comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯꝑta affertẽt Masnissa cui oĩa hostiũ nota
erãt posfmo ip̃t ꝗd paret ĩ ꝑximã nocte p̃po¬
nit tribunis ⁊ ediat nͥ p̃torio dimissy q̃ signa
ꝯtinuissent extiplo educerẽt castris legiones
ita ut in ꝑ auãt signũ sb̾ ocasuĩ solis efferĩst̾ cep¬
media nocte . uii milia eĩ itiñis etãt modico¬

Expanded text:
ta adferrent Masinissaque, cui omnia hostium nota erant, postremo ipse quid pararet in proximam noctem proponit; tribunis edicit ut, ubi praetorio dimisso signa concinuissent, extemplo educerent castris legiones. ita ut imperaverat signa sub occasum solis efferri sunt coepmedia nocte—septem enim milia itineris erant
Abbreviated transcription (Latin):
nuã opidũ a magone pene diruptũ exedificaẽt
¶p scipioi nõ tpĩs ẜ rei gerende finẽ donͦ deb¬
ellatũ ĩ africa foret ꝓrogatũ inꝑiũ ẽ. dec̾tũ¬
q ut suplicatio fiet᷑. ꝙ si Ic ĩ africã ꝓiũciam
prioris ani p̃tor ꝓrogato ĩꝑio ꝓposit nouos
milites exitalia aduectꝙ ĩ naues p̃posuit.
¶parẽ naniu nuĩ ꝯoctauio p̃tore.Item
p̾oris ani ꝯꝑari uire inꝑiũ ad tuendã sandi

Expanded text:
 a Magone Poeno dirutum exaedificaret. P. Scipioni non temporis, sed rei gerendae fine, donec debellatum in Africa foret, prorogatum imperium est; decretumque ut supplicatio fieret, quod is in Africam prouinciam prioris anni praetor prorogato imperio praepositus nouos milites ex Italia aduectos in naues imposuit. parem nauium numerum Cn. Octauio praetori item prioris anni cum pari iure imperii ad tuend
Abbreviated transcription (Latin):
prĩꝙͣ aburte ꝓfioscerẽt ludes magnos facerẽt
quos cũ mali torquat dcãtor inqntũ añu
uoiusẜ si eodẽ stam res ꝑstaret ¶Et nouas leͤ¬
giones excitabãt ĩ aĩs hol̃u ꝓdiagia expłib
locis nũciata au ĩ capitoliuĩ corm nõ lace¬
rasse cm̃ rostris creditis ẜ ẽt edisse. mures an¬
tii coronã aurea ar̃o se. arcacapuã oẽ agy
locistar uix ĩ digenis itaut uñ uenissẽt par
ꝯstaret ꝯpleuit. Equs reates ꝯquqi pedibus
natꝰ. Anguie sparsi pͥmũ ignes ĩ celo. dem̃ fax
ingens arsit. frusione arc̾ sblẽ retinet liue¬
am aplee̾ ẽ arcalũ. de ũm ip̃m maior solis orł
extriustrus ĩ clusit. Arpini cãpestr tͥra magͦ
ĩ iugentẽ sini ꝯstdit. Cũ sulũ alti pͥmãbostiã
y molati cap̃ yocinoris defuit. ¶Ea ꝑdigia

Expanded text:
 ab urbe proficiscerentur ludos magnos facerent quos T. Manlius Torquatus dictator in quintum annum uouisset si eodem statu res publica staret. et nouas religiones excitabant in animis hominum prodigia ex pluribus locis nuntiata. aurum in Capitolio corui non lacerasse tii coronam auream adrosere; circa Capuam omnem agrum locustarum vis ingens, ita ut unde advenissent parum constaret, complevit; eculeus Reate cum quinque pedibus natus; Anagniae sparsi primum ignes in caelo, dein fax ingens arsit; frusinone arcus solem tenui linea amplexus est, circulum deinde ipsum maior solis orbis extrinsecus inclusit; Arpini terra campestri agro in ingentem sinum consedit; consulum alteri primam hostiam immolanti caput iocineris d
Abbreviated transcription (Latin):
x. signati. argenti octuagĩta q̃ luor milia fuere
attichoꝵ terrachiã uocat truĩ ferme denaĩoꝵ in
singlis argẽn ẽ pond̾ auri pondo fuit triamilia
dona aiuitatũ trãslate centũ qhiordeci ⁊ hostic
ductr ⁊ añ cario młn nobiles capti obisiaesq ĩt̾
tirãn fili laccamoni ip̃e de iñ qunꝰ ĩ urbẽ ẽ ĩ uec¬
tus staiti auꝵ milites steqñtes ex̾citu õi. oĩ
ex ꝓuĩcia reportato his duce̾ qnquageni heris
ĩ pedites diusi. duplex cennirioi triplex equiti
Sortio pirũciar. Rebellio liguri aboior

Expanded text:
decem. signati argenti octoginta quattuor milia fuere decem. signati argenti octoginta quattuor milia fuere Atticorum; tetrachma vocant; trium fere denariorum in singulis argenti est pondus. auri pondo fuit tria milia dona civitatium, tralatae centum quattuordecim; et hostiae ductae et ante currum multi nobiles captivi obsidesque, inter tyranni filius, Lacedaemonius. ipse deinde Quinctius in urbem est invectus. secuti currum milites frequentes ut exercitu omni ex provincia deportato. his duceni quinquageni aeris in pedites divisi, duplex centurioni, triplex equiti. s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstiñtib cũtis sic̃ corithi ⁊ calchut ꝓgit ire ĩ
tesaliã ubi nõ liberãde mõ citates etãt ẜ ex
oĩ colluuione ⁊ ꝯfussione ĩ aliꝙ̃ tollemabilem
formã redigende nec eĩ tp̃ꝵ mõ diuitiis ac uio¬
letia ⁊ licẽtia regia turbati erãt ẜ ĩ ꝗetoͦ ĩ genio
gentis nec coĩtia nec ꝯuentũ nec ꝯaliũ ullui
usqietatẽ traducẽtes a censu maxĩe⁊ senatu
in dices legit. potentiorẽq eã ꝑtẽ ciuitatũ fecit
au salua ⁊ trãqlla oĩa ee mag̾ expediebat ita
tate. iñ ꝑtotã ytaliã ad urbẽ ꝓpe triũ phantes
p̾ꝙͣ romã uentũ ẽ. senatꝰ ex̃ urbẽ ꝗncio adres
gestas ediserendas datꝰ ẽ triũphq meris anuẽ¬
tib deccetꝰ triduũ triũphauit. die p̃o arma
tela siguaq erra ⁊marmorea tñstullit plura
filipo adẽpta ꝙ̃ q̃ ex ciuitatib ceꝑat.ẜo auo ar¬
młta oĩs gnis celata płaq q̃da eyimic artis
⁊ ex err mlta fabre fcã. ad hoc clipca argẽtec

Expanded text:
ire in Thessaliam, ubi non liberandae modo civitates erant, sed ex omni colluvione et confusione in aliquam tolerabilem formam redigendae. nec enim temporum modo vitiis ac violentia et licentia regia turbati erant sed inquieto etiam ingenio gentis, nec comitia nec conventum nec concilium ullum usque aetatem traducentis. a censu maxime et senatum et iudices legit potentioremque eam partem civitatium fecit, cui salva et tranquilla omnia esse magis expediebat. itatatae. inde per totam Italiam ad urbem prope triumphantes postquam Romam ventum est, senatus extra urbem Quinctio ad res gestas edisserendas datus est triumphusque meritis ab lubentibus decretus. triduum triumphavit. die primo arma, tela signaque aerea et marmorea transtulit, plura Philippo adempta, quam quae ex civitatibus ceperat; multa omnis generis, caelata pleraque, quaedam eximiae artis; et ex aere multa fabrefacta; ad hoc clipea argentea
Abbreviated transcription (Latin):
is ciuitatẽ sine ĩ ipã uidcã lib̾tatis ꝑiturum
liã atqi ocm exatũ deportare ĩ aĩo eẽ deme¬
triadis chalchidisq p̃sidia ĩ tra .x. diẽ auditu¬
ros deducta ac corinthũ ipĩs extĩplo uidẽ¬
tib uacuũ a cheis tradituꝵ ut oẽs sarent
utx̃ rõnis an etholis mẽtii inꝙ eẽt ꝗ male

Expanded text:
itorum liam atque omnem exercitum deportare in animo esse; Demetriadis Chalcidisque praesidia intra decimum diem audituros deducta, Acrocorinthum ipsis extemplo videntibus vacuam Achaeis traditurum, ut omnes scirent, utrum Romanis an Aetolis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes ⁊ ordines int̾ st ⁊ ĩ cõc oẽs ciuitates
scitis ualidũ nec tixañn fore discordiam¬
⁊ fore sedictõe. oiã oportuna insidiantis
no poti̾ se aplicet ꝙ ciui ccdat alieĩs ãmis
partã extͥna fide redditã lib̾tatẽ sua cira
custoditet᷑. ẜuarẽtq ut ppꝰ . ro̾. dignis datã
lib̾tatẽ hĩc muñ suũ bñpositũstiret ¶ hãs¬

Expanded text:
t in commune omnes civitates satis validum nec tyrannum fore; discordiam et seditionem omnia opportuna insidiantiburno potius se applicet quam civi cedat. alienis armis partam, externa fide redditam libertatem sua cura custodirent servarentque, ut populus Romanus dignis datam libertatem ac munus suum b
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũpsit mutãdisqi his q̃ aut ipiꝰ filip aut pre¬
fcõr eĩ licetia ĩ ciuitatib fcã erãt cum sue
factoĩs hoiu uites augendo ius ac lib̾tatẽ
aĩor dep̾merẽt. ueris initio corintũ ꝯuẽto
circũfuxas ẽ allont̾ orsus abin ita.pͥmum
macedo ĩa fuissẽt siusqi reli gestis oĩa ꝯa ꝑ¬

Expanded text:
consumpsit mutandisque iis, quae aut ipsius Philippi aut praefectorum eius licentia in civitatibus facta erant, cum suae factionis hominum vires augendo ius ac libertatem aliorum deprimerent. veris initio Corinthum conventu circumfusas est adlocutus, orsus ab inita primumMacedonia fuissent, suisque rebus gestis. omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gallor ⁊ minime paciã sitis cũ degcat᷑ ꝑua
cregisẜ ĩ pauoor restantes ĩ prtũ rõm fecerũt
fuxoqr ꝯpullert̃ ĩ castra. signũ iñ recept¬
ui aꝯsulc datũ ẽ. ad qd̾ ꝑs maior recepunt
sese. ꝑs cͥtamĩs studio  sst potiũdi castris
hostiũ ꝑstint aduallũ. Eoꝵ paucitate ꝯtẽpta

Expanded text:
ia sitis cum decedere pugna coegisset, in paucos restantis impetum Romani fecerunt fusosque compulerunt in castra. signum inde receptui ab consule datum est; ad quod pars maior receperunt sese, pars certaminis studio et spe potiundi castris hostium perstitit ad vallum. eorum paucitate contempta
Abbreviated transcription (Latin):
silio tacuisseut uno die muris diructis adeos qui
nũdũ parebãt ꝓfcũs ut ĩ quamq irgionem
accepit segestiami tm̃ grauẽ atq opulẽta aui¬
tatẽ uineis ⁊⁊ plutris cepit. eo maiorẽ. eo ma¬
iorẽ hẽbat dificultatr̃ ĩ subigendis hostib ꝙͣ ꝗ
pͥmi uenetãt ĩ yspaniã ꝙ ad illos tedio ĩ pu
cartagiñsiũ yspaĩ a ficiebãt. hunc exnslirpata
lib̾tate ĩ ẜuitutẽ uelud asẜendi erãt. Et ita
mota oiã accep̃ ut alii ĩ armis eent alii obsi¬
dione ad defectionẽ cogetẽt᷑ noc nͥ ĩ tpẽ sub¬
uentũ feret. ultra sẜ̾stentari fueũt ¶ D ĩ
ꝯsule ea uis cĩ atiii ĩ genii fuit ut oĩa maxiã¬

Expanded text:
ui nondum parebant, profectus, ut in quamque regionem accepit. Segesticam tantum, gravem atque opulentam civitatem, vineis et pluteis cepit. eo maiorem habebat difficultatem in subigendis hostibus, quam qui primi venerant in Hispaniam, quod ad illos taedio imperii Carthaginiensium Hispani deficiebant, huic ex usurpata libertate in servitutem velut adserendi erant; et ita mota omnia accepit, ut alii in armis essent, alii obsidione ad defectionem cogerentur nec, nisi in tempore subventum foret, ultra sustentaturi fuerint. sed in consule ea vis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ asꝑis p̃liis tẽtata signa adepta signife¬
ris ĩ hostes iecerũt. du repetũt enixe si¬
guũ pͥores secundani se porte iecer Ia
hiiey uallu pugnabant quarta legione
ĩ porta herẽte cũ aliꝰ tumłtꝰ exadũsũ paut
castroꝵ ẽ exort̾. ĩ portã q̃storiã erupenint
galli resistentesq ꝑtinati era derãt .ł postu¬
miũ q̃storẽ cui timpano fuit crgnom̃ ⁊ m
milites capta ab ea ꝑte castra erãt dones
cohors eỹordinaia musu aꝯsule adtuẽdã
q̃storiã portã ut eo ꝗ intra uallũ erãt ꝑti¬
eccidit ꝑtĩ expullit castris ⁊ urũ pẽtib obstit᷑.
Eodẽ fere tpr̃ ciquarta legio ꝯduab ex̃ or¬
dinaris cohortib porte crupit asta si mul
tria p̃lia cuca castrã lois distãtib erant
clamoresq dipoñt ad inc̾tes suor euentus

Expanded text:
is saepe temptatam, signa adempta signiferis in hostis iniecerunt. dum repetunt enixe signum, priores secundani se porta eiecere. iam hi extra vallum pugnabant quarta legione in porta haerente, cum alius tumultus ex aversa parte castrorum est exortus. in portam quaestoriam irruperant Galli resistentisque pertinacius occiderant L. Postumium quaestorem, cui Tympano fuit cognomen, etmilites. capta ab ea parte castra erant, donec cohors extraordinaria, missa a consule ad tuendam quaestoriam portam, et eos, qui intra vallum erantrumpentibus obstitit. eodem fere tempore et quarta legio cum duabus extraordinariis cohortibus porta erupit. ita simul tria proelia circa castra locis distantibus erant, clamoresque dissoni ad incertos suorum eventus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidii exceẜat ꝯtẽta pauatate cor q ĩarce e
ce data atirãno dimissisqr alaçedemoe En¬
mene ⁊ rodiis ⁊ lucio qntio frẽ adclassẽ lecta
auitas. celeberimũ festoꝵ diẽ ac nobile ludi¬
cru nemor die statuta ꝓt̾ belli mala pretͥ¬

Expanded text:
praesidii excesserat, contempta paucitate eorum, qui in arce erce data tyranno dimissisque ab Lacedaemone Eumene et Rhodiis et L. Quinctio fratre ad classem. laeta civitas celeberrimum festorum dierum ac nobile ludicrum Nemeorum, die stata propter belli mala praete
Abbreviated transcription (Latin):
õ duce ad ꝯcitandos ĩ subres padũ mñi¬
depugnauit .x. milia hostium sunt cesa
¶ꝑ es dies collega ei̾  portĩ cato ex
y spania triũ phauit tullit ĩ eo triumpho
argẽti infecti.xxu. milia. auri pondo mille¬

Expanded text:
o duce ad concitandos Insubres Padum trandepugnavit. decem milia hostium sunt caesa. per eos dies collega eius M. Porcius Cato ex Hispania triumphavit. tulit in eo triumpho argenti infecti vigi
Abbreviated transcription (Latin):
structus pgit. pͥme legionaĩe crhortes ibãt. leuis
armatura ⁊cqtes a qm̃ crgebat. nob̾ intra muros
tstructos paratosi ss̾ signis hebat mͥcenaĩs nuli¬
tes ĩqbi oĩs fiduçia erat ut abt̾go hostẽ agredeãt᷑¬
euipant tumłtu płimis lois erũpũt. apiꝰ clandius¬

Expanded text:
ructas pergit; primae legionariae cohortes ibant, levis armatura et equites agmen cogebant. Nabis intra murum instructos paratosque sub signis habebat mercennarios milites, in quibus omnis fiducia erat, ut ab tergo hostem adgrederetueruperant, tumultu p
Abbreviated transcription (Latin):
yspaĩa ⁊macedoĩa debellatũ foret ꝯsulib abobi
utalia puĩcia eẽt ¶ Scipio satis ẽẽ ycalio unũ
ꝯsulẽ censebat alt̾i macedoĩa detͥnendã ẽe bellum
graue abanticcho ĩ minẽ iã ip̃m sua spontt ĩ europã
transgͥssum qd de iñ frũꝵ censerẽt cũ hĩc etholiliͭ
dubie hostes uocurẽt adbellũ illic̃ Anibal rõnis
cladib insignis in pr stimularet ¶ dũ de ꝓiũais
ꝯsulũ disceptat p̃tores sortiti st̃ deĩtio urbana u¬
y spania ulcͥior sesto digito cit̾ior st̃ duobz corne¬
liis blasio cialia. merende sardima aĩ macedoĩ¬
am nouũ exͥatũ irĩsportari nõ placuit eum ꝗ
eẽt ibi redua ĩ ytalia aqntio ac dimiti ¶Ite
eũ excitũ dimitiq cã amarco portio catone ĩ yspa¬
nia eet̃ ꝯsulib ambob ytaliã ꝓũtia eẽ ⁊ duas
urbanas strilrͣ eo legiones ut dimissis quos sena

Expanded text:
spania et Macedonia debellatum foret, consulibus ambobus Italia provincia esset. Scipio satis esse Italiae unum consulem censebat; alteri Macedoniam decernendam esse. bellum grave ab Antiocho imminere. iam ipsum sua sponte in Europam transgdubii hostes, vocarent ad bellum, illinc Hannibal, Romanis cladibus insignis imperator, stimularet? dum de provinciis consulum disceptatur, praetores sortiti sunt; Cn. Domitio urbana iuHispania ulterior, Sex. Digitio citerior, duobus Cn. Corneliis Blasioni Sicilia, Merendae Sardinia. in Macedoniam novum exercitum transportari non placuit, eum, qui esset ibi, reduci in Italiam a Quinctio ac dimitti; item eum exercitum dimitti, qui cum M. Porcio Catone in Hispania esset; consulibus ambobus Italiam provinciam esse, et duas urbanas scribere eos legiones, ut dimissis, quos sena
Abbreviated transcription (Latin):
liussẽt ĩuita ncquaexilii comes cẽt mer¬
cenauori militũ nabidis q aut ĩniututes su¬
as aut rõng m̃sissẽt his res suc cẽs recte ir¬
derẽt᷑. ĩ c̾ta ⁊̃ sula ncquã urbr̃ hrẽt quas ha¬
cretensiũ aut quaỹ alio ĩstinet᷑. neubellũ

Expanded text:
issent, invita ne qua exulis comes esset; mercennariorum militum Nabidis, qui aut in civitates suas aut ad Romanos transissent, iis res suae omnes recte redderentur; in Creta insula ne quam urbem haberet; quas haCretensium aut quoquam alio institueret neu bellum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ssiyc si cmpasẜ obsidio lacra monis
excitũ qb aliis copiis adnͥsus itit̃ tum
ualidil ac potentẽ brllũ gẽstutor hcc ꝓpulĩ
dicebat illa tacita sẜͥetat cuta ne nouus
tendendo nich monet sta simulando se

Expanded text:
sse. si occupasset obsidio Lacedaemonis exercitum, quibus aliis copiis adversus regem tam validum ac potentem bellum gesturos? haec propalam dicebat; illa tacita suberat cura, ne novustendendo nihil moveret socios, simulando se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯm̾tio p̾uatis ĩdutiis ĩ grediẽtes. ¶ ꝯsul
ubi hostis ad pugnã elice̾ neꝗt primu
p̃datũ sb signis aliquot expeditas cohõ¬
tis ĩ aqꝵ integte irgioĩs ducit. de m̃ au¬
dito se aĩce celtiber oĩs sarcinas ĩ pe

Expanded text:
io, privatis indutiis ingredientes. consul ubi hostis ad pugnam elicere nequit, primum praedatum sub signis aliquot expeditas cohortis in agrum integrae regionis ducit, deinde audito, Saguntiae Celtiberum omnis sarcinas
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ postꝙ̃ qd rei ect uidit receptu canere
ei nactꝰ ꝑ triduũ ĩ stqu̾s t̾ͥutauit eos nũc p̃liis
laçestendo nũe oꝑibi int̾sipiendoqr q̃da ne
exit̾ adfugã eẽt. ¶ Hiis cominatõib ꝯpłslis
tirãnꝰ pitagorã rursus oratorẽ msit quem
qutiꝰ p̃o aspnatũ excedẽ castris iussit. de in su¬
plicit̾ orantẽ aduolutũq genib tandẽ au¬
diuit. pͥma orõ fuit oĩa ꝑmitẽtis arbitrio ro¬
manor de iĩ cũ oĩa uelud uan a ⁊sine effũ ni¬
ex stripto paucis ante dieli edite erãt indu¬
cie ferẽt peciũaqi ⁊ obsides accepti ¶Cũ opu¬
guat᷑ tirãnus argiu nuĩtiis aliis ꝓpe suꝑ aliꝙ¬

Expanded text:
 postquam, quid rei esset, vidit, receptui canere ei nactus, per triduum insequens territavit eos nunc proeliis lacessendo, nunc operibus intersaepiendo quaedam, ne exitus ad fugam esset. his comminationibus compulsus tyrannus Pythagoram rursus oratorem misit; quem Quinctius primo aspernatus excedere castris iussit, dein suppliciter orantem advolutumque genibus tandem audivit. prima oratio fuit omnia permittentis arbitrio Romanorum; dein cum ea velut vana et sine effectu nionibus, quae ex scripto paucis ante diebus editae erant, indutiae fierent, pecuniaque et obsides accepti. dum oppugnatur tyrannus, Argivi
Abbreviated transcription (Latin):
ciã hosti auget ⁊ disponẽt copias qb queq
portis erũ perẽt due legioẽs duabus pͥncipa¬
lib portis signa efferre iusse. ẜ ĩ ipõ exituita ꝯ¬
q gerebat᷑ res ꝙ̃stutis corpib q ipnĩs obni¬
ui urgebat᷑ nõni ut signa foras efferrẽt gul¬
liuit aut ĩ custra ip̃i penetrarẽt auit exuit
nõnos piberẽt. nec añ ĩ hac aut illã ꝓte mo

Expanded text:
ciam hosti augeret et disponeret copias, quibus quaeque portis erumperent. duae legiones duabus principalibus portis signa efferre iussae. sed in ipso exitu ita cque gerebatur res, quam scutis corporibusque ipsis obnixi urgebant, Romani, ut signa foras efferrent, Galli, ut aut in castra ipsi penetrarent aut exire Romanos prohiberent. nec ante in hanc au
Abbreviated transcription (Latin):
uib paulatĩ ihetes hostes porit nõ ulira
us eoꝵ atqi ipet̾ sb̾stinĩ potsnt. Cũ tergau̾¬
tisstt̃ laccdemoni ⁊ fuga efusa spiora pe¬
terẽt loca nabis ꝗdẽ ut capta urbe trrpadas
qua nã ipẽ euadet̾ aircũ spectat pitagotar
cũ adceca aĩo offeqi ducis fungebãs ¶enẽ

Expanded text:
sere, non ultra vis eorum atque impetus sustineri poterant. cum terga vertissent Lacedaemonii et fuga effusa superiora peterent loca, Nabis quidem ut capta urbe trepidans, quanam ipse evaderet, circumspectabat; Pythagoras cum ad cetera animo officioque ducis fungebatur, tum
Abbreviated transcription (Latin):
landũ cẽt exemer̃t leuia in p̃lia ꝑ quatudiũ
pͥmũ sm̃ ullo satis cͥto euẽtu emista ¶ Quĩto
die ꝓpe iusta pugna adeo paue̾ces ĩ opidũ la¬
cedemonii ꝯpulsist̃ ut ꝗdã milites nõni tgn fii¬
gientiũ cedet̾et ꝑ int̾misa ut tũc etat menia¬

Expanded text:
landum esset, exemerunt. levia inde proelia per quadriduum primum sine ullo satis certo eventu commissa; quinto die prope iusta pugna adeo paventes in oppidum Lacedaemonii compulsi sunt, ut quidam milites Romani terga fugientium caedentes per intermis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ducie ut ceñt nabidi rñisi ÷ heumẽi
irgi ⁊ rodiis legates extĩplo miterẽt romãtt
bidi fotet̃ ei dies ut ĩ duciaꝵ p̃ncipiũ eẽt et
ut excadic ĩtta .x. dĩc abargis cetisq opidis
q̃ ĩ arguioꝵ agco eeñt p̃sidia oĩa deduçer̃¬
mãcipiũ irgiũ publicãue aut pͥuatũ e¬
duceret  siqua añ educta fotẽt dnĩs trat
restimerẽt. naues quas auitatib in ariti
hreñt ꝑfugas ⁊ captiug oĩb sociis .pp. t̾c¬

Expanded text:
indutiae ut essent Nabidi Romanisque et Eumeni regi et Rhodiis; legatos extemplo mitterent Romam T. bidi forent, ea dies ut indutiarum principium esset, et ut ex ea die intra decimum diem ab Argis ceterisque oppidis, quae in Argivorum agro essent, praesidia omnia deduceree aut privatum educeretur, si qua ante educta forent, dominis recte restituerentur; naves, quas civitatibus maritimhaberet; perfugas et captivos omnibus sociis p
Abbreviated transcription (Latin):
ualiũ ad ququagita milia hoĩu urlẽ cnx̃
rerẽt quaue opẽ feat̾t adoiã simł pauen¬
tes lacedemonii ignorarẽt qd̾ roboris ĩ exͥ¬
ciui erat triphariã diuisũ ꝑte una aphebr̃
alta adiatinco tria abeoloco quẽ heptagoĩ

Expanded text:
um, ad quinquaginta milia hominum — urbem cinxit. rerent quave opem ferrent, ad omnia simul paventes Lacedaemonii ignorarent. quod roboris in exercitu erat, trifariam divisum; parte una a Phoebeo, altera a Dictynneo, tertia ab eo loco, que
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis fuat castris cet̾gq nobilissig cuies ĩ exi¬
lie uicturos nabidis noĩantis sacelitem factũ.
ad bellũ spartanũ ꝓfcũs erat copias reduxit.
¶Sũc q nõ exopido ꝓficistentẽ bellũ gesisse
tinĩnu trudũt ẜ castris adu̾sus ron̾a poĩtis ca¬
stra diuq auitatũ cũ etholoꝵ auxilia exspit¬
tasẜ coactũ ad ex̾mũ acie ꝯfligẽ ĩ petu ĩpab¬
ulatores suos ab rõnis fcõ co p̃lio uictũ castris¬
qr exutũ pacẽ petis se cũ cecidi ssẽt xb milia mi¬

Expanded text:
Romanis fuerit castris, ceterosque nobilissimos cives in exilio victuros; Nabidis dominationis satellitem factum pad bellum Spartanum profectus erat, copias reduxit. sunt qui non ex oppido proficiscentem bellum gessisse tyrannum tradant, sed castris adversus Romana positis castra diuque cunctatum, quia Aetolorum auxilia expectasset, coactum ad extremum acie confligere impetu in pabulatores suos a Romanis facto; eo proelio victum castrisque exutum pacem petisse, cum cecidissent qua
Abbreviated transcription (Latin):
ire uiuat u̾ba dnãtõis ĩ potẽtissi inc. crimĩa
ut oĩa alia uetustiora obmittã. quã cedem
argis phitagoras iste gener tuus pene in
oculis meis edidit. quã tu ipẽ cũiã proye
ĩfinib lacedemoĩoꝵ eẽm: agend̾ quos ꝯtios¬
retes quo fło lugẽt uiue̾stiant. eĩ ut iam
cer̃t. t̾ra mariq gesẜũt bellũ. uo tñ ĩiis ue¬
strã q aĩcicia ac sbcietatẽ ꝓie nõ uiolaui
quogẽ uis te id aigua fecisse. ẜ nlło plib sũmã

Expanded text:
udire iuvat vera dominationis impotentissimae crimina. ut alia omnia vetustiora omittam, quam caedem Argis Pythagoras iste, gener tuus, paene in oculis meis edidit? quam tu ipse, cum iam prope in finibus Lacedaemoniorum essem? age dum, quos irentes, quos falso lugent, vivere sciant. at enim, ut iam cerunt, terra marique gesserunt bellum? vos tamen, inquis, vestramque amicitiam ac societatem proprie non violavi. q
Abbreviated transcription (Latin):
mucassez me ĩꝯstantie aĩ ug mutetis ualus
randis auetã egentib diuisũ aqꝵ aitinet
possũ qde̾ a ĩ hor me iur̃ ipĩs tutiũ. nã fecerã
hec qualiacũq st̃ cũ staetatẽ mecũ pepigiitis
yauxilia ⁊ bello adũ sus filippũ accepistis ꝓ si
tuto maior fecisse nolite aduras leges atq
singła noc̃c ẽ uo acensu cꝗtẽ acensu peditem¬

Expanded text:
utetis, vobis ratis auctam et egentibus divisum agrum attinet, possum quidem et in hoc me iure temporis tutari: iam feceram haec, qualiacumque sunt, cum societatem mecum pepigistis et auxilia in bello adversus Philippum accepistis; sed si tuto maiorum fecisse. nolite ad vestras leges atque singula necesse est. vos a censu equitem, a censu ped
Abbreviated transcription (Latin):
tes uidebat infensus nõ atitãno mag ꝙ̃ asatt¬
litib cor. hec int̾ se poͥ orculo seretes freneie
de iñ sb̾ito ad arma disturer̃t quo tumultu
cũ ꝑse sutis irritatã młntudinẽ cͥnẽt tirãnꝰ
ꝯtionẽ aduociũ nssit ¶bicũ ca q̃ ĩ petrarẽ¬

Expanded text:
debant, infensas non tyrannis magis quam satellitibus eorum. haec inter se primo in circulis serentes fremere; deinde subito ad arma discurrerunt. quo tumultu cum per se satis irritatam multitudinem cerneret tyrannus, contionem advocari iussit. ubi cum ea, quae imperaren
Abbreviated transcription (Latin):
gio ẽ tũ ⁊opugnantib aĩus c̾uit ⁊ ĩfenssĩ ho¬
stes ꝓuallo pugnabãt. ꝯsul oĩa oculis perlu¬
sirat ut qr minima ui restat᷑ ea ꝑte irrampat
ad ẜiam portã ĩfreqñtes uidet ea se legioĩs pͥnci
pes hastatosq ducit nõ sb̃stinuit ĩpetã eoꝵ stato
q̃ porte opoĩta erat ⁊ ceni postꝙ intra uallũho¬
stẽ iudẽt ip̃i castris exuti signa armaq abici¬
unt ceduntur ĩ portis suo met ip̃i aqmĩe ĩ arcto
ualerĩ anthias sup̃ quadragica miliũ hostiũ cesa es
die stribit. cato ip̃e haut sane detractor landũ suas
młtis cesos ait nuͣ nõ astribit ¶Nich de iñ auic
sto ĩ castra reduxisẜ paucis oris noctis ad quietẽ
datis ad p̃dandũ ĩ agros dux effuxiꝰ ut sparsis ho¬
stib fuga p̃dati st̃. q̃ res nõ miñ ꝙ̃ pugna pridie
adu̾sa Emporitanq hyspanq acolasqi coꝵ ĩ dedi¬

Expanded text:
gio est, tum et oppugnantibus animus crevit, et infensius hostes pro vallo pugnabant. consul omnia oculis perlustrat, ut, qua minima vi resistatur, ea parte irrumpat. ad sinistram portam infrequentis videt; eo secundae legionis pri non sustinuit impetum eorum statio, quae portae apposita erat; et ceteri, postquam intra vallum hostem vident, ipsi castris exuti signa armaque abiciunt. caeduntur in portis, suomet ipsi agmine in arto hValerius Antias supra quadraginta milia hostium caesa eo die scribit; Cato ipse, haud sane detrectator laudum suarum, multos caesos ait, numerum non adscribit. tria eo die stos in castra reduxisset, paucis horis noctis ad quietem datis ad praedandum in agros duxit. effusius, ut sparsis hostibus fuga, praedati sunt, quae res non minus quam pugna pridie adversa Emporitanos Hispanos accolasque eorum in dedi
Abbreviated transcription (Latin):
dos. ⁊ taq nc Nut repẽte tirpidetis aut rẽ dooa¬
tã t̾pit̾ destituatis stribend̾ an nr̃is alutati¬
um hr̃. ad hoc uenis accciet ad ꝯportarad̾ ex
ꝯuitiã ĩiudiã ⁊ obtretatõe domiman̾tiũ
adusus militãtes lib̾tatt difialt̃ ad ꝯsensũ ĩo

Expanded text:
dos. itaque, ne aut repente trepidetis aut rem inchoatam turpiter destituatis, scribendum ante vestris civitatium habet, ad hoc hiems accedet ad comportandum ex gnitiam, invidiam et obtrectationem domi manentium adversus militantis, libertatem difficilem ad con
Abbreviated transcription (Latin):
niens eẽ ꝙ̃ obmisst hostt argo opugnari. st
uõ cap belli laceaniones ⁊ tira̾nu petitur di
msso osilio frumłu expoditas cohortes minit
de ne hostes mox hr̃ent ꝓtritũ : coruptũ cstã
iñ monit ⁊ partenio supato mõte p̃t̾ tergeam
t̾cio die ad caryas posuit castra iͥ pri ꝙ hosti
um aqr draret strior auxilia exsportauit
⁊ desulor e ꝯtes quadui gea nec iã auxilia quoꝵ
affati erat ẜ comeat᷑ finitimis urbib ĩꝑati mo¬

Expanded text:
 hoste Argos oppugnari? se vero caput belli Lacedaemonem et tyrannum petiturum. et dimisso consilio frumentatum expeditas cohortes misit.st; viride, ne hostes mox haberent, protritum et corruptum. castra deinde movit et Parthenio superato monte praeter Tegeam tertio die ad Caryas ilia expectavit. et Thessalorum equites quadringenti. nec iam auxilia, quorum adfatim erat, sed commeatus finitumis urbibus imperati mo
Abbreviated transcription (Latin):
sencetutẽ egissẽt. ¶his dcĩs ĩ moẽ auditis¬
qr nox ꝓpe ditenut collagũ. post̾o nabis
argis se cedc̃ ac deducc̃ p̃sidiũ qd̾ ita to¬
manis place̾t᷑ ⁊ captiuo ꝑfugas irdditu
dix̃ alnud siꝗd postularẽt striptũut ederẽt
peciit ut dclib̾ait ꝯ aĩcs pos ¶ Itaquit tĩ¬

Expanded text:
senectutem egissent. his dictis in vicem auditisque nox prope diremit colloquium. postero die Nabis Argis se cedere ac deducere praesidium, quando ita Romanis placeret, et captivos et perfugas redditurum dixit; aliud si quid postularent, scriptum ut ederent petiit, ut delib
Abbreviated transcription (Latin):
b ĩ dic̃ cͥtũ edicit. ad quã ubi freqñtes undiq
pͥncipes ꝯueneĩt itaut ĩ ea nec etoli ꝗdẽ abes¬
sent tali orõe ẽ usus. ¶ Bellũ adu̾sus fi lipyn
suias cãs belli habuer̃t. nã  rõnoꝵ amiciciã
nec cartagiũses hostis eoꝵ iuuãdo nec hic so¬
ciis nrĩs opugnãdis uiolauãt. ⁊ ĩ uꝙ talis
na die ꝯsultacio tota exuob̾ pend. tefero

Expanded text:
bus in diem certam edicit. ad quam ubi frequentes undique principes convenerunt, ita uti ne Aetoli quidem abessent, tali oratione est usus: ‘bellum adversus Philippum suas causas belli habuerunt. nam et Romanorum amicitiam nunc Carthaginiensis hostis eorum iuvando, nunc hic sociis nostris oppugnandis violaverat et in vos talis na consultatio tota ex vobis pendet. refero
Abbreviated transcription (Latin):
intͥ titanũ lacedemoniu ⁊ latrones etho¬
lo pͥmũ sit poĩta ĩ co distamĩe ut mistri᷑
auob̾ irtipiat᷑ ꝙ̃ ab illo captaẽ mait int̾¬
iectũ abistis p̃donib nõ tuet᷑.no titi quini
qd si ⁊̃ media pelopon̾so aroẽ sibi feceãt fum¬
morib ritib q efferaciorib ꝙ̃ ulli barbari
atis ut ab latrocinio quar etoloꝵ satis pacra¬
ta hec reliuquatis ¶Ronis otis undiq ĩ or¬

Expanded text:
num Lacedaemonium et latrones Aetolos praemium sit posita in eo discrimine, ut miserius a vobis recipiatur, quam ab illo capta est. mare interiectum ab istis praedonibus non tuetur nos, T. Quincti ; quid, si in media Peloponneso arcem sibi fecerint, fumoribus ritibusque efferatioribus quam ulli barbari,e constituatis, ut ab latrocinio quoque Aetolorum satis pacata haec relinquatis. ’ Romanus, cunctis undique incre
Abbreviated transcription (Latin):
agros dilapsi ꝯsul reliqũ estatis circa padũ
placetio ⁊ cͥmona exatũ huĩt resti tuitq
q̃ ĩ his opidis bello dirutta fuerãt ¶ Cũ hic
ĩ gͥcia ita yb̾nis actis ut exceptis etolis ꝗ¬
b nec ꝓsꝑe uictorie p̃mia ꝯligerãt/ nec
diu ꝗes place̾ potat uniusa g̾cia simł pacis¬

Expanded text:
in vicos suos atque agros dilapsi. consul relicum aestatis circa Padum Placentiae et Cremonae exercitum habuit restituitque, quae in iis oppidis bello diruta fuerant. cum hic in Graecia ita hibernis actis, ut exceptis Aetolis, quibus nec pro spe victoriae praemia contigerant, nec diu quies placere poterat, universa Graecia sim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dones receptis totũ sue potĩs id cristꝵ fecisst
ꝯsul eũ domũ reddire ꝯficta aliqua ꝓbabi¬
li cur abfuit cũ iusit cũ se muris subisse cͥ¬
nẽt intẽtosi p̃dones adtuenda menia ẽẽ tũ
iduti p̃cepat fcm̃ repẽte anceps tfrorhĩc mu¬
ros astendẽtib rõnis illic̃ arce capta barba¬
nor curcĩuasit.hi poti loci ꝯsul es q arcez te¬
nuerãt libor eẽ ꝯcognatis suaqi hĩr iussit
u̾gustanꝙ cet̾is q̃stori ut uendet᷑ ĩ ꝑauit de p̃¬
donib supliciũ ssĩpsit paccata ꝓĩçia ueti

Expanded text:
dones receptos totum suae potestatis id castrum fecisse. consul eum domum redire conficta aliqua probabili, cur afuisset, causa iussit; cum se muros subisse cerneret intentosque praedones ad tuenda moenia esse, tum id, uti praeceperat, factum; repente anceps terror hinc muros ascendentibus Romanis, illinc arce capta barbaros circumvasit. huius potitus loci consul eos, qui arcem tenuerant, liberos esse cum cognatis suaque habere iussit, Bergistanos ceteros quaestori ut venderet imperavit, de praedonibus supplicium sumpsit. pacata
Abbreviated transcription (Latin):
relietꝰ tradita custodia urb̾ timo crati pellenẽsi
ꝯnille m̾cenauis militib ꝯduob milib argi¬
uor lacedemonẽ adNabĩ ueĩt. nabis sic̃ pͥo aduẽ¬
tu roñe classis atradõe opidoꝵ maritĩe ore ꝯt̾ris
erat sic pua spe cũ adqeuisẜ Ghytheo ab suis¬

Expanded text:
relictus, tradita custodia urbis Timocrati Pellenensi cum mille mercennariis militibus et duobus milibus Argivorum Lacedaemonem ad Nabim venit. Nabis sicut primo adventu Romanae classis et traditione oppidorum maritimae orae conterritus erat, sic parva spe cum acqui
Abbreviated transcription (Latin):
militũ ire ꝯsul atq his triũ ꝯdõe ellec¬
coẽm ferre uib. pͥmã sitrãsire ad rõnos
uelĩt ciduplex stipendiũ accipẽ ꝙ̃ ꝙͣtu
aturdetaĩs pepigiset altaz sidomes ha¬
ubi secã armis dec̾nãt alceltib̾is dies
ad ꝯsultand̾ petita ꝯsiliu̾̃ĩmistis nurdeta¬

Expanded text:
militum ire consul atque iis trium condicionum electionem ferre iubet, priman, si transire ad Romanos velint et duplex stipendium accipere, quam quantum a Turdetanis pepigissent; alteram, si domos aubi secum armis decernant. a Celtiberis dies ad consultandum petita. concilium immixtis Turdeta
Abbreviated transcription (Latin):
inꝙͣ di misit. ꝯfesti inde castra mouit ⁊ quaꝯq
ĩ cedebat agm̃ leggati dedentiũ auitates suas ot¬
curebãt. ⁊ cĩ tariconẽ ueĩt iã eis oĩs liberu
hyspania ꝑ domita etat captiuiq ⁊ ro ⁊ socium
ac latim noĩs uariis cũib ĩ hisꝑaĩa op̃si domũ
ꝯsul ab barbaris reducebant ¶ fama de m̃ułgat᷑
ꝯsule ĩ tudertania excitũ ductus ꝯaddeuiꝙ ꝓfet

Expanded text:
 dimisit. confestim inde castra movit, et, quacumque incedebat agmen, legati dedentium civitates suas occurrebant, et, cum Tarraconem venit, iam omnis cis Hiberum Hispania perdomita erat, captivique et Romani et socium ac Latini nominis, variis casibus in Hispania oppressi, donum consuli a barbaris reducebantur. fama deinde vulgatur consulem in Turdetaniam exercitum ducturum, et
Abbreviated transcription (Latin):
alta oĩb arca hostib nich spei eẽt mari quaꝵ
toro se int̾clusũ crdend̾ fortũe mi caduccatore
pͥmũ ĩ castra msit ad explorand̾ sipaceretur
legatos ad se nutti qua ĩpetratare pitagoras
lloqũ censuissẽt dies locꝰq ꝯstitut᷑ ut ĩ medie it¬
gionis tumulo modias copiis stqntib ꝯueĩsẽt
relietis ibi ĩstatõe ꝯspecta utrĩq cohortib nabis
ꝯ deloctis custodib corpis. quii ꝯft̃e zheunene¬

Expanded text:
s nihil spei esset, a mari quoque toto se interclusum, cedendum fortunae ratus caduceatorem primum in castra misit ad explorandum, si paterentur legatos ad se mitti. qua impetrata re Pythagoras lloquium censuissent, dies locusque constituitur. in mediae regionis tumulos modicis copiis sequentibus cum venissent, relictis ibi in statione conspecta utrimque cohortibus Nabis cum delectis custodibus corporis, Quinctiu
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtute pti metu aut ui recip. certior
niis receptaculũeẽ noc ꝓal ⁊ maricastra tõna
abẽc õib id copiis agirdudꝯstituit. erat eõ tpr̃e
co apatu ĩstructa. ĩtpr qncio rẽ haut faale agredi¬
enti trx heumenes a clasis rodioꝵ suplienerunt
ingens młtuudo naualiũ sinoꝵ enib ꝯcitata clas
sil ĩ tra paucr dies oĩa q̃ ad opugnatã ub̾ t̾ra
mariq munite fuauda opa erant effec̃. Iã
testimdĩb admons mur sbruebat᷑ iã arietib
ul a portu uñ adit plaĩor erat ut distederẽt aba¬
ꝑciore lax hostes simł ꝓpatefcm̃ ruina itͥ irrun¬
pt̃ conant᷑ multũ abfuit qn qua ĩtenderẽt pe¬
netrarẽt.ẜ tardauit q̃xtũ eoꝵ spesobiecta detẽte
ub̾. mox de iñ ead̾ tiubata. dexagorides agirgo¬
pas pari in pio p̃etãt urbi. dexagaridas miẜat
ad legatũ rõnu traditut urtẽ cicũ ad eãrẽ tp̃s et

Expanded text:
voluntate, partim metu aut vi recepit. certior niis receptaculum esse nec procul a mari castra Romana abesse, omnibus id copiis adgredi constituit. erat eo tempore co apparatu instructa. in tempore Quinctio rem haud facilem adgredienti rex Eumenes et classis Rhodiorum supervenerunt. isibus intra paucos dies omnia, quae ad oppugnationem urbis terra marique munitae faciunda opera erant, effecit, iam testudinibus admotis murus subruebatur. iam arietibus m; et Romani simul a portu, unde aditus planior erat, ut distenderent ab apertiore loco hostis, simul per patefactum ruina iter inru nec multum afuit, quin, qua intenderant, penetrarent; sed tardavit impetum eorum spes obiecta dedendae urbis, mox deinde eadem turbata. Dexagoridas et Gorgopas pari imperio praeerant urbi. Dexagoridas miserat ad legatum Romanum traditurum se urbem; et cum ad eam rem tempus et
Abbreviated transcription (Latin):
lib pugnatũ ẽ anceps pugna erat. q̃ ab desir
pre uñ tͥror afuga cepat egre rõn restabat ab
slnistro cornu ⁊ afronte urgebant barbat̃⁊ cotõ¬
tes atͥgo ĩ stantes pauidi respiciebãt ut emissis
soliferis falarcisq gladios strinxer̃t tũ uelut rei¬
tegrata ẽ pugna nõ cesis ietib ꝓcul ex ĩpiuso unl¬
nerabant᷑.ẜ. pede collata tota ĩu̾tute ac uiribus
spes erat fessi iã sug ꝯsul exẜa acie sb̃sidiaris¬

Expanded text:
libus pugnatum est, anceps pugna erat, et iam ab dextra parte, unde terror et fuga coeperat, aegre Romanus restabat; ab sinistro cornu et a fronte urgebantur barbari et cohortes a tergo instantes pavidi respiciebant. ut emissis soliferreis phalaricisque gladios strinxerunt, tum velut redintegrata est pugna. non caecis ictibus procul ex improviso vulnerabantur, sed pede collato tota in virtute ac viribus spes erat. fessos iam suos consul ex secunda
Abbreviated transcription (Latin):
deret p̃patis suoꝵ aĩs signis extiplo ꝯutit. botũq in
hostẽ agm̃ au cũciit. ituqi uelut trete a cies ꝯau¬
nist̾t instũ aliꝙ̃du p̃liũ fuit. tandẽ nabidis mili
lo coꝵ penderes inssitisẽt hi cicrdes ingẽtes ediderũt
dispsir passi fuga plerosi armis exuer̃t. quiuis

Expanded text:
 in hostem agmen circumegit. itaque, velut rectae acies concurrissent, iustum aliquamdiu proelium fuit; tandem Nabidis militlocorum prudentes institissent. ii et caedem ingentem ediderunt et dispersos passim fuga plerosque armis exuerunt. Quinctius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul haut ꝓcul emporiis castra hẽbat. Fo
legati tres ab illegctũ regulo bilistageĩ
ꝗb unꝰ fili̾ eiꝰ erat ꝯuener̃t q̃rẽtes castella
sua obpugnaĩ. nec spem ulla ẽẽ resistẽdi
nͨ p̃sidiũ roͥ misissẽt qua milia militum
satis eẽ. nec hostes sitãta manꝰ uei̾sẜ mã¬

Expanded text:
consul haud procul Emporiis castra habebat. eo legati tres ab Ilergetum regulo Bilistage, in quibus unus filius eius erat, venerunt, querentes castella sua oppugnari nec spem ullam esse resistendi, nisi praesidium Romanus misisset; tria milia militum satis esse, nec hostis, si tanta manus venisset, man
Abbreviated transcription (Latin):
guita nouẽ. cã triũphi negãdi senatu
fuit ꝙ alieno auspitio ⁊ ĩ aliena ꝓuinçia
pugnasẜ. ceter biẽnio pꝰ rediert. cum
ꝓĩcia sucessori quoq minutio tradita
a̾n̾u stqnte retent̾ ibi longo ⁊ grauifu¬
isset morbo.itaq duob mẽ nĩsib añ eliꝰ
ouãs urbẽ ẽ ĩ gͦssus quã sucessor ẽ minu¬
nꝰ triũpharet. ¶Hic quo tullit argenti

Expanded text:
ginta; causa triumphi negandi senatui fuit, quod alieno auspicio et in aliena provincia pugnasset. ceterum biennio post redierat, cum provincia successori Q. Minucio tradita annum insequentem retentus ibi longo et gravi fuisset morbo. itaque duobus modo mensibus ante Helvius ovans urbem est ingressus, quam successor eius Q. Minucius triumpharet. hic q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. tp̃s inꝗt qd̾ sepe optastis ueĩt quo uob̾ potãs
fiẽt u̾tutẽ urũm ostendendi adhuc p̃donũ ma¬
g̃ ꝙ̃ bellantiũ militastis more nũc iusta pugͣ
hostes ꝯhostib ꝯferetis manꝰ nõ agrs iñ ppłari
ẜurbiũ opes haurre licebit. prẽs nr̃ cũ yspaĩa¬

Expanded text:
it, ‘quod saepe optastis, venit, quo vobis potestas fieret virtutem vestram ostendendi. adhuc praedonum magis quam bellantium militastis more; nunc iusta pugna hostes cum hostibus conferetis manus; non agros inde populari, sed urbium opes exhaurire licebit. p
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ gͥcũ opidũ ĩ mare expõtu totũ orbẽ murimi¬
ns quadrngeto passus patentẽ hẽbat. hy¬
spanꝰ retractior amari criũmiliũ passuu
ĩ arauta iuꝰ erat. t̾ciũ gñs tõ colõni ab
diuo cesare post deuiets popti libir adiecti
nũc ĩ corpꝰ unũ ꝯfusi om̃s. hispaĩs prĩ postino
ꝗ ꝯcͥnẽt aꝑto mari ab alta ꝑte ab alt̾a hy¬
spanis tãfera ⁊ bellicosa gẽte obiectis que
res cos tutaret᷑ disciplina etat custos ĩfumi¬
tatis quã int̾ ualidiores optĩe timor ꝯtinet
ꝑtẽ mnuri u̾sa ĩ agros eggic munitã hẽbãt
Unũ una tm̃ ĩ cã irgionẽ porta ĩ poĩta au uł
set ⁊ ẜuabãt ingilias ⁊ arcubãt cura hyspa¬
nũ neĩem ĩ urbẽ ircipiebãt. nec ipĩ ꝗde te¬
mẽ urbe exccdebãt. ad mare patebat oĩb

Expanded text:
cum oppidum in mare expositum totum orbem muri minus quadringentos passus patentem habebat, Hispanis retractior a mari trium milium passuum in circuitu murus erat. tertium genus Romani coloni ab divo Caesare post devictos Pompei liberos adiecti. nunc in corpus unum confusi omnes Hispanis prius, postremo  aperto mari ab altera parte, ab altera Hispanis, tam fera et bellicosa gente, obiectis quae res eos tutaretur. disciplina erat custos infirmitatis, quam inter validiores optime timor continet. partem muri versam in agros egregie munitam habebant, una tantum in eam regionem porta imposita, cuius set et servabant vigilias et circumibant cura. Hispanum neminem in urbem recipiebant; ne ipsi quidem temere ur
Abbreviated transcription (Latin):
ri colebãt fide. tũc quoq ꝯsulẽ excitũq coĩt̾
ac benigne accepũt. paucos iͥ dies moratꝰ
cato dũ exploraret ubi ⁊ ꝙͣte hostũi copie eeñt
ut ne mora ꝗde̾ segnis eẽt oẽ id tp̃s exercẽdis
se ip̃m̃ alet. ꝓfrũs abemporiis a gris hostium
urit uastutqr. oĩa fuga ⁊ tͥrore ꝯplet Eod̃¬
tpr̃ eliuo decedẽti exultiore yspaĩa ꝯ p̃si¬
dio sex miliũ dato ab a ꝓꝯsule claudio
Inde ad castra catoĩs elimius pueit. ⁊ qr
tuta iã abhostib regio erat p̃sidio ĩ ulu¬
felicit grstũ ouans urbẽ ẽ ingͥssus. argẽti
infecti tullit ĩ er rariũ dec̃e q̃ tuor milia põ¬
do septĩ gentũ trigitaduo. ⁊ signatibigato

Expanded text:
ri colebant fide. tum quoque consulem exercitumque comiter ac benigne acceperunt. paucos ibi moratus dies Cato, dum exploraret, ubi et quantae hostium copiae essent, ut ne mora quidem segnis esset, omne id tempus exercendis ‘ se ipsum alet’. profectus ab Emporiis agros hostium urit vastatque, omnia fuga et terrore complet. eodelvio decedenti ex ulteriore Hispania cum praesidio sex milium, dato ab Ap. Claudio inde ad castra Catonis Helvius pervenit et, quia tuta iam ab hostibus regio erat, praesidio in ultfeliciter gestam ovans urbem est ingressus. argenti infecti tulit in aerarium decem quattuor milia pondo septingenta triginta duo et signati bigato
Abbreviated transcription (Latin):
qr mos signis collatis dimicandũ sit ĩ dies
exspcetet diuidendo excitũ minue̾ tuto iuẽs
posẜ. lcgati ubi ħ audieĩt flẽtes ad genua
deẜat quo eĩ se repulso ab roñis uurꝙ ulłg
motos sꝑantes satis opis ⁊ auxilii sibi ĩ rõns
ẽẽ si nłłm sit sisibi aꝯsule neget deꝙ hoĩes¬
q se testis face̾ ĩ uictos acoaeto se ne cad̾
q̃ sugũcini passi st paciant᷑ defecturs⁊ ꝯce
nolle minuẽ ex̾atũ. qd̾ aut morã sibi addi

Expanded text:
imicandum sit, in dies expectet, dividendo exercitum minuere tuto vires possit. legati, ubi haec audierunt, flentes ad genua deserat: quo enim se, repulsos ab Romanis, ituros? nullos motos, sperantis satis opis et auxilii sibi in Romanis esse. id si nullum sit, si sibi a consule negetur, deos hominesque se testis facere, invitos et coactos se, ne eadem, quae Saguntini passi sint, patiantur, defecturos enolle minuere exercitum, quod aut moram sibi ad di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficistens edix ut ad portũ pitenẽ stquetent᷑
Inde se frrqñti classe ad hostis iter p̃uecti ligu¬
sting montes sinũq gallicã addiẽ quã edi¬
xerat ꝯueneĩt. Inde rodam uentũ. a p̃sidiu
hisꝑanor qd̾ ĩ castello erat ĩictũ ab thoda

Expanded text:
proficiscens edixit, ut ad portum Pyrenaei sequerentur; inde se frequenti classe ad hostis iturum. praetervecti Ligustinos montes sinumque Gallicum ad diem, quam edixerat, convenerunt. inde Rhodam ventum, et praesidium Hispanorum, quod in castello
Abbreviated transcription (Latin):
manu opida aliquot cepit. defectͣ do
eũ sedetani ausetani suesctani. lace¬
ratano deuiã ⁊ siluestrẽ gentẽ tũ ĩ sita
deppłatoꝵ subitis ĩcursioib sonior. I gr̃
ad opidũ coꝵ opugnand̾ ꝯsul dũc non
rõnas mõ cohortes ẜ iuuentutẽ q̃ miͣto¬
ĩ fensoꝵ his sicioꝵ opidũ longũ ĩ altitu¬
dinẽ haut ꝙ̃ ꝙ̃ tantũdẽ pate̾s hebat
quadringẽtir iñ ferme passus ꝯstituit
signa ibidẽ lectatus cohortiũ stationẽ
telinqñs p̃cep̃ hic nese exco loco ante
molierẽt ꝙ̃ ip ad eo ueĩsẜ cet̾as copi¬
as adult̾iorẽ ꝑtr̃ urb̾ circũducit. Ma¬
ximũ ex oĩb auxiliis nũ suesetaĩe iu¬
uẽtutis hẽbat ¶Eo ad muy opugnand̾
subire ub quoꝵ ubi arma signaq lace¬
tami cognoue̾ meores ꝙ sepe ĩ agro coꝵ
ĩ pune ꝑsultassẽt quocies i pã signis calla¬
tis fudissẽt fugassẽtq patefcã repẽtr põta

Expanded text:
manu oppida aliquot cepit. defecere ad eum Sedetani, Ausetani, Suessetani. Lacetanos, deviam et silvestrem gentem, cum insita depopulatorum subitis incursionibus sociorum. igitur ad oppidum eorum oppugnandum consul ducit non Romanas modo cohortesfensorum iis sociorum. oppidum longum, in latitudinem haudquaquam tantundem patens habebant. quadringentos inde ferme passus constituit signa. ibi delectarum cohortium stationem relinquens praecepit iis, ne se ex eo loco ante moverent, quam ipse ad eos venisset; ceteras copias ad ulteriorem partem urbis circumducit. maximum ex omnibus auxiliis numerum Suessetanae iuventutis habebat; eos ad murum oppugnandum subire iubet. quorum ubi arma signaque Lacetani cognovere, memores, quam saepe in agro eorum impune persultassent, quotiens ipsos signis collatis f
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt caꝑet p̃t̾ castra hostiũ oraĩduct ⁊ pͥa luce
acie ĩstrueta sb̃ ip̃m uallũ tres cohortes mittit
mirantes barbari abt̾go a pariusst ronuz dis¬
hostiũ ager ẽ qd̾ pulccumũ idẽ tutisimũ ẽ. ⁊̃ ĩ itute
spem posita hr̃e. subhec cohortes recipi nib ut barba¬
rir simularoẽ fuge elice̾t. id quod c̃diderat euei̾t
ꝑtimuisse et cedẽ rati nõnꝙ porta erũpũt. ⁊ ꝙui
intͥ custra sua ciaciẽ hostiũ relictũ eratlati ãmatis
replent. dũ trepidant acie instmenda ꝯsul iam
patis ordinatis õĩb ĩ ꝯpoĩtos agredr. Eabes pͥmos
abutroq cornu ĩ pugnã eduat ẜ ĩ destro extĩplo
pulsi cedentesq trepidi q̃ pediti tͥrorẽ ĩ tulle̾ qd
ubi ꝯsul uidit duas cohortes delectas abdext̾o latẽ
curerẽt peditũ acies is t̾ror abiectꝰ hosti ĩ meni

Expanded text:
irent, caperet, praeter castra hostium circumducit et prima luce acie instructa sub ipsum vallum tres cohortes mittit. mirantes barbari ab tergo apparuisse Romanum dishostium ager est. quod pulcherrimum, idem tutissimum: in virtute spem positam habere. sub haec cohortes recipi iubet, ut barbaros simulatione fugae eliceret. id, quod crediderat, evenit. pertimuisse et cedere rati Romanos porta erumpunt et, quantum inter castra sua et aciem hostium relictum erat loci, armatis complent. dum trepidant acie instruenda, consul iam paratis ordinatisque omnibus incompositos adgreditur. equites primos ab utroque cornu in pugnam induxit. sed in dextro extemplo pulsi cedentesque trepidi etiam pediti terrorem intulere. quod ubi consul vidit, duas cohortes delectas ab dextro latere currerent peditum acies. is terror obiec
Abbreviated transcription (Latin):
tantis inpleuer̃t.ꝯsul uͥ satis qd̾ ĩ spem fuit ob¬
stentatũ ẽ reuarnri exnauib milites uib ip̃e cũ
iã id tp̃s an̾i apetẽt quo geri res possẽt castrayb
slones nũe hac ꝑte nẽ illa modico p̃sidio castis
relicto p̃datũ milites ĩ hostiũ agra educebat no¬
cte ferme ꝓfiastebant᷑ ut ⁊ ꝙlongissie̾ a castas
ꝓcederẽt ⁊ ĩ opinatis opͥmerẽt. ⁊ excebat ea res
nouos milites ⁊ihostiũ magna ius excipiebatũ
nec iã egredi ex munim̃ta castelloꝵ audebat

Expanded text:
satis, quod in speciem fuit, ostentatum est, revocari ex navibus milites iubet; ipse, cum iam id tempus anni appeteret, quo geri res possent, castra hsiones nunc hac parte, nunc illa modico praesidio castris relicto praedatum milites in hostium agros ducebat. nocte ferme proficiscebantur, ut et quam longissime a castris procederent et inopinantis opprimerent. et exercebat ea res novos milites, et hostium magna vis excipiebatur; nec iam egredi extra munimenta castellorum audebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfaĩs p̃t̾ obmisẜa urbt̃ ad ybrꝵ maritimam¬
ue oram ducit. Cibi fama ẽ ĩ ꝗere iisuiabco
iuuenẽ diuina spẽ ꝗst ab Ioue dicet᷑ ducezĩ
se uastitatr̃ italic oẽ ꝓgẽt porroire nec ulita
ĩqrẽt sinet fata doculto eiꝰ. ¶ hoc iuso letꝰ tri¬
pnito yber copias transieat p̃missis ꝗ galloꝵ¬

Expanded text:
sam urbem ad Hiberum maritima ora ducit. ibi fama est in quiete uisum ab eo iuuenem diuina specie qui se ab Ioue diceret ducem in se uastitatem Italiae esse; pergeret porro ire nec ultra inquireret sineretque fata in occulto esse. hoc uisu laetus tripertito Hiberum copias traiecit, praemissis qui Ga