comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferentem: aduicum briuatensem ꝓperara
Rec tus que ante sepul crum humo: mox febre
corripitus. Eetanta uicaloris op primitur.
it neque ç̃sur gere neque puerum euocare
poss&. ł amuli uero cumui derenteum
xtra solitum plus occũpere: accedentes.
Quidtu in qui unt intanta duutus nitate
deprimeris: non enim tam longanos erat
orandi deuocio. Ferebant enim deeo. qđ
quando quidẽ in eclea fuis s& ingressus. parũ¬
cum responsum reddere ñualer&: ablatis
manibus eloco. incellulam que erat. ꝓxima
lectulo collocatur. lgitur inualescente febre.
ꝓclamabat semiser incendi ꝑmar tirem. Et
qd primo siluerat : ad motis anime iuchcu
fancibus crimina confitetur. lactarique suꝑ
seaquã: uoce qua poterat dep̃catur Delatis
quoque cum uas culo limphis: & meum sepe
deiectis: tam quã defornace itafumus egre
fetor: utuid de adstantibus possent aliquid
tolerare. hnu ens eis dehinc manu: indicat

Expanded text:
conferenconferenjectusque humo ante sepulcrum, mox a febre corripitur, et tanta vi caloris opprimitur, ut neque consurgere, neque puerum evocare posset. Famuli vero cum vidissent eum extra solitum plus occumbere, accedentes: Quid tu, inquiunt, in tanta diuturnitate deprimeris? non enim tibi tam longus mos erat orandi, aut devotio. Ferebant autem de eo, quod quandoquidem in ecclesia fuisset ingressus, parumcum responsum reddere non valeret, ablatus manibus e loco, in cellam quae erat proxima lectulo collocatur. Igitur invalescente febre, proclamat se miser incendi per martyrem, et quod primo siluerat, admotis animae iudicii facibus, crimina confitetur, iactarique super se aquam, voce qua poterat deprecabatur. Delatis quoque cum vasculo limphis et in eum saepe deiectis, tamquam de fornace ita fumus egredfetor, ut vix de adstantibus possint aliqui tolerare. Innuens enim dehinc manu, indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
mist. s& usq addiem obitus sui sine sensu
durauit.
quidam diaconus: qui relicta ecdafso
tronis potestate. tanta ꝑ petrabat scc¬
Mlera : ut uide poss& auiciis cir cumposita
sustineri. Accidit aut̃ quadã uice. ut
saltus motenses ubi adestiuandum oues ab¬
erant circum ir&: adque pas cuariaque
fisco debebantur in quirer&. Cumque ci¬
uersos spoliar& iniuste : conspicit eminus
greges. quitunc sub nomine mar tiris tue¬
Gantur Ad quos lem cursu euolans: tamqui
lupus rapad chriper& arie tes. Conturbaa
mar tiris dominio sub iugatis. Quibus ille ha
mridens res poncdisse fertur: Putas ne uilunꝰ
comedit arietes: dehinc ipsos uerberibus
afflictos: que uoluit abstulit. ignorans
miser : qđ qui de domibus scõꝵ aliquad auso
ipsis sc̃ĩs muriã facit: ipso sic dño ꝓtestat
Quiuos spernit : mesꝑnit. Et qui recipit
iustum: mer cedẽ iusti accipi&. Contigi
aut̃ post dies multus: ñreligione s& casu

Expanded text:
misit; sed usque ad diem obitus sui sine sensu misit; sed usque ad diem obitus sui sine sensu duravit. quidam diaconus qui, relictam ecclesitronis potestate, tanta perpetrabat scelera, ut vix posset a vicinis circumpositis sustineri. Accidit autem quadam vice ut saltus montenses, ubi ad aestivandum oves abierant, circumiret, atque pascuaria quae fisco debebantur inquireret. Cumque diversos spoliaret injuste, conspicit eminus greges qui tunc sub nomine Martyris tuebantur, ad quos levi cursu evolans, tanquam lupus rapax diripit arietes. Conturbati yris Juliani dominio subjugati sunt. Quibus ille haec irridens respondisse fertur: Putasne quia Julianus comedit arietes? Dehinc ipsis verberibus affectis, quae voluit abstulit: ignorans miser quod qui de domibus sanctorum aliquid aufert, ipsis sanctis injuriam facit, ipso sic Domino protestante: Qui vos spernit me spernit ; et, Qui recipit justum, mercedem justi accipiet . Contigit autem ut post dies multos, non religione, sed casu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos mestus ualde : ad sepulqrũ
sc̃i ꝓperat. Reseratis que causis: cun
ginitu: ad p̃hensis decem aureis ꝑfideles
mnicos betoni obtulit. Quod ille ꝓnichilo
respuens : cron iuramento asseruit numquã
acceptis saciata auri cupiditas: puerum
restaurauit incolumem. Sed ds̃ omp̃s quiꝑ
cias. humiliauit caluniatorem. Nam
psius anni trans acto curriculo: ueniens
ad festuntatem scĩ. cum caterua militum :
ingressus .ẽ. limenscm̃. Procedente uero
let tore. quibeate passionis recenser &
historiã : ut reuoluit libum. & i princi¬
bio leccionis scĩ iuliani ꝓtulit nom̃. c̃festim
beto cum uoce nescio quate terrima.
adter rã corruit. Eruentatimq spumans.
dare uoces diuersas cepit. In de int̃suorũ
manus sublatus: ab asili ca domir educit᷑.
Nec fuit dubium pueris ens: hec obin¬
iurla basilicaris famuli euenisse. Omẽm
quoque ornatum quem de suꝑse tunc
abint : tam mnauro quã in uestibus. basi¬
ice c̃tulit. & multa de inceps mumnera

Expanded text:
sacerdos moestus valde ad sepulcrum Sancti properat, reseratisque cum gemitu capsis, apprehensis decem aureis per fideles amicos Becconi obtulit. Quod ille pro nihilo respuens, cum juramento asseruit nunquam acceptos, satiata avari cupiditate, puerum restauravit incolumem. Sed Deus omnipotenstias humiliavit calumniatorem. Nam ipsius anni transacto curriculo, veniens ad Sancti festivitatem cum caterva satellitum, ingressus est limen sanctum. Procedente vero lectore, qui beatae passionis recenseret historiam, ut revolvit librum, et in principio lectionis sancti Iuliani protulit nomen, confestim Becco voce nescio qua teterrima ad terram corruit, cruenteque spumans, dare voces diversas coepit. Inde inter suorum manus sublatus, a basilica domi reducitur. Nec fuit dubium pueris eius, haec ob iniuriam basilicaris famuli evenisse. Omnem quoque ornatum, quod super se tunc habuit, tam in auro quam in vestimentis, basilicae contuli
Abbreviated transcription (Latin):
ipse & totã communit̾ cuitas saluet aduentu.
Tunc igit᷑ int̾ uerba pueri & euidentissimam re¬
tatis insolitomira culostu pefacti om̃s. uidentes
manifestam dĩ uir tutem. cui resistere & c̃tradi¬
cere nemo eoꝵ poterat. idola respu unt. Mras
ficinas ꝓsternunt. & manus ꝓtendentes xpͥi
nomꝰ comminit̃ uiclamare. & laudes in celon
sonare ceperunt. Demde eciam claris &¬
uocib erumpentes: baptis matis sacram̃ tum
qđ prius
ꝑtinacit᷑ recus abant humilit᷑
expostu lant. Tunc uero scđm Ratholt¬
cã disciplinã ab eato antifite scẽ fidiꝰ regu¬
lam prius edocti. acdemde gr̃am baptis ma
sunt c̃sequuti: Rex scilic& & regi
omis q eoꝵ familia. om̃is militaris orde.
uniuersa rusticoꝵ multitudo: Etfactum. ẽ.
gau dium magnum in illa ciuitate . Tunc oms
didatoꝵ turba. & celestes inlaude
cꝓp̃i coortis. nouum redems cionis genis
adepti& ueturto angumm tec minis o¬

Expanded text:
ipse et tota communiter civitas salvaretur adventu. ipse et tota communiter civitas salvaretur adventu. Tunc igitur inter verba pueri, et evidentissimam retatis insolito miraculo stupefacti omnes, videntes manifestam Dei virtutem, cui resistere et in aliquo contradicere nemo eorum poterat, idola respuunt, aras ficinas prosternunt, et manus protendentes Christi nomen communiter inclamare, et laudes in coelo personare coeperunt. Deinde claris vocibus erumpentes, baptismatis sacramentum, quod prius pertinaciter recusabant, humiliter omnes expostulant. Tunc vero secundum catholicam disciplinam a beato antistite sanctae fidei regulam prius edocti, ac deinde gratiam baptismatis sunt consecuti, rex scilicet et regina, omnisque eorum familia, omnis militaris ordo, universa rusticorum multitudo, et factum est gaudium magnum in illa civitate. Tunc omnis candidatorum turba, et coelestes in laude Christi cohortes, novum redemptionis genus adepti, et vetusto anguini tegminis
Abbreviated transcription (Latin):
obliuio. sola p̃sencium paenarum inenarrabilis cru¬
ciacio: Ad quã ipse quoque rex & regina. om̃s que
qui p̃sentes aderat᷑ ꝓculdubio eeñt ꝑuenturi. nisi
beati antis titis dictis & factis crederent. & xp̃i¬
ane fidĩ colla sub iugar ent. seque ipsum ad eadẽ
penarum locadeduc tum ꝑpetue dampnacio¬
nis tenebris fuisse deputatum. nisibeati confesso¬
uenir& que eum amalignis sp̃itib atque ab infer¬
nalibus claustris eriper&. & ad superos reuoca¬
similia ꝓsecutus. ad pedes sc̃i geme¬
bundus puer substernitur. t ni¬
& fonte salutis ablui humilit̃ : ac
deuote ꝓfitet̾. Patrem ac matre
ceteros quor sollicicior fũ erat. ut idem facerent
uotis & monitis quibus poterat suadeba ui t.
dicens: scm̃ pontificem ado fuis se destinat̾um
urbi insalutem uenis sẽ. cuubus pastorẽ scm
animarum rectorem atque custocẽ. diuina disposi¬
cionum & apostolica institucione electum. cuius

Expanded text:
oblivio, sola praesentium poenarum inenarrabilis cruoblivio, sola praesentium poenarum inenarrabilis cruciatio; ad quam ipse quoque rex et regina, omnesque qui praesentes aderant, procul dubio essent perventuri, nisi beati antistitis dictis et factis crederent, et Christianae fidei colla subjugarent, seque ipsum ad eadem poenarum loca deductum perpetuae damnationis tenebris fuisse deputatum, nisi beati confessovenisset, quae eum a malignis spiritibus atque ab infernalibus claustris eriperet, et ad superos revocasimilia prosecutus ad pedes sancti gemebundus puer substernitur, et fonte salutis ablui humiliter ac devote profitetur. Patrem ac matrem caeterosque quorum sollicitior fuerat, ut idem facerent votis et monitis quibus poterat suadebat, dicens suum pontificem a Deo fuisse destinatum urbi, in salutem venisse civibus, pastorem sanctum animarum rectorem atque custodem divina dispositione et apostolica institutione electum; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
& illum omĩbus eẽ colendum. qui cunc tis mor¬
talibus spiraculum uite dedit. & post letalia
funera mortuum sp̃s imperio coer &. at que
iterum cum uoluerit rediuiuis corporibus ad
superos redire uib&. Tunc fidelis dnĩsacer dos
adresus citatum puerum conuersus. ac cede ꝓpius
deris. uł ubifueris cunc tis simul patent̾ osten¬
de Tunc ille ut recens ab infer nalibus ꝓdiens
emerserat umbris. adnutum pontificis ora
resoluens. atq: a tenero pectore alta suspiria
trahens. libere cepit edicere quid in inferno
positus. uelsenserat uel iidiss&. Multa uide¬
licq & innumerabilia torm̃toꝵ gemera. int̾
tar tareos ignes. flammiuomos iuige re serpen¬
tes. inmensas reoꝵ multitudines diuersis sup¬
pliciis mancipatos. ac miserorum sp̃s int̾flam¬
mas & frigora coartatos stridore deficere utq
ex suo defectu adrediuiua iterum incendia reno¬
uari . U.bi aduita nulla recuperacio. sox omi um bonoꝵ

Expanded text:
et illum prae omnibus esse colendum, qui cunctis moret illum prae omnibus esse colendum, qui cunctis mortalibus spiraculum vitae dedit, et post lethalia funera mortuorum, spiritus imperio coercet, atque iterum, cum voluerit, redivivis corporibus ad superos revocari jubet. Tunc fidelis Domini sacerdos ad resuscitatum puerum conversus: Accede, inquitderis, vel ubi fueris, cunctis simul patenter ostende. Tunc ille, ut recens ab inferis prodiens emerserat umbris, ad nutum antistitis ora resolvens, atque a tenero pectore alta suspiria trahens, libere coepit edicere quid in inferno positus vel senserat vel vidisset; multa videlicet et innumerabilia tormentorum genera, inter tartaraeos ignes flammivomos vigere serpentes, immensas reorum multitudines diversis suppliciis mancipatos, ac miserorum spiritus inter flammas et frigora coarctatos stridore deficere, atque ex suo defectu ad rediviva iterum incendia renovari, ubi ad vitam nulla recuperatio, sed omnium bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tantã as sumpslut ꝑme uobis pateat celes¬
tis ianua regni. Aprincipe apłoꝵ missus sa¬
lutis ur̃ẽ negocia regmiꝓsequor: urarum gau¬
dens lucra animarum quero. Tunc pater &
cunc ti qui aderant inanimit̾ ꝓfitent᷑ ab di¬
cotis idolis ueridĩ futuros. ẽe: cultores. siis qui
acebat ex animis. sp̃u redeunte monstra¬
retur post mortem adsuperos posse remea¬
re. Hic ses pontifex plenus semꝑ uis ceribuis
pie tatis id qđ petebatur. ꝑ spm intelligit ope¬
randum. Iterum genuflexo in oracionẽ: di¬
uine maiestafi supplica turus huru ꝓster¬
nitur. & xp̃ianos quitum forte pauci admo¬
clum numero erant. idem facere uotis celes
tuus repente uitali flatu membris c̃cutitur:
at que ad sc̃ĩ uiri imperim inpedes erigit᷑. ꝙ
cunctis admirantib patri in columis reddit:¬
qui ad hoc spet taculum conuenerant
manifeste cognita dĩ uir tute flere p̃
gaudio. nom̃ .xp̃i in commiine fateri

Expanded text:
tantum assumpsi, ut per me vobis pateat coelestantum assumpsi, ut per me vobis pateat coelestis janua regni. A principe apostolorum missus salutis vestrae negotia prosequor, vestrarum gaudens lucra animarum quaero. Tunc pater, et cuncti qui aderant, unanimiter profitentur, abdicatis idolis, veri Dei futuros se esse cultores, si is qui jacebat exanimis, spiritu redeunte, monstraretur post mortem ad superos posse respirare. Hinc sanctus pontifex, plenus semper visceribus pietatis, id quod petebatur per Spiritum intelligit operandum. Iterum genu flexo, in orationem divinae majestati supplicaturus humi prosternitur, et Christianos qui tum forte pauci admodum numero aderant, idem facere votis coelestuus repente vitali flatu membris concutitur, atque ad sancti viri imperium in pedes erigitur, et cunctis admirantibus patri incolumis redditqui ad hoc spectaculum convenerant, manifesta Dei virtute flere prae gaudio, nomen Christi in commune fateri,
Abbreviated transcription (Latin):
iamł ꝑ RO docente ꝑsensit ad oranctum spondeo.
& me & popłm meum diunis legibus sub iugabo.
dumꝑte merear tantum uł ex tinc tum suscipe¬
re. quem constat tam crudelit̾ ꝑ diclisse. Uir
itaque sc̃s qui iam ꝓfecto nouerat quid fac tiniꝰ
eẽt : his uocibus motus. his lacrimis compunctus
simul senciens tanta fruge popłoꝵ diuinã sibi
adeẽ. uir tutem. ad murilocum seꝑduci p̾cepit
decunis culmine p̾ceps deuolutus puer inde
cidiss&x. In quo uidelic& loco oracionẽ fundens.
acp̃cipue fidens in dño. deuotis p̃ cibus incubuit.
inuocato xp̃i nomine. Cunc tis qui litora cinxe¬
ra coepit. Qđ celerit̃ abundis ereptum. ante
pedes beati uiri ꝓ tinus ferri cepit: est in alatum.
ccehabes inquid ad patrem: corpus ex arime
qd petisti. Sitam̃ implere decreueris qd spo¬
pondisti: aderit quoque diuna clemencia.q
tibi adhuc ualeat multo p̃stare maiora.
Nam ego ad hocueni. adhoc peregrinacionẽ

Expanded text:
jam Petro docente prosensit, adorandum spondeo; jam Petro docente prosensit, adorandum spondeo; et me, et populum meum divinis legibus subjugabo, dum per te merear tantum vel exstinctum suscipere, quem constat tam creduliter perdidisse. Vir itaque sanctus, qui jam profecto noverat quod facturus esset, his vocibus motus, his lacrymis compunctus, simul sentiens tanta fruge populorum divinam sibi adesse virtutem, ad muri locum se perduci praecepit, de cujus culmine princeps devolutus puer in gurgitem decidisset. In quo videlicet loco orationem fundens, ac praecipue fidens in Domino, devotis precibus incubuit, invocatoque Christi nomine, cunctis qui littora cinxera coepit. Quod celeriter ab undis ereptum, ante pedes beati viri protinus est illatum. Ecce habes, inquit ad patrem, corpus exanime quod petisti. Si tamen implere decreveris quod spopondisti, aderit quoque divina clementia, quae tibi adhuc valeat multo praestare majora. Nam ego ad hoc veni, ad hoc peregrinationem
Abbreviated transcription (Latin):
dictis assensum p̾biturum. tantum ꝑcumob¬
tineam uel cadauer ex animẽ & lanianda
membra gurgitio ñ carere sepulero. Cił.uiii.
N TEREEC NOCTE decidente: dies
adducitur crastinus. Queritur uir sc̃s are¬
giis officialibus: s eo dic minime reppe¬
riri potuit. Labor frustra querencium usq
ineliem t̾cium ꝓtelatur. iam que spes inueni¬
encdi pene sub trahit. Illuces cente ant̾ die
ter cio. tandem ꝓlibitũ. uir dñ inuentus re¬
gus ob tutibus p̃sentatur. Qux ille pristine
feritatis rigore deposito: Oscẽ in quid di
quem salutinrẽ ab exx teris partibus gaudemus ad¬
uenis se: miserere orbati parentis. miserere extinc¬
ti nati. adhuc sub aquis letifere de cumbentis.
Iam ꝓnus adsto: & credulus. Aras destruo. tem¬
pla & sonulacra subuerto demonum fig menta cunc¬
ta contempno : imimmolaticios cruores deuito. fidẽ
quam p̾dicas suscipio: dm̃ celi quem orbis romanus

Expanded text:
dictis assensum praebiturum, tantum per eum obdictis assensum praebiturum, tantum per eum obtineam ut cadaver exanime et lanianda membra gurgustio non carere sepulcro. CAPUT VIII.nter haec, nocte decedente, dies adducitur crastinus. Quaeritur vir sanctus a regiis officialibus; sed eo die minime reperiri potuit. Labor frustra quaerentium usque in diem tertium protelatus, jamque spes inveniendi pene subtrahitur. Illucescente autem die tertio tandem pro libitu vir Domini inventus, regiis obtutibus praesentatur. Cui ille pristinae feritatis rigore deposito: O sancte, inquit, Dei, quem saluti nostrae ab exteris partibus gaudemus advenisse, miserere orbati parentis, miserere exstincti nati, adhuc sub aquis lethifere decumbentis. Jam pronus asto et credulus, aras destruo, templa et simulacra subverto, daemonum figmenta cuncta contemno, immolatitios cruores devito, fidem quam praedicas suscipio, Deum coeli, quem orbis Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
pirumpente dies clauditur. Cumq fessa
membra post tantum laborẽ lecto recdina¬
rent: graui ut̃q: parens somno de pramitu
Sum ecce repente dor nuente regis c̃iuge.
ut ambo decumbelunt: beatus. MANXCT
ꝑisum apparuit dicens. Merito regii tb¬
ris merito c̃funderis. merito tristẽ filiitui
funus exsolus. Namsi conditoremtum.
cognosceres : & uerbis olim meis tu & rex
tuus fidem adhiber&. ab hoc forsitan infa¬
timio libera fuis ses. Uel multo salubrius
hac contingerent. dum animam simul ou
corpore pereuntis. beataquies exciper&
ute renascentis. S& quid iam nunc facies si uł
corpus ex ticti recpere mere aris: At uero illa
ꝓtiius sedeuouens ac turam qđ imperar&: cum
ꝓliociorascĩ uiri. ambirq colloquia: eius iusioni
int̃ affamina. rumpitur. Atilla ꝓtinus somno
excita marito quid uiderat Exor dine intimauit.
Tunc ille. Osipossim inquid eius quem scm dĩ eclo¬
ces ꝓmereri p̾senciam. Polliceor enim meeius

Expanded text:
irruente dies clauditur. Cumque fessa irruente dies clauditur. Cumque fessa membra post tantum laborem lecto reclinarent, gravi uterque parens somno deprimitur; cum ecce repente dormienti regis conjugi ut ambo decumbebant, beatus Mansuetus per visum apparuit, dicens: Merito, regina, turbaris, merito confunderis, merito triste filii tui funus exsolvis; nam si Conditorem tuum cognosceres, et verbis olim meis tu et rex tuus fidem adhiberet, ab hoc forsan infortunio libera fuisses, vel multo salubrius haec contingerent, dum animam simul cum corpore pereuntis, beata quies exciperet vitae renascentis. Sed quid jam nunc facies, si vel corpus exstincti recipere merearis? At vero illa se devovens acturam quod imperaret, cum prolixiora sancti viri ambiret colloquia, ejus visio inter affamina rumpitur. At illa protinus somno excitata, marito quod viderat ex ordine intimavit. Tunc ille: O si possim, inquit, ejus quem sanctum Dei edoces, promereri praesentiam, polliceor enim me ejus
Abbreviated transcription (Latin):
causa excitit. quarex & populosa gen¬
tilium multitudo ludis suis sollempnẽ
frequenciã agerent. & consuetis ocii sui
exerti tu suncarent. Cumque talibus in¬
tenti tenerentus. accidit p̃ dicti regis
micum par ulum filium ex muro curtum
forte suꝑstare uidebatur. ea uidelic& parte
Mareduc tum haululũ sinii quemsors eclifi¬
cintibus dederat muri amditꝰ quendã refle¬
serat angulum esublimi loco ꝓlapsum.
asu in duuium moselle decidis se. Quiscili¬
& flu uus aluer sui cursu locauicini ora
possidens. tunc tempris ꝓpt̃ menia ciuuitatis
influebat. Tanta que illic aquarum erat ꝓfun¬
ditas: ut absortum hac uoragine puerum. arte
&spe desciscera querencium sollers indis¬
triauirorum. Ciuitas tota ruit infunera
exanimes effecti tragedie ꝑsonant mulieri
falsorum frustra ꝓuo cantur suppecie dorum
dies uertitur inluctum. ludi inmis eriã. sollun¬
nitas inmerorẽ. Ita sorte duplici. merore
parit̃ & labore consumptis omĩbus. noc ti

Expanded text:
causa exstitit, qua rex et populosa gentilium multitudo ludis suis solemnem frequentiam agerent, et consuetis otii sui exercitiis vacarent. Cumque talibus intenti tenerentur, accidit praedicti regis unicum parvulum filium ex muro cui tum forte superstare videbatur, ea videlicet parte qua reducto paululum sinu quem sors aedificantibus dederat, muri ambitus quemdam deflexerat angulum, e sublimi loco prolapsum casu in fluvium Mosellae cecidisse. Qui scilicet fluvius alvei sui cursu loca viciniora possidens, tunc temporis prope moenia civitatis influebat. Tantaque erat illic aquarum profunditas, ut absorptum hac voragine puerum arte et spe descisceret quaerentium solers industria virorum. Civitas tota ruit in funera,exanimes referuntur, tragediae personant mulierum, falsorum frustra provocantur sub specie deorum; dies vertitur in luctum, ludi in miseriam, solemnitas in moerorem; ita sorde duplici moerore et labore consumptis omnibus, nocte
Abbreviated transcription (Latin):
RAT IGITUR
bis par uulus filius. qui insticue¬
but̾ adritum parentum ꝓfanoꝵ
uius uidelic& exigua pue¬
ue tempora lic& teneris ager& natura sub

Expanded text:
rat igitur his parvulus filius, qui instituebatur ad ritum parentum profanorum, cujus videlicet exigua pueritia tempora licet teneris ageret natura sub
Abbreviated transcription (Latin):
riguis se. nec ultra exempee necem inten¬
tare capture. Quare regia sepe inelig
bloꝵ c̃seruabat inlesum. Nolens uitameiꝰ
ireua c̃summare articulo martirii: s& ꝓlidxis
emporum sudoribus immorantẽ fructũ affer¬
uardum. Quem tam̃ diuinaiur. dus int̃ arma
rharica & mores fero cissimos. aderudiendã¬

Expanded text:
riguisse, nec ultra exemptae necem intenriguisse, nec ultra exemptae necem intentare capturae. Quare saepe regia indignata idolorum conservabat illaesum, nolens vitam ejus brevi consummare articulo martyrii, sed prolixis temporum sudoribus immorantem, fructum afferidandum; quem tamen divina virtus inter arma barbarica et mores ferocissimos ad erudienda
Abbreviated transcription (Latin):
aos parentibus tam̃ ut post patuit res fuit
uilcum & ꝓuentus. tamdiu dilate cre cdulita¬
dñõ uacans at tencius. opus ꝗd ceperat uotisqs¬
siduis deferebat. Quinontantum sius. quant̃
etiã magistrisui apłoꝵ principis subsidis u¬
nixus. signis & miraculis corus cabat. Claris
as pettu. moribus dulcis. allo quio mitis. con¬
stancia fortis. paciencia longarimis. castita
p̃cipuus. in beneficiis largus. egenorum mis¬
ris ꝓnus. consiliis cautus. miscđia plenus h¬
pitaliratis grã consectatus. inora cionibus
assiduus. in lec cione deuotus. in lacrimis ꝑfu¬
sus. in cordis compunc cione attritus. inceti¬
ris bonis actibus ꝓbatus. atq ꝑfectus. Q
uir tutem cum inrebus maximis. tum etim
in minimis & uilibus causarum euentibus.
plures sunt exꝑ ti. Ham gum inagents
ferarum ex setucionibus quelib& animalua
canum uio lencia illul hominum genus inse¬
queretur. qui talibus edcercitus implicia
tenebantur: usque ad eum locum quo urd

Expanded text:
 parentibus tamen, ut post patuit res, fuit initium et proventus tandiu dilatae credulitaDomino vacans attentius, opus quod coeperat, votis assiduis deferebat. Qui non tantum suis quantum etiam magistri sui apostolorum principis subsidiis innixus, signis et virtutibus coruscabat. Clarus aspectu, moribus dulcis, alloquio mitis, constantia fortis, patientia longanimis, castitate praecipuus, in beneficiis largus, egenorum miseriis pronus, consiliis cautus, misericordia plenus, hospitalitatis gratiam consectatus, in orationibus assiduus, in lectione devotus, in lacrymis profusus, in cordis compunctione attritus, in caeteris bonis actibus probatus atque perfectus. Cujus virtutem cum in rebus maximis, tum etiam in minimis et in vilibus causarum eventibus plures sunt experti. Nam cum in agendis ferarum exsecutionibus, quaelibet animalia canum violentia illud hominum genus insequeretur, qui talibus exercitiis impliciti tenebantur, usque ad eum quo vir Dei ma
Abbreviated transcription (Latin):
lisse fert᷑ ꝓbenediccione consetrauit. Ubi scilica
diebus ac noctib ꝑacto p̾diccandi officio c̃uenien
acsolidõ uacere desiderans. plures portea ageis
annos. multitudinẽs fidelium infide̾ &ep̃i colligeis
ad c̃sorcium p̃misit angłoꝵ. Qumes ianidi athlet
elect plenus eẽt dierum. & ꝓuecte etatis mu¬
tis & diurnis bonoꝵ operum sudoribus. & laborĩ
exxercicus ut pͥdieximꝰ fatiga᷑. uir tutibus quoq
& miraculoꝵ signis ad modum declarat: tamq fid¬
lis serinis & prudens quidomini cefamilie m̃ surim
tritici intemporesuo erogauerat. ad ac cipiendo
et̃ ne recompensacionis mercedẽ chio iubente
uocatꝰ carnis honere deposito .iii. non arum sep¬
tembriũ. spm celo reddidit. & stolam beate i¬
mor talitatis cum chĩo suo ꝑennit̾ regnatur
ac cepit. ubi modo gaudo angłoꝵ cetibus
admixe. atq ouium suarum ad huc ut̃ u
agencium. multo magis prestaneus & pote¬

Expanded text:
lisse fertur, benedictione consecravit; ubi scilicet lisse fertur, benedictione consecravit; ubi scilicet diebus ac noctibus peracto praedicandi officio conveniens, ac soli Deo vacare desiderans, plures postea agens annos, multitudines fidelium in Christi fide colligens, ad consortium praemisit angelorum. Cumque jam Dei athleta electus plenus esset dierum, et provectae aetatis, multis et diurnis bonorum operum sudoribus et laborum exercitiis, ut praediximus, fatigatus, virtutibus quoque et miraculorum signis admodum declaratus, tanquam fidelis servus et prudens, qui Dominicae familiae mensuram tritici in tempore suo erogaverat , ad accipiendam aeternae recompensationis mercedem Domino jubente vocatus, carnis onere deposito III Nonarum Septembrium spiritum coelo reddidit, et stolam beatae immortalitatis cum Domino suo perenniter regnaturus accepit, ubi modo gaudet angelorum coetibus admistus, atque ovium suarum adhuc in terris degentium, multo magis praestantius et pote
Abbreviated transcription (Latin):
doc trine radios suis tenebris maculare conabat᷑
tum. Contracuius claris simam p̾licacionem
ut historie referunt idemsimon anticristi mem¬
orum utique factus. rabido ore c̃surgens. nero¬
nis & agrippe p̾fecti fisus audicia: aplicã asser¬
amem sui prauitate m̃clacii ince dere ñ desttit.
ende magicis artibus celũ c̾scendere molit:
paera: ad t̃ras amens corruit in partes elidend.
uibis actis: nerone iubente ꝓscript. sexto &
ricesono anno pꝰ passionẽ dñ inur beroma ut ip¬
se uoluit deorsum crucifix post aplicũ meri¬
dam beat MAE ISUEHUS
tri audiens passionẽ. loco quo p̾diximꝰ bratiun
inrũ non longe aburbe ꝓtempore. fuisse hospi¬
tatum. Quem eciã sacri oratorii iam pridẽ titulo
inlustrauerat nobiliorẽ eccłam c̃didit. Quã moel¬
c& inhonore & memoriabeatił ETRI apłi. sui utq
p̃ceptoris statuens. sacri pignoris eiꝰ quã secũ acti¬

Expanded text:
doctrinae radios suis tenebris maculare conabaturdoctrinae radios suis tenebris maculare conabaturtum. Contra cujus clarissimam praedicationem, ut historiae referunt, idem Simon Antichristi membrum utique factus, rabido ore consurgens, Neronis et Agrippae praefecti fisus audacia, apostolicam assertionem sui pravitate mendacii impugnare non destitit, unde magicis artibus coelum conscendere molitus, per aera, ad terras amens corruit in partes elidendus; quibus actis, Nerone jubente, proscriptus sexto et tricesimo anno post passionem Domini in urbe Roma, ut ipse voluit deorsum crucifixus, post apostolicum meridam beatus Mansuetus tri audiens passionem; loco quo praediximus beatum virum non longe ab urbe pro tempore fuisse hospitatum, quem etiam sacri oratorii jam pridem titulo illustraverat, nobiliorem ecclesiam condidit, quam videlicet in honore et memoria beati Petri apostoli sui utique praeceptoris statuens, sacri pignoris ejus, quam secum attu
Abbreviated transcription (Latin):
scĩsp̃s feruor ac cenderat. Quiscđm apłndiction
&sialus ñ erat apłs. huic tamenplebi uere apłs
extitit. quam ipse totsignis at que uir tuuibus
tot laboribus. & instanciesue. sudoribus a ad¬
quisiuit. Etquam ius morib nr̃is & cinuersi¬
oni multa deesse senserim: que ille uirbeatꝰ¬
& edc coluit & docuit: signatam̃ apos tolatꝰ
eiꝰ nos om̃s in dño sumus. Quia qđ ille abipsopri¬
mordiali edxsce & uni uersalis ecđe sumpsit
exordio. hoc post modum generi nr̃o libera
auctoritate ꝓfudit. fide pocius ar matꝰ quã
ferro. Pre terea beatus petrus apłs qui innu
humanigeneris pastor electꝰ. ecđe fui dam̃ tum.
Pontum. Capadociã. Bithiniã. Asiam. at que
italia. euuangelicis plene repleuerat do cum̃tis
Quicum sub priori claudio cesare anthocenã
fide katholica primum ꝑfec te fundas s& ec¬
r&: simonis magi uer sucias qui uieritati
postolice institucionis ubique locoꝵ fugitans. sane.

Expanded text:
sancti Spiritus fervor accendebat; qui, secunsancti Spiritus fervor accendebat; qui, secunsi aliis non erat apostolus, huic tamen plebi vere apostolus exstitit , quam ipse tot signis atque virtutibus, tot laboris et instantiae suae sudoribus Deo acquisivit, et quamvis moribus nostris et conversioni multa deesse senserimus, quae ille vir beatus et docuit et excoluit, signa tamen apostolatus ejus nos omnes in Domino sumus , quia quod ille ab ipso primordiali sanctae et universalis Ecclesiae sumpsit exordium, hoc postmodum generi nostro libera auctoritate perfudit, fide potius armatus quam ferro. Praeterea beatus Petrus apostolus, qui in nuhumani generis pastor electus, Ecclesiae fundamentum, Pontum, Cappadociam, Bithyniam, Asiam atque Italiam evangelicis plene repleverat documentis: qui cum sub priori Claudio Caesare Antiochenam fide catholica primum perfecte fundasset Ecos, Simonis Magi versutias, qui veritatem apostolicae institutionis ubique locorum fugitans, sanae
Abbreviated transcription (Latin):
cauit inho nore & ueneracione scĩ ioħis baptis¬
te. ubi dicit̾ ad fontes. Demde aut̃ ꝑ ome̾m
dio cesis sue ꝓiunciã plurimas construã eccle¬
sias . or dinatis presbiteris &dia conibus. ubi di¬
uine maiestati debita laus reddit̾. & glorifi¬
citur ds̃ ad mirabilis inscĩs suis usque inp̃sentẽ
dem. Ineo aut̃ loco ubi primum adueniens com
minus insuburbio ciutatis sibi ut di ximꝰ hos¬
picium p̃parauerat. diur nis quidem in ciui¬
tatt diumipabulum uerbi gregillcom misso
sollicite ministrabat: noctur nis aut̃ tempo¬
ribus utliberius oracioni instar&. adidem tamq
conscium sibi habrtaculũ reuer tebat᷑. Ubisci¬
lic& lacrimarũ affluencia deluebat. siquid cir¬
ca alioꝵ saluxem occupatꝰ sibi ipsi diur nis
spacus minꝰ ꝑfecte ꝓcuras s&&.
talibus ut p̃  dxunꝰ longo tempris es. ercicio dium
ꝯperator incessant̃ insistens fatigari ñpoterat. quẽ

Expanded text:
cavit in honore et veneratione sancti Joannis Baptiscavit in honore et veneratione sancti Joannis Baptistae, ubi dicitur ad Fontes. Deinde autem per omnem dioecesis suae provinciam plurimas construxit ecclesias; ordinatis presbyteris et diaconibus, ubi divinae majestati debita laus redditur, et glorificatur Deus admirabilis in sanctis suis, usque in praesentem diem. In eo vero loco ubi primum adveniens, eo minus in suburbio civitatis sibi, ut diximus, hospitium praeparaverat, diurnis quidem in civitate divini pabulum verbi gregi sibi commisso sollicite ministrabat; nocturnis autem temporibus, ut liberius orationi instaret, ad idem tanquam conscium sibi habitaculum revertebatur. Ubi scilicet lacrymarum affluentia diluebat, si quid circa aliorum salutem occupatus, sibi ipsius diurnis spatiis minus perfecte procurasset. talibus, ut praediximus, longo temporis exercitio divinus operator incessanter insistens, fatigari non poterat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tas pristini uigoris & abstinen cie frena re¬
soluit: noctes diesque. continuata oracione
sepe c̃sum mauit: motus animi. tanta man¬
sue tudine coartauit : ut cum scir& miserer
nes cir & iras ci. Omĩbus lemens. omĩbus mise¬
ricors. Adueniencium uero miserias ita ꝑre¬
rebat ut qui cumque merens ueniss&e. ad prime
consolatus letior redir&. Langores aut̃ egrese
habencium ñ solum sua int̾cessione. s& eciam
beatipetri apłi accepta auc toritate. liberi
curabat. lta pastor inpopłis. uere medic ag¬
nos cebatur. ẽẽ salutis. Sicut aut̃ in gestis ei
que multo ante nos conscriptas studioso lec¬
tori ꝑ facile. ẽ. inueniri. emundata. ut supra
dixernus eadẽ leuchoꝵ urbe omi idolorũ
suꝑsticiosa spurcicia. edificauit intra menia
ciuitatis templum cbiõ. in honore iudelic& ten
marie. net ñ & scĩ ꝓto martiris staphani. Aliud
uero templum const ru& exlatere. inparte
australi. quod sollempni popłoꝵ frequencia dedi¬

Expanded text:
tas pristini rigoris et abstinentiae frena retas pristini rigoris et abstinentiae frena resolvit, noctes diesque continuata oratio saepe consummavit. Motus animi tanta mansuetudine coarctavit, ut cum sciret misereri, nesciret irasci, omnibusque clemens, omnibusque misericors. Advenientium vero miserias ita perferebat, ut quicunque moerens venisset, apprime consolatus laetior rediret. Languores autem aegre se habentium non solum sua intercessione, sed etiam beati Petri Apostoli accepta auctoritate libere curabat. Ita pastor in populis vere medicus agnoscebatur esse salutis. Sicut autem in gestis ejus quae multo ante nos conscripta sunt, studioso lectori perfacile est inveniri, emundata, ut supra diximus, eadem Leuchorum urbe omni idolorum superstitiosa spurcitia, aedificavit intra moenia civitatMariae, necnon et sancti protomartyris Stephani. Aliud vero templum construxit ex latere in parte australi, quod solemni populorum frequentia dedi
Abbreviated transcription (Latin):
re expoliati. diunã potenciam ad mirantes &
gloriosabeati MAN SU ETI maerita magnifice
p̾dicantes. pari uoto pariq consensu sanc tum
urum tocius popło eccłe summum rectorem
num. hunc es se glorrosum. hunc ꝑ omĩa ciuibus ꝓ¬
uturum. ñ iam quasi peregrinum soe tam quã pas¬
drẽ ꝓprium. apostolice p̃fultum priuilegio
ignitatis. iisedem statuunt pontificalis honoris
& principes eius iam Ratholicafide
fundati ꝑ om̃s dominacionis sue t̾mi¬
nos longẽ lateq uerbum salutis cunc¬
tis inferri p̃cipiunt: Ita uolentes
iolencesq aut uere c̃uertunt᷑. aut patria ꝓ¬
pellunt᷑. nec ullus infra relinquit᷑. qui aut non
baptizecur. aut ñ baptizandus ad fidẽ imbri
tibus patet. generali popłoꝵ ac clamacione. sig¬
nis at que ꝓ digiis ad pontificii culm̃ leuchorum
urbis assum tus. sermone ñ potest c̃p̃hendi
quanta & qualia diuinitꝰ meruit operari.
miscđia nam qu& & pietas sem ꝑ in eius ore &
mente uersabatur. Nec episcopalis autori¬

Expanded text:
re exspoliati, divinam potentiam admirantes, et gloriosa beati Mansueti merita magnifice praedicantes, pari voto parique consensu sanctum virum totius Ecclesiae summum rectorem num, hunc esse gloriosum, hunc per omnia civibus profuturum non jam quasi peregrinum, sed tanquam pastorem proprium apostolicae praefultum privilegio dignitatis, in sedem statuunt pontificalis honoris principes ejus jam catholica fide fundati, per omnes dominationis suae terminos longe lateque verbum salutis cunctis inferre praecipiunt, ita volentes nolentesque aut vere convertantur, aut patria propellantur, nec ullus infra relinquatur qui aut non baptizetur, aut non baptizandus ad fidem imbuattibus patet, generali populorum acclamatione signis atque prodigiis ad pontificii culmen Leuchorum urbis assumptus, sermone non potest comprehendi quanta et qualia divinitus meruit liberari. Misericordia namque et pietas semper in ejus ore et mente versabatur, nec episcopalis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
pres bit̃ domus uibriacensis. mara¬
ris huius gloriosi reliquias expetiu
Quibus ex iussu beati auiti pontificis sumptis
cumpsallendo usque adbasilicã beati mara¬
ꝑuenis s& : unus inerguminꝰ ẽ. mundatus. Po¬
cum amissis oculis. alius manu debilis. impleta
oracionc. hic lum̃ recepit post tenebras : manus
ille usum post ocia diurna. Mulier eciã no¬
nune acerna. cumfilia aboste iniquo uexata.
ab hoc altare curata. fum ꝓle: sospes abscessit.

Expanded text:
presbyter domus Vibriacensis, Martyris hujus gloriosi reliquias expetivit, quas ex jussu beati A viti pontificis assumptas, cum psallentio tulit usque ad basilicam sancpervenisset, unus ex inerguminis est mundatus. Procum amissis oculis, alias manu debilis, impleta oratione, hic lucem recepit post tenebras, manus ille usum post otia diuturna. Mulier etiam nomine Aeterna cum filia abad hoc altare curata, cum prole sospes abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc c̃pulsus demon: pos puelle clamare cepit¬
Luido imperator inuacuũ laboras: defiorart
cantaciones tue: donec expartib gallie ser¬
uus ccp̃i maturinus nomine actitꝰ ueniat:
qui meritis & ꝑ̃cib suis. nob eiectis. filiã &
popłm tuũ saluti restitu&. Num quid nã¬

Expanded text:
Tunc compulsus daemon per os puellȩ clamare cepit: "O imperator, in vacuum laboras, deficiant cantaciones tuae donec ex partibus Galliae servus Christi, Maturinus nomine, accitus veniet qui meritis et precibus suis nobis ejectis filiam et populum tuum saluti restituet. Statim
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat amisit: magnã inferens popło dsciplinã
ut qđ die dominica fuerat ꝑpetratum ipsa quoq
die dominica pus garetur. At ille magnisicans
gła martiris recessit in columis. Nec ultracde
resur reccionis clominice: quic quã ansus c ope¬
rari. NE¬

Expanded text:
tenebat, amisit; magnam inferens populo disciplinam, ut quod die Dominica fuerat perpetratum, ipsa quoque die Dominica purgaretur. At ille magnificans gloriam Martyris, recessit incolumis, nec ultra die resurrectionis dominicae quidquam ausus est operari.
Abbreviated transcription (French):
LR .S QUOQUE AUSU
umera io d e dominica uingens boues
agrum sulcare cepit. Ad prehi a¬
q securi: ut ali im⁊ emendar& in
im bidex tera cius ihestt. Cumq t cour

Expanded text:
lius quoque ausu temerario die Dominica jungens boves agrum sulcare coepit, apprehensaque securi, ut aliquid emendaret in um in dextera ejus adhaesit. Cumque pr
Abbreviated transcription (Latin):
beatum ei martirẽ apparuis se. Que mulaes.
post decem & octo annos sanata est.
bosilica cona hatur ex trahere. Quoddum agit:
ion io̾o ami si oculi ñ recipit lum̃: uerum eciã
sorit alium quems inum ꝯabebat obcecari. Porro

Expanded text:
beatum martyrem apparuisse. Quae mulier post decim et octo annos sanata est. basilica conabatur extrahere; quod dum agit, non modo amissi oculi non recepit lumen, verum etiam sentit, alium, quem sanum habuerat, obcaecari. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
nicum grãm martiris sc̃i ꝓpt̃ argenti
bar uitatẽ amit tere
RO QIBS hactalib
uir tututum or nam̃tis. magna &
ibi basilica fabricata afidelibus :
reme dia c̃quirunt᷑. ł edamiaque dã mu¬
der paralisi humore ẽstricta. que mullũ
corporis membrum sine dolore uegebat:
sasibita ẽ. aparentib ꝓpinquis adbeatã
basilicam : ut uł stipem alargientibus
mereretur Quedum inporticum illã
que scẽ basilice c̃ iungitur decubar&:
hocto eadẽ domiica dumsacro scas uigi¬
lus populi fides deuota c̃ ce lebrat. &uli
ue. cens uilec tulo paululum obelor miss&
ginro quodom ꝑur sum correpta ad quem
crepata.ẽ cucaatisibi curreliquis eacubias
no urnas dõ exibentibus illa de eũc
Res pondit. se ab om̃i memoroꝵ parte de¬
bilo: recpents. gressum agoe p¬
isse. Tunc quas. sustentata a
nunob euis m̃bris. solo derider +qu
eciã sonitu ed:ꝑfacta: sensit om̃ĩũ ar¬
tuum recepis ie se hienis simã santi m.

Expanded text:
eum, ut gratiam martyris sancti propter argenti eum, ut gratiam martyris sancti propter argenti parvitatem amitteret. 9. Pro quibus ac talibus virtutum ornibi basilica fabricata a fidelibus, remedia conquiruntur. Fedamia quaedam mulier paralysis humore constricta, cui nullum corporis membrum sine dolore vigebat, exhibita est, deferentibus propinquis, ad beatam basilicam, ut vel stipem a largientibus mereretur. Quae dum in porticu illa quae sanctae basilicae coniungitur, decubaret noctem dominicam, dum sacrosanctis vigiliis populi fides devota concelebrat, et illa quiescens lectulo paululum obdormisset, a viro quodam per visum correpta atque increpita est, dicente sibi, cur, reliquis excubias nocturnas Deo exhibentibus, illa deesset. Respondit, se ab omni membrorum parte debilem nec penitus gressum agere posse. Tunc quasi sustentata a narum ab eius membris solo decidere. A quo etiam sonitu expergefacta, sensit omnium artuum recepisse plenissimam sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
taciofuit ereptis. quam quondã fuit iss¬
helitis. dimersis egipciis. Quod nequis lubit
hanc beati martiris fuisse uic toriã. Sa
insinuacio columbe : aliquid ministerium fui¬
se credit᷑ uir tutis duune. Nam ueniente
illi duo hec inhob uã uenit. Cumq ille ut
ad sol& aliquid moraret̾: hec incir cuitu
ulius uolitabat. Illoque ꝓgre diente. isti
celerare dep̃cabatur iter. dum hec ageroe
adueniens puer captiuitatẽ ad nuncud
& sic iste uiã accelerauit. S& & ipso pu¬
nante: columba semꝑ iuxta eum ẽ. uisa
dis currerȩ. Quod nequis in uide at c̃flic¬
ualerium acoruo alite scribit ad iutino
IROE RATIS OgO
illidius hostibis : quatuor eahisꝑ
fugã lapsi. patenã & urceum qui
anax d̃ uipatriã defer̃. Et diuisa intan¬
exreit c̃quirendã. Reliquum uero ar¬
I regoie sagacitas repperit. Cui
ad ditis multis muneribus loco ilico resti¬
tuit. fide lit̃ insinuans regi non oporte

Expanded text:
tatio fuit ereptis, quam quondam Istatio fuit ereptis, quam quondam Ishelitis dimersis fuit Aegyptiis. Quod ne quis dubitet hanc beati martyris fuisse victoriam, sed insinuatio columbae aliquod misterium fuisse creditur virtutis divinae. Nam, veniente Hillidio, haec in obviam venit; cum ille, ut adsolet, aliquid demoraretur, haec in circuitu illius volitabat; illoque progrediente, ista celerare deprecans iter. Dum haec agerentur, adveniens puer captivitatem adnuntiat, et sic iste viam acceleravit. Sed et, ipso pugnante, columba semper circa eum est visa decurrere. Quod ne quis invideat conficst Marcum Valerium, a corvo alite scribat adiutum. 8. Prostratis ergo Hillidius hostibus, quattuor ex his per fugam lapsi, patenam et urceum, qui anax dicitur, in patriam deferunt, et divisam in tanent conquirendam. Reliquum vero argentum reginae sagacitas repperit; cui additis multis muneribus, loco illi sancto restituit, fideliter insinuans regi, non oportere
Abbreviated transcription (Latin):
a mar tirẽ patronũ expeterent : & ad dm̃
uis relictis simula croꝵ cultibus integro
aorde transirent. Porro ille fusa oracione
anicta que petut meruit obtinere. Re¬
ceden te aut̃ tem pestate: Inier cumpar.¬
tibus credens ipsa die adoloribus lberat.
bentiles utrinitatis nomin ebaptizati
statias quas coluerant c̾fringentes. inlacũ
mocu illo & fides catholica : & martir is
est uirtus amplius: declarata.
ueniens qui dã debini gandic¬
nib adbriua tensem uicum.
eum cum ar moꝵ multitu dine copi¬
epito sacro scõ ministirio ubero. aninem
hanseuit etiuros glachic inĩtiare¬
reliquum uulgus sorti liuicdere parant. Tunc
incitatus .: suꝑ eos irruit. Hor tatĩq ocio:
itahostes red int̾nicionem cecichit: ut uin¬
uis laxatis. trihumphans in laude mar trri
amne traonsmisso. ad beatã cellulã tam nai
nouus moises. cum omĩ popto canendo ri¬
uer teretur. Nec minor ut ar bitros Mul¬

Expanded text:
et martyrem patronum expeterent et ad Deum et martyrem patronum expeterent et ad Deum eius, relictis simulachrorum cultibus, integro de corde transirent. Porro ille, fusa oratione, cuncta quae petiit meruit obtenere. Recedente autem tempestate, puer cum parentibus credens, ipsa die a doloribus liberatur; gentiles in Trinitatis nomine baptizati, statuas quas coluerant confringentes, in lacumloco illo et fides catholica et martyris virtus est amplius declarata. 7. venientes quidam de Burgundionibus ad Brivatinsim vicum, eum cum armorum multitudine copirepto sacrosancto ministerio, ultra amnem transeunt, et viros gladio intreliquum vulgus sorte dividere parant. Tunc incitatus, super eos irruit. Hortatusque socios ita hostes ad internecionem caecidit, ut, captivis laxatis, triumphans in laude Martyris, amne transmisso, ad beatam cellulam tanquam novus Moyses cum omni populo canendo revertitur: nec minor, ut arbitror, exsul
Abbreviated transcription (Latin):
cum hec agerentur : ut pres bit̃ quias
una illa descende &: Quicum didi¬
oss& que hacta fuerant: pollicetui pars¬
tib ut si agentilitate disce derent: filum
rẽciperent sanum. Ipseqioq sacer dos sequent
nocte uidoe ꝑsomniũ simulacra illa quent
tibus colebant᷑. numine diuino comminui
adq inpuluere redaacta sol ꝓsterni Qui¬
ta aut̃ die: cungentilias uell& iterũ dis
txibere liban ina: mestus presbit̃ ad sẽpil
crum scĩ ꝓsternitus um lacrimis orat.
ut tandẽ gent. litatẽ anc que iacebat in
tenebris sp̃ en cior. uiume potence uasteaa
ꝑprios it ca ginr cle tineri: cum ille po¬
hnnis claritatis gaucra possidera Confestim
adeius oracionẽ com mouent᷑ tonitrua: reni¬
cont fulgora descendit onber igne mixtus
agrandine. Turbant᷑ omĩa: concurrit uul¬
ras ad cellam. ꝑsternunt᷑ corã sacerdote
mũs cat̃ua gentilium & mixto cum lacri¬
nis cuncti ululatũ dni miscłiã dep̾cabant᷑
ollicent᷑ q sacer doti. si grando ceder&

Expanded text:
um haec agerentur, ut presbiter quidam via illa discenderet. Qui cum didicisset quae acta fuerant, pollicetur parentibus, si a gentilitate discederent, filium reciperent sanum. Ipse quoque sacerdos sequenti nocte videt per somnium, simulachra illa quae a gentilibus colebantur nomine divino comminui atque in pulvere redacta solo prosterni. Quarta autem die cum gentilitas vellet iterum diis exhibere libamicrum Sancti prosternitur, et cum lacrymis exorat, ut tandem gentilitatem hanc quae jacebat in tenebris splendor divinae potentiae visitaret, proprios ista caligine deteneri, cum ille perennis claritatis gaudia possideret. Confestim ad eius oratione commoventur tonitrua, renident fulgora, discendit imber igne mixtus et grandine, turbantur omnia. Concurrit vulgus ad cellulam, prosternitur coram sacerdote omnis caterva gentilium, et mixto cum lacrimis cuncti ululatu Domini misericordia deprecantur, pollicenturque sacerdoti, si grando recederet,
Abbreviated transcription (Latin):
Unum dm̃ pocius eeolendum. quit̃ ras & maru
c̃dichs so& qui celi sublimitatẽ sua dicione te¬
ner&. qui corporibus uitã post mortem felicius
prestar& uiuendifacultatẽ. Tantoꝵ falsor
deoꝵ culturã. hor rende uanitatis et̃. iudibru
animarum dis pendia. ꝑhennium torm̃torim
nil aliud quã futura ir ritam̃ta.

Expanded text:
unum Deum potius colerent, qui terras et maria unum Deum potius colerent, qui terras et maria condidisset, qui coeli sublimitatem sua ditione teneret, qui corporibus vitam post mortem felicius praestaret vivendi facultatem; tantorum falsorum deorum culturam horrendae vanitatis esse ludibria, animarum dispendia, perennium tormentorum nihil aliud quam futura irritamenta.
Abbreviated transcription (Latin):
tis priuilegio p̾muniuit. ut p¬
dicacionis
diuine emolum̃ tum sacerdota¬
lis officup̃ce¬
Uler& sacram̃ tum. Imperium
itaque magiste
ꝑfec te discipłs. armatus edicto. intructus. elo¬
quio. obe diens inp̃ ceptis. fidus in ꝓmissionibus.
romam egressus ꝑ longis sinos indicti itineris.
amfrac tus. ab eo petro corporali non mentis
intuitu separatus. longinque peregrinacionip.
xp̃i regno seultro subiciens. leuchorum urbis
seciubus intulit. in omĩa suppliciorum generaꝑ
rigua. pascus uberrona. murorum ambitu io¬
cunda. seris & turribus secus undiq p̃munita :
idoloꝵ tam̃ sordibus usque quaq polluta fuerat
& c̃fusa. Aletas ieaq p̾fate cinitatis xp̾odu¬
& acbeati. se Ri p̃iua auc toritate ingressus
arbaricã multitiidinẽ. nichil uerit. uere fidĩ¬
sacram̃tum. & xp̃i anc religionis cultum gentibus
p̃dicare cepit: idola uana eẽ. surda & mita man
mortalem uitã secutura. ẽ. aliquid attinencu

Expanded text:
rivilegio praemunivit, ut praedicationis divinae emolumentum sacerdotalis officii praecederet sacramentum. Imperium itaque magistri. exsequitur perfecte discipulus, armatus edicto, instructus eloquio, obediens in praeceptis, fidus in promissionibus, Roma egressus, per longissimos jam dicti itineris anfractus a beato Petro corporali, non mentis intuitu separatus, longinquae peregrinationi pro Christi regno se ultro subjiciens, Leuchorum urbis se civibus intulit, in omnia suppliciorum perferenaquis irrigua, pascuis uberrima, murorum ambitu jucunda, seris et turribus secus undique praemunita, idolorum tamen sordibus usquequaque polluta fuerat et confusa. Metas itaque praefatae civitatis Christo duce ac beati Petri praevia auctoritate ingressus, barbaricam multitudinem nihil veritus, verae fidsacramentum et Christianae religionis cultum gentibus praedicare coepit: idola vana esse, surda et muta, manu mortalem vitam secutura est, aliquid attinentia;