comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alpini om̃es galli. nec tamen et clades defectresqꝙ
sotioꝵ mouerunt ut pacis nunq̃ mentio apudro¬
manos fieret. Neq ante consulis romani aduen¬
tum. Nec postqͣ hiis rediit. renouauitq memori¬
am accepte cladis. Quo in tempore ip̃o adeo ma¬
gno animo ciuitas fuit. ut consuli ex tantaclade
gmẽsiũ ductor fuisset. nichil recusandũ suppłi¬
tii foret.
Et hannibal post cannensem pugna capta
ac directa confestim ex apulia in samniu me¬
se compsam traditurũ. Compsanus erat trebius no¬
bilis inter suos s p̾mebat cũ compsinoꝵ factio
familie ꝑ grãm romanoꝵ pocentis post fama canẽ¬
sis pugne uulgatũq trebi sermonib aduentũ an¬
nibalis. cum compsam urbem excessissent sine certa¬
mine tradita urbs peno. p̾sidiuq occeptu est. Ibi
predia oĩ atq impedimẽtis relictis excititu parti¬
to magonem regionis eius urbes aut deficiẽtes

Expanded text:
alpini omnes Galli. nec tamen eae clades defectionesque alpini omnes Galli. nec tamen eae clades defectionesque sociorum mouerunt ut pacis usquam mentio apud Romanos fieret neque ante consulis Romam aduentum nec postquam is rediit renouauitque memoriam acceptae cladis; quo in tempore ipso adeo magno animo ciuitas fuit ut consuli ex tanta cladeginiensium ductor fuisset, nihil recusandum supplicii foret.Hannibal post Cannensem pugnam ltcastraquegt capta ac direpta confestim ex Apulia in Samnium mose Compsam traditurum. Compsanus erat Trebius nobilis inter suos; sed premebat eum Mopsiorum factio, familiae per gratiam Romanorum potentis. post famam Cannensis pugnae uolgatumque Trebi sermonibus aduentum Hannibalis cum Mopsiani urbe excessissent, sine certamine tradita urbs Poeno praesidiumque acceptum est. ibi praeda omni atque impedimentis relictis, exercitu partito Magonem regionis eius urbes aut deficientes
Abbreviated transcription (Latin):
gacos uenisse .l. scriboniu et.c̃. calpurinũ. et .i. ma¬
niliu. Tum demu ab cognato scriboni. Ta .pi. dere
natu et nouos legatos tres ad ham̃bale̾ reu̾tisse. S¬
cem ueteres remãsi sse. ꝙ ꝑ causa reognoscendi noĩa
captiuor ad hannibale exitineit regressi religionese
ex soluissent. de his dedendis magna contẽtiõe actum in
senatu esse uictosq paucis sencr̃tus qui dedendos cen¬
suerint. Ceteꝵ proximus censorib adeo om̃ibuis ñ¬
tis ignominisq confectas esst ut quidam eor mortuͦ
sibi ip̃i consiuerint ceteri non foro solum ortiraeinde
uita. S prope luce ac publico carierint. Mtratima¬
gie adeo discrepare inter auctores quã quid ueri sit
discemere queas. Quanto aũt maror qades supo¬
tibus cladibus fuerit ueł ea res iudicior que cad
lucani preter hos. sunc̃tini. et grecoꝵ om̃es fcime
ora tarentini. inctpõtini. erothonẽses locriq ex his¬

Expanded text:
gatos uenisse, L. Scribonium et C. Calpurnium et L. Magatos uenisse, L. Scribonium et C. Calpurnium et L. Manlium ; tum demum ab cognato Scriboni tribuno plebisnatum; et nouos legatos tres ad Hannibalem reuertisse, decem ueteres remansisse, quod per causam recognoscendi nomina captiuorum ad Hannibalem ex itinere regressi religione sese exsoluissent; de iis dedendis magna contentione actum in senatu esse uictosque paucis sententiis qui dedendos censuerint; ceterum proximis censoribus adeo omnibus notis ignominiisque confectos esse ut quidam eorum mortem sibi ipuita sed prope luce ac publico caruerint. mirari magis adeo discrepare inter auctores quam quid ueri sit discernere queas. quanto autem maior ea clades superioribus cladibus fuerit uel ea res indicio <est quod Lucani, praeter hos Uzentini, et Graecorum omnis ferme ora, Tarentini, Metapontini, Crotonienses Locrique, et Cis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ is suis adiungunt. atq instructa acie indexcro cornir id
erat flumini propius roma nos milites locant. atin¬
de pedites lenu cormi. extremi equites socioꝵi intr̃are¬
dites ad medium iuncti legionib romanis tenuerunt
iaculatores. ex ceteris leuuuii armoꝵ auxilus primaaci¬
es facta. consules cornua tenerent. Terentius lcuiuim
a melius dextrũ gemino seruilio media pugna tuendi
data. hannibal luce prima balearibus leiq armad
tum premissa. transgressus flumen ut quosq tradu¬
aerat ita macie locabat. Gallos hispanosts eguites reo
ronanam magna exparte crederes aciey na armafie¬
ñt armis et atrebia. Ccteꝵ magna ex parte adtra¬
hmenum captis gallis hispameq scuta eiiedem fa¬
ne ferant fere erant disparts ac dissimiles glad fe
gallis prelongiac sine mucronibus hispano puncti
magis quam cesi ad sueto petere hostem breuitate habbi¬
eS et oum mucronib ance taleus animatus ge nabi

Expanded text:
ias suis adiungunt atque ita instructa acie in dextro cornu—id ias suis adiungunt atque ita instructa acie in dextro cornu—id erat flumini propius—Romanos equites locant, deinde pedites: laeuum cornu extremi equites sociorum, intra pedites, ad medium iuncti legionibus Romanis, tenuerunt: iaculatores ex ceteris leuium armorum auxiliis prima acies facta. consules cornua tenuerunt, Terentius laeuum, Aemilius dextrum: Gemino Seruilio media pugna tuenda data. Hannibal luce prima Baliaribus leuique alia armatura praemissa transgressus flumen, ut quosque traduxerat, ita in acie locabat, Gallos Hispanosque equites proni. Afros Romanam magna ex parte crederes aciem; ita armati erant armis et ad Trebiam ceterum magna ex parte ad Trasumennum captis. Gallis Hispanisque scuta eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii, Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim adsueto petere hostem, breuitate habiles et cum mucronibus. ante alios habitus gentium
Abbreviated transcription (Latin):
at improuida pugnã legiombus actideret se om̃is
culpe exortẽ. om̃is euentus participem fore diceret ue¬
deret ut quibus lĩgua prompta acq temeraria eque
in pugna iugerent᷑ manus. dum alterationabus qnae¬
castris romanoꝵ aquato tores transflumen mattor
Quam inconditam turba cum uix. dum in ripaegte¬
N clamore ac tumultu fugassent statione quoq prona¬
io locatam atq ip̃as prope̾ portas euecti sint Iduero
indignum uisum atumultuano auxilio iam a casero
tomana terreri ut ea modo una causa. ne cxtimplo tran¬
sirent flumen dirigerenq aciem tenuert᷑ romande dr
sum̃a imperii eo die penes paulum fuerit. Itaꝙr uarid
postero die cui sors eius diei impi erat nichil don siaro
collega signum proposuit. instructasq copias flumen
transiuit. sequente paulo quia magis nõ probarẽ. ꝙ̃
nõ adiu̾are consilium poterat. Transgressi flumen¬
y eas quoq quas in castris minoribus habuerant cop¬

Expanded text:
atque improuidam pugnam legionibus accideret, se omnis atque improuidam pugnam legionibus accideret, se omnis culpae exsortem, omnis euentus participem fore diceret; uideret ut quibus lingua prompta ac temeraria, aeque in pugna uigerent manus. dum altercationibus macastris Romanorum aquatores trans flumen mittit. quam inconditam turbam cum uixdum in ripam egressi clamore ac tumultu fugassent, in stationem quoque pro uallo locatam atque ipsas prope portas euecti sunt. id uero indignum uisum ab tumultuario auxilio iam etiam castra Romana terreri, ut ea modo una causa ne extemplo transirent flumen dirigerentque aciem tenuerit Romanos quod summa imperii eo die penes Paulum fuerit. itaque postero die Uarro, cui sors eius diei imperii erat, nihil consulto collega signum proposuit instructasque copias flumen traduxit, sequente Paulo quia magis non probare quam non adiuuare consilium poterat. transgressi flumen eas quoque quas in castris minoribus habuerant cop
Abbreviated transcription (Latin):
stra conmuniunt. fodem ferine interuallo. quo
ad gerionu sicut ante copiis diuisis. aufidius an¬
nis utriusꝙ castris affluens aditum aquatorib ex sua
cus isq oportunitate hant sine certamine dabat. Ex
minorib tamen castris que posita trans aufidium
erant liberis aquabantur romani. quia ripi ultoi:¬
or millum habebat hostium presidium. hannibal siẽ
uanctus toci  adoq̃ uestem mignam. qua par̃ iuitꝰ
iuictus erat. facturos copiam pugnandi consu leo
de rursum solicitari sedicione militari. ac discordia¬
militu siue consulu romana castra. cum Paulusra
sem proniuet flamini temeratatem uaroni. aulũ
semrpesumctimam a segnibuis ducibris eeema plit
hie mullam penes sc culpam esse.ꝙ hannibal uelut su¬
am cepisset italiam se constrictum a collega tenẽi ferru
atq arma iratis. et pugnare aipientibus adummi¬
litibus. Ille si quid proiectis ac prodictis ad inconsustã

Expanded text:
stra communiunt, eodem ferme interuallo quo stra communiunt, eodem ferme interuallo quo ad Gereonium sicut ante copiis diuisis. Aufidus amnis, utrisque castris adfluens, aditum aquatoribus ex sua cuiusque opportunitate haud sine certamine dabat; ex minoribus tamen castris, quae posita trans Aufidum erant, liberius aquabantur Romani, quia ripa ulterior nullum habebat hostium praesidium. Hannibal spem nanctus locis natis ad equestrem pugnam, qua parte uirium inuictus erat, facturos copiam pugnandi consules, de rursus sollicitari seditione militari ac discordia consulum Romana castra, cum Paulus Sempronique et Flamini temeritatem Uarroni Ueciosum timidis ac segnibus ducibus exemplum hic nullam penes se culpam esse, quod Hannibal iam uel<ut> usu cepisset Italiam; se constrictum a collega teneri; ferrum atque arma iratis et pugnare cupientibus adimi militibus; ille, si quid proiectis ac proditis ad inconsultam
Abbreviated transcription (Latin):
tus contineret tomanos. S ꝑeundem lucanũ statiliu
om̃ibus ultra castra transq montis exploratis. cum relie¬
tum esset usum procul hostium agmen. tum dic seqͣn¬
ti eo consilia agitari. cepta. cum utnusq consulis cadẽ
que ante semꝑ fuisse sententia. Ceterum uarroni fere
om̃es. Paulo nemo preter serulium prios anm cõsulẽ
adsentiret᷑. maioris partis sententia ad noua litaadas
clade romana cannas urgente facto profecti sunt. peo¬
pe cum uicum hannibal castra posuerat. au̾sa auol¬
titio uento. qui campus torridis ficcitate nubes:
mulueris uehit. Idcum ip̃is castris ꝑ comodũ fuit tũ
salutare precipuum futuꝵ erat. cum aciem dirigerẽt
ip̃i ad uersi tega tantum ad flante uento in occtatu
puluere effuso hostem pignaturi. Consules satis explo¬
patis ĩtineribus sequentes penum ut uentum ad cã¬
nas est. ut in conspectu penum halebant. bina ca¬

Expanded text:
tus contineret Romanos. sed per eundem Lucanum Statilium tus contineret Romanos. sed per eundem Lucanum Statilium omnibus ultra castra transque montes exploratis, cum relatum esset uisum procul hostium agmen, tum de insequendo eo consilia agitari coepta. cum utriusque consulis eadem quae ante semper fuisset sententia, ceterum Uarroni fere omnes, Paulo nemo praeter Seruilium, prioris anni consulem, adsentiretur, <ex> maioris partis sententia ad nobilitandas clade Romana Cannas urgente fato profecti sunt. prope eum uicum Hannibal castra posuerat auersa a Uolturno uento, qui campis torridis siccitate nubes pulueris uehit. id cum ipsis castris percommodum fuit, tum salutare praecipue futurum erat cum aciem dirigerent, ipsi auersi terga tantum adflante uento in occaecatum puluere offuso hostem pugnaturi. consules satis exploratis itineribus sequentes Poenum, ut uentum ad Cannas est et in conspectu Poenum habebant, bina ca
Abbreviated transcription (Latin):
castra rediit. Ibi plures dies ꝓꝑ mopiam frumenti
manere nequit. nouaq consilia in dies nõ apudmi¬
lites solum mixtos ex conliuione om̃nium genti¬
um. S ctiam apud ducem ip̃m oriebantur. Nam
cum mninitio fremitus deinde apta uociferatio fuis¬
set ce pose̾ntiu stipendiom debitum querentiumq
qnnonã primo. postremo famẽ et mercennarios mi¬
uites.marime hispani generis detraditione ceyiste
consilium fania esset. Ir̃e etiam interdum hannibal
defuga ingalliam dicitur agitasse. ita ut xelieto
peditatu om̃i cum equitatũ se proriperet. Cumt
rec consilia atq hic habitus animoꝵ esset. incastris
mouere indestauit in calidiora atq maturiora eo mes¬
sibus apulic loca simul quo longius ab hoste recessisset.
tͣnsfuga impeditiora leuibus ingemis essent. profec¬
tois est nocte ignibus similiter factis tabernaculisq
paucis inspctiem relictis ut insidiaꝵ parpriori me¬

Expanded text:
castra rediit. ibi plures dies propter inopiam frumenti castra rediit. ibi plures dies propter inopiam frumenti manere nequit, nouaque consilia in dies non apud milites solum mixtos ex conluuione omnium gentium sed etiam apud ducem ipsum oriebantur. nam cum initio fremitus, deinde aperta uociferatio fuisset exposcentium stipendium debitum querentiumque annonam primo, postremo famem, et mercennarios milites, maxime Hispani generis, de transitione cepisse consilium fama esset, ipse etiam interdum Hannibal de fuga in Galliam dicitur agitasse ita ut relicto peditatu omni cum equitibus se proriperet. cum haec consilia atque hic habitus animorum esset in castris, mouere inde statuit in calidiora atque eo maturiora messibus Apuliae loca, simul ut, quo longius ab hoste recessisset, eo transfugia impeditiora leuibus ingeniis essent. profectus est nocte ignibus similiter factis tabernaculisque paucis in speciem relictis, ut insidiarum par priori me
Abbreviated transcription (Latin):
tiare iam efferenti porta signa college iussit. Ꝙ
quãquã uarto egre est passus. flam̃mi tament
recens casus clauduꝙ consulis primo punico
bello memorata naualis clades religionc animoᷤ
incussit diprore ip̃i codie magis distulere quam
prohibuere inminente pestem romanis. Nam for¬
te ita euenit. ut cum refem signa in castra iubent
consuli milites non pararent serui duo formiam ur̾
alter sidicim equitis. seruilio atq atrilio. cõs. inter
papulatores excepti. anunidis fuerant profugerĩt
co die ad dominos. Qui deducti. ad coñs nũtiant
om̃em exercitum hannibalis trasproximos mõtes
scdere in insidiis. horum oportunis aduentus. cõ¬
sules imperio potentes fecit Cum ambitio alterius
suam primum apud cos praua indulgentiarms¬
iestate soluisset. hannibal postq̃s motos magis ma¬
consulte romanos. quam ad ultimum ad ultomĩ¬
temere euectos uidit ne quiquam detecta fratito ĩ

Expanded text:
tiari iam efferenti porta signa collegae iussit. quod tiari iam efferenti porta signa collegae iussit. quod quamquam Uarro aegre est passus, Flamini tamen recens casus Claudique consulis primo Punico bello memorata naualis clades religionem animo incussit. di prope ipsi eo die magis distulere quam prohibuere imminentem pestem Romanis; nam forte ita euenit ut, cum referri signa in castra iubenti consuli milites non parerent, serui duo Formiani unus, alter Sidicini equitis, qui Seruilio atque Atilio consulibus inter pabulatores excepti a Numidis fuerant, profugerent eo die ad dominos; deductique ad consules nuntiant omnem exercitum Hannibalis trans proximos montes sedere in insidiis. horum opportunus aduentus consules imperii potentes fecit, cum ambitio alterius suam primum apud eos praua indulgentia maiestatem soluisset. Hannibal postquam motos magis inconsulte Romanos quam ad ultimum temere euectos uidit, nequiquam detecta fraude in
Abbreviated transcription (Latin):
quendos hostes ac protinus castra dimpienda. et cõsul
alter uelut unus turbe militaris. Paulus ã atq etiã
dicere prouidendum precauendumq esse. postremo
cum aliter neque seditionem. neq ducem seditionis
sustinere posset. marium statilium prefectum cu
turma licane exploratum misit. qui ubi adequi¬
tauit portis subsistere extra munimẽta ceteris u¬
bet. ⁊pse cum duobus equitibus uallum intra¬
uit. Opeculatusq om̃ia cum cura. ytnuntians ⁊¬
insidias profecto esse. ignes in parte castrorum
que uergant in hostem relictos. tabernacula a perta
et om̃ia cara in promptu relicta. argentũ quily¬
&ue ad detinendos acupiditate animos nuĩtiata e¬
rant ea accenderunt. Et clamore sublato amiliti¬
b in signum detur sinc ducibus tr itutos. aut ⁊¬
quaqua defuit. Nam ex timplo uarro signum de¬
dit proficiscendi. paulus cum ei sua spo̾nte cũc¬
tanti pulla quoq anspitio nõ adduxissent. nũ¬

Expanded text:
quendos hostes ac protinus castra diripienda et consul quendos hostes ac protinus castra diripienda et consul alter uelut unus turbae militaris erat: Paulus etiam atque etiam dicere prouidendum praecauendumque esse; postremo, cum aliter neque seditionem neque ducem seditionis sustinere posset, Marium Statilium praefectum cum turma Lucana exploratum mittit. qui ubi adequitauit portis, subsistere extra munimenta ceteris iussis ipse cum duobus equitibus uallum intrauit speculatusque omnia cum cura renuntiat insidias profecto esse: ignes in parte castrorum quae uergat in hostem relictos; tabernacula aperta et omnia cara in promptu relicta; argentum quibusquae ad deterrendos a cupiditate animos nuntiata erant, ea accenderunt, et clamore orto a militibus, ni signum detur, sine ducibus ituros, haudquaquam dux defuit; nam extemplo Uarro signum dedit proficiscendi. Paulus, cum ei sua sponte cunctanti pulli quoque auspicio non addixissent, nun
Abbreviated transcription (Latin):
chil arma secum ferentis milites castra plena omis
fortune publice priuateq relinquit transq proxi¬
mos montes leua pedices instructos condit. dextra
equites impedimenta ꝑ cornuum medium agmina
traducit. ut diripiendis uelut deftis. fuga dominoꝵ
castris occupatum in peditumq hoste opprimeret.:
crebri relicti in castris relieti ignes ut fides ficret du
ip̃e longns spatu fuga precipet falsa imagine ca¬
strorum sicut fabium priore anno frustratus esse in¬
locis tencre consules uoluisse ubi illuxit subducte ⁊
primo stationes. dtinde propius adeuntibus insoli¬
tum silentium admutacionem fecit. Tam satis cõpti
solitudine in castris concurs sit. ad pretoria cõsulũm
nũtiãtiu fugam hostium adeo trepidam ut taber¬
naculis stantibus castra reliquerũt. Quoq fuga ob¬
scurior esset. crebros ctiam relictos ignes clamor inde
ortus ut signa profem uiberent ducerentq ad ꝑse¬

Expanded text:
hil praeter arma ferente secum milite castra plena omnis hil praeter arma ferente secum milite castra plena omnis fortunae publicae priuataeque relinquit, transque proximos montes laeua pedites instructos condit, dextra equites, impedimenta per conuallem mediam traducit, ut diripiendis uelut desertis fuga dominorum castris occupatum impeditumque hostem opprimeret. crebri relicti in castris ignes, ut fides fieret dum ipse longius spatium fuga praeciperet falsa imagine castrorum, sicut Fabium priore anno frustratus esset, tenere in locis consules uoluisse. ubi inluxit, subductae primo stationes, deinde propius adeuntibus insolitum silentium admirationem fecit. tum satis comperta solitudine in castris concursus fit ad praetoria consulum nuntiantium fugam hostium adeo trepidam ut tabernaculis stantibus castra reliquerint, quoque fuga obscurior esset, crebros etiam relictos ignes. clamor inde ortus ut signa proferri iuberent ducerentque ad perse
Abbreviated transcription (Latin):
simaturitas tempoꝵ cxpectata foret. Ceteꝵ tementate cõ¬
sulis ac prospero ingenio. matenam q̃ fortuna dedit.
ꝙ in prohibendis predatoribus tumultario prelio. ac ꝓ¬
cursu magis militum quã ex p̃parato aut in uissu im¬
peratoꝵ orto aut quam parbenis dimicacio fuit. ad.
Ceter uictrribus. effuse sequentibus metu insidiaꝵ absti¬
tit paulus consul. cuius eo dic. nam alterius imꝑita¬
bant imperium erat. uarronem indignantem ac uoci¬
ferantem. emissum hostem emanibus debellariq uicessa¬
tum foret potuisse. hannibal id dapnũ haut egerũnc
pati. quin potius credere uelut uiescatam temeritate
ferocioris consulis ac nouor maxune militu eẽ. et om¬
niũ ei hostiu aut secus qua sua om̃ia nota crant. dis¬
similes discodesq imptate. duas prope partes ty¬
ronum militũ inexercitum esse. Itaq locum et tempuᷤ
insidius actum sc halere ratus. nocte proxima ni¬

Expanded text:
si maturitas temporum exspectata foret. ceterum temeritati consi maturitas temporum exspectata foret. ceterum temeritati consulis ac praepropero ingenio materiam etiam fortuna dedit, quod in prohibendis praedatoribus tumultuario proelio ac procursu magis militum quam ex praeparato aut iussu imperatorum orto haudquaquam par Poenis dimicatio fuit. ad mceterum uictoribus effuse sequentibus metu insidiarum obstitit Paulus consul, cuius eo die—nam alternis imperitabant—imperium erat, Uarrone indignante ac uociferante emissum hostem e manibus debellarique ni cessatum foret potuisse. Hannibal id damnum haud aegerrime pati; quin potius credere uelut inescatam temeritatem ferocioris consulis ac nouorum maxime militum esse. et omnia ei hostium haud secus quam sua nota erant: dissimiles discordesque imperitare, duas prope partes tironum militum in exercitu esse. itaque locum et tempus insidiis aptum se habere ratus, nocte proxima ni
Abbreviated transcription (Latin):
iratoꝵ ciuiũ capit abiecturum ab scimone profcetũ
paulũ tradũt prosequetib primiorib patñ plete¬
tum consule sua plebe prosccuta turba cõspetior
cum dignitates decssent ut in ea castra uencrũt
rermieto nouo exercitu ac uetere. Castrio bifariam
factis ut noua minora essent. proprius hisuman¬
li inucterib maior pars et omne robur iurium
esset. Consulem tum anni priceis matilium. cta¬
tem excusantem romam miscrunt. Geminũ serui¬
lium. inminorib castris legioni romane et sotiu¬
peditum equitumq duobus milibus preficiũt. han¬
nibal quãꝙ̃ parte dimidia auctas hostiu copias cerne¬
bat. tamen aduentu consulu mire gaudere. non solu
enĩ nichil ex raptis indic cõmeatib supabat. S ne
unde rapet quide quicꝙ reliquerat. om̃ib undiq fru¬
mento postꝙͣ ager parum tutus erat in urbes munitas
supesset. hispaniorq ab mopiã transitõ parata fuerit.

Expanded text:
iratorum ciuium caput obiecturum. ab hoc sermone profectum iratorum ciuium caput obiecturum. ab hoc sermone profectum Paulum tradunt prosequentibus primoribus patrum: plebeium consulem sua plebes prosecuta, turba conspectior cum dignitates deessent. ut in castra uenerunt, permixto nouo exercitu ac uetere, castris bifariam factis, ut noua minora essent propius Hannibalem, in ueteribus maior pars et omne robur uirium esset, consulum anni prioris M. Atilium , aetatem excusantem, Romam miserunt, Geminum Seruilium in minoribus castris legioni Romanae et sociupeditum equitumque duobus milibus praeficiunt. Hannibal quamquam parte dimidia auctas hostium copias cernebat, tamen aduentu consulum mire gaudere. non solum enim nihil ex raptis in diem commeatibus superabat sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat, omni undique frumento, postquam ager parum tutus erat, in urbes munitas  frumentum superesset Hispanorumque ob inopiam transitio parata fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ram halrbit sine timidũ procanto. tardũ prõcoside¬
rato ĩ bellem ꝓperito belli uocem. malo te sapicosĩ¬
stis metuat. qua stulti ciues laudent. om̃ia andentt
contẽpnet hannibal. niltemere agente metuct. net er¬
go ut nichil agatur. S ut agente et itio ducat. nõ
fortuna tue potestatis semꝑ tuaꝙ omnia sint. arͤ¬
matus intentusq sis neq octasiõi cue desis. neqasi¬
am occasione hostides omnia nõ properãti dansi
certaq erũt. festinatio in prouida e et ceca  adasue
ca oracio consulis haut sanc leta fuit. magia rstt̃¬
tis ea que diceret uera qua facilia actu qssent dictã¬
tori magis magistrum equitum intolerabilenta
fuisse. quid consilũ aduersum collegam seditiosn
aic temerai̾u uirum atq auctoritatis fore se popu¬
lare incendiũ priore consulatu se inuistumꝰ effu¬
gisse optart ut om̃ia prospeit uenirent. Et siqd
aduersi caperet. hostiũ se telis potius ꝙ̃ suffragus

Expanded text:
ram habebit. sine timidum pro cauto, tardum pro considerate, imbellem pro perito belli vocent. malo te sapiens hostis metuat quam stulti cives laudent. omnia audentem contemnet Hannibal, nihil temere agentem metuet. nec ego ut nihil agatur suadeo, sed ut agentem te ratio ducat, non fortuna; tuae potestatis semper tu tuaque omnia sint; armatus intentusque sis; neque occasioni tuae desis neque suam occasionem hosti des. omnia non properanti clara certaque erunt; festinatio improvida est et caeca. adversus ea oratio consulis haud sane laeta fuit magis fatentis ea quae diceret vera quam facilia factu esse. dictatori magistrufuisse; quid consuli aduersus collegam seditiosum ac temerarium uirium atque auctoritatis fore? se populare incendium priore consulatu semustum effugisse; optare ut omnia prospere euenirent; sed si quid aduersi caderet, hostium se telis potius quam suffragiis
Abbreviated transcription (Latin):
buissent et septa armatoꝵ hoĩu crumpere ctiam inter
confertos hostes possent. neq ꝑse ip̃i hoc facere cona¬
ti sunt. neq alium sequi uoluerũt. Nocte prore to¬
ta .p. sempronius tradicanus nõ destitit ammonẽ.
adortare eos. dum paucitas hostiu arta castra. dui
quies ac silentiu esset dum nos incceptu tegeret.¬

Expanded text:
buissent et septem milia armatorum hominum erumpere etiam <per> buissent et septem milia armatorum hominum erumpere etiam <per> confertos hostes possent, neque per se ipsi id facere conati sunt neque alium sequi uoluerunt. nocte prope tota P. Sempronius Tuditanus non destitit monere, adhortari eos, dum paucitas hostium circa castra, dum quies ac silentium esset, dum nox inceptum tegere
Abbreviated transcription (Latin):
is qui mhostiu potestate sunt ut redimeretur ulli
insectatiõe eoꝵ breui sententia peregissemꝰ. Qͥd eĩ ali¬
ud qua ã mouendi essetis ut more traditum apat̾h
nectessario ad rem militarẽ extim plo ẜuaretiᷤ. nũc aũt
cum prope gloriati sint ꝙ se hostibus. sed ctiam abhis¬
qui dederint ỹferriq nõ captis modo in acie ab hosti¬
bus s ctiam abhis qui uenusiam causiamq puener̃t
atq ip̃i. c̃. Terentii consuli equũ censuerint. nichil uoᷤᷤ
tinam hec que apud uos acturus sum ea camisii ar̃
ip̃m exercitum agerem optimũ testem ignauie ciuusꝙ
it atutis aut unus h saltim adesset .p̃c᷑. sempronius
quem su sti duce̾ secuti cẽnt milites hodie in orfae rõa¬
ns nõ captiui in hostiũ potestate ee̾nt. et cura fessis
pugnãdo hostib. Tunc uictoria letis et ip̃is plerisq
regressi in castra sua. noctem ad crumpendũ liberã ha¬

Expanded text:
iis qui in hostium potestate sunt ut redimerentur, sine ullius iis qui in hostium potestate sunt ut redimerentur, sine ullius insectatione eorum breui sententiam peregissem; quid enim aliud quam admonendi essetis ut morem traditum a patribus necessario ad rem militarem exemplo seruaretis? nunc autem, cum prope gloriati sint quod se hostibus dediderint, praeferrique non captis modo in acie ab hostibus sed etiam iis qui Uenusiam Canusiumque peruenerunt atque ipsi C. Terentio consuli aequum censuerint, nihil uos eotinam haec, quae apud uos acturus sum, Canusii apud ipsum exercitum agerem, optimum testem ignauiae cuiusque et uirtutis, aut unus hic saltem adesset P. Sempronius , quem si isti ducem secuti essent, milites hodie in castris Romanis non captiui in hostium potestate essent. sed cum fessis pugnando hostibus, tum uictoria laetis et ipsis plerique regressis in castra sua, noctem ad erumpendum liberam ha
Abbreviated transcription (Latin):
remur. anobis uisi sumus redire romã quã renis¬
si apiiro sine pietio capti. sed redire cum lega o
mouo cuiitatis adsedimondos se se missis. Sedan
meu magis me fame ꝑiculum mouet ne a nobis dã¬
nari ac repulsi abeamus. neq eĩ uos pretio repereisse
boĩes credẽt. ubi hus finẽ fecit extimplo ab ea t̾ba
que incomitio erat clamor flebilis est sublatus. manꝰ¬
ꝙ̃ ad curia tenebant. orantes ut.s. litrros fr̃es cogna¬
tos redderent. feminas quoq metus ac neccessĩtas
arbitris consuli ceptus. Illi cum sententus uariaret᷑.
et alii redimendos de publico. alii nulla publice im¬
pensam faciendam. ne prohibendos ex pͥuato redimi.si
quibus argentum in presenti am deesset dandam ex era
censerent. Tum .t. manib torquatus prisce ac nimis
dure ut prelusq uidet᷑ scueritas incerogatus sentia
ita locutus fert᷑. Si tantũ modo postularent legati pro

Expanded text:
remur a uobis uisi simus. rediere Romam quondam remisremur a uobis uisi simus. rediere Romam quondam remissi a Pyrrho sine pretio captiui; sed rediere cus ciuitatis, ad redimendos sese missis. redeam meum; magis me famae periculum mouet, ne a uobis damnati ac repulsi abeamus; neque enim uos pretio pepercisse homines credent.' ubi is finem fecit, extemplo ab ea turba, quae in comitio erat, clamor flebilis est sublatus manusque ad curiam tendebant orantes ut sibi liberos, fratres, cognatos redderent. feminas quoque metus ac necessitas inarbitris consuli coeptus. ibi cum sententiis uariaretur et alii redimendos de publico, alii nullam publice impensam faciendam nec prohibendos ex priuato redimi; si quibus argentum in praesentia deesset, dandam ex aercenserent, tum T. Manlius Torquatus , priscae ac nimis durae, ut plerisque uidebatur, seueritatis, interrogatus sententiam ita locutus fertur: 'si tantummodo postulassent legati pro
Abbreviated transcription (Latin):
possumus qñ hii emutit᷑. Nam si conferam nos au
illis in uria nõi romano faciam. illud etiam intaliꝰ
consilio anmi aduertendũ nobis censeam . pc. sitar
duriores esse uelitis pronuillo nr̃o merito faciatis qn
nos hosti relicturi suis pyrro uid qui nos hospitiu
numero habuit captiuos. Anbarbaro ac peno. qui u¬
trum auarior ancrudelior sit iux extimati potes. Si
uideatis catenas scalorem deformitatẽq ciuiũ ur̃or
nõ minus profecto uos ca spẽs moueat quã si exal¬
tera parte cernatis stratas. cannensib campis legio¬
nes ur̃as Intueri potestis. sollicitudine ⁊ lacrimas in
uestibulo curie stantiũ cognatoꝵ nr̃oꝵ ex pectantũ¬
q responsum nr̃m. Cũ ũ pro nobis proq hus quiab¬
sunt ita suspensi ac solliciti sint que censctis animi
contra naturã suam ẽẽ uiełit nichil tamen nobis ui¬
ta opus esse censeamus.cum indigni ut redine¬

Expanded text:
possumus quam ii emuntur; nam si conferam nos cum possumus quam ii emuntur; nam si conferam nos cum illis, iniuriam nomini Romano faciam. illud etiam in tali consilio animaduertendum uobis censeam, patres conscripti, si iam duriores esse uelitis, quod nullo nostro merito faciatis, cui nos hosti relicturi sitis. Pyrrho uidelicet, qui uos hospitum numero captiuos habuit? an barbaro ac Poeno, qui utrum auarior an crudelior sit uix existimari potest? si uideatis catenas, squalorem, deformitatem ciuium uestrorum, non minus profecto uos ea species moueat quam si ex altera parte cernatis stratas Cannensibus campis legiones uestras. intueri potestis sollicitudinem et lacrimas in uestibulo curiae stantium cognatorum nostrorum exspectantiumque responsum uestrum. cum ii pro nobis proque iis qui absunt ita suspensi ac solliciti sint, quem censetis animucontra naturam suam esse uelit, nihil tamen nobis uita opus esse censeamus cum indigni ut redime
Abbreviated transcription (Latin):
fuga pugna fuit. Cannẽses campos accerui roma¬
nou corpoꝵ regunt. Nec supsumus pugne nisi inꝗ
tiam de illis quidem qui nec inacie quidem refuger̾t
Sed presidio castra relictis cum castra traderentur
inpocestatem hostium uenerunt. Haud equidem ullius a¬
uis ara cõmiliconis fortune aut condictiõis inuideo
nec pͥmendo alium me extulisse ał uelim uidear. ne
iłlis quidem nis ꝑnicitatis pedum et cursus aliꝙ
primũ est qui pleriq inermes exacie fugiẽtes. non
prius qñ uenisse aut camisi confiterũt se nobis
merito p̾tulerunt. gloriatiq sunt inse plusquã in
nobis p̃sidii ꝑ .rei .p. esse. Sed illis et bonis ac sequẽ¬
tibus uiris multiplicibusꝙ uterram et uobis iami
proietõib pro patria ꝙ bñficiõ ur̃o redempti atq ĩ
patrim restituti fuerimus. dilectũ ex om̃i etate et for¬
tuna habetis octo milia armati seruoꝵ anilio nõ mi¬
nus numerus nr̃ est. Nec minore pretio redim.

Expanded text:
fuga pugna fuit. cannenses campos acervi Romafuga pugna fuit. cannenses campos acervi Romanorum corporum tegunt, nec supersumus pugnae, nisi in tiam de nostris quidam qui ne in acie quidem fuerunt sed praesidio castris relicti, cum castra traderentur, in potestatem hostium uenerunt. haud equidem ullius ciuis et commilitonis fortunae aut condicioni inuideo, nec premendo alium me extulisse uelim: ne illi quidem, nisi pernicitatis pedum et cursus aliquod praemium est, qui plerique inermes ex acie fugientes non prius quam Uenusiae aut Canusii constiterunt, se nobis merito praetulerint gloriatique sint in se plus quam in nobis praesidii rei publicae esse. sed illis et bonis ac fortibus militibus utemini et nobis etiam promptioribus pro patria, quod beneficio uestro redempti atque in patriam restituti fuerimus. dilectum ex omni aetate et fortuna habetis; octo milia seruorum audio armari. non minor numerus noster est nec maiore pretio redimi
Abbreviated transcription (Latin):
quam alios in hostiu potestate uenirent. Nonbi
in macie ꝑtimorem arma tradidimus. S cura p¬
re ad noctem suꝑstantes cumulus cesoꝵ corpor p̃¬
dium cxiussisscmus incastra recipimus nos. dicioli¬
quũ ac noctem insequentẽ fessi labore ac iulnenbradi¬
lum sumus tutati. postero die circũfessi ab excratu ue¬
tore aqua artemur. nec ulla iam ꝑcõfectos hostis e¬
rupendis pes esset. nec cise nostras duceremus. qui¬
quaginta milibus hominũ ex acie trucidatis nr̃a ali¬
que ex canẽsi pugna romanu militẽ restare. Tunc
demum pacti sumus pretiũ quo redẽpti dimitterem.
Arma inquibus nichil iam auxili erat. hosti tradidimꝰ
maiores quoque acceramus se agallis auro redemisse
et patres ur̃os asierimos illos ad conditionẽ pacisle¬
gatos. tamen ad captiuoꝵ redimendoꝵ gr̃a. Tarentum
mnisisse adq in italiam cum gallis et ad heradeam cũ
puro utraq nõ tam clade infamis quam pauore et

Expanded text:
quam nos in hostium potestatem venerunt. non enim quam nos in hostium potestatem venerunt. non enim in acie per timorem arma tradidimus, sed cum prope ad noctem superstantes cumulis caesorum corporum proelium extraxissemus, in castra recepimus nos; diei reliquum ac noctem insequentem fessi labore ac volneribus vallum sumus tutati; postero die, cum circumsessi ab exercitu victore aqua arceremur nec ulla iam per confertos hostes erumpendi spes esset, nec esse nefas duceremus quinquaginta milibus hominum ex acie nostra trucidatis aliquem ex Cannensi pugna Romanum militem restare, tunc demum pacti sumus pretium quo redempti dimitteremur; arma, in quibus nihil iam auxilii erat, hosti tradidimus. maiores quoque acceperamus se a Gallis auro redemisse, et patres vestros, asperrimos illos ad condiciones pacis, legatos tamen captivorum redimendorum gratia Tarentum misisse. atqui et ad Alliam cum Gallis et ad Heracleam cum Pyrrho utraque non tam clade infamis quam pavore et
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ad id pretiũ quo pepigerãt dedentes sc. leti tam̃
quãcũq conditionẽ paciscendi accepunt. placuit fu sus¬
fragio ip̃oꝵ .x. delegi qui romam ad senatũ irent. Nec
pignus aliud fidei qm̃ ut uirarent se redituros accep¬
tum Missus cumhis cartholo nobilis carthaginẽsiũ
qui forte ad pacem inclinaret aiõs condictoẽs fer¬
net. Cum egressi castris essent. unus exhis minime
romani ingenii homo uelut aliquid oblitus iuris iu¬
randi soluendi causa cum in castra rediret. Ante noc¬
tem comites assequitur ubi eos romam uenire nũ
tiatum est. carthaloni obuiam missus lictor quide¬
tatoris urbis nũtiaret. ut ante nocte excederet fini¬
bus romanis legatis captiuoꝵ senatus adictatore co¬
urm ignorat nulli unꝙ̃ cuuitati uliores fuisse capi¬
tiuos quam nr̃e. Ecteꝵ nsi nobis plus iusto nr̃a pla¬
cet cansa. nõ alii unquã minus neglegendi uobua

Expanded text:
tibus ad id pretium quo pepigerant dedentes se, laeti tamen tibus ad id pretium quo pepigerant dedentes se, laeti tamen quamcumque condicionem paciscendi acceperunt. placuit suffragio ipsorum decem deligi qui Romam ad senatum irent, nec pignus aliud fidei quam ut iurarent se redituros acceptum. missus cum his Carthalo, nobilis Carthaginiensis, qui, si forte ad pacem inclinaret animus, condiciones ferret. cum egressi castris essent, unus ex iis, minime Romani ingenii homo uelut aliquid oblitus, iuris iurandi soluendi causa cum in castra redisset, ante noctem comites adsequitur. ubi Romam uenire eos nuntiatum est, Carthaloni obuiam lictor missus, qui dictatoris uerbis nuntiaret ut ante noctem excederet finibus Romanis. legatis captiuorum senatus ab dictatore um ignorat nulli unquam civitati viliores fuisse captivos quam nostrae; ceterum, nisi nobis plus iusto nostra placet causa, non alii unquam minus neglegendi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
mõ ddit deto milia iuuenũ ualidor et ẜuitus prius
sciscitates singulos ualent ne militare empta publi¬
e armauerunt hic miles magis placuit cum pretio
minore redimi captiuos copia fieret. Namq hanni
bai secundũ tam prosperam ad cannas pugnam uic¬
toris magis quã bellũ gerentis intentus cuns cũ cap¬
tiuis productis segregcitisq socus sicut ante ad trebi¬
am trasimenũ ꝙ satũm benigne allocutus sine p̾cio
dimisi sset. Romanos quoq uocatos ꝙ mĩquã alios an¬
tem tortiscitis sermone alloquitur. Non internitõe ciuũ
sibi esse cum romanis bellum de dignitate atq imꝓio cer¬
taret. et parti uirtuti romane cessisse. et se id adniti ut
suc inuicem simul felicitati ⁊ uirtuti cedatur. Itaq re
redimendi se captius copiam facere pretium fore in
capita. equit̃ quĩgenos quadrigatos ñmos çeecenoᷤᷤ
pediti. seruo centum. quaꝙͣ in aliquãtũ adicebat᷑ equi¬

Expanded text:
tas dedit: octo milia iuuenum ualidorum ex seruitiis, prius tas dedit: octo milia iuuenum ualidorum ex seruitiis, prius sciscitantes singulos uellentne militare, empta publice armauerunt. hic miles magis placuit, cum pretio minore redimbal secundum tam prosperam ad Cannas pugnam uictoris magis quam bellum gerentis intentus curis, cum captiuis productis segregatisque socios, sicut ante ad Trebiam Trasumennumque lacum, benigne adlocutus sine pretio dimisisset, Romanos quoque uocatos, quod nunquam alias antea, satis miti sermone adloquitur: non interneciuum sibi esse cum Romanis bellum; de dignitate atque imperio certare. et patres uirtuti Romanae cessisse et se id adniti ut suae in uicem simul felicitati et uirtuti cedatur. itaque redimendi se captiuis copiam facere; pretium fore in capita equiti quingenos quadrigatos nummos, trecenos pediti, seruo centenos. quamquam aliquantum adiciebatur equi
Abbreviated transcription (Latin):
possent placare. et que nã futura finis tantis chacli¬
dib foret. Interim ex fatalib libris sacrifica aliquot
debrabrdinana facta. interque gallus et gallina. ꝗre¬
cus acteta in foro bouario sub̃ tera unũ demissi sũt
in locũ saro consectũ ubi ante hostis humanis minime
mittit ip̃e legione dassi calegio terna erat cũ. tr̃nul.¬
treanum sidicinu pmissa dasse tradita. p̾furo phi¬
lo colege ꝑaucos dies camisius magnis itmerib cõ¬
tendit dictator et auctoritate patrum dictus uinns
et .t. sempronius magr̃ equitũ delectus edicto iiinioes
ab añis xuii. et quosdam pretextatos scribũt. Quatuõ
crhs segionibus. ec mille equites effecti. Item ad so¬
çios latinũq nom̃ ad milites exformula accipiẽtos
mitũt. arma recta alia parari uibent et uetera sro¬
Na hostium detrahũt templis porticibisq et aliam for¬
mã ndui delectus inopia liltroru capitum ac neccessi¬

Expanded text:
possent placare et quaenam futura finis tantis cladipossent placare et quaenam futura finis tantis cladibus foret. interim ex fatalibus libris sacrificia aliquot extraordinaria facta, inter quae Gallus et Galla, Graecus et Graeca in foro bouario sub terram uiui demissi sunt in locum saxo consaeptum, iam ante hostiis humanis, minime mittit; ipse legione classica—ea legio tertia erat—cum tribue tradita P. Furio Philo collegae paucos post dies Canusium magnis itineribus contendit. inde dictator ex auctoritate patrum dictus M. Iunius et Ti. Sempronius magister equitum dilectu edicto iuniores ab annis septemdecim et quosdam praetextatos scribunt; quattuor ex his legiones et mille equites effecti. item ad socios Latinumque nomen ad milites ex formula accipiendos mittunt. arma, tela, alia parari iubent et uetera spolia hostium detrahunt templis porticibusque. et aliam formam noui dilectus inopia liberorum capitum ac necessi
Abbreviated transcription (Latin):
tiatũ hia est aliam ciassem adegatis insulam start paratã
instuctãq ut ubi se adu̾su tuendã siracusanã oram pem
sensissent. lilibeum extimplo proumciaqr aliã romana
aggrederent᷑. Itaq dasse opus esse. si regem socũq tue̾i
mastendũ scesendũo consuli ut cũ p̃ꝵ. excrcitũ tradisset
mã ueniret. territie nã suꝑ tantas clades cum ceteris ⁊¬
prodigiis tuii ꝙ due uestales eo anno opimia acq i
pioroma stapri compte. ꝯ altera sub terra ut mos est
ad porta colłinã nectata fuerat. altera sibi met ip̃a o¬
Mortem cõscuerat .A. cantilius sonba põtificis quos nõ
monores pontifices apellant qui cũ floronica strupũ
feterat. apontifice maximo cousq uirgis in comitioce¬
sus crat ut int̾ uerba cxpiraret. hoc nefas cũ inter tot
ut fit clades in prodigiu uersum esset .x. uiri libros
adire uissi sunt. Et phabius pictor deͥphos adoraculũ
missus est sascitatũ quibus precibus suppliciisq deos

Expanded text:
classem ad Aegates insulas stare paratam instructamque, ut, ubi se uersum ad tuendam Syracusanam oram Poeni sensissent, Lilybaeum extemplo prouinciamque aliam Romanam adgrederentur; itaque classe opus esse, si regem socium Siciliamque tueri mittendum scribendumque consuli et, cum praetori exercitum tradidisset,mam ueniret. territi etiam super tantas clades cum ceteris prodigiis, tum quod duae Uestales eo anno, Opimia atque Floronia, stupri compertae et altera sub terra, uti mos est, ad portam Collinam necata fuerat, altera sibimet ipsa mortem consciuerat; L. Cantilius scriba pontificius, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque uirgis in comitio caesus erat ut inter uerbera exspiraret. hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium uersum esset, decemuiri libros adire iussi sunt et Q. Fabius Pictor Delphos ad oraculum missus est sciscitatum quibus precibus suppliciisque deos
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenũ de quib allatũ erat inuenisset. stͥcto su¬
per capita consultatiu gladio.ex mei aĩ sentẽtia
liui cuiez romanui desercie patiar.si sciens fal¬
lo. tui me iupiter optime. marime domum fa¬
miliam rem q metimi pessimus leo adficiat In
hec uerba .l. celi uires expostulo ceterisq qui ad¬
estis quin iurauert inse hũc gladiũ strictũ cẽ
sciat haud sẽcus paiidi qua siuictore hãmba¬
lem cemerent. nimnt om̃es custodiẽdosq se met

Expanded text:
iuuenum de quibus allatum erat inuenisset, stricto suiuuenum de quibus allatum erat inuenisset, stricto super capita consultantium gladio, 'ex mei animi sententia' lium civem Romanum deserere patiar; si sciens fallo, tum me Iuppiter optimus maximus domum familiam remque meam pessimo leto adficiat. in haec verba, M. Caecili, iures postulo ceterique qui adestis: qui non iuraverit, in se hunc gladium strictum esse sciat. haud secus pavidi quam si victorem Hannibalem cernerent, iurant omnes custodiendosque semet
Abbreviated transcription (Latin):
lescente. app̃ claudium sum̃a imꝑi delata est. Qi¬
bus consulantib int̾ paucos de sum̾a reꝵ. nũnat
furius filus consularis uin filius. Ne quicqua e¬
os ꝑdica spe fore. despectata. cõplorat̃aq rẽ es se
publica. Nobiles uiuenes quosda quoꝵ prĩcipc̃ .i.
teciliu inctellũ mare ac naues spectare. ut deser̃¬
ta ytalia ad regui aliquẽ trãsfugiat. Quod ma¬
lum p̃ter qua ati suꝑ tot clades etiam nouum
cum stupore ac miraculo turpidos defixisset. ca¬
ꝗ aderant cõsilus aduocandu de eo censerent. ne¬
sat cõsilii tẽ ẽẽ. scipio uruenis fatalis ẽẽt dux. hu¬
us seebelli audendũ atꝙ agendiii.nõ consultandũ
ait intanco malo eẽ scipio. Irent secũ ex fiplo ar̃¬
mati. qui rem p̾. salua uellẽt nullo uerius qi u̾
ca cogitent᷑. hostũi castia ẽẽ. Pergit ire sequẽtib
paucis in hospitiũ metelli. et cũm conciliũ ibĩ

Expanded text:
lescentem et ad Ap. Claudium summa imperii delata est. quilescentem et ad Ap. Claudium summa imperii delata est. quibus consultantibus inter paucos de summa rerum nuntiat P. Furius Philus , consularis uiri filius, nequiquam eos perditam spem fouere; desperatam comploratamque rem esse publicam; nobiles iuuenes quosdam, quorum principem L. Caecilium Metellum , mare ac naues spectare, ut deserta Italia ad regum aliquem transfugiant. quod malum, praeterquam atrox, super tot clades etiam nouum, cum stupore ac miraculo torpidos defixisset qui aderant et consilium aduocandum de eo censerent, negat consilii rem esse Scipio iuuenis, fatalis dux huiusce belli: audendum atque agendum, non consultandum ait in tanto malo esse. irent secum extemplo armati qui rem publicam saluam uellent; nulla uerius quam ubi ea cogitentur hostium castra esse. pergit ire sequentibus paucis in hospitium Metelli et, cum concilium ibi
Abbreviated transcription (Latin):
stra sp̃a asautus et timidis cadem condactõe pe
altem cradita hosti. preda ingens parata est. et pit¬
prettr uiros equosq et siquid argenti ꝙd plurimũ
infaleris quoꝵ erat. ilam ad uescendũ facto pio exi¬
guo utiq militandes utebantur. om̃is cetera p̃da
dmpienda datu est. Tum sepeliendi causci cõfemi
munum corpora suoꝵ ussit ad uui milia fuisse
dicuntur fortissimoꝵ uiroꝵ. Consulem quoq ro¬
manu conquisitu. sepultu que quidam aucto¬
res sunt. Eos qui camisiu perfugerant. mulier
paula nõ me.busa genere clara diuitus. menib
tantu tectis ꝙ a camisinis acceptis. frumento ile¬
ste uiatico etiam uiuit.proqua ei munificẽtia i¬
postra bello perfecto ad senatui honores habiti
sunt. Ceterum aim ibi. t R. mil. quatuor eẽnt. fa¬
bius maximus delegione prima cuius paterpͥ¬
app claudius pulcher. qui proxime edilis fuerat
om̃iu consensu ad an̾.stipione.ad modum ado¬

Expanded text:
stra ipsa ab sauciis timidisque eadem condicione qua stra ipsa ab sauciis timidisque eadem condicione qua altera tradita hosti. praeda ingens parta est, et praeter equos uirosque et si quid argenti quod plurimum in phaleris equorum erat; nam ad uescendum facto perexiguo, utique militantes, utebantur omnis cetera praeda diripienda data est. tum sepeliendi causa conferri in unum corpora suorum iussit; ad octo milia fuisse dicuntur fortissimorum uirorum. consulem quoque Romanum conquisitum sepultumque quidam auctores sunt. eos qui Canusium perfugerant mulier Apula nomine Busa, genere clara ac diuitiis, moenibus tantum tectisque a Canusinis acceptos, frumento, ueste, uiatico etiam iuuit, pro qua ei munificentia postea bello perfecto ab senatu honores habiti sunt. ceterum cum ibi tribuni militum quattuor essent, Fabius Maximus de legione prima, cuius pater prAp. Claudius Pulcher , qui proxime aedilis fuerat, omnium consensu ad P. Scipionem admodum adu
Abbreviated transcription (Latin):
iecta suꝑ humo interdusisse spiritum apparebat.
pretipuc conueriit om̃es subtractus. Numide ⁊¬
mortuo suꝑ incumbenti romano uiuus. Naso.
auribusq laceratis cum manib ad capiendu it¬
lum inutilibus in rabiem trauers. lamandodẽ¬
tibus hostem expinisse. Spolus admultum dela
tis hannibal ad ininora ducit castra oppugnanda
cludit. Ceteꝵ ab om̃ibus labore. ugilns. uulnen¬
bus etiam fessis. maturior ip̃is spe editio est. fac¬
ta patuit arma. atq equos traderent. in capita
romana. tricenis nim̃is quadrigntis in socios.
ducens in seruos centenis. et ut eo preciso ꝑso¬
luto. cum singulis habirent uestimẽtis. in castra
hostis acceꝑunt. traditiq incustodiam om̃s sunt
se coꝵ cuies socui qui dum ibi tempus cerriatr in¬
terea cum ex maioribus casins quibus satis uini
aut animi fuit. ad quatuor milia hon̾. et ducẽ¬
ti equites. alii agmine alii palati pssim ꝑagns.

Expanded text:
eriecta humo interclusisse spiritum apparebat. eriecta humo interclusisse spiritum apparebat. praecipue conuertit omnes subtractus Numida mortuo superincubanti Romano uiuus naso auribusque laceratis, cum manibus ad capiendum telum inutilibus, in rabiem ira uersa laniando dentibus hostem exspirasset. spoliis ad multum diei lectis, Hannibal ad minora ducit castra oppugnanda cludit; ceterum omnibus labore, uigiliis, uolneribus etiam fessis maturior ipsius spe deditio est facta. pacti ut arma atque equos traderent, in capita Romana trecenis nummis quadrigatis, in socios ducenis, in seruos centenis et ut eo pretio persoluto cum singulis abirent uestimentis, in castra hostes acceperunt traditique in custodiam omnes sunt, seorsum ciues sociique. dum ibi tempus teritur, interea cum ex maioribus castris, quibus satis uirium aut animi fuit, ad quattuor milia hominum et ducenti equites, alii agmine, alii palati passim per ag