comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taret. Hanc reꝑiebat c̾a̾. ꝙ aput g̾manis ea consuctu¬
do ess ut matres familie coꝵr sortib & uancinaco̾nib de¬
dararent utrũ p̾liũ ꝯmitti ex usu ess nͨ ne. Eas ita dĩe
nõ ec̾ fas gerinanos suꝑare.si an̾ nonã lunã p̾lio ꝯtendi¬
ssent. Poscridie eiꝰ diei cesar p̾sidiu̾ ut̾sq casts ꝙ sacis
ce̾ uisum ẽ reliquit. Om̃is halarios ĩ conspͤtu hostiũ pro
castͥs minorib constituit quominꝰ multitudĩo militũ le¬
gionarioꝵ ꝓ hostiũ num̾o ualebat. ut ad spe̾m alaruis u¬
teret᷑. Ip̃c triplici ĩstructa acie us ad castra hostrũ accesst
Tum demũ necͣtio germani suas copias castͥs edue̾unt. gtn̾a¬
timq constituerũt pͦarib ĩteruallis harudes. marcoma¬
nos tribotes uangiones. nemaos s usios. suebos. om̃emq
aciem suã rediss carris cͥcumdederũt. nequa spes ĩ fugare¬

Expanded text:
taret, hanc reperiebat causam, quod apud Germanos ea consuetutaret, hanc reperiebat causam, quod apud Germanos ea consuetudo esset ut matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne; eas ita dicere: non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent. Postridie eius diei Caesar tu hostium pro castris minoribus constituit, quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur; ipse triplici instructa acie usque ad castra hostium accessit. Tum demum necessario Germani suas copias castris eduxerunt generatimque constituerunt paribus intervallis, Harudes, Marcomanos, Tribocos, Vangiones, Nemetes, Sedusios, Suebos, omnemque aciem suam raedis et carris circumdederunt, ne qua spes in fuga re
Abbreviated transcription (Latin):
sedetim milia eepedita cũ om̃i equitatu arioiust̾ꝯ misĩt qͥ
copie nr̃os terrerent & municone ꝓhiberẽt. Nichilo s ius
cesar ut an̾ constituerat duas acies hoste ꝓpulsare t̾rcia
opuis ꝑfic̾e̾ iussit. Munitis cast̾s duas ĩ legiones reliqͥt
et partem auxilioꝵ. Quatuor reliquas ĩ castra maiorare¬
duxit. Proximo die ĩscituto suo cesar uetast̾s ut̾sq co¬
pias suas eduxit. Pnulum qr amaiorib cast̾s ꝓgressus
aciem :strntit. hostib pugnandi pot̾atei fec̾. Ubi ne ui
quidem eos ꝓdire ĩtellexit. Circit̾ meridic̾ & exc̾itũ ĩcris¬
tra bedireit. Tumdemũ arioiusta partr̾ suaꝵ copiaꝵ
q castra minora oppugnaret misit. Acter ui inq usq i
ad uesꝑm pugnatũ est. Solis eccasu suas copias arioius¬
it multis & ĩ latis.x acceptis uuln̾ibꝰ in castui reduxit. Cũ
ex captiuis q̃reret cesar quãobrem arioiust p̾lio nõ decer¬

Expanded text:
XVI milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, quae XVI milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante constituerat, duas acies hostem propulsare, tertiam opus perficere iussit. Munitis castris duas ibi legiones reliquit et partem auxiliorum, quattuor reliquas legiones in castra maiora reduxit. Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit. Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit. Cum ex captivis quaereret Caesar quam ob rem Ariovistus proelio non decer
Abbreviated transcription (Latin):
Gen het erat pugne quo se germani exercuerãt. Equitum
miliaerant sex. totidem mim̾o pedites uelocissimi ac fortis¬
simi quos ex om̃i copia singuli singulos sue salutis cã dele¬
gerant. Cum hus ĩ p̾lus u̾sabant᷑ ad cos se equites recipi¬
ebant. Hii si quid erat duriꝰ concurrebant. Si qui graui¬
ore uulnere accepto e quo decidert ctu̾cstẽbãt. Si quo erat
longius ꝓdeundũ aut celeriꝰ recipiend̾. taiuta erat hoꝵ ex̾¬
citac̾one cełitas ut iuibis equoꝵ subleuati cursum ad eqͣrẽt
Ubi eum cast̾s se ten̾e cesar ĩteslexit. ne diuciꝰ cõmeatu ꝓ¬
hiberet᷑. ultra eũ locum quo ĩ loco germani consederãt .oi.¬
citer passus sexcentos. ab huis cast̾s.ydoncũ locũ debegit a¬
cieq t̾plici ĩstructa ad cum locũ uenit. Prima̾ ⁊ sum acie̾
ĩ armis e̾c̾ terciã castra munire iussit. Hic locq abire cuti¬
ter passus scxcentos uti dc̃m e̾ aberat. Eo circit᷑ hoũm niio

Expanded text:
Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant: equitum Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant: equitum milia erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos suae salutis causa delegerant: cum his in proeliis versabantur, ad eos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris idoneum locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum
Abbreviated transcription (Latin):
aburi filiũ sũ ioa uͥtute ⁊ humanitate adolescentẽ cuiꝰ
dauit ut qui dr̃et arioiustꝰ cognosc̾e̾nte et ad se refferẽt. qͥs
cum aput se ĩ cast̾s arioiustꝰ conspexiss. ce̾cit suo p̾sente
clamauit qui ad se uenirent anspetulandi ca. Conates dr̃e
prohibuit. & ĩcathenas conecit. Godem die taistra ꝓmouit
& milib passuũ sex acesaris castͥs submonte consedit. Post¬
tridie eiꝰ diei p̾ter castra cesaris suas copias traduxit ⁊ mili¬
b passuu̾̃ duob ultra cum castra fet̾. So consilio uti frurt᷑¬
to co̾meatuq Nui ex sequanis ⁊ hedius supportaret᷑ cesart̾
ĩtereluderet. Ex eo die dios continuos qͥnq tesar ꝓcastͥs i
suas copias ꝓdireit. & aciem ĩstruttã hñt. ut si uell ario¬
iustꝰ p̾hio contendere ei pot̾as nõ deess. Arioust hus or¬
b dieb excitum castͥs continuit eq̾stͥ pͥlio condic ꝯcendit.

Expanded text:
Caburi filium, summa virtute et humanitateCaburi filium, summa virtute et humanitatedavit quae diceret Ariovistus cognoscerent et ad se referrent. Quos cua? Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt᷑ cesari nu̾ciatũ est equites ariouisti ꝓpriꝰ cumulũ
accedere ⁊ ad nr̃os adeqͥtare. lapides telaq ĩ nr̃os ꝯnicere.
Cesar loquendi fine̾ fat̾ seq ad suos recepit. suisq ĩ ꝑauͭ.
nis dełcte cum equitatu p̾liũ fore uidebat cñ ꝯmutendũ
nõ putabat. ut pulsis stib dici poss eos aput se ꝑ fide᷑
ĩ conloqnio cͥtinnuentos. Postea ꝙͣ ĩuulgo militũ clatũ c̃
qua ad regancia ĩ conloquio arioiusts usus om̃i gallia tom̃¬
nis incer dixiss impetũq ĩ nr̃os ciꝰ equites fecissent ea q i
res conloquium ut diremiss multo maior alac̾tas scudi¬
umq pugnandi maiꝰ cxc̾itui ĩ iectũ est. Biduo post arioius¬
tꝯ ad cesarem legatos mittat. uelle se de hus reb qui in¬
ter eos agi cepte. n ꝑfecte essent agc̾ cñ eo. uti aut it̾incol¬
surũ ⁊ omib hõib feris obiecturũ existimabat. Cõmo¬

Expanded text:
geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit suisque imperavitnis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos. Postea quam in vulgus militum elatum est qua arrogantia in conloquio Ariovistus usus omni Gallia Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. Biduo post Ariovistus ad Caesarem legatos misit: velle se de iis rebus quae inter eos egi coeptae neque perfectae essent agere cum eo: uti aut iterum consurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾es cr̃duos appellatos dr̃et.no̾ se tam barbaꝵ.n tam ĩꝑi¬
tũ esse ueꝵ. ut nõ sciret n bello allobrogũ ꝓximo heduos i¬
romanis auxiliũ tulisse. n ip̃is ĩ ip̃is contenconib quas
hedi secum ⁊ cum sequanis hũ̾issent auxilio.p̃.ĩ. usos
eẽ. Debere se suspicarri simulata cesarem amiticia ꝙ ex̾citũ
ĩ gallia habebat sui oppͥmendi c̾a̾ hr̾e. Qui nͥ detedat atq
ex̾citũ deducat ee hiis regionib sese illũ nõ ꝓ amico s hos¬
te hĩturum. Qd̾ si cum ĩterfet̾i̾t m̾ultis sese nobilib pͥn
te redim̾e poss. ꝙ si discesiss. & lib̾am possessionẽ gallio
re ĩ eata snĩam dt̾a sunt : quare negocõ desĩtere no̾ posset
ꝙ i suam .p̃.ĩ. ꝯsuctudine̾ pati uti.optitue mentos so¬
c̃os descreret. Neq se iudicare galliam pociꝰ aric iusti ꝙ
cium senatꝯ obẜuari oport̾et. lib̾am debere e̾t galłiã quã
bello luctam sins legib uti uoluiss. Dum ħ in collaiͥo

Expanded text:
Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus prite redimere posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae re in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posseti Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Arioviscium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ mił passiui.et xl. ĩ latitudĩem.clxxx. patebant.
Unsreb adducti ẜ auctoritate orgetorigis ꝑmoti. ꝯstitue¬
bũt ora q̃ ad ꝓfisciscend̾ ꝑtin̾ent. comparae iuim̾toꝵ ⁊ carro¬
rum ꝙͣ maximũ num̾um coem̾e sementes qu̾ã maximas fac̾e̾
ut mitinere copia frim̾iti suppeteret. ami ꝓeimis ciuitatib
pacem a. mnciciã confu mate. Ad eas res conficiendas bien¬
niu̾ sͥ satis et̾ dix̾unt. Int̾ciũ annu̾ ꝓfeccone̾ lege afirmãt
ad eas osꝯficiendas orgetotrix delegit᷑. Is sibi legac̾onẽ ad
aiuitatos suscepit. In eo itinere ꝑsuadet castico catamãta¬
lohodis fiuo sequano cuius pater regnũ in sequanis młtos

Expanded text:
tudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. tudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. His rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant. Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos
Abbreviated transcription (Latin):
et orentem soĩem. Aquitama agarinim flin̾e apireneos:
mentes et eam partem eccam que e̾ ad hispariã ꝑtim. spͣtat
iteratasum solis & septentͥones apud heliucros longe nobi¬
ussimus fuit et ditissimꝰ egetotͥe. Ism. axnĩala .⁊.p.m. pi¬
sone eris lib regni cupiditate inducto: comiurac̾onẽ nobi
litatu et̃ ꝙ ciuitati psuaat ut de Gnib suis cũ em̃ib copus
crirent ꝑ facide ee̾ cum uirtute om̃ib p̾starent. tocius gal¬
lie impio potiri. ꝗd hoc faciliꝰ eis ꝓsuasit ꝙ undiq loci nã
oheliutugontinent᷑ Una ex ꝑte flumine rheno latissimo
atq altissimo qui agrum beluitium agermanis diuidit. al¬
tem ex parte moute iura altissimo qui ẽ inter sequanos ⁊
nus late uagarent᷑ & minius facile finiumis bellu̾ inferce
possent. Qua exparte homines beslandi cupidi magno do
fortitudinis angustos se fines hre arbitrabant᷑ qui ĩ longi¬

Expanded text:
et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et nus late vagarentur et minus facile finitimis bellum inferre possent; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dola belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longi
Abbreviated transcription (Latin):
Aila est om̃is duuia ĩ partos tres. quaꝵ
unam ĩcolunt belge. aliam aquitani.⁊
terciam qui ip̾oꝵ unga celte. nr̃e galli i¬
appellant᷑. Hi om̃s iinga institutis le¬
gibus int̾ se differunt. G.allos ab aqui¬
tanis garunma flumen ab elgis matͦna
in scquana diuidit. Hoꝵ cmium fortissimi sunt belge. ꝓpt̾
msame qr ad cos mercatores sepe cõ̾meant. at. ea q̃ adeffemi¬
ucudos angnos ꝑtinent important. ꝑroximi q sunt ger¬
manis qui tranithenũ incoli̾it. quibus cum continent̾ bellũ
ꝙ feit cotidiamis pͥlus cum germmnis contendũt. cũ aut siuis fi¬
nib cos ꝓhibent. Aut ip̃i in eoꝵ finib bellum gerũt. Eorum
una pas quã gallos optin̾e dc̃m est ũcium capit a flumine ro¬
dino continet᷑ garriuma flumine. geanũ sinib belgarũ
ittingit ⁊̃ a sequanis et beluitus flumen rhenũ uergit ad sep¬
tentonem. ⁊elge ab estremis gallic finib oriunt᷑ ptinẽt
ad ĩferiorem partem fluminis rhem. spectant ĩ septẽtͥone

Expanded text:
ia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus inter se differunt. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propminimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum estdano, continetur Garumna flumine, Oceanum in finibus Belgarum attingit; etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum tentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem
Abbreviated transcription (Latin):
malefico & ĩiuria transseant. Cesari renu̾ciat᷑ heluitus c̾c
ĩ ammo ꝑ agrum sequanoꝵ a hedueꝵ. it̾ insantonu̾ fines
fat̾e qui nõ longe atolosaciũ finib absunt que ciuitas est
ĩ prouincia. Id si fieret intelligebat magno cum pitło ꝓuin¬
cie fut᷑m ut homines bellicosos ppłi r. ĩmicos. locis pate̾n¬
b maxĩc q frume̾tariis funtimos hr̃et. Ob eas cas ei mu¬
inc̾om quã fec̾at .t. labienũ legatum p̾fet̾. ip̾e ĩ ycalia mag¬
nis itin̾ib contendit duasq iͣ legiones conscribit q̃ tres qr
cͥcum aquile iam hicmebant exhib̾rnis educit. et qua ꝓxi¬
mu̾ iter ĩ ult̾iorem galliam ⁊ alpes erat cũ huis qͥnq legio¬
nibꝰ ire contendit. Ibi ceutrones ⁊ graioceli & caturigos
locis suꝑiorib eccupatis itin̾e ex̾citum ꝓhibere cona̾t᷑. cũ¬

Expanded text:
maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provincia. Id si fieret, intellegebat magno cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet. Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum legatum praeficit; ipse in Italiam magnis itineribus contendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximum iter in ulteriorem Galliam per Alpes erat, cum his quinque legionibus ire contendit. Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Com
Abbreviated transcription (Latin):
re. et siuim fat̾e conent᷑ ꝓhibituru̾ osfendit. Heliuicii
ea spe deiecti nauibus iunctis ratib qr complurib fc̃is.
Ali uadis rhodi quaminima altitudo fluminis erat.
nõ niamꝙ iut̾diu sepiue noctii si prumpe possent conati.
operis municone. & r nbitum concursu. et telis repussi. hec coñ¬
tu destit̾unt. Relinq̃bat᷑ una ꝑsequanos ina qua sequanis
Inuitis ꝓpt̾ angustias ire nõ pot̾ant. legatos ad diunnorige̾¬
heduũ mittãt. ut cum dp̾catore a sequanis impet᷑re. Duͥ¬
norie gr̾a et largit̾õne aput sequanos plurimũ pet̾at ⁊ he¬
liucus erat amitꝰ ꝙ ex ea ciuitate orgetorigis filiã in matri¬
moniũ dux̾at. et cupiditate regni adductꝰ nouis reb stude¬
bat. & quã plurimas cautates suo bñficõ hr̃e obst̾itas uo¬
lebit. Itaq rem suscipit. et ascquanis impetrat ut ꝑ fua¬
nos suos heluicios ire paciant᷑. obsides q uti int̾ se dent ꝑsi¬
cit. Sequani ne itin̾e heliucios ꝓhibeant. Heliuica ut sine

Expanded text:
re et, si vim facere conentur, prohibiturum ostendit. Helvetii ea spe deiecti navibus iunctis ratibusque compluribus factis, alii vadis Rhodani, qua minima altitudo fluminis erat, non numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant. His cuHaeduum mittunt, ut eo deprecatore a Sequanis impetrarent. Dumnorix gratia et largitione apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit: Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine
Abbreviated transcription (Latin):
fetisse intellig̾e̾nt. Legatos ad cum mittunt. cuiꝰ legaconis
diuico pͥnceps fuit. qui bello cassiano due heliuc̾oꝵ fu̾at.
heliucus fac̾et in cam partem ituros atq ibi fut̾os beliuci¬
os. ubi eos cesar constituiss atq e̾e uoluissi. Si inleilo ꝑ seqͥ
tutis helucõꝵ. ꝙ ĩ prouiso unu pagum adorto essi. cũ bii qͥ
flumen transissent suis auxiliũ ferre nõ possent. ue obeã eer
aut suo maignopere uirtuti tͥbueret. aut ip̾os despic̾et. Se iͣ
a patͥbus maiorib qr sis didicisse. ut magis uirtute quã do
ut is locus ubi constituissent ex calamitate.p.r. ⁊ ĩtentõe
exeratus nomen caperet.Aut memoriã ꝓderet. His cesar
Ita Rendit eo sͥ minus dubicacõnis dari ꝙ eas res quas le¬
gati heluicii cõmemorassent memoria ten̾et. Atq eo grauiꝰ
iurie sͥ conscius fiuss non fuisse difficile cauere. Sr ei e
dũ putaret. Qd̾ si uet̾is contumelio obliuisci uell mima¬

Expanded text:
fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi tutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut magis virtute contendeut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque eo gravius niuriae sibi conscius fuisset, non fuisse difficile cavere; sed eo ddum putaret. Quod si veteris contumeliae oblivisci vell
Abbreviated transcription (Latin):
cios id flumen traduxisse quartã ferr parte citm flumen
ararim reliquam eẽ. de tercia iugilia cum legionib tͥb e
castͥs ꝓfettꝰ ad eam partem ꝑuenit que nondu̾ flumen
transsicrat. Cos impeditos & mopinantes ad gressꝰ mag¬
nã parte eoꝵ conadit. Reliqui sese fuge mandarũt at
ĩ ꝓrnnas siluas addideru̾t. Ispagus appellabat᷑ nigurinꝰ
Nam om̃is ciuitas heliucia ĩ pagos .iiiͦiͬ. diuisaẽ. Hic pa¬
sulem iut̾fct̾at. et eiꝰ cx̾citũ subiugiom miscrat. Ira siue
casu siue consilio deoꝵ ĩmortaliũ que pars cuitatis he¬
pisonem legatum. tigurim codem pͥlio quo cassu n i̾ar¬
fec̾ant. Hoc p̾lio fc̾o reliquas copias heluicioꝵ ut ascqui
posset ponte ĩarare façiend̾ cuat. atq ũti ex̃atũ ⁊i. iducit.
.U cluuitĩ repentino enis aduentu commoti cum id ꝙ ip̃i dicbꝰ. xx.
agerrume confet̾ant ut flumen transsirent. illũ uno die i¬

Expanded text:
tios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen tios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic paonsulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis HeL. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die
Abbreviated transcription (Latin):
ad cesare̾ mittunt. rogatũ auxiliũ. itt se om̃i tp̃r de ppło ro¬
mano m̾itos ec̾ ut pene ĩ conspettu ex̾atus nr̃i agri uasta¬
ri liberi coꝵ ĩ ẜnitute abduci. oppida expugnari nõ debu¬
erunt. L. Eodem tp̃r hedui ambarri neccͣarii & osãgui¬
nei reduoꝵ cesarem cercorem faciunt sese depopulatis
agris nõ facile ab oppidis uim hostium prohibere. Item
allobroges qui transrbodanũ uicos q possessionesq habe¬
bunt. fugase ad cesare̾ iecipiũt. q demostrant s̃ p̾ter
gri solum nͥ ex̃ reliqui. Quib reb ad ductꝰ cesar nõ ex¬
spͣtandum sͥ statuit dum om̃ib fortums scc̃oꝵ consu̾ptiᷤᷤ
ĩsantonos heliucii ꝑuenirent. Fumen e̾ arar ꝙ ꝑ fiues
heduoꝵ et sequanoꝵ ĩ rhodanũ ĩfluit ĩcredibili lenitate.
itt ut oculis ĩ utiam ꝑtem fluat iudicari no̾ possit. Id he¬
liucii ratib ac lintͥb iunctis transsibant. Ubi ꝑ explo¬
ratores cesar cerc̃or fatrꝯ c̾. tres iam partes copiaꝵ heliu¬

Expanded text:
gatum auxilium: ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helve
Abbreviated transcription (Latin):
uexassent memoriam deponere possetiritoria tam
admirarent᷑ codem ꝑtin̾e. Consuesse eia des ĩmortales qͦ
grauꝰ homines excõicatone reꝵ duĩoti⁊ quos ꝓ scelere coꝵ
ulcisc uellent. ut sccundiores inteidum et dugt̾niorem
ĩpunitate concedere. Cum ea ita sint tñ si obsides ab us
s̾ dent᷑ uti ea que posliceant᷑ facturos ĩ tesligat. c si hedu¬
is de iurus quas ip̃is socus q eoꝵ intułint. It̾ si allobro¬
gib satiffaciant sese cu̾ his pacem ec̾ fa̾iru. Dinco
respondit ita heliuicios amaiorib suis ee̾ institutos un
responso dato discossit. Post̾o die castra ex co loco mouẽt
Idem fac̾ cesar cquitatũq om̃e ad mum̾iun quatuor mi

Expanded text:
vexassent, memoriam deponere posse? Quod sua vicadmirarentur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere. Cum ea ita sint, tamen, si obsides ab iis sibi dentur, uti ea quae polliceantur facturos intellegat, et si Haeduis de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico respondit: ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti sse testem. Hoc responso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor mi
Abbreviated transcription (Latin):
uicrem fortunã sequanor quã teliquoꝵ ꝙ soli ne ĩ actulto
quidẽ qͥri ni auxiliũ implorare.uudent. ab sentisq uiouis¬
ti crudelitatem uelut si coram adessi horretent. Propt̾ea
ꝓreliquis tantum fuge facultas daret᷑. sequanis uͦ qui ĩ¬
tra fines suos arionistum recepissent quoꝵ oppida om̃ia ĩ
pota̾tt ei essent om̃s cruciatus essent ꝑfcrendi. Hus re¬
b cognitis cesar galloꝵ animos u̾bis confirmauit pellici¬
ta q ẽ sͥ eam rem cuie fut᷑am. Migna se br̃e spem ⁊ bñfi¬
cio suo et auttoritate adductum arionistĩ finem ĩuirus
facturui. Hac or̾one hĩca consilium dimisit. et ẜmea
multe res cum ortabant᷑. quaro sͥ eam rem cogitandam
suscipiendam putaret. In pͥmis ꝙ heduos fr̃es asang̾¬
neos q sepe num̾o asenatii appellatos ĩ ẜuitute. atq in
dicone uidebat germanoꝵ ten̾i.eoꝵ ꝙ obsides ec̃ aput
iriouistum ac sequanos intesligebat. ꝙ ĩ tanto imꝑio¬

Expanded text:
iorem fortunam Sequanorum quam reliquorum, quod soli ne in occulto quidem queri neque auxilium implorare auderent absentisque Ariovisti crudelitatem, velut si coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius essent, omnes cruciatus essent perferendi. His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit. Et secundum ea multae res eum hortabantur quare sibi eam rem cogitandam et suscipiendam putaret, in primis quod Haeduos, fratres consanguineosque saepe numero a senatu appellatos, in servitute atque in dicione videbat Germanorum teneri eorumque obsides esse apud Ariovistum ac Sequanos intellegebat; quod in tanto im
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuiria & malefico̾ cristrinabat. Tamen ut spatiu̾ int̾ce¬
dere poss dum milites quos imperau̾at conuenne̾t. Lega¬
tis respondit diem se ad deliber and̾ sumpturũ si quid uel¬
lent ad ẏdꝰ ap̾l reu̾terent᷑. Interea ea legione quã setũ
habebat militib ꝙ qui ex proincia comen̾ant. a lacu
lemanno qui ĩ flumen rhodanũ influit ad monit uitã qui
fines sequanoꝵ ob heliucus diuidit. mił passuũ.xuiiii.
murũ ĩ altitudi̾e pedum.xii. fossamq ꝑducit. Eo tp̃r

Expanded text:
iniuria et maleficio existimabat. Tamen, ut spatium interceiniuria et maleficio existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent, ad Id. April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque, qui ex provincia convenerant, a lacu Lemanno, qui in flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis dividit, milia passuum XVIIII murum in altitudinem pedum sedecim fossamque perducit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
Is dics erat ad.a.lił. aprũ. Ipi me aulo gabimo consulib
Cerati cum id nuciatũ essi eos ꝑprcuntiaᷤ nt̾am itͦ face cona¬
ri. maturat ab urbe proficisci. et quam maximis pͭ itinibus
ĩgalliam ult̾iorem contendit. ꝙ ad genuã ꝑueĩt. ꝓuincie to¬
ti quã maximu̾ pt̃ militũ uim̾um. imperat. eiat cĩo ĩ gallia
ult̾iore legio una. Pontem qui erat ad genua̾ nibet uescindi
Uli eiꝰ aduentii leliuori cerc̾ores facti sunt legatos ad ooũ
iuitũt. nobilissimos ciuitatis. auꝰ legacõmis. nam ĩ eiꝰ. et
ugudotius pͥncipum locum optinebant. qui dr̃ent s c̾e in
ammo sine ullo malefic̾o iter ꝑ prouinca fac̾e. ꝓpt̾ ea ꝙ ali¬
ud iter hr̾ent nullum rogarent ut ciꝰ uolũtate idsͥ fac̾e̾ li¬
ceat. Cezar ꝙ memoria tenebat. L. cassiu̾ consulem acci¬
sum ctercitum q ciꝰ. ab heluicus putsum. et subiugu̾ mis¬
sum. conordendum nõ putabat. n homines i̾mico animo
data facultate ꝑ ꝓuintiam itim̾s faciundi temꝑat᷑os ab

Expanded text:
al. Apr. L. Pisone, A. Gabinio consulibus. Caesari cum id nuntiatum esset, eos per provinciam nostram iter facere conari, maturat ab urbe proficisci et quam maximis potest itineribus in Galliam ulteriorem contendit et ad Genavam pervenit. Provinciae toti quam maximum potest militum numerum imperat erat omnino in Gallia ulteriore legio una, pontem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum: rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non putabat; neque homines inimico animo, data facultate per provinciam itineris faciundi, temperaturos ab
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ eo hib̃nar&. hunc antoniꝰ ad ꝑsequendum equitatum
hostium mittit uolusenis ad eam uirtutem quȩ singularis erat
in eo: mnagnum odium cõmii adiungebat quo ubentius id face¬
ret qd̾ imꝑabatur. Itaq dispositis insidiis sũma celeritate ad exer¬

Expanded text:
qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius e
Abbreviated transcription (Latin):
meritis p̃mia tribuiss& cognoscendi eñi maximã facultatẽ habe¬
bat. quali quisq fuiss&ꝵ animo in tocius gallie defectione quam
sustinuerat fidelitate atq auxiliis ꝓuntie illiꝰ his confectis rebus
ad legiones in belgium se recepit hibernauitq nemetocenne. ibit co¬
gnoscit cõmium atrebatẽ p̃lio cũ equitatu suo contendisse. Nam cũ
antonius in hib̃na ueniss&e ciuitas que atrebatum ĩ officio e̾ẽt cõmiuᷤᷤ
qui post illam uulnerationẽ qũa supͣ cõmemoraui semꝑ ad om̃s motꝰ
paratus sius cuuib ẽ. cumsuess&: ne consilia belli quȩrentib auctor.
Armoꝵ dux que deess& parente romanis ciuitate cũ suiᷤᷤ eqͥtibꝰ.
latrocinus se suosq alebat: infestisq itinerib. cõmeatus com¬
plures qui comportabantur in hib̃na romanoꝵ int̾cipiebat.
rat at trib antonio prefectus equitũ. gͥ uolusenus quadratus

Expanded text:
meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habemeritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus
Abbreviated transcription (Latin):
galliȩ ẽ ꝓfectus: ut ibi extremũ tempꝰ consumer& estuioꝵ. Qũa
rem sicuti cȩtera cȩleriter felicitq confecit. Nãq om̃s equitanię
ciuitates legatos. id cȩsarem miser̃t̃: obsidesq ei deder̃t. Qͥbus
reb gestis: ipse equitum p̃sidio narbonam ꝓfectus ẽ: exercitũ
ꝑlegatos in hib̃na deduxit: quattuor. legiones in belgio colloca¬
uit: cũ antonio & gͥ trebonio & ꝓuatimo legato. Duas legioneᷤᷤ
in heduos deduxit quoꝵ in om̃i gallia sũma ẽẽ auctoritatẽ
sciebat. Duas inturones ad fines carnotũ posuit: que om̃em
illã regionẽ coniunctam oceano continerent. Duas reliquas
ĩ lemouicũ finib nõ longe ab au̾nis: neq pars gallia euacua
ab exercitii ẽẽt. Paucos dies ipse in ꝓuintia moratus cũ celerit̃
om̃s conuentꝰ ꝑcucurrissoꝵ publicas controu̾sias cognoss& bene

Expanded text:
Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfugisse exp̃lio scripsi cũ inpotestatẽ uenissoe epari acti crebro
eni mutandis locis multoꝵ. fidei se cõmitcebat. Quo nusqͣm aui¬
cius sine ꝑiculo cõmoraturꝰ uidebatur. cũ sibi conscrus ess& qm
mimicũ debero& ꝙe sarem Habẽ hunc epasnactus aruernꝰ amicis
abienus interim intreueris equestre p̃lium facit scđm. Com¬
plurib q treueris int̃fectis & g̾manis. qui nult idu̾sus roma¬
nos auxilia denegabant: pͥncipes eoꝵ uiuos redigit in suam
potestatẽ. atq inhissurũ heduum qui & uirtutis & generic
sũmam nobilitatẽ habebat solusq ex heduis ad id tempꝰ ꝑman¬
serat ĩ armis. Ea re cognita cȩsar cũ in om̃ib partib gallie
bene res geri uuder&. iudicar&.q suꝑiorib estuus galliã deuic¬
tam sub actamq eẽ equitaniam numqni ipse adiss& s ꝑ publiũ
erassum quadã ex parte deuiciss&e: cũ duab legionib in eã partẽ

Expanded text:
profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, hunc Epasnactus Arvernus, amiciLabienus interim in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribus aestivis Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem
Abbreviated transcription (Latin):
manebant. Ad postremũ cunicłis uenefontis int̾cise sunt atq ad¬
uersȩ. Quo facto repente ꝑennis exaruit fons. Tantamq atculit
oppidanis salutis desꝑationẽ: ut id ñ hominũ consilio s deorum
uoluntatẽ factũ putarent. Itaq se necessitate coacti tradiderunt.
esar cũ suã lenitatẽ cognitam om̃ib scur& neq uereret᷑ neqͥd cru¬
delitate naturȩ uideretur. asꝑius fecisse. neq exitum cõsiliorũ
suoꝵ animadũter& si tali ratione diu̾sis in locis plures cõfilia mis¬
sent exemplo supplicii deterrendos reliqͦs existimauit. Itaq om̃ib
qui arma tulerant manus p̃cidit. uitãq concessit qͦ testacior. eẽt.
pęna ĩ pboꝵ. Drappes qũe captũ ẽẽ a caninio docui. siue ĩ atgni¬
tate & dolore uinculoꝵ. siue timore grauioris supplicii paucis di¬
eb cibo se abstinuit atq ita int̾iis. Cõdẽ tẽpore iucterius qũe

Expanded text:
manerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque amanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ualussoꝵ qd sibi comunctus & familiaritate & consuetudine legati¬
onis ẽẽt. Exceptus ẽ. cȩsaris aduentus ab om̃ib municipiis ex colo¬
niis incredibili honore atq Amore. Cũ pͥmũ eñi ueniebat ab illo u¬
nu̾se gallie bello: nicħ relinq̃batur qd̾ adornatum portarum itine¬
rum locorum om̃ium quȩ cȩsar iturus erat excogitari poterat. Cũ
liberis om̃is multitudo obuiam ꝓcedebat. Hostiȩ om̃ib locis ĩmola¬
batur. Trichniis stractis fora templa que occupabant᷑ int uel expecta¬
tissimi triumphi lȩticia prȩcipi posset. Tanta erat magnificentia apd̃
opulentiores cupiditas apud humiliores. cũ om̃s regiones galliȩ to¬
gate cȩsar ꝑcucurriss&e. fine p̃lu facto celerit̃ opera. Flãma compre¬
hensa partim restingunt partim int̃scindunt. Cũ ꝑtinascit̃ resiste¬
rent oipidani magna etiam parte amissa sitisuoꝵ: insententia per¬

Expanded text:
valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legativaluisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis esset. Exceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore. Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar iturus erat excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae tot. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia per
Abbreviated transcription (Latin):
pia & colomas appellarae quib m̃. antonii quȩstoris sui cõmenda¬
uerat sac̾dotii peticionẽ. Contendebat gr̾̃a cũ libent̃ ꝓhomine sibi
coniunctissimo que paulo ante p̃miserat ad peticionẽ: tũ acricer
contͣ factione & potentiã pancoꝵ: qui m̃. antonii repulsa: cȩsaris de¬
cedentis grã conuellere cupiebant. Hunc si augurẽ prius factũ
q̃ s̃a inttaliã ad tinger& in ttinere audierat. tam̃ non minꝰ iustã
sibi causam munici pia & colonias adeundi existimauit. ut hiis
grãs agerae qd̾ frequentiã atq officiũ suũ. intonio prestitissent si¬
mulq se & honorẽ siũ sequentis anni. cõmendare peticione ꝓpt̃¬
ea. qdᵈ insolent̃ adusarii sin gloriarent᷑.i. lentulũ & .gͥ. marcelsum
coss ecreatos. qui om̃em honorem & dignitatem cȩsaris spoliarent.
ercptum. ser. galbe consolatum: cũ his multo plus gr̃a suffragiis q̃

Expanded text:
pia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendapia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitionem. Contendebat enim gratia cum libenter pro homine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur L. Lentulum et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque
Abbreviated transcription (Latin):
confecisse. qd̃ ego ñ existimaui m ẽe̾ faciendũ. ꝓpt̾ea qđ insequen ᷤ
oꝑe egestas. Nequis tam̃ ignorar& quib iñ locis cȩsar. exercitꝰq
eo tꝑr fuissent: paucaee scribenda comungendaq huic cõuuenta¬
rio statui. Cesar in belgio cũ hirmar&: unũ illud. ꝓpositũ habelat
contin̾e manitcicia cñ utates nulli sp̃e aut causam uare armoꝵ.
Nicħ eñi minꝰ uolebat qua sub discessu suo necessitatẽ sibi aliqu̾a
ĩpomi belligerendi. necũ exereitũ deducturꝰ eẽt. bellũ aliqd̃ relin¬
queretur qd̃ om̃s gallia libent᷑ sine p̃senti ꝑiculo susciperaꝵ. Itaq
honorifice ciuitates appellando yncipes maximis p̃miis ad ficien¬
do nulla onera iniungendo totã adii̾sis p̃liis galliã condicionẽ
parendi meliorẽ faciłẽ in pace continuit. Iyse hib̃nis ꝑactis cont
consuetudinẽ in italia qͣm maximis itinerib ẽ ꝓfectus ut munici¬

Expanded text:
confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens lliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut munici
Abbreviated transcription (Latin):
t. lanceaq infesta ac magnis uirib mediũ femur traicit uoluseni.
p̃ fecto uulnerato ñ dubitant nr̃i resistere: & conu̾sis eqͥs hostem
pellere. Qđ ubi accidit conplures hostiũ magno nr̃oꝵ impecu ꝑ¬
culsi uolnerantur: ac partim in fuga ꝓterunt᷑ partim intc̃ipiunt᷑.¬
Q d ubi malum dux equi uelocitate euitauit grauit᷑ uuln̾atus p̃¬
. fectus ut uite ꝑicł̃m aditurꝰ iidetur refertur ĩ castra. Cõmius aũt
siue expiato suo dolore siue magna parte amissa suoꝵ: legatos ad
antonium nritait seq & ibi futurũ ubi p̃scripserit & ea facturum
q̃ imꝑat obsidibꝰ datis firmat. Unum illut erat ut timori suo con¬
cedatur ne incõspectũ ueniat cuiꝰqͣm romani. Cuiꝰ postulationẽ
antoniꝰ cũ udicarae ab iusto nasci timore ueniam pecenti dedit.: ob¬
sides accepit. Scio cesarem singuloꝵ. annoꝵ. singulos cõmentarios

Expanded text:
ti lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. ti lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evitavit: graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios
Abbreviated transcription (Latin):
oppidi partib cohortes montẽ ascendere: & simulatione meniũ
occupandorum clamorẽ undiq inb& tollere. Quo facto ꝑt̾riti oy¬
pidam. Cumqͥd ageretur in locis reliqͥs ee̾nt signari reuocant
ab inpugnandis operib armatos murisq uĩponunt. Ita nr̃i¬
sepius equites eiꝰ ad grenus. scda p̃lia faciebat. Nouissime cũ uehe¬
mentius contenderent᷑ ac uolusenꝰ ipsius intͣcipiendi cõmii cupi¬
ditate ꝑtinatius eũ cũ paucis in secutus e̾et ille autẽ fuga uehem̃ti
uolusenũ ꝓduxiss&ꝵ longnus inimicꝰ homini repente suoꝵ. inuocat
fidẽ atq auxiliũ : ne sua uulnera ꝑfidia int̃posita paterentur ĩpu¬
nita. Conu̾soq equo se acȩteris in cautius ꝑmittit inp̃fectum.
Eaciunt hoc idem om̃s eius equites paucosq nr̃os conu̾itunt atq ĩ¬
sequunt᷑. cõmius incensum calcarib equum coniungit equo qͣdra¬

Expanded text:
oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita n adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadra