comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. MAunitus deb& eẽ
nõ oporta in mcħo eẽ notabi¬
lis abitus. Ita necsatis abiectuꝰ
Nã preciosa uestis animũ ad
las ciuiã pertrait. Nimis uilis.
aut dolorẽ cordis parit: aut mor¬
bũ uanȩgłȩ contrait. Hinebasi¬
lius ait Si enĩs tudiũ nob̾ a ben¬
dũ est omĩũ ẽẽ minimos: & om̃i¬
ũ nos nouissimos. Certũ est qr
nus dic̃. O porta ut talis sit
uestis mcħi quȩ corpus cõtegẽs
pell at & frigor is retundat
uilis ut nullo coloris percon¬
positionis nouitate inter c&e¬
ros fr̃s spãles abeat᷑ insignis
& itasit astudiosis super flus
accułationib aliena: ut nulus
iterũ perincuriã collectis aut
affectutis sordibis sit defor¬
mis. Post tremo sic ipsa uestis
ab huius mundi separetur orna¬
tu ut in omĩ seruorũ dĩ cultũ
communis sit Nã qui quidint̃
famulos dĩ nõ ab om̃ib tenetut.
sed ab uno. uł a paucis presumit᷑
Aut superfluũ aut elatũ est a¬

Expanded text:
i. Munitus debet esse non oportet in monacho esse notabilis habitus, ita nec satis abjectus; nam pretiosa vestis animum ad lasciviam pertrahit, nimis vilis aut dolorem cordis parit, aut morbum vanae gloriae contrahit. Veslius dixit: Si enim studium nobis habendum est omnium nos esse minimos, et omnium novissimos, certum est quia nus dicit: Oportet ut talis sit ue sit monachi quae corpus contegat recundiam, et frigoris retundat ut nulla coloris vel compositionis novitate inter caeteros fratres spiritales habeatur insignis: et ita ab studiosis superfluisque accurationibus aliena, ut nullus iterum per incuriam collectis aut affectatis sordibus sit deformis. Postremo sic ista vestis ab hujus mundi separetur ornatu, ut in omnium servorum Dei cultum communis sit. Nam quidquid inter famulos Dei non ab omnibus tenetur, sed ab uno vel paucis praesumitur, aut superfluu
Abbreviated transcription (Latin):
lit teras uł munus cula cuiuꝰ¬
cũque accipere presumpserit.
si non statim a quo accepit. &¬
quae accepit publicauerit: dis¬
trictioniseuerissimȩ subiace¬
bit. Illauero quae transmissa
sunt: peregrin. is & ignotis de¬
putabuntur. Aut ceste in¬
cendio cremabuntur. Sane
quisuis filiis. uł aliqua ad se
ne cessitudine ꝑtinentib: ali¬
quid contulerit: inrẽ cõmu¬
nẽ redactũ cui necessariũ fuerit tribu¬
atur. Siuero cuitr ansmissũẽ abbas p̃ce¬
perit dare. tã quam reliqua fideliũ mu¬
nera cũ gr̃arũ actione ꝑci¬
aut per tristiciã. Auddper inuidiã
Aut per murmuriũ. Pertris¬

Expanded text:
litteras vel munuscula cujuscunque accipere praesumpserit, si non statim, a quo accepit, et quae accepit publicaverit, districtioni severissimae subjacebit. Illa vero quae transmissa sunt, peregrinis et ignotis deputabuntur, aut certe incendio cremabuntur. Sane si quis suis filiis, necessitudine pertinentibus aliquid contulerit, in re communi redactum cui necessarium fuerit, tribuatur. Si vero cui transmissum est abbas jusserit dare, tanquam reliqua fidelium munera cum gratiarum actione perciaut per tristitiam, aut per invidiam, aut per murmurium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuosus dic̃. Uestimenta non
multa nec super flua sint incħis
Duabus tantũ cucullis ue latis
simpliciuno palliolo Ternis¬
que tunieis & staminiis duab
cuius que necessitatis querimo¬
nia suficien daest. Hine ferrio¬

Expanded text:
tuosi : « Vestimenta non multa nec superflua sint, duabus tantum cucullis, villata et simplici, et uno palliolo, ternisque tunicis, et stamineis duabus cujusque necessitatis querimonia sufficienda est. In i
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m inauro aut inuestibus uł
cellario sc̃s abbas ꝑ manus ꝓuisoris
cuit per quã lib& si delẽ per¬
sonã pauperib ꝓeregrinis. aut
captiuis. faciã dispenari Ues
cipiunt: ab̃bi refund ant. Incipi¬
entibus aut pauperibus er¬
tuncas & duas cocullas habere
propter noctes & propter laua¬
re Ipsas res qđ iam supra fue¬
rit superfluũ est amputari
nistuni cis & binis palliis singu¬
lisq: cucullis contentis intincħi¬

Expanded text:
estibus, vel cellario, sanctus abbas per manus provisoris, aut per quamlibet fidelem personam pauperibus, peregrinis, aut captivis faciat dispensari. XLV. cipiunt, vetera abbati refundant, incipientibus aut pauperibus etunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari nis tunicis, et binis palliis, singulisque cucullis contenti erun
Abbreviated transcription (Latin):
ceuiuant. Nos tam en medio¬
crib: locis sufficere credimꝰ
monachis per singulos. cu¬
cullã & tunicam Cuculla
in hieme uellosã. Inestate

Expanded text:
est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam, cucullam in hieme villosam, in aestate
Abbreviated transcription (Latin):
serit LIIII SIDEDEAT MONACHUS
CIEERE
choneq a parentibus sius neq
a quo eũq hominũ nec sibi inuicem
litteras eulogias uł que lib& mu¬
nusoula accipere aut dare sine pre¬
cepto abbatis. Qđ si&iã a parentib
suis cis quicquã direetũ fuerit : Non
presum ac suscipere illud: nisi pri
us indicatũ fuerit abbati. Q uod siius¬
serit suscipi in abbatis sit potestate
cui illud iubeat dari. & nõ contriste¬
tur fr̃ cui forte directũ fuerit ut
nõ d&ur occasio diabolo. Qui aut̃ alit̃
presũpserit : discipline regu¬
lari subiaceat Hinc beatus
intãtu ꝓgressus suerit malũ
ut occulte abaliquo litteras uł quoliba

Expanded text:
CAPUT LXI. SI DEBEAT MONACHUS CIPERE.cho neque a parentibus suis, neque a quoquam hominum, nec sibi invicem litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula, accipere aut dare sine praecepto abbatissae. Quod si etiam a parentibus suis ei quidquam directum fuerit, non praesumat suus indicatum fuerit abbati. Quod si jusserit suscipi, in abbatis sit potestate, cui debeat illud dari. Et non contristetur frater, cui forte directum fuerit: ut non detur occasio diabolo. Qui autem aliter praesumpserit, disciplinae regulari subjaceat. Certe in tantum progressa fuerit malum, ut occulte ab aliquo litteras, aut quaeli
Abbreviated transcription (Latin):
do eñi lectistratidicuntur. Stra¬
tiquasistoriati quasistoriati Sto¬
rid enim dicitur. qđ nos mattã uł
natã dĩm. In his aut̃ solis antiqui
meħi dormire solebant: & hissolis
lectulos suos sternebant Cuiꝰeñ¬

Expanded text:
do, inquit, lecti strati dicuntur; strati quasi storiati; storia enim dicitur quod nos mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » E
Abbreviated transcription (Latin):
sed in alia erat cellula segre¬
gata: quã crebrouenientes
hospites fre quenter cibis in¬
uenirent paratam. Sed
modo ab epis corpor᷑ abbatũ
& ceror ũ francoꝵ magnocõ¬
ciliosa lubre inuentũ est cõ¬
siliũ ut prosua & frum custo¬
dia habeat in cõmuntrefecto¬
rio mensa ubi quãdo ad fuerĩt
cũ ospitib quando uero de fu¬
erit cũ quib: uoluerit̃ re fici¬

Expanded text:
sed in alia erat cellula segregata, quam crebro venientes hospites frequenter cibis invenirent paratam. Sed modo ab episcoporum, abbatum, et caeterorum Francorum magno concilio salubre inventum est consilium, ut pro sua et fratrum custodia habeat in communi refectorio mensam, ubi quando adfuerint cum hospitibus; quando vero defuerint, cum quibus voluerit refici
Abbreviated transcription (Latin):
na abbis & hospitũ suꝑse sit. ut
incertis horis suꝑuenientes
hospites quinũ qua de sunt
monasterio nõ in qui & en¬
tur fr̃s. Inqua quoquina
ad annũ ingrediantur duo
fr̃s qui ipsut officiũ here com¬
pleant quib ut indigent sola¬
cia administrentur ei ut abso.
murmurationẽ seruiant᷑ Et
iterũ quando occupationens
norẽ habent: ex cant hubieis
imperat᷑ in opera& nõsolã a¬
sis: sed inomĩb officus m onas¬
teriis is tasit consideratio
Vt quando in digent solacia¬

Expanded text:
na abbatis et hospitum super se sit: ut incertis horis supervenientes hospites, qui nunquam desunt monasterio, non inquietent fratres. In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant. Quibus, ut indigent, solatia administrentur; ut absque murmuratione serviant; et iterum, quando occupationem minorem habent, exeant, ubi eis imperatur, in opera. Et non solum ipsis, sed et omnibus officiis monasterii, sit ista consideratio, ut, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
uero ille dic̃ scapulare ꝓp̃t̃o¬
pera : hoc nos modo dicimꝰ cu¬
dicit ille qđ nos dicimꝰ calces
Caligas ille qđ nos subtala¬
res uł socosuocamus Caligȩ
aut̃ uł acallo pedũ dictȩ uł
quia ligantur. Nã & calcia¬
rii uocantur. Depedulibus
hiemis coegerit uiolentia si¬
ue dũ fr̃s gradiuntur initine¬
re uł ꝓficiscuntur a durbẽ¬
me pedules calciẽt qui uolue¬
briũ usq ad hł das maias. Re¬
liquisestiuis mensibus caligan
tantũ solaciis muniendisunt
grossitudine nõ causentur
incħi Sed quales inueniri pofi¬
sunt inprouincia qua bagila
aut qđ uilius compararipos

Expanded text:
ero ille dicit scapulare propter opera, hoc nos modo dicimus cudicit ille, quod nos modo dicimus calceos: caligas ille, quod nos subtalares vel soccos vocamus; caligae autem a callo pedum dictae, vel quia ligantur, nam et calcearii vocantur. » Hildemarushiemis coegerit violentia, sive dum fratres gradiuntur in itinere, vel proficiscuntur ad urbeme pedules calceent, qui voluebrium usque ad Kal. Maias; reliquis aestivis mensibus caligarum tantum solatiis muniendi suntgrossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari
Abbreviated transcription (Latin):
ũ monas terii aliquiuenerunt.
siclericifuerint. aut incħima¬
iori honorssuscipiãtur. Laua¬
locũ exe nochii p̃bebunt que
omĩa quȩ apta sunt usuimona¬
Et lic& om̃ib: ospita litatibbo¬
cis de ferenda est honorificen¬
tia hospitalitatis prebeantur eis
habitacula. Lauentur eoꝵ pe¬
des ut preceptũ dñi complea¬
tur: cõgruis & iã sũptib eiusdẽ
humanitatis gr̃a p̃beatur. Nã¬

Expanded text:
um monasterii aliqui venerint, si clerici fuerint aut monachi, majori honore suscipiantur: lavalocum xenodochii, praebebuntque omnia quae apta sunt usui monaEt licet omnibus hospitalitatis bohis deferenda est honorificentia hospitalitatis. Praebeantur eis habitacula, laventur eorum pedes, ut praeceptum Dominicum impleatur. Congruis etiam sumptibus eisdem humanitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cella peregrinoꝵ semota
monasterio constituatur. cum
lectis stratis ubi suꝑuenientes
fracres maxime ignoti dor¬
miãt̃ & bisatias suas ponãt
Hospitib: aut̃ cui nõ precipitur
nullatenis societ᷑ neque cõloqua¬
tur. Sedsiobuiauerit auduide¬
rit salutatis bumiliter ut dictũ
est x petita benedictione per¬
transeat dicens. Sibi nõ licere
cõ loquicũ hospite hospitibus¬

Expanded text:
autem peregrinorum semote in monasterio constituatur, cum lectis stratis ubi supervenientes fratres maxime ignoti dormiant, et bisacias suas ponantHospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur, neque colloquatur. Sed si obviaverit, aut viderit, salutaris humiliter, ut diximus, et petita benedictione, pertranseat dicens, sibi non licere colloqui cum hospite. § II
Abbreviated transcription (Latin):
Carnes in cibo nũquã suman¬
tur. Pulliuero uł altilia cunc¬
ta in cõgregatione nõ minis¬
trent᷑ infirmis uero tantum
ꝓuideantur. & accipere li¬
ceat. Hinc fructuosus dicit¬
Carnẽ cui quã necgustan¬
di nec sumendi est. cõcessa
licentia. Nõ qđer ea¬
turã dĩiudicem᷑ in¬
dignã : sed quod carnis absti¬
nentia utilis & aptamona¬
chis estimetur. Seruatotam̃
moderamine picatis. Erga
egrotorũ necessitudines uel
longe proficiscentiũ. qualit̃
ut et uolatiliũ esib: infirmi
sustententur. & longinquo
itinere destinati. Si aut̃ a
principe uł episcopo speran¬
tur ꝓbenedictione & oboe¬
dientia de gustare nõm&u¬
ant. Seruantes apud se dereli¬
quo cõtinentiã cõsu&ã. Quod
siquis młs uio lauerit. & cõ¬
tra sanctionẽ regulae usũq
ueternũ uesci carnib: p̃sũp¬
serit: sex mensiũ spacioraru¬
sioni & pęnitentię sub i acebit
Quod aut̃ dic̃ debiles egrotos.
nõduas ut pleriq arbitrant᷑

Expanded text:
Carnes in cibo monachi nunquam sumant; pulli vero vel altilia cuncta in congregatione non ministrentur; infirmis tantum provideantur, et accipere liceat. LXX. Carnes in cibo monachi nunquam sumanCarnem cuiquam nec gustandi, nec sumendi, est concessa licentia; non quod creaturam Dei judicemus indignam, sed quod carnis abstinentia utilis et apta monachis aestimetur. Servato tamen moderamine pietatis erga aegrotorum necessitudines vel longe proficiscentium qualitates, ut et volatilium esibus infirmi sustententur, et longinquo itineri destinati. Si aut a principe, vel episcopo sperantur, pro benedictione et obedientia degustare non metuant, servantes apud se de reliquo continentiam consuetam. Quod si quis monachus violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae subjacebitQuod autem dicit debiles aegrotos, non duas, ut plerique arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. Apostatare dicitur:
auia iusticiȩ recedere. a fide
trans grediraero ire uł abono
p̃uaricari: uerũ quomodo uinũ
diligent̃ adtende. Noe enĩ
sapiens sc̃s & antiquissimus uir
quẽ tantȩ moles aquarum nõ
uicerant. amodi eo uino de uic¬
tus est & ab ebri&ate dor miens
nudatus. Patriarcha uero lot
uinũ a postatare fecit : quando
contra naturã in filiab sus im¬
pudenter cõmiscuit Siergo scis
magnificis uiris uini ebrietas
nõ pepercit. quanto magis exigu¬
um atq: infirmũ mcħm supera¬
scit ut nec suprascripta
ensura mnucniri possit. sed mul
minus aut ex toto nichil: bene¬
licant dm̃ qui ibi habitant & nõ¬

Expanded text:
s: « Apostatare dicitur a via justitiae recedere, a fide transgredi, retroire, vel a bono praevaricari. Verum quomodo vinum diligenter attende: Noe enim sapiens, sanctus et antiquissimus vir, quem tantae moles aquarum non vicerant, a modico vino devictus est, et ab ebrietate dormiens nudatus. Patriarcham vero Loth vinum apostatare fecit, quando contra naturam in filiabus suis impudenter se commiscuit. Si ergo sanctis et magnificis viris vini ebrietas non pepercit, quanto magis exiguum atque infirmum monachum superaexposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri posset, sed multo minus, aut ex toto nihil, benedicant Deum qui ibi habitant, et no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sola pultis siue aluit qđ eius
aut̃ nascentia corundẽ liguminũ
intelliguntur germina quȩ cum
accto uł aliis fructib composita
adcomedendũ sunt apta. Quod
maior: m arbitrio & potestate
ab biserit si ex pebiat aliquid
qui presunt obseruabunt illam
quȩ dicit. Diuidebatur singulis
prout cinq opuserat. Deb& er¬
go unũ quemq p̃uenire: ut scđm
labore &iã solatiare fectionis
tũ aut̃ adcibos ꝓut usus de poscit.
ri. uł in coͫ moditaseius: ita etiã
modus & qualitas tẽ perabitur cibi
Remota preomib erapula¬
& ut nũquã subripiat mocho
indigeries. quia mehil sic cõ¬
trariũẽ homini xpiano quom¬
docrapula. Sicut ait dñsmr̃
Videte ne grauent᷑ c̃ orda ur̃a¬
inmoderata uoracitas Crapu¬
cuius cruditate cor grauatur.
& stomachus indigestus efficit᷑¬

Expanded text:
enim sola pultis, sive quid aliud eius inquit, nascentia eorumdem leguminum intelliguntur germina, quae cum aceto vel aliis fructibus composita ad comedendum sunt apta. major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid qui praesunt, observabunt regulam, quae dicit: Dividebatur unicuique prout opus erat . Debent enim unumquemque praevenire, ut secundum laborem etiam solatia refectionis ad cibos, prout usus deposcit, ris, vel incommoditas ejus, ita etiam modus et qualitas temperabitur cibiremota prae omnibus crapula, ut nunquam subrepat monacho indigeries, quia nihil sic contrarium est omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: « Videte ne graventur corda vinmoderata voracitas,cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficit
Abbreviated transcription (Latin):
constituitur. Scrupulositas dr̃.
morũ contuentes in becillitatẽ.
Credimus emina uini ꝑ lingu¬
los sufficere ꝑdiem Quib aut̃
donar ds tol erantia abstinen¬
tię ꝓpriã se abituros mercedẽ
sciant hic infirmoꝵ in becillita¬
tẽ. nõ ꝓ corporis egritudine: sed pro
implere: nisi ei interius animus¬
multi qui abstinere poterant

Expanded text:
ua scrupulositate morum contuentes imbecillitatem, credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem  « Hic infirmorum imbecillitatem non pro corporis aegritudine, sed pro ius corpus valet implere, nisi ei interius animumulti enim abstinere poterant
Abbreviated transcription (Latin):
nõ urguendo ut apertius occupa¬
ti ea auditores agnoscant quȩ eos
factis ppoteat adimplere Et
si qua sunt ambigua. aut obscura
tionẽ cotidiana tam sextȩ
quam none om̃ib mensib coc¬
ta dua pulmentaria propt̃
diuer borũ infirmitatibus
Ut forte qui ex una non po¬
tuerit edere: et alio reficiat᷑
Ergo dua pulm̃ta ria cocta.¬
frib om̃ib sufficiant. Et si fuerit
unde poma aut nascentia le¬
guminũ addatur & terciũ¬
porib re fectio mensȩ trib erit
pulmentis: olerũ scilic& & legu¬
minũ & siquid terciũ fuerit po¬

Expanded text:
n urgendo, ut apertius occupati ea auditores agnoscant, quae eos factis oporteat adimplere. Et ut si qua sunt ambigua aut obscura, et tionem quotidianam tam Sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pulmentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertiuporibus refectio mensae tribus erit pulmentis, olerum scilicet et leguminum; et si quid tertium fuerit, po
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensã : taceant. & lectio cotti¬
die & om̃i tempore dũ cib sumit᷑.
legatur ut utrisq: homo & exterior
cibo : & interior uerbo dire ficiatur
Quia scriptũ est. Nõ insolo pane ui
uit homo: sed in om̃i uerbo dĩ Ne
fortuitu casu qui arripuerit
codicem legere audeat ibi Sub¬

Expanded text:
ad mensam taceant, et lectio quotidie omni tempore, dum cibus sumitur, legatur: ut uterque homo, et exterior cibo, et interior verbo Dei reficiatur. Quia scriptum est: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Defortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: s
Abbreviated transcription (Latin):
panis pensas librã singulis fr̃ib:
in die sufficiat. Scđm formã diui¬
nȩ dispensationis cũ mediũ panis
cȩlestis coruus paulo seruodĩ cotti¬
die uescendũ parauerat. Quando
ergo ad sextã hora tẽpore estiuo
uł aliis tẽporib: reficiunt: Tercia
quadra ipsius dnici panis ad cel¬
larario
per om̃ium annonas incella rio
subtracto sero ante illũ crudum
pulmentariũ inferendũ mensis

Expanded text:
ingulis fratribus in die sufficiat, secundum formam divinae dispensationis, cum medium panis coelestis corvus Paulo servo Dei quotidie vescendum paraverit. Quando ergo ad sextam horam tempore aestivo vel aliis temporibus reficiunt, tertia quadra ipsius Dominici panis a cellario per omnium annonas in cellario subtracto sera ante illud crudum pulmentarium inferendum mensis
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Quodsi aut loci necessi¬
tas uel labor aut ardor esta¬
tis amplius poposcerit: in arbi¬
trio prioris cõsistit. Cõs derans
in om̃ib: ne surripiat saci&as

Expanded text:
. Quod si aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit in arbitrio prioris consistat. Considerans in omnibus ne subrepat satietas
Abbreviated transcription (Latin):
infirmo timoteo scribit dicens
Modicũ uinũ utere. ꝓpter stoma¬
chũ tuũ & frequentes tuas in fir¬
mitates: quantũ meħis scđm ui¬
resmonasteru ꝑ singulos dies
ius su uł dispensatione abbis uimi
offertur aecipiant & amplius

Expanded text:
no modico utere propter stomachum tuum et frequentes tuas in firmitates : quantum eis, secundum vires monasterii, per singulos dies jussu vel dispensatione abbatis vini offertur, accipiant, et amplius
Abbreviated transcription (Latin):
siebriũ qđ dicit nefas ẽ uideri ali¬
quando contigerit uł zelans illi
plenꝰ ira : precipio ut triginta die¬
bus auini pocione suspendatur.
Quatenꝰ anima infusione cõcessa.
digestione hoc spacio uacuetur

Expanded text:
si ebrium, quod dici nefas est, videri aliquando contigerit, zelans illi plenus ira praecipio, ut triginta diebus a vini potatione suspendatur: quatenus anima infusione congesta digestione hoc spatio vacuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
& uinũ siue potus in quo fit ebrie¬
tas : refutanda sunt a meħis Nec
suscipienda quib: pro xp̃oeruei¬
fixus est mundus & ipsimundo: &
ferias monacho nõ eẽ suꝑ terrã
nisi modicũ in aduentu fratrũ.
tã quã xp̃ilo ior fuerit cibus

Expanded text:
et vinum, sive potus, in quo fit ebrietas, refutanda sunt monachis, nec suscipienda, quibus pro Christo crucifixus est mundus, et ipsi mundo. Et ferias monacho non esse super terram, nisi modicum in adventu fratrum, tanquam Christi, lectior fuerit cibus
Abbreviated transcription (Latin):
de cernimꝰ : ut nullus alteridare
ex mensura sua. uł accipere ab
altero p̃sumat: pret̾ abbem uł
p̃positũ cui ab abbate comissũ est
inis libra una ꝓpensa suffi¬
ciat indie siue una sit refectio.
siue prandu&cenę. Quod sice¬
cia pars ad cellarario reser uet᷑

Expanded text:
decernimus ut nullus alteri dare ex mensura sua vel accipere ab altero praesumat praeter abbatem, vel praepositum, cui ab abbate commissum estit libra vna propensa sufficiat in die, siue vna sit refectio, siue prandij & cœnæ. Quod si cœtia pars a Cellarario reseruetur,
Abbreviated transcription (Latin):
communi necessitate loqui
pre sumat. Sed om̃s intento
animo gras reddentes creatori
in cordib suis crbiac potus solitȩ
mensurȩ largitione fruantur:¬
& quantũ alius reficiat nullis
iiuicẽ uagantib occulis curio¬
sius not&. Sed unus quisq ante
se aspiciat. Fr̃ autem lector eb¬

Expanded text:
communi necessitate sororum loqui praesumat: sed omnes intento animo gratias reddentes creatori in cordibus suis cibi ac potus solidae mensurae largitione fruanturm autem alius reficiat, nullus invicem vagantibus oculis curiosius notet: sed unusquisque ante se aspiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
silentiũ fiat. Quȩ uero necessaria
sunt cõmedentib & bibentib sicsi¬
bi uicissim ministrent fus ut nul¬
lus indigeat petere aliquid. Sed
siquid tam̃ opus fuerit. sonitu cuiꝰ¬
quid de est inmensa his qui pre est
signo dato uł nutib silent̃ petat.
& indic& ministranti quid in¬
ferri uł quid a ferri sit amen¬

Expanded text:
iatur. Quae vero necessaria sunt comedentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuquid deest in mensa, is qui praeest signo dato vel nutibus silenter petat, et indicet ministranti quid inferri, vel quid auferri, sit a men
Abbreviated transcription (Latin):
ciã audi Cõsider&ursẽꝑ in eis in be¬
cillitas. & nullatenus eis districtio
regulac teneatur in alim̃tis. Sed
sit in eis pia cõsideratio. hicbeatꝰ¬
hysidorus. hi aut̃ quiue tustatẽ
corporis consũpti a ut tenere ȩta¬
tis fragilitate detenti sunt : Nons
cottidianis exercendi iciunus. ne
aut senescens et as. ante quã moria¬
tur de ficiat. Aut crescens prius¬
quã ꝓficiat cadat. & ante inter eat:
quã bonũ facere discat. Hinc quidã
fantuli quarta sexta & sabbo indie¬
bus tam̃ minorib: hoc est in hiemis tẽ¬
pore ieiunent. Aliis uero diebus:
ad sextã reficiant horã. In estatis
uero dieb: quarta sexta & sabbato.
in fantuli sexta hora reficiant
Aliis uero dieb: tercia recrehent᷑
Quiꝰ in maiorib: dieb minor est ȩtas
in uiribus: Sicut & sustinendi sen¬
su discreta. Sed infantes ad hanc
relaxationẽ tales ꝑmittimus: qui
intra duo decim annos de gunt
ȩtate. Ampliori uero qui fuerit.
ad formã teneatur maiorum

Expanded text:
ciat. Consideretur semper in eis imbecillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, ethae. Hi autem qui vetustate corporis consumpti, aut tenerae aetatis fragilitate detenti sunt, non sunt quotidianis exercendi jejuniis: ne aut senescens aetas, antequam moriatur, deficiat; aut crescens priusquam proficiat, cadat, et ante intereat quam bonum facere discat. CAPUT XIII. fantuli quarta, sexta, et sabbato in diebus tamen minoribus, hoc est in hiemis tempore jejunent, aliis vero diebus ad sextam reficiant horam. In aestatisus quarta, sexta et sabbato infantuli sexta hora reficiant: aliis vero diebus tertia recreentur. Quia in majoribus diebus minor est aetas in viribus, sicut et sustinendi sensu discreta. Sed infantes ad hanc relaxationem tales permittimus, qui intra duodecim annos degunt aetate. Ampliori vero qui fuerit, ad formam teneatur majorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mis. E estis uero dieb ꝓreueren¬
tiã sacrȩ sollẽpnitatis plurib
cib iđt ternis uł quat̃ nis fercu¬
lis sunt corporare ficienda Sic
tam̃ ut si pluriora sunt cibaria
numero. sint minora: ut corpora
necessario cibo reficiant᷑ nõ ni¬
mia saturitate dãpnentur Quan¬

Expanded text:
. Festis vero diebus, pro reverentia sacrae solemnitatis, pluribus cibis, id est, tennis vel quaternis ferculis sunt corpora reficienda: sic tamen, ut si plura sunt cibaria numero, sint minora; ut corpora necessario cibo reficiantur, non nimia saturitate damnentur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
accepta benedictione ingrediatur
adlegendũ : sub intelligitur a frib:
oratione accepta. & a sacer dote be¬
nedictionis collecta in grecliat᷑ ad
lectionẽ per ficiendam Quae col¬
lecta hoc modo si plac& lectori
a sacerdote ante altare detur
sensũ & intellectũ capiat lectionis. P
musitatio uł uox nisi solius legen¬

Expanded text:
accepta benedictione ingrediatur ad legendum, subintelligitur a fratribus oratione accepta, et a sacerdote benedictionis collecta, ingrediatur ad lectionem perficiendam. Quae collecta hoc modo, si placet, lectori a sacerdote ante altare datur sensum et intellectum capiat lectionis. Pmussitatio vel vox, nisi solius legen
Abbreviated transcription (Latin):
rię cõfessore adexiliũ destinato incubabat ȩccłiã: cũ ppłs ad seditio¬
nẽ surgeret inpetẽdo ep̃o. ȩȩ̃tq illi cura sedande seditionis. ne ppłs
ciuitatis inꝑicło sui cõuerteret᷑. ꝑrex̃ adeccliã: ibiq cũ alloqueret᷑
plebẽ: subito uorfert᷑ infantis inppło sonusse. Ambrosiũ ep̃m. Ad ciuiꝰ¬
uocis sonitũ: tociꝰ ppłi ora cõuersasut ad clamãtes: ambrosiũ ep̃m.
& incredibili cõcordia cõsenserut᷑. Qd ille cognoscẽs egrtssus eccłĩ: tri¬
bunal sibi parari fec̃. qͥppe mor futurꝰ ep̃s. altiora cõscc̃dit. Iune cõtra
cõsuetudinẽ suã : toriñta ꝑsonis iussit udhiberi. Qd cũ faceret ppłs ni

Expanded text:
atae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vovocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus n
Abbreviated transcription (Latin):
colit. S de huiꝰmodi facto: comes orientis adimperatorẽ relationẽ di¬
rex̃. Qͣ accepta imperator. p̃ceꝑat ut sinagoga ab ep̃o loci re edifica¬
ficaret᷑. Inmonachos uͦ: uindicaret᷑. S huiꝰ p̃ceptitenor: cũ ad aures ꝑue¬
nisset uenerabilis ambrosii ep̃i: direx̃ adimperatorẽ epłam. quia ipse in cẽp̃re

Expanded text:
colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem dicolit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓb puer̃ suũ notariũ. ꝗͥa spũ ininũdo grauit̃ uerabat᷑ direxiss ad
ep̃m: egressũ urbe dimisit diabolus timẽs ad uirũ sc̃m ꝑduci. Atq ita
puer quã diu mediolam ap̃ ep̃m fuit: nulla milla dñittio diaboli ap
paruit. S ubi egressus demediolanẽ. & ꝓpe urbẽ ꝑuenit: idẽ sp̃s qͥ illũ an¬
te habuerat uerare cep̃. Q cũ int̾rogaret᷑ ab exorcistis. cur quã di fuiss¬
mediolani. nõ uullo appariussed: cõfessus ẽ diabolus tonuisse ambrosiũ. ldõ
recessisset ad temp᷑: atq ex pectasset atẽpore. uullo loco ubi ab illo reces.¬
serat: donec reuertet᷑. & reuertente: uas qđ deseriurat repetisset. Extinc̃¬
to itaq maximo. posito theo dosio imperatore mediolani. ambrosio uero
ep̃o cõstituto aqͥleię. in partib orientis in qͦdã castello. axp̃ianis iuiris syna

Expanded text:
Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaronfessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synag
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃. Clamabat ciũ ab angło maiora torm̃ta adhiberi. eo qͥ custodirit
& sollicitiꝰ oꝑa maligna exercebat: tantomagis amor ppłi circa fidẽ
catholicã & dñi sac̃dotẽ cõualescebat. Misisse etiã se & demones qͥ illũ
int̾ne carẽt fatebat᷑. S demones renunciasse se minuime nõ solũ ad ipsũ
ad ppinquare posse: uerũ etiã ne adfores domꝰ inqͣ manebat ep̃s. qm̃ ig
iis insuꝑabilis om̃e illud edificiu cõmuniret. ut etiã longe positi ure¬
rentͥ. Ita cessasse artessuas qͥbꝰ aduisũ dñi sac̃dotẽ se aliqͥd posse arbitra¬
bant᷑. Aliꝰ etiã gladiũ ferens adcubiculũ usq ꝑueniit: ut int̾ficeret
sac̃dotẽ.S cũ eleuasset manũ districto gladio: dextera obrigente
remansit. Iunc se missũ aiustina pꝰ quã cofessus ẽ: brachiũ qđ iniq cũ ex¬
tenderet᷑ obriguerat. sanatũ cõfessione ẽ. Fidẽ tempꝰ cũ uir illustris

Expanded text:
clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt p̃cepta uł instituta maioꝵ
quȩ ascĩs patribus sparsimꝓlata
reperiuntur. Quȩ que & iã non¬
nulli & alcius uł obscurius poste¬
ritati composititradideruNt

Expanded text:
ra sunt praecepta, vel instituta majorum, quae a sanctis Patribus sparsim prolata reperiuntur, quaeque etiam nonnulli latius, vel obscurius posteritati composita tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
fucis uerboꝵ s. simplici sermone. & uera fidei ratione missi fine
ꝑa. sine uiga &xiã ipsos philosophos cõuerterent᷑. Qđ ubi ne
faceret reuocatꝰ ẽ: publicas mulieres publice adse ingredi fec̃ ad hoc
tantũ ut iusis his ppłi intentio reuocaret᷑. At uͦ ppłs magis magisq ela¬
mabat. seccatũ tuũ suꝑnos. At ille cũ uideret nichil sua intentione¬
posse ꝓficere: fugã parauit. & egressus nocte media cuutate cũ ticinos.
sẽ peteret̃ putaret: mane ad portã cuitatis mediolanẽsis quę roma

Expanded text:
fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: nihil posse proficere, fugam paravit, egressusque noctis medio civitatem cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis qua
Abbreviated transcription (Latin):
munionis cõsortio segregauit. ammonẽs ut effici sangunis dm̃ sui. & qđ
ẽ grauiꝰ innocentis ageret penitentiã. sisibi ap̃ dm̃ uellet ẽẽ c̃sultu.S

Expanded text:
munionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod munionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gr
Abbreviated transcription (Latin):
alliget᷑ & demergat᷑ inꝑfundũ maris: cõscẽdentes rehdã: qͣsi gra gestãdi
cuntate egressisũt: ex pectante sac̃dote uł plebe mȩccła cõftituta. Set
hui cõtumatie qͥ finis fuerit: orresco refireus. Subito & enĩ p̃cipitati
derheda animas emiserũt: atq cp̃ra illoꝵ sepulture sũt tradita. Sc̃s
uͦ ambrosiꝰ cũ ignoraret qͥd factũ c̃ȩt. nec diuti posset plebẽ tenere
ascedes ꝓ tribunali. de eadẽ questione quę fuerat ꝓposita. sermonẽ ad¬
orsus ẽ diens. Debitũ fr̃s curo soluendũ. S hesternos meos nõ inuemo
tulat᷑. Occiso itaq gratiano imperatore: derecipiendi corporis eiꝰ causa
scdã ad marimũ suscep̃ legationẽ. Ap̃ quęquã cõstant̃ egerit qͥuoluerit
cognoscere: ipsiꝰ legationis epłam adualentinitinũ uiniorẽ datã cũ le¬
gerit: ad ꝓbabit. Nobis enĩ alienũ aꝑmissio neinsũ ẽ illã inserere: ne
ad iuncte epłe ꝓliritas fistidiũ legendi afferret. Ipsũ uͦ maximũ. a cõ¬

Expanded text:
standi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenioini intitulatur . 19. Occiso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a com
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsa multitudine subito arreptꝰ sp̃u inmũdo. clamare cep̃. ita torqueri
cos ut ipse torquebat᷑. qͥnegabãt martires: uł qͥ nõ crederit̃ intrinitatis uni¬
tatẽ: quã doc&e ambrosiꝰ. A tilli hac uoce cõfusi qͥ c̃uerti debuerãt. ⁊ dignã
tali cõfessione agere penitẽtiã: mpiscinã demersũ hominẽ uegauer: ꝑfidic̨
homicidiũ ad uingentes. Dedur̃ enĩ illos ad huc finẽ: sũma necessitas. Sẽs
erat qͥdĩ iir deheresi arrianoꝵ accerrimꝰ nimiũ dispittator & durus: atq
p modũ loquebat᷑ angłm adaurts cp̃i tractantis loquentẽ: ut uerba angli

Expanded text:
ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis scutis ȩccłȩ fores seruarẽt. nec egridi dimitterẽt. s ingredi ȩccłã
plebẽ catholicã minime ꝓhiberẽt. S nec hoc satis erat missis nulitibꝰ.
nisi ut & iã ꝓcatholica fide cũ plebe parit̾ ad clamarẽt. hoc intp̃r
pͥmũ antiphone. hẏmni. & iugilie. inecła mediolancnsi celebrari ce¬

Expanded text:
ersis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam ersis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari c
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtas eiꝰ. muerticẽ eiꝰ descẽdit. Pꝰ annũ & enĩ: eodẽ die qͦ illũ rapere se
arbitrabat᷑ in eodẽ carpento impositꝰ: de eadẽ domo ipse ad exiliũ desti¬
natꝰ c̃. Reputãs sibi iusta uidicia id inse ȩẽ cõuersũ: ut in codẽ carpen¬
to dirigerent᷑ ad exiliũ. qđ ipse parauerat sac̃ dotes ui nõ minimũ sola¬
tii sac̃dos p̃buit: dando sũptꝰ. uł alia que erãt necessaria. S hȩc cõfes¬
sio hominis. nec mulieris furorẽ: nec uesanoꝵ arrianoꝵ. dem̃tiã rep̃ssit.
Maiore & enĩ accensi am̃tia: basilicã porcianã inuadere nitebant᷑. Exer¬
citꝰ & iã armatꝰ ad custodiendas fores ȩccłiȩ ẽ directꝰ: ut nemo audae
catholicã ȩccłã ingredi. S dñs qͥ de adũsariis sius ȩccłȩ sue triumphos
donare cõsueuit: ad ȩccłȩ suȩ munim̃tũ militũ corda cõuertit. ut ad¬

Expanded text:
quitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se quitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut av
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ inicere Unde debiut. uereri dĩ iudiciũ: ne illi aliqͥd uenirit qđ¬
dictũ eritꝰ cõfirmauit. nã alia die mortuã adsepuleri usq dedurit:
gr̃am ꝓ cõ tumelia rependens. S hoc factũ nõ leuẽ aduersariis incussit
mulieris innumeras insidias sustinuit que muncribꝰ atq honoribꝰ adu̾sus
scm uirũ oblatis. ppłos excitabat. S infirmoꝵ animi talibꝰ ꝓmissis deci¬
piebant᷑. ꝓmittebat enĩ tribunatꝰ & diũsas alias dignitates his: qͥ illũ de
ȩccła raptũ ad exiliũ ꝑ duxissẽt. Qd cũ multi conarent᷑ s dõ p̃sule ꝑfice¬
re non ualcrĩt: unꝰ infelicior cet̾is nomine euthymius. intantũ furorẽ ex¬
citatꝰ ẽ: ut uirta eccłam sibi domũ cõstrueret atq in eadẽ carrũ cõs¬
titueret. qͦ faciliꝰ raptũ suꝑ positũ carpento. ad exiliũ dediiceret. S mi

Expanded text:
manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit ae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorum animi talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret
Abbreviated transcription (Latin):
dincũ dictũ ad apłos. & iã maiora his facietis credentes innomine mõ.
hoc tam̃ signũ sanitatis uencrabile fuit: ita & iã net occultũ. Nã ego hoc in
cadẽ regione pꝰ annos plurimos sc̃is michi referentib positꝰ in urbe cognoui.
Sirimũ uͦ cũ adordinadũ cp̃m ademiũ ꝑ rexisset: ibiq iustine tuẽ tp̃ris
reginę potentia & multitudine qͦ adunatę de eccła pelleret᷑ ut nõ ab-
ipso .s. abhereticis amanꝰ ep̃s. m̾cadẽ ȩccła ordinaret̾: una de urginibꝰ ar
nanoꝵ impudentior cet̾is. tribunal cõscendẽs: appħso uestim̃to sac̃dotis
cł̃ illũ attrahere uella ad parte mulierũ ut abipsis cesus ęccłia pelle¬
ret᷑: audiuit ut ip̃se solitꝰ erat reffere. Nego indignꝰ tanto sac̃dotio
sum tam̃ te̾ nõ cõuenit: uł ꝓfessionẽ tuã. inqualecũq sacer dotem

Expanded text:
Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipsSacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem
Abbreviated transcription (Latin):
octauo die ep̃s ordinatꝰ ẽ. sũma gr̃a & leticia cunctoꝵ. Igitͥ pꝰ annos
quatuor ordinationis sue: adurbẽ romã hoc ẽ ad ꝓpͥũ solũ ꝑrer.
Ibiq scãm puellã dequa supra memorauimꝰ: cui manũ offerre solitꝰ
erat in domo ꝓpͥa cũ germana sic̃ reliquerit inuenit. iã matre de¬
functa. atq ut illa dexterã illiꝰ oscularetͥ: subrides ait illi. E cce
ut dicebã tibi sacerdotis manũ osculare. Perid tẽpꝰ cũ trans tiberĩ
ap̃ quandã clarissimã inuitatꝰ sacrificiũ indomo offerret: quedam
balncatrir quę paralitica inlecto iacebat. cũ cognouiss ibidẽ eẽ dm̃
sacer dotẽ: insellula se adeandẽ domũ inqua ille mintatꝰ aduenerat
portare fec̃: atq oranti. & inponenti manꝰ uestunta at tigit. Que cũ
oscularet᷑: statim sanitate recepta ambulare cep̃: ut impleret᷑ illud

Expanded text:
octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ. fugã illiꝰ inpediuit. Q inuentꝰ cũ cõstodiret᷑ appło. ĩ nissare¬
latio ẽ ad clem̃tissimũ imꝑatorẽ. T unc ualentiman qͥ p̃erat sũmo gau¬
dio accep̃. qđ uidices ase directi: ad sacer dotiũ peterent᷑. Letabat᷑ & iã
ꝓbus p̃fect᷑: quia uerbũ eiꝰ impleret᷑ in ambrosio. Direrat enĩ ꝓficiscenti: cũ
P endente itaq relatione. iterum fugam parauit. atq inpossessione
cuiusdam leontii elarissimi uiriꝰ aliquandiu latuit. S ubi re¬
lationi responsum est. ab eodem leontio ꝓditur. Preceptũ enĩ
erat uicario. ut insifter& rebꝰ ꝑficiendis. Qui iniuncta sibi
cum uellet implere. ꝓposito edicto conuenit om̃s. ut si uellẽt
sibi consulere rebusq sis ꝓderent uirũ ꝓditꝰ itaq & adductꝰ
mediolanũ eũ intelligeret circase dei uo̾ luntatẽ nec se diuciustitiue : nosti¬
arrianoꝵ. Baptizatꝰ itaq. fert᷑ om̃a ȩccliastica officia implesse: atq

Expanded text:
haereticorum, fugam illius impedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum scopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posArianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ce ut se ꝓbarent nõ ebaliã causã uenisse: nsi ut certo cerciꝰ nossẽt urũ
quẽ fama cõpererãt: alia dic ualefacientes imp̃ri: ꝓfectisunt urbẽ romã.
illic uolentes cognoscere potentiã illustris uiri ꝓbi: qͣ cognita: ad ꝓpͥa re
uerterunt. S egressio thcodosio deitalia: & cõstantinopolim cõstituto.
ualentimano aut̃ augusto intra gallias posito. directa relatio ẽ sub nom̃e se¬
natꝰ. asimacho tunc p̃scto urbis derepetenda ara inctoriȩ. & suptibꝰ cernno¬
niar̃. S ubi cõꝑit sac̃dos in asso libello ad impcratorẽ: postulaũ ut adse
relationis exemplaria dirigent̾: qͥb ipse ꝓpartibꝰ siuis respõsurꝰ cẽt. Qre
latione susccpta. p̃ darissimũ libellũ cõscripsit. ut cõtra nichil unquã

Expanded text:
nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclariss
Abbreviated transcription (Latin):
aneret᷑. uł cui suas p̃ces. cui sua uota cõmitteret. Paratũ & iã se çẽ ꝓtali nego¬
cio mortẽ subire. Ne dissimulatione sin p̃uaricatorẽ faceret imp̃rrẽ. qͥ tã n¬
iusta cõtra ȩccłam p̾cepiss Postta uͦ quã med iolanũ reuertit᷑. posito im¬
nã loquentis imp̃ri. Ego te ex ultimo imp̃rem feci. ego tͥ exercitũ nimu¬
ei tui tradidi. ego tͥ copias qͦs ille adũsũ tt cxerciti suo p̃parauerat dedi
go inimicũ tuũ in potestatẽ tuã redegi. ego desemine tuo supͣ soliũ regni
cõsticui. ego te sine labore triumphare feci. & tu de me mimicis mĩs donas
triũphos: cũq descẽ dis. de ex cabra. imp̃rait. Cõtra nos ꝓposiusti hodie ep̃s. At

Expanded text:
reces suas aut cui sua vota committeret. Paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. Postea nam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At