comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facere solebat: ut pote nichil ꝑ¬
prie posessionis excepta sua ecle
sia ⁊ ad iacentibus a gellis habens.
Tetenderunt gͦ ei egrotanti tento¬
riũ ad occidentalem eccłe partem.
ita ut ip̃m tentoriũ parieti here¬
ret eccłe. Unde factũ ẽ : ut accli
nis destine que extrinsecus ecełe
ꝓ munimine erat apposita. sp̃m
uite exalaret ultimum. OBiit
autẽ septimo decimo ep̃atus sin
anno pridie Ralendarũ septem¬
briũ : cuiꝰ corpus mox inde trans¬
latũ ad insulam lindiffarnensi¬
um. atq in cimterio fr̃m sepui¬
tum est. At interiecto tempore

Expanded text:
facere solebat, utpote nil profacere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclesiae. Unde factum est, ut adcliis destinae quae extrinsecus ecclesiae pro munimine erat adposita, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium. Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempor
Abbreviated transcription (Latin):
liud eiꝰdem
patris memorabile mira¬
culum ferunt multi qui nosse
da duce nor danhymbrorũ regio¬
nes impia clade longe lateq de¬
uastans. ꝑuenit ad urbem usq
regiam: que ex bebbe quondam
regine uocabulo cognominatur.
dione capere poterat: flamis
absumere conatus est. Discis
cõ geriem trabiũ. tignorũ. pa
re urbem insus ẽ. Quo tempore
reuerentissimꝰ antistes aidan in
te orationis ⁊ silentii causa: sece¬
dere consueuerat. Deniq usq
hodie locũ sedis illiꝰ soutarie: in
eadem insula solent ostendere.
bis exaltari conspiceret: fertur
eleuatis ad celũ oculis manib q
statim mutati ab urbe uentimeos
qui accendant. flamarũ incendia
retorserunt: ita ut aliquot lesi. om¬
nes uͦ terria impugnare ultra ur¬
bemcessarent: quam diumitus
unc cũ dies mortis egredi
ge aburbe dequa prefati sumus.
In hac enĩ habens eccłam ⁊ cubi¬
nere: atq inde ad predicandum
circũquaq exire consueuerat.
Quod ipsũ ⁊ in aliis uillis regiis

Expanded text:
liud ejusdem Patris memorabile miraculum ferunt multi qui nosse da duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur, dione capere poterat, flammis absumere conatus est: discisscongeriem trabium, tignorum, parre urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antistes Aidan in te orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. is  Al., ignis exaltari conspiceret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus unc cum dies mortis egredi ge ab urbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubinere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis
Abbreviated transcription (Latin):
ter obseruantes. Per mansit
autẽ huiꝰ modi obseruantia
paschalis apd̾ eos temꝑe ñ pau¬
co. hoc ÷ usq ad annũ cdm̃ce
incarnationis septingentesi¬
qͥnquaginta. At cunc uenien¬
te ad eos reuerentissimo ⁊ scĩssi¬
mo patre ⁊ sacerdoce et bercto
de natione anglorũ qͥ in hiber¬
ma diutiꝰ exulauerat ꝓ xp̃o:¬
eratq doctissimꝰ inscripturis
& longeua uite ꝑ fectione eximiꝰ.
correcti sunt ꝑ eũ. ⁊ ad uerum
canonicũq pasche diem trans¬
lati. Quẽ cñ ⁊ antea ñ semꝑ
in luna qͣrta decima cũ iudeis
mada celebrabant. Sciebant emĩ
ut xp̃iam resurrectionẽ dm̃cam
que prima sabbati facta est:
didicerant. Uerũ quia gr̃a carita¬
tis feruere non omiserat. & huiꝰ¬

Expanded text:
ter observantes. Permansit ter observantes. Permansit autem hujusmodi observantia paschalis apud eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae Incarnationis septingentesiquinquaginta. At tunc veniente ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto, de natione Anglorum, qui in Hibernia diutius exulaverat proet doctissimus in Scripturis et longae vitae perfectione eximius, correcti sunt per eum et ad verum canonicumque Paschae diem translati, quem tamen et antea non semper in luna quarta decima cum Judaeis, mada celebrabant. Sciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quae prima Sabbati facta est pdidicerant. Verum quia gratia caritatis fervere non omiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
riũ nobile in hiberma: quod
a copia roborũ dearmach lin¬
gua scoctorũ hoc . ẽ. campus
roborũ cognominatur. Ex qͦ
exinde monasteria ꝑ discipłos
eiꝰ ⁊ inbritanma ⁊ in hiber¬
nia ꝓpagata sunt: inquibus
omnib idem monasteriũ in¬
sularũ inqͦ ip̃e requiescit cor¬
pore pͥncipatũ tenet. Habere
autẽ solet ip̃a insula rectorẽ
semꝑ abbatem presbiterũ.
etiã ep̃i ordine musitato debe-¬
ant eẽ subiecti. iuxta exemplũ
uita ⁊ uerbis: ñ nulla a disci-¬
płis eiꝰ ferũtur scripta haberi.
uerũ qualis cũq ip̃e fuerit: nos
de illo hoc certum tenemꝰ. qͥ a
reliquit successores magna
continentia ac diuino amore
regulariq institutione infig¬
nes. in temꝑe quidẽ sumine
festiuitatis dubios circulos se¬
quentes. ut pote qͥb longe ul¬
tra orbem positis nemo sino¬
dalia paschalis obseruantie
decreta porrexerat. tantũ ea
cis litteris discere poterant.
pietatis ⁊ castitatis oꝑa diligẽ¬

Expanded text:
rium nobile in Hibernia, quod rium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach lingua Scottorum, hoc est, Campus roborum, cognominatur. Ex quoexinde monasteria per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse requiescit corpore, principatum autem solet ipsa insula rectorem semper abbatem presbyterum, etiam episcopi, ordine inusitato, debeant esse subjecti, juxta exemplum vita et verbis nonnulla a discipulis ejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique institutione insignes: in tempore quidem summae festivitatis dubios circulos sequentes, utpote quibus longe ultra orbem positis nemo synodalia paschalis observantiae decreta porrexerat; tantum ea cis literis discere poterant pietatis et castitatis opera diligen
Abbreviated transcription (Latin):
Nãq ip̃i australes picti qͥ intra
eosdem montes habent sedes.
multo ante temꝑe ut ꝑhibent
relicto errore ydolatrie fidem
ueritatis acceperant: p̃dicante
eis uerbũ mna ep̃o reuerentis¬
lariter fidemi ⁊ mysteria ueri¬
eccłia insignem. ubi ip̃e etiã
net. Qui locus ad ꝓuinciam
berniciorũ ꝑtinens iugo uoca¬
tur ad candicla casam: eo qd̾
ibi eccłam de lapide in solito
britonib more fecerit. uenit
autẽ britaninã columba regnã¬
te pictis bridio filio meilocon
rege potentissimo. nono anno
regnienis: gentemq illam
uerbo ⁊ exemplo ad fidem xp̃i
conuertit. Unde ⁊ prefatam
insulam abeis in possessionem
monasterii faciendi acceꝑit.
Neq enm magna est: s quasi
familiarũ quinq iuxta estima¬
tionem anglorũ. quam successo¬
res eiꝰ usq hodie tenent: ubi ⁊
nos circiter .xxx. & duos: ex quo
ip̃e britanniam predicaturus.
adiit. Fecerat autẽ prius qmͣ
britannã ueniret monaste¬

Expanded text:
Namque ipsi Australes Picti, qui intra Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reverentis Romae regulariter fidem et mysteria veriecclesia insignem, ubi ipse etiam net. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis in possessionem monasterii faciendi accepit. Neque enim magna est, sed quasi familiarum quinque, juxta aestimationem Anglorum: quam successores ejus usque hodie tenent, ubi etnos circiter triginta et duos ex quo ipse Brittaniam praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monaste
Abbreviated transcription (Latin):
gio possessiones & territoria ad
instituenda monasteria: ĩbue¬
bantur preceptorib scoctis par¬
uuli anglorũ una cũ maiorib
studiis. ⁊ obseruatione discipli¬
ne regularis. Nam monachi
erant maxime qͥ ad p̾dicandũ
uenerant. monachus ip̃e ep̃s
aidan.: ut pote de insula que
septẽtrionaliũ scottorũ. ⁊ om¬
nũ pictorũ monasteriis non
paruo temꝑe arcem cenebat.
regendisq eorũ popłis preerat.
Que uidelicet insula ad ius qui¬
dem britanne ꝑtinet ñ magno
abea freto discreta: s donatio¬
ne pictorũ qͥ illas britannie pla¬
gas in colunt iã dudũ monachis
scoctorũ tradita. eo qđ illis p̃di¬
cantib fidem xp̃i ꝑceperint.
carnationis clnĩce qͥngen¬
tẽsimo sexagesimo quinto.
de hiberma pb̃r ⁊ abbas. habi¬
tu ⁊ uita monachi in signis
septẽtrionaliũ pictorum. hoc
est eis que aruis atq horrenti¬
bus montrũ nigis ab australib
eorũ st̃ regionib sequestrate.

Expanded text:
gio possessiones, et territoria ad gio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae Septentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem Christi perceperint. carnationis dominicae quingentesimo sexagesimo quinto, de Hibernia presbyter et abbas habitu et vita monachi insignis,Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae.
Abbreviated transcription (Latin):
apłice seois antistitis pascha
canomeo ritu obseruare clidict
ep̃o rex locum sedis episco¬
palis ininsula lindiffarnen¬
si ubrpse petebat tribuit:
qui indelicet locus accedente
ac recedente reumate bis
cotichie instar insule maris
circu̾luit᷑ undis. bis renuda¬
to littore contiguus terre red¬
ad monitionib aidam humi¬
uter aclbenter in omĩb aus¬
cultans: eccłam xp̃i in regno
suo multũ diligenter edifica¬
re ac dilatare curauit. Ubi
pulcherrimo sepe spectacło
cõtigit: ut euangelirante an¬
tistite qͥ anglorum linguam
ꝑfecte ñ nouerat. ip̃e rex
suis ducib ac mimstris in¬
terpres uerbi existeret celestis:
quia ninrũ tam longo exilii
quib regnauit rex o̾uiuald
magna de uotione uerbum
fidei predicare. & credentib
gram baptisim qͥcũq sacer¬
Sotali erant gractu prediti
miistrare. Construebantur gͦ
eccłe ꝑ loca: confluebant ad au¬
diendum uerbũ popłi gauden¬
tes. Donabã /tur munere re-¬

Expanded text:
apostolicae sedis antistitis, Pascha apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico ritu observare didiceruepiscopo, rex locum sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redadmonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii quibus regnavit rex Osuald, magna devotione verbumfidei praedicare, et credentibus gratiam baptismi, quicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere re
Abbreviated transcription (Latin):
nũ suscepit. desiderans totã
cui pre esse cepit gentẽ fidei
rp̃iane grã imbui: cuius ex¬
pimenta ꝑ maxima in expug¬
nandis barbaris iamceperat᷑
misit ad maiores natu scottoꝵ
inter quos exulans ip̃e baptis¬
matis sacramenta cũ hisqui
secum erant militib conse¬
cutus erat: petens ut sibi mit¬
teretur antistes. cuiꝰ doctrina
ac mmiisterio gens quã rege¬
bat anglorũ dnĩce fidei dona
qdđ petiit impetrauit. Acce
tatis ac moderamins uirũ:
habentẽq ⁊elum cłi. qmͣ uis
non plene scđm scientiam.
Nãq diem pasche dm̃cum.
mor e sue gentis cinꝰ sepus
mentionem fecimꝰ: aquarta
decima lima usq ad incesi¬
mam obseruare solebat.
hoc ⁊ enĩ ordine septẽtrio¬
omĩs natio pietorũ illo ad-¬
huc cemꝑe pascha dnicuni
celebrabat: estimans se in
hac obseruantia. scĩ ac laude
digni patris anatholii scrip¬
cit. Porro gentes scoctorum
que in australib hibernie
insule partib morabantur:
iamdudũ ad ad monitionem

Expanded text:
 suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christianae gratia imbui, cujus experimenta permaxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, dominicae fidei et dona quod petiit impetravit: acceptatis ac moderaminis virum, habentemque zelum Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem Paschae dominicum more suae gentis, cujus saepius mentionem fecimus, a quarta decima luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrioomnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripcit. Porro gentes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, jamdudum ad admonitionem
Abbreviated transcription (Latin):
ens: ad iecit qd̃ eo ad huc tem¬
pore qͦ mecũ loquebat᷑ suꝑeẽt
ineodem monasterio iã uiue¬
nis ille. inqͦ tẽ puero factum
erat hoc miraculũ sanitatis.
Nec mirandũ preces regis aliꝰ
iã cũ dño regnantis: multum
ualere apd̾ eũ: qͥ temꝑalis qͦn¬
magis ꝓ eterno regno semper
labor̾are ac de p̾cari solebat.
eniq ferunt.
quia a temꝑe matutine
laudis sepius ad liem
ufq inorationib ꝑstiterit:
atq ob crebrũ morem orandi
siue grãs agendi dño. semper
ubicimq sedens supmas suꝑ
genia sua manus habere soli¬
tus sit. Uulgatũ ẽ autẽ ⁊ in cõ¬
suetudinẽ ꝓ uerbii uersũ: qd̾
etiam inter uerba orationis

Expanded text:
ens adjecit, quod eo adhuc temens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regnmagis pro aeterno regno semper laborare ac deprecari solebat. Denique ferunt quia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper ubicunque sedens, supinas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tem omĩa cõposuit. Conticuere
om̃s. intentiq ora tenebant:
quẽ res exitũ haberet solliciti
expectantes. Et post aliqnͣtũ
sensũ animimei. At illi secdulo
sciscitabant᷑: qͦmodo hoc con¬
tigisset. Qui ait. Mox ut uir¬
go hec cũ capsella qmͣ porta¬
bat. appropinquauit atrio do¬
mus huiꝰ. discessere om̃s malig
relicto nusqm cõparuerunt.
Tunc dedit ei abbatissa poreu
fuit in eodẽ monasterio
puerulus qͥdã longu fe¬
briũ in cõmodo grauiter uexa¬
tus. Quicũ die quadã sollicitꝰ
horam accensionis expecta
gredere eccłam.⁊ accedens ad
sepulchrũ osuuadi ibi reside :
et qͥetus manens ad here tube.
et inde ne exeas nec de loco
mouearis: donec hora recessio¬
nis febriũ transierit. Lunc
ip̃e intrabo: ⁊ educam te inde.
fecit ut ille suaserat. sedentẽq¬
ut nec scd̾a die nec tereia nec
uniqm ex inde eũ auderet con¬
tingere. Quod ita ẽẽ gestũ qui
referebat mͥ fr̃ inde aduemi¬

Expanded text:
tem omnia composuit. Conticuere tem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantumsensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui mrelicto nusquam comparuerunt. » Tunc dedit ei abbatissa portiufuit in eodem monasterio puerulus quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectargredere ecclesiam, et accedens ad sepulcrum Osualdi, ibi reside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemqut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveni
Abbreviated transcription (Latin):
dere. spumare: ⁊ cliuersis mo¬
tib cepit mebra torquere.
Cũq a nullo uel teneri uł liga¬
ri potuisset: cucurrit minister.
et pulsans ad hostium nũcia¬
uit ab batisse. At illa aꝑiens
ianuam monasterii: exiuit
ip̃a cũ una scimonialiũ femi¬
narũ ad locũ uirorũ. Et uocans
pres biterũ : rogauit secũ uenire
ad pacientem. Ubi cũ uenientes
uiderent multos affuisse qͥ uexa¬
tũ tenere. & motꝰ eiꝰ in sanos cõ¬
primere conati nequaqmͣ uale¬
do miseri furore agebat. Sed
nec ip̃e qmͣuis multũ laborans:
ꝓficere quicqmͣ ualebat. Cũq
nil salutis furenti suꝑesse uide¬
retur: repente uenit inmentẽ
abbatisse puluis ille prefatus.
Statimq ussit ire ministram:
& capsellã in qua erat̃ ad cducere.
Et cũ illa afferens que uissa ẽ
intraret atria clomus. in cuiꝰ
in teriorib demoniosus torque¬
bat᷑: conticuit ille subito. et
quasi in somnũ laxatus de po¬
suit: capud: & menbra in quie¬

Expanded text:
dere, spumare, et diversis modere, spumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati, nequaquam valedo miseri furore agebat. Sed nec ipse, quamvis multum laborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adferens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quie
Abbreviated transcription (Latin):
dilecte reliquie conderentur.
Lota igitur ossa intulerunt in
thecam qmͣ in hoc preꝑauerant:
atq in eccła iuxta honorem con¬
gruum posuerunt. Elt ut regia
scĩ uiri ꝑ sona memoriã haberet
eternam. uexillum eiꝰ suꝑ tum¬
bani auro ⁊ purpura cõpositũ
qua lauerant ossa inangulo
sacrarii fudert̃. Ex qͦ tempore
factũ est : ut ip̃a terra que laua¬
chrũ uenerabile suscepit. ad
abigendos ex obsessis corꝑib
demones gr̾e salutaris habe¬
ret effectum.
eniq temꝑe sequenti
cũ p̾fata regina in eo¬
dem monasterio mora¬
retur: uenit ad salutandam
aediluumi ⁊ alduim: quorũ
pͥor ep̃s in lindifsi ꝓuincia.
loqueretur cũ regina. atq in¬
nocte illa supra reliquias eiꝰ
ad celũ usq a terra iuidisset.
ad iecit regina: quia de pulue¬
re pauimenti inquo aqua la¬
uachri illiꝰ effusa ẽ. multi iam
sanati eẽnt infirmm. At illa
petiit sibi portionem pulue¬
sepius horis repente abum¬
mudo sp̃u grauissime uexa

Expanded text:
dilectae reliquiae conderentur. dilectae reliquiae conderentur. Lota igitur ossa intulerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et ut regia viri sancti persona memoriam haberet aeternam, vexillum ejus super tumbam auro et pl., laverant ossa, in angulo sacrarii fuderunt. Ex quo tempore factum est, ut ipsa terra quae lavacrum venerabile suscepit, ad abigendos ex obsessis corporibus daemones, gratiae salutaris haberet effectum. Denique tempore sequente, cum praefata regina in eodem monasterio moraretur, venit ad salutandam Aedilvini et Aldevini, quorum prior episcopus in Lindissi provincia, loqueretur cum regina, atque inm nocte illa supra reliquias ejus ad caelum usque altam vidisset, adjecit regina quia de pulvere pavimenti in quo aqua lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit sibi portionem pulvesaepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexar
Abbreviated transcription (Latin):
triam regine merciorũ osthry¬
E.st monasteriũ nobile inꝓ
uincia lindissi nomme bear¬
daneu: qd̾ eadem regia cum
uiro suo aedilredo multũ ddili¬
gebat. uenerabat᷑. ex colebat.
in qͦ desicłabat uenerancla pa¬
trui sui ossa recondere. Cũq
uenisset carrũ inqͦ eadem os¬
sa ducebantur in cumbende
uesꝑa in monasteriũ p̃fatũ:
noluerũt ea qͥ erant in monastĩo
ubenter excipere. qͥa ⁊ si sc̃m
eũ nouerant: tamen quia de
alia ꝓuincia ortus fuerat. et
suꝑ eos regnũ acceꝑat: uetera¬
nis eum odiis etiam mortuum
in sequebantur. Unde factũ
est: ut ip̃a nocte reliquie alla¬
te foris ꝑ manerent. tentorio
in qͦ erant extenso. Sed mira¬
culi celestis ostensio. qmͣ reue
cit. Nam tota ea nocte colũna
lucis a carro illo ad celũ usque
porrecta: omĩb pene eiusdem
lindisse ꝓuincie locis conspicua
stabat. Unde mane facto. fr̃s¬
monasterii illius qui pridie ab ii¬
erant. diligenter ip̃i petere ce¬
ꝑunt: ut apd̾ se eedem sc̃e ac d̾o

Expanded text:
triam reginae Merciorum OsthryEst monasterium nobile in provincia Lindissi, nomine Beardaneu, quod eadem regina cum viro suo Aedilredo multum diligebat, venerabatur excolebat, in quo desiderabat honoranda patrui sui ossa recondere: cumque venisset carrum in quo eadem ossa ducebantur, incumbente vespera, in monasterium praefatum, noluerunt ea qui erant in monasterio libenter excipere: quia etsi sanctum eum noverant, tamen quia de alia provincia ortus fuerat, et super eos regnum acceperat, veteranis eum odiis etiam mortuum insequebantur. Unde factum est ut ipsa nocte reliquiae adlatae foris permanerent, tentorio in quo inerant, extenso. Sed miraculi caelestis ostensio, quam revecit. Nam tota ea  Al., ipsa nocte columna lucis a carro illo ad caelum usque porrecta, omnibus pene ejusdem Lindissae provinciae locis conspicua stabat. Unde mane facto fratmonasterii illius, qui pridie abnuerant, diligenter ipsi petere coeperunt, ut apud se eaedem sanctae ac Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetentes punitiones ꝓposuit.
Cuiuis filia earcongota ut cõdigna
parenti soboles. magnarũ fuit
constructũ ẽ. ab ab batissa nobilis¬
sima nomine fara in loco quim
multis in regione anglorũ monas¬
teriis constructis: multi de britan
teria adire solebant. filiasq suas
eisoem erucdiendas ac sponso celes¬
ti copulandas mittebant. maxi¬
me inbrigce ⁊ incale ⁊ iandile.¬
gũ monasterio. Inter quaserat
fatehrid filia uxoris anne regis
orientaliũ anglorũ cuiꝰ supra me¬
lis enisdem regis. que utraq cum
eẽt peregrina ꝓ merito uirtutum
ciusdem monasterii bergoensis
ẽ. ab batissa constituta. Cuiꝰ regis
filia maior sexburg uxor earcon¬
bercti regis cantuariorũ habuit
oꝑa uirtutũ ⁊ signa miracłortu
usq hodie narrari. Uerũ nos de
transitu tantũ illiꝰ qͦ celestia reg¬
na peciit: aliqͥd breuiter dice¬
re sufficiat.
mminente gͦ die uocationis sue.
las in firmarũ xp̃i famularum:

Expanded text:
competentes punitiones proposuit. competentes punitiones proposuit. Cujus filia Earcongota, ut condigna parenti soboles, magnarum fuit constructum est ab abbatissa nobilissima, vocabulo Fara, in loco qui multis in regione Anglorum monasteriis constructis, multi de Brittanteria adire solebant; sed et filias suas eisdem erudiendas, ac sponso caelesti copulandas mittebant; maxime in Brige et in Cale, et in Andilegum monasterio: inter quas erat Saethryd, filia uxoris Annae regis Orientalium Anglorum, cujus supra melis ejusdem regisesset peregrina, prae merito virtutum, ejusdem monasterii Brigensis est abbatissa constituta. Cujus regis filia major Sexbur uxor Earconbercti regis Cantuariorum, habuitopera virtutum et signa miraculorum usque hodie narrari. Verum nos de transitu tantum illius quo caelestia regna petiit, aliquid breviter dicere sufficiat. Inminente ergo die suae vocationis. las infirmarum Christi famularum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincia: recte pariter diuino
misit : sũmissa satiffactione de¬
p̾cans ad ep̾atũ ulũ suc gentis
redire. Atille se excusans. ⁊ eo
uenire ñ posse contestans: qͥa
ceneretur astrictus. netam̃ ob¬
nixe petenti nichil ferret auxilii:
honorifice a popło ⁊ a rege sus¬
cepto: rogauerunt theodorum
tunc archiep̾m dorouernensis
eccłe ip̃m sibi antistitẽ conse¬
erari. Qui consecratus in ipsa
cuutate : multis annis episcopa¬
tum geuurssorũ exsinodica sane¬
tione solꝰ sedulo mod̾amñe gessit.
mis dm̃ce incarna¬
tionis sexcentesimo quadra¬
gesimo: ead bald rex cantua¬
riorũ transiens ex hac uita. ear¬
combercto filio regni gub
reliquit. Que ille suscepta. igm¬
ci quatuor annis ⁊ aliquot men¬
sib nobilissime tenuit. Hic pͥmꝰ
regũ anglorũ in toto ẏdola regno
suo relinqui ac destrui: simul &
ieuimũ quadraginta dierũ obser¬
uari pͥncipali auctoritate p̃cepit.
Que ne facile aquopiam posset
cõcepm: intͣngressores dignas &

Expanded text:
provincia, recte pariter divino summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et eo venire non posse contestans quia teneretur adstrictus: ne tamen obnixe petenti nil ferret auxilii, honorifice a populo et a rege suscepto, rogaverunt Theodorum, tunc archiepiscopum Doruvernensis Ecclesiae, ipsum sibi antistitem consecrari: qui consecratus in ipsa civitate DCLXX, multis annis episcopatum Gevissarum, ex synodica sanctione, solus sedulo mminicae Incarnationis sexcentesimo quadragesimo, Eadbald rex Cantuariorum transiens ex hac vita, Earconbercto filio regni gubernacula reliquit: quae ille suscepta viginti quatuor annis et aliquot mensibus nobilissime tenuit. Hic primus regum Anglorum in toto regno suo idola relinqui ac destrui, simul et jejunium Quadraginta dierum observari principali auctoritate praecepit. Quae ne facile a quopiam posset contemni, in transgressores dignas et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet curatus. Quid multa: Im¬
ponentes eam carro. duxerunt
At illa posita in loco: obdormi¬
uit parũper. Et ubi euigilauit:
sananta se ab illa corꝑis dissolutio¬
ne sentiens. postulata aqua ip̃a
lauit faciem crines cõposuit. ca¬
pud linteo cooꝑuit. & cũ his qͥ se
adduxerant sana pedibus in ce¬
denlo reuersa est.

Expanded text:
esset curatus. Quid multa? imesset curatus. Quid multa? imponentes eam carro, duxerunt At illa posita in loco, obdormivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo cooperuit, et cum his qui se adduxerant, sana pedibus incedendo reversa est.
Abbreviated transcription (Latin):
uixta illũ locũ ageret. Cinꝰ equus
subito lassescere: consistere. capcł
interrã declinare: spumas ex ore
dimittere. & angenscente dolore
minio cẽpit in terram ruere. De
to cepit expectare horam: qua aut
melioratũ reciꝑet iumentũ. aut
relinqueret mortuum. At ip̃mdiu
graui dolore cessabat ab insanis me
brorũ motibus: & consueto equorũ
more quasi post lafsitudinem in
diuersũ latꝰ uicissim se uoluere. Sta¬
timq exurgens quasi sam̃: ꝑ omĩa
Quo ille uiso: ut uir sagacis ingenii
intellexit aliquid mire sc̃itatis huie
loco quo equus ẽ curatꝰ inesse. Et posi¬
to ibi signo. ñ multo post ascendit.
equum: atq ad hospiciũ quo ꝓposue¬
rat accefsit. Quo dũ ad ueniret:
inuenit puellam ibi neptem patris¬
familias longo ꝑa lisis morbo gra¬
uatam. Et cũ familiares domꝰ illiꝰ
de acerba puelle infirmitate ip̃o
p̃sente quererentur: ille cepit
dicere de loco ubi caballus sinis

Expanded text:
juxta locum ageret illum; cujus equus juxta locum ageret illum; cujus equus subito lassescere, consistere, caput in terram declinare, spumas ex ore demittere, et augescente dolore nimio, in terram coepit ruere. Desto coepit exspectare horam, qua aut melioratum reciperet jumentum, aut relinqueret mortuum. At ipsum diu gravi mbrorum motibus, et consueto equorum more, quasi post lassitudinem in diversum latus vicissim sese volvere, statimque exsurgens quasi sanum  Al., sQuo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam: et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus
Abbreviated transcription (Latin):
predecessor euis aeduumꝰ ꝑemptꝰ
deũ. que de uocio mentis fuerit:
etiam post mortẽ uirtutũ mira¬
cuus claruit. Namq in locoubi
ꝓpatria dumicans a paganis in¬
terfectus est: usq hodie sanitates
infirmorũ & hominũ ⁊ peccorũ
celebrari ñ desmnunt. Unde con¬
tigit ut puluerem ip̃m ubi cor¬
pus eiꝰ in terrã corruit. multi
auferentes & in aquam mitten
cõmodi afferrent. Qui uidelicet
mos acdeo increbrint: ut paula¬
tim ablata ex inde terra fossam
ad mensuram stature uirilis altam¬
reddiderit. Nec in rancdũ in loco
mortis eiꝰ in firmos sanari. qͥ
semꝑ dũ uiueret in firmis et
pauꝑib consulere: elemosinas
dare. opem ferre ñ cessabat. Et
multa quidem in loeo illo uel de
puluere loci illiꝰ facta uirtutum
miracula narrant᷑: sed nos duotan¬
tũ que a maioribus audimus
referre satis duximus.
on multo post interfectionẽ
eiꝰ ex acto temꝑe: contigit
ut quidam equo sedens iter

Expanded text:
praedecessor ejus Aeduini peremptus praedecessor ejus Aeduini peremptus Deum, quae devotio mentis fuerit, etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram corruit, multi auferentes, et in aquam mittentcommodi adferrent. Qui videlicet mos adeo increbuit, ut paulatim ablata exinde terra fossam ad mensuram staturae virilis reddiderit. Nec mirandum in loco mortis illius infirmos sanari, qui semper dum viveret infirmis et pauperibus consulere, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem in loco illo, vel de pulvere loci illius facta virtutum miracula narrantur: sed nos duo tantum quae a majoribus audivimus, referre satis duximus. Non multo post interfectionem ejus exacto tempore, contigit ut quidam equo sedens iter
Abbreviated transcription (Latin):
structuram eccłe funditꝰ relinque¬
re. ossa uͦ abbatisse illo de locoele¬
uata. in aliam ecclesiã que ꝑfec
ta eẽt ac dedicata tranfferre.
Et aꝑientes sepulchrũ eiꝰ. ita in¬
temeratum corpus in uenere:
ut a corruptione cõcupiscentie
carnalis erat inmune. Et ita
denuo lotũ atq aliis uestib indu¬
tũ: transtulerunt illud ineccłam
beati stepham ꝓ chomartyris.
rum iuliarum.
egnauit autẽ osuuald xp̾ia¬
nissimꝰ rex nordanhymbro¬
rum nouem annos. annu¬
merato etiam anno illo. quem &
feralis impietas regis britonũ.
et apostasia clemens regũ anglorũ
detestabilem fecerat. Si qͥdem ut
supradocinmꝰ unanimo omnium
consensu firmatũ ẽ: ut nomen &
memoria apostatarũ de catalogo
regũ xp̃ianorũ ꝓrsus aboleri de¬
beret. neq aliquis regno eorũ an¬
nus annotari. Quo cõpleto anno¬
rũ curriculo. occisus ẽ cõmisso gra¬
ui prelio ab eadem pagana gente
paganoq rege merciorũ. a quo &

Expanded text:
structuram ecclesiae funditus relinquestructuram ecclesiae funditus relinquere; ossa vero abbatissae illo de loco elevata in aliam ecclesiam, quae esset perfecta ac dedicata transferre. Et aperientes sepulcrum ejus, ita intemeratum corpus invenere, ut a corruptione concupiscentiae carnalis erat inmune: et ita denuo lotum, atque aliis vestibus indutum, transtulerunt illud in ecclesiam beati Stephani martyris; rum Juliarum.Regnavit autem Osuald Christianissimus rex Nordanhymbrorum novem annis, adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria apostatarum de catalogo regum Christianorum prorsus aboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et
Abbreviated transcription (Latin):
narrare ꝑmictimꝰ. Sepultũ ẽ
autẽ uenerabile corpus eius
beati procho martẏris stephani.
placuitq post diẽ terciũ ut
lapis quo monumentũ tege¬
batur a moueret᷑: &. altiꝰ ip̃o in
loco reponeret᷑. Quoddũ fieret:
tis qͥ astabant frĩb ac sororib
quasi opobalsanncellaria ẽẽ
eiꝰ de qua cliximꝰ acdilburg et
ip̃a do dilecta: ꝑpetue uirgini¬
tatis głam in magna corpis
continentia seruabat. Que cinus
ẽẽt uirtutis: magis post mortem
claruit. Cũ enim ẽẽt abbatissa.
cepit facere in monasterio suo
eccłam in honorem omniũ apło¬
rũ: in qua suũ corpus sepeliri
cupiebat. Sed cũ opus idem ad
mediũ ferme eẽt ꝑ ductũ. illa
ne hoc ꝑficeret. morte p̾repta
est: ⁊ in ipso eccłe loco ubi desi¬
derabat condita. Post cuiꝰ mortẽ.
fr̃ib alia magis curantibus:
inter missũ ẽ. hoc edificiũ annis
septem. Quib cõpletis: statuert̃
obminietatem laboris huius

Expanded text:
narrare permittimus. Sepultum est narrare permittimus. Sepultum est autem corpus venerabile virginis beati protomartyris Stephani: placuitque post diem tertium ut lapis quo monumentum tegebatur amoveretur, et altius ipso in loco reponeretur: quod dum fieret, tis qui adstabant fratribus ac sororibus quasi opobalsami cellaria esse us, de qua diximus, Aedilberg, et ipsa Deo dilectam perpetuae virginitatis gloriam in magna corporis continentia conservavit: quae cujus esset virtutis, magis post mortem claruit. Cum enim esset abbatissa, coepit facere in monasterio suo ecclesiam in honorem omnium apostolorum, in qua suum corpus sepeliri cupiebat. Sed cum opus idem ad medium ferme esset perductum, illa ne hoc perficeret, morte praerepta est, et in ipso ecclesiae loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem fratribus alia magis curantibus, intermissum est hoc aedificium annis septem, quibus completis, statuerunt ob nimietatem laboris, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrime suũ quem reuelatione
didicerat. ñ celauit ẽẽ futurum.
¶Quã uidelicet reuelationẽ huiꝰ¬
modi ẽẽ ꝑ hibent. uidisse seal¬
batorũ cateruã hominũ ilem
monasteriũ intrare: hosq a se
in terrogatos qͥd quererent. aut
qͥd ibi uellent: respondisse qd̾
ob hoc illuc fuerunt destinati.
ut aureũ illud nomisma qd̾ eo
de cantia uenerat secũ assumerẽt.
Ip̃a autẽ nocte incuiꝰ ultima
parte id ẽ incipiente aurora
presentis mundi tenebras tran¬
siens. suꝑna mnigrauit ad lueẽ:
multi de frĩb eiꝰdem monasterii
qͥ aliis erant inedib ia manifes
te concentꝰ anglorũ psallentiũ¬
se audisse referebant. sonitũq
monasteriũ in gredientis.
Unde mox egressi disnos cere
qͥd eẽt: iuderunt lucem celitꝰ de¬
missam fuisse ꝑ maximam.
que scãm illa animam carnis
uinculis absolutam adeterna
bat. Addunt ⁊ alia que ipsa
nocte inmonasterio eodem
diuinitꝰ fuerint ostensa miracła:
s hec nos ad alia tendentes suis

Expanded text:
elatione didicerat, non celavit esse futurum: quam videlicet revelationem hujusmodi esse perhibebat: Vidisse se albatorum catervam hominum idem monasterium intrare; hosque a se interrogatos quid quaererent, aut quid ibi vellent, respondisse quod ob hoc illo fuerint destinati, ut aureum illud numisma quod eo de Cantia venerat, secum adsumerent. Ipsa autem nocte, in cujus ultima parte, id est, incipiente aurora, praesentis mundi tenebras transiens, supernam migravit ad lucem, multi de fratribus ejusdem monasterii, qui aliis erant in aedibus, jam manifeste se concentus angelorum psallentium audisse referebant, sed et  Amonasterium ingredientis; unde mox egressi dignoscere quid esset, viderunt lucem caelitus emissam fuisse permaximam, quae sanctam illam animam carnis vinculis absolutam, ad aeterbat. Addunt et alia, quae ipsa nocte in monasterio eodem divinitus fuerint ostensa miracula: sed haec nos ad alia tendentes suis
Abbreviated transcription (Latin):
literis facienda cognouerat p̾ter¬
mittere: sed cuncta ꝓ uirib suis oꝑi¬
bius explere curabat. Hec in prefa¬
to antistite multũ cõplector ⁊ amo:
quia nimirũ hec do placuisse non
ambigo. Quod autem pascha non
suo temꝑe obseruabat: uel canoni¬
cũ eiꝰ tempus ignorans. uel sue gen¬
tis auctoritate ne agnitũ sequeretur
de uictus: non approbo nec laudo.
In qͦ tamen hocapprobo: qd̾ incele¬
bratione suipasche ñ aliud corde
tenebat. uenerabatur ⁊ predicabat
qmͣ qđ nos: id ẽ redeptionem gene¬
ris humam ꝑ passionem. resurrec¬
tionem ⁊ ascensionem incelos
mediatoris di ⁊ hominũ hominis
falso opinantur quarta decima
luna inqualibet feria cum iudeis.
seo die clñica semꝑ agebat a lima
quarta decima usq ad uicesimam:
propter fidem uidelicet dm̃ce
resurrectionis quamuna sabbati factã.
eadem una sabbati que nunc dĩca dies
dr̃ ueraciter futuram cũ sc̃a eccła crede

Expanded text:
literis facienda cognoverat, praeterliteris facienda cognoverat, praetermittere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebat, a luna quarta decima usque ad vicesimam; propter fidem videlicet dominicae resurrectionis quam una Sabbati factam, eadem una Sabbati quae nunc Dominica dies dicitur veraciter futuram cum sancta Ecclesia crede
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ubi intrantes genu flectere:
ac miscłie celesti supplicare deberen.
Constatq muitos ex eo temꝑe grãm
sanitatis ineodem loco consecutos.
ex cisis & inaqͣm missis: plures sibi
suisq languorũ remedia cõ qͥsiere.
cripsi autem hec¬
pe persona ⁊ oꝑibus uiri p̃fa¬
hoc multũ decestans. sicut in libro
queni de temꝑib cõposui mani¬
festissime ꝓbaui: s ed quasi uerax
hẏstoricus simpliciter illa que de
et que laude sunt digna in eiꝰ actib
laudans. atq ad utilitatem legen¬
tium memorie cõmendans. stu
dustriam faciendi simul ⁊ docen¬
di mandata celestia. sollertiam
lectionis et iugiliarum. auetorita¬
tem sacerdote dignam. reo arguen¬
di suꝑbos ac potentes constantiam.
in firmos consolandi ac pauperes
recreandi uel defendendi clementi¬
am. Qui ut breuiter multa conpre¬
hendam: qmͣtum ab eis qͥ illũ noue¬
re didicimus. nil ex omib que in
euangelicis siue apłicis siue ꝓpħicis

Expanded text:
runt, ubi intrantes genu flectere, runt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem de persona et operibus viri praefahoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studdustriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive propheticis
Abbreviated transcription (Latin):
ab hii scottorũ insula ac monaste¬
rio destinatus. ac tempore non
pauco inep̃atu ꝑ mansit.
ontigit autẽ post aliquot
annos. ut penda mercioꝵ
rex cũ hostili exereitu hec
inloca ꝑueniens. cũ cuncta que
lucus quoꝙ ille inqͦ antistes obiit
una cũ eccła memorata flãmis
ab sumeretur. Seo mirũ in mo
obiit : ab ignib circũ cincta uo¬
rantib ab sumi ñ potuit. Quo
clarescente miracło. mox ibi¬
dem eccła restaurata: et hec ea¬
dem destina in munimentum
est parietis ut ante fuerat forin¬
secus apposita. Rursũq ꝑ acto
tempore aliqnͣto: euenit ꝑeul¬
pam incurie uicũ eundem &
ip̃am pariter eccłam ignibus
consumi. Sed nec tunc quidẽ
tangere flama destina ualebat.
Et cũ magno utiq miraculo
ip̃a eiꝰ foramina in grediens
ipsam tamen ledere nullatenus
smebatur. Unde tercio eoificata
ibi eccła. destinam illam ñ ut an¬
tea de foris in fulcimentũ domus
apposuerunt: sed intra ipsam eccle¬
siam inmemoriam miracłi posue¬

Expanded text:
ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammis absumeretur. Sed mirum in modobiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, ipsam tamen laedere nullatenus sinebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posue
Abbreviated transcription (Latin):
brachiũ ullatens dolore
arcente ualeret. Quicũ die
quadã mane aucliret unũ de
fr̃ib ad locũ eiꝰdem sc̃ẽ crucis
ascendere dispositise: roga¬
uit ut aliqmͣ partem sibi de
illo ligno uenerabili rediens
afferret. credere se dicens:
quia ꝑ hoc donante dño salu¬
tem ꝑ osset consequi. fecit
ille ut rogatus est: & reuer¬
sus ad uesꝑam sedentib iam
ad mensam fr̾ibus. optulit
ei aliqͥd le ueteri museo. quo
siꝑficies lignierat obfita.
Quicũ sedens ad mensam
ñ haberet ad manũ ubi obla¬
tũ sibi mimꝰ reponeret: hoc
insiñ sibi misit. Et clum
iret cubitũ: oblitꝰ hoc alicubi
de ponere. ꝑ misit suo insi¬
nu ꝑ manere. At medio noe¬
tis temꝑe cũ eiugilaret: sen¬
sit nescio qͥd frigidi suo lateri
ad iacere. ad motaq manu reqͥ
um manũq repꝑit. ac sini¬
chil unqmͣ tanti languoris
habuisset.¬

Expanded text:
brachium ullatenus dolore brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fecit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies ligni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam non haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigilaret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admotaque manu requium manumque reperit, ac si nihil unquam tanti languoris habuisset
Abbreviated transcription (Latin):
barbarorũ impctus: totã a mari¬
usq ad mare precixere britan¬
mam ut supra dociumꝰ. In quo
uidelicet loco consuetudinem
multo iã temꝑe fecerant ft̃s.
occisus est: uigilias ꝓsalute
anime eius facere. p᷑lurima¬
q psalmorũ laude celebra¬
ta. iuctimã ꝓ eo sacre oblatio¬
nis mane offerre. Qui etiam
crescente bona consuetudine
fecerunt. Nec immerito. qr
nullũ ut cõꝑimꝰ fidei xp̾iane
signũ in ulla eccła. nullũ alta¬
re in tota bericiorũ gente erep¬
cum est: priusqmͣ hoc sacre
crucis uexillũ nouus militie
ductor dictante fidei deuo¬
tione contra hostem imma¬
nissimũ pugnaturus statu¬
eret. Nec abre est unum
e pluribus. que ad hanc cru
nomine bothelm qui nuns
usq suꝑ est. ante paucos
annos dũ in cautius forte
noctu inglatie incederet.
repente corruens brachiun
contriuit. atq grauissima
fracture ipsnis cepit moless¬
tia fatigari. ita ut neados
quidem̃ ad ducere ipsum

Expanded text:
Barbarorum impetus, totam a mariBarbarorum impetus, totam a mari ad mare praecinxere Brittaniam, ut supra docuimus. In quo videlicet loco consuetudinem multo jam tempore fecerant fratreoccisus est, vigilias pro salute animae ejus facere, plurimaque psalmorum laude celebrata, victimam pro eo mane sacrae oblationis offerre. Qui etiam crescente bona consuetudine,fecere. Nec immerito, quia nullum, ut comperimus, fidei Christianae signum, nulla ecclesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae crucis vexillum novus militiae ductor, dictante fidei devotione, contra hostem immanissimum pugnaturus statueret. Nec ab re est unum e pluribus quae ad hanc crucnomine Bothelm, qui nunc usque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad os quidem adducere ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
manuereptam tenuerit. donec
aggesto a militib puluere terre
figeretur: & hoc facto data in al¬
tũ uoce cuncto exercitui ꝓ clama¬
uerit. Fectamꝰ om̃s gemua. &
d̾m omĩpotentem unium ac ue¬
rum in cõmune de p̾cemur: ut
nos abhoste suꝑbo ac feroce sua
miseratione defendat. Stit enĩ
ip̃e quia uista ꝓsalute gentis
nr̃e bella susce̾pimꝰ. fe̾cerunt
om̃s ut usserat. Et sic incipien
te diluculo in hostem ꝓ gressi.:
uixta meritũ sue fide̾i inctoria
potiti sunt. Incuiꝰ loco orationis:
innumere uirtutes saintatum¬
postea noscuntur esse patrate.
ad iaicium uidelicet ac memori¬
am fidei regis. Nam ⁊ usq ho¬
die multi de ip̃o ligno saero sce
languentes homines aut pecu¬
oes potauerint siue asꝑserint:
mox sanitati restitiuntur.
Locus uͦ ille lingua anglorum
certo utiq presagio futurorum
antiqͥtus nomen accepit. signi¬
ficans miirum qd̃ ibidẽ erige̾¬
choanda uctoria. celestia usq

Expanded text:
manu erectam tenuerit, donec manu erectam tenuerit, donec aggesto a militibus pulvere terrae figeretur, et hoc facto, elata in altum voce cunctoexer citui proclamaverit: Flectamus omnes genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur, ut nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat. Sic enim ipse, quia juste pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Fecerunt omnes ut jusserat. Et sic, incte diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis. Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacrosanctlanguentes homines aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille lingua Anglorum certo utique praesagio futurorum antiquitus nomen accepit: significans nimirum quod ibidem caeleschoanda victoria, caelestia usque