comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Istos uero qui quod tota in hac
causa difficillimum ẽ suscipiant a
Illud aut̃ quod ñ mͦ facile accreden¬
dum ẽ. s eo concesso quod uolunt cõ¬
sequens iccirco ñdant ut cũ dui ꝑ¬
manserit ne int̾eat. Bene rephen¬
dis & se isto mͦ res ht̃. Credamus gͥ
panactio a platone suo dissentienti
quẽ enĩ om̃ib locis diuinũ quem sa¬
pientissimũ. quẽ scĩssimũ. quẽ ho¬
merĩ philosophorii appellat. hanc
unam sententiam de inmortalita¬
te ammorũ. non ꝓbat. uolt enim
qͦd nemo negat quicqͥd natũ sit
interire. Nasci aut̃ ammos quod
declaret eorum similitudo qui ꝓ¬
creantur. qui etiam in ingenus
ñ solum in corꝑib appareat. alt̾am
aut̃ affert rationẽ nichil ẽẽ quod
doleat qͥn id egrum ẽẽ quoq possit.
Quod aut̃ in morbũ cadat id etiã
interiturũ dolere aut̃ ammos gͦ
etiam interire hec refelli possunt.
Sunt enĩ ignorantis cum de ẽtni-¬

Expanded text:
semper. Istos vero qui, quod tota in hac semper. Istos vero qui, quod tota in hac causa difficillimum est, suscipiant, illud autem, quod non modo facile ad credendum est, sed eo concesso, quod volunt, consequens, id vero non dant, ut, cum diu permanserit, ne intereat. Bene reprehendis, et se isto modo res habet. credamus igitur Panaetio a Platone suo dissentienti? quem enim omnibus locis divinum, quem sapientissimum, quem sanctissimum, quem Homerum philosophorum appellat, huius hanc unam sententiam de inmortalitate animorum non probat. volt enim, quod nemo negat, quicquid natum sit interire; nasci autem animos, quod declaret eorum similitudo qui procreentur, quae etiam in ingeniis, non solum in corporibus appareat. alteram autem adfert rationem, nihil esse quod doleat, quin id aegrum esse quoque possit; quod autem in morbum cadat, id etiam interiturum; dolere autem animos, ergo etiam interire. haec refelli possunt: sunt enim ignorantis, cum de aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
epicureorũ quos equidẽ non despiti¬
o. s nescio quomodo doctissimꝰ quis¬
q contempnit. Acerrime aut̃ deli¬
cie medice arcus contra hanc inmor¬
talitatem disseruit. Is enĩ tris libros
seripsit qͥ lesbiatii uocant᷑. Qd mu¬
tilenis sermo habet᷑ in quib uult
efficere animos ẽe mortalis. Stoiei
autꝰ usuram nobis largiunt᷑. tanqͣ
cornicib diu mansuros auint ani¬
mos semꝑ negant. Nũ ñuis gͥ audi.¬
re cur etiam si ista mors tam̃ ñ sit ĩ
malis ut uidetur.S me nemo de in¬
mortalitate depellet. Laudo id qͥde
& si nichil animis oportet confide¬
re. Mouemur enĩ sepe aliquo a cute
concluso labamus mutamusq sen¬
tentiam clariorib etiam in reb In
his ẽ enim aliqua obscuritas. id gͥ
si acciderit simus armati. Sane qͥdẽ
s ne accidat ꝓuidebo. Nunqͥd gͥ ẽ
cause quin amicos nr̃os stoicos di¬
mittam᷑. Cos dico qui auint mane¬
re anios cũ ecorꝑe excesserint. s nͣ

Expanded text:
Epicureorum, quos equidem non despiciEpicureorum, quos equidem non despicio, sed nescio quo modo doctissimus quisque contemnit, acerrume autem deliciae meae Dicaearchus contra hanc inmortalitatem disseruit. is enim tris libros scripsit, qui Lesbiaci vocantur quod Mytilenis sermo habetur, in quibus volt efficere animos esse mortalis. Stoici autem usuram nobis largiuntur tamquam cornicibus: diu mansuros aiunt animos, semper negant. num non vis igitur audire, cur, etiamsi ita sit, mors tamen non sit in malis? Ut videtur, sed me nemo de inmortalitate depellet. Laudo id quidem, etsi nihil nimis oportet confidere; movemur enim saepe aliquo acute concluso, labamus mutamusque sententiam clarioribus etiam in rebus; in his est enim aliqua obscuritas. id igitur si acciderit, simus armati. Sane quidem, sed ne accidat, providebo. Num quid igitur est causae, quin amicos nostros Stoicos dimittamus? eos dico, qui aiunt manere animos, cum e corpore excesserint, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
dis emissi ferem᷑ minꝰ tardabitur
cursus animorũ. Nam qui in compedib
corꝑis semꝑ fuerunt etiam cũ soluti st̃
tardius ingrediunt᷑ ut hii qui ferro uiꝰ¬
cti multos annos fuerunt quocũ fue¬
rimus tumdeniq uiuemꝰ. Nam hȩc
quidem uita mors ẽ quam lam̃tari
possem si liberet᷑. Satis tu quide in
consolatione es lam̃tatus. quam cũ
lego nichil malo quas has res relinq̃¬
re his uero modo auditis multomag̃.
Uenice tempus ce quidem celerit &
si uere tractabis siue ꝓperabis uolat
enim etas. Tantum aut̃ ab est ab eo
ut malum mors sit quod tͥ dudũ ui¬
debatur. ut uerear ne homini nichil
sit ñ malũ aliud certe s nichil bonũ
dis futuri sumꝰ Quid refert. adsunt
enim qui hec ñ ꝓbent. ego aut̃ nũꝙͣ.
te ita in hoc sermone dimittam ulla
uti ratione ut mors tibi uideri ma¬
lum possit qui pot̾ cum ista cũ ista
cognouerimꝰ qui possim rogas: Catue
ueniunt contradicentium nec solũ

Expanded text:
nclis emissi feremur, minus tardabitur nclis emissi feremur, minus tardabitur cursus animorum. nam qui in compedibus corporis semper fuerunt, etiam cum soluti sunt, tardius ingrediuntur, ut i qui ferro vincti multos annos fuerunt. quo cum venerimus, tum denique vivemus. nam haec quidem vita mors est, quam lamentari possem, si liberet. Satis tu quidem in Consolatione es lamentatus; quam cum lego, nihil malo quam has res relinquere, his vero modo auditis multo magis. Veniet tempus, et quidem celeriter, sive retractabis sive properabis; volat enim aetas. tantum autem abest ab eo ut malum mors sit, quod tibi dudum videbatur, ut verear ne homini nihil sit non malum aliud certius, nihil bonum dis futuri sumus Quid refert? Adsunt enim, qui haec non probent. ego autem numquam ita te in hoc sermone dimittam, ulla uti ratione mors tibi videri malum possit. Qui potest, cum ista cognoverim? Qui possit, rogas? catervae veniunt contra dicentium, nec solum
Abbreviated transcription (Latin):
hinc nos suo demigrare. Cum uo caul¬
sam iustam ds̃ ipse dederit ut cum
socrati nunc catoni sepe multis. nec
ille mediusfidius uir sapiens letus
ex his tenebris in luce illam excesse¬
rit. Nec tam̃ illa uincla carceris ru¬
perit. Leges enim uetant s tanquã
amagistratui. aut ab aliqua potesta¬
te legitima sic adco euocat᷑ atq emissꝰ
exierit. tota enĩ philosophorũ uita ut
ait idem comitatio mortis ẽ. Nam qͥd
aliud agimꝰ cum a uoluptate idẽ a
corꝑe cumare familiari que ẽ mim¬
stra famula corꝑis. cuma republica.
cum a negotio om̃i seuocamꝰ animũ
quid inquã tum agimus nͥanimũ
ad se ipsum auocamꝰ secũ ẽẽ cogimꝰ.
maximeq a corꝑe abducimus. secer¬
nere aut̃ acorꝑe ammũ necquicquã
aliud ẽ quam mori discere. Quare hoc
comm̃temur mͥcredi disuingamꝰq
nos acorꝑib idẽ consuescamꝰ mori.
hoc oedum erimꝰ in tͣris erit illi ce¬
lesti uite simile & cũ illuc exhis ui¬

Expanded text:
hinc nos suo demigrare; cum vero cauhinc nos suo demigrare; cum vero causam iustam deus ipse dederit, ut tunc Socrati, nunc Catoni, saepe multis, ne ille me Dius Fidius vir sapiens laetus ex his tenebris in lucem illam excesserit, nec tamen ille vincla carceris ruperit—leges enim vetant—, sed tamquam a magistratu aut ab aliqua potestate legitima, sic a deo evocatus atque emissus exierit. Tota enim philosophorum vita, ut ait idem, commentatio mortis est. nam quid aliud agimus, cum a voluptate, id est a corpore, cum a re familiari, quae est ministra et famula corporis, cum a re publica, cum a negotio omni sevocamus animum, quid, inquam, tum agimus nisi animum ad se ipsum advocamus, secum esse cogimus maximeque a corpore abducimus? secernere autem a corpore animum, nec quicquam aliud, est mori discere. quare hoc commentemur, mihi crede, disiungamusque nos a corporibus, id est consuescamus mori. hoc, et dum erimus in terris, erit illi caelesti vitae simile, et cum illuc ex his vi
Abbreviated transcription (Latin):
ti deorum his ad illos aquib eẽnt ꝓ¬
fecti reditũ facilem patere. Itaq cõ¬
memorat ut cigni qui ñ sine causa
apolloni dicuntur. s: quod abeo di¬
uinationem quanda habere uide¬
antur. qua ꝓuidentes quid in morte
boni sit cum cantu & uoluptate mo¬
riantur sic om̃ib bonis &e doctis ẽẽ
faciendũ. Nec uõ de hoc quisquã du¬
bitare posset nisi idem nobis accide¬
ret diligent̃ de animo cogitantib
quod his sepe usu euenit qui cũ acri¬
ter ocłis deficientem solem intueren¬
tur ut aspectum omĩno amitterent.
sic m̃tis acies seipsa intuens ñnunqͣ.
hebescit. Ob eamq causam contem¬
plandi diligentiã amittmꝰ. Itaq
dubitans circum spectans hesitas
multa aduersa reuertens tenquã in
rate in marimm̃so. nr̃a uchit᷑ oratio.
s hec & uetera &e a grecis. Cato autẽ
sic labut ẽ uita. ut causam morien¬
di nactum se ẽẽ gauderet. Uetat enĩ
dominans ille in nobis ds̃. in ussu

Expanded text:
ti deorum, is ad illos a quibus essent proti deorum, is ad illos a quibus essent profecti reditum facilem patere. Itaque commemorat, ut cygni, qui non sine causa Apollini dicati sint, sed quod ab eo divinationem habere videantur, qua providentes quid in morte boni sit cum cantu et voluptate moriantur, sic omnibus bonis et doctis esse faciendum. nec vero de hoc quisquam dubitare posset, nisi idem nobis accideret diligenter de animo cogitantibus, quod is saepe usu venit, qui cum acriter oculis deficientem solem intuerentur, ut aspectum omnino amitterent; sic mentis acies se ipsa intuens non numquam hebescit, ob eamque causam contemplandi diligentiam amittimus. itaque dubitans circumspectans haesitans, multa adversa reverens tamquam in rate in mari inmenso nostra vehitur oratio. sed haec et vetera et a Graecis; Cato autem sic abiit e vita, ut causam moriendi nactum se esse gauderet. vetat enim dominans ille in nobis deus iniussu
Abbreviated transcription (Latin):
dicium capitis nec iuidicib suplex
fuit. Adhibuitq liberam contuma¬
tiam a magnitudine animi ductã
ñ asuꝑbia & suppͣmo uite die de
hoc ipso multa disseruit & paucis
ante diebus cum facile posset educi
ecustodia noluit. Et pene inmanu
iam mortiferum illud tenens pocu¬
lum locutus ita ẽ. ut ñ ad mortẽ tru¬
di uerum in celum uderetur ascen¬
dere ita enĩ censebat. Itaq disseruit
duas eẽ inas duplicesq cursus ani¬
morum e corꝑe excedentiũ. Nlam
quise humanis uitiis contaminauis¬
sent. & se totos libidinib dedissent qͥb
cecati ueluti domesticis uiciis atq fla¬
gitiis se inquinauissent uł republica
uiolanda fraudes in expiabiles con¬
cepissent his deuiũ quodd̃a int̾esse se¬
clusum a concilio deorũ. Qui autẽ se
integros castosq seruauissent quibꝰq
fuisset minima cũ corꝑib contagio
seseq ab his semꝑ se uocauissent cẽnt¬
q in corꝑib humanis uitam imita¬

Expanded text:
dicium capitis nec iudicibus supplex dicium capitis nec iudicibus supplex fuit adhibuitque liberam contumaciam a magnitudine animi ductam, non a superbia, et supremo vitae die de hoc ipso multa disseruit et paucis ante diebus, cum facile posset educi e custodia, noluit, et tum, paene in manu iam mortiferum illud tenens poculum, locutus ita est, ut non ad mortem trudi, verum in caelum videretur escendere. Ita enim censebat itaque disseruit, duas esse vias duplicesque cursus animorum e corpore excedentium: nam qui se humanis vitiis contaminavissent et se totos libidinibus dedissent, quibus caecati vel domesticis vitiis atque flagitiis se inquinavissent vel re publica violanda fraudes inexpiabiles concepissent, is devium quoddam iter esse, seclusum a concilio deorum; qui autem se integros castosque servavissent, quibusque fuisset minima cum corporibus contagio seseque ab is semper sevocavissent essentque in corporibus humanis vitam imita
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ut dm̃ agnoscis ex oꝑib eius
sic ex memoria retum & inuentione
& celeritate motus omͣi pulcrhitu¬
dme uirtutis uis diuina m̃tis ag¬
noscit. In quo gͥ locoẽ credo equidẽ
incapite & cur credam afferre possũ
S alias ubi sit animus certe quidẽ
inte ẽ. Que ẽ & natura ꝓpria puto
& sua.s fac igneam. fac spirabilẽ.
nichil ad io de quo aginus. Illud
modo uideto ut dm̃ noris. & fiei. ig¬
nores & locum &r formam. sic animt̃i
tͥ tuum notum eẽ oꝑortere etiam si
ignores & locum & formam. In ani¬
mi autem cognitione dubitare ñ
possumꝰ nifi plane inphisicis plum¬
bei sumus. Quin nichil sit anunis ad¬
mixtum nichil concretũ nichil co¬
pulatũ nichil coacm̃tatum. nichil
duplex. Quod cum ita sit certe nec
secerni nec diuidi nec discerpi nec
ac direptus earum partiĩ que anͣ̃
interitũ uinctione aliqua teneban¬
tur his & talib rationib ad ductus
socrates nec patronũ quesiuit ad ui¬

Expanded text:
tamen, ut deum adgnoscis ex operibus eius, tamen, ut deum adgnoscis ex operibus eius, sic ex memoria rerum et inventione et celeritate motus omnique pulchritudine virtutis vim divinam mentis adgnoscito. In quo igitur loco est? credo equidem in capite et cur credam adferre possum. sed alias, ubi sit animus; certe quidem in te est. quae est eius natura? propria, puto, et sua. sed fac igneam, fac spirabilem: nihil ad id de quo agimus. illud modo videto, ut deum noris, etsi eius ignores et locum et faciem, sic animum tibi tuum notum esse oportere, etiamsi ignores et locum et formam. in animi autem cognitione dubitare non possumus, nisi plane in physicis plumbei sumus, quin nihil sit animis admixtum, nihil concretum, nihil copulatum, nihil coagmentatum, nihil duplex: quod cum ita sit, certe nec secerni nec dividi nec discerpi nec ac diremptus earum partium, quae ante interitum iunctione aliqua tenebantur. His et talibus rationibus adductus Socrates nec patronum quaesivit ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
molitur mues. Altera australis ig¬
nota nobis quam uocant greci AN¬
TIxoona. cȩteras partes incultas qd̃
aut frigore rigeant. ant urant᷑ ca¬
lore. hic autem ubi habitamꝰ inter¬
miteit suo tempe celum nitesçere ar¬
bores frondescere. uites letifice pampi¬
nis pubescere rami bacarũ ubertate
incuruescere. segetes largiri. fruges
florere om̃ia fontes scatere herbis pra¬
ta conuestirier. Tum multitudinem
pecudum partim ad uescendũ par¬
tim ad cultus agrorũ. partim adue¬
hendum. partim ad corꝑa uestiendd
Hominemq ipsum quasi contẽpla¬
torem celi ac deorũ eorumq cultorẽ
atq hominis utilitati agros om̃is &
maria parentia. Hec gͥ & alia mnu¬
merabilia cum cernimus possumꝰ ne
dubitare quin hnis pͣsit aliquid uel
effector si hec nata sunt ut platoni
uidetur. uł si semꝑ fuerunt ut aris¬
toteli placet moderator tanti oꝑis
& muneris. Sic mͣtem hominis quã¬
uis eam ñ uideas ut non uides dm̃.

Expanded text:
molitu/r nives, altera australis, igmolitu/r nives, altera australis, ignota nobis, quam vocant Graeci anti/xqona, ceteras partis incultas, quod aut frigore rigeant aut urantur calore; hic autem, ubi habitamus, non intermittit suo tempore Caelu/m nitescere, a/rbores fronde/scere, Vite/s laetificae pa/mpinis pube/scere, Rami/ bacarum ube/rtate incurve/scere, Segete/s largiri fru/ges, florere o/mnia, Fonte/s scatere, herbis pra/ta convesti/rier, tum multitudinem pecudum partim ad vescendum, partim ad cultus agrorum, partim ad vehendum, partim ad corpora vestienda, hominemque ipsum quasi contemplatorem caeli ac deorum cultorem atque ho- minis utilitati agros omnis et maria parentia—: haec igitur et alia innumerabilia cum cernimus, possumusne dubitare quin is praesit aliquis vel effector, si haec nata sunt, ut Platoni videtur, vel, si semper fuerunt, ut Aristoteli placet, moderator tanti operis et muneris? sic mentem hominis, quamvis eam non videas, ut deum non vides,
Abbreviated transcription (Latin):
celeritatem uidet hec magna. hec
diuma. hec sempitna sunt. Qua facie
quidem sit. aut ubi habitet ne que¬
rendum quidem ẽ. ut cum uidemꝰ
spetiem primũ candoremq celi de-¬
inconuersionis celeritatem tantã
quantam cogitare non posfumus.
Tum uicissitudines dierũ ac noctiu̾̃
cõmutationesq temꝑum quadri¬
ꝑtitas ad maturitatem frugũ ⁊ ad
temꝑationẽ corꝑum aptas eorũq
om̃ium moderatore & ducem solẽ
lunamq adcretione & deminutione
luminis quasi factorũ notantem &
significantem dies. lum in eod̃e orbe
in duodecim partes distributo qͥnq
stellas ferri eosdem cursus constan¬
tissime seruantis disparib int se
motib nocturnamq celi formam
undiq siderib ornatã. Tum globũ
t̾re eminentem e mari fixum in me¬
dio mundiunuersi loco. duabuis
oris distantib habitabilem &e cultã
quarum altera quam nos incolimꝰ.
Subare posita ad stellas septem un¬
de horrifer aquilonis stridor gelidas

Expanded text:
celeritatem videt. haec magna, haec celeritatem videt. haec magna, haec divina, haec sempiterna sunt; qua facie quidem sit aut ubi habitet, ne quaerendum quidem est. Ut cum videmus speciem primum candoremque caeli, dein conversionis celeritatem tantam quantam cogitare non possumus, tum vicissitudines dierum ac noctium commutationesque temporum quadrupertitas ad maturitatem frugum et ad temperationem corporum aptas eorumque omnium moderatorem et ducem solem, lunamque adcretione et deminutione luminis quasi fastorum notantem et significantem dies, tum in eodem orbe in duodecim partes distributo quinque stellas ferri eosdem cursus constantissime servantis disparibus inter se motibus, nocturnamque caeli formam undique sideribus ornatam, tum globum terrae eminentem e mari, fixum in medio mundi universi loco, duabus oris distantibus habitabilem et cultum, quarum altera, quam nos incolimus, Sub a/xe posita ad ste/llas septem, unde ho/rrifer, Aquilo/nis stridor ge/lidas
Abbreviated transcription (Latin):
hominem uenire possint nisi adeo.
Singłaris ẽgͥ quedam natura atq
uis animȩ seruncta abhis usitatis
notisq naturis ita quicquid ẽ illud
quod sentit. qͦd sapit. quod uiuit. qͦd
uiget. celeste & diuinum. obeamq
rem etͣnum sit necesse ẽ. Nec uero d̾s
ipse qui intelligitur a nobis alio mͦ
intelligi pot᷑. nisi mens soluta que¬
dam & libera segregata ab om̃i con¬
cretione mortali. Om̃ia sentiens &
mouens ipsa que pͣdita motu sem¬
pit̾no. hoc egenere atq cadem e na¬
tura ẽ humana mens. Ubigͥ aut
qualis ẽ ista mens ubi tua aut qua¬
lis potes ne dicere: In si om̃ia ad in¬
telligendũ ñ habeo que habere uel¬
lem. ne is quide que habeo mͥ par
te uti licebit: Non ualet tantum
animus ut se ipsum ipse uideat aut
ocłs sic animus se ñ uidens alia cer¬
nit: Non uidet autem quod mini¬
mumẽ formam suam fortasse quã¬
quam id quoq s relinquamꝰ uim
certe. sagacitatẽ. memoriã. motum.

Expanded text:
hominem venire possint nisi a deo. hominem venire possint nisi a deo. singularis est igitur quaedam natura atque vis animi seiuncta ab his usitatis notisque naturis. ita, quicquid est illud, quod sentit quod sapit quod vivit quod viget, caeleste et divinum ob eamque rem aeternum sit necesse est. nec vero deus ipse, qui intellegitur a nobis, alio modo intellegi potest nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens et movens ipsaque praedita motu sempiterno. hoc e genere atque eadem e natura est humana mens.' Ubi igitur aut qualis est ista mens? —ubi tua aut qualis? potesne dicere? an, si omnia ad intellegendum non habeo quae habere vellem, ne is quidem quae habeo mihi per te uti licebit? non valet tantum animus, ut se ipse videat, at ut oculus, sic animus se nnit. Non videt autem quod minimum est, formam suam fortasse. Quanquam id quoque, sed haec relinquamus. Vim certe, sagacitatem, memoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
rus & humana ad deos tranfferebat.
diuina mallem ad nos. Que aut diui¬
na: uigere saꝑe inuenire meminis¬
se. Ergo animus qui ut ego dico duui¬
nus est. ut curipides dicere audce d̃s.
Et quidem si d̾s aut anima aut ig¬
nis est idem ẽ ammus hominis. Nã
ut illa natura celestis &e t̾ra uacat &
humore sic utriusq harũ reru hu¬
manus animus ẽ expers. Sinaut̃
ẽquinta quedam natura abaristo¬
tile inducta primum hec &e deorũ
sententiam secuti his ipsis uerbis
inconsolatione hoc exp̃ssimus. ani¬
moꝵ nulla int̾ris origo mueniri potͣ.
Nichil enim ẽ manimis mixtu atq
concretum. aut quod ex tra natum
atq fictum ẽẽ uideatur. Nichil ne
aut humidum quidẽ aut flabile.
aut igneu̾. His enĩ in nat᷑is nichil
mest quod uim memoriȩ m̃tis co¬
gitationis habeat. Quod & p̃terita te¬
neat ar futura ꝓuideat. & compleri
possit p̃sentia que sola diuina sunt.
nec inuenietur unquam unde ad

Expanded text:
rus et humana ad deos transferebat: rus et humana ad deos transferebat: divina mallem ad nos. quae autem divina? vigere, sapere, invenire, meminisse. ergo animus qui ..., ut ego dico, divinus est, ut Euripides dicere audet, deus. Et quidem, si deus aut anima aut ignis est, idem est animus hominis. nam ut illa natura caelestis et terra vacat et umore, sic utriusque harum rerum humanus animus est expers; sin autem est quinta quaedam natura, ab Aristotele inducta primum, haec et deorum sententiam secuti his ipsis verbis in Consolatione hoc expressimus: 'Animorum nulla in terris origo inveniri potest; nihil enim est in animis mixtum atque concretum aut quod ex terra natum atque fictum esse videatur, nihil ne aut umidum quidem aut flabile aut igneum. his enim in naturis nihil inest, quod vim memoriae mentis cogitationis habeat, quod et praeterita teneat et futura provideat et complecti possit praesentia. quae sola divina sunt, nec invenietur umquam, unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis instinctu putem fundere. aut
eloquentiam sine maiore quada ui flu¬
ere habundantem sonantib uerbis
ubcribusq sententris: philosophia
uero om̃ium mat᷑ artrum quid ẽ
aluid nisi ut platodonũ ut ego in¬
uentum deorum: Hec nos primũ
ad illorũ cultum. deinde ad ius ho¬
minum quod situm ẽ in generis hu¬
mani societate. Tum ad modestiam
magnitudinemq animi erudruit.
eademq ab animo tanquã ab ocłis
caliginẽ dispulit. ut om̃ia suꝑa infe¬
ra prima ultima media uiderem.
Prorsus hec diuma michi uidet᷑ uis
que tot res efficiat & tantas. Quid ẽ
enĩ memoria rerum & uerboꝵ. qͥd
porro inuentio: ꝓfecto id quo ne in
dõ quicquã mauis intelligi potest.
Non enim ambrosia dõs aut nectare.
aut iuuentute pocula ministran¬
te letare arbitror. Nechomerũ audio
qui ganimedem ab dis raptũ ait ꝓptͣ
formam ut ioui bibere ministrarce.
non iusta causa cur laomedonti tã¬
ta fieret inutria. Fingebat hec home¬

Expanded text:
mentis instinctu putem fundere, aut mentis instinctu putem fundere, aut eloquentiam sine maiore quadam vi fluere abundantem sonantibus verbis uberibusque sententiis. philosophia vero, omnium mater artium, quid est aliud nisi, ut Plato, donum, ut ego, inventum deorum? haec nos primum ad illorum cultum, deinde ad ius hominum, quod situm est in generis humani societate, tum ad modestiam magnitudinemque animi erudivit, eademque ab animo tamquam ab oculis caliginem dispulit, ut omnia supera infera prima ultima media videremus. prorsus haec divina mihi videtur vis, quae tot res efficiat et tantas. quid est enim memoria rerum et verborum? quid porro inventio? profecto id, quo ne in dem quicquam maius intellegi potest. non enim ambrosia deos aut nectare aut Iuventate pocula ministrante laetari arbitror, nec Homerum audio, qui Ganymeden ab dis raptum ait propter formam, ut Iovi bibere ministraret; non iusta causa, cur Laomedonti tanta fieret iniuria. fingebat haec Home
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. qui p̃sidia contraferas inuenert̃.
Aquib mansuefacti & exculti a ne¬
cessariis artificiis ad elegantiora de¬
fluximus. Nam & aurib oblecta¬
tio magna parta ẽ inuenta & tem¬
ꝑata uarietate & natura sonorũ.
Et astra suspeximus. Tu mea que st̃
infixa certis locis. tum illa ñ re. sed
uocabulo errantia. quoꝵ conuersi¬
ones om̃sq motus qui animꝰ uidit.
is docuit similem animũ suũ euis
eẽ qui ea fabricatus ẽ in celo. Nam
cum arthimedes lunȩ solis quinq
errantium motus in sꝑam inligauit.
effecit idem quod ille qui intimeo mũ¬
dum edificauit platonis ds̃ ut tardi¬
tate & celeritate dissimillimos motus
una regeret conuersio. Quod si in hoc
mundo fieri sine dõ non potͣ. Ne in
sphera quidẽ cosdem motus archime¬
des sine diuino ingenio potuisseti¬
mitari. Michi uero ne hec quide no¬
tiora & illustriora carere in diuma
uidentur ut egoaut poetam graue
plenumq carm̃ sine celesti aliquo

Expanded text:
tae, qui praesidia contra feras invenerunt, tae, qui praesidia contra feras invenerunt, a quibus mansuefacti et exculti a necessariis artificiis ad elegantiora defluximus. nam et auribus oblectatio magna parta est inventa et temperata varietate et natura sonorum, et astra suspeximus cum ea quae sunt infixa certis locis, tum illa non re sed vocabulo errantia, quorum conversiones omnisque motus qui animo vidit, is docuit similem animum suum eius esse, qui ea fabricatus esset in caelo. nam cum Archimedes lunae solis quinque errantium motus in sphaeram inligavit, effecit idem quod ille, qui in Timaeo mundum aedificavit, Platonis deus, ut tarditate et celeritate dissimillimos motus una regeret conversio. quod si in hoc mundo fieri sine deo non potest, ne in sphaera quidem eosdem motus Archimedes sine divino ingenio potuisset imitari. Mihi vero ne haec quidem notiora et inlustriora carere vi divina videntur, ut ego aut poëtam grave plenumque carmen sine caelesti aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
Absurdum id quidẽ. Qui enĩ fundꝰ
aut que talis animi figura intelle¬
gi pot. aut que tanta om̃ino capa¬
citas: An in primis quasi ceram a¬
nimum putamus & ẽẽ memoriam
signatarũ rerum in m̃te uestigia ꝗͣ
possunt uerborũ que rerũ ipsarũ
ẽe uestigia: Que porro tam miñsa
magnitudo que illatam multa pos¬
sit effingere: Quid illa uis que tande
ẽ que muestigat occulta que inuen¬
tio atq excogitatio dicitur: Ex hac¬
ne tibi t̾rena mortaliq natura & ca¬
duca concreta ea uidetur: Aut qui
primus quod summȩ sapientiȩ pi¬
tagore uisum ẽ om̃ib reb imposu¬
it nomina. aut qui disfipatos ho¬
mines congregauit. & ad societat᷑e
uite conuocauit. aut qui sonos uo¬
cis qui infiniti uidebant᷑ paucis
litterarum notis tͣminauit. aut qͥ
errantium stellarum cursus pͣgres¬
siones institutiones notauit. Om̃s
magni etiam supiores qui fruges.
qui uestitũ. qui tecta qui cultu in¬

Expanded text:
absurdum id quidem; qui enim fundus absurdum id quidem; qui enim fundus aut quae talis animi figura intellegi potest aut quae tanta omnino capacitas? an inprimi quasi ceram animum putamus, et esse memoriam signatarum rerum in mente vestigia? quae possunt verborum, quae rerum ipsarum esse vestigia, quae porro tam inmensa magnitudo, quae illa tam multa possit effingere? Quid? illa vis quae tandem est quae investigat occulta, quae inventio atque excogitatio dicitur? ex hacne tibi terrena mortalique natura et caduca concreta ea videtur? aut qui primus, quod summae sapientiae Pythagorae visum est, omnibus rebus imposuit nomina? aut qui dissipatos homines congregavit et ad societatem vitae convocavit, aut qui sonos vocis, qui infiniti videbantur, paucis litterarum notis terminavit, aut qui errantium stellarum cursus praegressiones institutiones notavit? omnes magni; etiam superiores, qui fruges, qui vestitum, qui tecta, qui cultum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ta nuꝑ charmadas. qͣnta qui mͦ fu¬
it sepsius. metrhodorus. quanta nr
hostensius. De cõmun om̃ium me¬
moria loquor & corũ maxime qui in
aliquo maiore studio & arte uersant᷑.
Quoꝵ quanta mens sit difficile ẽ existi¬
mare ita multa meminerimꝰ. Quorsus
gͥ hec spectat oratio: que sit illa uis et
unde sit intellegendũ puto. ñ ẽ certe
nec cordis nec sanguinis. nec cerebri.
nec atomorũ. Anima sit ignis ue nes¬
cio. Nec me pudet ut istos fateri nes¬
cire quod nesciam. illud si ulla alia
de re obscura affirmare possem siue
anima siuie ignis sit animꝰ eum iri¬
rarem ẽẽ diuinũ. Quid enĩ obsecro te
tͣra ne tibi hoc nebuloso & caliginoso
celo aut sata aut concreta uidet᷑ tan¬
tauis memorie: siquis sit hoc ñ ui¬
des. aut quale sit uides. Sine id qͥde.
at quantũ sit ꝓfecto uides. Quid gͥ
utrum capacitatẽ aliquam in ani¬
mo putamus ẽẽ quota quã in aliqͦd
uasa aque meminimꝰ infundant᷑:

Expanded text:
ta nuper Charmadas, quanta, qui modo futa nuper Charmadas, quanta, qui modo fuit, Scepsius Metrodorus, quanta noster Hortensius: de communi hominum memoria loquor, et eorum maxume qui in aliquo maiore studio et arte versantur, quorum quanta mens sit, difficile est existimare; ita multa meminerunt. Quorsus igitur haec spectat oratio? quae sit illa vis et unde sit, intellegendum puto. non est certe nec cordis nec sanguinis nec cerebri nec atomorum; animae sit ignisne nescio, nec me pudet ut istos fateri nescire quod nesciam: illud, si ulla alia de re obscura adfirmare possem, sive anima sive ignis sit animus, eum iurarem esse divinum. quid enim, obsecro te, terrane tibi hoc nebuloso et caliginoso caelo aut sata aut concreta videtur tanta vis memoriae? si quid sit hoc non vides, at quale sit vides; si ne id quidem, at quantum sit profecto vides. quid igitur? utrum capacitatem aliquam in animo putamus esse, quo tamquam in aliquod vas ea quae meminimus infundantur?
Abbreviated transcription (Latin):
manimis notiones quas et Noyac
uocant haberemus nisi animus
antequã in corpus intrauissoe in
rerum cognitione uiguisset. Cũq
nichil ẽet ut om̃ib locis aplatone
disserit᷑. nichil enim ille putat ẽẽ
quod oriat᷑ & int̾eat idq solum ẽẽ
quod semꝑ tale sit quale ciaeaN ap¬
pellant ille nos spetiem. Non potu¬
it animus hec incorꝑe inclusus ag¬
noscere cognita attulit ex quo tam
multarũ rerum cognitionis ami¬
ratio tollitur. Neq ea plane uidet
animus cum repente intam insoli¬
tum tamq ꝑturbatũ domiciliũ
immigrauit. s cum se colligit atq
recreauit. tum agnoseit illa remi¬
niscendo. Ita nichil ẽ aliud discere
nisi recordari. Ego aut̃ maiore etia
quod̾a modo memoriam amiror.
Quid est enim illud qͦd meminimꝰ.
aut quam hab&e uim aut inde na¬
turam ñ quero. Quanta memoria
CIMINIANC fuisse dicat᷑. Quanta
thedestes. quanta isqui apirro lega¬
tus ad senatũ ẽ missus ceinncas. qͦn¬

Expanded text:
in animis notiones, quas ennoi/as in animis notiones, quas ennoi/as vocant, haberemus, nisi animus, ante quam in corpus intravisset, in rerum cognitione viguisset. cumque nihil esset , ut omnibus locis a Platone disseritur—nihil enim putat esse, quod oriatur et intereat, idque solum esse, quod semper tale sit quale est ide/an appellat ille, nos speciem—, non potuit animus haec in corpore inclusus adgnoscere, cognita attulit; ex quo tam multarum rerum cognitionis admiratio tollitur. neque ea plane videt animus, cum repente in tam insolitum tamque perturbatum domicilium inmigravit, sed cum se collegit atque recreavit, tum adgnoscit illa reminiscendo. ita nihil est aliud discere nisi recordari. Ego autem maiore etiam quodam modo memoriam admiror. quid est enim illud quo meminimus, aut quam habet vim aut unde naturam? non quaero, quanta memoria Simonides fuisse dicatur, quanta Theodectes, quanta is, qui a Pyrrho legatus ad senatum est missus, Cineas, quan
Abbreviated transcription (Latin):
enim etiam dicimus inuere. Item
si nichil haberet animus hominis
nisi ut appeteret aut fugeret. id qͦꝙ
ẽet ei commune cu bestiis. Habet
primũ memoriã infinitã rerũ in¬
numerabiliũ. quam quid̃e plato
recordationẽ ec̃ uolt uite suꝑioris.
Nam millo libro qui inscribit᷑ me¬
non. pusionem quendam socrates
int̾rogat quedam geometrica de di¬
mensione quadrati. Ad ea sic ille re¬
spondit ut puer & tam̃ ita faciles
introgationes sunt ut gradati resp¬
ondens eodem ꝑueniat quasi geo¬
metrica didicisset ex quo effici uult
socrates. ut discere nichil aliud sit
nisi recordari. Quem locum multo
etiam accuratius explicat in eo ser¬
mone quem habuit eo ipso die quo
excessit e uita. docet enĩ quenuis qͥ
hominum rerum rudis ẽẽ uideat᷑
benc int̾roganti respondente decla¬
rare ñ tum illa discere. s reminiscẽ¬
do recognoscere. Nec uo fieri ullo
modo posse ut apueris tot reruͣ atq
tantarũi insitas &x quasi consignatas

Expanded text:
enim etiam dicimus vivere. item enim etiam dicimus vivere. item si nihil haberet animus hominis nisi ut appeteret aut fugeret, id quoque esset ei commune cum bestiis. Habet primum memoriam, et eam infinitam rerum innumerabilium. quam quidem Plato recordationem esse volt vitae superioris. nam in illo libro, qui inscribitur Menon, pusionem quendam Socrates interrogat quaedam geometrica de dimensione quadrati. ad ea sic ille respondet ut puer, et tamen ita faciles interrogationes sunt, ut gradatim respondens eodem perveniat, quo si geometrica didicisset. ex quo effici volt Socrates, ut discere nihil aliud sit nisi recordari. quem locum multo etiam accuratius explicat in eo sermone, quem habuit eo ipso die, quo excessit e vita; docet enim quemvis, qui omnium rerum rudis esse videatur, bene interroganti respondentem declarare se non tum illa discere, sed reminiscendo recognoscere, nec vero fieri ullo modo posse, ut a pueris tot rerum atque tantarum insitas et quasi consignatas
Abbreviated transcription (Latin):
crate oc abea familia dissident appel¬
landi uidentur. Non modo tam ni¬
chibam quã tam elegant᷑ explica-¬
bunt. Sed ne hoc quidem ipsum ꝗͣ
subtilit̾ conclusum fit intelligent.
Sentit gͥ aminrus se moueri qͦd cũ
sentit illum una sentit se ui sua nͦ
aliena moueri. Nec accidere posse
ut ipse unquam a se deserat᷑ ex quo
efficitur eternitas. nisi quid habes
ad hec. Ego uo facile sim passus ne
in m̃tem quidem mͥ aliquid contͣ
uenire. ita isti faueo sententie. Quid
illa tandem num leuiora censes q̃
declarant mẽe manimis hominu
diuma quedam que si cernerem qͦ
admodum nasci possent etiam quẽ
admodũ interirent uiderem. Nam
sanguinẽ bilem pituitam ossa ner¬
uos uenas om̃em deniq m̃brorũ
& totius corꝑis figuram uideor posse
dicere. unde concreta & quomͦ facta
suit. Animũ ipsum si nichil eẽt in eo
nisi id ut ꝑcum uiueremus tam na¬
turam putarem hominis uitam su¬
stentari quã uitis quã arboris. Hec

Expanded text:
crate et ab ea familia dissident, appelcrate et ab ea familia dissident, appellandi videntur—, non modo nihil umquam tam eleganter explicabunt, sed ne hoc quidem ipsum quam subtiliter conclusum sit intellegent. sentit igitur animus se moveri; quod cum sentit, illud una sentit, se vi sua, non aliena moveri, nec accidere posse ut ipse umquam a se deseratur. ex quo efficitur aeternitas, nisi quid habes ad haec. Ego vero facile sim passus ne in mentem quidem mihi aliquid contra venire; ita isti faveo sententiae. Quid? illa tandem num leviora censes, quae declarant inesse in animis hominum divina quaedam? quae si cernerem quem ad modum nasci possent, etiam quem ad modum interirent viderem. nam sanguinem bilem pituitam ossa nervos venas, omnem denique membrorum et totius corporis figuram videor posse dicere unde concreta et quo modo facta sint: animum ipsum—si nihil esset in eo nisi id, ut per eum viveremus, tam natura putarem hominis vitam sustentari quam vitis, quam arboris; haec
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris que mouent hic fons hoc
principium ẽ mouendi. Ericipii
aut᷑ nulla ẽ origo nam e principio
oriunt᷑ om̃ia. ipsum aut̃ nulla ex re
umquã. Nam principiũ extinctũ
nec ipsum ab alio renascet᷑. nec se ali¬
ud creabit. Siquide necesse ẽ aprinci¬
pio oriri om̃ia. Ita fit ut mot prin¬
cipium exeo sit quod ipsũ ase mo¬
uetur. Id aut nec nasci pot nec mo¬
ri. uł concidat om̃e cȩlum. omnisq
natura consistat necesse ẽ. Nec uim
ullam nanciscat᷑ qua primo impul¬
sa moueatur. Cum pateat gͥ etͥnũ
id̃ ẽẽ quod se ipsũ moueat quis ẽ qui
hanc nat᷑am animis ẽẽ tributam ne¬
get: in animũ eni ẽ om̃e quod pulsu
agitatur ext̃no. Quod ant est animal
id motu citatur interiore &e suo. Nã
hec ẽ ꝓpͥa natura animi atq uis. que
si ẽ una ex om̃ib que se ipsam semꝑ¬
moueat. neq natura certe ẽ & et̾̃na ẽ.¬
licet concurrant om̃s phebei philo¬
sophi. sic enĩ hii quia platone oe aso¬

Expanded text:
ceteris quae moventur hic fons, hoc ceteris quae moventur hic fons, hoc principium est movendi. principii autem nulla est origo; nam e principio oriuntur omnia, ipsum autem nulla ex re umquam; nam principium extinctum nec ipsum ab alio renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omcipium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se moueat, quis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo. Nam haec est propria natura animi atque uis; quae si est una ex omnibus quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aelicet concurrant omnes plebei philosophi—sic enim i, qui a Platone et So
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ñ eñi crecio u p̾cepit ut mbra
nr̃a aut staturam figurani ue nosca¬
mius. Neq nos corꝑa sumꝰ. nec ego tibi
hoc dicens corꝑi tuo dico. Cum gͥ nosce
te dicit hoc dicit nosse atumũ tuuͦ.
Nam corpus qui&e quafi uas ẽ aait
aliquod anuni receptaculũ ab ammo
quicquidagitur idagitar ate.Hunc
gͥ nosse nͥ si cliuinũ eẽt non ẽẽt hoc
acrioris cuiusdam animi p̃ceptũ tri¬
hutum adeo sit hoc se ipsũ posse co¬
gnoscere s si qualis sit animꝰ ipse
animꝰ nesciat. dic queso ne eẽ quidẽ
se scioe ne moueri quidẽ se exquo
illa ratio nata ẽ platonis que asoera¬
te est in phedro explicata. ame aut̃
posita ẽ in sexto libro de re .p. quod
semꝑ mouet᷑ et̃num ẽ. quod autẽ
motum affert alicui quodq agita¬
tur alicunde. quando finem hab&e
motus. uiuendi finem habeas neces¬
seẽ. Solum gͥ quod se ipsũ mouet
quia nunquã deserit᷑ ase. nunqͣ ne
moueri quidẽ desinit. Qumetiam

Expanded text:
cat. non enim credo id praecipit, ut membra cat. non enim credo id praecipit, ut membra nostra aut staturam figuramve noscamus; neque nos corpora sumus, nec ego tibi haec dicens corpori tuo dico. cum igitur nosce te dicit, hoc dicit: nosce animum tuum. nam corpus quidem quasi vas est aut aliquod animi receptaculum; ab animo tuo quicquid agitur, id agitur a te. hunc igitur nosse nisi divinum esset, non esset hoc acrioris cuiusdam animi praeceptum tributum deo sc. hoc se ipsum posse cognoscere . Sed si, qualis sit animus, ipse animus nesciet, dic quaeso, ne esse quidem se sciet, ne moveri quidem se? ex quo illa ratio nata est Platonis, quae a Socrate est in Phaedro explicata, a me autem posita est in sexto libro de re p.: “Quod semper movetur, aeternum est; quod autem motum adfert alicui quodque ipsum agitatur aliunde, quando finem habet motus, vivendi finem habeat necesse est. solum igitur, quod se ipsum movet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moveri quidem desinit; quin etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui locus. ut si iam possent intino
homine cerni om̃ia que nirac tecta
sunt casurus ne in conspectu itideatt
amimꝰ. An tanta sit ei tenuitas eit
fugiat aciem: hec reputint ifai qͥ
negant annnc̃ siue corꝑe st intelli¬
gere posse uidebunt qu̾e in ipso
corꝑe intellegant. Michi quide na¬
turam animi intuenti. multo dif¬
ficilior occurrit cogitatio. multo ob¬
scurior qualis animꝰ meorpe sit tan¬
quã aliene domui. quã quilis cum
exierit ce inliberũ celum quasi do¬
mum suã uenerit. Nos emm quod
nunꝙͣ uidimꝰ id quale sit inteslige¬
re ñ possumꝰ. Certe & dm̃ ipsmtri
diuinũ animũ corꝑe liberatu co¬
gitatione complesti possumꝰ. Dice¬
airchus quidẽ & aristoxenꝰ qitia di tͣ¬
ficilis erat animi quid aut qualis
cet intelligentia nullũ om̃ino ani¬
mum eẽ dixerunt. Est illud quide ł
maximũ animo ipso animu uidere:
Et nimirũ hanc habor tum p̾ceptũ
apollinis quomonet ut sequisq nos¬

Expanded text:
qui locus; ut, si iam possent in qui locus; ut, si iam possent in homine vivo cerni omnia quae nunc tecta sunt, casurusne in conspectum videatur animus, an tanta sit eius tenuitas, ut fugiat aciem? haec reputent isti qui negant animum sine corpore se intellegere posse: videbunt, quem in ipso corpore intellegant. mihi quidem naturam animi intuenti multo difficilior occurrit cogitatio, multo obscurior, qualis animus in corpore sit tamquam alienae domi, quam qualis, cum exierit et in liberum caelum quasi domum suam venerit. si enim, quod numquam vidimus, id quale sit intellegere non possumus, certe et deum ipsum et divinum animum corpore liberatum cogitatione complecti possumus. Dicaearchus quidem et Aristoxenus, quia difficilis erat animi quid aut qualis esset intellegentia, nullum omnino animum esse dixerunt. est illud quidem vel maxumum animo ipso animum videre, et nimirum hanc habet vim praeceptum Apollinis, quo monet ut se quisque nos
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ñ timeat or quod falsa ẽẽ cognonerit.
equo intelligi pot quam acuti natura
sint qm̃ hec sine doctrina credit᷑i fuqrͣ.
Preclarum aut̃ nescio quid adepti st̃
qͥd didicerunt secũ tempꝰ mortis uenis¬
set totos ẽẽ ꝑituros. Quod ut ita sit ni¬
chil enĩ pugno quid habet ista res aut
letabile aut gloriosũ: Nec tam̃ in sa¬
ne quicqͣ occurrit cur ñ pithagore
sit & platonis uera sententia ut enĩ
rationẽ plato nullam afferret uide
quid homini tribuã ipsa auctoritate
me frangeret. Tot aut̃ rationes attu¬
lit ut uelle ceteris sibi certe ꝑsuasisse
uideatur s plurimi contra nitunt᷑
animosq quasi capite dampnatos
morte multant. Neq aliud ẽ quicqͣ
cur meredibilis his animorũ uideat᷑
et̾nitas. nisi qđ nequeunt qualis a¬
nimꝰ sit uacans corꝑe intelligere &
cogitatione comphendere. Quasi uͦ
intellegant qualis sit in ipso corpore
que conformatio. que magnicudo.

Expanded text:
haec non timeat et quod falsa esse cognoverit? haec non timeat et quod falsa esse cognoverit? e quo intellegi potest, quam acuti natura sint, quoniam haec sine doctrina credituri fuerunt. praeclarum autem nescio quid adepti sunt, quod didicerunt se, cum tempus mortis venisset, totos esse perituros. quod ut ita sit —nihil enim pugno—, quid habet ista res aut laetabile aut gloriosum? Nec tamen mihi sane quicquam occurrit, cur non Pythagorae sit et Platonis vera sententia. ut enim rationem Plato nullam adferret—vide, quid homini tribuam—, ipsa auctoritate me frangeret: tot autem rationes attulit, ut velle ceteris, sibi certe persuasisse videatur. Sed plurimi contra nituntur animosque quasi capite damnatos morte multant, neque aliud est quicquam cur incredibilis is animorum videatur aeternitas, nisi quod nequeunt qualis animus sit vacans corpore intellegere et cogitatione comprehendere. quasi vero intellegant, qualis sit in ipso corpore, quae conformatio, quae magnitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
tent ad animũ a corpe callidissimo
artificio natura fabricata ẽ. tam̃ ter¬
renis concretisq corpib sunt mt̃sep¬
ta quodam mͦ. Cum aut nichil erit
pret ammũ nulla res obiecta impe¬
diet quominus impediat quale
quidq sit. Quanuis copiose hec dice¬
remus si res postularet.quã multa.
quã uaria. quanta spectacła animꝰ
in locis celestib cẽt habiturus. Que
quidem cogitans soleo sepe mirari
ĩmullorũ insolentiam philosophorũ.
qui nature cognitionẽ ãmirantur.
eiusq inuentori & principi gr̃as ex¬
ultantes agunt. eumq uenerant᷑ ut
decim. Liberatos enĩ semꝑ eũ dicũt
grauissimis dominis t̾rore sempit̾no
& diurno ac nocturno metu. Quo
trore quo metu: Que ẽanus tam de¬
lira que timeat ista que uos uideli¬
cet si phisica ñ didicissetis. timere¬
tis: Acheruntia templa alta orcipal¬
lida leto nubila tenebris loca:
Non pudet philosophũ incogłari qͦd

Expanded text:
tent ad animum a corpore, callidissimo tent ad animum a corpore, callidissimo artificio natura fabricata est, tamen terrenis concretisque corporibus sunt intersaepta quodam modo: cum autem nihil erit praeter animum, nulla res obiecta impediet, quo minus percipiat, quale quidque sit. Quamvis copiose haec diceremus, si res postularet, quam multa, quam varia, quanta spectacula animus in locis caelestibus esset habiturus. quae quidem cogitans soleo saepe mirari non nullorum insolentiam philosophorum, qui naturae cognitionem admirantur eiusque inventori et principi gratias exultantes agunt eumque venerantur ut deum; liberatos enim se per eum dicunt gravissimis dominis, terrore sempiterno et diurno ac nocturno metu. quo terrore? quo metu? quae est anus tam delira quae timeat ista, quae vos videlicet, si physica non didicissetis, timeretis, Acherunsia templa alta Orci, pallida leti, nubila tenebris loca? non pudet philosophum in eo gloriari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ne nunc quidẽ ocłis cernimꝰ ea
que uidemus. neq ẽ enĩ ullus sens
incorꝑe. S ut ñ phisici solũ docent
uerumetiã medici qui ista apta o
patefacta uiderunt uie quasi que¬
dam sunt ad ocłos ad naris & auris
asede animi ꝑforat. Itaq sepe aut
cogitatione aut aliqua ui morbi im¬
pediti aꝑtis atq integris & ocłis & au¬
rib nec uidemus nec audimꝰ. ut faci¬
le intellegi possit animũ & audire
& uidere. non eas partis que quasi
fenestre sint animi quib tam̃ sen¬
tire nichil queat mens nisi idagat
& agat quid quod eadem m̃te res dis¬
simillimas comp̃hendimꝰ: Ut colorẽ
saporem. calorem. odorem. sonum.¬
Que nunquã quinq nuntiis animꝰ
cognosceret. nͥad eum om̃ia referrent᷑.
It his om̃ium uidex solus ẽet atq ea
ꝓfecto tum multo puriora & diluci¬
diora cernent᷑. cum quo nat᷑a fert
liber animꝰ ꝑuenerit. Nam nunc qͥ¬
dem quanquã foramina illa que pa¬

Expanded text:
enim ne nunc quidem oculis cernimus ea enim ne nunc quidem oculis cernimus ea quae videmus; neque est enim ullus sensus in corpore, sed, ut non physici solum docent verum etiam medici, qui ista aperta et patefacta viderunt, viae quasi quaedam sunt ad oculos, ad auris, ad naris a sede animi perforatae. itaque saepe aut cogitatione aut aliqua vi morbi impediti apertis atque integris et oculis et auribus nec videmus nec audimus, ut facile intellegi possit animum et videre et audire, non eas partis quae quasi fenestrae sint animi, quibus tamen sentire nihil queat mens, nisi id agat et adsit. quid, quod eadem mente res dissimillimas comprendimus, ut colorem, saporem, calorem, odorem, sonumquae numquam quinque nuntiis animus cognosceret, nisi ad eum omnia referrentur et is omnium iudex solus esset. atque ea profecto tum multo puriora et dilucidiora cernentur, cum, quo natura fert, liber animus pervenerit. nam nunc quidem, quamquam foramina illa, quae pa
Abbreviated transcription (Latin):
di & ore ipse locorũ illorũ quo ꝑ¬
uenerimꝰ. quo faciliorẽ nobis co¬
gnitionem rerũ celestru eo maiorẽ
cognoscendi cupiditat᷑e dabunt.
Hec eñ pulerhitudo &e in t̾ris pa¬
triam illam & auitam ut ait the¬
oprastus philosophĩa cognitionis
cupiditate incensam excitouit.
Precipue uero fruem᷑ ea qui tũ cẽ
cum has t̾ras incolentes circũfusi
erant caligine. tam̃ acie m̃tis dis¬
picere cupiebant. Etenĩ si nune
aliquid assequi se putant qui hosti¬
um ponti uiderunt & eas angustias
ꝑquas penetrauit ea que ẽ nomina¬
ta argo quia argiui in ea dilecti uiri
uecti petebant pellem maurata ari¬
etis. aut hii qui occeani freta illa ui¬
derunt europam libiamq rapax uͥ
diuidit unda. Quod tandem specta¬
culũ fore putamꝰ cũ totam t̾ram con¬
tueri licebit eiusq cum sitũ forma
circũscriptionẽ. Tum & habitabiles
regiones & rursũ om̃i cultu ꝓpt̃ ui
frigoris aut caloris uacantis. Nos

Expanded text:
ndi et orae ipsae locorum illorum, quo pndi et orae ipsae locorum illorum, quo pervenerimus, quo faciliorem nobis cognitionem rerum caelestium, eo maiorem cognoscendi cupiditatem dabant. haec enim pulchritudo etiam in terris patritam illam et avitam, ut ait Theophrastus, philosophiam cognitionis cupiditate incensam excitavit. praecipue vero fruentur ea, qui tum etiam, cum has terras incolentes circumfusi erant caligine, tamen acie mentis dispicere cupiebant. Etenim si nunc aliquid adsequi se putant, qui ostium Ponti viderunt et eas angustias, per quas penetravit ea quae est nominata Argo/, quia Argivi i/n ea delecti/ viri Vecti/ petebant pe/llem inauratam a/rietis, aut i qui Oceani freta illa viderunt, Europam Libyamque rapax ubi dividit unda, quod tandem spectaculum fore putamus, cum totam terram contueri licebit eiusque cum situm, formam, circumscriptionem, tum et habitabiles regiones et rursum omni cultu propter vim frigoris aut caloris vacantis? nos