comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus qui inpotestate ẽ ħes insti¬
aluid dici posse: quam & ip̃m
pet̾ẽ posse bonoꝵ possessionem
simõ ħ̾editati se non inmiscuit.
Tõ enim quia iudicium patris
comꝓbasse uidetur: in eodem
loco: quo emancipatum habe
debistilius in adoptiua familia
uxore ducta filium sustulit:
eumq pꝰ mortem patris adop¬
tiui emancipauit. hunc nepo¬
dem ccͣ tabulas aui nat᷑alis de¬
creto posse pet̾e bonoꝵ possessio¬
nem. s Item si filius emancipa¬
tus sublato filio zemancipato.
adadrogandum se decłit: & mor¬
tuo adoptiuo patre decesserit:
ex decreto hunc admitti: mmi¬
nume dubitari debere. ne alio¬
quin ab omnium bonis exolu

Expanded text:
qui in potestate est heres instialiud dici posse, quam et ipsum petere posse bonorum possessionem, si modo hereditati se non inmiscuerit: tunc enim, quia iudicium patris comprobasse uidetur, in eodem loco quo emancipatum haberi debere. Filius in adoptiua familia uxore ducta filium sustulit eumque post mortem patris adoptiui emancipauit: hunc nepotem contra tabulas aui naturalis decreto posse petere bonorum possessionem respondit. item si filius emancipatus sublato filio et emancipato adrogandum se dederit et mortuo adoptiuo patre decesserit, abulas ex decreto hunc admitti minime dubitari debere, ne alioquin ab omnium bonis exclu
Abbreviated transcription (Latin):
amilos uxoĩ sue legasset: id au ꝙ aurificr
faciendũ dedit: aut eiꝙ deb̾ctur: siab aurifi¬
pop̃ ħ ⁊ exparte ueꝵ ⁊ exparte falsũ. Nãde
eoꝙ debetur siñdubio: ut puta siaurilibras
gauit. In aurifice falsũẽ: si ai dedit ita:
net tm̃ eiꝰ quidedit. ⁊ tm̃ iudtur m̃cedẽ pr̃a

Expanded text:
amilias uxori suae legasset, id aurum, quod aurifici faciundum dedisset aut quod ei deberetur, si ab aurifiius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo, quod debetur, sine dubio: ut puta si auri libras gauit. in aurifice falsum est, si aurum dederit ita, net tamen eius qui dedit et tantum uidetur mercedem pra
Abbreviated transcription (Latin):
patris bonor pꝰ. accepit. nepos ex eod̾
in familia retentꝰ. semissẽ hereditatis
cum emolum̃to collationis habebit.
id̾ nepos si postea posso̾nẽ intestatipa¬
tris accipiat. fr̃ĩ pꝰ emancipationẽ pa¬
tris quesito ⁊ ĩ familia retento. bona
nec ꝯferendum ÷ ei.⁊ ita edictũ se ht̃
sceĩ. S magis sentio ut quẽ admodũ
ꝓparte hereditatẽ retinet iure eo
qd̃ bonoꝵ possõnẽ pet̾e posset. ata &
ꝯferri ei debeat. utiq cum inuiriã¬

Expanded text:
possessionem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona snec conferendum est ei: et ita edictum se habet. Scaevola: sed magis sentio, ut, quemadmodum pro parte hereditatem retinet iure eo, quod bonorum possessionem petere posset, ita et conferri ei debeat, utique cum iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis filiis. ꝯferent. ⁊ inuicẽ ⁊ pat̾o.
Si ex eod patre. tm̃ inuicẽ ferent.
Cum dos ꝯfert᷑ impensaꝵ neces¬
sariaꝵ fit decͣctio. cet̾aꝵ ñ qd̾ siiam
factum diuortium ẽ.⁊ maritꝰ ñ sit
soluendo. ñ debebit integra dos
computari mulieri. s id qd̾ ad mu¬
lierẽ pot̃ ꝑuenire. hoc÷ qd̾ facere ma¬
ritꝰ potest ¶ Si sub ꝯditione pa¬
ter ł extͣneus dotẽ ꝓmiserit. cautiõe¬
gu ii.opꝰ erit ut tc̃ ꝯferat mulier dotẽ.¬
opͣciptũ dotata eẽ ceꝑit. ¶ filiã q̃ ab in
testato patri heres sit ꝯferre qͥdem
dotẽ oportet. ꝯseqñs autẽ ÷ ut ex pol¬
licitatione dotis ꝓparte dimidia.
fratrẽ suũ lib̾et. eꝗus enim ẽ inso¬
lidum de suo eã dotatã cẽ. ¶ Si
emancipatꝰ filiꝰ qͥ cͣcͣtabulas bonoꝵ
possõnem accepit. filiã dotatã hãt.¬

Expanded text:
diversis filiis, conferent et invicem et patruo, diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eodem patre, tantum invicem conferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non. Quod si iam factum divortium est et maritus non sit solvendo, non debebit integra dos computari mulieri, sed id quod ad mulierem potest pervenire, hoc est quod facere maritus potest. Si sub condicione pavel extraneus dotem promiserit, cautione opus erit, ut tunc conferat mulier dotemcum dotata esse coeperit. Filiam, quae ab testato patri heres sit, conferre quidem dotem oportet: consequens autem est, ut ex pollicitatione dotis pro parte dimidia fratrem suum liberet: aequius enim est in solidum de suo eam dotatam esse. Si emancipatus filius, qui contra tabulas bonorum possessionem accepit, filiam dotatam ha
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si p̃gnantẽ quis uriẽ teliq̃rit.¬
⁊ eã uentris noĩe in possõnẽ missa fu̾it.
int̾im cessat collatio. nam ant̃ ꝙͣ. nas¬
cat᷑ ñ potest dici in potestate morien¬
tis suisse s nato ꝯfert᷑. De collatione¬
ad collatione dotis p̃tor cogat filiã.
ulpio adriano rescripsit. ⁊̃ eã que
ñ pecierit bõꝵ posso̾nẽ ad collatiõe
dotis ꝑ arbitr um familie hercisci¬
d̃e posse cõpellis Si instipłatum de¬
aucta sit deos. siquid̾ ipsa mulier sti¬
płata sit. ł ip̃i negotium gestũ eque
ꝯferre coget᷑. si u̾o alii q̃sita ÷ stipula¬
tio dicendum ÷ cessare collationẽ. ⁊ si
tĩ ꝓmissa sit dos collatio eiꝰ fiet.
Si sit nepos ⁊ neptis. ex eod̾ filio:⁊
dotatata neptis sit. ⁊ filiꝰ ñ pat̾ eoꝵ
neptis omnẽ dotẽ soli fratri collat᷑a
ẽ. emancipata autẽ neptis dotẽ ⁊ bo¬
na sua soli nepoti ñ euã patruo. ꝯfe.¬
nepti exalio. s ⁊ si due neptes sint ex

Expanded text:
.Si praegnantem quis uxorem reliquerit et ea uentris nomine in possessionem missa fuerit, interim cessat collatio: nam antequam nascatur, non potest dici in potestate morientis fuisse: sed nato conferetur. DE DOTIad collationem dotis praetor cogat filiam, Ulpio Adriano rescripsit etiam eam, quae non petierit bonorum possessionem, ad collationem dotis per arbitrum familiae herciscundae posse compelli. Si in stipulatum deducta sit dos, si quidem ipsa mulier stipulata sit vel ipsi negotium gestum, aeque conferre cogetur: si vero alii quaesita est stipulatio, dicendum est cessare collationem. etsi tantum promissa sit dos, collatio eius fiet. Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotata sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo confe nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex
Abbreviated transcription (Latin):
coloĩa debebunt᷑. siñ appareat aliã de funct̾i¬
ꝯͣ uoñ uoluntatẽ fiusse. ss titiamundũ muliebrẽ¬
Q n ysepticie legauit: eaputabat i legata⁊ orna¬
lic tim̃ta⁊ monilia: inquib gẽme ⁊ margaite ins̃.
inuliebii contineĩ. It̃ cũ inaure ᷤᷤ. in quib due
margai̾te: elenchi.⁊ smacagdi duollegaiset.
pt̾ea elenchos eidẽ detraxiiset: q̃ reret᷑ an
nicħ ommꝰ decractis elenchis: in aure ᷤᷤ deb̾ent᷑
R. maneat inaure. ꝗͣuis margaũte his detͣcͣte

Expanded text:
coloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti uoluntatem fuisse.Titia mundum muliebrem Septiciae legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, muliebri contineri.Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures deberentur: si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti sarmataꝵ: q̃ pellib tegunt᷑. aristo ⁊
coactilia: uesticedẽ ait. ⁊ taim̃ta sub sellioꝵ
hucdegatocełe. ⁊ uice margaitaꝵ. Itẽ fibule
dunt: q̃ aut insern: aut incidisol̃. S strag¬
stis cẽ. fasie curuslles: pedulesq:⁊ inpilia ue¬
stis locos. qua partẽ corꝑis uestunt. alia cau¬
saẽ edonũ. quia usũ calciam̃toꝵ p̃stant. Cer¬
ruicalia qͦ uestis noĩe continent᷑. ¶Siꝗs ad¬
didit uestẽ suã: apparet decaeũ sensisse. ꝗͣ
ip̃ĩ suos usus habuit. ⁊ culcitre. S uestiꝰert̃.¬
Itẽ pelles capͥnes⁊ agnineiuestis er᷑. ¶Muliȩ¬
bri ueste legata.⁊ infantilẽ contimꝰ ⁊ pitełx¬

Expanded text:
ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur.Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere.Uittae margaritarum, item fibulae dunt, quae aut sterni aut inici solent: sed stragstis esse.Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia usum calciamentorum praestant.Ceruicalia qdiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit.Culcitae etiam uestis erunt.Item pelles caprinae et agninae uestis erunt.Muliebri ueste legata et infantilem contineri e
Abbreviated transcription (Latin):
uasa habuit: quib ⁊ potabat. ⁊ edebat: an
filia mea dulcisima emedio sũmito: tͥq ha¬
beto. ornam̃tũ om̃e meũ muliebre: cũ auro:
⁊ siqua alia muliebria appariũnt. cũ te¬
statrix negociatrix fuĩt: anũ solũ argentũ
statrix habuit ꝓͥũ argentũ adusũ suũ ꝑatũ:
ñ iuidi idlegatũ: ꝙ negociandi causa uenale
tat ꝓbet. ¶Neraciꝰ ꝓcłm refert ita re¬
spondisse: uasis elec tͥms legatis. nicb̾ mĩtẽ
quanti ea uasa dequib queĩtur: argentiaũ
electͥ habebat. S utr̃ argentũ electro. an
electrũ argento cedat. Id exaspectu uasoꝵ
faciliꝰ intelligiposse. quod sunobscuro sit:
inspiciendũ ẽ: inut nũo ea uasa his ꝗte
stam̃tũ fec̃ habũt. Nabotestam̃to suo nera
nũ pur purã: ũsicoloĩa. facta anfectaqꝙ om̃a.

Expanded text:
vasa habuerat, quibus et potabat et edebat, an filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, statrix habuit proprium argentum ad usum suum paratum, non uideri id legatum, quod negotiandi causa uenale tat probet. Neratius Proculum refert ita respondisse uasis electrinis legatis nihil interesse, quantum ea uasa, de quibus quaeritur, argenti aut electri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum est, in utro numero ea uasa is, qui testamentum fecit, habuerit. Labeo testamento suo Neratnum purpuram uersicoloria facta infectaque omnia'
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to legasse: ꝙ dłꝰ aliqua forua ẽ exp̃ssũ.
ueluti q̃ philipphis. Ite q̃ nũmismata:⁊ simi¬
lia argentolegato: ñputouẽtis causa habita
mundũ sasiacontinĩ: quia argenti nũo ñ ha¬
betur. argentũ factũ recte ꝗsita distineĩt.
ꝙ neqi ĩmassa: neꝙ in latieꝰ neq in signato.

Expanded text:
iqua forma est expressum, ueluti quae filippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentris causa habita scafia contineri, quia argenti numero non habentur.Argentum factum recte quis ita definierit quod neque in massa neque in lamna neque in sig
Abbreviated transcription (Latin):
itsuꝑam: dolego. placet onia deb̾i. sicuti cũ
ita legatur: ticio uina q̃ murbe habeo: seu in
potu.do. lego. omĩa debi. ħ eni ubũ seuani¬
pluisͤ fundi legati grã positũ ẽ.¬
pue minimã relinquebat: italegauãt. lancẽ
minorẽ itli lego. medie magnitudinis uideri

Expanded text:
i, do lego', placet omnia deberi, sicuti cum ita legatur: 'Titio uina, quae in urbe habeo seu in portu, do lego', omnia deberi: hoc enim uerbum 'seu' ampliandi legati gratia positum erem minimam relinquebat, ita legauerat: 'lancem minorem illi lego'. mediae magnitudinis uideri
Abbreviated transcription (Latin):
aił ⁊. aditelł. p Predicuł argenteis ad iune¬
ta sigilla enea: cet̾aq om̃ia q̃ adeand̾ similitu¬
dinẽ redigipꝰs̃: argento factocedunt. Etiuro
facto annũ ãt᷑. gẽme anuł incluse. ꝗꝓpe anuloꝵ
s̃ cimbia argentea crustis aureis illigata. mar.¬
gauit̾e que ita ornam̃tis muliebrib c̃texte st̃.
uĩ his aspectꝰ auri potencior sit: auro facto ã¬
nuãnt̾. aurea emblemata q̃ in lapidib: ab sidi¬
b argenteis eẽnt: ⁊ replũbaĩ poss⁊: deb̾igalł

Expanded text:
ad Uitellium.Pediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt.Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deb
Abbreviated transcription (Latin):
cũ moreret᷑: uñdicat᷑ potuit suũ eẽ. S siqua
distributio eiꝰ reifactaẽ: tẽ int̃ẽ: quomõ sit
legatũ. ¶Sifactũ auꝵ legatũ ẽ: omẽ ad eũ ꝑtin
cuilegatũ ẽ: ex quo auro aliquidẽ effectũ. siũ id
suasũ alt̾iꝰ usioĩs causa ꝑ atũcẽt. ł uti uasa
aurea. emplemata signa. auꝵ muliebre. ⁊ ce¬
tã q̃ his reb ĩ similia. S sim fectũ legatũ ẽ.¬

Expanded text:
cum moreretur›, uindicare potuit suum esse. sed si qua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, siue id suae siue alterius usionis causa paratum esset, ueluti uasa aurea emblemata signa aurum muliebre et cetera, quae his rebus sunt similia. sed si infectum legatum e
Abbreviated transcription (Latin):
sipͥe fuissent: ñ debi. silegato adquirent᷑. S
deb̾e. ¶ M ulier testam̃to⁊ postea codicit
multas spẽs uestis argentiquas uelipsa
secũ fecisse: uel habe significauit: spalit.
ꝑfidĩ cõmissũ reliquid. Quescitũ ẽ: amñaliẽ
legatariis cedẽt̃: quãq̃ inhẽditate in uñte

Expanded text:
iae fuissent, non debere, si legato adquirerentur, debere.Mulier testamento et postea codicillis multas species uestis argenti, quas uel ipsa se confecisse uel habere significauit, specialiter per fideicommissum reliquit: quaesitum est, an non aliae legatariis cederent, qua
Abbreviated transcription (Latin):
genteos habebat. ł militaiũ argenteũ.
gẽmas inclusas argento: auroq⁊ ait sab̾
auto argentone cede. Ei enĩ cedit: cuiuᷤ
maior ẽ sꝑẽs. quodrecte exp̃ssit. Sẽ ꝑenĩ
cũ quẽimꝰ quid cuicedat: illud spectamꝰ
ꝗd cuiꝰ rer ordinande causa adhibetur. E¬
uitaccesio cedat pͥncipali. Cedẽt gͥ gẽme:
gẽmis anuł inelusis uẽme aũt̃ ĩ ꝑlucide
mat̾iȩ. quas ⁊ ut refert. sab̾. libris ad iutel¬
liũ. ẜ ue alapilł eo distinguebat: ꝙ gẽmeeẽt¬
ꝑlucide matĩe: uelut smaragoi ehrisoliti: ame¬
tisti. lapilli aut̃. contraĩe suꝑiõib nature.
u obsioni ueniẽt. in margaitas aut̃ nec
gẽmis nec lapillis continĩ: satis constituse:
scit :⁊coalescit. Murina aut̃ uasa. ingẽnis
neẽ: cassius. scͥb. Auro legatonasa aurea cõ

Expanded text:
genteos habebat uel miliarium argenteum gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentove cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod recte expressit: semper enim cum quaerimus, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemgemmis anulis inclusis. Gemmae autem sunt perlucidae materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Vitellium, Servius a lapillis eo distinguebat, quod gemmaelucidae materiae, uelut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli autem contrariae superioribus naturae, ut obsi‹di›ani, ue‹i›entani.Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse scit et coalescit.Murrina autem uasa in gemmis non esse Cassius scribit.Auro legato uasa aurea cont
Abbreviated transcription (Latin):
nuħ refert. uestim̃toꝵ s̃ oĩa lanea lineaꝙ.
strica. ł bõbicina. q̃ induendi p̃cingendi.
amitiẽdi. ĩsternẽdi: initic̃di cubadiue cã paratas̃.
⁊ q̃ his accessionis uice cedunt: q̃ s̃ insite
picture: clauiq questib instruunt᷑.¬
E Uestim̃ta om̃ia: aut uirilias: aut puerilia:
aut muliebria: aut coĩa. aut familiari¬
uestim̃ta: stragła. ansitapa.⁊ saga.⁊
reliqua similia. puerilias: q̃ ad nullum

Expanded text:
nihil refert.Uestimentorum sunt omnia lanea lineaque uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹u›bandiue causa parata sunt et quae his accessionis uice cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur.Uestimenta omnia aut uirilia aut muliebria aut communia aut familiariuestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Irelpislt: quĩaliã nullã in se utilitatẽ
siti contutͥt᷑ eo specłm. motule: unguenta
uasa ⁊ unguentaĩa.⁊ siqͣ suiliadicipꝰ e ue
luti labicionicus. ornam̃toꝵ Rautre nutre
mulieres hab̾e solent. reticula. etoclitalm¬
emtiles s̃: dicendũẽ ornañtoꝵꝵ loco hab̾i.
mñtoꝵ locos. ꝙ si adhuc sint rudes: lapilli
⁊ margãĩte. ł gẽme ornam̃toꝵ locoñer᷑. nͥ¬

Expanded text:
pilli, quia aliam nullam in se utilitatem fit: continentur eo specula matulae unguenta uasa unguentaria et si qua similia dici possunt, ueluti lauatio riscus. ornamentorum haec: mulieres habere solent, reticula crocyfanemptiles sint, dicendum est ornamentorum loco haberi: orum loco sunt. quod si adhuc sint rudes lapilli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco n
Abbreviated transcription (Latin):
empto plũbo appendi deb̾e. Na exemptõib
replũbate asignant᷑.⁊ inrões argenti põ¬
dus sic differt᷑. que sentencia ht̃ racionẽ¬
¶Plane sicui uascula argentea ut puta lan¬
ces quadrate sint legate. ⁊ plũbũ quocõ¬
tinent᷑: eũ sequetur : Simili mͦ q̃rit᷑: sicui
argentũ legetur. anempleblemata aurea
q̃ meo sunt: eũ sequentur. ⁊ põp. ł.u. ex¬

Expanded text:
empto plumbo appendi debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae sententia habet rationem.Plane si cui uascula argentea, ut puta lances quadratae sint legatae, etiam plumbum, quo continentur, eum sequetur.Simili modo quaeritur, si cui argentum legetur, an emblemata aurea quae in eo sunt eum sequantur. et Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
eirei p̃stande sufficẽt. PMat̃ filio hede instim
toꝑfidĩ cõmissũ lib̾tatẽ panphilo ẜuodedit
eid cibaĩoꝵ noĩe legauit quinos aureos. ⁊ ue¬
stiatu noĩe insingulos annos quinquagenos
sicũ filio eiꝰ moraret᷑. q̃ rofilio defueto: an a¬

Expanded text:
et. Mater filio herede instituto per fideicommissum libertatem Pamphilo servo dedit: eidem cibariorum nomine legavit quinos aureos et vestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an a
Abbreviated transcription (Latin):
dio iusto moratiẽent. his alim̃ta ⁊ uestiaia
standis ꝑpetuomaneat. Itẽ consultus
detali scpt̾a. ⁊ tecũ sint sẽꝑ uolo. quero cũ
manumissi abhẽde cumqreo morati
diu sint s obgͣuiorẽ ẜ uitutẽ ab eodisces¬
seũit. an alinitais debeant̃. q̃ negauit se

Expanded text:
dio Iusto morati essetis, alimenta et uestiarium standis perpetuo maneat.Item consultus de tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob grauiorem seruitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeantur, quae negat se
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti p̃cipientẽ caue̾ neẽ cogendũ ex̃ ꝑ¬
sona deficienctũ partes eohẽdib restit᷑ui
indebiti nõ cõpetit actio. nec utił dabit᷑. diu̾sa
cansa ẽ eiꝰ culegatoꝵ diuisio mandat᷑. Nã
eares p̃sentẽ: ac momĩtaiã curã inumgit. a

Expanded text:
defuncti praecipientem cavere non esse cogendum ex persona deficientium partes coheredibus restitui  libertorum indebiti non competit actio nec utilis dabitur. diversa causa est eius, cui legatorum divisio mandatur: nam ea res praesentem ac momentariam curam iniungit, a
Abbreviated transcription (Latin):
d .÷. R  ucitidiꝰ testam̃to scͥpsit: hẽdẽ meũ
uolofidiq eiꝰ cõmitio: ũĩ patriã meã faciat
porticũ publicã inquaponiuolo imagineᷤ ar¬
genteas: Itẽ marmoreaᷤᷤ. Quero anlegatũ uale
tor poni uoluĩt: legatũ ad patͥã ꝑtinẽ. Intelli¬
grenĩ potuit: aliquod ciuitatiaccede orͣ nam̃tũ¬

Expanded text:
testamento scripsit: 'heredem meum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, item marmoreas': quaero, an legatum ualeator poni uoluerit, legatum ad patriam pertinere intellegi: enim potuit aliquod ciuitati accedere ornamentu
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł.xuiii. dig̃. f Filiã inpotestate patriᷤᷤ
manentẽ mat̃ scͥsit hẽdẽ: eiq patrẽ me¬
uiũ substituit.⁊ ita scͥpsit. quisquis mͥ
hẽs eĩt fidĩeiꝰ cõmitto: utiornam̃ta mea
om̃ia auꝵ argentũ uestim̃ta quib ego
usasũ. neueneãt:filie mee reseruentꝰ
Quesci tũ ẽ cũ filia retusãit. pater ex sub.

Expanded text:
.Filiam in potestate patris manentem mater scripsit heredem eique patrem Maeuium substituit et ita scripsit: 'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti ornamenta mea omnia aurum argentum uestimenta, quibus ego usa sum, ne ueneant et filiae meae reseruentur': quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
dus muliebris: alti argentũ om̃e legitũ eẽt de¬
. argento ꝙ ĩ mundoeẽnt. itẽ sidue statue mar¬
moree t ⁊ deiñ om̃e marmor legatũ eẽt. p̃t̃¬
⁊ duas nulla statua marmorea legataẽt. Id ur
isdanis ẜiuis t̃ legatis : simd dupensator lega¬
tus sit. ¶Cuic̾tũ pondus argenti dare iusus

Expanded text:
i argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit.Cui certum pondus argenti
Abbreviated transcription (Latin):
aurata s̃ ñ debi. nec aurea emplemata q̃ in
abscidib argenteis eẽnt. anaut̃ auri appel¬
lacione: anuli aurei contineant᷑: q̃ritur. ⁊
plãe argenteũ: ł siqua alia suppellex argñ¬
tea fuit: argenti appłacione ñ continẽt᷑: si
nũeto argenti habitañẽ. ut inumetura ar¬
gentea: sciome dixise: quod ñ in argñtaĩo
pat̃ fam̃ reponebat. S nec cande labra: nec
luc̃ne argentee : uel sigilla q̃ indomo repoĩ
tas: ł imagies argenteȩ: argenti appłacio¬
nt continebunt᷑. nec speculũ uel paĩeti affixũ
uł ÷ q̃ mulier mundicausa habuit. simͦ nõ
argenti nũo habitas̃. ¶Argento faeto lega¬
to. Ꝙntꝰ. ñ.ait: uasa argentea contim̃. ł uti
parapsides. acceptabula. trullas. pelueᷤ.
⁊ his similia: ñ tm̃ q̃ suppellectił s̃. s cũi
uasa s̃ legata. ñsolũ eacontinent᷑: q̃ aliꝗͥd in
se recipiant edendi bibendiq causa ꝑatũ:
s ⁊̃ q̃ aliquid sustineat. ⁊ iõ scutellas. ł ꝓmul¬

Expanded text:
aurata sunt, non deberi, nec aurea emblemata, quae in absidibus argenteis sint.An autem auri appellatione anuli aurei contineantur, quaeritplane argenteum uel si qua alia supellex argentea fuit, argenti appellatione non continetur, si numero argenti habita non est, ut in iunctura argentea scio me dixisse, quod non in argentario pater familias reponebat. sed nec candelabra nec lucernae argenteae uel sigilla, quae in domo reposita sunt, uel imagines argenteae argenti appellatione continebuntur, nec speculum uel parieti adfixum uel etiam quod mulier mundi causa habuit, si modo non in argenti numero habita sunt.Argento facto legato Quintus Mucius ait uasa argentea contineri, ueluti parapsidas acetabula trullas pelues et his similia, non tamen quae supellectilis sunt.Sed cui uasa sint legata, non solum ea continentur, quae aliquid in se recipiant edendi bibendique causa paratum, sed et quae aliquid sustinea‹n›t: et ideo scutellas uel promul
Abbreviated transcription (Latin):
Suõ itascͥptũ fuĩt: ueste illã purpureã. ũ
c̾tã demonstraret. licet adiectũ sit : q̃eiꝰ cau¬
saempta. ꝑataue eẽnt. licet neqp empta. neꝙ
ꝑata: neq inusũ erdatasint. legatũ om̃imõ
ualet. quia c̃to tͣprͤ legato demonstraciofal
gatũ nicħomiinꝰ ualet. Plane suta legatũ
pfuĩt: uasa aut uestim̃ta: aut q̃uxois causa
casusciendũe: ⁊ sialiene res hee fumnt: quaᷤ

Expanded text:
si uero ita scriptum fuerit 'uestem illam purpuram', ut certa demonstraret, licet adiectum sit 'quae eius causa empta parataue essent', licet neque empta neque parata neque in usum ei data sint, legatum omnimodo ualet, quia certo corpore legato demonstratio falgatum nihilo minus ualet. plane si ita legatum fuerit 'uas, aut uestimenta, aut quae uxoris causacasu sciendum est, etiam si alienae res hae fuerint, quas
Abbreviated transcription (Latin):
facta actores manumisit.⁊ pecculiaeis lega¬
iin:⁊ anua ctis lib̾tis suis legata. ⁊ aliis excȩ̃tis
plura. deĩpt̾ testam̃tũ factũ natafilia co
tslegaui. cuidare uolui: peto abhis uti t̃tiã par¬
tẽ petine filie mge nodãt scdis aut̃ tabuł ficta
pupillaĩ substitucione: Inpub̾ib lib̾tisquib

Expanded text:
facta actores manumisit et peculia eis legauit et annua et certis libertis suis legata et aliis exteris plura: deinde post testamentum factum nata filia codempus feci, legaui cui dari uolui, peto ab his, uti tertiam partem Petinae filiae meae reddant': secundis autem tabulis facta pupillari substitutione impuberibus l
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑatione. uelutistole: pallꝗa: timice:
patenilȩ: palliũ ueost ⁊ reliqua h moĩꝗb sm̃¬
rep̃hñaione. ł uir ł uxor utat̃. familia ĩoa s̃q̃
ad familiã uestiendã ꝑ atas. sicutis aga. tun¬
cepenule: lintea: uestim̃ta stragła.⁊ cet̃a simi¬
liciã ñ nulli hañt¬

Expanded text:
uituperatione, ueluti stolae pallia tunicae penula palliumue est et reliqua huiusmrehensione uel uir uel uxor utatur. familiarica sunt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uestimenta stragula et consimilicia nonnulli ha
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ. ⁊ nepotẽ exfilio: equis partibꝰ hẽ¬
des reliquid. ⁊ iracauit. itẽ lib̾tis meis qͦs
uiuꝰ manumisi. eaq̃ p̃stabã. Quescitũ ẽ. an
⁊ qui eotpr: quo societas int̾ tos ꝑmansit :
so pet̃e possint. Rdi. ñ ampliꝰꝗͣ qd̾ uir¬

Expanded text:
uxorem et nepotem ex filio aequis partibus heredes reliquit et ita cauit: 'item libertis meis, quos uiuus manumisi, ea quae praestabam'. quaesitum est, an et qui eo tempore, quo societas inter eos permansit, so petere possint. respondit non amplius, qu
Abbreviated transcription (Latin):
In eadcausaerunt: gestandi : uł intuo uuas pre¬
m̃di. ł aree tueice ad frim̃tacet̾aq legumina
exp̾m̃da utendi. ħenĩ aqua ꝑsone rełmquit᷑.¬
a. teliquid :⁊ alũpne. his u̾bis. meuio infanti
alũpno meo: quadragintadaĩ uolo. q̃ peto seia
suscipiaᷤᷤ ⁊ usuras eiꝰ quinconces in annũ usq¬
ad iucesimũ etatis prẽs: eũq suscipias:⁊ tuea¬
ris. Quescitũ ẽ: anseia postꝗͣ legatũ suũ acceꝑit:
si noluit peccuniã alũpno relictã susciꝑe: uł
insuscipienda cessauĩt: Onã almm̃toꝵ exdie

Expanded text:
in eadem causa erunt gestandi uel in tuo uuas premendi uel areae tuae ad frumenta ceteraque legumina exprimenda utendi. haec enim aqua personae relinquitdecem reliquit et alumno his uerbis: 'Maeuio infanti alumno meo quadringenta dari uolo, quae peto a te, Seia, suscipias et usuras ei quincunces in annum usque uicesimum aetatis praestes eumque suscipias et tuearis'. quaesitum est, an Seia, postquam legatum suum acceperit, si nolit pecuniam alumno relictam suscipere uel in suscipienda ea cessauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ xxu. eũ usuis quin concib restituẽnt᷑.
Itaut exusuũs alereturi ꝓutetatẽ amplia.¬
uĩt. Quesçitũ ẽ: anex alio capite: quogñalit᷑
lib̾tis lib̃tabus ꝙ: cibaiã⁊ uestiaĩa ⁊ habitaci¬
onẽ reliquid: basilice deb̾etur: R. ẜ ea q̃¬

Expanded text:
um usuris quincuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiaria et habitationem reliquit, etiam Basilice debere‹n›tur. re
Abbreviated transcription (Latin):
riã meã pedisse quis meis: quos ad curã
tẽpli reliqui. singłis m̃strua cibaĩa ⁊ an¬
nua uestiaĩa e̾ta. Quesçitũ ẽ cũtẽplum
ñ dũeẽt exstructũ. exdie mortis. anuõ ex
eotpr̃ quotemplũ explicit᷑ fuĩt. Iciꝑe

Expanded text:
riam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum templum nondum esset extructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicitum fuerit, pe
Abbreviated transcription (Latin):
debeãt. R. nid ꝓponi. cut nea q̃ codicilł data
ꝓponẽnt᷑ pstaĩ deb̾ent. Nã abhis q̃ testam̃to ei¬
baĩoꝵ noĩe legata eẽnt: recessũ ẽ: ꝓpt̾̃ea q̃ codi¬
cilł relictas. ¶ anumnssis testam̃to. cibaria ã¬
nua sicũ marre morabunt᷑ ꝑfidĩ cõmissũdedit.
mat filiotriennio suꝑuixit: neq cibaiã neq
uestiaĩa p̃stitit: cũ inpeticione fidĩ cõmissi lib̾ti
id quod cib aĩoꝵ: noĩe ⁊ uestiaru relictũẽ. R. si¬

Expanded text:
 quae codicillis data proponerentur, praestari deberent: nam ab his, quae testamento cibariorum nomine legata essent, recessum est propter ea, quae codicillis relicta sunt.Manumissis testamento cibaria annua, si cum matre morabuntur, per fideicommissum dedit: mater filio triennio superuixit neque cibaria neque uestiaria eis praestitit, cum in petitione fideicommissi liberti id, quod cibariorum nomine et uestiarii relictum est. res
Abbreviated transcription (Latin):
esꝙ mancipus q̃ supͣ legaui: cibarii noĩe
abhẽdib meis pr̃ã uolo: q̃me uiuo accipie¬
bãt. Quesçitũẽ: cũ uiuo testatore: sẽꝑ man¬
cipia rustica in tp̃r messiuĩ⁊ areaꝵ dele¬
gata fum̃t. ⁊ ex eotp̃e cibaĩa exracione dm̃

Expanded text:
e mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine ab heredibus meis praestari uolo, quae me uiuo accipiebant'. quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegata fu
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł. uiii.R. a iohẽde instituto ita scͥpsit.
ate peto gaii seu ꝗcꝗd exhẽditate mea rede¬
geĩs. illis allũpnis meis desingłis denos au¬
reos. Cand̃ uõ sũmã penes teeẽ uolacuiꝰ ex in¬
crem̃to eos alere uolo. reliquũ restitues nu¬

Expanded text:
um.Alio herede instituto ita scripsit: 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te esse uolo, cuius ex incremento eos alere te uolo: reliquum restitues Nu
Abbreviated transcription (Latin):
intencionẽ quid̾ defuncti pͥma facie. re¬
fragaĩ. s aliud ꝓbaĩ nõ oportẽ. ꝗdenĩ sicer¬
t̃os hẽdes suos euitauit: ⁊ quietã ac uẽcon¬
dã: atꝙ ⁊̃ idoneã lib̾tis consulens domũ
alim̃ta p̃stabunt᷑. N̾bis fidi cõmissi puẽ
mannusso: p̃t̃itiquoꝙ tpĩs alim̃ta red¬

Expanded text:
intentionem quidem defuncti prima facie refragari, sed aliud probari non oportere: quid enim, si ceteros heredes suos euitauit et quietam ac uerecundam atque etiam idoneam, libertis consulens, domum alimenta praestabuntur.Uerbis fideicommissi pure manumisso
Abbreviated transcription (Latin):
taq̃ uiuus p̃stat reliqueĩt. eademũ p̃¬
stabuntur: q̃ mortis tpr̃ p̃stare solitꝰ
erat. quare si forte uaĩȩ p̃stitĩt. eiꝰ ñ tñ
tp̃is p̃stacio spectabit᷑. ꝙ ꝓximũ mortis
eiꝰ fu

Expanded text:
ta, quae uiuus praestabat, reliquerit, ea demum praestabuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit, eius tamen temporis praestatio spectabitur, quod proximum mortis eius fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗc ꝗd auri argentiq relictũsit. legato con¬
tinetur. siuĩ factũ. sine infectũ. Peceumã
mag̃ quantitas lergara uidetur. nec ex uasiᷤ
tangit. S si argenti facti pondo .c. sint
legata. exfacto argento debebit᷑ legatũ
uñẽ quescitũ apud celsũ. an⁊ uascula po ᷤ.¬
sit seꝑare. ⁊ scͥpsit uascula ñseꝑatuꝵ. lic
ei optio fuĩt relictas Id̾ celsus. ⁊ .xuiiii. q̃st¬

Expanded text:
idquid auri argentique relictum sit, legato continetur siue factum siue infectum: pecuniam magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget.Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, an et uascula possit separare: et scripsit uascula non separaturum, licet ei optio fuerit relicta.Idem Celsus libro
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ.t .xu. dig̃.: Spẽs auri ⁊ argenti seie
idq cũ moĩeũ. reddas. restituas. illi.⁊ illi
sĩnis meis: quaꝵ reꝵ usu fructꝰ dũuiues
tͥ sufficiet. Quescitũ ẽ: anusus fructꝰ au¬
riz argenti soli legataĩe debeat᷑. R. Sed̾

Expanded text:
estorum.Species auri et argenti Seiae id cum morieris reddas restituas illi et illi uernis meis: quarum rerum usus fructus dum uiues tibi sufficiet': quaesitum est, an usus fructus auri et argenti solus legatariae
Abbreviated transcription (Latin):
I auł. CUm emancipati filii no¬
mine nepotẽ post huinum post a¬
ui mortẽ edictum dm̃s bonoꝵ pꝰ¬
sessionẽ acciꝑe oportere. necessariũ
erit dic̾e bona sua eum conserre.
lic⁊ non potest dici mortis temꝑe aui
bona habuisse quia ipseñdum in re¬
rum nat᷑a erat. igit᷑ siue bereditatẽ
a patre. siue legatum acceꝑit. hoc ꝯfer¬
re debebit. ¶ Illud autẽ intelligen¬
dum ẽ filium in bonis hab̃e. ꝙ dedu¬
cto here alieno suꝑ ẽ. s si sub ꝯditione
in potestate est. ut existente ꝯditione.
defendat᷑ ꝓ ea parte quã ꝯtulit ¶ De
illis q̃ sine culpa filii emancipati post
mortẽ patͥs ꝑierint. querit᷑ ad cuiꝰ de¬
trim̃tum ea ꝑtinere debeant. ⁊ pleri¬
q putant ea que sine dolo ⁊ culpa ꝑi¬
erunt ad collationis honꝰ ñ ꝑtinere. ⁊
hoc exilł t̾bis intelligendum ÷. qͥb
p̃tor uiri boni arbitͣtu iub⁊ confer¬
ri bona. uir aut̃ bonꝰ. ñ sit arbitͣtus
ꝯferend̾ id. ꝙ nec hab⁊ nec dolo nec

Expanded text:
ictum. Cum emancipati filii nomine nepotem postumum post aui mortem editum dicimus bonorum possessionem accipere oportere, necessarium erit dicere bona sua eum conferre, licet non potest dici mortis tempore aui bona habuisse, qui ipse nondum in rerum natura erat. igitur siue hereditatem a patre siue legatum acceperit, hoc conferre debebit. Illud autem intellegendum est filium in bonis habere, quod deducto aere alieno superest. sed si sub condicione in potestate est, ut existente condicione defendatur pro ea parte quam contulit. De illis, quae sine culpa filii emancipati post mortem patris perierunt, quaeritur, ad cuius detrimentum ea pertinere debeant. et plerique putant ea, quae sine dolo et culpa perierint, ad collationis onus non pertinere: et hoc ex illis uerbis intellegendum est, quibus praetor uiri boni arbitratu iubet conferri bona: uir autem bonus non sit arbitraturus conferendum id, quod nec habet nec dolo nec
Abbreviated transcription (Latin):
auo cum in eius potestate eẽnt. cc
o emancipati bonoꝵ possõnem pecierit̃.¬
⁊ unꝰ ꝯtulerint alt̃ ñ ꝯtulerint. huiꝰ
portio tant̃ ei qui inpotestate ẽ ꝓdes¬
se deb. ñ etiã emancipato qm̃ eius
causa qͥ mpotestate ẽ denegant᷑ ei acti¬
ones. ¶ Si ꝑmopiam emancipatꝰ ca¬
uere ñ possit ñ statim ab eo tͣnfferen
da possessio. s stistinendũ donec poᷤᷤ¬
sit inuenire fidenissores. ut tam̃ de
his que mora det̾iora fut᷑a sunt. his
qͥ inpotestate sunt actio det᷑ ipsiq
caueant. se in medium collaturos si
cautum eiꝰ fuerit.

Expanded text:
auo, cum in eius potestate essent, ducenta auo, cum in eius potestate essent, ducenta o emancipati bonorum possessionem petierint et unus contulerit, alter non contulerit, huius portio tantum ei qui in potestate est prodesse debet, non etiam emancipato, quoniam eius causa qui in potestate est denegantur ei actiones. Si per inopiam emancipatus cauere non possit, non statim ab eo transferenda est possessio, sed sustinendum, donec possit inuenire fideiussores, ut tamen de his, quae mora deteriora futura sunt, his qui in potescaveant in medium collaturos, si cautum eis fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
beret actionẽ. ¶ Emancipatꝰ filiꝰ
siiiuriarum habeat actionẽ. incħ
ꝯferre deb mag̃ͥ uindicte ꝗͣ pecu¬
nie ht̃ ꝑsecutionẽ. s si furti habeat
actionẽ ⁊ferre debebit. ¶Si tres
emancipati duo in potestate sint.
Gauis seuis lib̾er septimo iuris crui¬
lis tercias ꝯferendas putat. ut emã¬
cipati quia inincẽ ñ ꝯferunt. uniꝰ¬
loco sint nec indignati eos oportere.
si plꝰ ꝯferant ⁊ minꝰ accipiant. quia
Si ex emancipato filio nepos emã¬
cipatus mortuo patre simul ⁊ auo
bonoꝵ possessionẽ utrusq accepit. cum
ut̃q eoꝵ situm heredẽ reliquerit. eom̃o
collatio explicaripotest. ut si u̾bi gr̃a.C.
in bonis habuĩt ⁊ patruo quinqͣgii
facit. siue ꝑsonas siue portiones nuẽmꝰ.¬
¶ si duo nepotes ex filio mortuo eman¬
cipati bõnoꝵ possõnẽ auipetant. u¬
trum dimidias an qͣrͣtas patruo con¬
ferre debeant: querit᷑. ⁊ ueriꝰ÷ semis¬
ses ꝯferre eos oportere. quia ⁊ sunuo¬

Expanded text:
filius si iniuriarum habet actionem, nihil conferre debet: magis enim uindictae quam pecuniae habet persecutionem: sed si furti habeat actionem conferre debebit. Si tres emancipati, duo in potestate sint, Gaius Cassius libro septimo iuris ciuilis tertias conferendas putat, ut emancipati, quia inuicem non conferunt, uniloco sint: nec indignari eos oportere, si plus conferant et minus accipiant, quia ntentiam sequitur. Si ex emancipato filio nepos emancipatus mortuo patre simul et avo bonorum possessionem utriusque acceperit, cum uterque eorum suum heredem reliquerit: eo modo collatio explicari potest, ut, si verbi gratia centum in bonis habuit, et patruo quinquaginfacit, sive personas sive portiones numeremus. Si duo nepotes ex filio mortuo emancipati bonorum possessionem avi petant, utrum dimidias an quartas patruo conferre debeant, quaeritur. et verius est semisses conferre eos oportere, quia et s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc a peticione liberalitatis ex testam̃to su¬
moueat. nũquid orꝰ satis dacionis ei remuit¬
tendũ erit: q̃ uidet᷑ ad̃uiuari rescͥpto diui
cõmodi ĩ hec u̾ba. Is cuius de ea re notio.
ẽ aditus sicõperit. id̾eo cautionẽ ade exi¬
gi tit aficd̃ cõmissi peticione aũtaris onͦ
satis cdacionis tibi remitti eurabit.

Expanded text:
ex testamento submoueantur, numquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto diui Commodi in haec uerba: 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba hec st̃. cũ ẽẽt equissimu momĩb
fid̃i cõmissariis hereditatib siqua d̃e his bo¬
nis iuq̾icia penaent. exhis eos subrre houos
usũ fructus trans feret pocius quã cuicye
rculosũ. ee. fidde suã s placet ut acciones
que iheredẽ. heredibq d̃ari solent. eas neqͥ
ineos. neq his cari qui ficd̃i sue cõmissũ sicu¬

Expanded text:
ba haec sunt: "Cum esset aequissimum in omnibus fideicommissariis hereditatibus, si qua de his bonis iudicia penderent, ex his eos subire, in quos ius fructusque transferretur, potius quam cuique periculosum esse fidem suam: placet, ut actiones, quae in heredem heredibusque dari solent, eas neque in eos neque his dari, qui fidei suae commissum sic, u
Abbreviated transcription (Latin):
non heredi fititio cauĩ deb̃at.Ant̃dũ
ns ab ede leget̃ usus frustꝰ titio caued¬
u .s. Seliti sic̾e tracto usu frustu ꝓpe¬
tas eileget usũ fructus seio. Quodꝰ eñĩ
attinebit hoc casu heredi caui. adquẽ
emolumtũ int̾tidentis usus fructꝰ non
sit spectandũ. Uerũ siusir fruetu seio
legato. ꝓpͥctas titio ita leget᷑ cũ ad̃seiũ ꝑti¬
ne᷑ desierit. hãt ꝓpͥctatẽ tunc hered̃i caũ
oportebit᷑ afrudtario. ab hercad̾e autꝰ titĩo
quia ñ sit certũ usu fructu intercepto.
aãtitiũ ꝓpritatẽ reu̾surã.¬
ad senatus consultum trebelianum.¬

Expanded text:
i debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cavendum est: veluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caveri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? verum si usu fructu Seio legato pnere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi caueri oportebit a fructuario, ab herede autem Titio, quia non sit certum usu fructu intercepto ad Titium proprietatem reuersuram.AD SENATUS CONSULTUM TREBELLIANUM
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ decessisse. Plane qui testari nõ po¬
tuit. pͥe nõ ẽ intestatus. Ut puta ĩpu-¬
bes furiosus uł eui bõis interdictũ ẽ.
S hos quoq ꝓ intestatis acciꝑe debemꝰ.
eũ quoq qui ab hostib captꝰ ẽ qm̃ per
legẽ corneliã successio his defertur.
quib defereret᷑ si iciuitate decessis¬
s. Nã ⁊ eiꝰ hereditas fuisse credit᷑. Qͥ¬
ri pot̾it. siex ea que in fidei cõmissa¬
ria lib̾tate morã passa ẽ c̃ceptus ⁊ natꝰ
sit. ansuus patri existat. Et cũ place
rescͥptũ. c̃ nõ intotũ ꝓ manumissa
hab̾at᷑. ut uxor ducta suũ pariat. nec
mirũ sit ex sua ingenłũ nasci. cũ ex
captiua rescͥptũ sit ingenuũ nasci q̃r
ausim dic̾e.⁊ si pat̃ huiꝰ pueri eiusdẽ
sortis fuit. cuiꝰ mat̾ morã passa ĩ lib̾¬
tate fidei cõmissaria ip̃e quoq morã
passus ẽ. suum eum patri nasci exẽ¬
plo captiuoꝵ parentũ cũ quib rediĩt.
Ergo siue postea pat eiꝰ post morã ma¬

Expanded text:
r decessisse. plane qui testari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus vel cui bonis interdictum est: sed hos quoque pro intestatis accipere debemus: eum quoque, qui ab hostibus captus est, quoniam per legem Corneliam squibus deferretur, si in ciuitate decessisset: nam et eius hereditas fuisse creditur.Quaeri poterit, si ex ea, quae in fideicommissa libertate moram passa est, conceptus et natus sit, an suus patri existat. et curescriptum, cur non in totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si filius ex asse sub ꝯditione que fuit
in arbitrio ipsiꝰ. uł nepos sub ꝯditione
ĩstitutꝰ ñ impleta ꝯditione decessit.
Nam dicendũ erit suos posse succedere.
sim̃o mortis testatoris tp̃r. uł in rebus
humanis. uł saltĩ concepti fuĩnt. Idq ⁊
uliano ⁊ marcello placz. EPost suos sta¬
tim ꝯsanguinei uocant᷑. consanguineos
aũt cassius diffinit eos qui sanguine ini¬
neos. ⁊̃ si sui heredes nõ extitert̃ patri.
ut puta ex hr̃datos. s ⁊ si pat̃ eoꝵ depor¬
tatus sit. nichilominꝰ hos int̾ se ẽẽ ꝯsã¬

Expanded text:
et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore uel in rebus humanis uel saltem concepti fuerint: idque et Iuliano et Marcello placet.Post suos statim consanguinei uocantur.Consanguineos autem Cassius definit eos, qui sanguine insanguineos, etiamsi sui heredes non extiterunt patri, ut puta exheredatos: sed et si pater eorum deportatus fuerit, nihilo minus eos inter se esse consan
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in eiuitate mortuo filio arroga¬
to. mortuo ⁊ captiuo aput hostes pro¬
nepos iste suus hr̃s mͥ erit. Soiendũ ẽ
aũt nepotes ⁊ deinceps interdũ ⁊̃ si pa¬
rentes eiꝰ mortis tp̃r p̃cessert̃. tñ pos¬
se suos hr̃edes existere. quãnis succes¬
sio in suis hr̃dib ñ sit. ꝙ ita ꝓcedit.
si pat̃ famił testõ facto decessĩt. ex he¬
redato filio. mox de lib̾ante hr̃de in¬
stituto. filiꝰ decesserit. postea dem̃ re¬
pucliaũt hr̃s institutꝰ. nepos pot̾it

Expanded text:
autem in civitate: mortuo filio adrogaautem in civitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captivo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit. Sciendum est autem nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamvis successio in suis heredibus non sit. quod ita procedit. si pater familias testamento facto decesserit exheredato filio, mox deliberante herede instituto filius decessit, postea deinde repudiavit heres institutus: nepos poterit
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ suã hoc quoq ut nec iurea
sepulcroꝵ hic filiꝰ hãt. ¶ Si filiꝰ suus
hr̃s eẽ desiit. in eusdẽ partem succedũt.
omnes nepotes neptesq ex eonati. qui in
potestate st̃. ꝙ naturali equitate ꝯtin¬
git. filiꝰ aũt suus hr̃s ẽẽ desinit. si capi¬
tis diminutione uł magna uł minore
exiit de potestate. ꝙ si filus aput hosteᷤ
sit. quã diu uiuit. nepotes nõ succedũt.
Pm̃ ⁊ si fuerit redẽptus. ñ dum suecedt̃
añ luitionẽ. S si int̾un decesserit. cũ
placeat eum statu recepto decessisse.
nepotib obstabit. S siquis nõ desiit
eẽ in potestate. s nũqu̾a cep̃: ut puta
sifiliꝰ meus uiuo patre meo ab hosti¬
b captus ẽ. mox ibi me patre famił
facto decessit. nepotes in eiꝰ locũ succe¬
dunt. ñ minꝰ aũt neptes quã nepote ᷤᷤ
succedũt in locũ parentũ. Int̾dlũ lie⁊
suos exist̾e. Ut puta arrogaui eum
cuiꝰ filius abhostib erat captꝰ. nepos

Expanded text:
em suam, hoc quo, ut nec iura sepulchrorum hic filius habeat.Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo nati qui in potestate sunt: quod naturali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione uel magna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu uiuit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit.Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent.Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium. Interdum licet suos existere: ut puta adrogavi eum, cuius filius ab hostibus erat captus, nepos
Abbreviated transcription (Latin):
ue. an duo płesue ab eod̾ gͣdu uenien¬
tes. qui uel cet̃os añcedat. uł soli sĩt. qr
is est ꝓximus quẽ nemo añcedit. Is aũt
ultimus quem nemo sequit᷑. ⁊ int̾clum
id̾ priꝰ postremꝰq qui solus occurrit. In¬
terdum ult̃iorem agnatũ alittimꝰ
ut puta fec̃ quis testm̃ cum hab̾et patru¬
um ⁊ patrui filiũ. De lib̾ante hr̃de scͥp

Expanded text:
sue an duo pluresue ab eodem gradu ueniensue an duo pluresue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit.Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: ut puta fecit quis testamentum, cum haberet patruum et patrui filium, deliberante
Abbreviated transcription (Latin):
Post c̃sanguineos admittuntur
agnati. si c̃sanguinei st̃ m̾ito. Nã sist̃
ẽ sanguinei. lic⁊ nõ adierit hr̃ditatẽ
legitimis ñ defert̃. S hoc sic eĩt ac¬
cipiendũ. s nẽc sꝑat᷑ eẽ. Cet̃um si uł
nasci cõsanguineus. uł de captiuitate
reu̾ti pot̾it. agnati impediunt᷑. Agna¬
ti aũt st̃ cognati uirił sexus ab eod̾ or¬
ti. Nã post suos ꝯsanguineos statim mͥ
ꝓximꝰ ẽ. c̃ sanguinei mei filiꝰ. ⁊ ego ei.
Patris qͦ fr̃. qui patruus appellat᷑. dein¬
cepsq ct̃i qui sunt inc̾ti iĩfinitum.
hr̃ditas ꝓrimo agnato .i. ei quẽ nemo
habui. duos patruos Unus ex his unũ
filiũ aliꝰ duos reliqͥt. hr̃ditas mea ĩ tre ᷤᷤ
partes diuidet᷑. Parui aũt refert agna¬
tus hic natiuitate an adoptione sit
quesitꝰ. Nã qui adoptat᷑ ĩsdẽ fit agna¬
tus quib pater ipsius. ⁊ legitunã eoꝵ
hereditatẽ habebit. uł ip̃i eius. legitia
hr̃ditas tñproximo defert᷑. nec int̃ est

Expanded text:
Post consanguineos admittuntur adgnati, si consanguinei non sunt, merito. nam si sunt consanguinei, licet non adierint hereditatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nec sperantur esse: ceterum si uel nasci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur.Adgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consanguineos statim mihi proximus est consanguinei mei filius et ego ei: patris quoque frater, qui patruus appellatur: deincepsque ceteri, si qui sunt hinc orti, in infinitum.Haec hereditas proximo adgnato, id est ei, quem nemo habui vel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes dividetur. Parvi autem refert, adgnatus hic nativitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit vel ipsi eius. Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest,
Abbreviated transcription (Latin):
ita absente. ut certiorare eũ nõ possit.
uł ⁊̃ furẽtem pete neglex̾it. an peti
ampliꝰ nõ possit. S quid noceat non
quireret᷑ quã pat̃ cõpbasẜi. ¶ Si ẜuus
alienus hr̃s institutus ueniss. querit᷑
an posteriori dño. dies .b. possessionis
petende ĩputari oport̾et. ⁊ placet qñt
priori dño sr̃fuerit ei ĩputari. De suis

Expanded text:
ita absente, ut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceat non quireretur, quam pater comprobasset?Si seruus alienus heres institutus uenisset, quaeritur, an posteriori domino dies bonorum possessionis petendae imputari oporteret. et placet, quantum prior
Abbreviated transcription (Latin):
prudentes s quã qͥs aut ꝑ se aut ꝑ alioᷤ
assequi potuit. s. ꝯsulendo prudentioreᷤ.
ut diligñtiorẽ patrẽ fam̃ consulere di
scĩa ignorãti filio nõ nocet.
git᷑. cohñs tuus ampliꝰ petẽde .b. pos¬
sessioĩs facultatẽ non ħabebit. filiuᷤᷤ
ñ solũ filiꝰ si tãquã filiꝰ. si si tãꝗͣ agnatꝰ¬

Expanded text:
 quis aut per se aut per alios adsequi potuit, scilicet consulendo prudentiores, ut diligentiorem patrem familias consulere digscientia ign‹o›ranti filio non nocet. gitur, coheres tuus amplius petendae bonorum possessionis facultatem non habebit.Filius non solum si tamquam filius, s