comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hõim collatas in deos aut ꝯsilio quoda
sapientu quo facilius aiõs ĩperitoru
ad deoru cultu a uite prauitate ꝯuer¬
terẽt. aut suꝑstitione ut essent simulatͣ
que uena̾ntes deosq ipsos se a dire crete¬
rent. auxerũt at̃ ħ eade poete. pictores.
opifices Erat eniz nõ facile agentis ali
ꝙq molientis deos in aliaru formaru
imnutatd̃e seruare actessit etia ista op̃io
fortasse quod hoi hoĩe nichil pulcrius ui
deat᷑. S tu ħ phisice non iudes qua blan¬
da ꝯcibatrix ⁊ qua sui sit lena natura
an putas ulla esse t̾ra marq beluani.
que nõ sui gerieris belua maxiẽ telcẽt᷑
ꝙ ni ita esset cu nõ gestiret taurus que
ꝯcrectit̾e̾ qiuis uacte aai tu aquila aut
loonez aut delphinu ullaz añ femi cen¬
ses figuir sue. Quid igit᷑ miru si hoc
cod̾ mõ boĩ naͣ prestripsit ut nich pul¬
crius hoĩer ꝙ̃ putaret eã esse cãta cut
deos hõim siłes putatemꝰ. Quid censes

Expanded text:
odam sapientium, quo facilius animos imperitorum ad deorum cultum a vitae pravitate converterent, aut superstitione, ut essent simulacra quae venerantes deos ipsos se adire crederent. auxerunt autem haec eadem poetae pictores opifices; erat enim non facile agentis aliquid et molientes deos in aliarum formarum imitatione servare. Accessit etiam ista opinio fortasse, quod homini homine pulchrius nihil videatur. Sed tu hoc physice non vides, quam blanda conciliatrix et quasi sui sit lena natura? an putas ullam esse terra marique beluam quae non sui generis belua maxime delectetur? quod ni ita esset, cur non gestiret taurus equae contrectatione, equus vaccae? an tu aquilam aut leonem aut delphinum ullam anteferre censes figuram suae? quid igitur mirum si hoc eodem modo homini natura praescripsit, ut nihil pulchrius quam hominem putaret?   eam esse causam cur deos hominum similis putaremus: quid censes,
Abbreviated transcription (Latin):
teip̃e ⁊ agitari int̾ se ꝯcursu fortasse
possent for̾re sigurare colorare aĩare
nõ possũt. silło igit᷑ mõ ĩ mortale deu
efficitis uiteamꝰ nũc de beato sine u̾tu¬
te c̾te nlło mõ. uirtus at̃ actuosa. ⁊ d̾s
ur̃ nichil agens exꝑs uirtutio igit᷑
ita ne toatus quide que gͦuita. s̃up¬
peditatio inquis bonoru ulło maloꝵ
int̾uentu. Quoru tandez bonoꝵ uolu¬
ptatu creto nepe ad corpus ꝑtinen¬
tiu. nulła eiu nouistio nisi ꝓfecta
a corꝑe ⁊ reteunte ad corpus aĩ uolup¬
tatez. Nõ arbitror te uelle esse siłez epy

Expanded text:
sepse et agitari inter se concursu fortasse possent, formare figurare colorare animare non possent. Nullo igitur modo inmortalem deum efficitis. Videamus nunc de beato. Sine virtute certe nullo modo; virtus autem actuosa; et deus vester nihil agens; expers virtutis igitur; ita ne beatus quidem. Quae ergo vita? "Suppeditatio" inquis "bonorum nullo malorum interventu". Quorum tandem bonorum? voluptatum credo, nempe ad corpus pertinentium; nullam enim novistis nisi profectam a corpore et redeuntem ad corpus animi voluptatem. non
Abbreviated transcription (Latin):
possit ut satius fui̾t ilid̾ ip̃ de quo ãbi¬
gebat᷑ ꝯced̾e̾ quanta ĩpudent̾ resist̾e̾
uelut epycurus cu uit̾e̾t si athomi fer¬
rent᷑ in locu infi̾ore suo ꝓ te pondere
nichil fore ĩ uiã potestate ꝙ eis eqnĩ
motus tertus ⁊ nccͣius inueĩt quõ ne¬
cessitate effuge̾t ꝙ uidelic demitrĩ¬

Expanded text:
illud ipsum de quo ambigebatur concedere quam tam inpudenter resistere. Velut Epicurus cum videret, si atomi ferrentur in locum inferiorem suopte pondere, nihil fore in nostra potestate, quod esset earum motus certus et necessarius, invenit quo modo necessitatem effuge
Abbreviated transcription (Latin):
eo post tridie quere̾t biduiz petiuit
cu sepius duplicaret nũz dieru ad¬
iuras ꝙ hiero require̾t cur ita faceret
quia quanto inquit diutiuo ꝯsidero tã¬
to michi spes uitet᷑ obscurior. s suno¬
ite arbitror nõ solũ enĩ poeta suauis
de qua dr̃ quia młta ueĩret ĩmente a¬
cuta ⁊ sbtilia dubitantez quid eoꝵ ess
uerissimu desperasse oẽm ueritatem
Epycurus uero tuus nã in aĩal cu ĩ millo
ph̾ia dignũ ess s ⁊̃ mediocri prutentia

Expanded text:
eo postridie quaereret, biduum petivit; eo postridie quaereret, biduum petivit; cum saepius duplicaret numerum dierum admiransque Hiero requireret cur ita faceret, "quia quanto diutius consideroihi spes videtur obscurior". Sed Simoniden arbitror non enim poeta solum suavis e traditur, quia multa venirent in mentem acuta atque subtilia, dubitantem quid eorum esset verissimum desperasse omnem veritatem. Epicurus vero tuus nam cum illo phia dignum esset sed mediocri prudentia?
Abbreviated transcription (Latin):
aueras putẽnetalez esse qual modo ate
sit exposita. nichil dica michi uideri mi¬
nuo. S antequa aggrediar ad ea que
disse cũ te cogatis õib sine dubio ante¬
ferret paucos tecu epycureos eg̾tia
re obscura atq difficili ate dictu eẽ
dilucide u sniĩs solu copiose s u̾bis
solebat cuz athenis essez audiebaz fre¬
quent ⁊ qua ip̃o auctore filone credo
ut facilius iudicarez qua illa qñ refel¬
ierent cu a principe epycureoꝵ acce¬
pisse ꝙ̃admodu dice̾nt. sion gͥ ille ut
tantu ingeniuz. Dona ueniaz me au¬
dies un tã leuesne dicat᷑ in tã in eptas
sententias incidisse. Nec ego nũt ipse
aliquid afferaz mehus ut eni mõ dixi
õib fere ini reb s maxle inphisicio
quid nõ sit aicius qua quid sun dixe¬
rim rogis me quid aut quale sit deus
auctore utar simõide. De quo cũ que¬
siuisset ħ id̾ tirannus hiero deliban¬
di sibi unũ die postulauit cu id x

Expanded text:
quaeras putemne talem esse qualis modo a te quaeras putemne talem esse qualis modo a te sit exposita: nihil dicam mihi videri minus. Sed ante quam adgrediar ad ea quae disse, cum te togatis omnibus sine dubio anteferret, paucos tecum Epicureos e Graecre obscura atque difficili a te dictum esse dilucide, neque sententiis solum copiose sed verbis solebat, cum Athenis essem audiebam frequenter, et quidem ipso auctore Philone, credo ut facilius iudicarem quam illa bene refellerentur, cum a principe Epicureorum accepissem quem ad modum dicerentur. non igitur ille ut tantum ingenium bona venia me audies in tam leves ne dicam in tam ineptas sententias incidisse. Nec ego nunc ipse aliquid adferam melius. ut enim modo dixi, omnibus fere in rebus sed maxime in physicis quid non sit citius quam quid sit dixerim. roges me quid aut quale sit deus: auctore utar Simonide, de quo cum quaesivisset hoc idem tyrannus Hiero, deliberandi sibi unum diem postulavit; cum idem ex
Abbreviated transcription (Latin):
teant̾ oĩa. sequet̾ꝰ mãtice nrã que latĩe
diuinu dicitꝰ. Qua tanta ĩbuerem̃ su¬
ꝑstitione si uos au dire uellezꝰ ut arus¬
pices aug̃tis auoli uates ꝯiectores nõ
essent colendi his terrorib ab epyicuro
solutis ⁊ in lib̾tate iũdicati nec metue¬
mus eos quos intelligiꝰ nec sibi finge̾
ulla molestia nec alti quere̾ ⁊ pie stẽq
colimꝰ naͣ excellente atq p̃stantẽ. S
ela tus studio uereor ne longior fuertz
Erat at̃ difficile rẽ tanta tãq p̃clarã
uichoata relinquere quãqua nõ tã di¬
cendi ratio michi habenda sit qua au¬
diendi ¶Cu coctã coiter ut solebat at¬
qui inquit uellei nisi tu aliquid dixisses
nichil same ex me quaz audire potiusses
michi eni nõ tã facile in me̾te ueĩre
solet quare sit aliquid qua qre fłm. Id¬
q cũ cepe tũ cũ te audirez paulo aute
ꝯtĩgit. Nogiome quale natura deoꝵ
esse ducaz nichil fortasse respondeam.

Expanded text:
tra, quae Latine divinatio dicitur, qua tanta inbueremur superstitione si vos audire vellemus, ut haruspices augures harioli vates coniectores nobis essent colendi. His terroribus ab Epicuro soluti et in libertatem vindicati nec metuimus eos quos intellegimus nec sibi fingere ullam molestiam nec alteri quaerere, et pie sancteque colimus naturam excellentem atque praestantem. Sed elatus studio vereor ne longior fuerim. erat autem difficile rem tantam tamque praeclaram inchoatam relinquere; quamquam non tam dicendi ratio mihi habenda fuit quam audiendi.” Tum Cotta comiter ut solebat Atqui inquit “Vellei nisi tu aliquid dixisses, nihil sane ex me quidem audire potuisses. mihi enim non tam facile in mentem venire solet quare verum sit aliquid quam quare falsum; idque cum saepe tum cum te audirem paulo ante contigit. roges me qualem naturam deorum esse dicam: nihil fortasse respondeam;
Abbreviated transcription (Latin):
tasse si occͣrit ut dicis appariusse iouẽ
uinone minerua. neptunu. uulca¬
nũ apolsinẽ reliquos deos ea facie no¬
uimꝰ qua pictores fictoresq uoluerũt
n solu facie s ⁊̃ oenatu ⁊ etate ues¬
titu at nõ egiptii nec syri nec fere
cuncta barbaria. firmiores eni uide¬
as apud eos opiniones esse bestiis qui¬
busda qua apud nos de scissimio tẽ¬
plis ⁊ simulatrio deoru Et eĩ fana mł¬

Expanded text:
tasse sic occurrit ut dicis; a parvis enim Iovem tasse sic occurrit ut dicis; a parvis enim Iovem Iunonem Minervam Neptunum Vulcanum Apollinem reliquos deos ea facie novimus qua pictores fictoresque voluerunt, neque solum facie sed etiam ornatu aetate vestitu. at non Aegyptii nec Syri nec fere cuncta barbaria; firmiores enim videas apud eos opiniones esse de bestiis quibusdam quam apud nos de sanctissimis templis et simulacris deorum. etenim fana mu
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ college ⁊ faĩuario nr̃i pat̾ dilexit
municipẽ tuũ roscuĩ. inquẽ ⁊̃ ulus est
euio ꝯstitutiuã ex oriente aurora forte
salutano cu subito aleua roscius oxori¬
tͦ Pate micha licoit celestis dicere nestia.
mortalis iusus pulcrior esse deo. huic deo
io oculis. Qiuid refert si ħ ip̃m falsu illi
⁊ uenustu uidebat᷑. sedeo ad eos ⁊ qͦs
sñ tã stabones at pecuos esse arbitra¬
tos frõtones captionesq sunt. in nob̾
at̃ oĩa en data inillio det᷑ id nob̾. nũ
⁊̃ una est oĩm facies . nã si plures alia
aliar esse alia pulcriore nctẽ ẽ Igit᷑ ali¬
quis nõ pulcerrizꝰ deuo si una oĩm facies
est florere in celo achademia nctẽ ẽ. Si
eni iuchil int̾ deu ⁊ deu differt nlła
est ap̃ eos ꝯgnitio nlła ꝑceptio. ꝙ si ⁊̃¬
uellei fłmest nlła alia nobio de deo
cogitantib spẽm nisi hõĩo incurrere
tñ ne ista tã absurda defendẽs nob̾ for¬

Expanded text:
huius collegae et familiaris nostri pater, dilexit municipem tuum Roscium, in quem etiam illud est eius: constiteram exorientem Auroram forte salutans, cum subito a laeva Roscius exoritur. pace mihi liceat caelestes dicere vestra: mortalis visus pulchrior esse deo. huic deo mis oculis: quid refert, si hoc ipsum salsum illi et venustum videbatur? Redeo ad deos. ecquos si non tam strabones at paetulos esse arbitraccos frontones capitones, quae sunt in nobis, an omnia emendata in illis? Detur id vobis; num etiam una est omnium facies? nam si plures, aliam esse alia pulchriorem necesse est, igitur aliquis non pulcherrimus deus; si una omnium facies est, florere in caelo Academiam necesse est: si enim nihil inter deum et deum differt, nulla est apud deos cognitio, n est, nullam aliam nobis de deo cogitantibus speciem nisi hominis occurrere: tamenne ista tam absurda defendes? Nobis for
Abbreviated transcription (Latin):
cu eterna esset ⁊ boatissi̾a. ht̃ eiuz ne¬
nerationez uistaz quicquid excellit ⁊
motus oĩs aui atq ira deoru pulsus
est Intelligit᷑ eni a beata ĩ mortaliq
natura ⁊ ira ⁊ gratia segregan eaub

Expanded text:
cum et aeterna esset et beatissima habet enim vecum et aeterna esset et beatissima habet enim venerationem iustam quicquid excellit, et metus omnis a vi atque ira deorum pulsus esset; intellegitur enim a beata inmortalique natura et ira
Abbreviated transcription (Latin):
uitens. Cu enii nõ instituto aliquo aũ
more an lege sit opinio ꝯstituta ma¬
neatq adunũ oĩm firma ꝯsensio intelli
tus uinatas ꝯgnitiones hẽmus d̾ qͦ
indoctos fatem̃ ꝯstare Illud ⁊̃ hãc nos
hab̾e̾ siuie anticipationez ut ante dixi
siue p̃notionez deoruz sunt eniz reb
nobis noua ponẽda noĩa ut epicurus
ipse ꝓblesi appellauit qua antea nemo
eo u̾bo noĩaret hanc igit᷑ hẽmus ut de¬
os beatosq ĩmortales putemꝰ. Que eĩ
nobienatura informationez deoꝵ ipsoꝵ
dedit eadez sculpsit in mentib ut cos
eternos ⁊ beatos haberemus q siita ẽ
uere exposita illa stũa ẽ ab epicuro qd̾
boatũ eternũq sit id noc hrẽ ip̃ nego¬
cii quicqua nec exhibere alti̾ Itaq n
lia essent oĩa si nichil aliud querimus
nisi ut eos pie coleremꝰ ⁊ ut suꝑstitio¬
ne liberaremꝰ satis esset dictum. siã et
p̃stans deoꝵ naͣ h õim putate coleret

Expanded text:
videtis. cum enim non instituto aliquo aut videtis. cum enim non instituto aliquo aut more aut lege sit opinio constituta maneatque ad unum omnium firma consensio, intelletius innatas cognitiones habemus; de quo indoctos, fatemur constare illud etiam, hanc nos habere sive anticipationem, ut ante dixi, sive praenotionem deorum sunt enim rebus novis nova ponenda nomina, ut Epicurus ipse pro/lhyin appellavit, quam antea nemo eo verbo nominarat—hanc igitur habemus, ut deos beatos et inmortales putemus. quae enim nobis natura informationem ipsorum deorum dedit, eadem insculpsit in mentibus ut eos aeternos et beatos haberemus. Quod si ita est, vere exposita illa sententia est ab Epicuro, quod beatum aeternumque sit id nec habere ipsum negotii quicquam nec exhibere alteri, itaque la essent omnia. Si nihil aliud quaereremus nisi ut deos pie coleremus et ut superstitione liberaremur, satis erat dictum; nam et praestans deorum natura hominum pietate coleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lia uulnera uite̾mꝰ odia preto̾a dissidia
discordias ortus intentus querelas lam̃¬
tationes effusas in oĩ intẽpantia lidi¬
dine adult̾ia unncula cu hĩano gnͣe
ꝯcubitus mortalesq ex ĩmortali ꝓcroa¬
tos ¶Cuz poẽtaruz aut̃ errore ꝯuĩge̾
qua in ꝯsulte ac teme̾ dicũt ueneran
Epigar̃ ⁊ in coru ipsoru nũo de quib
ħ̾ questio est hr̃e debeat. Solup eniz ui¬
dit primu esse deos ꝙ in oĩm aĩs eo¬
ru notione ĩ pressiss ipsa naͣ Que ẽ
eni gens aut ꝙ gnꝰ hõim ꝙ nõ hẽat si
ne toctrina anticipatione qñda deoꝵ
qua appellat ꝓblebune epicurus.Idest
añcepta aĩo rei quanda affirmationẽ
sine qua noc intelligi quicqua nec q̃ri
nec disputari potest quouis rõis iũ atq
utilitatẽ ex illo celi epicuri de regula et
iudicio uoliũe accepimꝰ. Ꝙ igit᷑ funda¬
mentu hiuiꝰ questiõio est id p̃clare iactũ

Expanded text:
pugnas vulnera videremus, odia praeterea discidia pugnas vulnera videremus, odia praeterea discidia discordias, ortus interitus, querellas lamentationes, effusas in omni intemperantia libidines, adulteria vincula, cum humano genere concubitus mortalisque ex inmortali procreatos. Cum poetarum autem errore coniungere quam inconsulte ac temere dicantur, venerari Epicurum et in eorum ipsorum numero de quibus haec quaestio est habere debeat. Solus enim vidit primum esse deos, quod in omnium animis eorum notionem inpressisset ipsa natura. quae est enit sine doctrina anticipationem quandam deorum, quam appellat pro/lhmyin Epicurus id est anteceptam animo rei quandam informationem, sine qua nec intellegi quicquam nec quaeri nec disputari potest. quoius rationis vim atque utilitatem ex illo caelesti Epicuri de regula et iudicio volumine accepimus. quod igitur fundamentum huius quaestionis est, id praeclare iactum
Abbreviated transcription (Latin):
sidera uniu̾sitatẽq reru que oĩa ꝯtinẽ¬
tur acq etia hõies eos qui ĩ mortalitatẽ
tat ethera esse eum que hoiẽs iouẽ ap¬
pellarent. Quiq neptũ aer ꝑ mana na¬
taret cu esset neptimu. terrãq oã eẽ
magistra officioru sit. iouẽ dicit esse:
Candẽq fatale necessitate appellat sẽ¬
piterna reru futuraru uentatẽ euoꝵ
las accomodare ad ea que ipse priõ libro
de deis ĩ mortalib dixent ut etia uet̾ri¬
mi poete quibus ħ ne suspicati quid sit
stoici fuisse udoant᷑. Quez diogenes babi¬
lonius ꝯsequens meo libro qui inscubr
de minerue partu ious ortuq uirgmio
ad phisiologia traducens deuinget a fa¬
buli¶Exposiũ fere nõ philosophoꝵ ui
dicia s delirantiu sõpnia siereni młto
absordiora sunt ea que poetaru uocib
fusa ipsa suauitate nocuerũt qui ⁊ ira
inflãmatos ⁊ libidine furẽtes induxe¬
rũt deos fecerũtq ut eoꝵ bella pugnas

Expanded text:
tinerentur, atque etiam homines eos qui inmortalitatem tat aethera esse eum quem homines Iovem appellarent, quique aer per maria manaret eum esse Neptunum, terramque eam esse magistra officiorum sit, Iovem dicit esse, eandemque fatalem necessitatem appellat sempiternam rerum futurarum veritatem; quorum las accommodare ad ea quae ipse primo libro de deis inmortalibus dixerit, ut etiam veterrimi poetae, qui haec ne suspicati quidem sint, Stoici fuisse videantur. Quem Diogenes Babylonius consequens in eo libro qui inscribitur de Minerva partum Iovis ortumque virginis ad physiologiam traducens deiungit a fabula. Exposui fere non philosophorum iudicia sed delirantium somnia. Nec enim multo absurdiora sunt ea quae poetarum vocibus fusa ipsa suavitate nocuerunt, qui et ira inflammatos et libidine furentis induxerunt deos feceruntque ut eorum bella proelia
Abbreviated transcription (Latin):
deoruz ut primuz nõ sensu s mente cer¬
nat᷑. sieo soliditate quada nec ad nũm
ut ea q̃ ille ꝑꝑ ĩ firmitate Gc̃¬
appellat᷑ s ymaguub siłitudine ⁊ tñsici¬
one ꝑceptis cu uifinita siłunaꝵ ymagi¬
nti species ex in nũabilib indiuidius ex¬
istat ad eos affluat ca maxĩs uoluptati¬
b in eas ymagines mentez intentaz
ata natura ⁊ et̾na. Sũma uõ uiꝯ infini¬
si mortaliũ tamita młtitudo sit ose ĩmortasici
nõ minore. Et si que utimant in nũabi¬
lia sint ⁊̃ ea que ꝯseruent infinita ẽẽ debẽ
Et quer̾e a nob̾ halbe soletis que uita deo¬
ru sit que abhio degat᷑ etas Ca uidelic
qua nichil beatius nichil oĩbus bonis af¬
aluentius cogitari potest. suchil eĩ agit
nlłis occupatõib est ĩplicatus sulla oꝑa

Expanded text:
deorum, ut primum non sensu sed mente cerdeorum, ut primum non sensu sed mente cernatur, nec soliditate quadam nec ad numerum, ut ea quae ille propter firmitatem appellat, sed imaginibus similitudine et transitione perceptis, cum infinita simillumarum imaginum species ex innumerabilibus individuis existat et ad deos adfluat, cum maximis voluptatibus in eas imagines mentem intentam ata natura et aeterna. Summa vero vis infinisi mortalium tanta multitudo sit, esse inmortalium non minorem, et si quae interimant innumerabilia sint, etiam ea quae conservent infinita esse debere. Et quaerere a nobis Balbe soletis quae vita deorum sit quaeque ab is degatur aetas. ea videlicet qua nihil beatius nihil omnibus bonis affluentius cogitari potest. nihil enim agit, nullis occupationibus est inplicatus, nulla opera
Abbreviated transcription (Latin):
re iudeat᷑ eande esse pulcherrimã que cõ¬
positio menbroru que ꝯfiriatio lunam̃¬
toru que figura q̃ species huãna potest eẽ
pulcrior: uos quide bucilli folertie. sã cocta
meus mõ ħ mõ illud cu artificiu effingi¬
tis fabricãq diuma qua sint oĩa ĩ hoĩs
figura nõ mõ adusu nãm ⁊̃ ad uenus¬
tatẽ apta describere. Ꝙ si oĩm aĩantui for¬
ma uĩcit hoĩs figura. deus aut̃ aĩanc ẽ
ea figura ꝓfecto est que pulch̾tima sit õ¬
niũ. Qm̃q deos beatissi̾os esse ꝯstat. bei¬
tus ãt esse sine uirtute neõ pot est. nͨ uir¬
duz est nec tñ ea spocies corpuo ẽ s quasi
corpus. nec ht̃ sanguiẽ s quasi sangm̃
hec quãqua ⁊ inuenta sũt acutius et
dicta subtilius ab epycuro qua ut qui¬
us ea possit agnosce̾ tñ fretus intellia
nra dissero breuis qua causa desiderat
Epycurus aut̃ qui res occultas ⁊ penitꝰ
abditas nõ mõ uideat aĩo s ⁊̃ sic tractet

Expanded text:
ndem esse pulcherrimam, quae conpositio membrorum, quae conformatio liniamentorum, quae figura, quae species humana potest esse pulchrior? Vos quidem Lucili soletis nam Cotta meus modo hoc modo illud, cum artificium effingitis fabricamque divinam, quam sint omnia in hominis figura non modo ad usum verum etiam ad venustatem apta describere; quod si omnium animantium formam vincit hominis figura, deus autem animans est, ea figura profecto est quae pulcherrimast omnium. quoniamque deos beatissimos esse constat, beatus autem esse sine virtute nemo potest nec virdum est. Nec tamen ea species corpus est sed quasi corpus, nec habet sanguinem sed quasi sanguinem. Haec quamquam et inventa sunt acutius et dicta subtilius ab Epicuro quam ut quivis ea possit agnoscere, tamen fretus intellegentia vestra dissero brevius quam causa desiderat. Epicurus autem, qui res occultas et penitus abditas non modo videat animo sed etiam sic tractet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ sslłe corpis siec ille fusus ⁊ cando¬
re mixtus rubor sanguis ẽ s quedã sã¬
guĩs słitudo sic in epycureo deo nõ rẽ
Cedo michi istoru adũbratoru deorũ
lunam̃ta atq formas siõ teest ħ loco co¬
pia rationu quibus doce̾ uelitis hu¬
manas esse formas deoru prumm̃ ꝙ ita
sit infortu anticipatũq mentib uris
ut hoĩ cu deu cogitet for occurrat hu

Expanded text:
non est sed simile corporis, nec ille fusus et candonon est sed simile corporis, nec ille fusus et candore mixtus rubor sanguis est sed quaedam sanguinis similitudo; sic in Epicureo deo non rem cedo mihi istorum adumbratorum deorum liniamenta atque formas. Non deest hoc loco copia rationum, quibus docere velitis humanas esse formas deorum; primum quod ita sit informatum anticipatum- que mentibus nostris, ut homini, cum de deo cogitet, forma occurrat hum
Abbreviated transcription (Latin):
qui si ħ democt̾ea nõ audisset quid au¬
dierant. Quod ẽ inphisicis epiculi nõ
a democrito. nã ⁊ si queda ꝯmutauit ut
quid̾ paulo añ te inclinatõne athomo¬
ru dixi tñ pleraq dicit eade athomos
manes ymagines infinitatẽ locoru
ĩnuͣabilitate mũdoru eoru ortus in¬
qua me nõ fateor solii s ĩ facile pati¬
or. Cũ quide seł dicta sunt quid ẽ qd̾¬
sit sangis uelleiꝰ intellige̾ possit cocta
nõ possit: Itaq corpus quid sit. sangius ꝙͥ
sit intelligo Quasi corpus quid sit ⁊ quaiͣ
sanguis quid sit. nlło ꝓrsus mõ intelligo
sieq tu me sedas ut pitagoras solebat a¬
lienos. nõ ꝯsulta dicis oculte tãqua e¬
rachitus.s quod in t̾ nos liqueat ne ꝗ
dez tu intelligis. Ilud uideo pugnare
te speciesut quedaz sit deoruz que nich̾
ꝯcreti hẽat. nichil solidi. nichil expressi
nich̾ emmẽtis sitq pura lenis ꝑlucida

Expanded text:
qui si haec Democritea non audisset, quid auqui si haec Democritea non audisset, quid audierat, quid est in physicis Epicuri non a Democrito? nam etsi quaedam commutavit, ut quod paulo ante de inclinatione atomorum dixi, tamen pleraque dicit eadem, atomos inane, imagines infinitatem locorum innumerabilitatemque mundorum, eorum ortus inquam me non fateor solum sed etiam facile patior; cum quidem semel dicta sunt, quid est quod Velleius intellegere possit Cotta non possit? itaque corpus quid sit sanguis quid sit intellego, quasi corpus et quasi sanguis quid sit nullo prorsus modo intellego. neque tu me celas ut Pythagoras solebat alienos, nec consulto dicis occulte tamquam Heraclitus, sed, quod inter nos liceat, ne tu quidem intellegis. Illud video pugnare te, species ut quaedam sit deorum, quae nihil concreti habeat nihil solidi nihil expressi nihil eminentis, sitque pura levis perlucida.
Abbreviated transcription (Latin):
in deo quid sit sanguis intellige̾ nõ
possum. sie tu quid̾ ueldei s nõ ius fatiꝰ
Ista a uobio quasi dictata reddunt᷑ que
epicurus ositm̃s clucinatus ẽ. Cũ ꝗd
gloriaret᷑ ut uitemus inscriptio se ma¬
tñ facile ꝙ creda sic̃ mali edificii dño
glorianti se architectu nõ hũisse. nich
eniz floret ex achatrmia nichilue ex
leutõ nch̾ue epu̾lib quide discipli¬
nis xenocratez audire potuit euez ur
dii ĩ mortales ⁊ fũt qui putãt audisse
ipse nõ uult credo plus nenuni pãfi¬
luz ꝙ̃daz platonis au ditorez ait a se se
nauduuz Ibientz a dolescens habita¬
dat cu patre ⁊ fratrib ꝙ meã pater
euis neodes agͥpeta uenerat. S cum
agellus eum nõ satie aleret ut opinor
ludi magr̃ fuit s hũc platone mirifi¬
ce ꝯtẽpnit epicurus Ita metuit negͥ
ũqua didicisse iudcat᷑ ĩ nausifarie de¬
mocritoo tenet᷑ Que cu ase nõ neget
auditu uexat tñ õibuo ꝯtumeliis at¬

Expanded text:
id sit quasi sanguis intellegere non possum. ne tu quidem Vellei, sed non vis fateri. Ista enim a vobis quasi dictata redduntur, quae Epicurus oscitans halucinatus est, cum quidem gloriaretur, ut videmus in scriptis, se ma crederem, sicut mali aedificii domino glorianti se architectum non habuisse; nihil enim olet ex Academia, nihil ne ex Lycio, nihil ne e puerilibus quidem disciplinis. Xenocraten audire potuit quem virum, dii inmortales, et sunt qui putent audisse; ipse non vult: credo, plus nemini. Pamphilum quendam Platonis auditorem ait a se Sami auditum ibi enim adulescens habitabat cum patre et fratribus, quod in eam pater eius Neocles agripeta venerat, sed cum agellus eum non satis aleret ut opinor, ludi magister fuit; sed hunc Platonicum mirifice contemnit Epicurus: ita metuit ne quid umquam didicisse videatur. In Nausiphane Democriteo tenetur; quem cum a se non neget auditum vexat tamen omnibus contumeliis. at
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceto esse teos. doce me igit᷑ uñ sint. u¬
bi sint quales sint corpe: aĩo. iuta. hec eĩ
scire desicero. ab uti̾s ad oĩa athomorũ
reg ⁊ licentia hĩc ꝙcũq insolũ ueĩt ut
mane nichil esse indiuiduũ põt. hec
egonũt phisicoru oracula firndo u̾a
cippi esse ccepuscula q̃daz lenia alia aspe
celu atq terra nlło cogente naͣ s cõ¬
cursu quod̾a fortuito hanc tu opõnẽ
G. ueleiꝰq adhanc etate ꝑduxisti pͥusq
te quis de om̃i iure statu qua de ista
auctoritate deiecdit añ eni udicasti e¬
pycurũ te esse oportere qua ista ꝯgno¬
iusti Ita nccẽ fuit aut ħ flagicia ꝯciꝑe
aĩo aut suscepte ph̾ie nomẽ amute̾¬

Expanded text:
Concedo esse deos; doce me igitur unde sint uConcedo esse deos; doce me igitur unde sint ubi sint quales sint corpore animo vita; haec enim scire desidero. Abuteris ad omnia atomorum regno et licentia; hinc quodcumque in solum venit, ut inane, nihil esse individuum potest. Haec ego nunc physicorum oracla fundo, vera cippi, esse corpuscula quaedam levia alia aspercaelum atque terram nulla cogente natura sed concursu quodam fortuito—hanc tu opinionem C. Vellei usque ad hanc aetatem perduxisti, priusque te quis de omni vitae statu quam de ista auctoritate deiecerit; ante enim iudicasti Epicureum te esse oportere quam ista cognovisti: ita necesse fuit aut haec flagitia concipere animo aut susceptae philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ falsu est. primu eni uñ tibi note
sint opĩones nationu eque arbitror
mł̾tas esse gentes sic ĩmanitate effera¬
tas ut apud eas nlła suspicio deoru. Qd̾
diagoras athoos qui dcũs est posteaq the¬
otorus. sõne aꝑte deoru nãz sustuler̃t
siã abdeites que ꝓtagoras cuiꝰ ate mõ
mentio stã ẽ sophistes tẽporib illio ẜ
maximꝰ cu inprincipio libri sic posuis
libriq eius in ꝯditõe ꝯbusti exquo equi¬
de existimo cartones adhanc snĩa ꝓ
fitenda młtos esse scõs. quippe cu penã
ne dubitatio quid effug̾e̾ potiusset.
Quid te saculegis quid de ĩpiis ꝑuiris
diceꝰ: ẽubłs. si lucius ũqua si lupus
aut carbo aut neptuni filius ut ait bi¬
ciluis putass esse deopta ꝑiurus aut
tã ĩpurus fuisset. sonest gͥ tã expłorata is¬
ta ratio ad id ꝙ mi̾tis ꝯfirmandu quã u¬
det᷑. s quia cõe ħ est argumẽtu aliorũ¬

Expanded text:
etiam falsum est. Primum enim unde tibi notae sunt opiniones nationum? equidem arbitror multas esse gentes sic inmanitate efferatas, ut apud eas nulla suspicio deorum sit. Quid Diagoras, Atheos qui dictus est, posteaque Theodorus nonne aperte deorum naturam sustulerunt? nam Abderites quidem Protagoras, cuius a te modo mentio facta est, sophistes temporibus illis vel maximus, cum in principio libri sic posuisslibrique eius in contione combusti; ex quo equidem existimo tardioris ad hanc sententiam profitendam multos esse factos, quippe cum poenam ne dubitatio quidem effugere potuisset. Quid de sacrilegis, quid de impiis periurisque dicemus? Tubulus si Lucius umquam, si Lupus aut Carbo aut Neptuni filius, ut ait Lucilius, putasset esse deos, tam periurus aut tam inpurus fuisset? Non est igitur tam explorata ista ratio ad id quod vultis confirmandum quam videtur. sed quia commune hoc est argumentum alioru
Abbreviated transcription (Latin):
ad uite cultu esset ĩuenta ipsasq res
utiles ⁊ salutares deoru esse uocabulis
nũcupatas ut ne ħ quid̾ dice̾t illa inuẽ¬
ta esse deoruz s ipsa diuina. Quo quid
absurdius qua aures sordidas atq d̾ for¬
mes deoruz honore effice̾ aut hoiẽs iã
morte teletos repone̾ in deos quoꝵ oĩo
cultus esset futurus inluctu lam uero
chisippus qui stoitoru sõpnioru ua¬
ferimꝰ habetur int̾pres magna tur¬
ba ꝯgregat ignotoru deoru atq ita
ignotoru ut cos nec ꝯiectura quidez
informare possimus cu mens nr̃a quid¬
uo iudeatur cogitatõe posse depinge̾
ait eniz iũ diuinaz ĩ rõne esse positaz
munduz teuz dicit esse ⁊ eus animi fu¬
sionez uniu̾sa. Tũ eius ip̃us principa¬
tu quasi mente rõne u̾setur coẽmq¬

Expanded text:
ad vitae cultum esset inventa, ipsasque res ad vitae cultum esset inventa, ipsasque res utiles et salutares deorum esse vocabulis nuncupatas, ut ne hoc quidem diceret, illa inventa esse deorum, sed ipsa divina; quo quid absurdius quam aut res sordidas atque deformis deorum honore adficere aut homines iam morte deletos reponere in deos, quorum omnis cultus esset futurus in luctu. Iam vero Chrysippus, qui Stoicorum somniorum vaferrumus habetur interpres, magnam turbam congregat ignotorum deorum, atque ita ignotorum ut eos ne coniectura quidem informare possimus, cum mens nostra quidvis videatur cogitatione posse depingere. ait enim vim divinam in ratione esse positam mundum deum dicit esse et eius animi fusionem universam, tum eius ipsius principatum qui in mente et ratione versetur, com
Abbreviated transcription (Latin):
manibus ꝑ quanda significatione ẜ
docet tributa noĩa Cuiꝰ discipuli aristo¬
nis nõ minus magno in errore suũa ẽ
qui neq forma dei intelligi posse cen¬
seat nz in diis sensuz esse dicat dubitetz
oĩo dens aiãns nec ne sit. Cleantes autẽ
qui zenonez audiuit una cuz eo ꝙ̃ ꝓxĩe
tocuis nẽ mẽti atq aĩo tribuit ħ nomẽ
tũ ultimu ⁊ altissimu atq undiq
cucũfusu ⁊ extremu oĩa cingentem
atq ꝯplexuz ardorez qui ether noĩetur
certissimuz deui udicat. Idẽq quasi de¬
lirans inhio libris quos scripsit ꝯtra uo¬
luntate ẽũ fingit forma quanda et
spẽm deoru õũ diuinitate oẽm tribu¬
it astrio. Cũ nichil rõne censet esse duu¬
nu.Ita fit ut deus ale quez mente nosti¬
mus atq in aĩ notionẽ tãqua ĩuestigio
uolumus repon̾e nũqua ꝓrsus appareat
at ꝑseus eiusde zenonis auditor eos ẽẽ
hab̾itos deos a quibus magna utilitas

Expanded text:
mutis per quandam significationem haec docet tributa nomina. Cuius discipuli Aristonis non minus magno in errore sententiast, qui neque formam dei intellegi posse censeat neque in dis sensum esse dicat dubitetque omnino deus animans necne sit. Cleanthes autem, qui Zenonem audivit una cum eo quem proxime totum ultimum et altissimum atque undique circumfusum et extremum omnia cingentem atque conplexum ardorem, qui aether nominetur, certissimum deum iudicat; idemque quasi delirans in his libris quos scripsit contra voluptatem tum fingit formam quandam et speciem deorum, tum divinitatem omnem tribuit astris, tum nihil ratione censet esse divinius. ita fit ut deus ille, quem mente noscimus atque in animi notione tamquam in vestigio volumus reponere, nusquam prorsus appareat. At Persaeus eiusdem Zenonis auditor eos esse habitos deos a quibus aliqua magna utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
cessal uiz Quod quid dici põt obtusius
urgebat archesllas zenonez cuz ip̃e on
falsa dic̾e̾t que sensib uiterent᷑. Cenõ
at nõ nlła uisa esse falsa nõ oĩa trai¬
it epicurus ne si unu uisuiz esset falsũ
pellet. Ide facit in nã teoru dũ indiui¬
duoru corporu ꝯcretione fugit non
interitus ꝙ disporut᷑ ꝯsequatur.negat
esse corpus deoruz s tãqua corpus. net
sanguiẽ s tãqua sanguiẽ ꝙ mbile

Expanded text:
sius? Urguebat Arcesilas Zenonem, cum ipse falsa omnia diceret quae sensibus viderentur, Zenon autem non nulla visa esse falsa non omnia; timuit Epicurus ne, si unum visum esset falsum,pelleret. Idem facit in natura deorum: dum individuorum corporum concretionem fugit ne interitus et dissipatio consequatur, negat esse corpus deorum sed tamquam corpus, nec sanguinem sed tamquam sanguinem. Mirabile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtis magnitudine regionu uideretis
inqua se miscuens animus ⁊ intẽdens
ita late longeq pegrinat᷑ut ulła tñ
horaz ulruni udoat inqua possit ꝯsistere
Inhac gͥ minẽsitate latitudinũq ⁊ al¬

Expanded text:
partis magnitudinem regionum videretis, partis magnitudinem regionum videretis, in quam se iniciens animus et intendens ita late longeque peregrinatur, ut nullam tamen oram ultimi videat in qua possit insistere. in hac igitur inmensitate latitudinum lon
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in et̾niꝯ uoluptatib hinc deu rite
beatu dixerimus uestru eniz laborionis¬
suu siue eni ip̃e mundus deus ẽ. quid
li teleritate. nichil quietuz aut nich be¬
atuz est. Sue in ipso mundo deus mest
aliquis qui regat. qui gubernet ⁊ qui c̃¬
sus astroru mutationes tẽporu rerũ
uicissitudines ordinesq ꝯseruet. terras
⁊ maria ꝯtẽplans. hõim ꝯmoda uitasq
tueat᷑. ne ille ẽ ĩplicatus molestis nego¬
cus ⁊ operosis sios aut̃ beata uita in
animi securitate. ⁊ in oĩm notione nu¬
meru ponimꝰ docuit eĩ uos id̾ ꝙ cetã¬
nã esstm̃ ẽẽ mũdu nichil opuo fuisse fab¬
catãq ea rẽ esse facilez qua nos effingi
negetis sine duuna posse sollertia ut in¬
nũabiles nã mũdos effectura sit efferit
cu explicare argͥmẽti exitu nõ potes¬
tio. ꝯfugitio adeu cuiꝰ opera ꝓftõ nõ de¬
sderaretio si mimẽsa ⁊ int̾i̾ata in õĩp

Expanded text:
tum in aeternis voluptatibus. Hunc deum rite beatum dixerimus, vestrum vero laboriosissimum. sive enim ipse mundus deus est, quid li celeritate: nisi quietum autem nihil beatum est; sive in ipso mundo deus inest aliquis, qui regat qui gubernet qui cursus astrorum mutationes temporum rerum vicissitudines ordinesque conservet, terras et maria contemplans hominum commoda vitasque tueatur, ne ille est inplicatus molestis negotiis et operosis. nos autem beatam vitam in animi securitate et in omnium vacatione munerum ponimus. docuit enim nos idem qui cet esse mundum, nihil opus fuisse fabrica, tamque eam rem esse facilem, quam vos effici negetis sine divina posse sollertia, ut innumerabiles natura mundos effectura sit efficiatcum explicare argumenti exitum non potestis confugitis ad deum. cuius operam profecto non desideraretis, si inmensam et interminatam in omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtimant᷑ ex quo efficiant᷑ hee reru for¬
me ⁊ figure quas uos effici posse sine fol¬
libus ⁊ incudibus nõ putatis. Itaq ĩ posu¬
istis inceruicib nrĩs sẽpiternu deum¬
dñm que dies ⁊ noctes time̾muo. Qius
ei nõ timeat oĩa prouitente ⁊ cogi¬
putante curiosu ⁊ plenu negocii do¬
mini. hinc uobis extitit prim̃ illa fata
quid accidat id externa ultate causaꝵq
ꝯtuiatione fluxisse dicatis. Quanti

Expanded text:
continuantur; ex quo efficiuntur eae rerum formae et figurae, quas vos effici posse sine follibus et incudibus non putatis. itaque inposuistis in cervicibus nostris sempiternum dominum, quem dies et noctes timeremus. quis enim non timeat omnia providentem et cogiputantem curiosum et plenum negotii deum? Hinc vobis extitit primum illa fatalquid accidat id ex aeterna veritate causarumque continuatione fluxisse dicatis. quanti
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ diuina esse putat. Errantib ĩstel¬
lis diuinitatez tribuit sensuqz deuz pͥ¬
uat ⁊ eius forma mutabile esse uult
Eotẽq in libro rursus terrã ⁊ celũ rest̾
indeos. siec uero theofrasti inꝯstantia
ferenda est Modo eniz menti diuine
tribuit principatu modo celo. tũ at̃
signio si deribusq celestibus. sieo audien¬
dus eus adiutor stratois qui phisicus appa¬
litur. qui oẽm uĩ diuina innatura sitã cẽ
censet. Que causas giguendi addendi mi¬
nuendiq hẽat s carcat oĩ sensu ⁊ figura
Ceno atut iã ad nr̃os balbe ueniaz na

Expanded text:
ntem divinam esse putat, errantibus etiam stelntem divinam esse putat, errantibus etiam stellis divinitatem tribuit sensuque deum privat et eius formam mutabilem esse vult, eodemque in libro rursus terram et caelum refert in deos. Nec vero Theophrasti inconstantia ferenda est; modo enim menti divinum tribuit principatum modo caelo, tum autem signis sideribusque caelestibus. Nec audiendus eius auditor Strato is qui physicus appellatur, qui omnem vim divinam in natura sitam esse censet, quae causas gignendi augendi minuendi habeat sed careat omni et sensu et figura. Zeno autem, ut iam ad vestros Balbe veniam, n
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit ut replicatione quada mundi
motu regat atq tueat᷑. Cũ celi ardorẽ
teuz dicit esse nõ intelligẽs celu iñ di
esse ꝑtẽ qũ alio loco ipse designarit deũ
Quõ aut̃ celi diuinus aie tensus inceli¬
tate tanta ꝯseruari pẽt u̾ dem̃ illi tot dii
uant ⁊̃ prudentia quo porro mũdus mo¬
uen põt carens corpe aut quomõ sẽper
se mouẽs esse quietus ⁊ beatus põt. siec
uõ eius condiscipłs yenocrates inhoc
gene̾ prudentior ui cuiꝰ libris que sunt
mnã deoruz ulła species diuina descri¬
bit᷑. Deos eni octo esse dicit quq cos
qui instellis uagisnoĩant᷑. unu qui ex
õibus siderib que infra celo sut ex dis¬
ꝑsis quasi menbris sĩplex sit putandꝰ
tens. septunu sole adiũgit octauũq
lunaz qui quo sensu beati esse possint
intelligi nõ potest. ¶Exeade platonis
scola ponticus eraclites puerilibus fabu¬
lis refersit libros ⁊ tñ nõ mũdu tũ m̃¬

Expanded text:
tribuit ut replicatione quadam mundi tribuit ut replicatione quadam mundi motum regat atque tueatur, tum caeli ardorem deum dicit esse non intellegens caelum mundi esse partem, quem alio loco ipse designarit deum. quo modo autem caeli divinus ille sensus in celeritate tanta conservari potest? ubi deinde illi tot dii, vat, etiam prudentia. quo porro modo mundus moveri carens corpore aut quo modo semper se movens esse quietus et beatus potest? Nec vero eius condiscipulus Xenocrates in hoc genere prudentior est, cuius in libris qui sunt de natura deorum nulla species divina describitur; deos enim octo esse dicit, quinque eos qui in stellis vagis nominantur, unum qui ex omnibus sideribus quae infixa caelo sint ex dispersis quasi membris simplex sit putandus deus, septimum solem adiungit octavamque lunam; qui quo sensu beati esse possint intellegi non potest. Ex eadem Platonis schola Ponticus Heraclides puerilibus fabulis refersit libros, et tamen modo mundum tum me
Abbreviated transcription (Latin):
astra ⁊ terraz ⁊ aiõs ⁊ eos quos maioruz
institutis accepiꝰ. aue etia ꝑse sũt fal¬
sa ꝑspicue ⁊ int̾ se uehement̾ repugnã¬
tia atq etia xenofon pauciorib u̾bis
eade fere peccat. facit eni inhisque a
cocrate dicta retulit socratẽ disputantẽ
forma dei queri uõ optet̾e euntẽq ⁊ sole
teos quesiuit merratis fere quib ea que
libro qui phisicus mitribit᷑ ppłares deos
młtos uinu nãe esse dicens. tollit uim
⁊ nã deoru. Nie multo socus speusippus
platone auũculu subsequeno ⁊ iũ qnͣ¬
da dicens. qua oĩa regunt᷑ oãq aĩale
euelłe ex aĩs conat᷑ ꝯgnitione deoru
aristotilesq int̾cio de phiła libro. młta
turbat a magrõ uno platone dissenti¬
ens. Mͦ eni menti tribuit õẽm diumita¬
tẽ mõ mundu tp̃ deu dicit ẽẽ modo
aliũ quenda p̃ficit mundo eaq eas ꝑtes

Expanded text:
astra et terram et animos et eos quos maiorum astra et terram et animos et eos quos maiorum institutis accepimus. quae et per se sunt falsa perspicue et inter se vehementer repugnantia. Atque etiam Xenophon paucioribus verbis eadem fere peccat; facit enim in his quae a Socrate dicta rettulit Socratem disputantem formam dei quaeri non oportere, eundemque et solem t isdem in erratis fere quibus ea quae libro qui physicus inscribitur popularis deos multos naturalem unum esse dicens tollit vim et naturam deorum. Nec multo secus Speusippus Platonem avunculum subsequens et vim quandam dicens, qua omnia regantur, eamque animalem, evellere ex animis conatur cognitionem deorum. Aristotelesque in tertio de philosophia libro multa turbat a magistro suo Platone dissentiens; modo enim menti tribuit omnem divinitatem, modo mundum ipsum deum dicit esse, modo alium quendam praeficit mundo eique eas partis
Abbreviated transcription (Latin):
pedodes aut̃ multa alia pectans in deoꝵ
opinione turpissie labitur. Quatuor eĩ
nãs ex quibus oĩa ꝯstare censet diuinas
esse uult quas ⁊ nasti ⁊ extingui ꝑspicu¬
um ẽ ⁊ sensu oĩ care̾. siec uõ ꝓtagoras
natura reru suspicari. ꝙ democritus ꝙ
tũ ymagines eorũq cutum iras in deo¬
telligentiãq nrãm. sõne ĩ maxio errore
u̾sat᷑ cu idez oĩo qr nichil sꝑ suo statu
maneat neget esse quicqua sẽpit̾nu
euo reliqua faciat. Quod aer quo dio¬
genis apolloniates utit᷑ deo quez sẽsuz
hr̃e potest aut quaz formaz dei. Iam de
platonis in ꝯstantia longu ẽ dic̾e̾ qui
inthimeo patrẽ huiꝰ mũdi noĩari neg
posse In legu au t̃ libris quid sit oĩo d̾o
sensu noce est careat etiaz prudentia ca¬
reat uoluptate que oĩa una cuz deoru
notione ꝯp̃hendizꝰ. Ide ⁊ inthuneo dic̃
u ̃ legib ⁊ munduz deuz esse ⁊ celuz et

Expanded text:
pedocles autem multa alia peccans in deorum pedocles autem multa alia peccans in deorum opinione turpissume labitur. quattuor enim naturas, ex quibus omnia constare censet, divinas esse vult; quas et nasci et extingui perspicuum est et sensu omni carere. Nec vero Protagoras, natura deorum suspicari. Quid Democritus, qui tum imagines eorumque circumitus in deotellegentiamque nostram, nonne in maximo errore versatur? cum idem omnino, quia nihil semper suo statu maneat, neget esse quicquam sempiternumeius reliquam faciat? Quid aer, quo Diogenes Apolloniates utitur deo, quem sensum habere potest aut quam formam dei? Iam de Platonis inconstantia longum est dicere, qui in Timaeo patrem huius mundi nominari neget posse, in Legum autem libris quid sit omnino desensu necesse est, careat etiam prudentia, careat voluptate; quae omnia una cum deorum notione conprehendimus. idem et in Timaeo dicit et in Legibus et mundum deum esse et caelum et
Abbreviated transcription (Latin):
płisq ꝯtinge̾t tñ dei ꝑte esse misera
ꝙ fi̾ nõ potest. Cur aut̃ quicquar ignora¬
ret aĩmus hoĩs si esset deus. Quomõ por¬
ro deus iste si nichil ess nisi animus aut
infixus aut inifusus ess ĩ mundo. Tum
xenofanes qui mente adiũcta õẽ pre¬
terea ꝙ est infinituz deuz uoluit esse
de ipsa mẽte irẽ rep̃henderet᷑ ut ceten
¶De uifinitate aut̃ uehementius inqua
nichil neq sentiens neq ꝯiuĩctu põt eẽ
siã pamenides qui ꝯuentu quidda co¬
rone siłem efficit stephane appellat cõ¬
tinente ardore lucis ortẽ qui cingit
celu que appellat deum. In quo n figu¬
raz diuma neq sensuz quisqua suspi¬
cari potest multaq eiusde monstta & p¬
pe qui bellu. qui discordia. qui cupidi¬
tatez ceta genis eiusdez ad deu reuo¬
cat q̃ uł morbo uł sõpno uł obluione
łuetustate delent᷑. Ea demq desi derib
que rephensa inalio iã inħ omittant᷑. En¬

Expanded text:
isque contingeret, tum dei partem esse miseram, quod fieri non potest. cur autem quicquam ignoraret animus hominis, si esset deus? quo modo porro deus iste, si nihil esset nisi animus, aut infixus aut infusus esset in mundo? Tum Xenophanes, qui mente adiuncta omne praeterea, quod esset infinitum, deum voluit esse, de ipsa mente item reprehendetur ut ceteri, de infinitate autem vehementius, in qua nihil neque sentiens neque coniunctum potest esse. Nam Parmenides quidem commenticium quiddam: coronae similem efficit stefa/nhn appellat continentem ardorum lucis orbem, qui cingit caelum, quem appellat deum; in quo neque figuram divinam neque sensum quisquam suspicari potest. multaque eiusdem monstra, quippe qui bellum qui discordiam qui cupiditatem ceteraque generis eiusdem ad deum revocet, quae vel morbo vel somno vel oblivione vel vetustate delentur; eademque de sideribus, quae reprehensa in alio iam in hoc omittantur. Em
Abbreviated transcription (Latin):
bestant a diis in mortalib tribui genĩ
huãno putant. multaq que dicent᷑ in
his libris colligunt. Que talia sunt ut ea
ip̃a dii ĩ mortales adusum hõim fabrica¬
ti pene uidtant᷑. Contra quos carneades
ita multa disseruit ut excitaret hoĩes ñ
socordes ad ueri inuestigandi cupidita¬
tẽ. sies eniz nulla est de qua tanto opere
nõ solu in docti s etia docti dissentiant
Quoru opiniones cu tã uarie sint tãq
inter se dissentientes. alii utrũ profecto¬
fieri potest ⁊ earuz nulla alteruz certe po¬
test ut plus una natura sit. Quamqua
in causa ⁊ beniuolos obuirgatores placa¬
re ⁊ inudos uituꝑatores ꝯfutare possu¬
mus ut alteros rep̃hendisse penitoat altĩ
didicisse se gaudeant. sã qui ãmonẽt ami¬
ce docendi sunt. qui ini mice insectant᷑
repellendi. multuz auf fluxisse uideo de li¬
bus nr̃is quos cõplures breui tẽpe edidi¬
mus. uariũq sermone partiz admira

Expanded text:
bescant, a dis inmortalibus tribui generi bescant, a dis inmortalibus tribui generi humano putant, multaque quae dicentur in his libris colligunt, quae talia sunt ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominum fabricati paene videantur. Contra quos Carneades ita multa disseruit, ut excitaret homines non socordes ad veri investigandi cupiditatem. res enim nulla est de qua tantopere non solum indocti sed etiam docti dissentiant; quorum opiniones cum tam variae sint tamque inter se dissidentes, alterum fieri profecto potest ut earum nulla, alterum certe non potest ut plus una vera sit. Qua quidem in causa et benivolos obiurgatores placare et invidos vituperatores confutare possumus, ut alteros reprehendisse paeniteat, alteri didicisse se gaudeant; nam qui admonent amice docendi sunt, qui inimice insectantur repellendi. Multum autem fluxisse video de libris nostris, quos compluris brevi tempore edidimus, variumque sermonem parti
Abbreviated transcription (Latin):
b hõim generi tributum. Sin auf dei
neq possunt nos uiuare neq uolunt
n oĩo curant. nec quid agamus aduer¬
tunt. nec est quid abhis ad hõmi uita
ꝑmane̾ possit. quid est quid̾ ulłos deio
ĩmortalib cultuo honores preces adhi¬
beannis: Inspecie aut̃ ficte similatoĩs
sicut relique uirtutes ita pietas in esse
nõ potest cũ qua simul sauctitatez ⁊ reli¬
gione tolli necẽ est. quibus sublatio per¬
turbatio uite sequitur ⁊ magna confusio
atq haud scio an pietate aduersus deos sb̾¬
lata fides etiam ⁊ socieras genis huamani
⁊ una excellentissima iusticia tollat᷑ ¶ St̃
aut̃ alii phi ⁊ hii quidem magni atq nobi¬
les qui deorum mente atq orõne oẽm
mundu admĩstrari ⁊ regi censeant. siez
uero id solu sed etia adhild̾e hõim uite¬
terra pariat ⁊ fruges. ⁊ fẽpestates ac tẽ¬
poru uanetates celiq mutationes qui¬
bus oĩa que terra gignat maturata pu¬

Expanded text:
bus hominum generi tributum; sin autem dei bus hominum generi tributum; sin autem dei neque possunt nos iuvare nec volunt nec omnino curant nec quid agamus animadvertunt nec est quod ab is ad hominum vitam permanare possit, quid est quod ullos deis inmortalibus cultus honores preces adhibeamus? in specie autem fictae simulationis sicut reliquae virtutes item pietas inesse non potest; cum qua simul sanctitatem et religionem tolli necesse est, quibus sublatis perturbatio vitae sequitur et magna confusio; atque haut scio an pietate adversus deos sublata fides etiam et societas generis humani et una excellentissuma virtus iustitia tollatur. Sunt autem alii philosophi, et hi quidem magni atque nobiles, qui deorum mente atque ratione omnem mundum administrari et regi censeant, neque vero id solum, sed etiam ab isdem hominum vitterra pariat et tempestates ac temporum varietates caelique mutationes, quibus omnia quae terra gignat maturata pu