comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit  Interhostes uarie fuere sententiae : Faliscus ꝓcul ab domo
militiam aegre patiens satisque fidens sibi poscerepugnam. ue ient
fidenatique plus spei intrahendo bello esse. Tolumnius quam quam
suorum magis consilio ne longinquam militiam non paterentu
falisci. postero die sepugnaturu medicit. Dictatoria cromanis qđ desi¬
tass& pugnã hostis animi accessere. posteroq die ĩ amilitib: castra urbemq: se
oppugnaturos frem̃tib: ni copiapugne fiat utrĩq acies int̃binacastra in medui
cãpipcedunt Veiens multitudine habundans quiint̃ dimicationẽ castrarom¬
adgrederent᷑ post monte s circũmisit . Trium populorum exercitus i tastetit instractꝰ utdexruã
cornuueientes simferũ ftdiscitenereađ medifidenateseẽnt. Dictatta dextrocornu ad uersus filis¬
cos sinstro contraueientẽ Capitolinus quntius intulit signa ante mediam aciem cum eqũi¬

Expanded text:
eduxit. inter hostes uariae fuere sententiae. Faliscus procul ab domo eduxit. inter hostes uariae fuere sententiae. Faliscus procul ab domo militiam aegre patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam: Ueienti Fidenatique plus spei in trahendo bello esse. Tolumnius, quamquam suorum magis placebant consilia, ne longinquam militiam non paterentur Falisci, postero die se pugnaturum edicit. dictatori ac Romanis, quod detractasset pugnam hostis, animi accessere; posteroque die iam militibus castra urbemque se oppugnaturos frementibus ni copia pugnae fiat, utrimque acies inter bina castra in medium campi procedunt. Ueiens multitudine abundans, qui inter dimicationem castra Romadgrederentur post montes circummisit. trium populorum exercitus ita stetit instructus ut dextrum cornu Ueientes, sinistrum Falisci tenerent, medii Fidenates essent. dictator dextro cornu aduersus Faliscos, sinistro contra Ueientem Capitolinus Quinctius intulit signa; ante mediam aciem cum equi
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Maior itaque exciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus
fuit. Etsenatus ut in tripidis rebus dictatorem dicima mertum am¬
liumius sit. Is magis trum equitum excollegio prioris anni quotrib
parente iuuenem dixit. Ad dilectum a consulibus habitum cenuinones
ueteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna
pletus. Legatos quintum capitolinum &m. fabium iubulanum sequise
dictator uissit cum potes tas maior tum uir quoque potestat par hostes
ex agroromano trans amenem sub mouere collesq: interfidenas aq:
anienem caeperunt referentes castra. nec ante nnc am pos digressi
sunt. quam legiones Auxilio faliscorum uenerunt. Tum demi
castra etruscorum promoenibus fidenarum posita & dictator roni¬
nus haud ꝓcul inde ad confluentis consedit in utrius querips amnis
qua sequi munimento poterat uallo interposito postero dieinaciemn

Expanded text:
ettulit. maior itaque ex ciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus ettulit. maior itaque ex ciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus fuit; et senatus, ut in trepidis rebus, dictatorem dici Mam. Aemilium iussit. is magistrum equitum ex collegio prioris anni, quo simparente iuuenem, dixit. ad dilectum a consulibus habitum centuriones ueteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna expletus. legatos <T.> Quinctium Capitolinum et M. Fabium Uibulanum sequi se dictator iussit. cum potestas maior tum uir quoque potestati par hostes ex agro Romano trans Anienem submouere; collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt referentes castra, nec ante in campos degressi sunt quam legiones Faliscorum auxilio uenerunt. tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita. et dictator Romanus haud procul inde ad confluentes consedit in utriusque ripis amnis, qua sequi munimento poterat uallo interposito. postero die in aciem
Abbreviated transcription (Latin):
interfecer̃ leuantquid amregis facinus intessercrum ꝓspero iactuuocẽ ei: am¬
biguam ut occidi uissis seuideretur a fidenatib: excoeptã causa mortis legatis
rupturaius gentiũ ñ auersum ab intentioneclusus animũ nec deinde merrorẽ
uersũ facimis ꝓpius ẽ fide mobstringe fidenatiũ populũ neres picere spemullam abro
ns poss& constientia tanti sceleris uoluiss& : legatorum qui fidenis caesierant fteue
publicae in rostris positȩ suntisũ ueientib fide natib:q preterquã finitimis populs
ab causa etiam tamne fandabellum exorsis. a trox dimicatio insitbat. Itaq adcun
sum mererum quieta plebe tribunisqr ei : nihil controuersiae fuit. quinconsula
crearentur .i. geganius macerinus tertiũ & lucius sergius fidenas:
abello credo quod de inde gessit appellatus. Hic enim primus cisanienem
cumre geueientium secundo proelio conflixit. nec incruentam iuctoriam n¬

Expanded text:
interfecerunt. levant quidam regis facinus: in tesserarum prospero iactu vocem eius aminterfecerunt. levant quidam regis facinus: in tesserarum prospero iactu vocem eius ambiguam, ut occidi iussisse videretur, a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis ruptura ius gentium, non aversum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem versum facinus. propius est fidem obstringi Fidenatium populum ne remanis posset conscientia tanti sceleris uoluisse. legatorum qui Fidenis caesi erant statuae publice in Rostris positae sunt. cum Ueientibus Fidenatibusque, praeterquam finitimis populis, ab causa etiam tam nefanda bellum exorsis atrox dimicatio instabat. itaque ad curam summae rerum quieta plebe tribunisque eius, nihil controuersiae fuit quin consules crearentur M. Geganius Macerinus tertium et L. Sergius Fidenas . a bello credo quod deinde gessit appellatum; hic enim primus cis Anienem cum rege Ueientium secundo proelio conflixit, nec incruentam uictoriam r
Abbreviated transcription (Latin):
& criminarinunc minutium nunc seruilium apud plebemquaeriq: indignam necem
mae lunon destiterant. ꝑ uicerant igitur ut tribunorũ militũ potius quam consulum
comitia haberentur. haud dubii quins ex locis totenimia mcreari licebat & plebeialiqͥ
ꝓfitendo se ultores fore meli anȩ caedis crecrentur plebsquam quam agitatu multis
eo anno etuariis motib erat nec plures qua mtres cribunos consulari potestate ereauit
&inis l. quintiũ cinne innati filium excuius dictature inuidia tumultus quae rebatur
p̃latus suffriegus quintiomamertus a emilius uir sũ medignitatis .l. iuliũ tertium
creant : In horũ magis tratufidenȩ colonia romana ad lartẽ tolumniũ ueientiũ regẽ
acueientes defecere : Maius additum defectioniscelus .g. fulcinium cloeliun sullum¬
s p. antium .l. roscium legatos romanos causcm noui consilu quaerentes uit tolũni

Expanded text:
et criminari nunc Minucium nunc Servilium apud plebem querique indignam necem et criminari nunc Minucium nunc Servilium apud plebem querique indignam necem Maeli non destiterant. pervicerunt igitur ut tribunorum militum potius quam consulum comitia haberentur, haud dubii quin sex locis—tot enim iam creari licebat—et plebeii aliqui profitendo se ultores fore Maelianae caedis, crearentur. Plebs , quamquam agitata eo anno et uariis motibus erat, nec plures quam tres tribunos consulari potestate creauit et in iis L. Quinctium Cincinnati filium , ex cuius dictaturae inuidia tumultus quaerebatur. praelatus suffragiis Quinctio Mamercus Aemilius , uir summae dignitatis; L. Iulium tertium creant. in horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium Ueientium regem acSp. Antium L. Roscium, legatos Romanos, causam novi consilii quaerentes, iussu Tolumni
Abbreviated transcription (Latin):
in publicũ redigere : Domũ de inde ut monum̃to area e& opp̃ssȩ ne fariȩ speidirui exteploius sit
id a e qui mȩlium appellatumẽ .l. minutius boue aurato extraportã trigeminã ẽ. donatus ne
plebequidem inuitquia frum̃tum maelianum assib: in medios aestimacũ plebidiusit. hunc
minutium apud quosdam auctores transissea patrib: ad plebem undecimũq tribunũ plebis co¬
optatũ seditionẽ motã ex meuiana caedesed asse inuenio ceterũ uix credibileẽ numerũ tribu¬
norum patres augeri passos idq potissimum exemplũ a patricio homine in troductũ nede¬
inde id plebi concessum semeloptinuisse autcercetemptisse sed anteomnia refellit falsum
imaginis ticulũ paucis ante annis legecautũ necribunus collegũ cooptare licer& q̃. caecilus
iunius sextus titinius soli excollegio tribunorum neq tulerant debonorib: minucilegem

Expanded text:
in publicum redigere. domum deinde, ut monumento area esset oppressae nefariae spei, dirui extemplo iussit. in publicum redigere. domum deinde, ut monumento area esset oppressae nefariae spei, dirui extemplo iussit. id Aequimaelium appellatum est. L. Minucius †boue aurato† extra portam Trigeminam est donatus, ne plebe quidem inuita, quia frumentum Maelianum assibus in modios aestimatum plebi diuisit. hunc Minucium apud quosdam auctores transisse a patriboptatum seditionem motam ex Maeliana caede sedasse invenio; ceterum vix credibile est numerum tribunorum patres augeri passos, idque potissimum exemplum a patricio homine introductum, nec deinde id plebem concessum eoncessum semel obtinuisse aut certe temptasse. sed ante omnia refellit falsum imaginis titulum paucis ante annis lege cautum ne tribunis collegam cooptare liceret. Q. Caecilius, Q. Iunius, Sex. Titinius soli ex collegio tribunorum neque tulerant de honoribus Minuci legem
Abbreviated transcription (Latin):
obsuꝑbiam regiam inea spurius maelus spemeqng conciperit etquis bar
quã quã nullam nobilitatem nullos honores nulla meritaauiquã ad dominets¬
nẽ pandere uiam sed tam̃ claudios cassios consulatibꝰ decẽ uiratibus imdiorũs
splendore familiarum sustulis sȩ animos. Quone fas fuerit spuriũ melium cui tribunitius
plebis magisoptandus quam sperandus fuerit frum̃tariũ diuitembilibre farris sperasse
libertatẽ seciuũ suorũ emis sȩ ciboq obiciendoratũ uictorem finitimorũ emnium populum in
seruitutẽ ꝑliciposse utquẽ senatorẽ coopta reciuita s ux poss& regemferr& romuli conditoris
abdisortirecepti addeos in signia atq imperiũ habentẽ non ꝓscelere id magis quã ꝓmonstrohaben¬
dũ necsatis eẽ sanguineeꝰ piatũ nisicecta parietesq intraq̃ tantũ am̃tiȩ conceptũ e& dissi parentur
bomaq contricta p̃ciis regnimer candipublicarentur : Iubereitaq questores uendere eabona atq:

Expanded text:
ob superbiam regiam, in ea Sp. Maelius spem regni conceperit. et quis homo? quamquam nullam nobilitatem, nullos honores, nulla merita cuiquam ad dominationem pandere uiam; sed tamen Claudios, Cassios consulatibus, decemuiratibus, suis maimque honoribus, splendore familiarum sustulisse animos quo nefas fuerit: Sp. Maelium , cui tribunatus plebis magis optandus quam sperandus fuerit, frumentarium diuitem †bilibris† farris sperasse libertatem se ciuium suorum emisse, ciboque obiciendo ratum uictorem finitimorum omnium populum in seruitutem perlici posse, ut quem senatorem concoquere ciuitas uix posset regem ferret, Romuli conditoris, ab dis orti, recepti ad deos, insignia atque imperium habentem. non pro scelere id magis quam pro monstro habendum, nec satis esse sanguine eius expiatum, nisi tecta parietesque intra quae tantum amentiae conceptum esset dissiparentur bonaque contacta pretiis regni mercandi publicarentur. iubere itaque quaestores uendere ea bona atque
Abbreviated transcription (Latin):
cum pauois appellantib: tribunũ collũ torsiss& mecuc eteris acram̃to dixeredut exerit
ad oaruenitenã arcẽquã quã inuisus infestusq: õsulierat inpigre primo statua dutiti
deiectis quiin p̃sidio erant aroẽ recipit p̃datores ex p̃sidio ꝑ neglegentiã dilapsio aetsine
tũ uenditũ sub hasta consul inerariũ redigere questoresius sic tũ p̃dicans particpt̃ p̃defis

Expanded text:
cum paucis appellantibus tribunum collum torsisset, metu ceteri sacramento dixere. ductus exercitus cum paucis appellantibus tribunum collum torsisset, metu ceteri sacramento dixere. ductus exercitus ad Caruentanam arcem, quamquam inuisus infestusque consuli erat, impigre primo statim aduentu deiectis qui in praesidio erant arcem recipit; praedatores ex praesidio per neglegentiam dilapsi occasionem t, fuit aliquantum. uenditum sub hasta consul in aerarium redigere quaestores iussit, tum praedicans participem prae
Abbreviated transcription (Latin):
lioq tribuni nemoinuitus saer am̃ todicer& repente nuntiatꝰ ancẽ caruenta nõ di n obt
occupatũ eẽ eaignominia accepta cũ apud patres in uidie menenio fuit tũ ceteristri¬
nisiã ante p̃paratis int̃cessoribi legis agrariae p̃buit iustiorẽ caus a resistendi college
Iitcqi cũres diuduciti ꝑ alacatioem ẽẽ tconsulib: deos hominesq tesiantib: quid quid hosbad
ignominiȩq: aut iã acceptũ eẽt aut inminer & culpã penemo eneniũ fore quidileccũ impedra
moe neniũ contra uociferante sunius tidomini possessioe agripublicice derent semoñ
dilectuiñ facere decreco int̃posito nouem eribuni sustuler̃ certam̃ ꝓnuntiauer̃q ex ol¬
legu sententia l.uderio consulis edãnũ aliãq: coercitionẽ aduersus in t̃cessionẽ colleñt
dilectꝰ causa de tractantib: militiã in hibenti cuxilio futuros eẽ. Hocdecreco consul armatus

Expanded text:
xilioque tribuni nemo invitus sacramento diceret, repente nuntiatur arcem Carventanam ab hostibus xilioque tribuni nemo invitus sacramento diceret, repente nuntiatur arcem Carventanam ab hostibus occupatam esse. ea ignominia accepta cum apud patres invidiae Menenio fuit, tum ceteris tribunis, iam ante praeparatis intercessoribus legis agrariae, praebuit iustiorem causam resistendi collegae. itaque cum res diu ducta per altercationem esset, consulibus deoignominiaeque aut iam acceptum esset aut immineret culpam penes Menenium fore qui dilectum impediret, Menenio contra uociferante, si iniusti domini possessione agri publici cederent, se moram dilectui non facere, decreto interposito nouem tribuni sustulerunt certamen pronuntiaueruntque ex collegii sententia: C. Ualerio consuli se, damnum aliamque coercitionem aduersus intercessionem collegae dilectus causa detractantibus militiam inhibenti, auxilio futuros esse. hoc decreto consul armatus
Abbreviated transcription (Latin):
absc̃nitibi quicapuã babebant cum asq: legati ꝓhibiti cõm̃tios conera ea benignae abit¬
lorum tirannis adiuti maximus cõmeatus sũmoetruriȩ studiotiberis deuexit solitudim̃
inciuitate egraexꝑti consules sunt . cuminlegationes ñplus singulis senatorib: in uo¬
nientes coactis binos equites adicere p̃terquam ab morbo annonaq: nihileobienmug
tini ex t̃niue in cõmodifuit. A tubi haesollicitud ines discessere . om̃a qͥb: turbani solita
ciuitas domidis cordia foris bellũ exortũ :m̃ aemilio .c̃. ualerio potito conĩs belluaeo
parabant uolscis quamquã ñ publico c̃silio capessentib: arma uolunttriis mercedis
sec utis militiam ad quorum fam amhostiũ iã enim in latinũ hernicũq transoende rũ im¬
dilectũ habentẽ ualeriũ c̃sulẽ m̃ menius tr̃.p̃l. legis a grariȩ lator cũimpedir& ar

Expanded text:
ab Samnitibus qui Capuam habebant Cumasque legati prohibiti commercio sunt, contra ea benigne ab Sicab Samnitibus qui Capuam habebant Cumasque legati prohibiti commercio sunt, contra ea benigne ab Siculorum tyrannis adiuti; maximos commeatus summo Etruriae studio Tiberis deuexit. solitudinem in ciuitate aegra experti consules sunt, cum in legationes non plus singulis senatoribus inuenientes coacti sunt binos equites adicere. praeterquam ab morbo annonaque nihil eo biennio intestini externiue incommodi fuit. at ubi eae sollicitudines discessere, omnia, quibus turbari solita erat ciuitas, domi discordia, foris bellum exortum. M. Aemilio C. Ualerio Potito consulibus bellum Aequi parabant, Uolscis, quamquam non publico consilio capessentibus arma, uoluntariis mercede secutis militiam. ad quorum famam hostium—iam enim in Latinum Hernicumque transcenderant agrum—dilectum habentem Ualerium consulem M. Menenius tribunus plebis legi
Abbreviated transcription (Latin):
posterodie propedesertum capitur hernicis ipseagerdo modatus annum modestia
tribunorum quictum excepit. TBRCIlucilius q̃ fabio ambusto c̃furio paccilo conssiscũ
principios tatim anniue lut pensum nominis familieq seditionis agrarus legib: ꝓmulgandis
scier& pestilentia coortamina ciortam̃ quã ꝑniciosior cogitationes hominũ a forocertaminib:¬
q publicis ad domũ curã corporũ nutriendorum a uertie minꝰq: eũ damno sã fuisse quã seditio
futura fuerit credum de functuciui tate plurimorũ morbis ꝑpaucis funerib petlentẽ annũ
inopiae frugum nedecto cultuagrorũ ut plerũq fit excepit .m̃. papirio a tratino e neutio
ratulio conssiam fames quampestilentia tristior erat nidimisi scarca om̃s populos legatis qui
etruscummare quiq tiberim accolunt ad frum̃ tum mercandum annon efor& subuentĩs u

Expanded text:
postero die prope desertum capitur. Hernicis ipsum agerque dono datus. annum modestia postero die prope desertum capitur. Hernicis ipsum agerque dono datus. annum modestia tribunorum quietum excepti tribunus plebis L. Icilius , Q. Fabio Ambusto C. Furio Paculo consulibus. is cum principio statim anni, uelut pensum nominis familiaeque, seditiones agrariis legibus promulgandis cieret, pestilentia coorta, minacior tamen quam perniciosior, cogitationes hominum a foro certaminibusque publicis ad domum curamque corporum nutriendorum auertit; minusque eam damnosam fuisse quam seditio futura fuerit credunt. defuncta ciuitate plurimorum morbis, perpaucis funeribus, pestilentem annum inopia frugum, neglecto cultu agrorum, ut plerumque fit, excepit, M. Papirio Atratino C. Nautio Rutulo consulibus. iam fames quam pestilentia tristior erat, ni, dimissis circa omnes populos legatis qui Etruscum mare quique Tiberim accolunt ad frumentum mercandum, annonae foret subuentum. superbe
Abbreviated transcription (Latin):
quae desus cõmodis ferrentur cũinterĩ des anguine acsuppliciosuo latum legem confescim exerceri
& tanti muim habere apcissimũ tempuserat uindicatis seditionib: delenim̃ tũ animis uo la¬
niagridiuisionemobici. Quo factominuis sent desi derium a grariȩ legis q̃ possessio ꝑ iniuriã
agro publicopatrespellebat. Tunchaec ipsa indignits agebat animos. Nin retinendis mo¬
dopublicis agris quos ut tener& ꝑtinaoẽ nobilitate eẽ. Sed neuacuũ quidem agrum nuper ex
hostib captũ plebidiuidere mox paucis ut caera futurũ p̃dae. eodem annoaduersus uolscos popu¬
lantes hernicorũ fines legiones ducte a furio cons. cum hostemibi ñ inuenissent. Ferentinum
quomagnam ultitudo uulscorum secontulerat coepereminus praedequams peraueran
fuit quo duo lsciposequam pestuendiȩ xiguacerat sublatis reb nocte oppidum reliquerũt

Expanded text:
quae de suis commodis ferrentur, cum interim de sanguine ac supplicio suo latam legem confestim exerceri quae de suis commodis ferrentur, cum interim de sanguine ac supplicio suo latam legem confestim exerceri et tantam uim habere. aptissimum tempus erat, uindicatis seditionibus, delenimentum animis Bolani agri diuisionem obici, quo facto minuissent desiderium agrariae legis quae possesso per iniuriam agro publico patres pellebat; tunc haec ipsa indignitas angebat animos: non in retinendis modo publicis agris quos ui teneret pertinacem nobilitatem esse, sed ne uacuum quidem agrum, nuper ex hostibus captum, plebi diuidere, mox paucis, ut cetera, futurum praedae. eodem anno aduersus Uolscos populantes Hernicorum fines legiones ductae a Furio consule cum hostem ibi non inuenissent, Ferentinum quo magna multitudo Uolscorum se contulerat cepere. minus praedae quam sperauerant fuit, quod Uolsci postquam spes tuendi exigua erat sublatis rebus nocte oppidum reliquerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
aduo ciferitionẽ eorum quos neacri subcrace iusserat concursu facto ipse adinter pel¬
lantis poenam uecors decribunali decurrit . Ibicum sub mouentes pas¬
simlictoris centurionesq ue xarent curbam eo indignatio erupit ut cribunꝰ mił ab
exercitusuo lapidibi cooperiretur. quodtam a trox facinus postquam ẽ . romam nuntiatũ
iraq tribuno smilitũ explebecrecor& tendebantq sũm aope ut cmsules crearentur cũ sc̃ fieritr̃ p̃l
deinde penes patres fuit q̃ stbio uibulano interrege comitiahabente c̃sules creati sunt
Aulus cornelius cossus furius medullinus his consulibus principio anni sc̃. factumẽ ut
p̃ficer& quescioniquẽ uell caplebeconsensupopuli consulibi negociũ mandatꝰ. qui sum a moderatio¬
ne acdenitatẽ ꝑpccuco ũ supplicium quos sibim& ipsos concissemortems atis creditum e. trans¬
actare nequiueretiam̃ consequi utnonegerrime id plebsferr& lacerecũ diuinritus actiones

Expanded text:
ad uociferationem eorum quos necari sub crate iusserat concursu facto, ipse ad interpellantes poenam uecors de tribunali decurrit. ibi cum submouentes passim lictores centurionesque uexarent turbam, eo indignatio erupit ut tribunus militum ab exercitu suo lapidibus cooperiretur. quod tam atrox facinus postquam est Romam nuntiatum, ue tribunos militum ex plebe crearet, tendebantque summa ope ut consules crearentur. cum senatus consultudeinde penes patres fuit. Q. Fabio Uibulano interrege comitia habente consules creati sunt A. Cornelius Cossus L. Furius Medullinus . his consulibus principio anni senatus consultumpraeficeret quaestioni quem uellet. a plebe consensu populi consulibus negotium mandatur; qui, summa moderatione ac lenitate per paucorum supplicium, quos sibimet ipsos conscisse mortem satis creditum est, transacta re, nequiuere tamen consequi ut non aegerrime id plebs ferret: iacere tam diu inritas actiones
Abbreviated transcription (Latin):
&tusculum oppugnare adortisunt ea q̃restusculanis ueterib socus nouisciuib: opemorantibus
uentuindiamaximȩñpatres modo sedetiã plebẽmouit: Remitentib tr̃ m̃lcomitia ꝑint̃ regos
habia reaq q̃ tr̃ m̃il l. furius aulus manlus seruius sulpitius seruius cornelius ã & c̃ualeru
bandquaqua tam̃ oboedientem indilectu quã in comitus plebem babuere ingentiq c̃tentione ex¬
entus scripti ꝓfecti ñ abtus calomodo sumouerehostẽ sedintra si a m&ipsũ moema compuluere
obsidebanturq haudp aulo iumaiore uelitrae quãtusculũ obsessum fuerat nectamñ abieis
aqb ob sidericcepte prant expugnari potuere antenouicreati sunt tr̃ m̃lq̃ seruilius c̃ aus¬
eturius m̃ aulus etm arcus cornelu & q̃ quinotius .m̃ stbius. nibil ne abhis quidẽ tr̃ adueli¬
ias memorabile ficotũ inmaiore discriminedomires uertebantꝰ nãp̃t sextũ licimũ que

Expanded text:
et Tusculum oppugnare adorti sunt; eaque res Tusculanis, ueteribus sociis, nouis ciuibus, opem orantibus et Tusculum oppugnare adorti sunt; eaque res Tusculanis, ueteribus sociis, nouis ciuibus, opem orantibus uerecundia maxime non patres modo sed etiam plebem mouit. remittentibus tribunis plebistum L. Furius A. Manlius Ser. Sulpicius Ser. Cornelius P. et C. Ualerii . haudquaquam tam oboedientem in dilectu quam in comitiis plebem habuere; ingentique contentione exercitu scripto profecti non ab Tusculo modo summouere hostem sed intra suamet ipsum moenia compulere; obsidebanturque haud paulo ui maiore Uelitrae quam Tusculum obsessum fuerat. nec tamen ab eis, a quibus obsideri coeptae erant, expugnari potuere; ante noui creati sunt tribuni militum, Q. Seruilius C. Ueturius A. et M. Cornelii Q. Quinctius M. Fabius . nihil ne ab his quidem tribunis ad Uelitras memorabile factum. in maiore discrimine domi res uertebantur. nam praeter Sextium Lici
Abbreviated transcription (Latin):
nio sextioq uider̃ stipati patrũ p̃sidus necrecitirirogationes nec sollem nequicquam aliud
adsciscendum plebis fieri passis : Iamq frustrasaepe consilio aduocato cumpantiquatis rogictio¬
nes eẽnt benehab& inquit sextius quando quidẽ tantũ int̃ cessionẽ pollere plac& isto ipsotelo
tutabimurplebem: agitedum comitie indicite patrestr̃ mł ereandifaxo ne iuuet uox ista ueto
qua nuncconcinentes collegasnr̃ ost amletiauditis . haudirrita cecidere nec comitia p̃t aediliũ
crearipassis̃ eac q̃ solitudo magistratiũ et plebereficiente duos tribunos. &iis comitia tr̃mul
tollentib ꝑquinque nnium urbem tenuit Aliabella oportune quieuere ueliternicloniges¬
nente setio quodnullus exercitus romanꝰ eẽt & agrũ romanum aliquotiens in cursauere

Expanded text:
nio Sextioque uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud nio Sextioque uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio aduocato, cum pro antiquatis rogationes essent, 'bene habet' inquit Sextius; 'quando quidem tantum intercessionem pollere placet, isto ipso telo tutabimur plebem. agitedum comitia indicite, patres, tribunis militum creandis; faxo ne iuuet uox ista ueto, qua nunc concinentes collegas nostros tam laeti auditis.' haud inritae cecidere minae: comitia praeter aedilium creari passi sunt; eaque solitudo magistratuum et plebe reficiente duos tribunos et iis comitia tribunorum militum tollentibus per quinquennium urbem tenuit. alia bella opportune quieuere: Ueliterni coloni gestientes otio quod nullus exercitus Romanus esset, et agrum Romanum aliquotiens incursauere
Abbreviated transcription (Latin):
sextius ꝓmulgauere lege som̃s aduersus opes patriciorũ & ꝓ cõmodis plebis unã deaere alieno
utdeducto eodecapite qđ usuris ꝑnumeratũ eẽtid qđ suꝑ eẽt triennio aequis portiomb: ꝑ solueret
alteram dedomo agrorũ nequisplus quingenta iugeraagripossider& t̃tiã ne cribunorũ militũ
comitia fierent consulũq utiq alt̃ explebecre cretur cuncta ingentia & q̃sinecertamine ma¬
ximoobtineri ñ possent. Omniũ igitur simul rerũ quarũ in modicacupido int̃mortides ẽ agri
pecuniae. honorũ discrimine ꝓposito cont̃riti patrescumtrepidassent publicis priuatisq: con¬
silus nulloremedio alio p̃t̃ exꝑtũ multisiã ante certaminibus int̃cessi oneminuento collegas
aduersus tribunicias rogationes c̃parauer̃ quiubitrib: ad suffragium in eundum cittri alici¬

Expanded text:
Sextius promulgauere leges omnes aduersus opes patriciorum et pro commodis plebis: unam de aere alieno, Sextius promulgauere leges omnes aduersus opes patriciorum et pro commodis plebis: unam de aere alieno, ut deducto eo de capite quod usuris pernumeratum esset id quod superesset triennio aequis portionibus persolueretur; alteram de modo agrorum, ne quis plus quingenta iugera agri possideret; tertiam, ne tribunorum militum comitia fierent consulumque utique alter ex plebe crearetur; cuncta ingentia et quae sine certamine maximo obtineri non possent. omnium igitur simul rerum, quarum immodica cupido inter mortales est, agri, pecuniae, honorum discrimine proposito conterriti patres, cum trepidassent publicis priuatisque consiliis, nullo remedio alio praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem inuento collegas aduersus tribunicias rogationes comparauerunt. qui ubi tribus ad suffragium ineundum citari a Lici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ contatus sal in salue a uertentem causam doloris quippe. nec satispiam aduersus sorortu
nec ad moduminuirũ onorificam elicuit comit̃ sciscitindo ut fateretur eã eẽ causan uu
quodiuncta in parie ẽt nupta indomoquam nec honos nec gratia intrare poss&. Consno
in defiliam ambustus. bonũ animũ habereiussit. eosdem ꝓpediem domiuis urã boni
quos apud sororem iudeat. Inde conciliainire cũgenero coepit adhibito. lsextio stri
adolescente eccuius speimihil p̃tgenus patriciũ decẽt occasiouideb at᷑ rerã nouo
ꝓpc̃ ingentẽ sͣã eris alienicui: leuam̃ maliplebes nisi suis insum mo imperio locatis nullũs pertr&
accingendũ ad eam cogationẽ eẽ conando a gendoq: iã eo gradũ fecis seplebeios undesi porro
quo in magistratu sibim& ipsiuiã ad ceteros honores aperirent. Crecti tribuni c̃licimus & .l.

Expanded text:
percontatus 'satin salue?' auertentem causam doloris, quippe nec satis piam aduersus sororem percontatus 'satin salue?' auertentem causam doloris, quippe nec satis piam aduersus sororem nec admodum in uirum honorificam, elicuit comiter sciscitando, ut fateretur eam esse causam doloris, quod iuncta impari esset, nupta in domo quam nec honos nec gratia intrare posset. consolans inde filiam Ambustus bonum animum habere iussit: eosdem propediem domi uisuram honores quos apud sororem uideat. inde consilia inire cum genero coepit, adhibito L. Sextio , strenuo adulescente et cuius spei nihil praeter genus patricium deesset. occasio uidebatur rerum nouandarum propter ingentem uim aeris alieni, cuius leuamen mali plebes nisi suis in summo imperio locatis nullum speraret: accingendum ad eam cogitationem esse; conando agendoque iam eo gradum fecisse plebeios unde, si porro quo in magistratu sibimet ipsi uiam ad ceteros honores aperirent; creatique tribuni C. Licinius et L.
Abbreviated transcription (Latin):
paruaut plerũq sol& remingentẽ moliundicaus aint̃uenit. M. fidbĩ ambust potentis un
cũ inter sui corporis homines tũ etiã ad plebem qđ haud quaquã int̃id genꝰ contẽ ptoreus h¬
bebatur. filia eduȩ nuptȩ ser sulpiciomaior minor c̃ licinio stolomerat. illustriqudta
tamen plebeio eaq: ipsa ad finitas haud spͣta gratiã fabio aduulgum qu aesierit farit
incidit ut in serui sulpicitr pł domosorore fabiȩ cũ int̃se ut fit sermonib tempus cantreie
stimulos parius mobilireb: animomuliebri subdidit. frequentia qq̃ prosequentiũ roguns
num quid uell& eredo fortunatũ matrimoniũ ei sororis uisum suiq ipsamalo arbitrioquo a pre
minime ante iriuult penituisse. confusam eam ex recentimorsua minicumpat̃ forteudse

Expanded text:
parua, ut plerumque solet, rem ingentem moliundi causa interuenit. M. Fabi Ambusti , potentis uiri parua, ut plerumque solet, rem ingentem moliundi causa interuenit. M. Fabi Ambusti , potentis uiri cum inter sui corporis homines tum etiam ad plebem, quod haudquaquam inter id genus contemptor eius habebatur, filiae duae nuptae, Ser. Sulpicio maior, minor C. Licinio Stoloni erat, illustri quidem uiro tamen plebeio; eaque ipsa adfinitas haud spreta gratiam Fabio ad uolgum quaesierat. forte ita incidit ut in Ser. Sulpici tribuni militum domo sorores Fabiae cum inter se, ut fit, sermonibus tempus tererent, stimulos paruis mobili rebus animo muliebri subdidit. frequentia quoque prosequentium rogantiumque num quid uellet credo fortunatum matrimonium ei sororis uisum suique ipsam malo arbitrio, quo a proximis quisque minime anteiri uolt, paenituisse. confusam eam ex recenti morsu animi cum pater forte uidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ostibustusculo exercitus romam ẽ. reductus quantomagis ꝓperis eo annobellis tranqul
omnia foriserant. Tanto n urbeuis patrũ in dies miserieq plebis crescebant cũeoipso qdnetuis sir
soliu ficculits soluendum pederetur. Itq cumicm exrenihild aripossit fama & corporen la
atq edicti credicorib: satis faciebant penaq: inuicẽ fideicesserat. ad eo ergo obnoxios sinsq
animosñ infimi solũ sed principes etiã plebis ut ñ modo ad tribunatũ militũ int̃patricios ptabi
tanticui ut licer& tetenderant sed neadplebeios quidem magis tratus capesendos petalii
ulliiuro a criexperientiq: animꝰ eẽt. possessionẽq: onoris usurpat modo a plebe ꝑpuus
annos recuperasse in ꝑpecuum patres uideretur. Neidnimius laetum partiuad teriet

Expanded text:
ab hostibus Tusculo exercitus Romam est reductus. quanto magis prosperis eo anno bellis tranquilla ab hostibus Tusculo exercitus Romam est reductus. quanto magis prosperis eo anno bellis tranquilla omnia foris erant, tanto in urbe uis patrum in dies miseriaeque plebis crescebant, cum eo ipso, quod necesse erat solui, facultas soluendi impediretur. itaque cum iam ex re nihil dari posset, fama et corpore iudicati atque addicti creditoribus satisfaciebant poenaque in uicem fidei cesserat. adeo ergo obnoxios summiserant animos non infimi solum sed principes etiam plebis, ut non modo ad tribunatum militum inter patricios petendum, quod tanta ui ut liceret tetenderant, sed ne ad plebeios quidem magistratus capessendos petendosque ulli uiro acri experientique animus esset, possessionemque honoris usurpati modo a plebe per paucos annos reciperasse in perpetuum patres uiderentur. ne id nimis laetum parti alteri esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Patentibi postis cũin puuisoinadissent primod amore oppidũ p̃terarcem eaptũ ẽ. In arcemoporde
tusculi tueriuident illinc arcem arcem oppugnare . Terrereuna ac pauere aduentus io¬
norũ mutauerat utriusq partis animos Tusculanos exingentim etu in summã alacriticenl
exꝓpecesta fiducia mox capiendȩ arcis qm̃ oppido potirentꝰ in exiguam deseipsis spemuerter
Tollitur ex arceclamor abstusculanis excipitur aliquan comaior ab exercitu romano utnq
urgentur latini necimpetus tusculanorum decurrentium ex superiore loco sustinent na
rom anos subeuntes moenia molientesq: obices protarum arcere possunt. Sealis prius moena
captic. indeeffractaclaustraꝓiarum &cum anceps ostis & a fronte & a tergo urgeret sia
adpugnam ullauis nec ad fugam lociquicquam suꝑ eẽt in medio caeci ad unum om̃s recupero

Expanded text:
patentibus portis cum improuiso incidissent, primo clamore oppidum praeter arcem captum est. in arcem oppidani patentibus portis cum improuiso incidissent, primo clamore oppidum praeter arcem captum est. in arcem oppidani Tusculi tueri uident, illinc arcem oppugnare, terrere una ac pauere. aduentus Romanorum mutauerat utriusque partis animos: Tusculanos ex ingenti metu in summam alacritatem, Latinos ex prope certa fiducia mox capiendae arcis, quoniam oppido potirentur, in exiguam de se ipsis spem uerterat. tollitur ex arce clamor ab Tusculanis; excipit aliquanto maior ab exercitu Romano. utrimque urgentur Latini: nec impetus Tusculanorum decurrentium ex superiore loco sustinent nec Romanos subeuntes moenia molientesque obices portarum arcere possunt. scalis prius moenia capta, inde effracta claustra portarum; et cum anceps hostis et a fronte et a tergo urgeret nec ad pugnam ulla uis nec ad fugam loci quicquam superesset, in medio caesi ad unum omnes. reciperato
Abbreviated transcription (Latin):
senuerant deditionẽ expeciterent. latinos ex diutina pace noua defectiorecentib: adiu
inimus ferociores ad ꝑseuerandum inbello faccerent finis certaminis fuit. Posequã arebsq
a grosq romanisdedunt. lrac& abies latinorũ quia nec romanos bello ledere nec uols cosinarnis
rtinerepotuerant eerupit ut satricũ urbẽ quaereceptaculũ primũ eis aduersae pugne fueriat
gnicncremarent nec aliud tectũ ei su ꝑfuiturbis cum faces parit̃ sacris ꝓfanisq inicerent quã
matris matutce tẽplũ indeo s ñ suareligione cuerecundia deum argiuissedr̃. seduoxhorrenda edita
tẽplo cumtriscib: minismine faendo signes ꝓcul delubris a mouissent incensos ea rabie impetus tusculũ
culit obiram quoddesertocõmunc̃ silio latinorũ ñ in societatẽ modoramanã sedetiã incuitiatẽ sedelisor̃

Expanded text:
senuerant deditionem spectarent, Latinos ex diutina pace noua defectio recentibus adhuc senuerant deditionem spectarent, Latinos ex diutina pace noua defectio recentibus adhuc animis ferociores ad perseuerandum in bello faceret. finis certaminis fuit postquam utrisque agrosque Romanis dedunt. ira et rabies Latinorum, quia nec Romanos bello laedere nec Uolscos in armis retinere potuerant, eo erupit ut Satricum urbem, quae receptaculum primum eis aduersae pugnae fuerat, igni concremarent. nec aliud tectum eius superfuit urbis, cum faces pariter sacris profanisque inicerent, quam Matris Matutae templum; inde eos nec sua religio nec uerecundia deum arcuisse dicitur sed uox horrenda edita templo cum tristibus minis ni nefandos ignes procul delubris amouissent. incensos ea rabie impetus Tusculum tulit ob iram, quod deserto communi concilio Latinorum non in societatem modo Romanam sed etiam in ciuitatem se dedissent.
Abbreviated transcription (Latin):
pugna & aliquã diu &qua uirtute fortunaq latinȩ in aeximeq legiones longa societate militiã
romanã ed octȩ restabant aeque sinmissus ordines turbauit. Ebatis signa peditũ in lata. quantũq
romana seinuex acies tantũ hostes gradudemoti & ut seme linclincuit pugna. iamintolerubilis
romanauiserat. fusi hostescũ satricũ qd ũ mił inde haberat non castrapeterent ab equite
maximȩ caesi. castraaapta direpitq ab sacrico nocte q̃ p̃lio ꝓxima fuit fugae similia gminȩ
petuntuntium. et cum romanꝰ exercitus ꝓpeuestigis seq retur plus tam̃timor quã iracele¬
ritatis habuit. priusitaq moenia in trauere hostes quã romanꝰ extrema agminis carpere
aumorariposset. indecliquod dies uastando agrodũpugnae casum seditio seditiotũ inter¬
antiates latinosq cohoria cumantiate s uctimadis subactiq bello inquo et nactieraent Et e qui¬

Expanded text:
pugna; et aliquamdiu aequa uirtute fortunaque Latinae maxime legiones longa societate militiam pugna; et aliquamdiu aequa uirtute fortunaque Latinae maxime legiones longa societate militiam Romanam edoctae restabant. sed eques immissus ordines turbauit; turbatis signa peditum inlata, quantumque Romana se inuexit acies, tantum hostes gradu demoti; et ut semel inclinauit pugna, iam intolerabilis Romana uis erat. fusi hostes cum Satricum, quod duo milia inde aberat, non castra peterent, ab equite maxime caesi: castra capta direptaque. ab Satrico nocte quae proelio proxima fuit, fugae simili agmine petunt Antium; et cum Romanus exercitus prope uestigiis sequeretur, plus tamen timor quam ira celeritatis habuit. prius itaque moenia intrauere hostes quam Romanus extrema agminis carpere aut morari posset. inde aliquot dies uastando agroAntiates Latinosque coorta, cum Antiates uicti malis subactique bello in quo et nati erant et con
Abbreviated transcription (Latin):
fenus contraheretur in murũ censoribus locatũ x asos quadratam facciundum cuisuccũbere onen
coactaplebes quiaquem dileccũ inpedirent ñ habebant tr̃ p̃l tribunos etiãmilitares patricios
om̃s coacta principũ opibi fecit . lucium aemiliũ publiũ uaderiũ .iiii. c̃ueturiũ ser sulpiciũ .l.
&c quintios cincinnatos his demopib: optinuere ut aduersus latinos uulcosq: qui c̃ uinctis
legionib: ad satricum castra habebant nullo in pediente om̃b: iun iorib: sacram̃to ad actis
tres exercitus scriberent. unum ad p̃sidiu murbis. alterũ siqui albimotus extitisset ad subita
bellimitti poss& ttiũ longeualidissimũ publius uclerius etl aemilius ad satricũ duxere. Vbi
cumaciem instrucitm hostium loco aequo inuenissent. Ex templo plignatũ etutñ dũ sutis la¬
ramuictoriã si eꝓspere speipugnam imber ingentib: ꝓcellis fusos diremit. postero dieiterata

Expanded text:
fenus contraheretur in murum a censoribus locatum saxo quadrato faciundum; cui succumbere oneri fenus contraheretur in murum a censoribus locatum saxo quadrato faciundum; cui succumbere oneri coacta plebes, quia quem dilectum impedirent non habebant tribuni plebis. tribunos etiam militares patricios omnes coacta principum opibus fecit, L. Aemilium P. Ualerium quartum C. Ueturium Ser. Sulpicium L. et C. Quinctios Cincinnatos . iisdem opibus obtinuere ut aduersus Latinos Uolscosque, qui coniunctis legionibus ad Satricum castra habebant, nullo impediente omnibus iunioribus sacramento adactis tres exercitus scriberent: unum ad praesidium urbis: alterum qui, si qui alibi motus exstitisset, ad subita belli mitti posset: tertium longe ualidissimum P. Ualerius et L. Aemilius ad Satricum duxere. ubi cum aciem instructam hostium loco aequo inuenissent, extemplo pugnatum; et ut nondum satis claram uictoriam, sic prosperae spei pugnam imber ingentibus procellis fusus diremit. postero die iterata
Abbreviated transcription (Latin):
pediendo dilectue ẽt donecconditiones in positȩ patrib: nequis quo acdbellatũ eẽt tributũ dem
Aut ius pecunia creditt dicer&. eolaxcm̃ toplebis sũpto moradilectui ñ ẽ. factt. legenbin cussenp¬
tis placuit duos exercitꝰ in agrũ uolscũ legionibi diuisis duci. sp̃ furius m̃ oratius dextror sisnia tni
poris grauior quippe a uolscistim̃ tibi neinterĩ exercitus abroma e xr& In cursione sine utitr
htcq om̃bi passim tectis agrorum uicisq etic̃ quib: dã exustis ñ arbore frugiferi ñ satisiunspe
frugũ relictis omniq extramoenia fuit hominũ pecudũq p̃da ab acta romã utrĩq ex
reducti. paruo int̃uallo ad respirandũ debitoribidato postquã quieteres ab hostbiene
cele bracridein tegro iuris dictio et taentũ ab eẽ spesueteris leuandifenoris ut tribuo n

Expanded text:
pediendo dilectu esset, donec condiciones impositae patribus ne quis, quoad bellatum esset, tributum daret pediendo dilectu esset, donec condiciones impositae patribus ne quis, quoad bellatum esset, tributum daret aut ius de pecunia credita diceret. eo laxamento plebi sumpto mora dilectui non est facta. legionibus nouis scriptis placuit duos exercitus in agrum Uolscum legionibus diuisis duci. Sp. Furius M. Horatius dextrorsus <in> marmporis grauior. quippe a Uolscis timentibus ne interim exercitus ab Roma exiret incursiones in extrema iceret. itaque omnibus passim tectis agrorum uicisque etiam quibusdam exustis, non arbore frugifera, non satis in spem frugum relictis, omni quae extra moenia fuit hominum pecudumque praeda abacta Romam utrimque exercitus reducti. paruo interuallo ad respirandum debitoribus dato, postquam quietae res ab hostibus erant, celebrari de integro iuris dictio et tantum abesse spes ueteris leuandi fenoris, ut tributo nouum
Abbreviated transcription (Latin):
inde exercitus aeduces otiumq: indequantum a uolscis fuiss& id modo extremoa notumiliẽ
quod penestini concitatis latinorũ populis rebellarunt. Eodem anno etiam ipsis quaerentuipoi
hominũ noui coloniadscripi reb:q aut ꝓsperis bellodom estica quies quam tribunorũ mlt̃
explebegratia maiestasq int̃suos obtinuit solatium fuit insequentis anni principia stiã
seditione ingenti arsere . Tribunismilitũ consulari potestate sp̃. furio q̃ seruilio i. licino
moenenio .iii. p̃cloelio .m̃ oratio lucio geganio. Erat aut̃ & materia & causa seditionis aesdi¬
enũ Cuius noscendi gratia sp̃ seruilius priscus q̃ cloetius siculus censores facq nere naga
belloimpeditis Namq trepidinuntu primofuga deinde exagris legiones uolscorũ ngresis
fines populariq: passimromanũ agrum atut contra eo uiolentior potestas erbuncu i¬

Expanded text:
inde exercitus ac duces; otiumque inde, quantum a Uolscis, fuisset; id modo extremo anno tumultuatum inde exercitus ac duces; otiumque inde, quantum a Uolscis, fuisset; id modo extremo anno tumultuatum quod Praenestini concitatis Latinorum populis rebellarunt. eodem anno Setiam ipsis querentibus penuriam hominum noui coloni adscripti; rebusque haud prosperis bello domestica quies, quam tribunorum militum ex plebe gratia maiestasque inter suos obtinuit, solacium fuit. insequentis anni principia statim seditione ingenti arsere tribunis militum consulari potestate Sp. Furio Q. Seruilio iterum Licinio† Menenio tertium P. Cloelio M. Horatio L. Geganio . erat autem et materia et causa seditionis aes alienum; cuius noscendi gratia Sp. Seruilius Priscus Q. Cloelius Siculus censores facti ne rem agerent bello impediti sunt; namque trepidi nuntii primo, fuga deinde ex agris legiones Uolscorum ingressas fines popularique passim Romanum agrum at
Abbreviated transcription (Latin):
expacrib: creaq p̃. et .c̃ manlicũ m̃ iulio plebes c̃. sextilium m̃ albiniũ .l. antistium dedt
Manlus qđ genere plebeios gratiã iulium ante ibant . Uolscipiuncia sinesortȩ sine c̃paritione d
ordinem data cuius etipsos postmodo et patres quidederant paenituit. In explora copabulatinca¬
ne auctore quidem ad seructo quieos hostis latinus ꝓmiliteromano frustracuserat ipso
in sidias p̃cipitauere. Ibidum in quolo co solauistute militum restantesceduntur. Castruqua
rimromana iacentia in campo ab altera paste hoste s inuasere . ab ducibus ut rubiq ꝓdite uen
tuiaẽ qua e ubi rom ã suntrelata . primum dictatorẽ diciplacebat. deinde posquam ques
res ex uolscis ad ferebantur & apparuit ne scre eos uictoria et tempor eut. reuocatetiua

Expanded text:
ex patribus creati P. et C. Manlii cum L. Iulio ; plebes C. Sextilium M. Albinium L. Antistium dedit. ex patribus creati P. et C. Manlii cum L. Iulio ; plebes C. Sextilium M. Albinium L. Antistium dedit. Manliis, quod genere plebeios, gratia Iulium anteibant, Uolsci prouincia sine sorte, sine comparatione, extra ordinem data; cuius et ipsos postmodo et patres qui dederant paenituit. inexplorato pabulatum cohort citati feruntur, ne auctore quidem adseruato qui eos hostis Latinus pro milite Romano frustratus erat ipsi in insidias praecipitauere. ibi dum iniquo loco sola uirtute militum restantes caedunt caedunturque, castra interim Romana iacentia in campo ab altera parte hostes inuasere. ab ducibus utrobique proditae tirtus tutata est. quae ubi Romam sunt relata, primum dictatorem dici placebat; deinde, postquam quietae res ex Uolscis adferebantur et apparuit nescire eos uictoria et tempore uti, reuocati etiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃neste in cludunt octo p̃terea oppidaerant subdicione p̃nestinorũ ad ea circũ latũ bellũ deincepsq
huudimagnocestamine captis. uelitras exercitꝰ ductꝰ eȩ qđ expugnatȩtũ ad caputbelli p̃nesteuentũ
ilñu sed ꝑdeditionẽ neceptũ ẽ . Titus quintius semel aciemiuic torbinis castris hostũ nouẽ oppidis
ucaptis p̃ne steinde dicionẽ acceptoromã reuertit triũ phansq signũ p̃neste deuercũ oues
inpetracoris inaqpitoliũ tulit. dedicatũ ẽ. int̃cellã iouis acmineruȩ tabulaq subeo fixamonis¬
encũ rerũ gestcrũ hisferme in cisalitteris fuit iuppit̃atq: diuiom̃s hocdedem̃ ut .t̃. quin¬
dusdiotator oppidanouematperet dieui cesimoquã crect᷑ enit dictitura seab dieaut
Comitia inde abita tribunorũ militũ consulam potesiate quib: equatus paericiorũ pleborũqi non

Expanded text:
Praeneste includunt. octo praeterea oppida erant sub dicione Praenestinorum. ad ea circumlatum bellum deincepsque Praeneste includunt. octo praeterea oppida erant sub dicione Praenestinorum. ad ea circumlatum bellum deincepsque haud magno certamine captis Uelitras exercitus ductus; eae quoque expugnatae. tum ad caput belli Praeneste uentum. id non ui sed per deditionem receptum est. T. Quinctius , semel acie uictor, binis castris hostium, nouem oppidis ui captis, Praeneste in deditionem accepto Romam reuertit triumphansque signum Praeneste deuectum Iouis Imperatoris in Capitolium tulit. dedicatum est inter cellam Iouis ac Mineruae tabulaque sub eo fixa, monumentum rerum gestarum, his ferme incisa litteris fuit: 'Iuppiter atque diui omnes hoc dederunt ut T. Quinctius dictator oppida nouem caperet'. die uicesimo quam creatus erat dictatura se abdicauit. comitia inde habita tribunorum militum consulari potestate, quibus aequatus patriciorum plebeiorumque n
Abbreviated transcription (Latin):
illos frecosid alliã constitisse. necillis du in mortides certioris quicquã fiduciaem aiorisuȩ quod sit
dixludederint. Actu fretꝰ armis animisqi c̃cuaatis equis mucdem edic̃ aciem . Ego cãlegionibas
inaurbacos trepidantesq in feram signa. adestedutestes foederis et expetitepoenas debites siml
more dissipatiordines sunt. demn postquamnullo loco constabat acestga uertunt c̃ternatiq & pt̃
astra etum sua pauore platiñ prius seabeffu socur susistunt. quamin conspectu p̃neste fuit Ibi
ex figt dissi pati locũ quem tumultuario opere cõmumren capiunt nes iintramoeni& seneoe¬
pisent excõplourereturager depopulactisq om̃b: ob sidicurbi inferretur. postquã direptis
adilam castris uictor romanus aderatadq qͣ munimtũ reliecũ & uix moeniatutuq: oppido se

Expanded text:
illos fretos ad Alliam constitisse? nec illis di immortales certioris quicquam fiduciae maiorisue quod sit illos fretos ad Alliam constitisse? nec illis di immortales certioris quicquam fiduciae maiorisue quod sit auxilii dederint. at tu, fretus armis animisque, concitatis equis inuade mediam aciem; ego cum legionibus in turbatos trepidantesque inferam signa. adeste, di testes foederis, et expetite poenas debitas simul more dissipati ordines sunt dein, postquam nullo loco constabat acies, terga uertunt consternatique et praeter castra etiam sua pauore praelati non prius se ab effuso cursu sistunt quam in conspectu Praeneste fuit. ibi ex fuga dissipati locum quem tumultuario opere communirent capiunt, ne, si intra moenia se recepissent, extemplo ureretur ager depopulatisque omnibus obsidio urbi inferretur. sed postquam direptis ad Alliam castris uictor Romanus aderat, id quoque munimentum relictum; et uix moenia tuta rati oppido se