comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpr̃. Inemini columpnas
uł statuas ciꝰcumq mat̾ie
ex alia eademq ꝓniucia. uel
anferre liceat uł mou̾e.¬
mp̃i. Singiaarumurbium
citiales ⁊̃ inuitius reparare ĩtͣ
t̃mitates qͣs olimhuerunt co¬
nins eͣ x nonoedificare cogant᷑
dirntas neglectas q reparẽt
iudiciana ad conseruandum
hce pͥceptum anctoritate re¬
tinendi.
mp̃r. Sic uilociꝓprietas edifi¬
candi ixͣ publicas edes animũ
cedent is quindecim pedum
spacio interiocto inter publica
ac pͥuata edificiaita gͥ nou̾it
fabricandum. ut caliinter ual¬
lo ⁊ publice edes apenculonẽ¬
dioentur. ⁊ prinatꝰ edificator
uelut ꝓperamfabricato loco
destructõnis qͣndo future nõ
timcat decrimũitum.
mp̃r. Derꝓuincias mesopo
lmagis hoc desideratur cetera ᷤ¬
q ꝓuincias cunctis uolentib
ꝑmictatur murali ambitu
fudos ꝓprios seuloca suido¬
minii constituta uallare.

Expanded text:
icae. Nemini columnas vel statuas cuiuscumque materiae ex alia eademque provincia vel auferre liceat vel move. Singularum urbium curiales etiam inviti vel reparare intra civitates quas olim habuerint domus vel ex novo aedificare coganturdirutas neglectasque reparent, iudiciaria ad conservandum hoc praeceptum auctoritate retinendi.pu. Si cui loci proprietas aedificandi iuxta publicas aedes animum dederit, quindecim pedum spatio interiecto inter publica ac privata aedificia ita sibi noverit fabricandum, ut tali intervallo et publicae aedes a periculo vindicentur et privatus aedificator velut perperam fabricato loco destructionis quandoque futurae non timeat detrimentum.Per provincias Mesopotntum, ubi magis hoc desideratur, ceterasque provincias cunctis volentibus permittatur murali ambitu fundos proprios seu loca sui dominii constituta vallare.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siis contraq̃mp̾ces fun¬
dis sciens prudensq souparteni
sumptꝰ ꝓporcõne cua reciperet
aggressus ÷ s tocius lcci domi¬
inumu smpare ⁊ collapsum
balneni refabricare cnuꝰ ÷ ẽ
edificia q̃ alienoloco imponũt᷑
solo cedant nec impense. is qͥ
imꝓbe id fecerunt restitui de¬
beant antiquatodimi adriaui
edͥcto p̾ses ꝓuinciememoriu¬
ris publiciindirimenda discep¬
cacõuelogim placita custodi¬
mp̃r. Si quis post hanclogẽ
cinitate spoliata ormitum hoc
⁊ marmora uł columpnas ad
rura tͣnstulit priuetur eapos¬
soͥne aͣmita ordinau̾it. Si quis
autẽ ex alia in aliamciuitatẽ
labencium panecum marmo¬
b in ꝓprias cnͣsferre uolu̾it. qͦni¬
amntrobiq hoc eẽ publicum
facultate ⁊̃ depossõne ornatin
q̃ illata su̾int cinitatib expor

Expanded text:
. Si is, contra quem precem fundis, sciens prudensque soli partem sumptus pro portione tua reciperet, adgressus est, sed totius loci dominium usurpare et collapsum balneum refabricare enisus est, cum aedificia quae alieno loco imponuntur solo cedant nec impensae his qui improbe id fecerint restitui debeant, antiquato divi Hadriani edicto praeses provinciae memor iuris publici in dirimenda disceptatione legum placita custodip. Si quis post hanc legem civitate spoliata ornatum, hoc est marmora vel columnas, ad rura transtulerit, privetur ea possessione, quam ita ornaverit. Si quis autem ex alia in aliam civitatem labentium parietum marmobus in proprias transferre voluerit, quoniam utrobique haec esse publicum facultate etiam de possessione ornatum quae illata fuerint civitatibus, expor
Abbreviated transcription (Latin):
cranquillitas. dicentib siqͥs
demincia cõem adinhibend̾
opus miserit. nõ posse eumpꝰ
amnimelapsum. ex quodemĩ¬
ciacõmissa ⁊ it̾um edificacõem
ꝓhibere. qd̾ dupłr iniquimino¬
bis cẽ uidetim. sine ⁊ enimnon
recte opꝰ ꝓhibu̾it oecet nõper
cotum amnim hocimpedin si¬
ue recte deminciacõemennsit
eciampost anmmlicenciam
hr̃e. edificacõemꝓhibere. talẽ
gͥiniquitateminhibentes: scĩ¬
mus si quis deminciacõenemi¬
sent. in hac qui dem regiaurbe
p̾sc̃m urbis festinare in ꝓuin¬
cia ũro rectorem eins intͣ tͥum
mensiumspacium cãm diri¬
m̾e. ¶Sinu̾o aliquid fi̾nt auo¬
cumq modo ad decisioneniam¬
biguitatis impedim̃timi. licẽ¬
ciamlũe eum quiedificacoẽm
deꝓperat opꝰde quo agiturefficͥe
prius fide iussore ab codato offõ
urbicarie pͥfecture. uł ꝓuinci¬
aliut sinõ recte edificau̾it. õe
op᷑ qd̾ post demincia cõemeffece¬
rit suis sumptib destruet. sic ⁊¬
enim ⁊ opera nõ ꝓmanes demuĩ¬

Expanded text:
ranquillitas, dicentibus, si quis denuntiationem ad inhibendum opus miserit, non posse eum post annum elapsum, ex quo denuntiatio missa est, iterum aedificationem prohibere. Quod dupliciter iniquum nobis esse videtur. sive etenim non recte opus prohibuerit, decet non per totum annum hoc impediri, sive recte denuntiatioem emiserit, etiam post annum licentiam habere aedificationem prohibere. Talem igitur iniquitatem inhibentes sancimus, si quis denuntiationem emiserit, in hac quidem regia urbe praefectum urbi festinare, in provincia vero rectorem eius, intra trium mensum spatium causam dirimere: sin vero aliquid fuerit quocumque modo ad decisionem ambiguitatis impedimentum, licentiam habere eum, qui aedificationem deproperat, opus de quo agitur efficere, prius fideiussore ab eo dato officio urbicariae praefecturae vel provinciali. ut, si non recte aedificaverit, omne opus, quod post denuntiationem fecerit, suis sumptibus destruet. sic enim et opera non per inanes denun
Abbreviated transcription (Latin):
nec nõ pbr̃os. seu diac̃. ⁊ sub¬
diac̃. ⁊ p̃cipuemonachos.
l nõ sunt cł̾ici. inmunitatẽ
ip̃o iure omnes hr̃e cutele. si¬
ue cestam̃tane. siue legitime
siue daciue. ⁊ nõ solum cute¬
nõ solum pupillorum et
adultorunis etiamfuriosi
sonarum quib cutoros et
cratores a uet̾ib legib dant᷑.¬
coscam̃cłicos⁊ monachoᷤ
hͣuinsmodi hr̃e bñsicium scĩ¬
imis qui ad sacro sc̃as eccłias
uł mouast̾i̾a ꝑmanent. non
deuagantes n cͥca diuina miꝰ¬
ominib derelictis dei omimipo¬
tentis inhereant ministiis. ⁊
hoc nõ solumin uet̾e romar
in hac regia ciuitate. s ⁊ iu oĩ¬

Expanded text:
nec non presbyteros seu diaconos et subdiaconos et praecipue monachos, licet non sint clerici, immunitatem ipso iure omnes habere tutelae sive testamentariae sive legitimae sive dativae: et non solum tutenon solum pupillorum et adultorum, sed et furiosi, sonarum, quibus tutores vel curatores a veteribus legibus dantclericos et monachos huiusmodi habere beneficium sancimus, qui ad sacrosanctas ecclesias vel monasteria permanent, non devagantes neque circa divina minomnibus derelictis dei omnipotentis inhaereant ministeriis. Et hoc non solum in vetere Roma vel in hac regia civitate, sed in o
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Raptores uirginũ ca¬
uł induarum uł diaconissa¬
rum q̃ deo fu̾int dedicate pes¬
sima cͥminum pͥectaimõs ca¬
pitis supplicõ ꝑlectendossu¬
isse decerninnis qd̃ nõ solum
ad imuriam hominũ s ad ip̃iꝰ
omnipotentis de sreu̾enciam
uirgiuitas ⁊ castitas corrupta
restitui nõ potest. ⁊ m̾itomor¬
tis dampnantur supplicõ ẽ
nec homicidii cͥmine huins¬
modiraptores sint uacui.
negͥsine uindictͥa całcres¬
cat in sania. sanctimus per
hanc gn̾alem censtitucõem.
ut hii qui huiunodi cͥmẽ
cominiserint. ⁊ qmeis auxi¬
buerint. ubi inuentisu̾int
imp̃a rapina ⁊ ad huc flagrã¬
te cͥmine comp̾hensi aparẽ¬
tib scĩmonialium uirginũ
uł induarum uł diaconisssa¬
rum aut eanun consangui¬
yeis uł cutorib sen curatorib
inictiinterficiantur. S in
autem post cominissiunt ã
decestabile cͥien aut poton¬
caturaptor uł defendere au it:
fuga euadere pocu̾it. inha c̃

Expanded text:
m Raptores virginum vel viduarum vel diaconissarum, quae deo fuerint dedicatae, pessima criminum peccantes capitis supplicio plectendos fuisse decernimus, quod non solum ad iniuriam hominum, sed ad ipsius omnipotentis dei inreverentiam virginitas vel castitas corrupta restitui non potest: et merito mortis damnantur supplicio, cum nec ab homicidii crimine huiusmodi raptores sint vacui. Ne igitur sine vindicta talis crescat insania, sancimus per hanc generalem constitutionem, ut hi, qui huiusmodi crimen commiserint et qui eis auxibuerint, ubi inventi fuerint in ipsa rapina, et adhuc flagrante crimine deprehensi a parentibus sanctimonialium virginum, vel viduarum, vel diaconissarum aut earum consanguineis, vel tutoribus, seu curatoribus, convicti interficiantur. Sin autem post commissum tam detestabile crimen, aut potentatu raptor se defendere, aut fuga evadere potuerit, in ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim iurisccõnis forma ĩ
cadem ꝓuincia constitutis tam.
pecitore qͣm possõre ob aucton
ꝑsonaui qm in alia ꝓuincia
bicis consistere debet ĩmutari¬
ne quolib modo possidens mi¬
mobilem tem litem ab aliqͦ
ꝑ inrem acdõem sustineat. dł¬
bet statim in iudicõ domimum
nominare. ⁊ siue meadem ciui¬
tate dcgat. sine in agrosiue m
alia ꝓuincia sit : certo dierum
spacõ a iudice fimiendo eoq ad
inlocis in quib p̾dium situm
ẽ ꝑueniens uł ꝓcuratorem mͦ¬
censactoris intencõem cxcipi

Expanded text:
nec enim iurisdictionis forma in eadem provincia constitutis tam petitore quam possessore ob auctoris personam, quem in alia provincia dicis consistere, debet immutarine quolibet modo possidens immobilem rem litem ab aliquo per in rem actionem sustineat, debet statim in iudicio dominum nominare, ut, sive in eadem civitate degat sive in agro sive in alia provincia sit, certo dierum spatio ab iudice finiendo eoque ad in locis in quibus praedium situm est perveniens vel procuratorem mittens actoris intentiones excipi
Abbreviated transcription (Latin):
se soluturum pecuni cerco lo¬
amobligat sisolncõni co dau¬
satis nõ fec̾it atbitraria punt¬
acdõne ⁊ in alio locopotestcit.
conueniri. in qͣmuenit estima¬
cõ qd̃ alterutrus interfiit su¬
o loco pocius qͣmineo inquo
non contrauenditoreuet
s contra possidentem com ec¬
pecit. frustra itaq deͥsideras eo¬
nõ cecum congredi. s cuma¬
ucdor e cuo domnmumuendi¬
candem cum te possidere con¬
tendas. Namsi denuniciasti ei
quitͥ uendidit intelligis sibi¬
at Sinu̾o post hunusmodi in¬
duicum cempꝰ minime hoc ꝙ
dispoitum est facͥe malu̾it: cãmͣ
lice q̃ ei ingeritur. ex diequo
possõr adiudiciumuocatus ÷
ad intͥcumpendam longitẽ¬
poris pͥscͥpcõem contestata u¬
dex ut pote donimo posso̾nis.
uec post huiusmodihuma¬
nitatem sui p̾senciamfaciẽ¬
de edictisligitius ꝓponendis
eunicitare curabit. ⁊ cunc in
cadem uoluntate eodemperni¬
auente negocium summatim
actorem mitte̾ nõ differet. omĩ
allegacõne absenti de principa¬

Expanded text:
se soluturum pecuniam obligat, si solutioni satis non fecerit, arbitraria actione et in alio loco potest conveniri: in qua venit aestimatio, quod alterutrius interfuit suo loco potius quam in eo in quo non contra venditorem, sed contra possidentem competit. frustra itaque desideras non tecum congredi, sed cum auctore tuo dominium vindicantem, cum te possidere contendas. nam si denuntiasti ei qui tibi vendidit, intellegit eat. Si vero post huiusmodi indultum tempus minime hoc quod dispositum est facere maluerit, tamquam lite quae ei ingeritur ex die, quo possessor ad iudicium vocatus est, ad interrumpendam longi temporis praescriptionem contestata iudex, utpote domino possessionis nec post huiusmodi humanitatem sui praesentiam faciente, edictis legitimis proponendis eum citare curabit et tunc in eadem voluntate eo permanente negotium summatim actorem mitti non differet, omni adlegatione absenti de principa
Abbreviated transcription (French):
les impetratun su̾it ꝑsonas
rati a nullo nr̃orum iueat¬
dicum complłantur coue ex¬
untatu nrõ sui copiam faibe¬
c̾e. Quinimmo intra ꝓuinãt᷑¬
ciam inqualitigator icestes
uł instrmmũta sunt excipiãt᷑
iurgandi fortiuam atcs oĩ
cantela seruetur. ne t̾imnos

Expanded text:
les impetratum fuerit lenitatis rati a nullo nostrorum iudicum conpellantur comitatui nostro sui copiam facere. Quin immo intra provinciam, in qua litigator et testes vel instrumenta sunt, experiantur iurgandi fortunam atque omni cautela servetur, ne terminos
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ adist̾ie pocestati
inter militares uiros uel pͥ¬
uato actore in reunmilita¬
rem ⁊̃ cͣnulium q̃stionum
andiendi concedimns facł¬
tatem. p̾sertim cum id ip̃m
de more ẽẽ litigantium uide¬
atur. constetq reum mili¬
carem nisi asno iudice nec ex¬
iberi posse. nec si inculpa fu̾it
memerarumi eẽ ꝑspicimꝰ.
cosqui ꝓͦfessiones aliquas.
noscuntur. iudicum ad qͦs
carumndem ꝓfessionim sen
clinare conari.¶oruapp̃iube¬
iuis huiusmodi hominib.
nõ cuiuslib milicie seucin¬
guli uł dignitatis p̾rogati¬
uam in hac parte suppetͥe.
s eos quistatutis inquacũ
milicia conumerati sunt
uł fu̾int seu dignitatem a¬
liqͣm p̾tendunt. sine qͣdam
fori pͥ̾scͥptõne his iudicib
tamin pͥublicis qm in pri¬
uatis causis obedire compel¬
li. ad quorum sollicitudinẽ.
ꝓfessionis seu negõciacõus

Expanded text:
. Magisteriae potestati inter militares viros vel privato actore in reum militarem etiam civilium quaestionum audiendi concedimus facultatem, praesertim cum id ipsum e re esse litigantium videatur constetque militarem reum nisi a suo iudice nec exhiberi posse nec, si in culpa fuerittemerarium esse perspicimus eos, qui professiones aliquas noscuntur, iudicum, ad quos earundem professionum seu clinare conari. Quapropter iubemus huiusmodi hominibus nec cuiuslibet militiae seu cinguli vel dignitatis praerogativam in hac parte suppetere, sed eos, qui statutis in quacumque militia connumerati sunt vel fuerint seu dignitatem aliquam praetendunt, sine quadam fori praescriptione his iudicibus tam in publicis quam in privatis causis oboedire compelli, ad quorum sollicitudinem professionis seu negotiationis
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Quecioĩs eorum cri¬
minum q̃legib aut extra or¬
dinem coercentur ubi cͥom¬
missa ułin cohata sunt. uł uͥ
rẽꝑiuntur qui rei eẽ ꝑhibent᷑
cͥmiuis ꝑfici debere satis no

Expanded text:
. Quaestiones eorum criminum, quae legibus aut extra ordinem coercentur, ubi commissa vel inchoata sunt vel ubi reperiuntur qui rei esse perhibentur criminis, perfici debere satis no
Abbreviated transcription (Latin):
marum capit scries disposi¬
cõmum lege concessa quib¬
codemq loco ⁊ tempore. s it
cabular mami cõscͥptis sb̾
optentu septem ut dcm̃ est
cestium ⁊ coruidem cestiũ
mami subscͥptis de hinc con¬
signatis cam ab eisdem testi¬
optinebit robur cestantis
arbitͥum q̃ ieundem mod̾
erunt obseruanda qͣiͣnus ñ
heredes iustitucre. s legata
solum uł fidei cominissa et
congrua dux̾it ordinauda.
.¶at cum humana fragi¬
utas mortis precipue cogita¬
cõne curlata miis nemo¬
ria possit pes consequi: pa¬
tebit eͣis uũa uoliuitatem
simm siue intestam̃ti uel
incodicilli cenore compoĩ¬
cam cui uelit scribendami cͥ¬
dere ut incodem postea con
causa conuocati sunt. ⁊ car¬
tula promatur qͣui suscep¬
tam cestatori recitabit cabu¬
ianius simul ⁊ testib ut uͥ
cenor corum ciictis inno¬
cu̾it elogium ip̃e suum pro¬
fiteatur agnoscere. ⁊ ex aui¬
ni sui q̃ lecta sunt dispo su¬
isse siña ⁊ in fine subscͥptõ
sequatur testium. nec nõ

Expanded text:
marum capit disposis lege concessa. Quibque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septem ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testiobtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt observanda, quamvis non heredes instituere, sed legata solum vel fideicommissa et congrua duxerit ordinanda. At cum humana fragilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collcausa convocati sunt, et chartula prometur, quam susceptam testatori recitabit tabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur agnoscere et ex animi sui quae lecta sunt disposuisse sententia, et in fine subscriptio sequatur testium nec non
Abbreviated transcription (Latin):
ocͣuł seu morbo uł ita nati ꝑ
muncipacõnem sue condãt
moderamina uoluntatis pre¬
sentib septem cestib. quos
aliis quor cestam̃tis intereẽ
collectis primum ad se con¬
uocatos onmes ut sine scͥp¬
tis cestentur. edoceantͤ. denĩ
exprimant nomina speci¬
alit̾ hr̃du ⁊ diguitates sĩ¬
gulorum ⁊ indicia ne sola.
nominũ commemoracõqͥc¬
̾qͣm ambiguitatis pariat. ⁊
ex qͣnͣta ꝑte uł ex qnͣtis unci¬
is in successionemi admitti
legatarium siue fidei cõmis¬
sanum assequi uelit omĩa

Expanded text:
seu morbo vel ita nati per nuncupationem suae condant moderamina voluntatis, praesentibus septem testibus, quos aliis quoque testamentis interesse collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admitti legatarium seu fideicommissarium adsequi velit: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
solucõni ocmincia. qui sisatis
nõ fecerint in uendicõue pig¬
creto dat᷑ si sciens se sollempni¬
t̾ nõ excusau̾it ad ministracõi

Expanded text:
solutioni denuntia. qui si satis non fecerint, in venditione pigcreto datus, si sciens se sollemniter non excusaverit, administrati
Abbreviated transcription (Latin):
tio nõ possit consite. ac cunc
demuni tͥ ꝓfuit᷑. si ex conacõ¬
ne ce nõ fuisse dominum de¬
monstretur. ¶Sane qm̃
omnia bona cͥabea conata
⁊ cradita dicis. ad hoc afilio
fc̃a uendicõ rerum mat̾naꝵ.
afferretͥ. ꝑfecta etiam cona¬
cõne pot̾it defensionem ne
exemplo in officõsi cestam̃ti

Expanded text:
tio non possit consistere, ac tunc demum tibi profuit, si ex donatione te non fuisse dominum demonstretur. sane quoniam omnia bona tibi ab ea donata et tradita dicis, ad hoc a filio facta venditio rerum maternarum adferre perfecta etiam donatione poterit defensionem, ne vel exemplo inof
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Eigandentius inma¬
crem cuam citulo uentlicõis
sine quadam fraude domini
idcͥco ꝙ post inter eos matͥmo¬
niuui ⁊ diuorcium consecut̃
dr̃. iuri eius quicqͣm deroga¬
tum ẽ. Qd̾ usudicare te matͥ
tue successisse. ꝓbans minime
phiberis.

Expanded text:
. Si Gaudentius in matrem tuam titulo venditionis sine quadam fraude dominiuidcirco, quod post inter eos matrimonium et divortium secutum dicitur, iuri eius quicquam derogatum est: quod vindicare, te matri tuae successisse probans, minime prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. e Celebrandis inter
cõsobrinos matrimoniis i¬
cencie huĩ legis celebritate ĩ¬
dulta ẽ ut reuocata prisciiu¬
ris auctoritate restinctisq ca¬
lupniaru fom̃tis macri¬
moniuminter consobrinos
habeatur legitimum siue ex

Expanded text:
p. Celebrandis inter consobrinos matrimoniis licentia huius legis salubritate indulta est, ut revocata Prisci iuris auctoritate restinctisque calumniarum fomentis matrimonium inter consobrinos habeatur legitimum, sive ex
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Non priusq̃mqͣmsin¬
sceritas cua ad tue sedis exam̃
inbebit ad duci. qł sollemp¬
nib satis fecerit quinititur
fidem doloris asserere. cuminxͣ
formam iuris anciqui ei qui

Expanded text:
. Non prius quemquam sinceritas tua ad tuae sedis examen iubebit adduci, quam sollemnibus satisfecerit, qui nititur fidem doloris adserere, cum iuxta formam iuris antiqui ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
cudimis aut pocrtib aut̃¬
ride sẽpulcris qub primo
consulentes ne in piacͣntũ
incidant contaminata re¬
ligio defunctorum h fiꝓhi
hemus penas sacrilegnͣ oohi¬
rentes.
inp̃r. Quni sit miustum
⁊ nrĩs alienum temporib
iniurias reliquiis fieri defũc¬
cormnabhis qui debitorem
sͥ ẽẽmortinum dicendo. de¬
bitumq exigendo. sepult᷑¬
amq enis impediunt ue ĩ
post̾ummeadem miuria pro¬
ced̾et cogendis his ad qͦs fimꝰ
mortmꝑtinet. suaiuraper¬
dere. ea quidem q̃ mortuo po¬
sito ante sepulturam eius
fc̃afuerant. uł exigendo qõ
debitumeẽ dr̃. uł conͣfessio¬
nes aliqͣsaut si deiussores.
ant pignora capicudo peni¬
tꝰ amputarip̾cipinius. red¬
ditisu̾o pignorib uł pecu¬
niis q̃ solute sunt uł absolu¬
tis fideuissorib ⁊ gn̾ałr om¬
nib sine ulla innouacõe
inpͥstinum statimredu¬
cendis. principale nego ci¬
nm ex indegro disceptati.

Expanded text:
iis aut porticibus auferri de sepulchris. Quibus primis consulentes, ne in piaculum incidant contaminata religione bustorum, hoc fieri prohibemus poena sacrilegii cohibentes.inus . Cum sit iniustum et nostris alienum temporibus iniuriam fieri reliquiis defunctorum ab his, qui debitorem sibi esse mortuum dicendo debitumque exigendo sepulturam eius impediunt, ne in posterum eadem iniuria procederet cogendis his ad quos funus mortui pertinet sua iura perdere, ea quidem, quae mortuo posito ante sepulturam eius facta fuerint vel exigendo quod debitum esse dicitur vel confessiones aliquas aut fideiussorem aut pignora capiendo, penitus amputari praecipimus: redditis vero pignoribus vel pecuniis quae solutae sunt vel absolutis fideiussoribus et generaliter omnibus sine ulla innovatione in pristinum statum reducendis principale negotium ex integro disceptari:
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃e. Pader tiis
adu̾suscum a quoso¬
licitat᷑am ancillam pla¬
gio quor facto exportatam
lit̾ nirem acccẽminstititã
consistat siiicausa cemunt.¬

Expanded text:
inus . Pater tuus adversus eum, a quo sollicitatam ancillam, plagio quoque facto exportatam liter in rem actione instituta consistat. Si in causa ten
Abbreviated transcription (Latin):
b. aut etiam audentib acci¬
pere ¶ Si u̾o apparitor cue
magnitudinis ex sm̃a cue
sedis amplissime in ꝓuincia
degentes eos mouu̾it: iube¬
mus nõ amplius eum qͣm du¬
os solidos sportuiarumnoĩe
ꝑcipere. ¶ In hac u̾ourbema
magnifica idest apparitor
cue maguitudinis uno aurco
sportularum gr̃a aꝓuincia¬
lib cłicis contentus sit qnͣtel¬
ib summe qui cõuentus
su̾it exponatur obuoxius.
p̃t̾ea nullus executor uex¬
are contumeliis cl̾icos ul¬
los. milł inpulsionib moleꝰ¬
care. nulł expbrare conuici¬
is aut corporalib inuriis fa¬
cigare connetur. his quihiꝰ¬
modi aliquid aggressi fu̾int.
post amissicem cinguli ⁊ pa¬
trimomiultima ꝓtimis ami¬
madu̾sione plectendis. pri¬
uilegiis sane singuł quib¬
cumq sacrosc̃is eccłiis orto¬
doye fidei xenodochiis siue
uandis. nulliseas carumq
sac̾dotes aut cłicos cuiuslib
gradus sunt. aut monachos.
uł ꝓtochosaut xenodochos

Expanded text:
t etiam audentibus accipere. Si vero apparitor tuae magnitudinis ex sententia tuae sedis amplissimae in provincia degentes eos monuerit, iubemus non amplius eum quam duos solidos sportularum nomine percipere. In hac vero urbe magnifica idem apparitor tuae magnitudinis uno aureo sportularum gratia a provincialibus clericis contentus sit, quantaelibet summae qui conventus fuerit exponatur obnoxius. Praeterea nullus exsecutor vexare contumeliis clericos ullos, nullis impulsionibus molestare, nullis exprobrare conviciis aut corporalibus iniuriis fatigare conetur: his, qui huiusmodi aliquid adgressi fuerint, post amissionem cinguli et patrimonii ultima protinus animadversione plectendis. Privilegiis sane singulis quibuscumque sacrosanctis ecclesiis orthodoxae fidei, xenodochiis sive vandis, nullis eas earumque sacerdotes aut clericos cuiuslibet gradus aut monachos vel ptochos aut xenodochos
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m dispensatorem pauꝑum
idest ꝓ̇conomum eccłie ep̃i cõ
tractiis eleg̾it. hunc enimsiñ
dubio a sacdot  conuenit ordi¬
nari. orm cam̃ conuentum de¬
fensoris ecc̃e fidei cominitti
pͥcipimus. ¶ Executorib
inminorib quidem iudiciis

Expanded text:
m dispensatorem pauperum, id est oeconomum ecclesiae, episcopi tractatus elegerit hunc enim sine dubio a sacerdote convenit ordinari : quem tamen conventum defensoris ecclesiae fidei committi praecipimus. Exsecutoribus in minoribus quidem iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
Deni. iqͦins duob here¬
dib iustrtutis filio suo ipu¬
b̾i eos una cum alo cͥcio sub¬
stituit. ⁊ u̾ba cestam̃ti ica com¬
posu̾it quis quis mͥ heres er̃
⁊ ticius filio meo heres esto.
secundum ꝙ ap̃ ulpianum
inueninnis mortuo impub̾e
filio: q̃relutur qnomodo ad
successionem uocentur cres
substituti utrum ueduo pͥo¬
res qui ⁊ prĩs hios fuerant
scͥptiindimidiam uocantur
⁊ cercuis in reliqͣm dimidiã¬

Expanded text:
i quis duobus heredibus institutis filio suo impuberi eos una cum alio tertio substituit et verba testamenti ita composuerit: " quisquis mihi heres erit, et titius filio meo heres esto", secundum quod apud Ulpianum invenimus, mortuo impubere filio quaerebatur, quomodo ad substitutionem vocentur tres substituti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et titius in reliquam dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
um erat. eciam illam regu¬
iam quauetustas utebatur
more humano enĩdare. ab
heredib enim incipere actõ¬
nes uł contra heredes uetͥes
nõ concedebant. contempla¬
cõne stipulacõnum cet̾arũ¬
q causarum post mortemꝰ
ceptarum. s nob̾ necesse ẽ
ne priores uicu mat̾iamire¬
linquamnus. ⁊ ip̃am regulã
de mediotolłe ut liceat. ⁊ ab
heredib ⁊ ccͣ heredes incipere
niiniam subtilitatem u̾bo¬
rum lacitudo uoluntatis cõ¬
trahencium impediatur.

Expanded text:
um erat etiam illam regulam, qua vetustas utebatur, more humano emendare. Ab heredibus enim incipere actiones vel contra heredes veteres non concedebant contemplatione stipulationum ceterarumque causarum post mortem conceptarum. Sed nobis necesse est, ne prioris vitii materiam relinquamus, et ipsam regulam e medio tollere, ut liceat et ab heredibus et contra heredes incipere nimiam subtilitatem verborum latitudo voluntatis contrahentium impediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona filiorum interpellari
nõ possunt. cum neq mari¬
tum ꝓuxoris obligacõne cõ¬
ueniri posse constat. nisi ip̃e

Expanded text:
sona filiorum interpellari non possunt, cum neque maritum pro uxoris obligatione conveniri posse constat, nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
contractib cum a ꝓuxore¬
rint an minime tibi conue
sufficiat. si ꝓprio nomñe ma¬
nullum contractum ha tur¬
buisti. qͦminus ꝓ marito tuo
cõueniri possis. ꝙ nec si spon

Expanded text:
contractibus cum marrint an minime, cum tibi sufficiat, si proprio nomine nullum contractum habuisti, quominus pro marito tuo c
Abbreviated transcription (Latin):
pecume qnͣcitatem cam uirũ
ex dote qmͣ mulierem ex añ
nuptias douacõne lucraride¬
cerninus. ueluti si maritꝰ mil¬
le solidoruu ante nuptias do¬
nacõem confecerit licebit mu¬
lieri ⁊ minoris. ⁊ amplioris
qutitatis oocem offerre ⁊ ma¬
rito similr̾ante nuptias do¬
nacõem. hoc tam̃ obsu̾andũ
ẽ ut qͣntam ꝑtem mulier sti¬
pulatur sibi lucro cedere ex
ante nupcias donacõne si pͥo¬
rem maritum mori contin¬
gent cantamr ⁊ maritus ex do¬
ce parentem nõ pecunie qͣnͣ¬
citatem stipuletur sͥ si cou¬
stance m̾u̾io prior mulrer
infata collapsa fu̾it ⁊ si pac¬
cum concrauetitum fu̾it
sub secutum insirmum atq
in ualidum hoc ẽẽ ut nulla
ex eo ꝓcedere possit exactõ pͥ¬
cipimus. Cadem eustodiri cẽ¬
semus. siue pater. ꝓ filio si¬
ue mat. siue ip̃e ducturus¬

Expanded text:
pecuniae quantitatem, tam virum pecuniae quantitatem, tam virum ex dote quam mulierem ex ante nuptias donatione lucrari decernimus. Veluti si maritus mille solidorum ante nuptias donationem confecerit, licebit mulieri et minoris et amplioris quantitatis dotem offerre et marito similiter ante nuptias donationem: hoc tamen observandum est, ut quantam partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse, ut nulla ex eo procedere possit exactio, praecipimus. Eadem custodiri censemus, sive pater pro filio sive mater si
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.e Siconuenit ut in
n̾im̾io uxore defuncta. dospe¬
nes maritum reman̾et. ꝓfec¬
ticie docis repeticõem huius¬
modi pactum inhibuisse iu¬
ris erplorati ẽ cum detiorem
cãm dotis uiq̃n casum prĩso¬
li repeticõ competit pacto
posse sĩ auctoritate iuris sepi ᷤ¬
sime sit responsum.
datam gen̾o ea prius in m̾m̾io
defucta nepotib pactus res¬
ticui l his acdõem q̃rere nõ
potuit cam̃ utir eis exequita¬
de accominodabr̃ acdõ.
mp̃r. Hac lege cecͥnimꝰ
ut uir inhis reb quas excra
docem iilier ht̃ qͣs greci.
paraphernas dicunt. nuil¬
lam uxore ꝓhibente hãt cõ¬
munionem. nec aliqͣm ei
neccĩtadem imponat. qiͣu¬
uis enim bonum erat niu¬
lierem q̃ se ip̃am marito cõ¬
mittit. res ⁊̃ ciusdem pari ar¬
gum condicoreᷤ equitatis cõ¬
uenitͤ fͤautores. nullo inodo
ut dcm ẽ. muliere ꝓhibente
uirum in parapheruis se uo¬
luimis inmiscere.
inp̃r. e Exmorte cuiusc̃q
ꝑsone siue mariti sine mu¬
lieris eandem partem non

Expanded text:
fo. Si convenit, ut in matrimonio uxore defuncta dos penes maritum remaneret, profecticiae dotis repetitionem huiusmodi pactum inhibuisse explorati iuris est, cum deteriorem causam dotis, in quem casum patri soli repetitio competit, pacto posse fieri auctoritate iuris saepissime sit responsum. datam genero ea prius in matrimonio defuncta nepotibus pactus restitui, licet his actionem quaerere non potuit, tamen utilis eis ex aequitate accommodabitur actio.p. Hac lege decernimus, ut vir in his rebus, quas extra dotem mulier habet, quas Graeci parapherna dicunt, nullam uxore prohibente habeat communionem nec aliquam ei necessitatem imponat. quamvis enim bonum erat mulierem, quae se ipsam marito committit, res etiam eiusdem pati ariam conditores legum aequitatis convenit esse fautores, nullo modo, ut dictum est, muliere prohibente virum in paraphernis se volumus immiscere.p. Ex morte cuiuscumque personae sive mariti sive mulieris eandem partem, non
Abbreviated transcription (Latin):
alib excendi. ¶Eum aut̃
ypotecam etiam ex hac lege
donauiimis. sufficiens hãt
remedium mulier. ⁊ sima¬
ritus sundum auienare no¬
lu̾it. s ne ex consensu muli¬
eris ypocece eius minuãtur.
rib subuenire. hoc cantũ¬
modo addito ut fiuidum do¬
calem nõ solum ypotece titu¬
lo dare nec consenciente inu¬
liere maritꝰ possit. S nec auͦ¬
enare. ne fragilitate nature
sue in repentinam deduca¬
tur inopiami. licet enim a¬
nastasiana ler de consenciẽ¬
tib mulierib uł suo iurire¬
nunciantib loquiturtaut᷑
cam incelligi oporcet in res
inaritiur aotis quidem estimͣ¬
tas autẽ inquib dominiũ
⁊ piculum mariti ẽ. Infim¬
do autemi in estimato qui ⁊
dotał. ꝓprie numcupatur.
maneat ius intactum ex le¬
ge quidem iulia inperfectũ
ex nr̃a autẽ auctoritate ple¬
inim atq inomnnb cͥris ef¬

Expanded text:
alibus extendi. cum autem hypothecam etiam ex hac lege donavimus, sufficiens habet remedium mulier, et si maritus fundum alienare voluerit. Sed ne ex consensu mulieris hypothecae eius minuantur, ribus subvenire hoc tantummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loeam intellegi oportet in res mariti vel dotis quidem, aestimatas autem, in quibus dominium et periculum mariti est: in fundo autem inaestimato, qui et dotalis proprie nuncupatur, maneat ius intactum, ex lege quidem Iulia imperfectum, ex nostra autem auctoritate plenum atque in omnibus terris ef
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auia spẽs areiuxorie actõe.
si qͣnͣdo ⁊ enimi extraneus dotẽ
dabat nulla stipulatõne. uł
pacto ꝓ restitucõne eius in
suam ꝑsonam facta quisqͥs
is fuerat mulier habebat rei
sito stipulacoruł is qui pacis¬
cebatur. habebat uł ex stipu¬
latu uł p̾scͥptis u̾bis ciuilem
actõnem. ¶ In p̾senti autẽ
nõ sit ẽẽ uolumus. s si nõspe¬
cialit̾ extrauens dotem cando
insuam ꝑsonam dotemsti¬
pulatꝰ ẽ ur pacdum fecerit.
tunc p̃sumatur mulierem
ip̃am stipulatõeui fecisse.
ut ei dos ex huiusmodi cãuac¬
cedat. Neq enim in hac sp̃e.
uoliminis uidẽi exͣncum. caci¬
cam stipulacõem fecisse. Ne
ꝙ. ꝓ mulicrib introduximꝰ.
hoc adu̾sus mulieres conu̾ta

Expanded text:
 alia species a rei uxoriae actione. si quando etenim extraneus dotem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam facto, quisquis is fuerat, mulier habebat rei sito stipulator vel is qui paciscebatur habebat vel ex stipulatu vel praescriptis verbis civilem actionem. In praesenti autem non sic esse volumus, sed si non specialiter extraneus dotem dando in suam personam dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumus videri extraneum tacitam stipulationem fecisse, ne, quod pro mulieribus introduximus, hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
re. ẏpothecani autẽ nec si młi¬
er consenciebat int̾rogati su¬
mus si oportet huius modi
sanctõem nõ cantum super
italicis tantum modo fundis
s ꝓ omnib locum hr̃e. pla¬
cet itaq nob̾ candem obser¬
uatõem nõ cantum iuitali¬
cis fundis. s etiam in ꝓuinci

Expanded text:
re, hypothecam autem nec si mulire, hypothecam autem nec si mulier consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super Italicis tantummodo fundis, sed pro omnibus locum habere. Placet itaque nobis eandem observationem non tantum in Italicis fundis, sed etiam in provinci
Abbreviated transcription (Latin):
docem reddi pactus fu̾it ur
stipulat᷑. ẜum conasse magiᷤᷤ
mulieri qͣm sibi aliꝙius ser¬
uasse extͣneus nõ stipulaudo
uidetur. ¶ Extucum aut̃
intelligimus omnẽ ꝑsonã¬
citra parentem ꝑuirilemsex¬
um ascendentem ⁊ in pot̾atẽ
docandam ꝑsonam hũtem.
parenti enim tacitam ex sti¬
pulatu acdõem donauius.
¶Et hoc ex rei uxorie acco¬
ne simili modo ex stipulatu
siquidem rei uxorie fuerat
actõ. nõ poterat solus pr̃ sm̃
cõsensu filie sue ag̾e. ⁊ si nec¬
dum acdõne mota ab hac lu¬
ce fuerat subtractus. ⁊ si cͧon¬
testata eẽt ad filiam qi ꝓpri¬
umprĩmoniium dos reu̾te¬
batur. Ꝙ nõ erat in exstipu¬
latu actõne ibi eniu ⁊ solꝰ
exactõnem halebat consen
ad suos heredes cͣnsimittebat.
s rei uxorie ius ⁊ merstipula¬
cu accõnem cnͣs pon̾e satis hu¬
manum satispium satis uti¬
ie matͥmoniis ẽ. Et cuulex
uilia fundidotał italici ale¬
nacõnem ꝓhibebat si ama¬
rito nõ consenciente mulie¬

Expanded text:
dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur. Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu ebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contestata esset, ad filiam quasi proprium patrimonium dos revertebatur. Quod non erat in ex stipulatu actione: ibi enim et solus exactionem habebat consensad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente mulie
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Pactum cotale quo
matrem comienisse cum pa¬
cre cuo ꝓponis ut si in macri¬
monio decessiss ⁊ cibi ⁊ fratri¬
b cuis dos restitueretur. si sti¬
pulacõ ex ꝑsonaurã cum in
pot̾ate pris coustituti nõ esse¬
tis legitima minus interces¬
sit. de functa ea inn̾m̾io ac¬
cõeni uob̾ q̃rere nõ potuit. s si
obligacõne u̾borum rite in¬
cercedente dotis peticõemha¬
bere pocuisti maxime si ad
uinculum pot̾atis patrie nõ
adtingeres peticõem exequi

Expanded text:
. Pactum dotale, quo matrem convenisse cum patre tuo proponis, ut, si in matrimonio decessisset, tibi et fratribus tuis dos restitueretur, si stipulatio ex persona vestra, cum in potestate patris constituti non essetis, legitima minus intercessit, defuncta ea in matrimonio actionem vobis quaerere non potuit. sed si obligatione verborum rite intercedente dotis petitionem habere potuisti, maxime si ad vinculum potestatis patriae non attigeris, petitionem exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
suam p̾cipuaui accipere.⁊
si emancipata uł ex heredata
sit uł cum aliis heredib scͥp¬
ca. ¶Qno a nob̾ rocepto et
alic multe spẽs promptum
accipiant eritum. cum dos
possit ⁊ de inofficioso acdõnẽ
excludere. maxime si sufsicit
ad qͣrtaꝑa ⁊ incollacõnem
ferci. Sincestatꝰ pr̃ familias
decessit. ⁊ cestam̃to sacto qnͣdo

Expanded text:
suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta. Quo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri, si intestatus pater familias decesserit, et testamento facto, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cie exequetur si anmadu̾t¬
it auunculum cuũ ꝓp̃ca no¬
minari tutorem. ut metu
huiusmodi ereacõnis ama¬
grãtib in iuriam redimat
qui etiam si aliqua ei excu¬
sacõ compecit. ⁊ nõ alia causa
nominatꝰ ẽ qͣmͣ ut lite fatise¬
cur. oꝵ in eaurem ab sump¬
cum fi̾nt is qui cum noii¬
nauit iux ca formani cõsti¬
decentus: eo ꝙ excusatõ quͣi
pbicicbas nõ eẽ adinissa pro¬
uocacõnis auxilium flagita¬
res. ⁊ i medio dempore hii

Expanded text:
ciae exsequetur, si animadverterit avunculum tuum propterea nominari tutorem, ut metu eiusmodi creationis a magistratibus iniuriam redimat. Quin etiam si aliqua ei excusatio competit et non alia causa nominatus est, quam ut lite fatigetur, quod in eam rem absumptum fuerit, is qui eum nominavit iuxta formam constidetentus eo, quod excusatio quam obiciebas non est admissa, provocationis auxilium flagitares et in med
Abbreviated transcription (Latin):
cor dacus ẽ cum quib discep¬
⁊ cempora anciquitus excu¬
sacõnib psticuta etiam nẽ
opcułant adire p̾sidem pro¬
uiucie potes. forme suꝑ ea
restaurorum principauũ
obtemꝑari ꝓ sua gͣuitate
giussurui.

Expanded text:
tor datus es, cum quibus discepet tempora antiquitus excusationibus praestituta etiam nunc opitulantur, adire praesidem provinciae potes, formae super ea re statutorum principalium obtemperari pro sua gravitate iussurum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne piumi desunctorum pro¬
poĩtum imꝓba frandatorum
calliditate celetur. quicquid
ꝓhunismodi causa a testato¬
re relictumfint uniu̾si qui
id quocum modo cognou̾it
uł in uiri clarissimi rectoris ꝑ¬
am deferendi hãnt uberam fa¬
culcatem. nec delatoris nom̃ et
suspicõnẽ formidinent. c̃ sides
atq industria corum tam lau¬
de qm honestate nõ careat. ac
pariter pietate. cumuitatem
in publicas aures in lucemq
deduxint.

Expanded text:
 ne pium defunctorum pro ne pium defunctorum propositum improba fraudatorum calliditate celetur, quidquid pro huiusmodi causa a testatore relictum fuerit, universi, qui id quocumque modo cognoverint, vel in viri clarissimi rectoris ptiam deferendi habeant liberam facultatem: nec delatoris nomen suspicionemque formident, cum fides atque industria eorum tam laude quam honestate non careat ac pariter pietate, cum veritatem in publicas aures lucemque deduxerint.
Abbreviated transcription (Latin):
gestis interuementib canum
qnͣtitatem ⁊ tempꝰ quo eassus¬
ceꝑit. ap̃ rectorem ꝓuincie
publicare derebit. ¶ post umꝰ
u̾o annispacium ⁊ nuin̾um
capmoru ⁊ data ꝓ his p̾cia
eum manifestare procipimus
ut ꝑ omnna impleantur tam
pie deficienciumuolintates.
itatam̃ut religiosissimus au¬
tistites gratis. ⁊ sineullo dis¬
ta. ne humanitatis obtentu
relicte pocunie iudicõrum
dispendiis erogentur. ¶o
sicestator qui huinsinodile¬
gatumul fidei cominissum
nõ designata ꝓsonareliquit.
barbare sit nacõnis ⁊ de eis
patͥa aliquaem̾sent ambigui¬
tas: uir reu̾entissimus ep̃c ci¬
uitatis eius in qua idem testa¬
cor defunctꝰ est. ⁊ idem hat le¬
gatisenfidei cominissi peti¬
cõẽm. defunctiꝓpoĩtum. mo¬
dis ominnb impleturꝰ. ¶ Q
sim uico uł interritoriotes¬
tator morte obierit: illius ci¬
uitatis uir reu̾entissimus ep̃
exacdõem hẽbit sub quo mẽ
uł territorium ẽe diuoscit᷑.¬

Expanded text:
gestis intervenientibus earum gestis intervenientibus earum quantitatem et tempus quo eas susceperit apud rectorem provinciae publicare debebit. Post unius vero anni spatium et numerum captivorum et data pro his pretia eum manifestare praecipimus, ut per omnia impleantur tam piae deficientium voluntates: ita tamen, ut religiosissimi antistites gratis et sine ullo disne humanitatis obtentu relictae pecuniae iudiciorum dispendiis erogentur. Quod si testator, qui huiusmodi legatum vel fideicommissum non designata persona reliquit, barbarae sit nationis et de eius patria aliqua emerserit ambiguitas, vir reverentissimus episcopus civitatis eius, in qua idem testator defunctus est , itidem habeat legati seu fideicommissi petitionem defuncti propositum modis omnibus impleturus. Quod si in vico vel in territorio testator mortem obierit, illius civitatis vir reverentissimus episcopus exactionem habebit, sub qua vicus vel territorium esse dignoscit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. scu ab intestato succedant
sen fidei cominissarius. ui le¬
gatarius inuemiatur: dispõĩ¬
cõem putestatoris infring̾e.
uł improba mente uiolare.
asserendo incertumẽe legatũ
uł fidei cominissum. qd̃ redẽp¬
cõni relinquitur captiuoꝵ.
s modis omnibrexactum ꝓ
uoluntate testatoris pie rei
negõq ꝓfic̾e̾. ⁊ siquidemtes¬
tator significau̾it ꝑq̃m desi¬
derat redemp cõemfĩ captiuo¬
rum is qui sp̃alit̾ designatꝰ est
legati scu fidei cominissi hãt
uotum adimpleat cestatoris.
sin autemꝑsona nõ de¬
signata cestator absolutecau¬
tummodo summam legati
uł fidei cominissi caxau̾t q̃ de¬
beat memorate cause ꝓsicere:
uir reu̾entissimus ep̃e illius
cuntatis ex qua cestator oritur:
hãt facultatem exigendi. ꝙ
huius rei gr̃a fu̾it derelictum.
pium defunctiꝓpoĩtum sine
ulla cunctacõne ut conuienit
implecurus. ¶Enante
uir reu̾entissimus ep̃c huius¬
modipecumas pio relictas ar¬
bitͥo fu̾it consocutus: statim

Expanded text:
seu ab intestato succedat seu fideicommissarius vel legatarius inveniatur, dispositionem pii testatoris infringere vel improba mente violare, adserendo incertum esse legatum vel fideicommissum, quod redemptioni relinquitur captivorum, sed modis omnibus exactum pro voluntate testatoris piae rei negotio proficere. Et si quidem testator significaverit, per quem desiderat redemptionem fieri captivorum, is qui specialiter designatus est legati seu fideicommissi habeat a conscientia votum adimpleat testatoris. Sin autem persona non designata testator absolute tantummodo summam legati vel fideicommissi taxaverit, quae debeat memoratae causae proficere, vir reverentissimus episcopus illius civitatis, ex qua testator oritur, habeat facultatem exigendi, quod huius rei gratia fuerit derelictum, pium defuncti propositum sine ulla cunctatione ut convenit impleturus. Cum autem vir religiosissimus episcopus huiusmodi pecunias pio relictas arbitrio fuerit consecutus, statim
Abbreviated transcription (Latin):
libet parte ciuitatis uł uici
uł cuniscumq loci colligere
aut celebrare conetur. Nã
siquis aliquid contraleges
a quib dam s estimet perpe¬
trari: lzei adire iudicem. et
legitimum postulare p̾sidiũ.
aliquid aut sedicc̃em mou̾e
cemptau̾it: ultimo supplicõ

Expanded text:
libet parte civitatis vel vici libet parte civitatis vel vici vel cuiuscumque loci colligere aut celebrare conetur. nam si quis aliquid contra leges a quibusdam sibi existimet perpetrari, liceat ei adire iudicem et legitimum postulare praesidium. aliquid aut seditionem movere temptaverit, ultimo supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Siserius cuiusqͣm
eccłiam aitaua uearmatꝰ
nulł hoc suspicantib iu opi¬
natusirru̾it exinde ꝓtinus
abstrahaatu. uł continuo
dominoułeiuũ eum cam
furiosa formido ꝓripuit iu¬
dicetur eiq mox abstrahẽ¬
di copianõ negetur. S si ar¬
morum fiducia resistendi
animo in sama impellẽte
conceꝑit: abripiendi extra¬
hendiq eum domino quib
pot̾ id efficere uirib conce¬
datur. o si illumeciam cõ¬
sigi inconcertacõne pugna¬
q contig̾it: nulla crit eius
noxa nec conflandi cͥminis
relinquetur occ̃o. si is qui ex
statu seruili inhostił ⁊ homi¬
cide cõdicõem tnͣsiliit sit oc¬
cisus.¬
mp̃r. Deminciamus uo¬
bis ominib ut insacroscis ec i.¬
cłiis ⁊ in aliis quidem uen̾a¬
bilib locis in quib cum pace
⁊ quiete uota competit cele¬
brari: abstineatis omni sedi¬
cõue. Nemo conclamacõni¬
butatur nemo moueat cu¬
multum. aũ impetum cõ¬
mittat. uł conuenticulam
collecta multitudine in qua¬

Expanded text:
. Si servus cuiusquam ecclesiam altariave armatus nullis hoc suspicantibus inopinatus inruerit, exinde protinus abstrahatur vel certe continuo domino vel ei, unde eum tam furiosa formido proripuit, indicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia resistendi animos insania impellente conceperit, abripiendi extrahendique eum domino, quibus potest id efficere viribus, concedatur. quod si illum etiam confici in concertatione pugnaque contigerit, nulla erit eius noxa nec conflandae criminationis relinquetur occasio, si is, qui ex statu servili in hostilis et homicidae condicionem transiliit, occisusm. Denuntiamus vobis omnibus, ut in sacrosanctis ecclesiis et in aliis quidem venerabilibus locis, in quibus cum pace et quiete vota competit celebrari, abstineatis omni seditione. nemo conclamationibus utatur, nemo moveat tumultum aut impetum committat vel conventicula collecta multitudine in qua
Abbreviated transcription (Latin):
quireatu aliquo uel excla¬
uł debitis fatigati mant¬
simulant se xp̃iane .
legiuelle coniunguit eo
ad eccłias cõfugientes eui.¬
tare possint cͥmina uł pon¬
dera debitorum: arceantur.
nec antea suscipiantur qͣm
debita imi̾sa reddiderint ł
fu̾int inuocencia demonstͣ¬
tapurgati.
licere ad sacrosc̾as eccłias con¬
fugientes abdncͥe subhac ui¬
del diffinicõe ut si quisqͣm ceͣ
hanc legem uenire tempta¬
i̾nt. sciat semaiestatis crimĩe
ẽẽ retinendum.¬

Expanded text:
qui reatu aliquo vel debitis fatigati simulant se Christianae legi velle coniungi, ut ad ecclesias confugientes evitare possint crimina vel pondera debitorum, arceantur nec ante suscipiantur, quam debita universa reddiderint vel fuerint innocentia demonstrata purgati. licere ad sacrosanctas Ecclesias confugientes abducere, sub hac videlicet definitione, ut si quisquam contra hanc legem venire tentaverit, sciat se Majestatis crimine esse retinendum
Abbreviated transcription (Latin):
re temptau̾it ap̃ publicum
iudicemreus tantisacinoris
legitime accusctur. ⁊ cõuictꝰ
suorũ ⁊ ultimum suppliciũ
subeat consciietiam ac unus¬
trisacrificõrum eandem penã
q̃ in illum fu̾it irrogata susti¬
neant. ut hac legis ur̃e sereui¬
tate ꝑt̾iri metu pene desiuãt
sacrificia int̾dc̃a celebrare. Q
siuir clarissimus rector pro

Expanded text:
re temptaverit, apud publicum re temptaverit, apud publicum iudicem reus tanti facinoris legitime accusetur et convictus suorum et ultimum supplicium subeat. Conscii etiam ac ministri sacrificiorum eandem poenam, quae in illum fuerit inrogata, sustineant, ut hac legis nostrae severitate perterriti metu poenae desinant sacrificia interdicta celebrare. Quod si vir clarissimus rec
Abbreviated transcription (Latin):
damus ut iudeis ⁊ paganis in
quiete degentib nicħ demp¬
tantib turbulentum. legib¬
q contrarium. nõ audeaut
inamis inferre regngionis auc¬
toritate abusi. nainsi cõtra
securos fu̾int uiolentiuł coꝵ
bona diripu̾int: nõ ea sola q̃¬
abstulint. s conincti in dup¬
plum q̃ rapuerint restitũe
compellantur. ¶Rectores
etiam ꝓuinciarum ⁊ officia
⁊ principales cognoscant se
si nõ ip̃i talia uindicent. set
sĩ apopularib hoc ꝑmiserĩt
ut eos qui fecerint puniendos.
mp̃r. Nemo uenerantisi
adorantisq animo delubra q̃
olumani clausa sunt reseret
absit a seculo ur̃o infandis ex¬
ecrandis q simulacris honorẽ
pͥstumi reddireduniri ser¬
tis templorum impios posteᷤᷤ
ꝓphanos aris accendugneis
adolerum hisdem churauic¬
timas cedi. patris uina liba¬
ri. ⁊ religionis loco estimari
sacrilegium. Quisquis aut̃
contrahanc serenitatis nr̃e
sanctõnem ⁊ contra int̾dc̃a
sacratissimarum uet̾um cõ¬
stitucõmum. sacrificia exce¬

Expanded text:
damus, ut Iudaeis ac paganis in quiete degentibus nihilque temptantibus turbulentum legibusque contrarium non audeant manus inferre religionis auctoritate abusi. nam si contra securos fuerint violenti vel eorum bona diripuerint, non ea sola quabstulerint, sed convicti in duplum quae rapuerint restituere compellantur. Rectores etiam provinciarum et officia et principales cognoscant se, si non ipsi talia vindicent, sed fieri a popularibus hoc permiserint, ut eos qui fecerint puniendos.pp. Nemo venerantis adorantisque animo delubra, quae olim iam clausa sunt, reseret: absit a saeculo nostro infandis exsecrandisque simulacris honorem pristinum reddi, redimiri sertis templorum impios postes, profanis aris accendi ignes, adoleri in isdem thura, victimas caedi, pateris vina libari et religionis loco existimari sacrilegium. Quisquis autem contra hanc serenitatis nostrae sanctionem et contra interdicta sacratissimarum veterum constitutionum sacrificia exerce