comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fariũ et tassilonẽ. et celebrauit natalem dñi
in cansiaco & pascha similiter. CAPT¬
is io dominice incarnationis declatu.
Rer placitũ suum habuit apud attiniacũ. et
codem anno sicut & superiori nusquam ꝓfactus
est. Celebrauit aũt natalẽ dnũ inaquis uilla.
et pascha similiter
Niso dominice incarnationis dec lrui.¬
Rex pippinus ꝑ rarit inaquitam a etpla¬
citũ suum habuit in aurdianis oiuitate. et
restaura uit argentomun asta castrũ. qđ anita
uuai farius destruxerat. ibiꝙ francos dimisit
ad continendam aquitaniã. similiter et in
bitun cas fecit. Et oelebara uit natalẽ dñi
insal moniaco etpascha ingenuiliaco. cAPT¬
i no dominice incarnationis doc la uii.
Rex insupͦ dicta uilla synodum magnũ
habuit interromanos it grecos descã trinita¬
te uel descorũ imaginib et post hec aquita¬
nia ingressus est ꝑnarbonã. Cepit aũt tolosa.
et gaual danẽ. et celebrauit pascba inciuitatru
enna.
o SEaa anno inmense augusto iterũ aqui¬

Expanded text:
talem Domini in Carisiaco, et pascha similiter. Anno Dominicae incarnationis 765 rex placitum suum habuit apud Attiniacum, et eodem anno sicut et superiori nusquam profectus est. Celebravit autem natalem Domini in Aquis villa, et pascha similiter. nno Dominicae incarnationis 766 rex Pippinus perrexit in Aquitaniam, et placitum suum habuit in Aurelianis civitate, et restauravit Argentonium castrum, quod antea Waifarius destruxerat, ibique Francos dimisit ad continendam Aquitaniam; simiBituricas fecit et celebravit natalem Domini in Salmoniaco et pascha in Gentiliaco. Anno dominicae incarnationis DCCLXVII. rex in supra dicta villa sinodum magnam habuit inter Romanos et Grecos de sancta trinitate vel de sanctorum imaginibus. Et post haec Aquitaniam ingressus est per Narbonam; cępit autem Tolosam et Gavaldanem et celebravit pascha in civitate Viennaodem anno mense Augusto iterum Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
tate hornatus. in ordinandis regni negocus sin¬
gulari sollertia p̃ditus. prorsus ut nibil ei de esse
regiȩ maiestati competens uideretur. Huic ex
legitimo matrimonio ñ ẽ nata soboles ꝓpter
infecunditatẽ coniugis. sed ex quadã nobili
femina filiũ elegantissimȩ speciei suscepit. quẽ
arnulsum nominari uissit obrecordationẽ reue¬
scõ germine sua aliorũq regnũ francorũ pro¬
sapia pullulauerat. Quod non casu accidisset.
sed quodã p̃sagio portentoq futurorũ acti¬
tactũ uidetur. Siquidẽ ab illo genealogia
regnũ cęlitus ꝓ uisa ꝑ inter ualla teporum
scđis incrementorũ successib coepit exuberare.
quo usq in magno carolo summũ imperii fastigiũ
non solũ francorũ uerũ etiã diuersarũ gentium
regnorũꝙ obtineret. Post cuius decessũ uarian¬
te fortuna rerũ gła quȩ supra uota fluxerat.
eodẽ quo accesserat modo cepit paulatim dif¬

Expanded text:
tate ornatus, in ordinandis regni negotiis sintate ornatus, in ordinandis regni negotiis singulari sollertia preditus, prorsus, ut nihil ei deesse regiae maiestatis competens videretur. Huic ex legitimo matrimonio non est nata soboles propter infecunditatem coniugis, sed ex quadam nobili femina filium elegantissimae speciei suscepit, quem Arnolfum nominari iussit ob recordationem reve de cuius sancto germine sua aliorumque regum Francorum prosapia pullulaverat; quod non casu accidisse, sed quodam presagio portentoque futurorum actitatum videtur. Siquidem ab illo genealogia regum caelitus provisa per intervalla temporum secundis incrementorum successibus coepit exuberare, quousque in magno Carolo summum imperii fastigium non solum Francorum, verum etiam diversarum gentium regnorumque obtineret. Post cuius decessum Variante fortuna rerum gloria, quae supra vota fluxerat, eodem, quo accesserat, modo cępit paulatim dif
Abbreviated transcription (Latin):
exurentes noctu diffugiunt. & ad classẽ dirigunt
gressum. Rex diluculo consurgens. cũ filiũ extinc¬
tũ repperisset . nimio dolore afficitur. Corpus eius
in loculo compositũ adlores hemi monasteriũ im¬
perat deferri. ibiꝙ tumulari.
Nis ð in cart̃. decclaoa. Carlomannus rex
paralisi dissolutus. diem clausit ea tremũ . uiiN a pr.
sepultusq ẽ cũ debito honore inbaio ariã in loco
qui dicitur hodingas. Fuit uero iste p̃cellentis simus
rex litteris eruditus. xp̃iana religioni deditus.
iustus. pacificus & om̃i morũ honestate decoratus.
Pulchritudo ei corporis insignis. uires quoꝙ in
homine ad mirabiles fuere. Nec inferior animi
magnitudine. Plurima quippe bella cũ patre. plurio¬
ra sine patre in regnis sclauorũ gessit. semꝑq uic¬
toriȩ triumphũ reportauit. Terminos imperu
sui ampliando ferro dilatauit. suis mitis. hostib
terribilis apparuit:. Allo quio blandus. humili¬

Expanded text:
exurentes noctu diffugiunt et ad classem dirigunt exurentes noctu diffugiunt et ad classem dirigunt gressum. Rex diluculo consurgens, cum filium extinctum reperisset, nimio dolore afficitur; corpus eius in loculo compositum ad Loresheim monasterium imperat deferri ibique tumulari.nicae incarnationis DCCCLXXX. Carlomannus rex paralisi dissolutus diem clausit extremum VII. Non. Apr. sepultusque est cum debito honore in Baioariam in loco, qui dicitur Hodingas. Fuit vero iste precellentissimus rex litteris eruditus, christianae religioni deditus, iustus, pacificus et omni morum honestate decoratus; pulchritudo eius corporis insignis, vires quoque in homine admirabiles fuere; nec inferior animi magnitudine. Plurima quippe bella cum patre, pluriora sine patre in regnis Sclavorum gessit semperque victoriae triumphum reportavit; terminos imperii sui ampliando ferro dilatavit; suis mitis, hostibus terribilis apparuit; alloquio blandus, humili
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. addita in suꝑ atrabatis abbatia scĩ uedasti.
Facta itaꝙ pattione datisq sacramentis cũ in regnũ
idẽ rex reuerteretur. repente obuiã habuit
nortmannorũ in numerã multitudinẽ iuxta
carbonariã in loco qui uocatur thi mũ cũ ingen¬
tip̃da ad classem repedantẽ. Cũ quib absꝙ mora
conflixit. & dõ ꝓpitiante maxim̾ã exeis partẽ
gladio ꝓstrauit᷑. Reliqui suga dilapsi. in supra¬
dictũ fuscũ regiũ se cõmumunt. Ubi hugo filius
regis expelice natus cũ in cautius dimicaret.
graint᷑ uulneratus. ab hostib rapitur. & in ter
aduersariorũ manus animã reddit. Rex existi¬
mans qđ adhuc filius uiuus ab inimicis seruaretur. exer¬
citũ ab inpugnationis in festatione iubet cessare. ut
quocũq pacto illũ in columẽ recipere posset. In¬
terea no& suꝑueniens. regẽ cũ suis redire ad castra
compulit. Nortmanni cadauera suorũ flammis

Expanded text:
serunt, addita insuper Atrabatis abbatia sancti Vedasti. serunt, addita insuper Atrabatis abbatia sancti Vedasti. Facta itaque pactione datisque sacramentis, cum in regnum idem rex reverteretur, repente obviam habuit Nordmannorum innumeram multitudinem, juxta Carbonariam, in loco qui vocabatur Thimiun cum ingenti praeda ad classem repedantem, cum quibus absque mora conflixit, et Deo propitiante maximam ex eis partem gladio prostravit; reliqui fuga dilapsi in supradictum fiscum regium se communiunt. Ubi Hugo, filius regis ex pelice natus, cum incautius dimicaret, graviter vulneratus ab hostibus rapitur et inter adversariorum manus animam reddit. Rex existimans, quod adhuc filius vivus ab inimicis servaretur, exercitum ab impugnationis infestatione iubet cessare, ut quocumque pacto illum incolumem recipere posset. Interea nox superveniens regem cum suis redire ad castra compulit. Nortmanni cadavera suorum flammis
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ satellites sacramentis et execrationib obli¬
garentur. Euit aut̃ tã ꝑspicacis ingenu. ut cũ amultis
ut dictũ ẽ regib & regnis assiduȩ in sectatus sit. a
nullo tam̃ aut capi aut circũ ueniri aliquando po¬
tuerit. Tante moderationis. ut cũ sibi fauentes
ꝓscriptionib dãpnarentur. bonisq om̃ib priua¬
rentur. nũquã in sidus suorũ militũ fuerit̾ petitus
neq fraude ꝓditus. cũ utrũꝙ hostes sepe teptassent.
er idẽ tempus ludouincus qui austrasi is GAẜE¬
imperabat cognita morte ȩquiuoci sui regnũ
illiu̾s inuadere disponit. et trans uadato mosa
imperii fines occupauit. Cui occurrer̃ duo me¬
morati fr̃s cũ ualida manu. Sed inter currentib
uicissim legationib nequaquã pugna cõ mittitur.
sed pax roboratur. Adolescentes quippe ut foederatus
ab eis recederet ludouincus portionẽ regni lotharu
quã auis paterꝙ tenuerat ex integro illi conces¬

Expanded text:
eorum satellites, sacramentis et exsecrationibus oblieorum satellites, sacramentis et exsecrationibus obligarentur. Fuit autem tam perspicacis ingenii, ut cum a multis, ut dictum est, regibus et regnis assidue insectatus sit, a nullo tamen aut capi aut circumveniri aliquando potuerit; tantae moderationis, ut cum sibi faventes proscriptionibus damnarentur bonisque omnibus privarentur, nunquam insidiis suorum militum fuerit petitus neque fraude proditus, cum utrumque hostes saepe tentassent . Per idem tempus Hludowicus qui Austrasiis imperabat, cognita morte aequivoci sui, regnum illius invadere disposuit et transvadata Mosa imperii fines occupavit. Cui occurrerunt duo memorati fratres cum valida manu; sed intercurrentibus vicissim legationibus, nequaquam pugna committitur, sed pax roboratur. Adolescentes, quippe ut foederatus ab eis recederet Hludowicus, portionem regni Hlotharii, quam avus paterque tenuerat, ex integro illi conces
Abbreviated transcription (Latin):
partĩ suasionib insocieratis foedera colligit. et
lugdunũ ingressus. ab aureliano eiusdẽ urbis me¬
troꝰpolita & aliis pontisicib in regẽ suꝑ p̃fatum
burgundiȩ regnũ munguitur. ꝓnihilo ducens
adolescentes filios ludouinci. & uelut degeneres despi¬
ciens. eo qđ iussu caroli eorũ genitria spreta atq
repudiata fuerit. Quȩ res illi magis attulit continuũ
cladiũ ac periculorũ dispendiũ. quã głe & dignitatis
emolumentũ. Siquidẽ iã dicti ad olescentes ludouiucꝰ
& carlomannus. in dustria ac studio hugonis abbatis
& aliorũ ꝓcerũ in regnũ sublimatisunt. & eundem
bosonẽ dĩeb uitȩ suȩ om̃i in stantia sunt ꝑsecuti.
Non soli illi uerũ euam alii reges francorũ ꝑsucceden¬
tia tẽpora ad eo eius nom̃ grauit᷑ tulerunt atq exosũ
habuerunt. ut in recuperabili eius de iectione &
mortis exitio ñ modo principes ac duces. sed etiam

Expanded text:
partim suasionibus, in societatis foedera colligit, et partim suasionibus, in societatis foedera colligit, et Lugdunum ingressus, ab Aureliano, ejusdem urbis metropolita, et aliis pontificibus in regem super praefatum Bargundiae regnum inungitur, pro nihilo ducens adolescentes filios Hludowici, et velut degeneres despiciens, eo quod jussu Caroli eorum genitrix spreta atque repudiata fuerit. Quae res illi magis attulit continuum cladium ac periculorum dispendium, quam gloriae et dignitatis emolumentum. Siquidem jam dicti adolescentes, Hludowicus et Carlomannus, industria ac studio Hugonis abbatis et aliorum procerum in regnum sublimati sunt, et eundem Bosonem diebus vitae suae omni instantia sunt persecuti. Nec solum illi, verum etiam alii reges Francorum per succedentia tempora adeo graviter nomen ejus tulerunt atque exosum habuerunt, ut inrecuperabili ejus dejectione et mortis exitio non modo principes ac duces, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ & religionis amator. Tabuit aut̃ cũ ad huc iuue¬
nilis ȩtatis flore polleret quandã nobilẽ puellã no¬
mine ansgard sibi coniugii foedere copulatã. exqua
duos liberos suscepit elegantis formȩ. ac ingentis
animi uirtute prȩstantes. Horũ unus ludouincus
alter carlomannus uocabatur. Sed quia hanc sine
genitoris conscientta & uoluntatis consensu suis ample¬
xib sociauerat. ab ipso patre post modũ ẽ ei int᷑ dicta.
& interpositaᷤ uiris iurandi sacramento ab eius consor¬
tio in ꝑpetuũ separata. Tradita ẽ aut̃ ridẽ ab ecdẽ
patre ad alheidis in mairimoniũ. Quã grauidã exse
reliquit eidẽ rea cũ obiret. Quȩ t̾epr̃ pariendi ex¬
pleto. enxa ẽ puerũ. Cui nomen aui inposuit: eũꝙ
carolũ uocitari fecit.
superius mentionẽ fecimus audita morte ludo¬
uinei aꝓuntia egreditur. totãq burgundiã occu¬
pare nititur. Demep non millos epõs partĩ minis.¬

Expanded text:
tiae et religionis amator. Habuit autem, cum adhuc iuvetiae et religionis amator. Habuit autem, cum adhuc iuvenilis aetatis flore polieret, quandam nobilem puellam nomine Ansgard sibi coniugii foedere copulatam, ex qua duos liberos suscepit elegantis formae ac ingentis animi virtute prestantes: horum unus Ludowicus, alter Carlomannus vocabatur. Sed quia hanc sine genitoris conscientia et voluntatis consensu suis amplexibus sociaverat, ab ipso patre postmodum est ei interdicta et interposito iurisiurandi sacramento ab eius consortio in perpetuum separata. Tradita est autem eidem ab eodem patre Adalheidis in matrimonium, quam gravidam ex se reliquit idem rex, cum obiret; quae tempore pariendi expleto enixa est puerum, cui nomen avi imposuit eumque Carolum vocitari fecit. superius mentionem fecimus, audita morte Ludowici a Provintia egreditur totamque Burgundiam occupare nititur. Denique nonnullos epis
Abbreviated transcription (Latin):
adherebat eo qđ in medendis corporũ passionib singularẽ
experientiã habere uideretur. Porro si cophanta erat.
et magicis prȩstigus in cantationib ꝙ mentes hominũ
deludebat. Obiit uero pridie noñ octobris. Corpus
eius leuatũ inferetro asius extra italiã deportatur
Sed quia foetor intolerabilis exputredine cadaueris
bauilantes grauabat. compulsi sunt illud terrȩ
mandare. Post aliquantos annos ossa eius transla¬
tasunt. & parisius in monasterio scĩ dionisii hono¬
rifice sepulta. Cui suecessit in regnũ filius ludouucꝰ
facta ẽ. mense octobrio die xu. Item eodem
mense. eclipsis solis accidit die xax uiiii. circaborã
nonã P aucis in teriectis dieb ludouuicus rex filtus
caroli. qui balbus appellabatur eo qđ impeditioris &
tardioris esset eloquii. ab hac luce subtractus est.
Fuit uero iste princeps uir simplex acmitis. pacis iusti¬

Expanded text:
adherebat, eo quod in medendis corporum passionibus singularem adherebat, eo quod in medendis corporum passionibus singularem experientiam habere diceretur; porro hic sicophanta erat et magicis prestigiis incantationibusque mentes hominum deludebat. Obiit vero pridie Non. Octobris. Corpus eius levatum in feretro a suis extra Italiam deportatur; sed quia foetor intollerabilis ex putredine cadaveris baiulantes gravabat, compulsi sunt illud terrae mandare. Post aliquantos annos ossa eius translata sunt et Parisius in monasterio sancti Dionisii honorifice sepulta. Cui successit in regnum filius Ludowicusfacta est mense Octobrio, die XVI. Item eodem mense eclipsis solis accidit, die XXVIIII. circa horam nonam. Paucis interiectis diebus Ludowicus rex, filius Caroli, qui Baibus appellabatur, eo quod impeditioris et tardioris esset eloquii, ab hac luce subtractus est. Fuit vero iste princeps vir simplex ac mitis, pacis, iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tantaq ludorũ magnificentia celebratus ẽ. ut huius
celebritatis gaudia modũ excessisse ferantur.
Dedit iisuꝑ eidẽ bosom ꝓiuntiã. & corona in uertice capitis
imposita eũ regẽ appellari iussit. ut more priscorum im¬
peratorũ regib uideretur dominari . ł uolutis deinde
paueis dieb papiã in greditur. In qua cũ in disponendis
publicarũ rerũ negotus animũ intenderet. repen¬
te nuntiatũ ẽ ei carlomannũ cũ ingenti armatorũ
multitudine. langobardoꝵ terminos introisse. Mox
pauore solutus ticinũ padũq transit. & summo annisu.
in galli as crepedare contendit. Sed priusquã alpium
p̃minentia iuga angustaq itinera ad tingeret. egritu¬
dine pulsatur. Quã ꝓtinus mors subsecuta. finẽ uitȩ
imposuit. Est aut̃ fama qđ aquodã iudeo qui uocabat᷑
sedechias poculũ mortis ei ꝓpinatũ sit. qui ei familiarius

Expanded text:
tantaque ludorum magnificentia celebratus est, ut huius tantaque ludorum magnificentia celebratus est, ut huius celebritatis gaudia modum excessisse ferantur. Dedit insuper eidem Bosoni Provintiam, et corona in vertice capitis imposita eum regem appellari iussit, ut more priscorum imperatorum regibus videretur dominari. Evolutis deinde paucis diebus Papiam ingreditur; in qua cum in disponendis publicarum rerum negotiis animum intenderet, repente nuntiatum est ei, Carlomannum cum ingenti armatorum multitudine Langobardorum terminos introisse. Mox pavore solutus, Ticianum Padumque transit et summo annisu in Gallias repedare contendit. Sed priusquam Alpium preminentia iuga angustaque itinera adtingeret, aegritudine pulsatur, quam protinus mors subsecuta finem vitae imposuit. Est autem fama, quod a quodam Iudeo, qui vocabatur Sedechias, poculum mortis ei propinatum sit, qui ei familiarius
Abbreviated transcription (Latin):
discriminis sit ȩquitatis uira diuinarũ humanarũꝙ
legũ institutionib roborata inmoderate cupiditatis am
bitione iuolari uelle. Acta ẽ aut̃ hȩc strages uiii. iđ octob̾.
Post hȩc conuenerunt tres supra dicti fr̃es in loco qui dr̃ sualifelt.
& ibi diuiserunt pat̾nũ regnũ. Carlomannus sortitus ẽ
baioariã. pannoniã & carnutũ qđ corrupte carantanũ
ar̃. nec non & regna sclauorũ behemensiũ & marabensiũ.
Ludouuicus orientalẽ frantiã turingiã. saxoniã. fresiã
et partẽ regni lotharui. Porro carolo alamannia in parte
scd̃o ꝓfectus ẽ. ubi iã pridẽ imperatoris nom̃ ap̃sule sedis
apłicȩ iohanne in genti p̃tio emerat regnũꝙ italiȩ magis¬
in transeundo uidit. quã fruendo potitus est. Aburbe
roma in langobardiã reuersus. bosoni germano richil¬
dis regine hẏrmingardẽ filiã ludouuici imperatoris
im matrimoniũ iungit. Dies nuptiarũ tanto apparatu

Expanded text:
discriminis sit, aequitatis iura divinarum humanarumque discriminis sit, aequitatis iura divinarum humanarumque legum institutionibus roborata immoderatae cupiditatibitione violari velle. Acta est autem haec strages 8 Idus Octobris. Post haec convenerunt tres supradicti fratres in loco qui dicitur Sualifelt , et ibi diviserunt paternum regnum. Carlomannus sortitus est Bajoariam, Pannoniam et Carnutum, quod corrupte Carantanum dicitur, nec non et regna Sclavorum, Behemensium et Marahensium; Hludowicus orientalem Franciam, Thuringiam, Saxoniam, Fresiam, et partem regni Hlotharii: porro Carolo Alamannia in partem secundo profectus est, ubi jampridem imperatoris nomen a praesule sedis apostolicae Johanne ingenti pin transeundo vidit, quam fruendo potitus est. Ab urbe Roma in Langobardiam reversus, Bosoni germano Richildis reginae Hirmingardem filiam Ludowici imperatoris in matrimonium iungit. Dies nuptiarum tanto apparatu
Abbreviated transcription (Latin):
& andrenacũ rhenũ transit. Nec defuit qui ad aures
caroli ꝑferret nepotẽ cũ omib copus rhenũ transis se.
Tunc primũ anim aduertit carolus se acastris ludouinci
ẽẽ illusum. Mouit uero absꝙ mora exercitũ & cũ quin¬
quagnita & eo amplius ut ferunt milib in pago meginen¬
se non longe ab andrenaco castello aduersus eũ adpug¬
nã ꝓcedit. sed ñ saluatur rex in multa uirtute. fallax
enĩ equus ad salutẽ. Si quidẽ inito certamine reginarius
comes qui regiũ ueaillũ ferebat primo impetu extinguitur.
confertissime acies aluidouuici socus in rũpitur. & sicut
ignis instipula in missus furit & in momento cuncta de¬
uorat. ita uires aduersariorũ ferro conterunt. terrȩ
ꝓsternunt. Exercitus caroli grauit̾ cȩsus terga uertit.
& ludouinei inctoria fuit. Carolus uidens suos fugere
& ipse fuga uitã seruauit. sero secũ reuoluens quanti

Expanded text:
et Andrenacum Rhenum transit. Nec defuit, qui ad aures et Andrenacum Rhenum transit. Nec defuit, qui ad aures Caroli perferret, nepotem cum omnibus copiis Rhenum transisse. Tunc primum animadvertit Carolus, se a castris Ludowici esse illusum. Movit vero absque mora exercitum et cum quinquaginta et eo amplius, ut ferunt, milibus in pago Meginense non longe ab Andrenaco castello adversus eum ad pugnam procedit; sed 'non salvatur rex in multa virtute, fallax enim equus ad salutem'. Siquidem inito certamine Reginarius comes, qui regium vexillum ferebat, primo impetu extinguitur; confertissimae acies a Ludowici sociis irrumpuntur, et, sicut ignis in stipula immissus furit et in momento cuncta devorat, ita vires adversariorum ferro conterunt, terrae prosternunt. Exercitus Caroli graviter caesus terga vertit, et Ludowici victoria fuit. Carolus videns suos fugere et ipse fuga vitam servavit, sero secum revolvens, quanti
Abbreviated transcription (Latin):
parcer& gladio & humanũ fundere sanguinẽ. tã dira cupidi¬
tate in fectus formidolosius ex horresceret. foret sua
sorte contentus & funiculo hereditatis diuinitus sibi eol¬
lato pacifice frueretur. aliena iura ñ in uadens. non
subtrahens ñ ꝑturbans ñ esset in tanto uiro uane głȩ
tipus. non suꝑ cilii fastus. ñ alterius usurpandi terminos
ambitio. sed iustitia caritas & concordia regnaret.
ac sũmũ pax inter illũ et nepotes teneret omnino
fastigium. Sed hunscemodi monita carolus spreuit.
asserens se cũ fratre ñ cũ nepotib pepigisse. Interim
ludouuicus exercitũ exsaxonia. turingia. & orientali.
frantia congregat. et ut in filio ñ tantũ paternos
uultus quantũ animi subtilitatẽ artiũq in genia
recognoscens. castra eregione coloniȩ contra castra
caroli suꝑ ripã fluminis magno apparatu collocat.
ipse aut̃ cũ om̃ĩ hostili uirtute inter confluentes

Expanded text:
parceret gladio et humanum fundere sanguinem tam dira cupidiparceret gladio et humanum fundere sanguinem tam dira cupiditate infectus formidolosius exhorresceret; foret sua sorte contentus et funiculo hereditatis divinitus sibi collato pacifice frueretur, aliena iura non invadens, non subtrahens, non perturbans; non esset in tanto viro vanae gloriae tiphus, non supercilii fastus, non alterius usurpandi terminos ambitio; sed iusticia, caritas et concordia regnaret, ac summum pax inter illum et nepotes teneret omnino fastigium. Sed huiuscemodi monita Carolus sprevit, asserens se cum fratre, non cum nepotibus pepigisse. Interim Ludowicus exercitum ex Saxonia, Turingia et orientali Francia congregat et, ut in filio non tantum paternos vultus, quantum animi subtilitatem artiumque ingenia recognosceres, castra e regione Coloniae contra castra Caroli super ripam fluminis magno apparatu collocat, ipse autem cum omni hostili virtute inter Confluentes
Abbreviated transcription (Latin):
natui. Siquidẽ ludouuicus imp̃r iã ut diximus ab
hac luce subtractus suerat. & carolusinus impr̃is
nomen reportans ex italia excesserat. Carolus
uero frat᷑ enis in alamannia morabatur. Porro lu¬
douuicus qui ad patris obitũ fuerat funerisq eius
obsequid̃ condigno honore cȩ̨lebrauerat. apud
franconofurt principalẽ sedẽ orientalis regni
residebat. Cui cũ nuntiatũ esset qđ carolus auun¬
culus eius iã regni paterni terminis occupatis
circa rheni fluenta castra posuisset nimio furore
accenditur. statimq legatos ad eũ dirigit. orans
ut memor esset germanitatis atq consanguinita
tionẽ corã non nullis testib facientes ipse & fratre
quando regnũ interse diuiserunt terribili essent
alternã pacẽ ad in uicẽ pacto polliciti. & ꝑtimescens
tantũ nomen inuanũ accipere redderet dño iuramenta sua
foedus qd ad alterutrũ pepigerant in uolabile maneret.

Expanded text:
natui. Siquidem Ludowicus imperator iam, ut diximus, ab natui. Siquidem Ludowicus imperator iam, ut diximus, ab hac luce subtractus fuerat et Carolus imperatoris nomen reportans ex Italia excesserat; Carolus vero frater eius in Alamannia morabatur. Porro Ludowicus, qui ad patris obitum fuerat funerisque eius obsequia condigno honore celebraverat, apud Franconofurt principalem sedem orientalis regni residebat. Cui cum nuntiatum esset, quod Carolus avunculus eius iam regni paterni terminis occupatis circa Rheni fluenta castra posuisset, nimio furore accenditur statimque legatos ad eum dirigit, orans, ut memor esset germanitatis atque consanguinitationem coram nonnullis testibus facientes ipse et frater, quando regnum inter se diviserunt, terribili essent alternam pacem adinvicem pacto polliciti, et pertimescens tantum nomen in va,num accipere redderet Domino iuramenta sua, foedus, quod ad alterutrum pepigerant, inviolabile maneret;
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio & sincera si delitate. habuit aut̃ hic glorio¬
sissimus rea cuius memoria in benedictione est
reginã nomine hemmã sibi in matrimoniũ uincta
quȩ nobilis genere fuit. sed qđ magis laudandũ
nobilitate mentis multo p̃stantior. Ex qua tres
filios suscepit excellentissime in dolis. iudelicet
carlomannũ. ludo uiucũ & carolũ. qui felici sorte
post discessũ patris imperu moderatisunt gubernacula.
Carolus audito qđ frater ascło recessisset nimia CAPE
Cut auint exultatione ꝑfusus ẽ. arbitratus portionẽ
regni lotharii quã hisdem frat̾ tenuerat in suos libitos
concessurã. Exercitũ ergo quanta potuit celeritate
adunauit. & cũ om̃ib uirib regnũ ingressus ad aquis
palatiũ uenit. Ubi paucis dieb moratus coloniã pro¬
fectus ẽ. Dũ hȩc aguntur in memorato regno. carlo¬
mannus primogenitus ludouuici. italiȩ̨ fines in¬
trauerat. cupiens eã paterno suoq subuigare domi-¬

Expanded text:
servitio et sincera fidelitate. Habuit autem hic glorioservitio et sincera fidelitate. Habuit autem hic gloriosissimus rex, cuius memoria in benedictione est, reginam nomine Hemmam sibi in matrimonium iunctam, quae nobilis genere fuit, sed, quod magis laudandum, nobilitate mentis multo prestantior; ex qua tres filios suscepit excellentissimae indolis, videlicet Carlomannum, Ludowicum et Carolum, qui felici sorte post discessum patris imperii moderati sunt gubernacula. Carolus audito, quod frater a seculo recessisset, nimia, ut aiunt, exultatione perfusus est, arbitratus portionem regni Lotharii, quam isdem frater tenuerat, in suos libitos concessuram. Exercitum ergo, quanta potuit celeritate, adunavit et cum omnibus viribus regnum ingressus ad Aquis palatium venit; ubi paucis diebus moratus Coloniam profectus est. Dum haec aguntur in memorato regno, Carlomannus primogenitus Ludowici Italiae fines intraverat, cupiens eam paterno suoque subiugare domi
Abbreviated transcription (Latin):
bł sept̃ebris. sepultusq ẽ in monasterio sci nazarii quod
loras ham nuncupatur. Fuit aut̃ iste princeps ap̃ianissi¬
mus. fide catholicus. non solũ secularib uerũ etiam¬
a eccłasticis disciplinis sufficient̃ instructus. quȩ re¬
ligionis sunt. quȩ pacis. quȩ iustitiȩ ardentissimus
executor. In genio callidissimus. consilio ꝓuidentissi¬
mus. in dandis siue subtrabendis publicis dignitatib
discretionis moderamine tẽperatus. inp̃lus uicto¬
riosissimus. armorũ quã coninuorũ apparatib
studiosior. cui maxime opes erant instrumenta
bellica. plus diligens ferririgorẽ. quã auri fulgorẽ.
Apud quẽ nemo inutilis ualuit. in cuius oculis per¬
raro utilis displicuit. quẽ nemo munerib corrũperi
potuit. apud quẽ nullus ꝑpecuniã ȩccłasticã siue
mundanã dignitatẽ obtinuit. sed magis exccłasticã
ꝓbis morib & scã conuersatione mundanã deuoto

Expanded text:
Kalendas Septembris, sepultusque est in monasterio sancti Nazarii, quod Kalendas Septembris, sepultusque est in monasterio sancti Nazarii, quod Lorasham nuncupatur. Fuit autem iste princeps Christianissimus, fide catholicus, non solum secularibus, verum etiam ecclesiasticis disciplinis sufficienter instructus; quae religionis sunt, quae pacis, quae justitiae, ardentissimus executor. Ingenio callidissimus, consilio providentissimus, in dandis sive subtrahendis publicis dignitatibus discretionis moderamine temperatus: in praeliis victoriosissimus, armorum quam conviviorum apparatibus studiosior, cui maximae opes erant instrumenta bellica, plus diligens ferri rigorem quam auri fulgorem. Apud quem nemo inutilis valuit, in cujus oculis perraro utilis displicuit, quem nemo muneribus corrumpere potuit, apud quem nullus, per pecuniam, ecclesiasticam sive mundanam dignitatem obtinuit, sed magis ecclesiasticam probis moribus et sancta conversatione, mundanam devoto
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec pedib neq ȩquo poterat ire. iubet se
in lecto portari. & ante aciem inimicorũ exponi.
& sic subire certamen. Quod cũ satellites fecissent.
mox hostes infugã uersi sunt. Patrata uictoria
cũ eũ reportare uellent ad domũ. int̾ manus
militũ spm̃ qͥ tantũ modo in pectore palpitabat
exalauit. P aucis inter positis dieb. pasquitanus
& ipse de functus est. Post horũ duorum continuas
mortes. ui dicheil ex filia herispoi regis natus.
& alanus frater memorati pasquitani brittanniã
inter se partitisunt. Inter quos etiã multa uirgio
& bella fuerunt. Sed iudicheile inp̃lio qđ contra
nortmannos magis audacter quã ꝓuide gesserat
inter empto. in dicione alani om̃is brittanmia
ooncessit. Qui & hanc strenue hactenus gubernat.
odẽ anno carolus romã ꝑrexit.CAPT
et datis apostolico iohanni & romanis magnis
franconofurt palatiũ diem clausit extremũ. u

Expanded text:
quia nec pedibus neque equo poterat ire, jubet se quia nec pedibus neque equo poterat ire, jubet se in lecto portari, et ante aciem inimicorum exponi, et sic subire certamen. Quod cum satellites fecissent, mox hostes in fugam versi sunt. Patrata victoria, eum cum reportare vellent domum, inter manus militum spiritum, qui tantummodo in pectore palpitabat, exhalavit. Paucis autem interpositis diebus Pasquitanus et ipse defunctus est. Post horum duorum continuas mortes Judicheil, ex filia Herispoji regis natus, et Alanus, frater memorati Pasquitani, Britanniam inter se partiti sunt; inter quos etiam multa jurgia et bella fuerunt. Sed Judicheile in praelio, quod contra Nordmannos magis audacter quam provide gesserat, interempto, in ditione Alani omnis Britannia concessit, qui et hanc strenue hactenus gubernat. odem anno Carolus Romam perrexit, et datis apostolico Johanni et Romanis magnis Franconofurt palatium diem clausit extremum 5
Abbreviated transcription (Latin):
obiuã hostib ꝓcedit. Nortmanni ad mirantes animo¬
sitatẽ atq audatiam uiri. ab ed declinarunt nec eũ
bello lacessire ausi sunt. Ille usq sextã horam in¬
trepidus expectans. cũ neminẽ aduerse partis ue¬
nire cerneret. cũ suis ad propria reuersus est.
Nec illi animus minus in mortẽ in uictus quã in hos¬
tẽ fuit. Deniq post ꝑ actã uictoriã morbo grauatus.
ad extremũ deducitur. Cuius in ualitudinẽ cum
ꝑsensisset pasquitanus. resumptis uirib fautores
ipsius bello ad grediparat. Qui timore ꝑterriti.
adducẽ confugiunt & cũ lacrimis ei minas pasquitani
aperiunt. petentes contraimminentis periculũ con
siliũ. Atille hortatur. ut aduersus hostẽ audacter
ꝓcedant. suum uexillũ ferentes polliceturꝙ uic¬
toriam. Qui cũ respondissent sine eius pͣsentia non
audere cũ aduersariis congredi. spm̃ qui una cũ
uirib corporis iã pene effugerat resumens.

Expanded text:
obviam hostibus procedit. Nortmanni admirantes animoobviam hostibus procedit. Nortmanni admirantes animositatem atque audatiam viri ab eo declinarunt nec eum bello lacessere ausi sunt. Ille usque sextam horam intrepidus expectans, cum neminem adversae partis venire cerneret, cum suis ad propria reversus est. Nec illi animus minus in mortem invictus quam in hostem fuit. Denique post peractam victoriam morbo gravatus ad extremum deducitur; cuius invalitudinem cum persensisset Pasquitanus, resumptis viribus fautores eius bello adgredi parat. Qui timore perterriti ad ducem confugiunt et cum lacrimis ei minas Pasquitani aperiunt, petentsilium. At ille hortatur ut adversus hostem audacter procedant suum vexillum ferentes, polliceturque victoriam. Qui cum respondissent, sine ejus praesentia non audere cum adversariis congredi, spiritum qui una cum viribus corporis jam pene effugerat resumens,
Abbreviated transcription (Latin):
manendi licentiã daret. nequaquã illi fidelis in reliquũ
foret. Sed cũ salomon in reuocabilẽ eius animũ per¬
spexisset. dare ei solatiũ exsuis satellitib uoluit.
Qđ rennuit suscipere. affirmans si alios quã suos secũ
haberet. iã ñ essent uera quȩ spoponderat. Rex cũ
om̃ib copus in regnũ recessit. & uurfandus in eo¬
dẽ loco cũ ducentis fereiuris remansit. ibiꝙ quinq
dieb expectauit. Sexta nocte hastingus quendã
captiuũ auinculis absoluit. & eũ ad uurfandũ di¬
rexit. mandans ut sibi ad uadũ cuiusdã torrentis
inter tertiã & scdam suꝑ uenientis diei horã occurre¬
ret. ut mutius colloquiis fruerentur. Qui nihil
cunctatus. arma corripere fociis imperat᷑. & ad condic¬
tũ locũ absq mora ꝑgit. Perspiciensq uadũ torrentis
in ter suos et aduersarios quasi limitẽ fore. nullo modo
ibi consistere uoluit. sed transuadato gurgite ultro

Expanded text:
manendi licentiam daret, nequaquam illi fidelis in reliquum manendi licentiam daret, nequaquam illi fidelis in reliquum foret. Sed cum Salomon inrevocabilem eius animum perspexisset, dare ei solatium ex suis satellitibus voluit; quod rennuit suscipere, affirmans, si alios quam suos secum haberet, iam non essent vera, quae spoponderat. Rex cum omnibus copiis in regnum recessit et Vurfandus in eodem loco cum ducentis fere viris remansit ibique quinque diebus expectavit. Sexta nocte Hastingus quendam captivum a vinculis absolvit et eum ad Vurfandum direxit, mandans, ut sibi ad vadum cuiusdam torrentis inter tertiam et secundam supervenientis diei horam occurreret, ut mutuis colloquiis fruerentur. Qui nihil cunctatus arma corripere sociis imperat et ad condictum locum absque mora pergit; prospiciensque vadum torrentis inter suos et adversarios quasi limitem fore, nullo modo ibi consistere voluit, sed transvadato gurgite ultro
Abbreviated transcription (Latin):
milib. Nuntiata sunt uerba quȩ uurfandus quasi
leuit̾ ꝓtulerat nescio a quo hastingo paganorũ duci.
Non multo post int̾iecto tẽpore datis quingentis uaccis
salomon. pacẽ cũ nortmanns fecit. Et acceptis obsi¬
dib cũ redire in regnũ disponeret. Legatus hastingi
eũ talit᷑ alloquitur. Nuntiatũ ẽ dño meo te tantũ
uirũ habere. qui se iactet qđ te recedente. solus cũ
suis hoc in loco audeat remanere. Si ergo tantus
est quantus sibi uidetur in cunctanter remaneat.
quia dñs m̃s uult eũ uidere. audacisq uiri desiderat
notitiã habere. In terrogatus aut̃ uurfandus
arege utrũ tale aliqiđ̃ ꝓfessus esset. respondit se
talia dixisse. & hȩc eadẽ factis uelle ꝓbare. Protinusq
licentiã remanendipetit. Cũ aprincipe obiurga¬
retur cur tã fatua obstinatione detentus ꝓuerbis
inanit᷑ inuentu ꝓlatis uelle mori suosꝙ morti
tradere nullatenus adquieuit. asserens nisi

Expanded text:
milibus. Nunciata sunt verba, quae Vurfandus quasi milibus. Nunciata sunt verba, quae Vurfandus quasi leviter protulerat, nescio a quo, Hastingo paganorum duci. Non multo post interiecto tempore datis quingentis vaccis Salomon pacem cum Nortmannis fecit; et acceptis obsidibus cum redire in regnum disponeret, legatus Hastingi eum taliter alloquitur: 'Nuntiatum est Domino meo, te tantum virum habere, qui se iactet, quod te recedente solus cum suis hoc in loco audeat remanere. Si ergo tantus est, quantus sibi videtur, incunctanter remaneat, quia dominus meus vult eum videre audacisque viri desiderat notitiam habere'. Interrogatus autem Vurfandus a rege, utrum tale aliquid professus esset, respondit se talia dixisse et haec eadem factis velle probare; protinusque licentiam ibi remanendi petit. Cum a principe obiurgaretur, cur tam fatua obstinatione detentus pro verbis inaniter in ventum prolatis vellet mori suosque morti tradere, nullatenus adquievit, asserens, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuniunt. Et succedente nocte fuga dilapsi. ad
naues reuertuntur. Fuit uero gestũ hoc pͣlium in
cãpis iuixta ciuitatẽ redonis. Erat hic uurfandus
genere inter suos clariis. sed uirtutũ eaperimentis
nobilitate clarior. quȩ tanta inillo fuit ut animi
magnitudine uiriũq gła intersuos ut diximus
nulli uideatur esse secundus. Adeuuis audatiã
mentisq ponere placuit. Nã salomon rea hiemis
tempore aliquando contra nortmannos castea posuisset
ut ab eorũ in cursione fines regnisui tueretur ibiꝙ
multis dieb resideret. quardã die cũsermo inter
socios tereretur. de audatia & duritia nortmannorũ.
p̃dictus uurfandus de ultrauires p̃sumens arrogant᷑
iactauit. si rex cũ exercitu recederet. se audere
tantũ modo cũ suis in eodẽ loco remanere & trib
dieb post discessũ regis immorari Distabant uero
castra brittonũ anortmannorũ cͥasse tantũ octo

Expanded text:
communiunt, et succedente nocte fuga dilapsi, ad communiunt, et succedente nocte fuga dilapsi, ad naves revertuntur. Fuit vero gestum hoc praelium in campis juxta civitatem Redonis . Erat hic Vurfandus genere inter suos clarus, sed virtutum experimentis nobilitate clarior, quae tanta fuit in illo ut animi magnitudine viriumque gloria inter suos, ut diximus, nulli videretur esse secundus; ad cujus audaciam multis ponere placuit. Nam cum Salomon rex hiemis tempore aliquando contra Nortmannos castra posuisset, ut ab eorum incursione fines regni sui tueretur, ibique multis diebus resideret, quadam die cum sermo inter socios tereretur de audatia et duricia Nortmannorum, predictus Vurfandus se ultra vires presumens arroganter iactavit, si rex cum exercitu recederet, se andere tantummodo cum suis in eodem loco remanere et tribus diebus post discessum regis immorari. Distabant vero castra Brittonum a Nortmannorum classe tantum octo
Abbreviated transcription (Latin):
terga uertã. & głam nominis nr̃i infametur. Melius ẽ
nobilit mori. quã ignominiosã uitã seruare. Nec dif¬
fidendũ de uictoria. fortunȩ uires cũ hostib eaperiam᷑ͣ.
Neq eñĩ salus ẽ in multitudine. sed potius indõ. Huius¬
cemodi exhortationib animatis socus. suꝑ triginta
& eo amplius ut ferunt ad uersariorũ milia irruit.
Clamor incȩlũ tollitur. pugna sũma uirtute conseritur.
urfandus cũ suis confertissimã hostiũ aciem in rũpit.
& ueluti herba pratorũ recita ante acumen falcis
cadit. & uberrimȩ segetes ꝓcella tẽpestatis deseui¬
ente ꝓsternuntur. ita ferro cȩdit sternitq om̃ia.
Raro milloregno in ullo p̃lio tantũ sanguinis fusũ ẽ.
Pasquitanus ut mactari suos more pecudũ uidit. cũ
paucis fugit. quos gladius nec dũ consumpserat. Por¬
ro nortmanni qͥ in auailiũ fuerant euocati monaste¬
riũ scĩ melanii ep̃i ingressisunt. ibiꝙ se more solito

Expanded text:
terga vertam, et gloria nominis nostri infametur. Melius est terga vertam, et gloria nominis nostri infametur. Melius est nobiliter mori, quam ignominia vitam servare; nec diffidendum de victoria; fortunae vires cum hostibus experiamur. Neque enim salus est in multitudine, sed potius in Deo. Hujuscemodi exhortationibus animatis sociis, super triginta et eo amplius, ut ferunt, adversariorum milia irruit; clamor in coelum tollitur, pugna summa virtute conseritur. Vurfandus cum suis confertissimam hostium aciem irrumpit, et veluti herba pratorum recisa ante acumen falcis cadit, et uberrimae segetes, procella tempestatis desaeviente, prosternuntur, ita ferro caedit sternitque omnia. Raro in illo regno in ullo proelio tantum sanguinis fusum est. Pasquitanus, ut mactari suos more pecudum vidit, cum paucis, quos gladius necdum consumpserat, fugit. Porro Nordmanni, qui in auxilium fuerant convocati, monasterium sancti Melani episcopi ingressi sunt, ibique se more solito
Abbreviated transcription (Latin):
mittens ut iustitia eius maneret in seculũ. & cornu
eius ex altaretur in gła.
Codem anno salomonrea brittonũ apasquitano et
mortẽ cũ hi duo regnũ eius in terse diuidere uellent
sed indiuisione dissentirent eo qđ maxima pars pasqui¬
tam partib faueret. bellũ ab utrisq summis uirib
instauratur. Pasquitanus quãquã maiore multitidine
habundaret. nortmannorum tamen auxilia pecuma
conducit. eaꝙ ad supplementũ uiriũ suo exercitiuu
miscet. et mox contra emulũ ad pugnã ꝓficiscitur.
Uurfandi satellites uidentes uires regni ad pasquitanũ
concessisse coeperunt abeo diffugere. ut iu& mille
cũ eo in acie remanerent. Qui & ipsi ceper̾ suadere
ut secederet mortisꝙ periculũ declinaret. se cũ
paucis innumerã multitudinẽ sustinere ñ posse.
Adhȩc ille respondit. Absit inquit optimi cõmilitones.
ut hodie faciã qđ nũquã feci. scilic& ut inimicis meis

Expanded text:
mittens, ut iusticia eius maneret in seculum et cornu mittens, ut iusticia eius maneret in seculum et cornu eius exaltaretur in gloria. Eodem anno Salomon rex Brittonum a Pasquitano et mortem cum hii duo regnum ejus inter se dividere vellent, sed in divisione dissentirent, eo quod maxima pars Pasquitani partibus faveret, bellum ab utrisque summis viribus instauratur. Pasquitanus, quanquam majore multitudine abundaret, Nordmannorum tamen auxilia pecunia conducit, eaque ad supplementum virium suo exercitui miscet, et mox contra aemulum ad pugnam proficiscitur. Vurfandi satellites videntes vires regni ad Pasquitanum concessisse, coeperunt ab eo diffugere, ut vix mille cum eo in acie remanerent, qui et ipsi coeperunt suadere ut secederet mortisque periculum declinaret; se cum paucis innumeram multitudinem sustinere non posse. Ad haec ille respondit: Absit, inquit, optimi commilitones, ut hodie faciam quod nunquam feci, scilicet ut inimicis meis
Abbreviated transcription (Latin):
tones urbẽ in expugnabilẽ. conatisunt fluuiũ a suo
alueo diriuare. ut exsiccato naturali meatu. naues
nortmannorũ in uadere possent. Cȩperunt itaq
fossã mirȩ ꝓfunditatis ac latitudinis aperire. Quȩ
res tantũ formidinis metũ nortinannis ingessit.
ut absq dilatione in gentẽ pecuniã carolo pollicerent.
si soluta obsidione eis ex suo regno liberũ prȩberet
egressũ. Rex turpi cupiditate superatus pecuniã
recepit. & ab obsidione recedens hostib uias pate fecit. Iili con¬
scensis nauib in ligerim reuertuntur. Et nequaquã ut
spoponderant ex regno eius recesserunt. sed in eode̾ loco
manentes. multo peiora & inmaniora quã antea fece¬
Aqui italiȩ regnũ regebat moritur. Fuit uero iste prin¬
ceps pius & misericors. iustitiȩ deditus. simplicitate purus.
ȩccłarũ dĩ defensor. orfanorũ & pupillorũ pater. ele¬
mosinarũ largus largitor. seruis dĩ humiliter se sub¬

Expanded text:
tones urbem inexpugnabilem conati sunt fluvium a suo tones urbem inexpugnabilem conati sunt fluvium a suo alveo dirivare, ut exsiccato naturali meatu naves Nortmannorum invadere possent. Cęperunt itaque fossam mirae profunditatis ac latitudinis aperire; quae res tantum formidinis metum Nortmannis ingessit, ut absque dilatione ingentem pecuniam Carolo pollicerentur, si soluta obsidione eis ex suo regno liberum preberet egressum. Rex turpi cupiditate superatus pecuniam recepit et ab obsidione recedens hostibus vias patefecit. Illi conscensis navibus in Ligerim revertuntur et nequaquam, ut spoponderant, ex regno eius recesserunt; sed in eodem loco manentes multo peiora et inmaniora, quam antea fecequi Italiae regnum regebat, moritur. Fuit vero iste princeps pius et misericors, iustitiae deditus, simplicitate purus, ecclesiarum Dei defensor, orphanorum et pupillorum pater, elemosinarum largus largitor, servis Dei humiliter se sub
Abbreviated transcription (Latin):
pestis in uiscerib regni interclusa nuntiatũ esset. ilico
ex om̃ib regni quȩ suȩ ditioni parebant. ueluti ad cõ¬
mune ẽa tinguendũ incendiũ exercitũ colligit. atꝙ
castris in circuitu positis ciuitatẽ obsidione cinxit.
Et quia medana fluuius a partib brittanniȩ urbis murum
alluebat. salomoni regibrittonũ mandat. ut contractis
auailus citius ad uentaret ut cõmunẽ hostẽ cõmunib
urib expugnarent. Qui assũptis secũ multis brittonũ
exom̃ib partib urbe obsidione circũdata. multis dieb
undiq sũma uirtute dimicatur. noua & ex quisita
machinamentorũ genera applicantur. Sed conatus re¬
gis ꝓsperitatis effectũ ñ optinuit. quia & loci facies non
facile p̃bebat accessũ & paganõrũ ualida manus. quia
in mense multitudinis cũ longe obsidionis tedio. fame
& graui pestilentiȩ morbo ad tereretur. cernentes brit¬

Expanded text:
pestis in visceribus regni interclusa nuntiata esset, ilico pestis in visceribus regni interclusa nuntiata esset, ilico ex omnibus regnis, quae suae ditioni parebant, veluti ad commune incendium extinguendum exercitum colligit atque castris in circuitu positis civitatem obsidione cinxit. Et quia Medana fluvius a partibus Brittanniae urbis murum alluebat, Salauxiliis citius adventaret et communem hostem communibus viribus expugnarent: qui, assumptis secum multis Britonum mex omnibus partibus urbe obsidione circumdata, multis diebus undique summa virtute dimicatur, nova et exquisita machinamentorum genera applicantur; sed conatus regis prosperitatis effectum non obtinuit, quia et loci facies non facile praebebat accessum et paganorum valida manus, quia inmensae multitudinis cum longe obsidionis tedio, fame et gravi pestilentiae morbo adtereretur, cernentes Brit
Abbreviated transcription (Latin):
nullos generosȩ styrpis uiros. qui patriȩ terminos armis
tuebantur. dõ habitatorib t̾rȩ aduersante occiderunt.
cũ nemo inueniretur qui eorũ uiolentie resisteret
sollicitati paucarũ ciuitatũ uel regionũ direptione.¬
& exp̃da singularũ. quante opes uniuersarũ essent
animo ꝓspicientes. andegauis ciuitatẽ ciuib fuga di¬
lapsis uacuam reperientes in grediuntur. Qua cũ mu¬
nitissimã & ꝓsitu loci in expugnabilẽ esse uidissent.
in lȩtitiã effusi. hanc suis suorũq copus tutissimũ
receptaculũ aduersus lacessitas bello gentes fore
decernunt. Protinus nauib ꝑ medanã fluuiũ deduc¬
tis muroꝙ applicatis cũ mułierib & paruilis ueluti
in ea habitaturi in trant. diruta reparant. fossas ual¬
losq renouant. et exea ꝓsilientes repentinis in cursi
circũ iacentes regiones deuastant. Qđcũ carolo tã ꝑnitiosa

Expanded text:
nullos generosae stirpis viros, qui patriae terminos armis nullos generosae stirpis viros, qui patriae terminos armis tuebantur, Deo habitatoribus terrae adversante occiderunt, cum nemo inveniretur, qui eorum violentiae resisteret, sollicitati paucarum civitatum vel regionum direptione, ex preda singularum, quantae opes universarum essent, animo plapsis, vacuam reperientes, ingrediuntur. Quam cum munitissimam et ex situ loci inexpugnabilem esse viin laetitiam effusi hanc suis suorumque copiis tutissimum receptaculum adversus lacessitas bello gentes fore decernunt. Protinus navibus per Medanam fluvium deductis muroque applicatis, cum mulieribus et parvulis veluti in ea habitaturi intrant, diruta reparant, fossas vallosque renovant et ex ea prosilientes repentinis incursionibus circumiacentes regiones devastant. Quod cum Carolo tam pernitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
Circa horã nonã ubi duces pridie uenerant insidebant
N ec aloco occupato mouebantur quousq sol suũ rep̃sen¬
taret ortũ. Tunc ꝑturmas suas ꝓficiscebantur u̾t
in parius animalib disciplinã militarem cerneres.
Segetib uescebantur quȩ abeis ita depastesunt. ut ueluti
in mani tẽpestate consumptȩ uiderentur. Spatiũ diurni
usq mare brittannicũ. suꝑficiem t̾rȩ cooperientes. In quo
dõ uolente uolenti uentorũ flatu in pulse. atq in ꝓsundñ
asportate di mersȩsunt. Aestu uero atq refusione oceani
reiectȩ. littora maritima repleuerunt. Tantał congeries
facta est. ut ad instar montium cumulatę eo aceruarent᷑
Exearũ foetorȩ ac putredinȩ aer corruptis. dirã pestem
finitimis generauit. Ex qua multi perierunt. CAPE¬
er idẽ tempus carolus andegauensẽ obsidebat urbẽ. De¬
niq nortinanni postquã ruotb̾tũ & ramnulsũ & alios ñ¬

Expanded text:
Circa horam nonam, ubi duces pridie venerant, insidebant, Circa horam nonam, ubi duces pridie venerant, insidebant, nec a loco occupato movebantur, quousque sol suum representaret ortum, tunc per turmas suas proficiscebantur, ut in parvis animalibus disciplinam militarem cerneres. Segetibus vescebantur, quae ab eis ita depastae sunt, ut veluti inmani tempestate consumptae viderentur. Spatium diurni nerunt autem usque ad mare Brittannicum superficiem terrae cooperientes, in quo Deo volente violento ventorum flatu inpulsae atque in profundum absportatae dimersae sunt. Aestu vero atque refusione oceani reiectae littora maritima repleverunt; tantaque congeries facta est, ut ad instar montium cumulatae coacervarentur: ex earum foetore ac putredine aer corruptus diram pestem finitimis generavit, ex qua multi perierunt. Per idem tempus Carolus Andegavensem obsidebat urbem. Denique Nortmanni, postquam Ruotbertum et Ramnulfum et alios non