comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines ueluti ad proelium se exspediunt. apparebatque omnediscrimen adessonihil cui quam
sanctum non publici fore non priuati iuris: huic tant& tempestati cum seconsules obtulissent : facile
experti sunt parum tutam maiestatem sine uiribus esseuio latis litoribus fascibus fnetis e foro incuriam¬
conpelluntur. incerti quatenus uolero exercer& uictoriam : conticscente deindetumultu cum
insenatum uocari iussissent : queruntur in iurias suas uimplebes uoleronis audaciam multis ferocit̃
dictis sententiis. uicere seniores quibus irepatrum aduersus temeritatem plebiscertari non placuit
uoleronem amplexa fauore plebs proximis comituis tribunum plebicreat: in eumannum : quilucium
pinarium .p. furium consules habuit. contra que omnium opinionem qui eum uexandis prioris anni
consulibus administraturum pemissurum tribunatum credebant postpublicam causam priuatam

Expanded text:
homines ueluti ad proelium se expediunt, apparebatque omne discrimen adesse; nihil cuiquam homines ueluti ad proelium se expediunt, apparebatque omne discrimen adesse; nihil cuiquam sanctum, non publici fore, non priuati iuris. huic tantae tempestati cum se consules obtulissent, facile experti sunt parum tutam maiestatem sine uiribus esse. uiolatis lictoribus, fascibus fractis, e foro in curiamcompelluntur, incerti quatenus Uolero exerceret uictoriam. conticescente deinde tumultu cum in senatum uocari iussissent, queruntur iniurias suas, uim plebis, Uoleronis audaciam. multis ferociter dictis sententiis, uicere seniores quibus ira patrum aduersus temeritatem plebis certari non placuit. Uoleronem amplexa fauore plebs proximis comitiis tribunum plebi creat in eum annum qui L. Pinarium P. Furium consules habuit. contraque omnium opinionem, qui eum uexandis prioris anni consulibus permissurum tribunatum credebant, post publicam causam priuato
Abbreviated transcription (Latin):
cõs & eosipsos plebis homines nihilcontẽptius neque in firmius sisint qui contempnant . sibiquem que ca
magna atque horrenda facere: his uocibus alualios cum incitassent. ad uoleronem publilium deplebe
hominem quia quod ordines duxiss& negar& se militem fieri debere lictor missus est ẽ& a consulibus.
uolero appellat tribunos : cumauxilio nemoess& consules spoliari hominem & uirgas expediriiubent
ipsi in lectosuo auobis trucidari : quoferocius clamitabat : eomfestus circum scindere & spolia relictor
tũ uolero & prȩualens ipse & adiuuantibus aduocatis repulso lictore. ubun dignantium prose acerrimus
enit clamoreo seinturbam confertissimam recipit cdamitans prouoco & fidem plebis inploro adesteciues
adeste commilitones nibi lest quod ex patetis tribunos quibus ipsis uestro auxilio opusest confitati

Expanded text:
apparere consulibus et eos ipsos plebis homines; nihil contemptius neque infirmius, si sint qui contemnant; sibi quemque ea apparere consulibus et eos ipsos plebis homines; nihil contemptius neque infirmius, si sint qui contemnant; sibi quemque ea magna atque horrenda facere. his uocibus alii alios cum incitassent, ad Uoleronem Publilium de plebe hominem quia, quod ordines duxisset, negaret se militem fieri debere, lictor missus est a consulibus. Uolero appellat tribunos. cum auxilio nemo esset, consules spoliari hominem et uirgas expediri iubent. ipsi in lecto suo a uobis trucidari.' quo ferocius clamitabat, eo infestius circumscindere et spoliare lictor. tum Uolero et praeualens ipse et adiuuantibus aduocatis repulso lictore, ubi indignantium pro se acerrimus erat clamor, eo se in turbam confertissimam recipit clamitans: 'prouoco et fidem plebis imploro. adeste, ciues; adeste, commilitones; nihil est quod expectetis tribunos quibus ipsis uestro auxilio opus est.' concitati
Abbreviated transcription (Latin):
quo dubi in totam contionem pertulit rumor sicut aues funditur duceo ccisso itadilapsi passimalii
alio: prȩcipuus pauortribunos inuaserat : quamni hil auxilii s acratae leges haberent morte collegȩ
monitos. nec patres satis modenete fere lȩtitiam: ad eoque neminem noxiȩ penitebat. ut &iam in¬
sontes fecisse uideri uellent. palam que ferretur malo domandam tribuniciam potestatem : subhac
pessimi exempliuictoria delectu sedicitur: pauentibus que tribunis sineintercessione ulla cõs
remperagunt : tum uero ira sciplebs tribunorum magissilentio quam consulum imperio & dicere
actum esse delibertate sua rursus adantiqua reditum cum genucio una mortuam acsepultam tri¬
buniciam potestatem. aliud agendum accogitandum quomodo resistatur patribus id autẽ unum
consilium esse ut seipsa plebs quando aliud nihilauxilii habeat defendat : .iiii. & xx litores apparere

Expanded text:
quod ubi in totam contionem pertulit rumor, sicut acies funditur duce occiso, ita dilapsi passim alii quod ubi in totam contionem pertulit rumor, sicut acies funditur duce occiso, ita dilapsi passim alii alio. praecipuus pauor tribunos inuaserat, quam nihil auxilii sacratae leges haberent morte collegae monitos. nec patres satis moderate ferre laetitiam, adeoque neminem noxiae paenitebat, ut etiam insontes fecisse uideri uellent, palamque ferretur malo domandam tribuniciam potestatem. sub hac pessimi exempli uictoria dilectus edicitur, pauentibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt. tum uero irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio, et dicere actum esse de libertate sua; rursus ad antiqua reditum; cum Genucio una mortuam ac sepultam tribuniciam potestatem. aliud agendum ac cogitandum quomodo resistatur patribus; id autem unum consilium esse ut se ipsa plebs, quando aliud nihil auxilii habeat, defendat. quattuor et uiginti lictores
Abbreviated transcription (Latin):
uelud apparitori tribunicio omnia adnutum imperium que tribuni agenda esse sise commouerit
sitespexerit patressialiud quam plebemesse in rep̃. crediderit exilium .cu marumenenidam nati¬
onem & mortem sibi proponant anteoculos : his accensi uocibus patres consilia in de nonpublica sed in
priuatos eductaque a plurium conscientia habere : ubicum idmodo constar& iure aniniuria eripendos
esse reos atrocissima quae que maxime placebat sententia: ne auctor quamuis audaci facinori deerat:
igitur iudicii diecumplebs inforo ereta expectatione star& mineri primo quod nondes cender& tribu¬
nus : dancumiam mora suspatior fier& deterritum a primoribus credere & desertam acproditã causa
publicam queri : tandem quiobuersati uestibulo tribuni fuerant : nuntiant domi mortuum esse inuentũ

Expanded text:
uelut apparitori tribunicio, omnia ad nutum imperiumque tribuni agenda esse; si se commouerit, uelut apparitori tribunicio, omnia ad nutum imperiumque tribuni agenda esse; si se commouerit, si respexerit patres, si aliud quam plebem esse in re publica crediderit, exsilium Cn. Marci , Meneni damnationem et mortem sibi proponat ante oculos. his accensi uocibus patres consilia inde non publica sed in priuato seductaque a plurium conscientia habuere, ubi cum id modo constaret, iure an iniuria, eripiendos esse reos, atrocissima quaeque maxime placebat sententia, nec auctor quamuis audaci facinori deerat. igitur iudicii die, cum plebs in foro erecta expectatione staret, mirari primo quod non descenderet tribunus; dein cum iam mora suspectior fieret, deterritum a primoribus credere et desertam ac proditam causam publicam queri; tandem qui obuersati uestibulo tribuni fuerant nuntiant domi mortuum esse inuentum.
Abbreviated transcription (Latin):
frumento stipendioque impenito pacis externȩ confestim continuantur discordia domiagra¬
riae legis tribuniciis stimulis plebs furebat : consules nihil menenidam natione nihilpericulo
de territi seruilii summa ui resistunt: abeuntes magistratu .cñ. genucius. tr̃ .pl. arripuit .l.
emilius & opiter uerginius consulatum Ineunt : opiscum iulium pro uergimo inquibusdam annalib
cõs inuenio hocanno quoscumque coñs habuitrei adpopulum furius & manilius circumeunt sordida¬
tim non plebem magis quam iuniores patrum suadent monent honoribus & adminis tratione reip̃ abs¬
tineant consularesuero fasces prȩtextam curulemque sellamnihil aliud quam pompam funeris pu¬
tent daris insignibus uelutin fulis uelatos ad mortem destimari: quohĩconsualatus tantadulcedo sit¬
lamtuncita in animum inducant consulatum captum &oppressum abtribunicia potestate ẽẽ consuli¬

Expanded text:
frumento stipendioque imperato. paci externae confestim continuatur discordia domi. agrafrumento stipendioque imperato. paci externae confestim continuatur discordia domi. agrariae legis tribuniciis stimulis plebs furebat. consules , nihil Meneni damnatione, nihil periculo deterriti Servili, summa vi resistunt. abeuntes magistratu Cn. Genucius tribunus plebis arripuit. L. Aemilius et Opiter Verginius consulatum ineunt; Vopiscum Iulium pro Verginio in quibusdam annalibus consulem invenio. hoc anno—quoscumque consules habuit—rei ad populum Furius et Manlius circumeunt sordidati non plebem magis quam iuniores patrum. suadent , monent, honoribus et administratione rei publicae abstineant; consulares vero fasces, praetextam curulemque sellam nihil aliud quam pompam funeris putent; claris insignibus velut infulis velatos ad mortem destinari. quod si consulatus tanta dulcedo sitam nunc ita in animum inducant consulatum captum et oppressum ab tribunicia potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
ad arma currunt: parssabinis eunt subsidio pars romanos toto impetu intentos in castrax adori¬
untur : paulisper auersi turbatique sunt: deinde &ipsi ut roque uersis signis resistunt & eques
ab coñs .i. mis sus tuscos fundit fugatque: eadem que hone duo exercitus duae potentissimȩ & maxi¬
mefinitum aegentes superatȩ sunt : dumhecadueios geruntur : uolscȩ qui que in latino agro posu
erunt castriat. populatique fines erant : eos ꝑse ipsi latini ad sumptis hernicis sineromano aut duce
aut auxilio castris exuerunt. ingenti prȩda prȩtersuas recipenttas respositi sunt : missus tamen
abroma cõs in uulscos .c. nautios moscredo non placebat sineromano duce exercituque socios
propriis uiribus consilissbella gerere : nullum genus calamitatis contume liȩque non editum
inuulscos est : nec tamen ꝑpea potuere ut aue dimicarent : l. fupcies inde &.c̃. manilius cõs ma¬

Expanded text:
ad arma currunt. pars Sabinis eunt subsidio, pars Romanos toto impetu intentos in castra adoriad arma currunt. pars Sabinis eunt subsidio, pars Romanos toto impetu intentos in castra adoriuntur. paulisper auersi turbatique sunt; deinde et ipsi utroque uersis signis resistunt, et eques ab consule immissus Tuscos fundit fugatque, eademque hora duo exercitus, duae potentissimae et maxime finitimae gentes superatae sunt. dum haec ad Ueios geruntur, Uolscerant castra populatique fines erant. eos per se ipsi Latini adsumptis Hernicis sine Romano aut duce aut auxilio castris exuerunt; ingenti praeda praeter suas reciperatas res potiti sunt. missus tamen ab Roma consul in Volscos C. Nautius; mos, credo, non placebat sine Romano duce exercituque socios propriis viribus consiliisque bella gerere. nullum genus calamitatis contumeliaeque non editum in Volscos est, nec tamen perpelli potuere ut acie dimicarent. L. Furius inde et C. Manlius consules. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
do exprobrandoquet meneni damnationem mortemque cuius patris munere restituta quondã
plebs eos ipsos quibus tum saeuir & magistrittus eas leges haber&: periculum audacia discussit: iuuit
& uerginius collegatestis productus participando laudes magis tamen menenianum adeo muta ue¬
nent animum ꝓfuit iudicium certamina domifinita. ueiens bellum exortum quibus sabini arma
coniunxenant: .p. ualerius cõs accitis latinorum hernicorumque auxiliis cum exercitu ueios mis¬
sus castrit sabina quȩ promoenibus sociorum locataerant confestim ad greditur: tantam que
trepidationem iniecit : utdum dis persi aliialia manipu latim excurrunt. ad arcendam hostium
uim ea porta cui signa primum intulerat caperetur intraauallum deinde caedes magis quam
proelium essetumultuse castris & in urbem penetrat : tamquam ueis captis Ita pauidi ueientes

Expanded text:
do exprobrandoque T. Meneni damnationem mortemque, cuius patris munere restituta quondam do exprobrandoque T. Meneni damnationem mortemque, cuius patris munere restituta quondam plebs eos ipsos quibus tum saeuiret magistratus, eas leges haberet, periculum audacia discussit. iuuit et Uerginius collega testis productus, participando laudes; magis tamen Menenianum—adeo mutauerant animum— profuit iudicium. certamina domi finita: Ueiens bellum exortum, quibus Sabini arma coniunxerant. P. Ualerius consul accitis Latinorum Hernicorumque auxiliis cum exercitu Ueios missus castra Sabina, quae pro moenibus sociorum locata erant, confestim adgreditur; tantamque trepidationem iniecit ut dum dispersi alii alia manipulatim excurrunt ad arcendam hostium uim, ea porta cui signa primum intulerat caperetur. intra uallum deinde caedes magis quam proelium esse. tumultus e castris et in urbem penetrat; tamquam Ueiis captis, ita pauidi Ueientes
Abbreviated transcription (Latin):
amissum cremere presidium : cum haud ꝓcul in de statiua cõs habuiss& eam oppressit cum& patres
haudminus quam procariolano adnisi essent & patris agrippȩ fauor hauddudum exoleuiss&. in multa
tempentrunt tribuni cum capitis anqui sissent duomilia aerisdamnato multam edixerunt: ea incaput
uertit: negant tullisse ignominiam egretudinenque. indemorbo ab sumptum eẽ : alius deinde reus s.p̃
seuilius ut cõs abuit .c. nautio & p. ualerio cõs intiostatim anni ab t̃. ceditio &t̃ statio tribunis diedictano
nonut mȩnenius preecibussuis aut patrum sedcum multa fiducia in nocentiae gnatiaeque tribu¬
nicios impetustulit : & huic proelium cumtuscis adianiculum erat crimini sed feruido animi
uir ut in publico periculo anteictum in suo non tribunos modo sed plebemonrtione ferocirefutan¬

Expanded text:
amissum Cremerae praesidium, cum haud procul inde statiua consul habuisset; ea oppressit, cum et patres amissum Cremerae praesidium, cum haud procul inde statiua consul habuisset; ea oppressit, cum et patres haud minus quam pro Coriolano adnisi essent et patris Agrippae fauor hauddum exoleuisset. in multa temperarunt tribuni; cum capitis anquisissent, duorum milium aeris damnato multam dixerunt. ea in caput uertit; negant tulisse ignominiam aegritudinemque; inde morbo absumptum. alius deinde reus, Sp. Seruilius , ut consulatu abiit, C. Nautio et P. Ualerio consulibus, initio statim anni ab L. Caedicio et T. Statio tribunis die dicta, non ut Menenius, precibus suis aut patrum sed cum multa fiducia innocentiae gratiaeque tribunicios impetus tulit. et huic proelium cum Tuscis ad Ianiculum erat crimini. sed feruidi animi uir ut in publico periculo ante, sic tum in suo, non tribunos modo sed plebem oratione feroci refutan
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quo dinopia frumenti quamuis in precipitia dumceleriora essent agediant consilia temere adueso
uaniculo ad castrae hostium aciemerexit: foediusque indepulsus quam pridie pepulenit : in teruentu col¬
legȩ ipse exeacitus que est seruatus: interduas acies & ruscum inuicem his atque illis tegadarent occidione
occisi : Ita oppressum temeritate feliciueiens bellum urbi cumpace laxior&iam annon aredut & aduecto
ex campania frumento & postquam timor sibicuique future inopiȩ abiit eo quod abditum fuerat ꝓlato:
excopia deinde otio que lasciuiere rursus animi & pristina mala postquam foris deentnt domi quȩrere
tribuni plebem agitare suo ueneno agnaeria lege in resistentis incitare patres. nec in uniuersos modo sed in
singulos quintus considius &t̃ genuuus auctores agntriae legis .t̃. menenio diem dicunt: inuidiae erat

Expanded text:
tamen quod inopia frumenti quamuis in praecipitia, dum celeriora essent, agebat consilia, temere aduerso tamen quod inopia frumenti quamuis in praecipitia, dum celeriora essent, agebat consilia, temere aduerso Ianiculo ad castra hostium aciem erexit, foediusque inde pulsus quam pridie pepulerat, interuentu collegae ipse exercitusque est seruatus. inter duas acies Etrusci, cum in uicem his atque illis terga darent, occidione occisi. ita oppressum temeritate felici Ueiens bellum. urbi cum pace laxior etiam annona rediit, et aduecto ex Campania frumento, et postquam timor sibi cuique futurae inopiae abiit, eo quod abditum fuerat prolato. ex copia deinde otioque lasciuire rursus animi et pristina mala, postquam foris deerant, domi quaerere. tribuni plebem agitare suo ueneno, agraria lege; in resistentes incitare patres, nec in uniuersos modo sed in singulos. Q. Considius et T. Genucius , auctores agrariae legis, T. Menenio diem dicunt. inuidiae erat
Abbreviated transcription (Latin):
res fuit : meliorem tamen militem recepto pristino animo infutunt proelia idcertamen fecit: a. uergi¬
nius &õ. seruilius qnifiunt postaccertam proximam pugnae cladem ueientes abstinumer sectt pAcuegi¬
ones enarnt : & uelut ab arce ianiculi passim in romanum a grum impetus dabant : non usquam pecone tuta
nonẽ grestãs enint capti dande eadem artesunt quacepenant fabios secuti : dedita opera passim ad inlece¬
brrs propulsa percont precipitauere in insidias quo plures enaent maiorcaedes fuit: ex hac clade a trox
inrmaioris cladiscausa atq initium fuit : tncieto enim nocte tiberi castra seruili consulis ad orti sunt
oppugnare: indefusi magna caede in ianiculum seaegrerecepere : confestim cõs. &ipsetransit tiberim
castra subianiculo communit: postero dieluce orta nonnihil &externa felicitates pugnae ferox magis

Expanded text:
res fuit, meliorem tamen militem, recepto pristino animo, in futura proelia id certamen fecit. A. Uergires fuit, meliorem tamen militem, recepto pristino animo, in futura proelia id certamen fecit. A. Uerginius et Sp. Seruilius consules fiunt. post acceptam proxima pugna cladem Ueientes abstinuere acnt, et uelut ab arce Ianiculo passim in Romanum agrum impetus dabant; non usquam pecora tuta, non agrestes erant. capti deinde eadem arte sunt qua ceperant Fabios. secuti dedita opera passim ad inlecebras propulsa pecora praecipitauere in insidias; quo plures erant, maior caedes fuit. ex hac clade atrox ira maioris cladis causa atque initium fuit. traiecto enim nocte Tiberi, castra Seruili consulis adorti sunt oppugnare. inde fusi magna caede in Ianiculum se aegre recepere. confestim consul et ipse transit Tiberim, castra sub Ianiculo communit. postero die luce orta nonnihil et hesterna felicitate pugnae ferox, magis
Abbreviated transcription (Latin):
tas niiugo circummissus ueiens inuerticem collis euasiss& : Ita superior rursus hostis factus : fabi cesi
ad unum omnes prȩsidium que expugnatum: trecentos sex perisse. satis conuenit unum prope puberẽ
aetaterdictum stirpemgenti fabiae dubiisque rebus p.r. sepedomi bellique uel maximum futurũ
auxilium : cumhec accepta cladesess& iamc̃ honrtius & t̃. menenius cons erant: menenius
aduersus tuscos uictoriaȩ latos confestim missus tum quoque male pugnatum est . &ianiuilum hostes
occupauere : obsessaque urbs for& suꝑbellum annona premente . tninsierant enim &rusci tiberĩ.
nihonttius cõs exuulscis ess& reuocatus : adeoque idbellum ipsi s instrat moenibus ut primopugnatũ
adspeisita equo marte iterum ad portam collinam: ibi quã quam paruo momento superiorromana

Expanded text:
tas, ni iugo circummissus Ueiens in uerticem collis euasisset. ita superior rursus hostis factus. Fabii caesi tas, ni iugo circummissus Ueiens in uerticem collis euasisset. ita superior rursus hostis factus. Fabii caesi ad unum omnes praesidiumque expugnatum. trecentos sex perisse satis conuenit, unum prope puberem aetate relictum, stirpem genti Fabiae dubiisque rebus populi Romani saepe domi bellique uel maximum futurum auxilium. cum haec accepta clades est, iam C. Horatius et T. Menenius consules erant. Menenius aduersus Tuscos uictoria elatos confestim missus. tum quoque male pugnatum est, et Ianiculum hostes occupauere; obsessaque urbs foret, super bellum annona premente—transierant enim Etrusci Tiberim—, ni Horatius consul ex Uolscis esset reuocatus. adeoque id bellum ipsis institit moenibus, ut primo pugnatum ad Spei sit aequo Marte, iterum ad portam Collinam. ibi quamquam paruo momento superior Romana
Abbreviated transcription (Latin):
passimuaga ut sit pauore iniecto niperent petora subito exinsidiis consurgitur & aduersi & undiq
hostes entent: primoclamor crtumlatus exterruit : deintela ab omniparte accedebant: cocuntibus¬
que & ruscis iam continenti in agmine armatorum septiquomagis sehostis inferebat cogebantur
breuiore spatio & ipsorbem colligere: quȩres paucitatem eorum in signem. & multitudinem &rus¬
corum multiplicatis in arto ordinibus faciebat : tumomissa pugna quam inom nes partis parem in¬
tendenent in unum locum seomnes inclinant: eo nisi corporibus armis querupere cuneo uiam : dix̃
uia meditum luite collem inde primorestitere moxut respintndi supeior locus spatium dedit
recipiendique a pauore tanto animum pepulere &iam subeuntes uincebant que auxilio loci pauci¬

Expanded text:
passim uaga, ut fit pauore iniecto, raperent pecora, subito ex insidiis consurgitur; et aduersi et undique passim uaga, ut fit pauore iniecto, raperent pecora, subito ex insidiis consurgitur; et aduersi et undique hostes erant. primo clamor circumlatus exterruit, dein tela ab omni parte accidebant; coeuntibusque Etruscis, iam continenti agmine armatorum saepti, quo magis se hostis inferebat, cogebantur breuiore spatio et ipsi orbem colligere, quae res et paucitatem eorum insignem et multitudinem Etruscorum, multiplicatis in arto ordinibus, faciebat. tum omissa pugna, quam in omnes partes parem intenderant, in unum locum se omnes inclinant; eo nisi corporibus armisque rupere cuneo uiam. duxit uia in editum leniter collem. inde primo restitere; mox, ut respirandi superior locus spatium dedit recipiendique a pauore tanto animum, pepulere etiam subeuntes, uincebatque auxilio loci pauci
Abbreviated transcription (Latin):
tu certamen. nec erant incursiones modo in agros haud subiti impetus incursante iuim sed aliquo¬
tiens equo campo conlatisque signiscertatum : gens que una populi r. sȩpe exopolentis sima ut tum
reserunt & rusca ciuitate uictori am tulit: id primo a cerbum indignumque ueientibus est uisum
inde consilium exrenatum in sidiis ferocem hostem captandi gaudere. &iam multo successu sabus
audaciam crescere : Itaque & pecont prȩdantibus aliquotiens uelut casu incidissent obuiã acta
&a grestium fugauasti rditiagri & subsidia armatorum ad artendas populationes missa sȩpius
simulato quam uero pauore refugerunt : iamque fabi adeo contempserant hostem ut sua inuicta
arma ne que loco neque tempore ullo crederent sustineri posse: hȩc spes ꝓuexit ut ad cons pecta
ꝓcul acremerit magno campi interuallo pecont quam quam ntnt hostium apparebant arma de¬
currerent : & cumin ꝓuidi effuso cursu insidias crta ipsum iter locatus superassent palatique

Expanded text:
tu, certamen; nec erant incursiones modo in agros aut subiti impetus <in> incursantes, sed aliquotiens aequo campo conlatisque signis certatum, gensque una populi Romani saepe ex opulentissima, ut tum res erant, Etrusca ciuitate uictoriam tulit. id primo acerbum indignumque Ueientibus est uisum; inde consilium ex re natum insidiis ferocem hostem captandi; gaudere etiam multo successu Fabiis audaciam crescere. itaque et pecora praedantibus aliquotiens, uelut casu incidissent, obuiam acta, et agrestium fuga uasti relicti agri, et subsidia armatorum ad arcendas populationes missa saepius simulato quam uero pauore refugerunt. iamque Fabii adeo contempserant hostem ut sua inuicta arma neque loco neque tempore ullo crederent sustineri posse. haec spes prouexit ut ad conspecta procul a Cremera magno campi interuallo pecora, quamquam rara hostium apparebant arma, decurrerent. et cum improuidi effuso cursu insidias circa ipsum iter locatas superassent palatique
Abbreviated transcription (Latin):
pes: non uallo ꝑpetuo fossaq nossepturum hostem quinunc corporib suis subietis undiq cinxerit utuidetis
collem atq sinox oportuna ÷ eruptioni sicut ÷ he profecto noctis aptissima ora ÷ signo secundȩ uigiliae iuenistis
quod tẽpus mortales summ̃o altissimo p̃mit ꝑ corpora sopita uadetis uelsilentio in cautos incautos fallentes uel
sentientib: damore subito pauorem in iaturi memodo sequimini quẽ secutiestis ego eandem quaȩduxit hucset uar
fortunã quib: hae salutaria uident᷑ agitedum indextrã partem pedib: transite om̃s transierunt uadentemq ꝑ int̃

Expanded text:
pes est non uallo perpetuo fossaque nos saepturum hostem, qui nunc corporibus suis subiectis undique cinxerit, ut uidetis, pes est non uallo perpetuo fossaque nos saepturum hostem, qui nunc corporibus suis subiectis undique cinxerit, ut uidetis, collem? atqui si nox opportuna est eruptioni, sicut est, haec profecto noctis aptissima hora est. signo secundae uigiliae conuenistis, quod tempus mortales somno altissimo premit; per corpora sopita uadetis uel silentio incautos fallentes uel sentientibus clamore subito pauorem iniecturi. me modo sequimini, quem secuti estis; ego eandem quae duxit huc sequar fortunam. quibus haec salutaria uidentur, agitedum in dextram partem pedibus transite.' omnes transierunt; uadentemque per int
Abbreviated transcription (Latin):
exerutus fortuna ꝑsocordiam uisus nonsit hunctã o portunũ collem inminentẽ capiti suo nonante uiderit quã
captũ a nobis nostam paucos totipsimiltib hominum nec ascensu arguerit natenentes locũ cũdiertantum
supe&̃ uallo curtũdederit quemuidentem acuigiltentem sicelus eritis sopitũ oport& fallatis immoneesse:
in eo enimloco res sunt nrãe ut uobis ogomagis neces sitatis utaẽ indexquã consili auctorsim neq eñ maneatis
an abeatis hinc deliberari patest cũ p̃te arma & animos armorũ memores nihil uobis fortuna reliquȩ fecetit.
famenq & siti moriendũsit siplus quã uiros a cromanos dec &ferrũ timeamusergo una ÷ salus etũ perehinc atq
abire id aut intediu aut nocte faciamus oport& ecce autẽ aliud minus dubium quippesilux es patet᷑ quaes¬

Expanded text:
exercitus fortuna per socordiam usus non sit, hunc tam opportunum collem imminentem capiti suo non ante uiderit quam exercitus fortuna per socordiam usus non sit, hunc tam opportunum collem imminentem capiti suo non ante uiderit quam captum a nobis, nos tam paucos tot ipse milibus hominum nec ascensu arcuerit nec tenentes locum, cum diei tantum superesset, uallo circumdederit. quem uidentem ac uigilantem sic eluseritis, sopitum oportet fallatis, immo necesse est; in eo enim loco res sunt nostrae ut uobis ego magis necessitas uestrae index quam consilii auctor sim. neque enim, maneatis an abeatis hinc, deliberari potest, cum praeter arma et animos armorum memores nihil uobis fortuna reliqui fecerit fameque et siti moriendum sit, si plus quam uiros ac Romanos decet ferrum timeamus. ergo una est salus erumpere hinc atque abire; id aut interdiu aut nocte faciamus oportet. ecce autem aliud minus dubium; quippe, si lux exspectetur, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
neducẽ circũ ire hostes notarent ꝑ iustriuit uigiliis deinde dispositis ceteri somnib: tesserã dari iub& ubi secunde
uigiliae bucinadatum signũ e& armati cũ silentio ad seuenirent quo ubi sicut edictũ erat taciti ꝯuenerunt hoc
silentiũ milites in quit omissomilitari adsensu inme audiendo seuandũ ÷ ubisententiã meã uobis ꝑegero tũ qͥb:
eadem placebunt indextnẽ partẽ taciti tninsibitis quae pars maiorerit. estabit᷑ isilio nunc quȩmente agitẽ¬
audite nonfuga de latos neinertia relictos hicuoscirtumuent hostis uirtute caepistis locum uirtutehinc
oport& euadatis ueniendo hucexertitum egregium pr̃ seruastis erũ pendo hincuos m&ipsos seruate digniestis
qui pauci pluribus opentuleritis ipsinullius auxilo eguerits cũ eohoste rest quihestenodie delendi omnis

Expanded text:
ne ducem circumire hostes notarent, perlustrauit. uigiliis deinde dispositis ceteris omnibus tesseram dari iubet, ubi secundae ne ducem circumire hostes notarent, perlustrauit. uigiliis deinde dispositis ceteris omnibus tesseram dari iubet, ubi secundae uigiliae bucina datum signum esset, armati cum silentio ad se conuenirent. quo ubi, sicut edictum erat, taciti conuenerunt, 'hoc silentium, milites,' inquit, 'omisso militari adsensu in me audiendo seruandum est. ubi sententiam meam uobis peregero, tum quibus eadem placebunt in dextram partem taciti transibitis; quae pars maior erit, eo stabitur consilio. nunc quae mente agiteaudite. non fuga delatos nec inertia relictos hic uos circumuenit hostis: uirtute cepistis locum, uirtute hinc oportet euadatis. ueniendo huc exercitum egregium populo Romano seruastis: erumpendo hinc uosmet ipsos seruate; digni estis qui pauci pluribus opem tuleritis, ipsi nullius auxilio egueritis. cum eo hoste res est, qui hesterno die delendi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
adoriant᷑ incertos quidagerent nox o pp̃ssit decium primũ spes tenuit cumsubeuntib: in aduersum collem ex supe¬
riorelo co sepugnaturũ deinde adminitio incessit quodna pugnam inirent. nasi abeo ꝯsilio imquitate loci deter¬
rerent᷑ operȩse ualloq crcũ darent. Tumcenturionib: ad seuocatis quȩ namilla inscitia belli acpigritia ÷ aut quo¬
nã modo isti exsidicinis cãpanisq uictoriã pepererunt hucatq illuc signa moueri ac modo in unum ⁊ ferri modo educi
uidetis opusquidem inapit nemocũiam cirtum dati uallo patuerimus eẽ. Tum uero nossimiles istorũsimus si
diutius hicmoremur quã cõmodum sit agite dumitemeũ utdum lucis aliquid suꝑ ÷ quib: locis p̃sida ponant qua
pateat hicexitus exploremus: hecomnia sagulo gregaliamitus centurionib: Item mampularium militũ habitu ductis

Expanded text:
adoriantur. incertos quid agerent nox oppressit. Decium primum spes tenuit cum subeuntibus in aduersum collem ex supeadoriantur. incertos quid agerent nox oppressit. Decium primum spes tenuit cum subeuntibus in aduersum collem ex superiore loco se pugnaturum; deinde admiratio incessit quod nec pugnam inirent nec, si ab eo consilio iniquitate loci deterrentur, opere se ualloque circumdarent. tum centurionibus ad se uocatis: 'quaenam illa inscitia belli ac pigritia est? aut quonam modo isti ex Sidicinis Campanisque uictoriam pepererunt? huc atque illuc signa moueri ac modo in unum conferri modo educi uidetis; opus quidem incipit nemo, cum iam circumdati uallo potuerimus esse. tum uero nos similes istorum simus, si diutius hic moremur quam commodum sit. agitedum ite mecum ut, dum lucis aliquid superest, quibus locis praesidia ponant, qua pateat hinc exitus, exploremus.' haec omnia sagulo gregali amictus centurionibus item manipularium militum habitu ductis?
Abbreviated transcription (Latin):
poterit nosdeinde aut fortuna .p.t aut nñt uirtus expedi& conlaudatus ab ꝯsule. acepto p̃sidio uadit occultus
ꝑsaltũ ne prius ab hoste uisus quã loco quem pecebat ad ꝓpinquauit inde adminitione pauentib cunctis cũomni¬
um in seuetissent oculos &spatium ꝯsulidedit adubducendum agmen in aequiorem locum & ipse in summo ⁊stitit
uertite samnites dum huc illuc signa uertunt utriusq reramissa occassione. ner in sequi cõs nisi peandan uallem
inqua paulo ante subiatum eum telissuis habuerant possunt. ne erigere agmen in campum suꝑse abdecio tumu¬
lum sedcũ int in hos magis qui fortunam geendae reieripuerant tum ꝓpinquitas lociatq ipsa paucitas incitat & nc̃
cirtumdare undiq collem armatis uolunt ut a cõs decium intercludant. nuncuiã patefacero ut degressos in uallem

Expanded text:
poterit. nos deinde aut fortuna populi Romani aut nostra uirtus expediet.' conlaudatus ab consule accepto praesidio uadit occultus poterit. nos deinde aut fortuna populi Romani aut nostra uirtus expediet.' conlaudatus ab consule accepto praesidio uadit occultus per saltum; nec prius ab hoste est uisus quam loco quem petebat appropinquauit. inde admiratione pauentibus cunctis, cum omnium in se uertisset oculos, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in aequiorem locum et ipse in summo constitit uertice. Samnites dum huc illuc signa uertunt utriusque rei amissa occasione neque insequi consulem nisi per eandem uallem, in qua paulo ante subiectum eum telis suis habuerant, possunt, nec erigere agmen in captum super se ab Decio tumulum; sed cum ira in hos magis, qui fortunam gerendae rei eripuerant, tum propinquitas loci atque ipsa paucitas incitat; et nunc circumdare undique collem armatis uolunt, ut a consule Decium intercludant, nunc uiam patefacere, ut degressos in uallem
Abbreviated transcription (Latin):
tamobstiatos mouis s& infugam oculos sibi romanorum ardereuisos aiebat. uȩlanosq uultus & furentia ont in deplus quã
exalia ulla re terroris ortum quemterrorẽ ñpugne solum euentu sed nocturna ꝓfectione ꝯfessi sunt postero die uacuis
hostiũ castris romanus pott᷑ quo seomnis campanorum multitudo gnitu labunda effudit ceterũ hocgaudium magna
prope dade in samnio soadatũ ÷ Nam absatricula ꝓfatus cornelius cõs exercitu in caute in saltũ aua uelle ꝑuium
citaq in sessum ab hoste induix̃ ne prius quam recipituto si gna nom poterant in minentem caprahostem uidit dum
collem inminentem hostium castris aditu arduum inpedito agmini expantis haud difficilem itaq ssuli territo ani¬
nites inpigre capimus netumihi pus quã unius legionis principes hastatosq dederis cum quib ubieuasero in summũ
pgehinc omniliber metuta &exeratũ serua neq eñ moueri hostis subiatus nobis adomnes itus sinesua pniciem

Expanded text:
tam obstinatos mouisset in fugam, oculos sibi Romanorum ardere uisos aiebant uesanosque uoltus et furentia ora; inde plus quam ex alia ulla re terroris ortum. quem terrorem non pugnae solum euentu sed nocturna profectione confessi sunt. postero die uacuis hostium castris Romanus potitur, quo se omnis Campanorum multitudo gratulabunda effudit. ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est. nam ab Saticula profectus Cornelius consul exercitum incaute in saltum caua ualle peruium circaque insessum ab hoste induxit nec prius quam recipi tuto signa non poterant imminentem capiti hostem uidit. dum um in saltu collem, imminentem hostium castris, aditu arduum impedito agmini, expeditis haud difficilem. itaque consuli territo aninites, impigre capimus. ne tu mihi plus quam unius legionis principes hastatosque dederis; cum quibus ubi euasero in summum, perge hinc omni liber metu, teque et exercitum serua; neque enim moueri hostis, subiectus nobis ad omnes ictus, sine sua pernicie
Abbreviated transcription (Latin):
libido profatis que indetar quinius ferox expugnato decore muliebri e&̃ iucretiamesta tantoma lo
num tium romam eundam ad patrem ardeamque aduirum mittit. ut cum singulis fidelibus amics
ueniant. ita facto matunatoque opusesse rematrocem incidisse spurium lucretius cump̃. ualerio
uolen filio conlatinus cuml iunio bruto uenit cum quo forte romam rediens ab nuntio uxoris erat¬
conuentus lucretiam sedentem maestam incubiuilo inueniunt aduentusuorum. lacrimȩ obortȩ quae¬
rentique uiros atinsalue: minime inquit: quidenim saluiest mulieri amissa pudititia uestigia
ilecto sunt tuocȩ terum corpusest tantum uiolatum : animus in sonsmors
testis erit : sedeate dextenis fidem que haud inpune adultero forȩs ex est tarquinius qui hostis
ꝓhospite priore nocte ui armatus mihi sibi que suos uiriestis pestiferum hinc abstulit gaudium:

Expanded text:
libido, profectusque inde Tarquinius ferox expugnato decore muliebri esset, Lucretia maesta tanto malo libido, profectusque inde Tarquinius ferox expugnato decore muliebri esset, Lucretia maesta tanto malo nuntium Romam eundem ad patrem Ardeamque ad uirum mittit, ut cum singulis fidelibus amicis ueniant; ita facto maturatoque opus esse; rem atrocem incidisse. Sp. Lucretius cum P. Ualerio Uolesi filio , Collatinus cum L. Iunio Bruto uenit, cum quo forte Romam rediens ab nuntio uxoris eraconuentus. Lucretiam sedentem maestam in cubiculo inueniunt. aduentu suorum lacrimae obortae, quaerentique uiro 'satin salue?' 'minime' inquit; 'quid enim salui est mulieri amissa pudicitia? uestigia uiri alieni, Collatine, in lecto sunt tuo; ceterum corpus est tantum uiolatum, animus insons; mors testis erit. sed date dexteras fidemque haud impune adultero fore. Sex. est Tarquinius qui hostis pro hospite priore nocte ui armatus mihi sibique, si uos uiri estis, pestiferum hinc abstulit gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
no iuuenali ludo in castrx redeunt : Paucis interietis diebus sextarquinius inscio conlantino cum
comite uno collatiam uenit: ubi exceptus benigne abignaris consilii. cumpost cenam in hospitale cu¬
biculum ductus ess& amore ardens postquam satis tuta crta sopitique omnes uidebantur. stricto
gladio addormientem lucretiam uenit sinistraque manu mulieris pectore oppresso. tace luc retia
inquit. sextar quinius sum. ferrum in manuest. morieres sie miseris uocem : cum pauida ex omniꝰmulier
nullamopem propemortem inminentem uider&. tum tarquinius fateri amorem antre miscere
p̃cibus minas uersare in omnes partes muluebrem animum ubi obstinatam uidebat & ne mortis quidẽ
metu inclinariaddit ad metum dedũcus cum mortua iululatum seruum nudum positurum ait. ut
in sordido adulterio necata dicatur: quo terrore cumuiciss& obstinatam pudicitiam uel ut uictrix

Expanded text:
no iuuenali ludo in castra redeunt. paucis interiectis diebus Sex. Tarquinius inscio Collatino cum no iuuenali ludo in castra redeunt. paucis interiectis diebus Sex. Tarquinius inscio Collatino cum comite uno Collatiam uenit. ubi exceptus benigne ab ignaris consilii cum post cenam in hospitale cubiculum deductus esset, amore ardens, postquam satis tuta circa sopitique omnes uidebantur, stricto gladio ad dormientem Lucretiam uenit sinistraque manu mulieris pectore oppresso 'tace, Lucretia' inquit; ' Sex. Tarquinius sum; ferrum in manu est; moriere, si emiseris uocem.' cum pauida ex somno mulier nullam opem, prope mortem imminentem uideret, tum Tarquinius fateri amorem, orare, miscere precibus minas, uersare in omnes partes muliebrem animum. ubi obstinatam uidebat et ne mortis quidem metu inclinari, addit ad metum dedecus: cum mortua iugulatum seruum nudum positurum ait, ut in sordido adulterio necata dicatur. quo terrore cum uicisset obstinatam pudicitiam uelut <ui> uictrix
Abbreviated transcription (Latin):
rii filius incidit deuxoribus mentiosuam quis que laudare: miris modis indecertamine accenso conla¬
tinus negat uerbis opuseẽ paucis id quidem haris posse suri quantum cȩteris pnest& lucretia sua
quinsiuigor iuuentȩ in est conscendimus aequos inuisimus quae praesentes nñtrum ingenia id cuiq
spectatissimum sit quod nec in opinato uiri aduentu occurrerit oculis incaluerant uinoa ges ane
omnescitatis equis a uolant romam: quocum primis seintendentibus tenebris peruenis sent : ꝑgunt
inde collatiam ubilucretiam haud quam quam ut regias nurus quas in conuiuo luxuque cum ꝓqua¬
libus uidentnt tempus terentes sed nocte senr deditam lanae inter lucubrantes anullas in medio aediũ
exceptibenigne uictor maritus comiter inuitat regies iuuenes ibi sex extar quinium mala libido
lucmetiae ꝑuim stupnindȩ capit . cumforma tumspectata castitas inctat. & tum quidem ab noctur¬

Expanded text:
ri filius, incidit de uxoribus mentio. suam quisque laudare miris modis; inde certamine accenso Collari filius, incidit de uxoribus mentio. suam quisque laudare miris modis; inde certamine accenso Collatinus negat uerbis opus esse; paucis id quidem horis posse sciri quantum ceteris praestet Lucretia sua. 'quin, si uigor iuuentae inest, conscendimus equos inuisimusque praesentes nostrarum ingenia? id cuique spectatissimum sit quod necopinato uiri aduentu occurrerit oculis.' incaluerant uino; 'age sane' omnes; citatis equis auolant Romam. quo cum primis se intendentibus tenebris peruenissent, pergunt inde Collatiam, ubi Lucretiam haudquaquam ut regias nurus, quas in conuiuio luxuque cum aequalibus uiderant tempus terentes sed nocte sera deditam lanae inter lucubrantes ancillas in medio aedium excepti benigne; uictor maritus comiter inuitat regios iuuenes. ibi Sex. Tarquinium mala libido Lucretiae per uim stuprandae capit; cum forma tum spectata castitas incitat. et tum quidem ab noctur
Abbreviated transcription (Latin):
communis mater omnium mortalium ess& : reditum inde romam ubi aduersus rutulos bellum sũ ma
ui parabatur ardeam ratuli habebant gens ut inea regione atq in eaȩtate diuitiis prepollens cag ipsa
caus abelli fuit quodrexromanus cumipseditari ex haustus magnificentia publicorum operum
tum pneda delenire papularium animos studebat praeter aliam superbiam regno infestus &iam
quodsemn fabrorum ministeriis acseruili tamdiu habitos opere abrege in dignabantur temptata
res est si primo impetu capiardea poss& ubi id parum ꝓcessit obsidione munitionibusque coepti
premi hostes in histatiui s ut sit longo magis quam acribello satis liberi cummeatus erant primorib:
tamen magis quam militib: regii quidem iuuenes interdumotium conuiuiis comesationibus quȩ in¬
terse terebant: forte potantibus his apud sex tar quinium ubi& conlatinus cenabat tarquinius aegȩ¬

Expanded text:
communis mater omnium mortalium esset. reditum inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa communis mater omnium mortalium esset. reditum inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa ui parabatur. Ardeam Rutuli habebant, gens, ut in ea regione atque in ea aetate, diuitiis praepollens; eaque ipsa causa belli fuit, quod rex Romanus cum ipse ditari, exhaustus magnificentia publicorum operum, tum praeda delenire popularium animos studebat, praeter aliam superbiam regno infestos etiam quod se in fabrorum ministeriis ac seruili tam diu habitos opere ab rege indignabantur. temptata res est, si primo impetu capi Ardea posset: ubi id parum processit, obsidione munitionibusque coepti premi hostes. in his statiuis, ut fit longo magis quam acri bello, satis liberi commeatus erant, primoribus tamen magis quam militibus; regii quidem iuuenes interdum otium conuiuiis comisationibusque inter se terebant. forte potantibus his apud Sex. Tarquinium , ubi et Collatinus cenabat Tarquinius, Ege
Abbreviated transcription (Latin):
ille p̃r animus latens opperiretur temponi sua : iscum abtarquinis ductus delphos iudibrium ue¬
rius quam comes aureum baculum inclusum corneo cauato adid pͥaculo tulisse donum appollini
dicitur perambages effigiem in genii sui: qui postquam uentum est : ꝑfectis patris mandatis cupib incessit
animos iuuenum susctandi adquem eorum regnum romanume& uenturum : ex infimo specuuocem red¬
ditam ferunt : imperium summum romae habebit : qui urm̃ primus oiuuenes osculum matritulerit:
tar quinius sextus quiromae relictus fuenat ignarus responsi expͣresq imperuess& rem summa ope
taceri iubent ipsi interse uterprior cum romam rad diss& patri osculum dar& sortiꝑmit tunt : brutus
alionrtus spatare prchicam uocem uelutsi ꝓ lapsus cecidiss& terramosculo contigit sclic& quodea

Expanded text:
ille populi Romani animus latens opperiretur tempora sua. is tum ab Tarquiniis ductus Delphos, ludibrium ueille populi Romani animus latens opperiretur tempora sua. is tum ab Tarquiniis ductus Delphos, ludibrium uerius quam comes, aureum baculum inclusum corneo cauato ad id baculo tulisse donum Apollini dicitur, per ambages effigiem ingenii sui. quo postquam uentum est, perfectis patris mandatis cupido incessit animos iuuenum sciscitandi ad quem eorum regnum Romanum esset uenturum. ex infimo specu uocem redditam ferunt: imperium summum Romae habebit qui uestrum primus, o iuuenes, osculum matri tulerit. Tarquinii ut Sextus, qui Romae relictus fuerat, ignarus responsi expersque imperii esset, rem summa ope taceri iubent; ipsi inter se uter prior, cum Romam redisset, matri osculum daret, sorti permittunt. Brutus alio ratus spectare Pythicam uocem, uelut si prolapsus cecidisset, terram osculo contigit, scilicet quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
terribile uisumanguis ex columna lignea elapsus cum terrorem fugamque in regiam fecis s& ipsius regis
no tam subito pauore perculit pectus quamanxis impleuit curis itaque cum ad publica prodigia & rusci
citantum uates adhiberentur: hocuelut domestico exterritus uisu dephos ad maxime in clrtum in terris
ontculum mit tere statuit: neque responsa sortium ulli alii committere ausus duos filios ꝑignotas eatem¬
pestate terrasignotionr maria ingreciam misit: titus & arruns profaticomesiis additus L. iunius¬
brutus. tar quinia sororeregis natus iuuenis longe alius ingenio quam cuius simulationem induerat:
is cum primores ciuitatis in quibus frm̃ suum ab auunculo interfectum audiss& neque in animosuo
quicquam regitimendum neque in fortuna concupiscendum relinquere statuit: contemtuque tu¬
tusesse ubi iniure parum presidii ess&: Ergo ex industria factus adimitationem stultitiae cũ sesuaq
pred& eẽ regis iner& bruti quoque haud abnuit cognomen. ut sub eius obtentu cognominis liberator

Expanded text:
terribile visum: anguis ex columna lignea elapsus cum terrorem fugamque in regia fecisset, ipsius regis non tam subito pavore perculit pectus, quam anxiis implevit curis. itaque cum ad publica prodigia Etrusci tantum vates adhiberentur, hoc velut domestico exterritus visu Delphos ad maxime inclitum in terris oraculum mittere statuit; neque responsa sortium ulli alii committere ausus duos filios per ignotas ea tempestate terras, ignotiora maria in Graeciam misit. Titus et Arruns profBrutus , Tarquinia, sorore regis, natus, iuuenis longe alius ingenii quam cuius simulationem induerat. is cum primores ciuitatis, in quibus fratrem suum, ab auunculo interfectum audisset, neque in animo suo quicquam regi timendum neque in fortuna concupiscendum relinquere statuit contemptuque tutus esse ubi in iure parum praesidii esset. ergo ex industria factus ad imitationem stultitiae, cum se suaque praedae esse regi sineret, Bruti quoque haud abnuit cognomen ut sub eius obtentu cognominis liberator
Abbreviated transcription (Latin):
uersum si sint duae roboris eius dem inurbe gentes deposcant hȩ uulscos sibuilla aequos populo romano
tranquillam pacem agente. omnes finitimos subigi populos posse : fabii postert die arma capiunt. quo
iussientnt conueniunt cõs. paludatus egrediens inuestibulo gentem omnem suam instructo agmine
uid& acceptus in medium signa ferriiub& nanumquam exercitus nequeminor numero neq clarior
fama & adminatione hominum purbem incessit sex & ccmilites omnes patricii om̃sunius gentes
quorũ neminẽ ducẽ sperner& egregius quibus lib& temporibus senatus : Ibant unius familiae ui¬
ribus ueienti populo pestemminitantes sequebatur turba ꝓpria alia cognatorum sodaliumque.
nihilmedium nec spem nec cuntm sed inmensa omnia uoluentium animo: aliapublica sollicitudine

Expanded text:
uersum. si sint duae roboris eiusdem in urbe gentes, deposcant haec Uolscos sibi, illa Aequos: populo Romano uersum. si sint duae roboris eiusdem in urbe gentes, deposcant haec Uolscos sibi, illa Aequos: populo Romano tranquillam pacem agente omnes finitimos subigi populos posse. Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant conueniunt. consul paludatus egrediens in uestibulo gentem omnem suam instructo agmine uidet; acceptus in medium signa ferri iubet. nunquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit. sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis, quorum neminem ducem sperneres, egregius quibuslibet temporibus senatus, ibant, unius familiae uiribus Ueienti populo pestem minitantes. sequebatur turba propria alia cognatorum sodaliumque, nihil medium, nec spem nec curam, sed immensa omnia uoluentium animo, alia publica sollicitudine