comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
periri polto sine labore e luptione
opore. Eius modi anstudia ad de¬
lectationẽ quã ad uirtutẽ uidentar
ad comodaciora. q̃eͣ sidos t gxauitas
et seueritas oratoria minuitur. his
exornationibus frequẽter collocans.
Et nõ modo tollitur auctoritas dicẽdi.
C ossenditur qͦ ĩ erꝰmodi oratione au¬
ditor. propterra ꝙꝙ est ĩ hiis lipos et
festiuitas nõ dignitas neq pulcritu¬
do Quare que sunt ampla atq pul¬
cra diu placero possinit. que lepida
a cõenia sunt cito sacietate assici¬
unt aurium senlum tastioliolu.
Quomodo igitur si crebro his hu ge¬
neribus utemur puierih uidebimur
clocutione delectari. Ita si raro ĩter¬
seremus exornationes hai et ĩ tota
causa uarie dispergenini cõmode
gamus aduersarios aut queri¬
nius ipsi quid ab illit aut quia con¬
tranos dici possit. Deinde subiciemꝰ
id quod oportet dici aut nõ oportet
aut nobis adiumento futurũ sit aut
Quero unde iste tam peccuniosus sit fac¬
tus. amplum pitrimonium relietum

Expanded text:
periri posse sine elaboratione et sumptione operae; eiusmodi autem studia ad delectationem quam ad veritatem videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque in eiusmodi oratione, propterea quod est in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fastidiosissimum. Quomodo igitur, si crebro his generibus utemur, puerili videmur elocutione delectari, item, si raro interseremus has exornationes et in causa tota varie dispergemus, commode gamus adversarios aut quaerimus ipsi, quid ab illis aut quid contra nos dici possit; dein subicimus id, quod oportet dici aut non oportet, aut nobis adiumento futurum sit aut Quaero igitur, unde iste tam pecuniosus factus sit. Amplum patrimonium relictum
Abbreviated transcription (Latin):
italiam nuper illustrauit: cuiꝰ iux nũc
fundamentorum reliquie manent
Item bonorum ĩsidiatores litrocinio ui¬
tam ĩ noceniissimi euio petstis tãtã¬
ne ex inioiuitate uidiciorum uestris ca¬
lũniis assupsistis facultatem. Chac
xclimatione si loco utemur earo: et eũ
rei magnitudo postalr uidebitar ur̃
ad qͣi u̾olemui ĩ dignitione aniniũ
anditoris ad ducemus:

Expanded text:
Italiam nuper inlustravit, eius nunc vix Italiam nuper inlustravit, eius nunc vix fundamentorum reliquiae maneant.» Item: «Bonorum insidiatores, latrocinia, vitam innocentissimi cuiusque petistis; tantamne ex iniquitate iudiciorum vestris calumniis adsumpsistis facultatem?» Hac exclamatione si loco utemur, raro, et cum rei magnitudo postulare videbitur, ad quam volemus indignationem animum auditoris a
Abbreviated transcription (Latin):
Ontentio est cum ex cõtrariis
rebus oratio cõheitur hoc pacto.
habet assentacio iccunda prĩcipia. ea¬
dem exitus amirissimos affert. Itẽ¬
innnicis te placabilem amicis ĩexora¬
bilem prebei. Item ĩ ocio tinnultuaris¬
et ĩ tum ulto es oerosus. stan ĩ re tri¬
ei dissima cale ⁊ ferueniissima friges.
Ticito cum opui est clamas. ubi loqquicõ¬
uenit comutescis. ade abesse uis. abo
reuerti cupii. In pate bellum quiritas.
i bello pacem desideras. In cõtentione
de uirtur loqueris: ĩ prelio pignaua tu¬
be sonitum preferre nõ potes. Hoc gnẽ
si distinguemus arationẽ  graueset or¬
Xelimatio est que cõficit signi¬
piam compellationẽ hoc modo.te nũc
alloquor affricane cuiꝰ mortui oͦ no¬
mẽ splendori ac decori est ciuitati. Tui
clarissimi nepotes suo sanguine ahie¬
runt ininucorum crudelitatem.
Item porfidiosi hngelle q̃s bieile scelere
uestro cõtabiustis e tit euis iuror u̾bis

Expanded text:
Contentio est, cum ex contrariis Contentio est, cum ex contrariis rebus oratio conficitur, hoc pact"Habet assentatio iucunda principia, eadem exitus amarissimos affert". Iteamicis inexorabilem praebes.» Item: «In otio tumultuaris; in tumultu es otiosus; in re frigidissima cales, in ferventissima friges; tacito cum opus est, clamas; ubi loqui convenit, obmutescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loqueris, in proelio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» Hoc genere sei distingemus orationem, et graves et orPUT 22 Exclamatio est, quae conficit signipiam conpellationem, hoc modo: «Te nunc adloquor, Africane, cuius mortui quoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt inimicorum crudelitatem.» Item: «Perfidiosae Fregellae, quam facile scelere vestro contabuistis, ut, cuius nitor urbis
Abbreviated transcription (Latin):
Radueno est que facit uti
cunidm ucrbum crebriuis po¬
nãtur nõ modo nõ otoidar animũ.
s ctiam cõciniorem reddat orationẽ hoc
las. qui si fuissẽt homo nũo tã cru¬
deliter uitam hõĩs petiisset. at erat
mimieus ergo inimicũ sie ulcisa uo¬
liit: ut ipse sibi reperiretur inimicus.
Item diuitias siue diuitum esse. tu
uõ urtutem prefer diuitiis. nam
si ueles diuitias cum uirtute cõpare
iux sanis idonee tibi nidebuntiir di¬
uitie. que iurtuns Pedesseq sunt:
Fodem genere est exornationii: cum
idem uerbum ponitur modo ĩ hac.
modo ĩ altera e hoc modo. Cur cã rẽ
tam studiosẽ curas. que tibi maltas
dabit curai. Item amari iocũdimmi ẽ
si curetur tiequid in sĩt amari. Item
ad uos ueniam: si mihi senatus det
ueniam. ¶In hii quanior gencribꝰ
exornationum que ad hue posite se
nõ ĩ opia uerborum fit: ut ad idem nẽ¬
bum redeatur soprus. s ĩ est festiui¬
tas que facilius auribis diuidicari
Q uerbis demostrari potest:

Expanded text:
raductio est, quae facit ut cum idem verbum crebrius ponatur, non modo non offendat animum, verum et concinniorem reddat orationem; hoc las, qui si fuisset homo, numquam tam crudeliter hominis vitam petisset. At erat inimicus. Ergo inimicum sic ulcisci voluit, ut ipse sibi reperiretur inimicus?» Item: «Divitias sine divitis esse: ‹tu vero virtutem praefer divitiis›; nam si voles divitias cum virtute conparare, vix satis idoneae tibi videbuntur divitiae, quae virtutis pedisodem genere est exornationis, cum idem verbum ponitur modo in hac, modo in altera re, hoc modo: «Cur eam rem tam studiose curas, quae tibi multas dabit curas?» Item: «Nam amarei iucundumst, si curetur, ne quid insit amari.» Item: «Veniam ad vos, si mihi senatus det veniam.» In his quattuor generibus exornationum, quae adhuc propositae sunt, non inopia verborum fit, ut ad idem verbum redeatur saepius; sed inest festivitas, quae facilius auribus diiudicari quam verbis demonstrari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
bis quedam similitudo nõ tam asfoc¬
da nõ nũqͣ alterum genus huimõi.
Demus oporam quirites ne omino
panes cõseripti ei cũ scripti puiẽtur.
hec agnominano magis accedit ad
similitudinẽ q̃ suporior: si mius qͣ
ille superiores propterea ꝙ nõ solum
adire/. s uno temporo dempte qͦ lute¬
re sunt. Fer ciũ genus est quoil uẽ¬
satur ĩ caũisu cõtenciõe aut imius

Expanded text:
bis quaedam similitudo non tam perfecda nonnumquam. Alterum genus huiusmodi: «Demus operam, Quirites, ne omnino patres ‹conscripti› circumscripti putentur.» Haec adnominatio magis accedit ad similitudinem quam superior, sed minus quam illae superiores, propterea quod non solum additae, sed uno tempore demptae quoque litterae sunt. Tertium genus est, quod versatur
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo tempore cõcordia de ciuitate
sublata est: fides sublata est: amicitia
sublata est: rei publica sublata est. Itẽ
gnciis lilius homo nouus erat. ĩgenio
sus erat: bonis iuiris et stuchosis ami¬
ciis erat. gͦ ĩ ciuitate primus erat
Item nam cũ istos ut ab solnant te
rogas: ut poriurẽt rogat: ut extima¬
tiõnem negligant rõgas ut legos
popub romani tue largiantur libi¬

Expanded text:
«Ex quo tempore concordia de civitate sublata est, libertas sublata est, fides sublata est, amicitia sublata est,› res publica sublata est.» Item: «C. Laelius homo novus erat, ingeniosus erat, doctus erat, bonis viris et studiis amicus erat: ergo in civitate primus erat.» Item: «Nam cum istos, ut absolvant te, rogas, ut peiurent, rogas, ut exeistimationem neglegant, rogas, ut leges populi Romani tuae libi
Abbreviated transcription (Latin):
hõo mado Qui sunt qui federase¬
ses : qui sut qui italiam cruodele bel¬
ham gessernt cartaginẽses: qui st̃
qui sibi postulant ignosci cartagi¬
nenses : Uidete ergo quiol cõneniãt
cos inpotrare. Item quẽ seriatus
dãnauerit: quẽ populus romanni

Expanded text:
 Qui sunt, ‹qui› crudelisses. Qui sunt, qui Italiam deformaverunt? Kartaginienses. Qui sunt, qui sibi postulent ignosci? Kartaginienses. Videte ergo, quam conveniat eos inpetrare.» Item: «Quem senatus damn
Abbreviated transcription (Latin):
Onmutano est / cum due sen¬
tencie ĩter se diserepantes ex
ur a priere posterior cõtraria priori
profioscatur toe modo. Edere oportet
nt ninas : nõ uinere ut edai. Item
ea re poemata nõ facio ꝗa eiꝰ mõi
nolo nõ possum. et ciꝰmodi possum
pietura tacitum poema debet else.
Item si stultut d ca re tates / nõ tñ
si tacos ca re stultus esꝰ nõ potest di¬
eci quin cõmode siat cuni cõtrarie
tionis ĩ nennini dilucidum esset: ut

Expanded text:
ommutatio est, cum duae sententiae inter se discrepantes ex ut a priore posterior contraria priori profiscatur, hoc modo: «Esse oportet, ut vivas, non vivere, ut edis.» Item: «Ea re poemata non facio, quia, cuiusmodi volo, non possum, cuiusmodi possum,pictura tacitum poëma debet esse.» Item: «Si stultus es, ea re taceas: non tamen si taceas, ‹ea re› stultus es.» Non potest dici, quin commode fiat, cum contrariae tionis inventu, dilucidum esset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
blandiatur: atq ad extremũ det manꝰ
iũciq patiatur : ut is qui illusns sit plus
lussisse nioleatur. Quid autẽ turpius ẽ¬
qͣ iludi: quod ut ne accidat magisca¬
uendum est: ut me hodie ante omnes
coamicos stultos senes uerseris: atq i¬
seris. lautissime. hec eñ itiam ĩ fabulis stal¬
tissima persona est impronidorum.
et ĩcredulorum senum : Capitulum

Expanded text:
blandiatur atque ad extremum det manus blandiatur atque ad extremum det manus vincique se patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. quid autem turpius quam illudi? quod ut ne accidat magis cavendum est: ut me hodie ante omnis comicos stultos sense versaris atque illusseris lautissime! haec enim etiam in fabulis stultissima persona est improvidorum et credulorum senum.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. his fictus ad ip̃oru uoluntatem
sermo. Cum adhibetus oronẽ illã ua¬
nam testimoniũ esse lauetum suaru
putant. Nulla est igitur hec amicitia:
cum alter audire uerum nõ uult alter
ad mentiendum paratus est. Nee parasi¬
torum in comediis assentatio faceta in
deretur: nisi essent milites gloriosi. Ma¬
gnas uoͣ agere gratias mihi thais. satis
ẽrat respoñder: magnas: ingentes inꝗt.
semper anget assentator id quod is eniꝰ
ad uoluntatem dicitur. uult esse magnũ:
quã obrem ꝙiq blanda ista uanitas apoł
eos ualet qui illam ipsi allectant ctiã
ĩuitãt tamẽ et grauiores cõ stantioẽs¬
ꝙ admonendi sunt ut animũ ad¬
uertant: ne callida assentatiõe capiãt:
Aperte cũ adulantem nemo nõ uidet
ni qui admadum est ex cors Callidꝰ
ille. et occultus ne se insinuet stucdi¬
ose cauendum est. Nec cĩz facilime x¬
agnoscitur quippe qui et aduersande
sẽpo assentetur. et litigasse si simulins

Expanded text:
tio, his fictus ad ipsorum voluntatem tio, his fictus ad ipsorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum suarum putant. nulla est igitur haec amicitia, cum alter verum audire non volt, alter ad mentiendum paratus est. nec parasitorum in comoediis assentatio faceta nobis videretur, nisi essent milites gloriosi. magnas vero agere gratias Thais mihi? satis erat respondere magnas. ingentis, inquit Semper auget assentator id, quod is, cuius ad voluntatem dicitur, volt esse magnum. quam ob rem, quamquam blanda ista vanitas apud eos valet, qui ipsi illam adlectant et invitant, tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et occultus ne se insinuet studiose cavendum est. nec enim facillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et litigare se simulans
Abbreviated transcription (Latin):
magił qͣ suma autoritate cauiã illa de¬
fensa est. Ꝙ si ĩscena. nl ĩ contione
ĩ quuia rebus fictis et obimbratis loci
plurimã est tãtum uerũ nalet si id
modo patefactum est et illustratã: ꝗd
i anicitia sieri oportet. quę tota u̾ibate
perpenditur: in qua iusi ut dicit᷑ aper¬
tum pectus uideas tuũq ostendas n¬
hil fidum nihil exploratum habcas: nõ
amare quidem. aut amari: cum id ꝙͣ
uere fiat ignores: ꝙqͣ ista assentatio
quãuis ꝑ niciosa sit nocere tñ nemi¬
ni potest: nisi qui cumn recipit: atq ca
delectatur. Ita fit ut is assentatoribus
patefaciat aures siuis maxime qui ipse
sibi assentetur. et se maxime delectet.
Omnino est amans sui uirtus. Optĩe
õ se ipsa nouit. q̃ qͣ amabilis sit in¬
telligit. Ego autẽ nõ de uirtute nĩe
loquor: sed de uirtutis opinione. irtu¬
te eñ ipsa nõ tam multi prediti essẽ.¬
ꝙͣ uideri uolunt. hos delectat assenta¬

Expanded text:
magis quam summa auctoritate causa illa demagis quam summa auctoritate causa illa defensa est. quod si in scena, id est in contione, in qua rebus fictis et adumbratis loci plurimum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas tuumque ostendas, nihil fidum, nihil exploratum habeas, ne amare quidem aut amari, cum id quam vere fiat ignores. quamquam ista assentatio, quamvis perniciosa sit, nocere tamen nemini potest nisi ei, qui eam recipit atque ea delectatur. ita fit ut is assentatoribus patefaciat auris suas maxime, qui ipse sibi assentetur et se maxime ipse delectet. omnino est amans sui virtus; optime enim se ipsa novit quamque amabilis sit intellegit: ego autem non de virtute nunc loquor, sed de virtutis opinione. virtute enim ipsa non tam multi praediti esse quam videri volunt. hos delectat assenta
Abbreviated transcription (Latin):
et grauem. Quibus blandiciis gaiiis.
pap̾irius nuper ĩfluebat ĩ ane̾s cõtio¬
Ns: cum fere̾t legem de tribimisã
plebis reficiendis: dissuasius nos.
sed nihil de me de scipione dicã li¬
bentius. Quanta illa dii ĩmortales
fuit granitas: quanta ĩ oratione ma¬
iestas: ut facile esse ducern populi ro¬
mani nõ cõmitem diceres. Sed affu¬
istis et est ĩmanibus oratio. Itaq lex
popularis: snffragiis popnli repioliata
est. Atq ut ad me redoleam memini¬
stis. quinto maxino sratre scipionis. et
lutio mãtino cõsulibus q popularis
lex de sacerdotiii gan lucinii crasi ui¬
olebatur. Coaptatiõ ci collegiorũ ad
beneficiũ populi trãsferebatm̃. Atq is
primũ instituit ĩforum uersus agere
cum populo. Fanic̃ illuis uendibilẽ ora¬
tionem religio deorin immortaliu
nobis detenodentibus facile ĩcebat. At¬
q id factum est por me quĩquenio
ante ꝙͣ consul sim factus. Itaoꝑ re x¬

Expanded text:
et gravem. quibus blanditiis C. et gravem. quibus blanditiis C. Papirius nuper influebat in auris contionis, cum ferret legem de tribunis plebis reficiendis! dissuasimus nos, sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. quanta illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut facile ducem populi Romani, non comitem diceres. sed affuistis, et est in manibus oratio. itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. atque, ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. Mancino consulibus, quam popularis lex de sacerdotiis C. Licini Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atque id actum est praetore me, quinquennio ante quam consul sum factus. ita re
Abbreviated transcription (Latin):
co. ut imus quasi animus fiat explu¬
ribus qui fieri poterit. si nõ in uno
quidem quoq imus animus crit: idẽq
semper: sed uarius : cõmutabilis: multi¬
ulex: Quid cii potest esse tam flexibile ta
nõ modo sensum ac ueluntatẽ / scel ctiã
uultum atq nutũ cõuertitur. Negat ꝗs
nego ait aio. Postremo imperaui cȩe¬
mct mihi omnia assentari: ut ait ielẽ
terentius: sed ille ĩ gnatonis persona.
Q uod amici genus adhibere onniinc
leuitatis est. Multi autẽ gnatonum
similes sunt. Cum sint loco fortana
sama. superiores horũ est issentatio
molesta : cum aduanitatem accessit:
illorum autoritas. Secerni aute blan¬
diis amicus a uero et ĩternosci tã po¬
test ad habita diligentia. ꝙ omĩa fu¬
cata et simulata a sinteris atq ueris.
Contio quę ex imperitissimis constat
tamẽ mdicare solet quid ĩtersit in¬
ter popularem idest assentatorẽ: et
lenem ciuẽ et ĩter cõstantẽ et seuerũ

Expanded text:
eo ut unus quasi animus fiat ex plueo ut unus quasi animus fiat ex pluribus, qui id fieri poterit, si ne in uno quidem quoque unus animus erit idemque semper, sed varius commutabilis multiplex? quid enim potest esse tam flexibile, tam non modo sensum ac voluntatem, sed etiam voltum atque nutum convertitur? negat quis, nego; ait, aio; postremo imperavi egomet mihi omnia assentari, ut ait idem Terentius, sed ille in Gnathonis persona, quod amici genus adhibere omnino levitatis est. multi autem Gnathonum similes, cum sint loco fortuna fama superiores, quorum est assentatio molesta, cum ad vanitatem accessit auctoritas. secerni autem blandus amicus a vero et internosci tam potest adhibita diligentia, quam omnia fucata et simulata a sinceris atque veris. contio, quae ex imperitissimis constat, tamen iudicare solet, quid intersit inter popularem, id est assentatorem et levem civem, et inter constantem et verum
Abbreviated transcription (Latin):
co uiuitur. Cunis aute aures clansę ue¬
ritati surit: ut ab amico nerum audiẽ
nequieat/ huius salus desperanda est¬
Saatum est eñ illud catonis ut multa me¬
lius de quibusdam a cerbos mimicos me
et obiurgari moleste serunt. quod con¬
tra opartebat fieri delicto dolere. coͬree¬
tione gaudere. Ut igitur et monere et
moner̃i propriuni est uero mncitię
et alterum libere facere nõ aspere. alterũ
pacienter accipere nõ repugnanter. sic
habendam est nullam ĩ amuiciti pestem
Iesse maiorem ꝙͣ adnlationen blandi¬
tionem assentationem. Quã ui eni
multis noĩbus est hoc uicium notã¬
dum leuium hominũ. ato falitun.
ad uoluntatn doquẽtium omĩa nihil
ad ueritatem. tum autẽ omĩu rerũ
simulatio est niciosa: Tollit eñ inliciũ
Oncri. ido adubterat. tum amicitię res¬
pugnat maxiie. delet eĩ ueritatem.
sinõ qua nomẽ aucitię ualere nõ
potest. Nam cum amicitie uis sit ĩ

Expanded text:
co vivitur. Cuius autem aures clausae veco vivitur. Cuius autem aures clausae veritati sunt, uta ab amico verum audire nequeat, huius salus desperanda esscitum est enim illud Catonis, ut multa: melius de quobiurgari moleste ferunt; quod contra oportebat delicto dolere, correctione gaudere. ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere facere, non aspere, alterum patienter accipere, non repugnanter, sic habendum est nullam in amicitiis pestem esse maiorem quam adulationem blanditiam assentationem: quamvis enim multis nominibus est hoc vitium notandum levium hominum atque fallacium, ad voluptaad veritatem. cum autem omnium rerum simulatio vitiosa est, tollit enim iudicium veri idque adulterat, tum amicitiae repugnat maxime; delet enim veritatem, sine qua nomen amicitiae valere non potest. nam cum amicitiae vis sit in
Abbreviated transcription (Latin):
leuanda est effensio: ut et utilitas ĩ ami¬
citia et sides retineatur. Nam a amonẽ¬
di amici sępe sunt. et cbiurgandi et
hȩc accipiendda amico. cum beniuole
fiunt. Sed nescio qũõ uerũ est id¬
quod ĩ andria familiaris meus dicit
obsequium amito aeritai cdium paritꝰ
Molesta ueritas est: si quidem ex ea nas¬
scitur ochum: quod est uenenũ ami&¬
citię. sed bsequium multo molestius.
quod peccans indulgens peccipitem¬
amicum ficri srnit. Maxiria antẽ
culpa in eo est. qui t niritatẽ asper¬
nat : e infraudem cbl quia impellit᷑.
Omui igitar hac ĩ re babenda ratio
et diligentia elt: primii ut monitio
acerbitate deindo i ob iurģano cõtu¬
nulia careat. In ol secrino aute quo¬
niam terertiano necto libenter utiͣ
comitas adsit. assentatio niciorũ ad ui¬
trix procul amoniatur: que nõ mõ
amico sed ne cudem libera digna ẽ.
Aliter cĩ cum tiranino. aliter cũ ami¬

Expanded text:
eunda est offensio ut et utilitas in amieunda est offensio ut et utilitas in amicitia et fides retineatur; nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandi, et haec accipienda amice, cum benevole fiunt. sed nescio quo modo verum est, quod in Andria familiaris meus dicit: obsequium amicos, veritas odium parit. molesta veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est venenum amicitiae, sed obsequium multo molestius, quod peccatis indulgens pamicum ferri sinit; maxima autem culpa in eo est, qui et veritatem aspernatur et in fraudem obsequio impellitur. omni igitur hac in re habenda ratio et diligentia est, primum ut monitio acerbitate, deinde ut obiurgatio contumelia careat. in obsequio autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, comitas adsit, assentatio vitiorum adiutrix procul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem digna est; aliter enim cur tyranno, aliter cum ami
Abbreviated transcription (Latin):
tam esset fereus qui eam nita fer
posset. eniq nõ aufferet. fructum
Quoluptatũ oĩu selitrda. Ierũ crga
Tillud est. qued atherentino archita
Qut apinor dici lalitum nascras se¬
nes courmemorare audiui ab aliis
senibus anditum si uus in celurri
⁊ascendisset naturãos miidi ⁊t pul¬
crituolinẽ siderum perpoxisset ĩsua¬
Quem illan admirationẽ ei fore. quę
iocuuclissima fuisset. si aliquẽ eiu na¬
raret habuisset. Sic natura salitariũ
nihil amat. semperq adͥ aliquid tãor¬
uitis ad aminiculum muititar: qued
ĩ amicissinio. queq diu̾cissimũ ẽ Scd
cum tot signis cadem natura decla¬
ret quid uelit adquirat. desicieret tñ
obsurde scimus nescio quo mado. nec
ca quę ab ea monemur audimꝰ. Est
eĩ uarius et multiplex ułus amicitię.
multe q cause suspicionũ: offensionũ q
dantur. quas tum euitare tũ oleuare¬
et tum str̃o sapientis est. Uña iłla sub¬

Expanded text:
tam esset ferreus qui eam vitam ferre tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo? verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum: si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multiplex usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum evitare, tum elevare, tum ferre sapientis est. una illa sub
Abbreviated transcription (Latin):
publicam se contulerũt: et hi opii reru
cognitione doctrinao delcctantur: thi
qui solum negetium gerũt ociosi Po¬
strehi qui sẽ totos tradiderũt uolup¬
tatibus sine amicitia dicunt uitam esse
nullam si medo ueliat aliqua cparte
liberaliter uinere. scrpit eñ necio qũo
per om̃iu uitas aicitia: nec ullã cta¬
tem degentem ratiane. patitur esse ex¬
pertem sui. Qum ẽt si quis asperitate
cõgressus ut socictate homĩi fugiat
atq oderit qualem fuisse athenis ti¬
menẽ nescio quẽ accepimus tamẽ
his pati nõ posset. ut nõ aquirat ali¬
quem: apud quẽ enorat uirus a¬
acerbitalis suę. Atq hoc maxime ius¬
dicaretur: si quid tale possit cõtĩgẽa
ut aliqquis deui nol ex hac hoĩu fre¬
quẽtia tolleret. et ĩsolitudine uspia
collocaret. atq ibi inppeditaret omũit
rernin. qual natura desiderat abim¬
dantiam et copiam. hõis emĩno as¬
piciendi potestatem omiperet. Qi ius

Expanded text:
publicam se contulerunt, et ei qui rerum publicam se contulerunt, et ei qui rerum cognitione doctrinaque delectantur, et ei qui suum negotium gerunt otiosi; postremo ei qui se totos tradiderunt voluptatibus, sine amicitia vitam esse nullam, si modo velint aliqua ex parte liberaliter vivere. serpit enim nescio quo modo per omnium vitas amicitia nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui. quin etiam si quis asperitate congressus ut hominum fugiat atque oderit, qualem fuisse Athenis Timonem nescio quem accepimus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus acerbitatis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tale possit contingere, ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentia tolleret et in solitudine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis omnino aspiciendi potestatem eriperet—quis
Abbreviated transcription (Latin):
quis casus grauis experiri cogit.ꝓ
Quo circa dicendum est et sępiris:
cum iudicaris diligero eportet: nõ
cum dilexeris indicare. Hed eñ mul¬
tis ĩ rebus ꝙ negligentia plectimur
et acta agimus: quǫ uetannix uetci
prouerbiõ. ħam ĩꝑlicati ultro et eitro
uel usu diuturno/ nel osticnis repẽte
ĩ medio cursu aicitias/ exorta aliqͣ
offensione dirũpimui. Quo cliam
magis uituperanda est rei maxime
necessarie tanta incuria. Captuħ¬
Nã est eĩ amicitia in nonum:¬
ebus hirmanis. de cnius utilita¬
te omnes uno ore consentiũt. q ꝙͣ
a multis ipsa uirtus contemnitur et
uendicatio quedam atꝙ ostentatio
esse dicitur. Multi diuitias despiciũt.
quos paruo cõtentos: tenuis uict us
cultus o delectat. Honores uõ quoꝵ
cupiditate quidam inflamantur. qͣ
multi ita cõteninunt. ut nihil ĩamus
dentur: permult seit qui pro nihi¬
lo esse putent. Die amicitia amnes
ad unũ idem sentuĩt. et hi ꝗ ad rẽ

Expanded text:
aliquis casus experiri cogit. aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur,et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt; quamquam a multis virtus ipsa contemnitur et venditatio quaedam atque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque delectat; honores vero, quorum cupiditate quidam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut nihil inaniusa videntur, permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum idem sentiunt; et ei qui ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
ttro postulabit. Noq solum colent se
maxiĩi ornariẽtum amiciti& tol¬
lit qui ex ea talit uere cundia Iaq
perquirere licentiam. Uirtutum ami¬
citia ad iutrix a natura data cst: nõ
uiciorũ comes. Ut quoniã solitaria nõ
posset uixtus ad ea quȩ sũt sum ma
peruenire/ cẽ nĩcta et cõsociata cum
altera parueniret. quȩ si quos ĩter so¬
cietas aut est aut fuit aut fatura
benũ optimus beatissimusq comitatꝰ.
Hȩc est ĩ quã socictas ĩ quã oĩa insũt.
quȩ̨ putant homines expetenda. hone¬
stas gloria trã qriulitassanimisqͣ iocñ¬
ditas. et eum hęc adsint beata uita sit¬
si illud uolumut et sine his esse non
possit: quod eum oꝑtimũ maximũq
sit si illud uolumus adipisci uixtuti
opora danda est/ sine qua nec ami¬
citiã neq ullam rem expetendam
cõsequi possnmus. ea uõ negleta ꝗ
se amtos habere arbitrantur tum se
deniq errasse sentiunt cum eos ali

Expanded text:
tero postulabit, neque solum colent inttero postulabit, neque solum colent intmaximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit verecundiam;  licentiam. virtutum amicitia adiutrix a natura data est, non vitiorum comes, ut, quoniam solitaria non posset virtus ad ea quae summa sunt pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. quae si quos inter societas aut est aut fuit aut futura urae bonum optimus beatissimusque comitatus. haec est, inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—honestas gloria tranquillitas animi atque iucunditas; ut et, cum haec adsint, beata vita sit, et sine his esse non possit quod cum optimum maximumque sit, si id volumus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃i animante nascitur deĩolo ut
requirant atq appetant ad quas se
applicent eiusdem gnis animantes.&¬
idq faciũt cũ desiderio et cum quadã
similitudine amorii humani quanto
id magis fit ĩ homine natura: qui et
se diligit: et alterum adquirit. cuius
animũ ita cum suo misceat ut esfici¬
at pene unũ  duobus. sed perion
peruerse ne dicam impudenter ha¬
bere talem amicum uolunt. quales il¬
li esse nõ possunt. quȩ̨q ipsi iam nõ
attribĩt amicis habere ab his deside¬
rant. Par est autẽ ipsum primum
esse uirum bonũ. Tum alterũ similẽ
sui querere. Intalibus ea quam iam
dudum tractamus stabilitas amicitię
cõfirmari potest: cum homines he
niuolentia cõnĩcti primũ cupidita¬
tibus his quibus cxteri seriunt im¬
ꝑetrabunt. Demdo equitate iusticia¬
q gaudebant. Oiĩac alter pro al¬
tero suscipiet. neq quicqͣ im oñ nisi
honescumi fit et rectum. altex ab al¬

Expanded text:
cum omni animante nascitur —deinde, ut cum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generis animantis—idque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, ut efficiat paene unum ex duobus! sed plerique perverse, ne dicam impudenter, habere talem amicum volunt, quales ipsi esse non possunt, quaeque ipsi non tribuunt amicis, haec ab eis desiderant. par est autem primum ipsum esse virum bonum, tum alterum similem sui quaerere. in talibus ea, quam iam dudum tractamus, stabilitas amicitiae confirmari pnevolentia conjuncti primum cupiditatibus his quibus caeteri serviunt, imperabunt; deinde aequitate justitiaque gaudebunt, omniaque alter pro altero suscipiet, nec quidquam unquam nisi honestum et rectum alter ab al
Abbreviated transcription (Latin):
imicitia quibus ĩ ip̃i est cansa cur di¬
ligantur. Rarum hoc genus est ꝗdẽ¬
ꝙ om̃ia preclara rara. Nee quieq est
difficilius ꝙͣ reperire ꝙ sit onm exparte
in suo genere perfectum. Med pleriq
runt: nisi ꝙ fruetuosimi sit. et amicos
tãꝙͣ pecudes cos potissĩmũ diligñt ex
quibus sperant se niximũ frnẽtũ esse
capturos. Itaq pulcherima illa et ma¬
amie naturali carent amicitia per se
et ꝑꝑ se expetenda. Nec ip̃i exemplo st̃¬
sibi. Hec uis nicitie est t qualis et
quanta sit sciũt. Ip̃e eĩ se quilõ dili¬
git: ut nõ alioruani a se ipło mercedẽ
exigat caritatis sue: sed ꝙ per se sibi ꝗs
que carus est: quod niħi ĩamicitiam¬
idem trãsferatur uerui amicui nũqͣ̃
reperictur. Est eĩ il quiclem tãqr alter
idem. Q si hoc apparet i bestiis uolucri¬
bus igrestibus natantibus ticuribus feriᷤ
primũ ut so ip̃e diligãt. Id eĩ pariter

Expanded text:
amicitia, quibus in ipsis inest causa cur diamicitia, quibus in ipsis inest causa cur diligantur. rarum genus! et quidem omnia praeclara, rara, nec quicquam difficilius quam reperire quod sit omni ex parte in suo genere perfectum. sed plerique runt nisi quod fructuosum sit, et amicos tamquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibus sperant se maximum fructum esse capturos. ita pulcherrima illa et maxime naturali carent amicitia per se et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo sunt, haec vis amicitiae et qualis et quanta sit. ipse enim se quisque diligit, non ut aliquam a se ipse mercedem exigat caritatis suae, sed quod per se quisque sibi carus est; quod nisi idem in amicitiam transferetur, verus amicus numquam reperietur: est enim is qui est tamquam alter idem. quod si hoc apparet in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ut se ipsae diligant—id enim pariter
Abbreviated transcription (Latin):
mimicitie su cepte uideantur. Nihile
qui cum famihariter iuxeri. Ab amiels¬
tia quinti ponpet meo nonurie le re¬
mouerat ut sciti scipio. Propter di¬
censionẽ antẽ quę erat ĩ re public a
alenirns est a colega no lro metello Ntrũ Metelus¬
que egit grauiter auetoritate et offen¬
sione mimi nõ acerbe. Quãobrẽ pͥmũ
danda opera est ne qua amicorũ dis¬
sidia fiant. si tale aliquid enenerit ut
extincte potuis amicitie q opresse essẽ
nideantur. Cauẽdum uoͬ ne et ĩgra¬
uei inimicitia conuertant sẽ amicitie.
x quibus iurgia maledieta cõtumie¬
lic̨ gignũtur: que tam et si tollerabileᷤᷤ
crim̃t ferende sunt. et hic honor ue¬
teri amicitie tribuendns est ut i cul¬
pa sit qui faciat nõ is qui patiatur ĩ¬
inriam. Omnino om̃iu horũ uiciori
atq ĩ commodorũ una cautio est atq
uma prouilio ut ne nimi cito diligẽ.
ĩcipiãti ne ne indignos. Digni aũt sũt

Expanded text:
inimicitiae susceptae videantur. nihil einimicitiae susceptae videantur. nihil equocum familiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo nomine se removerat, ut scitis, Scipio; propter dissensionem autem, quae erat in re publica, alienatus est a collega nostro Metello; utrumque egit graviter ac moderate et offensione animi non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua amicorum discidia fiant, sin tale aliquid evenerit, ut exstinctae potius amicitiae quam oppressae esse videantur. cavendum vero ne etiam in gravis inimicitias convertant se amicitiae ex quibus iurgia maledicta contumeliae gignuntur. quae tamen si tolerabiles erunt, ferendae sunt et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui patiatur, iniuriam. omnino omnium horum vitiorum atque incommodorum una cautio est atque una provisio, ut ne nimis cito diligere incipiant neve non dignos. digni autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
omni re considerandum est et quial po¬
stules ab amico: et quil patiare a te ĩ¬
petrari. Est ẽt quędam calamitas ĩ ami¬
citiis dimittendis nõ nũq necessaria. Iã
eĩ a sapientum samiharitatibis al uul¬
t᷑ur. Erumpũt sȩpe uicia amicorum
tum ĩ ip̃os amicos: tum ĩ alienos. quorũ
tamẽ ad amicos redundet infamia. la¬
les igitur amicitię sunt remissione
usus deuandę et ut catonẽ andiui
dicere dissuende sunt migis ꝙͣ disci¬
dende. nisi quędam ad modum ĩ tol¬
lerabilis in uipa xarserit: ut neque
rectum neq honestum sit neq ficri
possit ut nõ statim alienatio disiun¬
tioq facienda sit. Sin autẽ aut morũ
aut studiorin cõmutatio quedimi: ut
fieri solet facta erit aut rei publiçe ĩpar¬
tibus di censio intercesserit loquor eĩ
iam ut paulcante dixi nõ de sapiẽtũ
sed communibus amicitiis canedũ eĩt
ne nõ solum amicitię deposite / sed i

Expanded text:
omni re considerandum est et quid poomni re considerandum est et quid postules ab amico et quid patiare a te impetrari. est etiam quaedam calamitas in amicitiis dimittendis non numquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad voltur. erumpunt saepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum tamen ad amicos redundet infamia. tales igitur amicitiae sunt remissione usus eluendae et, ut Catonem dicere audivi, dissuendae magis quam discindendae, nisi quaedam admodum intolerabilis iniuria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non statim alienatio disiunctioque facienda sit. sin autem aut morum aut studiorum commutatio quaedam, ut fieri solet, facta erit, aut in rei publicae partibus dissensio intercesserit loquor enim iam, ut paulo ante dixi, non de sapientium, sed de communibus amicitiis cavendum erit ne non solum amicitiae depositae, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
preditos dilexerunt. Isto eĩ modo nu¬
tricos et podagogi iure uetustatis plu¬
rimũ beniuoleñtię postulabinit: qui
negligendi quidem nõ sinit. Sed
cĩ mores disparia studia sequuntur:
quorum dissimilitudo dissotiat ami¬
citias. Nec ob aliam causam ulla bõi
ĩprobis et improbi bonis esse amicii
nõ possunt/ nisi ꝙ tanta est ĩter cos
quanta maxima potost esse moruiz
studiorumq distantia. Recte ctiam
percipi potest in amicitiis ne quis im¬
pes sepe fit impodiat magnal utilitateᷤ
amicorum. Nec cĩ ut ad fabulis redolã
troiam ncotholomus capere potuisset:
si licomedem apued quẽ erat colucatus
multis cum laerimis iter siuiz impedi¬
entem andire uoluisset. Et sẽpe ĩcidũt
magnę res: ut discedendum ab amici¬
cis: quas qui ĩpodire uult/ o deside¬
rium nõ facile ferret is et ĩfirmus
est. molisq natura: et ob eam ipãm
cuisim ĩ amicitia parũ ustus. Atq ĩ

Expanded text:
praeditos dilexerunt. isto enim modo nupraeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem non sunt, sed nt. disparis enim mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam ullam boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, nisi quod tanta est inter eos, quanta maxima potest esse, morum studiorumque distantia. recte etiam praecipi potest in amicitiis, ne inpersaepe fit, impediat magnas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam, Troiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis iter suum impedientem audire voluisset. et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis; quas qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, is et infirmus est mollisque natura et ob eam ipsam causam in amicitia parum iustus. atque in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sũmitere se debent in mncitia
sic quadimodo ĩ feriores extollere. Pũt
cĩz quidam qui molestas anicitia fa¬
ciunt: cum se cõtẽni putãt. quod nõ
fere cõtigint nisi his qui cõtẽnẽdos se
arbitrantur. qui ĩ hac opione non
modo uerbis. sed ẽt opere leuandi st̃.
Fantum antẽ euiq est tribuendur pͥmũ
quantũ ipse efficere possis: deinde ctia
quantũ ille quẽ diligas: atq iuuel sub¬
stinere. Non eĩs tu põssis quãui excel¬
las om̃es tuos amicos aod honores am¬
plissimoᷤ perducere. ut scipio.P. rutili¬
um potuit cõsulem esficere: fratrem
cius. lutium nõ potuit. Ꝙ si ctiam pos¬
sis quid uis deferre ad alterum iuden¬
duimi est tamẽ quid ille possit sustine᷑:
tie cõroborans iam cõfirmatis op
et ĩgeniis et ctatibus iudienide sũt. Nco
si qui incunte ctate uenandi aut pi¬
se studiosi fuerunt cos habere debẽt¬
necessarios: quos tum codem studio

Expanded text:
sunt, submittere se debent in amicitia, sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum autem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas atque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvis excellas, omnis tuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si etiam possis quidvis deferre ad alterum, videndum est tamen quid ille possit sustinere. e corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studiosi fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem studio
Abbreviated transcription (Latin):
diu propter ignorãtiam stirpis et gñi
infamulatu fuerint ecum cogniti suit
et aut deorũ aut rogum filii in uẽti
retinent tamẽ carit̾atem ĩpastorei: quoᷤ
parres multos annos esse dixerũt: qued
quidem multo profecto magis ĩ ueris
patribus tertisq faciendum̃. Fructus
eñ ĩ genii et uirtuns om̃is q prestan¬
tie tum maximis capitur. cũ ĩproxi¬
mũ quẽq trãsfertur: It igitur hi
qui sunt ĩ amicitię cõiũctionisq nece¬
situdiie suferiores esequare se cũ in¬
ferioribus debent sic ĩ feriore nõ dolẽ
na aut dignitate superari. quarũ ple
riq aut querũtur semꝑ aliquid: aũt
ctiam exprobrant: coc migis. si habere
se putant quod officiose ct amice et cũ
labore aliquo suo factum queãt dicere.
Odhiosum sane gonus hoĩu officia ex¬
probrantium: quę meniinisse debet is
ĩ quẽ collata sirit. nõ cõmemiorare ꝗ
cõtulit. Quãebrem ut qui superiores

Expanded text:
diu propter ignorationem stirpis et generis diu propter ignorationem stirpis et generis in famulatu fuerunt, cum cogniti sunt et aut deorum aut regum filii inventi, retinent tamen caritatem in pastores, quos patres multos annos esse duxerunt. quod est multo profecto magis in veris patribus certisque faciendum. fructus enim ingeni et virtutis omnisque praestantiae tum maximus capitur, cum in proximum quemque confertur. ut igitur ei, qui sunt in amicitiae coniunctionisque necessitudiferioribus debent sic, inferiores dolere nona, aut dignitatrique aut queruntur semper aliquid aut etiam exprobrant, eoque magis si habere se putant quod officiose et amice et cum labore, aliquo suo factum queant dicere. odiosum sane genus hominum officia exprobrantium, quae meminisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores
Abbreviated transcription (Latin):
tato et nouo. Nec uõ tãtum ĩ hoc
quod est animal sed ĩ his et̃ que
sũt ĩmimata cõsuetud̾o ualet. Cui
locis ip̃is dalectemur mõtuolis: ẽt
siluestribus: ĩ quibus diutius cõ¬
morati sumus. sed maximũ ẽ in
aicitia superiorem parem esse in¬
feriori. sepo ei excellentie sũt que
dam. qualis erat scipionis ĩ nostro
ut ita dicam ģrego Nũꝙͣ se ille phil¬
posunt nũꝙͣ ĩferioris ordinis amicis.
Quĩtum uõ maximũ frẽ egregiu
uirum omnino sibi nequaꝙ parem
ꝙ his ante ibat etatem. tãꝙ superio¬
rom colebat. Quos onmei per se esse
posse ampliores nolebat. quod faciẽ dũ
mutandumq est om̃ibus: ut si quã
prestantiam uirtutis ingenii fortitu¬
oline conscenti sinit impartiantur ear
sin: cõmunicentq eum proximis: ut
si parentibus sint nati humilibus si
propinquos habenit imbecihores uel a¬
animo uel fortuna coru augẽat ope.
usq hanori sint: et dignitati: ut in

Expanded text:
tato et novo; nec vero in hoc, tato et novo; nec vero in hoc, quod est animal, sed in eis etiam, quae sunt inanima, consuetudo valet, cum locis ipsis delectemur, montuosis etiam et silvestribus, in quibus diutius commorati sumus. sed maximum est in amicitia superiorem parem esse inferiori. saepe enim excellentiae quaedam sunt, qualis erat Scipionis in nostro, ut ita dicam, grege. numquam se ille Philposuit, numquam inferioris ordinis amicis. Q. vero Maximum fratrem, egregium virum omnino, sibi nequaquam parem, quod is anteibat aetate, tamquam superiorem colebat suosque omnis per se posse esse ampliores volebat. quod faciendum imitandumque est omnibus, ut, si quam praestantiam virtutis ingeni fortunae consecuti sunt, impertiant ea suis communicentque cum proximis; ut, si parentibus nati sint humilibus, si propinquos habeant imbecilliore vel animo vel fortuna, eorum augeant opes eisque honori sint et dignitati. ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Habet illa grauitatem quidem. Sed
nucitia remissior esse debet: et libe¬
rio: et dulcior. et ad ainẽ tamodi¬
tatem facilitatemen trccliuior. Ex¬
titit autẽ hoc loco ouedam questio
sub difficilis num quando amici
noui digni ĩ amicitia netrribris
sint antẽponendi ut eqquis uetuł
tencros anteporere solemus. Indi
bet esse amicitiarũ sicut aliarũ re¬
rum societas. Ieterima quęq ut ea
uina quę uetustatem ferunt esse de¬
bent. snauissima. Uerũq illud ẽ qđ
dicitur multos mediot salis simul
edendos esse: ut amicitis munus ex¬
pletum sit. Nouitates autẽ si spes
afferunt ut tãꝙͣ ĩ herbis nõ falla¬
cibus fructus appareat nõ sũt illę
quidem remidiande. Uẽtustas tñ lo
co suo cõseruanda est. Hixima ẽ
eĩ uis uetustatis et cosuetudinis¬
ut dicitur ĩ ip̃o equo. ciuus mo
do mentionẽ feci. si nulla res im¬
pediat: nemo est qui nõ eo e eñ
cõsuenit libentius utatur ꝙͣ ĩtrac¬

Expanded text:
habet illa quidem gravitatem, sed habet illa quidem gravitatem, sed amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior et ad omnem comitatem facilitatemque proclivior. exsistit autem hoc loco quaedam quaestio subdifficilis, num quando amici novi, digni amicitia, veteribus sint anteponendi, ut equis vetulis teneros anteponere solemus. indigna bent esse amicitiarum, sicut aliarum rerum, satietates; veterrima quaeque, ut ea vina quae vetustatem ferunt, esse debent suavissima, verumque illud est, quod dicitur, multos modios salis simul edendos esse, ut amicitiae munus expletum sit. novitates autem, si spem afferunt, ut tamquam in herbis non fallacibus fructus appareat, non sunt illae quidem repudiandae, vetustas tamen suo loco conservanda; maxima est enim vis vetustatis et consuetudinis. quin in ipso equo, cuius modo feci mentionem, si nulla res impediat, nemo est quin eo, quo consuevit, libentius utatur quam intrac
Abbreviated transcription (Latin):
nent ad sidelitatem. Neq ei fidum
potest esse multiplex ĩgeniu et tor¬
tosum. Neq uõ qui nõ isdem reb
mouetur. et natura cõsentit aut
fidus aut stabilis petest esse. Adden¬
dum eodem est. ut ne criminib
aut ĩfererdis de loctetur amicus aut
credat oblatis: quȩ pertinẽt omnia
ad eam quã iam dudum tracto cõ¬
stantiam. Itaq fit uerum illud initio
dixi . amicitiam nisi ĩter bonos esse ñ
posse. Et cñ boni uiri: quẽ cũoem sapi¬
entem licet diccre. Hec duo tener
ĩ amicitia: primũ ne quid sit fictin.
ne ue si mulatum aperte cĩ preodis¬
se. magis ĩgenui est. ꝙ̃ fronte eculta¬
re sentẽtiam. Iam deinde nõ solutr.
ab aliquo oblatas criminationes repel:¬
lere: sed nã ip̃m quidem esse suspiti¬
osum semper aliquid extimãtẽ ab
amica esse uiolatum. Accadat. huc
suauitas quȩdam oportet sermonũ
ere condimẽtum amicitiȩ. Fristitia
autẽ ĩ omni reet seueritas absit.

Expanded text:
nent ad fidelitatem. neque enim fidum nent ad fidelitatem. neque enim fidum potest esse multiplex ingenium et tortuosum, neque vero, qui non isdem rebus movetur naturaque consentit, aut fidus aut stabilis potest esse. addendum eodem est, ut ne criminibus aut inferendis delectetur aut credat oblatis, quae pertinent omnia ad eam, quam iam dudum tracto, constantiam. ita fit verum illud, quod initio dixi, amicitiam nisi inter bonos esse non posse. est enim boni viri, quem eundem sapientem licet dicere, haec duo tenere in amicitia: primum, ne quid fictum sit neve simulatum; aperte enim vel odisse magis ingenui est quam fronte occultare sententiam; deinde non solum ab aliquo allatas criminationes repellere, sed ne ipsum quidem esse suspiciosum, semper aliquid existimantem ab amico esse violatum. accedat huc suavitas quaedam oportet sermonum cre condimentum amicitiae. Tristitia quidem et in omni re severitas absit: