comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latus aliguot in hostẽ tuide
ꝑuecti multaq teloꝵ nube
obruti granissimã runã edi¬
dere pars a bacta uuluerib
fugiens et ipã in dextrum
torni suoꝵ incidit Sit ambo
cart hagmensuĩ cormia suaꝵ¬
more belluarũ quas solertissimꝰ¬
hostes efroute locauerat fortuma
consiliũ p̾uertente turbata sũt
arrepto ꝯfestim tẽpe masimusa
in lenũ lelius in dextiũ cormi
cui exat oppositus rapidissimis
nb aĩs ab oñi parte ꝯcurrit᷑.¬

Expanded text:
t. Aliquot in hostem timide provecti multaque telorum nube obruti gravissimam ruinam ediderunt; pars abacta vulneribus, fugiens et ipsa, in dextrum suorum cornu incidit. Sic ambo Carthaginensium cornua suarmole beluarum, quas dux solertissimhostes preposuerat, fortuna consilium prevertente, turbata sunt. 17 Arrepto confestim tempore, Massinissa in levum, Lelius in dextrum cornu cui erat oppositus rapidissimis tibus animis ab omni parte concurrit
Abbreviated transcription (Latin):
sus in Mounos rebellantes mu¬
sit qui cũ ꝓpter tprĩs siccitato
solitũ paludũ receptaculũ ami¬
sissent ferme om̃s ad obediẽtiã
rediere ¶ Titurius aũt sabius
et aruculeis cocta legati alii ⁊̃
menapios mssi hostib nõ ĩuẽtis
quos silue protexant incẽsis e¬
dificus ac uastatis agris ad cesarẽ
sut reu̾si Ipẽ aut̃ in belgis ex¬
citus tocius hiberna disposuit Go
duaiũ nõ amplius britãme urbiũ
obsides urnerut̃ alie om̃s et roma¬
in Ducis inꝑiũ et propriã fidẽ
ac promissa ꝯtemxsant Rbus
ut erãt rome coq̃tis senatus ꝯsul¬
ts uigniti Dierũ supplicacio ĩsti¬
tuta est res a sclis in audita

Expanded text:
rsis in Morinos rebellantes mirsis in Morinos rebellantes misit; qui quum propter temporis siccitatem solitum paludum receptaculum amisissent, ferme omnes ad obedientiam rediere. Titurius autem Sabinus et Arunculeius Cotta, legati alii, in Menapios missi, hostibus non inventis, quos silve protexerant, incensis edificiis ac vastatis agris, ad Cesarem sunt reversi; ipse autem in Belgis exercitus totius hiberna disposuit. Eo duarum, non amplius, Britannie urbium obsides venerunt: alie omnes et romani ducis imperium et propriam fidem ac promissa contempserant. Rebus, ut erant, Rome cognitis, senatusconsulto viginti dierum supplicatio instituta est, res a seculis inaudita
Abbreviated transcription (Latin):
legationes hostĩ parẽ ac uenã
potenciũ Quib resar ꝓpt̾ ꝑfidiã
obsides dupplicauit e̾sis in gal¬
lias duci inssit/ quo quo ipẽ na¬
ingatõne prospera est reũsus¬
¶ Due ex oñob a Religuis
uento naues abstracte et ad li¬
tus alind delate exãt Equib
trerẽti egressi in t̾rã ad Romana
castra ꝓperarent morim quidez
quos placatos cesar arbitrabat᷑.
nõ tã odio ꝙͣ sye prede in itiue̾
hos ĩuadunt edicut̾i ut si mo¬
⁊ uoluit arma de pouant Ro¬
manis in orbem collectis resi¬
stenciãi parantib clanor or¬
tus ad sex nulia hõim cõtra¬
uerat quos os quatuor horis
et xo amplius pancitas ro
sustuuut proq paucis uulnerib
multas mortes reddidit At cũ ce¬
sar qui nõ longe aberat rem seu¬
sissi auxiliũ suis ferens adrclauit
⁊uo conspecto in fugã uersi ho¬
stes et ad magnũ munerũ tesi
sut̃ die insequẽti cesar labienũ
cũ legionib secũ e britãma reũ¬

Expanded text:
legationes hostium pacem veniamque legationes hostium pacem veniamque petentium, quibus Cesar propter perfidiam obsides duplicavit eosque in Gallias duci iussit, quo ipse navigatione prospera est reversus. Due ex omnibus a reliquis vento abstracte et ad litus aliud delate erant. E quibus quum trecenti egressi in terram ad romana castra properarent, Morini quidam, quos placatos Cesar arbitrabatur, non tam odio, quam spe prede, in itinere hos invadunt edicuntque, ut, si mori nolint, arma deponant. Romanis in orbem collectis resistentiamque parantibus, clamor ortus ad sex millia hominum contraxerat, quos omnes quatuor horis et eo amplius paucitas romana sustinuit, proque paucis vulneribus multas mortes reddidit. Ac quum Cesar, qui non longe aberat, rem sensisset, auxilium suis ferens advolavit, quo conspecto, in fugam versi hostes et ad magnum numerum cesi sunt. Die insequenti Cesar Labienum cum legionibus secum e Britannia reve
Abbreviated transcription (Latin):
apphendit arreptisi armss Illui
ꝓperans cũ parte ex̾citus ĩne¬
int legionẽ in ultimis laborã¬
tem Non fuit opus plio Sola
cesaris pñcia sus metu hostib
uictoriã eripint Sine aut̃e hora
serior Diei sine alia enm causa
tenuerit suos periculo liberasse
contẽtus itactis hostib casta
repetiit Proximus dieb tãte
fuerũt tempestates ut Roma¬
ns sub tentoriis britãnos ĩ
oppidis detrnerẽt ¶ Post hec
non destiter̃t hostes per lega¬
tos ad bellũ totã insulam cõ¬
citare et Romanorũ pancitatẽ
et prede mag̾tudinẽ diuulga¬
ie in si et oblata celitus et mĩ¬
me respuẽdã ꝑꝑetue libertatis
occasionẽ Quorũ cũ fidem pu¬
blicã ĩ ueniss assercio equitũ
et peditũ turba ingeus ad Ro¬
mana castra confluxit cõtra
quos cesar in aciez legiones e¬
duxit et prelio uictor profugos
ĩsecutus om̃s fudit plurimes
int̾fecit Incensisq late finib ĩ
castra remeaint Secute sũt

Expanded text:
apprehendit, arreptisque armis, illuc apprehendit, arreptisque armis, illuc properans cum parte exercitus invenit legionem in ultimis laborantem. Non fuit opus prelio: sola Cesaris presentia suis metum, hostibus victoriam eripuit. Sive autem hora serior diei, sive alia eum causa tenuerit, suos periculo liberasse contentus, intactis hostibus, castra repetiit. Proximis diebus tante fuerunt tempestates, ut Romanos sub tentoriis, Britannos in oppidis detinerent. Post hec non destiterunt hostes per legatos ab bellum totam insulam concitare, et Romanorum paucitatem et prede magnitudinem divulgare, insuper et oblatam celitus et minime respuendam perpetue libertatis occasionem. Quorum quum fidem publicam invenisset assertio, equitum et peditum turba ingens ad romana castra confluxit. Contra quos Cesar in aciem legiones eduxit, et prelio victor profugos insecutus omnes fudit, plurimos interfecit, incensisque late finibus, in castra remeavit. Secute sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rate in ancoris starẽt Sic qͣ si
reddita ad salutẽ uia mõs im¬
litũ prouidencia sui ducis ere¬
perat i bat aessidue fumeta¬
tũ pars ex̾citus Contiggit q
die quodaz in legione septima
ad id ipm more profecta barba¬
ri qui eo uenturã ex ordine co¬
gitarẽt ꝙ iam alus in partib
ĩuenta frumẽta p̾cedentib die
b abstulisset̃ nocturius eã p̃sto¬
larẽtur insidus cũ ta mẽ nulla
sufpicacio belli erat Sed rarico¬
le passim et ĩ agris uagarẽt᷑.
et Rouains in castris libere
uersarẽtur legione aut̾ conspet¬
ta e filus eruperãt̾ eamq equi
atq essedariis circũ dederat̃ q̾b
eo lpre sic bteba̾t᷑. et ut leuita¬
tem equitũ prestaret et peditu
frautatẽ et iã legio ĩpetũ nu¬
merũq hostiũ sustme̾ ampliꝰ
uix potãt dum castrorũ custo¬
Des cesarem cerciorẽ faciit̾ pul¬
legio profecto erat parte tousur¬
nere stati ꝙ erat angurio aĩ

Expanded text:
rmate in anchoris starent. Sic quasi rmate in anchoris starent. Sic quasi reddita ad salutem via, animos militum providentia sui ducis erexerat. Ibat assidue frumentatum pars exercitus, contigitque die quodam, ut legione septima ad id ipsum de more profecta, barbari, qui eo venturam ex ordine cogitarent, quod iam partibus in aliis inventa frumenta diebus precedentibus abstulissent, nocturnis eam prestolarentur insidiis, quum tamen nulla suspicio belli esset, sed ruricole passim et in agris vagarentur, et romanis in castris libere versarentur; legione autem conspecta, e silvis eruperant eamque equis atque essedariis circumdederant; quibus eo tempore sic utebantur, ut et levitatem equitum prestarent et peditum firmitatem. Et iam legio impetum numerumque hostium sustinere amplius vix poterat, dum castrorum custodes Cesarem certiorem faciunt, pullegio profecta erat, parte consurgere. Statim, quod erat, augurio animi
Abbreviated transcription (Latin):
tãme p̾ncipes quos in fidẽ roma¬
norum non amor s pauor actrax̾at
onũa illis decein ꝯcernerẽtꝰ naues
equites frumẽtũ nec stare illos
ceperũt spem ut sit ex alienis
malis ac rorectis adulacõnib q̃b
resarez ceperãt promereri cogitã
rent nẽõ amplius bellator in bri¬
tãmaz traiceret habito de hus
reb int̾ se collo quio rebellarũt¬
le facta ex Dilacõne tñ obsidũ
qui promissi erãt Ex aduersi¬
tate p̾terea que sibi acciderant
mutatã tu fortima fidẽ bar¬
baricaz cogitabat Ez nulla re
deici poterat supͣ hũanu mo¬
dũ altus aĩmus et ĩnctus et
frumẽta igitur ex agris uicisqz
omĩb in castra cotidie et nauib
que nrepabilit̾ quasse erant
Dissolutis ex earũ materia re¬
cõnehi faciebat Idq tãta ducis
sollicitudine tanto nulitũ studio
gestũ est ut ex om̃b nõ ampliꝰ
quã Duodecĩ in totũ ꝑditis re¬
lique ad naingandi usum repa¬

Expanded text:
tannie principes, quos in fidem Romatannie principes, quos in fidem Romanorum non amor, sed pavor, attraxerat, omnia illis deesse quum cernerent, naves, equites, frumentum, nec stare illos ceperunt spem, ut fit, ex alienis malis; ac reiectis adulationibus, quibus Cesarem ceperant promereri, cogitanrent, nemo amplius bellator in Britanniam traiceret; habito de his rebus inter se colloquio, rebellarunttefacta, ex dilatione tamen obsidum, qui promissi erant, ex adversitate preterea, que sibi acciderat, mutatam cum fortuna fidem barbaricam cogitabat. Sed nulla re deici poterat supra humanum modum altus animus et invictus. Et frumenta igitur ex agris vicisque omnibus in castra quotidie, et navibus, que irreparabiliter quasse erant, dissolutis, earum materia aconvehi faciebat. Idque tanta ducis sollicitudine, tanto militum studio gestum est, ut ex omnibus non amplius quam duodecim in totum perditis relique ad navigandi usum refo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Ut om̃s undiq spargerẽt᷑
et alique unde uenerant hio¬
lencia pelagi uerterent᷑. Alie ad
alterã partem insule su̾mꝰ cũ
Discumiẽ cogerẽtur Quin eciã
naues alie et longe et ouerarie
in ꝯuib ex̾citus trãsportatus
erat ꝙͣuis litori herentes sic pro¬
cellis tumescentib auulse atq
oppresse sũt ut romanã audaciã
mundi fmbus nõ contẽtã extra¬
qz orbem bella q̃rentez t̾re limes
ultimꝰ castigare uideret᷑. occeanꝰ
Semq sic difiecte oms sic ꝑ¬
ditis ar mamẽtis aut fracte aut
in utiles reddite uidebant᷑. ut me¬
rito hoc mnt̃ adu̾sitates cesareas
nuimeret᷑. Qua de re ꝯternacio
igens ac mesticia totius excitus
consecuta est Nain neqz alia cla¬
tas et in gallia hibernandũ esse
et hibernari in britãma ꝓpt̾ fai¬
menti in opiã non posse cõstabat
Et pret̾ .ꝙͣ ꝙ res per se ipãm trstis
erat Accedebat et altera dolendi
causa ac timendi, ¶Si quidez bri¬

Expanded text:
sunt, ut omnes undique spargerentur, sunt, ut omnes undique spargerentur, et alique, unde venerant, violentia pelagi verterentur, alie ad alteram partem insule summo cum discrimine cogerentur. Quin etiam naves alie, et longe et onerarie, in quibus exercitus transportatus erat, quamvis litori herentes, sic procellis tumescentibus avulse atque oppresse sunt, ut romanam audaciam mundi finibus non contentam extraque orbem bella querentem terre limes ultimus castigare videretur oceanus. Denique sic disiecte omnes, sic, perditis armamentis, aut fracte aut inutiles reddite videbantur, ut merito hec inter adversitates cesareas numeretur. Qua de re consternatio ingens ac mestitia totius exercitus consecuta est. Nam neque alia clatas, et in Gallia hibernandum esse, et hibernari in Britannia propter frumenti inopiam non posse constabat; et preterquam quod res per se ipsam tristis erat, accedebat et altera dolendi causa ac timendi. Siquidem Bri
Abbreviated transcription (Latin):
ira pudorq hostiũ in furorẽ uersus
icũberet iamq et femur ingẽti
tiͥffirus tello et uultũ saxo cõcussus
graui clipeoq et galea ictuũ ui
difiectis gladio ad extrenuũ fuic
iã exarmatus ad huc tñ lorica
grauis duplici se in undas sua oꝑa
hostiũ sanguine rubicũdas ĩrecit
at reu̾sus ad suos unde gloriam
merebat᷑ ueniã postulame Nẽ¬
ye cũ cesarez conspexiss parce ĩ¬
qͥt optime ⁊̃ perator arma ꝑdidule
ille sũmꝰ estimator meritorum
Cuꝰ sub oclis gesta res erat et
facta uiri forcia et uerba magni¬
fica centurionatus honore renui¬
n̾a̾nit ¶ Incidit per hos dies
res parna quide Dictu sed enẽtu
magna atq ꝑiculosa Naues ĩ
gallus dimuisse quib iuerat eg̃ta¬
tus paucis post cesarem dieb secũ¬
do funẽ uento soluerant Cĩi
britãnicis iã litorib ꝓpinquãtes
in conspectu suorũ essemt tãtis
repente tempestatibz ꝯquassute

Expanded text:
ira pudorque hostium in furorem versus ira pudorque hostium in furorem versus incumberet; iamque femur ingenti transfixus telo et vultum saxo contusus, gravi clipeoque et galea ictuum vi disiectis, gladio ad extremum fractiam exarmatus, adhuc tamen lorica gravis duplici, se in undas, sua opera hostium sanguine rubicundas, iniecit, ac reversus ad suos, unde gloriam merebatur, veniam postulavit. Nempe quum Cesarem conspexisset: Parce, inquit, optime imperator; arma perdidi. At ille summus estimator meritorum, cuius sub oculis gesta res erat, et facta viri fortia et verba magnifica centurionatus honore remuneravit. Incidit per hos dies res parva quidem dictu, sed eventu magna atque periculosa. Naves in Galliis dimisse, quibus inerat equitatus, paucis post Cesarem diebus secundo funem vento solverant, quumque britannicis iam litoribus propinquantes in conspectu suorum essent, tantis repente tempestatibus conquassate
Abbreviated transcription (Latin):
nules cesaris qui hoc ipo quẽ
p̾missimꝰ ad insulã appulsu sto¬
et egregia pancitate barbaricã
multitudinẽ est aggressus Cũi
int̾pugnanduz estus equorei re¬
fluxu int̾sticiũ illud quod sto¬
pulũ ab insula Dirrimebat
aquis exonatũ tiẽsitũ non ne¬
garet Atq ideo barbarorũ ingẽs
copia suis auxilio aduenisset
religius quatuor insto pauore
ꝑt̾ratis et abiectis uł oranti
forsã socio dimissis pilis solus
serua tontia hostins aciem steu
ĩmobilis et sua et comitũ bñus
quĩq nilitũ pila ĩ hostiũ mẽbra
nullo in cassũ emte iaculatus
tandez om̃ib assup̾tis astricto
obiuos mucrone unũ quẽq ut
se p̾mꝰ obtulerat nuc stuto nũt
nladio excipiens ac prosternens
dui utaqz ꝑcuez admirabile p̃buit
spectatulũ et tot nuliũ in litore
dinucanciũ ad se unũ intuendũ
oculos atq ora cõuertit Cum iã
Demq nõ ut in armatũ uirum
sed ut in turrĩ munitã omi insu

Expanded text:
miles Cesaris, qui hoc ipso, quem miles Cesaris, qui hoc ipso, quem premisimus, ad insulam appulsu scoet egregia paucitate barbaricam multitudinem est aggressus. Quumque inter pugnandum estus equorei refluxu interstitium illud, quod scopulum ab insula dirimebat, aquis exoneratum transitum non negaret, atque ideo barbarorum ingens copia suis auxilio advenisset, reliquis quatuor iusto pavore perterritis et abiectis vel oranti forsan socio dimissis pilis, solus Sceva contra hostium aciem stetit immobilis, et sua et comitum unus quinque militum pila in hostium membra, nullo incassum eunte, iaculatus; tandem omnibus absumptis, stricto obvios mucrone, unumquemque, ut se primus obtulerat, nunc scuto nunc gladio excipiens ac prosternens, diu utrique partium admirabile prebuit spectaculum, et tot millium in litore dimicantium ad se unum intuendum oculos atque ora convertit. Quumque iam denique non ut in armatum virum, sed ut in turrim munitam omni nisu
Abbreviated transcription (Latin):
equitatus in tempore affusset
Danta fuit cam̃ ut britam uir¬
tute hostiũ suoq tasu t̾uti le¬
gatos ad cesarẽ micterẽt et dedi¬
cionẽ et obsides et quicq̃d uicto¬
rib uicti Debent offerentes Cũ
his et comius redut quẽ ad cos
ut diximꝰ p̾missũ ac comissa
edere incipiẽtem uinculis ab¬
stiuxant Iluc̃ solutũ renucten¬
tes uiolati culxã in multitudi¬
nẽ reflererũt et errori puᶜ ͦ¬
cesar acriter ierepitis ꝙ pare
per legatos ultro ex petita et op¬
tenta bellũ intulissent hostilia
in amitos ausi ueniã cũ suppli¬
cib nõ negauit ꝙͣ negare nec
ueulit nec solebat patim datis
xtim promssis obsidib pax quẽ¬
ta est Iormapes britãnorũ tui¬
bas ad agritulturã reu̾ti iuss
Ipĩ seq suasq urbes resari in¬
sinnare oni studio satagẽtes¬
¶ Paulonineꝰ festinacio unũ
nuc ħi uirũ abstulit quẽ in me¬
Diũꝰ uirtus eius et fama restitu¬
ent Is est Marcus cesius steua

Expanded text:
equitatus in tempore affuisset; equitatus in tempore affuisset; tanta fuit tamen, ut Britanni virtute hostium suoque casu territi legatos ad Cesarem mitterent, et deditionem et obsides et, quidquid victoribus debent victi, offerentes. Cum his et Comius rediit, quem ad eos, ut diximus, premissum et commissa edere incipientem vinculis astrinxerant, nunc solutum remittentes violati culpam in multitudinem reflexerunt, et errori puCesar acriter increpitis, quod pace per legatos ultro expetita et obtenta bellum intulissent, hostilia in amicos ausi, veniam tamen supplicibus non negavit, quam negare nec noverat nec solebat. Partim datis partim promissis obsidibus, pax conventa est. Principes Britannorum turbas ad agriculturam reverti iusserunt, ipsi seque suasque urbes Cesari insinuare omni studio satagentes. Paulominus festinatio unum michi virum abstulit, quem in medium virtus eius et fama restituent. Is est Marcus Cesius Sceva,
Abbreviated transcription (Latin):
se se undis credere ausi ipĩs epu¬
pibz preliabant᷑ donec aquili¬
fer decime le giouis quai amabãt¬
cesar alta deos orans uoce ut felicit
legiom succede̾t qd̾ ꝑabat uersus ad
comites De silice inquit ĩ fluctus
et seq̃num me conulitones mei qui¬
cũqz non uultis hunc aquilam
hostib illudendã tradere Si uiri
estis prospera cũcta ꝑuemẽt Si
nũꝰ ego saliẽ Debitũ meũ rec¬
pu ͭ ͤ ac romano Imperio bona fide
ꝑsoluero hec exclaniãs medios
influctus mira alacritate disi¬
luit Atq ut p̾mũ terrã pedib
actigit gressu rapido ferre aquilã
in hostes cepit uirtutis exemplo
in pudore nobili incitati om̃s
non solum qui in illa sed qui
in cuctis erant namb ĩ undus
atq inde in hostes ruũt̃ pugna
atrox exorit᷑ dinq anceps et
unũ et reducti ad soluũ pugne
genus alio ĩpetu ĩuecti fuderẽ
adu̾sarios fuisset q clarior uicto¬
ria si ad insequẽd̃̾ profugos

Expanded text:
sese undis credere ausi ipsis e pusese undis credere ausi ipsis e puppibus preliabantur, donec aquilifer decime legionis, quam amabatCesar, alta deos orans voce, ut feliciter legioni succederet quod parabat, versus ad comites: Desilite, inquit, in fluctus et sequimini me, commilitones mei, quicumque non vultis hanc aquilam hostibus illudendam tradere. Si viri estis, prospera cuncta provenient; si minus, ego saltem debitum meum reipublice ac romano imperio bona fide persolvero. Hec exclamans, medios in fluctus mira alacritate desiluit atque, ut primum terram pedibus attigit, gressu rapido ferre aquilam in hostes cepit. Virtutis exemplo et pudore nobili incitati omnes, non solum qui in illa, sed qui in cunctis erant navibus, in undas atque inde in hostes ruunt. Pugna atrox exoritur, diuque anceps et unum et reducti ad solitum pugne genus, alio impetu invecti fuderunt adversarios; fuissetque clarior victoria, si ad insequendum profugos
Abbreviated transcription (Latin):
tãm intellecto consilio p̾missis
equitib. atq essedis quib in bello
uti consueuerãt pari ne locitate
locũ occupat ꝯsequit᷑. equitatu
turbe ita om̃s copie egressiris
se Romains obtrunt et erat pla¬
ne descensus in t̾ram difficilimꝰ
ꝓpter que altitudinẽ sure sine qua
magne naues esse regiqz non
poterant Et si qui enambz exi¬
nissent aut sicto De litore, aut
ex nadis hũiliorib excipiebant᷑.
hostiũ occursu et ubi stare diffi¬
cile erat cogebant᷑. iniquo marce
pugnare unde non ĩ merito
romam t̾riti ac turbati et locoꝵ
insiii et enis modi p̾lii in exꝑti
solito segnius pugnabant Quod
ut cesar uidit longas naues ab
onn genere missiliũ hostez pelli
que ipẽ nauiũ aspectus et ma¬
guitũdine et remorũ strepitu ĩ¬
suetũ talib exterruit ubi aut̃
sagictarũ nuiber ac touitrua
tormẽtorũ in hostile aciẽ inci¬
dere parũqz referre pedem hostes
inceperãt Nec dũ tamẽ romam

Expanded text:
tanni, intellecto consilio, premissis tanni, intellecto consilio, premissis equitibus atque essedis, quibus in bello uti consueverant, pari velocitate locum occupant; consequuntur equitatum turbe: ita omnes copie egressuris se Romanis obiciunt. Et erat descensus in terram difficillimus propter aque altitudinem, sine qua magne naves esse regique non poterant: et si qui e navibus exivissent, aut sicco de litore aut ex vadis humilioribus excipiebantur hostium occursu, et ubi stare difficile erat, cogebantur iniquo marte certare; unde non immerito Romani territi ac turbati et locorum inscii et eiusmodi prelii inexperti solito segnius pugnabant. Quod ut Cesar vidit, longas naves ab e omni genere missilium hostem pelli, quem ipse navium aspectus et magnitudine et remorum strepitu insuetum talibus exterruit. Ubi autem sagittarum imber ac tonitrua tormentorum in hostilem aciem incidere, parumper referre pedem hostes inceperunt. Necdum tamen Romani
Abbreviated transcription (Latin):
pios mictit atq in eam ꝑtẽ mo¬
rmorũ unde ꝙ rebellionis indiciũ
censebat nulli ad eũ m̃tii uenisser̃
his tituriũ sabinũ et luciũ arũ¬
tuleũ coctã preficit Dies
inre̾a naingatiomi aptus fuit
Cũq de litore gallico profunda
nocte soluissz proxine lucis hora
quarta britanicũ litus actigerat
plenũq ullud armatis hostib cõs¬
picatus preruptas qz rupes pel¬
lago mnuipendentes unde leli iactꝰ
aut lapidis usqz ad naues facile
ꝑuenturus ess substitit parũ¬
per expectans suos qui lencuis
uenebant Sic in aucoris usqz
ad horã diei nouã stetit Tuc̃
assecutus om̃ib legatisq et ta¬
bunis militũ ac magrĩs nauiũ
uehementer admonitis ne qua
ess aut bellicis aut maritimis
rebus mora sed et ad nitũ
oña dicto ocius explerentur
uento et estu fretus idoneo
conuilsus ancoris ad septẽ nilia
passuũ protul inde plano in lito¬
re tota cũ classe constitit ac bri¬

Expanded text:
pios mittit atque in eam partem Mopios mittit atque in eam partem Morinorum, unde, quod rebellionis indicium censebat, nulli ad eum nuntii venissent; his Titurium Sabinum et Lucium Arunculeium Cottam preficit. Dies interea navigationi aptus affuit, quumque de litore gallico profunda nocte solvisset, proxime lucis hora quarta britannicum litus attigerat, plenumque illud armatis hostibus conspicatus preruptasque rupes pelago impendentes, unde teli iactus aut lapidis usque ad naves facile perventurus esset, substitit parumper expectans suos, quia lentius veniebant. Sic in anchoris usque ad horam diei nonam stetit. Tunc assecutis omnibus legatisque et tribunis militum ac magistris navium vehementer admonitis, ne qua esset bellicis aut maritimis rebus mora, sed ad nutum omnia dicto ocius explerentur, vento et estu fretus idoneo, convulsis anchoris, ad septem millia passuum procul inde plano in litore tota cum classe constitit. At Bri
Abbreviated transcription (Latin):
gm uirũ inqz oris illis om̃ib aue¬
toritas eximie ac spectate sibi
uero fidissimũ ut rebatur Quo
m̃to Actrebatib uictis regem
illum imposuerat per quem
uibib britanicis per suadere in¬
tit᷑. ut Romane fidei se cõmictar
suñq illis nũciat aduẽtum
Uenerũt et magne partl
Mornioꝵ nũcii excusantes sue
nentis errorem ꝙ aduersus
ppłm Romanũ ꝓpter suã imꝑi¬
tam ac turbidam barbariez
rebellassent morũ uicio non
odio ar̃morũ et petentes uenia
et pniam̃ offerentes Id per gratũ ce¬
saui fuit ꝙ in britania tnͣsiturꝰ
uellũ inutus post terga dimicte̾t
neq cure britãnice p̾ferendũ aliquid
extiniaret Imxositis igitur multis
obsidib petita concedit Classo
aut̃ sic̾ dixiius collecta dũ ad
trãsitũ se pp̾arat curã portus ac
custodiã publio sulpicio ruffo ꝯunc¬
tit cũ eo quod sufficere uisum est
presidio residuũ copiarũ ĩ mena¬

Expanded text:
gni virum inque oris illis omnibus aucgni virum inque oris illis omnibus auctoritatis eximie ac spectate, sibi vero fidissimum, ut rebatur, quo merito Atrebatibus victis regem illum imposuerat; per quem urbibus britannicis persuadere nititur, ut romane fidei se committant, suumque illis nuntiat adventum. Venerunt et magne partis Morinorum nuntii, excusantes sue gentis errorem, quod adversus populum romanum propter suam imperitam ac turbidam barbariem rebellassent, morum vitio, non odio animorum, et petentes veniam et penitentiam offerentes. Id pergratum Cesari fuit, quod in Britanniam transiturus bellum invitus post terga dimitteret, neque cure britannice preferendum aliquid estimaret. Impositis ergo multis obsidibus, petita concedit. Classe autem, sicut diximus, collecta, ad transitum se preparat; curam portus ac custodiam Publio Sulpicio Ruffo committit cum eo, quod sufficere visum est, presidio; residuum copiarum in Mena
Abbreviated transcription (Latin):
terrã egredi neq se fidei barbaro¬
rum ciedere et lnĩ exterius uisa
renũcians hoc ita cõmunis quidẽ
habet historia habeo tñ nõ igno¬
biles auctores qui cesarem per se¬
ipm portus et nauigacõnez et
accessus ad insulam ex plorasse
confirmẽt Quod ut credi possie
ip̃e ducis aĩmus facit et similis
alus in rebus audacia Ceterum
seu per aliũ seu per se cog̾tis ñ
cognosti poterant ip̃e in extremũ
gallie augulũ unde brenior in
britamã est trãsitus quo iã secũ
ex̾citu contulerat classem gem̃
contrahi imperiũ et qua uencto
in bello usus erat ãno altero et
que amicis ex regiouilz interĩ
redacta ingẽte nauiũ numeꝵ
expleuerat Et iã fama roma¬
norũ a Germanis trãsunerat
eunt et obsides et obediẽciam
ꝓ mictes hos beiigne suscipiẽs
et sereno uultu et nuti orõne
prosequit᷑. hortatusq ut in ꝓposi¬
to ꝑseuerent Doniũ remctie Et
cũ eisdem cõnm consilii ma¬

Expanded text:
terram egredi neque se fidei barbaroterram egredi neque se fidei barbarorum credere, et tantum exterius visa renuntians. Hec ita communis quidem habet historia. Habeo tamen non ignobiles auctores, qui Cesarem per seipsum portus et navigationem et accessum ad insulam explorasse confirment, quod ut credi possit, ipse ducis animus facit et similis aliis in rebus audacia. Ceterum seu per alium seu per se cognitis, que cognosci poterant, ipse in extremum Gallie angulum, unde brevior in Britanniam est transitus, quo iam se cum exercitu contulerat, classem omnem contrahi imperat, et qua veneto in bello usus erat anno altero, et que amicis ex regionibus interim redacta ingentem navium numerum expleverat. Et iam fama Romanorum a Germanis transierat eunt, et obsides et obedientiam promittentes. Hos benigne suscipiens et sereno vultu et miti oratione prosequitur hortatusque, ut in proposito perseverent, domum remittit, et cum eisdem Comium, consilii ma
Abbreviated transcription (Latin):
l hostibz frangeret᷑. Se
dies bellis atqz piculis¬
crescebat suul Ducis aĩmꝰ et a tatu
ueluc aurũ splendidior fiebat quo¬
Ue plus difficultatũ eo et plus
sper erat In omĩb quidez bellis que
per eũ in gallis ad id tempus ge¬
sta erant missa hostibz auxilia a
britanis agnouerat id indignãs
ad eos ire disposuit Et ꝙͣmis ex¬
tremũ ia tempus esset estatis
que illis in regionibz propter bici¬
mã septẽ tuionis est brenior ne
quid tamẽ ociosi temꝑis ageret
Insule statũ moresq hõi expło¬
rare p̾mũ statuit Quod cũ neq
ꝑ commes gallos quibz loca illa
nĩdũ plene nota e̾rant neq ꝑ
mercatores ipõs qui nõ nisi lito¬
reas t̾ras casq non om̃s s tm̃ gal¬
lie oppositas adibant fieri posset
Gaui nolussenũ una cũ longa
nam es quid agere uelit illũ ad¬
monitũ irembet Et cognitis q̃
cognosti possent maturũ illi red¬
Dicũ imꝑat Is ad eũ quĩto die
rediit non ausus ut dicebat in

Expanded text:
 hostibus frangeretur. Caput 11 dies bellis atque periculiscrescebat simul ducis animus et, attritu velut aurum, splendidior fiebat, quove plus difficultatum, eo plus spei erat. In omnibus quidem bellis, que per eum in Galliis ad id tempus gesta erant, missa hostibus auxilia a Britannis agnoverat. Id indignans ad eos ire disposuit et, quamvis extremum iam tempus esset estatis, que illis in regionibus propter viciniam septentrionis est brevior, ne quid tamen otiosi temporis ageret, insule statum moresque hominum explorare primum statuit. Quod quum neque per homines gallos, quibus loca illa nondum plene nota erant, neque per mercatores ipsos, qui nonnisi litoreas terras easque non omnes, sed tantum Gallie oppositas, adibant, fieri posset, Gaium Volusenum una cum longa navi eo, quid agere illum velit, admonitum, ire iubet et cognitis, que cognosci possent, maturum illi reditum imperat. Is ad eum quinto die rediit, non ausus, ut dicebat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ce sarẽ non audebunt hñs ex
causis instabilez uirũ et na¬
et hostilis ĩ post se dimicte̾
nimme ex pediens indicabut
Contra ille ut Ducteret ĩsta¬
bat atq obmuxꝰ orabat friuo¬
las pretendens p̾tib raciones
huic metũ maritum fastidii¬
Id tam ꝑuo maris ĩ spacio utiq
magnũ esse non poterat Hync
ieligionez nestio quã suã qua
se naingare prohibitũ asserebat
Cesar q̾ nõ minus aĩm ꝙͣ unl
tum loquẽtis aspir̾e̾t peticionẽ
in iustam constantissiẽ lepulie
Ille indignãs circũne p̾ncipes
ac t̾erere et ne qua racione ce¬
sarem sequerent᷑. hortari calido
eñ concilio id agi ut gallia suis
p̾ncipib spoliata facilius iugũ
romane snitutis exciꝑet duce¬
re illos secũ uelle nõ ꝙ eis e̾¬
geat s ut qd̾ in gallus nõ aude¬
ret transmare deductos int̾ficiat
Monebant he uoces ĩfirmorũ
aõs ita ut aliquos mramẽto
astringeret que coi prĩe utilia
essent ut coĩ consilio gererẽt᷑

Expanded text:
Cesarem non audebant. His ex Cesarem non audebant. His ex causis instabilem virum et naet hostilis animi post se dimittere minime expediens iudicabat. Contra ille, ut dimitteretur, instabat, atque obnixus orabat, frivolas pretendens precibus rationes, hinc metum maritimi fastidiod tam parvo maris in spatio utique magnum esse non poterat, hinc religionem nescio quam suam, qua se navigare prohibitum asserebat. Cesar, qui non minus animum, quam vultum, loquentis aspiceret, petitionem iniustam constantissime repulit. Ille indignans circumire principes ac terrere, et, ne qua ratione Cesarem sequerentur, hortari: callido enim consilio id agi, ut Gallia suis principibus spoliata facilius iugum romane servitutis exciperet; ducere illos secum velle, non quod eis egeat, sed ut, quod in Galliis non auderet, trans mare deductos interficiat. Movebant he voces infirmorum animos, ita ut aliquos iuramento astringeret, que communi patrie utilia essent, ut communi consilio gererentur,
Abbreviated transcription (Latin):
te euunt quasq il Reliquis procle
maris merterant itqz ad litus
unde soluerant reuecisse ferebã¬
tur florem ꝯ tocius gallici equita¬
tus inuent Quatuor milia erãt
om̃s ferre principes galliarũ quo¬
uim partem illaz quam sibi fi¬
dam reb seusat dinuctere in
nõ hẽbat reliquos om̃s secũ loco
obsidu in Britamã trait̾e huiꝰ cõ¬
sun causa exat quĩ uerebatur ne
quis motus se digresso in galłus
orirent᷑. quorũ presencia fideliũ
et absencia perfidorũ rep̾m po¬
sse arbitrabat᷑. Erat mter alios
donorix heduus frater diuiciati
huc̃ cesar añ alios secũ diuere
instituerat ꝙ et eũ magne apud
suos opinonis ẽẽ nouerat et in
romanos proxime uolu̾tatis Sic
ut int̾dũ sicur supͣ diximꝰ de
eius supplicio cogitasset Ad hec
illũ in conciłio suorũ iactasse
ꝯstabat De latũ sibi a cesare
priẽ sue regnũ ꝙͣ per suꝑbiã
sui cines iiꝯ̃s tulere aĩs ued
potencie sue metu queri apiũ

Expanded text:
cte erant, quasque a reliquis procelle cte erant, quasque a reliquis procelle maris averterant atque ad litus, unde solverant, reiecisse ferebantur. Florem quoque totius gallici equitatus invenit quatuor millia erant omnes fere principes Galliarum; quorum partem illam, quam sibi fidam rebus senserat, dimittere in animo habebat, reliquos omnes secum loco obsidum in Britanniam traicere. Huius consilii causa erat, quoniam verebatur, ne qui motus, se digresso, in Galliis orirentur, quos presentia fidelium et absentia perfidorum reprimi posse arbitrabatur. Erat inter alios Domnorix Eduus, frater Divitiaci: hunc Cesar ante alios secum ducere instituerat, quod et eum magne apud suos opinionis esse noverat, et in Romanos pessime voluntatis, sic ut interdum, sicut supra diximus, de eius supplicio cogitasset. Ad hec illum in concilio suorum iactasse constabat delatum sibi a Cesare patrie sue regnum; quam superbiam sui cives iniquis tulere animis, sed potentie sue metu queri apud
Abbreviated transcription (Latin):
perit uenire prouo aõ paratum
Ce sar ꝙͣqm̃ non ignarus unde hec
dicta procederẽt ne tamẽ bempus
intreneris tereret uenire illũ adse
iussit cũ ducẽtis obsidib ĩ quib et
filuis eius fuit et ꝓpuiqui aliquot
qũe uemẽtem leui orõne ꝯplexus
ud Romane amicicie ꝑseuerẽtiam
hortat᷑ cũ primũ ess ad amiciciã
exhortandus Treuerorũ iñ pmo¬
rib noiãtim Cui getorigem cõmen¬
Sauit nõ mõ quia ille sic nũtus
Ded qr et sibi expediens uidebat̾.
anucũ suũ et ppłi romani sua in
priã multũ posse optimisq oĩb
carũ esse Eminuero Indicionarus
eã rem tulit eg̃rime tantũ sibi po¬
pularis grẽ Demisentiẽs qũtu
udũsario accessisset quq nõ ĩnui¬
cus erat hanc ob causa multo e¬
ciã ĩicicior factus est Cesar ex
tieneris ud illũ. mnẽ dixi portũ
Iciũ uenit cũ excitu illie classem
totam preparatam reꝑit preter
sexaginta nanes q̃ ĩ m eldis fa¬

Expanded text:
perit, venire prono animo paratum. perit, venire prono animo paratum. Cesar, quamquam non ignarus, unde hec dicta procederent, ne tamen tempus in Treveris tereret, venire illum ad se iussit cum ducentis obsidibus, in quibus et filius eius fuit et propinqui aliquot. Quem venientem leni oratione complexus ad romane amicitie perseverantiam cohortatur, quum primum esset ad amicitiam exhortandus; Treverorum tamen primoribus nominatim Cingetorigem commendavit, non modo quia ille sic meritus, sed quia et sibi expediens videbatur amicum suum et populi romani sua in patria multum posse optimisque omnibus carum esse. Enimvero Indiciomarus eam rem tulit egerrime, tantum sibi popularis gratie demi sentiens, quantum adversario accessisset; quique animo inimicus erat, hanc ob causam multo etiam inimicior fetus est. Cesar ex Treveris ad illum, quem dixi, portum Itium venit cum exercitu. Illic classem totam preparatam reperit preter sexaginta naves, que in Meldis fa
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu equitũ peditũq quã ma¬
uinius pot̾ copias atq oĩa bello axta
sũmo studio parabat reliquã turba
sexi uel etate fragilez intra ardu¬
enã siluã densissimã atq ingẽ¬
te cũ reb fortuns q oim abdidit
ut curis aliis expedicior bello ꝯꝑam
Duret Alter n̾o cõtrario se ut in tli¬
bus fieri armat cõsilio stati cesa¬
ri fies ingredienti se se obuiũ
et obsequio ꝓmiptu tulit quẽ cu
multi et ip̃uis amore erat enĩ
carus pplo et romam ex̾citus ti¬
more sequerent᷑. cognouit ĩdicio¬
marus se delusum et ab om̃ĩb
facile posse destituat Non aiõ ergo
s cousilio nuuitato se se cesiu ꝑ
nĩtios excusiauit ꝙ ad eum ab in¬
cio non uenisset ne princixib si¬
mł digressis plels per iusticiam
falli posset et ad Romana fide
praius fortasse consilus ĩpulsu
discedere Ceterũ se et cuutatez ip̃i
in arbitrio suo ẽẽ seq ad eũ si p̃̾ce¬

Expanded text:
adventu equitum peditumque, quam maadventu equitum peditumque, quam maximas potest, copias atque omnia bello apta summo studio parabat; reliquam turbam sexu vel etate fragilem intra Arduennam silvam densissimam atque ingentem cum rebus fortunisque omnium abdidit, ut curis aliis expeditior bello operam daret. Alter vero contrario, ut in talibus fieri solet, consilio statim Cesari fines ingredienti sese obvium et obsequio promptum tulit. Quem quum multi in ipsius amore erat enim carus populo et romani exercitus timore sequerentur, cognovit Indiciomarus se delusum et ab omnibus facile posse destitui. Non animo ergo, sed consilio mutato, sese Cesari per nuntios excusavit quod ad eum ab initio non venisset, ne, principibus simul digressis, plebs per inscitiam falli posset et a romana fide pravis fortasse consiliis impulsa discedere. Ceterum se et civitatem ipsam in arbitrio suo esse, seque ad eum, si prece
Abbreviated transcription (Latin):
onno de more cesar ex
hiberius in ytalia ueit
Pactis ꝯuentib cisalpue gallie
ꝙ anno altero in aiõ habuerat
ad illiricu prexit ubi cõpositis
temporis lapsu magnũ uĩe spa¬
cũ emensus per ytaliã in ulte¬
norẽ gallia ad excitum redĩt Ibi
ꝙ discedeus iusserat classez am¬
plius ꝙͣ sexcentarũ nauiũ. uenit
instructam Collandata nlitũ
industria et operib p̾fectorũ fide
classem ip̃a ad portũ Iciũ tunt
noiẽ triginta tantu passuũ nulib
ab insula semotũ quo ad tuͣsitu
nullus est aptior deduci ĩꝑat Ix̃t̃
aute omiã in treueros proficisti sta¬
tuit ꝙ eos nec contilia frequẽtare
notauerat nec imꝑia extiꝑe Ad
hoc germanos ab eis sollicitari fa¬
ma exut qm̃ ea cuutas proxima
ilreno est om̃q tũ gallie cuutatũ
equitatu presertĩ potenissiã Erãt
in ea brbe ut assolet duo de po¬
tencia et prioritate certãtes horũ
noiã erant Indicio marus et cunge¬
torix Primꝰ audito romam Ducis

Expanded text:
nuo de more Cesar ex hibernis in Italiam venit. Peractis conventibus Cisalpine Gallie, quod ab anno altero in animo habuerat, ad Illyricum perrexit, ubi compositis temporis lapsu magnum vie spatium emensus per Italiam in ulteiorem Galliam ad exercitum rediit. Ibi, quod discedens iusserat, classem amplius, quam sexcentarum navium invenit instructam. Collaudata militum industria et operibus prefectorum fide, classem ipsam ad portum Itium tunc nomine, triginta tantum passuum millibus ab insula semotum, quo ad transitum nullus est aptior, deduci imperat. Ipse autem in Treveros proficisci statuit, quod eos nec concilia frequentare notaverat nec imperia excipere. Ad hec Germanos ab eis sollicitari fama erat, quoniam ea civitas proxima Rheno est omniumque tamen Gallie civitatum, equitatu presertim, potentissima. Erant in ea urbe, ut assolet, duo de potentia et prioritate certantes. Horum nomina erant Indiciomarus et Cingetorix. Primus, audito romani ducis
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã sed clemẽtia ex̾ceret
neq supplicus s nuc̃ mimis
nuc blandiciis interet᷑: ab niqm¬
ssima illuz intẽtione retrahere
Idcũ frustra ess ad eã curam
uertit aĩm ut omiã sibi illius
concilia nota eeñt Proinde cũ
iam ꝓpe meusem uentis nam¬
gacione Dilata uotiua demũ
tũquillitas uffluxisse ex̾citũ
uaues ꝯscendere cesar imixerat Mul¬
tisq dolentib biis oĩm douorix
imꝑiũ de tractare ausus cũ equiti¬
b edius clam castris egreditur
et priam iter uersus arripit Qd
cũ cesar audisset naingacione re¬
busq om̃ib post hĩtis equitatus
partẽ illũ se qui ac reducere din
re sistat occidere precepit Ille cum
equitib assecutus redire ad cesa¬
rem iuberet. ꝯtiuuuaciter obstare
et fidem comitũ implorare seq et
liberũ et libera ortũ in patria pro¬
clamare equites romain ut iussi
erant uociferãtem seqz manu
protegẽte circũcunt et obtrucãt
Equites aũt Edui duce amisso

Expanded text:
tiam, exerceret, neque suppliciis, sed nunc minis, nunc blanditiis, niteretur ab iniquissima illum intentione retrahere. Id quum frustra esset, ad eam curam vertit animum, ut omnia sibi illius consilia nota essent. Proinde quum iam prope mensem, ventis navigatione dilata, votiva demum tranquillitas affulsisset, exercitum naves conscendere Cesar imperat; multisque dolentibus, unus omnium Domnorix imperium detrectare ausus quum equitibus Eduis clam castris egreditur et patriam versus iter arripuit. Quod quum Cesar audisset, navigatione rebusque omnibus posthabitis, equitatus partem illum sequi ac reducere, sin resistat, occidere precipit. Ille, quum equitibus assecutis redire ad Cesarem iuberetur, contumaciter obstare et fidem comitum implorare seque et liberum et libera ortum in patria proclamare. Equites romani, ut iussi erant, vociferantem seque manu protegentem circumeunt et obtruncant. Equites autem Edui, duce amisso,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dice̾t nouos et corruptos mores
extirpari priscos iuist̾i̾ censores
facti ambo multa ꝯsternacõne no¬
biliũ censurã seuerissimã exegerũt
ꝯpera publica multa et diffialia
locau̾nt multis eqͤs pu ͦᷤ ademe¬
runt multos deiqz senatu moue¬
tim unũ uirũ ꝯsularẽ luciũ q̃ntũ
flaminũ titi flamim magmni du¬
tis fratrẽ aduersus ꝙͣ granissima
extat atq ardentissiã marci cato
giciũ ãmississe ut nec excusire
eũ nec in senatu retme̾ si censor
ess suus ipe germamus possi
Addit de huic facti sui cam̃ et ab
illo ꝑpetratũ stelus exequit᷑. qr
cum qz narie tradit᷑. mius in du¬
uiis censoris testimomio stũdum
sit qui nec mẽtiri solitus nec mẽ¬
Dacii suspectus nec fingẽ aliq̾d
aduersario pute et tam multe
fti isocus ausurus ess tum quia
tã fedus essz est ut libenter si
fieri poss euis memoriã a bolerẽ
ne unqmͣ ad noticiã honĩ perue¬
iret tale aliquid nõ dicã a Ro¬

Expanded text:
um diceret novos et corruptos mores um diceret novos et corruptos mores extirpari, priscos inseri. 49 Censores facti ambo multa consternatione nobilium censuram severissimam exegerunt, opera publica multa et difficilia locaverunt, multis equos publicos ademerunt, multos denique senatu movetim unum viruFlaminium, Titi Flaminii magni ducis fratrem, adversus quem gravissima exstat atque ardentissima Marci Catongitium admisisse ut nec excusare eum nec in senatu retinere, si censor esset, suus ipse germanus posset. Addit dehinc facti sui causam et ab illo perpetratum scelus exequitur, quod, tum quia varie traditur quamvis in dubiis censoris testimonio standum sit, qui nec mentiri solitus nec mendacii suspectus nec fingere aliquid, adversario presente et tam multis facti consciis, ausurus esset, tum quia tam fedum est ut libenter si fieri posset eius memoriam abolerem, ne unquam ad notitiam hominum perveniret tale aliquid non dicam a ro
Abbreviated transcription (Latin):
festũ nompe augustus enunẽs
as etholis in sessum poffessim¬
q corripuit atq inde deiectis
et interfectis hostib supra regis
ubi tã in prelio ꝙͣ in fuga effusa
ac p̾cipiti multa utiq et ut quidã
sunt auctores quad ragĩta nulia
de excitu ⁊egio ꝑiere / quĩq nulia
carta sũt̾ de romanis nõ nisi cẽ¬
tũ quĩ quagĩta ceciderũt Itaq cõ¬
sul rei geste nũciũ romam missu¬
rus nõ aliũ ꝙ̃ per quẽ p̾cipue
gesta erãt ipm mictẽt catonem
qui tũc legatus consularis erat
ut luiuis ait Seu tribunus nuli¬
taris ut citero Idem ip̃e subinde
nõ multo post tpr̃e nobilitate q̃
hũc uirũ et oderat et tunebat sũ¬
nus studuis aduersante cõpetitorib
multis ulustrib hic p̾latus et cẽ¬
sor factus nõ in se solo adu̾sarios
suos uicit scd in collega eciã quem
poscebat lucio scilz ualerio flacto
quẽ in cõsulatu quoq collegam
habuerat hoc p̾cipue ał ꝑticipe cu¬

Expanded text:
festum – nempe angustiis imminens, festum – nempe angustiis imminens, ab Etholis insessum possessumque – corripuit atque inde deiectis et interfectis hostibus, supra regis ubi tam in prelio quam in fuga effusa ac precipiti multa utique et ut quidam sunt auctores quadraginta milia de exercitu regis periere, quinque milia capta sunt, de Romanis nonnisi centum quinquaginta ceciderint, itaque consul, rei geste nuntium Romam missurus, non alium quam per quem precipue gesta erant ipsum mitteret Catonem, qui tunc legatus consularis erat ut Livius ait, seu tribunus militaris ut Cicero. 48 Idem ipse subinde non multo post tempore, nobilitate que hunc virum et oderat et timebat summis studiis adversante, competitoribus multis illustribus hic prelatus et censor factus, non in se solo adversarios suos vicit, sed in collega etiam quem poscebat, Lucio scilicet Valerio Flacco, quem in consulatu quoque collegam habuerat, hoc participe cu
Abbreviated transcription (Latin):
arcerus fractã uoce uel labantẽ
ulla exparte me moriã notare
potuerit ãno demũ no nagesime
Sgio galbe oratori facũdissimo
hispanos accusãti se se opposuit
et quos muenis manu cõsilioq
uicerat et lingua senex atqz orõ¬
ne defendit Ipm̃q galbã de
accusatore reũ fecit et ad indiciũ
ppli ptraxit his morib ut ad¬
uersus hostes sic aduersus cuies
in domitus neq in acie neq ĩ
curia ulli unqm̃ cessit S ut ip̃
etiã ad historie sne iam reũtar
Cato ꝑtim pactatis ꝑtim domi¬
tis hispanis magnisq ibi pͥmũ
institutis quib post modũ in
dies auctis dicior ꝓiĩtia facta
est Premissisq romam ñcus
uictorie qua supplicacõez tridui
senatus decieuit Ipẽ post redi¬
ens in hispana triuphauit Idẽ
postea marco accilio glabrione
consule eo p̾lio ꝯd̾ aduersus ã¬
tlnocũ sirie regem ad termophi¬
las gestũ est iugũ gali drmm̃
romanis et situ et presidio in¬

Expanded text:
arteriis fractam vocem vel labantem arteriis fractam vocem vel labantem ulla ex parte memoriam notare potuerit. 44 Anno demum nonagesimo Sergio Galbe oratori facundissimo Hispanos accusanti se se opposuit et, quos iuvenis manu consilioque vicerat, lingua senex atque oratione defendit, ipsumque Galbam de accusatore reum fecit et ad iudicium populi protraxit. His moribus ut adversus hostes sic adversus cives indomitus, neque in acie neque in curia ulli unquam cessit. 45 Sed ut ipse etiam ad historie seriem iam revertar, Cato, partim pacatis partim domitis Hispanis, magnisque ibi primum institutis, quibus postmodum in dies auctis ditior provincia facta est, premissisque Romam nuntiis victorie, qua supplicationem tridui senatus decrevit, ipse post rediens de Hispania triumphavit. 46 Idem postea, Marco Acilio Glabrione consule, eo prelio quod adversus Anthiocum Syrie regem ad Termophilas gestum est, iugum Gallidrummi Romanis et situ et presidio in
Abbreviated transcription (Latin):
pugnis Post ꝙͣ ad etatẽ et di¬
gnitates uenit laude multiplici
nulli hoñi stdũs uiris cõsultus
ꝑitissimꝰ orator elettãtissimꝰ se¬
nator grauissimꝰ imꝑator fortis¬
simꝰ et in om̃ qd̵ aggrederetur
mode stissimꝰ pret̾ꝙͣ ubi orato
uduersus quẽ oraret Itaqz dum
uixit ꝑpetuus et nobilitatis as¬
ꝑrimꝰ stimulus fuit crebro illos
accusans crebrius ut dixi accu¬
satus et semper ab solutus nec¬
De labore unꝙͣ nͨ ꝑiculo uictus
aut t̾ritus securus Iemꝑ et inde¬
fessus ad omñã ita ut et corpore
nullã transquillã penitus uite
partem nullãq enulorũ ab ĩ¬
uidia tutã egit Itaq sexto et
octuagesimo amno suꝑ crimiẽ
capitali cũ inuenes oratores
presto essent qui etatẽ et ĩ nocẽ¬
ciaz tanti uiri adiuuare possent
et protege̾ nullius opem uoluit
si ip̃e pro sẽ enĩ dixit nõ sunẽ
astanciũ miraculo ꝙ ne mo uł
se mos ꝑꝑlex n uel Debilitatis

Expanded text:
pugnis, postquam ad etatem et dipugnis, postquam ad etatem et dignitates venit laude multiplici nulli hominum secundus, iurisconsultus peritissimus, orator elegantissimus, senator gravissimus, imperator fortissimus et in omni quod aggrederetur modestissimus, preterquam ubi oratoradversus quem oraret. 42 Itaque, dum vixit, perpetuus et nobilitatis asperrimus stimulus fuit, crebro illos accusans, crebrius ut dixi accusatus et semper absolutus, nec labore unquam nec periculo victus aut territus, securus semper et indefessus ad omnia, ita ut et corpore nullam tranquillam penitus vite partem nullamque emulorum ab invidia tutam egit; itaque sexto et octuagesimo anno super crimine capitali, cum iuvenes oratores presto essent qui etatem et innocentiam tanti viri adiuvare possent ac protegere, nullius opem voluit, sed ipse pro se causam dixit non sine astantium miraculo, quod nemo vel senio perplexum vel debilitatis