comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑmiat. aut ꝯfirmet io quo
cam stipiois aut ꝯfirmauit. aut
resoluet.
anu̾onulla sit donato et magis
puco ñ int̾clictũ heẽmaxie sinr̃
ip̃ius cãm ꝓfecta c̃. Nam et pap
ł.iiii. i⁊ scripsit. uecturas uxoris
et ministroꝵ eius uirumitinis.
sin c̃a datas repete ñ posse. Tuic
aũt fuisse uideturum ea et cu
uxor ad iuitũ ꝑu̾enit. nec int̾esse
analiquid de uẽctuns in cõtra¬
nat qui nect̃us hoñib sũcc̃urrit
stic̾it. ħ reuocand̾ ñ ẽ. ¶ Si uxor
uiro dotẽ ꝓmifit et dotis usuras
sũ dubio dicend̃ t̃ cu pet̾e usur¬
as posse qr ñ ẽ ista donato cũꝓ

Expanded text:
aut peremat aut confirmet, id quoque causam stipulationis aut confirmabit aut resoluet. an uero nulla sit donatio? et magis puto non interdictum hoc, maxime si ipsius causa profecta est. nam et Pap scripsit vecturas uxoris et ministeriorum eius virum itineris sui causa datas repetere non posse: iter autem fuisse videtur viri causa et cum uxor ad virum pervenit. nec interesse, an aliquid de vecturis in contranat, qui necessariis oneribus succurrit. stiterit, hoc revocandum non est. Si uxor viro dotem promiserit et dotis usuras, sine dubio dicendum est peti usuras posse, quia non est ista donatio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
deaturꝙ int̾ t̾minos ipe posse¬
torem.an exempto iudito te¬
neatur. Tum ħ gen̾aladie
cto tencatur ad ca que spauter
nouit quendidit nec excepit.
ptin̾e nͥ debeat nec auoqnem¬
ꝓtor capiatur qui fortasse sis
cognoniss urempturus no
eẽt᷑ ur minoris empturus ẽet
sictioratus de loco cto fuisset.

Expanded text:
d intra terminos ipse possetorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter novit qui vendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alioquin emptor capiatur, qui fortasse, si hoc cognovisset, vel empturus non esset vel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset:
Abbreviated transcription (Latin):
gessit utilem ẜuianam dari sͥ
no recte desid̾auit sit̃ possid̾at.
ei ꝑtone doli defenditur. ¶Cũ
uenditor nũata sibi ꝑte p̾cu pͥ¬
dium q uenierat pignori. Accep¬
iss ac postea residimi p̾ciũ ẽptori
litt̃is ad eũ missis donass eoq
defuncto donatom qboda mod
fiscũ frustͣ pete̾ p̾diũ ꝗ succestat
in locũ uenditoris apparuit. cũiꝰ
pignoris solutũ ẽc pactũ prima

Expanded text:
gessit, utilem Servianam dari sibi non recte desiderabit: si tamen possideat, exceptione doli defenditur. Cum venditor numerata sibi parte pretii praedium quod venierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum uenditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima
Abbreviated transcription (Latin):
imulier postqmͣ hr̃s ex¬
tint᷑ põst etatem. abstinendi
cã mintegrum restituta fue¬
rit. Euos hrditanios ex fidris¬
misso. ab carecte manumissos:
cogendi .xx. arẽos plib̾tate
retinenda dependẽ qͣmͣ iire õp¬
timoꝯsecuti uidẽturnam et. si
ꝗdam ex creditorib pecuiam
suam añ restitutõm ab ea rec

Expanded text:
mulier, postquam heres extitit, propter aetatem abstinendi causa in integrum restituta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos rcogendi uiginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
p̃side ex aspectu corporis falso
ꝓbauit ꝑfectam etatem. cura¬
tores cum intellexissent ẽẽ mi
scenti pecunie debite eas ma
ieꝯsumpsit quero cuius sit
uunt lib̾r̃ti ipo iureñ debent
it̾m ꝯueniri plane curatoreᷤ
qui scientes eum minorem
pecumas debitas. et debebut
ħ nominc ꝯuenin. Qd si et
ipi decreto p̃sidis credrount.
etadministrare cessauerunt.
nł ⁊̃ rõnes reddidunt. simileᷤᷤ
sunt cet̾is debitorib. ĩoq ñ
conueniuntur.

Expanded text:
praeside ex aspectu corporis falso probauit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minscenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit uerunt, liberati iure ipso non debent iterum conueniri. plane curatores, qui scientes eum minorem pecunias debitas et debebunt hoc nomine conueniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessauerunt uel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conueniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Situtoris iussu suo pup¬
illi creditum sit putosi exuti¬
utate pupilli fu̾it creditumi
pupillũ ee dandam accõm qd
iussit tutor. ¶SSi iussudm̃ an¬
cilie urussu pr̃is filie creditũ
sit. danda ẽ meos ꝙ uissũactõ.
Si iuissu meocum alieno suo

Expanded text:
um. Si tutoris iussu seruo pupilli creditum sit, puto, si ex utilitate pupilli fuerit creditum, in pupillum esse dandam actionem 'quod iussit tutor'. Si iussu domini ancillae uel iussu patris filiae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio. Si iussu meo
Abbreviated transcription (Latin):
prare debuit qr extimatũ acce¬
pit ħ ũba sunt et ꝓ socio erit
accosi mõ societatis ꝯtͣhende
tam pascenda data sũt qm̃uis
extimata.Quidã sãgatiam
negotiatom choierunt. alt̾ ex
ħus. ad m̃ces comꝑandas pro¬
fectus ĩ latrones incidit. suãq

Expanded text:
are debuit, qui aestimatum accepit. haec vera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamvis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmune pascend̾.aut agnim
pollicitatori dam inꝯmune.
querendis fructib in mirum
oꝑe arͣtis ẽ uelam̃tumsoꝵ si rei
ꝯmunis socius nocuit mag¬
is. admittit culpam quor ue
nire. ¶ Dampna que inprude¬
tib actidunt ħ est damꝑna
fatalia socu ñ cogentur prare.
Io si pecus extimatum datu
sit et idlatrocimnio aut ĩcendio
pierit ꝯmine dampnum est.
Sinich dolo aut cupa. iccidit¬

Expanded text:
mune pascendum aut agrum politori damus in commune quaerendis fructibus, nimirum operae artis est velamentum. quod si rei communi socius nocuit, magis admittit culpam quoque venire. Damna quae imprudentibus accidunt, hoc est damna fatalia, socii non cogentur praestare: ideoque si pecus aestimatum datum sit et id latrocinio aut incendio perierit, commune damnum est, si nihil dolo aut culpa accid
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit. ¶ Etiam si maxie
argentarie societas. inita est
ꝙ quisq tm̃socius ñ exargen¬
taria causa q̃sũt. id.adꝯmun¬
Ionem ñ ꝑtire exploratuiuns

Expanded text:
rescripsit: "etiamsi maxime argentariae societas inita est, quod quisque tamen socius non ex argentaria causa quaesiit, id ad communionem non pertinere explorati
Abbreviated transcription (Latin):
ec ꝑub̾os suos rẽsuaz
maturius acuratorib recip¬
iant ꝙ enim iõgib cauecur.
dut singulian ꝑsingulos
liẜos remittanturad honorẽ
ꝑtiñe diuus seĩus ait ñ. ad rẽ¬

Expanded text:
er liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cauetur, ut singuli anni per singulos liberos ‹r›emi‹t›tantur, ad honores pertinere diuus Seuerus ait, non ad re
Abbreviated transcription (Latin):
solui ñ poss ꝓotorem eiuscãm
hũdam.Amplius ⁊ sub cõ¬
ditõe creditorem putabat cue¬
dum adu̾sus eum cui postea
quicqͣm deb̾i ceꝑit. si mo ñ ea
dc̃o sit que ĩnuito debitore

Expanded text:
solvi non posset, potiorem eius causam habendam. Amplius etiam sub condicione creditorem tuendum putabat adversus eum, cui postea quicquam deberi coeperit, si modo non ea condicio sit, quae invito debitore
Abbreviated transcription (Latin):
dem iure fort uenditam dom¬
fsuram ẽẽ emptori dictum ẽ
qnͣti infula locata c̾. t̾m emp¬
sulam totam imo noĩe locaue¬
ris et amplioris ꝯductor loça¬
u̾it et inuendenda insula m̾c¬
edem emptoris accessuramẽe
dix̾is. ad accedet᷑ ꝙ tibi tocius ĩ¬
siue conductor debebit. ¶Si
eum fund uẽcliclisti in quo
sepulcrũ husti nec noĩatim
tibi sepuicrũ excepisti.ꝓarũ ẽ
eo nomine cantũ pauł mini¬
mesi m̃o in sepulcrũ it̾ publi¬
cum transit ¶ Si h̃itatorib h̃¬
tato lege uendit̃onis icͣsepta
est i om̃ib in ea bĩtantibus
ep̾t̾ dominũrecte recepta hira¬
tio ẽst.Pauł. imosi cui mnea
insula qm uendiois gratis
hitat̃om ded̃is et sic receꝑis hĩ¬
tatorib aut in qmͣ quissq di¬
em conductũ ht. parũ cauis.
Noĩatim enim dehus recipi
oportuit.Itaq eos hĩtatores
emptor insule hitatõm imp

Expanded text:
dem iure fore uenditam domssuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum empsulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum uendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepist‹i›, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis: 'habitatoribus aut quam quisque diem conductum habet', parum caueris nominatim enim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor insulae habitatione imp
Abbreviated transcription (Latin):
iudito ꝯsequinsi instra de ꝙ¬
bus quereretur exilxantuspͥ
dium extimatum in dotẽ a
pr̃e filic sue noĩc datum obli¬
gatum creditori dep̾henditur.
Quesitũ ẽ anfilius qui brdit¬
atem pr̃is retin cum ab ea sefi¬
lia abstinuiss. dote ꝯtemptai
uenditorem et emptorẽ mili¬
tie itaconuenit ut saiariũ qd
debebatur.ab illa ꝑsõa empcori
cedet. Quesitum ẽ empcor
militie qmͣ qnͣtitatem.a quo ex
arias eo nomine qͣs hr̃et pr̃are
debe/ añ domum mari miunct¬
am molib iactis piram ꝯstit¬
unit. et un ab co possessa domus

Expanded text:
onsequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta,uenditorem et emptorem militiae ita conuenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo earias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus
Abbreviated transcription (Latin):
reditor fund̾ sibi ob¬
ligatum cuius ꝙyrog̃pha trib¬
utorum adebitore retro soluto¬
rum ap̃ se depoĩta hẽbat uẽdi¬
dit menio ea lege ut si ꝗd trib¬
utorum noie debitum eẽt ẽp¬
cor solu̾et. Idẽ fund: ob cãm
eoꝵ tributoꝵ q̃ iam soluta erãt
aconductore saltus inquo idẽ
quo eniit et p̾cium soluit.
Quesitum e an empti uidit᷑o
uraliq̃ accõne emptor auend¬

Expanded text:
reditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Lemis et michi pignori dede¬
ris ac p̾cario roginis. deinde
me dñs h̾rdem institiut desin
pigir ẽs et sola p̃cani rogato
suꝑerit iõcir̃co nsucapio tua.
cumad diem pecuniam no
solu̾etur. ratem influine su¬
Aauctoritate detinuit. postea
flim̃ creuit. et ratemabstulit
si iuito ratiario retinuisset.
eius ꝑiculo ratem fuisse uendi.
S si debitor sua uoluntate cõ¬
dẽssiss ut retiñet. culpamdu¬
creditori futum faciat libum
ẽ debitori ẜuum ꝑnore dedi¬
tone relmquere. ¶Q sisciẽs
furem pignori michi deterit
et si ꝑatus fu̾it ꝓnoxe dedcoe.
ap̃ me relinquere. nicħomin¬
me h̾iturum pignoraticiam

Expanded text:
eris et mihi pignori dederis ac precario rogaueris, deinde me dominus heredem instituerit, desinet pignus esse et sola precarii rogatio supererit: idcirco usucapio tua icum ad diem pecunia non solueretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen creuit et ratem abstulit. si inuito ratiario retinuisset, eius periculo ratem fuisse respondit: sed si debitor sua uoluntate concessisset, ut retincreditori furtum faciat, liberum est debitori servum pro noxae deditione relinquere: quod si sciens furem pignori dederit, etsi paratus fuerit pro noxae dedito apud me relinquere, nihilo minus habiturum me pignerat
Abbreviated transcription (Latin):
nes suas tibi prestet.
scquestrum ñ nisi plures dep¬
oñe possunt ¶ Nam cunc id
sit. cum aliqua res in controu̾¬
siam deducitur Ita ħ caum
solidum unusquisq uidetur
munem plures deponunt.¬
Nͥ ei depo̾ite ꝓprietas ap̃ depo¬
nẽ tem man. s et̃ possõ nisi
ap̃ sequestrem depõita ẽ nam
tunc demum sequester possi¬
det ¶d emmagitur ea deposi¬
cone ut neutnus possõnisi
id tempus procedat.
incendii ruine naufragũ cã
depoitum ẽ in pr̾dem de dolo
mortui accio et pro brditar¬
ia accõne portone et insimp¬
lum et intra annum quoq¬

Expanded text:
nes suas tibi praestet.sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controuersiam deducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque uidetur rem communem plures deponunt.Rei depositae proprietas apud deponentem manet: sed et possessio, nisi apud sequestrem deposita est: nam tum demum sequester possidet: id enim agitur ea depositione, ut neutrius possessioni id tempus procedat. incendii ruinae naufragii causa depositum est, in heredem de dolo mortui actio est pro hereditaria portione et in simplum et intra annum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cti obstet respondeo. Si ex solu̾e¬
dis ex more usuris ꝑ t̃anta tẽ¬
pora mora ꝑ debitore ñ fuit po

Expanded text:
cti obstet. respondi, si exsolvendis ex more usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, po
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Cummiles qui usuca¬
piebat decessit et prs ipleuit
usucapionem. eqͣuũ ẽ rescindi
ꝙ postea usucaptum ẽ ut eadẽ
in hrdib quiinusucapionem
succedunt suanda sint qr poss¬
is ꝗ rei. pu. ca ab fuit usuceꝑit.
et post usucapionealienauit
remrestituto faciendã erit et
lic sine dolo. abfint et usuceꝑ¬
it lucro eius occurri oportet.
Iteͣmexͣ reliquis omib causis
restituto facienda erit. ułiti

Expanded text:
um.Cum miles qui usucapiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, servanda sint: quia possis, qui rei publicae causa afuit, usucepit et post usucapionem alienaverit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.d estitisse is indetur noꝙ
distulit. s quiliti renutiauit
in totum. desist̾e enim est de
neg̾o abstine ꝙ̃ calũꝑmãdi
animonstitu̾at. ¶Plane si
quis cognita rei u̾tate suum
negotium deseriut nolens in
litem improbam ꝑseuerare ꝙ̃
calumpnie c̃a ñ instituerat. is
desticisse ñ uidetur.

Expanded text:
.Destitisse is uidetur non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseuerare, quam calumniae causa non instituerat, is destitisse non uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
giosum locum face̾ ñ possunt.
int̾dicto tñ de mortuoinfendo
utilit᷑ agunt utputa cõminꝰ
ꝓprietatis sim̾fund cuius fru¬
ctus alienus ẽ mortuũ ĩferat
aut infere uelit. n facit iustu¬
sepulcrimis si ꝓhibeatur uti¬
lit̾ int̾dicto quo de iure dñii
quenitur: aget. Eademq sunt
insocio quimfund̃ ꝯmunc
inuito socio mortuũ inferre
nult. Namp̃t᷑ publicam utili¬
tatem ne insepulta cadaucra
iac̾ent: strictam rõm insuper
habemus que ñ nqm. mamb̃

Expanded text:
giosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fundum, cuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intusepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, aget. eademque sunt in socio, qui in fundum communem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera iacerent, strictam rationem insuper habemus, quae nonnumquam
Abbreviated transcription (Latin):
si soco si mortuus sit. filio quo
de fimcto totum suobrdieod¬
atur. benigna int̾pretatone po¬
test defendi utilemstiplomẽc.
a filio dos petetur. ab alio u̾o
qm̃ filio hr̾de ut dos peteretur
excepcone conuentoĩs fulius
tuendus erit. quippe hrdi nr̃o
cau concessum ẽ. Nec quͣicqm
obstat quominus c̾ce ꝑsone
sihrs erit sibi cau̾i possit. Q n
id̃ et incet̾is hr̃dib cau̾etur.

Expanded text:
si mortuo, filio eius, si filio quoque defuncto totum suo heredi reddatur, benigna interpretatione potest defendi utilem stipulationa filio dos peteretur, ab alio vero quam filio herede ut dos peteretur. exceptione conventionis filius tuendus erit, quippe heredi nostro cavere concessum est, nec quicquam obstat quo minus certae personae, si heres erit sibi, caveri possit, quod non idem et in ceteris heredibus cavetur
Abbreviated transcription (Latin):
O. Et post edictum pempto¬
num impetͣtum. cum dieseiꝰ
suꝑueñit tunc ab sens citari.
dr et siue respondit siue ñ resꝑ¬
onditagetur cã. et ꝓnũtiabit᷑.
uł absens siboãm cãm hũit
uincet ¶Q si is qui edictum
pemptoriũ impetrauit. absit
diecognitonis. is u̾oadu̾sus
quem impet̃tum ẽ adsit. tũc
cutũducendum erit edictum
anamplius rẽusꝯuenin pos¬
¶Sciendum c̃ ex pemptorio edi¬
cto. ab sentem ꝯdempnatum.

Expanded text:
 Et post edictum peremptorium impetratum, cum dies eius supervenerit, tunc absens citari debet: et sive responderit sive non responderit, agetur causa et pronuntiabitur, um uincet.Quod si is qui edictum peremptorium impetrauit absit die cognitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum an amplius reus conueniri posSciendum est ex peremptorio absentem condemnatum
Abbreviated transcription (Latin):
tio re ñ secuta in quo ꝓclinior
sum et io si mortuus ẽ stich
repet̾e põssũ ꝙ iꝯ cibi dedint
micħ stichum dãres finge. a¬
lienum ẽe stichũ. s tẽen ti
eum tͣdidisse. repec̾e ate pecu¬
niam popo qr hoĩem accipiẽ¬
tis ñ fecisses ¶ Et rursus si
tuns eẽt stichus et ꝓ euctõe

Expanded text:
e non secuta? in quod procliuior sum: et ideo, si mortuus est Stichus, repetere possum quod ideo tibi dedi, ut mihi Stichum dares. finge alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est Stichus et pro eu
Abbreviated transcription (Latin):
ntinisq ob rem igitur hone¬
stam dat̾imnata repeti pot̾ sire
Qd̃ sitmpis cã acc̃ipͣiẽtis fu̾it
⁊ si res sccuta sit. repeti potest.
¶p̃. Utputa dedi tibinc sacri¬
iegͥ facias. ne fuitũne ho¬
minem occidas in q̃ͣ spẽ nił.i
scribit. si tibi dedo ne homine
occidas cõdici posse. Item si tͥ
poĩt̾am ap̃ ceułut instr̾m mͥ¬
eq̃ s hic q̃uo crim̃ contranit.
indicem enim corrumpe uͣ¬
cipientis cuipitudo u̾saturñ
posse repeti dic̃im: neluti si pe¬
ctuniadetur ut male iudicct᷑¬
timis̃t. ursi quis inadult̾io
dep̾hensus redemit se cess.it
Quociẽs aũt solius accipien¬
cis curpitudoñsaturcelẜ. ut¬
quam enim turpit̃ fac̾e q sit
metris. ntupit᷑. iccipe cum sit
meretus. ¶Si tibi inditim
dedõ. ut fugitinum incumin.¬
dices. uł furem ierũ mearũ.
ñ pot̾it rẽpeti ꝙ datum ꝙ̃nec
enm cmpit᷑ accepisti. ¶ Qd̃¬

Expanded text:
tem. Ob rem igitur honestam datum ita repeti potest, siQuod si turpis causa accipientis fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest.tum. ut puta dedi tibi ne sacrilegium facias, ne furtum, ne hominem occidas. in qua specie Iulianus scribit, si tibi dedero, ne hominem occidas, condici posse: Item si tibi positam apud te uel ut instrumesse: sed hic quoque crimen contrahit iudicem enim corrumpercipientis turpitudo uersatur, non posse repeti dicimus: ueluti si pecunia detur, ut male iudicettum sit, uel si quis in adulterio deprehensus redemerit se: cessat Quotiens autem solius accipientis turpitudo uersatur, Celsulam enim turpiter facete, quod sit meretrix, non turpiter accipere, cum sit meretrix. Si tibi indicium dedero, ut fugitiuum meum indices uel furem rerum mearum, non poterit repeti quod datum est: nec enim turpiter accepisti. q
Abbreviated transcription (Latin):
gorumlib̾atur. ¶Siluam ce¬
duam ⁊ n intempestiue cesasit.
infructu ee ꝯstit sicut olea lect¬
cesumm fructu est.
Bmp̃. Simich̾ et tibi a sempro¬
nio et mutio br̃dib nsufruct᷑
legatus sit ego in ꝑtẽ sempro¬
nuquadrantem in ꝑtẽ mucũ
alt̾um quadrantem Hẽbo tu
item mutriusq ꝑte eoꝵ qua

Expanded text:
orum liberatur. Siluam caeduam, etiamsi intempestiue caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatcaesum in fructu est.m. Si mihi et tibi a Sempronio et Mucio heredibus usus fructus legatus sit, ego in partem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque parte eorum qua
Abbreviated transcription (Latin):
epłam et subscripconem statuit
uł cognoscens decreuit. urdepla¬
no in t̾locutus ẽ. uł eclicto p̾cepit.
legem ẽe constat heesunt quãs
uulgo constitutõnes. appłłam:
Diane exhiis quedam sunt ꝑs¬
onales quenecad exemplum tra¬
hũtur.nam q̃ princeps. auciuob
rogauit ur sicuisine exemplo
fubuenit. ꝑsonam ñ egreditur.
P. In reb nouis constituẽdis.
enidens ẽe utilitas dut receda¬

Expanded text:
am et subscriptionem statuit uel cognoscens decreuit uel de plano interlocutus est uel edicto praecepit, legem esse constat. haec sunt quas uolgo constitutiones appellamus. Plane ex his quaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: nam quae princeps alicui ob rogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egreditur.. In rebus nouis constituendis euidens esse utilitas debet, ut receda
Abbreviated transcription (Latin):
Ennog̾. Cumigitur hoĩnum
cam om̃e ius ꝯstitutũ sit. primo
de ꝑsonarum statuac post de ce¬
tis ordinem edicti ꝓpetiu secuti.
et hiis ꝓximos atq ꝯuinctos. ip¬

Expanded text:
. Cum igitur hominum causa omne ius constitutum sit, primo de personarum statu ac post de ceteris, ordinem edicti perpetui secuti et his proximos atque coniunctos ap
Abbreviated transcription (Latin):
ñis adũsiss si ita datum ess
nt in siłi resolui poss ꝯduccorẽ
culpam dũtaxat.debe namĩ re
que utriusq ca contͣhetur cul
alicui primũ reddẽ eũ necesse
fuiss tam et si meliorẽ eius cõ¬

Expanded text:
atum esset, ut in simili re solui possit, conductorem culpam dumtaxat debere nam in re, quae utriusque causa contraheretur, culalicui primum reddere eum necesse fuisset, tametsi meliorem eius con
Abbreviated transcription (Latin):
uniex hiis frum̃tum reddide¬
rat. de ꝯm̃um et ea nauis pier¬
at. q̃ĩtum ẽ an cet̾i ꝓ sua ꝑte fr¬
um̾ti cum nauta age̾ possit i
idẽ redd̾e̾tur sicuti cũ uestimẽ¬
ta fulloni curanda locarẽtur.
aut eiusdem gen̾s redderẽtur.
uluti cum argentum p̃usiua¬
tum fabro darctur ut uasa fie¬
rent. aut aurũ ut anuls suꝑiori¬

Expanded text:
uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta agere possunt idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m sanfeli et recte dãtum ¶Q
si sepatism tabur aut eronibrͣ
ant alia culpa iclusũ imius¬
cuiusq triticum fuiss itant
triticum ꝙ natupa soluiss iłe¬
dicare et ĩo se iipͣrobare accõ¬
nes hon̾is. ⁊du̾si. qr siue eiusge¬
ĩs eẽnt m̾ces que naute tra¬
derentur ut continuo eius fie¬
rent. et m̾cator increditũ iret.
Quippe eͣt naute fuiss siu ea¬
dem res que tradita eet reddide

Expanded text:
factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, quippe quod nautae fuisset: siue eadem res, quae tradit‹a› esset, reddi de
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cori .Re. morte mariti finito
mñmonio n duenisse uderi
dotem reman̾e et si ꝯuenisset
mariti mortalitas mnͣt̾uenit.

Expanded text:
pondit morte mariti finito matrimonio neque conuenisse uideri dotem remanere, et, si conuenisset, mariti mortalitas interuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
pecat ꝙ ẽ.absuͣrͣd: s nec eum cui
boa fide lib̾ h fuit. hanc accõm
posse ex̾cere opinamur. Qd
nĩt p̃cor ait recepisseita accipi¬
mus si suscepit suũ auienum
ad se/ et ẽ ppriũ accipe refugium
um et ĩo p̾cor.adiecit dolo ma¬
lo quo eum det̾iore̾m facẽt. n
suo ꝑsuatet. ex quo eũ faceret
det̾iorem. Qui igitut suum
solucitat. adaliꝙ ur faciendũ

Expanded text:
est absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait 'recepisse', ita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium um: et ideo praetor adiecit 'dolo malo, quo eum deteriorem faceret': servo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem. qui igitur servum sollicitat ad aliquid vel faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜnũ hr̃ditarium meũ ẽẽrende¬
am: teneor qr diñ loco teħ̾ctur
hrditas. ¶¶ortuo suoqm
ꝗs miure int̾rogatus suumee.¬
fuiss post mortẽ er ^ tenẽtur.
Lp. Si luus ab hostib captus
sit de quoꝗs in uire int̾rogatꝰ
Rendit in suapotãte eẽ qm̃ius

Expanded text:
um hereditarium meum esse respondeam, teneor, quia domini loco habetur hereditas. Mortuo seruo, quem in iure interrogatus suum esfuisset, post mortem eius non teneretur.Si seruus ab hostibus captus sit, de quo quis in iure interrogatus responderit in sua potestate esse, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
uc recẽpisse ꝑsuasisseq quidei
dicetur dolo maio quo eu eam¬
uc det̾iores fag̾et m eum qñti
eares erit induͣplu iuditium
daro. ¶Qm boã fide r̾ume¬
m̃t. s edc̃o ñ cenebitur. quia ͦ¬
nec ipẽ pot̾it ẜiucormpti agere¬

Expanded text:
m recepisse persuasisseue quid ei dicetur dolo malo, quo eum eam deteriorem faceret, in eum quanti ea res erit in duplum iudicium dabo.' Qui bona fide seruum emit, hoc edicto non tenebitur, quia nec ipse poterit ser
Abbreviated transcription (Latin):
or. ne iure fori utatur. idend̃
ẽ ꝗd iuris sit et diuus pius ut
libro .iii. qonum cornelio pro¬
culo repsit m̾ito petitorẽ recũ¬
sare talem fidenissorems et
sialias cau̾i ñpossit. p̃dicend¬
ẽ ei ñ usurum eum priuilegio
Siconueniatur. ¶Si neccessa¬
ria satudatõ fint. et ñ facile po¬
ssit reus ibi p̾stare eam ubicõ¬

Expanded text:
or ne iure fori utatur: uidendum quid iuris sit. et diuus Pius ut tio quaestionum Cornelio Proculo rescripsit merito petitorem recusare talem fideiussorem: sed is alias caueri non possit, praedicendum ei non usurum eum priuilegio, si conueniatur. Si necessaria satisdatio fuerit et non facile possit reus ibi eam praestare, ubi co
Abbreviated transcription (Latin):
ius eumi qui sans ydontum
fideuissorem det ¶s et ip̃e fide¬
iussor qui ñ sit acceptus. tãꝙͣ
tum uł satisdatum ẽn uide¬
tur cautum. nec satidatum.¬

Expanded text:
ius eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non sit acceptus, tamquatum uel satisdatum est, non uidetur cautum. 7 Ulpianu
Abbreviated transcription (Latin):
deuisẜit et ꝯdempnatus deces¬
sit aut ciutatem romanam
amiẜit. recte nicħominus cũ
fide iussore eius agitur ¶ Oi
ꝓ rei q̃litate euidentissime lo¬
enpletem ur si dubiteturad
approbatũ fidenissore iudo
sistendi cã ñ accepit. in iuri

Expanded text:
deiusserit et condemnatus decesserit aut ciuitatem Romanam amiserit, recte nihilo minus cum fideiussore eius agetur.Qui pro rei qualitate euidentissime locupletem uel, si dubitetur, adprobatum fideiussorem iudicio sistendi causa non acceperit: iniur
Abbreviated transcription (Latin):
quin edifito diapso qͣi iurei
postliminii ren̾titur locus ad
pristinam cãnset si alius ĩ eod̾
loco edificauit. eius fiet. ¶Uni¬
u̾sitatis sunt ñ singłoꝵ usuti
que inciuitatib sunt thẽatra ⁊
stadia. et hiis similia et siqͣ alia
nec ẜuus ꝯmunis ciuitatissin¬
głorum propte intelligitur. s
uu̾sitatissec ĩotam cc ciuẽ ꝙͣ¬
ꝓ eoposse ẜuum ciuitatis torqͥri
icti pet̾e si uoc in ius aliꝙͣ ex ci¬
uib. ¶ Sacre res et religiose
et sancte nullius in bonis sũt.
Sacre aũt res sũt hee q̃ publice
consetrate sunt non priuãte.¬

Expanded text:
io dilapso quasi iure postliminii reuertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificauerit, eius fiet. Uniuersitatis sunt, non singulorum ueluti quae in ciuitatibus sunt theatra et stadia et similia et si qua alia nec seruus communis ciuitatis singulorum pro parte intellegitur, sed uniuersitatis et ideo tam contra ciuem  eo posse seruum ciuitatis torqueriicti petere, si uocet in ius aliquem ex ciuibus. Sacrae res et religiosae et sanctae in nullius bonis sunt. Sacrae autem res sunt hae, quae publice consecratae sunt, non priuate
Abbreviated transcription (Latin):
Quedam pret̾ea res corporales
sunt. quedam incorporalesscor¬
porales aut̃ hee sunt. que suinã¬
tura tangi possunt. ueluti fu̾dꝰ.
h̾o. uestis. aurum argentum et
deniq alie res mnnmm̾iabiles.
Incorporiies sunt. que tangiñ
possunt q̃ua sunt ea que ĩ mic
consistunt sicut hr̾ditas usu¬
tinentur / Nam et fructus ꝗ ex
fundo ꝑcip̾umtur corporales
gonis incorporale est ¶ Eode
num̃o sunt et ira prediorũ¬

Expanded text:
Quaedam praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales eae sunt quae sui natura tangi possunt: veluti fundus, homo, vestis, aurum, argentum et denique aliae res innumerabiles. Incorporales sunt, quae tangi non possunt, qualia sunt ea, quae in iure consistunt, sicut hereditas, usutinentur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales gationis incorporale est. eodem numero sunt iura praedio
Abbreviated transcription (Latin):
gotiatõm huit ex m̃ce comꝑ¬
ata. etiam ħ̃ tribuatur¶ Si
quosdam mm̃cib certisanõ
om̃s in tributũ uocandiait
puta duas negotiatõnes ex̃¬
cebat puta saganam. et linte¬
ariam et seꝑatos hũnit credi¬
cores puto seꝑatim eos intrib¬
utum uocari umusquisq .n.
eorum mici mͣagis qm̃ ip̃i cre¬
didit ¶E et siduas tab̾nas
eiusde negotiatonis ex̾cuit.¬
et ego fuitab̾ne ũbi gr̃a qm̃
ad bucinũ hũit rdcinatoral¬
is eiusꝙ̃ transtib̾mi equis¬
simum puto seꝑatim tribu¬
tionem faciendam ne ex alt̾r
re. m̃ce ue alũ indempnes fi¬
antalii dapnũ sentiant.
¶i ane si meadem tab̾na m̃c¬
es heedem deferebant᷑ lic hee
que extiterunt ex creditoris¬

Expanded text:
iatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur. Si quosdam in mercibus certis, an omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exet ego fui tabernae verbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex uni
Abbreviated transcription (Latin):
tatem mutaũ̾o. in sit mand¬
ati actõ.uł michꝰ urhr̃dimeo.
et ait mrͣcelł cessare accom qr
extinctum ẽ mandatũ finita
uolũtate. o simandau̾s ex¬
igendam. dem̃ probusti exac¬
tamq recepisti debitor lib̾abrͣ
Id̾ mͣrcelł scribit. siut postm
mortem sibi monum̃tumfi¬
eret ꝗs mandauit hr̃s er po¬
tit mandati ãge̾. Iũ uo qui
mandatum suscepit si sua pe¬
cuma fecit: puto agẽ mãtati.
siñ ita ei mandatuẽ ut snape¬
cuma fãc̾et monum̃tu pot̾it
enimage̾ et cũ eo ꝗmadanit.
ut sibi peci̾am daretad faci

Expanded text:
tatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati extinctum est mandatum finita voluntate. quod si mandaveris exigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur. Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandavit, heres eius poterit mandati agere. illum vero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum. potuit enim agere etiam cum eo qui mandavit, ut sibi pecuniam daret, ad faci
Abbreviated transcription (Latin):
culo suo crede dicat bñ c̾redis.
arbitror locum eẽ mandato.
et mandati eũ ten̾i. Si post
Diane si expectares ne urg̾es
debitore ad solutõm mãdau̾o

Expanded text:
culo meo crede", dicat, "bene credis": arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri. Si posti, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandavero
Abbreviated transcription (Latin):
mand cibi ut ꝓ m̾etrice fide¬
iubeas id q̃ tusciens manda¬
tum susceꝑis ñ he̾bis man¬
ituro petiu̾am sciens crederis.
s et siuit̾ius direccomanda¬
u̾it tibint metrici pecuniam
credas. ñ obligabitur mãdati
q̃i ad u̾sus bonam fidẽ mãdat᷑
sit. ¶ Cum quidã talẽ epłam¬

Expanded text:
mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum susceperis, non habebis mandituro pecuniam sciens credideris. sed et si ulterius directo mandaverit tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi adversus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem ep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iꝑfẽm e̾e dicitur reliquie ho¬
minis condite sunt nich̾ impe¬
dit quominus id ꝑfitiatiris
si religiosus locus iam fes sit᷑:
pontifices explorare debent qͣ̃te¬
nus salua religionc desid̾io re¬
fitiendioꝑis medendum sit.

Expanded text:
 esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur. Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salua religione desiderio reficiendi operis medendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾e qm̃ꝙ ibi sepelu mortuũ
et qͣĩ et̾na sede dare destinau̾it.
manebit locus ꝓphanus:
ubi mortuus inf̾tur.om̃nes
consentire debent. maxime cu¬
exͣnei infantur. Nam exip̾is
dominis quilib recte ibi sepelini
xime cumalias ñsit locus in
quosepeliretur.

Expanded text:
ponere, quam quod ibi sepeliret mortuum et quasi aeterna sede dare destinaverit, manebit locus profanus.ubi mortuus infertur, omnes consentire debent, cum extranei inferantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri xime cum alius non sit locus in quo sepeliretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sine piculo creditoris acceptasit.
an post diem p̾stitutũ et ꝯdcõm
impletam ꝑiculũ ẽẽ creditorisi
desierit utrobiq igitur mauis
othece ue titulo maioris usure¬

Expanded text:
ericulo creditoris accepta sit an post diem praestitutum et condicionem impletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igitur maius hypothecae titulo maioris usur
Abbreviated transcription (Latin):
mauam spẽm ñ cadãt ułuti ca
ex quib ꝯdcõnes nasci solent:
ut si manumittas sinillud fa¬
cias. si ñ ꝯualuo et cet̾a ñ dũbi¬
tabis. ¶Sipiscatori erogatu
romapparatu płimum pecuie
ded̾imi. ut si cẽpiss. et athlete n¬

Expanded text:
ae speciem non cadat: veluti ea, ex quibus condictiones nasci solent, ut "si non manumittas", "si non illud facias", "si non convaluero" et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecuniae dederim, ut, si cepisset, reddere
Abbreviated transcription (Latin):
et coiono frui. et inquilino
cino elificante obscurencur
lumina cenaculi teni locato¬
rem inquilino. ¶Terte quin
lic̾et colono ur inͣquilmo relĩ¬
quere conduccommilla du¬
bitato ẽ ¶ De m̃cedib quo
si cum eo agatumreputatõnis
si hostia tenestras ue nimium
rare drait oꝑa rustica suo quo
tempore faciat ne ĩ tempestiua
cultura det̾iorem fundũ fac̾e̾t.
Pret̾ea uiuãñ curam ag̾e d
nt eas incorruptas h̃at. ¶Cii¬
pe aut̃ ip̃ius et ulud. ann̾atur
si pp̃ inimicitias enis uicinus

Expanded text:
et colono frui et inquilino cino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis si ostia fenestrasue nimium rare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus
Abbreviated transcription (Latin):
satũ et int̾dicto ꝙ uiaut clã
s utiq iuudicis ꝗ ex locato iudi¬
cat offic̾o continetu. ut c̾etas
accones locator om̃ittat ¶Uis
ñ d conductori dampno ẽe si
plus qm̃ colerabilelesifu̾int
frũctus Alioqum modicũ dã¬
pnum. equoanimo ferred co¬
lonus cuũmodicũ lucrumñ
aufertisappar aũt nos de eo
colono diçere qui ad pecuĩam
nu̾atam conduxitfauoqumn
partiarius colonus q̃i societ¬
atis iure et dampnũ et lucrũ
cũ domino fundi partiatur.
Qui colũpnam tñsportãda
conduxit si ea dum tollitur
aut portatur aut reponitur
fracta sit ita id ꝑiculũ p̾stet¬

Expanded text:
sarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat.Uis non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile estquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur. Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum prae
Abbreviated transcription (Latin):
defensor exstit̾it. si añ litem ꝯce¬
statam in p̃sentia fu̾it. et post¬
ulet suo nomine litem susci¬
pe causa cognita audiẽdus ẽ.¬
D. Diprociratorem absentẽ.
dominus satnd. atõne reieuare
uelit. litt̾as suas. Adu̾sariũ di¬
rigẽ debebit. quib significet
quemadu̾sus eum ꝓcuratorẽ
et in qua causa fec̾ĩt. ratumq
sehiturum ꝙ cum eo acgũsit.
ħenimcau littis eius. apprõb¬
int̾uenire. inteiugendum ẽ.
Ita et si postea mutata nolu¬
tate ꝓcuratorẽ ẽẽ nolu̾it. tñ iu¬
ditium quo qͣi ꝓcurator exꝑ¬
stipulatus e. et ratum h̃at ꝙ¬

Expanded text:
defensor exstitit, si ante litem contestatam in praesentia fuerit et postulet suo nomine litem suscipere, causa cognita audiendus e. Si procuratorem absentem dominus satisdatione releuare uelit, litteras suas ad aduersarium derigere debebit, quibus significet, quem aduersus eum procuratorem et in qua causa fecerit, ratumque se habiturum quod cum eo actum sit: hoc enim casu litteris eius adprobinteruenire intellegendum est. itaque etsi postea mutata uoluntate procuratorem esse no luerit, tamen iudicium, quo quasi procurator expstipulatus est et ratum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ulare si quos carinconcina¬
tores uł redemptores dep̾hen¬
datscos qr solos ꝑati postulare
quib ꝑ eius edictum postula¬
re ꝑmittitur. ¶ De planoau¬
tem ꝓconsulpot᷑ expedire hoc
ut obsequium parẽtib et pr̃o
apre oblatumq ñ ut oport̾et
u̾saridicatur. ¶Dot̾it d̾ pla¬
no similit et lib̾tum ñ obseqñ¬
temem̃dare.aut ũbisaut fu¬
stiũ castigatõne. ¶Ubẜuare
ita eum oport ut sit orͣdo.ali
honori postulantii datur. up
imꝓbitati ceditur. mediocres
desidia suañ ꝓferant.qr aut
onimoñ adhibunt. auit minꝰ
freqñtes n inaliqͣ dignitate
poĩtos aduocatos sibiꝓspex¬
erunt. ¶Aduocatos quoq
petentib debebit indulgere.
mosit quipetat. ultro eidare
debebit. ¶S et siquis ꝑ poten¬
tiam adu̾sarii simuenire se
aduocatum dicat eque seopo¬
itebit ei aduocatum dare.

Expanded text:
ulare, si quos causarum concinnatores vel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plano autem proconsul potest expedire haec: ut obsequium parentibus et patra patre oblatum, qui non ut oportet conversari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut verbis aut fustium castigatione. Observare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquhonori postulantium datur vel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt. Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere pmo sit qui petat, ultro eis dare debebit. Si quis per potentiam adversarii non invenire se advocatum dicat, eque oportebit ei advocatum dare.
Abbreviated transcription (Latin):
cmiss ħcest̾m int̾ cet̾os sig¬
nauit et gaius seius ꝗ fuit
nullum instr̃m ueroitonis
ꝓferatur. s solũ pactuut cre¬
ditor c̾citpris fructum caperet

Expanded text:
c testamentum inter ceteros signauit et Gaius Seius, qui funullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet
Abbreviated transcription (Latin):
sexiii congruentem. Aliems
cansis minusceant nec uinli¬
bo offic̾us fungantur mulie
nib et orbatum. pretor repel¬
lit. Uidelic ꝙ insignia magi¬
stratus uidere et uerinpossit.

Expanded text:
sexui congruentem, alienis causis se immisceant, nec virilibus officiis fungantur mulienibus orbatum praetor repellit: uidelicet quod insignia magistratus uidere et reuereri non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
DAUP. Inictus ꝑcipiẽdo
uxor ul uir ex redoñ.itasuos fa¬
cit ilos tm̃ quos sius oꝑis acꝗ¬
sient ułuti sercndonamsi pom¬
um decerpsit. uł ex silua cecide
rit ñ fit eius sicuti nec cuius li

Expanded text:
um. Fruct‹u›s percipiendo uxor uel uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiusli
Abbreviated transcription (Latin):
Aro. Cum inples annos dom
Nocata est. pr̃are locator d. ut n
solũ hĩtare conductor exkalen¬
dis illis cuiusq mnni. e etiam¬
si loc̃are ħitator uelit. sud sepo¬
re possitstaq si ca domꝰ exkalẽ

Expanded text:
. Cum in plures annos domus locata est, praestare locator debet, ut non solum habitare conductor ex calendis illis cuiusque anni, sed etiam locare habitatori si uelit suo tempore possit. itaque si
Abbreviated transcription (Latin):
sare queqmͣ nec ostede ałicuipo¬
ss nicħ locatori ꝯductore pratu¬
rum. ad eout nec cogiqd poss
ex kalendis iulus refecta domo
hĩtare nisi ꝑatus fiuss locator
ꝯmodam domũ ei ad hĩtandũ
dare. ¶Lzeredem colomi ꝙͣuis
nec repet̾e uis agis nichominꝰ
ex locato cum fulloness udicẽ
extimaturũ. in possis. ⁊dũsus
fuie magis ag̾e et ab eotuas rts
ꝯsequi fullonis uidelic sũptib.
S si s tibi im̃possibile ẽe ꝑspexis
tũc fuuonẽ quid̃ tibi ꝯdẽpnabit
tuas. aut actones te ei prat com¬
pellet. ¶ Lege dicta domus fa¬
cienda locata erat ita ut ꝓbato
aut improbatõ locatoris aut
nr̾dis eius ẽẽt Redemptor ex uo

Expanded text:
nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. Heredem coloni, quamunec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei prapellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueñit ex peculio eoꝵ prare fi¬
ex nencro satisfiet et dolus se¬
rui int̾uenitaut u̾b̾ib casti¬
gandus. aut noxe dedendus
dolum siumꝯ dempnabitur

Expanded text:
ruenerit ex peculio eoruex neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castgandus aut noxae dedendus dolum suum
Abbreviated transcription (Latin):
inuendicone qr es aliemim
ei solitur ꝙ fac̾e necce ẽ cre¬
de aũt ñ est necͣce. Namet siori
go gͣctus ita constitit. utinfi¬
rmadalit sitn necc̃e fuit pre¬
tium solui ñ om̃imo ẽmptor
dampno afficiendꝰ ẽ. ¶ Ex ħ
edicto nuua ꝓpria accõ. uxcan¬
tio ꝓficiscitur cotumenim
Spendet ex p̾coris cognitoe.¬
bitacõm quin minorsi ñ de¬
bitum solũit ex ea cansa ex q̃
iure ciuili repetito ñ ẽstdãda
sit eintilis accõ ad repetendũ
iustis ex causis dan solz ꝑ repe¬
tito. ¶ Sitatis int̾uemat nu¬
enis ciu pranda sit restitutõ
ip̃o postulante pr̃andantꝓ
minatim mandatum sitq̃
u̾o gen̾ale mandatum deim¬
nisis negociis gerendis. aue¬
get. ñ deret audiri.

Expanded text:
in venditione, quia aes alienum ei solvitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen necesse fuit prtium solvi, non omnimodo emptor damno adficiendus est. Ex hoc edicto nulla propria actio vel cautio proficiscitur: totum enim hoc pendet ex pbitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei utilis actio ad repetendum: iustis ex causis dari solet repetitio.Si talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari deminatim mandatum sit: qui uero generale mandatum de uniuersis negotiis gerendis alleget, non debe
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝓcuiratorũo maioris etatis.
ñ pot̃ facile dominus audirin
mandato eius gestum erit. nec
aꝓcuratore ẜuari res pͥossint.
sergo et si ꝑcuratorio noĩe mior
ecutimiscriptus sit. imputari
negocus maioris int̾uenit. re¬
stituendus erit ne maioridãp
goꝵ gorim.adu̾s hanc accõm
ñ restituetu s ꝯpellẽdus est
sic cede anxiliũ umtegrũ resti¬
tucõnis. ut ꝓcuratorem ẽum
in rem suam faciat ut possit
ꝑ hũc modũ dampnum sibi
pp̃ minorẽ ꝯtinges resarcire.¬
minorib g̾untur. rescĩdenda
ꝯtͣhente et quodam mo com¬
m̃cumi int̾dicẽtur eis Itaq
nisi aut manifesta strtuscrip¬
tio sit. aut camnegligent̾ in
eaca u̾satisũt p̾tor intͥponere
siquis inuenili leuitate du

Expanded text:
sit, procurator uero maioris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit nec a procuratore seruari res possit. ergo et si procuratorio nomine minor circumscriptus sit, imputari negotiis maioris interuenerit, restituendus erit, ne maiori damnus hanc actionem non restituitur: sed compellendus est sic ei cedere auxilio in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire.minoribus geruntur, rescindenda contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere si quis iuuenili
Abbreviated transcription (Latin):
debĩto uꝑli pẽfidenissor ꝯuẽtus
fu̾it. ¶ Nonata aut̃ debiti obli¬
gato pign pemit nilicõuenit.
ut pignꝰ repetatur. Si qͣi dat¬
urus tibi petiũã pign accepero
nec dedõpignoratitia actõe te¬
nebor et musã solutõne fẽa. ¶It̃¬
qr et si acceptaata sit pecuma uł
uł pecuma uł condc̾o defecit ob
cui stand̾ s̾ deꝓe̾cunia ñ peten¬
dafc̾m ẽst. ESim sortẽ d̾taxat
uł musuras obstrictũ ẽ pigno
eo soluto pp̃ ꝙ obligatum ẽloc̃
h̾t pignoraticia ¶Siueantem
usure instipulatum sint ded¬
ucte siue nsitn pign et in eas
obligatu fu̾it. ꝙͣ diuquid̃ exhi¬
is debetur pignoraticia cessab

Expanded text:
i fideiussor conuentus fuerit. Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat uel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessab
Abbreviated transcription (Latin):
Is quor ꝗremauenã pignoride¬
dit. sol peciu̾ia soluta pignora¬
ticia expiri¶ Qui añ solutõm ⁊
pignoraticia eg̾it lic ñ recte. ã¬
git tnsi offerat miudito pecu¬
niam d rempignoratam et
et ꝙ sua int̾esticonsequi

Expanded text:
 qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigneraticia experiri. Qui ante solutionem egit pigneraticia, licet non recte egit, tamen, si offerat in iudicio pecuniam, debet rem pigneratam et quod sua interest consequi