comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abhoste in eum annum pensũ. binȩ tunice
inmilitem exacte. Lam̃ces indutiarũ fuit.
Tranquillas res iam etruscis turbauit repen¬
tina defectio umbroꝵ gentis integre a cladib
belli. nisi quod transitum ex̃citus ager sense¬
rat. Hii concitata omni iuuentute sua. &
magna parte etruscoꝵ ad rebellionẽ compul-¬
sa tantum exercitum fecerant. ut relicto pͦse
inetruria decio ad oppugnandam iñ romam
ituros magnifice de se ac contemptĩ de roma¬
nis loquentes iactarent. Quod inceptum eoꝵ.
ubi ad decium coñs. ꝑsatum ẽ: adurbem ex
etruria magnis itiñib ꝑgit ⁊ in agro pupini¬
ensi ad famam intentus hostium consedit.
Nec romȩ sꝑnebatur umbroꝵ bellum. ⁊ ipse
mine metum fecerant. exꝑtis gallica clade
qmͣ intutam urbem incolerent. Itaq legati
ad fabium consulem missi sunt: ut si quid
laxam̃ti a bello samuitium ẽẽt. inumbriam
ꝓpe exercitum duceret. Dicto ꝑauit consul:

Expanded text:
ab hoste in eum annum pensum et binae tunicae ab hoste in eum annum pensum et binae tunicae in militem exactae; ea merces indutiarum fuit. tranquillas res iam <in> Etruscis turbauit repentina defectio Umbrorum, gentis integrae a cladibus belli, nisi quod transitum exercitus ager senserat. ii concitata omni iuuentute sua et magna parte Etruscorum ad rebellionem compulsa tantum exercitum fecerant ut relicto post se in Etruria Decio ad oppugnandam inde Romam ituros, magnifice de se ac contemptim de Romanis loquentes, iactarent. quod inceptum eorum ubi ad Decium consulem perlatum est, ad urbem ex Etruria magnis itineribus pergit et in agro Pupiniensi ad famam intentus hostium consedit. nec Romae spernebatur Umbrorum bellum; et ipsae minae metum fecerant expertis Gallica clade quam intutam urbem incolerent. itaque legati ad Fabium consulem missi sunt, ut, si quid laxamenti a bello Samnitium esset, in Umbriam propere exercitum duceret. dicto paruit consul
Abbreviated transcription (Latin):
nuatur consulatus. Detio collega datur.
ualerius precor. quarto ra creatus. Consules
partiti ꝓuintias etruria detio samniũ fa¬
bio euenit. ꝓfectus ad luceriam falat̾nam
cum pacempetentis quod uti ea cum da-¬
retur noluissent: Aꝑnatus ẽ. oppugnando
addeditionem subegit. Cum samnitib acie
duicatum haudmagno certamine hos¬
tesuicti. Neq eiuspugnȩ memoria tradita
foret. nimarsi eo primum plio cumroma¬
nis bellassent. Secutimarsorum defectionẽ
peligni. eandem fortunam habuer̃t. Decio
qͦ alt̾i consuli scdã belli fortuna erat. Tarqui¬
nensem metu subegerat frum̃tum exercitui p̃-¬
bere. atq indutias in .xl. annoᷤ petere. Uulsi¬
niensium castella aliquot uicepit. quedã ex
his diruit. ne receptaculo hostib eẽnt. curcum¬
ferendoq passim bello t̾m terrorem sui fecit:
ut nom̃ omne etruscum fedꝰ ab consule pete-¬
ret. ac de eo quidem nicħ impetratum indu¬
tiȩ annue date. stipendium exercitui romano

Expanded text:
nuatur consulatus; Decio collega datur. nuatur consulatus; Decio collega datur. Ualerius praetor quartum creatus. consules partiti prouincias; Etruria Decio, Samnium Fabio euenit. profectus ad Nuceriam Alfaternam, cum pacem petentes, quod uti ea cum daretur noluissent, aspernatus esset, oppugnando ad deditionem subegit. cum Samnitibus acie dimicatum. haud magno certamine hostes uicti; neque eius pugnae memoria tradita foret, ni Marsi eo primum proelio cum Romanis bellassent. secuti Marsorum defectionem Paeligni eandem fortunam habuerunt. Decio quoque, alteri consuli, secunda belli fortuna erat. Tarquiniensem metu subegerat frumentum exercitui praebere atque indutias in quadraginta annos petere. Uolsiniensium castella aliquot ui cepit; quaedam ex his diruit ne receptaculo hostibus essent; circumferendoque passim bello tantum terrorem sui fecit ut nomen omne Etruscum foedus ab consule peteret. ac de eo quidem nihil impetratum; indutiae annuae datae. stipendium exercitu Romano
Abbreviated transcription (Latin):
adforum ornandum diuidentur. Iñ natũ
initium ck̃. fori ornandi ab edilib cũ ten¬
se duc̾entur. Et romani quid̃ ad honorẽ deũ
insignib armis hostium usi sunt campa¬
ni ab suꝑbia iodio samnitium gladiatoreᷤᷤ
qd̃ spectaculum inter epulaserat. eo ornaty
armarunt. samnitiumq noĩe compellart̃.
Cod̾ anno cum reliquis etruscoꝵ ad ꝑusiã qͦd
⁊ ip̃a indutiarum fidem ruꝑat. fabiꝰ coñs
nec dubia. nec difficili uictoria dimicat. Ip¬
sum oppidumnam ad menia uictor accessit.¬
sepiss ni legati dedentes urbem exissent. Pre-¬
sidio ꝑusie imposito. legationib etruriȩ ami¬
citiam petentib. p̃se romam adsenatũ mis¬
sis. cõs. p̃stantiore etiam qͣm dictator uicto¬
ria triumphansurbem ẽ. inuectus. Quin
etiam de uictoꝵ samnitium decꝰ. magna ex
parte ad legatos .p. decium. ⁊m. ualeriũ ẽ.
uersum: quosppłs ꝓximis comitiis ingẽti
fabio ob egregie ꝑ domitam etruriã conti-¬

Expanded text:
ad forum ornandum diuiderentur. inde natum ad forum ornandum diuiderentur. inde natum initium dicitur fori ornandi ab aedilibus cum tensae ducerentur. et Romani quidem ad honorem deum insignibus armis hostium usi sunt: Campani ad superbiam et odio Samnitium gladiatores, quod spectaculum inter epulas erat, eo ornatu armarunt Samnitiumque nomine compellarunt. eodem anno cum reliquiis Etruscorum ad Perusiam, quae et ipsa indutiarum fidem ruperat, Fabius consul nec dubia nec difficili uictoria dimicat. ipsum oppidum—nam ad moenia uictor accessit—cepisset, ni legati dedentes urbem exissent. praesidio Perusiae imposito, legationibus Etruriae amicitiam petentibus prae se Romam ad senatum missis consul praestantiore etiam quam dictator uictoria triumphans urbem est inuectus; quin etiam deuictorum Samnitium decus magna ex parte ad legatos, P. Decium et M. Ualerium , est uersum, quos populos proximis comitiis ingenti Fabio ob egregie perdomitam Etruriam conti
Abbreviated transcription (Latin):
cornu uictoria incipiet inquit: Et dextr̃
cornudictatoris acies alienam pugnam
sequetur: Non partem maximam uicto¬
riȩ trahet: Concitat milites nec peditum
uirtuti equites aut legatoꝵ studia ducib
cedunt.m. ualeriꝰ a dextro . P. decius ab leuo
cornui ambo consulares adequites incor-¬
nib positos euehuntur. adhortatiq eo ut
partem secum capesserent decoris. in tranᷤ¬
uersa latera hostium incurrunt. Is nouꝰ
additus terror cum ex parte utraq circũ¬
uasiss aciem. ⁊ adterrorem hostium legi-¬
ones romane redintegrato clamore.inty¬
lissent gradum: tum fuga ab samnitib
cepta. iam strage hominum armorumq
insigniũ campi repleri. ac primo pauidos
samnites castra sua accepe. dein neea quid̃
itenta saptis direptisq ante nocteminiee¬
tus ignis. Dictator ex.s.c. triumphauit. Cuiꝰ
triumpho longe maximam sp̃em captiua
arma prebuere. Tantum magnificentiȩ ui¬
suminhis. ut aurata scuta dñis argentarioꝵ

Expanded text:
cornu uictoria incipiet' inquit 'et dextrum cornu uictoria incipiet' inquit 'et dextrum cornu, dictatoris acies, alienam pugnam sequetur, non partem maximam uictoriae trahet?' concitat milites; nec peditum uirtuti equites aut legatorum studia ducibus cedunt. M. Ualerius a dextro, P. Decius ab laeuo cornu, ambo consulares, ad equites in cornibus positos euehuntur adhortatique eos, ut partem secum capesserent decoris, in transuersa latera hostium incurrunt. is nouus additus terror cum ex parte utraque circumuasisset aciem et ad terrorem hostium legiones Romanae redintegrato clamore intulissent gradum, tum fuga ab Samnitibus coepta. iam strage hominum armorumque insignium campi repleri; ac primo pauidos Samnites castra sua accepere, deinde ne ea quidem retenta; captis direptisque ante noctem iniectus ignis. dictator ex senatus consulto triumphauit, cuius triumpho longe maximam speciem captiua arma praebuere. tantum magnificentiae uisum in his, ut aurata scuta dominis argentariarum
Abbreviated transcription (Latin):
romanis apparatꝰ insigniũ armoꝵ fuerat.
doctiq aducib erant horridum militẽ
eẽ deb̃e. noncelatum Auro rargento. s ferro
⁊ animis fretum. Qiippe illa predam ueriꝰ
qmͣ arma eẽ nitentia. ante rem deformia
int̾ sanguinem ⁊ uulña uirtutem eẽ. mili¬
tiis decus ⁊ omnia illa uictoriam seq̃: ⁊ ditẽ
hostem quamuis pauꝑis uictoris p̃miumẽe.
His cursoruocib instinctos militesin p̃lium
ducit. Dextro ipse cornu consistit. sinistro p̃¬
fecit mag̃. equitum. simulẽ. concursum.
ingens fuit cumhoste certam̃. Non segniꝰ
int̃ dictatorem ⁊ mag̃. equitum ab utra par-¬
te uictoria inciꝑet. Prior forte uniꝰ cõmo¬
uit hostem leuo dextrũ cornusacratosmo-¬
re samnitium milites. eõq candida ues-¬
te ⁊ patrib candore armis insignes. eo seor¬
co mactare iuniꝰ dictitans. cum intulissec
signa turbauit ordines. ⁊ haud dubie in¬
pulit aciẽ. Ꝙ uͥ sensit dictator: ab leuo ne

Expanded text:
Romanis apparatus insignium armorum fuerat Romanis apparatus insignium armorum fuerat doctique a ducibus erant horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento sed ferro et animis fretum: quippe illa praedam uerius quam arma esse, nitentia ante rem, deformia inter sanguinem et uolnera. uirtutem esse militis decus: et omnia illa uictoriam sequi et ditem hostem quamuis pauperis uictoris praemium esse. his Cursor uocibus instinctos milites in proelium ducit. dextro ipse cornu consistit, sinistro praefecit magistrum equitum. simul est concursum, ingens fuit cum hoste certamen, non segnius inter dictatorem et magistrum equitum ab utra parte uictoria inciperet. prior forte Iunius commouit hostem, laeuo dextrum cornu, sacratos more Samnitium milites eoque candida ueste et paribus candore armis insignes; eos se Orco mactare Iunius dictitans, cum intulisset signa, turbauit ordines et haud dubie impulit aciem. quod ubi sensit dictator, 'ab laeuone
Abbreviated transcription (Latin):
erat cetera multitudo. tandem ꝑrumpit or¬
dines hostium. Tunc uinci ꝑtinatia cepta.
⁊ auerti manipuli quidam. Et ut semel
dedere terga: etiamcertiorem capessere fu-¬
gam. Ille primum dies fortuna uertere
abundantes etruscoꝵ fregit opes. cesum ĩ
acie qͦd roboris fuit. castra eoꝵ impetucap-¬
ta direptaq. Pari subinde ꝑiculo głȩq euẽ¬
tu bellum in samnitib erat. qui preter
cet̾os belli apparatus ut acies sua fulgeret
nouis armoꝵ insignib fecerunt. Duo ex̃ci¬
tus erant. Scuta alterius auro: alteriꝰ ar-¬
gento celauerunt. forma erat scuti sum¬
mum latiꝰqua pectus atq hum̃i tegunt᷑.
fastigio equali adimum cuneatior mobi-¬
litatis causa spongia pectori tegum̃tum
⁊ sinistrum crus ocrea tectum galeȩ crista¬
te. q̃ spẽm magnitudini corꝑm add̾ent.
Tunice auratis militib uersicolores: argẽ¬
tatis lintee candide: his dextrum cornuda-¬
tum. illi insinstro consistunt. Notꝰ iam

Expanded text:
erat, cetera multitudo tandem perrumpit orerat, cetera multitudo tandem perrumpit ordines hostium. tunc uinci pertinacia coepta et auerti manipuli quidam; et, ut semel dedere hi terga, etiam <ceteri> certiorem capessere fugam. ille primum dies fortuna uetere abundantes Etruscorum fregit opes; caesum in acie quod roboris fuit: castra eo impetu capta direptaque. pari subinde periculo gloriaeque euentu bellum in Samnitibus erat, qui, praeter ceteros belli apparatus, ut acies sua fulgeret nouis armorum insignibus fecerunt. duo exercitus erant; scuta alterius auro, alterius argento caelauerunt; forma erat scuti: summum latius, qua pectus atque umeri teguntur, fastigio aequali; ad imum cuneatior mobilitatis causa. spongia pectori tegumentum et sinistrum crus ocrea tectum. galeae cristatae, quae speciem magnitudini corporum adderent. tunicae auratis militibus uersicolores, argentatis linteae candidae. his dextrum cornu datum: illi in sinistro consistunt. notus iam
Abbreviated transcription (Latin):
statiua in ꝓpinquo habuere. Nam ⁊ cũ um¬
broꝵ exercitu acie depugnatum ẽ. fusi t̾n
magis quam cesi hostes quia ceptam acrit̾
ria geste.⁊ ad uadimanis lacum etrusci le-¬
ge sacrata coapto ex̃citu cum uir uirum le¬
giss. quantis nunqͣm alias ante simul co¬
piis simul animis dimicarunt. Tantoq
irarum certamine gestares ẽ. ut ab neu¬
tra parte emissa sint tela. Gladiis pugna
cepit i acerrime cõmisso ipso certamine¬
quod aliqͣnclu anceps fuit actensa ẽ uit nõ
cum etruscis totiens uictis. s cum aliqua no¬
uagente uidentur dimicatio eẽ. Nichil ab
ulla parte mouetur fuge. Cadunt ante sig¬
nani ⁊ nenudentur ꝓpugnatorib signa fit
ex scd̃a prima acies abultimis deinde subsi¬
diis cietur miles. Adeoq adultimum labo¬
ris acꝑiculi uentum ẽ: ut equites . R. omis¬
pora euaserint. Eauelut noua inter fessos
exorta acies. turbauit signa etruscorum.
Secuta deiñ impetũeoꝵ. ut cumq affecta

Expanded text:
statiua in propinquo habuere. †nam et cum Umstatiua in propinquo habuere. †nam et cum Umbrorum exercitu acie depugnatum est; fusi tamen magis quam caesi hostes, quia coeptam acriter  ad Uadimonis lacum† Etrusci lege sacrata coacto exercitu, cum uir uirum legisset, quantis nunquam alias ante simul copiis simul animis dimicarunt; tantoque irarum certamine gesta res est ut ab neutra parte emissa sint tela. gladiis pugna coepit et acerrime commissa ipso certamineod aliquamdiu anceps fuit, accensa est, ut non cum Etruscis totiens uictis sed cum aliqua noua gente uideretur dimicatio esse. nihil ab ulla parte mouetur fugae; cadunt antesignani et, ne nudentur propugnatoribus signa, fit ex secunda prima acies. ab ultimis deinde subsidiis cietur miles; adeoque ad ultimum laboris ac periculi uentum est ut equites Romani omispora euaserint. ea uelut noua inter fessos exorta acies turbauit signa Etruscorum; secuta deinde impetum eorum, utcumque adfecta
Abbreviated transcription (Latin):
tium obtinuit. ac sine responso ac m̃tione
facti suilegatos dimisit. ut appareret insig¬
nem doloremingenti comprimi aĩo. Papiriꝰ
dunium bubulcum mag̃. equitum dixit.
atq ei legem curiatam de imꝑioferenti tͥste
omen diem diffidit. qd̾ faucia cura fuit.
principium duab insignis cladib capte
urbis ⁊ caudine pacis. quod utroq anno eid̃
curie fuerat principium. Macer liciniꝰ ter¬
ciaetiam clade q̃ ad cremeram accepta ẽ. ab¬
hominandam eam curiam facit. Dictator
postero die auspiciis repetitis ꝑtulit legem.
⁊ ꝓfectus cum legionib ad terrorem traduc¬
ti siluam ciminiam excitus nuꝑ scͥpti ad
longulam ꝑuenit. Acceptisq a martio cõs.
ueterib militib in aciem copias: eduxit.
Nec hostes detrãctare uisipugnam. Instruc¬
tos dem̃n armatosq cum ab neutris p̃lium
inciꝑet. nox obp̃ssit. Quieti aliqͣmdiu nec
suis diffidentes uirib nec hostem sꝑnenteᷤ

Expanded text:
tium obtinuit ac sine responso ac mentione tium obtinuit ac sine responso ac mentione facti sui legatos dimisit, ut appareret insignem dolorem ingenti comprimi animo. Papirius C. Iunium Bubulcum magistrum equitum dixit; atque ei legem curiatam de imperio ferenti triste omen diem diffidit, quod Faucia curia fuit principium, duabus insignis cladibus, captae urbis et Caudinae pacis, quod utroque anno eiusdem curiae fuerat principium. Macer Licinius tertia etiam clade, quae ad Cremeram accepta est, abominandam eam curiam facit. dictator postero die auspiciis repetitis pertulit legem; et profectus cum legionibus ad terrorem traducti siluam Ciminiam exercitus nuper scriptis ad Longulam peruenit acceptisque a Marcio consule ueteribus militibus in aciem copias eduxit. nec hostes detractare uisi pugnam. instructos deinde armatosque, cum ab neutris proelium inciperet, nox oppressit. quieti aliquamdiu nec quis diffidentes uiribus nec hostem spernentes,
Abbreviated transcription (Latin):
gatum.⁊ quod insigne maxime fuit consuł
ip̃iꝰ uulnus. obhec etiam aucta fama ut so¬
let ingens terror patres inuasit. dictatorẽq
dici placebat. nec quin cursor papiriꝰ dicere¬
tur. in quotum summa rei .p. ponebat᷑. du¬
bium cinqͣm erat. S nec in samnium nunti¬
um ꝑferri omnib infestis tutoposse. nec ui¬
uere martium coñs. satis fidebant. Alter
consul fabius infestus priuatim papirio
erat. Que ne ira obstaret bono publico. le-¬
gatos ex consularium nũo mitendos ad eỹ
senatus censuit. qui sua qͦ eum ñ publica so¬
lum auctoritate mouerent. ut memoriam
simul tatium patriȩ remitt̾et. ꝓfecti legati
sentq orationem conuenientem mandatis.
cõs demissis interram ocut̃ tacitus ab incer¬
cis quidnam acturus cet legaus recessit nodte
deinde silentiout mos est .l. papirium dicta-¬
torem dix̃. Cuicum obanimum egregie uic¬
tum legati grãs agerent: obstinatum silen-¬

Expanded text:
gatum et, quod insigne maxime fuit, consulis gatum et, quod insigne maxime fuit, consulis ipsius uolnus. ob haec etiam aucta fama, ut solet, ingens terror patres inuasit dictatoremque dici placebat; nec, quin Cursor Papirius diceretur, in quo tum summa rei bellicae ponebatur, dubium cuiquam erat. sed nec in Samnium nuntium perferri omnibus infestis tuto posse nec uiuere Marcium consulem satis fidebant. alter consul Fabius infestus priuatim Papirio erat; quae ne ira obstaret bono publico, legatos ex consularium numero mittendos ad eum senatus censuit, qui sua quoque eum, non publica solum auctoritate mouerent ut memoriam simultatium patriae remitteret. profecti legati sentque orationem conuenientem mandatis, consul demissis in terram oculis tacitus ab incertis quidnam acturus esset legatis recessit; nocte deinde silentio, ut mos est, L. Papirium dictatorem dixit. cui cum ob animum egregie uictum legati gratias agerent, obstinatum silen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuit cedi trepida multitudo ad naues
compulsa ẽ. ꝓfectio quinti fabii trans ci-¬
miniam siluam qnͣtum romȩ t̾rorẽ fe¬
cerat. tam letam famam in saminium ad
hostes tulerat int̾clusum romanum exerci-¬
tum obsidĩ. cladisq imaginem furculas
caudinas memorabant. eadem tem̾itate
auidam ult̾iorem semꝑ gentem in saltus
inuios. deductam septam ñ hostium magiᷤ
armis quam locorum iniquitatib ẽẽ. lam
gaudium inuidia quadam miscebatur. qd̾
belli romani decus ab samnitib fortuna ad
etruscos aũtiss. Itaq armis uirisq ad oppri¬
mendum .c. martium consulem concurrũt
ꝓtinus iñ etruriam ꝑmarsos ac sabinos pe¬
tituri. si martiꝰ dimicandi potestatem ñ fa¬
ciat. Obuiꝰ his consul fuit. Dimicatum p̃lio
utrimq atroci atq incerto euentuẽ. Et cum
ancepscedes fuiss adũse tam̃ rei fama in ro¬
manos uertit. ob omissos quosdam eq̃stris
ordinis tribunosq militum atq unum le¬

Expanded text:
perfuit caedi trepida multitudo ad naues perfuit caedi trepida multitudo ad naues compulsa est. profectio Q. Fabi trans Ciminiam siluam quantum Romae terrorem fecerat, tam laetam famam in Samnium ad hostes tulerat interclusum Romanum exercitum obsideri; cladisque imaginem Furculas Caudinas memorabant: eadem temeritate auidam ulteriorum semper gentem in saltus inuios deductam, saeptam non hostium magis armis quam locorum iniquitatibus esse. iam gaudium inuidia quadam miscebatur, quod belli Romani decus ab Samnitibus fortuna ad Etruscos auertisset. itaque armis uirisque ad obterendum C. Marcium consulem concurrunt, protinus inde Etruriam per Marsos ac Sabinos petituri, si Marcius dimicandi potestatem non faciat. obuius iis consul fuit. dimicatum proelio utrimque atroci atque incerto euentu est et, cum anceps caedes fuisset, aduersae tamen rei fama in Romanos uertit ob amissos quosdam equestris ordinis tribunosque militum atque unum le
Abbreviated transcription (Latin):
romana suꝑior fuit. Itaq aꝑusia ⁊ crotone ⁊ are-¬
tio. que ferme capita etruriȩ ppłõꝵ eatem¬
pestate erant. legati pacem fedusq ab ro¬
manis petentis indutias. in .xxx. annos ĩ¬
petrauerunt. Dum hec in etruria gerunt᷑.
cõs. alt̾ .c. martiꝰ rutiliꝰ allifas de samniti¬
b uicepit multa alia castella uiciq aut
deleta hostiliter aut integra in potestatẽ
uenere. ꝑidem tempꝰ iclassis romana a
.p. cornelio quem senatus maritime ore
p̃fecerat in campania aucta cum adpul¬
sa põpeidᷤ ẽet. socii inde nauales ad depo¬
pulandum agrum nucerinum ꝓfecti.
ꝓximis raptim uastatis. uñ reditus tutꝰ
ad naues eẽt. duscedine ut fit prede lon¬
giꝰ ꝓgressi excuiere hostes. palatis ꝑ agros
nemo obuius fuit. Cum occidione occidi
possent: redeuntes agmine incauto haud
ꝓcul nauib adsecuti agrestes exuerunt
predȩ partem. etiam occiderunt. que su¬

Expanded text:
Romana superior fuit. itaque a Perusia et Cortona et ArreRomana superior fuit. itaque a Perusia et Cortona et Arretio, quae ferme capita Etruriae populorum ea tempestate erant, legati pacem foedusque ab Romanis petentes indutias in triginta annos impetrauerunt. dum haec in Etruria geruntur, consul alter C. Marcius Rutulus Allifas de Samnitibus ui cepit. multa alia castella uicique aut deleta hostiliter aut integra in potestatem uenere. per idem tempus et classis Romana a P. Cornelio , quem senatus maritimae orae praefecerat, in Campaniam acta cum adpulsa Pompeios esset, socii inde nauales ad depopulandum agrum Nucerinum profecti, proximis raptim uastatis unde reditus tutus ad naues esset, dulcedine, ut fit, praedae longius progressi exciuere hostes. palatis per agros nemo obuius fuit, cum occidione occidi possent; redeuntes agmine incauto haud procul nauibus adsecuti agrestes exuerunt praeda, partem etiam occiderunt; quae su
Abbreviated transcription (Latin):
portarum exitus collocant᷑. Dato dem̃ sig¬
no pauloante lucem qͦd estiuis noctib so¬
pite maxime quietis tempꝰ ẽ prupto ual¬
loerup̾it acies stratospassim inuadit ho¬
stes. alios inmobiles. alios semissomnos
ĩ cubilib suis. maximam partẽ ad arma
trepidantes cedes opp̃ssit. Paucis armandi
se: datum: spatium ẽ. Eos ipsos ñ signum
certum. ñ ducem sequentes fundit roma-¬
mis. fugatosq ꝑsequitur. Nlcastra ad sil¬
uas diuersi tendebant. Silue tutiꝰ dedere
refugium. Nam castra in campissita eod̃
die capiuntur. Aurum argentumq iussũ¬
q referri ad cõns. cetera preda militũ fuit.
sesa aut capta eo die hostiummilia ad .xl.
Lam tam clarampugnam trausciminiã
siluam adperusiam pugnatam quidam
auctores sunt. Metuq in magno ciuitatẽ
fuisse. ne interclusus exercitus tam infesto
saltu cohortis undiq tuscis umbrisq oppͥ¬
merentur. S uͥcumq pugnatum ẽ: res

Expanded text:
portarum exitus conlocantur. dato deinde sigportarum exitus conlocantur. dato deinde signo paulo ante lucem, quod aestiuis noctibus sopitae maxime quietis tempus est, proruto uallo erupit acies, stratos passim inuadit hostes; alios immobiles, alios semisomnos in cubilibus suis, maximam partem ad arma trepidantes caedes oppressit. paucis armandi se datum spatium est; eos ipsos non signum certum, non ducem sequentes fundit Romanus fugatosque persequitur. ad castra, ad siluas diuersi tendebant. siluae tutius dedere refugium; nam castra in campis sita eodem die capiuntur. aurum argentumque iussum referri ad consulem; cetera praeda militis fuit. caesa aut capta eo die hostium milia ad sexaginta. eam tam claram pugnam trans Ciminiam siluam ad Perusiam pugnatam quidam auctores sunt metuque in magno ciuitatem fuisse ne interclusus exercitus tam infesto saltu coortis undique Tuscis Umbrisque opprimeretur. sed ubicumque pugnatum est, res
Abbreviated transcription (Latin):
mansuros se sub armis. ⁊ aut nocte aut cer¬
te luce prima castra hostium inuasuros. Ni¬
chilo quietior romanus ex̃citus imꝑio ducis
continetur: decima erat fere diei hora ẽ cibỹ
caꝑe consul milites iubet. p̃cipit ut ĩ armis
sint. qͣcumq diei noctisuehora signũ de¬
derit. Paucis milites adloquitur. samnitiũ
bella extollit. eleuat etruscos. nec hostem
hosti. nec multitudinem multitudini cõ¬
ꝑandam ait eẽ. preter ea telum aluid occul¬
tum scituros. intemꝑe. int̾ea taceri opꝰ esse.
his ambagib ꝓdi simulabat hostes. qͦ ani¬
mꝰ militum multitudine territus restitue¬
retur. ⁊ qd̃ sine munuñto consid̾ant. uerisi¬
milius erat qd̃ simulabatur. Curati cibo:
corpora quieti dant. ⁊ quarta fere uigilia
sine tumultu excitati arma capiunt. Dola¬
bra.pͭ. calonib diuidunt᷑ ad uallum pro-¬
ruendum. fossasq implendas. Intͣ muni¬
mentainstruitur acies. Delecte cohortes ad

Expanded text:
mansuros se sub armis et aut nocte aut cermansuros se sub armis et aut nocte aut certe luce prima castra hostium inuasuros. nihilo quietior Romanus exercitus imperio ducis continetur. decima erat fere diei hora cum cibum capere consul milites iubet; praecipit ut in armis sint quacumque diei noctisue hora signum dederit. paucis milites adloquitur; Samnitium bella extollit, eleuat Etruscos; nec hostem hosti nec multitudinem multitudini comparandam ait; esse praeterea telum aliud occultum; scituros in tempore; interea taceri opus esse. his ambagibus prodi simulabat hostes, quo animus militum multitudine territus restitueretur; et, quod sine munimento consederant, ueri similius erat quod simulabatur. curati cibo corpora quieti dant et quarta fere uigilia sine tumultu excitati arma capiunt. dolabrae calonibus diuiduntur ad uallum proruendum fossasque implendas. intra munimenta instruitur acies; delectae cohortes ad
Abbreviated transcription (Latin):
gioniseius concitate romanis occurrunt.
Adeo incomposite ut uindices p̃daꝵ ꝓpeip
ppłato agro. uictor romanus oppulentꝰq re¬
rum omnium copia in castrarediit. Rofor-¬
denuntiatum. fabio senatus uerbis. ne saltũ
ciminiũ tranfiret. legati seruis seqm ut im¬
pedire bellum possent uenisse nuntii iuc¬
toriȩ: Romam reuertuntur. Hac expeditio¬
ne consulis motum latiꝰerat. qm ꝓfligatũ
bellum Uastatione namq sub cuniniimon-¬
tis radicib iacens ora senserat conciueratq
briȩ finitima. Itaq quantus non nunqͣm
uis tantũmͦ ꝓmota castra. s etiam auidita¬
te dimicandi qͣmpͥmũ ĩ campo delata. Acies
dem̃ instructa primo suo stare loco. relicto
hostium adinstruendum conc̾ spatio.
Dem postqm decrectare hostem sensere.
pugnam. aduallum subeunt. Ubi postqͣm
stationes qͦ receptasintra munim̃ta sense¬
re. clamor repente circa duces ortus. ut eos
sibi ecastris cibaria erꝰ dieideferri iub̃ent.

Expanded text:
gionis eius concitatae, Romanis occurrunt gionis eius concitatae, Romanis occurrunt adeo incompositae ut uindices praedarum prpopulato agro uictor Romanus opulentusque rerum omnium copia in castra rediit. eo forenerant denuntiatum Fabio senatus uerbis ne saltum Ciminium transiret. laetati serius se quam ut impedire bellum possent uenisse, nuntii uictoriae Romam reuertuntur. hac expeditione consulis motum latius erat quam profligatum bellum; uastationem namque sub Ciminii montis radicibus iacens ora senserat conciueratque ed Umbriae finitima. itaque quantus non unquam uis tantummodo promota castra sed etiam auiditate dimicandi quam primum in campos delata acies. deinde instructa primo suo stare loco, relicto hostibus ad instruendum contra spatio: dein, postquam detractare hostem sensere pugnam, ad uallum subeunt. ubi postquam stationes quoque receptas intra munimenta sensere, clamor repente circa duces ortus, ut eo sibi e castris cibaria eius diei deferri iuberent:
Abbreviated transcription (Latin):
Usq ad camertes umbros penetrasse dicun¬
tur. Ibi qui ẽẽnt. fateri romanũ ausum in¬
troductumq in senatum consulis uerbis
ogisse de societate amicitiaq atq iñ comi
hospitio acteptum nuntiare romanis ius¬
sum comeatum exercitui dierum .xxx. p̃sto
fore. si ea loca intrass. iuuentutemq cam̃tiũ
umbroꝵ in armisparatam imꝑio futuram.
Hec cum relata consuli ẽẽnt: impedim̃tis
prima uigilia p̃missis. legionib post impe-¬
dim̃ta ire iussis ipse substitit cum equitatu.
i luce orta post̾o die obequitauit stationib
hostium q̃ extra saltum disposite erant. Et
cum satis duitenuiss hostem: incastra se se
recepit. Portaq altera egressus. ante noctem
agmen assequitur. Postero die luce prima
iuga ciminii montis tenebat. In contemplatꝰ
oppulentia etruriȩ arua. milites emitit. Ingẽ¬
tiiam abacta preda. tumultuarie agrestiũ
etruscorum cohortes repente a principib re-¬

Expanded text:
usque ad Camertes Umbros penetrasse dicunusque ad Camertes Umbros penetrasse dicuntur; ibi qui essent fateri Romanum ausum; introductumque in senatum consulis uerbis egisse de societate amicitiaque atque inde comi hospitio acceptum nuntiare Romanis iussum commeatum exercitui dierum triginta praesto fore, si ea loca intrasset, iuuentutemque Camertium Umbrorum in armis paratam imperio futuram. haec cum relata consuli essent, impedimentis prima uigilia praemissis, legionibus post impedimenta ire iussis ipse substitit cum equitatu et luce orta postero die obequitauit stationibus hostium, quae extra saltum dispositae erant; et cum satis diu tenuisset hostem, in castra sese recepit portaque altera egressus ante noctem agmen adsequitur. postero die luce prima iuga Ciminii montis tenebat; inde contemplatus opulenta Etruriae arua milites emittit. ingenti iam abacta praeda tumultuariae agrestium Etruscorum cohortes, repente a principibus re
Abbreviated transcription (Latin):
quidam matre ead̃ qua consulem genitr̃
tradunt speculatũ seiturum ꝓfessus. breuiq
omnia certa allatur̃. sere educatus apudhoᷤᷤ¬
pites. etruscis inde litt̾̃is eruditus erat. lin¬
guamq etruscam ꝓbe nouerat: habeo auc¬
toresuulgo tum romanos pueros sicut nẽ
grecis itaetruscis litt̃is erudiri solitos. S ꝓ¬
pius ẽ. uero p̃cipuum aliquid fuissem eo qͥ
se tamaudaci simulatione hostib ĩmiscue-¬
rit. Seruus ei dr comes unꝰ fuisse nutritus
una. eoq haudignarus lingue eiusdem.
Nec quicqm aliud ꝓficiscentes qmͣ sumina¬
tim regionis que intranda erat. naturam
agnomiria principum ĩ ppłis acciꝑe. ne qͣ
int̾ colloquia insigni nota hesitantes de¬
prendi possent. Iere pastoralihabitu ag̃stib
telis. falcib. cesisq binis armati. S neq cõ¬
m̃tium linguȩ nec uestis. armoꝵ ue habitꝰ
sic eos texit. quam quod abhorrebat ab fide
quemqͣm ext̾num ciminios saltꝰ intratur̃.

Expanded text:
quidam matre eadem qua consulem genitum, quidam matre eadem qua consulem genitum, tradunt—speculatum se iturum professus breuique omnia certa allaturum. Caere educatus apud hospites, Etruscis inde litteris eruditus erat linguamque Etruscam probe nouerat. habeo auctores uolgo tum Romanos pueros, sicut nunc Graecis, ita Etruscis litteris erudiri solitos; sed propius est uero praecipuum aliquid fuisse in eo qui se tam audaci simulatione hostibus immiscuerit. seruus ei dicitur comes unus fuisse, nutritus una eoque haud ignarus linguae eiusdem; nec quicquam aliud proficiscentes quam summatim regionis quae intranda erat naturam ac nomina principum in populis accepere, ne qua inter conloquia insigni nota haesitantes deprendi possent. iere pastorali habitu, agrestibus telis, falcibus gaesisque binis armati. sed neque commercium linguae nec uestis armorumue habitus sic eos texit quam quod abhorrebat ab fide quemquam externum Ciminios saltus intraturum.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. stantes ⁊ expositos ad ictus. cum iã
satis nichil tegeret quosdam etiam pedẽ
referentes fluctuantẽq ⁊ instabilẽ aciem
redintegrato clamore strictis gladiis ha¬
statr ⁊ principes inuadunt. Eum impe¬
tum non tulerunt etrusci: uersisq sig¬
ris. pene fuga effusa castra repetunt.
S equites romani preuecti ꝑ obliqͣ cam¬
pi cum sefugientib obtulissent. omisso
ad castra itinere montes petunt. Iñ mer¬
mi pene agmine ac uexato uulñb in
siluam ciminiam penetratum. Romanꝰ
p̃da ingentipotitur. Tum de ꝑsequendo ho-¬
ste agitariceptum. Silua erat ciminia magiᷤᷤ
tum inuia atq horrenda. qm nuꝑ fuere ger¬
manici saltus. Nulli adeam diem ne mer-¬
catorum quid̃ adita. Eãintrare haud fere
quisqͣm pret̃ ducẽ ipsum audebat. Aliis
omnib cladis caudine ñ dum memoria
aboleuerat. Tumex his qui aderant consuł
frẽm. in. fabium cesonem. alii .c. claudiũ

Expanded text:
rent—stantes et expositos ad ictus cum iam rent—stantes et expositos ad ictus cum iam satis nihil tegeret, quosdam etiam pedem referentes fluctuantemque et instabilem aciem redintegrato clamore strictis gladiis hastati et principes inuadunt. eum impetum non tulerunt Etrusci uersisque signis fuga effusa castra repetunt; sed equites Romani praeuecti per obliqua campi cum se fugientibus obtulissent, omisso ad castra itinere montes petunt; inde inermi paene agmine ac uexato uolneribus in siluam Ciminiam penetratum. Romanuspraeda ingenti potitur. tum de persequendo hoste agitari coeptum. silua erat Ciminia magis tum inuia atque horrenda quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad eam diem ne mercatorum quidem adita. eam intrare haud fere quisquam praeter ducem ipsum audebat; aliis omnibus cladis Caudinae nondum memoria aboleuerat. tum ex iis qui aderant, consulis frater— M. Fabium , Caesonem alii, C. Claudium
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsurãgessit. Ea dũ rome gerunt᷑. iã sutriũ ab
etruscis obsidebatur. consuliq fabio imis
montib agm̃ ducñti. ad ferendã opẽ sotiis.
temptandasq munitiones si quaposset.¬
irrũꝑe. acie hostiũ instructa occurrit. Quorũ
ingentem multitudinem cum ostendẽt
subiecta late planities consul ut locopay¬
citatem suoꝵ adiuuaret.: ⁊ flectit paulu
saxis. Inde signa in hostem obuertit. Ecruᷤ¬
cĩ omnium pret̃ quam multitudinissuȩ
qua sola fretierant inmemores. prelium
ineunt. adeo raptim ⁊ auide ut abiectis
missilib quo celeriꝰmanus consererent.
string̾ent gladiosuadentes in hostẽ. Ro¬
manus contranunc tela nunc saxa quib
eos affatimlocꝰ ipse armabat ing̾ere. Igi¬
tur scuta galeeq icta. cumetiam quos nõ
uulnerauerant turbarent. neq subire
erat facile ad ꝓpiorem pugnã. neq mis¬
silia habebant. quib eminus remgere¬

Expanded text:
censuram gessit. dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab censuram gessit. dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab Etruscis obsidebatur consulique Fabio imis montibus ducenti ad ferendam opem sociis temptandasque munitiones, si qua posset, acies hostium instructa occurrit; quorum ingentem multitudinem cum ostenderet subiecta late planities, consul, ut loco paucitatem suorum adiuuaret, flectit paululta saxis—inde signa in hostem obuertit. Etrusci omnium praeterquam multitudinis suae qua sola freti erant immemores proelium ineunt adeo raptim et auide, ut abiectis missilibus quo celerius manus consererent stringerent gladios uadentes in hostem. Romanus contra nunc tela, nunc saxa, quibus eos adfatim locus ipse armabat, ingerere. igitur scuta galeaeque ictae cum etiam quos non uolnerauerant turbarent—neque subire erat facile ad propiorem pugnam neque missilia habebant quibus eminus rem gere
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s deinceps censores post mortem college.
semagistratu abdicarunt. Te nec qd̃ dies
exit censurȩ. nͨ quod collega mnagistraty
abiit. nec lex nec pudor cohercet uirtutẽ
insuꝑbiã inaudatiã ĩ contemptũ deoꝵ
hominũq ponis. Ego te appi claudi pro
istius magistratũ maiestate ac u̾ecundia
quem gessisti. ñ mͦ manuuolatũ. s ne uer¬
bo quidem inclem̃tiori a me appellatum
uellem. s iħ que adhuc egi ꝑuicatia tua ⁊
suꝑbia coegit me loqui. ⁊ nisi emilie legi
parueris. in uincula duci iubebo. Nec cũ
ita comꝑatum a maiorib sit. ut comitiis
censoriis nisi duo confecerint legitima
suffragia ñ renuntiato alt̾o comitia dif¬
ferantur. ego ce qui solus censor creari ñ
possis solum censuram gerere ñ patiar.
Hec taliaq cum dixiss prendi: censorẽ ⁊
inuincula duci iussit. Approbantib sex
tribimlatione coslegates apesanti apio aun¬
xilio fuert̃. sũmaq iuidia oĩum̃ ordinũ solus

Expanded text:
omnes deinceps censores post mortem collegae omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt. te nec quod dies exit censurae nec quod collega magistratu abiit nec lex nec pudor coercet: uirtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis. ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac uerecundia quem gessisti, non modo manu uiolatum sed ne uerbo quidem inclementiori a me appellatum uellem; sed et haec quae adhuc egi peruicacia tua et superbia coegit me loqui, et, nisi Aemiliae legi parueris, in uincula duci iubebo nec, cum ita comparatum a maioribus sit ut comitiis censoriis, nisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere nunc patiar.' haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in uincula duci iussit. approbantibus sex tribunis actionem collegae, tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque inuidia omnium ordinum solus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ solus. hoc quidẽ iam regno simile ẽ. An
collegam subrogabis quem geram ne inde¬
mortui quidem locum subrogari fas ẽ: Pe¬
nitet enim qͦd antiquissimum sollempne
sollemne ⁊ solum ab ip̃o cui sit institutum
deo ab nobilissimiᷤᷤ antistitib eiꝰ sacri ad ser-¬
uoꝵ minist̾ium religiosus censor deduxisti.
Gens antiquior originib urb̃ huiꝰ auspitio
deoꝵ inmortalium sc̃a. ꝓpter te actuã cen-¬
suram intͣ annum. ab stirpe extincta ẽ. nisi
uniũsam rem. pͣ. eo nefario obstrinxeris:
Quod ominari etiam reformidat animus
urbs eo lustro capta ẽ. quo de mortuo colle¬
ga.c. ulio censore .l. papirius cursor ne abi¬
ret magistratu.m. cornelium. maluginen¬
sem collegam subrogauit. Et qnͣto modes¬
tior illius cupiditas fuit. quam tua appi
Nec solus nec ultra finitum lege tempus.
.l. papirius censuram gessit. Tam̃ neminẽ
inuenit. qui se postea auctorem sequeretur.

Expanded text:
et solus geram. hoc quidem iam regno simile est. an et solus geram. hoc quidem iam regno simile est. an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est? paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, institutum deo ab nobilissimus antistitibus eius sacri ad seruorum ministerium religiosus censor deduxisti, gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum immortalium sancta, propter te ac tuam censuram intra annum ab stirpe exstincta est, nisi uniuersam rem publicam eo nefario obstrinxeris, quod ominari etiam reformidat animus. urbs eo lustro capta est, quo demortuo collega C. Iulio censore, L. Papirius Cursor , ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogauit. et quanto modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit; tamen neminem inuenit qui se postea auctorem sequeretur;
Abbreviated transcription (Latin):
amplexus regni nom̃ ut qui optimo iure rex
rome creatus sit. creatum se dicet. quẽ semestͥ
putes: quem claui figendi. auc ludoꝵ causa
dictatorem audacter crees: Quam istiͤ stoli¬
dos ac socordes uideri creditis eosqui intͣ uice¬
simum diemingentib reb gestis dictatura
se abdicauerunt: Aut qui uitio creati abie¬
runt magistratui: Quidego antiqͣ repetam:
Nuꝑ intra .x. annos.c. meniꝰ dictator qr cũ
q̃stiones seu̾erius quam quib dam potentibꝰ
tutum erat. ex̃ceret contagio eius quo quere¬
bat ip̃e criminis obiectata ab inimicis est.
Ut priuatus obuiam iret crimini dictatura
se abdicauit. Nolo ego istam inte modestiã
ne degeñaueris a familia imꝑiosissima &¬
suꝑbissima: ñ die ñ hora citius qmͣ necesse
ẽ. magistratu abieris. mͦ ne excedas finitũ
tempus satis ẽ. aut diem aut m̃sem censu¬
re adicere. Triennium inquit ⁊ sex m̃sex ul¬
tra quam licet emilia lege censuram gerã.

Expanded text:
amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet. quem semestri putes? quem claui figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees? quam isti stolidos ac socordes uideri creditis eos qui intra uicesimum diem ingentibus rebus gestis dictatura se abdicauerunt aut qui uitio creati abierunt magistratu. quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones seuerius quam quibusdam potentibus tutum erat exerceret, contagio eius quod quaerebat ipse criminis obiectata ab inimicis est, ut priuatus obuiam iret crimini, dictatura se abdicauit. nolo ego istam in te modestiam; ne degeneraueris a familia imperiosissima superbissima; non die, non hora citius quam necesse est magistratu abieris, modo ne excedas finitum tempus. satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra quam licet Aemilia lege censuram geram,
Abbreviated transcription (Latin):
bulas legit nemo idius ẽẽ. qͦd postremo ppłs
iussiss sciit: Immo uͦ om̃s sciuerunt. ⁊ ideo
emilie. Potius legi paruerunt. qͣm illi antiq̃
qua primum censores creatierant. qr hanc
postremum uisserat ppłs. ⁊ qr ubi due con¬
trariȩ leges sunt. semꝑ antiq̃ abrogat no¬
ua. An hoc dicis appi ñ teneri emilia lege
ppłm: An ppłm teneri te unum exlegẽ eẽ:
senuit emilia lex iolentos illos censores.
m. furium. ⁊. m. geganium. Quicqͥd iste
magistratus inre ꝑ malefacere possindica¬
runt. cumira finite potestatis mam̃cum emi-¬
lium principem etatis sue belli domiq
erarium fecerunt. Tenuit deinceps omnes
censores intra certum annorum spatiũ. Tenet
.c. plautium collegam tuum. hisdem auspi¬
tiis. eodem iure creatum. An hunc ñ ut qui
optimo iure censor creatus eẽt ppłs creauit:
lu unꝰ eximiꝰ esin quo hoc p̃cipuum ac singu¬
lare ualeat: Quem tu regem sacrifitioꝵ crees.

Expanded text:
bulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus bulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus iussisset, sciit? immo uero omnes sciuerunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt quam illi antiquae qua primum censores creati erant, quia hanc postremam iusserat populus et quia, ubi duae contrariae leges sunt, semper antiquae obrogat noua. an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse? tenuit Aemilia lex uiolentos illos censores, C. Furium et M. Geganium , qui quid iste magistratus in re publica mali facere posset indicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium , principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt; tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium; tenet C. Plautium , collegam tuum iisdem auspiciis, eodem iure creatum. an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus creauit? tu unus eximius es in quo hoc praecipuum ac singulare ualeat? quem tu regem sacrificiorum crees?
Abbreviated transcription (Latin):
tam creati censores eẽnt. teneri ea lege potuis¬
se. Hec sine ullius assensu cauillante appio ħ¬
ẽ. inquit quirites illius appii ꝓgenies qui
decemuirum in annũ creatus alt̾o anno se
ipse creauit. t̃cio nec ab se nec ab ullo creatꝰ.
priuatus fasces.⁊ imꝑium obtinuit. nec ãn
continuando abstitit magistratii qmͣ obru¬
erent eummnale parta male gesta. male re¬
tenta imꝑia: Hec est eadem familia quir̃.
cuiꝰ uiatq iniuriis compulsi extorres patria
ꝓpt̾ quam duo exercitus auentinum insecdis¬
tis. Hec que fenebres leges. hecque agrarias
semꝑ inpugnauit. Hec conubia patrũ ⁊ ple¬
bis int̾rupit. Hec plebi ad curules magistratꝰ
iter obsepsit. Hoc ẽ. nom̃ multo qm tarqui¬
nioꝵ infestius ur̃ȩ lib̃tati. Itane tandem
appi claudi cumcentesimꝰ iam annꝰ sit ab
mam̃co emilio dictatore tot censores fuerĩt
nobilissimi fortissimiq uiri nemo eoꝵ .xii. ta¬

Expanded text:
tam creati censores essent, teneri ea lege potuistam creati censores essent, teneri ea lege potuisse. haec sine ullius adsensu cauillante Appio 'en' inquit, 'Quirites, illius Appi progenies, qui decemuirum in annum creatus altero anno se ipse creauit, tertio nec ab se nec ab ullo creatus priuatus fasces et imperium obtinuit, nec ante continuando abstitit magistratu quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia. haec est eadem familia, Quirites, cuius ui atque iniuriis compulsi, extorres patria ; haec, propter quam duo exercitus Auentinum insedistis; haec, quae fenebres leges, haec, quae agrarias semper impugnauit; haec conubia patrum et plebis interrupit; haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit. hoc est nomen multo quam Tarquiniorum infestius uestrae libertati. itane tandem, Appi Claudi? cum centesimus iam annus sit ab Mam. Aemilio dictatore, tot censores fuerunt, nobilissimi fortissimique uiri, nemo eorum duodecim ta
Abbreviated transcription (Latin):
compelli ut abdicaret potuit. P. sempro
niꝰ erat tr̃. pł. qui finiende censure intra
legritimum tempusactionem susceꝑat.
ñ ppłarem magis quam iustam. nec in
uulgus qm optimo cuiq gratiorem. Is cũ
idemtidem legem emiliam recitaret. auc¬
toremq eius mamertum emiliũ dictato¬
rem laudib ferret. qui quinquennalẽ
ante censuram⁊ longinquitate potesta¬
tem dñantem intra sex m̃sium ⁊ anni co-¬
egiss spatiũ dic agedum inquit appi
claudi. quidnam facturus fueris. si eo
temꝑe quoc. furiꝰ. ⁊ .in. geganiꝰ censores
fuerunt censor fuisses. Negare appiꝰ int̾¬
rogationẽ tribuni magno oꝑe ad cãm
ꝑtinere suam. nam ⁊ si cenuerit lex emi¬
liaeos censores quoꝵ in magistratu lata
ẽẽt. quia post illoscensores creatos eam
legem ppłs iussisset. quodq postremum uis¬
siss id iꝰ ratumq eẽt non tam̃ aut se aut
eorum quemquam qui post eam legem la¬

Expanded text:
compelli ut abdicaret potuit. P. Semproncompelli ut abdicaret potuit. P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae inter legitimum tempus actionem susceperat, non popularem magis quam iustam nec in uolgus quam optimo cuique gratiorem. is cum identidem legem Aemiliam recitaret auctoremque eius Mam. Aemilium dictatorem laudibus ferret, qui quinquennalem ante censuram et longinquitate potestatem dominantem intra sex mensum et anni coegisset spatium, 'dic agedum' inquit, 'Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore quo C. Furius et M. Geganius censores fuerunt censor fuisses.' negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad causam pertinere suam; nam, etsi tenuerit lex Aemilia eos censores, quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos eam legem populus iussisset, quodque postremum iussisset id ius ratumque esset, non tamen aut se aut eorum quemquam, qui post eam legem la
Abbreviated transcription (Latin):
reditum. Nec dem̃ quicqͣm eo anno rei me-¬
moria digne apud sutrium gestum ẽ. qr
⁊ ex hostium exercitu tota prima aciesdele-¬
tauno prelio fuerat. Subsidiariis mͦ relic¬
tis uix quod satiseẽt ad castrorum p̃sidiũ
⁊ apud romanos tantũ uulnerũ fuit. ut
płes post prelium saucii decesserint. quã
ceciderant in acie. Q. fabiꝰ insequentis anni
consul. bellum ad sutrium excepit. colle¬
ga fabio .c. martiꝰrutilius datus ẽ. Ceterũ
⁊ fabius supplementum ab roma abdux̃.
⁊ nouus exercitus domo accitus etruscis ue¬
nit. ꝑmulti anni iam erant. cumint̾ pa¬
tritios magg̃. tribunosq nulla certami¬
na fuerant: cum ex ea familia que uelud
fatat̃ cum tribunis acplebe erat certam̃
oritur. App̃. claudiꝰ censor circumactis de¬
cem ⁊.uiii. m̃sib quod emilia lege finitũ
censure spatium temꝑiserat. cum .c. play¬
tiꝰ collega eiꝰ magistraty se abdicass. nulla ui

Expanded text:
reditum. nec deinde quicquam eo anno rei mereditum. nec deinde quicquam eo anno rei memoria dignae apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, uix quod satis esset ad castrorum praesidium, et apud Romanos tantum uolnerum fuit ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie. Q. Fabius , insequentis anni consul, bellum ad Sutrium excepit; collega Fabio C. Marcius Rutulus datus est; ceterum et Fabius supplementum ab Roma adduxit et nouus exercitus domo accitus Etruscis uenit. permulti anni iam erant cum inter patricios magistratus tribunosque nulla certamina fuerant, cum ex ea familia, †quae uelut fatales cum tribunis ac plebe erat,† certamen oritur. Ap. Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius collega eius magistratu se abdicasset, nulla ui
Abbreviated transcription (Latin):
ruissit. ⁊ haud ꝓcul hoste instruxit aciem.
Auqmͣdiu intenti utrimq steterunt expectan¬
tes ut ab aduersariis clamor ⁊ pugna inci¬
peret. Et priꝰ solmeridie se inclinauit. qͣmͣ
telum hinc aut islinc emissumẽ. Iñ ne in¬
fecta re abiretur. clamor ab etruscis oritur.
concinuntq tubȩ. ⁊ signa inferuntur. Nec
segniꝰ xomanis pugna init᷑. Concurrunt in¬
fensis animis. nũohostis. uirtute romanꝰ
suꝑat. Ancepsprelium multos utrĩq ⁊ for¬
tissimum quemq absumit. Nec priꝰ incli-¬
nata res est. quam scda acies romana ad pͥ¬
ma signa integri fessis successert̃. Etrusci qi
nulł recentib subsidiis fulta prima acies
fuit. ante signa cucaq omnes cecidert̃. Nul¬
loq unquam prelio fuge minus nec plus
cedis fuiss niobstinatos mori tuscos nox
texiss. Ita aut uictores priꝰqm uicti pugnã¬
difinem fac̾ent. Post occasum solis signum
receptui datum ẽ. Nocte ab utroq incastra

Expanded text:
ri iussit et haud procul hoste instruxit aciem. ri iussit et haud procul hoste instruxit aciem. aliquamdiu intenti utrimque steterunt exspectantes ut ab aduersariis clamor et pugna inciperet, et prius sol meridie se inclinauit quam telum hinc aut illinc emissum est: inde, ne infecta re abiretur, clamor ab Etruscis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur. nec segnius a Romanis pugna initur. concurrunt infensis animis; numero hostis, uirtute Romanus superat; anceps proelium multos utrimque et fortissimum quemque absumit nec prius inclinata res est quam secunda acies Romana ad prima signa, integri fessis, successerunt, Etrusci, quia nullis recentibus subsidiis fulta prima acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt. nullo unquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut uictores priusquam uicti pugnandi finem facerent. post occasum solis signum receptui datum est; nocte ab utroque in castra