comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
II Qoo modo iram rex Salomonem in oꝑe templi iuuerit.
IINuot oꝑarios Salomon in oꝑe templi habuerit.
UIIIDe quali lapide cemplũ sit factum.
Quando sel ubi edificatum sit templum.
Tuiꝰ mensure sit factum.¬
Ui De fenestris eiꝰ & tabulis ꝑ girum.
UIIIDe ascensu & faccura medii ac tertii tabernaculi.¬
ix Ut parietes cedro. ac pauimentũ sit abiete ceecum.¬
X De distincta mensura templi ipsiꝰ & oraculi.¬
xi Ut om̃is domꝰ sit cedro uestita & auro.
xIIUt altare oraculi cedro & auro.
xiiI Ut parietes seuloci. & pauimentũ sic auro uesticum.¬
XU De ingressu oraculi. siue templi.¬
xXUII Noot annis templũ sit ȩdificatum.¬
oxoii De colunnis arcis.

Expanded text:
 Quomodo Hiram rex Salomonem in opere templi juverit. Quot operarios Salomon in opere templi habuerit. De quo lapide templum sit factum. Quando, vel ubi aedificatum sit templum. Cujus mensurae sit factum. De fenestris, et tabulis ejus per gyrum. De ascensu, et facturis medii, ac tertii tabernaculi. Ut parietes cedro, ac pavimentum sit abiete intextum. De distincta mensura templi ipsius, et oraculi. Ut omnis domus sit cedro vestita, et auro. Ut altare oraculi cedro, et auro. factura. Ut paries sculptus, et pavimentum sit auro vestitum. De ingressu oraculi, sive templi.ni. Quot annis templum sit aedificatum. De Columnis aereis.
Abbreviated transcription (Latin):
iestacis ꝑ quã creati sumꝰ parit̾ c̃ficendã ẽẽ. no¬
conficeri. ut eandẽ mox humanicatẽ in ȩt̾nam
de morte głam resurrexisse fateam᷑. Scm̃ aũt
nerabile significat: qͦd apud hebreos.iiiͬ. lict̾is
uis int̾p̃tatio lingua eorũ ineffabile sonat. non
quia aici ñ potest seo quia finiri sensu s̃ incelle¬
ccu creaturȩ nulliꝰ pocest. & quia nichil de eo dici
aigne pocest. ideo ineffabile rectissime uocat᷑ uix¬
ca illud apłi. Et pax dĩ quȩ exuꝑat omẽm sensũ.

Expanded text:
jestatis, per quam creati sumus, pariter confitendum esse nojestatis, per quam creati sumus, pariter confitendum esse noconfiteri, ut eamdem mox humanitatem, in aeternam de morte gloriam resurrexisse fateamur. Sanctum anerabile significat; quod apud Hebraeos quatuor litteris us interpretatio lingua eorum ineffabile sonat, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu creaturae nullius potest. Et quia nihil de eo satis digne dici potest, ideo ineffabilis rectissime vocatur, juxta illud Apostoli: Et pax Dei, quae exsuperat omnem sensum,
Abbreviated transcription (Latin):
craciꝰ cȩc̃is erat indum̃tis illiꝰ. Et merito. qͥa sic̃
diuina potencia cunccis quȩ creauit suꝑeminet.
ita oportebat ut nom̃ eiꝰ cȩcerũ pontificis habi
cum ornatũq cranscendens alciꝰ p̃mineret: &
uelut cuncta scificans eximiã in eiꝰ fronce sedẽ
ceneret. Significat aũt ipsã ꝓfessionis nr̃e fidu¬
ciam quã in fronte portamꝰ: dicentes singuli cũ
apło. Michi aut absit głari nͥ in cruce dñ nr̃i
ihu xp̃i. Et recce hoc unũ in coco poncificis ha¬
bitu de auro est solo faccũ: ut mundiciã coraĩ
siue corporis in qua mysteria redẽptionis nr̃e
recondere uel gestare debeamꝰ ostenderet. Uel cer¬
ce auro inscriptũ in fronte sacerdos scm̃ dñi ge¬
stat. ut insinuet mystice qͦd ita passionẽ dñi &
saluatoris nr̃i ꝑ quã redẽpti sumꝰ uenerari &
amplecti debemꝰ. ut claricatẽ in illo diuine ma-¬

Expanded text:
cratius caeteris erat indumentis illius, et merito quia sicut cratius caeteris erat indumentis illius, et merito quia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita optum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut cuncta sanctificans, eximiam in ejus fronte sedem teneret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam quam in fronte portamus, dicentes singuli cum Apostolo: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dominii . Et recte hoc unum in toto pontificis habitu de auro est solo factum, ut munditiam cordis sive corporis, in qua mysteria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, ostenderet. Vel certe auro inscriptum in fronte sacerdos sanctum Domini gestat, ut insinuet mystice quod ita passionem Domini et Salvatoris nostri, per quam redempti sumus, venerari, et amplecti debemus, ut claritatem in illo divinae ma
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ est flore ac splendore uircutũ. Possumꝰ sane
in duodenario num̾o gẽmarũ racionalis ȩciã hoc
intelligere figuralit̾ expressũ. qͦd idẽ sol iusticie
cuncta nr̃a tempora. cunctas orbis nr̃i plagassua
essec luce replecurꝰ solis in exẽplũ mundani: qui
ꝑ menses .xii. signiferũ lustrare circulũ & tocũ
ambire mundũ consueuit. Nã & hoc qͦo .iiiͬ. or¬
ames in racionali c̾nos habebant lapides c̃gruit
camꝰ. testat᷑ ipse saluacor: qͥ iuxta sermonẽ isaiȩ
missus est pͣdicare annũ dni acceptũ. & diẽ recͥ¬
butionis. Cui de eodẽ anno & psalmista canit
dicens. Benedices coronã anni benignitatis cuȩ.
Quibꝰ enĩ in pͣsenti dedit benignitatẽ recce fidei
& oꝑationis: dabit in die recributionis coronã
ꝑpecuȩ bñdictionis. Eacies & laminã de au
ro purissimo. in quã sculpes oꝑe celacoris sc̃m
dño: ligabisq eã uitta ẏacinchina. & erit suꝑ
chiarã ĩminens fronci poncificicis. Lamina bec

Expanded text:
riarum flore est ac splendore virtutum. Possumus sane in duodenario numero gemmarum rationalis etiam hoc intelligere figuraliter expressum, quod idem Sol justitiae cuncta nostra tempora, cunctas orbis nostri plagas sua esset luce repleturus; in exemplum solis mundani, qui per menses duodecim signiferum lustrare circulum, et totum ambire mundum consuevit. Nam et hoc quod quatuor ordines in rationali ternos habebant lapides, congruit monem Esaiae, missus est praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis : cum de eodem anno et Psalmista canit, dicens, Benedices coronae anni benignitatis tuae . Quibus enim in praesenti dedit benignitatem rectae fidei et operationis, dabit in die retributionis coronam perpetuae benedictionis. CAPUT VII. Laminae aue coelatoris sanctum Domino. Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram imminens fronti pontificis . Lamina haec
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ascensione. genciũ uocatione. iudeoꝵ expulsione.
multimoda ȩccłiȩ tribulatione. facta narrat: hȩc e¬
adem uetꝰ testamentũ si recce incelligit᷑ ueracit̾ fien¬
da pͣdicebat. Aduencũ uͦ antixp̃i. finẽ scł̃i. extremi
rubim interiores. suꝑ archã se inuicẽ concingebant:
quia testam̃ta pari de dño accestacione c̃sentiunt. Itẽ
alis ext̾ioribꝰ istȩ unũ parietẽ. illȩ alcerũ c̃tingebant:
quia uetꝰ cestam̃tũ ꝓprie antiqͦ dĩ popło scͥptũ ẽ: no

Expanded text:
ne, ascensione, gentium vocatione, Judaeorum expulsione, ne, ascensione, gentium vocatione, Judaeorum expulsione, multimoda Ecclesiae tribulatione facta narrat; haec eadem Vetus Testamentum, si recte intelligitur, veraciter fienda praedicabat. Adventum ergo Antichrirubim interiores super arcam se invicem contingebant, quia Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietum, ille alterum contingebat quia Vetus Testamentum proprie antiq
Abbreviated transcription (Latin):
benciũ rerũ uarietate. sc̃i uniu̾sos corporis sui senso
in obsequiũ sui redẽptoris extendt̃. Oculos seꝑ ha-¬
& enarrare uniu̾sa mirabilia eiꝰ. Dulcia faucibꝰ suiꝰ
habentes eloquia illiꝰ. suꝑ mel & fauũ ori suo: c̾renteᷤ
in odore unguentoꝵ eiꝰ: & donec suꝑ est alitꝰ in eis. &
sp̃s dĩ in naribꝰ ipsors: ñ loquentes labiis iniqͥtatẽ: nec
in lingua sua stultitiã ꝑsonantes. Sicq ꝑ arma iͦti-¬
tiȩ. a dextris & a sinistris incedentes: ad ꝑfectionẽ cȩle-¬
stis denarii. quẽ sũmꝰ pat̾familias cultoribꝰ suȩ uineȩ
reꝓmisit. ꝑueniunt. Et opus unũ erat in duobꝰ che-¬
rubim: qͥa utriꝰq instrum̃ti scriptores. una eadẽq ca-¬
stitate oꝑis & caritatis deuotione. dõ seruiunt᷑: una &
consona dm̃ uoce ac fide p̾dicant. Queq nouũ testa¬
mentũ de dñica incarnatione. passione. resurrectio¬

Expanded text:
bentium rerum varietate, sancti universos corporis sui sensus bentium rerum varietate, sancti universos corporis sui sensus in obsequium sui Conditoris extendunt: oculos haus, et enarrare universa mirabilia ejus, dulcia faucibus suis habentes eloquia illius, super mel et favum ori suo, currentes in odore unguentorum ejus, et donec superest habitus in eis, et Spiritus Dei in naribus, non loquentes labiis iniquitatem, nec in lingua sua stultitiam personantes. Sicque per arma justitiae a dextris et a sinistris incedentes, ad perceptionem coelestis denarii, quem summus paterfamilias cultoribus suae promisit vineae, perveniunt. Et opus unum erat in duobus cherubin, quia utriusque instrumenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Et quidem Novum Testamentum de dominica incarnatione, passione, resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt electis. opẽ ferre ñ desinant: donec & illos ad
cȩlestem patriã incroducant. Om̃s enĩ st̃ adminis¬
tẽ capiunt salutis. Posst̃ ȩciã duo cherubim. duo
testam̃ta figurari. Qui nimirũ cherubim in oracu¬
lo sc̃ facti: quia in consilio diuinȩ ꝓuisionis nobis u¬
tiq in accessibili atq in cõphensibili ante scła dis¬
positũ est. quando & qualit̾. quibꝰue auctoribꝰ sacra
script᷑a conderet᷑. De lignis oliuarũ st̃ facti: qͥa ꝑ ui
lustratos. duuni st̃ libri conscripti. De lignis oliuarũ
sunt facti: quia lucem nobis scientiȩ tribuunt. uiuante
habent alas: quia testamenta ꝑ aspera ȩquȩ & prospera.
indefesso ꝓposito sẽꝑ ad cęlestia tetendisse. ac ꝑuenisse dcla¬
rant: quiã hoc idem suis auditoribꝰ faciendum esse demõ-¬
strant. Quinq cubitorum ala cherub erat una:
& quinq cubitoꝵs ala cherub altera: quia in omĩ la-¬

Expanded text:
ciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad ciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant. Omnes enim sunt administem capiunt salutis . » Possunt etiam per duo cherubim duo testamenta figurari, qui nimirum cherubim in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis nobis utique inaccessibili atque incomprebensibili ante saecula dispositum est quando et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De linguis olivalustratos, divini sunt libri conscripti. De lignis olivarum sunt facti, quia lucem nobis scientiae tribuunt, juvante habent alas, quae Testamenta per aspera aeque et prospera indefesso proposito semper ad coelestia tetendisse, ac pervenisse declarant; quia hoc quidem suis auditoribus faciendum esse demostrant. Quinque cubitorum erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera; quia in omni la
Abbreviated transcription (Latin):
głe. ad laudẽ creatoris excitant. Nec solũ de illoꝵs
qͦs secũ intꝰ habent hominũ iustoꝵ. felicitate lecan¬
tur agmina cȩlestia: uerũ ȩciã nr̃i. qͥ foris adhuc
ralipomenon scriptũ ẽ. ipsi aũt stabant erectis
pedibus: & facies eoꝵ uerse erant ad exteriorem
domũ. Stabant & enĩ erectis pedibꝰ cherubim: qͥa
a uia ueritatis in qͦ mox conditi st̃ positi. nunqͣ ab-¬
errauert̃. Angeli habent facies ad ext̾iorẽ domum:
quia nos ab huiꝰ erũna ꝑegrinationis ereptos. ad
suũ desiderant ꝑuenire consortiũ. Sic gͦ pedibꝰ sta-¬
bant erectis. sic alas suas auro textas ad oraculi pa-¬
rietes ex cendt̃. ut facies habeant ad domũ uersas
extiorẽ: qͥa angłi sic suã ꝑpetuo innocentiã conser-¬
uant. sic de animarũ scãrũ in cęlis beatitudine c̃¬
gaudent: ut eis qͦq qͦs in t̾ris adhuc ꝑegrinari c̃spi-¬

Expanded text:
iae ad laudem sui creatoris excitant. Nec solum de illorum iae ad laudem sui creatoris excitant. Nec solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verum etiam nostri, qui foris adhuc ralipomenon scriptum est: Ipsi autem, inquit, stabant erectis pedibus, et facies eorum versae erant ad exteriorem domum. Stabant erectis pedibus cherubin, quia a via veritatis, in qua mox ut conditi sunt positi, nunquam aberraverunt. Angeli habent facies ad exteriorem domum, quia nos ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stabant erectis, sic alas suas ad auro textos oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia angeli sic suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspi
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis collaudant: ut de nr̃a qͦq ereptione.
atq ad eandẽ beatitudinẽ introductione c̃gaude-¬
ant. Extendunt enĩ alas adinuicẽ suꝑ archã: cũ
ad laudẽ saluatoris dñi. referunt bonũ om̃e qͦd ac-¬
ceꝑunt. Excendt̃ alteras alas ad parietes oraculi:
cũ scõs ȩtiã homines secũ uidere lecant᷑: eosq ue¬
luc alarũ suarũ sũmitatibꝰ tangunt. qͦs consortes
atq imitatores fuisse in hac uita suȩ puritatis exul¬
tant. Duos aũt ȩquȩ parietes alis suis cangunt: qͥa
fideles utriꝰq popłi iudei scilicet & gentilis. posses¬
sores secũ habent aulȩ cȩlestis: ñ qͥa in illa patria
distinctio sit localis int̾ utrunq populũ: sed quia
maior fiat festiuitas int̾nȩ beatitudinis. de c̃sortio
trunq parietẽ oraculi alas suas: quia letantes in
cȩlesti patria iustos utriꝰq plebis. uisione qͦq suȩ¬

Expanded text:
beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione, beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione, atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant. Extendunt enim alas adinvicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt. Extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de consortio trumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae glor
Abbreviated transcription (Latin):
bent angłi. Qoͦ alȩ alcere in medio cẽpli sese in¬
uicẽ concingebant: eã dilectionis grãm qͣ se alte¬
rutrũ cõplectunt᷑. expͥmit. Bene aũt seqͥt᷑. cexit
quoq cherubim auro: quia & naturã eoꝵ con¬
ditor ĩmortali claritate sullim auit: & mentẽ ue-¬
ra dilectionis atq humilicatis luce repleuit. No-¬
candũ sane. quia moyses dũ tab̾nacłm faceret. fe¬
cit & duos cherubim aureos. qͦs posuit in ꝓpicia¬
torio qͦd erat suꝑ archã: salomon aũt addidit ali¬
os auos multo maiores. qͦs in tẽplo poneret. sub qͦꝵ alis
archã in medio poneret. cũ ꝓpiciatorio & cherubĩ pͥoribꝰ. Sicq
faccũ ẽ ut in tab̾nacło qͥdẽ ẽent. duo cherubim: in tẽplo aũt
quatuor. Ad unã uͦ eandẽq significationẽ utriq
pice declaret᷑. qͥa multiplicata pͦt incarnationẽ
dñicã eccł̃ia. latiꝰ ẽẽt. gentibꝰ sullimitas cęli cuiũ
pandenda: qͥ sic conditorẽ de collato suȩ munere

Expanded text:
pertinet. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur: « Texit quoque cherubim auro. » Quia et naturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quod Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est, ut in tabernaculo quidem essent cherubin duo, in templo autem quatuor. Ad unam vero eamdemque significationem utrique plicata per Incarnationem dominicam Ecclesia, latius esse gentibus sublimitas coeli civium pandenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere
Abbreviated transcription (Latin):
erant facti cherubim. ꝓpt̾ c̃sortiũ eiꝰdẽ de qͣ loqͥmur
caritatis significandũ: quia minꝰ quã int̾ duos cari¬
casstare ñ pocest. Unde & saluator. binos ad p̾dican¬
aũ aiscipulos mittere curauit: ut tacite doceret
eos qͥ uerbũ fidei p̃dicarent. uirtutẽ dilectionis an-
cherubim: quia disparilitas uoluntatũ siue cogi¬
tatuum in suꝑna patria nulla est. ubi una om̃s
itq cherubim in medio templi interioris. Eoxten.s¬
debant aũt alas suas eherubim: & tangebant ala
una parietẽ: & ala cherub sed̃i tangebat parietẽ
alterũ. Ne aũt altere. in medio pariete cẽpli sese
inuiee c̃cingebant. Manifestũ est ex bis q̃ pͣdicca
st̃ qͣre cherubim in medio cẽpli inc̾ioris sc̃ positi:
q habitatioser ent in celis. E x tendebant aut alo

Expanded text:
de qua loquimur charitatis significandum, quia minus quam inter duos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mittere curavit, ut tacite doceret eos qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est: ubi una omnes itque cherubim in medio templi interioris: extendebant autem alas suas cherubim, et tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum: alae autem alterae iinvicem contingebant. Manifestum est ex his, quae praedicta sunt, quare cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio se
Abbreviated transcription (Latin):
quid aptiꝰ ꝙͣ grãm demonstrant ꝑpetuȩ & indefecti-¬
uȩ felicitatis. eoꝵ qͥ semꝑ in cęlestibꝰ in ministerio
sui ꝑsistunt auctoris: Uel certe quia leuitate sp̃u¬
alis nature st̃ pͣditi. ita ut ubicunq uoluerint
statim quasi uolando ꝑueniant: & hic cũ alis fi¬
gurati. & ꝓpħis st̃ cũ alis ostensi. Bene aũt ar̃ qͥa¬
cubitoꝵ ala cherub altera: qͦ uirtutes angłicȩ le¬
gem dĩ quȩ in qͥnq libris descripta est. in defessa
deuocione custodiunt: diligendo uidelicet dñm
dm̃ suum. ex omĩbꝰ uiribꝰ suis: diligendo & ꝓximoᷤ
canꝙͣ seipsos. Plenicudo enĩ legis caritas ẽ. Pro¬
homines electi eoꝵ ȩquȩ conciues. Unde utraq
deuotione qua sese alterutrũ in dõ diligunt: nram
quoq ad se ascendentiũ societatẽ desiderant. Sieq
simul alȩ decẽ cubitos cõplent: cũ in gemina ca¬

Expanded text:
id aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem cubitorum ala cherub altera; quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Deum et Dominum suum ex omnibus viribus suis, diligendo et proximos tanquam seipsos. Plenitudo enim legis est charitas. Prhomindevotione, qua sese alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent, cu
Abbreviated transcription (Latin):
infimo erat factũ angustiꝰ. quia nimirũ altior pro¬
fessio uirtutis. alciorẽ debet uitã tenere uiuendi.¬
Nã quicunq abrenunciato uinculo coniugali uir¬
ginitatẽ suã dño c̃secrauert̾: mores simul oportet
uirginitati c̃dignos ostendant. Abstineant ab ocio¬
sis eloquiis ira. rixa. detractione. habitu ĩpudico:
comesationibꝰ. potationibꝰ. c̃tentione & emulatione.
Et e c̃trario uigiliis. scĩs orationibꝰ. lectionibꝰ diui¬
nis & psalmis. doctrinȩ & elemosinis. cȩt̾isq sp̃s fru¬
ctibꝰ oꝑa ĩpendant: ut qui fute statũ uite in ꝓfessione
habent. in qͣ ñ nubent neq nubent᷑ sed sc̃ sic̃ angeli
in cȩlo: huiꝰ qͦq statũ qͣntũ morcalibꝰ possibile est in
prȩsenti. c̃tendant imitari. At uͦ infimũ tabulatũ
amplioris erat laticudinis: qͥa ñ dr̃ c̃iugatis. uade
uende quȩ habes & da pauxibꝰsed si uis ait ad uitã¬

Expanded text:
infimo erat factum angustius, quia nimirum altior proinfimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis altiorem debet vitam tenere vivendiNam quicumque, abrenuntiato vinculo conjugali, virginitatem suam Domino consecraverunt, mores simul oportet virginitati condignos ostendant, abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potationibus, contentione et aemulatione; et econtrario vigiliis sanctis, orationibus, lectionibus divinis et psalmis, doctrinae et eleemosynis, caeterisque sanctis fructibus operam impendant; ut qui futurae statum vitae in professione tenent, in qua non nubent, nec nubentur, sed sunt sicut angeli in coelo ; hujus quoque statum, quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum amplioris erat latitudinis, quia non Deus conjugatis, Vade et vende quae habes, et da pauperibus; sed si vis, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd suꝑerat qͥnq cubitos habebat latitudinis: & me-¬
diũ tabulatũ sex cubitoꝵs latitudinis: & t̾ciũ tabula¬
tum septẽ habens cubicos lacitudinis. ec tabulata
in exangłio ubi dñs tẽptat᷑ a diabolo. pinnacula tẽ
culũ cẽpli unde ad popłm concionaret᷑. leuatũ ẽẽ.
legimꝰ. Utrũ aũt moris fuerit doctoribꝰ ut in his se¬
dentes tabulatis ad circ̃stantẽ inferiꝰ curbã. fecerint
sermonẽ: nusꝙͣ in scͥpturis inuenimꝰ. Patet gͦ ratio
sacͣmenti. quia cabulata hȩc tria. cocidẽ fideliũ gͥdꝰ
coniugatoꝵ uidelicet. c̃tinentiũ & uirginũ desig-¬
nent: distinctos qͥdẽ altitudine ꝓfessionis: sed carita-¬
te fidei & ueritatis eiꝰdẽ. om̃s ad domũ dñi ꝑtinentes:
eiq fr̃na mente inherentes. Ubi pulchre dicit᷑ qͥa
tabulatũ qͦd suꝑerat quinq cubitos habebat lati¬
tudinis: mediũ sex : terciũ septẽ. Supremũ gͦ tabu
lacũ erat cȩteris angustiꝰ. mediũ supremo latiꝰ. sed

Expanded text:
erat, quinque cubitos habebat latitudinis; et medium tabulatum sex cubitos latitudinis; et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis. » Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tenta tur a diabolo, pinnacula tempculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus. Utrum autem moris fuerit doctoribus ut in his sedentes tabulatis, ad circumstantem inferius turbam fecerint sermonem, nusquam scriptum invenimus, patet vero sacramenti ratio, quod tabulata haec tria totidem fidelconjugatorum videlicet, continentium et virginum designant; distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis omnes ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente inhaerentes; ubi pulchre dicitur quia tabulatum quod super erat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Slatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
piatur: s ad ueniente tandem uesꝑa diei.xiiii.¬
.i.uͭ. luna quȩ initium .iͦi. septimane faciat ĩ
cȩli faciem ꝓdeunte agnꝰ immolari iubeatur.
dieb arima comedetis. Quib item u̾bis cota ter¬
cia septimana eiusdem pͥmi mensis decernitur
sollempnis eẽ debere.S ne putaremus eosdem.¬

Expanded text:
piatur, sed adveniente tandem vespera dieipiatur, sed adveniente tandem vespera dieiima luna, quae initium tertiae septimanae faciat, in caeli faciem prodeunte, agnus immolari jubeatur: diebus azyma comedetis. Quibus item verbis tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur sollemnis esse debere. Sed ne putaremus easdem
Abbreviated transcription (Latin):
Recepit etiam lex ut pascha pͥmo mense anni et
cam ex euangłio. ut ipsa. iiͦi. septimana diemdo-¬
minicam expectare. & in ea temꝑis paschalis initiũ
ten̾e debeamus. Qnam uidł reglam triformem
quisquis rite custodierit: numquam in ad no¬
tatione festi paschalis errabit. Uerum side hissin¬
głis enucleatins ac latius audire desidas: scriptiũ:
in exodoubi lib̾andus de egipto popłs isrł pͥmum
pascha facere iubetur. quia dixerit dominus
ad moisen & aaron. Mensis iste uobis principi¬
um mensium: pͥmus erit in mensibus anni. Lo¬
quimi maduniu̾sum cȩtum filioꝵ isrł & dicite
eis. Decima die mensis huiꝰ tollat imusquisq ag¬
num ꝑ familias&e domossuas. Et paulopꝰ. Et
seruabitiserim usq .xiiii. diem mensis huiꝰ. un¬
molabitq eum uniu̾sa muiticudofilioꝵ isrł ad
uesꝑam. Quib u̾b̾ manifestissime constat. quod
ita in obseruatione paschali mentio fit diei .xiii.

Expanded text:
Praecepit enim lex ut pascha primo mense anni, et Praecepit enim lex ut pascha primo mense anni, et cam ex Evangelio, ut in ipsa tertia septimana diem dominicam exspectare, atque, in ea temporis paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem si quis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi paschalis errabit. Verum si de his singulis en ucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum pascha facere jubetur, quia dixerit Dominus ad Moysen et Aaron: Mensis iste, vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Israel, et dicite eis: Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum mensis hujus. Immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam . Quibus verbis manifestissime constat quod ita in observatione paschali mentio fit diei quartae
Abbreviated transcription (Latin):
Catholicam sci pasche obseruantiam. qd̾
a nob̾ rex deo deuote religioso studio quȩsisti ꝓm-¬
tissime ac libentissi me tuodesidio. nixta quod
ab apłica sede didicimus patefacere satagimus
quidam sclarium scriptorum. quia felicissimo
mundus stat u ageretur: si ł regẽ philosopharent᷑.¬
ł regnarent philosophi. Quod si de philosophia hꝰ
& totis animiuirib supplicandũ ut quo plus ĩmũ¬
do quiq ualent eo ampliꝰ eius qui suꝑomnia ẽ.
nidicis mandatis auscultare contendant: atq ad
ħ obseruanda secum eos quoq qui sibi ꝯmissi st̃
exemplis simul et auctoritate instituant: Tres st̃
t regłȩ sacris indite litteris. quib pasche celebran¬
di tempus nobis prefinitum. nulla ꝓsus huma¬
na licet auctoritate mittari. E quib duȩ in lege
moy. si diuinit᷑ statutȩ tͣcia in euangłio ꝑ effectũ
dominice passionis e resur restionis adiuncta ẽ

Expanded text:
Catholicam sancti Paschae observantiam, quam Catholicam sancti Paschae observantiam, quam a nobis, rex Deo devote, religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, patefacere satagimus.quidam saecularium scriptorum, quia felicissimo mundus  Al., mundi statu ageretur, si vel reges philosopharentur regnarent philosophi. Quod si de philosophia hujus et totis animi viribus supplicandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo amplius ejus qui super omnia est judicis mandatis auscultare contendant, atque ad haec observanda secum eos quoque qui sibi commissi sunt et exemplis simul et auctoritate instituant. Tres sunt ergo regulae sacris inditae litteris, quibus paschae celebrandi tempus nobis praefinitum nulla prorsus humana licet auctoritate mutari: e quibus duae in lege Moysi divinitus statutae, tertia in Evangelio per effectum dominicae passionis et resurrectionis adjuncta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adostium uiuriamnis. & iuxta amneni tinam
in loco qui uocatur ingiruum: cui ipse post be¬
uedistum de quo supradixiius głosissime p̃fuit:
postulans ut exbortatorias sibi litteras mitteret:
quib potentius confutare poss eos. qui pascha
non suo temꝑe obseruare presumerent. Simul
excepto quod etiam ipse inhis non parua ex par¬
te eẽt imbittꝰ. S arhitectos sibi mitti peciit. qͥa
iuxta morẽ romanorum ȩccłam de lapide ingente
ipsius facerent̾. ꝓmittens hanc inhonorem beati
apłoꝵ pͥncipis dedicandam: se quoq ipsum cũ
suis omĩb more sanctȩ romane et apłice ȩccłȩ
semꝑ imitaturuni. in quantum dum taxat tã
longea romanorũ loquela &e natione segregati
hunc ediscere potuissent. Cuiꝰ religiosis uotis ac
p̾cibus fauens reu̾entissimus abba ceolfrid. mi¬
sit arcbitectos quos petebat᷑. misit illi et litt̾as scͥꝑ¬
tas in hunc modum.
omino excellentissimo & głosissimo regi
naitano: ceolfrid abbas in domino salutẽ

Expanded text:
 ad ostium Uiuri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur In Gyruum, cui ipse post Benedictum, de quo supra diximus, gloriosissime praefuit; postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui Pascha non suo tempore observare praesumerent; simul excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Sed et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de lapide in gente ipsius facerent, promittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam; se quoque ipsum cum suis omnibus morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae semper imitaturum, in quantum dumtaxat tam longe a Romanorum loquela et natione segregati hunc ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos quos petebatur  Al., petebat, misit illi et litteras scriptas in hunc modum: « Domino excellentissimo et gloriosissimo regi Naitano, Ceolfrid abbas in Domino salutem. «
Abbreviated transcription (Latin):
annumeretur. Sin autem ut diligentius explo¬
cum totidem dieb com prehenclat. Unͣ et uera
eẽ ꝓbatur. nrã diffinitio. qua tempus paschale
primo menseanni: & tertia eius abclomada cȩle¬
brandum eẽ liximꝰ. Ueracit᷑ enim tercia agtt᷑

Expanded text:
annumeretur? Sin autem, ut diligentius explocum totidem diebus comprehendat: unde et vera esse probatur nostra diffinitio, qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur
Abbreviated transcription (Latin):
apͣantiquos una uel pͥma sabb̃i. siue sabb̃orum
uocatur. gaudio suȩ resurrestionis fecit eẽ sol¬
chalib inseruit: ut nil omnimocdis de temꝑe
pasche legalis preoccupandum. nil minuen¬
dum eẽ decerneretꝰ. Quin potiꝰ statuit ut ex.¬

Expanded text:
apud antiquos una vel prima Sabbati, sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse solchalibus inseruit, ut nil omnimodis de tempore Paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret. Quin potius statuit ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
educti ex egipto. sicut in libro num̾orum aꝑ¬
tissime scribit᷑. Profectugitur deramasse. mense
sefiliusrł in manu ex celsa. Septemgͦ diesarimoꝵ
in quarum pͥma eclustꝰ÷ populus dnĩ ex egip¬
diem completa. computari oportet. Porro dies
xiiii extra hunc numerum seꝑatim sub pasche
titulo pͣnotat᷑ sicut exodi sequentia patenter
edocent. Libi cum dictum eẽt in eaclem enim ip¬
sa die educam exercitum urm de terraegypti.
ꝓtinus adiunctum ÷ et custodietis diem istum
ingn̾ationes urãs rituꝑpetuo. Primo mense
cxiiii. die mensis comecletis arima: usq addiẽ

Expanded text:
educti ex Aegypto, sicut in libro Numerorum apertissime scribitur. Profecti igitur de Ramesse quintase filii Israel in manu excelsa. Septem ergo dies azymorum, in quarum prima eductus est populus Domini ex Aegypdiem completam computari oportet. Porro dies quartus decimus extra hunc numerum separatum, sub paschae titulo praenotatur, sicut Exodi sequentia patenter edocent. Ubi cum dictum esset: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti, protinus additum est: Et custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo. Primo mense quarta decima die mensis comedetis azyma usque ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit anima illa de isrł. Adie pͥmo usq addiem.
.UII. ⁊ cetera usq dumait. in eadem enim ipsadie:
educam exercitum ur̃m de terra egipti: Primũ
tͦ dhemarimorum appellat eum: in quo exercitũ
eorum eẽt elucturus de egipto. Constat autem

Expanded text:
ibit anima illa de Israel, a die primo usque ad diem septimam , etc., usque dum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti . Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de Aegypto. Constat autem
Abbreviated transcription (Latin):
catharacta usq hodie cognominat᷑ Qui qm̃ can¬
tandi mȩccła erat ꝑttissim us. recuꝑata p̾mo¬
dum pace in ꝓuincia. et crescente numero
fidelium: etiam magist̃ ȩccłastice cantionis
iuxta romanorum siue cantu ariorum mul¬
tis cepit exist̾e. & ipse senex ac plenus dierũ
iuxta scripturas patrum uiam secutꝰ est.

Expanded text:
Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam canCataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ediuni regis ꝑplura: in quib et crucem magnã
auream. & calicem aureum. consecratum ad
ministerium altaris. quȩ actenus i n ecła cantie
conseruata monstrant᷑. Quo in temꝑe rodensis
ȩccła pastorem minime habebat. ẽo quod roma¬
nus presul il liꝰ ad honorium papam a uisto ar¬
chiep̾o legatariꝰ missus: ab sortus fuerat flu¬
tibꝰ italici maris. Ac ꝑhoc curam illiꝰ p̃fatꝰ pau¬
linus inuitatione honorii antistitis et ealbaldi
regis suscepit. ac tenuit: usq dum & ipie suo
temꝑe ad cȩlestia regna cum głosi fructu laborĩ
ascendit. In qua ȩccła moriens: pallium quoq
qd̾ a romano papa acceꝑat reliquit. Reliquerat
autem in ȩccła sua eburaci iacobum diaconum
uirum utiq eccłasticum et scm̃: qui multo ex¬
hinc temꝑe in ȩccła manens. inagnas antiquo
hosti predas. docendo et baptitando eripuit. Cuiꝰ
nomine uicꝰ in quo maxime solebat habitare.

Expanded text:
Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
neq in aliquo eis magis cõmunicare quam paga¬
nis. Ad latumẽ autem cap̃ edumi regis eburacũ:
et in latum pꝰea in ȩccła beati apłi petri quã ipse
cepit s successor eiꝰ osuuald ꝑfecit ut supra docui¬
mus: positum ẽ. in porticu sancti pape grego¬
rii: acuiꝰ ipse discipulis uerbum uitȩ susceꝑat.
Turbatis itaq rebꝰ nordamhimbrorum huiꝰ ar¬
ticulo cladis: cumnil alicubi presidii. nisi in
fuga ẽẽ uideretur: paulinꝰ assumpta secum re¬
gina edilberge quam pͥdem adduxerat. redit can¬
tiam nauigio: atq honorio archi ep̃o & rege ea¬
chaldo multũ honorifice susceptꝰ ẽ Uenit autẽ
illuc duce basso milite regis eduini. fottissimo:
filii eius. Quos pꝰea mat᷑ metu eadbaldi. & osu¬
ualdi regum. misit in gallia nutriendos regi da
fancia defuncti. & iuxta honorem ꝓ regis pue¬
ris uel innocentibꝰ xp̃i congruum. in eccła se¬
pulti sunt. Atculit secum etiam uasa preciosa

Expanded text:
neque in aliquo eis magis communicare quam paganeque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, filii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit in Galliam nutriendos regi Daefantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
osfrid iuuenis bellicosus cecidit: alt̃ eadfrid ue¬
cessitate cogente ad penda regem transfugit:
et ab eo pꝰmodum regnante osuualdo contra
fidem iusuirandi ꝑemptꝰ ẽ. Quo temꝑe maxi¬
ma ẽ facta strages in ȩccła. uel gente nordani¬
himbrorum: maxime quod unus ex ducibus
a quib actaẽ paganus alt̾ qͥa barbarꝰ erat.
pagano seuior. Si quidem penda cum omni
merciorum gente idolis deditꝰ. & xp̃iani erat
moribꝰ barbarꝰ: ut ne sexin quidem muliebri
ł mocue paruulorum parceret etati. qͥ uniu̾sos
atrocitate ferina. moiti ꝑ tormenta contraderet:
Multo temꝑe toras eorum ꝓuincias debachando ꝑ¬
uagat᷑: ac totum genus anglorum britanine fi¬
nibꝰ erasurum se ẽẽ delib̾ans. S nec religioni
xpĩane quȩ ap̃eos ex orta erat. aliquid impende¬
bat honoris: quippe cumusq hodie moris sit br¬
tonum fidem religionem : anglorũ ꝓ nichil hr̃e :

Expanded text:
Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid neOsfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere,
Abbreviated transcription (Latin):
um. dicentium posse sine peccato hominem
exist̾e ex ꝓͥa uoluntate et non ex grã dĩ: et pͥmũ
quidem blasfemie stultiloquium ẽ dice̾ eẽ ho¬
minem sine peccato qd̾ omnino non p: nisi
unus mediator dĩ & hominum homo xp̃c ihc.
qui sine peccato ẽ conceptꝰ. & natꝰ. & passus. Nam
cet̾i hoĩes cum pecc̾o originali nascentes. testi-¬
monium preuaricationis a de etiam sine ac¬
tuali peccato existentes: portare noscunt᷑ sccłm
concept̾ sum & c̃.¬
anglorum simul & britonum głosissi¬
me preẽt. ẽ quib ui. &̃ ipse ut diximus xp̃i
regno militauit: rebellauit ad uersus eum
cedualla rex britonum. auxilium prebente
illi penda uiro strenuissimo de regio genere
graui prelio in campo qui uocatur hethfelth
occisus ẽ. ediunꝰi. die .iiii. iduum ostobrium:
.xluiii. Eiꝰq totꝰ uel int̾emptꝰ uel dispisꝰ eͤxercitus.
In quo etiam bello ante illum untis filius euis

Expanded text:
um, dicentium posse sine peccato hominem um, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est conceptus et partus. Nam caeteri homines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existentes, portare noscuntur, secuconceptus sum Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus eum Caedualla rex Brittonum, auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobris, ue totus vel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nouam ex ueteri heresim renouare conantes.
Pascha nr̃m in quo immolatꝰ ẽ xp̃c. nebulosa ca¬
ligine refutantes: & xiiii. luna cum hebreis ce¬
lebrare nitentes. Quo epłe principio manifeste
declaratur: & nuꝑrime temꝑibꝰ illis hane ap̃
eos heresim exortam: & non totam eorum gen¬
tem. s quosdam ineis hac fuisse implicitos. Ex¬
posita autem ratione paschaus obseruancie.
itade: pelagianis in eadem epła subdunt. Et hoc
quoq cognonimus. qd̾ uirꝰ pelagiane herescos
ap̃ uos denuo reuiuescit. Quod omnino hortai᷑.
ut a urĩs mentibꝰ huiꝰ modi uenenatum super¬
stitionis facinus auferat᷑. Nam qualtt̃ ipsa q
erecranda heresis dampnataẽ: latere uos ñ debet
quia non solum ꝑ istos. cᷤᷤ annos abolitaẽ: s et¬
cotidie a nobis ꝑpetuo anathemate se pulta damp¬
natur. Et hortamur ne quorum arma conbus¬
ta sunt ap̃uos eorum cineres suscitent᷑. Nam qͥs
non execretur suꝑbum eorum conamen et impi¬

Expanded text:
novam ex veteri haeresim renovare conantes, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus nebulosa caligine refutantes, et quarta decima luna cum Hebraeis celebrare nitentes. Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim exortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam ex eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt; et hoc quoque cognovimus quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit, quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque exsecranda haeresis damnata est, latere vos non debet: quia non solum per istos quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiore n antiquis siue modernis. quȩ nem
orbem erant xp̃i eccłiis estimarent: neue contra
paschales compotos & decreta sinodalium. totiꝰ
orbis pontificum: aliud pascha çȩlebrarent S¬
et ioħs qui successori erusdem honorii seuerino
successit. cum ad huc ẽẽt electus in pontificatũ:
ꝓ eodem errore corrigendo litteras eis magna
auctoritate atq eruditione plenas direxit᷑. Piu¬
& ꝓpelagiana heresi quam apͣ eos reuiiusce
d rdicerat cauenda acrepellẽda ĩ eadem illos epła
ad monere curauit. Cuiꝰ epłȩ principium est.
ilectissimis et sanctissimis.
nomine electus. Item ioħs pͥmicerius & seruãs
siliarrus enisdem apłice sedis. Scripta quȩ ꝑ latores ad
scȩ̃ memoriȩ seuerinum papam adduxerunt: & be
hac luce migrante reciꝓca responsa ad ea quȩ pos¬
tulata fuerant siluerunt: qnib reseratis. nedui can¬
te questionis caligo discusa remaneret: reꝑimus
quosdam ꝓuinciȩ ur̃e contra orthodoxam fioem

Expanded text:
sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celebrarentes qui successori ejusdem Honorii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, eviet pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos epistola admonere curavit; cujus epistolae principium hoc est: « Dilectissimis et sanctissimis Tnomine electus: item Johannes primicerius, et servans siliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
suis qͥ erat de gentibꝰ maximã uitȩ. siue pacienciȩ
forma. maxima doctrinȩ salucaris p̃conia sequẽ¬
tis eui doctoribꝰ ministrauit: qͦ abiectis uerbis. ac¬
tibus. cogitatibꝰ suꝑuacuis. ad portandũ onꝰ sc̃ẽ ec¬
clesie digni tẽnt & apti. Poero biblu p̃parauert
ligna & sapides ad edificandũ domũ. Biblos ẽ er

Expanded text:
suis, qui erant ex gentibus, maximam vitae suae patiesuis, qui erant ex gentibus, maximam vitae suae patieformam, maxima doctrinae salutaris praeconia sequentis aevi doctoribus ministravit, quo abjectis verbis, actibus, cogitatibus supervacuis, ad portandum onus sanctae Ecclesiae digni fierent et apti. Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificand
Abbreviated transcription (Latin):
rum aduersitate. nec ipsa ȩciã morte a sui reccitu¬
dine possint statꝰ inclinari. Quales uidelicet docto¬
res eccłia ñ solũ de iudea. uerũ eciã de gentibꝰ ꝑplu¬
res suscepit. Un de bene de lapidibꝰ huiꝰmodi gran¬
dibus & pͣciosis & quadratis subdit᷑. Quos dolaue-¬
runt cȩm̃tarii Salomonis. & cem̃tarii hiram. Do-¬
lant᷑ nanq lapides pͣciosi. cũ electi quiq pͣcedenti¬
um scõꝵ instructionẽ & instantia. qͥcqͥd in se habent
noxiũ & in ane relinquunt: atq ante conspectũ sui
conditoris solã insitȩ iusticiȩ regulã. quasi stabilẽ
quadrature formã ostendunt. Dolauert̃ aũt lapi
rum qͦq doccoꝵs sullimiũ iure doctores existerent:
& quasi quadrantes eos. ad sulleuandũ domꝰ dñi ȩdi¬
ficiũ pararent. Neq enĩ soli. ieremias & isaias & cȩ¬
teri ex circ̾cisione ꝓpbȩ. uerũ ȩciã beatꝰ iob eũ filis

Expanded text:
rum adversitate, nec ipsa etiam morte, a sui rectiturum adversitate, nec ipsa etiam morte, a sui rectitudine status possint inclinari. Quales videlicet doctores Ecclesia non solum de Judaea, verum etiam de gentibus perplures suscepit. Unde bene de lapidibus hujusmodi grandibus pretiosis et quadratis subditur: Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt, atque ante conspectum sui Conditoris, solam insitae justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem laprum quoque doctorum sublimium jure doctores existerent, et quasi quadrantes eos ad sublevandum domus Domini aedificium pararent; neque enim soli Jeremias et Isaias, et caeteri ex circumcisione prophetae, verum etiam beatus Job cum filiis
Abbreviated transcription (Latin):
st collerent lapides grandes pͣciosos in fundam̃to tem¬
pli: & quaddrarent eos. Fundam̃tũ cẽpli nullũ ẽ. aliud¬
mystice intelligendũ: quã illud qͦd ostendit apłs dicens.
Fundamentũ enĩ aliud nemo potest ponere p̃ter id
quod positũ est: qͦd est xp̃c iħs. Qui ꝓpt̾ea recte fun
uos fieri. In qͦd fundam̃tũ lapides grandes & p̃ciosi col¬
lunt᷑ cũ pͣcipui faccis ac scĩtate uiri. familiari mentis
sc̃itate suo adherent condicori: ut qͦ firmiꝰ in illo spem
mencũ templi ad portandũ edificiũ om̃e ponebã¬
ta ueritatis siue uisibilit̾ siue inuisibilit̾ ab ipsa
ferre didicert̃. his posst̃ lapidibꝰ grandibꝰ ac p̃ciosis
indicari. Qui bene lapides primo quadrari. ac sic
in fundam̃to poni iubent᷑. Quadratũ nanq om̃e.
quocunq uertit᷑ fixũ stare consueuit. Cui nimirũ
figurȩ corda assimilant᷑ electoꝵ: quȩ ita in fidei fir¬
mitate consistere didicert᷑: ut nulla occurrentiũ re¬

Expanded text:
s grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud intelligendum mystice, quam illud quod ostendit Paulus, dicens: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, Christus Jesus . Qui propterea recte funds salvos fieri. In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi ponuntur cum praecipui factis ac sanctitate viri familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius imentum templi ad portandum aedificium omne ponebata veritatis, sive visibiliter sive invisibiliter, ab ipsa ferre didicerint, his possunt lapidibus grandibus ac pretiosis indicari. Qui bene lapides primo quadrari, ac sic in fundamento poni jubentur. Quadratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium re
Abbreviated transcription (Latin):
bebant a meridie fenestras. qͣrũ luce certũ ꝑ omĩa.
& sine offensione iter agerent: qui nimirũ locꝰ ꝓpͥe
ad corpꝰ dñicũ qͦd de uirgine sũpsit respicit. Ostiũ
cto in cruce anõ unꝰ milicũ lancea latꝰ eiꝰ aꝑuit. Et
bene in parte domꝰ dext̾e: qͥa dextrũ ei latꝰ a milite
aꝑtũ scã credit ȩccłia. Ubi apto uerbo usus ẽ. exan¬
gelista. ut ñ dic̾et ꝑcussit latꝰ eiꝰ aut uulnerauit. sed

Expanded text:
bebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia bebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium , defuncto in cruce Domino, « unus militum lancea latus ejus aperuit . » Et bene, « in parte domus dextrae, » quia dextrum ei latus a milite apertum, sancta credit Ecclesia. Ubi apto etiam verbo usus est evang