comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at p̃tor cã cognita se penale iudi¬
ciũ datur: tñ labeo ait mod̾andam
iuirist̾. Ueluti si peniteat lib̃tum:
et acͥtionẽ remͣnttat. ⁊ si patronꝰ uoca¬
sit: lic̾et edicti ubã ñ paciant᷑.¬

Expanded text:
at praetor causa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: veluti si paeniteat libertum et actionem remittat: vel si patronus vocasit, licet edicti verba n
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾nũ ded̃ ubellũ ñ dissimulã¬
do se lib̃tũ eiꝰ eẽ. an si ad desidium
ei ꝯ rescribat᷑. ⁊ edicti pena remissa.
ẽẽ inłr. Respondi. ñ puto ad hue
casum. edictũ p̃toris ꝑtin̾e. neq it q̃
ubellũ p̃ncipi. uł presidi dat: miꝰ

Expanded text:
patronum dedit libellum non dissimulato se libertum esse eius: an si ad desiderium eius rescribatur, etiam edicti poena remissa esse videtur? respondi non puto ad hunc casum edictum praetoris pertinere. neque enim qui libellum principi vel praesidi dat, in
Abbreviated transcription (Latin):
capitis accusauer lib̾tũ pat̾nũ: uł
ĩseruitute petier. nullꝰ eis honor de
mosa actͥio ñ sit. uł pudore ñ sugil¬
et totũ ħcã cognita debet face. ¶Nã
int̾dũ ẽ ⁊ excã fam̃osa u pedius pu¬
tat ꝑmitte debet patroñ mniꝰ uocari
alibco. si eu guissim̃a iniuria affec̃.¬

Expanded text:
capitis accusaverunt libertum paternum vel in servitutem petierunt, nullus eis honor debmosa actio non sit vel pudorem non sugget totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius vocari a liberto: si eu
Abbreviated transcription (Latin):
uedioit exceptõe coli posse sũmo¬
ueri. nemini dubiil ẽ. ꝗͣuis alio
diftractã eiũcẽ conat᷑ esigẽ aił
ẽptor pot̃. utrũ rẽ uelu renue
itentisẽ ꝑ exceytẽem elisa. anpo¬

Expanded text:
uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an po
Abbreviated transcription (Latin):
det.m si spãłr id actũ ꝓpõat᷑. s ut re¬
pmittat᷑. Quod aũ dixiꝰ duplã ꝓmit¬
ti opotẽ: sicest accipiẽd̾. ut ñ ex oĩ
re id accipiamꝰ. s d̾his reb q̃ p̃tiosi¬
ores eẽnt simãgarita fõte aut or¬
nam̃ta p̃tiosa. ł uestis scrica. ł ꝙd a¬
liud ñ ꝯtẽptibile. uẽieĩt ꝑ edictum

Expanded text:
ctum proponatur, sed ut repromittatur.Quod autem diximus duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ht̃ ego meiuo detͣcto usufruc¬
tu rbidi titio capite minuto. ã
ad me s ad pͥetatẽ usũfructũte¬
dire ait. neq i potuisse ꝯstitui¬
usũ fructũ. eo tpr qͦ alienat᷑ eẽt.
s p̃sem̃e uẽditotẽ te de eiuerõe ꝯ¬

Expanded text:
e: hunc ego Maeuio detracto usu fructu tradidi.Attio capite minuto non ad me, sed ad proprietatem usum fructudire ait, neque enim potuisse constiusum fructum eo tempore, quo alienatus esset: sed posse me uenditore
Abbreviated transcription (Latin):
tier ĩ estimatõe bõitatis agriꝰ cũoo
euetã patẽ fũdi agat᷑. Idẽ ait siu¬
no p̃cio płes suos uẽdidisti. sanosq
sana sit. de oĩb adsis dictũ ꝓmis¬
silue recte agit. ¶bidẽ ait. ẽram

Expanded text:
 in aestimationem bonitatis agri, cum ob euictam partem fundi agatur.Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sanosque sana sit, de omnibus 'aduersus dictum promissum' recte a‹gi›.Ibidem ait errare
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a castͣtionẽ fcã it̃ ĩbecelliora. ⁊
iõ mulũ ñ eẽ uiiosũ ¶Idẽ refẽt
offiliũ existimasse: equũ castra¬
tũ sanũ eẽ. sicuti sp̃ado qͦ san̾ est.
s si eptor igraũ. uẽditor scit. ex
¶Quesitũ simulazał sit. ut tͣns¬
uĩgi ñ p̾sit an sana sit. ⁊ ait põp̃.
sanã ẽẽ. Plerasq deniq cãrucarias
t̾ales ẽẽ: ut ñ p̾sit tͣnsiũgi Nẽ ait.
sinata sit eo ĩgeno. aut cõꝑoe
ut altm iuĩgũ ñ patiat᷑ sanã ñ eẽ
Nõ tm̃ aũ obmõbũ uitiũnie re¬
dibitõ. locũ habeb̾ ĩ iuim̃is: ueꝵ

Expanded text:
ipsam castrationem facta sunt inbecilliora: et ideo mulum non esse uitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignorauit, uenditor scit, ex est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam non esse. Non tantum autem ob morbum vitiumve redhibit
Abbreviated transcription (Latin):
maior pãs. aut nlła pãte minor
eẽt. hedilicias actões ꝯpete̾. ne co¬
ger ep̃tor cũ multis litigãe. qͣmꝰ
actõ exẽpto: cũ sĩgłis sit xpõtid̾e
crũ potiꝰ. ł tũpit̃ faciẽd̾ ꝓnĩ ẽ ¶ In

Expanded text:
maior pars aut nulla parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, crum poti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̃ eosdẽ societateses eoite: ad os socie¬
tates sussice̾ ħ unũ iudiciũ ꝯstat. ¶ Siꝙ
ex sociis ꝑꝑ societatẽ ꝓfect̾ sit. ueluti ad
nieces emẽdas: eos dũ taxat sũptꝰ soci¬
etati ĩputab̾. ꝗĩ eã rẽ ĩpẽsi st̃. ⁊iatiea

Expanded text:
inter eosdem societates coitae, ad omnes societates sufficere hoc unum iudicium constat.Si quis ex sociis propter societatem profectus sit, ueluti ad merces emendas, eos dumtaxat sumptu‹u›m societati imputabit qui in eam ‹rem im›pensi sunt: uiatica
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ p̃toru auctoritatẽ: id qd actum:
⁊ imputab̾i pͥꝰ in legat̃ qđi p̃senti
die datũ ẽ ⁊ suꝑfluũ malim̃tariam
cãm. ¶ Siquis de alimtis tnsegit sũ
p̃toris auctoritate: id qd̾ ẽ datũ in pie¬
tita alim̃ta cedet. Nec int̾ ẽ an tm̃ ĩ
qͣuatitate sit debiti. quant̃ datũ ẽ.
an muiꝰ an plꝰ. Nam ⁊ si minꝰ sit ad¬
ta alim̃ta imputabi./ Sane si is qͥde
alim̃tis tñsegit. locupletior fẽs sit ea
solutione: in id qtł fact sit locuple¬
tior. equissim̃ erit meũ dari repeti¬
tione. Nec n deb exalieno dampño
ẽẽ locuples. ¶Si mannos singulos
ct̾a q̃ntitas alicui fu̾it relicta hom̃i
honesfioris loci ueluti salariũ ãmiiĩ¬

Expanded text:
ritatem: id quod datum est imputabitur prius in legatum quod praesenti die datum est, superfluum in alimentariam causam. Si quis de alimentis transegerit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec interest tantum in quantitate sit debita, quantum datum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adta alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: ‹in› quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repeti‹ti›onem: nec debet ex alieno damno esse locuples. Si in annos singulos antitas alicui fuerit relicta homini honestioris loci ueluti salarium a
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ ẽ ea res adeo turpis. ut ⁊
arcem iudicrã ñ face. uͥtutis u grã¬
utile uudłr. ut neq stumelici. uine.¬
q serustici. neꝙ agĩtatores. neȩ qui
iudicrã ñ fac̾e celso ꝓbat. qr minifsĩ¬
um ñ artẽ ludicrã ex̾cent ⁊ sane
locus iste. hodie aꝑncipe ns ꝓmodi¬
eo bnficio datur. ¶ Ait p̃tor. ꝙͣ lenõ¬
ciniũ fec̃it. ienociũ facit: ꝗ questuai̾a
negociatõis accessione utatur. ut
puta si caupo fuit. ł stabularis.⁊ mã¬
cipia talia habi̾t minustntia. ⁊ oc¬
casione miniftii q̃stũ facientia. siũ¬
balneator fũit. luti inquib dam¬
ꝓuinciis sit: in balneis ad custodiẽ¬
da uestim̃ta ꝯducta hñt mancipia.

Expanded text:
quia non est ea res adeo turpis, ut etartem ludicram non facere: uirtutis utile videtur, ut neque thymelici neque xystici nec agitatores nec qui ludicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'. lenocinium facit qui quaestuaria negotiationis ‹ac›cessione utatur ut puta si caupo fuit uel stabularius et macipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facientia; sbalneator fuerit vel ut quibusdamovinciis fit in balneis ad custodienda vestimenta conducta habent mancipia.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.i. opimo. Qui cũ tutoribꝰ
suis de sola porcione ãmunst̃te
tutele sue eg̾at. ⁊ tnseg̾at. ad u̾sus
eosd̃ tutores ex ꝑson̾a fr̃is sui cui he¬
ros extit̾at agens: p̾sc̾ptione facte
tñsactionis ñ sũmouetur. ¶Trans¬
actio ꝯuec̃q sit. de his tm̃de quib

Expanded text:
opinionum. Qui cum tutoribus suis de sola portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur. Transactio quaecumque fit, de hi
Abbreviated transcription (Latin):
ficina ienocinii pena teneb̃r. ¶ Lõ¬
p̃ ait.⁊ eũ qui in su̾tu̾te peculiaĩa¬
inancipia ꝓstituta ħũit notari pꝰ¬
libtatem ait. ¶ Calumpnator ita:
dem̃ notatur. Si fu̾it calũpm̾̃e cã¬
dampnatꝯ neq it suffic̾ calump¬
matũ. ¶Item p̾uaricator Preua¬
ricator aũ ẽ qĩ uaricator qͥ diu̾sã¬
partẽ adiuu̾at ꝓdita cã sua ꝙ no

Expanded text:
ficina, lenocinii poena tenebitur. Pomponius et eum, qui in seruitute peculiariaancipia prostituta habuit, notari plibertatem ait. Calumniator ita um notatur, si fuerit calumniae cadamnatus: neque enim sufficit calumnatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diupartem adiuuat prodita causa sua: quod
Abbreviated transcription (Latin):
huxorẽ duc̾e passꝰ fũit ꝗ ue suo no¬
mine ñ uissu eiꝰ incͥi pot̾tate ẽ. eiꝰ¬
ue nomine q̃ qͣ ue in potestate hr̃et.
bina sponsalia. binasue nũptias ĩ
sum acciꝑe debemꝰ. militẽ caliga¬
tũ. ⁊ siquis alio u̾sq ad centurionẽ

Expanded text:
e passus fuerit: quiue suo nomine non iussu eius in cuius potestate esset, eiusue nomine quem quamue in potestate haberet bina sponsalia binasue nuptias in sum accipere debemus militem caligatum, uel si quis alius usque ad centurionem,
Abbreviated transcription (Latin):
manifesti siue nͦ manifesti.¬
famosis accionib quis ꝯdemꝑ¬
.e. ꝗuis si iniusta applło eiꝰ iusa sit.
hodie uotari puto ñ ret᷑ not̾atur.¬
¶ Siquis alieno nom̃e ꝯdempna¬
to fũit. ñ laborat uifaiia e ideo nͦ
ꝓcurãtor m̃s. uł defeñsor. uł tutor.¬

Expanded text:
manifesti siue nec manifestfamosis actionibus quis condemest: quamuis si iniusta appellatio eius uisa sit, hodie notari puto, non retro notatur. Si quis alieno nomine condemnatus fuerit, non laborat infamia: et ideo nec procurator meus uel defensor u
Abbreviated transcription (Latin):
Est causaria q̃ ꝑꝑ ualitudines la¬
borib militie soluit. Est ignonu¬
mosa. Ignomniosa aũ missio to¬
ciens ẽ. quotiens is qͥ mittit adicit
nominatĩ ignomime cã se mittẽ.
Semꝑ n deb ad de cur mile mi¬
tatur. S ⁊ si eum exauccoraint .i.
in sign̾ia militaria detrax̾it. int̾
infames effic̃. licet ñ ad didisset ig¬
nominie cã soluat. se eũ exaucto¬
rasset. E st ⁊ qͣtũ : genꝰ missionis.
siquis euitandoꝵ muner̃ cã mili¬
tiam subisset. ħ aũ missio extima¬
tion ñ lͥed. ut ẽ sepissime rescͥptũ.
¶Miles qui lege iulia de aduit̾io
fu̾it dampnatꝰ ita infamis ẽ:⁊
ẽ morari licet. ¶Ait p̾tor. Qui in
scenam ꝓdier̾it infamis ẽ. Sce̾na¬
e ut labeo diffin. qͥ ludoꝵ faciendo¬
r̃ cã quolib loco uͥ quis ꝯstans mor¬
ueatur. spectacłm sui p̃̾biturꝰ. po¬
sita sit inpublico. p̃uatoue. ł inui¬
co. Quo tñ loco passim homines
famosos eẽ: pegasus ⁊ n̾ua fihꝯrespã.¬

Expanded text:
e‹s›t causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit addidit nominatim ignominiae causa se mittere: semper enim debet addere, cur miles mittatur. sed et si eum exauctorauerit, id est insignia militaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euitandorum munerum causa militiam subisset: haec autem missio existimationem non laedit, ut est saepissime rescriptum. Miles, qui lege Iulia de adulteriis fuerit damnatus, ita infamis est, ator est, morari licet. Ait praetor: 'qui in scaenam prodierit, infamis est'. scaena ut Labeo definit, quae ludorum faciendorum causa quolibet loco, ubi quis consistat moueaturque spectaculum sui praebiturus, posita sit in publico priuatoue uel in uico, quo tamen loco passim homines famosos esse Pegasus et Nerua filius
Abbreviated transcription (Latin):
quis alius sit ꝗ ẽtis ex causis. łam
pmione adũsarii. ⁊ metu patromi
ñ inuem̾it. ¶ Scão loco edic̃tũ ꝓponr̃
in eõs qui ꝓaliis n̾e pͥostulent. ꝓ¬
hibentur. In quo ecticto excipͣ p̃tor
sexum. ⁊ casũ. It notauit ꝑsonas cur¬
pitũtine notabile. ¶Sexũm dum
feminas ꝓhibet ꝓaliis postulare. ⁊
sexin. iguentẽ anenis causis. se in¬
misceart. ñ uiilib officis functã¬
tur mulies. Orgo uͭ introducta ẽ.
acalfurma ĩpbissima femina que
inuecund postilans. ⁊ magistratũ
inquietura: cam̃ dedit edicto.¶Ca
a magistĩus uidẽ. ⁊ reu̾eri ñ possit.
Refert ⁊ labeo publiũ cecũ asꝑnati
nom patre. ¶Adu̾sa sella abru¬

Expanded text:
quis alius sit, qui certis ex causis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas prohibet pro aliis postulare. et sexui congruentem amisceant, ne virilibus officiis fungantur mulieres: origo vero introducta est a Carfania improbissima femina, quae inverecunde postulans et magistratum inquietans causam dedit edicto. casa magistratus videre et revereri non possit. refert etiam Labeo Publilium caecum Asprenatis Noni patrem aversa sella a Bru
Abbreviated transcription (Latin):
Infama nortatur. ꝗ abexcitu igno¬
minie cã ab imꝑatore. eo ue cui
de ea re statuendi poteffaᷤ fuat:
dimisso erit. ꝗ artis ludicre ꝓuũ¬
lenocimũ fec̾it ꝗ̃ miudicio publi¬
co calumpm̾e. p̃uaricõnis ue cã qͥd
fecisse iudicatus erat Qui furti. ui
bonoꝵ raptoꝵ umnuriaꝵ. de dolo
.in. ⁊ fra̾ud̃. suo nomine dampnatꝯ̃
pactus ue erit Q ꝓ socio. tutele. mã¬
dati. depositi. suo nomĩe. ñccio iu¬
dicio damp̃natꝰ erit ¶ eam q̃ ĩ
potestate eiꝰ ẽet gn̾o mortuo cũ eũ
mortuũ eẽ sciret. int̾ id tempo quo¬

Expanded text:
ntur notatur , qui ab exercitu ignominie causa ab imperatore eove, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit, qui artis ludicre provlenocinium fecerit: qui in iudicio publico calumniae praeuaricationisue causa quid fecisse iudicatus erit: qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum e
Abbreviated transcription (Latin):
d ẽ ꝗ mitumet ħrs suo nõmine
dampnat᷑. ⁊ iõ infamis fit. si in
deposito ł mandato male u̾satu
sit. nͨ tam̃ intutela ł ꝓ socio. hr̃es
suo nomine dampnari pot. qr his
neq intutelam: neq ĩ societatem

Expanded text:
d interdum et heres suo nomine damnatur et ideo infamis fit, si in deposito uel in mandato male uersatus sit: non tamen in tutela uel pro socio heres suo nomine damnari potest, quia heres neque in tutelam neque in societatem
Abbreviated transcription (Latin):
futur. Nam ñ exauc̾uto dect̾o p̃toris.
q̃i ñ obtemꝑasset ꝓeͣna ut ꝯtumax
plectet᷑. ¶Ait ptor. si ñ abebt̃ ad uocat
egͥo dãbo. nec solũ n his ꝑsomis hãc̃
inunanitate ptor solet ex hb̾e. ũm ⁊ si

Expanded text:
futurum: nam non exaudito decreto praetoris, quasi non obtemperasset, poena ut contumax plecteretur. Ait praetor: 'Si non habebunt aduocatum, ego dabo.' nec solum his personis hanc humanitatem praetor solet exhibere, uerum et si
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ tnsactionis sine aqͥlia̾na stipło¬
ne intposuit. ñ tam paciscit᷑ qͣm
ds cipit. ¶ E i qui nõd̾ c̃tus ad se
ꝯuerela ec̃ patris testam̃tũ ꝑtin̾e.
de aliis cãis cũ ad u̾sartis pacto tns¬
egit. tm inhis int̾positũ pactũ no¬
ceb ei. de quib int̾ eos actũ ẽẽ ꝓbat᷑.
de quib accũ ꝓbatur. Nam ea quo¬

Expanded text:
mentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur. de quibus actum probatur. nam ea, quo
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam fac̾e tͣnsactioñ. ¶ de calcia¬
rãto q̃ arbito p̃toris t̾nsigend ẽ. ¶ Si u¬
in płib ue fundꝰ ad alim̃t᷑a fu̾it relic¬
tus. uelincq eũ distrahe. neccẽ ẽ p̃torẽ
de diftiͣctione eiꝰ ⁊ tnsactionẽ arbitri.
S si płib fũndꝰ adalm̃ta fu̾it relictꝰ
⁊ hii int̾ se tnsigant sine p̾toris aucto¬
nec pigno ad ħ datũ in ꝯsulto p̃tore po¬
t̾it libari. ¶Arbitratu p̃toris. ⁊ de un¬
ũsis alim̃tis. ⁊ de parce eoꝵ tͣnsigi oꝑte

Expanded text:
onem. De calciario quoque arbitrio praetoris transigendum est. Si uni pluribusue fundus ad alimenta fuerit relictus uelintque eum distrahere: necesse est praetorem de distractione eius et transactione arbitrari. sed si pluribus fundus ad alimenta fuerit relictus et hi inter se transigant: sine praetoris auctonec pignus ad hoc datum inconsulto praetore poterit liberari. Arbitratu praetoris uel de uniuersis alimentis uel de par
Abbreviated transcription (Latin):
depugnaret locau̾it. B estias aũ accux
debemꝰ exferitãte mag̃. ꝗ exanima¬
⁊ gñe. Nam quid si leo sit.si mansu¬
etus: ł alia detenta̾ta manͥfueta: Gͦ
q̃ locauit solꝰ notatur. siue depugna¬
uit. siu̾e ñ. Qd̾ si depugnau̾it: cum
ñ locasset. oꝑas suas ñ tenebr. Non i

Expanded text:
depugnaret, locauerit. bestias autem accipere debemus ex feritate magis, quam ex animalis genere: nam quid si leo sit, sed mansuetus, uel alia dentata mansueta? ergo qui locauit solus notatur, siue depugnauerit siue non: quod si depugnauerit, cum non locasset operas suas, non tenebitur: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
hii quib alim̃ta relicta er̾ant. facile
t̃nsigẽnt. ꝯtenti modicõ p̾senti diuꝰ
mareo or̃one insenatu recitata effec.
re p̃tore facta eet. Solet gͦ p̃tor int̾ue¬
ocio obtͣnsactionẽ erit. siue habitatio.
⁊ codicilł fu̾int relicta. siue ad testm̃.
factis siue ab intestato. Id̾ erit dicend̾
⁊ si mortis cã donata sint relicta: S ⁊¬

Expanded text:
hi quibus alimenta relicta erant facile transigerent, contenti modico presenti divus Marcus, oratione in senatu recitata, effecire pretore facta esset. Solet igitur pretor interveotio ob transactionem erit, siue habitatio uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuerint relicta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliũ ꝓalio debitorẽ acciꝑet: ħ omĩa
hñt discẽptation ꝓ̃toris. ⁊ ꝓ utilit̾ate
alim̃tarii accipiendas. ¶ Si ad ha¬
bitatioñ c̾ta q̃ntitas sit annua relic¬
ta ⁊ ita sit tͥnsactũ sine p̃tore ut
habitatio pr̃etur: ũalet tnsactio. qr
fructꝰ habitationisꝰ prãtur. licet rii¬
ine. ⁊ incenctio subiecta tͣnsactĩo ẽ¬

Expanded text:
m pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt. Si ad habitationem certa quantitas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incendio subiecta transactio e
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̃m si usꝯf. modicꝰ: alim̃toꝵ uice
sit relicitis. dico t̾nsaccionẽ cit̾ p̃torẽ
factã. nulliꝰ eẽ mom̃ti. ¶ Si cui nõ
nuĩmꝰ ad alim̃ta: s frum̃tũ atq oleũ
⁊ cetã que ad uictũ necci̾a s̃. fi̾nt re¬

Expanded text:
ctus modicus alimentorum uice sit relictu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad uictum necessaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
i or̃o almm̃ta ꝑt̃nsactioñ int̾cipi. ⁊n¬
cħ aut̃ int̾ ẽ utr̃ lib̾tim fint. quibꝰ
almĩta relicta sint an ingenii. Satis
igete ¶ ncã ħ erit requirend̾: que c̃a
sit tͣnsigencti. Sine cã enĩ neminẽ
tnsigentẽ audiuĩ p̃tor ¶C ause fere hꝰ¬
i moĩ solent allegari. Si alibi domicili¬
um hĩs alibi alm̃tari ħat. aũ side¬
stinet domiciliũ tͣnffeire alt̾uter eoꝵ
au si cã aliqua urgeat p̾sentis pecũe
aut. si ãpłib alim̃ta relicta sint. ⁊ mi¬
mitatim singłos ꝯuenire difficile ei
sit. aut si qua aliq̃ cã fu̾it. ut płes so¬
lent incide. que p̾tori suadeant. tñs¬
actioñ admite. ¶ M od̾ qͣuoc peciũe¬

Expanded text:
ansactionem intercipi. Nihil autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an ingenui, satis irendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet praetor. causae fere huiusmodi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsois ne capiãt᷑. ita ⁊ adus eas suc¬
curit᷑ ne capiãt. Et erit notad̾ quod
plus p̃tor exp̃sseĩt eũ adũs eos res¬
tas ꝑsõas enumeraũt adũs qͣs sub¬
uenit. ut.sͣ. s adiec̃ clausulã quaõs
¶nee aũ restitutõ locũ ht̃ siueꝑ

Expanded text:
personis, ne capiantur, ita et aduersus ipsas succurrit, ne capiant.Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum aduersus eos resrtas personas enumerauit aduersus quas subuenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes Haec autem restitutio loc
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ¶ hac actione tenetur ũ solũ
is qui sponte. ⁊ nulla necc̃ĩtãte co¬
gente in miscuit se negotus alie¬
nis ⁊ ea gessit. u̾m ⁊ is ꝗ aliqua ne¬
cc̃itatẽ urgente ⁊ necc̃itat᷑is suspĩ¬

Expanded text:
tem. Hac actione tenetur non solum is qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit s‹e› negotiis alienis et ea gessit, uerum et is qui aliqua necessitate urguente uel necessitatis suspic
Abbreviated transcription (Latin):
ł pigno tuũ lib̾et aduerso te negõ¬
r̃ g̃toꝵ habeo actionẽ ad uersꝰ eum
cum quo cc̃xi nullã. ꝗd̾ tñ si apcu¬
ratore tuo stipłatꝰ sim: pot̃ dici suꝑ¬
cẽ mͥ aduersꝰ te neg̃oꝵ gestoꝵ acti¬
oñ. quia ex abunidanti hanc stipło¬
ñ int̾posu. ¶ Siquis pecumã t ali¬
am quandã rem ad me ꝑfendam
acceꝑit. qr meũ neg̃m gessit. negõꝵ¬

Expanded text:
uel pignus tuum liberet, aduersus te negotiorum gestorum habebo actionem, aduersus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi aduersus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam uel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit
Abbreviated transcription (Latin):
accĩone. I ꝑse tam sicͥca res meas ali¬
quid impendit ñ m᷑ id qd̾ ei ab ẽ.
qr imꝓbe ad negã mea accessit. s ĩn
quo ego locupletior factus sũ ħt cẽ
mẽ accion ¶ Siquis ita simpłr uer̃¬
satus ẽ. ut suuͣ negm in suis bonis
qĩ m̃eũ gessit. nulla ex ũtroq late
nascr̃ accõ. quia nec fidos boña hoc
patitur. Qd si ⁊ sitũ. ⁊ meũ qĩ meũ
gessit in meũ tenebr. R am ⁊ sicui
mandaũ ut meũ neg̃m gerat. qd̾¬

Expanded text:
actione. ipse tamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat, q
Abbreviated transcription (Latin):
necñ ⁊ umis tutor płium pupilloꝵ
nõie: ũn debitũ p̃tendentiũ si con¬
uen̾int placuit uniꝰ loco eẽ. Nam
difficile ẽ ut unꝰ homo duoꝵ incẽ
sustineat: Nam ñ is qui płes accões

Expanded text:
non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones
Abbreviated transcription (Latin):
hiditatis pactũ sit factũ: et uen¬
ditor hrditatis petat. ddoli exceptio
nocet. Nam ex quo rescͥptum ẽ adi¬
uo pio utiles actiones ẽp̃tori hrdita¬
qui empto erat reddetur eiꝰ qui ꝓ
dño rem uendidꝰ pet̾enti ei p̃cium:

Expanded text:
hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditaqui emptus erat redderetur, ei qui pro domino rem uendidit peten‹ti› pretium
Abbreviated transcription (Latin):
absentes seq̃ debeant: S an ⁊ p̾ui¬
legiariis absentib ħ pac̃tio noceat.
elegant᷑ tctatur: Sii m̃ ualet pactio.
⁊ cẽ absentes ⁊ repͥeto añ form̾a. a
diuo marco datã. diuũ pnĩ rescp¬
sisse. fiscũ quoq in lns casib inqui¬
legiarios exẽplũ cͦditoꝵ sequi oꝑt̾e.¬
En omĩa inhis c̃ditorib qui ypote¬
cas ñ hñt: ⁊seruandas̃. ¶ Si pactõ
Sabinꝰ putat qͥd ẽ ueriꝰ utraq: ina
uti posse. ꝓut elegit. qui stipłatus e¬
equũ erit accepto eũ stipłone̾ feire.
Piq solemꝰ dic̃e doli exceptionẽ
subsictũ ẽẽ pacti exceptionis. Quõd̾
demq qui exceptionẽ pacti uti nõ
possũt. dol excepͣtione usuros: ⁊ uił
scrib. ⁊ alii płiq ꝯsentiũt. Utputa
si ꝓcurator m̃s pasciscat᷑ exceptio
doli mͥ ꝓderit᷑ uͭtͣ crebatio iudr. qui¬

Expanded text:
absentes sequi debeant? sed an et privilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo valet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a divo Marco datam divum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quilegiarios exemplum creditorum sequi oporter omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conseruanda sunt. Si pacto Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus e ferre. Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et Iulianus scribit et alii plerique consentiunt. ut puta si procurator meus paciscatur, exceptio doli mihi proderit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ is m solu̾it. cum debitor ñ eẽt.
uẽnirẽ  ait dubitari posse. quia
nullũ negm̃ tunĩ gestũ ẽ cũ debitor

Expanded text:
 is mihi soluerit, cum debitor non essetconuenire. et ait dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, cum debitor
Abbreviated transcription (Latin):
dotis additam̃ti cã data sip̃tea ncħ
aliud ꝯuen̾iat. ¶ Cõueñ ut mulier
uiri sũꝑtib qͦqͦi̾e uchẽt᷑. atq ideo
mulie pactũ adlitr̃as uĩri secuta
piũciã ĩ qͣ eẽturio morabat᷑ petit.
ñ ẜuatafide ꝯuẽtõis. lic directa
dandaẽ infc̾m. ¶ filia cumꝓse dotem
pacto filie nulla matriquerturactõ.
sitm hr̃s puelle matri pecumiã solue¬

Expanded text:
dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conueniat.Conuenit, ut mulier uiri sumptibus quoquo iret ueheretur, atque ideo mulier pactum ad litteras uiri secuta prouinciam, in qua centurio merebat, petit. non seruata fide conuentionis licet directa danda est.Filia cum pro se dotem pacto filiae nulla matri quaeritur actio: si tamen heres puellae matri pecuniam dotis solue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit quia uerisimile uidebat᷑ añ
matrẽ ĩ tãtẽ ꝑisse. un pãtẽ dotis
retinẽ placuit ¶ Uir dotẽ qͣ ex
pacto siue nõe retinẽ potuit sila¬
psus errõe ĩnetinuit. siliaq̃ patͥs

Expanded text:
it. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem dotis retinere placuit.Uir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuẽtis q̃ añ nuprias ł post nup¬
tus ĩt̃põi sol alia aduolũtatẽ ꝑ¬
urẽt ut muliẽ dote ꝓmissa sea¬
lat. ⁊ donͦ ipta s̃t dos ab ea nõ
pet̾at᷑ aut cẽtã sũmã uito prẽt.¬
⁊ ab eo alat᷑. ⁊ his similia: alia ad

Expanded text:
conuentis, quae ante nuptias uel post nuptias interponi solent, alia ad uoluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit do ab ea non petatur, aut certam summam uiro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad
Abbreviated transcription (Latin):
accõ sit. forte si donandi animo fide¬
iussint. dicend̾ ẽ ñ ꝓdẽẽ excẽpͥtionẽ
fidenissori.
q̃m exfalio hebat dotẽ ꝓmisit.⁊
pactus ẽ ne ase ne ueafilio suo dos
ꝑet̾etur. ¶si ab cohrd fai dos petatur
ip̃ quid̃ exceptione ꝯuentiomis tuen¬
dꝰ ñ etͣit. filiꝰ ũ exceptione quentõis r̃
utitur: quippe hrdi ꝯsuli. cessũ est.
nͥ quecꝗ̃ obstat uni tm̃ ex hr̃dib ꝓ¬
uide. si hr̃s factus sit. cen̾s aũ nõ ꝯ¬
ñ posse pacto repudiari. ñ mag̃
qͣm ut quis dicat. nolle suũ libͣm eẽ¬
⁊ seia. comuñ heditatẽ int̾se ddun¬
scr̃. Instrumtis int̾positis quib di¬
uisisse mat̾nam ħrditatẽ dixer̃. nicħ¬
q sͥ cõmune remansisse cauer. s pꝰea
tes erat᷑ tꝑi mortis mat̾ͥs sue. cognouẽ¬
r̃ pecuniã aureã afr̃e suo̾ ẽe subtractã.
cuiꝰ nulta m̃tio instrum̃to diuisiõis¬

Expanded text:
ctio nulla sit, forte si donandi animo fideiusserit, dicendum est non prodesse exceptionem fideiussori. quam ex filio habebat, dotem promisit et pactus est, ne a se neue a filio suo dos peteretur, si a coherede filii dos petatur, ipse quidem exceptione conventionis tuendus non erit, filius vero exceptione conventionis recte utetur. quippe heredi consuli concessum est nec quicquam obstat uni tantum ex heredibus providere si heres factus sit, ceteris autem non non posse pacto repudiari, non magis quam ut quis dicat nolle suum eet Seia communem hereditatem inter se diuiserunt instrumentis interpositis, quibus diuisisse maternam hereditatem dixerunt nihilque sibi commune remansisse cauerunt. sed ptes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam auream a f‹r›atre suo esse subtractam, cuius nul
Abbreviated transcription (Latin):
actio filii nocitura ñ sit pat̾ age̾ uo¬
ientr dubitari ñ oꝑtet. ¶ꝙ: pecum¬
am a seruo stipłatus ẽ qͣm s ticius
debebat. si aticio petat. an ex cepti¬
one pacti ꝯuenti sũmoiũ possit.⁊
serui de p̃eculis tatio danda ẽ .i. si
iustam cãm int̾cedendi serus hũit
qi forte find̾ pecunie ticio debuit.
Qd si qĩ fidenissor int̾uenit: ex quã
cã inpe̾culiũ actio ñ detũr. ñ c̃e inhi¬
bend cͥditorẽ quo minꝰ aticio petat.
eq mino m̃ prohibi eum deb̾e: si
cũm sĩtũ libm ẽẽ credidiss ¶ Si su
bꝯdicione. spsilatꝰ fu̾im ate: quod
ticiꝰ mͥ pũrer et. an deficiente
ꝯditione si at̾itio p̃etam exceptione
paccti ꝯuenti. ⁊ possim. ⁊ debeã sũmo¬
u. ⁊ mag̃ ẽ exceptionẽ nõ cẽ opponẽ¬

Expanded text:
actio filii nocitura non sit patri agere uolenti, dubitari non oportet.Qui pecuniam a seruo stipulatus est, quam sibi Titius debebat, si a Titio petat, an exceptione pacti conuenti summoueri et possit et serui de peculio actio danda est, id est si iustam causam intercedendi seruus habuit, quia forte tantandem pecuniam Titio debuit: quod si quasi fideiussor interuenit, ex qua causa in peculium actio non daretur, non esse inhibendum creditorem, quo minus a Titio petat:  modo prohiberi eum debere, si eum servum liberum esse credidisset. Si sub condicione stipulatus fuerim a te quod Titius mihi pure deberet: an deficiente condicione si a Titio petam, exceptione pacti conventi et possim et debeam summoveri? et magis est exceptionem non esse oppone
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ ꝯuentũ. qr meliorẽ ꝯdicionẽ
suã facẽ ei ⁊ sine tutoris auctorita¬
te ꝯcessum ẽ. ¶Si curator furiosi.
au ꝓdigi pactus sit: ne afimoso
aũ ꝓdigo petetur. longe utile est
curatoris recipi pactiones. E ñ ec̃.¬
Si filiꝰ aũ seruꝰ pactus sit ne ip̃
pactiꝰ eoꝵ rata hlida erit ad uersꝰ
patrẽ. dñm ue. Si lib̾am peculii
ad ministronẽ hant.⁊ ea res de qͣ¬

Expanded text:
ctum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est.Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra.Si filius aut seruus pactus sit, ne ipspactio eorum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administrationem habeant et ea res, de q
Abbreviated transcription (Latin):
uole nr̃o placuer̃. ¶Iuud nulla pac¬
siquis paciscat᷑ ne depositi agat.⁊e̾¬
ipsa id pactus uideatur ñe de dolo
agat quł: pactũ ꝓderit. ¶ P acta q̃
turpẽ eãm ꝯtiuent. ñ s̃ obsuanda.
ueluti si paciscar. ne furti agam. ł
iiuiriaꝵ si fec̾is. ex ped it tim̾e furci

Expanded text:
uolae nostro placuerunt.Illud nulla pacsi quis paciscatur ne depositi agat,ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit.Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti
Abbreviated transcription (Latin):
S⁊ nͨ tutorẽ cogẽd̾ ł matrẽ pupilli ad¬
rescͥpser̃. Graue i uidebat᷑. ⁊ igrate
⁊ ĩ uitos datores. sub alieniꝯpediie¬
molum̃to. ⁊̃ ꝑiuriũ ancepsꝰ subire
¶Curatores ꝙͦ pupilli ł adolescẽtis ñ
ẽẽ cogẽdos ĩ litẽ iurare. rese̾ptis nr̃¬

Expanded text:
li adrescripserunt: grave enim videbatur et ignorantes et invitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli vel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis im
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Si cłpa ñ fraũde ꝙs p̃sessionẽ
amirit. qm̃ pani deb estimatioñ.
aridiẽd̾ eĩt ꝯiudice. si desidẽt: ut ad¬
u̾sarĩ actõnẽ suã ceda̾t cũ tñ p̃tor
udẽte: ut nbła captiõe afficiat᷑ ip̃o
dib adiitua̾i. nͨ facile audiẽd̃ eĩt

Expanded text:
num.Si culpa, non fraude quis possessionem amiserit, quoniam pati debet aestimationem, audiendus erit a iudice, si desideret, ut aduersarius actione sua cedat: cum tamen praetor ssidente, nulla captione adficietur. ipso debet adiuuari: nec facile audiendus erit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si pat̃.f. mo̾tuus eẽt. relicto
uno filio ⁊ uꝑxoe̾ p̃gnãte: ñ recte
filiꝰ adebuoi̾b pitẽ dimidiã ere¬
diti petẽ põt: qͣuis p̾dea uñ filirs
natꝰ sit: ꝗa põterãt płes nosci . cu

Expanded text:
ias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiam crediti petere potest, quamuis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cu
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾ ac̃ditore qĩ debitoris neg̃m g̾er
em̃it. placuit. ũ habita ꝯpensatione
fructuũ: solutoqꝙ. reliquũ debetur:
fund̾ debitori restituẽtur. ⁊̃ hr̃s pac¬
to qułr defunctꝰ fec̃.: fid̾ pr̃are deb.¬
¶Pactũ ut si quas sũmas ꝑꝑ tͥbuti¬
oñes p̃ctii pignori nexi factas ẽctitor
rescptũ ẽ. neq iure ullo. neq eqͥtate
si aũ ut ñ qͣntitas eo nomine erpen¬
sa cumusuris licitis restituat᷑. s parꝰ
dimicdia eiꝰ qiłi ex ea lite datũ erit:

Expanded text:
ris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet.Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor rescriptum est neque iure ullo neque aequitate ci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
ti fu̾it: ꝙͣ ꝓ parte sua ẽ: id exfidicõ¬
missi eã ꝯsequi debeat: respondi
debe. ¶ debitor cuiꝰ pignꝰ c̾ditor
distr̃aũẽ meino. qui se legitimũ
c̾ditoris ħrdem iactabat. mnimiins¬
tnseg. postea testõ ꝓlato: Septiciũ
hr̃dem ẽẽ apparuit: quesitũ ẽ si a¬
gat pignoraticia debitor c̃ septicio:
an is uti possit exceptione tnsac¬
tionis facti c̃ meluo. ꝗ hr̃s eo tꝑr
ñ fu̾it. sͣpossit ꝙ̃ seꝑticiꝰ pecumam

Expanded text:
 pro parte sua est, id ex fideicommissi causa consequi debeat. respondit debere.Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maeuio, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maeuio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tur̃ usuras adebitore acceꝑat: ta¬
cite pactꝰ uiłr. ne nit᷑ id tꝑꝰ sortem
petat. ¶Si exalt̾a parte in rem: ex
ne eg̃o petam. uł ne atẽ petatur. ⁊¬
hr̃s m̃s ab om̃ib uob̃ peticionem
hẽbĩt ⁊ abhide tuo omnes pet̾e poti¬
mus.
undicione. locatione. ꝯductione.
ristom ħ ampliꝯ uidebat᷑ si ea que
te debe dẽsne. Quia bone.f. ad qͣm
om̃ia ħ rediguntur int̾pr̃o. hanc qͦ¬
ꝯuentioñ ad mittit. Nec quicꝗ mt̾:
An mintegi restitutis his qͥ ego t̃¬

Expanded text:
turum usuras a debitore acceperat, tacite pactus uidetur, ne intra id tempus sortem petat.Si ex altera parte in rem, ex ne ego petam uel ne a te petatur: heres meus ab omnibus uobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes petere poterimus.uenditione, locatione conductione cristoni hoc amplius uidebatur, si ea, quae te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quentionem admittit. nec quicquam inan in integrum restitutis his, quae ego t
Abbreviated transcription (Latin):
cͥditorẽ ꝯuen̾at. ut cͥditor honus tͥbu⁊¬
ti p̾dii pignorati ñ agnosc̾et. S eiꝰ
soluendi neccitas debitorẽ spectaret.
talem ꝯuentionẽ q̃ntũ ad fisci rõñ
ñ ẽẽ su̾a̾ndã: respondi. Pactis ⁊ enim
p̃uatoꝵ formã iuiris fiscał ꝯuelli non
placuit.

Expanded text:
uenerat, ut creditor onus tributi praedii pignerati non adgnosceret, sed eius soluendi necessitas debitorem spectaret. talem conuentionem quantum ad fisci rationem non esse seruandam respondi: pactis etenim priuatorum formam iuris fiscalis conuelli non placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut celsꝰ .ł .rx. scrb. Id̾ eod loco scrib̾.
Si debitorẽ tuũ iussisti solu̾e ticio.
bitor pactus sit. cũ ticio suo debito¬
re ꝯstituto. neq tͥ aduersꝰ tuũ debi¬
torem neq ip̃si aduersꝰs

Expanded text:
uicensimo scribit.Idem eodem loco scribit, si debitorem tuum iussisti soluere Titio, bitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
locum int̃  ħides quoq licigantes ha¬
nullo alio de pͥncipali cã discusso: iꝯ¬
tam ꝯuentionẽ. uelut ꝯfessi seqͣuet᷑.¬
ꝑost diuisioñ bonoꝵ ⁊ eris aliem sĩ¬
guli c̃ditores a singut ħ̾rb ñ int̾posi¬
tis ddelegationib insolid̾ ꝯifeñat usu¬
om̃s ꝓ part̾ib hnt impeiliende ñ er̃.
si nõ singuli ꝓfide iei geste totũ debi¬
tum singuł ꝓferant. ¶ Rat̃ ꝙ dotem
ꝓmisit pactus ẽ u pꝰ mortẽ suam in
mat̾monio sinc lib̾is defuncta filia.
tis. ⁊ h̃rdib testam̃to relictis. ꝑ exceptio

Expanded text:
locum inter heredes quoque litigantes hanullo alio de principali causa discusso iustam conuentionem uelut confess‹i› sequetur.Post diuisionem bonorum et aeris alieni singuli creditores a singulis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut conuomnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant.Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis defuncta filia ptis et heredibus testamento relictis per exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
Obsseruant ẽ nis reddenti ut ĩ
ad eundo quid̃ facilem se p̃beat. s
contempni se ñ paciatur. uñ mã¬
datis adͥr᷑. ne presides ꝓuinciaꝵ
ĩultiorem familiaritatẽ ꝓuinciales
admitant. Nam excomũsatione
equali ꝯtemptio dignitatis nascr̃.¬
S ⁊ incognoscendo neq excandescẽ
adu̾sus eos quos malos putat. neq
precib calamitosoꝵ in lac̾mari oꝑ¬
tet. Id.i. nõ ÷ constantis.⁊ recti uidi

Expanded text:
Obseruandum est ius reddenti, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur.Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit: necꝙ ĩ pͥstinũ statũ restitin
pꝰse. Nẽ uiris ĩ itine̾ ⁊ actucusto¬
diẽo ẽẽ ait. labr̃. deqb reb ego
idẽ ꝙ. ĩ usuf. sẽrio. ¶Labeo ar
necsi sĩm ag̃ra sublata exfũdo mõ
alieo regesta eẽt. id ci̾os meũ so¬

Expanded text:
it, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum so
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯtmetur. Inpactis fac̾tũ u̾satur.
⁊ ĩo replicatione ex ceptio elidetur.
Ead iõne ꝯting̾. ne fidenissorib pꝰ
pactũ prosit. Set si pactũ ꝯuentũ.
tale fuit ꝗ actionẽ quoq tołłet uł¬

Expanded text:
netur, in pactis factum versatur: et ideo replicatione exceptio elidetur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si pactum conventum tale fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
 pecumã debebat. editoris sui ges
at. dixi si asemetpso eum erigere
oꝑtuit ddebitũr usuras. Qd si dies sol¬
uende pecunie cotꝑr quo negã ge¬
bat. nond uen̾at: usuras ñ debitur̾

Expanded text:
 pecuniam debebat, creditoris sui gessat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nond
Abbreviated transcription (Latin):
negã alicuis erogant᷑ iñqͣu̾ibꝰ ẽ
⁊̃ sumptꝰ honeste adhonores ꝑgddꝰ
ꝑtinentes factus accõne negorum
gestoꝵ peti possunt. ¶ Qt pure t̾ta¬
m̃to lb̾tatem accẽꝑint: actus quẽ
uiuentib dñis ãministrauer̃ rõnẽ
redde ñ compellu̾nt᷑. ¶Ticius pe¬
ĩtestam̃to extitisse ꝗuis animo g̾en¬
di sororis negã id fecisset: u̾tate tñ
filioꝵ defuncti q̃ sui hrdes pat̃ su¬
blato t̾tam̃to erant gessiss qr eqũ
ẽ indampno eũ ñ u̾sari. actione
filio meo ut t̃ fuñd emet. quic
cognouissẽ ego ipse eũ tͥ emi. pu¬
to refeire qͥ m̃te emum. Namsi ꝑꝑea¬

Expanded text:
a alicuius erogantur, in quibus am sumptus honeste ad honores per gradus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt.Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus, quem uiuentibus dominis administrauerunt, reddere non conpelluntur.Titius petestamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: quia aequum est in damno eum non uersari, actione filio meo, ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi. puto referre, qua mente emerim: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
stinauãm. ut fraudul pãtcipes er̃u¬
erẽt᷑. rectissime labõ scb̾. tãti esti¬
mãd̾ qͣti mea ĩt̾erat fraudes ẜm ꝑ¬
eũ ꝯmissas deregi. ñ ꝗͣti noxa ixĩs
iu ualeat. ¶ St ⁊ si dõe frugi ẜũ ĩ tͣ¬

Expanded text:
stinaueram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestianti mea intererat fraudes sereum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat.Sed et si bonae frugi
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e ꝓcuratori.⁊ postea litẽ paggẽ.¬
¶Siquis remisit exception ꝓcurato
cui gn̾ałł liba ad ministr̃o rer̃.
cõmissa ẽ. pot̾ exige. nouare aliud
ꝓ alio ꝑmutare.

Expanded text:
mittere procuratori et postea litem peragere.Si quis remisit exceptionem procuratorcui generaliter libera administratio rerum commissa est, potest exigere, ‹nouare,› aliud pro alio permutare.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł .i. ad pli P lauciꝰ ait. ꝓcurato¬
rẽ dampnatũ ñ deb̾e ꝯuenni. nͥ aũ
ainrem suã datus uet. aũ obtuliss se.
cum sciret cautuᷤ nꝰ ce: om̃nib pla¬
cuit. Id etit᷑ obseruand. ⁊ si defensoris
loco cũ satisdatione se liti optulit.

Expanded text:
Plautius ait: procuratorem damnatum non debere conueniri, nisi in rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit obseruandum et si defensoris loco cum satisdatione se liti optulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
milos. neq qui rei .p. cã afuturꝰ
ẽ. au morbo ꝑpetuo tenetur. aũ ma¬
suam dato: p̃ferendꝰ nõ ẽ dñs
ꝓcuratori in litẽ mouendã. ⁊ pecu
ꝓctendãm datꝰ ꝓcurator ad exiben¬
d recte aget.dades¬

Expanded text:
miles neque qui rei publicae causa afuturus est aut morbo perpetuo tenetur aut masuam dato praeferendus non est dominus procuratori in litem mouendam uel pecupetendam datus procurator ad exhibendum recte aget.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit isq tutelam int̾im ãministra¬
u̾it. nec postũmꝰ natus fu̾it. cũ eo
ñ tutele set negõꝵ gestoꝵ erit agen¬
d̾. Qd si natus fu̾it postũmꝰ tutele
erit accõ. ⁊ ineam utr̃q tempꝰ ueni¬
et ⁊ qd̾ añ ꝙ nascetur in fans gessit.
et quod postea qͣm natus sit.

Expanded text:
derit isque tutelam interim administraverit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum gestorum erit agendum: quod si natus fuerit postumus, tutelae erit actio et in eam utrumque tempus veniet, et quo, antequam nasceretur infans, gessit et quo, posteaquam natus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
quendã ad saliginẽ eiñdam curas¬
torem dec̾to ordinis ꝯstitut̃ eidem
aliũ subcuratorẽ ꝯstitutũ. siliginẽ
miscẽndo corrupisse. atq ita p̾ciũ
siliginis. q̃ inpublic̃ empta erat:
curatori inflict̾um eẽ quaq accõe
curator fubcuratore exꝑiri possit.
⁊ ꝯsequi id ut ei saluũ eẽt. qd̾ cã eiꝰ
dampnũ cepiss: ⁊ aleriꝰ seuerꝰ r.¬

Expanded text:
liginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei saluum esset, quod causa eius damnum cepisset.Ualerius Seuerus r
Abbreviated transcription (Latin):
erogauit. an donatõ ualeat. et
ait uałe. nes uidiͣ locupletõrẽ mu¬
ceptura ⁊ ꝓ asfme erogatura ¶In
donatũ ẽ. ut siꝗdẽ extet res uẽ¬
enus.⁊ Quia ꝙ ee ñ ꝯcessa dõatõne

Expanded text:
leat? et ait ualere nec uideri locupletiorem muceptura et pro adfine erogatura.In ddonatum est, ut, si quidem exstet res, uinenus,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.s ⁊ ieũ uxoi don matit.
qͥ eĩ erat cõditõis cã ne ũꝗͣ ad lib̾¬
tatẽ ꝑduci possit. dicẽdũ ẽ oĩo mi¬
chil agi hacdõatõe. ¶ Si pecuma
accepta mulier manumyit. uł
oꝑas ei ĩposiñt. ait uilianꝰ oꝑas
ꝗdẽ eas alicito ĩpositurã. ⁊ tenere
obligatõnẽ. nec udĩ mulicrẽ exre
uirilocupletẽ fiei. cũ eas ub̾tꝰ ꝓmiit¬
tat. ad̾sip̃tiũ obmanumissiõnẽ re¬
ceꝑit mulier. ⁊ sic manuiisit. ⁊ siꝗ¬
dẽ expecłio suo dedĩt mulier mini

Expanded text:
m.Si eum uxori donet maritus, qui eius erat condicionis, ne umquam ad libertatem perduci possit, dicendum est omnino nihil agi hac donatione.Si pecunia accepta mulier manumiserit uel operas ei imposuerit, ait Iulianus operas quidem eam licito iure imposituram et tenere obligationem nec uideri mulierem ex re uiri locupletiorem fieri, cum eas libertus promittat: quod si pretium ob manumissionem perit mulier et sic manumiserit, si quidem ex peculio suo dedit, nummos mari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̃ ⁊ si p̃dia hodiẽ uilisfima st̃ cõ¬
sequẽt dictmꝰ litis cõtestate tp̃t
estimationẽ eoꝵ spectãda. plane si
magni p̃rii p̃dia st̃. sũma tm̃ nume¬
ratꝰ erit restituẽda ñ ⁊̃ usure p̃tii.¬
¶ elegãt tͣctabr. si mulier ꝗnde ẽĩp̃

Expanded text:
 si praedia hodie uilissimo sunt, consequenter dicemus, litis contestatae tempore aestimationem eorum spectandam. plane si magni pretii praedia sunt, summa tantum numerata erit restituenda, non etiam usurae pretii.Eleganter tractabitur, si muli
Abbreviated transcription (Latin):
muliere. ꝗa necessaria ea ĩpẽsa eẽt.
⁊ fũdus denor eẽt factus ego ñ
tm̃ necessarias s⁊ ⁊̃ utiles ĩ pesas
p̃standas amuliere existimo. nͦ
puto fũdum deteriorẽ ẽẽ. sitales
st̃ lapidicine ĩꝗb lapis cresce¬
re possit. ¶Siꝑ mulierẽ morafi
quo minus estimationẽ partis
fũdi uiro soluẽt.⁊ fũdũ reciꝑet. ⁊
cũ ħ pactũ eat fruet̾ ĩt̾im ꝑceptos
aoimi ꝑtinẽ. ait labõ. puto potiꝰ ꝓ¬

Expanded text:
muliere, quia nec necessaria ea impensa esset et fundus deterior esset factus. ego non tantum necessarias, sed etiam utiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit.Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto poti