comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cões ꝓredc̃e ẜ ꝯo ciũs iam dc̃is rationablit̾ su̾ut inducce¬
¶ An aũt Reo Romanoꝵ post buttõnem ⁊ coronatõe Impiale
quas post duas p̃missas uuctõnes et toronaties recipit ab
ecca Romana aliquio noui iutꝭ ult  nomen impatorꝭ consse¬
quat᷑ de hoc infra ditã in .c. sequeti ĩ ẜa oppõe. Caplm¬

Expanded text:
s iam dictis racionabiliter sunt inducte. An autem rex Romanorum post unctionem et coronacionem imperialem, quas post duas premissas unctiones et coronaciones recipit ab ecclesia Romana, aliquid novi iuris ultra nomen imperatoris / consequatur, de hoc infra dicam in c. sequenti in secunda op
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fynddo nccõtͣriũ allegatũ pt rfndi et diti ꝙ uerbũ concẽdimꝰ
p̃itum in p̃dc̃o Cangnẽ quo ad concessionẽ ptatis elugendi sut¬
cessorem in Regno ytalie. In pp̾e ponit᷑. tũ alias sine coucessione
h̃mꝰ id fat̾e potnsset de consẜu tñ cop̃sso uel salte tamẽ tacito pñ¬
apũ et ppli Regno et Imꝑio subiectoꝵ sicut et alias uerbu ꝯcẽdo

Expanded text:
verbum 'concedimus' positum in predicto canone quoad concessionem potestatis eligendi successorem in regno Ytalie improprie ponitur, cum alias sine concessione huiusmodi id facere potuisset de consensu tamen expresso vel saltem tacito principum et populi regno et imperio subiectorum, sicut et alias ver
Abbreviated transcription (Latin):
huiᵈ. nõ uidetur esse alia nisi dy ꝙx uuctoe ⁊ coronacõe aquis¬
gͣmi in g̾mania et gallia belgita et in aliis ꝓnĩciis Regni.
otͣ moutanis et ex u̾nct̃õne ⁊ coronatõe in uilla modicens
predt̃is in ytalia amnistrare possit et sit nõ potit do ex olcoe
pũcipũ elt̃oꝵ ¶ Cirea haut oppõm est scieadũ ꝙ quidam

Expanded text:
 ex unctione et coronacione Aquisgrani in Germania / et Gallia Belgica et in aliis provinciis regni citramontanis et ex unctione et coronacione in villa Modicensi predictis in Ytalia amministrare possit, et sic non poterit id ex electione principum electorum. Circa hanc opposicionem est sciendum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fnͣci solebant hre Reges ex antiqua scirpe Regum qui a me¬
rono filio clodii ẜi regis fuͣcoꝵ Meronigi bocati sũt. ut pco
dc̃is̃.Sͣ. iii.c. pͥmo quoꝵi ne genoligia usq ãd p̃dc̃m hllderitum
ĩ eodem Regno ꝑmanisit qui hilderitus situt et płures alii.
sui p̃decessores fecerant salo nõiae regnabat. sz opes potencia
et ãmistcͣio ip̃ius Regni penes p̃fectos palatii erat qui maiores
domus dicebant᷑. et ħmiꝰ p̃sc̃i offic̃o. Idem pippinius uelud he¬
reditario iure sungebatur qui misit ad e enudẽ rachariã Ppͣam
durchardũ pmũ Witzenburgeñ sen herbipolensen eep̃m et
uolradũ Archicappellanũ ut introgarent et consalerẽt eũ de Regibe
in fnͣcia qui t̃piba illis nõ hentes Regia ptatẽ Reges tam̃ uatalan:
si bene ess annõ Et zacharias suꝑ negocio huiᵈͥ consultus reman¬
dauit pippino melius sibi uideri illũ Regẽ uocari qui p̃c̃atem
hret qmͣ illu qui sine p̃tate regali manebat. Dataq anͣtte sua

Expanded text:
Franci solebant habere reges ex antiqua stirpe regum, qui a Meroneo, filio Clodii secundi regis Francorum, Meroningi vocati sunt, ut patet ex dictis supra in c. primo, / quorum genealogia usque ad predictum Hildericum in eodem regno permansit. Qui Hildericus, sicut et plures alii sui predecessores fecerant, solo nomine regnabat, sed opes, potencia et amministracio ipsius regni penes prefectos palacii erat, qui maiores domus dicebantur; et huius prefecti officio idem Pipinus velut hereditario iure fungebatur, qui misit ad eundem Zachariam papam Burchardum primum Wirzeburgensem seu Herbipolensem episcopum et Volradum arch qui temporibus illis non habentes regiam potestatem reges tamen vocabantur, si bene esset an non. Et Zacharias super negocio huiusmodi consultus remandavit Pipino melius sibi videri illum regem vocari, qui potestatem haberet, quam illum, qui sine potestate regali manebat, dataque auctoritate sua
Abbreviated transcription (Latin):
titutõ nõ ꝑtinet ad ppam uel eccͣam Romaña untt ordinano
cms de huis tpalibꝰ regularit̾ se nõ heat it̾mitee ut supͣ
dc̃m ẽ in p̃cedenti oppõe s quõdã iure spali se habs introrint¬
tere de descitucõe seu depõitõe imꝑatorꝭ scil ratõe peccĩ enor¬
normis et notorii de quo imꝑator incorngiblis reꝑiretur¬

Expanded text:
am Romanam iure ordinario, cum de hiis temporalibus regulariter se non habeat intromittere, ut supra dictum est in precedenti opposicione. Sed quodam iure speciali se habet intromittere de destitucione seu deposicione imperatoris, scilicet racione peccati enormis et notorii, de quo imperator incor
Abbreviated transcription (Latin):
telligi scil ꝙ teneat a ppͣ. impñ.i nom̃ impatoris et inra Impiala
sou p̃catem imꝑialom in aliis ꝓuĩtiis ⁊ terris que nõ erant sub
ptãte karoli. ante tp̃s tnͣslacoĩs imꝑii net ec̾ hõdie subsunt imꝑi
salte de fcõ et hoc ẜo modo tenet. Impiñ a ꝓpͣa utute tuslad̃s
Imꝑii et racõe illius nõĩs ac in ecꝭ inriũ huiᵃ recepit ab co

Expanded text:
 imperatoris et iura imperialia seu potestatem imperialem in aliis provinciis et terris, que non erant sub potestate Karoli ante tempus translacionis imperii nec eciam hodie subsunt imperio saltem de facto. Et hoc secundo modo tenet imperium a papa virtute translacionis imperii, et racione illius nominis ac eciam iurium huiusmodi recepit ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
taxat ab eadem sede recepit. de Courado uõ qui fuit frater
frideriti ducis Swenie et post eñdẽ Lothariũ fcũs fuit
Imꝑator hystoͣ et cronica p̃dẽe nõ referunt ꝙ fnt elcus¬
in Regem Romanoꝵ a pñcipibꝰ elcoribus s referũt ꝙ fĩt¬
Mediolanũ in Regẽ ungi et coronar fecit et nomẽ Regis
qilures annos dimisso usurpato noie Regis ipius Locharii. Re¬
gis gram ꝓmeruut et hoc ultimũ etꝭ in predc̃o .c. uenerable
continetur Et sit ꝑ rusio ad p̃dc̃m .c. uenerable inẽotͣriũ¬
tore. ⁊ Abbto Rege p̃dcis tndeo et dico quod apꝓbatõ et assũpcõ

Expanded text:
taxat ab eadem sede recepit. De Cůnrado vero, qui fuit frater Friderici ducis Suevie et post eundem Lotharium factus fuit imperator, hystoria et cronica predicte non referunt, quin regem Romanorum a principibus electoribus, sed referunt, Mediolanum in regem ungi et coronari fecit et nomen regis t. Demum post plures annos dimisso usurpato nomine regis ipsius Lotharii regis graciam promeruit, et hoc ultimum eciam in predicto c. Venerabilem continetur. Et sic patet responsio ad predictum c. Venerabilem in contrariutore et Alberto rege predictis respondeo et dico, quod / approbacio et assumpcio,
Abbreviated transcription (Latin):
uuccõnem et coronatõe Impiałe sicut et post eas ꝓ suo arb̾ito
dispouendo at ĩ eis ptate et inrr̾dc̃oe plonanã umndo Et ddẽ
faciebat Otto p̾mus qui ỹtalia ꝑ tor̃ãnos longo tpe otupatã
reduxit ad Regũ g et Rgni gmanie ptate dẽ ea filit̃ situt
de g̾mania et tetis pñitiis ⁊ t̾ris quas optinuit aute uncto

Expanded text:
 sicut et post eas pro suo arbitrio disponendo ac in eis potestatem et iurisdictionem plenariam exercendo. Et idem faciebat Otto primus, qui Ytaliam per tyrannos longo tempore occupatam reduxit ad regum et regni Germanie potestatem de ea similiter sicut de Germania et ceteris provinciis et terris, quas obtinuit a
Abbreviated transcription (Latin):
in dc̃a uilla mdditensi ut̃ pmittit᷑. ungi et coronan consue¬
uit uolebant eñi ꝓcaliti situt et g̾inani ec coronacõe Regale
ytalici Regni suã sibi consueticonĩe obẜuari nec ĩ m̾icomagͥ.
eni fatiant ꝓuĩtiales huari sibi consuetudinẽ suã nt̾ dicit loo
.pp. deoffi. ꝓ consulis et lege .l. obhuare.ꝯ. et hoc eũ lsi ali¬

Expanded text:
mittitur, / ungi et coronari consuevit. Volebant enim Ytalici sicut et Germani circa coronacionem regalem Ytalici regni suam sibi consuetudinem observari, nec immerito; magni enim facient provinciales servari sibi consuetudinem suam, ut dicit lex ff. de officio proconsulis et legati 1. Observare § Et hoc eum et l
Abbreviated transcription (Latin):
occidentis/ uel h̃ebimus dice̾ ꝙ licet ualui̾t douato illa tamen
io quo Romani. pontifices post eandem donacõez net de ytalia
gũalic̃ loquendo de ea nec et de aliis Regnis et pm̃ciis occi¬
dencalibꝰ se intromisunt atcendentes forte id ꝙ lg᷑̃ cano..x¬
ui . di. cũ ãd uͥmi. ex hoc ase dm̃a regnoꝵ et pĩciaꝵ huiᵈdͥ

Expanded text:
occidentis, vel habebimus dicere, quod, licet valuerit donacio illa, tamen ex quo Romani pontifices post eandem donacionem nec de Ytalia generaliter loquendo de ea, nec eciam de aliis regnis et provinciis occidentalibus se intromiserunt, attendentes forte id, quod legitu
Abbreviated transcription (Latin):
fit ꝑ unctõnem et coronatõe impialem fi̾at ꝓptͥ noniẽ. Imꝑa¬
coris caritũmõdo consequendũ Idcircõ ad haut oppoe alit̾
respondeo dicendo ꝙ situt aꝑpet ꝯo tenore tlii ar ͣ antedc̃i non
dico nec dixi in oodem arti ᷝ ͦ ꝙ Rx Romanoꝵ post elcoe con¬
cordã. pn̾cipũ uel a maiori ꝑte ĩp̃oꝵ de se scãm heat car¬

Expanded text:
fit per unctionem et coronacionem imperialem, fiat propter nomen imperatoris tantummodo consequendum, idcirco ad hanc opposicionem aliter respondeo dicendo, quod, sicut apparet ex tenore tercii articuli antedicti, non dico nec dixi in eodem articulo, quod rex Romanorum post electionem concordem principum vel a maiori parte ipsorum de se fa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatẽ sp̃ alit̾ et̾ in tp̃alibꝰ disponendi. Iacharias enĩ
ppͣa. hylderitũ regẽ ẜ fnͣtoꝵ deposuit et pippinũ pre
karoli magni substituit in eius locũ et fnͣcigenas aiu¬
tamentis fĩdelitatis ip̃i holderico p̃sidit p̃stitit ab soluit
nt p ꝙ omibꝰ Cronicis memoratis et ec. ꝙ canone .xu.
.q.ui. alius et sic ꝯ hat magna ptate qmͣi ecc̃a Romana
sp̃mnalit̾ in hac Regno ecꝭ in tpalibus hre dinoscit᷑. dicẽ¬

Expanded text:
tatem specialiter eciam in temporalibus disponendi. Zacharias enim papa Hildericum regem Francorum deposuit et Pipinum patrem Karoli magni substituit in eius locum et Francigenas a iuramentis fidelitatis ipsi Hilderico prestitis absolvit, ut patet ex omnibus cronicis memoratis et eciam ex canone XV. q. VI. Alius, et sic ex hac magna potestate, quam ecclesia Romana specialiter in hoc regno eciam in temporalibus habere dinoscitur, dice
Abbreviated transcription (Latin):
sal teneat a pͣpa pũitias ⁊ t̾ras stibiectas Regn̾o et Imꝑio cum
suis Iuribus et inp̾dc̃oibus et ut sit nõ tenet impiũ a ppͣa s
potius tenet ip̃m ꝙ eltoe pn̾cipũ eo iute seu titulo quo tenuit
ꝓuĩtias et c̾ras. huiᵈ. karolus magnus ante tnslatõe. Impii
tamꝙͣ saccedens in locum ip̃ius karoli qui tenuit eas ꝑtim

Expanded text:
 teneat a papa provincias et terras subiectas regno et imperio cum suis iuribus et iurisdictionibus, et ut sic non / tenet imperium a papa, sed pocius tenet ipsum ex electione principum eo iure seu titulo, quo tenuit provincias et terras huiusmodi Karolus magnus ante translacionem imperii, tamquam succedens in locum ipsius Karoli, qui tenuit eas partim
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ ꝓũiciaꝵ et t̾raꝵ hõdie Regno et impio subiectaꝵ quas
om̃es habuit karolus magnus ante ip̃c tñslacoĩs impii et
eciam pt̃atem o̾cendi accus a iure imꝑatori reẜuatos ĩ erfde
piucns et t̾ris et isto modo nõ puenit ad ecos ab eccl̃a hᶜ
ptãs eligendi. ẜ pocius ab occone Imꝑatore .iiiͦ. de cosensu

Expanded text:
men provinciarum et terrarum hodie regno et imperio subiectarum, quas omnes habuit Karolus magnus ante tempus translacionis imperii et eciam potestatem exercendi actus a iure imperatori reservatos in eisdem provinciis et terris; et isto modo non pervenit ad eos ab ecclesia hec potestas eligendi, sed pocius ab Ottone imperatore tercio de consensu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ Regem ad hoc tenetur ex aliquo in re spãli hot uidetur esse
aut ex tnslacõe Inꝑii de Grecis q̃ ꝑsonã karoli magni de qua
prequẽt᷑ snͣpdictũ ẽ aut racõe sp̃alis coñctoĩs que ẽ sm̾it̾ pprm
et impatorẽ de qua no. In. et hostꝰ exͣ defo. conpe. litet de qua¬
etiã infra dicam aut oꝵ eo q Rex sei elcus in Regem nõ hab su¬
piorem in temporalibꝰ a quo recipiat aꝓpbatõe. Item ꝙ od
Hoc eam ab ecca recipe teneat᷑. aut ex ip̃a Regis et Imꝑatoris ł¬
manoꝵ elcpe racione iustitucõis de hoc tp̃e Ettoniis tcii stẽ de
qua eciã suꝑius dc̃am est aut ex iurꝭ et ptate eligendi ab ecc̃a
Romana ad pũtipos tͣnslacõe seũ ꝑuencõe aut ox spãli consuer
Rogn et Impn circa hoc obtenta aut ꝯo spali subruissione uelre¬
cõgrcõs ccͣ hoc ꝑ aliquos oo regibus Romanoꝵ feã nõ em̃ at¬

Expanded text:
in regem ad hoc teneretur ex aliquo iure speciali, hoc videretur esse aut ex translacione imperii de Grecis in personam Karoli magni, de qua frequenter supra dictum est; aut racione specialis coniunctionis, que est inter papam et imperatorem, de qua noeciam infra dicam; aut ex eo, quia rex seu electus in regem non habet superiorem in temporalibus, a quo recipiat approbacionem, ita quod ex hoc eam ab ecclesia recipere teneatur; aut ex ipsa regis et imperatoris Romanorum electione racione institutionis de hoc tempore Ottonis tercii facte, de qua eciam superius dictum est; aut ex iuris et potestatis eligendi ab ecclesia Romana ad principes translacione seu pervencione; aut ex speciali consuetudine regni et imperii circa hoc obtenta; aut ex speciali submissione vel recognicione circa hoc per aliquos ex regibus Romanorum facta. Non enim oc
Abbreviated transcription (Latin):
ipius ecc̃e tũs denegante
p̃t ei unct̃o¬
nẽ ⁊ coronatõe. Imp̃ialem
intelligo esse
gis as a faciende quo ad ostoemapo¬
cipibus concordit
s quando quis esẜ
ełcus a inmori ꝑte pit¬
re talem eltin uel eis

Expanded text:
enegare potest ei unctionem et coronacionem imperialem intelligo esse gis ab ecclesia faciende quoad encipibus concorditer d quando quis esset electus a minori parte pre talem electum vel eius
Abbreviated transcription (Latin):
de facili parẽt si teneamus op̃ionem hugt̃ et suoꝵ sequatiũ nã
ẜm hoc manfesce patẽt ꝙ Rex uel Impator nequaquiͣ de regno
et Imꝑio ip̃uis eccle uasallus exiscet s ip̃m inme ͤ adeo ħrec
fomanoꝵ nec aliquẽ alui suꝑiorẽ in tp̃ralibꝰ net ab eccla
Romana nec ab aliis eccl̃iis recipiũt et benent in feitomianeꝵ
et nuxtũ Imꝑiũ et alia Regalia dequibus hr̾ .ii .li. feudoꝵ ti
que suit regalia .c. uno ĩ sũis regnis s pocius etont᷑. p̃lati
ecc̃aꝵ Regalia suaꝵ eccłaꝵ ab ipis regibus. ĩ fendũ recipe ⁊ te¬
pator tpralia ininc teneat a deo de qua supͣ. dixi ẜ in aũt opi¬
monem. ala ͥtanͣ. et sequatit qmͣ multi th eologi hodiẽ sequut᷑

Expanded text:
de facili pateret, si teneamus opinionem Hugonis et suorum sequacium. Nam secundum hoc manifeste pateret, quod rex vel imperator nequaquam de regno et imperio ipsius ecclesie vasallus existeret, sed ipsum immediate a Romanorum nec aliquem alium superiorem in temporalibus, nec ab ecclesia Romana nec ab aliis ecclesiis recipiunt et tenent in feudum merum et mixtum imperium et alia regalia, de quibus habetur in libro feudorum ti. que sint regalia c. uno , in suis regnis, sed pocius econtra prelati ecclesiarum regalia suarum ecclesiarum ab ipsis regibus in feudum recipere ac teator temporalia immediate teneat a deo, de qua supra dixi. Secundum autem opinionem Alani, Tancredi et sequacium, quam multi theologi hodie secun/tur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxime p̃cẽdentibus nom̃en aũt Imꝑatoris et si quid aluat
nus hab impator ultͣ. Regem romanoꝵ ĩo ius consequit᷑.
post unt̃tonem ⁊ coronacoe imꝑalem ut exdicendis infraĩ
s undecimo aꝑpobit ergo eidem Regi Roͣnoꝵ net quo ãd du¬
plitem pratem p̃dc̃am nec quõ ad imꝑii titulũ ⁊ nome
net quo ad alia quetũq iura/ Itapii consequenda ppe nel
ecc̃e Romane nõĩabo Regia uel ꝑsone appbacõ/ nec cardem
a qpͣa et ẽcta Romana petico netia aliquatenuis existuut et
sitͥ oo consequenti easdem pet̾e nel recipe nõ tenetur/. Itẽ
ꝓbatur illid idem alia uia supta ꝑ socũ a suffitienti diõne
qui lotus ẽ artͫ ualidum ĩ inre ad hoc ff. de acci. ⁊obli.l.

Expanded text:
quid aliud iuris habet imperator ultra regem Romanorum id ius consequitur post unctionem et coronacionem imperialem, ut ex dicendis infra in c. undecimo apparebit. Ergo eidem regi Romanorum nec quoad duplicem potestatem predictam nec quoad imperii tytulum et nomen nec quoad alia quecumque iura imperii consequenda pape vel ecclesie Romane nominacio regia vel persone approbacio nec earundem a papa et ecclesia Romana peticio necessarie aliquatenus existunt, et sic ex consequenti easdem petere vel recipere non tenetur. Item probatur illud idem alia via sumpta per locum a sufficienti divisio ne, qui locus est argumentum validum in iure, ad hoc ff. de actionibus et
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ est S ad hũt fmẽ ut corri¬
gat. eũ de c̃¬
minibꝰ notoriis p̃ẜtimm gͣnibus
si q̃ua cõmi¬
sit de quibꝰ pñiam nõ egit
ot si corrcoe¬
contempuẽt nolendo age

Expanded text:
ratum est, sed ad hunc finem, ut corrigat eum de crminibus notoriis presertim gravibus, si qua commisit, de quibus penitenciam non egit. Et si correctiocontempneret nolendo age
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̃ũ francia uel fnͣcigena ẽ appellita ã lingna uo̾ thentenita
unde ip̃e karolus marcellus oruindus plãt. uotauit ea noĩe
suo karliga sccut acesare ceserea ⁊ ab alçxandro alosandria
nũcpatũr et hot i̾deo fecit qr ip̃e duos regulos qui Regnũ
fnͣcoꝵ ĩnaserant ĩ p̃liõ mau ꝓpͥa int̾fecit atq cũ uittoria
Ipcẽdens Remis et parisius et omie gandinã subingauit
noo ig̃. Reges p̃dcĩ suut regos fnͣcie simplicit̾ s dĩntaxat
fu̾tie occidentasis. ut p qo p̃miss. Capłm .uiiii. ꝙ elcus in Regẽ

Expanded text:
primum Francia vel Francigena est appellata, in lingua vero Theutonica, primum Francia vel Francigena est appellata, in lingua vero Theutonica, unde ipse Karolus Martellus oriundus fuerat, vocavit eam nomine suo Karlingam, sicut a Cesare Cesarea et ab Alexandra Alexandria nuncupatur. Et hoc ideo fecit, quia ipse duos regulos, qui regnum Francorum invaserant, in prelio manu propria interfecit atque cum victoria procedens Remis et Parisius et omnem Gaudinam subiugavit. Non igitur reges predicti sunt reges Francie simpliciter , sed dumtaxat Francie occ
Abbreviated transcription (Latin):
xn stups c ẜo pmo Reges illius regiur̃ francie docati funit¬
orient̾alis cesserat in dc̃a diõne Lothario Imꝑatori et suis hẽ¬
dibus aquitama uo gallia pippino nepoti ludoniti. Imꝑator
simi cesserat ut dixĩ. in prẽdc̃o.c. ẜo. ẜ postmõdũ susf succes¬
su tp̃ns ut ec̃. oeisdem Cronitis ⁊ aliis colligit᷑ reꝑuiitur
ꝑ icitulasse Reges frantiẽ licet ĩ p̃pe non dicant᷑. Reges fnͣ¬
cĩẽ oecedentasis naomut plene rest᷑ cronica Godefridi qui mai
qquisite uit̾ alios hystogͣphos scribit de regno et Impio fnͣ¬
coꝵ. Dnplos ẽ fn̾ͣcia. una ẽ orientalis que ẽ cis tit᷑qͣ Remi
ubi p̃miu franti fuñt a quibꝰ et̃ illa fnͣcia uocataẽ et hec
usq ad babaria t̾moĩs ꝓrelat᷑. de quafnͣtia loq̃.c. ꝓmũ
ꝙo de spon ut dixi supͣ. ĩ .c. t̾cio alia ẽ occidentalis et est
ila que ẽ cis citͣ legerĩ et secanam flimnos que ꝓm̃cia ẜ¬
us dicebat. gandina S a karoso marcello auo katoli mag

Expanded text:
 secundo, primo reges illius regni Francie vocati orientalis cesserat in dicta divisione Lothario imperatori et suis heredibus, Aquitanica vero Gallia Pipino nepoti Ludowici imperatoris primi cesserat, ut dixi in predicto c. secundo. Sed postmodum successu temporis, ut eciam ex eisdem cronicis et aliis colligitur, reperiuntur se intytulasse reges Francie, licet improprie, nisi dicantur reges Francie occidentalis. Nam ut plene refert cronica Godefredi, qui magis exquisite inter alios hystoriographos scribit de regno et imperio Francorum, duplex est Francia, una est orientalis, que est eis citraque Renum, ubi primum Franci fuerunt, a quibus eciam illa Francia vocata est, et hec usque ad Babarie s, ut dixi supra in c. tercio. Alia est occidentalis et est illa, que est eis citraque Li/geriam et Secanam fluvios, que provincia prius dicebatur Gaudina, sed a Karolo Martello avo Karoli magni
Abbreviated transcription (Latin):
appet pocius contͣriũ In hiis eñ cõtinebatur ꝙ pũcipes elt̃o¬
res ꝯmendatis pmo ꝑsonis huiⁱ elcoꝵ sal Regũ p̃dc̃oꝵ re
cõmendabant eosdẽ Reges Roͣmis Pontificibꝰ ⁊ cẽce Romane
tamiꝙͣ deuotas ip̃nis ecce Romane filios ⁊ in eisdẽ lr̃is pete¬
baut tantũmodo eltis et Regibus hmiͣ. ꝑ ip̃os Romanos pontisi¬
cos oꝑtuno tp̃e unctõnẽ et toronãtoes Impiale Impendi. uitde
nõ ẽ uisile ꝙ ip̃i Reges elci aludo põst elcoez suam circa hoc
petusit. uel petart qm. ad qmͣi pn̾cipes ĩ elcoes de ctis petẽ
consuerũit ꝙ eciã aꝑpet ex petitõe quondã hemiti imꝑater
seꝑtiri qui post elcbeñ suã in Regẽ Romanoꝵ petiunit ꝑ
nũcios suos ad hoc sp̃ale mandatũ heñtes a clemente. ꝓp̃a
quito gram et fauorẽ consuetos at sibi ꝑ manus eigdẽ ĩpẽ¬
di uucc̃onem consectõe ⁊ Romani Imꝑii dyadema sut p qͣoͣ

Expanded text:
apparet pocius contrarium. In hiis enim continebatur, quod principes electoapparet pocius contrarium. In hiis enim continebatur, quod principes electores commendatis primo personiscommendabant eosdem reges Romanis pontificibus et ecclesie Romane tamquam devotos ipsius ecclesie Romane filios et in eisdem litteris petebant tantummodo electis et regibus huiusmodi per ipsos Romanos pontifices oportuno tempore unctionem et coronacionem imperialem impendi. Unde non encipes in electionum decretis petere consueverunt. Quod eciam apparet ex peticione quondam Heinrici imperatoris septimi , qui post electionem suam in regem Romanorum petivit per nuncios suos ad hoc speciale mandatum habentes a Clemente papa quinto graciam et favorem consuetos ac sibi per manus eiusdem impendi unctioneniy consecrationem et Rom
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ ut iam dixi gͦ. nec racõe elcois subrogate ã locum
sũccessionis gem̃s locum habebit ¶ Pretea olim quando fi¬
ebat elcio Impatoris ꝑ ppłm nel epcitũ Rõnoꝵ de qua elcionelo¬
quit̃ Canon. xc.ui. di. legimius ⁊ et̃ lex .ff. de orig inrꝭ. l .i.8.¬
ꝙ ꝑ eccͣam fict̾ aliqͣ noiacio uel appbatõ Imꝑatoris et sit ꝯo
natura ip̃is elcois io nõ ꝓoedit ¶ Item net ꝓcedit hoc oin¬
ip eligendi Regem et imꝑatorẽ ad pũcipes ab ecca tͣnsicione
seu ꝑuẽcione ut ĩfra .iii.xiiͦ. cap. ĩ t̾cia oppoe plene dicetur Ite
net ꝓcedat hoc ex sp̃ali consue ͤ Regni et Iuꝑii eͣt hoc obtenta.
nõ em̃appet exaliquibꝰ Crontis uel soptis quas nel que uide̾ po¬
tui uel hr̃e ꝙ elci in Reges consuenerũt pet̾e ãt recipe nõĩacõs
Regiam et aꝓpbatoẽm ꝑsone ab ecc̃a Ronia ỹmo oo formis ali
a dolfi et Alb̾ti Regũ Romanoꝵ quas formas recolo me uidisse

Expanded text:
regnorum, ut iam dixi, ergo nec racione elec/tionis subrogate in locum successionis generis locum habebit. Preterea olim quando fiebat electio imperatoris per populum vel exercitum Romanorum, de qua electione loquitur canon XCIII. di. Legimus et ecclesiam fieret aliqua nominacio vel approbacio imperatoris, et sic ex natura ipsius electionis id non procedit. Item nec procedit hoc ex iuris eligendi regem et imperatorem ad principes ab ecclesia transicione seu pervencione, ut infra in duodecimo c. in tercia opposicione plene dicetur. Item nec procedit hoc ex speciali consuetudine regni et imperii circa hoc obtenta. Non enim apparet ex aliquibus cronicis vel scriptis, quas vel que videre potui vel habere, quod electi in reges consueverunt petere ac recipere nominacionem regiam et approbacionem persone ab ecclesia Romana. Immo ex formis aliqAdolfi et Alberti regum Romanorum, quas formas recolo me vidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾io subiectaꝵ ĩ eisdẽ ꝓĩciis et Rex galłie occidentalis sine fu¬
cie in eadem gallia et aliis ꝓmĩciis suo Regͦ. subiettis possi
racõe tͣnslatõis ac eciã dĩõnis Regri et Imp̃ii huiᵈ ͥ ptatem
Unpialem licite in omibꝰ ꝯocere nẽt alt̾ ip̃oꝵ altiꝰ subesse ali¬
quat tenẽatur añ aũt ħec opĩs sit uã q̃d maioꝵ meoꝵ di¬
eussiõm at der̾mĩacõi reẜno exquo aut de Reg. faie fãdo¬

Expanded text:
perio subiectarum, in eisdem provinciis, et rex Gallie occidentalis sive Francie in eadem Gallia et aliis provinciis suo regno subiectis possit racione translacionis ac eciam divisionis regni et imperii huiusmialem licite in omnibus exercere, nec alter ipsorum alteri subesse aliquatenus teneatur. An autem hec opinio sit vera, id maiorum meorum discussioni ac determinacioni reservo. Ex quo autem de regno Francie fa
Abbreviated transcription (Latin):
tut mͣx ritũ om̃i Regũ xanoꝵ ex p̃cepto uetis testamenti.
p̃misso inductũ ¶ Doronatur aũt mͣx consuetudinẽ gu̾a¬
nos et gentiles ꝯmit̾ obsinatam ¶ Quõd aut̃ bis᷑ un¬
gitur et coronatur aute unictõe et coronatõe Imꝑialem
ut est deñr hoc puto ꝓpt̾ duo Regna pñcipalia que ħ fore
intrõduccũ p̃mũ est regnũ g̾manie cui accessit Regnu
Lochanen seu locharii ut p ox dt̃is. supͣ.ĩ .c.uͦ ⁊ idem dico
de Regno arelatensi uol Regno durgnidie. Nocto pͥmꝰ
ut rest. Cronica fnͣcoꝵ ĩ sua p̃tate atcepit. unde racoẽ
h̃ũiꝰ Regni g̾manie cui dc̃a Regna accesserũt Reo Roͣnoꝵ
pͥnio ungitur et coronat᷑. Aquisgnii. Hic em̃i locus ẽ tpũ

Expanded text:
um regum christianorum ex precepto Veteris Testamenti premisso inductum. Coronatur autem iuxta consuetudinem generanos et gentiles communiter observatam. Quod autem bis ungitur et coronatur ante unctionem et coronacionem imperialem, ut est dictum, hoc puto propter duo regna principalia, que habet, fore introductum. Primum est regnum Germanie, cui accessit regnum Lothariense seu Lotharii, ut patet ex dictis supra in c. Vto. Et idem dico de regno Arelatensi vel regno Burgundie, quod Otto primus, ut refert cronica Francorum , in suam potestatem accepit. Unde racione huius regni Germanie, cui dicta regna accesserunt, rex Romanorum primo ungitur et coronatur Aquisgrani. Hic enim locus est caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃catem mpiale ĩ om̃ibꝰ Regnis et pũiciis preẜtim occtoe¬
talibus que nõ erant sub p̃tate karoli ana̾gni. ante tp̃s tͣnsla¬
ꝙ põt in eis spurios legntimare quo ad ppalia infamies ad
famam restituere. leges concedere et hiis silia facẽ que de¬
de iute sunt solis imꝑatoribꝰ refuata ¶ Item pͥ a regibus et
ante unccõnem et coronãtoe Imꝑiale face̾ nõ potãt ñt ĩ hiis
puĩciis et t̾ris que erant sub̾ ptate et dinio dc̃i karoli ante tp̃
eiꝯdem cͣnslacõis et que adhut hõdiẽ subiette siuit Regno et
empio In hiis eñi põt potestatẽ imꝑialem oocere et p̃missa
fatere ante uncconẽ et coronacõe Imꝑiale salte uirtute con¬
suetidmis eo iure quo ĩd potuit karolus ut ꝓbatũ ẽ supͣ ĩ.
c. uii. et sic intelligendus ẽ arciculus p̃ not̾atus et sit unccõ
et toronatõ Imꝑiasis aliqudo realitatis addit. ultͣ nome Im¬

Expanded text:
ciis presertim occidentalibus, que non erant sub potestate Karoli magni ante tempus transla, ita, quod potest in eis spurios legittimare quoad temporalia, infames ad famam restituere, leges condere et hiis similia facere, que de iure sunt solis imperatoribus reservata. Item potest a regibus et ante unctionem et coronacionem imperialem facere non poterat nisi in hiis provinciis et terris, que erant sub potestate et dominio dicti Karoli ante tempus eiusdem translacionis et que adhuc hodie subiecte sunt regno et imperio. In hiis enim potest potestatem imperialem exercere et premissa facere ante unctionem et coronacionem imperialem saltem virtute consuetudinis eo iure, quo id potuit Karolus, ut probatum est supra in c. VH. Et sic intelligendus est articulus prenotatus, et sic unctio et coronacio imperialis aliquid / realitatis addit ultra nomen im
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ea possit ełcus a pn̾cipibus ĩ concordia ex eltõe hinᵈ ͥ litite ami¬
mistrare dato et̃ s nõ contesso ꝙ ĩ ytalia hoc nõ possit. Et hoc
mõ nã appet ex pre̾dt̃is Cronicis om̃ibꝰ Qͥ postꝙͣͣ defecit suit¬
cessio generis karoli magni. ĩ Regno Germame. henricꝰ pͥmo
ex eltoe pñcipũ ⁊ natu maioꝵ gmanie statĩ assup̃sit nom̃ĩ Regͥ
et ãmistait. Iura et bona dc̃i Regni. post het itoꝵ defitiente sut¬
tessice gem̃s eiꝯ̃dẽ henr ĩ Regno glmamiẽ nstitutisq ctis pã¬
cipibꝰ ad eligendũ Reges henricus ẜs faidator eccẽ Rabenbgen
uit aura ⁊ bona dc̃i Regni et sic deniteps ut ꝙ cronicis p̃dc̃is
appet ad ip̃m fecerũt alii. coꝵdem regñ successores ĩ Reges a pu̾¬
hodĩe Regnũ frantie nũcupat᷑ est Regnũ ꝑ seci hoc Regnũ gͣma¬

Expanded text:
in ea possit electus a principibus in concordia ex electione huiusmodi licite amministare, dato eciam, sed non concesso, quod in Ytalia hoc non possit, et hoc modo: Nam apparet ex predictis cronicis omnibus, quod, postquam defecit successio generis Karoli magni in regno Germanie, Heinricus primus ex electione principum et natu maiorum Germanie statim assumpsit nomen regis et amministravit iura et bona dicti regni. Post hec iterum deficiente successione generis eiusdem Heinrici in regno Germanie institutisque certis principibus adavit iura et bona dicti regni, et sic deinceps, ut ex cronicis predictis apparet, id ipsum fecerunt alii eorundem regum successores in reges a phodie regnum Francie nuncupatur, est regnum per se. Et hoc regnum Germa
Abbreviated transcription (Latin):
subietti Regno et Imꝑio. ut iam dc̃m est Ergo ełtio que fit a
maiori ꝑtẽ ip̃oꝵ ualet et ꝓ ide henda est at si st̃a esset p
omes cos ꝯtordit᷑ d quando in ꝯtordia eligerent eltus o tłi
chutordi eltoe pesset licite nomen Regis ⁊c̃ ut supͣ .m .c. p̃¬
cedenti plene p̃batũ e Ergo. at in casu nr̃o scil quando quis

Expanded text:
subiecti regno et imperio, ut iam dictum est. Ergo electio, que fit a maiori parte ipsorum, valet et proinde habenda est, ac si facta esset per omnes eos concorditer. Sed quando in concordia eligerent, electus ex tali concordi electione posset licite nomen regis et cetera, ut supra in c. precedenti plene probatum est. Ergo et in casu nostro, scilicet quando quis
Abbreviated transcription (Latin):
nia apud dnnam confederatus eidem hemico sub anno dñi. decte.
xxiiii. Reddĩdit dcm Regnũ deinde post mortẽ eiode henrꝭ. uariis
discordiis contͣ Occone pñiu filui dc̃i henrꝭ ꝑ Locharieñ hilis
tandem sub anno dñi. decit .xlu. Regnũ Lotariense totũ faut ad
dc̃m Regem Ottonem cõnersũ et etũt om̃s Reges thentonici
balgita gallia ac Regnũ hui. sine contͣdcõe qual tennerunt ꝓut

Expanded text:
nia, apud Bunnam confederatus eidem Heinrico sub anno domini DCCCC nia, apud Bunnam confederatus eidem Heinrico sub anno domini DCCCC XXIIII reddidit dictum regnum. Deinde post mortem eiusdem Heinrici variis discordiis contra Ottonem primum, filium dicti Heinrici, per Lotharienses habitis tandem sub anno domini DCCCCXLV regnum Lothariense totum fuit ad dictum regem Ottonem conversum, et extunc omnes reges Theutonici Belgicam Galliam ac regnum huiusmodi sine contradictione qualibet tenuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cõe Regiii. et imꝑii in gmanie. Idem dico de ãmistͣcione Regni
et imiꝑn in gallia belgita seu Regno quendã lo charii sito niter
masã ⁊ Renũ flumos de quo Reguo fit mentõ ii canone. leiii.
di porro hoc eni Lothariense regni post mortẽ Lotharii. Regis
filii. Lotharii. Impatoris de quo multotiens fit mẽcio indetretis
nt uixi supͣ. ĩ .c. secundo Ludonitus rex totius gmanie ⁊ karolꝰ
Rte gallie occidentalis frẽs equalit̾ int̾se sub anno dñi. dect . lobi.
dinisem̃t post h̃miꝰ. uõ Ludoniti mortem uariis ꝯtentionibus
suꝑ cõdem Regno int̃ reges g̾manie ⁊ gallie ħ̃itis Bdenicus ⁊
karolus adolescentes karoli predt̃i nepotẽs porcõe dc̃i Regni. Lo¬
tharii Liconito Regi orieaitalis frantie filio Regis Laidoniti iamdci
enntegro contessunͣt. Postea uo deficiente gene karoli magui.
in regno gmaine Quidam Rex gallie occidentalis predc̃e karolꝯ
nõĩe heunto qui ꝑmo de natõe saxonũ cepit regnare in g̾ma¬

Expanded text:
acione regni et imperii in Germania, idem dico de amministracione regni et imperii in Gallia Belgica seu regno quondam Lotharii sito inter Mosam et Renum fluvios, de quo regno fit mencio in canone LXIII. di. Porro . Hoc enim Lothariense regnum post mortem Lotharii regis, filii Lotharii imperatoris, de quo multociens fit mencio in decretis, ut dixi supra in c. secundo, Ludowicus rex tocius Germanie et Karolus rex Gallie occidentalis fratres equaliter inter se sub anno domini DCCC LXXI diviserunt . Post huius vero Ludowici mortem variis contencionibus super eodem regno inter reges Germanie et Gallie habitis Ludowicus et Karolus adolescentes, regis Karoli predicti nepotes, porcionem dicti regni Lotharii Ludowico regi Orientalis Francie, filio regis Ludowici iam dicti, ex integro concesserunt. Postea vero deficiente genere Karoli magni in regno Germanie quidam rex Gallie occidentalis predicte, Karolus nomine, Heinrico, qui primo de nacione Saxonum cepit regnare in Germa
Abbreviated transcription (Latin):
Es collegiũ seu ad uinuersitatem cmꝰ ratõ ẽ Si inscitutõ pñci¬
qũ ełcorum nõ esset ftã om̃s pñcipes et alii. repñtantes ppłm
subiectũ Rono Regno et impio eo uatante hrent elige Regem et
Imꝑatorẽ de inpp gentiũ ut pat. dnpͣ.c. ꝑximo Exquo ergo cti
pu̾cipes sunt instituti ad eligeaddũ Regẽ et Imꝑatore Ipĩ censent

Expanded text:
ollegium seu ad universitatem, cuius racio est: Si institucio principum electorum non esset facta, omnes principes et alii representantes populum subiectum Romano regno et imperio eo vacante haberent eligere regem et imperatorem de iure gencium, ut patet supra c. proximo. Ex quo ergo certi principes sunt instituti ad eligendum regem et imperatorem, ipsi censentur
Abbreviated transcription (Latin):
umus filius eigdẽ hemp ut ec̃ uisũ ẽ supins in eddẽ .c.
ẜo retupauit ytalia ip̃i Regno gmanie a quo cuiq societa¬
te defecãt et scũs fuit post het Impator et extũt itato ĩ¬
cepit Regñũ gͣmanie cũ ytalia et imꝑio debi ex successione
gnis usq ad tp̃a Ottonis ttii. cuiꝰ tpe fuit inscitut̃ quod

Expanded text:
us eiusdem Heinrici, ut eciam visum est superius in eodem c. secundo, recuperavit Ytaliam ipsi regno Germanie, a quo cuiusque societate defecerat, et factus fuit post hec imperator. Et extunc iterato incepit regnum Germanie cum Ytalia et imperio deberi ex successione generis usque ad tempora Ottoni
Abbreviated transcription (Latin):
sen eromic̃a frantoꝵ supͣdẽm sit̃ ꝙ ꝑ leonem ppͣam t̾tium̃
Imꝑiũ tͣnsiuĩt soni tnslatũ fu̾it de Grecoꝵ Impateribꝰ ad
fegos fnͣtoꝵ ĩ ꝑsonã karoli magni et et in gianos ut ĩam
mis uotatus ẽ et karlomanũ unxit in reges fnͣcoꝵ ut iiqiͣ
dei ꝓudencia elegit ad sedẽ apͣ defendendã unde ci pippinus
rde eodẽ ãno ꝑ ĩmitatõe p̃dc̃i stephi ppͣe ad defendenc̃ ecͣm
bomana as opssionhꝰ Astinlsi Reges Lombar̃doꝵ ytaliã ĩgress
accrimo p̃lio cũ eodem cõmisso uictor extitit idemq asculpꝰ
Asculfo recepit et sic in francĩa est reuersus In hoc eciãtõ¬
cordat Conica ensebii. saluo ꝙ dicit id sc̃ã fuisse sub Anno se

Expanded text:
am tercium imperium transiverit seu translatum fuerit de Grecorum imperatoribus ad reges Francorum in personam Karoli magni et eciam in Germanos, ut iam nus vocatus est, et Karlomannum unxit in reges Francorum et obldei providencia elegit ad sedem apostolicam defendendam. Unde et Pipinus rex eodem anno per invitacionem predicti Stephani pape ad defendendam ecclesiam Romanam ab oppressionibus Astulfi regis Lombardorum Ytaliam ingressus acerrimo prelio cum eodem commisso victor extitit, idemque Astulfus Astulfo recepit et sic in Franciam est reversus. In hoc eciam concordat cronica Eusebii, salvo quod dicit id factum fuisse sub anno se
Abbreviated transcription (Latin):
gñis ip̃oꝵ ĩ dc̃o Regnio quo gene defitiente pũcipes ⁊ natu
maiores francoꝵ alamanoꝵ Barbaroꝵ et saxonũ qui re¬
p̃sentabant totũ ꝑpłm gmame elcgeruut. henritũ p̾mũ dute
saxome in regẽ gmanie at fnͣcoꝵ ut ex pͥus dc̃ĩs in p̃oco
.c. aꝑꝑet ꝙ facẽ potanͣt de iure gentiũ ex quo Iure etꝭ regno

Expanded text:
generis ipsorum in dicto regno. Quo genere deficiente principes et natu generis ipsorum in dicto regno. Quo genere deficiente principes et natu maiores Francorum, Alamannorum, Babarorum et Saxonum, qui representabant totum populum Germanie, elegerunt Heinricum primum ducem Saxonie in regem Germanie ac Francorum, ut ex prius dictis in p. Quod facere poterant de iure gencium, ex quo iure eciam regna
Abbreviated transcription (Latin):
Item ea que ex hostibus ad idem .xxii.q.u. dicat. et.q. uiĩ.
si qua de rebus et post hec dt̃ũs karolus elapsis plibus amis
ut ꝑatuit. Snpͣ.c.i. unctus ⁊ coronatus fuit ĩ Imꝑatorẽ Roͣnũ
uitde et̃ noͣt᷑ ĩ consti frideriti. Imꝑatoris hant edictali .s. ĩ in
nã in gło .i. ẽ sim leges toll. yͣ. ꝙ karolus stetit ꝑ multes ãnos
Rex francie et Lombardie anteqmi hret impiai net reꝑitur fe¬
cisse ñ nouẽ leges in lombardia cõtẽtas postqmͣ fuit imꝑator
ut ibi noͣtur Qui karolus reliqndo Regnũzi Imꝑũ tũ piu
eiis h̃mꝰ licite acqͥsitis uirtute dc̃e gn̾alis consietudrnis filio
suo Ludonito excepta ytalia qmi reliquid Bernardo nẽpati suo
defecit a fidelitate sua et Regni g̾manie ap̃e Rex erat cesserat
om̃ Regibus g̾manie felici sorte ytalia cũ Imipio ut ĩ suꝑiorib
plene uisũ ẽ Regnũ aũt g̾manie huuit Reges de gene dc̃i
karoli defendentes quonsq defecit genus uel salte potericiã

Expanded text:
Item ea que ex hostibus, ad idem XXIII. q. V Dicat et q. VII Si qua de rebus. Et post hec dictus Karolus elapsis pluribus annis, ut patuit supra c. I., unctus et coronatus fuit in imperatorem Romanum. Unde eciam notatur in consa id est secundum leges coll. X, quod Karolus stetit per multos annos rex Francie et Lombardie, antequam haberet imperium: nec reperitur fecisse nisi novem leges in Lumbarda contentas, postquam fuit imperator, ut iiusmodi licite acquisitis virtute dicte generalis consuetudinis filio suo Ludo wico, excepta Yta/lia, quam reliquit Bernhardo nepoti suo. defecit a fidelitate sua et regni Germanie, cuius regni Germanie ipse rex erat; cesserat enim regibus Germanie felici sorte Ytalia cum imperio, ut in superioribus plene visum est . Regnum autem Germanie habuerunt reges de genere dicti Karoli descendentes, quousque defecit genus vel saltem potencia
Abbreviated transcription (Latin):
iectis amistrare et hic ẽ pͥmus arci ᷝ ͥᷤ suꝑ iuribus Regni ⁊ Imꝑn cõcpt
xpeditrs ꝓ clariori euidentia dicendoꝵ quibddã p̃ambulis
nñt ad iura regni et imꝑii post tp̃c p̃dc̃e tͣnslatõĩs Im¬
pii bernio declaranda eadem Iura ⁊̃ quĩq articulis breuit᷑ ꝯp̃he¬
Dens uitatẽ aũt eoꝵdem artituloꝵ ꝑ nis genciũ ⁊ gñales regn

Expanded text:
 super iuribus regni et imperii conceptus. xpeditis pro clariori evidencia dicendorum quibusdam preambulis nunc ad iura regni et imperii post tempus predicte translacionis imperii venio declaranda eadem iura in quinque articulis breviter comprehendens. Veritatem autem eorundem articulorum per ius gencium et generales reg
Abbreviated transcription (Latin):
fati regnauit quĩq amiis unde ec̃ ut utar uerbis Gatfridi
ĩ dc̃a sua cronita qr ĩ manus feie deuenerat Impĩ̃ dignũ
erat ut ad francos uiros potentissimos tͣnsferret᷑ eadem uo
hyrene timens forte p̃textu tͣnislatoĩs huĩ. Imꝑiũ grecorum
cm tũc p̃fuit ꝑ dc̃m karolu inuãdi anno tnslatõis Impii se¬
queti misit legatos ad Impatore karołu sopẽdem ꝓ ꝑte confi¬
mandactut̾ fnͣcos ⁊ grecos cñ quibꝰ karolus misit suos lega¬
tos ꝓ cadem cã constantinopoli ut herenẽ Imꝑattẽ sibi postu¬
larent ĩ ꝯũgiũ sociari cuidũ herene consensisẜ. Encius pa¬
tritiꝰ pñtibꝰ legatis karoli prͣm suũ ĩ cophor Imꝑacorẽ fecit
et hereñe ĩ monasciũ trusit. Idẽ ig̾ ĩ cephorus Imꝑator stũs
legatos suos cũ legatis karoli ad ip̃m kagolu tnͣsmisit qui fe¬
dus patis intͦ eos de karolu et cephoꝵ firmanerit ꝙ eõ fedus
idem karolus postra cũ arichaele et dem̃de cũ leone filio pasa

Expanded text:
annis. Unde eciam, ut utar verbis Godefredi in dicta sua cronica, quia in manus femine devenerat imperium, dignum erat, ut ad Francos viros potentissimos transferretur . Eadem vero Hyrene timens forte pretextu translacionis huiusmodi imperium Grecorum, cui tunc prefuit, per dictum Karolum invadi, anno translacionem imperii sequenti misit legatos ad imperatorem Karolum sepedictum pro pace confirmanda inter Francos et Grecos, cum quibus Karolus misit suos legatos pro eadem causa Constantinopolim et ut Hyrenem imperatricem sibi postularent in coniugium sociari; cui dum Hyrene consensissety Encius patricius presentibus legatis Karoli fratrem suum Nicephorum imperatorem fecit et Hyrenem in monasterium trusit. Idem igitur Nicephorus imperator factus legatos suos cum legatis Karoli ad ipsum Karolum transmisit, qui fedus pacis inter eosdem Karolum et Nicephorum firmaverunt Quod eciam fedus idem Karolus postea cum Michahele et deinde cum Leone filio Pardi
Abbreviated transcription (Latin):
uõ sen quo iuire ĩdem lo ppͬa seu ecca Romana eandẽ tͣnslacõer
face potiũt cũ sit uegociũ nirꝭdcõis tpralis. dicam infra.c.

Expanded text:
vero seu quo iure idem Leo papa seu ecclesia Romana eandem translacionem vero seu quo iure idem Leo papa seu ecclesia Romana eandem translacionem facere potuerit, cum sit negocium iurisdictionis temporalis, / dicam infra c.
Abbreviated transcription (Latin):
blt xc. ui. di ¶Item mihables psonas ⁊ alias ui opp̃ssas nõ
solu ⁊̃ regno frantoꝵ s eciã ĩ ꝓũiciis t̾ris aliis occidentalibꝰ
ab oppressionibus et uiolentiis p̃cipue paganoꝵ quoꝵ tũt ẽc̃
ĩ Regni frantoꝵ consinis erat maxima multitido de feaddidit
Cronicis suo dño subingauit ult ͬ. hec omia tõe karolus ut
ox dc̃is Cronicis appet ꝓ miuria enormi p̃dc̃o Loni a Roma¬
ius illata uinditanda de quadixi supͣ in .c. p̾mo Rom̃a fuit
ꝓstũs. unde dtñs leo pͣpã consideratis om̃ibꝰ ꝑ̃misẜ que digne
at bene sufficiebant ꝓ tͣnslatoe Imꝑii de Impatoribꝰ constan¬
tiopositanis ad Regos frantoꝵ fatienda ip̃m karolu Rome
ĩ ecc̃a sc̃i Petri in die natalis dñi. Sub anno eiꝯdẽ diii. dcie.¬
.i. acclamante atpetente pplo Romano unxit ⁊ coronaut ĩ in¬
patorẽ ⁊ Angustũ ꝑ quas unctões ⁊ coronatoss dcã tͣnslacio
patta fuit ut ec̃ dixi supͣ . e.i. ⁊c. p̃cẽdenti ĩ Ri. Quomodo

Expanded text:
. di. Item miserabiles personas et alias vi oppressas non solum in regno Francorum sed eciam in provinciis et terris aliis occidentalibus ab oppresssionibus et violenciis precipue paganorum, quorum tunc eciam in regni Francorum confiniis erat maxima multitudo, defendit ac cronicis, suo dominio subiugavit. Ultra hec omnia idem Karolus, ut ex dictis cronicis apparet, pro iniuria enormi predicto Leoni a Romanis illata vindicanda, de qua dixi supra in c. primo, Romam fuit profectus. Unde dictus Leo papa consideratis omnibus premissis, que digne ac bene sufficiebant pro translacione imperii de imperatoribus Constantinopolitanis ad reges Francorum facienda, ipsum Karolum Rome in ecclesia sancti Petri in die natalis domini sub anno eiusdem domini DCCCI acclamante ac petente populo Romano unxit et coronavit in imperatorem et augustum, per quas unctionem et coronacionem dicta translacio peracta fuit, ut eciam dixi supra c. I et c. precedenti in fine . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ contor et sic Imꝑatorẽs p̃dc̃i occidentali Impiũ ꝙad
quodãiodo put derelicto habnũt. in eo ut ex diuers Crom¬
cis appet solo nõie imꝑando karolus aũt predcus qui po¬
ip̃e ecũ eccͣm Romana ab op̃pssionibꝰ desiderii. Regis Lambor¬
doꝵ libauit ut p non solu ex eronitis s eciã ex Canone.¬

Expanded text:
ciis; et sic imperatores predicti occidentale imperium quodammodo pro derelicto habuerunt in eo, ut ex diversis cronicis apparet, solo nomine imperando. Karolus autem predictus, qui poipse ecclesiam Romanam ab oppressionibus Desiderii regis Lombardorum liberavit, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
et Constãtinꝰ quĩtus filius eiꝯdean lconis imꝑatoris edstan¬
tic̃po ͫͥ fecerũt ymagines xp̃i et scoꝵi deponi et intendi S
licet Imꝑatores p̃dc̃i ĩ Cronitis ensebii frantoꝵ martini. et
Godefridis ante̾otĩs p̃missa fecisse legone nõ tamẽ legit᷑ ĩ cisee
erouicis uel n aliis sc̃ptis que ħre potu ꝙ ꝙ cã hm̃ꝰ tͣuslã

Expanded text:
onstantinus quintus, filius eiusdem Leonis, imperatores Constantinopolitani fecerunt ymagines Christi et sanctorum deponi et incendi . Sed licet imperatores predicti in cronicis Eusebii, Francorum, Martini et Godefredi antedictis premissa fecisse legantur, non tamen legitur in eisdem cronicis vel in aliis scriptis, que habere potui, quod ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
yipmius candẽ ec̃ ab ꝯp̃pssionibꝰ a stulfi regis Dello ac̾iuno
bõmisso tũ eo et lanibordis pͥuis liba̾uãt de quo bello fit anẽto
in p̃dẽo .c. hortatu sic et kar̃lus cognoĩe Martellus pr eud
pĩpins et aiis kareli magni dux et maior dñs francoꝵ eccm
Romana e⁊ ytalia. a Gothis liba̾u̾it. ut rest̾ Cronica p̃dc̃a eo¬
defridi. Csẽ eciã idem kãrolus magnus ⁊ eccłas alias nõ pol

Expanded text:
s eandem ecclesiam ab oppressionibus Astulfi regis bello acerrimo commisso cum eo et Lombardis prius liberaverat, de quo bello fit mencio in predicto c. Hortatu. Sic et Karolus cognomine Martellus pater / eiusdem Pipini et avus Karoli magni, dux et maiordomus Francorum, ecclesiam Romanam et Ytaliam a Gothis liberavit, ut refert cronica predicta Godefredi . Clerum eciam idem Karolus magnus et ecclesias alias non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Leo pp̃a tc̾ius unxit ⁊⁊ coronauit euidẽ karolu ĩ Impatorem
Ronor aclamante atpetente ꝓplos Rõno ꝑ hoc credo tͥnslacõez
Inuuii de Grecis ftã fuisse ad Reges francoꝵ ec et̃ ex cõseque¬
cĩ t sermanos mͣx pͥuo dc̃a Capłm qrͣtum quis sit seu fui̾t ef¬
feũs tͣslaciõmis inꝑii de Grecis in ꝑsonam karoli magni et que
nonibus ꝑ euidencia clariori Inriñ Regni ⁊ Impii ci est
dina questio quis sit sen fuĩt effcũs ip̃is tͣnslacõis Imꝑr
uidetur em̃ ꝙ hu . tnͣs lacõis millus faũt realis effcũs nam
pnbꝰ Impatoris inscun sc̃di narses pat̾cius ut yrr ex cro¬
eisdem quoq c̃p̃rbus ceta Regna occioentalia ut Refert Cronica
Sodefudi ad des Impio decesserũt. unde cũ karolus magnus

Expanded text:
 in imperatorem Romanorum acclamante ac petente populo Romano, per hoc credo translacionem imperii de Grecis factam fuisse ad reges Francorum et eciam ex consequenti in Germanos iuxta prius dicta. Capitulum quartum quis sit seu fuerit effectus translacionis imperii de Grecis in personam Karoli magni et que tionibus pro evidencia clariori iurium regni et imperii. Et est / prima questio, quis sit seu fuerit effectus ipsius translacionis imperii. Videtur  imperatoris Justini secundi Narses patricius, ut patet ex croeisdem quoque temporibus cetera regna occidentalia, ut refert cronica Godefredi, a dicto imperio discesserunt. Unde, cum Karolus magnus
Abbreviated transcription (Latin):
ul̃t̃. ⁊ eccas situt ⁊ alii Reges ⁊ pũcipes .xxiii.q.u. pn̾cipesei
e. amũstͣtores/ Constantinꝯ aut ⁊ lẽo filuis suns Imꝑatores sõ¬
stantinopolitani. requisiti ꝑ enudẽ etepħm. ut eccͣm Ronam
ab cp̃pssiõne astulfi regis. lambordoꝵ defensarent eã ut no in p̃¬
dc̃a glo.c. Renerable defende uolunt. Icirco stephs ppa lũ
dẽus elegit pipinũ karolu ⁊ karlomanũ p̃fatos ip̃oꝵ ꝑ suc¬
cessores add eccͣm Roͣnam et sedẽ apᵃͣ defendendã ut sit̃ ꝑ tale

Expanded text:
pes, XXIII q. V. Principes et c. Amministratores. Constantinus autem / et Leo filius suus imperatores Constantinopolitani requisiti per eundem Stephanum, ut ecclesiam Romanam ab oppressione Astulfi regis Lombardorum defensarent, eam, ut notatur in predicta glosa c. Venerabilem, defendere noluerunt. Idcirco Stephanus papa iam dictus elegit Pipinum, Karolum et Karlomannum prefatos ipsorumque successores ad ecclesiam Romanam et sedem apostolicam defendendam, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
enentu s. qr ytalia ⁊ Impm̃ post diuisione antedcam Regĩ
frantoꝵ finalitꝰ remansit apuo Reges Germanie et nõ apũd
Reges gallie etiam dñ adhuc erat in poscitate et gene karoli
magni ip̃m Imꝑiũ ĩ Germanos et nõ ĩ gallitos uel ĩ aliaꝵ
nacõem de Regno fnͬtoꝵ om̃is hoies ĩ ꝑsonã karoli magni dr̃

Expanded text:
icet / quia Ytalia et imperium post divisionem antedictam regni Francorum finaliter remansit apud reges Germanie et non apud reges Gallie, eciam dum adhuc erat in posteritate et genere Karoli magni, ipsum imperium in Germanos et non in Gallicos vel in aliarum nacionum de regno Francorum homines in persona
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot ãmnstre iura ⁊ bona Regni ⁊mꝑii ĩ germama stati
ecc̃e poͣne condico ipius gmanie ex consequoõe ytalie fcã pl
ges francoꝵ et gmanie foret detior magie eaũ possent dispen¬
dia populo gniamẽ ex tli esptatõe ꝑ gũerras ex quibꝰ solent
conchicdit᷑ ꝙ eltus concordit a pñcipibꝰ dato et̃ ꝙ i ycalia nõ¬

Expanded text:
non posset amministrare iura et bona regni et imperii in Germania statim ecclesie Romane, condicio ipsius Germanie ex consecucione Ytalie facta per reges Francorum et Germanie foret deterior. Magna enim possent dispendia populo Germanie ex tali expectacione per gwerras, ex quibus solent concluditur, quod electus concorditer a principibus, dato ecia