comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alia ibi quoq seditiose ĩ eũ ab excitu ⁊¬
acta sunt. quẽ tumultũ qr u̾bis non
poterat manu cõpͥmere a dortꝰ. et in¬
ermis irruens ĩ armatos pͥncipes se
ditioĩs ad suppliciũ trahens rem tur.¬
batam mira quidẽ an sua uł audacia
uł fortuna an illoꝵ pacientia ĩ tẽpore
conposuit.his tandẽ curisq oĩbus aliis
depositis intermissũ morem renouãs
ꝓfusissimũ conuiuiu celebrauit. ĩ qͦ
cũ ꝑdius ac ꝑnox insanisset abeuntez
unꝰ ex medicis noua credo aliqua uo¬
luptate detinuit. ibi porrecto a suis
periit ueneno. quo hausto cũ quasi feͣ¬
rdo ictꝰ exclamass astantes ebriũ dixere.
nec mentiti sunt nec incredibilis rumoͣ
fuit. eiꝰ quidẽ ueneni/ nã ne id silentio
obruendũ reor tantã ium fuisse tra-¬
dũt ut ferrũ quoq cõsumeret. neq
alitꝰ e macedonia ubi oritur aduehi
potuisse nisi equi siue ut alii dicunt
iumenti ungula. Certe pliniꝰ secũdꝰ

Expanded text:
32 Alia ibi quoque seditiose in eum ab exercitu 32 Alia ibi quoque seditiose in eum ab exercitu acta sunt; quem tumultum, quia verbis non poterat, manu comprimere adortus et inermis irruens in armatos principesque seditionis ad supplicium trahens, rem turbatam mira quidem an sua vel audacia vel fortuna an illorum patientia et torpore composuit. 33 His tandem curisque omnibus aliis depositis, intermissum morem renovans profusissimum convivium celebravit, in quo cum perdius ac pernox insanisset, abeuntem unus ex medicis nova, credo, aliqua voluptate detinuit. Ibi porrecto a suis periit veneno. Quo hausto cum quasi ferro ictus exclamasset, astantes ebrium dixere, nec mentiti sunt nec incredibilis rumor fuit. 34 Eius quidem veneni, nam nec id silentio obruendum reor, tantam vim fuisse tradunt ut ferrum quoque consumeret, neque aliter e Macedonia, ubi oritur, advehi potuisse nisi equi sive, ut alii dicunt, iumenti ungula. 35 Certe Plinius Secundus,
Abbreviated transcription (Latin):
atq seuitia intumescente suꝑbia eua¬
nescente post fortunã aĩo et uiciis ⁊¬
cũ prospitate crescentibꝰ: quod in malis
suis pessimũ dixerim instabilitas fuit.
et sui ip̃iꝰ imparitas. nũc supͣ hominẽ
mitis nũc unmanis ut belua: nũc pu¬
dicissimꝰ nũc profusus ĩ uenerẽ. nũc
famis sitisq contẽptor et nõ paciens
mͦ s appetẽtissimꝰ laboꝵ: nũc ignaui
otii sectator uino se ĩmodico et intẽpe¬
stiuis conuiuiis obruebat. que res il¬
li maturande mortis occasio fuit. cũ
eĩ multis iam suoꝵ formidabilis oĩbꝰ
odiosus eẽt. Babilonẽ rediens queda
crudeliter in p̃fectos suos. alia petulã¬
ter ĩ se gessit. unã ex darii filiabꝰ apd̾
se captiuã ĩ coniugiũ sibi adiungẽs tẽ¬
pore haud sane nuptiis oportuno. hec
puella pͥmũ cõspetta nich aũi regis in¬
flexerat. s ꝑ tp̃s captiuitatis aut ip̃a
formosior. aut ip̃e lasciuior factꝰ erat.

Expanded text:
atque sevitia, intumescente superbia, evaatque sevitia, intumescente superbia, evanescente post fortunam animo et vitiis cum prosperitate crescentibus; quod in malis suis pessimum dixerim, instabilitas fuit et sui ipsius imparitas: nunc supra hominem mitis nunc immanis ut belua, nunc pudicissimus nunc profusus in Venerem, nunc famis sitisque contemptor et non patiens modo sed appetentissimus laborum nunc ignavi otii sectator vino se immodico et intempestivis conviviis obruebat. Que res illi maturande mortis occasio fuit. 31 Cum enim multis iam suorum formidabilis, omnibus odiosus esset, Babilonem rediens quedam crudeliter in prefectos suos, alia petulanter in se gessit, unam ex Darii filiabus apud se captivam in coniugium sibi adiungens, tempore haud sane nuptiis oportuno. Hec puella primum conspecta nichil animum regis inflexerat, sed per tempus captivitatis aut ipsa formosior aut ipse lascivior factus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
der in amicis habuit eũq et uiuere
compulit et regnare. Inde ꝑ ultima
orientis prospere potiꝰ ꝙͣ prudent̾ cir¬
cũactꝰ exercitꝰ flentibꝰ sepe militibus et
laboꝵ finem atq etati iam debita re¬
missionẽ miẜabili nũc contumaci ora¬
tione flagitãtibus. cũ rex glorie cupi-¬
dus. nũc deiectos erigeret nũc que¬
rulos solaret᷑ nũc diffidentes et militi¬
am detrectantes argueret inuitos tra¬
hens ꝑ aꝑta picula. seq ultro moͣti obi¬
ciens. ut constaret fortuna potiꝰ ꝙͣ uiͣ¬
tute seruatũ. multas interun ꝑ extre¬
ma terraiz urbes condidit et quibus¬
dam suũ nomen ĩposuit. celebrerior
inter cuntas fuit alexandria egipti.
uoluit et occeanũ nauigare. et para-¬
uit classem tentauitq rem: nõ tan
utilem ꝙͣ famosam ingenti discrimine.
Indi amnis asisinis alueo descendens re¬
pulsus tẽpestatibꝰ. hec int̾ indies intra¬
ctabilior Rex fiebat mardescente ira

Expanded text:
der in amicis habuit eumque et vivere der in amicis habuit eumque et vivere compulit et regnare. 28 Inde per ultima Orientis prospere potius quam prudenter circumactus exercitus, flentibus sepe militibus et laborum finem atque etati debitam missionem nunc miserabili nunc contumaci oratione flagitantibus, cum rex glorie cupidus nunc deiectos erigeret, nunc querulos solaretur, nunc diffidentes et militiam detrectantes argueret, invitos trahens per aperta pericula seque ultro morti obiciens, ut constaret fortuna potius quam virtute servatum. 29 Multas interim per extrema terrarum urbes condidit et quibusdam suum nomen imposuit; celebrior inter cuntas fuit Alexandria Egipti. Voluit et occeanum navigare et paravit classem tentavitque rem non tam utilem quam famosam, ingenti discrimine indi amnis Agisinis alveo descendens ac repulsus tempestatibus. 30 Hec inter in dies intractabilior rex fiebat, inardescente ira
Abbreviated transcription (Latin):
citꝰ oĩs ingemuit. neq hunc dolorem
tacitũ tulit s seditiosis ac mestis queri¬
ciso dario ĩ sithiam bellũ transfert ubr
aliqua gessit. et locoꝵ difficultatibꝰ et ce¬
li seuicia magis aspera ꝙͣ famosa. his sa¬
ne in locis cõigiũ illud cuiꝰ supͣ mentio
est habita media int̾ arma contraxit.
Roxanis barbare uirgũcule subito amo¬
re correptꝰ. que melius inferioris foͣtu¬
ne nuptias inueniss/ Siquidẽ post eiꝰ
interitũ a Cassandro qui regem occide¬
rat. cũ filio quẽ ex ip̃o genuerat inteͣ¬
fecta est. Post sithas et Batra ꝑdomi¬
tos iter ĩ indiam direxit. ubi et gẽtes
et regulos aliquot sine ullo quosda
sine insigni labore sibi subdidit. por¬
rus uegũ unus restitit p̃lioq captus ĩ
potestatem uenit. Qui se uictũ tã in-¬
i quo tulit aĩo ut cibũ uulneꝵq re¬
media respueret mori uolens. qua
magnitudine anii delectatꝰ Alexã¬

Expanded text:
citus omnis ingemuit neque hunc dolorem citus omnis ingemuit neque hunc dolorem tacitum tulit, sed seditiosis ac mestis quericiso Dario, in Scithiam bellum transfert, ubi aliqua gessit et locorum difficultatibus et celi sevitia magis aspera quam famosa. His sane in locis coniugium illud, cuius supra mentio est habita, media inter arma contraxit, Roxanis barbare virguncule subito amore correptus, que melius inferioris fortune nuptias invenisset; siquidem post eius interitum a Cassandro, qui regem occiderat, cum filio quem ex ipso genuerat interfecta est. 27 Post Scithas et Bactra perdomitos iter in Indiam direxit, ubi et gentes et regulos aliquot sine ullo, quosdam sine insigni labore sibi subdidit. Porus regum unus restitit prelioque captus in potestatem venit, qui se victum tam iniquo tulit animo ut cibum vulnerumque remedia respueret, mori volens; qua magnitudine animi delectatus Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
ritu deplorans Calistenis sodalis siu
rebus alexandri prosperis angit᷑. ita¬
q dicit Calistene incidisse in hominẽ
sũma potentia sũmaq fortuna/ sed
mortibꝰ s nulla re magis ꝙͣ mutatione
illa ĩdetora et ĩ ꝑsicaz degenerãte mol¬
litiem Alexander nõ solũ macedoẽs
omnes offendit s multor in se gra¬
ue odiũ et coniuratioes ꝑiculosissimaᷤᷤ
excitauit. Quaꝵ fuit illa grauissima
ꝙ clarissimos macedonũ philota for-¬
tissimũ adolescentẽ et patre eiꝰ ꝑme-¬
lionez rebꝰ gestis insigne senem inceͬtũ
ueris an falsis criminibꝰ circuuentos
oppresserat. filiũ quidẽ iuditio et que¬
stioĩbꝰ ac tormentis ad confessionẽ re-¬
gie cedis adactũ patrem incautũ ignꝰ¬
rumq oĩu que in filiu acta erãt ma-¬
gno nẽpe tunc terraꝵ spacio distantez
pcussoribꝰ missis obtrũcatũ. quoꝵ moͣ¬
tes nõ alit̾ ꝙͣ parentũ aut fratrũ exer¬

Expanded text:
ritum deplorans Calisthenis sodalis sui, ritum deplorans Calisthenis sodalis sui, rebus Alexandri prosperis angitur, itaque dicit Calisthenem incidisse in hominem summa potentia summaque fortuna sed imortibus, sed nulla re magis quam mutatione illa indecora et in persicam degenerante mollitiem, Alexander non solum Macedones omnes offendit, sed multorum in se grave odium et coniurationes periculosissimas excitavit. 24 Quarum fuit illa gravissima, quod clarissimos Macedonum, Philotam fortissimum adolescentem et patrem eius Parmenionem rebus gestis insignem senem, incertum veris an falsis criminibus circumventos oppresserat: filium quidem iudicio et questionibus ac tormentis ad confessionem regie cedis adactum, patrem incautum ignarumque omnium que in filium acta erant, magno nempe tunc terrarum spatio distantem, percussoribus immissis obtruncatum. 25 Quorum mortes non aliter quam parentum aut fratrum exer
Abbreviated transcription (Latin):
Regem suũ dũ deũ ẽẽ nõ suit homo
ipse ẽẽ desiit. nec sane mors cuiusꝙͣͣ
cũ passim leuibꝰ aut nullis ex cau.¬
sis multos occideret magis ĩ regem
exacerbauit exercitũ. ꝙuir bonꝰ
et sapiens haberet᷑ et aquo bona
multa quotidie discerentur. ĩsuper
et obiecti sibi criminis innocẽs peni¬
tusq inscius. Iulud maxime aĩos ac¬
cendebat ꝙ cũ paulo ante rex idem
in cõuiuio ditu nutͥcis sue fratre
iam longeuũ spectate erga se semꝑ
ac philippũ fidei obhoc solũ ꝙ ut fit
cõpanitione reꝵ orta ceteris p̃senti
blandientibus alexandro phylippũ
ille p̃tulerat occidiss manu ꝓpria
cõfestunq penitentia sera ꝗdem et
pudore nimio ac merore confusus
se se uellet occidere. Calistenes eũ ante
alios ab illa desperatione retraxerat.⁊
et cuiꝰ quidẽ uiri exitũ nõ armati mͦ in
castris s ĩ libris phylosophi questi sunt.
unde et theophrastꝰ ut ait cicero inte¬

Expanded text:
regem suum dum deum esse non sinit, homo regem suum dum deum esse non sinit, homo ipse esse desiit. 20 Nec sane mors cuiusquam, cum passim levibus aut nullis ex causis multos occideret, magis in regem exacerbavit exercitum, quod et vir bonus et sapiens haberetur et a quo bona multa quotidie discerentur, insuper et obiecti sibi criminis innocens penitusque inscius. 21 Illud maxime animos accendebat quod, cum paulo ante rex idem in convivio Clitum, nutricis sue fratrem iam longevum spectate erga se semper ac Philippum fidei, ob hoc solum quod, ut fit, comparatione rerum orta, ceteris presenti blandientibus Alexandro, Philippum ille pretulerat, occidisset manu propria confestimque, penitentia sera quidem et pudore nimio ac merore confusus, se se vellet occidere, Calisthenes eum ante alios ab illa desperatione retraxerat. 22 Cuius quidem viri exitum non armati modo in castris, sed in libris philosophi questi sunt; unde et «Theofrastus», ut ait Cicero, «inte
Abbreviated transcription (Latin):
tistitũ nõ se iam ut hominẽ salutari
s ut deu adorari iussit. contradicto¬
ribus ac meliora monentibꝰ excãde¬
scens. cuiꝰ rei multa sunt argumẽ¬
ta s p̃cipuũ Calisthenes philosophꝰ
olim sub aristotile condiscipulus ale-¬
xandri et tunc ad mandandũ literis
gesta Regis trãquillo ex otio turbidã
in malitiam euocatus et a p̃ceptore
suo frustra monitꝰ ut salutẽ ꝓpͥam
aut gratis alloquiis aut silentio tu-¬
eretur. Quẽ sani cõsilii oblitũ et in-¬
sanie Regie resistentẽ falsi crimĩs
cõficta suspitione membris trũcu
labiisq abscisis naso atq auribus
deformatũ ad miserrime uite ludi¬
spectantiũ cauea ĩclusũ cũ uno uili
cane se circũ ferens ꝙ adu̾sus regẽ
falsa diuinitate gloriantẽ hiscere /o
ius tan ĩdigno supplicio nõ contẽtus
ĩsontẽ noxiis ac damnatis ĩmiscuit
torqueriq usq dũ inter tormenta
deficiens interiret. Ita ille uir doctꝰ

Expanded text:
tistitum, non se iam ut hominem salutari tistitum, non se iam ut hominem salutari sed ut deum adorari iussit, contradictoribus ac meliora monentibus excandescens. 17 Cuius rei multa sunt argumenta, sed precipuum Calisthenes philosophus, olim sub Aristotile condiscipulus Alexandri, et tunc ad mandandum literis gesta regis tranquillo ex otio turbidam in militiam evocatus, et a preceptore suo frustra monitus ut salutem propriam aut gratis alloquiis aut silentio tueretur. 18 Quem sani consilii oblitum et insanie regie resistentem, falsi criminis conficta suspitione, membris truncum labiisque abscissis et naso atque auribus deformatum ad miserrime vite ludispectantium cavea inclusum cum uno vili cane circumferens, quod adversus regem falsa divinitate gloriantem hiscere, veCuius tam indigno supplicio non contentus, insontem noxiis ac damnatis immiscuit, torquerique fecit usque dum inter tormenta deficiens interiret. Ita ille vir doctus,
Abbreviated transcription (Latin):
debuissent inpie trucidatꝰ sit. orare
se ões deos ut ꝓ his eiꝰ ĩ se meritis sibi
totiꝰ orbis ĩꝑiu largiant᷑. p̃cari etiã
sepulture munꝰ dari dignũ potĩ ꝙͣ
peti. ultioĩs curã illi cõmittere cu
indigne cesos reges ulcisci regũ maxi¬
me int̾sit. his dcĩs porrecta dextera
exanunatꝰ est. qd̾ audiens Alexan¬
der et corpus ĩuisit et tanto Regi
lac̾mas dedit / ac regiam sepultura.
quod ad uindictã attinet ꝓditoꝵ al¬
ter nabarcanes ueniã inuenit mis¬
sis ad regem literis / oblatisq mune¬
ribus. unoint̾ alia tã fedo ut no-¬
minare eriam pudor uetet. Bessuz
alteꝵ qui octiso rege ip̃e regiu insi¬
gne suscepat captũ a suis darii germa¬
no suppliciis consumẽdũ tradit. his
atq aliis successibꝰ elatꝰ Alexander supͣ¬
qr hominẽ se se gerens/ se Iouis ãmo¬
nis filiu credi uolens obhanc causã
teplũ eiꝰ adiit. et mendatio adiutꝰ an¬

Expanded text:
debuissent impie trucidatus sit; orare debuissent impie trucidatus sit; orare se omnes deos ut pro his eius in se meritis sibi totius orbis imperium largiantur; precari etiam sepulture munus, dari dignum potius quam peti; ultionis curam illi committere, cum indigne cesos reges ulcisci regum maxime intersit. His dictis porrectaque dextera exanimatus est. Quod audiens Alexander et corpus invisit et tanto regi lacrimas dedit ac regiam sepulturam. 15 Quod ad vindictam attinet, proditorum alter Narbazanes veniam invenit, missis ad regem literis oblatisque muneribus, uno inter alia tam fedo ut nominare etiam pudor vetet; Bessum alterum qui occiso rege ipse regium insigne susceperat, captum a suis Darii germano suppliciis consumendum tradidit. 16 His atque aliis successibus elatus Alexander, supraque hominem se se gerens seque Iovis Ammonis filium credi volens, et ob hanc causam templum eius adiit et, mendacio adiutus an
Abbreviated transcription (Latin):
tes. s cũ illũ ĩstante alexandro e cur¬
ru ĩ equũ trasferre uellent quo ex¬
peditior fuga ẽẽt atq ip̃e proditores
ĩpros sequi nolle se diceret et ultores
deos atq Alexandrũ ꝑfidie iindice¬
etia ĩploraret plurimis confectum
uulneribꝰ rati mortuũ reliquere. quẽ
cũ alexander multũ insecutꝰ assequi
nequiuisset datoq uiris atq equis
respirandi spacio substitiss . Polistra¬
tus forte miles quidã macedo siti af¬
fectꝰ cũ castris ꝓximũ fontẽ petit da¬
riuz semianimẽ inuenit adhibuit¬
q unũ ex captiuis interp̃te. quem
cũ darius sue gentis eẽ ad sonũ uocis
agnosceret retollecto spiritu solamẽ
sibi ẽẽ miserie ingens ait. Multimas
eius uoces ĩtellecturꝰ excipet. gratiaᷤ
Alexandro agi ĩꝑat ꝙ ab eo hoste cle¬
menter habitus in suis qui ĩ potesta¬¬
te eiꝰ eẽnt . a propĩꝗs aũt qui ei oĩa

Expanded text:
tes. 12 Sed cum illum, instante Alexandro, e curtes. 12 Sed cum illum, instante Alexandro, e curru in equum transferre vellent, quo expeditior fuga esset, atque ipse proditores impios sequi nolle se diceret et ultores deos atque Alexandrum perfidie vindicem imploraret, plurimis confectum vulneribus rati mortuum reliquere. 13 Quem cum Alexander multum insecutus assequi nequivisset datoque viris atque equis respirandi spatio substitisset, Polistratus forte miles quidam macedo, siti affectus, dum castris proximum fontem petit, Darium semianimem invenit adhibuitque unum ex captivis interpretem. 14 Quem cum Darius sue gentis esse ad sonum vocis agnosceret, recollecto spiritu, solamen sibi esse miserie ingens ait quod ultimas eius voces intellecturus exciperet; gratias Alexandro agi imperat, quod ab eo hoste clementer habitus in suis qui in potestate eius essent, a propinquis autem qui ei omnia
Abbreviated transcription (Latin):
san excusabile dici possit inimice uͣbrs
incendiũ imo forsitan gloriosũ si sua
sponte a rege sobrio ĩꝑatũ eẽt. nũc
nõ fedũ dici nequit tanta de re baco
et meretͥcule paruisse. Hec gestarũ
cũ dario reꝵ sũma est. qui tot tãtis¬
q calamitatibꝰ nõ deiectꝰ animo ad¬
huc helli consiliũ agitabat. s ut ꝑpe¬
ram fit mutata cũ fortuna fides qͦsda
suoꝵ ad impia nefandãq ꝓditiõe in¬
citauit. quoꝵ pͥncipes Bessus ꝗdã et
nabarçanes fuere/ qui pͥmo dolosis cõ¬
siliis ag̾gressi Dariu ut susceptũ iniqs
auspiciis regni nomen ac diadema de¬
poneret et illud fortunatiori cõmitte¬
ret ad tp̃s funuto bello resumendum.
ubi nõ incredulũ mͦ s ira dignissima
inflamatũ agnouerũt insidris captũ
ne ꝓditioĩ honor ĩpius deeẽt cõpedi¬
bus aureis uinxere. uł regnũ illo octi¬
so ł uiuo tradito uictoris grãm sperã¬

Expanded text:
san inexcusabile dici possit, inimice urbis san inexcusabile dici possit, inimice urbis incendium, imo forsitan gloriosum, si sua sponte a rege sobrio imperatum esset; nunc non fedum dici nequit tanta de re Bacho et meretricule paruisse. 10 Hec gestarum cum Dario rerum summa est. Qui tot tantisque calamitatibus non deiectus animo, adhuc belli consilium agitabat; sed, ut fit, mutata cum fortuna fides quosdam suorum ad impiam nefariamque proditionem incitavit, quorum principes Bessus quidam et Narbazanes fuere. 11 Qui primo dolosis consiliis Darium aggressi, ut susceptum iniquis auspiciis regni nomen ac dyadema deponeret et illud fortunatiori committeret ad tempus finito bello resumendum, ubi non incredulum modo sed ira dignissima inflammatum agnoverunt, insidiis captum, ne proditioni honor impius deesset, compedbus aureis vinxere, vel regnum illo occiso vel vivo tradito victoria gratiam speran
Abbreviated transcription (Latin):
fuit paribus utriusq partis et co¬
piis et fortuna. et hic quoq uictor
Alexander quinto postꝙͣ regnare cepit
anno totiꝰ asie usq ad indos quesiuit ĩ¬
ꝑiu. nullo usꝙͣ rebellare auso. multis
urbibꝰ captis et babilone ĩsuꝑ per pre¬
fectũ darii dedita. ubi si quid mollitiei
et ignauie deerat funditꝰ eu̾satꝰ et ce¬
u ĩ mõstrũ aliqd̾ trãsformatꝰ ĩmemor
contẽptorq macedonũ ꝑsicos mores
induit atq habitũ. deniq dario ꝙͣ
Alexandro similior euaserat. ꝑ hoc
urbiũ unde multe olim clades a ꝑsa¬
ru regibꝰ inuecte fuerant expugna¬
tam diripuenat. et oppugnatio quidẽ
int̾ iusta arma laudabilis direptioq
tolerabilis terciũ qd̾ sequit᷑ ꝓrsus in¬
famie. si quidẽ hanc eãdẽ urbem ad
thaidis meretricis ebrie suggestũ assẽ¬
suq mero calentiu cõuiuaꝵ ip̃e ui¬
no eque plenꝰ incendit. neq id ip̃m for¬

Expanded text:
fuit, paribus utriusque partis et cofuit, paribus utriusque partis et copiis et fortuna; et hic quoque victor Alexander, quinto postquam regnare cepit anno, totius Asie usque ad Indos quesivit imperium, nullo usquam rebellare auso, multis urbibus captis et Babilone insuper per prefectum Darii dedita. 7 Ubi, siquid mollitiei et ignavie deerat, funditus enervatus et ceu in monstrum aliquod transformatus, immemor contemptorque Macedonum persicos mores induit atque habitum; denique Dario quam Alexandro similior evaserat. 8 Peurbium unde multe olim clades a Persarum regibus Grecie invecte fuerant, expugnatam diripuerat. 9 Et oppugnatio quidem inter iusta arma laudabilis direptioque tolerabilis, tertium quod sequitur prorsus infame; siquidem hanc eandem urbem, ad Thaidis meretricis ebrie suggestum assensumque mero calentium convivarum, ipse vino eque plenus incendit. Neque id ipsum for
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ. Nõ diutiꝰ tñ blande urgenti
restitit fortune. S deserto more patͥo/
ĩ ꝑsicas lautias degeneremq mollitiẽ
trucẽq ac p̾cipitem lapsus ebrietatẽ
in libidinẽ quoq atq amorẽ etiam
captiuaꝵ. quaꝵ aliquas estu medio
belloꝵ sibi matrimonio copulare nõ
erubuit. ex quibꝰ filios gigneret qbꝰ
subeẽnt ꝑ quos uicerat orientẽ. deni¬
q ĩ stultitia ac ridiculam uanitatẽ
ꝑsaꝵ uictor psaꝵ uitiis uictꝰ est. ni
chilominꝰ tamẽ sic uiuenti tãta uis
false etiam fame fuit multe urbes
asie cũ ingenti thesauro multiq re¬
ges supplites ĩ deditionẽ sine p̃lio ue¬
nere. Tiru interea oĩu sirie ac phe¬
nicis urbem nobilissimã aggressus
seu ꝑ proditionẽ seu ꝑuim utrũq eĩ
tradit᷑ eodemq fortune ĩpetu sine
bello egiptũ ciliciamq subegit. Ter¬
tius haud ꝓcul arbela uico ignobili
s ꝑsica strage nobilitato congressus

Expanded text:
pietatem. 4 Non diutius tamen blande urgenti pietatem. 4 Non diutius tamen blande urgenti restitit fortune sed, deserto more patrio, in persicas lautias degeneremque mollitiem trucemque ac precipitem lapsus ebrietatem in libidinem quoque atque amorem etiam captivarum quarum aliquas estu medio bellorum sibi matrimonio copulare non erubuit, ex quibus filios gigneret quibus subessent per quos vicerat Orientem, denique in stultitiam ac ridiculam vanitatem, Persarum victor Persarum vitiis victus est. 5 Nichilominus tamen sic viventi, tanta vis false etiam fame est, multe urbes Asie cum ingenti thesauro multique reges supplices in deditionem sine prelio venere. Tirum interea omnium Syrie ac Phenicis urbem nobilissimam aggressus, seu per proditionem seu per vim, utrunque enim traditur, eodemque fortune impetu sine bello Egiptum Ciliciamque subegit. 6 Tertius haud procul Arbela, vico ignobili sed persica strage nobilitato, congressus
Abbreviated transcription (Latin):
lexander macedo p̃claꝵ ĩ re¬
gibꝰ nomen habens adolescẽs
patrem ultꝰ domitis athenis
et eu̾sis thebis/ ac statu gre¬
cie uttũq cõposito profectꝰ ad orien¬
tem gessit p̃lia. si penset᷑ cũ quibus
et qualit̾ gesta sunt multa potius et
ma suoꝵ pene nulla iactura ĩ cãpis
quos adastros uocant ita strauit ut
eius fama uictorie sibi partẽ magnã
asie subderet. Mox eundẽ dariu cẽ¬
tũ milibꝰ equitũ et quadringentis mi¬
libꝰ peditũ in aciem redeunte captis
cesisq hostiũ innumeris. ad pinarũ
seu piramũ cilicie amnẽ uicit paucis¬
simis suoꝵ ꝑditis. que ubiq tanta uic¬
te partis strages et tã parua uictͥcis
inditio est quanta partiũ eẽt ĩpari¬
tas. hoc p̃lio p̾da ingens Regis opulẽ¬
tissimi materq eiꝰ ac soror eadẽ et cõ¬
iũx dueq iam adulte filie et filius
adhuc infans/ capti oẽs. quibꝰ cõpa-¬
tiens Alexander nõdũ aĩo prosperis ⁊¬
rebus alienato insignem exhibuit ⁊¬

Expanded text:
lexander Macedo, preclarum in regibus nomen habens, adolescens patrem ultus domitis Athenis et eversis Thebis ac statu Grecie utcunque composito, profectus ad Orientem gessit prelia, si pensetur cum quibus et qualiter gesta sunt, multa potius et ma suorum et pene nulla iactura in campis quos Adastros vocant ita stravit ut eius fama victorie sibi partem magnam Asie subderet. Mox eundem Darium, centum milibus equitum et quadringentis peditum in aciem redeuntem, captis cesisque hostium innumeris, ad Pinarum seu Piramum Cilicie amnem vicit, paucissimis suorum perditis; que ubique tanta victe partis strages et tam parva victricis indicio est quanta partium esset imparitas. 3 Hoc prelio preda ingens regis opulentissimi, materque eius ac soror eademque et coniunx dueque iam adulte filie et filius adhuc infans capti omnes; quibus compatiens Alexander, nondum animo prosperis rebus alienato, insignem exhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
occidẽte et meridie ꝑdomito asiam uti ɨ¬
auitũ regnũ sibi uendicare. optabilem
troye ruinã fuisse dicẽtes ꝙ tã feliciter
renascerẽt᷑. Ceteꝵ romanos auitos lares
ĩcunabula maioꝵ tẽpla ac deoꝵ simu-¬
lacra ĩ explebile uidẽdi d̾sid̾riũ tenebat.

Expanded text:
Occidente et Africa domita Asiam ut avitum regnum vindicare, optabilem Troiae ruinam fuisse dicentes, ut tam feliciter renasceretur. Contra Romanos avitos lares et incunabula maiorum templaque ac deorum simulacra inexplebile desiderium videndi tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
iuidicatũ ẽẽ ĩ domũ lucii scipioĩs alatũ ꝙͣtu
uẽditis oĩbꝰ bonis sius recuꝑari nõ posse. id
ubi ergo eẽ regiũ auꝵ: ubi tot hereditates
acceptas: in domo quã suptus nõ exhauserit
exstare debuisse noue fortune cumulũ. at
eĩ qd̾ ex oĩbꝰ redigi nõ possit ex corpore et tͥgo

Expanded text:
iudicatum esse in domum L. Scipionis illatum, quantum venditis omnibus bonis redigi non posset. id ubi ergo esse regium aurum, ubi tot hereditates acceptas? in domo, quam sumptus non exhauserint, exstare debuisse novae fortunae cumulum. at enim, quod ex bonis redigi non possit, ex corpore et tergo
Abbreviated transcription (Latin):
macedonũ regem ꝙ parua manu eꝗ¬
sime ꝑagrass. querenti deinde quẽ se¬
cũdũ poneret pyrrũ dixisse. castra
metari pͥmũ docuisse neminẽ elegãtiꝰ
quenti quem t̾ciu diceret hauddubie
scipionẽ subiecisse quidnã diceres si
me uicisses : ꝓfecto me ĩquit et ante
alexandrũ et añ pyrrũ p̾ferre nõ est

Expanded text:
Macedonum regem, quod parva manu in, peragrasset. quaerenti deinde, quem secundum poneret, Pyrrhum dixisse; castra metari primum docuisse; ad hoc neminem elegantius quenti, quem tertium duceret, haud dubie ioni, et subiecisse “quidnam tu diceres, si me vicisses?” “tum vero me” inquit “et ante Alexandrum et ante Pyrrhum et ant
Abbreviated transcription (Latin):
consulẽ a senatu dignũ uisũ eẽ constat cui
extra sortẽ asia ꝓuicia et bellũ cũ anthico re¬
legatũ habuisse. et ne magnitudo et splẽ¬
dor legati africani laudibꝰ consulis officeret
forte ita ĩcidisse ut quo die ad magnesiã si

Expanded text:
consulem et ab senatu dignum visum, cui extra sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho reet. ibi ne magnitudo et splendor legati laudibus consulis officeret, forte ita incidisse, ut, quo die
Abbreviated transcription (Latin):
tuna moliret᷑ Iouẽ optimũ maximũ Iuno¬
nẽq reginã et min̾uã p̃catus su ut si quid
adue̾si populo romano ĩmineret totũ ĩ meã
domũ cõue̾teret᷑. qua ꝓpt̾ bene habet ãnu¬
endo eĩ uotis meis id egerũt ut uos potius
meũ casũ doleatis ꝙͣ ego ur̃o ĩgemiscerem.

Expanded text:
tuna moliretur, Iouem Optimum Maximum Iunonemque reginam et Mineruam precatus, ut, si quid aduersi populo Romano immineret, totum in meam domum conuerteretur. Quapropter bene habet: annuendo enim uotis meis id egere ut uos potius casum meum doleatis quam ego uestro ingemiscerem.
Abbreviated transcription (Latin):
nũlcũ spurius melius profusis largi¬
tionibus ad regnũ aspiraret. neq cõ-¬
sules quãuis clari uiri et fortes aude¬
rent se pro bono publico tantis po-¬
puli motibꝰ opponere multũ pͥus ex¬
cusata etate consensu bonoꝵ tandez
ciuiũ coactus asserentiũ plus ĩ illo
sene ꝙͣ in oĩbꝰ aliis uł iuuenibꝰ uel
senibꝰ eẽ opas atq consilii dictator
iteꝵ factus dicto magistro equitũ
seruo ahala uiro forti magnisq
rebus audendis ydoneo et oreliuz
opp̃ssit. et ruine ꝓximã sustinuit
libertatem.

Expanded text:
num, cum Spurius Melius profusis larginum, cum Spurius Melius profusis largitionibus ad regnum aspiraret, neque consules quamvis cleri viri et fortes auderent se pro bono publico tantis populi motibus opponere, multum prius excusata etate, consensu bonorum tandem civium coactus, asserentium plus in illo sene quam in omnibus aliis vel invenibus vel senibus esse opis atque consilii, dictatorque iterum factus, dicto magistro equitum Servilio Ahala viro forti magnisque rebus audendis ydoneo, et Melium oppressit et ruine proximam sustinuit libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tior collecto ex̾citu ultro oĩbꝰ nomina
dantibꝰ spe certa sub tali duce uĩcen¬
di dispositoq urbis statu die ꝓximor
sub nocte roma egressus. alacritate
mirabili. atq ardentissimo militum
hortatu media ad hostem nocte ꝑue¬
niens . et cõsulem er exercitũ obsidi¬
one li berauit. et duces ac legiones
hostiũ magno p̃lio uictos ut etiam
ĩ castris morem seruaret agricole pͥ¬
mus oĩu sub iugũ ceu totidẽ boues
misit direptis castris et p̃da int̾ mi¬
lites diuisa. reteptis oppidis que ab
bili celeritate confectis/ romã rediens
militaribꝰ signis et ducibus hostiũ an¬
te currũ actis. utroq ex̾citu prosequẽ¬
te liberato scil ac uictore p̃da hostiũ
onusto solemnit̾ triũphauit. et dic¬
tatura quã semestrẽ acceꝑat qr non
amplius rei publice necessariã uidebat.
die sexto decimo deposita ad agrũ suũ
rediit. Idem post octogesimũ uite an¬

Expanded text:
tior, collecto exercitu, ultro omnibus nomina tior, collecto exercitu, ultro omnibus nomina dantibus spe certa sub tali duce vincendi, dispositoque urbis statu, die proximo sub noctem Roma egressus alacritate mirabili atque ardentissimo militum hortatu, mediaque ad hostem nocte perveniens, et consulem et exercitum obsidione liberavit et duces ac legiones hostium, magno prelio victos, ut etiam in castris morem servaret agricole, primus omnium sub iugum ceu totidem boves misit, direptis castris et preda inter milites divisa, receptisque oppidis que ab bili celeritate confectis, Romam rediens, militaribus signis et ducibus hostium ante currum actis, utroque exercitu prosequente, liberato scilicet ac victore preda hostium honusto, solemniter triumphavit et, dictatura quam semestrem acceperat, quia non amplius reipublice necessariam videbat, die sextodecimo deposita, ad agrum suum rediit. 5 Idem post octogesimum vite an
Abbreviated transcription (Latin):
de lucio quĩtio cincinato ĩcipit.¬
Utius auintiꝰ cicĩnatꝰ patritia
de gente uir fortissimꝰ s cõdem¬
natione filii distractis bonis ad
inopiam redactus trãs tiberim habita¬
uit. ruraliter modicã uitã agens. quo
tempore equoꝵ in imice gentis ĩcuͣsu
ꝑuastatis agris . et legatis Romanoꝵ
ad querendũ de in iuriis ĩsolent̾ a duce
hostiũ cõtẽptis. cũ ad ultionẽ consul al¬
ter in algidũ missus obsideretur cum
exercitu. nec ĩ altero sat uiriũ eẽt ad
collegã liberandũ. attonita ac turba¬
ta urbe ad extrema remedia recusu
est sũmi scil magistratꝰ. consensuq
oĩu ciuiũ hic dictator factus atq in
agro solus inuentꝰ rustico intentꝰ oꝑi.
audito patrie statu ad quẽ nũtiãdũ
legati uenerant a senatu missi. et hono¬
rem et laborem p̾iũ prono animo susce¬
pit. profectꝰq confestim trãsmisso tibe¬
ri exceptꝰ a filiis ac senatu et populo
ꝙͣuus populo moꝵ austeritate suspes¬

Expanded text:
DE LUCIO QUINTIO CINCINNATO. 1 Lucius Quintius Cincinnatus, patritia de gente, vir fortissimus sed condemnatione filii distractis bonis ad inopiam redactus, trans Tyberim habitavit, ruralem ac modicam vitam agens. 2 Quo tempore Equorum inimice gentis incursu pervastatis agris, et legatis Romanorum ad querendum de iniuriis insolenter a duce hostium contemptis, cum ad ultionem consul alter in Algidum missus obsideretur cum exercitu, nec in altero sat virium esset ad collegam liberandum, attonita ac turbata urbe, ad extrema remedia recursum est, summi scilicet magistratus; consensuque omnium civium hic dictator factus. 3 Atque in agro solus inventus rustico intentus operi, audito patrie statu, ad quem nuntiandum legati venerant a senatu missi, et honorem et laborem pium prono animo suscepit; profectusque confestim, transmisso Tyberi, exceptus a filiis ac senatu et populo, quamvis populo morum austeritate suspec
Abbreviated transcription (Latin):
salutatꝰ est. neq detreto neq acclamati¬¬
one s ꝑ ualeriũ messala his u̾bis man¬
bonũ ĩquit faustũq sit tibi domuiq tue
cesar auguste sic eĩ nos ꝑpetuã felicita¬
tẽ rei publice et leta huic p̾cari existima¬
mus. Senatus te consentiens cũ populo
romano salutat patͥe patrẽ. Cui lacͥmãs
deos ĩmo̾tales p̃cari ꝙͣ ut hũc consensũ
ur̃m ad ultimũ uite finẽ michi ꝑferre

Expanded text:
adclamatione, sed per Valerium Messalam is manbonum,' inquit, 'faustumque sit tibi domuique tuae, Caesar Auguste! sic enim nos perpetuam felicitatem rei p. et laeta huic precari existimamus: senatus te consentiens cum populo R. consalutat patriae patrem.' cui lacrimans deos immortales precari, quam ut hunc consensum uestrum ad ultimum finem uitae mihi perferre
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. ĩq ip̃o maris fluminisq cõfi¬
nio hostia urbs fundata quodã quasi
p̃sagio future magnitudinis. ut quod
ait florus totiꝰ mundi opes et cõmea¬
tus illo ueluti maritimo urbis hospi¬
tio reciꝑentur. saline insuꝑ facte
usq ad hoc tp̃s urbi utiles. auctũq
feretrii zouis templum. obiit qua¬
tuor et uiginti annis in regno actis
ꝙͣꝙͣ inmatura morte p̃reptũ scribit
plinius nõ potuisse p̾stare qualẽ ꝓ-¬
miserat regem.

Expanded text:
tibus, inque ipso maris fluminisque confitibus, inque ipso maris fluminisque confinio Hostia urbs fundata, quodam quasi presagio future magnitudinis, «ut», quod ait Florus, «totius mundi opes et commeatus illo veluti maritimo urbis hospitio reciperentur»; saline insuper facte usque ad hoc tempus urbi utiles; auctumque Feretrii Iovis templum. 7 Obiit quattuor et viginti annis in regno actis, quanquam «immatura morte “prereptum”» scribat Plinius «non “potuisse” prestare qualem promiserat regem».
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpleuit. politoriũ de hinc uacuum
a latinis occupatũ rursus ĩuasit et
ne ampliꝰ occuparetur euertit. om̃.
ni tandẽ latinoꝵ potentia ad urbez
meduliam cõtracta sepe pugnatum
uarieq ad extremũ uictor magno
p̃lio romanꝰ multis latinoꝵ milibus
captis ĩq urbem romã traductis ne¬
cesse habuit auentini spaciũ laxa-¬
re. et id addere qd̾ auentinũ ac pa¬
latinũ mõte̾ interiacet. zaniculum
quoq trãstiberiminõ id quidẽ necessi¬
tate ulla uł penuria locoꝵ s prouidẽ¬
tia futuroꝵ. ne forte ꝓfugiũ hostibꝰ
fieri poss: atq eam ip̃a ob causamꝰ
pͥmꝰ rome pons sublitius factꝰ murꝰ¬
q zaniculo circũductꝰ/ ut et tutela
et cõmeatu urbi iuĩgeretur. fossa ĩ¬
gens p̃terea circa urbẽ et carcer ur¬
he media crescentibꝰ cũ ip̃a urbe fla¬
giciis oportunꝰ extruitur. ꝓlatati ⁊¬
etiam fines. silua mesia p̃repta ueien¬

Expanded text:
implevit. Politorium dehinc vacuum implevit. Politorium dehinc vacuum a Latinis occupatum rursus invasit et, ne amplius occuparetur, evertit. 5 Omni tandem Latinorum potentia ad urbem Meduliam contracta, sepe pugnatum varieque; ad extremum victor magno prelio Romanus, multisque Latinorum milibus captis inque urbem Romam traductis, necesse habuit Aventini spatium laxare et id addere quod Aventinum ac Palatinum montes interiacet, Ianiculum quoque trans Tyberim, non id quidem necessitate ulla vel penuria locorum sed providentia futurorum, ne forte profugium hostibus fieri posset. Atque eam ipsam ob causam primus Rome pons Sublicius factus murusque Ianiculo circumductus, ut et tutela et commeatu urbi iungeretur. 6 Fossa ingens preterea circa urbem et carcer urbe media, crescentibus cum ipsa urbe flagitiis, oportunus extruitur; prolatati etiam fines, silva Mesia prerepta Veien
Abbreviated transcription (Latin):
Ncus martiꝰ regũ quartꝰ nume
nepos ex filia moderato ex pͥoꝵ
moribus aĩo fuit et numa belli¬
cosior et mitior tullo. In pͥmis sacra
que ĩpace auus instituerat hic ĩstitu¬
it in bello. sacerdotes scil feciales ceri¬
moniasq noui ritꝰ solemnit̾ repetẽda¬
rũ reꝵ et ni reddant᷑ indicendi belli
morẽ diu a posteris seruatũ. quo ip̃e
pͥmũ usus bellũ indixit atq intulit
latinis ad eũ diem romana arma
nõ passis et spernẽtibꝰ mansuetudinẽ
regiam uana spe delusis quasi auito
more sacrificulus nõ bellator Rex
aras nõ acies sacra nõ arma tracta¬
turus eẽt . qd̾ ubi ille ꝑpendit. et ex¬
pediens ĩtellexit pͥmi magis aut ter¬
cii ꝙͣͣ secũdi regis uti moribꝰ. cõmissa
aliis sacroꝵ cura toto aĩo in bellum
uersus politoriũ latinoꝵ urbẽ aggre¬
ssus expugnat. populũ capte urbis
hostiu romã auentinũ ĩ montẽ trãs¬
fert. quem post aliis eorũde captis
urbibus transuectisq romã populid

Expanded text:
ncus Martius regum quartus, Nume nepos ex filia, moderato ex priorum moribus animo fuit, et Numa bellicosior et mitior Tullo. 2 In primis sacra, que in pace avus instituerat, hic instituit in bello: sacerdotes scilicet Fetiales, cerimoniasque novi ritus, solemniterque repetendarum rerum et ni reddantur indicendi belli morem, diu a posteris servatum. 3 Quo ipse primum usus, bellum indixit atque intulit Latinis, ad eum diem romana arma non passis et spernentibus mansuetudinem regiam et vana spe delusis, quasi avito more sacrificulus non bellator rex aras non acies, sacra non arma tractaturus esset. 4 Quod ubi ille perpendit et expediens intellexit primi magis aut tertii quam secundi regis uti moribus, commissa aliis sacrorum cura, toto animo in bellum versus, Politorium Latinorum urbem aggressus expugnat; populum capte urbis hostium Romam Aventinum in montem transfert, quem post, aliis eorundem captis urbibus transvectisque Romam populis,
Abbreviated transcription (Latin):
pientibꝰ consciẽtia ip̃a factoꝵ egregiorũ
amplissimũ ui̾tutis est p̾miu. illa diuĩa
uirtꝰ nõ statuas plũbo ĩherentes nec tͥu¬
phũ arescentibꝰ laureis s stabiliora q̃dã
et uiridiora p̃mioꝵ gen̾a d̾sid̾rat. docẽs¬

Expanded text:
pientibus conscientia ipsa factorum egregiorum amplissimum virtutis est praemium, tamen illa divina virtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et viridiora praemiorum genera desiderat. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tuliss exspectaturꝰ rei exitũ romanis
nouitate trepidantibꝰ. Tuillus excla¬
mat ut ab utroq intelligeretur exͥ¬
citu suo id cõsilio iussuq geri. ut a
tergo hostes adoriretur. quo dicto et
suis metu trãsfugii dempto et suspici-
sua signa coniũgeret Rex grauibus
uerbis increpatũ graui itidem nec
ĩiusto tñ punit supplicio. ut diuisus
eĩ huc illuc proditoris aĩus fuerat
sic quadrigis ĩ diu̾sũ actis discerpi cor¬
pus iubet. albamq subu̾ti. et cogna¬
tũ populũ romã trãsuehi. atq ĩ celo
monte constitui ubi ip̃e sibi etiam se¬
dem legit. Tandẽ cũ sabinis his ꝗ a ro¬
manis relicti erant intra fines patri¬
os congressus ad siluã que malitiosa
dicitur atroci p̃lio uictor fuit. cũq
nullũ belligerandi finẽ facturꝰ uide¬
retur et ciuitas peste ingenti elabo¬
raret et ip̃e iam senior dura correp¬
tus egritudine. ac totꝰ in sacra u̾sus

Expanded text:
tulisset expectaturus rei exitum, Romanis tulisset expectaturus rei exitum, Romanis novitate trepidantibus Tullus exclamat, ut ab utroque intelligeretur exercitu, suo id consilio iussuque geri, ut a tergo hostes adoriretur; quo dicto et suis metu transfugii dempto et suspitionsua signa coniungeret, rex gravibus verbis increpitum gravi itidem nec iniusto tamen puniit supplicio. Nempe: ut divisus enim huc illuc proditoris animus fuerat, sic quadrigis in diversum actis discerpi corpus iubet, Albamque subverti et cognatum populum Romam transvehi atque in Celio monte constitui, ubi ipse sibi etiam sedem legit. 14 Tandem cum Sabinis his, qui a Romulo relicti erant intra fines patrios, congressus ad silvam que Malitiosa dicitur atroci prelio victor fuit; cumque nullum belligerandi finem facturus videretur, et civitas peste ingenti, et ipse iam senior dura correptus egritudine ac totus in sacra versus
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi paludamẽto suis manibꝰ texto
spõsalitio munere/ mestã ĩpublico ga-¬
udio deflentẽq cõspiciens acerrume in¬
dignatꝰ illã gladio transfixit/ excla-¬
inans sic eat quecũq romanũ luge¬
bit hostẽ. huiꝰ facinoris reus apd̾ regẽ
a duumuiris damnatꝰ populũ appel¬
lans iuri creptꝰ annosi patris orbita¬
tẽ dep̃cantis p̃cibꝰ ac lacrimis cõdonatꝰ
est. hoc maxime modo alba rome in
ditionẽ quasi mater filie ĩ imꝑiũ ue¬
nit.¶ De hinc metiꝰ suffetiꝰ albanoꝵ
dux. se apd̾ suos odiosũ sentiens ꝙ li¬
bertatẽ fortunasq oĩu ĩ tã paucoꝵ
manibꝰ posuisset ut ĩ gratiã rediret
fidenates ac ueientes pollicitꝰ illis in
tempore affutuꝵ laturũq opem. in
romanũ bellũ ĩpulit. quo cũ a Tullo.
euocatꝰ ex federe cũ ex̾citu adueniss
pugnaq inita/ neutrã totꝰ in parte
inclinare ausus proximũ se ĩ collẽ con¬

Expanded text:
sponsi paludamento suis manibus texto, sponsi paludamento suis manibus texto, sponsalitio munere, mestam in publico gaudio deflentemque conspiciens, acerrime indignatus illam gladio transfixit, exclamans: ‘Sic eat quecunque romanum lugebit hostem’; huiusque facinoris reus apud regem et a duumviris damnatus, populum appellans iuri ereptus, annosi patris orbitatem deprecantis precibus ac lacrimis condonatus est. 11 Hoc maxime modo Alba Rome in ditionem, quasi mater filie in imperium, venit. Dehinc Metius Suffetius Albanorum dux, se apud suos odiosum sentiens quod libertatem fortunasque omnium in tam paucis manibus posuisset, ut in gratiam rediret, Fidenates ac Veientes, pollicitus se se illis in tempore affuturum laturumque opem, in romanum bellum impulit. 12 Quo cum a Tullo evocatus ex federe cum exercitu advenisset, pugnaque inita, neutram totus in partem inclinare ausus, proximum se in collem con
Abbreviated transcription (Latin):
ens illũ quoq ante ꝙͣ tertiꝰ uulnere
grauior ꝙͣꝙͣ iam uicinꝰ accureret
int̾fecit. hinc iam cũ tercio negotii
nichil. qui numerõ s dispares uiri¬
bus aĩsq cõcurrũt.Itaq romanus
attonitũ ĩprouisis euentibꝰ fratru
et uulneribꝰ debilitatũ sternit ac iu¬
gulat. et miltaribꝰ exuuiis illũ atq
alios spoliat. eoq maiore quo ĩspe¬
ratiore letitia susceptꝰ a suis uicto¬
riã imꝑiuq ĩ patriã reuexit. Se¬
pulcra olim nũc uestigia sepulcroꝵ
ostẽdũtur. ubi quisq cetiderat. duo
simul romana albe tria albana ĩter
se distantia rome ꝓpiꝰ sicut illos uic¬
tor horatiꝰ fugiendo distraxerat. s hãc
tantã gloriã uictor tristi mox paricidio
fedauit. Romã eĩ rediens hostilibꝰ spo¬
liis honustꝰ cũ sororẽ suã uirginẽ que
uni curatioꝵ desponsata fuerat obiuã
habuiss. cõspectoq fratͥs in humeris ⁊¬

Expanded text:
ens, illum quoque, antequam tertius vulnere ens, illum quoque, antequam tertius vulnere gravior quanquam iam vicinus accurreret, interficit. 9 Hinc iam cum tertio negotii nichil: equi numero, sed dispares viribus animisque concurrunt; itaque Romanus attonitum improvisis eventibus fratrum et vulneribus debilitatum sternit ac iugulat, et militaribus exuviis illum atque alios spoliat; eoque maiore quo insperatiore letitia susceptus a suis, victoriam imperiumque in patriam revexit. Sepulcra olim nunc vestigia sepulcrorum ostenduntur ubi quisque occiderat: duo simul romana Albe, tria albana inter se distantia Rome propius, sicut illos victor Horatius fugiendo distraxerat. 10 Sed hanc tantam gloriam victor tristi mox parricidio fedavit. Romam enim rediens hostilibus spoliis honustus, cum sororem suam virginem, que uni Curiatiorum desponsata fuerat, obviam habuisset, conspectoque fratris in humeris
Abbreviated transcription (Latin):
erat adhuc uiteger et intactus feͬro
subitũ uastũq consiliũ capit et̾nũ
pugnãtibꝰ documẽtũ. arctis ĩ rebꝰ agi¬
li uersatiliq aĩo opꝰ eẽ. nõ stupido ne-¬
q ĩerti. nẽpe sese incolumẽ et uirib̾
indefessũ sentiens hostes saucios cer¬
nẽs cogitansq qd̾ erat uarie illõ uul¬
neribꝰ affectos net pares robore nec
ĩcessu neq oĩno pariter secuturos
ut circũ fusos distrahat . quibꝰ ut oĩbꝰ
ĩparẽ. sic suꝑiorẽ singulis se sperabat
fugã arripit. nec multũ uie obierat
cũ retro aspiciens. quod aĩo cõceperat
iam distractos hostes/. unũq iam t̾go
ĩstantẽ uidet. illũ magna ui cõu̾sus
obtrũcat. albanis frustra ut opem
fratri ferant alios duos hortãtibus.
romanis ĩ opina spe recuꝑatis animis
suũ bellatorẽ uotis ac uoce firmãtibꝰ.
ille cui ꝓspere consili pͥmõdia successe¬
rant continuato ĩpetu ĩ secũdũ ru¬

Expanded text:
ererat, adhuc integer et intactus ferro, ererat, adhuc integer et intactus ferro, subitum vafrumque consilium capit eternumque pugnantibus documentum arctis in rebus agili versatilique animo opus esse, non stupido neque inerti. 7 Nempe se se incolumem et viribus indefessum sentiens, hostes saucios cernens cogitansque, quod erat, varie illos vulneribus affectos, nec pares robore nec incessu, neque omnino pariter secuturos, ut circumfusos distrahat quibus ut omnibus imparem sic superiorem singulis se sperabat, fugam arripit; nec multum vie obierat cum retro aspiciens, quod animo conceperat, iam distractos hostes unumque iam tergo instantem videt. 8 Illum magna vi conversus obtruncat, Albanis frustra ut opem fratri ferant alios duos hortantibus, Romanis inopina spe recuperatis animis et suum bellatorem votis ac voce firmantibus. Ille, cui prospere consilii primordia successissent, continuato impetu in secundum ru
Abbreviated transcription (Latin):
ro pares et nomĩe similes ac uirtute.
tres romani horatii tres albani cu¬
riacii dicti. his hortatu ducũ hinc
illinc sponte subeuntibꝰ utͥusq rei¬
publice fatũ. et totiꝰ graue belli põdꝰ
imponit᷑. federe ꝑꝙͣ solemnit̾ inter
partes inito ut penes cuiꝰ populi ci-¬
ues uictoria penes ip̃m populũ eẽt
ĩpiu. his cõuentis ex diu̾so terni
fratres prodeunt armati utroq ex̾¬
citu spectãte ac solicito futuri magis
seruicii ꝙͣ p̃sentis discriminis obten¬
tu. ip̃i quoq nõ tã sibi ꝙͣ quisq sue
patrie soliciti tot miliũ sub oculis paͣ¬
uã quidẽ s atrocẽ pugnã ĩ eunt. cuiꝰ
ut principiũ aĩosu sic mirus et fe¬
re incredibilis finis fuit. pͥmo siꝗdẽ
cõcuͣsu duobꝰ hinc romanis ĩterfectis
tribꝰ inde albanis uulneratis et exͦ¬
citu iam albano exultante romano
aũt attonito. et spe abiecta de ĩstati
seruitio cogitãte. romanꝰ unꝰ qui suꝑ¬

Expanded text:
ro pares et nomine similes ac virtute, ro pares et nomine similes ac virtute, tres romani, Horatii, tres albani, Curiatii dicti. 4 His, hortatu ducum hinc illinc sponte subeuntibus, utriusque reipublice fatum et totius grave belli pondus imponitur, federe perquam solemniter inter partes inito ut, penes cuius populi cives victoria, penes ipsum populum esset imperium. 5 His conventis, ex diverso terni fratres prodeunt armati et, utroque exercitu spectante ac solicito futuri magis servitii quam presentis discriminis obtentu, ipsi quoque, non tam sibi quam quisque sue patrie soliciti, tot milium sub oculis parvam quidem sed atrocem pugnam ineunt. 6 Cuius ut principium animosum sic mirus et fere incredibilis finis fuit; primo siquidem concursu, duobus hinc Romanis interfectis tribus inde Albanis vulneratis et exercitu iam albano exultante, romano autem attonito et iam spe abiecta de instanti servitio cogitante, Romanus unus qui sup
Abbreviated transcription (Latin):
ullus hostilius illiꝰ hostilii ne
pos qui sub romulo adu̾sus sabi¬
nos pugnans occubuerat ⁊ aui¬
te memoria et ꝓpͥe merito uirtutis rex
crentꝰ tertiꝰ rome regnauit. uir acer¬
rimꝰ setũdoq regi dissimilimꝰ et fero¬
cior pͥmo. hic militie artifex dictꝰ est.
ꝙ bella que romulus ĩperu aĩ feriudaq
uirtute gesserat. hic pari animo sed
cauriꝰ et ratione adhibita bellicisq ar¬
tibus gessit. pͥmũ illi cũ albanis pene
domesticũ et ciule bellũ fuit. utͥsq
una eadẽq profectis origine. Int̾ na¬
tos parentesq orta dimicatio uideba¬
tur. ferox miserandũq negotiũ/ ni¬
si ducũ ꝓuidentia miro quidẽ et ꝓpe
incruento marte trãsactũ eẽt. Id eĩ
ut cognato sanguini parceret᷑ petie¬
rat dux albanus. neq ꝙͣuis animo
ac uiribꝰ et uincẽdi spe certior Rex
romanꝰ abnuerat. neq consilio duicũ
fortuna defuerat. forte eĩ utrĩq tri-¬
gemini fratres ĩuenti sũt. et nume¬

Expanded text:
ullus Hostilius, Hostilii nepos illius qui sub Romulo adversus Sabinos pugnans occubuerat, et avite memoria et proprie merito virtutis rex creatus, tertius Rome regnavit, vir acerrimus secundoque regi dissimillimus et ferocior primo. Hic «militie artifex» dictus est quod bella, que Romulus impetu animi fervidaque virtute gesserat, hic pari animo sed cautius et ratione adhibita bellicisque artibus gessit. 2 Primum illi cum Albanis pene domesticum ac civile bellum fuit, utrisque una eademque profectis origine: inter natos parentesque orta dimicatio videbatur, ferox miserandumque negotium nisi ducum providentia miro quidem et prope incruento Marte transactum esset. 3 Id enim, ut cognato sanguini parceretur, petierat dux albanus neque, quamvis animo ac viribus et vincendi spe erectior, rex romanus abnuerat. Neque consilio ducum fortuna defuerat; forte enim utrinque trigemini fratres inventi sunt, et nume