comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuł. ł. Si sub una sigͥficatõne
diu̾sis nominatõib ea res q̃ ĩ sti¬
pulatũ deducitur appeslatur nõ
infimat obligõnẽ. si alt̾ altõ abo
utatur. ¶ Si quispiã ad fũdũ su¬
um dari stipulatus fu̾it. postea

Expanded text:
it. Si sub una significatione diuersis nominibus ea res quae in stipulatum deducitur appellatur, non infirmat obligationem, si alter altero uerbo utatur. Si, qui uiam ad fundum suum dari stipulatus fuerit, postea
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ obsequia. et hii qui n municipes
n iccole st̃ agnosce̾ cogũtur. s et
eos qui iꝑ fenu ex̃cent. et si inuete¬
les aliꝰ ue. qni pͥuilegio aliquo sub¬
nixus ẽ. nec pontifex excusaturꝰ.

Expanded text:
 et hi, qui neque municipes neque incolae sunt, adgnoscere coguntur.Sed et eos, qui faenus exercent, etsi ueteles aliusue, qui priuilegio aliquo subnixus, nec pontifex excusatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uilndo ⁊ bñ disputando. ⁊ optima
ratõne decreuit. Nam decapueti
torum fiscalia detrimenta tesarci¬
uiit. ut m̾ito int̾mixta hoc munus
nsimari debeat. Set ⁊ ea que suꝑ
ꝑsonalia ẽẽ diximus. Si hii qui
funguntur ex lege ciuitatis sue ꝓ
more ⁊̃ de ꝓpriis facultatib impẽ¬
sas faciant. uł annonam erigen¬
tes desercoꝵ p̃diorum dampna su¬
p. appellanturꝰ. siue ã p̾lium dũ¬
taxat. seu ⁊̃ ciuiliũ munerlim in¬
munitas alicui concedatur. net
ab annona. net ab angariis. net
aurendo. neꝙ ab hospite respicien¬
do. nec a nalle. nec acapitatione
exceptis militibus. ⁊ ueteranis ex¬
tusare possunt se. ¶ Magr̃is qui
ciuilim munerum nacationem
hãt Item gͣmaticis et oratorib
⁊ medicis. ⁊ philosophis ne hospi

Expanded text:
ndo et disputando bene et optima ratione decreuit: nam decaproti torum fiscalia detrimenta resarciunt, ut merito inter mixta hoc munus numerari debeat.Sed ea, quae supra personalia esse diximus, si hifunguntur ex lege civitatis suae vel more etiam de propriis facultatibus impensas faciant vel annonam exigentes desertorum praediorum damna supublica appellantur. Sive autem personalium dumtaxat sive etiam civilium munerum immunitas alicui concedatur, neque ab annona neque ab angariis neque a veredo neque ab hospite recipiendo neque a nave neque capitatione, exceptis militibus et veteranis, excusari possunt. Magistris, qui civilium munerum vacationem habent, item grammaticis et oratoribus et medicis et philosophis, ne hospi
Abbreviated transcription (Latin):
dam ciuitatib. uł luninarche. uel
turatores ad exstruendam. uł refi¬
cienda edificia .p. siut palatia. siue
erogant. ⁊ qui faciendis. ꝑ reficiendiᷤ
lasia quoq similit̾ ꝑ᷑ale munꝰ est.
loꝵ c̾ca pecunia camelariis d ut
hos ex alio ordine uocari net ulla
ex cusatõne lib̾ari nisi sola lesi. et
inutilis corꝑis. et infurmitate spe¬
cialit̾ sit exp̃ssũ. ¶ Legati quoq
quis ad sacrariũ ad pͥncipis mit¬
tuntur. qi uiaticũ. ꝙ legaturũ
dicit᷑ int̾clum solent. acciꝑe. S et uic¬
tos strategi.⁊ pͥstinoꝵ curatores ꝑͣ e
mumis ineunt. ¶ Defensores ꝙͦ
quos greci sindicos appellant. ⁊ qui
ad certam cũm agendam uł defendẽ¬
dam eliguntur laborẽ ꝑͣlis munĩs
agg̾diunt᷑. ¶Iudicandi quoq ne¬
aliquis fu̾it añ electus. ut ꝯpellat ooᷤᷤ
qui ꝑ pecuniam .p. possident s̃nere
uiam ꝑꝰle munus est. pari modo qui
acceptandis. suĩ suscipiendis censua¬
lib ꝓfessionib destinantur. ad pꝰlis

Expanded text:
dam ciuitatibus uel limenarchae uel curatores ad extruenda uel reficienda aedificia publica siue palatia siue erogent, et qui faciendis uel reficiendis lasia quoque similiter personale munus est: lorum certa pecunia camelariis dari dhos ex albi ordine uocari nec ulla excusatione liberari, nisi sola laesi et inutilis corporis et infirmitate, specialiter sit expressum. Legati quoque, qui ad sacrarium principis mittuntur, quia uiaticum, quod legatiuum dicitur, interdum solent accipere, sed et nyctostrategi et pistrinorum curatores personale munus ineunt. Defensores quoque, quos Graeci syndicos appellant, et qui ad certam causam agendam uel defendendam eliguntur, laborem personalis muneris adgrediuntur. Iudicandi quoque nealiquis fuerit electus, ut compell‹a›t eos, qui prope uiam publicam possident, sternere uiam, personale munus est.Pari modo qui acceptandis siue suscipiendis censualibus professionibus destinantur, ad personalis
Abbreviated transcription (Latin):
tis expediũtur. ¶ Olemporia. ⁊ hosꝑi¬
tatura ap̃ alexandrinos prĩmonis mu¬
nus estimant᷑. susceptores quoꝙ ni
mii ꝑ ꝓuĩciam affricã pr̃imonis i
munus gerũt. ¶Pat̾monioꝵ aut̃
muna duplicia sunt. Nam q̃dã mun̾i¬
b ex hiis mun̾ib possõnib. sue pr̃i¬
monũs inducuntur. ueluti agminale ᷤᷤ

Expanded text:
tis expediuntur.Elemporia et pratura apud Alexandrinos patrimonii munus existimatur.Susceptores quoque uini per prouinciam Africam patrimonii munus gerunt.Patrimoniorum autem munera duplicia sunt. nam quaedam ex his muneribus possessionibus siue patrim
Abbreviated transcription (Latin):
anita sũt q̃ animꝰ ꝓuisione
⁊ corꝑalis laboris intentõne sine
aliquo gentis detͥmentõ ꝑpetrã¬
tur. ueluti tutela ⁊ cura kalen¬
darii. quoꝙ curõ ⁊ q̃stura ĩ aliqͣ
ciuitate int̾ honores ñ habet᷑.
s ꝑsonale munus est. tromĩ

Expanded text:
nt, quae animi prouisione et corporalis laboris intentione sine aliquo gerentis detrimento perpetrantur, ueluti tutela uel cura, kalendarii quoque curatio.Et quaestura in aliqua ciuitate inter honores non hab‹e›tur, sed personale munu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł. Eum qui cura coleumpnas
se occultat ut creditorẽ euitet lati¬
tate placet. Nam ⁊ eũ qui recedit ħ
est qui subter fug̾it ne se cũ aliqua
accõ moueatur latitare placet tam
qmͣ ⁊ qͥ ilrbe effug̾it utiꝙ fraudandi
cã. Nec enĩ int̾est ꝙ acti ad latitãd̾
utrũ quis ꝓfug̾it. aut uo̾ rome agẽs

Expanded text:
inum Eum, qui circa columnas se occultet, ut creditorem evitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est qui supterfugit, ne secum aliqua actio moveatur, latitare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profug
Abbreviated transcription (Latin):
possid̾e. Non enĩ rõ obtinende possõ¬
nis. s origo nauciscende exqͥrenda
sciente aut uolente eo adcp̃ ea teᷤ
ꝑtinet aut aliqͣ rõne bone fide
possone nauciscitur. Itaq inquid
pomp̃. lam nauciscitur possõnẽ
qui fut᷑am co̾tͦu̾siã metuens igno¬
rante eo ꝙ̃ meture furtĩ ĩ possõe
ing̾ditur.¶Quid ad mt̃dinas
ꝑteccꝰas neminẽ reliq̃rit ⁊ domi dũ
ille am̾undinis redit aliqͥs occupa¬
uerit possõnẽ iud̾i eũ clam posside¬
¶ Lab̾o scribit retin ergo possõm.
is qui ad nũdinas abiit. U̾m si re¬
ũtentẽ dum̃ ñ admiserit. ui ma¬
gis intelligi possid̾i non clam.

Expanded text:
enim ratio optinendae possessionis, sed origo nanciscendae exquirenda sciente aut uolente eo, ad quem ea res pertinet, aut aliqua ratione bonae fidei possessionem nanciscitur. itaque, inquit Pomponius, clam nanciscitur possessionem, qui futuram controuersiam metuens ignorante eo, quem metuit, furtiue in possessionem ingreditur. Qui ad nundinas profectus neminem reliquerit et, dum ille a nundinis redit, aliquis occupauerit possessionem, uideri eum clam possidere Labeo scribit: retinet ergo possessionem is, qui ad nundinas abiit. uerum si reuertentem dominum non admiserit, ui magis intellegi possidere, non clam.
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit. cũ qui hoĩem occid̾it. si ñ
occidendi aiõ hoc admisit ab solui
posse. ⁊ qui hoĩem non occid̾it. set
uulnerauit ut occidat ꝓ homicida
dampnand̾. et ex re ꝯstituendum
hos. siam si gladiũ struix̾it. et ĩ eos
ꝑcusserit sdubitate occidendi aso
id eũ amisisse.s si clam uł ui per¬
cusserit aut cucuma in rixã qmͣuis
ferro ꝑcusserit. tñ non octidendi a¬
nimo leniendam penam eiꝰ qͥ ĩ rir¬
a casu mag̃ qmͣ in uoluntate ho¬
micidiũ admisit. ¶Itẽ duus a¬
drianus rescupsit eñ qui stuprũ
sibi uł suis ꝑ uim inferentem
occidit dimittendũ. s et ĩ eũ q̾
uxorẽ dep̾hensam in adult̾io occi¬
dit diuꝰ piꝰ leuiorẽ penam irrog¬
andam eẽ rescripsit. et humiliorẽ
loco poi̾tũ in exiliũ ꝑpetuũ dari
iussit in aliqͣ dignitate poĩtum
Iad tempus releguri

Expanded text:
hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse, et qui hominem non occidit, sed uulnerauit, ut occidat, pro homicida damnandum: et ex re constituendum hoc: nam si gladium stri‹n›xerit et in eo percusserit, indubitate occidendi animo id eum admisisse: sed si claui percussit aut cuccuma in rixa, quamuis ferro percusserit, tamen non occidendi animo. leniendam poenam eius, qui in rixa casu magis quam uoluntate homicidium admisit.Item diuus Hadrianus rescripsit eum, qui stuprum sibi uel suis per uim inferentem occidit, dimittendum.Sed et in eum, qui uxorem deprehensam in adulterio occidit, diuus Pius leuiorem poenam irrogandam esse scripsit, et humiliore loco positum in exilium perpetuum dari iussit, in aliqua dignitate positum ad tempus relegari
Abbreviated transcription (Latin):
ac. R Cege cormelia de siccari¬
furti ue faciendi cã cũ telo ambula
publico ue iudicõ p̾ee̾t oꝑã dedisse
quo quis falsũ iudicatũ ꝓficẽtur
ut qͥs ĩnocens ꝯueniretur dẽpua¬
retur. ¶Pret̾ea tenetur qͥ hoĩs
necandi cã uenenũ ꝯfecerit ded̾tt
quiq ne malũ testimoniũ dolo. t.
dixerint. quo quis puͣ. iudicõ rei
ctpitalis dampnaret᷑ qͥ ue magñãtus
udex ue q̃onis sb capitalẽ cãm pe¬
cuniam q acceꝑit ut publica lege re

Expanded text:
Ad legem Corneliam de sicarifurtiue faciendi cum telo fuerit, publicoue iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum indicium profiteretur, ut quis innocens conueniretur condemnaretur.Praeterea tenetur, qui hominis necandi causa uenenum confecerit dederit: quiue falsum testimonium dolo malo dixerit quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quiue magistratus iudexue quaestionis ‹o›b capitalem causam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe in possõnẽ ediũ uicinar᷑̃ mtit¬
endus sit. q̃ritur. Ran filiꝰ fami¬
lias non uideatur dampnũ pati
si res peculiaris sir ⁊ pat̾ possit
stipulari. ¶ Siquid enĩ dampni
fiat et placet utrũꝙ eoꝵ ĩ possõ¬
nem mitti nͥ sic filius

Expanded text:
ine in possessionem aedium uicinarum mittendus sit quaeritur enim, an filius familias non uidetur damnum pati, si res peculiares sint et pater possit stipulari, si quid ei damni fiat. et placet utrumque eorum in possessionem mitti, nisi sic filius
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m si cesset m̾m̃. cassius ait
cessare usucapionem qr dos nul¬
lla sit. Item scribit. ⁊ si putaust
maritus esse sibi matͥmoniũ cũ
ñ eẽt usucaꝑe eũ non posse. qr

Expanded text:
erum si cesset matrimonium, Cassius ait cessare usucapionem, quia e‹t› dos nulla sit.Idem scribit et si putauit maritus esse sibi matrimonium, cum non esset, usucapere eum non posse, q
Abbreviated transcription (Latin):
ciuẽ romanũ adu̾sus ꝓuocatõnem
netau̾it. u̾beraũit. iusserit uẽ ꝙ̾
iniec̾it. aut quid in collũ ut tor¬
queatur. Itẽ cꝑ ad legatos orato¬
res comites ue attinebit siquis
quẽ coꝵ pulsass. et seu iniuriã
fecisse arguꝗturꝰ.
eos intellig̾e debemus qr tela huit¬

Expanded text:
ciuem Romanum aduersus prouocationem necauerit uerberauerit iusseritue quid fieri aut quid in collum iniecerit, ut torqueatur. item quod ad legatos oratores comitesue attinebit, si quis eorum pulsasse et siue iniuriam fecisse arguetur. 8eos intellegere debemus, qui tela h
Abbreviated transcription (Latin):
ctuarii acquisitum fu̾at ad eũ solũ
ꝑtinebit. ¶ Uuod ex re alt̾iꝰ dnĩ
seruus cõis acquisierit ad utrũq dñm
ꝑtinebit. ¶ Sicut seruus coĩs sti¬
pulando noĩatĩ alt̾i ex oñis. ita ꝑtͣͥ¬
ditõne̾ accipiendo soli ei acqͥrit ¶Q
iuuꝰ seruus ꝑtraditõnẽ accipiendo
acqͥrit ĩ ꝓtẽ nicħ agit. ¶ Fructua¬
riꝰ serũ si dix̃it se dnõ ꝓprictatis ꝑ
tradicõnẽ acciꝑe ex re fructuaruͭ¬
dño tutũ accriuret. Nam ⁊ stiplando
ex re fructuarii dnõ ꝓprietatis acc̾i¬
ret. ¶Sicũ mͥ donare uelles uisse¬
rim te seruo coĩ meo ⁊ ticii rẽ tra:¬
dere isq hac mente acceꝑit ut rem
ticii face̾t nicħ agetur. Nam ⁊ si ꝓcu¬
ratori meo rem tradidis ut meam
fac̾es isq hac mente acceꝑit ut suã
hac mente acceꝑit ut duoꝵ dnoꝵ¬

Expanded text:
ctuarii adquisitum fuerit, ad eum solum pertinebit, quod ex re alterius domini seruus communis adquisierit, ad utrumque dominum pertinebit.Sicut seruus communis stipulando nominatim alteri ex dominis, ita per traditionem accipiendo soli ei adquirit.Quod unius seruus per traditionem accipiendo adquiret, in parte nihil agit.Fructuarius seruus si dixerit se domino proprietatis per traditionem accipere, ex re fructuarno adquiret: nam et sic stipulando ex re fructuarii domino proprietatis adquireret. Si, cum mihi donare velles, iusserim te servo communi meo et Titii rem tradere isque hac mente acciperet, ut rem Titii faceret, nihil agetur: nam et si procuratori meo rem tradideris, ut meam faceres, is hac mente acceperit, ut suam hac mente acceperit, ut duo
Abbreviated transcription (Latin):
agrũ ⁊ uam publicamꝰ fustulis eũ
agrũ ciuis ftm̃ ẽẽ qui tñs flumen
fundũ hũss. postea cũ paulatim
retro rediss et ademiss ei cuĩ frẽ
eẽt et addidiss ei cuiꝰ factus esss¬
iss nemini accessisse. nec tũ impe¬

Expanded text:
agrum et viam publicam sustulisset, agrum eius factum esse, qui trans flumen fundum habuisset: postea cum paulatim retro redisset, ademisse ei, cuius factus esset, et addidisse ei, cuius trisset, nemini accessisset. nec tamen impe
Abbreviated transcription (Latin):
uo ꝯmuni pecuniã donz. Nam siħ
rõnib.⁊ in peculio serui sit mane¬
quo alienis seruis donare solemꝰ fi¬
et socioꝵ ꝯmunis ꝓportõnẽ ꝙͣ in
seruo habebunt. s ut seꝙ̃s q̃stio
locã hãt constituamꝰ sociuĩ ita ser¬
uo comuni peccuniam donasse ut ꝓ
prietatẽ suam man̾e illis uellet.s. si
ex hac pecunia seruus fundũ ꝯpa̾u¬
erit erit is fundꝰ cois sotõꝵ ꝓportõe¬

Expanded text:
uo communi pecuniam donet. nam si hoc rationibus et in peculio serui sit, maneauerit, quomodo alienis seruis donare solemus, fiet sociorum communis pro portione, quam in seruo habebunt.Sed ut sequens quaestio locum habeat, constituamus socium ita seruo communi pecuniroprietatem suam manere vellet. si ex hac pecunia servus fundum comparaverit, erit is fundus communis sociorum pro
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti sustin ut multis argumẽ¬
tis iuris ciuilis compbatũ ẽ.
pupisli alii tradid̾it ñ recessit ab es
disium. ⁊ nulla ẽ alienatio. ẽ quia
nemo errans rẽ suã amictit.
consentiamꝰ. In causis u̾o discentiam᷑
ñ aũadu̾to cur inefficax sit traditõ
ueluti si ego credam me ex testõ tͥ
grã tu eam q̃i creditam accipiass
constat ꝓpͥetatẽ ad te tnͣssire. nec
impedimento ẽẽ o circa cãm dan¬
di atꝙ accipiendi dissẽrimꝰ.
nec ullo alio mͦ ꝑ eũ seruũ quic¬
qmͣ ei acqͥritur qmͣuis possõ pen¬
es eũ sit. ¶ Si unꝰ ex dnĩs suo cõi

Expanded text:
defuncti sustinet, ut multis argumentis iuris civilis comprobatum espupilli alii tradiderint, non recessit ab eis dominium et nulla est alienatio, quia nemo errans rem suam amittit.consentiamus, in causis vero dissentiamus, non animadverto, cur inefficax sit traditio, veluti si ego credam me ex testamentogratia, tu eam quasi creditam accipias, constat proprietatem ad te transire nec impedimento esse, quod circa causam dandi atque accipiendi dissenserimunec ullo alio modo per eum servum quicquam ei adquiritur, quamvis possessio penes eum sit. Si unus e
Abbreviated transcription (Latin):
hũditatẽ adierint ꝙͥ si ex lege corne¬
lia nemo heres exstiteritꝰ bona pu.
fiant legata nec seruis eoꝵ p̾senti
die uł sub condicõne ad heredes ꝑti¬
nebunt. Itẽ si seruus ab extra hrs
institutus fu̾it iussu heredis captius
adir pot̾it. ¶ Ꝙ filius eiꝰ qͥ ĩ hosti¬
um pot̾ate ẽ accipit aũ stipulatur
prẽ prius qmͣ post liminio reduit¬

Expanded text:
lege Cornelia heres extiterit, bona publica fient. legata quoque seruis eorum praesenti die uel sub condicione ad heredes pertinebunt. item si seruus ab extero heres institutus fuerit, iussu heredis captiui adire poterit. Quod si filius eius, qui in hostium potestate est, accipit aut stipulatur, id patre priusquam post
Abbreviated transcription (Latin):
uoluiss non posse fidei̾sore ita ac¬
fideiussor uellet. qr fuitinũ ess in
eus pot̾ate alium uelle ꝙͣ reus uo¬
luiss. ¶Atitõ qui mͥ ex testõ sub
condicont .x. debuit fidenissorẽ at¬
cepi. ⁊ heres ei exstiti. deinde condicõ
condicõne legatũ. cum ab eo fideuisso¬
rem accepisses heres exstit̾is. ñ pot̾is
hr̃e fideuissorem obligatũ. qr nec re̾
est ꝓ quo debeat. s nec resila que
possit deberi

Expanded text:
oluisset, non possum fideiussorem ita acfideiussor uellet, quia futurum esset in eius potestate alium uelle, quam reus uoluisset. A Titio, qui mihi ex testamento sub condicione decem debuit, fideiussorem accepi et ei heres extiti: deinde condicio condicione legatum, cum ab eo fideiussorem accepisses, heres exstiteris, non poteris habere fideiussorem obligatum, quia nec reus est, pro quo debeat, sed nec res ulla, quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Cum is qui tͣeũ ⁊ fideius¬
sores hñs ab uno ex fideiussoribus
accepta pecuma prestaret actõnes
poterit quidẽ dici mulas iam ẽe cum
fs̃. s non ita esb. ñ enĩ insolutũ acce

Expanded text:
m. Cum is qui et reum et fideiussores habens ab uno ex fideiussoribus accepta pecunia praestat actiones, poterit quidem dici nullas iam esse, cum sunt. sed non ita est: non enim in
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. u qui accessionis loco
ꝑmitrũt in leuiorẽ cãm accipi pꝰsũt
indefiorẽ non possĩt. ideo si areo mi¬
chi scipłatus sum afideuissore mͥ. aut
ticio meliorẽ cãm ee fideuissoris ꝯuliꝰ
putat qr pot̃ uł ticõ solu̾e. ꝙ si a
a fideuissore stichũ interrogẽ. irũ
in deteriorẽ cãm acceptũs ost sublata
electõne. an ĩ meliorẽ ꝙ et uerũ est
qr mortuo eo lib̾ari pot᷑¬

Expanded text:
um. Hi, qui accessionis loco promittunt, in leuiorem causam accipi possunt, in deteriorem non possunt. ideo, si a reo mihi stipulatus sim, a fideiussore mihi aut Titio, meliorem causam esse fideiussoris Iulianus putat, quia potest uel Titio soluere. quod si a a fideiussore Stichum interrogem? utrum in deteriorem causam acceptus est sublata electione? an in meliorem, quod et uerum est, quia mortuo eo liberari pot
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ potior tausa habetur in sn̾iis fe¬
rendis qui plurib eodẽ tp̃r sussingũs
iure decurionis decorati sunt. s ⁊ qui
plures ub̾os hant in suo collegio pͥmuᷤ
sñam regatus. cetosq honores ordi¬
ne p̃cellit.

Expanded text:
 potior habetur in sententiis ferendis, qui pluribus eodem tempore suffragiis iure decurionis decorati sunt. sed et qui plures liberos habet, in suo collegio primus sententiam rogatur ceterosque honoris ordine praecellit.
Abbreviated transcription (Latin):
culas decurionũ accipunt. s interim
suffragiũ int̾ cet̾os sufferte ñ possũt.¬
¶Decurio ⁊̃ sue cuittatis uectigalia er
ueluti calũpnie cã iudicõ .p. damp¬
nati. ¶ Pat᷑ qui filio decurione aa¬
to ꝓuocauit. ⁊ si p̾scriptõne fuit :¬

Expanded text:
tulas decurionum accipiunt: sed interim suffragium inter ceteros ferre non possunt.Decurio etiam suae ciuitatis uectigalia exeueluti calumniae causa iudicio publico damnati.Pater, qui filio decurione creato prouocauit, etsi praescriptione t
Abbreviated transcription (Latin):
inde molitus ẽ ne ꝓhr̃i possit
tem labeo scribit si quẽ facientem
ꝓhibuero isq destiterit in p̃senti¬
arũ eslrsus q postea fac̾e ceꝑit. iñ
eũ uideri fẽtisse nͥ ꝑmissu meo fa¬
te̾ ceꝑit. uł aqͣ alia iusta cã acceden¬
te. ¶ Siqnis tñ in becillitare ĩ¬
uł eũ qui te magni faciebat. N̾o
nõ uenerit ad ꝓhibendum ñ uide¬
bitur adu̾saruis iuim fecisse. ⁊ ita
labeo scribit. Item ait. ⁊ si te uo
lentẽ ad ꝓhibendũ uenire deti¬
nuerit aliquis armis forte sine
ullo dolo malo meo. hac pp̾hoc
non ueneris non uideri me uim fecisle.¬

Expanded text:
im molitus est, ne prohiberi possit. Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destiterit in praesentiarum rursusque postea facere coeperit, vi eum videri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit vel qua alia iusta causa accedente. Si quis tamen inbecillitate imvel eum, qui te magni faciebat, ideo non venerit ad prohibendum, non videbitur adversarius vi fecisse: et ita Labeo scribit. Idem ailentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis armis forte sine ullo dolo malo meo ac propter hoc non ueneris, non uideri me uim fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
dis int̾clictũ competit om̃ib ꝑso¬
nis dabitur quib ꝓmittitiur:
int̾ccm̃ de aqua estura. De cloaciẽ¬
ls .ł. Precor ait qͥ mutꝰ illi clo¬
acam q̃ ex eclib eiꝰ in tuas ꝑtin¬
ecles quadeagitur purgare refic̾e
licent. uim fieri ueto. dampiii in¬
bebo sub hoc titulo duo int̃clcã
alt̾m restitutorsum. ⁊ pͥmũ ꝓhibi¬
toriũ curauit autẽ pretor ꝑ hec
int̾dcã ut cloate ⁊ purgentur ⁊ re¬
ficiantur quoꝵ utrũq. et ad salux¬
britatẽ ciuitatũ et ad tutelam ꝑ
tin. Nlam ⁊ celũ pestilentias. ⁊
tuinas minãtur ũnũdicie tloacha¬
rum. Itẽ si non reficianturꝰ hoc
uatis. Publice aũ cloace ꝑubli¬
cam curã merentur. ¶Tloaca ã
nus cloaca purgetur. ⁊ reficiat᷑.¬
cloace applłatione. ⁊ tubus ⁊ fistu¬
la contineturꝰ. ¶Quia aũ cloaca¬
rum refectõ. ⁊ purgatõ ad publicã
utilitatẽ spectare uidetur. Icirco
placuit non ẽe int̾clco adclendũ

Expanded text:
dis interdictum competit. Et omnibus persodis interdictum competit. Et omnibus personis dabitur, quibus permittitur interdictum de aqua aestiva.  Praetor ait: "Quo minus illi cloacam quae ex aedibus eius in tuas pertinet, qua de agitur, purgare reficere liceat, vim fieri veto. damni inbebo". Sub hoc titulo duo interdicta alterum restitutorium: et primum prohibitorium.Curauit autem praetor per haec interdicta, ut cloacae et purgentur et reficiantur, quorum utrumque et ad salubritatem ciertinet: nam et caelum pestilens et ruinas minantur immunditiae cloacarum, si non reficiantur.Hoc uatis: Publicae enim cloacae publicam curam merentur.Cloaca autem ere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur.Cloacae appellatione et tubus et fistula continetur.Quia autem cloacarum refectio et purgatio ad publicam utilitatem spectare uidetur, idcirco placuit non esse in interdicto addendum
Abbreviated transcription (Latin):
hiis omĩb exigendum ut uiua
aqua sit. cpͥsterne aũ ỹmbrib cõ¬
cipiuntur. Deniq constat int̾tłcra
cessare. si lacus puteus piscina aꝙͣ¬
ad haustũ ire ꝓhibeatur ecĩ int̃¬
dictũ sufficiat. ¶Peniq ait p̃tor
qminꝰ fonte̾ qͦ deag̾ra purges re¬
ficias ut aqmͣ coherc̾e utiq ea
possis. dũ ne ałt᷑ utaris atq nti
hoc anno. ñ ui. ñ clam ñ p̃cario
ab illo usus eesuim fĩ ueto¶ Hoc
hs̃ int̾cdcm̃ de riuis reficiendis
nisi enĩ purgare ⁊ refic̾e̾ fontẽ li¬
cuerit nullus usus eiꝰ et̃ purgandꝰ
aũ ⁊ reficiendꝰ ẽ ad aqmͣ cohercen¬
dam. ut uti quis aqͣ possit. dũ mͦ
alit̾ non utatur ꝙͣ sicuti hoc an¬
no usus est. ¶Eohercẽ aqmͣ est:
contin̾e sic ne dẽfluat uł dilãte᷑¬
nas q̃rere uł apire. hic enĩ ĩno¬
uat aliquid p̃ter id qmͣ p̃ceden¬
ti anno usus ẽẽt Ꝙ de lacu puteo¬
puteo. piscina reficiendis purgã¬

Expanded text:
his omnibus exigendum, ut uiua his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: "Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non vi non clam non precario ab illo usus es, vim fieri veto". Hoc habet interdictum de rivis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit. Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam sic uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dilauaerere vel aperire: hic enim innovat aliquid praeter id, quam praecedenti anno usus est. Sed et de lacu puteo piscina reficiendis purgan
Abbreviated transcription (Latin):
an aqmͣ ducere actori licẽt. non
tis riuus omĩs usus aque aufere¬
turꝰ. ⁊ om̃s sici netarentur.⁊ sane
aque ꝑuenire nisi refectõ riuo nõ
pot̾. ar non refecto itn̾e difficul¬
tas tñ eundo agendiq fieret
q̃ temꝑib estiuis leuior esset.
te quo deagitur hoc anno aqua
nec ui. nec clam nec p̃cario ab illo
usus es. quom snꝰ ita ea utaris. uim
fieri ueto de lacu puteo. Itẽ piscina
ei qui fontana aqua uti ꝓhi᷑. Ser
uites onĩ ñ tm̃ aq̃ ducende ẽe solet̃
ũm ⁊̃ hauriende. Et sic̾ disc̾te sunt
seruitutes ductus aque ⁊ haustus
ac ita int̾cltã seꝑatim redduntur¬
beatur uti aqua hoc est sũ hauri¬
re ꝓhibeaturꝰ. sũ ⁊̃ petus ad aqmͣ
appellere. ⁊ eadem sunt hic dicen¬
da q̃ ad ꝑsonam actinent q̃cũ ipꝑ
suꝑiarib int̾dictis diximus.
int̾tlictũ de cist̾na ñ cõpetit. sam
asf̾na non ht̃ ꝑpetuam ca̾m. nec ui¬
uam ht̃ acimͣ ex quo apparet in

Expanded text:
an aquam ducere actori liceret: nonan aquam ducere actori liceret: nontis riuis omnis usus aquae aufer‹r›etur et homines siti necarentur. et sane aqua peruenire nisi refecto riuo non potest: at non refecto itinere difficultas tantum eundi agendique fieret, quae temporibus aestiuis leuior esset. te, quo de agitur, hoc anno aqua nec vi nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, vim fieri veto. de lacu puteo piscina ei, qui fontana aqua uti pruitutes enim non tantum aquae ducendae esse solent, uerum etiam hauriendae, et sicut discretae sunt seruitutes ductus aquae e‹t› haustus aquae, ita interdicta separatim reddunturprohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere.Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus.Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in
Abbreviated transcription (Latin):
riuis sit. de hoc reficiendo opetit.
int̾clcm̃ aristo ⁊ cuncło restituen¬
do ꝑque uapor trahitur in balne¬
arus uaporib putat utilem accõ¬
nem competere. ⁊ erit dicendũ uti¬
le int̾lictum ex hcͣ cã competere¬
husdem autẽ ꝑsonis. ⁊ in easclem
int̃clictũ hoc datur quib ⁊ ĩqͣs
⁊ de aqua interclicta redcluntur que
supͣsunt emĩata. ¶ Siquis rius̃
reficienti opus nouũ nũciat. bñ
dictũ est posse ꝯtempni oꝑis
noui nũciatõnẽ. Cum enĩ p̃tor
ei uim fieri uetet. absurdũ est
ꝑoꝑis noui nũciatõne eũ impedi¬
ri. plane ꝑ uirẽ accõnẽ dicendũ
est posse adu̾sus eũ uendacari
iuis ei non e̾̃e ⁊ hoc dubiũ ñ est¬
De dampno quoq infcõ cauere
eũ debere minime oꝑ dubita
ri. ¶Si quis exportare uereq
refectioni neccia sunt ꝓhibeat
hoc int̾clictũ ei cõpetere offilius
putat cy ẽuerum.
dis ita int̾̃clicitur̾ ut ñ q̾ratur

Expanded text:
rivus sit, de hoc reficiendo competit rivus sit, de hoc reficiendo competit interdictum. Aristo et de cuniculo restituendo per quem vapor trahitur, in balneariis vaporiberit dicendum utile interdictum ex hac causa competere.Isdem autem personis et in easdem interdictum hoc datur, quibus et in quas et de aqua interdicta redduntur, quae supra sunt enumerata.Si quis riuum reficienti opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntiationem: cum enim praetor ei uim fieri uetet, absurdum est per operis noui nuntiationem eum impediri. plane per in rem actionem dicendum est posse: aduersus eum uindicari 'ius ei non esse' dubium non est.De damno quoque inf‹e›cto cauere eum debere mis eum exportare uehere, quae ref‹e›ctioni necessaria sunt, prohibeat, hoc interdictum ei competere Ofilius putat, quod est uerum. dis ita interdicetur, ut non quaeratur,
Abbreviated transcription (Latin):
si nũc ꝑ aꝑtũ ducatur̾. nam si
oꝑis aliquid faciat quis quo nra¬
gis aqmͣ ꝯseruet uł otineat non
impune ꝓhr̃i. ego puto ⁊ in spe¬
cu contra. si non magis ut ilitas
u̾seturꝰ adu̾sarii. ¶ Seriuuis et
labeo scribunt si riuũs qͥ ab im¬
tio f̾remis fuit qui aꝙͣ non oti¬
nebat . sementitiũ uelit facere
audiendum ẽe. S si eũ riuũ qui
fructilis fuit. postea t̾renũ quis¬
faciat. aut ꝑtem riui eq̃ non ẽe
⁊ necc̃iam refectionẽ eẽ admitrẽ¬
dam. ¶ Siquis nouũ tanalem
.ł. fistulam in riuo uelit colloca¬
re cũ id nũꝙͣ habiit utile ei hoc
int̾tlictum futurũ. lab̃. ait. nros
⁊ hic opinamur̃ utilitatẽ eiꝰ qui
ducit sine ĩcõmoditate euis cui
ager est spectandam. ¶ Si atͣ
in unũ lacũ ꝯducatur. et inde ꝑ
plures ductus ducatur. ħ inter¬
dictũ utile er̃ uolenti refic̾e ip̃m
lacum. ¶ Noc int̾clictũ ad om̃s
riuos ꝑtinet. sũ in puͦ. sũ in pͥuato
sint constituti. s et si calide aque

Expanded text:
 nam si operis aliquid faciat quis, quo magis aquam conseruet uel contineat, non impune prohiberi. ego et in specu contra, si non maior utilitas uersetur aduersarii. Seruius et Labeo scribunt, si riuum, qui ab initio terrenus fuit, qui‹a› aquam non continebat, cementicium ueaudiendum esse: sed et si eum rivum, qui structilis fuit, postea terrenum faciat aut partem rivi, aeque non esse t necessaria refectio esse admittenda. Si quis novum canalem vel fistulas in rivo velit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc interdictum utile erit volenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes rivos pertinet, sive in publico sive in privato sint constituti. Sed et si calidae aquae
Abbreviated transcription (Latin):
ecles acciꝑe debes ꝓomuĩ eclificiõ
hoc est ex eclificio eius ĩ mesi edi¬
ficiũ. hoc aũ amplius lab̾o puta¬
bat huic int̾tlicto locum ẽe.⁊si are¬
a ab utralib ꝑte ecliũ sit ⁊ si for¬
te inquid cloaca ducta sit ex ur¬
bano eclificio in ꝓximũ agrim.¬
¶Item labeo etiam eũ qui pͥua¬
tm cloaclam ĩ publicam ĩmftt̾e
uelit tuendũ. ne ei ius fiat. S
et siquis talem uelit facẽ tloa¬

Expanded text:
c accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquibano aedifici‹o› in proximum agrum.Idem Labeo etiam eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere uelit, tuendum, ne ei uis fiat. sed et si quis uelit talem cloa
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ est qua de it agiturꝰ id cũ exe¬
ꝑiundi p̾as ẽ restituas. ¶ Hoc ĩter¬
dictũ restitutoriũ ẽ. ⁊ ꝑ hoc occur¬
sũ est calliditati eoꝵ qͥ ui aut cm
q̃dam moliuntur. Iubenturꝰ enĩ ea
restitũe. ⁊ ꝑuirefert uttũ ius faci¬
buerit siĩ non. tñ tenetur. hos in¬
terclicto pp̃ ꝙ ui aut clam fẽcit. tu¬
erieñ ius suũ debust ñ iniuriã com¬
mitt᷑e. Seniq est q̃situm. in hoc ĩ¬
tercdcõ utenti exceptõnẽ possit qͥs¬
obite̾ ꝙꝑ non iure nieo feierim. et
magis est ne possit. Nam adu̾sus ĩ.
uł ꝙ clam fcm̃ est nulla iusta exte¬
ptione se tueri pot̃. ¶ Hoc int̃dic¬
tum ad ea sola oꝑa ꝑtinet q̃cũ
in solo ni aut clam fuint. ꝙ si ui
fcm̃ aut clam factus sit iudeamꝰ.
⁊ mͥ uidetur plena ee̾ qͥnti cautii dif¬
funntõ. S et sicͥis iactu uł i inimi
lapilli phibitus face̾ ꝑseuerau̾it
facere. hunc quoq uim fetisse uide¬
ri. pediꝰ ⁊ põp. scribũt. ⁊ hoc iure u¬

Expanded text:
est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas". Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui vi aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea restituere. Et parvi refert, utrum ius habubuit sive non, tamen tenetur interdicto, propter quod vi aut clam fecit: tueri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci. Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: "quod non iure meo receperim". et magis est, ne possit: nam adversus vim vel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo vi aut clam fiunt. Quid sit vi factum vel clam factum, videamus. et mihi uidetur plena esse Quinti Mucii definitio.Sed et si quis iactu uel minimi lapilli prohibitus facere perseuerauit facere, hunc quoque ui fecisse uideri Pedius et Pomponius scribunt, eoque iure u
Abbreviated transcription (Latin):
mores colendr auctor fu̾it ꝑ miguũ
exigat ꝙͣ ip̃e non erhibeat q̃ res
pot̾. ⁊̃ uirũ dampnare non rem ob
ꝯpensatõnẽ mutui c̾minis int̃ utͦs
comunicare. ¶ Siqͥs uxorẽ uelit
accusare. dicũq eam adictt̾iũ ꝯmi¬
sisse. añqmͣ sibi nuberet iure uiri
qͥs plane uxorẽ suam cũ ap̃ hostcᷤ
eẽt̃ adult̾iũ amisisse arguat benig¬
niꝰ dicetur posse eũ accusare iure
uiri. s ista demũ adult̾iũ marit᷑
uindicabit silũ ostiũ passa ñ ẽet
cetm̃ qui uim patiturꝰ ñ est ĩ ea
cã ut adult̾ii uł stupri damp¬
netur. ¶Si minor .xii. annis
in domo deducta aduffiũ omise¬
rit. mox ap̃. eũ etatẽ excesserit
ceꝑitq ẽẽ uxor ñ pot̾it iure uiri
accusari ex adulterio. eo ꝙ ĩmino¬

Expanded text:
mores colendi auctor fuerit: periniquum mores colendi auctor fuerit: periniquum exigat, quam ipse non exhibeat: quae res potest et uirum damnare, non rem ob compensationem mutui criminis inter utrosque comaccusare dicatque eam adulterium commisisse antequam sibi nuberet, iure viri quis plane uxorem suam, cum apud hostes esset, adulterium commisisse arguat, benignius dicetur posse eum accusare iure viri: sed ita demum adulterium maritus vindicabit, si vim hostium pasn est in ea causa, ut adulterii vel stupri damnetur. Si minor duodecim annis in domum deducta adulterium commiserit, mox apud eum aetatem excesserit coeperitque esse uxor, non poterit iure viri accusari ex eo adulterio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ iuł. hiꝰ uxorem retin̾e ꝓhibe¬
aris non uideri cãm te dissidii p̾stitis¬
se palã est. qr̃ ita ius tractabitur. qr
hec stuprũ adult̾iũ fcõ sciens .d.i. et
ad eũ qui suasit. et ad eũ qͥ stuprum
tio cõcubina tm̃ fuit. iure qͥdẽ ma¬
riti accusare eami ñ pot̾it q̃ uxor ñ
fu̾it uĩe tñ extranei accusatõnem
instituere ñ ꝓhibet᷑ si mͣ easit que
ĩ cõcubinatu se dado matͦne nome̾
ñ amisit ut pata q̃ pr̃oni ꝯcubina
fuit. plane sũ iusta uror fuit. seu u¬
ta accusatõnẽ institu̾e uir pot̾it. Pã
et sextus cecilius ait hec lex ad om
affert. nͨ .n. soli incuid accrides uxo¬
pͥ maritus adultiũ uindicare que
uulgaris fuit. qmͣuis si uidua ẽẽ.¬
⁊ impune in eam stuprũ ꝯmutẽt᷑¬
mulier cũ qua incestsĩ ꝯmissũ est
ub ea que qmͣuis uxoris aiõ hrẽtur
nei posse. ¶Iudex adultii añ ocu¬
los hr̃ẽ d. et inquirere an maritꝰ
pudice uiuens mulieri qͦ bonos

Expanded text:
 huiusmodi uxorem retinere prohibearis, non uideri causam te discidii praestitisse palam est. quare ita ius tractabitur quashac stuprum adulterium facito sciens dolo malo' et ad eum, qui suasit, et ad eum, qui stupruterio, concubina tamen fuit, iure quidem mariti accusare eam non poterit, quae uxor non fuit, iure tamen extranei accusationem instituere non prohibebitur, si modo ea sit, quae in concubinatum se dando matronae nomen non amisit, ut puta quae patroni concubina fuit. Plane sive iusta uxor fuit sive iniusta, accusationem instituere vir poterit: nam et Sextus Caecilius ait, haec lex ad omnadfert: nec enim soli, inquit, atridae uxopotest maritus adulterium vindicare, quae volgaris fuerit, quamvis, si vidua esset, impune in ea stuprum commitmulier, cum qua incestum commissum est, uel ea, quae, quamuis uxoris animo haberetur, nei posse. Iudex adulterii ante oculos habere debet et inquirere, an maritus pudice uiuens mulieri quoque bonos
Abbreviated transcription (Latin):
tus fu̾it alioquin ad hoc uł maxĩe
uiri ofugiunt uolentes bñ ꝯcorda¬
tum sequens m̾m̃ dirim̃e ut dicant
cũ ad ultõ mulierẽ nuptias cõtrisse.
¶Mulier cũ absentẽ uirũ audisset
uita defũctũ ẽe. alii se uinxit moꝵ
maritus reu̾sus ẽ. q̃ro quid adu̾sus eã
mulierẽ statuendũ sit. R.tam iuris
pore trnsacto sine ulliꝰ stupri ꝓbde
falsis rumorib inducta q̃i soluta pͥo¬
re iunculo legittimis nuptiis scd̾is
iuacta ẽ o ueri simile ẽ deceptam
eam fuisse nicħ uindicta dignũ ud̾i
potꝰ. ꝙ si ficta mariti mor̾e argꝰ. fa¬
ciendis nuptiis ꝓbatur prestitisse caũ
hoc fcõ pudicitia ñ iaboret uindicari
debet ꝓpadmissi cͥminis qualitate.

Expanded text:
tus: alioquin ad hoc uel maxime uiri confugient uolentes bene concordatum sequens matrimonium dirimere, ut dicant cum adultero mulierem nuptias contraxisse. Mulier cum absentem uirum audisset uita functum esse, alii se iunxit: mox maritus reuersus est. quaero, quid aduersus eam mulierem statuendum sit. respondit tam iuris pore transacto sine ullius stupri probatione falsis rumoribus inducta, quasi soluta priore vinculo, legitimis nuptiis secundis iuncta est, quod verisimile est deceptam eam fuisse nihil vindicta dignum videri potest: quod si ficta mariti mors argumentum faciendis nuptiis probabitur praestitisse, cum hoc facto pudicitia laboretur, vindicari debet pro admissi criminis qualitat
Abbreviated transcription (Latin):
mitti existimes . R. turpissime exemp¬
lo is qui nurũ suã accusare instituisset
postea desist̾e maluit otẽptꝰ lucrũ ex
dote retin̾e tamꝙͣ culpa mulieris di
n̾e ñ exubuit. ¶ Adult̾ii reũ intra
qͥnꝙ annos cõtinuos a die cͥminis
adimissi defuncta qͦ muliere postuia¬
ri posse palam e. ¶ Quidã accusare
uolebant adult̾ii mũlierẽ ⁊ postuia¬
bant ne sibi computarentur dies q̾s
incustodia feciss me autẽ hoc admit¬
u̾ba legis et snĩa adiuuant cui pla¬
cuit utiles dies accusatori oputan¬
dos ẽẽ.¶Idem quib potuit accusi¬
tionis solsempnia implere. q̃r sñ
dubio dies quib quis in custodia
fu̾i̾t exͣ cõputatonẽ utiliũ dierũ ex¬
debuit istimanti tͥ consiitutos ccͣdici ñ potuit
Sexaginta dies a marito accusante

Expanded text:
mitti existimes. respondit: turpissimo exemplo is, qui nurum suam accusare instituisset, postea desistere maluit contentus lucrum ex dote retinere tamquam culpa mulieris dirnere non erubuit. Adulterii reum intra quinque annos continuos a die criminis admissi defuncta quoque muliere postulari posse palam est. Quidam accusare uolebat adulterii mulierem et postulabat, ne sibi computarentur dies, quos in custodiam fecisset: me hoc admituerba legis et sententia adiuuant, cui placuit utiles dies accusatori computandos esse, id est quibus potuit accusationis sollemnia implere. quare sine dubio dies, quibus quis in custodia fuit, extra computationem utilium dierum existimanti tibi constitutos contradici non debuit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam si utiq crimen adult̾u ꝙ mulie¬
ri obicitur infanti p̃iudicat cũ possit
et alia adult̾a et. ⁊ inpubes defuctũ
prẽm hui̾sse. ¶ Uolenti mͥ ream ad¬
ult̾ii postulart eamq post adult̾ium
tmonio ĩ quo adult̾iũ dicit᷑ ẽe ꝯms¬
ssũ ñ posse mulierẽ ream adult̾ii fie¬
ri.s. nec adult̾iũ int̾im agusare pꝰse.

Expanded text:
nam non utique crimen adulterii, quod mulieri obicitur, infanti praeiudicat, cum possit et illa adultera esse et impubes defunctum patrem habuisse. Uolenti mihi ream adulterii postulare eam, quae post commissum trimonio, in quo adulterium dicitur esse commissum, non posse mulierem ream adulterii fieri: sed nec adulteru
Abbreviated transcription (Latin):
u̾nt . comperto stupꝰ aliꝙ̾ acceꝑit
tenetur. ¶Mulierque cuitunde
pene adult̾u grã lenociniũ fecerit
aut oꝑas suas in scenã locauit adul¬
terii accusari dampnariꝙ ex .s.s. po¬
de .x. U ir maes qui cũ adult̾o ux¬
oris sue pactus est solui sacramento
deportari ꝙ debet. Militẽ qͥ soro¬
ris filiam ĩ cõtub̾mõ huit licet nõ
ĩ m̾m̾. adult̾is pena teneri rectnus
tenetur. ¶ Eaꝙ int̾ reas aduct̾is
recepta cẽt absens defendi non pot᷑.¬
¶Socer cũ nurũ adult̾i accusatum

Expanded text:
 comperto stupro aliquid acceperunt, tenentur. Mulier, quae evitandae poenae adulterii gratia lenocinium fecerit aut operas suas in scaenam locavit, adulterii accusari damnarique ex senaeris. Miles, qui cum adultero uxoris suae pactus est, solui sacramento deportarique debet. Militem, qui sororis filiam in contubernio habuit, licet non in matrimonium, adulterii poena teneri rectius dicetur. Ea, quae inter reas adulterii recepta esset, absens defendi non potSocer cu
Abbreviated transcription (Latin):
habi̾i̾t numerari c̾tũ est. qm̃ de pla¬
no quoq libellus dari pot̃ qͣ pͥuilegiũ
si admisit non ꝓhibetur int ͣ alios. iny
menses q̃relamꝰ suã apud iudicẽ defer¬
re.¶Querebatur an iure mariti
poss accusare uir eam feminã q̃ cum

Expanded text:
habuit, numerari certum est, quoniam de plano quoque libellus dari potest. quod privilegium si amisit, non prohibetur intra ali‹o›s quattuor menses querellam suam apud iudicem deferre. Quaerebatur, an iure mariti possit accusare uir eam feminam, quae,
Abbreviated transcription (Latin):
potius quam asperande
ultra administrationis sue
tempus intercidere. alioqͥn
aire sua uti non potest.
Idem. R. eum qui suo adm¬
isso decurionis filii honorẽ
amisit non posse in penis e¬
ustandis decurlonis filii ho
catur cum aut uita adm¬
ititur. aut ciuitas aut set¬
iulis condicio irrogatur.
Et ⁊̃ hisqui ant̃ concopti
⁊ post dõnationem nati st̃
portiones ex bonis patris
dampnatoꝵ accipiunt. lib̃is¬

Expanded text:
potius quam asperandaeultra administrationis suae tempus interdicere alicui arte sua uti non potest". Idem respondit eum, qui suo admisso decurionum honorem amisit, non posse in poenis evitandis decurionis filii honcantur, cum aut vita adimitur aut civitas, aut servilis condicio irrogatur. Etiam si qui ante concepti et post damnationem nati sunt, portiones ex bonis patrum damnato
Abbreviated transcription (Latin):
uũ donatũ manumtẽli gr̃a accepit
ex hũndanti ꝓbat cũ post diui mar
cõmissaria libertatẽ iuiris est cuiꝰ
manumisso non ꝯpetit. ¶ Puellã
ea lege uendidit ut pꝰ ansiũ ab ep̃¬
tore manumte̾t᷑. qr si ñ manumisiss.
ꝯuenit uti manũ inice̾t aut .x. aurcos
emptor daret nõ seruata fide nicho
ferendi cã int̾uenit itaq nec petu¬
nia petetur cũ emolum̃tũ legis uolũ¬
tatem uenditoris secutũ sit. ¶ Tem¬
ꝑe auenatõnis ꝯuenit ut hom̃o lib̾¬
m̃struam p̃b̾et condicõnẽ lib̾tati m̾¬
cedes nõ face̾. s obsequio tp̃arie
ditores non habeat ub̃tas seraũ
petietur ut ꝯstante m̾m̾io deb̾i dos
intelligat᷑.

Expanded text:
ruum donatum manumittendi gratia accepit, ex abundanti probat post diui Marccommissaria libertate iuris est, cuius manumisso non competit. Puellam ea lege uendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, conuenit, uti manum iniceret aut decem aureos emptor daret. non seruata fide nihiloferendi causa interuenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit. Tempore alienationis conuenit, ut homo libemenstruam praeberet. condicionem libertati mercedes non facere, sed obsequio temporariae editores non habeat, libertas serui impedietur, ut constante matrimonio deberi dos intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. iudicio .p. fiat. sic̾ in accione
legis aquilie. ⁊ furti ui bonoꝵ rap¬
toꝵ. et int̾tlcõ. uñ .ui. ⁊ de tabulis
testĩ exibendis. Nam ĩ hiis de re
familiari agitur.
are debet. nec añ pot̾ accusare
seruatur. ut ñ relatõne c̾minum.
s m̃ocentia reus pugetur. ¶ Inid
ĩcertũ est. utrũ ita demũ accu̾sare
potꝰ si fu̾i̾t lib̾atus. an ⁊ si penam
lubient. est enĩ constitutũ ab ĩpe
ratore nr̃o ⁊ diuo pr̃o enis post
dampnatõnẽ accusatõnẽ in toha¬
re. ꝙ non posse. s hoc puto ad eos
lib̾tatem amisert᷑. Inchoatas plane
delatõnes. añ dampnationẽ imple¬
te eis. ⁊ post dampnatõne̾ ꝑmissũ ⁊¬

Expanded text:
 in actione legis Aquiliae et furti et ui bonorum raptorum et interdicto unde ui et de tabulis testamenti exhibendis: nam in his de re familiari agitur. gare se debet nec ante potest accusare, seruatur, ut non relatione criminum, sed innocentia reus purgetur. Illud incertum est, utrum ita demum accusare potest, si fuerit liberatus, an et si poenam subieratore nostro et divo patre eius post damnationem accusationem quem inchoare non posse. sed hoc puto ad eos libertatem amiserunt. Inchoatas plane delationes ante damnationem implere eis et post damnationem permissum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbantur sciendũ ẽ si in capitali.
ne fcñ quis non defend̾it. nĩ cum
ꝓ delicto hr̃i. et id̾o si absolutus fũit
in liberum fieri. s man̾e domini.
imp̃.ł. Tnt̃ accusatorẽ ⁊ reũ ogͥ¬
tione suscepta excusatõ ꝓ abscente
iustis rõmb admittit᷑. nec ꝑtridu¬
um ꝑ singłos dies dampnatur ⁊̃¬
tis p̃sente reo calupnia ꝓnũtiet᷑.¬

Expanded text:
blicis Sciendum est, si in capitali ne factum quis non defenderit, non eum pro derelicto haberi, et ideo, si absolutus fuerit, non liberum fieri, sed manere domini.ionum Inter accusatorem et reum cognitione suscepta excusatio pro absente iustis rationibus admittitur: nec per triduum per singulos dies ter tis praesente reo calumnia pronuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
od .ł Custadias auditurus. tam
flarissimos uiros aua pronos cãrum
si om̃s in ciuitate. uł in ꝓĩcia qmͣ
regit agunt adhib̾e̾ debet ¶ Et
feriatis dieb custodias audiri pos

Expanded text:
oenis Custodias auditurus tam clarissimos viros quam patronos causarum, si omnes in civitate provinciae quam regit agunt, adhibere debet. Et feriatis diebus custodias audiri pos
Abbreviated transcription (Latin):
manumirtittur. ¶ Siue ñ expͥmat᷑
uerius ẽ lib̾tatẽ ꝯpet̾e. ergo ⁊ si forte
quis si comꝑau̾it suis nũmis ne eum
manumictat. Bengna ẽ cuis opimo
dicentiũ hũc ad ub̾tarẽ ꝑuenire cum
ei nomen emptionis ymaginariꝰ iste
emptor accomodet p̾terea cũ nichil
absit ei. ¶ Nicħ̾ aũ int̾est a qͦ quis
suis nũmis ematur a fisco uł a ciui¬
tare uł a pͥuato cuiꝰtumꝙ sit sexus
is qui emit. S et siquis eũ sir minor¬
.xxu. annis qui uendidit int̾uenier t̃¬
stitutõ. nec oꝑantis quidẽ eras spet. a.
nam si ⁊ pupillus emat eqũ est eũ fidẽ
impłe eũ sine dampno eiꝰ hoc sit futu¬
rum idem. ⁊ si seruus est ui illis sone

Expanded text:
manumittatur" sive non exprimatur, verius est libertatem competere. Ergo et si forte quis sic comparaverit suis nummis, ne eum manumittat, benigna est opinio dicentium hunc ad libertatem pervenire, cum et emptor accommodet et praeterea nihil ei absit.Nihil autem interest, a quo quis suis nummis ematur, a fisco uel ciuitate uel a priuato, cuiusque sit sexus is qui emit. sed et si minor sit uiginti annis qui uendidit, interueniet constitutio. nec comparantis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est.In illis sane
Abbreviated transcription (Latin):
ne utim᷑ inanu mit̾etur. ¶Sius
aũ nũmis redemptꝰ ⁊ si totũ pcium
ñ nũauerit ex oꝑib tm̃ ip̃ius acces¬
serit aliquid ut repleri p̃tiũ possit
uł siquid suc m̾ito adquisierit dd̾
ẽ libertatem compete.⁊ si ꝑtem¬
ex suis nũmis reduñet cu prẽ sui
haberet ad constitutõnẽ nõ ꝑrine¬

Expanded text:
mitteretur. Suis autem nummis redemptus etsi totum pretium non numeravit, ex operis tamen ipsius accesserit aliquid, ut repleri pretium possit, vel si quid suo merito adquisierit, dicendum est libertatem competere. Quod si partem suis nummis redimeret, cum partem servi haberet, ad constitut
Abbreviated transcription (Latin):
nos seruus hrẽ non possit. uerũ duc¬
mentib oculis credendũ ẽ suis num¬
mis cũ redemptũ cũ ñ numis eiꝰ qͥ eũ
culio ad ꝙ ad uenditorẽ ꝑtinet siuie
ex aduenticio lucio siue etiã amici be¬
neficio uł lib̾alctate uł ꝓ rogante eo
ui ꝓmictente uł se delegante uł in
le recipiente debitũ redemptꝰ sitꝰ
credendũ ẽ suis nũmis redemptiun
Satis est enĩ ꝙ is qui emptõni suũ
nom̃ accromedaui̾t nicħ de suo im
postea ⁊̃ p̾ciũ siuuĩ obtulent dicenduan
ent non ẽc audiendũ. ab initio enĩ hos
agi debet. ut y̾maginaria sierit emptõ
⁊ ꝑfidem contͥctus int̾ empiorẽ ⁊ serꝰ¬
uum agatur. Siuc gͥ ñ hoc ab initio
esset accũ ut sius nũmis redimeretur
siũ hoc. ¶mĩmos seruus ñ dede¬
rit cessabit ubeitas unde q̃ri pot̾it
si cũ hoc ab initio eẽt ftm̃ emptoꝵ
festinauit ut p̃cuĩ nũauit. an posreã

Expanded text:
mos servus habere non possit: verum coniventibus oculis credendum est suis nummis eum redeculio, quod ad uenditorem pertinet, siue ex aduenticio lucro, siue etiam amici beneficio uel liberalitate uel prorogante eo uel repromittente uel se delegante uel in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est enim, quod is, qui emptioni suum nomen acpostea autem pretium suum optulerit, dicendum erit non esse audiendum: ab initio enim hoc agi debet, ut imaginaria fieret emptio et per fidem contractus inter emptorem et seruum agatur.Siue igitur non hoc ab initio esset actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas.Unde quaeri poterit, si, cum hoc ab initio ‹e›sset actum, emptor festinauit et p
Abbreviated transcription (Latin):
stichum sponpond̾is stichi adiectionẽ
ꝓ suꝑuatuo hñdam puto. Nam si tot
sunt stipułones quot corꝑa. Due ft̃
quodammͦ stiplõnes una utilis. A.
inutilis. ⁊ neq uiaat᷑ utilis ꝑ hncͣ
inutilẽ. ¶ Eadem an alia lingua

Expanded text:
Stichum spoponderis, Stichi adiectionem pro superuacuo habendam puto: nam si tot sunt stipulationes, quot corpora, duae sunt quodammodo stipulationes, una utilis, alia inutilis, neque uitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua