comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuns aꝑitiorib dubitatum aliquando
an nepos cẽ tabulas auitilid̾ti bonoꝵ possd̃¬
nem pet̾e possit. Si cumlib̾tum pat̾ patris
culum sane nõ leuem iuris auetorem ĩ hac
opinione fuisse. ur ne poti i huiusmoĩ
cã nõ putarẽ dandam bonorum possd̾em.
cuius sententiam nos quoꝙ secuir sumus
cum re scribemus ad libellum cessidie lon¬
gine. S ⁊ uolusuꝰ metianus amicus nr̃. ũ
et uinscuulis pret̾ uet̾em ⁊ bene fundatã
ꝑiiam anxie diligens religione re scripii
nr̃iductus sit ut coram nob̾ affirmauit.
bitis plenius tractaremus. Magis uisum
cti p̃toris exꝑsona uł nota patris sui excludi
abonis auitilib̾ti. płumq etiam iuris aue¬
coꝵ. s ⁊ saluii uiliani amici nr̃iclarissimi¬
iuiri hanc siũam fuisse. It̾ ꝙ quesitum est
si patroni filius capitis actusau̾it lib̾tum
an hoc noceat lib̃is ip̃ius. S ꝓcuł quidem
in hac fuit oppimone notam asꝑsam patͦ¬
i filio lib̾is eius noce̾. Iuł aũ negauit s ħ¬

Expanded text:
us a peritioribus dubitatum aliquando, an nepos contra tabulas auiti liberti bonorum possessionem petere possit, si eum libertum pater patris,accusasset, et Proculum, sane non leuem iuris auctorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi causa non putaret dandam bonorum possessionem. cuius sententiam nos quoque secuti sumus, cum rescriberemus ad libellum Caesidiae Longinae: sed et Uolusius Maecianus amicus noster ut et iuris ciuilis praeter ueterem et bene fundatam peritiam anxie diligens religione rescripti nostri ductus sit ut coram nobis adfirmauit bitis plenius tractaremus, magis uisum cti praetoris ex persona uel nota patris sui excludi a bonis auiti liberti: plurium etiam iuris auctorum, sed et Salui Iuliani amici nostri clarissimi uiri hanc sententiam fuisse'. Item quaesitum est, si patroni filius capitis accusauerit libertum, an hoc noceat liberis ipsius. et Proculus quidem in hac fuit opinione notam adspersam patroni filio liberis eius nocere, Iulianus autem
Abbreviated transcription (Latin):
teuola .l. Qu̾ro an lib̾tus ꝓhibi pot̾ apa¬
trono in eadem colonia in qua ip̃e negoti¬
atur. id ẽ genus negotii exercere. sceuola
no obsequium nõ prãt. uł res eius fllioꝵ¬
ue tutelã administrare detractat.
potestas datur patronõ ita ⁊ cum intesta
eroxg̃.ł. Siue patronus siuȩ libetus
deportatus. postea restituatur. amissi pa¬
tronatus ⁊ petende ceͣ tabulas bonorũ pos¬
sõnis nis recipitur qd̾ ius ẜuatur.⁊ si in

Expanded text:
um. Quaero, an libertus prohiberi potest a patrono in eadem colonia, in qua ipse negotiatur, idem genus negotii exercere. Scaeuolano obsequium non praestat uel res eius filiorumue tutelam administrare detractat. potestas datur patrono uel libertaitomarum. Siue patronus siue libertus deportetur et post restituatur, amissum patronatus et petendae contra tabulas bonorum possessionis ius recipitur: quod ius seruatur et si in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.i. Iegatorum nomine cã caue¬
satis oportẽ p̾tor putauit. ut quibus
pulentur: semꝑenĩsatis dare cogitur.
cuiusty sit dignitatis uł. facultatum q̃¬
rumcumꝙ heres. nec sine ratione. hoc p̃¬
tori uisum ẽ sicutiheres incumbit pose¬
siom bonorum ita legatarios quoc care¬
re non debere bonis defuncti. s aut satis¬
dabitureis. aut n sacis nõ dabitur mpoᷤ¬
sessone bonorum uenire p̾toruoluit fñ
solum autemom̃ĩb legatariis satis da¬
reoportet.s ⁊ sucessorib legatariorum
satisdari debere iamconstat. quamuis i
state aliciius erit legatum sit. cauebitur
eicuius subiectus ec̃. ¶ Nonsolumã
legataru nomine heredes cauent. s ⁊ sue¬
cessoros eorum etiam ciui ex senatus cõ.

Expanded text:
ictum. Legatorum nomine satisdari oportere praetor putauit, ut, quibus pulentur. Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultatium quarumcumque heres. Nec sine ratione hoc praetori uisum est, sicuti heres incu‹m›bit possessioni bonorum, ita legatarios quoque carere non debere bonis defuncti: sed aut satisdabitur eis aut, si satis non datur, in possessionem bonorum uenire praetor uoluit. Non solum autem omnibus legatariis satisdar‹i› oportet, sed et successoribus legatariorum satisdari debere iam constat, quamuis isstate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est. Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et successores eorum. Is etiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃sidem indignum prtãnt qui testa¬
mĩtum falsum ꝓnunciauit s appellati¬
one int̃ cedente hens scriptus obtinuit.¬
¶d uocatum fisci qui intẽtionem delato¬
ris exequitur monr̃b offitiis necessitas
sats excusat.  ¶ Qui principale testa¬
m̃tum arguit ascdis tabulis reppelien¬
dus est it̃ acocdicillis ad testam̃tum factĩ
lic non ꝯfinnates non idem sequendum
est si ẜdas tabulas ł codicillos arguit qun
uon utrũq hoc casu in ꝓbasse uidetur¬
In lib̾tas ei fuo dara qui testimomo syo

Expanded text:
um putant, qui testamentum falsum pronuntiauit, si appellatione intercedente heres scriptus optinuit.Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat.Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas uel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse uidetur.An libertas ei
Abbreviated transcription (Latin):
denegandã patri accionem: ¶Sus
cui iogatus sum legatum restituere
falsum dixent restituere iofisco debebo.
Nuui accus auit falsum heres legatano
cetitt. ⁊ heredi scripto nichil huie no¬
coere dicẽdum est: ¶ Simut ei est. ⁊q¬
accusant ingnoscitiu mayime siti ᷤ¬
tor ł curator dicert falsum łm officio
tẽtionem accusatoris aduiuauerunt.
deneganca est accio. Idꝙ lunis seũ¬

Expanded text:
denegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusauit falsum, heres legatario exstitit uel heredi scripto: nihil huic nocere dicendum est. Similis est eaccusauit ignoscitur, et maxime si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiostentionem accusatoris adiuuauerunt, deneganda est actio: idque diuus Seu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius utilitates deẜte sunt: ¶Si par̃
accus auerit testam̃tum ł dñs denegabit᷑¬
r ei accio etiam eius ꝙͦ filio cius ł ẜuo lega¬
tum est Si ad ipids emolum̃tum rei ꝑ¬
diu̾sum dicenclum est: ¶ Si ẜuum fu¬
Sum rogatus sit manii mittere qui lega¬
tum metuit. Retiam ipsi ẜuo utrũq da¬
tum sit dicendr est non debere ob
manu mutaturssi tñ uelit ẜuum uẽ¬
dere qa non pot̃ cogi qui iudicium spre¬
uit defuncti᷑ ¶ Si filuis .f. falsum
ra ccusauerit testam̃tum uidendũ ẽ
an denegan debeat accio ratu i puto

Expanded text:
cuius utilitates desertae sunt.Si pater cuius utilitates desertae sunt.Si pater accusauerit testamentum uel dominus, denegabitur ei actio etiam eius quod filio eius uel seruo legatum est, si ad ipsos emolumentum rei pdiuersum dicendum est.Si seruum suum rogatus sit manumittere qui legatum meruit uel etiam ipsi seruo utrumque datum sit, dicendum est non debere obemanumittatur, si tamen uelit seruum uendere quia non potest cogi qui iudicium spreuit defuncti.Si filius familias falsum accusauerit testamentum, uidendum est, an denegari debeat actio patri: et puto
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ᷤ Pap̃ait. siꝗs unum heredem qua¬
si ꝑfaĩsum asscriptum accus auit legatũ
tm̃ licebit hoc falsum arguere testam̃tũ
Gi non iure factum ꝯtẽpnere. i officio¬
sum aũt clicere non ꝓmittitur. Ille qui
non iure factum ꝯtenidit nec optinuit ñ
repellitur ab eoꝙ meriut ergo ꝗ legatum.
secutus postea falsum cuxit amittere de¬
bebit ꝙͣ ꝯsecutus estꝰ de eo uero qui legatõ
tit uissus ut obrinere hereditatem non pꝰ¬
sit nure intestati adeos cognatos ꝑtim
petere hereditatem ipso iure poter̃ ꝓ hibẽ¬
di aut̃ sint an non ex ciius ꝑsona ꝯcucio¬
rd ne etate cognita causa auidice ꝯstituendũ
erit. amittere idꝙ̾ testam̃to meruent᷑ pͣla¬
cuit qui tutor datus excus auid se atutela
excus acionem diu̾sum puto meo qui le.¬
gatum tantum ineruit : amatre pupil¬
li tiior penitus excusare se maluit hic
enĩ nichil ꝯtra uidicium defuncti fecit
s hoc legatum ꝙͦ tuton denegatur non
adsiscum trans feitur s filio relinquitur

Expanded text:
it, si quis unum heredem, quasi per falsum adscriptum, accusauit, legatum tantum licebit falsum arguere testamentum, sed et non iure factum contendere: inofficiosum autem dicere non permittitur.Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo uero qui legatum rit uisus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso iure poterunt. prohibendi autem sint an non, ex cuiusque persona condicione aetate cognita causa a iudice constituendum erit'.Amittere id quod testamento meruit et eum placuit, qui tutor datus excusauit se a tutelaexcusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
propoitum ẽ ne bõa hrditaria uacua
sine domino diutius iace̾nt.⁊ creduo¬
rib longior mora fieret. bene gͥi pretor po¬
tauit p̃stiturre tp̃s his quib bonorum po.¬
detulit. ⁊ dare int̾ cos succõnem: ut matunꝰ
possint. creditores scire uttum hãnt cumqͦ
concrediantur: an boã u̾ouacancia fiscosit
meam bonorum possõm repudiare nõ pot̾¬
pot̾it repudiare. qr nec dum delata ẽ.¶ Q
ad alios ꝑtin̾e bonoꝵ possõ. aut fifcum inui¬
tare. ¶ Dec̾tałuł bonorum possõ: an re-¬
pudiari possit: uideamus. ⁊ quid dieb fim¬
n põt̾. s repudiari eam nõ posse u̾uisẽ. qͥ a
nõdum delataẽ. nisicum fu̾it dec̾ta. Nur¬
sum postea quam dec̾ta ẽ sera repudiatio ẽ.
qr qd̾ ad quisitum ẽ repudiare nõ pot̾. ¶ Si
mira centesimũ diem mortuus sit pͥor: sta¬

Expanded text:
propositum est, ne bona hereditaria uacua sine domino diutius iacerent et creditoribus longior mora fie‹re›t. e re igitur praetor putauit praestituere tempus his, quibus bonorum podetulit, et dare inter eos successionem, ut maturius possint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint meam bonorum possessionem repudiare non potepoterit repudiare, quia necdum delata est.Qui ad alios pertinere bonorum possessio aut fiscum inuitare.Decretalis bonorum possessio an repudiari possit, uideamus. et quidem diebus finiri potest: sed repudiari eam non posse uerius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera repudiatio est, quia quod adquisitum est repudiari non potest.Si intra centensimum diem mortuus sit prior, sta
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e res corporalit᷑ diminuantur. ut puta fun¬
dus uel quodc̃ꝙ aliud corpus. ⁊ em̃ ab surdũ ꝙ¬
est. diminutioem corporis fieri ꝓpt̾ peccuniã.
cet̾m ħ res faciet desine̾. ẽẽ fundum cotalem
uł eius partem. manebit. igitur maritus in
rerum. detentationem. donec ei satis faciat. ñ
enim ip̃o uirt corporis. s cotis fit diminutio:
ubi ergo ad mittimus diminutioẽm. cotiᷤipõ
iure fieri ubi ñ sunt corꝑa. s peccã. nam in pe¬
cunia ratio ad mittit diminutionem ficri p̃¬
iñ si extim̃ata corpa indotem data sint. ip̃o uĩe
sam facte sunt. cetm̃ siex trinsecus non
inuetur dotem. S si in pensis necessariis mu¬
uer satis fecerit utrum dos crescat. anuero dñis
ex integro uicsi dotem. ⁊ ego ubi pecunia ẽ. ñ
clubito dotem uiden creuis se. ¶Sidos
tota solutasit. nõ habitaracione inpensarum
uidenilumest. andodia possit id qd ꝓinpẽ¬
sis necessarus conpensarisolet: ⁊ marcellus
ãmittit. ꝯdicioni eẽ iocum. Sy isipleriq ne¬

Expanded text:
ipsae res corporaliter deminuantur, ut puta fundus uel quodcumque aliud corpus: etenim absurdum est deminutionem corporis fieri propter pecuniam. ceterum haec res f‹a›ciet desinere esse fundum dotalem uel partem eius. manebit igitur maritus in rerum detentationem, donec ei satisfiat: non enim ipso iure corporum, sed dotis fit deminutio. ubi ergo admittimus deminutionem dotis ipso iure fieri? ubi non sunt corpora, sed pecunia: nam in pecunia ratio admittit deminutionem fieri. proinde si aestimata corpora in dotem data sint, ipso iure sam factae sint: ceterum si exstrinsecus, non imminuent dotem.Sed si inpensis necessariis mulier satisfecerit, utrum dos crescat an uero dicimus ex integro uideri dotem? et ego, ubi pecunia est, non dubito dotem uideri creuisse.Si dos tota soluta sit non habita ratione inpensarum, uidendum est, an condici possit id, quod pro impensis necessariis compensari solet. et Marcellus admittit con
Abbreviated transcription (Latin):
partem restuueret sempromo ⁊ partẽ
septitie. Quesitum ẽ. desuncto alumpno
intra annum uicesimum. an substitu¬
ti fideicõmissum pet̾e pͥossint. anu̾om
id tempus sustinere. quo siuiueret alũp¬
nus iucesimum anum implet R. sco ea¬

Expanded text:
partem restitueret Sempronio, partem Septiciae. quaesitum est defuncto alumno intra annum uicensimum, an substituti fideicommissum petere possint an uero in id tempus sustinere, quo, si uiueret, alumnus uicensimum annum impleret. re
Abbreviated transcription (Latin):
uo ex c̃a fideic̃amissi pr̃anda sit. qmͣ noneẽ
restituendam puto. qr nonqĩ heres s q̃si
mat̾ ex pacto accepit nec occõne yrditatis
s errõre ex pacto eam huit.
restiuut. non transeunt extrebelliano acc̃o¬
nos. qm̃non fuit debitum ꝙ restituit. ⁊ idõ

Expanded text:
o ex causa fideicommissi praestanda sit. quam non esse restituendam puto, quia non quasi heres, sed quasi mater ex pacto accepit nec occasione hereditatis, sed errore ex pacto eam habuitrestituit: non transeunt ex Trebellian‹o› actiones, quoniam non fuit debitum quod restitu‹i›t, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
modo cc̃ uoluntatem defuncti. quilegando
heredi si nonadisse in ipuis uoluntate po-¬
suit aditionem. S cum testator alt̾utrum
dedit: nos utrumq ei pr̃amus. ¶ Eaque
dotemdabat pacta erat cum marito. ut mor¬
tua seinmatrimonio dotis pars manieuis
rectleretur. nec eonomine stipulatio am¬
atre int̾posira ẽ. moriens deinde et matrem
⁊ maritum suum heredes ᷤ  rat aͥ matre
petieratut hereditatem utio restituerer.iu¬
dex addictus hereditatem duudendam. par

Expanded text:
modo contra uoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex a
Abbreviated transcription (Latin):
redem nonscripsi festinans ꝓpt̾ infirmita¬
tem id̾oc eidem dari uolo tm̃ quantum ꝓ
una heredunis compet̾et uideriquidẽ
magis quantitatem. quam portionem:
hereditatis relictam. S sic accipiendũ
ut uideatur deuncia euam restituenda:
ceuola.l.a N filia petut. ut si lib̾is suꝑ¬
stitib morerentur partem eiuis qͦ eãdem
ex bõis patris ꝑueniss. Quod si sinelibens
umuersum frĩ restitueret. queritur defũc¬
ra ea in matrimo suꝑstite filia. anheres
eius cum paire hereditatis eius quoꝙ doti
debitum fui̾t.crisaliem ioco habendum
alumpno certam pecuniam legauit.
et eam recipi a sempnio mandauit. et
certas usuras alumpno pr̃ari conecadu¬
cesimum annum ꝑuenerit. deinde alũ¬
pni fideicõmsit. ut si sine liberis deced̾¬

Expanded text:
nfirmitatem: ideoque ei dari uolo tantum, quantum pro uncia hereditatis competeret' uideri quidem magis quantitatem, quam portionem hereditatis relictam, sed sic accipiendum, u‹t›i uideatur de uncia etiam restituenda um. A filia petit, ut, si liberis superstitibus moreretur, partem eius quod ad eam ex bonis patris peruenisset, quod si sine liberis, uniuersum fratri restitueret: quaeritur, defuncta ea in matrimonio superstite filia, an heres eius cum parte hereditatis eius quoque quoddebitum fuit, aeris alieni loco habendum. Alumno certam pecuniam legauit et eam recipi a Sempronio mandauit et certas usuras alumno praestari, donec ad uicensimum annum peruenerit: deinde alumni fidei commisit, ut, si sine liberis deced
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Item płmq mediciẜ uos eunsdem arti
lib̾tos ꝓducunt quorum oꝑis ꝓpetuo uti
non alit̾ possint. quam ut easlocent. ea ⁊
sequi malens estimandusẽ. mercedem᷑
autem ip̃is lb̃tis postulantib patrom
oꝑas locant. quo facto p̃cium magis o¬
parum quam mercedem capere exstim¬
indisunt.
lpħ .i.ꝰ Medicus lib̾tus qd̾ pͥutar⁊ si li¬
ũti sui medicinam non fac̾e̾nt. multo
plures imꝑantes sibi habiturum postu¬
labat. ut sequerentur se neq opus facẽt᷑
meridiano tp̃r. ⁊ nalitudins ⁊ honesti¬
tissue rationem hr̃e.sineret.Item roga

Expanded text:
est.Item plerumque medici seruos eiusdem artis est.Item plerumque medici seruos eiusdem artis libertos perducunt, quorum operis perpetuo uti non aliter possunt, quam ut eas locent. ea esequi mallet, is existimandus est mercedem autem ipsis libertis postulantibus patroni operas locant: quo facto pretium magis operarum quam mercedem capere existimandi sunt.  Medicus libertus, quod putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerenmeridiano tempore et valetudinis et honestatis suae rationem habere siner
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.⁊ Quotiens certe specios operarumi
stipulationem dedicuntur. ueluti pittori¬
e. fabrilos petiquidem non possunt: ins
pret̾ite. q: ⁊ si nonu̾b. ac re ipã mẽ obliga¬
ciom tractus temporis. sicutieumephesi
dari stipuletur. dies continentur.⁊ ideom
utilis ẽ. hec stipulatio. oꝑas tuas pictorias.
.c. hodie dare spondes. ⁊ ceclunt tamenoꝑe
ex die. int̾posite stipulationis.S oꝑe quas
patronus auib̃to postulat confestim non
cedunt. qr id agiit̾ eos uidetur ne ande
ced̾ent quam indicte fuissent. scilicet qt
ex cominodo patrom lib̾tus oꝑas ed̾e debr
qd̾ in fabro pictoreue. dici nõ conuenit.
d̾ .l. PPatronus qui oꝑas lib̃ti suilocat. ñ
statim̃ intelligendus ẽ. mercedem abeo ca¬
ꝑe. s hoc exgen̾e oꝑarum. ex pscã patroĩ.
atꝙ lib̾ti colligideret. Nam siquis panto¬
minium. uł archimimum lib̾tum hat
et eius mediocris patrimsmi sit. ut nõ ałe¬
oꝑis uti possit. quam silocauit eas exig̾e
magisopas quam merredes caꝑe estimad

Expanded text:
.Quotiens certa species operarum in stipulationem deducitur, ueluti pictoriae fabriles, peti quidem non possunt nisi praeteritae, quia etsi non uerbis, at re ipsa inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi dari stipulemur, dies continetur. et ideo inutilis est haec stipulatio: 'operas tuas pictorias centum hodie dare spondes?' cedunt tamen operae ex die interpositae stipulationis. sed operae, quas patronus a liberto postulat, confestim non cedunt, quia id agi inter eos uidetur, ne ante cederent quam indictae fuissent, scilicet quia ex commodo patroni libertus operas edere debet: quod in fabro uel pictore dici n Patronus, qui operas liberti sui locat, non statim intellegendus est mercedem ab eo capere: sed hoc ex genere operarum, ex persona patroni atque liberti colligi debet. Nam si quis pantomimum vel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non a eas, exigere magis operas quam mercedem capere existimandus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis frucͥtus non quantum ex incommodo
dando illis si ꝓhib̾et eos medicinam fac̾equo¬
mõ patronus consecuturus eẽt.

Expanded text:
is fructus, non quantum ex incommodo dando illis, si prohiberet eos medicinam facere, commodi patronus consecuturus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
constitit. ¶ Fabriles aũt alie ue eiusgn̾is
sunt: ut aquocumq cuicumꝙ solui possit᷑.
stipulatur: oꝑas mͥ dare spondes. itaꝙ pa¬
trono dar stipulandum lib̾tus oꝑarum
nomine ita uirando patrono aut lutio ti¬
tio solu̾e littio titio nõ pot̾. aut apatrono

Expanded text:
constitit: fabriles autem aliaeue eius generis constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. stipulatur: 'operas mihi dare spondes?' itaque patrono dari stipulandum est.Libertus operarum nomine ita iurando 'patrono aut Lucio Titio' soluere Lucio Titio non potest, ut a patrono
Abbreviated transcription (Latin):
diu impubes ẽ. nam huius quoꝙ est mi¬
nast̾ium si forte uł ubrarius uł nũmi¬
cłator. uł calcullator sit. uł istrio uł altl
uoluntas artifex. ¶ Si libi patroni ex
mequalib partib eẽnt instituri ut᷑ ꝓͥꝑte
dimidia: anpherectitarus hãnt oꝑarum
acconem ⁊ putouerius lib̾os ꝓ equalib¬
partib habituros accõnem. parui autẽ
refert ipõ testante suĩnt lib̾i: an u̾oeman¬
cipati. S madoptionem datum heredem sc̃¬
sit. patronus magis ẽ. ut oꝑe ei dobeantur.
nec patrone lib̃i sub mouentur ab oꝑaꝵ
it lib̾tis oꝑasse daturum. labeoĩ plac. ⁊ de¬
contigit. si uł ipĩs patronis uiretur. uł re¬
ꝓmittatur. uł comimunieorum ẜuo. uel
comples heredes uni patrono existant.¬
prolibto iurante fider ubere quemius po¬
lp̃ .ł. ¶ Dpere mrerum natura nõ suntis
oficiales quidem future. necuiquam debi
alii possunt quam patrono cumꝓpͥetas ca¬
rum ⁊ inedentis ꝑsona. ⁊ in eius cuiedũtur

Expanded text:
est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros actionem. Parui autem refert, in potestate fuerint liberi an uero emancipati. Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur. Nec patronae liberi summouentur ab operarit libertus operas se daturum, Labeoni placet et decontingit, si uel ipsis patronis iuretur uel promittatur uel communi eorum seruo uel complures heredes uni patrono existant.Pro liberto iurante fideiubere quemuis poSabinum.Operae in rerum natura non sunt.Sed officiales quidem futurae nec cuiquam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et in edentis persona et in eius cui eduntur
Abbreviated transcription (Latin):
R. Qui cõplures hedes exdisfarihꝰpartib ĩ¬
satuerit. ⁊ inhis atitiũ. di attitius ñadiẽ¬
rit. ce̾tos exhisdẽ partib ꝗb instituerat ħe¬
des eͥi substituerat. de ĩde siattitius ñadiss
tͥitiũ coħedt̃ hisqui substitutisutatierit.
q̃staũ ẽ quã partẽ. is quã cets habiti ẽen᷑.
sitres fuissent. titiũ quartã partẽ attitia¬
ne partis habitum. Reliquaꝵ partiũ ħe¬
clicarias partes exguib instituti erant. reli¬
quoshabctos ẽe Quod siñ solũ titiũ s t̾ali¬
os ad ieciss hedes. hosquidẽ uiriles partes
habituros. ueluti sit resputa coheredes fuis¬
sent substituti extͣiei duo adiecti. hosqͥ¬
taspardes attitiane rartis. reliquos aut
h̾edes heditarias partes habit᷑os ẽẽ dixit. õ¬

Expanded text:
. Qui complures heredes ex disparibus partibus instituerat et in his Attium, si Attius non adierit, ceteros ex isdem partibus quibus instituerat heredes ei substituerat: deinde, si Attius non adisset, Titium coheredem eis qui substituti sunt adiecit. quaesitum est, quam partem is et quam ceteri habituri essent. Titium partem quartam Attianae partis habiturum, reliquarum partium hereditarias partes, ex quibus instituti erant, reliquos habituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem viriles partes habituros: veluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes hereditarias partes habituros esse dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nlegata pm̃re eum oportet. qui cẽ tabulasicͥ¬
ficis: ea solaque in eo gradu data sunt contͣ
quem tõꝵ possõnem accepit. s: numquam
ł cc̃ alium quidem gradum petitaẽ bonorum
a posd̃. ex alio uo legata pr̃anda sunt ut̃ eoce
uosgradus heredum ferit emancipatum p̃¬
fut. abutroꝙ tñgradulidis ⁊ parentio: lega¬
iota ascripta. ait uilianus quidem si aliquis¬
s ex pͥmograduiuit ealegata pr̃abit. queli¬
fuĩt humanis. cum testatormoritur tumȩ ab
mtestato magis bonorimo possonem prea̾to
fiuo competẽ. nec legata ciuquam pr̃anda.
q̃ si post mortem testatoris añ aditam here¬
oita tem insticuci d ecessint. ec̃ ipõs quidem¬

Expanded text:
legata praestare e‹u›m oportet qui contra tabulas petit, sed ea sola, quae in eo gradu ‹d›ata sunt, contra quem bonorum possessionem accepit. sed nonnumquam contra alium quidem gradum petita est bonorum possessio, ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum p ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata adscripsit. ait Iulianus: si quidem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae lifuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab in testato magis bonorum possessionem praeterito filio competere nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. andedolo acc̃one tenatur qui adiita ma¬
lem. sit. ꝙ ei imputetur ⁊ dedolo ac tioẽ tẽ¬
neatur dampno enim afficit hereditatẽ¬
dum competunt libertatos. ¶ Siquidũ¬
xorinurq fuit legatum pret̃ dotem acce¬
i.ꝓtam cc̃ tabulas bonorum po̾sõ non pr̃ã¬
bitur. Nurus autem appelłone ⁊pmirum
nominelegatur: nõ puto adiurilem uxorẽ
nurum uereducendam. cum mulier ista:
ad es alienum ueniat ñõ solum aũt docẽp̃¬
iegatam pretor complectitur u̾m etiam siꝓ
dotem aliquid fuit alic relictum. ut putasi

Expanded text:
 an de dolo actione teneatur qui adit. et malem, sit quod ei imputetur et de dolo actione teneatur: damno enim adficit hereditatedum competunt libertates.Si quid uxori nuruique fuerit legatum praet‹e›r dotem, accepta contra tabulas bonorum possessione non praestabitur.Nurus autem appellatione et prnomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam, cum mulier ista ad aes alienum ueniat.Non solum autem dotem praelegatam praetor complectitur, uerum etiam si pro dote aliquid fuerit relictum, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
b fundũ furiosi legittime. m̃caret. usũ captuꝵ.
q̃a solutio. uẽditio. traditio. factimag̃. quaiuu
gͥ. alt̃ ꝯsentire. demq sipsens sit. ⁊ uetet solui
tuetet nenire. łtradi. neq debitor. lib̾abit̃. neq
ep̃tor usucapiet.

Expanded text:
bus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapiet.
Abbreviated transcription (Latin):
dilacerando ⁊ dissipando ꝓfundit curatoem ei
daire. exẽplofuriosi. ⁊ tã diner ãbo ĩcuatiõe qũa¬
ũ diuł fiñosus sinitatẽ. Pille sanos mores re
f. filionegabat᷑. ꝑmittendi. s. extat diuipiire¬
scͥptũ filio potuis cuãtionẽ priuitenidã. inꝑa e¬
rrefurioso sitã ꝓbsit. s

Expanded text:
dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores recitur, filio negabatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus s
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo hrte instituto antutoe restitũe hõc fũ¬
tũpꝰsit. sine auctõitate p̃to̾i̾s. ⁊ pute si ꝗdẽ rẽ fu¬
uã legauit. cessut orõnẽ. Sinũo derepupilli.
dicendũerit locã ẽẽ ord̃inec in ꝯsulto p̃tõe pꝰse
alienare. ¶xpũpillꝰ stipulanti spoponderit
insolũe pꝰsit. si ñp̃tõis auctoritatt. Etmag̃ ẽ. ne

Expanded text:
instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legauit, cessare orationem, sin uero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare.Si pupillus stipulanti spoponderit, an solu
Abbreviated transcription (Latin):
mato. anp̾sit. lib̾m arbit̾ĩ hab̾e. quid faciat.
imagẽ. ut pꝰsit. dũ mosciamus p̃torẽ. nõrecte
partib suis fũcta. debuit i ip̃estatuere. ⁊ elig̃̃
ntrũ mag̾. obligare amĩe d̾e ꝑmitat. ¶Si
obligauĩt rẽ tutor. sined̾c̾to. quauis obliga¬
tio nõualeat: ẽ tñ exceptiõi dolilocus. si tẽcũtu
Qtor acceptã mnutuã peccunia eisoluerit. ꝗ sub¬

Expanded text:
mitto', an possit liberum arbitrium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat. Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locus, sed tunc, cum tutor acceptam mutua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗĩsiruere pꝰ sit p̃toi̾s religioẽm anaserti¬
reuẽ ditiõi łobligatiõi d̾beat ¶lud q̃¬
ripõt. sip̃tor aditus ꝑmisit distrahi possẽ¬
sone ꝓuĩtialẽ. anualeat ꝙ fec̃. ⁊ putẽua¬
le. simõtutela rome agebat᷑. ⁊ hiitutoẽs
eãqͦ ã ministritioẽm subierint. nectñtiᷤ¬
tulotenus tutoe̾s erealieno allegato pec¬
c̃ã abutant᷑. quamutuã acceper. oporte¬
bit. p̃torẽ cura curare in peccuma accep¬
tac̾oitoib soluat᷑. idehcerẽ dareq uiatoᷤ

Expanded text:
t praetoris religionem, an adsentire uenditioni uel obligationi debeat.Illud quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi possessionem prouincialem, an ualeat quod fecit. et putem ualere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant.Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus sol
Abbreviated transcription (Latin):
distrabat᷑ s sisit. alia pꝰsessio minor ł
minus utilior pupillo mag̃ iub̾e eã
difirahi. quã maiore ⁊utiliore̾. In pͥmiᷤᷤ
igͥ quotiens desiderat᷑ abeo ut ꝑmittat.
distrahi. reꝗrere debet. eñ ꝗse instruat d̾
fortuns pupilli. necnimiũ tuiõĩb ł¬

Expanded text:
distrahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem.In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutorib
Abbreviated transcription (Latin):
aistipłatũ fortus dicet᷑ sinõp̃toĩs auctorra¬
÷ tepͤseeũ redõe. itẽq ⁊ siuire hr̃ditario alii suc
Spot ditipupillũ. cec̾eri uẽditioĩs. ĩ ꝯfulto p̃tõe
ueditio. Nãq nõẽe uiãeis distrtioistͥbutã
⁊ ĩõ p̃tõi arbitũ huiꝰ reiseratus deditͤ auꝰ offi¬
tio inpͥmis b̃ ꝯuerat excutẽ. maliunde p̾¬
sit peccuiã ad extenuandũ esaliemĩ expe¬
diri. q̃ rere gͦ debet an peccunã ꝑupilłhãt.¬

Expanded text:
in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii succpotest dici pupillum cetera uenditionis inconsulto praetore uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tributam. et ideo praetori arbitrium huius rei senatus dedit, cuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere ergo debet, an pecuniam pupillu
Abbreviated transcription (Latin):
enaur. siħrdes tem̃tis easdẽres uẽdicẽt.
quas curator alienauit ⁊ exceptio oppoẽt᷑. ħ̃e
cuãtor uẽ diderĩt. replicatio daridebet. aut sisi
accepto curator cre ditoe̾s furiosi dimisit. tͥ pli¬
catio dolitutos pꝰsessores prãbit. ¶ Cũ dem̃tis
curatoẽm qi saris̃ nõdedeãt. ⁊ res male ã mimiftĩ¬
ret. ꝓꝯsul remoũit abonis aliũ q̃ loco eiꝰ susti¬
tuit cuatoe̾ra. ⁊ hic postĩor cũ nec ip̃e satis de¬

Expanded text:
enauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendiderit', replicatio dari debet 'aut si sad si pretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit.Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul remouerit a bonis aliumque loco eius substituerit curatorem, et hic posterior, cum nec ipse satisde
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli aut adolescentis. nec sututẽrenit.
ti ꝙ et infundo dotali placuit. ¶Si lapiditi¬
ualieratione. s isisilinas habeat. prpillus
roe̾erit. dicendũ. ¶ Sxpupiliꝰ alienũ fũ dũ bõt
fide ẽp̃tũ possideat dicendũ puto. nechc̃ ali¬
enare tutoes posse. et᷑ eñi ꝗ quasi pupillãis

Expanded text:
pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicialienationem. Sed et si salinas habeat pupillus, idem erit dicendum. Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores posse: ea enim, quae quasi pupillaris
Abbreviated transcription (Latin):
tũ t̃ dicã tutoĩb. ⁊ ciratorib nep̃dia rustiea ł
subuibana diftrahant. n̾ut itfieret. paren
uedebeãt manente pupillo aociõe. Si postea
poruĩt ꝓburi obreptũ eẽ pretori. ¶Sicõn res:
norẽ. ut sicͥditor quipignõi agnuĩ aparente
pupilli accepit: inis exequet᷑ nicħ nouãdũ cẽ¬

Expanded text:
ti, interdicam tutoribus et curatoribus, ne praedia rustica uel suburbana distrahant, nisi ut id fieret, parentue debeant, manente pupillo actione, si postea potuerit probari obreptum esse praetori. si communis res aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
łeuratois uolũtatate idsit. s exmagistatuũ
auctontate. Itẽ quen põt. si fundus atutõe
petitus sit. pupilli necrestituat᷑. anlitĩ exnꝰ¬
andistrahi hocatutorib pꝰsit. ⁊ irag̃ ẽ. nõpꝰ se
quaus un p̃dii ponus sit. ¶Lecũsus.f. alie¬

Expanded text:
um auctoritate.Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestian distrahi hoc a tutoribus possit. et magis est non posse, quamuis ius praedii potius sit.Nec usus fructus alie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑio ppłi romani sirit. restitui debe.⁊ pos¬
se hereditatem fideicomissam: aꝓmanũ
senatus consulum uibet. S ⁊ accõnes
meas placuit extrebeluiano insferri. Sec
municipes adeas admittuntur
uł .l. .Ita tñ ut hi quib restitueretur
hereditas actoremeligant. ⁊ adagendũ.
et ad excipiendas accõnes. ¶Sistruum
horditarium heres qui coacius adieriti
iussiss adire herecditatem ab alio heredẽ
euo relictam. ⁊ tunc hereditatem quã
suspectam sibi ẽẽ dix̃at restituuĩt. a neti¬
am eam hereditatem. que ꝑsiu ac¬
quisita eẽnt restuuere debent. quesitũ
ẽ. dixi non magis hãc hereditatem mre
rius postaditam hereditatem scipulatͤ :
fuiss. at aut ꝑtraditionẽ accepiss: aũ
fructus qui ex reb hereditariis ꝑcepti
fuissent. utiq sinulla mora fideicõmiᷤ¬
sso factã suiss. S siquidañ aditam be

Expanded text:
t, restitui debere et posse hereditatem fideicommissam Apronianum senatus consultum iubet. sed et actiones in eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad eas admittunturum. ita tamen, ut h‹i› quibus restituetur hereditas actorem eligant et ad agendum et ad excipiendas actiones.Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditatem, quam suspectam sibi esse dixerat, restituerit, an etiam eam hereditatem, quae per servum adquisita esset, restituere deberet, quaesitum est. dixi non magis hanc hereditatem in rrius post aditam hereditatem stipulatus fuisset aut per traditionem accepisset aut fructus, qui ex rebus hereditariis percepti fuissent, utique si nulla mora fideicommisso facta fuisset. sed si quid ante adi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .r. Eipost diem iegati ce dentem legata¬
tarisu ceceffit: ad heredem suum trãffert
legatum. Itaꝙ sipurum legatum sit exdi¬
emortis dies euis cedit. Si u̾opost diem le¬
gata sint relicta simili modo atq inpuris
dies eius cedit. nisi forte io fiu̾t legatum qd̃
ad heredem nontransit. nam huius dies ñ
ante cedit ut puta siusus. f. sit postãmum
pͥus dies legati cedit. quam conditio fuĩt ĩ¬
pleta. nec quidem si ea sit conditio. que inpo¬
testate sit legatani s si ea conditio fuit. qm̃
p̃torremittit: statim dios cedit. Itemq et
impossibilie conditione quia ꝓpuro hocle¬
gatum habetur. Item siqua conditio sit. qͣ
ꝑlegatarium ñ stat. quo minus impleat᷑
erogare. ꝙ sibi in suo debito lat̾

Expanded text:
.Si post diem legati cedentem legatarius decesserit, ad heredem suum transfert legatum.Itaque si purum legatum sit, ex die mortis dies eius cedit: si uero post diem sint legata relicta, simili modo atque in puris dies cedit, nisi forte id fuit legatum, quod ad heredem non transit: nam huius dies non ante cedit, ut puta si usus fructus sit post annum  non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condicio, quae in potestate sit legatarii.Sed si ea condicio fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impossibili condicione, quia pro puro hoc legatum habetur.Item si qua condicio sit, quae per legatarium non stat quo minus impleatur, er
Abbreviated transcription (Latin):
pł. Huuiꝰmodilegatum. siue illud
factum fuiͣt. suie non fuit. illuddo legoa
adheredem nontrunsit: niss alt̾ut casus ui
p̃cecẽ semꝑ deler. nec quia certumẽ aliutrũ
suturum omĩniõ debȩbebitur. ꝯiam taleleꝰ.¬
gatum cum morietur heres dato: certumẽ
debitum iri. ⁊ tñ adheredẽ legatarii nõ tnsit.
siuiuo herede decedat.
dum ⁊ post mortem testatoris ⁊ adionem i¬
hereditatis. morten ꝓpt̃ .x. aditionem prop᷑.¬
teruslim frurtum. quamius enĩelectio sit
legarii. tamen nondum electioni locus ẽẽ po¬
test. cumꝓponatur. aut nondum testato¬
rem decessisse. aut mortuo eo hereditas nõ¬
dum adita. Inde querit iulianus. si post
mortem testgatoris legarius decedatando
heredem transferatur .x. logatum. ⁊ lib̾.xx¬
x.ui. dig̃. scribit possedici .x. transtulisse.
quia moriuolegatano dies legauceditar¬
gumentum iul. ꝓsententia sua affert tale
tum. nec imputari heredi. cur nõ patri. set
potius filio soluat. finge emĩ ħ nominatĩ

Expanded text:
.Huiusmodi legatum: 'siue illud factum fuerit siue non fuerit, illi do lego', ad heredem non transit, nisi alter casus uiupraecedere semper debet. nec, quia certum est alterutrum futurum, omnimodo debebitur: nam tale legatum, 'cum morietur, heres dato', certum est debitum iri et tamen ad heredem legatarii non transit, si uiuo herede decedat. dum et mortem testatoris ‹et› aditionem hereditatis, mortem propter decem, aditionem propter usum fructum: quamu‹i›s enim electio sit legatarii, tamen nondum electioni locus esse potest, cum proponatur aut nondum testatorem decessisse aut eo mortuo hereditas nondum adita.Inde quaerit Iulianus, si post mortem testatoris legatarius decedat, an ad heredem transfer‹a›t decem legatum, et libum scribit posse dici decem transtulisse, quia mortuo legatario dies legati cedit. argumentum Iulianus pro sententia sua adfert tale:tum nec imputari heredi, cur non patri, sed potius filio soluat: finge enim hoc nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
gaticessit ĩnde dñis. ⁊ si ex substituto lega¬
tum sit relietum quandiu institutus deli¬
sipostea heres instrtutus repudiauit. ⁊iã
ac heredem suum transtułit petinonems tã¬
tum deẽ. si ab impub̃i substituto legatur.
Nam abheredem slum legatum transat.¬

Expanded text:
gati cessit. Inde dicimus et si a substituto legagati cessit. Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus delisi postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem.Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum trans
Abbreviated transcription (Latin):
et alieni quisuiris ẽ. deben his logatum qͦꝵ
iuri fuir subiectus. ⁊deio sipurum logatũ
suiͣt.⁊ post diem legaticeden demliber factꝰ
c̃. apd̃ dominum legatum reliquet: S: si
ususfructus fliͣt leganus ucer post mortẽ
testatoris ante aditam tamen heredirateo
haretur. at si exirmsecus suspẽctatur lega¬
tum. nõ ex ipõ testõ. uicet añ decedat legara¬
nius ad heredem transmississe legatum oi¬
cmusueluti sirem dotalem maritus legaũ
libertate uxore de electione dotis decesserir le¬
gatararius. atq legatum elog̾it mulien: ad
heredem transirelegatum: dictumẽ. idq et
tomieeta uidetur. ¶ E oꝵ legatorumque
moodicillis relicra sunt ꝑinde dies ceditat
legapetitionifaciat. cessiom̃ diei nõ facit ꝓ¬
ince siuie substiturus pure tarduis adeat. si¬
ue sub conditione. nec per conoitionem im¬
pedianir legararius securus ẽ .s ⁊ si nõdũ
natus sit heros institutus auta pd̾ hostos
sit. similit̾ legatario nõ nocebit. eoꝙ oies le¬

Expanded text:
 deberi his legatum, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum relinquet: sed si usus fructus fuerit legatus, licet post mortem testatoris, ante aditam tamen hereditatem habetur.At si exstrinsecus suspendatur legatum, non ex ipso testamento: licet ante decedat legataius, ad heredem transmississe legatum dicimus: veluti si rem dotalem maritus legaverdeliberante uxore de electione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. idque et to iniecta uidetur. Eorum legatorum, quae in codicillis relicta sunt, perinde dies cedit atem petitioni facit, cessioni diei non facit. Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est. Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies le
Abbreviated transcription (Latin):
pi.⁊ penum legatam.⁊ iranslatameẽ m.
.x. si nolui̾t penum heres dare. ⁊ tunc pecu¬
mam debi. cum iñpellatus fundum non
detliss. ⁊̃ simtea decesserit. legatarius timc
heredi eius non nisi fundum deberi.⁊ iaͣm¬
q cum dictumẽita publus fundum dato.
ꝑfectum ẽ legatum. ⁊ cumdicit si nõdede¬
cerit .c. dato. sub conditione fundilegatũ
ad ẽptum uideri. eo casu quo centum deberi
⁊̃ ceꝑint. quorum quia conditiouiuo legata¬
rio nõ exstit̾it forte quia interpellaius ħrs
non sit. eueniet ut adi emptio niehil egĩt.
sundiq legatumꝰ durau̾it. piane sic sici
logatum sit. si penum nondederet.c. dato.i

Expanded text:
›pi et penum legatam et translatam esse in decem, si noluerit penum heres dare, et tunc pecuniam deberi, cum interpellatus fundum non dedisset, et, si interea decesserit legatarius, tunc heredi eius non nisi fundum deberi. namque cum dictum est: "at Publicius fundum dato", perfectum est legatum et cum dicit: "si non dederit, centum dato", sub condicione fundi legatum ademptum videri eo casu, quo centum deberi coeperint. quorum quia condirio non exstiterit, forte quia interpellatus heres non sit, euen‹i›t, ut ademptio nihil egerit fundique legatum durauerit.Plane si sic legatum sit: 'si penum n
Abbreviated transcription (Latin):
nos singlos legentur: an mãnum pͥmũ:
ulos annos s utrum in inino cuiusꝓan
m: anu̾o finito annocedat q̃onis fuit ⁊ la
b que in annos singulos relinquutur.
ħ ꝓbauer̃. ut in mino cuiusꝙ anni huus
logati die soedet. inde iulianus ait. ħ logatũ
si seruo relinquantin: dem̃ post primum.
legati diem exdic moriis cedẽ ex quo adita
ẽ hereditas. ⁊ si forte post multos annosa¬
dratur heroditas omia annoꝵ legatario
deberi. S ⁊ si quot annis sit legatum mͥ i
tandum nisi forte euidens sit uotuncastesta¬
roris mannuaspensiones. iceodiuteniis:
qm̃ non legarario consultum s herodi pro¬
spectum uoluit. ne urguentur ad solutiõe.¬
¶ Si in habitanoẽ aliquid uł indisciplina le¬
getur. sic annua. ułquot annis. quibroi¬
eb pensio deletur habitationisuł mercediᷤ
disciplinax hisdem intelligitm logatum
relictum conieetura uoluntatis. ¶ꝯiouis¬
sime pop̃ scribit. nicħ int̾cẽ. utrum insing¬
ulos annos. uł quot annis. aninsigulos

Expanded text:
annos singulos legentur an in annum primum ulos annos.Sed utrum initio cuiusque anni an uero finito anno cedat, quaestionis fuit. et bus, quae in annos singulos relinquuntur, hoc probauerunt, ut initio cuiusque anni huius legati dies cederet.Inde Iulianus ait, hoc legatum si seruo relinquatur, deinde post primum legati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi.Sed et si quotannis sit legatum, mihitandum, nisi forte euidens sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo diuidentis, quoniam non legatario consultum, sed heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem.Si in habitatione‹m› aliquid uel in disciplina‹m› legetur sic 'annua' uel 'quotannis', quibus diebus pensio debetur habitationis uel merce‹s› disciplinarum, isdem intellegitur legatum relictum, coniectura uoluntatis facta.Nouissime Pomponius scribit nihil interesse, utrum 'in annos singulos' uel 'quotannis'
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł .i. Pies apposira legato nonẽ
p̃sens debetur. ⁊ confestim ad eum ꝑtinet cu¬
idatumẽ. adiectã qͣuamius longeua sit si
certa ẽ. uluti hłis ianuariis certissimis d̾ies
quidem legat staum cecidit. s antediem:
peti non pot̃ lar simcerta qiͣcum pubes erit᷑.¬

Expanded text:
ium.Si dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non pot
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ad heretem legatarii transire quod
certum sit debitum irr. siadeatur heredit¬
as. Si tamenduos heredes instituam.⁊ sia¬
lit̾ ex his adienit heretitatem. aliciulega¬
tam ab omib heredib nonerit. quod̾ pro¬
oheredis ualebit. ip̃ius autem in ciuus
ꝑ soã condicio tomp̃hensa est. suꝑuacua
erit. ꝑinde atq si solo coħerde instituto eo
modo legatumeẽt.
inspecta conditione legataricaxe. ⁊ siplu

Expanded text:
gatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas.Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus heredibus: nonoheredis ualebit, in ipsius autem, cuius persona in condicione comprehensa est, superuacua erit, perinde atque si solo eo herede instituto eo modo legatum essetinspecta condicione legatarii au
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt restitueret. heradia soror mortua sinelibe¬
ris frẽm suum phebum heredem instituit. po¬
uẽtes fidei cõmissum petebat. ⁊ obtinucrat
apd̃ aurelium ꝓculum ꝑconsulem lachait.
appellatione facta: cum solus phebus egisset
stirueratis ⁊ uoluntas hec patris uidebatir
qui exceperat bona eorumbona mateͬna. qz
pollicrates aliam matrem. quidem super.¬
stitem halebat. cuiusetiam fidei cõmissum
erat ut legata: que eided̾at inrestacomories.

Expanded text:
ent restitueret.Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Potes fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum proconsulem Achaiae: appellatione facta, cum solus Foebus egisset stituerat: sed et voluntas haec patris videbatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrates aliam matrem et quidem superstitem habebat, cuius etiam fidei commissum erat, ut legata, quae ei dederat in testamento, moriens
Abbreviated transcription (Latin):
hiuc sentenne accedo ꝓinde ⁊ si annui legẽ¬
tõr tot aurei. icendicenoum. ¶ Siquis
homogenerair sit logatus. s añquami
uendicet: decesserit adheredem suum ie¬
gitũm transfert. ¶ Sititosielegatũ

Expanded text:
nde et si 'annui' legentur tot aurei, idem erit dicendum.Si cui homo generaliter sit legatus et antequam uindicet, decesserit, ad heredem suum legatum transfert.Si Titio sit sic legatum
Abbreviated transcription (Latin):
tutordatussit. ⁊ alt̾eoꝵ in legitimã tutelĩ
sr̃is sui. ꝑfecte etatis ꝯstituti recẽd̾it. eũ ꝗada¬
tus eẽt tutorẽeẽ desisse neritiusait ꝙagͥd̾s
ẽẽ. iutor ei qui abucert. inpubes. ꝗasẽp
legitima tuteli testam̃taue cedit: ¶ Site¬
stõ sub ꝯditiõe tutor datus sit. deĩalius me¬
dio tp̃r ex inquisitiõe. dicẽdũ ẽ eẽ locũ ititu ue¬

Expanded text:
alter eorum in legitimam tutelam fratris sui perfectae aetatis constituti reccidit, eum qui datus esset tutorem esse desisse Neratius ait. quia iesse tutor eius, qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitione, dicendum est locum esse tu
Abbreviated transcription (Latin):
eger cũeo. ¶ Situtoĩ cuãtorsit. adiũctus.
̃quãuis suspecto p̾tu lato nõ cogetur tutele
iuditiũ tutor susciꝑe. ꝗatutormaneret. ĩ: ⁊
sifuĩt tutor cõfiscatus ad il sũ fiscũ dandã
ẽẽ accioem ꝯstat ci. qui. loco eiꝰ cuator. datu̾

Expanded text:
 cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamuis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. Sed et si fuerit tutor confiscatus, aduersus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus