comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni ãministͣcioe romam abut ibiq scłarem
miliciam reliquit. Ac denum in monte serap
monacho ꝑannos aliquot habitauit. S cũ
ex francia młti nobiliũ obuota soluenda po¬
mam sollempint̾ ꝯmearent. ⁊ eũ uelut dñm
qͦndam suĩ p̃t̾ire uollent. ociũ qͦ max᷑ delecta¬
bat᷑ crebra salntõe intr̾pebant. idõq locũ
mutare dec̾uit. Nam m̾ insanniũ ꝓuĩci¬
ã ꝓficiscens ap̃ castr̃u cassm̃ ꝙ reliquum

Expanded text:
ni administratione, Romam adiit, ibique secularem militiam reliquit, ac demum in monte Seraptmonachico per annos aliquot habitavit. Sed cum ex Francia multi nobilium ob vota solvenda Romam sollempniter commearent et eum velut dominum quondam suum preterire nollent, otium, quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpebant  Ideo locum mutare decrevit. Nam inde in Samnium provinciam proficiscens, apud castrum Cassinum quod reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ galliam. g̾maniã młtimoda diuisioẽ distribu¬
erit. Taliq cand̃ ꝯditõe bellũ ꝯstat ee̾ finitum.
ut abiecto demoñ cultu xͥane fidĩ sac̃menta
grua p̃sidus hyspaniam ẽ ĩgss. Saltuq pere¬
iso pirenei uigo uuascoñ ꝑfidiam ẽ exꝑtꝰ. Nã
c̃ agmine longo ut loci ⁊ angtiar̃ sitꝰ ꝑmitte¬
bat porrectꝰ iret excitꝰ uuascones in suui montis
ĩsidiis collocatis. ext̾mã partẽ agminis inuasert̃.
⁊ ĩ subiectã uallem deiecer. Consto eũ eis p̾lio.
os qͦs ĩuener: intfecer. In qͦ p̃lio eggibardꝰ regie
m̃se p̃positꝰ. ⁊ anselmꝰ comes palacu.: ⁊ rollandꝰ
p̃factꝰ limitis britannici c̃ aluis ꝙͣ płib sũt uit̾¬
fecti. Ex quib rollandꝰ blauia d̾portatꝰ ẽ. ac sepultꝰ.¬
his qͦ dieb magnꝰ rex francoꝵ karolꝰ ab hapania
reu̾sus repꝑit ꝯuigẽ sitam hildegardam inuilla
regia q̃ uocat᷑ cassinogilus. ⁊ ẽ int̾ droth ⁊ uarũ¬

Expanded text:
 Galiam et Germaniam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta grua presidiis, Hispaniam est ingressus, saltuque Pyreso Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Eggibardus regiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollandus prefectus limitis Britannici cum aliis quam pluribus sunt interfecti. Ex quibus Rollandus Blavia castello deportHis quoque diebus magnus rex Francorum Karolus ab Hispania reversus, repperit conjugem suam Hildegardam in villa regia quae vocatur Cassinogilus, et est inter Droth et Warun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos. Dem̃ p̃fati b̃i bndicti corpꝰ iuxta peticionem
seruoꝵ dĩ sublimitas dilecti filii nr̃i pipini urã
cooꝑante scĩtate indubitant᷑ ad pͥũ remittat
loc̃ ũ ⁊̃ dict̃i sui dĩ de suo gaudeant sibi restituto
pat᷑. uosq ꝑennẽ hãtis mercedem i laudẽ ꝓ eo
ꝙ iuste oꝑati fueritis ut ad siui scissimi corpꝰ re¬
ferat᷑ tumłtum. ex quodam ablatum ẽ. Non enĩ

Expanded text:
titionem servorum Dei, sublimitas filii dilecti nostri Pippini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
Uip̃is rõe̾ ñ dispareᷤᷤ ꝙͣ crudis ag̾stiũ aĩantiũ carnib
hi asaliendo iuxta linguã barbarã ethino logiam
duct̃. Saltib st utentes arte qͣdã lĩgno ĩeuo ad
artꝰ similitudinẽ feras isent᷑. Apud eos ẽ aĩal ceruo
ñ satis adsimile. d̾ cꝰ ego corio ũ fu̾at pił hispidum
uestẽ in mod tunice genu tenꝰ aptattm ꝯspexi
sic̾ iã fati ut relatũẽ sctobini utunt᷑. Qͥb ĩ locis
circa estuale solsticiũ ꝑ aliqͦt dies noctu claris
alibi. Noctes qͦ longures existũt. Quia seł qͣto
mag̾ a sole longiꝰ discedr. tanto sol ipe t̾re in¬
cinior apparet. ⁊ umbre longiores ȩxc̾sct̃. Deniq
ĩ italia sic̃ ⁊ antiqͥ sc̃psert: circadiem natał
dnĩ: noũe pedes ĩ umli statẽ hu̾ene hora seta
metunt᷑. Ego ã ĩ gallia belgica in loco qui

Expanded text:
 crudis agrestium animantium carnibus Hi a saliendo iuxta linguam barbaram ethimologiam ducunt. Saltibus enim utentes, arte quadam ligno incurvo ad arcus similitudinem feras adsecuntur. Aput hos est animal cervo non satis absimile, de cuius ego corio, ut fuerat pilis hispidum, vestem in modum tunicae genu tenus aptatam conspexi, sicut iam fati, ut relatum est, Scritobini utuntur. Quibus in locis circa aestivale solstitium per aliquod dies etiam noctu clarissalibi, noctes quoque longiores existunt; quia scilicet, quanto magis a sole longius disceditur, tanto sol ipse terrae vicinior apparet et umbrae longiores excrescunt. Denique in Italia, sicut et antiqui scripserunt, circa diem natalis Domini novem pedes in umbra staturae humanae hora sexta metiuntur. Ego autem in Gallia Belgica in loco qui
Abbreviated transcription (Latin):
unicia ꝑpessi ualde aĩo ꝯst̾nati sunt.
e q̃ egdientes dũ in mauringã tͣnsi¬
re dispon̾ent: assi picti eor it̾. incipũt.
impediũt denegantes eis oĩodis ꝑ suos
t̾minos tͣnsitũ. Porro longolardi cũ ma¬
gnas hostiũ copias c̾u̾ent neq ẽ eis ob
paucitatẽ ex̾citꝰ ꝯgͥdi auderent. dũq qͥ
ag̾e d̾berent dec̾ñent.: tand̃ necit̾as ꝯsi¬
liũ repꝑit. Simulans se in castͥs siis ha¬
be cenophega ce nocephalos .i. s canini¬
capitis horis. Duiulgant ap̃ hostes hos
pertinacit᷑ bella ger̾e humañ sangͥnem
gͥnẽ potare. Itq huic assercõi fidẽ fac̾ent.
ampliant temptorra. płimosq in castris
ignes ascendt̃. His hostes auditis: uisisq
cduli effecti bellũ ꝙ minabant᷑ iãtẽptare
non audent.
Iabebant tũ ap̃ se uir fortissimũ de c̾
fidebant uirib posse ꝓculdubio optinẽ quod
longobardis unũ ꝙ̃. uellent osuoꝵ. mitt̾ent
qͥ c̃ eo ad singlare cͥtam̃ exiret. Cã uidł ꝯditõe

Expanded text:
ti sunt. 11. De qua egredientes, dum in Mauringam transire disponerent, Assipitti eorum iter inpediunt, denegantes eis omnimodis per suos terminos transitum. Porro Langobardi cum magnas hostium copias cernerent neque cum eis ob paucitatem exercitus congredi auderent, dumque quid agere deberent decernerent, tandem necessitas consilium repperit. Simulant, se in castris suis habecapitis homines. Divulgant apud hostes hos pertinaciter bella gerere, humanum sanguinem tare cruorem. Utque huic adsertioni fidem facerent, ampliant tentoria plurimosque in castris ignes accendunt. His hostes auditis visisque creduli effecti, bellum quod minabantur iam temptare non audent. 12 . Habebant tamen apud se virum fortissimum, de cuius fidebant viribus, posse se procul dubio optinere quod Langobardis, unum quem vellent suorum mitterent, qui cum eo ad singulare certamen exiret, ea videlice
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ hri posint: sauciunt more solito ꝑ sagi¬
tam ĩmurm̃antes nichominꝰ ob rei firmitatẽ
q̃dã patͥa u̾ba. Eg̾ssi itaq longobaidi de mau¬
ringa applicuer ingolanda. uͥ aliqͣnto temꝑe
et uulgundcub. ꝑ ãnos aliqͦt possedisse q̃ nos ar

Expanded text:
itas, sanciunt more solito per sagittam, inmurmurantes nihilominus ob rei firmitatem quaedam patria verba. Egressi itaque Langobardi de Mauringa, applicuerunt in Golanda, ubi aliquanto tempore et Vurgundaib, per annos aliquod pos
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is: dũ adhuc spirans fluctib suꝑ nataret.
in aqͣr babentiũ adduct̃ꝰ ad horã usq ĩmani¬
ssimi illiꝰ baratͥ ꝑuenit. Qͥc̃ iã ꝓfundissimũ
⁊ sñ fine patñs chaos aspice̾t: ip̃oq pauore p̃¬
mortuꝰ sese illuc riutͣm expectaret: subito qͦs¬
qd spare nõ potãt saxo ciuidã supiect isedit.
firant margines denudati. Dumq ibi mͣtot angͦ¬
tias anriꝰ uix ob metũ palpitans residet dilatamq
aqͣr mõtes d̾ ꝓfũdo resilire uauesq qͥ absorte
su̾ant pͥmas emerge̾. Cũq una ex ilł una ei
ꝯtigna fieret ad eã se nisu qͦ potuit appħudit
Necmora celi uolatu ꝓpe litꝰ a diect᷑: metuend̾
necis casꝰ euasit. ꝓpͥi post mod̾ ꝑiclĩ relator exi¬

Expanded text:
ceteris, dum adhuc spirans fluctibus supernataret, vi aquarum labentium abductus, ad oram usque inmanissimi illius baratri pervenit. Qui cum iam profundissimum et sine fine patens chaos aspiceret, ipsoque pavore praemortuus se illuc ruiturum exspectaret, subito, quod sperare non poterat, saxo quodam superiectus insedit. fuerant margines denudati. Dumque ibi inter tot angustias anxius, vix ob metum palpitans resideret, dilatamque aquarum montes de profundo resilire navesque, quae absortae fuerant, primas emergere. Cumque una ex illis ei contigua fieret, ad eam se nisu quo potuit adprenendit; nec mora, celeri volatu prope litus advectus, metuendae necis casus evasit, proprii postmodum periculi relator exi
Abbreviated transcription (Latin):
abtracte st̃. affirmant ee̾ ⁊ aliã hꝰ moi̾ uoragi
nẽ ĩt̾ britãniã insulã galliamq ꝓuinciã cui ĩ
rei ad stipłant᷑ secanice aqͥtaniceq lutora. que
bis indie tam subitis ĩũdatõib opplentur.
u qͥ fortasse aliquantulũ int̾rsꝰ alitere reꝑtus
fu̾it uix euadẽ possit. Uideas ear̃ regionum.
ritudinẽ u̾ti. tͥgunita ferie milib a secanico
littore euodia ĩsula distat. In qͣ fic̃ ab illiꝰ inicol.¬

Expanded text:
in abruptum fructus, rursusque sub auras Erigit alternos, et  inter Brittaniam insulam Galliciamque provinciam; cui etiam rei adstipulantur Sequanicae Aquitaniaeque litora; quae bis in die tam subitis inundationibus opplentur, ut, qui fortasse aliquantulum introrsus a litore repertus fuerit, evadere vix possit. Videas earum regionum fritudinem verti. Triginta ferme a Sequanico litore Evodia insula mi
Abbreviated transcription (Latin):
minutum fundanum ꝓconsulem asiȩ da¬
tam. ut nemini liceret xp̃ianum sine ob¬
iectu criminis ac probatione damprare¬
palestinam depopłantes ultima cede ꝑdo¬
muit. et ierosolimam reedicanit. ⁊ illã eliã
suo de nomine appellauit. Cuius oꝑe fa¬
ctum est. ut loca scã. idẽ dominice passio¬
nis et resurrectionis quomdamextia urbẽ
iacentia. nunc eiusdẽ urb̃ muro septentͥo¬
nali circundent᷑. Deniq precepit ne cui ui¬

Expanded text:
Minucium Fundanum proconsule Asiae datam ut nemini liceret Christianos sine obiectu criminis aut probatione damnaream depopulantes, ultima caede perdomuit, et Jerosolymam reaedificavit, et Aeliam de suo nomine appellavit. Cujus opera factum est ut loca sancta Dominicae passionis, et resurrectionis quondam extra urbem jacentia, nunc urbis muro septentrionali circumdentur. Denique praecepit ne qui
Abbreviated transcription (Latin):
regni ipsus. Et ego primogenitum ponã
illum excelsum pre regib terre. In et̾ñ
seruabo illi mĩam meani et te stamẽtũ
meum fidele ipsi. Et ponam in scłm sclĩ
semen eius ⁊ thronum eiꝰ sicut dies
celi. Si autem dereliquerint filii eiꝰ

Expanded text:
nam illum, excelsum prae regibus terrae. In aeternum servabo illi misericordiam meam et testamentum meum fidele ipsi. Et ponam in saeculum saeculi semen ejus, et thronum ejus sicut dies coeli. Si autem dereliquerint filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
I. oriozo et sapienti iuoni carnotẽsi qĩt
precellentissime pat̾ et domine duo humilita¬
tis mee opꝰcla transmitto. ut siquid ibi uidis ĩde¬
cens & incultum lima prudentie tue corrigas
et ȩxornes. ⁊ quod tibi placuerit corrobores & con¬
ñc uides. Nam malo studio uacare qͣm ĩ ocio et.
qm̃ uacillare nõ pot̾it qd̵ senel auctoritatis ur̃e
nodꝰ corroboraũit. At mͥ forsitan aliqͥs dicet. Tam in¬
lia ⁊ mnutilia cur uiro prudenti et in sũma ar¬
&e philosophie sedenti mitt̾e nõ erubiusti. cũ sciaᷤ¬
ẽẽ scͥptũ. qr oroni ⁊ carmini ẽ parua gr̃a. nͥ eloqͣn
sapientis uidicio ꝯꝓbari: ꝙͣ arrogantiũ sentñtia
ꝯdempuari. Laboriosũ tũ ẽ. pat̾ honestissime.
tue integͥtatis adiectiones ⁊ deiectiones huic ad¬
hib̾e uolumini: s fructus laboris p̃ciosior auro ca¬
ritatis est:¬

Expanded text:
orioso et sapienti Ivoni Carnotensi episcpraecellentissime Pater et domne, duo humilitatis meae opuscula transmitto, ut si quid ibi videris indecens et incultum, lima prudentiae tuae corrigas, et exornes, et quod tibi placuit corrohores, et concula quae nunc vides, nam malo studio vacare, quam in otio et quoniam vacillare non poterit quod semel auctoritatis vestrae nodus corroboraverit. At mihi forsitan aliquis dicet: Tam vilia et inutilia cur viro prudenti, et in summa arce philosophiae sedenti mittere non erubuisti? cum scias scriptum quia orationi et carmini est parva gratia nisi eloquentsapientis judicio comprobari, quam arrogantium sententia condemnari. Laboriosum tamen est, Pater honestissime, tuae integritatis adjectiones et detractiones huic adhibere volumini: sed fructus laboris pretiosior auro charitas est
Abbreviated transcription (Latin):
philo compos. idẽ anatores iactantie non sapiẽ. qͥ ꝯ
tinentia. castitate. atq ieiunio sic̃ qͣdam pietatis ue¬
tuler̃. Quoꝵ ꝑsidiam denudare curabo: et eoꝵ
errorib locis oportunis paucis quide s affatim
dĩ opitulante uiamine respõdebo. Quod ilł ma
mina quib eis responsum ẽ nõ bnt aut sclaribus
impliciti curis ea mimnie lege̾ possunt. Nam ex
ne ꝯtraria declinare. Argiram deniq ercitatẽ
ud̾oꝵ qua nolt̃ in xp̃m crede: que sciunt sibi
a ꝓpħis ꝓnunciatum fuisse. Ext̾mam deuiq tẽ¬
pli eu̾sionem que facta ẽ sub uaspasiano un
to non tacebo: s referam deiectõnẽ siue deppła

Expanded text:
atores jactantiae, non sapientiae, qui continencia, castitate atque jejunio sicut quadam pietatis vetulerunt. Quorum perfidiam denudare curabo, et eorum erroribus locis oportunis, paucis quidem sed affatim, Dei opitulante juvamine, respondebo . Quod illis mamina, quibus eis responsum est, non habent, aut secularibus impliciti curis ea minime legere possunt. Nam ex  christianae contraria declinare. Arguam denique cecitatem Judeorum, qua nollunt in Christum credere; quem sciunt sibi a prophetis pronuntiatum fuisse . Extremam denique templi eversionem, quae facta est sub Vespasiano et Tito, non tacebo, sed referam dejectione
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinem legis ꝑduce̾t. etiam ueterascẽte
suo nouo aduentu refice̾t. ꝓinde psenti ꝓ logo.
qui id multum operi ꝓposito conuenire nond
dubito: italie situm paucis ꝯphendam ⁊ pro¬
unciarum eius num̾um subtilit̾ nescientib ĩ¬
timabo Italia g patͥa sne regio romanorum
a cirtio ineurum excensa. ht̃ ab affrico tyrreñ
mare. ⁊ aborea adriaticum sinum. Ab occid¬
dente aucẽ obicib aꝑiũ obruit᷑. Porro alpes a
gallico mari suꝑ ligustum sinuni exurgenteᷤ.
pͥnũ narbonẽsum fines demum uero ge¬
loruͥm rethiamq sedudt̃: donec in sinu libur
pͥma histria ñcupat᷑. Scda liguria. inqͣua ẽ me

Expanded text:
plenitudinem legis perduceret; etiam veterascentem plenitudinem legis perduceret; etiam veterascentem suo novo adventu reficeret. Proinde presenti prologo, quoniam id multum operi proposito convenire non dubito, Italiae situm paucis comprehendam et provintiarum ejus numerum subtiliter nescientibus inio. Italia ergo patria, sive regio Romanorum a Cirtio in Eurum extensa, habet ab Africo Tirrenum mare, et a borea Adriaticum sinum. Ab occidente autem obicibus Alpium obruitur. Porro Alpes a Gallico mari super Ligustium sinum exurgentes, primo Narbonensium fines, demum vero Galliam Rethiamque secludunt, donec in sinu LiburnQuarum prima Histria nuncupatur. Secunda Liguria a le
Abbreviated transcription (Latin):
racharias de uice abia. Icẽ ꝙ pꝰ panta. Exiit edict
ascesare augusto: ut descͥb̾et᷑ uniu̾s orb̾. ce saris
oitauiami faciens itm̃ mentionem: quatinus illa
que muiꝰ erant homunib noca. abhis que pene
ap̃ onĩs celebri fama ferebaut᷑ confirmarent᷑ et
corpoborarent᷑. Quod ⁊ multi alii religiosi diuna¬
rum tractatores hystoriar̃ fecisse legunt᷑. Ille qͥppe
res geste que nłła regũ ac ceꝑm cercitudine ꝙ¬
mendant᷑: non ꝑ historiam recipiunt᷑: s uit̾am
les fabulas deputant᷑. Porro ido xꝰ. usq ad sextã
uenire distulit etatem. ut noue legis plenitu¬
dinem ꝑlixitas tp̃is ñ auferret. Nam sl ante
uenis: cuncta forsitan legis noue p̃cepta. uectas
temporis aboleuiss Nunc autem ea seruare ip¬
se ĩminens uidicii terrore exigit: nec sunt pro¬
pinquitas unicim examinis ꝑielitari noue fidei
ꝑfectioniẽ: ꝓ mͥ decebat ut qui sexta ferta hoĩe
faerat.ui. die ꝑfecerat: yiͣ. mnundi etate eum a:

Expanded text:
iit edictum a Caesare Augusto ut describeretur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem, quatinus illa quae minus erant hominibus nota ab his quae pene aput omnes celebri fama ferebantur confirmarentur et roborarentur; quod et multi alii religiosi divinarum tractatores historiarum fecisse leguntur. Illae quippe res gestae quae nulla regum ac temporum certitudine commendantur, non per historiam recipiuntur, sed inter aniles fabulas deputantur. Porro ideo Christus usque ad sextam venire distulit aetatem, ut novae legis plenitudinem prolixitas temporis non auferret. Nam si ante venisset, cuncta forsitan legis novae precepta vetustas temporis abolevisset. Nunc autem ea servare ipse imminens judicii terror exigit, nec sinit propinquitas vicini examinis periclitari novae fidei perfectionem. Proinde decebat, ut qui 6. feria hominem fecerat, 6. die perfecerat, 6. mundi aetate eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ti. higͦ sunt quib scribit apłs pauluis. edlia aut̾
centum milia in italia remanser. txxiniiq me
diolanũ. ꝑgamũ. ⁊ brixiam. contruentes cis alpi¬
ne gallie nom̃ deder: Unde gallia transalpina q̃
ultra alpes habet᷑. ⁊ gallia cis alpina. que infra.

Expanded text:
ti. Hii ergo sunt, quibus scribit apostolus Paulus. Alia autem ti. Hii ergo sunt, quibus scribit apostolus Paulus. Alia autem centum midiolanum, Bergamum, et Brixiam constituentes, Cisalpinae Galliae nomen dederunt. Unde Gallia Trultra Alpes habetur, et Gallia Cisalpina que infra
Abbreviated transcription (Latin):
balis qui ꝑ eas transitum habuit.
uocitantur. SCerciꝰadecima quoq ꝓ¬
uicia ualeria ñcupatur. cui ẽ adnęra
nursia. huiꝰ ⁊̃ pars occidua et ruria noĩa¬
t᷑ Quarca decima uͦ ꝓuuicia sannium
a piscaria incipie. et int̾ campaniam et
mare adriatic̃ ꝑgit. Huiꝰ capiit ẽ bene¬
uentus ciuitas. ¶ Quintadecuma au̾
apulia est. consociata sibi calabria. ha¬
est. que mari tyrreno scu ionico alit: d̾ ptima¬
daima aut̃ corsica ẽ: Et oiii. xͥ saitinia ncupa¬
grafi cis galliam alpinam apellauere. Si qͥdẽ
antiquo tempax. bixmnꝰ qui aput urbeni reg¬
nabat senocensem. cũ cec milib galloꝵ aq itali¬
am uenit: et eam usq ad senogalliam suꝑ ma¬
te adriaticum sitã occupauit. et ibi adinuicẽ
seꝑati sunt galli. Quoꝵ centum milia delfos ad¬
euntes. grecoꝵ gladus ꝑier. Alia uͦ cencũ milia
intra greciã remanentes. pͥmũ gallo greri a cã¬
doxe corpors post ea autem galate sunt appella¬

Expanded text:
balis, qui per eas transitum habuit, balis, qui per eas transitum habuit, vocitantur. Tertiadecima quoque provincia Valeria nuncupatur, cui est adnexa Nursia. Hujus etiam pars occidua Etruria nominatur. Quartadecima vero provincia Samnium, a Piscaria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum pergit. Hujus caput est Beneventus civitas. Quintadecima autem Apulia est, consociata sibi Calabria, haest, que mari Tireno seu Jolico alitur. Septimadecima autem Corsica est; et octavadecima Sardinia nuncupagraphi Galliam Cisalpinam appellavere. Siquidem antiquo tempore Brennus, qui apud urbem regnabat Senonensem, cum trecentis milibus Gallorum ad Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam super mare Adriaticum sitam occupavit: et ibi ab invicem separati sunt Galli. Quorum centum milia Delphos adeuntes, Grecorum gladiis perierunt. Alia vero centum milia intra Greciam remanentes, primum Gallogreci a candore corporis, postea vero Galathe idem sunt appella
Abbreviated transcription (Latin):
roma consistit. cui adiuingit᷑ umbria ĩqͣ. ẽ. ꝑu¬
sium ⁊ spoleciũ. Septima aut̾ ꝓuincia campania
uiuĩ. ht̃q ꝙulentisimas urbes. capuã atq ne¬
silere flumo usq ad fretũ sicłm. suꝑ ora tir¬
reni maris ꝑtuigens: in qͥ pestꝰ laniꝰ ⁊ regiũ
posite sunt ciuitates. Nona uͦ ꝓuincia ĩ alpib a¬
penninis ẽ sica. decima aut̃ emnilia nominat᷑.
ħ incip̃ int̾ alpes apenninas ⁊ ꝑg̾ iuxta paͥ¬
di fluenta uersus rauennam: et ħ locuple¬
tib urbib decorat᷑. placentia. parina. bononia.
⁊ cornelii foro. quod modo castrum iolas uo¬
cat᷑. Und̾cima autẽ flumina uocitat᷑. ⁊ ẽ. inter
alpenninas alpes ⁊ mare adriaticum posita:
ẽq inea sita rauenna. Duod̾cima uͦ ẽ picenus
hñs ab austro apenueͥnos montes. ⁊ ex alt̾a par¬
ce adrtatic̃ mare. ⁊ porrigit᷑ usq ad piscariã.
Apenirae autem alpes ꝑ mediam italiam ꝑ¬
gentes. a pugnicis ħ ẽ ab exercitu hanni¬

Expanded text:
Roma consistit: cui adjungitur Imbria, in qua est Perusium, et Spoletum. Septima autem provincia Campania vium, habetque opulentissimas urbes Capuam atque NeSile fluvio usque ad fretum Siculum, superiora Tirreni maris perstringens, in qua Petulanius et Regium posite sunt civitates. Nona vero provincia in Alpibus Apenninis sita est. Decima autem Emilia nominatur: hec incipit inter Alpes Apenninas, et pergit juxta Padi fluenta versus Ravennam, et his locupletibus urbibus decoratur, Placentia, Parma, Bononia, et Cornelii Foro, quod modo castrum Imolas appellatur. Undecima autem Flaminia vocitatur, et est inter Apenninas Alpes et mare Adriaticum posita: et in ea sita est Ravenna . Duodecima vero est Picenus habens ab austro Apenninos montes, et ex altera parte Adriaticum mare, et porrigitur usque ad Piscaniam. Apennine autem Alpes per mediam Italiam pergentes, a Punicis, hoc est ab exercitu Anni
Abbreviated transcription (Latin):
legitiuia rõne corroborare contendani. Incipi¬
ens quippe ab octaurano augisto omĩum noia
lum magnum magnũ et eius filium imꝑa¬
torem ludonicum: ⁊ temꝑa quib floruerũt
lucide designabo. siq scd̃m eoꝵ karolum re¬
r̃ elationes gestar ita temꝑib assigitabo: ut

Expanded text:
legitima ratione corroborare contendam . Incipiens quippe ab Octaviano Augusto, omnium impelum magnum et ejus filium imperatorem Ludovicum, et tempora quibus floruerunt lucide designabo, sicque secundum eorum katalogum rerum relatio
Abbreviated transcription (Latin):
incultas solitudines errare soliti: non agrum exer¬
ceur. s uxores ⁊ lib̾os secum in plaustris uehunt
coriis imbrem et hiemis asꝑitatem euitantes. Arm̃¬
ta et peccora. cum eis gradiunt᷑. lacte et melle ues¬
cunt᷑. Eeus laborib et bellis asꝑa uires corꝑm ĩmĩ¬
ficio. s armis et equis ac uenationib dudũ exerce¬
bant: mustis infantium dexcerdꝵ mãmis. ne sagi¬
Due his regine fuere: marthasie et lampedo. Que ĩ
anctoritas: genitas se marte p̃decabant. Itaq.
maiori parte europe iam sͥ subacta asye qͦ non¬
tetũ occupauer̃. Ibiq epheso multisq aliis urbi¬
b conditis. partem exercitꝰ cum ingenti preda
domum dimiser̃. Relique uͦ ad tuendum a fie
imꝑium remanserant. contͣ subarbaroꝵ cũ mathe¬
sa regina inc̾ficumt᷑. Incuiꝰ locum filia eiꝰ oritbia
regno succedit. Cui p̃t̃ singłare belli sciam. eximia
seruate in omẽm euũ uirginitatis ãmirat̾o fuit.

Expanded text:
incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporumficio,sed armis, equis, venationibus exercebant, inustis infantum dexterioribus mammis, ne sagiDuae his reginae fuere, Martesia et Lampeto, quae in auctoritas, genitas se Marte praedicabant. Itaque maiore parte Europae subacta Asiae quoque nontes occupavere. Ibi Epheso multisque aliis urbibus conditis partem exercitus cum ingenti praeda domum dimittunt. Reliquae, quae ad tuendum Asiae imperium remanserant, concursu barbarorum cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius Orithyia regno succedit, cui praeter singularem belli scientiam eximia servatae in omne aevum virginitatis admiratio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ere. Nam cum orientis imꝑtum amedis ad ꝑsas tͣns¬
latũ ẽ. uelut mulgꝰ sine nomine p̃da uictoꝵ suere
demumq macedonib tumphato oriente seruier̃. ut
cui uis mirũ uideat᷑. ad cantam eos felicitatem ꝓ¬
s srruoꝵ hñt. Quos pari ac lib̾os suos cura eqͥtare

Expanded text:
ientis a Medis ad Persas translatum est, veluti vulgus sine nomine praeda victorum fuere. Postremum Macedonibus triumphato Oriente servierunt,ut cuivis mirum videatur ad tantam eos felicitatem s crescit. Hos pari ac liberos suos cura et equitare
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenia genti tumida. seditiosa. fraudulenta. ꝓ¬
ant indomesticos mestus iquieti. Natura ta¬
citi. ad facied quam ad discend̃ ꝓmptiores. Pindͤ
scda ut adu̾sa silentio tegł. pͥncipib metu. non
ne uarie libidines. Singli płes ł̃nt. Nulla delic¬
ta adult̾io gͣuiꝰ indicant. Quam obrem feminiꝰ

Expanded text:
Ingenia genti tumida, seditiosa, fraudolenta, paut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores; proinde secunda adversaque silentio tegunt. Principibus metu, non ne variae libidinis singuli plures habent, nec ulla delicta adulterio gravius vindicant. Quamobrem feminis
Abbreviated transcription (Latin):
gem debellaturus aduenerat. querim oniam¬
suꝑ fre suo detulit. Qua occasione idem pompeiꝰ.
consul ronranoꝵ urbeui ierosolimam opugna¬
uit. ⁊ templũ polluit: ⁊ aristobolum poncisioẽ
uinctum cum lib̾is romam misit. Hircano uero
pontificatum reliquit: ⁊ ieuioratũ antipatrũ
procuratorem cotiꝰ regni constituit. Sicq dein¬
ceps gens uidoꝵ tͥbutaria romano facta ẽ imꝑio
regno int̾se dimicantes: pͥmi occasionem p̃buere
romanis. ut uideam inuade̾nt. In illis etiam dieb¬

Expanded text:
gem debellaturus advenerat, querimoniamgem debellaturus advenerat, querimoniam detulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam expugnavit, et templum polluit, et Aristobolum pontificem vinctum cum liberis Romam misit. Hircano vero pontificatum reliquit, et memoratum Antipatrum procuratorem totius regni constituit. Sicque deinceps gens Judaeorum tributaria Romano facta est imperio, tres inter se dimicantes primi occasionem praebuere Romanis ut Judaeam invaderent. CAP. XIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
reuertitur. Ionate uero symon fr̃ eiꝰ succes¬
sit. Post simonem autem ꝑuenit sac̾doti¬
hẏcanos dimicans hircani nomen accepit. hir¬
cano uero successit aristobolꝰ. Aristobolus autẽ
factus ẽ tex ⁊ sacerdos. ⁊ aristobolo successit
tex ⁊ sacerdos pariter alęxander: Alexander
quoq moriens: reliquit suꝑstites filios suoᷤ.
aristobolum scił ⁊ hircanum. S donec adoles¬
cerent pueri. alexandram comugem suam
cemꝑamento regali preesse uoluit. simul ar¬
bitram statuens cui iam pocissimum illoꝵ¬
duoꝵ sũmum sacerdotium comitteret. Ila
ris etatis progatiuã: aristobolo frĩ nichil.
publicoꝵ cõmittens officioꝵ. Post alexand¬
dix uͦ mortem aristobolꝰ inuasit regnum:
ac demum hẏrtanus sacerdotii dignicatem ei.
dimizit. Post ea uero idem hircantis excitatꝰ ab
antipatro patre herodis. primum ad arabie re¬
gem se conculit facti penitens. ac demum põ¬
peio romanorum duci qui in sirta tigranẽ re¬

Expanded text:
rere. Jonathae vero Simon frater ejus successit. Post Simonem autem pervenit sacerdotiHircanos dimicans Hircani nomen accepit. Joanni Hircano successit Aristobolus. Aristobolus autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo successit rex pariter et sacerdos Alexander. Alexander vero moriens reliquit superstites filios duos, Aristobolum et Hircanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret. Illa ris aetatis praerogativam, Aristobolo fratri nihil publicorum committens officiorum. Post Alexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanus excitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem re
Abbreviated transcription (Latin):
rege egipti et de amatoniũ regna et de intrritu
ꝙ̾ri in cithiam que ante cesaris ortũ ꝯtiger tͣctala
ssima sub septemtrione posita.
ab uno latere ponto ab altero
uero montib ripheis. et assa
acergo terminat᷑. S scithe ñ
minꝰ illustria pͥncipia quam imꝑia habuere. nec
uiroꝵ magis quam feminarum uirtutib clarue¬
re. Quippe cum uiri hes de quib accuri sumꝰ partͥs
hactrianosq femine uero coꝵ amazonum regna c̃¬
condid̾int. Itaq res gestas uiroꝵ mulierumq cõsid̃¬
rantib maertum est. uter aput eos sexꝰ illustrior fu̾it.

Expanded text:
rege Aegypti et de Amazonum regno et de introitu rege Aegypti et de Amazonum regno et de introitu Cyri in Scythiam, quae ante Caesaris ortum contigerunt, trassima, sub septentrione posita, ab uno latere Ponto, ab altero vero montibus Riphaeis et Asia a tergo terminatur. Sed Scythae non minus illustria principia quam imperia habuerunt, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere; quippe cum viri hos de quibus agimus Parthos Bactrianosque, feminae vero eorum Amazonum regna condiderint. Itaque res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum est uter apud eos illustrior sexus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Igit᷑ pͥma lex uelut pedagogꝰ rudib atq carnꝰ¬
uib hominib pͥmum posita ẽ erudiens eos uł pec¬
care ꝓhibens metu pene presentis: scda uͦ sublum¬
oxem uite uiam iam eruditis sine int̾missione pe¬
ne pene p̃sentis ostendit. Non dicebat quoq gͦ ut
eugłica ꝑfectio p̃ced̾et mosaicã legẽ. Nam queq ꝑ¬
fecta: solent eẽ post̾iora. His ita se hñtib restat et
uunc ut de parthis qui diu in ꝑside regnauert:
aliquid dicam. antequam ꝓpositũ opꝰ attingam..
Tm̃ enim regnum. silentio pret̾ire non debeo. Cũ
parthis quippe romanus populus orb imꝑuum legͥ¬
tur diuisisse. S quia parthi scithar exules extitere.
sic̃ ip̃oꝵ uocabulo depħndit᷑. scichico enim sermone.
parthi exules appellant᷑. de scithar̃ regno pͥus penica
uarrabo. qͣꝙͣ ordo p̃posterꝰ eẽ nideatur. quicquid pꝰ
pompeii et cesaris bella que iam digessi d̃uesone

Expanded text:
torum. Igitur prima lex velut pedagogus rudibus atque carnatorum. Igitur prima lex velut pedagogus rudibus atque carnalibus hominibus primum posita est, erudiens eos vel peccare prohibens metu poenae presentis; secunda vero sublimiorem vitae viam jam eruditis sine interminatione poenae presentis ostendit. Non decebat ergo ut evangelica perfectio precederet Mosaicam legem. Nam quaeque perfecta solent esse posteriora. His ita se habentibus restat et nunc, ut de Parthis, qui diu in Perside regnaverunt, aliquid dicam, antequam propositum opus attingam. Tantum enim regnum silentio preterire non debeo. Cum Parthis quippe Romanus populus orbis imperium legitur divisisse. Sed quia Parthi Scitharum exules extitere, sicut ipsorum vocabulo deprehenditur--Scithico enim sermone Parthi exules appellantur--de Scitharum regno prius pauca narrabo; quamquam ordo preposterus esse videatur, quod post Pompeii et Caesaris bella, que jam digessi, de Vesone
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum ẽ. Ex son eribit lex et u̾bũ dommi
de ierłm. Inde enĩ procedens uerbũ dnũ ꝑ totũ ama
emanauit mũdum et extunc cepit in terris edis¬
carei. turris ñ ex lapidib ac cementis. s ediu̾sis po¬
puł et liigiis cuꝰ cacumen penetrat celum eeliua.
Que tris syon sꝑitalit᷑ ꝓppellat᷑. quod specłatio incp̃ta¬
tur. d̾pccłatur enim futuri scłi magnũ bonum qd̃
pp̃auit ds̃ diligentib se. H etiã di sp̃onsa ꝑꝑ num̾o¬
sam quam ei cotidie parit filioꝵ sobolem ꝑ baptism᷑¬
tis sacram̃tum. m̾ito pot̃ appellari. Ip̃ã quippe suo re¬
demptori xp̃o intellectualit̾ adherens corporeo si dici
fas ẽ. amplexu: ueris implet᷑ fecundat᷑q uirtutil. Ciu
quasi sue noue nupte nouꝰ sacdos noua tͣdidit saicͣm̃ta:
imposintq ei ouꝰ leue. ⁊ uigum suaue. ut quanti pen¬
det eam incłłigeret. Dedit quippe ei ꝓcirc̃cisione que
fici multiplicia uariaq signa erant sacͥficia pͥsca uis¬

Expanded text:
Ex Syon exibit lex et verbum Domini de Jerusalem . Inde enim procedens verbum Domini per totum emanavit mundum, et ex tunc coepit in terris aedificari turris, non ex lapidibus ac cementis, sed e diversis populis et linguis, cujus cacumen penetrat coelum. Quae turris Syon spiritaliter appellatur, quod speculatio interpretatur; speculatur enim futuri seculi magnum bonum, quod preparavit Deus diligentibus se. Haec etiam Dei sponsa, propter numerosam quam ei quotidie parit filiorum sobolem per baptismatis sacramentum, merito potest appellari. Ipsa quippe suo redemptori Christo intellectualiter adherens corporeo, si dici fas est, amplexu, veris impletur fecundaturque virtutibus. Cui quasi suae novae nuptae novus sacerdos nova tradidit sacramenta, imposuitque ei onus leve et jugum suave, ut quanti penderet eam intelligeret. Dedit quippe ei pro circumcisione, quae ficii multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca jus
Abbreviated transcription (Latin):
gityr ꝗđ iocundũ ẽ sapienti sac̃s historias nos¬
se. qͣr̃ sola suꝑficies solet ab humanis mentib ne¬
bulas erroris abig̾e ⁊ eas ad imiaginem u̾itatis addu¬
cere: curabo nunc iuxta hystorie textũ legentib
notificare. quomͦ ꝓcessit in mundo recta eruditio
fidĩ ꝑ quosdam gͣdus et articłos etatum ac temꝑ¬
um. et quomado uetꝰ testimentũ euangłicis mini¬
strauit pͥncipiis. in p̃figurationẽ diuinoꝵ sac̃

Expanded text:
iam jocundum est sapienti sacras historias nosse, quarum sola superficies solet ab humanis mentibus nebulas erroris abigere et eas ad imaginem veritatis adducere, curabo nunc juxta historiae textum legentibus notificare, quomodo processit in mundo recta eruditio fidei per quosdam gradus et articulos aetatum ac temporum, et quomodo Vetus Testamentum evangelicis ministravit principiis in prefiguratione divinorum sac
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura. ⁊ alia multa in qͥb exp̃ssit niis alta pre¬
sentis eccłe sacͣmenta. Quinta deniq mũdi etate
salomon rer pacificꝰ templum illud nobilissimũ ĩ irlm
extruxit: inqͦ ⁊̃ ñ nlła umago rei fut᷑e p̃cessit. Serta
quoq mundi etate xp̃s di et hominis mediator mũ¬
do appiruit. et mortem crucis ꝑtulit. ut mors quã
tͣnsiret᷑ ad uitam. Demum uͦ surgens amortuis mi¬

Expanded text:
Scriptura, et alia multa, in quibus expressit nimis alta presentis Ecclesiae sacramenta. Quinta denique mundi aetate Salomon rex pacificus templum illud nobilissimum in Jerusalem extruxit, in quo etiam nonnulla imago rei futurae precessit. Sexta quoque mundi aetate Christus Dei et hominis mediator mundo apparuit et mortem crucis pertulit, ut mors, quamtransiretur ad vitam. Demum vero surgens a mortuis, mi
Abbreviated transcription (Latin):
presumpsit quod greci monarchiamo uocant.
S dum ibi re publice statum contra mox̃ ma¬
iorem clement̾ instaurat. auc̃torib bruco
capitoliũ cũ auctorib cedis incendere uoluit.
aput quos etiam ita pꝰmodũ memorabił fc̾s
ẽ. ut om̃s pꝰ illũ imꝑatores cesares ñcupent᷑.

Expanded text:
praesumpsit, quam Graeci monarchiam vocant; praesumpsit, quam Graeci monarchiam vocant; sed dum ibi reipublicae statum contra morem malorum clementer instaurat, auctoribus Bruto capitolium cum auctoribus caedis incendere voluit. Apud quos etiam post modum memorabilis factus est, ut omnes post illum imperatores, Caesares nuncupe
Abbreviated transcription (Latin):
donauit. qui tamen ilico contra cesarem rebel¬
lauit: ibellum instruxit. In quo bello referũt᷑
fugeret. S multis pꝰeum in eadem scapha ĩsili¬
entib mersus necatꝰq ẽ. Cuiꝰ dum corpꝰ ad litꝰ
Suolutum fuiss indicio lorice aureẽ cognitũ
fuit. Quam cum cesar alexandrram p̃misi¬
sset alerandrinos despatione ad dditionẽ coegit.
Quib patratis.: regnum egipti cdeopatre dedic
Demum uero sẏriam ꝑuagatꝰ pharnacem in põto
deuicit indeq sadõ romam regresgus. dictator
et consul ẽ appellatꝰ. Deinde in affrica transiẽs
omnes pompeii duces atq nepotes debellauit.
Conflixit aput mundam ciuitatem ad u̾sĩ pom¬
peii duces labienum atq actiũ uarun.: ⁊ suꝑa¬
uit. Ss ⁊ filiam pompeii pompeiam faustam et
sillani. affraniũ ⁊ petreium int̾sec̃. Cato uero a¬
p̃ uticã sese int̾emit. Indeq rursus romanire¬
u̾sus rerum sumiam ac potestatem solꝰ sibi

Expanded text:
donavit; qui tamen illico contra Caesarem rebeldonavit; qui tamen illico contra Caesarem rebellavit, et bellum instruxit. In quo bello referunturfugeret, sed multis post eam in eamdem scapham insilientibus mersus, necatusque est. Cujus dum corpus ad littus devolutum fuisset, indicio loricae aureae cognitum fuit, quem cum Caesar Alexandriam praemisisset, Alexandrinos desperatione ad deditionem coegit. Quibus patratis rursus regnum Aegypti Cleopatrae dedit. Demum vero Syriam pervagatus, Pharnacem in Ponto devicit. Indeque Romam secundo regressus dictator et consul est appellatus; deinde in Africam transiens, omnes magni Pompeii duces atque nepotes debellavit. Conflixit apud Mundam civitatem adversum Pompeii duces, Labienum atque Accium Varrum, et superavit. Sed et filiam Pompei Pompeiam, Faustum, et Syllam, Affranium et Petreium interfecit. Cato vero apud Uticam sese interemit. Indeque reversus Romam, rerum summam ac potestatem solus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
auriliis cõuenire. Quod audiens cesar agmine
p̃paco ꝑ epirũ inthessaliam uenit. Pompeiꝰ octog¬
guiga ⁊ octo cohortes ordine criplici collo cauit.
insinistro cornu sexcenti. ⁊ indextro quingenti.
Inc quos erant reges multi senatoresq et eqͥ¬
tes ronam płimi. Contra cesar suiliter occo¬
guita cohortes. tͥplici ordinauit dispositione.
exercitu cesaris fuere minus quam xxx.m.¬
peditum: et equites mille. S dum utͥnq certa¬
retur: tamdem uniuersus pompeii fug̃ ex̾ci¬
tus. Cesa sunt meo plio pompeianoꝵ millitum
fugiens honerariam naiuim iractus in asyam
ꝓꝑauit. ⁊ inde ꝑtẏrtim in egiptum trausiit: ibi¬
q statim ut litꝰ attigit. ussu ptolomei adoles¬
ceutis in grãm cesaris uictoris occislis ẽ. Pompei¬
o uero inter fecto cesar sẏriam ꝑuagatꝰ alexã¬
drram uenit: ubi alexandrinis petentib p̾fa¬
tum ptolonieum adolescentem alexandrie regno

Expanded text:
auxiliis devenere; quod audiens Caesar, agmine auxiliis devenere; quod audiens Caesar, agmine comparato, per Epirum in Thessaliam venit. Pompeius octoginta et octo cohortes ordine triplici collocavit, fin sinistro cornu sexcenti, et in dextro quingenti. Inter quos erant reges multi, senatoresque et equites Romani plurimi. Contra Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordinavit dispositione. In exercitu Caesaris fuere minus quam peditum, et equites mille; sed dum utrinque certaretur, tandem universus Pompeii fugit exercitus. Caesa sunt in eo praelio Pompeianorum duodeciius fugiens onerariam navim nactus, in Asiam properavit, et inde per Tyrum in Aegyptum transiit. Ibique statim ut littus attigit, jussu Ptolemaei adolescentis, in gratiam Caesaris victoris, occisus est. Pompeio interfecto, Caesar, Syriam pervagatus, Alexandriam venit, ubi Alexandrinis petentibus praefatum Ptolemaeum adolescentem Alexandriae regno
Abbreviated transcription (Latin):
meꝰ dionisius. Int̾ea uͦ cesar galloꝵ gentem fero¬
cissimam multis prelus expugnauit. Nauibus
deniq in bricanniam transuetꝰ. romanũ imꝑi¬
tauit. Quod totum intra decennium consũma¬
uit. Quo transacto decerni sͥ a senatu romano
postulauit altm consulatum. Contͣdictum est
amacello cunc consule admittente pompeio. De¬
in de decretum ẽ. cum senatu. ut in urbem nõ nͥ
dimisso ueniret ȩxercitu. Quod cesar grauit̾ culit
et contradis undiq uirib romam hostilit̾ con¬
tendit. Et rubicone fluuio tͣnsmeato: ariminũ
cep̃ ⁊ rauennam sec̃tulit. At pompeiꝰ et omĩs ro¬
manorum senatus crescentib cesaris uirib tre¬
piodi cainquan italia pulii greciam adierunt.
dirachium gerendi belli sedem eligentes. Ce¬
sar autem cũ iam adusus pompeii duces multa
pegisset certamina.: tamdem romam intrauit.
et ex erario publico ftadis ianuis pecuniam tu¬
lit quam suis militib erogauit. Int̾e̾a uͦ aput di¬
rachium multi reges orientis ad pompeium cũ

Expanded text:
Magno. Julius itaque Caesar Gallorum gentem ferocissimam multis praeliis expugnavit. Navibus denique in Britanniam transvectus, Romanum imperiet Oceanum, quod totum intra decennium consummavit. Quo transacto, decerni sibi a senatu Romano postulavit alterum consulatum; contradictum est a Marcello ter consule, adnitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu, ne in Urbem nisi dimisso veniret exercitu. Quod Caesar graviter tulit, et contractis undique viribus, Romam hostiliter contendit, et Rubicone fluvio transmisso, Ariminium cepit, et Ravennam se contulit. At Pompeius, et omnis Romanorum senatus, crescentibus Caesaris viribus trepidi, tanquam Italia pulsi Graeciam adierunt, Dyrrachium gerendi belli sedem eligentes. Caesar autem, cum jam adversus Pompeii duces multa peregisset certamina, tandem Romam intravit, et ex aerario publico fractis januis pecuniam tulit, quam suis militibus erogavit. Interea vero apud Dyrrachium multi reges Orientis ad Pompeium cum
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ds et dns ꝑignem moysi de rubo pͥmũ locutꝰ
ẽ. ut educ̾et isrłiticũ popłm de egipto. ac demũ .xl. di¬
eb et noctib ip̃iꝰ it̾m tentꝰ alloquio scriptã in tabu¬
ł legẽ meruit susciꝑe. qua idẽ dĩ popłs frueretur do¬
nec uenirec xp̃s qui int̾iorem legis sensũ eiꝰdecclẽ¬

Expanded text:
locutus est, ut educeret Israeliticum populum de Aegypto, ac demum 40 diebus ac noctibus ipsius iterum tentus alloquio scriptam in tabulis legem meruit suscipere; qua idem Dei populus frueretur, donec veniret Christus, qui interiorem sensum le
Abbreviated transcription (Latin):
de statu iudaici popłi ⁊ templi dixisse sufficiat.
Hoc tamen non silebo: ꝓpħas eitisdem gentis tã
etate quam sapia gentiles philosofos preces sisse.
ne qua gens de antiquitate sue sapiẽ. suꝑ patri
tia. ulla se uanitate iactauerit. Regnante qͥpe

Expanded text:
de statu Judaici populi et templi dixisse sufficiat . Hoc tamen non silebo, prophetas ejusdem gentis tam aetate quam sapientia gentiles philosophos precessisse, ne qua tia, ulla se uanitate iactauerit, quando ne
Abbreviated transcription (Latin):
di latitudine. ñ nͥ duas societates hominum coꝑimꝰ
extitisse. cũ tot canteq gͥs ꝑ eundẽ ebẽ diu̾sis ritibꝰ mo¬
rib q uiuentes. multiplici linguar᷑. armoꝵ uestii¬
q sint uarietate distinct̾e. quas ciuitates duas m̾¬
ito possumꝰ appellare: quar̃ una ciuitatũ p̃destin¬
nata ẽ. regnare cũ dõ. et alt̾a ꝑire cũ diabolo. t̾cia
tñ mundi ecate cum iam om̃s gs̃ ꝑ orbẽ diffuse.
bñficioꝵ dĩ ⁊ sue ꝯditionis oblite insensibiles ꝓco
cołent creaturas: elegit ds abraham uirũ scm̃. cuius
exemplo mindum ad agnitionem sui conu̾teret. et
ab erroris p̃cipicio lib̾aret. Cui etiam circuncisionis
notam imposuit. quod nr̃e regeneratiois sigñ fuit:
qua pꝰ cõmunẽ carnis gn̾ationẽ ꝗͣ scło nascunͣ. dõ re

Expanded text:
s hominum comperimus extitisse, cum tot tantaeque gentes per eundem orbem diversis ritibus moribusque viventes, multiplici linguarum, armorum vestiumque sint varietate distinctae, quas civitates duas merito possumus appellare; quarum una civitatum predestinata est regnare cum Deo, et altera perire cum diabolo: tercia tamen mundi aetatebeneficiorum Dei et suae conditionis oblitae, insensibiles pro eo colerent creaturas, elegit Deus Abraham virum sanctum, cujus exemplo mundum ad agnitionem sui converteret et ab erroris precipicio liberaret; cui etiam circumcisionis notam imposuit, quod nostrae regenerationis signum fuit; qua post communem carnis generationem, quia seculo nascimur, Deo re
Abbreviated transcription (Latin):
tis rege fortissimio equo uectus singłari cerca¬
mine dunicanit. S occiso deiectus equo conc̃¬
su satellitũ suoꝵ mortem euasit. Sub actis
demq omnib orientis gentib usq ad flum̃
nidum ⁊ ad occeanum. statuit remeare re¬
trorsum. Uerum cum darium regemi an¬
niam reu̾sus finss: suoꝵ insidus in eadem
urbe. in ipso etatis ⁊ uictoriar̃ suaril flore
uicam ueneno siniuit. uite uidł sue anno

Expanded text:
tis rege fortissimo equo vectus singulari certatis rege fortissimo equo vectus singulari certamine dimicavit, sed occiso dejectus equo concursu satellitum suorum mortem evasit. Subactis deinde omnibus Orientis gentibus usque ad flumen Indum et ad Oceanum, statuit remeare retrorsum. Verum, cum Darium regem anniam reversus fuisset, suorum insidiis in eadem urbe, in ipso aetatis et victoriarum flore, vitam veneno finivit, vitae videlicet suae anno
Abbreviated transcription (Latin):
minerant. Post ħ autem dariꝰ cũ quadringẽ¬
tis mlibus p̃ditum. ⁊ centum milib equitũ
in acien ꝓcedit. Occurrit ei alexander ⁊ cõ¬
mittitur prelium ingentibus auimis. Iexp̃
ceps fuit quo aufugeret darius. Ex inde ma
milia. Ex macedonib uͦ: cedere pedestres
.c.⁊xxx. & equites .c.l. In castris ꝑsarum:¬
multum auri ⁊ ceterar̾ opum inuentũ ẽ.
Et int̾ castroꝵ captiuos capta ẽ. darii mater
et uxor eiusdem soror ⁊ due darii filie. Qͥr̃
lexander haberi aput se ut reginas p̃cep̃.
filiabq ñ sordidiꝰ matͥmoniũ dignitate
pt̾is spare iussit. Post ħ autem darius in
gram uictoris alexandri aureis uincit᷑ ca¬
thenis a cognatis suis. Et uinctus: utã
corpus alexander more regio sepeliuit. Sicq
ꝑsarum regnum cessit in pocestatem maced¬
amnem thaiaun edificauit. ⁊ indiam expeci¬
it: ut ultimo orientis occeani limbo imꝑii sui
finem terminaret. ubi cum porro ipllus gẽ¬

Expanded text:
minerant. Posthaec autem Darius cum quadringenminerant. Posthaec autem Darius cum quadringentis millibus peditum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et comst haec proelium ingentibus animis committceps fuit, quoad fugeret Darius. Exinde caedmilia. Ex Macedonibus cecidere pedestres CXXX, equites CL. In castris multum auri et caeterarum opum inventum est, et inter castrorum captivos capta est Darii mater, et uxor, ejusdemque soror, et duae Darii filiae, quarlexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit. Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. Et vinctus paritecorpus Alexander more regio sepelivit. Sicque Persarum regnum cessit in potestatem Maceamnem Tanaim aedificavit, et Indiam expetiit, ut ultimo Oceani limbo imperii sui fines terminaret. Ubi cum Poro ipsius gen
Abbreviated transcription (Latin):
cum uicesimum ageret etatis sue annũ.
regnum adorsus est. expugnare ꝑsarum
agmninum ordines nemo sibi sexagenaruiᷤᷤ.
dux̃. ut si pͥncipia castroꝵ cerneres. sena:¬
tum te cernere. non milicie duces existi¬
mares. Nemo deniq illoꝵ in pͣlio fugam¬
s uiccoriam cogitauit. nec in pedib cuiꝙͣ
sed in lacertis fuit. Porro rex darius fidua
flumen eufracen & montem cilicie taurũ
illi sine impedimento transire ꝑmisit: ac
demum in campis adrasti dirigit aciem ad¬
uersus eum. Habuit itaq dariꝰ in ea con¬
gressione. sex centa milia pͥeditum. S tam
ĩmensus exercitus mox terga u̾cit nõ mi
num uirtute. Magna cedes ꝑsarum in
eo prelio fuit. De exercitu uero alerandri.
autem uictoriam maior puars asye statĩ ad
alexandrum defecit. Deniq płima gessit ale¬
xander bella cum prefectis darii. quos iam
non tam. armis quam nominis ferrore suꝑa¬
uit. Iam enim milites alexandri ꝑsicum au¬
rum & totus orientis opes quasi suam p̃dã

Expanded text:
cum vicesimum aetatis ageret annum, regnum adorsus est expugnare Persarum, agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugamsed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spes, sed in lacertis fuit. Porro rex Darius fiduciflumen Euphratem, et montem Ciliciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia militum. Sed tam numerosus exercitus mox terga vertit, supernum virtute. Magna caedes Persarum in eo praelio fuit; de exercitu vero Alexandri n victoriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam armis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim milites Alexandri Persicum aurum, et totius Orientis opes quasi suam praedam
Abbreviated transcription (Latin):
conecderet et iuuret. Hatus est autem sua or¬
diuatissima distributione anui memorati reg
gine mundi annꝰ quat̃ millesimus nõgente¬
simus et quinquagesius primus. Porro sic̃
beatus maximus in sermone de pascha testa¬
tur. ⁊ quemadmodũ greci calcłatores com¬
putant. est quinquies millesimus quadri¬

Expanded text:
connecteret et uniret. Natus est sua orconnecteret et uniret. Natus est sua ordinatissima distributione anno memorati regis ab origne mundi annus quater millesimus nongentesimus et quinquagesimus primus. Porro sicut beatus Maximus in sermone de Pascha testatur, et quemadmodum Graeci calculatores computant, est quinquies millesimus quadri