comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichil retinet. A fructib tanti¬
b. fundum mulier re:ꝗi oa:
ꝯmchil restituet.a. si non plus
erit. qͣm ꝓportõe eũ retinẽ optet.
intdũ uõ reddet. si płꝑcep ꝙ̃ eu¬

Expanded text:
nihil retinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: nihil restituet, id est si non plus erit, quam pro portione eum retinere oportet: interdum uero et reddet, si plus pe
Abbreviated transcription (Latin):
est. nam si mułr ꝑcepta uĩdemi¬
a. stat᷑i fundũ uiro dederit. et
uir exlialendis marcii cuntr
locaĩt lalendis apͥlis ⁊ prupi
diuortium fuei̾t subsecutrlis
ñ solum ꝑtem duodecimã mer¬
cedis. s ꝓmõ tp̃ris omnium m̃¬
sium quodotale p̃dium fingaex
mercede q̃ dehebaͣtur. portcemre¬
tinebitftem simesses enis ãni
quo diuortium factum ẽleolo¬
num exforma locatõis seq̃ntur:
ichominus peccãta messiumꝰ
.inꝯpͦutãtõecũ spe future uinde¬
mie uemet apparet igitur exhi
illos fructus quos mͥułr ꝓcepit.
an quamnube̾t. non debere ins
tributt̃emuenire. ¶Obdona¬
tões: ⁊ tem obres amotas.exhis
annis idem dici pot ut ĩñsuuia
cedua ¶̃ tem si locatio agri talis
sit.ut suꝑ annuam mercedẽ. qn¬
q̃nnio enis quoq aliqd ãpͦlius
pr̃aretur. ineo id qd̾ amp̾lius p̃e¬
est ad quq̃nniium computamꝰ.¬

Expanded text:
est: nam si mulier percepta uindemia statim fundum uiro in dotem dederit et uir ex calendis Martiis eundem locauerit et calendis Aprilibus primis diuortium fuerit secutum, non solum partem duodecimam mercedis, sed pro modo temporis omnium mensum, quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo diuortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ihilo minus pecunia messium in computationem cum spe futurae uindemiae ueniet. Apparet igitur ex his illos fructus, quos mulier percepit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire. Ob donationes, item ob res amotas ex hisannis idem dici potest, ut in silua caedua. Item si locatio agri talis sit, ut super annuam mercedem quinquennio quoque aliquid amplius praestaretur: in eo enim quod amplius est
Abbreviated transcription (Latin):
scił si exeditioliel seruo frietꝰ
anqui ꝑcipiebantu s hre inrẽ¬
se non perenturꝰc immaritus
fructum tot̾us auni retinet.qr ex
fructib pru o ipensis satisfati¬
endum ẽsplane sinonam u̾iuãt
nec̃cio extruxerith el ueterem tos¬
tam sine cu̾lpa sua collapsam
restituerat. erit eius inpense p̾e¬
titiossimili mõ ⁊ si pastina instis
tint. hec enim inpense. aut inrẽ
necc̃ias aut inutiles cedunt. pa¬
riunt q marito actionem. ał. N¬

Expanded text:
cet si ex aedificio uel seruo fructus aliqui percipiebantur. sed hae inpensae non petentur, cum maritus fructum totum anni retinet, qu‹i›a ex fructibus prius impensis satisfaciendum est. plane si nouam uillam necessario exstruxit uel ueterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo tuit. Hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito actionem. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
piam mariti mułragẽ uolue̾it.
ũi exatoem dotis initium acc¬
peponamus ⁊ ꝯstat exmͣ dotis ae¬
tõem ꝯpete ex quo eingẽtissĩe apͣ¬
paru̾it maͬriti facultates addotiᷤᷤ
exaccorm non suffic̾e. ¶sex hr̃da¬
ut ex dic adite patris hrditatis
incipiat ei dotis exactio:⁊
¶Quot mulri satisdandum ẽ de
sołone dotis post c̾tum tp̃c.si ma¬
ritus sat̾dare nõ possit.tunc de¬
ducto ꝯmõ. tõris ꝯdempnatio
residui rep̃sent᷑atur s si cũmari¬
tus satisdare possitmollet. inso¬
lidum eum ꝯdempnãdum me¬
la ait. non bĩta rõne ꝯmecdhi tp̃is
indicis igitur offitio ꝯuenitũ
aut satisdatione int̾põĩta abs

Expanded text:
am mariti mulier agere uolet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere. Si exheredaut ex die aditae patris hereditatis incipiat ei dotis exactio. Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare non possit, tunc deducto commodo temporis condemnatio residui repraes‹en›tatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non habita ratione commodi temporis. iudicis igitur officio conuenit, ut aut satisdatione interposita abs
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ primi anni ꝯputari tp̃c
indotem datus siteum ꝙ uir
exkalendis nonebris primis
fruẽdum locaũ. mensis ianua¬
rii supp̃ma die fcõ diuortioreti¬
e frͣuctus ⁊ eius anni quodino¬
tiũ factum ẽ ⁊ q̃itam ꝑtem mce¬
dis equum estalioquin sic̾dac¬
tis uĩdemiis alta die dinortiũ
intredat. fructus integros retiẽ¬
bithtaq si infinem̃sis iamãn
diuortium fiat ⁊ qͦuatuor mẽ¬

Expanded text:
cesse est primi anni computari temporis in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto diuortio, retiae fructus et eius anni, quo diuortium factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensis Ianuarii diuortium fiat et quattuor men
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Sisocer agn̾o hr̃s insti¬
tutus adierit hr̃ditatem.qñq
snortuo patrecum h̃rde enis fia¬
am dedote acturam nerua ⁊ cato
iꝑnderunt. ut est relatum ap̃.ui.
bidemaristonis sensitiergo dĩce¬
rem ⁊ si emãcipass pat̾ filia ip̃z
q̃ quo ꝯuenin posse. ¶Lntiuᷤ

Expanded text:
num. Si socer a genero heres institutus adierit hereditatem, quandoque mortuo patre cum herede eius filiam de dote acturam Nerua et Cato responderunt, ut est relatum apud Sexibidem Aristoni consensit. ergo dicerem et si emancipasset pater filiam, ipsum quoque conueniri posse. Lucius
Abbreviated transcription (Latin):
.p̃.Alia cã est defensõĩstur.
quem placet suffitienter inderi
defendisse.si tm̃ uxori pr̃et:quã¬
tum conseq̃retur. si ip̃m maric̃r
ꝯueniss. ¶Elegañt q̃rit põp̃¬

Expanded text:
. Alia causa est defensoris, quem placet sufficienter uideri defendisse, si tantum uxori praestet, quantum consequeretur, si ipsum maritum conuenisset. Eleganter quaerit Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
niro br̃.si inanno forte ope eiꝰ
locate sunt. ut p̃teͣnti tpris ad
maritum. post diuortium aũt.
rumadem ẽ ꝙ in fructib rustio¬
corum. ¶Sifundumuiro
xuxor in dotem dełitasq inde
arbores decidĩt. si e fructus in¬
telliguntur ꝓꝰportoe anm debẽt
restitipito aũt si arbores cͤe¬
due fuerunt ł geiiales dici op¬
teͣt in fructum cedẽ. si minus qĩ
det̾iorem fundu fecẽit maritꝰ
tñbitur s ⁊ si in tempestatisce
ciderint. dicioꝑtet p̃enim earr̃
restituẽdum mulienm ec ĩftuc¬
tum cederesñ mag̃ quam si the¬
sauͣrus fuñt inuentus. infructe
a restitueti.qi malie̾no muẽ¬
ti. ¶Surinfundo mułris
dotalilapidicinas marmoreas
inuemĩt ⁊ fundum fruetuos o¬
rem fecĩt marmor qd cesu ẽ.n
exportatum estanatiti eẽs⁊ ĩper¬
sa non ẽ ei pr̃anͣda. quia nec in
fructu est marmor insi tał sitỹ
lapis ibi renascatur.quales ĩ¬

Expanded text:
r, si in annum forte operae eius locatae sunt, ut praeteriti temporis ad maritum, post diuortium autem rum idem est quod in fructibus rusticorum. Si fundum uiro uxor in dotem dederit isque inde arbores deciderit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatdici oportet pretium earum restituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructua restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur, quales
Abbreviated transcription (Latin):
culio rñfilum h̃c domimisno¬
uali iuditio defendit⁊ dãpnatꝰ
utis estimatõe n sohat demte
stichum testõ manumisitei¬
ꝙ peculium legaũ. Quesitũ ẽ
stichi deducẽdum sit.i. pãfili¬
dedricẽdum qͣntacumꝙ ea sũ¬
torem cũ dñiꝯstitui. Oro si pã¬
fili peculium ñ suffit᷑iat. tc etpe¬
culio stichim̃ ultrap̃trum par¬
fili deduci debe. Quesitum est
si exaliqua cã panfilus peciña
domino debuiss. nec ea expecy¬
lio eius ẜuari possi.anusq ad
p̃tium enis expeculio enissti¬
eo noĩe ip̃e stichus obdefensi¬
onem in carii sin dño debitor
ꝯstituatur.at inꝓpoĩto qr stichꝰ
nich̾ debeat.exenis peculio in¬
ch̾ ẽẽ de ducendum. s expanfi¬
li dum taxat ꝙ cte ip̃e in suo pe¬
culio eẽ intelligi non pot̾.¬
iuditiumeo nomine accepat.
dem̃ decesserat. placuit ñ alit̾
peculium ex cã legati pr̃are hr̃¬
dem quam si deaccep̃to nidito
hr̃di caueretur.
Misso peculium legatum fue¬
rat ineum sine dubio cdito¬

Expanded text:
culio Pamphilum: hunc dominus noxali iudicio defendit et damnatus litis aestimationem soluit: deinde Stichum testamento manumisit eique peculium legauit: quaesitum est, Stichi deducendum sit. deducendum, quantacumque ea sumtorem eum domini constitui. quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere. Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stieo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intellegi non potiudicium eo nomine acceperat, deinde decesserat. placuit non aliter peculium ex causa legati praestari, quam si de accepto iudicio heredi caueretur. misso peculium legatum fuerit, in eum sine dubio credito
Abbreviated transcription (Latin):
ominus sticho ser¬
no suo q̃ bona lib̾ti enis ges¬
hr̃s eͣftiterat in qb negotiis
gestis ⁊ kalẽ oaia fuant testõ i
suolib̾tatem dedãt. si rõnem

Expanded text:
ominus Sticho seruo suo, qui bona liberti eius gesheres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem
Abbreviated transcription (Latin):
El.. Siseruus liber ẽẽ uissus
sit.eiq peculium legatum sit
incariorum enis uicarii lega¬
go continentur.
eũ.t ¶ iti fili emedio p̃cipi¬
to sumitõtibi q ħeto domu
illam.Item aureos.c. alio demn
capite peculia filiis p̃legauit.
⁊c. aurei. ⁊ usure eorum deberẽ¬
sit.12.si id fenus nomine filii
exercinss qusuras itaut ꝓponẽ¬
tur filio adscripsissi.id quoq
peculio legato deberi.
repenu

Expanded text:
um. Si seruus liber esse iussus sit eique peculium legatum sit, uicariorum eius uicarii legato continentur.'Titi fili, e medio praecipito sumito tibique habeto domum illam, item aureos centum': alio deinde capite peculia filiis praelegauit. centum aurei et usurae eorum debendit, si id faenus nomine filii exercuisset et usuras ita, ut proponeretur, filio adscripsisset, id quoque peculio legato deberi. DE PENU
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. Dominus ẜuum te¬
stõ manumiẜat.⁊ ei peculiu
legauãt. his seruus mille nỹ
cino. si pecumam orcins ꝙͣ
debuat soluiss. ¶Domimi
seruum qui cũ eouncariu co¬
munẽ hẽbat testõ manumise¬
rat. ⁊ peculium ei legau̾at. dem̃
ip̃m ui carium ꝗ comumis eãt¬

Expanded text:
. Dominus seruum testamento manumiserat et ei peculium legauerat: is seruus mille nummcino, si pecuniam orcinus quam debuerat soluisset. Dominus seruum, qui cum eo uicarium communem habebat, testamento manumiserat et peculium ei legauerat, deinde ipsum uicarium,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃.satclatoẽm ꝯdici posse. Quid
dem̃ si omissa sit stipło. fidenisso¬
tõe qr exea cã int̾cessit sat̃datõ.
exq̃ nõdebuit. ¶Don exigi p̃¬
torut p hrdem stet quomimꝰ¬
caueat. siꝯtẽtus fint plegatã¬
um uł fideiomissarium nõ stãe
quominꝰ ei caueatu.qr si ñ fin̾t
qui intpelletur cautõis noĩe. ħ
ẽ is aquo legatũ fidei s ^ relictũ ẽ.
om̃imõ poterit legatanus ⁊ fi¬

Expanded text:
it satisdationem condici posse. quid deinde, si commissa sit stipulatio, fideiussotione, quia ex ea causa intercessit satisdatio, ex qua non debuit. Non exigit praetor, ut per heredem stet, quo m contentus fuit per legatarium vel fideicommissarium non stare, quo minus ei caveatur. quare si non fuerit, qui interpelletur cautionis nomine, hoc est is a quo legatum fideive commissum relictum est, omnimodo poterit legatarius et fi
Abbreviated transcription (Latin):
se fructus ꝑcipe. s custodire lega¬
taruii fructus opteb̾ ne ab b̃r¬
de ꝯsumẽturꝗd si br̃s fructusno¬
lit coge᷑ ꝓmittẽdum erit legata¬
rio cogere fructus. ⁊coactos ẜuaẽ.
qu inmo si tales q̃sunt frucrus
quos priõ quo tp̃r uenire exprqi¬
at. uendẽ quoq legatario piit

Expanded text:
fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fructus nolit cogere, permittendum erit legatario cogere fructus et coactos servare. quin immo si tales sint fructus, quos primo quoque tempore venire expediat, vend
Abbreviated transcription (Latin):
facultatis sue expensũ ferre de
ua cã allegetur ueluti qd̾ fidei̾s¬
sor decesẜit aut q̃ rem famͣilarẽ
inopinate fortune ĩpetu ãmi¬
sit equiim erit pr̃ari cautionẽ
tur. missus in põnemnũqua¬

Expanded text:
facilitati suae expensum ferre debuti quod fideiussor decesserit aut etiam rem familiarem inopinato fortunae impetu amiserit, aequum erit praestari cautionem.tur missus in posse
Abbreviated transcription (Latin):
tur.curãdum ẽ neuis fiat. utẽti
fruẽti legatariosat̃fieri uolũta¬
ti defuncti si  accipitur. quo ad
uolũtati defimctiuił exfruct̾ibꝰ
ułaliũde sat̃fiat. ¶Constõ
aũt diui antonim ꝑtim adeoᷤ¬
legatorum ẜuãdorum cã.silite̾
eo nd̃ie testat᷑ sit. nõ añt uecedẽ¬

Expanded text:
tur, curandum est, ne uis fiat utenti et fruenti legatario.Satisfieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fructibus uel aliunde satisfiat.Constitutio autem diui Antonini pertinet ad elegatorum servandorum causa si litem eo nomine contestatus sit, non ante decede
Abbreviated transcription (Latin):
br̃diut massem sat̃det.ne admĩ¬
stratio eis ĩpediat᷑. ¶siabipube¬
ris substituto legata sint relicta
⁊ ĩpeubes decesẜit. missio nõ solũ
mea bona q̃ testatoris fuerunt.
Uerumad ea quoz q̃ pubes acq
ñ sit aquo fideis. relietũ ẽ. s altiꝰ
nõĩs successordicẽdum ẽũ edc̃õ
locus sit. adolus enis sit extimãdꝰ
s ⁊ si hrdis hr̃s sit ꝗ dolo feciteq̃

Expanded text:
det, ne administratio eius impediatur.Si ab impuberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, uerum ad ea quoque, qn sit, a quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dolus eius sit aestimandus. Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ exiisus receptum eẽt. ei re¬
pr̃ande sussiceret. ¶Mater
filio bõrde nstituto ꝓsideicõ¬
uissum lib̾ratem pamfilo
seruo dedit.eidemq cibarioꝵ
noĩe. legaũ quinos aureos et
uestian nomine in singuloᷤ
antios qngentos si cum filio
eras moranetur. C uero filio
de fucto an alm̃ta debeatur.¬

Expanded text:
 fructu receptum esset, ei reestandae sufficeret. Mater filio herede instituto per fideicommissum libertatem Pamphilo seruo dedit: eidem cibariorum nomine legauit quinos aureos et uestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an al
Abbreviated transcription (Latin):
res manumiserit. ⁊peculia eiᷤ
legaũ ⁊ annua cͥtis lib̾tis su¬
is legata ⁊ aliis excet̃is pła. de¬
m̃.post testm̃ factumnata fi¬
lia codicilłita cauit. siꝗd in
testõ es ꝙ añ hoc tp̃c feci. lega¬
ui. cui dare uolui. petoabhis
uti t̃tiam ꝑtẽ petine filie me¬
e reddant.ẜis autem tabuliᷤ
fcã pupillari substitutõe in¬
pubib libertis. ꝗb aparẽti

Expanded text:
et peculia eis legauit et annua et certis libertis suis legata et aliis exteris plura: deinde post testamentum factum nata filia codicillis ita cauit: 'si quid testamento, quod ante hoc tempus feci, legaui cui dari uolui, peto ab his, uti tertiam partem Petinae filiae meae reddant': secundis autem tabulis facta pupillari substitutione impuberibus liber
Abbreviated transcription (Latin):
pus meum põiuum fu̾t.ibi
eos morati ubeoait pabserti¬
iam filiarũ mearim ad sarto¬
phagum meumm eõra me¬
am qt.anms celebrẽt. Quen¬
tum ẽ uni exliberas quai adie
mortis.n ad hr̃dos accessent.
neq ad sepulcrum moraĩuo¬
luĩt. an alim̃ta pr̃anda sint.
non pranda¬
.D̾. ¶estam̃toita cantum¬
fint. libtis meis cibaria q̃ et¬
alia que pr̃abam abhordibus¬
meis pr̃ari uoloamus exliber
tis exuoluntate patroninego
ti sin gr̃a. quadnennno añ di¬
em mortis abfint. exhac cã ci¬
baria q̃ ante accepat. mortis
tor non accepit cui tam̃ lib̾¬
to. eodem testõ patronus si ẽ ꝯ
aliis quos uiuus manumise¬
rat legatum quq debe̾atim. q̃¬
situm est anisti quoq cibaria
⁊ reliqua q̃ cetis libertis lega¬
ta funt debeantur i curno¬

Expanded text:
pus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam meam quotannis celebrent'. quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit neque ad sepulchrum morari uoluerit, an alimenta praestanda sint. eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam meam quotannis celebrent'. quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit i sui gratia quadriennio ante diem mortis afuit: ex hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos uiuus manumiserat, legatum quinque dederat. quaesitum est, an isti quoque cibaria et reliqua, quae ceteris libertis legata sunt, debeantur. r
Abbreviated transcription (Latin):
Sineutrum apparuut. tẽ exfa¬
cultatib defuncti acaritate eiꝰ
cini fideis.: datum erit. modus
statin debebit. ¶Quĩ tris
sui lib̾tis alim̃ta de bebatis te¬
stõuineas cum hac adieer
reliq̃rat. ut hant unte se pa¬
scãt. Si palim̃tis uineas reli¬
quissent: non ałreis exfitera¬
missi cã eas pr̃ari debere qͣm
si testĩ obligatione hordes libe¬
lam aũt adiectõem ut kãnt.

Expanded text:
t, tum ex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non aliter eis ex fideicommissi causa eas praestari debere, quam si testamenti obligatione heredes libeuam a
Abbreviated transcription (Latin):
ria prãri iussit. i hec u̾ba. eniᷤᷤ¬
q mãcipiis q̃ sup̃ legauit ci¬
baria nommne abhr̃dib mes
prãri uolo.q̃ meniuo accipi¬
ebãt. Quesitum ẽ cum uiuo
testatore. semꝑ mãcipia rusti¬
ca intp̃r messium ⁊ arearũ. de¬
legata funt. ⁊ ex eo tp̃r ci baĩa
exrõe dominisin numq̃m ac¬

Expanded text:
sit in haec uerba: 'eisque mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine ab heredibus meis praestari uolo, quae me uiuo accipiebant'. quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegata fuerint, et eo tempore cibaria ex ratione domini
Abbreviated transcription (Latin):
matri hr̃s extiterit. quoadui
eisdem soluẽdis non ẽ. Que¬
situm ẽ an post mortem filie
an nouissimohrde petere poᷤ¬
sint.⁊ tam p̾teriti tp̃ris qua¬

Expanded text:
matri heres exstitit, quoad uiata de isdem soluendis non est. quaesitum est, an post mortem filiae a nouissimo herede petere possint et tam praeteriti t
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Regatus esut q̃ndã
educes admcrumn ecc̃ia ei p̃¬
stare cogẽdus es. pauł. cur ple¬
nius ẽ ergoalmm̃torum lega¬
tum.ubi dẽm est. ⁊uestiariu.
⁊hĩtationem ꝯtineri. immo
ambo exeqͣnda sunt
De auro⁊
argento mundo ornamentis
unguentis uestib uł uestimẽ

Expanded text:
um. Rogatus es, ut quendam educes: ad uictum necessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentorum legatum, ubi dictum est et uestiarium et habitationem contineri? immo ambo exaequanda sunt. DE AURO ARGENTO MUNDO ORNAMENTIS UNGUENTIS UESTE UEL UESTIME
Abbreviated transcription (Latin):
ẽan qui eo tp̃r qui societasmo¬
ter eos ꝑmansit. manumisi
abutriusq ⁊ comiues lib̾¬
ti facti sea que aniuentutẽ¬
reipiebant.solida exfideiomiꝰ¬
so pete possint.n̾. non ãpliu̾
quam qd̾ uir. ꝓsua ꝑte prã¬

Expanded text:
est, an et qui eo tempore, quo societas inter eos permansit, manumissi ab utrisque et communes liberti facti sunt, ea quae a uiuente percipiebant solida ex fideicommisso petere possint. respondit non amplius, quam quod uir pro sua parte pra
Abbreviated transcription (Latin):
tio extitiss. nch̾ ꝓponicur ñ
possint᷑ ¶Ab hrdib stichr
manumitti uoluit. eiq si cũ
seio moraretur. cibaria ⁊ uesti¬
aria prãri aseio.dem̃ hec u ba
ad quos bona seii puenerunt.
militia sticho ꝯꝑari deb̾et. et si
placet deberiutrum statĩmi¬
litia ꝯpanda sit.an eo tp̃r quo

Expanded text:
cio exstitisset, nihil proponi, cur non possent. Ab heredibus Stichum manumitti uoluit eique, si cum Seio mor‹a›retur, cibaria et uestiaria praestari a Seio: deinde haec uerba ad quos bona Seii peruenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ernos ad custodiam
tẽp li reliquerat.⁊his abbrde
legauãt. his uerb̾. peto. fidei¬
q tue committo. ut des p̃ste̾
inmemoriam meã. pedis seci
meis qu sad curam tẽplire¬
liqui. singulis m̃strua cibai¬
a.⁊ annua uestiaria cͥta.que¬
situm ẽ non dum semp cu
exdie mortis an u̾o exeo tp̃r
quo tẽplum explicitum fu¬
erit. ꝑcipere serin debeant le¬

Expanded text:
eruos ad custodiam templi reliquerat et his ab herede legauerat his uerbis: 'peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum templum ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicitum fuerit, percipere serui debeant le
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ecdicillis data ꝓponerentur.
pran deberent.nam ab his q̃
testõ.cibariorum nõie lega¬
ta eent. recessumͣ eͤ ppea que
codicillis relicta sũt.¶ mau¬
missis testõ.cibaria annua
si cummire morabuntur. ꝑ
fidei ꝯmissum dedit. mater fi¬
lio triennio suꝑ iuxit.n ciba¬
ria. neq uestiaria ei p̃stitit. c̃
inpetitõe fideiꝯmissi liberti
cessarẽt. s ⁊ filia enis postea ꝙͣ¬

Expanded text:
quae codicillis data proponerentur, praestari deberent: nam ab his, quae testamento cibariorum nomine legata essent, recessum est propter ea, quae codicillis relicta sunt. Manumissis testamento cibaria annua, si cum matre morabuntur, per fideicommissum dedit: mater filio triennio superuixit neque cibaria neque uestiaria eis praestitit, cum in petitione fideicommissi liberti cessarent: sed et filia postea
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit si nolinit pecumam
alup̃no relictam suscipe. uel
inusu suscipienda ea cessa¬
u̾t. honera alim̃torum exdi
e mortis testatoris ꝯpellẽda
fideiomissum sit:Idem q̃siitã
lim̃ta prãre debeat. R. debere.¬

Expanded text:
acceperit, si nolit pecuniam alumno relictam suscipere uel in suscipienda ea cessauerit, onus alimentorum ex die mortis testatoris compellendfideicommissum sit. idem quaesiit, an alimenta praestare debeat. re
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tis libertabq atẽ quos qs¬
ue testõ codicilłue manum¬
iserat alim̃ta ꝯmoda q̃ uiua
pr̃abat.dari iusserat.⁊tem oĩ¬
b lib̾tis libertab ue fundo .s.
Quesitum ẽ an ad ea legata
admitt̾entur. lib̾ti pat̾ni.lib̾¬
un oriunda erat petierat. uti
publice ꝙ medicus erat sa¬
epictetũ. ⁊ calistium lib̾tos eẽ
cun cib restitue̾ntur.ita ut
exuẜis ałe̾tur: ꝓut eate etate
ampliauĩt. Q uesitum ẽ an ex
alio capite quo gn̾alit̾ liber¬
tis. lib̾tab q cibaria ⁊uesti¬
qr destinauerat. alm̃tis eniᷤ
usuras pecc̃e.quas sꝑã liter ei
p̃̾legauerat. ¶Qui societa¬
tem õium bõrum suorũ cu
uxore sua ꝑannos ãplius q̃¬
draginta huĩt. testõ eadem
uxorem. ⁊nepotẽ exfilio. eqs¬

Expanded text:
bertis libertabusque, item quos quasque testamento codicillisue manumiserat, alimenta commoda, quae uiua praestabat, dari iusserat: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni liberunde oriunda erat, petierat, uti publice quod medicus erat saEpictetum et Callistum libertos esse cuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiquia destinauerat alimentis eius usuras pecuniae, quas specialiter ei praelegauerat. Qui societatem omnium bonorum suorum cum uxore sua per annos amplius quadraginta habuit, testamento eandem uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
uixit. si c̃ rõmb ꝯtinebatur.
cibaria ⁊ uestiaria p̾stiterit.ã
hr̃s enis acetis quoq lib̾tis
ꝯueniri possit. anuo trib tã¬
tum sit obnoxius. qui rõib
ip̃ius cibaria. ⁊ uestiaria acce¬

Expanded text:
ur, cibaria et uestiaria praestiterit, an heres eius a ceteris quoque libertis conueniri possit, an uero tribus tantum sit obnoxius, qui rationibus ipsius cibaria et uestiaria acce
Abbreviated transcription (Latin):
re deb̾et.1. eum cuius notio
ẽ estimaturum.claudiꝰ iseri¬
tonam si eodem mõ quo ap̃
testatorem fuerũt ⁊ ap̃o cu¬
bina futuram legaũ. non de¬
bebuntur.enis tpris dequo
qiͣtum ẽ cibaria uerum si ue¬
lud mministium urbanum
ab his tr̃asferentur. debebũt.
¶titia decedẽs testõ ita caũ. oĩbꝰ
lib̾tis libertab q meis. ciba¬
ria ⁊ uestiaria q̃ uiua prabaz
dari.pr̃ariq uolo. Quesitũ¬

Expanded text:
respondit eum, cuius notio est, aestimaturum. Claudius: merito: nam si eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legauit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens testamento ita cauit: 'omnibus libertis libertabusque meis cibaria et uest‹i›aria, quae uiua praestabam, dari pra
Abbreviated transcription (Latin):
delibattur doccat sibi atesta¬
tore mniuctum nideri ẜmuo
iuntatẽ testatoris recepise
ea honã que aseripta erãt ei
summeiq in eum codicilł trãs¬
ta sint. tñ hanc fixisse defunet
cogitatoem int̃̾pretoruti pꝰt
mortem iusti eademuobis
alim̃tis prandis ppetuo mae¬
at. ¶Item ꝯsultus detali scͥp¬
tura⁊ recu sint ppẽtuo uolo.
Quero cum manumissi ab
br̃de.cum eo morati diu aũt
discerintan alim̃ta his debe¬
antur. q̃ negaũ se pr̃ãre. nisi
uice ẜuntutis his ufetũr .q.ẜ¬
pub̾tatẽm deb̾i. s hoc ueru
non ẽ tam diu debẽtur. donec
testator nolint. aut si ñ appa¬
reat. ꝗd sentiat. ꝑ totum tp̃e
inte de bebuntur. Certe suis
sad pub̾tatem alm̃ta relinꝙͣ¬
tur. si quis ad exẽplum alim̃¬
torum q̃ dudum pueris ⁊ py¬
elł dabuntur uelit relinqui
sciat adrianum constitusse
alantur ⁊hae forma ab adri¬
anodatã obsertiãdam eẽ mi

Expanded text:
testatore iniunctum, uideri secundum uoluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis transta sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem Iusti eadem uobisalimentis praestandis perpetuo maneat. Item consultus de tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, discesserint, an alimenta his debeantur, quae negat se praestare, nisi uice seruitutis is uteretur. rpubertatem deberi. sed hoc uerum non est: tamdiu enim debebitur, donec testator uoluit, aut, si non paret quid sentiat, per totum tempus uitae debebuntur. Certe si usque ad pubertatem alimenta relinquantur, si quis exemplum alimentorum, quae dudum pueris et puellis dabantur, uelit sequi, sciat Hadrianum constituisse, alantur, et hanc formam ab Hadriano datam obseruandam esse i
Abbreviated transcription (Latin):
fucti p̾cipientem. caue̾ non eẽ
cogẽdũs exꝑsona defitientiũ.
ptes cohr̃dib restitri placu¬
it. ob eãm igitur spẽm.Mił mo¬
tem om̃ium lib̾toruminde¬
biti ñ ꝯpetit actio. nec utiłda
cui legatorum disiinomaca¬
tunnam eã res p̃sentem ac mo
tas honerib m̃struis atq an¬
Nuis ucrecundiam oͦr pulsã¬
tib abstrngit a puc u
scripsit.ate petogãn seii. ꝗeqd
exlorditate mea redegeris.illiᷤᷤ
aluĩpnis meis. des singulis de¬
nos aureos eãdemq summa
penes te cẽ uolo cuius exinc¬
m̃to eos ałe te uoloa reliquu
seius alio scripto h̃rte nõ poᷤᷤ¬
sit. tñ eum alumpnis relicta.
pecimiamait ẜuet ac restituat.
intra falcidiam recte petiturỹ
qd desupflũo ꝓpbari non pot̾ꝰ ano
baria. Item uestiaria. patrona
q̃ uiua pr̃abat reliqd recte fi
qũi annuos. xxiiii.aureos. et
mẽstruum frum̃tarium atq
uinum acceptauit.

Expanded text:
functi praecipientem cauere non esse cogendum ex persona deficientium partes coheredibus restitui placuit: ob eam igitur speciem post mortem omnium libertorum indebiti non competit actio nec utilis cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› mtas oneribus menstruis atque annuis uerecundiam quoque pulsantibus adstringitur. scripsit: 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te esse uolo, cuius ex incremento eos alere te uolo: reliquum Seius alio scripto herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam et seruet ac restituat, intra Falcidiam recte petiturum: quod de superfluo probari non potest. baria, item uestiarium patrona, quae uiua praestabat, reliquit, recte fiqui annuos viginti aureos et menstruum frumentum atque vinum acceptavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ceñ. Afilio hr̃de codicilliᷤ
sere.x.reliquio ⁊ alũpno his
u̾bis meino infanti aluĩpno
meo q̃dringenta dan nolo.q̃
peto ate seia suscipias ⁊ usuraᷤ
ei qncũces. inannũ usq adin¬
cesimũ etatis pr̃es eumq su¬
scipias ⁊ tuearis. Quesitum

Expanded text:
. A filio herede codicillis Seiae decem reliquit et alumno his uerbis: 'Maeuio infanti alumno meo quadringenta dari uolo, quae peto a te, Seia, suscipias et usuras ei quincunces in annum usque uicesimum aetatis praestes eumque suscipias et tuearis'. quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cedẽtem. si qui mortui s̾.
adsuos b̃rdes transmittat.
¶Lutius titius testõ suo lib̾tis
lib̾tabq sins cibaria ⁊ uesti¬
aria alib̾tis siuseiden q hr̃di¬
b pr̃ari iussit. milla ꝯditi oẽ
adita. Quero an si sine patro¬
ni lib̾isd̾ liberti agͣm̃t ciba¬
ria ⁊ uestiaria. accipe possint.
tio eorum q̃ testõ pure legata.
bitrio ur̃o. ñ ignorantib qͦs
exhis caros habuerĩ. Itẽ alio
⁊cibaria prẽtis.peto. Quero ã
õĩb cibaria debeãt dari. an hiᷤᷤ
quos ꝯm̃dauit. ⁊cum hr̃dib
cibaria relicta ꝓponi qͥuorii
modumuiri boni arbitrio sta
baria ⁊ uestitas ⁊ hĩtatio debe¬
bitur. qr sine bis alicorpus
ñ pot̾. cetera q̃ ad disciplina
ꝑtinẽt. legato ñ continentũ.¬

Expanded text:
mortui sint, ad suos heredes haec transmittent. Lucius Titius testamento suo libertis libertabusque cibaria et uestiaria a liberis suis eisdemque heredibus praestari iussit nulla condicione addita: quaero, an, si sine patroni liberis idem liberti agant, cibaria et uestiaria accipere possint. tio eorum, quae testamento pure legata sarbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio cibaria praestetis, peto'. quaero, an omnibus cibaria debent dari an his quos commendauit et cum heredibus cibaria relicta proponi, quorum modum uiri boni arbitrio statbaria et uestitus et habitatio debebitur, quia sine his ali corpus non potest: cetera quae ad disciplinam pertinent legato non continentu
Abbreviated transcription (Latin):
nun prabuntur q̃ mortis tẽ¬
pore pr̃are solitus erat. Qrsi fõ¬
deuanie p̾stitert eĩtñ tẽporis
mortis eius fint. Quid er̃go
sicum testaretur. minꝰ pr̃abat.
¶Quidam lib̾tis sinsut alim̃¬
q̃rat.o sulehar defideio mifsoᷤᷤ
cum inea regiõẽ africe.uł fõ¬
te egiptires agiꝓponebatim
ubi a quauenał est.diceba gͥ
ẽẽ emolum̃tum fideiomissi. s¬
ue ꝗs hñs cisternamio reliq̃¬
rit siue ñ. ut sit infideiomisso

Expanded text:
abuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit, eius tamen temporis mortis eius fuit. quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, Quidam libertis suis ut alimerat: consul‹e›bar de fideicommisso. cum in ea regione Africae uel forte Aegypti res agi proponebatur, ubi aqua uenalis est, dicebam igitur esse emolumentum fideicommissi, siue quis habens cisternas id relinquerit siue non, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
moram lib̾tatis fecĩt. tt̃ explo¬
rarimorã oꝑtet cum deusuris
fidei cominissi. qr non deip̃is
fiteiomissis. ¶Almitis uiri
bon arbitratu filie relctis ab
hrde siho ꝓmõ bor̃de legate do¬
tis. qu solam pat̾ exberedate
silie nubẽti dariuolint atq ꝓ

Expanded text:
moram libertati fecerit: tunc enim explorari moram oportet, cum de usuris fideicommissi quaeritur, non de ipsis fideicommissis. Alimentis uiri boni arbitratu filiae relictis ab herede filio pro modo legatae dotis, quam solam pater exheredatae filiae nubenti dari uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
um ãnorum recte cepisse alim̃¬
ta ⁊ seq̃ntium deberi ei.
sins cibaria ⁊ uestiaria annua
c̾torum nummorũ reliꝗd. ⁊ po¬
stiore ꝑte testĩita caint.obli¬
gates esse obbãtãm fideiomis
bariorũ ⁊ uestianorum hrde
adsupplendam eam honerai
ñ debeant. uel si alio ãno exceᷤᷤ¬
serint. an supplendum fit ꝙ
supiore anno minus pcepit.
exexeo qd̾ postea predia his
pignoris nire testatons ob¬
ligare uoluit. ut exredditu
eorum alim̃ta pciperẽt.miny¬

Expanded text:
um annorum recte cepisse alimenta et sequentium deberi ei. suis cibaria et uestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cauit: 'obligatos eis ob causam fideicommissbariorum et uestiariorum, heredes ad supplendam eam onerari non debeant, uel, si alio anno excesserint, an supplendum sit, quod superiore anno minus perceperque ex eo, quod postea, praedia his pignoris iure testator obligare uoluit, ut ex reditu eorum alim
Abbreviated transcription (Latin):
scum bona fu̾int deuoluta. ex
ꝗb alim̃ta debeantur. pr̃anda
sunt. sicutisiad q̃mlib succe¬
sorem transissent.
alim̃torum lib̾tos diuidere.
quot̃. płes sint hr̃des ne asin¬
guł heredib minutatĩ alim̃¬
ut exuoluntate defuncti.aũ
exarbitrio suout repta sbiec¬
sins prãre lib̾tis iubent neceᷤᷤ¬
saria. que qr minimieris ⁊ st̃.
adnichilum ꝑducuntur. cu

Expanded text:
scum bona fuerint deuoluta, ex quibus alimenta debeantur, praestanda sunt, sicuti si ad quemlibet successorem transissent. alimentorum libertos diuidere, quotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minutatim alimeut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecsuis praestari libertis iubent necessaria, quae quia minimi aeris sunt, ad nihilum perducuntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ci barii ⁊ uestiarii noĩe. Quero
q̃m hant significatõem utrẽ
ut exp̃diis alim̃ta ip̃i capiãt.
an u̾o ut ꝑꝑ predia ⁊ cibaria
questiaria ab hr̃de p̃cipiant.
⁊utrum ꝓprietas an ususf. re
ẽ inqntitate cibariorum ⁊ ue¬
stianorum anad hr̃dem pato¬
ne ptinet. ⁊ si morti aliqus
exlib̾tis sint. an ps eorũ ad fi¬
deiꝯ missarios supstites ꝑtĩe
ret. ⁊ an die cedẽte fidei ꝯmissi

Expanded text:
ero, quam habeant significationem, utrum ut ex praediis alimenta ipsi capiant an uero ut praeter praedia et cibaria et uestiaria ab herede percipiant? et utrum proprietas an usus fructest in quantitate cibariorum et uestiariorum, an ad heredem patronae pertinet? et si mortui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fideicommissarios superstites pertinet? et an die cedente fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
bit isqui accipiet cauẽ eis q
dabũt redditurum se. ut qs¬
ꝙ exlib̾tis decesserit alioue
quomo in enntate ẽẽ desiern
tatũ exsorte qͣntum effitiet.
ꝓͣportoe ꝯputatio. ¶Diuy
pius rubio cindam tales fo
ro ixpsit. ꝯsules uocatis his
aqb uob̾ alim̃ta deb̾i excã fi¬
dei commissi ꝯstit̾it. uel õs ab
imouł fcã prorata distributõe
qui ⁊ aqb pcipiatis. dec̾nẽt.
fiscussi eo nomine qd abeo
nob̾debetur exẽplum sequat᷑¬

Expanded text:
is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit alioue quo modo in ciuitate esse desierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'. Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi constiterit, uel omnes ab uno uel facta pro ‹ra›ta distributione quis et a quibus percipiatis, decernent. fiscus enim, si eo nomine quid ab eo uobis deberetur, exemplum s
Abbreviated transcription (Latin):
in hisdem fundis.quo eorum
cum moriar ert̃.ut optimima¬
ximiq s̃uriq eos in diẽ mor¬
ris mee. possediaut plemus
dicam ita uti clauduntur. In
fundo aũt uno exhis qui ple¬
gati sunt.tabularium ẽ.in qͦ

Expanded text:
m fundis quove eorum cum moriar erunt, uti optimi maximique sunt utique eos in diem mortis meae possedi et, ut plenius dicam, ita uti cluduntur". in fundo autem uno ex his, qui praelegati sunt, tabularium est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
qd urbanintelligendi s̃ quõ
pat̾. fam̃ anter urbanos. mu¬
meran solitus sit.qd̾ max. ex
libͣell. familie. item cibariis de¬
phendi pot̃. ¶Uenatoes et
aucupes.ntrum inurbams ã
miusticis ꝯtineantur. pot̃ dy¬
bitari. s dicẽdum ẽ ubi pater.
fam̃i. moraretur.⁊ hos alebat.
ibi eos nuniari. ¶Mulioẽs
peurba io minstio sunt. ñ pp
opus rurestre testator eos desti¬
natos hẽbat ¶ Eum ꝗnat̾¬
neͣ murbanis eẽ intelligatut᷑
qd̾ magis placet. ¶Seruis
lecticariis legatis si idẽ lecti¬
carii sint ⁊ cocus accedet lega¬
t᷑ͤo. ¶Si alii u̾ne alii curscẽs
legati s.siqdam ⁊ uerne ⁊cim
sores sint. cursorib cẽdẽt. sẽp
enim spẽs gn̾i derogat. Si
inspẽ aut ingn̾e utriꝙ sint.¬

Expanded text:
quod urbani intellegendi sunt, quos pater familias inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Venatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos alebat, ibi eos numerari. Muliones de urbano ministerio sunt, nisi propter opus rurestre testator eos destinatos habebat. Eum, qui natne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet. Seruis lecticariis legatis si idem lecticarius sit et cocus, accedet legato. Si alii uernae, alii cursores legati sunt, si quidam et uernae ‹e›t sores sint, cursoribus cedent: semper enim species generi derogat. si in specie aut in genere utrique sint
Abbreviated transcription (Latin):
feste apparere qd̾ deprediis se¬
fissi. uerum si ea m̃te emptio¬
nos ibi hĩet ut his legata¬
ne datis ꝓprietas p̃liorum
praretur. posse defendi p̃chia
quoq deberi. ¶Pater fam̃.
ita legauit.lances mĩo duaᷤᷤ
leues. quas desingłarbodemi
dari uolohis desmghanb le¬
iles qd̾ ñ emant.lances autẽ
qͣitum est an hee lances quas
desingularib emiss. ¶tlup¬
no p̾cipit militiam bis u̾bis se¬

Expanded text:
feste apparere, quid de praediis sensisset, uerum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proprietas praediorum staretur, posse defendi praedia quoque deberi. Pater familias ita legauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem quaesitum est, an hae lances, quas de sigillaribus emisset. Alumno praecepit militiam his uerbis: 'Se
Abbreviated transcription (Latin):
nas esto lutio titiostichum ẜ¬
uum meum redcłe. uel ita illũ
ẜuum meum illi reddito. ca̾sel¬
lus ait deb̾in id labeo inꝓbat.
qr qui redde iubetur. simul et
dare iubetur. ¶Due statue
marmoree.cuidam noĩatim.
item oẽ marmor erat legatum.
duas. cassellius putͣat deb̾i. of¬
filius ⁊ trebatius c̾c.labeo cas¬
sellii siñam ꝓbat. qd̾ ueru pu¬
to.qr duas statuas legãco pot̃
inderi nõ putasse. in marmore.
se statuas legare. ¶Uxori
mee uestem muliebre mundỹ
ornam̃tum. omnia aurum ar¬
gẽtum. ꝙ enus cã factum. pa

Expanded text:
nas esto Lucio Titio Stichum seruum meum reddere' uel ita: 'illum seruum meum illi reddito'. Cascellius ait deberi neque id Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statuae marmoreae cuidam nominatim, item omne marmor erat legatum: duas Cascellius putat deberi: Ofilius Trebatius contra. Labeo Cascellii sententiam probat, quod uerum puto, quia duas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meae uestem, mundum muliebrem, ornamenta omnia, aurum argentum quod eius causa factum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ue cum datis reli ꝗs actorũ ꝯco¬
lonorumea reli q̃ iydẽti. lega¬
ta. q̃dereditu p̃diorumineade
cã man̾senit᷑. alicqͦn pecimiam
acolonis exuͦctã⁊ in uioleriͤda¬
rium.in eadem regione urlãre¬
liqs sĩ ꝯtineraeq colonorũ
neq actorum faciles stab̾.ta¬
⁊ si nominaum actões ad filiỹ
ptinẽuolint. ¶Exhis u̾bi
lutio titio p̃elia mea illa cump̃¬
torio.sic̃ ame indiem mortis
mee possessa sunt.do. instr̃m ry
sticum. ⁊ omĩa q̃ ibi fuerant.
quo domin fuissi instructior.
deb̾i conuenitcolonorũ reliqͣ
ñ debentur ¶Pat. filie ta ber¬
sticoribus ⁊ purpurcis q̃ indi¬
em mortis eius ibi fuert. lega¬
unt. n p̃tia purpure cdita. nͣ
debͥita. neq reliq̾ legato stimͣ
ian orum accepto legata cent.
¶Balneas legate domus eẽ por¬
tc̃ẽ ꝯsta̾batꝙͣ si eas prblice pre¬
tõem balneas. si pdomũ quoq
intrinsecus adirẽtur.⁊ imisu
patris familiaᷤ uł uxoris non¬
ĩmq̃m fuerint ⁊ m̾cedes eius

Expanded text:
 cum reliquis actorum et colonorum ea reliqua uidentur legata, quae de reditu praediorum in eadem causa manserunt: alioquin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit.Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do" instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi convenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio taberinstitoribus et purpuris, quae in diem mortis eius ibi fuerunt, legavit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri ianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praetionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirentur et in usu patris familiae vel uxoris nonnumquam fuerunt et mercedes eius
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃s erit. dam̃pnas esto dare.fiͣ¬
deiqd eius committout det qͣn¬
tas summas dc̃q uo dederoari¬
stores quo corpales ꝯtim̾ait.
ut p̾clia mancipia uestem ar¬
taxat refer. exdõtis relegapõe.
⁊stipłatiomb empte hr̃ditã
tis apparet. ⁊ summe appellatõ
similit accipi debet ut mhis ar¬
gum̃t̾is que relata ẽẽt hosten¬
ditur. uoluntatem p̃terea de¬
fũcti que maxͤ. infideiomifsis
testatorem fuisse res corpales
sidum taxat pecumã mimera
gatus sit memno hroitãte re¬
stituere ⁊ rinsus titio cõhrs qͦ
rogatus sit ꝑtem suamant ꝑ¬

Expanded text:
eres erit, damnas esto dare fideique eius committo, uti det, quantas summas dictauero dedero.' Aristo res quoque corporales contineri ait, ut praedia mancipia uestem aruniam referri ex dotis relegatione et stipulattis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratgatus sit Maeuio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam
Abbreviated transcription (Latin):
easdem res diu possedit. ⁊ dece¬
dẽs. exͣneos heredes instituit. q̃¬
sitim est an p̃ctia otinẽt adix¬
liãm.q̃m lutium titium testa¬
torem patruum maiorẽ br̃t.

Expanded text:
easdem res diu possedit et decedens extraneos heredes instituit: quaesitum est, an praedia pertinerent ad Iuliam, quae Lucium Titium testatorem patruum maiorem habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
taxat referri putãt. ꝓculus ad
rnthia nasa legata eent. ⁊ ba¬
cẽs quo eorum uasorum col¬
locãdorum ẽ patas deberi. tre
uasorum hũnt. ꝓculus recte
ait. si enee qui dẽ sint baces
at corrinthire. non deberi.
¶Cu testudinea legata ẽẽt: er
lectos testuoineos pedib in¬
argẽtatos deb̾i. labeo trebati

Expanded text:
axat referri putat, Proculus ad inthia uasa legata essent, ἐν βάσεις quoque eorum uasorum collocandorum causa paratas deberi Trebauasorum habuit. Proculus uero recte ait, si aeneae quidem sint, non autem Corinthiae, non deberi. Cui testudinea legata essent, ei lectos testudineos pedibus inargentatos deberi Labeo Trebati
Abbreviated transcription (Latin):
ne inꝗd mnc̾dito centũ aureo¬
rum eẽ. que inusum sui̾m so¬
lẽt.dices totum qd̾ eẽt relictr
marca deb̾i ⁊ plãcunt recte ap¬
pellasse. apte legatarii sugge¬
stum ẽ. quedam colonis post
s reodẽdum ẽẽ legatano.
⁊ scriptum sit. Heres m̃s dato.
ad omnes gͣdus hic ẜmo ꝑti¬
net. sicuti hec uba quisquis m̃
hr̃s erit. Itaꝙ siquis uelt no
omnes hr̃des legatorum pr̃a
loco si ope sepant. ut licet in p̃¬
diis rusticis sint. tm̃ si opus
rusticum ñ fatiunt. urbana¬

Expanded text:
ureorum esse, quae in usum sumi solerent: diceres totum, quod esset relictum in arca, deberi?" et placuit recte appellasse. a parte legatarii suggestum est quaedam a colonis post set, reddendum esse legatario.et scriptum sit "heres meus dato", ad omnes gradus hic sermo pertinet, sicuti haec verba "quisquis mihi heres erit". itaque si quis velit non omnes heredes legatorum praesloco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urban
Abbreviated transcription (Latin):
situm ẽ an q̃ predia que pigͦ
inꝓprium patrimonium ꝙ fe¬
re cessañte debitore fit. ñ sint
redacta. ¶Peto fundũmeỹ
itanti ẽ alumpne mee dariq̃
emi mea scriptis ꝯtinebuntẽ
nec ea sint exacta cum moriar
licet mrones meas translata
sint. ⁊ cauttes adactorẽm me¬
um trastulerim. hic cyrõgpha
debitorum ⁊ pecumã cu eẽt
ꝑfecturus inurbeman lam¬

Expanded text:
situm est, an etiam praedia, quae pignori in proprium patrimonium quod fere cessante debitore fit non sint redacta. "Peto fundum meum ita, uti est, alumnae meae dari". ea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim". hic chirographa debitorum et pecuniam, cum esset profecturus in urbem, in la
Abbreviated transcription (Latin):
tuta filia ualeriana hrde aet¬
ori suo anticcho data lib̾tate.
p̃lia certa ⁊ peculium ⁊ reliqͣ
legauĩt. tam suam q̃m colo
norum. legat᷑nus ꝓferebat
manu patris. fam̾.reliquorũ
⁊ tam suo qͣm colonorum noc¬
e Itemin eadem scriptura adie¬
ctum in hẽ moduͣm.item rõe
eorum redde debeat. scł. que in

Expanded text:
tuta filia Ualeriana herede actori suo Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegauerat tam sua quam norum: legatarius proferebat manu patris familiae reliquatum et tam suo quam colonorum nomine: item in eadem scriptura adiectum in hunc modum: "item quorum rationem reddere debeat", scilicet quae in
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓponẽtur. p̾se excã fidri¬
ꝯmissi peti qd apparuissi. nõ fr¬
isse. exalia cã debitum. ¶Qũ¬
his p̃diis morata in bie mor¬
tis patris fam̃. fueruĩt. opis ru¬
sticis cã. nel alt̾ius offitiicet᷑e

Expanded text:
ea quae proponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. Quihis praediis morata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici causa uel alterius officii, cete