comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbiter elegatur & siquidem
sponte sua conraius sententiam
dederit ipsedõ rationem datu¬
rus est. sin autem per in pru¬
dentiam aliquid noniure iu¬
dicauerit hoc par tibus nocere
prohibimus Omnia autem
c&era iura quaedcconpromis¬
arbitriis non cumsacramento
receptis a ueteribus legibus
uel a nobis introductae sunt in
sua firmitate in nouata permancat¬
HEPROUOEXTIONINUSET
mnes autem iudices pro¬
uocationes sibi porrectas
suscipiant nisi forte praefec¬
tus practorio sit nam in hacse¬
deiusre tractationis integrum
custo diri praccipimus¬
DEDIUERSISNESCRIPTES
mnes autem lites secun¬
dum leges & constitutio¬
nes dirimentur quam uis ius¬
sio nostra uel pragmatica sanc¬
tio contrariam statuerit & pro¬
uocationes sibi porrectas ad¬
mittant in hisscilic& causis
inquibus prouocarelicitum est.
Ciquid dubium iudicibus ui
emocum iureiurando
iudicem cum aduersario
suo accipiat talienim arbitria
nullius momenti sunt si noni
autem cum conpromisso poe¬

Expanded text:
arbiter eligatur, et si quidem arbiter eligatur, et si quidem sponte sua contra ius sententiam dederit, ipse Deo rationem daturus est. Sin autem per imprudentiam aliquid non iuste iudicaverit, hoc partibus nocere prohibemus. Omnia autem cetera iura, quae de compromisarbitris non cum sacramento receptis a veteribus legibus vel a nobis introducta sunt, in sua firmitate innovata permaneanprovocationibus et Omnes autem iudices provocationes sibi porrectas suscipiant, nisi forte praefectus praetorio sit; nam in hac sede ius retractationis integrum custodiri praecipimusDe diversis rescriptis, Omnes autem lites secundum leges et constitutiones dirimantur, quamvis iussio nostra vel pragmatica sanctio contrarium statuerit, et provocationes sibi porrectas admittant, in his scilicet causis, in quibus provocare licitum est. Si quid dubium iudicibus viemo cum iureiurando iudicem cum adversario suo accipiat; talia enim arbitria nullius momenti sunt. Sin autem cum compromisso poe
Abbreviated transcription (Latin):
quos consuitui masbinas libras
auri depublico amensa praefec¬
ti practorio amluiuiem
personis priui legia insumtib
litium praestita maneant
in concussa.
DEDEFINITIUIS
emo sportulas ueliudicio¬
rum in pensas ampliores
exigat quam nostra constituti¬
deb& definire quidsicriopor¬
t& demnpensis quas altera pars
ab aduersario suo passa est
& siquidem iure iurandur ar¬
minare quantitatem amtuum
iudex extimai. ritfaciat &¬
taxationm secundum quod
h i quiuincit iurauerit non ul¬
tra taxationem sic aduersarium
cius condemn& sin autem prop¬
ter uarictatem litis innullos
sumptus condemnare alteru¬
trumeorum uoluerit & hoc in
nibus uel recusationibus
&ut uigintidies postadmonitio¬
nem reus inducias habeat & si
quid aliud iudiciale constitui¬
mus insua firmitate permaneat.
acta abeo qui obtemperare ar¬
buro noluit aduersario cius
restituatur In summ a autem
dicimus posthac licitum non esse
ut cum sacramento litigatorum

Expanded text:
quos constituimus, binas libras quos constituimus, binas libras auri de publico a mensa praefecti praetorio, omnibus autem personis privilegia in sumptibus litium praestita maneant inconcussa. De definitivis emo sportulas vel iudiciorum impensas ampliores exigat, quam nostra constitutdebet definire, quid fieri oportet de impensis, quas altera pars ab adversario suo passa est, et si quidem iureiurando terminare quantitatem sumptuum iudex aestimaverit, faciat taxationem, et secundum quod is, qui vicit, iuraverit, non ultra taxationem sic adversarium eius condemnet. Sin autem propter varietatem litis in nullos sumptus condemnare alterutrum eorum voluerit, et hoc in nibus, vel recusationibus, et ut viginti dierum post admonitionem reus inducias habeat, et si quid aliud iudiciale constituimus, in sua firmitate permaneant. acta ab eo, qui obtemperare arbitrio noluit, adversario eius restituatur. In summa autem dicimus, posthac licitum non esse, ut cum sacramento litigatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ono cautum estalioquin poe¬
nas patiantur legitimas unus¬
quisq autem iudex habeat du¬
os exceptores & duo ex secutores
fideles & probatos ut nulla ab
cis astuca uel proditio fiat.
Ideoq periculo officialium uel
scolarum siue scriniorum eli¬
gantur ut siquid peccauerint
illide trimenta lesis hominibus
re sarciant magistratus autẽ
conpetente s aditidamnum exi¬
gi iubeant &udicessimalitiose
uersatosex ceptores uel executo¬
res senserint remoueant cos
& alios probatos clectione & pe¬
riculo scolarum siue scriniorũ
siue officialium accipiant.¬
iprouocatio in hacciuitate
iudici porrecta fuerit usq
ad duos menses indutiae praes¬
tentur. & posiduos menses sta¬
tutis legibus diessuosperagaNt
cursos nulla reparatione huius¬
modi prouocationibus locum
habentem
constituaturnosira iussione
parte binossolidos inlitis con¬
testatione accipiat. &b inos in
terminolitis nisi forte litigium
rit nihilaccipiant. habeantau¬
tem singuli iudices ex his octo

Expanded text:
one cautum est; alioquin poenas patiatur legitimas. Vnusquisque autem iudex habeat duos exceptores, et duos exsecutores fideles et probatos, ut nulla ab eis astutia vel proditio fiat. Ideoque periculo officialium, vel scholarum, sive scriniorum eligantur, ut si quid peccaverint, illi detrimenta laesis hominibus resarciant. Magistratus autem competens aditi damnum exigi iubeant, et iudices, si malitiose versatos exceptores vel exsecutores senserint, removeant eos, et alios probatos electione et periculo scholarum sive scriniorum sive officialium accipiant.provocatio in hac civitate iudici porrecta fuerit, usque ad duos menses induciae praestentur, et post duos menses statuti legibus dies suos peragant cursus, nulla reparatione in huiusmodi provocationibus locum habente. constituatur nostra iussione parte binos solidos in litis contestatione accipiat, et binos in termino litis, nisi forte litigium rit, nihil accipiat. Habeant autem singuli iudices ex his octo,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium quauis biennium
fuerit transactum. Quod si
posiquam a conpromissario
recessumest bienniumtransi¬
erit dicimus priorem calcu¬
lum firmumesse & appellato¬
rium iudicium non exerceri
c&era autemomnia iuraquae
de prouocationibus posita sunt
in suo roboremaneant.
cccxxxui Simarerpilionuensu¬
ORUM IUTELAM GUBER¬
NARE MALUERIITITM¬
imater marito de functo fi¬
liorum suorum tutelam
gubernare maluerit renun¬
ti& secundis nuptiis in iudicio
sineiure iurando. resautem
suas inpuberifilio suo oblig&
atq: ita tutela ei committatur
siue creditrixsit filii sui siue debi¬
trix. Idem & infiliabus dicimus.
haec autem obseruare procu¬
r& tam praefectus urbis quam
praetor & in prouinciis praesi¬
des & diligenter inuentaria scri¬
bantur scriba praesente & aliis
publicis personis secundum con¬
sue tudinem & satisdationes ido¬
neae exigantur utres saluaspu¬

Expanded text:
iudicium, quamvis biennium fuerit transactum. Quod si postquam a compromissario recessum est, biennium transierit, dicimus, priorem calculum firmum esse, et appellatorium iudicium non exerceri. Cetera autem omnia iura, quae de provocationibus posita sunt, in suo robore maneant.LXXXVII Si mater filiorum suorum tutelam gubernare maluerit Si mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in iudicio sine iureiurando, res autem suas impuberi filio suo obliget, atque ita tutela ei committatur, sive creditrix sit filii sui, sive debitrix. Idem et in filiabus dicimus. Haec autem observare procuret tam praefectus urbis, quam praetor, et in provinciis praesides, et diligenter inventaria conscribantur, scriba praesente et aliis publicis personis secundum consuetudinem, et satisdationes idoneae exigantur, ut res salua pu
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit & uni ex his dona¬
re suas res uoluerit non lice¬
Atciultra bessem substantiae
suae donare uelultra dimidi¬
am secundum numerum li¬
barorum ut ceteriliberi mo¬
udesamnibus lagiamam por¬
tionamo idest falcidiam acci¬
perent quam haberent si
tertiam partem uel dimidi

Expanded text:
, et uni ex his donare suas res voluerit, non liceat ei ultra bessem substantiae suae donare, vel ultra dimidiam secundum numerum liberorum, ut ceteri liberi modis omnibus legitimam portionem, id est, Falcidiam accipiant, quam haberent, si tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
tratu. Idem iuris est & siuxorẽ
quidem habeat liberos autem
naturales ex concubinam ante
mor tua ut& hii alantur a suc¬
cessoribuscius denepotibus enĩ
natura libus eaquae constituimus
in codice teneant.
edquem ad modum liberis
natura libus consultum est
sic &ipsidebent patribus suis
naturalibus uicissicudinem da¬
re & in alimoniis & in successio

Expanded text:
tratu. Idem iuris est, et si uxorem quidem habeat, liberos autem naturales ex concubina ante mortua, ut et hii alantur a successoribus eius; de nepotibus enim naturalibus ea, quae constituimus in Codice, teneant. quemadmodum liberis naturalibus consultum est, sic et ipsi debent patribus suis naturalibus vicissitudinem dare et in alimo
Abbreviated transcription (Latin):
in hac deguerint ciuitatem ud
inalia prouincia actisenim inter¬
uenientibus apud quemuis elo¬
quentissimum iudicem testes
praosienti rueler quipr pdixit

Expanded text:
hac degerint civitate vel in alia provincia. Actis enim intervenientibus apud quemuis eloquentissimum iudicem testes praestentur, vel ei qui produxit
Abbreviated transcription (Latin):
um sed perscripto ciopponatur.
iquis mediatorem separtiũ¬
ru dixerit ideoq: senoꝙ opor¬
tere inui tumtes ciadonium
in alter uttum conumdicere
illi autdiconsensenint ut pro¬
ducatur consequons estiutin
hoc easu &uam̃ inuitus testi¬

Expanded text:
eius, sed praescriptio ei opponatur. Si quis mediatorem se partium dixerit, ideoque se non oportere inuitum testimonium in alterutrum eorum dicere, illi autem consenserint, ut producatur, consequens est, ut in hoc casu etiam inuitus testi
Abbreviated transcription (Latin):
tias aliquas tormentis subicere:
iquis in unaeademqi lite tes¬
tester produxerit &renunti¬
auerit testium productioni &
exceperit testimonia uelipsa
uel perscriptiones aduersarii
sui postea non concedatur quar¬
tam productionem testium fa¬
cere. Enimuero sinon exce¬
perit neque ipsa testimonia ne

Expanded text:
icere. quis in una eademque lite testes ter produxerit, et renuntiaverit testium productioni, et exceperit testimonia vel ipsa vel perscriptiones adversarii sui, postea non concedatur quartam productionem testium facere. Enimvero si non exceperit neque ipsa testi
Abbreviated transcription (Latin):
praeferantur secundae muli¬
criliberi expriore matrimo¬
nionatiuel & uam ipsa prina
uxor siforte repudio primae
nuptiae solutae sunt. Idem di¬
cimus silheri secundae muliȩ¬
riscumpriore uxore uellibe¬
raseius ltigent in summaenm
dicimus arorupatrim onio
nati liberorum autemo apnel¬
latione omnes descendentes.
personas conplectmus quod
non perinnouationeata nobis
inro ductu mesasaedmagasi
per inten prae tationeni ano¬

Expanded text:
cundae mulieri liberi ex priore matrimonio nati, vel etiam ipsa prima uxor, si forte repudio primae nuptiae solutae sunt. Idem dicimus, si liberi secundae mulieris cum priore uxore vel liberis eius litigent. In summa enim dicimus: priori matrimonionati. Liberorum autem appellatione omnes descendentes personas complectimur. Quod non per innovationem a nobis introductum est, sed magis per interpretationem
Abbreviated transcription (Latin):
itatamen ut ubi consiliariissuis
delegat causas ipsesententiã dicat¬
edere autem iudices uolumis
Dinba silica a mane usq adues¬
perum sccundum solitum morẽ
& lites derimere non solum fu¬
turas sed &aam cas quae apud
lias fit legitima iura intac¬
ta habeat in familiasua. Ideoq
liberieius quos habuit dumfilius¬
familia serat postmortem
patriscius in ipsius transeun
fuerit factus ex ipsa conse¬
cratione pater familia serit.
haec autem constitutio &iam
in illis locum hab& quiettem¬
pore quo prolata est indigni¬
tatibus ante fatis positifuerant.
Deiidicipcis
osiudices quos diue memo¬
riae ⁊ enonis constitutio
esse non concedimus sed alios

Expanded text:
ita tamen, ut ubi consiliariis suis ita tamen, ut ubi consiliariis suis delegat causas, ipse sententiam dicatedere autem iudices volumus in basilica a mane usque ad vesperum secundum solitum morem, et lites dirimere, non solum futuras, sed etiam eas, quae apud lias fit, legitima iura intacta habeat in familia sua. Ideoque liberi eius, quos habuit, dum filiusfamilias erat, post mortem patris eius in ipsius transeuntfuerit factus, ex ipsa consecratione paterfamilias erit. Haec autem constitutio etiam in illis locum habet, qui eo tempore, quo prolata est, in dignitatibus antefatis positi fuerant. De iudicibus Eos iudices, quos divae memoriae Zenonis constitutio esse non concedimus, sed alios
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat prae fectoriis magistra¬
tibus in ipso actu fungatur.
pone enim praefectum urbi
uel magistrum militum. se¬
quatur autem cos & peculium
quod filii familias constituti
habebant¬
CCLXXI HELECITIMIS PERSORIS
ui exdignitate paten fami
iudices nostradectione ficriiu¬
bemus & clegimus a natholiũ
uirum expectabilem fiscipa¬
tronum factum & flauianum
uirum. carissimum fiscipatro¬
num constitutum & alexandrũ
& stephanum & menatem fa¬
cundissimos aduocatos. & a lex¬
andrum alterum &uictorem
& quizicenum theodorum ui¬
rosscolasticos. expatriciis au¬
tem elegimus platonem uirum
glorio sissimum &uictorem
qui iustitia praecellit & appio¬
nio scolastico consiliario iustis¬
simo utitur.
tiudices quidem postma¬
gistratus populiromani
istos esse sancimus & causis quas
adeos mit timus uolum us iudi¬
care siquis autem magis tra¬
tus constitutus iudicem dare
maluerit non habeat licentiam
ad alium causas suas delegare
nisi ad praedictos eloquentis si

Expanded text:
cipiat, si praefectoriis magistracipiat, si praefectoriis magistratibus in ipso actu fungatur: pone enim praefectum urbisvel magistrum militum. Sequatur autem eos et peculium, quod filiifamilias constituti habebant. De legitimis personis Qui ex dignitate paterfamiiudices nostra electione fieri iubemus, et elegimus Anatolium virum spectabilem fisci patronum factum, et Flavianum virum clarissimum fisci patronum constitutum, et Alexandrum et Stephanum et Mennatem facundissimos advocatos, et Alexandrum alterum, et Victorem, et Cyzicenum Theodorum, viros scholasticos; ex patriciis autem elegimus Platonem virum gloriosissimum, et Victorem qui iustitia praecellit, et Appione scholastico consiliario iustissimo utitur. iudices quidem post magistratus populi Romani istos esse sancimus, et causas, quas ad eos mittimus, volumus iudicare. Si quis autem magistratus constitutus iudicem dare maluerit, non habeat licentiam ad alium causas delegare, nisi ad praedictos eloquentissimo
Abbreviated transcription (Latin):
re maneat inista ciuitate nec
iterum deeadem causa reuer¬
tatur & quaesito rem molestet
sinautem tale aliquid fuerit
perpetratum poena conpe¬
tens temeratoribus inponatur¬
Ciquae sitor aestim auerit in
portibus officiales suos mit¬
tere ut ubi sedeant & perscru¬
tent qui sunt quiueniunt & ob
quam causam liberam licenti¬
am habeant hoc facere:¬
tapud antiquos legis lato¬
res cessationes accusatio¬
nis erant quod nobis quoq plac&¬
uae sitor & consiliarius
& officialeseius neq inpa¬
lationostro aliquiddare con¬
pelluntur neq: iniudicio pre¬
fccti praetorio annonarum
nomine al. s uu praestent
quienim in demnes nostros sub¬
iectos conseruant damnum
abaliquo pati non debent¬
LXXUI CONSTITUTIO
Quocnodo iusporesi¬
IIS DISSOHUITON
onsolum patriciatus diga¬
nitas nexibus paternis fi¬
lium familias liber& sedetiam
c&eraedignitates quaecuria d
condicione liberare l.omines
solentucluti sicoi sul designatus
fuerit si ex consule codicillossus¬

Expanded text:
re maneat in ista civitate, nec re maneat in ista civitate, nec iterum de eadem causa revertatur, et quaestorem molestet; sin autem tale aliquid fuerit perpetratum, poena competens temeratoribus imponaturSi quaestor aestimaverit in portibus officiales suos mittere, ut ibi sedeant, et perscrutentur, qui sunt, qui veniunt, et ob quam causam, liberam licentiam habeat hoc facereapud antiquos legislatores cessationis accusationes erant, quod nobis quoque placQuaestor et consiliarius et officiales eius neque in palatio nostro aliquid dare compellantur, neque in iudicio praefecti praetorio annonarum nomine aliquid praestent; qui enim indemnes nostros subiectos conservant, damnum ab aliquo pati non debent. CONSTITVTIO LXXV Quomodo ius potess dissoluitur Non solum patriciatus dignitas nexibus paternis filiumfamilias liberet, sed etiam ceterae dignitates, quae curiali condicione liberare homines solent, veluti si consul designatus fuerit, si exconsule codicillos ac
Abbreviated transcription (Latin):
ecrimine quaesitor iudicet¬
& post inscriptiones actoris
& legitimas probationes sen¬
tenuia ipsius reus puniatur ne¬
minifori praescriptionẽ habentẽ¬
iquae sitor ad euntes sibi con¬
tempscrit ipsedesuo dam naei
resarciat & aliam grauissimam
indignationem exspectet.¬
eq quȩ sitor neq: officiales
& ministricius lucra abali¬
quocapiant nam &siquidco e¬
perint puniendi sunt aquaesi¬
tore. Ideo enim expublicis
rationibus distinauimus eis an¬
nonas ut quae sitor quidem de¬
cem librarum auri accipiat &
consiliarius autem eius solidos
cenium. officiales autem soli¬
dos trecentos triginta quaesi¬
tor licentiam habeat iudices
inquic tare utcitius dirimant
causas & nohis referre & suo
ar bigio caquae oport& face¬
re liceat autemei publicis quo¬
q: epostolis ad prouinciarum
praesides ut eos quos ipse mit¬
tit illi similiter transmittant
insuis prouincus cum quietem¬
oraturos & siquo adiutorio in¬
digeant hoc praebeanteis. ne¬
mo autem demissus aquaesito¬

Expanded text:
is quaestor iudicet, et post inscriptiones actoris et legitimas probationes sententia ipsius reus puniatur, nemine fori praescriptionem habentequaestor adeuntes se contempserit, ipse de suo damna eis resarciat, et aliam gravissimam indignationem exspectet.e quaestor, neque officiales et ministri eius lucra ab aliquo capiant; nam et si quid ceperint, puniendi sunt a quaestore. Ideo enim ex publicis rationibus destinavimus eis annonas, ut quaestor quidem decem libras auri accipiat, consiliarius autem eius solidos centum, officiales autem solidos trecentos triginta. Idem Quaestor licentiam habeat iudices inquietare, ut citius dirimant causas, et nobis referre, et suo arbitrio ea, quae oportet, facere. Liceat autem ei publicis quoque epistolis uti ad provinciarum praesides, ut eos, quos ipse mittit, illi similiter transmittant in suis provinciis cum quiete moraturos, et si quo adiutorio indigeant, hoc praebeant eis. Nemo autem dimissus a quaesto
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam passus suerit ade¬
atciuitatis episcopum ut si arbi¬
trio cius praeses condomnatus sit
satis faciat homini iniuriam
passo sinautom hoc facere nolu¬
crit & ueniat adnostras pessi¬
mas aures siquidem iustam sen
pliciis prȩsidem affici iubebi¬
mus sin autem innocentem eum
inueniamus necesse est utnullũ
resposum a nostra clementia
calumniosus actor accipiat
urent officiales praesi¬
dum ut lites subiectorũ
dirimantur & non accipiant
sporcularum nomine plus
quam nostra consticutione
cau&ur quodsi contra fece¬
rintultimis suppliciis subiciantꝰ¬
SIEP̃S ADGRAIIACITRE¬
SIDIS SUPPLICCa
CONTEMPSERIT
iepiscopus propter gratiã
praesidis supplicem contẽp¬
serit ex sacris regulis poena
subiciatur.
DEOEFICIODEFENEORUM
CTEPISCOPALIAUDIENTIA
Nciuitatibus in quibus prae¬
sides praosto non sunt ad eañ
utgatores e fonsorem ciuita¬
tis & illi addi ant causas sinautẽ
epicopum iudicaresimalue¬
rnt hoc quoq fieri iubemus¬

Expanded text:
iniuriam passus fuerit, adeiniuriam passus fuerit, adeat civitatis episcopum, ut si arbitrio eius praeses condemnatus sit, satisfaciat homini iniuriam passo. Sin autem hoc facere noluerit et veniat ad nostras piissimas aures, si quidem iustam sentpliciis praesidem adfici iubemus. Sin autem innocentem eum inveniamus, necesse est, ut nullum responsum a nostra clementia calumniosus actor accipiat.praesidis Curent officiales praesidum, ut lites subiectorum dirimantur, et non accipiant sportularum nomine plus, quam nostra constitutione cavetur. Quod si contra haec fecerint, ultimis suppliciis subiiciantpus ad gratiam praesidis supplicem contempserit Si episcopus ad gratiam praesidis supplicem contempserit, ex sacris regulis poenae subiiciatur. De officio defensorum et episcopali audientia In civitatibus, in quibus praesides praesto non sunt, adeant litigatores defensorem civitatis, et ille audiat causas. Sin autem episcopum iudicare sibi maluerint, hoc quoque fieri iubemus
Abbreviated transcription (Latin):
conpellero praesidem sinedila¬
tionem & in iuriam litem diria¬
mere quod sitanta in prudn¬
narector prouinciae rencatur
ut nec ep̃o nocdericis inminenti¬
huriuscitiam sequatur. Tunc
liccat ep̃o siuoluerit actor ad
nos crampie tatem uenire &
preces fundere ciliueras per
quas nobis declare iuir superbia
atque iniuria praesidis. Nos
enim & actorimedebimus &
prȩsidi conpetentem uindictã¬
inponamus¬
SUIS PECIUISSI
icui praeses prouinciae sus¬
pectus esse uideatur uliti¬
gare apud cum solum noluerit
liccatei ep̃m inuocare ut cum ip¬
so considente litem audiat &
uelamicali conpositionelitiga
nitionaliter. Itatamen ui sen¬
tentia legibus consentanea sit¬
quireineREINCONS TANII¬
iciuis autem non audito
pracside proui uae & si¬
ne lit teris ep̃i inhancuene¬
rint ciuitatem & de aliqua
causa nos moles tauerit sciat
setales poenas subiturum
quales passurus ess& proses
prouinciae nadiiuicum cona¬
iquis a pracside prouinciae

Expanded text:
compellat praesidem sine dilacompellat praesidem sine dilatione et iniuria litem dirimere. Quod si tanta impudentia rector provinciae teneatur, ut nec episcopo nec clericis imminentibus iustitiam sequatur, tunc liceat episcopo, si voluerit actor ad nostram pietatem venire et preces fundere, dare ei litteras, per quas nobis declaretur superbia atque iniuria praesidis. Nos enim et actori medebimur, et praesidi competentem vindictaimponemussuspectus sit Si cui praeses provinciae suspectus esse videatur, et litigare apud eum solum noluerit, liceat ei episcopum inuocare, ut cum ipso considente litem audiat, et vel amicali compositione litigat vel cognitionaliter, ita tamen, ut sententia legibus consentanea iqui temere in Constantiuis autem non adito praeside provinciae et sine litteris episcopi in hanc venerit civitatem, et de aliqua causa nos molestaverit, sciat se tales poenas subiturum, quales passurus esset praeses provinciae, si aditus eum conquis a praeside provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
torem in hacregia urbe exer¬
ceri praccepimus utipsediscuti¬
at causas prouocationis & sen¬
tentiam dicat & nostro imperio
referat & nostra auctoritate
sententia eius roboretur sed
& si aliud ciuileemergat uelut¬
id defensoris confirmatio uel
decretum patris ciuitatis sicilie
similiter adquestorem referatur
& calculo ipsius confirme turnos¬
trascilic& auctoritate suggeren¬
te quaestore sequenda
minalem causam praesidem
prouinciae adierit &ille con¬
tempserit actorem uelaliomodo
causam cognoscere secundum le¬
ges contempserit liceat accori
supplicare ciuitatis episcopum
& hoc ipsum inqueri moniam de¬
ducere utreligiosus antistis uel
rgo siquidem ex huius modi
matrimoniis filiinas cantur
legiumierunt. sin autem aliter
aliquis filios habuerit natura¬
leserunt. & tam extestamen¬
to quam ab intestamento patri
natura les accedunt secundum
obseruationes consututionũ¬
ipse ad praesidem ueniat uel
suos homines mittat perquor

Expanded text:
torem in hac regia urbe exertorem in hac regia urbe exerceri praecipimus, ut ipse discutiat causas provocationis, et sententiam dicat, et nostro imperio referat, ut nostra auctoritate sententia eius roboretur. Sed et si aliud civile emergat, veluti defensoris confirmatio, vel decretum patris civitatis Siciliae, similiter ad quaestorem referatur, et calculo ipsius confirmetur, nostra scilicet auctoritate suggerente quaestore sequenda.minalem causam praesidem provinciae adierit, et ille contempserit actorem, vel alio modo causam cognoscere secundum leges contempserit, liceat actori supplicare civitatis episcopo, et hoc ipsum in querimoniam deducere, ut religiosus antistes vel Ergo si quidem ex huiusmodi matrimoniis filii nascuntur, legitimi erunt. Sin autem aliter filios aliquis habuerit, naturales erunt, et tam ex testamento quam ab intestato patri naturales succedunt secundum observationem constipse ad praesidem veniat, vel suos homines mittat, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
Idem dicimus & derusticis ho¬
minibus. & demilitibus qui in
armis occupati sunt¬
Ciquis diuinis tactisscripturis
Siurauerit mulieri legitimam
se camuxorem habiturum uel
si in oratorio tale sacramentum
dederit sit illa legitima uxor
quamuis nulla dos nulla scriptu¬
ra alia interposita sit & siliberos
non habuerit mor iuo marito
quar tam partem substantiae
eius accipiat secundum consiitu¬
tionem nostri imperatori & si
camdedomoelecerii quam uis
sinerepudio hoc fecerit quod
siliberos procreauerit legitimi
esse uideantur &sialiis nuptus
contractis legitimos filios pater
habuerit omnes simullegitimũ
nomen habebunt.
xdamnata copulationenati
suuit. tales enim liberi neq le¬
gitimi neq naturales appel¬
lantur nec omnino patrisucce¬
dunt¬
DE APPELIAT IONIRU
IN SICILIA PORRECTIS
ppellationes quae insicilia
porriguntur aduersus
sententias praetoris uelducis
uelcuius uis alterius iudicis.
desicilia constituti apud quaes¬

Expanded text:
Idem dicimus et de rusticis hoIdem dicimus et de rusticis hominibus, et de militibus, qui in armis occupati suntSi quis divinis tactis scripturis iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturum, vel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita sit. Et si liberos non habuerit, mortuo marito quartam partem substantiae eius accipiat secundum constitutionem nostri imperatoris, et si eam de domo eiecerit, quamvis sine repudio hoc fecerit. Quod si liberos procreaverit, legitimi esse videantur, et si aliis nuptiis contractis legitimos filios pater habuerit, omnes simul legitimum nomen habebunt. damnata copulatione nati sunt; tales enim liberi neque legitimi, neque naturales appellantur, nec omnino patri succeduntLXVIII De appellationibus in Sicilia porrectis Appellationes, quae in Sicilia porriguntur adversus sententias praetoris vel ducis vel cuiusvis alterius iudicis in Sicilia constituti, apud quaes
Abbreviated transcription (Latin):
extali copulatione nati fue¬
rint nonerunt legimi sed ma¬
gis naturales. alii autem quimi¬
liciis honestoribus decorantꝰ
uel negotiationibus eos uelqui¬
busdamartibus laudabilibus
praediti sunt & sine dotalibus
instrumentis & antenuptias
donatione copulentur sed non
citra scripturae cautelam
debent enim hoc ipsum defen¬
sori ecclesiae ueloratorudice¬
re & ille adhibeat tresuel
quattuor clericos ad testimo¬
nium & conscribatur chartula
quadeclarctur dies quo impe¬
ratore uel consule uel mense
conuenerunt ille &illa in illo
oratorii loco & copulati sunt
& suscribant defensor &clerici.
& siquidem uel intchartulam
accipere. uel ambo uelunus
exhis preste tureis sino lint
deponatur in scõoratorio
& postea siopus fuerit produ¬
catur ad probationem nuptia¬
rum ut &iam prolis exhac
copulatione procreata legitimo¬
uilissimi hominos rratroueni¬
um contrahere uelint liceat
cis & sine scriptura hoc facere

Expanded text:
ex tali copulatione procreati fueex tali copulatione procreati fuerint, non erunt legitimi, sed magis naturales. Alii autem, qui militiis honestioribus decorantur, vel negotiationibus, vel quibusdam artibus laudabilibus praediti sunt, et sine dotalibus instrumentis et ante nuptias donatione copulentur, sed non citra scripturae cautelam. Debent enim hoc ipsum defensori ecclesiae vel oratorii dicere, et ille adhibeat tres vel quatuor clericos ad testimonium, et conscribatur chartula, qua declaretur dies, quo imperatore et consule et mense convenerunt ille et illa in illo oratorii loco et copulati sunt, et subscribant defensor et clerici. Et si quidem velint chartulam accipere vel ambo vel unus ex his, praestetur eis; si nolint, deponatur in sancto oratorio, ut postea, si opus fuerit, producatur ad probationem nuptiarum, ut etiam proles ex hac copulatione procreata legitimovilissimi homines matrimonium contrahere velint, liceat eis et sine scriptura hoc facere.
Abbreviated transcription (Latin):
pater non potuit inante fatis
casibus imperatori supplica¬
re liccatei intestamento suo
legitmossuccessores sibi scri¬
bere filiosnaturales attamen
illi post mortem parentis sup¬
plicent imperatori & testamen¬
tum patris ostendant. & princi¬
pe adnuente intantum capian
paternam hereditatem inquan¬
tum scripti sunt aliterenim le¬
gitimo nomine non fruantur.
Haec autemomnia quae modo
audita sunt habe anlocum
cum nulla alia legitima pro¬
les uel antea uel postea patris
subsit legiumisenim filiis natis
non aliter naturales legitimi
fiunt nisidotalia instrumenta
pater cum matreeorum
confecerit¬
CALII QUOMODOLEGrRIMI
FICRI NONPOSSUNT
iliosnaturales antea qui¬
dem licebat patribus legi¬
timossibi adoptionem effice¬
re sed iliui iustini constitutio
hoc probubuit quam noster
imperator in suostatumane¬
re iubet.
QUISINEDO TALIBUS IN¬
SIRUMENTISNUPTIAS
CONTRAHERENONPOSSUN¬
emo dignitate decoratus
senatoria sine dotalib

Expanded text:
pater non potuit in antefatis pater non potuit in antefatis casibus imperatori supplicare, liceat ei in testamento suo legitimos successores sibi scribere filios naturales, ut tamen illi post mortem parentis supplicent imperatori, et testamentum patris ostendant, et principe adnuente in tantum capiant paternam hereditatem, in quantum scripti sunt; aliter enim legitimo nomine non fruantur. Haec autem omnia, quae modo dicta sunt, tunc habeant locum, cum nulla alia legitima proles, vel antea, vel postea patri subsit; legitimis enim filiis natis non aliter naturales legitimi fiunt, nisi dotalia instrumenta pater cum matre eorum confecerit. Quomodo legitimi fieri non possunt Filios naturales antea quidem licebat patribus legitimos sibi per adoptionem efficere, sed divi Iustini constitutio hoc prohibuit, quam noster imperator in suo statu manere iubet. Qui sine dotalibus instrumentis nuptias contrahere non possunt Nemo dignitate decoratus senatoria sine dotalibus
Abbreviated transcription (Latin):
les filios ex ea susceptos legiti¬
legitimum nomeneis inponere
& natalibus suis eosrestituere
quem admodum libertininata¬
libus resutuuntur principe
enim adnuente supplicationib
patris necesseest ut liberi legitimi
fiant quam uis dotale instru¬
mentum nullum cummatre
eorum iammortua conpositum
sit idem dicimus & si filios natu¬
rales paterdiligat matrem autẽ
odio habeat quia in corpore suo
peccauit nam siea causasit & no¬
ut cum ea nuptias contra here
licebitei prȩdicto modo filiosna
rint nedotalibus instrumentis
cum ipsa factis in potesta tepatis
efficiantir & usus frucium
rerum ad eos perueni entium
patri adquiratur sitalisdolus
factus fuerit liceat patri prae¬
dicto modo praeces imperato¬
riporrigere & filios legitimos
facere & inpotestate sua eosre¬
digere. Eadem dicimus & si
iusta causa do talia instrumenta
impediant. poneenim patrem
naturalem diaconum uel pres¬
biterum factum esse ut ducere
uxorem non possit. quod si

Expanded text:
les filios ex ea susceptos legitiles filios ex ea susceptos legitilegitimum nomen eis imponere, et natalibus suis eos restituere, quemadmodum libertini natalibus restituuntur. Principe enim adnuente supplicationibus patris, necesse est, ut liberi legitimi fiant, quamvis dotale instrumentum nullum cum matre eorum iam mortua compositum sit. Idem dicimus, et si filios naturales pater diligat, matrem autem odio habeat, quia in corpore suo peccavit. Nam si ea causa sit, et nolit cum ea nuptias contrahere, licebit ei praedicto modo filios narint, ne dotalibus instrumentis cum ipsa factis in potestate patris efficiantur, et ususfructus rerum ad eos pervenientium patri adquiratur, si talis dolus factus fuerit, liceat patri praedicto modo preces imperatori porrigere, et filios legitimos facere, et in potestatem suam eos redigere. Eadem dicimus, et si iusta causa dotalia instrumenta impediat. Pone enim patrem naturalem diaconum vel presbyterum factum esse, ut ducere uxorem non possit. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
CONSTIIUTIONIS INLOCO
uius constitutionis subti¬
litas inciuitatibus locum
habeat sienim instrumentũ
inuico conpositum sit consue¬
tudo proiure habeaturrusti¬
corum enim simplicitatem &
intestamentis faciendis non
pregrauauimus quam uis ali¬
as in ordinatione testamento¬
rum summa subtilita s exigatur¬
STITUTIONISINICCOPORE
aec constitutio infuturis
instrumentis & contracti¬
bus ual& nam pra&eriticau¬
sa prioribus legibus dirimant᷑
tionemaritali & excaliberos
natu rales fecerit eosq uelit fi¬
lios legitimos & in potate sua
habere liccatei cum matre eorũ
dotalia instrumenta conpone¬
re. Nam filii qui antea natura¬
leserant post conpositionem
instrumentorum dotalium sui
& inpotestate patris efficiuntur
siue postea nati filiiuiuunt siue
mor tui sunt siue omnino nul¬
lus alius procreatus est sicut in in¬
stitutis & incodicedidicimus.
quod si ante dotalia instrumen¬
ta fiant mater concuba decesse¬
rit uelit autem pater natura¬

Expanded text:
constitutionis in loco constitutionis in loco Huius constitutionis subtilitas in civitatibus locum habeat. Si enim instrumentum in vico compositum sit, consuetudo pro iure habeatur; rusticorum enim simplicitatem et in testamentis faciendis non praegravamus, quamvis alias in ordinatione testamentorum summa subtilitas exigaturstitutionis in tempore aec constitutio in futuris instrumentis et contractibus valet; nam praeteritae causae prioribus legibus dirimanturtione maritali, et ex ea liberos naturales fecerit, eosque velit filios legitimos et in potestate sua habere, liceat ei cum matre eorum dotalia instrumenta componere. Nam filii, qui antea naturales erant, post compositionem instrumentorum dotalium sui et in potestate patris efficiuntur, sive postea nati filii vivunt, sive mortui sunt, sive omnino nullus alius procreatus est, sicut in Institutis et in Codice didicimus. Quod si antequam dotalia instrumenta fiant, mater concuba decesserit, velit autem pater natura
Abbreviated transcription (Latin):
luerit Necessarius est tabula¬
rius siin illo loco tabularii sun
sed & testes nonminus quinꝙ
scientes inperitum litterarũ
&abeo cogniti. & posiquam im¬
peritus uelsanctam eruaem fe¬
cerit uel paucas litteras unus
ex hisdem quinq: testibus pro
eo suscribat. omnes autem
quinque testes suscribere de¬
bent quod & praesentibus eis
& cognos centibus imperitum
omnia processerunt.
CCXXXUII DECONTRACTIBUSSINE
ISCRIPTIS CONPOSITIS
aec autem omnia dehis con¬
tractibus dicimus quiscrip¬
tura inter ueniente fiunt.
alio quinsuin eicriptuta ali¬
quid contraxerit liccas cuuel
tesumoniis ueliuris iurandine¬
ligionem ueritatem manifesta¬
re scilic& actore quidem tes¬
tesproducentereo uel iurante
uelius iurandum referente se¬
cundum hoc quodiudex
aestim auerit.
CONATITUTIONIS
IN QUANTIIXIE
uius constitutionis obser¬
uatio in his contractibus
locum hab& qui sunt ultra
quantitatem librae auri nam
usque ad libram auri pristino
more conseruare iubemus¬

Expanded text:
luerit, necessarius erit tabulaluerit, necessarius erit tabularius, si in illo loco tabularii sunt, sed et testes non minus quinque scientes eum imperitum litterarum, et ab eo cogniti, et postquam imperitus vel sanctam crucem fecerit, vel paucas litteras, unus ex hisdem quinque testibus pro eo subscribat; omnes autem quinque testes subscribere debent, quod et praesentibus eis et cognoscentibus imperitum, omnia processerunt. De contractibus sine scriptis compositis Haec autem omnia de his contractibus dicimus, qui scriptura interveniente fiunt. Alioquin si sine scriptura aliqui contraxerint, liceat eis vel testimoniis vel iurisiurandi religione veritatem manifestare, scilicet actore quidem testes producente, reo autem vel iurante vel iusiurandum referente, secundum hoc, quod iudex aestimaverit. constitutionis in quantitate Huius constitutionis observatio in his contractibus locum habet, qui sunt ultra quantitatem librae auri. Nam usque ad libram auri pristinum morem conservari iubemus
Abbreviated transcription (Latin):
nae quam testium in conpara¬
tione deducantur ut exmultis
conparationibus litterarum
fides ueritatis in luciscere possit.
Sin autem nullum alium adue¬
ritatem probandam supersit
quam conparationes litterarũ
Tuncilludteneat quodusq ad
hoc tempus obtinuit. ut qui in¬
strum entum producit legitimũ
sacramentum subeat quod nul¬
lamalitia ausus est. sed &is qui
fidem instrumentiexigit dedo¬
lo &calomnia ius iurandum sub¬
eat. istis autem omnibus neces¬
sitatibus homines libetantur
suubraorum tostificatione
instrumenta intimentur &
ibi testes & aliae personae suis
depositionibus contractum
conroborent.¬
mnia autem quaedecon¬
parationibus constitui¬
mus ab illis instrumendis faci¬
endis quae sine tabellione con¬
posita sunt maneant in eadem
firmitate durantia. illaquoq:
iura quae in peritis litterarum
iniudiciis probata sunt in con¬
cussa permaneant.
QUOMODODEREANTIN¬
STRUMENTA CONPONERE
iinstrumentum litterarum
inperitus conponere ma¬

Expanded text:
nae quam testium in comparanae quam testium in comparationem deducantur, ut ex multis comparationibus litterarum fides veritatis inlucescere possit. Sin autem nullum aliud ad veritatem probandam supersit, quam comparationes litterarum, tunc illud teneat, quod usque ad hoc tempus obtinuit, ut qui instrumentum producit, legitimum sacramentum subeat, quod nulla malitia usus est; sed et is, qui fidem instrumenti exigit, de dolo et calumnia iusiurandum subeat. His autem omnibus necessitatibus homines liberantur, si sub actorum testificatione instrumenta intimentur, et ibi testes et aliae personae suis depositionibus contractum corroborent.mnia autem, quae de comparationibus constituimus ab illis instrumentis faciendis, quae sine tabellione composita sunt, maneant in eadem firmitate durantia; illa quoque iura, quae de imperitis litterarum in iudiciis probata sunt, inconcussa permaneant. quomodo debeant instrumenta componere instrumentum litterarum imperitus componere ma
Abbreviated transcription (Latin):
iquis instrumentis conponen¬
dis adhibere praedictam ob¬
seruationem neglexerit &
uel de posueritalicui uel mutua¬
uerit sine testium praesentia
solis litteris debitoris credens
incaute quidem facturus est
sed tamen si persacramentum
uel per confessionem debitoris
ueritasmanifeste tur id quod de¬
dit exigere non prohibeatur.
lia causa inpediuntur uenire
solus autem tabellio &uiuit &
uenit testimonium ipsus pro¬
babile sit adfidem instrumenti
pertinens ut nec conparatione¬
intterarum necessarium esseui¬
deatur. quod sitabellio mortu¬
us est fiat quidem conparatio
lit terarum eius &ueniant tam
ministereipsius perquem in¬
strumentum scriptum est quã
numeratur pecuniae scilic&
sinon absinenim uero siuemor¬
tui sint uelin absentia fuerint
alii testesproducantur & si
hoc facile non sit ad conparatio¬
nes litterarum iud experueni¬
at ut non solum conpletiones
lit terarum atabellionibus fac¬
ta e conparentur sed &iamaliȩ
lit terae tam principalis perso¬

Expanded text:
quis instrumentis componendis adhibere praedictam observationem neglexerit, et vel deposuerit alicui, vel mutuaverit sine testium praesentia, solis litteris debitoris credens: incaute quidem facturus est; sed tamen, si per sacramentum vel per confessionem debitoris veritas debiti manifestetur, id quod dedit, exigere non prohibeatur. sta causa impediantur venire, solus autem tabellio et vivit et venit, testimonium ipsius probabile sit, ad fidem instrumenti pertinens, ut nec comparatio litterarum necessaria esse videatur. Quod si tabellio mortuus est, fiat quidem comparatio litterarum eius, et veniat tam minister ipsius, per quem instrumentum conscriptum est, quam numerator pecuniae, scilicet si non absint. Enim vero si vel mortui sint, vel in absentia fuerint, alii testes producantur, et si hoc facile non sit, tunc ad comparationes litterarum iudex perveniat, ut non solum completiones litterarum a tabellionibus factae comparentur, sed etiam aliae litterae tam principalis perso
Abbreviated transcription (Latin):
i proudtatio porrecia fucru
iudici siquideminea causa
quamnos delegauimus appella¬
tio exerceatur aut in conmune
procerum aut secundum morẽ
apud alios ex quantitate scilic&
litis habita differentia. sin au¬
temmagistratus ei causam dele¬
gauit appellatio apud cum
exercebitur¬
udices usq ad trecemto ssolidos
lites audiant sed tamensenten¬
tiam inscriptis dicant & prouo¬
cationes condemnato non dene¬
gentur nisi fortiter appellare
aliquis maluerit uel contumaci¬
ter in absentia fuit. Nam& ter¬
tia prouocatio in licita est & con¬
tumaces condemnatiappellare

Expanded text:
i provocatio porrecta fuerit iudici, si quidem in ea causa, quam nos delegavimus, appellatio exerceatur aut in commune procerum, aut secundum morem apud alios, ex quantitate scilicet litis habita differentia. Sin autem magistratus ei causam delegavit, appellatio apud eum exercebiturudices usque ad trecentos solidos lites audiant, sed tamen sententiam in scriptis dicant. Et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumaciter in absentia fuit. Nam et tertia provocatio illicita est, et contumaces condemnati appellare
Abbreviated transcription (Latin):
rit operarinon maneat in is¬
taciuitate hocenim & ipsis
expedit nam necessantes ho¬
mines & egentes & fortemen¬
dicando satis non adquirunt¬
& ad delicta proniores fiunt.
alii autem qui corpora debi¬
liora habent misericordia
xp̃ianorum alantur sed nec¬
illi quiciuitatem non grauant
expellantut¬
Siquis quaesitorem a dieritdi¬
cens ab aliquo damrum sibi
datum fuisse uerbi gratia quod
sportularum nomine plus quã
constitutione cau&ur exactum
est uel quod sine praesidis iussio¬
ne admonitus est diligenter hoc
aqua estore prescrut&ur &om¬
nibus modis temeratoribus
poenae quae legibus aduersus
eosstatutae sunt inponantur

Expanded text:
rit operari, non maneat in isrit operari, non maneat in ista civitate, hoc enim et ipsi expedit; nam cessantes homines et egentes et fortes mendicando satis non adquirunt, et ad delicta proniores fiunt. Alii autem, qui corpora debiliora habent, misericordia Christianorum alantur; sed necilli, qui civitatem non gravant, expellantuSi quis quaestorem adierit, dicens ab aliquo damnum sibi datum fuisse, verbi gratia quod sportularum nomine plus, quam constitutione cavetur, exactum est, vel quod sine praesidis iussione admonitus est, diligenter hoc a quaestore perscrutetur, et omnibus modis temeratoribus poenae, quae legibus adversus eos statutae sunt, imponantur
Abbreviated transcription (Latin):
quod si ad priuatos dominos
suos perteneant. & ideo ue¬
nerunt utipsis supplicarent
cogere dominos Ihent ut
citius eos demittant. quod si
contra dominos omnes nitun¬
tur multitudo quidem rusti¬
corum statim demit tatur
duo autem uel tresmores in¬
dicorum luem pet aganti
dumtamer sasiecitiuelis dir.¬
matur.¬
uod sinonrusticisint
sed alterius conditionis
cur& modis omnibus utiudi¬
cescitius alter cationes corum
dirimant & insuis redeant¬
locis.¬
uodsi dominirusticorum
uel iudices inminentem
sibi quae sitorem neglexerint
ipsequae sitor ducatapud se
partes & uelociter causae fi¬
nem inponat &mittat homi¬
nes inpatriassuas.
Ciquis autom sine causa in
hacciuitate degeat & pau¬
pertate labor& liceatquaesi¬
tori tenere cum & si robustus
fuerit siquidem seruus inue¬
niatur & inuitum reddatdo¬
mino suo. sinautem libersit
tradateum uel artificibus
publicorum operum uel pis¬
trinariis uel aliis quibuscumq
artificibus. sinautem nolue¬

Expanded text:
Quod si ad privatos dominos Quod si ad privatos dominos suos pertineant, et ideo venerunt, ut ipsis supplicarent, cogere dominos debent, ut citius eos dimittant. Quod si contra dominos omnes nituntur, multitudo quidem rusticorum statim dimittatur, duo autem vel tres more syndicorum litem peragant, dum tamen et sic citius lis dirimatur.Quod si non rustici sint, sed alterius condicionis, curet modis omnibus, ut iudices citius altercationes eorum dirimant, et in suis redeantlocis.uod si domini rusticorum vel iudices imminentem sibi quaestorem neglexerint, ipse quaestor ducat apud se partes, et velociter causae finem imponat, et mittat homines in patrias suas. Si quis autem sine causa in hac civitate degat, et paupertate laboret, liceat quaestori tenere eum, et si robustus fuerit, si quidem servus inveniatur, eum inuitum reddat domino suo. Sin autem liber sit, tradat eum vel artificibus publicorum operum, vel pistrinariis, vel aliis quibuscumque artificibus. Sin autem nolue
Abbreviated transcription (Latin):
Quio lauerit inmagistratus
quidem positus decem libra¬
rum auripoe inamultabitur
exsccutor autem litium consti¬
tutus inlaiuii ecdesiarum
recludatur conpetentes poe¬
nas luiturus & postea non con¬
cedatur officium ex secutoris
habere¬
aec autem constitutio te¬
neat inmonachis. Item
ant declericisenim abiae
leges positae sunt¬
IXXU CONSTITUTIO
cclxuii deos picienuantoris
Nhac florentissimaciuitate
alium magistratum adden¬
dum esse existim auimus
cui nomen quaesitoris inpo¬
nimus quem uolumus pri.¬
mum quidem deitimorem
habere. Deinde autem nos¬
traslegescustodire & prae¬
scruta recos quide prouinci¬
is in eadem ciuitatem ueniuNꝰ.
& non solum demasculis sed
&iam defeminis inquiraNt.
&tam declericis quam demo¬
nachis & sanctimonialibus.
& scolasticis aliarum ciuita¬
tum uel cuius uis alterius con¬
dicionis & interrogare qui
sunt &unde uenerunt & qua
occasione. & siquidem colo¬
nisunt inminere magistrati¬
hus uteo scitius demit tant

Expanded text:
violaverit, in magistratu violaverit, in magistratu quidem positus decem librarum auri poena mulctabitur, exsecutor autem litium constitutus in decanicis ecclesiarum recludatur competentes poenas luiturus, et postea non concedatur officium exsecutoris habereHaec autem constitutio teneat in monachis, item ant; de clericis enim aliae leges positae sunt. CONSTITVTIO LXXIV De officio quaestoris In hac florentissima civitate alium magistratum addendum esse existimavimus, cui nomen quaestoris imponimus, quem volumus primum quidem Dei timorem habere, deinde autem nostras leges custodire, et perscrutari eos, qui de provinciis in eandem civitatem veniunt, et non solum de masculis, sed etiam de feminis inquirat, et tam de clericis, quam de monachis et sanctimonialibus, et scholasticis aliarum civitatum, vel cuiusvis alterius condicionis, et interrogare, qui sunt, et unde venerunt, et qua occasione, et si quidem coloni sunt, imminere magistratibus, ut eos citius dimittant.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. quid nouum sinos quoq
ius aureorum anulorum & na¬
talium restcutionis generale
fecimus omnibus libertinis
ris casibus teneant namin
praetorito tempore locum
non habent¬
cclXIIII SIQUNINIUS UOCANNO
ALCI CONAIUSSII
Ciquiscum monachis uel scĩ¬
Omonialibus habeat litigiũ
non audeat monachum uel scĩ¬
monialem in asciterio siue
monasterio conscitutam ad ci¬
uilem iudicem accusare uel
trahere sed magis ad eat ciuita¬
tis epis copum illeenim extima¬
uit utrumre praesentari prin¬
cipalis personadebeat anpero
fendi cumomniscilic& hones¬
tate. itautep̃s legibus & cano¬
nibus consentancam sententiã
proferat
UTHACCCONSTITUTIONO
CURAE EAGISTRUTUM
ETEPISCOPORUM PENLIN EN
anc constitutionem omnes
prefecti praetorium custo¬
diant & prefecti utriusque ro¬
mae & praetorpopuli & pro¬
uinciarum praesides &omnes
episcopi &curentcitius mona¬
chorum & sanctimonialium
lites dirimere
DErE MERATORRuS hU¬
IUS CONST ITUTIONIS
iquis hanc consttutionem

Expanded text:
fecit, quid novum, si nos quoque ius aureorum annulorum et natalium restitutionis generale fecimus omnibus libertinis,ris casibus teneant; nam in praeterito tempore locum non habentLXXIII Si quis in ius vocare ialem conatus sit Si quis cum monachis vel sanctimonialibus habeat litigium, non audeat monachum vel sanctimonialem in asceterio sive monasterio constitutam ad civilem iudicem accusare vel trahere, sed magis adeat civitatis episcopum. Ille enim aestimabit, utrum repraesentari principalis persona debeat, an per fendi, cum omni scilicet honestate, ita ut episcopus legibus et canonibus consentaneam sententiam proferat. Vt haec constitutio ad curam magistratuum et episcoporum pertineat Hanc constitutionem omnes praefecti praetoriorum custodiant, et praefecti utriusque Romae, et praetor populi, et provinciarum praesides, et omnes episcopi, et curent citius monachorum et sanctimonialium lites dirimere. De temeratoribus huius constitutionis Si quis hanc constitutionem