comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex hybernis fuge silem profectionem fecisẜ. qͦd hostrũ im-¬
petum sustmẽ non poẜ. presertii qͥͦs recenti nictoria
efferisi stuiet litteras cesari mittit: qnͣto cũ piculo legionem
ex hyberins educturꝰ ẽẽt. rem gestam in eburonibus ꝑ stip¬
sit. docet om̃is equitatꝰ. peditatꝰ q trebiroꝵ tribus ii¬
libus passuiũ a suis cast ris confedisse Cesar mira celerita¬
te uenit ad neruos. ibi copias ambiorigis. siceronẽ lega¬
tum cũ legione stda delẽ meditantes. ambiorige fugato se¬
lerit᷑ suꝑarut. eaq deuictoria uelocissimũ nũnum ladie¬
no misit Tac fama ad trebiros ꝑ lata. induciomarus
qui postero die castra labieni opprignare decreueãt. noctu
profugit. oñis.q copias in trebiros redrixit Meinde tociꝰ
sequentis hiiemis nullũ tempꝰ int̾misert. qm̃ tnͣs renũ
legatos mittent. ciuitates sollicitarẽt. peciũas polliatarẽt ͥ

Expanded text:
ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, hostium imex hibernis fugae similem profectionem fecisset, hostium impetum sustinere non posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari mittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit, docet omnes equitatus peditesque Trebirorum tribus milibus passuum longe a suis castris consedisse. Caesar mira celeritate venit ad Nervios, ibi copias Ambiorigis, Ciceronem legatum cum legione secunda delere meditantes, Ambiorige fugato, celeriter superavit, eaque de victoria velocissimum nuncium Labieno misit. Hac fama ad Trebiros perlata, Induciomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit, omnesque copias in Trebiros reduxit. Deinde totius sequentis hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Renum legatos mitterent civitates sollicitarent, pecunias pollicitarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
set. coactꝰ cesar est alit̾ ac suꝑioribus ãnis exercitũ in hn¬
bernia collocare legiones ꝙ inĩ plures ciuitates dist ribuere.
ex quibus unam cũ tyto labieno in confimio trebiroꝵ ett
reinoꝵ hyemare russit: alterã cũ tyturio. sabmo. ⁊ coita.
in churonas quoꝵ ꝑs maxima est int̾ renum ⁊ mosam
sub impio ambiorigis ad hyemandũ misit Indricioria¬
legatis in siuis finibus hyemantes occide̾t Quas cumi
ambiorix insidiis cicũientas funditris int̾feciss inducio¬
marꝰ magnais armoꝵ cophias hñs. postꝙͣ eciam de consen¬
su tonꝰ gallie tercior factꝰ est. labienũ. legatuz. legionem q
cui is prerat qͦd facile factu arbitraba᷑ delẽ scutuit ac demĩ
eburonibus neriiis q cõiunctus ad opprimendũ cesarem
ꝑgere Iabienus interitu sabim et code cohorciũ cognita
tum om̃s ad eum trebiroꝵ copie cõuenissent ueritus si

Expanded text:
set, coactus est Caesar aliter ac superioribus annis exercitum in hiset, coactus est Caesar aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare, legionesque in plures civitates distribuere. Ex quibus unam cum Tito Labieno in confinio Trebirorum et Remorum hiemare jussit, alteram cum Titurio Sabino et Cotta in Eburonas, quorum pars maxima est inter Renum et Mosam sub imperio Ambiorigis, ad hiemandum misit. Induciomalegatis in suis finibus hiemantes occideret . Quas cum Ambiorix, insidiis circumventos funditus interfecisset, Induciomarus, magnas armatorum copias habens, postquam etiam de consensu totius Galliae certior factus est, Labienum legatum legionemque cui his praeerat, quod facile factu arbitrabatur, delere statuit, ac deinde Eburonibus Nervisque conjunctus ad opprimendum Caesarem pergere . Labienus, interitu Sabini, caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Trebirorum copiae convenissent, veritus, si
Abbreviated transcription (Latin):
tuto ꝯsilio det̾reret. tñ ne estatem in trebis consumẽ coge¬
retur om̃ibus rebus ad brictannicũ bellũ ꝯꝑatis. id̾ut¬
ciomarũ ad sẽ cũ ducentis obsidibus ueniue iuissit ¶iõ
adductis: filiis propinqͣs q euis om̃ibus. qͦs cesar nomĩa¬
tim euocauerat. Osolatꝰ inductiomiaꝵ hortatris est ut in
officio ꝑnianẽt Pichil tñ egit aliud ẜ principibus trebiroꝵ
ad se conuocatis eos singͥllatu cingetorigi reconsiliauit᷑.
qͥd cum mito eius ab se fi̾ intelligebat. tñ magni int̾eẽ
arbitrabatur. eius auctoritatem ⁊ int̾ suos ꝙͣ pluiͫ ꝑa¬
lore tuius egregiam uoluntatem in se prospepissetd
factum grauiter tulit induciomarus suã gritrĩ int̾ iuor
mini ⁊ qui iam añ mimico animo in romanos fuisset.
mulo grauꝯ hot dolore eoatsit Bello igait̃ beictannnco con¬
fecto. cũ frumentũ gallie ꝓpt̾ suntates augustus ꝓuenis¬

Expanded text:
tuto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treberis consumere cogetuto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treberis consumere cogeretur, omnibus rebus ad Brittannicum bellum comparatis, Induciomarum ad se cum ducentis obsidibus venire jussit. His adductis, filiis propinquisque ejus omnibus, quos Caesar nominatim evocaverat, consolatus Induciomarum hortatusque est ut in officio maneret. Nichil tamen egit; sed principibus Trebirorum ad se convocatis, eos singillatim Cingetorigi reconciliavit; quod cum merito ejus ab se fieri intelligebat, tamen magni interesse arbitrabatur, ejus auctoritatem et inter suos quam plurimum valere, cujus egregiam voluntatem in se perspexisset. Id graviter tulit Induciomarus, suam gratiam inter suos minui, et qui jam ante inimico animo in Romanos fuisset , multo gravius hoc dolore exarsit. Bello Brittannico confecto, cum frumentum Galliae propter siccitates angustius provenis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ etatem in armis eẽ non poteant in arduennã silliã
nitudine ꝑ medios fines trebiroꝵ a fliũne reno ad iniciũ
remoꝵ ꝑtĩnet. bellũ paraẽ instituit. S pꝯea qmͣ nõ¬
nulli pr̃incipes ex ea ciuitate ⁊ auctoritate tingetorigis
addicti. ⁊ aduentu romani exercitus ꝑterriti ad cesarem¬
uener̃t ⁊ de suis priuatis rebus ab eo petẽ ceꝑut qͦd suꝑ
ciuitati Ssule̾ non possent induciomarꝰ ueritꝰ ne ab oti¬
nibus desoretur. legatos ad cesarem mittit sese idcirto ap¬
suis distedere atq ad eum uenin̾e noluisse quo facilius ciui¬
tatem in officio retinẽt ne õnis nobilitatis discessu plebs
ꝓpt᷑ inprudenciam laberetur. Itaq ciuitatem in sua po¬
testate ẽẽ: seq si cesar ꝑmitte̾t ad eum in castra uentuꝵ
ciuitatisq fortimas eius fidei ꝑmissu Cesar et si intelli¬
gebat qua de causa ea dicebantur. queq cum red abinsti¬

Expanded text:
qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam nitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus venerunt, et de suis privatis rebus ab eo petere coeperunt, suae civitati consulere non possent: Induciomarus veritus ne ab omnibus desereretur, legatos ad Caesarem mittit, sese a suis idcirco discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter inprudentiam laberetur. Itaque civitatem in sua potestate esse, seque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum civitatisque fortunas ejus fidei permissurum. Caesar etsi intellegebat, qua de causa ea dicebantur, quaeque eum res ab insti
Abbreviated transcription (Latin):
titudine hostiũ upleri . legiones primi ⁊ pene ticũuen¬
tas tenert: calones. eqͥtes Rũditores numidas diuersõs¬
dispõsitos dissipatosꝙ in oñs ꝑtes fuge̾ uidissent. des¬
patis romanis domum contendẽ uoluerut. Romanos
pulsos suꝑatos q castris inpedimentis et eoꝵ hostes
potitos. cluitati ⁊enimciauerunt Deide inito consi¬
romanos sollicitarẽ ceꝑnt Mac de causa cesar cũ legio¬
nibus qͣruor et eqͥtibus octingentis infines trebiroꝵ
profectus est. Mec ciuitas longe plurmmiũ totiꝯ gallie
eq̃tatu ualebat. e magnasq copias peditũ haẽbat ne¬
num ut supra docuimus tangens. In ca duo de pn̾ci¬
patu contendebant induciomarus. ⁊ cingetorix. Ex
ad eũ uenit se suos ꝙ om̃s in efficio futaros confirmat
neq ab amiccia publite ⁊ei defecturos q̃q in treberis gerũt
ostendit at induciomarꝰsequitatũ peditatũ q cogere̾ eisq

Expanded text:
titudine hostium compleri, legiones premi et pene circumventitudine hostium compleri, legiones premi et pene circumventas teneri, calones, equites, funditores Numidas diversos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis Romanis, domum contendere voluerunt, Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos, civitati renunciaverunt. Deinde inito consiRomanos sollicitare coeperunt. Hac de causa Caesar cum legionibus quatuor et equitibus octingentis in fines Trebirorum profectus est. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valebat, magnasque copias peditum habebat, Renum, ut supra docuimus, tangens. In ea duo de principatu contendebant, Induciomarus et Cingetorix. Ex ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros confirmat, neque ab amicitia publicae rei defecturos confirmavit, quaeque in Treberis geruntur ostendit. At Induciomarus equitatum peditatumque cogere, eisque
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: ⁊ mortem sibi olim abip̃o destinatã. ultisti desidorans.
ereberim uenit ubi sẽ nemĩs ognostente ⁊ ob hot nichil in
sesmistri suspicante. tandem post mltas insidias arismaspem
inuentum ocadit Qui senciens hoc se uulnẽ mortẽ non
posse efsuge̾ in porta marcia se rogauit sepeliri. ⁊ hoc epitha¬
pliũ ad gĩa trebiroꝵ sepultro suo suꝑ instribi Epten :¬
xul arismaspes. hac martis in arce/ Arilmaspes¬
qriesto. Belgica roma mei. non mea digna fuit
Iurse bono meritoꝵ. nobilitate triũphis Dii tueant᷑. ei par
nisi roma nichil. Bulneror epte reo. ꝯsul primꝰ ꝙ senatꝰ
Hic gaudere mei. sic meruisse mori caplm̃ ir.
Ino uero. anͣ incarnacõnem dm̃ quĩquagesimo
Nreberi quoꝵ in gallos opimio est u̾tutis singłaris: auxiliũ
equitũ cesari miserũt: ẜ cũ apud attrabatas et nnromã¬
dos pugnandũ foret ⁊ iuderent romanoꝵ castra mul¬

Expanded text:
vidit, et mortem sibi olim ab ipso destinatam ulcisci desiderans, vidit, et mortem sibi olim ab ipso destinatam ulcisci desiderans, Treberim venit; ubi se nemine cognoscente et ob hoc nihil in se sinistri suspicante, tandem post multas insidias Arimaspem inventum occidit. Qui sentiens hoc se vulnere mortem non posse effugere, in porta Martia se rogavit sepeliri et hoc epitaphium ad gratiam Trebirorum, sepulcro suo super inscribi : Exul Arimaspes hac Martis in arce quiesco Belgica; Roma mei non mea digna fuit. Jure bono, meritorum nobilitate, triumphis Dii tueantur, ei par nisi Roma nichil. Vulneror, Epte reo, consul primusque senatus. Hic gaudete mei, sic meruisse mori. 9. nno vero ante incarnationem Domini quinquagesimo Treberi, quorum in Gallos opinio est virtutis singularis, auxilium equitum Caesari miserunt; set cum apud Attrabatas et Viromandos pugnandum foret, et viderent Romanorum castra mul
Abbreviated transcription (Latin):
micitiam cũ treberibus et fedꝰ firmissimũ iniere ⁊ hanc
urbem propt̾ antiꝙͣ nobilitatem. et ciuium sibi quodãmo ͦ¬
parem dignitatem. stdam romam appellaue Irint eniã
treberi romana iura ⁊ leges hre ceperuntqͣs usq in ho¬
diernũ diem tene̾ nostim᷑ Misdem tꝑibus uenit ad trebe¬
rmi dirimaspes urbis roms senator ⁊ rector uolens audi¬
tami sepio de treberibus uirtutũ emmentia. Ip̃a suimet
meliꝯ expiri. sinã Cui treberi idem qͦd in romana urbe
admistrauc̃at. ⁊ coris officiũ cõmisere ⁊ egregiũ uirum
tanta libealitate et amicicia fouere ut neqͣꝙͣ ulteriꝯ cũper
ad patriam remeare Ad huc aut eo romanũ ius regente.
contigit quẽdam nonñe epten reum ab ipo arimaspe capite
condempnari Qui iudiciũ fugiens. hac zillac incertus ua¬
habatur et profugꝯ Mic ergo ubi fama uolante cognouit
qualibus honoribus amo arimaspes in treberis floreret in¬

Expanded text:
micitias cum Treberibus et foedus firmissimum iniere, et hanc micitias cum Treberibus et foedus firmissimum iniere, et hanc urbem, propter antiquam nobilitatem et civium sibi quodammodo parem dignitatem, secundam Romam appellavere. Tunc etiam Treberi Romana jura et leges habere coeperunt, quas usque in hodiernum diem tenere noscuntur. Hisdem temporibus venit ad Treberim Arimaspes urbis Romae senator et rector, volens auditam saepius de Treberibus virtutum eminentiam ipsa suimet melius experiri sententia. Cui Treberi idem quod in Romana urbe administraverat rectoris officium commisere, et egregium virum tanta liberalitate et amicitia fovere, ut nequaquam ulterius cuperet ad patriam remeare. Adhuc autem eo Romanum jus regente, contigit quendam nomine Epten reum ab ipso Arimaspe capite condempnari. Qui judicium fugiens, hac et illac incertus vagabatur et profugus. Hic ergo ubi fama volante cognovit, qualibus honoribus Arimaspes in Treberis floreret, in
Abbreviated transcription (Latin):
tutam neꝙ amissam recuꝑare se posse smne gallica iurtute
arbitabantur Itaq in alpoiliui a rege bitime uotati regnũ¬
cũ eo parta uictoria diuiserũt: eamq regionem ex gallis
et gretis composito nomĩe gullogreciam cognonnãuerunt
soi exercitꝰ trebirox pars in patriam remissa ⁊ ꝑs q̃ re
mernsit gallicũ genus procreauit ⁊ duas linguas dem¬
ceps in usu habuit id est gallicã et grecam Deniq gala:¬
the qͥ ex gallogrecis orti sunt. excepto simone greco quo õ¬
ns oriens loqͥt᷑. candem pene proprietatẽ sermonis hñt
quam treberi. nec refert si aqua exin corructint cũ t afri
fenicũ linguã non nulla ꝑte mutauerint et latimitas ip̃ã
et regionibꝰ cottidie mutet᷑ et tꝑe Capłm uni¬
Gitur Trebiroꝵ dñatguo longe lateq dilatatus usq
ad tꝑa romanoꝵ mansit iniuolatus. dem eciam
cum romani totũ urbem armis et prudeñ domuissent. a¬

Expanded text:
tutam, neque amissam recuperare se posse sine Gallica virtute tutam, neque amissam recuperare se posse sine Gallica virtute arbitrarentur. Itaque in auxilium a rege Bithiniae vocati, regnucum eo parta victoria diviserunt, eamque regionem ex Gallis et Grecis composito nomine Gallo-Greciam cognominaverunt. Ibi exercitus Trebirorum pars in patriam remissa, et pars quae remansit Gallicum genus procreavit, et duas linguas deinceps in usu habuit, id est Gallicam et Grecam. Denique Galathae, qui ex Gallo-Grecis orti sunt, excepto sermone Greco, quo omnis Oriens loquitur, eandem pene proprietatem sermonis habent quam Treberi; nec refert si aliqua exinde corruerint, cum et Afri Fenicum linguam nonnulla parte mutaverint, et Latinitas ipsa et regionibus cottidie mutetur et tempore. 8. Igitur Trebirorum dominatus longe lateque dilatatus usque ad tempora Romanorum mansit inviolatus. Deinde etiam cum Romani totum orbem armis et prudentia domuissent a
Abbreviated transcription (Latin):
inpamitos iactauit. alit̾ se patem datuꝵ negando insi pri¬
cipes suos obsides dederint et arma tͣ̃didint. Ion em̃ se fidẽ
nͥ in ermis habituꝵ fatetur Renũciata legacõe riscre galli
undiꝙ aclamantes. breui sensurũ sibi an illi consulentes pa¬
ceni ebtilerint᷑ Infiectis diebus p̃lũ conserit᷑: uicti mate¬
dones cedunt᷑. Eptolomeus multis uulneribris sarcius. capi᷑
saput eius amputatũ ⁊ lancea fixum. tota acie ad froreni
hostium circũfert᷑ Paucos ex macedonibus fuga seruauit..
ceti aut capti aut occosi Tante fecunditatis ea tempestate
galloꝵ fuit aiuentus. ut asiam ocm uelut exanne
aliqͦ implerent Demq neq reges orientis sine mercena¬
rio galloꝵ exercitu illa bella gesserunt. neq pulsi regno
ad alios quam gallos. ꝯfugerunt Tantus fror gallici nomĩs et
armoꝵ ĩuicta erat felictas : ut alit̾ neq magestatẽ suam

Expanded text:
inimicos jactavit, aliter se pacem datu rum negando, nisi prininimicos jactavit, aliter se pacem datu rum negando, nisi principes suos obsides dederint et arma tradiderint; non enim se fidem nisi inhermibus habiturum. Renunciata legatione, risere Galli, undique acclamantes, brevi sensurum, sibi an illi consulentes pacem obtulerint. Interjectis diebus praelium conseritur; victi Macedones caeduntur, Ptolomeus multis vulneribus saucius capitur, caput ejus amputatum et lancea fixum tota acie ad terrorem hostium circumfertur. Paucos ex Macedonibus fuga servavit, ceteri aut capti aut occisi. Tantae fecunditatis ea tempestate Gallorum fuit juventus, ut Asiam omnem velut examine aliquo inplerent. Denique neque reges Orientis sine mercennario Gallorum exercitu ulla bella gesserunt, neque pulsi regno ad alios quam ad Gallos confugerunt. Tantus terror Gallici nominis et armorum invicta felicitas erat, ut aliter neque magestatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
in parnomia peuet̃ consedit asꝑa. audax ⁊ bellicosa q̃ p̾¬
ma pꝯ herculem cui res ea uirtutis ãmiratdẽm et ĩmortali¬
tatis fidẽ dedit. alpiũ inuicta iuga.⁊ frigore in frtabilia
loca tnͣstendit: ibĩ domitis pannoniis. ꝑ multos annos nĩ
finitimis uaria bella gesserũt Hortante deinde successir di-¬
uisis agmimbus. alii greciam. aln macedeniam omĩa ꝓstruen¬
tes feisifo. periuere: tantꝰ q t̾ror gallici nomĩs erat᷑ ut eciã
reges non lacessiti pacem ultro ingenti pecuĩa mercarent᷑
solus rex matedonie ꝑtolomeus aduentũ galloꝵ intrepidꝰ
audiuit: his q cũ paucis et incõpositis furiis parricidiorũ
agitatus occurrit. Igit᷑ galli duce belgio et tẽptandos mace¬
donũ cũmos legatos ad ptolomeũ mittũt. offerentes pacẽ
si emere uelint Sz ptolomeus int̾ suos belli metu pacẽ
gullos pete glatus est: nec minꝯ fercitͥ se legatis quã inter

Expanded text:
in Pannonia consedit; gens aspera, audax et bellicosa, quae prin Pannonia consedit; gens aspera, audax et bellicosa, quae prima post Herculem, cui res ea virtutis ammirationem et inmortalitatis fidem dedit, Alpium invicta juga et frigore intractabilia loca transcendit; ibique domitis Pannoniis, per multos annos cum finitimis varia bella gesserunt. Hortante deinde successu, divisis agminibus, alii Greciam, alii Macedoniam, omnia prosternentes ferro, petivere, tantusque terror Gallici nominis erat, ut etiam reges non lacessiti pacem ultro ingenti pecunia mercarentur. Solus rex Macedoniae Ptolomeus adventum Gallorum intrepidus audivit, hisque cum paucis et incompositis, furiis parricidiorum agitatus occurrit. Igitur Galli duce Belgio ad temptandos Macedonum animos legatos ad Ptolomeum mittunt, offerentes pacem, si emere velint. Set Ptolomeus inter suos belli metu pacem Gallos petere gloriatus est, nec minus ferociter se legatis quam inter
Abbreviated transcription (Latin):
striptum legitur. huc usq Iura trebiroꝵ Cum remensi¬
hus eciam fedus et amiciciam miere: proptͥ qͦd remenses por-¬
tam construxeit : eamq trebericam appellauer̃t/ Cap uii¬
Reberi ⁊ Remenses: principales sũt in gallia belgica¬
Nam gallia in trifariã diuidi᷑ Balliam comatam
bracatam ⁊ togatam. Gallia tomata poscca dicta est gallia
beigis cũ quo eciam enart belgio porcio inapĩagalloꝵ ingee¬
tiam tr̃surit hoc modo siamq galli cũ tanta hñdarent
multitudine Ot eos non caꝑent tre ꝙ̃ genuerant/ tre-¬
tenta milia hom̃n ad sedes nouas qͥrendas emiserũt i ex
hiis porçio in ytalia consẽdit q̃ sedibus propriis tustos copu¬
fit ⁊ ciuitates has mediolanũ ariminũ connur.btixiũ
ucronam. ꝑganium. tridentũ uincenciã.q condidit᷑. et
portio illiãtos smnus. ducibus. auibus. nam auguinandi Istudio
galli preter ceteros callent ꝑ strages barbaroꝵ peneruit et

Expanded text:
scribi fecerunt: Huc usque jura Trebirorum. Cum Remensiscribi fecerunt: Huc usque jura Trebirorum. Cum Remensibus foedus et amicitiam iniere, propter quod Remenses portam construxerunt eamque Trebericam appellaverunt. 7. Treberi et Remenses principales sunt in Gallia. Gallia trifaria dividitur, Galliam comatam, bracatam et togatam. Gallia comata postea dicta est Gallia um quo etiam Belgio portio maxima Gallorum in Greciam transivit hoc modo. Namque Galli cum tanta habundarent multitudine, ut eos non caperent terrae quae genuerant, trecenta milia hominum ad sedes novas quaerendas emiserunt. Ex his portio in Italia consedit, quae sedibus propriis Tuscos expulit, et civitates has, Mediolanum, Ariminum, Comum, Brixiam, Veronam, Pergamum, Tridentum Vincentiamque condidit; et portio Illiricos sinus ducibus avibus--nam auguriandi studio Galli praeter ceteros callent--per strages barbarorum penetravit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tinus ssolue nolu̾nt B grando de celo ueniens cũ max¬
iio agroꝵ ⁊ uincaꝵ detremento eos popullabatur ¶inc
dumor ⁊ timor magnꝯ mereuit ciuibus illis putantibus
hanc tempestatẽ gnͣdinis a diis Reuiroꝵ sibi propter re¬
tentũ uectigal in ferra: Sid cico mito ꝯsilio censum
trignta annoꝵ collectũ treberis retulert. ⁊ de inceps se
preciosi marmoris erexer̃t. et suꝑ eani ioueni stitulam
aurcam duoꝵ pedũ latitudĩs in manu tenente hor uerboꝵ
ordine caraxatani Ioui uindici trebiroꝵ. ex tensũ quĩq ui¬
biũ rem per tria decẽnia a denegato. ẜ celesti igne et trore
extorto placabile holocaustũ Item. Ignibus har̾t mixtꝰ a
dolet thimiamata discus Hoc aũt arte mechanica fcmm
crat ut thune uł ała qͣlib odorifera spene stutelle miecta
sĩne igne fumũ odoriseꝵ flagns exhiberet : nec tñ spẽs.
ipã in aquo minuta deficet In urbe ⁊̃ lingonis adusq quã
suam ptãtem extenderant suꝑ portam in lapide ad huc¬

Expanded text:
eniens cum maximo agrorum et vinearum detrimento eas populabatur. Hinc rumor et timor magnus increvit civibus illis, putantibus hanc tempestatem grandinis a diis Trebirorum sibi propter retentum vectigal inferri. Et idcirco inito consilio censum triginta annorum collectum Treberis retulerunt, et deinceps se ppreciosi marmoris erexerunt, et super eam Jovem, scutulam auream duorum pedum latitudinis in manu tenentem, hoc verborum ordine caraxatam: Jovi vindici Trebirorum ex censu quinque urbium Reni per tria decennia denegato, set coelesti igne et terrore extorto placabile holocaustum. Item: Ignibus haut mixtus, adolet tymiamata discus. Hoc arte mechanica factum erat, ut, thure vel alia qualibet odorifera specie scutellae injecta, sine igne fumum odoriferum flagrans exhiberet, nec tamen species ipsa in aliquo minuta deficeret. In urbe etiam Lingonis, ad quam usque suam potestatem extenderant, super portam in lapide
Abbreviated transcription (Latin):
uioꝵ gnͣe ortum innegeneseorch autcm enũtritũ trebe¬
rice ĩnetropoli oscituit ep̃m. Dic ost ripoit monasterũ
in honore sti Iohannis croangeliste iuxͣ tellam sc̃i hyla¬
rni in campo marcio. in qͦd corpꝰ sti maximini de cella scĩ
Eucharii tñstulit. cũ aliis trecentis martiꝵ corporibꝰ a
rictioraro passoꝵ ¶uo loco et fua supellectile et fundis di¬
nensium multo tꝑe suri subiacuit. donec unꝰ coꝵ adula¬
cione dapnabili cuidam regine ad nuptias eandem cellã
cum cascello qͦd dĩ sericũ dono dedit/ et sic deinceps a ne¬
gibꝰ detenta est IIic itaq ptꝰ aliquos annos epãtum
sũ nelinquens insaltie uosagi tullensis prochie cellas

Expanded text:
viorum genere ortum, in Regenesburch autem enutritum, Trebeviorum genere ortum, in Regenesburch autem enutritum, Trebericae metropoli constituit episcopin honore sancti Johannis evangelistae, juxta cellam sancti Hilarii in campo Martio, in quam corpus sancti Maximini de cella sancti Eucharii transtulit cum aliis 300 martirum corporibus a Rictiovaro passorum. Quem locum et sua suppelectile et fundis dirensium multo tempore juri subjacuit, donec unus eorum adulatione damnabili cuidam reginae ad nuptias eandem cellam, cum castello quod dicitur Sericum, dono dedit, et sic deinceps a regibus detenta est. Hic itaque post aliquod annos episcopatum suum relinquens, in saltu Vosagi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ erat ante portam mediam conscitutũ et frchuencia
cõprouincialium satis celebrie et famosimi orta int̾ ciuel
et nogociatores gͣui simultate. ex co loco in woagasaciam
tñslatum est. Et de his hactenꝰ Tacharias g papa bea-¬
tum bonifaciũ doctrina et oꝑacõe claꝵ tneberensi et ne¬
mensi ecciis coisitatorẽ et spiritaliũ negocõꝵ prouiiorẽt
constituit cum milo tyrannꝰ res utrarũꝙ tenenet t
Int ea karolꝯ eccãꝵ destructor moritut e quo nocte
quadam reuelatũ est sancto fuchario aurclianensi epõ
qͥd ẽẽt in inferno infelori Cau accito dõno homfacio
romane sedis uicario aliisq boni tostiõmi uiris sepulchiũ
karoli aperuit Sublato cũit lapide serpens mitte magni¬
tudinis coiuit de sarchofago. corpꝰ aũt karoli non est
muenti ibi In his diebq̃ dõnꝯ ⁊acharias papa audiẽs
q̃ dicit᷑ yerant Primo a treberi miliario. ubi et scpilitur
suggestione cleri et pleb treberice hildulfum claro ner¬

Expanded text:
 erat ante portam Mediam constitutum et frequentia comprovincialium satis celebre et famosum, orta inter cives et negotiatores gravi simultate, ex eo loco in Wagasatiam translatum est. Et de his actenus. 25. Zacharias papa beatum Bonifacium, doctrina et operatione clarum, Treberensi et Remensi ecclesiis visitatorem et spiritualium negotiorum provisorem constituit , cum Milo tirannus res utrarumque teneret. Interea Karolus ecclesiarum destructor moritur . De quo nocte quadam revelatum est sancto Eucherio Aurelianensi episcopo, quia esset in inferno inferiori. Qui accito domno Bonifacio, Romanae sedis vicario, aliisque boni testimonii viris, sepulchrum Karoli aperuit. Sublato autem lapide, serpens mirae magnitudinis exivit de sarcophago, corpus autem Karoli non est illi inventum. In his diebus domnus Zacharias papa audiens quae dicitur Arno primo a Treberi miliario, ubi et sepelitur suggestione cleri et plebis Trebericae Hildolfum, claro Ner
Abbreviated transcription (Latin):
sunt penitꝰ exigene neqͣꝙͣ p̃sumant . ẜ liceat memo¬
rato p̃suli sius q successoribꝰ. omĩa p̃fata monasteria
uillas uicos et castella cum suis adiacentibꝰ integrũ
perpetuo tꝑe pro remedio aĩe nr̃e scu ꝑentum nostroꝵ
ut in p̃cepto pissimi genitoris nri otmet᷑. quieto ordine
possidere. et nostro fidelit᷑ pare̾ imperio S ut ħ itaq
nre auctoritatis preceptum pleniorem in dei noĩe
obtineat uigorẽ et a fidelibꝰ sc̃e di eccẽ nr̃is uideli pñti¬

Expanded text:
uam penitus exigere presumant, sed liceat memorato presuli suisque successoribus omnia pręfata monasteria, villas, vicos et castella cum suis adiacentibus integrum perpetuo tempore pro remedio animę nostrę seu parentum nostrorum, sicut in pręcepto piissimi genitoris nostri continetur, quieto ordine possidere et nostro fideliter parere imperio. Sed ut hoc itaque nostrę auctoritatis pręceptum pleniorem in Dei nomine obtineat vigorem et a fidelibus sanctę Dei ęcclesię  n
Abbreviated transcription (Latin):
assensum p̃buimꝰ et hnr̃e auctoritatis preceptũ erga ipa
sellam sti maximini q̃ est intritorio sã petri principis
apłoꝵ Ostructa. et cellam sui Pauimi et sci Eucharii et
monastoriũ st̃e marie qͦd dominꝰ Medoroaldus pontifex
eiꝯdem ect̃e in tritorio su patri a findamento conserupit
qͥͣd uocatur horrea deccam sti martim sitam in pago mag¬
nuse et cetũs basilicas. castella. uicos uillas uineas siluas
rica renũ et ligerim fluminũ in regno nostro consistencia
omia sub iure et ptate sc̃i poetri treuerensis ecc̃e cusq p̃o¬
tificis ꝑpetualit mancipatura ꝑmancant Preterea pari
modo scatiumꝰ ut nullꝰ ex pũblicis iudiçibꝰ. uł aquis ex
iudiciali ptãte. in monasteria. ecc̃as castella uicos uel agnos
loca seu reliquas possessiones. p̃dc̃e ecc̃e tam ultra quant¬
ꝙͣ iuxͣ renũ uł ligerim fluminũ. in pagis uel t̾ritoriis q̃
infra ptãtem negni nostri mẽorata possid ecc̃a uel q̃ de¬

Expanded text:
aebuimus, et hoc nostrae autoritatis praeceptum erga ipsam cellam S. Maximini, quae est in territorio S. Petri principis apostolorum constructa, et cellam S. Paulini, et S. Eucharii, et monasterium S. Mariae, quod dominus Modoaldus pontifex ejusdem ecclesiae in territorio S. Petri a fundamento construxit, quod vocatur Horrea, et ecclesiam S. Martini sitam in pago Meginense, et caeteras basilicas, castella, vicos, villas, vineas, silvascirca Renum et Ligerum fluvium in regno nostro consistentia omnia sub iure et potestate sancti Petri Treuerensis ecclesiae eiusque pontificis perpetualiter mancipaturamodo statuimus, ut nullus ex publicis judicibus, vel aliquis ex judiciali potestate in monasteria, ecclesias, castella, vicos et agros, loca, seu reliquas possessiones praedictae ecclesiae, tam ultra quam juxta Rhenum vel Ligerim fluvium in pagis vel territoriis, quae infra potestatem regni nostri memorata possidet ecclesia, vel quae de
Abbreviated transcription (Latin):
et eccãm st̃i paulim et sui Cucharii. et monasteriũ ste ma¬
rie qͦd dominꝰ medoro aldꝰ pontisex ciusde eccẽ in trito¬
rio scĩ petri a fundamento construxit. qͦd uocat᷑ horrea
et eccãm sti martimi in pago ambitiuo astructã et te¬
teras basilicas castella uicos. uillas uincas siluas hoĩes
uł qͥtqͥd dõ dante ad candem errãm ecc̃ara deinceps aug¬
mentetur tirta tienũ et ligedim flunium in regno
nr̃o sistençia omĩa subiure et ptãte sti petri treucrensis etc̃e¬
euisq pontificis ꝑpetualit̾ mancipatura permaneant pre-¬
terea parimodõ eciam scatuimꝰ ut nullꝰ ex publicis iudi¬
tibꝰ. uel aliquis ex iudiciaria ptãte. ĩ monast̾ia ecrãs castella
uicos ul agros loca seu reliqͣs possessiones p̃dicte eccẽ tam ultra
ꝙͣ uiõ renum uł ligerũ fluminimi in pagis uł t̾ritoriis q̃

Expanded text:
i Eucharii et monasterium sanctę Marię quod domnus Modoaldus pontifex eiusdem ęcclesię in territorio sancti Petri a fundamento construxit quod vocatur Orrea, et ecclesiam sancti Martini in pago Ambitivo constructam et ceteras basilicas castella vicos villas vineas silvas homines vel quicquid deo donante ad candem ecclesiam deinceps augmentetur, circa Renum et Ligerim fluvium in regno nostro consistentia omnia sub iure et potestate sancti Petri Treeiusque pontificis perpetualiter mancipatura permaneant. Preterea pari modo etiam statuimus, ut nullus ex publicis iudicibus vel aliquis ex iudiciali potestate in monasteria, ęcclesias, castella, vicos vel agros, loca seu reliquas possessiones prędictę ęcclesię, tam ultra quam citra Renum vel Ligerum fluvium in pagis vel territ
Abbreviated transcription (Latin):
et desertam repauit monastium q non longe a prio¬
ri loco constĩtuit et illuc corpa sc̃õꝵ Encharii ⁊ suc¬
cessõꝵ eius tñstulit iuixͣ qͦs ẽt ip̃e reqͥestat Post cy¬
rillum Iãnerius. et post ianneriũ Emerꝰ sb̃recutus et

Expanded text:
et desertam reparavit, monasteriumque non longe a prioet desertam reparavit, monasteriumque non longe a priori loco constituit, et illuc corpora sanctorum Eucharii et successorum ejus transtulit; juxta quos et ipse requiescit. Cirillum Jamneri
Abbreviated transcription (Latin):
turpi Simlans igitra infirmitate p̃cepit ut om¬
nes senatrices corbis eum uisitarent Denit int̾ alias
uxor lucii. ⁊ ab eo scuprata. suentꝰ domũ reuisit mariti
In castimo surgens de stratu suo auitꝰ. dixit ad luciũ
Pulchras thermas habes. ẜ frigido lanas hinc lucio
indignatꝯ orbem prodidit francis a quibꝰ direpta
est: multis q necatis incensa Treberi capti eciam
coloniam franci cepere S finitum est nome et reg¬
num galloꝵ et germanoꝵ: ⁊ ortũ est francoꝵ Post
obitum stĩ felicis. ut ad id redeamꝰ a quo paululũ te¬
ressimꝰ/ Mauriciꝰ trebiroꝵ p̃sul efficit᷑ Post quẽ stuf
ligonicius Deinde auctor Post quẽ stũs Beuerꝰ Ait
apłicis uiris ꝑ oĩa cocquandꝰ germanie ucibũ dĩ pre¬
dicauit et cum bt̃o Germano parisioꝵ ep̃o ⁊ lupo te¬
tracsino in brittania pelagiainã heresim destuxit
Cui successit bt̃s Cyrillꝰ Hic cellam stĩ Eucharii incensãt

Expanded text:
turpi. Simulans igitur infirmitatem, praecepit ut omturpi. Simulans igitur infirmitatem, praecepit ut omnes senatrices urbis eum visitarent. Venit inter alias uxor Lucii, et ab eo stuprata, silenter domum revisit mariti. In crastino surgens de stratu Avitus, dixit ad Lucium: Pulchras habes termas, set frigido lavas. Hinc Lucius indignatus, urbem prodidit Francis, a quibus direpta est, multisque necatis et incensa. Treberi capta, etiam Coloniam Franci cepere . Sic finitum est nomen et regnum Gallorum et Germanorum, et ortum est Francorum. 23. Post obitum sancti Felicis, ut ad id redeamus a quo paululum recessimus, Mauricius Trebirorum praesul efficitur. Post quem sanctus Legontius; deinde sanctus Auctor; post quem sanctus Severus. Hic apostolicis viris per omnia coaequandus, Germaniae verbum Dei praedicavit, et cum beato Germano Parisiorum episcopo et Lupo Trecassino in Brittania Pelagianam heresim destruxit. Cui successit beatus Cirillus. Hic cellam sancti Eucharii incensam
Abbreviated transcription (Latin):
murris cuntatis diuino nutr ruens: capta est nũi¬
tas a wandalis iem̃ urbem trebiroꝵ uix iam a ꝑre¬
rucione grecoꝵ respirantem pari obsidione uallatam
Cepit / et magna cus edificia ad solum deiecit Cũnũ
ꝑs aliꝙͣta in harȩna cĩuitatis id est in amphiteatro
ꝙͣ minierãt liberata est Post hec tũctas ciuitates
galliaꝵ crocus ꝑuaguns arelatũ obsedit ubi ꝗa quo¬
dam milite mario captus et in uincuł ꝯstrictus per
cunctas ciuitates qͣs uastauerat ductꝰ. impiani
uitam digna morte finuit Paulopꝰ regnante
theodosio minore attila rȩx himoꝵ tiuitãtem trebi¬
poꝵ bello obtinuit. eamq grauit̾ depopulatus est
Post mortan autẽ ualentimani qͥ post theodosiũ
cum marciano imꝑauit Au̾itꝰ suscepit impiũ
sub quo ciuitas trebiroꝵ ludibrio patrut francorum
Erat in crbe senator nomĩe lucius qui habuit ux¬
orem pulchetimam in ꝙ̃ deperiit auitꝰ amore¬

Expanded text:
murus civitatis divino nutu ruens, capta est civimurus civitatis divino nutu ruens, capta est civitas a Wandalis. Deinde urbem Trebirorum, vix jam a persecutione Grecorum respirantem, pari obsidione vallatam cepit, et magna ejus aedificia ad solum dejecit. Civium pars aliquanta in harena civitatis, id est in amphiteatro, quam munierant, liberata est. Post haec cunctas civitates Galliarum Crocus pervagans, Arelatum obsedit, ubi a quodam milite Mario captus, et in vinculis constrictus, per cunctas civitates quas vastaverat ductus, impiam vitam digna morte finivit--Paulo post, regnante Theodosio minore, Attila rex Hunorum civitatem Trebirorum bello optinuit, eamque graviter depopulatus est. Post mortem autem Valentiniani, qui post Theodosium cum Martiano imperavit, Avitus suscepit imperium; sub quo civitas Trebirorum ludibrio patuit Francorum. Erat in urbe senator nomine Lucius, qui habuit uxorem pulcherrimam, in quam deperiit Avitus amor
Abbreviated transcription (Latin):
do in germania prũpentes pagos q depopulantes. ecĩa
colonẽ metũ incusserunt Euod cũ trebeneos perlatũ
fuisset nãneus ⁊ quĩtinus quos supͣdixĩa quibꝰ maxiͦ
cõmiserat infanciam filii et defensionei galliarum
apud carbonanam siluam magna cos strage uicent
Hin ortum est o diũ francoꝵ contra trobitos ⁊ ex h
deiceps tͣnsmisso reno int̾ra trebitoꝵ hiemare ceꝑnt¬
Post hec gͦ tꝑibus honorii imꝑatoris crotꝰ rex woan¬
daloꝵ cum sueuis ⁊ alamannis egressus de sedibꝰ
suis gallias appetens. ꝯsilio matris neqͥssimo utens
dum ei dixisẜ. si nouam nem uoluels face̾. ⁊ nom̃e
acqͥrere q̃ cun edificauenunt cũcta destrue. ⁊ ppłm que
suꝑas int̾fice Iram hec edificia meliora at p̃ciosera
fatere potes. neq plus magna rem ꝑ quã noment nũ
eleues Cuu isenum apud magũciam põte ingeniosõ mͣ¬
siens. pͥmo ipãm ciuitatem tũ pplo̾ eius delcuit demde

Expanded text:
do in Germania prorumpentes pagosque depopulantes, etiam do in Germania prorumpentes pagosque depopulantes, etiam Coloniae metum incussere. Quod cum Trebereos perlatum fuisset, Namneus et Quintinus, quos supra diximus, quibus infantiam filii et defensionem Galliarum apud Carbonariam silvam magna strage eos vicerunt. Hinc ortum est odium Francorum contra Trebiros, et ex hoc deinceps Reno transmisso in terra Trebirorum hiemare Post haec igitur temporibus Honorii imperatoris Crocus rex Wandalorum cum Suevis et Alanis egressus de sedibus suis, Gallias appetens, consilium matris nequissimum utens, dum ei dixisset: Si novam rem vis facere et nomen adquirere, quae alii aedificaverunt cuncta destrue, et populum quem superas interfice. Nam nec aedificia meliora ac preciosiora facere potes, neque plus rem magnam, per quam nomen tuum eleves. Qui Renum apud Mogonciam ponte ingenioso transiens, primum ipsam civitatem cum populo ejus delevit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
uenunt se oronibꝰ eoꝵ ⁊ neuersi sunt in palacium
Illi aũt manserũt in codem loco Habebant enĩ am-¬
bo sponsas. q̃ postea quã hoc audierũt ziam ip̃e x̾gini¬
Aximꝰ imꝑator de treberi cũ magno exercitu
mouẽsauctorem exereitu filiũ suũ in infantili etate
Imꝑatorem ꝯstituit: eiq tutores quintmmũten ⁊ nan¬
neum principes trebiroꝵ reliquit Ipse dem̃  etheodo¬
sio in ytalia pemptꝰ est: filuis qͦ eius gladio in grãs
aliquis de stõ felice dicamus Mit fẽnt basilicam grã¬
dem in honore dei genitricis in campo martio stccͣ ⁊¬
x pedum longitudinis.C.xx. latitudinis in qua cor ꝑa
martiz arictiou̾aro passoꝵ. ad usq sua tꝑa disiecta
regno adunatis de frigia detulerat. facta cripta i
codem monasterio medio cripte cum ferreis cathenis
nii eiusdem ecc̃e repulrus est Rodem tꝑe suo thcoda¬
sio maiore franci cũ ducibꝰ sius simmone ⁊ gundebau¬

Expanded text:
verunt se orationibus eorum, et reversi sunt in palacium; verunt se orationibus eorum, et reversi sunt in palacium; illi autem manserunt in eodem loco. Habebant enim ambo sponsas, quae, posteaquam hoc audierunt, etiam ipsae virginiaximus imperator de Treberi cum magno exercitu movens, Victorem filium suum in infantili aetate imperatorem constituit, eique tutores Quintinum et Namneum principes Trebirorum reliquit. Ipse deinde a Theodosio in Italia peremptus est, filius quoque ejus gladio in gratiam aliquid de sancto Felice dicamus. Hic fecit basilicam grandem in honore Dei genitricis in campo Martio 410 pedum longitudinis, 120 latitudinis, in qua corpora martirum a Rictiovaro passorum, ad usque sua tempora disjecta regno adunatis de Frigia detulerat, facta cripta in eodem monasterio, medio criptae cum ferreis catenis nu ejusdem ecclesiae sepultus est.--Eodem tempore sub Theodosio majore Franci cum ducibus suis Sunnone et Gundebau
Abbreviated transcription (Latin):
cut illi Dit queso telnon uidetun tibi molrus esse huic
deo sc̃riute. qui talcm hab famulũ ꝙͣ iegi mortali ĩ¬
anter militatie DDixit ⁊ hoc turbidus ꝑtinticione no¬
ue uite Reddidit Soculos paganis ⁊ legebat ⁊ mi¬
rabatur intus ⁊ Miebatur mens eius IN Iam dũ
legerset infremuit: et ait amico suo Ego iam abri¬
pui me ab illa spe nr̃a: et deo ẜuile statui. ⁊ hͦ ex hac
hora in hoc loco aggriedior te s si piget imitari noli ad¬
uersari Tunt ille respondit Ad herebo ⁊ ego fibi net
plrra te in tali milicia deseram Tunc poncianus
⁊ qui cum eo erant per alias orti partes deambula¬
bant querentes cos ut uedirent deueneũt q in eũdem
locum ⁊ amonebant cos ut redirent. qͦd iam declinass
dies At illi narrauerunt eis qͣlis eis uoluntas orta eẜ.
atq formata ⁊ pecierunt ne eis molesti essent Tunc
ceperunt flere ⁊ pieillis ꝯgratulati sunt ⁊ omẽda¬

Expanded text:
ait illi: Dic, quaeso te, si non videtur tibi esse melius huic ait illi: Dic, quaeso te, si non videtur tibi esse melius huic Deo servire, qui talem habet famulum, quam regi mortali inaniter militare. Dixit et hoc turbidus parturitione novae vitae. Reddidit et oculos paginis, et legebat, et mutabatur intus, et exuebatur mundo mens ejus. Nam dum legeret, infremuit, et ait amico suo: Ego jam abrupi me ab illa spe nostra, et Deo servire statui, et hoc ex hac hora in hoc loco aggredior; te si piget imitari, noli aversari. Tunc illo respondit: Adhaerebo et ego tibi, nec ultra te in talem militiam deseram. Tunc Pontianus et qui cum eo erant per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos, deveneruntque in eundem locum, et ammonebant eos ut redirent, quod jam declinasset dies. At illi narraverunt eis qualis eis voluntas orta esset atque fortuna, et petierunt ne eis molesti essent. Tunc coeperunt flere, et pie illis congratulati sunt, et commenda
Abbreviated transcription (Latin):
redere: quam ꝑiturus non ꝯsulẽ Hec itaq eo tꝑe apuid
trebiros gerebantur: ⁊ hos ordie stũs felyo epãptum
sustepit Erant ecĩa eo tꝑe apud trebiros multi nobiles
prolixũ ualde de synodis librũ sc̃ĩ hilarii ibidem ꝯscipsit.
ansonius u ͦ libellum qͥ di᷑ mocella metice oposũit. et
postea deitersus in patriã grande uolumẽ ad honorẽ
riuitate reꝑin̾e potit. esuiadam die maximꝰ impator
ad spectandos ludos bades cuitensẽs ad amphitearrũ
egressiis est Tũns quidam exmilitantibꝰ palacio noĩe
pontianꝯiꝰ cum aliis tribꝰ ꝯtub̾natuł sius ꝯpiuit de¬
ambulatum in  ortos muris ꝯtiguos illit forte uno eoꝵ
sẽcum subsistente aln duo uencrũt ad cellam st̃ fucharii
ꝓbi haritabant serui dei pauꝑes. qualiũ est regnũ ccłoꝵ
et ĩuencrũt ibi coditem in quõ straptũ erat uita Estĩ din¬
thouii Quam unus coꝵ cepit legene ⁊ mirari ⁊ acrẽdi
repietus spũ sc̃o. ⁊ mnox eleuatis oculis ad sonũ suũ

Expanded text:
erituris non consulere.--Haec itaque eo tempore apud Trebiros gerebantur, et hoc ordine sanctus Felix episcopatum suscepit. Erant etiam eo tempore apud Trebiros multi nobiles prolixum valde de synodis librum sancti Hilarii ibidem conscripsit, Ausonius vero libellum qui dicitur Mosella metrice composuit, et postea reversus in patriam grande volumen composuit areperire poterit. 21. Quadam die Maximus imperator ad spectandos ludos circenses ad amphiteatrum egressus est. Tunc quidam ex militantibus palacio, nomine Pontianus, cum aliis tribus contubernalibus suis exivit deambulatum in hortos muri contiguos. Illic forte uno eorum secum subsistente, alii duo venerunt ad cellam sancti Eucharii, ubi habitabant servi Dei pauperes, qualium est regnum coelorum, et invenerunt ibi codicem, in quo scripta erat vita Antonii. Quam unus eorum coepit legere et mirari et accendere repletus Spiritu sancto. Et mox elevatis oculis ad socium suum,
Abbreviated transcription (Latin):
cli̾cꝰ/ habitu et moribꝰ inreligiosus laicꝰ ł et pꝯ uictorĩã
ep̃atibꝰ trebuoꝵ et remoꝵ ab codem karolo donatꝯ est
¶uiꝯ infclici tꝑe. de hyis eccłss multa ablata sunt et
et moinales. sme lege ecc̃astica uiuent et refuga indebita
haberent Patet huiꝰ calamitatis indici̾im in plurimis
treberensis ꝑrochie eccñs. in quibꝰ singuł singłe fuerant
olun ꝯgregaciones. q̃ tam a prefato mulone ꝙͣ ab aliis ty¬
rannis ne dicam ep̃is rebꝰ spoliate uix unum p̃b̾rm¬

Expanded text:
cus, habitu et moribus inreligiosus laicus, et post victoriam episcopatibus Trebirorum et Remorum ab eodem Karolo donatus est. Cujus infelici tempore de his ecclesiis multa sunt ablata, et et moniales sine lege ecclesiastica viverent et refugia indebita haberent. Patet hujus calamitatis indicium in plurimis Treberensis parrochiae ecclesiis, in quibus singulis singulae fuerant olim congregationes, quae tam a praefato Milone quam ab aliis tirannis, ne dicam episcopis, rebus spoliatae, vix unum pr
Abbreviated transcription (Latin):
dño. oroni tota uotte inicũbit. deinde missis i os
puelle digites nequã spm̃ a corꝑe abegit obresso sio
miraculũ imꝑator cernens inmensos auyi argẽti¬
q tumulos satro offent sacerdoti Quos ille uefutans
obtinuit hoc.ut ãnerna tiuitas q̃ tributaria in sp̃e tri¬
ticca ac uinarc̃a dependebat in auto solue̾t qr cum
graui labore pena inferebant᷑ imꝑiali Sc̃us ucro

Expanded text:
Domino, orationi tota nocte incumbit, deinde missis in os Domino, orationi tota nocte incumbit, deinde missis in os puellae digitis, nequam spiritum a corpore abegit obsesso. Quod miraculum imperator cernens, immensos auri argentique cumulos sacro offert sacerdoti. Quos ille refutans, obtinuit hoc, ut Arverna civitas, quae tributaria in specie triticea ac vinaria dependebat, in auro solveret, quia cum gravi labore penui inferebantur imperiali. Sanctus vero
Abbreviated transcription (Latin):
uit ubi et ip̃e sepultꝰ requiestit Cui fuccessit ũolu¬
sionius dic p̃uilegiũ dudiena a papa siluestro huic
uibi ꝑ btñ agricium delegatum. ẜ iam suo tꝑe rome
deletum romano pontifici restribi fecit/ et hõnorẽ
p̃stitũ sue ciuitati renouauit. Post quẽ miletꝰ ecc̃ami
uexit Post quẽ modestꝰ ddem̃ maximmꝰ Post
quem ffibicius Cui successit abrũculꝰ dẽm fustitus 2ꝰ
Hit prino dephensibilis ẜ postea per brm̃ Goaion
decedente aponoculus successit. bius tpibus aruer¬
nensi ecc̃e illidius sac̾dos extitit Cuiꝯ fama cũ per
fines penetuit nde factũ est ut ħ gloria cum ad¬
treberici imꝑatoris aures attingẽt. cuius filia a
spũ in mũdõ uexabatur et nõ inuenebatur a quo
poss crui btm Illidiũ fama detexit Et dicto citius ab
imꝑatore directi pueri stm senem aruernis reꝑtũ.
treberis iiegi nep̃rentant a hͦ uenerabilit᷑ excipit᷑
Rex de exĩtu infelicis ꝯq̃ritut filie Ille uero ꝯfisꝯ in

Expanded text:
vit; ubi et ipse sepultus requiescit . Cui successit Volusianus. Hic privilegium dudum a papa Silvestro huic urbi per beatum Agricium delegatum, set jam suo tempore Romae deletum, Romano pontifici rescribi fecit, et honorem priscum suae civitati renovavit. Post quem Miletus ecclesiam rexit; post Modestus; deinde Maximianus; post quem Fibicius, cui successit Abrunculus; deinde Rusticus. Hic primo reprehensibilis, set postea per beatum Goarem it . Quo decedente, Aponoculus successit; cujus temporibus Arvernensis ecclesiae Illidius sacerdos exstitit. Cujus fama cum per fines penetravit. Unde factum est ut haec gloria cum Trebirici imperatoris aures attingeret, cujus filia a spiritu immundo vexabatur, et non inveniebatur a quo posset erui, beatum Illidium fama detexit. Et dicto citius ab imperatore directi pueri sanctum senem Arvernis repertum Treberis regi repraesentant; a quo venerabiliter recipitur. Rex de exitu infelicis conqueritur filiae. Ille vero confisus in
Abbreviated transcription (Latin):
cionis uita goteridente nulla ab eotͣneis qͦcũq mo ͦ. ẜ
una ex ip̃is sub rogetur. pn̾cipibꝰ ecc̃e trerrensis es cõ¬
suito fauentibꝰ sororibꝰ dectione potitis ip̃is qͦ p̃sule
deuote annuente eted tanta auctori ͭ ͤ subuixum metriũ
stabile ꝑmancat. ⁊ fixum ut in noĩe ihũ up̃i dñi nt̃i¬

Expanded text:
tionis vita excedente, nulla ab extraneis quocunque modo, sed una ex ipsis subrogetur, principibus Ecclesiae Treverensis ex consulto faventibus, sororibus electione potitis, ipso quoque praesule devote annuente. Quod tanta auctoritate subnixum, ut in aeternum stabile permaneat, et fixum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊pultus est Eo tꝑe theodericꝰ rex ex ciuibus auermis
acricos multos adduxit quos treberice ecc̃e ad redden¬
dum dño famulatum iussit assiste̾ Bcatum uero
gallũ neqͣꝙ passus est: a re repari Defuncto uero
aponotulo ep̃o ognegati cleria treberici ad theodĩcũ
Ite et allũ reqͥrite: gallum em̃ dyaconũ alibi hẽo de¬
abbẽm urbis lemonicine cui fuccessit. Maneritus

Expanded text:
pultus. 24. Eo tempore Theodericus rex ex civibus Arvernis clericos multos adduxit, quos Trebericae ecclesiae ad reddendum Domino famulatum jussit assistere. Beatum vero Gallum nequaquam passus est a se separari. Defuncto vero Aponoculo episcopo, congregati clerici Treberici ad TheodericumIte et alium requirite, Gallum enim diaconum alibi habeo destatuerunt, abbatem urbis Lemovicinae .--Cui successit Magnericus
Abbreviated transcription (Latin):
magne sanctitatis uiri claruerũt. uid paulꝰ suꝑ montẽ
rebennam qui go cius nomĩe hatteꝰ pauli mons uocat᷑
Nigobtus disibodus wandalmꝰ carileffꝯ et quidam lon
ducebant᷑ Hit magnericꝰ ep̃ꝰ templa antiq̃ dei inp̾stuu
renouautr honorem et in honore brĩ martini erlãm
ostruxit unam in monte inpago yabrensi alt̾am
i uilla q̃ carta domꝰ dicit᷑. ftiam in monte iurano qͥ¬
successit. Gaugeritꝰ discipulꝰ eius qui in castiio trebiroꝵ¬
euosio fuerat educatꝰ. hoc qͦ mortuo Gabanidꝰ ponti¬
ficiũ subit ¶ post quẽ reuerinꝰ eclam rexit diuina dig

Expanded text:
magnae sanctitatis viri claruerunt; videlicet Paulus super montem Cebennam, qui ex ejus nomine hactenus Pauli mons vocatur, Ingobertus, Disibodus, Wandelinus, Carilelfus, et quidam Longducebant. Hic Magnericus episcopus templa antiqua Dei in priscum renovavit honorem, et in honorem beati Martini ecclesiam construxit, unam in monte in pago Vabrensi , alteram in villa quae Carta domus dicitur, terciam in ipsa urbsuccessit Gaugericus, discipulus ejus, qui in castro Trebirorum fuerat educatus. Hoc quoque mortuo, Sabaudus pontificium subiit. Post quem Sever