comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cermtn ⁊ humani qñs uiuers. societate. Eius aũt unculu est ratio ⁊
oratio. que docendo discendo coĩcando disce ptando iudicando conciliat
inter se hoĩes ꝯiungit q ñali quada societate. Neq ulla re longi absa¬
nbus iustitiã bonitatẽ equitatẽ nõ dicimus. Sũt eĩ ratõnis ⁊ orators
ex ꝓte̾e ¶Ac latissime uatens hõibus inter ip̃os oĩbus inter om̃es societas
hec est. ⁊̃ qua oũim at⁊e quas ad coẽm houm ussi natura genuit est ẜuarda
doĩtas ut que descuͣpt̃a sũt legibus et unre ciuili ñ ita teneant᷑ ut sit con¬
scitutu. E quibus ipis cetera sic obẜuent᷑ ut ĩ grecoꝵ ꝓuerbio est: Amicoꝵ

Expanded text:
eris humani societate. Eius autem vinculum est ratio et oratio, quae docendo, discendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absunibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
libidine ꝓcirandi/ yͥma socetas ⁊ ip̃o ꝯiigio est ꝓxia ĩ libers deinde una do¬
una iã domo capi nõ possit. ⁊̃ alias domos taꝙͣ ⁊ colonias exeunt Secuntur
puͣꝵ. Sangiũs aũt ꝯuictio ⁊ beniuolentia deu̾ncie hoĩes crĩtate. Sagnu est
eĩ eadẽ habere monimenta maioꝵ. eisdẽ uti sacris se pulcra hỹe cõĩa. Es
oium societatũ nulla est ystantior nuilla firmior ꝙͣ cũ uiribomi moĩbus sumlẽs
sũt familiai̾te ꝯuicti. ¶Illud ei honestu quod sepe dixiti ⁊ si ĩ aliquo cernim
tũ nos monet uł mouet atq illi ĩ quo id esse iudet̃ amicos facit. Et ꝙͣꝙͣ
omĩs uirtus nos ad se aliciat faciat q ut eos diligamꝰ ĩ quibus ip̃a ĩ esse ude¬
atur tñ Iuscitia ⁊ liberalitas id maxie efficit. Nichil aũt amabilius nec co
pulatius ꝙͣ moꝵ simlitudo bonoꝵ. In quibus em̃ eadẽ studia eedem sũt ndlu

Expanded text:
libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una dolibidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una douna domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntuunctio et benivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia. Sed omnium societatum nulla praestantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilius pulatius, quam morum similitudo bonorum. In quibus enim eadem studia, eedem voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
luceat / cũ illi accenderit. una ex ie satis p̃cepit ut ꝗcꝗd sine de trimento
cõmodari possit id tribuat᷑ cuiq uł ignoto. Ex quo sũt illa cõĩa ño ꝓhibere
a qũã ꝓfluentẽ pati abigñe igĩe capere: Si ꝗs uelit consiliũ fidele deli¬
beranti dare. Que sũs his utilia qui accipũt danti no molesta. Quare
lorum parue sũt eoꝵ aut qui hus egeant ĩfinita est ml̃titudo uulgars
Radus aũe plures sũt societatis hoũim. ut eĩ ab illa infinita discedat᷑
ꝓprior est eddem esse gentis natõnis lingue/ qua maxime hoĩes
ꝯuinguntur. Intenꝰ ⁊ est eidem esse ciuitatis. multa em̃ sũt ciuibus mcͤ¬
se coĩa doñ phana poticus uie leges iudicia sufiagia consuetudiẽs. pte
ra familiaitates Multe q cũ mlas res ratones ꝙ ꝯtiuete. Artior no cosli¬
gatio est societatis ꝓpͥnquoꝵ. Abilla em̃ ĩmensa societate humãi genens.
ĩ exiguũ angustũq concludit᷑. Na cũ sit hoc nae̾ cõe aĩantum ut habeant

Expanded text:
lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare lorum sunt, eorum autem, qui his egeant, infinita est multitudo, vulgaris m plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus fragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant
Abbreviated transcription (Latin):
bñficentiã fecei̾t ponderandũ est. milti eĩ facuĩt mnlta temeritate qͥdam
sinͬe iudicio uel morbo ⁊̃ omẽs uł irepentino quoda quasi uento ĩ petu aĩ
si cetera paria sũt id maxime officii est. ut ꝗtͣ maxiẽ opis indigeat i ta
ei potissimũ opitulari. Quod ꝯͣ fit a plensq a quo ei plurimũ sperant
⁊ si ille his non eget tam̃ ei potissimũ ĩ seruiũt.

Expanded text:
nivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel rsi caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ne langõi se desidie qr cedat. Tuxiuͬa uero cũ om̃i etati sit turpis tamen
senectuti fedissima. Sin aut libidinũ ĩtemꝑantia accessent. duplex malu est¬
tiam. Ac ne illud ꝗdem alienu est de magratuũ de pͥuatoꝵ de cunũ de pegri¬
ciuitatis. debere q ed dignitate ⁊ decus subsciñe. Seruare leges. Iura
describe / ea fidei sue ꝯmissa menusse. De officus priuatoꝵ.decti
Riuacũ aũt oportet equo ⁊ pari cũ ciuibus uine̾ Iure: neq sumissu÷

Expanded text:
 ne languori se desidiaeque dedant. Luxuria vero cum omni aetati sit turpissima, tum senectuti est foedissima. Sin autem libidinum intemperantia accessetiam. Ac ne illud quidem alienum est de magistratuum, de privatorum, de civium, de peregricivitatis, debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura describere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure
Abbreviated transcription (Latin):
quid dẽcecat uidebũt. Nobis aũt cũ a nã constontie moderatoĩs te pantie uercc̃uduẽ¬
E
ꝓtes sint date: Cñq eadẽ natura doceat nõ negligẽ ꝙadmodũ nos ad nersuis
hoiẽs geramus effcitur ut illud quod ad honestate om̃e ꝑtinet decoꝵ ꝙͣ latis
sime fusum sit appareat ⁊ hoc ꝗdẽ spectat᷑ ĩ unoquoq gn̾e nirtutis. ut c̃i
pulcutudo corpoĩs apta copositõne membroꝵ mouet oculos atq delectat hoc ip̃o
ꝙ int̾ se partes omẽs cũ quodã Rẽport. consentuĩt / sic hoc decoꝵ q̃d elucet ĩ
uita mouet ad probatonem eoꝵ q̃uib cũ uiuit᷑ ordine constantia ⁊ moderatiõe
dictoꝵ om̃m at q factoꝵ. ¶Adhibenda est igͥ quedã Reuerẽtia adn̾sus hcũs ⁊ opi-

Expanded text:
nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundianobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae rtes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderatione dic
Abbreviated transcription (Latin):
st aut eĩ descuptio dupͣ. Na et gñale quoddã decoꝵ intelligimꝰ. quod i om̃i
honestate uersat᷑. et aliud huic subiectũ. q̃d ꝑtinet ad singulas ꝑtes hone¬
sit. ut ĩ eo moderatio ⁊ temꝑantia appareant cũ sp̃e quadã liberali. ¶ Hec ita inteł¬
ligi possum existimare ex co decoro quod poete secunt᷑. de quo alio loco i plura diri¬
solent. E tũ ẜuare quod deceat poetas dicim. cũ id qd quaq ꝓ dignũ est ⁊ fit
⁊ dicit᷑: ut si Eacus aut Mynos drẽt oderĩt dũ metuant. Ant natis sepulcie ir̃e ẽ
parens: indetur i decoꝵ ꝙͣ eos fuisse iustos acce pims. At Atreo dicente. plausius ex¬
citant᷑. Est eĩ digna ꝓsone oratio. S poete quidẽ qd deceat ex ysona iudicabũt.
Nobis aũt ꝓson̾a Imposuit ip̃a natura cũ excellentia magna prantia q aiantiũ
reliquoꝵ: quo erta poete i magna uaietate ꝑsonaꝵ ecĩa uiciosis quid conuẽiat ⁊¬

Expanded text:
st autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honesit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dicisolent. Sed tum servare illud poëtaet dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
obr̃e meluis apud bonos ꝙͣ apid fortunatos bnficũ collocari puto. Dan da
tũ om̃o opa est/ ut oi gñi satisfacẽ possimus. s si ĩs ⁊ gtntoem uenciti
ytm̃iꝵ. Temistodes est auct̃or adhibendus: qui cũ ꝯsułet̃ ut̃iu bono uiio
paupi an min ꝓbato diuiti filiã collocaret. ego uo. inquit malo uir quĩ pe¬
cuma egeat ꝙͣ peciña : que uiro. E cõmipti moree de pranati q sũt ad¬
miratione diuĩciaꝵ. quaꝵ magͥtudo ꝙ ad un ꝙͣ ññm ꝓtinẽt illu fortasse
adiunat qui habet. nec id qdem scmꝑ. s fac iunayt. petentior sane sit si

Expanded text:
anda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admirationadiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dere d lacet pleros q nõ ta nã liberales ꝙ quada gloĩa ductos ut bñefiçi
uideant᷑ fac̃t młta/ que proficisci ab ostentatĩoe magis ꝙͣ a uoluntate ude¬
et comuitas et societas uite. et ad nr̃am ntilitatẽ bñfitia ante collata.¬

Expanded text:
dere etiam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici dere etiam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videantur, facere multa, quae proficisci ab ostentatione magis quam a voluntate videet communitas ac societas vitae et ad nostras utilitates officia ante collata
Abbreviated transcription (Latin):
Am ⁊ qui gratificant᷑ cuͣipia quod obsit illi cui prodesse uelle uide¬
antur/ nõ bñefici neq liberales ẜ ꝑuitiosi asse tatores iudicadi
sunt ⁊ qui aliis nocent ut ĩ alios liberales sint ⁊̃ eade sũt ĩiustitia ⁊ ut
si q̃ suã rem aliena ꝯuertãt. ¶ Sũt ant multi ꝗdem cupidi sylendoĩs et
suos fieri. si locuplectẽt eos quacuq ratõne. Pau̾t tantũ abest ab officio
ut nichil magis officio possit esse q̃rium. ¶ uidendu igit᷑ estc ut ea libera¬
litate utam᷑ que ꝓsit amicis neni nocͤat. Quare .l. Sille. G. Cesans pe¬
cuniaꝵ traslatio a iustis dñis ad iiustos nõ debet liberalis uideri. Nichil la¬
Ꝙ qui benigniores uolut esse ꝙͣ res patiat᷑ pͥmũ ĩ eo pectant
ꝙ ĩiuriosi sũt ĩ ꝓximos. Quas ei copias hũis ⁊ suypeditari e quius est et
relinqui eas trasferũt ad alienos. In est au̾t ĩ tali liberalitate cupiditas
pleꝵq rapiendi et auferendi ꝓ ĩiuriam / utͣͤ largiẽdũ suppeditẽt copre. ui¬

Expanded text:
Nam et qui gratificantur cuipiam, quod obsit illi, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Sunt autem multi, et quidem cupidi splendoris et in suos amicos visum iri, si locupletent eos quacumque ratione. Id autem tantum abest ab officio, ut nihil magis officio possit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare L. Sullae, C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil  qui benigniores volunt esse, quam res patitur, primum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos; quas enim copias his et suppeditari aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ntefactus est eĩ locus ip̃e / ut n̾o difficile sit ĩ exquirendo officio
quod cuiq p̃ponendũ sit uidere. In ip̃a aũt coĩtate sũt gradus
offoͬꝵ ex quibus quid cuiq pr̃ẽt ĩtelligi põt. ut pͥma diis ĩ mortalibus
soda patrie t̾cia parentibus/ deinceps gradati reliquis debeant᷑ / quibus
ex rebus breuit disputatis intelligi po̾t nõ solum id hor̃es sole dub¬
tare honestũ ne anturpe sit s ecĩa duob appoĩtis honestis ntrc ho¬
nestius sit. hie locus ut dixi a Panetio est ꝑtermessus. s ĩa adreli

Expanded text:
non difficile sit in exquirendo officio, quid cuique sit praeponendum, videre. In ipsa autem communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra di
Abbreviated transcription (Latin):
ullis molestus s ⁊ ĩ maxĩs uoluptatib hundantẽ oib̃us copiis ut excellas
eciã pulcutudine et uiribus. Quocica optĩo ꝗsq et splendi dissimo ĩgeiõ
longe illa uita huie añ poĩt. Ex quo efficit᷑ hoĩez nãe obedientẽ hoi non
Einde qui alteꝵ molat ut ip̃e aliꝗd ꝯmodi ꝯsequat᷑/ aut nichil exi¬
stimat se face̾ ꝙͣ naͣs aut magis esse fugienda censet mord̾e pauꝑ¬
iichuil existinat ꝯtra naͣz fici ĩ hoĩb uiolandis ꝗd cũ eo discras qui
om̃o hoĩez ex hor̃e tollit  Sin fugiendũ id quidẽ censet. sed multo illa peio¬
ra/ morte panꝑtatẽ dolore/ et rit ĩ eo ꝙ ullũ aut corpors aut fortune
or̃s humana ꝯsortio. Atq eciã si hoc nã p̃scubit ut homo hoĩ ꝗcũq sit

Expanded text:
ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fugiendam censet mortem, paupihil existimat contra naturam fieri nominibus violandis: quid cum eo disseras, qui omnino hominem ex homme tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortunae omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, quicumque sit,
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Ita qͣui ⁊ maxia celebrtate atꝙ ĩ oculis ciuiu quoda uiximusc
nue fugientes ꝯspectũ sceleratoꝵ quib oia redundat abdimus nos ꝙͣtũ
licet. ⁊ sepe soli sumus. S ꝗa sicut ab hoĩb doctis accepim nõ solu ex
malis eligere nũma opotere s excerpere ex his ipͣis siqd .iesset beni
ꝓpea et otio fiuor nõ illo quide quo debeat uti is qui qͦnda otin pepisset
ciuitati nec ea solitudinẽ langũe patior anqua mͥ affert necessitas nõ uolu¬
quo ĩ telligi deb: illu mẽtis agitatõe ĩ uestigatõne q eaꝵ reꝵ qͣs cogitado
assequebat᷑ nec otiosu nec solũ ũꝙͣ fuisse. Nos aũt qui nõ tui roboĩs henrus
ut cogitatõne tacita a solitudine abstrabam̃. ad hac scubendi op̃ar op̃ĩe studi¬
u curaq conu̾timus. Itaq pła breui tpr̃e euersa ꝙͣ multis an̾̃is stanͣte
re ꝓ scͥpsimus. E cu tota phya oi cicero frugifera ac fiuctuosa nec

Expanded text:
a celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea et otio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperissetotium civitati; nec eam solitudinem languere patior, quam mihiaffert necessitas, non voluillum mentis agitatione, investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum, nec solum unquam fuisse. Nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione racita a solitudine abstrahamus, ad hanc sctibendi optram omne studium curamqueconvertimus. Itaque plura brevit tempore, eversa, quam multis annis, stante Republ. scripsimus. Sed cum tota Philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mea utilior ꝙͣ cũ talis affectio. neminẽ ut uiolẽ ꝯmodi mei gra. Qd si pha¬
lari crudelẽ tirãnũ et ĩmanẽ iũ bonus ne ip̃e frigore ꝯficiat᷑ uestitu spo¬
siare possit/ nõ ne faciat ħ ad iudicandũ sũt facilima. na si quid ab hor̃e
ad nullã ꝑte utili utilitatis tue cã detraxei̾s ĩhumane feceĩs ꝯtra q leg̾e
si ĩ uita remaneas/ affere possis/ si quid ob ea causã altei̾ detraxeis nõ sit¬
rephendendũ. Sin aut̃ is non sit edmoĩ suũ cuiq ĩgmodũ ferendũ ẽ pot̾i

Expanded text:
mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliareadnullam partem utili, utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris; contraque natsi in vita remaneas, afferre possis; si quid ob eam causam altert detraxeris, non reprehendendum. Sin autem id non sit eiusmodi, suum cuique incommodum fer
Abbreviated transcription (Latin):
circa ⁊̃ omi estre fugienda talis solertia.¬
unt ant quedam offiçia ⁊ aduersus eos ẜuanda a ꝗbus diuriaz
accrpis. Est eĩi ulciscendi ⁊ puniendi modus. atq and̾ scio an
satis sit cũ qui lacesseĩt ⁊iurie sue pemttre. Ut et ip̃e nequid tale post¬
hac ⁊ ceteri sint ad miuria tardiores.

Expanded text:
circa in omni est re fugienda talis sollertia.circa in omni est re fugienda talis sollertia.uaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores.
Abbreviated transcription (Latin):
Am illis ꝓmissis standum no esse quis nõ iuidet : que coactus ꝗd¬
metu que deceptus dolo ynusit. que ꝗdes pleraq uire p̃torio li¬
berant nõ nulla legibus. Existũt sepe ⁊ iiurie caluma quada ⁊ nimis
calida ẜ maliciosa iuris ĩ terptatione. Ex quo illud sumu ius sũma ĩiuria
ut qui tũ triginta dieꝵ essẽt cũ hoste indutie facte noctu pplabatũ agros.
quod dioꝵ essent pacte nõ noctmn indutie. ¶Nee nr̃ quides probandus
si uer est/ Quitum fabiũ labonem seu que al̃ui. nichil ei habeo p̃ter au¬
ditum arbitiũ nolanis ⁊ Neapolitaĩs de fimibus a senatu datũ. cũ ad locu
uenisset cũ utrĩq seꝑãti locutũ ne eu pide qd agerẽt ne appeterẽt/ ut
regredi ꝙ progredi mallent. Idem ntrq fecisset. aliꝙͣtu agri ĩ medio re
liotũ est. Icaq illoꝵ fines sicut ip̃i dixerãt terminauit. ĩmedio relic̾tu
qd erat pplo romano adiudicauit. decipere hos gdem est nõ iudicare. Quo¬

Expanded text:
am illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus qumetu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria  qui, cum triginta dierum essent cum hoste indutiae factae, noctu populabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regrelictum est. Itaque illorum finis sic, ut ipsi dixerant, terminavit; in medio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpatus uiteq cultus cũ ellegantia ⁊ copia. Quibus rebus effectum est.
ut ĩfinita pecunie cupiditas esset. Nec nõ rei familiais amplificatio ne¬
mini nocens uitupanda est. ẜ fugienda ĩ iuria semꝑ est. Maxime aũt
nec fides regui est. id latius patet. Na ꝗcad et̃modi est ĩ quo no possũt plus¬
res excellere ĩ eo fit pleꝵq tanta contentio ut difficile sit ĩ eo sctam¬

Expanded text:
apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper iniuria est. Maxime autem Néc fides regni ést. id latius patet. Nam quicquid eius modi est, in quo non possint plures excellere, in eo fit plerumque tanta contentio, ut difficillimum sit
Abbreviated transcription (Latin):
q res ante conscituimus quibus Iustitia otinetur facile quod cuiusq officĩu
putet. S tñ qr magis ea ꝓcĩpim atq sentim que nobis ip̃is aut diusa aut

Expanded text:
usque generis easque res ante constituimus, quibus iustitia contineretur, facile, quod cuiusque temporisusque generis easque res ante constituimus, quibus iustitia contineretur, facile, quod cuiusque temporisputat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut
Abbreviated transcription (Latin):
Retermttende aũt defeusionis deẜendiq officii plures solent ẽẽ
ĩpediunt᷑. ut eos quos tutari debeãt deẜtos esse patiant᷑. Itaq indendum
est/ ne nõ satis id quod apud platonẽ est ĩ phos dictu sꝙ ĩ ueri uestigatioe
uersentͣ ꝙ ea q̃ pleriq nehement expect̾ãt de quibus int̾ se digladian so¬
lent ꝯtẽnant ⁊ ꝓ nichilo putat. yp ea iustos esse. Nã alte e iustitie gens
assecunt᷑ ĩ inferenda ne cui noceant ĩuiria. ⁊ altem̃ mncidũti discendi ci
putãt nisi coactos: Equius uõ erat id uolutate fien. Na hoc ip̃m ita iustũ
est ꝙ fit recte si est uoluntai̾um. Suͣt ⁊ qui aut scudio rei familiaris
tuende aut odio quoda homim suũ se negotiũ agere dicãt ne face ciuꝙͣ inde¬
antur duuinaz. Qui altero gñe iniuscitie uacãt ĩ alteꝵ ĩ currũt. descruint
eni uite societate. qr nichil ꝯfeĩt i ea scidii nichil oꝑe nichil faculcatism

Expanded text:
etermittendae autem defensionis deserendique officii plures solent esse busve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod in veue ea, quae plerique vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil operae, nihil facultatum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuipia te aduocatu ĩ rem pntem c̃e uentuꝵ. Atq ĩteñ grauit᷑ egrotare
filius ceꝑit tuus non sit ꝯtia officiu n̾o fac̾e quod dixels. magisq ille
cui ꝓmissum est ab officio discedet. si se descitutu queratur.

Expanded text:
cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio disc
Abbreviated transcription (Latin):
significat uiurie dubitatoon Sed ĩcidunt sepe tpr̃a cũ ea d maxie indent
digna esse iusto hoĩe eoq que uiꝵ bonu dicimus omutant᷑ fuit q ꝯtraria.
tatem ⁊ ad fidem ea migare intdim ⁊ nõ ẜuare sit iuistum. Rfe̾n cĩ decet
ntilitati ẜuiatur. ea cũ tpĩe comutant᷑ ꝯmutatur ci officiũ . ⁊ ño scmños¬
idem. pot̾ cc̃iꝙ ꝓmissum aliqud ⁊ ꝯuentũ ut id effici sit ĩnitile. uł eiꝰ cui
ꝓmissum sit uł ei qui ꝓmisent. Nam si ut ĩ fabulis est. Ne ptumis. quod
Theseo ꝓmisat no fecisset/ Theseus ypolito filio nõ esset orbatus: Ex
tubus ei optatis ut scubit᷑ hoc erat terc̾iũ ꝙ ypoliti interitũ iraitus op¬
tauit. quo ĩpetrato ĩ maxĩos luctus ĩ cidit. Nec ꝓmussa igit᷑ ẜuanda sũt
ea q̃ sĩt his ꝗbus ꝓmises̃s. antlia. Nec si plus tibi ea noceant ꝙͣ illi ꝓsit̾
cui quid ꝓmissens. ꝯtra officiũ ei est maius anpomiͦ minori. ut si constitueis

Expanded text:
significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, itatem et ad fidem, ea migrare interdum et non servare fit iustum. Referri enim decet utilitati serviatur. Ea cum tempore commutantur, commutatur officium et non sidere promissum aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius anteponi minori; ut, si constitueris
Abbreviated transcription (Latin):
stigandi raro ĩ uiti q
alia oredicina: D tũ ira ꝓcul absit. cũ qua recte nichil fieri inchil osi¬
derate potese. Magna aut parte. climenti castigatone licet uti grauitate tũ¬
adiucta ut seueritas adhibeat᷑ et ꝯtumelia repellat᷑. Atq ⁊̃ illud ip̃m quod
acerbitatis habet obiurgatio siguandũ est ap̃o ca ee susceytũ qui obuir getur

Expanded text:
stigandi raro invitique alia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil cderate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate taadiuncta, ut severitas adhibeaturetcontumelia repellatur, atque etiam illud ipsum, quod acerbitatis habet obiurgatio, significandum est, ipsius id causa, qui obiurgetur
Abbreviated transcription (Latin):
corͣ. licet eĩ ora ip̃a cerne irator añt core qui aut libidiẽ aliqua cõnoti sũt aut
quibus illud intelligit ut ad officu form̃a reu̾tamur appecitus om̃es ohendos se¬
dandos q esse/ excitanda q aĩadueisione ⁊ diligentia. ut ne quid temĩe aut fortiu¬
tu ĩconsiderate negl̾igent᷑ q agamus. ¶Neq eĩ aña ita gua̾ti sumꝰ. ut ad ludũ
et iocũ facti esse indeamur. S ad seueritate pot̾i et ad queda scudia gauiora atq

Expanded text:
ora, licet ora ipsa cernere iratorum, aur eorum, qui aut libidine aliqua, aut metu commotiquibus illudintelligitur ut ad officiiformam revertamur appetitus omnes contrahendos fedandique sunt, excitandaque animadversio et diligentia, ut ne quid temere ac fortuitu inconsiderate negligenterque agamus. Neque enim a natura ita generati sumus, ut ad ludum et jocum facti esse videamur, sed ad se
Abbreviated transcription (Latin):
lius imꝑator tenebat ꝑĩtiam ĩ cuĩ exercitu Catonis filius cu oili¬
tabat. Cum aut Pompilio uideret uña dimitte legionẽ Catois quo
filiũ qui ĩ eadem legione militabat dimisit. s cũ amore pugiandi
⁊̃ ex̾citu remansisset/ Cato ad Pompilium scupsit ut si eũ pateret
ĩ exercitu remanere scdo eũ obligaret militie satraͦ. Quia priort
conisso iure cũ hostibus pugare nõ poterat.Adeo sũma erat obẜuatio ĩ
bello mouendo. ¶ Marti ꝗdem Catoĩs senis est epla ad m. filiũ ĩqua
scͥpsit se audisse eũ missum factu fuisse a Consule cũ ĩ maccdonia bello
ꝓsico miles esset. Monet igit᷑ ut caueat ne plum meat. Negat eñi¬
ius esse eũ qui niles nõ sit cũ hoste pugnare. EEꝗdem etia aia duerto¬

Expanded text:
lius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro mililius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. M. quidem Catonis senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat eniius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnare. Equidem etiam illu
Abbreviated transcription (Latin):
ypͥur hoĩs. hoc belluaꝵ  confugiendu est ad posterius. siuti nõ licet
suplore. Quare suscipienda quidem bella sũt ob ea causã ut sine ĩuũa
⁊̃ pace niuatur. Parta aũt uictoria conẜuandi sũt hi qui nõ crudeles
binos hernicos. in ciuitatẽ ⁊ accepemit. Ac Cartagine ⁊ Numantia
funditus susculem̃t. noller corinchu. Oz credo aliquos secutos opor¬
tunitate lo ci maxie ne posset aliqͣn bellu faciendu locus ip̃e adortari.
¶Mea quidem sentẽtia paci que nichil habitura sit insidiaru semper
est ꝯsulendum. ĩ quo simͣ esset obtempatũ si nõ optim̃a. at aliquã rer
publicã q̃ nũe nulla est haberem. et tũ his quos deuiceris consulendu¬
recipiendi. In qͦ tancopere apud nostros Iustitia culta est/. ut qui ciuita¬
iorum. ¶Ac belli quidem e quitas sc̃issime feciali ppłi Romani iure
ꝑscupta est. Ex quo intelligi potest nullum bellum eẽ iustum. nosi
quod aut rebus petitis geratur aut denũtiatũ ante sit ⁊ ĩdictũ ¶ Pompi¬

Expanded text:
um hominis, hoc belluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam ut sine injuria in pace vivatur: parta autem victoria conservandi sunt hi qui non crudeles Numantiam funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. In quo si mihi esset optemperatum, si non optimam, at aliquam rem publicam, qrecipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitaiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi Romani iure perscripta est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. Popi
Abbreviated transcription (Latin):
certiũ punicũ ĩ quo ⁊ mortui naluit auctõi̾tas ¶ Quare expe tenda qdem
magis decer nẽdi racio ꝙͣy de certandi fortitudo. S cauendu est ne idbellandi
magis fuga ꝙͣ ntilitatis racõne facians. Bellum aũt ita suscipiat᷑ ut nichil alud
Ortis neo aĩ et constantis est non ꝓtuban ĩ reb aspis. nec tumultiatilde
⁊quid accidẽ possit ĩ ntrão ꝓten ⁊ quid agandim sit cũ qd eueueit᷑ nec cõmiete uts

Expanded text:
tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud ortis vero animi et constantis est, non perturbari is rebus asperis, nec tumultuantem dquid accidere possit, in utramque partem; et quid agendum sit, cum quod evenerit; ne
Abbreviated transcription (Latin):
tege  Concedat laurea lingue. Ut em̃ alios omicta nobis re pnͣ gubnantibus
non ne toge ama cessen̾t: neq em̃ ire puͣ ꝑiculu fuit grauius nꝙͣ. nec otiũ
ãma ip̃a ⁊ cideñt. Que iͣgit᷑ gesta ũꝙͣ ĩ bello tanta quis tiuphus ꝯferen¬
dus: licet᷑ eni mͥ marce fili apud te gloriaĩ. ad que ⁊ hereditas hiũ glorie et
factoꝵ imitatio ꝓtinet. michi ꝗdem certe uir abundos bellicis landibus Gne
deportatuꝵ fuisse. insi meo inre. pͣ. bñficio ubi tuũ pharet esset habitunis. Sunc ͤ¬
igit domestice fortitudines non infenores militãibus. ĩ quibus plus ⁊ ꝙͣ ĩ his
ope scudi q ponendũ est. ¶ Omio eñi illud honestũ quod ex aĩo exçelso maqͥfico¬
q quenm̃. aĩ efficit᷑ nõ corpons uibus. Excendum tam̃ corpus ⁊ ita afficiendicestn
ut obedire consilio ratoi q possit in exequẽdis negotiis. et ĩ labore tollerando. ¶¬
pe aut ño suscepta aut confeta bella sut nõ nũꝙͣ aut Sillata. utꝰ catois bellũ¬

Expanded text:
togae: concedat laurea linguae. Ut enim aliorum omittam, nobis remp. gubernantibus, nonnetogae arma cessere? neque enim in repub periculumfuit gravius unquam, nec maius arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mideportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio ratipe, aut non suscepta, aut confecta bella sunt, nonnumquam etiamillata. ut M. Catonis
Abbreviated transcription (Latin):
neqd cindelit᷑. id q ẽ uiri magͣnimi rebus agitatis punire sontes mltitudi¬
dix Iurbanis reb bellicas añponũt. sic reyies młtos quib ꝑiculosa ⁊ calida
suetudo medicoꝵ ĩmitanda est qui leuit̾ egrotantes leuit̾ curant. Grauiori¬
bus au̾t morbis ꝑiculosas curatones adhibere cogunt᷑ ⁊ ancipites. Quare ĩ
tãqulo tepestatem adueisan optare dementis est. Subuenire alit tepestati
anouis modo sapientis. Eoq magis si plus adipiscare re explicata bomi ꝙͣ

Expanded text:
erfiat. Idque est viri magnanimi, rebus agitatis punire sontes, multitudiodum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponunt: sic reperias multos, quibus periculosa et callida suetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam optare dementis est, subvenire autem tempestati quavis ratione sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutt̃q censuerĩt ob cã rẽ esse landandã ꝙ efficiẽs eẽt uoluptatis. Qui¬
bus obsoletis floret Epycunuis. erde fere adiuntor auctor q suĩe cũ his iu̾s
equisq ut dr̃ si honestate tuei ae retine sentẽtia ẽ/ decertandũ e sña si nõ
mõ utilitas. s uita oĩs beata cor ͦ firma ꝯstitutõe erdez q ꝯstitutois spe ex¬
plorata ut A methodoro scͥptum ẽ/ ꝯtinet᷑. certe hec utilitas ⁊ qde sũma sic eĩ
censẽt cũ honestate pugnabit. Nã uͥ pͥmũ prudentie socus dabit᷑. An ũ ꝯꝗrat
undiq suauitates. E miẜ ẽ uirtutis fanulatus ẜuiens uoluptati. quod aũt
mun prudentie: an legere ĩtellige̾t᷑ uoluptates: fac nichil isto cẽ iocũdiuos
quid cogitari pot turpi. Ia qui dolor̃e sumũ malũ dicat ap̃ eñ qu̾e ht̃ locum
Epycurus sicut iͥd diẽ sat fortit de dolore. tñ nõ id expectandũ est quid
dicat s quid esentaneũ sit ei dice qui bona uoluptate tiãuerit mala dolore¬

Expanded text:
virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabitundique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulib/ eos senat᷑ nõ censiunt redimẽdos cũ id parua peciũa fici posset/ Ut
eẽt ĩsitũ militibus nr̃is. aut uĩce̾ aut mori: qua quidẽ re audita fraictu Ami
Dic honestatis ꝯꝑatr̃e/ ea que uident᷑ utilia uincunt᷑. Accilius aũt rͣ qui
grece scupsit ystoria plures ait fuisse qui ĩ castra reu̾tissẽt ea fraude.
ut iure irando liberarentͣ: eosq a cc̃soibus oibus ignominiis notatos. S
iã hui loci sit finis. ꝓspicuũ ẽ eĩ ea q̃ timido aĩõ humili dimisso fracto¬
estat quarta ꝑs que decore moderatoe modestia ꝯtiuẽtia tẽ pantia ꝯtinc̾e.¬

Expanded text:
nsuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animSic honestatis comparatione ea, quae videntur utilia, vincuntur. C. Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoestat quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia contine
Abbreviated transcription (Latin):
cuͣ pͥma luce põponii domũ uenisse dr̃ cii cũ eẽt nũtiatũ qr illũ
iratũ allatuꝵ ad se aliꝗd cica patrẽ arbitraret᷑ surrexit electulo
remotis q arbitus ad se ad olescentẽ iussit uenire. At ille ut i gres¬
sus est ꝯtinuo gladiũ distinxit iu̾rauitq se illũ stat̾i ĩterfectu̾u nͥ iusu¬
randũ sibi dedisset se patre unissũ ẽẽ factuꝵ. Iurauit ħ terrore coact̾ p̾o¬
men ĩuenit. cuĩ t̾cio ꝯsulatu latin ad uesenm fusi fugatiq sut. magnus
uir ĩ pͥmis ⁊ qui ^  in dul̃gens d patre ide acerbe seirus ĩ filiũ. S uͭ lau¬
dandus Regulus ⁊ ꝯẜuando iure iurando sic x.illi quos post cauesem pu¬

Expanded text:
mum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pommen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pu
Abbreviated transcription (Latin):
tas plus ualuit ꝙͣ honestat. ap̃ supiores utilitatis spẽs falsa ab hone¬
statis auccoĩtate sepata est Nt nõ debuit ratũ eẽ quod erat actu ꝓ uĩ
p̃ẜtĩ de captiuis dissuasurus eẽt: quod maxiꝰ ĩ eo est. id iep̃henditis
nõ eĩ suo idicio stetit s suscepłt causã: ũ ee̾t iudiciũ senatus. Culł nͥ
auctor ip̃e fuisset, captiui ꝓfecto penis redditi eent. Ita ĩ columis

Expanded text:
tas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honetas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vpraesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
pite yciũ no artuleis/ nulla fraus est. ne si iuratus quide id nõ fecte
On eĩ falsum iurare ꝑuirare est. sed quod ex aĩ tui snĩa iura ꝑim̃are.
npides Iuraui lingua mente nõ uirata gero. Regulus nõ nĩo debuit cõ¬
dictoẽs petitõesq bellicas et hostiles ꝓturbare ꝓnino. Cũ iusto ẽĩ et le¬
quod nͥ ita eẽt nũꝙͣ claros uiros senatꝰ iuetos hostibus dedisset At uõ¬
Uit uetuni et Syuũ postumius cũ ite ꝵ ꝯsiles eesit a qñis cũ male
pignatũ ay ⁊landiũ esset legioib ñs st̃ ingũ missis pac̃e cũ samtib
fecerãt dedico sict hid iñiuissũ eĩ ppli senatꝰ q feccrat. Rodc̃ q tpie : Tibe
tonntate par facta erat dedisi sut ut par Sãnitũ repidiaret:. Itꝙ hus
dedictois np̃e umnius qui dedebat᷑ suasor ⁊ auctor. fuit qd ide multis ans
Pͦ. C. Manciñ qui ut pum̾at̾is quibus cũ sine senatus auctoĩtate fedus
fecerat dederet / rogatioe suasit eã qua l. furi sertus Actiliᷤ exsenat᷑

Expanded text:
pite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non fecerfalsum iurare periurare est, sed, quod EX ANIMI TUI SENTENTIA iuraris, pides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et leQuod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tetoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus
Abbreviated transcription (Latin):
sit id fieu honestũ ynio uõ eẽ nõ fie̾i. Est eĩ nnichil ntilecdd idem
nõ honestũ nec qr utile honestũ s qr honestũ utile. Qrͣ ex multis
mirablib exͦ aut facile quis dixit ħ exͦ aut laudabilius aut pranto.
s ex tota hac laude Reguli: illud unũ e admiratõe dignũ ꝙ captiuos
retiuendos censuit. nã q̃d rediit nobis nõ mirabile iudetͣ. Illis quidẽ
tpñbus alit̾ fac̾e nõ potuit. Ista itaq laus nõ est hoĩs s tyru. Nul

Expanded text:
fieri. Est enim nihil utile, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista l
Abbreviated transcription (Latin):
querimus auctore ꝙͣ pͥncipe ypłi. R. qui retinedi offitii cã cuiciatiu
sõient uoluntanũ. Na q̃d aũt mũna de malis eligenda /i dest ut tũpit
poti ꝙ calamitose an est ullũ malũ turpitudine maius: Q si ĩ defor¬
mitate cor habet aliꝗd offensioĩs/ quãta illa deprauatio et feditas tur¬
pificati aĩ uideĩ debet: itaq nẽ uosius qui ista disputãt solũ mnalum
audent dice id quod turpe sit. Qͥ aũ remissius hi tũ nõ dubitat sũ¬
mũ malũ dicͣe. sña illud quidẽ neq dedi noq do fidẽ ĩfideli cuiꝙͣ id

Expanded text:
ii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfide
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩ iureiurando nõ qui metus s que uis sit deb ĩtelligi. ¶ Est ei iuduu¬
randũ affirmatio religiosa/ quod aũ affiriuatiue qͣi deo teste ꝓmisas id te¬
nendũ est. Ia et non ad irã dei q̃ nulla est s ad iustitã ꝑtinec ⁊ ad
qui igi iusiurandũ uiolat fidẽ uiolat. quam ⁊̃ capitolio uicinã Iouis
opti maximi ut ĩ catoĩs or̃one est maiores nr̃ĩ ẽẽ uoluerĩt. At eĩ nec
iratus quidẽ Iupit plus Regulo nocuiss ꝙͣ ip̃e sibi nocuit Regulus. cc cci¬
te si nichil mału eẽt nͥ dolẽ id aũ no m̃õ sunũ malũ s nec malũ ꝗdẽ¬

Expanded text:
Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad Qui ius igitur iurandum violat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, s
Abbreviated transcription (Latin):
est ad senatũ. ut ni redditi eeñt pems captiui quidam nobiles redi¬
declarat falsã iudicauit. que talis erat. Manere ĩ pata: ẽe domi cũ
iudiçare tenere ꝯsulais dignitatis gradũ. Quis hec neget eẽ utilia.
que censes: Magnitudo aĩ et fortitudo negat. Nã locupletiocẽs queĩs aue
natũ uenit / mandata exposuit sentẽtia ne drentrecusanit. Quãdui
eĩ iure iurando hosciũ teneret᷑/ se nõ esse senator̃e dicebat. Atqiͦ ⁊̃¬
o stultũ hoĩez dixeĩt quispiã et repugĩate utilitati sue / reddi captiuos
negauit eẽ utile/ illos aũ adolescentes ẽẽ/ et bonos duces se ia ĩ senec¬
tute ꝯfectũ. Cui cũ ualuisset auetoi̾tas/ captiui cũ retenti sũt ip̃e ea¬
tagine rediit. neq eũ caritas patriẽ retinuit. nec suoꝵ. neq ũõ tũ
iguorabat se ad ciudelissinũ host̾e/ ⁊ ad c̃asita supplicia ꝓficisti. s uis
uirandũ oẜuandũ putat. Itaq tũ cũ uigilando necabat᷑ erats mnelioi¬

Expanded text:
est ad senatum, ut, nisi redditi essent Penis captivi nobiles quidam, redideclarat, falsam iudicavit. Quae erat talis: Manere in patria, esse cum iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctnatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senatorem. Atque O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
deant habere piudentie. Illi ẽĩ no optimas s s̾ accõmodatissimas fabulas elligũt
qui uoce freti sũt/ epigonos medũ q. Qui gestu menalippa.et Clite mestrai seper
Rutilius que ego menii ntropa. ño sepe t̾sopis Aiace. ghistruo hoc uidebit in
Scena: nonͣ indebit sapiens sibi ⁊̃ uita. Ad qͣuas igit᷑ res aptissimi cime

Expanded text:
deantur habere prudentiae. Illi enim non optimas, sed sibi accommodatissimas, fabulas eligunt. Qui enim voce freti sunt, Epigonos, Medeamque, qui gustu Menalippam, Clytemnestram, semper Rupilius, quem ego memini, Antiopam, non saepe Aesopus Aiacem. Ergo histrio hoc videbit in scaena, non videbit sapiens vir in vita? Ad quas igitur res aptissimi e