comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sex ⁊ octognita milia Quod ubi egit partem missã
fecit. partem ad certa loca bybernaturam dimisit Ata
ita diuersis itmeribus ut ciiꝗ aut cõmodum aut im¬
peratum fuit discessum et. Uimissis copiis ferdman¬
dus aol curanda opera pacis animum intendit. & uor
apud populos principes ꝗ uenerabilis magis atq carus
iusticia ac sapientia effectus est. bellum reparat coac-¬
to exercitu non ex potentissimis ducibus. magna quẽꝗ
manu sequente: sed exmedio orne hominum preoba¬
tos non multos ducentium cum minimo lixarum ca¬
lonumo nũo. Nanꝗ boc genus castra auget nõ aciẽ.
Ideoꝙ multominor hiceq superior fuit exercitus sed tan¬
to utilior. ad sedecim tm̃ milia equitum. quadragm¬
ta peditum. Rei quoꝙ frumentarie  nam insequẽs
annus fertilis sane fuit. ita prospectum est : ut nulla
i parte hispanie nimor ꝙ̃ mn castris aut penuria aut
caritas esset. Classis aũt eo anno nulla in salo prę¬

Expanded text:
ad sex et octoginta milia. Quod ubi egit, partem missam ad sex et octoginta milia. Quod ubi egit, partem missam fecit, partem ad certa loca hybernaturam dimisit. Atque ita diversis itineribus, ut cuique aut commodum aut imperatum fuit, discessum est. 10 Dimissis copiis, Ferdinandus ad curanda opera pacis animum intendit, et ubi apud populos principesque venerabilis magis atque carus iusticia ac sapientia effectus est, bellum reparat, coacto exercitu, non ex potentissimis ducibus magna quemque manu sequente, sed ex medio ordine hominum probatos non multos ducentium, cum minimo lixarum calonumque numero. Nanque hoc genus castra auget, non aciem. Ideoque multo minor hic quam superior fuit exercitus, sed tanto utilior: ad sedecim tantum milia equitum, quadraginta peditum. 11 Reiquoque frumentarie, nam insequens annus fertilis sane fuit, ita prospectum est, ut nulla in parte Hispanie minor quam in castris aut penuria aut caritas esset. Classis autem eo anno nulla in salo pre
Abbreviated transcription (Latin):
ultionis ꝙ̃ benuolentię & laudis. Relinque itaꝗ eos
qui te qui nomen hispanum: qui religionem leserunt
hrominum iudicio riimoriq puniendos. Quod si neꝗ pe¬
nuria rei frumentarie neꝗ sociorum perfidia nos ma:¬
nere permutit. &s atis magna cum gloria redimus q
endum est: nisi ut te domum recipias. comparati¬
rus in proximumannum sfideliorem tibi & cõmodio¬
re numero manum. ¶Nȩc uta Ferdinandus audiuit
iussit inquartum diem prefectionem ꝓnunciari In¬
terea ne lȩta omnino profectio esset hostibus: circumieo¬
tos agros ferro igniꝗ uastari. Quibus obspem potiendi
opii hactenus parcitum erat: Tertio die fumantibus
quoquo uersus ex incendio setanilianis agris ꝓfectus cũ
ominibus copiis Ferdinandus. ubi incamĩpum Aauri
pcruenit unde omnem exercitum subii cere oculis
poterat iniit numerũ militum recensiutq quod in
aduentu non fecerat equitum ad trignita: peditum

Expanded text:
ultionis, quam benivolentie et laudis. 8 Relinque itaque eos ultionis, quam benivolentie et laudis. 8 Relinque itaque eos qui te, qui nomen hispanum, qui religionem leserunt, hominum iudicio rumorique puniendos. Quod si neque penuria rei frumentarie neque sociorum perfidia nos manere permittit et satis magna cum gloria redimus, quid agendum est, nisi ut te domum recipias, comparaturus in proximum annum et fideliorum tibi et commodiore numero manum?» 9 Hec ubi Ferdinandus audivit, iussit in quartum diem profectionem pronuntiari; interea, ne leta omnino profectio esset hostibus, circumiectos agros, ferro ignique vastari: quibus ob spem potiendi oppidi hactenus parcitum erat. Tertio die, fumantibus quoquo versus ex incendio Setanillianis agris, profectus cum omnibus copiis Ferdinandus, ubi in campum Mauri pervenit, unde omnem exercitum subiicere oculis poterat, iniit numerum militum recensuitque, quod in adventu non fecerat, equitum ad triginta, peditum
Abbreviated transcription (Latin):
non uenerit: id non tioi sed temporibus. sed sterili¬
tati. sed perfidię sociorum assignandum est. Prone
comperta habes dolum uersatum esse incurri sub¬
rueida. &pro comperta habeas licet neꝗ aliter in
reliquum tempus expectes. non iam in turri sed in tuo
capite. An hucusq progredi contentam sceleratorum a uola¬
aam censes: Eyras si minoris audacię putas. hoc fecisse
q̃ tbi uenenum dare. Uiuo rege cum procul abesses a
rebus agendis. tamen multos patiebaris muidos &qui te
perditum uellent: quid eos nimc facturos suspitaris:
Quos maiorem ipsorum spe potentiam gloriamꝗ adeptus.
offendis ac torques. Inquos si inquirere ceperis q̃uis nõ
tm̃ inlns prȩsentibus crimen esse arbitror. seditionem
in castris ex citaueris. iocundumq hostibus spectaculũ
prȩbueris : &extremum huius militis actum fedaueris
plus habiturus apuel populos detractionis ex asperitate

Expanded text:
non venerit, id non tibi, sed temporibus, sed sterilinon venerit, id non tibi, sed temporibus, sed sterilitati, sed perfidie sociorum assignandum est. Pro re comperta habes dolum versatum esse in turri subruenda, et pro comperto habeas licet neque aliter in reliquum tempus expectes, non iam in turri, sed in tuo capite. An huc usque progredi contentam sceleratorum audaciam censes? 7 Erras si minoris audacie putas hoc fecisse, quam tibi venenum dare. Vivo rege, cum procul abesses a rebus agendis, tamen multos patiebaris invidos et qui te perditum vellent. Quid eos nunc facturos suspicaris, quos, maiorem ipsorum spe potentiam gloriamque adeptus, offendis ac torques? In quos si inquirere ceperis, quamvis non tantum in his presentibus crimen esse arbitror, seditionem in castris excitaveris iocundumque hostibus spectaculum prebueris et extremum huius militie actum fedaveris, plus habiturus apud populos detractionis ex asperitate
Abbreviated transcription (Latin):
pientibus uiris accepi ubi necesse est aliqui fieri aut
contra. ubi quid fieri possibile non est. ibi nullum re¬
linqui consultationi locum. Nos setanlium obside¬
mus. Fames nos obsidet. s quidem arctius cumqua
nisi quacunꝗ ratione decidimus. uereor ne nos ante
Expugnet q̃ a nobis oppidum expugnetur. Quod si g
morbus aut pestilentia in tuo exercitu contigisset: pro¬
fecto de mutando loco atq recedendo non dubitare¬
mus. Nunc fame in nobis orta idem facere dubita¬
bimus: plus q̃ pestifero morbo ⁊ quȩ ad maiora sce¬
lera homines inducit q̃ ullus morbus. Deficit noş res
frumentaria. nec suffici alicunde potest. Cedamus
igitur necessitati. S quod effici nequit: ynstemus effe¬
cere. Neꝗ est ꝙ istum discessum putes titai deformẽ
fore. Tu terra mariꝗ uittor redis. Tu breui tempor
mauera multorum opinione fecisti Tu quantũ in te
et oppidum hoe expugnasti. Quod in manum tuã

Expanded text:
pientibus viris accepi ubi necesse est aliquid fieri aut, pientibus viris accepi ubi necesse est aliquid fieri aut, contra, ubi quid fieri possibile non est, ibi nullum relinqui consultationi locum. Nos Setanilium obsidemus, fames nos obsidet, et quidem arctius; cum qua nisi quacunque ratione decidimus, vereor ne nos ante expugnet quam a nobis oppidum expugnetur. Quod, siquis morbus aut pestilentia in tuo excercitu contigisset, profecto de mutando loco atque recedendo non dubitaremus. Nunc, fame in nobis orta, idem facere dubitabimus, plusquam pestifero morbo et que ad maiora scelera homines inducit quam ullus morbus? Deficit nos res frumentaria, nec suffici alicunde potest. 6 Cedamus igitur necessitati, et, quod effici nequit, non instemus effcere. Neque est quia istum discessum putes tibi deformem fore. Tu terra marique victor redis; tu brevi tempore maiora multorum opinione fecisti; tu, quantum in te est, oppidum hoc expugnasti: quod in manum tuam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi successerunt: prospera scelere nostrorum. ea diui-¬
nitus euenisse interpretantur. tegente proditionem
in posterum quoq tempus eo qui ad prodendum nostros
solicitauit atq pͥ induxit. Ex quo fit ut tam pronto
illi animo ynbellum ruant. cupidiores interdimin¬
ferende plage q̃ cauendę ꝙ persuasum habent se goc¬
cisores & occisos ibello. magnam apuod suum deum
mercedem adepturos. ¶Perculsustanto casu ter¬
dinandus adiibet inconsilium fideliss nos quesꝗ
ꝗ ad eos refert quid consilii sit meundum . Dura mi¬
batur exonmi parte ratio. Inquireret sontes quos ma¬
gnos uiros esse suspicabatur : At ne Adelutum quide
potuerat ultisci. Reficeret turrim: At magnum dis¬
peridium Sut infame magis ac magis inualescente
in dies. militum contumacia proponebatur. Redir&
infecta re: At non aliorum culpa. sed ducis argueret.
Hunc sancius episcopus. Ego inquit terdinande a sa¬

Expanded text:
sibi successerunt prospera scelere nostrorum, ea divisibi successerunt prospera scelere nostrorum, ea divinitus evenisse interpretantur, tegente proditionem in posterumquoque tempus eo qui ad prodendum nostros solicitavit atque induxit. Ex quo fit, ut tam prompto illi animo in bellum ruant, cupidiores interdum inferende plage quam cavende, quia persuasum habent se et occisores et occisos in bello magnam apud suum Deum mercedem adepturos. 4 Perculsus tanto casu, Ferdinandus adhibet in consilium fidelissimosquosque, et ad eos refert quid consilii sit ineundum. Dura inibatur ex omni parte ratio. Inquireret sontes, quos magnos viros esse suspicabatur; at ne Adelittum quidem potuerat ulcisci, reficeret turrim; at magnum dispendium et ut in fame magis ac magis invalescente, in dies militum contumacia proponebatur, rediret infecta re; at non aliorum culpa, sed ducis argueretur. 5 Tunc Sancius episcopus: «Ego», inquit, «Ferdinande, a sa
Abbreviated transcription (Latin):
qui iussi erant moliri cȩperunt. Ea ad primum statim
conatum succumbentibus axibus. mox rotis tota subsedit.
Scum magno metu periculoq eorum qui et desuꝑ & pro¬
pe erant. reddito sonitu pependit. acclamantibus q
ao subsidium plerisꝗ ii qui indusi erant prodire festi¬
nauerunt. Adquem tam iopinatum utriꝗ parti ca-¬
sum nostri stupere. dolere. pudere. interse lamen¬
tari detrimenti tantum quod accipiebatur dedetusq
ac queri proditionem. & quis nam auctor proditionis
fusset mussitare. Exulcerabat quoꝗ hane mdigna¬
tionem lȩticia atq insulcatio obsessorum qui extanto
it tam presenti discrimine erepti dĩos tolleban
ferocioresꝗ quasi iucissent se ostentabant. deum pro-
brum causa pugnare iactantes Nam numen a¬
isse nõ casum aut fraudem intercessisse existimabant.
Omnino nusq̃ magisimpie atq in expiabiliter proditio
grassatur q̃s inbello contra religionis hostes. Ubi que

Expanded text:
qui iussi erant, moliri ceperunt. Ea ad primum statim qui iussi erant, moliri ceperunt. Ea ad primum statim conatum succumbentibus axibus, mox rotis, tota subsedit, et cum magno metu periculoque eorum qui et desuper et prope erant, reddito sonitu, pependit, acclamantibusque ad subsidium plerisque, ii qui inclusi erant, prodire festinaverunt. Ad quem tam inopinatum utrique parti casum, nostri stupere, dolere, pudere, inter se lamentari detrimenti tantum quod accipiebatur dedecusque, ac queri proditionem et mussitare quis nam auctor proditionis fuisset. Exulcerabatquoque hanc indignationem leticia atque insultatio obsessorum, qui ex tanto ac tam presenti discrimine erepti, animos tollebant ferocioresque quasi vicissent se ostentabant, Deum pro ipsorum causa pugnare iactantes; nam numen affuisse, non casum aut fraudem intercessisse existimabant. 3 Omnino nusquam magis impie atque inexpiabiliter proditio grassatur quam in bello contra religionis hostes. Ubi que
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit iouis in castra hora pomeridiana peruene¬
runt. ꝑa carne se exercitus illa nocte quam per¬
uigilem comessando ac ꝑ potando traduxit / in prȩ¬
teritum pauit. reseruatis induos insequentes dies
iet moribus ꝙ diceret iocinora apud eos pro carne
non esse ¶Compluribus diebus ea sagma nefecto exer¬
itu cum iam onmia in procinctri essent : Ferdman¬
dus primo die productis musculis fossam exterio¬
rem repleri imperat. quo posit muris admoueri
turris. Sed maiore negocio secunda fossa altero
die cppleta est oppiddanis nõ modo missilibus ut prio¬
re die fecerant impedireconantibus. uerum eti a
eruptione facta sec uribus ignibusꝗ. Uirtus tamen
militis aspes oblata diripiende irbis onnia impe¬
dimenta uincebat: Tertio aũt die cum omnes copiȩ in
armis essent paratis machinis. aliis ad subruendos muros
cum ilari uociferatione turrim quam extruxerant

Expanded text:
qui fuit Iovis, in castra hora pomeridiana pervenequi fuit Iovis, in castra hora pomeridiana pervenerunt. Ea carne se exercitus illa nocte quam pervigilem commessando ac perpotando traduxit, in preteritum pavit, reservatis in duos insequentes dies iocinoribus, quia diceret iocinora apud eos pro carne non esse. VIII 1 Compluribus diebus ea sagina refecto exercitu, cum iam omnia in procinctu essent, Ferdinandus primo die, productis musculis, fossam exteriorem repleri imperat, quo possit muris admoveri turris. Sed maiore negocio secunda fossa altero die oppleta est, oppidanis non modo missilibus, ut priore die fecerant, impedire conantibus, verum etiam eruptione facta securibus ignibusque. Virtus tamen militis et spes oblata diripiende urbis omnia impedimenta vincebat. 2 Tertio autem die, cum omnes copie in armis essent et urbem quantum licebat cingerent, paratis machinis aliis ad subruendos muros, cum hilari vociferatione turrim quam extruxerant,
Abbreviated transcription (Latin):
opinatus hostis adesse omnes cum preda uniq per
decliues colle cum clamore decurrit transitu pro-¬
hibiturus Idem quoꝗ nostri qui relicti fuerãt arbitrato
&a prȩsenti periculo non nihil relaxati recepto ani-
mo sipsidescendunt breuiq sius uinguntur. hic
mima ualle acre prelium surgit. illis quasi pręda
traducenda esset: annitentibus: nr̃is angustias discri-¬
menq sensim inter pug̾andum euadentibus Crarsias
dum in mediis telis uersatur: sinistra ei ueruto trãs¬
foditur. Tandem multis acceptis utrinꝗ uulneribus ali¬
quotꝗ ex nostris: multis ex altera parte interemptis
se intutũ recepit siue ꝙ hostis subsequi predam putars
quam recuperare malebat. q̃ cum istis abire uolenti-¬
bus perie litari fortunambelli siue ꝙ ad eos qui abi¬
gerent: pecora redire censeret magis exuss esse. sed
iam illi quog tuto abibant. Ita utriꝗ diuersis exlo-¬
cis subidem fere tempus. tertio q̃ profecti sunt die

Expanded text:
opinatus hostis adesse omnes cum preda, undique per opinatus hostis adesse omnes cum preda, undique per declives colles cum clamore decurrit, transitu prohibiturus. Idemquoque nostri, qui relicti fuerant, arbitrati et a presenti periculo nonnihil relaxati, recepto animo et ipsi descendunt brevique suis iunguntur. 9 Hic in ima valle acre prelium surgit, illis, quasi preda traducenda esset, annitentibus, nostris angustias discrimenque sensim inter pugnandum evadentibus. Garsias dum in mediis telis versatur, sinistra ei veruto transfoditur. Tandem multis acceptis utrinque vulneribus, aliquotque ex nostris, multis ex altera parte interemptis, se in tutum recepit, sive quia hostis subsequi predam putaret quam recuperare malebat, quam cum istis abire volentibus periclitari fortunam belli; sive quia ad eos, qui abigerent pecora, redire censeret magis ex usu esse; sed iam illiquoque tuto abibant. 10 Ita utrique diversis ex locis sub idem fere tempus, tertio quam profecti sunt die,
Abbreviated transcription (Latin):
hostem interdudant. exuantꝗ. Laurertius inte¬
rea collocatis in medio armentis gregibusꝙ longio¬
re uia sed tutiore castra uersus cursum intendit.
oues quȩ sequinequibant prȩter pautas quas aut in eq
aut in humeris occisas discerptasq socii ferebant. om¬
nes omisit iubens suos illis parçere tanq̃ aliquando
cõmodius prȩde futuris. Ambo aũt cum maiori equi-¬
tatus parte curabant in postremis Laurentius Ø
Garsias. leuia cum insequentibus assidue certamina
conserentes. Et cum alig̃tum processissentuit et ab
insequendo hostem comberent e sociis sicut coniectura
colligebant aut circũs essis aut circum sedendis sup¬
petias irent. Garsias cum dimidio postremi equita¬
tus redit. eos qui ad insequendum properabant in
uia fundit fugatꝗ. & add focios admissis equis ꝑuenit.
iam satagentes afraude locorum abhostibiis circum¬
uentos. Sea conspecto equitatu qui iam subibat uallem

Expanded text:
ostem intercludant exuantque. 7 Laurentius inteostem intercludant exuantque. 7 Laurentius interea collocatis in medio armentis gregibusque, longiore via, sed tutiore, castra versus cursum intendit; oves que sequi nequibant, preter paucas, quas aut in equis aut in humeris occisas discerptasque socii ferebant, omnes omisit, iubens suos illis parcere tanquam aliquando commodius prede futuris. 8 Ambo autem cum maiori equitatus parte curabant in postremis, Laurentius et Garsias, levia cum insequentibus assidue certamina conserentes. Et cum aliquantum processissent, ut et ab insequendo hostem cohiberent et sociis, sicut coniectura colligebant, aut circumsessis aut circumsedendis suppetias irent, Garsias cum dimidio postremi equitatus redit, eos qui ad insequendum properabant in via fundit fugatque et ad socios, admissis equis, pervenit, iam satagentes et fraude locorum ab hostibus circumventos. Sed conspecto equitatu, qui iam subibat vallem,
Abbreviated transcription (Latin):
apunt reluto ad custodiendas montium fauces. prę̧¬
sidio duum milium peditum: non quia eadem ua
reuerti constituerent. sed ut ab hoste conspecti ii qui
montes insedissent speciem prȩberent prȩdatoriȩ
manus illac reuersure. ignari tamen ipsi consilii
ducis sui. Sed indifficilire domestici quoq celandi
sunt speride atꝗ hostes fallendi. prȩclareꝙ cum
exercitu ac populo agitur si dum maiori parti bene
consultum sit minori male consulitur. quanꝙ̃ nõ de¬
fuit ad eripiendos e periculo socios cura. postq̃ prius con¬
silium fortuna approbarat. Facto ex improuiso in
greges armentaꝗ laurentius icursu. spacii satis acd
cogendam prȩdam habuit priuuq̃ ingens manus hostui
inapertis campis eum posset minbere Plurimi uel uiso
presidio uel exaliorum uoce cognito esse ad introitu
uallis qua prędones uenissent. illuc qua cuiq proxi¬
mum est recurrunt ut reuertente cum prȩda

Expanded text:
agunt, relicto ad custodiendas montium fauces preagunt, relicto ad custodiendas montium fauces presidio duum milium peditum, non quia eadem via reverti constituerent, sed, ut ab hoste conspecti, ii qui montes insedissent, speciem preberent predatorie manus illac reversure, ignari tamen ipsi consilii ducis sui. 5 Sed in difficili re domesticiquoque celandi sunt, et perinde atque hostes fallendi; preclareque cum exercitu ac populo agitur, si dum maiori parti bene consultum sit, minori male consulitur, quanquam non defuit ad eripiendos e periculo socios cura, postquam prius consilium fortuna approbarat. 6 Facto ex improviso in greges armentaque Laurentius incursu, spatii satis ad cogendam predam habuit, priusquam ingens manus hostium in apertis campis eum posset inhibere. Plurimi vel viso presidio, vel ex aliorum voce cognito esse ad introitum vallis qua predones venissent, illuc qua cuique proximum est recurrunt, ut revertentem cum preda
Abbreviated transcription (Latin):
machmę adfinem peruenissent. ita solliatus obpenu¬
riam reifrumentarię non prius de expugnatione oppidi
ubi non nibuil dura proponebatur dimicatio. agendum
constitiut q̃ milites animo ac corpore refecisset pre¬
da ingenti boum atq ouium. Nam suptractus militibus
cibus non modo membris uires sed etram animo qui ma¬
gis ꝙ̃ corpus pugnat uis suptrahitur. Pascebantur autem
fere omnia pecora granatensium in ualle cartane tri-¬
gunta a setenilio milibus passuum: hanc omnem mul¬
titudinem si possit. aut q̃tam maximam possit serat
ad triginta milia capitum bouini petoris & quinquagni¬
ta ouiniꝰ ut abigat negocium dat laurentio & Gar¬
się quos supra diximus. Illi cum quatuor milibus equi¬
tum leuiter armatorum totidemq peditum profecti
quang ꝓ iupinti miliaribus confectis: noctu in ualle qua¬
dam altis coarctata montibus silentio sede capta qiue¬
scunt. ac dequarta uigilia recentibus equis iter per¬

Expanded text:
machine ad finem pervenissent, ita solicitus ob penumachine ad finem pervenissent, ita solicitus ob penuriam rei frumentarie, non prius de expugnatione oppidi, ubi nonnihil dura proponebatur dimicatio, agendum constituit, quam milites animo ac corpore refecisset preda ingenti boum atque ovium: nam suptractus militibus cibus, non modo membris vires, sed etiam animo qui magis quam corpus pugnat, vis suptrahitur. 4 Pascebantur autem fere omnia pecua Granatensium in valle Cartane, triginta a Setenilio milibus passuum. Hanc omnem multitudinem si possit aut quantam maximam possit erat ad triginta milia capitum bovini pecoris et quinquaginta ovini ut abigat, negocium dat Laurentio et Garsie, quos supra diximus. Illi cum quatuor milibus equitum leviter armatorum totidemque peditum profecti, quinque et viginti miliaribus confectis, noctu in valle quadam altis coarctata montibus, silentio sede capta, quiescunt; ac de quarta vigilia, recentibus equis, iter per
Abbreviated transcription (Latin):
i quos rumor tetigit ipsi iuderint. Satis certe dede¬
coris substinuere ex ea infamia. Crediti eumi sunt
ita rotas axesꝗ quibus turris innitebatur per certos
hommes uiciasse. ut ad primum statun motum tur¬
ris suosideret. hoc satis ad impediendum atꝗ eluden¬
dum illius anni conatum esse uidebatur. ita ut in re¬
liquum tempus inferrebellum Ferdinandus aut nõ
auderet aut non posset: aut minus cõmode posset:
Turrim autem reficere etia si cordi esset: si perfidia so¬
ciorum nõ dissuaderet: si temporis spacium pate¬
retur. tamen rem frumentariam qua maxime la¬
borabat exercitus: nõ permissuram ex istimabant:¬
Siquidem multo exilior expectatuone hominum illa ȩsta¬
te messis fuerat: & exercitus exdimidio erat maior q̃
ꝓ cõmoditate. adeo multitudo ipsa nõ nunq̃ ne uic¬
toria potiamur incausa est ¶Ferdinandus ut lȩtus
ex nauali uitto ria boneꝗ spei ac fiducie plenus cũ iã

Expanded text:
i quos rumor tetigit, ipsi viderint: satis certe dedei quos rumor tetigit, ipsi viderint: satis certe dedecoris sustinuere ex ea infamia. Crediti enim sunt ita rotas axesque, quibus turris innitebatur, per certos homines vitiasse, ut ad primum statim motum turris subsideret. Hoc satis ad impediendum atque eludendum illius anni conatum esse videbatur, ita ut in reliquum tempus inferre bellum Ferdinandus aut non auderet, aut non posset, aut minus commode posset. Turrim autem reficere etiam si cordi esset, si perfidia sociorum non dissuaderet, si temporis spatium pateretur, tamen rem frumentariam, qua maxime laborabat exercitus, non permissuram existimabant:siquidem multo exilior expectatione hominum illa estate messis fuerat, et exercitus ex dimidio erat maior quam pro commoditate, adeo multitudo ipsa nonnunquam ne victoria potiamur in causa est. 3 Ferdinandus ut letus ex navali victoria, boneque spei ac fiducie plenus, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
exturri carbonaria quȩ est inlitore malacȩ cilluc enim
impacte suntꝰ defenderentur. Decem ex omnibus aut
i pugna aut in fuga cum sius remigibus i nautis: mi¬
litibusꝗ atq omni armatura captę sunt. Preterea duȩ
hippaginesi ynitegris equis ornamentisꝗ. nam totidem
ex om̃ni classe cum nem indinare uidissent: oc cu-¬
patis aliis atq satagentibus. fuge se mandauerant. Quas
postea classis portugallensis cum septam oppidum in
angustiis freti positum iuasit. repertas in sicco de.¬
duxit uacuas atq abduxit. ¶ Rex ⁊ ranatensis ubi
accepit ab auxiliaris suis pręlionauali male pugnatu .
quosdam nõ ex infimo loco uiros ex nostris corrumpit
auro. quos sciebat animo alieno a duce esse. Abstmebo
nommnibus eorum. Quos enim nemo procerto peccasse
conuicit: malignum sit a me ueluti certi criminis
condemnari. & quos duxipse putauit sub ticendos:
ego quoq subticebo Uerus ne rumor an fictus fuerit :¬

Expanded text:
ex turri Carbonaria, que est in litore Malace, illuc enim ex turri Carbonaria, que est in litore Malace, illuc enim impacte sunt, defenderentur. Decem ex omnibus aut in pugna aut in fuga cum suis remigibus, nautis, militibus atque omni armatura capte sunt; preterea due hippagines integris equis ornamentisque: nam totidem ex omni classe, cum rem inclinare vidissent, occupatis aliis atque satagentibus, fuge se mandaverant; quas postea classis Portugallensis, cum Septam oppidum in angustiis freti positum invasit, repertas in sicco deduxit in mare vacuas atque abduxit. VII 1 Rex Granatensis ubi accepit ab auxiliariis suis prelio navali male pugnatum, quosdam non ex infimo loco viros ex nostris corrumpit auro, quos sciebat animo alieno a duce esse. Abstinebo nominibus eorum; quos enim nemo pro certo peccasse convicit, malignum sit a me veluti certi criminis condemnari, et quos dux ipse putavit supticendos, egoquoque supticebo. 2 Verus ne rumor an fictus fuerit, i
Abbreviated transcription (Latin):
non tam sagictis ac iaculis q̃ pilis iaculisꝗ gerebatur.
utrisꝗ non modo pro gloria. imperio. libertate uita
ed etram pro religione annitentibus. Addebat n
leues illis stimulos ꝙ in conspectu suorũ ⁊ de eorum¬
quoq salute ac libertate pugnabant. Quos auxilia
diu expectantes desertum iri nefas uidebatur.
Sed hispani ⁊robore numero g religione supiores
magnam multitudinem barbarorũ trucidant pluri-¬
miꝗ in hostilem classem insilientes: passim cedunt.
capiunt. mergunt. aquis late cruore infectis: Tan¬
dem aliquot nauibris expugnatis ceteri effuisa fuga
terram petunt. harenis q proras impingunt. ma¬
lentes uite ꝙ̃ classi fameq consulere Ita uicti atq
exuti quia uictores atq instructi nequibant: grana.¬
tensibus auxilio uenerunt. Lę naues partim̃ ab ipsis
ne a uittoribus retraherentur. concrematę sunt :
partim a nostris quod eas extrahere non pesserit cũ

Expanded text:
non tam sagittis ac iaculis, quam pilis gladiisque gerebatur, non tam sagittis ac iaculis, quam pilis gladiisque gerebatur, utrisque non modo pro gloria, imperio, libertate, vita, sed etiam pro religione annitentibus. Addebat non leves illis stimulos, quia in conspectu suorum et de eorumquoque salute ac libertate pugnabant: quos auxilia diu expectantes, desertum iri nefas videbatur. 10 Sed Hispani, et robore et numero et religione superiores, magnam multitudinem barbarorum trucidant plurimique in hostilem classem insilientes passim cedunt, capiunt, mergunt, aquis late cruore infectis. Tandem aliquot navibus expugnatis, ceteri effusa fuga terram petunt harenisque proras impingunt, malentes vite quam classi fameque consulere. Ita victi atque exuti, quia victores atque instructi nequibant, Granatensibus auxilio venerunt. 11 Ee naves partim ab ipsis, ne a victoribus retraherentur, concremate sunt, partim a nostris, quia eas extrahere non possent, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur non nisi remiges. quo multitudo dissimulet᷑
exclament: ueluti sumpto aĩo quia illi fugere uide¬
antur. Uehementius autem a nostris qui assequi cu-¬
piebant. q̃ ab illis remigabatur: qui & hostes facigari
uolebant nec ipsi cum triremibus pugnam decrectare
si aliter eo quo tenderent peruenire nõ possent. cum iã
prope tribus stadiis nostri abessent. iussi sicut erat consti-¬
tutum clamorem tollunt. Illi omissis remis uela
faciunt: conuersisq proris malacam petunt Nostri¬
quoq item facunt: breuiꝗ tempore a suis remotiores
ꝗ̃ ab hostili terra hostem adipiscuntur.: Tunc ille prout
preceptumerat ne a latere aut a tergo rostris naui-¬
um feriretur q̃tum potest obuersis proris aduersas
proras excipit hymore sagittarũ ad ipsum incursum
utrinq in alteros misso. Mox coniectis ab hispano inquã-¬
cunq dabatur africanorũ nauem ferreis manibus res

Expanded text:
dabitur, non nisi remiges, quo multitudo dissimuletur, dabitur, non nisi remiges, quo multitudo dissimuletur, exclament, veluti sumpto animo, quia illi fugere videantur. Vehementius autem a nostris, qui assequi cupiebant, quam ab illis remigabatur, qui et hostes fatigari volebant nec ipsi pugnam cum triremibus detrectare, si aliter eo quo tenderent pervenire non possent. 8 Cum iam prope tribus stadiis nostri abessent, iussi, sicut erat constitutum, clamorem tollunt. Illi omissis remis vela faciunt conversisque proris Malacam petunt. Nostriquoque item faciunt brevique tempore a suis remotiores quam ab hostili terra hostem adipiscuntur. 9 Tunc ille prout preceptum sibi erat, ne a latere aut a tergo rostris navium feriretur, quantum potest obversis proris adversas proras excipit, imbre sagittarum ad ipsum incursum utrinque in alteros emisso. Mox coniectis ab Hispano in quancunque dabatur Africanorum navem ferreis manibus, res
Abbreviated transcription (Latin):
serere manus cogantur. Etͥiam erant dimidio fere
ꝗ̃ abmitio iuciiores hostibus modo lente remigantes:
atꝗ interim ita pręfectus usserat . circter iam
horam diei secundam cibum sumentes. At maurus
cum ad primum conspectum totius classis aliq̃tum
uela demisiss&: non nibil uel in deliberando uel i
prȩparando se ad bellum cursum repressisset: naui¬
gationem deflectit. eo consilio ut triremes ab aliis
seiungat: quȩ subsidio remorũ carerent. ne cumtot
pariter nauibus sibi sit dimicandum. Eta complicatis
uelis in aduersum pene uentum secundum terram
remigare pergunt. pręfectus cognito dolo. alio inui-¬
cem dolo utendum putat. confestimnq & q̃ maxi¬
me poterat furtim strenuissimum quemꝙ ẽxaliis na¬
iugiis intriremes accitum iubet occulte quiescere:
nauigiaꝗ ipsa de maustria segnius sequi quasi subse¬
qui nequeant: delime cȩteris precipit cum signũ

Expanded text:
serere manus cogantur. Et iam erant dimidio fere serere manus cogantur. Et iam erant dimidio fere quam ab initio viciniores hostibus, modo quiescentes, modo lente remigantes, atque interim, ita prefectus iusserat, circiter iam horam diei secundam cibum sumentes. 6 At Maurus, cum ad primum conspectum totius classis aliquantum vela demisisset nonnihilque, vel in deliberando, vel in preparando se ad bellum, cursum repressisset, navigationem deflectit eo consilio, ut triremes ab aliis seiungat, que subsidio remorum carerent, ne cum tot pariter navibus sibi sit dimicandum. Ita, complicatis velis in adversum pene ventum, secundum terram remigare pergunt. 7 Prefectus cognito dolo, alio invicem dolo utendum putat. Confestimque, et quam maxime poterat, furtim strenuissimum quemque ex aliis navigiis in triremes accitum iubet occulte quiescere navigiaque ipsa de industria segnius sequi, quasi subsequi nequeant; dehinc ceteris precipit, cum signum
Abbreviated transcription (Latin):
tunt qui rem doceat. ¶Pręfectus non ita multis die¬
bus cęteras naues in salum deducit ad eundem forte
quo hostiles erant numerũ. paratisq iam antea rebus
onmibus instruit armatq Ad hec complures onerarias
cum comeatu ampliore. nequando muterdum pro
eo longiuis foret cumꝗ machinis si qua ad mare oppi-¬
da expugnanda essent. Comitabantur aũt has com¬
plura naiugia minora. Chȩc dui postq̃ transitum
obsidere ceperant. expectatum est. Nam uix sexto
die duȩ liburnicę nostrarum quę procul magis ꝙ̃ cȩterȩ
a freto aberant subipsum solis ortum conspicantur elas¬
sem bostium non longius a se q̃ duodeci milibris pas-¬
suum nec a terra ꝙ̃ bis tantum Datoꝙ protinus quod
conuenerat signo: socie uenire festinant. ac transitũ
qua hostium proras tendere uident. occupant. leua¬
tisꝗ armamentis ac suspenisis remis parati expectant :
ut aut retro tendere aue prius ꝙ̃ litori appellant con¬

Expanded text:
tunt, qui rem doceat. 4 Prefectus non ita multis dietunt, qui rem doceat. 4 Prefectus non ita multis diebus ceteras naves in salum deducit ad eundem forte quo hostiles erant numerum, paratisque iam antea rebus omnibus, instruit armatque ad hec complures onerarias cum commeatu ampliore, nequando mittendum pro eo longius foret, cumque machinis, siqua ad mare oppida expugnanda essent. Comitabantur autem has complura navigia minora. 5 Nec diu postquam transitum obsidere ceperant expectatum est. Nam vix sexto die due liburnice nostrarum, que procul magis quam cetere a freto aberant, sub ipsum solis ortum, conspicantur classem hostium non longius a se quam duodecim milibus passuum nec a terra quam bis tantum; datoque protinus quod convenerat signo, socie venire festinant, ac transitum qua hostium proras tendere vident, occupant, levatisque armamentis ac suspensis remis, parati expectant, ut aut retro tendere aut, priusquam litori appellant, con
Abbreviated transcription (Latin):
rat relata nunciat mare obsideri ab hostibus Quot aũt
nauibus in exploratum habere: duas se tantum liburni-¬
cas obiuam obtusse. cęteras putare in occulto esse. socra
nõ dubitare aduabus interceptam ¶hȩc ubi hostis acce¬
pit: nõ per partes sed semel tota classe agendum ducit
Seo diligentius naues instriut ornates ꝙ hispanas iam
m salo esse audiebat. quas fallere totiens intraiectu nõ
poss et ¶At nostrę continius postea diebus prenauigan¬
tes omnem illam aphrice oram ut certius rem explorẽt
comprȩhensisaliquot nauiculariis negociatoribus discũt
accelerari nauuim apparatu quę in inspaniam subsidio
mittantur. Ac duas g uignti triremes iusta magnitu¬
dine ac iusto numero militum: quatuor eadem forma:
uel grandiores cum sexagenis singulas el ectissimis equis
toc explorato nostrę confestim ad suum locum reuerse
lembum iterum cum secundo nuncio ad pręfectum nut¬

Expanded text:
rat relata, nuntiat mare obsideri ab hostibus, quot autem rat relata, nuntiat mare obsideri ab hostibus, quot autem navibus inexploratum habere, duas se tantum liburnicas obviam optulisse, ceteras putare in occulto esse, sociam non dubitare a duabus interceptam. 2 Hec ubi hostis accepit, non per partes, sed semel tota classe agendum ducit, et eo diligentius naves instruit ornatque, quia hispanas iam in salo esse audiebat, quas fallere totiens in traiectu non posset. 3 At nostre continuis postea diebus prenavigantes omnem illam Africe oram ut certius rem explorent, comprehensis aliquot naviculariis negociatoribus, discunt accelerari navium apparatum, que in Hispaniam subsidio mittantur, ad duas et viginti triremes iusta magnitudine ac iusto numero militum, quatuor eadem forma, sed grandiores cum sexagenis singulas electissimis equis. Hoc explorato, nostre confestim ad suum locum reverse, lembum iterum cum secundo nuntio ad prefectum mit
Abbreviated transcription (Latin):
pso esset unum didacum ignominia notare. u
cum omnibus quȩ peccauit hac leui mulctatione de¬
⁊dat. Iam tum apparebat contumaces nõ nullorũ
esse animos eglorie ducis aduersari. Sed inuc eo tem¬
pore opus erat dissimulatione non ira alenitate
non sȩuicia ¶Dum hȩc in mediterraneis aguntur.
prȩfectus classis duas triremes dimittit: quę si quas
in traiectu barbarorũ naues uiderint mtercipiant.
ut quid apud hostes açitur explorent Ille pauci die¬
bus biremes duas maurorũ cursum in hispaniam te¬
nentes nactę ĩs equuntur. Quarum altera quȩ per¬
gere ausa est: cum tota node elusisset: demum al¬
bente cęlo inpocestatem triremium uenit . & se cum¬
socia missas dicit nunciatum quam ad diem pręsidium
expectaretur. pertontatumꝗ utrum semet rex granaten¬
sis micti auxilia uellet. an quod tutus per partes & fur¬
tim. Altera uero conuersa uelificatione eo unde uene¬

Expanded text:
ipso esset, unum Didacum ignominia notare, ut ipso esset, unum Didacum ignominia notare, ut cum omnibus que peccavit hac levi multatione decidat. Iam tum apparebat contumaces nonnullorum esse animos et glorie ducis adversari. Sed huic eo tempore opus erat dissimulatione, non ira, et lenitate, non sevicia. VI 1 Dum hec in mediterraneis aguntur, prefectus classis duas triremes dimittit que, siquas in traiectu barbarorum naves viderint, intercipiant, ut quid apud hostes agitur, explorent. Ille paucis diebus biremes duas Maurorum cursum in Hispaniam tenentes nocte insecuntur. Quarum altera, que pergere ausa est, cum tota nocte elusisset, demum albente celo in potestatem triremium venit et se cumsocia missas dicit nuntiatum quam ad diem presidium expectaretur, percontatumque utrum semel rex Granatensis mitti auxilia vellet, an, quod tutius, per partes et furtim. Altera vero, conversa velificatione, eo unde vene
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue prȩde spe ꝙ crederet eos aurum ferre. Aue¬
siue ulciscende miuriȩ alicuius gratia siue alterius per¬
suasu inuictoris inuidiam ¶Eum reuersus Ferdinan¬
dus cum ad penam deposceret ac primos sociorũ. inter¬
ponebant pleriꝗ preces ut ueniam daret. Quorum
aliqui eo impensius absolutum optabant: ut inuidiã
in terdinandum conflarent: qui tantum captuoꝵ
e manibus dimisisset. Hoc aũt negante se ueniam
dare posse: nisi fama periclitari uellet ac fidem data
rupisse. responsum est a multis partibus non ꝑmissur
epercitum sangume christranorum canibuę illis paren¬
tari: resꝗiamad seditionem spectabat. Perdiandus
qui stiret multos ad esse qui iuiderent: multos qui
odissent multos qui ob factiosam potentiam nõ possent
a se ut pote recenti duce inofficio teneri: pronim¬
ciauit Didacum sotiosꝗ se donare quulem capitis nn¬
punitate. sed non tamen crimme absoluere: ac q̃tũ

Expanded text:
tis, sive prede spe, quia crederet eos aurum ferre, sitis, sive prede spe, quia crederet eos aurum ferre, siciscende iniurie alicuius gratia, sive alterius persuasu in victoris invidiam. 9 Eum reversus Ferdinandus cum ad penam deposceret ac primos sociorum, interponebant plerique preces ut veniam daret: quorum aliqui eo impensius absolutum optabant, ut invidiam in Ferdinandum conflarent, qui tantum captivorum e manibus dimisisset. Hoc autem negante se veniam dare posse, nisi famam periclitari vellet ac fidem datam rupisse, responsum est a multis partibus, non permissurum exercitum sanguine christianorum canibus illis parentari, resque iam ad seditionem spectabat. 10 Ferdinandus qui sciret multos adesse qui inviderent, multos qui odissent, multos qui ob factiosam potentiam non possent a se, utpote recenti duce, in officio teneri, pronuntiavit Didacum sociosque se donare quidem capitis impunitate, sed non tamen crimine absolvere, ac, quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
illme arcete subruente turrim: mtra tricesimum
diem ex quo die obsidere ceptum est deditionem fa¬
cere coguntur: ut cum biis uestibus demigrent. Erãt
aut ad tria milia pro nuisciu sexus etatisq̃. Urbs nui-¬
litibus in pręcium laboris Quulnerum diripienda
conceolitur: Transcribunturq ibi incolę: eisꝙ ager
prineanus peganus zaranus prociuusꝗ conditione
ac merito diuiditur sedita ut nemo qui agarenã
linguam tener& pro colono ad muteretur: ne quan¬
do sermonis oomercio christianis ac barbaris interce¬
deret consuetudo. quippe ad proditionem facillima
occasio. ¶tlos granatam uersus abeuntes & prop¬
ter uxores. par uulosꝗ liberos at senes. tarduis iter
facientes didacus denianus adelictus compata omni
Almugaueorum manu: de quo genere hominum po-¬
stea dicemus pnofectus a castris setanilii quȩ aberant
decem milibus passuum: assecutus est mn angustiis
quibusdam: & ad unum omnes occidit. siue odio gen¬

Expanded text:
illinc ariete subruente turrim, intra tricesimum illinc ariete subruente turrim, intra tricesimum diem, ex quo die obsidere ceptum est, deditionem facere coguntur, ut cum binis vestibus demigrent. Erant autem ad tria milia promiscui sexus etatisque. Urbs militibus in pretium laboris et vulnerum diripienda conceditur. Transcribunturque ibi incole eisque ager Prineanus, Peganus, Zaranus pro cuiusque conditione ac merito dividitur, sed ita ut nemo qui agarenam linguam teneret pro colono admitteretur, nequando sermonis commercio christianis ac barbaris intercederet consuetudo, quippe ad proditionem facillima occasio. 8 Hos Granatam versus abeuntes et propter uxores parvulosque liberos ac senes tardius iter facientes, Didacus Denianus Adelittus, comparata omni Almugaveorum manu, de quo genere hominum postea dicemus, profectus a castris Setanilii, que aberant decem milibus passuum, assecutus est in angustiis quibusdam et ad unum omnes occidit, sive odio gen
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosum. quippe ab eoloco ex pugnanda urbs erat.
qua tantũ aditur. qui locus nõ minus celso muro ac
turribus q̃ reliquus ambitus amme tutus est ¶Inte¬
rea cum turris. musculi umee cętereꝙ machinę ut
cuiꝗ datum negocium est fiunt. Ferdinandus prę¬
ter quo trdianas expeditiones cum eadem copiarui
parte cum qua uenerat. oppida duo prineam spe¬
gum paucis diebus expugnat. Erant enim parua¬
Tum oppidum zaram aggressus positis ante portas ca-¬
stris asperrume oppugnat. magnoq cum periculo mul¬
tisꝙ cum uulneribus quotidie dimicabatur. gutring nõ¬
nulli cadebant cum nostri primum replere fossag
demde arietibus muros subruere: postremo scalas
adinoriere: illi contra his omnibus nostros prohbere
niterentur: nec nisi tormentis res atꝙomni genere
missilim agebatur.Sed oppidani tinctis ueneno sa¬
gictis utentes: nostros ad usum ueneni uicissim com¬
pulerunt. Tandem lunc machinis discussa muni pte

Expanded text:
laboriosum, quippe ab eo loco expugnanda urbs erat; laboriosum, quippe ab eo loco expugnanda urbs erat; qua tantum aditur, qui locus non minus celso muro ac turribus, quam reliquus ambitus amne tutus est. 6 Interea cum turris, musculi, vinee cetereque machine, ut cuique datum negocium est, fiunt; Ferdinandus, preter quotidianas expeditiones, cum eadem copiarum parte cum qua venerat, oppida duo, Prineam et Pegum, paucis diebus expugnat: erant enim parvaTum oppidum Zaram aggressus, positis ante portas castris asperrime oppugnat magnoque cum periculo, multisque cum vulneribus quotidie dimicabatur, et utrinque nonnulli cadebant, cum nostri primum replere fossas, deinde arietibus muros subruere, postremo scalas admovere; illi contra his omnibus nostros prohibere niterentur, nec nisi tormentis res atque omni genere missilium agebatur. Sed oppidani tinctis veneno sagittis utentes, nostros ad usum veneni vicissim compulerunt. 7 Tandem hinc machinis discussa muri parte,
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝗ tẽptantur Quelut exarmantur & nostrę ratio-¬
nes in discrimen perniciemq deducunt: ut postea re
ipsa comꝑtum est ¶His confectis Ferdmandus cum
reliqua parte exercitus uenit ad castra quȩ erant
posita ad setaniliũ. quod oppidum m media conualle
imminentibus utrinq rupibus collibusꝗ despicitur
ab utroq tamen latere extra teli iactum. Sucet in de¬
presso loco sedeat. tamen mnȩdita alig̃tulum ⁊circũ¬
cisa petra situm est. ꝑlumine cuius idem quod ip-¬
sius oppidi est nomen petrę radices subluente pene
circumfluũ : Deniꝗ & natura Eopere ȩgregie mu-¬
nitum ad orientem Granatę uergens Et iam̃ appete¬
bat solsticium estiuũ. Multum enim temporis iexegis
apparandis. consiliis habendis. rebus componendis ex-¬
tractum erat ¶Tbi prositu loci qm̃ cęteris tormentis
parum profici uidit ferdinandus. turrem quȩ muro
admoueretur excitare pistituit: magnum opus B

Expanded text:
runque tenptantur et velut exarmantur, et nostre ratiorunque tenptantur et velut exarmantur, et nostre rationes in discrimen perniciemque deducuntur, ut postea re ipsa compertum est. 4 His confectis, Ferdinandus cum reliqua parte exercitus venit ad castra que erant posita ad Sitanilium. Quod oppidum in media convalle, imminentibus utrinque rupibus collibusque, despicitur; ab utroque tamen latere extra teli iactum, et quod licet in depresso loco sedeat, tamen in edita aliquantulum et circuncisa petra situm est, flumine, cuius idem quod ipsius oppidi est nomen, petre radices subluente pene circunfluum; denique et natura et opere egregie munitum, ad orientem Granate vergens. 5 Et iam appetebat solstitium estivum: multum enim temporis exequiis apparandis, consiliis habendis, rebus componendis extractum erat. Ibi pro situ loci, quoniam ceteris tormentis parum profici vidit Ferdinandus, turrim, que muro admoveretur, excitare instituit: magnum opus et
Abbreviated transcription (Latin):
ros hostes suspitatur intersepit interciditue. pręsi¬
dia disponit. opida castellaq fossis aggeribus. propu-¬
gnaculis. turribus. stationibus munit: ommniꝗ gtor¬
mentorum ⁊ telorum genere: instruit ¶Nostro aut̃
imꝑatori maiorem multobelli molem fore. si trans¬
marina mittantur auxilia uidenti: prima curarp
fut dassem cemparare atq eam ad rationem tempis
instructam hr̃e. Itaꝗ epistopum palentinum & lauren¬
tium guarem magistrum sancti iacobi A generũ eius
Garsiam fernandum secundum a magistro quem ma¬
gnum cõmendatorem uocant cum maxima copiarũ
parte premitit. Ipse Ispali ad maturandam lassem
aliquet dies consumit quid facientium sit prefectũ
is fiit Loannes henrixdocet. Summa hȩc fuit non
minus pecuniam ad hostes q̃ equos arma milites sub-¬
ueh prohiber& Nam ins conpora aduersariorũ ar-¬
mantur. uiresq adduntur. illa nostrorũ animi ple¬

Expanded text:
ros hostes suspicatur, intersepit intercidit ve, presiros hostes suspicatur, intersepit intercidit ve, presidia disponit, oppida castellaque fossis, aggeribus, propugnaculis, turribus, stationibus munit, omnique et tormentorum et telorum genere instruit. 3 Nostro autem imperatori maiorem multo belli molem fore, si transmarina mittantur auxilia, videnti, prima curarum fuit classem comparare atque eam ad rationem temporis instructam habere. Itaque episcopum Palentinum et Laurentium Zuarem magistrum sancti Iacobi et generum eius Garsiam Fernandum secundum a magistro, quem magnum commendatorem vocant, cum maxima copiarum parte premittit. Ipse Ispali ad maturandam classem aliquot dies consumit; quid faciendum sit, prefectum – is fuit Ioannes Henrix – docet. Summa hec fuit, non minus pecuniam ad hostes, quam equos, arma, milites subvehi prohiberet. Nam his corpora adversariorum armantur viresque adduntur, illa nostrorum animi ple
Abbreviated transcription (Latin):
lectum ducem Ferdinandum comꝑit: uel magis
timuisse dicitur. ꝙ non per alium ut rex fuerat: sed per
se esset bella gesturus. illoq ętatis ac uiriũ flore ostentatu-¬
rus uirtutem quo ad posset per occasionem. ut se dignu
auo. dignum patre. dignum fratre dignum etiam regno
iudicaret: ãnixurus quoq ut sibi & auctoritatem ⁊ po-¬
tentiam comparet. Igitur ad transmarinos reges mutit
ut primo quoꝗ tempore traiiciant auxilia g omni hu-¬
mana ope iuuent hspanam circumcisionem i aduer¬
sus incredibilem diristianorum multitulmem In
ea emm re positum detus generis religionisq. ne aut
in seruitutem redigantur aut sacra ni trucidari ma¬
lme mutare eogantur. Et enim luinc regem transma¬
nini sacrosactum &sentiunt ꝯnominant. ꝙ protutela
religionis o ppositus est contra uim christianã in cer¬
uicibus suis iminentem. Ipse q̃ maximas potest equi-¬
tatus peditatusꝙ copias cogit. omnes aditus qua uentu¬

Expanded text:
lectum ducem Ferdinandum comperit, vel magis lectum ducem Ferdinandum comperit, vel magis timuisse dicitur, quia non per alium, ut rex fuerat, sed per se esset bella gesturus, illoque etatis ac virium flore ostentaturus virtutem quoad posset per occasionem, ut se dignum avo, dignum patre, dignum fratre, dignum etiam regno indicaret; annixurusquoque, ut sibi et auctoritatem et potentiam compararet. Igitur ad transmarinos reges mittit, ut primoquoque tempore traiiciant auxilia, et omni humana ope iuvent hispanam circuncisionem adversus incredibilem christianorum multitudinem. 2 In ea enim re positum decus generis religionisque, ne aut in servitutem redigantur aut sacra, ni trucidari malint, mutare cogantur. Etenim hunc regem transmarini sacrosanctum et sentiunt et nominant, quia pro tutela religionis oppositus est contra vim christianam in cervicibus suis imminentem. Ipse quam maximas potest equitatus peditatusque copias cogit, omnes aditus qua ventu