comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forliciter inertem castigabimus. Uoluntas est quae apud nos ponit officium: cu¬
ius inde qua conditio sit:ut me debito obstringat. Parum est illi uelle nisi ꝓ.¬
fuit: parum est profuisse: nisi uoluit.Puta enim aliquem donare uoluisse:nec
donasse. Animum quidem eius habeo:sed beneficium non habeo: quod con¬
sumat & res & animus.Quemadmodum ei qui uoluit mihi enim pecumam
credere. sed non dedit mihi: nhil debeo.Ita ei qui q uoluit mihi beneficiũ dare
sed non potuit:amicus quidem ero: sed non obsigatus. Et uolo illi aliquid presta¬
re: nam & ille uoluit mihi.Ceterum si benigniore fortuna usus praestitero:be¬
nesicium dedero: non gratum rettulero. ille mihi gratiam debebit infere. Huic

Expanded text:
feliciter inertem castigabimus." Voluntas est, quae apud nos ponit officium ; cufeliciter inertem castigabimus." Voluntas est, quae apud nos ponit officium ; cuius vide quae condicio sit, ut me debito obstringat. Parum est illi velle, nisi profuit ; parum est profuisse, nisi voluit. Puta enim aliquem donare voluisse nec donasse ; animum quidem eius habeo, sed beneficium non habeo, quod consummat et res et animus. Quemadmodum ei, qui voluit mihi quidem pecuniam credere, sed non dedit, nihil debeo, ita ei, qui voluit mihi beneficium dare, sed non potuit, amicus quidem ero sed non obligatus ; et volam illi aliquid praestare nam et ille voluit mihi, ceterum, si benigniore usus fortuna praestitero, beneficium dedero, non gratiam rettulero. Ille mihi gratiam referre debebit ; hinc
Abbreviated transcription (Latin):
de tertio loquar:qui ab iniuria in beneficium delapsus:ui beneficium tibi debeam
Parum est noluisse te dare: ut non debeam satis est uoluisse. Beneficium enim uolũ
deesset. Id eque benesicium non est: nisi fortunam uoluntas antecedat. Non enim
profuisse te mihioportet:ut ob hoc tibi obliger: sed ex destinato profuisse P  S¬
Leantes exemplo eiusmodi nitimur ad querendum inquit & accer¬
sendum se ex academia Platonem:duos pueros misit.Alter totam
porticum perscrutatus est:alia quoq: loca in quibus illum inueni
osse sperabat precurrit: & dolum non minus lapsus ꝗͣ irritus rednit. Alte
apud proximum circulatorem resedit & cum uagus atq erraneus uernaculus
congregatur: & ludit transeuntem Platonem:quem non quaesierat inuenit.Illi
inquit laudabimus puerum:qui quantum in se erat:quo iussus est fecit. Hunc

Expanded text:
de tertio loquar, qui ab iniuria in beneficium delapsus est ? Ut beneficium tibi debeam, de tertio loquar, qui ab iniuria in beneficium delapsus est ? Ut beneficium tibi debeam, parum est voluisse te dare ; ut non debeam, satis est noluisse. Beneficium enim voluntas defuisset, id aeque beneficium non est, nisi fortunam voluntas antecessit. Non enim profuisse te mihi oportet, ut ob hoc tibi obliger, sed ex destinato profuisse. Cleanthes exemplo eiusmodi utitur : " Ad quaerendum," inquit, " et accersendum ex Academia Platonem duos pueros misi. Alter totam porticum perscrutatus est, alia quoque loca, in quibus illum inveniri posse sperabat, percucurrit et domum non minus lassus quam irritus redit ; alter apud proximum circulatorem resedit et, dum vagus atque erro vernaculis congregatur et ludit, transeuntem Platonem, quem non quaesierat, invenit. Illum, inquit, laudabimus puerum, qui, quantum in se erat, quod iussus est, fecit; hunc
Abbreviated transcription (Latin):
se quid faceret:eadem res efficit: ne hic benesicium dederit: ne ille iniuriam fecerit
Et amicum & inimicum uoluntas facir:ꝗ̃multos militie morbos eripuit quosdã
ne ad ruinam domus sue occurrerent:inimicus uadimonio tenuit:ne in piratarum
manus peruenirent:quidam naufragio consecuti sunt.Nec his tamen beneficium
debemus: quoniam extra sensum officii casus est. nec inimico cuius nos lis e¬
it dum uexat ac detinet.Non est beneficium nisi quod abona uoluntate proficis¬
citur: nisi illud agnoscit qui dedit. profuit aliquis mihi dum nescit:nihil illi de¬
heõ. Profuit cum uellet nocere imitabor ipsum QSSU¬
Dprimum illud reuertamur. ut gratiam referam alicui meuis: ipse ut
benesicium mihi daret nihil fecit:ut alterum transeamus. uis me huic
gratiam referre: ut quod a nolente accepi: uolens redam. Nam quid

Expanded text:
se, quid faceret ? Eadem res efficit, ne hic beneficium dederit, ne ille iniuriam fecerit ; se, quid faceret ? Eadem res efficit, ne hic beneficium dederit, ne ille iniuriam fecerit ; et amicum et inimicum voluntas facit. Quam multos militiae morbus eripuit ! Quosdam, ne ad ruinam domus suae occurrerent, inimicus vadimonio tenuit ; ne in piratarum manus pervenirent, quidam naufragio consecuti sunt ; nec his tamen beneficium debemus, quia extra sensum officii casus est, nec inimico, cuius nos lis servavit, dum vexat ac detinet. Non est beneficium, nisi quod a bona voluntate proficiscitur, nisi illud adcognoscit, qui dedit. Profuit aliquis mihi, dum nescit: nihil illi debeo. Profuit, cum vellet nocere : imitabor ipsum. Ad primum illum revertamur. Ut gratiam referam, aliquid facere me vise, ut beneficium mihi daret, nihil fecit ! Ut ad alterum transeamus, vis me huic gratiam referre, ut, quod a nolente accepi, volens reddam ? Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
bus abrogauit fidem. & rerum uelui fachone circunuentum miserabilem reddi¬
dit. Quosdam ipsa quae praemebat potentia eripuit:& iudices quem damnaturi
erant. cause damnare gratia noluerunt.Non tamen hi beneficium dederunt quis
profuerint. Quia telum quo missum sit:non quo peruenit queritur. Et benesiciũ
iiuria distinguit: non euentus: sed animus. Aduersarius meus dum con¬
ria dicit: & iudicem superbia offendit: & unum testem temere dimittit: causã me'¬
am erexit. Non quaero an pro me errauerit:quia contra me uoluii
Empe ut gratus sim: uelle debeo idem facere quod ille ut beneficium
daret debuit.Nam quid est iniquius homine: qui eum odit a quo
in turba calcatus: aut respersus: aut quo nollet impulsus est.At quic
quid est aliud quod illum querele eximat. cum in resit iniuria quam extat nescis¬

Expanded text:
testibus abrogavit fidem et reum velut factione circumventum miserabilem redditestibus abrogavit fidem et reum velut factione circumventum miserabilem reddidit. Quosdam ipsa, quae premebat, potentia eripuit, et iudices, quem damnaturi erant causae, damnare gratiae noluerunt. Non tamen hi beneficium reo dederunt, quamvis profuerint, quia, quo missum sit telum, non quo pervenerit, quaeritur, et beneficium ab iniuria distinguit non eventus sed animus. Adversarius meus, dum contraria dicit et iudicem superbia offendit et in unum testem temere rem1 demittit, causam meam erexit ; non quaero, an pro me erraverit : contra me voluit. Nempe, ut gratus sim, velle debeo idem facere, quod ille, ut beneficium daret, debuit. Num quid est iniquius homine, qui eum odit, a quo in turba calcatus aut respersus aut, quo nollet, impulsus est ? Atqui quid est aliud, quod illum querellae eximat, cum in re sit iniuria, quam nescis
Abbreviated transcription (Latin):
trum me iubeas naui aut uehiculo:aut lancie debere beneficium: an ei qui aque quẽ
ista propositum benefaciendi nullum habeat:sed profuit casu PIISSENI¬
Eneficium aliquis nesciens prosecto accipit. nemo anesciente.Quomo.¬
do multos fortuita sanant: nec ideo remedia sunt. & in flumen alicuiØ
cccidisse frigore magno: causa sanitatis fuit. quomodo quorumdam
flagellis quartana discussa est:& mortus repentinus animum in aliam curam aduer¬
tendo suspectas horas fesellit: Necideo quicꝗ̃ horum euam si saluti fuit:salutare ẽ
Sic quidam nobis prosunt:dum nolunt immo quia nolunt. non tamen ideo illis'
beneficium debemus. Quid si perniciosa illorum consilia fortuna deflexit in me¬
lius: an existimas me debere ei quicꝗͣ cuius manus cum me peteret: percussit hostẽ
meum: qui nocuisset nisi errasset. Sepe hostis dum aperte perierai: etiam uer

Expanded text:
trum me iubeas navi aut vehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam trum me iubeas navi aut vehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam ista propositum bene faciendi nullum habuit, sed profuit casu ? Beneficium aliquis nesciens accipit, nemo a nesciente. Quomodo multos fortuita sanant nec ideo remedia sunt, et in flumen alicui cecidisse frigore magno causa sanitatis fuit, quomodo quorundam flagellis quartana discussa est et metus repentinus animum in aliam curam avertendo suspectas horas fefellit nec ideo quicquam horum, etiam si saluti fuit, salutare est, sic quidam nobis prosunt, dum nolunt, immo quia nolunt ; non tamen ideo illis beneficium debemus, quod perniciosa illorum consilia fortuna deflexit in melius. An existimas me debere ei quicquam, cuius manus, cum me peteret, percussit hostem meum, qui nocuisset, nisi errasset ? Saepe testis, dum aperte peierat, etiam veris
Abbreviated transcription (Latin):
ba impendenda sint. Et hec questio facise expeditur: & si qua similis huic mo¬
ueri potest.Si totiens illo cogitationem nostram conuerteremus. Beneficium nul¬
lum est: nisi quod ad nos primum aliqua cogitatio defert:deinde amica et benig¬
na.Itaq nec fluminibus gratias agimus: quãuis tam magna nauigia patiantur:
et ad subuehendas copias largo ac perenni alueo currant: aut piscosa & amoena o¬
pinguibus aruis interfluant. Nec quisquamNilo beneficium dedere se iudicat. nõ
magis quem odium si immodicus superfluxit: tardeq uel recessit. Nec uentus bene¬
ficium dat: licet lenis et secundus aspiret. nec utilis & salubris cibus.Nam qui bene¬
ficium mihi daturus est. debet non tantum prodesse: sed uelle. Ideo nec muti
laborantes ramorum opacitas texit. Quid auiem interest utrum mibi qui nescit
profuerit: an qui scire non potuit: Cum uiq uelle defuerit. Qum auiem interest u¬

Expanded text:
ba impendenda sint. Et haec quaestio facile expedietur et si qua similis huic moba impendenda sint. Et haec quaestio facile expedietur et si qua similis huic moveri potest, si totiens illo cogitationem nostram converterimus beneficium nullum esse, nisi quod ad nos primum aliqua cogitatio defert, deinde amica et benigna. Itaque nec fluminibus gratias agimus, quamvis aut magna navigia patiantur et ad subvehendas copias largo ac perenni alveo currant aut piscosa et amoena pinguibus arvis interfluant ; nec quisquam Nilo beneficium debere se iudicat, non magis quam odium, si immodicus superfluxit tardeque decessit ; nec ventus beneficium dat, licet lenis et secundus adspiret, nec utilis et salubris cibus. Nam qui beneficium mihi daturus est, debet non tantum prodesse, sed velle. Ideo nec mutislaborantes ramorum opacitas texit ! Quid autem interest, utrum mihi, qui nescit, profuerit, an qui scire non potuit, cum utrique velle defuerit ? Quid interest, u
Abbreviated transcription (Latin):
dem iudicem mitto. Alioquin iubes me eodem tempore:amare: & odisse:&
queri: gratias agere:quod natura non recipit potius comparatione facta: ĩter
se beneficn & iniuria uidebo an etiam ultro debeatur. quomodo siquis scriptis
nostris:alios superne imprimit uersus:priores litteras non tollit.sed abscõdit.
Sic benesicium superueniens iniuriam apparere non patitur.M
Ultus tuus cui regendum me tradidi colligit rugas: & attrahit fron¬
tem quasi longius exeam.Uideris mihi dicere quomodo tantum
mihi extrahis: Huc dirige cursum:. littus ama. non possum magis
ltaq si huic satisfactum existimas:illo transeamus:an ei debeatur aliquid:qui
nobis inuitus profuit. Hoc apertius potiu dicere: nisi propositio deberet esse
confusior: ut distinctio statim subsecuta ostenderet utrunq queri.Ane¬
remus qui nobis dum non uult profuit:& an ei qui dum nescit. Nam siquis coa¬
ctus aliquid boni fecit. quin nos non obliget manifestius est:ꝗͣ ut ulla in hoc uer¬

Expanded text:
eundem iudicem mitto. Alioqui iubes me eodem tempore et amare et odisse et queri et gratias agere, quod natura non recipit. Potius comparatione facta inter se beneficii et iniuriae videbo, an mihi etiam ultro debeatur. Quomodo, si quis scriptis nostris alios superne imprimit versus, priores litteras non tollit, sed abscondit, sic beneficium superveniens iniuria apparere non patitur. Vultus tuus, cui regendum me tradidi, colligit rugas et trahit frontem, quasi longius exeam. Videris mihi dicere : Quo tantum mihi dexter abis ? Huc derige cursum, litus ama. Non possum magis. Itaque, si huic satis factum existimas, illo transeamus, an ei debeatur aliquid, qui nobis invitus profuit. Hoc apertius potui dicere, nisi propositio deberet esse confusior, ut distinctio statim subsecuta ostenderet utrumque quaeri, et an ei deberemus, qui nobis, dum non vult, profuit, et an ei, qui, dum nescit. Nam si quis coactus aliquid boni fecit; quin nos non obliget, manifestius est, quam ut ulla in hoc ver
Abbreviated transcription (Latin):
quis apud me pecuniam deposuerit: idem mihi postea furtum fecerii Et ego cũ
illo furti agam:& ille mecum depositi SeEU e¬
Ue proposiusti mi Liberalis exempla:certis legibus continentur
quas necesse est sequi lex legi non miscentur. Utraq sua uia id
depositum habet actionem proptiam tam mehercule ꝗ̃ furtum. Beneficium mul¬
fuerit mihi quisq: aut quantum nocuerit: tum pronunciare.utrum plus debeat᷑
mihi:an debeam. In illis nhil est nostre potestatis.eundum est qua ducimur. In
benesicio tota potestas mea est: ego itaq: iudico illa:non separo: nec deduco:nec¬

Expanded text:
quis apud me pecuniam deposuerit, idem postea furtum mihi fecerit, et ego cum quis apud me pecuniam deposuerit, idem postea furtum mihi fecerit, et ego cum illo furti agam et ille mecum depositi." Qae proposuisti, mi Liberalis, exempla certis legibus continentur, quas necesse est sequi. Lex legi non miscetur, utraque sua via it. Depositum habet actionem propriam tam mehercules quam furtum. Beneficium nulntum profuerit mihi quisque aut quantum nocuerit, tum pronuntiare, utrum plus debeatur mihi an debeam. In illis nihil est nostrae potestatis, eundum est, qua ducimur ; in beneficio tota potestas mea est, ego iudico. Itaque non separo illa nec diduco
Abbreviated transcription (Latin):
icta solutio sit. Uideris mihi dicere: perdis operam. Quorsus enim pertine
re me an mancat quod non debetur: Iurisconsultorum iste ineptiae sunt acute:
qui hereditatem negant usucapi posse:sed ea que in hereditate sunt: tanquã
quicquam aliud sit hereditas: ꝗͣ ea quae in haereditate sunt. illud mihi potius di¬
stingue quod potest ad rem pertinere. Cum idem homo beneficium mihi dedit.
ostea fecit miuriam. Utrum & beneficium illi reddere debeam et me ab ilo
minus uindicare. Ac ueluti duobus modis separatim respondere an alterũ alteri
contribuere. et nhil negocii hr̃e. ut benesicium inuiria tollatur. beneficio ĩiuria.
Illud .n. uideo in hoc foro fieri. Quid in uestra schola iuris sit: uos seiatis. Separant᷑
actiones: et de eo qđ agimus: de eodem nobiscum agitur. Confundit᷑ formula: si

Expanded text:
fecta solutio sit. Videris mihi dicere : " Perdis operam ; quorsus enim pertinet fecta solutio sit. Videris mihi dicere : " Perdis operam ; quorsus enim pertinet scire me, an maneat, quod non debetur? Iuris consultorum istae acutae ineptiae sunt, qui hereditatem negant usu capi posse sed ea, quae in hereditate sunt, tamquam quicquam aliud sit hereditas, quam ea, quae in hereditate sunt. Illud potius mihi distingue, quod potest ad rem pertinere, cum idem homo beneficium mihi dedit et postea fecit iniuriam, utrum et beneficium illi reddere debeam et me ab illo nihilo minus vindicare ac veluti duobus nominibus separatim respondere an alterum alteri contribuere et nihil negotii habere, ut beneficium iniuria tollatur, beneficio iniuria. Illud enim video in hoc foro fieri ; quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones nec de eo, quod agimus, et de eo, quod nobiscum agitur, confunditur formula. Si
Abbreviated transcription (Latin):
est dantem pornitentia:si miserum sedixit: quot dedisset: si non daret suspirauit
ultum abduxit: perdere se credidit: non donare si sua causa:aut certe noni
dedit: si non desut insultare: gloriari: & ubiq iactare:& acerbum munus suũ
facere: Manet itaq beneficium:quauis non debeatur.Sicuti quedam pecuie
de quibus ius creditori non dicitur:debentur: sed non exiguntur
Edisti beneficium iniuriam postea fecisti. Et beneficio gratia debe¬
tur: & iniurie ultio. Nec ego illi gratiam debeo. Nec ille mihi por¬
nam. Alter ab altero absoluitur. Cum dicimus beneficium illi red¬
didi non hoc dicimus: illud nos quod acceperamus reddidisse. sed aliud pro illo
reddere. Est enim rem pro re dare. Quid ni cum omis solutio non idẽ reddat:
sed tantumdem. Nam & pecuniam dicimur reddidisse: ꝗ̃ius numerauerimus pro
argenteis aureos:qͣuis non interuenerint numini: sed delegatione:& uerbis per¬

Expanded text:
est dantem paenitentia, si miserum se dixit, quod dedisset, si, cum daret, suspiravit, est dantem paenitentia, si miserum se dixit, quod dedisset, si, cum daret, suspiravit, vultum adduxit, perdere se credidit, non donare, si sua causa aut certe non mea dedit, si non desiit insultare, gloriari, ubique iactare et acerbum munus suum facere, manet beneficium, quamvis non debeatur, sicuti quaedam pecuniae, de quibus ius creditori non dicitur, debentur, sed non exiguntur. Dedisti beneficium, iniuriam postea fecisti; et beneficio gratia debeatur et iniuriae ultio ; nec ego illi gratiam debeo nec ille mihi poenam : alter ab altero absolvitur. Cum dicimus : " Beneficium illi reddidi," non hoc dicimus illud nos, quod acceperamus, reddidisse, sed aliud pro illo. Reddere est enim rem pro re dare ; quidni ? cum omnis solutio non idem reddat, sed tantundem. Nam et pecuniam dicimur reddidisse, quamvis numeraverimus pro argenteis aureos, quamvis non intervenerint nummi, sed delegatione et verbis per
Abbreviated transcription (Latin):
satum est creditum damno. nec credidi illi: nec tamen deheo. Eodem modo et
hic:quia aliquid benigne aduersus me fecii:aliquid liberaliter: sed postea mul¬
ta superbe contumeliose: crudeliter:et eo loco me posuit:ut proinde liber aduers
eum essem: quasi non accepissem. Uim benesicii sui abstulit. colonum suum non
non tener:ꝗͣuis tabellis manentibus qui segerem eius proculcauit. qui succidit ar¬
busta non quia recepit quod pepigerat sed quia ne reciperei effecit. Si debuori
creditor sepe damnatur: ub plus ex alia causa abstulit. quem quod ex crediti.
tantum inter creditorem et debitorem uidex:sed qui dicat pecuniam credidisti. Qd
ergo est: pecus abegisti: seruum eius occidisti. Argentum quod non emeras. pos¬
sides: estimatione facta debitor: discede qui creditor ueneras. Inter beneficia quo¬
q & inurias ratio confert.Sepe etiam beneficium manet nec debetur:si secuta

Expanded text:
satum est creditum damno ; nec reddidi illi, nec tamen debeo. Eodem modo et satum est creditum damno ; nec reddidi illi, nec tamen debeo. Eodem modo et hic, qui aliquid benigne adversus me fecit, aliquid liberaliter, sed postea multa superbe, contumeliose, crudeliter, eo me loco posuit, ut proinde liber adversus eum essem, ac si nihil accepissem ; vim beneficiis suis attulit. Colonum suum non tenet quamvis tabellis manentibus, qui segetem eius proculcavit, qui succidit arbusta, non quia recepit, quod pepigerat, sed quia, ne reciperet, effecit. Sic debitori suo creditor saepe damnatur, ubi plus ex alia causa abstulit, quam ex crediti petit. Non tantum inter creditorem et debitorem iudex sedet, qui dicat: " Pecuniam credidisti. Quid ergo est ? Pecus abegisti, servum eius occidisti, argentum, quod non emeras, possides ; aestimatione facta debitor discede, qui creditor veneras " ; inter beneficia quoque et iniurias ratio confertur. Saepe, inquam, beneficium manet nec debetur ; si secuta
Abbreviated transcription (Latin):
Ateris inquit nos aliquando benesicium debere ei aquo accepimus.
Ergo erupium est.Multa sunt propter que beneficium dare desini'¬
mus. non quia ablatum: sed quia corruptum est. Aliquis reum me defendit. sed
uxorem meam per uim stupro uiolauit.non abstulit beneficium: sed opponẽdo
parem inuriam soluit me debito: & si plus lesit ꝗͣ ante profuerat: non tani
gratia extinguitur: sed ulciscendi: querendiq libertas fit:ubi in comparatione be¬
neficii preponderauit iniuria. ita non aufertur beneficium:sed uincitur.Quid
non tam duri quidam:etiam scelerati patres sunt:ut illos aduersari & euitare:
ius fasq sit. Nunquid ergo illi abstulerunt qui dederant: minime: sed impietas
sequentium temporum commendationem omnis prioris officii sustulit. Non
neficium tollitur:sed beneficii gratia: sed efficitur non ne habeam: sed ne.
beam. Tanquam pecuniam aliquis mihi credidit: & domum meam incendit: pẽ¬

Expanded text:
ateris," inquit, " nos aliquando beneficium non debere ei, a quo accepimus ; ergo ereptum est." Multa sunt, propter quae beneficium debere desinimus, non quia ablatum sed quia corruptum est. Aliquis reum me defendit, sed uxorem meam per vim stupro violavit ; non abstulit beneficium, sed opponendo illi parem iniuriam solvit me debito, et, si plus laesit, quam ante profuerat, non tantum gratia extinguitur, sed ulciscendi querendique libertas fit, ubi in comparatione beneficii praeponderavit iniuria ; ita non aufertur beneficium, sed vincitur. Quid ? non tam duri quidam et tam scelerati patres sunt, ut illos aversari et eiurare ius fasque sit ? Numquid ergo illi abstulerunt, quae dederant ? Minime, sed impietas sequentium temporum commendationem omnis prioris officii sustulit. Non beneficium tollitur, sed beneficii gratia, et efficitur, non ne habeam, sed ne debeam. Tamquam pecuniam aliquis mihi credidit, sed domum meam incendit. Pen
Abbreviated transcription (Latin):
septus inter dona militaria decus:qui tot in urbe maxima opera excitauit:q
et priorem magnificentiam uincerent:et in illa hostes uincerentur.Uirum Octauius
maius ullum beneficium dedit filio: an patri diuus Augustus: quãuis illum ũbra
adoptiui patris abscondit. Quantam accepisset uoluptatem:si illum post debellata
arma ciuilia uidisser secure paci praesidentem non adagnoscens honum suum: nec
satis credens quotiens respexisset ad se potuisse illum uirum in domo sua nasci.
Quid nunc ceteros prosequar: quos iam conscripsisset obliuio: nisi illos filiorum glo¬
ria e tenebris eruisset: & adhuc in luce retineret. Deinde quaeramus nunquid filius
patri maiora beneficia reddiderit: quem a patre acceperai: Sed an aliquis possi ma¬
iora reddere: etiam si qua rettuli exempla nondum satisfaciunt: nec beneficia parentu
suorum supermicant. Capit tamen hoc natura quod nondum ulla etas tulit: si singu

Expanded text:
adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe maxima opera excitavit, quae adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe maxima opera excitavit, quae et priorem magnificentiam vincerent et nulla postea vincerentur ? Utrum Octavius maius beneficium dedit filio an patri divus Augustus, quamvis illum umbra adoptivi patris abscondit ? Quantam cepisset voluptatem, si illum post debellata arma civilia vidisset securae paci praesidentem, non adgnoscens bonum suum nec satis credens, quotiens ad se respexisset, potuisse illum virum in domo sua nasci ! Quid nunc ceteros prosequar, quos iam consumpsisset oblivio, nisi illos filiorum gloria e tenebris eruisset et adhuc in luce retineret ? Deinde, cum quaeramus, non quis filius patri maiora beneficia reddiderit, quam a patre acceperat, sed an aliquis possit maiora reddere, etiam si, quae rettuli, exempla nondum satis faciunt nec beneficia parentium suorum superiaciunt, capit tamen hoc natura, quod nondum ulla aetas tulit. Si singula
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedisti: ego tibi silium qualem genuisse gauderes
Luit me pater:si idem presto plus reddo:quia non tantum aluisse
sed a filio ali gauder. et maiorem ex animo meo: quem ex ipsa reperci'¬
pit uoluptatem. Illius alimenta ad corpus tantum meum peruenerũ
Quid si quis in tantum processit:ut aut eloquentia per gentes notesceret: aut iusti¬
cia aut bellicis rebus: et patri quoq: ingentem circunfunderet famam: tenebrasq
natalium suorum clara luce discuteret᷑ non extimabile in parenies suos benefici¬
um contulit: Anquisquis Aristonem & Grillum: nisi propter Xenophontem ac Plaro.¬
nem filios nosset: Sophronicum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare:
longum est: qui dum ob nullam causam aliam:quem quot illos liberorum eximia
uirtus tradidit posteris. Utrum maius beneficium dedit. M. Agrippe pater: nec pꝰ
Agrippam quidem motus. An patri dedit Agrippa: nauali corona in signis: unicũ

Expanded text:
tum dedisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. tum dedisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. Aluit me pater. Si idem praesto, plus reddo, quia non tantum ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ex ipsa re percipit voluptatem, illius alimenta ad corpus tantum meum pervenerunt. Quid ? si quis in tantum processit, ut aut eloquentia per gentes notesceret aut iustitia aut bellicis rebus et patri quoque ingentem circumfunderet famam tenebrasque natalium suorum clara luce discuteret, non inaestimabile in parentes suos beneficium contulit ? An quisquam Aristonem et Gryllum nisi propter Xenophontem ac Platonem filios nosset ? Sophroniscum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare longum est, qui durant ob nullam aliam causam, quam quod illos liberorum eximia virtus tradidit posteris. Utrum maius beneficium dedit M. Agrippae pater ne post Agrippam quidem notus, an patri dedit Agrippa navali corona insignis, unicum
Abbreviated transcription (Latin):
Go uitam dedi statim illa usuro. Tu nescituro an uiueret. Ego uitã
dedi mortem timenti. Tum uitam dedisti ut mori possem. Ego ui¬
tam tibi dedi consumatam: perfectam. Tu me expertem rationis ge¬
nuisti: onus alienum. Uis scire quam non sit magnum beneficium uitam sic dare
i exposuissem. Nempe iniuria erat genuisse: quo quidem colligo:minimir
beneficium patris matrisq concubitum: nisi accesserint alia que prosequerent᷑
hoc initium muneris:aliis officiis ratum facerent. Non est bonum uiuere. sed be¬
ne uiuere. At bene uiuo: sed potui & male. Ita tum hoc est tuum quod uiuo. Si
uitam imputas mihi per senudam: egentem consilii. & id ut magis honum iactas
tita te mihi imputare muscarum ac uermium bonum. Deinde ut mhil ali
dicam ꝗͣ bonis artibus me studuisse: ut cursum ad rectum iter uitae dirigentem
in ipso benesicio maius ꝗͣq delectat recepisti. Tu enim me mibi rudem ei imperi¬

Expanded text:
Ego vitam dedi statim illa usuro, tu nescituro, an viveret ; ego vitam Ego vitam dedi statim illa usuro, tu nescituro, an viveret ; ego vitam dedi mortem timenti, tu vitam dedisti, ut mori possem ; ego tibi vitam dedi consummatam, perfectam, tu me expertem rationis genuisti, onus alienum. Vis scire, quam non sit magnum beneficium vitam sic dare ? Exposuisses ; nempe iniuria erat genuisse ! Quo quid colligo ? Minimum esse beneficium patris matrisque concubitum, nisi accesserunt alia, quae prosequerentur hoc initium muneris et aliis officiis ratum facerent. Non est bonum vivere, sed bene vivere. At bene vivo. Sed potui et male ; ita hoc tantum est tuum, quod vivo. Si vitam imputas mihi per se, nudam, egentem consilii, et id ut magnum bonum iactas, cogita te mihi imputare muscarum ac vermium bonum. Deinde, ut nihil aliud dicam, quam bonis artibus me studuisse et cursum ad rectum iter vitae direxisse, in ipso beneficio tuo maius, quam quod dederas, recepisti; tu enim me mihi rudem, imperi
Abbreviated transcription (Latin):
prouexi dignitatem: & principem urbis sue feci. nec tantum rebus a me gestis nobi¬
litaui. sed ipsi quoq gerendarum ingentem ac facilem: nec tutam minus ꝗͣ glorio¬
sam dedi materiam. Honores:opes:quicquid humanus ad seanimus rapit Ø
congessi. et cum supra omnes starem: infra illum steti. Dic nunc hocipsum ꝙ
ista potuisti patris munus est.Respondebo tibi: et prorsus si ad ista faciendas
asci satis est. Sed si ad bene uiuendum minima portio est uiuere. Et id i¬
sti quod cum feris mihi: et animalibus quibusdam minimis: quibus etiam for¬
dissimis commune est:uolui tibi asserere:quo non ex tuis beneficiis:sed etam
sine tuis oritur. Puta me uitam pro uita reddidisse. Sic quoq munus tuum ui¬
ci cum ego dederim sitienti:conscentiens me dare. Cum uitam tibi non uoluptatis
meae causa:aut per uoluptatem dederim.Cum tanto mai

Expanded text:
provexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobiprovexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobilitavi, sed ipsi quoque gerendarum ingentem ac facilem nec tutam minus quam gloriosam dedi materiam ; honores, opes, quidquid humanos ad se animos rapit, congessi, et eum supra omnes starem, infra illum steti. Die nunc : " Hoc ipsum, quod ista potuisti, patris munus est " ; respondebo tibi : " Est prorsus, si ad ista facienda nasci satis est ; sed si ad bene vivendum minima portio est vivere et id tribuisti, quod cum feris mihi et animalibus quibusdam minimis, quibusdam etiam foedissimis commune est, noli tibi adserere, quod non ex tuis beneficiis, etiam sine tuis, oritur." Puta me vitam pro vita reddidisse. Sic quoque munus tuum vici, cum ego dederim sentiente cum sentiens me dare, cum vitam tibi non voluptatis meae causa aut certe per voluptatem dederim, cum tanto maiu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ex quo originis proximeorigo descendat. Atq nemo dicit plus debere
ignotis: et ultra memoriam positis maioribus: q̃ patri. Plus autem debeo si hoc
ipsum quod genuit me pater meus moribus siuis debet. Quicquid prestit prĩ
etiam si magnus est infra extimationem pars muneris est. Quia non essem si
non genuisset. Esto modo etiam siquis patrem ieum egrum ac moriturum sa¬
nauerit nibil prestare ei potero quod non beneficio eius minus sit. Non enis
geniusset me pater: nisi natus esset. Sed uide ne illud sit extimari. An id quod
potuit. et id quod fecit meum sit mearum uirium: mee uoluptatis. Illud quod
natus sum ipse intuere quale sit. Animaduertis exiguum et incertum. et boni
maliq communem materiam sine dubio primo ad omnia gratum. Sed nonØ
ideo maiorem omnibus quia primum est. Seruaui patrem meum. & ad sumã¬

Expanded text:
aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debere aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debere ignotis et ultra memoriam positis maioribus quam patri; plus autem debeo, si hoc ipsum, quod genuit me pater meus, maioribus debet. " Quidquid praestiti patri, etiam si magnum est, infra aestimationem paterni muneris est, quia non esset, si non genuisset." Isto modo etiam, si quis patrem meum aegrum ac moriturum sanaverit, nihil praestare ei potero, quod non beneficio eius minus sit ; non enim genuisset me pater, nisi sanatus esset. Sed vide, ne illud verius sit aestimari, an id, quod potui, et id, quod feci, meum sit, mearum virium, meae voluntatis. Illud, quod natus sum, per se intuere, quale sit : animadvertis exiguum et incertum et boni malique communem materiam, sine dubio primum ad omnia gradum, sed non ideo maiorem omnibus, quia primus est. Servavi patrem meum et ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
dinem spatiumq riuorum latissime fusas: quantulum est his comparatum il¬
pla: & illa urbis moenia tantum quae in firmamentum totius operis iacta sut
atent. Idem inceteris euenit. Principia sua semper sequens magnitudo ob
Non potuissem quicꝗͣ consequi: nisi parentum beneficium antecessisset. Sed nõ
iõ quicquid consecutus sum minus est eo sine quo consecutus non essem: nisi
me nutrix aluisset infantem. nihil eorum quae consilio ac manu gero facere potu¬
issem: nec in hanc emergere nominis: quam ciuili ac militari industria merui
Nunquid tum ideo maximis operibus praeferes nutricis officium: Ad quid
interest cum aque sine patris beneficio: quem sine nutricis fomento non potue¬
rim ad ulteriora procedere
Uod si initio meo quicquid iam possum debeo: cogita non esse ini'¬
tium mei patrem: nec auum quidem. Semper enim erit ulterius

Expanded text:
dinem spatiumque ramorum, latissime fusas. Quantulum est his comparatum ildinem spatiumque ramorum, latissime fusas. Quantulum est his comparatum ilpla excelsa urbis ; tamen, quae in firmamentum totius operis iacta sunt, latent. Idem in ceteris evenit; principia sua semper sequens magnitudo obruet. Non potuissem quicquam consequi, nisi parentum beneficium antecessisset ; sed non ideo, quidquid consecutus sum, minus est eo, sine quo consecutus non essem. Nisi me nutrix aluisset infantem, nihil eorum, quae consilio ac manu gero, facere potuissem nec in hanc emergere nominis claritatem, quam civili ac militari industria merui ; numquid tamen ideo maximis operibus praeferes nutricis officium ? Atqui quid interest, cum aeque sine patris beneficio quam sine nutricis non potuerim ad ulteriora procedere Quod si initio meo, quidquid iam possum, debeo, cogita non esse initium mei patrem, ne avum quidem ; semper enim erit ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
lcenda hec fuerunt ad contennandam insolentiam hominum ex
fortuna pendentium. iudicandumq ius beneficii dandi a seruis. et¬
a filii quoq undicaretur. Queritur enim:an aliquando liberima¬
iora beneficia dare parentibus sius possint quem acceperint. Illud conceditur. mul¬
Quod si constai: potest fieri: ut meliora tribuerint: cum & fortuna illis maior esser
et melior uoluntas. Quicquid inquit est quod dei patri filius: utiq minus est
Quia hancipsam dandi facultatem patri deber.Ita nunquam beneficio uincinir
cuius beneficium est ipsum quod uincit. Primum quedam initium ab ano urabt̃
et tamen initus suis maiora sunt. Nec ideo aliquid non est maius eo quod coepit
quia non potuisser intantum procedere: nisi coepisset. Nulla non res principia sua
magno gradu transit. Semina omnium rerum cause sunt. & tamen minime par¬
sunt: si illos illic unde effluunt aestimes.Quicquid est quo timentur: quo nomi¬

Expanded text:
cenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hominum ex fortuna pendentium vindicandumque ius beneficii dandi servis, ut filiis quoque vindicaretur. Quaeritur enim, an aliquando, liberi maiora beneficia dare parentibus suis possint, quam acceperint. Illud conceditur mul meliores fuisse. Quod si constat, potest fieri, ut meliora tribuerint, cum et fortuna illis maior esset et melior voluntas. " Quidquid," inquit, " est, quod det patri filius, utique minus est, quia hanc ipsam dandi facultatem patri debet. Ita numquam beneficio vincitur, cuius beneficium est ipsum, quod vincitur." Primum quaedam initium ab aliis trahunt et tamen initiis suis maiora sunt ; nec ideo aliquid non est maius eo, quo coepit, quia non potuisset in tantum procedere, nisi coepisset. Nulla non res principia sua magno gradu transit. Semina omnium rerum causae sunt et tamen minimae parsunt, si illos illic, unde effluunt, aestimes ? Quidquid est, quo timentur, quo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
bit popina secreta. Considerandum est utrum natura tua ãgendis rebus
an ocio. studio: contemplationiq aptior sit et eo ineliandum quo te uis
ingenii refert. Socrates ethorum leta manira foro subduxit: ultiorem com¬
lis monimentis historiarum ratus. Male enim respondent coacta
ingenia: reluctante natura irritus labor est E

Expanded text:
bit popina secreta. Considerandum est, utrum natura tua agendis rebus bit popina secreta. Considerandum est, utrum natura tua agendis rebus an otioso studio contemplationique aptior sit, et eo inclinandum, quo te vis ingenii feret. Isocrates Ephorum iniecta manu a foro subduxit utiliorem componendis monumentis historiarum ratus ; male enim respondent coacta ingenia, reluctante natura irritus labor est.
Abbreviated transcription (Latin):
que ferente maiora sunt.Quedam preterea non tam magna sunt ne¬
cia quem fecunda: multumq negociorum ferunt.et hec fugienda sunt: ex
quibus noua occupatio multiplexq nascetur.Nec accedendum eo unde li¬
ber regressus non sit.His admouenda manus est:quorum finem:aui face¬
re: aut sperare possis certe.Relinquenda quae latius actu procedunt:nec
ubi proposueris desinunt. A¬
Ominum namq dilectus habendus est:an digni sint quibus
partem uite nostre impendamus : an ad illos temporis nostri iactura pue¬
niat: Quidam ultro officia nostra nobis imputant.Athenodorus ait: ne
ad icenam quidam se iturum ad eum qui sibi mlpro hoc debiturus sit Pu¬
to intelligis multominus ad eos iturum qui cum amicorum: officiis parẽ
ensam faciunt:qui fercula pro congiariis numerant:quasi in alieni
honorem intemperantes sint: deinde illi testes spectatoresq non delecta¬

Expanded text:
quae ferente maiora sunt. Quaedam praeterea non tam magna sunt nequae ferente maiora sunt. Quaedam praeterea non tam magna sunt negotia quam fecunda multumque negotiorum ferunt. Et haec refugienda sunt, ex quibus nova occupatio multiplexque nascetur, nec accedendum eo, unde liber regressus non sit ; iis admovenda manus est, quorum finem aut facere aut certe sperare possis, relinquenda, quae latius actu procedunt nec ubi proposueris desinunt. Hominum utique dilectus habendus est: an digni sint quibus partem vitae nostrae impendamus, an ad illos temporis nostri iactura perveniat ; quidam enim ultro officia nobis nostra imputant. Athenodorus ait ne ad cenam quidem se iturum ad eum, qui sibi nil pro hoc debiturus sit. Puto intellegis multo minus ad eos iturum, qui eum amicorum officiis paria mensa faciunt, qui fericula pro congiaris numerant, quasi in alienum honorem intemperantes sint. Deme illis testes spectatoresque, non delecta
Abbreviated transcription (Latin):
riculosa nauigatione submersus portum petas. Nec expectas donec Ø¬
res te dimittant: sed ab ipsis teipse disiungas
Nspicere autem debemus primum nosmetipsos:deinde ea qua
aggredimur negocia:deinde eos quorum causa:aut cũ quibus
monio suo plus imperauit quem ferre possit:alius infirmum corpus
rioso oppressit officio.Quorumdam parum idonea est uerecũdi
rebus ciuilibus quae primam frontem desiderant:quorum contuma¬
cia non facit ad aulam. Quidam non habent iram in potestate. et illos
ad temeraria uerba quelibet indignatio affert. Quidam urbanitatem nesci¬
t continere: nec periculosis abstmenta salibus.Onnibus his utilior ne¬
cio quies est. ferox impatiensq natura irritamenta nocitura libertati euitet.
Stimanda sunt deinde ipsa que aggredimur: et uires nostre cum
rebus quas tentaturi fumus comperande. Deber enim sum per
plus esse uirium in actore quem in pondere. Necesse est ut opprimãt one

Expanded text:
periculosa navigatione subinde portum petas nec expectes, donec periculosa navigatione subinde portum petas nec expectes, donec res te dimittant, sed ab illis te ipse diiungas. Inspicere autem debebimus primum nosmet ipsos, deinde ea quaeadgrediemur negotia, deinde eos, quorum causa aut cum quibus.monio suo plus imperavit quam ferre posset, alius infirmum corpus laborioso pressit officio. Quorundam parum idonea est verecundia rebus civilibus, quae firmam frontem desiderant ; quorundam contumacia non facit ad aulam ; quidam non habent iram in potestate et illos ad temeraria verba quaelibet indignatio effert ; quidam urbanitatem nesciunt continere nec periculosis abstinent salibus. Omnibus his utilior negotio quies est; ferox impatiensque natura irritamenta nociturae libertatis evitet. Aestimanda sunt deinde ipsa, quae adgredimur, et vires nostrae cum rebus, quas temptaturi sumus, comparandae ; debet enim semper plus esse virium in actore quam in opere ; necesse est opprimant onera,
Abbreviated transcription (Latin):
cideret. Hunc tamen Athene ipse in carcere occiderunt. Et qui tuto in¬
sultauerat agmini tyrannorum:cuius libertatem libertas non tulit. Et¬
ut scias in afflicta repu. esse occasionem sapienti uiro ad se proferendum:
in florenti acheata pecuniam:inuidiam:mille alia uitia inermia regn
Utcunq ergo se respu. dabit: utcunq fortuna permitter:ita aut explicabili'
nos: aut contrahemus. Utique mouebimus: nec alligati metu torpebimꝰ.
Immo ille uir fuerit:qui periculis undiq imminentibus armis circa et ca¬
thenis frementibus non alliserit uirtutem:nec absconderit.Non enim de¬
t seruare se uel obruere ut opinor.Cuius dictatus aiebat:malle esse
mortuum quem uiuere.Ultimum malorum est:ex uirorum numero nõ
exire antequam moriaris:sed faciendum erit si in Reipu. tempus minus
tractabile incideris:ut plus ocio ac luteris uendices:nec aliter quem pe

Expanded text:
cederet. Hunc tamen Athenae ipsae in carcere occiderunt, et qui tuto incederet. Hunc tamen Athenae ipsae in carcere occiderunt, et qui tuto insultaverat agmini tyrannorum, eius libertatem libertas non tulit. Licet scias et in adflicta re publica esse occasionem sapienti viro ad se proferendum et in florenti ac beata petulantiam, invidiam, mille alia inertia vitia regnare. Utcumque ergo se res publica dabit, utcumque fortuna permittet, ita aut explicabimus nos aut contrahemus, utique movebimus nec alligati metu torpebimus. Immo ille vir fuerit, qui periculis undique imminentibus, armis circa et catenis frementibus non alliserit virtutem nec absconderit ; non est enim servare se obruere. Vere, ut opinor, Curius Dentatus aiebat, malle se esse mortuum quam vivere ; ultimum malorum est e vivorum numero exire, antequam moriaris. Sed faciendum erit, si in rei publicae tempus minus tractabile incideris, ut plus otio ac litteris vindices, nec aliter quam in
Abbreviated transcription (Latin):
quam eiim usq eo interelusa sunt omnia: ut nulli actioni locus honeste
Nunquid potes inuenire urbem miseriorem quem atheniensiu
fuit: cum illam triginta tyranni diuellerent:mille trecentos ciues opti¬
mum quemq: occiderant. Nec finem ideo faciebant: sed irritabat seip̃as
seuitia. In ciutate erat arnophagos religiosissimum uidicium. In qua
senatus: populusq senatui similis cohibat. Quotidie carnificum triste col
nulla recipiende libertatis animis poterat offerri. Nec ulli remedio loc
apparebat contra tantam uim malorum. Unde enim miserae ciuitati tot
armodios:Socrates tamen inmedio erat:et lugentes patres consolabat.
et desperantes de repu. exhortabatur:et diuitibus opes suas merentibus
exprobabat.Seram periculose auaritie penitentiam.et imitari uolentibus
magnum circunferebat exemplar.Cum intra triginta dominos liber in¬

Expanded text:
quam enim usque eo interclusa sunt omnia, ut nulli actioni locus honestae quam enim usque eo interclusa sunt omnia, ut nulli actioni locus honestae sit. Numquid potes invenire urbem miseriorem quam Atheniensium fuit, cum illam triginta tyranni divellerent ? Mille trecentos cives, optimum quem- que occiderant nec finem ideo faciebant, sed irritabat se ipsa saevitia. In qua civitate erat Areos pagos, religiosissimum iudicium, in qua senatus populus- que senatu similis, coibat cotidie carnificum triste collulla recipiendae libertatis animis poterat offerri, nec ulli remedio locus apparebat contra tantam vim malorum. Unde enim miserae civitati tot Harmodios? Socrates tamen in medio erat et lugentis patres consolabatur et desperantis de re publica exhortabatur et divitibus opes suas metuentibus exprobrabat seram periculosae avaritiae paenitentiam et imitari volentibus magnum circumferebat exemplar, eum inter triginta dominos liber in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi imperator aut tribunus:etiam si alii primam frontem tenebunt: te
sors inter precarios posuit. Inde uoce:adhortatione: exemplo.animo mi¬
lita: preciosis quoq manibus. Ille in prelio inuenit quot partibus confe¬
rat: qui stat tamen et clamore iuuat. Tale quidam facies si a patria te
boni. Auditus eius uisusq: uultu: nutu: obstinatione tacita: incessuq
ipso prodest. Ut salutaria que circa gustum: tactumq odore proficiũt
lta uirtus utilitatem etiam ex longinquo et latens fundit:siue patiat:
et sentitur suo iure: siue praecarios habet excessus:cogiturq uela cõtra¬
here siue ociosa: mutaq est et angusto circunscripta. suie adaperta: in
quocunque habitu est prosit. Quid tu parum utile putas exemplum bene
quiescentis: Longe itaq optimum miscere ocium rebus: quotiens actuo¬
sa uita impedimentis fortuitis aut ciuitatis conditione prohibetur.Nũ¬

Expanded text:
nisi imperator aut tribunus ? Etiam si alii primam frontem tenebunt, te nisi imperator aut tribunus ? Etiam si alii primam frontem tenebunt, te sors inter triarios posuerit, inde voce, adhortatione, exemplo, animo milita ; praecisis quoque manibus ille in proelio invenit, quod partibus conferat, qui stat tamen et clamore iuvat. Tale quiddam facias. Si a prima te boni; auditus visusque, voltu, nutu, obstinatione tacita incessuque ipso prodest. Ut salutaria quaedam, quae citra gustum tactumque odore proficiunt, ita virtus utilitatem etiam ex longinquo et latens fundit. Sive spatiatur et se utitur suo iure, sive precarios habet excessus cogiturque vela contrahere, sive otiosa mutaque est et in angusto circumsaepta, sive adaperta, in quocumque habitu est, proficit. Quid tu parum utile putas exemplum bene quiescentis ? Longe itaque optimum est miscere otium rebus, quotiens actuosa vita impedimentis fortuitis aut civitatis condicione prohibebitur; num
Abbreviated transcription (Latin):
cus. et cũm delectum inueniat aliquid in quo utilis ciuitarisit. Milita¬
res non licet honores spectet priuato uiuendum est:sic oratos silentiũ
indictum est: tacita aduocatione ciues iuuet: periculosum etiam in ingres¬
su forum est. In domibus: spectaculis: in conuiuiis bonum contubernalẽ
amicum fidelem: temperantem conuiuam agat officia si cuius admiserit
hominis exerceat. Ideo magno animo nos non unius urbis meniis clu¬
simus: sed in totius orbis commercium emisimus. Patriamque nobis
mundum professi sumus. Ut liceret latiorem uirtuti campum dare p̃clu¬
sum tibi tribunal est: et rostris prohiberis: aut comitis. Respice post re ꝗͣ¬
tum latissimarum regionum pateat: quantum populorum. Nunquam
tibi ita magna pars obstruetur:ut non maior relinquatur.Sed uide ne
totum istud uitium tuum sit. Non uis enim nisi consul:aut pritanis:
aut cerix: aut fasces: administrare rempublicam.Quid si militare nolis.

Expanded text:
ciis et cum dilectu inveniat aliquid, in quo utilis civitati sit. Militaciis et cum dilectu inveniat aliquid, in quo utilis civitati sit. Militare non licet ? Honores petat. Privato vivendum est ? Sit orator. Silentium indictum est ? Tacita advocatione cives iuvet. Periculosum etiam ingressu forum est ? In domibus, in spectaculis, in conviviis bonum contubernalem, fidelem amicum, temperantem convivam agat. Officia civis amisit ? Hominis exerceat. Ideo magno animo nos non unius urbis moenibus clusimus, sed in totius orbis commercium emisimus patriamque nobis mundum professi sumus, ut liceret latiorem virtuti campum dare. Praeclusum tibi tribunal est et rostris prohiberis aut comitiis ? Respice post te quantum latissimarum regionum pateat, quantum populorum ; numquam ita tibi magna pars obstruetur, ut non maior relinquatur. Sed vide, ne totum istud tuum vitium sit ; non vis enim nisi consul aut prytanis aut ceryx aut sufes administrare rem publicam. Quid si militare nolis
Abbreviated transcription (Latin):
tates locorum educere: et male dispensare tempus:quod nobis natura cõ¬
sumandum dedit:alii parce illo utimur:alii prodige:alii sic impendi¬
mus ut possimus rationem reddere:alii ut nullas habeamus reliquias. Ua
re nihil turpius est quem grandis natu senex:qui nullum aliud
argumentum quo se probet diu uixisse preter aetatem. Mihi charissime
Serenc nimis uidetur submisisse temporibus se Athenodorus. nimis cito
fugisse. Ne ego negauerim aliquando cedendum:sed sensim relato gra¬
du et saluis signis:salua militari dignitate.Sanctiores tutioresq sunt
hostibus suis:quim fidem cum armis ueniunt.Hoc puto uirtu
endum: studiosq uirtutis si preualebit fortuna:et praecidet agendi fa¬
cultatem: non statim aduersus inermisq fugiat latebras querens: quasi
nullus locus sit in quo non possit prosequi. Sed parcius se inferat offi¬

Expanded text:
tatem locorum educere et male dispensare tempus, quod nobis natura contatem locorum educere et male dispensare tempus, quod nobis natura consumendum dedit. Alii parce illo utimur, alii prodige ; alii sic impendimus, ut possimus rationem reddere, alii, ut nullas habeamus reliquias, qua re nihil turpius est. Saepe grandis natu senex nullum aliud habet argumentum, quo se probet diu vixisse, praeter aetatem." Mihi, carissime Serene, nimis videtur sum- misisse temporibus se Athenodorus, nimis cito re- fugisse. Nec ego negaverim aliquando cedendum, sed sensim relate gradu et salvis signis, salva militari dignitate ; sanctiores tutioresque sunt hostibus suis, qui in fidem eum armis veniunt. Hoc puto virtuti faciendum studiosoque virtutis. Si praevalebit fortuna et praecidet agendi facultatem, non statim aversus inermisque fugiat latebras quaerens, quasi ullus locus sit, quo non possit fortuna persequi, sed parcius se inferat offi