comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab aꝑto latere ꝓcurrẽtib singłis arbitrabant᷑ ip̾i au̾t suos ordines ẜuare neq ab
sigius discedere neq sine graui ca eu locu que ceperãt dimicti cosuerãt oportẽ
Itaq ꝑturbatis añ signanis legio que ĩeo coriu cõstiterat locu cotinuit. atq in
suetudinẽq acaderat cohortatus suos legionẽ nona sb̾sidio ducit. hoste insolẽt
atq acciter nr̃os ĩ seq̾rite sub pͥmit. tursusq t̾ga uertere seq adopidu ilerda
recipere ⁊ sb̾muro cõsistere cogit. S none legionis milites elati studiodu santre acce¬
ptum detamẽtu uolũt temẽ insecuti legiones fugiẽtes ĩ locu iniquũ ꝓgrediũtur. ⁊sb̾
montẽ inquo erat oppidu positu ilerda succedunt. Hinc se recipẽ cu uellẽt nirsus
illi exloco suꝑiore nr̃os p̾mebat. p̾ruptus locus erat utraq ex ꝑte directus ac tantũ
ĩlatitudine patebat ut tres ĩstructe cohortes eu locũ ex plereñt. ut noq sb̾sidia ab

Expanded text:
e ab signis discedere neque sine gravi causa eum locum, quem ceperant, dimitti censuerant oportere. itaque perturbatis antesignanis legio, quae in eo cornu constiterat, locum non tenuit atque in inionem consuetudinemque acciderat, cohortatus suos legionem nonam subsidio ducit; hostem insolenter atque acriter nostros insequentem supprimit rursusque terga vertere seque ad oppidum Ilerdam recipere et sub muro consistere cogit. sed nonae legionis milites elati studio, dum sarcire acceptum detrimentum volunt, temere insecuti longius fugientis in locum iniquum progrediuntur et sub montem, in quo erat oppidum positum Ilerda, succedunt. hinc se recipere cum vellent, rursus illi ex loco superiore nostros premebant. praeruptus locus erat utraque ex parte derectus, ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum explerent, ut neque subsidia a
Abbreviated transcription (Latin):
nocere se speret. tei . p̃. nocrat panca euisde̾ gn̾is addit cu excusatõe põpei ꝯñcta.
Eade fere atq eiste reh p̾tor roscius agit᷑ cu Cesare sibiq põpeiũ cõmemoras¬
se demostrat. Queres ⁊ sinichil apleuãdas ĩuinas ptinẽ iudebãtur. tñ ydo¬
neos nactus hoĩes ꝑquos ea que uellet adeu ꝑfẽrent᷑. petit ab utroq. qm̃i põ¬
pei mãdata ad sedetulerũt ne grauẽtur sua quoq adeu postulata deferre. Si
paruo lahore magnas ꝯtrousias tollereatq om̃e ytalia metuliberare possĩt¬
d̾ ibi semꝑ pͥma fusse dignitatẽ intaq potiorẽ. doluisse se ꝙ ꝓbr̃ifitio sibi
ne id qui& impetranisse. tota ytalia dilectꝰ hr̃i. retirien legͣͫ. .ni. que ab se simula¬
tione patichi belli sĩt abducte. ciuitatẽ ẽẽ ĩ arinis quona hec oĩa n̾adsuã ꝑritiẽ

Expanded text:
icae noceat. pauca eiusdem generis addit cum excusatione Pompei coniuncta. eadem fere atque eisdem verbis praetor Roscius agit cum Caesare sibique Pompeium commemorasse demonstrat. Quae res etsi nihil ad levandas iniurias pertinere videbantur, tamen idoneos nactus homines, per quos ea quae vellet ad eum perferrentur, petit ab utroque, quoniam Pompei mandata ad se detulerint, ne graventur sua quoque ad eum postulata deferre, si parvo labore magnas controversias tollere atque omnem Italiam metu liberare possint. sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. doluisse se, quod populi Romanne id quidem impetravisse. tota Italia dilectus haberi, retineri legiones ii, quae ab se simulatione Parthici belli sint abductae, civitatem esse in armis. quonam haec omnia nisi ad suam perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
ium sc abeĩ amicicia au̾terat. ⁊ cu cont̃b inmicicus ĩgr̾a redierat. quaꝵ ip̃e ma¬
xima ꝑte illo affinitatis tp̃e ĩimisetat cesari. simł ĩ fãma duaꝵ legionũ ꝑmotus
quas abitinere asye syrieq adsua potentiã dñatũq ꝯn̾terat rem adarma deduc
studebat. hiis decaĩs agunt᷑ onũa m̃ptĩ atq turbate noc docẽdi cesaris ꝓpinquis
eĩ sꝑatiũ dat᷑. nocpł sui pericrili deprecãdi. neq ⁊̃ ex̾mi iutis int̾cessionẽ retrriẽdi¬
qd̃ .l. silla reliq̃rat facultas actribuit᷑. s desua salute septimodie cogitare cogunt᷑.
cere actimere cõsuerãt decurrit᷑ ad illud ex̾mu atq ultimũ. Sc. quo nͥ pene in ip̃o nrb̾¬

Expanded text:
erat, quorum ipse maximam partem illo adfinitatis tempore iniunxerat Caesari; simul infamia duarum legionum permotus, quas ab itinere Asiae Syriaeque ad suam potentiam dominatumque converterat, rem ad arma deduci studebat. His de causis aguntur omnia raptim atque turbate. nec docendi Caesaris propinquis eius spatium datur, nec quod L. Sulla reliquerat, facultas tribuitur, sed de sua salute septimo die cogitare coguntur, cere ac timere consuerant. decurritur ad illud extremum atque ultimum senatus consultum, quo n
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩu tp̃oꝵ ĩuas inuuicoꝵ ĩse cõmeniorat. Aquib diductũ ac dep̾uatu Pou¬
peru querit᷑. ĩuidia atq obtrectatõe laudis sue. cuĩ ip̃e honori et dignitati sẽp fa¬
uerit. adiutorq fuerit. Nonu ĩre . p̃. ĩtroductũ exẽplu querit᷑. ut tribimitia in¬
tercessio armis notaret atq opprime retͣ. Que supiorib annis armis ẽẽt rest¬
tuta. Silla nudatã omĩb reb tabuntia potestate. tñ int̾cessionẽ libera reliquisse
Põpeiuĩ qui amissa restituisse uideat dona ctiã que antra habueñt ademisse.
O uociõs cũq sit decretũ darẽt oꝑa magr̃atus neꝗd res. p̃. detamẽti caperet. qͣ
ĩ secessione ꝓpͥ. tẽplis. locis editiorib acupatis. atq hec suꝑioris etatis exẽpla expia¬
ta saturm atq gracchoꝵ casus docet. quaꝵ reꝵ illo tp̃e nichil fcñ ne cogitatũ quide
nulla lex ꝓmulgata. nõcu ppło agiceptu nulla successio fc̃a. Hortatur cuĩ impa

Expanded text:
orat; a quibus deductum ac depravatum Pompeium queritur invidia atque obtrectatione laudis suae, cuius ipse honori et dignitati semper faverit adiutorque fuerit. novum in re publica introductum exemplum queritur, ut tribunicia intercessio armis votaretur atque opprimeretur, quae superioribus annis armis esset restituta. Sullam nudata omnibus rebus tribunicia potestate tamen intercessionem liberam reliquisse; Pompeium, qui amissa restituisse videatur bona, etiam, quae ante habuerint, ademisse. quotienscumque sit decretum, darent operam magistratus, nequid res publica detrimenti caperet, quain secessione populi, templis locisque editioribus occupatis; atque haec superioris aetatis exempla expiata Saturnini atque Gracchorum casibus docet. quarum rerum illo tempore nihil factum, ne cogitatum quidem nulla lex promulgata, non cum populo agi coeptum, nulla s
Abbreviated transcription (Latin):
ta pͥuato ꝯsilio p̾tereñtur. noq eoꝵ sortes deiciunt᷑. ĩ reliquas ꝓuintias p̾tores
mictunt᷑. Neq ex pectãt ꝙ suꝑiorib ãnis acciderat. ut de eoꝵ imꝑio ad ppłm ferat᷑.
ħerit᷑. Arma imꝑant᷑ pecunie a municipiis exigunt᷑ ⁊ famis tollunt᷑. Omĩa diunia
humanaq iura piuiscent᷑.¶ N uib reb cognitis Cesar apõ milites contin̾atur.

Expanded text:
ta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. in reliquas provincias praetores ta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur. in reliquas provincias praetores mittuntur. neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum imperio ad populum feratur habentur, arma imperantur, pecuniae a municipiis exiguntur, e fanis tolluntur, omnia divina humanaque iura permiscentur. Quibus rebus cognitis Caesar apud milites
Abbreviated transcription (Latin):
ad.uii. Id̾ iañ. Itaq .U. pͥmis dieb quibhr̃i senatus potuit. qua exdie cõsulatu miit.
lentulus bi duo excepto cõmitiali. ⁊ de imꝑio cesaris ⁊ deamplissinis curis tr̾.pl. gra
tp̃e erat rauẽne. expoctabatq sius leuissimis postulatis respõsa. Si qua hõiuz equi¬
tate res adotiũ deduci poss. ꝓximis dicb ħ̾etur exͣ urbe senatus. Ponpeĩ eade̾ illa
que ꝑscipionẽ ostẽderat agit.Denatus uirtute cõstãtia q collaudat. copias suas
exponut. logiones hr̃e se ꝑãtas .x. Pt̾ea cognitũ ꝯꝑtuq sibi alieno ẽe aĩmo. ĩCesa¬
re ẽẽ milites. neq his posse ꝑ suadere eu uti defendãt aut sequãtur. Statĩ salte¬
mauritania mictit᷑ pecunia uti exxrerario põpeio det̃. Refertͣ etiã derege iuba
ut sotius sit atq auncus. Marcellus illd̃ nõ passurũ se illd̃ in p̾sentia uegat. De fau

Expanded text:
d. vii id. Ian. itaque v primis diebus, quibus haberi senatus potuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo excepto comitiali et de imperio Caesaris et de amplissimis viris, tribunis tempore erat Ravennae exspectabatque suis lenissimis postulatis responsa, siqua hominum aequitate res ad otium deduci posset. Proximis diebus habetur extra urbem senatus. Pompeius eadem illa, quae per Scipionem ostenderat, agit, senatus virtutem constantiamque collaudat, copias suas exponit: legiones habere sese paratas x; praeterea cognitum compertumque sibi alieno esse animo in Caesarem milites, neque iis posse persuaderi, uti eum defendant aut sequantur. Mauretaniam mittatur; pecunia uti ex aerario Pompeio detur. refertur etiam de rege Iuba, ut socius sit atque amicus. Marcellus non passurum in praesentia negat; de Faus
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex̾cituũ impellit quos se ꝓnecessitate partituꝵ cu põpeio arbitrat᷑. iuditõꝵ s

Expanded text:
atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, satque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, s
Abbreviated transcription (Latin):
exueterib Po̾pei ex̾citib spe p̾mioꝵ atq ordinũ euocant᷑. młti exduabo legionib que
sũt tradite a cesare arcessut᷑. Cõpletur urbs adius cõmitio t̾ros . pł. centurio euo
cat. Om̃es amici cõsulu necessarii Põpei atq eoꝵ qui ueteres inunicicias cu Cesa¬
regecebãt ĩsenatu cogunt᷑. Quoꝵ uocib ⁊ ꝯcursu tẽrent᷑ infiriniores dubii cõfir¬
mant᷑. pletisq uõ libere decernẽdi potestas eripit᷑. licetͣ.l. piso cẽsor sese ituꝵ adcesa¬
re. Itẽ .l. roscius p̃tor. qui dehis deb eu doceãt sex dies adea re cõfitiẽdi spatii po
Catone uetens imnicicie Cesatis ĩcitant ⁊ dolor repulse. Lentulus eres aliem ma¬
gnitudĩe ⁊ spe ex̾citas ac ꝓuintiaꝵ ⁊regũ appellãdoꝵ largitioĩb mouetͣ. seq alteꝵ
fore sillam int̾suos głatur ad quẽ sũma imperii redeat. Scipionẽ ead̾e spes ꝓuĩtie

Expanded text:
eribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duabus legionibus, quae sunt traditae a Caesare arcessuntur. completur urbs et ipsum comitium tribunis, centurionibus, evocatis. omnes amici consulum, necessarii Pompei atque ii, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Piso censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii posCatonem veteres inimicitiae Caesaris incitant et dolor repulsae. Lentulus aeris alieni magnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam inter suos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe ĩ aĩmo rei. p̃. dc esse si senatus sequat᷑. Sicu̾ctet᷑ atq agat leni nequaꝙͣ eĩ auxilium
si põca uelit senatũ imploratuꝵ. Hec scipionis or̃o Id̃ senatus ĩ urbe hebat᷑. Põpeiusq
aderat. exip̾ius ore põpei micti uidebat᷑. Dixerat aliquis leniore smña. Ut.pͦ.oꝯ. mã¬
cellus ĩgressus ĩ ea or̾onie nooportere añ de ea re adsenatu referri ꝙͣ dilectus tota yta¬
lia h̾iti excitus cõscripti eẽnt quo p̃sidio tuto ⁊ libere senatus qd uellet decernẽ auderet.
uideret᷑. Ut .in.nifus qui stua calidi paucis uõ tauitatis rebꝰ seq̃bat᷑. Hiioñs cõuitio. l
minis amicoꝵ Põrei płiq cõpulsi ĩuiti acoacti scipionis sm̃a secunt᷑. uti añticerta¬
tonius. que. cassius.t̾r .pl. refert᷑ cõfestim de int̾cessione tribunoꝵ. dicunt᷑ sm̃e gues¬

Expanded text:
ei publicae non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam orationem, non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam setonius Q. Cassius tribuni plebis. refertur confestim de intercessione tribunorum. dicuntur sente
Abbreviated transcription (Latin):
mas adeũdi existimauit. ut hiis gr̃as ageret qd̃ freq̾̃ntiã atq offitiũ sũ Antonie
p̃stitissẽt simulq se. ⁊ honorẽ sun seq̃ritis aĩmi ꝯmedaret. Propt̾ea ꝙ ĩsolent̾ ad¬
u̾sarii sin głarent᷑ .l. lentulu. ⁊ G. marcellu cõsirł creatos qui om̃e honorẽ ⁊ di¬
grutate Cesaris spoliarẽt. ereptũ ser galbe cõsulatũ. cuhis młto plus gr̃a suffragi¬
iͦsq ualuisset ꝙ sibi ꝯiu̾ctus et familiaritate ⁊ cõsuetudĩe legatoĩs ẽẽt quo maiores

Expanded text:
d frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur L. Lentulum et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus e
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe quĩca decimã legionẽ inytaliã mictit que p̾sidia tueret᷑. exquib p̾sidiis quta
decina deducebat᷑ͣ. ipe ex̾citu distribuit hib̾ria. Trebonũ cu legionib quatuor ĩ bel¬
gio collocat cu fabui cu totide ĩheduos deducit. Sic eiñ existimabat autissima for
galliã sibelgie quor maxina uirtus. sibedui quoꝵ auctoritas sũma ẽet ex̾citib ꝯtine¬
rent᷑. ip̃e inytalia ꝓfectus est. Quocu uenisset ꝯgnoscit. ꝑ .g. marcellu. om̃es legio¬
in ytalia recentas esse.oc fc̃o quaꝙͣ nulli erat dubiũ. Quid na ꝯͣt cesarem ꝑaret᷑. tam̃
Cesar omĩa patienda statuit. quo adsibi spes spes aliqua reliquẽtur iure potius disceptã¬
di ꝙ̃ belli gerendi

Expanded text:
locum tertiam decimam legionem in Italiam mittit quae praesidia tueretur, ex quibus praesidiis quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legioin Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendi
Abbreviated transcription (Latin):
stis q ĩtinerib cõmeat̾ cõpłesq cõportabant᷑ inhib̾na romanoꝵ int̾cipiebãt. Erat
actributus antanio p̾fectus equitũ.C. uolusenus quadratus qui cũ eo hyb̾uaret᷑. Hũc
antonius ad ꝓseq̃ndu equitatũ hostiũ mictit. Uoluseius adea uritutez que singłar
etat ĩeo magnũ hodiũ cõmii adũgebat. quo libentĩ id faceret qd̃ impe rabat᷑. Itaq¬

Expanded text:
stisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat stisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret. Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odiu
Abbreviated transcription (Latin):
tia moratus cu celerit̾ om̃s ꝯuentus ꝑcucũrisset publicas ꝯtrou̾sias ꝯgnosceret. bene
meritis p̾mia tribuisset. Cognoscẽdi eñi maximã facultatẽ hebat quałqsq fuisset
aĩo ĩ tocius gallie defectõne quã sb̾stinuerat fidelitate atq auxiliis ꝓuintie illĩ ꝯfcĩs
reb adlegiones ĩbelgiũ se recipit. hib̾natq nemetocẽne. Ibi cõgnoscit comiũ atreba¬
te p̾liu cu equitatu suo ꝯtendisse. Na cu Antonius ĩhib̾ua uenisset ciuitasq a¬
trebatu ĩoffitio ẽẽt. Cõmius qui post illa uulneratõne quã supͣ cõmemoraui sẽꝑ
adom̃es motus ꝑatus suis ciuibꝰ ẽẽ cõsuesset necõsilia belli querẽtib auctor ãmoꝵ
duxq ẽẽt parente romans ciuitate cuz suis equitib latrocnuis se suosq alebat ĩfe¬

Expanded text:
cia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene cia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infe
Abbreviated transcription (Latin):
qua nunꝙ̃ adisset ꝑ publiũ crassu quadã exꝑte deuicisset. cduab legionibus
mnea ꝑte gallie est ꝓfectus. Ut ibi extremũ tp̃s cõsumẽt estiuoꝵ: qua re sicuti ce¬
tera celeriter feliciterq cõfecit.Namq om̃es Aquitanie ciuitates legatos ad cesa¬
re miserũt obsidesq ei dederũt. Quib reb gestis ip̃e equitu p̾sidio narbonẽ ꝓ¬
tectus est. exercitu ꝑlegatos ĩ hib̾nia deduxit᷑. quatuor legiones ĩbelgio collocaui
Cu. nĩ. Antonis . ⁊ G. trebonio qp̃. uatimo legatis duas legiones ĩheduos dedux̃.
quoꝵ ĩ om̃i gallia sũma e̾e auctoritatẽ sciebat. duas ĩturones adfines carnutu posu¬
it. Quare om̃e illa regiotiẽ ꝯui̾cta oceano cõtirerẽt. duas reliquas ĩlemouitu fi¬
mbo nõ longe ab ad ũ uts nequa ꝑs gallie nacua ab ex̾citu ẽet. paucos dies ip̃e inꝓuir¬

Expanded text:
uam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provin
Abbreviated transcription (Latin):
e pas nacti arim crebro eñ mutãdis locis multoꝵ fidei se ꝯmnictebat qd̃ nusꝙ̃
duitĩ sine periculo cõmoraturus uidebat᷑. Cum sibi ꝯscius ẽet ꝙ̃ inimicu debẽt
Cesamr hr̃e. hũc epas nactus. Ainnus amicissim̃ꝰ. ꝓpͥ. Ro. sine dubitatõe ulla
treueris int̾fectis et germanis qui nullis ad u̾sus romanos auxilia denegabant.
pͥncipes eoꝵ uiuos dedigit ĩsuã potestate atq in hissuru heduu qui ⁊ iurtutez et
generis sr̃ma nobilitate hebat. solusq exheduis adidtp̃s remanserat ĩ armis

Expanded text:
Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, hunc Epasnactus Arvernus, amicissimus populi Romani, sine dubitatione ulla m compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis sum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩpũgnãdis oꝑib armatos murisq disponũt. Ita nr̃i sine p̾lii fcõcelerit̾ oꝑa flam¬
na ꝯprehẽsa ꝑtim restrĩgũt. ꝑtim int̾scĩdũt. cu ꝑtinacit̾ resisterẽt oppidani. Magꝰ
speratõe. ut id nõ hõĩu cõsilio dooꝵ s uoluritate fcm̃ putarẽt. Itaq se necessitate coacti
tradiderũt. Cesar cu sua lenitate cogͥta omĩb sciret neq exitu cõsilioꝵ suoꝵ aĩad
quos existimauit. Itaq omĩb quiarma tulerãt manus p̾cidir uitãq ꝯcessit quo
testatior eet pena imꝓboꝵ. Drappes quẽ captu ẽe acamino doci siu̾ indigͥtate et
dolore uinculoꝵ fũitimore grauioris supplitii paucis dich cibo se abstinuit atq
ita ĩteriit. Eode tp̃e luc̾tius que ꝓfuisse ex p̃lio scripsi cu ĩpotestatẽ uenisset

Expanded text:
ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna sperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid quos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset
Abbreviated transcription (Latin):
t que suꝑare fontis fastigiũ posset: exea cu telatormẽtis lacerẽtu ad fontis addi¬
eas ardẽtes ĩoꝑa ꝓuoluũt. Eodeq tp̃e acerrime p̾liant᷑: ut ab ĩcendio restĩguẽdo dimica¬
toĩs periculo deterreãt romanos. Magna repente inip̃is oꝑib flãma extitit quocũq em̃
ꝑ locum p̾cipitẽ missa erãt cauineis ⁊ aggere sb̾prexa cõprehendehãt idip̃m ꝙ morabat᷑.
stinebãt aĩo. Res eñi gerebãtur ⁊ excelso loco iĩ ꝯspectu ex̾citus ñ magnusq utrĩq
clamororiebat᷑. Itaq quisq poterat maxime ĩ signis quo notior testatiorq uirtus c̃et
eius telis hostium flameq se offerebat. Cesar cucõples suos uulnerari uidẽt: exotru̾̃b
oppidi ꝑtib cohortes montẽ ascendẽ et simulatõnie meniũ occupãdoꝵ clamorẽ undiq iu¬
bet tollere. Quofcõ ꝑterriti oppidam cu ꝗd agerẽt ĩlocis relĩquissẽt suspẽsi reuocant

Expanded text:
 quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis adieas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa compstinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant
Abbreviated transcription (Latin):
ucis ĩ secutus ẽẽt. Ille aũt fuga uehemẽti uolusenũ ꝓdireisset longĩ oũiz suoꝵ ĩuo¬
cat fide atq auxiliu ne sua uulnera ꝑfidẽ int̾põita paterẽtur ĩ p̾imita ꝯu̾soq equo
se acetis ĩ cantiꝰ p̾mictit ĩ prefcm̃. fatiũt hoc ide om̃es equites paucosq nr̃os ꝯu̾tũt atq
ĩ secunt᷑. Cõnĩ intẽsu calcarib equũ ꝯiũgit equoquadrati. Lanceaq ĩfesta mag̾s
uirib femut traucit mediũ uoluseni. Pfecto nuluerato nõ dubitãt m̃i resistere: et¬

Expanded text:
i suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere
Abbreviated transcription (Latin):
dibili honore atq amore: cu pͥmũ enĩ nemebat ab illo iniu̾se gallie
bello nichil resiquebat᷑ qd̾ adornatu portaꝵ itineꝵ locoꝵ omĩu quã
Cesar iturus erat excogitari poterat cu liberis om̃iu multitudo ob¬
iria ꝓcedebat. hostie ouũb locis ĩmolabant᷑ triclituis steatis foratẽ¬
plaq occupabant᷑. ut uł expectatissimi triuĩphi leticia percipi pos¬
set.tanta erat magͥfice̾tia apud opulentiores cupiditas aps̃ melo¬
res. Cuin om̃es regiones gallie togate Cesar ꝑcurrisset sũa celeritate adexcitu nem̃¬
tocenã redit legionibq exonib hibriis adfines treueroꝵ euocatis eo ꝓfectus est.ibiq
abinimicis suis sollicitari certiorq fiebat idagi pancoꝵ cõsiliis. ut int̾posita senatusi
aucte aliqua ꝑte excitu spoliaret᷑. tñ noq de labieno credidit ꝯcꝙͣ neq ꝯ̃t senatus au¬

Expanded text:
ebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar iturus erat excogitari poterat. Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃am dare armoꝵ. Nichil em̾ niĩ uolebat ꝙ̃ subdiscessu suo necessitatẽ sibi aliquã
ĩponi belli gerẽdi. necu ex̾citu deductur̾ ẽet. bellũ aliqd̃ reliq̃ret ꝙ oĩs gallia sine¬
pt̾iti periculo suscipẽt. Ita honorifice ciuitates appellãdo pͥncipes maximis affitiendo.
facile ĩ pace cõtinuit. Ip̃e hib̾nis ꝑactis ꝯtra cõsuetudĩe ĩutaliã quã maximis iti¬
nerib est p̾fectus. ut niunicipia et colonias appellaret. qͥb. in. antonii questori
sui cõmẽdauerat sacerdotii petitoe. ꝯtendebat eñigr̃a cu hibentꝰ sibiꝯiũctissiõ

Expanded text:
causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adffacile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitionem. Contendebat enim gratia cum lib
Abbreviated transcription (Latin):
uelocitate euitauit. Ac si p̾lio ẜo grauit᷑ abeo uulnerat᷑ p̾fectꝰ ut uite ꝑiculu aditu¬
rus uideret᷑ referet incastra. Conũ aũt siue expiato suodolore. siũ magna ꝑte amissa
obsidib firmat. unu illu orat ut timori suo ꝯcedat᷑ ne ĩꝯspectũ ueniat cuiꝙͣ roma¬
ni. Cuĩ postulatõe antonius cu indicaret abiusto nascitimore ueniã petentidedit.
obsides accepit. Scio Cesare singłoꝵ annoꝵ singłos ꝯmẽtarios cõfecisse qd̃ ego non
existimaui mͥ ẽẽ fatiẽou. Propt̾e̾a qd̃ inseq̃ris amnis tibi paulo cu marcello ꝯces¬
sit. nullas ht magno oꝑe gallie res gestas. Neqiuis tũ ignoraret quib ĩlocis Cesar
ex̾citusq eo tp̃e fuisset. pauca ẽẽ scribenda ꝯungẽdaq huic cõmẽtaĩo statui Cesar in
belgio cu yemaret unu illu ꝓpoĩtu hebat ꝯtiriẽ ĩanuicitia ciuitates nulli sp̾e aut

Expanded text:
 graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas hexercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut
Abbreviated transcription (Latin):
celent᷑ arma ceperũt. eosq ĩ siluas reppulerũt. ⁊ cõpłib int̾fectis longius ĩmpeditiorib
locis secuti pau̾as exsius de ꝑdiderũt reliquis deĩceps dieb Cesar siluas cedere ĩstituit. ⁊
nequis ĩ erimibꝰ ĩ prudẽtibq militib ablatere impetus fieri posset. om̃ez eaz mat̾ia q̃ erat
cesa ꝯu̾sam ad hoste collocabat. ⁊ ꝓuallo aduttũq latus exf̾ucbat. credibili celeritate mag
spatio pancis dieb cofecto. Cuiam petus atq extrema impedun̾ta ab nr̃is tenerẽtur.
⁊ p̃i derisores siluas peterẽt. eius mori su̾t tempestates cõsecute. utiopus necessario int̾mi¬
cteretur. ⁊cõtinuatõne inbriu dutius sħ̃ pellib milites cõtineri nõ possẽt. Itaq na

Expanded text:
celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
Crasso dedidit. obsidesq ultro misit. Q uo ĩrino fuerũt tarbelli bigẽriões ꝑtianii.
uocates tarusates. flustates gaites ausci garumuii sibuttates cocosates. Pance ul¬
time nationes aniu tp̃e cõfixe. ꝙ hiens sb̾erat/ hoc facere neglexerũt. Eode fere fp̃e.
Cesar ⁊ si ꝓpe exacta iam estas erat. tam̃ qd̃ omigallia pacata morini menapiiq suꝑ¬
erãt qui ĩ atmis eẽnt neq adeu ũꝙͣ legatos de pace mississe̾t: arbitratꝰ id bellu cele¬
rit̾ cõfici posse. eo excitum abduxit. Qui longe alia tõne ac reliqui galli belli gerere
cepetũt. Nam qd̃ intelligebãt maximas nationes que p̾lio ꝯtendisse̾t. pulsas suꝑatas¬
q ẽẽ ꝯtinẽtes siluas ac paludes hebant: eo se suaꝙ omia ꝯtuletut. Ad quaꝵ initiu sil¬

Expanded text:
Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium sil
Abbreviated transcription (Latin):
cũductis ne exhostium castris cõspici possent. omĩuq oculis mẽtibq ad pugnã intentis
celerit᷑ adeas quas diximus mnuritoes ꝑuenerũt. atq hiis ꝓruptis. pͥus inhostuiz ca¬
stris cõstiterũt. ꝙͣ plane abhiis urderi aud ꝗd reigeretur cognosci posset. Gum uõ cla¬
more abea ꝑte audito nr̃i reĩtegratis uirib. Qd plerũq ĩ spe uictorie accidere cõsuenit.
Acrius inpu̾gnare ceperũt. Hostes undiq circũueti desperatis om̃ib reb seꝑinunito¬
nes deicere. ⁊ fuga salute petere ĩteriderut. Quos equitatus aꝑtissimus campis ꝯsec¬
tatus. exmiliu .P. nũo. que exaquitania cãtabrisq cõuenisse cõstabat uix qͣrta ꝑte re¬
licta multa nocte se ĩcastra recepit. Hac audita pũgna maxima ꝑs aquitanie se se:

Expanded text:
cumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis cumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito nostri redintegratis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese
Abbreviated transcription (Latin):
fossas cõplerent. Alii multis telis cõiectis defensores uallo municõibq de peilerẽt . aun¬
xiliares q quib ad pũgna nõ młtu crassus cõfidebat lapidib telisq sb̾nini strãdis
et adaggere cespitib ꝯportãdis. spetiẽ atq opinioriẽ pu̾gnãtiu p̾berent cuzite abho¬
stib ꝯstant̾ ac nõ timide pugnaret᷑. telaq ex loco suꝑiore missa nõ frustra accedere: equi¬
tes crocũmitis hostiũ castris crasso rerũtiauerũt. Non eode ẽe diligẽtia ab decumana por¬
ta castra niunita. facilemq aditu habere. Ctassus equitu p̃fectos cohortatus ut ma¬
gnis p̾miis pollicitatoĩb q suos excitaret qd fieri uelit ostendit⁊ Illiut erat imꝑatimi
eductis hiis cohortib que p̾sidio castas relicte. ⁊nt̾rite alabore erãt./ ⁊ logniore itinere cir¬

Expanded text:
fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, aufossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere cir
Abbreviated transcription (Latin):
dies hostiũ nuͣ augeri: nõ cũctãdũ existimauit ꝗm ipugna decertaret. Hac re ad
cõsiliu delata ubi om̃s idem sentire ĩtellexit. Posteꝵ diem pugne ꝯstituit. Prima
luce ꝓductis onũb copiis duplici acie ĩstituta. Auxiliis ĩmedia aciem collectis quid
meatu int̾eluso sine nulnere potiri. Et si ꝑꝑinopia rei frim̾itarie domani sese reci¬
pere cepissent. impeditos ĩ agiine: ⁊ subsarcinis infirmiore aĩo adorir cogitabãt. H
cõsilio ꝓbato ab ducib ꝓductis romanoꝵ copiis sese castris tenebãt. Hac reꝓspecta.
Crassus cu suacunctatõe atq opiniõe:timidiores hostes nr̃os milites alactiores
ad pũgnadu effecisset. atq omĩu uoces audirent᷑. expectati diutius nõ oportere: qr
ad castra iretur. cohortatus suos om̃ib cupientib adhostiu castraꝯtendit. Ibi cu alui

Expanded text:
dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid meatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii
Abbreviated transcription (Latin):
tusatium ꝓfectus est. Gum u̾o batbati comoti qd̾ oppidum ⁊ nã loci ⁊ mamiminitũ
paucis dieb quib eo uentum erat. expũgnatum cognouerãt. legatos quoq rursu
dimictere ꝯiũrare obsides: iitdare copias parare ceperũt.Mictunt etiã adeas ci¬
uitates legati qͥ sũt ceteriores hispanie finitime aquitanie ĩde auxilia ducesq ar¬
cessunt᷑. Quoꝵ aduentu magnatu auctoritate. ⁊ magna cu hoi̾u multitudĩe
bellum gerere conant᷑. Duces uero iñ eligunt᷑ qui una cu ꝗuto ẜtoria om̃s ãnos fu¬
erãt sũmaq sña rei nlitans habere existimabant᷑. Hii cõsuetudĩe p̃p. Ro. loca
capere castra munire cõmeatib nr̃os int̾ cludere ĩ stituĩt. Q.d̃ ubi crassus aĩadu̾tit
suas copias ꝑꝑ exiguitate nõ facile deduci hostem ⁊ uagari ⁊ uias obsicere/ ⁊ castris
satis p̾sidii relinquẽ obea c̾am minꝰ comode frum̃tu cõmeatũq sib sħportareꝰ in

Expanded text:
ium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur. Hi consuetudine populi Romani loca capere, castra munire, commeatibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in
Abbreviated transcription (Latin):
loca finitime ꝓuintie adunge̾. sibi ꝑsuasum hebant. Hiis nũptiis acceptis Gabba
cu neq opus hib̾noꝵ nunitõesq plene ẽent ꝑfecte ne defruñito reliquoq cõmeatu
celeritet cõnocato señtias exquitẽ cepit. Quo ĩꝯcilio cu ĩtantu repẽtini pericule. p̾tt:
rib quib eo ꝑuenissẽt ad salute ꝯterderit. Maiori ꝑti placuit hoc reẜuato adextremũ
consilio. interĩ rei euentũ experin ⁊ castra defendẽ. breui spatio int̾iecto uix ut hiis reb q̃s¬

Expanded text:
loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu celeriter convocato sententias exquirere coepit. Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter ribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis reb
Abbreviated transcription (Latin):
licta cohortib atribuit. Eum locum uallo fossaq munirut. Eu dies hib̾noꝵ cõpłes
transissẽt ftumẽtu q cõportan iussisset. subito ꝑ exploratores Ceͣnis factus est ex ea ꝑte
uici. qua gallis cõcesserat. om̃s noctu discessisse. montesq qui impedirẽt exmaxima
multitudine sedunoꝵ ⁊ueragcoꝵ teneri. Id aliqb decausis acciderat: ut subito galli belli
renouãdi legionisq opprimẽde cõsilui capecẽt. Pnu qd̾̃ legionẽ neq tam plenis¬
sima detractis cohortib duab ⁊ copłib sigillatim qui ꝯmeatus petendi c̃ã missi erãt ab¬
uallez decurrerẽt ⁊ tela conicerẽt Ne pͥmu quide posse impetu suu sustinere existi¬
mabãt. Accedebat ꝙ suos ase liberos abstractos obsidu noie dolebãt. Et domanos nõ
solum inmneꝵ causa. s etia ꝑpetue possessionis culmina apium occupare. conan e ea

Expanded text:
lictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures lictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus petendi causa missi erant, abet tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea
Abbreviated transcription (Latin):
Uin inytalia proficisceret̃ Cesar sgiũ: Galbam cu legioñ
duodecima. et ꝑte equitatus ĩnantuate. ueragros sedunos¬
q mnisit qui afinib allobrogum ⁊ laculemano aflumine
rhodano adsu̾mas alpes ꝑtiriẽt. Cansa mictẽdi fuit ꝙ iter
ꝑalpes quo magno cu periculo magnisq cõportoriis mẽ¬
Catores nre cõsueuerãt patefieri uolebat. Hic misit si opus
esse arbitraret. ut ĩ hiis locis legione yemãdi cã collocaret.
Galba secũdis aliquot p̾liis factis castellis q copłib eoꝵ ex¬
pũgnatis. Missis adeu niqͥ legatis obsidibq datis ⁊ pace
hortib ĩnico ueragcoꝵ qui appellat᷑ octodorus hiemare. Qui uicus positus inualle nõ
magna adiecta planitie altissinus montib undiq cõtinet᷑. Cu hic ĩduas ꝑtes flu¬
mine diuideret. Altamꝑtem eiꝰ uicigallis adhiemãdu ꝯcessit. Alt̾a uacua ab illis re¬

Expanded text:
liam proficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione liam proficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pahortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his re
Abbreviated transcription (Latin):
diei refractis portis cu iam defenderet nemo atq intronuissis militib nr̃is sectione eĩ oppidi u¬
niusam Cesar uendidit. Abhiis qui emerãt capitu nũs adeu uelatus est miliuz ququa¬
girita tuiu. Eode tp̃e. apublio crasso quẽ cu ĩlegione una nuserat aduenetos. iellos. osismõ
curiosolitas. sesuos. Aulercos. rhedones. que sũt maritume ciuitates octanũq actĩgunt.
certior fc̃s est. omĩes eas ciuitates ĩdeditione potestatẽq ppłi. Ro. c̃e redactos. Hiis rebꝰ gestis
omigallia pacata est: tarita huiꝰ belli adbarharos opinio ꝑlata est. uti abhiis nationib que trãs
tur. quas legationes Cesar ꝙ ĩ ytalia illĩcumq ꝓperabat: inita ꝓximaestate adse ren̾ti iussit.
profoctus est. Oheas que ues exlicteris cesaris dies quĩdecim supplicatio decreta est. qd̾ ante
id tp̃s accidit nulli.¶

Expanded text:
diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi udiei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae transtur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit. profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli.
Abbreviated transcription (Latin):
deniq ĩdulgẽtius seruaturos crediderãt. partm cu hiis que retiruerãt et celauerãt arnus ꝑtun
exscutis excortice fcĩs aut ũminb ĩtextis que sb̾ito ut tp̃is exignitas postulabat pellib ĩ duxe¬
rãt. Teitia uigilia qua minime arduus ad nr̃as numitões ascensus indebat᷑. om̃ib copiis repẽ¬
te exoppido eructionẽ fecerũt. Celeriter ut añ Cesar imꝑat. ignib sigͥficatõe fcã exp̾iuissis caste¬
llis eo cõcursum ẽ. pugnatũq ab hostib ita acrit̾ est. ut auius fortibꝰ in extrema spẽ salutis. ĩ¬
quo loco ꝯ̃t eos qui exuallo turribq tela iacerent pugnari debuit. cu ĩma uirtute om̃is spes¬
salutis cõsisteret. Occisis ad homĩu milib quatuor reliqui ĩ oppidum reiectisũt. posttridie eiꝰ

Expanded text:
denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt. Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius
Abbreviated transcription (Latin):
uatucos ẽe cõseruãdos ne se arrius dispoliaret sibiomies fere funtimos ẽẽ ininucos ac sue
uirtuti ĩuidere. aquibꝰ se defendẽ traditis arnus rõ possent sibi p̾stare. sũeu casu duce¬
rerit᷑. ꝙͣ uis forturiã appło Romano pati. ꝙ̃ abhiis ꝑcruciatu int̾fici. nt quos dominari
consuessent. Quib adhoc Cesar respondit. se magis cõsuetudĩe sua ꝙ̃ merito eoꝵ ciuta¬
Arinoꝵ magna multitudĩe deituro ĩ fossa que erat ante oppidum iacta sic. ut ꝓpe sũruã
spectum est celata atq inoppido detenta portis patefactis codie pace sãt usi. Subuespm
Cesar portas claudi ⁊rlitesq exoppido exire uissit. neꝙͣ noctu oppidam ahmilitib ĩ iu¬
ria acciperẽt. Illi aũt mito ut ĩtellectu ẽ cõsilio ꝙ dedictione fẽa nr̃os p̾sidia nõ inductaros aut

Expanded text:
uatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae uatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit: se magis consuetudine sua quam merito eorum civitaArmorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam  ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut