comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tri sp̃c quasi parthica ꝑcussi sagit¬
ta: muscarũ modo a uento rapta¬
beatũ uirum suꝑ om̃e regnum con¬
stituere: nolens in regno sine illo creᷤᷤ¬
cere: quẽ ante regnum pre cet̾is stu¬
duerat familiariꝰ diligere. Unde ap¬
posito patͥb suis lundonensi ep̃o: roga¬
tu regis ac pͥncipũ dunstamis succ¬
essione donat᷑: annitentib qͦ om̃ib
eiꝰdem urbis habitatorib: et impor¬
tunis uocib illiꝰ nom̃ acclamantib.
audierant namq qͣm fuerat a pͥme¬
lia etate deo acceptissimꝰ÷ quam in
illa cui p̃erat eccła sollicitꝰ᷑: quã deni¬
q in om̃i rebona & optima ꝓbatis¬
simꝰ: et ea re noluerunt habere ali¬
um: cũ possent hr̃e lectissimum. Ne¬
q illũ iuuit excusatio canonũ auc̃¬
toritate p̃tensa: qui sicut unam
eccłam duob esse ep̃is contͣdicunt:
ita duas eccłas. um ep̃o fieri posse
non ꝑmutunt: cũ ioħes inqͥuit̃

Expanded text:
tri spiritus, quasi Parthica percussi sagittri spiritus, quasi Parthica percussi sagitta, muscarum modo a vento raptabeatum virum super omne regnum constituere, nolens in regno sine illo crescere, quem ante regnum prae caeteris studuerat familiarius diligere. Unde apposito patribus suis Lundoniensi episcopo, rogatu regis ac principum Dunstanus successione donatur, annuentibus quoque omnibus ejusdem urbis habitatoribus, et importunis vocibus illius nomen acclamantibus. Audierant namque quam fuerat a primaeva aetate Deo acceptissimus, quam in illa cui praeerat Ecclesia sollicitus, quam denique in omni re bona et optima probatissimus: et ea re noluerunt habere alium cum possint habere lectissimum. Neque illum juvit excusatio canonum auctoritate praetensa, qui sicut ecclesiam unam duobus esse episcopis contradicunt, ita duas Ecclesias uni episcopo fieri posse non permittunt: Cum Joannes, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
morula ꝑ aola: redit tͥstis legio in¬
fernalis: magnoq clamore in haᷤ
uoces erumpit. O te hominẽ homi¬
nũ: o fidei alienum: o nr̃is benefi¬
ciis semꝑ ingͣtum. Nos detulimꝰ ob¬
sequium: tu nobis retulisti suppli¬
cium. Ad ulciscendas inurias tuaᷤ
de regione tenebrarũ uenimꝰ: et ec¬
ce adũsis imprecationib tiuis con¬
fusi redimꝰ. Cum q ille deꝓmende
ueritatis p̾ceptum demonib indi¬
ceret: agnoscit aminã regis angłica
uirtutẽ illis sublatã. ad statutum
terminũ sub signacło seruatam:
nicħ iuris in illam demones hre:
sed in sortẽ penitentium animaꝵ
eandẽ cedere. Tum ille exultans in
dño: furores illoꝵ tali ratiocinatio¬
ne cõpescuit. Quid inqͥt iniusti ac̃¬
tum ẽ. uobis : Si peccauit homo
as. dimisit & suas xp̃c. cum eiꝰ ego
& ego dignati sumꝰ clem̃ter indul¬
gere: uos qua temeritate audetis ĩ¬
ꝓbe rep̃hendere: Qua sententia te¬

Expanded text:
morula peracta redit tristis legio inmorula peracta redit tristis legio infernalis, magnoque clamore in has voces erumpit: O te hominem hominum! o fidei alienum! o nostris beneficiis semper ingratum! nos detulimus obsequium, tu nobis retulisti supplicium; ad ulciscendas injurias tuas de regione tenebrarum venimus, et ecce adversis imprecationibus tuis confusi redimus. Cumque ille depromendae veritatis praeceptum daemonibus indiceret, agnoscit animam regis angelica virtute illis sublatam ad statutum terminum sub signaculo servatum; nihil juris in illam daemones habere, sed in sortem poenitentium animarum eamdem cedere. Tum ille exsultans in Domino, furores illorum tali ratiocinatione compescuit. Quid, inquit, injusti actum est vobis? Si peccavit homo as, dimisit et suas Christus, cum ejus ego ristus et ego dignati sumus clementer indulgere, eos qua temeritate audetis improbe reprehendere? Qua sententia te
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. quid olim exultanti diaboloꝓ
misisset. cũ illum regia impietas exi¬
lio asscripsisset. Itaq obuiis in illũ
manib insurg̃e ⁊ membra eiꝰ euan¬
glico gladio diuid̾e: et oues que cir¬
cunquaq errabunde serebant᷑. ad¬
mortuo impussimo rege ederio. aiq
in sortẽ malignoꝵ sp̃uum tͣnslato:
dunstanus in eccła cui preerat dei¬
iudis meditationib inseriuebat᷑: m¬
chil sciens qͥd de rege actum fuisset.
Et ecce tartarea cohors sub eiꝰ aspes¬
tum exultando qͣsi chorũ ducere.
et ueluti de capta p̃da letas uictori¬
as agere ꝑscrutatur itaq sc̃s causa
leticie: audit regẽ obisse. animã illꝰ
gehennalib statim incendiis tradẽ
no imꝑio nuntiandũ. Motus itaq
pietate dunstanꝰ: solotenus ꝓst̾nit᷑.
largifluus ex ocłis lacrimarũ ym¬
ber ꝓducit᷑.⁊ pulsat dñm precib nͦ
ab illo orando qͥescit: quousq sp̃m
regis liberatũ agnoscit. Breui aut̃

Expanded text:
tus est quid olim exsultanti diabolo tus est quid olim exsultanti diabolo promisisset, cum illum regalis impietas exsilio ascripsisset. Itaque obviis in illum manibus insurgere, membra ejus evangelico gladio dividere, et oves quae circumquaqmortuo impiissimo rege Edvvio, atque in sortem malignorum spirituum translato, Dunstanus in ecclesia, cui praeerat, Deividis meditationibus inserviebat, nihil sciens quid de rege actum fuisset. Et ecce tartarea cohors sub ejus aspectu exsultando quasi chorum ducere, et veluti de capta praeda laetas victorias agere. Perscrutatur itaque sanctus causam laetitiae, audit regem obiisse, animam illius gehennalibus statim incendiis tradendino imperio nuntiandum. Motus itaque pietate Dunstanus solo tenus prosternitur, largifluus ex oculis lacrymarum imber producitur; pulsat Deum precibus, nec ab illo orando quiescit, quousque spiritum regis liberatum agnoscit. Brevi autem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ antistitem wiccioꝵ. s sic̃ suꝑ archi¬
ep̃m cantuarioꝵ mirabilit atq hẏ¬
larit̾ absoluit. Qua de re a circun¬
stante clero rep̃hensus. qd̾ contra pa¬
trum decreta ageret. qͥ uniꝰ eccłe du¬
os ꝓhibent esse sac̃dotes. nec ꝑ uis
hereditatis. fieri electionẽ successiõis:
tale fert᷑ responsum dedisse. Si duriniꝰ
humana ñ cederent: uire mͥ hoĩum
auctoritas p̃tendi posset. Nunc uero
q̃m auctor omnium ds̃ est: non poᷤᷤ¬
sum illud ñ facere. qd̾ faciendũ sp̃c
dei dignatꝰ est p̃ciꝑe. Erit namq be¬
atus iste ꝓximꝰ post mortẽ meam hꝰ
sedis archiep̃c: et aduersꝰ mundi pͥnci¬
pem fortissimꝰ preliator. Hac ille sum¬
mi pontificis ratione defensꝰ: ꝓcedit
ad popłm summꝰ & ille pontisex can¬
tuarioꝵ p̃titulatꝰ: gestans insignia
aaron ñ legis uelamine adumbrasa:
fuerat consignata reu̾sus. atq in ca¬
thedra pontificali sublimatꝰ: recorda¬

Expanded text:
super antistitem Wicciorum, sed sicut super archisuper antistitem Wicciorum, sed sicut super archiepiscopum Cantuariorum mirabiliter atque hilariter absolvit. Qua de re a circumstante clero reprehensus, quod contra Patrum decreta ageret, qui unius ecclesiae duos prohibent esse sacerdotes, nec per jus haereditatis fieri electionem successionis, tale fertur responsum dedisse: Si divinis humana non cederent, jure mihi hominum auctoritas praetendi posset. Nunc vero quoniam auctor omnium Deus est, non possum illud non facere quod faciendum Spiritus Dei dignatus est praecipere. Erit namque beatus iste proximus post mortem meam hujus sedis archiepiscopus, et adversus mundi principem fortissimus praeliator. Hac ille summi pontificis ratione defensus procedit ad populum, summus et ille pontifex Cantuariorum praetitulatus, gestans insignia Aaron, non legis velamine adumbrata, fuerat consignata reversus, atque in cathedra pontificali sublimatus, recorda
Abbreviated transcription (Latin):
salomon sapientia. diuitiis & gła.
Domꝰ autem edWii in dies decreᷤᷤ¬
cere: cum ipse in flagiciis crescere
nis sue dies: precepit edgarꝰ diarcha
totiꝰ regni sui conciliũ celebrari:
in quo annichilatis om̃ib. que a
fr̃e eius iqͥs fuerant legib decreta.
ac restitutis om̃ib. que iuolenta il¬
lius fuerant dñatione ablata: dun¬
stanum qͦ uenerabilẽ abbatem in
magna gła de exilio reuocauit: &
maiore quam ab om̃ib ante regib
honoratꝰ fuisset gła. sublimauit. Eui
etiã ut pontificale decus susciꝑet:
uehementi peticione imminuit: nͦ
ante a p̃cib quiescere uoluit: quam
illũ a sententia ad consentiendũ re¬
traheret:: & eccłe wigorniensi. que
sub honore beate uirginis marie pol¬
lebat. pontificem p̃ficeret. Qui cũ
doroberniam sacrandus adueniret.¬
& recitata peticione cleri ac popłi. sũ¬
inus dei sacerdos odo. gaudent̃ an¬
nuisset: mirabile dictu. ceterum
consecrationis minisfium non qͣsi

Expanded text:
Salomon, sapientia, divitiis et gloria, Salomon, sapientia, divitiis et gloria, domus autem Edwii in dies decrescere, cum ipse in flagitiis crescere nis suae dies praecepit Edgarus diarcha totius regni sui concilium celebrari, in quo annihilatis omnibus quae a fratre ejus iniquis fuerant legibus decreta, ac restitutis omnibus quae violenta illius fuerant damnatione ablata, Dunstanum quoque venerabilem abbatem in magna gloria de exsilio revocavit, et majore, quam ab omnibus ante regibus honoratus fuisset, gloria sublimavit. Cui etiam, ut pontificale decus susciperet, vehementi petitione imminuit; nec ante a precibus quiescere voluit quam illum a sententia ad consentiendum retraheret, et ecclesiae Wigorniensi, quae sub honore beatae virginis Mariae pollebat, pontificem praeficeret. Qui dum Doroberniam sacrandus adveniret, et, recitata petitione cleri ac populi, summus Dei sacerdos, Odo gaudenter annuisset; mirabile dictu! caeterum consecrationis ministerium, non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt. Et ipsam qͥdem. iuxta cla¬
udiam ciuitatẽ reꝑtam subnerua¬
uere: deinde qua digna fuerat mor¬
te multauere. Porro regẽ ꝑ diu̾sa
locoꝵ semetra deuiantẽ: ultra flu¬
men tamisium cõpulere.Deinde
accito fr̃e illiꝰ. optime indolis ado¬
lescente. noĩe egaro. quem futurũ
regem celesti quondã oraculo desi¬
gnatum fuisse p̃diximꝰ. dum pacẽ
regni q salutem suis ac dunstani
temꝑib angłi predicarent: statu¬
unt illum regẽ suꝑ om̃s ꝓuinciaᷤ.
ab humbre magno flumine. usq
ad flum̃ tamisium: quo flumĩe
amboꝵ regnum ab inuicẽ dirime¬
bat᷑. Ita regnum qd unum fuerat
in duos reges diuisum: grauib ali¬
quantisꝑ conflictib belloꝵ fudabait:
impleta tunc ueridica illa saluato¬
ris sententia. qua om̃e regnum in
seipsum dutisũ asserit destruendũ:
& domum suꝑ domũ esse casuram.
Edgarus cotidie erat ꝓficiens ut da¬
iud pietate ac fortitudine: atq ut

Expanded text:
sistunt. Et ipsam quidem juxta Clasistunt. Et ipsam quidem juxta Claudium civitatem repertam subnervavere. Deinde qua digna fuerat morte multavere. Porro regem per diversa locorum semetra deviantem ultra flumen Tamisium compulere. Deinde accito fratre illius optimae indolis adolescente, nomine Edgaro, quem futurum regem coelesti quondam oraculo designatum fuisse praediximus, dum pacem regnique salutem suis ac Dunstani temporibus angeli praedicarent, statuunt illum regem super omnes provincias ab Humbre magno flumine usque ad flumen Tamisium; quo flumine amborum regnum ab invicem dirimebatur. Ita regnum, quod unum fuerat, in duos reges divisum gravibus aliquantisper conflictibus bellorum sudabat, impleta tunc veridica illa Salvatoris sententia, qua omne regnum in se ipsum divisum asserit destruendum, et domum super domum esse casuram . Edgarus quotidie erat proficiens, ut David, pietate ac fortitudine, atque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gallia susceꝑat. qͣm equoreos serui
ierabelis fluctꝰ attigissent. Exulat
ltaq sc̃s. nulla exilii ꝑ gr̾am dei
dãpna deplorans: cum suis men¬
tis ita sibi om̃s deuinciret: ut patͥã
exilium putaret. Suꝑ hec illũ ami¬
ci apłi consolatio fouit: qui in illiꝰ
rei quã ipse expeteret. eum indig̾e
angloꝵ popłm tanto patrono desti¬
tutum: suscitauit corda uirorũ.
ab humbre fluuio usq ad flum̃
tamisium. supͣ qd̾ urbs lundonia
est fundata. adu̾sus impium regẽ
edwium. Qui om̃s quasi in unũ
hominem tͣnslati. non modo regñ
ipsuis abicere. uerũ etiam ipsum re¬
gno expellere moliti sunt. ꝓpt̾ea qd̃
in cõmisso regiine insipient᷑ egisset:
sapientes disꝑdidisset: ignaros boni
suis consiliis asciuisset: ꝓrsus libidi¬
ne atq arrogantia p̃ceps abisset. Co¬
acti itaq in turbã: regem cum ad¬
ultera fugitantẽ. atq in inuiis se¬
se occultantẽ. armis ꝑsequi non de¬

Expanded text:
Gallia susceperat, quam aequoreos servi Gallia susceperat, quam aequoreos servi Jezabelis fluctus attigissent. Exsulat itaque sanctus nulla exsilii per gratiam Dei damna deplorans, dum suis meritis ita sibi omnes devinciret, ut patriam esse exsilium putaret. Super haec illum amici apostoli consolatio fovet, qui nullius rei quam ipse expeteret eum indigere Anglorum populum tanto patrono destitutum, suscitavit corda virorum ab Humbre fluvio usque ad flumen Tamisium, supra quod urbs Lundonia est fundata, adversus impium regem Edwium. Qui omnes, quasi in unum hominem translati, non modo regnum ipsius abjicere, verum etiam ipsum regno expellere moliti sunt, propterea quod in commisso regimine insipienter egisset, sapientes disperderet, ignaros boni suis consiliis adscisceret, prorsus libidine atque arrogantia praeceps abiret. Coacti itaque in turbam regem cum adultera fugitalentem, atque in inviis sese occultantem armis persequi non de
Abbreviated transcription (Latin):
exulante letari ualeas. Ad quod
dictũ: pallidi regii. pallidꝰ mini¬
ster abscessit. Dunstanus autem
ñ immemor. qͥd sibi dumꝰ olim ꝙy¬
tharedꝰ precinuerit. immo dñice
memor ꝓmissionis. qua beatos fo¬
re qͥ pro iusticia ꝑsecutionẽ patiunt᷑
xp̃c asseruit: marinis se fluctib tͣ¬
dit: contrariũ littus in gente flan¬
dritarum attingens. Ubi eminen¬
ti coram pͥncipe t̾re illiꝰ gratia in¬
uienta: manebat in monast̾io be¬
ti petri. qd̾ situm ẽ. gandaui: ꝓpt̾¬
ea quod illud cet̾is illiꝰ regionis mo¬
nast̾iis. & ꝓfessione uirtutis & philo¬
sophie docum̃tis excellere udebat᷑
Nec tam̃ cessat uesana furentis mu¬
lieris insania: quin om̃ĩb qͥ uirũ
dĩ temꝑe sue recessionis hospicio fo¬
llerant ꝑscrutatis. ꝓscriptis. cdãpna¬
tis: ipsius qͦ oculis eruendis. mali¬
gnos tͣnsmitteret ministros. Uerũ
miserante diuina clem̃tia. ciuiꝰ mĩ¬
quã auxilio destituebat᷑ ante illũ

Expanded text:
exsulante laetari valeas. Ad quod exsulante laetari valeas. Ad quod dictum pallidi regni pallidus minister abscessit. Dunstanus autem non immemor quid sibi divinus olim citharoedus praecinuerit, imo Dominicae memor promissionis, qua beatos fore qui pro justitia persecutionem patiuntur Christus asseruit, marinis se fluctibus tradit, contrarium littus in gente Flandritarum attingens ubi eminenti coram principe terrae illius gratia inventa, manebat in monasterio sancti Petri quod situm est Gandavi, propterea quod illud caeteris illius regionis monasteriis et professione virtutis, et philosophiae documentis excellere videbatur. Nec tamen cessat vesana furentis mulieris insania, quae omnibus qui, virum Dei tempore suae recessionis hospitio foverant, perscrutatis, proscriptis, damnatis, ipsius quoque oculis eruendis malignos transmitteret ministros. Verum, miserante divina clementia cujus nunquam auxilio destituebatur, ante illum
Abbreviated transcription (Latin):
pnabo. Cuiꝰ inuectionis tenore sp̃e
nequã arrectus: ultionem de uiro
dei. nefande meretricis impulsu ex¬
pectat. Itaq mulieris animũ diabo¬
lus instigat: regis irã mulier exal¬
tat: ambo exilium dunstano inten¬
tant. Et primo quidem uigente re¬
gis edicto: om̃s monastice religiõi
eccłe. suis reb spoliabant᷑⁊ ut que
precipue semꝑ uiro fuere leticie:
nunc eidem quã maximo fierent
merori. Deinde cum uentũ fuisset
glestoniam. & descriptis om̃ib ipse
ꝓscriptꝰ fuisset: inter lacrias mona¬
choꝵ eius manu nutritoꝵ. int̃ la¬
menta uenientiũ ad se ex om̃ib lo¬
cis amicoꝵ: int̾ gemitꝰ᷑ pauꝑum.
consuetis stipendiis ꝑsingłos dies
ab illo recreatoꝵ. audita ẽ. in atrio
templi uor plaudentis diaboli. qͣsi
uox iuuencule acrit̾ atq minute
cachinnantis. Quem sc̃s seuera fto¬
nte suspiciens: incħ ait suꝑ meo
exilio gratuleris: q̃m plus est qd̾
me redeunte doleas: quã qͥcqͥd me

Expanded text:
nabo. Cujus invectionis tenore spiritus nabo. Cujus invectionis tenore spiritus nequam arreptus, ultionem de viro Dei nefandae meretricis impulsu exspectat. Itaque mulieris animum diabolus instigat; regis iram mulier exaltat; ambo exsilium Dunstano intentant. Et primo quidem, urgente regis edicto, omnes monasticae religionis ecclesiae suis rebus spoliabantur, ut, quae praecipuae semper viro fuere laetitiae, nunc eidem quam maximo fierent moerori. Deinde cum ventum fuisset Glastoniam, et descriptis omnibus ipse proscriptus fuisset, inter lacrymas monachorum ejus manu nutritorum, inter lamenta venientium ad se ex omnibus locis amicorum, inter gemitus pauperum, consuetis stipendiis per singulos dies ab illo recreatorum, audita est in atrio templi vox plaudentis diaboli, quasi vox juvenculae acriter atque minute cachinnantis. Quem sanctus severa fronte suspiciens, Nihil, ait, super exsilio meo gratuleris, quoniam plus est quod me redeunte doleas, quam quidquid me
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis uictorem suum uinc̾e querit.
Neq enim rerum occasiones longe
abfuerant: quib id quod ꝑuerse mo¬
liebat᷑. in usus malignos tranfferret.
slam rege p̃fato. eodem quo consecͣtꝰ
fuerat die. in turpes concubitꝰ puip¬
lice deuoluto. ac ꝑ hoc om̃i senatorio
ordine offenso: nemine tam̃ eiꝰ las¬
cnuiam redarguere auso: pari ac cõ¬
muni omniũ uoto dunstanꝰ com¬
pellat᷑: qui regem constant̃ ad eat:
regium stuprum diuina humana¬
q ratione cõpescat: mulieris adul.¬
tere meretriciũ. suspendii cõmina¬
tione ꝑcellat. fecit hoc ille: & parũ
est hoc: reꝑtum insuꝑ cum adult̾a
simul & filia illiꝰ. principẽ a mecha¬
li thoro. iuolent̃ abstraxit: positaq
in capite eiꝰ corona: ante suminum
pontificẽ odonem adduxit. At regia¬
pelex ganea. sanguineos intorquens
oculos: tu inquit mortis me suspe¬
noio addixisti: ego te mẽbroꝵ deco¬
re priuatum. sempit̾no exilio dam¬

Expanded text:
in aliis victorem suum vincere quaerit. in aliis victorem suum vincere quaerit. Neque enim rerum occasiones longe abfuerant, quibus id quod perverse moliebatur, in usus malignos transferret. Nam rege praefato eodem quo consecratus fuerat die in turpes concubitus publice devoluto, ac per hoc omni senatorio ordine offenso, nemine tamen ejus lasciviam redarguere auso, pari ac communi omnium voto Dunstanus compellatus qui regem constanter adeat, regium stuprum divina humanaque ratione compescat, mulieris adulterae meretricium suspendii comminatione percellat. Fecit hoc ille, et parum est hoc. Repertum insuper cum adultera simul et filia illius principem a moechali toro violenter abstraxit, positaque in capite corona ejus ante summum pontificem Odonem adduxit. At ganea sanguineos intorquens oculos: Tu, inquit, mortis me suspendio addixisti; ego te membrorum decore privatum sempiterno exsilio dam
Abbreviated transcription (Latin):
Necdum sc̃a manus. scos contraxe¬
rat digitos: cum ea que uergere ce¬
ꝑat trabes. non uinculis astricta. ñ
machinis leuata: non deniq ullo
humani ingenii apparatu susten¬
tata: ad locum de quo ruere ceꝑat re¬
uehi uidebat᷑. Si tante głie malig¬
nus sp̃c non inuideret: cui inuid̾et:
Si tunc uirꝰ malignitatis sue non
effunderet: quando effundet: Nicħ
g dubietatis ulteriꝰ de uiro dei hñs:
semel atq sumul om̃s insidiarum su¬
arum laqueos illi intendere statuit.
Translatꝰ itaq in fpeciem ursi consi¬
nulem: hianti rictu orantẽ aggre¬
ditur⁊ iniectis q ungulis. pastoralẽ
quã manu tenebat uirgam cõple¬
ctitur: atq ad se trahere conat᷑. At di¬
uinꝰ dunstanus. diuinitatis sp̃u for¬
titer roboratꝰ: retractum ad se bacu¬
lum erigit in sublime⁊ fugientẽ be¬
luam dirissime cedit: nec priꝰ mons¬
trum cedendo desistit: quã flagellũ
in tergo illiꝰ. trib in partib cõmintũ

Expanded text:
Necdum sancta manus sanctos contraxeNecdum sancta manus sanctos contraxerat digitos, cum ea quae vergere coeperat trabes, non vinculis astricta, non machinis levata, non denique ullo humani ingenii apparatu sustentata, ad locum de quo ruere coeperat revehi videbatur. Si tantae gloriae malignus spiritus non invideret, cui invideret? Si tunc virus malignitatis suae non effunderet, quando effunderet? Nihil ergo dubietatis ulterius de viro Dei habens, semel atque simul omnes insidiarum suarum laqueos illi intendere statuit. Translatus itaque in speciem ursi, consimilem hianti rictu orantem aggreditur, injectisque ungulis pastoralem, quam manu tenebat, virgam, complectitur, atque ad se trahere conatur. At divinus Dunstanus, divinitatis spiritu fortiter roboratus, retractum ad se baculum erigit in sublime, fugientem belluam dirissime caedit; nec prius monstrum caedendo desistit, quam flagellum in tergo illius tribus in partibus comminutum
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsam quoq regum matrem re¬
ginam edguiam sua dementia de-¬
bachari. Pret̾ hec libidine ardens:
sine inter missione estuabat ad col¬
tum. Quib reb uenerabilis pater
dunstanus grauit̾ offensus: freqͥn¬
ter eum simul & acrit̾ in locis opor.¬
tunis increpare: ille increpantem
ridere: simulq multa illi mala mi¬
nari. Postquã autem industriam
suam nichil uidet p̃ualere: omni¬
no decernit eius colloquio abstinẽ
cipit᷑. ibiq in tanta celsitudine reli¬
gionis deguit. ut mensutram sc̃a ex.¬
cederet deuotio. Hoc in loco turri
extructa erat: quam necdum ulla
in supremo cacumine tectura cdau¬
debat. Cumq popłs trabem totiu
oꝑis sustentatricẽ. summis muris
applicare contenderet: repente ru.¬
ptis funib eadem trabes deorsum
ruere cepit. Clamor ingens totius
popł̃i: dumstanum iteratis uocib
ꝑstrepentis. Aduolat itaq ocior
sẽs: elatam dexterã machine op¬
ponit: e regione crucem depingit.

Expanded text:
in ipsam quoque regum matrem rein ipsam quoque regum matrem reginam Eadivam, sua dementia debacchari. Praeter haec libidine ardens, sine intermissione aestuabat ad coitum. Quibus rebus venerabilis pater Dunstanus graviter offensus, frequenter eum simul et acriter in locis opportunis increpare; ille increpantem ridere, simulque illi multa mala minari. Postquam autem industriam suam nihil videt praevalere, omnino decernit ejus colloquio abstinendcipitur, ibique in tanta celsitudine religionis deguit, ut mensuram sancta excederet devotio; hoc in loco turris exstructa erat, quam necdum ulla in supremo cacumine tectura claudebat. Cumque populus trabem totius operis sustentatricem summis muris applicare contenderet, repente ruptis funibus eadem trabes deorsum ruere coepit. Clamor ingens totius populi Dunstanum iteratis vocibus perstrepentis. Advolat itaque ocior sanctus, elatam dexteram machinae opponit, e regione crucem depingit.
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatur dilecti hominis ca¬
dauer iacere: comitum turbas qͥ
aurati olim solebant assift̾e. ꝓcul
recedere: mirat᷑ cominutationem.
miserat᷑ conditionem. Deinde fidẽ
qua iuuentem dilexerat. desuncto
quoq impendere studens: corporis
in uolucrum in sua suscepit: debi¬
tumq sepeliendi officium. debito
rexit edwi filius edmundi regis.
etate qͥdem iuuenis. & nulla regna¬
ndi gr̃a pollens:: qui neq ipse sapi¬
ens. neq sapientum consilio ad qͥes¬
cens: sed alter roboam despectis ma¬
lorib natu. pueroꝵ consilia sectaba¬
tur. hos ille ꝑmerosissimos satelliteᷤᷤ
nactus. & eoꝵ non tam consilus ꝗͣ
insaniis fretꝰ: optimum quemq
reb expollare⁊ locipletes ꝓscrib̾e:
exheredare eccłias: detrahere reli¬
gioni: multiplices in ciuitatib ex¬
actiones exercere. Nec solum alieni
ab eius cognatione illius obfuit cͥ¬
delitas: uerum etiã neronis mo¬
re in homines sua styrpe orindoᷤ.

Expanded text:
contemplatur dilecti hominis cacontemplatur dilecti hominis cadaver jacere, comitum turbas, qui aurati olim solebant assistere, procul recedere; miratur commutationem, miseratur conditionem. Deinde fidem, qua viventem dilexerat, defuncto quoque impendere studens, corporis involucrum in sua suscepit, debitumque sepeliendi officium debito rexit Edwi filius Edmundi regis, aetate quidem juvenis, et nulla regnandi gratia pollens, qui neque ipse sapiens, neque sapientium consilio acquiescens, sed alter Roboam, despectis majoribus, natu puerorum consilia sectabatur. Hos ille perniciosissimos satellites nactus, et eorum non tam consiliis quam insaniis fretus, optimum quemque rebus exspoliare, locupletes proscribere, exhaeredare ecclesias, detrahere religioni, multiplices in civitatibus exactiones exercere. Nec solum alienis ab ejus cognatione illius obfuit crudelitas, verum etiam Neronis more in homines sua stirpe oriundos,
Abbreviated transcription (Latin):
num accersiant: ut sit u̾tumi
arbitriĩ testis ⁊ confessionum sus¬
ceptor: et fidelis apud dm̃ inter¬
cessor. Contristatus gͦ ad animã
dunstanus: quanta uelocitate
potuit amicũ regem inuisere ꝑ¬
git. Uidens autẽ deus illum et
cordis dolore affligii et corꝑis la¬
borem patrs non ẽ passus ut ult
illum afflictio tangeret: quin
et dolorem lenͥuit. et laborem im¬
minuit. Nam cum esset in itinere
tendens ad palatium. et membra ie¬
uniis confecta infatigabiliter fati¬
garet: uox de summno ethere delap¬
sa insonuit. Ecce rex edredus: obdor¬
miuit in dño. Cuꝰ uocis emissione
equus cui insidebat ꝑcussus interut:
comites tremuerunt. audientes qͥ¬
dem fragorem tonantis: sed quid
intonaret non intelligentes. Quib
ipse rem aꝑiens: cõmendat animã
defuncti regis. in manus eterni re¬
gis: statĩq deferentib nuntiis audit
quod ante sibi de celo angłs absoliit.
Ingressus gͦ palatium dunstanus:

Expanded text:
num accersiant, ut sit ultimi num accersiant, ut sit ultimi arbitrii testis, confessionum susceptor et fidelis apud Deum intercessor. Contristatus ergo ad animam Dunstanus, quanta velocitate potuit, amicum regem invisere pergit. Videns autem Deus illum et cordis dolore affligi et corporis laborem pati, non est passus ut ultra illum afflictio tangeret, quin et dolorem lenivit et laborem imminuit. Nam, cum esset in itinere tendens ad palatium et membra jejuniis confecta infatigabiliter fatigaret, vox de summo aethere delapsa insonuit: Ecce rex Edredus obdormivit in Domino. Cujus vocis emissione equus, cui insidebat, percussus interiit, comites tremuerunt, audientes quidem fragorem tonantis, sed quid tonaret non intelligentes. Quibus ipse rem aperiens, commendat animam defuncti regis in manus aeterni Regis, statimque deferentibus nuntiis audit quod ante sibi de coelo angelus absolvit. Ingressus ergo palatium Dunstanus,
Abbreviated transcription (Latin):
et dunstanus in oculis suꝑni inspecto¬
tis sumnius pontisex erat. Mirandũ
quod ipse adhuc terrigena. angłicis
concentib admisceret᷑ in celis: miran¬
dum inchilominus. quod eum cuies
celi frequentarent in terris. Ditid co
preponam. bominem celicolis adiun¬
ctum. an celicolas homim destiuatoᷤ.
non satis comꝑio: nisi quod in altero
felicior. in altero erat ille securior
Scupeant aliĩ diuersas diuersa¬
rum uirtutũ donationes quib da
hominib diuinitꝰ collatas: ego ni-¬
chil ita magnipendo. quomͦ ho¬
minem in huiꝰ mundi curbinib
consistentem ⁊ uniuersa mundi
animo tͣnscendentẽ et in amore con¬
ditoris quiescentem. Martham ui¬
dere ministerio: mariam desiderio.
fidem oꝑantem: caritatẽ ardencẽ
Sed nichil diximus: siea que re
edredus letali morbo correptus.
decidit inlectum: nec ullam e¬
uadende mortis spem medici ꝓ¬
mittebant. Celeriter itaꝙ: nuntios
legat. qui patr̃e uite sue dunsta¬

Expanded text:
et Dunstanus in oculis superni Inspectoet Dunstanus in oculis superni Inspectoris summus pontifex erat. Mirandum valde quod ipse adhuc terrigena angelicis concentibus admisceretur in coelis, mirandum nihilominus quod eum coeli cives frequentabant in terris. Quid! cui praeponam, hominem coelicolis adjunctum, an coelicolas homini destinatos, non satis comperio, nisi quod in altero felicior, in altero erat ille securior. Stupeant alii diversas diversarum virtutum donationes quibusdam hominibus divinitus collatas; ego nihil ita magnipendo, quomodo hominem in hujus mundi turbinibus consistentem, universa mundi animo transcendentem, et in amore Conditoris quiescentem, Martham videre ministerio, Mariam desiderio, fidem operantem, charitatem ardentem. Sed nihil diximus, nisi ea quaeEdredus lethali morbo correptus decidit in lectum, nec ullam evadendae mortis spem medici promittebant. Celeriter itaque nuntios legat, qui patrem vitae suae Dunsta
Abbreviated transcription (Latin):
tum a somno euigilans: diuinitꝰ
se intelligit uisicatum⁊ agit gras
deo: cuiꝰ munere. ita se conspicit
honoratũ. Cumꝙ die illuscescente
regi que uiderat enarrasset: mi¬
ratus ille. tali enodatione uisionẽ
ficalis: noueris tt ꝓeo quod hester¬
no die uigum dñi contempseris
increpatum ⁊ ac diuina electione
futurũ pontificem designatum.
porro quod inpͥncipio erat u̾bum
gladio beati petri apłi inscriptũ
uidisti. cum u̾bũ dei sit unigenitꝰ
filius dei. deus aput dm̃ semꝑ. hõ¬
mo autẽ ꝓhominib int̾ homines
factus: ꝓfecto scias te eius sedis
pͥncipem fututum: que xp̃i noĩe
in urbe cantuarioꝵ ceteris eccłiis
insignior celebratur. hoc signo di¬
uine p̃nuntiationis dunstanus ẽ
głificatꝰ: et hac regie int̃pretatiõis
coniectura pontifex designatus.
Osignum insigne⁊ ogr̃am gratis
homini datam: o cordis illius
sinceram puritatem. Ad huc
sũmꝰ angloꝵ pontifex. odo in
humanis rebus uita agebat:

Expanded text:
tum a somno evigilans, divinitus tum a somno evigilans, divinitus se intelligit visitatum; agit gratias Deo cujus munere ita se conspicit honoratum. Cumque die illucescente regi quae viderat enarrasset, miratus ille tali enodatione visionem ficalis, noveris te, pro eo quod hesterno die jugum Domini contempseris, increpatum, ac divina electione futurum pontificem designatum. Porro quod, in principio erat Verbum, gladio beati Petri apostoli inscriptum vidisti, cum Verbum Dei sit unigenitus Filius Dei, Deus, apud Deum semper, homo autem pro hominibus inter homines factus; profecto scias te ejus sedis principem futurum, quae Christi nomine in urbe Cantuariorum caeteris Ecclesiis insignior celebratur. Hoc signo divinae praenuntiationis Dunstanus est glorificatus, et hac regiae interpretationis conjectura pontifex designatus. O signum insigne! O gratiam gratis homini datam! O cordis ejus sinceram puritatem! Adhuc summus Anglorum pontifex Odo in humanis rebus vitam agebat,
Abbreviated transcription (Latin):
dienti occurentes: et admontem¬
gaudiis se adiungentes. Aquib
gratiosissime salutatꝰ: uidebat sin¬
głos in singłoꝵ manib gladios te¬
nere. uel enitere. quos om̃s officio¬
sa benignitate sibi obtulere. Eumq:
uisum ꝑextensos ante se gladios
duceret: hanc ingladio beati pe¬
tri legebat scripturam. aureis lit¬
teris intextam. Inpͥcipio erat u̾bũ:
et u̾bum erat apud dm̃: et d̾s erat
uerbũ. Eeteroꝵ uero gladii: ꝓͥa te¬
nentium illos noĩa habebant in¬
scripta. pauli paulus. andree an¬
dreas. Interea andream exhilarato
uultu aspicit coniuentem: et euan¬
głicis uerbis audit precinentem.
Tollite uigũ meũ suꝑ uos: et discite
a me quia mitis sum et humilis cor¬
de: et inuenietis reqdͥem animab ut̃is
Tunc abeato petro iussus leuam
extendere: modicũ crepitantis
ferule ictum excepit. hoc ab illo
audiens. Hoc tibi sit et pena ab¬
iecti: et signum ult̾iꝰ ñ abiciendi
pontificatus. Ad cuius uirgule tac¬

Expanded text:
dienti occurrentes, et ad Montemdienti occurrentes, et ad Montem-Gaudii sibi se adjungentes. A quibus gratiosissime salutatus, videbat singulos in singulorum manibus gladios enitere, quos omnes officiosa benignitate sibi obtulere. Cumque visum per extensos ante se gladios duceret, hanc in gladio beati Petri legebat scripturam aureis litteris intextam: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Caeterorum vero gladii propria tenentium illos nomina habebant inscripta, Pauli Paulus, Andreae Andreas. Interea Andream exhilarato vultu aspicit conniventem et evangelicis verbis audit praecinentem: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Tunc a beato Petro jussus laevam extendere, modicum crepitantis ferulae ictum excepit, hoc ab illo audiens: Hoc tibi sit, et poena abjecti, et signum ulterius non abjiciendi pontificatus. Ad cujus virgulae tac
Abbreviated transcription (Latin):
dunstanũ asciscit conuiuio:
demulcet alloquio. S ille uix
are expeti. quod uel concessũ
meos animos ꝑturbet. uelnon
concessum tuos offendat. Neq eñi
nescio qũa difficult̾ suam qͥsq
ante tͥbunal xp̃i causam agat:
ne dum aliene cause cognitor
aut iudex existat. Quod si ista
rationũ maxima non esset:
illa nimirum asuscipiendo epis¬
copatu multũ me cohiberet. qd̾
dñm regem constanti uideo
langore ꝑielitari: nec multũ
me abeo scꝑari posse: cũ me cã
sui qu̾a patr̃e: qũã totiꝰ regni
dum ipse statuerit. Cũq illa ne¬
gitantem suis adhuc rationib
tenere uoluisset: motꝰ ille aliqͥn¬
tisꝑ. certissimũ inquit habeto. in
dieb filii tui pontificali infula
me nõ esse sublimandum. Inde
flutuantes animos gerens: cubi¬
culo se dedit:⁊ ibiq sectim multa
uoluenti somnꝰ obrepsit. Et ecce
adsunt pͥncipes regni dei. et iudi¬
trus et paulus cum scõ andrea.
quasi de urbe roma eidem egre¬

Expanded text:
Dunstanum adsciscit convivio, Dunstanum adsciscit convivio, demulcet alloquio. Sed ille juxa me expeti, quod vel concessum meos animos perturbet, vel non concessum tuos offendat. Neque enim nescio quam difficulter suam quisque ante tribunal Christi causam agat, nedum alienae causae cognitor aut judex existat. Quod si ista rationum maxima non esset, illa nimirum a suscipiendo episcopatu multum me cohiberet, quod dominum regem constanti video languore periclitari, nec multum me ab eo separari posse, cum me tam sui patrem, quam totius regni dominum ipse statuerit. Cumque illa restitantem suis adhuc rationibus tenere voluisset, motus ille aliquantisper: Certissimum, inquit, habeto in diebus filii tui pontificali infula me non esse sublimandum. Inde fluctuantes animos gerens cubiculo se dedit, ibique secum multa volventi somnus obrepsit; et ecce adsunt principes regni Dei et juditrus et Paulus cum sancto Andrea, quasi de urbe Roma eidem egre
Abbreviated transcription (Latin):
te cõmunis nr̃ amicus dunstanus.
p̃cipue int̾ homines diligat⁊ in
tuis quã maxime oꝑib delectet᷑:
dum qͥcqͥd ꝓ consilio uite eterne
ipse tibi p̃ceꝑit. siue id esset in sustẽ¬
tatione pauꝑũ. siue inmuneratiõe
eccłiarũ: tu sedula semꝑ executiõe
implere ñ cessaueris. Quade re
magna animus meus spe deti¬
net᷑. ut si qͥd ab eo quod me atq:
illũ deceat postulaueris: nulla
tibi ratione de negare uelit. Decere
autẽ utrumq nr̃m. ut sũmũ ip̃e
attingat sacerdotium. om̃ibus
manifestum est: qui om̃s hono¬
res. uita et sapientia illiꝰ scimus
esse inferiores⁊ et regem angloꝵ
multis cet̾arũ terrarũ regib
noscimus potentiorem. Aggre¬
dere gͥ mi dulcissima hominẽ
feminali facundia: hortare ea
qua apud illum nĩtes gr̃a:
ut cibi consentiat quatinus
ex hoc deo familiarius adhere¬
re: et nos potentiꝰ ualeat apecc̃o¬
rum uinculis absoluere. Patet
itaq regi filio mater regina:

Expanded text:
te communis noster amicus Dunstanus te communis noster amicus Dunstanus praecipue inter homines diligat, in tuis quam maxime operibus delectetur, dum quidquid pro consilio vitae aeternae ipse tibi praeceperit, sive id esset in sustentatione pauperum, sive in muneratione ecclesiarum, tu sedula semper exsecutione implere non cessaveris. Qua de re magna animus meus spe detinetur, ut si quid ab eo quod me atque illum deceat postulaveris, nulla tibi ratione denegare velit. Decere autem utrumque nostrum, ut summum ipse attingat sacerdotium omnibus manifestum est, qui omnes honores vita et sapientia illius scimus esse inferiores, et regem Anglorum multis caeterarum terrarum regibus noscimus potentiorem. Aggredere igitur, mi dulcissima, hominem feminali facundia, et hortare ea qua apud illum niteris gratia, ut tibi consentiat, quatenus ex hoc Deo familiarius adhaerere, et nos potentius valeat a peccatorum vinculis absolvere. Paret itaque regi filio mater regina,
Abbreviated transcription (Latin):
flagellatꝰ. In huiꝰ conspectu. uen̾a¬
bilis pat̾ dunstanus. adeo erat
p̃tiosus: ut om̃i eũ bumano ge¬
neri p̃ferret.⁊ pͥncipẽ testam̃toꝵ
cõmitteret: nec quisqũa in toto
regno angloꝵ esset. qui absq eius
imꝑio manũ uel pedem moueret.
Proinde dunstanus quasi rex et
regis imꝑator effectus: uirgam
equitatis uirgam regni dei. ꝑ
om̃s anglorũ fines extendere⁊ ec¬
cłias quas aut ipse fundauerat.
aut abaliis fundatas egestas op¬
presserat. amplis hereditatib mune¬
rare: ꝓrsus magnã popłis leticiam
insua potentia facere: dum pax et
iusticia inmutuos amplexus ic̃cur¬
ttrent: et osculandi munus ꝓ inui¬
elfegus apud quẽ illũ olim conu̾sa
rex se tempꝰ oportunũ accepisse. qͦ
maioris honoris dunstanũ cõpotẽ
faceret: aggredit᷑ rogare illũ ut
eccłiã pastorali solatio destitutã.
ipse pastor suscipiat. Sed cũ uidet
se. quod suadebat ꝑsuadere ñ posse:

Expanded text:
flagellatus. In hujus conspectu veneraflagellatus. In hujus conspectu venerabilis pater Dunstanus adeo erat pretiosus, ut eum omni generi humano praeferret, principem testamentorum committeret; nec quisquam in toto regno Anglorum esset, qui absque ejus imperio manum vel pedem moveret. Proinde Dunstanus quasi rex et regis imperator effectus, virgam aequitatis, virgam regni Dei per omnes Anglorum fines extendere, ecclesias quas aut ipse fundaverat, aut ab aliis fundatas egestas oppresserat, amplis haereditatibus munerare, prorsus magnam populis laetitiam in sua potentia facere, dum pax et justitia in mutuos amplexus converterent, et osculandi munus pro inviElfegus apud quem illum olim conversarex tempus se opportunum accepisse, quo majoris honoris Dunstanum compotem faceret, aggreditur rogare illum, ut Ecclesiam pastorali solatio destitutam ipse pastor suscipiat. Sed cum videret se quod persuadebat persuadere non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
simmillimũ. coram equitantib de¬
prendit. saltantem: et quasi de
futuro aliquo lucro gloriantẽ. Euiꝰ
p̃sentiã dum coessenti popło indi¬
casset. formãꝙ om̃iũ conspectib
horribilem ex imꝑio denudasset:
requisitꝰ postea qͦd eiꝰdẽ monstri
tam petulans leticia portendet:
ille mortẽ regis regniq mutatio¬
nẽ ꝓrimã esse denuntiat. Eui mox
ꝓphetie rerum ueritas contestata
respondit. Nondiun enĩ sol septies
diem creauerat: et rex occidit᷑.
et regnũ mutatur. Ex quo satisẽ
aduertere: quanta huiꝰ uiri pectꝰ
gr̃a dei regebat: qͥ inuisibilem
hostem tam facile dep̃bendere:
et eius p̃stigia tam ueratit pofs
denudare. Translate sunt aute
exequie regis glestoniam: ibiꝙ:
abeato diinstano submagna lu¬
gentis popłi frequentia t̾re coñ¬
mendate.
uccessit in regnum iure
homo cultor usticie ac pietatis:
dm̃ ualde diligens. et ipse multũ
quasi bonus filius. crebro ab illo

Expanded text:
simillimum coram equitantibus desimillimum coram equitantibus deprehendit saltantem, et quasi de futuro aliquo lucro gloriantem: cujus praesentiam dum coessenti populo indicasset, formamque omnium conspectibus horribilem ex imperio denudasset, requisitus postea quid ejusdem monstri tam petulans laetitia portenderet, illo mortem regis regnique mutationem proximam esse denuntiat. Cui mox prophetiae rerum veritas contestata respondit. Nondum enim sol septies diem creaverat, et rex occiditur, et regnum mutatur. Ex quo satis est advertere, quanta hujus viri pectus gratia Dei regebat, qui invisibilem hostem tam facile deprehendere, et ejus praestigias tam veraciter posset denudare. Translatae autem sunt exsequiae regis Glestoniam, ibique a beato Dunstano sub magna lugentis populi frequentia terrae commendatae.uccessit in regnum jure r, homo cultor justitiae ac pietatis, Deum valde diligens, et ipse a Deo quasi bonus filius crebro ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit: et nr̃ dunstanus. mor¬
talis uite metas trausegerit.
Quod dictum quanta sit rerum
ueritate subnixum: congruꝰ ordo
p̃sentis lectionis faciet manifestũ.
Qua etiam tempestate uir dei p̃¬
cib regĩis deuinctus: batheisẽ
eccłam diuinis cultib instituen¬
dam. inuisere ꝑgit. ubi dũ facta
refectione solitarius oraret: repen¬
te ad suꝑna raptus. cuiꝰdam disci-¬
płi nobilit̃ ase apud glestoniam
educati animã innumera angło¬
rum frequentia hinc inde stipa¬
tam. atꝙ immensi luminis ful¬
gore ꝑfusam. ad celi palatium
ꝓuehi conspicit. Moxꝙ in ma¬
nu diuine pietatis eam cõmen¬
dans: dominos quoq: loci adcon¬
mendandum inuitat. Stupenti¬
b quidem om̃ib et uix fidem
dictis exibentib : uelocis cursoris
cestimonio. et mors et mortis hora
scđm uiri testificationẽ uera ꝓ¬
batur. Regressus autẽ aloco ut
regem loquendi sibi cupidissi¬
mum adiret: diabolum scurrȩ

Expanded text:
tenuerit, et noster Dunstanus mortenuerit, et noster Dunstanus mortalis vitae metas transegerit. Quod dictum quanta sit rerum veritate subnixum, congruus ordo praesentis lectionis faciet manifestum. 20. Ea etiam tempestate vir Dei precibus regiis devinctus, Bathensem Ecclesiam divinis cultibus instituendam invisere pergit: ubi dum facta refectione solitarius oraret, repente ad superna raptus, cujusdam discipuli nobiliter a se apud Glestoniam educati animam innumera angelorum frequentia hinc inde stipatam, atque immensi luminis fulgore perfusam, ad coeli palatium provehi conspicit. Moxque in manus divinae pietatis eam commendans, dominos quoque loci ad commendandum invitat. Stupentibus quidem omnibus, et vix fidem dictis exhibentibus, velocis cursoris testimonio, et mors et mortis hora secundum viri testificationem vera probatur. Regis mortem regem loquendi sibi cupidissimum adiret, diabolum scurrae
Abbreviated transcription (Latin):
monib inuidiam pati. nec suis
aut filioꝵ suoꝵ uirib satis con¬
fidens adhibuit uite sue patro¬
num andream apłm: ut esset
fidus int̾pres aput dm̃: assiduꝰ
int̾ra comes: atq in om̃ib mũ
di turbinib custos indeficieis.
Huiꝰ ipse assidua ꝓtectione qͦͣsi
muro uallatus: securus infra
cellam agebat etatem⁊ excel¬
sa mente uniu̾sa mundi tran¬
scendens: et inamore diuinita¬
tis uigi meditatione reqͥescens.
Unde suauissimis suꝑnorũ spi¬
rituũ concentib sepe int̾esse
ꝓmeruit. bonã future m̾cedis
spem deo tribuente: ut qͥ angłor
conu̾sationẽ agebat int̾ra:
illoꝵ societatẽ agnoscẽt incelo
Deniq dum p̃fato regi edmun¬
do filius nasceret᷑ noĩe edgarus.
puer uidelicet pacis ac iusticie
baiulus futurus: audiuit idẽ
beatus. beatos in celo angłos gͣ¬
tulantes:⁊ et cũ magna gratu¬
latione psallentes. Sit pax. sit
magna augloꝵ eccłie leticia:
quamdiu puer natus regnũ

Expanded text:
monibus invidiam pati, nec suis monibus invidiam pati, nec suis aut filiorum suorum viribus satis confidens, adhibuit vitae suae patronum Andream apostolum, ut esset fidus interpres apud Deum, assiduus in terra comes, atque in omnibus hujus mundi turbinibus custos indeficiens. Hujus ipse assidua protectione quasi muro vallatus, securus infra cellam agebat aetatem, excelsa mente universa mundi transcendens, et in amore divinitatis jugi meditatione requiescens. Unde suavissimis supernorum spirituum concentibus saepe interesse promeruit, bonam futurae mercedis spem Deo tribuente; ut qui angelorum conversationem agebat in terra, illorum societatem agnosceret in coelo. Denique cum praefato regi Eadmundo filius nasceretur, nomine Edgarus, puer videlicet pacis ac justitiae bajulus futurus, audivit idem beatus beatos in coelo angelos gratulantes, et cum magna gratulatione psallentes: Sit pax, sit magna Anglorum Ecclesiae laetitia, quandiu puer natus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
effectus: ad tantã ꝑfectionẽ iusticie
om̃s cohabitantes adduxit ⁊ ut
quasi celi luminaria adeffugan¬
das totius erroris nebulas et pec¬
catoꝵ tenebras uiderentur. Lunc
ad om̃s circũquaq eccłias ex eisdẽ
monachis pontifices eligi: tunc
abbates assumi÷ tunc deniq di¬
uersoꝵ officioꝵ p̃positi institui.
ꝓpt̾ea quod essent et religionis
merito p̃cipui. et doctrinae sapi¬
entia clarissimi: et ad catholice
impatiens: quo pacto uirum
astatu rectitudinis deiciat. qͣm¬
tis ualet insidiis elaborat. Cuiꝰ
oculis incubiculo quadam noc¬
te orantis. immanẽ se lupum
ingerit: iterũq post paulũ util¬
pem blandientẽ confingit. Quã
ille specierũ uarietatẽ subridens:
ote inquit ꝑ omĩa similem tui:
oformas tue actioni congruas.
dum in altero cruentũ. in alt̾o
te conprobes fraudulentũ. Ua¬
de iam inimice ⁊ qm̃ in eiꝰ noĩe
te uincam in lupo et in uulpe:
ne. Cernens autẽ se magnã ade¬

Expanded text:
effectus, ad tantam perfectionem justitiae effectus, ad tantam perfectionem justitiae omnes cohabitantes adduxit, ut quasi coeli luminaria ad effugandas totius erroris nebulas et peccatorum tenebras viderentur. Tunc ad omnes circumquaque Ecclesias ex eisdem monachis pontifices eligi, tunc abbates assumi, tunc denique diversorum officiorum praepositi institui: propterea quod essent et religionis merito praecipui, et doctrinae sapientia clarissimi, et ad catholicaeimpatiens, quo pacto virum a statu rectitudinis dejiciat, quantis valet insidiis elaborat. Cujus oculis in cubiculo quadam nocte orantis immanem se lupum ingerit, iterumque post paulum vulpem blandientem confingit, quam ille specierum varietatem subridens; O te, inquit, per omnia similem tibi! o formas tuae actioni congruas! dum in altero cruentum, in altero te comprobes fraudulentum. Vade jam, inimice, quoniam in ejus nomine te vincam in lupo et vulpe, it. Cernens autem se magnam a dae
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝑpetua integͥtas: sit dispone¬
dis inpalatio reb. libera semꝑ
tibi facultas: sit in toto angloꝵ um
ꝑio iudicandi int̃ uirũ et ꝓximũ
eius sũma potestas. Atq ut animi
mei affectum circate cognitum
habeas: illũ tibi locum inquo te
genitum. educatũ. conuersatum
acccpi. ꝑpetuo uire possidendum
trado: ut quodcũq: de illo uelis sta¬
tuere: tui arbitriĩ sit considare.
Quod si id cordi tuo potissimũ
sederit. ut eius ordinis uiros cuiꝰ
tu habitũ geris. ibidem aggrega¬
re placuerit: qͥcqͥd eis inquacũꝙ
re defuerit. ego ob grãm tui. re¬
gia liberalitate supplebo. Igitur
dunstanus accepta potestate su¬
ꝑ regiam mansionẽ que glestonia
uocabatur: post paucos dies au¬
gustioris eccłe fundamenta iace¬
re: officinas scd̃m exemplar olim
sibi ostensum construere: et con¬
sũmatis om̃ib magnũ pariter atq:
egregiũ monachorũ agmen ibidẽ
coadunare. Quib ipse pͥmꝰ abbas

Expanded text:
tatis perpetua integritas, sit disponentatis perpetua integritas, sit disponendis in palatio rebus libera semper tibi facultas, sit in toto Anglorum imperio judicandi inter virum et proximum ejus summa potestas. Atque ut animi mei affectum circa te cognitum habeas, illum tibi locum in quo te genitum, educatum, conversatum accepi, perpetuo jure possidendum trado, ut quodcunque de illo velis statuere, tui arbitrii sit considerare. Quod si id cordi tuo potissimum sederit, ut ejus ordinis viros, cujus tu habitum geris, ibidem aggregare placuerit, quidquid eis in quacunque re defuerit, ego ob gratiam tui regia liberalitate supplebo. Dunstanus accepta potestate super regiam mansionem quae Glastonia vocabatur, post paucos dies angustioris ecclesiae fundamenta jacere, officinas secundum exemplar olim sibi ostensum construere, et consummatis omnibus magnum pariter atque egregium monachorum agmen ibidem coadunare: quibus ipse primus abbas
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ap̃senti morte eripueris:
quo adiuuã⁊ deuotũ me tui noĩs
ctilisꝰ laudatorẽ habebis. Necdũ
plene u̾ba fimerat: et qđ dictu
ẽ incredibile. sed deo nichil un¬
posfibile: quasi diuina manu
retentũ animal iusũmo uoragi¬
nis fixũ tenebat. At ille corde pa¬
rit̃ et ore. excelsas deo gr̃as refe¬
rens: dunstanũ sue lib̾ationis
auctorem adeẽ iubet⁊ et que ꝑ
illũ diuinitas oꝑata sit coram
om̃i pͥncipe exponit. Et app̃hen¬
sa dext̾a uiri: osculatꝰ eã et dixit.
agnosco uiroꝵ scĩssime. quid inte
conmniserim mali: ñ ꝑfidẽ meã
quod ego uolucrum: sed quod a pes¬
simis hominib coactꝰ id fecerum.
Grates gͦ clementic dei. que ñ mͦ
debitũ michi suppliciũ ñ inferre.
uerũ etiã indebitũ uoluit benefici¬
um p̃rogare: dũ me a p̃cipicio mor¬
tis eripiens. longioris uite spatia.
intuis nominib concessit. Sit gͦ
cdeinceps int̃ nos ꝑfecte familiari¬

Expanded text:
meritis a praesenti morte eripueris, meritis a praesenti morte eripueris, quoad vivam devotum me tui nominis et illius laudatorem habebis. Nec dum plene verba finierat, et, quod dictu est incredibile, sed Deo nihil impossibile, quasi divina manu retentum animal in summo voraginis fixum manebat. At ille corde pariter et ore excelsas Deo gratias referens, Dunstanum suae liberationis auctorem accersiri jubet, et quae per illum Divinitas operata sit, coram omni principe exponit, et apprehensa dextera viri osculatus est eam et dixit: Agnosco, virorum sanctissime, quid in te commiserim mali, non per fidem meam quod ego voluerim, sed quod a pessimis hominibus coactus id fecerim. Gratias ergo clementiae Dei, quae non modo debitum mihi supplicium non inferre, verum etiam indebitum voluit beneficium praerogare, dum me a praecipitio mortis eripiens, longioris vitae spatia in tuis nominibus concessit. Sit ergo deinceps inter nos perfectae familiari