comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ põpeiũ miserũt. Ab his uberalit̾ ip̃e appellatꝰ
paucis suis. & ab achilla & septimio intͥficit᷑. itẽ
l.lẽtulus cõpͥhẽdit̾ a rege & incustia necatur
Caesar cũ inasiã ueisset reꝑiebat .. appiũ cona¬
tũ e̾e tollẽ pecuĩas epheso ex phano diane.eiusq
rei cã senatores oẽs ex ꝓuĩcia euo casse: ut his testi¬
bꝰ ea sũma peciĩe utẽtur. sed int̾pellatũ aduẽtui
caesaris ꝓfugisse. Ita duobꝰ tẽporibꝰ ephesie peciue
cesar auxiliũ tulit. Itẽ cõstabat elide ĩtẽplo mier¬¬
ue repetitis atq: enueratis diebꝰ qͦ die pͥliũ secũdũ
cesar fecit. simulacrũ uictorie ꝗͥ ante ipsã miner¬
uã collocatũ erat & ante ad simulacrũ minerue i
spectabat ad ualuas se tẽpli lim̃q cõu̾tisse. Eodẽq
die antiochie in syriã bis tãtꝰ ex̾citꝰ clamor & signoꝵ
sonꝰ exauditꝰ est ut ĩmuris armata ciuitas discurẽ¬
ret. hoc idẽ ꝑtolomaide accidit ꝑgami in occults

Expanded text:
dum Pompeium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis
Abbreviated transcription (Latin):
taris hẽbãt. His copiis fidẽs achillas paucitatẽq mili¬
tũ caesaris despiciẽs occupabat alexãdriã. Preter ea
oppidi ꝑtẽ ꝗͣ cesar cũ militibꝰ tenebat: pͥmo ĩpetu do¬
mũ eius irrũꝑe conatꝰ est. Sed caesar dispositis ꝑuiam
cohortibꝰ ĩpetũ eiꝰ sustinuit. eodẽq tẽpore pugnatũ est
adportũ ac lõge maximã ea res attulit dimicationẽ
Simul .n. deductis copiis pluribꝰ uiis pugnabat᷑ & magͥ
multitudine naues lõgas occupare hostes conabãt᷑
qͣrũ erãt .i. auxilio misse ad põpeiũ. pͥlioq in thessalia
facto domũ redierãt. illi tͥremes oes & ꝗnq̃remes:
erãt acte ĩstructeq õibꝰ rebꝰ ad nauigãdũ. pͥt̾ hasx¬

Expanded text:
taris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militaris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo impetu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instructaeque omnibus rebus ad navigandum, p
Abbreviated transcription (Latin):
q: duxerãt: ex ꝗbꝰ pleriq liberos hẽbãt. huc accedebant
collecti ex pͥdõibꝰ latrõib̾q sẏrie cilicieq ꝓuĩcie finitĩaꝵ¬
q regionũ. multi poena capitis dãnati exulesq cõue¬
nerãt. Fugitiuis oibꝰ nr̃is certꝰerat alexãdrie receptuᷤᷤ
certaq uite cõditio.: ut dato noĩe militũ esset nuero.
quorũ siꝗs a dño cõphẽ debat̃ cõsensu militũ eripieba t̃
Qui uĩ suorũ ꝗͥẽ insimili culpa u̾sabãt᷑ ip̃i pro suo ꝑiculo
defẽdebãt. hi regũ amicos ad mortẽ deposcẽ. hi bona
iocupletũ diriꝑe: stipẽdia augẽdi cã regis domũ obsi¬
dere regno expellẽ alios: alios accersẽ uet̾e qͦdã alexã¬
drimi ex̾citꝰ instituto cõsueuerãt. Erãt pͥt̾ea eꝗtũ milia
duo ꝗ ĩetetauerãt. hi ões cõpluribꝰ alexãdrie bellis pro
lomeũ patrẽ in regnũ reduxerãt. Bibuli filios duos
intfecerãt. bella cũ egẏptus gesserãt. hũc usũ rei mili-¬

Expanded text:
que duxerant, ex quibus plerique liberos habebant. huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato nomine militum essent numero. quorum siquis a domino prehenderetur, consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duorant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei mili
Abbreviated transcription (Latin):
tabellã: ꝗ liberãdos oĩ ꝑiculo cẽserẽt. Alterã ꝗ capitis
dãnarẽt. tertiã ꝗ pecunia mulctarẽt. Postremo ões
aut de honoribꝰ suis: aut de pͥmiis pecunie: aut de ꝑseq̃n¬
dis inimicitiis agebãt. ne ꝗbꝰ ratiõ ibꝰ suꝑae possẽt. sed
que a dmodũ uti uictoria debe̾nt cogitabãt. Re frumtaia¬
pͥparata & cõfirmatis militibꝰ et satis lõgo spatio tẽpoͬis
a dẏrrachinis pͥliis intͥmisso. quo satis ꝑspectũ habere
uideret᷑. tentãdũ cesar ex istiãuit: ꝗͥ nã põpeiꝰ ꝓpositi
ac uolũtatis ad dimicãdũ habe̾t. Itaq exͥcitũ e castris
eduxit: aciẽq instruxit. pͥmũ suis locis paulũq ac astͥs
põpeii lõgiꝰ. cõtinẽtibꝰ uo diebꝰ ut progredetur a castris
suis collibusq põpeianis aciẽ subicẽt. Que res indies
cõfirmatiorẽ eiꝰ ex̾ͥcitũ efficiebat. Suꝑius tamẽ institu¬
tũ in eꝗtibꝰ ꝙ demõstrauimꝰ seruabat: ut quoniã nuͣo:

Expanded text:
erandos omni periculo censerent, alteram, qui capitis damnarent, tertiam, qui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentapraeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis intermisso, quo satis perspectum habere existimavit, quidnam Pompeius propositi aut voluntatis ad dimicandum haberet. itaque exercitum ex castris eduxit aciemque instruxit, primum suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero diebus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat
Abbreviated transcription (Latin):
cõtẽtionibꝰ ad grauissĩas u̾borũ cõtuelias palã descẽde¬
rũt. cũ lẽtulus etatis honorẽ ostẽtaret: domitiꝰ urba¬
nã grãm dignitatẽq iactaret: scipio asfinitate põpeu
cõfidẽt. Postulauit cẽ .l. affraniũ proditiõis excitus.
actius rufus apud põpeiũ. ꝗ gestũ in hispania dicẽt
et .i. domitius incõsilio dixit. place̾ sibi bello cõfecto
ternas tabellas dari ad indicãdũ his ꝗordinis essent.
senatorii: belloq una cũ ipsis nõ int̾fuissẽt: sentẽtias¬
q de singulis ferrẽt ꝗrome remã sissẽt:ꝗq int̾ pͥsidia¬

Expanded text:
tentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acutius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui Romae remansissent quique
Abbreviated transcription (Latin):
legionariũ hoĩum. ĩi. ccc. reliꝗ uulneribꝰ & pͥliis & laboe
ac magnitudĩe itineris cõfecti cõseꝗ nõ poterãt. Sed
cesar cõfisus fama rerũ gestarũ infirmis auxiliis ꝓ¬
ficisci nõ dubitauerat: oẽm sibi locũ tutũ fõe ex istians
A lexãdrie de põpeii morte cognoscit. atq ibi pͥmum:
enaui egrediẽs̃ clamorẽ militũ audit qͦs rex ĩ oppido
p̾sidii cã reliq̃rat: & cõcursũ ad se fieri uidet ꝙ fasces
anteferrẽtur. In hoc oĩs multitudo maiestatẽ regiã
minui p̾dicabat. Hoc sedato tumultu crebre cõtinuis
diebꝰ ex cõcur su multitudinis cõcitatiões fiebãt. cõplues¬
ꝙ milites huiꝰ urbis oĩbꝰ ꝑtibꝰ int̾ficiebãt᷑. Quibꝰ rebus
aĩadu̾sis legiões sibi alias ex asia adduci iussit qͣs ex põ¬
peianis militibꝰ cõfecerat. ipse.ii. necessario etesuo

Expanded text:
reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes in acie.lxxx. cõstiutas hẽbat: q̃ sũma erat mi¬
liũ xxii. cohortes duas castris pͥsidio reliq̃rat. Sinistꝰ
cornu ãtoniũ. dextro.p. syllã. media acie. er. doitiũ¬

Expanded text:
cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat micohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, media
Abbreviated transcription (Latin):
iegio cõiũcta cũ cohortibꝰ hispanis qͣs traductas ab era¬
iio docuimꝰ indextro cornu erãt collocate. has firmis¬
simas se habe̾ põpeius existĩabat. reliqͣs int̾aciẽ mediã
cornua int̾iecerat nũoq: cohortes.cx.expleuerat. he
erãt milia .xlu. euocatorũ circit duo.ꝗex bene ficiariis
suꝑiorũ excituũ adeũ cõuenerãt: q̃ tota acie disꝑsei¬
erãt. reliꝗͣs cohortes.uii.castris ꝓpĩꝗsq castellis pͥ¬
sidio disposuerat. Dextrũ cornu eius ruius qͥã ĩpeditiꝰ
ripis mũiebat. quã ob causã cũctũ eꝗtatũ sagutaios
fũditoresq oes sinistro cornu obiecerat. Gelar supi
institutũ seruãs .x. legionẽ indextro cornu. nonam in
sinistro collocauerat: tã et si erãt dẏrrachinis pͥlus ue¬
hemẽt᷑ autenuate. & huic sic adiũxit octauã ut pene
unã ex duabꝰ effice̾t atq altã alt̾ã alt̾i pͥsidio e̾e ussẽat.

Expanded text:
legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afralegio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat.
Abbreviated transcription (Latin):
multos autũni pestilẽtia initalia cõsũpsit. multi domum
discesserũt. multi sũt relicti incõtinẽti.An nõ exaudistiᷤ
ex his ꝗ ꝑ cãm ualitudinis remãserũt cohortes brũdu¬
sii factas he copie qͣs uidetis ex delectu horũ ãnorũ in
citerioi gallia sũt refecte. & pleriq sũt ex coloniis trãs¬
padanis. Aitamẽ q fuit roboris duobꝰ pͥliis dyrrachinis
int̾iit. hȩc duxisset iurauit se nisi uictorẽ in castra nõ
reu̾surũ: reliquosq: ur idẽ facent hortatꝰ est. hoc laudãs
dubitaet. Nec cũ facta sũt incõsilio magna spe & letitia
oĩum discessũ est. & iã aĩo uictoriã ꝑcipiebãt: qͥ de re
tãta et de tãꝑito ĩꝑatoͬe nihil frustra cõfirmai uidebat᷑.¬
Cesar cũ põpeii castris appropĩqͣssa&e adhũc modũ aciẽ.
eiꝰ instructã aĩadunt. Frãt insinistro cornu legiones
mediã aciẽ scipio cũ legiõibꝰ tenebat sẏriacis. Cilicẽsis

Expanded text:
multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito iCaesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis
Abbreviated transcription (Latin):
armis abiectis signisq militaribꝰ relictis se ẽ castris.
eiecerũt. et cũ ad cõfluẽtẽ mopse et rheni ꝑueissent
reliqua fuga desꝑata magno nũero ĩterfecto reliꝗ
se ĩ flumẽ precipitauerũt. atq ibi timoͬe lassitudine¬
et ui flum̃is oppressi ꝑierũt. Nostri ad unũ ões ĩcoluẽs
ꝑ paucis uulneratis ex tãti belli tiõre cũ hostiũ nũerꝰ
capitũ.ccccxxx. miliũ fuisset se ĩ castra receperunt
Cesar his quos ĩcastris reunuerat discedẽdi potestatem
fecit. Illi supplicia cruciatusq gallorũ ueriti. quoꝵ
agros uexauerãt:remane̾ se apud eũ uelle dixerunt
Nis cesar libertatẽ cõcessit. Germaĩco bello cõfecto mł¬
tis de causis caesar statuit sibi rhenũ trãseũdũ. Quarũ
illa fuit iustissima: qͥ cũ uidet germaos tã facile ĩpelli
ut ĩgalliã ueĩrẽt. sui s quoq rebꝰ eos timẽ uoluit: cum

Expanded text:
armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere vol
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗ iussit acie triplici ĩstructa et celeriter octo mi-¬
liũ nuẽro itinẽ cõfecto pͥus ad hostiũ castra ꝑuenit
ꝗͣ ꝗ age̾tur germaĩ scire possẽt. Iui oĩbꝰ rebus subito
ꝑ terit et celeritate aduẽtus & discessu suorũ neq
cõsilii hẽndi. neq arma capiẽdi spacio dato ꝑturbã¬
tur: copiasne aduersus hostẽ duce̾. an castra defen¬
dere: anfuga salutẽ pete prestaret.Quorũ timor
cũ fremitu et cõcursu significaret᷑: milites nostri
pͥstini diei ꝑfidia ĩcitati ĩ castra irrũpũt. quo loco
ꝗceleriter arma caꝑe potuerũt.paulisꝑ nr̃is res¬
citerũt. atq ĩter carõs ĩpedimẽtaq pͥliũ cõmiserũt¬
At reliqua multitudo puerorũ mulierũq nã cũ om̃ibꝰ
suis domo excesserãt. rhenũ trãsierãt. passim fugere
cepit. ad quos cõsectãdos caesar eꝗtatũ misit. Germani
post tergũ clamore audito cũ suos ĩter fici uiderent

Expanded text:
sequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII misequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiseruat reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent,
Abbreviated transcription (Latin):
insidias petita pace ultro bellũ itulissẽt. Expec¬¬
tare uero dũ hostiũ copiȩ augerẽtur:eꝗtatusq
reuertẽtur:sũme demẽtiae esse iudicabat. Et co¬
gnita gallorũ ĩfirmitate:quãtũ iã apud eos
hostes uno prelio auctoritans essẽt hĩturi sẽtie¬
bat. Quibꝰ ad cõsilia capiẽda nihil spacii dãdũ,
ex istimabat. His cõstitutis rebꝰ et cõsilio cũ legatiᷤᷤ
et q̃store cõmũicato ne quẽ diẽ pugnae ĩter mitẽt
oportunissiẽ res accidit: q postridie eius diei maẽ
eadẽ & ꝑfidia et simulatiõe usi germaĩ freq̃ntes
oĩbꝰ pͥncipibꝰ maioribꝰq naui adhibitis ad eũ ĩ cast᷑
uenerũt. simul ut dicebat᷑ sui purgãdi causa quod
contra atq esset dictũ et ip̃i petissẽt preliũ pridie
iussit. Ipse autẽ copias ex castris eduxit:eꝗtatũq
q recẽti prelio ꝑteri̾tũ e̾e̾ existimabat agmen sub-¬

Expanded text:
insidias petita pace ultro bellum intulissent; expecinsidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen sub
Abbreviated transcription (Latin):
de silierũt suffossisq eꝗs cõpluribꝰq nr̃is deiectis
reliquos ĩfugã cõiecerũt. atq ita ꝑterritos
egerũt: ut nõ priꝰ fuga desisterẽt ꝗͣ in cõspectu
agm̃is nr̃i ueĩssẽt. In eo prelio ex ẽꝗtibus nr̃is
ĩterficiũt᷑. ĩii. et lxx. In his uir fortissimꝰ piso
Aꝗranus ãplissimo gene̾ natus cuius auus ĩ ciui¬
tate sua regnũ obtinuerat: amicus d Senatur
nr̃o appellatꝰ. Nic cũ fratri ĩtercluso ab hostibꝰ
auxiliũ ferret: illũ ex ꝑiculo exipuit. Ip̃e e qͦ
uulnerato deiectꝰ. quoad potuit fortissiẽ resti¬
tit: cũ circũuẽtus ĩmultis uulneribꝰ acceptisce¬
cidisset: atq: id frater ꝗiã prelio excesserat,
procul aĩaduertisset ĩcitato equo se hostibuᷤ
outulit atq ĩterfectꝰ est. Hoc facto prelio caȩsar
neq iã sibi legatos audiẽdos neq cõditiones
accipiẽdas arburabatur abhis ꝗ ꝑdolũ atq¬

Expanded text:
desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atq
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad eos eꝗtes ꝗagmẽ antecessissẽt premuteret
eosq pugna prohibeͬt sibiq ut potestatẽ facerei
inubios legatos mutẽdi.Quorũ si pͥnceps ac senatꝰ
sibi iureiurãdo fidẽ fecisset ea cõditiõe q̃a caesare
ferret᷑: se usuros ostẽdebãt. Ad has res cõficiẽdas:
sibi tridui spaciũ daret. Haec oĩa cesar eodem illo
ꝑtine̾ arbitrabat᷑ ut tridui mora ĩterposita eꝗtatꝰ
eorũ ꝗabessẽt reuerterẽtur:tamẽ se se nõlõgius
milibꝰ passuũ qͣtuor aquatiõis causa processurũ
eo die dixit.Nuc postero die ꝗͣfrequẽtissimi cõue¬
nirẽt. ut de eorũ postulatis cognoscẽt. Interĩ¬
ad prefectos ꝗ cũ om̃i eꝗtatu ante cesserat mittit
ꝗ nũtiarẽt. ne hostes prelio lacesserẽt. Et si ip̃i¬
lacesserẽtur sustinẽt quo ad cũ exexcitu pro
discesserãt. atq is dies ĩduciis dictꝰ erat abhis
petitus. ĩpetu facto celeriter nr̃os ꝑturbauerũt
rursus resistẽtibꝰ nr̃is cõsuetudiẽ sua ad pedes

Expanded text:
uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interiad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipslacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propdiscesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
sesct hostes pulsi celeritate ꝑiculũ effugent ae
nactus eꝗtes circiter.xxx. quos comius atrebas de
quo ante dictũ est secũ trãsportauerat legioes in
Acie pͥro castris cõsnituit. cõmisso prelio dutius no¬
Arorũ militũ ĩpetũ hostes ferre nõ potuerũna¬
terga uerterũt quos tãto spacio secuti qͣntũ uib

Expanded text:
si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcurrẽ et ĩiugo cõsistẽ & se ĩde ĩcurrus citissime
reciꝑe cõsuerint. Quibꝰ rebꝰ ꝑturbatis nr̃is nouita¬¬
te pugne tẽpore oportunissiõ caesar auxiliũ tulit
esse tẽpus arbitratus suo se loco cõtinuit.et breui
tẽpore ĩtermisso ĩcastra legiões reduxit.Dũ haec'
gerũtur nr̃is oĩbꝰ occupatis ꝗ erãt in agris reliqui
discesserũt. secute sũt cõtinuo cõplures dies tem¬
pestates. q̃ et nr̃os ĩcastris cõtinerẽt et hostem
a pugna prohibe̾nt. interĩ barbari nũtios ioespar¬
tes dimiserũt: paucitatẽq nr̃orũ militũ suis prre¬
dicauerĩt et qͣnta prede faciẽde atq ̃ꝑpetuĩ sule
lberadi facultas daret si romaos castris eaxpridisẽ
demostrauerũt. Hlis rebꝰ celerit̾ magna multitudine
peditatus e ꝗtarusq coacta ad castra ueneriet ate ser
et suidt̃ qͥ supioriꝰ dictꝰ acciderat fore uidebat et

Expanded text:
percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
erat reliqͣ suspicati hostes huc nr̃os ẽe uẽturos noc¬
tu ĩ siluis delituerãt. Tum disꝑsos depoĩtis armis in me¬¬
tẽdo occupatos subito adorti paucis ĩterfectis reliqͥs
ĩcertis ordinibꝰ ꝑturbauerũt. simul eꝗtatu esedisq
circũdederãt. Genus hoc est esedis pugne. Primo ꝑ
oes partes ꝑeꝗtãt et tela coniciũt atq ip̃o terroẽ
equorũ et strepitu rotarũ ordines plerũq ꝑ turbãt
et cũ se ĩter eꝗtũ turmas ĩsinuauerĩt: esedis desiliũt
et pedibꝰ preliãtur. aurige ĩterim paulatĩ ex p̾lio,
excedũt. atq currus collocãt: ut si illi a multitudiẽ
hostiũ premãtur: expeditũ ad suos receptũ hẽant
Ita mobilitatẽ eꝗtũ. stabilitatẽ peditũ in prelus
prestãt. Ac tãtũ usu quoitidiano & exercitatione
efficĩt: ut ĩdecliui ac precipiti loco ĩtitatos eqͦs:
sustine̾ et breui moderari ac flectẽ: et ꝑtemonẽ

Expanded text:
erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos nocerat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem
Abbreviated transcription (Latin):
amissis. reliꝗs ut nauigari cõmode posset effecit
Dũ ea gerũt᷑ legione ex cõsuetudĩe una frumẽtatũ
missa q̃ appellabat᷑ septĩa neq ulla ad id tẽpus'
belli suspicione ĩterpoĩta cũ pars hoĩum ĩ agris
remanẽt: pars etiã incastris uẽtitaret: iiꝗ pro
portis castrorũ instatiõe erãt. caesari nũtiaueꝵs
puluerẽ maiorẽ ꝗͣ cõsuetudo ferẽt ĩ ea parte ui¬
deri: qͣm ĩ partẽ legio iter fecisset. Gaesar id qerat¬
suspicatus aliꝗͥ noui abarbaris initũ cõsilii cohor¬
tes q̃ instatiõibꝰ erãt secũ in eã partẽ proficisci ex
reliꝗs duas ĩ stationẽ cohortes succedẽ reliqͥs arma¬
ri et cõfestĩ se se subseꝗ iussit. Cũ paulo lõgilacass
processisset et suos ab hostibꝰ premi atq egre sustinẽ
et cõferta legiõe ex oĩbꝰ partibꝰ tela coniici aĩaduertit
Namqͥ oĩ ex reliꝗs partibꝰ demesso frumẽto pars una

Expanded text:
amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una
Abbreviated transcription (Latin):
exiguitate cognosce̾nt.q̃ hoc erat etiã angus¬
tiora. q sine ĩpedimẽtis cesar legioẽs tñspõtaueãt
optimũ factuesse dixerũt rebelliõe facta frumẽ¬
to cõmeatuq nr̃os prohibẽ. et rẽ in hiemẽ ꝑdu¬
cere. ꝗ his suꝑatis aut reditu ĩterclusis. neminẽ
postea belli ĩferẽdi causa ĩbritãniã trãsiturum
cõfidebãt. Itaq rursus cõiuratione parefacta
paulatĩ ex castris discedẽ: aut suos clã ex agris
deduce̾ ceꝑũt. At cesar et si nõdũ cõsilia cogno¬
uerat tamẽ ex euẽtu nauiũ suarũ et ex eo qđ
obsides dare ĩtermiserãt fore id q accidit sus¬
picabatur. Itaq ad oẽs casus subsidia cõꝑabat
Nam et frumẽtũ quoutidie ex agris ĩ castra cõfẽbat
et q̃ grauissiẽ afflicte erãt naues. earũ mateia
atq ere ad reliqͥs reficiẽdas utebat̾. et q̃ ad eas:
res usui erãt ex cõtinẽti cõportari iubebat.Itaq
cũ id sũmo a militibꝰ admĩstraret᷑.xii. nauibus:

Expanded text:
angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus
Abbreviated transcription (Latin):
legatis Cominius autrebas uenit: q̃m supra demõ¬
strauerã a cesare ĩbritãniã prȩmissũ. Nũc illi e
naui egressũ: cũ ad eos oratoris modo caesaris mã¬
data deferret cõprehẽderãt atq ĩuĩcula cõiece¬
rãt. sum prelio facto remiserũt. In petẽda pace
euiꝰ rei culpã inmultitudinẽ cõiecerũt. et ꝑ ĩpru¬
dẽtiã ut ignosce̾tur petierũt. Caesar q̃stus q cum
ultro ĩ cõtinẽtẽ legatis missis pacẽ ab se petissẽt
bellũ sine causa ĩtulissẽt ignosce̾ ĩprudẽtie dixit
obsidesq ĩ ꝑauit. Quorũ illi partẽ statĩ dederunt
partẽ ex lõgioribꝰ locis accersitã paucis diebꝰ sese¬

Expanded text:
s venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissum. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt. Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
sit etiã q illa pars eꝗtatus vsipetũ et tenocerorũ. ꝗͣ
supra cõmeoraui predãdi frumẽtãdiq causa mossã
trãsisse neq prelio ĩt̾fyisse. Post fugã suorũ se trans
rhenũ ĩ fines sicãbrorũ receꝑat seq cũ his cõiũxeãt
ad quoscũ caesar nũtios misisset: ꝗ postularẽt eos:
ꝗ sibi gallieq bellũ ĩtulissẽt uti sibi dederẽt. Respon
ĩgalliã trãsire nõ equũ existimaret. cur sui qe qͣ esse
imꝑii aut potestatis trãsrhenũ postularet. Ubii autẽ
ꝗuni ex trãsrhenanis ad caesarẽ legatos miserãt:i
amiciciã fecerãt. obsides dederãt magnoꝑe orabãt
ut sibi auxiliũ ferret. ꝗq grauiter a sueius pͥmerentͤ
spẽq reliꝗ tẽporis satis futurũ. tãtũ esse nomẽ atq
opinionẽ eius exercitꝰ. Ario uisto pulso atq: hoci
nouissiõ prelio facto etiã adultimas germanorũ'
natiões uti opinione & amicicia po.ro.tuti ẽe possẽt¬

Expanded text:
et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent, respondin Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
est ab utrisq acriter. Nostritamẽ ꝗͥ neq: ordiẽs
seruare neq firmiter ĩsistere: neq: signa subseꝗ
poterãt.atq alius alia ex naui ꝗbuscũq signis t¬
occurrerat: se aggregabat: magnoꝑe ꝑturbãt᷑
singulares ex naui egrediẽtes cõspexerãt in¬
citatis eꝗs ĩpeditos adoriebãtur.Plures paucos
circũ sistebãt. Alii a latere aꝑto ĩuniuersos te¬
la conuciebãt. Quod cũ aĩaduertisset caesar sca¬
phias lõgarũ nauiũ. itẽ speculatoria nauigia:
militibꝰ cõpleri uissit. et quos laborãtes cõspexerat
his auxilia submutebat. Nostri simul ĩ arrido con¬
stirerũt. Suis õibꝰ cõsetutis ĩ hostes ĩpetũ fecerunt
atq: eos ĩ fugã dederũt. Neq lõgius proseꝗ potueꝵ

Expanded text:
est ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines est ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines servare neque firmiter insistere neque signa subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbatore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius
Abbreviated transcription (Latin):
adusũ expeditior paulũ remoueri ab onerariᷤ
nauibꝰ et remis ĩcitari et ad latus aꝑtũ hostium
cõstitui: atq ĩde fũdis. sagutis. tormẽtis hostes pro¬
pelli ac sumoueri iussit. q̃ res magno usui nostris
fuit. Nam et nauiũ figura et remorũ motu et in¬
usitato gen̾e tormẽtorũ ꝑmon barbari cõstiterũt
ac paulũ modo pedẽ retulerũt.atq nr̃is militibuᷤ
cũctãtibꝰ maxĩe propter altitudinẽ maris ꝗ decĩe
legiõis aꝗlã ferebat cõtestatus deos ut ea res le¬
gioni feliciter eueniret: desilite ĩꝗt milites nisi
uultis aꝗlã hostibꝰ prodere. Ego certe meũ rei.p.
magna dixisset: se ex naui proiecit atq ĩ hostes
aꝗlã ferre cepit.Tum nr̃i cohortati ĩterse: ne
tãtũ dedecus admutẽtur: uniuersi ex naui desi¬
lierũt.His it ẽ nr̃i ex proxĩs pͥmis nauibꝰ cũ cõspe¬
xissẽt subsecuti hostibꝰ appropĩqͣnt.Pugnatum

Expanded text:
otus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis otus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei pubmagna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt. Pugnatum
Abbreviated transcription (Latin):
plano lutõe̾ naues cõstituit. At barbari consilio
romaorũ cognito premisso eꝗtati et essedariis
quo plerũq gene̾ ĩ preliis uti cõsuessẽt reliꝗs copiiᷤ
subsecuti nr̃os nauibꝰ egredi prohibebãt. Erat:
ad has causas sũma difficultas q naues propter
magnitudinẽ nisi ĩ alto cõstitui nõ poterãt. Mi¬
litibꝰ autẽ ignotis locis ĩpedius maĩbꝰ magno &
graui onere armorũ oꝑpressis simul et̾de na¬
uibꝰ desiliẽdũ et ĩ fluctibꝰ cõsistẽdũ et cũ hostib
erat pugnãdũ. cũ illi aut ex arido: aut paulũ¬
audacter ĩ aqua progressi oĩbꝰ mẽbris expediu
nõtissimis locis tela audacter coniicerẽt.et eqͦs
ĩsue factos ĩcitarẽt. ꝗbꝰ rebꝰ nr̃i ꝑteri̾ti: atq huiꝰ
omniõ gene̾i̾s pugne ĩꝑiti. nõ eadẽ alacritate
ac studio quo ĩpedestribꝰ uti preliis cõsueuerant
utebãtur. Quod ubi caesar aĩ aduertit: naues lõ

Expanded text:
ac plano litore naves constituit. At barbari, consilio ac plano litore naves constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibus rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves long
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis nauibꝰ britãniã attigit. atq ibi ĩ õibꝰ collibꝰ expo¬
sitas hostiũ copias armatas cõspexit: cuiꝰ loci haeci
erat natura atq ita mõtibꝰ angustis mare cõtine¬
bat᷑. uti ex locis suꝑioribꝰ ĩ litus telũ adigi posseri
Nunc ad egrediẽ dũ nequaꝗͣ idoneũ locũ arbitratus
dũ reliq̃ naues eo cõuenirẽt ad horã nonã ĩ ãchois
expectauit. Interĩ legatis tribunisq militũ cõuo¬
catis et q̃ ex Uoluseno cognoscẽt et q̃ fieri uellet: os¬
tẽdit monuitq ut rei militaris ratio maxĩe uti.
res maritĩe postularẽt: ut ꝗͣcelerẽ atq ĩstabilem:
motũ hr̃ent: ad nutũ et ad tẽpus oẽs res ab his ad¬
mĩstrarẽtur. Nis dimissis et uẽtũ &e aestũ uno tẽpoe̾
nactus secũdũ dato signo et sublatis anchoiͣs circi¬
ter milia passuũ septẽ ab eo loco progressus aci

Expanded text:
primis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expoprimis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto
Abbreviated transcription (Latin):
nũ his nuerũ obsidũ ĩꝑat ꝗbꝰ adductis infidẽ rece¬
coactis cõtractisq: q satis esse ad duas trãsportan¬
das legiões existimabat.ꝗq preterea nauiũ lon¬
garũ hẽbat: qͣstori. legatis. prefectisq distribuit
Nuc accedebãt .x. et octo onerarie naues:q̃ ex eolo¬
co a milibꝰ passuũ octo uẽto tenebãtur: quo minus
ĩeũdẽ portũ ueĩre possẽt. Has eꝗtibꝰ distribuit. reli¬
quũ exercitũ. Q titurio sabino. et .li. arũculeio cot¬
te legatis ĩmenapios atq: ĩeos pagos moriorum
a ꝗbꝰ ad eũ legati nõ uenerãt: ducẽdũ dedit.p. sul¬
piciũ rufum legatũ cũ eo presidio: qͥ satis ẽe arbitr᷑¬
batur: portũ tenẽ ussit. Nis cõstitutis rebꝰ nactus:
idoneã ad nauigãdũ tepestatẽ tertia fere uigilia:
soluit. eꝗtesq ĩ ulteriorẽ portũ progredi et naues
cõscẽdere & se seꝗ iuissit. a ꝗbꝰ cũ id paulo tardius:
esset admĩstratũ ip̃e hora circiter diei qͣrta cum:

Expanded text:
dductis eos in fidem recicoactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit; Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit. His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset administratum, ipse hora diei circiter IIII. cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗse de supioris tẽporis cõsilio excusarẽt. ꝗ hoĩes
barbari et nr̃e cõsuetudinis ĩꝑiti bellũ po .r. fecissẽt
seq ea q̃ ĩꝑasset facturos pollicẽtur.Haec sibicaesar

Expanded text:
qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti bellum populo Romano fecissent, seque ea quae imperasset facturos pollicerentur. Hoc sib
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝗͣ pͥmũ reuertat᷑. Ipse cũ oĩbꝰ copiis ĩ morinospro¬
Nuc naues undiq ex finitimis regiõibꝰ et qͣm suꝑiõe
estate adueneticũ bellũ effeceat classẽ iubet cõue¬
nire. Interĩ cõsilio eius cognito et ꝑ mercatoes ꝑla-¬
pollicitꝰ hortatusq ut ĩea sentẽtia ꝑmanerent
cos domũ remutit. et cũ his una uolusenũ: quẽ i¬
ip̃e atrebatibꝰ suꝑatis regẽ ibi cõstituerat.C.uius
et uirtutẽ & cõsiliũ probabat. et q̃m sibi fidelẽ
ẽe arbitrabat᷑: cuiusq auctoͬitas ĩ his regiõibꝰ ma-¬
gni hẽbat̾ mutit. Nuic ĩꝑat qͣs possit adeat ciui¬
qͣntũ ei facultas dari potuit ꝗ naui egredi ac sei
barbaris cõmutẽ nõ audet: ꝗnto die ad caesarem
reuertit᷑. queq ibi ꝑspexissẽt renũtiat. Dum ĩ
his locis caesar nauiũ parãdarũ causa moratur
ex magna parte morinorũ ad eũ legati ueniũt

Expanded text:
se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos prose quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos prois regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlapollicitus hortatusque ut in ea sententia permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat civiquantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Morinorum ad eum legati venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nistrata auxilia ĩtelligebat. Et si tẽpus anni
ad bellũ gerẽdũ deficeret: tamẽ magno usui foe̾
sibi arbitrabatur si modo ĩsulã adisset et genꝰ
hoĩum ꝑspexisset. locos. portus. aditusq cogno¬
uisset. Quae fere oĩa gallis erãt icognita.Neq .ni.
temẽ preter mercatores illo adiit ꝗsꝗͣ. neq:
his ip̃is ꝗcꝗͣ preter orã maritimã atq eas regi¬
ones q̃ sũt cõtra gallias note sũt. Itaq uocatis
ad se ũdiq mercatoͬibꝰ: neq qͣnta e̾et ĩsule ma¬
gnitudo. neq aut qͣnte natioes ĩcolerent neq¬
quẽ usũ belli hr̃ent: aut ꝗbꝰ ĩstitutis uterẽtur. neque
ꝗessẽt ad maiorẽ nauiũ multitudinẽ idonei portꝰ
reꝑire poterat. Ad haec cognoscẽda priusꝗͣ ꝑiculũ
facẽt. idoneũ esse arbitratus.C. uolusenũ cũ naui lõ¬
ga premutit. Huic mãdat ut exploratis oibꝰ reb̾ ad

Expanded text:
nistrata auxilia intellegebat, et si tempus anni nistrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neqquem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
his cognouit. Sueuos postqͣ ꝓexploratões põtẽ
fieri cõꝑissẽt more suo cõsilio hĩto nũtios in oẽs
partes misisse:ut de oppidis demigrarẽt.libe.¬
ros uxores suaq oĩa in siluis deponerẽt:atq: om̃eᷤ
ꝗarma ferre possẽt unũ in locũ cõueĩrent.Nũc
esse delectũ mediũ fere regionũ earũ qͣs sueui
obtinerẽt.Hinc romaorũ euẽtum expectare.i
atq ibi decertare cõstituisse.Quod ubi caesar:
cõꝑit: oĩbꝰ his rebꝰ cõfectis: quarũ rerũ causa
tũ iniice̾t: ut Sicãbros ulcisceret᷑. ut ubios obsi¬
dione liberaret:diebꝰ omĩo.x et octo trãsrhenũ
cõsũptis satis et ad laudẽ & adutlitatẽ ꝓfectũ
arbitratus se ĩgalliã recepit: põtẽq rescidit. i¬
Exigua parte estatis reliqua caesar et si ĩ hislocis
ꝙ om̃is gallia ad septẽtrionẽ uergit:maturae:
sint hiemes:tamẽ ĩbritaniã proficisci cõtẽdit.
q oĩbꝰ fere gallicis bellis hostibꝰ nr̃is inde submi¬

Expanded text:
 exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus iis rebus confectis, quarum rerum causa tum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde submi