comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emos nobis insimaatione conquestis
ubtatem sibi dominisui benigartare
concessam. peredumeius oppressione
pulsri. seq incłicatus officio pene Acu¬
nabulis seruientib ⁊̃ manumus sore ui¬
uente ineodem actu nichilominus cõ¬
stititis duauus ministus impendere
seruitium non licere. Cum si petitiõe
ueritas subsequatur: contra patris
auctoris sui factum uenientib it
indignas hereditas. legibus auferatus
nec eis uceat hereditatem capientil
contra auctoris su prosilire iudiciũ
peorum absentiam modatoris iudier̃
satis forum suum putauit auferrim
ato iudicio. qsqus ille est. quiclicumia¬
sti principes assidua sanctione firmarie¬
s impetitas cłicis ñnegentur. Itema¬

Expanded text:
crymosa nobis insinuatione conquesti sunt, crymosa nobis insinuatione conquesti sunt, libertatem sibi domini sui benignitate concessam haeredum ejus oppressione pulsari, sibique in clericatus officio pene a cunabulis servientibus, etiam manumissore vivente, in eodem actu nihilominus constitutis, divinis mysteriis impendere servitium non licere, cum si petitionem veritas subsequatur contra patris et auctoris sui factum venientibus, ut indignis, haereditas legibus auferatur, nec eis liceat haereditatem capientibus contra auctoris sui prosilire judicium. per eorum absentiam moderatoris judicium satis forum suum putavit auferri, in vestro judicio, quisquis ille est qui clericum latusti principes assidua sanctione firmaverunt, impetitis clericis non negentur.
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat. uł ꝓponat. nec audeat in¬
nere. Item pius pp̃. clicus suo inobe¬
diens: ep̃s depositus curie tradatur.
dias ꝑauerit: aut ꝯtumeliam. aut ca¬
lumpniam. uł conuitia intulit: ⁊ con¬
uinci potuerit: mox depositus curiet᷑¬
datur. ⁊ recipiat quod iniq gessit.¬
uctoritas: qui plebem inuasam dese
ni dare fiduciam: qua necessitate ip̃a
cogente: liberum nobis sit rectorem ꝓ¬
uincie: sedin statuta głosissimorũ pͥn¬
cipum: adũsus illum Adire: qui plebẽ
quam inuaserat usq: podie cõmonitu
scdm quod statutum fuerat relinq̃re
contempnit.ut qui miti amonitioni
scĩtatis urẽ acquiescere noluerit:⁊e¬
mendare illicitum: auctoritate iudi¬
ciaria ꝓtinus excludatur. aurelius e¬
ep̃s dixit. seruata forma discipline. ñ
extimabitur appetitus si ur̃a caritate¬
modeste conuentus receđe dtractaue¬
rit cum fuerit suo contentu ⁊ contu¬

Expanded text:
ndeat vel proponat, nec audeat crnere. C. XVIII. Clericus suo inobediens episcopo depositus curiae tradatur. dias ei paraverit, aut contumeliam, aut calumniam, aut convicia intulerit, et convinci potuerit, mox depositus curiae tradatur, et recipiat quod inique gessit.auctoritate qui plebem invasam non vni dare fiduciam, qua necessitate ipsa cogente liberum sit nobis rectorem provinciae secundum statuta gloriosissimorum principum adversus illum adire, qui plebem, quam invaserat, usque hodie commonitus, secundum quod statutum fuerat, relinquere contemnit, ut qui mihi admonitioni sanctitatis vestrae acquiescere noluit et emendare illicitum, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Aurelius episcopus dixit: Servata forma disciplinae non aestimabitur appetitus, si a vestmodeste conventus, recedere detrectaverit, cum fuerit suo contemptu et contu
Abbreviated transcription (Latin):
teniratq ꝯsentancum demonstrari.
ua regula manifestat: q̃ precepit ac¬
torem forum semꝑsequi pulsati. Clicis
ud pulsatis in epali iudicio forum copetẽ
pncipaltum quoq: sanctionum osigrã
lericum nullũclicus pulsariñ debec¬

Expanded text:
tem, atque consentaneum demonstrari tem, atque consentaneum demonstrari illa regula manifestat, quae praecepit actorem forum semper sequi pulsati. Clericis vero pulsatis in episcopali judicio forum competere, principalium quoque sanctionum designat judicem clericus pulsari non debe
Abbreviated transcription (Latin):
Apłice secdis apicem: cui sũmarum dis¬
positiones causarum:⁊ õium negotia
ecclarum: ab ip̃o domino traditas.
quasi adcaput ip̃o dicente. tues petrõ
⁊ suphanc pettam e dificabo .e.in. qd¬
ꝗdam cmulix pͥi eiusq sc̃e eccłe in sici¬
aoores sacerlotes dei adiudices pubu¬
cos: accusare presumant. cum magoa
uidem tminari precipiat taliter p̃ua¬
ricantes: preuaricauer̃ indeum suum
Nnobedumt p̃ceptis eius. Itempelagi¬
us benegesto defersori actor forum
quibis quelib ecclastici officu ꝑsona
loco petitoris existit: quenquã laicum
hotiinquib ecclastici officu psona
pulsatur. totius submoto pulsationis
lacam psonam suam dirigit actioẽs.
ste modis õib ñalibi quam ap̃ ꝓuicie
uidicem negitium suum dicturus oc¬
currit. Siquis autem laicus clicum cu¬
uiscumq gradus durerit eẽ pulsan¬
dume adepdis iudicium in ead ciuita¬
te uł tentorio ꝯstitutorum: ꝓponat
eas quas se habere ex istimat actiones
quem ordinem legibus ꝑõĩa ꝯuenien¬

Expanded text:
olicae sedis apicem, cui summarum, dispositiones causarum & omnium negotia Ecclesiarum ab ipso Domino tradita sunt, quasi ad caput dicente, Tu es Petrus, & super hanc Petram aedificabo &c. quod quidam aemuli, eiusque sanctae Ecclesiae insidiatores, sacerdotes Dei apud iudices publicos accusare praesumant, cum magis ibidem terminari praecipiat. Taliter praeuaricantes praeuaricauerunt in Deum suum, & non obediunt praeceptis eius. Feruentis quibus quaelibet ecclesiastici officii persona loco petitoris existit, quemquam laicum gotiis, in quibus ecclesiastici officii persona pulsatur, totius submoto pulsationis laicam personam suas dirigat actiones, iste modis omnibus non alibi, quam apud provinciae judicem negotium suum dicturus occurrat. Si quis autem laicus clericum cujuscunque gradus duxerit esse pulsandum, ad episcoporum judicium in eadem civitate vel territorio constitutorum proponat eas quas se habere existimat actiones. Quem ordinem legibus per omnia convenien
Abbreviated transcription (Latin):
ec honore nec legibus ep̃s ad testimo
nam ⁊ ꝑsona honoratur. ⁊ dignitas
sacerdotis excepta confunditur: c̃. ñ.
nouerint. Idem. Clicum adciuile
introierit. anatha sit. ¶ S ub audi¬
endum est si publicorum iudicioꝵ
cognitione petierit epale namq: ui¬
dicium: nichil obest abimpatore po¬
aduersus licum questionemꝰ depcus
agitauit. quem adeituilem iudicem
pducere uoluit. reus ninsi ante iudi¬
cem ecclasticum stare uolebat. actor
uõ potentia ciuilis uidicis illum a
possessione sua deiecit. quo audito e¬
piscopus cum abofficio suspendit. Ille
ꝯtẽpta ep̃i sui sententia: officium suũ a¬
ministrauit hoc comꝑto. ep̃s sine spe
restitutionis in eum sententiam dedit
Sic primum qr utrum clicus anciuile
iudicem sit ꝓducendus. Secundo si
pducendus non est: anaecculpa sit
digna suspensione. Tertio: sidigna
non fuit: ancontemptorem sententie
siuep̃i in reꝑabilit̾ oporteat deponi.
od clicus apud scłares iudices accu¬

Expanded text:
ec honore nec legibus episcopus ad testimonnam et persona oneratur et dignitas sacerdotis enoverit. C. X. Clericus ad civilem introierit, anathema sit. Gratian. Subaudiendum est, si publicorum judiciorum cognitionem petierit; episcopale namque judicium nihil obest ab imperatore poadversus clericum quaestionem de praediis agitavit, quem ad civilem judicem producere voluit reus non nisi ante judicem ecclesiasticum stare volebat; actor vero potentia civilis judicis illum a possessione sua dejecit. Quo audito episcopus eum ab officio suspendit; ille contemta episcopi sententia officium suum administravit. Hoc comperto episcopus sine spe restitutionis in eum sententiam dedit. Hic primum quaeritur ulrum clericus ante civilem judicem sit producendus? Secundo, si producendus non est, an haec culpa sit digna suspensione? Tertio, si digna non fuerit, an contemtorem sententiae sui episcopi irreparabiliter oporteat deponi.od clericus apud seculares iudices accu
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓcriminali causa: ap̃ quemuis ui¬
dicem. siue ciuilem. siue militarem ꝓ¬
ducatur. uł exhibeatur. Magistratus
enĩ qui hec iube ausus fuerit. amissi¬
one cinguli condempnatione plectet᷑.
clici aduersus iaicum: nemo recipiat
nemoclicum quemlib inpublico ex¬

Expanded text:
ro criminali causa apud quemvis judicem, sive civilem, sive militarem, producator, vel exhibeatur. Magistratus enim qui hoc jubere ausus fuerit, amissione cinguli condemnatione plectetur. ci adversus laicum nemo accipiat. Nemo clericum quemlibet in publico ex
Abbreviated transcription (Latin):
lumus. dum adhoc ip̃m testes assumã¬
tur: ut pmibeant testimoniũ ꝓfacienda
cuiiam facte solutionis:⁊ ꝓconfessione
udunt abaliquo dicente se accepisse
abaliquo aurum. aut debe alicui. nł¬
ia ratione uałe censemus. Sintula
uersitas temporum eorum: testimoĩs
ñ admitit. Unde leo pp̃. non admit¬
tantur adtestimonium: quos ñ eoð
tempore negotio affuisse constiterit.
chilominus quoq puniendis testes: ꝗ
adcalũpniam aliquid testificantur.
nec eorum uoces tanquã płium admit¬
tuntur: quos tẽpoꝵ ꝗdem duisitas: si¬
nrul irt̃fuisse prohibuĩt. Amb̃r in¬
ł. d̃ꝑadiso. ad seriem gestorum: testiᷤᷤ¬
uraet simplex ex suo nichil adiciat.
testimonu series intimanda est. ple¬
rumq testis dum adseriem gestoꝵ a¬
liꝗd ex suo adicit: totam testimoni fi¬
dempartis mendatio decolorat. Nichł
igitur quod bonum uidetur adden
dum est. Item felix pp̃. absens ꝑali¬
um. nec accusare nec accusari potestꝰ.

Expanded text:
lumus, dum ad hoc ipsum testes assumanlumus, dum ad hoc ipsum testes assumantur, ut perhibeant testimonium pro facienda cui jam factae soluudivit aliquem dicentem se accepisse ab aliquo aurum, aut debere alicui nulla ratione valere censemus. » III Paversitas temporum eorum testimonium non admittit. Unde Leo papa: C. XVI. Non admittantur ad testimonium quos non eodem tempore negotio interfuisse constiterit. Nihilominus quoque puniendi sunt testes qui ad calumniam aliquid testificantur, nec eorum voces tanquam plurium admittuntur, quos temporum quidem diversitas simul interfuisse prohibuit. C. XVII. Ad seriem gestorum testis ex suo nihil adjiciat. testimoni series intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio decolorat. nihil igitur uel quod bonum uidum est. C. XVIII. Absens per alium nec accusare, nec accusari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
holans ppuallonomino senensi archiep̃o
ndicans erimannum ep̃m: de eodem.
suꝑ quibusdam freqnter fuisse accu¬
satum ꝓquibus ꝗa exparte ip̃ius ꝑsor̃
dest. nos uni parti addiscrim̾ altius.
crede ꝓculdubio ñ possumnas. quãuis
necusq adhuc: qui fuint illi excessis
dixeris.necutrum sane mentis erat. Id
antistes. necne. cum ip̃os excessus ꝓpe¬
trabat euident̃ ostendis.Satiusq arbi¬
tramur quemlib int̃m infirmitatẽ
adpenam peccati. quam ad ip̃m ꝑti¬
nere peccatum. cuimagis ꝯsulendũ ⁊ cõ¬
patiendum sit. quam pumendũ: ut. ⁊¬
alquo mõ feriendum. Item calixtus¬
pp̃. testes non dicant testimonium:
nisi dehis quȩ presentialiter nouer̃:¬
estes ꝑ quancumq scͥpturam testimõr̃
sentia acta ẽẽ noscuntur. ¶D chisq̃ ꝗ
usa testimorium dicere possurt. uñm
tum seriptũ sit.⁊ ꝓbatio solutionis ꝓfe¬
ratur alitigantibus ꝑtestes sine scͥptuͣ.
tẽ susceptibilem eam ap̃ iudicem eẽ uo¬

Expanded text:
colaus Papa Gallioni Senensi archiepiscopo. Indicas Hermannum episcopum super quibusdam frequenter fuisse accusatum, pro quibus quia ex parte ipsius persona deest nos uni parti ad discrimen alterius credere procul dubio non possumus, quamvis nec usque adhuc qui fuerint illic excessus dixeris, nec utrum sanae mentis erat idem antistes, nec ne; quum ipsos excessus perpetrabat, evidenter ostenderis, satiusque arbitramur, quamlibet interim infirmitatem ad poenam peccati, quam ad ipsum pertinere peccatum, cui magis consulendum sit et compatiendum, quam puniendum vel aliquo modo feriendum. C. XV. Testes non dicant testimonium, nisi de liis quae praesentialiter et veraestes per quamcunque scripturam testimoniumsentia acta esse noscuntur. Gratianus: Dusa testimonium dicere possunt. DE tum scriptum sit, et probatio solutionis proferatur a litigantibus per testes sine scriptura, tunc susceptibilem eam apud judicem esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
accusatoris ꝑsona dampnabilis. ḋ¬
cetero adarguendum ñ admittat᷑
minales asserere uoluerit. Item exc̃¬
cart̃.uii. propriam causam agere
ualet cui accusare non licet.

Expanded text:
ris persona culpabilis, ad arguendum non admittatur, minales, asserere voluerit. C. II. Propriam causam agere valet cui accusare non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
eiudem honestatis ⁊ existimationis sit.
et negoti qualitas ac iudicis motus co¬
inex cominumicatioe constriutus ep̃m
accusire disponit adulescentem infra
sue cause adducit ꝓhibitus ab accusa¬
tione adolescentem accusatorem se te¬
stemfacit. adolescens ꝑsonam accusito¬
ris ⁊ testis gerere cupit. dic statuta adi
udicium electorum iudicum: ep̃s min¬
ime occurrit. acoĩone suspenditur. tã¬
dem renouato iudicio accusator cul¬
pabilis inaccusatione inuenitur.dem¬
um adassertionem ꝓprie cause ꝓcedit.
ic primum queritur. an in excõicatione
sa testari quis possit. Tertior utrũ ab
accusatione ꝓhibitus ꝑsonam testificã¬
tis possit assumere. Quarto: an ide
possit eẽ accusator: et testis. Quinto .
andie ꝯstituta ñ occurrens. acoĩone
sit remouendus. Sexto: si inep̃oꝵiu
dicio. accusatoris ꝑsona culpabilis ĩ¬
uenta fuñt: an adassertionẽ ꝓpͥe cau¬
se de cetõsit admittenda ¶ Depͥma¬
iffinimus eumrite ad accusatiuerat.¬

Expanded text:
eiusdem honestatis et estimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cin excommunicatione constitutus episcopum accusare disponit; adolescentem infra suae causae adducit; prohibitus ab accusatione adolescentem accusatorem et se testem facit; adolescens personam accusatoris et testis gerere cupit; die statuta ad judicium electorum judicum episcopus minime occurrit; a communione suspenditur; tandem revocato judicio accusator culpabilis in accusatione invenitur; demum ad assertionem propriae causae procedit. Hic primum quaeritur, an in excommunicatione sa testari quis possit? Tertio, an ab accusatione prohibitus personam testificantis possit assumere? Quarto, an idem possit esse accusator et testis? Quinto, an die constituta non occurrens a communione sit removendus? Sexto, si in episcoporum judicio accusatoris persona culpabilis inventa fuerit, an ad assertionem propriae causae de caetero sit admittenda? QUArseverat. Diffinimus eum recte ad accusati
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitum. Non est a comunione sus¬
pendendus.qui die statuta ad causã
causam deferat accusator nec acoĩõe
suspendatur: cui crimen intenditurr.
nisi ad causam suam dicendam elec¬
torum iudicum die statuta utterio
euoratus. mimme occurrerit. Hoc est
infra spatium mensis. Ex ead die qui
eum litteras accepisse constiterit. qd̃¬

Expanded text:
definitum: C. I. Non est a communione suspendendus, qui die statuta ad causam causam deferat accususpendatur cui crimen intenditur, nisi si ad causam suam dicendam, electorum judicum die statuta litteris evocatus, minime occurrerit, hoc est, infra spatium mensis ex ea die qua eum litteras accepisse constiterit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
suggerit. ante utriusq partis iustam
Ab sente aduersario: sententiam fer
senr eo cuiuis causa uentilatur. senat̃¬
tentia proferant: quia irritaeri.immo
proditoris uõ nec calumpnnia: nec uox
bsente eo ꝗ te: accusator ñ audiatur.
ñcreditur quisine scripto difficile. ꝑ
scriptum autẽ nunquam recipiatur qa
tem cornelius pp̃. Que in absentes ge
aguntur. aut iudicantur oĩo enacu¬
entur. Qm absentem nullus adicit
nec ulla lex dampnat.Itemmarcelꝑ¬

Expanded text:
suggerit, ante utriusque partis justam Absente adversario sententiam fersente eo, cujus causa ventilatur, sententiam proferant, quia irrita erit; imProditoris vero nec calumnia, nec vox bsente accusator non credatur, quia sine scripto difficile, per scriptum autem nunquam recipiatur; quia m. C. IV. Quae in absentes geraguntur aut iudicantur, omnino evacuabuntur; quoniam absentem nullus addicit nec ulla lex dampnat.
Abbreviated transcription (Latin):
huqui iam facto fratre. et cõministro
ingnatio nr̃o depositi ⁊ ex cõmuncati
ui a nathatiiati fuerant nullam adũsꝰ
eum intorquere dampnationem po¬
tuerunt. exprolato sede uniũsalis smo¬
di capło declatur cum dicitur: Siuõ
ecclasticum fuerit crimen: quod ep̃o uia¬

Expanded text:
ui a jam fato fratre et comministro nostro Ignatio depositi, excommunicati, vel anathematizati fuerant, nullam adversus eum intorquere damnationem potuerint, ex prolato secundae universalis synodi capitulo declaratur, cum dicitur : Si vero ecclesiasticum fuerit crimen, quod epi
Abbreviated transcription (Latin):
temsiqui se inurriam abaliquo pas¬
sum putauerit:⁊ q̃relam deferre uola¬
erit: non adstationarios decurrat. s
p̃sichialem adeat potestatem. aut libel¬
ios offerens.aut querelas suas ap̾acta
disponens.inalus autẽ criminalib ca¬
usis dignum ẽ ut inscͥptiones ꝓponã¬
tirre: quȩ magnitudinem uidelicet en¬
minis. tempusq designent. ut alten¬
tram partem digna legum terrere pꝰ¬
ut tabionem: calumpmator recipiat.
quia ante inscͥptionem nemo deber
iudicari. uit dampnari. eum et scłi
leges hec eadem retinean S edo
mo etiam iudicis accusator uł testis.
ꝓduci ñdebet. ne incausam suspitiõi
incidat iudex. Inde incolaus pp̃. Su¬
spitionis incidit incrimen uidex: de
cinus domo accusator. uł testis ꝓdtu
ontraritum eccłasticum: contͣꝗ eitur.
uenerandas leges producitur accu¬
sator. deimꝑialib edibus ⁊ cui ĩꝑa¬
ri potest:cum adfalsum testimoni¬

Expanded text:
Si quis se injuriam ab aliquo passum putaverit, et querelam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem adeat potestatem, aut libellos offerens, aut querelas suas apud acta deponens. § 5. In aliis autem criminalibus causis dignum est ut inscriptiones praeponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designent, ut alterutram partem digna legum terrere pout talionem calumniator recipiat, quia ante inscriptionem nemo debet judicari vel damnari, cum et saeculi leges haec eadem retineant. mo etiam judicis accusator vel testis produci non debet, ne in causam suspicionis incidat judex. Unde Nicolaus Papa spicionis incidet in crimen judex, de cujus domo vel accusator vel testis producitur. Contra ritum ecclesiasticum, contraque venerandas leges producitur accusator de imperialibus aedibus, et cui imperari potest ad falsum dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tiomibus. ¶ Aliquando ⁊ sine inseri¬
ptione accusatio fieripot̃. ea enim q̃ ꝑ
officiales presidibus nuntientur⁊ ei
trasoliempnia accusationum: posse
es utiles adulterium uxorisue accu¬
sare uoluerit: qulam exsuspitioie sola
ream facere ualet: ñ continetur um¬
malis accusatio ñsolum eum inscͥptio

Expanded text:
nica. § 1. Aliquando etiam sine inscriptione accusatio fieri potest. Ea enim, quae per officiales praesidibus denunciantur, et citra solemnia accusationum posse es utiles, adulterium uxoris suae accusare voluerit, quam ex suspicione sola ream facere valet, non continetur vinmalis accusatio non solum cum inscriptio
Abbreviated transcription (Latin):
saub̾tatis. Item. Sicrimen aliqd̃ in¬
feratur ei. qui ingenuus eẽ dicitur: li¬
beralis causa suo ordine añ deb agi
strapostolat darisibi potestatẽ accu¬
sandicum: qui se fuum dominũ ẽẽ fa¬
tetur: causa uõ liberali t̃minata. si ser

Expanded text:
uenti: § 1. Si crimen aliquod inferatur ei, qui ingenuus esse dicitur, ante liberalis causa suo ordine agi debet, costra postulat sibi dari potestatem accusandi eum, qui se suum dominum esse fatetur. Causa vero liberali t
Abbreviated transcription (Latin):
ritatibus ñ prohibetur. ¶ Iuqñ enĩ
eminalis questio preiudicat cruli. ali¬
qñ ciił crimmali. Uñ in .iii.ł. cod.t.
deordine iudiciorum legitur: ciuili
qͧ̃stione int̾missa sepe fit.ut prius dcri¬
mine uidicetur: quod ut pote marus:
tibi ꝑmittendum sit eundẽ accusare
tam ⁊si prior inscriptionem depostusti

Expanded text:
uando enim criminalis quaestio praejudicat civili, aliquando criminali. Unde in lib. III. Cod. tit. de ordine judiciorum, lege 4, legitur: Civili quaestione intermissa saepe fit, ut prius de crimine judicetur, quod, utpote majus, tibi permittendum sit eundem accusare, tametsi prior inscriptionem deposuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ocurrere ñ potuisse manifestum sitc¬
sue cause dicentde: intraalterũ men¬
sem integram habeat facuitatẽ. uerũ
nec purgetur. Si autẽ adunũsale ꝯci
usa erus t̃minctur: ip̃e inse dãpnati¬
oras sententiam dixisse iudicetur. tẽ¬
pore sane quoñ cõicat. nec uł insua
eccła: uel parrochia coĩcet. accusatõ
aute eius sinum quȩm dieb causae¬
ñremoueatur.siuõ aliqñ defuerit
noluisse si ñpotuisse occurrere pro¬

Expanded text:
currere non potuisse manifestum sit, causae dicendae intra alterum mensem integram habeat facultatem; verum nec purgetur. Si autem ad concilium unusa ejus terminetur, ipse in se damnationis sententiam dixisse judicetur, tempore sane quo non communicati nec in sua Ecclesia, vel parochia communicet. Accusator autem ejus, si nunquam diebnon removeatur. Si vero aliquando defuerit voluisse, sed non potuisse, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uggero scđm statuta ueterum conci¬
liorum: ut siquis ep̃s quod ñ optamu᷑
mreatum aliquem incidit: si fuĩt eini¬
mia neceisitas ñposse plurimos cong̃¬
gare epõs. ne incrimine remaneat. adu¬

Expanded text:
uggero secundum statuta veterum conciliorum, ut si quis episcopus quod non optamus in reatum aliquem incurrerit, et fuerit ei nimia necessitas non posse plurimos congregare: ne in crimine remaneat, a du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaliter ad causam s accusatores
⁊accusati equa audiantur ratione. i
xta quod ordo ex igit accusatoes uõ¬
pse. et iudices ñ idem sint si ꝑse accu¬
satores. ꝑse iudices. ꝑse testes. ꝑseac¬
ator recipiat. Quis ante inscriptio¬
ne nemo deb iudicari. uł dampna

Expanded text:
sonaliter, sed accusati et accusatores aequa audiantur ratione, juxta quod gestorum ordo exigit. Accusatores vero et judices non idem sint; sed per se accusatores, per se judices, per se testes, per se acator recipiat, quia ante inscriptionem nemo debet judicari vel damna
Abbreviated transcription (Latin):
hommibus ꝯculcetur. ex ꝯtub õib dat̃
intelligi quod criminosus. alteris cri¬
miius iudex ẽẽ ñ potest. et se ip̃m cõdẽ¬
pnat: dum inalterius cͥmen sententiã
profert. S⁊ obicitur saul cum adno eẽt
reꝓbatus. ppłm denudicabat. ⁊ enus ui¬
dicium unuersus ppłs expetebat. tẽ
trogaus aꝓpħa: sententiam indiuitẽ
dedit quiouem raput puupis dicens.
Iudicium mortis est uiro hinc. Item
salomon cumamore muliertularum
deos gentium cołctur. tñuniũsa pleb
isrłitica adeius iudicium ꝯfruebat. Su
⁊ achab quaminis colerer baal:. tñ x. tͥh¬

Expanded text:
hominibus conculcetur. Ex quibus omnibus datur intelligi, quod criminosus alterius criminis judex esse non potest, et se ipsum condemnat, dum in alterius crimen sententiam profert. § 1. Sed objicitur: Saul quum a Domino esset reprobatus, populum Dei judicabat, et ejus judicium universus populus expetebat. Item, rogatus a propheta, sententiam in divitem dedit, qui ovem pauperis rapuit, dicens: Judicium mortis est viro huic. Item, Salomon, quum amore muliercularum deos gentium coleret, tamen universa plebs Israelitica ad ejus judicium confluebat. Sic et Achab, quamvis coleret Baal, t
Abbreviated transcription (Latin):
iquis enimerfamiliaribus uel seruis ex¬
iusub domus: cuiuscumq criminis
delator. atq accusator emerserit. eiuᷤᷤ
ex istimationem cap̃ atq fortuas peti
examinationem udicii. in ip̃a expositiõe
cͥminum. atq: accusitionis exordio: ul¬
toregladio feriatur. uocemenĩ fimestã
int̃dici oportet potius quam audli. Ma¬
iestatis autẽ crimen excipimus. ¶ Si
sors hereduue eẽ presumpfĩnt. codem
quoq Fuili supplicio tenebuntur. luitu¬
ri penas. ante prohibite dilationis ex¬
ordium.
cõmunicatus fuerit: in ip̃a adnucer¬
coĩcatione constitutus. siue sit cłicua
pitudinib subiecte ꝑsone. heretici ⁊
suie pagani. suie iudci. abaccusatioẽ

Expanded text:
quis ex familiaribus vel ex servis cujuslibet domus cujuscunque criminis delator atque accusator emerserit, ejus existimationem, caput atque fortunas petitexaminationem judicii in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Majestatis autem crimen excipimus. Similsorum haeredumve esse praesumserint, eodem quo servi supplicio tenebuntur, luituri poenas ante prohibitae delationis exordium. communicatus fuerit, in ipsa adhuc excommunicatione constitutus, sive sit clericus rpitudinibus subjectae personae, haeretici etiam, sive pagani sive Judaei, ab accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
tem liberi testes ad causas postulent̃.
auenas. si socii ⁊ participes cͥminis ñdicant᷑
si fides abhis notitie postuletur. uen
turus autẽ adiudicium paccusatorẽ
ait abhis ꝑquos fuerant postulati.
ñ audeant. si nec uocati quidẽ inui
stibus usus fuerit. idemq testes ad¬
mersas fuisse exquib testes repelli
leges pcipiunt. ñ adimenda scilic
ei licentia ex ip̃is depositiõib testi¬
monium eorum arguere. S ⁊ siliq¬
dis probationibus datione uł pr̃o¬
missione pecumarũ eos corruptos
eẽ ostenđit: eam ⁊̃ alegatione in teg¬
tia ei seruari oportet᷑. ¶ Sed obicͥit¬

Expanded text:
m liberi testes ad causas postulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae postuletur, inturis autem ad judicium per accusatorem, vel ab iis, per quos fuerant postulati, non audeant, sed ne vocati quidem in justibus usus fuerit, iidemque testes admersas fuisse, ex quibus testes repelli leges praecipiunt: non adimenda scilicet ei licentia ex ipsis depositionibus testimonium eorum arguere. Sed et si liquidis probationibus datione vel promissione pecuniarum eos corruptos esse ostenderit, eam etiam adlegationem integram ei servari p
Abbreviated transcription (Latin):
iuams demq meditatum sermonẽ
numerus testium. aha dignitasi au¬
ctorias alias uelut consentieus fo
corfirmat rei dequa queritur fioes
non ergo adunam ꝓbationis spẽm in
cognitionem fuam iudex alligare deb
sedd ex sententia animi sui extiare. qͥ
aut credat: aut parum. sibi ꝓbatĩ
sentium testium aua testimoniorũq
recitari solet. Item cod̾.t. iiii.t. S testi
tatis ñ sufficiunt. nisi instrum̃tis.⁊ ar¬
gumentis adiuuentur. Item⁊̃ in iuẽ
potentatui fidem debitam religio
nec uolentes ad testimoniũ admit
ad exhibitionem eorum: ꝑquos sibi
quam ꝑhibeant testimoniũ coherce¬
intur:  onestioribus potius fides
onium: nemo iudicum in quacũq ca¬
usa facile patiatur admiti. immo¬
unius testis responsio: oĩo ñaudiat᷑.
⁊ si presidali curie honore pfulgeat.

Expanded text:
aemeditatum sermonem numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens fama confirmat rei, de qua quaeritur, fidem. Non ergo ad unam probationis speciem cognitionem statim judex alligare debet, sed ex sententia animi sui existimare, quid aut credat, aut parum sibi probatum aesentium testium, alia testimoniorum, quae recitari solent. Item Codicis lib. IX, ti sufficiunt, nisi instrumentis et argumentis adjuventur. Item l. 3: § 31potentatui fidem religioni judicinec volentes ad testimonium admittad exhibitionem eorum, per quos, sibi quam perhibeant testimonium, coarctt honestioribus potius fides onium nemo iudicum in quacumque causa facile patiatur admitti. Et nunetiamsi preclare curie honore prefulgeat.
Abbreviated transcription (Latin):
mat accusator simul eẽ et iudex. uł
accusatores idoncos. ac defensores cõ¬
gruos. atq testes legitimos. Iudices
Autẽ debi utiequitate. testes uĩtate
accusatores intentione: adamplificã¬
dam causam. defensores extenuatioe.
adminuendam causam. Item dama¬

Expanded text:
at accusator simul esse et judex, et lectos, accusatores idoneos, defensores cononeos atque testes legitimos. Iudices autem debent uti equitate, testes veritate, accusatores intentione ad amplificandam causam, defensores extenuatione ad minuendam causam. QUOD A
Abbreviated transcription (Latin):
falsa fratribus obiciunt: usq adexĩ¬
tum uite acoĩone prohibeantur: cũ
illi qui inep̃oꝵ iudicio culpabiles inu¬
eniuntur: adarguendum dcetõ ad¬
mitti ꝓhibentur: apparet quod mpri¬
mo capͥlo deficientes.tanquã falsor
obiectores ad sabsequentia procede
tionem in accusatorem uerti. młtoꝵ
auctoritate ꝓhibetur. Ait enĩ step
uerint: alios accusare non possunt:
eganda est accusatis ucentia crum¬
nandi. priusquam se crimine quo p

Expanded text:
falsa fratribus objiciunt usque ad exitum vitae a communione prohibeantur; quum illi, qui in episcoporum judicio culpabiles inveniuntur, ad arguendum de caetero admitti prohibeantur: apparet, quod in primo capitulo deficientes tanquam falsorum objectores adtionem in accusatorem verti, multorum auctoritatibus prohibetur. Ait enim Stephverint, alios accusare non possunt. Neganda est accusatis licentia criminandi, prius
Abbreviated transcription (Latin):
ganda est accusatis. nisi suas suorumq
iniurias ꝑsequentur: licentia eriminã¬
di Impari. uł imori crimine. priusqͣse
cͥmine quo p̃muntur exuerint. ita tñ
ut ⁊ ip̃i inscriptionem ꝯtraeos: ⁊̃ pen¬
dente accusatione dponere possunt.

Expanded text:
ganda est accusatis, nisi suas suorumve iniurias prosequantur licentia criminandi in pari vel minori crimine, priusquam se crimine quo premuntur exuerint, ita tamen ut et ipsi inscriptionem contra eos, etiam pendente accusatione, deponere possint.
Abbreviated transcription (Latin):
stratus simpresen sint: testimoniuam
dicant. Prctor quoq testimonium da
uariq parti prodioerunt. audicib cõ
petemer pumuntur. Item pat̾ ⁊ filiᷤ
Quimpotrstate eius est. Item duo fẽ
qm̃ nichil nocet exu̾na domo. plures te¬
stes alicno negotio adhiberi. Itemer¬
mafroditus anaotestam̃tum adhib̃i
possit: qualitas sexus incalescertis ostẽ¬
dit. Item testis idͥoneus pater filio
tus testis intelligitur. Item ubinas¬

Expanded text:
stratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. Praetor quoque testimonium darutrique parti prodiderunt, a judicibus puniuntur. Item . Pater et filius qui in potestate ejus est, item duo fratres uia nihil nocet ex una domo plures testes alieno negotio adhiberi. In teHermaphroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostend Sabinum Testis idoneus pater filio tus testis intellegitur. Vlpia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ sub noĩe honorariors ex ip̃is negorus
que tuenda suscepint: emolum̃tum s
certe partis. cum graui clanno litigato¬
ris. et depredatione poscentis inueni
ut ñ ratione ẜ probris putet eẽ certãdỹ
mhire ullampactionem conferre: cũ
eoutigatore: quem inꝓpͥam recepit fi¬
dem nec ex industria: uirgium ꝓtrah
ere ap̃urhem romam ̃ honoratius ꝗ
hoc putauint intelligendum. cousq
ut ñ adturpe compendium uł ꝯ̃ stipẽ¬
dm de forme hec arripiat᷑ occasio. Nã
siluero pecumaq capiantur: uelutiab¬

Expanded text:
se, nomine honorarior um, ex ipsis negotiis, quae tuenda susceperint, emolumenta sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes. Placuit ut non ratione, sed probris putet esse certanduminire, ullam pactionem conferre cum eo litigatore, quem in propriam recipit fidem, nec ex industria jurgium protrah Urbem Romam etiam honoratis, qui hoc putaverint eligendum, eousque delicet ut non ad turpe compendium stipemque deformem haec arripiatur occasio. Nam, si lucro pecuniaque capiantur, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
signumesi utt unta in nocentis: nulla
maculetur ꝑnitie accusatoris. Iõ qos
aquolib criminatur. ñ añ accusatus
supplicio detur. quam accusator p̃se¬
tetur atq legum.⁊ canonum sentẽto
exqatur. quod si indigna accusandũ
ꝑsona inuenitur adeius accusariõe
adgillos s̃ententia feriatur qui ca
cium: ⁊ cong̃gare s nodum: añdiem
holarum nouembrium. aut si adeẽ uolu¬
erit: presens: si confidit ad obiecta re
spõdeat. Siuõ adẽẽ neglexerit. dilati¬
onem sententie de absentia ñ lucretis
cio purgandi se occasione nutitur.
Nichilenĩ intest utrũ inpresenti exam
tia auidice dicta ullam obtinebit fir¬
utigante et altõ absente amborũem¬
gentes utes: decidere ñ formidat. ins
cta premissis uolumus ⁊ aplica aucto¬
ritate monemuf: ut si pb̃r dquo ag

Expanded text:
ignum est, ut vita innocentis nulla maculetur pernicie accusatoris. Ideo quisquis a quolibet criminetur, non ante accusatus supplicio detur, quam accusator praesentetur, atque legum et canonum sententiae exquirantur. Quod si indigna ad accusandum persona invenitur, ad ejus accusationem  Sententia feriatur qui caucium, et congregari synodum ante diem calendarum novembrium, ut, si adesse voluerit, pspondeat. Si vero adesse neglexerit, dilationem sententiae de absentia non lucretur. cio purgandi se occasione non utitur. Nihil enim interest utrum in praesenti examia iudice dicta ullam obtinebit firlitigante, et altero absente, amborum emergentes lites decidere non formidat. His ita praemissis, volumus, et apostolica auctoritate monemus, ut si presbyter, de quo ag
Abbreviated transcription (Latin):
Abetur quoq: indecretis de eodem.¬
scõrum potrum sanctitum ũ fore cano¬
nicum quaquam sacerdotum iudicaẽ
uł dampnare.añquam accusatoẽs ca¬
nonice examinatos presentes hãt. lo¬
cumq defendendi accipiat. idest. in¬
dutias eccłasticas. ad abluenda cͥmi¬
i agcusare alium elegĩt: presens ꝑse.
et ñpalium accusi. inscriptione uide¬
uct premissa. neq ullus unquã uidi¬

Expanded text:
abetur quoque in decretis sanctorum Patrum sancitum, non fore canonicum quemquam sacerdotum judicare vel damnare antequam accusatores canonice examinatos praesentes habeat locumque defendendi accipiat, id est inducias ecclesiasticas ad abluenda crimii accusare alium elegerit, presens per se et non per alium accuset, inscriptione videlicet premissa, neque ullus unquam iudi
Abbreviated transcription (Latin):
nuto denartietur. ut testimoniũ dicã
ADUrsus soccrum. generum. uitcum. pͥ¬
uignum. sobrina sobrinam sobrinona¬
um eos ue quimnpron gradu sunt.
partitum utri uroris. Item patrone
tutne pigroni. patronẽ aduersus lit̃¬
tS. Neq liberti aduersu patronum cog
eprtur negener. aut socer. inuitus
testiraomum dicere cogatur gencriap¬
pellatione sponsum filir contineni ap¬
placet. Item soceri.sponse patrem.
alia probatio aderudiendam ueritatẽ¬
ñcogantur. Senes ualituciinariiulmi¬
lites uel illi qui cum magistratu rei pu¬
blice causi absunt. ut quibus uenire

Expanded text:
to denuntietur, ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui priori gradu sint. parentum, viri, uxoris. Et ne patut nec patroni patronaeve adversus libertos, neque liberti adversus patronum cogam autem excipitur, ne gener aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione sponsum filiae quoque contineri placet. Item soceri sponsae patrem.alia probatio ad eruendam veritatentur senes ualetudinarii uel milites uel qui cum magistratu rei publicae causa absunt uel quibus uenire
Abbreviated transcription (Latin):
deuicauctur. neex hac lege mnrcum testi¬
m dicere liceret quise abei porẽ¬
eue eIs libuũt. quiue impuberos ert̃
quiac aobestias ut depugnaret se loca¬
. quiue palam questum faciet. fece¬
r quiue obrestimor ium dicendũ
andicendu pecuniam accepisse iu¬

Expanded text:
de vi cavetur ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteve eius liberaverit, quive impubes erit, quive ad bestias ut depugnaret se locaverit, quaeve palam quaestum faciet feceritve, quive ob testimonium dicendum vel non dicendum pecuniam accepisse iu
Abbreviated transcription (Latin):
reticos cẽ denegemus: Audite sequentua
hrticos autẽ inquiunt dicimus. tame¬
os quiolm abeccła proiectisunt: quã
qui post hec anobis anathatis.porro si
Adhuc nec sic credatis: audite quod sub¬
ditur preter hos autrm aiunt ⁊ eos qui¬
fidem. quidẽ sarm simulant confiteri
scismaticos ⁊ et cos quiseorsum acoĩcan¬
tibus nobis cpĩs. couectas facrurit. deiñ
uõ ⁊ si quidam ab eccla suꝑcausis quibus¬
dam repret ensi sunt.⁊ proietti. aut ex¬
cõĩcati. siue excło. siue exlaicali ordine
nec his licere accusare epin. ante quã ꝓ¬
prio erimine primitus exuratur.Si¬
militer aute ⁊ eos qui abaccusatione
priori existunt: ñ antt eẽ acceptabile
inaccusationem ep̃i. aut aliorũ cłicoꝵ
quam innoxios sem ipõs illatorũ sibi
ostencunt criminum. Quod autem et¬
piculum regule manus immuineat ꝯtẽp¬
toribus nignoratis. ¶ Secunda aut
caplo terminatur. illud uõ huiasmodi
est. Qui ab accusatione repelluntur: a

Expanded text:
reticos esse denegetis, audite sequentia: Haereticos autem inquiunt dicimus tam eos, qui olim ab ecclesia projecti sunt, quam qui post haec a nobis anathematizati sunt. Porro, si adhuc nec sic creditis, audite quod subditur: Praeter hos autem aiunt efidem quidem sanam simulant confiteri, schismaticos etiam et eos qui seorsum a communicantibus nobis episcopis collectas faciunt. Deinde vero et si quidam ab Ecclesia super causis quibusdam fuerint reprehensi, et projecti aut excommunicati, sive ex clero sive ex laicali ordine, nec his licere accusare episcopum, antequam proprio crimine primitus exuantur. Similiter autem et eos qui sub accusatione priori existunt, non ante esse acceptabilein accusationem episcopi, aut aliorum clericorum, quam innoxios semetipsos illatorum sibi ostenderint criminum. Quid autem periculi regulae hujus immineat contemptoribus, non ignoratis. uarto terminantur. Illud vero est hujusmodi: C. I. Qui ab accusatione repelluntur, au
Abbreviated transcription (Latin):
nullum namq eorum sententia asuo
iudice ñdicta constringat. Quia ⁊ legeᷤᷤ
ligat. aquib eius causa ruste iudice¬
tur. nec prius audiatur: aut ex coĩce¬
tur uł uidicetur quam ip̃i ꝑse eligant̃
⁊ reglariter uocatus ad suoꝵam primo ẽ
nis uõ euis cause: adsedem aplicamd
differatur. ut ibidẽ det̃minetur. nͥ exẽ¬

Expanded text:
scopus non nisi a pluribus audiatur et judicetur. judice non dicta constringat, quia et leges ligat, a quibus ejus causa juste judicetur, nec prius audiatur, aut excommunicetur, vel judicetur, quam ipsi per se eligantur, et regulariter vocatus ad suorum primo connis vero ejus causae ad sedem apostolicam deferatur, ut ibidem terminetur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
dum est: quod nature negotii ꝯuenitꝰ
quod mimicitie aut grẽ suspitione cari
confirmabitq iudex motum ammi fui
exargum̃tis ⁊ testimonus q̃rei aptiora eẽ
oporter: s adsincetam testimonioꝵ fide
⁊ testimonia quib potius uixuntatis a¬

Expanded text:
sed quod naturae negotii convenit, et quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiora et voportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
pcathedeam morsi seder scribe ⁊ phari¬
sei:cet.hinc liquido ꝯstat: quo mali pa¬
stores.dum sententia lusti examiris: a¬
uorum crimina fexiuntur sibu ip̃is
nocent.dum sine exemplo sue em̃ddatio¬
nis: aliorumuitia corrigere curãt fub¬
dius tñpros. si eoꝵ increpatione correp¬
ti uł sententia coherciti uitam suamĩ

Expanded text:
per cathedram Moysi sedebunt scribe et pharisei et cetera. Hinc liquido constat, quod mali pastores, dum sententia iusti examinis aliorum crimina feriunt, sibi ipsis nocent, dum sine exemplo sue emendationis, aliorum vitia corrigere curant. Subditis vero prosunt, si eorum increpatione correcti vel sent
Abbreviated transcription (Latin):
dominus uidicare depeccatrice: nonꝰ
demum quod obrnxe rogatur. uidieđ.
nos uidelicet. tipice instituens: ut cum
quemlib proximorim etrata ꝯspicmꝰ.
ñhec antea errata reprehendendo rudi¬
cemus: quam adꝯscientiam nãm pu¬
milit̃ reuersi: digito eam discretionis so¬
lerunt exculpemus: ⁊ quid inea ꝯlitori
placeat: quidue displiceat: exammati¬
one dirimamus uixta illuo apłi fr̃s̃q¬

Expanded text:
Dominus judicare de peccatrice, non sdemum quia obnixe rogatur judicat: nos videlicet, nos typice instituens, ut cum quaelibet proximorum errata conspicimus, non haec antea reprehendendo judicemus quam ad conscientiam nostram humiliter reversi digito eam discretionis solerter exsculpamus, et quid in ea Conditori placeat, quidve displiceat, sedula examinatione dirimamus, juxta illud Apos
Abbreviated transcription (Latin):
le ðalterius errore:qui ñht̃ quod in
le qui ñagat ead. q̃ in alio putauĩt pa¬
iuenda. ne cum de alio uidicat: inse
ferat sententiam. Iudici ille qui adꝓ
nuntiandũ nullo odio: nulla offensi¬
one. nullaleutp ducatur Et post
ti s iuxta leges ⁊ uira ꝓnuntiat.Sci¬
tis uiris obtemꝑat. ñ indulge. ꝓone
uoluntati. nichil potum. et medita¬
tum. de domo refert.si sicut audit: sa
iudicat. ⁊ sicut se hãt natura decernit.
obseꝗtur legibus ñ aduersatur exami¬
nat cause merita ñmutat. discite iudiceͤ
seli. quem iniudicando tenere debeatis
affectum quam sobrictatem quã since¬

Expanded text:
e alterius errore, qui non habet quod in le, qui non agit eadem, quae in alio putaverit punienda, ne, quum de alio judicat, in se ferat ipse sententiam. Judicet ille, qui ad pronunciandum nullo odio, nulla offensione, nulla levitate ducatur. Et post tis, sed juxta leges et jura pronuntiat, scitis juris obtemperat, non indulget propriae voluntati: nihil paratum et meditatum domo defert: sed sicut audit, ita judicat; et sicut se habet negotii natura, decernit. Obsequitur legibus, non adversatur: examnat causae merita, non mutat. 37. Discite, judices saeculi, quem in judicando tenere debeatis affectum, quam sobrietatem, quam since
Abbreviated transcription (Latin):
tiqimici iudices ẽẽ ñdebeant: ⁊p̃a ra¬
tio dicat. ⁊plurimis ꝓbatur exemplis.
nam quid gratius. ⁊ amabilius dare q
ininico potest: quam siei adimpeten¬
dum cõmiserit. quem ledere forte uo¬
luerit: quod ꝓuide ꝯstammopsitana si¬
nodus: canorum suoꝵ sexto dignoscr᷑ ꝓ

Expanded text:
inimici judices esse non debeant, et ipsa ratio dictat, et plurimis probatur exemplis. Nam quid gratius et amabilius dare quis inimico potest, quam si ei ad impetendum commiserit, quem laedere forte voluerit? Quod provide Constantinopolitana synodus canonum suorum sexto dignoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti dum fustibus ceso ꝑpreconem
probum fenus. ⁊illicne exigentes u¬
quo mocdis est lugere maritum matͥ
uxorem duxerit. Idem detestat᷑
felix pp̃cisdem uerbis. Item in cugłi¬
o. ille qui trabem gestat in ocło. ꝓta¬

Expanded text:
veluti dum fustibus caeso per praeconem veluti dum fustibus caeso per praeconem probum foenus et illicite exigentes uquo moris est lugere maritum, contuxorem duxerit. Gratian. Idem testatur Felix Papa et eisdem verbis § 1. Item in evangelio qui trabem gestat in oculo proba
Abbreviated transcription (Latin):
tñ hodie q̃ aduersus fiscum: patroci¬
ruum possunt exhibere priuatis.⁊̃ dõ
eam causam declinent susciꝑe quam
tͣctauerat dum fisci aduocati fuer̃. Itẽ
si ꝯtra patrem pupilli causam egistity
nlichil erã refert cum ꝗ arbitriũ susci¬
pit: ansit integre fame an ignomini¬
osus. filius q̃ inre patris arbiter eẽ pot̃
nam ⁊ uidicem eum eẽ posse.plerisq
placet.Siq nõ iudex sit. arbitriũ eiusdẽ
reireciꝑe dequa iudex ẽ ⁊ inse cõꝓmit¬
tis iubere prohibetur. ⁊ si sententiã di¬
xerit:ñ est danda pene ꝓsecutio. ẜuus
arbiter ẽẽ ñualet uħtinus porest. por¬
roinfamia multiplicit irrogatur.a¬
liqnenã contrahitur genere delicti
declati ꝑsententiam. ueluti cumiu¬
dex pronuntiat: in iuriam fecisti he¬
reditatem ex pilasti. calumpniatus
es. aliqñgenere pene:sicut illi qui
dampnantur inopuc publicum. qui
pristinum quidem statum optinẽt
sed danno infanne. ⁊ post impletũ
tempus subiciuntur. Aliqñ genere

Expanded text:
n hodie etiam adversus fiscum patrocinium possunt exhibere privatis, dum eam causam declinent suscipere, quam tractaverant, dum fisci advocati fuerunt. § 16. Item, si contra patrem pupilli causam egisti, tNihil enim refert, is, qui arbitrium suscipit, an sit integrae famae, an ignominiosus. Filius etiam in re patris arbiter esse potest. Nam et iudicem eum esse posse plerisque placet. Si quis vero iudex sit, arbitrium accipere eiusdem rei de qua iudex est et in se compromitti iubere prohibetur et si sententiam dixerit non est danda pene prosecutio. Sarbiter esse non valet, libertinus potest. § 20. Porro infamia multipliciter irrogatur. Aliquando enim contrahitur genere delicti declarati per sententiam, veluti quum judex pronunciat: injuriam fecisti, hereditatem expilasti, calumniatus es. Aliquando genere poenae, sicut illi, qui damnantur in opus publicum, qui pristinum quidem statum obtinent, sed damno infamiae etiam post impletum tempus subjiciuntur. Aliquando genere
Abbreviated transcription (Latin):
eccłasticam ꝑtułit notitiam potiatur
honore. et mi qui aduersa eis molli¬
untur. sicut ascĩs patrib dudum sta¬
tutum ẽ: ⁊ hodie synodali⁊ apłica au¬
ctoritate firmatum: penitus abician¬
tur. ⁊exilio suis omnibus sublatis ꝑpe
inimicos: aut facile litigantes.⁊ eos ꝗ
ta est accusabilis. ⁊ qui rectam ñteñ.
rum auctoritate submouemus.atq tẽ¬
corum: suꝑ quib mandastis. scitote A
tp̃r aplorum in hac scã urbe fuatum ẽẽ
accusatores. ⁊accusationes:quas ex t̃ra¬
nearũ ꝯsuetudinum leges ñ ascisscunt
aclicorum accusatione submotas. ⁊ ĩfra
Idcͥco nos sequentes patrum uestigi¬
a: prosaluatione. ẜuorum dei quascũq
adaccusationem ꝑsonas leges publice
ñ aomittunt. his impugnandi altm.¬

Expanded text:
ecclesiae pertulerit notitiam, potiatur ecclesiae pertulerit notitiam, potiatur honore, et hi, qui adversa eis moliuntur, sicut a sanctis Patribus dudum statutum est, et hodie synodali et apostolica auctoritate firmatur penitus abjiciantur, et exsilio suis omnibus sublatis perpinimicos, aut facile litigantes, et eos,ta est accusabilis, et qui rectam non tenent rum auctoritate submovemus atque fucorum, super quibus mandastis, scitote, a tempore apostolorum in hac sancta Urbe servatum esse, accusatores et accusationes, quas exterarum consuetudinum leges non asciscunt, a clericorum accusatione submotas. Et infra: irco et nos sequentes patrum vestigia, pro salvatione servorum Dei, quascumque ad accusationem personas leges publicae non admittunt, his impugnandi alt
Abbreviated transcription (Latin):
accusatores: aduersus extraneos testim¬
onium ñdicant. nec familiares. ut de
domo ꝓdeuntes sed si uoluĩnt.⁊ inu¬
cem ꝯsenserint: int̃ se parentes testificẽ¬
tur. m̃inalios. Item anacletus pp̃. Nu
sunt: qui ante esternum diem: aut ny¬
dius tertius inmici fuer̾. neirati nocͥẽ
cupiant ne lesi: se ulcisciuelint.In offẽ¬
sus igitur accusatoꝵ et testium affetꝰ
querendus est.⁊ ñ sufectus. Item sim¬
chus poec¬
ccusatoribus uõ inimaicis. uł dmimici
domo prodeuntibus: uł quicum ini¬
micis morantur. aut suspectis ñcred¬
atur. ne irati nocere cupiant. nelesise
scã sinodo prohibita s̃ infregere tẽpta¬
uerit: aut uoluntarie transgredi p̾sum¬
serit: sicłicus ẽ: gridu ꝓprio penitus ca¬
reat. si uõ monachus. Aut laicus fuĩt. cõ¬
munione priuctur. Et siñemendauĩt
uitium anathae feriatur. Secritas uõ¬
insidias. uł manifestas pontificib aq¬
buscumq illatas: uł eaque huius sc̃ę
synodi sententia complecutur:siqs ad

Expanded text:
accusatoris adversus extraneos testimonium non dicant, nec familiares vel de domo prodeuntes. Sed si voluerint et invicem consenserint, inter se parentes testificentur et non in alios. Item Anacletus papa: nt, qui ante hesternum diem aut nudius tertius inimici fuerunt, ne irati nocere cupiant, vel laesi, se ulcisci velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quarendus est, et non suspectus. C. Ichus Pccusatoribus vero inimicis, vel de inimici domo prodeuntibus, vel qui cum inimicis immorantur, aut suspecti sunt, non credatur, ne irati nocere cupiant, ne laesi sancta synodo prohibita sunt, infringere praesumpserit, aut voluntarie transgredi tentaverit, si clericus est, gradu proprio penitus careat, si vero monachus aut laicus fuerit, communione privetur, et si non emendaverit vitium, anatheinsidias vel manifestas pontificibus a quibuscunque illatas, vel ea, quae hujus sanctae synodi sententia complectitur, si quis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ttalicrimine ut calumpnia publiciiu
diciis dampnati. uł qui oꝑas suas loca¬
uer̃. ut cum bestus d̾ pugrauer in are¬
na ꝓalus postulare prohibentur. his ꝑ
uł curam adolescentium ñ affectatã. s
necessariam aoministrarent. Prohisn
quorum curam gerunt: eis postulare
conceclitur. alii enĩ om̃s quiut infa¬
mes notantur: iͥꝓse ⁊ procertis ꝑsoĩs
postulare ñ possumt. nisim integrũ re:¬
strtionem accepint. ꝑmitritur ã

Expanded text:
itali crimine itali crimine  damnati, vel qui operas suas locaverunt ut cum bestiis depugnarent in arena, pro aliis postulare prohibentur. His pevel curam adolescentium non affectatam, sed necessariam administrent. Pro his enim, quorum curam gerunt, eis postulare conceditur. Alii enim omnes, qui ut infames notantur, nisi pro se et pro certis personis postulare non possunt, nisi in integrum restitutionem acceperint. §