comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudent᷑ adult̾inã mouerã ex̾cuiisse
s furt̃ publice mouete fecisse ꝙꝑ
ad petłatꝰ cͥmen accidit. ¶ Sigius
exinetullis cesarianis auꝵ argent̃¬
ue furam fu̾it ⁊ ex dc̃o diui pii exi¬
lio uł metallo ꝓ ut diguitus ꝑsorie
punit᷑. is aũt qui finra̾ simĩ p̾bu

Expanded text:
etam exercuisse, sed furtum publicae monetae fecisse, quod ad peculatus crimen accedit.Si quis ex metallis Caesarianis aurum argentumue furatus fuerit, ex edicto diui Pii exilio uel metallo, prout dignitas personae, punitur. is autem, qui furanti sinu
Abbreviated transcription (Latin):
maicia. Legis faine cͥmine sũpss.
mancipii bona fide poisessor nõ tene
id ẽ qui ignoralat ẜuũ alienũ ⁊ qui
uoliturare dĩn putabat id eũ ag̾e.⁊
ita de bõe fidi possesore ip̃a lex scrrp¬
ta ẽ. Nã adicit᷑ sisciens dolo iualo ħ
fec̾it ⁊ sepusime apͥnapibꝰ seu̾o et

Expanded text:
m.Legis Fabiae crimine suppressi mancipii bona fide possessor non tenetur, id est qui ignorabat seruum alienum, et qui uoluntate domini putabat id eum agere. et ita de bona fide possessore ipsa lex scripta est: nam adicitur 'si sciens dolo malo hoc fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
tutem cuam experiautur. or uero a
si per ħ̾redeui stecent quo minus es
alieuum exolueretur ex causa fidei¬
ꝯuuissi lił catẽ conseciui possunt. R
nõ auid̃ imputand̃ hredi si pro cõm¬
odicatib rei sue admunstrande es
alieuum tardius exoluorit .i. erum
si mainfeste studium nõ soluentis
ei iei paratum ut lib̾catib mora fi¬
eret. probaret representendas lib̾ͥca¬
cesscñtoris qũi ⁊ ip̃e cest ameut̃ lib̾is
dederat fidei ꝯnisit. de manumit¬
cendis seiuis ipsius cucoris. s ⁊ isa
tutela excusatus fu̾at. querr au eꝰd
seruis lib̾catem prare ceberent cu¬
rores qui in locum excusati dacitu

Expanded text:
tutem experiantur': quaero, an, si per heredem steterit, quo minus aes alienum exsolueretur, ex causa fideicommissi libertatem consequi possint. respondit non quidem imputandum heredi, si pro commoditatibus rei suae administrandae aes alienum tardius exsoluerit: uerum si manifeste studium non soluentis ei rei paratum, ut libertatibus mora fieret, probaretur, repraesentandas libertates.Tutoris, quem et ipsum testamento liberis dederat, fidei commisit de manumittendis seruis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem seruis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tu
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola. Ehais aucilla mea c̃ ħredi
uico serment annos .x. uolo sit men
luheita. queritur cum lib̾cam suãm
eẽ uolu̾it. nec io ħres fuceie pocuent.
noo duecta pure daca sit libcas. an ⁊
post .x. annos inseruitute remaueret.

Expanded text:
um. 'Thais ancilla mea cum heredi meo seruierit annos decem, uolo sit mea liberta.' quaeritur, cum libertam suam esse uoluerit nec id heres facere potuerit nec directa pure data sit libertas, an etiam post decem annos in seruitutem remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
eiue sue naturati coucordiam aneillã
suam donauit id̃ postea cestam̃to filie
sue cum aliis auib d̾ aucillam supͣ
scuptam legauit ut maiimicteret᷑.
ãuero an septicia filia naturalis ancu¬
iam supinscuptam mamimictere co
curalis iudicium incet̾is legatis fulia
aguouit. nõ posse eam ꝯpelli ancillã
pͥani ex aausa fidei ꝯmissi manitt̾e.¬
luciꝰ cicius stichum seruũ meuio leg

Expanded text:
iae suae naturali Concordiam ancillam suam donauit: idem postea testamento filiae suae cum aliis quibusdam ancillam supra scriptam legauit, ut manumitteretur: quaero, an Septicia filia naturalis ancillam supra scriptam manumittere cogtris naturalis iudicium in ceteris legatis filia adgnouit, non posse eam compelli ancillam propriam ex causa fideicommissi manumittere.Luci
Abbreviated transcription (Latin):
lib caruum couseniandarum causa fac¬
cam mintegrum sit restitutus utiq
nõ er̃ dd̾ ieuccari libtates q̃ semł com¬
petieruntIllud uideamꝰ utrũ p̾sen¬
ces eẽ deleant qui lib̾cates acceperunt
an uero nõ ⁊̃ cum inuitis alus possũt
bona pp̃ lib̾tatẽ addici: uti ⁊̃ absentib¬

Expanded text:
libertatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique dicendum reuocari libertates, quae semel competierunt. Illud uideamus, utrum praesentes esse debent qui libertatem acceperunt an uero non: et cum inuitis illis possunt bona propter libertatem ad‹d›ici, utique etiam absentib
Abbreviated transcription (Latin):
morcis demũ cemipore pedissea̾ ẽẽ desut.
lib cate stichꝰ acceperat. ⁊ ex ħreditate
multa per fraude amouisse dicitur
qͥsitum ÷ an nõ aũ ĩ libtatẽ poclam¬
are deleat. ꝙͣ ca q̃ ex hreditate amou¬
isse probari pocent ħ redil restitui. ⁊x¬

Expanded text:
ore pedisequa esse desiit. libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem amovisse dicitur: quaesitum est, an non ante in libertatem proclamare debeat, quam ea, quae ex hereditate amovisse probari poterit, heredibus restitu
Abbreviated transcription (Latin):
iupꝰsõm mittit. ⁊̃ ħ int̃ dc̃m prohibitoriũ
⁊ resticucorium est ũisi mulier uelit ĩ fc̃m
acccẽuti ad exemplum credicoꝵ mag̃ꝙ̃
ncdco posse eam erperiiri sciend̾ est . Si
mulr dicatur calumpnie causa ĩ p̃sõ¬
nem uenisse qd̾ nõ sit pregnans ur nõ ex
eo pegnans. uł si de statu muliens aliqͥ
dicatin: ex epistola dim adriaui ad exẽp¬
ium rresumpcõnis carboni aui edicciue¬
ncu pretor pollicetur possõneni.
ne eiuis fiat. pena aut̃ eius qui nõ pro¬
mictaturadu̾sarius. Siue gͦ promutat
siue per eum nõ fuit quo minꝰ p romit¬
cat. nõ cenebit iut̃ dictum repulso perex¬
cepcõmi qui experitur. precorĩ eum qui
eum qui ni cauit i: qui possid̾e̾ passus :
cum qui missus : iudiciũ pollicetur. iu
cantum quant̃ prestare euni oporcet. si
de ea re caucum fũat.s: ex alia causa
ħ iudicium proposuit si eo temxe quoĩ
possõm micti desiderabat: precoris adeũdi

Expanded text:
ionem mittit, et hoc interdictum prohibitorium et restitutorium est. sed si mulier uelit in factum actione uti ad exemplum creditorum magis quam interdicto, posse eam experiri sciendum est. Si mulier dicatur calumniae causa in possessionem uenisse, quod non sit praegnas uel non ex eo praegnas, uel si de statu mulieris aliquid dicatur: ex epistula diui Hadriani ad exemplum praesumptionis Carboniani edicti uentri praetor pollicetur possessionemssus est, ne ei uis fiat. Poena autem eius, qui non promittatur aduersarius. siue ergo promittat, siue per eum non fiat, quo minus promittat, non tenebit interdictum repulso per exceptionem eo qui experitur. Praetor in eum, qui neque cauit neque possidere passus est eum qui missus tantum, quantum praestare eum oporteret, si de ea re cautum fuerat. Sed et ex alia causa hoc iudicium proposuit, si eo tempore, quo in possessionem mitti desiderabat, praetoris adeundi
Abbreviated transcription (Latin):
auied i̾sum ÷ si pꝰca pars iegato adeᷤ¬
⁊ uerit. Nam ħ noĩe tene̾tur fi denssor es
incocum. ¶ Qued ait p̃tor si per bonoꝵ
possõm nõ stat ut sacis decur.Sic accipi.¬
mus si paratus sit saticdare. Nõ gͦ offer¬
re debet satisdacõm. si pecenti satismorã
nõ facere. E ex ħ uit̾dcõ qui nõ restitu¬
it iuid qd̾ uit̃ ⁊ deleti condempnari Si
legatarius repromissione contentꝰ fnit¬
t̾ dandinu ⁊ int̾d c̃m. id dicend̾ ÷ silegata¬
nus pignorib uoluit sibi cauen. Si

Expanded text:
est, si postea pars legato adcreverit: nam hoc nomine tenentur fideiussores in totum. Quod ait praetor "si per bonorum possessorem non stat, ut satisdetur", sic accipimus, si paratus sit satisdare: non ergo offerre debet satisdationem, sed petenti satis moram non facere. Ex hoc interdicto qui non restituit, in id quod interest debet condemnari. Si legatarius repromissione contentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus nolui
Abbreviated transcription (Latin):
Sip .a. it pretor. si quis dolo malo fecert
qno iuinus quis permissu ieo eiꝰ ue
cuius ea iuỹdcõ fuit. in possõne souoꝵ
sit: iueumꝰ faccum iudicium quantĩ
ca res fuit. ob quem in possõm iuissus
fiu̾ dabo. ¶ ħ iẽ dict̃ summa prouidẽ¬
cia uetoi proposuit. frustra euim ĩ pos¬
sõm tucteret rei seruande causa nsi
missos cueretur. ⁊ prohibentes uenire
mpossõmi cohceret est aut̃ generale ni¬

Expanded text:
 Ait praetor: 'Si quis dolo malo fecerit, quo minus quis permissu meo eiusue, cuius ea iurisdictio fuit, in possessionem bonorum sit, in eum in factum iudicium, quanti ea res fuit, ob quam in possessionem missus erit, dabo'. Hoc edictum summa prouidentia praetor proposuit: frustra enim in possessionem mitteret rei seruandae causa, nisi missos tueretur et prohibentes uenire in possessionem coerceret. Est autem generale
Abbreviated transcription (Latin):
excepta legatoꝵ missione itra aniuĩ cd¬
peteie. ⁊ nõ postea. sciend̾ ÷. cum sit per¬
penalis. Namm hetedes simlec q. per¬
sonat dabitur uisi muid qd̃ ad eos per¬
ueuit. Si ħredib sumilib q. personis¬
legator ur fidei cõmissor causa possõto¬
ad ipisci. cuuc accõ ÷ perpetua ⁊ ĩħredẽ¬

Expanded text:
excepta legatorum missione intra annum ct non postea sciendum est, cum sit poenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas pervenxcepta legatorum missione intra annum coenalis, nec in heredes similesque personas dabitur, nisi in id quod ad eas per
Abbreviated transcription (Latin):
uit inpossomi micti desideret pecumiam
accep̾ forcedum subitituto patrocinat᷑
ut institutum aliq̃ racoe excludat ui¬
ortis causa eam capere uił sepuis scͥbit.
ip̃ Si auenam rẽ mortis oausa donau¬
ero eaq usucapta fu̾it uccꝰ dũs ean cõ¬
dicere nõ pterit. Sii egco si conualuero.¬
mairceuꝰ necat iñ morcis cã donacõuibi
⁊̃ fcĩ questiones sunt. Nam a sic pit̃ dona¬
ii ut ominimedo ex ea ualicudiue coã¬

Expanded text:
ut in possessionem mitti desideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mortis causa eam capere Iulianus saepius scribit.Si alienam rem mortis causa donauero eaque usucapta fuerit, uerus dominus eam condicere non potest, sed ego, si conualuero.Marcellus notat: in mortis causa donationibus etiam facti quaestiones sunt. nam et sic potest donari, ut omnim
Abbreviated transcription (Latin):
co̾ stipuiatiis: a fidenissore mͥcantum ni¬
c̾irgxem: indet̾iorem caniam acceptinui:
fideuissorẽ uiliamis ait. oliud gͦ si a reo
stichum aut pamphilmira fidemisore
stichum nt̾rogenis utrum indet̾iorẽ cam

Expanded text:
ideiussore mihi tantum interrogem, in deteriorem causam acceptum fideiussorem Iulianus ait. quid ergo, si a reo Stichum aut Pamphilum, a fideiussore Stichum interrogem? utrum in deteriorem causam
Abbreviated transcription (Latin):
idi: de eã pecĩa. Mille modios critic
fide tuã ẽẽ u̾ibes: nõ obligat᷑ fideiꝰ¬
sor. Quia maliam rem qmͣ ã credita
est: fideuissor obligari ñ potest. Qiuia s¬
abent᷑. inpecca num̾ata fieri pͭ. ita ⁊¬

Expanded text:
idi, de ea pecunia mille modios tritici fide tua esse iubes?', non obligatur fideiussor, quia in aliam rem, quam quae credita est, fideiussor obligari non potest, quia nabentur in pecunia num
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾auit. demide ciciꝰ mt reliquos. ⁊̃
scium fix̾m po c̾cia parce reliquit ie¬
redem: quta an quia adu̾sus seium
debicorem sepcicii cõfusa sit acco pro cer¬
cia parce. quia cico fri suo ħres excitit
cum cohirdib agere iusolidnm pꝰ sit.¬
marcellus ⁊ꝵ. cum cohreoib sei non.
uo maiore qmͣ hreoitaria parte mã

Expanded text:
auit. deinde Titius inter reliquos et Seium fratrem pro tertia parte reliquit heredem. quaero, an, quia aduersus Seium debitorem Septicii confusa sit actio pro tertia parte, qua Titio fratri suo heres exstitit, cum coheredibus eius agere in solidum possit.Marcellus respondit cum coherede Seii non pro maiore quam hereditaria parte
Abbreviated transcription (Latin):
impure accertum. pompoꝰ scribit. ¶ ue¬
tm si ficeissor extitit fideuissori uius¬
siue ꝑliues eque hic aueqi peitinebit ÷¬
ad eano causam in quoy personaeque u¬
Eiociun halebt̃. ea ane sunt: a diuo adri¬
ano consticuta. prec̾ea si queratur an
soluendo sit pͥncipalis tidenissor. ⁊̃ mies
sequentis fideuissoris e̾nis agͣganide sc̃.¬
Sicut ip̃i ficeuissori ica hiedib qͥti eoꝵ
succuieudim. pomp̃ scribit ¶ Sificeiꝰ

Expanded text:
tum Pomponius scribit.Praeterea si fideiussor exstiterit fideiussori siue plures, aeque hic quoque pertinebit ad eandem causam: in quorum persona aeque locum habebunt ea, quae sunt a diuo Hadruta.Praeterea si quaeratur, an soluendo sit principalis fideiussor, etiam uires sequentis fideiussoris ei adgregandae sunt.Sicut ipsi fideiussori, ita heredibus quoque eorum succurrendum Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓplubili rẽẽ hoc fac̾. retie dicit᷑ do¬
lo maloretine. ¶is qui nescit ap̃
ubi c̃tiorat rerin dolo malo nõ
caret. plane si dubitat᷑ ut̃ lib̾ sit
erece end̾ erit ab hoc nudẽo. ⁊ agen¬
da est eã lib̾tatis. et em̃ recte plas

Expanded text:
bili ratione hoc facit? recte dicetur dolo malo retinere.Is, qui nescit apudubi certioratus retinet, dolo malo non caret.Plane si dubitat, utrum liber an recedendum erit ab hoc interdicto et agenda
Abbreviated transcription (Latin):
dem au̾ eiꝰ qui p̾cario rogauit. non.ł ͥ¬
cessa possessio ẽ
tuus tuo mãdaro p̾cario rogauit.ł
ratũ haũis ꝙ ille rogau̾it. tuo noe
teneb̾is. qiͣ pͥcario has.s site ignorã¬
te suo noĩe uł ẜuis.uił filiꝰ ragauit
nõ uid̾is tu p̾cario hĩt. sed ilh ent as

Expanded text:
redem autem eius qui precario rogauit non trcessa possessio esttuus tuo mandato precario rogauerit uel ratum habueris quod ille rogauit tuo nomine, teneberis, quasi precario habeas. sed si te ignorante suo nomine uel seruus uel filius rogauerit, non uideris tu
Abbreviated transcription (Latin):
T̃cognatus ue sit pocior habetur c̾ditor
cognatus uemagił tũ c̾ditor qͣm cog¬
anatus. int̾ c̃ditores pecior is cui inda¬
or pecuma deb̾tur.N lp̃.
ent̃ finĩaria si is caiꝰ bona ueniũt fu¬
quidis debuit ꝙ redd̾e eum siumeret
sum̾aria accõe cegi oporteret ¶ ꝑ¬
ui refredicamus qua accõe hic sum¬
ptũs repctantar fuu̾aria ac familie
ħ secunde. an qua alia dum modo sũ¬

Expanded text:
cognatusue sit, potior habetur creditor cognatusue, magis tamen creditor quam cognatus, et inter creditores potior is, cui maior pecunia debebitur. 17 funeraria, si is cuius bona ueneunt fuquid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, ue referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo su
Abbreviated transcription (Latin):
ent. Iłid tĩ inalsigend̾ ẽ. eodem modo
p̾torem duci a quã iussisse quo ducta¬
est hoc unio. pnid̾ neq amplioris u¬
medi ueq alias ꝑmisisse pot̾ iud̾i. Q¬
uare si alia aqua sit quã cus uelit
duc̾e quã hoc anno duxit. i ił eand̾ ꝑ
ao
ei ius fiet. illd᷑ lab̾ dicit om̃s ꝑtes ili

Expanded text:
en hic intellegendum est eodem modo praetorem duci aquam iussisse, quo ductest hoc anno. proinde neque amplioris modi, neque alia permississe potest uideri. quare si alia aqua sit, quam quis uelit ducere, quam hoc anno duxit, uel eadem, am ei uis fi
Abbreviated transcription (Latin):
specus. Fepta. resfic̾e purgare aq̃
ducende causa. qͦ nimus liceat il¬
li dũ uealit̾ aquã ducat. ꝙͣ ii pͥo¬
re estate.nõ ui. nõ clam. nõ pcatrio
ate duxit. iĩi fien ueto. ¶Hoc nut̾dcm
ũtilissintũ est. Nam nisi ꝑmittat᷑ a¬
licui resfic̾t alia rõne ⁊isus ĩ como
dabit᷑. Cait ergo p̾tor ruñisspetus.
ruuis est locus ꝑ longitudine depͥsso.
quo aqua decurrat. cui nom̃ est. a¬
quo despicit᷑. in de specula dea sut.
Scepta sunt que ad aidle oppom̃t᷑
aque dermande cõpellende ue exflu¬
mine cã.siu̾ ea lignea siuit. siu̾ lapi
cile ẽ aũt locus dep̾ssus ad latus flu¬
minis ex eo des ꝙ incidat᷑. Incidit᷑ em̃
uł lap̃. uł t̾ra. uude pͥmũ aqua ex
ruptũ est inpͥstinũ statum restau¬
rare. yloreficiendi. regere bsttie.¬

Expanded text:
specus septa reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non vi non clam non precario a te duxit, vim fieri veto". Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratidabitur. Ait ergo praetor 'riuum specus'. riuus est locus per longitudinem depressus, quo aqua decurrat, cui nomen est quo despicitur: inde spectacula sunt dicta. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae deriuandae compellendaeue ex flumine causa, siue ea lignea sunt siue lapidcile est autem locus depminis, ex eo dictus, quod incidatur: inciditur enim vel lapis vel terra, unde primum aqua ex ruptum est in pristinum statum restaurare. verbo reficiendi tegere substrue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitus ut ꝙ nõ possidemꝰ nob̾ restuuat᷑ n
aut ad lex ut itnn̾e noẜ liceat ꝙ po¬
ssideus i Restiruẽde possessioĩs ordo.
aut ini̾dc̃o expedit᷑ aut ꝑ accõẽm.¶
Crettũede itaq poisessioĩs duplex uia:
uit except̾o aut int̾dcm exepro dati
exmłtis cãis ei qui possidet ĩ petuo aũ

Expanded text:
non possidemus, nobis restituatur, aut ad hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut per actionem: retinendae itaque possessionis duplex uia est, aut exceptio aut interdictum. exceptio datur ex multis causis ei qui possidet.Perpetuo aute
Abbreviated transcription (Latin):
iuidi posse pot end̾ tp̃r alius con¬
dianam aluis estiuã aquã du¬
fere ĩta ut estare diuidat᷑ int̾
eos aqua. uenie solus ducatis qͥ
cotidie ius ht̃. ¶ Int̾ duos qui
codꝰ ruo a quã certis horis seꝑa¬
tam ducekant. conuen᷑ ut ꝑ¬
inutatis it̾ se tpr̃ibi. aqua u¬
t̾eutin. q̾ro cũ amplius tp̃r ser

Expanded text:
t eodem tempore alius cottidianam, alius aestivam aquam ducere, ita ut aestate dividatur inter eos aqua, hieme solus ducat is qui cottidianae ius habeat. Inter duos, qui eodem rivo aquam certis horis separatim ducebant, convenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore ser
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitꝰ int̾inissiõe tpr̃is diuisa estsĩx¬
tiua aũt er est que exrare sola uti er¬
ꝑedit. sic diximus uestim̾ta oxtiua sal¬
ci possit. ego tũi exrate sola utar. dic̃e¬
duni est. hanc aquã eẽ extiuam. rau¬
sum si ea aqua que nõ rusi extate du

Expanded text:
iuisa est. aestiua autem ea est, qua aestate sola uti expedit, sicuti dicimus uestimenta aestiua, salci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aest
Abbreviated transcription (Latin):
pores q medi locui nõ siuat.
nitruptat sit siuitus. Caqua q̃
ĩ ruio nascit᷑. tacite lucri facit abeo
rigo memoriã excessit iuit ꝯslitar¬
ne fund̾ dño aut a quaipũ riuali¬
bus den̾us façiat. ¶ Si aqua du¬
catur ur supͣ eam. alia aguia de¬
toute ꝑ ponte̾ cu supͣ rum̃ facti
sit iureduat᷑ din ĩfiori riuo nõ¬

Expanded text:
potes, quia medius locus non serviat interruptaque sit servitus. Aqua, quae in rivo nascitur, tacite lucri fit ab eo rigo memoriam excessit, iure constitune fundum domino aut aquagium riualibus deterius faciat.Si aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, dum inferiori riuo no
Abbreviated transcription (Latin):
tãi decalidis aquis midea nõ eẽ de
ħis accedit ꝙ in quibdã locts.⁊ qino
allide sunt. rrigadis tũ agris ne¬
cestarie sumt. uit ichi o boli ꝯstar
ineni ap hicrapolitanos inasia ad¬
anrum acpia callida rigaris ⁊ quaus
en sit acuuia q̃ adrigaudos agros¬
nõ sit necessaria. tiũ uero .¬
biget his int̾dc̃is locuni fõre¬
¶Siue aũt intͣ urbem aqua sutte
siue ertia iulem. hoe inidẽo lecus

Expanded text:
tamen de calidis aquis interdicta non esse denhis accedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae sunt, ut Hierapoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit necessaria, tamen nemo ambiget his interdictis locum fore.Siue autem intra urbem sit aqua siue extra urbem, hoc interdicto locus
Abbreviated transcription (Latin):
scinel insuũ ingͥresi is. indemgredi a¬
otfilis snĩa existimãtas. recte eum pro¬
hnbͥi ait. s e loci in quo pͥmũ alia
⁊quam ĩ riuũ admittit.¶⁊ offilius ĩ
tota a ciua retre eum ꝓhib̾i ait. ⁊ ego
fiat tiebartus cum ãplior niis pectorᷤᷤ
ad quã appllit̾. quã di applłati. posse
anuũsum pecus ĩ pune ꝓhibi. qr ui

Expanded text:
semel in suum ingressus inde egredi Ofilii sententia existimantis recte eum prohiberi, sed eo loci, in quo primum aquam aliam in rivum admittit: et Ofilius in tota aqua recte eum prohiberi ait. ego fiat. Trebatius, cum amplior numerus pecoris ad aquam appelletur, quam debet appelli, posse universum pecus impu
Abbreviated transcription (Latin):
nistar hũt uẽditoĩs uł alt̾iꝰ cctu
dicend ẽ hoc nu̾tc̃o locuni foreᷤ.inͦ
Cut ptor. ꝗ uoiine actuq hoc ã¬
no nõui. nõ clam. n p̾cario ab
alio usus ẽ quominus idir̃ accũ¬
lͣ. ut tibiius ẽ resficias iñ fiei¬

Expanded text:
ctus, dicendum est hoc interdicto locum fore. Ait praetor: "Quo itinere actuque hoc anno non vi non clam non precario ab alio usus es, quo minus id iter actumque, ut tibi ius esset, reficias, vim fie
Abbreviated transcription (Latin):
sius auoi scubit ꝙ contra ea dãpnũ
dacum ÷. cui nulla ope cocurii pt̃.
mini relacum : si ex agro uicini
arlores nniceaipest atis ꝯfracoe in
meum agrum decidẽtur oo fco ni¬
cib meis ur segitib uccerent uł edi¬
ficia demollieunt stipulacõm istã
ĩ quaħ omnia conp̾hendunt᷑. Si aͥd
arbor ioci ue indicõ accident nõ eẽ
dicere uicõ arboꝵ mͥ dampnũ airi
Icẽ ait si dampm infcĩ eoiuĩ mearũ¬

Expanded text:
a ea damnum datum est, cui nulla ope occurri poterit, uianum relatum est, si ex agro uicini arbores ui tempestatis confractae in meum agrum deciderint eoque facto uitibus meis uel segetibus nocent uel aedificia demoliunt, stipulationem istam, in qua haec comprehenduntur 'si quid arborum lociue uitio acciderit', non esse dicere uitio arborum dam‹n›um mihi dari.Idem ait, si damni infecti aedium mearu
Abbreviated transcription (Latin):
ueluci si iuxxa mea edificia habebas
coificia ea q iure cuo alciꝰ collas. ui si
ĩuicino cuo agro cuniculo uł fossa a
cam̃ ex ea stipulacõe accõm mͥ ñ ꝯpe¬
facere qui co ułuti lucro ad huc uce¬
batur irohibetur. mult̾ quid int̾esse
ntrũ auis dampuũ faciat an lucro

Expanded text:
ueluti si iuxta mea aedificia habeas aedificia aeque iure tuo altius tollas, aut si in uicino tuo agro cuniculo uel fossa atamen ex ea stipulatione actionem mihi facere, qui eo ueluti lucro, quo adhuc utebatur, prohibetur, multumque interesse, utrum damnum quis faciat, an lucro
Abbreviated transcription (Latin):
ei conferie. gͦ ⁊ solum recinebit fuic¬
cuariꝰ si edes ceciderint donec prestet᷑
ci dampnũ ut q. seret uicimis mis¬
sus inpossom io fructuariꝰ ieret qͥ
ampnum io uiciuo sairiit. eadẽ
placins si ab eo qmͣ dñm cẽ negare
debe me mmpetrare s dele me clige̾¬

Expanded text:
ei conferre. ergo et solum retinebit fructuarius, si aedes ceciderint, donec praestetur ei damnum, ut, quod haberet uicinus missus in possessionem, id fructuarius habeat, qui damnum uicino sarciit. eadem .Plautius.Si ab eo, quem dominum esse negarem debere me impetrare, sed debere me elige
Abbreviated transcription (Latin):
Aeracins consulrus au
quod beiificinm da¬
re se quasi inuenci
cesar rescripserat. iã
de fimcto cedisse esti¬
ri sibi principeni qͥ
ei queui uiu̾e ex isti¬
mabat. concessisset:
defimcco concessis¬
se. o uem camen mo¬
dum beneficui sin
uellec ipsius estima¬
cionem esse.

Expanded text:
Neratius consultus, an quod beneficium dare se quasi uiuenti Caesar rescripserat, iam defuncto dedisse existiri sibi principem, quod ei, quem uiuere existimabat, concessisset, defuncto concessisse: quem tamen modum esse beneficii sui uellet, ipsius aestimationem esse.
Abbreviated transcription (Latin):
betur possessoris
cansa. sicut fit cũ
de dolo malo exci¬
ꝑicur pecitoris. n
euiui danir talis
ieplis cõ petitoris
aut si rei quoz in
ea ꝑe dolo accum sit.
Nli deloe permicti
peuam pecere qui
in ip̃am non incid̾.

Expanded text:
s causa. sicut fit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei quoque in ea re dolo actum sit'. illi debet permitti poenam petere, qui in ipsam incidit.
Abbreviated transcription (Latin):
emo dampnum
facit. nisi aui
facit quod facere¬
ius non habet.
hoc iure utumur ut
quioquid oĩo per
uin fiat. aut mis
publice. aut ĩ uis
pͥuace crimen in

Expanded text:
emo damnum facit, nisi qui fecit quod facere non habet. Hoc iure utimur, ut quicquid omnino per vim fiat aut in ius publicum aut in ius privatum crimen in
Abbreviated transcription (Latin):
uod ipsis qui conte¬
axerunt obstas et
successoribus eorum
obstabit.
houestinn est
astipula cõuibus
id cempꝰ spectatur
quo contrahimus.

Expanded text:
uod ipsis qui contraxerunt obstat, et successoribus eorum obstabit. honestum est. In stipulationibus id tempus spectatur, quo contrahimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne alcerius succedit.
iure eins uci debet.
emo uidecur dolo
exequi qued igno¬
rat causam cur
re manunittentis:
fauendum est lib
soluicur: pro eo est
redicatem. omne
iuis cestanieriti soł¬

Expanded text:
 alterius succedit, iure eius uti debet. Nemo uidetur dolo exsequi, qui ignorat causam, curte manumittentis fauendum est libesoluitur, pro eo est,reditatem, omnis uis testamenti so
Abbreviated transcription (Latin):
a possibilium nulla
per rerum naturã
persolui possit. et ẽ
somendi tempus ad¬
is. uisl eo precerito: pe¬
ci nou pocest.
Di quis pregnantem
uxorem reliquit:
non uidetur sine li
trum ratum est.
Que rerum natura
trohibentur nulla
lege confirmata st̃.
uec nolle in ea ecate
uisi appoĩta cutoris
auccoritate creditur

Expanded text:
possibilium nulla per rerum naturam persolui possit: et cum soluendi tempus additur, nisi eo praeterito peti non potest.Si quis praegnatem uxorem reliquit, non videtur sine libtrum ratum est. Quae rerum natura prohibentur, nulla lege confirmata sunt.nec nolle in ea aetate nisi adposita tutoris auctoritate creditur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui pecest fa cere ut
possit condicioni pa¬
rere. iam posse uidet᷑.
D uod quis si uelit
habere non pecest
id repudiare non

Expanded text:
Qui potest facere, ut possit condicioni parere, iam posse uidetur. Quod quis si uelit habere non potest, id repudiare non
Abbreviated transcription (Latin):
I emo ꝑredo est qui
precium nimmañ.
ccuplecior non est
faccus qui liberũ
ad quisient.
ui de iucro duorũ
at accõm quatenꝰ
ad eum peruenit.
sufficit. si uel mom̃¬
to ad eum peruenit
ex dolo definicti.
facit: aui suum re
um priucipalis ca¬
usa non cousistit
nec ea quid. que se¬
quntur locum ha

Expanded text:
do est, qui pretium numerauit. Locup‹l›etior non est factus, qui libertum adquisierit. Cum de lucro duorum dat actionem, quatenus ad eum peruenit, sufficit, si uel momento ad eum peruenit ex dolo defuncti. 1facit, qui suum recipit. Cum principalis causa non consistit, ne ea quidem quae sequuntur locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
Omuis hereditas qmͣ¬
uis postea adeacur
camen cum cemꝑe
morcis contimiat᷑.
umamͣ crescit ex pꝰ
facto preteriti de licti

Expanded text:
Omnis hereditas, quamuis postea adeatur, tamen cum tempore mortis continuatur. Numquam crescit ex post facto praeteriti delicti
Abbreviated transcription (Latin):
De noi condicõ nostra
per seruos fieri pocest
decerior fieri nõ pet̃
dicores cum quisd:
non ad quiritur a de¬
bitore s cum quid
de louis diminuitur.
Qemo ex suo delicto in¬
elioiem suam coudi¬
cionem facere picest

Expanded text:
Melior condicio nostra per seruos fieri potest, deterior fieri non potesditores, cum quid non adquiritur a debitore, sed cum quid de bonis deminuitur. Nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere pote
Abbreviated transcription (Latin):
emo plus commo¬
di heredi suo relin¬
quit: quam ipse
facere quod aduer¬
sus ea auiã nõ fecit..
et qui facere quod
facere uon debet.
nou uidetur facere

Expanded text:
emo plus commodi heredi suo relinquit, quam ipse facere aduersus ea, quia non facit: et qui facit quod facere non debet, non uidetur facere
Abbreviated transcription (Latin):
putat eũ oui aci fluentes calde nocałt
ai pͥiuuie arcende cum uicino age̾ pꝰse.
criro cempore anui iigare prat ulic fe¬
ceut cepent q assioua irigacõe uicino
perueuire cepit.  ad pluine airende
caredelet is aui campni infcĩ caucõe cͥ
uõ uospexit. sicam̃ inpͥuaco opꝰ sciu sͤ
⁊ publicum iut̾ueniat de coco agi pꝰse

Expanded text:
putat eum, cui aquae fluentes calidae noceant, aquae pluuiae arcendae cum uicino agere possecerto tempore anni rigare, pratum illic fecerit coeperitque adsidua irrigatione uicino peruenire coepit.Aquae pluuiae arcendae tare debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in priuato opus factum sit et publi
Abbreviated transcription (Latin):
snes eut. si dnina seruꝰ m̃s accꝰ sui aͥ
agitur noĩe eiꝰ ⁊ pamphili ꝯserui sui h¬
iroi uico racces iroderit. panaq fecerit:
a die moitis mee iuutra mensem setũ
niam ab ominib exegenut ⁊ ħredi solu¬
cuint. uł eo nomine sat̾ recerint. ⁊̃ si in
ex accõe nominũ cessau̾it intra menses¬
sitam. Igiturita deniũ ubos fore. si aut
ei pauieant. aut per ħredẽ stec qͣ inmꝰ pare

Expanded text:
a servus meus actus sui, qui agitur nomine eius et Pamphili conservi sui, heredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae intra mensem sextumniam ab omnibus exegerint et heredi solverint vel eo nomine satisfecerint" et, si in exactione nominum cessasitam: igitur ita demum liberos fore, si aut ei parea‹n›t aut per heredem stet, quo minus pare
Abbreviated transcription (Latin):
cores singulos ouisis personis iegau
c̃ adiecore. si racõm hiedi irodiderit. de¬
inde ꝓͥo capite ĩ scupsit. om̃s accores
auos legaui uł manmuisero initra
quaitum mensem mortis mee racoe̾s

Expanded text:
ersonis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderint': deinde proprio capite ita scripsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes
Abbreviated transcription (Latin):
nuttat. qua̾uis fundi legatum ag¬
nouerit. si camẽ pecunie legatum¬
rp̃ int̾uentum falcidie no̾ agnou̾it:
cogendus ⁊ pecuniam accipere habi
fundi legatum agnouit. Eã duob
hredib cies seruos habebant peciit
ut duos ex huis quos uoluissent ma¬
mimutant. alt̾o eoꝵ latitante. alter
declarat quos uelit inamimut̾e. ptt̃
dici fĩ uberos ut ⁊ perinde lilcus cõpe¬
tat: ac si pesens solus manunuitere
petuiss. quod si ex seruis unus deces¬
senit. sine iista ex causa absit. hres
sine fari uõ possit a quo pecituin est¬
decernente pecore ꝯuos qui super sũt
ficu libeitos conuenit.  cumis qͥ¬

Expanded text:
mittat, quamvis fundi legatum adgmittat, quamvis fundi legatum adgnoverit, si tamen pecuniae propter interventum Falcidiae non adgnoverit, cogendus est et pecuniam accipere habitfundi legatum adgnovit. A duobus heredibus qui tres servos habebat petit, ut duos ex his quos voluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos velit manumittere. potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex servis unus decesserit, sive iusta ex causa absit heres sive fari non possit a quo petitum esdecernente praetore duos qui supersunt fieri liberos convenit. Cum is q
Abbreviated transcription (Latin):
di cupiditate quam solam iu uendi rõ¬
uem optimam matauũ ⁊̃ septuage¬
siimm annũ etatis duxi. memoe sũ
eius sontencie quam dixisse feĩtur le
lułnne aristo ⁊ eccauenus putabaut¬
S himo soruũ de quo q̃ieretur fidei ꝯisse¬
ꝙ reditatis uõ eẽ. quia cestator rogando
Niedem ut eum mannmmiteret nõ u¬
idetur iõ de eõiestituendo sencisse. si
cam̃ per eriorem ab ħrede datꝰ fuerit
cutem expeuatur uiteiligi datam fi¬
pi. quid em tam concuiriũ ÷ seruitu¬
ti auam libtas nec camen quasi po¬
st mortem h redis data uidebit᷑iu q. eo a¬
peitinet ut si nuus eum alieuauit
confestim libͥtas pecatur. noc prosit
ad inpediendam ubcatis peticõm si re¬
dement eum cꝰ semel condicõ extitit.
Id proband̾: ⁊ si nõ noluntaria alie¬
uacõ ab srede fcã ÷ nec refragabitur.
q. nõ per ipsum alienacõ fcã ÷. fuit e¬
ĩ auasi statu lib̾. ⁊ quacuncu rõne
dẽ P legatario fundi .x. precũ uoie
reucca sint m̃ ħ ut seruum suũ mau̾¬

Expanded text:
di cupiditate, quam solam vivendi racionem optimam in octavum et septuagesimum annum etatis duxi, memor sum eius sentencie, quam dixisse fertur: Eo et Octavenus putabant hunc servum, de quo quaereretur, fideicommisshereditatis non esse, quia testator rogando heredem, ut eum manumitteret, non idetur de eo restituendo sensisse: si tamen per errorem ab herede datus fuerit, tutem experiatur". intellegi datam fipi: quid enim tam contrarium est servituti quam libertas? nec tamen quasi post mortem hpertinet, ut, si uiuus eum alienauerit, confestim libertas petatur nec prosit ad impediendam libertatis petitionem, si redemerit eum, cuius semel condicio extitit. idem probandum est et si non uoluntaria alienatio ab herede facta est: nec refragabitur, quod non per ipsum alienatio facta est. fuit enim quasi statuliber et quacumque ratione um Si legatario fundi decem pretii nomine relicta sint in hoc, ut servum suum manu
Abbreviated transcription (Latin):
iusta ex causa ab est. aut latitat. aut
quid uesentes sunt. alii ex iuista cã
absunt. nõ uulli fuindendi grã fidei¬
ss ꝯmissi copiam sui uõ faciunt. aut ei
qui lib̾catẽ debuit ħres nõ extitit. au̾
suus hies se ab ħ ieditate abstinuit:
netor prouiniciare debet ex cest. am̾to

Expanded text:
iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate se abstinuit: praetor pronuntiare debe
Abbreviated transcription (Latin):
dño fratrẽ eund̾ q cohredẽ citra dãp¬
nũ uoliuitatis irdunere nõ cegendͥ.
nec obeund̾ errorẽ oetera que pater
imiiciam profecturo filio donauit:
fii qui mansit inpocestate conferẽda.
cum peculiũ castransse filiꝰ ⁊ int̾ leg¬
ini retineat. Ceciani fidei ꝯmissariꝰ
a lacas a filio post ceitam etatem
eiꝰ datam si ad eam puer uõ peruei̾t
ab ħrede filii prestituta die ieodatur
quam sentenciam uire sigłari rece¬
ptam. ad cert̾arsi dei ꝯmissa relicta p¬
orrigi nõ placuit. E Sernũ a filio post
quinz anuos si eo cempore uiercedem
diurnaui filio prestitiss maniũcti
uoluit bienuio proximo uagatus
nõ prestiterat cõdiccẽ definictꝰ uidebaͥ.
si tam̃ h̾res filii aut cutores eius mi¬
inst̾ium serui per bieniil elegisseut

Expanded text:
domino fratrem eundemque coheredem citra damnum uoluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militia‹m› profecturo filio donauit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculium castrense filius etiam inter legum retineat.Etiam fideicommissaria libertas a filio post certam aetatem eius data, si ad eam puer non peruenit, ab herede filii praestituta die reddatur: quam sententiam iure singulari receptam ad cetera fideicommissa relicta porrigi non placuit. Seruum a filio post quinque annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut tutores eius ministerium serui per biennium el‹e›gi
Abbreviated transcription (Latin):
 fidei ꝯmissaria libcas precextu. dẽ.¬
ꝯpilace ħreditatis aut rõnis uaste nͥ
defertur. ¶ fidei ꝯmissariam lib̾tatẽ
ab ħrede nõ pestitam cogendꝰ ⁊ ħre ᷤᷤ
gat qui mamunictõdꝰ ÷. ueruũ
peculũ castrensis que pat̾ fidei ꝯissi
nerbis a legicimi filii hredib libari
nolu̾it fuliũ nulicẽ uł qui militauit.
si patus hres excitit maniiutte cog¬

Expanded text:
Fideicommissaria libertas praetextu compilatae hereditatis aut rationis gestae non differtur.Fideicommissariam libertatem ab herede non praestitam cogendus est heregat qui manumittendus est.Seruum peculii castrensis, quem pater fideicommissi uerbis a legitimis filiis heredibus liberari uoluit, filium militem uel qui militauit, si patris heres extitit, manumittere cog
Abbreviated transcription (Latin):
curos si mlite nicta sumꝑtꝰ fecus. ep¬
coristipiuanti pronuscrant post mor¬
cem eiuptoris uinis exuenditorib ad
indicium uocauit. ptiũ sibi delendices.
h reces ꝙ euis sũptꝰ in defensione cause
faccos. ẽ ꝓbarent p̾ciur solut fuisse.
exstipuacc̾e peteliuit m edestinꝰ respõd̾
Si eat inpeusas uenditores proniseit.
q̃ ob litẽ de ꝓͥccare insticutam fc̃e esseut.
mimine ex stipulatu peti posse ꝙ erro

Expanded text:
ta sumptus fecisset, emptori stipulanti promiserant. post mortem emptoris unus ex uenditoribus ad iudicium uocauit, pretium sibi deberi dicens, heredes eius: qui sumptus in defensione causae factos, cum probarent pretium solutum fuisse, ex stipulatione petebant.Modestinus respondit, si in eas impensas uenditores promiserunt, quae ob litem de proprietate instituta‹m› factae essent, minime ex stipulatu peti posse, quo
Abbreviated transcription (Latin):
criꝑiecatur. or ua stipuatori libumf¬
uit. uerba late concipere. nec rursum
nomissor ferensꝰ si enis int̾ent de aer¬
cis ireiꝰ uasis forte aut homimb acciu¬
capitonũ uõ ascendens dari. nõ uisi p̾¬

Expanded text:
terpretamur, quia stipulatori liberum fuit uerba late concipere. nec rursum promissor ferendus est, si eius intererit de certis potius uasis forte aut hominibus actumCapitolium non ascenderis, dari?', non nisi pr
Abbreviated transcription (Latin):
ip. n emo rẽ suam futurauaneͫ
di ficeuissor seinũ optusit. Eieꝰ mo¬
uam fecerit mortuo sticho. fideiꝰsori
succurcud̾ ÷. s si fideuissor hoĩuemo
occiderit᷑: reus liłubitur. fide uissor ã
exstipulacõe conueniri pocest.

Expanded text:
.Nemo rem suam futuram in sed si fideiussor seruum obtulit et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem occiderit, reus liberatur, fideiussor autem ex stipulatione conueniri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
udas umias futuũ eẽ cepent opꝰ añ ea
diem effici nõ posse peua cõmissa:.
uend̾icet aliquis p romisit emptori fide¬
uissores pũari. ⁊ rem nenditam libarr q̃
ut liberetur nunc desident emptor ĩ mo
ra÷ is am exstipulacc̃e id futur̃ ꝓmisit.
ãro quid mur̃ sit nreulus sit canti licẽ¬

Expanded text:
das Iunias futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est.Cum uenderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem uenditam liberari: quae ut liberetur, nunc desiderat emptor: in mora est is, qui ea stipulatione id futurum promisit: quaero quid iuris sit.Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. I stipuiatꝰ fũo per ce nõ fĩ quo
minus mͥ illa domo utiliceat. an ⁊̃ si
me nõ prohibeas uxorẽ ant̃ mneampro¬
hiberes. ur uxore mea stipulata me
stipulatꝰ fuo perce nõ sĩ quo minꝰ uͥi
ma itinere accu uti liceat. si si ũ me

Expanded text:
m.Si stipulatus fuero 'per te non fieri, quo minus mihi illa domo uti liceat', an etiam, si me non prohibeas, uxorem autem meam prohiberes, uel contra uxore mea stipulata me stipulatus fuero 'per te non fieri, quo minus mihi uia itinere actu uti liceat', etsi non me
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ arbitratu meo ance usdas iunias est¬
eccum uõ sit penam protitili oiem. pu¬
cas ne uere me posse dicere arbitrãtu
stinguend̾: inc̾ ee̾ utrum per promisso¬
orem mora nõ fiuss quo nimꝰ opꝰ añ ta¬
das iunias it a uti stipiacõe comp̃hẽtũ
ey prosicisceretur. an c̃ iam opꝰ effici nõ
possit añ liboas inmias stipniator diem
in tirdas augusti uoculiss. Na̾ si cñ diẽ
stipulacor urtulit cũ iam opꝰ aũ kicas
iuuias effici nõ pcc̾at. puco penam ẽẽ cõ¬
nissam. nec ad rem peitin̾e ꝙ aliquec tepꝰ
añ fiłdas iunias fuit ꝙ stipulator non
desid̾auit id añ kreas unuas efficiidẽ q¬

Expanded text:
opus arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne vere me posse dicere arbitratu stinguendum est interesse, utrum per promissorem mora non fuisset, quo minus opus ante kalendas Iunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante kalendas Iunias effici non poterat, puto poenam esse commissam nec ad rem pertinere, quod aliquod tempus ante kalendas Iunias fuit, quo stipulator non desiderauit id ante kalendas Iunias effici, id est qu
Abbreviated transcription (Latin):
tronsor quo iiuꝰ solue possit. expedi¬
i oratꝰ sit caut hic hesitatur si poste¬
a in mora nõ fu̾it. extinguatur suꝑ¬
ior mora. ⁊ celsus ad olosceus scͥb̾ eũ qͥ
uioram fec̃ iusoluendo stichum ꝙͣ
uomiserat posse em̃dare eam morã
postea offerendo eẽ. eiũ hanc astion¬
cun de lono ⁊ equo in quo gu̾e plerũz
sub auccoritate sciencie iur̃. pernicõ¬
se maind erratur. ⁊ sane probabił:
nus in anib personis ħ cõstitucõ loc̾
q̃ persone efficiant perpetuam obli¬
gacõm. deide in quib eam produ¬
cant utiq aut pͥncipalis debitor per¬
petuat obligacõni. accessiones an ꝑ¬
pecneutut dubiũ ÷ ponpouiꝰ perpet¬
uari placet. o nare enĩ fcõ suo fideiꝰ¬
sor suam obligacõm collat. Ginꝰ sen¬
cencia uera. iõ perpetuatur obliga¬
cõtam ip̃oꝵ quam successoꝵ coꝵ per¬
sona. accessiombi auor suis id÷ fide

Expanded text:
inus soluere possit, expediro moratus sit tantum, haesitatur, an, si postea in mora non fuerit, extinguatur superior mora. et Celsus adulescens scribit eum, qui moram fecit in soluendo Sticho quem promiserat, posse emendare eam moram postea offerendo: esse enim hanc quaestionem de bono et aequo: in quo genere plerumque sub auctoritate iuris scientiae perniciose, inquit, erratur. et sane probabilis mus, in quibus personis haec constitutio locum quae personae efficiant perpetuam obligationem, deinde quibus eam producant. utique autem principalis debitor perpetuat obligationem: accessiones an perpetuent, dubium est. Pomponio perpetuare placet: quare enim facto suo fideiussor suam obligationem tollat? cuius sententia vera est: itaque perpetuatur obligatio tam ipsorum quam successorum eorum. accessionibus quoque suis, id e
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ intelligons cũ aui ułrat. effeciꝰ
hꝰ constitucõis ille ÷ ut ad huc homo
reti nõ poss. u ⁊ accept̃ ei posse ferre
creditur. et fideiꝰsorẽ accipi eiꝰ obliga¬
cõis nomine. Nouar aut̃ au possit

Expanded text:
onem intellegens eum qui iubeat.Effectus huius constitutionis ille est, ut adhuc homo peti possit: sed et acceptum ei posse ferr‹i› creditur et fideiussorem accipi eius obligationis nomine. nouari autem an possit
Abbreviated transcription (Latin):
ani oportet. instipiilacc̃e enĩ deduci¬
cur. & iam ani oporcet. Si auc̃ adici¬
acur oportebit ue: ⁊ futura obligacõ¬
r ompͥ ẽ umstipsaci suuꝰ pronsuris
iegutiuis penam in singulos mẽses
si sors soluta nõ sit: ⁊ si sorcis oblig¬
acõ ĩ iuidiciũ sit: deducta. ad huetũ
renacressit. qr uer̾̃ ÷ solutã pecuiã¬
tũo. ⁊ nuua moia int̾cecente seruꝰ de¬
cessent. si quid̾ eccidat eum ponb̾r
expeditissimũ ÷. uin aut̃ ueglegat
infirmũ anten̾i debeat poissor ꝯsi¬
cõe homuiis si negloct᷑ a possessore

Expanded text:
ari oportet: in stipulatione‹m› enim deducitur, quod iam dari oportet. si autem adiciatur 'oportebitue', etiam futura obliga.Cum stipulati sumus pro usuris legitimis poenam in singulos menses, si sors soluta non sit, etiamsi sortis obligatio in iudicium sit deducta, adhuc tamen poena crescit, quia uerum est solutam pecuniaro et nulla mora intercedente seruus decesserit: si quidem occidat eum promissor, expeditum est. sin autem neglegat infirmum, an teneri debeat promissor, consitione hominis, si neglectus a possessor
Abbreviated transcription (Latin):
fũo ex fundo .c. amphoras uini exspec¬
care debeo douec uascatur. si uacum sin
cuipa pomissoris cõsumpt̾ sit: uirsim
exspeccare deleam douec it̾um nascat᷑.
⁊ airi possit. et per has uices aut cessatu¬
tam ant ualicuram stipulacõm. fec
cepent dare spondes. It eum icẽ ẽ ex sa¬
cro religioso ne prophanuis eẽ ceper̃
dari. quia uec presentis cemporis oblꝰ¬
igacõm recipere pocest. et ea dunitax

Expanded text:
fuero ex fundo centum amphoras uini, exspecfuero ex fundo centum amphoras uini, exspectare debeo, donec nascatur: et si natum sine culpa promissoris consumptum sit, rursum exspectare debeam, donec iterum nascatur et dari possit: et per has uices aut cessaturam aut ualituram stipulationem. sed coeperit, dare spondes?' item 'eum locum, cum ex sacro religiosoue profanus esse coeperit, dari?' quia nec praesentis temporis oblig
Abbreviated transcription (Latin):
ida minꝰ ÷ sponderi uidecur.It̃ si ogo
piures res stipuler. stichum puca ⁊
pamphilum. licet uinĩ spoponderis:
cen̾is. u ideus enim ad unam exouab
stipulacõib spopondisse. Sacrã rẽ h¬
ur religiosam ur usib publicis ⁊ ĩpetu¬
uni reliccam ut forum aut lasilicam
aut homiẽ. libum inutisi stipiuor
pubicis usib ielicca in pͥuatosusus re¬
ueiti ⁊ ex ubero seruus fĩ pocest. Nam ⁊
cum quis rem pop hamam aut stich¬
um dare ꝓmisit. lib̾atur. si sme fcõ eꝰ
res sacra cẽ ceꝑit aut stichus ad libͥtatẽ
peruenit. Nec ienceantur in obligactẽ
si uirsus lege aliqua ⁊ ies sacra ꝓpha¬
na eẽ ceꝑit. et stichꝰ uec ex libͥo seruus
effectus sit. olĩ ãind̾ mia atq cadã
causa ub̾andi ⁊̃ obligandi eẽc. ꝙ aut
aui nõ possit aut dau possit. Nam ⁊ si
nauẽ quam spopondent dũs dissoluit.
⁊ husd̾ cabulis compegerit. qr ead̾ nan
n ÷. incipiet obligãri.pro auor ulud
dici posse pedius scuibit si stipulatus

Expanded text:
sponderi uidetur.Item si ego plures res stipuler, Stichum puta et Pamphilum, licet unum spoponderis, teneris: uideris enim ad unam ex duabus stipulationibus respondisse.Sacram uel religiosam rem uel usibus publicis in perpetuum relictam ut forum aut basilicam aut hominem liberum inutiliter stipulor, usibus publicis relicta in priuatos usus reuerti et ex libero seruus fieri potest. nam et cum quis rem profanam aut Stichum dari promisit, liberatur, si sine facto eius res sacra esse coeperit aut Stichus ad libertatem peruenerit, nec reuocantur in obligationem, si rursus lege aliqua et res sacra profana esse coeperit et Stichus ex libero seruus effectus sit. quoniam una atque eadem causa et liberandi et obligandi esset, quod aut dari non possit aut dari possit: nam et si nauem, quam spopondit, dominus dissoluit et isdem tabulis compegerit, quia eadem nauis esset, inciperet obligari. pro quo et illud dici posse Pedius scribit: si stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
forcumam speccari hoĩs lib̾i. n ciuile
n nature : silam de his reb nogccium
statim possunt. ⁊ uanis si hac mẽte̾
iesoluta÷ ut in aliũ usum tabule
destinarentur. licec mutato consilio
perficiatur: cam̃ perempta pͥor nanis
⁊̃ ħ alia dicenda sunt. S si reficiendẽ¬
uauis cã om̃s cabule refixe sunt. nõ¬
d int̾cessisse nauis uidecur. ⁊ ꝯposice
iursus. eadẽ nauis eẽ incipit. Sicuti
de eoib deposita ciugna ea mence ut
reponãtiu coiĩsint. s siusq ad areͣ

Expanded text:
fortunam spectari hominis liberi neque civile neque naturale est: nam de his rebus negotium statim possunt. et navis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet mutato consilio perficiatur, tamen et perempta prior navis et haec alia dicenda est: snauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse nauis uidetur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut repona
Abbreviated transcription (Latin):
ipes ad pomissores pecimie cerce.
aam ⁊ peticõ ⁊ solucõ ad poroces le¬
reditarias spoctat.¶ Scd̾a ad op᷑ ꝙ
cestator fĩ uissent. Nam singuli
siedes iisolid̾ ceuentur. qr oꝑis effe¬
ciꝰ in partes scindi nõ pec̾. Quod si sti¬
pulatꝰ fũo perce ħrecem ne ciuumꝰ
uõ fĩ. auo minꝰ eam agami si adusꝰ
ea fcm̃ sit cantum dari. ⁊ unꝰ expli¬
b hiedib nomissoris me rrohibeat.
lear uõ cam̃ in parte ꝓhileor. Sec
cet̾is familie hciscunde idicõ sar¬
ciec dampuũ. Euo parteaut̃ peci
soluiꝰ aut̃ nisi cccum nõ pecinit. lu¬
& ẽ sipii atꝰ sum hominẽ ĩ certũ.
Nam pecicõ ouis scinditur. Soluiã
msi soldꝰ nõ pocest. alio auĩ ĩ diił¬
sis homnib iecce partes soluit᷑.
In sondꝰ ũ agi oporcet ⁊ ꝑaitis solucõ
arfert ub̾ acõm. c̾ ex cã euicco̾is in¬
tendinus. Nam auctoris hredes in
soud̃ demuinciandi suut: om̃i  delẽc
sub sistere. ⁊ auolibet defugionte:

Expanded text:
inet ad promissorem pecuniae certae: nam et petitio et solutio ad portiones hereditarias spectat.Secunda ad opus, quod testator fieri iusserit: nam singuli heredes in solidum tenentur, quia operis effectus in partes scindi non potest.Quod si stipulatus fuero: 'per te heredemue tuum non fieri, quo minus eam agam: si aduersus ea factum sit, tantum dari?' et unus ex pluribus heredibus promissoris me prohibeat, beor, non tamen in partem prohibeor: sed ceteri familiae erciscundae iudicio sarcient damnum.Pro parsolui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluenturIn solidum uero agi oportet et partis solutio adfert liberationem, cum ex causa euictionis intendimus: nam auctoris heredes in solidum denuntiandi sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugiente