comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoces imꝑator retulit scłm eoꝵ consuetudinẽ.
Sequenti enum die sedit publice ꝓ tribunali:
uissitq adduci puellam. Adducta autem ea¬
uidit pulchritudinem eius: & dissolutus est
sp̃s eius suꝑ eam uehementer: Tunc dixit o
tuam. Magis autem consenti mͥ. & immola
diis. & multas pecunias habebis de me: & be¬
ne tͥ erit suꝑ omnes puellas meas. Marga¬
rita dixit. Cognoscit d̾s deorum omnium.
qui omnem sp̃m creauit: quia ñ mͥ suades
scm̃ meum: & impositam margaritã anime
mee. Ego uero magno deo immolo sacrificiũ
laudis: rationabilem cultum. Ipsum enim
solum decet honor & gloria amen. Olimbrius
dixit. Puidicium ad plagas tradi habes & pe¬
nas pessimas. & ipsum corpꝰ tuum tenerum
comedet gladius: ignisq furoris mei impen¬
det. Nam si consenseris m̃ & sacrificaueris
diis. ipsum corpus tuum tenerum erit mͥ in
dilectionem: ecce publice confiteor. & ipsa eris¬
mͥ in reqiiem arme mee: & euades ignem
furoris mei. Margarita dixit. Non potes

Expanded text:
uoces imperatorum re| tulit secundum eorum consuetudine . sequenti autem die| sedens puplicem pro tribunali . iussit adduci puella. Ad| ducta autem uidit pulcritudinem eius et dissolutus est| spiritus super eam uehementer. Tunc Olibriusati tuae magis autem consenti mihi et im| mola diis . et multas pecunias habebis de me . et bene ti| bi erit prae omnis puellis iuuenculas. Marina dixit | cognuscit deus deorum omnium qui et omnem spiritum creauit| quia non me seducis m meum et in eo posita margaritam animae| meae. Ego autem uiro et magno deo immolo sacrificium| laudes racionabilem cultum. Ipsi enim soli decit gloria| Amen. Olibrius dixit . per iudicium et plagas tradi habe| bis ad poenas pessimas et ipsum corpus tuum tenerum| commidet gladius et ignis furoris mei . inpendit Nam si| consenseris mihi et sacrifecaueris dies ipsum corpus tuum| tenerum erit mihi in dilectacione ecce puplice confite| or et ipsa eris in requiae anime et euadis ignem furoris| mei. Marina dixit . non te putes
Abbreviated transcription (Latin):
de terra. Sed magis dolemus uidentes te
ita patientem. Margarita dixit. O mali
consiliarii. o impudici. o malarum suaso¬
res cogitationum. uel quid putatis hoc corpꝰ
tenerum qd̃ sic exterminatur. & hanc con¬
fulionem nuditatis mee : Credo in creatorem
neq sacrifico O prefecte fac qd̵ uis. & qd platet
un oculis tius: & pat̾s tui sathans Ego autem
celum dixit. Curumdederunt me canes multi:
concilium malignantium obsedit me. Respice
tem sapientiam. Intret in firmamento tuo me¬
a oratio. Et disrumpat celos ĩmaculata colu me¬
ba: & uitus tua ueniat ad me. Da m spiritu
niam ad te qͥ es benedictus in scła. Carnifices.
uer accesserunt: & ungulabant latera euis.
Nam & ipse unpiꝰ & crudelis p̾fectus cl amde
faciem suam uelabat: & auersꝰ est. Similit
& astantes auertebant se: uidentes carnes eiꝰ
exterminatas. Et ut cessarunt carnifices un¬
gulantes eam: prefectus dixit. Qd est marga¬
transire. Deduceris autem usq ad mortem:
si ñ me audieris. Margarita dixit. Brite &

Expanded text:
s ma| gis dolimus uidentis te ita pacientem. Marina dixit| O mali consiliarii. O inpudice. O malorum cogitationum| uiri quid putates . hoc corpus tenerum quod sic extermina| tur Hanc confusinem nuditatis tuae. Credo in creatorem| . non sacrifeco. O pre| fecte fac quod uis et quod placit in oculis tuis et patris| tui satanae Ego autem caelo dixit. Cir| cumdederunt me canis multi concilium malignantium| obsedit me. Respice tem sapientiam penetret firmamentum mea ora| cio disrumpat cęlus inmaculata tua columbam et uir| tus tua ueniat ad me. Da mihi spirniam ad te . quia benedictus es in se| cula carnifices uiro . accesserunt et ungulabant latera eius| Nam et ipse impius et crudelis praefectus de clamidem fa| ciem sua uilauit et auersus est similitantis queribant tollere uidentis carnis eius extermina| tas et ut cessauirunt carnifices ungellantis. Praefectus| dixit . quid est marine tormentis transire. Deduceris autem usque ad| mortem . si non me audieris. Marina dixit porce et
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum uenire quis quam sed nec ad ꝓpinquare
ad eundẽ auderet locũ. Nam exeorũ flatib ueneni¬
feris mortalitas efferbuerat non modo hominum
uerũ etiam equorũ. boum. peccorũ ceterarũq bestia¬
rũ nimium crudelis. lam uero beatissimo clemente
menia ipsius ꝓpinquante ciuitatis. eadẽ ita se dilata

Expanded text:
ut non solum venire quisquam, sed nec appropinquare ut non solum venire quisquam, sed nec appropinquare ad eundem auderet locum: nam ex eorum flatibus veneniferis mortalitas efferbuerat, non modo hominum, verum etiam equorum, boum, pecorum, caeterarumque bestiarum nimium crudelis. Iam vero beatissimo Clemente moenia ipsius propinquante civitatis, eadem ita se dilata
Abbreviated transcription (Latin):
idolorũ cultibus & erroris cecitate liberatã. aduere fidci
splendorẽ ꝑduxit. primusq in illis regionib ostensor
iustitiȩ et index ueritatis enituit. Deniq asseuerant
qͥ cius dẽ loci cognitionẽ habent. quoa in amphitheatro
ubi primitus adueniens habitauit. usq ad presentem
diẽ nec serpens consistere queat. sed & omnino narie
pestes illũ locũ efugiunt. unde olim uerę salutis tal
emariarunt modo insignia. Ferunt namq antiquiores
nobis asenioribus priscis cultui sc̃e religionis ad modũ
dediti s ueracissimo ꝑ uarios temporũ successus. rela¬
tu uulgatũ. huius sc̃issimi presulis atq apostolici uiri
tã ingens quod occuli non decet miraculum. Eo namq
temporis articulo quo idem uenerabilis pontifex ad
prefatam deuenerat urbem. maxima eiusdẽ pagi cla¬
des deuastabat plebem. ¶Amphitheatrũ quippe uã supe¬
rius dictũ tanta erat serpentium multitudine plenũ.

Expanded text:
idolorum cultibus et erroris caecitate liberatam ad verae fidei idolorum cultibus et erroris caecitate liberatam ad verae fidei splendorem perduxit, primusque in illis regionibus ostensor iustitiae et index veritatis enituit. Denique asseverant qui eiusdem loci cognitionem habent, quod in amphitheatro, ubi primitus adveniens habitavit, usque in praesentem diem nec serpens consistere queat, sed et omnino noxiae pestes locum illum refugiant, unde olim verae salutis tali emanarunt modo insignia. Ferunt namque antiquiores nobis a senioribus priscis cultui sanctae religionis admodum deditis, veracissimo per varios temporum successus relatu vulgatum, huius sanctissimi praesulis atque apostolici viri tam ingens, quod occuli non decet miraculum. Eo namque temporis articulo, quo idem venerabilis pontifex ad praefatam devenerat urbem, maxima eiusdem pagi clades devastabat plebem. Amphiteatrum quippe iam superius dictum, tanta erat serpentium multitudine plenum,
Abbreviated transcription (Latin):
nibilominus alexondrĩ missus . c̃. La igit᷑ tempestates
cũ apud galliã belgicã gnedio matrici quȩ etĩae mcitis ap¬
pellat᷑ ciuitas in ipsa mosellę amnis ripa posita copiosis
populorũ turbisabundaret:. ad eandẽ beatus petrus
apłs erbem clementẽ nomine uirũ egregium ac meritis ꝓ¬
batũ sublimatũ pontificali dignitate direxit. cũ quo pa¬
riter sicut antiqua tradit relatio adeas quȩ precipuȩ erand
galliarũ urbes uerbo fidei obtinendas. alis quoq religiosi
uenisset beatus clemens medio matricũ ciuitatẽ: in cauer¬
nis ut ferunt amphitheatri quod extra candẽ urbẽ sitũ ẽ
hospiciũ habuit.⁊ inquo etiã loco oratoriũ dño construens
altare ineo statuit. Ac btati petri apłi preceptoris sui no¬
mint consecrauit  Igitur uenerandus sacerdos dũ sedula
ammonitione eiusdẽ urbis populis predicaret. cooperante
sibi diuina miscđia maximã exeis multitudinẽ a sordidis

Expanded text:
nihilominus Alexandriam missus est. Ea igitur tempestate nihilominus Alexandriam missus est. Ea igitur tempestate cum apud Galliam Belgicam Mediomatricum, quae etiam Mettis appellatur, civitas in ipsa Mosellae amnis ripa posita, copiosis populorum turbis abundaret, ad eandem beatus Petrus apostolus urbem Clementem nomine, virum egregium ac meritis probatum, sublimatum pontificali dignitate direxit; cum quo pariter, sicut antiqua tradit relatio, ad eas quae praecipuae erant Galliarum urbes verbo fidei obtinendas, alii quoque religiosi o pervenisset beatus Clemens Mediomatricum civitatem, in cavernis, ut ferunt, amphitheatri quod extra eandem urbem situm est, hospitium habuit; in quo etiam loco oratorium Domino construens, altare in eo statuit, ac beati Petri apostoli praeceptoris sui nomine consecravit. Is igitur venerandus sacerdos dum sedula admonitione eiusdem urbis populis praedicaret, cooperante sibi divina misericordia, maximam ex eis multitudinem a sordidis
Abbreviated transcription (Latin):
OST EUAM IELAETIS OMNIBUS QUE EUM IATII
ꝓmundi salute gerenda disposuerat xp̃c añs
beati apłi potiti sunt & confirmati ilico quã unus quisq
eorũ ꝓuinciam ud regionẽ predicaturus aggredi deberet
cõmuni consilio uxta diuinã ꝓuisionẽ sorte decernunt
Singulis igitur ad sibi delegata loca ꝑgentibus. pbtatus
petrus qui in eorũ numero primus erat. et quasi dux¬
Si rendor sen fortissimus eminebat. ad eam quȩ totius tunc mundi
caput erat. hoc est urbem romuleam tota alacritate
contendit. fundata prius apud antiochiã aeccła. ac sue
sedis nomine dedicata. Igitur cũ romã ꝑuenisset.
ilico qui summas quasq urbes in occiduo positas xp̃o
ex suo consortio direxit. Tunc demq apollinarẽ rauen¬
nã. leucium brundisium. Anatholium mediolanũ misit
Careũ uero qͥ precipuus inter ciꝰ discipulos habebatur. aqui¬
leiam destinauit. Quib populis cũ hermagorã suum
comitẽ prefccisset marcus. adbeatũ petrũ reuersus ab eo

Expanded text:
ostquam, peractis omnibus quae cum Patre pro mundi salute gerenda disposuerat, Christus beati apostoli potiti sunt et confirmati, ilico quam unusquisque eorum provinciam vel regionem praedicaturus adgredi deberet, communi consilio iuxta divinam provisionem sorte decernunt. Singulis igitur ad sibi delegata loca pergentibus, beatus Petrus, qui in eorum numero primus erat et quasi dux fortissimus eminebat, ad eam quae totius tunc mundi caput erat, hoc est urbem Romuleam, tota alacritate contendit, fundata prius apud Antiochiam ecclesia ac suae sedis nomine dedicata. Igitur cum Romam pervenisset, ilico qui summas quasque urbes in occiduo positas Chrisex suo consortio direxit; tunc denique Apollinarem Ravennam, Leucium Brundisium, Anatholium Mediolanum misit. Marcum vero, qui praecipuus inter eius discipulos habebatur, Aquileiam destinavit; quibus populis cum Hermagoram suum comitem Marcus praefecisset, ad beatum Petrum reversus, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sa sed caritatis Nequaquã uos celassem. si aliquid
plus habuissem in hoc monasterio: quã hane solam
flasconẽ. quȩ nob̃ hora prandii restabat. Potens ẽ
dare facere. il los honorificare & nos lȩtificare. &
ostendere nob̃ licet indignis suȩ pietatis miracula.
qui ꝑ benedictionẽ quondã scĩ uuillibrordi patris
nñi ex uuͣ. flascoubus. xl. uiros saciare dignatus est
Tantũ cũ gratulatione in spe bibamus qđ habenus
Etimo & scđo de cadẽ flascone om̃s biberunt fr̃s. & in¬
uenta est aministro ita plena ut ante Hoc audito
abb. cũ fr̃ib dõ agert gras satagebat Biberuntꝙ con¬
gratulantes diuinȩ dementit illa nocte cũ sobrieta¬
te & letitia quantũ uoluer̃ O felix pater quitalẽ
generat filiũ. qͥ tali herede adõ dignus habebat᷑
in quo benedictio illa impletur. quȩ indeuterono¬
mio legitur ẜenedictus tu. & benedictus fruetus

Expanded text:
sa, sed caritatis. Nequaquam uobis celassem si aliquid sa, sed caritatis. Nequaquam uobis celassem si aliquid plus habuissem in hoc monasterio quam hanc solam flasconem quae nobis hora prandii restabat. Potens estbis abundare facere, illos honorificare et nos laetificare et ostendere nobis, licet indignis, suae pietatis miracula, qui per benedictionem quondam sancti Willibrordi patris stri ex IIII flasconibus XL uiros satiare dignatus est. Tantum cum gratulatione in spe bibamus quod habemus». Primo et secundo de eadem flascone omnes biberunt fratres. Inuenta est a ministro ita plena ut ante. Hoc audito, abbas cum fratribus Deo agere gratias satagebat biberuntque congratulantes diuinae clementiae illa nocte cum sobrietate et laetitia quantum uoluerunt. O felix pater qui talem generat filium, qui tali herede a Deo dignus habebatur! In quo benedictio illa impletur quae in Deuteronomio legitur: «Benedictus tu et benedictus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Restat igitur de bcato uuilgiso qui fuit huisei uiri
ut ante diximꝰ pater. ut a quo huius hẏstoriȩ pͥmum
incipit capitulũ. de eo nouissimũ finiatur. Redit
igit᷑ annuus eiusdt̃ beati uuilgisi scȩ̃ migrationis dies.
in qua pius abbas albrectus successor uenerandi ar¬
chi ep̃i post sacratissimarũ sollempnia & honorem
dõ debitũ. cũ fr̃ib epulari & gaudere aggressus ẽ¬
Sed in eo mon asterio nil plus uini in uentũ ẽ. quam
duȩ tantũ modo flascones. quarũ una prandu hora
epotataẽ. altera in horam cenȩ reseruata est. Igitur
post uespertinã melodiam. pro reuerentia eius diei.
fr̃s refectoriũ reuersisunt. et post sacras lectiones
p̃fatus abb̃ fr̃s allocutus est Decet nos o uenerandi
patres cũ gaudio spũali uenerabiliũ patrũ nr̃orũ
festiuos cęlebrare dies. & aliquanto felaxius solito
rigore nr̃ĩs indulgere corporib. non luxuriȩ cau¬

Expanded text:
Restat igitur de beato Wilgilso qui fuit huius sancti Restat igitur de beato Wilgilso qui fuit huius sancti ut ante diximus, pater, ut a quo huius historiae primus incipit capitulus de eo nouissimus finiatur. Redit igitur annuus eiusdem beati Wilgilsi sanctae migrationis dies in qua pius abba Alberctus, successor uenerandi archiepiscopi, post sacratissimarum solemnia et honorem Deo debitum, cum fratribus epulari et gaudere aggressus sed in eo monasterio nil plus uini inuentum est quam duae tantummodo flascones quarum una prandii hora epotata est, altera in horam cenae reseruata est. Igitur post uespertinam melodiam pro reuerentia eius diei fratres refectorium reuersi sunt et post sacras lectiones praefatus abbas fratres allocutus est: «Decet enim nos, o uenerandi patres, cum gaudio spiritali uenerabilium patrum nostrorum festiuos celebrare dies et aliquanto relaxius solito rigore nostris indulgere corporibus, non luxuriae cau
Abbreviated transcription (Latin):
horruit. misera subito morte arreptus intenit. & in ip¬
so uitȩ exiti aliquib frm̃ rtatus sui crim̃ ostendit. &¬
ubi abscondisset qđ furto rapuit indicauit. Uidetis
fr̃s̃ quã terribili dãpnatus iudicio. qͥscĩ dĩ ȩccłam fur¬
to uiolasse ñ timuit: Ideirco obsecro ut castam in hac
domo habeatis conuersationẽ. quatinꝰ diuina clem̃tia
ꝑscĩ clem̃tis uiri apłici p̃ces in om̃i petitione honesta
uos ex audire dignet᷑. sicut ante diximꝰ illũ exaudire
p̃ces infirmantiũ in hac eadem ȩccła. cosq cũ diu de¬
siderata sanitate domũ redire concessit. Nec scilicet
dubitandũ ẽ. qđ ueluti uisibilit̃ corporeas illorũ dig¬
natus est sanare infirmitates. ita et occultas anima¬
rũ nr̃arũ egrotationes intercedente ꝓ nobscõsuo .W.
qui diuina clem̃tia prestabilis est adignoscendum.
si nos tardi non erimus ad dep̃candũ. cui laus& gła
insempiterna sȩcula. AMEN

Expanded text:
horruit misera subito morte arreptus interiit et in iphorruit misera subito morte arreptus interiit et in ipso uitae exitu aliquibus fratrum reatus sui crimen ostendit et ubi abscondisset quod furtu rapuit indicauit. Videtis, fratres, quam terribili damnatus iudicio qui sancti Dei ecclesiam furtu uiolasse non timuit. Idcirco obsecro ut castam in hac domo habeatis conuersationem quatinus diuina clementia per sancti Clementis uiri apostolici praeces in omni petitione honesta uos exaudire dignetur sicut ante diximus illum exaudire praeces infirmantium in hac eadem ecclesia eosque cum diu desiderata sanitate domum redire concessit. Nec scilicet dubitandum est quod, ueluti uisibiliter corporeas illorum dignatus est sanare infirmitates, ita et occultas animarum nostrarum egrotationes, intercedente pro nobis sancto suo qsi nos tardi non erimus ad depraecandum. Cui laus et gloria in sempiterna saecula! 31.
Abbreviated transcription (Latin):
tra remansit. Quidã itaq officio diaconus et non me¬
rito in ȩccła scĩ uiri crucẽ aureã quã uir sc̃s secũ in iti¬
nere portare solebat. cũ aliis donariis ȩccłȩ infelicis¬
simo non horruit rapere furtu. Turbatisq de hac
re fr̃ib ut pote factorẽ impii sceleris ignorantes.
tunc p̃cib scĩdĩ confidentes illud tam nefariũ scelus
occultari ñ posse. fraterna tam̃ pietate hominem
ad penitentiã reuocare nitentes. non ꝑdere cupien¬
tes Ille uero qui hoc crim̃ cõmisit obdurato corde
salutẽ suã contẽpsit. sicut impius dicente salomo¬
ne cũ in ꝓfundũ malorũ uenerit contẽpnit. Cogitauit
infelix latere posse quod elam absq oculis aliorum se
fecisse sciebat sed dĩ oculũ cui om̃a aꝑta sunt latere ñ
potuit. qͥseruorũ suorũ in iurias sepius uindicare. non
tardat. Nam miser ille qui hoc ꝑpetrare crimen ñ ab¬

Expanded text:
tra remansit. 30. Quidam itaque officio diaconus et non metra remansit. 30. Quidam itaque officio diaconus et non merito in ecclesia sancti uiri crucem auream quam uir sanctus secum in itinere portare solebat cum aliis donariis ecclesiae infelicissimo non horruit rapere furtu. Turbatisque de hac re fratribus utpote factorem impii sceleris ignorantes, tunc praecibus sancti Dei confidentes illud tam nefarium scelus occultari non posse, fraterna tamen pietate hominem ad poenitentiam reuocare nitentes non perdere cupientes; ille uero qui hoc crimen commisit, obdurato corde salutem suam contempsit sicut «impius» dicente Salomone, «cum in profundum malorum uenerit contemnit». Cogitauit infelix latere posse quod clam absque oculis aliorum se fecisse sciebat; sed Dei oculum cui omnia aperta sunt latere non potuit qui seruorum suorum iniurias saepius uindicare non tardat. Nam miser ille qui hoc perpetrare crimen non ab
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc a propinquis ad eccłam ubi scs dĩ requiescit fere¬
batur. et prope locellũ reliquiarũ cius posita. Quȩ̨
in codẽ loco fusis lacrimis dep̃cata est ꝑ interces¬
sionẽ sc̃i sui famuli diuinã ei miseren elementiã. Quae
ad nõ dõ exaudita. moxq ab om̃i infirmitatt liberata.
sospes cũ gaudio grãs dõ agens ꝓpriis pedib quȩ prius ab
alienis portabatur cucurrit ad domũ Itẽ ad olescens qͥ¬
dã infirmus ad corpus beati pontificis manib deductus
amicorũ. qͥ totis intremuit m̃bris. nec enĩ caput per se
leuare potuit. sed quasi collo fixũ non eẽt. huc atq illuc
cadens uoluebat᷑. Nam aliquoties ita ex animis factꝰ.
ut om̃ino mortuus uideret᷑. Quẽ ut p̃diximꝰ. sui ꝓpe
corpus sci uiri posuerunt. sed miscđia dĩ donante om̃ib
qui aderant cernentib ita subito sanus effectus est. ut
nihil in eo pristinę infirmitatis ł doloris antiqui ul¬

Expanded text:
Haec a propinquis ad ecclesiam ubi sanctus Dei requiescit fereHaec a propinquis ad ecclesiam ubi sanctus Dei requiescit ferebatur et prope locellum reliquiarum eius posita; quae in eodem loco, fusis lacrimis, depraecata est per intercessionem sancti sui famuli diuinam ei misereri clementiam. Quae a Domino Deo exaudita moxque ab omni infirmitate liberata sospes cum gaudio gratias Deo agens, propriis pedibus quae prius ab alienis portabatur cucurrit ad domum. 29. Item adolescens quidam infirmus ad corpus beati pontificis manibus deductus amicorum qui totis intremuit membris; nec enim caput per se leuare potuit sed quasi collo fixum non esset huc atque illuc cadens uoluebatur: nam aliquoties ita exanimis factus ut omnino mortuus uideretur. Quem ut praediximus sui prope corpus sancti uiri posuerunt sed, misericordia Dei donante, omnibus qui aderant cernentibus ita subito sanus effectus est ut nihil in eo pristinae infirmitatis uel doloris antiqui ul
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt crebrose suꝑlectulũ in quobeatã animã suo
citatori reddidit mirabile uidisse lum̃. suauissimãꝙ
odoris dulcissimi sensisse flagrantiã. ut omnino his
signis crederet᷑ celestes locũ hunc frequentasse uices.
in quo scã anima migrauit ad dñm. Per unetionẽ
qͦq olei qđ supͣ corpus scĩ uiri lucere solebat. multun¬
firmi dõ donante & fide illorũ cooperante curatis
Penitentes qͦq sepius ad candẽ uenientes ȩccłam cir¬
culis ferreis more solito circũdati. ruptis circulis
subito eorũ uincula resoluta sunt: Cuiꝰ rei in ȩcđa
adhuc circuli pendentes testes sunt. Quȩdã uero
mulier paralytica .uII. annis magnis cruciata
dolorib in tantũ grassante in eadẽ coditidiana
infirmitate. ut om̃i officio menbrorũ destituta.
alieno utebatur ministerio. in solo tantũ modo
pectusculo uix anhelanssp̃s suspiria fessa retraxit

Expanded text:
ti sunt crebro se super lectulum in quo beatam animam suo ti sunt crebro se super lectulum in quo beatam animam suo creatori reddidit mirabile uidisse lumen suauissimamque odoris dulcissimi sensisse flagrantiam ut omnino his signis crederetur caelestes locum frequentasse ciues in quo sancta anima migrauit ad Dominum. 27. Per unctionem quoque olei quod supra corpus sancti uiri lucere solebat multi infirmi, Deo donante et fide illorum cooperante, curati sunt. Paenitentes quoque saepius ad eandem uenientes ecclesiam circulis ferreis more solito circumdatis. Ruptis circulis, subito eorum uincula resoluta sunt. Cuius rei in ecclesia adhuc circuli pendentes testes sunt. 28. Quaedam uero mulier paralitica, VII annis magnis cruciata doloribus in tantum grassante in eadem cotidiana infirmitate ut omni officio membrorum destituta alieno utebatur ministerio; in solo tantummodo pectusculo uix anhelans spiritus suspiria fessa retraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
contristatis. et consilio suspensis quid agerent. ex se¬
pius tractantib ubi aptũ scõ corpori inuenissent lo¬
cellũ. sed miromͦ diuina donante pietate in uentũ
est subito sargͥofagũ. tanto dĩ uiri corpori longius
quanto breuius ante apparuit. & in eouiridĩ corpus
cũ ymnis. psalmodiis. et om̃i honore condentes. sepe¬
lierunt illud in ȩccła p̃fati monasterii. qđ ille sum¬
mus dĩ sacerdos. in honorẽ scẽ trinitatis ȩdificauit
& dedicauit. sed & miri odoris flagrantia omniũ
ꝑfuderat nares . ꝑspicue intellegerctur. ad exequi¬
as uiriscĩ angelicũ uenisse ministeriũ. Sed & cuidã
religioso scĩ uiri discipło longius posito in oratione
iugilanti obitus illius reuelatus est. Nam uidisse
testatur se animã scĩssimi patris sui. cũ magna lumi¬
nis claritate. cũ consona canentiũ laude. angelicis ex¬
ercitib adclorũ regna portari. Multi qͦq frm̃ testa¬

Expanded text:
contristatis et consilio suspensis quid agerent et saecontristatis et consilio suspensis quid agerent et saepius tractantibus ubi aptum sancto corpori inuenissent locellum sed miro modo, diuina donante pietate, inuentum est subito sarcofagum tanto Dei uiri corpori longius quanto breuius ante apparuit. Et in eo uiri Dei corpus cum ymnis, psalmodiis et omni honore condentes sepelierunt illud in ecclesia praefati monasterii quod ille summus Dei sacerdos in honorem sanctae Trinitatis aedificauit et dedicauit. Sed et miri odoris flagrantia omnium perfuderat nares ut perspicue intellegeretur ad exequia uiri sancti angelicum uenisse ministerium. 26. Sed et cuidam religioso sancti uiri discipulo longius posito in oratione uigilanti obitus illius reuelatus est; nam uidisse se testatur animam sanctissimi patris sui cum magna luminis claritate cum consona canentium laude angelicis exercitibus ad caelorum regna portari. Multi quoque fratrum testa
Abbreviated transcription (Latin):
dõ amabilis & om̃i popło placabilis. temporib karli
antiqui fortissimi francorũ ducis. senex & plenus in om̃i
ꝑfectione dierũ. appositus ad patres suos. multiplicẽ
laboris sui fructũ accepturus adõ. scłm hoc relin¬
quens ut cęlũ possideret. xp̃m sine fine in ȩterna gła
uisurus. in cuius dilectione quãdu nob̾cũ uixerat
laborare ñ cessabat. die ui. nouẽbrii m̃sis id ẽ octa¬
uo iđ. exhac peregrinatione ad ꝑpetuã migrauit
patriam. et sepultus ẽ. in monasterio esternaco
qđ ipse dõ ut p̃fatisumus construxerat. Ibi usq hodie
diuina operante miscđia. signa & sanitates ad sc̃ĩsa
cerdotis reliquias fieri non cessant. Ex quib aliqua¬
trocinia sepius operari dignatus est
Conditũ est uenerabile corpus in sarchofago marmorto.
quod primũ toto dĩ famuli corpori. quasi dimidium
pedis breuius inuentũ est. Fratribusꝙ obhoc ualde

Expanded text:
Deo amabilis et omni populo placabilis, temporibus Karoli Deo amabilis et omni populo placabilis, temporibus Karoli antiqui, fortissimi Francorum ducis, senex et plenus in omni perfectione dierum adpositus est ad patres suos, multiplicem laboris sui fructum accepturus a Deo, saeculum hoc relinquens ut caelum possideret Christum sine fine in aeterna gloria uisurus, in cuius dilectione quamdiu nobiscum uixerat laborare non cessabat. Die sexta Nouembri mensis, id est octauo Idus, ex hac peregrinatione ad perpetuam migrabat patriam et sepultus est in monasterio Aefternaco d ipse Deo, ut praefati sumus, construxerat. Ibi usque hodie, diuina operante misericordia, signa et sanitates ad sancti Dei sacerdotis reliquias fieri non cessant. Ex quibtrocinia s25. Conditum est uenerabile corpus in sarcofago marmoreo quod primum toto Dei famuli corpori quasi dimidium pedis breuius inuentum est fratribusque ob hoc ualde
Abbreviated transcription (Latin):
lissimis uictor cęlebrat᷑ triumphi ł quantũ terminos
nr̃i dilatauerit imperii. ł quanͣtũ deuote xp̃ianam
scẽ dĩ excłȩ apud extraneas exercuit gentes. Quȩ om̃a
melius oculis ꝓbari. quã uerbis explican quȩunt. Euit
enĩ iste uis sc̃s. om̃i dignitate p̃clarus. statura decens.
uultu honorabilis. facie uenustus. corde lȩtus. consilio
sapiens. ore lucundus. morib cõpositꝰ. in om̃i opere dĩ
strenuus. Cuius uͦ patientiȩ eẽt ex ante dictis ostendit᷑.
non necesse ẽ. nro ꝓsequi stilo. qđ totius popłi testimo¬
nio cõꝓbat᷑. Cius uͦ secreta conuersatio. inuigiliis et o
sationib in ieiunus & psalmodiis. & uitȩ scĩtate & sig¬
norũ ostensione in tellegi dat᷑. Caritate scilicet assidu¬
us labor ostendit. quẽ cotidie ꝓxp̃i nomine sustinuit:
Ist̾e uͦ uir scs̃ om̃s dies uitȩ suȩ in diuino ꝓficiens opere.

Expanded text:
lissimus uictor celebratur triumphis uel quantum terminos lissimus uictor celebratur triumphis uel quantum terminos nostri dilatauit imperii uel quam deuote christianam one sanctae Dei ecclesiae apud extraneas exercuit gentes. Quae omnia melius oculis probari quam uerbis explicari queunt. 24. Fuit enim iste uir sanctus omni dignitate praeclarus, statura decens, uultu honorabilis, facie uenustus, corde laetus, consilio sapiens, ore iucundus, moribus compositus, in omni opere Dei strenuus. Cuius uero patientiae esset, ex antedictis eius gestis non necesse est nostro prosequere stilo quod totius populi testimonio comprobatur. Eius uero sec in ieiuniis et psalmodiis et uitae sanctitate et signorum ostensione intellegi datur. Caritatem scilicet assiduus labor ostendit quem cotidie pro Christi nomine sustinuit. Iste uero uir sanctus omnes dies uitae suae in diuino proficiens opere,
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ edificata. nihil exinde pristinȩ tẽptationis passi
sunt in ea. sed cũ om̃i tranquillitate & quiete degentes.
& dño grãs agentes. qͥ illos ꝑsuũ seruũ redimere dignatꝰ
est. Idẽ qͦq uir dõ amabilis quȩdã ꝓphetico p̃dixerat spũ.
quȩ post rerũ euentꝰ uera ꝓbauit Baptizauit igit᷑ pippi¬
nũ filiũ fortissimi francorũ ducis karli. patrẽ huiꝰ nobilis¬
simi caroli. qͥ modo cũ triũphis maximis et om̃i dignitate
gloriosissime francorũ regit imperiũ De quo pippino¬
patre eiꝰ idẽ sc̃s uir p̃saga uoce tale coram discipulissuis
p̃dixit uaticiniũ. Scitote qđ iste infans sublimis erit
ualde & gloriosus. et om̃ium p̃cedentiũ francorũ ducib
maiore. Huius itaq uaticinii ueritas nr̃is ꝓbata est tẽ¬
poribus. nec opus ẽ. testimoniis assequi. qđ totius regni
agnoscit auctoritas Seit nãq omĩs populus qͥb nobi¬

Expanded text:
dictae aedificata, nihil exinde pristinae temptationis passi dictae aedificata, nihil exinde pristinae temptationis passi sunt in ea sed cum omni tranquillitate et quiete degentes et Domino gratias agentes qui illos per seruum suum redimere dignatus est. 23. Idem quoque uir Deo amabilis quaedam prophetico praedixerat spiritu quae post rerum euentus uera probauit. Baptizauit igitur Pippinum, filium fortissimi Francorum ducis Carli, patrem huius nobilissimi Caroli, qui modo cum triumphis maximis et omni dignitate gloriosissime Francorum regit imperiupatre eius, idem sanctus uir praesaga uoce tale coram discipulis suis praedixit uaticinium: «Scitote quod iste infans sublimis erit ualde et gloriosus et omnium praecedentium Francorum ducibus maior». Huius itaque uaticinii ueritas nostris probata est temporibus nec opus est testimoniis adsequi quod totius regni agnoscit auctoritas. Scit namque omnis populus quibus nobi
Abbreviated transcription (Latin):
dã patrifamilias & domui suȩ dira dęmoniacȩ in lusio¬
nis temptatio. ita ut aꝑte malignus in eius domo spi¬
ritus ex hortͦre & maleficiis habitare agnoscebatur
N amsubito cibos uł uestim̃ta. ł alia domui necessaria
rapere solebat & in ignẽ mittere Immo paruulum
inter amplexus parentũ pausantẽ illis dormientib
tulit & in ignẽ ꝓiccit. sed uagitu in fantis parentes
suscitati. uix paruulũ de incendio eruerunt. Et mul¬
ta atrocia eadem fumilia anefandospiritu ꝑpessa
est. nec aquolibet prb̃orũ depelli potuit. donec uis
sc̃s uiulbrosdus apatre familias postulatus. aquam
illis benedictã dirigeret. p̃cipiens omnẽ domꝰ illius
suppellectilẽ foras ferre. & aqua illa asꝑgi. p̃uidens
inspũ domũ flammis consum̃dã esse. Quib ita gestis.
uacuã domũ aloco lectuli ignis inuasit. totamq con¬
sumpsit. Altera uero in eoloco cũ scificatione aquę bene¬

Expanded text:
dam patri familias et domui suae dira demoniacae inlusiodam patri familias et domui suae dira demoniacae inlusionis temptatio, ita ut aperte malignus in eius domu spiritus ex horrore et maleficiis habitare agnoscebatur. Nam subito cibos uel uestimenta uel alia domui necessaria rapere solebat et in ignem mittere, immo paruulum inter amplexus parentum pausantem, illis dormientibus, tulit et in ignem proiecit sed uagitu infantis parentes suscitati, uix paruulum de incendio eruerunt. Et multa atrocia eadem familia a nefando spiritu perpessa est nec a quolibet presbiterorum depelli potuit donec uir sanctus Wilbrordus a patre familias postulatus aquam illis benedictam direxerat, praecipiens omne domus illius suppellectile foras ferre et aqua illa aspargi, praeuidens in spiritu domum flammis consummendam esse. Quibus ita gestis, uacuam domum a loco lectuli ignis inuasit totamque consumpsit. Altera uero in eo loco cum sanctificatione aquae bene
Abbreviated transcription (Latin):
prope. c̃. p̃dictę ciuitati scĩ uiri monasteriũ qđ appl¬
latur aesterniacũ in quo usq hodie sẽs ille requiescit
corpore. et cius posteri ex legitima patris traditione
& prissimorũ pietate regũ tenere noscunt᷑. ante dicti
ucro mon asterii feminȩ audientes scm̃ uirũ uenire
illuc. statim miserunt legationẽ postulantes eũ non tarde
uenire. Qui beati petri principis apłorũ mitissimo doc¬
tus exemplo de ioppe obuiduarũ xp̃i petitionẽ uenien¬
tis liddam ut scam suscitaret tabitam. sic festinus uir
dĩ audito desiderio ancillarũ xp̃i non piguit uenire
ad illas. et ueniens mox in eodẽ monasterio missa ꝓin¬
firmis cęlebrata aquã benedixit. qua domus illarũ asꝑgi
iussit. ac egrotantib potandũ transmisit. Quȩ cito
diuina donante miscđia conualuere. nec ulla in eomo¬
nasterio p̃dicta peste ex indẽ moriebat᷑. Contigit cui¬

Expanded text:
prope est praedictae ciuitati sancti uiri monasterium quod appelprope est praedictae ciuitati sancti uiri monasterium quod appellatur Aefternacho in quo usque hodie sanctus ille requiescit corpore et eius posteri ex legitima traditione patris et piissimorum pietate regum tenere noscuntur antedicti uero monasterii faeminae, audientes sanctum uirum uenire illuc statim miserunt legationem, postulantes eum non tarde uenire. Qui beati Petri principis apostolorum mitissimo doctus exemplo de Ioppe ob uiduarum Christi petitionem uenientis Lyddam ut sanctam suscitaret Tabitham, sic festinus uir Dei, audito desiderio ancillarum Christi, non piguit uenire ad illas. Et ueniens mox in eodem monasterio, missa pro infirmis celebrata, aquam benedixit, qua domus illarum aspargi iussit ac egrotantibus potandum transmisit. Quae cito, diuina donante misericordia, conualuere nec ulla in eo monasterio praedicta peste exinde moriebatur. 22. Contigit cui
Abbreviated transcription (Latin):
feruescenti pulmoni in fundere ualuisset. Sero tandẽ
aliquando penitentia ductus. inscipsũ tuersus ẽ. agnos¬
cebat scm̃ uuilbrordũ cẽ quẽ offendebat. illiusꝙ anhe¬
lante spũ optabat reditũ. Qui scquenti anno eadem
reuersus uia. p̃cognitoq aduentu cius. obuius ei egrotꝰ
uenire festinabat. culpam confitens suã. & quã patiebat᷑
pęnã apcriens. & ꝓ amore xp̃i se soluert dep̃catus est
Quc̃ uir dĩ miscđia motus absoluit. deditꝙ illi cũ bene¬
dietione de suobibere calice. Qui mox absolutus bi¬
bebat. & sanus in suã reuersus c̃ domũ. Est intreueris
ciuitate monasteriũ puellarũ. qđ tẽporib beati uinl¬
brordi cpi pestis acerrima inuasit. Cuius acerbitatẽ
multe ex ancillis dĩ moriebant᷑. quȩdã longo infir¬
mitatis dolore iacentis in lectulo. ceterę uͦ nimio ter¬
rore turbatȩ. quasi p̃sentẽ mortẽ timentes Et quia

Expanded text:
feruescenti pulmoni infundere ualuisset. Sero tandem feruescenti pulmoni infundere ualuisset. Sero tandem aliquando poenitentia ductus, in se ipsum reuersus est. Agnoscebat sanctum Willibrordum esse quem offendebat illiusque, anhelante spiritu, optabat reditum. Qui sequenti anno eadem reuersus uia praecognitoque aduentu eius obuius ei homo egrotus uenire festinabat culpam confitens suam et quam patiebatur poenam aperiens et pro amore Christi se soluere depraecatus. Quem uir Dei misericordia motus absoluit deditque illi cum benedictione de suo bibere calice. Qui mox absolutus bibebat et sanus in suam reuersus est domum. 21. Est in Treueris ciuitate monasterium puellarum quod temporibus beati Willibrordi episcopi pestis acerrima inuasit. Cuius aceruitate multae ex ancillis Dei moriebantur, quaedam longo infirmitatis dolore iacentes in lectulo, ceterae uero nimio terrore turbatae, quasi praesentem mortem metuentes. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ttipsum reficiens aliquantulũ bibe. nobisq cepto itinere
ꝑgentib. tu dõbenedictꝰ reuertere indomũ tuã. Ille
igit᷑ in malicia ꝑtinax nolens pacificis uiridĩ adqui¬
escere uerbis. sed conuitia ingeminans. obꝓbria iaculans¬
Iume inquit hortaris hibere & pacẽ tecũ in ire. scito certis¬
sime quod tecũ ꝓnihilo bibere habeo. Rapiens exore
eius hoc uerbum uir di. si non uelis nobiscũ bibere:
non bibe. Et statim paratis sociis. ꝑrexit uiã. Ille qͦꝙ
contumax domũ suã festinabat adire. sed totus. subi¬
to siti ardebat. cupiensq ardentẽ stomachum uinore¬
frigerare. sed os qđ uiro dĩ conuicia ingessit uini potio¬
nẽ recipere non ualuit. Et qui pacẽ cũ seruodĩ uolunta¬
tie noluit penam inscipso necessarie sustinuit Uocati
obitus sui ediceret.
sunt medici quisitim sedarent. qͥ facultatẽ egroto bibendi
p̃starent Anhelabant uiscera. sedñ fuit quiguttã uini

Expanded text:
te ipsum reficiens, aliquantulum bibe nobisque coepto itinere te ipsum reficiens, aliquantulum bibe nobisque coepto itinere pergentibus tu Deo benedictus reuertere in domum tuam». Ille igitur in malitia pertinax, nolens pacificis uiri Dei adquiescere uerbis sed conuicia ingeminans obprobria iaculans: «Tu me hortaris bibere et pacem tecum inire. Scito certissime quod tecum bibere pro nihilo habeo». Rapiensque ex ore eius hoc uerbum uir Dei: «Si non uelis mecum bibere, non bibe». Et statim, paratis sociis, perrexit uiam suam. Ille quoque contumax domum suam festinabat adire sed totus subito siti ardebat cupiensque ardentem stomachum uino refrigerare sed os quod uiro Dei conuicia ingessit uini potionem recipere non ualuit et qui pacem cum seruo Dei uoluntarie noluit poenam in se ipso necessarie sustinuit. Vocatiobitus sui ediceret. sunt medici qui sitim sedarent, qui facultatem egroto bibendi praestarent. Anhelabant uiscera sed non fuit qui guttam uini
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ bibebant. et cũ magna gratiarũ actione lȩtis sibi
inuicẽ animis dicebant Uere dñs ihs impleuit qđ in
eugło ꝓmisit . qui credit inme. opera quȩ ego facio ipse
faciet. & maiora horũ faciet. Perrexit idem sc̃s p̃dicator
quodã tẽpore more solito obeuangeli ⁊andi gr̃am cũ
festinatione fresiam. et ꝓpter laborẽ uiȩ in pratis di¬
uitis cuiusdã. paululũ lassos refocilare equos uolens
Quos diues ille in pratis suis pasci cernens. suꝑbie spũ
equos cedert cȩpit. & pascuis abigere. Quẽ uir dĩ placidis¬
simis uerbis alloquitur dicens. Desine nob in iuriã facere:
horam in his pascuis quiescere uoluimus. Instat in nobis
opusdĩ ꝑ agendũ. cuiꝰ tu quoq mercedẽ habere pote¬
ris. si nos quantũ ad te ꝑtinet benigno adiunaueris ani¬
Qui uos recipit me recipit. & qͥme recipit. recipit eum qͥ
me misit. Sed magis m̃te pacifica nobiscũ quasi amicus

Expanded text:
tatem bibebant et cum magna gratiarum actione laetis sibi tatem bibebant et cum magna gratiarum actione laetis sibi inuicem animis dicebant: «Vere dominus Iesus impleuit quod in euangelio promisit: Qui credit in me, opera quae ego facio, ipse facit et maiora horum faciet». 20. Perrexit idem sanctus praedicator quodam tempore more solito ob euangelizandi gratiam cum festinatione Fresiam et propter laborem uiae in pratis cuiusdam diuitis paululum lassos refocilare equos uolens. Quos diues ille in pratis suis pasci cernens superbiae spiritu equos cedere coepit et pascuis abigere. Quem uir Dei placidissimis uerbis alloquitur dicens: «Desine nobis, frater, iniuriahoram in his pascuis quiescere uoluimus. Instat in nobis opus Dei peragendum cuius tu quoque mercedem habere poteris si nos quantum ad te pertinet benigno adiuuaueris ani«Qui uos recipit me recipit et qui me recipit recipit eum qui me misit». Sed magis mente pacifica nobiscum quasi amicus
Abbreviated transcription (Latin):
scđia ꝑserui sui benedictionẽ geri cognoscebat : Cras mane
cucurrit ante pedes scĩ patris se ꝓsternens. confitebat᷑ quod
uidebat. Qui more solito dõ grãs agens. memorq domini¬
cȩ iussionis discipulis suis p̃cipientis. necui transfigurati¬
onis głam ante diem obitus sui diceret .S. Sed & aliud huic
simile ꝑcius benedictionẽ ds̃ xp̃s operatꝰ ẽ. miraculum.
eruenienti seruo dĩ cũ sociis suis ad domũ cuiusdã amici
sui. paulisꝑcupiens in domo dilecti longi laborẽ itineris¬
refectione ad leuiare: Sed patrẽ familias nil uini habu¬
isse cõperit. quatuor modicas flascones. quas tantũ in
itineris solaciũ secũ sui socii ferebant iussit afferri. easq
in eius nomine benedixit. qͥ in conuiuio nuptiali aquas
conuertit inuinũ. & mirũ in modũ post benedictionis
grãm quasi .xl. uiri ex illis paruis flasculis usq ad sacie¬

Expanded text:
sericordia per serui sui benedictionem geri cognoscebat. Cras mane sericordia per serui sui benedictionem geri cognoscebat. Cras mane cucurrit, ante pedes sancti patris se prosternens confitebatur quod uidebat. Qui more solito Deo gratias agens memorque dominicae iussionis discipulis suis praecipientis ne cui transfiguratinebat, ante diem obitus sui ediceret. 19. Sed et aliud huic simile per eius benedictionem deus Christus operatus est miraculum. Pervenienti servo Dei cum sociis suis ad domum cuiusdam amici sui, paulisrefectione adleuare sed patrem familias nihil uini habuisse comperit. Quatuor modicas flascones quas tantum in itineris solacium secum sui socii ferebant iussit adferri easque in eius nomine benedixit qui in conuiuio nuptiali aquas conuertit in uinum. Et mirum in modum post benedictionis gratiam quasi XL uiri ex illis paruis flasculis usque ad sacie
Abbreviated transcription (Latin):
cialem suã flasconẽ sumere ac pauperib miscere xp̃i
Exqua om̃s illi xii. usq ad sacietatẽ biberunt. et mirũ
in modũ illis ab euntib ex uino optimo flasco de qua
tanti bibebant homines inuenta ẽ. plena ut ante:
Hoc cõꝑto. benedicebant om̃s dñm nr̃m dicentes. Uere
& dabitur uob̾. Uenit quoq uis sc̃s ad suũ iusitandi
gra monasteriũ. & post orationes ad dm̃ & salutatio¬
nes frat̃nas & ammonitiones pacificas. circuiens sin¬
gula frm habitacula. siquid in illis emendandũ fuis¬
set. pius pastor exorare uolens. in trauit quoꝙ in
cellarium. in quo modicũ uini in una repperit ton¬
na. In qua suũ benedictionis gr̃a. cũ oratione in mi¬
sit baculũ & exiuit. Sed eadẽ nocte in co ipso uas¬
culo uinũ crescert ecepit. & suꝑ effundi uasis in ar¬
gine. hoc clerarius cernens inspirata ab undantia
obstupefactus. nec celare audebat qđ diuina mi¬

Expanded text:
cialem suam flasconem sumere ac pauperibus miscere Christi. cialem suam flasconem sumere ac pauperibus miscere Christi. Ex qua omnes illi XII usque ad sacietatem bibebant et mirum in modum, illis abeuntibus, ex optimo uino flasco de qua tanti bibebant homines inuenta est plena ut ante. Hoc conperto, benedicebant omnes Dominum nostrum dicentes: «Vere et dabitur uobis». 18. Venit quoque uir sanctus ad suum uisitandi gratia monasterium et post orationes ad Deum et salutationes fraternas et ammonitiones pacificas circuiens singula fratrum habitacula si quid in illis emendandum fuisset pius pastor explorare uolens intrauit quoque in cellarium in quo modicum uini in una repperit tunna in qua suum benedictionis gratia cum oratione immisit baculum et exiuit. Sed eadem nocte in eo ipso uasculo uinum crescere coepit et supereffundi uasis margine. Hoc celerarius cernens insperata habundantia obstupefactus nec celare audebat quod diuina mi
Abbreviated transcription (Latin):
riam patiebant᷑. Qđ dũ suos ecrnebat cõmilitones
ꝓpter ardorẽ sitis grauiter sustinere. uocato unoex
illis. p̃cepit illi intra tentoriũ suũ fossam aperire
paruã. Ubi secreto fixis genib orabat dm̃. qui popu¬
losuo indesertis aquã ꝓduxit de petra. seruis suis eadẽ
miscđia de harenosa aquã ꝓduceret terra. Qui mox
ex auditꝰ & subito fons dulcissimi saporis fossam im¬
plebat. Qđ sui cernentes. grãs agentes om̃i potentidõ.
quiscm̃ suũ magnificauit. & eũ ex audire dignatꝰ ẽ
Bibebantq usq ad sacietatẽ. secũq ad p̃destinati iti¬
neris necessitatẽ. quantũ sufficere uidebat᷑ portare cura¬
bant. Iterũ sẽs dĩ sacerdos in quodã loco iter agens. ui¬
dit mendicantes in opes.xii. pariter postulantes sibi
aliquid a p̃tercuntib solacii. Quos ut fuit mitissimꝰ.
benigno aspexit animo. uniq ex suis mandauit spe¬

Expanded text:
riam patiebantur, quod dum suos cernebat commilitones riam patiebantur, quod dum suos cernebat commilitones propter ardorem sitis grauiter sustinere, uocato uno ex illis, praecepit ei intra tentorium suum fossam aperire paruam, ubi secreto, fixis genibus, orabat Deum qui populo suo in desertis aquam produxit de petra, seruis suis eadem misericordia de harenosa aquam produceret terra. Qui mox exauditus et subito fons dulcissimi saporis fossam implebat. Quod sui cernentes, gratias agentes omnipotenti Deo qui sanctum suum magnificauit et eum exaudire dignatus est bibebantque usque ad sacietatem secumque ad praedestinati itineris necessitatem quantum sufficere uidebatur portare curabant. 17. Iterum sanctus Dei sacerdos in quodam loco iter agens uidit mendicantes inopes XII pariter postulantes sibi aliquid a praetereuntibus solacii. Quos ut fuit mitissimus, benigno aspexit animo unique ex suis mandauit spe
Abbreviated transcription (Latin):
uindictã. ego retribuam dicit dñs. Alio quoq tempore
iter beato uiro facienti ad quandam suȩ ditionis cellulã.
quȩ ex nomine prȩterfluentis aquȩ suestra dr̃. sed ꝓp¬
ter cõpendiũ ꝓpioris uę. ꝑsegetes cuiusdã liuitis an¬
gustam sub intrauit semitã. Qđ earundẽ custos segetũ
uidens. nimio inflatus furore. iarũ dĩ blas phemare
cȩpit. Quẽ conuitia uiro dĩ inferentẽ socii qui cum eo
erant uindi care uolentes. eos miti animo dĩ famulus
cõpescuit. nolens aliquẽ sui causa perire. qͥ salutem
gestiebat om̃ium. Et dũ insanientis animũ nullo
modo leniit potuit. dans locũ ire eius. uia qua ue¬
nit reuersus ẽ. Sed die postera idẽ infelix quia fa¬
mulo dĩ conuicia facere ñ abhorruit. multis cernen¬
tib in eodẽ loco repentina morte periit. Dum uir
dõ plenus ꝓpter euangelicȩ p̃dicationis instantiã
loca circuibat maritima. in eisdẽ aquȩ dulcis penu¬

Expanded text:
uindictam, ego retribuam, dicit Dominus». 15. Alio quoque tempore uindictam, ego retribuam, dicit Dominus». 15. Alio quoque tempore iter beato uiro facienti ad quandam suae dicionis cellulam quae ex nomine praeterfluentis aquae Suestra dicitur sed propter conpendium proprioris uiae per segetes cuiusdam diuitis angustam subintrauit semitam. Quod earumdem custos segetum cernens, nimio inflatus furore uirum Dei blasphemare coepit. Quem conuicia uiro Dei inferentem socii qui cum eo erant uindicare uolentes quos miti animo Dei famulus conpescuit nolens aliquem sua causa perire qui in salute gestiebat omnium. Et dum insanientis animum nullo modo lenire potuit dans locum irae eius uia qua uenit reuersus est. Sed die postera idem infelix qui famulo Dei conuicia facere non abhorruit multis cernentibus in eodem loco repentina morte periit. 16. Dum uir Deo plenus propter euangelicae praedicationis instantiam loca circuibat maritima, in quibus aquae dulcis penu
Abbreviated transcription (Latin):
pereant posteris sȩculis quȩ priscis temporib acta ẽt noscun¬
tur. Quodã igitur tẽpore dũ uenerabilis uir iter euan¬
geli zandi more solito egisset. uenit ad quandã uillã uua¬
lichrũ nomine. inqua antiqui erroris idolũ remansit. Qđ
cũ uit dĩ zelo feruens conffingeret. p̃sente eiusdẽ idoli
custode. ille nimio furore succensus quasi dĩ sui in uiriã
uindicaret. in impetu animi insanientis. gladio caput
sacerdotis xp̃i ꝑcussit. Seddõ defendente seruũ suum.
nullam ex ictu ferientis lesurã sustiduit. Socii uͦ illius
hoc uidentes. pessimã p̃sũp̃tionẽ impii hominis morte
tus est. reus ac dimissus. Qui tam̃ eodẽ die demoniaco
spũ arreptus ẽ. & die tertia in feliciter miseram uitam
finiuit. Et quia uir dĩ iuxta p̃ceptũ dñi suas in urias
ulcisci noluit. citius ad nõ uindicatus est sicut ille de in¬
iuriis quȩ inscos suos impii agere non mecuunt. Mihi

Expanded text:
pereant posteris saeculis quae priscis temporibus acta esse noscunpereant posteris saeculis quae priscis temporibus acta esse noscuntur. Quodam igitur tempore dum uenerabilis uir iter euangelizandi more solito egisset, uenit ad quandam uillam Walichrum nomine in qua antiqui erroris idolum remansit. Quod cum uir Dei zelo feruens confringeret praesente eiusdem idoli custode qui nimio furore succensus quasi dei sui iniuriam uindicaret in impetu animi insanientis gladio caput sacerdotis Christi percussit sed, Deo defendente seruum suum, nullam ex ictu ferientis lesuram sustinuit. Socii uero illius hoc uidentes pessimam praesumptionem impii hominis morte ibus illorum liberatus est reus ac dimissus; qui tamen eodem die demoniaco spiritu arreptus est et die tertia infeliciter miseram uitam finiuit. Et quia uir Dei iuxta praeceptum Domini suas iniurias ulcisci noluit, citius tamen a Domino uindicata est sicut ille de iniuriis quae in sanctos suos impii agere non metuunt: «Mihi