comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiroꝵ conscisse phalere equoꝵ disꝑtite. eqͥ ip̃i gurgitib
in mersi. Homines laq̃is collo inclitis ex arborib suspen¬
sifunt. ita uo nichil p̃de uictor. nicħ miscdie uictus¬
agnoscẽt. Maximꝰ tẽ rome ñ solum luctꝰ. uerũ etiam
metꝰ fuit. ne confestim cimbͥ alpes tnͣsgrederent᷑. italiãq
delerent. Hisdem temꝑib qͥntꝰ fabiꝰ maximꝰ filiũ suum
adolescentẽ rursus religatũ cũ duobꝰ seruis parrici¬
du ministͥs interfecit. ip̃osq ꝯtinuo seruos in p̃cium
sceleris manu misit. Die licta gneo ponpeio accusan¬
te dampnatus est.
git᷑ mariꝰ quarto consul. cũ iuxta hisare rhodaniq
flumĩa uͥ sese confluunt cast᷑ poguisset. tentones
cunb̾ et tegurini ⁊ ambͦnes. pꝰ ꝙͣ continuo tͥduo circa
romanoꝵ cast᷑ pugnͣrt̃. si qͦ pacto cos exeuterent uallo.
atq in equũ refund̾ent tͥb agminibꝰ italiã petere

Expanded text:
uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibus uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibus inmersi, homines laqueis collo inditis ex arboribus suspensi sunt, ita ut nihil praedae uictor, nihil miseagnosceret. Maximus tunc Romae non solum luctus, verumetiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrederentur Italiamque delerent. Iisdem temporibus Q. Fabius Maximus filium suum adolescentem, rus relegatum, cum duobdii ministris interfecit ipsosque continuo seruos in pretium sceleris manumisit. die dicta Cn. Pompeio accusante damnatus est. gitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in aequor effunderent, tribus agminibus Italiam petere
Abbreviated transcription (Latin):
rinos ⁊ ambronas gallaꝵ germanoꝵq genteᷤ. qͦ tẽ
ut imꝑiũ romanũ exting̾rent conspirauerant
missi. ꝓuintias ÷ͥ rhodano flumĩe medio diuisert̃.
Ubi dũ ĩ ter se gͣuissima ĩ uidra ⁊ ꝯtentione discep¬
tant. ꝯ magn᷑ ignorantia ⁊ ꝑiculo roman nominis
uncti ft̃. Siqͥdem in ea pugnͣ. marchꝰ emiliꝰ asularis
captus ⁊ int̾fectus ẽ. Duo filii asulis cesi.lxxx. m̃.¬
hominũ romanoꝵ socioꝵq ea tẽpestate trucidata
.xl. milia calonũ atq lixaru̾ interfecta anthias scͥp¬
sit. Ita ex oĩ penitꝰ exercitu decẽ tantũ mͦ homines.
qͥ miserũ ñtium ad augendas miserias reporta¬
rent. suꝑ fuisse referunt᷑. Hostes binis cast̾s atq¬
ingenti pecla potiti. noua qͣdã acq in solita exec̾tione
cuncta que ceꝑant pessert decdert̃. Uestis discissa et
ꝓiecta est. aurũ argentũq in fumen abiectũ ẽ. Lorice

Expanded text:
rinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc rinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atquingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum argentumque in flumen abiectum, loricae
Abbreviated transcription (Latin):
ingallia teb̾tinos usq adocceanĩ. ꝑ sequtꝰ. rursusq
ab hisdem insidus circũuentꝰ occisus ẽ. Luciꝰ qͦ pisso
iur consulariᷤ legatꝰ. casu consulis interfectus est.
Gaius publiꝰ alter legatꝰ. ne residua epercitꝰ portio qͦĩ
cast᷑ confugenat deleret᷑. obsides et dimicliã partẽ
rerum om̃ium tiguriniꝰ turpissimo federe dedit.
N romã reu̾sus ẽ acelio tͥbuno plebi die dicta. eo
tiguriniᷤᷤ obsides declerat in exilium ꝓfugit. Cepio
ꝓ ꝯsule capta urbe galloꝵ cui nom̃ est tolose. centũ
milia ponderis auri. & argenti centũ decẽ milia e
templo apollims sustulit. Qd̾ cũ ad massiliã amicã
ppło romano urbẽ cũ p̃sidiis misisset. interfectis
rat. cuncta ꝑ scelus furatꝰ fuisse narratur.
nno aburbe ꝯdita. dexli. gneus manliꝰ consulet
qͥntꝰ cepio ꝓ ꝯsule adu̾sus cimbͦs ⁊ tentonas ⁊ tuga¬

Expanded text:
in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus rursusque in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus rursusque ab isdem insidiis circumuentus occisus est. Lucius quoque Piso uir consularis, legatus Cassii consulis, interfectus. C. Publius alter legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit: qui Romam reuersus, a Caelio tribuno plebi die dicta eo quod Tigurinis obsides dederat, in exilium profugit. Caepio proconsule capta urbe Gallorum, cui nomen est Tolosae, centum milia pondo auri et argenti centum decem milia e templo Apollinis sustulit: quod cum ad Massiliam, amicam populo Romano urbem, cum praesidiis misisset, interfectis rat, cuncta per scelus furatus fuisse narratur.be condita DCXLU C. Manlius consul et Q. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigu
Abbreviated transcription (Latin):
relictis uehicłis correptisq equis. filiã u̾ginẽ eqͦ in si¬
dentẽ ĩ medium agmen accepit. Puella ꝯtinuo ictu
fluminis exmanita ẽ. S om̃ib sine scissura aliqua
uestum̃tis ad emptis. ac pectoris pedũq uincłis disso¬
lutis monilib etiã anulisq discussis. ⁊p̃oq corꝑe illeso.
nͥ qd̾ obscenũ in modũ nuda. et lingͭ paululũ porrecta¬
exerta iacuit. Equus qͦ ip̃e qͦ utebat᷑ stͨtorus frenis
et cinculis dissolutis passim ac disꝑsim ex animiᷤ ꝓ cul
iacuit. Paruo post hoc intercessu tẽpis. luciꝰ uent᷑ius
eques romanꝰ.emiliã uirginẽ uestalem furtiuo stupro
polluit. Duas p̃terea u̾gines uestales eadẽ emilia ad
participationẽ in cesti sollicitas contͦbernalibꝰ sui cor¬
ruptoris exposuit ac tͣclidit. inditio ꝑseriũ facto
supplitiũ de om̃ib sũptum ẽ.
isdem p̃terea uigthini belli tempibꝰ. luciꝰ cassiꝰ consul

Expanded text:
relictis vehiculis arreptisque equis, filiam virginem, equo insirelictis vehiculis arreptisque equis, filiam virginem, equo insidentem, in medium agmen accepit. Puella continuo ictu fulminis exanimata est. Sed omnibus sine scissura aliqua vestimentis ademptis, ac pectoris pedumque vinculis dissolutis, monilibus etiam annulisque discussis, ipso quoque corpore illaeso, nisi quod obscenum in modum nuda, et lingua paululum exserta jacuit, equus quoque ipse, quo utebatur, straturis, frenis et cingulis diiacuit. Paruo post hoc intercessu temporis L. Veturius eques Romanus Aemiliam uirginem Vestalem furtiuo stupro polluit. duas praeterea uirgines Vestales eadem Aemilia ad participationem incesti sollicitatas contubernalibus sui corruptoris exposuit ac tradidit. indicio per seruum facto supplicium de omnibus sumptum est. Isdem praeterea Iugurthini belli temporibus L. Cassius consul
Abbreviated transcription (Latin):
eum inb̾m tãqͣ. spongia ebibat. ac ꝑ hoc ĩ tͣcͣtabile
repentino ponde fiat. Qͥa circũferr ñ poternit.
defende neqͥuert̃. ita ex insꝑato contͦbãtis disticu¬
tisq mauris ac numidis. bocchꝰ et iugurcha fu¬
gert̃. Post hoc . xc. milia armãtoꝵ. houissimo
bello ablusdem regib obiecta. hec q usq ad internicionẽ.
romanis iuncentibꝰ cesa referunt᷑. Ex eo bocchꝰ spem belli
abiciens. pacẽ petiuit. atq inp̃cium pacis uigͦtham do¬
lo captũ. catenisq obrutũ.ꝑsillã legatũ misit admariũ.
Q intͥumpho ante cͣrũ duobꝰ̾ filus suis actꝰ ⁊ mox in
carc̃ẽ tͣnsgulatꝰ est. Hisdẽ dieb obscenũ ꝑdigiũ ac
tͥste uisum ẽ. Lueꝰ heluiꝰ eqͣs romanꝰ cũ urore ⁊ filia.¬
de roma in apuliã rediens in tẽpestate correptꝰ correptꝰ
ꝯfiliã ꝯsf̾natã uid̾e̾t.ut citiꝰ ꝓpioribꝰ tectis succed̾ent

Expanded text:
tum imbrem tanquam spongia ebibat, ac per hoc intractabile tum imbrem tanquam spongia ebibat, ac per hoc intractabile repentino pondere fiat, quia circumferri non poterant, defendere nequiverunt. Ita ex insperato conturbatis, destitutisque Mauris ac Numidis, Bocchus et Jugurtha fugerunt. Post hoc nonaginta millia armatorum novissimo bello ab iisdem regibus sunt objecta. Haec quoque usque ad internecionem Romanis uincentibus caesa referuntur. ex eo Bocchus spem belli abiciens, pacem petiuit atque in pretium pacis Iugurtham dolo captum catenisque obrutum per Sullam legatum misit ad Marium. qui in triumpho ante currum cum duobus filiis suis actus et mox in carcere strangulatus est. Isdem diebus obscenum prodigium ac triste uisum est. L. Heluius eques Romanus cum ude Roma in Apuliam rediens, tempestate correptus, cum filiam consternatam videret, ut citius propioribus tectis succederent,
Abbreviated transcription (Latin):
tis facies obiciebat᷑. Tandẽ mariꝰ consul forti desꝑa¬
tione spei uiã fecit. uniu̾so simł agmine ꝓ rupit
euallo. cãpoq sese simł et p̃lio dedit. Et cũ it̾m
circũ fusi hostes ñ solũ agminis extͦma laniarent.
uerũ etiã media excsis ꝓcul telis oed̾ent. tͣbatosq
romanoᷤ insuꝑ etiã estus soł intołantia sitiᷤᷤ. mortis¬
circu̾stantia. usq adext̾miũ desꝑationiꝰ fatigaret.
subito notũ illud romanoꝵ adu̾sus afros tẽpesta¬
tũ imb̾umq suffragiũ. celo missũ ĩ sꝑate salutis
fuit. Siqͥdem repentina pluuia sicientibꝰ romaniᷤᷤ
estuantib refrigeriũ potũq p̃buit. Porro autẽ
numidis hostilia teloꝵ qͣ mauu intorq̃re sine
amnientiꝰ solent. lub̾ca ac ꝑ hoc inutilia reddidit.
Seutã etiã elephanti corio extento atq durato.
habilia ⁊ tuta gestabant. ẽ uiꝰ ea nat᷑a ẽ. ut accep¬

Expanded text:
tis facies objiciebatur; tandem Marius consul forti desperatis facies objiciebatur; tandem Marius consul forti desperatione spei viam fecit, universo simul agmine prorupit e vallo, campoque sese simul et praelio dedit. Et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent, verum etiam media, excussis procul telis, caederent, turbatosque Romanos insuper etiam aestus socircumstantia, usque ad extremum desperationis defatigaret, subito notum illud Romanorum adversus Afros tempestatum imbriumque suffragium coelo missum insperatae saluti fuit; siquidem repentina pluvia sitientibus Romanis, et aestuantibus refrigerium potumque praebuit. Porro autem Numidis hastilia telorum, quae manu intorquere sine amentis solent, lubrica ac per hoc inutilia reddidit. Scuta etiam, quae elephanti corio extento, atque durato habilia, et tuta gestabant, cujus ea natura est, ut accep
Abbreviated transcription (Latin):
rit. diem ad emerit. noctẽq ob duxerit. Tantꝰ aũ
teloꝵ nimb in ruerat. ut nulla pars corꝑis abie¬
tu tuta esset. Qͥppe qͥb et uisus ad ꝓspiciendũ un¬
pelinento caliginis. et expeditio ad cauendũ cõ¬
p̃ssione multitudinis de erat. Nec laborabat eqͦs
maurꝰ ac nunuda. ut bñ collocatũ hostẽ oportuno
teli impetu rimaret᷑. s potiꝰ in incertũ tela mitte¬
bant. certi qd nulnera incerta ñ essent. Ita co act
ĩ unũ roman eqͥtes in unũ pedites densabant᷑. Inter¬
capedinẽ tanti ꝑicul nor interueniens dedit. Eadẽ
postera die ⁊ belli ⁊ ꝑicłi facies erumꝑe in hostem
ꝙͣ nis st̾cto nulitis gladio ñ ualebat. Eminꝰ eñt ia¬
culis repellebant᷑ fug̾e non poterant. Undiq em̃
uelocior ad ꝑsequendũ eques incluserat. iã tercia
dies. et nullũ unde cũq suffragiũ. dira undiq mor¬

Expanded text:
rit, diem ademerit, noctemque obduxerit: tantus autem rit, diem ademerit, noctemque obduxerit: tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et visus ad prospiciendum impedimento caliginis, et expeditio ad cavendum compressione multitudinis deerat. Nec laborabat eques Maurus ac Numida, ut bene collocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur, sed potius in incertum pila mittebant, certi quod vulnera incerta non essent. Ita coacti in unum Romani equites, in unum pedites densabantur. Intercapedinem tanti periculi nox interveniens dedit. Eadem postera die et belli et periculi facies. Erumpere in hostem, quamvis stricto miles gladio non valebat: eminus enim jaculis repellebatur. Fugere non poterat, undique enim velocior ad persequendum eques incluserat. 324 Jam tertia dies, et nullum undecumque suffragium, dira undique mor
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. tͥa milia ampliꝰ ꝑfugirũ redidit. Ex inde cũ
in certꝰ p̾ace imꝓbos. ñ cohib̾et exe̾sus gaumarii ꝯsuł¬
ñ minore pene ꝯͣ ip̃e p̃ditꝰ ẽ. astutia. romanisq ui¬
rib fractus ẽ. maxͤ pꝰ ꝙͣ marins urbẽ calpasam ab
hercule phenice ut pherunt conditã. regus che¬
sauris confertissimã dolo circũuenit et cepit.¬
Diffidens deinde ꝓpriis rebꝰ ⁊ uiribꝰ iugurtha. socie¬
tatẽ cũ bocco mauroꝵ rege fecit. Cuiꝰ eqͥtatu ĩ in¬
mensũ auctꝰ. marianũ exercitũ eberrimis ĩcirosio¬
nib fatigauit. Postͤmo apd̃ circham urbẽ antiꝙͣ.
massi nisse regiã. adu̾sum romanoᷤ eipugnationẽ
eiꝰ parantes.lx. milib eqͥtũ instructꝰ occrit. Nũ qͣ¬
ulla romano militi tumultuosior pugnͣ et tr̃ibilior
fuit. a deo ut discursu et fremitu cireũ curs. ntiũ
et impetentiũ eqͥtũ. suscitatꝰ puluis celũ sub texue¬

Expanded text:
pondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum pondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum incertus in pace improbos non cohiberet excursusnon minore pene quam ipse praeditus erat astutia, Romanisque viribus fractus est, maxime postquam Marius urbem Capsam ab Hercule Phoenice, ut ferunt, conditam, regiis thesauris confertissimam, dolo circudiffidens deinde propriis rebus et uiribus Iugurtha so\'cietatem cum Boccho Manrorum rege fecit, cuius equitatu in immensum auctus Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigauit. postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Masinissae regiam, aduersum Romanos expugnationem eius parantesulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior 323 fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus pulvis coelum subtexue
Abbreviated transcription (Latin):
conditiones pacis ad cdixit. Preterea cũ romã ip̃e¬
ꝑ uenisset. om̃ib pecunia aut corruptiᷤᷤ aut ad¬
tẽptatis. seclitiones dissensionesq ꝑmiscuit. Qm
cũ egͦcłetur. infau satis notauit elogio dicens.
Ourbẽ uenalẽ et mat᷑e ꝑit᷑am. si emptorẽ ĩueñrit.
Inseqñti anno aulũ postumiũ postumis frẽm ꝯsuł.¬
qͣm is qͣdragitita milib armatoꝵ exercitui p̃fec̃at.
apd̾ ealamã urbẽ thesauris regis ꝯditis ĩ hiantẽ
bello cõp̃ssit. Cuiq uicto ignomuiniosissimũ fedꝰ
exigit. uniu̾sã pene africã aromanis defitientẽ
regno suo uinxit. Postea tam̃ metelli ꝯsulis integͥ¬
tate ⁊ disciplina coercitꝰ. duobꝰ etiã p̃lus uictꝰ. ui¬
dit p̃sente se. ⁊ uastari numidrã suã. ⁊ nonposse
defend. Aqͥ ad declicionẽ coactꝰ. ecc. obsides de¬
dit. frum̃tũ atq alios cõmegtꝰ ꝑ solictum sese spo¬

Expanded text:
condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipsecondiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit! Insequenti anno A. Postumium, Postumii consu exercitui praefecerat, apud Calamam urbem thesauris regiis conditis inhiantem bello oppressit adque uicto ignominiosissimum foedus exegit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. postea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus etiam proeliis uictus uidit praesente se et uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuerant. capitiq fuerant. alii ferro. alu
suspendro. alii ab negato cibo sese ꝯsũpsert̃. Nulłq
om̃ino uł paruulꝰ suꝑ fuit. qͥ seruitutis ꝯditionẽ
uite amore tolerarit.
nno aburbe condita. de xxxu. p̃scipione
nastica et lucio calpudnio. bestia ꝯsulib. iugͦ¬
te numidaꝵ regi bellũ consensu p̾płi romani senatꝰ
ĩduxt. Sed ego deuigurcha ordinis tantũ loco
⁊ causa ꝯmemorationis bͤuit̃ ꝑ stͥnxerĩ. qr ut de
de nat᷑a eiꝰ uaria atq intolerabilia.ita ⁊ derebꝰ
tã dolose ꝙͣ st̃mie gestis ꝓpt̃ opunã scͥptoꝵ lucu¬
lentiã satis susfitiens apd̾ os noticia ẽ. Igit᷑ͦ iugur¬
tha micipse numidaꝵ regis ad optiuꝰis. heresq
inter nat᷑ales eiꝰ filios factꝰ. pͥmũ coheredes suos
id est hiempsalẽ occidit. atq herbalem bello ue¬
tũ afrrca expulit. Calpurniũ deuide ꝯsulem adu̾¬
sum se missũ pecunia corrupit. atq ad t᷑pissimaᷤᷤ

Expanded text:
non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt, nullusque omnino uel paruulus superfuit, qui seruitutis condicionem uitae amore toleraret. Anno ab Vrbe condita DCXXXV P. Scipione Nasica et L. Calpurnio Bestia consulibus Iugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Iugurtha ordinis tantum loco et causa commemorationis breuiter perstrinxerim, quia ut de natura eius uaria atque intolerabili itolose quam strenue gestis propter opimam scriptorum. luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. Igitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad turpissimas
Abbreviated transcription (Latin):
nuo aburbe condita. de xxutii. fabiꝰ ꝯsul bituito
regi aũnoꝵ gallie ciuitatis. bellũ maximo instrue¬
tu cõparanti. adeo cũ paruo exercitu oecrit. ut
bituitꝰ paucitatẽ romanoꝵ uix ad escã canibꝰ qͦs
in aginine habe̾at suffice posse iactaret. Qͥ cũ s
ad tͣnsferendas copias unũ pontẽ rhodan parũ
serta pugnͣ et diu gͣuit᷑ agitata uicti galli conu̾si¬
q infugã. dũ quisq sͥ cunet coaceruatis ĩ consulte
agmunib. et p̃ ꝓꝑo tͣnsitu pontis iuncłã ruꝑunt. a
mox cũ ipsis lintͥb mersi st̃. Qͥngenta tͥnginta
milia armatoꝵ in exercitu bituit fuisse tͣdunt᷑.¬
ꝯsul. galloꝵ gentẽ sub radice alpiũ sitã bello ag¬
gͦssus ẽ. Qͥ cũ se romaniꝰ copus cuxũ septos uide¬
rent. belloq impares forte in tellig̾ent occisis ꝯui¬
gib ac lib̾is inflãmas se ꝓiecerunt. Qͥ uͦ p̃ocupan¬
tib romanis ꝑ agende tunc mortiᷤ sue copiam

Expanded text:
Anno ab Yrbe condita Dcxxvm Fabius consul Bituito Anno ab Yrbe condita Dcxxvm Fabius consul Bituito regi Aruernorum Galliae ciuitatis bellum maximo instructu conparanti adeo cum paruo exercitu occurrit, ut Bituitus pauoi-is tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconsulte agminibus et praepropero transitu pontis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse traduntconsul, Gallorum gentem sub radice Alpium sitam bello aggressus est. Qui cum se Romanis copiis circumseptos viderent, belloque impares fore intelligerent, occisis conugibus ac liberis in flammas sese proiecerunt. qui uero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam
Abbreviated transcription (Latin):
dixi pͥoris filui morte secesserat bona gͣchi pupli¬
ca st̃. flaceꝰ adolescens in robore necatꝰ est. Ex fac
miꝰ consul sic̃ in bello fortis fuit. ita inqͥsitione
crudelis. Nam ampliꝰ tͥa milia hominũ suppli¬
tũs necauit. exqͥb płimi nec dicta qͥdem causa.
in nocentes int̃fectist̃. Hisdem tẽꝑib metellus
baleares insulas bello ꝑuagatꝰ edomuit. et pi
allobrogas gallos uixta oppidũ uindaliũ gͣuis¬
simo bello uicit. Marime cũ elephantoꝵ noua
forma. eqͥ hostiũ hostesq conterrit diffugissent.
Uiguiti milia ibi allobrogũ cesa referunt᷑ tͥa
milia capta st̃. Eodem tẽꝑe ethna mons ultra
solitũ exarsit. et torrentib igneis suꝑ fusis la¬
teq circunfluentib. eatinã urbem finesq eius
opp̃ssit. ita ut tecta ediũ calidis cinereb p̃uasta
et p̃gͣuata corruerent. Cuiꝰ leuande cladis causa.
senatꝰ decẽ annoꝵ uectigalta catiniensibꝰ remisit.

Expanded text:
dixi, prioris filii morte secesserat. bona Gracchi publidixi, prioris filii morte secesserat. bona Gracchi publicata sunt; Flaccus adulescens in robore necatus est; ex factmius consul sicut in bello fortis fuit ita in quaestione crudelis. nam amplius tria milia hominum suppliciis necauit, ex quibus plurimi ne dicta quidem causa innocentes interfecti sunt. Isdem temporibus Metellus Baleares insulas bello peruagatus edomuit et piraDomitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa senatus decem annorum uectigalia Catinensibus remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃conem frust᷑ amisit. qͥ seruos ad lib̾tatẽ uocaret.
ianiũ tãꝙͣ ar c̃ẽ occupanit. Cont᷑ deciꝰ brutꝰ uix
ꝯsularis acliuo publio cũ in genti certamĩe irrui
ibi flaccꝰ diuobstinatissime dimicauit. Grachꝰ
pꝰqͣm intẽplũ minerue secesserat gladio ĩ ꝯbere
uolens interuentu letoris recentꝰ est. Itaq cũ dui
anceps bellum agitaret᷑. tandẽ sagictarii ab op¬
pinio missi. consertã multitudinẽ disturbauert̃.
Duo flacci pates filiꝰq cũ ꝑ edem lime. inpͥuatã
domũ dissiluissent. foresq obiecissent. rescisso gͣ¬
ritio pariete confossi st̃. Grachꝰ diu ꝓse anucis
pugnantibꝰ ac ꝑeuntibꝰ. egre ad pontẽ subliciũ
ꝑuenit. ibiq ne uiuus caꝑetur. cerucẽ seruo
suo p̃buit. Capud gͣchi excisum. ꝯsuli allatũ ẽ.
corpꝰ adcorneliã matͤm misenũ oppidũ deuectũ ẽ.
Iec aũ cornelia africani maioris filia. misenũ ut

Expanded text:
et praeconem frustra praemisisset, qui seruos ad libertatem uocaret, et praeconem frustra praemisisset, qui seruos ad libertatem uocaret, Dianium tamquam arcem occupauit. contra D. Brutus nir consularis a cliuo Publicio cum ingenti certamine inruit. ibi Flaccus diu obstinatissime dimicauit; Gracchus, postquam in templum Mineruae secesserat, gladio incumbere uolens, interuentu Laetorii retentus est. itaque cum diu anceps bellum agitaretur,: tandem sagittarii ab Opimio missi consertam multitudinem disturbauerunt. dno Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in priuatam domum desiluissent foresque obiecissent, rescisso craticio pariete confossi sunt. Gracchus diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus aegre ad pontem sublicium peruenit ibique, ne ninus caperetur, ceruicem seruo suo praebuit. caput Gracchi excisum consuli adlatum est, corpus ad Corneliam matrem Misenum oppidum deuectum est. haec autem Cornelia, Africani maioris filia, Misenum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
si. stipites t̃minoꝵ in dices firos et nocte alupis re¬
pulsos mordicos conrososq repperissent. aliqͣmdiu
hesteatũ est. utoũ pomane pace expediret carcha¬
occisus inseditione fuerat ft̃. tͥbunꝰ plebi ꝑ tumul¬
tũ creatꝰ. magna rei puplice ꝑnicies fuit. Hã cũ
sepe ppłm romanũ largitionib ꝓmisisq nimis un
acerbissimas secditiones excitauiss. maxue legis
atͥbunato minutio successore decessit. Minutiꝰ tͥbunꝰ
plebi ꝯ maxima exparte decessor su gͣchi statuta
ꝯuulsisset. legesq ab rogasset. gneus gͣchꝰ cũ fuliuo
flaceo ingenti stipatꝰ agmine. capitolium suꝑior u̾¬
ꝯtio agitabat᷑ ascendit. Ibi maximo tumultu excitato.
qͥdam p̃co agchianis int̾fectus. uelut signũ belli fuit.
flaccꝰ duob filiis armatis cinctꝰ. comitante etiã gͣcho
togato. bͤuemq gladiũ sub sinist᷑ occultantẽ. qm uis

Expanded text:
si stipites, terminorum indices, fixos nocte a lupis resi stipites, terminorum indices, fixos nocte a lupis reuulsos mordicus conrososque reperissent, aliquamdiu haesitatum est, utrum Romanae paci expediret Carthaoccisus in seditione fuerat frater, tribunus plebi per tumultum creatus magna reipublicae pernicies fuit. nam cum saepe populum Romanum largitionibus promissisque nimiis in acerbissimas seditiones excitauisset, maxime legia tribunatu Minucio successore decessit. Minucius tribunus plebi cum maxima ex parte decessoris sui Gracchi statuta conuulsisset legesque abrogasset, C. Gracchus cum Fuluio Flacco ingenti stipatus agmine Capitolium, ubi contio agitabatur, ascendit: ibi maximo tumultu excitato quidam praeco a Gracchanis interfectus uelut signum belli fuit. Flaocus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato breuemque gladium sub sinistra occultante, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ .xxx. milia militũ q̃ ad p̃sidiũ totiꝰ africe
ordinata fuerant. extuicta atq abͨsast̾.Qͤ clidiᷤ
tam repentina ac tã uolenta insticit. ut tunc apd̾
uticã fub una die ꝑunã portã exilł iunioribꝰ. płͥꝙ
mille qngentos mortuoᷤ elatos fuisse narret᷑. Uerũ¬
tam̃ pace ⁊ gr̃a om̃ipotentiᷤᷤ cłi dixerĩ. de cinꝰ miscd̾ia
et in cuiꝰ fiducia hec loquor. qͣmuis ⁊ tẽꝑibꝰ nr̃is ex
tanta uis in extͥcabilis mali accidit. ut ꝑnities locꝰta¬
rum qͦ nullomͦ ferri iuua pocuisset. mortua plꝰ noce¬
ret. ⁊ qͣ du uiuente ꝑit᷑a erant õĩa ꝑdita. ꝑeuntibꝰ
magis om̃ib. optandũ fieret neꝑiret.
nno aburbe ꝯdita. de xxiiii. lucio celio mellio
⁊ qͥnto tito flaminino ꝯsulibꝰ. carthago ĩ africare
ductis cuuum romanoꝵ familis qͦ iã ĩ cołent. resti¬
tuta et repleta ẽ.magno ante ꝓdigio p̾cedence.Nã
cũ mensores adlimitandũ carthaguensẽ agrũ mis¬

Expanded text:
 milia militum, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, extincta atque abrasa sunt. quae clades tam repentina ac tam uiolenta institit, ut tunc apud Vticam sub una die per unam portam ex illis iunioribus plus quam mille quingentos mortuos elatos fuisse narretur. Verumtamen pace et gratia omnipotentis Dei dixerim, de cuius misericordia et in cuius fiducia haec loquor: quamuis et temporibus nostris exotanta uis inextricabilis mali accidi, ut pernicies lucustarum, quae nullo modo ferri uiua potuisset, mortua plus noceret et qua diu uiuente peritura erant omnia, ea perdita pereuntibus magis omnibus optandum fuerit, ne perisset. Anno ab Vrbe condita DCXXVII L. Caeoilio Metello et Q. Titio Flaminino coss. Carthago in Africa reductis ciuium Romanorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente. nam cum mensores ad limitandum Carthaginiensem agrum mis
Abbreviated transcription (Latin):
penoꝵ cũ exercitu ĩ numidiã maupitaniãq nussus.
postꝙͣ hostiliter cruenterq in uniu̾sos egit. cur
regulũ suscepisse dicerent᷑ mille argenti talentis
et xx. milib boum reli qͦs odempnaute. pͥncipes¬
autẽ om̃ium płoꝵ patibulo suffirit. Lercio autẽ
anno sicut semꝑ in domitꝰ furo . cito ꝑsclorums
blurscit᷑. seruiliꝰ cepio et sempntꝰ blesus consule
maritimã que cirea syrtes iacet de pepłiti sunt.
Atq insuꝑiora ꝯgͣssi captis euersisq ciuitatib. plut¬
mis. ingentẽ p̃dam ad classem deduxerunt. Ind ũ
aditaliam redirent. circa pali̾nur. ꝓmiuitorũ
qͣm alucanis montib in altũ excurrit. inlise sco
delicer ad qͥsitam infelicit ꝑdiderunt. Uicit aliq
apd̾ romanos imꝓbissimã cupiditite enormital ian¬
seriarum. Nam patͦs qͥbs iarpi naatic. e nor motes su¬
P̃terea cota consul insicilia t algisdisaps mpiur

Expanded text:
Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, milet viginti millibus boum reliquos condemnavit. Principes omnium populorum patibulo suffixit. Servilius anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Sempronius Blaesus consulesmaritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, inlisi scopdeliter adquisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesupraeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plur
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ bello p̃fecert̃. Cantippꝰ inspectis penoꝵ copus
atq in campũ deluctis. longe in iueliꝰ mutat. appa¬
ratus pugnã cũ romanis conseruit. Ingens ib rona
in illa congͤssione ꝓstrata st̃. Regulus ille dur nobilis
cũ qͥnqͣginta uiris captꝰ est. & in catenas coniectius.
decimno demũ anno punici belli nobilem tͥumphũ
consciꝰ. rerum instabiliũ mutationẽ timens. licõ.
ex affrica migͣuit. in greciam. uue ciens. ili¬
Gitur emiliꝰ paulus fuluiꝰ nobilior consules. aud¬
ta captiuitate regul. & clade erercitꝰ romani
petunt. Eo confestĩ carthaginenses cũ pari classe
uenerunt. nec deferri potuit nauale certamen.
cũ pugnatorib capte. Preterea .xxx. et qͥnq milia
posuer̃t. Duo hannones imꝑatores penor. eo rursᷤ
nuo maloꝵ molib obruebant᷑. cũ romana classis
ad italiam p̃dis onusta remearet infando naufra¬

Expanded text:
ducem bello praefecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis ducem bello praefecerunt. Xanthippus, inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu pugnam cum Romanis conseruit. ingens ibi ruina nc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis viris captus est, et in catenis conjectus. Decimo demum anno Punici belli, nobilem Carthagiconscius, rerum instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Hac gitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani,  Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginenses cum pari classe venerunt. Nec differri potuit navale certamen. cum pugnatoribus captae, praeterea triginta et quinque milia posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus nuo malorum molibus obruebantur — cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufra
Abbreviated transcription (Latin):
reddita cursum habere ñ possit. Qͥa ubi cũq ilie
icus inciderit. spinã soluit. ꝑqͣm costari pedes ⁊ mot̾
corꝑis agebant᷑. Unde etiã hec serpens quẽ ta duo
tot iaculis ĩ uulnerabilis obsticit. adums saruio¬
tũ debilis cessit. ac mor circũ uenta telis faciłe oppbsa
pedum spatio ferunt. aliqͣndui cunctis mita culo
duos. et accitum ex sicilia hanulcarem at̾cissimũ
bellum gessit. In qͦ cesa siuit carthaginensiũ. rui.¬
ducti: oppida. lxxx. et duo in deditionẽ cessere ro¬
manis. Carthaguienses fracti bellis et cladibus
exinaniti. pacẽ ꝗ regulo poposcerunt. S cũ u tolera¬
biles & duras conditiones pacis audissent. tuti pacr
se se armatos mori qͣ miseros uiuere. p̃cio n solũ
hispanioꝵ uł galloꝵ aurilia que iam dudũ plurima
habebant. sed etiã gͦcoꝵ cõparanda durert. Idac
xantippũ lacedemonioꝵ regẽ cũ aurilus accitum.

Expanded text:
reddita cursum habere non possit, quia ubicumque ille reddita cursum habere non possit, quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur; unde etiam hic serpens, qui tamdiu tot jaculis invulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit, ac mox circumventus telis facile oppressus um viginti pedum spatio ferunt aliquamdiu cunctis miraculo  Asdrubales duos et accitum ex Sicilia Amilcarem, atrocissimum bellum gessit, in quo caesa sunt Carthaginiensium ducti, oppida octoginta et duo in deditionem cessere Romanis. Carthaginienses fracti bellis et cladibus exinaniti pacem Regulo poposcerunt. sed cum intolerabiles et duras condiciones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros uiuere, pretio non solum Hispanorum uel Gallorum auxilia, quae iam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum conparanda duxerunt. itaque Xanthippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accitum,
Abbreviated transcription (Latin):
territi halitu etiã pestifero eranimari uideret.
balistas deferiri imꝑauit. ꝑ qͣs molare sarũ spmne ei
incussum cõpage tocꝰ corꝑis soluit. T alis siqͥdaem est
nat᷑a serpentis. ut cũ pedib carere uidenit᷑. costis ti¬
men et sqͣms qͣs asumo gutture usq adimũ aliiũ
parili mͦ dispositas habet. ica instruit᷑. ut sqͣis qͣsi
unguib costis qͣsi crurib innitat᷑. Non eñi ut uer¬
nis cui spine rigor non est. et in directũ corpculi
motus explicat. s alt̾nis intenta conatib lateras
sinuosa circũ fert. ut ꝑ ext̾iorem spine curilatam
rigentẽ costarũ aciem tendat. C ostis autẽ nata
ad sũmũ rectis: sqͣmarũ ungulas figat. Qd̾ uicissim
et celeriter agendo. ñ solum ꝓlana ꝑlabit᷑. s etiam
ꝯuera conscendit. tot uestigͥᷤ instructa quot costis
Huiꝰ itaq rei causa est. et si inqͣlibet coꝑis parte
ab aluo usq ad capud ictu aliqͦ conlidatur. debilis

Expanded text:
teri, halitu etiam pestifero exanimari videret, teri, halitu etiam pestifero exanimari videret, balistas deferri imperavit, per quas murale saxum spinae ejus incussum, compagem totius corporis solvit. Talis siquidem est natura serpentis, ut cum pedibus carere videatur, 237 costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habet, ita instruatur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. Non enim ut vermis, cui spinae rigor non est, et in directum corpusculmotum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, ut per exteriorem spinae curvaturam, rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat: quod vicissim et celeriter agendo, non solum plana perlabitur, sed etiam convexa conscendit, tot vestigiis instructa quot costis. Hujus itaque rei causa est, ut si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo collidatur, debilis
Abbreviated transcription (Latin):
classi p̃fectus occurrit. Conserto nauali p̃lio
runt. uictores consules in africã tnsuecti sc̃. It
mani om̃ium clipeam urbem indedictionẽ rece¬
pert̃. in de carthaginẽ petentes. ccc. aut es am¬
pliꝰ castella populati fc̃: infesta carthagin sign
circũ tulert̃. Manliꝰ consul africã cũ uctriq
caginense sortitꝰ. iter cũ exercitu faciens. haud p¬
cul aflumĩe bagrada cast᷑ ꝯstituit. Ubi cũ plu¬
rimos militũ aqͣndi necessitate ad flum̃ descen¬
dentes. serpens mire magnitudinis deuoraret.
regulus ad expugnãdam bestiã. cũ erercitu ꝓfectus est.
Sinicħ in teygo eiꝰ ꝓficientibꝰ iacilis. atq om̃i telouuui¬
ictu irrito que ꝑhorrendã squa marũ ciatẽ qͣsi per
obliqͣm scutor testicudinẽ labebant᷑. mirũq ĩ modũ
ne corpꝰ lederẽt. ip̃o corꝑe pellebant᷑. In suꝑ cũ mag
nã multitudinẽ morsu cõminu. impetu pterreri.¬

Expanded text:
classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio runt. uictores cimamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati circumtulerunt. Manlius consul Africa cum uictricithaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni teloictu irrito, quae per horrendam squamarum cratem, quasi per obliquam scutorum testudinem, labebantur, mirumque in modum ne corpus laederetur ipso corpore pellebantur, cunam multitudinem morsu comminui, impetu pro
Abbreviated transcription (Latin):
tuta p̃sidio cuntas seruili manu pisset.
nuo ab hoc ꝓrimo calatuus ꝯsul camerinã sici¬
lie urbem petens temere ĩ angustias declunt ex̾¬
citũ. qͣs penoꝵ copie iam dudũ p̃strurert̃. Cui cũ
om̃ino nulla uł obsistendi uł euãdendi ficultas
Qͥ lecta. ccc. uiroꝵ manu infessũ. ab hostib tu¬
multũ occupauit ⁊ inise penos os pugnando ꝯuer¬
tit. donec romanꝰ exercitꝰ obsessas angustias hoste
ñ urgente tͣnsiret. Cesi sunt in es bello om̃s tre¬
centi. ac solus calpurniꝰ qmͣuis młtis confossus
uulñib. ⁊ cadauerib obtectus euasit. hannibal
senior a carthaginensib item classi p̃positꝰ in feb¬
cite cũ romanis nauali p̃lio congͤssus. uidtꝰ ab
erertitu suo. selitione orta lapidib co optꝰ ĩ teriit.
tilius consul liparã melitãq insulas sicilien
nobiles ꝑuagatꝰ eu̾tit. Consules uissi in afri
petiert̃. Qͥb amilcar penoꝵ imꝑator et hanno

Expanded text:
tuta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. tuta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsitrecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas angustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consules, in Africam iupetiuerunt: quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno
Abbreviated transcription (Latin):
semior ora italie maritima instructa. lxx. na
uium classe uastaret romani ⁊ ip̃i classem fa¬
bͥcari atq instrui p̃ceꝑunt. Qd̃ diuliꝰ ꝯsul cele
choris stetit. Corneliꝰ asina consul alter. cũ xui.
nauib liparã insulã petit. Ibi ab hannibale qͣi
ad conloqͥum pacis euocatꝰ. punica fraude captꝰ.
atq in uinculis necatꝰ est. Qd̾ ubi duliꝰ alter
ꝯsul audiuit. cũ xxx. nauibꝰ adu̾sus hannibalẽ
ꝓfectus ẽ. Cõmisso nauali p̃lio. hannibal amissa
nau qͣ uehebat᷑ scapha sub ductꝰ aufugit. Trigin¬
ginenses garo aqͥlio floro lucio cornelio scipione
ꝯsulibꝰ hannonẽ in locũ hannibalis sub ragatũ.
ꝓsardis ⁊ corsis defensandis nauali p̃lio p̃fecert̃.
Qͥ ascipione asule uictus. amisso erercitu ip̃e confer¬
rissimis hostib se in miscuit. ibiq in terfectus est.
socioꝵ in urbis rome excidium con iurauerunt.
Et nisi mat᷑ata ꝓdicio consilium p̃uenisset. desti¬

Expanded text:
senior oram Italiae maritimam instructa septuaginta senior oram Italiae maritimam instructa septuaginta nauium classe uastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt. quod Duilius consul celerchoris stetit. Cornelius Asina consul alter cum sedecim nauibus Liparam insulam petiit; ubi ab Hannibale quasi ad conloquium pacis euocatus Punica fraude captus atque in uinculis necatus est. quod ubi Duilius alter consul audiit, cum triginta nauibus aduersus Hannibalem profectus est. commisso nauali proelio Hannibal, amissa naui qua uehebatur, scapha subductus aufugit; trigingit. Caio Aquilino Floro, Lucio Cornelio Scipione consulibus, Hannone in locum Apro Sardis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ipse confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. sociorum in urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, desti
Abbreviated transcription (Latin):
misere romanz. Qͥ tam celeriter siracus anos
penosq suꝑauit. ut ipse qͦ rex reg̾ũ magnitudi¬
ne ꝑ territꝰ. ante se uictum qm congͤssum fuisse
ꝓdiderit. Qͥ ex in fractis uirib amissaq fiducta
cũ pacẽ supplex rogaret ducentis argenti talen¬
tis iussi ꝯsulura multatꝰ accepit.
onsules agͥgentinũ sicilie cuutatẽ adeunt.
ibiq p̃sidia penoꝵ oꝑib ualloq cu rerunt.
Cum in clusus ea obsidione senior hannibal
umꝑator penoꝵ. ad sũmam egestatẽ redactus
esset. hanno imꝑator nouus carthaginensiũ cũ
equitib mille qͥngentis ⁊ tͥnguita milib peditũ¬
pugnͣtionẽq ciuitatis paulisꝑ sustulit. S ꝯtinuo
ciuitas capta est. Meni manino bello uicti ⁊ ꝑ¬
fligati. undecĩ elephanti in potestatẽ reclacti.
agͥgentini sub corona uenditi st̃. Hanuibal se¬
nior facta ꝯ paucis eruptione diffugit. Gneo
cornelio asina gaio dulio consulibꝰ. cũ hannibal

Expanded text:
misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cum equitibus mille quingentis et triginta milibus peditupugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta Cornelio Asina C. Duilio consulibus oum Hannibal
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ tem dm̃. qͣm ꝑsequendẽ dominantẽ trueidan¬
¶ temq
cdiabolũ. Qmqͣm side parte intelligerent. de custiga¬
tione gauderẽt. Et si p̃uideret᷑ fructꝰ eruditienie.
eẽt disciplina tolerabilis ac ꝓpter sꝑem que nune
gentib data est. antea uͦ ñ fuerat. leuiora duce¬
rent. ⁊ sigͣuiora paterent᷑. qm̃ qm contẽptꝰ mise¬
riaꝵ possint etiã suis discere laudare apud qͥs
sũma mala ꝓͥsumnus bonis estimata st̃. tantũ
ut głam fame celebrẽ atq in lustrem ꝯseqͣrent᷑
ꝑ qͦs colligi datur. qͣnta nobis quib et̃nitas beata
ꝓmittit᷑ sint toleranda ꝓͥuita. cũ illi tanta po¬
tuerint tolerare ꝓfama.tts
Inno ab urbe condita.cccc.lxxx.iii. id est appio
claudio qͥnto fabio ꝯsulib. mamertinis quoꝵ
mesana nobilis sicilie ciuitas erat. aurilia ꝯtra
ieronem sirticusanũ regẽ. ⁊ penoꝵ copias iheroni
unctas.⁊ appium claudiũ consulem eũ erercitu

Expanded text:
imentem Deum quam persequentem dominantem trucidanimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellegerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea uero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, apusumma mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per quos colligi datur, quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro uita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXIII id est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
uersisunt. ꝓhdolor legunt ne ista de uet̾ib. qͥ re
centib conquerunt᷑ : Iimo legunt. et ea ñ eqͥtate
s emulatione conitiunt. Maximo enĩ illo ⁊ in ef¬
agit᷑. atꝰciꝰ eẽ uideat᷑. Sicut etiã inter nos sepe
inimicoꝵ ocłis uideri solet. eos qͦs execͣnt᷑ nichil
citer. In tantũ enĩ captũ cor obliqͣt inuidia. ut
rectũ nat᷑a ñ uideat. De quoꝵ numero fc̃ isti sed
multo miseriores. qr inimici dei ac ꝑinde inim
ueritatis. de qͥb flentes hec dicimꝰ. Et qͥs mise¬
ricordit̃ si patiant᷑ arguimꝰ. ut sanemꝰ q̃ uitioso
ocło hec uident. atq ideo duplicia illis uident᷑
que uident et ꝯfusi caligine nequitie in idca¬
dunt. ut minꝰ uidendo plus uidearit. Cũ tarã
id qd̾ est. ita ut est uidere ñ possunt. qͥ gͣuiora
arbitranit᷑ flagella patͥs. ꝙͣ hostis incendia. qͥ
a cerbiorẽ uocant blandientẽ ãmonentẽ ⁊ red¬

Expanded text:
versi sunt. Proh dolor! legunt ne ista de veteribus, qui de versi sunt. Proh dolor! legunt ne ista de veteribus, qui de recentibus conqueruntur? Immo legunt, et ea non aequitate, sed aemulatione conjiciunt. Maximo enim illo et inefagitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter nos saepe inimicorum oculis viciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici ueritatis — de quibus flentes haec dicimus et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sa- nemus, — qui uitioso oculo haec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident et confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, quam hostis incendia; qui aoerbiorem uocant blandientem admonentem et red
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ꝑ totã africã rumore disꝑso. ñ tͥbutarie tantũ
iiI. bes abhis. uerũ etiã socii regis deficiebant.
Inter qͦs rex qͦ cirinaꝵ appellas pactus ẽ. cũ ago¬
thocle ꝯmunionẽ bell. dum regnũ africe arden¬
ter affectat. S post qͣm in unũ exereitꝰ  castra
iunxert̃. ꝑ agothoclen blandim̃tis et insidus
circũ uentꝰ occisus est. Carthaginenses ꝯtͣctis
undi cͥopiis in bellum exarsere. Qͥb agothocles
discͥmine tanta desꝑatio illata penis est. ut n̾
in exercitu agothoclis orͣta seditio fuisset. trans¬
fugit᷑as ad eũ amilcar dux penoꝵ cũ erereitu
fuit. Oqͣm nora in medio foro iussi carthaginẽ¬
sium patibulo fuꝰ. crudele spectacłm sius p̃buit.
Deinde cũ pꝰ mortẽ agethoclis carthaginenses si¬
ciliã instructã classe uastarent. apirro rege
epiri ab italia arcessito. terpestͥ naualiq certa¬
mine sepe suꝑati. nouissime ad romana bella con¬

Expanded text:
hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum urbes ab his, uerum etiam socii reges deficiebant. inter quos rex quoque Cyrenarum Afellas pactus est cum Agathocle communionem belli, dum regnum Africae ardenter adfectat. sed postquam in unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginsium patibulo suffixus, crudele spectaculum suis praebuit. Deinde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe vastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia accersito, terrestri navalique certamine saepe superati, novissime ad Romana bella con
Abbreviated transcription (Latin):
to consilio. ĩ astricã cũ exercitu tͣusit. Ibi suss qͣa
moliat᷑ aꝑit. deinde qͥd fc̃o opꝰ sit doeet. Ilico unanii¬
miter naues pͥmũ in qͥb uenere succendunt ne qͣ
spes fugiendi foret. De hinc cũ oia in qͣ direrisset
ꝓsterneret. uillas castellaq incenderet᷑. hanuo
in eo bello ꝑcdidit. Qͣ pugna et afroꝵ animis in¬
credibilit̾ fractis  suoꝵ imminensũ actis. urbis
castellaq eipugnat. p̃dat᷑ unigentes agit. hostium
multa milia trucidat. Castra deinde ad qͥntũ lapi¬
dem carthagine statuit. ut dãpna rerũ opulentis¬
simaꝵ. uastationẽq agͦrum. ⁊ in cendia uillaꝵ.
de muris ipsiꝰ urbis specularent᷑. Adicit᷑ p̃sentibꝰ
malis. tͥstior fama. Nam ⁊ apud siciliã deletꝰ cũ un¬
ꝑatore afroꝵ exercittis ñtiat᷑. qmͣ reuera in captũ
ac pene otiosum. andro agothoclis fr̃ opp̃sserat.

Expanded text:
to consilio in Africam cum exercitu transiit. ibi suis quid to consilio in Africam cum exercitu transiit. ibi suis quid moliatur aperit, deinde quid facto opus sit docet. ilico unanimiter naues primum in quibus uenere succendunt, ne qua spes refugiendi foret; dein cum omnia in quae direxisset prosterneret, uillas castellaque iin eo bello perdidit. Qua pugna et Afrocredibiliter fractis et suorum in inmensum auctis urbes castellaque expugnat, praedas ingentes. agit, hostium multa milia trucidat. castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum uastationemque agrorum et incendia uillarum de muris ipsius urbis specularentur. adicitur praesentibus malis tristior fama. nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur, quem reuera incautum ac paene otiosum Andro Agathoclis frater oppresserat.