comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa eruis manifesta qͣsi indie. MMerito irrid̃
ubi abscondita erant in manifestũ duxert᷑ sic̃
rauerunt arcũ suũ .i. dolos suos quib occul¬
te uulnerent. sic̃ aliqͥs artu occłte. ferit. Ad
riis huiꝰ mundi. Ad hoc euaginauert᷑ gladium
ut trucidant restos corde. psi euaginant
gladiũ: I gladius eoꝵ intret in corda ipsort .i. dũ
ꝯfringat᷑ .i. dolꝰ eoꝵ in efficax habcat᷑. ne bonos
possint deciꝑe. ⁊ sͥ ꝯformes efficere. H ec oĩa
faciet tͥ impius: ⁊ etiã cũ tu eris pauꝑ ipse ꝓsꝑa¬

Expanded text:
erunt omnia manifesta quasi in die. Merito irridebubi abscondita erant, in manifestum deduxerunt: sicut enderunt arcum suum, » id est dolos suos, quibus occulte vulnerent sicut aliquis occulte arcu ferit. Ad riis hujus mundi, ad hoc evaginatur gladium « ut trucidant rectos corde. » Ipsi evaginaverunt gladium et « gladius eorum intret in corda ipsorum, » id est dolus ejus inefficax habeatur, ne bonos possint decipere, et sibi conformes efficere. Haec omnia faciet tibi impius, et etiam cum tu eris paupe
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tua p̾sentia. Qñquidẽ mea substantiaĩ
apud te. ergo dñe erue me ab om̃ib mil¬
tatib meis. ne ipse ualeant michi domi¬
nari. Et debes eruere. quia tu dedisti me
obꝓbriũ insipienti:.i. in quẽ insipiens ia¬
cere obꝓbria.:⁊ ego ea bñsustinui. Et h:¬

Expanded text:
i praesentia. Quandoquidem mea substantia apud te est, ergo, Domine, « erue me ab omnibus iniquitatibus meis, » ne ipsae mihi valeant dominari: et debes eruere, quia tu « dedisti me opprobrium insipienti » in quem insipiens jaceret opprobria. Et ego ea bene sustinul, et h
Abbreviated transcription (Latin):
murantes. s qͥ in mansuetudine ⁊ simplicitate:
uiuentes: neq: ãdiabolo. neq a carne sua alicꝰ
sueti delectabunt᷑ in pace. s int̾im in hac. uita
peccator obseruabit iustũ :.i. diligent̃ uitã ipsiꝰ
inqͥrit attendens si aliqͥd ei nocere posset. Et

Expanded text:
murantes, sed qui in mansuetudine et simplicitate. viventes, nec a diabolo, neque a carne sua aliquo sueti delectabuntur in pace, sed interim in hac vita « peccator justum observabit, » diligenter vitam ipsius inqui
Abbreviated transcription (Latin):
tellige qͦd iusti malia uita habeant et̃nitatem.
finem nr̃i labors. ⁊ remuneratorẽ inuidicio se¬
cdłm merita uniꝰcuiꝰq: scit ad eũ eẽ. festinandũ.
⁊in istis mundanis ult̾ius ũ eẽ. ꝯfidendũ. Dico
mensura. Et substantia mea ñ renouatio ꝙͣ¬

Expanded text:
t, quod justi in alia vita habeant aeternitatem. finem nostri laboris, et remuneratorem injudicio secundum merita uniuscujusque, scit ad eum festinandum, nec in istis mundanis ulterius esse confidendum. Dico mensura, « et substantia mea, »
Abbreviated transcription (Latin):
.i.fecit me annuntiare incarnationẽ filii sui.
annuntiamꝰ uidebunt mnulti:l timebt̃ tuno¬
re bono uidentes miracła: sꝑabunt in dño.
rasse indño: ostendit sꝑarantes beatos esse
rat nom̃ dñi: credens eũ redẽptorẽ ⁊ similia
de ipso: nom̃ dico spes eiꝰ .i. ex hoc qͦd nom̃
ita recipio ⁊ honorat. sꝑat in ipso. securus
qͦd ꝓpt̾ hoc uitã habebit. Et ita dico beatꝰ.
Si postea ñ respexerit .i. inclinauerit animũ
inuanitates .i. ad delectationẽ mundanoꝵ. uł.
ad legales obseruantias: linsanias falsas ut
lapidẽ crede dm. ETñ debent hoĩes talia
respice. qͥa tu dñe ds m̃s fecisti multa mira¬
bilia sic̃ incelo ⁊ int̾ra: & alia que ipsi pos¬
st̃ ad mirari mirabilia tua : i. ad tuã laudẽ¬

Expanded text:
 » id est, fecit me annuntiare incarnationem Filii sui:  » id est, fecit me annuntiare incarnationem Filii sui: annuntiamus « videbunt multi et timebunt » timore bono, videntes miracula « et sperabunt in Domino. rare in Domino, ostendit sperantes beatos esse,rat nomen Domini, credens eum Redemptorem, et similia de ipso, nomen dico, spes ejus, id est, ex hoc quod nomen ita recipit et honorat, sperat in ipso, securus quod per hoc vitam habebit, et ita dico beatus, si postea « non respexit, » id est, inclinavit nomen « in vanitates, » id est, ad delectationem mundanorum, vel ad legales observantias « et insanias falsas » ut lapidem credere deum. Et non debent homines talia respicere, quia « tu Deus meus, fecisti multa mirabilia, » sicut coelum et terram, et alia quae ipsi possunt admirari, mirabilia dico « tua, » id
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd ipse ponit finẽ legalib oĩb .i. in¬
linse nobis ꝑfectionẽ ꝓponit. de qͣ sic agit.
in pͥma parte ponit testimoniũ bui noui¬
tatis. scił pͥmos patres hanc ex pectasie &e
annuntiaise. In sccła parte inducit ipsum
ꝯfirmante. In ultima parte inducit seqͣces xͥ
rent. N oli sꝑare in legalib institutis.s
expecta dñm. sic ego nunꝙͣ ꝯfidens inistis
obscruantiis expectaui dnm̃. Et ñ dico qd̃
expectassẽ aliqͣndo: s expectans assidua ex¬
pectatione. Et ñ fuit ca ssa mea expectatio:
¶T ñ tantũ ꝓpt̃ expectationẽ mͥ intendit. s ̃
subiungit dicens. Et edux̃ me. de lacu mi¬
serie .i. de mundo isto inquo ꝯtinent᷑ multe
miserie: scilicet peccata que faciunt mise¬
ros ⁊ lutulentos. Unde subdit. Et de luto
qͣmuis ñ. eẽt ꝓrsus deletũ originale peccatũ
donec sanguis xͥ fund̾ct᷑. Et ñ solũ mala re¬
mouit.s etiã bona dedit. Et hoi : Et
affectiones meas. ut qͥ pus incerti eramꝰ inqͦ

Expanded text:
hoc quod ipse ponit omnibus legalibus observanet in se nobis perfectionem proponit, de qua sic agit: In prima parte ponit testimonium hujus novitatis, scilicet, patres primos hanc exspectasse et ationis. In secunda parte inducit ipsum confirmantem. In ultima parte inducit sequaces Chrent: Noli sperare in legalibus institutis, sed exspecta Dominum, sicut ego nunquam confidens in istis observantiis « exspectavi Dominum. » Et non dico quod exspectassem aliquando, sed « exspectans » assidua exspectatione, et non fuit cassa exspectatio tantum propter exspectationem mihi intendit, sed subjungit dicens: « et eduxit me de lacu miseriae, » id est, mundo isto, in quo continentur multae miseriae, id est, peccata, quae faciunt miseros et lutulentos. Unde subdit, « et de lutquamvis non essent prorsus deleta originalia peccata donec Christi sanguis effunderetur. Et non solum mala remoaffectiones meas: ut qui prius incerti eramus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
s tota die .i. assiduc miscret᷑ pia affectione:
l si qͥd habet comendat .i. tribuit necessitatẽ
patienti. Cõmend at ꝓprie dic̃ qͥa qͦd dispen¬
sat sibi reddi expestat. ñ a pauꝑe s ã dño. Et
qͥa iustꝰ ita comendat: ideo sem̃ illiꝰ .i. bona

Expanded text:
 tota die, » id est assidue « miseretur » pia affectione, « et, » si quid habet « commodat, » id est tribuit necessitatem patienti. Commodat proprie dicit, quia qui dispensat, sibi reddi exspectat, non a paupere, sed a Domino: et quia justus ita commodat, ideo « semen illius, » id
Abbreviated transcription (Latin):
tate peccat: ⁊ nullatenꝰ timorẽ. futi iudicii re¬
sitnat᷑. Benedico qͦd timor di ñ ẽ. ante. ocu¬
los eiꝰ. qm̃ ipse dolose egit cũ dic̃et. se ñ ex sua
noluntate. s ex sua nat᷑a ⁊ creatione ex necessi¬
tat petcare. qͦd qͥdẽ dolꝰ erat: qͥa licit hoc di¬
iti. tam̃ in sua ꝯscientia ex se ipso peccatũ ẽe.
suebat:⁊ hoc ñ in ꝯspectu hominu᷑: qr hoĩes
putabant eũ uerũ dic̃e. s in ꝯspectu eiꝰ scilicet¬

Expanded text:
cat, et nullatenus timore futuri judicii refrenatur. Bene dico quod timor Dei non est ante oculos ejus, « quoniam » ipse « dolose egit » cum diceret se non ex sua voluntate, sed ex sua natura et creatione, ex necessitate peccare, quod quidem dolus erat, quia licet hoc diceret, tamen in sua conscientia ex se ipso peccatum esse sciebat, et hoc tantum in conspectu hominum, quia homines putabant eum verum dicere, sed in conspectu Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽpore. oĩum iꝰtoꝵ⁊ susceꝑunł me ad custo¬
diendũ. deo ñ debes miserationes tuas
nuntio. qui mei fut᷑ st̃. Tunc circũdant
hoĩes peccã: qͣndo appropinqͣnt eis ꝑ mu¬
las cogitationes. Et iniqͥtates mee .i. eoꝵ¬

Expanded text:
i tempore omnium justorum « susceperunt me » ad custodiendum. Ideo non debes miserationes tuas nuntio, qui mei futuri sunt. Tunc circumdant homines peccata, quando appropinquant eis per malas cogitationes, « et iniquitates meae, » id e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetatt̃ ipsius ostendit. Idithun nãq: tͣnsili¬
ens interp̃tat᷑. ⁊ hic de tnsiliente oĩa tẽpora¬
lia agit᷑. hunc psalmũ ideo canticũ noĩat: qi
hic qͣndã exultationẽ nob̃ ꝓponit. suł. finem¬
i. xp̃m. Et licet hic queda tristia p̃ponant᷑
tamꝰ ipsa leta reputant᷑. spe finis illiꝰ. Litul
sic exponit᷑. Canticũ istud ꝯuenit dd̃ ꝓph̾e¬
lem ẽ. tͣnsilicntẽ. ut relistis mundanis ad ce.¬
lestia saliat: magnũ honorẽ ei gchbet. Can
luntate pͦposita: solis celestib in hiat. Et etiã
talis. qͥ ideo ꝑfestus ẽ: qi nͦ etia linguã suam
te ostendit ille tͣnsiliens se tac̃e mundo.i.
cũ celestib: ostendens hei eẽ. uana. illa appe¬
tenda. In t̾cia ponit orationẽ ut amał lib̾ctͣ.
& celestia ualeat optinere. Intentio patet.¬

Expanded text:
roprietatem ostendit. Idithum namque transiliens interpretatur, et hic de transiliente omnia temporalia agitur. Hunc psalmum ideo canticum nominat, quia hic quamdam exsultationem proponit, sciliceistum, et licet hic quaedam tristia proponantur, tamen ipsa laeta reputantur spe finis illius. Titulus sic exponitur: Canticum istud convenit Dlem esse transilientem, ut, relictis mundanis, ad coelestia saliat, magnum honorem exhibet; cantluptate postposita, solis coelestibus inhiat, et etiam talis, qui adeo perfectus est, ut etiam linguam suam  ostendit ille transiliens se tacere mundo, icum coelestibus, ostendens haec esse vana, illa appetenda. In tertia parte ponit orationem, ut a malis liberetur, et coelestia valeat obtinere. Intentio e
Abbreviated transcription (Latin):
obmutui ñ dicendo mala: s etiã tacui bona.
Et ħ c̃. ft silui ã bonis. Iuste tacet iustꝰ iste.
illis obstinatis: qͦs uidet paratos ad ꝯculcan¬
dũ ũbũ ci. Dñs eñ dic̃ in euangłio. Nolite scm
dare canib. neq margaritas ante. porcos spar
cũ eũ peccõr ꝓuocaret ad irã. nc̃ uͦ renouat᷑ do¬
lor ille: cũ cos ita obstinatos cognoscit. ut eis ctiã
bonũ ũ audeat p̃dicare. Postꝙͣ ostendit se ta¬
cere mundo. ostendit se loqͥ deo. Istis tacui. s
hoc ẽ. Et in meditatione mea grardescet igis.
.i. meditor exardenti dilectione. Si habeat᷑ exar¬
desced: ꝑ illud futum notabit᷑ ꝑseuerantia. Ig¬
nis gcardescit in mea medtatione. ⁊ ab illa lo¬
cutꝰ sum in lingͣ mea : i. annuntians ea quȩ ar¬
dens meditatio ministrabat. Notũ fac mͥ dñc

Expanded text:
obmutui non dicendo mala, sed etiam tacui bona, et hoc est, « et silui a bonis. » Juste tacet iste bonus illis obstinatis, quos videt paratos ad conculcandum verbum Dei. Dominus enim dicit in Evangelio: « Nolite sanctum dare canibus, neque margaritas ante pocum eum peccator provocaret ad iram. Nunc vero renovatur dolor iste, cum eos ita obstinatos cognoscat, ut eis etiam bonum non audeat praedicare. Postquam ostendit se tacere mundo, ostendit se loqui Deo. Continuatio: Istis tacui, sedhoc est: « et in meditatione mea exardescit ignis, » id est, meditor exardenti dilectione. Si habetur, exardescet, per illud futurum notabitur perseverantia. Ignis exardescit in mea meditatione, et ab illa « locutus sum in lingua mea, » id est, annuntians ea quae ardens meditatio ministrabit, illud scilic
Abbreviated transcription (Latin):
Et illis nubib uenit ad nos illa cognitio ueri
montib in mane sol relucet. & inde descendit
in ualles. sic cognitio di in ipsis apłis pͥus relux̃.
& exinde ad alios hoĩes ꝑ eosdẽ apłos descendit.
Et ne ꝑ montes accipiamꝰ elatos huiꝰ scłi addi¬
dit d̾i. Et ne aliqͥs q̃reret qͣre potiꝰ hos elegit

Expanded text:
ex illis nubibus venit ad nos illa cognitio veritmontibus sol mane relucet, et inde descendit in valles, sic cognitio Dei in ipsis apostolis reluxit, et ex inde ad alios homines per eosdem apostolos descendit, et ne per montes accipiamus elatos hujus saeculi, addit « Dei. » Et ne aliquis diceret, quare hos potius elegit
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥe .i. fama domꝰ ⁊ cet̾a. que. relinquunt
int̾ibunt .i. destruent᷑. Modo ne dicat. sim¬
plex admonitꝰ sufficientes habeo rationes: qͣr
bene debeo agere.: limpiũ sustinere: s. ñ pos¬
sum ostendere. ꝓbabo quidẽ ñ deẽẽ potentiã.

Expanded text:
id est fama, domus et caetera quae relinquunt, interibunt, id est destruentur. Modo ne diceret simplex admonitus, Sufficientes habeo causas quare bene agere debeo et impium sustinere, non possum aute
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑ deberẽ: s sola hec t̾rena. sic̃ brutũ animal:
sũ mea reputatiõe. Aliter. Quia sic putrueruas
ticattes mec.  deo miser factꝰ sũ portans mul¬
tas miserias siuie ego mͥ ipsi faciã: siue. aliund
depͥmi ultͣ me. aliqͥb miseriis. Et qͥa sic sum
factꝰ miscr. ł curuatꝰ: ideo tota die .i. assidue¬
nis .i. carnał. uoluptas accipimꝰ quacũq carnis
uoluptatẽ. Et intantũ st̃ lumbi mei impleti
illusionib: qͦd iam nͦ ẽ. sanitas in carne mea.
.i. nullũ genꝰ uoluptatis carnis ẽ. in qͦ ñ sim illu.¬
sus. Et qr ita sũ illusus: ideo afflictꝰ sũ incorꝑe.

Expanded text:
sicut deberem, sed sola haec terrena sicut brutum animal,  mea reputatione. Vel ita: Quia sic putruerunt cicatrices meae, ideo miser factus sum sicut portans multas miserias, sive ego mihi ipse faciam, sive aliunde deprimi ultra me aliquibus miseriis, et quia sic sum factus miser et curvatus, ideo « tota die, » id enis, id est, carnalis voluptatis, accipimus quamcunque carnis voluptatem, et in tantum sunt lumbi mei impleti illusionibus, quod jam « non est sanitas in carne mea, » id est nullum genus voluptatis est in quo non sim illusus. Et quia ita sum illusus, ideo « afflictus sum » in corpore «
Abbreviated transcription (Latin):
teuert: ⁊ cet̃a. Ad simlitudinẽ dit̃. qͥa sicut
cicatrices prius putrescunt. pea rumpit᷑ caro. sic
peccata sanata in baptisiate putrescunl qͣndo
cogitamꝰ fac̃e ea. Corrũpunt᷑: qͣndo ad actũ dedu¬
liuores mei. Et̃ tc̃ tantũ ẽ. ꝯũsus ordo: qr prius
corrũpunt᷑ cũ ducunt᷑ ad actũ. deinde putres¬
cunt. cũ aliis exemplũ dant peccandi. sic̃ uul¬
nera corrupunt᷑ pͥus: deinde emittunt fecorem
Putruert dico ã facie. in si pientie mee .i. ꝓpter¬

Expanded text:
tae sunt. » A similitudine dicit: quia sicut cicatrices prius putrescunt, postea rumpitur caro, sic peccata sanata in baptismate putrescunt, quando cogitamus ea renovare: corrumpuntur, quando ad actum perdusus ordo, quia prius corrumpuntur cum dicuntur ad actum, deinde putrent cum aliis dant exemplum peccandi, sicut vulnera corrumpuntur prius, deinde emittunt fetorem. Putruerunt dico « a facie insipientiae meae, » id e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. Niqͥtatẽ meditatꝰ ẽ. incubili. id.ẽ.
male oꝑationi: scilicet cũ furib furatꝰ est:
cũ mechis mechatꝰ ẽ: ⁊ cet̾a. Cũ autẽ nat᷑a exi¬
geret ut in se ⁊ inaliis mala ordiret. maliciã
ñ odiuit. Et hic illiꝰ neqͥtia maxime aggra¬
uat᷑. ¶ Hic incipit de scła parte. Iniustꝰ¬

Expanded text:
« iniquitatem meditatus est in cubili suo, » id est, malae operationi, scilicet, cum furibus furatus est, cum moechis moechatus est, etc. Et cum natura exigeret, ut ipse in se et in aliis mala odiret, « malitiam non odivit, » et hic illius nequitia maxime aggravatur. Hic incipit de secunda parte. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
catores. Et benedico qͦd peccatores ꝑibunt: qr
ego uidi impũ suꝑ graltatũ suꝑ aliquos mino¬
res: Leleuatũ sic̃ cedros libami: i. tͣnscendentes
alios potentes in altitudine buiꝰ scł̃i sic̃ cedrꝰ liba¬
mentis affectione. ⁊ agilitate futura bona.¬

Expanded text:
» Et bene dico quod peccatores peribunt, quia ego « vidi impium superexaltatum » super aliquos minores, « et elevatum sicut cedros Libani, » id est transcendentem alios potentes in altitudine hujus saeculi, sicut cedrus Libamentis affectione et agilitate futura: « e
Abbreviated transcription (Latin):
tat possessorẽ. sic̃ dñs in hac uita suos: ⁊ tan¬
dĩ inalia uita. Omnimoda erit eis refec¬
implebit᷑ in tẽpore malo .i. in die. iudicii: qd̃
malũ erit impiis. qͥtẽ dampnabunt᷑ in et̃na
dãpnatione. s tc̃ iusti ñ ꝯfundent᷑. Et in hac
uita plene a dño reficient᷑. qͦd d̾r. ⁊ in dieb fa¬
ꝯfundent᷑ in tẽpore molo. qi soli peccõres ꝑibr̃
magis deficit: sic̃. mali qͣnto altiores occupaũ
potentias: tanto potiꝰ ã bono deficiunt. ꝑ mł¬
tas partes ostendit qͦd melior eẽt inedicitas ̃t.
qm diuicie. pettõꝵ. Escce ponit causã quare
peccator deficiat. Quia peccator. mutuabĩ¬
habet. Quod bene soluit qͥ donis dei ad hoc
dispenset eas pauꝑib. Et in cetis donis sim
siqͥd habet. Ipeo miseret᷑ & retribuet iͦtis

Expanded text:
tat possessorem, sic Dominus in hac vita suis, et tandem in alia vita omnimoda erit refecimplebitur « in tempore malo, » id est, in die judicii, quod malum erit impiis, qui tunc damnabuntur in aeterna damnatione, tunc justi non confundentur, et in hac vita plene a Deo reficiuntur, quod est « diebus faconfundentur in tempore malo, quia soli peccatores peribunt. ur et deficit: sic mali quanto altiores occupant sententias, tanto magis a bono deficiunt. Per multas partes ostendit quod melior est modicitas justi quam divitiae peccatorum. Ecce ponit causam quare peccator deficiat quia « mutuabihabemus, quae bene solvit qui ad hoc dispenset eas pauperibus, et in caeteris donis simisi quid habet. Ideo miseretur et etiam retribuet, «
Abbreviated transcription (Latin):
famulare ei: lora cũ. Et ne simplex hic ad
tant: dũ iustis ñ noceant. ñ mouebor erga
tos. s. si ꝓsꝑent᷑ uel nob mala inferant. quin
mitando neq: inuidendo: in eo.i. in ꝯsid̾atiõe
desme. Et hoc dic̃. Derelinque furorẽ. Et

Expanded text:
famulare ei « et ora eum. » Et ne simplex admonitciant dum justis non noceant, non movebor erga eos, sed si prosperentur, non nobis mala inferant, quin imitando, neque invidendo « in eo, » id edesine: et hoc est « derelinque furorem, » et
Abbreviated transcription (Latin):
uite tolerantes. dñm remuneratorẽ attendentes:
huç pusillũ: qͣsi ne. deficiat sustinendo. Temp̾
enĩ breue ⁊: ne dum uita hoĩs. Dico susti¬
ne pusillũ ⁊ ñ erit peccator. ñ qͦd peccatoris
substantia ꝑcat. s. ñ erit: scilcet peccare ñ po¬

Expanded text:
vitae tolerantes, Dominum remuneratorem attendentes «huc pusillum, » quasi, non deficias sustinendo, tempus enim breve est, nedum vita hominis. Dico sustine pusillum « et non erit peccator, » non quod peccatoris substantia pereat, sed non erit, id est, peccare non po
Abbreviated transcription (Latin):
si bona dicat. tamͦ seductoria intentione. hoc¬
facit. Et ne ille ꝑ ignorantiã se excusaret. o¬
sttndit cũ in excusabilẽ: cũ dicit. Noluit in¬
tellig̾e ut bene ag̾et. uel. in ũb̃. uł in factis. De¬
derat enĩ d̾s hõi rationẽ. qua qͥcqͥd sͥ cẽt. agen¬
dũ poss intelligere: l lib̃um arbitriũ restitu

Expanded text:
si bona dicat, tamen hoc seductoria intentione facit: et ne ille per ignorantiam se excusaret, ostendit eum inexcusabilem, cum dicit, « noluit intelligere cum bene ageret » vel in verbis vel in factis. Dederat enim Deus homini rationem, qua quidquid sibi esset agendum posset intelligere: et liberum arbitrium restitu
Abbreviated transcription (Latin):
nobis factꝰ: pauꝑ Pupillũ dicit. qui sͥ presidiũ huma
nũ quesiuit int̾ra. Dico iudicate illi: ietiã ipsũ humilẽ
⁊ pauꝑẽ iustificate .i. iustũ reputate. ⁊ sine illo nullt̃ iu¬
stũ cẽ posse.  os maiores iudicate nos ustistrate mi¬
nores: ustũ pauꝑẽ eripite de maioꝵ potestate. ⁊ ereptũ
ne ꝑmitatis ampliꝰ capi. Et hoc ẽ. E gent̃ de manupecca¬
toris popłi lib̾ate. Ego ita monui cos. s tñ ipsi nesciet̃
ĩcił ideo nesciert̃. qͥa intellig̾̃e noluerunt. Ido autẽ ñ nitel¬
lexerunt. qͥ ambulant in tenebris .i. in delcstacione t̾re¬
norũ. Desua autẽ in scientia in excusabiles erunt ha¬
bentes certũ signũ. quo eũ dͣmeẽ. cognoscere po̾sunt qͥa¬

Expanded text:
nobis factus est pauper ; pupillum dicit, quia sibi praesidium humanum non quaesivit in terra; dico judicate illi, et etiam ipsum « humilem et pauperem justificate, » id est, justum reputate, et sine illo nullum justum esse posse. Vos majores, judicate, vos juniores, istum « pauperem eripite » de majorum potestate, et ereptum ne permittatis amplius capi: et hoc est: « et egenum de manu peccatoris » populi « liberate. » Ego ita monui eos, tamen ipsi » nescier» sed ideo nescierunt, quia intelligere noluerunt; ideo autem non intellexerunt, quia « ambulant in tenebris, » id est, in dilectione terrenorum; de sua autem inscitia excusabiles non erunt, habentes certu
Abbreviated transcription (Latin):
exercentes. cadetis inꝓfundũ inferniita irrecuꝑabiliter.
sic̃ unꝰ de principib cecidit .i. diabolus. qͥ int̾ pͥncipes
celestes pͥncipalis erat. licet musti cecidissent. ido tm̃
dicit unꝰ. qͥa om̃s st̃ uniti in pͥma uoluntate. Uosqui¬
dem ita cadetis. s tu d̾s surge de sepulchro ⁊ iudicã terrã¬

Expanded text:
ferni, ita irrecuperabiliter « sicut unus de principibus » cecidit, id est, diabolus qui inter principes coelestes principalis erat. Licet multi cecidissent, ideo tamen dicit unus, quia omnes uniti sunt in mala voluntate. Vos quidem ita cadetis, sed tu « Deus surge » de sepulcro, et « judica terra
Abbreviated transcription (Latin):
leuant᷑ q̃ in altũ bomi de eccłia intelliguntur. qͥ relictis
mundanis ad celestia tendunt. ꝑ pisces qͥ inimo rema¬
nent ⁊ sẽꝑst solliciti. intelliguntur illi qͥ t̾renis insistuÑ.
⁊ semꝑ in apecitu sunt solliciti. ꝑsalmꝰ dico dirigens
baptismatis. aodꝰ. In pͥma parte asaph .i. ꝓpħa uł

Expanded text:
levantur in altum, boni de Ecclesia intelliguntur: quia, relictis mundanis, ad coelestia tendunt. Per pisces quae in imo remanent et semper sunt solliciti, intelliguntur illi qui terrenis insistunt, et semper in appetitu mundi sunt solliciti: psalmus dico dirigens baptismatis. Modus. In prima parte Asaph, id est, Pro
Abbreviated transcription (Latin):
impinguate. Macerie .i. aliꝰ artis ⁊ munitio¬
nis cor ñ ẽ. ruina qͣntum adopinionẽ eoꝵ qͥ
ñ existimant uͦ aliqͥmͦ eoꝵ rationẽ ñ ualeat
firmitas inpugnari. neq tͣnsitꝰ iterũ qͣntũ
ad eos: neq clamor uerbi dĩ ẽ. inplateis eori .i.
nũ. s potiꝰ dixer̃t beatũ popłm cui hec sunt

Expanded text:
munitionis eorum « non est ruina » quantum ad opinionem eorum, qui non aestimant, ut aliquo modo eorum rationum valeat firmitas impugnari, « neque transitus » iterum quantum ad eos « neque clamor » verbi Dei est « in plateis, » id est num, sed potius « dixerunt beatum populum cui haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tit se ad prẽm ⁊ dicit. Tu dñe fili dĩ dico
desullimitate in qua es: ⁊ eripe me de po¬
testate diaboli. ⁊ lib̾a me de aqͥs multis.
diaboli. Ideo opꝰ.ẽ. ut eripias abeis. q̃m ip¬
si sunt quoꝵ os locutũ. ẽ. uanitatẽ :i. qͦdli

Expanded text:
rtit se ad Patrem. Tu, Domine Fili, dico est de sublimitate in qua es, et « eripe me » de potestate diaboli, « et libera me de aquis multis, diaboli. Ideo opus est ut eripias ab eis, quoniam ipsi sunt, « quorum os locutum est vanitatem, » scili
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a eor dext̾a iniqͥtatis. Quoꝵ filii. Hic de¬
ibit malitiã eoꝵ. quoꝵ in hoc dext̾a eor:
dext̾a iniqͥtatis. qͥa illũ solũ indicant bea¬
tum: qhabundat his bonis cẽporalib.¬
tales semꝑ ꝑseuerant ĩuiuentute sua. qͥa
ad antiqͥtatẽ ueritatis poꝵ patrũ ñ rede
iło filias qͥa st̃ instabiles. nec habent ra¬
dicẽ ueritatis. he tales filie ft̃ cõposite .i.¬
qͥa undiq rechoricis colorib st̃ stipate ⁊
aliis artib: ut similitudo templi .i. ut si¬

Expanded text:
Quorum filii. » Hic describit malitiam eorum, quorum in hoc « dextera eorum, dextera iniquitatis, » quia illum solum judicant beatum, qui abundat his bonis temporalibtales semper perseverant « in juventute sua, » quia ad antiquitatem veritatis priorum patrum nunquam ideo vocat filias, quia sunt instabiles, nec habent radicem veritatis: hae tales filiae sunt « compositquia undique rhetoricis coloribus sunt stipatae, et aliis artibus, « ut similitudo templi, » ut sint si
Abbreviated transcription (Latin):
tem laudes dicunt᷑: ⁊ ido. qͥa hic ponit uic¬
toriã nr̃e lib̾ationis. ꝑ hoc inuenis. qđ si
aliqͥs cet̾a in aliis psalmis p̾monita bene
seruau̾it. in hac uictoria x de golia lib̾a¬
tionẽ inueniet. Ac si ita alios inuitaret.¬

Expanded text:
 David dicuntur, ideo quia hic ponit victoriam nostrae liberationis: per hoc innuens, quod si quis caetera in aliis psalmis praemonita bene custodierit, in hac victoria Christi, de Golia liberationem inveniet. Ac si alios invitaret
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ĩb suis: qͥ longe uidebant᷑ digniores. ⁊
fec̃ eũ in ungi ad regẽ: pͥma linuitione fc̃a
indomo pr̃is sui uay a samuele sub sperie
fut᷑i regni. Et ipse d̾s est refugiũ meũ. ad
quẽ refugi de ponens arma om̃ino qͥb in
tanto ponde armoꝵ p̾ssus. ꝯsiliũ alit̾ pug¬
Susceptor m̃s. qͥa ip̃e d̾s in tantã dignitatẽ
me suscepit. qͦd cũ essẽ pastor qͥdã homo
lib̾ator m̃s. qͥa abom̃i ꝑsetutione saulis me
libauit. Ptector m̃s. qͥa omnẽ impugnatio¬
nẽ ipsiꝰ saulis cessare fec̃. ueluti in morce eiꝰ.
regẽ suũ constituit. O stendit qͥa ip̃e iħc p̾dic¬
tis beneficiis indignꝰ erat. ⁊ parit̾ om̃is hõ
lib̾atiõe: qͣm ponet fcãm exuictoria xp̃i. Hec¬

Expanded text:
 longe videbantur digniores, et fecit eum inungi in regem . Prima unctio facta est in domo patris sui Isai a Samuele, sub specie futuri regni: « et » ipse Deus est « refugium meum » ad quem refugi, deponens arma omnia, quibus ftanto pondere armorum pressus, consilium aliter pugsusceptor meus, » quia ipse Deus in tanta dignitate me suscepit, quod cum essem pastor quidam, homo liberator meus » quia ab omni persecutione Saulis me liberavit. « Protector meus, » qui omnem impugnationem ipsius Saulis cessare fecit, veluti in morte Sauliregem eorum constituit. Ostendit quod ipse his praedictis beneficiis indignus erat, et pariter omnis homo liberatione, quam ponit factam ex victoria Chri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic̃ in aliis penitentialib. ita etiã hic bonũ
finẽ ostendit penitentis. In pma parte po-¬
nit dep̾cationẽ ꝯcessi uera ñ excusando cul¬
pã suã. ⁊ narrat suas miscrias ut iudicem
ad mĩam cõmoueat. ostendit etiã se bene
ad ipsũ iudicẽ ꝯuersũ. ut sic dignꝰ uideat᷑.
suꝑ quẽ uidex pia affectiõe moueat᷑. In .ii.¬

Expanded text:
alibus, ita etiam hic bonum finem ostendit poenitentis. In prima parte ponit orationem concessivam, non excusando culpam suam, et narrat suas miserias, ut judicem ad misericordiam commoveat. Ostendit etiam se bene ad ipsum judicem conversum, ut sic dignus videatur, super quem judex pia affectione moveatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cito tͣnsit᷑e rei. factꝰ icło dic̃: qͥa creatꝰ fuit
inꝑfectioe ⁊ stabilitate. sed ip̃e iuolans obe¬
dientiã: fec̃ se ipsũ uanũ ⁊ mortalẽ ⁊ tͣnsi¬
toriũ. ⁊ de malis suis ñ incusat creatorem.
Benȩdico uanitati. quia umbre similis

Expanded text:
 cito transitoriae rei: factus ideo dicit, quia creatus fuit in perfectione et stabilitate, sed ipse violans obedientiam, fecit seipsum vanum, mortalem et transitorium, et de malis suis non incusat creatorem: bene dico « vanitati, » quia umbrae similis
Abbreviated transcription (Latin):
i. ita mirificauit ut ẽẽnt posite ineis Mnrifica¬
uit inquit. Prius erant infirmi.: ⁊ cum eẽnt
infirmi subnat᷑alilege: infirmitates eoꝵ. idẽ
peccã st̃ multiplicata ꝑ legẽ scriptã. Unde
apłs. Lex subintͣuit: ut abundaret. delictum
bus effundendis. sic̃ in alia lege. S. iã ñ recipiã
sanguinẽ .i. sacͥficiũ de effusione. sãguinis uł
agni uel hirci. hic ꝓmittebat dñs aꝑire lib̾ation¬

Expanded text:
icet « mirificavit, » ut essent positae in eis; « mirificavit » prius erant infirmi, et cum essent infirmi, sub naturali lege « infirmitates eorum, » id est peccata « multiplicata » per legem scriptam. Unde Apostolus: Lex subintravit ut abundaret delictum bus » effundendis, sicut in alia lege. Sed jam non recipiam sanguinem, id est sacrificium de effusione sanguinis, vel agni vel hirci. Hic promittebat aperte liberation
Abbreviated transcription (Latin):
letatũ est cor meu̾ de spe resurrestionis: ig
tia que ⁊ hilari coide ꝯcipit᷑: lalacri sermo¬
ne ꝓfert᷑. Unde ipse. dñs dix̃. Soluite tem¬
plũ hoc:⁊ intriduo illud iredificabo. Insuꝑ
fut᷑a resurrectione. Unde ꝓpħia. Dormiã¬

Expanded text:
spe resurrectionis, « et tia, quae et hilari corde concipitur, et alacri sermone profertur. Unde ipse Dominus dixit: « Solvite templum, et in triduo illud reaedificabo . » « Ifutura resurrectione: unde Pr
Abbreviated transcription (Latin):
duo testem̃ta inꝓmissione. remissionis peccõꝵ
queniunt. In testam̃to uet̾i: ut in erechiele. filiꝰ
ñ portabit inqͥtatẽ patris. In nouo: uͥ xp̃e¬
crunt. Uel ꝑ labia accipiamꝰ apłos. qͥa per
eos loqͥt᷑ ds. N on ero memor nominũ
calicẽ uͦ: ipsoꝵ m̃itoꝵ distributio intelligit᷑.
xͥ. Dũs. ẽ pars mea: itu dñe restitues ħeditatẽ.
mncã mͥ: qͣm ego pͥmi parentis p̃uaricatione
amiserã. Et illa ħedicas: ẽ. de p̃claris. Et hoc
spiratioẽ se uingunt᷑. He aũ elecciones ideo
cadere .i. casu eucnire dicunt᷑: qͥa quare
hos d̾s eligat illosq reꝓbet ignoramꝰ. Bi¬

Expanded text:
duo Testamenta in promissione remissionis peccatorum conveniunt. In Testamento Veteri, ut in Ezechiele: « Filius non portabit iniquitatem patris . » In Novo u. » Vel per labia accipiamus apostolos, quia per eos loquitur Deus. « Non ero memor nominum calicem vero, ipsorum meritorum distributio intelligitur;Dominus est pars, et tu, Domine, restitues haereditatem meam mihi » quam ego primi parentis praevaricatione amiseram. Et illa haereditas est de praeclaris, et hoc spiratione sejunguntur. Hae autem electiones ideo cadere, id est casu evenire dicuntur, quia quare Deus hos eligat, illosque reprobet ignoramus: di
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. dñe ds m̃s es tu: i. multũ mͥ familiaris. ideo
ni ex me habeo. s potiꝰ exte: qͥa si aliqͥd ex me
liaberẽ. illo egeres: ⁊ ñ ec̃s. sufficiens. Cũ xp̃c di
cat seex se nicħ bomi hab̾e. manifestat om̃s il¬
los ualde p̃sumere: qͥ se ex se. aliqͥd bom gristi¬
mant hab̾e. Hic incipit ostend̾e głam ħedi¬
es: hic autẽ dñs mirificauit .i. mirabiles ostẽ¬
dit om̃s uoluntates meas. Uoluntas xͥ fuit¬

Expanded text:
 Deus meus es tu, » id est multum mihi familiaris: ideo ni ex me habeo, sed potius ex te: quia si aliquid ex me haberem, illo tu egeres, et non esses sufficiens. Cum Chricat ex se nihil boni habere, manifestat illos valde praesumere, qui ex se aliquid boni existimant habere. Hic incipit ostendere gloriam haeredies, » hic autem Dominus « mirificavit, » id est mirabiles ostendit « omnes voluntates meas. » Voluntas Chri
Abbreviated transcription (Latin):
lo ꝯtradicent dicentes pilato: noli scribe rex
uideort. s qͥa ipse dix̃ rex sũ udeoꝵ: ad con¬
firmationẽ illiꝰ tituli sic intitulauit psal¬
mũ istũ Ubi enĩ dic̾ psalmũ eẽ. inscͥptũ: o¬
stendit ⁊̃ titulũ. eẽ. inscͥptũ: qͥa de eodẽ agit

Expanded text:
lo contradicerent, dicentes Pilato: « Noli scribere, rex Judaeorum, sed quia ipse dixit, rex sum Judaeorum , » ad confirmationem istius tituli, sic intitulavit psalmum istum. Ubi enim dicit psalmum esse inscriptum, ostendit etiam titulum esse inscriptum, q
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥs habitabit in tab̾nacło tuo.i. inp̾senti
Monte dico scõ tuo .i. quẽ tu scificasti. Post¬
ꝙͣ posuit int̾rogationẽ: ponit:⁊ responsio¬
nẽ qͣsi ipse dñs respondet. Quesiusti qͥs
habitaret: ⁊ecte. qͥs Ille scilicet. qͥ ingredit᷑

Expanded text:
enti monte dico « sancto tuo » quem tu sanctificasti. Postquam posuit interrogationem, ponit et responsionem, quasi ipse Dominus responderet. Quaesivi quis habitaret
Abbreviated transcription (Latin):
putredinẽ. Quod autẽ alibi dicitꝰ eũ fuis
corruptibilem. non est atrarium huic sen¬
tentie: qͥa ꝓpt̾ hoc tantum dđr corruptibił
qͥa ipse potuit uulnerari. Istud aut᷑ qd̾
ne certũ est: testante petro in actib apłoꝵ.
Per hoc eñ ipse idẽ ostendit ꝓpħã annũ¬
tiasse de resurrectionexͥ. Non dabis
uitã: qͣs ante. xp̃m nemo habuerat. Adim-¬
mͥ posito indext̾a tua scił in potiorib bo

Expanded text:
putredinem. Quod autem alibi dicitur eum fuisse corruptibilem, non est contrarium huic sententiae, quia propter hoc tantum dicitur corruptibilis, quod ipse potuit vulnerari. Istud quod hic ne certum est, testante Petro in Actibus apostolorum . Per hoc enim ipse idem ostendit prophetam annuntiasse de resurrectione Christi. Non veram, quas ante Christum nemo habuerat: « adimmihi posito « in dextera tua, » id est in potioribus bo
Abbreviated transcription (Latin):
Exultabunt ossa. & ut possint exultare:
au̾te faciẽ tuã .i. cognitionẽ tuã apeccatis
meis. ne punias ea et̾nalit᷑. & dele de libro
mortis & hanc recentẽ. & om̃s alias inqͥtateᷤ
meas. Et deletis malis: crea inme cormũ¬
dum ods. ne de inceps uelim peccare. Crea
dic̃. qͥa ꝑpeccatũ erat cor qͣsi destructum.
Et ñ tantũ remoue uoluntates a corde. s
etiã suggestiones a carne. Posset enĩ uo¬
luntate mũdatã suggestio carnis cor¬
bene dirigit om̃s qͦs inhabitat. innoua
inuiscerib meis .i. ut innouet mea uisce¬
ra: scilicet desidia mee carnis. Per hoc
qđ t̾ ponit sp̃m scm̃: notamꝰ tͥnitatẽ. P ec¬
cata ꝓice a facie. s me .i. meã humanita¬
ne auferas: notat qͦd aliqͦ m haberet.
tribuente. Dico ne auferas. s poti redide
mn leticiã salutaris tui. ut sic̃ de aduentu
filii tui de semine ico nascit᷑i. priꝰ ante
hoc percatũ letabar: si recepta uenia & cog¬

Expanded text:
Exsultabunt ossa dicit, et ut possit exsultare, « averte faciem tuam, » id est cognitionem tuam, « a peccatis meis » ne punias ea aeternaliter, « et dele » de libro mortis, et haec recentem et « omnes » alias « iniquitates meas. » Et deletis malis « crea in me cor mundum, o Deus, » ne deinceps velim peccare, crea dicit, quia per peccatum erat cor quasi destructum, et non tantum remove voluntates a corde, sed etiam suggestiones a carne, posset enim voluntatem mundatam suggestio carnis corregit omnes quos inhabitat, « innova in visceribus meis, » id est, ut innovet mea viscera, id est desideria meae carnis. Per hoc quod ter ponit Spiritum sanctum notamus Trinitatem. Peccata projice a facie, sed « me, » id est humanitane auferas, notat quod aliquo modo haberet: tus gratia tribuente. Dico ne auferas, sed potius « redde mihi laetitiam salutaris tui, » ut sicut de adventu Filii tui de semine meo nascituri laetabar, ante hoc peccatum prius sic recepta venia et cog
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa laus more peccatoris. Immolaas
& hoc assidue. Et hoc. ẽ. Et redde altissi¬
mo uota tua. id.ẽ. uoue. Et si modo ñ p¬
tes implere: redde qͦndo poteris. Et u
in uoca me indie tribulationis: idẽs

Expanded text:
eciosa laus in ore peccatoris, immola laudem, et hoc assidue, et hoc est: « et redde Altissimo vota tua, » id est devote, et si modo non poteris implere, redde quando poteris. « Et » tunc « invoca me in die tribulationis, » id es
Abbreviated transcription (Latin):
quax suũ sangͥnẽ fudit: & qͣ nos ipsũ sang¬
nem ꝑfiddẽ suscipimꝰ. Et sic̃ ysopꝰ lapides pe.¬
nitrat. & pulmonis tumores pellit: sic hu¬
militas lapidea corda penetrat. & tumoreᷤᷤ
suꝑbie fugat. Et scd̾m hoc dic̃. Aspges me
me illo sangͥne. & ego dealbabor .i. de alba¬

Expanded text:
us fudit sanguinem suum, et qua nos ipsum sanguinem per fidem suscipimus, et sicut hyssopus lapides penetrat, et pulmonis tumorem pellit, sic humilitas lapidea corda penetrat, et tumorem superbiae fugat, et secundum dicit: Asperges me me » illo sanguine « et » ego dealbabor, » id est, dealba
Abbreviated transcription (Latin):
increpabit unũ quẽq depeccatis. Et hic
notat᷑ intentio. Et tunc ex ardescet ig¬
nis in conspectu eiꝰ. Precedet enĩ mat̾ialis
net angłos quori officiũ. ẽ. hoc fac̃e sic. O
minat qͦs uocet scõs. illos scilicet qͥ ordi¬
nant testam̃tũ eiꝰ suꝑ sacrificia. id ẽ. qͥ
p̾t positis legalib institutis: qͥ ẽ. rectꝰ
ordo nouũ testam̃tũ sequunt᷑. Congre¬
gate scõs. & illi celi congregati annũtiabt̃

Expanded text:
increpabit unumquemque de peccatis: et hic notatur intentio. Et tunc « exardescet ignis in conspectu ejus, » praecedet enim materialis net angelos, quorum officium est hoc facere, sic: Vos rminans quos vocet sanctos, illos scilicet « qui ordinant testamentum ejus super sacrificia, » id est, qui postpositis legalibus institutis, qui est rectus ordo, Novum Testamentum sequuntur. Congregate sanctos « et » illi « coeli » congrega
Abbreviated transcription (Latin):
ei resuscitato duo discipłi dixert̃. Nos putaba
lia tͣnslatio. que habet exudi a corde. Uel tãꝙͣ
mortuus a corde: i. qͥlibet pectõr cuiꝰ cor .i. ra
tio me ñ nouit. Et hec sententia currit ꝑcã¬
pos. Itẽ miseria. E actus sũ etiã tanꝙͣ uas

Expanded text:
ei resuscitato duo discipuli dixerunt: « Nos putaballa translatio, quae habet, excidi a corde. Vel « tanquam mortuus a corde, » id est, quilibet peccator, cujus cor, id est ratio, non vivit: et haec sententia currit per campos. Item alia miseria: « Factus sum etiam tanquam vas
Abbreviated transcription (Latin):
peccati mei. Licet autẽ ds dimittat peccata
ex qͦ h̃o inuoluntate. penitet: tam̃ ꝯfitendũ
ẽ. mninistris eccłie. qͥa nisi ꝯfit̾ent᷑ ex sua ino¬
bedientia dãpnarent᷑. Quod ostensũ ẽ. la
Ponit cõmedationẽ ꝯfessionis. cũ dic̃ scõs
orare ꝓremissione impietatis que remissio
habet᷑ ex ꝯfessione. Bona. ẽ. impietatis remis¬
nis. Bom orabunt ueruntam̃ habitantes
ẽ. de qͦ exulto: securus qͦd cito eripies me
Ponit hic qͣrtã partẽ scił. peccõꝵ remisis
dis instruã te dando arma qͥb possis pug¬
re scil uirtutes. Et qͥa sic. instructꝰ sine d̃i cu¬
stodia ñ poss ꝑsistere dicit. firmabo suꝑti
dabo intellectũ: nolite. fieti sic̃ equiis & mub
qͥb ñ ẽ. intellectꝰ. Similes eẽnt eqͦ siñ atten¬
d̾ent quẽ portarent. siue. dñm. siue. inimicdͥ
Similes eẽnt mulo: si ñ ꝯsid̾arent sua ont¬
iudaicũ popłm. qͥ durꝰ & piger erat ad legẽ
implendã. Dico nolite fieri. s odñe dssi

Expanded text:
at peccata, ex quo homo in voluntate poenitet, tamen confitendum est ministris Ecclesiae, quia, nisi confiterentur, ex sua inobedientia damnarentur. Quod ostensum est LazPonit commendationem confessionis, cum dicit sanctos orare pro remissione impietatis, quae remissio habetur ex confessione. Bona est impietatis remisnis. Boni orabunt, « verumtamen » habitantes est, de quo exsulto, securus quod cito eripias. Ponit hic quartam partem, scilicet per remissdis, « instruam te: » amodo do arma quibus possis pugnare, scilicet, virtutes: et quia sic instructus, sine Dei custodia non possis persistere, dicit: « firmabo super te  nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. » Similes essent equo, si non attenderent quem portarent, sive Deum, sive inimicum. Similes essent mulo, si non considerarent oneJudaicum populum, qui durus et piger erat ad legem implendam. Dico nolite fieri, sed, o Domine
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ tuã suꝑ me. seruũ tuuͦ ⁊ suꝑ meos. Hoc dũ
ꝑ simile. Nã sic̃ cũ dñs aliqͥs ostendit seruo
suo faciẽ suã clarã. alii habent eũ in maiore
faciat: cũ subdit qm̃ inuocaui te. E go ñ ꝯ¬
pareant: l uerecũdantes depeccatis suis & de¬
ducant᷑ ininfernũ mat̾ialit: & labia dolosa

Expanded text:
tuum » et meos: hoc dicit per simile. Nam sicut cum aliquis dominus ostendit servo suo faciem suam claram, alii habent eum in majore faciat, subdit: « quoniam invocavi te. » Ego non conpareant, et verecundantes de peccatis suis « deducantur in infernum » materialiter, et « labia dolosa
Abbreviated transcription (Latin):
timor uicinis meis ualde. hoc ẽ. causa timoris:
qͥa uidentes eũ tradi in mortẽ: timuert. Uicinos
uocat illos qͥ licet ñ cẽnt discipłi dñi. tam̃ acce¬
debant ut audirent eũ. Et notis meis .i. ipsis
habuert̃ uicim mei obꝓbriũ. quã inimici. Et
timor. factus sũ notis meis. Alia tͣnslatio habet
apud inimicos meos .i. inimici mei habuert᷑
me obꝓbriõ. Itẽ alia miseria. Et etiã illi qui

Expanded text:
valde timor vicinis meis, » id est, causa timoris, quia videntes eum tradi in mortem, timuerunt. Vicinos vocat illos qui licet non essent discipuli Domini, tamen accedebant ut audirent eum: « et notis meis, » id est, ipsis habuerunt me vicini mei opprobrio quam inimici « et timor factus sum notis meis. » Alia translatio habet, apud inimicos: scilicet, inimici habuerunt me opprobrio. Item alia miseria, et etiam illi « qui
Abbreviated transcription (Latin):
uel. qr ineuitabiles st̃ hõib: ł qr necesse ea¬
portari. Et qi saluasti: id̾o nͨ ꝯclusisti me in ma¬
nibiimici. idest ͫ potestate. diaboli. In manib
munici ꝯclusus eẽt: si nullomͦ ab eiꝰ potestate.
in spacioso loco. ita ut sine aliqͣ offensione.
possũ incedẽ: sic̃ aliqͥs ens in loco spacioso
lib̾e. incedit qͦ uult. Uel ꝑ locũ spaciosũ cari
postulat misereri sic dicens. Precor dñe. mi¬

Expanded text:
inevitabiles sunt hominibus, et quia necem portant. Et quia salvasti, ideo « non conclusisti me in manus inimici, » id est, potestate diaboli. In manus inimici conclusus esset, si nullo modo ab ejus potestate ein spatioso loco » ita ut sine aliqua offensione possim incedere, sicut aliquis in spatioso libere incedit quo vult. Vel per lopostulat misereri, sic dicens: « O Domine mi
Abbreviated transcription (Latin):
tollere. Uel in eo ꝯsiliati fr̃: ut tollent aĩam
meã hoc habet alia tͣnslatio. Ipsist̃ ꝯsilia
mꝰ. qͥa sinc lumana dispositione ꝑ solã łi dis¬
positionẽ eueniunt. Et ido etipe me de
manu .i. de potestate ininicoꝵ meorꝵ. scił illoꝵ¬

Expanded text:
l « in eo sunt consiliati, ut tollerent animam meam » et haec est alia translatio: Ipsi sunt consiliatmus, quia sine humana dispositione per solam Dei dispositionem eveniunt. Et ideo « eripe me de manu, » id est, de potestate « inimicorum meorum » illor
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. In qͣrta parte inducit xp̃m ꝓmittentẽ plu¬
ra bona huiꝰmodi penitenti. Intentio. ẽ. nos ad¬
mouere. ad intellectũ huiꝰmodi ꝯfessionis.
Loq̃ns iste penitens: iã in pͥma parte ostend̾¬
unqͥtates .i. carnis nat᷑ales suggestiones st̃ re
cet ad peccandũ instigent. ñ tñ ad actũ ꝑdu¬
tecta: dat intelligi ibi dictũ. eẽ. de cͥminalib
q̃ indigent tegi ne apparcant in ꝯspectu dñi
ad puniendu. Ille etiã uir ẽ. bcatꝰ. cui ñ im¬
ñ fec̃ tale qͦd dñs respiciat. ad puniendũ: ꝑ

Expanded text:
nem. In quarta parte ponit Christum promittentem plura bona hujusmodi poenitenti. Intentio est, nos admonere ad intellectum hujusmodi confessionis. Loquens iste poenitens, jam in prima parte se ostendest, carnis naturales suggestiones « remiscet ad peccandum instigent, non tamen ad actum perdutecta, dat intelligere ibi dictum esse de criminalibus quae indigent tegi, ne appareant in conspectu Domini ad puniendum. Ille etiam « vir est beatus, cui non im fec
Abbreviated transcription (Latin):
dũ me de miseriis istis. Hec inclinatio intel¬
ligit᷑ cẽ. ftã in hoc. qͦd ũbũ dei unitũ est hu¬
mane nate᷑. & ipsa sẽꝑ durat. Inclina di¬
es. suł da ꝑfectã formã uiuendi ꝑ me scdm
humilitatẽ meã. In morte mea cito redime
nicłi ãpliꝰ ꝑsecutores nocere. ualeant mͥ: nec
meis p̃ualere. Et it̾im .i. dũ illa acceleratio
tatis. in qua qͥescã finitis laborib. Et qͥa
possent. finiri labores ad tẽpꝰ & re inciꝑeñ

Expanded text:
dum me de miseriis istis. Haec inclinatio intelligitur esse facta in hoc, quod verbum Dei unitum est humanae naturae, et ipsa semper durat. Inclina diet, da perfectam formam vivendi per me, secundum humanitatem meam. In morte mea cito redime nihil amplius persecutores nocere valeant mihi, nec meis praevalere. Et interim, id est, dum illa acceleratio  id est, securitatis in qua quiescam finitis laboribus, et quia possent finiri labores ad tempus, et reinciperent,
Abbreviated transcription (Latin):
hic notat᷑ intentio: sic̃ & incet̾is psalmis. Ma-
tia in hoc psalmo habet duo opposita. auxi¬
fragilitatis: & in hoc psalmo tres partes fa¬
cimꝰ. & in pͥma parte xp̃c aitendens miscłiã
di petit se & suos ꝑ diuinã clem̃tiã ã mise¬
riis ne deficiant lib̾ari. In scd̾a parte: mise¬
rias enumerat qͣs ipse. ⁊ sui patiunt᷑. In t̾tia
tes suas miserias: neq suꝑbiant stulte de
di miscdia p̃sumentes. ⁊ sic manifeste in fi

Expanded text:
hic notatur intentio sicut et in caeteris psalmis. Materiam habet in hoc psalmo duo opposita, auxifragilitatis miseriam et hoc psalmo tres partes facimus, et in prima parte attendens misericordiam Dei, petit se et suos per divinam misericordiam, a miseriis ne deficiant, liberari. In secunda parte miserias enumerat, quas ipse et sui patiuntur. In tertites suas miserias, neque superbiant stulte de Dei misericordia praesumentes, et sic manifeste, in fi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. A duob manumissusu¬
tͥq operas pͥromiẜat arto ex hi¬
is mortuo/ nichil est queritur
nõ filio euis ꝙͣuis sr̾stite altõ oꝑa¬
rum detur petitio. nec quicqͣm
aristo scripsit. Cuius sñ̾tam puto
opere¬

Expanded text:
m. A duobus manumissus utrique operas promiserat: altero ex his mortuo nihil est, quare non filio eius, quamuis superstite altero, operarum detur petitio. nec hoc quicAristo scripsit, cuius sententiam puto oper
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ siminimo mom̃to. noussimi diei
p̾sessasit res. incħ ommꝰ repleat᷑ usuc apio:
nectotꝰ dies exigit᷑ adexplendũ c̃stitinũ
tẽ p̃. Accessio p̾sessioĩs fit. ñsolũ tẽꝑis. qͥ ap̃
eũ fuit umnꝗͣ em̃. s eĩ qͥeiuñdidit. im̃tu emi¬

Expanded text:
ut, etiamsi minimo momento nouissimi diei possessa sit res, nihilo minus repleatur, usucapio, nec totus dies exigitur ad explendum constitutum tempus.Accessio possessionis fit non solum temporis, quod apud eu
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃ ꝗ dubitatioẽm ꝗ anemo cogebat
carsa cognita. siliꝗdo appareat᷑. lib̾tũ
metusolo. ł nmia patͦmreuentia ita
sesubiecisse: ut penali quadã stipłatio ẽ
etatẽ lib̾tũ cũ patrono coreĩt ⁊patronꝰ
cũlibto ꝓsotio agat excepciosit necessaĩa

Expanded text:
 dubitationem, quia nemo eum cogebat causa cognita, si liquido appareat libertum metu solo uel nimi‹a› patrono reuerentia ita se subiecisse, ut uel poenali quadam stipulatione etatem libertus cum patrono coierit et patronus c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibem̃ ĩ sacrũ dedicãe alioꝙ duplipe
nã patim nec ĩmĩto neliceat qͦqͦmõ
duriorẽ: adũsãi ẽdinoẽmfacẽ S du¬
plũ utrũ fisco anadũsaĩo prande̾sit.
nicħ expͥmit̃. fortãsĩ am̃t magiᷤ adu̾s¬
rio ut idueluti solatiũht̃. ꝓeo ꝙ potetiou¬

Expanded text:
hibemur in sacrum dedicare: alioquin dupli nam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem aduersarii condicionem facere. sedplum utrum fisco an aduersario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis aduersario, ut id ueluti solacium habeat pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
daẽ: tãuiuo ꝗ̃ desunctosSi aũi eũ bẽde l¬
b̾ti pat̾mĩ agat. puto exciꝑe ch̾e dedolopa¬
tͦni hedẽ lib̾ti lib̾tũ aũt dedolo pat᷑m¬
tuo ꝑatrono alib̾to honorẽ exhibi¶ Insti¬
ptatioe plane doli clausula ñeĩt detͣbẽ¬
da. ꝗaexloli clausula ñ de dolo accio in¬
tñdit᷑ s exstipłatu .ẜ In hac exceptiõe⁊

Expanded text:
da est tam uiuo quam defuncto. si autem cum herede liberti patronus agat, puto excipere debere de dolo patroni heredem liberti. libertum autem de dolo patrtuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stipulatione plane doli clausula non erit detrahenda, quia ex doli clausula non de dolo actio intenditur, sed ex stipulatu.In hac ex
Abbreviated transcription (Latin):
neq dẽpeculio neq noxale cdlanda cẽ ac.¬
tione s cũipo silio agñori Itẽ ex̃citor
nauis aut caupone. auntstabuli. dedã¬
no aut furto ꝙ ĩ naue. aut c aupõa. aut
stabulo factũ sit. qͣsi exmalefitio tenĩ ide¬
t. Si mõ ip̃r nullũe malefitiũ s alicuiꝰ¬

Expanded text:
neque de peculio neque noxalem dandam estionem, sed cum ipso filio agendum.Item exercitor nauis aut cauponae aut stabuli de damno aut furto, quod in naue aut caupona aut stabulo factum sit, quasi ex maleficio teneri uidetur, si modo ipsius nullum est maleficium, sed alicui
Abbreviated transcription (Latin):
to p̃tiũ acceꝑit. łꝙ p̃tii loco hab̾e̾ pꝰs.¬
ne ad eat heditatẽ. petens legatũ do¬
ciõe repellet᷑ ꝓ Quesicu sundi usũ frue¬
tũhab̾em. eũ sundũ uolũte me ũdi¬
dis. anuñdicantim̾ usu fructũ excep¬
tiosit obitienda. ⁊ħiũe utim̃ ut exce¬
ptio doli noceat. PMarcelluᷤ ait adsisꝰ¬
doli exceptionẽ m̃laĩ replicacioẽm do

Expanded text:
to pretium accepit uel quod pretii loco haberi posne adeat hereditatem, petens legatum dotione repelletur.Quaesihaberem, eum fundum uolente me uendideris, an uindicanti mihi usum fructum exceptio sit obicienda. et hoc iure utimur, ut exceptio doli noceat.Marcellus ait adoli exceptionem non dari replicationem do