comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crassis tenebris inuolutã. Quã gͥ eiꝰ iũ quãue ee. naturã putandũ est : Opinor
om̃iũ quȩ gi gnunt᷑ receptaculũ est. qͣsi quȩdã nutricula. atq hoc ꝙ de eadr̃.
uerũ est quidẽ. s dicendũ uidet᷑ paulo aꝑtius. Est tam̃ arduũ eo magis.
bilis ꝓpͥetas corpoꝵ quȩ cuiꝰq indiget naturalẽ germanitate.
rincipio ut dea qͣ cuiꝰmͦ fecimꝰ m̃tionẽ ordiam᷑ cũ astringit᷑ inglaciem. certes¬
axũ t̃reneq soliditatis corpus. & minime fursile apparet. Eadem ħ ignita.

Expanded text:
crassis tenebris inuolutam. Quam igitur eius uim quamue esse naturam putandum est? Opinor, omnium quae gignuntur receptaculum est, quasi quaedam nutricula. Atque hoc quod de ea dicitur uerum est quidem, sed dicendum uidetur paulo apertius; est tamen arduum eo magis, bilis proprietas corporum quae cuiusque indicet naturalem germanitatem. Principio ut de aqua, cuius modo fecimus mentionem, ordiamur: cum astringitur in glaciem, certe saxum terrenaeque soliditatis corpus et minime fusile apparet, eadem haec ignita
Abbreviated transcription (Latin):
erraticã . & in sublimarẽ t̃ciã. Quaꝵ elatã ꝗd ẽ ad suꝑna dici atropon me¬
diã clotholimã. lachesim. Atroponꝙ a planes innulla sit deflenoẽ. clotho
ꝓpt̃ uariã ꝑ plexã tortuosãq uertiginẽ. qͣpueniunt ea q̃ diũsȩ natẽ
deuuis motꝰ importat. lachesi uõ quasi sortita id munꝰ. ut anima p̃dic¬
taꝵ oꝑa effectꝰq̃. suscipiat. Itaq ñ nulli putat᷑ p̃sumi diffam̃ ꝓuidentiȩ¬
series causaꝵ ẽ. fatũ cognominatũ. Ex qͦ fieri ut̃q scđm fatũ sunt. etiam
expuidentia ut cleantes: Sed platoni placet. Neq omĩã exꝓuidentia fore.
neq enĩ una formẽ natãm eẽ rerũ quȩ dispensantur. Ita quedã expuidentia
tantũ. quedã ex decreto. ñnulla ex uoluntate nrã. ñnulla etiã ex uarietate
fortunȩ. pleraq ex casu q̃ ut libet accidt̃. Et diuina ꝗdẽ atq intelligibilia

Expanded text:
erratica et in sublunarem tertiam. Quarum elatam quidem ad superna dici Atropon, mediam Clotho, imam Lachesin: Atropon quod aplanes in nulla sit deflexione, Clotho propter uarie perplexam tortuosamque uertiginem, qua proueniunt ea quae diuersae naturae deuius motus importat, Lachesin uero tamquam sortitam id munus ut omnia praedictarum opera effectusque suscipiat. Itaque non nulli putant pseries causarum est, fatum cognominatam. Ex quo fieri ut quae secundum fatum sunt etiam fataliter ex prouidentia, ut Cleanthes. Sed Platoni placet neque omnia ex prouidentia fore, neque enim uniformem naturam esse rerum quae dispensantur; ita quaedam ex prouidentia tantum, quaedam ex decreto, non nulla ex uoluntate nostra, non nulla etiam ex uarietate fortunae, pleraque casu quae ut libet accidunt. Et diuina quidem atque intellegibilia
Abbreviated transcription (Latin):
fato nichiloq minꝰ alia eẽ quȩ uoluntate fiat̃. Giurta platonẽ p̃cedit ꝓuiden¬
tia. seꝗt᷑ fatũ. Ait enĩ dm̃ pꝰ mundi c̃stitutionẽ diuisisse ani
ꝓpt̃aq iuxta platonẽ p̃nascit̾ ꝓuidentia. Idõq fatũ ꝗdẽ dicimꝰ ex ꝓuidentia:
fore. ñ tam̃ ꝓuidentiã ex fato. fatũ gͦ uixta platonẽ duplicit̃ intelligitur. et
dr̾ unũ cũ substãm eiꝰ animo intuem᷑. altm̃ cũ exhis quę agit. et eẽ¬
uĩ ht̃ rocognosrimꝰ. Idẽ fatũ infedro ꝗdẽ scitũ in eurtabile. intimeo leges quas
nrãgice. sed more theologoꝵ. Possumꝰ gͦ in euitabile ꝗdẽ scitũ int̾p̃tari. legẽ mi¬
nime mutabilẽ ex in euitabili causa. legeꝰ uõ quas de uniũse rei natam dixit anii
ds̃. legẽ quȩ muridi natam̃ seꝗtͥ. et ꝗa regunt̾ mumꝰ ana omĩa. Lacheseos uõ. ħ ẽ

Expanded text:
luntate fiant. Igitur iuxta Platonem praecedit prouidentia, sequitur fatum; ait enim deum post mundi constitutionem diuisisse «aniproptereaque iuxta Platonem praenascitur prouidentia; ideoque fatum quidem dicimus ex prouidentia fore, non tamen prouidentiam ex fato. Fatum ergo iuxta Platonem dupliciter intellegitur et dicitur, unum cum substantiam eius animo intuemur, alterut recognoscimus. Idem fatum in Phaedro quidem «scitum ineuitabile», in Timaeo «leges» quanon tragice sed more theologorum. Possumus ergo «ineuitabile» quidem «scitum» interpretari legem minime mutabilem ex ineuitabili causa, leges uero, quas de «uniuersa natura» dixit animis deus, legem quae mundi naturam sequitur et qua reguntur mundana omnia, «Laches
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd omĩno diuinitate p̃ditũ indet̃minatũ. idq ipsũ manifestat᷑ ex statu et
c̃formatioẽ celi. subid tp̃s ꝙ ꝑfectũ annũ uocant. De quo platosic ait. Etam̃ in¬
ut cuiꝰ de t̃minatio certi circuttꝰ spatio c̃sideret᷑. omiã q̃ uel incelo uel intris
ꝓuenunt. rursũ de integro ad p̃ũtas c̃ditioes redeant neceẽ ẽ. ut puta ꝗnẽ ẽ habitꝰ
c̃stellatioĩs. pꝰ plixã tprĩs seriẽ restaurabit᷑. Eodẽq modo ꝗ seꝗtͥ de inceps ẽ ħ seꝑ̃.
Ex qͦ apparet in actu positũ fatũ. infinita uarietate accidentiũ. et ex infinito tp̃s

Expanded text:
quid omnino diuinitate praeditum indeterminatum — idque ipsum manifestatur ex statu et quid omnino diuinitate praeditum indeterminatum — idque ipsum manifestatur ex statu et conformatione caeli sub id tempus quod perfectum annum uocant. De quo Plato sic ait: «Est tamen inut cuius determinatio certi circuitus spatio consideretur, omnia quae uel in caelo uel in terris proueniunt rursum de integro ad praeteritas condiciones redeant necesse est, ut puta qui nunc est habitus constellationis post prolixam temporis seriem instaurabitur eodemque modo qui sequitur deinceps est hoc semper. Ex quo apparet in actu positum fatum infinita uarietate accidentium et ex infinito in inf
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓuidentia. &d cũ dic̃ coaugm̃tatiqͥe. mox uniũ se machina rei delegit animas
stellaꝵ nuõ pares. singłasq singłis cõꝑauit. easdeq̃ uehiculis cõpetentib suꝑ ĩpositaᷤᷤ
uniũsȩ rei natam̃ spectare uissit. legesq ĩmutabilis decreti docuit. Mundi ꝗꝑpe
machinã absoluẽ deligere animas stellaꝵ nuõ pares. uthiculis aptis su ꝑ ĩponẽ. uni
dentiae sunt. Ipse uõ leges quȩ dicte st̃. fatũ ẽ. idq diuma lex ẽ mundi animȩ
insinuata. salubre rerũ om̃iũ regim̃. Sic fatũ ꝗdẽ exꝓuidentia ẽ. nec tam̃ ex fato
puidentia. Nc̃ iam de facto ꝙ in mimere atqractu : positũ ẽ loquem. Xppe de
ħ plimme disceptatioẽs habent᷑. mora les. nat̾ales. loice. Nã cũ omiã q̃ fuint
infinita sint : et ex infinito ꝑ inm̃sũ tp̃s in infinitũq ꝓueniat̃. cuncta undiq
cõplectẽs fatũ ipsũ tam̃ finitũ ẽ. ac de t̾minatũ. Neq enĩ lex neq ratio neq

Expanded text:
e ac tertiae dignitatis; coagmentataque mox uniuersae rei machina delegit animas stellarum numero pares singulasque singulis comparauit easdemque uehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectare iussit legesque immutabilis decrmachinam absoluere, deligere animas stellarum numero pares, uehiculis aptis superimponere, unidentiae sunt. Ipsae uero leges quae dictae sunt fatum est idque diuina lex est mundi animae insinuata, salubre rerum omnium regimen. Sic fatum quidem ex prouidentia est nec tamen ex fato prouidentia. Nunc iam de fato, quod in munere atque actu positum est, loquemur, quippe de hoc plurimae disceptationes habentur morales, naturales, logicae. Nam cum omnia quae fiunt infinita sint et ex infinito per immensum tempus infinitumque proueniant, cuncta undique complectens fatum ipsum tamen finitum est ac determinatum — neque enim lex neque ratio neque
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tertũ mundi cculoꝵq uolumina ł orbicłata ꝑalella ł obliqͣ decusata
polose. liminata axuiq u̾tigines cũ ipsoxͥuto sidũ multituomẽ nuim̾are
nͥ ħ philologia gͣoilenta q̃dã affixione ꝯsueuit. Quotiens dõs suꝑeiꝰdem

Expanded text:
 textum mundi circulorumque uolumina uel orbiculata parallela uel obliqua, decusata, polos, climata axiumque uertigines cum ipsorum puto siderum multitudine numerare, nisi haec Philologia, gracilenta quadam affixione consueuit? Quotiens deos super e
Abbreviated transcription (Latin):
quando neueteres quidem auctores uł presentis scłi poetas posse confidã. ñ quo
contẽpnã poeticã nationẽ. s ꝙ euidens ꝑspicuumq: sit imitandi peritos. ea demũ
aemulari posse ꝑfectȩ. quoꝵ ab in eunte atate habeant usum. experientiamq:

Expanded text:
ec mirum non posse me, quando ne ueteres quidem auctores uel praesentis saeculi poetas posse confidam, non quo contemnam poeticam nationem, sed quod euidens perspicuumque sit imitandi peritos ea demum aemulari posse perfecte quorum ab ineunte aetate habeant usum experientiamq
Abbreviated transcription (Latin):
sentit uisuꝰ hoĩs tenebraꝰ intueri. intuentiꝰ. ut cũ solet intueri res coloratas diluci¬
daq̃ s c̃traria passiõe ⁊ amissioẽ atq indigentia eoꝵ oĩũ q̃ oculi uident. St̃ eñĩ¬
tenebre decolores: siñ claritudiniꝰ illustratiõe. Nec pot̾ uisus cõp̃hendre aliꝙ qͣlitatẽ tene¬
re ꝙ ñ uidet. ⁊ uidre se aliꝗd putat cũ nichil uideat. Quiꝰ enĩ u

Expanded text:
sentit uisus hominis tenebras intuentis ut cum solet intueri res coloratas dilucisentit uisus hominis tenebras intuentis ut cum solet intueri res coloratas dilucidasque, sed contraria passione et amissione atque indigentia eorum omnium quae oculi uident — sunt enitenebrae decolores et sine claritudinis illustratione —, nec potest uisus comprehendere aliquod non uidet et uidere se aliquid putat, cum nihil uideat — quis enim u
Abbreviated transcription (Latin):
uidt᷑ ꝓpe oĩb indissolubilis yęc̃ni. Ipsa gͦ in mortał ẽ. s hi q̃ pariunt᷑ in eiꝰ dẽ
gͣmo dat᷑ substã. De iñ ꝓ g̃dienꝰ mira qͣdã anĩ c̃ceptiõe dĩc̃ iplã sine tangenti¬
tinuũ ẽ : Uide altitudinẽ pectoriꝰ y ut breui elocutiõe suspiciõẽ m̃tiꝰ suȩ đsilua
reuelauerit. Om̃e urtȩ ꝙ alicuiꝰ simile ẽ. ex simili suo recognoscit̾. It gͥ certȩ rei
eppe babentiũ fig̾as : qualitutes: necesse ẽ ãs cõp̃hensiõe eaꝵ certã diffinitãꝙ eẽ.
S enĩ silua in diffinita reꝰ ẽ. ut eiꝰ fit imaginatio. Sine sensu gͥ fit tam̃ euanida
cũ sit in formi uidbit᷑. Itaq sens ꝗdẽ spẽrũ in silua c̃stitutaꝵ. clarꝰ ẽ. Ipsiꝰ aũt̃
siluȩq̃ sp̃eb subiacet obscurꝰ yc̃sens pꝰciꝰ quã sens ẽ. Ergo r siluestria ꝗdẽ sentiunt᷑.
sensu minimȩ sentiat᷑. Ut si ꝗs dicat tenebraꝰ qͦꝙ sm̃ sensu iuđri. Nõ enĩ ꝑ iñ

Expanded text:
uidetur prope omnibus, indissolubilis et aeterni; ipsa ergo immortalis est, sed his quae pariuntur in eiusdem gremio dattiguum est? Vide altitudinem pectoris et ut breui elocutione suspicionem mentis suae de silua reuelauerit: Omne certe quod alicuius simile est ex simili suo recognoscitur; ut igitur certae rei quippe habentium figuras et qualitates, necesse minime igitur cum sensu eius fit imaginatio, «sine sensu» igitur. Fit tamen euanida nformis, uidetur. Itaque sensus quidem specierum in silua constitutarum clarus est, ipsius autem siluae, quae speciebus subiacet, obscurus et consensus potius quam sensus est. Ergo quia siluestria quidem sentiuntur, sensu minime sentiatur, ut si quis dicat tenebras quoque sine sensu uideri. Non enim perinde
Abbreviated transcription (Latin):
a nob sentiri cũ lociꝰ suiꝰ yregioĩb. Neq eñĩ sine loco nec uõ sine sede sentiri corpu
ullũ pot̃. Dĩc gͦ nõ hac opinioniꝰ ꝑcelebratȩ c̃ suetudime ita et̃ ĩbutoꝰ. ut cũ
res intelligibiles c̃tẽplamꝰ. aĩo putemꝰ ea c̃sistere aliqͦ in loco ullã ue regiõ ẽ obunẽ
Pinde ut mũdi corpꝰ ꝙ sitũ ẽ loco quẽ cõplet nũdana moles. habenꝰ & iã regioẽ¬
ac regiõib ꝯ sidramꝰ. putamꝰ oĩa q̃ st̃ eodẽ mͦ c̃sistere in lociꝰ ac regiõib certis. De in
deniq siꝗs dicat fore substam sine sede ac loco q̃ neq int̾ra neq incȩlo sit portenti
similia dici putamꝰ. ⁊ res uana m̃tiꝰ opiniõe c̃ceptas. Iam dudũ ꝗppe ⁊ ab meunte
etate p̃uidicauimꝰ oẽ ꝙ sit corpꝰ eẽ. nec ꝗc quã fore ꝙ substã sensili careat. cognitorib

Expanded text:
a nobis sentiri cum locis suis et regionibus; neque enim sine loco nec uero sine sede sentiri corpus ullum potest. Dicit ergo nos hac opinionis percelebratae consuetudine ita esse imbutos ut, cum res intellegibiles contemplamur animo, putemus eas consistere aliquo in loco ullamue regionem obtinere perinde ut mundi corpus, quod situm est loco quem complet mundana moles, habens etiam regioac regionibus consideramus, putamus omnia quae sunt eodem modo consistere in locis ac regionibus certis. Dehinc denique si quis dicat fore substantiam sine sede ac loco quae «neque in terra neque in caelo sit», portento similia dici putamus et res uana mentis opinione conceptas. Iam dudum quippe et ab ineunte aetate praeiudicauimus omne quod sit corpus esse nec quicquam fore quod substantia sensili car
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es uõ natiui opinioẽ ꝑcipibilis ꝓpt̾eaq opinabilis. Silua porro neq ⁊ intellegi¬
bile ꝗd. neq opinabile. ꝗaneq intellectu neq sensu cõphendat᷑. llerũ est suꝰ¬
picabiliꝰ. suspicio aut̃ spuria q̃dã ratio ẽ atq ad ult̾ina. ꝑgit ultiꝰ insistitq ꝓba¬
tioni coepte ꝑfectiꝰ. ita dicenꝰ. Deniq cũ id aĩo intuem̾ patimͣ. ꝙ sonniantes.
Putamꝰ enĩ necesse eẽ ut omẽ ꝙ ẽ in aliquo positũ loco. regiõẽ optineat ullã

Expanded text:
tellegibile quid neque opinabile, quia neque intellectu neque sensu comprehendatur, uerum est suspicabilis, suspicio autem spuria quaedam ratio est atque adulterina. Pergit ulterius insistitque probationi coeptae perfectius ita dicens: «Denique cum id animo intuemur, patimur quod somniantes; putamus enim necesse esse ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sm uo ut ꝗbdã iudt᷑ in ꝗt uera opinio. ab in tellectu nicħ differt. Merito. Multȩ
ꝗ ppe secte st̃ philoso phoꝵ qua certũ ẽ initareꝵ putasse corpora. Cũꝙ intelli¬¬
gibile genꝰ iđ ideaꝰ pene sub oculo c̃stituisset dicenꝰ. Intelligibilẽ spẽm semota
asensib in se ipsã locatã. sine ortu. sine occasu. q̃ nec recipiet inse ꝗc quã aliunde.
stenꝰ aliqͦ in loco. Et iñ rursũ cũ ĩmutatiõe atq interitu recedenꝰ: sensib yopinioẽ no¬
cendũ. Quoloco uult intelligi scd̾am sp̃ẽm q̃ nascit᷑ cũ opifex c̃cipit aĩo fati oꝑis
liniam̃ta effigieq intuꝰ locata uixta eandẽ format ꝙ aglsuꝰ ẽ. Id gͦ c̃sistere aliqͦ
in loco dic̃: n iñ rursũ cũ ĩmutatioẽ y int̾itu receđẽ. Predare. de molicionẽ ꝗppe¬

Expanded text:
m uidetur, inquit, uera opinio ab intellectu nihil differt». Merito; multae quippe sectae sunt philosophorum quas certum est initia rerum putasse corpora; cumque intellegibile genus, id est ideas, paene sub oculos constituisset dicens intellegibilem speciem «semotam a sensibus in se ipsa locatam sine ortu, sine occasu, quae nec recipit in se quicquam aliunde nabile, consistens aliquo in loco et inde rursum cum immutatione atque interitu recedens, sensibus et opinione noscendum». Quo loco uult intellegi secundam speciem, quae nascitur, cum opifex concipit animo futuri operis liniamenta effigieque intus locata iuxta eandem format quod aggressus est; id ergo consistere aliquo in loco dicit et inde rursum cu
Abbreviated transcription (Latin):
simulacra sint. illa itẽ hoꝵ inuicẽ exẽpla. Oportet gͦ nos & iã de exẽplari breuit̃ q̃ s
dicenda disserere. atq ut desilua diximꝰ. cũ dea tractatũ habemꝰ eẽ eã pͥnc ipaliter
subiectã rerũ nat᷑aliũ gnatiõi. sic & iã de exẽplo dicendũ ꝙ sit spẽs pͥncipalis. Ois
ne mat̾ia siluetris opifici subiacet. ut es statuaꝵ artifici. na
sectiõĩs siũ putatiõĩs. hiꝰ demũ sub ẽ. t̾ra.t̾rȩq itẽ silua. siluę nichil. Uñ recte

Expanded text:
simulacra sint, illa item horum inuicem exempla. Oportet ergo nos etiam de exemplari breuiter quae sunt dicenda disserere. Atque ut de silua diximus, cum de ea tractatum haberemus, esse eam principaliter subiectam rerum naturalium generationi, sic etiam de exemplo dicendum quod sit species principalis. Omnis quippe materia siluestris opifici subiacet, ut aes statuarum artifici, nausectionis siue putationis; his demum subest terra, terrae item silua
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ in dagine cõp̃hensã. Cc̃ firmatã porro rato fit in tell
milib ꝑsuasioĩb inductꝰ mutat sententiã. ypat̃ ut sciꝰ p̃stare ratiõe rei cõp̃hense.
At uõ ꝗuere opinat᷑. ut ꝗ solam̃tiꝰ elegantia nitat᷑ sine ratiõe ac disciplina. neq
ratiõẽ cur ita opinet᷑ p̃stare pot̃. y falsis aliquãdo ꝑsuasiõĩb captꝰ mutat sententiã.
anꝰ ⁊ ãbiguuꝰ ut quẽ nulla stabilis ratio sustiͣnͣet. Itaq plato
certa st̃. eritq eoꝵ in dubitabilis uerita. Si aũt uera opinio minꝰ ht̃ atq in¬
tellet t. ñ una atq eadẽ res ẽ. s duȩ atq diu̾sȩ. ert̃ alia q̃ sentiunt᷑ yalia. q̃ in¬

Expanded text:
erum rationis habet indagine comprehensam; confirmata porro ratio fit intellecmilibus persuasionibus inductus mutat sententiam et potest ut scius praestare rationem rei comprehensae. At uero qui uere opinatur, ut qui sola mentis elegantia nitatur sine ratione ac disciplina, neque rationem cur ita opinetur praestare potest et falsis aliquando persuasionibus captus mutat sententiam nutans et ambiguus, ut quem nulla stabilis ratio sustentet. Itaque Plato certa sunt eritque eorum indubitabilis ueritas; si autem uera opinio minus habet atque intellectus, non una atque eadem res est, sed duae atque diuersae, et erunt alia quae sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quid: ꝙ recte opinioniꝰ oĩs hõ particeps : Intellectꝰ uõ dĩ ꝓpͥꝰ n paucoꝵ ad modũ¬

Expanded text:
Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et pauQuid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et pau
Abbreviated transcription (Latin):
uõ sp̃e incorporeã substantiã: causoq eoꝵ oĩũ q̃ ȩxea similitudinẽ mutuant᷑. uixta
idea ẽ substantia đfinit᷑ caren corpore. colore. figura. sine tactu. intellectu tam̃
õe cõp̃hendenda causaq oĩũ ex se similitudinẽ mutuant᷑. Qđ¬
tate manifestat ipse cũ dicit. Simn tellectus iteq uera opinio duȩ resit̃. Nec esse ẽ
ħ ipia ꝑ semet ẽẽ intellectu potiꝰ quã ĩens ib asseq̃nda. Siũo ut ꝗb dã uidet᷑ uera opmio
ab intellectu nicħ differt: oĩa q̃ cotpore sentimꝰ certa habenda st̃. Sy opinor duo eẽ di¬
cendũ : ꝓpt̃ea ꝙ utraq magna diffr̃a distent. Quippe qͦꝵ altũ doctͥna nob̾ insinuet
itẽ altũ eoꝵ nulla ꝑsuasiõe tranꝰ ducibile. Altũ nutans incertũq sẽꝑ ꝯdriuabile.

Expanded text:
uero speciem, incorporea substantia causaque eorum omnium quae ex ea similitudinem mutuantur; iuxta uero speciem, incorporea substantia causaque eorum omnium quae ex ea similitudinem mutuantur; iuxta idea est, substantia definitur carens corpore, colore, figura, sine tactu, intellectu tamen cum ratione comprehendenda causaque omnium quae ex se similitudinem mutuantur. Qe hac re sentiam, dicam. Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia qcendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet,item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile.
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ oẽ pͥncipalẽ sp̃em. neq qualitatẽ p̃ditã Neꝙ sine qͣ litate. Si ꝗdẽ oẽ p̃ditũ
qualitate hãt inse qualitatẽ necesse ẽ. At uõ pͥmaria spẽs ñ ẽ. particeps qualitates
De ẽ enĩ nat᷑a cui qualitas possit in sꝑđe. Minimę gͥ posita ẽ in qualitate. dĩa
pidẽ qr ñ ẽ nat᷑a eiꝰ huiꝰ modi ut aliꝗd possit timere: Sic nec pͥma ͣ ꝗdẽ spẽs qͣli¬
tate dicet᷑ carere qr ⁊ nat᷑a eiꝰ aliena ẽ a qualitate. atq ipsa aliis causa ẽ cur sint p̃
necessaria. Carere aut̃ silua idõ ꝙ oĩa siluestria ꝓpt̃̾ hanc sint mat̾ialia. Quȩ cũ
ita sint & de pͥncipali sp̃e ꝑ ind sentiemꝰ. ut neq qͣlitate p̃ditã putem. nec carentẽ
iuxtanoꝰ qͥđ qui intellectꝰ cõpotes sumꝰ pͥmũ intelligibilẽ. Iuxta dm̃ uõ: ꝑfec tũ sin¬
tellectus t uyta siluã modus m̃suraq reꝵ corporeaꝵ atq siluestriũ. ureta iplam

Expanded text:
m principalem speciem neque qualitate praeditam neque sine qualitate, siquidem omne praeditum qualitate habeat in se qualitatem necesse est. At uero primaria species non est particeps qualitatis; deest enim natura cui qualitas possit insidere, minime igitur posita est in qualitate. Nec pidem, quia non est natura eius huius modi ut aliquid possit timere, sic ne primaria quidem species qualitate dicetur carere, quia et natura eius aliena est a qualitate et ipsa aliis causa est cur sint prsiluae silua non est necessaria, carere autem silua ideo quod omnia siluestria propter hanc sint materialia. Quae cum ita sint, etiam de principali specie perinde sentiemus, ut neque qualitate praeditam putemus nec carentem iuxta nos quidem qui intellectus compotes sumus, primum intellegibile; iuxta deum uero, perfectus intellectus dei; iuxta siluam, modus mensuraque rerum corporearum atque siluestrium; iuxta ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ꝗppe corpora eẽ. s eãq̃ cuncta hãbiat. in uisibilẽ spẽm : in form̃ eẽ capaci¬
tatẽ. mira quadã ⁊ in cõp̃hensibiliãtiõe int̃ nullã ⁊ aliquã substã. nec plane in
telligibilẽ positã. Hȩc oꝑosuiꝰ in parmȩdinȩ cũ q̃reret quatenꝰ res existentes ideaꝵ
participarent similitudinẽ. Et eñi ẽ difficili c̃siđratio. ꝓpt̃ siluę nat᷑ales tenebras.

Expanded text:
Haec quippe corpora esse sed eam quae cuncta haec ambiat «inuisibilem speciem et informem esse capaciHaec quippe corpora esse sed eam quae cuncta haec ambiat «inuisibilem speciem et informem esse capacitatem mira quadam et incomprehensibili ratione inter nullam et aliqtellegibilem positam». Haec operosius in Parmenide, cum quaereret quatenus res existentes idearum participarent similitudinem. Etenim est difficilis consideratio propter siluae naturales tenebras,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͥ ea q̃ subiacet his oĩb si lua possit hoꝵ facies sinceras minimȩꝙ in t̃polatas
ostende: ips ã necesse ẽ. nullaꝰ qualitates hab̾e. Idipsũ đ gñalit̃ ad seuerat nc̃ s̃pecialit̃
uult ꝓbare positiꝰ exẽplis in usu freq̃nti. Ut qui odora pigm̃ta c̃ficiunt ñ patiuntur
eẽ odoriꝰ naturaliꝰ ac ꝓ pͥi ꝙ c̃dunt : quo meracoꝰ sinceroꝙ suscipiant suco odoraminũ.
Uasculani qͦq argento in formis igna ĩ p̃ssuri leuigant pͥus suꝑficiẽ. ut fig̾e sin¬
cerȩ ĩ pͥmãtur molli cedntiq mat̾ĩę. Ita inꝗt illa & iã q̃ oĩũ spẽrũ formaꝰ recep¬
turaꝰ erat. pura ysiñ qͣlitatib dbuit apparari. factũ gͦ gñatũq ꝯuisibile animal
uult intelligi sensibilẽ mundũ matrẽq eiꝰ : corpoꝵ receptaculũ siluã uocat. ob
ratiõe supͣdictã. sy neq t̃rã hanc neq aquã nec ignẽ ł aera recte existimari.

Expanded text:
tur ea quae subiacet his omnibus silua possit horum facies sinceras minimeque interpolatas ostendere, ipsam necesse est nullas qualitates habere. Id ipsum quod generaliter asseuerat lis in usu frequenti: «Vt qui odora pigmenta conficiunt» non patiuntur esse odoris naturalis ac proprii quod condiunt, quo meracos sincerosque suscipiat sucos odoraminum; uascularii quoque argento informi signa impressuri leuigant prius superficiem, ut figurae sincerae imprimantur molli cedentique materiae; ita, inquit, illa etiam quae omnium specierum formas receptura erat pura et sine qualitatibus debuit apparari. Factum uero generatumque et uisibile animal uult intellegi sensilem mundum; «matremque» eius et corporum «receptaculum» siluam uocat ob rationem supra dictam, sed neque terram hanc neque aquam nec ignem uel aera recte existimari.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ratiocinantib nob̵. Trã ꝗdẽ in medietate mũdi sitã. sũ mũ aut̃ ignẽ alta oĩa emn-¬

Expanded text:
nta, ratiocinantibus nobis terram quidem in medietate mundi sitam, summum autem ignem alta omnnta, ratiocinantibus nobis terram quidem in medietate mundi sitam, summum autem ignem alta omn
Abbreviated transcription (Latin):
modũ uidt. seu cũ illiꝰ c̃ fundt᷑ nec nat̾alẽ ostendet ꝓpͥetatẽ. Estꝙ int̃ sensũ ꝯ ra¬
tioẽ neq plane sensile. ꝗd nec oĩno rationahile. s: motũ animi cõp̃hendenda tali.
ut ꝗc̃tigerit eã nicħ sentiat. ⁊ ꝗ rationẽ eiuꝰ anĩo exercuerit adult̃ina quadam ra.¬
tiõe assecutꝰ eẽ uidat᷑. Solũ gͦ remediũ assecutiois iderit ut putemꝰ igniẽ eeus.
cõplectit᷑ : essentia ẽ opinor cũ eã spẽs coetuꝓpͥo
ẽẽ ac uiđri aliꝗd eẽ effecerint. ł hominẽ ł equũ ł ꝗd aliud ex anĩalib arboribus
fturpib. Qualita uõ cũ aliquã ꝑcipit qualitate cale facta ł colorata. Quãtitas cũ
eminentia sua ł humilitate adu̾sũ alt̾ius eminentiã estiatã. Ubi aũt cũ dt̃ mi¬
nat᷑ ⁊ accipit aliquã figͣam. sic eñĩ in aliquo eẽ loco putat᷑. quãdo: cũ circũ actio mũ¬
di increm̃ta ei tpr̃is dderit. Posita porro: cũ ordinaret᷑ int̾ pͥma corpora q̃ dnst᷑ elem̃¬

Expanded text:
um uidetur, seu cum illis confundetur, nec naturalem ostendet proprietatem estque inter sensum et rationem, neque plane sensile quid nec omnino rationabile, sed motu animi comprehendenda tali ut qui contigerit eam nihil sentiat et qui rationem eius animo exercuerit «adulterina quadam ratione» assecutus esse uideatur. «Solum ergo remedium assecutionis id erit ut putemus ignem esse pEssentia est, opinor, cum eam species coetu proprio esse ac uideri aliquid effecerint, uel hominem uel equum uel quid aliud ex animalibus, arboribus, stirpibus; qualitas uero cum aliquam percipit qualitatem calefacta uel colorata; quantitas cum lterius eminentiam aestimata; ubi autem cum determinatur et accipit aliquam figuram — sic enim in aliquo esse loco putatur; quando cum circumactio mundi incrementa ei temporis dederit; positio porro cum ordinaretur inter prima corpora, quae dicuntur eleme
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ offigie. Nã ragina tantũ marito dependisse mphiticã ut l¬
sita luctu ꝑpetuo nũꝗ eũ ꝯtenta sit inuenire. Hac qͥftima hisq dõꝵ
altius amoribꝰ ꝯmotꝰ icitatꝰq cyllenꝰ: simulq qͥ cunctoꝵ affectio

Expanded text:
ratur effigie; nam reginam tantum marito dependisse Memphiticam, ut obsita luctu perpetuo numquam eum contenta sit inuenire. Hac igitur fama hisque deorum alternis amoribus motus concitusque Cyllenius, simulque quod cunctorum affectio
Abbreviated transcription (Latin):
animalium gñra mundus alter cõplectatur. ꝑ inde ut hicꝰ nos. e ceta
subiecta uisui. & cet̃is sensib. Ergo in tellegibili sub stantiȩ p̃cellent
principaliq naturae omi fariam ꝗꝗ perfecte. deus opifex gigni simile
uolens. sensibile animal unũ & uisibile constituit. Naturȩ suȩ conuera¬
entia cuncta quȩ uita fruuntur. intra conseptũ & limite suũ ctnens
Nunc utrum recte mundum unum dixerimus anplures dici oportuera
ł innumerabiles etiam considerandum. Unum plane quando uxta
exemplum formatus ÷. Iđ enĩ q uniuersa continet intelligibali a

Expanded text:
animalium genera mundus alter complectitur perinde ut hic nos et caetera subiecta uisui et caeteris sensibus. Ergo intellegibili substantiae praecellenti principalique naturae omnifariam quoque perfectae deus opifex gigni simile uolens sensibile animal unum et uisibile constituit, naturae suae conuenientia cuncta quae uita fruuntur intra conseptum et limitem suum continens. Nunc, utrum recte mundum unum dixerimus an plures dici oportuerit uel innumerabiles, etiam considerandum. Unum plane, quoniam iuxta exemplum formatus est, id enim quod uniuersa continet intellegibilia
Abbreviated transcription (Latin):
toles inagisterio. Namq ille censet radii usualis in pactu. in solidam
speuli suꝑsiciem ꝓptereaq: infracti mucronẽ. ad os reuerti obuiũq
uultut factum uultum suum cernere & in speculo putare sibi uultuis
tpꝑarere simula erum. At uo plato proingenui prudentieq duuni¬
tutenduuni luminũ cȩtum confluentium intersã speculra solidam
detem iđ diurni luminis & intimi . quod ꝑoculos fluit trahentis secũ
deuultu. manentẽ colorem inspeculo corporali colortiq uultus lini¬
amentis & fermato hac deliniato colore simulacrũ emulũ uultus
adumbrari. Sic quippe loquitur. At uõ simula croꝵ quȩ speculis
oboriuntur. facilis assecutio est. siquidẽ utriusq ignis tã intimi quam
extra positi concursu intimi scilicet coloris. extra positi luminis in¬
cidentis in tersã aliquã lenemq materiã. hoc est speculũ. Formatiq

Expanded text:
teles magisterio. Namque ille censet radii uisualis impacti in solidam teles magisterio. Namque ille censet radii uisualis impacti in solidam speculi superficiem proptereaque infracti mucronem ad os reuerti obuiumque uultui factum uultum suum cernere et in speculo putare sibi uultus apparere simulacrum, at uero Plato pro ingenii prudentiaeque diuinitate duum luminum coetum confluentium in tersam speculi et solidam cutem id est diurni luminis et intimi quod per oculos fluit, trahentis secum de uultu manantem colorem, in speculo corporari coloratisque uultus lineamentis et formato ac deliniato colore simulacrum aemulum uultus adumbrari. Sic quippe loquitur: «At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur ... facilis assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra positi concursu», intimi scilicet caloris et extra positi luminis, «incidentis in tersam aliquam leuemque materiam», hoc est speculum, «formatique
Abbreviated transcription (Latin):
statibus consulentib premonstrantur. uł eiã poene loco ob delictũ
aliquod formata in atrocẽ. & horridam faciem. Consentit huic
platonico dogmati hebraica phylosophia. appellant quippe illi
uariȩ ut somnium. & itẽ uisum tum ad monitionẽ. etiam spectaculũ.
nihiloq minus reuelationẽ. Somnium quidem. ꝙ ex reliquis com¬
motionũ animȩ diximus oboriri. Uisum uõ quod ex diuina uirtute
legatur. ad monitionem cũ angelicȩ bonitatis consiliis regimur. atq
admonemur. Spectaculum ut cũ iugilantib offert se iudendã cȩleftis
porestas. dure uibens aliquit aut ꝓhibens. forma & uoce mirabili.
Reuelationẽ quotiens ignorantib sortẽ futuram imminentis exttꝰ
secreta panduntur. De somniis satis dictũ est. Sermoipse consi¬
derandus est. At uõ simula croꝵ inquit. quȩ in speculis ob onunt᷑
Docet nunc illam uisus rationẽ quȩ intuicio dr̃ intraspeculũ uł sta¬
gnoꝵ ꝓ fundo simulacris resultantib nec tamen eodem quo aristo¬

Expanded text:
statibus consulentibus praemonstrantur uel etiam poenae loco ob delictum aliquod formata in atrocem et horridam faciem. Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi uarie, ut somnium et item uisum tum admonitionem, etiam spectaculum nihiloque minus reuelationem: somnium quidem quod ex reliquiis commotionum animae diximus oboriri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis consiliis regimur atque admonemur; spectaculum ut cum uigilantibus offert se uidendam caelestis potestas clare iubens aliquid aut prohibens forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta panduntur. De somniis satis dictum; sermo nunc ipse considerandus. «At uero simulacrorum, inquit, quae in speculis oboriuntur...» Docet nunc illam uisus rationem, quae intuitio dicitur, intra speculum uel stagnorum profundum simulacris resultantibus nec tamen eodem quo Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
intellegunt discursus. erroresq earum temporis esse geniturã. in quo sit
ad miranda uarietas tempoꝵ. cęlestes tramites un diq stellis uari antib

Expanded text:
intellegunt discursus erroresque earum temporis esse genituram, in quo sit admiranda uarietas prouentuum caelestes tramites undique stellis uariantib
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis genitor. suus hilaratõs in pendio multo magis ad exemplũ
&emulȩ eius similitudinis aliam speciem censuit ex cogitandum.
ntur hȩc imortalis & sempiterna: sic mundũ ꝗꝗ s

Expanded text:
diuinitatis genitor suus, hilaratus impendio multo magis ad exemplum eius aemulae similitudinis aliud specimen censuit excogitandum. Vt igitur haec immortalis et sempiterna, sic mundum
Abbreviated transcription (Latin):
quod credideratis facta secessione animi & corporis recipiatis. Haec dixit & demũ
reliquias pͥoris c̃cretionis ex qua mundi animã conmiscuerat. in eiusdẽ crateris sinũ
re sundens. eodẽ ꝓpe modũ gñrȩ. atq eadẽ ratione miscebat nec tam̃ eadem
ex oriebat᷑ puritas serenitasq ꝓuentuũ. nec tã immutabilis ꝑseuerantiȩ

Expanded text:
quod credideratis facta secessione animi et corporis recipiatis." Haec dixit et demum reliquias prioris concretionis, ex qua mundi animam commiscuerat, in eiusdem crateris sinum refundens eodem propemodum genere atque eadem ratione miscebat, nec tamen eadem exoriebatur puritas serenitasque prouentuum nec tam immutabilis perseueranti
Abbreviated transcription (Latin):
nis reiciebat estũ. aut in torrentẽ liuidũ uotandũ hiati piceo despuebat.
lĩna s̃ ꝑmixtione fluuioꝵ ille fortunarũ ppłs agełat᷑. Neq eni ulla ꝓr

Expanded text:
nis reiciebat aestum aut in torrentem lividum vorandas hiatu piceo despuebat. alterna igitur permixtione fluviorum ille Fortunarum populus agebatur; neque enim ulla pr
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu inanima porro anima in corpore locata. totum animantis
mundi ambitu cũ ueneranda illustratione composuit Ex quo apparet
sensibilem mundum animal intellegens esse. diuine prouidentiȩ
sanctione. Hoc ita sposito quȩ sequuntur expedien dasunt. Ad cuuis
animantis similitudinẽ constituerit eum suus conditor. speciali ꝗdẽ
nemini similẽ. Si quidẽ ꝑfectio ingñre: nec inspecie. proptereaq mundus

Expanded text:
intellectu in anima, porro anima in corpore locata, totum animantis mundi ambitum cum ueneranda illustratione composuit. Ex quo apparet sensibilem mundum animal intellegens esse diuinae prouidentiae sanctione. Hoc ita posito quae sequuntur expedienda sunt: ad cuius animantis similitudinem constituerit eum suus conditor. Speciali quidem nemini similem -- siquidem perfectio in genere est, non in specie, proptereaque mundus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quid diuersum idem. & ꝙ est idẽ diuersum in becillitate discernendi
autumant. Estq hȩc earũ plena erroris. & falsitatis opinio orta. exde praua-¬
one sensuum. nec ht̃ ullum certũ ducẽ. talis ꝑ agratio. cũo
pul sauerint animã uehem̃tius. om̃emq ea possederint tẽ illa sub iugata & ser¬
uiens pontificiũ aliꝙ & potestatẽ retinere falso putat᷑. eadẽq passionib aegra

Expanded text:
cum quod diuersum idem, et quod est idem diuersum imbecillitate discer nendi autumant estque haec eorum plena erroris et falsitatis opinio orta ex deprauatione sensuum nec habet ullum certum ducem talis peragratio; cumque extra positi sensus pulsauerint animam uehementius omnemque eam possederint, tunc illa subiugata et seruiens pontificium aliquod potestatemque retinere falso putatur eademque passionibus aegra
Abbreviated transcription (Latin):
sus ÷ pueri renidentis in cessu medio uiuenilis anheli in fine senis¬
apparebat occidui. licet .xii. añ nullis formas ꝯu̾tẽ credet᷑. Corpꝰ
aũ eiꝰ flãmeũ totũ. pennata uestigia. palliũ cocerneũ s auro

Expanded text:
sus est pueri renidentis, in incessu medio iuuenis anheli, in fine seniapparebat occidui, licet duodecim nonnullis formas conuertere crederetur. Corpus autem eius flammeum totum, pinnata uestigia, pallium coccinum, sed auro
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑe ꝯsessionis euicit. Uerũ idẽ qui labor ab eadẽ uocabat᷑ ñ solũ in
lestice culm̃ eã sustulit uerũ celũ cũ dña impig ꝑmeauit. Qiuippe ꝯsoci¬
acio sibi quada puero rendenti qui nec uoluptarie uenis filiꝰ erat.

Expanded text:
scensionis euicit; uerum idem, qui Labor ab eadem uocabatur, non solum in lecticae culmen eam sustulit, uerum caelum cum domina impiger permeauit. Quippe consociato sibi quodam puero renidenti, qui nec uoluptariae Veneris filius erat
Abbreviated transcription (Latin):
ob in excus abilẽ nat̾e cuiꝰdã nec essitatẽ. Quã obrẽ dicta ẽ aplatone silua posita
ẽẽ ad recipienda reꝵ signacula p̃clare posita qr cũ sit nar̾a ĩ mobilis: ingͣdientiũ
formantiũꝙ eũ sp̃erũ cũ meatu mouet᷑. ⁊ easdẽ in uicẽ mouet spẽs. ut ꝓg̃diens
formiũ cetũ dispariles in duere forma. At uõ q̃ obueniunt siluȩ sp̃es ⁊ ĩ ea dissoluun
ac peunt. et̃ nanũ atq immortaliũ speraꝵ simula chrasst̃. eaꝵ indł quasi deas uocamꝰ¬

Expanded text:
ob inexcusabilem naturae cuiusdam necessitatem. Quam ob rem dicta est a Platone silua posita ob inexcusabilem naturae cuiusdam necessitatem. Quam ob rem dicta est a Platone silua posita esse ad recipienda rerum signacula. Praeclare posita quia, cum sit natura immobilis, ingredientium formantiumque eam specierum commeatu mouetur et easdem inuicem mouet species, ut progrediens formium coetum dispariles induere formas; at uero quae obueniunt siluae species et in ea dissoluuntur ac pereunt, aeternarum atque immortalium specierum simulacra sunt, earum uidelic
Abbreviated transcription (Latin):
gnominasse fluxior solutiorq erit: facile ꝗdẽ discunt. s ctto ãmitunt. obso¬
letis obnimiã remissiõẽ cerȩ signacuł. Contra ingenii m̃tisq durior cęra.
Uix recipit formaꝰ q̃ ĩ pͥmunt᷑. s siũ ꝙ receꝑit diu c̃ seruat oꝑose ĩp̃ssas fig̾as.
ote stabili mat̾iȩ̨ locatas. Tercia diuinȩ felicitatiꝰ c̃cretio
tudo sic solida ẽ ut neq respuat formas. nec renitat᷑ ad u̾sũ inp̃ssiõe signa¬
culoꝵ nec ita flixa recipiat sede. Ut incertȩ minimeq uisibiles ĩp̃ssioes sint
Nc̃ qm̃ informẽ ẽẽ. ac sine qualitate siluã manifestauerat. ĩ mobilẽ qͦq curat
ostende asserens mouerb eã c̃formanq ab introeuntib multi modis. cũ ipsa
manet ĩ substã ꝓpͥa ydea scił cuiqꝙ existens rei natȩ. Similit̃ ds̃ opifex ꝑ eũn
manet. S arche typurũ exẽploꝵ simula chraꝵ q̃ silue obueniunt ñ ꝑmanent.
Nlãq assidue acsine int̃missiõe mutant᷑ mortis nascendiq ꝑpetua successiõe

Expanded text:
gnominasse, fluxior solutiorque erit, facile quidem discunt, sed cito amittunt obsoletis ob nimiam remissionem cerae signaculis. Contra ingenii mentisque durior cera uix recipit formas quae imprimuntur, sed si umquam receperit, diu conseruat operose impressas figuras, utpote stabili materia locatas. Tertia diuinae felicitatis concretio, cum cerae similitudo sic solida est ut neque respuat formas nec renitatur aduersum impressionem signaculorum nec ita fluxa recipiat sede ut incertae minimeque uisibiles impressiones sint. Nunc, quoniam informem esse ac sine qualitate siluam manifestauerat, immobilem quoque curat ostendere asserens «moueri» eam «conformarique ab introeuntibus» multimodis, cum ipsa istens rei natae; similiter deus opifex per aeuum manet, sed archetyporum exemplorum simulacra, quae siluae obueniunt, non permanent, namque assidue ac sine intermissione mutantur mortis nascendique perpetua successione
Abbreviated transcription (Latin):
iilu recip̃ fig̾as os̃ qͦq colores  cęt̾as ꝙ st̃ qͣ litates nicħ aũt hoꝵ habet ipsa ex nat̾a
ñ qͣhabuerit ħ ũꝗ̃ ꝯamiserit s ut q̃ potuerit habe ut pote nata pdma

Expanded text:
silua recipit figuras, omnes quoque colores et ceteras quot sunt qualitates, nihil autem horum habet ipsa ex naturasilua recipit figuras, omnes quoque colores et ceteras quot sunt qualitates, nihil autem horum habet ipsa ex naturanon quo habuerit haec umquam et amiserit, sed ut quae potuerit habere, utpote natura pra
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse ut una existat faciesq om̃s rerũ oĩũ formas uultꝰq c̃tineat. uanaꝙ uniu̾si
corporiꝰ undiq hora d mõstret. nͥ subiecto pͥus informi aliquo corpoꝵ g̃mio. ꝑ inđ
ut ꝙ̃ ĩpicturis substernit᷑ in fectio đcolor ad coloꝵ lumina subuehenda. Nc̃ p̃stat
causas cur necesse fuerit siluã eẽ ĩ opẽ. qualitatis. Et enĩ sierit aliꝙ opꝰ fut᷑ũ cui
nicħ đ sit adꝑfectam atq in regr̃a pulchritudinẽ p̃ditũ debet eẽ exẽplũ. Iuxta
ꝙ fit. nec opifec optimꝰ n p̃stantissimꝰ. S & iã ipsã silua atꝙ matĩes exqͣ illud opꝰ
fieri necesse ẽ. Erit porro mat̾ia ilonea si habebit oportunitatẽ facultatẽq for¬
mabilẽ. Habebit aũt scerit pura ⁊ qͣ litate oĩ carenꝰ. Quippe si habebit ꝓpͥam
qͣlitatẽ erit ĩpedim̃to ct̃is qͣlitatib genuina qͣ litas. Maxime gͥ sier̃ uanȩ multi

Expanded text:
non non corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina scausas cur necesse fuerit siluam esse inopem qualitatis. Etenim si erit aliquod opus futurum cui nihil desit ad perfectam atque integram p tantum opifex optimus et praestantissimus, sed etiam ipsa silua atque materies ex qua illud opus fieri necesse est. Erit porro materia idonea si habebit opportunitatem facilitatemque formabilem. Habebit autem, si erit pura et qualitate omni carens; quippe si habebit propriam qualitatem, erit impedimento ceteris qualitatibus genuina qualitas, maxime igitur si erunt uari
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stantẽ eadẽq sẽꝑ. Nimirũ ideã q̃ intellectꝰ dĩ ẽ ȩc̃nꝰ ȩt̃ni. ⁊ int̾ eã nat᷑ã q̃ ẽ ꝗdẽ
s ñ eadẽ sẽꝑ iđ siluã. Quippe ħ̃ nat᷑a sua nichil ẽ eoꝵq sint cũ sit ȩt̃na. Ergo ꝙ
int̃ has duas nat᷑as positũ ẽ uere ex istenꝰ nõ ẽ. Cũ enĩ sit imago uere existentis rei.
ut sunt exẽpla illa. Suippe exẽpla rata ⁊ ĩmutabili c̃ stantia uigent. Er̃ gͥ tria hȩc.¬
ꝙ sẽꝑ ẽ. itẽ ꝙ sẽꝑ ñ ẽ. De ind ꝙ ñ sẽꝑ ẽ. Nec uõ mouen quẽ ꝗ oportet. si exẽpla exẽplis
ñ us ꝓ qͣꝙ similia uidbunt̾᷑. Cõparatio enĩ uixta similitudinẽ instituit᷑ q̃ similitudo
parilitatis disꝑilitatsꝙ c̃crecio ẽ. Quare si ꝗd in huiꝰ modi reb ꝑfunctoriã similitudin
hab̾e in ueniet᷑. ã plecti nos oportet intellectuꝰ manifestatiõsiꝙ causas. De iñ ait fieri

Expanded text:
ed non eadem semper, id est siluam; quippe haec natura sua nihil est eorum quae sunt, cum sit aeterna. Ergo quod inter has duas naturas positum est uere existens non est. Cum enim sit imago uere existentis rei, ut sunt exempla; illa quippe exempla rata et immutabili constantia uigent. Erunt igitur tria haec semper non est, deinde quod non semper est. Nec uero moueri quemquam oportet, si exempla exemplis non usque quaque similia uidebuntur; comparatio enim iuxta similitudinem instituitur, quae similitudo parilitatis disparilitatisque concretio est. Quare si quid in huius modi rebus perfunctoriam similitudinem habere inuenietur, amplecti nos oportet intellectus manifestationisque causa. Deinde ait «fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ sͣ mutuantib nec in una eadẽq forma ꝑseuerantib q̃ tandẽ erit certa eoꝵ. yacunc y¬
in ꝗt si sẽꝑ eadẽ in mutabiliaꝙ censeam multoꝰ ⁊ in extricabiles in curremꝰ errores.
Quare nõ oportet facile de hui scemodi naturiꝰ ac cõmodare cõsensũ. Nec siueri simile
ꝗd uidbit̃ statĩ habe ꝓcerto. Quid ẽ eno ꝙ errore nos lib̾et : qm̃ ẽ eentia. ẽ & iã quali
hñtib c̃ungat ac ꝓuenit. Si abseruemꝰ ut sẽꝑ quotiens nat᷑ã istã penitꝰ intro spicimꝰ.
partẽq aliꝗ̃ euiꝰ uidmꝰ. deficere ase yin aliã mat̾iã migrare. Ut puta ignẽ ñ ut cõ¬
stanꝰ aliꝗd ⁊ sẽꝑ idẽ certa ꝓnõis appellatiõe monstremuis dicentes. ħ ẽ ł illud. Hec ꝗppe

Expanded text:
uicem sibi mutuantibus nec in una eademque forma perseuerantibus quae tandem erit certa eorum uicem sibi mutuantibus nec in una eademque forma perseuerantibus quae tandem erit certa eorum inquit, si semper eadem immutabilia censeamus, multos et inextricabiles incurremus errores». Quare non oportet facile de huiusce modi naturis accommodare consensum nec, si ueri simile quid uidebitur, statim habere pro certo. Quid est igitur quod errore nos liberet? Quoniam est essenticontingit ac prouenit. Si obseruemus, ut semper, quotiens naturam istam penitus introspicimus partemque aliam eius uidemus deficere a se et in aliam materiam migrare, ut puta ignem, non ut constans aliquid et semper idem certa pronominis appellatione monstremus dicentes «hoc» uel «illud»
Abbreviated transcription (Latin):
geniturã eoꝵ c̃uensiõẽꝙ ꝓcedere admonet. Cũ ignis appͥa subtilitate discedens c̃diciõe
aeris accipit ꝗdensetus pͥmo ꝗdẽ in nebulas nubesq opimat᷑. Post soluta y liq̃ facta
sagina in pluuias deffluit. exaqua rursũ soliditas ⁊ saxa subsistunt. Igͥ scđm hanc
orbitã rationẽq circuitꝰ : t̃ra qͦq uidet᷑ in alia elem̃ta mutar. Si enĩ sola ñ c̃uertitũr.
ad postremũ oĩa t̃rafient. si ꝗdẽ c̃tra in ipsã c̃uertent᷑. ip̃sa aũt in nichilũ eoꝵ ha¬
c̃ũti : Idcirco abstinuit ac refugit t̃renȩ ĩ mutatiõĩs assertiõẽ. ne repugnare ad¬
uͭsũ sensuꝰ uidtur. Sũpsit tam̃ quo ꝑfect̾is tractaret de mutua elem̃toꝵ. exalio in
alud c̃u̾siõe. Ait enĩ atq ita circuitu quodã ures fom̃taꝙ gnãtioĩs corporib in y¬

Expanded text:
genituram eorum conuersionemque procedere admonet, cum ignis a propria subtilitate discedens condicionem genituram eorum conuersionemque procedere admonet, cum ignis a propria subtilitate discedens condicionem aeris accipit, qui densatus primo quidem in nebulas nubesque opimatur, post soluta et liquefacta sagina in pluuias diffluit; ex aqua rursum soliditas et saxa subsistunt. Igitur secundum hanc orbitam rationemque circuitus terra quoque uidetur in alia elementa mutari. Si enim sola non conuertitur, ad postremum omnia terra fient, siquidem cetera in ipsam conuertentur, ipsa autem in nihil eorum ha materiam conuerti, idcirco abstinuit ac refugit terrenae immutationis assertionem, ne pugnare aduersum sensus uideretur. Sumpsit tamen, quo perfectius les aggerantur. Atque ita circuitu quodam uires fomentaque generationis corporibus in
Abbreviated transcription (Latin):
so liditatis corpꝰ minimeq fusile apparet. Acitt̃ ynimiũ uigilant᷑ apparet. Qiuippe qđ¬
ñ in sua ꝓ pͥanatura ꝑseuerans aqua solidat᷑ ⁊ sit. t̃ra. siꝗdẽ ẽ humida. S ꝙ ea q̃
subiacet uidł siłua c̃trariã naturã ħ ẽ siccitatẽ suscipiens. fit ex ẽuersiõe t̃ramu¬
tato repente habitu mutataq c̃ dicroẽ apparens ꝙ ñ erat. Sn aquã in saxũ soli¬
dan dicit. qr inglacialib ⁊ gelidis locis aqua dui c̾stricta mutat᷑ in saxũ ꝙ cristal¬
lus uocat᷑ ab alpinis gentib montiũ reticoꝵ. Est qͦq in asia ciuitas tripolis agius
inm̃sũ calentib uaporata. q̃ cũ missa in formulas diuersas obriguent format᷑ in uuaꝵ
ꝗa c̃ uersã aquã fieri t̃rã dixerit. hanc eandẽ aquã demũ tenuatã. Inuapores aeriȩ
misceri subtilitati docet. Ruisũq ã bustũ aera c̃uerti in ignẽ. De inde gyris an fractib

Expanded text:
soliditatis corpus minimeque fusile apparet». Acriter et nimium uigilanter «apparet»; quippe non in sua propria natura perseuerans aqua solidatur et fit terra, siquidem est humida, sed quod ea quae subiacet, uidelicet silua, contrariam naturam, hoc est siccitatem, suscipiens fit ex conuersione terra, mutato repente habitu mutataque condicione apparens quod non erat. Sed aquam in saxum solidari dicit, quia in glacialibus et gelidis locis aqua diu constricta mutatur in saxum, quod crystallus uocatur ab Alpinis gentibus montium Raeticorum. Est quoque in Asia ciuitas Tripolis aquis immensum calentibus uaporata, quae, cum missa in formulas diuersas obriguerit, formatur in uua conuersam aquam fieri terram dixerat, hanc eandem aquam demum tenuatam in uapores aereae misceri subtilitati docet rursumque ambustum aera conuerti in ignem. Deinde gyris et anfractibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellegendũ. Iuxta rẽ porro cũtalis erit. qualis ẽ ħ ipsa đ qua sermo nc̃ nob̵ ẽ
Ut neq ullo sensu c̃tingi neq intellectu c̃p̃hendi queat. Ut pote carens forma
siñ qualitate. sine sine. Syneq timeus ꝗ disserit in stabiliꝰ orator. nec audientes
tardi. Restat ut res ipsa difficilis ⁊ obscura sit: nec silua ꝗo quã diffisilis ad explanan
o cuncta q̃ de nat᷑a eiꝰ dicta st̃ mera p̃dita ueritate st̃. nec tam̃
intimata. Deniq p̃stat causã difficultatis quãta didic̃. Est tam̃ arduũ eo magis ꝙ pc̃¬
fundi m̃tiꝰ aciẽ necesse ẽ. y estuare tãde igni ꝙ de cęt̾is mat̾iis qui magis aquã iure aquã
diciputariq oporteat quã t̾rã. cũ nulla sit certa ꝯstabił. ꝓpͥetas corpoꝵ q̃ cuiꝰꝙ indicit

Expanded text:
ad intellegendum; iuxta rem porro, cum talis erit qualis est haec ipsa de qua nunc sermo nobis est, ad intellegendum; iuxta rem porro, cum talis erit qualis est haec ipsa de qua nunc sermo nobis est, ut neque ullo sensu contingi neque intellectu comprehendi queat, utpote carens forma, sine qualitate, sine fine. Sed neque Timaeus, qui disserit, instabilis orator nec audientes tardi; restat ut res ipsa difficilis et obscura sit. Nec silua quicquam difficilius ad explanandum; ergo cuncta quae de natura eius dicta sunt mera praedita ueritate sunt nec est tamen arduum eo magis, quod praeconfundi mentis aciem necesse est et aestuare tam de igni quam de caeteris materiis, qui magis aquam iure aquam dici putarique oporteat quam terram, cum nulla sit certa et stabilis proprietas corporum quae cuiusque indicet