comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ seruõs meos
nec ꝑ ĩ terpositã ꝑsonã ad libertate
ꝓducere hoiẽs peculii sui posse man
ordo icensuit. nequis spectacło ꝙ e
datur auctorẽ suñ alienũ ue seriũ

Expanded text:
 Servos meos nec per interpositam personam ad libertatem producere homines peculii sui posse mandordo censuit, ne quis spectaculo, quod edatur, actorem suum alienumve servum
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ne eos quos cum filio educa¬
tos ẽẽ testator exp̃ssei̾t ꝓpt̃ famili¬
are misteriu : usu filioꝵ necess¬
ariu ⁊ ueniri ÷ manumitti no¬
luerint. an qĩ male meritis peã
irrogaui̾t. nã pͥore casu mortei
eĩ cui ꝯsulebatur obsequn nece¬
ssitate finita libertas põt ꝑueĩre
posteriore uoͣ casu id ꝙ pene cã ĩ
seruos statutũ ẽ necesse ẽ iures su¬
as obtinere qñ bnus parẽtib mĩ
placiu̾t eiꝰ moĩ testatoꝵ leges ꝑpe¬
tuã seruitutẽ male meritis ser¬
nis irrogare ut nec ꝑ suppositum
emptorẽ ad libertatẽ ꝑduci possũt.

Expanded text:
educatos esse testator expresserit, propter familiare ministerium et usum filiorum necessarium et venire et manumitti noluerit, an quasi male meritis poenam inrogaverit. Nam priore casu, morte eius cui consulebatur obsequii necessitate finita, libertas potest pervenire, posteriore id, quod poenae causa in servos statutum est, necesse est vires suas obtinere, quando divis parentibus meis placuerit eiusmodi testamentorum leges perpetuam servitutem male meritis servis inrogare, ut nec per suppositum emptorem ad libertatem produci possint.
Abbreviated transcription (Latin):
bertas. ĩ p̃sentia aut̃ romana de¬
fertur ꝯditio ut his p̃senti lege
numeratis ciuib romanis na¬
scentib ceteri om̃s moĩ ꝑ quos
latinoꝵ nom̃ ĩ ducebatur penit᷑
ꝯ quiescãt ⁊ nõ latinos pariãt s
ꝓnullis habeant᷑. Quis enĩ pati¬
atur talẽ ẽẽ libertatẽ exqua ĩ ipõ
tp̃r mortis in eantẽ ꝑ sonã sꝑuł¬
⁊ libertas s seruitiu ꝯ cͥutrat ⁊ q
quasi libertas moratꝰ eripit᷑ ñ m̃

Expanded text:
bertas, in praesenti autem Romana debertas, in praesenti autem Romana defertur condicio, ut his praesenti lege enumeratis et cives Romanos nascentibus ceteri omnes modi, per quos Latinorum nomen inducebatur, penitus conquiescant et non Latinos pariant, sed ut pro nullis habeantur. Quis enim patiatur talem esse libertatem, ex qua in ipso tempore mortis in eandem personam simut libertas et servitium concurrunt et, qui quasi liber moratus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uestiguis tĩt᷑ubat ⁊ quasi tate trͣis¬
ꝑ satira ĩ ducta adhuc remissa¬
manet e nõ in utilis quidẽ roĩna¬
ipã rationabile ẽ hoc ĩ uis ꝑfec¬
tum declucitur. cum enĩ latinĩ
liberti adsimilitudinẽ ant᷑iq
latinitatis q̃ in coloniis missa ẽ
uidentur ẽẽ ĩ troducti ex qͣ nicħ
aliud rei publice nisi bellũ ac¬
cessit ciuile satis ab surclis est
ipã origine rei sublatã imagi¬
nẽ eĩ derelinꝗ cũ ĩgit᷑ multiꝰ
modis ⁊ pene ĩ numerabilibꝰ la¬
tinoꝵ ĩ troducta ẽ ꝯditio. s leges
diuerse  senatus ꝯsulta ĩ trodu¬
cta sũt ⁊ exhis dificultates ma¬
xime ex mergebãt qi tã ex lege
iulia quã ex largianõ senatꝰ ꝯsu¬
lto nñex edc̃o diui adriani quorum
plene quidẽ fuerãt nr̃e leges ñ
aut̃ in reb fuerat eqꝵ exꝑim̃tũ
studiosissimũ nobis uisu est. ħ ꝗ
dẽ omĩa ⁊ latinã libertatẽ reseca¬
Re certos aũt motos eũgere ex ꝗb
antea quidẽ latina ꝯpetebat li¬

Expanded text:
vestigiis titubans et quasi per saturam inducta adhuc remanet et non inutilis quidem ipsa rationabile est, hoc in ius perfectum deducitur? Cum enim Latini liberti ad similitudinem antiquae Latinitatis, quae in coloniis missa est, videntur esse introducti, ex qua nihil aliud rei publicae nisi bellum accessit civile, satis absurdum est ipsa origine rei sublata imaginem eius derelinqui. Cum igitur multis modis et paene innumerabilibus Latinorum introducta est condicio et leges diversae et senatus consulta introducta sunt et ex his difficultates maximae emergebant tam ex lege Iunia quam ex Largiano senatus consulto nec non ex edicto divi Traiani, quorum plenae quidem fuerant nostrae leges, non autem in rebus fuerat eorum experimentum: studiosissimum nobis visum est haec quidem omnia et Latinam libertatem resecare, certos autem modus eligere, ex quibus antea quidem Latina competebat li
Abbreviated transcription (Latin):
que ht̃ queq habiturus eẽt posse
seriuis libertates dari certũ ẽ. nõ
idẽ iuxis ẽ in his seriun qui pigno¬
ris iũre spetialit̃ traditi uł obliga¬
ꝯ sentiente creclitore cui pignoris
iure cu aliis mãcipiis obligatus
fuisti adebitore manumissus es po¬
tusti adlibe̾tatẽ ꝑuenire.
d̾ Si creclitorib satis factu fu¬
erit. ancille q̃ pignori obligate a
debitore manumisse erãt. libeͣ fũt¬
eit̾iã supẽ manumissor si frautẽ
se fecisse creclitorib ut reuocet
libertatẽ audeat dicere audiri ñ
debet nec heredes eĩ.
seruos ẽptos manumisit qm̃ huiꝰ¬
moĩ serui sic̃ cetere res pupillari¬
b pecuniis ẽpte uire pignoris ex
ꝯstitutioẽ diuoꝵ parentũ meoꝵ¬

Expanded text:
quaeque habiturus esset, posse servis libertatem dari certum est. non idem iuris est in his servis, qui pignoris iure specialiter traditi vel obligaconsentiente creditore, cui pignoris iure cum aliis mancipiis obligatus fuisti, a debitore manumissus es, potuisti ad libertatem pervenire. Si creditoribus satisfactum fuerit, ancillae, quae pignori obligatae a debitore manumissae erant, liberae fiunt. nam ipse manumissor si fraudem se fecisse creditoribus, ut revocet libertates, audeat dicere, audiri non debet nec heredes eius.servos emptos manumisit, quoniam huiusmodi servi sicut ceterae res pupillaribus pecuniis emptae iure pignoris ex constitutione di
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. s si legatariꝰ immineat quat̃
ei seruus restiruatur. ⁊ post li¬
te ꝯtestata duoꝵ m̃siu spatiũ
ex fluxĩt. censemꝰ ilico ad liberta
ex spensas quas legatariꝰ ĩ lite fe¬
cit. ĩ quadruplũ ei ꝯdẽpnari iu¬
re patronatus in tegro legataĩo

Expanded text:
mineat, quatenus ei servus restituatur, et post litem contestatam duorum mensum spatium effluxerit, censemus ilico ad libertatione omnes expensas, quas legatarius in litem fecit, in quadruplum ei condemnari, iure patronatus integro legatario
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑfrui. gnullu timere ex sotus. Sͥ
⁊ enĩ inpũtẽt sicu liceret lucraxi p̃¬
tii hoc acciꝑe differũt. ¶S ne cir¬
ca peculiu serui aliqua fieret dubi¬
tatio peculiu eiꝰ in om̃s sotios ꝑtine̾
iubemus expartib ꝓquib qͦuisiq ⁊ do¬
nuniu serui possidet licentia eĩ ꝯcedẽ
da qui libertate moriẽs ĩ ponit etia
eiꝰ peculiu ꝙ ei antingit liberto ꝯ ce¬
tere. iura aũt patronatus ꝓculdubi
suo ordine adeu ꝑuenire quilibẽta¬
tem donauit. ¶ Sinaũt seruus rati¬
ociniis subpositus sit ne ratiotinia
pereant ł libertas impediatur. p̃sid̾
ere. Intra ꝙ deb ratiotinus añt fa¬
ctis ⁊ tebitis que exhis apparuint re¬
dditis: ita ad libertatẽ uenire. ¶ Me
eiũt quantitas seriuił p̃tii sit ĩce̾ta
s manifesta sancsimꝰ serui p̃tium
siue ancille. si nulla arte sũt ĩbuti
uiginti solidis taxati his uidelicet ⁊

Expanded text:
na perfrui et nullum timere ex sociis. sibi na perfrui et nullum timere ex sociis. sibi etenim imputent, si, cum liceret lucrari pretium, hoc accipere differunt. Sed ne circa peculium servi aliqua fuerit dubitatio, peculium eius in omnes socios pertinere iubemus ex partibus, pro quibus quisque et dominium servi possidet: licentia concedenda ei, qui libertatem moriens imponit, etiam eius peculium quod ei attingit liberto concedere. iura autem patronatus procul dubio pro suo ordine ad eum venire qui libertatem donavit. Sin autem servus ratiociniis suppositus sit, ne ratiocinia pereant vel libertas impediatur, praesidere, intra quod debet ratiociniis ante factis et debitis, quae ex his apparuerint, redditis ita ad libertatem venire. Ne autem quantitas servilis pretii sit incerta, sed manifesta, sancimus servi pretium sive ancillae, si nulla arte sunt imbuti, viginti solidis taxari, his videlicet, q
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ ueteris iuris auctores ĩ uẽtis.
decidentes tales alt̾tatiões gniͣalit̃
sancsimꝰ ut nulla in ducatur differen¬
tia militis seu pͥuati in seruis ꝯm̃ĩb¬
dispositiõe libertatem quis legitimã
ĩponere ꝯmuni seruo uolui̾t hoc fati¬
at necessitate habente sotio uentͬe ꝑtẽ
suam quantã in seruu possitet. siue di¬
midia siue t̃tia siue quantãtũꝙ ⁊ si
plures sint sotii unoꝰ exhis libertate ĩ¬
ponẽ cupiente. alios om̃s necessitatem
habere partes suas quas in seruo possi¬
dent uẽdere ipĩ qui libertate seruo
ĩponere desioerat. ł hr̃di eiꝰ licet ipse
ꝯmunis seruus sit ĩ stitutus ÷ hoc mo¬
saui̾nt p̃tiu accipere licentiã ei damꝰ
offerre ħ ꝑpublicas ꝑsoãs ⁊ sigillo ĩ p̃sso
inede sact᷑a deponere⁊ sic habe̾ faculta¬
tem seruũ lib̾tatez donare ⁊ eu hr̃e i
plenissimã libertate. ⁊ciuitate roma¬

Expanded text:
apud veteres iuris auctores inventis apud veteres iuris auctores inventis decidentes tales altercationes generaliter sancimus, ut nulla inducatur differentia militis seu privati in servis dispositione libertatem quis legitimam imponere communi servo voluerit, hoc faciat, necessitatem habente socio vendere partem suam, quantam in servo possidet, sive dimidiam sive tertiam sive quantamcunque, et si plures sint socii, uno ex his libertatem imponere cupiente alios omnes necessitatem habere partes suas, quas in servo possident, vendere ipsi, qui libertatem servo imponere desiderat, vel heredi eius licet ipse communis servus institutus sit, si hoc mosaverint pretium accipere, licentiam ei damus offerre hoc per publicas personas et sigillo impresso in aedem sacram deponere et sic habere facultatem servum libertate donare et eum habere plenissimam libertatem et civitate Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutio apud martianu inꝯstitutõ¬
nib diui seucii ꝑ qua ite ĩperator⁊
disposuit necessitate ĩ poni hẽdi mili¬
tis ꝯparere partez socii. ⁊ seruuz liber¬
tatez donare. set ⁊ alia ꝯstitutio seueĩ
⁊antonini pͥncipiu reparata ẽ exqͦ
gñalĩt necessitas ĩponebatur socio ꝑ¬
tez sua suo socio uentere. quatenus
libertas s uo ĩponatur. licẽt nichil bu¬
cri exustantia socii morientis alii socio
accedat. p̃tio uitelicet arbitrio p̃to¬
ris ꝯstituento sccłm ea que : ulpianuᷤᷤ
libro sexto fitei ꝯmissorio ⁊ paulus
libro t̃tio fidei ꝯmissoꝵ refer u̾bi ⁊ ħ
relatu ẽ. quod sextus cecilius iuris
antiqui ꝯditor definiuit sotium ꝑp̃e¬
torẽ ꝯ pelli suam partẽ uende̾. qua¬
tenꝰ liber seruus efficiatur. ꝙ. ma
cellus apõ iulianu in eiꝰ digestis no¬
tat. hoc quoq marcellũ cñ iulianũ
notaret retulisse pala ẽ. his itaq

Expanded text:
constitutio apud Marcianum in institutioconstitutio apud Marcianum in institutionibus divi Severi, per quam idem imperator disposuit necessitatem imponi heredi militis comparare partem socii et servum libertate donare. Sed et alia constitutio Severi et Antonini principum reperta est, ex qua generaliter necessitas imponebatur socio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat, pretio videlicet arbitrio praetoris constituendo, secundum ea, quae et Ulpianus libro sexto fideicommissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum refert, ubi et hoc relatum est, quod Sextus Caecilius iuris antiqui conditor definivit socium per praetorem compelli suam partem vendere, quatenus liber servus efficiatur: quod et Marcellus apud Iulianum in eius digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse palam est. His itaque
Abbreviated transcription (Latin):
sileat celictu cliuitiam quotea seque¬
batur. et siqua alia lex uł senatus ꝯ¬
sultu uł et̃ ꝯstitutõ loquitur de lati¬
nis ea ineficax quantuz meaz partez
remaneat ⁊ triplex antea sua liberta¬
tis que multiplices introducebat ã¬
bages uno cdirecto tͣmite cdliscat ãbu¬
lãe. quod si aliqua lex uł ꝯstitatio ⁊¬
libertatis. faciat m̃sione nõaũt lati¬
nitatis ea ꝓciuitate romana loqui in¬
tellegatur.¶set siquide liberti iam
mortui sunt ⁊ bona eor quasi latiuo¬
ru his quoꝵ it erat ad gͣgata sunt.
uł̾ ad huc niuunt nichil exhac lege
in nouetur. s maneant apuad eos iu¬
re antiquo firmit detenta ⁊uindi¬
canda infuturis aũt libertis p̃sens
ꝯstitutio locu sibi uencdicet. R̾. de
quanto cuida dño pars libertatem
ĩ ponentis ad crescit nec ne. ⁊maxĩe
int̃ mulites qui huiusmodi ĩponunt
ubertate. multa ãbiguitas exorta ẽ
apud uetͣes iuris auitores ⁊ inuenta ẽ

Expanded text:
sileat edictum divi Traiani, quod ea sequebatur, et si qua alia lex vel senatus consultum vel etiam constitutio loquitur de Latinis, ea inefficax quantum in eam partem remaneat et triplex antea via libertatis, quae multiplices introducebat ambages, uno directo tramite discat ambulare. quod si aliqua lex vel constitutio libertatis faciet mentionem, non autem Latinitatis, ea pro civitate Romana loqui intellegatur. Sed si quidem liberti iam mortui sunt, et bona eorum quasi Latinorum his quorum intereat adgregata sunt, vel adhuc vivunt, nihil ex hac lege innovetur, sed maneant apud eos iure antiquo firmiter detenta et vindicanda. in futuris autem libertis praesens constitutio locum sibi vindicet. D. k. quando cuidam domino pars libertatem imponentis adcrescit nec ne, et maxime inter milites, qui huiusmodi imponunt libertatem, multa ambiguitas exorta est apud veteres iuris auctores. Et inventa est
Abbreviated transcription (Latin):
en libertate ĩ sua parte don᷑are.
⁊ cũ iam d̾ ꝯmunib seruis manu¬
mutendis statiumꝰ quid ĩ huĩmoĩ
casib fieri oportet ex illiꝰ sãctionis
tenore. ⁊ huiꝰ moĩ speties sit finita
fiat itaq liber ex parte quidẽ te¬
statoris ẜm eiꝰ uoluntate ex alt̾a
aut̃ parte ex nrã diffinitioe p̃tio

Expanded text:
uam partem donare. Et cum iam de communibus servis manumittendis statuimus, quid in huiusmodi casibus fieri oportet, ex illius sanctionis tenore et huiusmodi species sit definita. fiat itaque liber, ex parte quidem testatoris secundum eius voluntatem, ex altera autem parte ex nostra definitione, pretio
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ut seruus ꝯmunis apd̾ unũ¬
quẽq dñm partĩ sit ꝓrĩ partĩ alienus.
ut exhac possit cã ⁊ ip̃e legato honori¬
ri ⁊ ipẽ legari hĩ incidit ẽs⁊o. duo ł
plures dnĩ ꝯmunẽ seruũ i abebãt. set
unꝰ exhis ipĩ seruo suã partẽ quã iueo
habeat legauit. ⁊ semel accepta dubi¬
tatioĩs octasiõe hoc uet̾tas ĩ magnu
plicẽ ẽẽ eu opinam̃. aut enĩ pnta¬
uit testator libeꝵ fieri posse expaͣte
seruũ qui huiꝰ moĩ legatu ei dereliq̃¬
rit aut si minime cogitauit affectu
socii fecit ut ei acquirat᷑. hr̃s aũt su¬
us euntẽ seriũ possidere minime uo¬
luit. ut sit manitestũ asuo patͥmo¬
nio penitꝰ eẽ eũ alienatĩ Intali itaꝙ¬

Expanded text:
tum est, ut servus communis apud unumtum est, ut servus communis apud unumquemque dominum partim sit proprius partim alienus, ut ex hac causa possit et ipse legato honorari et ipse legari, huiusmodi incidit quaestio. Duo vel plures domini communem servum habebant, sed unus ex his ipsi servo suam partem quam in eo habebat legavit. et semel accepta dubitationis occasione hoc vetustas in magnum plicem esse eum opinamur: aut enim putavit testator liberum fieri posse ex parte servum, qui huiusmodi legatum ei reliquit, aut, si hoc minime cogitavit, adfectu socii fecit, ut ei adquiratur, heredes autem suos eundem servum possidere minime voluit, ut sit manifestum a suo patrimonio penitus esse eum alienatum: in tali ita
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta. minores ⁊ enĩdecẽ annis
eunuthos nõ ampliꝰ triginta solidie
extimari uolumus⁊ eoꝵ pãtẽ ꝯpetẽ¬
tem socii accipient. ⁊ libertate eis
ꝑ ꝯpetentes urdices impone̾ ꝯpellẽt᷑
¶sin aut̃ uno ex sotiis libertatem
siue ĩ pone̾ siue relmq̃re seruo cupi¬
ente. ⁊ p̃tiu dare alter ł alteri ex
tẽ  p̃tium dare. melior quitẽ cau¬
sa erit eiꝰ qui pͥmꝰ ad hãc ratioẽ pie¬
tatis ꝑueniet. si tm̃ sub obtentu libe̾¬
tatis ⁊ ipĩ ad hec ꝓsiluerĩt tc̃ uidice
ꝯpetẽte om̃s ꝯpellere sine p̃tio ei lib̾¬
tatem imponere peculio quidẽ ĩ om̃s
scđm parte dominii distribuento. in¬
ra aut̃ patroratꝰ sccłm sui naturã oĩ¬
b quilibertatẽ inposuerũt equalit᷑ ha¬
bentib uis enĩ ad crescendi ꝙ antiqua
iura ĩ ꝯmunib seruis manumitten¬
dis ĩ troducebant nullĩ eẽmom̃ti nec
ĩ posteꝵ frequentari penitus ꝯceclimꝰ.¬
d̾Cum apd̾ om̃s iuris ꝑitos hoc placi¬

Expanded text:
minores etenim decem annis eunuchos non amplius triginta solidis aestimari volumus. Et eorum partem competentem socii accipientes libertatem eis per competentes iudices imponere compellentur. Sin autem, uno ex sociis libertatem sive imponere sive relinquere servo cupiente et pretium dante alter vel alteri ex e et pretium dare, melior quidem causa erit eius, qui primus ad hanc rationem pietatis perveniet. Si tamen sub obtentu libertatis et ipsi ad haec prosiluerint, tunc iudicem competentem omnes compellere sine pretio ei libertatem imponere: peculio quidem in omnes secundum partem dominii distribuendo, iura autem patronatus secundum sui naturam omnibus qui libertatem imposuerunt aequaliter habentibus. Ius enim adcrescendi, quod antiqua iura in communibus servis manumittendis introducebant, nullius esse momenti nec in posterum frequentari penitus concedimCum apud omnes iuris peritos hoc placi
Abbreviated transcription (Latin):
undiq segregatus tã in oĩ tp̃r iuite
liberti quã cu moriatur. nec ñ ꝑost¬
quã iã fuiͣt in fata sua ꝯcessus ¶ Si¬
miliꝙ moto siquis ancillã suãl sub
bac ꝯditiõe alienaiͣt. ne ꝓstituat᷑
noinuis aut̃ dñs imꝑia mertatiõe eã
ꝓstitueritã ẽẽ tẽptauũt. ł si pͥstin:

Expanded text:
undique segregatus tam in omni tempore vitae undique segregatus tam in omni tempore vitae liberti quam cum moriatur nec non postquam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienaverit, ne prostituatur, novus autem dominus impia mercatione eam prostitu
Abbreviated transcription (Latin):
cuntate ꝓclucantur romana quasi exco¬
diliis similit libertate adipiscentes.
Set scimꝰ etiã hoc ẽẽ in antiqua lati¬
nitate ex eclicto diui claudu ĩ tro¬
ductũ. ꝙ siquis serũ siũi exegritu¬
dine ꝑicłit᷑antẽ sua domo publiͣce᷑
eiecerit n ipẽ eu ꝓturans n aliii
eũ ꝯ mĩtãs cu erat ei libera facultãs
sinõ ipẽ ad eiꝰ cura sufficeret ĩ xeno¬
nẽ eu mittere ł quo poterat mͦ eũ
ad iuuare huiꝰ moĩ seruus in libe̾ta¬
te latina antea morabatur. ⁊ quẽ
ille moriendũ reliquid eĩ bona ite¬
ru cũ moreret᷑ accipiebat tał itaq
seruus libertate nocessaria dño et
nolente re ipsa donatꝰ fiat illico ci¬
uis romanꝰ nec aditus in uira patro¬
natus quõdã dnõ seruetur. quem
enĩ asua domo suaq familia pub¬
lice repulit. ni ip̃ẽ eu ꝓcurãs n:
alii ꝯmendãs n inuenerabilẽ xe¬
nonẽ eũ mittẽs n ꝯsuera ei p̃bẽs
salaria inaneat ab eo eiꝰq substãtia

Expanded text:
atem producantur Romanam quasi ex codicillis similiter libertatem adipiscentes. Sed scimus etiam hoc esse in antiqua Latinitate ex edicto divi Claudii introductum, quod, si quis servum suum aegritudine periclitantem sua domo publice eiecerit neque ipse eum procurans neque alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeret, in xenonem eum mittere vel quo poterat modo eum adiuvare, huiusmodi servus in libertate Latina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem xenonem eum mittens neque consueta ei praebens salaria, maneat ab eo eiusque substantia
Abbreviated transcription (Latin):
lio mͦ corrũpat. ⁊ exeo igͥ mͦ ciuita¬
tẽ romanã ei ꝯpetere censemꝰ saluo
iure patronatꝰ tã in hac sp̃e quã ĩ ce¬
teris. nͥ ubi spetiałr hoc patronis de¬
re antiq latinitatis electis. Ceteri
om̃s moĩ qui ĩ libris prudẽtiu ł ꝯsti¬
tutiõib enumeratisũt penitꝰ ꝯqui¬
escant nec latini ab eis ꝓceclãt s ma¬
neãt ut dcm̃ ẽ serui ĩ sua ꝯditione
nec tali remedio abuti ꝯceclat᷑. et
ceat s largrano senat᷑ ꝯ sulto cessãte

Expanded text:
lio modo corrumpat. et ex eo igitur modo civitalio modo corrumpat. et ex eo igitur modo civitatem Romanam ei competere censemus, salvo iure patronatus tam in hac specie quam in ceteris, nisi ubi specialiter hoc patronis dere antiquae Latinitatis electis ceteri omnes, qui in libris prudentium vel constitutionibus enumerati sunt, penitus conquiescant nec Latini ab eis procedant, sed maneant, ut dictum est, servi in sua condicione nec tali remedio abuti concedantur. ceat Largiano senatus consulto cessante
Abbreviated transcription (Latin):
noĩauiͣt uoci eiꝰ quãtũ ad lib̾a ꝯditio¬
nem credendi ẽ. si enĩ ip̃ẽ talis actio¬
ne fuerat accẽsus ut etiã filiu sermũ
suu nominare nõ ĩ dignetur. ⁊ hoc
nõ secreto n ĩ ter solos amicos s etiã
actis int̾ ueniẽtib ⁊ quasi ĩ iudicii
figura nominaui̾t. quomͦ pot̃ eũ ser¬
uu iteꝵ saltẽ morientẽ habere. s ꝓ¬
ducatur ⁊ ipẽ ĩ ciuitate romanã uã
liberalitate ⁊ ñ falso sermoe dnĩsii
substentatꝰ. ¶Ille aut̃ nouissimꝰ an¬
tique latinitatis modus inciuitater
romanã trãs latus eligendꝰ ẽ. ¶ Si
quis instrum̃ta ex quib serui osten¬
debantur ł dectͣr seruo ł corrũꝑit.
s sine furandi occasio seruis forsitã
dẽtur s sua malignitate ĩ libertatẽ
ꝑueniãt. tał modꝰ certa ⁊ ĩ dubita¬
ta ꝓbatioẽ manifestetur. Ut testib
p̃sentib nõ minꝰ quĩc dñs instrum̃¬
ta ł ⁊ det famulo suo ł deleat aut a¬

Expanded text:
nominaverit, voci eius quantum ad liberam condicionem credendum est. si enim ipse tali adfectione fuerat accensus, ut etiam filium servum suum nominare non indignetur, et hoc non secreto neque inter solos amicos, sed etiam actis intervenientibus et quasi in iudicii figura nominaverit, quomodo potest eum servum iterum saltem morientem habere? sed producatur et ipse in civitatem Romanam, vera liberalitate et non falso sermone domini sui sustentatus. Ille etiam novissimus antiquae Latinitatis modus in civitatem Romanam translatus eligendus est, si quis instrumenta, ex quibus servus ostendebatur, vel dederit servo vel corruperit. Sed ne furandi occasio servis forsitan detur et sua malignitate in libertatem perveniant, talis modus certa et indubitata probatione manifestetur, ut testibus praesentibus non minus quinque dominus instrumenta vel det famulo suo vel deleat aut a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩciuitatẽ romanã hoiẽs ꝓducebant
ꝑ pͥuatoꝵ uoluntates diminui uidẽã¬
tur ¶ S ⁊ si sub ꝯditioe quitã lib̾
tatẽm suo seruo reliq̃rit : ad huc pẽ¬
dẽre ꝯditiõe ex traneus hr̃s liberta¬
tẽ cei ĩpo̾suiͣt nõ ut ant̃ alatinꝰ set
ciuis fiat romanꝰ. Et siquidẽ ꝯditõ
defecit ip̃iꝰ hereclis qui libertatẽ ĩpo¬
antiqunas si ĩ liberali iudicio suꝑa¬
tus fuea̾t seruus adnõ de inde sẽui
p̃tiu ab aliquo ei soluitu ẽ ĩ ianni¬
tate eu remorari quẽ admodũ enĩ
rationabile ẽ ⁊ p̃tio eu ꝑfrui ⁊ moͦ¬
tũ liberti tp̃r denuo eũ in seruitutẽ

Expanded text:
in civitatem Romanam homines producebant, in civitatem Romanam homines producebant, per privatorum voluntates deminui videantur. Sed et si sut adhuc pendente condicione extraneus heres libertatem ei imposuerit, non ut antea Latinus, sed civis fiat Romanus. et si quidem condicio defecerit, ipsius heredis, qui libertatem impoantiquitas, si in liberali iudicio superatus fuerat servus a domino, deinde servi pretium ab aliquo ei solutum est, in Latinitate eum remorari. quemadmodum enim rationabile est et pretio eum perfrui et mortis li
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa ip̃e ancillã ꝓstituiͣt. illico ĩ lib̾¬
tatẽ romanã eripiatur ⁊ qui eã ꝓsti¬
tuit ab omĩ patronatꝰ iure repella¬
tur qui enĩ ita demũ degener ĩ piꝰ ꝯ¬
stitutus ẽ ut talẽ exerceret m̃catioẽ
quomͦ dignꝰ ẽ ł ancillã ł libertã eã
habẽ ¶S ⁊ qui dnĩ fusĩ pilleati
antececlũt ł imipõ lectulo stantes
catauer uentilare uidentur si ħ ex
uoluntate fiat ł testatoris ł he̾reelis
fiant illico cuei romani. Et neqł¬
suana liberalitate iactare se ocedat᷑
ut ppłs quidẽ eu qĩ hummm̃ respi¬
ciat multos pilleatos ĩ fun̾ ꝓceclẽtes
aspiciẽs omĩb aut̃ deceptis maneãt
illi ĩ pͥstiria seruitute publito testi¬
monio de fraudati. fiãt itaq s hi ci¬
ues rõmani uire tm̃ patronatus pa¬
licet hoc dixerit ł scͥpsei̾t ꝙ uoluiͣt
ẽs larinũ sr̃ nacua adiectio latim¬
tatis aboleatur. ⁊ fiat ciuis romañ
ne moĩ qui ab antiqua obseruatiõe

Expanded text:
e ancillam prostituerit, ilico in libertatem Romanam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. qui enim ita degener et impius constitutus est, ut talem exerceret mercationem, quomodo dignus est vel ancillam vel libertam eam habere? Sed et qui domini funus pileati antecedunt vel in ipso lectulo stantes cadaver ventilare videntur, si hoc ex voluntate fiat vel testatoris vel heredis, fiant ilico cives Romani. et ne quis vana liberalitate iactare se concedatur, ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiant itaque et hi cives Romani, iure tamen patronatus palicet hoc dixerit vel scripserit, quod voluerit esse Latinum, supervacua adiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui post tiꝰ litteras siue inscriptione po¬
sitas siue ꝓtotu testu effusas suas li¬
tteras supponentes fite perpetua ⁊¬
possunt cartule p̃bere. ⁊ si hoc fecerit
siue ꝑ se scribendo siue ꝑ tabulariui
libertas seruo ꝯpetat quasi eximitatõ

Expanded text:
qui post eius litteras sive in subscriptione positas sive per totum textum effusas suas litteras supponentes fidem perpetuam possint chartulae praebere. et si hoc fecerit, sive per scribendo sive per tabularium, lib
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Si ue cum nupsisses mãcipia
ĩ dotẽ dedisti siue post datã dotẽ
d̾ pecunia dotis maritus nuis q̃¬
da ꝯpaauit iuris ratioib domi¬
nia eoꝵ ad eu ꝑuenerũt. idõq
frustra q̃stioe suꝑ statu manuni¬
issoꝵ conaris inferre. qui eiꝰ facti
qui ꝯꝑaiũt uł indotẽ accepit ab
eo iure potuerũt niumnt
e. d̾ẜius rei publice manumitti¬
municipali ꝯstitutiõib q̃ pͥricipũ
ꝯp̃henditur cũ seruus publicus eẽs
quẽ decleras uicariu in fugã se
ꝯu̾tit iugo seruitutis ꝙ manum¬
issiõe euasisti iterato cogeri succe
ordinis auctoritas rectoris ꝓuĩcie
ꝯ̃ꝓmunt quohis libertatẽ acceꝑat
cui postea fueras ut ꝓponis matͥ¬
monio copulata. natura ex huius¬
moĩ matͥmonio. ciuẽ romana
ẽẽ.⁊ ĩ patris potestate: nõ ẽ ĩcerte
opinionis
itu̾lo nõ ꝓceclẽtẽ quibus

Expanded text:
 Sive cum nupsisses mancipia in dotem dedisti, sive post datam dotem de pecunia dotis maritus tuus quaedam comparavit, iuris rationibus dominia eorum ad eum pervenerunt. ideoque frustra quaestionem super statu manumissorum conaris inferre, qui eius facti, qui comparavit vel in dotem accepit, ab eo iure potuerunt manumitti. DE SERVIS REI PVBLICAE MANVMITTmunicipali constitutionibusque principum comprehenditur, cum servus publicus esses, quem dederas vicarium in fugam se convertit, iugo servitutis, quod manumissione evasisti, iterato cogeris succeordinis auctoritas rectoris provinciae obavit, quo is libertatem acceperat, cui postea fueras, ut proponis, matrimonio copulata, natam ex huiusmodi matrimonio et civem Romanam esse et in patris potestate non est incertae opinionis. I
Abbreviated transcription (Latin):
plures enixa ẽ. heres n dũ sr̃ ẽ in li¬
bertatẽ aliquẽ addux̾i̾t. ł cũ d̾libe¬
rat quis ad libertatẽ ꝓducendus ẽ
ab hac luce fui̾t sub tͣractus. dubita¬
tur ab antiꝗs ut᷑ eũ ne om̃s an quidã
aut. nemo exhis ad libertatẽ ꝑue¬
niat. set uetͣis quidẽ iuris alt̃ca¬
tio multa sibi sr̃ huiꝰ moĩ casibus
resonauit. Nos aut̃ hereclis mali¬
gnitatẽ coherecentes: siñ uolũtatẽ
testatoris ad ĩpleuit. ⁊ mor cũ po

Expanded text:
plures enixa est, heres neque dum superest in liplures enixa est, heres neque dum superest in libertatem aliquem adduxerit vel, cum deliberat, quis ad libertatem producendus est, ab hac luce fuerit subtractus: dubitabatur ab antiquis, utrumne omnes an quidam aut nemo ex his ad libertatem perveniant. sed veteris quidem iuris altercatio multa sibi super huiusmodi casibus resonavit. Nos autem heredis malignitatem coercentes, si non voluntatem testatoris adimpleverit et mox, c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissariã nec nõ directã libertatẽ
sua firmitatẽ habe̾ siue ĩ mascło
siue ĩ femina q̃ adhuc ĩ uentre
ueit᷑ mat̾no. ut cũ libertate solẽ
respiciat. Et si mat̃ sua ad hucĩ
seruitute ꝯstãs eũ ł eam ecliderit.
sin aut̃ plures creati ł create sint.
siue uniꝰ fecit m̃tioe. siue plura¬
lit̾ nũcupauit. nichilominꝰ oms
ad libertatẽ apͥmis ueniãt cuna¬
bulis. cũ in ambiguis sensib me¬
lius est ⁊ maͥxime ĩ libertate. fauo¬
re eiꝰ humaniorõ amplecti sentẽti
seruũ cũ fidi ꝯmissaria libertas
to aut uoluntate ab berecle exͤspec¬
tanda. s tale habere eos libertatẽ
qĩ ab ipo testatore. directis u̾bis fu¬
erint libertatẽ ꝯsecuti cũ satis ĩ pi¬
um adq absurdu ẽ. heredes testa¬
toris differre uolũtates maxime cũ
ad libertatẽ respiciant.
suũ herede ex lib̾is ancille sue quã
noͣmiauit unu quẽ elegeiͣt adlib̾¬
tatẽ ꝑ ducere. ⁊ cũ ancilla unũ uł

Expanded text:
atem suam firmitatem habere sive in masculo sive in femina, quae adhuc in ventre vehatur materno, ut cum libertate solem respiciat, etsi mater sua adhuc in servitute constans eum vel eam ediderit. Sin autem plures creati vel creatae sint, sive unius fecit mentionem sive pluraliter nuncupavit, nihilo minus omnes ad libertatem ad prima veniant cunabula, cum in ambiguis sensibus melius est, et maxime in libertate, favore eius humaniorem amplecti sententiaservum, cum fideicommissaria libertas to aut voluntate ab herede expectanda, sed talem habere eos libertatem, quasi ab ipso testatore directis verbis fuerint libertatem consecuti, cum satis impium atque absurdum est heredes testtoris differre voluntates, maxime cum ad libertatem respiciant. ex liberis ancillae suae quam nominaverit unum quem elegerit ad libertatem perducere et, cum ancilla unum vel
Abbreviated transcription (Latin):
libert̾ seruus nõ efficit᷑. si itaꝙ se¬
ter senatus ꝯ sulto uiuentio celso
ĩt̾eꝰ ͥ ͤ rẽnatio marcello ꝯsulibus.
facto ad puincias porectã ꝯstitu. ⁊
manumissus ciuitatẽ romanã ꝯ se¬
cutus est. post uoͣ libertiis tabula¬
riam ãministrando libertatẽ quã
fua̾s ꝯsecutus. ãmisisti nec actus
tuus filio exlibiͣs ĩ genuo suscep¬
to quominꝰ decurio ẽẽ possit ob¬

Expanded text:
libertus servus non efficitur. Si itaque setem senatus consulto Iuventio Celso iterum et Neratio Marcello consulibus facto ad provincias porrectam constitit, manumissus civitatem Romanam consecutus es, post vero ut libertus tabularium administrando libertatem quam fueras consecutus non amisisti, nec actus tuus filio ex liberis ingenuo suscepto, quominus decurio esse possit, ob
Abbreviated transcription (Latin):
ae
serui quẽ manumisit. nõ dũ ad te
trãs tulea̾t. frustra petis ut denog¬
ata libertate eiꝰ quẽ manumissu
dicis possessio tͥ tradatur.

Expanded text:
e servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis possessio tibi tradatur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si te donatamantetur.¬
m̃in. uxori sue post ei᷑ legto reucto
manuntti testamento seu codici¬
llis uerbis p̃cariis a successorib uo¬
luit. tã hos ad redeptioẽ ⁊ manu¬
missioe quã eaͣ que ĩ capiendis re¬
lictis defũcti ꝯ sensit. nidicio. teneri.
tibiꝙ fidĩ ⁊ missariã deberi libẽta¬
tem nõ ambigitur.

Expanded text:
 Si te, donatam ante matrimonium uxori suae, post ei legato relicto manumitti testamento seu codicillis verbis precariis a successoribus voluit, tam hos ad redemptionem et manumissionem quam eam, quae in capiendis relictis defuncti consensit iudicio, teneri tibique fideicommissariam debere libertatem non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
p Licet dõtale mancipni uir ꝗͥ ͥ¬
soluento est possit mapmette ꝓẽ
si te pignori quoq łatli mulieri Apͣ¬
paruit ĩ uita ea nõ posse lib̾tatẽ ad¬
seqni nõ ambigitur.¬
data qui pignori nõ est ex ꝯ uẽtioe
speetiali s tm̃ pͥuilegio fisci obli¬
gatus nõ ałr infirmatur quã si ħ
fraudis ꝯ silio effectũ detegatur.

Expanded text:
 Licet dotale mancipium visolvendo est possit manumittere, tamen si te pignori quoque datum mulieri apparuerit, invita ea non posse libertatem adsequi non ambigitur.data, qui pignori non est ex conventione speciali, sed tantum privilegio fisci obligatus, non aliter infirmatur, quam si hoc fraudis consilio effectum detegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
riu ẽ sentente testatoris. cũ eni
oĩ moto quẽclã ex his libuͣm ẽẽ dis¬
posuit ⁊ nõ ad certũ corpus s a eo̾es
respexit siñ pareatur eiꝰ uolũtani
sine dubio ex sentẽtia testatoris õs
adlibertatẽ ꝑueniũt. similẽq eẽ
diffinitioem censem̃. ⁊ siño abbe

Expanded text:
atoris: cum enim omnimodo quendam ex his liberum esse disposuit et non ad certum corpus, sed ad omnes respexit, si non paretur eius voluntati, sine dubio ex sententia testatoris omnes ad libertatem perveniunt. Similemque esse definitionem censemus, et si non ab
Abbreviated transcription (Latin):
stator serĩ suu tutorẽ filiis suis
declerit. receptu ẽ. ⁊ libertatis. ⁊ pu¬
pilloꝵ fauore ut ꝑfidĩ ꝯmissu ma¬
numisisse euz uideatur. ⁊ si ñ suũ
ꝓpͥum set alienũ seriũi ꝯditionẽ
eius sciens. tutorẽ ascͥpserit. eque
fidĩ ꝯ missaria libertate dat᷑am.
nͥ aliut euidenter defũctu sensis¬
se appareat prudentib placuit.
m̃p Si sernus fuisti ac tibi ꝑfid̃i¬
ꝯmissu libertas relicta fuĩt: ꝓui¬
tes sine manumissiõe te adliber¬
tatẽ ꝑ uenire nõ potuisse. Qua ꝑꝑ
si u̾bis p̃cariis ꝯstitutus seruus li¬
bertatẽ accepisti ͤ adire p̃sidẽ ꝓuĩ¬
cie oportet. ut causa cognita si tͥ
deberi libertate ꝑspexerit ad ma¬
numittendũ eu qui debeat urge¬
at ł si latitet ꝯtra latitante ĩ ter¬
posito decreto tibi ꝓspiciat

Expanded text:
um tutorem filiis suis dederit, receptum est et libertatis et pupillorum favore, ut per fideicommissum manumisisse eum videatur. Et si non suum proprium, sed alienum servum condicionem eius sciens tutorem adscripserit, aeque fideicommissariam libertatem datam, nisi aliud evidenter defunctum sensisse appareat, prudentibus placuit. Si servus fuisti ac tibi per fideicommissum libertas relicta fuerit, pervides sine manumissione te ad libertatem pervenire non potuisse. Quapropter si verbis precariis constitutus servus libertatem accepisti, adiri praeses provinciae oportet, ut causa cognita, si tibi deberi libertatem perspexerit, ad manumittendum eum qui debet urgueat vel, si latitet, contra latitantem interposito decreto tibi prospiciat
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Sciant qui ad successiõe nocã¬
tur pupilli mortui. si d̾functo eiꝰ pa¬
tre. tutorẽ ei ẜm legẽ nõ petierint
intra annu om̃e eis siue ab ĩ testato
siue uire substitutioĩs successioẽm
eiꝰ si iꝑpubeᷤᷤ morit̾ denegandam.

Expanded text:
 itaque qui ad successionem vocantur pupilli mortui, si defuncto eius patre tutorem ei secundum leges non petierint intra annum, omnem eis sive ab intestato sive iure substitutionis, successionem eius, si inpubes moritur, deneg
Abbreviated transcription (Latin):
ta officia repetẽ auteaͣt. cũ publice disci¬
plinei semel gesta sufficiant. ac si quisq̃
hoc rͦi sũt ĩpetrata. ad solutioem debiti
pͥmitus arguet᷑. Et q ꝯͣ fec̾int peãm d̾e¬
petatoĩs adinstar legis iulie ãbitus ex¬
torͣ ducem qui male egerat. at. ꝓuĩciã
qͣ mitaua̾t cũ custodia cõpetenti ire p̃ci¬
prꝰ. ut nõ solur ⁊ es nõ ditam dom̃e¬
sticuss manipislat ⁊ itaruster accepit.
abstulit ĩ quadruplũ ĩ uitus ex soluat a¬

Expanded text:
era officia repetere audeat, cum publicae disciplinae semel gesta sufficiant. Ac si quispiahoc modo sunt impetrata, ad solutionem debiti primitus artetur, et qui contra fecerint poenam deportationis ad instar legis Iuliae ambitus extorum, ducem qui male egit ad provinciam quam nudaverat, cum custodia competenti ire praecipimus, ut non solum quod egit, non dicam domesticus, sed manipularius et minister accepit, sustulit, in quadruplum invitus exsolvat
Abbreviated transcription (Latin):
di ł seruus. ł colonꝰ qui ad hoc ministe¬
rium p̃buerñt. cũ eo qui fecit. supplicio
cap̾it᷑ali plectentis. uiduas aut̃ hat pu¬
pillos spenali dignos in dulgentia cre¬
dimꝰ. ut uidue nec ĩ ꝓximo ꝯstite domo
sua uł possessiõe cateant. si nulla apud
ipãs tam grauis ꝯscientie noxia reside¬

Expanded text:
i hoc ministerium praebuerunt, cum eo qui fecit supplicio capitali plectendis. Viduas autem ac pupillos speciali dignos indulgentia credidimus, ut viduae nec in proximo constitutae domo sua vel possessione careant, si nulla apud ipsas tam gravis conscientiae noxa reside
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ ꝑsõãm sustee custeria exire
tentes iudice̾s referanir. borriꝰ noͣ ł tũ¬
tus in quo dec pperrata sũt. si dñt ĩ ꝓ¬
ximo ꝯstitutus sit. cuiꝰ incuria ł neg¬
ligentia puruenta est.  si ignoret. fisco
uendicetur. tusi daĩs ante ignotãs ut pͥ.¬
mum repit scelus ꝓd̾roit ꝑpetratũ. ⁊t¬

Expanded text:
modi personam susceptam de custodia exire tentes iudices referatur. Domus vero vel fundus, in quo haec perpetrata sunt, si dominus in proximo constitutus sit, cuius incuria vel neglegentia punienda est, etsi ignoret, fisco vindicetur, nisi dominus, ante ignorans, ut primum reppererit, scelus prodiderit
Abbreviated transcription (Latin):
ieuua ne ꝑgentis. nulius teneat aut
ciĩ capuali eẽ sententia feriendos. nͥ
usurpario ista aut ꝓtinꝰ urndicenre.
aut sitanta cłicoꝵ ant nonacyꝵ
udana est. ut bellũ potius quã uidir¬
iĩ futuꝵ ẽẽ existimenir. ad elem̃tiã
nr̃am cõmissa reseraatur. ut nr̃o ar¬

Expanded text:
ecutione pergentes nullus teneat aut cii capitali esse sententia feriendos, nisi usurpatio ista aut protinus vindicetur aut, si tanta clericorum aut monachorum audacia est, ut bellum potius quam iudicium futurum esse existimetur, ad clementiam nostram commissa referantur, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. De mo  de inceps tardiores forra¬
sis aͥffatus nr̃e ꝑẽnitatis expecret. ex eqͣ¬
ntur iudices quod idulgere onsue¬
uimus. ut ubi pͥmũ die pastał extire¬
rit. nullũ tenear tacter inelusũ oĩñ
uincła oũ luant᷑. S ab his secertuoꝰ
indulgͥrat. as adu itero. n ssupn e
iͦncesti reos t̃e infuatis ignostat. Quaᷤᷤ

Expanded text:
. Nemo deinceps tardiores fortassis affatus nostre perhennitatis expectet; exequantur iudices, quod indulgere consuevimus. Ut primum dies pascalis extiterit, nullum teneat carcer inclusum, omnium vincula solvantur. Sed ab his secernimusindulgeat? quis adultero vel stupri vel incesti reo tempore castitatis ignoscat? quis
Abbreviated transcription (Latin):
in olator monete. Somada. ⁊ parᷤ¬
ricida. ꝙ fecit semꝑ expeccet. Reuiꝰ
aũt magestaus de ono ad uͥsus quẽ ĩ¬
talia molitus est. ueniã sꝑee ñ deb
pnatis. indultũ nr̃e serenitatis eo pͣ¬

Expanded text:
monetae: homicida et parricida quod fecit semper expectet: reus etiam maiestatis de domino, adversus quem talia molitus est, veniam sperare non dbsolutione damnatis indultum nostrae serenitatis eo p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenditiõe ut pote uiliori p̃tio facta
satram̃ti religioẽnt. crectitor piãre cõ¬
pellatur. ꝙ nulla machinatõe uł cre¬
cum scͥptione usus est. s tanti uendi¬
dit rẽ quanti potui̾t in nenire. ⁊ hoc
um fu̾i̾t uisum. Sin aũt ex uire ui¬
rando ⁊̃ mitiꝰ habuisse crectitor in ue¬
niatur. in s refiduo ht̃ integrã acti¬
onẽ. Estimatoẽm aũ pignoris donec
at debitum quantitatis est. iudiciał
boc statuit. hot i ĩ estianõe pignoris

Expanded text:
pro venditione utpote viliore pretio facta, pro venditione utpote viliore pretio facta, sacramenti religionem creditor praestare compellatur, quod nulla machinatione vel circumscriptione usus est, sed tanti vendidit rem, quanti potuerit venire: et hoc um fuerit visum. Sin autem ex iureiurando etiam minus habuisse creditor inveniatur, in residuo habeat integram actionem ad debitum quantitatis est, iudicialis hoc statuerit, hoc in aestimatione pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
ii nemini liceat siñ iudicis auctoritate
signarx̃ pͥmẽ reb quas alius tenet.
nebit. in pͥmi non oporte᷑. Et id̾o
ca reb uł fictib apud te ꝯstitu¬
tis. illicite inposita. potei̾s ipe lici¬
te tetiahere. itomotis his. cãque

Expanded text:
Ut nemini liceat sine iudicis auctoritate signa imprimere rebus, quas alius tenet. nebat, imprimi non oportere. Et ideo ea rebus aut fructibus apud te constitutis illicite imposita poteris ipse licite detraher
Abbreviated transcription (Latin):
borastis upxͣ ꝑpenu formã etcĩ int
anniũ quid̾ agn̾tes qͣuo experumdi
potestas ẽ sires non restiruatur. qͣd
ta eadẽ acrio insmplũ ꝑmutitur. q̃
cãe cognitio eo ꝑtinz. ut urad̾mũ det̾¬
narur si alia actio non sit.

Expanded text:
borastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, quadta eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia actio non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ alienũ sponte geiͣt. ꝗppe suꝑi¬
orib quid̃ muncis uec̾ctas admini¬
Neationis finẽ. huic aũt ꝓͥa uolun¬
tis facit. ac satis abuntq sufficit.
sicin uł inpaucis amict labore cons
turoꝵ: nec curator constiturus. ultro
quis ãnu̾straũ. cum non tm̃ dolum
.⁊ latã tulpam s eniã leͣuẽ pũre nece̾¬
se ħ̾at. are conueniri pot̃. ⁊ ca que tͥ
abco deben pcituiͣt cum usuns conpel¬
lecur redte. de cetis uero que abalus
tui constitura uns detenta exacta ñ
slint᷑. Abhoc qui nec agendi quidẽ
ꝓpt̃ exͣceptionis obstacłm facultatõ
hr potuit erigi non pot̾. Etiocuro ad¬
u̾sus eos quos res tuas tenere dicis.
retorꝗuere tuam penitẽm debes.
d.sSi congnari tui ẜuos suos
manumiserut. ha ͭ quod eos admi¬
im̾to lib̾tati fieri non potuit. Quin
auexacti p̃cedenti pꝰmanumissioẽm
siutu s tp̃is administratio ñ cõnexi
s seꝑiti sit. conueniri non posse. p¬
non ĩterueniente spẽciali pacro. cañ¬

Expanded text:
 sponte gerit, quippe superioribus quidem muneris necessitas administrationis finem , huic autem propria voluntas facit ac satis abunde sufficit, si cui vel in paucis amici labore consuquae nec tutor nec curator constitutus ultro quis administravit, cum non tantum dolum et latam culpam, sed et levem praestare necesab eo deberi patuerit, cum usuris compelletur reddere. De ceteris vero, quae ab aliis tui constituta iuris detenta exacta non sunt, ab hoc, qui nec agendi quidem propter exceptionis obstaculum facultatem habere potuit, exigi non potest: et idcirco adversus eos, quos res tuas tenere dicis, detorquere tuas petitiones debes.. Si cognati tui servos suos manumiserunt, hoc, quod eos admiimentum libertati fieri non potuit. Quin autem ex actu praecedenti post manumissionem, si utriusque temporis administratio non conexa, sed separata sit, conveninon interveniente speciali pacto cas
Abbreviated transcription (Latin):
oͥ.a Alim̾ta quid que filiis
tius pirtisti. redditͥ ñ usta ratiõe
postulas. c ũ ud exigente mat̾na
istisi ñ ⁊ r&mat̾na lib̾alitate s reci¬
pienua aĩo fecisse o̾st̾n̾teris. id neg¬

Expanded text:
. Alimenta quidem, quae filiis tuis praestitisti, reddi tibi non iusta ratione postulas, cum id exigente materna isti, si non et hoc materna liberalitate, sed recipiendi animo fecisse ostenderis, id neg
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾nt. d. uid enĩ sidñs aspexi̾t. aba¬
nunistratore mulras expensas utͥ¬
łr fcãs ⁊ tũc dolosa asimuilaticẽ hu¬
bira eũ ꝓhibuit. ut neq anteriores
expensas p̾stet. quor nullo patunũ
mͦ. s ex quo die atestarõ ad eũ scã ẽ.
ł inscriptis ł sine scriptis. Sb cesti¬

Expanded text:
sint. Quid enim, si dominus adspexerit ab administratore multas expensas utiliter factas et tunc dolosa adsimulatione habita eum prohibuerit, ut neque anteriores expensas praestet? quod nullo patimur modo: sed ex quo die attestatio ad eum facta est vel in scriptis vel sine scriptis, sub testi
Abbreviated transcription (Latin):
iuerores petẽs nunt᷑ putatis ĩ¬
sungebaris. Que cã nõ aanitat᷑
negõꝵ gestoꝵ accoẽm ut sũptus
quos inea lite fecistirepetere pos¬
is. cũ etia siquis ꝓaffectiõe dom¬
estica aliquos siptus fecei̾t. mͣil
la roe : os petere pot̾.
cupleuores fci sũt dandã accõnem

Expanded text:
curatores peteres, munere pietatis fungebaris: quae causa non admittit negotiorum gestorum actionem, ut sumptus, quos in ea lite fecisti, repetere possis, cum etiam, si quis pro adfectione domestica aliquos sumptus fecerit, nulla ratione eos petere potestcupletiores facti sunt, dandam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
torĩlibelł aut titħs altͣius nom̃ cre¬
diderit ingerendũ. eiuus possessio¬
nis aut cãe ꝗͣ sub hat sub fraude
aut retinere aut eintare tempra¬
uiͣt. ãmissicẽ multetur. Lex repe¬

Expanded text:
toriis libellis aut titulis alterius nomen crediderit ingerendum, eius possessionis aut causae, quam sub hac fraude aut retinere aut evitare temptaverit, amissione multetur nec repe
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Quod inuxorẽ tuã ogrã cro¬
gasti non a sccero repetere. s affecti¬
omi tue debes expendere. Infimus
sano euis siquid oonõe quasi recep¬
turus erogasti. patrẽ ad quẽ dos re¬
dit. iure ꝯuenis.
d̾.s S imanditũ solius maria
secutꝰ tã ip̃ĩ qͣmixoris cius uegotia i¬
sane qui mandauit. adu̾sus te ntĩ¬
dati actioẽ. S ⁊ tibiadu̾sus eũ tõ¬
traria siquid forre sr̃ crogasti. t¬
d̾.Si par̃no affectu pͥuignis
tuas aliusti. seu mercedes ꝓhis ali¬
quas magr̃is expendisti. eius eroga¬
tionis tibi nulla repetirio ẽ. Quidsi
u̾r̃petitũs ea que ⁊ insũptu misisti.
aliquid erogasti negõꝵ gestoꝵ tibi

Expanded text:
. Quod in uxorem tuam aegram erogasti, non a socero repetere, sed adfectioni tuae debes expendere. In funus sane eius si quid eo nomine quasi recepturus erogasti, patrem, ad quem dos rediit, iure convenis.. Si mandatum solius mariti secutus tam ipsius quam uxoris eius negotia sane qui mandavit adversus te mandati actio est: sed et tibi adversus eum contraria, si quid forte supererogasti. Si paterna adfectu privignas tuas aluisti seu mercedes pro his aliquas magistris expendisti, eius erogationis tibi nulla repetitio est. Quod si ut repetiturus ea, quae in sumptum misisti, aliquid erogasti, negotiorum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.s Sinegotũi sororis tue gẽns ꝓ
ea tribura soluisti. uł mãdante eał
rogante. id fecesti. negõꝵ gestoꝵ ac¬
tioẽ. ł mandati. id quod soluisse te
ꝯstitiͣt reciꝑe potẽis.
õ.c Curatoris. ⁊̃ successores nog
gestoꝵ. utili ꝯuentos actẽe. tã dolũ
quã latam cͥulpã p̃stare debere. nec
ad eos osfcm̃ administratioĩs transi¬
re. It̾oq nullã alienandi eos res ab¬

Expanded text:
. Si negotium sororis tuae gerens pro ea tributa solvisti, vel mandante ea vel rogante id fecisti, negotiorum gestorum actione vel mandati id, quod solvisse te constiterit, recipere poteris.. Curatoris etiam successores negotiorum gestorum utili conventos actione tam dolum quam latam culpam praestare debere nec ad eos officium administrationis transire ideoque nullam alienandi eos res a
Abbreviated transcription (Latin):
potẽtiũ titulos ⁊ clãtissimẽ pͥuile¬
gia dignitans. hisaquib m̃ius
ullũ in hac ꝑte ꝯsensũ p̃bueat ͥ
ut libelli aut utuli eoꝵ nõib edib
affignãtur alienis. eatemis meos
qui feceiũt uindicẽnr. ut affecti
pͥlubo ꝑpetum᷑ mecalloꝵ supplitiis
depurent᷑. quiqs igͥ lire ꝓuisañ.¬

Expanded text:
potentium titulos et clarissimae privilegia dignitatis his, a quibus in ius ullum in hac parte consensum praebuerint, ut libelli aut tituli eorum nominibus aedibus adfigantur alienis, eatenus in eos qui fecerint vindicetur, ut adfecti plumbo perpetuis metallorum suppliciis deputentur. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ medietatẽ filio ł filie filiisseu
filiab donauit. quos habebat ex
uiro pͥorie susceptos. pure sciłc
⁊ omĩ donatioĩs sollẽpnitate cõ¬
pleta. net retento quidẽ usufru¬
ctu quẽ quidẽ semissem si duob
filiis seu filiab plurib ue dona¬
uerit. ⁊ sorte fatali uñ ł una. seu
aliꝰ ł alia ex his dẽ ĩ testatus ł inte¬
stata obierit semꝑ ad st̃ stites fr̃s̃
ł sorores uolumis ꝑtinere sin aũ
uniũse ł uniu̾si intestato diẽ obie¬

Expanded text:
rum, medietatem filio filiaeve, filiis seu filiabus donaverit, quos habebat ex viro priore susceptos, pure scilicet et omni donationis sollemnitate completa nec retento quidem usu fructu. Quem quidem semissem si duobus filiis seu filiabus pluribusve donaverit et sorte fatali unus vel una, seu alius vel alia ex isdem intestatus vel intestata obierit, semper ad superstites fratres vel sorores volumus pertinere. Sin autem universae vel universi intestati diem obie