comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditũ
est conclamant omnes occasionem negocii bene gerendi amit¬
tendam non esse.: ad castra iri oportere. Multȩ res ad hoc cõ¬
silium gallos hortabantur. superiorum dierum sabini
cunctatio perfugȩ confirinatio: inopia cibarioꝵ. Cui rei pa¬
rum diligenter erat prouisum: spes uenetici belli: & quod
fere libenter homines id quod uolunt crediuit. His rebus
adducti non prius Uiridonicem reliquosq duces ex consi¬
lio dimittunt: ꝗͣ ab his sit concessum arma uti capiant &
ad castra contendant. Quare concessa lȩti ut explorara ui¬
ctoria sarmentis uirgulusq collectis. quibus fossas roma¬
norum compleant ad castra pergunt.Locus erat castroꝵ edim
& paulatim ab imo accliuis circiter passus mille. hunc ma¬
gno cursu contenderunt. ut ꝗͣ minimum spacii ad se colligẽ¬
dos armandosq romanis daretur exanimatiq peruenerunt.

Expanded text:
Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
um spacio consedisset: quotidie productis copiis pugnandi pote¬
statem faceret: ut iam non solum hostibus in contempcionem sa¬
binus ueniret: sed etiam nostrorum militum non uocibus ni¬
hil carperetur: tantamq opinionem timoris prebuit. ut iam
ad yallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea faciebat
decausa. quod cum tanta multitudine hostium presertim eo
abeunte qui summam imperii teneret nisi equo loco aut opor¬
tunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat.
hac confirinata opinione timoris idoncum quendam homi¬
nem & callidum delegit gallum ex his quos auxilii causa se-¬
cum habebat. huic magnis premiis pollicitationibus persuadet
uti add hostes transeat et quid fieri uelit edocet. Qui ubi pro
perfuga ad cos uenit timorem romanoꝵ ꝓponit.quibus angu¬
stiis ip̃e cȩsar a uenetis prematur docer. neq longius abesse qͦn
proxima nocte sabinus clam ex castris exercitum educat: & ad

Expanded text:
um spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi poteum spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus veniret, sed etiam nostrorum militum vocibus non nihil carperetur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad
Abbreviated transcription (Latin):
eo grauius cęsar uindicandum statuit: quo diligentius in re¬
liquum tempus a barbaris ius legatorum conscruaretur. Itaq oĩ
senatu necato reliquos sub corona tradidit uendiditq. Dum
hȩc in uenetis geruntur.q: Titurius sabinus cum his copiis qͥs
a cȩsare acceperat in fines unelloꝵ peruenit. his precrat uirido¬
uix. ac suminam imperii tenebat earum omnium ciuiratum
quȩ defecerant: ex quibus exercitum magnasq copias coegerat.
Atq his paucis diebus aurelici & buronices lexoniiq senatu suo
interfecto quod auctores belli esse nolebant portas clauserunt: se¬
q cum uiridonice coniunxerunt.Magnaq preterea iniultitu¬
do undiq ex gallia perditoꝵ hominum latronumq conue¬
nerant: quos sp̃es predandi studiumq bellandi ab agricultura &
quotidiano labore reuocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus
loco castris sese tenebat: cum uiridonix contra eum duum mili¬

Expanded text:
eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reeo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum mili
Abbreviated transcription (Latin):
uetterunt. expugnatis compluribus cum ei rei nullum reperiret᷑¬
auxilium fuga salutem petere contenderunt. Aciam conuersis in
eam partem nauibiis quouentus ferebat: tanta subito malitia.ac
tranquillitas extitit: ut se ex loco mouere non possent. Que qui¬
dem res ad negocium conficiendum maxime fuit oportuna. Nã
singulas nostri consecrati ita expugnauerant: ur perpauce ex onii
numero noctis interuentu ad terram peruenerint. cum ab hora
fere quarta usq ad solis occasum pugnaretur. Quo prelio bellũ
uenetorum totiusq orȩ maritimę confectum est. Nam cum
omnis iiuentus omnis etiam grauioris etatis in quibus aliqͥ
consilii aut dignitatis fuit eo conuenerant. tum nauium quod
ubiq fuerat: inunum locum coegerant. Quibus amissis reliqui:¬
qui neq quo se reciperent neq quemadmodum oppida defende¬
rent habebant. Itaq se suaq omnia cȩsari dediderunt. In quos

Expanded text:
verterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretverterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretauxilium, fuga salutem petere contenderunt. Ac iam conversis in eam partem navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati: nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio bellum Venetorum totiusque orae maritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos
Abbreviated transcription (Latin):
sui res p̃parara a uostris falces preacutȩ inserte affixeq lingulis
non a sunili forma muralium falcium. his cum funes qui au¬
rennas ad malos detinebant comprehensi adductiq erant na¬
uigio remis inciraro prerumpebantur. Quibus abscisis antemne
necessario concidebant: ut cum omnis gallicis narubus spes in
uelis armamentis consisteret. his erep̾tis omnis usus nauium
omni tempore eriperetur.Reliquum erat certamen ꝓpositum
inuirtute qua nostri milites facile supabant: atq eo magis qđ
in conspectu cesaris atq omnis exercitus res gerebatur: ut nullũ
fortius paulo factum latere posset. Omnes enim colles ac loca su¬
periora unde erat ꝓpinquus despectus in mare ab exercitu tene¬
bantur. Disicctis urdiximius antemnis cum singulas binȩ ac ter¬
ne naues circumsisterent: milites summa ui trascendere in ho¬
stium naues contendebant. Quod postqͣ barbari fieri animad¬

Expanded text:
sui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, sui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium. His cum funes qui antemnas ad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur. Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cum omnis Gallicis navibus spes in velis armamentisque consisteret, his ereptis omnis usus navium uno tempore eriperetur. Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant. Quod postquam barbari fieri animad
Abbreviated transcription (Latin):
sisterent tutius: & ab estu derilicte nihil saxa & cautes timerent.
Quarum rerum omnium nostris nauibus casus exat extimescẽ¬
dus compluribus expugnatis oppidis cęsar ubi intellexit fru¬
stra tantum laborem sumi neq hostium fugam captis oppidis re¬
primi neq his nocere posse statuit expectare classem. Quȩ ubi con¬
uenit. acprimum ab hostibus uisa est circiter.ccxx. naues eorũ pa¬
ratissime atq omni genere armor ornatissime profectȩ ex portu
nostris ad uerse constiterunt. Neq satis ẜruto qui classi preerat:
uel tribunis militum centurionibusq quibus singulȩ naues.
erant atrribute constabat: quid agerent aut qua ratione pu¬
gue insisberent. Rostro enim noceri non posse cognouerant. Turri¬
bus aũt excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris na¬
uibus supabat: ut neq ex infcriore loco satis cominode tela adici
possent & missa a gallis grauius acciderint. unaerat magno u¬

Expanded text:
sisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; sisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quarum rerum omnium nostris navibus casus erat extimescendus. Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem. Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt; neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent. Rostro enim noceri non posse cognoverant; turribus autem excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent. Una erat magno u
Abbreviated transcription (Latin):
meliam perferendam Transtra pedalibus in altitudinem trabi¬
bus confixa clauis fetreis digiti pollicis crassitudine anchore pro
funibus ferreis catenis reuincte. pelles pro uelis alutȩq tenuiter
confectȩ. Hȩc faciebant siuie ꝑꝓlini inopiam atq eius usus inscitiã:
siue eo quod est magis uensimile quod tantas tempestates occe¬
ani tantosq impetus uentoꝵ sustinere ac tanra oꝑa nauium
regi uelis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his naui¬
bus nostrȩ classi eiusmodi ingressus erat: ut una celeritate & pulsu
remorum prestaret. Reliquã pro loci natura pro ui tempestatũ
illis esse aptiora & accomodatiora. Neq enim his nostrȩ rostro
nocere poterant: tanta inhis erat firmitudo neq pp altitudinẽ
facile telum adiciebat: et cadem decausa minus commode sco¬
pulis continebantur. Accedebat ut cum seuire uentus cepisset
se uento dedissent. & rempestatem ferrent facilius et in uadis cõ¬

Expanded text:
meliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabimeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora. Neque enim iis nostrae rostro nocere poterant tanta in iis erat firmitudo, neque propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem de causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saevire ventus coepisset et se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis con
Abbreviated transcription (Latin):
tur.Ita utraq re oppidum oppugnatio impediebatur. At siquando
magnitudine operis forre supati extruso mari aggere ac moli¬
bus: atq his oppidimęnibus adȩquatis suis fortunis desꝑare cȩ¬
ꝑant magno nauium numero appulso: cuius rei summam
facultatem habebant: sua deportabant omnia seq in proxima op¬
pida recipiebant. Ibi serursus iisdem oportunitatibus loci defen¬
debant. hȩc eo facilius magnam partem estatis faciebant: quod
nostrȩ naues tempestatibus detinebantur Summaq erat uasto at¬
q aperto mari magnis ȩstibus raris ac ꝓpe nullis portibus difficultas
nauigandi. Nam ip̃oꝵ naues ad hunc modum factȩ armateq erãt
Carine aliquanto planiores ꝗͣ nostrarum nauium quo facilius
uada ad excessumȩstus excipere possent. prorȩ admodum erectȩ
atq item puppes ad magnitudinem fluctuum tempestatumq ac¬
cõmodate naues totȩ factȩ ex robore ad quamuis ium & contu¬

Expanded text:
tur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando tur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi. Namque ipsorum naves ad hunc modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possent; prorae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contu
Abbreviated transcription (Latin):
tur siper uim nauibus flumen transire conentur prohibeat. Pub¬
lium crassum cum cohortibus legionariis.xii. & magnoequita tu
in aquitaniam proficisci iubet: ne ex his nationibus auxilia in
galliam mittantur ac tantȩ nationes coniungantur. O: Tituriũ
Sabinum legatum cum legionibus tribus in unellos lexobios q
mittit: qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adolescen¬
tem classi gallicis q nauibus quas expictonibus & sanctonis reliꝗs¬
q pacatis regionibus conuenire iusserat prefecit: & cum primum
posset in uenetos proficisci iubet. Ip̃e eo pedestribus contendit co¬
piis. Erant huiusmodi fere situs oppidoꝵ ut posita in extremis lĩ¬
gulis promontoriisq neq pedibus aditum haberent: cum ex alto
se ȩstas incitauisset: quod bis accidit semper horarum .xii. spacio: ne¬
q naiubus quod rircsus minuente ȩstu naues in uadis afflictaren¬

Expanded text:
tur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat. Ptur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat. P. Crassum cum cohortibus legionariis XII et magno numero in Aquitaniam proficisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Q. Titurium Sabinum legatum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adulescentem classi Gallicisque navibus, quas ex Pictonibus et Santonis reliquisque pacatis regionibus convenire iusserat, praeficit et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, cum ex alto se aestus incitavisset, quod bis accidit semper horarum XII spatio, neque navibus, quod rursus minuente aestu naves in vadis adflictaren
Abbreviated transcription (Latin):
rra eas regiones posira est arcesunt. Erant hȩ diffuculrates belligerẽ¬
di quas supra ostendimus. Sed multa tamen cesarem ad id bellum
incitabant inturiȩ retentoꝵ equitum . ro. rebellio facta post de¬
dicionem. defectiodatis obsidibus. tot ciuitatum coniuratio. in
primis ne hac parte neglecta: reliquȩ nationes idem sibi licere. ab¬
bitrarentur. Itaq cum intelligeret omnes fere gallos noriis reb
studere & ad bellum mobiliter celeriterq excitari. Omnes autem
homines natura libertati studere & conditionem seruitutis odisse
priusq̃ plures ciuitates conspirarent: partiendum sibi ac latius
distribuendum exercitum purauit. Itaq . T. Labienum legatũ
in Treueris qui uicheno flumini sunt crm equitatu
mittiut. Nuic mandat rhemos reliquosq belgas adeat atq in of¬
ficio contineat. gerinanos qui auxilio a belgis arcessiti diccban¬

Expanded text:
tra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerentra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant: iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur. Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itaque T. Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit. Huic mandat, Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat Germanosque, qui auxilio a Belgis arcessiti diceban
Abbreviated transcription (Latin):
pertinent prouuidere instituunt. hoc maiore spe quod natura loci
confidebant. Pedestria esscitinera concisa. estuariis naiuigationem
uinpeditam pp inscitiam locorum paucitatemq portuu̾m sciebãt.
rariposse confidebant ac iam ut omnia contra opinionem accidis¬
sent tarier se plurimum nauibus posse q̃ romanos. neq ullã
sacultatem habere nauium. neq eoꝵ locoꝵ ubi bellum gestura
essent uada portus insulasq nouisse. ac longe aliam esse nauigat¬
onem in conclusomari atq in uastissimo & apertissimo occtano pen¬
spiciebant. Nis initis consiliis oppida muniunt. frumentum ex agris
in oppida comportant. Naues in uenetiam ubi cȩsarem primũ bel¬
lum esse gesturum conftabat: q̃ plurimos possunt cogunt socios
sibi a nłud bellum offisinos lexobios nauetes ambiliatos mori¬
nos diablintres menapiosq asciscunt. Auxilia ex britãnia quȩ cõ¬

Expanded text:
pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant. Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque portuum sciebant, nrari posse confidebant; ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, quam Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse; ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant. His initis consiliis oppida muniunt, frumenta ex agris in oppida comportant, naves in Venetiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismos, Lexovios, Namnetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes, Menapios adsciscunt; auxilia ex Britannia, quae con
Abbreviated transcription (Latin):
esse laturos. Reliquasq ciuirates sollicitant ut in ea libertate quã
a maioribus accepant ꝑmanere ꝗͣ romanoꝵ seruitutem ferre mal¬
munem legationem ad ꝑ crassum mittunt. si uelit suos recipere ob¬
sides sibi remittat. Quibus de rebus cęsar acrasso certior factus qđ
ip̃e aberar longius naues interim longas ȩdificari in flumine lige¬
ri: quod influit in occeanum: remiges ex prouintia institui naut᷑as
gubernatores q comparari iubet. his rebus celeriter administratis
ipe cuni primum per anni tempus potuit ad exercitum contendit.
Ueneti reliquȩq irem ciuitates cognito cȩsaris aduentu celtis¬
res facti simul quod quantum in sefacinus admisissent intellige¬
bant. legatos quod nomen ad omnes nationes sanctum iniuiolatũ¬
q semper fuisset retenros a se & in iuncula coniectos pro magni¬
tudint piculi bellum parare. & maxime ea quȩ ad usum nauium

Expanded text:
esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam a maioribus acceperint permanere quam Romanorum servitutem perferre malmunem legationem ad P. Crassum mittunt, si velit suos recuperare, obsides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in flumine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu certiores facti, simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos, pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium
Abbreviated transcription (Latin):
est . Terrasidius missus in eusebios. M. Trebius gallus in curiosolitas.
Q uelanius cum .T. silio in xenetos. huius ciuitatis est amplissima¬
longe auctoritas omnis orȩ maritime regionum earum: quod et
naues habent plurimas ueneti:quibus in britanniam nauigare
consuerunt: & scientia atq usu nariticarum rerum reliquos ante¬
cedunt: et in magno impetu maris atq aperto paucis portibus in¬
teriectis quos tenent ip̃i omnes fere: qui eo mari uti consueuerunt
habent uectigales. Ab his fuit initium retinendi silii atq uelanii q
per eos suos se obsides quos erasso dedissent recuꝑaturos existimabãt.
Norum auctoritate finitimi adducti ut sunt galloꝵ subita & repẽ¬
tina consilia eadem decausa Trebium Terrasidiumq retinent:&
celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil
nisi communi consilio acturos: eundemq omnis fortunȩ exitu

Expanded text:
est T. Terrasidius missus in Esuvios, M. Trebius Gallus in Coriosolites, est T. Terrasidius missus in Esuvios, M. Trebius Gallus in Coriosolites, Q. Velanius eum T. Silio in Venetos. Huius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consuerunt, et scientia atque usu rerum nauticarum ceteros antecedunt et in magno impetu maris atque aperto paucis portibus interiectis, quos tenent ipsi, omnes fere qui eo mari uti consuerunt habent vectigales. Ab his fit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil nisi communi consilio acturos eundemque omnes fortunae exitum
Abbreviated transcription (Latin):
temptare galba nolebat. atq alio sese in hiberna consilio uenisse
ineminerat: aliis occurrisse rebus uiderat. maxime frumenti com¬
meatusq inopia permotiis postero die omnibus eius uici ȩdifi¬
ciis incensis in prouintiam reuerti contendit.: ac nullo hoste pro¬
hibente aut iter demorante incolumem legionem in Antuates
inde in allobroges perduxit ibiq hiemauit. His rebus gestis cum
omnibus decausis cesar pacatam galliam existimaret suꝑatis bel¬
gis expulsis germanis uictis in alpibus sedunis atq ita inita inita hic¬
ine in illiricum profectus esset: quod eas quoq nationes adire et
regiones cognoscere uolebat. subitum bellum in gallia cohortum
cst. Eius belli hec fuit causa. P. crassus adolescens cum legione xii.
proximus mari occeano in andibus hiemarat.Is quod in his locis
inopia frumenti erat prefectos tribunosq militum complures
ui finitimas ciuitates frumenti causa dimisit. Quo in numero

Expanded text:
temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus videbat, maxime frumenti comque inopia permotus postero die omnibus eius vici aedificiis incensis in provinciam reverti contendit, ac nullo hoste prohibente aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, inde in Allobroges perduxit ibique hiemavit. His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita inita hieme in Illyricum profectus esset, quod eas quoque nationes adire et regiones cognoscere volebat, subitum bellum in Gallia coortum est. Eius belli haec fuit causa. P. Crassus adulescens cum legione VII. proximus mare Oceanum in Andibus hiemabat. Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit; quo in numero
Abbreviated transcription (Latin):
q conuocatis centurionibus celeriter milites certiores facit pau¬
lisper intermitterent prelium: ac tantummodo tela missa excipe¬
rent: seq ex labore reficerent. post signo dato ex castris exumperẽt
atq omnem spem salutis in uirtute ponerent. Quod iussi sunt
faciunt: ac subito omnibus portis eruptione facta neq cognoscen¬
di quid fieret neq sui colligendi hostibus facultatem relinquunt.
lta commutata fortuna eos qui in spem potiundoꝵ castroꝵ ue¬
nerant: undiq circumuentos interficiunt. et ex hominum milib
amplius.xxx. quem numerum barbarorum ad castra uenisse cõ¬
stabat. plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam
coniiciunt: ac ne in locis quidem supertoribus consistere patiunt.
Sic omnium hostium copiis fusis armisq exutis se in castra mu¬
nitionesq suas recipiunt. Quo prelio facto quod sȩpius fortunam

Expanded text:
que convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, pauque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo ex castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX, quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hostium copiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
data defensoribus premi uidebatur: eo occurrere & auxilium
ferre: sed hoc suꝑari quod diuturnitate pugnę hostes depressi p̃¬
lio excedebant aliis integris uiribus succedebant. Quarum rerũ
a nostris ꝓ paucitatem fieri nihil poterar. ac non modo defesso
expugna excedendi sed ne saucio quidem eius loci ubi constite¬
rat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam am¬
plius horis sex continenter pugnaretur: ac non solum uires sed etiã
tela nostris deficerent atq hostes acrius instarent: languidiorib¬
q nostris uallum scindere & fossas complere cepissent resq esser
ad extremum iam perducta casum: publius sectius baculiis prin¬
cipalis centurio quem neruico prelio compluribus confectũ iuil¬
neribus diximus. & item .C. uolsenus .tr. militum uir & consilii ma¬
gni & uirtutis ad Salbam accurrunt: atq unam esse spem salutis
docent: sieruptione facta extremum auxilium experirentur. Ita¬

Expanded text:
data defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium data defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant; quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non modo defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, tribunus militum, vir et consilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
as exquirere cȩpit. Quo in consilio cum tantum repentini pe¬
riculi prerer opinionem accidisset: ac iam omnia fere supcrio¬
ra loca multitudine armatoꝵ compleri conspicerentur:neq
subsidio ueniri neq commeatus supportari intercdusis utincri¬
bus possent ꝓpeiam desperata salute nonnullȩ huiusmodi
sententie dicebantur ut impedimentis relictis eruptione fa¬
cta iisdem itineribus quibus eo ꝑuenissent: ad salutem contẽ¬
derent. Maiori tamen parti placuit hoc reseruato ad extremũ
consilio interim rei euentum experiri & castra defendere. bre¬
uispacio interiecto uix ut iis rebus quas constituissent collo¬
candis atq administrandis tempus daretur. hostes ex omni
bus signo dato decurrere lapides telaq in uallum conucere.
Nostri primo integris uiribus fortiter repugnare neq ullum
frustra telum ex loco suꝑiore mitere:ur queq pars castroꝵ nu¬

Expanded text:
as exquirere coepit. Quo in consilio, cum tantum repentini peas exquirere coepit. Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset ac iam omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent, prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus quas constituissent conlocandis atque administrandis tempus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque pars castrorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
q opprimendȩ consilium caperent. Primum quod legionem ne¬
q tam plenissimam detractis cohortibus duabus & complurib
sigillatim qui commeatus petendi causa missi erant absentib
ppꝰ paucitatem despiciebant. tum etiam pꝑ iniquitatem loci cũ
ipi ex montibus in uallem decurrerent et tela conuicerent:nec pri¬
mum quidem posse impetum suum sustinere existimabant.
accedebat quod suos adse liberos abstractos obsidum nomine
dolebant. & romanos non solum itineris causa sed ctiam ppe¬
tuȩ possessionis culmina alpium occupare conari et ea loca
finitima prouintiȩ sibi persuasum habebant.His nuntiis acce¬
ptis galba cum neq opus hibemoꝵ munitionesq plene essent
ꝑfectȩ neq de frumento reliquoq commeatu satis esser proui¬
sum quod deditione facta obsidibus acceptis nihil de bello ti¬
mendum existimauerat: consilio celeriter conuocato sententi¬

Expanded text:
que opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus petendi causa missi erant, absentibus propter paucitatem despiciebant; tum etiam, quod propter iniquitatem loci, cum ipsi ex montibus in vallem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum quod deditione facta obsidibusque acceptis nihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententi
Abbreviated transcription (Latin):
sit si opus esse arbitraretur ut in his locis legionem hiemandi cay¬
sa collocaret. Salba secundis aliquot preliis factis castellisq cõ¬
pluribus eorum expugnatis missis ad eum undiq legatis obsi¬
clibusq datis & pace facta constituit. cohortes duas innantua
positus inualle non magna adiecta planitie altissimis monti¬
bus uidiq continetur. Cum hic in duas partes fumine diuide¬
retur alteram partem eius uici gallis ad hiemandum concessit.
alteram uacuam ab his relictam cohortibus attribuir. Eum
locum uallo fossaq muniuit.Cum dies hibernorum ꝗͣ plu¬
res transirent: frumentumq eo comportari iussisset: subito ꝑ
exploratores certior factus est: ex ea parte uici quam gallis cõ¬
cesserat omnes noctu discessisse: montesq qui impenderent
a maxima multitudine sedunoꝵ & ueragoꝵ teneri. Id aliqui¬
bus decausis acciderat: ut subito galli renouandi belli legionis¬

Expanded text:
sit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuapositus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionis
Abbreviated transcription (Latin):
numetus relatus est: milium quinquaginta trium. Eodem tẽ¬
pore a .ẜ. crasso quem cum legione una miserat cȩsar.ueneros.
unellos. opismos. cutiosolitas. sessuuios. aurercos. rhedones: quȩ
maritimȩ ciuitates occeanumq attingunt certior factus est
omines eai ciuitates in deditionem potestatemq ppli ro. esse re¬
dactas. His rebus gestis omniq gallia pacata tanta huius bel¬
li ad barbaros opinio perlata est: uti abhis nationibus quȩ tr̃as
sar quod in italiam illyricumq ꝓperabat: inita proxima ȩstate
hiberna deductis in italiam profectus est: ob easq res ex litteris
cȩsaris dies xu. supplicatio decrera est. quod ante id temptis ac
Salbam cum legione.xiiͥ. et parte equitatꝰ
in nantuanos sedinos veragosq misit: qui
a finibus allobrogum & lacu lemanno & flu¬
mine rhodano ad summas alpes pertinent.
Causa mittendi fuit:quod iter per alpes quo
magno cum periculo magnisq cum porto¬
riis mercatores ire consueuerant patefieri uolebat. hunc pͥmi¬

Expanded text:
um relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trans sar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate hiberna deductis, in Italiam profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus acciGalbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permi
Abbreviated transcription (Latin):
plures ex his occiderunt. Postea uero ꝗͣ equitatus noster in con¬
spectum uenit: hostes abiectis armis terga uerterunt: magnus¬
q eorum numerus est occisus. Cȩsar postero die .I. Labienum lega¬
tum cum his legioi ubus quas ex britannia reduxerat: in mori¬
nos qui rebellionem fecerant misit.qui ꝑꝑ siccitates paludum
quo se reciperent non haberent: quo superiore anno semper su¬
eraut usi:omnes fere in potestatem labieni peruenerunt.At.Q.
Titurius &.l.cotta legati: qui in menapiorum fines legiones
deduxerant.: omnibus eorum agris uastatis frumentis succisis
edificiis incensis: quod aienapii omnes se in densissimas siluas
abdiatrant scad epsatem receperunt: cȩsar in belgis omnium
lexionum hiberna constinut. eo duȩ omnino ciuutates ex bri¬
tanina obsides miscrunt: xeliquȩ neglexerunt. nis rebun ge¬
sliie sitttis ce saris dierum.xx. suppłicatio a Senatu decreta est:

Expanded text:
plures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conplures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates paludum quo se reciperent non haberent, quo perfugio superiore anno erant usi, omnes fere in potestatem Labieni venerunt. At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu
Abbreviated transcription (Latin):
noctii infirmis nauibus nauigationem subeundam non existi¬
mabat. ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam
noctem uaues soluit: que omnes incolumes ad continentem
ꝑuenerunt. Sed ex his onerariȩ due eosdem quos relique porto
capere uon potuerunt: & paulo infra delatę sunt.Quibus ex naui¬
bus cum essent expositi milites circiter.cec. arq in castra conten¬
derent morini quos cesar in briranniam proficiscens paca¬
ros reliquerat: spe prede adducti primo non ita magno suoꝵ
numero circumsteterunt. acsisese interfici uellent arma pone¬
re iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent:celeriter ad cla¬
morem hominum circiter milia ser conuenerunt. Qua re nunti¬
ara cȩsar omnem ex castris equitatum suis exilio misit. Interim
nostri milites impetum hostium sustinuerunt: atq amplius ho¬
ris.iiii. fortissime pugnauerunt. & paucis uulucribus accẽptis com¬

Expanded text:
noctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis com
Abbreviated transcription (Latin):
rindi facultas darctur: si romanis castris expulissent demonau¬
uerunt his rebus : eleriter magna multitudine peditarus equi¬
ratusq coacta ad castra uenerunt. Cesar &e si idem quod supiõ¬
ribus diebus acciderat fore uidebat: &si essent hostes pulsi cele¬
ritate periculum effugerent: tamen nactus equites circiter. xx
quos comius atrebas: de quo ante dictum est secum transporta¬
uerat. legiones in acie pro castris constituit. Commisso prelio
diutius nostrorum impetum militum hostes ferre non potuerũt
ac terga uerterunt. Quos tanto spacio secun quanto cursu & ui¬
ribus efficere potuerunt: complures ex his occiderunt. Deinde õi¬
bus longe lareq edificiis incensis se in castra receperunt. Eodem
die legati ab hostibus missi ad cęsarem de pace uenerunt. his
cȩsar uumerum obsidum: quem ante imperauerat duplica¬
uit: eosq in continentem adduciiussit: quod ppinqua die ȩqui¬

Expanded text:
randi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstrandi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verterunt. Quos tanto spatio secuti quantum cursu et viribus efficere potuerunt, complures ex iis occiderunt, deinde omnibus longe lateque aedificiis incensis se in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequi
Abbreviated transcription (Latin):
decłiii ac precipiti loco incitatos equo sustinere & breui mode¬
rari ac flectere & per temonem percutrere & in iugo insis teet
ce in curtus citissime recipere consuerint. Quibus rebus pertur¬
batis nostris nouitate pugnȩ tempore oportimissimo cesaso
auxillum tulit tiamq eius aduentu hostes constiterunt. no¬
attsc cem more receperant. Quo facto ad lacessendum & ad cõ¬
mittendum prelium alienum esse tempiis arbitratus suose
loco continiũt. & breui tempore intermisso in castra legiones
rcauit. Dum hec geruntur nostris omnibus occupatis qui sit
in agris reliqui discesserunt. Secutȩ sunt continuos complures
dis tempestates. quȩ et nostros in castris continerent. hos¬
rem a pugna prohiberent. interim barbari nuntios inomnes
partes duniserunt: paucitatemq nostrorum militum suis pree¬
cueuicrunt & quanta prede faciende atq inppetuum sur libe¬

Expanded text:
declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi modedeclivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui libe
Abbreviated transcription (Latin):
reliconuisi anuim aducrtir. Nam quod omni ex reliquas partib
almsno srumento pars una erat. reliqua suspicati hosred spec
nostros esse uenturos noctu in silius delituerant. Ium disper¬
sos depositis atmis in metendo occupatos subito adort. pauicis
uitersotis reliquos incertis ordinibus pertrbauerant: fani d
equitatu atq essedis circumdederant. Senus hocest eised is pu¬
ne ptuno peromines partes perequitant & telaconercumnt derti
ipo feraoe equonum & strepiti rotatum ordines plerumq peitus¬
bait cuni seinter equitum tutmas insinuauerint ex essedibus
assiliiuit & pedibus preliantur. Autige interim paulatumex
prelio excedunt: atq ita currus collocant ut si illi qͥ iulaitudiẽ
proslium premantur expeditum ad suos receptum habeant. in
mobilitatem equitum stabilitatem peditum in preliis prestant
aceauntum in usii quotidiano & extrcitatione erficiurit. uti

Expanded text:
tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in
Abbreviated transcription (Latin):
dic conferebat: & quȩ grauissime afflictȩ erant naues eaꝵ
materia arq exe ad reliquas reficiendas utebatur: et quȩ
ad eas res erat usui ex continenti comportari iubebat. Itaq
cum id summo studio a militibus administrarentur.xii. na¬
uibus amissis reliquis ut nauigari commode posset effecit.
Dum ea geruntur legione ex consuetudine una frumentarũ
missa: quȩ appellabatur septima neq ulla ad id tempus belli
suspitio esset interposita: cum pars hominum in agris rema¬
neret: pars enam in castra uentitaret.hi qui pro portis castroꝵ
in statione erant cęsari nuntiauerant:puluerem maiorem
q̃ consuctudo ferret in ea parte uideri: quam in partem legio
iter fecisset: cȩsar id quod erat suspicatus aliquid noui a barba¬
ris initum consilis eohortes que in stationibus erant: secum eã
premi arq eore sustinc̾re et conferta legione ex omribus pambus

Expanded text:
conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus