comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut mores srettari. aut fõtuna soleat. dictu quidẽ est ꝓeliue. Itaq nłgo
lcqunt᷑ se in b̃nficiis collecandis. mores hõiũ. nõ fortunã sequi. hõesta
or̃o est. S quis est tandẽ. qui mopis. ⁊ optimi uiri cause nõ antepo¬
nat in oꝑa danda.gr̃ãm fo̾tunati. et potentis: A quo eĩ expedicior. et
celerior remunerac̃o fore uidet᷑. in cũ fere est uosuntas nr̃a ypen¬
sior. se aĩadu̾tendũ est disigenti.que nͣa reꝵ sit. Nimirũ eĩ inops¬
ille si honus est uir. etiã si refer̾e grãm nõ põt. hr̃e cc̃te tot. Gomo¬
de aũt quituq dixit. pecuniã qui habcat. nõ redidisset et qui heat¬
bͥnficio uolũt. quin ⁊̃ bñficiũ se dedisse ãbitrant᷑. cũ ip̃i ꝙͣuis mag¬
rnũ asi̾t aepint. eque etiã a se aut postulari. aut cxpectari a li¬
quid suspicant᷑. Patrotinio u se uios. aui elient appellari. yx¬
mortis instar putant. At uero ille tenius cum quicꝙͣ factum

Expanded text:
aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentiille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddibeneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum
Abbreviated transcription (Latin):
patent. Ammnonebat me res. ut hoc qͦ loco int̾missionẽ esoq̃n¬
cie. ne dic̃a interitũ deplorarem. ni uererer ne de me ip̃o a liqd
uiderer qucri. S tñ uidemꝰ quib extĩttis oratorib. ꝙͣ in pu¬
cis spes.quato in paũcorib facultas.ꝙͣ in młtis sit audacia.r
Qũ at sĩns ñõ possĩt ne musti qdẽ aut uiris ꝑiti cẽ. aut diserti.
licet frĩ oua a ut ꝓdesse m̃łtis. bñficia petentẽ.comedantẽ uidi¬
cib. magr̃atib iugiłãtem ꝓ re alt̾ius. eos ipõs qui aut ꝯsułũt᷑.
aut de fendũt rogante. Ed qui faciũt. pliu̾imũ grẽe ꝯsequnt᷑. latis¬
simeq eoꝵ mat at industria. Iam uͦ issud nõ sũt ãmonendi / est enĩ in
ꝓmptu ut animaduertant tum iuuare alios uolunt/ ne quos
offendant/ Sept enim aut cos qͦs cos ledũt. quos nõ debent.aut
Es quos nõ expedit. Si inprudentos. negligentic ẽ. si scientos teme

Expanded text:
patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquenpatent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat industria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, negl
Abbreviated transcription (Latin):
gliara. Itaq tñ m̃sta p̃clara maioꝵꝰ. tũ quidẽ optime constituti
iuris cuũł sũmo semꝑ in honore fuit cognicio. atq int̃pretaco.
Qũa quidẽ ante hanc ꝯfusionẽ tꝑrm. in possessione sua pͥncires
retinuerũt. nũc ut honores ut om̃s dignitatis gradus sit hui
scie splendor delettuo est/ Idq eo indignius ꝙ co tpre hoc ꝯtigit
cũ is esset/ qui om̃s superiores/ quib honore nar ec̃t scic̃tia
facile incisset. loec gͥ oꝑa grata mltis. ⁊ ad benesicus obstrigedos
homines accomodata. Atq huic ãn finitira ẽ dicendi grauiõ fa¬
custas. et gratior. et ornacior. Quid eĩ esoqntia p̃stabilius. uł ãmi¬
racõne audientiũ. uł sꝑe indigentiũ. uł coꝵ qui defensi sũt gr̃a.
Diserti gͥ hoĩs. ⁊ facise laborãtis.ꝙq in patriis ẽ morib młtoꝵ cãs
et nõ grauate.et gratuito defendentis.fencficia. ⁊ patrocinia late

Expanded text:
gratiam. Itaque cum multa praeclara maiorum, tum quod optime constituti gratiam. Itaque cum multa praeclara maiorum, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, quod eo tempore hoc contigit, cum is esset, qui omnes superiores, quibus honore par esset, scientia facile vicisset. Haec igitur opera grata multis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel spe indigentium vel eorum, qui defensi sunt, gratiDiserti igitur hominis et facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iq re ꝯtra henda. uendendo. emendo. ꝯducendo. lorando. uiicimta¬
nõ modo siberase nrusũ nõ m̃stũ de suo iure decedeit. s int̾dum
etĩa fructuosũ. ¶ Mabenda etĩa rãco c̃ rei famisiaris. qua quidem
delabi sine re lłaticio ñ est s ira ut in siberasitatis auoticieo absit
suspicio. Posse eĩ li berasitate uti ñõ sposiante se patͥmomio. nimiẽu
peciur ẽ fructus maximꝰ. Recte ⁊ a theo phrasto. ẽ laudata hospitalitas.¬
Est eĩ ur qui nĩcs quidẽ uidetur uasde decoꝵ. patere domos ho¬
ept̃nos p̃płos uasere opis ⁊ gr̃a. Theophrastus ꝗdem scribit. Ci¬
monẽ athenis ctia in suos curiales laciadas hospitałe fuisse. Ita
ẽi instituissi. ⁊ ussicis in ꝑauisse. ut om̃ia p̃lberent᷑. quicũq laci¬
ciades in iłsa sua din̾tissent. Que aũt oꝑa. nõ largitõne bnfi¬
tur. Nã in iure cauere. ꝯsilio iuuare. atq hor scientie genere
ꝓdesse. ꝙͣ pluimis uesement᷑. ⁊ ad opes augen das ꝑtinet. ⁊ ad

Expanded text:
omni quoque re contrahenda, vendendo, emendo, conducendo, locando, fanon modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non spoliantem se patrimonio nimirum est pecuniae fructus maximus. Recte etEst enim ut mihi quidem videtur valde decorum, patere domos hoexternos populos valere opibus et gratia. Theophrastus quidem scribit Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse; ita enim instituisse et vilicis imperavisse, ut omnia praeberentur, quicumque Laciades in villam suam dtur. Nam in iure cavere , consilio iuvare, atque hoc scientiae genere prodesse quam plurimis vehementer et ad opes augendas pertinet et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficͣi debear. et soleati nõ est necce disputare. est enĩ in ꝓmptu. tm̃
lecus artingendus fuit. Caput at c̃ in om̃i ꝓcuratõne nego cii.
et munc̃is pubsici. ut auaricie pessatur ctĩa minima suspicio. Uti¬
nã inquit.G. poncius samnis ad issa tpͣra me fortuna reẜ uanis¬
set. et tũ eẽm natus qñ romani dona accipe cepissent. nõ essem
passus diuciꝰ eos inꝑare.nͨ illi młta scła eypettanda fuerũt. M eͥ
her malũ. in hãc rẽ .p. inuasit. Itaq facise pacior. tũ porius pon

Expanded text:
fieri soleat et debeat, non est necesse disputare; est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani dona accipere coepissent! non essem passus diutius eos imperare. Ne illi multa saecula exspectanda fuerunt; modo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os factitata. ħ gnͣa officioꝵ qui ꝓsequnt᷑ cũ sũma utilitate
rei.p. magña ip̃i adipiscentur.et gr̃ãm. et głiam ¶ In hiis
aũt ualitatũ p̃ceptis. Antipater tyrius stoycus. qui athens
nuꝑ est mortuus.duo p̃terita censet ẽc̃ a panetio. ualitudi¬
nis curaconũ. et peciũẽ. quas res a sum̃o pħio p̃teritas arbi¬
tror. ꝙ eent facises. sunt certe ntiles. s ualitudo sustentat᷑ nocicia
sui cõ poris. ⁊ obẜ uacõne. q̃ res aut ꝓdesse soscant. aut obesse. in cõ¬
tinenitia. in uictii. acq om̃i tultu cõporis tuendi c̃a. ỹtermit ẽdis.
uoluptatib postremo ⁊̃ arte corp. quoꝵ adscientia hoc ꝑtinẽt. Res
aut familiais quen debet. hiis rebus a quis abese tupitudo. Con¬
seruari aut d isigentia. et parsimõia. etia eisdẽ reb angeri has
res d ui dissime xenofon socraticus ꝓsecutus ẽ in eo libro qͥ

Expanded text:
 maiores nostros factitata, haec genera officiorum qui persequentur, cum summa utilitate  maiores nostros factitata, haec genera officiorum qui persequentur, cum summa utilitate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam et gloriam. In his autem utilitatum praeceptis Antipater Tyrius Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse a Panaetio, valetudinis curationem et pecuniae; quas res a summo philosopho praeteritas arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, quorum ad scientiam haec pertinent. Res autem famniliaris quaeri debet iis rebus, a quibus abest turpitude, conservari autem diligentia et parsimonia, eisdem etiam rebus augeri. Has res commodissime Xenophon Socraticus persecutus est in eo libro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽt nulla põt. nͥ erit ncͣccia sosucio reꝵ creditaꝵ. nũꝙͣ uehxe¬
mentiꝰ actũ ẽ. ꝙͣ me ꝯsule ne solueret᷑. ãmis. et castris tẽptata
res est ab om̃i gnͣe hoiũ ⁊ ordine. quib ita restici ut hoc totum
mału de.i. p. tolserctur.Nuꝙͣ nͨ maius es alienũ fuit. nͨ melius
nͨ facilius dissolutũ ẽ. fraudandi eĩ spes sublata. soluendi neces¬
sitas ꝯsecuta ẽ. At uͦ hic nũc uictor. tũ quidẽ uictus. que cogi¬
tauit.ca ꝑfecit.cũ eiꝰ iam nich int̾esset. Tanta in co libido pec¬
candi fuit. ut hoc ip̃m cũ delettaret.peccare etia si cã nõ eẽt. Ab
hoc gͥ gnͣe sargicõis. ut aliis detur. aliis auferat᷑. aberant hii. qui
tate suũ qͥsq teneat ⁊ ncq tenuiores ꝑꝑ huilitatẽ a̾cũueniant᷑ ne
q locupletib ad sua uł tenenda uel recuꝑanda obsit inuidia pre¬
Uterea. quibustũq reb. uł bels uł domi poterũt rẽ .p. augc̃as.¬

Expanded text:
t, nisi erit necessaria solutio rerum creditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica tolleretur. Numquam nec maius aes alienum fuit nec melius nec facilius dissolutum est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur, aliis auferatur, aberunt ii, qui itate suque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi poterunt, rem publica
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa t̃. ne quod apud maiores nr̃os sepe ficbat. ꝑꝑ crarii tenuitatẽ
sputo. danda erit oꝑa. ut õms intessigãt.si Sasui ẽt uesint. ne¬
cessitati ẽe parendũ. atq etiã om̃s qui rc̃. p. gũb̾nabũt ꝯsulere

Expanded text:
opera est, ne, quod apud maiores nostros saepe fiebat propter aerarii tenuitatem opera est, ne, quod apud maiores nostros saepe fiebat propter aerarii tenuitatem sputo, danda erit opera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem p
Abbreviated transcription (Latin):
ipoꝵ parti ci̾modi sãt ut ad uniu̾sos cuies ꝑtineat. ꝑtim singu¬
los ut attingant. que sũt q⁊ graciora. Danda oꝑa est om̃ino si
possit utisq. nͨ minꝰ. ut q̃ singłis ꝯsulatur s ita ut ca res aut
ꝓsit. auo cẽte ne obsit. rci p.G. gracchi frumtaria magna lar¬
gicio. ex haurichat ig̃ erarũ. Mdica. M. octauii ⁊. iri .ꝑ. tolsera¬
bilis. et psebi nẽcͣcia. ergo. et cuub. et iri. ꝓ. sasutaris. In nri
neat. ncq de sonis pͥuatoꝵ pubsire dimanucio fiat. Pnĩcose
eĩ phisippus in tribunatu cũ seg̃e agrarĩa feret. quã tũ anniqͣri
facise uassus ẽ. et in eo uchemẽt᷑ se moderatũ p̃buit. s cũ in ag̃e¬
do msta ppsarit᷑. tũ issud mase. nõ eẽ in ciuirate duomisia hominũ
qui r̃e hrent. capitasis or̃o est. adcquacõne bonoꝵd ꝑtinẽs. qua pe
ste. que põt eẽ maior: hanc ẽĩ ob cãm maxĩe ut sua tuerentur.
hoĩes. tñ spe custodie toꝵ suaꝵ urbiũ p̃sidia querebãt. Danda etiã

Expanded text:
 partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et plebneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, quie diminutio fiat. Hanc enim ob causam maxime, ut sua tuerentur, ongregabantur. Tamen spe custodiae suarum urbium praesidia quaerebant. Danda erit
Abbreviated transcription (Latin):
magnoꝑe mirarii cũ p̃sertim ieq neccessitati subucinat᷑. nͨͦ digni¬
tas angeatur.ip̃aq issa desettaçio młtitudinis ad breue exigiũ tp̃s
moriatur. uosuptatis.Fene etiã colligit hec puerũł. ⁊ muliertulis. ⁊ ẜuis
et ẜuoꝵ humilliiis lib̾is cẽ grata. Graui uͦ homini. et ea q̃ fiũt iuidicõ
certo ponderanti ꝓbari posse nusso mͦ. quaꝙͣ intessigo in nr̃a aiuitate ĩ¬
uct̾asse iã bonis t ꝑͣrib ut splendor edusitatũ. ab optimis uiris postu¬
lctur. Itaq et .p. crassus. tu cognoie diues. tũ copiis fuc̃tus ẽ edulicio
maxĩo munere. et paulo post.l. erassus. cũ om̃iu moderatissimo. Q.
mucio. magni ficentissima edulitate futtus ẽ. deinde. G. claudius arpii
f. młti post luculli. hortensius sissanus. Om̃s aũt .p. lentulus me cõ¬
sule uicit suꝑiores.hũc etiã scaurus imitatus est. ¶ Magnificen¬
tissima uͬo nr̃i ponpcii munera setundo cõsulat.in quib omibus

Expanded text:
rari, cum praesertim neque necessitati subveniatur, nec dignitas augeatur; ipsaque illa delinitio multitudinis ad breve tempus, exigumoriatur voluptatis. Bene etiam colligitur, haec pueris, et mulierculis, et servis, et servorum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitate inveterasse iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
orem gãdu asceridaut. restritti oĩo ẽẽ nusso mͦ debemꝰ. s in delegen¬
dis ydoncis iudiciũ. ⁊ diligentiã adhibere. Nã p̃clare ennĩ bencfac¬
ta. mase scrata. malefacta arbitror. Quod ãt tribum̃ ẽ bono uiro.
et grato. in eo tũ ex ip̃o fructus ẽ. tũ etiã ex cet̾is. Temeritate eĩ rero¬
ta.gratissima ẽ siberasitas.eoq etia studiosius plci̾o laudãt.ꝙ
sũmi cuiq bonitas. comune ꝑfugiũ etiã om̃iũ ẽ. Danda igit᷑
oꝑa ẽ.ut hiis bñficiis ꝙͣpluũmos afficiamꝰ. quoꝵ memorialiłis
posterisq ꝓdatur. ut hiis ingratos ẽẽ nõ siccat. Om̃s enĩ inmemo¬
rem bnficii oderut. eamq ĩuiriã in deterenda liftralitate sibi etia
res. quod quide ulgo solitũ ficͣi ab ordine nr̃o. in oĩnne crassi
scͥptũ copiose uidem᷑. hanc cͦs ꝯsuctudine benignitatis. largicõi

Expanded text:
ascendant, restricti omnino esse nullo modo debemus, sed in deligendis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis beneficiis quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam res; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni
Abbreviated transcription (Latin):
Ublium scipionẽ. Marce fili. cũ qui pͥmũ africanis
appellatus est.dicere solitũ scripsit cato. qui fuit cius
fere cocqualis. Num se minꝰ otiosũ ẽc̃.ꝙͣ cũ ociosus.
nec minꝰ solum ꝙͣ cũ solus eẽt. Magnifica nͦ uox. et ma¬
gno uiro. ac sapiente digna. que declarat issũ. ⁊ ĩ ocio d̾
negociis cogirare. ⁊ in solitudine secũ loqui solitũ ur ne

Expanded text:
 Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus  Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus appellatus est, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
uasere ut masis. ꝙͣ diues ẽe. cũ cõporis ext̾̃na hoc mͦ. diues
eĩ potius ꝙͣ maximis cõporis iurib. Ip̃a int̾ se cõporis sic. ut
bona uasitudo uosuptati añponat᷑. uires ceseritati. Ext̾nor ãt
ut głia diurciis. nettigalia urbana rusticis. Ex quo gne ꝯpa¬
racõis issud ẽ catonis senis a quo cũ querer᷑ quid maxĩe fami¬
hari expedirer respuondit. Erue pascent. quid scd̾m: satis bene
pascere. quid t̾ciũ: bene uestire. quid quãtũ : arare. Et cum
ille qͥ quesierat dixisset. quid fenerari: tũ cato. quid syĩem
inquit ocridere: Ex quo et młtis asiis datur intelligi debet.¬
et utilitatũ ꝯꝑacõnes fieri solere. retteq her adiũctũ ẽẽ qͣrtu
cossocanda petunia. etiã de utenda comodius. a quibidã opti¬
mis uiris.ad ianue mediũ sedentib. ꝙͣ ab ilłis philosophis
in scola disputatur.sunt tamẽ cognoscenda. ꝑtinẽt enĩ ad uti¬
litatẽ. de qua hoc libro disputatũ ẽ. Reliqua deinceps ꝑsẽqͣmur.¬

Expanded text:
es esse, cum corporis externa hoc modo, dives esse potius quam maximis corporis viribus, ipsa inter se corporis sic, ut bona valetudo voluptati anteponatur, vires celeritati, externorum autem, ut gloria divitiis, vectigalia urbana rusticis. Ex quo genere comparationis illud est Catonis senis: a quo cum quaereretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid secundum: Satis bene pascere; quid tertium: Male pascere; quid quartum: Arare; et cum ille, qui quaesierat, dixisset: Quid faenerari?, tum Cato: Quid hominem, inquit, occidere? Ex quo et multis aliis intellegi debet utilitatum comparationes fieri solere, recteque hoc adiunctum esse quartum collocanda pecunia vellem etiam de utenda, commodius a quibusdam optimis viris ad Ianum medium sedentibus quam ab ullis philosophis ulla in schola disputatur. Sunt tamen ea cognoscenda; pertinent enim ad utilitatem, de qua hoc libro disputatum est. Sed utilitatum com
Abbreviated transcription (Latin):
in eas res. quaꝵ memerĩã aut breũe. aut nulła oĩo sũt relicturi.
bib̃ales aũt qm suis tacultatib. aut captos a p̃doncli rediment
aut es asieñri suscipit amicoꝵ. aut in fisiaꝵ collocatõne adiuuãt.
aut opitusant᷑. iis ir re querenda.nł augenda. Itaq miror quid¬
in mente uen̾it tscuphrastro. in eo libro. que de diuiciis scͥpsit.
in qͦ młta p̃clare. islud ab surde. ẽ c̃ĩ młtus in saudanda magni¬
ficencia. ⁊ apparicõne ipłariũ muneꝵ.tasiũa suptuũ facusta¬
te fructũ diuiciaꝵ putat. Michi ãt ille fructus libasitatis. cuiꝰ
grauius.ce ueriꝰ nos replendit.qui has petumaꝵ effusiones ñ
adiuurem᷑. que fiũt ad młtitud iũe deluuendã. at hii qͥ ab hoste.
obsidentur. si emere aque sextariũ cogerent᷑ mina. bx pͥmo ĩ cre¬
dibsẽ uob uideri. om̃esc mirari. s cu attenderĩt uenĩa nctitati

Expanded text:
in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione adiuvant aut opituin mentem venerit Theophrasto in eo libro, quem de divitiis scripsit; in quo multa praeclare, illud absurde. Etenim multus in laudanda magnificentia, et apparatione popularium munerum: taliumque sumptuum facultatem, fructum divitiarum putat. Mihi autgravius et verius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremur, quae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsidentur, si emere aquae sextarium cogerentur mina, hoc primo incredibile nobis videri, omnesque mirari, sed cum attenderint, ve
Abbreviated transcription (Latin):
stuscius. ꝙͣ qͥd libent̃ facias. curare ne id diucius facere nõ possis. Atq
etiã secunt᷑ largicõnẽ rapine. Cũ eĩ dando honies egere cepuit. a lie¬
me hims manus inferre cogunt. Ita beniuolentie. ꝯpande cã bnficii
cẽ uelinit. Nc tanta studia asserunt᷑ coꝵ quib dederũt. quãta odia
coꝵ cuib ademer̃ũt. Quã ob rẽ nͨ ita csaidenda ẽ res famisiaͬis. ut
cã benignitas aꝑire nõ possit.nͨita rescranda ut pateat om̃ib mo¬
dis adhilratur / isq referat᷑ ad sacultates om̃ino meminisse debemꝰ¬
id qͥd a nr̃is hõib sepissime usũpatũ iã ĩ ꝓu̾ebii ꝯsuctudine uenit
laricõnẽ fundũ nõ hr̃e. Et eĩ qͥs põt modus ẽẽ cũ ⁊idẽ qͥ tõ su¬
euerũt. ⁊ iddẽ ilsud asii desiderent: Aĩo duo sũt gnͣa sargoꝵ. quoꝵ
aster ꝓdigi. alteri libases. ꝓdigi. qui epusis. et iusceracõib. et
gładiatoꝵ munc̃ib. ludoꝵ uenacõnũq apparatu. petiũãs ꝓfũdũt

Expanded text:
. Atque etiam sequuntur largitionem rapinae. Cum enim dando egere coeperunt, alienis bonis manus afferre coguntur. Ita, cum benevolentiae comparandae causa benefici esse velint, non tanta studia assequuntur eorum. quibus dederunt, quanta odia eorum, quibus ademerunt. Quamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus, modus adhibeatur, isque referatur adfacultates. Omnino meminisse debemusid, quod a nostris hominibus saepissime usurpatum, iamque in proverbii consuetudinem venit, largitionem fundum non habere; etenim quis potest modus esse, cum et idem, qui consuerunt, et idem illud alii desiderent? Omnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et viscerationibus et gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu pecunias profundunt
Abbreviated transcription (Latin):
regi meius ctiã ꝙͣ sargicõne. ũruptesã dixit ẽẽ.fit eĩ dec̾ior qui accipit .i
atqi ad idd̾e semꝑ expettandũ pacior. sx ille fisio. s p̃ceptũ putemꝰ om̃ib¬
Mͣ ob̾ iẽ id quidẽ nc̃ dubiũ ẽ. qͥn issa benignitas. que ꝯstat.ey oꝑa ⁊ indu¬
stria. et honestior sit. et lacius pattat.et possit ydesse płib nõ nũꝙͣ tam̃
est largien dũ. nͨ hir benignitatis genus oĩo repudiandu ẽ. et sepe ydo ne¬
s hñib. et indigentib. de re famłri inꝑtiendũ. s diligent̾. et mode

Expanded text:
regi, melius etiam, quod largitionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, regi, melius etiam, quod largitionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Hoc ille filio, sed praeceptum putemus omnibQuamobrem id quidem non est dubium, quin illa benignitas, quae constat ex opera et industria, et honestior sit, et latius pateat, et possit prodesse pluribus. Nonnunqum tamen est largiendum: nechoc benignitatis genus omnmo repudiandum est: et saepeidoneis hominibus indigentibus de re fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra.l. sisse dominatis opes. ꝓ sexto ioscio amino fecimꝰ. que
ut sait extat oro ¶ S expoĩtis adosescentũ officiis. q̃ ualcat
ad gliam ad ipiscenda. deinceps de beneficiencia. ac libasitatt di
petura. facisior ẽ ħ post̾ior. lcrupleti p̃sert̃i. s issa saucior. ac splen¬
libalis uolũtas. cũ asta ex arca. altera exuͥtute deꝓmit᷑. Pargicioq que
fit ex re familiari. fonte ipm benignitatis exhaurir. Ita benignirate
benignitas tossitur. qua ꝗͦ in pluõs usus sis.eo minꝰ tu mltis uti possis.
ptuerũt. co plues ad henefaciendũ adiutores habebũt deiñ ꝯsuetudi¬
ne bonsicoꝵ paraciores erũt/ et taꝙͣ exercitatores/ ad bene de mul¬
tis promerendum preclare in epistola quadam alexandrũ filium
philippus accusab ꝙ largicione. beniuolentiam. macedonum.
macedonũ cõscitet᷑. qͦd te masũ inquit r̃nis in istã spẽ induxit. ũ¬
cos tibi putares fideles fore. quas petuĩa cõruansses. an tu idagio. ut ma¬

Expanded text:
 quae, ut scis, exstat oratio. Sed expositis adulescentium officiis, quae valeant ad gloriam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splenliberalis voluntas, tamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, dein consuetudine beneficentiae paratiores erunt et tamquam exercitatiores ad bene de multis promerendum. Praeclare in epistula quadam Alexandrum filium Philippus accusat, quod largitione benivolentiam Macedonum consectetur:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ueos tibi
Abbreviated transcription (Latin):
teretur ĩpare. nõdũ centũ. et decẽ anni sũt. cũ de petuniis repetũ¬
dis.a.l. pisone. lata lex est. nulla ãnca cũ fuisset. At uͭ postea
pilac̃õ direpticq sccioꝵ. ut inbecissitate alioꝵ. nõ nr̃a uͥtute ua¬
lcamꝰ. Laudat africanũ pañtius.ꝙ fui̾t abstinẽs.quid n laudet.
sed in ilso alia maiora. laus sapientie. nõ hõis est sosũ. s ctiã tẽ¬
poro illoꝵ. om̃i macedonũ gaça.q̃ fuit maxĩa potitus ẽ paula

Expanded text:
t roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea pilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinentiae non hominis est solum, sed etiam temporum illorum. Omni Macedonum gaza, quae fuit maxi
Abbreviated transcription (Latin):
inocentie. ⁊ iuiris scĩe.p. iutii. cõmẽdauit domus. Nã ꝗd .I.
crassus.cũ eẽt admodũ adolestẽs. nõ aliunde mutuatꝰ ẽ. s sibi pe¬
perit maxima laudẽ. ex issa acracõne nobisi. ⁊ głiosa.ex qua ctate ꝗ
ex̾cent᷑ saude affici solent. ur de demostenes accepimꝰ.ca etate .l.
crassus ostendit.id se in foro optime iã facere. qͦd ctiã tũ pot̾at do¬
mi cũ laude meditari.s cũ duplex rac̃o sit orõis.quaꝵ ĩ altera

Expanded text:
et iuris scientiae P. Muci commendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in alt
Abbreviated transcription (Latin):
luailłi. aut patrocinii. ut nos ꝓ siculis. ꝓ sardis. p.m.albunio iuluis.
In acrusando etia manilio. l. susii. cognita industra ẽ. Demel ib̃ant
nõ sep certe. Sin crit cui faciendũ sit. sepiꝰ. rei.p. tribuat bic munt
roes cuiꝰ ⁊ mimicos ultisa. sepiꝰ nõ est rep̃ hensibile. modus tam̃
ad sic. duri eĩ hominis. nł pocuis uix hõĩs uidet᷑ picusũ capitis
inferre młtis. Id tũ nicusosũ ip̃i ẽ. tũ ⁊̃ sordidũ ad fam̃a ꝯmic¬
tere ur accusator nominet᷑. qd̾ cõtigit M. bruto sumo genere nato
ilsus filio qui Iuris Cuusis in primis pexitus fut dtq et̃¬
Atq ctiã hr p̃ceptũ officii disigent᷑ retinedũ est. neqũẽ unqͣ

Expanded text:
Luculli, aut patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui faciendum sit saepius, rei publicae tribuat non est reprehendendum; modus tamen adsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. Atque etiam hoc praeceptum officii diligenter tenendum est, ne qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in issa dictat᷑a scriba fuerat in hac fuit questor urbanus. ex
quo debet intelligi talibus premiis propositis nũꝙͣ defutura
bessa curisa. Itaq parietes mͦ ur̃b stant.⁊ manẽt. huq ip̃i

Expanded text:
qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intelligi, talibus praemiis propositis, numquam defutura bella civilia. Itaque parietes urbis medo stant, et manent, ii
Abbreviated transcription (Latin):
ucus ꝙ inꝑiũ pot̾ar nõĩari. Fensim hanc ꝯsuctudirie. ⁊ discipli¬
ña ia añea minuesiamꝰ. post uͦ sisse uictorĩa penitꝰ ãmisimꝰ. desitũ
ẽ cĩ unideri quicqͣ in socios imquũ. cũ extitiss in ciues tanta crudeli¬
tas g in isso secuta ẽ honesta cã. nõ sonesta uittoria. est eĩ ausus
diccie hasta poita cũ bona ĩ foro uendent᷑. et honoꝵ uiroꝵ. ⁊ locupletũ
et certe ciuiu p̃dã se suã uende. Secutus ẽ qͥ in cã ĩp̃ia. iuictoria etia
tis cet̾is naconib. ad exẽpłu ãmissi inꝑii po̾tari in tͥum pho mas¬
mltoꝵ ĩpunita sccsera tulissemꝰ. nuqͣ ad unũ tanta ꝑuenisset li¬
deerit.dũ hoĩes ꝑditi hastam illa auenta et meminerint et spe¬
rabũt qũa Lucius silla cũ iubrasset dictatore ꝓpinqͦ suo id ẽ sex¬
to e uicesimo anno post a sceleratiore hasta nõ recessit. Alt̾ aũt

Expanded text:
inem et discipliinem et disciplinam iam antea minuebamus, post Syllae vero victoriam penitus amisimus. Desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum extitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria. Est enim ausus dicere, hasta posita cet certe civium, praedam suam se vendere. Secutus est qui in caufa impia, victoria etiam tis exteris nationibus, ad exemplum amissi imperii, portari in triumpho Masmultorum impunita sceleratulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset lideerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint, et sperabunt, quam P Sylla cum vibrasset, dictatore propinquo suo, idem, sexto et tricesimo anno post, a sceleratiore hasta eadem non recessit. Alter autem,
Abbreviated transcription (Latin):
et stigmaticu puitaret ꝙͣ cõuige. Nec cũ fefessit. ab ea ẽ enĩ ip̃e ꝑꝑ
pelicatus saspic̃one int̾fectus. Net uͦ ussa ius mꝑii tanta ẽ que pre¬
mente metu possit ẽe dut̾na. Testis ẽ faleris. cuiꝰ ẽ p̃ter cet̾os no¬
bilita crudelitas. qui nõ ex insidiis int̾iit.ut ic que mͦ dixi ale¬
xander. nõ a paricis ut hic nr̃. s in que uniu̾sa agrigẽtinoro mł¬
titudo inpetu fetit. Quid macedones. nõ ne demet̾iũ reliq̾rũt: uiniuꝰ¬
siq sc ad pĩrũ ꝯtuserũt: Quid lacedenioĩos inuiste in ꝑarites. nõ¬
ne irpete om̃s fere socii deseruerũt. spettatoresq se ociosos p̃buer̃t:
leuere calamitatis: eyterna libentiꝰ in tali re. ꝙ domestaita recõ¬
ĩpatoresq ex hac unare maxĩam laude caꝑe studebãt. si yiuitias.Si
Iocies eq tate et fide defendissent. ato issud natrotiniũ orb tẽre¬

Expanded text:
et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla vis imperii tanta est, quae premente metu possit esse diuturna. Testis est Phalaris, cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam domestica recoimperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis ter
Abbreviated transcription (Latin):
criores aũt mõsus sunt int̾misse lib̾tatis.ꝙͣ retente. de igͥ latissime
patet. nͨ ad ĩcolumitate solũ. s ad opes ⁊̃ et potentĩa p̃simũ ualet. id
ãpsettam᷑. ut inetus absit. caritas retineat᷑. Ita facissime q̃ uolemus.
tuiant᷑ eostẽ metuant ipi ncͣce est. Quid eĩ censemꝰ suꝑiore illũ dyonisium.
quo cruciati timõis angi solitũ. qͥ custros metũes tonsorios. candẽtt car¬
Lone sibi adurebat capissu. Quid alexandr̃u phereũ. qͦ aĩo uixisse arbi¬
tram̃. qui ut scriptũ legimꝰ. cũ uxore thebẽ admodũ disigeret. tñ ad
cã ex epusis ĩ cubiculũ uenĩes barbarũ seimi. qͥ eñ ut scͥptũ ẽ. cõ¬
pũctũ notũ tͣiciis distritto gladio iubebat añire. p̃mittebatq de
scipatorib suis.qui scrutarent᷑ arculas musiebres. et neqͦd ĩ ue¬
timentis telũ crustaret᷑ exquirerẽt. O miscrũ qui fideliorẽ. ⁊ bãbaꝵ

Expanded text:
criores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime criores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime patet neque ad incolumitatem solum, sed etiam ad opes et potentiam valet plurimum, id amplectamur, ut metus absit, caritas retineatur. Ita facillime, quae volemus, tuuntur eosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem illum Dionysium, quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios, candente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum, quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum
Abbreviated transcription (Latin):
nocessariũ ẽ. qucadmodũ sit utendũ eo dicemꝰ. si pͥus hus de reb. q̃
u̾tuti ꝓpiciores sũt dicemꝰ. Atq etĩa subiciũt se hõies ĩpio alt̾ius. et
demus mercede tonducti. Om̃iũ aũt roro nͨ apcius ẽ quicqͣ ad opes
tuendas.ac tenendas. ꝙͣ disigi. nͦ asieniꝰ ꝙͣ timeri. Preclare enim
enniꝰ. qur̃metuũt oderũt. quẽ quisq odit: ꝑisse experit. Młtor aũt
odiis nuslas ores posse obsistere. Si añea fuit ignotũ. nuꝑ ẽ cogͥtũ.
Nec uͦ huiꝰ tirãm solũ. quẽ ãmis opp̃ssa ꝑtulit aiuitas int̾ius decla¬
diut̾nitatis est timor. contraq beniuolentia fidelis ũł ad ꝑpetuita¬
te. S hiis qͥ opp̃ssos inꝑio coheroẽt. sit sane adhibenda seuicia. ut
heris in famłos si aliter teneri nõ possũt. Qui uͦ in libera ciuitate
ita se instruuũt.ut metuant᷑. hiis nicħ põt ẽẽ dem̃ctius. Mͣaus eĩ sint
tn ħ aliq̃n. ut indiciis tacitis aut ocultis. de honore suffragiis. a¬

Expanded text:
s iis de rebus, quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et e publica videmus, mercede conducti. Omnium autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas ac tenendas quam diligi nec alienius quam timeri. Praeclare enim Ennius: Quém metuunt, odérunt; quem quisque ódit, periisse éxpetit. Multorum autem odiis nullas opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper est cognitum. Nec vero huius tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas ac padiuturnitatis metus: contraque benevolentia fidelis est, vel ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis nihil potest esse dementius. Quamvis enim sint  tamen haec aliquando aut iudiciis tacitis aut occultis de honore suffragiis. A
Abbreviated transcription (Latin):
inulto maiora sũt oꝑa aĩ ꝙͣ cõporis. sic hee res.quas ingeĩo. ac
rõne ꝑsenuim᷑ graciores sunt. ꝙͣ ille quas uirib. Pͥma ig̾ com̃e¬
dacio. ꝓficisatur a modestia.tũ pictate in pentes.in suos Renino¬
lentia.facillime ãt.⁊ ĩ optimã ꝑtẽ cogͦstunt.adolescentes.qui se ad
claros.⁊ sapientes iuiros. bene ꝯsulentes.i.p. ꝯtulerũt.quib cũ¬

Expanded text:
quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ cõit᷑ issi quidẽ oñna que magna et p̃ter opĩonẽ suã aiadu̾terẽt.
expatĩ ãt in singłis.s. ꝑspiciũt. nͨ opinata quidea bona. Itaq eos
uiros suspiciũt. maxĩsq efferũt laudib. in qͥb existimant se ex¬
cellentes quasdã et singulares ꝑspicere uͥtutes/ despicuat aũt
et cõtemnut in quibus nichil uirtutis nichil animi nĩcħ neruo¬
rũ putãt nõ eĩ om̃s eos cõteminũt d̾ quib male eyistimant.
na qͦs inꝓbos. masedicos. fraudusentos. putat. et ad facienda
ĩnuiria instructos. eos aut ꝯtẽpnũt quide s de hiis male existi¬
m̃at. Ꝙͣ obr̃e ut añ dixi cõteym̃t᷑.hii qui nͭ sibi. nͨ asteri ut dicit᷑.
ni quib mssus labor. nussa industria. nussa cura. est. Amiracone at
efficiuntur hii. qui añ ire cet̾is uͥtute putant: et tũ om̃i carere dede¬
core. tũ uͦ hiis uiciis. quib alii nõ facile possunt obsistere. Namet

Expanded text:
opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione autem afficiuntur ii, qui ancore, tum vero iis vitiis, quibus alii non facile possunt obsistere. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
adepti ꝯiucta cũ iusticia prudentiã nã et hiis fidẽ hẽmus.quos płs
utessigere ꝙͣ nos arbitram̃. quosq futura ꝓspicere eredirnꝰ. et cum
res agat᷑. in discrimẽq uentu sit.expedire rẽ. ⁊ ꝯsilui ex tpͣre
caꝑe posse. hanc eĩ hoĩes utiłe̾ existimãt uerãq prudentiam.
Iustis ãt et fidis sp̃ib .i. bonis uiris. ita fides hẽatur. ut nulla sit in
hiis seaudis. ĩuiricq suspicio. Itaq hus salutẽ nr̃am. hiis fõtunas
faciendã iusticia plus pollet quippe cũ ea sine prudentia satis ha.¬
beat auctoritatis prudentia sine usticia nichil ualet ad faci¬
endã fidem quo enĩ quis uersucior/ et callidior hoc iniusior. et su¬
spettior detratta opinione probitatis. Quam ob rem intellig̃e¬
intelligentie iusticia ꝯuĩcta. ꝙͣtũ uolet hebit. ad facier dã fidem
uirĩ. Iusticia sine prudentia młtũ pot̾it. sinc iusticia uͦ nis uale¬
bit prudentia. S neqͥs sit ãmiratus. cur cũ int̾ om̃is pb̃os ꝯstet¬

Expanded text:
iam. Nam et his fidem habemus quos plus intelligere quam nos arbitramur, quosque et futura prospicere credimus. Et cum res agat, in discrimenque ventum sit, experire rem et consilium ex tempore capere posse. Hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam: idis hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, m ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos co
Abbreviated transcription (Latin):
demq c̃o scituendaꝵ legũ fuit cã.que rogn. Ius eĩ semꝑ ẽ quesi
tũ equabile. neq eni asiter: eẽt ius. ño Id si ab uno iusto ⁊ bo¬
no uiro ꝯseque bant᷑.erãt eo cõtenti. Cũ id minꝰ cõtigeͣt leges
sũt inuente. que cũ om̃ib semꝑ una atq eadẽ uoce scquerentũ.

Expanded text:
demque constituendarum legum fuit causa, quae Regum. Ius enim semper quaesitum demque constituendarum legum fuit causa, quae Regum. Ius enim semper quaesitum est aequabile: neque enim aliter est ius. Id si ab uno iusto, et bono viro consequebantur, eo erant contenti, cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae c
Abbreviated transcription (Latin):
et scelere pascunt᷑. possint sine usla ꝑticula iusticie uiuer. Ma¬
qui coꝵ quipĩa.qui una latrocinat᷑. furat᷑ aliꝗd. aut cripit.is.
sibi ne ui latrocimo quidẽ relinqͥt locũ.Ille ãt qui archipirata
Quin etia leges latronu ẽe dicunt᷑. quib pareant. quas obẜuent.
est apud theo ponp̃ũ. magnas opes hũĩt. ⁊ młto maiores uinachꝰ
sisitanus. cui quidẽ etĩa cx̃citus nr̃i in ꝑatoresq cesserũt. Que. s̾.
leluis is qui sapies ux̃pat᷑ pirtor fregit. ⁊ cominuit ferocitatẽq
ei ita rep̃ssit. ut facile bellũ reliqͥs trade̾t. Cũ gͥ tanta nis iusticie
sit. ut ctia latronũ opes firmet. atq angeat. quatã eiꝰ ñ int̾ leges
et uidicia. ⁊ in ꝯstitutar.p. fore putamꝰ: Michi quidẽ nõ apud
in ocio młtitudo ab hiis qui maiores opes ħebant.ad unũ asiqũe
ꝯfugiebant. u̾tute p̃stantẽ.qui cũ ꝓhiberet iniuria tenuiores.
equitate ꝯstituenda. sumos cũ insimis pari uire ꝑtinebat. Ea¬

Expanded text:
et scelere pascuntur, non possint sine ulla qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid, aut clam eripit, is sibi ne in latrocinio quidem reliquit locum, ille autem qui archipirata quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observentest apud Thepompum, magnas opes habuit; et multo maiores Viriathus Lusitanus: cui quidem exercitus nostri, imperatoresque cesserunt: quem C. Caelius, is qui sapiens usurpatur, praetor fregit, et comminuit; ferocitatemque eiusita repressit,ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut etiam latronum opes firmet atque augeat; quantam eius vim, inter leges, et iudicia, et instituta Reip. fore putamus? 3. Mihi quidem non apud initio multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant, virtute praestantem; qui, cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda, summos cum infimis pari iure retinebat. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
nros extitert. semꝑ ẽi fere bessa gerebansꝰ tua aũr etas incidit in id bes¬
lũ cui alt̾a pars sceleris nimiũ hlũt. altera felicitatis parũ. qͦ tam̃e ĩ
bello.cũ te popoius ase asteri p̃fecisset. magña laude. et a sumo iuro ⁊ ab
exercitu cõse quebare. eqͥtando. iacusando. om̃i misitari labore tolłerado.

Expanded text:
nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id belnostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando.
Abbreviated transcription (Latin):
ein libro suꝑiore. s ut facissine quales su miꝰ tales ẽt̃ uideam̃.
et si ni es ip̃o us maxĩa c̃. ut simꝰ hu. qui haben uelimus. Tamẽ
quẽda pcepta danda sũt. Nã siquis ab incunte etate habet causã
cescħritatis et nõis ut a patre accep̃ta qͦd tibi mi Cicero arbi¬
tror cõtigisse.aut a liqͦ cau atq foituna. ini hũc oenli oiũ coni¬
cunt᷑ atq in cũ quid agat. queadmodũ uiuat inquirif᷑. et tãꝙͣ
in clarissima luce u̾sctur. ita nussu oscurũ põt. nͨ eiꝰ ec̃. nͦ factum.¬
Qnor ant pͥria etas ꝑo huisitatẽ. et oscuritatẽ ĩ hominũ itͦfran¬
cia u̾satur. hi simulac iuuenes cẽ ceꝑint. magna siettore. et ad
ca rectis studus. debent contender. Ꝙ eo fu mioreq aĩo facient.
quia nõ m̃ nõ ĩuidet᷑ issi etati. ueꝵ ⁊̃ fauetur. Aͥma ig̃ ẽ adolescenti cõm̃¬
tacio ad guiam. si qͣ ex bessicis reb coꝑari põt. In qua młti apud maioes

Expanded text:
t facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest necQuorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur. Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores
Abbreviated transcription (Latin):
des inaidimus. Redeundũ est enĩ ad ꝓpositũ. dũ metui. ꝙͣ cari eẽ
et disigi masumus.que si.p.r. iniuste inperanti accidere potu¬
ẽẽ magña.metus inbetissem scquit᷑ disseramꝰ. qͥb reb facissime
possimius cã qũa uolumꝰ adipisti.cũ honore. et fide caritatẽ. S ca
nõ ꝑiter om̃s egemiꝰ. Nã ad cmiꝰq uitã instituta acromodandũ ẽ
a ml̃tis ne opus sit. an satis sit a paucis diligi. Cẽtu gͥ. hoc sit. san¬
et pͥmũ.⁊ maxie ncͣciũ fami liaritates hr̃e fidas am̃atiũ. nos
amicoꝵ.et rira mirãtiũ.ħ eĩ est una res ꝓrsus. ut nõ młtũ
diferãt int̾ sumos. ⁊ mediocres uiros.eaq utͥsq ẽ ꝓpe modũ cõ

Expanded text:
mus redeundum est enim ad propositum dum metui, quam cari esse, et diligi maluimus. Quae si Pop. Rom. iniuste imperanti accidere potugnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos
Abbreviated transcription (Latin):
mors. diuitie.pauꝑtas. om̃s hoĩes uehem̃tissime ꝑmouẽt.Que qͥ
in utrãq ꝑtẽ excesso aĩo magnoq despicut.cũq aliqͣ his arapła.
et spnesta res obietta ẽ. totos ad se cõuerrit ⁊ rapit tũ qͥ nõ admi¬
mirifica quidẽ mstitudini uidetur. nͨ iniuria. nemo eiuĩ iustus esse
tria que pposita sunt ad gliam. om̃ia iusticia ꝯficit. et beniuolen¬

Expanded text:
tissime promovent. Quae si qui in utramque partem, excelso animo, magnoque despiciunt;cumque aliqua his ampla, et honesta res obiecta est, totos ad se convertit, et rapit: quis tum non admimirifica quaedam res multitudini videtur. 1. Nec iniuria, nemo enim iustus esse tria, quae proposita sunt, ad gloriam, omnia iustitia conficit, et benevolen