comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nii noĩs et auctoritatis: qui ĩter regẽ et archiep̃m pa¬
tẽ si possibile esset reformaret. Uenit igit᷑ abbas ille in
angliã et sociatis sibi ep̃o herefordense noĩe roberto de
milidino ⁊ et iohãne moindochinẽse comite uenit ad ar¬
chiep̃m apud herges porrexitq ei isdẽ philippus lrãs
apłicas: et quorũdã cardinaliũ scripta. in quib cõtine¬
bãtur scripta uerba exhortatoria quatinꝰ se modes¬
tũ et flexibilẽ arthiep̃s regis uolũtati exhiberet. Cõme¬
morabat᷑ etiã in lrĩs illis qd̾ status eccłie ꝓpterscisma
turbidus esset et nubilus: cauendũq sũmo opere ne
tẽpestas que caput eccłie occupauerat etiã per mẽ¬
bra diffunderet᷑. et ita nulla esset requies. Esse autẽ ĩ¬
terĩ necessariã dispensacionẽ nec expedire ad presens ut
atlesiastici rectores debitã seueritatẽ exercerent: sed i łta

Expanded text:
ni nominis et auctoritatis, qui inter regem et archiepiscopum pani nominis et auctoritatis, qui inter regem et archiepiscopum pacem, si possibile esset, reformaret. Venit igitur abbas ille in Angliam et sociatis sibi episcopo Herefordense, nomine Roberto de Melidino, et Joanne Windochinense comite, venit ad archiepiscopum apud Herges, porrexitque ei idem Philippus litteras apostolicas, et quorumdam cardinalium scripta, in quibus continebantur verba exhortatoria, quatenus se modestum et flexibilem archiepiscopus regis voluntati exhiberet. Commemorabatur etiam in litteris illis, quod status ecclesiae propter schisma turbidus esset et nubilus; cavendumque summo opere ne tempestas, quae caput Ecclesiae occupaverat, etiam per membra diffunderetur et ita nulla esset requies. Esse interim necessariam dispensationem, nec expedire ad praesens ut ecclesiastici rectores debitam severitatem exercerent; sed multa
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nũqͣm consortẽ habebitis Ad hec hylarius. Riogo ĩ¬
quit te: qd̾ ẽ hoc tã horrendũ tãq grande malũ: qd̾ tu solꝰ
in hoc facto uides et ĩtelligis: et nullus alius tecũ.: Roga¬
uit nos rex ut in hoc uerbo ei differremꝰ eũ q honoraremꝰ:
ꝓmittens etiã ipse nobis qd̾ nũ qm̃ huiꝰ cõcessionis causa
aliquid a nobis exquireret: qd̃ ordini nr̃o resuitet. Est ne q̃¬
so hoc tam grande malũ. tãq enormis p̃sũpcio: dñm su¬
ũ honorare: Et archiep̃s. Non est ait malũ qnỹmo bo¬
nũ dñm suũ honorare dũmõ deus nõ inhonoret᷑: et ect̃ia
scã nõ ꝑturbet᷑: neq ꝑiclitet᷑. Illud ãt certissime noueri¬
tis⁊ qd̾ rex a uobis exiget qͣcqd ei ꝓmisistis: uos aut̃ ut
stet in ꝑimissis eũ cogere nõ potestis. Per idẽ tp̃s alex¬
ander paꝑa in frãcia constitutus misit quẽtã alt̾tiẽsis
ordinis abbatẽ noĩe philippũ de elemosina: uirũ mag

Expanded text:
Rogo, inquit, te quod est hoc tam horrendum tamque grande malum; quod tu solus in hoc facto vides et intelligis: et nullus alius tecum? Rogavit nos rex ut in hoc verbo ei deferremus, eumque honoraremus; promittens etiam ipse nobis, quod nunquam hujus concessionis causa aliquid a nobis exquireret quod ordini nostro resultet. Estne, quaeso, hoc tam grande malum tamque enormis praesumptio dominum suum honorare? » Et archiepiscopus: « Non est enim malum, quinimo bonum, dominum suum honorare, dummodo Deus non inhonoretur et Ecclesia sancta non perturbetur, neque periclitetur: illud autem certissime noveritis: quod rex a vobis exiget quidquid ei promisistis; vos autem ut stet in promissis eum cogere non potestis. » Per idem tempus Alexander papa in Francia constitutus misit quemdam Cisterciensis ordinis abbatem, nomine Phi
Abbreviated transcription (Latin):
per oĩa et in orĩbz conseruare teneat᷑: ipse tamẽ spreto ho¬
nore tuo et reuerẽtia. cõtẽptoq iudicio curie tue ad aliã
curiã appellare presũpsit ÷ unde si iudicari meret᷑: tuũ
est derernere. Patet ĩq̃t tex qͥa de oĩb hiis iudicandus ẽ.
Misit igit᷑ statĩ cũ festinacione: qui eũ iudicarẽt. Relatũ
est ãt de iudicio qd̃ capi debeat archiep̃s et carteri mãci¬
pari: donec de obiectis siue obitiendis regis uolũtati
in oĩb satisfateret. Iubente itaq rege robertus comeᷤ
leicestrensis. et rainaldus cornubiensis archiep̃m adeũt:
formã iudicii ei ex ꝑte regis ĩtimaturi. Locutus ẽ igit᷑ co¬
mes leicestrensis archiep̃o dicens. Audi iudiciũ qd̵ tibi
in curia regis iudicatũ est: qd̾ q rex ip̃e ꝑ no ᷤᷤ tibi mãdat.
Tunc uir scs̃ toruo eũ intuens pultu⁊ ego ĩqͣt nullius iidi¬

Expanded text:
per omnia et in omnibus conservare teneatur, ipse tamen, spreto hoper omnia et in omnibus conservare teneatur, ipse tamen, spreto honore tuo et reverentia contemptoque judicio curiae tuae, ad aliam curiam appellare praesumpsit: unde si judicari meretur, tuum est decernere. » -- « Patet, inquit rex, quia de omnibus his vindicandus est. » Misit igitur statim cum festinatione qui eum judicarent. Relatum est autem de judicio quod capi debeat archiepiscopus et carceri mancipari, donec de objectis sive objiciendis regis voluntati in omnibus satisfaceret. Jubente itaque rege, Robertus comes Leicestrensis et Rainaldus Cornubiensis archiepiscopum adeunt, formam judicii ei ex parte regis intimaturi; locutus est igitur comes Leicestrensis archiepiscopo, dicens: « Audi judicium quod tibi in curia regis judicatum est, quodque rex ipse per nos tibi mandat. » Tunc vir sanctus torvo eum intuens vultu
Abbreviated transcription (Latin):
bet ut racionẽ reddat de negociis et redditib regni.
maxĩe ãt de trigunita milib libris argenti: quas tꝑe
tãcellarie de pecunia regia minꝰ caute expẽdisse a qui¬
bustã deferebat᷑: Archiep̃s nõ regẽ sepe de oĩb racionẽ
audisse rñdit⁊ nec iã se ad ista que ad se nõ ꝑtinebant
rñdere debere: p̃sertĩ cũ tꝑe electionis sue ex mãdato regis
corã filio eius et officialib regni ab õi tacione ã m̃ĩstracõi
sue. et ab om̃i oĩo occasione que inde quo quomõ emergͣe
posset: absolutus fuisset: sicut ĩquit uosip̃ indistis ⁊ au¬
distis. Que eius responsio postqm regi renũciata est : furꝑ¬
re et iracũdia plenus dixit ad suos. Iste homo meus est
et racionẽ michi reddere nõ dignat. Et dixerũt qui ei assis¬
tebant. Est dñe et alia causa qua eũ iure grauare pot̾is
nãcũ homo tuus sit ut dias et uire fidelitatis honorẽ tuũ

Expanded text:
bet ut rationem reddat de negotiis et reditibus regni, bet ut rationem reddat de negotiis et reditibus regni, maxime autem de triginta millibus libris argenti quas tempore cancellariae de pecunia regia minus caute expendisse a quibusdam deferebatur. Archiepiscopus vero regem saepe de omnibus rationem audisse respondit: nec jam se ad ista quae ad se non pertinebant respondere debere, praesertim cum tempore electionis suae ex mandato regis coram filio ejus et officialibus regni ab omni ratione administrationis suae, et ab omni omnino occasione quae inde quoquomodo emergere posset, absolutus fuisset: « Sicut, inquit, vos ipsi vidistis et audistis. » Quae ejus responsio postquam regi renuntiata est, furore et iracundia plenus, dixit ad suos: « Iste homo meus est; et rationem mihi reddere non dignatur! » Et dixerunt qui ei assistebant: « Est, domine, et alia causa qua eum jure gravare poteris; nam, cum homo tuus sit, ut dicis, et jure fidelitatis honorem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
set adĩuicẽ tractassent: tandẽ sił oẽs regẽ a deũtes dix¬
erũt ei. Prospiciẽtes dñe honori tuo quẽ in negociois¬
to piclitari timemꝰ. rogamꝰ ut nobis copiã agendi cũ
archiep̃o cõcedas. Habemꝰ nãq multa que ei iuste obici¬
amꝰ. maxime illud qd̃ cũ in presentia ur̃a apud ilarendo¬
nã precepto obediẽtie nos ad obseruacionẽ consuetudi-¬
nũ pr̃aꝵ cõpulerit: nũc itẽ sibup̃i cõtrarius ne eas ob¬
seruare debeamꝰ cõtradicit. Qua ꝓpt̃ si tibi uidet᷑ et si pla¬
cer ad dñm papã eũ appellare decreuimꝰ. Et ait rex. ꝑ la¬
tet. Regressi igit᷑ ad archiep̃m ad dñm papã appellaue¬
rũt. Et acchiep̃s. Audio ĩquit. Riex at̃ et si appella cõs
fieri ꝑmiserit: a ꝓposito tamẽ quo eũ ĩterficere derreus¬
rat: nõ destitit. Mittens nãq ad eũ milites suos : iu¬

Expanded text:
set ad invicem tractassent, tandem simul omnes regem adeuntes, dixset ad invicem tractassent, tandem simul omnes regem adeuntes, dixerunt ei: « Prospicientes, domine, honori tuo, quem in negotio isto periclitari timemus, rogamus ut nobis copiam agendi cum archiepiscopo concedas: habemus namque multa, quae ei juste objiciamus; maxime illud quod cum in praesentia vestra apud Clarendonam praecepto obedierit, nos ad observationem consuetudinum vestrarum compulerit; nunc autem, sibi ipsi contrarius, ne eas observare debeamus contradicit. Quapropter si tibi videtur et si placet, ad dominum papam eum appellare decrevimus. » Et ait rex: « Placet. » Regressi igitur ad archiepiscopum ad dominum papam appellaverunt. Et archiepiscopus: « Audio, inquit. » Rex, etsi appellationem fieri permiserit, a proposito tamen quo eum interficere decreverat, non destitit. Mittens namque ad eum milites suos, ju
Abbreviated transcription (Latin):
nori tuo restituaris. Archiep̃s u̾o ad eũ. frustra ĩquit
tale michi consiliũ dedisti: nã episcopatũ et uitã una
dies eadẽq hora t̾minabit. Ad ista hylarius cicestresis
ep̃s subintulit. Utinã ĩq̃t fieres et remaneres thomas
tantũ absq alia dignitate. Igit᷑ ep̃i quib mens sam-¬
or erat cõuocãtes eboracensẽ archiep̃m et lundoniẽsẽ
stq ip̃m ticestrensẽ ep̃os: dicũt eis. Si cõtigerit archi
ut ab officiis et honorib nr̃is ignominiose piecti⁊
ꝑpetuo anathemati ⁊ obprobrio qd̃ nulla delebit ob¬
siuio subiciamur. Si at nobis hoc timemꝰ qͣd de illis
fiet: quib ut dicit᷑ ꝓcurãtib et instigãtib tantũ
nephas patrari contigerit: Monemꝰ igit᷑ ut pari cõ¬
silio uideamus et deternamꝰ: qͣliter eũ ab instanti pi¬
culo paleamꝰ ecipe. Cũq aliqm du qͣlit̾ id fieri pos¬

Expanded text:
nori tuo restituaris. » Archiepiscopus vero ad eum: « Frustra, inquit, nori tuo restituaris. » Archiepiscopus vero ad eum: « Frustra, inquit, tale mihi consilium dedisti; nam episcopatum et vitam una dies eademque hora terminabit. » Ad ista Hilarius Cicestrensis episcopus subintulit: « Utinam, inquit, fieres et remaneres Thomas tantum absque alia dignitate! » Igitur episcopi, quibus mens sanior erat, convocantes Eboracensem archiepiscopum et Londoniensem atque ipsum Cicestrensem episcopos dicunt eis: « Si contigerit archieut ab officiis et honoribus nostris ignominiose projecti perpetuo anathemati et opprobrio quod nulla delebit oblivio, subjiciamur? si autem nobis hoc timemus, quid de illis fiet, quibus ut dicitur procurantibus et instigantibus tantum nefas patrari contigerit: monemus igitur ut pari consilio videamus et decernamus: qualiter eum ab instanti periculo valeamus eripere. » Cumque aliquandiu qualiter id fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq penitus dicẽtes uelud stupidi et amentes eũ cirtũ¬
steterũt. Tũt uir uenerabilis ex eoꝵ oultus ĩmutatiõe
certior factus de hiis que si bi nũciata fuerãt: ait ad eos.
Sencio me a curia ista nob̾tacẽtib et nõ reclamãtibus
modis ĩ auditis pregrauari: et causã eccłie dei in detri¬
mẽtũ uergi:. qua necessitate magna coactus. ad dñm
papã appello. Tũc lundoniensis ep̃s. Me ĩquit rogo ut
ab hac appellacione relaxes. Cui arthiep̃s. Nec te ĩquit
tus fuero: nemĩ ꝑcẽtes debitã iusticiã faciatis awintoni-¬
ensis u̾o ep̃s anxius nimis et ꝑauidus archiep̃o dixit.
Obsecro dñe ut p̾bis meis que tibi fide bona dicturꝰ sũ
acquiescas. Archiepiscopatũ in manu et disposicõe dñi
regis recõsigna: hoc enĩ undet᷑ necessitas ĩeuitabilis ad
presens exposcere: donet ex gr̃a et indulgẽtia eius ho-¬

Expanded text:
nihilque penitus dicentes velut stupidi et amentes eum circumnihilque penitus dicentes velut stupidi et amentes eum circumsteterunt. Tunc vir venerabilis, ex eorum vultus immutatione certior factus de his quae sibi nuntiata fuerant, ait ad eos: « Sentio me a curia ista, vobis tacentibus et non reclamantibus, modis inauditis praegravari, et causam Ecclesiae in detrimentum vergi, qua necessitate magna coactus ad dominum papam appello. » Tum Londoniensis episcopus: « Me, inquit, rogo ut ab hac appellatione relaxes. » Cui archiepiscopus: « Nec te, inquit,tus fuero, nemini parcentes debitam justitiam faciatis. » Wintoniensis vero episcopus anxius nimis et pavidus archiepiscopo dixit: « Obsecro, domine, ut verbis meis, quae tibi bona fide dicturus sum, acquiescas. Archiepiscopatum in manu et dispositione domini regis reconsigna; hoc enim videtur necessitas inevitabilis ad praesens exposcere, donec ex gratia et indulgentia ejus ho
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilio. qa si inde aggressionis facẽt exordiũ : statĩ oẽs ep̃i
qui ei modo fauebant audito hoc u̾bo ab eo resilirẽt ⁊ tũ
coĩs. Quappt̾ aliũde agere statuit. Rex enĩ et arthiep̃s sem-¬
sũ et nõ in uno loco constituti erant⁊ mediatoresq uerbi
ĩter eos erãt ep̃i: qui frequẽter huc illucq discurrebant.
Pariis itaq querelarũ et obiectionũ assultib rex ĩquuᷤ
penerandũ antistitẽ tota die appetere nõ cessauit᷑ at il¬
le scõ se cõfortãte spũ oniu̾sas eius obiectiones et cauilla¬
tiones ualidiorib racionũ et assertionũ rñsionib elusit
et confutauit. Interĩ nũciat᷑ archiep̃o a q̃busdã amicis
et fidelibz suis qui erãt de consilio regis: qͣa rex iã de mor¬
te illius tractaret. Ipsi eriã ep̃i cognoscẽtes qͥd rex agere
disponẽt : nultu lugubri et demisso ad uur dei uenerunt:

Expanded text:
consilio, quia si inde aggressionis faceret exordium, statim omnes episcopi, consilio, quia si inde aggressionis faceret exordium, statim omnes episcopi, qui ei modo favebant, audito hoc verbo, ab eo resilirent et cumcommunis. Quapropter aliunde agere statuit. Rex enim et archiepiscopus seorsum et non in uno loco constituti erant; mediatoresque verbi inter eos erant episcopi, qui frequenter huc illucque discurrebant. Variis itaque querelarum et objectionum assultibus rex iniquus venerandum antistitetu, universas ejus objectiones et cavillationes validioribus rationum et assertionum responsionibus elusit et confutavit. Interim nuntiatur archiepiscopo a quibusdam amicis et fidelibus suis qui erant de consilio regis, quia rex jam de morte ejus tractaret. Ipsi etiam episcopi, cognoscentes quod rex agere disponeret, vultu lugubri et demisso ad virum Dei venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
suã. nõ est enĩ nimis bonꝰ qui portat crucẽ dñi sui. Et
lundoniensis ad eũ. Et tu ĩquit cõtra teip̃m locutꝰ es.
Nã uerbũ qd̃ ex ore tuo modo ioculatus es grauit̾ lueᷤ.
Eboracensis u̾õ archiep̃s qui hiis ĩtererat et presens
astabat: ait ad cãtuariensem. Ne dñs rex grauius
aduersũ te ĩflãmet᷑ et exacerbet᷑ : meo consilio gladiũ
tuũ hoc ẽ crucẽ tuã de manu tua deꝑonẽs: nã gladiuᷤ
regis multo acucior est qm hic tuus. Cui uenerãdus ã-¬
tistes. rñdit. Gladius regis carnali quidẽ iget acumi¬
ne. meus ãt spiritali: nec debet rex ex hoc ĩdignari. si
crucẽ dñi mei et sui ĩ manib tenuero: sed magis pla¬
sari. Nt ãt cognouit rex archiep̃m uenisse : cepit cũ sii
dispon̾e: quã ei calũpniã pͥmo obiceret. Uisũq ẽ ei pͣ¬
mo agendũ de clericis quos in homicidiis et furtis aliiᷤ¬
q scelerib deprehensos suꝑius diximꝰ. Sed dictũ esteide

Expanded text:
i portet crucem domini sui. » Et Londoniensis ad eum: « Et tu, inquit, contra teipsum locutus es; nam verbum, quod ex ore tuo modo jaculatus es, graviter lues. » Eboracensis vero archiepiscopus qui his intererat et praesens astabat, ait ad Cantuariensem: « Ne dominus rex gravis adversum te inflammetur et exacerbetur, meo consilio gladium tuum, hoc est crucem tuam, de manu tua depones; nam gladius regis multo acutior est quam hic tuus. » Cui venerandus antistes respondit: « Gladius regis carnali quidem viget acumine, mens autem spirituali, nec debet rex ex hoc indignari, si crucem Domini mei et sui in manibus tenuero, sed magis placari. » Ut autem cognovit rex archiepiscopum venisse, coepit cum suis disponere quam ei calumniam primo objiceret, visumque est ei primo agendum de clericis quos in homicidiis et furtis aliisque sceleribus deprehensos superius diximus. Sed dictum est ei de
Abbreviated transcription (Latin):
mandare digneris. ne archiep̃o ad gr̃am et familaritatẽ
suã accessũ indulgeat: neq mendaciis illius fidẽ adhibetit.
Indignatus at̃ rex suꝑ ĩprobitate sermonũ illoꝵ ÷ ego qͣdẽ
inquit mandabo: sed nõ iuxta peticionẽ m̃am. Nocans¬
q rex fratrẽ franconẽ dñi pape tamerariũ qui fortetũt
apisad pendiũ presens erat᷑: Dño inquit meo pape alexã¬
dro mea ex parte dicito: qͣtinus si tanti sũ apud eius scĩta¬
tẽ cui graciã aut beneficiũ prestare uelit ⁊ arthiep̃m sin¬
tuariensẽ cũ in presenciã eius nenexit benigne suscipiat:
nullãq aduersus eũ ĩuistã quecelã audiat uel admittat.
Riegressis igit nũciis et qd̾ gestũ fuerat referentib: ilico rex
angloꝵ alios nũcios ad dñm papã sub celeritate destina¬
re curauit: qui archiep̃m in curia preuenirẽt. et dñi ꝑsi¬
ꝑe cardinaliũqz aĩos ab eo auerterẽt. Hec ãt st̃ noĩa eoꝵ

Expanded text:
mandare digneris, ne archiepiscopo ad gratiam et familiaritatem mandare digneris, ne archiepiscopo ad gratiam et familiaritatem suam accessum indulgeat, neque mendaciis illius fidem adhibeat. » Indignatus autem rex super improbitate sermonum illorum: « Ego quidem, inquit, mandabo, sed non juxta petitionem vestram. » Vocansque rex fratrem Franconem domini papae camerarium, qui forte tunc apud Compendium praesens erat: « Domino, inquit, meo papae Alexandro mea ex parte dicito: quatenus si tanti sum apud ejus sanctitatem cui gratiam aut beneficium praestare velit, archiepiscopum Cantuariensem, cum in praesentiam ejus venerit, benigne suscipiat, nullamque adversus eum injustam querelam audiat vel admittat. » Regressis igitur nuntiis et quod gestum fuerat referentibus, illico rex Anglorum alios nuntios ad dominum papam sub celeritate destinare curavit, qui archiepiscopum in curia praevenirent et domini papae cardinaliumque animos ab eo averterent. Haec autem sunt nomina
Abbreviated transcription (Latin):
norare deternis semptibi tibi infestus fuit ÷ ipse ẽĩ est cuiꝰ
calliditate et ingenio multociens regnũ tuũ motũ et tur-¬
batũ est. ipse nãq terras tuas uastauit ⁊ et oppida cepit:
regnũq tuũ et dñacionẽ ex parte nõ modica detrũcauit
At rex ad eũ. Nichil ait dicis quo nuꝰ michi carus at ho¬
norabilis uideat᷑ fecit enĩ iuixta tuã sentenciã qd̃ debuit :
nã fidelitatẽ quã dño suo scd̾m tiis debuit sinceriter ĩ om̃ib
et per oĩa adĩpleuit: fecissetq michi siłia si meꝰ fuisset. Sed
ete pro tantis beneficiis que michi ut dicitis inferendo dãp¬
na. regi p̃o ꝯtulit q̃li eũ remuneratione dignũ estimauit.
Nunquid ut redderet ei mala pro bonis. Et a ꝓpriis effuga¬
ret: qui ei aliena subingasset: Item locuti st̃ nũcii ad regẽ
dicẽtes. Rogat eciã rex angloꝵ amicus tuus qͣtinꝰ dño pape

Expanded text:
norare decernis, semper tibi infestus fuit. Ipse enim est, cujus norare decernis, semper tibi infestus fuit. Ipse enim est, cujus calliditate et ingenio multoties regnum tuum motum et turbatum est. Ipse namque terras tuas vastavit et oppida cepit, regnumque tuum et dominationem ex parte non modica detruncavit. » At rex ad eum: « Nihil, ait, dicis quominus mihi charus et honorabilis videatur; fecit enim juxta tuam sententiam quod debuit, nam fidelitatem quam domino suo secundum tempus debuit, sinceriter in omnibus et per omnia adimplevit. Fecissetque mihi similia si meus fuisset. Sed ecce pro tantis beneficiis quae mihi, ut dicitis, inferendo damna, regi vestro contulit, quali eum remuneratione dignum aestimavit. Nunquid ut redderet ei mala pro bonis? Et a propriis effugaret qui ei aliena subjugasset? » Item locuti sunt nuntii ad regem dicentes: « Rogat etiam rex Anglorum amicus tuus quatenus domino papae
Abbreviated transcription (Latin):
horemꝰ. tũ ip̃e int hoĩes regis ur̃i reputandus nõ sitiest
etũ potius dñs tegis et pr̃onus. Acredit etiã ad hoc ỹmo ⁊
sip excedit qd̃ mansuetudo regni nr̃i oĩb oppressis patet
ad refugiũ ⁊ nã hoc nobis et pietais animi indicit :ut res¬
hũ nr̃m ad libertatẽ quã sonat in noĩe exprimere debeał
opis attestatione. Nuenit enĩ ad nr̃am audienciã q̃mũlis¬
ce et quib de causis rex uester penerabilẽ inrũ oderit et ꝑse¬
quatur⁊ unde nõ miram᷑: si pir discretus tã uite sue qͣm
ecelesie dei cause prospiciens ⁊÷ regis furdiẽ declinauerit.
sub nr̃e protectionis alas confugerit. Qua ꝓpter si scissem
ubi ĩueniendus esset: iã pridẽ ei cũ debito honore occurris¬
sem. Cunc guillelmus comes arũdelli aid ista regi rñdit.
Ignoras forsitã o rex. qd archiep̃s quẽ tanto studio ho¬

Expanded text:
noremus; cum ipse inter homines regis noremus; cum ipse inter homines regis enim potius dominus regis et patronus. Accedit etiam ad hoc imo et superexcedit quod mansuetudo regni nostri omnibus oppressis patet ad refugium, nam hoc nobis et pietas animi indicit, ut regnum nostrum libertatem quam sonat in nomine exprimere debeat operis attestatione. Pervenit enim ad nostram audientiam quam injuste et quibus de causis rex vester venerabilem virum oderit et persequatur, unde non miramur si vir discretus, tam vitae suae quam Ecclesiae Dei causae prospiciens, regis furorem declinaverit, et sub nostrae protectionis alas confugerit. Quapropter si scissem ubi inveniendus esset, jampridem ei cum debito honore occurrissem. » Tunc Willelmus comes Arundelli ad ista regi respondit: « Ignoras forsitan, o rex, quod archiepiscopus, quem tanto studio ho
Abbreviated transcription (Latin):
fericus regis.: et inũ ex sũmis regni uidicib ⁊ guillelmũ
quoq illustr̃ẽ cꝯmitẽ arũdelli: qui peniẽtes ad regẽ francop
apud cõpenduũuauẽtes ita ad eũ locuti st̾. Skeminisse ĩqui¬
ant potest excellentia tua dñe rox: qd̾ cũ pax inter te ⁊ dĩim
pr̃m regẽ anglor ostremo refoi ata eẽt hoc ĩt cafa costilu¬
tũ fuisse⁊ ut si quis ex hoĩb nrĩs tã hinc qͣm inde aliq̃
occa sione diffugiens in fegnũ alteriꝰ teuenerit: cõtinuo
et denorte furtiuꝰ aufugit: et in terrã tuã ꝑuenit. Nognt
Itaq obuiee fidelis tuus et amitus dñs nr̃ rexine in siuq̃¬
tumeliã et pactionũ ĩuriã prefatũ archiep̃m in cegno tuo
Recipias uel detineas. Ad hec pissimus rex francoꝵ. lodeui¬
ts. Pactiones inquit de quib dicitis nõ retolo: qmͣacp
e si ita constitutũ fuisse constaret: nichil hoc ad archipp̃m
quo minꝰ eũ libent᷑ muddamꝰ ⁊ gratãter suscipiamͦ. et ho¬

Expanded text:
 Willelmum quoque illustrem comitem Arundelli, qui venientes ad regem Francorum apud Compendium invenientes ita ad eum locuti sunt: « Meminisse, inquiunt, potest excellentia tua, domine rex, quod cum pax inter te et dominum nostrum regem Anglorum postremo reformata esset, hoc inter caetera constitutum fuisse, ut si quis ex hominibus vestris tam hinc quam inde, aliqua occasione diffugiens, in regnum alterius devenerit, continuo et de nocte furtivus aufugit et in terram tuam pervenit. Rogat itaque obnixe fidelis tuus et amicus dominus noster rex ne in sui contumeliam et pactionum injuriam, praefatum archiepiscopum in regno tuo recipias vel detineas. Ad haec piissimus rex Francorum Lodewicus: « Pactiones, inquit, de quibus dicitis non recolo, quanquam etsi ita constitutum fuisse constaret, nihil hoc ad archiepiscopum quominus eum libenter videamus et gratanter suscipiamus et ho
Abbreviated transcription (Latin):
to deinde die uenir senonas archiep̃s cõuocatises clericis
suis. quis nã eoꝵ causã eius in priesencia dm̃i pape cõpetẽtiũ
posset explicate: cepit in quirere. Et qͣmiuis essent intee cos de¬
pretio legisq pitiqͣm plures: et in porãdo elogũatissum et
exercitatisuimi: nullus tamẽ ĩuentus et qui hoc negoce¬
ũ aigtedi presumeret. T imebant eñ regẽ scientes certusle¬
me eũ latire nõ posse: qͥs eoꝵ in curia po archiep̃s allepas¬
set. In crastino uir sc̃s habens fiduciã in dño neuit ad curi
ã ⁊ tenẽs in manu cyrographũ illud ĩ quo regis consue¬
tudines cõtinebãt᷑: qd̾ eũ apud cdarendo nã in defensionẽ
eclasiaistice libertatis de manu regis suscepisse prediximus
Qũꝑ in presenciã dñi ꝑape uenisset. et ad pedes eius se pro¬
strauisset. cartã ip̃am explicatã et expansã ante pedes es̃

Expanded text:
to deinde die venit Senonas archiepiscopus, convocatisque clericis to deinde die venit Senonas archiepiscopus, convocatisque clericis suis, quisnam eorum causam ejus in praesentia domini papae competentius posset explicare, coepit inquirere. Et, quamvis essent inter eos decretorum legisque periti quamplures, et in perorando eloquentissimi et exercitatissimi, nullus tamen inventus est qui hoc negotium aggredi praesumeret. Timebant enim regem, scientes certissime cum latere non posse, quis eorum in curia pro archiepiscopo allegassetam tenens in manu chirographum illud, in quo regis consuetudines continebantur, quod eum apud Clarendonam in defensionem ecclesiasticae libertatis de manu regis suscepisse praediximus. Cumque in praesentiam domini papae venisset et ad pedes ejus se prostravisset, chartam ipsam explicatam et expansam ante pedes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m appellacione remota diiidicarent. Asserebant eriã qd̾
rex in multa hũilitate et deuocione ad satisfactionẽ ꝑatuͤ
esset: si in aliquo forte excessisset. P orro rex hoc faciebat
insidiose⁊ sciens cardinaliũ idicia nõ esse gratuita: seq
facile qd̾ nolebat mediante pecunia obtentuꝵ. si sub
sardinaliũ iudicio sibi agere liceret. Qd̃ dñm papã nõ
latuit ⁊ mde et huiusmodi peticioni mĩme acquiescere uo¬
luit. licet multũ obuixe cardinales instarent: ut regis
peticio effatũ consequeretur. Guillelmꝰ nãq papiniensis
quimmꝰ erat ex maiorib cardinalib regi per oĩa fainebatb.
caterosq cardinales ut regi fauerẽt induxerat: sed nõ gratiᷤ.
Repulsi igit aib spe ĩparandi regi logati celerit regrediũt:
nã ep̃ls qui hac legacione fungebãt᷑ nõ erat tutũ acchi ep̃m
quẽ in piorimo nẽturũ audierãt: in curia erpectare. eẽ¬

Expanded text:
episcopum appellatione remota dijudicarent. Asserebant etiam quod episcopum appellatione remota dijudicarent. Asserebant etiam quod rex in multa humilitate et devotione ad satisfactionem paratus esset, si in aliquo forte excessisset; porro rex hoc faciebat insidiose, sciens cardinalium judicia non esse gratuita, seque facile quod volebat mediante pecunia obtenturum si sub cardinalium judicio sibi agere liceret. Quod dominum papam non latuit: unde et hujusmodi petitioni minime acquiescere voluit, licet multum obnixe cardinales instarent, ut regis petitio effectum consequeretur. Willelmus namque Papiensis, qui unus erat ex majoribus cardinalibus, regi per omnia favebat caeterosque cardinales ut regi faverent induxerat, sed non gratis. Repulsi igitur ab spe impetrandi, regii legati celeriter regrediuntur. Nam episcopis, qui hac legatione fungebantur, non erat tutum archiepiscopum quem in proximo venturum audierant, in curia exspectare. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
folioth ep̃s lundoniensis : ioirecestrensis quoq ep̃s et.
hartholomeus exomiensis atqz hylarius cicestrensis.
qñ: richardus eciã de yuelcestria et iohãnes de oxenefor¬
dia cleric regis÷ guillelmus quoq cõmes a rundelli ⁊ et
giudo rufus. hugo eciã de gundouilla ⁊ et raynaidus de
scõ ualerico ⁊ atq henricus filius giroldi familiarissimꝰ
regis: et alii etiã quoꝵ noĩa ignoramꝰ. L ii oẽs senonas
ueniẽtes. et pesentiã dñi pape adeuntes ⁊ mułta de bt̃o
uiro quibz causã eius deprimerent in mediũ ꝓtulerũt.
que quidẽ probare nõ potuerũt. fuitq eoꝵ allegacio tã ĩ¬
iuriosa et contueliosa. ut cuidã ep̃oꝵ acrius instanti ꝑa¬
pa diceret. Frater tẽpera te. Palã est qd̃ unꝑ ĩnocentẽ gra-¬
tis oditis et ꝑsequinũ Fuit ãt sũma legacionis eoꝵ ut
dñs papa ad peticionẽ regis duos cardinales cũ plenitu¬
dine potestatis in angliã dirigeret: qui ĩter regẽ et archi¬

Expanded text:
rensis quoque episcopus et Bartholomaeus Exoniensis atque Hilarius Cicestrensis episcopi; Richardus etiam de Ivelcestria et Joannes de Oxenefordia clerici regis; Willelmus quoque comes Arundelli et Guido Rufus, Hugo etiam de Gundovilla et Rainaldus de Sancto Valerico, atque Henricus filius Giroldi familiarissimus regis; et alii etiam, quorum nomina ignoramus. Hi omnes Senonas venientes et praesentiam domini papae adeuntes, multa de beato viro quibus causam ejus deprimerent in medium protulerunt; quae quidem probare non potuerunt, fuitque eorum allegatio tam injuriosa et contumeliosa ut cuidam episcoporum acrius instanti papa diceret: « Frater, tempera te: palam est quod virum innocentem gratis oditis et prosequimini. » Fuit autem summa legationis eorum ut dominus papa ad petitionem regis duos cardinales cum plenitudine potestatis in Angliam dirigeret, qui inter regem et archi
Abbreviated transcription (Latin):
et usq suessionẽ sine ĩpedimẽto cũ siuis des ꝓtegente ꝑ¬
ĩenit. Cognito igit᷑ ẽx angloꝵ qd̵ archiep̃s in franciã puenis¬
sit misit mũcios ad reg̃ẽ francoꝵ lodeiicũ. gillebectũ uidelise

Expanded text:
et usque Suessionem sine impedimento cum suis, Deo protegente, pet usque Suessionem sine impedimento cum suis, Deo protegente, pervenit. Cognito igitur rex Anglorum quod archiepiscopus in Franciam pervenisset, misit nuntios ad regem Francorum Lodewicum, Gilb
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte comes aliq̃d erga se molenter ageret: ut exinde
graciã sibi maiorẽ apud regẽ pararet. Qua ꝓpt̾ retulit uͥ¬
bñ istud ad milonẽ caruanensẽ ep̃m qui tũc forte uisi¬
tacionis gracia ad aĩ uenerat. Erat enĩ idẽ milo de an-¬
glia oriũdus. uir puidens ualde et magnificus: quiq
archiep̃m sũma deuocione et ĩtima dilectione colebat.
Cõmuni igit᷑ amboꝵ consilio et industria protractũ
est colloquiũ inter eos usq in noctẽ. Cũq iã nox esset:
et tenebre cũcta occupassent ⁊ surgens ep̃s cepit uelle re¬
cedere: quẽ archiep̃s preeũtib cereis usq ad portã ꝓse¬
auulsus est: sicq ascenso equo albo quẽ ei ep̃s preꝑaue¬
rat. una cũ eodẽ caruaniã usq nocte ip̃a ꝑuenit. In
trastino mãdauit sus ut ei apud suessionẽ occurrerẽt.
Tali iraq modo flandiensis comitis minas euasit:

Expanded text:
ne forte comes aliquid erga se violenter ageret ut exinde ne forte comes aliquid erga se violenter ageret ut exinde gratiam sibi majorem apud regem pararet. Quapropter retulit verbum istud ad Milonem Carvanensem episcopum qui tunc forte visitationis gratia ad eum venerat. Erat enim idem Milo de Anglia oriundus, vir prudens valde et magnificus; quique archiepiscopum summa devotione et intima dilectione colebat. Communi igitur amborum consilio et industria protractum est consilium silium inter eos usque in noctem, cumque jam nox esset, et tenebrae cuncta occupassent, surgens episcopus coepit velle recedere; quem archiepiscopus praeeuntibus cereis usque ad portam perseavulsus est, sicque ascenso equo albo quem ei episcopus praeparaverat, una cum eodem Carvanium usque nocte ipsa pervenit: in crastino mandavit suis ut ei apud Suessionem occurrerent. Tali itaque modo Flandriensis comitis minas evasit
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ infra paucos dies uenerũt. Interĩ uenit richardus
de luci ad flandiensẽ comitẽ missus a rege angloꝵ. Hic
fuidiens archiep̃m apud clarũ mariscũ morari. siquidẽ iã
de eo sermo tirtũquaq ꝑcrepu erat ⁊ accessit ad eũ. suadẽs
diligẽter quidẽ sed frustra. qͣtinꝰ una secũ in angliã ad re-¬
gẽ reuerteret: ded intelligens ex responsionib bitĩ uiri se
T̃ auiter laborare: cepit ei minari dicens se de ceło eiꝰ. futuꝑ
ĩimicũ. Cui cũ nir sc̃s diceret. homo meus es: et talia mi¬
accepisti. Misit itaq uenerandus antistes duos abbates
ad comitẽ flandrensẽ ÷ petens ut ei cõductũ prebeat: do-¬
nec transeat terrã eius. Comes n̾o qui regis anglorũ e¬
rat consanguineus et ꝑtes eius fouebat ⁊ respondit cõsi¬
liũ se suꝑ hoc habituꝵ: ad dens eciã se satis potentẽ: qui
pnũ archiep̃m in sua dñacõe et terra detineat. Quo au-¬
dito archiep̃s suspectã habuit huiuscemodi rñsionẽ: times

Expanded text:
averat, ad eum venerunt. Interim venit Richardus de Luci ad Flandrensem comitem, missus a rege Anglorum. Hic audiens archiepiscopum apud Clarum Mariscum morari, siquidem jam de eo sermo circumquaque percrepuerat, accessit ad eum suadens diligenter quidem, sed frustra, quatenus una secum in Angliam ad regem reverteretur, sed intelligens ex responsionibus beati viri se inaniter laborare, coepit ei minari, dicens se de caetero futurum inimicum. Cui cum vir sanctus diceret: « Homo meus es, et talia miaccepisti. » Misit itaque venerandus antistes duos abbates ad comitem Flandrensem, petens ut ei conductum praebeat, donec transeat terram ejus. Comes vero, qui regis Anglorum erat consanguineus et partes ejus fovebat, respondit consilium se supra hoc habiturum; addens etiam se satis potentem, qui unum archiepiscopum in sua dominatione et terra detineat. Quo audito, archiepiscopus suspectam habuit hujuscemodi responsionem; timens
Abbreviated transcription (Latin):
Thomas nãq ex industria cirta personas ⁊ res
ecclesiasticas quasi seuerissimũ se exhibebat: ut
tali occasione oẽm a se suspicionis notã extuterit
et regis uolũtati qͣm ĩtime nouerat: melius sub
hac palliacione cõueniret. Credens itaq rex pro¬
positũ suũ aduersus eccłiam ꝑ eũ potissimũ pos¬
se ĩpleri: quippe quẽ sibi in om̃ib fidelissimũ et
ad polũtates suas pronissimũ expertus fuerat. ix.¬
reuocabiliter disposuit ut eulesie rãthuariensi
preficeret᷑ antistes. Missis igit᷑ duob ep̃is et cũ eiͤ
magnate quodã fidelissimo sibi. richardo salicet
de luti: dedit eis in mandatis ut rãthuariensem
cõuentũ suꝑ electione pontificis cõuenirent. Qui
uenientes cantuariã: capittulũq ingressi: regis
primũ benignitatẽ et deuocionẽ multiplicibus
uerbis extulerũt: deinde richardo de luti ut mã¬
data regis eis ꝓponeret: ũũxerũt. Tunt richarduᷤᷤ

Expanded text:
Thomas namque ex industria circa personas et res Thomas namque ex industria circa personas et res ecclesiasticas quasi severissimum se exhibebat; ut tali occasione omnem a se suspicionis notam excuteret, et regis voluntati, quam intime noverat, melius sub hac palliatione conveniret. Credens itaque rex propositum suum adversus Ecclesiam per eum potissimum posse impleri, quippe quem sibi in omnibus fidelissimum et ad voluntates suas pronissimum expertus fuerat, irrevocabiliter disposuit ut Ecclesiae Cantuariensi praeficeretur antistes. Missis igitur duobus episcopis et cum iis magnate quodam fidelissimo sibi, Richardo scilicet de Luci, dedit iis in mandatis ut Cantuariensem conventum super electione pontificis convenirent. Qui venientes Cantuariam, capitulumque ingressi, regis primum benignitatem et devotionem multiplicibus verbis ex tulerunt; deinde Richardo de Luci, ut mandata regis iis proponeret, injunxerunt. Tunc Richardus, «
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa expedirent Et licet ei mũdus: et qcqͣd mor¬
talis uite lenocinia cõtinent in om̃ib applau¬
dere uderẽt᷑: nichil tñ eũ aliqͣndo fecisse constat.
qd̾ castitatẽ eius in aliquo lederet uel minueret.
Cognouimus certe ab hiis qui ei per uiginti et ed
amplius ãnos ĩ mĩsterio familiariter astiterũt
qd̾ nichil huiusmodi aliqͣndo cõperissent in eo:
qnpotius medicis suadẽtibus ut in hac parte na¬
ture sue condescenderet: tissereatib qd hoc et etatieiꝰ
et cõplexioni congrueret: plurimũq ei ad consex¬
uationẽ sanitatis conferret: rñdere solitũ istiũ mo¬
di medicinã sibi penitus esse contrariã que tam
corpus qͣm tũam pocius fedaret qͣm iuuaret.
Dex idem tẽpus defuncto canthuariensi archi¬
presule theobaldo: rex ei thonã successorẽ dare dis¬
nosuit: credens eũ tanto honore dignissimũrad
suã utilitatẽ atq poluntatẽ in om̃ib ꝑatissimũ.

Expanded text:
omnia expedirent. Et licet ei mundus et quidquid moromnia expedirent. Et licet ei mundus et quidquid mortalis vitae lenocinia continent in omnibus applaudere videretur, nihil tamen eum aliquando fecisse constat, quod castitatem ejus in aliquo laederet vel minueret. Cognovimus certe ab his qui ei per viginti et eo amplius annos in ministerio familiariter astiterunt, quod nihil hujusmodi aliquando comperissent in eo; quin potius medicis suadentibus ut in hac parte naturae suae condescenderet, asserentibus quod hoc et aetati ejus et complexioni congrueret, plurimumque ei ad conservationem sanitatis conferret, respondere solitum, istiusmodi medicinam sibi penitus esse contrariam, quae tam corpus quam animam potius foedaret quam juvaret. Per idem tempus defuncto Cantuariensi archipraesule Theobaldo, rex ei Thomam successorem dare disposuit: credens eum tanto honore dignissimum et ad suam utilitatem atque voluntatem in omnibus paratissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
uitib sufficere posset. Quocũq uo̾ transiret nũ¬
qm manus eius uacabat a muniere dũmod o
esset qui peteret: om̃i nãq occurrẽti et elemosi¬
nã postulanti manũ isericorditer porrigebat
Patebat ad eũ incũctãter accessus miseris et op¬
pressis: et causa uidue ingrediebat᷑ ad eũ: faci¬
ebatq studiose iudiciũ iopis et uindictã paupeꝵ.
Sequebatur aut̃ eũ tanta militũ et diuersi gene¬
ris hoĩm multitudo ⁊ ut in cõꝑatione multitu¬
dinis aliquociens domus regia pene quasi ua-¬
cua maneret: et rex ipse quasi uatuis degere
uderet. Sed qͣmͣqͣm fauori populari supra mo¬
dũ deditus uideret᷑ ⁊ feruebat tamen in eo fidei
pietas et zelus ecclesiastite libertatis: castitatis.¬
q puritatẽ quã ab ĩ eunte etate cõceꝑat. uigilã¬
ti semꝑ studio conseruabat: sciens proculdubio
qaͣ et si oĩa ei pro tp̃e et potestate licerent. nõ fñ

Expanded text:
vitibus sufficere posset. Quocunque vero transiret, nunvitibus sufficere posset. Quocunque vero transiret, nunquam manus ejus vacabat a munere, dummodo esset qui peteret: omni namque occurrenti et eleemosynam postulanti manum misericorditer porrigebat. Patebat ad eum incunctanter accessus miseris et oppressis: et causa viduae ingrediebatur ad eum, faciebatque studiose judicium inopis et vindictam pauperum. Sequebatur autem eum tanta militum et diversi generis hominum multitudo, ut in comparatione multitudinis aliquoties domus regia pene quasi vacua maneret, et rex ipse quasi vacuus degere videretur. Sed quanquam favori populari supra modum deditus videretur, fervebat tamen in eo fidei pietas et zelus ecclesiasticae libertatis, castitatisque puritatem, quam ab ineunte aetate conceperat, vigilanti semper studio conservabat: sciens procul dubio quia, etsi omnia ei pro tempore et potestate licerent, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
et fidelitates regni angloꝵ ei fieri faceret: sciens ꝓcul
dubio tantũ negociũ per nullũ melius qͣm ꝑ illũ
iffectui mancipandũ: sicut et factũ est. Nam rege in
normanie ꝑtibz cõmorãte: thomas cõuocatis comi¬
tib et procerib et oĩb maiorib regni: regis mã da¬
tũ nullo cõtradicẽte uel resistente effectin mãcipauit:
mirantib qmͣ plurimis: qm̃ id̃ nõ facile absq tu¬
uda multu nec ipso rege presente posse fieri puta¬
batur. Qͣmͣuis igitur in scl̃arib nego tiis esset
occupatissimus: non tamen ea que dei sũt obli-¬
uiscebat᷑ uel negligebat. Nam circa pauperes ita
pietatis et miscd̃ie uscerib affluebat: ut in hac
parte eũ hoĩes seculares suꝑsticiosũ pocius qͣm
religiosũ reputarent. Introducebat᷑ ad mensã
eius cotidie pauperũ magna multitudo: quib
tanita uictualiũ apponebat᷑ copia: que eciã di¬

Expanded text:
et fidelitates regni Anglorum ei fieri faceret: sciens procul et fidelitates regni Anglorum ei fieri faceret: sciens procul dubio tantum negotium per nullum melius quam per illum effectui mancipandum: sicut et factum est. Nam rege in Normanniae partibus commorante, Thomas, convocatis comitibus et omnibus majoribus regni, regis mandatum, nullo contradicente vel resistente, effectui mancipavit, mirantibus quamplurimis quoniam id non facile absque tumultu nec ipso rege praesente posse fieri putabatur. Quamvis igitur in saecularibus negotiis esset occupatissimus, non tamen ea quae Dei sunt obliviscebatur vel negligebat. Nam circa pauperes ita pietatis et misericordiae visceribus affluebat, ut in hac parte eum homines saeculares superstitiosum potius quam religiosum reputarent. Introducebatur ad mensam ejus quotidie pauperum magna multitudo: quibus tanta victualium apponebatur copia, quae etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
et potestatiue exequens: nũc princeps militie lo¬
ricatus exertitũ preibat. nũc pacans ab etpe iu¬
onib iura ppłis dictabat. Solo namq noĩs s
rege Differens regnũ pniuersũ pro uolũtate dispo¬
nebat: principib et magistratib adeius nutũ
subiectis. cectissimeq scientib hoc solũmodo rege
atatũ fore qdͣ thomas expedire iudicasset. Eet licet
ret iũ animo cõcepisset. qd postiodũ ope declara¬
uit ⁊ interĩ tamẽ thome presidio tutus et quictus
manebaat etclesie status: ipso ĩ om̃ib prauã redi
polũtatẽ et collateraliũ eius lamdestinas machi¬
naciones caute et quasi ex occulto ne suspicioni
pateret frustrante. Neq enĩ facile erat eo tꝑe aliquid
fieri: qd̾ thome sentẽcia nõ approbasset. Ad amplio¬
rẽ quoq dilectionis cõmendacionẽ. tradidit ei rex fi¬
liũ suũ primogenitũ henricũ ĩuĩgens ei ut hominia

Expanded text:
et potestative exsequens, nunc princeps militiae loet potestative exsequens, nunc princeps militiae loricatus exercitum praeibat, nunc vacans ab expeditionibus jura populis dictabat. Solo namque nomine a rege differens regnum universum pro voluntate disponebat: principibus et magistratibus ad ejus nutum subjectis: certissimeque scientibus hoc solummodo regi gratum forrex jam animo concepisset, quod postmodum opere declaravit, interim tamen Thomae praesidio tutus et quietus manebat Ecclesiae status: ipso in omnibus pravam regis voluntatem et collateralium ejus clandestinas machinationes caute et quasi ex occulto. ne suspicioni pateret, frustrante. Neque enim facile erat eo tempore aliquid fieri, quod Thomae sententia non approbasset. Ad ampliorem quoque dilectionis commendationem tradidit ei rex filium suum primogenitum Henricum, injungens ei ut hominia
Abbreviated transcription (Latin):
po baiocensi et arnulpho lixquiensi ep̃is quoꝵ cõsili
rex in p̃mordiis sius ĩnitebat᷑⁊ cepit de thome prudẽ¬
cia. strẽnuitete et fidelitate atq moꝵ lauĩaibili et ã¬
mirabili mansuetudiue inferre sermonẽ. mẽna
nomẽ ꝯfficiũt suscepit. Exiide qualiter geminĩt
mumq essent ecclesiasticũ scilicet et iurialẽ. non est
facile expliceire. In primordiis tamẽ sius tantas
emuilatoꝵ assustus ꝑtulit. tanto dilaitorũ la¬
cessitus est ꝓteruia: ut sicut ipse pontifiti suo
et aliis aimicis suis familiari cõquestione fatẽ
solitus erat: a curia recedere disponera. si abises
obprobrio et infamie nota ud fieri possat. Nerũ
rex fide illius et industria citius cognita
tanta eũ dilectione carissimũ habuit.ne
ut neminẽ aliqͣndo eque dilexisse puter. Sĩbs
ittiq ei creditis. rex inuenilib exercitiis opeca ite¬
bat thomas uero uices eus et negocia sitrẽnus

Expanded text:
po Baiocensi et Arnulfo Lexoviensi episcopis, quorum consiliis po Baiocensi et Arnulfo Lexoviensi episcopis, quorum consiliis rex in primordiis suis innitebatur, coepit de Thomae prudentia, strenuitate, et fidelitate, atque morum laudabili et admirabili mansuetudine inferre sermonem, memoranomen officiumque suscepit. Exinde qualiter geminum virum gesserit, ecclesiasticum scilicet et curialem, non est facile explicare. In primordiis tamen suis tantos aemulatorum assultus pertulit, tantaque delatorum lacessitus est protervia, ut sicut ipse pontifici suo et aliis amicis suis familiari conquestione fateri solitus erat, a curia recedere disponeret, si absque opprobrio et infamiae nota id fieri posset. Verum rex fide illius et industria citius cogni a, tanta eum dilectione charissimum habuit, ut neminem aliquando aeque dilexisse putetur. Omnibus itaque ei creditis, rex juvenilibus exercitiis operam dabat, Thomas vero vices ejus et negotia strenue
Abbreviated transcription (Latin):
quagesimo qrͣto henrico gaufridi andegauensis co¬
mitis et mathildis ĩꝑatricis filio in auicũ regnũ suc¬
tedente: uarii per angliã tumultus et nouaꝵ reꝵ stu¬
dia oriebãt᷑ eratq in eccłia regni illius nõ modica tre¬
pidacio: tũ ꝓpter suspectã regis etatẽ: tũ ꝓpter collatera¬
liũ eius ciria etlesiastice libertatis iura notã malis¬
nitatẽ et frustra: sicut rei exitus indicauit. Canthu¬
ariensis ãt antistes tam de presenti sollicitus qͣm de fu¬
turo timidus. aliqd̾ remediũ inalis que ĩminere time¬
bãtur opponere cogitaibat: insũq est ei. qͣd si thomã re¬
gis posset inserere consiliis: maximã exinde quietẽ et
pacẽ anglicane eccłie posse ꝓuenire. Sciebat eñi eu̾m
magnanimũ et prudentẽ: qui et ⁊lũ dei haberet cũ sciẽ¬
tia. et ecclesiastitã libertatẽ totis affatib anularetur.
Ascitis igitur ad se canthuariensis antistes philip¬

Expanded text:
quagesimo quarto, Henrico Gaufridi Andegavensis coquagesimo quarto, Henrico Gaufridi Andegavensis comitis et Mathildis imperatricis filio in avitum regnum succedente, varii per Angliam tumultus et novarum rerum studia oriebantur: eratque in Ecclesia regni illius non modica trepidatio: tum propter suspectam regis aetatem, tum propter collateralium ejus circa ecclesiasticae libertatis jura notam malignitatem. Nec frustra, sicut rei exitus indicavit. Cantuariensis autem antistes tam de praesenti sollicitus quam de futuro timidus, aliquod remedium malis, quae imminere timebantur, opponere cogitabat: visumque est ei, si Thomam regis posset inserere consiliis, maximam exinde quietem et pacem Anglicanae Ecclesiae posse provenire. Sciebat enim eum magnanimum et prudentem: qui et zelum Dei haberet cum scientia, et ecclesiasticam libertatem totis affectibus aemularetur. Ascitis igitur ad se Cantuariensis antistes Philip
Abbreviated transcription (Latin):
canthuariensis ecclesie et prepositurã beuerlere
que rogerius obtinuerat: cũ aliis ecclesiis plurib
thome assignauit. T homas igitur hiis adeptis
nõ iã priuato moꝵ genere cõtentus ͥ ad incuora
atq clariora euidencioraq uirtutũ argurẽta se
sustulit: radditus suos in usus et necessi tates ĩdigẽ¬
tiũ misericorditer habundeq dispertiens : et reliqua
queq Nã et illud pro tꝑe omittere non oportebat: in
quolib mira libertate et honorificẽtia profundens.
Archiep̃s po cernens cirta thomã suũ m̃ime errasse
iuditiũ. ỹmo spe maiora ꝓuenisse: plurimũ eius mag¬
nificentia delectabat᷑. Ipse u̾o thomas cũ in om̃ib et
ab om̃ib magnificus haberet᷑: nullã tamẽ inde cõci¬
piens insolenciã: solito maiori hũilitate et reuerãna
pontifici suo in om̃ib obtẽperabat. Eo tꝑe ãno
scilicet ab in tarnatione dñi millesimo centesimo qͣn¬

Expanded text:
Cantuariensis ecclesiae et praeposituram Beverleiae, Cantuariensis ecclesiae et praeposituram Beverleiae, quae Rogerius obtinuerat, cum aliis ecclesiis pluribus Thomae assignavit. Thomas igitur, his adeptis, non jam privato morum genere contentus, ad majora atque clariora evidentioraque virtutum argumenta se sustulit: redditus suos in usus et necessitates indigentium misericorditer abundeque dispertiens, et reliqua quaeque, nam et illud pro tempore omittere non oportebat, in quoslibet mira libertate et honorificentia profundens. Archiepiscopus vero cernens circa Thomam suum minime errasse judicium, imo spe majora provenisse, plurimum ejus magnificentia delectabatur. Ipse vero Thomas cum in omnibus et ab omnibus magnificus haberetur, nullam tamen inde concipiens insolentiam, solito majori humilitate et reverentia pontifici suo in omnibus obtemperabat. Eo tempore, anno scilicet ab incarnatione Domini millesimo centesimo quin