comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobium. Gratulatur nãq tota
neustria: de tanti uiri p̃sentia.
Obuiam monachoꝵ turba cum
laudib & reliqͥ is ẽ egressa: sicq
scm̃ dei infra ꝓpria receꝑunt clau¬
stra cenobii. Cumq parit̾ duo
sacerdotes incliti. uelut duo lu¬
mina mundi. audoenus & fui¬
bertus conuenissent in unum.
ueniã mutuo postulantes. inui¬
cem colla & manus exosculante᷑.
ita glutinati sunt in uinculo ca¬
ritatis. ut nũ quam postea fuis¬
sent diuisi a compage cordis. In¬
gressu: namq gemmeticũ anno
ꝑacto octauo. incipiente nono:
quod ante ita futurũ. a scõ pre¬
dictũ fuerat filiberto. Nam cũ
quidã infelix. diaconatus offici¬
o fungens. crucem monasterii
inuolutam argento asportasset
in furto:. cum incipiente dieno¬
no. facinus fuisset inuentũ. uir
dei quib credidit uerbotenꝰ dixit:
quod totannis ipsum monasteri¬
um sine pastore degeret. quot di¬
ebus crucis stigmata ꝑdidisset.
Deinde cum firma caritas intereps¬

Expanded text:
nubium. Gratulabatur namque tota nubium. Gratulabatur namque tota Neustria de tanti viri praesentia; obvia monachorum turba cum laudibus et reliquiis est egressa, sicque sanctum Dei infra propriam reciperunt claustram caenubii. Cumque pariter duo sacerdotes incliti, velut duae lumina mundi, Audoinus et Filibertus convenissent in unum, veniam mutuo postulantes, invicem colla et manus exosculantes, ita glutinati sunt in vinculo caritatis, ut numquam postea fuissent divisi a conpage cordis. Ingressus est namque Gemedico anno peracto octavo, incipiente nono, quod ante ita futurum a sancto praedictum fuerat Filiberto. Nam cum quidam infelix, diaconatus officium fungens, crucem monasterii involutam argento asportasset in furto, cum incipiente die nono facinus fuisset inventum, vir Dei, quos credidit, verbo tenus dixit, quod tot annis ipsud monasterium sine pastore degeret, quod diebus crucis Stigmata perdidisset. 29. Deinde cum firma caritas inter ips
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissu rectoris sui. nullatenus
ad consensum potuissent. miniᷤ
ac terrorib uel blandiciis flec¬
ti. ut ei debuissent aliqͣtenꝰ con¬
sentire. & fidẽ quam datam habe¬
bant. infringere: quidã mniser
homunculus uocabło chrodob̾tus.
cuꝰ filium in scło sc̃s filibertus de
sacris susceꝑat fontib: & ipsepost¬
ea ꝓmissa obedientia eius extite¬
rat monachus contra iusticie mo¬
dulũ. ipsum monasteriũ suscepit
ad regendum. Eadem nãq dieic
ciatus acerbissima peste. ut illo
uiuente ossa de ipso deciderent.
& miserabilem uitã. miserrima
morte consumeret. S cum in lo¬
co huiꝰ. regnetͣmnus archidiaconꝰ
fuisset a beato audoeno antistice
subrogatus. inuento loco abrin¬
catine eccłe cathedram ẽ p̃latus:
atq ebroinus apostata interfec
pade inflammare: in tantũ ut
ipse ꝓ beato filiberto missosdi¬
rigeret. quatinꝰ simul in uere
pacis concordia se uidere debe¬
rent. Quo facto: suũ recẽpit ce¬

Expanded text:
permisso rectori sui nullatenus permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo sanctus Filibertus de sacris susciperat fontibus, et ipse postea, promissa oboedientia, eius extiterat monachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque die dciatus acervissima peste, ut, illo vivente, ossa de ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino antestite subrogatus, invento loco, Abrincatinae ecclesiae cathedram est praelatus atque Ebroinus apostata interfectpade inflammare, in tantum ut ipse pro beato Filiberto missus diregeret, quatenus simul in verae pacis concordiam se videre deberent. Quo facto, suum recepit cae
Abbreviated transcription (Latin):
q dieb. in seculi potentia nimi¬
um fulgebat ansoaldus: quẽ
uir dei secreto corripuit. & mul¬
ta ei uentura predixit: que post¬
ea rei euentus ꝓbauit. Cognoseenͤ
igitur electus dei sacer ansoaldꝰ.
culmine scĩtatis erectum. in eius
se consilio comm̃dauit ex integro:
& sub religionis norma. episcopa¬
lem cepit inelinare potentiam.
Cumq eũ secum uellet retinere
in urbe. & sc̃s filibertus semꝑ de¬
sid̾abat heremi uasticatem. lar¬
giente dño. herio maris in sula
locauit cenobium: anso aldꝰ oꝑe
& elemosine largitate: filibertus
religione doctrine. oꝑe. & mona¬
choꝵ congerie. In quẽ locum de
geminato fauo gemmetico. di¬
uina mella ꝑrexerunt. eũ ani¬
ansoaldus. de rebus ꝓpriis ditauit.
munerib magnis: acta cominu
ne cum ebroino commnunionẽ
iungeret. in neustriam redire ñ
uellet. sc̃s audoenus cum in loco
illius uellet abbatem construe¬
re. & monachi fortissuni. absq

Expanded text:
que diebus in saeculi potentia nimique diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit caenubium Ansoaldus opere et elymosinae largitate, Filibertus relegione, doctrina, opere et monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum aniAnsoaldus de rebus propriis ditavit muneribus magnis, acta commutailibertus, ne cum Ebroino cummunione lungeret, in Neustriam redire non vellit, sanctus Audoinus, cum in loco illius vellet abbate constituere et monachi fortissimi absque
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad multoꝵ ꝓfectum: qͥ ꝑ eũ
uocandi erant ad regnũ celoꝵ
quosdã urbis roto magẽsium
clericos. cepit discordiã ingerere
& maliuola uerba scd audoeno
pontifici. de filiberto uiro dñi
incantare. Et quia dicente apło.
corrumpunt mores bonos collo¬
quia mala: credens sc̃s audoe¬
nus clericoꝵ colloquia. uirum
dei filibertum quẽ ante dilexe¬
rat nimiũ. retrudi iussit erga¬
stulo. Quod ille ingressus cum
gaudio.dum organum ibidẽ de¬
cantaret dauiticum. multitudo
murium que uolandi retinet
usum. & ibidem erant congre¬
gata ad cumulũ. dei est fuga¬
ta imꝑio: & locũ illum sordidũ
& obscurum. diuina uirtus
conuertit in odorem nectareũ
Egressus de carcere ꝑ litteras be¬
ati audoeni. adiit anso aldum
uirũ nobilem. pictauoꝵ pon¬
tificem. ob monasterii gratiã
construendi: quia multitudo
hominũ qui ꝑ predicationem
illius ad dnm̃ confuiebant. uno
in loco capi ñ poterant. Illiᷤ ita¬

Expanded text:
Dominus ad multorum profectum, qui per eum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant ad regnum caelorquosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia mala, credens sanctus Audoinus clericorum conloquia, virum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retrudi iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis ita
Abbreviated transcription (Latin):
ti. laudarent potentiam xp̃i. S
&e cum ꝓ fratrum cõpendio. man¬
daret exercere negotia. amplius
dare iubebat. quam dari a scła¬
rib consuetudo poscebat. Et
ꝓpter hoc gaudente uicino po¬
pulo. de labore iusto: scm exube¬
rabat comiertiũ. Cum igitur
pestifer ebroius. qui a francoꝵ
genere ꝓ nunia crudelitate. de
palatino honore fuerat pulsus.
coma detonsa clericus. luxouium
ingressus. apostata factus. sp̃u ma¬
liguitatis armnatꝰ cepisset rabidiᷤ malig¬
nisq dentib fremere suꝑ nobiles
sacerdotes & francos: atq consenti¬
b plurimis. contra mandatum
dei recepisset locum honoris: sc̃s
ad eum filibertus abiit. & p̃dica¬
tionis uerba impendit. Cumq ei
ille dare munera magna uellet:
uirdei cuncta respuens. aitaposta¬
tam eũ esse. nec xp̃ianum hominẽ
cum eo participari debere: existi¬
mans quod potuisset hoc facto.
ꝑ acumina ferri. palmam marty¬
rii obtinere. S seruauit illum

Expanded text:
ti laudarent potentiam Christi. Sed ti laudarent potentiam Christi. Sed et cum pro fratrum conpendia mandaret exercere negotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium. 24. Cum igitur pestifer Ebroinus, qui a Francorum genere pro nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egressus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra mandatum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filibertus abiit et praedicationis verba inpendit. Cumque ei ille dare munera magna vellet, vir Dei cuncta respuens ait, apostatam eum esse nec christianum hominem cum eo participare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum
Abbreviated transcription (Latin):
seruientes. Cum igit᷑ uiroꝵ in¬
creuisset in monasterio multi¬
tudo. aliud construxit cenobiũ.
nomine paullacũ decem mili¬
bus a gemmetico sequestratum.
ubi scãrũ congregauit multitu¬
dinem feminarum: quas subre¬
ligionis norma. ꝓ uiridei obedi¬
entia. gubernabat mater ꝓmtis¬
sima. orta nobili parentaela: uo¬
cabulo austreberta. S & multa
monasteria. ꝑ eius exemplum
sunt constructa in neustria. son¬
fiuebant ad eum sacerdotes dñi.
cupientes exemplũ illius imita¬
rii & de eius regula. sua ornabast
cenobia. Cumq & a regio mune¬
re & fidelium largitate copia ei
suꝑueniret argenti: studebat om̃s
speties decimare. S cum hoc ro¬
tato anno faceret: semꝑ plus i¬
bi inueniebat additum. quã an¬
de fuerat decimatum. Ipsaing̾
decimam in captiuoꝵ redempti¬
onem. & pauꝑum alimoniã depu¬
tabat: in tantum ut monachos
suos. ꝓpter hoc onustis nauibus.
partib transmarinis tnͣsmitt̾et:¬
& greges captiuoꝵ ꝑ ipsum redẽp¬

Expanded text:
servientes. Cum igitur virorum increvisset in monasterium multitudo, alium construxit caenubium nomine Pauliaco, decem milibus a Gemedico sequestratum, ubi sanctarum congregavit multitudine feminarum, quas sub relegionis norma pro viri Dei oboedientiam gubernabat mater prudentissima, orta nobile parentela, vocabulo Austroberta. Sed et multa monasteria per eius exempla sunt constructa in Neustria -. Confluebant ad eum sacerdotes Domini, cupientes exemplum illius imitare, et de eius regulam sua ornabant cenubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redemp
Abbreviated transcription (Latin):
Nclitus ille arbiter. abbatis.¬
cuiꝰ laudem sollẽpniter. sc̃bꝵ
chorus inclamat luculent̾: ita
eui ꝑ circulum disposuit sapi¬
entes. ut miles eius signifer. non
laboraret inaniter: sed in con¬
gressu uictorie. ita eiꝰ aduitus
est munere. ut sequacib p̃be¬
ret normã uite: & ipse frueret᷑
cũ gaudio palma regni. Quod
dum diuino sp̃u rex dauid ꝓphe¬
tico cerneret oculo: dixit ad do¬
minũ. Ualde honorati sunt a¬
mici tui ds̃: nimis confortatus
ẽ principatus eoꝵ. Talib dili¬
gent̾ ꝑscrutatis. dũ a scõ & ue
nerabili cochino. gẽmeticensiũ
monachoꝵ patre piissimo. ut¬
uitam beatissumi philib̾ti con
scriberẽ. instantissime sũ monerer.¬
impar uiribus. ut poce intellec
tu. & oꝑe ñ deuotus. multũ reni¬
tens: tandem inuocata dei clem̃
tia. ut qui sensu claudicantis
ꝓphete duritiã ꝑ iumentũ corri¬
puit. mͥ subueniat. meũ sensum¬
erudiat: uix adquieui.¬
Sc̃s igit᷑ philibertus. hesisa

Expanded text:
nclitus ille arbiter, cuius laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse frueretur cum gaudio palmam regni. Quod dum divino spiritu rex David prophetico cerneret oculo, dixit ad Dominum: Valde honorandi sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principatus B. Dum prnclitus ille arbiter, cuius laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse frueretur cum gaudio palmam regni. Quod dum divino spiritu rex David prophetico cerneret oculo, dixit ad Dominum: Valde honorandi sunt amici tui, Deus; nimis confortatus
Abbreviated transcription (Latin):
contulerunt. Statimq ad olescen¬
tem beatus germanus sedere com¬
pulit: ad crectat poplitẽ debilita¬
te curuatum: & ꝑ tota infirmita¬
tis spatia. medicabilis dextra ꝑcur¬
rit. Salubrem tactum: sanitas fes¬
tina subsequitꝰ᷑. Ariditaᷤ succum.
nerui officia susceꝑunt: & in cons¬
pectu omniũ. filio incolumitas pa¬
tri filius reformatur. Inplentur
populi stupore miraculi: & in pec¬
torib omniũ. fides catholica incui¬
cata firmatur. Predicatio deinde
ad plebem de p̃uaricationis em̃¬
datione conuertit᷑ omniũq senten¬
tia. prauitatis auctores expulsi ab¬
insula. sacerdotib adducuntur
ad medit̾ranea deferendi. ut hũ
regia ab solutione. & illi emenda¬
tione fruerent᷑. Quod in tantum
salubriter factũ est: ut in illis lo¬
cis. etiã nunc fides intemerata ꝑ¬
duret. Itaq compositis omnib be¬
atissimi sacerdotes: ea qua uene¬
Tant ꝓsꝑitate redierunt Seocho

Expanded text:
contulerunt. Statimque adulescencontulerunt. Statimque adulescentem beatus Germanus sedere conpellit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextra percurrit. Salubrem tactum sanitas festina subsequitur; ariditas sucum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolomitas, patri filius reformatur. Inplentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendationeconvertitur, omniumque sententia pravitatis auctores, expulsi insula, sacerdotibus addicuntur ad mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Quod in tantum salubriter factum est, ut in illis locis etiam nunc fides intemerata perduret, itaque, conpositis omnibus, beatissimi sacerdotes ea qua venerunt prosperitate redierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea sinistri sp̃c ꝑuolantes ꝑto
tam insulam. germanũ uenire in¬
uitis uaticinationib nuntiabant:
in tantũ ut elafius quidã regionis
illius pͥmus. in occursũ scõꝵ sine
ulla manifesti nuntii relatione ꝓ¬
ꝑauerit: ex hibens secum filiũ. quẽ
in ipso fiore adolescentie. debilitas
dolenda dampnauerat. Erat enim
a rescentib nerus contracto popli¬
te: cui p̃ siccitate cruris. usus uesti¬
gii negabantur. Hunc elafium ꝓuin¬
cia tota subsequit᷑. Ueniunt sacer¬
dotes: occurrit inscia multitudo
Confestim benedictio: & sermonis di¬
uini doctrina ꝓfunditur. Recog¬
noscit popłm: in ea qua reliquerat
credulitate durantem. Intelligunt
culpam esse paucoꝵ: inquirunt
auctores: inuentosq condẽpnant¬
manib aduoluitursacerdotũ.
offerens filiũ: cuius necessitatẽ. etas
&e debilitas. etiã sine p̾cibus alliga¬
bant. Fit cominunis omnũ dolor:
p̃cipue sacerdotũ: qui conceptam
miscdiam. ad diuinã elementiam

Expanded text:
nterea sinistri spiritus, pervolantes per totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nuntiabant, in tantum ut Elafius quidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur; veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscit populum in ea qua reliquerat credulitate durantem, intellegunt, culpam esse paucorum, inquirunt auctores inventosque condemnantmanibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cuius necessitatem aetas et debilitas etiam sine precibus adligabant. Fit eommunis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea. ex britanniss hunciatul. fes.¬
pelagianã ꝑuersitatem. iterato
paucis auctorib dilatari. Rursũ¬
q ad beatissimũ uirum preces
quã priꝰ obtinuerat tutaretur
Quoꝵ peticioni festinus occurrit:
dũ & laborib delectatur. & xp̃o se
gratanter impendit. Cessit tandem
inimici inuidia uicta uirtutib.
nec temptare ausus ẽ quẽ dei anu¬
diuncto itaq seuero ep̃o. dociꝰ

Expanded text:
nterea ex Brittaniis nuntiatur, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari, rursusque ad beatissimum virum preces quam prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitione festinus occurrit, dum et laboribus delectatur et Christo se gratanter inpendit. Cessit tandem inimici invidia, victa virtutibus, nec temptare ausus est, quem Dei amiuncto itaque Severo episcopo totius
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ dñi iacobus. qui
ab hominib cognominatus est
uistus: ab ipsis dnĩ temporib
ꝑdurans usq ad nos. Multiqͥ¬
dem iacobi uocati sunt: s hic
ex utero matris sue sc̃s fuit
uinum & siceram ñ bibit. neq
animal manducauit: ferrum
in caput eius ñ ascendit: oleo
non est ꝑunctus: balneo non ẽ
usus. Huic soli licebat introire
in scã scoꝵ. Neq enĩ laneo ute¬
batur indumento: s sindone
sola. Ingrediebatur autẽ templũ.
& iacebat suꝑ genua sua. orans
ꝓ popłi indulgentia: ita ut oran¬
do callos faceret in genib in
modũ cameli. semꝑ genua fiec¬
tendo: nec uiquã ab oratione
cessando. Itaq ꝓ incredibili con¬
tinentia & summa iusticia. ap¬

Expanded text:
ni Jacobus, qui ab omnibus cognominatus est Justus, ab ipsis Domini temporibus perdurans usque ad nos. Et multi quidem Jacobi vocati sunt, sed hic ex utero matris suae sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, sed neque animal manducavit, ferrum in caput ejus non ascendit, oleo enim est perunctus, balneis non est usus, huic soli licebat introire in sancta sanctorum. Neque enim laneo utebatur indumento, sed tantum sindone. Solus ingrediebatur in templum, et jacebat super genua sua, orans pro populi indulgentia, ita ut orando callos faceret in genibus ad modum cameli, semper genua flectendo, nec unquam ab oratione cessando. Itaque pro incredibili hac continentia et summa justitia ap
Abbreviated transcription (Latin):
mitte illis: ñ enĩ scuint quia
faciunt. Cumq eum talia oran¬
tem. desuꝑ lapidib urgerent:
unus de sacerdotib de fuliis re¬
cabh exclamauit dicens. Parcite.
parcite queso: quid facitis: Pro
uobis orat hic iustus: quẽ uos¬
lapidatis. Tunc iratus quidã
ex phariseis. ꝑticam fulonis arripu¬

Expanded text:
mitte illis; non enim sciunt quid faciunt. » Cumque cum talia orantem desuper lapidibus perurgerent, unus de sacerdotibus, de filiis Rechab, exclamavit, dicens: « Parcite, parcite, quaeso. Quid facitis? Pro vobis orat hic justus quem lapidatis. » Tunc iratus quidam ex Pharisaeis perticam fullonis arripu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib conuenientib in die festo
mus: & de te tam nos quã po¬
pulus. testimoniũ ꝑhibemus.
quia iustus es: & ꝑsonam nul¬
lius accipis. Tu ergo suade
popło de iħu ne erret: quia
omnes tibi obedimꝰ. Ascende
itaq in excelsum locum. pin¬
ne templi. ut in excelso posi¬
tus appareas om̃ibus. & uer¬
ba tua audiant᷑ a cunctis.
non solum iudeoꝵ. s etiã e genti¬
scribe & pharisei. supͣ pinnamtẽ
iustissime cui om̃s nos obtemꝑa¬
re debemus. quia popłs om̃is er¬
rat. post iħm qui crucifixus est᷑.
enuntia nobis qͥd sit ostium. Tunc¬

Expanded text:
omnibus convenientibus in die Paschae mus, et de te tam nos quam populus testimonium perhibemus, quia justus es, et personam nullius accipis. Tu ergo suade populo de Jesu ne erret, quia omnes tibi obedimus. Ascende itaque in excelsum locum pinnae templi, ut in edito positus appareas omnibus, et verba tua audiantur a cunctis. non solum Judaeorum, sed et gentiscribae et Pharisei supra pinnam temissime, cui omnes obtemperare debemus, quoniam populus errat post Iesum, qui crucifixus est, enuntia nobis, quod sit ostium
Abbreviated transcription (Latin):
ha responsione ae testimonio ia¬
cobi multis satis factum esset.
& libenti animo audirent. que
iacob ꝓtestatus est: ceꝑunt glo¬
rificare dm̃ &e dicere. Osanna
filio dauid. Tunc rursũ scribe

Expanded text:
ue responsione et testimonio Jacobi multis satisfactum esset, et libenter audissent quae Jacobus protestatus est, coeperunt glorificare Deum et dicere: Osanna filio David. Tunc Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ ligni quã secũ detulerat.
loco suo restituit. Tunc renouan¬
te deo antiqua miracula. die eo¬
dem mortuus recepit ꝓpriã u¬
tã: paralitici quatuor adepti sunt
sanitatem amissam: lepsi decem
cutẽ receꝑunt mundam : decẽ qͦq
ceci. luci sunt restituti. Plurimi
quoq a demonib erepti: multi¬
q a uariis sunt infirmitatib li¬
berati. Tunc imꝑatororatione ꝑ¬
acta. offerens multa donaria. ec¬
clesiam dei reparari fecit: ex re¬
giis sumptib reddens pruuie¬
gia auctoritate ꝓlata. restituens
captiuos in ꝓpria:. dans oportu¬
na presidia. constanti nõpolim
seuerante. in sce̾ crucis signacło.
miraculoꝵ pluruna increm̃ta:

Expanded text:
partem ligni, quam secum detulerat, partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim erseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum plurima incrementa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuim: statimq porta se sub¬
rigens liberum intrantib pa¬
tefecit ingressum. Odorq sua¬
uissimus qui uolitante diuinitus
aura. de ꝑsarum ꝓuntia. ꝑ lon¬
ga terrarũ spatia iherosolimis
fuerat illapsus. momento eodem
quo de fano cosdroe. sc̃a crux
fuerat enaclio bauilanti egres¬
sa. tunc rediit: & om̃ia ꝑ pectora¬
se gratant̾ infudit. Nincebat enĩ
aromata om̃ia: terebinti nat᷑am:¬
uł balsama atq myrram. Con¬
festim igit᷑ popularis gaudii fa¬
uor in aitum sublatus. diuinã
laudabat potentiam. Sicq gło¬
sus augustus ꝓrumpens in lau¬
radianti turbe uirtutib: qui¬
effusus est in p̃tio nr̃e salutis
Ocrux splendidior astris. mun¬
do celebris. hominib multum
amabilis. sanctior uniuersis:
que sola digna fuistiportare
talentum mundi. Dulce lignũ
dera. Salua p̃sentem cateruã
in tuis hodie laudib congre¬
gatam: tuo uex illo signatam.
Hec cum dixisset: preciosam

Expanded text:
perium, statimque porta se subperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in lauradiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare talentum mundi; dulce lignum, . Salva praesentem catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam
Abbreviated transcription (Latin):
ratus sedens uoluisset intrare. re¬
pente lapides porte descentes clau¬
serunt se inuicẽ: & factus est pari¬
es unus. Cumq mirarent᷑ attoni¬
tra nimio merore constricti: res¬
picientes in altum uiderunt signũ
crucis in celo. flammeo fuigore
resplendere. Angelus enim dñi
accipiens illud in manib. stetit
suꝑ portam: & ait. Quando rex
celoꝵ dñs tocius mundi. passio¬
nis sacram̃ta ꝑ hunc aditum eõ¬
pleturus intrauit. ñ sepurpu¬
ratum nec diademate nitentẽ
exhibuit. aut equi potentis ue¬
hiculum requisiuit: s humi¬
lis a selli terga insidens. culto¬
ribus siuis humilitatis exem¬
dũo de uisitatu angelico: de¬
positis imꝑii insignibus. diseal¬
tiatus ꝓtinus. linea tantũ tona
p̾cuctus. crucẽ dñi manu sus¬
cipiens. ꝓfusus facie lacrimis.
ad celum oculos erigens ꝓꝑaba
ad portam usq ꝓgrediens. Mor
illo humilit̾ ꝓpinquante. duri¬
cia lapidum celeste ꝑsensit un¬

Expanded text:
ratus, sedens voluisset intrare, reratus, sedens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exemDomino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit im
Abbreviated transcription (Latin):
dulum tuũ tractasti. si credere uolu
tate confessus fueris. regnũ tibi ꝑ¬
sarum tantũ cum patrimonio et
uitã. acceptis a te pacis obsidib da¬
bo. Sin autẽ aliud egeris: mox meo
gladio int̾ibis. Cumq ille neqͣquã
ad quiesceret. eraclius extracto gla¬
dio caput illius amputauit.: & se¬
peliri eum iussit. quia rex fuerat
seq eum desacro fonte suscepit.
Erat enĩ iam decem annoꝵ. Descrip.¬
tiones etiã regniꝑsarum. sub eius
nomine fecit. Tantum q argentũ
turris illius: in p̃dam sui exercitꝰ
deputauit. Aurum enĩ uł gẽmas:
in uasis uł utensilib ad restaura¬
tionẽ eclesiarũ quas tyrannꝰ de¬
struxerat reseruauit. Suscipien
igit᷑ lignũ gloriosissime crucis
tes om̃s popłi. cum ramis palma¬
rum. cereis & lampadib uł diuer¬
so głe apparatui. cum ymnis & can¬
tieis obiuã alii ꝑgunt. atq alii
subsequntur. Cumq imꝑatorde
monte oluieti descendens. ꝑ eam

Expanded text:
dulum tuum tractasti, si credere Domindulum tuum tractasti, si credere Domintate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fuerat, seque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitur gloriosissimum lignum crucis, tes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt congressi. Tandem pulsatus
ratus princeps attentiꝰ comm̃daue.¬
rat: fideli suo eraclio. xp̃s concessit
de hoste triũphũ. Tantaq mentis mu¬
tatio cosdroe inuasit exercitum: ut
non solũ predictam pactionem
uellent transcendere. sed etiã uolun¬
tarie cum om̃i familia sua atq ꝓle.
eraclio se subcdent. tã potestate quã fide
Quos ille benignit̾ suscipiens: in hoc
illis clementiam presticit. ut om̃s
ad baptismũ conuolarent. Qͦdita
se facturoᷤᷤ eẽ om̃s parit̾ spoponduñ
Ipse autẽ xp̃ianissimus princeps
cũ suo tantũ exercitu. regna que
cosdroe tenuerat circũ quaq ꝑlii¬
strans. ad sedem ipsus uenit: ecũ
paucis ad eum ascendit: sedentemq
inthrono aureo repperit. Nullus
nãq ex eius exercitu fuerat. qui ei
exitum belli aliquatenꝰ nunciasset:
qͥ manifeste deo erat contrarius:
quomodo a creatura ẽẽ amatus
ꝓeo quod lignũ scẽ crucis quãius
indignus honorifice iuxta mo¬

Expanded text:
sunt congressi. Tandem pulsatus sunt congressi. Tandem pulsatus ratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potpro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta mo
Abbreviated transcription (Latin):
regno tradito: ipse in fano huiꝰce¬
modi residebat. Illo itaq tempore
eraclius arcem tenebat imꝑii. uir
armis streniuis. lingua eruditus:
corp. ore decorus. Et quãuis scłari
actui deditus. totus tam̃ erat fide
catholicus. & erga dei cultores suꝑ¬
plex. beniuolus. ac deuotꝰ. P ergenͤ
igitur filius cosdroe contra eracli¬
um: iuxta danubiũ magnũ flu¬
uium. cũ suo consedit exercitu.
Tandem inspirañte clem̃tia salua¬
toris. utrisq principib placuit.
ut ipsi singuli in medio ponte fui¬
minis dimicaturi conflgerent:
&e eui sors uictoriã contulisset. ip¬
se sine dampno utruisq exercitus.
imꝑium usurparet. Decretũ etiã
cum iuramento ꝓcessit: ut si ali¬
quis ex eoꝵ populo principi suo
uenire in auxilium presũpsisset.
crurib excisis & brachiis ab eo in
flumine mergeret᷑. Cumq utriq
popło hec pactio placusset. inui¬
cem contͣ se ut dictum ẽ dimican¬
tes: dui multũq in pontis medio

Expanded text:
regno tradito, ipse in fanum hujusceregno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio
Abbreviated transcription (Latin):
stinam cũ subiugasset & egyptum.
regnaq que extra & infra. lunita¬
neum glomerabant᷑ ꝑ circulum.
suo crudelissimo subuigasset do¬
minatui. iherosolimnã adiit eccle¬
sias xp̃i subuertere: totamq fini¬
timã regionem uastauit. atq pre
dauit. ad sepulchrũ gͦ dñi cum
uoluisset accedere. territus redi¬
it: s tam̃ ligni salutaris partem
quã religiosissima regina ibi in
testimoniũ uirtutis reliquerat.
asportauit. fecerat nãq turrim
argenteam. in qua int̾lucentib
geminis. thronum exstruxerat
aureũ. ubi sous quadrigã. & lune
ac stellarum imaginẽ coulocau̾at
duxerat. ut. quasi deus pluuiam
desuꝑ uideret᷑ infundere. Et dun
subt̾raneo specii equis in circuitu
trahentib circũacta turris fabri¬
ca moueri uidebatur: quasi qͦdã¬
modo rugitum tonitrui iuxta po¬
sibilitatem artificis mentiebatur.
In hoc itaq loco sedem sibi para¬
uerat: atq uxta eam quasi colle

Expanded text:
stinam cum subjugasset et Aegyptum, stinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac ecclesias Christi subvertit, totamque finitimam regionem vadavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaveratduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi colleg
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo postquã
constantino augusto.
contͣ maxentium ty
isset ostensum. & ipso felicit᷑ obti¬
nente triũphum. ab helena iam
dicti principis matre. sc̃a crux fu¬
isset inuenta᷑atq ꝑ sanitatẽ egro¬
ti & resuscitationem mortui fuis
euidenti inditio uirtutis decla¬
rata: regina uoti compos effecta.
ita salutare lignum fecit secari
ꝑ medium. ut & crucem constino¬
polim deferret ad filiũ. & crucem
iherosolimis thecis argenteis con¬
usa consilio: scilicet ut ubi fuerat
membris dñicis aptata supplicio.
ibidem głificata ueneraretur a
popło. Multoꝵ itaq tempoꝵ la¬
bente curriculo. cũ exigente mo¬
le peccaminũ. flagellari ꝑmitt̾et
paganoꝵ: cosdroe quidã ꝓfanus
& impuis. regnum est adeptus ꝑsa¬
stans barbarico. suo nefando sub¬
iugarat imꝑio. coli se iuberet ut
deum: & uocari se regem regũ et
dñm dominantium. Nec hoc solũ
ei suffecit ad sue dampnationis in¬
teritum: uerũ etiã syriam & pale¬

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis consa sapiente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palae
Abbreviated transcription (Latin):
incognita sunt. & deo nota. Quod
si om̃ia que de eius uirtutibus
comꝑimus uellemꝰ ꝓsequi: dies
ut opinor antequam sermo fini¬
retur. Pauca e plurib dixisse suf¬
ficiat: ne studiosis lectorib ad a
lia ꝓꝑantib fastidiũ generare
uideamur. Sepultus namq est
uir dei cum magnifico honore.
in loco qui dicitur gandauum
castrum: cuiꝰ nunc cenobiũ aꝑte
uocatur ganda. Ubi multa fide¬
lib prestantur orationũ eius be¬
neficia. & laudatur ibi ab om̃ib

Expanded text:
incognita sunt et Deo nota. Quod incognita sunt et Deo nota. Quod si omnia quae de eius gestis comperimus vellemus persequi, dies, ut opinor ante quam sermo cessaret. Pauca e pluribus dixisse sufficiat, ne studiosis lectoribus et ad alia festinantibus fastidium ingerere videamur. Sepultus namque est vir Dei cum magnifico honore in loco qui dicitur Gandavum castrum, cuius nunc cenobium aperte vocatur Ganda. Ubi multa fidelibus praestantur orationum eius beneficia, et laudatur ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lestem patriã indesinenter anhe¬
laret. & a colloquiis diuinis ñ ces¬
saret: oculis ac manib in celum
semꝑ intentus. inuictũ ab oratione
sꝑitum ñ mutaret: corpore & san¬
guine redemptoris nr̃i se muniens.
scãm animã carne solutam die m̃
sis octobris reddidit om̃ipotenti
dño: poli aula cum ineffabili triũ¬
pho exceptus. Statimq uirgini
beatissime gertrudi. cũ aliis uir¬
ginib secum cõmorantibus longiꝰ
stimenta mitti. ad sepeliendum
corpꝰ suum: quod & factum est.
Cumq funeris illiꝰ officium exple¬
retur: mulier quedã que multo
iam tempore a demonio uexabat᷑
glebam sc̃i uiri tetigit: & statim
sana facta est. Alius nãq frene¬
ticus. male a demonio uexabat᷑:
qui ut ꝑuenit ad uiri dei sepul¬
chrũ. dño annuente pristinam
recepit sanitatem: ac si nullam
antiqui hostis ꝑtulisset lesionẽ.
multa quidẽ & alia sunt que ꝑ eũ
dñs oꝑari dignatus ẽ: que nobis

Expanded text:
lesti patriae indesinenter anhelesti patriae indesinenter anhelaret et a colloquiis divinis non cessaret, oculis ac manibus in caelum semper intentus, invictum ab oratione spiritum non relaxaret, corpore et sanguine redemptoris nostri se muniens, sanctam animam carne solutam die primo mensis Octobris reddidit omnipotenti Domino, poli aula cum ineffabili triumpho exceptus. Statimque virgini beatissimae Gertrudi cum aliis virginibus secum commorantibus longe stimenta mitti ad sepeliendum corpus suum; quod et factum est. 15. Cumque funeris illius officium expleretur, mulier quaedam, quae multo iam tempore a daemonio vexabatur, glebam sancti viri tetigit, et statim sana facta est. 16. Alius namque freneticus male a daemonio vexabatur. Qui ut pervenit ad viri Dei sepulchrum, Domino annuente pristinam recepit sanitatem, acsi nullam antiqui hostis pertulisset lesionem. Multa quidem et alia sunt quae per eum Dominus operari dignatus est, quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit abbati & fratrib sui
monasterii. dissolutionẽ sui cor¬
poris iminere. ad quendã prbrm
fidelẽ longe a se positũ nominedi¬
molinum. euocari fecit. turhos¬
tensis monasterii: quia concupi¬
uit eiꝰ ꝑfrui colloquiis. Mulcum
nãq itineris spacium iter erat¬
atq uaste solitudinis.: ac densoꝵ
lignoꝵ saltus occupauerat iter
quod erat inter cellam beati uiri.
& monasteriũ turholtense: in quo
prb̃r prefatus morabatur. Tandẽ
accersito ministro: ad memora¬
tum prb̃rm ire p̾cepit. at ule
obedientiã non renuens. & uiã
qua ꝑgeret minime sciens: cepit
iter agere nescius sibi in unctũ
S angelo dnĩ comitante ad eundẽ
prb̾rm sub omĩ celeritate ꝑuenit:
& ꝑ uastam solitudinẽ rectissimo
tramite utriq ad uirũ dei incre¬
dibili festinatione ꝑuenert̃. Quo
iuso uir beatissimus magno reple¬
tus ẽ gaudio: ei q p̃cepit ut curã
gereret funeris sui. Cumq ad ce¬

Expanded text:
nuntiavit abbati et fratribus sui nuntiavit abbati et fratribus sui monasterii dissolutionem sui corporis imminere ac quendam presbiterum fidelem longe a se positum nomine Domlinum evocari voluit Turholtensis monasterii, quia cupiebat eius perfrui colloquiis. Multum namque itineris erat spatium atque vastae solitudinis densorum lignorum saltus occupaverat iter quod erat inter cellam beati viri et monasterium Turholtense, in quo presbiter praefatus morabatur. Tandem, arcessito ministro, ad memoratum presbiterum ire práecepit. At ille obedientiam non rennuens et viam qua pergeret minime sciens, cepit iter agere nescius sibi iniunctum. Sed, angelo Domini comitante, ad eundem presbiterum sub omni celeritate pervenit, et per vastam solitudinem rectissimo tramite utrique ad virum Dei incredibili festinatione pervenerunt. Quo viso, vir beatissimus magno repletus est gaudio eique praecepit, ut curam gereret funeris sui. Cumque cae
Abbreviated transcription (Latin):
iudoꝵ: insectationib imꝓboꝵ. cu¬
ra infirmanciũ: solucitudine ꝑi¬
clitantium: Quo enĩ illedolente
non doluit: Quo scandalitante
non ustus est: Quo ꝑeunte ñ ge¬
muit᷑. Preter cocidiana illiꝰ adũ¬
sum humane sꝑitalisq nequitie
diuersa certamina: dum in eo
uariis temptationib appetito exii¬
berabat. fortitudo iuncendi. pati¬
entia expectandi. & equanimitas
qualit̾ beatus uir adlumꝰ qui ex
ortu natiuitatis sue a dilectione
uocatus ẽ bauo de hac luce migͣ¬
uerit. Igit᷑ scissimus atq religiosis¬
simꝰ uir dñi bauo. post confessionẽ
penitentie. quã abeato amandopon¬
tifice ꝑceꝑat. annoꝵ triũ pret̾ qua¬
draginta dierum abstinentiam.
quã & expleuit dño annuente sa¬
gaci studio. mirifico effectu: in hoc
scło ꝓpter regnũ xp̃i militauit.
Plenus namq uirtutib ꝙ sc̃itate:
intellexit uir deo plenus ultimũ
sibi appropinqͣre diem. Qua dere

Expanded text:
vidorum, insectationibus improborum, cuvidorum, insectationibus improborum, cura infirmantium, sollicitudine periclitantium? Quo enim ille dolente non doluit, quo scandalizante non ustus est, quo pereunte non gemuit? praeter cotidiana illius adversum humanae spiritualisque nequitiae diversa certamina, dum in eo variis temptationibus appetito exuberat fortitudo vincendi, patientia expectandi et aequanimitas qualiter beatus vir Allowinus, qui ex ortu nativitatis suae a dilectione vocatus est Bavo, de hac luce migverit. Igitur sanctissimus atque religiosissimus vir Domini Bavo post confessionem penitentiae, quam a beato Amando pontifice perceperat, annis tribus praeter quadraginta dierum abstinentiam quam explevit, Domino annuente, sagaci studio mirificoque effectu in hoc saeculo propter regnum caelorum militavit. Plenus namque virtutibus et sanctitate intellexit vir Deo plenus ultimum sibi appropinquare diem. Qua de re
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ crucis e celo descendisse uidit.
ut tanto ei fides remuneratione
augeretur. qͣnto magis ac magis
celestib obtutibus dignus foret
Et tanto securior aꝑiret pulsanti
dño hostium: quanto cognouis¬
set indicia sibi certa fuisse a do¬
mino ostensa. S uirdñi nichil
dubitans. nichil hesitans. cum
ineffabili gaudio dissolui coneu¬
tam̃ indesinenter aiebat. Dnẽ
non mea uoluntas: sed tua fiał
Audenter inquio. licet ei racio
temporis ñ prestaret marty¬
rium. gła tam̃ martyris non
carebit. quia uoto atq uirtil¬
te potuit e̾e̾ martyr & uoluit
tas &ͥ a confessione dni non reces¬
sit. immobilis ꝑseuerans in ope
mandatoꝵ dni: ita ut ulcerib
congaudens &e cruciatibus. que¬
libet in torm̃ta rideret. S quan¬
quã gladio ꝑsequtoris minime
truncaretur: impleuit tam̃ sine
cruore martyrium. Quas ille pro
spe eternitatis humanoꝵ doloꝵ
non ꝑtulit passiones: fame. uigi¬
liis. nuditate. ieiuniss. obꝓbriis in¬

Expanded text:
e crucis de caelo descendisse vidit, ut tanto ei fides de remuneratione augeretur, quanto magis ac magis caelestibus optutibus dignus foret; et tanto securior aperiret pulsanti Domino ostium, quanto cognovisset indicia sibi certa fuisse a Domino ostensa. Sed vir Domini nihil dubitans, nihil hesitans, cum ineffabili gaudio dissolvi concutamen indesinenter aiebat: 'Domine, non mea voluntas, sed tua fiat'. Audenter inquio: Licet ei ratio temporis non praestaret martyrium, gloria tamen martyris non carebit; quia voto atque virtute potuit esse martyr et voluit.tas, et a confessione Domini non recessit, immobilis perseverans in opere mandatorum Domini, ita ut ulceribus congaudens et cruciatibus, quelibet inter tormenta rideret. Sed quanquam gladio persequutoris minime truncaretur, implevit tamen sine cruore martirium. Quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones fame, vigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis in
Abbreviated transcription (Latin):
& exaltaui. ipsi autẽ me spreue¬
runt. Agnouit bos possessorẽ
suum. & asinus p̃sepe dñi sui
isrł autẽ me non cognouit: et
populus meus me non intelle¬

Expanded text:
et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem suum et asinus praesepium domini sui: Israel autem me non cognouit et populus me non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sc̃i ac beatissimi firmini con¬
te memoria cũ xp̃o. gloria relatu
celebret᷑ in mundo. Breueq ii¬
te spacium. et̾na memoria com¬
penset in scłm. Atq hominũ ore dul¬
ci cõmemoratione uiuat in terris:
qui cũ suppremis beate uiuit in ce

Expanded text:
 conto memoria, gloria relatu celebretur in mundo, breveque vitae spatium aeterna memoria compenset in saeculum, atque in hominum ore, dulci commemoratione vivat in terris, qui cum supremis beate vivit in c
Abbreviated transcription (Latin):
est. Memoria scõꝵ cum laudib
Et illud. Laudemus uiros gloriosos¬
qͥ contempserunt regna mundi.
ut sit memoria illoꝵ in benedictio
Quotienscũq ergo scõꝵ sollempnia

Expanded text:
est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictionQuotienscumque ergo sanctorum sollemnia
Abbreviated transcription (Latin):
familiariter ac dulcit̾ uixi. & in hoc
scło enuilator & imitator existam. et
in futuro om̃ipotentis dei ꝓmissis

Expanded text:
familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro omnipotentis Dei promissis
Abbreviated transcription (Latin):
patiantur: qui eoꝵ sint qui ꝓ aliis
patiantur apparet. Illi scilicet:
qui cũ se possent talib malis
eripere fugiendo. ne alioꝵ ne¬
cessitatem desererent manere
maluerunt. Hinc maxime pro¬
batur illa caritas. quã ioħ̾s apłs

Expanded text:
patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apos
Abbreviated transcription (Latin):
manus eius deserta ẽ que ibi erat
eccła necessario ministerio. & nͣ
abaliis fratrib ibidem constitu¬
tis. quod oportebat impletũ est:
fecerat ut se ipsum seruaret ec¬
clesie: quẽ ꝓprie ꝑsecutor ile
querebat. Faciant ergo serui
xp̃i ministri uerbi & sac̾menti
eius. quod p̃cepit siue ꝑmisit.
fugiant om̃ino de ciuitate in
ciuitatem. quando eoꝵ quisquã
specialit̾ a ꝑsecutorib querit᷑
lit ab aliis qui ñ ita reqͥruntur
ñ deseratur ecclesia: s p̃beant
eibaria conseruis suis. quos ali¬
ter uiuere ñ posse nouerunt. Cũ
hi qui aliis indigent. ñ deserant᷑
ab his quib indigent. Aut igit᷑
ad loca munita om̃s transeant.
aut qͥ habent remanendi neces¬
sitatem. ñ relinquant᷑ ab eis ꝑqͦs
illoꝵ est eccłiastica supplenda
necessitas: ut aut pariter uiuatł.
aut parit̾ sufferant quod eos
pat̾familias uolet ꝑpeti. Quod
si contigerit ut siue alii maius¬
siue aliĩ minus. siue om̃s eqͣlit̾

Expanded text:
manus ejus , deserta est quae ibi erat manus ejus , deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non ab aliis fratribus ibidem constitutis quod oportebat impletum est? tolus fecerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur, non deseratur Ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter