comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
familie hr̃ciscunde iudiciosa¬
icti. solui aut̃ nͥ totum non
pot̾it ucluti cum stipulatus
su homincpo iiicertunam
peticio cuis scinditur. solui
ucro nisi solidum non potest
alioquin indiũisi. hominib
iccte partes solũentur q nõ
potuit defunctus fac̾e/neq sti¬
pulatus sim non conscquar.

Expanded text:
amiliae erciscundae iudicio sapeti, solui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluentur: quod non potuit defunctus facere, ne‹c› quod stipulatus sum consequar.
Abbreviated transcription (Latin):
deninciandi sunt.omnesq
debent asiste a quolibet defug¬
ente omnes tenebuntur¶S
unicuiq proparte h̾roitana
p̾statio iniungitut ⁊tẽ suta
stipulatio fc̃a sit. si fu̾ndus ti¬
cianus datus noncrit centũ
darinisi totus detur ꝑena co¬
mittitur mcentum/ noc ꝓdest
partos fundi possedare cessã¬
te unaquem ad modũ no
ꝑdest adpignus libandum.
Sparttm cclitori solucre. ¶Qͬ¬
cumq sub conditione obli¬
gatus curauit ncconditio
ccistet. nichominus obligat᷑¬

Expanded text:
i sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugiente omnes tenebuntur, sed unicuique pro parte hereditaria praestatio iniungitur.Item si ita stipulatio facta sit: 'si fundus Titianus datus non erit, centum dari?', nisi totus detur, poena committitur centum nec prodest partes fundi tradere cessante uno, quemadmodum non prodest ad pignus liberandum partem creditor‹i› soluere.Quicumque sub condicione obligatus curauerit, ne condicio exsisteret, nihilo minus oblig
Abbreviated transcription (Latin):
torg̾at. EEstimatio aut̃ fit q¬
tum int̾ ẽ eiuis qui expitur.¬
¶Reactionos. neq tp̾rarie sunt.
⁊tam ħrdibr. quam inhĩdes da¬
buntur. ceterosq successores
¶possõmis causa detior facta
ce diecti. dolocur qui in po¬
ssõnem missups sit. actiomi eũ
num neq inb̃ides. cecerosꝙ

Expanded text:
autem fit, quantum interest eius qui experitur.Hae actiones neque temporariae sunt et tam heredibus quam in heredes dabuntur ceterosque successores.Si possessionis causa deterior facta esse dicetur dolo eius, qui in possessionem missus sit, actio in eum n
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dait pretoru: qdi in pense
nomine. sine dolomalo fecit.
lo malo erogau̾it. hoc ei p̾stetur
suffic̃ igitur sine dolo erogasse.
⁊ sinichil profuit ertgatid cius
rei debitori. ¶iis uerbis adꝙ̃
hendis datus continebitur. ⁊ip̃e
debitor siconting̾it ne bonaci
sus hos dabitur actio qͦ  enum̾a¬
iumus siuc quis infructib roci¬
piendis erogauit siue in fami¬
lia alenda curandaue. ul predii
defenso.simodo non magis eũ
expedit dede. quam retinere.
ꝙ sidede expẽdit consequien scĩt
repet̾e cum non debere genalit
qͥ dicẽdum ẽ quicquid inpendit
In̾rem. sim̃o sine doio malo im¬
pendit. pct̾e cum possenam nego¬
cior gestor age non magis pot̾.
qua si sociis comunc edificium
fulsit quia hec quoq c̾ditor com¬
une no alienum negm̃ gessisse
udetur ¶Est pretea quesitum

Expanded text:
ait praetor 'siue quod impensae nomine sine dolo fecit, lo malo erogauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitor‹i›.His uerbis 'ad qr bonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona sus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fudefenso, si modo non magis eum expedit dedere quam retinere: quod si dedere expedit, consequens erit repetere eum ‹non› debere.Generaliter etiam dicendum est, quidquid impendit in rem, si modo sine dolo malo impendit, repetere eum posse: nam negotiorum gestorum agere non magis potest quam si socius commune aedificium fulsit, quia hic quoque creditor commune, non alienum negotium gessisse uidetur.Est praeterea quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ uenditione. Isquipo¬
assicere iubet. eo locouissus
Iuoctuꝵ cuui cirra. adiubẽte
ptinet Sippt̾ naturam rei
uti. si prediuim inundatum
sit. aut ꝓpt̾ latronum poteciã
non potest possideri recte di¬
citur. non ẽẽ ꝙ possideatur.
uamuis possessa Auis.¬
non sunt bon. i qui a forte ⁊¬
nichil fu̾it ꝙ possideaturaut.
sine contiouersia non possi¬
deatis colitor qui in possonẽ
missus ẽꝑ inde hẽtur. acsĩ po
ssessa bona fuissent. Auł.
bitoris misso. curator consti¬
tuid.si eiquedam actiones
periture sunt. Datur ĩcre¬
ditorem actio qui inpossõe
missus ẽ. de co qd ecbonis de¬
bitoris adcum ꝑuenit.¶ s nod̃¬

Expanded text:
 uenditionem.Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, cuius cura ad iubentem pertinet.Si propter naturam rei ueluti si praedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere, recte dicitur non esse quod possideatur.uamvis possessa non sint bona, quia forte nihil fuerit, quod possideatur, aut sine controversia non possideatur creditor qui in possessionem missus est, perinde habetur, ac si ssessa bona fuissent. 14 Pabitoris misso curator constitui debet, si quaedam actiones periturae sunt.Datur in creditorem actio, qui in possessionem missus est, de eo quod ex bonis debitoris ad eum peruenit: si no
Abbreviated transcription (Latin):
Ipeculium prelog.tu e.ꝑNnl..
⁊ucirius lib̾ ẽe iussus sit. lib̾m cũ ẽ
Hstat multumemim int̾est ut geu
⁊ sp̃es. sp̃cmenim eximi degencit
placet ꝙẽ inpeculio legaro ⁊uci¬
no manumisso. ¶Sisnuslogait

Expanded text:
peculium praelegatum est et uicarius liber esse iussus sit, liberum eum esse constat. multum enim interest inter genus et speciem: speciem enim eximi de genere placet: quod est in peculio legato et uicario manumisso. Si seruus legatus
Abbreviated transcription (Latin):
uta sit icptum. stichus surõnes di¬
ligent᷑ tetasse uideb lib̾esto. dili¬
gencia  desidand que dño non
÷ que suo ent utilis ꝯiuncta fideibo¬
ne ut ⁊ inicliquis quo rectlendis

Expanded text:
ta sit scriptum: 'Stichus, si rationes diligenter tractasse uidebitur, liber esto', diligentiam desiderandam, quae domino, non quae seruo erit utilis, coniuncta fidei bonae et in reliquis quoque reddendis
Abbreviated transcription (Latin):
ium ⁊misit pro quo dñs pen̾.a in¬
tulit. itra .x. annos manumitti
agnato curtore manumitti ñ
dubitationis tollende carsa ab.
gnato tradendum suũ  ab eocui
triditus cẽt manumittatur octa
numitte non possumus s ꝑtor. pͥ
consulem manumite̾ ꝓot̾. imp̃ d̃¬
suumm.anumittit nõ uindictã
imponit s cum uoluit sit lib̾ isq̃
manumittitur ex lege auguiti.
non fiat lib̾.s quem ad modum
siuindc̃i cum libart ab solute .s.
quia morituꝵ se putet mors ciuis
expectibitur similr ⁊ ihac sp̃e
cctitmumtix manumissoris inte
confcitur lib̾tas. durantescilio ⁊ p̃p
mortiscam tatitã conditione uo¬
luntatẽ manimiissoris. qũe ad in¬
edum cumrẽ ita tradidit ut mo¬
nẽte eo fict accipictis. que ita dem̃
alicnatur sidonator incad ꝑma

Expanded text:
ium admisit, pro quo dominus poenam intulit, intra decem annos manumitti. adgnato curatore manumitti non dubitationis tollendae causa ab adgnato tradendum seruum, ut ab eo cui traditus esset manumittatur, Octamanumittere non possumus: sed praetor apud consulem manumittere potest. Impuum manumittit, non uindictam imponit, sed cum uoluit, fit liber is qui manumittitur ex lege Augusti. dominus, non fiat liber, sed quemadmodum si uindicta eum liberaret absolute, scilicet quia moriturum se putet, mors eius exspectabitur, similiter et in hac spetempus manumissoris uitae confertur libertas, durante scilicet propter mortis causae tacitam condicionem uoluntate manumissoris: quemadmodum cum rem ita tradiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demum alienatur, si donator
Abbreviated transcription (Latin):
turał. naturalit bona ex eo dicutꝰ
q beant. ħ est beatos faciunt be¬
art. est ꝓ decͣ m bonis aut̃ nr̃is cõ¬
putari sciendũ est. no solũ que do¬
minu nñ sunt. s ⁊ si bona fide :
⁊si quid est in acconibus petitõi¬
bus ꝓsccutonibus nam hec oĩa
inbonis cc uident.S¬

Expanded text:
t. naturaliter bona ex eo dicuntur, quod beant, hoc est beatos faciunt: beare est prodesse. in bonis autem nostris computari sciendum est non solum, quae dominii nostri sunt, sed et si bona fide a r etiam, si quid est in actionibus petitionibus persecutionibus: nam haec omnia in bonis esse uident
Abbreviated transcription (Latin):
uti si donatiomis causa cum
debitore meo paciscar. nean
ctum tp̃c ab copetam.
reb donatis. fructus itccꝑii

Expanded text:
uti si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam.Ex rebus donatis fructus perc
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̾it.q. apudcptorem ce
ca natum est. cuis apprchendi
gra utile int̾lictum roctli
õportet. GSicolonus resinfũ¬
dum duor pignoris nomĩe
intulerit. itaut utꝙ insolid
obligate ee̾nt. simul adusum
expientur Int ip̃o usi ioctiatur¬

Expanded text:
vendiderit, quod apud emptorem ex ea natum est, eius adprehendendi gratia utile interdictum reddi oportet. Si colonus res in fundum duorum pignoris nomine intulerit, ita ut utrique in solidum obligatae essent, singuli adversus experientur: inter ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
us accio ⁊ adũsus cxnces inter
ipos dan debebit. ꝓquam di¬
misas partes ꝑr solutionem
singuli apprchendunt id fui
conueniret.⁊ sicolonus remq̃
ꝯsalumo int̾licto. suĩ fund
comune duor pignora sũt
ab aliquo iuecta põssessoriu¬
cet ⁊crit eis descendendum

Expanded text:
er ipsos dari debebit, per quam dimidias partes possessionis singuli adprehendent. Idem servari conveniet et si colonus rem, qSaluiano interdicto, si in fundum communem duorum pignera sint ab aliquo inuecta, possessor uet erit eis descendendum
Abbreviated transcription (Latin):
icollectmens. si educator. si
peagogus ip̃us finutrie. nł filio
filiae cuins cor ul alupno. ulcip¬
sarius ide qui portat libros urͣ s ĩh
manimuttatur ut ꝓcurator sit
dũmoñ mĩor annis .xuiii. sit y¬
tea allud ecigiturut nõ utim
iiũ fiuimmheat qui manumittit.
tũ numittatur exacto prius iure¬
Sirandout intra sex menses ux¬
ore cam duci oporteatita enim
senatus cesuit. ¶Aitiamus.

Expanded text:
collactaneus, si educator, si paedagogus ipsius, si nutrix, uel filius filiaue cuius eorum, uel alumnus, uel capsarius id est qui portat libros, uel si in hoc manumittatur, ut procurator sit, dummodo non minor annis decem et t illud exigitur, ut non utique unum servum habeat, qui manumittit. el mulier manumittatur, exacto prius iureiurando, ut intra sex menses uxorem eam duci oporteat: ita enim senatus censuit. Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
iplitem deh̾rdi Hł¬
tate contestatamres singule
petantur placet non obstaẽ
ecceptõnem ꝙ preuidicimm
hrditati non fiat futur enim
idicui. non fc̃i nomine hui¬
ppodi exceptionos cõpate s

Expanded text:
litem de hereditate contestatam res singulae petantur, placet non obstare exceptionem 'quod praeiudicium hereditati non fiat': futuri enim iudicii, non facti nomine huiusmodi exceptiones comparatae s
Abbreviated transcription (Latin):
infuoent. ut ħ fco aquam corũ¬
patiait labeo. int̾clicto. ꝙ in aut
clam cumtenen porcio q̃ ag¬
n uidetur aqua iiua. que ad¬
modum. siquid opens ina qua
fecisset. ¶D. uesitum ẽ si statu
inmunicipio exloco pi. quis
sustulit. uel iii.uł clam. an hoc
int̾dicto teneatur. ⁊ exitat ca¬
ssii sñi .i. cum cuius statua ĩlo¬
co publico in municipio sit po
sita: ꝙui. aut clamagere posse
quia int̾ fuit cuis eam nõ col¬
li Municipes aut ⁊ furti ac¬
turos. quiares corum sit. quasi
publicatassitũ decid̾it. ip̃i eam
lent. an ei ad quem ius seꝑulc
ꝑtinet agere ꝑmittaturs ipla¬
cet in his int̾dicto locum ẽc̃.et
sanc dicendum ẽ. siqua sepulc
ordinandi causa apposita sint:
auellat ⁊ effrĩgat. ¶Siquis inui¬
neas meas uenerit.⁊ inde radice
abstulit. hoc int̾dicto tenebr̃.¬

Expanded text:
corrumperet, ait Labeo interdicto quod vi aut clam eum teneri: portio enim agri videtur aqua viva, quemadmodum si quid operis in aqua fecisset. Quaesitum est, si statuam in municipio ex loco publico quis sustulerit vel vi vel clam, an hoc interdicto teneatur. et exstat Cassii sententia eum, cuius statua in loco publico in municipio posita sit, quod vi aut clam agere posse, quia interfuerit eius eam non tolli: municipes autem etiam furti acturos, quia res eorum sit quasi publicata: si tamen deciderit, ipsi eam lerit, an ei, ad quem ius sepulchri pertineret, agere permittitur? et placet et in his interdicto locum esse. et sane dicendum est, si qua sepulchri ornandi causa adposita sint, auell‹a›t uel effringat. Si quis in uineas meas uenerit et inde ridicas abstulerit, hoc interdicto teneb
Abbreviated transcription (Latin):
sinõ de edificio. s seorsum po¬
sitam. cessat hoc int̾clictum.
ius. uł specularium sit ablatus.
ꝙ ui aut clam agi non pot̾it
S siquis aliquid edib affixũ
auellerit. statuam forte uelꝙͥ
aliud. ꝙ ui aut clam. e inter¬
dicto tenebitur. ¶Siquis ui
aut clam agrum arauerit. uł
fossam fecerit. hoc int̾licto te

Expanded text:
edificio, sed seorsum positas, cessat hoc interdictum. cellus uel specu‹la›rium sit ablatum, quod ui aut clam agi non poterit. Sed si quis aliquid aedibus adfixum euellerit, statuam forte uel quid aliud, quod ui aut clam interdicto tenebitur. Si quis clam aut ui agrum intrauerit uel fossam fe
Abbreviated transcription (Latin):
sse ħage. ¶S ⁊si tossa s fecisẜ
et quibꝰ aqua plu. poss noc̃c:¬
p arbitrium si appareat futu
ut aqua plu. noceret. cogerei
ꝑ fossa s nunquam fluxisset.¬
occresceret. nunquam accessi¬
ꝵ oñe. nec decessionem meo in¬
cinis facert licct.

Expanded text:
sse cogere.Sed et si fossas fecisset, ex quibus aqua pluuia posset nocere, arbitrum, si appareat futurum, ut aqua pluuia noceret, cogere oper fossas nunquam fluxisset.decrescerent, numquam neque accessionem neque decessionem in eos uicinis facere licet.
Abbreviated transcription (Latin):
tem.ꝙq iefuge crope metalli
in metallũ dantinr. er metallo
grauius colorcentur ¶Asquis
igitur in opus publicũ dãpna¬
tus refugit. duplicato tpre dap¬
nan sok. s duplicare eũ id tp̃e

Expanded text:
e metalli in metallum dantur, ex metallo grauius coercentur.Quisquis autem in opus publicum damnatus refugit, duplicato tempore damnari solet: sed duplicare eum id te
Abbreviated transcription (Latin):
orũ fraude aut consilio na¬
sent ne nami. siue piclitãti¬
bus opitulentur logis co¬
ruclic que desiccariis lata
cit. peius. Afficicndos cos
aut quiquid exmisemm
nanfragior fortim.a. riꝑin

Expanded text:
orum fraude aut consilio nasent, ne naui uel i‹b›i periclitantibus opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata est, poenis adficiendos: eos autem, qui quid ex miserrima naufra‹g›orum fortuna r
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis obligatio ficciussori
extincta sit. nichominus sepatio
impetrabitur. petẽteco cui fide¬
iussor fuat obligatus. siue solu
sit h̾rditaiꝯ c̃cłitor. suic plures
fide uissionis p̃p principalem
obligõne. que maior fuit crc¬
lusit. daꝑ no debi affice clitor¬
Iem. qui sibi diligent᷑ ꝓspexera
quid ergo. sibo nis fidcuissoris
icpati s.solidum cchroitate
stipulator consequi non possit.
ut portio cumcctis ħ̾rois cd¬
itoribꝰ ex quirenda entanco¬
tc̃ptus ẽẽ debebit bonisque sep¬
arari maluit s cumstipu¬
lator iste non adita fideuissori
ato hrditate bons fideuisso¬
ns uenditis initsiduũ piiͥsce¬
n debitoris c̾litorib potiuir.
hicrõ nõ patitur cum mpposi¬
to sub moucri. s in quolibet
alio c̾ditore qui scpationem
inꝑetrauit ꝓban comodius ẽ.
ut si solidum cchiditate suan
non possit.ita demum aliquid
ex bonis hidis ferat. siꝑpͥi cͥditor¬
e hrois fuint dimissi.ꝙsine
dubio admittendum ẽ c̾caed¬

Expanded text:
quamuis obligatio fideiussionis extincta sit, nihilo minus separatio impetrabitur petente eo, cui fideiussor fuerat obligatus, siue solus sit hereditarius creditor siue plures. fideiussionis propter principalem obligationem, quae maior fuit, exclusit, damno debet adficere creditorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum ceteris heredis creditoribus ei quaerenda erit an contentus esse debebit bonis, quae separari maluit? sed cum stipulator iste non adita fideiussoris a reo hereditate bonis fideiussoris uenditis in residuum pro misceri debitoris creditoribus potuerit, ratio non patitur eum in proposito summoueri. Sed in quolibet alio creditore, qui separationem impetrauit, probari commodius est, ut, si solidum ex hereditate seruari non possit, ita demum aliquid ex bonis heredis ferat, si proprii creditores heredis fuerint dimissi. quod sine dubio admittendum est circa cred
Abbreviated transcription (Latin):
rememit. usu non capiet. scie
alicuam. si m̃o ip̃i possõ
tradita sit continuatio nero.
¶patrẽ usunon captur q filui

Expanded text:
rem emit, usu non capiet sciens alienum, si modo ipsi possessio tradita sit: continuatio uero Patrem usu non capturum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̾at apperuerit. et om̃s
res que in eoerant contrac¬
reu̾sus unam exhus abstu¬
lerit. et ante qͣm reciꝑet sc qͦ
destinau̾at dep̾hnsꝯ fu̾it. eius¬
dem rei et manifestꝰ. et nec
manifestus fur erit. S si qͥs
segetem ante lucem secat et
contractat. eius ꝙ secat ma¬
morum sacũ deposinsset. ali¬
uin saccum in quo scit
dabat accepit. putauit aũt
illic sua. triginta ẽẽ teni fur¬
ti .x nomine placet. ¶ Si dͥs
es surripuit. dim aurum se
mittit. ¶Idem uł.ait. S et
siquis surripuit furto du¬
os sacculos. unum. decem.
alttrum .xx. quorum alterũ
suum putauit. alterum sit
alienum. ꝓfecto dicenus.
tantum unꝰ queni puta
uit alienum. furtum ein
fuicere quemnadmodum si
duo pccula abstulenit. quo¬
rum alterum suum puta¬
uit. alterum scit alienum.
tocius poculi eum furtun

Expanded text:
non poterat, aperuerit, et omnes res, quae in eo erant, contrecreversus unam ex his abstulerit, et ante quam se reciperet quo destinaverat, deprehensus fuerit, ejusdem rei et manifestus, et nec manifestus fur erit. Sed et si quis segetem ante lucem secat et contrectat, ejus, quod secat, mamorum saccum deposuisset, alium saccum, in quo scit dabat accepillic sua uiginti esse, teneri furti decem nomine placet. Si quis aes subripuit, dum aurum se mittit: idem Ulpianus. Sed et si quis subripuit furto duos sacculos, unum decem, alterum uiginti, quorum alterum suum putauit, alterum scit alienum: profecto dicemus tantum unius, quem putvit alienum, furtum eum facere, quemadmodum si duo pocula abstulerit, quorum alterum suum putavit, alterum scit alienum: otius poculi eum furtu
Abbreviated transcription (Latin):
ulgaris est quatio anis qui
ex accruo frum̃ti medium
sustulit tocius rei furtum
faciat/ an u̾o eius tantum
qd abstulit offiliꝰ tocius.a¬
cerui furem cẽ piitat nam.
et qui in aurem alianus
tetigit. In quit trebatius to¬
tum cum uidi tetigisse pr̃o¬
inde. et qui dolir apperuit. et
Inde parum uim abstulit.
nõ tantum eius quidc̃ ꝙ ab¬
sculit uerum tocius uidetur
fur cẽ s u̾m est incantum
furti actione eum teneri in
qͣntum abstulit. Nnui et si
quis armarium ꝙ touere

Expanded text:
lgaris est quaestio, an is, qui ex aceruo frumenti modium sustulit, totius rei furtum faciat an uero eius tantum quod abstulit.Ofilius totius acerui furem esse putat: nam et qui aurem alicuius tetigit, inquit Trebatius totum eum uideri tetigisse: proinde et qui dolium aperuit et inde paruum uini abstulit, non tantum eius quod abstulit, uerum totius uidetur fur esse. sed uerum est in tantum eos furti actione teneri, quantum abstulerunt. nam et si q
Abbreviated transcription (Latin):
uł. si creditor ascmpronio
nonandi animo scipulatus
eit ut aprima obhgntione
iiiniusum dicedetur. nir¬
sus cademres aposteriore de¬
bitore smne consensu prioris
sumdeinde cand subconditi¬
one nouandi animo abco¬
dem stipulor manc oportet
rẽ in rebohumanisait noua

Expanded text:
 si creditor a Sempronio nouandi animo stipulatus esset ita, ut a prima obligatione in uniuersum discederetur, rursum easdem res a posteriore debitore sine consensu prioris sum, deinde eandem sub condicione nouandi animo ab eodem stipuler, manere oportet rem in rebus human
Abbreviated transcription (Latin):
clam faciti remissione autẽ
fcã intelligendus non erit. ui
cuit clam face quamuispro¬
hibeatur lice enim debet ecli¬
ficare ei quisat dediticum po¬
ssessor hoc ip̃o constitũatur.
nec preꝰ existimandus ẽ.
Num is qui opo nouum nũ¬
ciãt. non possit ideri celatu.
⁊ preocupatus ant̾ quam cõ¬
trou̾siam faceret. ¶ellissiẽ
apud ulianum. queritur.
an ħ exceptio noceat in hoc
int̾licto ꝙ notu iniaut clam
fecerissut puta utor adu̾sus
re inf̾dicto ꝙ ui aut clam fe¬
Cisti. anpossis obicere mich
eandem exceptionem
ꝙ non tu ui aut clam fe¬

Expanded text:
clam. remissione autem facta intellegendus non erit ui aut clam facere, quamuis prohibeatur: licere enim debet aedificare ei, qui satisdederit, cum possessor hoc ipso constituatur: nec postea existimandus est, cum is, qui opus nouum nuntiat, non possit uideri celatus et pr‹ae-› occupatus, antequam controuersiam faceret. Bellissime apud Iulianum quaeritur, an haec exceptio noceat in hoc interdicto 'quod non tu ui aut clam feceris'. ut puta utor aduersus te interdicto quod u‹i› aut clam, an possis obicere mihi eandem exceptionem: 'quod non tu ui aut clam fe
Abbreviated transcription (Latin):
sip̃r ẜiuis furtum focerit s si
filuis meus qui ht castitn se
pecculium. furtum michiid
fecerit. anpossim accõne. uti¬
li furti Aduersuscum agert.
iugc̃dum ẽ cum hẽat unde sa¬
tis faciat ⁊ pot̾ defenoi. agẽo
an aut̃ pater filio teneatur
siremeius castrensis peculi
subtraxerit iudcamus ⁊ puto

Expanded text:
servus furtum fecerit. Sed si filius meus, qui habet castrense peculium, furtum mihi fecerit, an possim actione utili adversus eum agere, videndum est, cum habeat, unde satisfaciat. et potest defendi agendum. An autem pater filio teneatur, si rem eius castrensis peculii subtraxer
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝙ sipreciosior fc̃a ẽ cius dup¬
tum euis factum eẽ uius ẽ
pe ⁊ concilio furtum factũ cels
ait. non solum sudc̾co fuit fa
cut nemo fuitum fac̃ sinc do¬
lo maloita nec cõsilium uel
opẽ fcrre sine dolo malo post¬

Expanded text:
 si pretiosior facta sit, eius duptum eius factum esse uerius est. Ope consilio furtum factum Celsus ait non solum, si idcirco fuerit faccut nemo furtum facit sine dolo malo, ita nec consilium uel opem ferre sine dolo malo pos
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ꝙ iptu. EEx furtiuis eqͥs
nati statim robone fidei c̃pto¬
rem ꝑtinebunt merito quia
unfructu nuaturat ꝑtus an¬
cille non nuatur infructu.
¶ũm furitm furtiuam uedi¬
diss eiq nummos precudñ¬
rei pũi extorsit furtum nũm¬
oꝵ focisse. recte rxnsum ẽ idez
ui ⁊ bonor raptor accone. te¬
Iebitur: ꝙ enimexre furtina
redigitur fintuium non esse
Diemin dubium ẽ nummnu
ergo hic qui redactus ẽ ex pre¬
ciõ rcifurtiue. non ẽ furtiim¬

Expanded text:
 partu. Ex furtiuis equis nati statim ad bonae fidei emptorem pertinebunt, merito, quia in fructu numerantur: at partus ancillae non numeratur in fructu. Cum fur rem furtiuam uendidisset eiqper vim extorsit, furtum eum nummorum fecisse recte responsum est: idem etiam vi bonorum raptorum actione tenebitur. quod enim ex re furtiva redigitur, furtivum non esse nemini dubium est: nummus ergo hic, qui redactus est ex pretio rei furtivae, non est furti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙipellit atq instruit consilio ꝓd
furtum faciendum sopem fert.
qui ministium atꝙ adiutor¬
uim ad surripiendas res preb
¶Cum eoqui rubrum p̃anũ ostẽ¬
ciendi causa hoc non fec̾it. nõ
d inpunitus ẽẽ lusus tam per¬
niciosus idc̃co labeo scͥpsit ĩ
misi precipitata sĩt pocora
util accõ dapniiniune qua¬
si ex lege aquilia dabitur. m
riti subtrahentiopem consil¬
Iium ue acomodauit furti te¬
nebitur ¶s si furtum cumca
fecerit. tenebitur furticum
ip̃a non tencatur ip̃aquoq
siopem firti tulit furti non
tenebitur. si rex amotarũ
Em uo sui nominecam fur
titencri.ncquaquam amb¬
igendum ẽ siõdicendum est¬

Expanded text:
 impellit atque instruit consilio ad furtum faciendum: opem fert, qui ministerium atque adiutorium ad subripiendas res praebet. Cum eo, qui pannum rubrum ostenciendi causa hoc fecit, non debet impunitus esse lusus tam perniciosus: idcirco Labeo scribit in si› praecipitata sint pecora, utilis actio damni iniuriae quasi ex lege Aquilia dabitur. 52riti subtrahenti opem consiliumue accommodauerit, furti tenebitur. Sed et si furtum cum ea fecit, tenebitur furti, cum ipsa non teneatur. Ipsa quoque si opem furi tulit, furti non tenebitur, sed rerum amotarum. Serui uero sui nomine furti eam teneri nequaquam ambigendum est. I
Abbreviated transcription (Latin):
tor maius fuisse dicet. furuas
protuliti cuuis cãt abstulit
ci qui surripucrat. dupli nicho
nonuenit ip̃ares que surrepta
ẽ siñ manifesti. siue noc maife¬
sti agatur. Qͥ furẽ nouit. siũ
inoicet cũ. siuc non iudicet
fur non ẽcum multum int̾¬
sit furtm quis celetan nõ in¬
dicet qui nouit. furti no te.
tCuetare aut dominum
Accipimus ⁊ͥ am quiignor¬
At .i. eum qui non consensit.
siego pollicnda tͥ uestimcta
locaucro tu nero in scio. aut
miuto me comodaius ticio
⁊ticio furtum fac¬
tum si it conpetit furti acc̃o
fm adũsus te quia no debu¬
cias re comodare ⁊ id facien¬
do furtum admisisihic est
Icisus quo fu furti ag̾e pͭ.¬
¶Si ancilla sumripiatur preg¬
nans ul apud furem cõcep.
ptus fuituius ẽ siic apud.
furtm. siue apud bons fioi
Fiore casu furti acco cessat.
E siconcepit apud bone fid¬
ei possessorem ibi ꝙ pepit.
euemet. ut ⁊ ꝑtus fuituius
non sit. uer ÷ usu capi p̾sit¬

Expanded text:
tor maius fuisse diceret, fur uas protulit: id is cuius erat abstulit ei: qui subripuerat dupli nihilo non uenit ipsa res quae subrepta est, siue manifesti furti siue nec manifesti agatur. Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, est. uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit. Si ego tibi poliendum uestimentum locauero, tu uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum facthi aduersus te, quia non debueras rem commodare et id faciendo furtum admiseris: ita erit casus, quo fur furti agere possit. Ancilla si subripiatur praegnas uel apud furem concepit, partus furtiuus est, siue apud furem edatur siue apud bonae fidei steriore casu furti actio cessat. sed si concepit apud bonae fidei possessorem ibique pepererit, eueniet, ut partus furtiuus non sit, uerum etiam usucapi possit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicum domino cxpiendi potaᷤ
fuit. no recte cum manumisso
prannum ageturq cum quo¬
cumq exꝑuindi potãs fu̾it ex¬
cduditur actorisicum dño ĩtͣ
an.actũ sit.deinde. cum manu¬
misso agaturrei .iii. exceptõe
noc̃e labeo ait. lp̃.

Expanded text:
 si cum domino experiundi potestas fuit, non recte cum manumisso post annum agetur, quia cum quocumque experiundi potestas fuerit, excluditur actor. si cum domino intra annum actum sit, deinde cum manumisso agatur, rei iudicatae exceptionem nocere Labeo ait. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ficent.si omñe pecuniam ab om̃ĩ¬
sat̾ fecerint. ⁊ si inexactione nouũ
cessauit ante ui. m̾eses lib̾tas illis
sitam igitur ita demum liberos fo¬
re si aut ciparcant. aut ꝑ hrdẽ stet
quominus partant. ¶Iabeo libi pith
libesto paulus. si quis liber ẽẽ iussu
issio nullam habitur ẽ. tñ promi¬
tendo lib̾abr.¬

Expanded text:
ificent "si omnem pecuniam ab omnisatisfecerint" et, si in exactione nominum cessaverint intra sex menses, libertas illis sitam: igitur ita demum liberos fore, si aut ei pareant aut per heredem stet, quo minus pareant. Labeo libro liber esto". Paulus. si quis liber esse iussusissio nullam rem habitura est, tamen promittendo liber
Abbreviated transcription (Latin):
recllite cẽnt aut ꝑhrde staret quom
mandum utrum tp̃s conditionit
sollicico testatori cunctationi ⁊m
oram eor pro scbente inclius autẽ
ẽ ꝑiesũptionem pro statulibis oẽt.
Agentarius coactus cum pene
tot᷑am fortunam ĩn omnib hr̃et.
suis actorib libtatem ita dedit qͥs¬
quis mͥ hr̃s erit. si dapna ẜuus meu
actus sui qui agͥ nomine eus et
oitis mec intͣ mensem .ui. libesto¬

Expanded text:
redditae essent aut per heredem staret, quo mandum, utrum tempus condicioni sollicito testatore cunctationi et oram eorum proscribente. melius autem est praesumptionem pro statuliberis esse. Argentarius coactor cum paene totam fortunam in nominibus haberet, seruis actoribus libertatem ita dedit: 'quisquis mihi heres erit, si Dama seruus meus actus sui, qui agitur nomine eius et ortis meae intra m
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. aq cum hac adiectione sirõ¬
nes hroi rectlidint quero cũ per
hroem fiat quomimis redlantur.
utrum statim liberi cẽ desinant. ã
nichilominus qñ posuit roctuta
rõne ⁊ reliquis illatis lib̾tatts es

Expanded text:
ectione "si rationes heredi reddiderint". quaero, cum per heredem fiat, quo minus reddantur, utrum statuliberi esse desinant an nihilo minus quandoque possint reddita ratione et reliquis illatis libertatem ex
Abbreviated transcription (Latin):
eractis rõnib non intulent hr̃di¬
tattm q spoliau̾it apti s clã oritis
sublataꝙ suppellectili ⁊ uasis ⁊. apo¬
thetis ex austis. in non prius eis fiõi¬
comissa lib̾tas debeatur. quam ea qu̾e
malarõne rlinquatũ est. que fura¬
lio suo hrdib nere dato quesitũ ẽ.
libto que hrdem cepte nstituerit.
stichum suum prelegauat. ⁊ cilibta¬
tem his uerbis dedat᷑. itaut si tibi cx
die mortis mee ꝑan nos continuoi
u. mestruos sec igenos dedent tunc
cum manumittas. pamphilus ant
quinquenniũ moriens br̃oibus ĩ¬
stitutis filio ⁊nxore. treodẽ sticho
itacauit. stichus ẜmis qui testõ pr̃om

Expanded text:
ditatemque spoliaverit apertis clam horreis sublatisque supellectili et veste et apothecis exhaustis: an non prius ei fideicommissa libertas debeatur, quam ea, quae mala ratione reliquatus est quae furalio suo heredibus vere dato". quaesitum est, liberto, quem heredem ex parte instituerat, Stichum servum praelegaverat et ei libertatem his verbis dederat: "ita ut, si tibi ex die mortis meae per annos continuos quinque menstruos sexagenos dederit, tunc eum manumittas". Pamphilus ante quinquennium moriens heredibus institutis filio et uxore de eodem Sticho ita cavit: "Stichus servus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de adi ltiis p̾scriptum est
cum sit ia cundem mau¬
tum pena statuta. qui de.t¬
ultus irroris suc quid ce¬
pit. Item meum qui inad¬
ultio dep̾ħns. mi retinuent
cecerum qui patitur uxo¬
rem suam delinõre matri¬
tur. pena ad ult̾ii non ꝯn̾gi¬
tur qui loc dicit lenocimo
mariti se focisse. releuare qd̃
uult crimicn suũ. s nd est
hius modi ꝯpensatio adin¬
issa idcosi mantum uelit
iudicio maritus uxorcm
ream fac̾et an lencamii¬
Allegtio repellat
mantum: sbaccusatione
et putem non repellere le¬
nocinium igitur manti
ip̃in houerat non mulisd¬
rem eccusatsonde qri p̃t an¬
quide adultio cognosut
statũc In mantũ oblenocim.¬
niil possit et puto posse.
nam clandius gorgo
uir clanssim⁊ urorem ac¬
cusat. cum detectus eẽt ux¬
orem In adulteno dephẽ¬
sam retimusse et sinc ac¬
cusatore lenocinio damꝑ¬
natus est adiuo seucroex¬
trancus autem nequaqm
lencemium obicicus post

Expanded text:
scriptum est, cum sit in eum maritum poena statuta, qui de adulterio uxoris suae quid ceperit, item in eum, qui in adulterio deprehensam retinuerit. Ceterum qui patitur uxorem suam delinquere matritur, poena adulterum non infligitur. Qui hoc dicit lenocinio mariti se fecisse, releuare quidem uult crimen suum, sed non est huiusmodi compensatio admissa. ideo si maritum uelit iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat. Unde quaeri potqui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus vir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est a divo Severo. Extraneus autem nequaquam lenocinium obiciens, post
Abbreviated transcription (Latin):
benda ẽ ut puta sippt̾ hoc opus
ꝙ factum ẽ. ẜuitutes amittant᷑.
iaut ususfructus int̾ierat ꝙ ñõ
ꝓponatur ⁊ dctiorem conditio.¬
nem fecisse uł fuitutum. uł us

Expanded text:
benda est, ut puta si propter hoc opus, quod factum est, servitutes amittantur aut usus fructus intereat. quod non proponatur et deteriorem condicionem fecisse vel servitutium vel u
Abbreviated transcription (Latin):
Onpetit hoc int̾dictum ⁊ hiqui
non possidet.simoto eorint ẽ.¬
Siquis pi aut clam arbores nõ
frugiftras cecidit. uł uti cipsos.
domino dumtaxat conpetet in¬
t̾clictum. S si ameuitas
quedam cchuius moi arborib
pr̃ctur pot̾ dici ⁊ fructuarii int̾

Expanded text:
ompetit hoc interdictum etiam his, qui non possident, si modo eorum interest.Si quis ui aut clam arbores non frugiferas ceciderit, ueluti cupressos, domino dumtaxat competit interdictum. sed si amoenitas quaedam ex huiusmodi arboribus praestetur, potest dici et fructuarii in
Abbreviated transcription (Latin):
Immaturam sild.¬
uam meam ceduam cecidit qͥ
int̾dicto ꝙ ui aut clam tenctur
simaturam. similit̾ ccouam. ne
ꝙdãpio dñs affectus ẽ. nich pi¬
sestabit Inon ab surde rensumẽ
Simagistratu rogasses.ut ad¬
ũsarium tuum adẽe ad iudi¬
cium iubet. nc op nouũ tibi
nunciaretclam uidens opus
fecisse ꝙ int̾im feceris.lꝑ¬

Expanded text:
inmaturam siluam ‹c›aeduam cecidit quis, interdicto quod ui aut clam tenetur: si maturam similiter caeduam neque damno dominus adfectus est, nihil praestabit.Non absurde responsum est: si magistratum rogasses, ut aduersarium tuum adesse ad iudicium iuberet, ne opus nouum tibi nuntiaret, clam uideris opus fecisse, quod interim feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
ñõ adutturut puta in sepul¬
cro. ꝙuuaut clam factum est.
ul̃ mabdito aliquo loco/ s ⁊ sisb̾
trã fieret op. uł subaqua. ł.¬
subclorca aliquio factũ sit.
⁊pr innum causa cognita co
qnam causa cognita annuã
erccptione remittendam. ħ¬
ẽ ex magna iusta causa. igno¬
rantia int̾ucnẽte. ¶Siquis
rcipu. causa abfinsset. de inde
reuersus int̾dicto ꝙ ii aut cl̃a
causa futuꝵ ut ex quo iddit an¬
nus ei conputet᷑ no ex quo idl¬
it impleuit. niccsimum .u. ann
umfita duius pius.⁊ de inceps
omnes principes Rpsunt. ¶
int̾dicto tantilis existimatur.
quanti actori s int̾ est. id opu
factum non cõ officio autem
ioicis iti oporte fien restituti¬
onem iudicanḋ est.ut mom̃i

Expanded text:
non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca aliquid factum sit, etiam post annum causa cognita comctum est: nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interueniente.Si quis rei publicae causa afuisset, deinde reuersus interdicto quod ui aut clam causa, futurum, ut ex quo redit annus ei computetur, non ex quo impleuit uicensimum quintum annum: et ita diuus Pius et deinceps omnes principes rescripserunt.Hoc interdicto tanti lis aestimatu‹r›, quanti actoris interest id opus factum esse. officio autem iudicis ita oportere fieri restitutionem iu
Abbreviated transcription (Latin):
consecutus ẽ p̃iculũ puta adũ¬
sino denunciando. aut ianua
put.⁊ preclusa prohibitus ant
intelligitur quolib ƿrohibẽ¬
tis actũ .i. uł dicetis se ꝓhibere
uł manum opponetis.sapillum¬
ue iactantis prohibendi gra.⁊
damdiautẽ uifac̃phibitus.
quam diures ineod itatu ꝑma¬
nebit nam siprea conuenent
cum adu̾sario. desinit ui facere
Sitem si prohibitihrs.uł isqui a¬
beo cm̃it. ignorans causã pre¬
ecedẽtem fecent dicendum cẽ
Ip̃op̾ ait. non incide ineũ inter¬
dictum. ¶Or innauc fit. uł in
alia qualibet ie.uł amplissima.
mobili tm̃. non continetur hoc
int̾dicto. ¶ Suc inpriuato. sũ
inpublico opr fiat. siue ĩloco sa¬
cro. siue mreligioso. int̾ dictũ
conpetit. ISp.¬

Expanded text:
consecutus est periculo puta adversario denuntiato aut ianua puta praeclusa. Prohibitus autem intellegitur quolibet prohibentis actu, id est vel dicentis se prohibere vel manum opponentis lapillumve iactantis prohibendi gratia. Tamdiu autem vi facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea convenerit cum adversario, desinit vi facere. Item si prohibiti heres vel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum esse Pomponius ait non incidere eum in interdictum. Quod in nave fit vel in alia qualibet re vel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto. Sive in privato sive in publico opus fiat sive in loco sacro sive in religioso, interdictum competit. P
Abbreviated transcription (Latin):
bit. nec maritum penc sb̾iciet.
¶olsimui ad accusationẽ nen¬
iant. mantus et pat̾ mulicns
quem p̾ferri oꝑtet. qucritur
et magis est. ut mantus p̃¬
⁊feratur. nam etpropensioẽ
Aure. et maiore dolore ecequ¬
Stu cum accusationẽ creden¬
diim est int̾inait et si p̾r pre¬
uenent et libellos inscripsi¬
onũ deposuit. marito negli¬
iudicantib de adultio ꝓ he¬
tur Idem erit dñdum scc
et quociens ali qui post i¬
aritum et patrem accus.ire
possinit. ad accusandũ pro¬
siluit. lege exp̃ssum est. ut
is cui deca re nocio est deui¬
sto accusatore ꝯstituat.ID̾.
Isi igitur pater mantum in¬
fnnem aut arguat. aut do¬
ceat colludere magis cum
irrore qm̃ ex aĩo accusare. p̾¬
ponctur marito.dem.¬
accusationẽ instituere non
põtsic tñ. ut quo ad unis
dcciipet. utriq tpr̃a cedant.
ubi uero maritus occupau̾it
residua tpra ci qui occuꝑare
non põt no codant ꝙ et in
eo dicipõt. ꝙ ab ad ultero ui
adulta cepit. nã adñsꝰ eum

Expanded text:
iciet. Si simul ad accusationem veniant maritus et pater mulieris, quem praeferri oporteat, quaeritur. et magis est, ut maritus praeferatur: nam et propensiore ira et maiore dolore executurum eum accusationem credendum est, in tantum, ut et si pater praevenerit et libellos inscriptionum deposuerit, marito non negleiudicantibus de adulterio probetur, idem erit dicendum. Sed et quotiens alii, qui post maritum et patrem accusare possunt, ad accusandum prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re notio est, de iusto acisi igitur pater maritum infamem aut arguat aut doceat colludere magis cum uxore quam ex animo accusare, postponetur marito. Idemaccusationem instituere non potest, sic tamen, ut, qu‹o›ad unus occupet, utrique tempora cedant, ubi uero maritus occupauit, residua tempora ei, qui occupare non potest, non cedant. quod et in eo dici potest, qui ab adultero uel adultera coepit: nam aduersus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ortis causa capi E Auis.¬
tur. cum ppt mortẽ anicuius.
capiendi occasio obuemtiẽx¬
ceptis his capiendi figuris q̃
pprio nomine appeslantur
cent enim⁊quisrditario.
aut legati.aut fidci comissi
iure cãpit. ex morte altius
nascistit᷑ capiendi occasio¬
nem/ s quia ꝓpͥo nomine hec
spõs capiendi appellantur.
ioco ab hac diffritione scy¬
arantur. u̾liano placet. i

Expanded text:
ortis causa capitur, cum propter mortem alicuius capiendi occasio obuenit, exceptis his capiendi figuris quae proprio nomine appellantur. certe enim et qui hereditario aut legati aut fideicommissi iure capit, ex morte alterius nanciscitur capiendi occasionem, sed quia proprio nomine hae species capiendi appellantur, ideo ab hac definitione separantur. Iuliano placet,
Abbreviated transcription (Latin):
miniꝵ Cotra uoluntatem
defunti hr̃s petit abeo. Ip̃.
⁊ conualiut qui donainit m¬
dẽdum inhẽat mnrẽ actionẽ
⁊ siquidem qui s sic donauit.
ut simors contigiss. tuncha¬
bet cui donatum c̃sine dub¬
io donator potit rẽ uẽdicaẽ
mortuo co. tc̃ iscindonatum
est siu̾o sic. ut ia muc habet .s
rectloret. si cõualuiss. ał de p̾¬
lio uł depegre. recliss põt̾ de¬
fendianem ꝯpet̾e donatori.
siquid horum contigisset.
mit̾i ãt ei cui donatum est
s ⁊si morte preuentu s sit. is
cuidonatum ẽ adhuc quis

Expanded text:
nim contra uoluntatem defuncti heres petit ab eo. 29 Uet conualuit qui donauit, uidendum, an habeat in rem actionem. et si quidem quis sic donauit, ut, si mors contigisset, tunc haberet cui donatum est, sine dubio donator poterit rem uindicare: mortuo eo tunc is cui donatum est. si uero sic, ut iam nunc haberet, redderet, si conualuisset uel de proelio uel peregre redisset, potest defendi in rem competere donatori, si quid horum contigisset, interim autem ei cui donatum est. sed et si morte praeuentus sit is cui donatum est, adhuc quis
Abbreviated transcription (Latin):
i filio fa. mortisciusa donatũ
sit.⁊ uiuo dõatore moriatur fi¬
iuris sit re morte filii condit̾s¬
onem ꝯpet̾t. si modo ip̃e poci
filioꝙͣ patn donatunis.
decłitiãlioquin siquasi mistio
cui s pat̾ usus sitap̾us prĩs mo¬
rtem spectandam ẽẽ⁊õꝙ ui

Expanded text:
i filio familias mortis causa donatum sit et vivo donatore moriatur fiiuris sit. respondit morte filii condictionem competere, si modo ipsi potius filio quam patri donaturus dederit: alioquin, si quasi ministerio eius pater usus sit, ipsius patris mortem spectandam esse. idque
Abbreviated transcription (Latin):
rcuocctur ciusa donangi
mag̾ ẽquar mortis ca
donatio ⁊ idco pinde uri
deb̾et. atꝙ alia queuiꝰ int̾
uiuos donatiodoq
int urros ⁊ uxores.non ualz
⁊ idco nec falcidia lecumht
quasi in mortis ciusa dõati

Expanded text:
uocetur, causa donandi magis est quam mortis causa donatio: et ideo perinde haberi debet atque alia quaeuis inter uiuos donatio. ideoque inter uiros et uxores non ualet et ideo nec Falcidia locum habet quasi in mortis causa donatio
Abbreviated transcription (Latin):
uia publica. uł flumine qd̃
uado tñsiri pot̾. ¶S loco sacͦ
uł religioso. uł sc̃o int̾uc̃iẽte.
quo fa  nõ sit uti . nullacor
suitus in poni potit /s si fũdu
medu ᷤ altius intte ⁊ me ĩ¬
tcedit. haustus fuitutẽ fũdo
tuo inponere potero si michi
cesfit. qu̾e admodum sicx
stimmñe publico. phẽm hausto
uti uelim. cuiflumini ag̾
tiuis proximus ẽit michi
ad flumen cedipot.Abol
tuciẽte loco publico. igi

Expanded text:
ca uel flumine quod uado transiri potest. sed loco sacro uel religioso uel sancto interueniente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit. Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere potero, si mihi cesserit, quemadmodum, si ex flumine pub‹l›ico perenni haustu uelim uti, cui flumini ager tuus proximus sit, iter mihi ad flumen cedi potest. interueniente loco publico agi
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ ꝙ ꝑte corum int̾fuit
opo itstitui condẽpnationẽ
fien oport̾e. Gi ex priuato.
gro mag̾r comune aqua in¬
mititur. offilius ait. socim
cum co agere posse. ¶rebiciꝰ
existimat. si de opere agaturh
manufactũ sit.omni modo
restituendũ ideẽ ab eocum
quo igitur. ¶uicro in flumis
ag̾ deletu s sit. aut glarca ñoc¬
ta sit. aut fossa limo replcta

Expanded text:
arte eorum interfuerit opus restitui, condemnationem fieri oportere. Si ex priuato agro in agrum communem aqua immittatur, Ofilius ait socium cum eo agere posse: Trebatius existimat, si de eo opere agatur, quod manu factum sit, omnimodo restituendum id esse ab eo, cum quo agitur: si uero ui fluminis ag‹g›er deletus sit aut glarea iniecta aut fossa limo repleta,
Abbreviated transcription (Latin):
ducat. illa aut̃ que fere ĩ cõsuc¬
tudine eẽ solent. ut ꝑfistula
dAqua ducatur ⁊ sinicħ sit cõ¬
ꝓrchensum in ẜuitute cõstitu¬
¶Uia publica int̾cedente hau¬
stu s ẜuitutẽ ꝯstitui posse pla¬
cuit ⁊ c̃ uez ¶ non solum si
ua publica int̾uc̾iat. s ⁊ si flu¬
me public̾codem casu quo
int̾ueiẽte flumine publico:
me.itineris. actus fuitus in¬
ponipot: idest si non sit in¬
pedimento tͣnͣscuntim. tͣntu¬

Expanded text:
re in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in seruitute constituUia publica intercedente haustus seruit‹u›tem constitui posse placuit et est uerum: sed non solum si uia publica interueniat, sed et si flumen publicum, eodem casu, quo interueniente flumine publico uiae itineris actus seruitus imponi potest, id est si non sit impedimento t
Abbreviated transcription (Latin):
Iprius nocturne aquẽ ẜuituꝰ
michi cessa fuiit. deinde pea
aliacessione.diurne quoq al
ductuꝰ aque xessus michi
fu̾it.⁊ ꝑ ostitutum tp̃e noct̃¬
na dum taxat aqua usus fin.
Anntto fuitutẽ aque diurne
duisiũ causar fẽe. Recte p

Expanded text:
i prius nocturnae aquae seruitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus aquae concessus mihi fuerit et per constitutum tempus nocturna dumtaxat aqua usus fuerim, amitto seruitutem aquae diurnae, diuersarum causarum. Recto p
Abbreviated transcription (Latin):
l. insum .c. uoluntatẽ unis cx
modica forte ꝑticula dĩn. p¬
indicium sociis facesm tn
oni.an subsequatir quia
⁊ postiorem uoluntatẽ p̃tor
tuenid. ¶Si flumen nauig
gibile efficiãtur deq ẽ ⁊ siꝑ
niculum subnuo aget. aqua
corupctun quia suffõso co aq̃
manabit  ruuis siccatur.¬
¶Cassirs ait.siucce comum fũ¬
do.suie excomumi aquancec¬
atur ul unirmn acũmoagere i¬
posseul unum seꝑatim
tioopislit qo cxistimatio¬
facta c̃ cetorum actione euan¬
sit ꝙ arbitrium comunidun¬
dundo recupan posse. a sociis
nõ utiꝙ cum eo agẽdum qu
op fec̾it. nec minus cum quo
dãpnum restituert debe qui
auctor opis fuit. ¶pud fere¬
cem proculus ait.sicum uno
dñor. Ictum sit qui opo non
fecent. deberecum op restitu

Expanded text:
isum est uoluntatem unius ex modica forte portiuncula domini praeiudicium sociis facere. An onem an subsequatur, quia et posteriorem uoluntatem praetor tueri debet. Si flumen nauigagabile efficiat. idemque est et si niculum sub riuo aget, aqua corrumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et riuus siccatur.Cassius ait, siue ex communi fundo siue communi aqua noceat, uel unum cum uno agere posse uel unum separatim tio operis litisque aestimatio facta sit, ceterorum actionem evansit, per arbitrum communi dividundo reciperari posse. Et ex sociis non utique cum eo agendum qui opus fecerit nec minus eum quoque damnum restituere debere, qui auctor operis fuit, apud Ferocem Proculus ait: si cum uno dominorum actum sit, qui opus non fecerit, debere eum opus restitu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃noniniez s inꝑsonã esse.
¶Officium autẽ iudiciꝰ. hent.
ut siquid anioino op fc̃msit
cum iubet restituc dãpnum¬
ceat.mca inpensa tolleme co
ocudunssiquis alius qui ad
me nõ ꝑtinet Iuffic̾e ut paci¬
ar te tolle. ¶ S: si fuus meus
fec̾it. aut isciih̃rs su. ħ fecu¬

Expanded text:
 esse. Officium autem iudicis hoc erit, ut, si quidem a uicino opus factum sit, eum iubeat restituere damnumceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere. sed si seruus meus fecerit, aut is cui heres sum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾et caucri sibi dĩpm infectii
abeo cccuius prelio aqua no¬
cet. cqͦuissim̃ erit cani oporte
ittm sinon ego. s. ꝓcurator ñ
tale opr fecitait aqua pluuia
noceatucno ⁊ducrsus me
hac tenus ent actio. quatenu
adusus coloñ p̃e aut ꝓcurator
int̾dicto q ui aut clamonẽi¬

Expanded text:
sideret caueri sibi damni infecti ab eo, ex cuius praedio nocet, aequissimum erit caueri oportere. Item si non ego, sed procurator meus tale opus fecerit, ut aqua pluuia noceat uicino, aduersus me hactenus erit actio, quatenus aduersus colonum: ipse autem procurator interdicto quod ui aut clam conueni
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ lib̾as tñ ꝑsonas adulte¬
rrum strupũ ue passas lex
actio facile tenebit. et miu¬
arum qͦ qꝯ petit. nec erit de¬
neganda pretoria qq̃ actio
de suo corrupto noc ꝓpt̾ płos
actiones ꝑcendum erit nn
hui moi drmmñe reo¶ex stu
adulterium in iniptami cõ¬
mittitur. pp̃ ptum ex altero

Expanded text:
nter liberas tantum personas adulterium stuprumue passas lex actio facile tenebit et iniuriarum quoque competit nec erit deneganda praetoria quoque actio de seruo corrupto: nec propter plures actiones parcendum erit in huiusmodi crimine reo.Lex stupadulterium in nupta committitur, propter partum ex altero
Abbreviated transcription (Latin):
es publicũ quide mcidat: ne ue
ĩmisceat. ne ut quo ꝗd ĩditur
ĩ misceatur. faciat sciens tolo
malo quo id peius fiat. Paul

Expanded text:
es publicum quid ind‹a›t neue immisceat neue quo quid indatur immisceatur faciat sciens dolo malo, quo id peius fiat. 2 Paul