comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. Que utraq idẽ ipse auctor ac distributor prȩmi¬
orũ dñs. una sententia demonstrauit: cũ ait. in domo
patris mei multe sc̃ mansiones. Unã gͦ domũ dñi fe¬
cit Salocon: sed multos in ea thesauros ad recipienda
uasa diuersi generis. Una tamen benediccione sc̃ĩfica¬
ta parauit: quia nimirũ una est domꝰ patris. ñ manu¬
facta ȩt̾na in celis: sed multȩ in ea mansiones. ad retipi¬
endos om̃s timentes dñm ac diligentes: quos añs bene¬
dicit pusillos cum maioribus:¬

Expanded text:
orum; quod utrumque judex ipse ac distributor praemiorum; quod utrumque judex ipse ac distributor praemiorum Dominus una sententia demonstravit, cum ait, In domo Patris mei multae sunt mansiones . Unam ergo domum Domini fecit Salomon, sed multos in ea thesauros ad recipienda vasa diversi generis, una tamen benedictione sanctificata paravit: quia nimirum una est domus Patris non manufacta, aeterna in coelis; sed multae in ea mansiones, ad reendos omnes, quos timentes se ac diligentes Dominus benedicit, pusillos cum majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dim uerbis exangłũ confortat. Sc̃ificat aurũ: eũ natã¬
huingenio prẽd̃itos suo replens spu: ad consideranda in
lige sua mirabilia iluminat. Sc̃ificat & uasa eũ oibꝰ
slos ad appetenda dona ꝑpetuȩ salutis inflãmat. Hoc
aut argentũ. hoc aurũ. bec sc̃ificata uasa. Salomon in¬
ctos. &ꝵ doctoꝵs uidelicet & cȩt̾oꝵ fideliũ cȩtũ in gau¬
aiuim regni cȩlestis introducit. Reponitq uasa diuer¬
si generis argentea siue aurea in chesauris domꝰ dĩ:
quando eos qui multitud̾ine aulceainis eiꝰ frui merue¬
runt absconait in ab dito uuiltꝰ sui a c̃curbatione
hominũ. Apte multi st̃ thesauri. in quibꝰ uasa elec¬
cionis recondant᷑ sed una domꝰ dñi in qua idẽ sc̃ facti
chesauri: quia una est eccł̃ia. in qͦ om̃s continent᷑ elec¬
ti qͥntislibet mericis distent: & una ñ diuersa patria¬
est illa celestis quȩ eleccis ꝓmitcit᷑ omĩbꝰ. qͣuis sic̃ stella
a stella differt in claritate. ita sit & resurrectio mortu¬

Expanded text:
dum verbum Evangelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos, suo replens spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia, illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus los ad appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon inctos, et doctorum videlicet caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit, reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos, qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerunt, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum . Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini, in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent; et una non diversa estla a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortu
Abbreviated transcription (Latin):
repmissionis ueni ebat᷑. hȩc aũt ȩdificabat᷑ in ipsa
terra reꝓmissionis. & in ciuitate ierłm. illa ut de
loco ad locũ crebro leuitarũ ministerio portata.
candẽ in t̾rã ꝓmissȩ hereditatis induceret᷑. hec ut
mox in patria ip̃sa & ciuitate regia constructa.
inuiolabili semꝑ fundam̃to consisteret: donec inditũ
sibi figarũ celestiũ munꝰ impleret: pocest in illa pre¬
sentis ȩccłiȩ labor & exiliũ: in hac futa quies & bea¬
titudo figuari. Uel certe quia illa a solis filis isrcł.
hȩc autem apselitis ȩtiã & gentibꝰ facta est. posst̃ in il¬
la pͥncipalit̾ patres ueceris testam̃ti. & anciquus ille
dei populus: in hac aũt ẽgregata de gentibꝰ ȩccłia
figuralit̾ exprimi. Quanius edificiũ utriꝰq domꝰ
enucleatiꝰ spũali sensu discussũ. & labores pͣsentis ec¬
clesiȩ quotidianos. & pͣmia in futo ꝑennia. gau¬

Expanded text:
repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Hierusalem, illud ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, tandem in terra repromissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura quies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres veterDei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spirituali sensu discussum, et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gau
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ habitat in uobis: Si gͦ ille tẽplũ dĩ ꝑ assũ¬
ptam humanitatẽ factꝰ ẽ. & nos templũ dĩ ꝑ inha
broꝵ eiꝰ quȩ nos sumͦ. tẽplũ illud materiale te¬
nuit. Sed ipsiꝰ tanquã lapidis angularis singu¬
larit̾ electi. & p̃cioso in fundam̃to fundati: nostri
autem tanqͣ lapidũ uiuoꝵs suꝑ ȩdificators. super
Quod meliꝰ considerata ex ordine ipsiꝰ cẽpli ȩdifi¬
catione patebit: ut in quibꝰdã uidelicet figura ad
quibdã intemeratã in cęlis angłoꝵ felicitatẽ. in
qͥbusdam inuictã in terris hominũ pacientiam
describat: in quibͦdã collata hoĩbꝰ angłoꝵ auxi¬
lia: in qͥbꝰdã remunerata cũ angłis hõiũ certami¬
na demonstret. Designat eandẽ domũ dñi sp̃ualẽ.
ȩtiam cabernaculũ quondã factũ in heremo per
moysen. Uerũ quia illa domꝰ in itinere qͦ ad t̾rã

Expanded text:
spiritus Dei habitat in vobis. Si ergo ille templum Dei per assumspiritus Dei habitat in vobis. Si ergo ille templum Dei per assumptam humanitbrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati; nostri autem, tanquam lapidum vivorum superaedificatorum super Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aedificatione patebit, ut in quibusdam videlicet figura ad quibusdam intemeratam in coelis angelorum felicitatem, in quibusdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritalem, etiam tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificauit rex Salomon in
ierusalem. in figura facca
a primo elecco usq ad ulti¬
mum qͥ in fine mundi nasci¬
turus est. quotidie ꝑ grãm re¬
gis pacifici. sui uidelicet redemp¬
toris ȩdificat᷑. Quȩ partim adhuc ꝑegrinat᷑ ab
illo in t̾ris: parcĩ euasis ꝑegrinandi erunnis cũ
illo iã regnat in cęlis: ubi ꝑacto ultimo iudicio¬
tota est regnatura cũ illo. Ad hanc domum ꝑti¬
nent electi angłi. quorũ nobis similitudo in fu-¬
cura uita ꝓmictit᷑: dicente dño. illi aũt qͥ digni ha-¬
bebunt᷑ scło illo & resurrectione ex mortuiꝰ. neq
nubunt neq ducunt uxores. neq enĩ ultra mo-¬
ri poterunt. equales enĩ angłis st̃. & filii sc̃ dei:
cum sint filii resurrectionis. Ad hanc ꝑtinet ip̃
testante cũ ait. soluite tẽplũ hoc. & in tribꝰ diebꝰ
excitabo illud. Quod exponens exangłista subiũ¬
xit. hoc aũt dicebat de cẽplo corporis sui. Dicit
aũt apłs de nobis. Nescitis quia cẽplũ dĩ estis. &

Expanded text:
edificavit rex Salomon in Hierusalem, in figura facta a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi tota est regnatura cum ipso. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo, et resurrectione ex monubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Ad hanc pertinet ipsetestante, cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quod exponens evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, et
Abbreviated transcription (Latin):
famulꝰ xpĩ heribald inse ipso ab eo factũ
solet narrare muraculũ: qui tunc quidẽ ĩcle
Witam inquit illiꝰ quãtũ hoĩb estimare fas
ipso maximȩ exꝑtꝰ sum. Quippequem ab
ipso ut itadicam mortis limite reuocans: ad
uiam uitȩ sua oratione ac benedictione redux̃
degerem. legendi quidem canendiq studiis
traditꝰ. s ñ adhuc aniũ ꝑfeste a iuuenibus
cohibens in lecebris: contigit die quadam nos
it᷑ agentes cum illo. deuenisse in uiã planã
& amplam. aptamq ctirsui equorum. Cepe¬
runtq iuuenes qui cum ipso erant maximȩ
laici postulare ep̃m: ut cursumaiore equos
suos iniucem ꝓbare liceret. At ille pͥmo ne¬
gauit ociosum dicens eẽ. qd̾ desid̾abant: sed
ad ultimum multorumun anima deuistꝰ:

Expanded text:
ald  Al., Heritbald, in seipso ab eo factum solet narrare miraculum, qui tunc quidem in cler« Vitam, inquit, illius, quantum hominibus aestimare fas ipso maxime expertus sum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratione ac benedictione reduxitdegerem legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuc animum perfecte a juvenilibus cohibens inlecebris, contigit die quadam nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima int
Abbreviated transcription (Latin):
mensam: misit puer ad dñm suum. ro¬
gans sibi pocłm u̾ni mitt̾e quia sitiret.
Gauisus ille mulcum quia bibere possec:
misit ei calicem uini benedictũ ab ep̃o.
Quẽ ut bibit. surrex̃ continuo: & ueterno
infirmitatis discussio induit se ipse uesti¬
mentis suis. Et urgressus inde. intrauit
bere cum eis. Iusserunt eum sedere secum
ad epulas. gaudentes de sospitate illiꝰ. Reside¬
bat uescebatur: bibebat lecabat᷑: quasi unꝰ
e conui is agebat. Et multis pꝰħ annis ui¬
uens in eadem quã acceꝑat salute ꝑmansit.
ħ aũt miracłm meratꝰ abbas non se pre¬
sente factum: s abhis qui presentes fuere.
sibi ꝑhibet ẽẽ relatum

Expanded text:
mensam, misit puer ad dominum suum, rogans sibi poculum vini mittere, quia sitiret. Gavisus ille multum quia bibere posset, misit ei calicem vini benedictum ab episcopo; quem ut bibit, surrexit continuo, et veterno infirmitatis discusso, induit se ipse vestimentis suis; et egressus inde intravit, bere cum eis. Jusserunt eum sedere secum ad epulas, multum gaudentes de sospitate illius. Residebat, vescebatur, bibebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem quam acceperat salute permansit. Hoc autem miraculum memoratus abbas non se praesente factum, sed ab his qui praesentes fuere, sibi perhibet esse relatum
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsi st̃: & auferunt om̃s qui me forcibus
rape querebant sp̃s infesti. Ille aut qui
ad ueniens eos fugauit: erat ipse qui me ã¬
te ducebat. Qui mox conuersus ad lextrũ
ttͣ quasi contra ortum solis brumalẽ. meduc̾e
cpͣ. Nec mora exemptũ tenebris in auras me
serene lucis eduxͣ. Cumq me in luce aꝑta
ducẽt: uidi ante nos murũ ꝑmaximũ. cuiꝰ
neq longitudini hinc ł in de neq altitudi¬
ad murum acced̾emꝰ: cũ in eo nullã ianuã
łfenestram ł ascensam alicubi conspic̾e̾m.
Cũ gͦ ꝑuenissemꝰ ad murum. statimi nescio
quo ordine fuimꝰ isu̾mitate eiꝰ. Et ecce ibi
campꝰ erat latissimꝰ acletissimꝰ tantaq fla¬
grancia uernantium floscłorum plenꝰ: ut
omnẽ mox fetorem tenebrosi fornacis qui
me ꝑuaserat. effugaret ad miranda huriꝰ

Expanded text:
dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugate ducebat. Qui mox conversus ad dextrum iter quasi contra ortum solis brumalem ducere cepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis eduxit. Cumque me in luce aperta / duceret, vidi ante nos murum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudiad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret ammirandi hui
Abbreviated transcription (Latin):
quidam erat atconsus ut clericꝰ. quidã laicꝰ.
quȩdam femina. Trahentes aut eos malig¬
ni sp̃s descend̾ unt in meclium baratͥ illiꝰ
ardentis. Factumq ẽ ut cum longiꝰ sub¬
euntib eis fletũ hominũ & risũ deno¬
morum clare discernere nequirem: sonu̾
tñ ad huc ꝓmiscium in auribꝰ hrẽm. Int̾ea
ascend̾unt quidam spũum obscurorum de
abysso illa flãm iuorna. & accurrentes cir¬
cuinded̾unt me atq oculis flãmentibꝰ et de
ore ac naribꝰ ignem putidũ esfiantes ange¬
bant: forcipibꝰ quoq igneis quos tenebat᷑
ĩ manibꝰ minitabantur me comp̃hendere:
nec tnͣ me uillatenui contiug̾e tam ae si t̃¬
rere p̃sumebant. Quic̃ undiq u̾sũ hostibꝰ
et cecitate tenebrarum conclausus huc iluc¬
q oculos circumferrem. si forte aliũde qͥd
auxilii qͦ saltiarer. ad ueniret: apparuit
cantis intra tenebras. Qui paulatĩ crescens
& ad me otiꝰ festinans uͥ appropinquauit

Expanded text:
quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discertamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, adveniret, apparuit eantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit,
Abbreviated transcription (Latin):
in eu̾dẽ. Quo cũ ꝑdudtͦ eẽm: repente ductor
mi disparuit: ac me solũ ĩ medio tenebrarũ
globi igniũ sine int̾missi one mͦ alta
peterent. mͦ inbaratri repeterent: cerno omĩa
quȩ ascendebant fastigia flammarum ple¬
na eẽ spĩb hominum: qui instar fauillarũ
cum fumo ascendentiũ. nunc ad sublunio¬
ra ꝓicerentur: nunc retractis igni uͣ uaꝑib.
la tenebrarum loca replebat. Et cum diutiꝰ
ibi pauidus consisterem. ut pote incertus
quid ag̾em. qͦ u̾t̾em gressũ. qui me finis ma-
neretꝰ audio subitum pꝰ terga sonitũ ĩma-¬
nissimi fletꝰ ac miserrimi. simul & cachm̃ũ
crepitantẽ quasi uulgi indocti. captis hostibꝰ
ĩ sultantis. Ut auͣt sonitꝰ idẽ clarior. redditꝰ.
ad me usq ꝑuenit:. consid̾o turbam malig¬
norum spũum. quȩ quinq animas hõĩũ
merentes eiulantesq ipsa multũ exultans
&e cachinnans: medias illas trabebat in te

Expanded text:
in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medio tenebrarum globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retractis ignium vaporibusla teneibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quę quinque animas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in ten
Abbreviated transcription (Latin):
marũ in extinguibiliũ. Cũq hac infelici
uicissitudine longe lateq ꝓ ut aspicere po¬
teram. si ne ulla qͥetis int̾capedine innu¬
m̾abił spũum deformiũ multitudo torq̃¬
ret᷑: cogita re cepi qd̾ h. fortasse eẽt infernꝰ.
de cuiꝰ tormentis incolerabilibꝰ narrare sepiꝰ¬
audini. Respondit cogitationi meȩ dustor
qͥ me p̃cedebat. Nonh inqͥens suspiceris: non
enĩ ħ infernꝰ ẽ ille quẽputas. At cum me
hoc spectacło cã horrendo ꝑt̾ritũ. paula¬
cim in uiteriora ꝓduceret: uidi subito am¬
te nos obscurari inciꝑe loca: & tenebris oiã
repleri. Quas cum intraremus. intantum
paulisꝑ condensate sunt. ut nichil pret̃ip¬
sas aspicerẽ. excepta duͣ taxat spẽ & ueste eiꝰ
qui me ducebat. Et cu iã ꝓ gred̾emͣ sola sub
nocte ꝑumbras: ecce subito apparent ante
nos crebͥ fiãmarũ tetrarũ globi. ascenden¬
tes qͣsi de puteo magno. Rursũq decidentes

Expanded text:
marum inextinguibilium. Cumque hac infelici marum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepiaudivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes
Abbreviated transcription (Latin):
ta mentis & corꝑis contritione durauit:¬
ut multa illum quȩ alios lat̾e̾nt. ł horrẽ¬
da. ł desid̾anda uidisse etiã si lingua sileret
Lucidus inquiens aspectu. et clarꝰ erat in¬
dum̃to qui me ducebat: incedebamꝰ autẽ
tacentes ut udebat᷑ mͥ. contͣ ortũ soł solsti¬
cialẽ. Cũq ãbularemꝰ. de uenimꝰ ad uallem
in ulte latitudinis ac ꝓfunditatis. infinite
aut̃ longitudinis: quȩ ad leuã nob̃ sita. unͣ
latꝰ fiãmis feruentib nimi uͣ tͣribile: alt̾um
fertienti grandine ac frigore niuiũ. onuã
ꝑflante. atq uerrente. non minꝰ ĩcolerabile p̃¬
ferebat. Utrũq aut erat animabꝰ hominũ
pleñ. quȩ uicissim huc inde uidebant᷑ qua¬
si tempestatis impetu iactari. Cũ enĩ ium
feruoris ĩmensi tolerare non possent: ꝓsilie¬
bant misere in mediũ frigoris infesti. Et cũ
neq ibi quippiam requiei uruienire ualeret᷑:
resiliebant rursus urende in mediũ flã¬

Expanded text:
ta mentis et corporis contritione duravit,ta mentis et corporis contritione duravit,ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda, vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medium frigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flam
Abbreviated transcription (Latin):
rens uitam: qui ĩ firmitate corꝑis tactꝰ. et ac
crescente ꝑdies ad extrema ꝑductꝰ. pͥmo tꝑͣr
nostis defunctꝰ ẽ. S: diluculo reuiuiscens. ac
repente residens: om̃s qͥ corꝑi flentes ad sed̾at᷑.
timore immenso ꝑcussos in fugam conuer
consolatꝰ. noli inqͥt tim̾e quia iã uere surrexi.
a morte qua tenebar: & apͣ homines sum
sueu̾am c̃ u̾satõe: s multũ dissimili ex ħ
tꝑr uiuendum ẽ Statĩq furgens abiit ad
uilule oratorium: &usq ad diem in orõne
ꝑsistens. mox omẽm ꝙͣ possed̾at sub̾am ĩ tres
diuisit portiones. Equib unã coniugi: al-¬
tans: statĩ pauꝑib distribuit / Nec multo pꝰ
scliͣ curis absolutꝰ. ad monast̾iũ mailros
qd̾ ti . difluminis circũflexii. maxima ex
parte claudit᷑ ꝑuenit. Acceptaq tonsura:
locũ secretȩ mansionis quã p̾uid̾at abb̃as
intrauit. Et ibi usqad diem mortis intan¬

Expanded text:
rens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac rens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens, omnes qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam convertconsolatus: « Noli, inquit, timere, quia jam vere resurrexi a morte qua tenebar, et apud homines sum sueram conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est. » Statimque surgens abiit ad villulae oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones, e quibus unam conjugi, alttans, statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailros, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit; acceptaque tonsura, locum secretae mansionis quam praeviderat abbas, intravit: et ibi usque ad diem mortis in tan
Abbreviated transcription (Latin):
taburcd .i. oppidũ uiltorum. lingua aut̃
gallica traiestum. in quo elificata eccła re¬
uerentissimꝰ pontifex longe lateq u̾bũ fidĩ
p̾dicans. multosq aberrore reuocans. plures
ꝑ illas regiones ȩccłas. s & monasteria non¬
nulla construx̃. Nã ñ multo pꝰalios quoq
illis in regionibꝰ ipse constituit antistes ex
eorum num̾o frm. qui uel secũ ł pꝰ se illo ad
p̃dicandum uen̾ant: ex qͥb aliquanti iam
dormierunt indomino. Ipseaut uibrod cog¬
suꝑne: cota mente suspirans:¬
is tꝑ̃rib miradin memorabiles et anti¬
quorũ simile. inbritania factum est
¶Nam ad excitationẽ uiuentium de morte
aĩe quidã aliquandin mortudsad uitam
resurrexit corꝑis: & multa memoratu
dignam q̃ uid̾at narraũ. E quib hic aliqͣ
breuit᷑ ꝑstringenda eẽ putaui Erat gͦ pat̾
familias ĩ regione nordãbimbroꝵ quȩ no
cat᷑ incũ ingũ. religiosam cũ domo sua ge¬

Expanded text:
taburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem taburg, id est, Oppidum Uiltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in quo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorum numero fratrum qui vel secum, vel post se illo ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cogsupernae tota mente suspiransis temporibus miraculum memorabile et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animę quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et / multa memoratu digna, quę viderat, narravit. E quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo pater familias catur Incuneningum, religiosam cum domo sua ge
Abbreviated transcription (Latin):
do ad uiam u̾itatis ꝑcluxit. S expugnatis
non longo pꝰ temꝑe boructuaris a gente
antiquoꝵ saxonum. disꝑsi it̃ qͦ libet hi qͥ
uerbum receꝑant: ipse antistes cum quib¬
dam pipinum peciit. Qui ĩterpellante blich¬
tͥde coniuge sua dedit ei locuͣ mansionis
mninsula quadã rheni: quȩ lingua eoꝵ
uocatur in littore. In qua ipse construsto
monast̾io qd̃ hactenus hedes possident eiꝰ :
aliquamdiu continentissimã gessit uitam:
nos aliqͦt infresia qui aduenerant docuert᷑:
pontificatũ sergus habebat: postulans ut
eidem fresonẽ genti archiepm ordinaret᷑.
Qd̾ ita ut pecierat impletũ ẽ anno ab inc̾. d̾.¬
dͦc .xc uͦi. Ordinatꝰ ẽ aut̃ in eccła sge̾ martiriᷤᷤ
ceciliȩ die natał eiꝰ: imposito sibia papa i emo¬
rato noĩe clemͣtis. ac mox remissus ad sedem
naũ aut ei pipinꝰ locũ chatedre epãł ĩ castello
suo in lustri qd antiqͦ gentiũ illarũ u̾bo uis¬

Expanded text:
do ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis do ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuariis, a gente antiquorum Saxonum dispersi sunt quolibet hi qui verbum receperant. Ipse antistes cum quibusdam Pippinum petiit qui, interpellante Blithrude conjuge sua, dedit ei locum mansionis in insula Rheni, quae lingua illorum vocatur in littore. In qua ipse constructo monasterio, quod hactenus haeredes possident ejus, aliquandiu continentissimam gessit vitam, nos aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incxto. Ordinatus est autem in ecclesia sanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedemnavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Uil
Abbreviated transcription (Latin):
eo se sꝑansacciꝑe. Ut dũ in gente cui p̾dicaret
destructis idolis eccłas institueret. hrẽt ĩ ꝓmp¬
tu reliquias scõꝵ quas ibi introduceret. ꝗb¬
q ibidẽ positis. consequent᷑ in eoꝵ honorem
&e alia ꝑ plura quȩ tanti oꝑis negotium que¬
rebat. ł ibi discere. ł in de acciꝑe cupiebat. In
quib omĩb cũ sui uoti compos eẽt effestus:
ad pͣdicandum rediit. Quo temꝑe fr̃s qui
erant infresia u̾bi minist̾io mancipati: ele
gerunt ex suo numero uirum modestum
moribꝰ &e mansuetũ corde siucb̃tũ. qͥ eis ordi¬
naret᷑ antistes. Quẽ britanniã destinatũ. ad
petitõẽ eoꝵ ordinaũ reu̾entissimꝰ uilfrid ep̃s:
qui cum forte patͥa pulsus. in mercioꝵ regio¬
nibꝰ exulabat. Non enim eo tꝑͣr habebat
eꝑm cantia. defuncto quidem theodoro: s
nec dum berttualdo successore eiꝰ. qui trans
nia regressus: non multo pꝰ ad gentẽ bornc¬
tuarioꝵ secessit: ac multos eorum pͣdican¬

Expanded text:
eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter in eorum honorem et alia perplura quae tanti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mgerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde, Switbertum, qui eis ordinaretur antistes. Quem ad Britanniam destinatum, ad petitionem eorum ordinavit reverendissimus Wilfrid episcopus qui, tum forte patria pulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore ejus, qui trans nia regressus, non multo post ad gentem Boructuariorum secessit, ac multos eorum praedican
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq om̃s electi in cęlis plene in diuina uisione ꝑci¬
piunc. eciã catecizandis rudibꝰ ꝓ suo cuiq captu
aiscenda & confitenda tradunt᷑: quatirꝰ sacris in ici¬
ata mysteriis. quandoq ȩtiã ad capienda ea que pie

Expanded text:
quaeque omnes electi in coelis plene in divina visione perciquaeque omnes electi in coelis plene in divina visione percipiunt, etiam catechizandis rudibus quibusque discenda et confitenda traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie
Abbreviated transcription (Latin):
uam & ipse debuit habere gͦssicudinẽ. Quaꝓpt̾ & m
huiꝰ ingressu duo facca st̃ ostia: ut uidelicet ab utͦq
latere hoc est intꝰ & foris. equali pariete ostiũ paceret.
Et qm̃ easdẽ pieturas ostiũ quas & paries habebat. ue¬
racit᷑ unꝰ ꝑ omĩa & continuatĩ excentꝰ paries uideret᷑:
unũ decoris gr̃a pͣcendens: aliud mysterii dispensacio¬
ne pͣfigurans. Quod uͦ descriptis tẽpli ostiis. seqͥt᷑ et
sculpsit cherubim & palmas. & celaturas ualde emi¬
nentes. oꝑuitq omĩa laminis aureis oꝑe quadro ad
regulã. iã supͣ expositũ est: quia in parietibꝰ domꝰ & in
ostiis int̾ioribꝰ. eedẽ picturȩ siue celaturȩ st̃ faccȩ. Pa-¬
tetq ratio figurȩ. quare easdẽ ipsas picturas & celacu-¬
ras. eosdẽ cherubim pͥma cẽpli ianua qͦs & interior
recipiat: quia nimirũ eadẽ arcbana fidei spei & ca¬
ricatis. quȩ sullimes quiq ac ꝑfecti sullimit̾ capiunt.

Expanded text:
vam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in vam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris, aequale parieti ostium pateret; et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratiam praetendens, aliud mysterii dispensationem praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: Et sculpsit cherubin et palmas, et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia aureis laminis opere quadro ad regulam, jam supra expositum est, quia in parietibus domus et in ostiis interioribus eaedem picturae sive caelaturae sunt factae; patetque ratio figurae, quare easdem ipsas picturas et caelaturas, eosdemque Cherubim prima templi janua quos et interior recipiat: quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dileccione gemina. absq ullo prorsꝰ labore. ĩmo
magna multicudine diuinȩ dulcedinis fruem᷑. Unde
apte introitꝰ int̾ioris domꝰ. duo qͥdẽ ostia: sed hȩc sipli¬
cia habebat. Non enĩ ibi fides necessaria est. ubi ea
quȩ nunc credimꝰ ac sꝑamꝰ. omĩa manifesta luce ui-¬
debimꝰ. Non est labor oꝑũ necessariꝰ: ubi mercede ꝑ¬
petua eoꝵ quȩ hic laboramꝰ donabim᷑. Non necessari-¬
a pacientia: ubi nemo aliqͥd adu̾si irrogat. Non muni¬
ficentia benignitatis: ubi nemo indiget. Hec de ostioꝵ
ut in uno eodemq cẽpli ingressu duo e̾e̾nt ostia. Ne¬
rum grossitudinis extrema parte ostia erant affixa.
ita ut ȩquali pariete esset ostium utrunq: & siue intꝰ
siue foris cemplũ quisq positꝰ ostiũ inspiceret: unꝰ ei
ꝑoĩa paries ẽe. uid̾et᷑. Similit̃ & cedrinꝰ paries. cũ uice¬
noꝵ in longicudine & alticudine e̾ẽt. cubitoꝵ: ñ par-¬

Expanded text:
utique dilectionem gemina, absque ullo prorsus labore, imo utique dilectionem gemina, absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus, duo quidem ostia: sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irroget. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haecut in uno eodemque templi ingressu, duo essent ostia. Nerum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequali pariete esset ostium utrumque, et sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries enorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non par
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ se tenebat aꝑit᷑. cũ pt ministeriũ pͣdicatoꝵs dis¬
cernit᷑ qͥd ꝓprie ad cognitionẽ fidei. qͥd ad uiuendi cas¬
ticatẽ ꝑtineat: quȩ tam̃ utraq a sua nequeunt cone¬
xione separari. quantũ distet int̾ ꝓximoꝵ mala tole¬
rare. & eis iã bona cõmodare: cũ hȩc certissime sole-¬
ant in uno eodẽq corde ꝑfeccoꝵs. indissolubilia ꝑma-¬
nere. Nocandũ sane. qͦd in ingͤssu oraculi duo qͥdẽ fu-¬
isse ostia dicant᷑: sed hȩc duplicia fuisse ñ dicant᷑. In
templi uͦ id est domꝰ prioris intͦitu. ita erant duo osti¬
q. ut duplex e̾ẽt. utroq: quia nimirũ in pͣsenti ȩccłia
talem nos ingredi ac ducere uitã necesse est. in qͦ dile¬
ctionem dĩ & ꝓximi ꝑfidẽ & oꝑacionẽ. ꝑ patienciam
& benignitatẽ seruemꝰ. In futura aũt uita. ubi dñm¬
et ꝓximos in lucẽ int̾nȩ beatitudinis uidebimꝰ. eadẽ

Expanded text:
invicem se tenet aperitur, cum post ministerium praedicatoris disinvicem se tenet aperitur, cum post ministerium praedicatoris discernitur quid proprie ad cognitionem fidei, quid ad vivendi castitatem pertineat. Quae tamen utraque a sua nequeunt connexione separari, quia non distat inter proximorum mala tolerare, et eis bona commodare, cum haec certissime soleant in uno eodemque perfectorum indissolubilia permanere. Notandum sane quod in ingressu oraculi duo quidem ostia dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur; in templi vero, id est, domus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque: quia nimirum in praesenti Ecclesia talem nos ingredi ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem Dei et proximi per fidem et operationem, per patientiam et benignitateet proximos in lucae aeternae beatitudinis videbimus, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
cutes neq ab inuicẽ queunt aiudi. Neq enĩ fides si¬
ne oꝑibus: neq sine fide dõ posst̃ oꝑa bona placere.
Neq itẽ in iuirias ferre sufficit: qͥ ei quẽ colerat. ȩtiam
ea quȩ necesse habet cũ possit ministrare. contẽpsit.
Neq ei qui substanciã mundi habuerit. sat est de
hac egenti ꝓximo dare: si ñ eciã eas quas sibi forte ir¬
rogauerat molestias. sincero corde remittat. Qd enĩ
de utͦq illo ostio dicit᷑. qͥa se inuicẽ tenens aꝑiebat᷑. ñ
hȩc aꝑtio separationẽ ab inuicẽ spualiũ designat uir¬
nobis scẽ ȩccłie magis magisq patescit: ut qͦ bis ãpliꝰ
abundamꝰ: eo ueriꝰ scõꝵ cȩtibꝰ associem᷑. Sic̃ ȩciã ai¬
uisio rubri maris. ptqͣ popłs dĩ egrptiũ ꝑsequentẽ
euasit. ñ diuisionẽ unici baptismacis sed aꝑtionẽ po¬
tius signauit: quia extinctis peccatis omĩbꝰ ad litꝰ ac
solicudinẽ cranseamꝰ uircutũ. Uel certe ostiũ quod

Expanded text:
tutes, neque ab invicem possunt dividi: namque fides sine operibus, neque sine fide Deo possunt opera bona placere; neque item injurias ferre sufficit, qui ei quem tolerat, etiam ea quae necesse habet, cum possit ministrare, contemnit; neque ei qui substantiam mundi habuerit, satis est de hac egenti proximo dare, si non etiam eas quas sibi forte irrogaverat injurias, sincero ex corde dimittit: quod enim de utroque illo ostio dicitur, quia se invicem tenens aperiebatur, non haec apertio separationem ab invicem spiritalium designat viragis magisque patescat; ut quo his amplius abundemus, eo verius sanctorum coetibus associemur: sicut etiam divisio Rubri maris, per quam populus Dei Aegyptum persequentem evasit, non divisionem unici baptismatis, sed apertionem potius signavit qua, exstinctis peccatis omnibus, ad littus ac solitudinem transeamus virtutum. Vel certe ostium quod
Abbreviated transcription (Latin):
apte c̃gruit. qͦd eadẽ ostiola de lignis fiuint oliuarum:
elecciꝑ arma lucis & piecatis. adicũ sibi patriȩ cȩles¬
tis aꝑiunt. Duo st̃ aũt ostiola. siue qͥa dm̃ & ꝑximos¬
utriꝰq popłi fidelibꝰ & udei uidelicet & gentilis. eadẽ
uitȩ ianua reserat᷑. Postes habent anguloꝵ qͥnq: qͥa
non solũ animas eleccoꝵ aula cęli recipit: sed & cor¬
poribꝰ ĩ mortali gła pͣditis. in iudicio suasfores aperit.
Quinq enĩ st̃ sensus corporis nr̃i: qͦꝵs ut supͣ memini¬
mus st̃. uisꝰ. auditꝰ. gustꝰ. olfactꝰ. tactꝰ. Uel certe postisu¬
cerq oraculi quinq factꝰ est cubitoꝵs: quia solis illis
suꝑne patriȩ introitꝰ pandit᷑. qui omĩbꝰ sui corporis
& cordis sensibꝰ dño seruire student: corporis uideli¬
cet. cũ ꝑ eosdẽ sensus aliqͥd ꝓ illo agunt: cordis uͦ. cũ
sobrie & iuste & pie. cogitant de his quȩ ꝑ ipsos cor-¬
poris sensus agere decernunt. Et sculpsit in eis pi¬

Expanded text:
apte congruit, quod eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, electi per arma lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo autem sunt ostiola, sive quia Deum utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem vitae janua reseratur. « Postes habent angulorum quinque, » quia non solum animas electorum aula coeli recipit, sed et corporibus immortali gloria praeditis in judicio suas fores aperit. enim sunt sensus corporis nostri, quorum et supra meminimus: visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Vel certe postis uterque tabernaculi quinque factus est cubitorum, quia solis illis supernae patriae introitus panditur, qui omnibus sui corporis et cordis sensibus Domino servire studuerint; corporis videlicet cum per eosdem sensus aliquid pro illo agunt; cordis vero, cum sobrie, et juste, et pie cogitant de eis quae per ipsos corporis sensus agere decernunt. Et sculpsit in eis
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ ex corde: & bene faciendũ eis qͦs iniurias susti¬
net. Qualẽ nos caricatẽ habere dñs iubet: cũ ait.
dimittite. & dimitcet᷑ uob̾. Dimittite iniurias ledẽ¬
cibꝰ uos: date subsidiũ pietatis eis qͥbꝰ laxatis in iuri¬
as. Qualẽ nobis impendere dileccionẽ desiderat. ip¬
se qͥ nos in oratione dicere p̃cepit. panẽ nr̃m qͦtidia¬
num da nobis hodie: & dimitte nobis debita nr̃a sic̃
& nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Utrunq gͦ ostiũ du

Expanded text:
tendum ex corde, et benefaciendum eis quorum injurias sustitendum ex corde, et benefaciendum eis quorum injurias sustinet: qualem nos charitatem habere Dominus voluit, cum ait, Dimittite, et dimittetur vobis. Dimittite injurias laedentibus vos, date subsidia eis pietatis, quibus laxatis injurias: qualem nobis impendere dilectionem desiderat, ipse qui nos in oratione dicere praecepit: Panem nostrum quotidianum da nobie hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus de
Abbreviated transcription (Latin):
mi q̃ altrinsecꝰ facta e̾ẽ. dicunt᷑. qͥa adinuicẽ respi¬
ciunt: adeo ut una sine altera neqͥqͣ possit haberi.
& omĩs qͥ diligit eũ qͥ genuit. diligit eũ qͥ natꝰ ẽ. ex
eo. Et sic̃ iterũ dicit. Qui ñ diligit frẽm suũ quẽ
uidet᷑: dm̃ quẽ ñ uidec qͦmͦ potest diligere. Un de
recce ostiũ exceriꝰ dilectio fraterna: interiꝰ est dilec¬
tio intelligenda diuina: quia illa prior cẽpore. hȩc¬
est dignitate sullunior: & ꝑ illã ad hanc intrat᷑: qͥa
in amore ꝓximi discit᷑. qualit̾ amari conditor de¬
beat. Utrunq aũt ostiũ duplex erat. & se inuicem
tenens aꝑiebat᷑: quia in utraq dilectione duo st̃ q̃
nis. Sine fide enĩ ĩpossibile ẽ placere dõ: & fides sine
oꝑibus mortua est. In amore aũt fr̃nitatis. pacien¬
cia est & benignitas seruanda: dicente apło. Caritaᷤ
patiens est: benigna est. Patiens uidelicet. ad toleran-¬
das molestias iniuriasq ꝓximoꝵs: benigna ad dimit¬

Expanded text:
 altrinsecus facta esse dicuntur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi: ex eo. Et sicut iterum dicitur: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Unde recte ostium exterius dilectio fraterna, interius est dilectio intelligenda divina: quia illa prior tempore, haec dignitate sublimior; et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi discitur qualiter amari Conditor debeat. Utrumque autem ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur, quia in utraque dilectione duo sunt qunis; sine fide enim impossibile est placere Deo, et fides sine operibus mortua est; in amore enim fraternitatis patientia est et benignitas servanda, dicente Apostolo, Charitas patiens est, benigna est ; patiens videlicet ad tolerandas molestias injuriasque proximorum; benigna, ad dimit
Abbreviated transcription (Latin):
met. Tẽꝑancia qͣ disc̾nimꝰ. ne plꝰ aut minꝰ ito pruden¬
tie siue fortitudini oꝑam dare inueniam᷑: atq qͥs qͥs
prudentia ac fortitudine uel tẽꝑantia utit᷑. absq ul¬
la c̃tradictione iustꝰ ẽẽ ꝓbabit᷑. Uirtꝰ quarta pt pru¬
dentiã. fortitudinẽ. tẽꝑanciã: iusticia seqͥt᷑. Duo ostia

Expanded text:
t, qua discernimus ne plus aut minus justo prudent, qua discernimus ne plus aut minus justo prudentiae sive fortitudini operam dare inveniamur. Et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
regni cȩlestis. qͦ ad uisionẽ nr̃i condicoris suꝑnoꝵq
ciuiũ. nos introduci sꝑamꝰ ac desideramꝰ: ita in troitꝰ
in tẽplũ. pͥm ordia nr̃ȩ c̃uersionis ad dm̃. quando in
prȩsentẽ ȩccłiã ingredim᷑. ꝙy pice demonstrat. Iste in-¬
gressũ nr̃m adfidẽ: ille designat ad speciẽ Vnde ap¬
ce postes huiꝰ int̾itꝰ qͣ drangulaci sc̃ facti. ꝓpt̃ qͦtuor
sc̃i ex angłii libros. qͦis doccrina in fide ueritatis eru-¬
aim᷑ seu ꝓpt̾ cõcidẽ quatuor uirtutes pͥncipales. pru¬
dentiã forcitudinẽ tẽxanciã iticiã: qͥrũ ueluti fun¬
damine quodã firmissimo. omĩs bonoꝵ actuũ stru-
ctura innicit᷑ Prudentia nanq qͣ discimꝰ qͥd nos age¬
re. qualit̾ue uiuere deceat. Forcitudo: ꝑ quã ea que
tutes ꝓpħa breuit̾ cõplectit᷑: dicens. dñs illuminacio
mea & salus mea. Illuminatio uidelicet. ut q̃ ag̾e
debeamͦ edoceat: salus uͦ. ut hȩc nos agendo confir¬

Expanded text:
regni coelestis, quo ad visionem nostri Conditoris supernorumque civium nos introduci speramus et desideramus, ita introitus in templum, primordia nostrae conversionis ad Deum, quando in praesentem Ecclesiam ingredimur, typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrangulati sunt facti, propter quatuor sancti Evangelii libros, quorum doctrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem quatuor virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam fctura nititur. Prudentia enim est, qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae opheta complectitur dicens: Dominus illuminatio mea, et salus mea . Illuminatio scilicet, ut quae agere debeamus, edoceat. Salus vero, ut haec agenda confir
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ uenissent: ac ueritas ec angłii. archanaq cȩ¬
lestia. & ipse celi ingressus. ñ adhuc ꝓpħandus ac fig᷑ã¬
lit̾ significandus. sed iã iãq esset ꝓxime om̃ibꝰ aꝑien¬
dus: qui ab mitio mundi usq ad id tẽporis. in fide ue¬
ritatis de mundo transiert̃. Nã die post resurreccio-¬
nem dñi quadragesimo. uniu̾si cũ eo cęlũ petierunt:
remocoq om̃i uelamine. multifarias in domo patͥs
mansiones. ꝓ suis quiq meritis acceꝑunt. Sed & no¬
bis qui adhuc futuri eramꝰ. eadem hora iã reseratꝰ
est suꝑnȩ illiꝰ ciuitatis ac domꝰ patris ingressus. In qͣm

Expanded text:
ad finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque coead finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque coelestia, et ipse coeli ingressus non adhuc prophetandus, ac figuraliter significandus, sed jamjamque esset proxime omnibus aperiendus, qui ab initio mundi usque ad id temporis in fide veritatis de mundo transierunt. Nam die post resurrectionem Domini quadragesimo, universi cum eo coelum petierunt, remotoque omni velamine, multifarias in domo Patris mansiones pro suis quique meritis acceperunt. Sed et nobis qui adhuc futuri eramus, eadem hora jam reseratus est supernae illius civitatis ac domus Patris ingressus. In quam
Abbreviated transcription (Latin):
gor suꝑ eminet amoris. His ostiolis ȩciã uelũ fuisse
aaditũ. uerba dierũ narrant. Fecit qͦq uelũ inqͥt
ex hiacincco. purpura. coccino & bẏsso: & incexuit
ei cherubim. Qoͦ decoris qͥdẽ gr̃a factũ est. ut int̾ pa¬
rietes deauratos ȩtiã olosericũ fulgeret: sed in eiꝰdem
horis aꝑiebant᷑. sic & uelũ reuelaret᷑. qͦtiens adueni-¬
rent qͥbꝰ in scã scoꝵ ee̾t. in grediendũ. Huiꝰ gͦ ueli se¬
dula reuelatio. scd̃m legẽ aꝑcionẽ significat regni cȩ¬
lestis: quȩ nobis ꝑ incarnationẽ dñi & saluatoris nr̃i
donata est. Vnde & baptizaco eo. cęli aꝑti st̃: ut os-¬
ten deret᷑ quia ꝑbaptisma qͦd nobis ipse c̃secrauit.
ianuã patriȩ cȩlestis deberemꝰ ingredi. Et morien¬
ce illo in cruce. idẽ uelũ scissũ est mediũ. a sũmo usq
deorsũ: ut aꝑte doceret᷑ quia figurȩ legales iã tunc

Expanded text:
gor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse gor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quod decoris quidem gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem horis aperiebantur, licet velum revelaretur quoties advenirent, quibus in Sio legis apertionem significat, et regni coelestis, quae nobis per incarnationem Domini et Salvatoris nostri donata est. Unde et baptizato eo, coeli aperti sunt, ut ostenderetur quia per baptisma quod nobis ipse consecravit januam patriae coelestis deberemus ingredi. Et moriente illo in cruce, idem velum scissum est medium a summo usque deorsum, ut aperte doceretur quia figurae legales jam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
prima cberubim in ornatũ tẽpli posita. & ꝓ captu
nr̃o exposita sc̃: nec laborandũ in astruendo: qͥa uir
ercet. illi p̾cipue quibꝰ fideliũ cura cõmissa. & cla-¬
ues regni celoꝵ st̃ date. om̃i debeant sollertia insi-¬
stere: ut quantũ gradu pͣminent cet̾is. tantũ & me¬
rito pͣcellant bone accionis. Habent nanq: in se pi
ccurã cherubim sculptã: cũ angłicã in t̾ris uitã ꝗͣcũ
mortalibus possibile est. & mente uitant᷑ & oꝑe. Ha-¬
bent palmarũ species: cũ dona suꝑnȩ retributionis.
fixa semꝑ intentione meditant᷑. Palma nanq manꝰ
uictricis ornatꝰ est. Habent anaglyfa ualde ꝓminẽ¬
tia: cũ certissima bonoꝵ oꝑũ docum̃ta. & quȩ nemo
in sinistrã partẽ int̾pͣtari ualeat. cunctis sese intuen¬
tibꝰ ostendt̃. Et hec omĩa oꝑa st̃ aureis laminis o¬
perta: cũ sic̃ sepe dictũ est & semꝑ dicendũ est. cet̾is
uirtucũ floribꝰ specialiꝰ in magnis ȩccłiȩ mẽbris. ful¬

Expanded text:
m cherubin in ornatu parietum templi posita, et pro captu nostro exposita sunt. Nec laborandum in astruendo, quod virercet, illi praecipue, quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere, ut quantum gradu praeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actiocturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, ful
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ꝑ mĩam dĩ ut exhibeatis corpora ur̃a hostiã ui-¬
uentẽ: scãm. dõ placentẽ: r̾ationabile sit obsequium
ur̃m. Intexunt uelo cherubim. idẽq quatuor exi¬
miis coloribꝰ c̃ficiunt᷑: cũ in uniuersis quȩ pie agi¬
mus. a uenenatis demonũ celis. ꝑ angłica pͣsidia dño
donante ꝓcegim᷑. Incexunt uelo cherubim. cũ in bo¬
nis quȩ agimꝰ multitudine scienciȩ indesinent̾ uiti¬
mur: respicientes semꝑ ad diuina eloquia: & ne for-¬
te a uirtutis calle aberremꝰ. hoꝵs intuitu continuo
uestigia nr̃a munimꝰ. Fecitq i int̾itu tẽplipostes de li¬
gnis oliuarũ qua drangulos: & duo ostia de lignis

Expanded text:
ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum . » Intexuntur vero cherubim eisdem, quae quatuor eximiis coloribus conficiuntur, cum in universis, quae pie agimus, a venenatis daemonum telis per angelica praesidia, Domino donante, protegimur. Intexuntur velo cherubim, cum in bonis quae agimus, multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina; et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu continuo vestigia nostra regimus. « Fecitque in introitu templi postes de lignis olivarum quadrangulatos; et duo os
Abbreviated transcription (Latin):
chilioꝵs conficit᷑. & sanguineã ipsã ꝓfert spetiem.
non ĩmerito sacͣm̃tũ dñicȩ significat passionis: quo
nos initiari. & qͦd imitari crucẽ nr̃am portando de-¬
bemꝰ. Coccino qui rubeo colore flãmascit. congru
e uirtutes expͥmunt᷑ amoris. De qͦ mirantes dixe¬
re. qui cũ dño ãbulau̾ant discipłi. Nonne cor no¬
strum ardens erat in nobis:dũ loqueret᷑ in uia. &
aꝑiret nobis script᷑as: Byssꝰ quȩ de t̾ra uirenti g̾-

Expanded text:
 conficitur, et sanguineam ipsam profert speciem, non immerito sacramentum Dominicae passionis signat, quo nos initiari, quod imitari crucem nostram portando, debemus. Coccino, qui rubeo colore flammescit, congrue exprimitur virtus amoris, de quo mirantes dixere, qui cum Domino ambulaverunt, discipuli: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Byssus qui de terra