comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ ad ꝑfectũ adducere
elaborate. Nostri itaq deuotio
hec extat animri ut monaste¬
riũ patrom nr̃i domni dyo¬
nsi in quo ip̃e cũ consortib
testimonii iũtatis requiescit
humatus. et pie meinorie
dagobertus ac domna nantil¬
dis se sepelmi mãdauerunt
ab oñn soluamꝰ diño mortaliũ
quatin abbas uel fratres eo
loco cõmanẽtes possessiones
a parentib nr̃is siue ab alus
fi̾delib xp̃ĩans sibi traditis
absq ullius dominãtis inqͥetu¬
dine possidentes pro salute nr̃a
ac statu regni nr̃i liberius
deũ dep̾cent᷑. huit aũt nr̃e
suggestiom consentit uenera¬
bilis laudericus parisiace
urbis presul in cuiꝰ diocesi
cenobiũ illud suũ est. et cu
usq ad p̃sens tempus subie¬
itum fuit. Hanc gͦ libertatẽ
ẜui dei mibi constituti Dum
fuerĩt adepti nilliꝰq preten
dei ac sanctorũ eius. nr̃o q cui
etiam tota natio francorun
paret fuerint perpessi Dñatũ

Expanded text:
nobiscum ad perfectum adducere nobiscum ad perfectum adducere elaborate. Nostri itaque devotio haec exstat animi, ut monasterium patroni nostri domini Dionysii, in quo ipse cum consortibus testimonii veritatis requiescit humatus, et piae memoriae Dagobertus, ac domna Nantildis, se sepelire mandaverunt, ab omni solvamus dominio mortalium. Quatenus abba vel fratres eo loco commanentes, possessiones a parentibus nostris sive ab aliis fidelibus Christianis sibi traditas, absque ullius dominantis inquietudine possidentes, pro salute nostra ac statu regni nostri liberius Deum deprecentur. Huic autem nostrae suggestioni consentit venerabilis Landericus Parisiacae urbis praesul: in cujus dioecesi coenobium illud situm est, et cui usque ad praesens tempus subjectum fuit. Hanc ergo libertatem servi Dei inibi constituti dum fuerint adepti, nulliusque praeter Dei ac sanctorum ejus, nostrumque, cui etiam tota natio Francorum paret, fuerint perpessi dominatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nno em̃ xuiͦ. ex qͦ scept᷑
susceperat regalia põti¬
fices seu totiꝰ gentis pͥncipes
dippiaco cõuenire iubes me¬
dius q int̾ eos solio residens
hũc habuit ẜmonis exordiũ
Qm̃ꝙͣ inquiens francigene
ciues terrem nos cura pͥnci¬
patus amonuerit publicis
uos consultores aduocare.
tamẽ pͥus nobis cõuenit ea
que dei et sanctorũ eius sunt
disponẽ ut postinodũ ea que
nr̃a sũt dante deo ex smã cedãt
Ille enĩ qui ꝑ semet ipm̃ poli¬
ceri dignatus est dicens. Pͥ¬
mũ querite regnũ dei et iusti¬
ciam eius et hec omia adici¬
ent᷑ uobis. nobis suis obtem¬
perantib p̃ceptis sua cõferet
promissa. Requiramꝰ itaq
que sint placita sanctis ĩ regno
iam consistentib etern prĩs.
et cũcta nobis euement ꝓsꝑa
in terris si ea curauerimꝰ adĩ¬
plere factis. Intentionẽ igit᷑
nr̃i cordis uos sacerdotes qui
dii uocati estis et filii excelsi
om̃s attendite. et audite. et
auditam si approbaũtis una

Expanded text:
nno enim XVI ex quo sceptra susceperat regalia, pontifices et totius gentis principes Clippiaco convenire jubens, mediusque inter eos solio residens, hoc habuit sermonis exordium: « Quanquam, inquiens, Francigenae cives, terreni nos cura principatus admonuerit, publicis vos consultores rebus advocare; tamen prius nobis convenit ea quae Dei et sanctorum ejus sunt disponere, ut postmodum ea quae nostra sunt, dante Deo, ex sententia cedant. Ille enim qui per semetipsum polliceri dignatus est, dicens: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis , nobis suis obtemperantibus praeceptis sua conferet promissa. Requiramus itaque quae sint placita sanctis in regno jam consistentibus aeterni Patris, et cuncta nobis evenient prospera in terris si ea curaverimus adimplere factis. Intentionem igitur nostri cordis vos, sacerdotes, qui dii vocati estis et filii excelsi omnes , attendite et audite, et auditam, si approbaveritis, una
Abbreviated transcription (Latin):
uero post aliquãtũ tp̃is defũ¬
ctus est. corpusqz eius in
loculo plũbeo positũ constã¬
tinopolim cũ om̃ib thesauris
eius est delatũ. Sed ut ꝓmissa
soluamꝰ historie est ordo re

Expanded text:
ero post aliquantum temporis defunctus est, corpusque ejus in loculo plumbeo positum Constantinopolim cum omnibus thesauris ejus est delatum. Sed, ut promissa solvamus, Histor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placare studebat. quasi hec
que legaliter suꝑ uiiquẽq
decurrerat sua gesta fuerit
crudelitate.

Expanded text:
sibi placare curabat, quasi haec que legaliter super unumquemque decucurrerant, sua gesta fuerint crudelitate.
Abbreviated transcription (Latin):
Einde post quiq fere
ãnos lel febr̃ ignee
acies uise sũt in celo diu̾sor
colorũ quod mirũ fuit alter
ãno fuit magna dissensio
inter regem et p̾ncipes eiꝰ
Ob hãc causam plurmie stra¬
S sauente dño om̃is illa cõ¬
tradictio cessauit

Expanded text:
einde post quinque fere annos Kal. Febr. igneae acies visae sunt in coelo diversorum colorum, quod mirum fuit altern. Ipso anno fuit, magna dissensio inter regem et principes ejus. Ob hanc causam plurimae strased favente Deo omnis illa contradictio cessavit
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa multis honoratũ mune¬
ribus ad suam reuerti impe¬
rauit ecclĩam. Qui a plebe cũ
leticia receptus ĩuenit eccliẽ
res suasqz a clerics ꝑuasas.
His quippe pro causis fedus
inter gũtrãnũ et childebertũ
ruptũ discordia q ĩmensa
acta est. Uerũtamen regibus
hoc m ͦ ad ĩuicem dissidentibus
lupus quidã cius turonicus
uxore defuncta dũ cleritatũ
expeteret a fratre ambrosio
ne id faceret prohibitus est.
pollicente cõuigem se eius cõ¬
gruam generi illi prouisurũ.
Cui rei dũ studet dare operã
ab altero qui cũ cõuige ãbro¬
sn stuprũ habebat utriq
perempti sũt. Dñq unu̾s

Expanded text:
a culpa, multis honoratum munea culpa, multis honoratum muneribus ad suam reverti imperavit Ecclesiam. Qui a plebe cum laetitia receptus, invenit ecclesiae res suasque a clericis pervasas. His quippe pro causis foedus inter Guntrannum et Childebertum ruptum, discordiaque immensa acta est. Verumtamen regibus hoc modo ab invicem dissidentibus, Lupus quidam civis Turonicus uxore defuncta, dum clericatum expeteret, a fratre Ambrosio ne id faceret prohibitus est, pollicente conjugem se ejus congruam generi illi provisurum. Cui rei dum studet dare operam, ab adultero, qui cum conjuge Ambrosii stupri rem habebat, utrique perempti sunt. Dumque unus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ egerãt pastorẽ. dũ ad domũ
eius se cõtulissent fideuissores dare
compulsi sũt ut regi childeberto
Re p̃ñtarent. Gundulphus aute
recepta massilia. et ep̃o sue sedi
restituto ad regem reuersus est
manꝰ aũt spreta quã pomi¬
serat fide antistiti ad gũtramĩ
regem mittit. qui dicerent se
quidem urbem tradere uelle
ded theodorũ obstare. nec illi
ciues ullatenꝰ parituros insi
sacerdos alicubi truderet᷑ exilio
iubus ꝟbis rex mitus eũ
sibu uĩctũ exhiberi iussit. S
cũ antistes sibi metuens nõ fli¬
ue egrederet᷑ ab urbe euenit
line dũ igit᷑ eo ꝓperiet x
insidis subito aduersarii ꝓrũ¬
pentes clericos ceteros qz obse¬
quentes cesos in fugã agũt.
Ip̃m q equo ꝓpͥo deiectũ uili
imponẽtes iumẽto ad regeni
deduxerũt. Eui aquensem
ꝑuenienti ad urbem pientiꝰ
epũs clericos ac cetera uie
attribuit necessaria. Porro rex
eo discusso dũ ĩmunẽ ĩuẽisset

Expanded text:
suum egerant pastorem, dum ad domum suum egerant pastorem, dum ad domum ejus se contulissent, fidejussores dare compulsi sunt ut regi Childeberto se praesentarent. Gundulfus autem, recepta Massilia et episcopo suae sedi restituto, ad regem reversus est. Dinamius autem, spreta quam promiserat fide antistiti, ad Guntrannum regem mittit qui dicerent se quidem urbem tradere velle, sed Theodorum obstare; nec illi cives ullatenus parituros, nisi sacerdos alicubi truderetur exsilio. Quibus verbis rex irritatus, eum sibi vinctum exhiberi jussit. Sed cum antistes, sibi metuens, non facile egrederetur ab urbe, evenit banae. Dum igitur eo properaret, ex insidiis subito adversarii prorumpentes, clericos caeterosque obsequentes caesos in fugam agunt ipsumque equo proprio dejectum vili imponentes jumento, ad regem deduxere. Cui Aquensem pervenienti ad urbem, Plentius episcopus clericos ac caetera viae attribuit necessaria. Porro rex eo discusso, dum immunem invenisset
Abbreviated transcription (Latin):
est profectus. Cũ admanno et
clericis ip̃i quideni ĩtroitus
urbis ep̃o uero theodoro qui
iam custodia solutus se ei iñ¬
xerat ingressus negaret᷑ ecde
Tandem aliqñ dinanno suase¬
rũt. ut in ecclĩa bt̃i stepham
que muro uicina erat eis
collocuturus descenderet. Quo
dũ uenisset ab hostiarus ip̃ẽ
solus receptus est. ceteris qui eũ
sequebãt᷑ exclusis. Deductusq
a gundulpho ac antistite in salu¬
tatoriũ increpat᷑ grauiter. Illis
itaq qui cũ eo uenerãt et se
nõ receptos indignãtes fugatis
gũdulphus seniores capi p̾cepit
uolens eos ad urbem deducere
ut illi portas aperirent. Interim
dinannꝰ agnoscens se captum
teneri ad capes pedes eorũ ruit
policens se portas reseraturũ
regi q simul et pontifici de reli¬
quo fidem sruaturũ. In sua igit᷑
fide diissus ducẽ pariter cũ
pontifios exultante om̃i populo
recepit in urbe. Elerici sane q̃
eo ipulsore nequiter contra

Expanded text:
est profectus. Cumque a Dinamio et est profectus. Cumque a Dinamio et clericis ipsi quidem introitus urbis, episcopo vero Theodoro, qui jam custodia solutus se ei junxerat, ingressus negaretur ecclesiae, tandem aliquando Dinamio suaserunt, ut in ecclesia Beati Stephani, quae muris vicina erat, eis collocuturus descenderet. Quo dum venisset, ab ostiariis ipse solus receptus est, caeteris qui cum sequebantur exclusis. Deductusque a Gundulfo ac antistite in salutatorium, increpatur graviter. Illis itaque qui cum eo venerant, et se non receptos indignabantur, fugatis, Gundulfus seniores capi praecepit, volens eos ad urbem deducere, ut illi portas aperirent. Interim Dinamius, agnoscens se captum teneri, ad pedes eorum ruit, pollicens se portas reseraturum regique simul et pontifici de reliquo fidem servaturum. Sua igitur fide dimissus, ducem pariter cum pontifice, exsultante omni populo, recepit in urbem. Clerici sane, qui eo impulsore nequiter contra
Abbreviated transcription (Latin):
P̾sis dieb theodorus
massilie epũs a dinanno
rectore proĩcie comphensus
ĩuste et ĩiuriis affectus. dũ
inde liber ad regeni childebertũ
ꝓperaret iterũ agũtrãno rege
capit᷑. Cuiꝰ clerici odio eũ
habentes hoc audito res eccłie
ĩuadũt. promptuaria spoliãt
de ip̃o etiã pontifice tͥmina
falso proloquũt᷑. Tũt childeber¬
tus rex ad anũculũ reg̃e gũ¬
tramĩ dirigit. mandãs partẽ
massilie quan ei post obitũ
patris sui dederat sibi reddi
Sin ałs sciret se eo plura
amissurũ. his gũtrãno neq̃ꝙͣ
assentiente. et insuꝑ uias in
regno suo custodiri iubente
ne quis fideliũ nepotis sui mas¬
siliam adiret. Ehil debertus
gũdulfum senatorni generis
Uirũ suũ uero domesticũ ducẽ
treatũ. memorata direxit ad
urbem. Qui ꝑ turonicã eo
tendens ciuitatem a beato gre¬
gorio agnitus ꝙ matris euis
ẽẽt auũculus humanissime die¬
bus quĩq apud ip̃m est habitꝰ
ac itmeris necessariis sũptis

Expanded text:
psis diebus Theodorus, Massiliae episcopus, a Dinamio rectore Provinciae comprehensus injuste et injuriis affectus, dum inde liber ad regem Childebertum properaret, iterum a Guntranno rege capitur. Cujus clerici odio eum habentes, hoc audito res ecclesiae invadunt, promptuaria spoliant; de ipso etiam pontifice crimina falso proloquuntur. Tunc Childebertus rex ad avunculum suum regem Guntrannum dirigit, mandans partem Massiliae, quam ei post obitum patris sui dederat, sibi reddi; sin alias, sciret se eo plura amissurum. His Guntranno nequaquam assentiente et insuper vias in regno suo custodiri jubente, ne quis fidelium nepotis sui Massiliam adiret, Childebertus Gundulfum, senatorii generis virum, suum vero domesticum, ducem creatum, memoratam direxit ad urbem. Qui per Turonicam eo tendens civitatem, a beato Gregorio agnitus quod matris ejus esset avunculus humanissime diebus quinque apud ipsum est habitus, ac itineris necessariis sumptis
Abbreviated transcription (Latin):
cõicatur. At fuit antea tempꝰ
cũ germanos galli uirtute supe¬
rarent ultro bella inferrent
pp̃ hoĩ multitudinẽ agriq
ĩopiam tnͣs rhenũ colomas
mitterent. Hactenꝰ de germa¬
na que in ueterib reperire
potiumꝰ pandere curauimꝰ
Nũc de gallia dicendũ

Expanded text:
communicatur. Ac fuit antea tempus communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Hactenus de Germania, quae in veteribus reperire potuimus, pandere curavimus. Nunc de Gallia dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcursionis timore sublato cũ
bellũ ciuitas aut illatũ defen¬
dit aut infert magistratus
qui ei bello presint ut uite
necisq habeãt potestatem
deligũtur. In pace nullus est
cõis magrãtus s⁊ principes
regionũ atq pagorũ inter
suos Ius dicũt. cõtrou̾sias qr
mimĩt. Latrocina nullam
habent infamiami que extra
fines cuiꝰq ciuitatis fiunt
atq ea iuuẽtutis exertende
ac desidie minuende causu fieri
predicãt. Atq ubi quis ex
pͥncipibus in concilio dixerit
se ducem fore, qui sequi uelit
profiteant᷑. Consurgũt hn
qui et causam et hoĩem pro¬
bant. suũ q auxiliũ policent̃
atq a multitudĩe collaudant.
qui ex his secuti nõ sũt In deẜ¬
torũ ac proditorũ nũo ducũt᷑
omiq his rerũ postea fides
derogat᷑. Hospitem uiolare fas
nõ putãt. quiq qua de causa
ad eos uenerĩt ab imuria ꝓhi¬
bent sanctosqz eos habent. his q
om̃i domꝰ patent. uictus q

Expanded text:
incursionis timore sublato. Cum incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos ius dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, qufines cujusque civitatis fiunt; atque ea juventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio dixerit se ducem fore, qui sequi velint profiteantur; consurgunt hi qui et causam et hominem probant, suumque auxilium pollicentur, atque multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent, victusque
Abbreviated transcription (Latin):
consistit neq quisꝙͣ ag mõdũ
certũ aut fines h̃s ꝓprios s
magr̃atus ac pͥncipes ĩ ãnos
singulos gentibus cognatõib¬
q hom̃ qui iuira coierunt
qñtũ ei quo loco uisũ est
agri attribuũt atq post ãnũ
alio transire cogũt. Eius rei
multas afferũt causas ne
assidua consuetudine capti
studiũ belli gerendi agͥrultã
cõmutẽt. ne latos fines parare
studẽat. potentioresq huiliores
possessiomib expellant. ne actu¬
ratiꝰ ad frigora atq estus ui¬
tandos edificent. neq oriat᷑
peciuẽ cupiditas qua ex re
factiones dissentionesqz nas¬
cũt᷑. ut aĩ equitate plebem cõ¬
tineãt. cũ suas quisq opes cũ
potentissimis equare uideat
Ciutatib maxĩa laus est
ꝙ latissime circũuastatis fi¬
nibus solitudines habere.
Hoc ꝓpriũ uͥtutis existimãt
expulsis agris funntimos cede
neqz quemqueni prope audere
consistere. Sunul hoc se fore
tutiores arbitrãt᷑ repentine

Expanded text:
consistit. Neque quisquam agri modum consistit. Neque quisquam agri modum certum aut fines habet proprios; sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere: simul hoc se fore tutiores arbitrantur repentinae
Abbreviated transcription (Latin):
E moribus qͦ hõmi ac
cultu idem autor in eodẽ
libro hoc refert. Germani ait¬
multũ a cõsuetudine gallorum
differũt. Nam neq driudes
quos nos sacerdotes uel diuinos
uates possum ꝯ uocare habent
ut illi qui reb diuinis p̃sũt
neq sacrificus student. de deoꝵ
ño eos solos ducũt quos c̾muĩt
et quorũ aperte opibus Iuũãt᷑
Solem scilicet et uulcanũ et
luna. Reliquos nec fama accepe¬
rũt. Uita om̃is in uenatõibus
et studis rei nulitaris cõsistit
A paruilis labori ac duricie
student. Qui diutissime impu¬
beres ꝑmãserũt maxim̃ã inter
suos laudem ferũt. Hoc alii sta¬
turã alii uires neruosq cõstr¬
mari putant. Intra ãnũ uero
uicesiiũ femine noticiã habuisse
in turpissimis habent rebus.
Cuis rei nulla est occultatio¬
ꝙ et promiscus in fliũbus
ꝑliuint᷑ et pellib aut parus
mentis utũt᷑ magna corꝑis
parte mda. Agriculture nõ
student maiorqz pars eorũ
uictus in lacte cases carne q¬

Expanded text:
e moribus quoque hominum ac cultu idem auctor in eodem libro haec refert. Germani, aitmultum a consuetudine Gallorum differunt. Nam neque druides, quos nos sacerdotes, vel divinos vates possumus vocare, habent, ut illi qui rebus divinis praesunt, neque sacrificiis student. De deorum numero eos solos ducunt quos cernunt, et quorum aperte opibus juvantur, Solem scilicet, et Vulcanum, et Lunam. Reliquos nec fama acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit. Ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt maximam inter suos laudem ferunt. Hoc alii staturam, alii vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatioquod et promiscue in fluminibus perluuntur et pellibus aut parvis mentis utuntur magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, maiorque pars eorum victus in lacte, caseo, carne
Abbreviated transcription (Latin):
E deunte ãm cõgruo tp̃e
cõuentu in nineruis
habito et cõtractis undiq co¬
piis rex pipinꝰ aquitamam
repetit. et om̃ia que ex mum¬
tiones erant ferro et igne
depopulatis usq ad cadurciã
opidum accessit. Inde cũ ĩtegro
ex̾citu in franciam se recepturꝰ
ꝑ lemouicã ingredit᷑. de qua
expeditione tassillo baioarie
dux egritudine ꝑ dolũ simulat
patriam reuersus est. firma¬
toq ad defectionem aiõ ad regil¬
se conspectũ ulteriꝰ uenturũ
abiurauit. Rex dimisso n hy¬
berna excitu ad hyemandũ
in uilla longdare consedit
atq ibi natalẽ dm̃ ac pascha
celebrauit. facta est aũt eo tp̃e
tam ualida et tã aspera hiems
ut ĩmanitate frigoris nulle p̾te
in diuersa aĩo p̃prduo bella¬
uidelz aquitanicũ iam olim sus¬
ceptũ et baioaricũ pp̃ tassilonis
ducis defectionẽ suscipiendũ
ppłi sui generalẽ cõuentũ ha¬
buit in uuarmacia ciuitate di¬
lata q in futurũ expeditione

Expanded text:
edeunte anni congruo tempore, conventu in Nivernis habito, et contractis undique copiis, rex Pippinus Aquitaniam repetit, et omnia quae extra munitiones erant ferro et igni depopulatus, usque ad Cadurciam opidum accessit. Inde cum integro exercitu in Franciam se recepturus, per Lemovicam regreditur. De qua expeditione Tassilo Baioariae dux, aegritudine per dolum simulata, patriam reversus est, firmatoque ad defectionem animo, ad regis conspectum ulterius se venturum abiuravit. Rex, dimisso in hiberna exercitu, ad hiemandum in villa Lonclare consedit, atque ibi natalem Domini ac pascha celebravit. Facta est autem eo tempore tam valida atque aspera hiemps, ut inmanitate frigoris nullae praein diversa animo propter duo bella, Aquitanicum iam olim susceptum, et Baioaricum propter Tassilonis ducis defectionem suscipiendum, populi sui generalem conventum habuit in Wormacia civitate. Dilataque in futurum expeditione
Abbreviated transcription (Latin):
positus sopore inspicit
a quodã sene claues sibi porte¬
tate parisiace porrigi. et int̾ro¬
gans quid hoc fieret accepit
responss̃ ut saluas eas facẽt.
at post ciuitatis eius ep̃o noie¬
eusebio decedente dũ p̾cellen¬
tissimo regi childeberto occur¬
risset in eius electõe mox effe¬
Hildebertus aũt rex
qui anteriorib ut
supͣ declaratũ est ãnis hyspa¬
maii ingressus toletũ urbẽ
ceperat clotariũ frem suũ
cũ quo fedus firmauerat
solicitauit in adiumẽtũ sui
quo eius fretus societate
eãdem proĩciam sibi subactu¬
rus aggrederet᷑. Quo cum
ualido excitus aduentante
supplemento uirib ꝯũitis
cesaraugustã usq accesserũt
Acuiꝰ urbis ingressu phi¬
biti obsidionem adoriuntũr.
Et resistentibus opidanis c̃ũ
lĩma ui utrinq decerneret᷑
tandem hispani ip̃a obsidio¬
nns dispositione et francor
feroti ꝑterriti aĩositate aĩos
a plio reuocauerũt. ac tota

Expanded text:
positus in sopore, inspicit a quodam sene claves sibi portae Parisiacae porrigi. Interrogans quid hoc fieret? accepit responsum, ut salvas eas faceret. Quod post civitatis ejus episcopo decedente, dum praecellentissimo regi Childeberto occurreret, in ejus electione effehildebertus autem rex, qui anterioribus ut superius declaratum est, annis Hispaniam ingressus Toletum urbem ceperat, Clotarium fratrem suum, cum quo foedus firmaverat, sollicitavit in adjumentum sui; quo, ejus fretus societate, eamdem provinciam sibi subacturus aggrederetur. Quo cum valido exercitus adventante supplemento, viribus conjunctis, Caesaraugustam usque accesserunt. A cujus urbis ingressu prohibiti, obsidionem adoriuntur. Et resistentibus oppidanis, cum summa vi utrinque decerneretur, tandem Hispani, ipsa obsidionis dispositione et Francorum feroci perterriti animositate, animos a praelio revocaverunt, ac, to
Abbreviated transcription (Latin):
implorandã cõuersi assũptis
crucib cũ letama murũ ob¬
ambulãtes cirtũ ire ceperũt
Quod reges cernẽtes aliquod
maleficiũ exertere suspicati
sũt Captũ q quẽdam ex rusti¬
cis solicitiꝰ int̾rogãt cuius
religionis habitatores ciuita¬
tis essent. aut quid urbeni
circũeudo precantationis
agerent. Quibus ille. Giues
urbis ut ad nos nchil hesi¬
tans uemat. Quem aduem¬
entem childebertus taliter
alloquit᷑. E pĩane inquit reli¬
gioins ac unius ueri dei
uos agnostentes ẽẽ cultores
parcere uobis decreuimꝰ Si
assensũ nostre petitioni tu
qui antistitis in hoc loco fũge¬
ris officio prebens nobis sĩti
uiicentii reliquias contuleris

Expanded text:
implorandam conversi, assumptis crucibus cum litania murum obambulantes circuire coeperunt. Quod reges cernentes, aliquod maleficium eos exercere suspicati sunt, captumque quemdam ex rusticis sollicitius interrogant cujus religionis habitatores civitatis essent, aut quid urbem circumeundo praecantationis agerent? Quibus ille: « Civeurbis ut ad nos nihil haesitans veniat. » Quem advenientem Childebertus taliter alloquitur: « Christianae, inquit, religionis ac unius veri Dei vos agnoscentes esse cultores, parcere vobis decrevimus, si assensum nostrae petitioni tu, qui antistitis in hoc loco fungeris officio, praebens, nobis sancti Vincentii reliquias contuleris,
Abbreviated transcription (Latin):
testanit᷑ eximius leuita enitu
Pontifex inl moratus eisd
icliti leuite ac martiris sto¬
Quam illi condigno honore
sustipientes obsidionem
iuxta promissũ soluũt.
Et deuastata om̃i ꝓiuĩcia
cũ spolus et ingenti preda
natuĩ repetunt solum

Expanded text:
estantur, eximius levita enituit. » Pontifex nil moratus, ejusdem inclyti levitae ac martyris stoQuam illi condigno honore suscipientes, obsidionem juxta promissum solvunt. Et devastata omni provincia, cum spoliis et ingenti praeda nativum repetun
Abbreviated transcription (Latin):
dos dirigeret orabat. Childe¬
bertus existimãs suam adhuc
germanã constãtmopoli dege
legatis mauricii acquiestens
ut suam posset sororẽ recipe
iterũ francorũ exercitũ ad
ytaliam cõtra longobardos
direxit. Uerũ lon gobardis
aciem produc̾e atq adu̾sarũs
ire obiuã meditantib franci
ac alemam dissensionem inter
se habentes sine ullus lucri
conquisitione ad patriã reme¬
tts. suscepit regendã. Postꝙͣ
pelagius absq ussione pͥnci¬
pis ordinatus est. eo ꝙ longo¬
bardi obsiderent romã nec poss
quisꝙͣ a roma progredi.

Expanded text:
citum dirigeret, orabat. Childebertus existimans suam adhuc germanam Constantinopoli degere, legatis Mauricii acquiescens, ut suam posset sororem recipere, iterum Francorum exercitum ad Italiam contra Longobardos direxit. Verum Longobardis aciem producere atque adversariis ire obviam meditantibus, Franci ac Alemanni, dissensionem inter se habentes, sine ullius lucri conquisitione ad patriam remectus suscepit regendam. Post quem Pelagius absque jussione principis ordinatus est, eo quod Longobardi obsiderent Romam, nec posset quisquam a Roma progredi.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis seguinꝰ
archiepũs ab ymo cͥepit re¬
staurare cenobiũ sancti petri
melidunensis et monachos
ibi mittens abb̃em eis p̾fecit
N ip̃o ãno tradidit gal¬
terius miles et uxor
eius castellũ milidunũ odom
comiti. Congregans ũo rober¬
tus rex exertitũ copiosũ ualde.
et burchardus cõuocatos q
normanos cũ duçe suo ricardo
obsedit castrũ mulidumĩ. capto
igit᷑ castro suspensus est galte¬
rius et uxor eius in patibulo.
Burchardus aũt comes recepit
castrũ milidunũ sicut ante
possederat.

Expanded text:
venerabilis Seguinus archiepiscopus ab imo coepit restaurare coenobium sancti Petri Milidunensis, et monachos ibi mittens, abbatem Walterium In ipso anno tradidit Walterius miles et uxor ejus castellum Milidunum Odoni militi . Congregans vero Robertus rex exercitum copiosum valde et Burchardus comes, convocatosque Nort mannos cum duce suo Richardo, obsedit castrum Milidunum. Capto igitur castro suspensus est Walterius et uxor illius in patibulo. Burchardus autem comes recepit castrum Milidunum sicuti ante possederat.
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ tenebat sollerter ad uicto¬
riani usq ꝑduxit. S hec
ꝓprio digesta referent᷑ ĩ loco
Nũc hystorie ordo texatur.¬
¶ Explicit prohemiũ inci¬

Expanded text:
gnum tenebat, solerter ad victoriam usque perduxit. Sed haec proprio digesta referentur in loco. Nunc Historiae ordo texatur. Explicit Prooemium. INCI
Abbreviated transcription (Latin):
hugo rex. sepultusq est in ba¬
silica beati diomsii martiris
parisius. Qui successit robertꝰ
filus eius regũ pussimꝰ et
modestus.

Expanded text:
Hugo rex, sepultusque est in basilica beati Dyonisii martiris Parisius. Cui successit Robertus, filius ejus, in regnum, piissimus et modestus.
Abbreviated transcription (Latin):
petrogoriũ et ageniũ aqͥtame¬
urbes cũ ĩstructis dirigit co¬
pus. Qui fugato ragnoaldo
duce p̃dictas urbes inuasit.
Uxorem q ragnoaldi cunctis
rebus expoliauit.

Expanded text:
Petrocoricum et Agennum,urbes, cum instructis dirigit copiis. Qui fugato Ragnoaldo duce, praedictas urbes invasit uxoremque Ragnoaldi cunctis rebus exspeliavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiri milicie conferre secum
cepere. et indigne ferre impe¬
ratorem qui millo romane
ftirpis nobilitaret᷑ parente
tam nequit̾ ip̃os oppͥñe uelle
Nec se diutiꝰ ꝓpeti posse extm̃i
trrãnũ cũ haberẽt exercitu
nubernatorẽ. His secũ milites
ut romam imperii suscipiat

Expanded text:
viri militiae, conferre secum viri militiae, conferre secum coepere et indigne ferre imperatorem, qui nullo Romanae stirpis nobilitaretur parente, tam nequiter ipsos opprimere velle. Nec se diutius perpeti posse externum tyrannum, cum haberent in exercitu peratorem. His secum milites nt Romani imperii suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
philipicus et quid s̃ ultit
spemi accidisset ãmirão augis
de terra leuauit. et ut ip̃e
ei magis remitteret si quam
aduersus eũ maliciam retine¬
ret orauit. Cui mauricius.
Tu magis inquit indulge et
si quispiam in ex̃citu sit hono
ei omnẽ ex ordine uisionẽ.
P hilippicus uo respõdit nullũ
se militũ nosse qui focas dicet᷑
noĩe. Esse uero intͤ gregarios
stratorẽ p̾sci pat̾cii uocabulo
focam atq eidem iuro formi¬
dolosam messe temeritatem.
Ao hec cesar. Si quidem est
formidolosus et sangͥnarius.
Paucis int̾im int̾iectis dieb
irruere in eos qui pactionem
statutam transgressi romanas
sibi attributas incessabãt custo¬
dias. uolens iter cũ exercitu
arripuit. Porro in t̾̃ra hostili
cõstitutꝰ cũ milites furto ac
rapinis abstinere cõpelleret
n ͨ tñ largiret᷑ consueta stip̃e¬
dia S insuꝑ ĩ deẜtis tñsigẽ
yberna cogeret tp̃a nõ mĩmũ
in se excitauit seditionis. hac
etem̃ offensi acerbitate uet̾is

Expanded text:
Philippicus, et quid sibi ultra spem accidisset admirans, Augustum de terra levavit, et ut ipse ei magis remitteret, si quam adversus eum malitiam retineret, oravit. Cui Mauricius: « Tu magis, inquit, indulge, et si quispiam in exercitu sit honorei omnem ex ordine visionem. Philippicus vero respondit nullum se militum nosse, qui Focas diceretur nomine; esse vero inter gregarios stratorem Prisci patricii vocabulo Focam, atque eidem viro formidolosam inesse temeritatem. Ad haec Caesar: « Si quidem est formidolosus et sanguinarius. » Paucis interim interjectis diebus, irruere in eos qui, pactionem statutam transgressi, Romanas sibi attributas incessebant custodias, volens iter cum exercitu arripuit. Porro in terra hostili constitutus, cum milites furto ac rapinis abstinere compelleret, nec tamen largiretur consueta stipendia, sed insuper in desertis transigere hiberna cogeret tempora, non minimum in se excitavit seditionis. Hac etenim offensi acerbitate veteris
Abbreviated transcription (Latin):
S Ihũ inquit bone qui hũamũ
genꝯ tuo sacro redemisti san¬
gũie Iube me mĩc potiꝰ male
cõmissa luere et uẽturi udichi
diem nõ formidare ymo ele¬
ctorũ tuorũ participẽ fac ẽẽ
Tut qui loquebat᷑. Cradat᷑ ait
mauriciꝰ foce militi cũ uxore
et duob filus. Eiugilas enpe¬
rator a somno et iusionẽ secũ
ñe reuoluẽs aduocari uissit
phitippitũ generũ suũ quẽ
aliqñ arripiende tyramdis

Expanded text:
« O Jesu, inquit, bone, qui humanum « O Jesu, inquit, bone, qui humanum genus tuo redemisti sanguine, jube me nunc potius male commissa luere, et venturi judicii diem non formidare, imo electorum tuorum participem fac esse. » Tunc qui loquebatur: « Tradatur, ait, Mauricius Focae militi, cum uxore et duobus filiis. » Evigilans imperator a somno, et visionum secum ipse revolvens, advocare jussit Philippicum generum suum, quem aliquando arripiendae tyr
Abbreviated transcription (Latin):
igmis incendia nõ destitit ĩplo¬
rare Rediens porro p̃fecus
ascitis solitariis imperitori
miciauit dicens quia incole
mͥ ꝙ hũilitatis tue pces ex¬
audiens deus sempit̾na qͥdẽ
qo te puaret głia. uerũtaniẽ
huis tp̃alio honorẽ quo frue¬
ris imperii cũ magna abe
aufferet ignomima Qnuisus
est imperitor qr et si tusito¬
ria nõ effugeret mala mori
perderet tñ preparata iustis
pmia. Ilam ip̃m etiam tali
dignatio. Quadã nocte alto
alto depssus sopore uidit se
enee saluatoris ymagim que
ante fores palatii posita erat
assistere. et uox ex ip̃o ĩcarnati
uerbi caractere audita est
Dicens. Date mauriciũ. Et ap̃p¬
hendentes eũ quidã ignote
forme et claritatis ministri
statuerũt ante pñciam loquẽ¬
tis. Wox q iterũ sonuit int̾ro¬
gans illũ. uid magis eliget
utrũ in isto seculo que nequit̃
egerat recipere. an futuro ea
ẜuare examim. Cui mauritis

Expanded text:
ignis incendia, non destitit imploignis incendia, non destitit implorare. Rediens porro praefectus a sanctis solitariis, imperatori nunciavit dicens: « Incolae mihi quod humilitatis tuae preces exaudiens Deus, sempiterna quidem non te privaret gloria; verumtamen hujus temporalis honorem, quo frueris, imperii, cum magna a te auferret ignominia. » Gavisus est imperator quia, etsi transitoria non effugeret mala, non perderet tamen praeparata justis praemia. Ac ipsum etiam tali dignatio. Quadam nocte, alto depressus sopore, vidit se aeneae Salvatoris imagini, quae ante fores palatii posita erat, assistere, et vox ex ipso incarnati Verbi charactere audita est, dicens: « Date Mauricium. » Et apprehendentes eum quidam ignotae formae et claritatis ministri, statuerunt ante praesentiam loquertis. Voxque iterum sonuit, interrogans illum: « Quid magis eligeret, utrum in isto saeculo quae nequiter egerat recipere, an futuro ea servare examini. » Cui Mauricius:
Abbreviated transcription (Latin):
demq cõtra hostes diras
sepe uictoriã obtimũt. hum
quoq qui et auares appellãt᷑
euis uirtute deuicti sũt. hic
medio imperii sui tp̃e dñ
diuine legi cõtrarias p̃cep¬
tiones ederet et a beato gre¬
gorio frequẽter ãmonitus
ear cdrrig̾e nollet. yuis eidẽ
iuro dei quia factis nõ pote¬
rat ubio ñiurias irrogare
nõ desisteret tali meruit a
dño redargutione coherteri
Quidã monastico scemate ado¬
ꝑtus cõftãtmnopolim degens
exemptã nagnia spatam a
porta ciuitatio usq ad fratuã
gladiatoris que in medio fori
erat posita ꝑferens ꝓmĩtia¬
uit imperatorẽ gladio pume¬
dit. Quod augustus audiẽs
Ualde ꝑtimuit. uocatum Q
quedam p̃fectorii ordis uirũ
sibi familiarissimũ ad sanctos
in suꝑioris egipti heremo ma¬
nentes cũ encenuis cereorũ
at thiimamatũ misit om̃i cũ
deuotõe depostens ut prose
din exorarent clemenciam
Ip̃e quoq pias conditoris
sue aures die noctu q nõ desut
p̾cibus pulsare. ac ut su a m

Expanded text:
ra hostes dimicans, saepe victoriam obtinuit. Huni quoque, qui et Avares appellantur, ejus virtute devicti sunt. Hic medio imperii sui tempore, dum divinae legi contrarias praeceptiones ederet, et a beato Gregorio frequenter admonitus, eas corrigere nollet, imo eidem viro Dei, quia factis non poterat, verbis injurias irrogare non desisteret, tali meruit a Domino redargutione coerceri. Quidam monachico schemate adopertus Constantinopoli degens, exemptam vagina spatham a porta civitatis usque ad statuam gladiatoris, quae in medio Fori erat posita, perferens, pronuntiavit imperatorem gladio puniendum. Quod Augustus audiens, valde pertimuit, vocatumque quemdam praefectorii ordinis virum sibi familiarissimum, ad sanctos in superioris Aegypti eremo manentes, cum exeniis cereorum ac thymiamatum misit omni cum devotione, deposcens ut pro se Domini exorarent clementiam. Ipse quoque pias Conditoris sui aures die noctuque non desiit precibus pulsare, ac, ut sua in
Abbreviated transcription (Latin):
tricem mox retrorsũ fugam
arripuit cũ thesauro uersꝯ
moriennã. Imꝑator autens
in eis deni locis ĩmorãs expe¬
ctauit p̾ͥmores regni sui. Hugo¬
nem abben. bosoneni. b̾nardũ.
aruenicũ comitem. Itẽqz ber¬
nardũ gothie marchionem
quos secũ ire iusserat. Qui
Una cũ aliis regni pͥmoribus
exceptis paucis et epĩs adusꝯ
eũ conspirantes cõuirauerãt᷑.
et comperiens eos nõ uẽturos
ut audierũt ip̃e et pp̃a iches
appropinquare harlomãnum
Imperator post richildem fugã
arripuit. et papa iõhes u̾sus
roma concite festinauit. per
queni karolus imperator yma¬
gniem saluatoris in cruce fixã
ex auro multi ponderis fabresti¬
ctam et gẽmis p̾ciosis ornatã

Expanded text:
tricem, mox retrorsum fugam tricem, mox retrorsum fugam arripuit cum thesauro versus Moriennam. Imperator autem in eisdem locis immorans, exspectavit primores regni sui, Hugonem abbatem, Bosonem, Bernardum Arvernicum comitem itemque Bernardum Gothiae markionem, quos secum ire iusserat; qui una cum aliis regni primoribus, exceptis paucis, et episcopis adversus eum conspirantes coniuraverant. Et comperiens eos non venturos, ut audierunt ipse et papa Iohannes appropinquare Karlomannum, imperator post Richildem fugam arripuit, et papa Iohannes versus Romam concite festinavit. Per quem Karolus imperator imaginem Salvatoris in cruce fixa, ex auro multi ponderis fabrefactam et gemmis preciosis ornatam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aut professiomis anathe¬
mate usq ad satisfactionem
teneat᷑ om̃i tp̃e adnoxius
Patratores et incitatores huiꝰ
concilii. si quidem clerici fuerĩt᷑
deponãt᷑. Laici uero et mõchi
ꝑpetuo anathemate feriant᷑. Ut
quia synodus ano preterito apud
pontigonem hinic habita secus
andͣuacũ inl profuit usq qua
ista debeat p̃ualere. Nũciauit
etiam int̾ alia isdem adalgariꝰ
p̾misit odracũ scdĩ scrinii nota¬
riũ. goiramiũ comitẽ et pipinũ
atq heribertũ ad ꝓcuranda
ĩp̃ius pape ẜuicia. Ip̃e aũt
festinato prexit ire ad eũ quẽ
obiuũ habuit apud uercellis
ciuitatem. et recepto cũ honore
maxĩo ꝑrexit simul usq ad
papiam ubi eis nũciatũ est
nõ interta relatione harlomã¬
nũ ludouici frĩs sui filiũ cũ
maxima multitudine bella¬
torũ suꝑ eos uenire. Quãpp̃
relinquẽtes papiam uenerũt
ad tardimã. et consecrata ri¬
childis a p̃pa icħe ni impera¬

Expanded text:
tatis vel professionis, anathetatis vel professionis, anathemate usque ad satisfactionem teneatur omni tempore adnexus; patratores et incitatores huius consilii, siquidem clerici fuerint, deponantur, laici vero et monachi perpetuo anathemate feriantur, ut, quia synodus anno praeterito apud Pontigonem hinc habita secus Andranacum nil profuit, usquequaque ista debeat praevalere. Nunciavit etiam inter alia isdem Adalgariuspraemisit Odacrum secundi scrinii notarium, Goiramnum comitem et Pippinum atque Heribertum ad procuranda ipsius papae servitia. Ipse autem festinato perrexit ad eum, quem obvium habuit apud Vercellis civitatem; et recepto cum honore maximo, perrexerunt simul usque Papiam. Ubi eis nunciatum est non incerta relatione, Karlomannum, Hludowici fratris sui filium, cum maxima multitudine bellatorum super eos venire. Quapropter relinquentes Papiam, venerunt ad Tardunam, et consecrata Richildis a papa Iohanne in impera
Abbreviated transcription (Latin):
neustria tributũ illis normanis
qui in ligeri erant stdñĩ ꝙ sibi
ab eis fuit impositũ undẽcũq
ualuerũt reddere ꝓcurarũt.
Domnꝰ aũt imꝑator karolus
de carisiaco compendiũ. Indeq
per suessionis ad remũ ciuitatẽ
et sic iter suũ ꝑ catalauins
et pontigonẽ atq lingonis
peragens cũ uxore. et maxĩa
auri et argenti taballorũ q
ac facultatũ aliarũ copia de
francia italiam petut. et ueni¬
ens ultra uirim usq ad urbã
obiuũ habuit ad algariũ ep̃m
queni mẽse februario rom̃a
direxerat pro agenda synodo
a papa Ioh̃e. cuiꝰ exemplar idẽ
adalgarius pro muñe magno
imperatori detulit. Sũma ꝟo
eus dem synodi post multas
et multiplices laudes imꝑatoris
hec est ut electio et promotio
ad imperialia sceptra ãno p̃te¬
rito rome celebrata extunt
et nũc et ĩppetuũ firma et
stabilis maneat. Quani si qͥs
ꝑturbare aut uiolare tempta¬
uerit cuiustũq sit ordĩs digni¬

Expanded text:
Neustria, tributum illis Nortmannis Neustria, tributum illis Nortmannis qui in Ligeri erant secundum quod sibi ab eis fuit impositum, undecumque valuerunt, reddere procuraverunt. Domnus autem imperator Karolus de Carisiaco Compendium, indeque per Suessionis ad Remum civitatem, et sic iter suum per Catalaunis et Pontigonem atque Lingonis peragens, cum uxore et maxima auri et argenti caballorumque ac facultatum aliarum copia de Francia Italiam petiit. Et ens ultra Jurum usque ad Urbam, obviam habuit Adalgarium episcopum, quem mense Februario Romam direxit pro agenda synodo a papa Johanne, cujus exemplar isdem Adalgarius pro munere magno imperatori detulit. Summa vero ejusdem synodi post multas et multiplices laudes imperatoris haec est, ut electio et promotio ad imperialia sceptra anno praeterito Romae celebrata, ex tunc et nunc et in perpetuum firma et stabilis manebit; quam si quis perturbare aut violare tentaverit, cu
Abbreviated transcription (Latin):
mayi ep̃os remẽsis prõiũtie s
et aliarũ ꝓiũtiarũ compendio
cõnocauit. et ecc̃am quã in
eodem oratorio construxerat
cũ multo apparatu in sua. et
ab eis demi ep̃ĩs consecrari fecit.
habuit. ubi per capitula qͣlit᷑
regnũ francie filius sius ludo¬
uicus cũ fidelibus eius et
regin p̾moribus regeret. usq
dũ ip̃e roma rediret ordina¬
uit. et quomi ͦ tributũ de ꝑte
regni francie quam ante mor¬
tem lotharii habuit. s et de
burgũdia exigeret᷑ disposuit.
s ut de mansis in dñicatis
solidus unꝰ. de uno quoq mãso
ingenuo quatuor denarii de
censu dm̃co et quatuor de
facultate masuarii. de mãso
u̾o ẜuili duo denarii de cẽsu
dm̃co. et duo de facultate mã¬
suarii. Et unusquisq epũs
plurmiũ quĩq solidos a quo
minimũ m ͦͬ denarios. ep̃i
De singulis pbr̃is acciꝑent.
et missis dñicis redderent.
ad idem tributũ exsoluendũ
acceptũ fuit. Dũma uero tͥbuti
fuerũt do. milia libre argenti

Expanded text:
Mai episcopos Remensis provinciae, sed et aliarum provinciarum Compendio convocavit, et ecclesiam quam in eodem oratorio construxerat cum multo apparatu in sua et ab eisdem episcopis consecrari fecit. ndis Iulii habuit, ubi per capitula, qualiter regnum Franciae filius suus Hludowicus cum fidelibus eius et regni primoribus regeret, usque dum ipse Roma rediret, ordinavit, et quomodo tributum de parte regni Franciae quam ante mortem Lotharii habuit, sed et de Burgundia exigeretur, disposuit, scilicet ut de mansis indominicatis solidus unus, de unoquoque manso ingenuili 4 denarii de censu dominico et 4 de facultate mansuarii, de manso vero servili duo denarii de censu dominico et duo de facultate mansuarii, et unusquisque episcplurimum quinque solidos, a quo minimum 4 denarios episcopi de singulis presbiteris acciperent et missis dominicis redderent. titit, ad idem tributum exsolvendum acceptum fuit. Summa vero tributi fuerunt quinque milia librae argenti
Abbreviated transcription (Latin):
Arolus igit᷑ imperator
in compendio q̃drage¬
simã peragens pascha dñi
celebrauit. et missos apł̃ici Ioħis
petrũ ep̃m forosimpromi. Itẽq
petrũ epm̃ Senogallie suscepit¬
ꝑ quos tam x̾bis ꝙͣ lr̃is ẽũ apłĩcꝰ

Expanded text:
arolus autem imperator in Compendio quadragesimam peragens, pascha Domini celebravit et missos apostolici Iohannis Petrum episcopum Foro-Simpronii itemque Petrum episcopum Senogalliae suscepitr quos ta
Abbreviated transcription (Latin):
regiam habebãt. ꝑ quos p̃dictꝰ
pontifex mandauit/ meliꝰ ẽe
illũ uocari regeni apud quen
sũma ptãs consisteret/ Dataq

Expanded text:
regiam habuerunt; per quos praedictus pontifex mandavit, melius esse illum vocari regem, apud quem summa potestatis consisteret; dataq
Abbreviated transcription (Latin):
Unc etiam bone memorie
gloriosus domnꝰ childe¬
bertus rex iustus migrauit
ad dmñ. Regnauit aũt ãmis
xuii. Sepultus q est cauciato
monasterio in basilica sancti
stephani prothomartiris. sreg¬
nauit qz dagobertus puer fi¬
lius eius pro eo: Habebat igit᷑
grimoaldus uxorẽ in matmoͫ
noĩe theudesindem filiã radbodi
ducis gentilis. Erat qz ip̃e
grimoaldus maior domus
pius. modestus. mãsuetus. et
dico pemptus est a rangario

Expanded text:
unc enim bonae memoriae gloriosus domnus Childebertus rex iustus migravit ad Dominum; regnavit autem annis 17 sepultusque est Cauciaeco monasterio in basilica sancti Stephani protomartyris. Regnavitque Daygobertus puer, filius eius, pro eo. Habebat igitur Grimoaldus uxorem in matrimonium nomine Theudesindam, filiam Radbodis ducis gentilis. Eratque ipse Grimoaldus maiorum domus pius, modestus, mansuetus et dico peremptus est a Rangario
Abbreviated transcription (Latin):
et incensis complurib uile
et capta nõ modica preda re¬
gressi sũt. Sinili mͦ post eqͥno¬
ctiũ autũnale a comitib marche
britanie in possessionem cuiꝰ dã
britonis qui tũc rebellis extite¬
rat nõĩe huiuhomartꝰ expe¬
ditio facta et omia ferro et
igni uastata sũt. Peracto con¬
uẽtu qui attimaci habebatur
donnn ꝯ imperator uenãdi gr̃a
arduennã petiit. Lothariũ ꝟo
filiũ suũ in ytaliã misit. Eũ
quo uualachũ monachũ ꝓpin¬
quũ suũ frẽm uidelicet adalard
abbis et gerungũ hostiariorũ
magr̃m una direxit quorũ
concilio et in re familiari et
in negocus ad regni cõmoda
ꝑtinentib uteret᷑. Pipmũ aũt
in aquitamã ire p̾cepit. Quẽ
tñ pͥus filiam tentberti comi¬
tis mat̾censis in c̃ouigui fecit
accipere. et post mipcias cele¬
bratas ad ottiduas partes pro¬
ficisti. Ip̃e uero peratta autũ¬
nali uenatione tnsrhem̃i ad
hiemandũ in loco qͥ fñconofurd

Expanded text:
et incensis compluribus villis et incensis compluribus villis et capta non modica praeda regressi sunt. Simili modo post aequinoctium autumnale a comitibus marcae Brittanicae in possessionem cuiusdam Brittonis, qui tum rebellis extiterat, nomine Wihomarcus, expeditio facta, et omnia ferro et igni vastata sunt. Peracto conventu, quod Attiniaci habebatur, domnus imperator venanditiit; Hlotharium vero filium suum in Italiam misit, cum quo Walahum monachum, propinquum suum, fratrem videlicet Adalhardi abbatis, et Gerungum ostiariorum magistrum una direxit, quorum consilio et in re familiari et in negotiis ad regni commoda pertinentibus uteretur. Pippinum autem in Aquitaniam ire praecepit, quem tamen prius filiam Theotberti comitis Matricensis in coniugium fecit accipere, et post nuptias celebratas ad occiduas partes proficisci. Ipse vero, peracta autumnali venatione, trans Rhenum ad hiemandum in loco qui Franconofurd
Abbreviated transcription (Latin):
Nno quarto regni bur¬
gũdie a childeberto su¬
childebertus cũ uxore ꝓpriar
sicut fert᷑ ui uenem extingut
Nic est chil debertus filies
berti qui etiaom uimior dictus est
Cui successerũt dus filii sui adhuc
pueruli sub tutela auie brum¬
childis constituti. Et theodeb̾to
quidẽ regnũ austrasiorũ quod

Expanded text:
nno IV regni Burgundiae a Childeberto susChildebertus cum uxore propria, sicut fertur, vi veneni exstinguitur. Hic est Childebertus filius Sigeberti, qui etiam Junior dictus est. Cui successerunt duo filii sui, adhuc pueruli sub tutela aviae Brunechildis constituti; et Theodeberto quidem regnum Austrasiorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
de tridentmo data est redem¬
ptio per capud uniuscuiusq
Uiri solidus inłꝰ usq ad sũmã
solidorũ sexcentorũ. Interea
francorũ exertitus cũ esset
tempus estuũ p̃p̃ inconsueti
aeris incõmoditatem dissin¬
terie morbo grauiter labora¬
bat᷑. Cũq ꝑ triũ curricula
mensiũ italiam ꝑuagaret᷑
neq regem quem ꝑditum
uenerat attingere ualeret
eo ꝙ se intra ticmensem urbẽ¬
cotmeret aeris ut diximus¬

Expanded text:
de Tridento, data est redemde Tridento, data est redemptio, per capud uniuscuiusque viri solidus unus usque ad solidos sexcentos. Interea Francorum exercitum, cum esset tempus aestivum, propter inconsueti aeris incoteriae morbo graviter laborabat. Cumque per trium curricula mensium Italiam pervagaretur, neque regem, quem perditum venerat, attingere valeret, eo quod se intra Ticinensem clausisset urbem, aeris, ut diximus
Abbreviated transcription (Latin):
tatois castrũ accessisset iaculo
sub manulla sauciatus ceridit.
et mortuus est. At uero an¬
Doaldus et sex duces francorũ
ad mediolanensium uemiẽtes
in cãpestrib castra posuerũt.
Quo loco imperatoris legati
ad eos uenerũt mĩciantes
adesse exercitũ in adutoriũ
eorũ. dicentes q qr post tͣduũ
Una cũ eis ueniemꝰ. et hoc
uobis erit signũ. Cũ uideritis
Uille huiꝯ que in mõte est
sita. domos incendio cõcre¬
mari. fumũ q usq ad celos
conscendere noueritis nos
cũ cohortib quas politemur
aduentare. Sz expectantes
francorũ duces diebus sex
iuxta placitũ nillũ ex his
quos legati promserãt ueñe
cospexerũt. Cedmꝰ aũt cũ
tridecim ducibus leuam italie
ingressus q̃iũq castella cepit
a quib etia sacramẽta exegit.
In tridentino quoq territorio
decem castella a francis diruta
et cõmanẽtes in eis uiiũsi
ducti captiui. Pro ferruge Reo
castro int̾cedentib ep̃is inge¬
nuno de sauione et agnello

Expanded text:
tionis castrum accessisset, jaculo sub mamilla sauciatus cecidit et mortuus est. At vero Andoaldus et sex duces Francorum, ad Mediolanensium urbem venientes, in campestribus castra posuerunt. Quo loco imperatoris legati ad eos venerunt, nuntiantes adesse exercitum in adjutorio eorum, dicentesque: « Quia post triduum una cum eis veniemus, et hoc vobis erit signum: cum videritis villae hujus, quae in monte est sita, domos incendio concremari, fumumque usque ad coelos conscendere, noveritis nos cum cohortibus, quas pollicemur, adventare. » Sed exspectantes Francorum duces diebus sex juxta placitum, nullum ex his quos legati promiserant venisse conspexerunt. Cedinus autem cum tredecim ducibus laevam Italiae ingressus, quinque castella cepit, a quibus etiam sacramenta exegit. In Tridentino quoque territorio, decem castella a Francis diruta, et commanentes in eis universi ducti captivi. Pro Ferruge vecastro, intercedentibus episcopis Ingenuino de Savione et Agnello