comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fractum fugauit GPost etiam claudi¬
us uni mammus. cum magno in struc¬
tu belli: contra uiriatũmissus quasi
ꝓabolenda superiore macula. turpio¬
rem ipse hausit infamiam. Nam con¬
gressus cum uiriato: uniuersas quasse¬
cum deduxerat copias. maximasq
uires romani amisit exercitus. Viri¬
atus. trabeas fasces. cȩteraq: insignia
romana inmontibus suis trophea prȩ
fix̃ Eodem tempore trecenti lusita¬
ni: cũ mille romanis in quodam saltu
contra xere pugnam. in qua septua¬
ginta lusitanos: romanos autem tre¬
centos uiginti cecidisse: claudius
refert. & cum uictores lusitani s parsi
acsecuri abirent: unus exhis longe
aceteris segregatus. c̃ circũ fusis equi¬
tibus pedes ipse dep̾hensus. unius¬
eoꝵ equolancea perfosso. ipsius eꝗ¬
tis ad unum gladii ictum caput de¬
secuisset. ita om̃s metu perculit ut
prospectantibus cunctis ipse cotẽp¬
tim atq odiosus abscederet.Ap¬
pio claudio quinto cȩcilio metello

Expanded text:
fractum fugauit. pos etiam Claudifractum fugauit. pos etiam Claudius Vnimammus cum magno instructu belli contra Viriatum missus quasi pro abolenda superiore macula turpiorem ipse sunt infamiam. nam congressus cum Viriato uniuersas quas secum deduxerat copias maximasque uires Romani amisit exercitus. Viriatus trabeas fasces ceteraque insignia Romana in montifixit. Eodem tempore trecenti Lusitani cum mille Romanis in quodam saltu contraxere pugnam, in qua septuaginta Lusitanos, Romanos autem trecentos viginti cecidisse, Claudius refert, et cum victores Lusitani sparsi ac securi abirent, unus ex iis, longe a caeteris segregatus, cum, circumfusis, equitibus, pedes ipse depeorum equo lancea perfosso ipsius equitis ad unum gladii ictum caput desecuisset, ita omnes metu perculit, ut prospectantibus cunctis ipse contemptim atque otiosus abscederet. Appio Claudio Q. Caecilio Metello
Abbreviated transcription (Latin):
dinem et uariȩtatẽ statuarum: simula¬
croꝵ q in illo ciuitatis incendio ꝑmix¬
ta inunum auri argenti atq aeris
omĩaq simul metalla fluxissent: no¬
uum genus metalli factum est. unde
usq inodiernum diem siue ipso siue
eximitatione eius: aes coryntium
sicut memoriȩ traditum est: et coryn¬
tiauas adicuntur ¶Hisdem consulib
uiriatus in hispania genere lusitanus.
homo pastoralis. et latro. primũ infes¬
tando uias. deinde uastando. prouin.¬
cias. postremo exercitus prȩtorũ & c̃¬
sulum romanorum uincendo. fugan¬
do: subigendo maximo terrori roma¬
nis om̃ibus fuit. Si quidem hiberum.
et tagum. maxima et diuersissi mo¬
rum locoꝵ flumina. latretanos. gre¬
dienti. et peruagantib uecilius prȩtor
occurrit. qui continuo cęso usq ad in¬
ternecionem paene om̃i exercitus uo.
uix ipse prȩtor cum paucis fuga lap¬
sus euasit Geinde gaium plautium
prȩtorem: idem uiriatus multis p̃lus

Expanded text:
dinem et uarietatem statuarum simuladinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omniaque simul metalla fluxissent, nouum genus metalli factum est, unde usque in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imitatione eius aes Corinthium, sicut memoriae traditum est, et Corinthia uasa dicuntur. Isdem consulibus Viriatus in Hispania genere Lusitanus, homo pastoralis et latro, primum infestando uias deinde uastando prouincias postremo exercitus praetorum et consulum Romanorum uincendo fugando subigendo maximo terrori Romanis omnibus fuit. siquidem Hiberum et Tagum, maxima et diuersissimorum locorum flumina, late transgredienti et peruaganti C. Vecilius praetor occurrit: qui continuo caeso usque ad internecionem paene omni exercitu suo uix ipse praetor cum paucis fuga lapsus euasit. deinde C. Plautium praetorem idem Viriatus multis proeliis
Abbreviated transcription (Latin):
parum credendum esse in ceteris einder.¬
ter ostendunt. qui inhis quoq quȩ ipsi
uidere diuersi sunt Igitur post extinc¬
ta totius achiae praesidia. destituta¬
rum euersionem urbium metello prȩ¬
tore meditante: consulmum mius repen¬
tinus cum paucis uenit incastra. qui di¬
misso statim metello: corinthum sine
mora expugnauit. urbem toto tunc orbe
longe om̃ium opulentissimã. quippe
quȩ uelut officina om̃iũ artificum atq
artificiorũ etemporium cõmune asiae
atq europȩ permultaretro scła fuit: ꝓ¬
missa crudeliter etiam captiuis prȩdandi
licentia: si cõmunia caedibus. ignibusq
cõpleta sunt. ut demuroꝵ ambitu quasi
ecamino inunũ apicem coartatũ ex un¬
daret incendium. Itaq plurima parte
populi ferro flammisq consumpta: re¬
liqua sub corona uendita est. Urbe in¬
censa muri funditus diruti sunt. muralis
lapis in puluerem redictus. prȩda ingens
erepta est sane cum propter multitu¬

Expanded text:
parum credendum esse in ceteris euidenparum credendum esse in ceteris euidenter ostendunt qui in his quoque, quae ipsi uidere, diuersi sunt — igitur post extincta totius Achaiae praesidia destitutarum euersionem urbium Metello praetore meditante consul Mummius repentinus cum paucis uenit in castra. qui dimisso statim Metello Corinthum sine mora expugnauit, urbem toto tunc Orbe longe omnium opulentissimam, quippe quae uelut officina omnium artificum atque artificiorum et emporium commune Asiae atque Europae per multa. retro saecula fuit. permissa crudeliter etiam captiuis praedandi licentia sic omnia caedibus ignibusque conpleta sunt, ut- de murorum ambitu quasi e camino in unum apicem coartatum exundaret incendium. itaque plurima parte populi ferro flammisque consumpta reliqua sub corona uendita est; urbe incensa muri funditus diruti sunt; muralis lapis in puluerem redactus, praeda ingens erepta est. sane cum propter multitu
Abbreviated transcription (Latin):
OC EST EODEM ANNOquO
& carthago deletaest. G neo cor¬
nelio lentulo lucio mummio consu¬
lib ruinam carthaginis: euersio
chorinti subsecutaest. Duarumq
potentissimarũ urbium. paruo unius
tem poris inter uallo. ꝑ diuersas mundi
partes miserabile aconluxit incendiũ:
nam cũ metellus pretor. a cheos. boe¬
tiosq con iunctos. duobus bellis hoc
est primũ apud thermopylas. iterum
in focide uicisset: quorum priore bello
milia caesa claudius istoricus refert.
Ualerius et anthia as. in achaia pugnatũ
et xx milia achiorũ cũ duce suo diaeo
cecidisse confirmant. Polrbius achi¬
uus quamuis tunc inafrica cum scipione
fuerit: tamen qui a domesticam cladem
ignorare non potuit: semel inachaia
pugnatum critolao duceasserit. diaeũ
uero adducentẽ exarcadia militem. ab eo¬
dem metello praetore oppressum cum
exercitu doc&.: sed deuarietate discor¬
dantium historicorum aliquanta iam
diximus quorum sufficiat detecta hȩc
et male nota. mendaciorum notam.

Expanded text:
oc eat eodem anno, quot et Carthago deleta est, Cn. Cornelio Lentulo L. Mummio consulibus ruinam Carthaginis euersio Corinthi subsecuta est, duarumque potentissimarum urbium paruo unius temporis interuallo per diuersas mundi partes miserabile conluxit incendium. nam cum Metellus praetor Achaeos Boeotiosque coninnctos duobus bellis, hoc est primum apud Thermopylas, iterum in Phocide uicisset — quorum priore bello milia caesa Claudius historicus refert, Valerius et Antias in Achaia pugnatum et xx milia Achaeorum cum duce suo Diaeo cecidisse confirmant, Polybius Achiuus quamuis tunc in Africa cum Scipione fuerit, tamen, quia domesticam cladem ignorare non potuit, semel in Achaia pugnatum Critolao duce adserit, Diaeum nero adducentem ex Arcadia militem ab eodem Metello praetore oppressum cum exercitu docet; sed de uarietate disoordantium historicorum aliquanta iam diximus, quorum sufficiat detecta haec et male nota mendaciorum nota, quia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾oso et asꝑo. hȩc aseptentrione ht̃ montẽ
cauca sum. ameridie mare rubrum. & sinũ
ꝑsicũ. Inmedio aut̃ sui flumina p̃cͥipua.
Ydaspẽ. et arbĩ. In hissunt gt̃s trigintadus
Sed gnalit parthia dr̃ quã uis seripture

Expanded text:
toso et aspero. Hae a septentrione habent montem toso et aspero. Hae a septentrione habent montem Caucasum, a meridie mare Rubrum et sinum Persicum: in medio autem sui, flumina praecipua Hydaspem et Arbim. In his sunt gentes triginta duae. Sed generaliter Parthia dicitur, quantumvis Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
dedi: ipsarũ qq̃ par tium regiones. si cut
pollicinus sum. significare curabo.
Asia admediã frontẽ orientis ht̃ in occe¬
ano eoo. ostia fluminis ganges. asi nistra
ꝓmuntariũ gali cardamana. cui subiacet
ad eurvinsula ta ꝓbane. exqua occeanuis
indicus uocari incipit. Ad extra ht̃ imani
montis. ubi cacasus deficit. ꝓmuntorium
samara. cui ad aquilonẽ subiacent ostia
fluminis. ottoro gorre. ex quo occeanus
sericus appellatur . In his finib india ẽ quȩ
ht̃ ab occidente flum̃ indũ. ꝙ rubro mari
accipiiur. A septentrione montẽ caucasũ.
Reliqua ut dixieoo et indico occeano
terminatur. Haec ht̃ gt̃s quadraginta
quattuor. absq insula ta ꝓbanȩ quȩ ht̃
decẽ ciuitates. et absq reliquis insulis habi¬
tabilib plurimis a flumine indo qđ est
aboriente. usq ad flum̃ ⁊ igr̃i qđ ẽ ad occa¬
sum. regiones sunt istȩ. Aracosia. Parthia.
Assiria. pesida. et media situ terrarũ mon¬

Expanded text:
dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut pollicitus sum, significare curabo. ASIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promunturium Caligardamana, cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus Indicus uocari incipit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — promunturium Samarae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanSericus appellatur. In his finibus India est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari excipitur: a septentrione montem Caucasum: reliqua ut dixi Eoo et Indico 14 Oceano terminatur. Haec habet gentes quadraginta quatuor, absque insula Taprobane, quae habet decem civitates: et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. A flumine Indo, quod est ab oriente, usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istae: Aracosia, Parthia, Assyria, Persis et Media: situ terrarum mon
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta theodosiam urbem euxinũ pontũ
late ingreditur . Inde iuxta constantino¬
polim longe mittuntur angustiȩ donec
eaĩ mare hoc qđ dicimus nr̃m accipiat.
Europȩ inis paniȩ decidentalis occeanus
termino ẽ maxime ubi ap̃gades insulas.
herculis colũnȩ uisuntur: et tyrreni maris
faucib occeani estus inmittitur.
A fricȩ principium ÷ a finib egipti. urbisq
alexandriȩ: ubi parethonio ciuitas sitaest.
suꝑ hocmare magnũ quod om̃s plagas t̃rasq¬
medias int̃ luit. Uñ ꝑloca quȩ accolȩ catabat¬
mon uocant. hautIꝓcul acastris alexandri
magni. et suꝑ lacum chalear.Tii. Deinde
suꝑioꝵ iuxta fines auasitarũ missa intrans¬
uersum ꝑ ethiopica deserta meridianum
contingit occeanũ. Termini africȩ ad occi¬
dentẽ ĩdem sunt. qui et europe. idẽ. fauces.
gaditanifreti. Ultim̾ autẽ finis eius est mons
athlans. et insulȩ quas fortunatas uocant.
Et ꝗa breuit̃ gnãles triꝑtitiorbis diuisiones

Expanded text:
iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hoc quod dicimus Nostrum accipiat. Europae in Hispania occidentalis oceanus termino est, maxime ubi apud Gades insulas Herculis columnae uisuntur et Tyrrheni maris faucibus oceani aestus inmittitur. AFRICAE principium est a finibus Aegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Magnum, quod omnes plagas terrasqumedias interluit. unde per loca quae accolae Catabathmon uocant haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocant. Et quia breuiter generales tripertiti orbis diuisiones
Abbreviated transcription (Latin):
mera bella sopita: plurimos ex¬
tinctos thrannos. com pressas. co¬
angustatas. ad dictas. exinanitasq
immanissi mas g̃s minimo sangui¬
ne. nullo certamine ac pȩne sine
caede. Suꝑ est ut obtrectatores nrõs
molitionum suarũ paeniteat. ueri.¬
tatiq erubescant. dm̃q uerũ et solũ
qui potest om̃ia credant. timeant: di¬
ligant. et sequantur. cuius omĩa
et quȩ mala putant bona essȩ didice¬
runt. Ex PLICUIADIUUAXTE
Beatissime pater augustinę abinitio
mundi usq in presentẽ dem. hoc ẽ
ꝑannos quinq milia. sescentos decẽ
et octo. cupitates et punitiones homi¬
num peccatoꝵ. conflictationes scł̃i
et iudicia dĩ. quã breuissime. et quã
simplicissime potui. xp̃ianis tamen
temporib propter p̃sentẽ magis xp̃i
grãm ab illa in credulitatis con fusi¬
one discretis. Ita iam ego certo et solo.
quem concupiscere debui oboedien¬
tiȩ meȩ fructu fruor: dequalitate
autem opusculoꝵ tuuideris qui prȩ¬

Expanded text:
mera bella sopita, plurimos exmera bella sopita, plurimos extinctos tangustatas, addictas, exinanitasque immanissimas gentes minimo sanguine, nullo cecaede. superest ut obtrectatores nostros molitionum suarum paeniteat ueritatique erubescant Deumque uerum et solum, qui potest omnia, credant timeant diligant et sequantur, cuius omnia, et quae mala putant, bona esse didicenunt. Explicui adiuuante beatissime pater Augustine, ab initio mundi usque in praesentem diem, hoc est per annos quinque milia sescentos decem et octo, cupiditates et punitiones hominum peccatorum, conflictationes saeculi et iudicia Dei quam breuissime et quam simplicissime potui, Christianis tamen temporibus propter praesentem magis Christi gratiam ab illa incredulitatis confusione discretis. ita iam ego certo et solo, quem concapiscere debui, oboedientiae meae fructu fruor; de qualitate autem opusculorum tu uideris qui prae
Abbreviated transcription (Latin):
suis obtulit. ut aduersum cęteras gen¬
tes quȩ ꝑ his panias consedis sent. sibi
pugnaret & romanis uincer& quã uis
et cȩteri halanorum: uandilorum. su¬
euorũq reges. eodem nobiscum placi¬
to defecti forent. mandantes impera¬
tori honorio. tucũ om̃ib pacẽ habe
om̃iumq obsides accipe: nos nobiscon¬
fligimus. nobis perimus. tibi uinci¬
mus. immortali uero qua estu rei pu¬
blice tuȩ. siutriq pereamus. quis
haec crederet nisi res doceret: Itaq
nunc cotidie apud his panias geri
bella gentium. et ag̾ristrages exal¬
terutro. barbaroꝵ crebris certisq
nuntiis discimus. prȩcipue ualliam.
gothorum regem insistere patran¬
de paciferunt : ex quo ut cũq con¬
cesserim: ut licenter xp̃iana tẽpora
rep̃hendantur. si quid a conditione
mundi usq ad nunc simili factum
felicitate doceatur Mani festalum
ut arbitror. atq ostendimus. non ma¬
gis uerbo pȩne quam digito. innu¬

Expanded text:
suum obtulit, ut adversum caeteras gensuum obtulit, ut adversum caeteras gentes, quae per Hispanias consedissent, sibi pugnaret ceteri Alanorum Vandalorum Sueborumque reges eodem nobiscum placito depecti forent mandantes imperatori Honorio: tu cum omnibus pacem habe omniumque obsides accipe: nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi uincimus, immortali uero quaestu reipublicae tuae, si utrique pereamus. quis haec crederet, nisi res doceret ? itaque nunc cottidie apud Hispanias geri bella gentium et agi strages ex alterutro barbarorum crebris certisque nuntiis discimus , praecipue Valliam Gothorum regem insistere patrandae paci ferunt. ex quo utcumque concesserim, ut licenter Christiana tempora reprehendantur, si quid a conditione mundi usque ad nunc simili faotum felicitate te doceatur. manifestauimus, ut arbitror, atque ostendimus non magis uerbo paene quam digito innu
Abbreviated transcription (Latin):
barcilonẽ hispaniȩ urbem. dolosuoꝵ
ut fertur occisus est : post hunc segeri¬
cusrex agothis creatus cum itidem ui¬
diciodĩ ad pacem pronusesset. nihilo¬
minus a suis interfectus est: deinde ual¬
lia successit in regnum: adhoc ordina¬
tus agothis ut pacẽ infringeret. ad hoc
ordinatus adõ: ut pacem cõfirmaret.:
hic igitur territus maxime iudiciodĩ.
quia cũ magna superiore abhine anno
gothoꝵ manus instructa armis. naui¬
gusq transire in africam moliretur:
induo decim milib passum gaditani
fretitem pestate correpta miserabili
exitu perierat: memor etiam illius
acceptȩ subhalarico cladis.cum in sicilia
gothi transire conati in conspectu suoꝵ
mi serabiliter abrepti. et dimersisunt.
pacem optimã cum honorio imperato¬
re datis lectissimis obsidibus pepigit.
placidiam imperatoris sororem. hono¬
rifice apud se honesteq habitam frĩ
reddidit. romanȩ securitati periculꝰ

Expanded text:
Barcinonem, Hispaniae urbem, dolo suorum, Barcinonem, Hispaniae urbem, dolo suorum, ut fertur, occisus est. Post hunc Segericus rex a Gothis creatus, cum itidem judicio Dei ad pacem pronus esset, nihilominus et a suis interfectus est. Deinde Vallia successit in regnum, ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret; ad hoc ordinatus a Deo, ut pacem confirmaret. Hic igitur territus maxime judicio Dei, quia cum magna superiore abhinc anno Gothorum manus, instructa armis navigiisque, transire in Africam moliretur, in duodecim millibus passuum Gaditani freti 586 tempestate correpta, miserabili exitu perierat: memor etiam illius acceptae sub Alarico cladis, cum in Siciliam Gothi transire conati, in conspectu suorum miserabiliter arrepti et demersi sunt, pacem optimam cum Honorio imperatore, datis lectissimis obsidibus pepigit. Placidiam, imperatoris sororem, honorifice apud se honesteque habitam, fratri reddidit., Romanae securitati periculum
Abbreviated transcription (Latin):
inhi asse ut obliterato romano nomi¬
ne. romanũ om̃e solum gothorum im¬
perium et faceret. et uocaret: essetq
ut uulgariter loquar. gothia quodro¬
mani a fuisset. fieret nunc athaulphus.
quod quondam caesar augustus. At
ubi multa experientia probauisset.
neq gothos ullomodo parere legibus
posse. propter effrenatam barbariem.
neq rei publicȩ intendici leges oporte¬
re: sine quibus respublica non est respu¬
blica : Elegisse saltem ut głam sibi de
restituendo in integrum augendoq
romano nomine gothoꝵ uiribus quȩ¬
reret. habereturq apud posteros roma¬
nȩ restitutionis auctor. postquã ẽẽ ñ
potuerat immutator: obhoc abstinere
abello obhoo inhiare paci nitebatur.
prȩcipuae placidiȩ uxoris suȩ feminȩ
sane in genio acerrimȩ et religionȩ
satis probe. ad omĩa bonarum ordina¬
tionũ opera. persuasu et consilio. tem¬
peratus : cũq eidem paci petende atq
offerendȩ studiosissime insifteret: apud

Expanded text:
inhiasse, ut oblitterato Romano nomiinhiasse, ut oblitterato Romano nomine Romanum omne solum Gothorum imperium et faceret et uocaret essetque, ut uulgariter loquar, Gothia quod Romania fuisset et fieret nunc Athaulfus quod quondam Caesar Augustus, at ubi multa experientia probauisset neque Gothos ullo modo parere legibus posse propter effrenatam barbariem neque reipublicae interdici leges oportere, sine quibus respublica non est respublica,. elegisrestituendo in integrum, augendoque Romano nomine Gothorum viribus quaereret, habereturque apud posteros Romanae restitutionis auctor, postquam esse non potuerat immutator. Ob hoc abstinere a bello, ob hoc inhiare paci nitebatur, praecipue Placidiae uxoris suae, feminae sane ingenio acerrimae et religionis satis probae, ad omnia bonarum ordinationum opera persuasu et consilio temperatus. Cumque eidem paci petendae atque offerendae studiosissime insisteret, apud
Abbreviated transcription (Latin):
coegit. Interdicto prȩcipue atq int̃cluso
om̃i cõmeatu nauium. et peregrinorum
usu commercioꝵ. gothoꝵ tunc populis
athaulphus rex prȩerat. qui post in rup¬
tionẽ urbis. ac mortẽ halarici. placidia
ut dixi captiua sorore imperatoris inuxo¬
rem assũpta. halarico inregnum succes¬
serat: is ut sȩpe auditum atq ultimo exitu
eius probatum est. satis studiose sectator
pacis. militare fidelit̃ honorio impera¬
tori. ac prodefendenda romanare publi¬
ca. impendere uires gothorum prȩopta¬
uit Cnam ego quoq ipse uirum quendam
narbonensem. in lustris sub studio militiȩ
etiã religiosum prudentẽq et grauem apud
bethleem. oppidum palestinȩ beatissimo
hieronimo pres bitero referentẽ audiui.
se familiarissimum athaulpho apud
narbonam fuisse. ac deeo sȩpe subtesti¬
ficatione didicisse: quod ille cũ esset ani¬
mo. uiribus. in genioq nimius. referre
solitus esset. se in primis ardenter

Expanded text:
coegit, interdicto praecipue, atque intercluso coegit, interdicto praecipue, atque intercluso omni commeatu navium, et pereusu commerciorum. Gothorum tunc populis Athaulfus rex praeerat: qui post inruptionem Vrbis ac mortem Alarici Placidia, ut dixi, captiua sorore imperatoris, in uxorem adsumpta Alarico in regnum successerat. is, ut saepe auditum atque ultimo exitu eius probatum est, satis studiose sectator pacis militare fideliter Honorio imperatori ac pro defendenda Romana republica inpendere uires Gothorum praeoptauit. nam ego quoque ipse uirum quendam Narbonensem inlustris sub Theodosio militiae, etiam religiosum prudentemque et grauem, apud Bethleem oppidum Palaestinae beatissimo Hieronymo presbytero referentem audiui, se familiarissimum Athaulfo apud Narbonam fuisse ac de eo saepe sub testificatione didicisse, quod ille, cum esset animo uiribus ingenioque nimius, referre solitus esset: se inprimis ardenter
Abbreviated transcription (Latin):
catalogum ut dixi uel manifestorum
trrannorum. uel inobedientium ducũ
optima honorius imperator religione
et felicitate meruit. magna constantius
comes industria et celeritate confecit.:
merito sane quia inhis dieb prȩcipiente
honorio. et adiuuante constantio. pax
et unitas ꝑ uniuersam africã ecclesiȩ ca¬
tholicȩ reddita est. et corpus xp̃i quod
nos sumus red inte grata discessione sana¬
tum est. imposita exsecutione scĩ prȩcep¬
ti marcellino tribuno. uiro inprimis pru¬
denti . et industrio. om̃iumq: bonorum
studiorum appetentissimo: quem marinꝰ
comes apud carthaginẽ incertũ Lelof ti¬
mulatus anauro corruptus occidit: qui
continuo reuocatus ex africa factusq pri¬
uatus. uel ad poenam uel adpęnitentiam
conscientiȩ suȩ dimissus est. ANO
ABURBECONDITAMILLesiMo¬
CONSTANTIUS cOMeS apud
Carelaten galliȩ urbem consistens. ma¬
gnarerũ gerendarum industria. gothos
anarbona expulit. atq abire in hispaniã

Expanded text:
catalogum, ut dixi, vel manifestorum catalogum, ut dixi, vel manifestorum tyrannorum, vel inobedientium ducum optima Honorius imperator religione et felicomes industria et celeritate confecit: merito sane, quia in his diebus praecipiente Honorio et adiuuante Constantio pax et unitas per uniuersam Africam Ecclesiae catholicae reddita est et corpus Christi, quod nos sumus, redintegrata discissione sanatum est, imposita exsecutione sacri praecepti Marcellino tribuno, uiro inprimis prudenti et industrio omniumque bonorum studiorum appetentissimo. quem Marinus comes apud Carthaginem — incertum zelo stimulatus an auro corruptus — occidit: qui continuo reuocatus ex Africa factusque priuatus uel ad poenam uel ad paenitentiam conscientiae suae dimissus est. Anno ab Vrbe condita MCLXVIConstantius comes apud Arelatem, Galliae urbem, consistens, magna rerum gerendarum industria, Gothos Narbona expulit, atque abire in Hispaniam
Abbreviated transcription (Latin):
ticum suũ uirum ingenio callidum. in¬
dustriaq: sollertem et sapientem nomi¬
nandum. si animi uires tranquillis stu¬
diis ad commodauisset. generum ad¬
legit. Cum quo quorum dam periculoꝵ
suspitiones. dum patitur fecit. atq ali¬
quam diu africana annona extraor¬
dinem detenta. ipse tandem cũ inm̃¬
sa certe temporibus nr̃is satis incredi¬
bili classe nauium. roma contendit::
nam habuisse tunc tria milia septin¬
gentas naues dicitur: quẽ numerum
nec apud xerxen quidem prȩclarũ
illum ꝑsarũ regem. et alex andrum
magnũ. uel quẽ quã alium regũ fuisse
historiȩ fer̃: Issimulut cum agmine
militum adurbem ꝑgens. litore egres¬
sus est. occursu comitis mar ini territus
et infugam uersus. arrepta naui. solus
carthaginẽ rediit. atq ibi continuo
militari manu interfectus est: sabinus
gener eius constantino polim fugit:
unde post aliquantũ temporis. retractus
exilioq damnatus est. hunc omnem

Expanded text:
ticum suum, uirum ingenio callidum inticum suum, uirum ingenio callidum industriaque sollertem et sapientem nominandum si animi uires tranquillis studiis adeommodauisset, generum allegit ; cum quo quorundam periculorum suspiciones dum patitur fecit atque, aliquamdiu Africana annona extra ordinem detenta, ipse tandem cum inmensa, certe temporibus nostris satis incredibili classe nauium Romam contendit. nam habuisse tunc tria milia septingentas naues dicitur, quem nec apud Xersen quidem praeclarum Persarum regem, et Alexandrum magnum, vel quemquam alium regem, fuisse historiae tradunt. Is simul ut cum agmine militum ad Urbem pergens littore egressus est, occursu comitis Marini territus, et in fugam versus, arrepta navi, solus Carthaginem rediit, atque ibi continuo militari manu interfegener ejus, Constantinopolim fugit, unde post aliquantum temporis retractus, exsilioque damnatus est. Hunc omnem
Abbreviated transcription (Latin):
et mori lucrum fuit. In hoc halaricꝰ
imperatore facto. in fecto. refecto ac
defecto. citius his om̃ib actis. pene quã
dictis. mimum risit. et ludum spectauit
impeni:: nec mirum siiure hac pompa
miser lusus est. cuius ille umbratilis con¬
sul tertullus ausus est . inͣdicere: Io quar
uobis patres conscripti. consul et pontifex.
quorum alterum teneo. alterum spero.
sperans abeo qui spem non habebat. et
male dictus utiq qui spem suam posuerat
in homine. Attalus itaq tam quam in a¬
ne imperii simulacͥrum cũ gothis usq
ad hispanias portatus est : unde discedens
naui. incerta moliens. in mare captus
et ad constantium comitem deductus.
deinede imperatori honorio exhibitus.
truncata manu. uitae relictus est. Hera¬
clianus interea africae comes missus. cũ
idem attalus umbram gestaret imperii:
africam strenue aduersum iudices abeo
missos tutatus. consulatum ad secutus ẽ:¬
ex quo elatus suꝑ cilio. sabinum domes¬

Expanded text:
et mori lucrum fuit ? in hoc Alaricus et mori lucrum fuit ? in hoc Alaricus imperatore facto infecto refecto ac defecto, citius his omnibus actis paene quam dictis, mimum risit et ludum spectauit imperii; nec mirum si iure hac pompa miser lusus est, cuius ille umbratilis consul Tertullus ausus est in curia dicere loquar uobis, patres conscripti, consul et pontifex, quorum alterum teneo, alterum spero, sperans ab eo qui spem non habebat et maledictus utique quia spem suam posuerat in homine. Attalus itaque tamquam inane imperii simulacrum cum Gothis usque ad Hispanias portatus est, unde discedens naui incerta moliens in mari captus et ad Constantium comitem deductus, deinde imperatori Honorio exhibitus truncata manu uitae relictus est. Heraclianos interea Africae comes missus, cum idem Attalus umbram gestaret imperii, Africam strenue aduersum indices ab eo missos tutatus, consulatum adsecutus est; quo elatus sapercilio Sabinum domes
Abbreviated transcription (Latin):
eatenus ꝑnitiem perlonga tempora. bar¬
baris comitib subiecta tolerarit. Igitur
constantius comes. ingalliam cum exer¬
citu profectus: constantinum imperato¬
rem apud arelaten ciuitatem. clausit.
cepit. occidit. Ian hinc ut decatalogo
tyrannoꝵ quam breuissime loquar.
constantẽ constantini filium gerontius
comes suus uir nequam. magis quam ꝓ¬
bus apud uiennam inter fecit. atq: in eiꝰ
locum maximũ. quendam substituit.:
ipse uero gerontius. a suis militibus oc¬
cisus est: maximus exutus purpura. de¬
stitutusq amilitibus gallicanis. qui ina fri¬
cam traiecti. de inde initaliam reuocati
sunt. nunc interbarbaros in his pania
egens exd̾lat: Iouinus postea uir gallia¬
rum nobilissimus intyrannidem mox
ut ad surrexit et cecidit sebastianus frat
eiusdem. hoc solum ut tyrannus morere¬
tur elegit. nam continuo ut creatus oc¬
cisus est: quid de infelicissimo attalo lo¬
quar. cui occidi inter tyrannos honor.

Expanded text:
eatenus perniciem per longa tempora bareatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit. igitur Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, Constantinum imperatorem apud Arelatem ciuitatem clausit cepit occidit. lam hinc, ut de catalogo tyrannorum quam breuissime. loquar, Constantem Constantini filium Gerontius comes suus, uir nequam magis quam probus, apud Viennam interfecit atque in eius locum Мaximum quendam substituit. ipse uero Gerontius a suis militibus occisus est. Maximus exutus purpura destitutusque a militibus Gallicanis, qui in Africam traiecti, deinde in Italiam reuocati sunt, nunc inter barbaros in Hispania egens exulat. Iouinus postea uir Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox ut adsurrexit et cecidit. Sebastianus frater eiusdem hoc solum, ut tyrannus moreretur, elegit: nam continuo ut creatus occisus est. quid de infelicissimo Attalo loquar, cui occidi inter tyrannos honor
Abbreviated transcription (Latin):
quidem et sicum labe factatione nr̃i.
tantȩ gs agnitionem ueritatis acciperent.
quam inuenire utiq nisi hac occasione
non possent. Quid enim dãnI est xp̃i¬
ano aduitam aeternam inhianti. huic
scło quolibet tempore et quos pacto ab¬
strahi: quid autem lucriest pagano
in medio xp̃i anoꝵ aduersus fidem ob¬
durato. sipaulo diutius diem ꝓtra¬
hat. quandoq: moritur ocuidespera¬
ta conuersio est. Et quia in effabilia s̃
iudicia dĩ quȩ nec scire omia. nec expli¬
care. quȩ scimus possumus. breuiter ex¬
presserim correptionẽ iudicis dĩ. quo quo¬
q pacto accidat. iuste sustinere quisci¬
unt. iuste sustinere qui nesciunt.
ANNOABURDE CON diTAMille
denstot oppositis tyrannis nihil aduer¬
sum barbaros agi posse. ipsos prius tiran¬
nos dito: deleri iubet: constantio comiti
huius belli summa cõmissa est sensit tunc
demum respublica. et quam utilitatem
in romano tandem ducere.ceperit. et quã

Expanded text:
quidem, etsi cum labefactione nostri, quidem, etsi cum labefactione nostri, tantae gentes agnitionem ueritatis acciperent, quam inuenire utique nisi hac occasione non possent. quid enim damni est Christiano ad uitam aeternam inhianti, huic saeculo quolibet tempore et quoquo pacto abstrahi? ..quid autem lucri est pagano in medio Christianorum aduersus fidem obdurato, si paulo diutius diem protrahat, quandoque morituro, cui desperata conuersio est? Et quia ineffabilia eunt iudicia Dei, quae neo scire omnia nec explicare quae scimus possumus, breuiter expresserim, correptionem iudicis Dei, quoquo pacto accidat, iuste sustinere qui sciunt, iuste sustinere qui nesciunt. Anno ab Vrbe condita MCLXV dens tot oppositis tyrannis nihil aduersus barbaros agi posse, ipsos prius tyrannos deleri iubet. Constantio comiti huius belli summa commissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tunc ipsi ultro offerebant: et qui au¬
ferre omĩa inter fectis om̃ib poterant.
particulam stipendii obmercedem ser¬
uitiisui. et trans uecti oneris flagitabant:
et hoc quidem aplurimis factum esti:
¶qui autem non crediderunt euangelio
dĩ quasi contumaces. uel si etiam non au¬
dierunt dupliciter contumaces: non de¬
derunt locum irȩ: iuste a suꝑueniente
ira conprehensi. et oppressisunt: quam¬
quam et post hoc quoq continuo barbari
ex secrati gladiossuos ad aratra conuersi
sunt: residuosq romanos ut socios. modo
ut amicos fouet. ut inueni antur iam
inter eos quidam romani. qui malint in¬
ter barbaros pauperem libertatẽ. quam
interromanos tributariam sollicitudinẽ
sustinere: quam quam si obhoc solũ bar¬
bari romanis finibus inmissi forent. qđ
uulgo ꝑ orientẽ et occidentẽ eccłȩ xp̃i
hunis. sueuis. uandalis et burgundioni¬
bus. diuersisq: innumeris credentium
populis replentur. laudanda et attolen¬
da miseri cordia dĩ uideretur: quando¬

Expanded text:
hoc tunc ipsi ultro offerebant; et qui auferre omnia interfectis omnibus poterant, particulam stipendii ob mercedem seruitii sui et transuecti oneris flagitabant. et hoc quidem a plurimis factum est. qui autem non crediderunt enangelio Dei quasi contumaces, uel si etiam non audierunt dupliciter contumaces, non dederunt locum irae, iuste a superueniente ira conprehensi et oppressi sunt. quamquam et post hoc quoque continuo barbari exsecrati gladios suos ad aratra conuersi sunt residuosque Romanos ut socios modo et amicos fouent, ut inueniantur iam inter eos quidam Romani, qui malint inter barbaros pauperem libertatem, quam inter Romanos tributariam sollicitudinem sustinere. quamquam si ob hoc solum barbari Romanis finibus inmissi forent, quod uulgo per Orientem et Occidentem ecclesiae Christi Hunis Suebis Vandalis et Burgundionibus diuersisque innumeris credentium populis replentur, laudanda et adtollenda misericordia Dei uideretur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
numantinoꝵ terga conuertit. Sed increpatione
et minis obiectandis se seconsulis manuq
retinentis. tandẽ indignatus in hostẽ redit:
et quẽ fugebat. fugere conpulit. Difficilis tunc
inre latꝰfides numantinos effugauere. et fu¬
gientes uidere romani. Unde quãuis scipio
quia p̃t̃ sp̃ẽ acciderat Lętit̾ & gloriatus eẽt.
tam̃ ultra bello aduersũ eos audendũ ñ eẽ.
professus est.

Expanded text:
Numantinorum, terga convertit: sed increpatione Numantinorum, terga convertit: sed increpatione et minis objectantis sese consulis, manuque retinentis, tandem indignatus in hostem rediit: et quem fugiebat, fugere compulit. Difficilis tunc in relatu fides, Numantinos et fugavere, et fugientes videre Romani. Unde quamvis Scipio, quia praeter spem acciderat, laetatus et gloriatus esset, tamen ultra bellum adversus eos audendum non esse, professus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uon maior poene infamia de focdere apud
numantiã pacto. quam apud caudinas quondã
furculas pudorem romanȩ. frontis oneraret:
scipio fricanus consensu om̃ium tribuũ consul
creatꝰ. atq adobpugnandã. numantiã cum
exercitu missusẽ. Numantia aut̃ terioris
his paniȩ haud ꝓcul auacceis et cantabris in
capite calletiȩ sita ultima celtiberorũ fuit.
Haec ꝑannos quat tuor decĩ cũ solis quat tuor
affec̃. Igit̾ scipio africanus hispaniam ingress.
non se ilico ingessit hostib ut quasi in cautos¬
circum ueniret: screns nũquã id genus hominũ
adeo inotiũ corpore. atq animo resolui: ut ñ
ipsa qualitate habitudinissux. apparatus
alioꝵ p̃celleret: sed aliquan diu milit̾e suũ
in castris uł ut inscolis exercuit. Et cũ partẽ
aestans totãt: hie mem neadtemptata ꝗd ẽ
pugna transegisset: sic quoq parũ ꝓpemodũ
hac ꝓfec̃ industria. Nãq ubi copia pugnandi
facta ẽ. exercitus romanus oppressus impetũ

Expanded text:
um major pene infamia facta de foedere apud Numantiam facto, quam apud Caudinas quondam furculas, pudorem Romanae frontis oneraret, Scipio Africanus consensu omnium tribuum secundo consul creatus atque ad expugnandam Numantiam cum exercitu missus est. Numantia autem citerioris Hispaniae, haud procul a Vaccaeis et Cantabris in capite Gallaeciae sita, ultima Celtiberorum fuit. haec per annos quattuordecim cum solis quattuor madfecit. igitur Scipio Afrioanus Hispaniam ingressus non se ilico ingessit hostibcircumveniret, sciens numquam id genus hominum adeo in otium corpore atque animo resolvi, ut non ipsa qualitate habitudinis suae apparatus aliorum praecelleret, sed aliquamdiu militem suum in castris velut in scholis exercuit. Et cum partem aestatis totamque hiemem, ne attentata quidem pugna, transegisset, sic quoque parum propemodum hac profecit industria. Namque ubi copia pugnandi facta est, exercitus Romanus, oppressus impetu
Abbreviated transcription (Latin):
eufraten ẽ. Incipiens a septentrione inter
montẽ taurũ et caucasũ. cui ad meridiẽ
succedit babilonia. de iñ chaldea. nouis¬
sime arabia eudemon. quȩ int̃sinum
ꝑsicũ et sinũ arabicũ angusto t̾rȩ tractu
orientẽ uersus extenditur. In hiss gt̃s
tentrione idẽ aciuitate dacusa quȩ incon¬
finio cappadociȩ et armeniȩ sita est.
haud ꝓcul aloco ubi eufrates nascitur. usq
adegiptũ et extremũ sinũ arabicũ qui ẽ
admeridiem. longo angustoq sulco saxis
insulisq creberrimoꝰ. rubro mari id est
ab occeano occasum uersus extenditur
siria gnalit̃ nõatur. Habens maximas
ꝓuincias. cõmagenã. phiniceã. et pa¬
lestinã. absq saracenis et nabatheis. quoꝵ¬
ncapite syriȩ cappadocia ẽ. quȩ habet
aboriente armeniã. ab occasu asiã. aba

Expanded text:
est, incipiens a septentrione inter montem Taurum et Caucasum. cui ad meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, nouissime Arabia Eudaemon, quae inter sinum Persicum et Arabicum angusto terrae tractu orientem uersus extenditur. in his sunt tentrione id est a ciuitate Dagusa, quae in confinio Cappadociae et Armeniae sita est haud procul a loco ubi Euphrates nascitur, usque ad Aegyptum et extremum sinum Arabicum, qui ad meridiem longo angustoque sulco saxis insulisque creberrimo a Rubro mari id est ab oceano occasum uersus extenditur, SVRTA generaliter nominatur, habens maximas prouincias Commagenam Phoeniciam et Palaestinam, absque Saracenis et Nabathaeis, quorIn capite Syriae CAPPADOCIA est, quae habet ab oriente Armeniam, ab occasu Asiam, ab
Abbreviated transcription (Latin):
succedentes. romanoꝵ duces et trucu¬
lentiorẽ notitia mithridatẽ alternis ad
utrũq prout quemq sors belli attole¬
bat. & incertissatis factionibus transfe¬
rebantur. augendo pericula quȩ sana¬
bant. Nam quid continuo pompeius.
et quidem pompeius homo romano
moderatissi mus perplurimas partes
orientis finito mithridatico bello ege¬
rit: paucis proferam.

Expanded text:
succedentes Romanorum duces, et trucusuccedentes Romanorum duces, et truculentiorem notitia Mithridatem, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur, augendo pericula quae sanabant. Nunc quid continuo Pompeius, et quidem Pompeius, homo Romanorum moderatissimus, per plurimas partes Orientis, finito Mithridatico bello, egerit, paucis proferam.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuens. siestis inquiđ di hoc est dicere:
ego sentiens esse suꝑ hominẽ potentio¬
rem ipso homine potestatem. precandi
necessitate motus. commendo diligen¬
tiam . et excuso ignorantiam meã. Inuo¬
co qui est. dum conuenio quiñ ẽ: qua¬
propter cumdolore et timore consi¬
derandum est. qua poena. quo iudicio
dignierunt. qui contra interdictum
iam prolatȩ et publicȩ ueritatis eos
sectantur: et colunt eos dequib etiam
illiiam tunc dubitare poterant: qui ad
huc prȩtereos dem scire nihil potuerant
Uerum tam̃ breuiter consulo qualia tẽ
toto orienti tempora uidebantur. cũ
ꝑ quadraginta annos misere nationes
alternis tantorum ducum uastationi¬
bus tenebantur. cũ quȩq ciuitas tan¬
tis concursibus media in euitabiliter
periditabatur inde accensura alterum
unde alterum temperasset. hoc mox
habitura supplicii. quod remedii ad tẽ¬
pus habuisset. Cum trepidȩ diuersa¬
rum prouinciarum legationes interse

Expanded text:
tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare potehuc praeter eosdem scire nihil poterant. Verumtamen breviter consulo, qualia tunc toti Orienti tempora videbantur, cum per quadraginta annos miserae nationes alternis tantorum ducum vastationibus terebantur: 383 cum quaeque civitas tantis concursibus media inevitabiliter periclitabatur, inde accensura alterum, unde alterum temperasset: hoc mox habitura supplicii, quod remedii ad tempus habuisset: cum trepidae diversarum provinciarum legationes inter
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: quod cum ipse nouissimꝰ hausisset
nectamen ꝓpter remedia quibus uita¬
lia sua aduersus noxios sucos sȩpe obs¬
truxerat ueneno confici posset: frustraq
spatiaretur. si quo tandem modo infusa
pestis peruena suegetatione corporis
acta discurreret. gallum quendã militẽ
iam fracto muro discurrentẽ inuitauit.
Ei que iugulum prebuit.: hunc exitum
uitȩ mithridates habuit ¶nõbisq sen¬
tentiae suae fortissimũ argumentum
reliquit. homo om̃ium ut ferunt super¬
stitio sissimus. annos natus septua ginta
et duo habenssecum semꝑ philosophos.
om̃iumq artium peritissimos. si estis inꝗt
dii patrii. ita ille diucolendo acdiu quȩ¬
rendo persenserat. hos non esse certos
deos: quiesse putabantur. rex multae
experientiȩ at que euo grauis. uerum
dm̃ ad cuius notitiã non nisi auditu per
fidem uenitur non intellegebat: hos
autẽ falsos esse rationis ipsius luce ꝑuide¬
rat. aliud consuetudini. aliud mentisue

Expanded text:
dedit. quod cum ipse nonissimus hausisset dedit. quod cum ipse nonissimus hausisset nec tamen propter remedia, quibus uitalia sua aduersus noxios sucos saepe obstruxerat, ueneno confici posset frustraque spatiaretur, siquo tandem modo infusa pestis per uenas uegetatione corporis acta discurreret, Qallum quendam militem iam fracto muro discurrentem inuitauit eique iugulum praebuit. hunc exitum uitae Mithridates habuit nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit homo omnium, ut ferunt, superstitiosissimus, annos natus septuaginta et duo, habens secum semper philosophos omniumque artium peritissimos. Si estis, inquit, dipatrii. ita ille diu colendo ac diu quaerendo persenserat hos non esse certos deos, qui esse putabantur. rex multae experientiae atque aeuo grauis uerum Deum, ad cuius notitiam non nisi auditu per fidem uenitur, non intellegebat. hos autem falsos esse rationis ipsius luce peruiderat, aliud consuetudini aliud menti suae
Abbreviated transcription (Latin):
celebrante terre motus adeo grauis
repente exortus est: ut magna clades
exeo urbium atq agrorum secuta nar¬
retur Eodem tempore castor mithri¬
datis prȩfectus quipanagorio prȩ erat.
inter fectis amicis regiis arcem occupa¬
uit. et quat tuor mithridatis filios ad
praesidia romana transmisit. Mithri¬
dates accensus ira in scelera exarsit: nã
complures tunc amicossuos. & xi podrã
silium suũ interfecit. cum antea iam
alio macharem parricidio trucidasset.
pharnaces alter filius eius exemplo
fratrum territus. exercitũ ad ꝑsequen¬
dum se missũ sibi conciliauit. et mox
aduersus patrem dux̃. Mithri dates
du exaltissimo muro filium frustra
prȩcatus ubi in exorabilem uidit moriturꝰ
exclamasse fertur. Qm̃ pharnaces in¬
quit mori iubet. uossiestis dipatrii p̃cor
ut quando cũq et ipse hanc uocẽ aliberis
sius audiat .: statimq descendens ad uxo¬
res pelices ac filiassuas. uenenũ om̃ib

Expanded text:
celebrante terrae motus adeo grauis celebrante terrae motus adeo grauis repente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narretur. eodem tempore Castor Mithridatis praefectus, qui Phanagorio praeerat , interfectis amicis regiis arcem ocoupauit et quattuor Mithridatis filios ad praesidia Romana transmisit. Mithridates accensus ira in scelera exarsit. nam conplures tunc amicos suos et Exipodram filium suum interfecit, cum antea iam alio Macharem parricidio trucidasset; Pharnaces alter filius eius exemplo fratrum territus exercitum ad persequendum sese missum sibi conciliauit et mox aduersus patrem duxit. Mithridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus ubi inexorabilem uidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori iubet, nos, si estis, di patrii, precor, ut quandocumque et ipse hanc uocem a liberis suis audiat. statimque descendens ad uxores, pelices ac filias suae uenenum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uitus etiam beneficio sublustris noctis
euasit relictusq ab omnibus amicis. phi¬
loso phis scriptoribus rerum uel carminũ
ac medicis solus ꝑdeuia equum manu
trahens. atq ad om̃s noctur nos strepit̾
trepidans in quoddam castellum diuertit.
atq inde in armeniã ꝑrex̃ ¶ Pompeius
regem insecuturus interduo flumina
quȩ ab uno monte diuersis speciebus
exoriuntur. hoc est eu fraten et araxen
urbem nicopolim senibus lixiset
ae gris uolentibus condidit: orantitigra¬
niueniam dedit. exercitum horodis al¬
banorum regis prȩfectosq eius ter proe¬
lio uicit. postea epistolas horodis et mu¬
nera cum albanis instauranda libent̃
accepit. Artacen regem hiberia ebello
fudit. totamq hiberiam in deditionẽ
accepit. Inde cum armeniã. colchos.
cappa dociã et syriam ornatis rebus
composuisset: promouens deponto in
parthiã adecbatanam urbem. caput
parthici regni quin quagesimo die uenit:
inbos foro mithridate cere alia sacra

Expanded text:
iutus etiam beneficio sublustris noctis iutus etiam beneficio sublustris noctis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio uicit; postea epistulas Horodis et munera pro pace cum Albanis instauranda libenter accepit; Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam et Syriam ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate Cerealia sacra
Abbreviated transcription (Latin):
sese ad sociantibus. inimmensum augebat᷑.
quos gneus pompeius post multam qui¬
dem uastationem quam terra mariq diu
egerant: mira tamen celeritate com pres¬
sit Eodem tempore cretam insulam
pbiennium metellus euertit. diuturnoq
bello domitam in potestatẽ redegit. le¬
gesq mino is romanis legibus ꝑmutauit
Pompeius postea suecessor luculli inmi¬
nore armenia iuxta montẽ dastracum
castra regis obsidione conclusit. Rex
cum om̃ib copiis eruptione ꝑ noctẽ facta
in suꝑ etiam ꝑ sequentem bello repellere
statuit: pompeius fugientes ꝑ sequi imen¬
tunc orta atergoromanis erat. regiilon¬
gitudinẽ umbrarum proximitate
Hostium rati. cuncta i nirritum tela fude¬
runt Romani ueluti inermes postea
ad gressi sine labore uicerunt. namq
de exercitu regio quadraginta milu
caesa uel capta sunt. romani uulner
mille. uix autem qua driginta im̃ seci
rex intertumultus belli fuga lapsus ad¬

Expanded text:
sese adsociantibus in inmensum augebantur: sese adsociantibus in inmensum augebantur: quos Cn. Pompeius post multam quidem uastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit. Eodem tempore Cretam insnlam per biennium Metellus euertit diuturnoque bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit. Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. rex cum omnibus copiis eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intentunc orta a tergo Romanis erat. regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati cuncta in inritum tela fuderunt. Romani ueluti inermes postea adgressi sine labore uicerunt. namque de exercitu regio XL milia caesa uel capta sunt, Romani uulnerati mille, uix autem quadraginta interfecti. rex inter tumultus belli fuga lapsus, ad