comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des decantareñ: ecce subito lux
emissa cȩlitꝰ ueluti linteũ mag¬
nũ uenit suꝑ om̃s. Tantoq eas
stupore ꝑculit: ut etiã canticũ
qͦd canebañ tremefactȩ int̾̃mit¬
tereñs. Ipse aut̃ splendor emissȩ
lucis. incuiꝰ cõparatione sol me¬
ridianꝰ uidi posset obscurus: ñ
multo post illo eleuatꝰ deloco.
in meridianã monasterii secessit
ratus. & ea loca cooꝑiens. sic ui¬
dentib cunctis adeelise alta sub¬
duxit : ut nulli eãe dubiũ quin
ipsalux quȩ animas famularũ
xp̃i eõe ductura uł susceptura
incęlis. eciã corporib earũ lo¬
cũ inqͦ reqͥeturȩ. & diẽ resurrec¬
tionis ẽẽnt expectaturȩ. mons¬
trar&. Cuiꝰ radius lucis tan
eorũ cũ alio iuniore positus fu
radnlucis. omnẽ diurni luminis
uiderent᷑ suꝑare fulgorem
rat in eodẽ monasterio
puer triũ cireit̃ annorũ
aesica nomine : qui propt̃ infan¬
tilẽ adhuc ȩtatẽ. in uirginũ dõ

Expanded text:
des decantarent, ecce subito lux des decantarent, ecce subito lux emissa caelitus veluti linteum magnum venit super omnes, tantoque eas stupore perculit, ut etiam canticum quod canebant tremefactae intermitterent. Ipse autem splendor emissae lucis, in cujus comparatione sol meridianus videri posset obscurus, non multo post illo elevatus de loco, in meridianam monasterii partratus et ea loca operiens, sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset dubium, quin ipsa lux quae animas famularum Christi esset ductura vel susceptura in caelis, etiam corporibus earum locum in quo requietura, et diem resurrectionis essent exspectatura, monstraret. Cujus radius lucis tanteorum cum alio juniore positus fueradii lucis, omnem diurni luminis viderentur superare fulgoremrat in eodem monasterio puer trium circiter, non amplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
trix possa existere feminin
Quȩ suscepto monasterii ray¬
mine. condignã se in om̃ib q
lendo p̃buit: ut etiã eelestu
indicio fuere miracula:
plura uirtutũ sunt sigui
patrata : quȩ ad memorũ i¬
ficationẽq sequentiũ. ab hisqͥ
nouere descripta habent᷑
multis : e quib: & nos aliqua
cladis late cuncta depopulans
etiã partẽ monasteri huiꝰ illã
qͣ uiri tenebant᷑ inuasisset : & pas¬
sim qͦtidiȩ raperent᷑ ad dñm. sol¬
licita mat̃ congregationis qui
hora etiã eã monasterii pari
qia ancillarũ d̃i caterua ra no¬
rorũ erat secreta contuberno.
eadẽ plaga tangere. erebrius
sua poni. & ermiteriũ fieri uel¬
lenꝰ cũ eas eodẽ qͦcȩceros exter¬
minio raptarie mundo contin¬
ger&. Cũnq nichil certi respore¬
s. tam & sisepius inqͥrets asoro¬
rib accepisset: accepit ipsa cũ
dus egressȩ de oratorio famulae
xp̃i. adsepul ehra frm̃ qͥ eas exhac
luce p̃cesserañ. solitas dño lau¬

Expanded text:
trix posset existere feminarum. trix posset existere feminarum. Quae suscepto monasterii regimine, condignam se in omnibus eulendo praebuit; ut etiam caelestia indicio fuere miracula. sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a multis: e quibus et nos aliqua cladis late cuncta depopulans, etiam partem monasterii hujus illam qua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem plaga tangeret, crebrius sua poni et cimiterium fieri vellent, cum eas eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque nihil certi responsi, tametsi saepius inquirens, a sororibus accepisset, accepit ipsa cum diis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac luce praecesserant, solitas Domino lau
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃ sebbi & sigheri quorũ supra
meminimꝰ: ear conualdũ consti¬
tuit epm inciuitate lundonia.
Cuiꝰ uidelic& uiri. & in episcopa¬
tu & ane episcopatũ uita & cora¬
uersatiofert᷑ fuisse scĩssima. sic̃
etiã nc̃ celestiũ signa uirtutũ
indicio su. Et enĩ usq hodie fe¬
retrũ eiꝰ caballariũ qͦ infirmus
uehi solebat seruatũ adiscipłis eiꝰ.
multos febricitantes uł alio quo¬
liboe incõmodo fessos sanare non
defftit. Nonsolũ aut̃ suppofiti ei¬
dẽ feretro uł appositi cura sit᷑ in¬
firmi: sed & astulȩ de illo absq¬
sȩ atq ad infirmos allatȩ. ettã
illis solen afferre medelam
Hic sane priusquã ep̃s factus ec̃ẽ.
duo p̃clara monasceria unũ sibi.
alterũ sorori suȩ edilburgȩ
construxerat: qđ utrunq regũ¬
larib disciplinis obtime inscitu¬
erat :
sibi qͥdem in regione suderge
iuxta fluũ tamensem mlad
qͥ uocat᷑ ceroteseir. id est cero
nuncupatur inberecingũ ii
qͦ ipsa dõ deuotarũ mat᷑ ac ni¬

Expanded text:
Sigheri, quorum supra meminimus, Earconvaldum constituit episcopum in civitate Lundonia: cujus videlicet viri in episcopatu, et ante episcopatum vita et conversatio fertur fuisse sanctissima, sicut etiam nunc caelestium signa virtutum indicio sunt. Etenim usque hodie feretrum ejus caballarium, quo infirmus vehi solebat, servatum a discipulis ejus, multos febricitantes vel alio quolibet incommodo fessos sanare non desistit. Non solum autem subpositi eidem feretro vel adpositi curantur aegroti, sed et astulae de illo abscissae atque ad infirmos adlatae, citam illis solent adferre medelam. Hic sane priusquam episcopus factus esset, duo praeclara monasteria, unum sibi, alterum sorori suae Aedilbergae construxerat, quod utrumque regularibus disciplinis optime instituerat. Sibi quidem in regione Sudergeona, juxta fluvium Tamensem, in loco qui vocatur Cerotaesei, id est, Ceroti nuncupatur In Berecingum, in quo ipsa Deo devotarum mater ac nu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Si quidem primꝰ birinus.
scđs agilbertus: tercius exticit
tuni. Cũq mortuus. eõe coia¬
ualch qͦ regnante idem leuthe¬
rius ep̃s factus ẽ acceper̃ subre¬
guli regnũ gentis. & diuisũ int
se tenuer̃ annis circit̃ decẽ. ĩpsisq
regnantib de functus. ẽ. ille : et¬

Expanded text:
. Siquidem primus Birinus, secundus Agilberctus, tertius exstitit Uini. Cumque mortuus esset Coinvalch, quo regnante idem Leutherius episcopus factus est, acceperunt subreguli regnum gentis, et divisum inter se tenuerunt annis circiter decem: ipsisque regnantibus defunctus est ille
Abbreviated transcription (Latin):
cuscodiat in columes: Facta ẽ.
aut̃ hȩc sr nodus. anno ab inca¬
rnatione dnĩ sexcentesimo sep¬
tuagesimo tercio: quo anno
rex cantuariorũ egbertus
m̃se iulio obierat. suecelen
in regnũ frẽ hlothere. iqͦd ipse
annos undecĩ & m̃ses septẽ te¬
nuit. Bisi aut̃ ep̃sorientaliũ
anglorũ qͥ in p̃fata srnodo fu¬
isse ꝑhibetur: Ipse erat succes¬
sor bonefacii cuiꝰ supͣ memini¬
mus. iur multȩ scitatis &e reli¬
gionis. Na bonefacio post de
cẽ & septẽ episcoꝑatus su an
theodoro ordinante factus est.
Quo adhuc suꝑstite. sed grauis¬
sima infirmitate ab adminis¬
trando episcopatu ꝓhibito: duo
sunt ꝓ illo aecci &̃ badui. ele¬
cti & consecrati epi. Ex quo usq
hodie ꝓuncia illa duoᷤssolet
habere epõs
frido merciorũ epõ ꝑ meritũ
ciuusdã inobȩdientiȩ theodo¬
rus archiep̃s. deposuit eũ de
episcopatu post annos accepti
episcopatus ñ multos: & in lo¬
co eiꝰ ordinauit ep̃m sexuul¬

Expanded text:
custodiat incolumes. » Facta est custodiat incolumes. » Facta est autem haec synodus anno ab incarnatione Domini sexcentesimo septuagesimo tertio, quo anno rex Cantuariorum Ecgberct mense Julio obierat, succedente in regnum fratre Hlothere, quod ipse annos undecim et menses septem tenuit. Bisi autem episcopus Orientalium Anglorum, qui in praefato synodo fuisse perhibetur, ipse erat successor Bonifacii, cujus supra meminimus, vir multae sanctitatis et religionis. Nam Bonifacio post decem et septem episcopatus sui anTheodoro ordinante, factus est. Quo adhuc superstite, sed gravissima infirmitate ab administrando episcopatu prohibito, duo sunt pro illo, Aecci, et Baduvini, electi et consecrati episcopi: ex quo usque hodie provincia illa duos habere sfrido Merciorum episcopo per meritum cujusdam inobedientiae Theodorus archiepiscopus, deposuit eum de episcopatu post annos accepti episcopatus non multos; et in loco ejus ordinavit episcopum Sexuul
Abbreviated transcription (Latin):
tractatũ ẽ: ut plures epĩ cns¬
cente numero fideliũ augerm¬
tur. Sed de hac re ad prȩses
mũ habere coniugiũ : nullus
incestũ faciat. Nullus conu¬
doco. fornicationis causa relu¬
quat. Qđ si qͥsquã ꝓpriã expn¬
lerit coniugẽ. legitimo sibi ma¬
trimonio coniunetã : si xpĩanꝰ
eẽ. recte uoluerit. nulli alcen
copulet᷑: sed ita permaneat.
Banceps ab aliqͦ nr̃m oriat᷑ con¬
tentionis scandalũ aut alia
paliis diuulgarent᷑: placuit
s queq definita sunt. uiuis¬
eriptione confirmarte. Quã
sententiã defutionis nr̃ȩ.ta¬
tillo notario scribendã dicta¬
ii. Accũ mnm̃se & indiccione
supͣscripta. Quisqͥs igit᷑ cori¬
tra hanc sententiã iuxta decre¬
ta canonũ. nr̃a etiã consensio¬
ne ac subscriptione manus
nostrȩ confirmatã. quo qͦmͦ ue¬
nire. eãq infringere tẽpta¬
uerit: nouerre se ab omi officio
sacerdotali. & nr̃a societate
separatũ. Diuina nos grã. in
unitate scȩ suȩ eccłȩ uiuentes.

Expanded text:
tractatum est ut plures episcopi crescente numero fidelium augerentur; sed de hac re ad praesensmum habere connubium. Nullus incestum faciat. Nullus conjudocet, fornicationis causa, relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio conjunctam, si Christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed ita permaneat, deinceps ab aliquo nostrum oriatur contentionis scandalum aut alia pro aliis divulgarentur, placuit ut quaeque definita sunt unusquiscriptione confirmaret. Quam sententiam diffinitionis Titillo notario scribendam dictavi. Actum in mense et indictione suprascriptis. Quisquis igitur contra hanc sententiam juxta decreta canonum, nostra etiam consensione ac subscriptione manus nostrae confirmatam quoquo modo venire eamque infringere tentaverit, noverit se ab otali et nostra societate separatum. Divina nos gratia in unitate sanctae suae Ecclesiae viventes,
Abbreviated transcription (Latin):
gnauit & turba hominũ ñ modica:
inuentũ ẽ. sarco fagũ illud congruȩ
longitudinis adm̃surã corporis.
adeo ut a parte capitis. etiã cer¬
uical posset int̃poni: a parte uͦ
pedũ. mensura .iIͦIͬ. digitorũ. ias
sarcofaga carpus excederet. Con¬
dicus . ẽ. aut̃ in eccła beati docto¬
ris gentiũ: cuiꝰ edoctus monitis.
cȩlestia sꝑare didicerat.

Expanded text:
gnavit, et turba hominum non modica, inventum est sarcofagum illud congruae longitudinis ad mensuram corporis, adeo ut a parte capitis etiam cervical posset interponi; a parte vero pedum, mensura quatuor digitorum in sarcofago corpus excederet. Conditus est autem in ecclesia beati doctoris gentium, cujus edoctus monitis caelestia sperare didicerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tanniã uenit theodorus: osu
rex nordanhimbrorũ press
ẽ. infirmitate quã & mortus
ẽ. anno ȩtatis suȩ quinqͣgesm
octauo. Qui intantũ eo tẽpori
tenebat᷑ amore romanȩ & apl¬
cȩ inftitutionis: ut si ab infirm¬
tate saluaret᷑. etiã romã ue¬
nire. ibiq ad loca scã uitã fi¬
ducẽ sibi itineris fieri ꝓmissi
ñ parua pecuniarũ donations
rogarae. Qui defunctus die
uemnonica patrũ insatuta s
uger en &e nosseq masist ros

Expanded text:
 Osuiu rex Nordanhymbrorum, pressus est infirmitate, qua et mortuus est anno aetatis suae quinquagesimo octavo, qui in tantum eo tempore tenebatur amore Romanae et apostolicae institutionis, ut si ab infirmitate salvaretur, etiam Romam venire, ibique ad loca sancta vitam fiducem sibi itineris fieri, promissa non parva pecuniarum donatione, rogaret. Qui defunctus die qui canonica Patrum statuta et diligerent et nossent, magistris
Abbreviated transcription (Latin):
abstrahere:t ipsi monachi
ñ migrea de loco ad locũ. hoc
ẽ. de monasterio ad monasteriũ.
nisi ꝑmissione ꝓprii abbatis:
sed in ea ꝑmaneant obȩhensia.
quã tẽpore suȩ conuersionis
ꝓmiser̃: Ut nullus clericorũ
relinquens ꝓpriũ ep̃m. passim
qͦlib& discurrat: neq alicubi
ueniens absq cõm̃daticiis lit te¬
ris sui p̃sulis suscipiat᷑. Qđ si se
regrini. contenti sin hospitali¬
Itatis
munere oblato. nulliq coro
liceat ullũ officiũ saccrdoo¬

Expanded text:
an. 4: « Ut ipsi monachi non migrent de loco ad locum, hoc est de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant obedientia quam tempore suae conversionisis. Ut nullus clericorum relinquens proprium episcopum, passim quolibet discurrat: neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. Quod si semregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato, nullique eorum liceat ullum officium sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
abiecto leui iugo xpi subdentes.
Interea subito corruptȩ m̃tis ho¬
mines a cerba pestis corri¬
puit : quȩ inbreui tantã eius
multitudinẽ strauit. ut ne se¬
peliendis qͥdem mortus uiui
sufficerent. Sed nec morte
qͥdem suorũ. nec timore mortis
hi qͥ suꝑerant. a morte animȩ qͣ
peccando sternebant᷑. reuocari
poteraNs. Vnde ñ multo post:
Acrior gentẽ peccatricẽ ultio
diri sceleris secuta. ẽ. Initũ nanq
ẽ. consiliũ. qͥd agendũ. ubi quae¬
rendũ eõe p̃sidiũ ad euitandas
uł repellendas tã feras. tãq cre¬
ptiones : placuitq om̃ib cũ suo
rege uurtigerno. ut saxonũ
gentẽ de transmarinis par¬
tib in auxiliũ uocarent. Qđ
dni nutu dispositũ constat: ut
uenir& contra imꝓbos malũ.
sic̃ euidentiꝰ rerũ exitꝰ ꝓbauit.

Expanded text:
abjecto levi jugo Christi, subdentes. abjecto levi jugo Christi, subdentes. Interea subito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creptiones: placuitque omnibus cum suo rege Vurtigerno ut Saxonum gentem de transmarinis partibus in auxilium vocarent: quod Domini nutu dispositum esse constat, ut veniret contra inprobos malum, sicut evidentius rerum exitus probavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quã confidentes in diuinũ. ubi
humanũ cessabat auxiliũ: de
ipsis montib & speluncis ac sal¬
tib continue rebellabant. Et
tũ primũ inimicis qͥ ꝓmultos
annos p̃das intra agebant :
grassacores hiberni domũ:
picti in extrema parte insulae
cunc primũ & deinceps qͥeuer̃:
ꝓdas tam̃ nonnunquã exinde et
contritiones de brittannorũ gen¬
te agere ñ cessabatt Cessante aut̃
uastatione hostili : tantis frugũ
ȩtas meminit affluere cȩpit.
Cũ qͥb & luxuria crescere: et
hanc continuo omniũ luesscele¬
rũ comitari accelerauit᷑ crudeli¬
tas p̃cipue. & odiũ ueritatis amorq
m̃dacu : ita ut si qͥs eorũ mitior. &
ueritati aliqͣ tenꝰ ꝓpior uideret:
in hunc qͣsi briitanniȩ subuerso¬
rẽ. om̃ium tela odiaq sine re¬
spectu contorquerent᷑. Et non
solũ hȩc seculares uiri. sed etiã
ipse grex dñĩ eiꝰq pastores eger̃:
ebrietati. animositati. litigio
contentioni. inuidiȩ. ceterisq
huiusmodi facinorib: sua colla

Expanded text:
us confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, sgrassatores Hiberni domus Picti in extrema parte insulae tunc primum et deinceps quieverunt, praedas tamen nonnunquam exinde et contritiones de Brittonum gente agere non cessarunt. Cessante autem vastatione hostili, tantis frugum aetas meminit, affluere coepit: cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque mendacii, ita ut si quis eorum mitior, et veritati aliquatenus propior videretur, in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. simul tumida ȩquora pla¬
cauit: ad eo ut cessante per
onũa sçuitia tẽpestatis. secundi
nos uenti ad terrã usq: ꝓplana
maris t̃ga comitarent᷑. Cũq cua¬
dentes ad terrã. nauiculã quoq
nram ab undis exportaremꝰ: mox
cadẽ quȩ nrĩ grã modicũ flue¬
rat tẽpestas redut. & toto illo die
quȩ prouenerat inteapedo qͥetis.
ad iuiri dĩ p̃ces nr̃ȩ etasionis grã

Expanded text:
ret, simul tumida aequora plaret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die quae provenerat intercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
idȩ lindissarnensis in qͣ edu¬
atꝰ ẽ. abbatis uire p̃fuit. Ue¬
n inqͥt cũ duob frĩb aliis ad
insulã li farne : loqͥ desi¬
derans cũ reuerentissimo patre
oidilualdo. Cũq allocutione
qꝰ refecti & benediecione peti¬
ta domũ rediremꝰ: ecce subito
positis nob̵ in medio mari. int̃¬
rupta .ẽ. serenitas qua uehe¬
bam᷑: & tanta ingruit tãq fe¬
ra tẽpestatis hiems. ut neq
ficere. neq aliud quã mortẽ
sꝑare ualeremꝰ. Cũq diu mul¬
tũ cũ pelago frustra certate¬
tes. tandẽ post t̃ga respicere¬
mus. si forte uł ipsam de qua
egressi eramꝰ infulã aliqͦ cona¬
mine repetere possemꝰ : inue¬
nimꝰ nos undiq uersũ. pari tẽ¬
longius uisũ leuauimꝰ: iudimus
in ipsa insula farne egressum
de latibulis suis amantissimũ
dõ patrẽ oidilualdũ iter nr̃m
inspicere. Audito enĩ fragore
ꝓcellarũ ac feruentis occani:
exierat uide qͥd nobis acciderae
Cũq nos in labore ac despatio¬

Expanded text:
iae Lindisfarnensis in qua educatus est, abbatis jure praefuit. « Veni, inquit, cum duobus fratribus aliis ad insulam Farne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in medio mari, interrupta est serenitas qua vehebamur, et tanta ingruit tamque fera tempestatis hiems  Al., teroficere, neque aliud quam mortem sperare valeremus. Cumque diu multum cum vento pelagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, invenimus nos undiqueversum pari temlongius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
UCCESSITAUTEO
iuro dni cudberto
in exercenda uita so¬
litaria quã in insula
.farne ante episcopa
tus tẽpora gerebat. uir uene¬
rabilis oidilualdus : qͥ multis
Annis in monasterio qͦd dicitua
in hripũ. acceptũ presbiteratꝰ
officiũ. condignis gra du ipso
consecrabat actib. Cuius ut
meritũ uł uita qualis fuerit
certius clareseat : unũ ciꝰ nar¬
ro miraculũ qͦd mͥ unꝰ efrĩb¬

Expanded text:
uccessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condignis gradu ipse  Al., ipso consecrabat actibus. Cujus ut meritum vel vita qualis fuerit, certius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e fr
Abbreviated transcription (Latin):
quadã ingressus eccłam ape¬
rius set thecã reliqͥarũ ut
portionẽ earũ roganti ami¬
coprȩstar&e : contigit & ipsũ
adolescentẽ cii oculus lan¬
guebat in eadẽ eccła tunc
adesse Cũq prbr portionẽ
quantã uoluit amico dediss&:
residuũ dedit ad olescenti.
ut suo in loco reponeret.
At ille salubri instinctu ad mo¬
nitꝰ. cũ accepisset capillos scĩ ca¬
pitis. apposuit palpebrȩ langue¬
nt & aliquandiu tumorẽ illũ
infestũ. horũ appositione cõpri¬
mere ac mollire curabat. Quo
facto: reliqͥas ut iusserat sua
intheca recondidit. crederis
suũ oculũ capillis uiri dĩ qͥb
dũ. Neq eũ sua fides fefellit.
erat enĩ ut referre erat solitꝰ
gebat cogitar& et faceret :
imminente hora diei ipsius
sexta. repente contingeris
oculũ. ita sanũ cũ palpebra
inuenit. ac si nil unquã in eo
deformitatis ac tumoris
apparuis set¬
I Ut oidilualdus successor cudberti in
anachoriticauita. laborantib: in mari

Expanded text:
quadam ingressus ecclesiam, apequadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capillis viri Dei quibus d. enim eum sua fides fefellit. Erat enim, ut referre erat solitus, gebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoris apparuisset Ut Oidiluald Al., Oidilvaldus successor Cudbercti in anachoretica vita, laborantibus in mari
Abbreviated transcription (Latin):
łst aut̃ factũ in monasterio. qͥd
iuxta amnẽ dacore construe¬
tũ. ab eo cognom̃ accepit: cui
tunc uir religiosus sudbertus
abbatis iure p̃fuit. Erat in eo
quidã adolescens: cui tumor
deformis palpebrã oculi fȩda¬
uerat. Qui cũ ꝑdies crescens.
oculo interitũ minaret᷑ : cura¬
bant mehci hunc appositis pig¬
m̃torũ fom̃tis emollire. nec ua
maioris ꝑiculi uetabant Cũq
tẽpore ñ pauco fr̃ p̃fatus tali
in cõmodo laborar&. neq im¬
minens oculo exitiũ. humana
es augesceret: contigit eũ subi¬
to diuinȩ pietatis grã. ꝑ sc̃issi¬
mi patris cudberti reliquias
sanari Nã quando fr̃s sui cor¬
pus ipsius post multos sepultu¬
rȩ annos incorruptũ repe
quã more reliquiarũ rogan¬
tib amicis dare. uł ostendẽ
in signũ mira culi possent. ha¬
rũ particulã reliqͥarũ co
tẽpore habebat penes se qui¬
dã de prb̃is eiꝰdẽ monasterii
nomine truidred: qͥ nẽ ipsus
monasterii abbas. ẽ. Qui cũ die

Expanded text:
st autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valmajoris periculi vetabant. Cumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana mes augesceret, contigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos sepulturae annos incorruptum reperquam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum die
Abbreviated transcription (Latin):
xX. Ut religiosi abbates. adriano Albinus. uilfri¬
do in episcopatũ acca successerit.
.XXͥ Ut ccolfridus abbas regi pictorũ architte
.XXI I Ut hi ienses monachi cũ subiectis sibi mo¬
nasteriis. canonicũ p̃dicante egb̃to cele¬
brare pascha ceꝑint. Ibritanniȩ totius¬

Expanded text:
XX. Ut religioso abbati Hadriano Albinus, Uilfrido in episcopatum Acca successerit.XXI. Ut Ceolfrid abbas regi Pictorum architectXXII. Ut Hiienses monachi, cum subjectis sibi monasteriis canonicum, praedicante Ecgbercto, celebrare Pascha coeperint. Nec mu
Abbreviated transcription (Latin):
VI Ut cedualla rex occidentaliũ saxonũ
baptizandus romã uenerit : sed & fuc
UII. Ut theodoro defuneto. arcdepiscopatꝰ
gradũ bertualdus susceꝑit : & inter
plurimos qͦs orcdinauit. etiã tobiã iu¬
rũ doctis simũ hrofensi ec cłȩ fecerie¬
UIII Ut egbertus uir sẽs ad p̃dicandũ in
germaniã uenire uoluerit. nec ualu¬
hibniã unde uenerat redierit.

Expanded text:
 Ut Caedualla, rex Occidentalium Saxonum, baptizandus Romam venerit: sed et succII. Ut, Theodoro defuncto, archiepiscopatus gradum Berctuald susceperit: et inter plurimos quos ordinavit, etiam Tobiam virum doctissimum Hrofensi Ecclesiae feceriIX. Ut Ecgberct vir sanctus ad praedicandum in Germaniam venire voluerit, nec valuHiberniam unde venerat, redierit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ac uos obsitutł adhȩe nos
de scendere coeger: ut nul
ossit eccłarũ urarũ iactu
ꝑ cuius lib&e occasionis obtensũ
ssi uob̾ pꝰpłi deuotionẽ ple¬
us ꝓpagare. Dste incolu¬
ẽ custodiat. dilectissime frat̃.
Data die iͦ. iđ iunii: imꝑat̃ib

Expanded text:
nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum missi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. D
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ qͦd prius fecerat orato¬
riũ includeret᷑. Prȩparatis
gͦ fundam̃tis in grro prioris
oratorii ꝑ quadr̃ũ: cȩpit
ȩdificare basilicã. Sed pri¬
usquã altitudo parietis ec̃e
consũmata : rex ipse impia
nece occisus. opus idem suc¬
cessori suo osualdo ꝑficien¬
dũ reliqͥt. Paulinꝰ aut̃ ex eo
tẽpore sex annis continuis
dicabat: credebantq & bi¬
titabant᷑ quot quot erant p¬
erant osfridus & eadfria
filii regis eduni: qͥ amba
exuli natisunt. de coenbis
filia cearli regis mercis
iffi filius osfridi sedo
fuisse feruor fidei. aco
deriũ lauacri salutas
genti nor danhimbrori
quodã tẽpore paulinꝰ ua

Expanded text:
ipsum quod prius fecerat, oratoipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis,praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant perant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Mercioret Yffi filius Osfridi, sed et fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sus de agnitione ueri dei
cultus: iussit sociis defcrue¬
re ac succendere fanũ cum
om̃ib septis suis. Ostendit᷑
aut̃ locus ille quondã ido¬
lorũ ñ longe ab eboraco
adorientẽ ultra amnẽ dor¬
uuentionẽ. & uocat᷑ hodie
godmundus dingahã: ubi
pontif ex ipse inspirante dõ
uero. polluit ac destruxit
eas quas ipse sacrauerat aras.
lib: ac plebe ꝑplurima fidẽ.
& lauacrũ scȩ̃ regenerationis
anno regni sui undecimo: qui. ẽ
annus circit̃ centesimꝰ octoge¬
simꝰ. Baptizatus aut̃ ebora ci
die scõ paschȩ. pridie iduum
a priliũ in eccła scĩ petri apłi.
quã ibidẽ ipse de ligno cũ ca¬
tecitaret᷑. atq ad ꝑcipiendũ
baptisma imbueret᷑. citato o-¬
pere construx̃. In qua etiã
ciuitate: ipsi doctori atq an¬
tistiti suo paulino sedẽ episco¬
patus donauit. Mox autẽ
ut baptisma consecutus est:
curauit docente eodẽ pau¬
lino. maiorẽ in ipsoloco et
augustiorẽ de lapide fabri¬
care basilicã: in cuiꝰ medio

Expanded text:
sus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras. libus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus circiter centesimus octogesimus. Baptizatus est autem Eburaci die sancto Paschae, pridie Iduum Aprilium, in ecclesia sancti Petri apostoli, quam ibidem ipse de ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio
Abbreviated transcription (Latin):
mm. hȩc qͥdem in piuncia
niciorũ: Sed& in ꝓuincia
urorũ ubi sepius manere
rege solebat. baptiza
enĩ oratoria uł baptiste¬
a. in ipso exorhio nascentis
ileccłȩ poterant ȩdificari
A tam̃ in cãpodono ubi tune
Tuilla regia erat. fecit
basilicã : quã postmodũpaga¬
ni aqͥb eduinꝰ rex occisus.ẽ. eũ
tota eadem uilla succender̃.
Pro qua reges posteriores.

Expanded text:
min. Haec quidem in provincia Berniciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere cum rege solebat, baptizabenim oratoria vel baptisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro q
Abbreviated transcription (Latin):
eritate quȩ nobis multi¬
da relatione ꝑp̃sentiũ
titores laudabilit̃ insi¬
ata . ẽ. gratuito animo at¬
buere ulla sine dilatione
rogare. Qđ qͥdem tã ꝓurẽ ca¬
ritatis affectu quã ꝓtanta¬
rũ ꝓunciarũ spacis quȩ int̾
nosce uos. eẽ. noscunt᷑. sumus
inuitati concedere : ut in om¬
cursũ  iuxta urã desideria
p̃beremus. In columẽ excel¬
lentiã ur̃am grã superna
custodiat

Expanded text:
eritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo adtribuere ulla sine dilatione rogare. Quod quidem tam pro tatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse noscuntur, sumus invitati concedere, ut in omcursum, et juxta vestra desideria praeberemus. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ordinandus uenit ad pau¬
linũ: & occurrente sibi illo
in idocolino. quintus ab augus¬
tino doruuernensis eccłȩ con¬
secratus ẽ. antistes. Cuietiã¬

Expanded text:
qui ordinandus venit ad Paulinum, et occurrente sibi illo in Lindocolino quintus ab Augustino Doruvernensis Ecclesiae consecratus est antistes
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ anno .iiͦi. sed & era clio felicis¬
simo cęsare idest filio eiꝰ anno
Iiͦi. indictione. UII. idest anno
dnĩcȩ incarnationis sexcente

Expanded text:
ejus anno tertio; sed et Heraclio felicissimo Caesare, id est, filio ejus, anno tertio, indictione septima, id est, anno Dominicae incarnationis sexcente
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. urã ad quisitio deco
lescendo amplius extendie
ipsa uos dnĩci eloqui: ꝓms
in futuro respiciant. uosq
ista ad ȩt̃nam festiuita tẽ
ratis & onerati estis: & ego

Expanded text:
ritate, vestra adquisitio deceslescendo amplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem oratis et onerati estis, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã tuarũ adhortati
frequentatione succendai¬
ꝓfecto sacrȩ scripturȩ tes¬
niũ ꝑ te expletũ indubitan
ꝑclareat : saluabit᷑ uir in¬
delis ꝑ mulierẽ fidelẽ. A
hoc enĩ miscdiam dnĩcȩ pus¬
tatis consecuta es : ut frucas
fidei creditorũq tibi benes¬
ciorũ. redẽptori tuo muli¬
plicẽ resignares . Qđ eqͥdi
suffragante p̃sidio benign¬
tatis ipsius ut explere uale
assiduis ñ desĩstamꝰ p̃eib po¬
tulare. His gͦ p̃misss: pai¬
nȩ uobis dilectionis exhibe¬
tes officia. hortamur ut noss
reꝑta portitoris occasione
de hisquȩ ꝑ uos superna
tentia murabilit̃ in conue¬
Ione comugis uri. sumisseq
Usgentis dignata fuerst

Expanded text:
intelligentiam tuarum exhortationum intelligentiam tuarum exhortationum frequentatione succendafecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubitanter praeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
N antũ aut̃ deuocionis
Ieduini erga cultũ ue¬
ritatis habuit: ut etiã rogi
pual do filio redualdi. per¬
sua der& relictis idolorũ
suꝑscitionib. fidẽ & sacra¬
menta xpĩ cũ sua ꝓuncia
suscipe. Et qͥdem pater eiꝰ
redualdus iã dudũ incan¬
tia sacram̃tis xpĩanş fidei
imbutus. ẽ. sed frustra. Na
rediens domũ. ab uxore sua
& quibdã ꝑuersis doctorib
seductus. ẽ : atq a sincerita¬
te fidei deprauatus. habu¬
it posteriora peiora prio¬
ribita ut in morẽ: antiqͦ¬
rũ samaritanorũ & xp̃o
seruire uideret᷑. & diis qͥb¬

Expanded text:
antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritatis habuit, ut etiam regi pualdo filio Redualdi persuaderet, relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis q
Abbreviated transcription (Latin):
niebã. Hunc aut̃ ꝓfiteor qͥ
in hac p̃dicatione ueritas
clarce illa quȩ nobis ueras
salutis. & beatitu dinis ȩt̃ns
na ualet tribuere. Unde
foero rex: ut tẽpla & al¬
Eria quȩ sine fructu utili¬
s sacrauimꝰ ocius a nathe¬
ticeĩgni contradamus
susciꝑe confessus est. cũmnq
a pfato pontifice sacrorũ
surũ quȩrer&: qͥs aras cefa¬
na idolorũ cũ septis quib
an circundata prius ꝓ¬
nare deber&e : ille respon
.Ego. Quis enĩ ea quȩ ꝑ
stulticiã colui. nunc ad exẽ¬
ũ omniũ aptius quã ipse. ꝑ
sapientiã michi a dõ uero do¬
natã destruã. Statiq ab¬
icta suꝑscitione uanitatis.
ogauit sibi regẽ arma da¬
re. & equũ emissariũ : quẽ
tare. Accinctus gͦ gladio :¬
accepit lanc eã in manu. łt as¬
cendens emissariũ regis: ꝑre
in eolancea quã tenebat. qđ¬

Expanded text:
teor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamus suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem tare. Accinctus ergo gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergin eo lancea quam tenebat:
Abbreviated transcription (Latin):
e fuit. usq ad suũ tẽpus ꝑ¬
durassẽ. & se in puericia undis¬
se tefcabat᷑. Erat aut̃ p̃fatus
rex redualdus natu nobilis
qualib&e actu ignobilis. fili¬
ustitili. cuꝰ pat fuit uuffa
a qͦ reges orientaliũ anglorũ
uuffingas appellant. Uerũ
earpualdus. ñ multo post quã
fidẽ accepit tẽpore occisus :
cia inerrore uersata. ẽ. donec
accepit regnũ fr̃ eiꝰ dẽ carpu¬
nte adhuc frẽ. cũ exularae in
gallia fideisa cram̃tis imbutus
ẽ. Quorũ participẽ. mox ubi
regnare cȩpit. totã suã ꝓiun¬
ciam facere curauit. Cuiꝰ stu¬
diis głosissime fauit felix ep̃s.
qͥ de burgundiorũ partib ubi

Expanded text:
te fuit, usque ad suum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempore, occisus est cia in errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem Eorpunte adhuc fratre cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgu
Abbreviated transcription (Latin):
rȩhcabat aut̃ paulis
si. quȩ ẽ. prima ad meridia
humbrȩ fluminis ripã. ꝑta¬
gens usq: ad mare : p̃fectus
lindo colinȩ ciuitatis cui nom̃
erat blecca primũ cũ domo
sua conuertit ad dnm. Inqus
ui delic& ciuitate : & ecełam
opis egregii. de lapide fecs
nis tecto uł longa incuria.
hostili manu deiecto: parie
haetenꝰ stare uident᷑: & om̃ib
uis aliqua sanitatũ mira cu

Expanded text:
edicabat autem Paulinus ndissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula
Abbreviated transcription (Latin):
it obsecundare uolueris.
tiã aꝑpetuis malorũ torm̃¬
s te liberans. a et̃nisecũ re¬
ni incȩlis faciet. eẽ. partici
uib auditis rex. pẽ¬
susciꝑe qͥdem fidẽ quã
docebat. & uelle & debere
respondebat: uerũ adhue
cũ amicis principib oe cõn
laturũ. eẽ. dicebat: ut si &
illi eadẽ cũ eosentire uel¬
lent. om̃s parit̃ in fonte ui¬
te xp̃o consecrarent᷑. Et an¬
nuente paulino: fecit ut
dixerat. Habito enĩ eũsapi¬
entib consilio: sciscitabatur
continuo respondit. Iuuide
rex quale sit hoc qͦd nobis
modo p̃dicat᷑: ego aut̃ tibi ue

Expanded text:
cat, obsecundare volueris, cat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse partici auditis, rex suscipere quidem se fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc cum amicis principibus  Al., laturum esse dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur continuo respondit: « Tu, vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo praedicatur: ego aute
Abbreviated transcription (Latin):
fridũ collegit copiosũ
sibi occurrentẽ cũ exeri
multũ impari. ñ enĩ di
illispaciũ qͦ totũ suũ co¬
gar&e atq: ad unaroe exa¬
tũ. occidit in finib gentis
ciorũ. ad orientalẽ plas
amnis qͥ uocat᷑ idle In q
certa mine & filius redu
uocabulo regenheri occe
ẽ. Ac sic ediuni iuxta on¬
sibi infesti insidias uitaui
rũ etiã eidẽ ꝑempto ine¬
gnigłam successit. Cũ o
p̃hcante uerbũ dĩ paulmꝰ
rex credere differr& e
aliquod tẽpus ut diximꝰ h
ris cõpetentib solitarius
ũ ipse scrutari consuesset :¬
grediens ad eũ quadã die
.dĩ. imposuit dexterã capiti
& an hoc signũ agnoscer& re¬
isiuit. Qũi cũ tremens ad pe
asi familiari uoce affatus
gnũ qͦd desiderasti ipso lar¬
ente ꝑcepisti: mem̃to ut
ciũ qͦd ꝓmisisci facere ne
fferas. suscipiendo fidem
blimauit. & si de inceps uo¬
intati eiꝰ quã ꝑme tibi p̃di¬

Expanded text:
Aedilfridum collegit copiosum, eumque Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta orsibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes quasi familiari voce affatus:regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sentis: Nec distulit ediuni qͥm
continuo polliceret᷑ in omnib:
secuturũ doctrinã illius qui se
tot ac tantiscalamitatib erep¬
tũ. ad regni apicẽ ꝓueheret:
quo accepto responso: confes
‸ tis
adimplere ne differas. Et
his dictis ut fer̃ repente dis¬
paruite ut intelliger& non
hominẽ. eẽ. qͥ sibi apparus¬
sec. sed spm̃. Et cũ regius u¬
uenis solus adhuc ibidẽ se¬
der&e: gauisus qͥdem de col
tur: uenit ad eũ p̃fatus ami¬
cus illius. lȩtoq uultusalu¬
tans eũ. Surge inqͥt intra. &
sopitis ac relictis curarũ an¬
xietatib. quieti membra si¬
aliqͥd mali facere. sed fidem
potiuspollicitã seruare dispo¬
nit. Postquã enĩ cogitationẽ
suã de qua tibi antẽ dixi. regi¬
nȩ insecreto reuelauit: reuo¬
cauit eũ illa ab intentione. ad¬
monens qͥa nulla ratione con¬
ueniat tanto regi. amicũ suũ
obtimũ in necessitate positũ
nec solũ exulẽ nunciis hos
exercitũ ad debellandi

Expanded text:
sentis? » Nec distulit Aeduin quin sentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem de colltur, venit ad eum praefatus amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra sialiquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum nec solum exulem nunciis hostexercitum ad debellandum
Abbreviated transcription (Latin):
se itus anforis noctẽ transige¬
ra iui respondens: ait. Ne
medescimes tuȩ mesticiȩ & in¬
sommorũ. et forisecȩ ac solita¬
rie sessionis causam nescire.
nec ipse tibi aliqͥd malifaci
nec tuiste hostib perimen¬
dũ tradat. qui cũ se omia quȩ
posset huic tali ꝓmercede be¬
neficia daturũ. eẽ. responde¬
ret: adiecit ille. Qd si etiã re¬
gẽ te futurũ extinctis hostib
inueritate ꝓmutat: ita ut ñ
om̃s qui ande te reges ingerse
anglorũ fuerant potesta te
transcendas : At ediuni core¬
stantior int̃rogando factus: ñ
dubitauit ꝓmittere. quin ei qui
tanta sibi beneficia donar& dig¬
nis ipse grãrũ actionib respor¬
deret. Tũ ille tercio. Si aut̃ inqͥt
is qͥ tibi tanta taliaq dolueraci¬
ter aduentura p̃dxerit. etiam
consiliũ tibi tuȩ salutis ac uitȩ
melius atq: utilius quã aliqͥs de
tius parentib aut cognatis un¬
quã audiuit. ostendere potue¬
rit: num ei obtẽperare. & mo¬
nita eiꝰ salutaria susciꝑe cor¬

Expanded text:
se intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere con
Abbreviated transcription (Latin):
exierit: ipso qͥdem tẽpore
quo intus. ẽ. hiemis tẽpestates
excurso. mox de hieme in hao¬
mem regrediens. tuis oculs
elabit᷑. Ita hȩc uita homini
ad modicũ appar& : qͥd aid
sequat᷑ qͥd ue pͣcesserit. pro¬
sus ignoramꝰ. Unde si hȩen
doctrina certius aliqͥd ata
uinitꝰ ad moniti ꝓsequebat
Adiecit aut̃ coifi: qͥa uela
ipsũ paulinũ diligentius i¬
dire de dõquẽ p̃dicabatu

Expanded text:
exierit. Ipso quidem tempore exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis tempestate nexcurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina certius aliquid attdivinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire
Abbreviated transcription (Latin):
imus. Nullus enĩ tuorũ stu¬
diosius quã ego culturȩ deo¬
rũ nr̃orũ se subdidit: & niehil¬
ominꝰ multi suns qͥ ampliora
a te beneficia quã ego. & ma¬
iores accipiunt dignitates:
me potius iuuare uellent.
qͥ illis impensius seruire cu¬
raui. Unde restat ut si ea
quȩ nunc nob noua p̃di¬
cant᷑ meliora. eẽ. & fortio¬
ra. habita examinatione
ꝓspexeris: absq ullo cuncta¬
mine susciꝑe illa festinemꝰ.
Cuiꝰ suasioni uerbisq pru¬
dentib. alius obtimatũ re¬
gis tribuens assensũ: conti¬
nuo subdidit. Talis inqͥens
michi uidet᷑ rex uita homi¬
nũ p̃sens int̾ris. ad cõparati¬
onẽ eiꝰ qͦd nobis incertũ . ẽ. tẽ¬
poris: quale cũ te residente
adcȩnã cũ ducib ac minis¬
tris tus tẽpore brumali.
accenso qͥdem foco in medio.
& calido effecto cȩnaculo:
furentib aut̃ foris ꝑ omĩa
turbinib hiemaliũ pluuia¬
rũ uł niuiũ. Adueniens unꝰ
passerũ. domũ citissime ꝑuo¬
ingrediens mox ꝑ aliud

Expanded text:
enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum domum citissime pervoingrediens, mox per aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ipse primꝰ irritũ faciã. cũl
michi nil mali fecerit. nili
huc inimiciciarũ intulerit
Quinpotiꝰ si moriturus sũ.
me magis quã ignobilior quo
morti tradat. Quo enĩ nuns
fugiã. qui ꝑ om̃s brittannus
ꝓuncias. tot annorũ tẽpori
curriculis uagabundus. hosi
uitabã insidias: Ab eunti i
Amico remansit eduini solis
foris: residensq mestus and
palatiũ. multis cȩpit cogia¬
tionũ ȩstib affici. qͥd ageri
quo ue pedẽ uerter&e nescus¬

Expanded text:
inii, ipse primus irritum faciam, cum ille inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem vertere