comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et tunc quoq ne¬
scitur. utrum boniᷤ
ꝓ remunatione bo¬
na reddantur.⁊ ma¬
lis mala ut corrigã¬
tur. Cur añ hec ua¬
rietas proueniat
mortalib incertũ
est. Et hoc est pessi¬
mum ut ait eccle¬
siastes inter omĩa
que funt sub so¬
le: qd̃ eadem cunctiͦ
eque eueniant u¬
sto et imꝑio. bonor
malo. S it paulo
superiuis premisit
omnia infuturũ
seruantur incerta.
maxime tamen ĩ hoc
ĩgemiscitur: qd̃ im¬
pii preualent. et in¬
nocentes affliguntur
unde est illud ieremie
Quare uia impior
ꝓsperatur. bene est
omĩb qui preua¬
ricantur et iniq̃
agunt: Itẽ abacuc.

Expanded text:
est; et tunc quoque neest; et tunc quoque nescitur utrum bonis pro remuneratione bona reddantur, et malis mala ut corrigantur. Cur autem haec varietas proveniat mortalibus incertum est. Et hoc est pessimum, ut ait Ecclesiastes, inter omnia quae fiunt sub sole, quod eadem cunctis æque eueniant, iusto & impio, bono & malo. Sed, vt paulo superius præmisi, omnia in futurum seruantur incerta. Maxime tamen in hoc ingemiscitur, quod impij præualent, & innocentes affliguntur. Vnde est illud Ieremiæ, Quare via impiorum prosperatur; bene est omnibus qui præuaricantur, & inique agunt? Item Abacuc
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uulgus ĩdis¬
crete aspexit: septu
lia de plebe perierĩt.
Qua ꝓpͥtet summio¬
pere cauendum ẽ ne
tomum quamuis flã¬
mis traditam qui¬
libet ꝯtempnendã
putet qr licͥet pauꝑ¬
cula tempestate cõ¬
missa uideatur et
cui dñs faciem suã
parxꝑ abscond̾it. ta¬
men in miseratõni¬
b multis consolabi¬
tur eam. ut scd̃m
multitudiriẽ doloꝵ
letificẽt eam. Ques¬
tio sane que illos mo¬
uet qui dicunt cur
ĩ eo loco ubi plus bo¬
na et minus ma¬
la fiunt ultio fre¬
quentiꝰ seuit a multiͤ
sepe uentilata ẽ: s a
nullo penitus exposi¬
ta. Nam qñ malis
bene ẽ.⁊ bonis male
ob hoc fortasse sit ut
bona mali presen¬
tia que cupiuint ꝑ¬
cipiant et ꝑenni fe-¬
licitate excludant᷑
boni uero qui hicfe¬
lices ẽẽ non curant
ꝓpt̾ q̃dam pecc̃a sine
quib hanc uitam
ducere neq̃unt hic
flagellentur ut pꝰt
ħ mansuris gaudi¬
is inserantur. Tam̃
indifferent̃. ⁊ bonis
bene et malis male

Expanded text:
hanc vulgus indishanc vulgus indiscrete aspexit, septualia de plebe perierunt. Quapropter summopere cauendum est, ne domum, quamuis flamis traditam quilibet contemnendam putet, quia licet paupercula, tempestate commissa videatur, et cui Dominus faciem suam parumper absconderit, tamen in miserationibus multis consolabitur eam, ut secundum multitudinem dolorum laetificent eam. Quaestio sane, quae illos movet, qui dicunt, cur in eo loco ubi plus bona, et minus mala fiunt, ultio frequentius saevit, a multis saepe ventilata est, sed a nullo penitus exposita. Nam quando malis bene est, et bonis male, ob hoc fortasse fit, ut bona mali praesentia quae cupiunt percipiant, et perenni felicitate excludantur: boni vero qui hic felices esse non curant, propter quaedam peccata, sine quibus hanc vitam ducere nequeunt, hic flagellentur, ut post hoc mansuris gaudiis inserantur. Tamen indifferenter et bonis bene, et malis male
Abbreviated transcription (Latin):
mus uenire:qr d̾s
non diuidicat bis
in idip̃m. Et uerx ẽ
illud iob dicentis. Qͥ
afflictus fuerit: erͭ
ĩ głia. Et item in
ieremia post destru¬
ctionem templi lo¬
quens d̾s ad reliqͥ¬
as captiuoꝵ: noli¬
te inquit timere.
Iam enim placatus
sum super malo qd̃
intuli uob̾. Ꝙ tã¬
men dicentes non
consuimꝰ puluil¬
los suꝑ quos ute¬
zechies redarguit
pecc̃ores mollit̾ qui¬
escunt: qr nimuꝵ
hoc de illis peccatiᷤ
lam designantur:
ñ de illis q̃ per fer¬
rum aut plũbũ
que ignis ꝯsum̾e
ñ potest. Cecer cui ꝓ¬
sit uł cui officiat no¬
uerit ille qui nich̾
sine causa fieri per¬
mictit. Nob̾ illud⁊
scripture ꝯsid̾andũ
dei nullam possit ĩ¬
uenire homo ratio¬
nem s sicut item
scriptum ẽ. cũ de
nobis iudicatur
speramus mĩam.
uerumptam̃ memo¬
rie non excidat qd̃
archa dei que primo
ꝑmissa est ab allo¬
philis asportari. p
hec in tanta reuerẽ¬
tia tamq pauenda
sius post reuersio¬
nem fuetit ut cũ

Expanded text:
mus venire, quia Deus mus venire, quia Deus non diiudicat bis in idipsum. Et verum est illud Iob dicentis, Qui afflictus fuerit, erit in gloria. Et item in Ieremia, post destructionem templi loquens Deus ad reliquias captiuorum, Nolite, inquit, timere. Iam enim placatus sum super malo quod intuli vobis. Quod tamen dicentes, non consuimus puluillos, super quos, vt Ezechiel redarguit, peccatores molliter quiescunt, qui nimirum hoc de illis peccatis lam designantur, non de illis quæ per ferrum ac plumbum, quæ ignis consumere non potest. Cæterum, cui prosit, & cui officiat, nouerit ille, qui nihil sine causa fieri permittit. Nobis illud Scripturæ considerandum Dei nullam possit inuenire homo rationem, sed sicut item scriptum est, cum de nobis iudicatur, speramus misericordiam. Verumtamen memoriæ non excidat quod Arca Dei, quæ primo permissa est ab allophylis asportari, post hoc in tanta reuerentia, tamque pauenda suis post reuersionem fuerit, vt cum
Abbreviated transcription (Latin):
merces restat sicut s¬
mo diumnus quib¬
dam pie laborantib
asseuerat dicẽs. Erit
merces operi ur̃o. Qͥn
potius si qua uel le¬
uis culpa qd̃ freq̃nt᷑
fit in eodem labore
se immniscuerat. cre¬
dimus hanc ẽẽ pur¬
gatã. Nam ĩ ipsis bo¬
nis operib aut per
elationẽ aut ꝑ tepo¬
rem sepe delictum se¬
se immiscet. Et idcir¬
co iubentur sacerdo¬
tes holocausta sua
lauare: uidelicet ut
in ip̃o bono opereqͥs¬
q timeat et uelut
hostiam lauãs lacri¬
mas fundat. Est ⁊
alia dispensatioĩs
causa. Pleriq enim
uł pro inuiria sc̃i
uiri dolendo l adre¬
staurationẽ locoꝵ
siue studium siue
res suas imꝑtientes
celeste sibi premiũ
sunt mercati. Qui
scilicet si basilica ĩ
suo statu ꝑsisteret
nichil tale fecissent.
s picturis inhianteᷤ
forte risissent. Adhͤ¬
enim enĩ maius si
ñ tenere dixerim:
ꝑ heuenire ꝯfidimꝰ.
Nam de peccatis illis
quib exigentib id
actum est si deinceps
ab his cessatũ fu̾it:
indulgẽtiam spera¬

Expanded text:
merces restat; sicut sermo diuinus quibusdam pie laborantibus asseuerat, dicens. Erit merces operi vestro. Quin potius si qua & leuis culpa quod frequenter fit in eodem labore se immiscuerat, credimus hanc esse purgatam. Nam in ipsis bonis operibus aut per elationem, aut per teporem sæpe delictum sese immiscet. Et idcirco iubentur sacerdotes holocausta sua lauare, videlicet vt in ipso bono opere quisque timeat, & velut hostiam lauans, lachrymas fundat. Est & alia dispensationis causa. Plerique enim & pro iniuria sancti viri dolendo, & ad restaurationem locorum, sanctum studium, siue res suas impertientes, cœleste sibi præmium sunt mercati. Qui scilicet, si basilica in suo statu persisteret, nihil tale fecissent, sed picturis inhiantes forte risissent. Adhuc enim maius, si non temere dixerim, per hoc euenire confidimus. Nam de peccatis illis, quibus exigentibus id actum est, si deinceps ab iis cessatum fuerit, indulgentiam spera
Abbreviated transcription (Latin):
rire. s cum graui do¬
lore fustem quẽ ap¬
prehend̾at tenebat in¬
uitus. Post hec audi¬
ens se non laxari. ĩ¬
ciso abutraq parte
fuste ad scĩ basilicã
ne. et uigiliis celebͣ¬
tis. laxatisq digitis.
manus eus ad opuˢ
pristinũ restituta est
Alio uero anno ĩ hac
die scã. operam ꝓpt̾
quam prius incre¬
patus a deo fuerat.
apprehendit. Rursũ¬
q ei lignũ in manu
dolore plorans basi
exaudiri. post duos
uero annos ad eandẽ
festiuitatẽ qua puel-¬
lam sanatam retuli¬
mus et iste lib̾atus
est ab honere ligni.
x lemouicino aũ
adueniens ꝯtractꝰ
qui nec gressum fac̾e
poterat nec lum̃ ocło¬
rum habebat depor¬
tatus manib deuo¬
toꝵ ante scm̃ sepul¬
chrum deponitur.d¬
precatusq miscdiã
bĩ antistitis directis
membris debilib sa
caruerat ocłoꝵ ad eã¬
dem festiuitatẽ ue¬
nit. Et fcã orõne dũ
ante scm sepulchr̃
staret subito aꝑtis

Expanded text:
rire, sed cum gravi dorire, sed cum gravi dolore fustem quem apprehenderat tenebat invitus. Posthaec videns se non laxari, inciso ab utraque parte fuste, ad Sancti basilicam ne, et vigiliis celebratis, laxatis digitis, manus ejus ad opus pristinum restituta est. Alio vero anno, III hac die sancta, operam propter quam prius increpitus a Deo fuerat, apprehendit, rursumque ei lignum in manu dolore plorans ad baexaudiri. Post duos vero annos ad eamdem festivitatem, qua puellam sanatam retulimus, et iste liberatus est ab onere ligni. Ex Lemovicino autem adveniens contractus, qui nec gressum facere poterat, nec lumen oculorum habebat, deportatus manibus devotorum ante sanctum sepulcrum deponitur; deprecatusque misericordiam beati Antistitis, directis membris debilibus, sancaruerat oculorum, ad eamdem festivitatem venit. Et facta oratione, dum ante sanctum sepulcrum staret, subito apertis
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ cumulũ fũdũt parẽ¬
tes preces pro filia. offer̃t
munera et adhuc uo¬
ta ꝓmittũt. Conuenit
autẽ ppłs ad sollemp¬
nia: celebratur cum
gaudio. sacra festiui¬
tas. Tertia uero de festi¬
uitate die. uocat pa¬
trẽ puella dicẽs. Sicio.¬
Qui gaudens qd̃ filie
uocem quã nunqͣm
audierat meruisset
audire cucurrit uelo¬
cius. et assumptum
paululũ aque. puel¬
le detulit ad bibend̃.
Qua hausta ait. Por¬
rige michi manum.
apprehensa quoq p̃r
eius dextra. leuauit
eam. Que stans suꝑ
pedes suos. eleuatis ad
celum manib ocłisq
gr̃as ĩquit tibi ago
ommpotẽs d̾s quireᷤ¬
piciens humilitatẽ
meam: me ꝑ scĩ an¬
tistitem tuum sal¬
uare dignatus es: Et
sic redintegratis mñ¬
bris uisum auditũ¬
q recepit ac domi le¬
mine in cuiꝰ manu fu¬
nte du stis adhesit.
hec agerentur quidã
ñ metuens neq ho¬
norans diem scĩn re
cepta annona admo¬
lam uadit. Imposi¬
toq tritico molam
manu uertere cepit.
poteratmolam a pe¬

Expanded text:
i tumulum fundunt parentes preces pro filia, offerunt munera et adhuc vota promittunt. Convenit autem populus ad solemnia, caelebratur cum gaudio sacra festivitas. Tertia vero de festivitate die, vocat patrem puella, dicens: 'SiQui gaudens quod filiae vocem, quam nunquam audierat, meruisset audire, cucurrit velocius, et assumptum paululum aquae puellae detulit ad bibendum. Qua hausta, ait: Porrige mihi manum. Apprehensa quoque pater ejus dextera, levavit eam. Quae stans super pedes suos, elevatis ad coelum manibus oculisque: Gratias, inquit, tibi ago, omnipotens Deus, qui respiciens humilitatem meam, me per sanctum Antistitem tuum salvare dignatus es. Et sic redintegratis membris, visum auditumque recepit, ac domum laemine in cujus manu fustis adhaesit. haec agerentur, quidam non metuens, neque honorans diem sanctum dcepta annona, ad molam vadit, impositoque tritico, molam manu vertere coepit. poterat volam ape
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpria sunt reuer¬
irca idem tempꝰ
duo fabri quoꝵ alt̾
decastello busencia¬
ci rob̾tus nuncupa¬
tus. alter de argeio
gaufridus uocatus
brachiis longo tp̃re
arefc̃is manib cõ¬
cũ precib et uotis ad
tumulũ hoĩs dei ali¬
quantis noctib iu¬
gilatis optate per
bienniũ sanitati
una eademq hora
pariter sunt restitu¬
ec hoc silendum
puto qd̃ in ꝯspectu
multoꝵ fc̃m scio. fi¬
lia cuiusdam muli¬
eris in turonica cimi¬
tate febrium igne
accensio puellule me¬
dullas corpusq con¬
sumpserat. ut ĩ ea speᷤ
uite nulla remaneret
S desperatio ꝯclama¬
ta sequeretur. Qͥo pła
Medicoꝵ remedia sub¬
trahuntur solus luctꝰ
matri reseruatur. Q
ad beatũ uiꝵ totam
spem coni̾tẽs tollit corpꝰ
iam fere ut diximus
ex anime. Cumq a ml̾¬
tis ammonerẽtur ut
cadaueri extincto se¬
pulturam prepara¬
ret. fide pleua soboł
sue deferens membͣ
premortua ad tumu-
lum dei flens et eiu¬
lans accurrit ubi exi¬

Expanded text:
ad propria sunt reverad propria sunt reverirca idem tempus duo fabri, quorum alter de castello Busenciaci, Robertus nuncupatus, alter de Argeio, Gaufridus vocatus; brachiis longo tempore arefactis, manibus concum precibus et votis ad tumulum hominis Dei aliquantis noctibus vigilatis, optatae per biennium sanitati una eademque hora pariter sunt restituec hoc silendum puto quod in conspectu multorum factum scio. Filia cujusdam mulieris in Turonica civitate, febrium igne accensio puellulae medullas corpusque consumpserat ut in ea spes vitae nulla remaneret, sed desperatione conclamata sequeretur. Quid plura? Medicorum remedia subtrahuntur, solus luctus matri reservatur. Quae ad beatum virum totam spem convertens tollit corpus jam fere, ut diximus, exanime. Cumque a multis admoneretur ut cadaveri exstincto sepulturam praepararet, fide plena sobolis suae deferens membra praemortua ad tumulum viri Dei flens et ejulans accurrit; ubi exhi
Abbreviated transcription (Latin):
dieb puella q̃dam ui-¬
nargandis noĩe de op¬
pido quodam ĩ pago
brturicensi sito qd̃ pa¬
ludellũ uocant ab ip¬
sis cunabilis ocłorũ
luce fraudata. postꝙͣ
sci ꝯfessoris tumulũ
osculari meruit. de¬
pulsis ueterib tene¬
bris coram omĩb qui
ibi aderant fauente
deo clarissimũ sub
mom̃to uisũ recepit
cedente tempore
duo pueri quoꝵ unꝰ
ex oppido castellione
nuncupato noie pe¬
trus. alter uero de ui¬
culo cui nom̃ est lu¬
ciacus territorio bi¬
turicensi guillermꝰ
et ip̃e nuncupat᷑ am¬
bo ĩmundor sp̃uum
ĩfestatione horribiłr
uexati dentib uehe¬
ment stridebant. se¬
metipsos et omnes
sibi ꝓpinqͣntes mor¬
sib dilacerabant. ꝙ¬
obrem funib astric¬
ti sensu funditus per¬
dito ad locum ubi sci
uiri corpus uenerat᷑
ñ sine magno labore
ad ducti sunt. Qui
ꝑ aliquot dies ibi¬
tem ꝯmorati dño mi¬
serante et brato mar¬
tino intercedente a
malignoꝵ sp̃uum
rabie liberati. sensu
reddito ĩcolumes

Expanded text:
diebus puella quaedam, Vinargandis nomine, de oppido quodam in pago Bituricensi sito quod Paludellum vocatur, ab ipsis cunabulis oculorum luce fraudata, postquam sancti confessoris tumulum osculari meruit, depulsis veteribus tenebris, coram omnibus qui ibi aderant, favente Deo, clarissimum sub momento visum recepit. cedente tempore duo pueri quorum unus ex oppido Castellione nuncupato, nomine Petrus, alter vero de viculo cui nomen est Luciacus, territorio Bituricensi, Guillermus et ipse nuncupatus, ambo immundorum spirituum infestatione horribiliter vexati, dentibus vehementer stridebant, semetipsos et omnes sibi propinquantes morsibus dilacerabant. Quamobrem funibus astricti, sensu funditus perdito, ad locum ubi sancti viri corpus honoratur non sine magno labore adducti sunt. Qui per aliquot dies ibidem commorati, Domino miserante et beato Martino intercedente, a malignorum spirituum rabie liberati, sensu reddito, incolumes
Abbreviated transcription (Latin):
nuum digitis incobo¬
mitati donatꝰ est. ui¬
ditq eum omĩs ppls
sospitem redeuntẽ
Cui causa debilitatĩ
exhoc contigit qd̃ se¬
pem segetis die dñi
chiũ ꝯtractis neruis
emarcuerat:ad se¬
pulchrum beati uiri
ueniẽs ĩ or̃one uigiliis¬
q pernoctans bra¬
chium sanũ retu¬
lit. s ilico adnis ĩ
seruitõ mancipata
eadem incurrit.Re¬
sanatur. Tũc ue¬
nientes dñi eus et

Expanded text:
nuum digitis, incolumitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem. Cui causa debilitatis ex hoc contigit, quod sepem segetis die Dominicchium contractis nervis emarcuerat. Ad sepulcrum autem beati Viri veniens, ac in oratione vigiliisque pernoctans, brachium suum sanum retulit: sed illico a dominis in servitio mancipata, eadem incurrit. Resanatur. Tunc venientes domini ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
eterũ cum ierosoli¬
mam inde petitu¬
rus uentis rursum
uela cõmiseris nego¬
cium tibi nr̃i doloriᷤᷤ
ĩungo. ut si unꝙͣ. il¬
lustris illiꝰ ptholoma¬
idis lutus accesseris
sollicitꝰ inquiras uͥ
sit sepultus nr̃ ille
pomponiꝰ. nec fasti¬
dias uisitare ossa ꝑe¬
grina. Multas il¬
lic lacrimas tam ex
affectu tuo qͣm ex
nr̃is funde iusceri¬
b ac licet ĩ ani mun̾e
solum ip̃m flore pur¬
pureo ⁊ suaue redo¬
lentib sꝑge grami¬
nib. Dices tñ illi s
non aspere. ñ acerbe
ꝯpacientis eloquio
non exprobrantis e¬
logio. qd̃ si uł te qͦn¬
dam uł me semꝑ audi¬
re uoluiss et marti¬
nominare nolo fu¬
isset imitatus nun¬
quã ametam cru¬
deliter disperatꝰ ig¬
noti pulueris regi¬
one tegeretur nau¬
fragi sorte predoniᷤ
passus in medio ma¬
ri mortẽ. et uix in
extremo nactus lit¬
tore sepulturã. Uide¬
ant hoc opus suum
su michi nocere uo¬
luerũt. uideant głi¬
am suam et uł nũc
adu̾sum me crassa¬

Expanded text:
Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant hoc opus suum, us mihi nocere uoluerunt, uideant gloriam suam et uel nunc aduersum me grassa
Abbreviated transcription (Latin):
Iam si ad leuã achaie
sinũ paululũ deuex᷑
intraueris:sciat cho¬
rintus. sciant athe¬
ne ñ sapientiorẽ in
achademia platonem
nec socratem ĩ carc̾e
re apłm predicantẽ.
lias derelictas quib
donau̾it hab̾e mar¬
tinũ. Cum uero ad
quãquã illa scõꝵ su¬

Expanded text:
iam si ad laeuam Achaiae iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcerere Apostolum praedicantem, lias derelictas, quibus donauerit habere Martinum. cum uero ad quamquam illa suorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
u ulla sit meta re¬
ferendi. lacius ille
diffunditur. quã
ut ullo ualeat ser¬
mone ꝯcludi. Ista
urt̾im de illo uiro
portab̾ orienti. s dũ
recurris diuersas re
giones. loca. portus.
insulas. urbesq p̾¬
ter legis martini no¬
men et gl̾am sparge
perppłos. In primis
mem̃to non pret̾ire
campaniã. Et maxĩe
cursus in deuio sit.
non tñ tanti tibi sĩt
uł magnaꝵ moraꝵ
ulla dispendia quĩ
illic adeas illustrem
uuꝵ ac toto lauda¬
diximꝰ uolum̃ euol¬
ue. Illi omĩa refẽs.
illi cuncta recitab
ut mox per illũ sacͣs
uiri laudes romaco¬
gnoscat. sicut prim̃
illum nr̃m libellũ
ꝑ totum etiam dif
tum piissimus esti¬
mator non abnuet
presulem nt̃m cũ fe
lice suo ꝯponere. In¬
de si ad affricã forte¬
transfretab̾ referes au¬
dita cartagini. licet
iã pridem ut ip̃e di¬
xisti uuꝵ nouerit tñ
ñc precipue. de eo pła
cognoscat ñ solum
ibi cẏprianũ martẏrẽ
suũ quãuis scõ illiꝰ sã¬
guinẽ ꝯsetrata miret᷑.

Expanded text:
ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudadiximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum per totum etiam difftum piissimus aestimator non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur.
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui lecturi sunt:
ut fidem dictis adhi¬
beant neq̃z me quic¬
quã nisi ꝯpercũ et
ꝓbatum scripsissear¬
bitrentur. Explicit¬

Expanded text:
eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant; neque me quidquam nisi compertum et probatum scripsisse arbitrentur: ali
Abbreviated transcription (Latin):
dueniente autẽ
festo beati non¬
nichius namnetico¬
rum pontifex ad ba¬
silicam sc̃i aduenit
exhibens secum pue¬
rum membris debi¬
lem noĩe baudegisi¬
lum. Celebratis igit᷑
sollempniis hũc ar¬
tub restitutis secũ
cellarii febrẽ inhibit

Expanded text:
dveniente autem festa beati, Nonnichius Namneticorum pontifex ad basilicam sancti advenit, exhibens secum puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Cesolemniis Sancti, hunc artubus restitutis, secumcellarii febre. Nobi
Abbreviated transcription (Latin):
senator nomĩe
de cracatourio ande¬
gauensi uico dũ die
dñico clauem facit
unguibq in pal¬
mam defixis qui ho¬
stium pand̾e uolu¬
it manus reserareñ
fixis ꝯputrescente
palma auxilia ex
manusq sanas ele¬
uans incolumis ẽ
regressus. collaudãs
uirtutem antisti¬
tis. Ecut nullus ag¬
grederetur qd̃ ipse
presumpserat predi
requo talia apõ
urbem turonicam.
gerebantur legati de
hispanis id est floren¬
tius et exuperius ad
chilpericum regẽ ueni¬
ebant. Quos cũ ad co¬
uiuium eccl̾ie recepis¬
sem epulantib nob̾
eo qd̃ se adsererent eẽ
catholicos. florentius
qui erat etate senior
sollicite flagitat ali¬
qͣ de bĩ uiri uirtu te ceg¬
noscere. At ego gr̃as
deo agens interrogo
si uł nom̃ eus in ill
regionib audiretur.
uł̃ uita illius legere¬
tur ab aliquo. Hec
me int̾rogante ait.
magnifice in illis
locis honorari nom̃
eius. Sz et se peculia¬
rem alumnum an¬
tistitis narrat dicẽs
super se magnam
euis uirtutem ostẽ¬

Expanded text:
Senator nomine, de Cracatonno Andegavensi vico, dum die Dominico clavem facit,unguibus in palmam defixis. Sic qui ostium pandere voluit, manus reserare nofixis, computrescente palma, auxilia expmanus sanas elevans, incolumis est regressus, collaudans virtutem Antistitis, et ut nullus aggrederetur quod ipse praesumpserat praedire quo talia apud urbem Turonicam gerebantur, legati de Hispaniis, id est Florentius et Exsuperius, ad Chilpericum regem veniebant. Quos cum ad convivium eclesiae recepissem, aepulantibus nobis, eo quod se adsererent esse catholicos, Florentius, qui erat aetate senior, sollicite flagitat aliua de beati viri virtute cognoscere. At ego gratias Deo agens, interrogo, si vel nomen eius in illis regionibus audiretur, vel vita illius legeretur ab aliquo. Haec me interrogante, ait, magnifice in illis locis honorari nomen eius; sed et se peculiarem alumnum antistitis narrat, dicens, super se magnam eius virtutem osten
Abbreviated transcription (Latin):
terius: udit ĩ usu
noctis ꝑsonam ter¬
ribilem dicentẽ sibi.
Cur sic tecũ agitur.
Qui ait. Ignoro pror¬
sus unde hoc aduener.
Dicit ei persona. Lig¬
nũ qd de lectulo dñi
martint tulisti. ne¬
tines. ideo hoc incur¬
risti s uade nc̃ defer
illud gregorio dẏa¬
cono et ip̃e illud secũ
retineat. At ille nicħ
moratus michi exhi¬
buit. qd̃ ego cũ sum¬
ma ueneratione col¬
lectum loco digno
reposui. Et sic omĩs
familia ĩ domo eius
sanata ẽ ita ut ne-¬
mo ibidem deinceps
aliquid mali ferret.

Expanded text:
terius, vidit in visu terius, vidit in visu noctis personam terribilem, dicentem sibi: Cur sic tecum agitur? Qui ait: Ignoro prorsus unde hoc evenerit. Dicit ei persona. Lignum, quod de lectulo domni Martini tulisti, netines, ideo haec incurristi. Sed vade nunc, et defer illud Gregorio diacono, et ipse illud secum retineat. At ille nihil moratus mihi exhibuit. Quod ego cum summa veneratione collectum loco digno reposui. Et sic omnis familia in domo ejus sanata est, ita ut nemo ibidem deinceps aliquid mali perferret.
Abbreviated transcription (Latin):
tentes tres cereo¬
los pro bñdictione
beati sepulchri por¬
tauimus. De quã ce¬
ra quam multe uir¬
tutes fcẽ sint super
frigoreticis et aliis
infirmis: longum
est enarrare. S u¬
num ex multis mi¬
racłm proferam.
Agrum quẽdã pos¬
sessionis nr̃e grando:
annis singłis uasta¬
re ꝯsueuerat et tam
grauiter scuiebat.ũ
nich̾ ibidem cum ue¬
nisset: relinq̃ret. Tc̃
ego in uineis illisar¬
borem unam q̃ excel-
lentior cetetis eligẽs:
de scã cera super eam¬
imposui. Post illam
autem diemusq in
presens tempus nun¬
quam ibidem tempe¬
stas cecidit s ueniẽs
locum illum tanqͣ
ligno beati cancelli.
quidam ex nr̃is
lignum uenerabile
de cancello lectuliꝙ
est ad monast̾ium
sci dñi me nesciente
detulerat qd̃ in hospi¬
ciolo suo prosaluati¬
one retinebat. s credo
non sic honorabatur
aut diligebatur ut
decuerat cẽpit familia
eius grauit egrotare
et cum penitus nesci¬
tetur quid hoc ẽẽt nͨ
emendaretur aliqͥd
s cotidie ageretur de¬

Expanded text:
tentes tres cereolos pro benedictione beati sepulcri 1031 portavimus: de qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quemdam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas cecidit, sed veniens, locum illum tanqualigno beati cancelli aquidam ex nostris lignum venerabile de cancello lectuli, quod est ad monasterium sancti Domni, me nesciente, detulerat, quod in hospitiolo suo pro salvatione retinebat. Sed, credo, quia non sic honorabatur, aut diligebatur, ut sibi decuerat, coepit familia ejus graviter aegrotare. Et cum penitus nesciretur quid hoc esset, nec emendaretur aliquid, sed quotidie ageretur de
Abbreviated transcription (Latin):
presumamꝰ. Sepee¬
nim m̃tis nr̃e acies
quo plus cern̾e nitit᷑
obscuratur: qr cum
ĩ portune quis radi¬
os solis aspicit in de
nichil uidere compe¬
litur unde amplius
uidere conatur. Si
autẽ penes uoz bona
opera suꝑhabundãt
hoc uetus ꝯsuetudo
est qr semper illius lo¬
ci incole meritis heati
martini adiuti.⁊ ip¬
sa eus claritudine
attracti conuersari
deuote consueuerũt
qm̃ eum quẽ gẽtes
etiam remotiores głi¬
ficãt nimis impium
ẽ in presenti habere
⁊ñ pie ac reuerenter
uenerari. Tamen ip¬
sa bona opera ñ ado
pura sunt ut penitꝰ
culpe sordib careant. ⁊¬
scriptum namq est
Non est iustus qui ñ
peccet. Maledc̃s omĩs
qui facit opus dei ⁊¬
fraudulenter et desi¬
diose. fraudem facit
priuatus amor desi¬
diam uero cordis tor¬
por.fraudem ĩ dei ope¬
re facit qui pro eo ⁊¬
laudari se cupit. De¬
sidiam uero incur¬
rit qui a deuotionis
fecuore tepescit et opꝰ
bonũ magis usu exi¬
gente quãm deuoti¬

Expanded text:
praesumamus. Saepe epraesumamus. Saepe enim mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia cum importune quis radios solis aspicit, inde nihil videre compellitur, unde amplius videre conatur. Si autem penes vos bona opera superabundant, hoc vetus consuetudo est, quia semper illius loci incolae meritis beati Martini adjuti, ex ipsa ejus claritudine attracti, conversari devote consueverunt, quoniam eum quem gentes etiam remotiores glorificant, nimis impium est in praesenti habere, et non pie ac reverenter venerari. Tamen ipsa bona opera non adeo pura sunt, ut penitus culpae sordibus careant. Scriptum namque est: Non est justus qui non peccet . Maledictus omnis qui facit opus Dei fraudulenter , et desidiose fraudem facit privatus amor, desidiam vero cordis torpor. Fraudem in Dei opere facit, qui pro eo laudari se cupit. Desidiam vero incurrit, qui a devotionis fervore tepescit, et opus bonum magis usu exigente, quam devoti
Abbreviated transcription (Latin):
mista cuius est dñs d̾s
etus. et sicut alia scrip¬
tura dicit. beatus homo
qui cortipitur adño.
Multa alia sũt huius¬
modi quib ostendi¬
tur qd̃ hec questio qͣm¬
plurimos teneat et ꝙ
inuestigari quidẽ ñ
possit: s tamen ad fi¬
nem uttiusq partis
recurrendum sit: et
indubitant̃ sciendũ
q si iustus hic recipit
multomagis impiꝰ
⁊ peccator recipiet in
futuro. Et si nũc est
babylon quasi aurẽ
calix in ebrians ama¬
tores suos audiet tñ
a suꝑno iudice. Qnͣ¬
tum in delitiis fuit:
tantũ date ei luctũ
tempestate conuulsa
audiet uerba bona ⁊
ꝯsolatoria ab angło
qui stat inter mirte¬
ta: cum ei dixerit. Pa¬
rumper abscondi fa¬
ciem meam ate.sed
nunc ĩ miserationi¬
b multis ꝯsolabor
te. Rationem igitur
huius rei nequaqͣ
reddere possumus. hoc
tamẽ int̾im occur¬
rit. qr cum bonis ma¬
le est. et malis bene
et cet̾a ut supra u¬
num expedit ut sẽꝑ
sub diuino idicio
timentes nullatenꝰ
altiora nob̾ querere

Expanded text:
mista, cujus est Dominus Deus ejus . Et sicut alia Scriptura dicit: Beatus homo qui corripitur a Domino , multa alia sunt hujusmodi, quibus ostenditur, quod haec quaestio quamplurimos teneat, et quod investigari quidem non possit. Sed tamen ad finem utriusque partis recurrendum sit, et indubitanter sciendum, quod si justus hic recipit, multo magis impius et peccator recipiet in futuro. Et si nunc est Babylon quasi aureus calix inebrians amatores suos, audiet tamen a superno judice: Quantum in deliciis fuit, tantum date ei luctum tempestate convulsa, audiet verba bona et consolatoria ab angelo, qui stat inter myrteta, cum ei dixerit: Parumper abscondi faciem meam a te, sed nunc in miserationibus multis consolabor te . Rationem igitur hujus rei nequaquam reddere possumus. Hoc tamen interim occurrit, quod cum bonis male est, et malis bene, et caetera ut supra: unum expellit ut semper sub divino judicio timentes, nullatenus altiora nobis quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
rant qd̃ in se ñ uide¬
banta qd̃ imitari
non ualebant. At¬
q o nefas dolendũ
et ingemiscend̃. nc̃i
alii fuere ĩsectato¬
res ciꝰ. Licet pauci ad
ferebant᷑ nec u̾o qͣm¬
quã noĩari est neces
se. licet nosmet ip̃os
płiq circũlatrent.
sufficit ut siquis
ex hiis ħ legerit et
agnou̾it erubescat.
Nam si irascitur:
dese dc̃m ẽẽ fatebit᷑
ꝯfortasse nos ip̃i de
aliis senserimus. ñ
refugimus au̾ut
si qui eiusmodi sũt
nos quoq cũ tali
tum fore. Deceterosi
quis hec infideliter
leg̾it ip̃e peccabit.
Ego michi ꝯscuissũ
me rerum fidert a¬
more xp̃i impulsũ
ut scriłem manife¬
sta exposuisse: uera
dixisse. Paratumq
ut spero hẽbit a dõ
premium ñ quicũ¬
q leg̾it.s quicun¬

Expanded text:
rant, quod in se non uidebant et quod imitari non ualebant. adque, o nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent: sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat. nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali tum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicum
Abbreviated transcription (Latin):
iei unio. s deficere mõs
celo intenta ñ poterat.
Corpus in edia fatisce¬
bat. fides firma dura¬
bat: Cum int̾i ad¬
monitꝰ abbas ille per
sp̃m ut discipłm uisi¬
taret: p̃ia sollicitudi¬
ne cognoscere cupiẽs
qua uite sub̾a uir fi¬
delis aleretur qui mi¬
nistrari sibi panem
ab hoĩe uoluiss: ad
requirend̃ eum ip̃e
ꝓficiscitur. Ille ubi
ꝯspexit occurrit. agit
gras. ducit ad cellulã.
cnn ingressi ambo
fixam de poste pendere
Ac primũ calidi panis
odor sentitur. Tactu
uero acsi ante paulu¬
lum focis ẽẽt ereptus
ostenditur. Egyptii
tñ panis forma non
cernitur. Obstupefcĩ
ambo: munus celeste
cognoscunt. Cum il¬
le hoc abbĩs aduen¬
tii prestitum fate¬
retur abbas uero illi¬
us fidei ac uirtiti po
ciul ascrib̾et: ita am¬
bo celestẽ panem cũ
multa exultatione
fregerunt. Q d̃ cũ se¬
nex ad monasteriũ
post regressus fr̃ib
retuliss: tantus omĩ¬
um uncenderat ardor
aĩos: ut certatĩ ad he¬

Expanded text:
jejunio, sed deficere mens jejunio, sed deficere mens coelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat: cum interim admonitus abbas ille per spiritum, ut discipulum visitaret; pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua vitae substantia vir fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. Ille ubi conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. Cum ingressi pariter fixam de poste pendere. Ac primum calidi panis odor sentitur: tactu vero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur. Aegyptii tamen panis forma non cernitur. Obstupefacti ambo munus coeleste cognoscunt: cum ille hoc abbatis adventui praestitum fateretur, abbas vero illius fidei ac virtuti id potius ascriberet; ita ambo coelestem panem cum multa exsultatione fregerunt. Quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus retulisset, tantus omnium incenderat ardor animos, ut certatim ad e
Abbreviated transcription (Latin):
colla deposuit. Mmo¬
ris puerimanu ap¬
prehensa. ac pallioĩ¬
uoluta ferri cepit. De¬
inde monasteriũ qͣi
uictor ingressus. in
occursum fr̃m expec¬
tantib cunctis cap¬
tiuam bestiolam re-¬
soluto pallio ñsine
iactancie tumore de¬
posuit. S cum infã¬
cium fidem atq uir¬
tutem alii predica¬
rent: abbas ille alti¬
ore ꝯsilio ne ĩfirma¬
etas insolesceret: uir
ratus fuerat ꝑdidissẽt.
Opus illud ñsue fidei
sed cliuine fuisse uir¬
tutes. Discerent deo po
cius ĩ humilitate ser¬
iure et non ĩsignis
et uirtutib gloriari.
Quia melior eẽt ĩfir¬
mitatis ꝯscĩa uirtute
uanitate. hoc ubi ille
monachꝰ auduit et pe¬
riditatos infantulos
serpentis occursir et ip¬
sos insuper multa u̾¬
bera uicto serpente me¬
ruisse. abbatẽ obsecͣt
ne sibi pꝰ ħ panis ullꝰ
aut cib aliquis mit¬
teretur. Iamq octauꝰ
dies fuerat em̾sus:
quo se homo xp̃i int
pericłm famis ip̃e ꝯclu¬
serat. Arebant menbra

Expanded text:
colla deposuit. minocolla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgratus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in siget virtutibus gloriari: quia melior esset infirmitatis conscientia virtutum vanitate. XI. Hoc ubi ille monachus audivit, et periclitatos infantulos serpentis occursu, et ipsos insuper multa verbera victo serpente meruisse; abbatem obsecrat, ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliquis mitteretur. Jamque octavus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat: arebant membra
Abbreviated transcription (Latin):
si omnia cupiã
referre que uidi. tũ par¬
ca ꝑstringam de plu¬
rib. haut longe ab
hemo ꝯtigua nilo:
multa sunt monas¬
teria. Habitãt unoĩ
loco pl̾mq centeni.
Quib sũmũ ius est
sub abb̃is imperio
uiuere nich̾ arbit᷑o
suo agere. Per omĩa
ad nutum illiꝰ potes¬
tatemq pend̾e. Ex hiiꝰ
siquis maiorẽ uir¬
tutẽ m̃te conceperĩt
ut acturi solitariã
uitam se ad hemum
ꝯferant: non nisi per¬
mittẽte abbate illo di¬
scedũt. Hec illor pͥma
uirtus est parere ali¬
eno imperio. Trans¬
gressis ad heremum
abb̃is illius ordina¬
tione panis uł quili¬
bet alius cib minis¬
tratur. Casu per illoᷤ
dies quib ad uenerã¬
illo: cuidam qui nu¬
per ad heremũ seces¬
serat neq ampluis
ab hoc monasterio ꝙͣ
sex milib tab̾nacũ¬
lum sibi ꝯstituerat
rulos abbas misera.
Quoꝵ maior habe¬
bat etatis annos
quindecim. minor
ius occursu nich per¬
territi ibi añ pedese¬
oꝵ uenit. qͣi incanta¬
ta carminib cerulea

Expanded text:
si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus tabernaculum sibi constituerat, duos pueros miserat, quorum major habebat aetatis annos quius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula
Abbreviated transcription (Latin):
si pocuis amissis sẽ¬
sib ĩmimobilem sa¬
xoꝵ naturã rigesce¬
re debuissent sicut
affixa locis quibzste¬
terant ium̃ta uidis¬
sent. Orare se atqz
obsetrare ut indul¬
geret scel̾i ueniam
et copiam prestaret
abeundi. Senserat
ĩ priusquam accur¬
rerent uit beatus il¬
los teneri nob̾q id
ante iam dixerat.ue¬
niam tñ clement̃
ĩdulsit.eosdemq
abire ꝑmisit aĩali-¬
b rescitutis. ubidi¬

Expanded text:
si potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. I
Abbreviated transcription (Latin):
pens cepit defluere ꝑ
genas eius. Auersã¬
q sursum facie ui¬
dit suꝑ se cereũ elu¬
cere. Et exclamãs uooi
magna ait. Grãs ti¬
bi ago sc̃e ꝯfessor dei
qr uirtute tua lum̃
recipere merui. O ad¬
immensa. Multimo¬
dis is enĩ affectib do¬
na tua spargis inpo¬
pulos. Nam qui sci¬
pem pecierat: lumen
recepit et du extera
luce urtutis tuelu¬
mine uultus orna¬
tur. O si te multoꝵ
criminũ tenebre a
nr̃is uisib ñ arcerent:

Expanded text:
pens coepit defluere per pens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: Gratias tibi ago, sancte Confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui. O adimmensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ puerulus
quidam ex le¬
mouicino cecus ad¬
ueniens lum̃ recepit
rat. Anno tertio nati¬
uitatis sue. cum iam
gressum incipiens
figere. erumpente lĩ¬
gua ĩuerb̾ ora laxa¬
ret. dum matri allu¬
dit blande dũ oscła
libat. dum collo eius
appenditur. dũ ĩul¬
nis defertur. S rus¬
tica mulier et ĩcau¬
ta. ñ tractat se filiũ¬
q salutari uexillo
munire. Ideoqz pre¬
ualente insidia o
Qui diu uociferans
tandem mitigatus
a matre permansit
cecus. adultus autẽ
datus est medicis: ut
ul̃ cum eisdem ambu¬
lans stipendii quidã
acciperet. Erant autẽ
parentes euis ualde
pauperes. Igitur duo¬
decimo cecitatis sue
anno aduenit turo¬
nus añ diem sollemp¬
nitatis qua pater
uerbũ carni glicti¬
nans mundo salu¬
tem inuexit. Becur¬
sa autẽ festiuitatiꝰ
iuigilia. dum recedẽ¬
tib aliis hic ad pe¬
des scĩ decubaret im¬
mobilis. Gunc sen¬
sit quasi pupugiss
aliquis ocłos eius
abspicło et statim
sanguis ab his erũ¬

Expanded text:
ost haec puerulus quidam ex Lemovicino caecus adveniens, lumen recepit . Anno tertio nativitatis suae cum jam gressum incipiens figere, erumpenteque lingua in verbis labra laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo ejus appenditur, duur in ulnis defertur, tica mulier et incauta non tractat se filiumque salutari vixillo munire, ideoque, praevalente insidia, oQui diu vociferans, tandem mitigatus a matre, permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonus ante diem solemnitatis, qua Pater Verbum carni glutinans mundo salutem invexit. Decursa autem festivitatis vigilia, dum, recedentibus aliis, hic ad pedes smobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erum
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit nuntians
matrem suam extͤ¬
me uite terminum
attigisse. Que ad¬
ueniens ad egrotam
eamq uisitans amo¬
tis ligaminib que
stulti ĩdidant oleum
tum gloriosissimi
regis gunthranni
childebertus rex auxi¬
lianensim urbẽ ad¬
iit pueroꝵ unus.
aulicoꝵ grauiter a
typo tertiano acceden¬
tib discedentibꝰq fe¬
brib. tremore suꝑue¬
niente quatiebatur
Idcum nobis fuisset
questus de puluere
sc̃i sepulchri potum
ei porrenmꝰ. Quod ⁊¬
hauriens compressotͤ¬
more conualuit. In
sequenti uero nocte
cum dies ille quo frã¬
gi consueuerat adue¬
nisset uidit peruisũ
aduenientẽ ꝑsonam
teterrimã dicentẽq si¬
bi ecce iam tempus
tui tremoris aduenit.
Quid dissimulas: A¬
ge qd̃ consueuisti. ħ
eo dicente aduenituir
quidam uultu splẽ¬
didus cesarie niueu̾
uultu decorus dicẽs
ei. Ne tremueris. led
facito suꝑ frontẽ tu¬
am signũ uenerande
crucis statimq sana¬
beris. In hac uisione
exꝑgefactus munit
hoc signacło quo fue¬

Expanded text:
ccurrit, nuntians matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam, eamque visitans, amotisque ligaminibus quae stulti indiderant, oleum tum gloriosissimi regis Guntchramni Childebertus rex Aurelianensium urbem adivit , puerorum unus aulicorum graviter a typo tertiano, accedentibus discedentibusque febribus, tremore superveniente quatiebatur. Id cum nobis fuisset questus, de pulvere sancti sepulcri potum ei porreximus: quem hauriens, compresso tremore convaluit. In sequenti vero nocte cum dies ille, quo frangi consueverat, advenisset, vidit per visum advenientem personam teterrimam, dicentemque sibi: Ecce jam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti. Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesarie niveus, aspectu decorus, dicens ei: Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimque sanaberis. In hac visione expergefactus, munitusque hoc signaculo quo fue
Abbreviated transcription (Latin):
on post multos
dies cũ sollemp¬
nia scĩ dies annuus
retulisset nos arege
regressi festiuitatiꝰ
adfiumus ĩ qua qͣ¬
tuor ceti lumine ue¬
cepto regressi ft̃. Duo
inergumini munda¬
ti. Ouo paralitici cõ¬
tracti restitutis gres

Expanded text:
on post multos dies, cum solemnitas sancti dies annuus retulisset, nos a rege regressi, festivitati adfuimus, in qua quattuor caeci, lumine recepto, regressi sunt, duo inergumini mundati, duo paralytici cotracti, restitutis gres
Abbreviated transcription (Latin):
da luxuriat. feni mea
fructus exuberat ul
tra omnẽ sp̃em distͣc¬
ta florib quasi gem¬
mis micantib orna¬
ta radiat. Beata spe¬
cies et deo digna. Nich̾
enĩ uirginitati est
ꝯparandum. Ita illi
qui ꝯiugia fornicati-¬
oni ꝯparant. uehxm̃¬
tet errant. et illi qͥꝯ
iugia uirginitatie¬
quanda estimant:
miseri penitus ⁊ stl̃
neat adueniã. uir¬
ginitas spectet. ad
glam fornicatio de¬
putetur ad penam
nisi satisfatiõe pͣge¬
tur. Ubi miles quid̃

Expanded text:
da luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulneat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione petur. Miles quid
Abbreviated transcription (Latin):
redius autem
presbiter ex le¬
mouicino summe
bonitatis acsc̃itatiᷤ.
quadã uice dumine¬
cum resideret ĩcellu¬
la sollicitus ẽẽ cepi.
si aliqua ĩ oratorio
miracła. ubi reliqͥ¬
as beati antistitis
collocauerat osten¬
derẽtur. Qui ita retu

Expanded text:
redius autem presbyter ex Lemovicino, vir summae bonitatis ac sanctitatis, quadam vice dum mecum resideret in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula ubi reliquias beati Antistitis collocaverat ostenderentur. Qui ita retu
Abbreviated transcription (Latin):
et idem fere tem¬
pus cũ enͣncius auũ¬
culus m̃s uir licet se¬
culi negociis occupa¬
nus grauissima e¬
gritudĩe extremo
mortis ꝑicło cepiss
urgeri: martinum
euocauit. Nec ꝯtactꝰ
menͣ quã medium
uie spaciũ uir beatꝰ
euolueret: uirtutẽ
aduenientis sensit
egrotus. Receptaq
xtinuo sanitate:. ue¬
nientib uob̾ obui¬
am ip̃e ꝓcessit. Al¬
tera die cupientem
magna p̾ce detinu
cum int̾im unũ de
familia puere leta¬
li ictu serpens ꝑcus¬
sit. Quem iã exani¬
mem uiueneni ip̃e
euͣncuis sus hume¬
ris illatũ ante pedes
scĩ uiri nicħ illi im¬
possibile ꝯfifus ex¬
posuit. Iamq se ma¬
lum serpentis ꝑ omĩa
menbra diffuderat.
Cernes om̃ib uenis
ĩflatam cutẽ ⁊ adu¬
trisq instar tensa
tractans: digitum
sum quo bestia ii¬
rus infuderat fixit.
Tunc uero mira di¬
cturus sum: uidimꝰ
uenenũ ex onuĩ ꝑte
reuocatũ: et ad mar
tini digitũ cucur¬
risse. Demde ꝑ ilsd̃
ulc̾is foram̃ exiguũ

Expanded text:
Per idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus, uir licet saeculi negotiis occupanus, grauissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgueri, Martinum euocauit. nec cunctatmen quam medium uiae spatium uir beatus euolueret, uirtutem aduenientis sentit aegrotus, receptaque continuo sanitate uenientibus nobis obuiam ipse processit. altera die redire cupientem magna prece tenuit, cum interim unum e familia puerum letali ictu serpens perculit: quem iam exanimem ui ueneni ipse Euanthius suis umeris inlatum ante pedes sancti uiri, nihil illi inpossibile confisus, exposuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa ertractans, digitum usculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad tini digitum cucurrisse: deinde per illud ulceris foramen exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
Euerus de¬
siderio fã¬
lutẽ. Ego quidẽ frat̾
un animis libellum
quẽ de uita sc̃ĩ mar¬
tini scripsecam sceda
sua promere.⁊ intra
domesticos parietes co¬
hibere decreuerã. Qui¬
a ut sum uatura in¬
firmus. iulicia hu¬
mana uitabã. Neꝙ
fore arbitror sermo
incultior legẽtibus
displiceret. oĩumq
reprehensione dig¬
nssimus iuditarer.
qui mat̾iam diser¬
tis merito scriptorib

Expanded text:
euerus Desiderio fratssimo. Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptorib
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ beati marti¬
ni aduentũ uocib
ĩmensis annuntia¬
re cepit ac dic̾ẽ. Qͥd
nos persequeris scẽ
quid nos crucias ł¬
ue dei. Gunc hospes
ille qui uenerat ac¬
cepto calice paululũ
ferẽs crustã bñdcĩ
panis effractã posu¬
it ĩ eo. Ꝙ ubi mu¬
lier illa que de ba¬
cabatur accepit.
Mox cũ sanguine
eiecto demonio sal¬
uata ẽ. Aliã in eo
loco mulier que
hac bñdictione ⁊¬
modico ut sũpsit

Expanded text:
mundum, beati Martini adventum vocibus immensis annuntiare coepit, et dicere: Quid nos persequeris, Sancte? quid nos crucias, serve Dei? Tunc hospes ille qui venerat, accepto calice, paululumque ferens, frustum benedicti panis effractum posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabatur accepit, mox, cum sanguine ejecto daemonio, salvata est. Alia in eodem loco mulier quaehac benedictione modico, mox ut sumpsit,