comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris m̃i añt.electa est nã ita ait.
maiores nr̃i int̃ iurũ ⁊ uxorẽ toni¬
tiones ꝓlbuer̾t amorẽ honestum
tatẽ incid̾et. ⁊ deñor ditior fierẽt.¬
uideamꝰ int̃ quos sint. ꝓhibite tõa¬
tiones. ⁊i quidẽ si mm̾. legib mõib¬

Expanded text:
tonini Augusti electa est: nam ita ait: 'Maiores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum pertatem incideret, deterior ditior fieret'.Uideamus, inter quos sunt prohibitae donationes. et quidem si matrimonium morib
Abbreviated transcription (Latin):
ẜnũ quẽ añ dño bona fid̾ eme¬
rat ⁊ pignorauit qteneat. seł¬
uiane locus est. ⁊ si adu̾sus eũ
tuito accessit. id ad debitorẽ ꝑti¬
net. ¶ Sires pignorata nõ

Expanded text:
quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum tuito accessit, id ad debitorem pertinet.Si res pignerata no
Abbreviated transcription (Latin):
nił.ł.s Si abeo qui publitiana
uti potu̾it. qr dñium nõ huit. pi¬
gnori accepi. Sic tuetur me ꝑs
uian᷑am p̃tor. quẽ admodum̃
cepit. non cõgitur unã lib̾are.
refectionemꝰ edifitii credioit de
ꝓpensioĩb iure pignoris ip̃e e̾¬
ditum recipiat. cĩ locau actioẽs
utiles adu̾sus in quilinos acci¬
ꝑiet. cautionis exemplo. quan
ł diton debitor pigri ded̾it.

Expanded text:
ictum Si ab eo, qui Publiciana uti potuit quia dominium non habuit, pignori accepi, sic tuetur me per Servianam praetor, quemadmodum dcepit, non cogitur unam liberare refectionem aedificii credidit, de pensionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles adversus inquilinos accipiet cautionis exemplo, quam debitor creditori pignori dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiteamꝰ ⁊ quidẽ nõ oporte̾ io ei resti¬
tui qd̃ ip̃e ex furti actõe ystint. ꝑeq
bona fite pignori acceꝑat. Nam si
egĩt qd̃ metus cã factum est. ⁊ qͣdru¬
plum sit consẽtutus. nicħ ei restituet
exes qd̃ secutus est. nec debito ũpu¬
tabit. ¶ Sĩpto rem pigri deon. cpe
nt ei cidefnuctib pignoraticia ĩctõ.
qͣuis ip̃e fructus suos nõ facit. ⁊ ap̃¬
done enĩ fructus quendicari extates
pꝰ dnt̾ractũ pignꝰ tebitor qui p̃cano
rog᷑mt. uł ꝯduxit. pigͥri possessio¬
nẽ nõ restit᷑uat. ꝯͣio iuditõ tenetur.
¶Si c̾oitor cũuend̾et pignꝰ duplam

Expanded text:
videamus: et quidem non oportere id ei restitui, quod ipse ex furti actione praestitit, bona fide pignori acceperat: nam si egerit quod metus causa factum est et quadruplum sit consecutus, nihil neque restituet ex eo quod consecutus est nec debito imputabit. Si praedo rem pignori dedeet de fructibus pigneraticia actio, quamvis ipse fructus suos non faciet a praedone enim fructus et vindicari extantespost distractum pignus debitor, qui precario rogavit vel conduxit pignus, possessionem non restituat, contrario iudicio tenetur. Si creditor, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uitutib urbanoꝵ p̃dioꝵ. ¶Sicũ
ẜuitꝰ uenditis p̃dus peterẽt. nec ꝯme¬
morau̾it uenditor s sciens eẽ rencĩnt
t obid ꝑigͦrantiam. rei ep̃tor ñ urẽto
ꝑstatutum tp̃s eã ẜuitutẽ amiẜit. ꝗ¬
dam recte putant uẽditorẽ temͣ̃ ex
ep̃to obdolũ ¶ntus mutiꝰ sc̾psit.¬

Expanded text:
. Si cum seruitus uenditis praediis deberetur nec commemorauerit uenditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statutum tempus eam seruitutem amiserit, quidam recte putant uenditorem teneri ex empto ob dolum. Quintus Mucius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tune factusq queq mora deteniori
futũa sunt cuatoe dito dissigi uibet:
⁊tẽ siqui tutõdatus non cõpareat sol
edicti cuocari nouissimcque sicopiã. ꝓp̾¬
sui nonfeccit susspectum remoueri
obħ ip̃m quod copum suiñ fecit quod
⁊ ꝑao ⁊ cliligeti habita inꝙĩsitioc̃ faci

Expanded text:
factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi iubentur. Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut suspectus remoueri ob hoc ipsum, quod copiam sui non fecit. quod et perraro et diligenti habita inquisitione faci
Abbreviated transcription (Latin):
dũnatũ exeo hr̃dẽ ĩstitua. fuui̾si
d̃cecat. mox. uiuote. nepo̾ nascatur:
uiis dicendiaẽ. ñ rũpitur testam̃tum
añsolũ illut pͥmo capite notauit. fi.
nepoqͥeo tẽpr̃ instituat q̃ filiꝰ ñ sit uer
⁊sunuopatre nascat. Quitꝰ necesse . ẽ.¬

Expanded text:
ntum ex eo heredem instituas, filius decedat, mox uiuo te nepos nascatur? ex uerbis dicendum est non rumpi testamentum, ut non solum illud primo capite notauerit, si nepos, qui eo tempore instituatur, quo filius non sit, uerum et si uiuo patre nascatur: quid enim necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
uo fact̃o. s cũ ordine qnotam natuãbina¬
criꝰs potestatẽ. ẜ Siqmꝰ. excerta uxo ẽ na¬
tũ scbit hr̃dẽ siꝑiculũ rũ pendi testam̃¬
tp̃r qͦñdum .d. uxor. eẽ pꝰs. testator na¬
tum d̾ea. scͥpsit hr̃dẽꝰ anpꝰea cctc̃to licito
mm̾o natus hr̃. ex testam̃to. cẽ pꝰsit hit:¬

Expanded text:
uo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem.Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testame nondum eius uxor esse posset, testator natu‹m› ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex testamento esse possit
Abbreviated transcription (Latin):
et inpromĩcus sũt Quib aũt ꝑmir¬
sũ ẽ corpꝰ habere colegn sotietitis si
p̾lum rei publice habere ies ꝯmu¬
nes artã ꝯmiĩẽ. ⁊ actore siue sin¬
ditum ꝑ quẽ tĩqua inrẽ publicam
fiatue¶Q sinemo eos defentat ꝙ eoꝵ
cõmune eit possideri ⁊ siamoniti ñ
excitent. ad defensionẽ uenie se ius¬
torem uł sindicũ fe qq̃ intelligimꝰ.
cũis absit aut ualiturome inpedrat᷑¬

Expanded text:
et in prouinciis sunt. Quibus autem permissum est corpus habere collegii societatis siuum est ad exemplum rei publicae habere res communes, arcam communem et actorem siue syndicum, per quem tamquam in re publica, fiat. Quod si nemo eos defendat, quod eorum commune erit possideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, venire se iustorem vel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut val
Abbreviated transcription (Latin):
unri arbitratli litẽ defendere is qui
aucrorẽ finstrando effinat. neadexitũ
ꝯtrou̾sia dedũcatur. ¶Adduas re
petendas ꝓcurator datus si unã rẽ
petat exceptiõe ñ ex lũditur. qrem

Expanded text:
viri arbitratu litem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controversia deducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem
Abbreviated transcription (Latin):
to hec pactõ ne dolus prẽtur ra¬
ta nõ est. ¶Contraria ꝯmodan
acrõ q̃ siñ pͥncipali moueri põt
exfacto hr̃ois agatur. nr̃s ꝯmoda¬
n insolidi᷑ ꝯdep̃nanir. licet ex
parte hr̃s est. ¶ Sic̃ at̾ uolumatis
q⁊ ostitii mãg quam necessitatis

Expanded text:
to haec pactio, ne dolus praestetur, rata non est.Contraria commodati actio etiam sine principali moueri potest, ex facto heredis agatur commodati, in solidum condemnatur, licet ex parte heres est.Sicut autem uoluntatis et officii magis quam necessitatis
Abbreviated transcription (Latin):
urortiũ ita dictãt est. id̾o ut sotietas
distrahatur ¶tenõtiatur societati. si¬
ue totoꝵ bonoꝵ siue uniꝰ rei sori¬
etas coita sit. ¶ It bonis ac̾ontoi̾¬
b uẽnditis uniꝰ sotu. distrahi soti¬
etatem. labeo ait. ¶Si inrẽ c̾tam
em̃dã ꝯducendam ue coita sit soti¬
etas. tẽ q̃ pꝰ alicuiꝰ mortẽ quicquid
lũc̾ri detrim̃ti ue factũ sit. coẽ eẽ
labeo ait. ¶ diximꝰ dissensu sol¬
Dui sotietatẽ. hoc ita est si om̃s dissen¬
tiũt. Quid gͦ simꝰ renũtiet. cassus
scpͥsit eũ qui rem̃tiarer sotietati ale

Expanded text:
 est, ut societas distrahatur, renuntiatam societatem, siue totorum bonorum siue unius rei societas coita sit. Item bonis a creditoribus uenditis unius socii distrahi societatem Labeo ait. Si in rem certam emendam conducendamue coita sit societas, tunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentiue factum sit, commune esse Labeo ait. Diximus dissensu solui societatem: hoc ita est, si omnes dissentiunt. quid ergo, si unus renuntiet? Cassius scripsit eum qui r
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ sotioꝵ sit. ⁊ alicui sotioꝵ
ꝗo absit. cũ eo solũ agñdimm pe¬
nes quẽ ea pecunia sit. qͣdebucta
dereliquo qd̾ cuiq debeatur om̃s
agẽ possũt. ¶ nõmĩ ꝗͣ necessariũ
est ⁊manẽte sotierate agi ꝓsotio.
ueluti cñ sotietas uectigaliũ cã
expediat recedere a sotietate. nec
refert in mediũ ꝙ ad altm̃ ꝑu̾emͣt.¬

Expanded text:
liquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt.Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigalium causa expediat recede‹re› a societate nec refertur in medium quod ad alterum
Abbreviated transcription (Latin):
ner. lam ⁊ sifiliꝰ. f. emãciꝑatus fu¬
erit. ꝑmanebit sotiꝰ. ¶ publica¬
iõẽ qͦ tutrihi sotietatem diximus.
qd̃ uidetur spoctare adimui̾soni
bonoꝵ ꝑublicatõnẽ. sisotu boã
publicentur. Nam cũ meiꝰ locimi
iliꝰ succeoat ꝓmortuo nabemͣt.
¶Si pꝰdͥntractam sotietatẽ aliquit

Expanded text:
net: nam et si filius familias emancipatus fuerit, permanebit socius. Publicatione quoque distrahi societatem diximus. quod videtur spectare ad universorum bonorum publicationem, si socii bona publicentur: nam cum in eius locum alius succedat, pro mortuo habetur. Si post distractam societatem aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ eesatietati. unꝰ exsotus eo tp̃t
quo int̃fuit sotu nõ dirimi sotie¬
tatem. ꝯmittẽ eum inprosotõ actõe
Namsemimus mancipia mitasotie¬
tare. deinde reñties mͥ eo tp̃r quo
uentere mancipu ñ expedit. hoc
caũ qr det̃iorem cam̃ meã facit. te¬
dirim iotietatẽ. Semꝑ eͥ nõ id q
pͥuatĩ int̃ est. uniꝰ exsotus ẜuari
solet. s qd̾ sotietati gepedit. ħ it̃a ac¬
cipienda sũt. simtͥ de hoc incoeũda
sotietate ꝯuenit. ¶It ꝗ sotieratẽ
in tp̃s cohit. añ tp̃s renũtiando. so¬
tiũ a se. ñ se asotio lib̾at. Itaq siꝗd¬

Expanded text:
 societati unus ex sociis eo tempore, quo interfuit socii non dirimi societatem, committere eum in pro socio actione: nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi eo tempore, quo uendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, tedirimi socie tatem: semper enim non id, quod priuatim interest unius ex sociis, seruari solet, sed quod societati expedit. haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coeunda societate conuenit.Item qui societatem in tempus coit, eam ante tempus renuntiando socium a se, non se a
Abbreviated transcription (Latin):
usi partib ⁊ õsad inuicẽ substitucipleꝵ ꝙ
gredẽdũ ẽ eyt̾dẽ partib. substitatõ exꝗb
instituti sint. uͥsi forte unu exuncias cłs
ex octo. t̃tiꝰ. ex q̃d rante sit institutuᷤ repu¬
diãte tt̾o.in nouẽ parteᷤ diuidantur. qͣ¬
drãtẽ. feratꝰ octoparteꝰ. ꝗexbesse instituitꝰ
fucat᷑. imãparit̃. ꝗ exuntia sqͥptu̾ est. nͥforte

Expanded text:
s partibus et omnes invicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiante tertio in novem partes dividatur quadrans feratque octo partes qui ex besse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
uob usus fructꝰ legetur ẽ ius accre¬
icenor. ueꝵẽ ci si alteri inlifructꝰ al¬
si funtꝰ legat᷑ est. nã a mitm̃te u¬
sũfrucñi altõ cuierat legatꝰ magis
iure acc̾scendi ad alt̾um ꝑtinet qͣ
redit ad ꝓͥctatem nec nouũ nã ⁊si
duob usus fructus legẽt᷑. ⁊ ap̃ altũ
sit ꝯsolidatus. ius accrescẽdi ñ pei̾t
⁊ ip̃e quib modis amutrẽt i ante ꝯ¬

Expanded text:
s adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure adcrescendi ad alterum pertinet quam redit ad proprietatem. nec nouum: nam et si duobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius adcrescendi non perit et ipse quibus modis amitteret ante
Abbreviated transcription (Latin):
Rebilis ẜuus sit uł ꝯuis alius cui
nulla oꝑa eẽ aput d̃ nm̃ potuit. nulla
estimatio fiet ¶tẽ uoluptans ł aff¬
ectois estimatõ nõ nab̾ebitur. Uelu¬
ti sidoslexit eũ dñs ant indelitus ha¬
bĩt Cet̾umdepuctis necessarus
impensis fiet estimatio. de iiu.⁊¬
y. Qui usus relicut ẽ utipõt
ftui nd põt. q sidesiñgulis uiden¬
dũ¶ domꝰ usus relictꝰ ẽ auit maito.
aut mulieri. simai̾to. pot̾ iluic habitare.
ñ solus. ueꝵ cũ familia qͦ suaiamn ⁊ cũ
ubtis: fuit q̃stiois. ⁊ celsus lib̾. sc̾psit. ⁊ cũ

Expanded text:
debilis seruus sit uel quis alius, cuius nulla opera esse apud dominum potuit, nulla aestimatio fiet. Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in deliciis habuerit. Ceterum deductis necessariis impensis fiet aestimatio. DE Um. Cui usus relictus est, uti potest, frui non potest. et de singulis uidendum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, uerum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Cel
Abbreviated transcription (Latin):
batis an ⁊̃ inquilinum recipere
poisit. aput larͥone memini trac¬
tatum. lib̾ postĩoꝵ ⁊ aitlabeo eũ
qui habitat. inquilimũ posse reci¬

Expanded text:
tiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse reci
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuo pecunis exigñdis p̃põito.
uñ sidomũ ꝯdux̾is q eiꝰ partẽ loca¬
u̾is egoq locatori tuo pensionem
solu̾o ꝓignoraticia adu̾sus te potõ
exꝑiri. Nam iulianꝰ scribit. solui ei
posse. Et sipartem tibi partẽ ei solu̾o
tantũ dẽ erit dicendum ¶plane in
eam dũtaxit sũmã ĩ inuecta in ea ⁊
fr̾iuola mea teneantur. uidẽt aũt
tacite q cũ dño ediũ hoc ꝯue̾nisse.
ut nõ pactõ cenacularii. ꝓfitut do¬

Expanded text:
seruo pecuniis exigendis praeposito. seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaueris egoque locatori tuo pensionem soluero, pigneraticia aduersus te potero experiri nam Iulianus scribit solui ei posse: et si partem tibi, partem ei soluero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam inuecta mea et friuola mea tenebuntur. uidetur autem tacite et cum domino aedium hoc conuenisse, ut non pactio cenacularii proficiat do
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾ito. uł si ip̃e fideiussor ꝯuentus
fiñt po̾nata ⁊t̃ debiti obligatõ pignꝰ
perimit. nͥꝯu̾ienit ut pignꝰ repetat᷑.¬
Siquãi daturus tibi pecimiã pignus
acceꝑo. nͨ d̾dero. pignoratisactõe rene¬
bor q̃ nũlla solutõe facta cpõeq ⁊ si. ac¬
ceptolata sit pecuniatuł ꝯdictõ defec̃.
obquã pignus ꝯtcͣtum est. uł sipac¬
nuĩ cui standũ est. deꝑecunia nõ pe¬
tenda factum est. ¶Siinsortem
dũ taxat. uł inusuras. obstrictum ẽ
pignꝰ. eo soluto ꝓpt̃ qd̃ obligatũ est.
locum nt̃ pignorati ⁊ ¶ Siue ãt
usũe ĩstipulatũ sr Ducte. siue ñ.
sim̃ pignus qineas obligatũ fuit.
quã dui ꝗd exhis deb̾r. pignoraticia
nõ debẽt ceñ hĩdes c̾ditoris. minria
affici. s possunt totũ fundũ uẽdere
Solutam aũt pocuniã accipiendũ:.
nõ solũ si ip̃i cui obligata res est. s
si alui sit uoluntate eiꝰ soluta. uł ei
cui hr̃s exstiit. uł ꝓ curatorieiꝰ. uł

Expanded text:
ussor conuentus fuerit.Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur.Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si acepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est.Si in sortem dumtaxat uel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere Solutam autem pecuniam accipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uoluntate eicuratori eius, uel
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ ꝑ procuratorẽ. uł tuto¬
rem app̃hendere. iꝑãm at̃ obligatõe
lib̾a ꝑsona nob̾ ñ sẽꝑͣ ad quiret. Cs s
ꝓc̾at᷑or m̃s uł tutor rem pigͦn ded̾it.
ip̃e agere pignoraticia pont qd̾ in
ꝓcutatore ita ꝓcedit. si ei madatũ
fiñt pignori dare.¬

Expanded text:
torem adprehendere, ipsam autem obligationem libera persona nobis non semper adquiret.Sed si procurator meus uel tutor rem pignori dederit, ipse agere pigneraticia poterit: quod in procuratore ita procedit, si ei mandatum fuit pignori dare
Abbreviated transcription (Latin):
am c⁊ dept̾ito dnõ agͥ cauẽdũ sit. ⁊ ait ÷ de
p̃t̾ito caueri oportere. S ⁊si deruina
aliquis intuã areã. uł intuis etes de¬
cid̾it teneb̾is adexhibendũ licet non
possit̾as. ¶Itẽ siquis facultatẽ resti¬
tuendi nõ hãt licet p̾sidat tñ adexnibẽ¬
dũ nõ tenebt ut puta sinfuga ẜuis sit.
adhoc solũ plane teneb̾r. ut caueat
ubi uelit morari. Io ent dicendum.¬

Expanded text:
an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait etiam de an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait etiam de praeterito caueri oportere.Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas.Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caueat ubi uelit morari, idem erit dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
eisus. Siquis m̾ces q̃i uehoen¬
pas. ⁊duxit. inorreo posuit cũ ꝯt̾uc̃¬
toread cxmbndũ agi põt. Itẽ simor¬
tuo ꝯductore heres existat cũ nr̃de a
tent᷑. uerũ est. nut hot̃rẽariũ posutere
uuit c̾te ille est qui possit exmbere. Io
at quom aũt possiget qui uehendas
ꝯduxit anquia ỹignꝰ tenet que sye̾s ho¬
stendit q̃ eos qui facultatẽ hñt exhibẽ¬
di atexhibñdum tẽneri. ¶Iuł at̃ ita
scribit. adexmbñdũ actc̃e teñi. ꝗ rerũ¬
oñẽ. S eum qui usus fructꝰ nõie rem
caait pͥotẽ quio sic ũ actor possessionẽ
ht̃. sicut xctor rem possid̾at is cũquo
agẽt utatur fiuatur. ¶ Iiuł scubit
ep̃torẽ qui ruta cesa nõ restituit adex¬
nibñt̃u tener inquatũ inlitẽ iurauero
S ibi adiecit sieptor pͥud̾it aut dolo
fecit quominꝰ possid̾at. ¶ Id̾ celsus
agrũ alt̾iꝰ posse eum ꝯueniri adexii¬
bentũ neratiꝰ scubit. Uñ querit ne¬
ratiꝰ utrũ defuturo dum taxit dãpno

Expanded text:
it: si quis merces, quas exuehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede dentur, uerum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet qui uehendas conduxit? an quia pignus tenet?–quae species ostendit etiam eos, qui facultatem exhibendi habent, ad exhibendum teneri.Iulianus autem ita scribit ad exhibendum actione teneri euone sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat sic, ut actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iuravero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus posagrum alterius, posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno
Abbreviated transcription (Latin):
onc nõ exacta cautõe .x. siicͣtuario
minꝰ possid̾et. dolus aũt ineo est qd̾
cautõnẽ exigere suꝑ sẽdĩt afructuario
effectũq legatum tuũ euanescere pu¬
temꝰ cũ iam nũmos uẽdicare ñ possis.
Ita demũ at̃ locũ habeb̾ adexmbñdũ
actõ. si ꝯditõ exstit̃t legati. potunsti
m̃ tibi ꝓspice̾ exstipulatõe legatoruor
⁊ si ꝓꝓspexisti nõ ent tibi necessaria
ad exmbñoũ accõ. Sitñ igñarꝰ legati
tui afructuario satis ñ exegĩt dic̃ mar¬
cellus cessare ad exhibñdum scił quia
milus dolus est. Suctutẽoũ tñ legita

Expanded text:
tuario minus possideret: dolus autem in eo est, quod cautionem exigere supersedit a fructuario effectumque, ut legatum tuum euanescere‹t›, cum iam nummos uindicare non possis. ita demum autem locum habebit ad exhibendum actio, si condicio extiterit legati. potuisti tamen tibi prospicere stipulatione legatorum et, si prospexisti, non erit tibi necessaria ad exhibendum actio. si tamen ignarus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendum, scilicet quia nullus dolus est: succurrendum tamen legata
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posuid̾as. ⁊d̾si armario uł naui tab¬
ulam memi uł anuĩ scipho iñxeris. uł
emblemata pmale. uł purpurã uesti¬
m̃to intexeris aut brachiũ statue co¬
mbñdum ꝯuenm possũt. qr faculta s
est restituendi nã ⁊ possit̾e ⁊ usucape
oes posse ꝯstat᷑. Id̾ ⁊ incolleguis cer̃isque
corporib dicendũ enit. ¶ Siquis nõ pꝰ¬

Expanded text:
non possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae cohibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit.Si quis non po
Abbreviated transcription (Latin):
erãt .ł.i Insulam hoc moto ut
aliam imulam reficeres uẽdĩdi
.R̾di. nullam eẽ uenditionẽ. s ci¬
uili intentione incerti agend̾:¬
ap̃ .ł. Sitibi decem deter̃o ut
stichum manitmitras qicessauĩs
casu ẜuũ retenturus esset. qui
traditũ accepiss ⁊. põt enĩ reti¬
nere ẜuum fine dñs ꝓeo pecc̃iam
eligis. siue ĩ admisso d phñsꝰ suis
oportere. s quesitum est. qua acti¬
one pecĩa si eam dñt elegisset pe¬
ti posset dixi tam ⁊ si qd̾ inter eos
ageretur u̾bis quoq stipulationis
nõ lateret. p̃scpͥtis ilbns incerti
⁊ hic agi posse nec uid̾i nudum
pactum int̃uenisse quotiens c̾ta
ut nom̃ ntii debitoris delegarer
sifidem ccͣtus nõ impleat incerti
actõe renebitur. Itaq iutitis ostõ
nõ uetus obligatio restaiabitur
bitur ut ꝯdẽpnãtio sequat᷑.
legauit. hr̃ons bona ab̾ełꝰ c̾ditoĩb
dntracta sunt. ⁊ pecuniam que ex
estimꝰatiõe partis tertie fiẽbat. in¬
ulier accepit fruendi cã. ꝑigno¬

Expanded text:
rum. Insulam hoc modo, ut aliam insulam reficeres, uendidi. respondit nullam esse uenditionem, sed ciuili intentione incerti agend. Si tibi decem dedero, ut Stichum manumittas, et cessaueris, casu seruum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retinere seruum, siue dominus pro eo pecuniam elegisset siue in admisso depoportere. sed quaesitum est, qua actione pecuni‹a›, si eam dominus elegisset, peti posset. dixi, tametsi quod inter eos ageretur uerbis quoque stipulationis non lateret, praescriptis uerbis et hic agi posse, nec videri nudum pactum intervenisse, quotiens certa ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. itaque iudicis officio non vetus obligatio restaurabitur, bitur aut condemnatio sequetur. legauit: heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae fiebat, mulier accepit fruendi causa et per igno
Abbreviated transcription (Latin):
minus aꝑuiss in quã magnã
partem usus habitator habẽt.¬
Item interrogatus est siquis
timoris cã migrass deberet

Expanded text:
minus aperuisset, in quam magnam partem usus habitator haberet.Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet
Abbreviated transcription (Latin):
H abitatores nõ si pau¬
lominus ꝯmode aliqua parte
cenaculi uteremtur. statim de¬
ductionẽ exm̾cede facere opor¬
tet. Ea enĩ ꝯdicioẽ habitatorẽ
ẽẽ ut siquid adu̾sariũ ĩcidiet.
quã obrem dominũ aliquid de¬
moliri oportẽt aliquã partẽ par¬
uulam incomodi sustineret. ñ
ita tñ ut eam partẽ cenaculi do

Expanded text:
Habitatores non, si paulo minus commode aliqua parte caenaculi uterentur, statim deductionem ex mercede facere oportet: ea enim condicione habitatorem esse, ut, si quid transuersarium incidisset, quamobrem dominum aliquid demoliri oporteret, aliquam partem paruulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi do
Abbreviated transcription (Latin):
mił. Et siqua alia in ꝯmoditas
ei pꝰ arbittiũ susceptũ incitat. S i
cã ualitudinis simiłibꝰne ca cogͥtadis¬
ferre cogitur. ¶ Arbit iuditii sui
nõe qd̾ ꝑubͦlic̾ aut pͥuatũ ht̃ excusat᷑
eẽ teb. aconpromisso. utiq sidies
ꝯpromissi proferri nõ põt. Ꝙsi¬
põt. quare ñcogat eum dũ põt᷑
proferre. qd siũ ulla districtione
ip̃iꝰ int̃oum futu᷑rũ ẽ Sitn ut̃que
uelit̾ eum sentẽtiã dr̃e. anqũauis
cautũ nõsit dedie proferenta nõ
alias inpetret qr iuditiũ hãt. neco

Expanded text:
m. et si qua alia incommoditas ei post arbiterium susceptum incidat. sed in causa ualetudinis similibusue causa cognita differre cogitur.Arbiter iudicii sui nomine, quod publicum aut priuatum habet, excusatus esse debet a compromisso, utique si dies compromissi proferri non potes quare non cogat eum, cum potest, proferre? quod sine ulla distinctione ipsius interdum futurum est. si tamen uterque uelit eum sententiam dicere, an, quamuis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne co
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ cũ d̾euictõe usus fructꝰ oportet. quid
e siẜuũ nit fũdũ is qui poũidebot pi¬
gͥri dedit is quiq ab eo qui pig̾riacte¬
pit. iure uti prombetur debebit itaꝙ
nrẽ cautũ. ¶Sicut ftuctuario imẽ ꝯ
fessora agñti fiuctꝰ p̃standi sũt. ita et
ꝓͥetatis tnõ sinegatoria actõe utaᷤtnr.
S inõĩb ita dentũ sinõ possessor qui
agit. nã ⁊possesson ꝯpetunt qd̾ sipossi
asoquatur. fructuatiꝰ fruendi licentiã.
ꝓͥetatis dñs ne inquietet.¬
mił. Qui deusuftuctu iuditisi accep̃
sicesierit põssidere sine dolo absoluet
qd̾ siliti se optulit. ⁊ qĩ possessor actõẽ
de usustuctu accepit dap̃n᷑ ibit.
nter natura est quĩsus dies ue̾mit qͦ

Expanded text:
que eum de evictione usus fructus oportet: quid enim si servum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut fructuario in rem confessoriam agenti fructus praestandi sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possidt securus consequatur fructuarius fruendi licentiam, proprietatis dominus, ne inquietetde usu fructu iudicium accepit, si desierit possidere sine dolo, absolvetur: quod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de usu fructu accepit, damnabitur. in rerum natura est, quam si dies venit, q
Abbreviated transcription (Latin):
eas actões q̃legis ꝓdite st̃. silex iu¬
sta ac neccͣia fit. suplet p̃torĩeoͣ ꝙ
legi d̾est. ꝙ facit in lege aquilia
reddẽdo actoẽs infactũ acom̾oda

Expanded text:
es, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet praetor in eo quod legi deest: quod facit in lege Aquilia reddendo actiones in factum accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ ad motũ ei cui extrebeliano sentiꝰ cõ¬
sulto hr̃oitas restituta est petitõ hĩdi¬
tatis tatur. ¶ hẽres debitoris it qd̾ te¬
fũct᷑ pigri dederat. quin hr̃oitatẽ ꝑe¬
tendo ꝯsequi possit dubiũ ñẽ. ¶ cũ
ỹdia urbanarũ cmrustica negligñtu
possessorũ peioras̃ facta. ueluti ꝙ ui¬
nee pomeria hoͣti ext̾ ꝯsuetiromiẽ patͥ
familias defimcti culturata s̃. litis ex¬
timationẽ eaꝵ rexꝗͥto peiores facte sõt̃.¬
possessores patidebent.
s tup sm restituet᷑. lucrũ enĩ exeoꝵ ꝓp̃i

Expanded text:
admodum ei, cui ex Trebelliano senatus consulto hereditas restituta est, petitio hereditatis datur. Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ueluti quia uineae pomaria horti extra consuetudinem patris familias defuncti culta sunt: litis aestimationepossessores pati debent.sed duplum restituet: lucrum enim ex eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
aomonum̃tũ fatienoũ tñ pͥncĩpali
uł pontificali auctoritate ꝯpellitur
añtis gradꝰ cogͣto fruct᷑ medii tp̃is
quib ꝑ procurtorẽ furiosus locu¬
pletior factus indetur. p̃stabit. excͣꝙͣ¬

Expanded text:
ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compelluntur quentis gradus cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus
Abbreviated transcription (Latin):
cator hrontat defentit. S m̃ellꝰ est
ostitõ iudicis cautõe ł satis datione
uicto meo̾ti. Cũ qres saluasit ei qui
iexecutiõe tardior uẽrat adu̾sus pͥo¬
Orem uictorem.
hr̃oitatẽ. quã pãt añquã filiũ em̃aci¬
paret possedit fructꝰq exea ꝑcep̃. S

Expanded text:
eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictorem. hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, po
Abbreviated transcription (Latin):
ł rei .p. cã. ibsentia inpeditus sit. aut
imigistratu aut. ilia iusta d̾cã penãcõ¬
sit ineũtem ꝯpromittẽ actõne d̾neͤ¬
gͣr intexceptõe tutũ for̃e. S hoc
itademũ uerum eĩt si arbit᷑ inse re¬

Expanded text:
e causa absentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta de causa, poenam cosit in eundem compromittere, actionem denegari aut exceptione tutum fore. sed hoc ita demum verum erit, si arbit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯproiilo ĩ oẽtequo acͦtũsit ut con¬
ꝓ mitretur. Inpune gͥ ei ñ parebitur
si uio loco id̾eẽ iussit. Auit g̾sino ap¬
parent dequo loco actũsit. meli̾dicet᷑
eũ locũ ꝯtineri uͥ ꝯͣpromnssũ ẽ.¶ Quid
tñ sr in eoloco qui sit cͥca uroẽ atẽẽ ni¬
seiͣt. pegnus admittit uale̾ iussũ. Ꝙ¬
arbit᷑. ut ĩsecessib soleat ige̾. ⁊ litiga¬
tores fatile eo loco uenire pꝰiũt. S si
in aliquẽ locũ ĩhonestũ ateẽ uisserit.
puta ut inpopina uł ĩ lupanai̾out ui¬
uimꝰ ait. sine dubio ĩpune ei ñ pirebñ.¬

Expanded text:
promisso inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit ualere iussum. qarbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci venire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, puta in popinam vel in lupanarium, ut Vivianus ait, sine dubio impune ei non pareb
Abbreviated transcription (Latin):
nic̾ utd̃i titiũ tebere seio. tam ⁊ siseĩ
nõ uetiuiss petere. tñ siquit petiss ui¬
d̃i cẽ snãm arbitti fecisse. Eridofiliꝰ
⁊ trebmnꝰ responder̃t. ¶ Solutioĩ diẽ
posse arbitru starue̾re puto. Et itaci
Ut puta quãtu ei debes retde. di iussõi

Expanded text:
nihil videri Titium debere Seio: tametsi Seium non vetuisset petere, tamen si quid petissiam arbitri fecisse: et id Ofilius et Trebatius responderunt. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto: et ita etut puta: "quantum ei debes redde": "divisioni
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓumi fundu alienare q sic exꝑi¬
n. ¶Nonsolũat̃ int̃ d̾uos fundoᷤᷤ
uerum q̃ mnt̃ tres plures ue fun¬
tos accipi iuditiũ finiũ regũroꝵ
põt. ut pura singłi płium fundoꝵ
ẽfines sunt: triũ forte uł quatuor¬
¶simũ regũdoꝵ actõ ⁊ ĩagris ues¬
tigͣuib ⁊ int̾ eos qui uslĩfructuo¬

Expanded text:
um fundum alienare et sic experiri. Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuorinium regundorum actio et in agris tigalibus et inter eos qui us
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊is qui maiorem locũ int̾ito
possidr. uicegrum locum assignaẽ
ꝯpellitur. idq ita rescͥptum ẽ.¬
ulimnꝰ. Iuditiũ fimũ regundoꝵ
manet. quãuis socii coĩ diuidũdo
eguerĩt uł alieãuerint fundum.
lp̃ .ł. Si int̾ruptione flumĩs
fines agn ꝯfundit inundatio. iõ
usurpandi quibdam loca inquib
stitui. tĩminosq ꝑm̃sorẽ d̾clarari ubr.
adofficiũ iudicis d̾tinib cognoscentis

Expanded text:
tur et is, qui maiorem locum in terripossiden‹t›, integrum locum adsignare compellitur: idque ita rescriptum eum. Iudicium finium regundorum manet, quamuis socii communi diuidundo egerint uel alienauerint fundum.. Si irruptione fluminis fines agri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibstitui terminosque per mensorem declarari iubet. Ad officium de finibus cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃nãrur neqe int̃ ipõs accipi ui¬
det᷑: iuditium. ¶ Si coẽm sun¬
dum ego citu habemꝰ. ⁊ uicinũ
fundũ ego solus anfiniũ regũ¬
tor iuiditiũ acciꝑe possumꝰ ⁊ pon¬

Expanded text:
eque enim inter ipsos accipi uidetur iudicium. Si communem fundum ego et tu habemus et uicinum fundum ego solus, a‹n› finium regundorum iudicium accipere possum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ec accõ ꝑtinet adp̃dia ru¬
stica quauis edifitia int̃ueniant.
Neꝙ enĩ multũ int̃ est arbores
quis in ꝯfimo an edifitium po¬
nat. ¶Iudici finiũ reguntoꝵ
ꝑmittĩt᷑ ut ubi nõ possit diri me
fines adiudicatõne ꝯtrou̾siam
dirimat Et siforte admouẽde
ueteris obscuratis grã ꝑaliam
regionẽ fines dirimere. iudex
uelit põt hoc facere ꝑ᷑^ udĩcatõe

Expanded text:
ec actio pertinet ad praedia rustica, quamuis aedificia interueniant: neque enim multum interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicatione
Abbreviated transcription (Latin):
ri pdio ałii adiudicandũ sit. quo
nõie is cui adiudicant᷑ inuicẽ ꝓeo
partes icindi adiudicatõib põt.
ꝙut cuiꝰq dñiũ in eo loco uidex con¬
perit. ¶niuditõ finiũ regun

Expanded text:
raedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in vicem pro eo partes res scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regun
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiũ ue aliquod admissum
mõtẽ sibi ꝯsciscere uoluit. non
si dolorem corꝑis nõ sustinẽdo
id fecĩt. ¶ Siquis ẜuũ emerit
rrapto eo uibonoꝵ raptoꝵ accõe
quadruplũ ꝯsecutus est. deinde
suũ redibeat reod̾e debebit. quod
accepit.S si ꝑeum ẜuũ iniuriã
pasius ñ iurie nõie egent ñ rec̾ter
uenditori. alit̃ enĩ forsan atque
siloris ab aliquo cesso aut q̃stiõe
d̾ eo habita. emptor egĩt. ¶Ali¬
qũado q̃ redib̾i mancipiũ tebebit
licet estimatoria .i. qũãdo mino¬
ni agannus. Nam si adeo nulluis
sit p̃tii. ut ne expediat quid̾ tale
mancipiũ dño hr̃e. ueluti sifu¬
tiosum aut lunaticum sit licet
estimatona actũ fuit offõ tñ iui¬
dicis ꝯtinebitut ut redibito mã¬
cipio p̃tiũ recipiatur. ¶Si quis
cum ꝯsciliũ miss frrudandoꝵ
ẽditoꝵ redibuerit. nõ redibitimis
alias nisi uellet eos fraudare.
tenetur c̾ditorib ꝓpt̾ mãcipiuo
uẽnditor. ¶ pĩgnus manebit

Expanded text:
flagitiumue aliquod admissum mortem sibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit. Si quis seruum emerit et rapto eo ui bonorum raptorum actione quadruplum consecutus est, deinde seruum redhibeat, reddere debebit quod accepit: sed si per eum seruum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliquando etiam redhiberi mancipium debebit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibiturus alias, nisi uellet eos fraudare, tenetur creditoribus propter mancipium uenditor. Pignus manebit
Abbreviated transcription (Latin):
intiosum eẽ płiꝙ dicunt. Item
mulas que pessum dãt. ea quo¬
ꝙ ium̃ta que sine cã turbant.
⁊ semet ip̃a eriꝑũt intiosa eẽ
dicuntur. ¶ Qui ad amicũ dm̃i
dep̃caturus ꝯfugit. nõ est fu̾gi¬
tiuus immo q̃ si ea m̃te fugit
ut nõ inpetrato auxilio ad do¬
mũ ñ reuertatur. nõdũ fugiti¬
uuis est. qr nõ solũ ꝯsilu s q̃fac¬
ti fugere est. ¶ Quĩ ꝑsuasui. il
t̃uis adomino recesit fugitiuꝰ
est. licet id ñ fu̾it facturus ciͣ
ꝯsiliũ eiꝰ qui ꝑsu̾asit. ¶ Si yius
m̃s bona fide tibi ẜuiens fũge¬
ꝯsciscende de cã fibi fecit. qui
ꝓpt̾ tiequitias malosq mores

Expanded text:
m mulas quae cessum dant: ea quoque iumenta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, uitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitiuus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non reuertatur, nondum fugitiuus est, quia non solum consilii, sed et facti fugae nomen est. Qterius a domino recessit, fugitivus est, licet id non fuerit facturus citra consilium eius qui persuasit. Si servus meus bona fide tibi serviens fugeconsciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores
Abbreviated transcription (Latin):
Aauł .ł. Redibitotia actõ dup¬
licem ht̃ ꝯdempnatõnẽ modo eͥ
induplum modo insimplum
ꝯtẽpnatut uenditot. llam si ne¬
que p̃tiũ neꝙ accessionẽ soluat.
neꝙ eũ qui eo nõie obligatis
erit. liberet dupli p̃tu ⁊ accessi¬
ons ꝯdẽpnari iubẽnur S iuero
reddat p̃tiũ ⁊ accessionẽ uł eñ
qui eo noĩe obligam est. liberet
simpli uidetur ꝯdep̃mit.

Expanded text:
um. Redhibitoria actio duplicem habet condemnationem: modo enim in duplum, modo in simplum condemnatur uenditor. nam si neque pretium neque accessionem soluat neque eum qui eo nomine obligatus erit liberet, dupli pretii et accessionis condemnari iubetur: si uero reddat pretium et accessionem uel eum qui eo nomine obligatus est liberet, simpli uidetur condem
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Hũ enĩ nõ erũt seꝑãdi
deinde anint ediles. nequis ca¬
nem uerem uł minorẽ apruo
Inił .ł. Et gn̾alit᷑ aliudue
qd̾ noceret nͣ al. siue soluta sĩt
siue alcata ut ꝯtineri iuĩculis
ta hibuisse uelit ut cuiꝗ̃ nocẽ¬
ti dãpiñi ue dari possit. si adu̾s
ea factũ erit. ct hõ lib̾ exea reꝑi¬
erit solidi .cc. si nocitum hõi li¬
bero ẽẽ dicenr. qu̾ãti bonm ⁊¬
equũ iudici uidebitur ꝯdẽpnẽt᷑¬

Expanded text:
lium. hi enim non erunt separandi. Deinde aiunt aediles: 'ne quis canem, uerrem uel minorem aprum, ium. et generaliter 'aliudue quod noceret animal, siue soluta sint, siue alligata, ut contineri uinculis,ta habuisse uelit, ut cuiquam nocere damnumue dare possit. si aduersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, quanti bonum aequum iudici uidebitur, condemnet
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs uenditõnẽ cuitut adicere li
quã inyͣuo qnõ nũquã uicarius
qui accidit. pͣłis est quã⁊ is ẜius
qui uenit. ¶ proponit̾ accõ ex
hoc edicto ineum cusꝰ maxuna
eunt. ut ꝗcquid agunt in coe̾ ui¬
d̾ant᷑ agẽ. equũ enĩ edilib uisũ ẽ. ut
ĩunũ exhis cuiꝰ maior pars. aut mil¬
la parte minoreẽt edilitias actõẽs cõ¬
petere. necogeͣtur emptõ cum
młtis litigare quã uis actio exẽpto
cũ singłis sit. ꝓportione qͣsocii fuer̃t.
Nam id genus hominũ ad lucr¬
um potius uł turpit fatiendũ
ꝓmus est. ¶ Inredibitoria uł
exstimatona põt dubitari. anꝗ
alienũ ẜuũ uendidit ⁊ obeucroe¬

Expanded text:
hominis uenditioni quiduis adicere licquam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima eunt, ut quidquid agunt in commune uideantur agere: aequum enim aedilibus uisum est uel in unum ex his, cuius maior pars aut nulla parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius uel turpiter faciendum pronius est. In redhibitoria uel aestimatoria potest dubitari, an, quia alienum seruum uendidit, et o
Abbreviated transcription (Latin):
peculium aut defrescit ꝑtinet ad
chi pꝰmorã abeo fãctam mortuo
sticho si ꝯstitũt se p̃tiũ eiꝰ solitmꝵ
teñẽt. ¶Si sine die ꝯstituas. põt
quidẽ dici te nõ teneri. licet u̾ba e¬
dicͣti late pateant. alioqͥn. ⁊ ꝯfestim
agi tecũ potĩt. sistatĩ ut ꝯstitiusti
nõ soluas. s modicũ ip̃s statuen¬
dum est. nõ minꝰ decem diex ut
exacrõ celebrenr. ¶constituto
satis nõ facit qui solitim se ꝯsti¬
uissorem. uł pigra det. nõ tenet᷑t.
qr incͥ int̃ sit quẽ admodũ satis¬
fatiat.
tam tibi pecumã hr̃ditatẽ exsẽat᷑
ꝯsulto rrebelliano restitueris. qm̃
sontis petitõnẽ transtulisti ad aliũ¬

Expanded text:
peculium aut decrescit, pertinet chi post moram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, licet uerba edicti late pateant: alioquin et confestim agi tecum poterit, si statim ut constituisti non soluas: sed modicum tempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. constituto satis non facit, qui soluturum se constiiussorem uel pignora det, non tenetur, quia nihil intersit, quemadmodum satisfaciat.tam tibi pecuniam hereditatem ex senatus consulto Trebelliano restitueris, quoniam sortis petitionem transtulisti ad aliu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditõe debetur siue pure siue c̾to
die ꝯstiniatur eadem ꝯditõe suspẽ¬
ditur. ut existente ꝯditõe tene᷑atur.¬
tefitiente defitiente utraq actio
depereat. his qui pure debet si
sub ꝯditõe ꝯstituat. Inquit põp. ĩ
hũc utilem actõnẽ ẽẽ. ¶ Sipat uł

Expanded text:
ione debetur, sive pure sive certo die constituatur, eadem condicione suspenditur, ut existente condicione teneatur deficiente utraque actio depereat. Sed is qui pure debet si sub condicione constituat, inquit Pomponius in hunc utilem actionem esse. Si pater
Abbreviated transcription (Latin):
actoĩ adinitruenda ea q̃ pꝰa em̾gũt
ronotiã eiꝰ spectantia. Et necessari¬
um eit cautionẽ. ab e̾o suꝑ hoc conr¬
dib p̃stari. ¶ Id̾ põp ait colũtus
que emen solent de colũbario ue¬
nire familie hr̃ciscunde uiditiũ
cũ nr̃e sĩt tãqͣua diu ꝯsuetudinẽ na¬
beant.adnos reu̾tẽdi. Qr̃ siquis eis
⁊ pp̃hñdiss finti nobis ꝯpent actio.
stro ꝯput̃antur. ¶d siquid de
pecorib nr̃is abestus ereptum sit.
uenire infamilie hertiscunde uroi¬
tiũ putat. siferam euãsent nã mig̃
ilupo cripitut uł alia bestia ram¬
diũ quã du abeo fui̾t ꝯsup̃tũ.

Expanded text:
actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem ab eo super hoc coheredibus praestari. Idem Pomponius ait columbas, quae emitti solent de columbario, uenire in familiae herciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos reuertendi: quare si quis eas adpraehendisset, furti nobis competit actio.stro computantur. Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit: nam magis a lupo eripitur uel alia bestia, tamdiu, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
lie hertiscunde noc hr̃s ꝯseqͣt. ¶ Ma¬
la medicam̃ta ⁊ uenena uenuit qd̾
in iuditiũ. d iudex oĩo int̃poñe se
inhis nõ debet. boni eͥ ⁊ ĩnocẽtis u¬
ri offõ eũ fũgi oportei stontũdẽ debe¬
bit facere. ut inlibris in ꝓbate lec¬
nonis magicis forte uł nis si milib¬

Expanded text:
iscundae hoc heres consequitur. Mala medicamenta et venena veniunt quidem in iudicium, sed iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis viri officio eum fungi oportet: tantundem debebit facere et in libris improbatae lectionis, magicis forte vel his similib
Abbreviated transcription (Latin):
est unstam estimationẽ prãndam.
nis pr̃andũ. marcelł scrbit. Sceuo¬
la aũt in marito notat. Si dolus eiꝰ
affint uistam estimationẽ prãndam
⁊ puto uerius qd̃ sceuola ait. ¶ Si
cũ marito debitore mulier pacta si
ut id qd̾ debeat indotẽ hãt. dotis ic¬
tione .s. ean agere posse existimo.
licet cienĩ ip̃o une pͥore debito ub̾atꝰ

Expanded text:
mationem praestandam nis praestandum Marcellus scribit: Scaevola autem in marito notat, si dolus eius adfuit, iustam aestimationem praestandam: et puto verius, quod Scaevola ait. Si cum marito debitore mulier pacta sit, ut id quod debeat in dotem habeat, dotis actione scilicet eam agere posse existimo: licet enim ipso iure priore debito liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
qui absens quro usucep̃. qm̃plene
sup̃d̾eo cantũ est. ¶Ait p̃tor siue
cui ꝑmagistratum sine tolo malo
mp̃iꝰ act̃o exẽpta ẽẽ oicetur shoc quõq
ut siꝑoilationes iudicis effectũ sit
ut acto exi matur. fiat restitutio E
⁊ si magratꝰ copia non fuit: labeo ait
ita accipiẽdũ ẽ. si nis nõ dix̃. alioqͥn
sicã cognita tenegauit actõnẽ. resti¬
turõ cessat. Et ita ħuio indet᷑. ¶Itẽ
ꝑ magistratũ factũ iudet. siꝑ gr̃am
ait sordes. magistrat᷑ ius nd dixĩt.
Et hec pars locum habebit. nec nõ
⁊ suꝑior. ¶Sec ue agñti potesta¬
tem nõ faniat. Nam id egit litiga¬
tor neset̃ agatur. dum udicẽ cor¬
ruꝑit. ¶ Actio exẽpta sic eiͣt accipi¬
enda sidesut agere posse¶ Et adicitur
sine tolo malo ip̃i. udelicet ut si
tolus eiꝰ int̃uenĩt. nec ei succuratiu

Expanded text:
qui absens quid usucepit: quoniam plene supra de eo cautum est. Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non dixerit: et haec pars locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse. Et adicitur: 'sine dolo malo ipsius', uidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succu
Abbreviated transcription (Latin):
habende grĩ neglegi ncuesse.ẽ. ¶Ne¬
ti q̃ p̾sesionẽ auic petierat mortẽ eiꝰ
ĩtfecu icien ñ d̃fendeat̃ fidĩꝯmisũ
ꝙ auiaexalio testam̃to nepti dbint
in resticuẽdi fi soo boĩ ñ eẽ õducen¬
dum placuit dol. nhr̃di punitisẽ
si aut nogͣiegẽtis muucr emolumtũ

Expanded text:
habendae gratia neglegi necesse est.Neptis, quae possessionem auiae petierat, mortem eius interfectam sciens non defenderat. fideicommissum, quod auia ex alio testamento nepti debuit, in restituendis fisco bonis non esse deducendum placuit: dolus enim heredis punitus est. si autem neglegentia mulier emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
upti aut ignorãtio aꝑtucit̾ testam̃tũ
ñ admittũt põtioẽ sua ꝗ culpa carit
Siquis aliquem testaĩ ꝓhibuen
captat. hr̃ditatẽ legitimi.¬
.ł. ex testam̃to ꝓhibũt testam̃¬
tãiũ ĩtͦiẽ uolẽte. cofacẽ testa

Expanded text:
uitis aut ignorantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas qui culpa carent. SI QUIS ALIQUEM TESTARI PROHIBUEcaptat hereditatem legitimuel ex testamento, prohibuit testamtarium introire uolente eo fac
Abbreviated transcription (Latin):
aduẽtꝰ latͦnun. ꝓfugerat uillã suã nul¬
neãtũ eẽ. mox testam̃to facto purgase
nec solicituo ohrdi optinere db ut̃
ad penam uocentur. quos id solu dñs
dine ad fectũ opẽ dño ferre ñ potuĩt
subuementũ ẽ eĩsiꝙ morienꝰ dixi̾s
ad ẜuti uĩ motĩ allatã eẽ sibi dicẽdũ ẽ

Expanded text:
aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse nec sollicitudo heredis optinere debet, ut ad poenam uocentur, quos absoluit domidine adfectus opem domino ferre non potuerit, subueniendum est ei.Si quis moriens dixisset a seruo uim mortis allatam es
Abbreviated transcription (Latin):
te. ⁊lapid̾ ꝑcussũ ł aliqͦ alio relo neuatũ qd̾ siq
uĩ opẽ serre yñgules. Cceterum quid po¬
tuer fucẽ adu̾s eos qui ueneno uel que¬
ł aliomocĩsioiãt plane si uenenũpiu
ĩfufũ fit senatꝰ ꝯsultõ locũ ht̃ ubicũq̃

Expanded text:
el lapide percussum uel quo alio telo necatum.Quod si quis uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum per uim infusum sit, senatus consultum locum habet.Ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝵ thuisserĩ. uxori trad̾e nec refer¬
re ꝯualuit donator an mortuus
sit. neꝙ estimãdũ est. sidix̃imus
ualere donationẽ nõ fieri me pa¬
uꝑiorẽ. qr siue ꝯualuĩt donaior
ea ꝯditõe renebor. siue mortiuus
fui̾t. tem quã habituus eram in¬

Expanded text:
 iusserim uxori tradere, nec referre, conualuerit donator an mortuus sit. neque existimandum est, si dixerimus ualere donationem, non fieri me pauperiorem, quia siue conualuerit donator, condictione tenebor, siue mortuus fuerit, rem, quam habiturus eram