comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linissus acȩsare inafricam uenerat Tegionesq eas
nadux erat quas superiorib temporibus corfinior
receperat cȩsar adeo ut paucis mutatis centurioni¬
bus isdem ordines manipuliq constarent. Hanc
nacus appellationis causam Quintilius crecumire
aciem curionis atq obsecrare milites cȩpit ne pri¬
mam sacramenti quod apud domitium atq apud
se questorem dixissent memoriam deponerent
neu contra eos arma ferrent qui eadem ẽent usi
fortuna: eandemiq obsidionem perpessi. neu pro
bis pugnaxet a quibus in contum elia ꝑfuge appel¬
larentur. His pauca ad spem largitionis addit
quȩ a sua liberalitate si se atq actium secuti ẽent
irpectare deberent. Hac hĩta oratione nullam
sꝑtem abex ercitu curionis fit significatio: atquȩ
ita suoͣs uterq copias reduxit atq in castris cuio¬
nis magnus omnium incessit timor.nam is uariis
see monibus hominum celeriter augetur. Unus quisq

Expanded text:
dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent. hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur. huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti essent, expectare deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit significatio, atque ita suas uterque copias reducit. Atque in castris Curionis magnus omnium incessit timor animis; is variis hominum sermonibus celeriter augetur. unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
possent tota aucilia regis impedita ac pertuxbata
qđ nullo ordine et sine timore iter fecerant ĩ fugã¬
se coniiciũnt. equitatuq omni fere in columi: qđ
se ꝑ littora celeriter in oppidum recepit magnum
peditum numerum interficiunt. Proxima nocte ti¬
turiones marsi duo excasteis curionis cum manipulan¬
bus sius xxii. ad actum uarum ꝑ fugiunt. H siue uẽ
quam hũerant opinionem ad eum ꝑferunt siue
etiam auribus uari seruiunt. nam quȩ uolumus :
et credimus libenter: et quȩ sentimus ipi reliquos
sentire speramus. confirmant ꝗdem totius exteci¬
tus animos alienos ẽẽ acurione maximeq opus ẽe
inconspectu exercitum uenire et colloquendi dare
facultatem. Qua opinione adductus uarus postera
die mane legiones ex casters educit. facit idem cirio
r una ualle non magna interiesta suas uterq co¬
pias instruit. Erat inexeecitu uari sextus ꝗntilius
parus quem fuisse corfini supra demõstrauimus. hic

Expanded text:
possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, quod nullo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt equitatuque omni fere incolumi, quod se per litora celeriter in oppidum recipit, magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marsi duo ex castris Curionis cum manipularibus suis xxii ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribus Vari serviunt — nam quae volumus, ea credimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirmant quidem certe totius exercitus animos alienos esse a Curione, maximeque opus esse in conspectum exercitus venire et colloquendi dare facultatem. qua opinione adductus Varus postero die mane legiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas uterque copias instruit. Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic
Abbreviated transcription (Latin):
ad uticam inumero cieciter ducente. se in hostum
hĩturum loco qui non euestigio ad castra corndia
uela duxissent. qua pronuntiatione facta temporis
puncto sublatis ancoris omnes uticam relinquuat
et quo imꝑatum est transeunt: quȩ res omnium re¬
rum copia compleuit exercitum. His rebus gestis eu¬
rio se incastra ad bagradam recepit atq uniuersi ext¬
citus conclamatione imperator appellatur. postero¬
q die uticam exercitum educit et prope oppidum ea¬
stra ponit. Nondum opere castrorum ꝑfecto eꝗtes
etstatione nuntiant magna aiauxilia equitum pedi¬
tumq arege missa uticam uenire. eodemq tempore
us magna pulueris cernẽbatur et euestigio tempõis
pͥmum agmen eeat in conspectu. Nouitate rei curio
ꝑ motus premittit equites qui primum impetũ susti¬
neant ac morentur. ⁊ pẽ celeriter abopere dedudis
legionibus acexies instruit: equitesq committunt
plium et priusꝗͣ plane legiones explicari et consiste

Expanded text:
ad Uticam numero circiter cc, se in hostium ad Uticam numero circiter cc, se in hostium habiturum loco, qui non ex vestigio ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta temporis puncto sublatis ancoris omnes Uticam relinquunt et, quo imperatum est, transeunt. quae res omnium rerum copia complevit exercitum. His rebus gestis Curio se in castra ad Bagradam recipit atque universi exercitus conclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exercitum ducit et prope oppidum castra ponit. nondum opere castrorum perfecto equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu. novitate rei Curio permotus praemittit equites, qui primum impetum sustineant ac morentur; ipse celeriter ab opere deductis legionibus aciem instruit. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere
Abbreviated transcription (Latin):
uari conspicit muxo oppidoq coniuncta adportam
quȩ appellabatur bellica admodum munita natũa
laei una exparte ipso oppido utica altera atheatro
quoł est ante oppidum subtractionib euis operis ma¬
ximis aditu ad castra difficili et angusto. Simul a¬
nimaduertit multa undiꝙ portari atq agi plenissi.¬
mis uiis quȩ repentini tumultus timore ex agris in
urbem conferebantur. huc equitatum mittit ut di¬
piperet atq hẽret loco prede. eolemq tempore his xe¬
bus subsidio sexcenti ȩquites electi exoppido pedites¬
q cccc. mittunt᷑ auaro quos auxilii causa rez
uba pauers diebus ante uticam miserat. huic et
paternum hospicium cum pompeio et si multas cũ
rerunt equites inter se neq uõ primum impetũ
nostroꝵ numide ferre potuerunt sed interfectis
circiter. c xx. reliqui se ĩcastra adoppidum rece¬
perunt. Interim aduentum longarum nauium cu-¬
uo pronuntiari onerariis nauib iubet quȩ stabant

Expanded text:
Vari conspicit muro oppidoque coniuncta ad portam, Vari conspicit muro oppidoque coniuncta ad portam, quae appellatur Belica, admodum munita natura loci, una ex parte ipso oppido Utica, altera a theatro, quod est ante oppidum, substructionibus eius operis maximis, aditu ad castra difficili et angusto. simul animadvertit multa undique portari atque agi plenissimis viis, quae repentini tumultus timore ex agris in urbem conferebantur. huc equitatum mittit, ut diriperet atque haberet loco praedae; eodemque tempore his rebus subsidio dc equites Numidae ex oppido peditesque cccc mittuntur a Varo, quos auxilii causa rex Iuba paucis diebus ante Uticam miserat. huic et paternum hospitium cum Pompeio et simultas cum rrunt equites inter se; neque vero primum impetum nostrorum Numidae ferre potuerunt, sed interfectis circiter cxx reliqui se in castra ad oppidum receperunt. interim adventu longarum navium Curio pronuntiari onerariis navibus iubet, quae stabant
Abbreviated transcription (Latin):
xiis continetur: ipẽ cum reficiendas huius belli cauli
curauerat ueritus ꝙ nauium multitudine ex alto
refugerat appulsusq ad proximum littus trireme
constrata et in littore xelicta pedibus hadrumentu
profugerat. Id oppidum .C. considius longus uni¬
us legionis presidio tuebatue. reliquȩ cesaris na-¬
ues eius fuga se hadrumentum receperunt hunc
secutus. M. xuffus questor nauibus.xii. quas prȩ¬
sidio oneraris nauibus curio exsiciłia eduxerat
postꝙͣ inlittore relictam nauem conspexit hanc re¬
puleo abstraxit. ipẽ ad curionem cum classe redit.
ius martiũ uticam nauibus premittit.ipe eodem
urescitu proficiscitux. biduiq iter progressus ad flum
nra ex ploranda corneliana qđ is locus per ido¬
neus castris habebatie. Id aut est uigum directum
iminens ĩ mare utraq exparte preruptum atque
aperum. sed tamen paulo leuiore fastigio ab ea ꝑte
quem si qui uitare uoluerunt sexmilium inerecuĩtu
soppidum perueniunt. Hoc explorato loco curio castra

Expanded text:
 Attius reficiendas huius belli causa curaverat, veritusque navium multitudinem ex alto refugerat appulsaque ad proximum litus trireme constrata et in litore relicta pedibus Hadrumetum perfugerat. id oppidum C. Considius Longus unius legionis praesidio tuebatur. reliquae Caesaris naves eius fuga se Hadrumetum receperunt. hunc secutus Marcius Rufus quaestor navibus xii, quas praesidio onerariis navibus Curio ex Sicilia eduxerat, postquam in litore relictam navem conspexit, hanc remulco abstraxit; ipse ad C. Curionem cum classe redit. Curio Marcium Uticam navibus praemittit; ipse eodem cum exercitu proficiscitur biduique iter progressus ad flumeCastra exploranda Cornelia, quod is locus peridoneus castris habebatur. id autem est iugum derectum eminens in mare, utraque ex parte praeruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quem siqui vitare voluerit, vi milium circuitu in oppidum pervenit. Hoc explorato loco Curio castra
Abbreviated transcription (Latin):
statis econspectu abit. due ꝑterrite concursu nostoa¬
rum nauium sese importum receperunt. Massilio¬
ses arma tormentaq ex oppido ut ẽ imperatum
ꝓferunt naues ex portu naualibusq educunt pecu¬
niam expublico tradunt. Quibus rebus confectis
çesar magis eos pro nomine et uetustate ꝗͣ prome¬
ritis in se ciuitatis conseruauit. duas sibi legiones p¬
sidio reliquit. ceteras initaliam mictit. ip̃e adurbi
proficiscitur Hisdem temporibus .C. curio ina¬
fricam profectus ex sicilia etiam abinitio copias ꝑ
acci. uari despiciens duas legiones exquatuorqͥs
a cȩsare acceperat et quingentos equites trampõ¬
tabat bi duoq et noctibus tribus nauigatione con.¬
sumptis appulit ad eum locum qui appellatur anqͥl¬
laxia. Hic locus ab est aclippeis passuum .xxii. mili
Huius aduentum. L. Cȩsar fił. cum .x. longis naui.¬
bus ad clippeam prestolans quas naues uticȩ exp̃¬

Expanded text:
statis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrastatis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrarum navium sese in portum receperunt. Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, navis ex portu navalibusque educunt, pecuniam ex publico tradunt. quibus rebus confectis Caesar magis eos pro nomine et vetustate quam pro meritis in se civitatis conservans, duas ibi legiones praesidio relinquit, ceteras in Italiam mittit; ipse ad urbem proficiscitur. Isdem temporibus C. Curio in Africam profectus ex Sicilia et iam ab initio copias P. Atti Vari despiciens duas legiones ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque et noctibus tribus navigatione consumptis adpellit ad eum locum qui appellatur Anquillaria. hic locus abest a Clupeis passuum xxii milihuius adventum L. Caesar filius cum x longis navibus ad Clupeas praestolans, quas navis Uticae ex prae
Abbreviated transcription (Latin):
defessi malis rei feumentarie ad sũmam inopia
idducti bis prelio nauali superati crebris eruptio¬
nibus fusi graui etiam pestilentia conflictati exdi¬
umna conclusione et mutatione uictus panico enĩ
uetere atq ordeo corrupto omnes alebantur qual
adhiuus mali casus antiquitus paratum inprbli¬
tum contulexant dei ecta turri labefacta magna
parte muxi auxiliis prorunciaꝵ et exercituum
desꝑatis quos incȩsaris potestatem uenisse cogno¬
uerant se se dedere sine feaude constitiumt. Sed
paucis ante diebus.L.Domitius cognita massili¬
ensiu uoluntate nauibus tribus comparatis ex
quibus duas familiaribus suis attribuerat unã
ipse conscenderat nactus tu ebidam potestatem¬
ẽ profectus. Hunc conspicate naues quȩ iuissibr¬
ti consuetudine quotidiana ad portum excubabant
sublatis ancoris sequi ceperunt. ex his umm nauig
um contendit et fugere ꝑseuerauit auxilio temdi¬

Expanded text:
defessi malis, rei frumentariae ad summam inopiam defessi malis, rei frumentariae ad summam inopiam adducti, bis proelio navali superati, crebris eruptionibus fusi, gravi etiam pestilentia conflictati ex diutina conclusione et mutatione victus — panico enim vetere atque hordeo corrupto omnes alebantur, quod ad huiusmodi casus antiquitus paratum in publicum contulerant — deiecta turri, labefacta magna parte muri, auxiliis provinciarum et exercituum desperatis, quos in Caesaris potestatem venisse cognoverant, sese dedere sine fraude constituunt. sed paucis ante diebus L. Domitius cognita Massiliensium voluntate navibus iii comparatis, ex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est. hunc conspicatae naves quae iussu Bruti consuetudine cotidiana ad portum excubabant, sublatis ancoris sequi coeperunt. ex his unum ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque tempe
Abbreviated transcription (Latin):
riorum in fregisset seseq in libertatem uindica¬
pestituit his quos libexius locutos hane penam tu¬
iCt eognouerant teibutis quibusdam publicis pͥ¬
uatiq premiis rel reliquos ĩposterum bona spe
complet. biluumq cordubȩ cõmoratus gades
puoficiscitire. pecunias monumentaꝙ q̃ exfano
herculis collata exant ĩpriuatam domum refer
uin templum iubet Prouinciȩ .O. Sassium pre¬
scit huic quatuor legiones attribuit. Ipẽ hus
nauibus quas.M. Uaxro quasꝙ gaditani iũssu
uarronis fecerant taraconem paucis diebus ꝑ¬
uenit. ibi totius feee ci terioris prouinciȩ lega¬
nones cȩsaris aduentũ expectabant. Sadem ra-¬
none priuatim ac publice quibus ꝙ eiuitatibus
habitis honoribus taracone discedit. pedibus ꝙ
narbonam atq inde inassiliam ꝑuenit. Ibi le¬
rem dedictatore latam se seq dictatorem dictũ
IM̃I. lepido .pr. cognoscit. Massilienses omnibus

Expanded text:
riorum infregissent seseque in libertatem vindicariorum infregissent seseque in libertatem vindicarestituit iis quos liberius locutos hanc poenam tulisse cognoverat. tributis quibusdam publicis privatisque praemiis reliquos in posterum bona spe complet biduumque Cordubae commoratus Gadis proficiscitur; pecunias monimentaque quae ex fano Herculis collata erant in privatam domum, referri in templum iubet. provinciae Q. Cassium praeficit; huic iiii legiones adtribuit. ipse iis navibus quas M. Varro quasque Gaditani iussu Varronis fecerant, Tarraconem paucis diebus pervenit. ibi totius fere citerioris provinciae legationes Caesaris adventum exspectabant. eadem ratione privatim ac publice quibusdam civitatibus habitis honoribus Tarracone discedit pedibusque Narbonem atque inde Massiliam pervenit. ibi legem de dictatore latam seseque dictatorem dictum a M. Lepido praetore cognoscit. Massilienses omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
excessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legio¬
nibus quȩ uernacula appellabatur. excastris uar¬
xonis astante et inspectante ip̃o sig sustulit seleq¬
in hispalim recepit atq inforo et porticibus sine
maleficio consedit. quođ factum adeo eius conue¬
tus ciues .x. comprobauerunt ut domum ad se.
quisq hospicio cupidissime reciperet. Quibus re¬
Bus ꝑ texritus uarro cum itinere conuerso sese
initaliam uenturum ꝓmisisset certior asuis fae¬
tus est preclusas ẽe portas. Tum uo omni intẽclu¬
sus itinere adcȩsarem mittit paratum se eͬe cui
sarem mittit atꝙ huic teadi iubet. Traditalegione
uarro cordubam uenit. Relatis adeum publicis:
cum fide rationibus: quod penes eum ẽ pecuis tra¬
dit et quod ubi que kẽbat frumenti ac nauium
ostendit. Cȩsar contione hĩta cordube omnib
insua potestate studuissent habere hispalis qđ p̃¬
sidia expulissent gaditanis q đ conatus aduersa¬

Expanded text:
excessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legioexcessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legionibus, quae vernacula appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in foro et porticibus sine maleficio consedit. quod factum adeo eius conventus cives Romani comprobaverunt, ut domum ad se quisque hospitio cupidissime reciperet. quibus rebus perterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas. tum vero omni interclusus itinere ad Caesarem mittit paratum se esse legsarem mittit atque huic tradi iubet. tradita legione Varro Cordubam ad Caesarem venit; relatis ad eum publicis cum fide rationibus, quod penes eum est pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, ostendit. Caesar contione habita Cordubae omnibus in sua potestate studuissent habere, Hispanis, quod praesidia expulissent, Gaditanis, quod conatus adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ad statutum diem conueniret. simul ĩpe cordubȩ con¬
uentus per se portas uarroni clausit custodias uigi¬
liasq inturibus muxoq disposuit. cõhortes duas ꝙ co¬
lonice appellabatur cum eo casuuenissent tuendi
oppidin causa apud̃ se retinuit. Idem diebus car
ꝙ preclusit. Hoc uero magis properare uarro ut cũ
egionibus q̃ primum gades contendẽt ne itinere¬
aut trarectu intercluderetur tanta actam scda inces¬
rem uoluntate prouinciȩ reperiebantur. Prograoei
paulo longius littere agadibus redcduntur simulatt
sit cognitum de edicto cȩsaris consensisse gadianou
cipes cum tribunis cohortium quȩ essent ibi ĩ preui
ut galloniũ m ex oppido expellerent urbem insulau¬
ꝙ cȩsari seruarent. hoc inito consilio denuntiauissi
gallonio ut sua sponte dum sine periculo licerit ex¬
cedere gadibus. si id non fecisset sibi consilium cap¬
turos. Hloc timore adductum gallonium gadibio

Expanded text:
ad diem conveniret. simul ipse Cordubae conad diem conveniret. simul ipse Cordubae conventus per se portas Varroni clausit, custodias vigiliasque in turribus muroque disposuit, cohortis duas, quae colonicae appellabantur, cum eo casu venissent, tuendi oppidi causa apud se retinuit. isdem diebus Carmque praeclusit. Hoc vero magis properare Varro, ut cum legionibus quam primum Gadis contenderet, ne itineraut traiectu intercluderetur; tanta ac tam secunda in Caesarem voluntas provinciae reperiebatur. progresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, simulatque sit cognitum de edicto Caesaris, consensisse Gaditanos principes cum tribunis cohortium quae essent ibi in praesidio, ut Gallonium ex oppido expellerent, urbem insulamque Caesari servarent. hoc inito consilio denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte, dum sine periculo liceret, excederet Gadibus; si id non fecisset, sibi consilium capturos. hoc timore adductum Gallonium Gadibus
Abbreviated transcription (Latin):
prouinciam omnem in sua et pompeu euerbiu per¬
susuiaendum adigebat. Sognitis his rebus que sũt
oeste ĩ citenori hispania bellum parabat.xatio aut
hererit belli ut se cum duabus legionibus gades cõ¬
serret naues frumentumꝙ omne ibi contineret
feounciam enim omnem cȩsaris rebus fauere co¬
enouerat. in insulam frumento nauibusꝙ compa¬
ontisbellum duci non difficile extimabat. Cȩsar
et si multis nec essarusꝙ rebus mitaliam reuocaba¬
tur tamen constituerat nullam partem belli in
hispanus relinquere qđ magna eẽ pompeu bene¬
acia et magnas clientelas inciteriore proiuncia
Riebat. itaqͦ duabus legionibus missis in ulterio¬
dc ȩqui tibus magnis itinexibus p̃greditur. edic¬
nimq premittit adqͣm diem magistratus princi¬
pesq omnium ciuitatum sibi ẽe presto cordube uel¬
set. quo edicto tota prouincia prom ulgato nulla fuit
ciuitas quȩ non adid tempus partem ienatus cordubã
mitteret nullus ue ciuis romano paulo notior quin

Expanded text:
provinciam omnem in sua et Pompei verba iusiurandum adigebat. cognitis iis rebus quae sunt gestae in citeriore Hispania, bellum parabat. ratio autem haec erat belli, ut se cum ii legionibus Gadis conferret, naves frumentumque omne ibi contineret; provinciam enim omnem Caesaris rebus favere cognoverat. in insula frumento navibusque comparatis bellum duci non difficile existimabat. Caesar etsi multis necessariisque rebus in Italiam revocabatur, tamen constituerat nullam partem belli in Hispaniis relinquere, quod magna esse Pompei beneficia et magnas clientelas in citeriore provincia sciebat. Itaque duabus legionibus missis in ulteriodc equitibus magnis itineribus praegreditur edictumque praemittit, ad quam diem magistratus principesque omnium civitatum sibi esse praesto Cordubae vellet. quo edicto tota provincia pervulgato nulla fuit civitas, quin ad id tempus partem senatus Cordubam mitteret, non civis Romanus paulo notior, quin
Abbreviated transcription (Latin):
legion es tres massiliam adducit. txes tũres uineas¬
q ad oppugnationem urbis agere. naues longas a¬
xelate numero .xii. facers instituit. quib effectis ꝙ¬
matisq diebus .xxx. a qua die materia cesa ẽ addi¬
ctisq massiliam. His. D. Bxutum preficit.C. Trebo¬
nium legatum adoppugnationem massiliȩ cumli

Expanded text:
legiones tres Massiliam adducit; turres vineaslegiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit. quibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae reli
Abbreviated transcription (Latin):
causam. principes uõ esse earum partium. UTI.
pomperum et.c. cȩsarem patronos eiuitatis. quoꝵ
altte agros uolgarum trecomicoꝵ et iluoꝵ publice
his concesserit alter bello uictas gallias atteuient uesi¬
galiaq auxerit. Quare paribus eorum benesiciopi¬
rem se quoq uoluntatem trĩbuere debere et neutra
eorum contra alterum uiuare. aut urbe ac portubu
recipere. Hȩc dum inter eos aguntur domitiuono¬
uibus massiliam peruenit atq abhis receptus urbi s¬
ficitur. summa ei belli ãministrandi ꝑmittitur. Fuis
imperio classem quoqͦ uersus dimittunt onerariagna¬
ues quas ubiq possunt deprehendunt atq inportum di¬
ducunt. Paxum clauis aut materia atq armamems
iinsteuctis adreliquas armandas reficiendasq utunt
frumenti quod inuentum ẽ in publicum conferunt
reliquas merces. cõmeatus ꝗ̃ adobsidionem urbis a
cidant reseruant. Quibus in uriis ꝑmotus cȩsar

Expanded text:
causam. principes vero esse earum partium Cn. causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit atque ab iis receptus urbi praeficitur; summa ei belli administrandi permittitur. eius imperio classem quoquoversus dimittunt; onerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. quibus iniuriis permotus Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
niq colonus sius compleuerat. Prenissos etiama le¬
ratos massilienses domum nobiles adulescentes qͥs
urbe discedens pompeius erat adhortatuo meno
iacesaris officia ueterum suorum beneficiorum
in ees memoriam expellerent. quibus mandatis ac¬
ceptis massilienses portas cȩsari clauserant. Albiccos
hnbaros homines qui in eore fide antiquitus exant
montesq supra massiliam incolebant ad seuocaue.¬
rant feumentum exfinitimis regionibus atq exom¬
nibus castellis in urbem conuexerant armoe offi.¬
cias in uebe instituerant. muros portasq ẽt̃ refe¬
corant. Euocat ad se cȩsar massilien sim primos
cum his agit initium in ferendi belli amassilien¬
sibus oriatur. bdebere eos italiȩ totius auctoritatẽ
siqui potius ꝙ̃ unius hominis uoluntati obtempe¬
rare. xeliqua quȩ ad eorum sanandas mentes perti¬
nees arbitrabatur cõmemorat. Cuius orationẽ¬
urium ẽẽ. clisceenere utra pars iustiorem heat

Expanded text:
rtis colonis suis compleverat; praemissos etiam lertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant; Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem leesse virium discernere, utra pars iustiorem habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ut opus ante ire studuerit sic iustitia et equitas
uelle superare. Probat rem senatus demittendis
legatis sed qui mitterentur non reperiebant᷑ ma.¬
ximeꝙ timoris causa. pro sequisq id munus lega¬
tionis recusab̾at. pompeius enim discedens abibt
insenatu dixerat ecdem se hĩturum loco qui romȩ
remansissent et qui incasteis cȩsaris fuissent. sictu¬
duum disputationibus excusationibq extrahiti
qui hanc rem distrahat reliquasq res quascunq
icers inscitiũt impediat. Cuius egnito confilio es¬
hu seustta diebus aliquot consum ptie ne reliquu
cempus omittat infectis his q̃ agere destinauera per¬
buibe proficiscitur atꝗ in ultemopem galliam per¬
ienu e Quocum uenisset eognosscit missum apõ
puo captum ip̃e dimiserat p̃fectum. Item domitiũ
idoꝑoccupandũ massiliam nauibactuarus septẽ
quas siciliȩ et saxdinie priuatis gohactis seruis libe¬

Expanded text:
ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur.  Caesaris, qui hanc rem distrahat, reliquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Quo cum venisset, cognoscit missum in Hirfinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis coactas servis libe
Abbreviated transcription (Latin):
se uti populo beneficio prohibuisset.pacientiam pron¬
nit suat cum de exercitibus dimittendis ulteo post¬
lauisset in quo iacturam dignitatis atq honorio ip̃a
facturus ẽẽt. acerbitatem inĩmicorum docet qui qd
ab altero postularent in se recusarent: atq omnia
permisceri mallent ꝙͣ imperium exexcitusq dimi¬
tere. in uniam in eripiendis legibus predicat. crudi¬
diciones a se latas. expetita colloquia et denegata
commemorat. proquibus rebus orat ac postulat ut
rem .pu. suscipiant atq una secum ãministeent.
sin timore defugiant illis se onere non futurum
et ꝑse rem .pu. ãministraturum. Legatos ad pon¬
peuim de compositione nutti oportere neq se re.¬
formidare quod in senaty pom peius paulo ante
cdixisset. ad quos legati mitterentur. his auctorit.¬
tem attribui. ti morem eorum quĩ mitterent signi¬
ficari. tenuis atq in firmihoc animi uideri se u̾i

Expanded text:
se uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam propse uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudeis; condiciones a se latas, expetita colloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri non futurum et per se rem publicam administraturum. legatos ad Pompeium de compositione mitti oportere, neque se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. tenuis atque infirmi haec animi videri. se vero,
Abbreviated transcription (Latin):
uinius amissis cohortibus protinus exfuga in affrica
puenit atq eam sua sponte uacuam occũpauerat de¬
lestuq habito duas legion es effecerat homĩnum et lo¬
corum notiltia et usu eius prouineiȩ nactus aditus
adea conanda uł paucis ante anis et pretura eam
prounciam obtinuerat. Hic uenientem uticam cũ¬
nuibus tuberonem portuatq oppido prohibet neq
iffetum ualitudine filium exponere inteera patitꝰ
sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus
confectis cȩsar ut reliquum tempus & alabore inter¬
mitteret milites inproxima municipia deducit. Ip̃ẽ
aduebem proficiscitur. Cohacto senatu inimicoꝵ in¬
urias cõmemorat. docet se nullum extraordinariu
honorem appetisse sed expectato legitimo tempore co¬
suetudine dicendi mora dies extrahentem ut lum
tio absentis haberetur ipso consule pompeio. quisi mou¬
basset cur ferri passus eẽt si probasset cur suo uñ di¬

Expanded text:
vimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam vimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus esset? si probasset, ur
Abbreviated transcription (Latin):
ses qđ dimem prouinciam consentire in telligebat ex
edi nia in africam profugit. Cato insicilia naues
sondas ueteres reficiebat nouas ciuitatibus imꝑabat.
sot sudgno studio ꝑ agebat. in lucanis brutusꝙ perlegatos
iee cuuum romanoꝵ delectus habebat equitum peditũ¬
sueictum numerũ aciuitatibus in sicila exigebat. Qui¬
hugrebus pene ꝑfedtis aduentu curionis eognito que¬
ouur ein contione se se ꝓiectum ac proditum. a ꝗti pom¬
pero qui omnib rebus ĩ paratissimis non nec essarium
gelsum suscepisset et a se reliquisq insenatu ĩ terroga.¬
fobomnia sibi ẽẽ adbellum parata et apta confirma¬
usset. Hec incontione questus exprouineia fugit. Ha¬
aiuacuas prouincias ab imperiis saxdiniam ualerus eu.¬
uosiciliam cum exercitibus eõ ꝑueniunt. Tubero cum
iafucam uenisset inuenit ĩ prouineia cum imperio
accium uarum qui ad auximum ut supra demõstra¬

Expanded text:
ritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex ritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
quioribus regionibus galliȩ piceniq et a feeto nauto
eent expectandȩ sed propt anni tempus longum ats
peditum uidebatur. Iterea ueterem exercitumdua
hspanias confirmari quaꝵ erat altera maximis
neficus pompeii deuĩcta auxilia equitatum parari
ogliam italiamq tentari se absente nolebat. Itaq in
sentia pompeu sequendi rationem omittit. ĩ hispaa
proficisci constituit. diuini urcis in unicipioꝵ orum
iinperat ut naues conquirant. brũsdusiumq dedis¬
cendas curent. Mittit in sardiniam cum legione una
Ualerium legatum in siciliam curionem prõp̃toren¬
romanum cum legronibus tribus. eundem cum sicila
recepisset protinus in affricam teansduce̾ exercitm
iubet. Sãdiniam obtinebat . M. cotta. Siciliam. A
Cato a fricam forte tubero obti nere ebebat caralio
smuladse ualerium mitti auliexunt non dum profe¬
sneuitalia sua sponte coctam ex oppido eiciunt. Ille ꝑter¬

Expanded text:
quioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves quioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id propter anni tempus longum atque impeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perter
Abbreviated transcription (Latin):
ignibus significabant. Pex quos re cognita es erso
parari militesꝙ armari iubet. neqͣm reigerenesa
cultatem dimittat att etiam pompeuis uib nodeni
ues soluit. Qui erant ĩ muro custodiȩ causa dohr
eo signo quo conuenerat reuocantur nodisq anor
ad naues decurrunt. Milites positis scalis minrorais¬
dunt sed moniti abrundusinis ut uallum ecunsales¬
q caueant subsistunt & longo itinere abhis eicũdu
ad portum perueniunt. duasq naues cum miicdrs
quȩ ad moles cȩsaris adheserant scaphis litribucaus
prehendunt. deprehensas excipiunt. Cȩsar et si ada
conficiendi negotii maxime probabat cohactio naub
mare transire et pompeim sequi. priusꝙͣ ille sese ra¬
marinis auxiliis confirmaret tamen euis ue moran
temporisq longitudinem timebat qđ omib cohas
nauibus pompeius presentem facultatem insequer¬
di sui ademerat. Relinquebatur ergo ut exlonon¬

Expanded text:
ectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas ectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noctem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem timebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longin
Abbreviated transcription (Latin):
esione parare incipit. et quo facilius impetum cȩ¬
ans tardaret ne subipsa profectione milites oppidũ
rrumꝑent portas obstruit uicos plateasꝙ inedi¬
ueat ac fossas transuersas uus ꝑducit atꝙ̃ ibi sudes
mpitesq preacutos defigit. Hȩc lerb cratibus tex¬
aꝙ in equat aditus autem atq itmera duo quae
etra mueum ad portum ferẽbant maximis defi¬
p trabibus atq eis preacutis p̃sepit. his paratis re
milites silentio naues conscendere iubet. ex pe¬
ios aut exuocatis sagittariis funditorib ꝙ raros
nuro turribusꝙ disponit. Hos certo signo reuoca¬
u constituit cum omnes milites naues consceri¬
dissent atq his expedito loco actuana nauigia relĩ¬
quit. Brundusini pompeianoꝵ militum iniriis
itq ipsus pompeii contumeliis ꝑ moti cȩsaris reb
fauebant. Itaq cognita pompẽũ profectione con¬
cursantibus illis atq in eare occupatis uulgo exeis¬

Expanded text:
fectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesfectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis atque in ea re occupatis volgo ex t
Abbreviated transcription (Latin):
legatum familiarem nec essaruimꝙ scribonio libon
mĩttit adeum collaquii causa mandatut libonen
noncilianda pace hortetur. In primis ut ipe cu
ompeio colloqueretux postulat. magnopere sese
onfudere demonstrat si eiugrei sit ꝑotestas facta
oreut eguis condicionibus abarmis dncedature
ausi ꝯtei magnam ꝑtem laudis atꝙ existimatiõis
iliscnem ꝑ uenturam si illo audore atꝙ agente
dermis sic discessum. Liboa colloquio corbii disces
apompeium proficiscitire. paulo post renuntiat
consules absunt sine illis non posse igi decompa.
muttendam sibi udicat et debello agendum. Pro
dimidia parte operis a cȩsare effecta diebusq ea
ꝑ consumptis nouem naues aconsulibus dieachio
imisse quȩ priorem paetem exercitus eo deporta¬
erant brundusium reuertimtire. Pom peius siue
peribus cȩsaris ꝑmotus siue etiam qđ abinitio ex¬
tala excedere constituerat aduentu nauui pro¬

Expanded text:
legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de composdimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consulibus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab initio Italia excedere constituerat, adventu navium pro
Abbreviated transcription (Latin):
has terra atq aggere contegebat neaditus atq in¬
cursus ad defendendum impediret᷑ a fronte atq
utroq latere eratibus ac pluteis ꝓtegebat. ĩ quari
quaq earum turres binorum tabusatorum excit¬
bant quo commodius ab im petu nauium ĩcendus¬
ꝙ defenderet. Contea hȩc pompeius naues magni
onerarias quas in portu brundusino deprehende¬
rat adornabat. ⁊bi turres cum ternis tabulatio
erigebat: easq multis tormentis et omni genti
teloxum completas ad opera cesaris appelsebat
ut rates ꝑ xumperet atq omnia disturbaret. S¬
q uotidie utrinq eminus fundis sagittis reliquisq
lis pugnabatur atq kȩc cȩsar ita aministrabat i
condiciones pacis dimittendas non existimant
tam et si magnopere amirabatur magnum qu
ad pompeuim cum mandatis miserat ad se non
remitti atq eares sȩpe tentata et si impetus eiu
consiliaq tardabant tamen omnib rebus meos
ꝑseuerandum putabat. Itaq caninium trebilum

Expanded text:
has terra atque aggere integebat, ne aditus atque inhas terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum
Abbreviated transcription (Latin):
pait consules dreachium profectos cum magna
parte exercitus.pompeium remanẽ brundusũ cũ
cohortibus Xx. neq ⁊ certum inueniri poterat obti-¬
nendi nebrundusii causa ibi remansisset. quo faci¬
lius omne acdeiaticum mare extremis ⁊ taliȩ parti¬
bus regionibus ꝙ grecie inpotestate haber et atque
exutraꝙ parte bellum ãministrare posset an mon
nauium ibi restitissets ueritus ꝙ ne ille italama
tendam non eristimaret exitus ã ministrationea
brundisini portus impedire instituit. Quonog
hec erat ratio. qͣ fauces erant angustissime portup
moles atꝙ aggerem ab utraq parte littoris iatebuta
his locis erat uadosum mare. Longius progressuscin
agger altiore aqua contineri nonꝰ posset r̾ates dlupi¬
ces quoqͦuersus p̃.xxx. etiam eregione molis colla¬
bat. has quaternis ancoris exquatuor angulis di¬
stinabat ne fluctibus mouerentur. his ꝑfedis colles¬
tisq alias deinceps pari magnitudine rates uingas

Expanded text:
perit consules Dyrrachium profectos cum magna perit consules Dyrrachium profectos cum magna parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum cohortibus xx; neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat.
Abbreviated transcription (Latin):
retor tarracinam cum tribus. quȩ procul ȩquitatũ
isaris conspicate. cui preerat biuius cuxius relicto pre¬
ore signa adcuxium transferunt atq ad eum transe¬
unt. Item reliquis itineribus non nulle cohortes in
aomen caesaxis alie in equites incidunt. reducitur
adeum deprehensus mitinere.C. magius cremona
prifectũs. Ci N pompei quem cȩsar ad eum remi itit
cum mandatis. quoniam ad id tempus facultas col-¬
lequiendi non fuerit atq ad sebrundusium sit uentu¬
nus interesse rei .p. et cõmunis salutis causa se cum
pompeio colloqui nec uero idem ꝑfici longo itineris
satio cum ꝑ alios condiciones ferantur ac si coram
de omnibus conditionib disceptetur. His datis mã¬
datis brundusium cum legionibus sex ꝑuenit uete¬
imnis tribus atq reliquis quas ex nouo delectu confe¬
nat atq initinere compleuerat. domitianas enim
dortes protinus acorfinio insiciliam miserat. Rep¬

Expanded text:
praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et communis salutis se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. rep
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. qđ sibi aperte eorum gratia relata non sit
ꝓsuis in eos maximis beneficus dimittit omnesi
in columes. aurum qͦd aduexerat domitius atq
in prblico deposuerat allatum adseabhis uiriscor¬
finiensibus domitio reddit ne continentior ĩ uita
hominum ꝙͣ in pecunia fuisse uideretur. e si eam
pecuniam publicam ẽẽ constabat datamꝙ apom¬
peio ĩ stipendium. Milites domitianos ĩsacramen¬
am apud se dicere iubet. atq: eo die castra mouet
ustumq iter facit .uii. omnino dies ad corfinium
cõmonatus ꝗs ꝑfines marcucinoe fegentanorum
elatinacium in apuliam peruenit. Pompeius ꝗ¬
Sis rebus cognitis ꝗͥ erant adcorfimu gestȩ luceri¬
om proficiscitire canusium atꝙ inde brudusium co¬
pas undiq omnes ex nouis delectibus ad se cõiungi
sibeł seruos pastores armat. atꝙ his ȩquos atteibuit.
ohis circiter. ecc. equites efficit.I. manilius pretor
abam cum cohortibus sex profugit. Rutilius lupus

Expanded text:
quitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit quitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus