comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus duos reos subscripta hñt
nũmos ue ob accusandũ. uł ñ ac¬
cusandũ acceꝑint. alii pp̃ condicõ¬
ẽ suam. ut lib̾ti contra pr̃onos.
auł. ł. Elii pp̃ suspicionẽ ca

Expanded text:
adversus duos reos subscripta habent nummosve ad accusandum vel non accusandum acceperint; alii propter conditionem suam, ut libertini contra patronos suos; alii propter suspicionem ca
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ laborem im̃g̾e. aliud iniurcã
fact. idem ergo erit ꝓbandũ. ⁊ in
cet̾is mun̾ib atq honerib q̃ per
ĩiuriam ĩiungutur. Ergo sicͥs
ꝑ iniuriam dix̃it sñiam idẽ ef̃¬
ꝓbandum. ¶ Que iure pat̾ati ᷤ
a magrãtu fu̾int ad iniuriaꝵ
ꝓhibeat in mari psscari. uel
iuriaꝵ me posse agere. ⁊ ait pom
in publicũ lauare. uł in cauca
a uti me ñ ꝑmittat. Nam ⁊ hic
hibenda est quominꝰ ꝯductione
sua fruatur. Si quẽ tñ añ edes
meas . ł añ p̃torium meũ pisca¬
ri ꝓhibeam ꝙ dicendũ est me
non. et ꝙͥ ẽ. mare coũe oĩũ est.
⁊ littora sicuti aer est fepissĩe
rescriptũ ẽ. non posse quẽ piscari
ꝓhiberi. S nec aucupari. nͥ ꝙ in¬
gredi quis agrũ alienũ ꝓhiberi
potꝰ usurpatũ tñ ⁊ hoc ẽ. tam¬
⁊ si nullo iure ut qͥs ꝓhiberi pꝰ.¬
sit añ edes meas. uł p̃toriũ meũ
piscari qͣre siquis ꝓhibeat᷑ ad¬
huc iniuriaꝵ agi pot̾. In lacũti

Expanded text:
esse laborem iniungere, aliud iniuriam esse laborem iniungere, aliud iniuriam facere. idem ergo erit probandum et in ceteris muneribus atque honoribus, quae per iniuriam iniunguntur. ergo si quis per iniuriam bandum. Quae iure potestatis a magistratu fiunt, ad iniuriarum prohibeat in mari piscari uel eiuriarum me posse agere: et ita Pomin publicum lauare uel in cauea a uti me non permittat: nam et hic rohibenda est, quo minus conductione sua fruatur. si quem tamen ante aedes meas uel ante praetorium meum piscari prohibeam, quid dicendum est? me non? et quidem mare commune omnium est et litora, sicuti aer, et est saepissime rescriptum non posse quem piscari prohiberi: sed nec aucupari, nisi quod ingredi quis agrum alienum prohiber‹i› potest. usurpatum tamen et hoc est, tametsi nullo iure, ut quis prohiberi possit ante aedes meas uel praetorium meum piscari: quare si quis prohibeatur, adhuc iniuriarum agi potest. in lacu tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
in hẽdem datur idest.et si in seru¬
um meũ iniuria fcãt᷑. nam uͦ hic
hr̃di meo iniuriaꝵ actio daturꝰ. semł
ã lite contestata hnͣcͣ actionẽ. ⁊̃ ad
succõres ꝑtinere. ¶Is qui iure puͦ.
untur. non uidetur iniurie facien¬
de cã hoc face̾. Iuris enĩ executio
non ht̃ iniuriam. ¶ Siqͥs ꝙ de¬
creto p̃toris nõ obtemꝑauerit duc¬
tus sit. nõ est ĩ ea cã ut agat in
ꝑ iniuriam ad tribunal alicuius
me interpellau̾it uexandi mei cã
pot̾o miuriaꝵ exꝑiri. ¶ Siqͥs de
onerib deternendis alicuiꝰ passuᷤ
non sit decerni. ut puta yma¬
ginẽ alicui. uł quid aliud tale. an
iniuriaꝵ teneatur. et ait lab̾o ñ
teneri. qmͣuis hoc ꝯtumelie causa
faciet ⁊ enĩ multũ int̾est. an quid
contumelie cã fiat. an uero fieri
quid in honorẽ alicurꝰ quis ñ pati¬
atur. ¶ Dẽ labõ scribit sic̃ alium
contingeret. alii hoc onus duum¬
uiri induxint non posse agi ĩiu¬
riarũ ob laborem ⁊̃ũccũ alud enĩ

Expanded text:
in heredem datur. idem est et si in servum meum iniuria facta sit: nam nec hic heredi meo iniuriarum actio datur. semel autem lite contestata hanc actionem etiam ad successores pertinere. Is, qui iure publico utitur, non videtur iniuriae faciendae causa hoc facere: iuris enim executio non habet iniuriam. Si quis, quod decreto praetoris non obtemperavit, ductus sit, non est in ea causa, ut agat ini Si quis per iniuriam ad tribunal alicuius me interpellaverit vexandi mei causa, potero iniuriarum experiri. Si quis de honoribus decernendis alicuius passus non sit decerni ut puta imaginem alicui vel quid aliud tale: an iniuriarum teneatur? et ait Labeo non teneri, quamvis hoc contumeliae causa faciet: etenim multum interest, inquit, contumeliae causa quid fiat an vero fieri quid in honorem alicuius quis non patiatur. Idem Labeo scribit, si, cum alium contingeret legatio, alii hoc onus duumvir indixerit, non posse agi iniuriarum ob laborem iniunctum: aliud enim
Abbreviated transcription (Latin):
ter nec aius possit occid̾e. nec
ĩñto in sua .n. pot̾ate ñ uidet᷑
dit᷑ dontui sue licet ibi filia non
hĩtat. uł in domo gñi.s domꝰ. et
ꝓ domicilio accipienda est. ut in lege
cormelia de iniuais. s qui occidere

Expanded text:
ter nec auus possint occidere nec immerito: in sua enim potestate non uidetur ditur domi suae, licet ibi filia non habitat, uel in domo gener‹i›: sed domus et pro domicilio accipienda est, ut in lege Cornelia de iniuriis. Sed qui occidere
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si debitor pignus surri¬
puit. ꝙ actione furti soluit. nullo
seruũ. et is sine culpa mea surripia¬
tur. mag̾ est ut furti mͥ cõpetat
accio. et mea uidetur int̾esse. qr do
actiones teneor. Cũ aut̃ iure dnĩ
defertur furti accio. qnͣuis ñ ali¬
as nisi nr̃a int̾sit cõpetat tñ ad
estimatõnẽ corꝑis. et si nicħ amplsꝰ
int̾sit. utilitas mea referenda ẽ. id¬
q et in statu liberis. et in legato
sub condicõne relicto ꝓbatur. Alio¬
quin diu̾sũ ꝓbantib sratui facile
tas estimationẽ facit cũ cessante
dno furti accio nascitur in istis cau¬
sib ad estimationẽ corpis furci
actio referri ñ pot̃. ¶ Siad exi¬
bendũ egissem optaturas seruũ
m̾ legatũ. et unꝰ ex familia seruꝰ
surreptus sit. heres furti habebit
actionẽ. eiꝰ enĩ int̾est. nicħ enim
refert tur p̃stare̾ inde custodiam

Expanded text:
m. Si debitor pignus subripuit, quod actione furti soluit nullo mseruum et is sine culpa mea subripiatur, magis est, ut mihi furti competat actio: et mea uidetur interesse, quia aestandas actiones teneor. Cum autem iure dominii defertur furti actio, quamuis non alias, nisi nostra intersit, competat, tamen ad aestimationem corporis, si nihil amplius intersit, utilitas mea referenda est, idque et in statuliberis et in legato sub condicione relicto probatur: alioquin diuersum probantibus statui facile tas aestimationem facit, cum cessante dominio furti actio nascitur, in istis causis ad aestimationem corporis furti actio referri non potest. Si ad exhibendum egissem optaturus seruum mihi legatum et unus ex familia seruus subreptus, heres furti habebit actionem: eius interest: nihil enim refert, cur praestari
Abbreviated transcription (Latin):
ticlꝰ negõꝵ gõꝵaget. et ei uero qui
pecin indebitam dedit. adu̾sus ti¬
ciũ erit indebiti condicõ adu̾sus
falsũ ꝓcuratorẽ furtiua durabit cõ¬
ꝑ doli exceptionẽ. uti p̃stetur ei fur¬
tiua condicõ. desiderabitur. ꝙ si pe¬
curua fui̾t debita. ratũ hñte ticõ.
furti actio euanescet. qr debitor
liberatur. Falsus autẽ procurator
ita demũ furtũ petunie faciet. si
noĩe ꝙͦ ueri ꝓcuratoris quẽ c̾clitor
habu̾it assũpto debitorẽ alienũ cir¬
cumuen̾it ꝙ eq probatur. et ĩ eo qͥ

Expanded text:
ei uero, qui pecuniam indebitam dedit, aduersus Titium erit indebiti condictio, aduersus falsum procuratorem furtiua durabitper doli exceptionem, uti praestetur ei furtiua condictio, desiderabitur. quod si pecunia fuit debita, ratum habente Titio furti actio euanescit, quia debitor liberatur. Falsus autem procurator ita demum furtum pecuniae faciet, si nomine quoque ueri procuratoris, quem creditor habuit, adsumpto debitorem alienum circumuenerit. quod aeque proba
Abbreviated transcription (Latin):
ticiꝰ ꝯueniri pot̾it. arbitrio iuidicis
ei p̃stabitur.
dẽ .ł. Ob pec̾m ciuitati subtrac¬
tam. actione furti non cͥmine pe¬
culatꝰ tenetur.

Expanded text:
niri coeperit, arbitrio iudicis ei praestabitur. orum. Ob pecuniam ciuitati subtractam actione furti, non crimine peculatus tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
modati an teneat᷑ in culpa esti¬
matio erit .i. an non debu̾it es¬
timare id dnm̃ ꝑmissurũ. ¶ ui
quis alt̾i furtũ fecerit. ⁊ id quod
subripuit. alius ab eo surripuit
cũ post̾ĩore fure dñs eius rei fur¬
ti agẽ pot̾. fur pͥor non pot̾. Id̾o
ꝙ dõmini int̃fuit. ñ pnoris furioᷤ
ut id ꝙ subreptũ est saluũ eẽt¬
ħ qͥnt̃ .m̾. refert. et uera sunt. nã
licet ĩt̾ sit furis rẽ saluam ẽẽ. qr
condicigͥne tenetur. tñ cũ eo is cuiꝰ int̃ẽ
furti ht̃ actionẽ. Si ex honesta cã ĩt̾¬
est. nec utimur̾ serui snĩa qui puta¬
bat si rei subrepte dñs nemo exsitaret
nec exstiturꝰ eẽt furẽ hrẽ furt̾i acci¬
onẽ gon magis enĩtũc mag̃ ẽe  ĩ telli¬
dutionem. qr ex diu̾sis factis tenẽt᷑.¬

Expanded text:
estimatio erit, id est an non debuerit existimare id dominum permissurum. Si quis alteri furtum fecerit et id quod subripuit alius ab eo subripuit, cum posteriore fure dominus eius rei furti agere potest, fur prior non potest, ideo quod domini interfuit, non prioris furis, ut id quod subreptum est saluum esses Mucius refert et uera sunt: nam licet intersit furis rem saluam esse, quia condictione tenetur, tamen cum eo is cuius interest furti habet actionem, si honesta ex causa interest. nec utimur Seruii sententia, qui putabat, si rei subreptae dominus nemo exstaret nec exstaturus esset, furem habere furti actionem: non magis enim tunc eius esse intelledictionem, quia ex diuersis factis tenent
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł Si is qui simulabat
se ꝓcuratorẽ ẽẽ effice̾t. ut uel sibi
uel cui me delegauit ꝓmuterem.
furti cuͦ eo agere ñ possũ. qm̃ uł.
lũ corpꝰ int̾ueniss ꝙ furandiaso
contractaretur.

Expanded text:
m. Si is, qui simulabat se procuratorem esse, effecisset, ut uel sibi uel cui me delegauit promitterem, furti cum eo agere non possum, quoniam nullum corpus interuenisset, quod furandi animo contrectaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ.ł. Qui suspectũ tutorem facit¬
⁊ qui de non recipienda tutela excusati¬
õnem agit alieno noiẽ ag̾e intelligen¬
dus ẽ. ¶Is uͦ qͥ ĩ rem suam ꝓcura¬
tar datꝰ ess intͣ biẽniũ applłare debet
qu suam cãm agit. ¶ Militib applł¬
andi temꝑa ñ remͣtũt᷑ ⁊ uicti siñ ꝓ
uocauerint ⁊ sollẽpnia fet̾int postea
non audiũt᷑.¬
cripsert̃ applłationes q̃ retro ad pͥnci¬
pem fcẽ sunt omissis hiis ad qͦs debu¬
erunt fieri ex uno ordine ad p̾sens re sori¬
mitti. Idẽ rescͥpserunt ab iudice ꝙp̃
a p̃side ꝓuĩtie quis acceꝑat ñ recte
adĩꝑatorẽ applłatũ eẽ. I̾oꝙ reu̾ti eum
ad p̃sidẽ deb̾e. ¶Si magr̃atꝰ c̾atꝰ

Expanded text:
. Qui suspectum tutorem facit et qui de non recipienda tutela excusationem agitat, alieno nomine agere intellegendus est. Is uero qui in rem suam procurator datus est, intra biduum appellare debet, quia suam causam agit. Militibus appellandi tempora non remittuntur, et uicti si non prouocauerint et sollemnia fecerint, postea non audiuntcripserunt appellationes, quae recto ad principem factae sunt omissis his, ad quos debuerunt fieri ex imo ordine, ad praesides remitti. Idem rescripserunt ab iudice, quem a praeside prouinciae quis acceperat, non recte imperatorem appellatum esse ideoque reuerti eum ad praesidem
Abbreviated transcription (Latin):
triusq offcm̃ sustiñe deb̾e.S si ut̾ ꝙ
appellau̾it aliũ int̾im ĩ locũ eoꝵ c̃¬
andum. ⁊ ĩ eum qͥ non iuste appellau
passa sit. Si u̾o iusta sit applłatio
cũi hoc ascribendũ sit. ¶ In locsĩ
aũ curatoris qͥ annonã admĩstrat᷑ꝰ
ẽ aliũ uit̾im ad sumendũ quo adus
applło pendeat. ¶Idẽ rescͥpserũt
qmͣuis usitatũ ñ sit post appłłatõnẽ
fructus agͥ de qͦ desceptatõ sit deponi

Expanded text:
ustinere debere: si uterque appellauerit, alium interim in locum eorum creandum: et eum, qui non iuste appellaues publica passa sit: si uero iusta sit appellatio cui hoc adscribendum sit. in locum autem curatoris, qui annonam administraturus est, alium interim adsumendum, quoad usque appellatio pendeat. Idem rescripserunt, quamuis usitatum non sit post appellationem fructus agri, de quo disceptatio sit, deponi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ¶Si ꝓcurator a debitore
petuĩam exegerit ⁊ sat̃ dełit do¬
minũ ratam hr̃e rẽ mox dñs de ea¬
dem pecunia egerit. ⁊ litẽ amise¬
ex stipłatu ag̾e ceꝑit pot̃ dici do¬
minũ si defensionẽ ꝓcuratoris sus¬
cipiat. ñ inutilit̾ doli .m. excepti¬
one adu̾sus debitorẽ uti. qr na¬
turale debitũ man.¶Siquis
a procuratore status ꝯtͦusiam pati¬
atur. Sat̃ acciꝑe debet a procura¬
tore. ne inpune sepiꝰ ꝓ suo statu
ꝯueniretur. ⁊ si dñs. uenientesq
ab eo ꝑsone ratũ non hu̾int. quo

Expanded text:
em. Si procurator a debitore pecuniam exegerit et satisdederit dominum ratam rem habere, mox dominus de eadem pecunia egit et litem amiseex stipulatu agere coeperit, potest dici dominum, si defensionem procuratoris suscipiat, non inutiliter doli mali exceptione adversus debitorem uti, quia naturale debitum manet. Si quis a procuratore status controversiam patiatur, satis accipere debet a procuratore, ne impune saepius pro suo statu conveniretur et, si dominus venientesque ab eo personae ratum non habuerunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
iss hr̃e. s egoputo exceptõnem
doli.M locum hĩturũ. ¶ Siue qͥs
petat siue compensatõne utat᷑
ꝯmittitur statim ratam rẽ dñm
hĩturũ stipło. Nam qͣlit̾rũ quis¬

Expanded text:
isset. sed ego puto exceptionem doli mali locum habituram. Siue quis petat siue compensatione utatur, committitur statim ratam rem dominum habiturum stipulatio: nam qualiter‹qu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ conscit̾it .i. qnͣti int̾fuit de statu
suo rursus ñ ꝑiclitari ⁊ pp̃ impen¬
dia q̃ in litẽ fecent. s lab. c̾cam
sũmã ꝯphendendam existunat. qr
existimatõ libertatis ad infinitũ
extend̾etur. ex quo aũ dñs ratum
non hũt cõmittit᷑ uidetur stipło.
s non añ ex ea agi pot̾it ꝙͣ de lib̾ta¬
te iudicatũ fu̾it. ꝙ si serius sit iu¬
dicatus inutilis sit stipło. cũ ⁊ si
cauet auctor ciuitatis. nͨ ip̃ẽ cauet
nec magr̃ uniu̾sitatis. nec cura¬
tor bonis cõsensu creditoꝵdatus.
dem .ł. Int̾clum ex cõuentõe
stipło ratam rẽ hr̃i int̾poni solet.
ut puta siqͥdẽ ꝓcurator aut uen¬
dat aut locet. aut si ei soluatur.
ip̃ .ł. Quo .N. tutore loco sit.
q̃ ccͣhit de rato sol stipulari rem
hrĩ ratam. hoc ẽ ⁊ꝓbari agnosce¬
q quid sit actũ a falso ꝓcuratore.

Expanded text:
id est quanti interfuerit eius de statu suo rursus non periclitari et propter impendia, quae in litem fecerit. sed Labeo certam summam comprehendendam existimabat, quia aestimatio libertatis ad infinitum extenderetur. ex quo autem dominus ratum non habuerit, committi videtur stipulatio, sed non ante ex ea agi poterit, quam de libertate iudicatum fuerit, quia, si seruus sit iudicatus, inutilis fit stipulatio, cum et, si cauet: actor ciuitatis nec ipse cauet, nec magister uniuersitatis, nec curator bonis consensu creditorum datus.m. Interdum ex conuentione stipulatio ratam rem interponi solet, ut puta si quid procurator aut uendat aut locet aut si ei soluatur 11 ictum quo enim tutiore loco sit, qui contrahit de rato solet stipulari. Rem haberi ratam hoc est comprobare adgnoscereque quod actum est a falso procuratore.
Abbreviated transcription (Latin):
tuit in eo qui cũ possit abducere
ꝓsitutam ancillam petunia accep¬
ta manus iniectionẽ uendiderit᷑
ducas ⁊ ꝓstituas ampaciaris ꝓstitutã
uerat ut filis curaret ea post mor¬
tẽ suam ẽẽ ubera cũ donationis le¬
gi non eẽt obtemꝑatũ exfnĩa duii¬
ptore manumͣtendo .R. inspicien
dũ est quidactũ sit. utrũ cũ pͥmũ
potuiss ut manumitt̾et. m ut
in potestate ẽȩt emptoris qñ uel¬
let manumitt̾e pͥore casu facile
tempus cõp̃hendi potꝰ post̾iore
utiq moriente emptore ꝯpetit
lib̾tas siñ appareat quid ꝯuen̾it:
fauor p̾orẽ inducit oppimionem
i. toa ut intta duos m̃ses si ambo p̾s

Expanded text:
tuit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecunia accepta manus iniectionem vendidit, ducas et prostituas an patiaris prostitutam uerat, ut filia curaret ea post mortem suam esse libera: cum donationis legi non esset obtemperatum, ex ptore in manumittendo. responutrum, cum primum potuisset, ut manumitteret, an ut in potestate esset emptoris, quando vellet manumittere. priore casu facile tempus deprehendi poterit: posteriore utique moriente emptore competit libertas. si non appareat, quid convenerit, favor priorem inducet opinionem, id est ut intra duos
Abbreviated transcription (Latin):
aũ isqui soluendo non est hoc mͣ
liberturẽ decłit si c̃clitorib meiꝰ
solidũ solutũ fu̾it stichus uberesto
ñ pot̾ uidi fraudandoꝵ creditor cã¬
ita ꝓmiserit. stichũ aũ pamphilũ
dare spondes dem̃ cura aliũ c̃oito¬
rem non hrẽt stichũ manumssent
libtas ꝑ legẽ elescentiã rescindr᷑
qmnis enĩ fuit in pot̾ate tici ut
pamphilũ daret tm̃ qmͣ dui eũ
non dederit. qr int̾im mori possit̾.
non sine fraude stipulatoris stichũ
manumisit ꝙ si solã pamphilũ
dari ꝓmisiss. non dubitare quin
stichus ad sib̾tate̾ ꝑueniret ꝙ uis¬

Expanded text:
est hoc modo libertatem dederit "si creditoribus meis solidum solutum fuerit, Stichus liber esto", non potest videri fraudandorum creditorum lita promiserit "Stichum aut Pamphilum dare spondes?", deinde, cum alium creditorem non haberet, Stichum manumiserit: libertas per legem Aeliam Sentiam rescinditur. quamvis enim fuit in potestate Titii, ut Pamphilum daret, tamen quamdiu eum non dederit, quia interim mori possit, non sine fraude stipulatoris Stichum manumisit. quod si solum Pamphilum dari promississet, non dubitarem, quin Stichus ad libertatem perveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Seruo ꝯpet̾e ubtas
non potꝰ si relegatus moratũ
sit in urbe.
uł indistincte homo legatus sit nõ
pot̾ hetes quosdam seruos uł omnes
manum̃tendo. aut eu̾tẽ aut minũe
ius electionis. Nam optõne sñ electe¬
one serui data quodã mͦ singuli sub

Expanded text:
m. Seruo competere libertas non potest, si relegatus moratus sit in urbe. uel indistincte homo legatus sit, non potest heres quosdam seruos uel omnes manumittendo aut euertere aut minuere ius electionis: nam optione siue electione serui data quodammodo singuli sub
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃.ł Eolegati in insulam
inpotestate sũa retinent liberos
quia et alia uita omnia sua reti¬
nent iura. Tm̃ enĩ insulam eius
egredi non licet. et bona quoc
sua omĩa retinent. et p̃ta᷑ si quaetᷤ
adempta sunt. Nam eoꝵ qui in
perpetuũ exilium dati sunt. uel
relegari potest quis sententia par¬
te bonorum erimere
dem .ł. E xiliũ criplex est. aut
ceteroꝵ locorum interdictõ aut
lata fuga ut om̃ locoꝵ ĩt̾dicãt
preter certũ locum. aut ĩ insule
uinculũ id est relegatõ in insu¬
lam.

Expanded text:
.Relegati in insulam in potestate sua liberos retinent, quia et alia omnia iura sua retinent: tantum enim insula eis egredi non licet. et bona quoque sua omnia retinent praeter ea, si qua eis adempta sunt: nam eorum, qui in perpetuum exilium dati sunt uel relegati, potest quis sententia partem bonorum adimerem.Exilium triplex est: aut certorum locorum interdictio, aut lata fuga, ut omnium locorum interdicatur praeter certum locum, aut ‹in›sulae uinculum, id est relegatio in insulam.
Abbreviated transcription (Latin):
Saiꝰ. ł Ei a reo sub ꝯdicõne fuero
stipulatus. pot̾o fideussorẽ ⁊ in hnͣc
⁊ in aliam condicõnẽ obligare. si tͦ
eas coniungam. nͥ enĩ utraq extit̃it
ñ tenebitur. cũ reus ex una ꝯdicõne
teneatur ꝙ si eas disungam durior

Expanded text:
s.Si a reo sub condicione fuero stipulatus, potero fideiussorem et in hanc et in aliam condicionem obligare, si modo eas coniungam: nisi enim utraque exstiterit, non tenebitur, cum reus ex una condicione teneatur. quod si eas disiungam, durior
Abbreviated transcription (Latin):
nauis ex asia uenerit. s ħ casu
existente condicõne locus erit
exceptions pacti ouenti uł doli
mModus obligõnis ẽ. cũ sti¬
pulamur. x. aut hoĩe. Nam alt̾is
solutõ totam obligatõnẽ int̾imit
nec alt̾m peti pot̾ utiꝙ qmͣ diu u¬
trumꝙꝙ esb. ¶ Sr accessio uo̾ ĩ obl¬
¶ Si ita stipulatus sim. si fundũ
si dederis .c. dare spondes. sola .c. ĩ stipu¬
latõne sũt in ex solõne fundꝰ. s si nauẽ
stipulatus sũ. ⁊ si non feceris .c. uidẽ¬
dum utrũ due stipłones sint pura
⁊ condicionalis. ⁊ existens sequens cõ¬
dicõ non tollat pͥorem. an u̾e tnͣsferat
ĩ se.⁊ qĩ nouatiopͥoris fiat ꝙ magis

Expanded text:
navis ex Asia venerit?" sed hoc casu navis ex Asia venerit?" sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conventi vel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem interemit nec alter peti potest, utique quamdiu utrumque est. Accessio vero in obl Si ita stipulatus sim: "si fundum non dederis, centum dare spondes?" sola centum in stipulatione sunt, in exsolutione fundus. Sed si navem fieri stipulatus sum et, si non feceris, centum, videndum, utrum duae stipulationes sint, pura et condicionalis, et existens sequentis condicio non tollat priorem? an vero transferat in se et quasi novatio prioris fiat? quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑot̾atis pubes. compos m̃tis. pupil¬
lus sine tutoris auc. non obligat᷑
iure ciuili. seruꝰ aũ ex cͣctib si oblig¬
atur.
aut enĩ dies in his est aut ꝯdicõ au̾
modus aut accessio. ¶Cica diem
duplex inspectio ẽ. nam᷑ uł ex̾ die in¬
ciꝑit obligatio aut conferturꝰ ĩ die.¬
¶ Ex die ueluti kłis marc̃. dare spõ¬
des cuiꝰ natura hoc est ut añ diem
non exigatur. ad cliẽ ꝗũ usq ad
kłas dare spondes. ¶Placet aũ
ad tempus obligatõnem cõstitui
ñ posse ñ mag̃ qmͣ legatũ. Nã quod
alicui deb̾i ceꝑint certis modis desi¬
n it deberi. plane post tempꝰ stipła¬
tor uł pacti cõuenti uł doli .m ex¬
ceptõne sũmoueri pot̾it. sic ⁊ in
tradendo siqͥs dixerit se solũ sñ
sr̃ficie tradere nicħ ꝓficit si qͦmi¬
nus ⁊ suꝑficies transeat q̃ naͣ solo
coheret. ¶Condicõ uero efficax̃
est ã in constituenda obligõne ĩ¬
seriturꝰ.ñ q̃ post ꝑfcãm eam poni¬
tur. ueluti .c. dare spondes nisi

Expanded text:
tatis pubes compos mentis: pupillus sine tutoris auctoritate non obligatur iure ciuili: seruus autem ex contractibus non obligatur.aut enim dies in iis est aut condicio aut modus aut accessio. Circa diem duplex inspectio est: nam vel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die veluti "kalendis Martiis dare spondes?" cuius natura haec est, ut ante diem non exigatur. ad diem autem "usque ad kalendas dare spondes?" placet autem ad tempus obligationem constitui non posse non magis quam legatum: nam quod alicui deberi coepit, certis modis desinit deberi. plane post tempus stipulator vel pacti conventi vel doli mali exceptione summoveri poterit. sic et in tradendo si quis dixerit se solum sine superficie tradere, nihil proficit, quo minus et superficies transeat, quae natura solo cohaeret. Condicio vero efficax est, quae in constituenda obligatione inseritur, non quae post perfectam eam ponitur, veluti "centum dare spondes, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a non retractabitur̾ in iuidicio
repetendo de mariti iure ¶ Eru¬
ginta dies repetendi rei diłtus
adtͣlanus utiles ẽẽ int̾p̃tatus est
qui ab accusatõne tp̃r exclusi es
nõ puniri eos qui p̾scͥptõne tempis
exclusi cã adulterii ꝑferre ñ ꝑotu̾nt:¬

Expanded text:
facta non retractabitur in iudicio facta non retractabitur in iudicio repetendo de mariti iure. Triginta dies repetendi rei divus Traianus utiles esse interpretatus est,qui ab accusatione tempore exclusi essnon puniri eos, qui praescriptione temporis exclusi causam adulterii perferre non potu
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Ab accusatione destitĩt
qui cũ adiisario suo de cõpositõne
eius criminis ꝙ intendebat fuĩt
locutus. ¶Aĩo ab accusatione des¬
titit. qr affectũ et animũ accusandi de¬
posuit destitisse uideturꝰ quiint᷑ pre¬
finitum accusationis a p̃side tempͦ
reũ suũ non ꝑͣgͥit. ¶ Nunciatores
qui ꝑ notaria iudiciaria ꝓdunt
notariis suis adsistere iubentur.
¶Calũpnie cã puniuntur qͥ puniũ¬
tur in fraudẽ alicutꝰ librũ uł destĩo¬
nium aliud ue quid conqͥsisse uł sipͥ¬
sisse uł in iudiciũ ꝓtulisse dicũtur:¬
lp̃.ł. Siquis repet̾e uelit tͥmen
p̾ublica abolicõne infueniente eo
uxre repetit quo accusabat. n enĩ
possunt p̃scriptiones obici ei q̃ añte
reoꝵ abolicionẽ non sunt obiecte.
et ita diuis adrianus rescripsit. Si
nec furti uł iniuriaꝵ. s officõ iudi
tulante frio gn̾e sit ex lege abo¬
licio accusatore mortuo .ł. ex iusta
causa inpedimento quo muiꝰ accu¬
sare possit abolitione autẽ publice

Expanded text:
rum. Ab accusatione destitit, qui cum aduersario suo de compositione eius criminis quod intendebat fuerit locutus. Animo ab accusatione destitit, qui affectum et animum accusandi deposuit. Destitisse uidetur, qui intra praefinitum accusationis a praeside tempus reum suum non peregit. Nuntiatores, qui per notoriam indicia produnt, notoriCalumniae causa puniuntur, qui in fraudem alicuius librum uel testimonium aliudue quid conquisisse uel scripsisse uel in iudicium protulisse dicuntur Si quis repetere velit crimen publica abolitione interveniente, eo iure repetit, quo accusabat: neque enim possunt praescriptiones ei obici, quae ante reorum abolitionem non sunt obiectae. et ita divus Hadrianus rescripsit. Si nec si furti uel iniuriarum: sed officio iudictulante. tertio genere fit ex lege abolitio accusatore mortuo uel ex iusta causa impedito, quo minus accusare p
Abbreviated transcription (Latin):
intidisse. Accusator non est. Incidit
ĩ hoc senatu consulto allegando. ⁊¬
qui accusatorẽ cõmittit aut ĩstigat
aut qui mandat alicui. et instrust
eum accusationẽ capitalẽ dando ꝓ¬
batõnes allegando accusatõnes ⁊ meri
to nam diffidendo de crimine mouet¬
⁊ eximendo se ꝑiculo callũpnie uel
desertionis merito calũpulantis. et
desistergis pene subici debuit nͥsub¬
ornatu̾m accusator ꝓbau̾it. crime̾
ꝙ intend̾e suscepit nec int̾est ꝑ
ser mandauit accusationẽ an ꝑ ali¬
um uersi hunc etui hoc mĩsterio
usus est ad mandandam accusati¬
onẽ. non ex u̾bis. s ex sententia
Deus condempratus ꝓuocauit
dem̃ accusator destitit. an ĩ ħ .s
atur. qr ꝓuocationis remedio ꝯdep̃¬
nationis exstingͥtur ꝓnũciant̃.¬

Expanded text:
incidisse, accusator non est. Incidit in hoc senatus consulto et qui accusatorem summittit aut instigat, aut qui mandat alicui et instruit eum ad accusationem capitalem dando probationes, allegando accusationes: to: nam diffidendo crimini quod mouet et eximendo se periculo calumniae uel desertionis merito calumniantis et desistentis poenae sub‹di› debuit, nisi subornatus accusator probauerit crimen quod intendere suscepit. nec interest, per se mandauit accusationem an per alium: uerum hunc, qui hoc ministerio usus est ad mandandam accusationem, non ex uerbis, sed ex sententiaReus condemnatus provocavit, deinde accusator destitit: an in hoc satur, quia provocationis remedio condemnationis extinguitur pronuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. E⁊ in pͥuatis et in exͣ¬
ordinariis criminib om̃s calapni¬
osi exͣ ordinẽ ꝓ qualitate admissi
plectuntur.
abolitionẽ idẽ crimen in eũdem
re instaurari non pot̃.
libello pͥncipi dato falsũ se obiec¬
turum minatus est si non obietis¬
set turpiliano . S.c. tenentur̾.¬

Expanded text:
m Et in privatis et in extraordinariis criminibus omnes calumniosi extra ordinem pro qualitate admissi plectuntur. abolitionem idem crimen ab eodem in eundem instaurari non potestlibello principi dato falsum se obiecturum minatus est, si non obiecisset, Turpilliano senatu
Abbreviated transcription (Latin):
ue in ea re socius er̃ eiꝰ quocħ pena
teneatur.
statuta .l f in usu ẽe desiit. nã
in hoc trimine detecti ꝓ delicti mͦ
cohertentur. et płic ⁊̃ metallũ
dampnant᷑ Ad senatis consultum
tũrpilianũ. ⁊ de abolicionibus. cͥi
modis detegitur̾. et trib penis
subicitur. aut enĩ calũpniant᷑.
aut p̃uaricantur. aut tergi uer¬
santur. calumpniari ẽ falsa crimiꝰ¬
na intend̾e p̃uaricari uera cͥmiu
abscond̾e tetgi u̾sari in uniu̾sũ
niatorib pena . s renua irrogant᷑.
s non utiq qͥ nõ ꝓbat ꝙ intendit
et ꝓtinꝰ calũpniari uidetur̾. Nam
eius rei inq̾sitio arbitͥo ꝯgnoscentis
ꝯmittitur qui reo absoluto de accusa
toris incipit cõcilio q̃rere qͣ mente
ductus ad accusationẽ ꝓcessit.⁊ sicͥ¬
uit eum. Si u̾o inuidenti calũma
eũ dep̃hend̾it legitimã penam erir¬
rogat quoꝵ alterutrũ ip̃is u̾bis
ꝓnũciationis manifestatur. Nam
siquidẽ ita pnsiciauerit non ꝓbasti

Expanded text:
ue in ea re socius erit, eius poena teneatur. statuta lege Fabia in usu esse desiit: nam in hoc crimine detecti pro delicti modo coercentur et plerumque in metallum damnantur. AD SENATUS CONSULTUM TURPILLIANUM ET DE ABmodis detegitur et tribus poenis subicitur: aut enim calumniantur aut praeuaricantur aut ‹t›ergiuersantur. Calumniari est falsa crimina intendere, praeuaricari uera crimina abscondere, tergiuersari in uniuersum niatoribus poena lege Remmia irrogatur. Sed non utique qui non probat quod intendit protinus calumniari uidetur: nam eius rei inquisitio arbitrio cognoscentis committitur, qui reo absoluto de accutoris incipit consilio quaerere, qua mente ductus ad accusationem processerit, et si qvit eum: si vero in evidenti calumnia eum deprehendit, legitimam poenam ei irrogat. Quorum alterutrum ipsis verbis pronunciationis manifestatur. Nam si quidem ita pronunciaverit: Non probasti,
Abbreviated transcription (Latin):
illatam cognoscentis auc ͤ ñ accu¬
santis uoluntate abołi d maiore¬
q odio dignus estimaretur qui
tem̾e ad tam imꝓbam accusati¬
onẽ ꝓcessiss. ergo ueriꝰ ẽ eũ quo
non admitt̾etur ꝙ suã suoꝵ̃ ue
iniuriam non ꝑsequereturꝰ desis¬

Expanded text:
illata cognoscentis auctoritate, non accusantis uoluntate aboleri debet maioreque odio dignus existimaretur, qui temere ad tam improbam accusationem processisset. ergo uerius est eum quoque non admitteretur. quod suam suorumue iniuriam non persequeretur, desis
Abbreviated transcription (Latin):
.S s. pena pacietur. ¶ Accusati¬
onẽ is intulit qͥ p̃scriptione sub¬
moueri pot̾at. ut quilib adu̾sa¬
rii masculo post .u. annos ꝯtinu¬
os ex die cõmissi adult̾ii. ł femi¬
ne post .ui. menses utiles ex die
diuortii. an si destit̾it. hoc .s.c. pl¬

Expanded text:
sulti poenam patietur. Accusatisulti poenam patietur. Accusationem is intulit, qui praescriptione summoueri poterat, ut quilibet adulterii masculo post quinque annos continuos ex die commissi adulterii uel feminae post ‹s›ex menses utiles ex die diuortii: an, si des‹ti›terit, hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
ut pp̃. R̾. facti qͥde̾ qõ in arbitͥo ẽ
iudicantis. pene u̾o ꝑsecutõ ñ eius
uolũtati mandãtur. s legeis aut ͤ.
reseruatu. ¶Queri possit si ita
fu̾it int̾locutus luciꝰ ticiꝰ temere
accusasse uidetur. an calũpniat orẽ
ꝓnũciasse urͣ uideatur. ⁊ pãp. te¬
meritatẽ facilitatis ueniam ꝯti¬
nere. ⁊ incõsultũ calorẽ calũpnie
uicio carere.⁊ ob id nullã petram
subire oꝑte. ¶Preuaricatorem
eũ ẽẽ offendimꝰ qui colludit cũ reo
⁊ tnͣslatõ mun̾e accusandi defingr̃.
eo ex ꝓprias quidẽ ꝓbatõnes dissi¬
mulationes. falsas uero excusatio¬
nes admutent. ¶ Siquis autẽ
ab accusatione citra abolicicionem
destiterit punitur. ¶ Ab olitio
pͥuatĩ a p̃sidib postulari ac ĩpetͣri
solet. Item ꝓtribunali ñ de plano
nec preses hnͣc ognutionẽ alteri
demandare pot̾. ¶Si plura cri¬
mina idẽ eidẽ intulit. singuloꝵ
debet absolutionẽ petẽ. alioquin
ꝓut quis ꝯmiserit quid eiꝰ noĩe

Expanded text:
t, facti quidem quaestio in arbitrio est iudicantis, poenae uero persecutio non eius uoluntati mandatur, sed legis auctoritati reseruatur. Quaeri possit, si ita fuerit interlocutus: 'Lucius Titius temere accusasse uidetur', an calumniatorem pronuntiasse uideatur. et Papinianus temeritatem facilitatis ueniam continere et inconsulvitio carere et ob id hunc nullam poenam subire oportere. Praevaricatorem eum esse ostendimus, qui colludit cum reo et translaticie munere accusandi defungitur, eo quod proprias quidem probationes dissimularet, falsas vero rei excusationes admitteret. Si quis autem ab accusatione citra abolitionem destiterit, punitur. Abolitio privatim a praesidibus postulari ac impetrari solet, item pro tribunali, non de plano: nec praesens hanc cognitionem alteri demandare potest. Si plura crimina idem eidem intulit, singulorum debet abolitionem petere: alioquin prout quid admiserit, eius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tionem exs.s. ut fieri ad solet uel
obletitͥam aliqm᷑ uł honorem domꝰ
diuine uł ex aliqua causa ex qua
censuit abolitionẽ reoꝵ fieri nec
intra dies p̃stitutos reum repetier.
dicendũ est cessare turpilianũ .s.c.

Expanded text:
to, ut fieri adsolet, uel ob laetitiam aliquam uel honorem domus diuinae uel ex aliqua causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri, nec intra dies praestitutos reum repetierit: dicendum est cessare Turpillianum s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ int̾est pp̃ serus infirmitatẽ
an pp̃ status turpitudinẽ tẽꝑis¬
ue finẽ ad accusatõnẽ alicͣ non
effcm̃ hr̃e potuit. illoꝵ uero accu¬
satio uoce dũtaxat hactenꝰ ĩter¬
uenit. atquin idem̃ alias scribit
non posse aliquẽ duos eodẽ tẽ¬
pore adulterii accusare marẽ ⁊
feminam. et tũ si utriq simul
denũciauerit in utbosq ꝑsona
abolitionẽ eum petẽ deb̾e̾. nec
accusandi facultas non ꝯpetat.
Merito itaq dd̾ ẽ om̃s excepta
muliere ⁊ minore nisi abolitio¬
nẽ petierint in hoc. Sic. incid̾e.
tribunali tm̃ examinari potꝰ

Expanded text:
ter sexus infirmitatem an propter status turpitudinem temporisve finem ad accusationem aliquam non effectum habere potuit, illorum vero accusatio voce dumtaxat tenus intervenit. adquin idem alias scribit non posse aliquem duos eodem tempore adulterii accusare, marem et feminam, et tamen, si utrique simul denuntiaverit, in utriusque persona abolitionem eum petere debere, ne accusandi facultas non competat? merito itaque dicendum est omnes excepta muliere et minore nisi abolitionem petribunali tantum examinari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. si ẽ fũit societas .ł in ꝑtem si soci
fuerũt posse c̾clitorẽ ag̾e & si cclitor
fid̾iussori heres fu̾it uł fideiussor cre¬
ditori puto ꝯuenire ꝯfusione obligõis
ñ liberari reũ. ¶ Si ponamꝰ unum
ex reis ꝓmittendi pactũ ẽẽ. ne a se
pet̾etur. deis̃ mandatorẽ soluisse mẽ¬
dati iudicio ꝯuenire pot̾it. ⁊̃ eũ cum
quo ꝑactũs ẽ. ñ. Npactũ creditoris co¬
lit alienã accõnẽ. ¶ Placet mandato¬
rem den̾i. ⁊̃ si fenerator hoc cditori
mandet pecuniã credere.
dbligato.si nauis ex affrica ue ne ex̃
cp̃ sub hoc mͦ accepi ut usq ad tempꝰ.
uite sue dum taxat obligaret᷑. ⁊ pen¬
dente condicõne. accepto latũ fuerit.
⁊ is fideiussor adhuc pendente ⁊dici¬
one mortuus fuĩt ꝯfestĩ areo petere
possumꝰ. qr existens condicio n oblig¬
ationẽ in ꝑ᷑ iam mortui efficẽ. nec

Expanded text:
in partem, si socii fuerunt, posse creditorem agere. quod si creditor fideiussori heres fuerit vel fideiussor creditori, puto convenire confusione obligationis non liberari reum. Si ponamus unum ex reis promittendi pactum esse, ne a se peteretur, deinde mandatorem solvisse: mandati iudicio convenire potuit etiam eum, cum quo pactum est: non enim pactum creditoris tollit alienam actionem. Placet mandatorem teneri etiam si faeneraturo creditori mandet pecuniam credere. obligato "si navis ex Asia venerit", quem sub hoc modo accepi, ut usque ad tempus vitae suae dumtaxat obligaretur, pendente condicione acceptum latum fuerit et is fideiussor adhuc pendente condicione mortuus fuerit: confestim a reo petere possum, quia existens condicio neque obligationem in
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Nouatio pͥoris debiti ĩ ali¬
am̃ obligationẽ in ciuilẽ uł natura¬
lem. transfusio atc tnͣslatio hoc e̾
cũ ex p̃cedenti cã ita noua constitu¬
atur. ut pͥor ꝑimat᷑. nouatõ enĩ a no¬
uo nom̃ accẽpit.⁊ a ioua obligatio.¬
ne illud non int̾est qͣlis p̃cessit obli¬
gatio. utrũ naturalis an ciuilis. an
honeraria. ⁊ utrũ u̾bis an re. an
p̃cessit nouari u̾bis potꝰ. dũ mͦ sequẽs
obligõ aut ciuilit̾ teneat. aut nͣlit̾
ut puta si pupillus sine tutoris auc̃s¬
Daur .ł. Om̃s res tnͣssire ĩ noua¬
tione possunt ꝙcũq enĩ siue u̾bis
contractũ eso. sue non u̾bis. noua¬
ri pot̃. et tnͣsire in u̾boꝵ obligõne
ex quatũ obligõne dũ mͦ sciamus
nouatõnẽ ita demũ fieri. si hoc a¬
gatur ut nouetur obligõ. Cet̾m
si non hoc agatur. due erũt obligõ

Expanded text:
.Nouatio est prioris debiti in aliam obligationem uel ciuilem uel naturalem transfusio atque translatio, hoc est cum ex praecedenti causa ita noua constituatur, ut prior perematur. nouatio enim a nouo nomen accepit et a noua obligatione.Illud non interest, qualis processit obligatio, utrum naturalis an ciuilis an honoraria, et utrum uerbis an re an cessit, nouari uerbis potest, dummodo sequens obligatio aut ciuiliter teneat aut naturaliter: ut puta si pupillus sine tutoris aucSabinum.Omnes res transire in nouationem possunt: quodcumque enim siue uerbis contractum est siue non uerbis, nouari potest et transire in uerborum obligationem ex quacumque obligatione, dummodo sciamus nouationem ita demum fieri, si hoc agatur, ut nouetur obligatio: ceterum si non hoc agatur, duae erunt oblig
Abbreviated transcription (Latin):
uł. ł Cum procurator ĩ rẽ age¬
bat cautõnẽ ded̾at. ratã rẽ dnm hĩ¬
turũ. postea uicto reo dñs reu̾sus ⁊¬
teꝵ de eadẽ re agitabat. ⁊ cũ reus
hrẽt possõnẽ. ⁊ noluit eam rẽ resti¬
tuere. ⁊ id̾o magis condempnatꝰ esb.
in ampliꝰ fideuissores non tenentur.
hoc enĩ ñ d imputari fideiussori

Expanded text:
um.Cum procurator in rem agebat, cautionem dederat ratam rem dominum habiturum: postea uicto eo dominus reuersus iterum de eadem re agitabat, et cum reus haberet possessionem, et noluit eam restituere et ideo magno condemnatus est: in amplius fideiussores non tenentur: hoc enim non
Abbreviated transcription (Latin):
uł.Ln estate sororis hẽditaᷤᷤ
obuemit duob frĩb quo ꝵ alt̃ ab¬
agebat ex qua hr̃ditate. suo ⁊ frĩs
sui noĩe fundũ in solidũ uendidit
lucio ticõ bona fide em̃ti q̃sitũ est
cũ scierit ꝑtẽ fundi absentis esse
an totũ fundũ longa possõne ceꝑ¬

Expanded text:
um.Intestatae sororis hereditas obuenit duobus fratribus, quorum alter abagebat, ex qua hereditate suo et fratris sui nomine fundum in solidum uendidit Lucio Titio bona fide ementi: quaesitum est, cum scierit partem fundi absentis esse, an totum fundum longa possessione cep
Abbreviated transcription (Latin):
rit si posse ꝓ emptore usucapẽ
hactenus uerũ ẽẽ ait. si nulsam
iustam cam̃ euis ertori emptor
hãt. nam si forte seruus uł ꝓcurater
cui emendã rem mandass ꝑsuaser̃
ei se emisse atq ita tradident ma¬
gis eẽ ut usucapio sequatur.

Expanded text:
rit, non posse pro emptore usucapere, hactenus uerum esse ait, si nullam iustam causam eius erroris emptor habeat: nam si forte seruus uel procurator, cui emendam rem mandasset, persuaserit ei se emisse atque ita tradiderit, magis esse, ut usucapio sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cã malo more pecͣm tibi ꝓmissam
ipo quoq profiteris. s hoc ita est.
si suspensa lite societatem futuri e¬
molumĩti cautio pollicet᷑. Si uero
post cãm actã cautũ est honaria
sũma peti pot̾it usq ad ꝓbabilem
qnͣtitatẽ. ⁊ si noĩe palmarii cantũ
sit. sic tnĩ ut cõputetur ad ꝙ datũ
ẽ cũ eo ꝙ debetur neutr̃aq cõpoĩ
causis usq ad centũ aureos. ¶Di¬
uus seũ. ab heredib . raduocati
emortuo ꝓhibuit mercedẽ repe¬
ti qr ꝑ ipm non steterat quo mi¬
nris cãm agẽt. ¶ Ad nutricia qͦ
officiũ p̃sidis uł p̃toris deuenit.
Namꝙ nuitices ab alimoniã in¬
fantiũ aprit p̃sides ꝙ sibi debet᷑
petunt. s rutricia eo usq ꝓdu¬
cemus quo adiri fantes uberibꝰ
alũtur. cetm̃ post hec cessant ce¬

Expanded text:
causa malo more pecuniam tibi promissam causa malo more pecuniam tibi promissam ipse quoque profiteris. sed hoc ita ius est, si suspensa lite societatem futuri emolumenti cautio pollicetur. si post causam actam cauta est honoraria summa, peti poterit usque ad probabilem quantitatem, etsi nomine palmarii cautum sit: sic tamen, ut computetur id quod datum est cum eo quod debetur neutrumque compositucausis usque ad centum aureos.Diuus Seuerus ab heredibus aduocati mortuo eo prohibuit mercedem repeti, quia per ipsum non steterat, quo minus causam ageret.Ad nutricia quoque officium praesidis uel praetoris deuenit: namque nutrices ob alimoniam infantium apud praesides quod sibi debetur petunt. sed nutricia eo usque producemus, quoad infantes uberibus aluntur: ceterum post haec cessant pa
Abbreviated transcription (Latin):
pet̃at idem iuris est ꝙ in ꝓfessoribꝰ
placet s adu̾sus ipõs om̃s cogͦscere
p̾ses d. qui autẽ adu̾sus euiocatos
norariis aduocatoꝵ ita u̾sars luder
debet. ut ꝓmͦ litis ꝓ ꝙ̃ aduocati
facundia. ⁊ fori cõsnetudine.⁊ iudi¬
cii in quo erat acturus existimatio¬
nẽ adhibeat dũ modo licitũ hone¬
rariũ qnͣtitas non egrediatur ᷤ. ĩta
enĩ rescripto impr̃is nt̃i. ⁊ prĩs eiꝰ
cõtinetur. uba Rpti ita se hñt si
noluisti fid̾. susceptã exhib̾e ꝑatͦ
est. eam dum taxat pecuniã que
modũ legittimũ ogressa est ͭ pet̾e
debe̾t. ¶Aduocatos acciꝑe debe̾¬
mus om̃s oĩo qui causis agendis̾
quotͦs. studio oꝑanturꝰ. non tñ qͥ
pro tactu uł tractato non affutu¬
ri causis acciꝑe quidẽ solent aduo¬
catoꝵ nũo erũt. ¶Sĩ cui cautũ
est honeranum ułs siquis de
site pactũ est. uidẽamꝰ an pet̾e possit¬
⁊ siquidẽ de parris ita scriptũ est ab
imperatore nr̃o ⁊ diuo prẽ eiꝰ. litis

Expanded text:
dem iuris est, quod in professoribus placet.Sed et aduersus ipsos omnes cognoscere praeses debet, quia ut aduersus aduocatos .In honorariis aduocatorum ita uersari iudex debet, ut pro modo litis proque aduocati facundia et fori consuetudine et iudicii, in quo erat acturus, aestimationem adhibeat, dummodo licitum honorarium quantitas non egrediatur: ita enim rescripto imperatoris nostri et patris eius continetur. uerba rescripti ita se habent: 'Si voluisti, fidem susceptam exhibere paratus est, eam dumtaxat pecuniam, quae modum legitimum egressa est, repetere debes". Advocatos accipere debemus omnes omnino, qui causis agendis quoquo studio operantur: non tamen qui pro tractatu, non adfuturi causis, accipere quid solent, advocatorum numero erunt. Si cui cautum est honorarium vel si quis de lite pactus est, videamus, an petere possit. et quidem de pactis ita est rescriptum ab imperatore nostro et divo patre eius: "Litis
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur. ¶Medicos fortassis qͥ acci¬
piat ⁊ eosꝰ qui aliciuꝰ ꝑͥtis corꝑis. ut¬
certi doloris sanititẽ pollicent᷑. ut
sauit. ñ sũt ista medicine gn̾a. tñ ⁊ si
sis̃t qͥ hos sibi profuisse cũ pdicõne affir¬
ment. ¶An ⁊ filosophi  ꝓfessoꝵ nũo
sint ⁊ ñ pũtẽ nĩ qͥa ñ religiosa res est
S qr hoc pͥmũ ꝓfiteri eos oꝑ m̃cen¬
nariam oꝑam spernere. ¶ꝑm̃ n
nec iuris quidẽ ciiuł. ꝓfessorib ius di¬
ceret. ¶ Est enĩ res scĩssima ciuit᷑
sapĩa. s qrit p̃cio nu̾ario non sit esti¬
manda. nec de honestanda dũ in iudi¬
cio honor petitur qui ing̾ssu sacͣm̃ti
offerre debuit. ¶ Quedã .R̃. timet¬
si honeste accipiantur. inhoneste trmm̃
petuntur. ludi quoc litfarii magis¬
tris licet ñ sĩt ꝓfessores tñ usurpatũ
est. ut is qͦ ius dicatur. tam ⁊ si libra¬
riis. ⁊ notariis ⁊ calculatorib. sũ ta

Expanded text:
m exhibere videtur. Medicos fortassis quis accipiet etiam eos, qui alicuius partis corpocerti doloris sanitatem pollicentur: ut zavit: non sunt ista medicinae genera, tametsi sint, qui hos sibi profuisse cum praedicatione adfirment. An et philosophi professorum numero sint? et non putem, non quia non religiosa res est, sed quia hoc primum profiteri eos oportet mercennariam operam spernere. Proinde ne iuris quidem civilis professoribus ius dicent: est quidem res sanctissima civilis sapientia, sed quae pretio nummario non sit aestimanda nec dehonestanda, dum in iudicio honor petitur, qui in ingressu sacramenti offerri debuit. quaedam enim tametsi honeste accipiantur, inhoneste tamen petuntur. Ludi quoque litterarii magistris licet non sint professores, tamen usurpatum est, ut his quoque ius dicatur: iam et librariis et notariis et calcu
Abbreviated transcription (Latin):
dered̾et ñ oꝑtẽ hr̃des esꝰ ꝯueniri
ĩ petuniam qmͣ hiis ob honorẽ
p̃ magr̃atũ ꝓmiserat pͥncipali¬
b cõstitutõib cauetur nisi for¬
te ab eo. uł ab ip̃a re .p. eo ui¬

Expanded text:
redes eius conueniri in pecuniam, quam is ob honorem uel magistratum promiserat, principalibus constitutionibus cauetur, nisi forte ab eo uel ab ipsa re publica eo ui
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ oĩmͦ in solidũ ten̾i h̾edem
uero euis ob honorẽ quidẽ facta
ꝓmissione in solidũ ob id uero ꝙ
opus ꝓmissũ ceptꝰ ẽ si bona lib̾ali¬
tati soluendo ñ fui̾t exͣneũ hr̃dem
in qͣrͣtam ꝑtẽ prĩmonii defuncti
lib̾os in decimã ten̾i tmͣ diuus seu̾.¬
⁊ ant̃. rescripsert. s ipm̃ donato¬
rem pauꝑem fcm̃ ex ꝓmissione o¬
ꝑis cepti quintam ꝑtem prĩmo¬
cione pollicita est uti sors ap̃ eũ
remaneat. et ip̃as usuras semissa¬
les ad p̾mia certantiũ resoluat

Expanded text:
quidem omnimodo in solidum teneri: heredem vero eius ob honorem quidem facta promissione in solidum, ob id vero, quod opus promissum coeptum est, si bona liberalitati solvendo non fuerint, extraneum heredem in quintam partem patrimonii defuncti, liberos in decimam teneri divi Senus rescripserunt. sed et ipsum donatorem pauperem factum ex promissione operis coepti quintam partem patrimocione pollicita est, uti sors apud eam remaneat et ipsa usuras semissales ad praem‹i›a certantium resoluat,
Abbreviated transcription (Latin):
pu ͤ int̾est ꝙ si damapnofe sũt obser¬
uari non deb̾e̾ et id̾o ñ obseruandũ
ꝙ defunctus certa sũma legata uetu¬
it uectigal ex̃ceri ẽȩ enĩ tollerabilid
q̃ uetus ꝯsuetudo ⁊ꝰ ꝓbat.
se in aliqͣ ciuitãte ꝓmisit ad ꝑficiẽ¬
dũ tam ip̃e ꝙͣ heres eus ex consti¬
tutione diui traiani obligatus est.
a s: siquis ob honorẽ opus fcũrũ se in¬
ciuitate aliqua ꝑmiserit atq ĩcho¬
auerit᷑ priusꝙͣ que qui perficeretui:
decesserit heres eius extraneus qͥdem
tẽ patͥmonii relicti sibi ab eo ꝙͥ id opꝰ
face̾ institu̾at si ita mallet ciuitati
in qͣ id opꝰ fi̾ceptũ ẽ dare is autẽ qͥ
ex nũo liberoꝵ est si heres exstitit
non qͥnte ꝑtis. S decime ꝯcedente ne¬
cessitate afficit᷑. et hec diuꝰ adrianis
constituit
lp .ł. nt̾ liberos nepotẽ ꝙͦ ex fi¬
sia conti̾ diuus pius R̾psit. De
uariis ⁊ exͣordinariis cogͥtions¬
Uus. si uidex litẽ suã fecisse dices¬

Expanded text:
 interest: quod si damnosae sint, obseruari non debere. et ideo non obseruandum, quod defunctus certa summa legata uetuit uectigal exerceri. esse enim tolerabilia, quae uetus consuetudo comprobat.se in aliqua civitate promiserit, ad perficiendum tam ipse quam heres eius ex constitutione divi Traiani obligatus est. sed si quis ob honorem opus facturum se civitate aliqua promiserit atque inchoaverit et priusquam perficeret, decesserit: heres eius extraneus quidem ntam patrimonii relicti sibi ab eo, qui id opus facere instituerat, si ita mallet, civitati, in qua id opus fieri coeptum est, dare: is autem, qui ex numero liberorum est, si heres exstitit, non quintae partis, sed decimae concedendae necessitate adficitur. et haec divus Antoninus constituitlicae.Inter liberos nepotem quoque ex filia contineri diuus Pius rescripsit. DE ‹UARIIS ET› EXTRAORDINARIIS COGNITIONIBUS ET SI IUDEX LITEM SUAM FECISSE DICE
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uelit s̃nus defũcri lib̾tꝰ ẽẽ ñ empto¬
ris. ñ ẽẽ audiendũ eũ ualens scripsit
ne emptor ⁊ p̾tiũ ⁊ lib̾tũ ꝑdat.

Expanded text:
 uelit seruus defuncti libertus esse, non emptoris, non esse eum audiendum Ualens scripsit, ne emptor et pretium et libertum perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
enul. ł. Licet dubitatũ añ fuĩt
itiũ sius dũtaxat an lib̾tus uiran¬
do prõno õbligaret᷑ in hnis quẽ lib̾tatis
cã imponũtur tm̃ ueriꝰ ẽ non alit̾ qmͣ
lib̾tũ obligari adeo autẽ solemꝰ dicere¬
usiurandũ a seruis exig̾e̾ ut hii reli¬
gione astricti postea qmͣ sue pot̾atis
eẽ cepiss erit iurandi necc̃iratẽ ha¬
sit autꝰ uiret aut ꝓmittet licet autẽ
ꝑ ᷑. inserere. ¶ In eũ qui impubes
factus erit. pͭ tñ ⁊ inpubes oꝑas dare
ueluti si mumculator sit uł histrio.
Quib ad. liẜtatẽ ꝓ clamare ñ licet

Expanded text:
num.Licet dubitatum antea fuit, utrum seruus dumtaxat an libertus iurando patrono obligaretur in his quae libertatis causa imponuntur, tamen uerius est non aliter quam liberum obligari. ideo autem solet iusiurandum a seruis exigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haest, aut iuret aut promittat. Licet autem orum personas inserere. In eum, qui impubes factus erit. potest tamen et impubes operas dare, ueluti si nomenculator sit uel histrio. QUIBUS AD LIBERTATEM PROCLAMARE NON LICET
Abbreviated transcription (Latin):
accepto fe̾ndũ ad eas usuras uidet᷑
ꝑtinere qͣs debitor ex soluere cogitur
⁊ sic̃ ex fc̃i ꝯuentione date repeti
ñ possũt. ita ꝓpriotitulo si nũate
rit debitori ĩ sortẽ ⁊ eiꝰ usuras se ac¬
cipere utrũ ꝓ rata ⁊ sorti ⁊ usuris de¬
cedat. an uero pͥus ĩ usuras ⁊ siqͥd

Expanded text:
accepto ferendum, ad eas usuras uidetur accepto ferendum, ad eas usuras uidetur pertinere, quas debitor exsoluere cogitur: et sicut ex pacti conuentione datae repeti non possunt, ita proprio titulo non numeratae rit debitori 'in sortem et usuras se accipere', utrum pro rata et sorti et usuris decedat an uero prius i