comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principe rof rouecestriã uocant. Inqͣtex cedelred apłi an¬
diee eccłiam fecit. factamq t̾ritoriis ac possessionibus di¬
qͣ aꝑitur qͦmͦ iex ⁊ populus est sexe .i. orientalium
sgxonum ũbũ d̾i susceꝑuit. misit namqi augus¬
tinis ad eos urũ ꝑfectum ⁊ ꝓbatũ euuangłi ⁊ are mallitũ
scilicet. orientales autẽ saxones tamasi dirimunt᷑ a cautia
Auoꝵ metropolis lundonia multoꝵ emporon populoꝵ
t̾ra mariq uenientum ÷. Ibi tẽ tꝑis sebtꝰ nepos et delbrichti sub eo
tam̃ regnabat. quia omibꝰ ut p̾dictum ÷ usq ad humbrã imꝑabat.
Re gͥ bene ꝓsꝑata. ⁊ rege seberto ⁊ populo ad fidẽ conu̾so. fecit rex
ed esb̾tus in londona ecłiam pauli ad sedẽ ep̃ĩ. multisq. p̃diis do¬
tauit. In qͣ uidelicet mellitꝰ digne pontifex : constitutꝰ.
Taugustinus adiutorio usus. cedelbriti regis cũ mellito¬

Expanded text:
principe Rof Rofecestriam vocant; in qua rex Edelbert apostoli Anprincipe Rof Rofecestriam vocant; in qua rex Edelbert apostoli Andreae ecclesiam fecit, factamque territoriis ac possessionibus diqua aperitur quo modo rex et populus Estserae, id est orientalium axonum, verbum Dei susceperint. Misit namque Augustinus ad eos virum perfectum et probatum evangelizare, Mellitum scilicet. Orientales autem Saxones Tamesi dirimuntur a Cantia: quorum metropolis Londonia multorum emporium populorum terra marique venientium est. Ibi tunc temporis Sebertus nepos Aedelberti sub eo tamen regnabat, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad Humbram imperabat. Re igitur bene prosperata et rege Seberto et populo ad fidem converso fecit rex Edelbertus in Londonia ecclesiam Pauli ad sedem episcopi, multisque praediis dotavit, in qua videlicet Mellitus digne pontifex constitutus est. At Augustinus adjutorio usus Aedelberti regis cum Mellito
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ : Rep̾m est. qd̾ allor diceret᷑. At ille alludens ad nom̃ ait.
auelina laudem c̾atoris illus in partibꝰ oportet cantari. acce¬
denis gͥ ad pontificẽ romanũ. ñ dũ enĩ erat pontifex factus :
legationem p̃dicandi eispeciit. Qd̾ cũ impetrare ñ posset:
mor ut ipse pontifex factus ÷ : ꝑ alios opꝰdui desideratũ ꝑ fec̃.
Sepultus ÷ aũt ineccłia beati petͥ apłi ante secretiariũ. ubi ÷
ephitaphiũ huiꝰ modi.
Suscipe t̾ra tuo corpus de corꝑe sũptũ
Redd̾e qd ualeas uiuificante dõ.
Sp̾c astra petit: leci uil iura nocebit
Ciu uite alt̾uis mors magis ipsa uia ÷
Presulis hoc sĩmi claudunt᷑ m̃bra sepulcro
Qui tamen in num̃is uiuit ubiq bonis.
Anglos ad xp̃m u̾tit pietate magistra
Mũltiplicans fidei semina gent̾e noua
Sic consul dñi factus letare gregori
Namq tͥ umphalis iam tͥ laurꝰ ad÷
Rdinauit au̾t augustinus iustum in ipsa cancia e¬
piscopum. in ountate dorubreui qm angli aquodã

Expanded text:
tur? responsum est, quod Alle diceretur. At ille alludens ad nomen ait, « Alleluia ad laudem Creatoris in illis partibus oportet cantari. » Accedens igitur ad pontificem Romanum nondum enim erat pontifex factus, legationem praedicandi iis petiit: quod cum impetrare non posset, mox ut ipse pontifex factus est, per alios opus diu desideratum perfecit. Sepultus est autem in ecclesia Beati Petri apostoli ante sacrarium ubi est epitaphium hujusmodi: Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas, vivificante Deo. Spiritus astra petit, lethi nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Praesulis hoc summi clauduntur membra sepulcro Qui tamen innumeris vivit ubique bonis. Anglos ad Christum vertit pietate magistra, Multiplicans fidei semina gente nova. Sic consul domini factus laetare, Gregori: Namque triumphalis jam tibi laurus adest. Ordinavit autem Augustinus Justum in ipsa Cantia episcopum in civitate Dorubrevi, quam Angli a quodam
Abbreviated transcription (Latin):
consiat᷑ enii anto t̾cio. indictione septima .i. anno dm̃¬
ce incarnationis sexcentesimo tͥcesimo qͣrto.
I Pidem papã honorius genti scotorũ litc̾as correp¬
torias de obseruatione paschali. ne pancitatẽ suã
S ⁊ioħs qui successori eiusdẽ honorii seuermo suce̾. misit
lntas ꝓ eodem ertore corrigendo. & pelagia heresi. qmͣ apud
eos rauunscere didicerat. Que dicebat hominẽ sine pecca¬
to posse existere exppria uoluntate ⁊ñ ex gr̃ad̾i. Nec enim
ihõ xpc sine peccato conceptus ⁊ natuis. Nam cet̾i homines

Expanded text:
o ejus anno tertio, indictione septima, id est anno Dominicae Incarnationis sexcentesimo tricesimo quarto. Misit et idem papa Honorius genti Scotorum litteras correctorias de observatione Paschae, ne paucitatem suam  Honorii Severino successit, misit litteras pro eodem errore corrigendo, et Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat: quae dicebat hominem sine peccato posse existere ex propria voluntate et non ex gratia Dei. Nec enim Christus sine peccato conceptus et natus. Nam c
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ꝓ eccłiar̾ urãrũ pͥuilegiis congruere posse cons¬
pieinus ñ desistimus imꝑtire. Et tãm iuxta peticionẽ¬
ut qͣndo imũ ex uobis dͥmina ad se usserit gr̾a euocari: is qui
supstes fũit alt̾m in loco defuncti debeat ep̃m ordinare. ꝓ
qua eciam re singła ure dilectionis pallia ꝓ ead̾ ordinatõe
celebranda dueximis. ut ꝑ nĩe p̃ceptionis auctoritatẽ. pos
sitis dõ placitã ordinationẽ effic̾e qnia ud hec uobis con¬
cederemis: longa trar maris ꝙ int̾ualla que int̾ uos ac nos
obsistunt. ad hec nos condescendere coeger̾t. ut nulla possit

Expanded text:
rum vestrarum privilegiis congruere posse conspicimus, non desistimus impertire. Et jam juxta vestram peut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, urdinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit
Abbreviated transcription (Latin):
regi eadiiuino quondã ostensum hocmͦ. Cum edelfu.¬
do illũ ꝑseqñte qui ante eũ regnauit ꝓfugꝰ ap̃regẽ¬
ruptum mun̾ibus regis edelfridi eñ int̾fic̾e uelle. Romiitq se
apuncia illa eum educturũ siuelet. Cui eaduumꝰ. Qͦ ñẽ fu¬
giam qui ꝑ omĩs bittaunie ꝓuicias tot annis hostiũ uitauimsi
dis: Si au̾̃t mori oportet. malo ut bic me int̾ficiat qmͣ igno¬
bilior. His dictis remansit solus. Dumq metitis angoubus ⁊ ceco
carpit᷑ igne uidit in tempeste nodtis silentio hoĩem incogtu¬
tum dicentẽ sibi. Ne formides. Scio enĩ causã t̾sticie tue. Q d
autẽ dares ei qui hac de absolueret. ⁊ redexaido suaderet ut
te amaret : Quicũ respond̾et. omĩa q̃ possem: adienit ille. QS¬

Expanded text:
regi Edwino quondam ostensum hoc modo. Cum Edelfsequente, qui ante eum regnavit, profugus apud regeruptum muneribus regis Edelfridi eum interficere velle, promisitque se a provincia illa eum educturum, si vellet: cui Edwinus: « Quo nunc fugiam, qui per omnes Britanniae provincias tot annis hostium insidias vitavi? Si autem mori oportet, malo ut hic me interficiat quam ignobilior. » His dictis, remansit solus, dumque mentis angoribus et caeco carpitur igne, vidit intempesto noctis silentio hominem incognitum dicentem sibi: « Ne formides, scio enim causam tristitiae tuae: quid autem dares ei qui hac te absolveret, et Redwaldo regi suaderet ut te amaret? » Qui cum responderet, « Omnia quae possem, » adjecit ille,
Abbreviated transcription (Latin):
q. ⁊ultimã ezechielis partẽ expofuit. smius om̃is iuuentutis
siue temꝑe uiscer̾m doloribus. ⁊ stomachi inbecillitate. ⁊ lentis
quidẽ s tam̃ continuis febribus cruciaret᷑ ħ quidẽ de inmorta¬
li eiuis sinit dicta ingenio. qd̾ nec tanto corꝑis potuit dolore
restringi. Nam aliĩ quidẽ pontifices eccłiis ornandis oꝑam
dabant: hic au̾t omĩa pauꝑibꝰ disꝑgebat: ut illud beati
iob dice posset. Auris audiens beatificabat me. et oculus uidẽs
testimonũ reddebat michi. qd̾ liberalem pauꝑem uociferan¬
tem. & pmpatum cui ñ erat adiutor. benedictio ꝑituri suꝑ
me ueniebat. ⁊ cor uidue consolatꝰ sum. Iusticia indutus sũ
⁊ uestiui me sic̃ uestim̃to ⁊ diademate iuditio meo. Oculus fui

Expanded text:
omnis juventutis suae tempore, viscerum doloribus et stomachi imbecillitate, et lentis quidem, sed tamen continuis febribus cruciaretur. Haec quidem de immortali ejus sunt dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restringi. Nam alii quidem pontifices ecclesiis ornandis operam dabant; hic autem omnia pauperibus dispergebat, ut illud beati Job dicere posset: Auris audiens beatitestimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem uociferantem et pupillum, cui non esset adiutor. benedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut ue
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾ ⁊ pausi ad orientẽ ciuitatis construxit ⁊ ditauit. inqͣ arrhie¬
piscopoꝵ ⁊ regum cancie poni corꝑa possent. Cuiꝰ pͥmus abbas
pecrus pribit̃ fint. qui legatus galliã missus: Semi sus in sinuma¬
tis qui uocat᷑ anfleot. ⁊ abincolis ioci ignobili tͣditꝰ sepulture. S
omp̃s d̾s ut qͣlis m̃iti fu̾it demonstraret. omĩ nocte supͣ sepulcrũ
ei lux celestis apparuit. donec animadũtentes uicimi q ui uuide¬
bantt sc̃io fuise uii: qͥui ii ẽet seputꝰ ⁊ uiuestigantes moe or

Expanded text:
t Pauli ad orientem civitatis construxit et dicavit, in qua archiepiscoporum et regum Cantiae poni corpora possent. Cujus primus abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus demersus est in sinu maris, qui vocatur Amfleot, et ab incolis loci ignobili traditus sepulturae. Sed omnipotens Deus, ut qualis meriti fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux coelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum, qui ibi fuisset sepultus, et investigantes unde
Abbreviated transcription (Latin):
tilentie. t̾remotꝰ ꝑ loca. q̃ tam̃ ñ omĩa nris dieb itantura sunt.
s pꝰ nros dies omia subseqn̾t᷑. Uos itaq si qͣ exhis euenire int̾ra
hec signa de fine scłi p̾mittunt᷑. ut de animabꝰ uus debeimus. ẽ. sol¬
leiti. de moitis hora suspecti: ut uenturo iudicio in honis actibus
inueniamur: eẽ. p̾parati. hec mine gloriose fili paucis locutus sũ
ut cum xͥana fides in regno ur̾o excreuent. nit̾i qͦ: apud uos latior
locutio excrescat. ⁊ tanto plus loqui libeat. qnͣta se in mente m̃a
gaudia degentis iure ꝑfecta conu̾sione multiplicant. Para renia
transmisi que uobis parua ñert. cũ auobis exb eati pet̾ apłi bene
y pꝰ longa temꝑa incelestis uos patͥe congregatione suscipiat. In co

Expanded text:
s diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli et post longa tempora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. Incolu
Abbreviated transcription (Latin):
direximꝰ. it dũ quis eoꝵ dehoc scło ad auctorẽ suũ fu̾it accersitꝰ.
inloco ipsuis att̾m ep̃m ex hao nr̃a auctoritate debeat subrogare.
Qd̾ quidem tam ꝓure caritatis affectu. qmͣ ꝓtanto ꝓuinciarũ

Expanded text:
direximus. Ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, direximus. Ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare. Quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t illa ⁊ situ splendida ÷ ⁊ ꝑuincia rer̾ multar̾ locuplex. Und¬
ꝯ quidã. Urbs incole sita ÷ ⁊ coluis u̾git ad austrũ.
Nanauit abbas depeartaneis se uidisse seuiorẽ ãpaulino bapti¬
zatũ. cũ ceta turba corã rege eadwino. in fluiio trenta uuta
uir longe stature paululũ incuriius. nigro capillo. facie ma¬
cilenta naso ad gunco ꝑtenui. uenerabilis simul ⁊ t̾ribilis as¬
pectu.
onoruis aũt p̃pmisit ad gensouas eaderino regilittaᷤ.
his auditis. Quarũ postremã partẽ necessariũ duxxi
apponere. q̃ scilicet de agendis archiepõꝵ. anglie
tuctat distincte ꝑ hec u̾ba. R edicatoris ur̃i dñi mei apłice me¬
nus euis oratio ⁊ regnũut̾m populũ qiaugeat.⁊ uos omĩpo¬
mnultimoda relatione ꝑp̾sentiũ portitores laudabilit insitiua¬
ta ⁊. gratiuto animo attͥbuere ulla sine diatione p̾uidemus.
& duo palua utroꝵ q metropolitanoꝵ. id⁊ honorio ⁊ paulino

Expanded text:
 provincia rerum multarum locuples; unde quidam: Urbs in colle sita est, et collis vergit ad austrum. Narravit abbas de Peartaneu se vidisse seniorem a Paulino baptizatum cum caetera turba coram rege Edwino in fluvio Trenta juxta vir longae staturae, paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Honorius autem papa misit accensorias regi Edwino litteras his auditis. Quarum postremam partem necessarium duxi apponere, quae scilicet De agendis archiepiscoporum Angliae tractat distincte per haec verba: Praedicatoris vestri domini mei apostolicae menus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipomultimoda relatione per praesentium portatores laudabiliter insinuata est, gratuito animo retribuere ulla sine dilatione providemus; et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino
Abbreviated transcription (Latin):
q: adussionẽ reg̃ residentes u̾bũ ei uite una cũ om̃ibꝰ qͥ ad¬
erãt eius conuitibis p̾dicarent: respondit ille. dicens. Pulcͣ
sunt quid̾ u̾ba & ꝓmissa que affertis. s quia noua st̃ i in¬
certa. ñ his possum assensum tͥbuere relictis eis q̃ tanto tẽ¬
pore cum omĩ anglor gente seruaui. Uerũ quia de longe
huc ꝑegͥni uenistis. ⁊ ut egͦmͥ uideor ꝑspexisse ea q̃ uera
uos ⁊ obtina credebatis: nobis quoq cõmunicare deside¬
instis: nolumus molesti ẽẽ. uobis. qum potiꝰ beuigno uos
ministrare. Nec ꝓhibenus quin om̃s quos potestis fidei
ui̾t religionis p̃dicando societis. Dedit gͦ eis mansionẽ ui
ciuitatẽ dorouernensi. q̃ imꝑii sui tottus erat metropolis.
Eisq ut ꝓmiserat c̃ administratione uictus temꝑalis licẽ¬
ciam qͦ p̃dicandi ñ abstulit. fertͣ aut quia appropiaqnͣ¬
tes ciuitati. more suo cũ cruce sua ⁊ imagine magnireg̃

Expanded text:
que ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui adque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: Pulchra sunt quidem verba et promissa quae affertis; sed quia nova sunt et incerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis, nolumus molesti esse vobis; quin potius hospitio vos mus: nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine magni regi
Abbreviated transcription (Latin):
saria ministrari. donec uid̾et qͥd deillis facet iussit. Nlam
t antea fama adeum xͥnne religionis ꝑuenerat. ut pote qͥ
et uxorẽ habebat xͥ anã degente francoꝵ reginã uoctibu¬
lo bute. qmͣ ea conditione aparentibꝰ acceꝑat. ut ricum
fid̃i ac religionis sue cũ ep̾o quẽ adiutorẽ dederant not̃e
ludhardo inuiolatum seruare licenciã haberet. Post dies
g uenit ad insulam rex. ⁊ residens sub diuo. iussit augustiñ
cum sociis ad siũ ibidem adueniie colloquiũ. Cauerat enĩ ne in
aliqmͣ domuni ad se iutroirent. uet̾e usus augiicrio ne suꝑuen¬
tu suo siqͣ malefice aitis habuissent: euni suꝑando deciꝑent.
At illi ũ demoniaca s diuina uirtute p̃diti. ueniebant oruceni
ꝓ uexillo ferentes argenteã.⁊ unaginẽ dñi saluatoris inta¬
bnlu depictam. Letaniasq canentes ꝓ sua simul ⁊ edͣ ꝓpter
quos z ad quos ueuerant salute et̾na dño supplicabant᷑. Cum¬

Expanded text:
saria ministrari, donec videret quid de illis faceret, jussit. Nam saria ministrari, donec videret quid de illis faceret, jussit. Nam et antea fama Christianae religionis ad eum pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum reginam vocabulo Berte, quam ea conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, quem adjutorem dederant, nomine Ludhardo inviolatum servare licentiam haberet. Post dies vero paucos venit ad insulam rex, et residens sub divo jussit Augustinum cum sociis suis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficii artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemonica sed divina virtute praediti, veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant, salute aeterna D
Abbreviated transcription (Latin):
bert incancia potentissimꝰ. qui ad confiniũ usqi
humbre fluminis maximi. qͦ meridiani ⁊ septentonales
angloꝵ popłi dirimunt᷑: fines imꝑii tecend̾at. Est aitẽ
ad orientalem cantie plagam tenatos insula ñ modica .i.
maguitudinis uixta ꝯsuetudinẽ estimationis angloꝵ fa-¬
miliarũ sexcentarũ. Quam ã continenti t̾ra secernit
fluiuꝰ Wantsamu qͥ÷ latitudinis cͥct̃ t̾um stadioꝵ & duo¬
bus tantũ inlocis trans meabilis. utrumq enĩ cap̃ ꝓtendit
inmare. In hac gͦ applicuit seruus di augustinꝰ ⁊ socii eiꝰ
uiri ut fer̃c ferm Exl. Missisq int̾p̃tib mandauit regi
p̾dito sese uenisse de roma: ac nuntiũ ferre optimum.
qui sibi obtemꝑantibꝰ et̾na incelis gaudia ⁊ regnũ sine fine
cũ dõuiuo ee uero futurũ sine ulla dubietate ꝓmitt̾et. Qͥ
hec audiens man̾e̾ illos in ea qmͣ adierant insula. ⁊ eis neces.¬

Expanded text:
berth in Cantia potentissimus, qui ad confinium usque berth in Cantia potentissimus, qui ad confinium usque Humbrae fluminis maximi, quo meridiani et septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum. Quam a continenti terra secernit fluvius Wantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo applicuit servus Dei Augustinus et socii ejus, viri, ut ferunt, ferme XL, missisque interpretibus mandavit regi praedicto, sese venisse de Roma, ac nuntium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus aeterna in coelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et vero futurum sine ulla dubietate promitteret. Qui hoc audiens manere eos in ea, quam adierant insula, et iis neces
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi filii oportet. ut opꝰ bonũ qd̾ auxiliante dtĩo cepistis
impleatis. Nec labor uos gͦ itmeris. nec maled cos hontinũ
lingue det̾reant. s om̃i instantia. omiq feruore que incho¬
astis dõ auctore ꝑagite. scientes qd̾ laborẽ magnũ maior et̾.¬
ne retͥbutionis gła sequit᷑. Remeante aũt augustino pre¬
posito ut̾o quõ⁊ abbatẽ uob̾ constitumꝰ inonũb hunulit̃
obedite: scientes hoc ur̃is animab ꝑ omĩa ꝓfutuirꝰ. qͥ cqͥs
auobis fuerit in eiꝰ ammouitione completũ. Om̃i potens d̾s
sua gr̾a uos ꝓtegat. ⁊ ut̾i laboris fructum in et̾na me patria
uidere concedat: quatinus si uobiscũ laborare nequeo.
simul ingaudio recͥbutionis inuemar. quia laborare scili.¬
cet uolo. Ds̃ uos incolumes custodiat dilectissimi filii.
Data die decimo kalendarum augustarũ imꝑante dño
p̾dicatores ꝑueniunt. Erat eod̾ temꝑe iex ceddel.¬

Expanded text:
tissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, tissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua gratia vos protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii. Data die decimo Kalendarum Augustarum, imperante dopraedicatores perveniunt. Erat eodem tempore rex Ethel
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinẽ reg̃ pende. Solutũq robut neruoꝵ brachiis eiꝰ
dempsit. ⁊ cor magnanimũ contabesce̾ uissit. Igit᷑ nec se in ic¬
tibus sius cognonit. nec armis hostiũ inpenetrabilis. Stupuit¬
q. hostes tales eẽ. qͣt ipse hostibus ẽẽ solebat. Se uͦ talẽ qͣles illi
ẽẽ solebant. Qͥgͣ semꝑ alienũ sangumẽ fuderat. sensit qdͥ
egerat. dũ iam cruore t̾ram imbuit. ⁊ cerebro resꝑsio. õ qͥ
ad auxilũ eiꝰ uenerant. pene st̾ om̃s int̾fecti. In qͥb ⁊ dil here
ft̾ anne reg̾ orientaliũ angloꝵ qͥ pꝰ eũ regnant auctor ipse
belli ꝑditis militibꝰ siue auxiliis int̾emptꝰ ÷. Q quia ꝓpe flu¬
niũ dinwed pugnatũ ÷ qui tõ ꝑinundantiã plninarũ late
alueũ suũ immo om̃s rippas suas transierat: contigit ut
multo plures aqua fugientes qmͣ bellantes ꝑd̾et ensis. S eͥffle

Expanded text:
fortitudinem regis Pendae, solitumque robur nervorum brachiis ejus fortitudinem regis Pendae, solitumque robur nervorum brachiis ejus dempsit, et cor magnanimum contabescere jussit; ideo nec se in ictibus suis cognovit, nec armis hostium impenetrabilis fuit; stupuitque hostes tales esse, qualis ipse hostibus esse solebat, se vero talem, quales illi esse solebant. Qui ergo semper alienum sanguinem fuderat, sensit quod egerat, dum jam cruore suo terram imbuit, et cerebro respersit: ergo qui ad auxilium venerant pene omnes interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse bellivium Minwed pugnatum, qui tunc per inundantiam pluviarum late alveum suum imo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes quam bellantes perderet ensis. Igitur Elfled
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ci hoc m. Osigi namc: rex cũ irraptione pende rẽs enda ẽ¬
rubiles ftcre ñ poss: obtulit ei munera in numerã. Penda ũ
strenuis quia gentẽ eiꝰ ext̾minare dec̾uerat: munera sp̾uit.
Igitur ofxi supͣnis accensus doloribꝰ ait. Si paganus nescit ac-¬
multos aggressus ÷. Deniq feit᷑ quia tͥcies maiorẽ pagani habu¬
erunt ex̾citum. Si quidẽ ipsi .xx. legiones ducibus nobilissimis
instructas in bello habuere. Qnib oswinius rex cũ alhfrido fi
lio ꝑparuũ ut dixi habens exercitũ. s xͦ. duce confisus õr cur¬
rit. Nam aliꝰ filius eiꝰ cegfrid eo tempore in ꝓuincia m̃cioꝵ: ap̾
reginã cynorissem obses tenebat᷑. filius au̾t os aldi regis
ce diwald. qui eis anxilio eẽ debuerat. in parte erat adu̾sarioꝵ.
eisdemq. contͣ patam ⁊ patruũ suũ pugnaturꝰ ductor extiterat.
Qmnis inipso tempore pugnandi sese pugne subtͣreiat. euentũ¬
qi discͥmini tuto in loco expectabat. Inito gͦ c̾tamine fugãti st̃

Expanded text:
rci hoc modo. Oswi namque rex, cum irruptiones Pendae regis intolerabiles ferre non posset, obtulit ei munera innumera. Penda vero strenuus, quia gentem ejus exterminare decreverat, munera sprevit. Igitur Oswi supremis accensus doloribus, ait: « Si paganus nescit acsic cum paucis multos aggressus est. Denique fertur quia, tricies majorem pagani habuerunt exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere. Quibus Oswius rex cum Alfrido filio suo perparvum, ut dixi, habens exercitum; sed, Christo duce, confisus occurrit. Nam alius filius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cinewissem obses tenebatur. Filius autem Oswaldi regis Edilwald, qui iis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, iisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine, fugati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
regibus ⁊ populis sibimẽt subiectis sestiuet infund̾e. ut ⁊ au¬
tiquos gentis sue reges laudibus aom̾itis transeat. ⁊ qͣnͣto uisub¬
iectis suis ⁊̃ aliena peccata dec̾sent. tanto ⁊̃ depeccatis ꝓpriis an¬
te omĩpotentis d̾i t̾ribile exam̃ securior fiat. Reuerentissim
re scientia repletus. bonis auctore dõ oꝑibꝰ p̃ditꝰ queq uos ã mo¬
net libent̃ audite. deuote ꝑagite. studiose. in memoria reseruate.¬
quia siuos eũ in eo qd ꝓ omĩpotenti dõ loquit᷑ auditis. isd̾ omp̃s
tis audue ꝓd̾o: Iotagͥ mente cũ eo uos inferuore fid̾i stringite
atq nisum illuis uirtute qmͣ uobis diuinitas tͥbuit adiuuate.
ut regui sui uos ipse faciat. ẽẽ. participes. cuiꝰ uos fidẽ nirequo
ur̾o recipi facitis ⁊ custodiri. Ret̾ea scire uit̾m gloriã uolumꝰ
quia sic̃ inscͥptura sacͣ exũbis dñi omipotentis agnoscimꝰ p̃sentiᷤ¬

Expanded text:
regibus ac populis sibimet subjectis, festinet infundere, ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Reverendissimurae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos admonet, libenter audite, devote quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, auditis, isdem omniptur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque annisum illius virtute quam vobis divinitus tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi et facitis custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus quia, sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
uincia uͦdeiroꝵ influiuio sualua qͣuic̃ tataractã petͣfluit.
Aulinꝰ ⁊̃ conu̾tit ꝓuincia lindisse. que ÷¬
admeridianã rippam hũbre fluminis. pꝰꝗͣ pͥfectum
lindocoline ciuitatis cui nom̃ blecca c̃ domo sua ꝯu̾tit.
parietes hactenus stare uident᷑. Urbs au̾t lincolie q̃ dc̃ lin¬
docolina uocabatur. & ꝑ uincia lindisse ei adiacens q̃ ccqͥq¬

Expanded text:
erfluit. Paulinus etiam convertit provinciam Lindissae, quae ead meridianam ripam Humbrae fluminis, priusquam praefectum Lindocolinae civitatis cui nomen Blecca cum domo sua convertit, parietes hactenus stare videntur. Urbs autem Lincolniae, quae tunc Lindocolina vocabatur, et provincia Lindissae ei adjacens, q
Abbreviated transcription (Latin):
oosos ds dedit: nusit paulliũ cũ his lict̾as. Odectissimo frĩ uisto
bonefacuis qmͣ deuotẽ qͣmq ⁊̃ iugilant̃ ꝓxeuu angłio elaboria

Expanded text:
sor Deusdedit misit et pallium cum his litteris: Dilectissimo fratri JUSTO, sor Deusdedit misit et pallium cum his litteris: Dilectissimo fratri JUSTO, BONIFACIUS. Quam de
Abbreviated transcription (Latin):
pastorum oues xͥ inmedio lupoꝵ positas fugiens ipse diitteret.
anmei inquit oblitꝰ es exempli. qui ꝓparuulis xͦ quos mͥ in indi¬
ciũ sue dilectionis cõmendauerat. uincła. u̾b̾a carceres. afflictio¬
nes. ipsã pꝰtremo mortẽ. mortẽ autẽ crucis abinfidelibus ⁊ inimi
abdicato ñ legitimo conubio baptizatꝰ ÷. Miitensq ad gallias
reuocauit mellitum ⁊ iustum. Iustum rouenses receunt. Mellitũ
londonienses abiecennt. Idolatris magis pontificibus seruite gau¬
dentes. Qex añt ead bald ñ erat tante potestatis qnͣte pater
eis uiuitis restituere posset ep̃m.
adbaldi regis tꝑ̃r obiit laurentius. Cui mellitꝰ londo
labore ecdiam angłoꝵ regebant. Eat aũt mellitũs
podag̃eꝰ s mentis gresibus sanus. carne nobilis. s mente nobi¬
lior. unũ alit uirtutis euis opus ÷ qd̾ flãmis urbẽ cõsumenti.¬

Expanded text:
pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret? pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret? An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis, quos mihi in judicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, afflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis ab infidelibus et inimabdicato non legitimo connubio, baptizatus est; mittensque ad Gallias revocavit Mellitum et Justum. Justum Rovenses receperunt. Mellitum Londonienses abjecerunt, idololatris magis pontificibus servire gaudentes. Rex autem Edbald non erat tantae potestatis, quantae pater, ut iis invitis restituere posset episcopum. Edbaldi regis tempore obiit Laurentius cui Mellitus Londolabore Ecclesiam Anglorum regebant. Erat autem Mellitus podagricus, sed mentis gressibus sanus, carne nobilis, sed mente nobilior. Unum autem virtutis ejus opus est quod flammis urbem consumenti
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ illo nos habere nouimus. s tam̃ pane uio reficiuolumꝰ. Cũq
diligent̃ acsepe ab illo ẽe̾nt ammoniti: neqͣqm̃ ita fieriposse ut
rari. Expulerunt eum ac de suo regno cũ suis abire uissert.
Q expulsus inde: uenit canciã tractattirꝰ cum laurentio.
⁊insto coep̾is quid inhis agend̾ eẽt. Decretumqi ÷ cõmuni cõ¬
silio. quia satius e̾ẽt ut om̃s patͥam redeuntes lib̾a ibi men
te deseruirent: qm int̃ rebelles fid̾i barbaras. siue fructu
lie recessere. ibirerũ fiuẽ expectare disponentes. Sñ pꝰ mul
inpune seriuebant. Nam egiessi contͣ gentẽ geuiussoꝵ in p̾¬
lium om̃s parit̃ cũ sua milicia corrueit᷑. Nec licet auctorib
ꝑditis exereitatꝰ ad scelera uulgꝰ potuit recorrigi atq ad sin¬
temꝑe secrete noctis flagellis artioribus afficiens. sciscitabat᷑ a pł̃ica
districtione qͣre gregẽ quẽ sibi ipse crediderat relinqueret. Ecui

Expanded text:
opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut rari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. DCXVII. Qui expulsus inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes, libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu liae successere, ibi rerum finem exspectare disponentes. Sed non multimpune serviebant. Nam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi  Al. corrigi, atque ad simtempore secretae noctis flagellis artioribus affdistrictione: Quare gregem, quem sibi ipse crediderat, relinqueret? vel cui
Abbreviated transcription (Latin):
delb̾tus rex obut sexcentesimo sextodecimo anno
gr̃e qui regnauerat.Lui. anñ. ⁊ sepultus ÷ in eccłia
p̃dicta pẽtri ⁊ pauli. hic uir maximus ⁊ eximius
uit̾ cet̾a bona genti sue dccieca uidicioꝵ senpsit. At uͦ pꝰ mortẽ
edelb̾ti edbalõ filuis eitis unfidelis uxorẽ patͥs dux̃. unde multi
ad pͥmũ nomitũ redieriuit. R ex tam̃ crebra mentis uesauia pu¬
nebat᷑. Rex aũt sebrit orientaliũ saxonũ de functus. tres
filios paganos heredes regni reliquit. Qui c̃ ẽent idolatre deriso¬
rie dicebaut ep̃o inmissar̾ sollempniis. Quare ñ ⁊ nobis panẽ
nitidum pouigis: quẽ patͥ ur̾o dabas.⁊ adhuc popło donas:
Quibꝰ ille respondebat. Siuultis ablui foute illo qͦpat u̾r¬
ablutus ÷ potestis ⁊̃ panis soĩ cuiꝰ ille participat ẽẽ participeᷤ.
Sinaũt lauacrum uite contempnitis. nullatenꝰ ualecis pauẽ uite
ꝑciꝑe. at illi. Nolimus inquiunt fondẽ illũ intrare. quia nec

Expanded text:
us rex obiit sexcentesimo sexto decimo anno tiae, qui regnaverat LVI annis, et sepultus est in ecclesia praedicta Petri et Pauli. Hic vir maximus et eximius inter caetera bona genti suae decreta judiciorum scripsit. At vero post mortem Edelberti, Edbald filius ejus infidelis uxorem patris duxit: unde multi ad priorem vomitum redierunt; rex tamen crebra mentis vesania puniebatur. Rex autem orientalium Saxonum defunctus tres filios paganos haeredes regni reliquit. Qui cum essent idololatrae, derisorie dicebant episcopo in missarum solemniis: « Quare non et nobis panem nitidum porrigis, quem patri nostro dabas, et adhuc populo donas? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salule participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
INGregsi gͥ urbem. uitã
apłicam pͥmitiue eccłie imi tantes comiĩsatione celesti
 dulcedine doctrine. multos ad fidem ⁊ baptismũ cõpu¬
lerunt. Baptizabant autr̃ missasq celebrabant in eccł̃ia
sc̃i martini ad orientẽ ipsus oiutatis antiquitꝰ abritan¬
nis facta. inqͣ regina p̾dicta consueuerat orare. At ubi
rex int̾ alios delectatus uita mundissima scõꝵ ⁊ ostensione miracu¬
loꝵ ad fidem conu̾sus ÷: ceꝑe mnumeri xͥani eccłie uniri. Quos
quid̾ artius rex diligebat. nullũ tam̃ adfidẽ cogebat. Didice¬
rat enim ã sue salutis auctoribꝰ seruitiũ xͥ uoluntariũ ñ coac¬
tum. ee. debere. Locũ uͦ sed̃ congruũ possessionesq uarias con-¬
ferre ñdistulit. ꝑgeus gͥ uir dñi augustinus arelas. & ab ar¬
chiep̾o eiusd̾ ciitatis & herio iuxtã p̃ceptũ pape ordinatas¬

Expanded text:
Ingressi ergo urbem, vitam apostolicam primitivae Ecclesiae imitantes, conversatione coelesti et dulcedine doctrinae multos ad fidem et baptismum compulerunt. Baptizabant autem, missasque celebrabant in ecclesia Sancti Martini ad orientem ipsius civitatis antiquitus a Britannis facta, in qua regina praedicta orare consueverat. At ubi rex inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et ostensione miraculorum ad fidem conversus est, coepere innumeri Christi Ecclesiae uniri. Quos quidem arctius rex diligebat; nullum tamen ad fidem cogebat. Didicerat enim a suae salutis auctoribus servitium Christi voluntarium, non coactum esse debere Locum vero sedis congruum, possessionesque varias conferre non distulit. Pergens igitur vir domini Augustinus Arelas, et ab archiepiscopo ejusdem civitatis Aetherto juxta praeceptum domin
Abbreviated transcription (Latin):
Augustino ep̃o ab urbe roma cooꝑatores ac u̾bi mi¬
nistros plures. in quibꝰ pͥmi ⁊ p̃cipui erant. Mellitus.
Iustus. Paulinis. Ruffinianus. Misit ⁊ ꝑ eosuasa ⁊ indum̃ta. co¬
dices. ⁊ ornam̃ta ecłiis uecessaria. Misit etiã litt̾as quar̾ iste
÷ textus. Reuerentissimo ⁊ soĩssuno frĩ augustino coep̾o gregori
sertuuis seruoꝵ. d̾ĩ. Cum c̾tum sit ꝓ omĩpotentid̾o laborantibus
honoꝵ beneficia tͥbuere. ut in sp̾ualis oꝑis studio ex remunerati¬
one ual eant multipliciꝰ insudare. Et quia noua angłoꝵ ec¬
cłia ad omĩpotentis d̾i gr̾am eod̃ dño largiente. & te laborante
iaceant dicioni. qͣtiius londoniensis ciuitatis ep̾c semꝑ in pꝰtt̾a¬
ã sinodo ꝓpͥa debeat consecrari. atq honoris palliũ abhac scã
tem uolumus ep̃m mitt̾e quẽ ipse iudicau̾is ordinare. Itadũ¬
taxat. ut si ead̾ ciitas cũ fuiitimis locis u̾bũ d̾i receꝑit. ipse

Expanded text:
unc temporis ab urbe Roma cooperatores ac verbi ministros plures, in quibus primi et praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, Ruffinianus: misit et per eos vasa et indumenta, codices et ornamenta ecclesiis necessaria. Misit et litteras, quarum iste est textus: Reverendissimo et sanctissimo fratri AUGUSTINO coepiscopo GREGORIUS, servus servorum Dei. Cum certum sit pro omnipotenti Deo laborantibus honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante jaceant ditioni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab hac sanctem te volumus episcopum mittere, quem ipse judicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sdm̃ uob̃ ego p̃sul & archip̃suł ur̃i loco sit̾: diuina ꝓuidencia factũ denuncio.
Ut hi qͥmhac patͥa tẽpla dĩ uiolar̃. altaria cruentauer̃. p̃sb̃ros occider̃t. nec pue¬
ris nec p̃gnantib peꝑcer̃: ineadẽ Sdignas sui facinoris luant penas. Qd̃ iustissi¬
ganteo i adu̾c hostẽ neqͥslimũ freri uͥnite patͥa. ĩmo dĩ p̃sencia exsurgite. Neq
uos tem̾itas eoꝵ moueat: c̃ illos tot nr̃e uͥtutis insignia ñ det̾reant. Illi nescuis
armar se ĩ bello. uos in pace armis exercemini. ut ĩ bello calꝰ belli dubios ñ sencia¬
tis. legit᷑ uob̾ galea cap̃. lorica pect̾. ocitis crura torłiq cdipeo corpꝰ. Uferiat hostis ñ
Annumũ: S ñ tã numerꝰ multoꝵ: qͣ uirtꝰ paucoꝵ bellũ ꝯfic̃. Multitudo enĩ
discipline ĩsoleus ipsa cͥ ẽ. ĩ pedim̃to inꝓsꝑis aduiccorã. inadu̾sis ad fugã. fce̾a
solennis. disciplina. militaris. nͥ multos pautiores uicatis: S iã finẽ dicendi sua¬

Expanded text:
archipraesulis nostri loco situs divina providentia factum denuntio, ut hi, qui in hac patria templa Dei violaverunt, altaria cruentaverunt, presbyteros occiderunt, nec pueris nec praegnantibus pepercerunt, in eadem condignas sui facinoris luant poenas. Quod justissigantes, et adversus hostem nequissimum freti virtute patria, imo Dei praesentia exsurgite. Neque vos temeritas eorum moveat, cum illos tot nostrae virtutis insignia non deterreant. Illi nesciunt armare se in bello, vos in pace armis exercemini, ut in bello casus belli dubios non sentiatis. Tegitur vobis galea caput, lorica pectus, ocreis crura, totumque corpus clypeo; ubi feriat hostis nonAn numerum? sed non tam numerus multorum quam virtus paucorum bellum conficit; multitudo enim disciplinae insolens ipsa sibi est impedimento in prosperis ad victoriam, in adversis ad fugam. Praeterea solemnis, disciplina militaris, nisi multos pauciores vincatis. Sed jam finem dicendi sua
Abbreviated transcription (Latin):
Nñ uͭ minimo sanguine fuso felicit̾ tũphar. huiꝰ pugne dux fuit Wills ꝯful
fr̃ ibi solꝰ ex oĩb eqͥtib occis ẽ. Cuiꝰ euent̾ belli õ regi stephano nunciat᷑ eec̃:
ipse c õs qͥ ad erant sũmas dõ grãs ex soluer̃. ħbellũ aug̃a m̃ie factũ ẽ. Et in
aduentu dñi ꝯciliũ ap̃lundoniã ałbric̃ eccłȩ romane legat᷑ ⁊ hostieusis ep̃c¬
conuit. Et ibidẽ adnitente rege stephano tedbaldꝰ abhas beccensis cantuari

Expanded text:
vero minimo sanguine fuso feliciter triumpharent. Hujus pugne dux fuit Willermus consul frater ibi solus ex omnibus equitibus occisus est. Cujus eventus belli cum regi Stephano nuntiatus esset, ipse et omnes qui aderant, summas Deo gratias exolverunt. Hoc bellum Augusti mense factum est. In adventu Domini concilium apud Londoniam Atenuit. Et ibidem adnitente rege Stephano Thedbaldus abbas Beccensis Cantuarie
Abbreviated transcription (Latin):
tes & colles: am̃. am̃. Exclamaũꝙ simul exertitꝰ scotoꝵ ĩsigne patͥũ & ascendit
clamor uĩq ĩcelũ: albani. Abani. Extinctꝰ aũ clamor ẽ ictuũ ĩmanitate &e orren¬
do fragore. Encipiũ pugne. Dũ acies loenensiũ qͥ głam pͥmi iccꝰ a rege scotoꝵ ĩ
tari eqtib ĩmixti ob nubilantes eos nimirũ inermes penebant. Tota nãq gens
normannoꝵ & angloꝵ ĩ una. aciȩ cͥcustandard globota. ꝑ sistebant ĩmobiles. fclo
uidens acies marima scotoꝵ q̃ ex alia parte ac̾r̾ime pugnabat: aĩo delicuit &
suge ĩdulsit. Regat aũ acies ꝙͣ explurib gentib rex dd ꝯstituerat sut ħ uidit:
ceper̃ pͥmũ sigillatĩ. pꝰea catuatĩ aufug̾e. rege iã pene solo ꝑsistente. Qd̾ amicirg̃¬

Expanded text:
tes et colles: Amen, amen; exclamavitque simul exercitus Scotorum insigne patrium, et ascendit clamor usque in coelum: Albani, Albani. Exstinctus autem clamor est ictuum immanitate et horrendo fragore. Principium pugnae, dum acies Loenensium, qui gloriam primi ictus a rege Scotorum ttarii equitibus immisti obnubilantes eos nimirum inermes penetrabaat. Tota namque gens Normannorum et Anglorum in una acie circum standard conglobata persistebant immobiles. Percuvidens acies maxima Scotorum, quae ex alia parte acerrime pugnabat, animo deliquit et fugae indulsit. Regalis autem acies, quam ex pluribus gentibus rex David constituerat, simul hoc vidit, coeperunt primum singillatim, post
Abbreviated transcription (Latin):
uouete. sugã abiurate ereccis ĩ celũ unanimit̾ dexcs. Uix finierat. & õs excea
ĩ hostẽ splendide ꝓgͣdiunt᷑. Rex int̾ea stepħ curarũ magnis exestuans fluc¬
tib missã intanta solennitate andierat. Cũ aũ more cereũ rege dignũ dõ
offerens manib alexandri ep̃i ĩpon̾et: ofractũ ẽ. hoc fuit regi signũ ꝯłtioĩs.
secidit ã se altare pixis cui caupꝰ adm̃ ĩerat abrupto uincło p̃sente ep̃o. hsuit
reg signã tuine. ⁊ m̃ rex strenuissimꝰ eg̾dit᷑. aciesꝙ c̃ sũma securitate bello aispoñ
Ipse p̃idti onanẽ cͥca se multicudinẽ loricatoꝵ eqs abductis. stͥccissime collocauit.
ꝯsules c̃ suis induab acieb eqͥs prignaturos ĩstituit. S ad modũ parue eqͣstres

Expanded text:
ovete, fugam abjurate, erectis in coelum unanimiter dextris. Vix finierat, et omnes in in hostem splendide progrediuntur. Rex interea Stephanus curarum magnis exaestuans fluctibus missam in tanta solemnitate audierat. Cum autem de more cereum rege dignum Deo offerens manibus Alexandri episcopi imponeret, confractus est. Cecidit etiam super altare pixis, cui corpus Domini inerat, abrupto vinculo, presente episcopo. Hoc regi signum ruine. Proinde rex strenuissimus pregreditur, aciesque cum summa securitate bello disponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinem loricatorum, equis abductis, strictissime collocavit; consules cum suis in duabus aciebus equis pugnaturos instituit. Sed admodum parve equestres
Abbreviated transcription (Latin):
pita mutuantes sr̃ crucifixa reponebant. Qc̃q ꝙͥ scoti attingebant: oĩa erãt ple¬
na horroris. plena ĩ manitatis: aderat clamor mulier̃. eulat̾ icnũ. morienciũ go¬
mitꝰ. uiuenciũ desꝑatio. Riex gͥ stephanꝰ ĩsurgens ꝯbussit & destiux̃ austies pactes
Qdã nãq ꝓditoꝵ noĩe talebot tenuit ꝯtͣ regẽ castellũ hercfordiȩ ĩ ales.  tñ nx¬

Expanded text:
pita mutuantes super crucifixa reponebant. Quaecunque igitur Scoti attingebant, omnia erant plepita mutuantes super crucifixa reponebant. Quaecunque igitur Scoti attingebant, omnia erant plena horroris, plena immanitatis. Aderat clamor mulierum, ejulatus senum, morientium gemitus, viventium desperatio. Rex igitur Stephanus insurgens combussit et destruxit australes partes quidam namque proditorum nomine Talebot tenuit contra regem castellum Herefordiae in Wales, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidens ꝯsul andegauensis qͥ sũpmꝰ hostis eiꝰ erat. qͥ nimirũ filiã reg̃ hrici lux at.
sens regias uirel ñ posse ꝑfringe tã ꝓ mulaitudine ꝓbitatis: ꝙ̃ pecuniȩ. q̃ ad hus
mi fuer̃. Tertiꝰ nͦ deqͦ dicemꝰ mediocs & int̾tis Duo ũ ultimi çciliares & p̃rupti.
tephanꝰ reo ĩpig̃ itio auno inipso ingͥissu anglię ꝓuolaũ ab bedefordiã. ꝙ in
iuglã natat dñi & in toto natali obsedit eã. Qd ⁊̃ multis dõ displicuisse uisũ ẽ. Q
solenuitates solcnuitatũ parituli ł nichili pendebat. Reddita aũ ei bedefondia:
inscociã ꝓmoũ exercitũ. Rex uãq scotoꝵ qr sacm̃tũ fec̾at filie reg̃ hurici. qsi ĩub
uelam̃to scĩtatis ꝑsuos execͣdilit᷑ eg̃. ¶ulieres eñi giidas sindebant. & fecꝰ antici¬
patos absirahebant. Pueros sr̃ acumina lançear̃ iactabant. Fresbit̾os suꝑ altaria
decruncabant. Crucifixoꝵ capita abscisa sr̃ tesoꝵ corꝑa ponebant. mortuoꝵ ca¬

Expanded text:
s hostis ejus erat qui nimirum filiam regis Henrici duxerat, sens regias vires non posse perstringere, tam pro multitudine probitatis quam pecuniae, quae adhuc errimi fuerunt. Tertius vero, de quo dicemus, mediocris et intercisus; duo vero ultimi exitiales et praerupti. Stephanus rex impiger tertio anno in ipso ingressu Angliae provolavit ad Bedefordiam, et in vigilia Natalis Domini et in toto Natali obsedit eam: quod etiam multis Deo displicuisse visum est, quia solemnitatem solemnitatum parvi vel nihili pendebat. Reddita autem Bedfordia in Scotiam promovit exercitum. Rex namque Scotorum, quia sacramentum fecerat filiae regis Henrici, quasi sub velamento sanctitatis per suos exsecrabiliter egit. Mulieres enim gravidas findebant, et fetus anticipatos abstrahebant, pueros super acumina lancearum jactabant, presbyteros super altaria detruncabant, crucifixorum capita abscissa super caesorum corpora ponebant, mortuorum vero ca
Abbreviated transcription (Latin):
añ ¶rer inq̃dragesuna tenuit curiã suã ap̃ lundoniã insollẽpnitate paschali
qͣ nunqͣ fuerat splendidior ĩ angliã. multitudine. magnitudine. auro. arg̃nto.
gẽmis. uestib. oĩmoda dapsilitate. Ad rogõnes uͦ diuulgatũ ẽ regẽ mortuũ eẽ. Qd̾
audiens hugo bigod ĩ castelsd̃ noresio subint᷑iuit nec redd̾e uoluit: nͥ ipsi regi adue
chinas multas ꝯstruendo. multũ thesauri sui absũpsit. Sero tñ redditũ ẽ ei castellũ:
& uindiccã ñ exertuit ĩꝑditores suos pessimo: osiliousus. Si cĩi eã tc̃ exercuisset:
postea ꝯtͣ eũ tot ca̾tella recenta ñ fuissent. Igͥ ĩn rex ꝑrex̃ mnĩsulã tiecta & abstulit

Expanded text:
anus in Quadragesima tenuit curiam suam apud Londoniam in solemnitate Paschali, qua nunquam fuerat splendidior in Anglia multitudine, magnitudine, auro, argento, gemmis, vestibus, omnimoda dapsilitate. Ad Rogationes vero divulgatum est regem mortuum esse. Quod audiens Hugo Bigot in castellum Nordwic subintravit, nec reddere voluit, nisi ipsi regi advenchinas multas construendo, multum thesauri sui absumpsit. Sero tamen redditum est ei castellum, et vindictam non exercuit in proditores suos pessimo consilio usus; si enim eam tum exercuisset, postea contra eum tot castella retenta non fuissent. Inde igitur rex perrexit in Insulam Vectam, et abstulit
Abbreviated transcription (Latin):
le. & wills yprensis ꝑcꝰsit Walenses. qͥ a late ꝓcedebant. i ĩlugã. coeg̃. S acres
ꝯsuł cestrensis ꝑculit cohortẽ p̃dicti osuł. a dissipata ẽ ĩmom̃to siẽ acies pͥor
xiliũ suũ intẽꝑa meliora. Rex ataq stepħ c̃ acie sua pedestͣ pelictꝰ ẽ ĩm Dio
hostiũ. Cutiuer̃ gͥ undiq aciẽ regalẽ & totã ineͥcuitu expug̾nabant. Ec cas¬
tellũ solet assilir. Ic̃ uͦ horrendã belli faciẽ inderes. ĩ oĩ cͥcuitu regał acier ig̃¬
nẽ ꝓsilientẽ ex galear̃ &e gladioꝵ collisioẽ. stdorẽ hortendũ. elamorẽ t̾nsicũ. re
sonabant colles. reson. bant urb muralia. Impecu gͥ eqioꝵ regalẽ tͣmã offendentel
piratio dabat᷑. nͥĩ ea parte qͣux forcissimꝰ stabat: harienib minois ã ꝑaibilã¬

Expanded text:
rle, et Willielmus Iprensis percussit Walenses, qui a latere praecedebant, et in fugam coegit. Sed acies rle, et Willielmus Iprensis percussit Walenses, qui a latere praecedebant, et in fugam coegit. Sed acies consulis Cestrensis perculit cohortem praedicti consulis, dissipata est in momento, sicut acies prior. xilium suum in tempora meliora. Rex itaque Stephanus cum acie sua pedestri relictus est in medio hostium. Circuierunt igitur undique aciem regalem, et totam in circuitu expugnabant, sicut castellum solet assiliri. Tunc vero horrendam faciem belli videres in omni circuitu regalis aciei, ignem prosilientem ex galearum ealia. Impetum igitur equorum regalem turmam offendentes, piratio dabatur, nisi in ea parte, qua rex fortissimus stabat, horrentibus inimici
Abbreviated transcription (Latin):
it. & paectũ trentatores filiis ut̃is splendorẽ sẽpicn̾ũ relinqͥte. Assiduitas infortumoꝵ
incentinũ fieo ilł fugiendi. Iã sĩ nec fallor eos aduenisse penitet. iã desuga medi¬
cant᷑: si locoꝵ asꝑitas ad mitat. Cũ gͦ nec ilł ofug̾e̾ nec ꝯfuge sit possibile. qͥd alitd
eger̃ nͥ qdͣ uob dĩnutu & se & ĩpedim̃ta sua obtuler̃: Eqͦs itaq eoꝵ ç arma & ipsoꝵ
corꝑa aditioĩ uĩe subiecta ꝯspicitis. Extendite gͥ animos ur̃os & dexc̃a inexpugna¬
biles niri bellicosi addiripiendũ c̃ sũmo tpudio q ipse uob̃ obtulit dẽ. S iã añꝗͣ
oĩonis scriẽ t̾minaret: clamor ad ẽ. hostiũ. clangor lituoꝵ. equoꝵ fremit̾: tĩe souitꝰ.
tanto ĩpetu qd̾ statĩ qͣsi inictu ocłi dissipata ẽ & diuisio eoꝵ intͥa derienit. Aliĩ
nanq eoꝵ occisi st̃. alii capti. alii aufagcr̃. Acies clu pͥncipabat᷑ asul de Albema¬

Expanded text:
te, et patrum imitatores filiis vestris splendorem sempiternum relinquite. Asincentivum fiet illis fugiendi. Jam siquidem, nec fallor, eos advenisse poenitet; jam de fuga meditantur, si locorum asperitas admittat. Cum ergo nec illis confligere, nec  quod vobis Dei nutu, et se, et impedimenta sua obtulerint? Equos itaque eorum, arma, et ipsorum corpora ditioni vestrae subjecta conspicitis. Extendite ergo animos vestros: et dextras inexpugnabiles, viri bellicosi, ad diripiendum cum summo tripudio, quod ipse vobis obtulit Deus. Sed jam antequam orationis seriem terminaret, clamor adest hostium, clangor lituorum, equorum fremitus, terrae sonitus. tanto impetu, quod statim quasi in ictu oculi dissipata est, et divisio eorum in tria devenit. Alii namque eorum occisi s