comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑. ita erronei sp̃c animã in qua
fuerit umea sp̃italis excisa. et ex¬
clusis uirtutib fides ip̃a turbata
quasi desertũ locũ nullo obsisten¬
te securi ꝑambulant. et in qͦslibet
errores. ebͥam et nutabunclam.
precipitant. De pͥncipib ergo uł
dñs gentiũ. qͥ uinee flagella suc¬
cidunt. et usq ad iazer ꝑueni¬
unt: rede dicit᷑. Ftrauert̃ in de¬
serco. Et subungit᷑. ꝓpagineseiꝰ
relicte sunt. Methaphorã uinee
ꝓsequens. ñ solũ eam in solitudi¬
nem asserit esse recdactam. s et
ꝓpagines eiꝰ. que alias tͣnfferripos¬
sent et tͣnsplantari: asserit dere¬

Expanded text:
gatur; ita erronei spiritus animam, in qua gatur; ita erronei spiritus animam, in qua fuerit vinea spiritualis excisa, et exclusis virtutibus fides conturbata, quasi desertum locum nullo obsistente securi perambulant, et in quolibet errore ebriam et vagabundam praecipitant. De principibus ergo vel Dominis gentium, qui vineae flagella succidunt, et usque ad Jazer pervenerunt, recte dicitur: Erraverunt in deserto. Et subjungitur: Propagines ejus relictae sunt. Metaphoram vineae prosequens, non solum eam in solitudinem asserit esse redactam, sed et propagines ejus, quae alias transferri possent et transplantari, asserit dere
Abbreviated transcription (Latin):
clunt. qͣndo neqͣm sp̃c meditatio¬
nes quibs ex uinea scĩe scͥpt᷑arũ
uinum doctrine arrogans qͥsli¬
bet expͥmere consueuit. falce sug¬
gestionũ immundarũ q cogita¬
tionum ab animo suꝑbientis ex¬
cludit. Qauero bonis affectionib
uł cogitationib qͥbq pessimis suc
cedentib. aliqñ etiam fides ipsa¬
turbat᷑. in qͥb omniũ uirtutũ for
titudo consistit. recte subiungit᷑.
Usq ad iarer ꝑuenert᷑. Iarer enĩ
fortitudo eoꝵ interp̃tat᷑. Cum enĩ
neqͣm sp̃c animam possederit
captiuatam. pͥmũ om̃s uirtutes
excludit. et sic inserens uicia. etiã
ipsam fidẽ eiꝰ labefactare conten¬
dit. Seqͥt᷑. Frrauert̃ in deserto. yͥ
erat urbs et suburbana. ubi uine¬
a. ubi iazer. ibi desertũ. locꝰ scilicet
om̃i uirtute uacuus. om̃i humore
caritatis effetꝰ. Et sicut tͣnsiens ꝑ
desertum nec uineis nec segetiby
nec domib. nec muris impedien¬
tib. liberis gressib huc illucq ua¬

Expanded text:
cedunt, quando nequam spiritus meditationes, quibus ex vinea scientiae Scripturarum vinum doctrinae arrogans quilibet exprimere consuevit, falce suggestionum, immundarumque cogitationum, ab animo superbientis excludit. Quia vero bonis affectionibus vel cogitationibus pessimis quibusque succedentibus, aliquando etiam fides turbatur, in quo omecte subjungitur: Usque ad Jazer pervenerunt. Jazer enim fortitudo eorum interpretatur. Cum enim nequam spiritus animam possederit captivatam, primum omnes virtutes excludit, et sic inserens vitia, etiam ejus fidem labefactare contendit. Sequitur. Erraverunt in deserto, ubi erat urbs et suburbana, ubi vinea, ubi Jazer, ubi desertum, locus scilicet omni virtute vacuus, omni humore charitatis arefactus. Et sicut transiens per desertum, nec vineis, nec segetibus, nec domibus, nec muris impedientibus, liberis gressibus huc illucque va
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam. uoce. plausu. saltu. etiã
et diuersa membroꝵ in sinuati¬
one expͥmere. At ubi succisa. uł di¬
repta ab hostib. uł gͣndinata. aut
incensa fulminib fuerit. uinea.
aut ager depłatꝰ. rarꝰ messor. uł
undemiator apparet. et uix in¬
ueniens qd colligat. demisso capi¬
te. facie sqͣlida. merens et flens in¬
cedit. Ita gͦ error magistͥ. qͥ collec¬
tis undiq discipłis. in eoꝵ multi¬
tudine. qͣsi inuinea sterili głabas¬
tur. buccis crepitantib. et multi¬
pharia uanitate gestientib ab eis
fidem dictoꝵ exigebant qͣsi ex uniꝰ
prematͦis uinsi ꝑfidie expͥmentes.¬

Expanded text:
titiam voce, plausu, saltu etiam, titiam voce, plausu, saltu etiam, et diversa membrorum sinuatione exprimere. At ubi succisa vel direpta ab hostibus, vel grandinata, vel incensa fulminibus fuerit vinea, aut ager depopulatus, rarus messor, vel vindemiator apparet, et vix inveniens quod colligat, demisso capite, facie squalida moerens et flens incedit. Ita ergo errorum magistri, qui collectis undique discipulis in eorum multitudine, quasi in vinea sterili gloriabantur, buccis crepantibus et multifaria vanitate garrientibus, ab eis fidem dictorum exigebant, quam, ex uvis praematuris vinum perfidiae exprimentes
Abbreviated transcription (Latin):
et inter disputandũ uanissime
tumebant. et mirantib laudan¬
til q auditorib que dicebantur.
et intiori iubilo et ext̃iori typo io
cundabant᷑. Que omĩa tuba euan¬
gelica ꝑsonante sublata sunt. Ait
ergo de moab. In uineis ñ exulta¬
bit: neq iubilabit. Et addidit. Ui
num in torcłari ñ calcabit: qͥ calca¬
re consueuerat. Illi enĩ de moab
qͥ in sapĩe sue torcłarib ad hoc desu¬
dabant. ut ab auditorib eoꝵ expͥ¬
meret᷑ uinũ ꝑfidie de quo scͥptũ
est. fel draconũ uinũ eoꝵ. et uene¬
num aspidũ insanabile. in illa
uinea iam ñ oꝑant᷑. qͥa a pessimiᷤ¬
magistris ereptam. pat̾familias
optimis iam cõmisit agͥcolis. ut
reddant ei fructũ temporib suis.
Uocem calcantiũ abstuli. Mecha¬
phoram ꝓseqͥtur. Sincdemi antes
siue calcantes. siue etiã metentes.
cum frugũ siue uinearui copia ar¬
riserit. solent cũ magna alacͥtate
gestire atq cantare. et int̾iorẽ le¬

Expanded text:
et inter disputandum vanissime et inter disputandum vanissime tumebant, et mirantibus laudantibusque auditoribus quae dicebantur, et interiori jubilo et exteriori tympano jucundabantur. Quae omnia tuba evangelica personante sublata sunt. Ait ergo de Moab: In vineis non exsultabit, neque jubilabit. Et addidit: Et vinum in torculari non calcabit, qui calcare consueverat. Illi enim de Moab, qui in sapientiae suae torcularibus ad hoc desudabant, ut ab auditoribus eorum exprimeretur vinum perfidiae, de quo scriptum est: Fel draconum vinum eorum et venenum aspidum insanabile , in illa vinea jam non operantur; quam a pessimis ereptam Paterfamilias optimis jam commisit agricolis ut reddant ei fructum temporibus suis. Vocem calcantium abstulit. Metaphoram prosequitur. Vindemiantes sive calcantes, sive etiam metentes, cum frugum, sive uvarum arriserit copia, solent cum magna alacritate gestire, atque cantare, et interiorem lae
Abbreviated transcription (Latin):
emundat᷑. Itaq pͣylosophoꝵ circsĩ¬
cisio. monti comparat᷑ ꝓpt̾ mentis
elationẽ. quoꝵ mira abͣstinentia.
uł spectata continentia. mundane
uanitati militabat. Omĩa enĩ fa¬
ciebant ut uiderent᷑ ab hõib. Sup¬
plici autẽ gaudio in illa sua con¬
tinentia fruebant᷑. qr et int̾ius sͥ
placeutes. in se ip̃is ñ indeo głabas¬
tur. et foris laudes hominũ au¬
cupances. in eoꝵ estimatione de¬
lectabant᷑. S p̃dicantib xp̃i disci¬
płis. leticia et exultatio ablata est
tio cepit ẽẽ contẽptui. unde illa ex¬
terior leticia. ñ habens eui uinit̾ec᷑
euanuit. et interior exultatio de¬
siderato fructu. destituta elangu¬
it. Et inuineis ñ exultabit: neq
iubilabit. Fadem est repetita sen¬
tentia. nisi qd̃ exp̃ssum est hanc
eoꝵ exultationẽ siue iubilationẽ
inuineis maxime ꝑsonasse In
multitudine namq discipłoꝵ
positi. de contẽptu muidi. duo¬
luptatis dedecore. de corporis casti¬
gatione. magnifice disputabant.

Expanded text:
taque philosophorum circumcisio monti comparatur, propter mentis elationem: quorum mira abstinentia vel spectata continentia mundanae vanitati militabat. Omnia enim faciebant, ut viderentur ab hominibus. Duplici autem gaudio in illa sua continentia fruebantur, quia et interius sibi placentes, in seipsis non in Domino gloriabantur, et foris laudes hominum aucupantes, in eorum aestimatione delectabantur. Sed praedicantibus Christi discipulis, laetitia et extio coepit esse contemptui. Unde exterior laetitia non habens cui inniteretur, evanuit, et interior exsultatio desiderato fructu destituta elanguit. Et in vineis non exsultabit neque jubilabit. Eadem est repetita sententia, nisi quod expressum est, hanc eorum exsultationem, sive jubilum, in vineis maxime personasse. In multitudine namque discipulorum positi, de contemptu mundi, de voluptatis dedecore, de corporis castigatione, magnifice disputabant,
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssa. uniuersam lecificat ci¬
urtatem dei. Habes et uinũ ama¬
ritudinis. de quo ieremyas. In¬
ebauit me a maritudine ⁊ m̃mi¬
cus meus. Porro de uino libidi¬
nis scͥpt᷑a nĩ tacet licente moyse
De uinea sodomoꝵ uinea eoꝵ.¬
et cet̾a. S et uinũ conpunctioĩs
psalmista cõ memorat. Osten¬
disti inqͥens ppło tuo cdura. pota¬
sti nos uino cõpunctionis. Est pͣt¬
stremo uinũ doctrine. euangeli¬
ce et apłice. uinũ ꝓfecto nouũ
Qd ab apotheca celesti. in apłoꝵ
corda descendens. ꝑ umuersum¬
orbem germinat uirgines. et cor¬
da fidelium desiderio ꝑfectioĩs
mebriat. Itaq suꝑb qͥs uel arro¬
gans. ad uincam script᷑arũ acce¬
dens. et inde diuersarsi sententi¬
arum tͣnferens plantas in agro
sui collocat cordis. et multis me¬
ditationib colens uineam sibicre¬
at inflatilis cuiꝰdam scĩe. ex qua
rit cui ꝓferat sp̃m suũ. et ostei¬
dat sapiãm suam. Unde si im¬

Expanded text:
expressa universam laetificat ciexpressa universam laetificat civitatem Dei. Habes et vinum amaritudinis, de quo Jeremias: Inebriavit me amaritudine inimicus meus . Porro de vino libidinis Scriptura non tacet, dicente Moyse: De vinea Sodomorum vinea eorum, etc. . Sed et vinum compunctionis Psalmista commemorat, Ostendisti, inquiens, populo tuo dura; potasti nos vino compunctionis . Est postremo vinum doctrinae evangelicae et apostolicae, vinum profecto novum, quod ab apotheca coelesti in apostolorum corda descendens, per universumorbem germinat virgines, et corda fidelium desiderio perfectionis inebriat. Itaque superbus quis vel arrogans, ad vineam Scripturarum accedens, et inde diversarum sententiarum transferens plantas, in agro cordis sui collocat; et multis meditationibus colens, vineam sibi creat inflatilis cujusdam scientiae, ex qua rit cui proferat spiritum suum, et ostendat sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tionum coaceruantur imagines.
Est autẽ qͣsi urbs. ip̃a que de bis
tur intentio: suburbana ipsaque
scdm hanc intentionẽ fiuire uir¬
tutes et oꝑa. Que ꝓfecto in suꝑbo
quolibet dei ad iutorio p̃sidioq de¬
serta. etiã spem boni. qͣue uelata
uiclebat᷑ amitent. Sepe enĩ cum
suꝑb sua spe frustratꝰ. sue caruit
cupiditatis effectu. ñ se ualens ul¬
terius continere. in manifestam
ꝓph̃am tali anime dñs cõminat᷑.
Ecce ego nudabote. et apparebit
ignominia tua. Deserta igit᷑ erunt
suburbana esebon. deserta et ui¬
nea sabama. Plures inscͥpt᷑a sacra
uimi. Est qͥppe uinũ dilectionis qͦ
ris abscondit fortia. et nudauit
infirma. dormiens irridet᷑ uigi¬
laus illatã sibi iniuriam ulciscit᷑.
Est uinũ exultationis. quo ineba¬
tus loth. eo qõ sod omitana eua¬
sisset incencdia. furtiuo macłat᷑
incestu. Est p̃terea uinsi sapĩe sa
lutaris. qͦ fr̃s ioseph meridie de¬
briant᷑. que de uinea scͥpt᷑arum

Expanded text:
tionum coacervantur imagines. tionum coacervantur imagines. Est autem quasi urbs, ipsa quae de his tur intentio; suburbana ipsa, quae secundum hanc intentionem fiunt, virtutes et opera. Quae profecto in superbo quolibet Dei adjutorio praesidioque deserta, etiam speciem boni, qua velata videbantur, amittent. Saepe enim cum superbus sua spe frustratus, suae caruit cupiditatis effectu, non se valens ulterius continere, in manifestam prophetam tali animae Dominus comminatur. Ecce ego nudabo te et apparebit ignominia tua . Deserta igitur erunt suburbana Hesebon, et deserta vinea Sabama. In Scripturis sacris vini. Est quippe vinum dilectionis, quo ris abscondit fortia, et nudavit infirma: dormiens irridetur, vigilans illatam injuriam ulciscitur. Est vinum exsultationis, quo inebriatus est Lot, adeo quod Sodomitana evadens incendia, furtivo maculatur incendio . Est praeterea vinum staris, quo fratres Joseph meridie ebriantur, quae de vinea Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
tas intentioq tͣdiderint. omĩa o¬
ꝑa sua facit ut uideant᷑ ab hõib.
ipãs q uirtutũ similitudines. qͥb
nitit᷑ adipisci qd̃ optat. ita clesi¬
derioꝵ igne decoqͥt. et obdurat.
ut dura simul et asꝑa ob pessimi
huiꝰ finis consicłationẽ. sibi in de¬
antur ẽẽ facillima. fuit tales
ao ugilias cẽtis promptiores. ad
oꝑa manuum paratiores. uultu
cuntis seueriores. gͣuiores inuer¬
bis. in ieiuniis feruentiores. Inclig¬
nant᷑ infirmis. simplicib decͣlit̃.
tam magna fortiaq locunt᷑. ut his
qui minꝰ sunt in his exercitati. om¬
nib eos estiment sanctiores. Hift̃
qui lecantur suꝑ muros coctilatis.
qͥb annunciande sunt plage mo¬
ab. S iam ip̃as plagas audiamꝰ.
Qm̃ suburbana esebon leserta
erunt. uinea sabama. Esebor sig¬
nificat cogitationes. sabama.
attollens altitudinẽ. He st̃ cogita¬
tiones de qͥb luteus ille murꝰ com¬
pingit᷑. in quo innuiñabiliũ affec¬

Expanded text:
tas, intentioque tradiderit, omnia otas, intentioque tradiderit, omnia opera sua facit, ut videatur ab hominibus; ipsasque virtutum similitudines, in quibus nititur adipisci quod optat, ita desideriorum igne decoquit et obdurat, ut dura simul et aspera, ob pessimi hujus finis considerationem, sibi videantur esse facillima. Fiunt tales ad vigilias caeteris promptiores, ad opera manuum paratiores, vultu cunctis severiores, graviores in verbis, in jejuniis ferventiores. Indignantur infirmis, simplicibus detrahunt, tam magna fortiaque loquuntur, ut his qui minus sunt in his exercitati, omnibus eos aestiment sanctiores. Hi sunt qui laetantur super muros cocti lateris, quibus annuntiandae sunt plagae Moab. Sed jam ipsas plagas audiamus. Quoniam suburbana Hesebon deserta erunt, vinea Sabama. Hesebon significat cogitationes, Sabama attollens altitudinem. Hae sunt cogitationes, de quibus luteus ille murus compingitur, in quo innumerabilium affec
Abbreviated transcription (Latin):
nificant. omĩa que de se ip̃i iac¬
titant uera esse credentes. iubẽs
eis qͥ samori iuditio ista duudant.
uͭeis qnͣta mala sint arrogantib
uent᷑a denuntient. his inqͥens qͥ
letant᷑ suꝑ muros cocti lateris. lo¬
quimin plagas eiꝰ. Murũ coctila¬
teris. suꝑboꝵ et arrogantiũ. int̃i¬
oris hoĩs statũ appellat. qͥ ñ ex qͣ¬
dris lapidib. id ẽ. ueris uirtutib
compactꝰ. stabile fundam̃tũ sorti¬
tur. s ex luto sordide intentionis
falsis simulatis q urtutil. cupi¬
ditatis igne duratꝰ. p̃fert quidẽ¬
speciem pietatis. s uirtitẽ eiꝰ igno¬
rat. Lutum est aurũ. lutsi est ar¬
gentũ. lutũ est cuiꝰlibet uolupta¬
tis expletio. lutũ est de hoĩe hoĩs
estimatio. Lutea est ꝓinde om̃is
que circa hec uersatur cogitatio
lutea est omĩs que ad hec tencdie
intentio. format tñ de his om̃ib
arrogans cogitationes in corde. co¬
aceruat honoꝵ. uoluptatũ. diui¬
tiarum imagines. qͥb cũ se uolun¬

Expanded text:
a quae de se ipsi jactitant, vera esse credentes: jubens eis qui saniori judicio ista dijudicant, ut eis, quanta mala sint arrogantibus ventura, denuntient. His, inquiens, qui laetantur super muros cocti lateris, loquimini plagas ejus. Murum cocti lateris superborum et arrogantium interioris hominis statum appellat: qui non ex quadris lapidibus, id est veris virtutibus compactus, stabile fundamentum sortitur, sed ex luto fetidae intentionis, falsis simulatisque virtutibus cupiditatis igne duratus, praefert speciem pietatis, sed virtutem ejus ignorat. Lutum est aurum, lutum est argentum, lutum est cujuslibet voluptatis expletio, lutum de homine hominis aestimatio, lutea proinde omnis quae circa haec versatur cogitatio: lutea omnis quae ad haec tendit intentio. Format tamen de his omnibus arrogans cogitationes in corde; coacervat honorum, voluptatum, divitiarum imagines, quibus cum se volun
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmis. singłarem numersi pones
ꝓ płali. sicut est illud in psalmo
Sixit ecuenit locusta et brucꝰ. Itaq
ploratu. fletu. lacͥmis q scõꝵ illi in¬
ebriant᷑. qͥ luctũ p̃cib eoꝵ. aberro¬
re uiciisq conuersi. et salubͥ qua¬
cdam mentis alienatione. qͦ retro
sunt obliuiscentes.et se in ea que
ante sunt extendentes. defitiunt

Expanded text:
lacrymis, singularem numerum ponens lacrymis, singularem numerum ponens pro plurali, sicut illud est in Psalmo: Dixit et venit locusta et bruchus . Itaque ploratu, fletu lacrymisque sanctorum illi inebriantur, qui luctu precibusque eorum ab errore vitiisque conversi, et salubri quadam mentis alienatione quae retro sunt obliviscuntur, et se in ea quae ante sunt extendentes, deficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
cientes oꝑationes in aqͥs multis .i.
iniracła ingentiũ ppłis uiderunt
oꝑa dm̃. qͣlis uidelicet ingentiũ
conuersione mutatio fuerit dex¬
tere excelsi. et mirabilia eiꝰ in ꝓfim¬
do: qͥb tenebrosis hominũ cordib.
ip̃is foris plantantib et riganti¬
b. int̾ius incrementũ p̃stiterit
tilitatem. tantam in reb huma¬
nis. et diuini sensus uiuacitatem
ꝑditũtiri. qua pietate cõmoti st
qͣua compassione soluti. qua mise
crimas Uerũ hanc affectionẽ oꝑ¬
arimeis sp̃itum scm̃ qͥs dubite t.
Hoc est qs̃ ꝑ scm ysaiam ip̃e ꝓsecͥ¬
tur dicens. Suꝑ hoc plorabo infle¬
tu iazer: uineam sabama. Qd ore¬
mus ait paulus sicut oportet nes¬
ex fortitudinẽ scĩe scłaris. et uineã
sabama. errantiũ ui delicet mul¬
titudinẽ. q scos obdesiderium salu¬
tis eoꝵ. uł ob ꝑditionis illor dolo¬
rem. gementes facit et flentes. qͣm
sonam. hoc dixisse potuerit. Uude
seqͥt᷑. In ebriabo te lacͥma mea:
esebon et eleale. Lacͥma dixit. idẽ

Expanded text:
es in aquis multis , id est miracula in gentium populis, viderunt opera Domini, qualis videlicet in gentium conversione mutatio fuerit dexterae Excelsi, et mirabilia ejus in profundo, quibus tenebrosis hominum cordibus, ipsis foris plantantibus et rigantibus, interius incrementum praestiterit tilitatem, tantam in rebus humanis sensus vivacitatem perditum iri, qua pietate commoti sunt, qua compassione soluti, quot pro cti! Verum hanc affectionem operari in eis Spiritum sanctum quis dubitet? Hoc est quod per sanctum Isaiam ipse prosequitur, dicens: Super hoc plorabo in fletu Jazer vineam Sabama.--Quid oremus, ait Paulus, sicut oportet, neset fortitudinem scientiae saecularis, et vineam Sabama, errantium videlicet multitudinem, quia sanctos ob desiderium salutis eorum, vel ob perditionis illorum dolorem, gementes facit et flentes, quam in sanctorum personam hoc dixisse potuerit. Unde sequitur. Inebriabo te lacryma mea, Hesebon et Eleale. Lacryma dixit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
auferet᷑ leticia er exultatio de car¬
melo. Carmelus mons est. et int̃¬
pretat᷑ circũcisio. Est autẽ circũcisio
carnalis. circũcisio sensualis. cir¬
cumcisio sp̃italis. Circũ cisio car¬
unum membrũ purgabat᷑. phylo¬
sophus omniũ sensuũ munditia

Expanded text:
auferetur laetitia et exsultatio de Carmelo. Carmelus mons est, et interpretatur circumcisio. Est autem circumcisio carnalis, circumcisio sensualis, circumcisio spiritualis. Circumcisio carunum membrum purgabatur; philosophus omnium sensuum munditia
Abbreviated transcription (Latin):
loquentẽ. Messis quidem multa.
oꝑarii pauci. aũ. Rogate ergo do¬
minũ messis. ut mitat oꝑarios
irruit. qnͣdo aplica euangłicaq
uue sp̃itales. qͣs torculari passio¬
nis p̃mendas. uł fruges quas in
area ꝑsecutionis terendas. et a
paleis corpoꝵ eruendas. de agro
uł uinea dĩi gentiuĩ. sc̃ĩ uidelicet
apłi collegert̃. Qꝓfecło calcantes
dicunt᷑. ob illam specialẽ calcan¬
di uirtutem. de qua dñs in euas¬
gelio. Ecce inqͥd decli uobis potesta¬
tem calcandi suꝑserpentes et scor¬
piones. Unde et cuilibet scõ atq¬
ꝑfecto dicit ꝓpħa. Suꝑ aspidem
et basiliscum ambulabis: et con¬
culcabis leonẽ et draconẽ. Postt̃

Expanded text:
quentem: Messis quidem multa, sed operarii pauci. Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios suos irruit, quia apostolica evangelicaque uvae spirituales, quas torculari passionis promendas, vel fruges quasi in area persecutionis terendas, et a paleis corporum exuendas, de agro vel vinea Domini gentium, sancti videlicet apostoli collegerunt. Qui profecto calcantes dicuntur, ob illam specialem calcandi virtutem, de qua Dominus in Evangelio: Ecce, inquit, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . Unde et cuilibet sancto dicit Propheta: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem e
Abbreviated transcription (Latin):
Errauert̃ in deserto. De flagellis
uinee hoc dictũ puco. erroꝵi scilicet
discipłis. qͥ uidentes ubiq sapĩam
deseri scłarem. ꝑ diuersas phyloso¬
phoꝵ sectas. cogitatione et animo
discurrentes. qͣsi ꝑ deuia queq ex¬
rantes. qmͣ fugerent. qmͣ tenerent
qmͣ defenderent nesciebant. Sed
dñi gentiũ sicut subsequenter
ostendit᷑. transiert̃ mare. qr ñ solũ
mundi huiꝰ sapientes. s eciã ad oifis
gentes que maris nõie figͣant᷑ tͣuse

Expanded text:
Erraverunt in deserto. De flagellis vineae hoc dictum puto, errorum scilicet discipulis, qui videntes ubique sapientiam deseri saecularem, per diversas philosophorum sectas cogitatione et animo discurrentes, quasi per devia quaeque errantes, quam fugerent, quam tenerent, quam defenderent nesciebant. Sed domini gentium, sicut subsequenter ostenditur, transierunt mare, quia non solum ad mundi hujus sapientes, sed etiam ad omnes gentes, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
conqͥsitor huiꝰ scłi: Non ne stultã
fecit d̾s sapĩam huius mundiͤ
Unde et p̃misit. ꝑdam sapiãm
sapientiũ. et prudentiã pruden¬
tium reꝓbabo. Et pulcre satis in
ercelsis suis inqͥt. Semꝑ enĩ phy¬
losophi. se et sublunia loqͥ: et a¬
gere ꝑfecta gloriant᷑. Que ꝓfecto
uanitas. ñ parnũ eis laborem in¬
dixit. cum contͣ euangelicam a¬
płicam q doctrinam totis uirib
nterentur. S huiꝰ laboris qͥs fi¬
nis: Et erit in qͥt cũ aparuerit
qd laborauit moab in excelsissu¬
is. id ẽ. cũ uiderint sapientes mũ
di frustra aouersus eccłiam de¬
sudasse. et excellenciam dogma¬
tum suoꝵ. simplicitate fidei cor¬
ruisse. ad p̃ces lacͥmas q se conu̾¬
terunt. demonũ quos deos puta¬
bant. expectabant suffragia. quoꝵ
sca uenerabant᷑. Ait ergo. Ingre¬
diet᷑ ad sc̃a sua. ut obsecretꝰ et noi
ualebit. Beficientib qͥppe argum̃¬
tis. et om̃i scĩa excollente se adn̾¬

Expanded text:
conquisitor hujus saeculi? Nonne Deus stultam conquisitor hujus saeculi? Nonne Deus stultam fecit sapientiam hujus mundi? Unde et praemisit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Et pulchre satis in excelsis suis, inquit. Semper enim philosophi se et sublimia loqui et agere perfecta gloriantur. Quae profecto vanitas non parvum eis laborem indixit, cum contra evangelicam apostolicamque doctrinam totis viribus niterentur. Sed hujus laboris quis finis? Et erit, inquit, cum apparuerit Moab, quod laboravit in excelsis suis, id est cum viderent sapientes mundi se frustra adversus Ecclesiam desudasse, et excellentiam dogmatum suorum simplicitate fidei corruisse, ad preces se lacrymasque converterunt, quia daemonum, quos deos putabant, exspectabant suffragium; quorum sancta venerabantur. Ait ergo: Ingredietur ad sancta sua, ut obsecret; et non valebit. Deficientibus quippe argumentis, et omni scie
Abbreviated transcription (Latin):
caput. et membra omĩa nat᷑alis
corruptele lege concutere: tangat
cytharam. et stimulos eiꝰ. medita¬
tione. uł imitatione dñice passio¬
nis obtundat. et lat̾icium murũ
uicioꝵ. qͥ usu consuetudinis ob¬
duruit. crucis uirtute ꝓsternat.
huic ꝓfecto uex ista conuenien¬
ter apͥtat᷑. Uenter meus ad moab
quasi cẏchara sonabit. et uisce¬
ra mea ad murũ cocti lateris. Hec
fugat demones. iram nirtigat.
extinguit libidinem. felix felix
qui omia int̾iora sua. qͣsi uent̾is
uiscera cruci dedicat. ut aduer¬
sus carnis concupiscencias. into¬
nans. dicat cum ꝓpħa. Bñdic a¬
nima mea dño. et omĩa int̾iora
mea nomen scm̃ eiꝰ. Seqͥtur. Et
erit cũ apparuerit qd̃ laborauit
moab in excelsis suis. Tunc certe
apparuit qͣm frustra laborauit
moab. qñ debellatis a uiris eccle¬
siasticis huiꝰ scli sapientil. aliis
conuersis. totꝰ manis et uacuus
apparuit. impleto hoc qd̃ scͥptũ
est. Ubi sapiens: Ibi scriba: Ubi

Expanded text:
caput, et membra omnia naturalis caput, et membra omnia naturalis corruptelae lege concutere, tangat tharam, et stimulos ejus meditatione vel imitatione Domini passionis obtundat, et lateritium murum vitiorum, qui in usum consuetudinis obduruit, crucis virtute prosternat. Huic profecto vox ista convenienter aptatur. Venter meus ad Moab, quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Haec fugat daemones, iram mitigat, exstinguit libidinem. Felix, felix, qui omnia interiora sua quasi ventris viscera cruci dedicat, et adversus carnis concupiscentias intonans dicit cum Propheta: Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus! Sequitur. Et erit, cum apparuerit, quod laboravit Moab in excelsis suis. Tunc certe apparuit quam frustra laboravit Moab, quando debellatus a viris ecclesiasticis hujus saeculi sapientibus, aliis conversis, totus inanis et vacuus apparuit, impleto hoc quod scriptum est: Ubi sapiens, ubi scriba, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
conpuntionis et confessionis emit¬
tat. Sccd̃a iusticia a parte supier
crucem tangit. ut reddens uu-¬
cuiq qd̃ suũ est. in accitissimam
uocem caritatis erũpat. At corda
prudentie qͣsi intͣnsuerso ligno
crucis. urter alias duas consistens.
umꝰ subtilitatem. et alt̾ius gͣuita¬
tem discretionis suaui sono contẽ
subsistendi p̃stans uircutẽ. et gra¬
tum patientie sonũ enuttens. Ue¬
rum singłas has plures. e latere
uirtutũ corde comitant᷑. et inmł¬
tarũ cordarũ diuersitatib. certiᷤ
sp̃italium numeroꝵ rationib¬
in unam armoniam cõpont̃. Mo¬
ab igit᷑ qui interp̃tatur de prẽ.
sicut sepe iam diximꝰ. nat᷑alẽ que
membris nr̃is inserta est scłm le¬
tum concorcliam suadet. et discor¬
diam uicioꝵ. opponens frugalita¬
tem luxurie. pacientiã ire. pudi¬
ciciam libidini. caritatẽ cupidi¬
ni. S et unꝰqͥsq nrm cũ in se in¬
derit moab. nefandũ excollere

Expanded text:
confessionis et compunctionis emitconfessionis et compunctionis emittat. Secunda justitia a parte superiori crucem tangit, ut reddens unicuique quod suum est, in acutissimam charitatis vocem erumpat. Et chorda prudentiae e traverso ligno crucis inter alias duas consistens, unius subtilitatem et alterius gravitatem discretionis suavi sono contempsubsistendi praestans virtutem, et gratum patientiae sonum emittens. Verum singulas has plures e latere virtutum chordae comitantur, et in multarum chordarum diversitatibus, certis spiritualium numerorum rationibus unam harmoniam componunt. Moab igitur, qui interpretatur de patre, sicut jam saepe diximus, naturalem, quae membris nostris inserta est, secundum letum concordiam suadet, et discordiam vitiorum, opponens frugalitatem luxuriae, patientiam irae, pudicitiam libidini, charitatem cupidini. Sed et unusquisque nostrum cum in se viderit Moab nefandum extollere
Abbreviated transcription (Latin):
ci. sccł̃m quoꝵdã uidelicet conuer¬
sionem. et scđm quoꝵ dã auersio¬
nem uidet᷑ exposuisse de quo mo¬
ab locutꝰ sit. illo nimirũ qui instar
muri. aduocẽ p̾dicatoꝵ obduru¬
it. Ideo uiscera mea inqͥt sona¬
bunt. ad murũ cocti latis. Habet
pretea uentrẽ sc̃s qͥlibet sp̃italẽ.
sicut ait ieremyas. N entrem me¬
um uentrẽ meũ doleo. sens cordis
mei conturbati sunt. Sicut ea
nemo scit hominũ quid agat᷑ in
ip̃o est. Felix anima in qua instar
cordarũ cythare. omĩa composita
sũt et ordinata. ubi uircutes uir¬
tutib conueniunt. et ext̾iorib in¬
teriora respondent. Sunt aucem
uirtutes qͣsi corde sp̃itales. que in¬
ter duo ligna. suꝑiꝰ scilicet et infe¬
rius excense. crucis mysteruĩ p̾fi¬
gurant. Prima om̃ium corda
tificans membra sua que sunt
suꝑ terram. om̃ia. xp̃o configit.
Hec corda ꝓfundo crucis infixaẽ.
ut inchoans a timore. gͣuẽ sonũ

Expanded text:
ci, secundum quorumdam videlicet converci, secundum quorumdam videlicet conversionem, et secundum quorumdam aversionem, videtur exposuisse de quo Moab locutus sit, illo nimirum, qui instar muri ad vocem praedicatorum obduruit. Ideo, inquit, viscera mea sonabunt ad murum cocti lateris. Habet praeterea ventrem sanctus quilibet spiritualem; sicut ait Jeremias: Ventrem meum, ventrem meum doleo: sensus cordis mei conturbati sunt . Sicut eanemo scit quid agatur in is, quae in ipso est. Felix anima, in qua instar chordarum citharae omnia composita sunt et ordinata ubi virtutes virtutibus conveniunt, et exterioribus interiora respondent. Sunt autem virtutes quasi chordae spirituales, quae inter duo ligna, superius scilicet et inferius extensae, crucis mysterium praefigurant. Prima omnium chordatificans membra sua quae sunt super terram, omnia Christo configit. Haec chorda profundo crucis infixa est, ut inchoans a timore gravem sonum
Abbreviated transcription (Latin):
ritate fundantur. ꝑ qm unum
pulcherrimum sonũ de multis
uir. tutib dispircando cõpont.
ꝑ uentrem etiã dei sacrascͥp¬
tura ͥ potest intelligi. in quase¬
creta ipsuis qͣsi in uentre uisce¬
ra co tineut᷑. Ibi diuerse sen¬
tentie ͤ p̃cepta diuersa. in una
ficlei radice conuenientes. dulcis¬
simam quancłã melodiam. ad
fidelium corda. simul ac aures
emittunt. Dicic ergo. Suꝑ hoc uen¬
ter meus ad moab quasi cytha¬
ra sonabit. Suꝑ his om̃ib que
clictasunt contͣ moab. io ẽ. contͣ
sapientes mundi. sc̃a eccl̃ia pul¬
cherrimũ et concordissimũ sonũ
predicationis emisit. nc̃ docendo.
nc̃ monendo. nc̃ increpando. nẽ
blandiendo. nc̃ omĩa dialetice Rr¬
tis argumenta. phylosophyce sci¬
licet secte firmamenta. qͣsi murũ
cocti lateris. ualidissimis rationi¬
bus debellando. Qd em̃ art et uis¬
cera mea ad murũ coctilat̾is: eiꝰdẽ
exposuimꝰ. moab duob modis li¬

Expanded text:
ritate fundantur, per quam unum ritate fundantur, per quam unum pulcherrimum sonum de multis virtutibus disputando componunt. Per ventrem etiam Dei, sacra Scriptura potest intelligi, in qua secreta ipsius, quasi in ventre viscera continentur. Ibi diversae sententiae, praecepta diversa, in una fidei ratione convenientes, dulcissimam quamdam melodiam ad fidelium corda, simul ac aures emittunt. Dicit ergo: Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit. Super his omnibus, quae dicta sunt contra Moab, id est contra sapientes mundi, sancta Ecclesia pulcherrimum et concordissimum sonum praedicationis emisit, nunc docendo, nunc monendo, nunc increpando, nunc blandiendo, nunc omnia dialecticae artis argumenta, philosophicae scilicet sectae firmamenta, quasi murum cocti lateris validissimis rationibus debellando. Quod enim ait: Et viscera mea ad murum cocti lateris, ejusdem exposuimus, Moab duobus modis di
Abbreviated transcription (Latin):
de dep̃ssione eiꝰ. uł dãp natio¬
ne eiꝰ. suꝑ hoc inqͥt uen ter me¬
us ad moab qͣsi cythara sonabit.
Uenter. xp̃i. scã dicipotest eccłia.
In uentre enĩ. inscera continent᷑.
Ibi cor uitalem motũ uniu̾so corpo¬
riprestans. ibi epar calorẽ corpo¬
ris nutriens. et uitalem sangui
nem ꝑ membra diffundens õsa.
ibi cetera intestina singła singłis
officiis ad nutͥmentũ corporis de¬
putata. Ita in eccłia dñs orclina¬
uit. alios qͥdem apłos. alios autẽ
ꝓpħas. qͦsdam autẽ pastores et
doctores. in opꝰ minysterii. i nedi
ficationẽ corporis xp̃i. In cychara
quoq cũ mulce sint corde. et una¬
queq ꝓpͥum habeat sonsi: ita
tamen om̃s certis ꝓportionib et
numeroꝵ ratõnib disponuntur.
alt̾in unam concordiam om̃s coi¬
ueniant. et pulcherrimꝰ sonꝰ unꝰ
fiat de om̃ib. Ita ergo cũ ineccłia
exp̃i diuersi grãdus. diuersi sure
ordines. diuersa insuꝑ habeant
dona uirtutũ. omĩa tñ inunaca¬

Expanded text:
 damnatione ejus, super hoc, inquit, venter meus ad Moab quasi cithara sonabit. Venter Christi sancta dici potest Ecclesia, in ventre enim viscera continentur. Ibi cor, vitalem motum universo corpori praestans; ibi hepar, calorem corporis nutriens, et vitalem sanguinem per omnia membra diffundens; ibi caetera intestina, singula singulis officiis ad nutrimentum corporis deputata. Ita in Ecclesia Dominus ordinavit alios quidem apostolos, alios autem prophetas, quosdam autem pastores et doctores, ificationem corporis Christi . In cithara quoque cum multae sint chordae, et unaquaeque proprium habeat sonum, ita tamen omnes certis proportionibus et numerorum rationibus disponuntur, ut in unam concordiam omnes conveniant, et pulcherrimus sonus fiat unus de omnibus. Ita ergo, cum in Ecclesia Christi diversi gradus, et diversi sint ordines, diversa insuper habeant dona virtutum, omnia tamen in una cha
Abbreviated transcription (Latin):
boribq consũptis et digna cordis
conttione. et oris confessione. et oꝑi
satisfactione. flagitia. uł facinora
cõmissa defecerint. tc̃ certe istista¬
licer fugientilꝰ et latentib. p̃para¬
bit᷑ solisĩ xp̃i in miscdia. in qͦsedet
que adhuc ꝑegͥnat᷑ in terra. in qua
misccłia et ueritas obuiauer̃c sibi.
iustitia et pax oscłate sunt. Ibi
etiã iudicat querit et iuditiũ. iu¬
dicans eos qͥ se ip̃os ñ iudicant et
querens de nobis iuditiũ nr̃m. ne
compellaniur sentire suũ. qr ip̃e
redelet uelociter qd̃ iustũ ẽ. retri¬
buens unicuiq scdm oꝑa sua.

Expanded text:
boribusque consumptus, et digna cordis boribusque consumptus, et digna cordis contritione, et oris confessione et operis satisfactione flagitia vel facinora commissa defecerint, tunc certe, istis taliter fugientibus et latentibus, praeparabitur solium Christi in misericordia, in quo sedet quae adhuc peregrinatur in terra, in qua misericordia et veritas obviaverunt sibi, justitia et pax osculatae sunt. Ibi etiam judicat et quaerit judicium, judicans eos qui seipsos non judicant, et quaerens de nobis judicium nostrum, ne compellamur sentire suum, quia ipse reddet velociter quod justum est, retribuens unicuique secundum opera sua,
Abbreviated transcription (Latin):
prelatꝰ qͥsq qͦndam moab. s pꝰtmo¬
dum isrł. singła uirtutũ exercicia.
uiciis singłis qͥbs sibi subditi im¬
pugnantur opponit. Eõ autẽ seqͥt᷑
finitꝰ est puluis. consũptꝰ est miser.
et cet̾a.sermone quẽ ante hunc uo¬
biscum habuimꝰ suꝑ ip̃o demonioꝵ¬
et uicioꝵ pͥncipe exposita sunt. In
morali autẽ expositione. nicħ aliud
dicendum occurrit. nͥ forte ꝑ pulue.¬
rem pecca. qͤ ex incuria. uł cordis ꝑ¬
uagatione. uł ext̃ioꝵ occupatione
contͣbimꝰ. uelimꝰ intelligi. ꝑ miserũ.
ea que ꝑcarnis huiꝰ corruptibilis
legem. que nos miseros facit. incidi¬
mꝰ. ꝑ eũ qͥ conculcat terram. facino¬
culcant et conterunt. ut instar
aree pͦt trituram ab om̃i sp̃itali
humore. frugumq suauitate. ste¬
rilem eam redlant et uacuã. Cum
igit᷑ iste puluis ꝑ humilem conuer¬
sationẽ fuerit finitꝰ. et carnis huiꝰ
nat᷑alis qͥdem. s fere intolerabilis
feruor fuerit ingiliis. ieiuniiss la¬

Expanded text:
praelatus quisque, quondam Moab, sed postmodum Israel, singula virtutum exercitia vitiis singulis, quibus sibi subditi impugnantur, opponit. Quod autem sequitur, Finitus est pulvis, consumptus est miser, etc., sermone, quem ante hunc vobiscum habuimus, super ipso vitiorum principe exposita sunt. In morali autem expositione, nihil aliud dicendum occurrit, nisi forte per pulverem peccata, quae ex incuria vel cordis pervagatione, vel exteriori occupatione contrahimus, velimus intelligi; per miserum, ea quae per carnis hujus corruptibilis legem, quae nos miseros facit, incidimus. Per eum qui conculcat terram, flagitculcant, et omnino conterunt, ut, instar areae post trituram, ab omni spirituali humore, frugumque suavitate, sterilem eam reddant et vacuam. Cum igitur iste pulvis per humilem conversationem fuerit finitus, et carnis hujus naturalis quidem, sed fere intolerabilis fervor fuerit vigiliis et jejuniis la
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aere. int̃ celũ et derrã socii
demonũ pependert̃: Ed illis su¬
ꝑbiꝰ. qͥ dicentes se ẽẽ sapientes. ue
ram dei sapiam contẽpsert̃. elati.
inflati. uita irreligiosi. cult
suꝑstitiosi: Suꝑbia eꝰ et arrgan¬
tia eiꝰ et iudignatio eiꝰ. plus qmͣ
forticudo eiꝰ. Eria quedam ꝓposuit.
Suꝑbiam. Arrogantiam. Incdig¬
nationem. Suꝑbia in corde. arro¬
gantia in sermone. indignatiom
actu notatur. Suꝑbia arrogantiã
parit. arrogantia indignationem.
Ex suꝑbia ꝓcessit contẽptꝰ ap̃i: ex
arrogantia blasphemia inxp̃m ex
indignatione. disputatio contͣ. ꝓͥ¬

Expanded text:
ii daemonum, pependerunt? Quid illis superbius, qui dicentes se sapientes esse, veram sapientiam contempserunt, elati, inflati, vultu irreligiosi, cultu superstitiosi? Superbia ejus, et arrogantia ejus, et indignatio ejus plus quam fortitudo ejus. Tria quaedam proposuit, superbiam, arrogantiam, indignationem. Superbia in corde, arrogantia in sermone, indignatio in actu notatur. Superbia arrogantiam parit; arrogantia indignationem. Ex superbia processit contemptus Christi, ex arrogantia blasphemia in Christum, ex indignatione disputatio contra
Abbreviated transcription (Latin):
libidinẽ moueant᷑. alii talis ut
molica occasione tẽptent᷑. alii
nat᷑ali consꝑsione iraconcli. alii
natͣalite mansueti. Considerare
ꝓinde. et diligenter explorare opor¬
tet. singłoꝵ a scło fugientiũ. qͣlita¬
tem atq nat᷑am. qͥd magis possit ob¬
esse uni. qͥd alti. quo insuꝑ sp̃u qͥs
ꝓuidere. ut siue a uiciis siue a cde
monib. siue a sua ip̃iꝰ nat᷑a. uł cor¬
ruptione. uł affectu. uł consuetu¬
dine. siue ab alicuiꝰ hõĩs societate.
uł suggestione. uł exemplo impug¬
nent᷑. congruum singłis p̾beat᷑ la¬
tibulum. Alii abscondendi fc̃ ab
om̃i ext̾iori occupatione. alii a quo¬
rundã familiaritate et cohabita¬
tione. Alii sub umbracło silentii.
ab ira et indignatione utiliter ab¬
scondunt᷑. alii sub uictꝰ paruitate¬
et pauꝑtate. a nat᷑alib incentiuis
salubͥter ꝓtegunt᷑. alii sub laboꝵ
et uigiliarũ umbra. acordis ꝑua¬
gatõne. et sp̃c in stabilitate. abscor¬

Expanded text:
eantur; alii tales ut modica occasione tententur; alii naturali conspersione iracundi, alii naturaliter mansueti. Considerare inde et diligenter explorare oportet singulorum a saeculo fugientium qualitatem atque naturam, quid magis possit obesse uni, quid alteri, quo insuper spiritu quis providere, ut sive a vitiis sive  corruptione, vel affectu, vel consuetudine, sive ab alicujus hominis societate, vel suggestione, vel exemplo impugnetur, congruum singulis praebeatur latibulum. Alii abscondendi sunt ab omni exteriori occupatione, alii a quorumdam familiaritate et cohabitatione. Alii sub umbra silentii ab ira et indignatione utiliter absconduntur, alii sub victus paupertate a naturalibus incentivis salubriter proteguntur, alii sub laborum et vigiliarum umbra a cordis pervagatione et spiritus instabilitate abscon
Abbreviated transcription (Latin):
actenus de his qͥ moa¬
bitice sap̃ie et uanitati renunti¬
antes. xp̃i iugũ suaue. et onꝰ leue.
phylosophice suꝑbie p̾tulert̃. sc̃s
ysaias oracłm texuit: nc̃ contͣ eos
qͥ ꝓpͥa suꝑbia excecati. in erroris
sui tenebris ꝑdurauert. sententi¬
am dirigit ꝓpħalem. Ait ergo. Au¬
diuimꝰ suꝑbiam moab. suꝑbꝰ est
ualde. Od phylosophis illis suꝑbiꝰ.
qui ad ea que de xp̃o diuinacre¬
dunt᷑. qͣsi ad celũ ascendere nos
ualentes. ea uͦ que de humanita¬
te eiꝰ asserunt᷑. qͣsi uile aliqͥd et

Expanded text:
actenus de his qui Moabiticae sapientiae et vanitati renuntiantes, Christi jugum suave et onus leve philosophicae superbiae praetulerunt, sanctus Isaias oraculum texuit: nunc contra eos qui propria superbia excaecati in erroris sui tenebris perduraverunt, sententiam dirigit prophetalem. Ait ergo: Audivimus superbiam Moab, superbus est valde. Quid philosophis illis superbius, qui ad ea quae de Christo divina creduntur, quasi ad coelum ascendere non valentes, ea vero quae de humanitate ejus asseruntur, quasi vile aliquid e
Abbreviated transcription (Latin):
et corporis retͥbuet cruciatꝰ abre¬
nuntiantib uero huic mundo.
que addicam̃ita congeminet. euas¬
debit. Porro hi qͥ plũbum. ferrum
stagnumq uitantes. edificant
suꝑ fidei catholice fuudam̃tũ
lignũ. fenũq. et stipulã. suscipi¬
ent de manu dñi dupplitia. ꝓ oĩb
peccis suis. Nam hi qͥ multis in¬
cõmoditatib conterunt᷑. ex ad
ultimũ excepti ignib. detͥm en¬
tum patient᷑. ip̃i autẽ salui ert̃
sic tũ quasi ꝑ ignẽ. Qly om̃ib cos¬
gruit nomen moab. qͥa pͥmi mo¬
abiticis uiciis absorbentur. in a¬
lis uitia moabitica. aut penitꝰ¬
destruunt᷑. aut magnifice cõprt¬
muntur. reliqͥ ñ nũ qͣm ip̃is uitiis
fedant᷑ semꝑ autẽ fatigant. Sbiq¬
aucem a scduertit᷑ onꝰ moab̾. qii

Expanded text:
et corporis retribuet cruciatus. Abreet corporis retribuet cruciatus. Abrenuntiantibus vero huic mundo, quae additamenta congeminet, evanssidebit . Porro hi qui plumbum, ferrum, stannumque vitantes, aedificant super fidei catholicae fundamentum lignum, fenum, stipulam, suscipient de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis. Nam hi, qui multis incommoditatibus conteruntur, et ad ultimum excepti ignibus detrimentum patientur; ipsi autem salvi erunt, sic tamen quasi per ignem. Quibus omnibus congruit nomen Moab, quia primi Moabiticis vitiis absorbentur; in aliis vitia Moabitica aut penitdestruuntur, aut magnifice comprimuntur: reliqui enim nunquam ipsis vitiis foedantur, semper autem fatigantur. Ubique animadvertitur onus Moab: qui
Abbreviated transcription (Latin):
misera sors eoꝵ. qͥ naticle muliere
breui uiuunt tempore. ec hic re¬
plent᷑ multis miseriis. et posthãc
ces e contra. qͥ in hui mundi labo¬
rib. inuerbi dei uisitatione et lu¬
mine consolant᷑. et tͣnseuntes e
mundo. eternis gaudiis ꝑfrum¬
tur. Quo circa et his quoq: ponet
ad ditamenta qͥ fugerint de moab
leonem. qͥ fugientes uitia. ip̃m in¬
centorẽ uicioꝵi. pariter euasert̃.
Ss et reliqͥiis terre. ponet aodita¬
menta. Notant᷑ hic tria genera ho
minũ. unũ eoꝵ. qͥ se totos uiciiset
scło dederunt. altersi eoꝵ qͥ scł̃o
abrenuntiantes. xp̃i iugum sus¬
cipiunt. tercium eoꝵ qͥ inscło cri¬
mi nib abstinent. oꝑib tñ terre¬
nis in cumbt̃. Orimũ ꝑ dibon
sccdm ꝑ eos qͥ fugerint de moab.
terciũ ꝑ reliqͦs terre. uł reliqͥas
figͣantur. Qͥb om̃ib ponet clñs
ad̾ditamenta. Nam reꝑbis ꝓ pec¬
catis tẽporales in hac uita doloreᷤ
et post hanc uitã. et̾nos anme

Expanded text:
misera sors eorum, qui nati de muliere misera sors eorum, qui nati de muliere brevi vivunt tempore; et hic replentur multis miseriis, et post hancces econtra, qui in hujus mundi laboribus in verbi Dei visitatione et lumine consolantur, et transeuntes e mundo aeternis gaudiis perfruuntur. Quocirca et his quoque ponet additamenta, qui fugerint de Moab leonem; qui, fugientes vitia, ipsum incentorem vitiorum pariter evaserunt. Sed et reliquiis terrae ponet additamenta. Notantur hic tria hominum genera; unum eorum qui se totos vitiis et saeculo dederunt; alterum eorum qui saeculo abrenuntiantes, Christi jugum suscipiunt; tertium eorum qui in saeculo criminibus abstinent, operibus tamen terrenis incumbunt. Primum per Dibon, secundum per eos qui fugerunt de Moab, tertium per reliquos terrae, vel reliquias, figurantur. Quibus omnibus ponet Dominus additamenta. Nam reprobis pro peccatis temporales in hac vita dolores, et post hanc vitam aeternos animae
Abbreviated transcription (Latin):
duritiam frangit. Mer suspiriis
succeclunt lacͥme. lacͥmas celeste
gaudium comitat᷑. Infelices qͦs cũ
tͥstrcia queq ꝑtͦbant. ñ bunc agrũ
ingrediunt᷑ ut gaudeant. Scitis
fr̃s qr cũ tͥste aliqͥd acciderit mundi¬
huiꝰ amatorib. aut inuanis. aut
in neriis consolationes reqͥrt̃: ut
inerito de talib ꝓpħa subiungat.
Qm̃ aque dibon replece sunt san¬
guine. Aque dibon que iuterp̃ta¬
tur fluxus eoꝵ. lacͥmas significat¬
aut rident si habeant᷑. aut plorast
si amittant᷑. Ideo aque dibon re¬
plece sunt sanguine. Qͥa sic hi qͥ ꝓ
tẽporalib rident. malosuorident ita
et qͥ ꝓtẽporalib plorant. malo suo
plorant. Nich enĩ purgationis
affert̃ huiusmodi lacͥme. s in suꝑ¬
sanguine. Ideo seqͥtur. Ponã suꝑ
dibon additamenta. Iodit qͥppe
dñs dolores dolorib eoꝵ. ut de la¬
crimis ad lacͥmas tͣnseant. ingre¬
dianturq terram duab uiis. et
duplici contͥtione conterant᷑. Qmͣ

Expanded text:
duritiam frangit. Mox suspiriis duritiam frangit. Mox suspiriis succedunt lacrymae, lacrymas coeleste gaudium comitatur. Infelices, quos cum tristia quaeque perturbant, non hunc agrum ingrediuntur, ut gaudeant. Scitis, fratres, cum triste aliquid acciderit mundi amatoribus, aut in vanis, aut in noxiis, consolationes requirunt, ut merito de talibus propheta subjungat: Quoniam aquae Dibon repletae sunt sanguine. Aquae Dibon, quae interpretatur fluxus eoaut rident, si habeantur; aut plorant, si amittantur. Ideoque aquae Dibon repletae sunt sanguine. Quia, sicut hi, qui pro temporalibus rident, malo suo rident; ita et qui pro temporalibus plorant, malo suo plorant. Nihil enim purgationis afferunt hujusmodi lacrymae; sed insupsanguine. Ideo sequitur: Ponam super Dibon additamenta. Addit quippe Dominus dolores doloribus eorum, ut de lacrymis ad lacrymas transeant, ingredianturque terram tribus viis, et duplici contritione conterantur. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
am et consolationẽ scͥpt᷑arũ spem ha¬
beamꝰ. Dico uobis fr̃s nich pot̾it adũ¬
si contingere. niͥcħ tam tͥste uł ama¬
rum emergere. qd̃ ñ mox ut nos pa¬
gina sacra exceꝑit. aut euanescat
cicius. aut facilius toleret᷑. Hic est
ager inquẽ sc̃s ysaac inclinata iã
die. ꝑgit ad medicandũ. ubi ei occͦ¬
rens rebecca. illũ qͥ acciderat suale¬
int suauitate dolorẽ. Qͦtiens mͥiħu
bone dies uergit inuesꝑam. qͦtiens
parue alicui consolationi. qͣsi diur¬
ne luci. intolerabilis dolor. uelut
nocturna caligo succedit. uercunt᷑
in fastidiũ om̃ĩa. oneri st̃ cuncta q̃
uideo. si qͥs loqͥtur uix audio. siqͥs
pulsat uix sentio. in modũ silicis
cor obdurat᷑. heret lingua. ocłoꝵ ue
ua siccat᷑. Eͥotẽ: Exeo certe ad me¬
ditandũ in agro. sacrũ reuoluo co¬
dicem. meditationes meas cerisim¬
primo. cũ subito occurreus mͥ rebec¬
ca. tua scilicet gr̃a iħubone. sualu¬
ce tenebras discutit. pellit fastidiũ.

Expanded text:
tionem Scripturarum spem habeamus . Dico vobis, fratres, nihil potest adversi contingere; nihil tam triste, vel amarum emergere, quod non mox ut nos pagina sacra excepit, aut evanescat citius, aut facilius toleretur. Hic est ager, in quem S. Isaac, inclinata jam die, pergit ad meditandum, ubi occurrens ei Rebecca, illum qui acciderat, sua lenit suavitate dolorem . Quoties, mi Jesu bone, dies vergit in vesperam; quoties parvae alicui consolationi, quasi diurnae luci, intolerabilis dolor velut nocturna caligo succedit; vertuntur in fastidium omnia; oneri sunt cuncta quae video. Si quis loquitur, vix audio; si quis pulsat, vix sentio; in modum silicis cor obduratur, haeret lingua, oculorum vena siccatur. Quid tunc? Exeo certe ad meditandum in agro; sacrum revolvo codicem, meditationes meas ceris imprimo; cum mihi subito occurrens Rebecca, tua scilicet gratia, Jesu bone, sua luce tenebras discutit, pellit fastidium,
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Et usq ad puceũ helim cla¬
mor eiꝰ. Seqͥtur. Quia aque dibon
replece sunt suncgͥne. Dibon int̃¬
pretat᷑ fluens. illos significans qͥ
dicentes se ẽẽ sapientes. stulti facti
sunt. et inuana queq ec tͦpia de¬
fluxerunt. Quoꝵ aque. to ẽ. cdocd̾na.
repleca est sangͥne. illo nimirũ. cl
quo ꝓplia se pꝰtulat liberaridicẽs.
Libera me de sangͥnib ds̃. Et de qͦ
iste ip̃e ỹsaias. manꝰ inqͥt eori san¬
guine plene sunt. Rya fr̃s qͦtqͦt phy

Expanded text:
us. Et usque ad puteum Elim clamor ejus. Sequitur: Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Dibon interpretatur fluens, illos significans, qui dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt et in vana quaeque, et turpia defluxerunt. Quorum aquae, id est doctrina repleta est sanguine, illo nimirum de quo Propheta se postulat liberari, dicens: Libera me de sanguinibus Deus ; et de quo iste ipse Isaias. Manus, inquit, eorum sanguine plenae su