Ubi nimirũ arel̾ timens obiectiones hardu¬
ini quẽ suspectum habebat. illius cõmenta preuertens. sibi
consuluit. epistolamqz quã de harduini culpis inscripse̾at.
uni epõrum porrexit legendam. Que cũ alta noce in medio
legeretur. auditum ẽ anathema esse inter eos harduinũ. ui¬
delicet ibi astantem. Quo lecto. sinodꝰ ꝑturbatur. magnaq
altercatio facta. tamen diligentius discutienda in alterã sy-¬
nodum usq differtur.
acensium pre imbecillitate regis. peccatis quidẽ exigentibus.

Expanded text:
vocatus domnus episcopus, altius reclamavit, et hoc indignum, ut vocatus domnus episcopus, altius reclamavit, et hoc indignum, ut postea probavit eventus, et contra divina eloquia factum juxta illud apostoli: Non neophitum , viva contradictione redarguit. 26. Postea tamen procedente tempore videns quia emendari non poterat, fraterna siquidem coepiscoporum quibus inhaeserat ammonitione ductus, ad quandam sinodum, quam in Monte sanctae Mariae celebraturi essent, convenerat. Ubi nimirum Azelinus timens objectiones Harduini, quem suspectum habebat, illius commenta pervertens sibi consuluit, epistolamque, quam de Harduini culpis inscripserat, uni episcoporum porrexit legendam. Quae cum alta voce in medio legeretur, auditum est anathema esse inter eos, Harduinum videlicet ibi adstantem. Quo lecto sinodus perturbatur, magnaque altercatio facta, tamen diligentius discutienda in alteram sinodum usque differtur. 27. alerannus Belvacensium, prae inbecillitate regis peccatis quidem exigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum uero contentio diu inuicem uentilata. eo usq processit.
ut instinctu dyabolico in arma uolare excandescerent. Dõnus
autẽ epũs partim blandimento uerborum lactans. partĩ cano¬
nicis fenilis alterutrum pungens. ad tempus difficilliẽ trais¬
quillauit.
efuncto A remensium arthiep̃o. arelinus laudus̃
quẽdam laicun ebulonẽ nomine antea suum secreta¬
tum et sue caliditatis constium aclamauit. et ur tex conte¬
deret siuis adulationibus impetrauit. iurũ sane nullius disci¬
pline. nichil etiam litterarum preter pauca silogismoꝵ argu¬
menta scientẽ. quibus idiotas ac simplices quosq ludifican
solebat. Sub specie nero litterarum ad tanti honoris fastigiũ
multo ante tendebat. spemq suam multa pecunia cumulabat.
quã usuris turpiter aceruabat: Hoc quoq arel̾ multo ante
quesiuit. et nunc maxime insudabat. quatinus ꝑ eum suas
calliditates ererreret. Ad cuius ordinationẽ et consecrationẽ

Expanded text:
rum vero contentio diu invicem ventilata, eo usque processit, rum vero contentio diu invicem ventilata, eo usque processit, ut instinctu diabolico in arma volare excandescerent. Domnus autem episcopus partim blandimento verborum lactans, partim canonicis ferulis alterutrum pungens, ad tempus difficillime tranquillavit. 25. Defuncto A. Remensium archiepiscopo, Azelinus Laudunensis quendam laicum Ebulonem nomine, antea suum secretarium et suae calliditatis conscium, acclamavit, et ut rex concederet, suis adulationibus inpetravit; virum sane nullius disciplinae, nihil etiam litterarum preter pauca silogismorum argumenta scientem, quibus idiotas ac simplices quosque ludificari solebat. Sub specie vero litterarum ad tanti honoris fastigium multo ante tendebat, spemque suam multa pecunia cumulabat, quam usuris turpiter acervabat. Hoc quoque Azelinus multo ante quaesivit et nunc maxime insudabat, quatinus per eum suas calliditates liberius exerceret. Ad cujus ordinationem et consecrationem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. certe insinuans manifestum dei iudicium. et hoc meci¬
tis suis digne cõpensum. qui quo aduixit linguã omni¬
uero merito gratulentur.
a tempestate cum aliis multis coepĩs. interfuit etiam
natus. procul extorrem et indignũ fraterna conuentione corã
coep̃is qui aderant exclamauit. Ad cuius rei experientiam. lit¬
teras ex nomine domni apłici falso signatas in medio publica¬
uit. in quibus harduinũs pro multis criminibꝰ anathemati¬
Tatum esse contendit. Ad quod roborandũ aliquot coeporum
fraudulenter issectis. etiam domnũ epm̃ illicere estimauit. Dõ¬
nus autẽ epũs eius commenta declinans. quãius harduini
lapsus aliquot nõ nesciret. longe dissensit. uidicans certe har¬
duinum nequaquã iudicio eius debere dampnan. cuius con¬
silio obietta crimina ꝑpetrasser. A capellanis enum eoꝵ harou¬
mum hortante atelino quedam turpia fecisse audierat. Quo¬

Expanded text:
avit; certe insinuans manifestum Dei judicium, et hoc meriavit; certe insinuans manifestum Dei judicium, et hoc meritis suis digne compensum, qui, quoad vixit, linguam omnvero merito gratulentur. Ea tempestate cum aliis multis coepiscopis interfuit etiam natus, procul extorrem et indignum fraterna conventione coram coepiscopis qui aderant exclamavit. Ad cujus rei experientiam litteras ex nomine domni apostolici falso signatas in medio publicavit, in quibus Harduinum pro multis criminibus anathematizatum esse contendit. Ad quod roborandum aliquot coepiscoporum fraudulenter illectis, etiam domnum episcopum illicere estimavit. Domnus autem episcopus ejus commenta declinans, quamvis Harduini lapsus aliquot non nesciret, longe dissensit, judicans certe, Harduinum nequaquam judicio ejus debere dampnari, cujus consilio objecta crimina perpetrasset. A capellanis enim eorum, Harduinum hortante Azelino quaedam turpia fecisse audierat. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
uiturus. Tonso igitur capite. assumpto habitu. ex illa infir¬
mitate aliquantisꝑ conualuit. moxq instinctu diaboli cui
totus inheserat. relapsus ad uomitum. consilio matris ali¬
orumqz fautorum. qui hoc eum ꝑ insaniam fecisse dicebant.
militari clamide iterum sumptã mutauit cucullã. Statim
uero iterum in euitabili morbo corripitur. et ut digna me¬
ritis suis recompensatio omnibz appareret: lingua eius di¬
nino igne succendi reperta ẽ. Cui cum hora exitum maturas¬
set: stulti canonici corpus dñi detulerunt. Quod cũ gustass.
mox in hiis uerbis ultissimis sp̃m ex alauit. Ferrum inquit
quod michi clerici detulerunt. me occidit. Quẽ uisitaturus
cum iamdictus monachus iterũ adueniret. latentẽ ignem
in ore uolens cognoscere. moribundum os difficillime cul¬
tello redusit. et linguam usq ad palatum miserabile uisu
crematam. matri ac fratri et ceteris astantibꝰ aꝑte monst᷑¬

Expanded text:
rviturus . Tonso igitur capite, adsumpto habitu, ex illa infirrviturus . Tonso igitur capite, adsumpto habitu, ex illa infirmitate aliquantisper convaluit; moxque instinctu diaboli, cui totus inhaeserat, relapsus ad vomitum, consilio matris aliorumque fautorum, qui hoc eum per insaniam fecisse dicebant, militari clamide iterum sumpta mutavit cucullam. Statim vero iterum inevitabili morbo corripitur, et ut digna meritis suis recompensatio omnibus appareret, lingua ejus divino igne succendi reperta est. Cui cum hora exitum maturasset, stulti canonici corpus Domini detulerunt. Quod cum gustasset, mox in hiis verbis ultissimis spiritum exalavit: Ferrum, inquit, quod mihi clerici detulerunt, me occidit. Quem visitaturus cum jamdictus monachus iterum adveniret, latentem ignem in ore volens cognoscere, moribundum os difficillime cultello reclusit, et linguam usque ad palatum, miserabile visu, crematam matri ac fratri et ceteris adstantibus aperte monstr
Abbreviated transcription (Latin):
quia donm : ep̃s sepe narrabat. scribere ratum duxi. ne poste¬
ms latuisser. ut infideleᷤ qͥq quatent᷑ terrore. fideles uero
merito letarentur.
Item qm̃ minificum sub illis diebus alb̾to uermandensi comi¬
ti fiatri uid̾ ottonis qui nunc ẽ. dignũ quidem recõpensan¬
te diuina clementia accidisse. domno ep̃o narrante cognoui¬
mus: nolumꝰ preterire. Hic nimirum comes omni malicie
deditus. officium lingue in detractione. in ꝑiuriis. in scurrili¬
tate. sed et in omni genere prauitatis exerͤtuit. Quod dũ diu
fecisset. iusto dei iudicio tandem graui et intolerabili languo¬
re ꝑcussus. penas luit. et ex consideratione suoꝵ scelerum ꝑ¬
territus. pie siquidẽ monente monacho uualerano. qui time
sub richardo abbate monasterii sc̃e hunegundis prepositus
erat. nunc autẽ deo gratias boni testimonii abbas. falsam pe¬
nitentiam induit. postea sub monachali habitu domino sꝰ¬

Expanded text:
quia domnus episcopus saepe narrabat, scribere ratum duxi, ne postequia domnus episcopus saepe narrabat, scribere ratum duxi, ne posteros latuisset, ut infideles quique quaterentur terrore, fideles vero merito letarentur. 23. Item quam mirificum sub illis diebus Alberto Vermandensi comiti, fratri videlicet Ottonis, qui nunc est, dignum quidem reconpensante divina clementia, accidisse, domno episcopo narrante cognovimus, nolumus praeterire. Hic nimirum comes omni malitiae deditus, officium linguae in detractione, in perjuriis, in scurrilitate, sed et in omni genere pravitatis exercuit. Quod cum diu fecisset, justo Dei judicio tandem gravi et intolerabili languore percussus, poenas luit, et ex consideratione suorum scelerum perterritus,--pie siquidem monente monacho Walerano, qui tunc sub Richardo abbate monasterii sanctae Hunegundis prepositus erat, nunc autem, Deo gratias, boni testimonii abbas--falsam poenitentiam induit, postea sub monachali habitu Domino se
Abbreviated transcription (Latin):
ra buiter indicauit. Sed nec pretereundum. qdꝰ arniger ĩ ip¬
sa hora qua dominus suus de caballo corruit. diuinitus sit
exceratus. sed postea penitens. dei miseratione lumen recepit.
Tunc temporis uero albald̾ epũs apud imperatorẽ hemicũ
in saxonia morabatur. Ubi cum audita huiusmodi causa.
ipĩns blasphemi tumulationẽ in atrio accepisset: altius ĩ¬
gemuit. satisq hoc indignum iudicans. ut infidelis sit par¬
ticeps fidelium defunctoꝵ. statim detumulari p̃cepit. S̾ es
quia hoc nemo pre timore ip̃ius parentele facere auderet: ip¬
se ep̃c ab imperatore discedens. ꝑ eundem uicũ transitũ facienᷤ
biaspliemũ defodi fecit. defossumq ꝑ pedem fune ligato lon¬
ge trahi p̃cepit. Qui cum traheretur. licet quindecim fere
diebus sub tumulo iacuisset: ꝑ spacium unius milrarii mi¬
rabile dictu. ceruisiam ac si recens bibisset euomuit. Quod

Expanded text:
rabiliter indicavit. Sed nec pretereundum, quod armiger in iprabiliter indicavit. Sed nec pretereundum, quod armiger in ipsa hora, qua dominus suus de caballo corruit, divinitus sit excecatus, sed postea penitens, Dei miseratione lumen recepit. Tunc temporis vero Albaldus episcopus apud imperatorem Henricum in Saxonia morabatur. Ubi cum audita hujusmodi causa, ipsius blasphemi tumulationem in atrio accepisset, altius ingemuit, satisque hoc indignum judicans, ut infidelis sit particeps fidelium defunctorum, statim detumulari praecepit. Sed quia hoc nemo prae timore ipsius parentelae facere auderet, ipse episcopus ab imperatore discedens, per eundem vicum transitum faciens, blasphemum defodi fecit, defossumque per pedem fune ligato longe trahi precepit. Qui cum traheretur, licet quindecim fere diebus sub tumulo jacuisset, per spatium unius miliarii, mirabile dictu, cervisiam ac si recens bibisset, evomuit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
monere curauit. ut ad ꝑcipiendum celestis uite sacramentũ
uenirent. Quibus demore cunctantibus unus qui maior ce¬
teris aderat instinctu diabolico agitatus. misterium xp̃i blas¬
phemare nõ timuit. dicens malle sibi peccarium plenum cer¬
uisie qmͣ illud celestis epulum mense. Ut autẽ maiorẽ hesita¬
tionẽ intulisset ceteris: addidit omnes ipso anno morituros
quotquot essent ipso die celestem alimoniam assimpturi. Qͤ
nimirum omnes exteruti. sicuti rudes. dominice mens e se sub¬
traxerunt. Alle uero blasphemus ad quãdam tabernã de more
ꝓfectus. ceruisiam nimiam inc̃cauit. Sicq debriatus ascen¬
so equo dum alio cũ suo armigero tenderet. mox diuina ultiõe
ꝓcussus. de cabalło corruens. collum siquidem fractus spuitũ
exalauit. in atcio tamen quia maior erat uillule subterratus.
Qd̃ quantũ nefas fuerit. diuina cdementia nõ multo post mi¬

Expanded text:
monere curavit, ut ad percipiendum celestis vitae sacramentum monere curavit, ut ad percipiendum celestis vitae sacramentum venirent. Quibus de more cunctantibus, unus qui major ceteris aderat, instinctu diabolico agitatus, misterium Christi blasphemare non timuit, dicens malle sibi peccarium plenum cervisiae, quam illud celestis epulum mensae. Ut autem majorem haesitationem intulisset ceteris, addidit, omnes ipso anno morituros, quotquot essent ipso die celestem alimoniam assumpturi. Quo nimirum omnes exterriti, sicuti rudes, Dominicae mensae se subtraxerunt. Ille vero blasphemus ad quandam tabernam de more profectus, cervisiam nimiam inconcavit; sicque debriatus ascenso equo, dum alio cum suo armigero tenderet, mox divina ultione percussus de caballo corruens, collum siquidem fractus spiritum exalavit; in atrio tamen, quia major erat villulae, subterratus. Quod quantum nefas fuerit, divina clementia non multo post mi
Abbreviated transcription (Latin):
ost obitum uero domni abbatis uuenrici. duos abbateᷤ
alterũ post alterũ comes rainerus substituit. hoc siqui-¬
dẽ modo abbatiam uendicare p̃sumens. Qd̾ quia nefas esset:
domnꝰ ep̃c sua auctoritate reiecit. cum ut supra diximus. ab ba¬
tiam quamlibet nullus preter imperatorẽ aut ep̃m debeat com¬
mendare. Postea uero imperator quẽ uoluit. herbrandum ui¬
delicet qui nunc ẽ monente domno ep̃o ut dignum ẽ sublimau
Hic etiam multa mala ꝑpessus est a comite rainero.
Nter hoc etiam illud memorie cõmendandũ est. quod in ipsis
diebus in uico quodã treiectensis dioceseos accidisse. domnꝰ epũs
nobis narrare solebat. sibi certe ab epo albaldo relatum. Quia
nãq aquaticorum frisonum cirea ipsam parrochiam moris ẽ
ant uix paucos aut nullos eucharistiã in die scĩpasche uelle gͥ¬
tare. ip̃a siquidem die sacerdos in quodam uid̾ uico eiusdẽ dy¬
oceseos ppłm suũcelesti alimonia refecturus: plebeculam am¬

Expanded text:
ost obitum vero domni abbatis Wenrici duos abbates, alterum post alterum, comes Rainerus substituit; hoc siquidem modo abbatiam vendicare presumens. Quod quia nefas esset, domnus episcopus sua auctoritate rejecit, cum, ut supra diximus , abbatiam quamlibet nullus preter imperatorem aut episcopum debeat commendare. Postea vero imperator quem voluit, Herbrandum videlicet qui nunc est, monente domno episcopo, ut dignum est, sublimavit. Hic etiam multa mala perpessus est a comite Rainero. 22. Inter hoc etiam illud memoriae commendandum est, quod in ipsis diebus in vico quodam Trejectensis dioceseos accidisse domnus episcopus nobis narrare solebat sibi certe ab episcopo Albaldo relatum. Quia namque Aquaticorum Frisonum circa ipsam parrochiam moris est, aut vix paucos aut nullos eucharistiam in die sancti paschae velle gustare: ipsa siquidem die sacerdos in quodam videlicet vico ejusdem dioceseos, populum celesti alimonia refecturus, plebeculam am
Abbreviated transcription (Latin):
asalebors firmatũ. ep̃atui in ꝑtib illis ualde uocu¬
um in manu potenti ⁊ ualida destruxit. His ita se
habentib ⁊ ip̃o que pacis que religionis. que uistĩe
sunt studiosa tractaante diligentia: ecce tãꝙ̃ mfo
nace ꝓbari eũ dñs uolens ⁊ int̾ scłi huiꝰ turbi¬
ues ⁊procellas. uirtutẽ eius daresce: in sꝑata ip̃m¬

Expanded text:
Sarbourg  firmatum, episcopatui in partibus illis valde nocivum, in manu potenti et valida destruxit. His ita se habentibus, et ipso quae pacis, quae religionis, et quae justitiae sunt, studiosa tractante diligentia, ecce tanquam in fornace probari eum Dominus volens, et inter saeculi hujus turbines et procellas virtutem ejus claresce
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e equidẽ decorẽ domꝰ dñi ⁊ locũ habitatõns eius
diligens metẽn eccłiam exquisitis ornam̃tis decori¬
uit inuilla deuico que tunc firmitatis alicuiꝰ mu¬
nimine minime claudebatur castrũ nobile uiuro¬
rũ et turriũ alticudine firmauit. et licet ad ne¬
gotia ĩꝑii sͥ ꝯmissa ꝓ maxima ꝑce temꝑis trahe¬
tur nec̃ posset ĩ mecẽn dyoc. nͥ earo et modicre suã
p̾sentiã exibere tñ u eius absentia fama ꝓbitans
ꝓuidentie ⁊ iurtutis eius nulitante terrã ep̃atus
metẽn ꝯtra fortes ⁊ potentes uirilit̾ ꝓcexit ⁊ defẽ

Expanded text:
Ipse equidem decorem domus Domini et locum habitationis ejus Ipse equidem decorem domus Domini et locum habitationis ejus diligens, Metensem ecclesiam exquisitis ornamentis decoravit; in villa de Vico, que tunc firmitatis alicujus munimine minime claudebatur, castrum nobile murorum et turrium altitudine firmavit. Et licet ad negotia imperii sibi commissa pro maxima parte temporis traheretur, nec posset in Metensi dyocesi nisi raro et modice suam presentiam exibere, tamen in ejus absentia fama probitatis providentie et virtutis ejus militante, terram episcopatus Metensis contra fortes et potentes virilit
Abbreviated transcription (Latin):
iuenit ut rursus eũ rediuiuit uacare cuiris et
abor ibus oporcet ⁊ ad om̃iũ que huais neceia¬
ia sunt usib ad quisitõem qiͣ de nouo acccetͥ
Eiuꝰ annis enu̾tis felx diuina museratõ nicreni
u ꝑstare oiguetur nec delit quileot ue sq¬
dia enis geta trad at auii alib ⁊ ad cogmpor i
transire faciat posterorum. U
est mepiscopũ metẽn dñs conrardus iur quid¬
streunus. ex tenthonicoꝵ ꝓgeme ortũ ducens. cdarꝰ
sangͥne. s nobłior morib et uirtuce et int̾ p̾ncipes
imꝑii uenustate ꝑsonali et corꝑis elegantia deco¬
ratus Hic etiã spireñ. ep̃c. et imꝑiał aule caucel¬
larius negotia imꝑii tanꝙͣ prudens et fidelis dispẽ¬
sator discretione aĩ fidelitatẽ ip̃ius comitante adeo
ꝓcurauit. qd̃ intalento sibi credito pigre nõ dorm¬
ens s sollicite iungilans dño suo pleuã de eo potuit
redd̾e ratõem in requiẽ dñi sui cũ gaudio in gressur

Expanded text:
invenit, ut rursus eum recidivis vacare curis et invenit, ut rursus eum recidivis vacare curis et laboribus oporteret, et ad omnium quae humanis necessaria sunt usibus, acquisitionem quasi de novo accingi. Cujus annis et meritis felix divina miseratio incrementum praestare digia ejus gesta tradat annalibus et ad cognitionem transire faciat posterorum.. Cest in episcopum Metensem domnus Conrardus genie ortum ducens, clarus sanguine, sed nobilior moribus et virtute, et inter principes imperii venustate personali et corporis elegantia decoratus. Hic etiam Spirensis episcopus et imperialis aule cancellarius, negotia imperii tamquam prudens et fidelis dispensator, discretione animi fidelitatem ipsius comitante, adeo procuravit, quod in talento sibi credito pigre non dormiens sed sollicite vigilans, domino suo plenam de eo potuit reddere rationem, in requiem domini sui cum gaudio ingressurus.