comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& conduic̾e pot̃. Qesar omnia ht̃. Fũcus eiꝰ pͥuata tm̃
ac sua. Et uniu̾sa inimꝑio eiꝰ sũt: inpatͥmonio ꝓͥa.
Quiad eiꝰ sit. quid ñ sit sine diminutione imꝑii q̃rit᷑
Sic sapiens uniu̾sa animo possidet. iure ac dominio
sua. Sion mͦ om̃s sacrilegos ẽẽ argum̃tis ẽẽ colli¬
git: mͦ neminẽ. Qum om̃s desaxo deiecturus ẽ: dicit.
Quis qͥs ia qͦd deorum ẽ. sustulit & consũpsit. atq in
usum suumuertit: sacrilegus ẽ. Omnia autẽ deorum
sunt. Quodquisꝙ gͦ tollit: deoꝵ tollit. quoromnia st̃.
Sͣ quis quis tollit aliqͥt: sacrilegus ẽ. Deinde cum ef¬
fringi tẽpla et expilari impune capitolium uibet
dicit. Nullum sacrilegum ẽẽ quia quicquid sublatũ
ẽ. ex eoloco qui deoꝵ erat: in eum transfertur locum
qui deoꝵ ẽ. Hic respondetur omnia quidẽ deorũ eẽ
sed ñ omna diis dicata In his obseruari sacrilegiũ:

Expanded text:
et conducere potest. Caesar omnia habet, fiscus eius privata tantum et conducere potest. Caesar omnia habet, fiscus eius privata tantum ac sua ; et universa in imperio eius sunt, in patrimonio propria. Quid eius sit, quid non sit, sine diminutione imperii quaerSic sapiens animo universa possidet, iure ac dominio sua. Bion modo omnes sacrilegos esse argumentis colligit, modo neminem. Cum omnes de saxo deiecturus est, dicit : " Quisquis id, quod deorum est, sustulit et consumpsit atque in usum suum vertit, sacrilegus est ; omnia autem deorum sunt ; quod quisque ergo tollit, deorum tollit, quorum omnia sunt ; ergo, quisquis tollit aliquid, sacrilegus est. " Deinde, cum effringi templa et expilari impune Capitolium iubet, dicit nullum sacrilegum esse, quia, quidquid sublatum est, ex eo loco, qui deorum erat, in eum transfertur locum, qui deorum est. Hic respondetur omnia quidem deorum esse, sed non omnia dis dedicata ; in iis observari sacrilegium,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. inborreaiturum tua. Nec conductum meum
quã quã sis dñs intrabis: nec seruũ tuũ mercennari¬
um meum ab duces. & cumate redam conduxero: be¬
neficium accipies si t in uehiculo tuo sedẽ ꝑmisero.
Uides gͦ posse fieri ut aliquis acipiendo qͦ d suũ
ẽ munus accipiat: In omnib istis q̃ modo retuli: ut̾q
eiꝰdem rei dominꝰ ẽ Quomodo: Quia alit̾ rei dñs ẽ.
alit̾ usus. Libros dicimꝰ ẽẽ ciceronis. Fosdem dorus
liberarius suos uocat. & utrumq uerum ẽ. Alter illd̾.
tanꝗͣ actor sͥ. Alter: tanꝗͣ emptor asserit. At recte
utriusq dicuntur ẽẽ. Utriusq enĩ sunt: s ñ eodẽ mͦ.
S ic pot̾ titus liuiꝰ adoro acciꝑe aut emere libros susᷤ.
Possum donare sapienti qͦd uir itim meum ẽ. licet il¬
lius sint omnia. Nam cũ regio more cuncta consci¬
entia possideat singularum autẽ rerum inunum¬
quẽꝙ pͥetas sit sparsa. & acciꝑe munꝰ & debere. & ei̾ne.

Expanded text:
tum, in horrea iturum tua. Nec conductum meum, tum, in horrea iturum tua. Nec conductum meum, quamquam sis dominus, intrabis nec servum tuum, mercennarium meum, abduces et, cum a te raedam conduxero, beneficium accipies, si tibi in vehiculo tuo sedere permisero. Vides ergo posse fieri, ut aliquis accipiendo, quod suum est, munus accipiat. In omnibus istis, quae modo rettuli, uterque eiusdem rei dominus est. Quo modo ? Quia alter rei dominus est, alter usus. Libros dicimus esse Ciceronis ; eosdem Dorus librarius suos vocat, et utrumque verum est. Alter illos tamquam auctor sibi, alter tamquam emptor adserit; ac recte utriusque dicuntur esse, utriusque enim sunt, sed non eodem modo. Sic potest Titus Livius a Doro accipere aut emere libros suos. Possum donare sapienti, quod viritim meum est, licet illius sint omnia ; nam cum regio more cuncta conscientia possideat, singularum autem rerum in unumquemque proprietas sit sparsa, et accipere munus et debere et emere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstitutȩ sũt. Gͦ ꝓstitute sapientis sunt. L eno aũ ẽ. cuiꝰ
ꝓstitute sunt. E rgo sapiens: leno ẽ Sic illumuetant
emere. Dicũt enĩ. nemo rem suã emit. Omnia aũ sa¬
pientis sunt. Ergo sapiens nichil emit. Sic uetant &¬
mutuũ sumere. quia nemo usurã ꝓpecunia sua pen¬
dat. Innumerabilia sũt: ꝑ quȩ cauillantur. cũ pul
omĩa rex imꝑio possidet: singłi dominio. Tempꝰ
istius ꝓbandȩ rei ueniet. Int̾um hoc huic questioni
sat ẽ Meid qd̾ aliter sapientis ẽ. alit̾ meum est.
posse donare sapienti. Nec mirum ẽ aliqͥd ei cuiꝰ
ẽ totum: posse donare. Conduxi domũ ãte. Inhac
aliquid tuum ẽ: aliquid meũ. Res tua ẽ usus rei
tuȩ. meus ẽ. Itaq nec fructus tanges colono tuo.
ꝓhibente: qͣuis intua possessione nascant᷑ Et si
annona carior fuerit aut fames: heufrustra magñ
alt̾ius spectabis aceruũ. intuo natum intuo posi¬

Expanded text:
prostitutae sunt ; ergo prostitutae sapientis sunt. Leno autem est, cuius prostitutae sunt ; ergo prostitutae sapientis sunt. Leno autem est, cuius prostitutae sunt ; ergo sapiens leno est," Sic illum vetant emere, dicunt enim : " Nemo rem suam emit ; omnia autem sapientis sunt ; ergo sapiens nihil emit." Sic vetant mutuum sumere, quia nemo usuram pro pecunia sua pendat. Innumerabilia sunt, per quae cavillantur, cum pulcomnia rex imperio possidet, singuli dominio. Tempus istius probandae rei veniet; interim hoc huic quaestioni sat est me id, quod aliter sapientis est, aliter meum est, posse donare sapienti. Nec mirum est aliquid ei, cuius est totum, posse donari. Conduxi domum a te ; in hac aliquid tuum est, aliquid meum : res tua est, usus rei tuae meus est. Itaque nec fructus tanges colono tuo prohibente, quamvis in tua possessione nascantur, et, si annona carior fuerit aut fames. Heu ! frustra magnum alterius spectabis acervum in tuo natum, in tuo posi
Abbreviated transcription (Latin):
cimur. Ad regem enĩ: potestas omnium ꝑtinet. Aa
singłos ꝓͥetates. Fĩnes atheniensium aut cãpanoꝵ
uocanius. qͦs deinde int̾ se uicini pͥuata t̾minatiõe
inde suo dño quȩq censetur. Ideoꝙ donare agros
adeo nichil habet seruus. quia ñ ÷ habiturus. si dũs
illum habere noluerit. Nec ideo ñ ẽ. munꝰ cumuolens
dedit: qͥa potuit eripi etiã sinoluisset. Quẽ admodũ
ꝓbemꝰ omnia. Hunc enĩ omnia sapientis ẽẽ. int̾ duos
conuenit. Tuud qͦd q̃ritur colligendum ẽ. qͦmͦ libera¬
litatis mat̾ia adu̾sus eũ suꝑsit: cuiꝰ uniu̾sa eẽ. conces¬
simus. Omna patris sunt: que in lib̾orum manust̃
Quis tam̃ nescit donare aliquid & filium patri. Oĩa
deorum sunt. Tam̃ & diis donum posuimꝰ. & stipem
iecimus. Non ideo qͦd habeo meũ non ẽ: simeũ tuum ẽ
P ot̃ emĩ idem eẽ meũ & tuum. Is inquit cuiꝰ ꝓstitutȩ
sunt leno ẽ. Omnia aũ sapientis st̃. Inter omnia &

Expanded text:
cimur ; ad regem enim potestas omnium pertinet, ad cimur ; ad regem enim potestas omnium pertinet, ad singulos proprietates. Fines Atheniensium aut Campanorum vocamus, quos deinde inter se vicini privata terminatione inde suo domino quaeque censetur ; ideoque donare agros ideo nihil habet servus, quia non est habiturus, si dominus illum habere noluerit ; nec ideo non est munus, cum volens dedit, quia potuit eripi, etiam si noluisset. Quemadmodum probemus omnia ? Nunc enim omnia sapientis esse inter duos convenit ; illud, quod quaeritur, colligendum est, quomodo liberalitatis materia adversus eum supersit, cuius universa esse concessimus. Omnia patris sunt, quae in liberorum manu sunt ; quis tamen nescit donare aliquid et filium patri ? Omnia deorum sunt ; tamen et dis donum posuimus et stipem iecimus. Non ideo, quod habeo, meum non est, si meum tuum est ; potest enim idem meum esse et tuum. "Is," inquit, " cuius prostitutae sunt, leno est; omnia autem sapientis sunt ; inter omnia et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fit ut nichil cupiat. qͥa nichil ẽ extra omnia.
Hoc ipsum inquis nolui. teneo te. uolo uidere qͦ mͦ
exhis laq̃is inqͦs tua sponte decidisti. expliceris.
Dic mͥ quẽadmodum pot̃ aliquis donare sapienti
si omna sapientissunt: Nam id ꝙͦ qͦd illi donat: ip¬
sius ẽ. Itaꝙ ñ pot̃ daribeneficium sapienti. cui qͥcqͥ d
datur: de suo dat᷑. At qui dicitis. sapienti posse dona¬
reͥ: Idem aũt mescito & de amicis int̾rogare. Omnia
dicitis illis ẽẽ cõmunia. Ergo nemo qͥcquã donare
amico pot̾. donat illi ẽnĩ cõmuma. Nichil ꝓhibet
aliquid & sapientis ẽẽ etiam eiꝰ qui possid̾et cui da¬
tum. & assignatum ẽ. Iure ciuili: omnia regis sũt.
& tam̃ illa quoꝵ ad regẽ ꝑtinet: uniu̾sa possessio.
in singłos dominos descͥpta sunt et una quȩꝙ res ht̃
possessorem suũ. Ĩtaq dare regi & domum. & man¬
cipium & pecuniã possumꝰ. nec donare illi de suodi¬

Expanded text:
! " Sic fit, ut nihil cupiat, quia nihil est extra omnia. ! " Sic fit, ut nihil cupiat, quia nihil est extra omnia. " Hoc ipsum," inquis, " volui! teneo te ! Volo videre, quomodo ex his laqueis, in quos tua sponte decidisti, expliceris. Dic mihi. Quemadmodum potest aliquis donare sapienti, si omnia sapientis sunt ? Nam id quoque, quod illi donat, ipsius est. Itaque non potest beneficium dari sapienti, cui, quidquid datur, de suo datur ; atqui dicitis sapienti posse donari. Idem autem me scito et de amicis interrogare. Omnia dicitis illis esse communia ; ergo nemo quicquam donare amico potest ; donat enim illi communia." Nihil prohibet aliquid et sapientis esse et etiam eius, qui possidet, cui datum et adsignatum est. Iure civili omnia regis sunt, et tamen illa, quorum ad regem pertinet universa possessio, in singulos dominos discripta sunt, et unaquaeque res habet possessorem suum. Itaque dare regi et domum et mancipium et pecuniam possumus nec donare illi de suo di
Abbreviated transcription (Latin):
finierit: Nec id mirum ẽ. quicqͥd cupiditati contin¬
git: penitus hauritur. & conditur. Nec int̾ est qͣn¬
tum eo qd̾ in explebile ẽ. congeras. Unꝰ ẽ sapiens cuiꝰ
omnia sũt: nec ex difficili tuenda. Non ht̃ mitten¬
dos transmaria legatos. nec metenda in ripis hosti¬
lib castra. ñ oportunis castellis disponenda p̃sidia
ñ opꝰ est legione. nec equestrib tumis. Quẽ ad modũ
dũ inmortales regnum inermes regunt. et illis rerũ
suarũ exedito tranquilloꝙ: tutela ẽ: ita hic officia sua
qͣuio latissime pateant. sine tumultu obit. & omne
humanum genus potentissimꝰ eiꝰ optimꝰꝙ in fra se ui¬
det. Derideas licet: ingentis sp̃s res ẽ. cũ orientẽ oc¬
cidentemꝙ lustrau̾is anmo. qͦ etiam remota & soli¬
tudinib int̾clusa penitrantur. cũ tot animalia tan¬
tam copia terum quas natura beatissimȩ fundit as¬
pexens. emutere hanc dei uocẽ. Hȩc omnia mea sũt

Expanded text:
finierit ? Nec id mirum est ; quidquid cupiditati continfinierit ? Nec id mirum est ; quidquid cupiditati contingit, penitus hauritur et conditur, nec interest, quantum eo, quod inexplebile est, congeras. Unus est sapiens, cuius omnia sunt nec ex difficili tuenda. Non habet mittendos trans maria legatos nec metanda in ripis hostilibus castra, non opportunis castellis disponenda praesidia ; non opus est legione nec equestribus turmis. Quemadmodum di immortales regnum inermes regunt et illis rerum suarum ex edito tranquilloque tutela est, ita hic officia sua, quamvis latissime pateant, sine tumultu obit et omne humanum genus potentissimus eius optimusque infra se videt. Derideas licet : ingentis spiritus res est, cum Orientem Occidentemque lustraveris animo, quo etiam remota et solitudinibus interclusa penetrantur, cum tot animalia, tantam copiam rerum, quas natura beatissime fundit, adspexeris, emittere hanc dei vocem : " Haec omnia mea sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suo contentus. Ne et illum existimes paruo ẽẽ conten¬
tum: omnia illiꝰ sunt. Nonsic quẽ admodum alexan¬
ari fuerunt cuiꝗͣ in littore rubri maris steterat: plus
de erat ꝗͣ quia uenerat. Illius ne ea qͥdem erant q̃tene¬
bat aut uicerat cũ mocceano onesicritus p̃missus ex¬
plorator erraret. & bella inignoto mari quereret: non
satis apparebat in opem eẽ. qui extra naturȩ t̾minos
arma ꝑferret qui se in ꝓfundum in exploratũ & in¬
mensum auiditate ceca ꝓrsus immitteret. Quid inter¬
ẽ. qͦt eripuit regna qͦt dederit. qͣntum t̾rarũ tributo
p̃mat: Tantum illi deẽ: quantum cupit. Nec alexan¬
ari tantum uitium fuit. quẽ ꝑlib̾i herculisꝙ uestigia
felix tem̾itas egit s omniũ quos fortuna irritauit im¬
plendo. Qyrum & cambisen & totũ regni ꝑsici stẽma
ꝑcense. Quẽ inuenies em modum imꝑii sacietas fec̾it
qui ñ uitã in aliqua ulterius ꝓcedendi cogitatione

Expanded text:
suo contentus. Et ne illum existimes parvo esse contensuo contentus. Et ne illum existimes parvo esse contentum, omnia illius sunt, non sic, quemadmodum Alexandri fuerunt, cui, quamquam in litore rubri maris steterat, plus deerat, quam qua venerat. Illius ne ea quidem erant, quae tenebat aut vicerat, cum in oceano Onesicritus praemissus explorator erraret et bella in ignoto mari quaereret. Non satis apparebat inopem esse, qui extra naturae terminos arma proferret, qui se in profundum inexploratum et immensum aviditate caeca prosus immitteret ? Quid interest, quot eripuerit regna, quot dederit, quantum terrarum tributo premat ? Tantum illi deest, quantum cupit. Nec hoc Alexandri tantum vitium fuit, quem per Liberi Herculisque vestigia felix temeritas egit, sed omnium, quos fortuna irritavit implendo. Cyrum et Cambysen et totum regni Persici stemma percense. Quem invenies, cui modum imperii satietas fecerit, qui non vitam in aliqua ulterius procedendi cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
sub inde necesse ẽ. aut peniteat. aut pudeat. In qua
nichil ẽ magnificum. aut qͦd naturã hominis diis
ꝓximi deceat. Res humilis menbroꝵ turpium aut
uilium minist̾io ueniens exitu feda. Illa ẽ uoluptaᷤ
et homine & uiro digna ñ implere corpus. nec sagina¬
re. Nec cupiditates irritare: quarũ tutissima ẽ. quies
sed ꝑturbatione carere. et ea ꝗͣ hominũ int̾ se rixan¬
tium ambitus concutit. & eaquȩ intolerabilis ex al¬
to uenit. ubi dedis fame creditum ẽ: uicĩsꝙ illos
nr̃is estimauimꝰ hanc uoluntatẽ equalẽ. intrepidã.
numꝗͣ sensuram sui tedium ꝑcipit hic quẽ defor¬
us mamus. quẽ maxime ut ita dicã diuini iuris atq
human ꝑiturus hic p̃sentib gaudet ex futuro nõ
pendet. Nichil enĩ firmi habet: qui inincerta ppen¬
sus ẽ. Magnis itaq curis exemptus & distorq̃ntibus
m̃tem: nichil sꝑat aut cupit. nec se mittit in dubium

Expanded text:
subinde necesse est aut paeniteat aut pudeat, in qua subinde necesse est aut paeniteat aut pudeat, in qua nihil est magnificum aut quod naturam hominis dis proximi deceat, res humilis, membrorum turpium aut vilium ministerio veniens, exitu foeda. Illa est voluptas et homine et viro digna non implere corpus nec saginare nec cupiditates irritare, quarum tutissima est quies, sed perturbatione carere et ea, quam hominum inter se rixantium ambitus concutit, et ea, quae intolerabilis ex alto venit, ubi de dis famae creditum est vitiisque illos nostris aestimavimus." Hanc voluptatem aequalem, intrepidam, numquam sensuram sui taedium percipit hic, quem deformamus cum maxime, ut ita dicam, divini iuris atque humani peritus. Hic praesentibus gaudet, ex futuro non pendet ; nihil enim firmi habet, qui in incerta propensus est. Magnis itaque curis exemptus et distorquentibus mentem nihil sperat aut cupit nec se mittit in dubium
Abbreviated transcription (Latin):
insolido ac sereno stetit. consumauit scientiam utilẽ
acnecessariam. Reliqua: oblectam̃ta oeñ sunt. Licet
enĩ iamintutum retracto animo: adhec ꝙͦ exeurrere
cultum ñ robur ingeniis ad ferentia. Hec demetu
noster uttaq manu tenere ꝓficientẽ uibet. Hec nus¬
quã dimit̾e immo adfic̾e. et partẽ sui facere. eoꝙ coti¬
diana meditatione ꝑduci. ut sua sponte occurrant
salutarta. & ubiꝙ ac statĩ desid̾ata p̃stosint. & sine¬
osa ulla mora ueniat illa turpis honestiq distinctia s̃ci¬
at nec malũ eẽ ullũ nͥ turpe. nec bonum nͥ honestũ.
Hac regula: uitȩ oꝑa distribuat: A ahanc legẽ. et
agat cuncta & exigat. misemmosꝙ mortalium iudi¬
cet inquantiscumꝙ opib refulgebunt. uentri aclibidi¬
ni deditos. quorumq animus inerti ocio torpet dicat
sibi ipsẽ. Uoluptas fragilis ẽ. breuis. fastidio obiecta.
qͦ auidius bausta ẽ. cicius incontrarium recidens. Quiꝰ

Expanded text:
in solido ac sereno stetit consummavitque scientiam utilem in solido ac sereno stetit consummavitque scientiam utilem ac necessariam. Reliqua oblectamenta otii sunt ; licet enim iam in tutum retracto animo ad haec quoque excurrere cultum, non robur, ingeniis adferentia." Haec Demetrius noster utraque manu tenere pro fidentem iubet, haec nusquam dimittere, immo adfigere et partem sui facere eoque cotidiana meditatione perduci, ut sua sponte occurrant salutaria et ubique ac statim desiderata praesto sint et sine ulla mora veniat illa turpis honestique distinctio. Sciat nec malum esse ullum nisi turpe nec bonum nisi honestum. Hac regula vitae opera distribuat; ad hanc legem et agat cuncta et exigat miserrimosque mortalium iudicet, in quantiscumque opibus refulgebunt, ventri ac libidini deditos quorumque animus inerti otio torpet. Dicat sibi ipse : " Voluptas fragilis est, brevis, fastidio obiecta, quo avidius hausta est citius in contrarium recidens, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
latet. H ec de malignitate natui queri possumꝰ. qͥa
nullius rei difficilis inuentio ẽ. nisi cuiꝰ hicunꝰ inuen¬
te: fructus ẽ inuenisse. Quicqͥd nos meliores beatosꝙ
facturum ẽ: aut inaꝑto. aut inpximo posinit si am¬
mus fortuita contempsit. si se supra metũ sustulit. nec
auida sꝑe infinita cõplectitur. s didicit a se petere di¬
uitias. si deorum hominũꝙ formidinẽ eiecit. & scit ñ
multũ eẽ ab homine tim̃dum a dõ nichił.si contẽptor
omnium quib torq̃tur uita dũ ornatur. eo ꝑductus ẽ
ut illi liqueat mortẽ nulliꝰ malimat̾iam eẽ mułtoꝵ
finẽ. si animũ uirtuti consecrauit. et quacũꝙ uocat
illa planũ putat. si sociale animal. & in cõmune ge¬
nitus mundum ut unã domũ spectat. & conscientiã
suã dĩs apuit. sẽꝑꝙ tanquã inpublico uuit se
magis ueritus quã alios: subductus ille tẽpestatib

Expanded text:
latet. Nec de malignitate naturae queri possumus, quia latet. Nec de malignitate naturae queri possumus, quia nullius rei difficilis inventio est, nisi cuius hic unus inventae fructus est invenisse ; quidquid nos meliores beatosque facturum est, aut in aperto aut in proximo posuit. Si animus fortuita contempsit, si se supra metus sustulit nec avida spe infinita complectitur, sed didicit a se petere divitias ; si deorum hominumque formidinem eiecit et scit non multum esse ab homine timendum, a deo nihil; si contemptor omnium, quibus torquetur vita, dum ornatur, eo perductus est, ut illi liqueat mortem nullius mali materiam esse, multorum finem ; si animum virtuti consecravit et, quacumque vocat illa, planum putat ; si sociale animal et in commune genitus mundum ut unam omnium domum spectat et conscientiam suam dis aperuit semperque tamquam in publico vivit se magis veritus quam alios : subductus ille tempestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẽ. ñ qui om̃s numeros nexusꝙ ꝑdidicit quoꝵ usus
sub adu̾sario rarus ẽ: s qͥmuno seaut altero bene ac
diligenter exercuit. & eorum occasiones intentus ex¬
pectat. Nec enĩ refert quã multa sciat. siscit qͣntũ
uictonȩ satis ẽ. Simhoc studio multa delectant.
pauca uincunt. Licet nescias q̃ ratio occeanũ esfim¬
dat acrenocet. quare septimꝰ quisq annus etati si¬
nũ imp̾mat. quare latitudo porticus ex remoto spec¬
tantib ñ seruet portionẽ suam. s ultima in angusti¬
as coeant. et columpnarum nouissime int̾ualla un¬
gantur quid sit qͦd geminoꝵ conceptum separet par¬
tum iungat. utrum untis concubitus spargatur in
duos. an totiens concepisset. cur parit̾ natis fata diũ¬
sa sint. maximisꝙ ierum spacus distent. quoꝵ int̾
ortus: minimum intͥ est ñmultum tͥ nocebit transis¬
se: que nec licet scire nec ꝓdest: Inuoluta u̾itas in alto

Expanded text:
tor est, non qui omnes numeros nexusque perdidicit, quorum usus tor est, non qui omnes numeros nexusque perdidicit, quorum usus sub adversario rarus est, sed qui in uno se aut altero bene ac diligenter exercuit et eorum occasiones intentus expectat neque enim refert, quam multa sciat, si scit, quantum victoriae satis est, sic in hoc studio multa delectant, pauca vincunt. Licet nescias, quae ratio oceanum effundat ac revocet, quare septimus quisque annus aetati signum imprimat, quare latitudo porticus ex remoto sperantibus non servet portionem suam, sed ultima in angustiis coeant et columnarum novissime intervalla iungantur, quid sit, quod geminorum conceptum separet, partum iungat, utrum unus concubitus spargatur in duos an totiens concepti sint, cur pariter natis fata diversa sint maximisque rerum spatiis distent, quorum inter ortus minimum interest : non multum tibi nocebit transisse, quae nec licet scire nec prodest. Involuta veritas in alto
Abbreviated transcription (Latin):
habeas amium uolo Inmanibꝰ t̾ene.
ñ hic te carmine longo atꝙ ꝑ amba¬
ges et longa exorsa tenebo. Reliqͦ
hic liber cogit. et ex hausta mat̾ia.
¶ iacumspicio ñ quid dicam: s qͥd
ñ dixerim Boni tam̃ consules quicqͥd tibi suꝑẽ. cũ tibi
suꝑfuerit. Siuoluissem lenocinari mͥ: debuit paula¬
tim opus cresc̾e. et ea pars infinẽ reseruari: quã quilib
etiam saciatus appeteret. s quicqͥd maxime necessariũ
erat: inpͥmum congessi. nc̃ siqͥd esfugit: recolligo. Nec
me hercule sime int̾roges. niinis adrẽ existimo ꝑtinere
ubi dicta sũt quȩ regunt mores: ꝓsequi cet̾a. ñ in reme¬
dium animi. sedinexertitationẽ ingenũ inuenta. Egre¬
gie enim hoc dicere demetrius cynicus uir meo udicio
magnus: etiã simaximis cõparetur. Solet plus ꝓdẽe:
si pauca p̃cepta sapientiȩ teneas. s illa imꝑpintu tibi
& inusu sint. quã si multa quidẽ didiceris: sed illa nõ
habeas admanum. Quẽ admodum inqͥt magnꝰ lucta¬

Expanded text:
habeas animum volo : In manibus terrae ; non hic te carmine longo atque per ambages et longa exorsa tenebo. Reliqua hic liber cogit, et exhausta materia circumspicio, non quid dicam, sed quid non dixerim ; boni tamen consules, quidquid ibi superest, cum tibi superfuerit. Si voluissem lenocinari mihi, debuit paulatim opus crescere et ea pars in finem reservari, quam quilibet etiam satiatus appeteret. Sed quidquid maxime necessarium erat, in primum congessi; nunc, si quid effugit, recolligo. Nec mehercules, si me interroges, nimis ad rem existimo pertinere, ubi dicta sunt, quae Tegunt mores, prosequi cetera non in remedium animi, sed in exercitationem ingenii inventa. Egregie enim hoc dicere Demetrius Cynicus, vir meo iudicio magnus, etiam si maximis comparetur, solet plus prodesse, si pauca praecepta sapientiae teneas, sed illa in promptu tibi et in usu sint, quam si multa quidem didiceris, sed illa non habeas ad manum. " Quemadmodum," inquit, " magnus lucta
Abbreviated transcription (Latin):
ta. et anobis immanitatis cͥmine dampnata absti¬
nent suis. & tuta ẽ etiã int̾feras similituaomoꝵ
Apud homines aũ: ne a necessariis quidẽ sibi ra¬
bies tẽperat. s ext̾na suaꝙ in equo habet quo
tia gentium serpere. & uicere tectis ignẽ aratrum
uetustis urbib inducere: potentiã putat. et imnum
occidi iubere aut alterum: parũ imꝑatoriũ cre¬
ait nͥ eodem tẽpore grex miserorũ subiectus stecit
crudelitatẽ suã in ordine coactam putat felici¬
tas illa multis salutẽ dare. et aduitã ab ipsamor¬
te reuocare. et mereri clem̃tiam ciuicã ñ pot̃ Nul¬
lumornam̃tum pͥncipis fastigio digmiꝰ pulchrius¬
ꝙ ẽ: quã illa corona obciues seruatos. ñ hostilia
arma detracta uictus. non currus barbarorum.
sanguine cruenti ñ partabello spolia Hȩc diui¬
na potentia ẽ: gregatim ac publice seruare Mul¬
tos autẽ occidere et indiscretos: incendũ acrumȩ

Expanded text:
ia et a nobis immanitatis crimine damnata abstiia et a nobis immanitatis crimine damnata abstinent suis, et tuta est etiam inter feras similitudo ; horum ne a necessariis quidem sibi rabies temperat, sed externa suaque in aequo habet, quotia gentium serpit, et inicere tectis ignem, aratrum vetustis urbibus inducere potentiam putat ; et unum occidi iubere aut alterum parum imperatorium credit; nisi eodem tempore grex miserorum sub ictu stetit, crudelitatem suam in ordinem coactam putat. Felicitas illa multis salutem dare et ad vitam ab ipsa morte revocare et mereri clementia civicam. Nullum ornamentum principis fastigio dignius pulchriusque est quam illa corona ob cives servatos, non hostilia arma detracta victis, non currus barbarorum sanguine cruenti, non parta bello spolia. Haec divina potentia est gregatim ac publice servare; multos quidem occidere et indiscretos incendii ac ruinae
Abbreviated transcription (Latin):
illis didicerant: impsos exercuerunt. Quidem̃
pot̃ quisquã ab eo sꝑare. quẽ malum eẽ docuit:
peccat s puta ẽẽ. tutam crudelitatẽ. Quare his
regnũ est. ñ aliud quã captarum urbium forma
& terribilis facies publici metus. omnia mesta.
trepida. confusa. Uoluptates ipse: timentur. Non
conuuia securimeunt. inquib lingua sollicitȩ
etiã ebriis constituenda ẽ. Non spectacula exqͥb
mat̾ia criminis acꝑiculi q̃ritur. apparentur licet
magna impensa. & regiis opib & artificũ exqui¬
sitis nominib. Quẽ tam̃ ludere in carcere iubẽt.
Qa istua du boni malum ẽ. occidere seiuire. delecta¬
ii sono catenarum. & ciuium capita decidere. qͦcũꝙ
uentum ẽ. multum sanguinis fundere. aspectu suo
terrere ac fugare: Quȩ alia uita eẽt. si leonesursiꝙ
regnarent si serpentib in nos ac noxiosissimo cui¬
ꝙ animali daretur potestas: Illa rationis in exꝑ¬

Expanded text:
illis didicerant, in ipsos exercuerunt. Quid enim illis didicerant, in ipsos exercuerunt. Quid enim potest quisquam ab eo sperare, quem malum esse docuit ?peccat. Sed puta esse tutam crudelitatem, quale eius regnum est ? Non aliud quam captarum urbium forma et terribiles facies publici metus. Omnia maesta, trepida, confusa ; voluptates ipsae timentur; non convivia securi ineunt, in quibus lingua sollicite etiam ebriis custodienda est, non spectacula, ex quibus materia criminis ac periculi quaeritur. Apparentur licet magna impensa et regiis opibus et artificum exquisitis nominibus, quem tamen ludi in carcere iuvent ? Quod istud, di boni, malum est occidere, saevire, delectari sono catenarum et civium capita decidere, quocumque ventum est, multum sanguinis fundere, aspectu suo terrere ac fugare ? Quae alia vita esset, si leones ursique regnarent, si serpentibus in nos ac noxiosissimo cuique animali daretur po- testas ? Illa rationis expert
Abbreviated transcription (Latin):
tes paruulȩ fallunt: nec publice consequuntur.
Ubi aliquã solitam mensuram transit. et in mon¬
strum excreuit. ubi fontes potuinfecit. & siaffla¬
uit: deurit obteritꝙ quacũꝙ incessit balistis peti¬
tur. Possunt u̾badare. et euadere pusilla mala.
Ingentib: obuiam itur. Sicunꝰ eger: nec domum
quidem ꝑ turbat. at ubi crebris mortib pestilen¬
tiam eẽ apparuit: conclamatio ciuitatis ac fuga ẽ
et dĩis ipsis manus intendunt᷑ Subuno aliquo te¬
cto flãma apparuit: familia uiciniꝙ aquã ingei̾t
At incendium uastum. et multas iam domos depa¬
stum: parte urbis obruit᷑. ¶ ridelitatẽ pͥuatorũ
quoꝙ: seruiles manus subcerto crucis ꝑiculo ul¬
te sunt. T̃ y rannoꝵ gentes. populiꝙ & quoꝵ erat
inalũ. et hũ quib imminebat: excidere adgressi
sunt. Aliqͣndo sua p̃sidia in ipsis consurrexerunt
ꝑfidiamꝙ et impietatẽ. & feritatẽ. et quicqͥd ab

Expanded text:
tes parvulae fallunt nec publice conquiruntur ; tes parvulae fallunt nec publice conquiruntur ; ubi aliqua solitam mensuram transit et in monstrum excrevit, ubi fontes sputu inficit et, si adflavit, deurit obteritque, quacumque incessit, ballistis petitur. Possunt verba dare et evadere pusilla mala, ingentibus obviam itur. Sic unus aeger ne domum quidem perturbat ; at ubi crebris mortibus pestilentiam esse apparuit, conclamatio civitatis ac fuga est, et dis ipsis manus intentantur. Sub uno aliquo tecto flamma apparuit : familia vicinique aquam ingerunt ; at incendium vastum et multas iam domos depastum parte urbis obruitur. Crudelitatem privatorum quoque serviles manus sub certo crucis periculo ultae sunt ; tyrannorum gentes populique et, quorum erat malum, et ei, quibus inminebat, exscindere adgressi sunt. Aliquando sua praesidia in ipsos consurrexerunt perfidiamque et impietatem et feritatem et, quidquid ab
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ ferox insatiabile gentiũ malũ: citra san¬
gunẽ. cedemq saciet᷑ ¶lem̃tia inuocatur adoc¬
cidendum amicum: carnifex int̾ homines eligit᷑
Hoc ẽ quare uł maxima ab hominanda sit seuitia
qͣa excedit fines pͥmum solitos: de inde humanos.
Noua supplicia conquirit ingeniũ. aduocat in
strumenta. excogitat ꝑ quȩ uarietur atq exten¬
datur dolor: et delectetur malis hominũ. Tunc
illi dirus anuni morbus ad insaniam ꝑuenit ulti¬
mã: cum crudelitas u̾sa ẽ in uoluptatẽ. & iã occi¬
dere hominem iuuat. Naturalem uirum at̾go
sequit᷑ auersio. O diosus: nenena gladii tam mul¬
tis piculis patitur: quã multoꝵ ipse ꝑiculum ẽ
pͥuatisq ñ numquã consiliis. Alias uero conster¬
natione publica circumuenit᷑. Leins enĩ et pͥua¬
ta ꝑnities: ñ totas urbes mouet. Qd late furere ce¬
pit. et omnes appetit: undiq configitur: serpen¬

Expanded text:
animus ferox, insatiabile gentium malum, citra sananimus ferox, insatiabile gentium malum, citra sanguinem caedemque satietur ; clementia iam vocatur, ad occidendum amicum cum carnifex inter homines eligitur. Hoc est, quare vel maxime abominanda sit saevitia, quod excedit fines primum solitos, deinde humanos, nova supplicia conquirit, ingenium advocat ut instrumenta excogitet per quae varietur atque extendatur dolor, delectatur malis hominum ; tunc illi dirus animi morbus ad insaniam pervenit ultimam, eum crudelitas versa est in voluptatem et iam occidere hominem iuvat. Matura talem virum a tergo sequitur aversio, odia, venena, gladii; tam multis periculis petitur, quam multorum ipse periculum est, privatisque non numquam consiliis, alias vero consternatione publica circumvenitur. Levis enim et privata pernicies non totas urbes movet ; quod late furere coepit et omnes appetit, undique configitur. Serpen
Abbreviated transcription (Latin):
pi turpia sunt multa supplicia: quã medico mul¬
ta funera. Remissiꝰ imꝑanti: melius paret᷑. Nata
contumax ẽ humanus animꝰ. et in contrariumatq
arduum nitens. sequit᷑q faciliꝰ quã ducit᷑. Et ut
generosi ac nobiles equi meliꝰ facilifreno regunt᷑.
ita clem̃tia uoluntariã innocentiã impetu suo seqͥ¬
tur et dignã putat ciuitas: quã seruet sibi plus
itaꝙ hacuia ꝓficituꝵ. Crudelitas: minime hu¬
manum malum ẽ. in dignumq tãmiti animo. Fer̃i¬
na ista rabies ẽ. sangume gaudere ac uuln̾ibus
& abiecto honune: insiluestre animal transire.
Quid enĩ int̾ ẽ. oro te alexander. leon lysima¬
chum obicias. an ipse laceres dentib tus tuum
os: Est tua illa feritas: O quã cuꝑes tͥ pottus un¬
gues eẽ. tibi rictum illum edendoꝵ hominũ ca¬
pacem. Non exigimꝰ ate ut manꝰ ista exitium fa¬
miliarium certissima ulli salutaris sit: ut iste

Expanded text:
pi turpia sunt multa supplicia quam medico mulpi turpia sunt multa supplicia quam medico multa funera ; remissius imperanti melius paretur. Natura contumax est humanus animus et in contrarium atque arduum nitens sequiturque facilius quam ducitur ; et ut generosi ac nobiles equi melius facili freno reguntur, ita clementiam voluntaria innocentia impetu suo sequitur, et dignam putat civitas, quam servet sibi. Plus itaque hac via proficitur. Crudelitas minime humanum malum est indignumque tam miti animo ; ferina ista rabies est sanguine gaudere ac vulneribus et abiecto homine in silvestre animal transire. Quid enim interest, oro te, Alexander, leoni Lysimachum obicias an ipse laceres dentibus tuis ? Tuum illud os est, tua illa feritas. O quam cuperes tibi potius ungues esse, tibi rictum illum edendorum hominum capacem ! Non exigimus a te, ut manus ista, exitium familiarium certissimum, ulli salutaris sit, ut iste
Abbreviated transcription (Latin):
ture ꝑitissimi maluerunt uelut incredibile scelus
et ultra audatiã positũ pret̾ire: quã dumiuns ant
ostendere posse fieri. Itaq parricidȩ cũ alege cepe¬
runt: et illis facinus pena monstrauit ẜesimo u̾o
loco pietas fuit: post q̃ sepius culleos uidimꝰ. quã
cruces. Inqua ciuitate raro homines puniunt᷑. in
ea consessus sit innocentiȩ et indulgetur uelut pu¬
blico bono. Putet se innocentẽ ẽẽ: ciuitas erit. M as
irascetur a cõmuni frugalitate desciscentib: si pau¬
cos eos eẽ. uiderit Periculosũ ẽ mͥcrede ostendere
ciuitati: qͣnto plures inali sint. Indicta ẽ. aliqͣndo
asenatu sententia. ut seruos aliberis cultus distin¬
gueret. Deinde apparuit qͣntum ꝑiculũ inmin̾et:
si serui nr̃i num̾are nos cepisserit. Idem scito metu¬
endum ẽẽ: sinulli ignoscitur. Qito apparebit. par̾
ciuitatis det̾ior: quanto p̃grauet. Nonminꝰ pͥnci¬

Expanded text:
turae peritissimi maluerunt velut incredibile scelus turae peritissimi maluerunt velut incredibile scelus et ultra audaciam positum praeterire quam, dum vindicant, ostendere posse fieri; itaque parricidae cum lege coeperunt, et illis facinus poena monstravit ; pessimo vero loco pietas fuit, postquam saepius culleos vidimus quam cruces. In qua civitate raro homines puniuntur, in ea consensus fit innocentiae et indulgetur velut publico bono. Putet se innocentem esse civitas, erit ; magis irascetur a communi frugalitate desciscentibus, si paucos esse eos viderit. Periculosum est, mihi crede, ostendere civitati, quanto plures mali sint. Dicta est aliquando a senatu sententia, ut servos a liberis cultus distingueret ; deinde apparuit, quantum periculum immineret, si servi nostri numerare nos coepissent. Idem scito metuendum esse, si nulli ignoscitur; cito apparebit, pars civitatis deterior quanto praegravem Non minus princi
Abbreviated transcription (Latin):
na. Diligentiꝰ enĩ uiuit: cui aliquid integri suꝑẽ.
Hemo dignitati ꝑ ditȩ: parcit. Impunitatis genꝰ
ẽ: iamñ habere pene locum. Ciuitatis aũ moret:
magis corripit parcitas animadu̾sionũ. fãcit it
consuetudinẽ peccandi: multitudo peccantium. Et
minꝰ grauis nota ẽ: quã turba dampnationũ leuat.
Et seueritas qͦd maximũ remedium habet: assidui¬
tate amittit auctoritatẽ. Constituit bonos mores
ciuitati pͥnceps. et uitia eiꝰ: si patiens eoꝵ ẽ. ñ tanꝗͣ
gandum ueniat. Uerecundiam peccandi: facit
ipsa clem̃tia regentis. Grauior multo pena uide¬
tur: que amtttiuiro constituit᷑ Pret̾ea uidebis ea
sepe cõmuti: que sepe uindicantur. Pat̾ tuus
plures intra quinquennium culleo insuit: quã omnibꝰ
scłis insutos accepimꝰ Multominꝰ audebant liberi
nefas ultimum adinitere: quã dui sine lege crimen
fuit. Sũma eñ prudesitia altissimi uir. et rerũ na¬

Expanded text:
na ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. na ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. Nemo dignitati perditae parcit; impunitatis genus est iam non habere poenae locum. Civitatis autem mores magis corrigit parcitas animadversionum; facit enim consuetudinem peccandi multitudo peccantium, et minus gravis nota est, quam turba damnationum levat, et severitas, quod maximum remedium habet, adsiduitate amittit auctoritatem. Constituit bonos mores civitati princeps et vitia eluit, si patiens eorum est, non tagandum veniat. Verecundiam peccandi facit ipsa clementia regentis ; gravior multo poena videtur, quae a miti viro constituitur. Praeterea videbis ea saepe committi, quae saepe vindicantur. Pater tuus plures intra quinquennium culleo insuit, quam omnibus saeculis insutos accepimus. Multo minus audebant liberi nefas ultimum admittere, quam diu sine lege crimen fuit. Summa enim prudentia altissimi viri et rerum na
Abbreviated transcription (Latin):
num quoꝙ suum tuto relinqui ap̃ eum potuit
repomiꝙ eo unde deciderat: ingenti increm̃to
surgit laus eiꝰ qui contentus fuit ex rege uicto
nichil preter głam sumere. Hoc est etiam exuicto¬
ria sua triumphare. testariꝙ nichil se qͦd dignum
eẽt uictore: ap̃ uictos inuenisse. Cum ciuib & igno¬
tis atꝙ humilib eomoderatiꝰ agendum ẽ. quo mi¬
noris ẽ afflixisse . Quib dam libent̾ parcas. aqͥbus¬
dam teuindicare. fastidias. Et ñ aliter quã amia¬
lib paruis & ob terentẽ inquinantib: reducenda
manꝰ est. at in his qui more ciuitatis seruati puni¬
tiq erunt: occasione notȩ clem̃tiȩ utendum est.
Taanseamꝰ ad alienas iniurias. in qͥb uindican¬
dis hȩc tra lex secuta ẽ. quȩ pͥnceps qͦ sequi debet
aut ut eum quẽ punit emendet. aut pena eiꝰ cete¬
ros meliores redlat. aut ut sublatis malis: securio¬
res cetiuiuant᷑. Ipsos faciliꝰ emendabis: minore pe¬

Expanded text:
num quoque suum tuto relinqui apud eum potuit num quoque suum tuto relinqui apud eum potuit reponique eo, unde deciderat, ingenti incremento surgit laus eius, qui contentus fuit ex rege victo nihil praeter gloriam sumere. Hoc est etiam ex victoria sua triumphare testarique nihil se, quod dignum esset victore, apud victos invenisse. Cum civibus et ignotis atque humilibus eo moderatius agendum est, quo minoris est adflixisse eos. Quibusdam libenter parcas, a quibusdam te vindicare fastidias et non aliter quam ab animalibus parvis sed obterentem inquinantibus reducenda manus est; at in iis, qui in ore civitatis servati punitique erunt, occasione notae clementiae utendum est. Transeamus ad alienas iniurias, in quibus vindicandis haec tria lex secuta est, quae princeps quoque sequi debet : aut ut eum, quem punit, emendet, aut ut poena eius ceteros meliores reddat, aut ut sublatis malis securiores ceteri vivant. Ipsos facilius emendabis minore poe
Abbreviated transcription (Latin):
cipis maior ẽ fortuna: quã ut solatio egeat. ma¬
nifestiorꝙ uis: quã ut alieno malo opinionem
sibi uinum querat Hoc dico: cũ ab inferioribus
petitus uiolatusꝙ ẽ. Nam siqͦs pares aliquando
habuit infra se uidet: satis uindicatus ẽ. Regẽ
et seruus occidit: et serpens. & saguta. seruauit
quid̾ nemo. nͥmaior eo quẽ seruauit. Ut itaꝙ ani¬
mo se debet tanto munere deoꝵ dandi. auferendi¬
ꝙ uitam. potens inbis p̃sertimqͦs scit aliquando
sibi fastigio obtinuisse: hoc arbitriũ adeptus. ul¬
tionem impleuit. ꝑfecitꝙ qͣntum uere pene satis
erat. Perdidit enĩ uitam: qui debet. Et qͥs qs ex
alto adinimici pedes ab iectus. alienã de capite
regio sententiã expectauit: inseruatoris sui gł am
uiuit. plusꝙ nomini eiꝰ confert in columis. quã Ex
oculis abiatus eẽt. Assiduũ enĩ spectaculũ aliene
uirtutis ẽ intriumphũ cito transisse. Si uero reag¬

Expanded text:
cipis maior est fortuna, quam ut solacio egeat, macipis maior est fortuna, quam ut solacio egeat, manifestiorque vis, quam ut alieno malo opinionem sibi virium quaerat. Hoc dico, cum ab inferioribus petitus violatusque est ; nam si, quos pares aliquando habuit, infra se videt, satis vindicatus est. Regem et servus occidit et serpens et sagitta ; servavit quidem nemo nisi maior eo, quem servabat. Uti itaque animose debet tanto munere deorum dandi auferendique vitam potens. In iis praesertim, quos scit aliquando sibi par fastigium obtinuisse, hoc arbitrium adeptus ultionem implevit perfecitque, quantum verae poenae satis erat ; perdidit enim vitam, qui debet, et, quisquis ex alto ad inimici pedes abiectus alienam de capite regnoque sententiam expectavit, in servatoris sui gloriam vivit plusque eius nomini confert incolumis, quam si ex oculis ablatus esset. Adsiduum enim spectaculum alienae virtutis est ; in triumpho cito transisset. Si vero reg
Abbreviated transcription (Latin):
derari uͥdolori debetur ultio: quã ubi exẽplo.
Suꝑuacuum ẽ. hoc loco admonere ne facile cre¬
dat. ut uerum excutiat. ut innocentiȩ faueat. ut
appareat. ut ñminorẽ magis rem ꝑiclitantis:
quã mdicis sciat᷑. Hoc enĩ adiusticiam: ñ adelem̃¬
tiam ꝑtinet. H c̃ illũ hortamur ut manifeste lesuᷤ
animum inpotestate habeat et penã si tuto po¬
terit: donet. sinminus: temperet longeq sit in
suis qͣmalienis iiuriis exorabilior. Nã quẽ ad mo¬
dum non ẽ magni animi qui de alieno liberalis ẽ.
s ille qui qd̾ alt̾i donat s detrabit. ita clem̃tem uo¬
cabo ñ in alieno dolore facilem. sed eum qui cũ sius
stimulis exagitetur: ñ ꝓsilit. qui intelligit mag¬
ni animi ẽẽ. iniurias insũma potentia pati. nec
qͥcꝗͣ eẽ. głosuis pͥncipe impune lȩso. Ultio: auas
res prestare solet. A ut solatium affert ei qui ac¬
cepit iniuriam: aut in reliquum securitatẽ ꝓͥn¬

Expanded text:
derari, ubi dolori debetur ultio, quam ubi exemplo. derari, ubi dolori debetur ultio, quam ubi exemplo. Supervacuum est hoc loco admonere, ne facile credat, ut verum excutiat, ut innocentiae faveat et, ut appareat, non minorem agi rem periclitantis quam iudicis sciat; hoc enim ad iustitiam, non ad clementiam pertinet ; nunc illum hortamur, ut manifeste laesus animum in potestate habeat et poenam, si tuto poterit, donet, si minus, temperet longeque sit in suis quam in alienis iniuriis exorabilior. Nam quemadmodum non est magni animi, qui de alieno liberalis est, sed ille, qui, quod alteri donat, sibi detrahit, ita clementem vocabo non in aheno dolore facilem, sed eum, qui, cum suis stimulis exagitetur, non prosilit, qui intellegit magni animi esse iniurias in summa potentia pati nec quicquam esse gloriosius principe impune laeso. Ultio duas praestare res solet : aut solacium adfert ei, qui accepit iniuriam, aut in reliquum securitatem. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sub custode nuncupantib si paulum ualitudo
titubauit. ñ spẽ hominũ excitari sed metũ nichil
mutatum uelit: One illo cui contingit. sibi qͦ uiu̾e
debeat. In boc assiduis bonitatis argum̃tis. ꝓbauit
struere aliquod ꝑiculum: quis ab hoc ñ sipossit
fortunam qͦ au̾tere uelit. sub qͦ isticia. pax. pu¬
dicicia. securitas. dignitas florent sub quo opulen¬
ta ciuitas. copiabonoꝵ omniũ abundat: Nec
alio animo rectorẽ suum intuetur: quã si dii im¬
mortales potestatẽ uisendi sui faciant. Intueam᷑
uenerantes colentesꝙ. Quid aũ non ꝓximũ illis
locum tenet is qͥ se ex deorũ natura gerit benefi¬
ciis. ac largus. et inieliꝰ potens. Hoc affectare
hoc imitari decet. Maximũ ita haberi: ut optimꝰ
simul habeatur. A duab causis: punire pͥnceps
solet. si aut se uindicat: aut aliũ. Priꝰ de ipsa par¬
te disseram: q̃ ipsum contingit. Difficiliꝰ ẽ enĩ mo¬

Expanded text:
non sub custode nuncupantibus ? si paulum valetudo non sub custode nuncupantibus ? si paulum valetudo titubavit, non spem hominum excitari, sed metum ? nihil commutatum velit ? O ne ille, cui contingit, ut sibi quoque vivere debeat ; in hoc adsiduis bonitatis argumentis probavistruere aliquod periculum ? Quis ab hoc non, si possit, fortunam quoque avertere velit, sub quo iustitia, pax, pudicitia, securitas, dignitas florent, sub quo opulenta civitas copia bonorum omnium abundat ? Nec alio animo rectorem suum intuetur, quam, si di immortales potestatem visendi sui faciant, intueamur venerantes colentesque. Quid autem ? Non proximum illis locum tenet is, qui se ex deorum natura gerit, beneficus ac largus et in melius potens ? Hoc adfectare, hoc imitari decet, maximum ita haberi, ut optimus simul habeare. A duabus causis punire princeps solet, si aut se vindicat aut alium. Prius de ea parte disseram, quae ipsum contingit ; difficilius est enim mo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ lassaretur furor: si ꝑse sibi satisfaceret. & simor¬
tis ꝑiculo um suã effunderet. Sed ne nũc quidem
illi cursus tutus ẽ. Tantũ enĩ necesse ẽ timeat. qͣntũ
timeri uoluit. et manꝰ omnium obseruet: et eo qͦꝙ
tẽpore quo ñ captat᷑ petisse iudicet nullũꝙ momen¬
tum inmune amet. Habeat hanc aliquis egram uitã
sustinet cũ liceat innoxium. aliis obhoc securum. sa¬
lutare potentia eiꝰ lecis omnib tractare. E rrat enĩ
siquis existimat tutũ eẽ ibi regẽ: ubi nichil arege
tutum. Sed securitas securitate mutua pasciscenda ẽ
Non opus ẽ instruere: in altum editas arces. Nec in
ascensũ arduos colles emunire. nec latera montiũ
abscidere multiplicib se muris turribꝙ sepire.
s aluum regem. clem̃tia in aꝑto prestabit. Unum
ẽ. in expugnabile munim̃tum: amor ciuium. Qd
pulchrius ẽ. quã uiuere optantib cunctis et uota

Expanded text:
enim lassaretur furor, si per se sibi satis faceret et si morenim lassaretur furor, si per se sibi satis faceret et si mortis periculo vim suam effunderet. Sed ne nunc quidem illi cursus tutus est; tantum enim necesse est timeat, quantum timeri voluit, et manus omnium observet et eo quoque tempore, quo non captatur, peti se iudicet nullumque momentum immune a metu habeat. Hanc aliquis agere vitam sustinet, cum liceat innoxium aliis, ob hoc securum, salutare potentiae ius laetis omnibus tractare ? Errat enim, si quis existimat tutum esse ibi regem, ubi nihil a rege tutum est ; securitas securitate mutua paciscenda est. Non opus est instruere in altum editas arces nec in adscensum arduos colles emunire nec latera montium abscidere, multiplicibus se muris turribusque saepire : salvum regem clementia in aperto praestabit. Unum est inexpugnabile munimentum amor civium. Quid pulchrius est quam vivere optantibus cunctis et vota
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea onere uacat: exactor alienoꝵ oꝑum. Et amis¬
so rege: totũ dilabitur. Nec unqͣm plus unũ patiunt᷑
melioremq pugna querunt. P reterea in signis regi
forma ẽ. dissimilisq cet̾is. tum magnitudine: tum
nitore. Hoc tam̃ maxime distinguitur. Iracundissi¬
mȩ ac ꝓcorporis captu pugnacissimȩ sũt apes. et
aculeos inuulnere relinquunt. Rex ipse: sine acu¬
leo ẽ. Noluuit illum natura nec seuum: hec ultionẽ
magno constiturã petere telumꝙ detraxit. et iram
eiꝰ mermeri reliquit. Ex emplar hoc magnis regibꝰ
ingens. E st enĩ illi mos exercere se in paruis. & in¬
gentiũ rerum docum̃ta minuna agere. Pudeat
ab exiguis amimalib ñ trahere mores. cũ tanto ho¬
minum moderatior eẽ animꝰ debeat: qͣnto uehem̃¬
tius nocet. Utinã quidem eadem homini lex eẽt &
ira cũ telo suo frangeretur. Nec sepiꝰ liceret nocere
quã semel. nec alienis uirib exerceret odia. Facile

Expanded text:
praeterea opere vacat exactor alienorum operum, et amispraeterea opere vacat exactor alienorum operum, et amisso rege totum dilabitur, nec umquam plus unum patiuntur melioremque pugna quaerunt ; praeterea insignis regi forma est dissimilisque ceteris cum magnitudine tum nitore. Hoc tamen maxime distinguitur : iracundissimae ac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes et aculeos in volnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est ; noluit illum natura nec saevum esse nec ultionem magno constaturam petere telumque detraxit et iram eius inermem reliquit. Exemplar hoc magnis regibus ingens ; est enim illi mos exercere se in parvis et ingentium rerum documenta minima largiri. Pudeat ab exiguis animalibus non trahere mores, cum tanto hominum moderatior esse animus debeat, quanto vehementius nocet. Utinam quidem eadem homini lex esset et ira cum telo suo frangeretur nec saepius liceret nocere quam semel nec alienis viribus exercere odia ! Facile
Abbreviated transcription (Latin):
fenderant. inuiuarium qͥd aliud quã serpentium:
abici iubebat. O hominẽ mille mortib dignũ siue
deuorandos seruos obiciebat murenis qͣs esurtis
erat. siue in hoc tm̃ illas alebat: ut sic aleret. Quẽ¬
admodũ dñi crudeles tota ciuitate cõmonstrantur
inuisiq et detestabiles sunt. Ita regũ et iniuria
latius patet. & infamia atꝙ odium seculis tradit᷑.
Quanto aũ ñ nascimeliꝰ fuit. qͣm num̾ari int̾ publi¬
ca mala natos. Ex cogitare nemo quicꝗͣ pot̾it. quod
magis decoꝵ regenti sit: quã clem̃tia qͦcũq mͦ is &
qͦcumq iure p̃positus cet̾is erit. So scilicet formostꝰ
id eẽ. magnificentius ꝙ fatebim᷑: quo inmaiore pre¬
stabit potestate. quã non oportet noxiam ẽẽ: si ad
nature legẽ componitur. Natura enĩ cõmenta ẽ regẽ
qd̃ et exaliis ammalib licet cognosc̾e: et exapib qͦrũ
regi amplissimũ cubile ẽ. medioq ac tutissimo loco.

Expanded text:
fenderant, in vivarium, quid aliud quam serpentium, fenderant, in vivarium, quid aliud quam serpentium, abici iubebat ? O hominem mille mortibus dignum, sive devorandos servos obiciebat muraenis, quas esurus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum domini crudeles tota civitate commonstrantur invisique et detestabiles sunt, ita regum et iniuria latius patet et infamia atque odium saeculis traditur ; quanto autem non nasci melius fuit, quam numerari inter publico malo natos ! Excogitare nemo quicquam poterit, quod magis decorum regenti sit quam clementia, quo- cumque modo is et quocumque iure praepositus ceteris erit. Eo scilicet formosius id esse magnificentiusque fatebimur, quo in maiore praestabitur potestate, quam non oportet noxiam esse, si ad naturae legem componitur. Natura enim commenta est regem, quod et ex aliis animalibus licet cognoscere et ex apibus ; quarum regi amplissimum cubile est medioque ac tutissimo loco ;