comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castra possuit pompeuis oppidum qđ contra sua pre¬
sidia portas clausissent ĩ cendit milesq qui fratrẽ
fuun in castuis ugulasset intexceptus ẽ a nostris et
fustibus ꝑcussus hinc itinere facto ĩ camrpo mundẽsi
cum eẽt̾ uentum itastra contra pompeiũ m consiituit
Sequenti die cum iter facẽ cȩsar cum copiis uellet re¬
nuntiatum ẽ a speculatorib pompeium idcirco.n.¬
fautores. antea litteras misiterat. ad cȩsarem nol¬
le ĩ conuallem descendere ꝙ maiorem ꝑtem exerci-¬
tum tyronum hr̃et. he littere uelementꝰ confiema-¬
bant mentem oppidanoe. Ita hac oppinione fretus
et ip̃iũs oppi munitione ubi castra huit constituta.
Namq ut suꝑius demostrauimus loca excellentia tu.¬
incidit tempore. Planitie inter utraq castra ĩnter¬
cedebat cueciter milia passiium.u. ut auxilia pompeii
duab defenderent rebus oppidi excelsi et loci na
hinc dixi genus proxima planiciȩ sequebat eius de¬

Expanded text:
castra posuit. Pompeius oppidum, quod contra sua praecastra posuit. Pompeius oppidum, quod contra sua praesidia portas clausisset, incendit; milesque, qui fratrem suum in castris iugulasset, interceptus est a nostris et fustibus percussus. Hinc itinere facto in campum Mundensem cum esset ventum, castra contra Pompeium constituit. § 28 Sequenti die cum iter facere Caesar cum copiis vellet, renuntiatum est a speculatoribus Pompeium dfautores, antea litteras miserat Caesarem nolle in convallem descendere, quod maiorem partem exercitus tironem haberet. Hae litterae vehementer confirmabant mentis oppidanorum. Ita hac opinione fretus et ipsius oppidi munitione, ubi castra habuit constituta. Namque ut superius demonstravimus, loca excellentia tuincidit tempore. § 29 Planities inter utraque castra intercedebat circiter milia passuum V, ut auxilia Pompei duabus defenderentur rebus, oppido et excelsi loci natura. Hinc derigens proxima planities aequabatur. Cuius de
Abbreviated transcription (Latin):
q adhuc freti p̃sidiis bellum ducunt nam singulas
ciuitates ciecũ sederunt inde sibi cõmeatus cãpunt
quare et ciuitates nostrarum ꝑtium conseruabo et
bellum primo quoq tempore conficiam. Cohortes in
necessario addimicãdum descendent. In sequenti
tempore cum nostri teme in opẽ destenti eẽnt eꝗtes
inoliueto dum lignantur interfecti sunt aliquot serui
tran sfugerũt quĩ nuntiauerũt adii. nõn. mar. pre¬
metum eẽ magnum et apluim uarum ciecum castella
pre ẽẽ eo die pompeius castra mouit et cieca hispalim
ĩ oliu̾eto constitit. Cȩsar priusꝙͣ̃ eodem ẽ profectus luna
hora cieciter sexta uisa est ita castris motis accubim
pompeius p̃sidium qđ reliquid ussit incendi de isto
oppido ĩ castra maiora se xeciꝑent insequẽti tempor̃
uentis ponte oppidum cum oppugnare cepisset dedi¬
tione facta itex facit ĩ carturam. Contraq pompeuin

Expanded text:
que adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas que adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas civitates circumsederunt: inde sibi commeatus capiant. Quare et civitates nostrarum partium conservabo et bellum primo quoque tempore conficiam. Cohortes . .eatu privati necessario ad dimicandum descendent.' § 27 Insequenti tempore cum nostri in opere distenti essent, equites in oliveto, dum lignantur, interfecti sunt aliquot. Servi transfugerunt, qui nuntiaverunt, a. d. III. Non. Mart. proemetum esse magnum, et Attium Varum circum castella praeesse. Eo die Pompeius castra movit et contra Spalim in oliveto constituit. Caesar prius quam eodem est profectus, luna hora circiter sexta visa est. Ita castris motis Ucubim Pompeius praesidium quod reliquit iussit incendere, ut deusto oppido in castra maiora se reciperent. Insequenti tempore Ventiponem oppidum cum oppugnare coepisset, deditione facta iter fecit in Carrucam, contra Pompeium
Abbreviated transcription (Latin):
pesq dubia posita erat uictoria ut prope uideretur
finem bellandi duoꝵ dirimẽ pugna Ita auidi cu.¬
tas hẽbatur quoe uretutẽ alacri cum ad dimicandu
⁊̃planitiȩ se contulissent scutoꝵ ꝙ laudis in signis pre¬
demosteauimus leuem armaturã p̃sidii causa non
longe ab opere castrã constituissent ut nxĩ equĩtes
ĩ xẽceptum domini ad castra redeũt aduẽsarii cupiꝰ-¬
dius sunt in secuti. Uniuersi clamore facto impetũ
dederant. Ita metu ꝑ texriti cun ĩ fuga eẽnt młtis
amissis in castra se recipĩt. Cȩsar obuirtutẽ turmę
cassiane donauit milia xiii. et ꝓfecto torques aureos
duos et leuis armature milia xu. hoc hodie ab eb ius
tecti equites occasione capta se transfugisse. Item hoc
ius.S.u.5.E.U. et si pro ut nr̃a felicitas exsnĩd aduer¬
sarios adhue ꝓpulsos hẽmus tñ si equo loco sui potatem
citum tironum non audent ĩ campum deducẽ nostris¬

Expanded text:
pesque dubia erat posita victoria, ut prope videretur pesque dubia erat posita victoria, ut prope videretur finem bellandi duorum dirimere pugna.  Ita avidi cuntate habebatur. Quorum virtute alacri, cum ad dimicandum in planitiem se contulissent, scutorumque laudis insignia praedemonstravimus . . . levem armaturam praesidi causa non longe ab opere constituit.73 Ut, nostri equites in receptu dum ad castra redeunt, adversarii cupidius sunt insecuti, universi clamore facto impetum dederunt. Ita metu perterriti, cum in fuga essent multis amissis in castra se recipiunt. § 26 Caesar ob virtutem turmae Cassianae donavit milia ·X·III74 et praefecto torques aureos V et levi armaturae milia ·X·II.75 Hoc die A. Baebius e quibus occasione capta se transfugisse. Item hoc ius: 'S. V. G. E. V. Etsi prout nostra felicitas, ex sententia adversarios adhuc propulsos habemus, si aequo loco sui potestatem citum tironem non audent in campum deducere nostris
Abbreviated transcription (Latin):
pena litata ẽ. In sequenti die cum pari consuetudĩe
ad eundem locum eius p̃sidium uenisset pristino illo¬
tunc suo utebant᷑ instituto. Nam p̃ter eq uites nullo
loco equo se cõmittẽ audebant cum nr̃i in oꝑe eent
equitum copiȩ conuersus facere ceperũt simulq uo-¬
ciferantib legionariis cum locum efflagitarentut
consueti insequi existimare possent paratissimos se¬
ẽẽ adcdimicãdum nr̃i exhumili conu̾alle bñ longe
sunt egressi et planitiȩ in equo constiterut illi tamen
peuldubio ad congerendum equum locum nõ sunt
descendere ausi preter unũ antistium turpionẽ qui
fidens uixibus ex aduersariis sibi parem ẽẽ neminẽ
cogitare cepit. Hic fertur ab achillis menonisꝙ cõ¬
grẽssus pompeius niger eques .x. Italicensis exacie
tistii omniũ mentes conuertebat ab oꝑe ad spectan¬
dum acies sunt disposite nam inter bellatores princi¬

Expanded text:
poena est litata. § 25 Insequenti die pari consuetudine poena est litata. § 25 Insequenti die pari consuetudine cum ad eundem locum eius praesidium venisset, pristino illo suo utebantur instituto: nam praeter equites nullo loco aequo se committere audebant. Cum nostri in opere essent, equitum copiae concursus facere coeperunt, simulque vociferantibus legionariis, cum locum efflagitarent, ut consueti insequi — existimare posses paratissimos esse ad dimicandum — nostri ex humili convalle bene longe sunt egressi et planitie in aequiore loco constiterunt. Illi tamen procul dubio ad congrediendum in aequum locum non sunt ausi descendere praeter unum Antistium Turpionem, qui fidens viribus ex adversariis sibi parem esse neminem agitare coepit. Hic, ut fertur Achillis Memnonisque congressus, Q. Pompeius Niger, eques Romanus Italicensis, ex acitisti omnium mentes converterat ab opere ad spectandum, acies sunt dispositae: nam inter bellatores princi
Abbreviated transcription (Latin):
eluso uix se defendẽ possent. ex utroq gnẽ pugnȩ cõ¬
plures sunt uulneribus affecti in quib et Clodius arꝗ¬
tius inter quosita quo minus ẽ prignatum ut exmis
preter duos centuriones sit nemo desideratus. gliari se
ueetẽt castello se ex clud a spania qđ ab ucubi milia.
passuum .U. distat hec res necessario uocat ut ad di¬
micãcdum descendẽt neq tam equo loco sui potatem
faciebat sed exgrumo excelsum tumultũ capiebat
usq ut necessario cogeret᷑ iniquũ locum subtre. quo
facto cum utrũꝙ copie tum ultum excellentem petissẽt
phibiti añeis sunt deietiq planitiȩ quȩ res Em nr̃s
ettieiebat p̃lium. Undiq aũt cedentes aduersarii
oribus neis omĩ aucilio priuati eẽnt. Nãnconcide¬
runt ex leui aematura . ccc.xxiiii. exlegionariis
xCxxxuiii. pretꝰ quoe arma et spolia sunt allata
ita pͥdem duorũ centurionũ int̾uicio ac aduersarioꝵ

Expanded text:
cluso vix se defendere posset. Ex utroque genere pugnae comcluso vix se defendere posset. Ex utroque genere pugnae complures sunt vulneribus adfecti, in quis etiam Clodius Arquitius; inter quos ita comminus est pugnatum ut ex nostris praeter duos centuriones sit nemo desideratus gloria se everteret castello se excludi Aspavia, quod est ab Ucubi milia passuum V, haec res necessario devocabat ut ad dimicandum descenderet; neque tamen aequo loco sui potestatem faciebat, sed ex grumo . . .67 excelsum tumulum capiebant, usque eo ut necessario cogeretur iniquum locum subire. Quo de facto cum utrorumque copiae tumulum excellentem petissent, prohibiti a nostris sunt deiecti in planitiem.68 Quae res siebat proelium. Undique cedentibus adversariis oribus nostris omni auxilio privati essent. Nam ceciderunt ex levi armatura CCCXXIIII, ex legionariis CXXXVIII, praeterquam quorum arma et spolia sunt ablata. Ita pridie duorum centurionum interitio hac adversariorum
Abbreviated transcription (Latin):
scio. Sequenti tempore cesar castra castris contulit
et Brachium ad flumen salsum ducẽ cȩpit. Hic dam
inope nostei distenti eẽnt complures ex superiore loo
adũersarior decũrerunt nec detinentib mitio nris
telis iniectis complures uulnexib afficẽ. hic dimus¬
hactenus nuũs cȩsare parumꝑ. Etaq p̃ter consuetudi¬
nem cũ a nostris eẽt animadu̾sum cedẽ legionegix
centuriones ex legione .u. flumen trasgressi duo đifte¬
tuerunt aciem acriterq eximia uixtute plurescum
agerent ex suꝑiore loco multitudinem telorũ alter
eõrum concidit ita cum his compar p̃lum facere
cepisset cum undiq sȩ circumuemri animaduetisset¬
parumꝑ ingressus pedem offendit. Huius concidẽtio
aduersariorum aduallum agẽ ceperunt Itadum ei¬
pidus int̾ presidia illorum student eorum facere a
turmis et leui armatura sunt interclusi quoe nist
sum̃a uixtus fuisset ui capti eent nam et munitione
p̃sidi ita coangustabantur ut equites spatio inter¬

Expanded text:
Insequenti tempore Caesar castris castra contulit et bracchium ad flumen Salsum ducere coepit. Hic dum in opere nostri distenti essent, complures ex superiore loco adversariorum decucurrerunt nec desinentibus nostris multis telis iniectis compluris vulneribus adfecere. Hic tu cessere parumper'. Itaque praeter consuetudinem cum a nostris animadversum esset cedere, centuriones ex legione V. flumen transgressi duo restituerunt aciem, acriterque eximia virtute pluris cum agerent, ex superiore loco multitudine telorum alter eorum concidit. Ita cum eius comes impar proelium facere coepisset, cum undique se circumveniri animum advertisset, regressus pedem offendit. In huius concidentis adversarios ad vallum agere coeperunt. Ita cupidius dum intra praesidia illorum student caedem facere, a turmis et levi armatura sunt interclusi. Quorum nisi summa virtus fuisset, vivi capti essent: nam et munitione praesidi ita coangustabantur ut eques spatio inter
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ die clamore sublato erecũuenuit. Didus mag
cũ uixtute cũ complurib ĩ f̾ficiunt᷑ nõ nulliq ea
pugna scaphas q̃ ad littus fuerũt occuꝑãt. Item cõ¬
plures nãdo ad naues que ĩsolo fuerũt se recipiũt
ancorisq sublatis pelagus remis petẽ ceꝑunt q̃ res
eo ex uite subsidio fuit. Lusitani p̃da potiunt᷑. Cȩsa

Expanded text:
clamore sublato circumveniunt. Didius magna cum virtute cum compluribus interficitur; non nulli ea pugna scaphas quae ad litus fuerant occupant, item complures nando ad navis quae in salo fuerunt se recipiunt, ancoris sublatis pelagus remis petere coeperunt; quae res eorum vitae fuit subsidio. Lusitani praeda po
Abbreviated transcription (Latin):
multa scelera abhis fieri ꝙ presidii causa abhis recipe¬
acceptis et redditis cum ad nr̃os se recipent qui eꝵ
oppidum fuissent illi presidio in secuti ex aduersione
legatos ugularunt duo reliqui ex eis fugerunt et cȩ-¬
sari rem gestam detulerunt et speculatores ad oppi-¬
dum ad tequam nuserunt qui cũ cextum coraꝑissent
legatoꝵ responsa ita ẽẽ gesta quẽ ad modum illi retu-¬
lissent aboppidanis concursu facto eum qui legatos iu¬
gulasset lapidare et eius manus ĩtentare cẽpexunt
illius opera seꝑisse. łta uixpericulo liberatus petiit ab
oppidanis ut ei licere legatum ad cȩsarem proficrser
illi se satis factireum potestate date cum inde ẽẽt ꝓ¬¬
fectus presidio comꝑato cum bñ magnam manũ fecis¬
set et noctũno tempore ꝑ fallaciam in oppidum eẽt
receptus iugulationem magnam fecit: Principibus
qui sibi contrarii fuissent interfectis oppidum ĩ suam

Expanded text:
multa scelera ab eis fieri qui praesidi causa ab eis recipemulta scelera ab eis fieri qui praesidi causa ab eis recipeacceptis et redditis cum ad nostros se reciperent qui extra oppidum fuissent, illi praesidio insecuti ex aversione legatos iugularunt. Duo reliqui ex eis fugerunt et Caesari rem gestam detulerunt . . .57 et speculatores ad oppidum Ateguam miserunt. Qui cum certum comperissent legatorum responsa ita esse gesta quemadmodum illi rettulissent, ab oppidanis concursu facto eum qui legatos iugulasset lapidare et ei manus intentare coeperunt: illius opera se perisse. Ita vix periculo liberatus petiit ab oppidanis ut ei liceret legatum ad Caesarem proficisci: illi se satisfacturum. Potestate data cum inde esset profectus, praesidio comparato, cum bene magnam manum fecisset et nocturno tempore per fallaciam in oppidum esset receptus, iugulationem magnam facit principibusque qui sibi contrarii fuissent interfectis oppidum in suam
Abbreviated transcription (Latin):
iugasses is uiuus et combustus. Itemq temporis cen¬
turiones locari.Uiii. ad cȩsarem transfugerũt exlegione
uernacula et equites nr̃i cum aduersarioꝵ equ̾itib
congressi sunt et saucii aliquot oeciderũt. Leui arma¬
turã ea noste speculatores phensi tres serui et unus
exlegione ueenacula. Serui sunt ĩ cruce sublati mi¬
liti ceruices abseisse. Postero die equites cum leui arma¬
tura ex aduersariorum castris ad nos transfugerunt
et eo tempore circiter trecentos equites ada quatores
nr̃os excurrerunt. Non nullos int̾fecexũt. Item alios
uiuos adduxerunt. ex equitib capti sunt eꝗtes.uiii.
in sequenti die pompeius ꝑcussit securi homines. lxx¬
iii. qui dicebantur fautores cesaris uictoriȩ reliquos ĩ
oppidum uissit deduci ex quib effugerunt. Cxx. et ad-
Cesarem uenerunt. Hoc p̃terito tempore qui ĩ oppido x¬
Ga.Pompeio cum uiderent hospites iugulari p̃terea

Expanded text:
iugulasse; is vivus est combustus. Idemque temporis ceniugulasse; is vivus est combustus. Idemque temporis centuriones loricati VIII ad Caesarem transfugerunt ex legione vernacula, et equites nostri cum adversariorum equitibus congressi sunt, et saucii aliquot occiderunt levi armatura. Ea nocte speculatores prensi servi III et unus ex legione vernacula. Servi sunt in crucem sublati, militi cervices abscisae. § 21 Postero die equites cum levi armatura ex adversariorum castris ad nos transfugerunt. Et eo tempore circiter XL equites ad aquatores nostros excucurrerunt, non nullos interfecerunt, item alios vivos abduxerunt; e quibus capti sunt equites VIII. Insequenti die Pompeius securi percussit homines LXXIIII, qui dicebantur esse fautores Caesaris victoriae, reliquos rursus in oppidum iussit deduci; ex quibus effugerunt CXX et ad Caesarem venerunt. § 22 Hoc praeterito tempore, qui in oppido Cn. Pompeio, cum viderent hospites iugulari, praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
demuro sunt deiecte ĩ quibus seriptum ẽ inuentũ s
io sum desertus qualem me illi prestiti tali uirtute ꝙ
oppidanoe legati qui antea exierant. Cesarem adi¬
exunt si sibi ui tam concedent sese ĩ sequenti die opp¬
dum ẽẽ dedituros. Quib respondit secȩsarem ẽe
fidemq p̃staturum ita ante diem xi. Kał mar  op¬
pido potitus imꝑator ẽ appellatus et pompeius exper¬
fugis cum deditionem oppidi facta ẽẽ scisset castra
mouit ucubim uersus. Sed crecum ea loca castella
disposuit et mimitionib se continẽ cepit. Cesar mouit
et ꝓprius castra castris contulit. Fodem tempore mane
loricatus unus exlegione uernacula ad nos transfugit
et nunti auit pompeuim oppidano ueubẽses conuaas¬
suarum ꝑtium itemq ab aduersarioꝵ uictorie fauẽ¬
tes Noc p̃t̾ito tempore ĩ oppido qđ fuit captum seruus
ẽ inuentus ĩ cuniculo quẽ supra demostrauimꝰ dnm

Expanded text:
de muro sunt deiectae, in quibus scriptum est inventum: 'L. de muro sunt deiectae, in quibus scriptum est inventum: 'L. io sum desertus, qualem me illi praestiti tali virtute et oppidani legati qui antea exierant Caesarem adierunt: si sibi vitam concederet, sese insequenti luce oppidum esse dedituros. Quibus respondit se Caesarem esse fidemque praestaturum. Ita ante diem XI. Kalendas Martias oppido potitus imperator est appellatus. § 20 Quod Pompeius ex perfugis cum deditionem oppidi factam esse scisset, castra movit Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere coepit: Caesar movit et propius castra castris contulit. Eodem tempore mane loricatus unus ex legione vernacula ad nos transfugit et nuntiavit Pompeium oppidanos Ucubensis convocassuarum partium itemque adversariorum victoriae fautores. Hoc praeterito tempore in oppido quod fuit captum servus est prensus in cuniculo quem supra demonstravimus dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e duo lusitani fres transfugisse nuntiarũt. Quam
pompeium contionem hiusse qm̃ oppido subsidio nõ
posset uenire noctu exaduersairiorum conspectu se de¬
eẽt uigulatum eodem tempore tabellarii eius dep̃hensi
qui adoppidum ueniebant quoe⁊ bẽas cesar oppida-¬
nis obiecit et qui uitam sibi patẽt uissit tũrem lingeam
oppidanoꝵ incendẽ id si fecisset ei se ꝑmisisset om̃ia
concessuum qđ difficile erat factũ ut eam turrem
transfuga nũtiauit pompeium & labienum deiigu-¬
latione oppidanoꝵ ĩdignatos ẽẽ. Uigilia secũda
ꝓp młtitudinẽ telorũ turris lingea q̃ trr̃a fuisset ab
imo uicium fecit usq ad tabulatum ẜum et ttuim
eodem tempore ꝓmuro pugnarunt acẽtime tũum no¬
piecit et ad nos transiluit dixitq secum familia consti¬
tutum hũissent ut ima transfuge̾nt ad cesarem illam
oppressam et iugulatam. Hoc p̃terea tempore tabelle

Expanded text:
empore duo Lusitani fratres transfugae nuntiarunt quam empore duo Lusitani fratres transfugae nuntiarunt quam Pompeius contionem habuisset: quoniam oppido subsidio non posset venire, noctu ex adversariorum conspectu se deesset iugulatum. Eodem tempore tabellarii eius deprensi qui ad oppidum veniebant: quorum litteras Caesar oppidanis obiecit et, qui vitam sibi peteret, iussit turrem ligneam oppidanorum incendere; id si fecisset, ei se promisit omnia concessurum. Quod difficile erat factu, ut eam turrem transfuga nuntiavit Pompeium et Labienum de iugulatione oppidanorum indignatos esse. § 19 Vigilia secunda propter multitudinem telorum turris lignea, quae nostra fuisset, ab imo vitium fecit usque ad tabulatum secundum et tertium. Eodem tempore pro muro pugnarunt acerrime et turrim nodeiecit et ad nos transsiliit dixitque se cum familia constitutum habuisse ut una transfugerent ad Caesarem; illam oppressam et iugulatam. Hoc praeterea tempore tabellae
Abbreviated transcription (Latin):
uitos amplius iugulationem nõ fecisse ita postero die
us potius miles ꝗ̃ .gn. pomp̾eii factum eẽm et hanc uir¬
tutis constantiam ĩ tua uixtute ctoria nõ in illius calami¬
dam ꝓtinuimus uictoriam ꝗ legionum tor impetus sb̃¬
stentantes nostirenis dĩitnasq operib gladiorum ictus
telorum q missus expectantes uicti et deserti apompe¬
ro tua uixtute suꝑati salutem a tua elementia deposci¬
lem ĩ ciuium deditione p̃stabo remissis legatis cum ad-
portam uenissent tiberius tullius eam introeuntem
hendit qđ liberius cum fieri animaduẽtit simł ꝙ pr¬
gionem eduxit manũ eius ineidit. ita refugerũt ad
cȩsarem eodemq tempore signi fer delegione prima
transfugit et nũtiauit quo diẽ equestre p̃lium factum
eẽt quo signo ꝑ iisse homines .xxxu. neꝙ lice eastris põ
pararet᷑ Ita lr̃is acceptis cũ in oppidũ reueetissent
qui initinere glandem scͥptam solebant ĩ sequenti y¬

Expanded text:
erritos amplius iugulationem non fecisse. § 17 Ita postero die erritos amplius iugulationem non fecisse. § 17 Ita postero die us potius miles quam Cn. Pompei factus essem et hanc virtutis constantiam in tua victoria, non in illius calamidam obtinuimus,45 qui legionum tot impetus sustentantes, nocturnis diurnisque operibus gladiorum ictus telorumque missus exceptantes, relicti et deserti a Pompeio, tua virtute superati salutem a tua clementia deposcilem in civium deditione praestabo.' § 18 Remissis legatis, cum ad portam venissent, introiit Tib. Tullius; et cum introeuntem hendit. Quod Tiberius cum fieri animadvertit, simul pugionem eduxit et manum eius incidit. Ita refugerunt ad Caesarem. Eodemque tempore signifer de legione prima transfugit, et innotuit, quo die equestre proelium factum esset, suo signo perisse homines XXXV, neque licere castris Cn. pararentur. Ita litteris acceptis, cum in oppidum revertisse qui mittere glandem inscriptam solebat.51 . . . Insequenti t
Abbreviated transcription (Latin):
eum bene magnam ꝑtem muri consumpsissent fo¬
tam q eregionẽ et in conspectu castrorum pompti fu¬
nes ad casas q̃ stramentitie a nostus hbẽnoꝵ cauad e¬
dificite erant diruendas et ĩ cendelas p̃terta argentũ¬
et uestimenta dum nr̃ĩ ĩ preda detinem illi cede facta
ad pompei presidia se recipent.namq extimabat tos
posse conatum efficẽ nocte tota ulfibat flumen salsum
ĩ acie qđ licet factum cum et nec oppinantib nũs cer
gestum tam̃ uixtute fieri repulsos multisq uulneribus
asfectos oppido represserũt. preda armisq eorum sut
potiti uiuosq aliquos cȩperunt qui postero die sunt ĩ¬
terfesti eodemq tp̃re transfuga nuntĩate ex oppido
uniũq ĩ cumniculo fuisset uigulatione oppidanor
facta clamasse facinus se nephandu et scelus fecisse.
Ham eos nihil meruisse quare talipena affice̾nt᷑ qui
eos adaras et focos suos recepissent eos hostium scelere
cõtaminasse multa p̃terea dixisse que ratione def¬

Expanded text:
cum bene magnam partem noctis consumpsissent, portam quae e regione et in conspectu Pompei castrorum funes ad casas, quae stramenticiae ab nostris hibernorum causa aedificatae erant, diruendas et incendendas, praeterea argentum, vestimenta, ut dum nostri in praeda detinentur, illi caede facta ad praesidia Pompei se reciperent: nam quod existimabat eos posse conatum efficere, nocte tota ultra ibat flumen Salsum in acie. Quod factum licet nec opinantibus nostris esset gestum, tamen virtute freti repulsos multisque vulneribus adfectos oppido represserunt, praedam armaque eorum sunt potiti vivosque aliquos ceperunt, qui postero die sunt interfecti. Eodemque tempore transfuga nuntiavit ex oppido Iunium, qui in cuniculo fuisset, iugulatione oppidanorum facta clamasse facinus se nefandum et scelus fecisse; nam eos nihil meruisse quare tali poena adficerentur qui eos ad aras et focos suos recepissent, eosque hospitium scelere contaminasse; multa praeterea dixisse: qua oratione det
Abbreviated transcription (Latin):
facile ĩ ueniretũ nisi captiuoꝵ indicio ita ibi inter¬
ficitur. Cum cȩsar gadibus fuisse hispalim. pr. iđ apr.
caput allatum et populo datum ẽ ĩ conspectũ ĩ tfecto
En. pompeio adulescẽte. Didius quem sup̃ domostrau¬
mus illa affectus letitia ꝓximo se recipit castellos nõ
nullasq naues adreficiendu subclueit. Lusitani ꝗ

Expanded text:
facile inveniretur nisi captivorum indicio. Ita ibi interficitur. Cum Caesar Gadibus fuisset, Hispalim prid. Id. April. caput allatum et populo datum est in conspectum. § 40 Interfecto Cn. Pompeio adulescente Didius, quem supra demonstravimus, illa adfectus laetitia proximo se recepit castello non nullasque navis ad reficiendum s
Abbreviated transcription (Latin):
ex castello ad ꝓpellendũ ꝓcessisset cũ copiis ꝗsignũ
alusitanis tollit̃ naues ĩcendunt᷑ simłq ꝗ ĩ castello
adpugnam ꝓcesserant eodem signo fugiẽtes latro¬
nes dum ꝑ secuntur at̾go nisi die lamore sublato
circũ uenũt. Diduis magna eum uixtute cum cõ¬
pluxib ineficiunt᷑ nõ nulliq ea pugna scaphasꝙ.
ad littus fuert̃ occupãt. Item cõplures nãdo adna

Expanded text:
 ad propellendum processisset cum copiis, signum a Lusitanis tollitur, naves incenduntur, simulque qui ex castello ad pugnam processerant, eodem signo fugientis latrones dum persequuntur, a tergo insidiae clamore sublato circumveniunt. Didius magna cum virtute cum compluribus interficitur; non nulli ea pugna scaphas quae ad li
Abbreviated transcription (Latin):
beunt ĩ aduentu. Nostu depellunt telis quibcede¬
tibus eupidius ĩ sequebant aduẽsari et confestinta¬
dabant accessu. Hoc sepius facto aĩ ad uertebat nr̃o
magno id fieri ꝑ ieulo oꝑe circũ munire ĩftituit. Pa¬
ei au̾t et celeri festinatione cĩ cũ mimitiões ̃ uigo chixi¬
gint ut equo pede acdũ saxiis congredi posset aliꝗbo
ius ut supͣ de mostrauimus: saucio et in torto talo ida
neqi equo uehiculo salutis suȩ p̃sidium parare potat
edes a mr̃is undiq acimĩstrabatur exclusa munitiõe
pessioti arciliis ad cõuallem atq excelsum locum ut
ĩspeculucam pompeius se occultare cepit ut anugno
facile ĩ uenirent᷑ nisi captiuoꝵ indicio. ita ibi int̾fi¬
citur. Cum cesar gadibus fuisse hnspalim prid̾ apr.

Expanded text:
dventu nostri, depelluntur telis. Quibus cedentibus cupidius insequebantur adversarii et confestim tardabant ab accessu. Hoc saepius facto animum advertebatur nostro magno id fieri periculo. Opere circummunire instituunt;118 pares autem ex celeri festinatione circummunitiones iugo derigunt, ut aequo pede cum adversariis congredi possent. A quiius, ut supra demonstravimus, saucius et intorto talo idcineque equo neque vehiculo saluti suae praesidium parare poterat. Caedes a nostris undique administrabatur. Exclusus munitione amissisque auxiliis ad convallem exesumque locum in speluncam Pompeius se occultare coepit, ut a nostris non facile inveniretur nisi captivorum indicio. Ita ibi interficitur. Cum Caesar Gad
Abbreviated transcription (Latin):
posuerant tran srhenũ sese receperũt. An tansa¬
suit fuit etiã post discessum hostium texroruta
sitra ueusset fidem nõ face̾t adesse cum ã colanis
sareoi exeecitu. Sic omĩno animos tuor petan¬
pauerat uit pene alienata mente cleletis omuo
inpuo equitatum se ex fuga recepisse dicet. nuo
incolumi exercitu germanos castra oppugnatu
fuisse contendent quemtimore cesaris aduetus
subitulit. Deuesus ille euẽtus belli non ignouiu
unũ. qđd eohortes mextatione et presidio eseate
nuit questus ne mĩo quidem casum locumreiq
debiusse multum fortima ĩ repentino houreldi
uento potiuisse uidicauit. multo et amplius qđ pen
abipso uallo porns ꝙ castroex harbaros auertiuseer
ambiorigis fines depopularent᷑ ad castra romanon
delaiti optatissimũ ambirigi bñ ficuu obtulesnt
Cesae ruesus aduerandos hortes ꝓfectus in agtio colnst
nuo erefinitimis ciuitatib ĩ omẽs ꝑtes dimitit. on

Expanded text:
posuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tanposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut stra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex fini
Abbreviated transcription (Latin):
docuimus. Itaq inter cohortati duce. U. T rebonio eꝗ¬
te ꝗeis erat ꝓpositus ꝑmedios hostes ꝑrumpunt̾
ĩcolumesq adunũ om̃es incastra peruenũ̃t. hos
subsecuti equites calonesq eodem impetu miltum
uirtute ẜuantur. At hi qui iniuigo constiterãt nũc
usu rei militaris ꝑ fecto neq eo qͦđ probauerãt con¬
ulio ꝑmane ut se loco suꝑiore descendent ne eam
quã prodesse aliis uim celeritatemq uiderat ĩmita¬
ii potuer̃at sed se ĩcastra recipere conati iniquũ locu
dimisexũt. Centuriones quoꝵ nõ nulli exinferio¬
ub ordinib reliquaꝵ legionum iurtutis causa in su¬
periores erãt ordines. Nuius legionis traducte ne añ
partẽ rei militaris laudem am̃ itteret fortissime pu¬
gnantes conciderũt. militum pars hoc uixtute submo¬
ds bostĩb preter spem incolumes ĩ castra peruenum
persa barbaris circumuẽta ꝑiit. Germani dee pun

Expanded text:
docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, edocuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, es hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperat
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscut. Nic uõ nulla munitio ẽ quȩ ꝑterĩtos recipi-¬
atꝰ nec modis conscriptis atq usus militaris. Imperi
nadixibunũ militum centurionesq ora conuertunt.
quid abhis precipiat᷑ expectant. Nemo ẽ fortis ꝗn
dei nouitate ꝑturbet᷑. Barbaxi signa procul conspicati
oppugnationẽ desistunt. redisse primo legiones credũt
quas longius discessisse excaptiuis cognouerãt. Po¬
tia despecta paucitate exomibus partib impeditũ
faciũt. Calones in proximũ mulũ procurrunt. Hinc
celeriter dei esti ĩ signa manipulosq sese coniiciunt. Eo
magis timidos ꝑter̾ent milites. Alii cum eo facto ut
celeriter ꝑ rumpãt censent qm̃ tam ꝓpinqua sunt
castea et si pars aliqua ciecũuenta ceciderat. Ac re¬
liquos seruari posse confidunt. Alii ut inuigo consi¬
stant atq in eundem om̃ẽs ferant casum. hoc uet̾es
nõ peobant milites quos subuexillo una profectos

Expanded text:
cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipicognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos
Abbreviated transcription (Latin):
fixmat᷑. Oppinio barbaris/. ut ex captiuo audier̃at nului
ẽẽ inter p̃sidium ꝑ rumpere nitunt᷑. Seꝙ ip̃i adortan¬
tur ne tantã fortunam fortunã ex manib dimittat
Frat eger cum prȩsidio relictus . P. Sextus bibaculus ꝗ
primum pilum adcȩsarem duxerat cuius mentione
superioribus preliis fecimus ac diem iam quintũ cibo
caruerat. Hic cliffucsis suie ac omniũ saluti in eemis
extabernaculo prodiit. Uidet immere hostes atq i.
sumo eet rem discrimine. Caput arma aproxis
hortisq in statione erat paulisꝑq una p̃lium subfn¬
net. reliqui denegant sextum grauib acceptis uul¬
nerib egre ꝑman̾us teactus uersat᷑ hoc spatio inter¬
posito Reliqui sese confiemant tantũ ut ĩ munitioni¬
b consistẽ audeant sp̃ẽmq defensor ⁊ prebent. Inte¬
um confecta frumẽtatione milites nri damorẽ exa¬
udũt & precureut equites. Quanto res sit ĩpiculo

Expanded text:
firmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum firmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis hortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo
Abbreviated transcription (Latin):
interueniut. Protinus ꝙ eodem loco quouenerãt cuisi
adecumana porta ĩ castra ierupere conant᷑. Nec prus
sunt usi obiectis abea parte siluis ꝙͣ castris appropinõ¬
rent usq eo ut qui subualle tendẽnt mercatores re¬
piendi sui facultatem nõ hr̃et in oppinantes nr̃i re
noua ꝑturbant᷑. Ac uix pͥmum impetum cohors in.
statione substinent. circũ fuduntur exxeliquis hofh
tus locus ip̃e ꝑ se mimitioq defendit. Totis trepidatut
castris. Atq alius exalio causam tumultus querit. Neq
quo signa ferantur neq quam inpartem quisq conuẽĩat
peouident. Alius iam castra capta pronũtiant Alius
deloco exercitu atq imperatore uictores barbaros uẽis¬
se contẽdit pleriq nouas sibi ex loco religiones fingũt
Cottȩq et tituri calamitatẽ qui in eodem occiderit cafte¬
lo. Ante cculos ponunt. Tali timore om̃ib ꝑter̾itis con¬

Expanded text:
interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes tus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis con
Abbreviated transcription (Latin):
suma diligentia milites incastris continuissent ac
ne calonẽ quid quẽ ꝙͣ extra munitionẽ egredi passus es¬
set septimo die diffidens denu̾o dieꝵ cęsarem fide
seruatuꝵ qđ longus progressum audiebat neꝙulla
deretu eius fama afferebatur simul eoꝵ ꝑmotus uoci¬
bus qui illius pacientiã disessionem appellabant si¬
quid̾ excasteis egredi nõ lic̾ẽt nullũ eius moĩ casum
expestans quo nouem oppositis legionib maximoq e¬
quitatu dispersis acpene deletis hostis ĩmilib passuũ
trib offendi posset quinq cohortes frumentatum
iprorimos segetes mittit quas inter et castra unus
omnĩo collis int̾erat complures erant ex legionib qon
relicti ex quib. qui hoc spatio dieex conualuerant erectu
sub uessillo uno mitunt᷑. Magna prȩter ea multitudo a¬
lonum magna uis uimentoe q̃ incasteis subsederat fit
potestate sequit. Hoc in ĩpo tempore et casu germani eqto

Expanded text:
summa diligentia milites in castris continuisset ac summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfedus p̃uidĩumq acȩsarem relictum pͥmos eburonũ
fines adeunt multos exfuga dispersos excipunt
magno pecoris nũo cuius sunt cupidissimi barbari
potiuntur. inuitati longius p̃cedunt. Non hos p̃aliis
ibello latrociniisꝙ natos nõ silue morant᷑. quib in lo¬
cis sit cȩsar ex captuus querũt profectũ longius repe¬
rũt. Omnemq exercitum discessisse cognoi̾e unt. atꝙ
unus excaptiuis quod uos inquit hanc miseram ae te¬
nuem facta sectamini p̃dam quib licet iam ẽẽ fortu¬
natissimos trib horis aduatucam uenire pontis. huc om¬
nes suas fortunas exercitus romanoꝵ contulit p̃sidii
tantũ ẽ ut nũs quid̃ cingi possit neꝙ quisꝙͣ egredi ex¬
namunitiones audeat oblata spe germani quam na-¬
ai erant p̃dam ĩ occulto relinquint. ip̃i aduatucã ten¬
dint usi eodem duce cuius hȩc udicio cognouerat. Ci¬
ceroqui ꝑ omnes superiores dies preceptis cęsaris cum

Expanded text:
perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum
Abbreviated transcription (Latin):
cat spe prȩde addixipiendos eburones ut potius ĩuilus
galloꝵ uita ꝗͣ legionarius miles periclitaret᷑ simul ut
magna multitudine ciecũ fusa protali facinore stips
ac nom̃ ciuitatis tollatur magnus undiq nus celt¬
riter conuenit. Hȩc inomĩb eburonum partib geit¬
bantur diesq appetebat septimus quem ad diem ceu
ad impedimenta legionemq reuerti constituerat hu
ꝙͣntum inbello fortuna possit ꝙͣtos afferat caũs cognosa
potuit discipatis ac ꝑter̾itis hostib ut demostrauin¬
erat nulla manus q̃ paruam mõ causam timorisi
sfeĩet transxhenum adgermanos ꝑuerut fama
diripi eburones atq ulteo om̃s ad predam reuocari.
ogunt equitu duo milia sicambei qui sunt proximi
feno aquib receptos exfuga teuteros atq usipetes
supra decuimus teanseunt rȩnum nauib ratibꝙ:
riginn milib passuum infra eũ locum ubi pons erat

Expanded text:
cat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis cat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravierat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ pot̾at Un uiersis pret̾itis ac dispersis ꝑiculũ ac¬
cidere sed insingulis militib cõseruandis qua tã
ex ꝑte res adsalutem exꝰcitus ꝑtinebat. Nam et p̃.¬
dicte cupiditates multos longius euocabat et siue in.¬
cẽtis occultisq itinerib cõfertos adire prohibebant
Si negtciũ confici stirpemq hoiũm sceleratoꝵ int̾efia
uellent dimittende plures manus eent deducẽdis
exãt milites si cõtinere adsigna manipulos uellet it
ĩstituta ratio et cõsuetudo exe̾citus romaĩ postulabat
Locus ip̃e exat prȩsidio barbaris neq exocculto insidiãdi
et dispersos circũ ueniendi singulis de erat audacia ut
ĩ eius modi difficultatibus ꝙͣta diligentia prouiderip.¬
terat ꝓuidebatur ut potius ĩ nocendo aliquid pret᷑¬
mitteret᷑ et si oium animi adulcistendum ardehant
tit adsinitimas ciuitates nuntios Cȩsar om̃s ad se uo.¬

Expanded text:
enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum acenim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, tit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vo
Abbreviated transcription (Latin):
landam mittit. łp̃e cum reliquis trib ad flumen scal.¬
dem qđ influit ĩ mosam exteasq aduẽne partes ire
constituit. Quocum paucis equitib ꝓfectum
ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimũ
sese reuersue confirmat aquã addiem ei regioni
q̃ p̃sidio relinquebat᷑ deberi frumẽtum sciebat la-¬
bienum treboniũq ortatur si rei p. comodo facere
possint ad eundem diem reuertant᷑ ut xursus comu¬
nicatio consilio exploratisq hostium rationib
ud initium belli capẽ possent. E rat ut supra ꝗs¬
mostrauimus manus certe nulla nõ oppidumuo
p̃sidium qđ se armis defenderet sed in oms pto
dispsa multitudo. Ubicũq aut uallis abdita ait
locus siluesteis aut palus impedita spem preidi
aut salutis aliquam offirebat. considerat. Hȩloi
uicinitatib exant nota magnamq rei diligentũ
requirebant nõ insum ma excitus tueda nulli

Expanded text:
landam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scallandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum
Abbreviated transcription (Latin):
nam ẽe cãm indicaret nihil se de bello cogitauisse
nulla ambiorigi auxilia misisse. cȩsar explorata re
exquestione captiuoꝵ. Si qui ade eburones ex fu-¬
tes destributis impedimenta omnium legionum
aduatucam cõtulit. id castellinomen ẽ. Hoc fere ẽ
s̃ mediis eburonũ finibus ubi titurius atq auxun-¬
culeius hiemandi causa consederant. Hunc cum re¬
liquis rebus locum probaret tum qđ superioris anĩ
munitiones inteore manebant ut militum laborẽ
soubleuaret p̃sidio impedimẽtis legionẽ quartade:¬
cimã reliquit Unã ex his teibus qͦuas proxĩẽ conscͥp¬
tas ex italia traduxerat Filegioni castrisꝗ. Q. Tuliũ
siceronem prefecit ducentosq equites attribuit paͬ.¬
tito exercitu .T. labienum cum legionibus trib adoc¬
ceanum uersus ĩ eas partes q̃ menapios attingunt
proficisci ubet. Q. trebonium cum paxi legionum
nuo ad eam regionem ꝗ̃ aduatucos adiacetꝰ depopu¬

Expanded text:
nam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex futes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopu
Abbreviated transcription (Latin):
clusus & repentino equitatus aduentu prohibitus¬
fuerit cum reliquum exercitum subsequi credit
dubium ẽ. sed certe dimissis peragros nuntus sibi
quẽꝙ consulere ussit quoꝵ pars inaduẽnam sil¬
uam ꝑ ĩconti nẽtes paludes profugit. qui proximi
occeano fuexut hi ĩnsulis sese occultauerut quas
ȩstus effice̾ consuerunt. multi ex suis finib egressi
se suaꝙ omnia alienissimis crediderunt catuuol¬
cus rex dimidie ꝓtis eburonum qui una cum am¬
biorige consiliũ m mierat ȩtate iam confestus cun
lbore belli aut fuge fer̾e non posset omnib preci ebo
erestatus ambiorigem ꝗ eius consilii auctor fuisset
cuuis magna ĩ gallia germaniaq copia ẽ se exanima¬
I Segni condrusisꝙ exgente et nũo germanoeꝵ
ꝗlunt inter eburones treuerosꝙ legatos adcȩsarem
miserunt oratum ne se in hostium nuo duceret ne¬
ueoninium germanoe ꝗ essent citra rhenim U¬

Expanded text:
exclusus et repentino equitum adventu prohibitusexclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, u