comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit ẽp̃torem ꝯpelli dimutere corpui
⁊ ad actõein iudicati mitti. si int̾dii
nichi p̃stetur ꝓpt̾ inopum isudito¬
ris potiusq res ita ordinanda. sit.
ut ep̃tor caueat. si intra c̃tum tp̃s
pecuma sibisoluta. sit se mancipi
dit proeo hõie. ł siquid accessioius
uõie dari aut̃ non idsolum accipie¬
datur. cetm̃ si quid sua sponte datũ
eẽ ꝓponatur non imputabitur u
enim debet. ꝙ quis suo arbimo ded
aunditore exigere. quidgͥ si forte
uectigas nomme datum e̾ ꝙ ẽp̃torẽ
forte seq̾retur. dicemus i quoq

Expanded text:
sit emptorem compelli dimittere corpus et ad actionem iudicati mitti, si interdum nihil praestatur propter inopiam venditoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caveat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipiudit pro eo homine, vel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum accipiedatur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a venditore exigere. quid ergo, si forte vectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dic
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ep̃tor fec̾it impntabit p̃ccdntes
impñsas noĩatim ꝯphñdñdas pedius¬
ait. s cibania fuodata non eẽ impu¬
tanda aristo ait. nam nec ab ip̃o exi
non inmaiorem sĩmiam in quioqͣ.
inp̃cium ei ꝯdempnandum. ob hoc¬
um dabimus ei corporis retũtionez
cetu pot̾it cuitare pr̃ationes uñditor
si nolit hoĩem recux. quo frõ p̃cu¬

Expanded text:
cedentes impensas nominatim comprehendendas Pedius: sed cibaria seruo data non esse imputanda Aristo, nam nec ab ipso exignon in maiorem summam, inquit, quam in pretium ei condemnandum. ob hlam dabimus ei corporis retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo fac
Abbreviated transcription (Latin):
acceptum tota caad hoĩem resti¬
tuendum inuidicio u̾cattir. ⁊ tã
stuctus ueniunt qͣ. id ꝙ det̾ior fac¬
tusẽ. cet̾a qͥ ueniunt iudicienim
statum atq uidex fclis ẽ om̃i rerum
o u̾santur ea aut̃ qͥ ante iuidicul
ꝯtingunt non ualde ad cumꝑti

Expanded text:
hominem restituendum in iudicio uersatur, et tam fructus ueniunt quam id quo deterior factus est ceteraque ueniunt: iudici enim statim atque iudex factus est omnium rerum  iudicio uersantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non ualde ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
talem fraucem uid̾i admisiste. ex¬
cipitur ⁊ ilie qui mortis sibi ꝯtiscẽ¬
de cã quid fct̾it malus suus credit᷑
eẽ qui anquid facit quo magis cere¬
b humams extrahat ut puta uad¬
um torsit siue medicam̃tum pro
ueneno bibit. p̃cipitemue tese ex
aito misent. aliund ut quid fecerit
quo fcõ ꝙ aunt morte̾ ꝑuenturam
ad u̾sus se aususẽ. ¶ Si ẜuus sit qui
uñdidit uł filius famił indnm uł¬

Expanded text:
sisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. malus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue quid fecerit, quo facto sperauit mortem peruenturam, aduersus se ausus est. Si seruus sit qui uendidit uel filius famili
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ꝙ hũerat. ⁊ quia reddn̾do
id fiebat id cuto redibiao ẽ appłła¬
ta. quasi redditio.¶Cum redoit᷑
ab ep̃tore mancipium uñditori
de dolo malo pronum oportere eũ
põ ponius ait ⁊ icõ cantionem ne¬
cessanam eẽ ne forte aut pignori
datus sit suus ab ẽp̃tore aut eius
uissu fintum siue dampinim al̾tui
datum sit. ¶ Ide̾ põponius ait in¬
t̃dum ⁊̃ duplicit᷑ cantionet int̾¬
poni deb̾e. alias inp̃titum ał in¬

Expanded text:
ditor quod habuerit, et quia reddendo id fiebat, idcirco redhibitio est appellata quasi redditio. Cum redditur ab emptore mancipium uenditori, de dolo malo promitti oportere e‹i› Pomponius ait et ideo cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum cui datum sit. Idem Pomponius ait interdum etiam dupliciter cautiones interponi debere, alias in praeteritum, ali
Abbreviated transcription (Latin):
tor unditori. intputa sistiplatũ
sit aut seuicia ep̃toris ẽ fugi¬
tuuꝰ ẽẽ ceꝑit. ⁊ idõ inquit põponiuis
ut exquacum q causa det̾nis fc̃m sit
id arbitrio iudicis estimetur. ⁊ uũdi¬
tori p̃stetur. ꝙ si sine iudice homore¬
oibitus st. reliqua aut̃ q̃ diamus
nont ẽptor redd̾i. sufficit uñditorͥ ex
uñdito accõ. ¶ubent edues resti

Expanded text:
ori, ut puta si stupratum sit aut saevitia emptoris fugiivum esse coeperit: et ideo, inquit Pomponius, ut ex quacumque causa deterius factum sit, id arbitrio iudicis aestimetur et venditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat venditori ex vendito actio. Iubent
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur infra d̾ capitalib fraudib¬
ep expͥuatisaut̃ noxus oriturdãp¬
num pecum. arũc. si quis forte.
noxe dedere nolu̾t. s litis estima¬
tionem sufferre. ¶siquis całsit
fuus qui om̃ino manumiti nõ
possit ex ꝯstitutõnib ⁊ sb̾ pena ñ¬

Expanded text:
cauetur infra de capitalibus fraudibucauetur infra de capitalibus fraudibus. ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre. Si quis talis sit seruus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, uel
Abbreviated transcription (Latin):
num hĩtantis. sicut su̾ una claue
tota eius ħ̾itatio eius eĩt suus ea
m̃te ne rediret ad eum extrayĩta¬
tõem lib̾ti fugit. s intra edes patͦ¬
ui ⁊ tota nocte oblituit indĩ eum ẽẽ
fugitiuum celius ait. planesita¬
lemcustodiam eah̃itatio non hũit¬
⁊ in ea cellalb̾itis ħĩtauit. cui com¬
nume ⁊ ꝑ romiscuũ pluun cellarũ
it̃ e̾. c̃tra placere debere. Celius ait
⁊ larco probat. Id celuis ait ẜũ
inproninciam misum adño cũ e¬
eum mortuũ ẽẽ. ⁊ testaiito se lib̾m¬
rerictum audistet ⁊ meod̾ officio
cepistet. huuc non ẽe fugitiũi. uoc
fugitiuũ eẽ ceꝑit. quia sine fuge cõ¬
silio id fecit. ¶ ⁊ anunt edues noxa
hic debeat pronuncian nillam eũ
uoxam comistite. Suilid̾ noya colu¬
tum eẽ. ħ ẽ nox iuiudicio eb iectũ
non ẽẽ. Ergo sinoxam cõmisit nec
ꝑublicis amimnib exquib agitur.
iudicus noxalibus demq sp̃aut̃

Expanded text:
num habitantis sic, ut sub una claue num habitantis sic, ut sub una claue tota eius habitatio esset, seruus ea mente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota nocte oblituit: uideri esse fugitiuum Caelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitauit, cui commune et promiscuum plurium cellarum iter est, contra placere debere Caelius ait et Labeo probat. Idem Caelius ait seruum in prouinciam missum a domino, cum eum mortuum erelictum audisset et in eodem officio coepisset, hunc non esse fugitivum: nec fugitivus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit. Quod aiunt aediles "noxa ronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
suum eycuit creditor ei se sbtraxit
pot̾ fugituuit iuidi. ¶ apd̾ l abeoñe
⁊ celium q̃ritur. Si quis masaum cõ¬
fug̾ĩt. aut eo se conferat quo sołut
uenire qui ce uenales postulant an
fugitiuus sit ⁊ puto nonẽe fugati¬
uum. quia id facit ꝙ ⁊ publice fac̃e
licerc arbitratur nec cum quid̾ qui
ad statuam cesaris confugĩt fugiti¬
aĩo hoc facit id̾ puto ⁊ meum qui
quia non fugaendi ammo ħ facit. Si
mi añ fug̾it.⁊ postea se contulit ñ
ido̾ magis fugatiuus ẽẽ desunit. It̾
celius icaibit. plicere eum quo fugi¬
minus recuꝑare non possit młtoq
magas sslum fugitiuum ẽẽ qui eo
se conferat udeabduci non possit
Erronem ita diffunt lareo. pusil¬
lum fugiiu̾i ẽe. ⁊ ex diu̾so fugr¬
uum magnum etronem eẽ. S ꝓpͥ¬
e erronem sic diffinimꝰ. qui ñ qͥdẽ
fugit. si freqñt sine causa nagat᷑.
⁊ temporib inret nugatorias. ꝯ¬
suptis senus ad dñm redit. apud
celiunscriptum ẽ. nũti apud parro¬

Expanded text:
or, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri. Apud Labeonem t Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitianimo hoc facit. idem puto et in eum, qui quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit. Item Caelius scribit placere eum quoque fugidominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit. Apud Caelium scriptum est: liberti apud patro
Abbreviated transcription (Latin):
ciendun tm̃ ẽ quedam ⁊ si dix̾it p̃s¬
tait eum non debere. scaicet ea q̃
ad nidam laudem sui ꝑtinent. ue¬
luti sidix̾it frugi pro bndiato au¬
dientem ut enim pedius scribit.
quid dix̾it anuꝰ p̃staturum se ꝓm̾te
nt ꝙ dixĩt. plane tm̃. ⁊ sidix̾it alea¬
torem nonẽe furem non eẽ ad sta¬
tuam nũ quam confugaste oportet
eunud ꝑrãte. dictum a promis¬
so sic discerit ir dictum accipunus
ꝙ u̾bote nus pronũciatum nudoq
sinonc fiuitur. ꝓmissum aut̃ finif᷑
pot̾ referi ⁊ ad nidam promissionẽ
fine poslicitatoẽm. ł adsponsum scd

Expanded text:
ciendum tamen est quaedam et si dixerit praestare eum non debere, scilicet ea, quae ad nudam laudem serui pertinent: ueluti si dixerit frugi probum dicto audientem. ut enim Pedius scribit, quid dixerit, an uero praestaturum se promiserit quod dixit. Plane si dixerit aleatorem non esse, furem non esse, ad statuam numquam confugisse, oportet eum id praestare. Dictum a promisso sic discernitur: dictum accipimus, quod uerbo tenus pronuntiatum est nudoque sermone finitur: promissum autem potest referri et ad nudam promissionem siue pollic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sibonafide nobis suent lib̾ iforte
hõies. ł sui auieni qui ũdid̾unt
pot̃ dici enam nos hoc edcs ꝯtine¬
ri. ¶Iuliamu ait. Iudiciꝑͥ redi¬
bitorieactõnis utrumq id ͤ sm̃di¬
torem ⁊ ẽptorem quodã modo in
integrum restituere debeit qͣre
suie ẽptori suus furtũ fecerit sũ
siu̾ aluciuubet ob ꝙ funrtum ẽptor
anquid p̃stit̃it. quid gͦ inquit iu¬
lianus si uolũit ep̃tor hõiem reci¬
ꝑc. nonẽe cogñdum. aut quicquã
pr̃are nec amplius quam p̃cio ꝯde̾p¬
nabitur. ⁊ ħ de trmm̃tũ suacłpa ẽp¬
torem passurum qui cum possit ho¬
tur mancipium siquid ad ep̃tore
ꝑuenit ł cł̾pieus non ꝑuenit resti¬
tiuoportet. non solum si ip̃e fuigus

Expanded text:
si bona fide nobis seruient liberi forte homines uel serui alieni qui uendiderunt, potest dici etiam hos hoc edicto contineri. Iulianus ait iudicium redhibitoriae actionis utrumque, id est uenditorem et emptorem quodammodo in integrum restituere debere. Quare siue emptori seruus furtum fecerit siue alii cuilibet, ob quod furtum emptortiterit. quid ergo, inquit Iulianus, si noluerit uenditor hominem recipere? non esse cogendum ait quicquam praestare, nec amplius quam pretio condemnabitur: et hoc detrimentum sua culpa emptorem passurum, qui cum posset hotur mancipium, si quid ad emptorem peruenit uel culpa eius non peruenit, restitui oportet, non solum si ipse fructus
Abbreviated transcription (Latin):
lia uicia ⁊ cum morbum ex quo qͥs
minus aptus usui sit diffeit.
os morbos nͣm ad tẽporaneos quo
hoc edictum ꝑtinere. ¶ trebicuis.
ait. impetigiosum nonte morto
sum. Si eo m̃bb̾ uri impetigo ẽẽt roc¬
te eq̃ utatur ⁊ michi iidetur uera
trebacu sm̃a. spadonem morro s ñ
nonẽe necq inciosu uerius mͥ in
detur. s s anumi ẽẽ. sieut illum qͥ
Inant̾ quis ita spado ẽ ut tam ne¬
eni hunc indi non ẽe sanum.

Expanded text:
lia uitia et eum morbum, ex quo quis minus aptus usui sit, differt.os morbos, uerum ad temporarios quoque hoc edictum pertinere. Trebatius ait impetiginosum morbosum non esse, si eo membro, ubi impetigo esset, aeque recte utatur: et mihi uidetur uera Trebatii sententia. Spadonem morbosum non esse neque uitiosum uerius mihi uidetur, sed sanum esse, sicuti illum, qui Sin autem quis ita spado est, ut tam neenim hunc uideri non esse sanum.
Abbreviated transcription (Latin):
loco h̾ri. ⁊ utrimmiq poste ex hoc
edc̃o exꝑm.¶ tẽpiis aut̃ redibii¬
onis sexm̃ses utllesht᷑ si antem
mancipium non redibeatur. scd
rit. aut sidictum ꝓmissum uequid
ẽ. ex eo exquo dicium promissum¬
tcoẜit deinde post auquot dies int̾
id mancipium eo noĩe posse agere.¬

Expanded text:
loco haberi et utrumque posse ex hoc edicto experiri. Tempus autem redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed rit aut, si dictum promissumue quid est, ex eo ex quo dictum promissumtercesserit, deinde post aliquot dies interid mancipium, eo nomine posse agere
Abbreviated transcription (Latin):
nes cum quid qui p̃ceptore cuui
indisciplina traditus erat affugis
set fugiiuũ ẽe. ⁊ si forte idõ fugit
qr inmodãte eo utebatur ⁊d̾ arp
bat ⁊ si ab co fugit cui erat ꝯmo¬
datus si pp̃ cand̾ cãm fugãit Id̾
probat uiuinus. ⁊ si scmus cũ
eo agebat. ħ itasieos fugisset et
ad dñm ue nistet. cet̾m siad om̃n
non uenistet sine ulli dubitõne
fugitiuũ indĩ ait id ait inf̾ro¬
gatus proculus d̾ eo qui domila
sionem se sb̾traheret ait tam ⁊ si
fugeret non posret. udĩ qui do¬
ni mansistet. tñ eum fugituuũ
fuiste. Smaut᷑ inhoc tm̃ latins¬

Expanded text:
ceptore cui in disciplinam traditus erat aufugit, esse fugitiuum, si forte ideo fugit, quia immoderate eo utebatur. idemque probat et si ab eo fugerit cui erat commodatus, si propter eandem causam fugerit. idem probat Uiuianus et si saeuius cum eo agebat. haec ita, si eos fugisset et ad dominum uenisset: ceterum si ad dominum non uenisset, sine ulla dubitatione fugitiuum uideri ait. Idem ait interrogatus Proculus de eo, qui domi lasionem se subtraheret: ait, tametsi fugere non posset uideri, qui domi mansisset, tamen eum fugitiuum fuisse: sin autem in hoc ta
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur de sslamuuere qͥ sẽꝑ mor¬
tuos ꝑit. an morboca sit ⁊ ait sab̾.
si nulue uicio hoc ꝯtĩgit morbo¬
nt int̾ om̃s conuenit sanam ẽe
eam. maximis̃ enĩ ac p̃cipuũ mu¬
puerperam qͦꝙ sanam ẽe simodo n¬
cħ extrincecus accidit ꝙ corpus eius
in aliquam inuantudinem ĩ mitte¬
ret destlli cecuul distingueret. tre¬
bacius dixit. ut sinaturast̾is sit sa¬
nasit. suicio corporis contra eẽ.
¶It̃ d̾ eo qui urinã facit quenitur ⁊
aut etiam ꝑigricia singendi uri¬
nam facit. Sin aut̃ icionesice coi¬
lectum humorem continere ñ pot̾
sam uesicam ht̃ rediberi poste. ⁊ ue¬
nius ẽ ꝙ pedins ait. Id peduis ait. siu
magis quam pr̃ãre redibitonẽ. qd̾
morb mumuitur. ego puto si mor
nascatur non uidetur sanͥ eẽ. S ita
denui si inꝯmodatur adusũman̾
Muuerẽ ita artã ut mulierfienñ
ti non possint. ¶ santiũ tumores
undicor noĩarim exceꝑit danque
morto. ⁊ decet̃o sanum ẽẽ dix̾it.¬

Expanded text:
eritur de ea muliere, quae semper mortuos parit, an morbosa sit: et ait Sabinus, si vulvae vitio hoc contingit, morborit, inter omnes convenit sanam eam esse: maximum enim ac praecipuum muPuerperam quoque sanam esse, si modo nihil extrinsecus accidit, quod corpus eius in aliquam valetudinem immitteret. De sterili Caelius distinguere Trebatium dicit, ut, si natura sterilis sit, sana sit, si vitio corporis, contra. Item de eo qui urinam facit quaeritur. et aut etiam pigritia surgendi urinam faciat: sin autem uitio uesicae collectum umorem continere non potest, sam uesicam habet, redhiberi posse: et uerius est quod Pedius. Idem ait, si magis quam praestare redhibitionem, quod morbus minuitur: ego puto, si mornascatur, non videtur sanus esse, sed ita demum, si incommodatur ad usum manus. Mulierem ita artam, ut mulier fieri non pti non possint faucium tumores, venditor nominatim exceperit de aliquo morbo
Abbreviated transcription (Latin):
Iquid ũditor d̾ mancipio affirma¬
uit ioq non ita ẽc̃ emptor q̾ratur
aut redibitorio aut estimatorio .i.
atito minoris iudicio agere por̾. ̃
bigr̃ã. si ꝯstantem aut liboriosum
aut curacem. ingilacem eẽ aut cx
frugalitate sua peculium ad quirẽ¬
tem affirmai̾nt. Ns exdiu̾so ieuis ꝓp
tuus desidiosus sommicłosus piger
tardis co̾ mestor inueniantur ħ oĩa
uidentur eo ꝑtinere ne id ꝙ affuna¬
u̾it im̃ditor amare ab eo crigantur
S cum quodam tẽꝑam̃to ut si fortẽ
ꝯstantem eẽ ad firmau̾it non exac¬
ta gratuitas ⁊ constanciaqĩ aphi¬
losopho desideretur. ⁊ si laiono¬
sum ⁊ ingilacem affirmaũit ẽẽ nõ
ꝯtimuis labor ꝑ dies noctesq ab eo
exigatur. si hec om̃ia eybono ⁊

Expanded text:
quid uenditor de mancipio adfirmauerit idque non ita esse emptor queratur, aut redhibitorio aut aestimatorio id est quanto minoris iudicio agere potest: uerbi gratia si constantem aut laboriosum aut curracem uigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmauerit, et is ex diuerso leuis potervus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inveniatur. haec omnia videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmaverit, non exacta gravitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et vigilacem adfirmaverit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, sed haec omnia ex bono et
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidaut̾ post uñditionem traditio¬
nemq det̾rus eptoris oꝑa familie ꝓxu¬
ratorisuc cius fem̃ erit. suiequid exeo
post un̾ditionem natum acquititum
ue funt ⁊ si quid aluid inuenditõne
ei accessit siue quid exeare fructus ꝑ¬
ucñit ad ẽptorem ut ea omĩa restitu¬
.at. It̾ siquas accessiones ip̃e p̃stit̾it.
ut recipiat. It̾ si ꝙ mancipium capi¬
talem fraudem admisit mortil ꝯsen¬
ciende sibicã quid fcãt inue hare nã
cepugnandicã s ad restias intromis¬
sus fuerit eiom̃ĩa munditõne ꝓ nũ¬
cient ex hus enim causis iudicium
dabimus ł ampluis si quis adu̾sus
eascienc dolo malo uñdidiste dicef᷑
iudicium dabinius.¶Cã huui edc̃ĩ
ꝓponendi ẽ ut occurratur fallacris
modo sciamus uñditorem. quia si
ignorauit ea q̃ edues p̃stari iubẽt
tam̃ tenen debere. noc ħ miqum.¬
potuit .n. int̾ec̾ ẽptoris cur fallatur
ignorancia uñditoris ancalriditate
aduñditiones fiscaies. Sitm̃ respͣ
tum hoc locum hẽbit. In pupilla¬

Expanded text:
id autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, siue quid ex ea re fructus peruenerit ad emptorem, ut ea omnia restituat. item si quas accessiones ipse praestiterit, ut recipiat. item si quod mancipium capitalem fraudem admiserit, mortis consciscendae sibi causa quid fecerit, inue harenam depugnandi causa ad bestias intromissus fuerit, ea omnia in uenditione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis aduersus ea sciens dolo malo uendidisse dicetur, iudicium dabimus'. Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis modo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate. ad uenditiones fiscales. Si tamen restum hoc locum habebit. In pupilla
Abbreviated transcription (Latin):
apparet. m qui grauit᷑ loquiturmor¬
adscinus m̾bn ue quio lacatum q̃¬
nis consanauit. si tñ obeam rem.
cominus uti possit non indĩ samim
ẽẽ. catonem q nor scribe̾ lego. crudigi¬
digatos hẽat siue mininil fiut ĩ
pedib. Siue nicħ impeditur mĩo

Expanded text:
apparet. sed qui grauiter loquitur, morabscisus membriue quid laceratum, quamuis consanauerit, si tamen ob eam rem eo minus uti possit, non uideri sanum esse. Catonem quoque scribere lego, cui digidigitos habeat siue in manibus siue in pedibus, si nihil impeditur numero
Abbreviated transcription (Latin):
conueniri id ⁊ redibitorus actõib
conuenui pot̃. Eaaut̃ solidicta si¬
ue ꝓmista ao mitrnda sunt qͥcũqr
Sic dicimitur ut prẽmur nonut
iactentur. ¶llud scieridumẽ gias
quem modum ꝑitum. ut neq cũ¬
sũme sciencie accipias neqi rursus
indoctum ẽẽ. inartificium sufficit¬

Expanded text:
actionibus conueniri potest. Ea autem sola dicta siue promissa admittenda sunt, quaecumque sic dicuntur, ut praestentur, non ut iactentur. Illud sciendum est: si quis quem modum peritum, ut neque consumma‹ta›e scientiae accipias, neque rursum indoctum e
Abbreviated transcription (Latin):
teret ũb̾ib sc afficere uelle p̾ri¬
puit. ⁊ se ad amic̾ quẽ ad p̃dicã¬
d̾ ꝑduceret. nec eum quid̾ fuga¬
tiuũ eẽ qui in hoc progressut ẽ
ut ce ẜcipitaret. cetm̃i ⁊ eum qͥs
fugitinum diceret qui domi inal¬
tum iocum ad p̾cipitand̾ se ascen¬
outet magisq hunc mortem sibi
um es fugiiuũ qui nocte auqua
siuc noluitate dm̃ emansisset ñ
eẽ uerum. si ab affr̃u anii cuius¬
qr extimano̾ Id̾ iilianue aitsi. i
magistro puer recessit ⁊ rursus ad
matrem ꝑuenit cum q̾reretur et
uũ fugitiuus eẽt. Si celandicã nͨ
dep̾catoẽm hr̃et delicti ancuius nõ
et fugituũ. ¶ cellus quoq scubit
si huum eracris qui ce intybun de¬
lecit. Simorienoi dum taxat ꝯfili¬
O suscepto a dũo discessistet ñ et̃
fugitiuũ. s si fuge prius. consiliũ

Expanded text:
 se adficere uelle, praeripuis‹s›et se ad amicum, quem ad precandum perduceret. ne eum quidem fugitiuum esse, qui in hoc progressus est, ut se praecipitaret ceterum etiam eum quis fugitiuum diceret, qui domi in altum locum ad praecipitandum se ascendisset, magisque hunc mortem sibi um esse fugitiuum, qui nocte aliqua sine uoluntate domini emansisset, non esse uerum, sed ab affectu animi cuiusque aestimandum. Idem Uiuianus ait, si a magistro puer recessit et rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num fugitiuus esset: si celandi causa deprecationem haberet delicti alicuius, non esse fugitiuum. Caelius quoque scribit, si seruum emeris, qui se in Tiberim deiecit, si moriendi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium
Abbreviated transcription (Latin):
agitur de care cui hic ip̃e morbus
obstet id̾ ait oẽmmorb nu dare
locum redibitõmi. ut puta lemsli¬
pitudo aut leuis dentis aurcłe ue
doler aut mediorre ulcus. non de¬
uiq febricł imi quantu aldoet ao
causam huiꝰ edicti ꝑtinere. P aulus

Expanded text:
de ea re, cui hic ipse morbus obstet. Idem ait non omnem morbum dare locum redhibitioni, ut puta leuis lippitudo aut leuis dentis auriculaeue dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quantulamlibet ad causam huius edicti pertinere. 5 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
iure postõris. cumius petitoris re¬
moueatur soluto pignore.
biror se dare nonoportere pignus
libͥatur. quia ꝑ inde ħetur aiq si
iudicio absolunus eẽt/ Nam⁊
si auidice quamuis ꝑ miuriamab¬
ta iuportata pignon eẽnt. duec
ĩces tibicoluta. aut sat̃ fcm̃ eẽt de¬
indem̃cedit noĩe fide iustorem acce
lata pignori ẽt deaste. Eccũ.
rimi creditoris qui pignorip̃di¬
a acceꝑat ⁊̃ post̾iut cii ꝙdam ex
hucdꝰ fundic dati erant adeand̾
ꝑconam hr̃ditas deuenerat. deui¬
tor offerebat qñtum a posfiore cre¬
ditore mutuatus fuerat .iz. cogen¬
dum accipere saluo inrepignons

Expanded text:
iure possessoris, cum ius petitoris remoueatur soluto pignore. bitor se dare non oportere, pignus liberatur, quia perinde habetur, atque si iudicio absolutus esset: nam et si a iudice quamuis per iniuriam abta importata pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono acceplata pignor‹i› esse desisse.Primi creditoris, qui pignori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus fuerat. respondit cogendum accipere saluo iure pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
iuciosum mag̾ eẽ ꝙ̃. morbosũ ego
puto. edies tołłnde oubitõnis gr̾ã
ne quadubitatio sr̃ eẽt. pronide si
quid tale fu̾it. incusiuc morbi qd̾
usummi nnist̾iuma. hõie impediat
id dibit redibitõnilocum. diun mͦ
mnci mnerimus non utiq ꝙ l quam
leuissimũ efficere. ut mortosus uicio¬
sus ueħ̾eatur pro inde leuis febricu
exẽpli itaq gr̾a referamus quimor
taret. ⁊ anqua ꝓfatus eẽt annich̾o
nimus sanus uidetur. ⁊ ait uiuiañ
uchominus hunc sinum ẽe neq
eium nos inquit nmꝰ animi iucis
aliquos sanos ẽẽ intłsige̾ deb̾e auoqͥu
inquit futur. ut ininfiuito hac rõe
mstos sanos eẽ negaremus. ut puta
leuem fr̾sticiosum. iracundũ ꝯtrma¬
cc̃. ⁊ si qua similia st̃ animi incia.
magis enĩ de corporis sanitatt ꝙ̃ide
id am̃ditore excipi oporteret ueqid
ũiditor cum serret ꝓmũciasret. ex
ep̃to eim teñi. id̾ inuianus ait .ꝙͣ.¬
ius aliqũ quis arca fanaluchitut sit
⁊ izsponsi reddid̾it. itatam̃ si nũc

Expanded text:
magis esse quam morbosum. ego puto aediles tollendae dubitationis gratia ne qua dubitatio superesset. Proinde si quid tale fuerit uitii siue morbi, quod usum ministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo meminerimus non utique quodlibet quam leuissimum efficere, ut morbosus uitiosusue habeatur. proinde leuis febriculexempli itaque gratia referamus, qui motaret et aliqua profatus esset, an nihilo minus sanus uideretur. et ait Uiuianus nihilo minus hunc sanum esse: neque enim nos, inquit, minus animi uitiis aliquos sanos esse intellegere debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis sanitate, quam id a uenditore excipi oporteret neque id uenditor cum sciret pronuntiasset, ex empto eum teneri. Idem Uiuianus ait, quamuis aliquando quis circa fana bacchatus sit et responsa reddiderit, tamen, si nunc
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei m̃te discedat ne ad dñm
redeat tã ⁊ si mutato ꝯsilio. aiddo
uũ reu̾tatur. nemo enm tau
uum ꝙ ẽc qui c̾to ꝓpoĩto dñm re¬
linquat. It apd̾ iuiuañ. relatũ
ẽ fugituumi fere ab affcũ mnim

Expanded text:
qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali uum esse qui certo proposito dominum relinquat. Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu an
Abbreviated transcription (Latin):
nicumulumn.
abeo sgibit e¬
dictum edilium
curruliumd̾uẽ¬
ditõnib rer̾ eẽ tam ear̾ que colist̃
quam earum qͥ mobiles aut semo¬
uentes sunt. aiuunt. ednef qui mã¬
cipia. ũdunt certiores faciãt ẽp̃¬
tores quid morbi iuciiue cuiq sit
quis fuginus erro uesit. noxaue
solumis nonsit ead̾ ꝙ omĩa cũ ea
mancipra ueneunt palam acrec¬
te ꝓnũciando ꝙ simancipiũ adu

Expanded text:
curulium. Labeo scribit edictum aedilium curulium de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium adu
Abbreviated transcription (Latin):
functo septicia sitia abatmuit pe
hrditate pat̾na. q̃ro in mat̾ eiꝰ
u̾pothecam ꝑ cequ possit. pauł̾.
ꝵ. pignoris quid obligatõem p̃¬
dioꝵ gaiam seiam qͥ niro ꝓfilia
cõ mum indotem ead̾ danti ꝯsen¬
sit. cum coĩs fine noĩe darentu
remisiste ind̾i obligoem aũ ꝑro¬
nalem ꝑreu̾aste. S adu̾sus eam

Expanded text:
Septicia filia abstinuit se hereditate paterna: quaero, an mater eius hypothecam persequi possit. Paulus respondit pignoris quidem obligationem praediorum Gaiam Seiam, quae uiro pro filia communi in dotem eadem danti consensit, cum communis filiae nomine darentur, remississe uideri, obligationem autem personalem perseuerasse: sed aduersus eam
Abbreviated transcription (Latin):
iui eadẽ ꝓrorat. ⁊ d̾ eo quid̾ ponte
ce p̃cita pitauit. hec om̃ia uera st̃
tuus fugiens incarium suũ secum
adduxit. si incarius inutus aut
imprudens secutui ẽ n occalionẽ
ad te redemidi nactus p̃t̾misit nõ
iudĩ fugitiuu fuiste. s si aut olim
cum fug̃et intłłexit. quid age̾tur
aut postea cognoint quid acti eẽt ⁊
redirt ad te cum posset nouit cõtra
eẽ Ide̾ putit dicendum d̾ eo quem.
pligiarium abduxit. Id̾ celsuis ait
si siuis cum infundo ẽẽt exiss deuilla
ea m̃te ut pro fugeret. ⁊ quis eum pͥ¬
ucquam exfundo tuo exussi. ꝯp̃hn¬
dicret fugituu̾i uid̾i. am̃i enim fugi¬
tiuũ facere id̾ ait nec eum qui ad fu¬
gam gradum uñ att̾m̃ ue ꝓmouit

Expanded text:
obat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia uera sunt, tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, non uideri fugitiuum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te cum posset noluit, contra esse. idem putat dicendum de eo, quem plagiarius abduxit. Idem Caelius ait, si seruus, cum in fundo esset, exisset de uilla ea mente, ut profugeret et quis eum, priusquam ex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere. Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue promouit
Abbreviated transcription (Latin):
noĩat̃ deerrone ⁊ fugitiuo excipitur
ħ enĩ ai uicuimẽ. noncorporis. un
quidam ium̃ta pauida ⁊ caleitro ea
morbosis nonẽe annum̃anda dixe¬
runt anumi enum non corpors s ui¬
cium ẽẽ ¶ncũma siquid̾ aĩ tm̃¬

Expanded text:
nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse. In summa si quidem anim
Abbreviated transcription (Latin):
aulus R. semprontũ antiqͥorem
c̾ ditorem ꝯsencientem. cũ debrto
eandẽ remiticis credatdri obligaret
Id̾ obẜuandum ẽ ⁊ sires pubrica
t̃cio loco c̃ did̾it. ¶ Quiꝑignoris
uire rem ꝑsequitur. auñdicatõe¬

Expanded text:
aulus respondit Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, idem obseruandum est et si res publica tertio loco crediderit. Qui pignoris iure rem
Abbreviated transcription (Latin):
oluncte creditoris pignuc debi¬
toꝵ uũdidit. ⁊ postra pucit int̾
eum ⁊ ẽptorem ut auendit̃õne
discede̾nt ius pignoꝵ suunni e¬
nt cͥditori. Namsicut cebitori
ita creditori pͥstmũ uis restituit᷑
neq om̃i modo c̃ ditor pignus re¬
misit. S ita demum. si e̾ptor rem
retineat nec reddat inditeri ⁊ ido̾
siudicio quoq accepto. uũditoꝵ
abcolunis sit sq nontradebat ĩ
pignus c̾ ditori dicendume̾. ħ cnum
accidẽ poruistent ⁊ sin uolsitate
c̃ditoris. uiñdidistet ⁊ ditor quoq
Si pignus distraxit auñditõne re¬
cessumfu̾it ł homo redibitrs fu
ent dñum ad debitorem reu̾tit᷑
rem auenam uendere. Non .n.
qr d m̾um tranffert ido̾ abẽptore
ius recipit. Si inpristmn mi cãm
res redit resoluta uñditõne. d̾¬

Expanded text:
oluntate creditoris pignus debi uendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a uenditione discederent. ius pignorum saluum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat uenditori. et ideo si iudicio quoque accepto uenditor absolutus sit uel quia non tradebat in pignus creditori dicendum est: haec enim accidere potuissent, etiamsi non uoluntate creditoris uendidisset. Creditor quoque si pignus distraxit et ex uenditione recessum fuerit uel homo redhibitus, dominium ad debitorem reuertitur. rem alienam uendere: non enim quia dominium transferunt, ideo ab emptore ius recipiunt: sed in pristinam causam res redit resoluta uenditione.
Abbreviated transcription (Latin):
¶lo. S mas edes habeo. alt̾af ⁊ͥ lego
heres edes alt̾as altins tollit ⁊ lumi¬
nib tuis officit quis cum illo agere
an hereditarias ⁊ de illo q̃ro an ꝑa
lienas edes accessum heres ad eam
rem que legat᷑ p̾stare d. sicut solet
q̃ri cum usuft̃ loci legatus ÷ ad quẽ
legauit ñ dubnum ⁊ qͥn heres alias
possit altius tollendo obscurare lumi¬
terum usuf. legato loci etiam access
dandus ÷. eꝑ ⁊ haustu relicto it̃ qͦ ad
hauriendum p̃staret᷑ s ita office̾ lu¬
minib ⁊ obsairare legatas edes conce¬
dit᷑ ut ñ penitꝰ lum̃ recludat᷑ s dm̃
relinciuat᷑ qnͣtum sufficit habitanti¬
b in usus diurni mod̾atione.
facere contͣ cõmodum eoꝵ uellet. sci¬
et se formam ac statum antiquoꝵ e
dificioꝵ custodire debereSi mnt̾ de
⁊ uicinũ tuũ ñ cõuenit. ad quã alti¬
tudinem extolli edificia q̃ fac̾e̾ iulli

Expanded text:
lo: binas aedes habeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut solet quaeri, cum usus fructus loci legatus est, ad quem legauit, non dubium est, quin heres alias possit altius tollendo obscurare lumiterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoque ad hauriendum praestaretur. sed ita officere luminibus et obscurare legatas aedes conceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum sufficit habitantibus in usus diurni moderatione.facere contra commodum eorum uellet, sciet se formam ac statum antiquorum aedificiorum custodire debere.Si inter te et uicinum tuum non conuenit, ad quam altitudinem extolli aedifici‹a›, quae facere insti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatores antoninꝰ ⁊ seuerus augꝰti
rescͥpserunt. n area qͦ nulli serui¬
tutem debet posse dominũ uł alium
uoluntatem ens edificare int̾misso
uitutes ne luminib osficiat᷑. ⁊ ne
aspectui offendat᷑. aliud ⁊ aliud obser¬
uat᷑. qd̾ in ꝓspectu plus quis ht̃ ne qͥd
ei officiatur ad gratiorem ꝓspectum
⁊ lib̾orum. In luminib aũt ñ officere
ne lunma ciiusquam oscuriora fiant
ed̾cumq gͥ faciat ad luminis impe
ut lumini noceat.

Expanded text:
peratores Antoninus et Seuerus Augusti peratores Antoninus et Seuerus Augusti rescripserunt in area, quae nulli seruitutem debet, posse dominum uel alium uoluntate eius aedificare intermisso uitutes ne luminibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud et aliud obseruatur: quod in prospectu plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis impedut lumini noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
abolenꝰ. li .x. ex cassio E dificia q̃
seruitutem patumt᷑ ne eiud altiꝰ
collat᷑ uiridiaria supͣ eam altitudi¬
nem hr̃e possunt at si de ꝓspectu
a insulam balneariam fecit scd̃m
ꝑietem cõmuem. nõ licet aũt cubu¬
los hr̃e admotos ad ꝑietem cõmimẽ.
sic̃ piedem quid̾ suũ ꝑ ꝑietẽ ꝯmunẽ
de tubulis uero eo amplius ħ uiris est.
q ꝑ eos flamina torretur paries. eua
de re uolo ut cum ybero loquaris ne
rem illicitam faciat. ꝓculus respõdit
nec yberum ꝓ ea re dubitare puto qd̾
rem ñ p̃milłam faciat tubulos scd̾m
cõmunem ꝑiedem extruendo ¶ Pari¬
etem cõmimem incrustare licet scd̾m
capitonis suĩam sicut liceat mͥ p̃tiosi¬
simas picturas hr̃e in ꝑiete cõmuni
cet̾m si demolitꝰ sit uicis ⁊̃ ex ltpu¬
latu actione dampni infecti agat᷑. nõ
pluris quam uulgaria tectotia esti¬
mari debent. qd̾ obseruari ⁊ in crusta¬
tione oportet.
apirius iustꝰ. li .i. de ꝯstitutõib. Im¬

Expanded text:
Cassio.Aedificia, quae seruitutem patiantur ne quid altius tollatur, uiridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu a insulam, balnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, ietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris est, quod per eos flamma torretur paries: qua de re uolo cum Hibero loquaris, ne rem illicitam faciat. Proculus respondit: nec Hiberum pro ea re dubitare puto, quod rem non permissam facit tubulos secundum communem parietem extruendo. Parietem communem incrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari debent: quod obseruari et in incrustatione oportet.irius Iustus libro primo de constitutionibus.Im
Abbreviated transcription (Latin):
ponat ut limni olficiat eque di¬
cendum erit contͣ impositam seruitu¬
tem eum face̾. nam ⁊ arbor esficit eͦ
minꝰ celum ud̃i possit si tñ id qd̃ poni¬
tur lum̃ cuid̃ nicħ impediat. solem
aũt auferat siquid̾ eo loci quo gratũ
erat eum ñ eẽ . pͭ. dici nicħ cont᷑ serui¬
tutem facere. si uero meliori cami¬
no uł solario dicendum erit qꝑ unbeã
facit in loco eui sol fuit nect̾ius contͣ
seruitutem impositam sĩ ꝑ contͣrium
si deponat edificium. nt arboris ramos
quo tõ locus opacus qͥndam cep̃ sols ẽ¬
plemis ñ facit contͣseruitutẽ hanc
n debuit ne lumib officiat nuimc
ñ lummnib osficit. s plus ecmio limũ
Redes deuoluat᷑. ¶ lec lex tͣditionis
sillioidia uti nimo sunt ut ita sint
n significat impositam uicinis nc̃ci¬
tatem stillicidioꝵ excipiendoꝵ. ñ illd̾
ut etiam emptor stillicidia suscipiat
tor sibi qud̾ stancidioꝵ seruitutem
deu̾i. se aũt milli deb̾e̾ q̃ de stillicidio

Expanded text:
ponat, ut lumini officiat, aeque dicendum erit contra impositam servitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus Caeli videri possit. si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat eum non esse, potest dici nihil contra servitutem facere: sin vero heliocamino vel solario, dicendum erit, quia umbram facit in loco, cui sol fuit necessarius, contra servitutem impositam fieri. Per contrarium si deponat aedificium vel arboris ramos, quo facto locus opacus quondam coepit solis esplenus, non facit contra servitutem: hanc enim debuit, ne luminibus officiat, nunc non luminibus officit, sed plus aequo lumen aedes deuoluatur.Haec lex traditionis "stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint" hoc significat impositam vicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stillicidia suscipiat tor sibi quidem stillicidiorum servitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio
Abbreviated transcription (Latin):
tutem deb̾e̾t. ne altiꝰ tolẽt᷑ ⁊ ut stiui¬
cidiũ edificioꝵ meoꝵ reciꝑs deb̾e. ⁊ tͥ
concesseo uis ẽẽ iuito me altius tol
lere edificia tua qd̾ ad stillicidium
meũ attinet. ⁊ sic statui debebit. ut
si altius sublatis edificiis cuis stillici¬
dia mea cad̾e in ea ñ possint. ea rõne¬
ut altius tͥ edificare ñ liceat si ñ mi¬
pediant᷑ stillicidia mea liceat tibi
altius colere.

Expanded text:
tutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillitutem deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concesslere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius tollere. 22
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃ secñti loco ponit᷑ ⁊ iõ sublato edi¬
ficio ususf. int̾ierit. quamuis area ꝑs
⁊ edificũ. Si seruitꝰ stillicidii impo¬
sita sit. ñ licet dño seruientis arẽe ibi
edificare uͥ cassitare cepiss stillicidiũ¬
Si an̾a ex tegula casse̾tauerit stillici¬
dium pꝰea ex tabulato uł ex alia qua¬
mat̾ia cassitare ñ pͭ.E tillicidium
quocͦ mͦ adquisitum sit altiꝰ colli pͭ
ex alto cadet lenius ⁊ int̃dum direc¬
tum nec ꝑueniat ad locum sermen
causa retro duci pͭ᷑ stillicidium. qr ĩ nr̃o
loco cadat stillicidium quam in quo
posita ÷ seruitꝰ leniꝰ fac̾e pot̾imꝰ acͥus
ñ. ⁊ om̃i mͦ sciend̾ ⁊ meliorem ucim
conditionem fieri pꝰse. det̾iorem ñ pꝰse
nͥ aliqͥd nommatim inseruitute ĩ po¬
in qͣ stillicidium cadit edificat usq ad
eum locum ꝑduc̾e edificiũ pͭ. uñ stilli.¬
cidium cadit᷑. s ⁊ si in edificio cadit
stillicidiũ supͣ edificare ei conceditur

Expanded text:
quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aediquod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamuis area pars est aedificii.Si seruitus stillicidii imposita sit, non licet domino seruientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium.Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruiencausa retro duci potest stillicidium, quia in nostro loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, detnisi aliquid nominatim servitute impoin qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium cadit: sed et si in aedificio cadit stillicidium, supra aedificare ei conceditur,
Abbreviated transcription (Latin):
neratius ait. si talis sit usus tepida¬
rii ut adsiduum humorem hãt. ⁊ id
xta cõmunem ꝑietem cameram ex łi¬
glimo oꝑe sc̃a si ita retineat᷑ etiam
sublato ꝑiete maneat si mͦ ñ impe¬
diat refectionem cõmunis ꝑietis uire
habĩ licet sscalas posse me ad ꝑiedem
des ã insuꝑficie consistunt posses¬
sione retinent ᷑ Nam si forte ex edib
meis in edes tuas tignũ minissum
uimissũ habuero. aut stillicidiũ ĩ tuũ
ꝓiecero eꝑ intuo aliquo utor ⁊ quasi
fcõ ciuodam possideo. Ei domo mea¬
altio: area cua eẽt tu q mñ ꝑ aream
tuam in domo mea ire ag̾e concelsisti nͨ
ex plano aditus ad domũ meam ꝑ are¬
am tuam eẽt. ut gradus uł. cliuos ꝓpͥus
ianuam meam uire facere possum.
dum nequid ultͣ quam qd̾ necc̃e eẽt
itiñs ca demoliar.Ei sublatum sit
edificium ex quo stillicidiũ cadit ut¬
in eadem spẽ ⁊ qualitate reponatur
utilitas exigit. ut idem inteinigat᷑ nã
alioqͥn si ciuid st̾ctus int̾p̃tet᷑ aliud ÷̃

Expanded text:
sit usus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et id xta communem parietem cameram ex figlino opere factam, si ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet.Scalas posse me ad parietem tes, quae in superficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immissum immissum habuero aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo aliquid utor et si quasi facto quodam possideo. altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam esset, uel gradus uel cliuos propius ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar.Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
ĩus ut rem tͥ aliqͣm emam. egoq
eñio meo p̾cio heo mandati act̃om
de p̾cio recuꝑando s ⁊ si tuo p̾cio m¬
is si mid sumptum fecd nec tm̃ id
qd̃ mpendi uerũ usuras quo ꝯseqͣr
usuras aut̃ nõ tm̃ ex moia esse a¬
mittendas. u̾̃m uidicẽ extimare de¬
d̾e. si eregit a debitore suo quis ⁊ sol

Expanded text:
egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, imris et in id sumptum fecero. nec tantum id quod impendi, uerum usuras quoque consequar. usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, uerum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ro mandati ag̾e. illum uero qui
mandatum suscepit si sua petunia
fecit puta agẽ mandati. si nõ itu ma̾¬
datumest ei ut sua pecunia fac̾et.
monumẽtum. potiud enĩ ag̾e cũ
eo quimandauit ut sibi peccunia
daret ad faciend̾ daret maxime si
iam quedam ad faciendũ pannt:.
meres fundum.

Expanded text:
poterit mandati agere. illum uero qui poterit mandati agere. illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum. potuit enim agere etiam cum eo qui mandavit, ut sibi pecuniam daret, ad faciendum, maxime si iam quaedam ad faciendum paravit.res fundum.
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰ ꝯsultum. ⁊ ꝑiculo suo c̾de dicar
bñ credis arbitror locum esse man¬
dato ⁊ mandati euinͣten ¶Sipꝰt
tditum pectumam mandau̾o cred¬
itorĩ credendam nullum eẽ man¬
datum rectissime papimanus ard
planc si expectares. nec urgẽs debi¬
torem ad solutom mandaũo tibi
ut ei des int̾uallum ꝑicłoq meo pe¬
cumam fore dicam uerum puto
oĩne nomnis ꝑiłm deb̾e ad man¬
datorem ꝑtiñe. Idem ait si tutor
mandet suscipi uł ꝓtan nom̃ cid̾
fecerat teñ eum mandati .s. q̾n¬
dam pupillo uł curadori eius. ¶¬
Si mandano exigendendam pecu¬
niam demde uolumitẽ nuitaũo
an fit mandati actio uł michi uel
ħredi meo ⁊ ait marcellus cessare.
mandati actionem quia extinitũ
est maudatum sinitu uolutate
ꝙ si mandau̾is exigendam deinde
ꝓhibiusti exactamq recepisti debi¬
tor tb̃abitur. ¶Idem martellust
scb̾ si ut post mortem sibi monum̃¬
tum fieret quis mandauit hĩs eiꝰ

Expanded text:
 dicat,  dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri.Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere.Idem ait, si tutor mandet suscipi uel probari nomen quod fecerat, teneri eum mandati, scilicet quondam pupillo suo uel curatori eius.Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, quia extinctum est mandatum finita uoluntate. quod si mandaueris exigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur.Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius
Abbreviated transcription (Latin):
dati att᷑onẽ uidicõ ⁊ usuras ꝯsequi
⁊ ut est ꝯsecutum totũ hoc ex equo
⁊ bono uidex arbitiortur. ¶ Redi
t̃ pecumia. ut c̃ortori meo exsotia
nõ fecisti p̃stubis michi usuris quõ
casu ⁊ a me c̾oitor pecumam debita
cum usuris receptutꝰ sit. ⁊ ita imꝑ¬
ato seutrꝰ adriano demõstem resc̃p¬
sit. ¶ Si adolescens luxurosus
mandet tibi ut ꝓ m̃et̾te fidei ube¬
as idq tusciens mandatuni susceꝑ¬
is nõ hadebis mandati actõm qr siłe
fidem mandatũ sit. ¶ Cum qͥdam
talem epłam scͥpsiss amito suor
ogo te ut ꝯm̃datum heas sextiliũ
crescentem amicũ uicũ nõ obłi¬
ꝗabitur mandat qr ꝯm̃dandi ma¬
ens homnui qͣm mianditi causa sꝙp¬
ta esd. ¶ Siquis mandau̾it filio. fa
cdendam peccuniã. nõ cont̃ senatꝰ
ꝯsuitum accipienti se ex eacã ex qͣ
de peculio ur de mreniu̾so uł qd̾ uis¬
su pad̾ teneretur er̾ lcitum man¬
aatum ipc ampiius dito ficũ dubita¬
rem utrum cõtͣ senatꝰ ꝯsultum accipi¬

Expanded text:
uras consequi. et ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitur. Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescribsit. Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum susceperis, non habebis mandati actionem, quia ersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi causa scripta est. Si quis mon contra senatus consultum accipienti, sed ex ea causa, ex qua de peculio uel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum. hoc amplius dico, si, cum dubitarem, utrum contra senatus consultum accip
Abbreviated transcription (Latin):
ditutin ptimatorem ante litenico ꝯr¬
testataram fac̾e ꝓcunitorem nõ p iu
Ce iñ manditi anio est. ad ageno peu
enim dutarat h fuce no pore¬
Si intores mandauint ꝯtintores
suo mancipumi em̃dum pupillo
⁊ ille nõ euient an sio mandati

Expanded text:
di‹c›atur procuratorem ante litem contestatam facere procuratorem non posse, tamen mandati actio est: ad agendum enim dumtaxat hoc facere non potest.Si tutores mandauerint contutori suo mancipium emendum pupillo et ille non emerit, an sit mandati