comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accessiõiq desid̾iũ mag̾ euon
hao ip̃a passionẽ uĩciat at¬
traturał aduen̾it emori ñ po¬
t̾is. s huc uenire ñ pot̾is. Nisi
ritati celestis habiraculi
aditũ ñ pat̾e. Pari autem
ꝯstantia. mors nec adueniẽs
ꝑ naturã timenda ẽ nec cͣc
ordinem cogenda nature.
Ex his que platonẽ queq
plotinũ de uoluntaria mor¬
de ꝓnunciasse retulimus.
Nicħ in uerb̾ ciceronis. qͥb
hanc ꝓhibr manebit ob¬
scurum.S illa uerba que
p̾ter ħ st̃ inserta repetamsꝰ
qui tuerent᷑ illũ globũ. qͦm
in templo ħ mediũ uides q̃¬

Expanded text:
ascensionisque desiderium magis eum ascensionisque desiderium magis eum haaturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire non poteris». «Nisi ritati caelestis habitaculi aditum non patere. Pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est, nec contra ordinem cogenda naturae. Ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus, nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum. Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repetamus. qui tuerentur illum globum quem in templo hoc medium uides, q
Abbreviated transcription (Latin):
occasio: passionis⁊ mał uin¬
cuł dũ rũpitur: inficitur.
Hanc quoq suꝑiorib adie¬
cit ratõnẽ non sponte ꝑeũdi
Cum ꝯstet inquit remun̾ati
fectionis ad qͣm in hac uita
unaqueq ꝑuenit: ñ est pre¬
cipitand uite fims. cũ adhic
ꝓficiendi eẽ possit accessio.
Nec frustra hoc dcm̃ ẽ. Dam
in archanis de anime reditr
disputationib fertur. in
hacuita delinquentes simi¬
les ẽẽ suꝑ equale solũ cadẽtib
quib denuo sñ difficultate
p̾sto sit surg̾e. Aias u̾o ex hac
uita ẽdelictoꝵ sordib recedẽ¬
des: equandas his qui in ab¬
tutũ ex alto p̾cipitiq delap¬
si sint uñ ñqͣm facultas sit
resurgendi. Iõ gͦ utendũ est¬
ꝯcessis uite spaciis.u sit ꝑfeo¬
te purgatiõis maior facultaᷤᷤ
gͦ inquies qui iã ꝑfecte pur
quo sibi celere̾ finẽ spe fruẽ¬
retitur laqueo passionis. qr
re ꝓperantẽ phib ac repel¬
lio ne festinatũ absolutioĩs

Expanded text:
occasio passionis, et malis uinoccasio passionis, et malis uinculi, dum rumpit, inficitur. Hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte pereundi: cum constet, inquit, remunerationem perfectionis ad quam in hac uita unaquaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum adhuc proficiendi esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes similes esse super aequale solum cadentibus, quibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. Ergo, inquies, qui iam perfecte purgquo sibi celerem finem spe fruenretitur laqueo passionis, quia re properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueneno. Addit ⁊ illam solã
ẽẽ naturalẽ mortẽ uͥ corpꝰaĩã
ñ aĩa corpꝰ relinquit. Constat
n. nũoꝵ certam ꝯstitutamq
rationẽ aiãm sociare corpo¬
rib. hi nũi dũ suꝑsunt: ꝑse¬
uerat corpꝰ animari. Cũ uo
deficiunt mox archana illa
uis soluitur. qua societas illa
lia uite tempora uocamus
aĩa gͦ ip̃a ñ deficit. quippe q̃
impletis nũis corpꝰ fatiscit
suũ deserit corpꝰ cũ iam ñ
possit animari. Hinc ẽ illõ
doctissimi uatis. explebo nu
finem corporis solus num̾o¬
rum suoꝵ defectus apportat
ñ cũ extorquetur uita corꝑi
adhũc ydoneo ad ꝯtinuati¬
onem ferendi. Nec leuis est
diffrã uitã ł natura ł spõte
soluenti. Aĩa .Ni. cũ corpore
deseritur. pot̃ in se nͥl retin̾e
corporeũ. si se pure cum in
hac uita eẽt instituit. Cũ u̾o
ip̃a de corpore iuolent̾ extri¬
ditur qr exit rupto uincło:¬
ñ soluto fit ei ip̃a necessitas

Expanded text:
non ueneno. Addit etiam illam solam non ueneno. Addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. Constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. Hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari; cum uero deficiunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa lia uitae tempora uocamus. Anima ergo ipsa non deficit quippe quae impletis numeris corpus fatiscit; suum deserit corpus cum iam non possit animari. Hinc illud est doctissimi uatis: ... explebo numere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. Nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. Anima enim, cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit. Cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto, fit ei ipsa necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tutela ⁊ ꝓuidentia
gub̾namur. Nicħ aut̾ ẽe in¬
uito dño de his que possidr
ex eo loco in quo suũ ꝯstitr¬
erat aufferendũ. Et sic qui
uitã mancipio extorquet
alieno.crimine ñ carebit iͣ
eũ qui sibi finẽ dño nec dũ
iubente quesiuerit. ñ absolu¬
tionẽ ꝯsequi s reatũ. Hec pla¬
tonice secte semina altius
plotinꝰ exequit᷑. Oportet in¬
quit aminã pꝰ hominem
libam corporeis passionib
inueniri. qm qui de corpore
iuolent̾ extrudit. lib̃am ẽẽ
ñ patit᷑. Qui .ii. sibi sua spõte
necem ꝯparat. aut ꝑtesus
necessitatis aut metu cꝰqͣm
ad ħ descendit aũ odio. que
om̃a int̾ passiones hñtur
gͦ⁊ si añ fuit sordib pura.
h ip̃o tñ ꝙ exit extorta sordes
uinculũ. Exitu ã coacto aĩa
circa corpꝰ mag̃mag̃q uinci¬
ri. Et reuera ideo fic extorte
aĩe du circa corpꝰ eius uese¬
pulturam ł locũ in quo uecda
aĩe que se in hac uita auin
⁊ iõ illã solam de uolunta¬

Expanded text:
jus tutela et providentia gubernamur; nihil autem esse invito Domino de his quae possidet ex eo loco, in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui vitam mancipio extorquet alieno crimine non carebit, ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. Quam qui de corpore uiolenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur. Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod exit extorta, sordescuinculum; exitu autem coacto animam circa corpus magis magisque uinciri. Et re uera ideo sic extortae animae diu circa corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta animae, quae se in hac uita a uinEt ideo illam solam de uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ illos qͥ estimanti̾l aliud
posse uix intelligi. ñ qͣm ui¬
derr: quicqͥd hũo subicit᷑ as¬
pectui. tẽplũ eiꝰ uocaũ qui
sola m̾te ꝯcipit᷑. ut qui hec
uen̾ant᷑ u templa cultum
tam maximũ debeat ꝯdiro¬
ri. sciatq quisquis. in hutꝰ
dempli usũ inducit᷑. ritu sͥ
uiuend̾ sac̾dotis. Uñ. qͣi qͦdã¬

Expanded text:
aliud deret posse uix intellegi, numquam uideri, quidquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur, ut qui haec ueneratur ut templa, cultum tamen maximum debeat conditori, sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi uiuendum sac
Abbreviated transcription (Latin):
plato scͥpserat qͥ ẽ diffrĩa
que similitudo habeatur:
exp̾ssimꝰ ⁊ cur oꝑi suo ł pla¬
to heris indiciũ ł cẏcero som¬
niũ scypioĩs asciuerit. qͥd¬
ue sit ab epicꝰeis obiectum
platoni ł ꝗmadinod̾ debil
calumpnia refellatꝰ. ⁊ qͥb
ła quib penitꝰ excludant
fabulosa retulimꝰ adiecimꝰ¬
um imaginũ. q̃ falso queq
u̾o uidentur in sõnis affii
oni ꝯuen̾it talia somniare
⁊ de geminis sõnii portis q̃
t̾ib exp̾ssa sententia suꝑ
bis om̃ib ipsiꝰ sõnii de quo
loquimui mentẽ ꝓpositũq¬
assignauimꝰ ⁊ parcem celi
euident̃ exp̾ssimꝰ: in qua sͥ
scypio ꝑ quietẽ ħ uł uidisse
uisus est. ł audisse q̃ retulit
uidebunt᷑ digua quesitu

Expanded text:
Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quia quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimuum imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasoni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae ribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus, et partem caeli euidenter expressimus in qua sibi Scipio per quietem haec uel uidisse uisus est uel audisse quae rettulit, uideb
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re minimã dix̃. Cũ terrã ip̃a
in punctũ qͣĩ u̾e iam postre¬
ma deficiat. Si gͦ stellarum
suꝑioꝵ circi u dĩximꝰ cirto
circũ una queq suũ modũ
partis obtineat sñ dubio
singule t̾ra st̃ ampliores:
qͣm ad sol circum qui suꝑi¬
orib minor ẽ punctũ esse
diximꝰ. de luna si u̾e lucet
luce aliena sequentia do¬
cebunt. hec cũ scypionisob¬
tutus ñ sñ amnuratione
ꝑcurrens ad t̾ras usq flu¬
xiss: ⁊ illic familiaris he¬
siss : rursus aui monitu ad
suꝑiora reuocatꝰ ẽ. ip̃m a ce¬
li exordio sꝑarũ ordinẽ in ħ
uerba monstrantis. Nouẽ
tibi ordib uł pocius globis
conexa sunt om̃a.quor
nus est celestis extimus qͥ¬
sũmꝰ ip̃e d̾s arcens ⁊ conti¬
nens cetos in quo st̃ infixi
illi qui uoluuntur stellar̾
cursus sempit̾mi. Huio sub¬

Expanded text:
terrae, minimam dixit, cum terra ipsa terrae, minimam dixit, cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo circum unaquaeque suum modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De luna, si uere luce lucet aliena, sequentia docebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem tibi orbibus uel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis extimus qsummus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni; cui sub
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem. ĩmoue̾ hoĩem fecit sus¬
picari pot̾. stellã unã om̃i t̾ra
ẽẽ maiorẽ cũ uulgo singule¬
stelle uix facis uniꝰ flammã
eqͣre posse uideantꝰe gͦ tunoe¬
arum uere magnitudo asser¬
ta credr si maiores singulas
qͣm ẽ om̃is terra ꝯstiterit. ꝙ ħ
m̃o: licet ut recognoscas. Pũc¬
tum dixunt ẽẽ geometre. qd̾
ob inꝯ̃phensibilem breuita¬
dem sui in partes diuidi nos
possit. nec ipm̃ pars aliqua
ci t̾ram ad magnitudinẽ cir¬
ci. ꝑ quem sol uoluit᷑ puncti
modũ optin̾e docuere. Sol ã
qͣnto minorsit cirto ꝓpͥo: de¬
prehensum e̾. Manifestissi¬
magnitudinis circi ꝑ quem
sol ip̃e discurrit. Cũ gͦ sol ad cre¬
cũ pars certa sit. t̾ra u̾o ad
circũ soł punctũ sit. ꝙ pars
ẽẽ ñ possit: sr̃ cunctatione
iudicii. solẽ ꝯstat t̾ra ẽẽ maio¬
rem.si maior ẽ pars. eo ꝙ par¬
tis nom̾ nimia breuitate ñ
caput. Uerũ soł cuco suꝑiores
stellarum circos: certũ ẽ ẽẽ

Expanded text:
hominem, immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uideantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet recognoscas. Punctum dixerunt esse geometrae quod ob incomprehensibilem breuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum pars aliqua, ci terram ad magnitudinem circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor sit circo proprio deprehensum est. Manifestissimagnitudinis circi per quem sol ipse discurrit. Cum ergo sol ad circum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit, quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat terra esse maiorem, si maior est pars eo quod partis nomen nimia breuitate non capiat. Verum solis circo superiorum stellarum circos certum est esse
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽuita uͥ affricanũ audio
drẽ. quid moror in t̾ris qͥn
cis istis te corporis cꝰtodiis li¬
berauerit. huc tͥaditꝰ patere
ñ p̃. hoĩes .ii. st̃ hac lege ge¬
nerati qui tuerent᷑ illum
globũ quẽ in tẽplo ħ me¬
diũ uides: que t̾ra d̾r. hisq
animꝰ datꝰ est ex ilł sempi¬
t̾nis ignib que syd̾a ⁊ stellas

Expanded text:
 vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? qucis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tas australem nob u̾ticem
in una dem̃git. Cũ gͦ semper
circa t̾ram ab ortu in ocasũ
celi sꝑa uoluatur. uertex ħ
qui sẽptemtrionẽ ħt. quoqmͦ¬
u̾sum mundana uolubili¬
tate u̾tatur qm̃ suꝑ nos est
semꝑ a nob̾ uid̾r: ac semper
ostendit arthos occeani me¬
tuentes equore tingi. Austrał¬
ccͣ ꝙͣi. semel nob̃ ꝓ habitatioĩ̾s
nrẽ positiõe dem̾sus: nec ip̃e¬
quib ⁊ ip̃e ꝓcul dubio insig¬
uortex nob̃ sublimis. at illũ
sub pedib styx atra uidor. ma
bositas habitantib faciat:
ab eo qui in ceł ẽ om̃e sñ du¬
bio celũ uid̾r ñ impediente
aliqua parte t̾re: que tota pũc¬
ti locũ ꝓ celi magnitudine uix
optinet. Cui gͦ austrał u̾ticis̃
fensa t̾reni obicis uise sunt:
ait. Erant aut̃ he stelle quas
nunqͣm ex ħ loco uidimus
hunc locũ demonstratiue t̾¬
ram dicens: in qua erat dũ
ista narraret. Sequit᷑ illa dis¬
cussio quid sit adiecit. ⁊ hee
magnitudines om̾ium qͣs
ẽẽ ñqͣm suspicati sumꝰ ipse¬

Expanded text:
tas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur, quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Austra habitationis nostrae positione demersus, nec ipsequibus et ipse sine dubio insiguertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx atra uidet Manebositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis sne offensa terreni obicis uisae sunt, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
lementa t̃ quat̾na diuidere
liquidior aeris uicina luñe
Supͣħrursũ totidẽ num̃o
s nature purioris elem̃ta. ii
sit luna ꝓ t̾ra. qͣm et hereã
t̾ram diximꝰ a physicis no¬
minatam. aqua sit spera m̾¬
curii. aex ueneris: ignis in
ẽẽ puris aĩs deputatos.anti¬
quitas nob̃ intelligendũ re¬
liquit. de his cãpis aĩa cũ in
corpꝰ emittit᷑ ꝑ tres elem̃to¬
r̃ ordines tͥna morte ad cor¬
Pꝰ usq descendit. Hec est
int̾ platonioos de morte
aĩe cũ in corpꝰ truditur se¬
cunda sententia. Alii uero
nam tres ẽẽ int̾ eos senten¬
añ signauimꝰ. in duas qͥd̾
⁊ ip̃i partes sic̃ pͥmi faci¬
unt. s ñ hisdẽ t̾minis diui¬
dunt mundũ. Hi .ii. celũ ꝙ¬

Expanded text:
lementa ter quaterna diuidere,lementa ter quaterna diuidere,liquidior aeris uicina lunae; supra haec rursum totidem numero, sed naturae purioris elementa, ut sit luna pro terra, quam aetheriam terram a physicis diximus nominatam, aqua sit sphaera Mercurii, aer Veneris, ignis in  puris animis deputatos antiquitas nobis intellegendum reliquit. De his campis anima, cum in corpus emittitur, per tres elementorum ordines trina morte ad corpus usque descendit. Haec est inter Platonicos de morte animae, cum in corpus truditur, secunda sententia. Alii uero — nam tres esse inter eos sentenante signauimus — in duas quidem et ipsi partes, sicut primi faciunt, sed non isdem terminis diuidunt mundum. Hi enim caelu
Abbreviated transcription (Latin):
nes dr usq ad globi luna¬
ris exordiũ. Mutabilẽ uero
aluna ad t̾ras usq dix̾unt
⁊ uiu̾e aĩas. dũ in inmuta¬
bili parte ꝯsistunt. Mori ã
c̃ ad partẽ cecid̾int ꝑmuta¬
tioĩs capacẽ. Atq io int̾ lunã
terrasq loc̃ mortis ⁊ ĩferoꝵ¬
uite ẽẽ mortisq ꝯfiniũ ⁊ aĩas
iñ in t̾rã mori flentes. iñ ad
suꝑna meantes in uitã re¬
u̾ti. Nec in m̾ito estimatũ ẽ
Aluna i deorsũ. nͥ incipit ca¬
ducoꝵ. ab hac aĩe sub num
dier̃ cad̾e ⁊ sub tempꝰ incipi¬
unt. deniq illã etheriam
t̾ram physici uocauert̃. ⁊ ha¬
bitatores eiꝰ lunares ppłos
nuncupauert̃. Qd̾ ita esse
plurimis argum̃tis que nc̃
longom ẽ enumerare docy¬
erunt. Nec dubiũ ẽ quin
corpora sũb lum̾is eiꝰ acces¬
su pacrant᷑ augm̃ta ⁊ decres¬
cente hac minuant᷑. S ne
de re manifesta fastidium
plixa assertione gen̾etur.
ad ea q̃ de inferioꝵ loco alii
diffiniunt. transeamꝰ. Ma¬
luerunt .ii. mundũ aliĩ in e¬

Expanded text:
 usque ad globi lunaris exordium, mutabilem uero a luna ad terras usque dixerunt; et uiuere animas dum in immutabili parte consistunt, mori autem cum ad partem ceciderint permutationis capacem; atque ideo inter lunam terrasque locum mortis et inferouitae esse mortisque confinium; et animas inde in terram fluentes mori, inde ad supera meantes in uitam reuerti nec immerito aestimatum est. A luna enim deorsum natura incipit caducorum: ab hac animae sub numerum dierum cadere et sub tempus incipiunt. Denique illam aetheriam terram physici uocauerunt, et habitatores eius lunares populos nuncuparunt. Quod ita esse plurimis argumentis, quae nunc longum est enumerare, docuerunt. Nec dubium est quincorpora sub luminis eius accessu patiantur augmenta et hoc decrescente minuantur. Sed ne de re manifesta fastidium prolixa adsertione generetur, ad ea quae de inferorum loco alii definiunt transeamus. Maluerunt enim mundum alli in e
Abbreviated transcription (Latin):
nominamꝰ ⁊ i sua morte aĩa
ñ extinguitur. sad tẽpꝰ obru¬
itur. Nec tẽꝑali dim̾sione bli¬
ficio ꝑpetuitatis eximit᷑ cũ
rursus e corpore ubi m̾ue¬
rit ꝯtagiõe uicioꝵ penitꝰ e¬
limata purgati: ad ꝑhẽnis
grum reu̾tatꝰ. plene u ar¬
cedit beatis. ⁊ ꝓmissione in¬
mortalitatis animatꝰ cam
gloriosã sp̃e. tamq inclitam
tͣe de quo utr̃ uiu̾et c̃adhuc
uidetur dubitare: quesiue¬
rat. mortẽ gͥ malle cepit ut
uiu̾et nͨ flesse ꝯtemtꝰ uisopa¬
rente quẽ credid̾at extinctũ

Expanded text:
nominamus. Et enim sua morte anima non extinguitur, sed ad tempus obruitur, nec temporali demersione beneficium perpetuitatis eximitur, cum rursus e corpore, ubi meruerit contagione uitiorum penitus elimata purgari, ad perennis grum reuertatur. Plene, ut arcedit beatis, et promissione immortalitatis animatus, tam gloriosam spem tamque inclitam te, de quo utrum uiueret, cum adhuc uideretur dubitare, quaesiuerat. Mortem igitur malle coepit, ut uiueret, nec flesse contentus uiso parente quem crediderat extinctum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam corporis. ⁊ hꝰ ꝙͣ in t̾ris
uitam uocamꝰ ab illa spe¬
cula altissima ⁊ ꝑpetua lu
rit: ponde ip̃o t̾rene ꝯtagi¬
onis paulat̃ĩ in infĩora de¬
labitur. nec subito a ꝑfec¬
ta inmortalitate luteũ cor¬
pꝰ indiutꝰ. s sensimꝑ tacita
decrimenta.⁊ longiorẽ sim¬
plicis ⁊ absolutissime puri¬
tatis recessum. in quedam
fidei corporis inc̾menta tͥges¬
cit. In singuł .n. sꝑis que ce¬
lo subiecte st̃ etherea abuo¬
lutõe uestitur ũ ꝑ eas gra¬
datim societati hꝰ indum̃¬
ti testei ꝯcilietꝰ. Et iõ totidem
mortib quot sꝑas transit
ad hanc ꝑuenit: que in t̾ris
uita uocatur. Descensus u̾o
ip̃iꝰ quo aĩa de celo in hꝰ uite
inferna delabitur.sic ordo
digerit᷑. Lodiacũ ita lacteꝰ
circulus oblique crrc̾flexi¬
onis occursu ambiẽdo ꝯplec¬
titur. uͥ eũ qua duo tropica
signa capricornꝰ ⁊ cancer fe¬
runtur intersecet. Has sol
portas physici uocauert᷑
solsticio. ult̾ius soł inhibet᷑

Expanded text:
tiam corporis et huius quam in terra uitam uocamus ab illa specula altissima et perpetua lucrint, pondere ipso terrene cogitationis paulatim in inferiora delabuntur; nec subito a perfecta incorporalitate luteum corpus induitur, set sensim per tacita detrimenta et longiorem simplicis et absolutissime puritatis recessum, in quaedam siderei corporis incrementa turgescit. In singulis enim sphaeris quae caelo subiectae sunt aetheria obuolutione uestitur, ut per eas gradatim societati huius indumenti testei concilietur, et ideo, totidem mortibus quot sphaeras transit, ad hanc peruenit quae in terris uita uocitatur. Descensus uero ipsius, quo anima de caelo in huius uitae inferna delabitur, sic ordo digeritur. Zodiacum ita lacteus circulus obliquae circumflexionis occursu ambiendo complectitur ut eum qua duo tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has solis portas physici uocauerunt, solstitio ulterius solis inhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
a corporib inciꝑe dix̾unt
s cͥtam m̃di istiꝰ partẽ ditiͤ
sedẽ .i. inferos uocauert̃. de lo¬
ci u̾o ipsiꝰ finib int̾ se disso¬
na publicauert̃. ⁊ in tres
sectas diuisa sententia ẽ.
Alii .ii. mundũ in duo diui¬
sert̃ quoꝵ alter̃ facit alt̾m
patitur. Et illd̾ fac̾e dix̾unt
ꝙ cũ sit inmutabile. alt̾i cãs
⁊ necessitatẽ ꝑmutatõis iñ¬

Expanded text:
ixerunt, sed certam mundi istius partem Ditis sedem, id est inferos, uocauerunt; de loci uero ipsius finibus inter se dissona publicauerunt et in tres sectas diuisa sententia est. Alii enim mundum in duo diuiserunt, quorum alterum facit, alterum patitur; et illud facere dixerunt quod, cum sit immutabile, alteri causas et necessitatem permutationis im
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝙ merent̾ excipere. Nec
frustra hoc teology suspica¬
ti st̃. Nam ⁊ dyonisius aule
sycule inclementissimus
incubator familiari quõ¬
dam suo solam beatam ex¬
istimanti uitã tẏranni uo¬
lens qͣm ꝑpetuo metu mise¬
ra q̃mq impendentiũ sẽꝑ
ꝑiculoꝵ plena ess ostend̾e
gladium euagina raptum
⁊a capulo de filio tenui pẽ¬
dentem mucrone demis¬
so: iussit familiaris illiꝰ ca¬
piti inter epulas inmi¬
nere. Cumq ille int̾ ⁊ sycu¬
las ⁊ tyrannicas copias pre¬
sentis mortis ꝑiculo gra¬
uaretur. Tał est inquit dy¬
onisius uita qͣm beatamh
suos quisq patitur manes
⁊ inferos in his corporib eẽ
credimꝰ quid aliud intelli¬
gendũ ẽ. qͣm mori aĩam cũ
ad corporis inferna demer¬
gitur. uiu̾e aut̃. cũ ad suꝑ¬
na pꝰ corpꝰ euadit: dicend̾
ẽ quid in his postea ueri
sollicitior inquisitor pħie
cultꝰ adiecerit. Nam ⁊ qͥ pͥm̃
phytagorã ⁊ qui postea pla¬

Expanded text:
um quod merentur excipere. Nec um quod merentur excipere. Nec frustra hoc theologi suspicati sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quam perpetuo metu misera quamque impendentium semper periculorum plena esset ostendere, gladium uagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone demisso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere; cumque ille et Siculas et tyrannicas copias praesentis mortis periculo grauaretur, «talis est,» inquit Dionysius, «uita quam beatam quisque suos patimur manes et inferos in his corporibus esse credimus, quid aliud intellegendum est quam mori animam cum ad corporis inferna demergitur, uiuere autem cum ad supera post corpus euadit? Dicendum est quid his postea ueri sollicitior inquisitor philosophiae cultus adiecerit. Nam et qui primum Pythagoram et qui postea Pla
Abbreviated transcription (Latin):
la sͥ miseraciõe parcentis.le¬
ge hac qua se iudice nemo
nocens absoluit᷑. nec de se su¬
am pot̾ uitare sententiam.
Iuos ãepuł añ ora positis ex¬
cruciari fame ⁊ in edia ta¬
bescere quos mag̃ mag̃q
adquirendi desideriũ cogit:
p̾sentẽ copiam ñ uide ⁊ in
affluentia inopes: egestatiᷤᷤ
mala in ub̾cate paciunt᷑:
nescientes parca respicere
dum egent habendis. Illos
radiis rotarũ dñt pendere
districtos qui nͥl ꝯsilio p̾ui¬
dentes. nͥl ratiõe modantes
nͥl uirtutib explicantes. seq
tentes: casib ⁊ fortunis sẽꝑ
rotantur. Saxũ ingens uo¬
luere: inefficatib laborio¬
sisq conatib uitã terentes
atram silicẽ lapsuram sẽꝑ
⁊ cadenti similẽ illoꝵ capiti¬
b immin̾e. qui arduas po¬
testates. ⁊ infaustã ambiũt
tyrannidẽ. nũqͣm sũ timo¬
re uicturi. ⁊ cogentes subieo¬
tum uulgꝰ odisse dũ metu¬
at. semꝑ sibi uident᷑ exciti¬

Expanded text:
la sibi miseratione parcentis lela sibi miseratione parcentis lege hac qua ... se iudice nemo nocens absoluitur, nec de se suam potest uitare sententiam. Illos aiunt, epulis ante ora positis, excruciari fame et inedia tabescere quos magis magisque adquirendi desiderium cogit praesentem copiam non uidere; et, in affluentia inopes, egestatis mala in ubertate patiuntur, nescientes parta respicere dum egent habendis. Illos radiis rotarum pendere districtos qui, nihil consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicantes, sequetentes, casibus et fortuitis semper rotantur. Saxum ingens uoluere inefficacibus laboriosisque conatibus uitam terentes; atram silicem lapsuram semper et cadenti similem illorum capitibus imminere qui arduas potestates et infaustam ambiunt tyrannidem, numquam sine timore uicturi, et, cogentes subiectum uulgus odisse dum metuat, semper sibi uidentur exiti
Abbreviated transcription (Latin):
porib assignare conati st̃
Obliuonis fluuiũ aliud ñ
obliuiscentis magestatem
uite pͥoris. qua ante qͣm in
corpꝰ craderetur potita ẽ: so¬
lamq in corpore uitã puta¬
tis. pͥari int̾pretatiõe. flege¬
dione tontem ardores mira¬
rum ⁊ cupiditatũ pucarũt
acherontem quicquid fecis¬
se dixisse ueusq ad tristiciã
humane uarietatis more.
nos penitet. Cochytũ. quicod
hoĩes in luctũ lacrimasq
ꝯpellit. Stygen. quicquid in¬
ter se humanos animos ĩ
gurgitem m̾git odioꝵ. Ip̃am
quoq penarum descriptio¬
nem. de ip̃o usu ꝯu̾sationis
humane sumptam credi¬
derunt. Uultur iecur ĩmor¬
tale tondentẽ nͥl aliud intel¬
ligi uolentes. qm torm̃ta ꝯ¬
scientie obnoxia flagitio.
uiscera inu̾iora rimantis
⁊ ip̃a uitalia indefessa ad¬
missi sceleris ad monitione
laniantis. semꝑq curas si
requiesce forte temptauerĩt
excitantis tanqͣm fibris re¬
nascentib inherendo. nec ul¬

Expanded text:
poribus adsignare conati sunt, poribus adsignare conati sunt, obliuionis fluuium aliud non obliuiscentis maiestatem uitae prioris qua, antequam in corpus truderetur, potita est, solamque esse in corpore uitam putantis. Pari interpretatione Phlegethontem ardores irarum et cupiditatum putarunt, Acherontem quidquid fecisse dixisseue usque ad tristitiam humanae uarietatis more nos paenitet, Cocytum quidquid homines in luctum lacrimasque compellit, Stygem quidquid inter se humanos animos in gurgitem mergit odiorum. Ipsam quoque poenarum descriptionem de ipso usu conuersationis humanae sumptam crediderunt, uulturem iecur immortale tondentem nihil aliud intellegi uolentes quam tormenta conscientiae, obnoxia flagitio uiscera interiora rimantis, et ipsa uitalia indefessa admissi sceleris admonitione laniantis, semperque curas, si requiescere forte temptauerint, excitantis tamquam fibris renascentibus inhaerendo, nec ul
Abbreviated transcription (Latin):
feros meare mors ẽ. ⁊ uita ẽ
eẽ cum suꝑis. ¶Facile disẽ¬
rus. que mors anime. q̃uita
credenda sit. cũ ꝯstit̾it qui lo¬
cus habendus sit inferoꝵ ũ
aĩa dũ adhc̃ traditꝰ mori. cũ
ad h ꝓcul ẽ uita frui ⁊ uere
suꝑesse credatur. Et q totũ
tractatũ ꝗ̃ ueter̃ sapientia
de inuestigatõe hꝰ questioĩs
agitauit.in hac latentem
uhoꝵ paucitate repperies
ex om̃ib aliqua quib nos
de rei qͣm q̃rimꝰ absolutõe
sufficit ammon̾i: amore
b̾uitatis excersimꝰ s¶ An
inquisitionẽ ac tm̃ uigoris
adolesceret. qui ꝑ du̾isas
gentes auctores in ꝯstitu¬
endis sacris cerimoniar
fuerunt: aliud ẽẽ inferos
negauerunt qͣm ip̃a cor¬
pora quib incluse aĩe car¬
cerem fedũ tenebris horrẽd̃
sordib ⁊ cruore paciunt᷑.
Hoc aĩe sepulchrũ. ħ ditis
ꝯcaua. ħ inferos uocauert̃
⁊ omĩa que illic credidit eẽ¬
fabulosa ꝑsuasio. in noburi
ip̃is ⁊ in ip̃is humanis cor¬

Expanded text:
feros meare mors est et uita est feros meare mors est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima, dum ad hunc truditur, mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superesse credatur. Et quia totum tractatum quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negauerunt quam ipsa corpora, quibus inclusae animae carcerem foedum tenebris, horrendum sordibus et cruore patiuntur. Hoc animae sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc inferos uocauerunt, et omnia quae illic esse credidit fabulosa persuasio, in nobismet ipsis et in ipsis humanis cor
Abbreviated transcription (Latin):
spreca opinione q̃ minꝰ cay¬
tis om̃s ꝓuero inolescit. q̃¬
rit dic̾e certiora ñ dubitata
prudẽtia ẽ. Qd̾ cum ꝑfecta
beatitas ⁊ celestis habitatõ
humane nature in qua se
nouerat ẽẽ ꝓmutatur. au¬
diendi tñtalia desid̾ium fre¬
nat temꝑat.⁊ sequestrat.
ut deuita aui. ⁊ prĩs int̾ro¬
get. Suid nͥ teꝑantia ẽ: ut
iam tũ liqueret affricanũ
ꝑ quietẽ adea loca. que s
deberent᷑ adductũ. In hac ã
in t̾rogatõe de anime ĩmor¬
talitate tractatur. Ip̃iꝰ .a. ꝯ
sultatioĩs hic sensꝰ ẽ. Nos in¬
quit arbitrabam᷑ aĩam c̃
fine morientis extingui. nͦ
ult̾rus ẽẽ pꝰ hommẽ. ait .n.
ꝯuos extinctos ẽẽ arbitraba¬
mur̃. Qd̾ aut̃ extinguitur
eẽ iam desinit. Ergo uelim
dicas inquit. si ⁊ pat̾ paulꝰ
tecũ ialii suꝑsunt.Ad hac int̾¬
rogationẽ que ⁊ de parentib
ut apio filio. ⁊ de cet̾is ua sapi¬
ente. ac sͣm ip̃am discutiẽte
ꝓcessit. quid ip̃e respondit:
Immo u̾o inquit hi uiuunt

Expanded text:
spreta opinione quae minus cautis animis pro uero inolescit, quaerit discere certiora, indubitata prudentia est. Quod cum perfecta beatitas et caelestis habitatio humanae naturae, in qua se nouerat esse, promittitur, audiendi tamen talia desiderium frenat, temperat et sequestrat ut de uita aui et patris interroget, quid nisi temperantia est? Vt iam tum liqueret Africanum per quietem ad ea loca quae sibi deberentur adductum. In hac autem interrogatione de animae immortalitate tractatur. Ipsius enim consultationis hic sensus est: nos, inquit, arbitramur animam cum fine morientis extingui nec ulterius esse post hominem. Ait enim: «quos extinctos esse arbitraremur». Quod autem extinguitur, esse iam desinit. Ergo uelim dicas, inquit, si et pater Paulus tecum et alii supersunt. Ad hanc interrogationem, quae et de parentibus ut a pio filio, et de ceteris ut a sapiente ac naturam ipsam discutiente processit, quid ille respondit? «Immo uero, inquit, hi uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊adu̾sas nat᷑e diuicias atq
ad pͥam lib̾tatẽ remitti fars¬
tum nom̃ inditio sit ꝑ alt̾ã
lio que uulgo uita estimat᷑
animã de in mortalitatis
sue luce ad quasdam tenebͣs
impelli. uocabuli testemur
horrore. Nã ut ꝯstet aĩal ne¬
cẽe ẽ in corpore anima uin¬
ciatur. Io corpꝰ demas ħ est
uinculũ ñ cupatur. ⁊ ou ma¬

Expanded text:
ad ueras naturae diuitias atque ad propriam libertatem remitti faustum nomen indicio sit; per alteram uero, quae uulgo uita existimatur, animam de immortalitatis suae luce ad quasdam tenebras mortis impelli uocabuli testemur horrore. Nam ut constet animal, necesse est in corpore anima uinciatur. Ideo corpus δέμας, hoc est uinculum, nuncupatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
frustra ħ usurpatũ ẽ. si qͥdẽ
dũ desid̾io corporis irreti¬
tis siderea pars mundi p̾s¬
tat habitaculũ. ñ labun¬
tur in corꝑa id̾o his illo ẽ
redicio qui merent᷑. Rectis¬
sime gͦ dictũ ẽ cũ in gala¬
sermo iste ꝑcedat hinc ꝓfec¬
ti huc reu̾tunt᷑. Ad sequen¬
tia transeamꝰ. Hic ego. ⁊ si
mortis ꝙͣ insidiarũ a meis.
quesiui tñ iuueret ne ip̃e
⁊ paulꝰ pr̃. ⁊ alii quos nos
extinctos eẽ arbitraremꝰ.
Uł fortuitis ⁊ int̾ fabula s
ducent semĩa infixa uirtu¬
tum. que nõ uideas licet u
epectore scypionis ł som¬
niantis emineant. In re .ii.
utia polyticar̃. urtutũ oĩ¬
um iurtutũ parit̾ ex̾cet
officiũ. Qd̃ ñ labitur aĩo p̾¬
dicta morte ꝑt̾ritꝰ fortitudo
ẽ. ꝙ suoꝵ t̾retur insidiis.
mag̃q alienũ facinꝰ q̃m sy¬
um horrescit excitiũ: de pi¬
etate ⁊ nimio in suos amo¬
ticiam referri. que seruat

Expanded text:
frustra hoc usurpatum est siquidem frustra hoc usurpatum est siquidem cdum desiderio corporis inretitis siderea pars mundi praestat habitaculum et inde labuntur in corpora. Ideo his illo est reditio qui merentur. Rectissime ergo dictum est, cum in galasermo iste procedat: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ad sequentia transeamus: «Hic ego etsi metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse arbitraremur.» Vel fortuitis et inter fabulas elucent semina infìxa uirtutum: quae nunc uideas licet ut e pectore Scipionis uel somniantis emineant. In re enim una politicarum uirtutum omnium pariter exercet offìcium. Quod non labitur animo praedicta morte perterritus, fortitudo est. Quod suorum terretur insidiis magisque alienum facinus quam suum horrescit exitium, de pietate et nimio in suos amostitiam referri, quae seruat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit inseramꝰ ⁊ si referamꝰ
eos ut ex u̾b̃ g̾cis in latina
u̾ba ꝯu̾si ft̃. Indigetes diui
fato sũmi iouis hi st̃. quõdã
hoiẽs mõ cũ suꝑis humana
tuentes largi ac munifici
res regũ nẽ quoq nacti. ħ ⁊
uirgiliꝰ. ñ ignorat. qui licet
arg̃co suo seruiens. heroas
ininferos religauerit:. Non
tam̃ eos abducit a celo. s
ethera his deputat largiorẽ
⁊ nosse eos sole̾ sciũ ac sua
syd̾a ꝓfutet᷑. ut gemĩe doc¬
trine obseruationes p̾sti¬
t̾it ⁊ poetice figmentũ ⁊ pħie
ueritatem. Et si scd̾m illũ
res quoq leuiores quas uiui
excuerant.⁊ iam pꝰ corpus
excent. que gr̃a curruũ ar¬
moꝵ q fuit uiuis. q̃ cura
nitentes pascere equos. se
quitur eadẽ tellure repos¬
tos. multomag̃ rectores
quondã urbiũ. recepi in ce¬
lum: curã regendoꝵ homi¬
nũ ñ relĩquũ He ã aĩe in ul¬
timã sperã recipi credunt᷑
que a planes uocatur. nec

Expanded text:
protulit inseramus, referemus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis suis in Latina uerba conuersi sunt: Indigetes diui fato summi Iouis hi sunt: quondam homines, modo cum superis humana tuentes, largi ac munifici, ius regum nunc quoque nacti. Hoc et Vergilius non ignorat, qui, licet argumento suo seruiens heroas in inferos relegauerit, non tamen eos abducit a caelo, sed aethera his deputat largiorem, et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doctrinae obseruatione praestiterit et poeticae figmentum et pueritatem. Et si secundum illum res quoque leuiores quas uiui exercuerant, etiam post corpus exercent, ... quae gratia currum armorumque fuit uiuis, quae cura nitentis pascere equos, eadem sequitur tellure repostos, multo magis rectores quondam urbium recepti in caelum curam regendorum hominum non relinquunt. Hae autem animae in ultimam sphaeram recipi creduntur quae ἀπλανής uocatur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
atq in pecudẽ quodã mõ
reformaũ ex hoĩe ⁊ absoluti¬
onẽ corporis exhorrescit. ⁊ cũ
necesse ẽ ñ nͥ cũ gemitu fu¬
git indignata subumbs.
S nͨ pꝰ mortẽ facile corpꝰ relus¬
poree excedunt pestes. s au
suũ oberrat cadauer. au no¬
un corporis ambit habitaco
quos in hoĩe libent̾ ex̾cuit
mauultq or̃a ꝑpeti. ut ce¬
lum ꝙ uł ignorando ł dissi¬
mulandoł pocius ꝓdendo
deseruit euadat. ciuitatũ
uero rectores cet̾iq sapiẽ¬
des. celum respectu ł cum
ad huc corpore tenentur:
habita̾tes. facile post corpꝰ
celestem qͣm pene ñ relique¬
rant: sedem reposcunt. Nec
Rt de nichilo aa de uana ad¬
ulatoẽ ueniebat. ꝙ quosdã
ur̃biũ ꝯditores. aũ claros in
crauit antiquitas. S hesyx¬
dus quoq diuine soboł as¬
sertor pͥscos reges cũ diis ali¬
is enum̾at hisq exemplo ue¬
teris potestatis.⁊ iam ĩcelo
regendi res huãs assignat
offm̃. Et ne cui fastidiosum
sit. si u̾sus ip̃os ut poeta g̾cꝰ

Expanded text:
udem quodam modo reformauit ex homine, et absolutionem corporis perhorrescit et, cum necesse est, non nisi cum gemitu fugit indignata sub umbras. Sed nec post mortem facile corpus relinpοreae excedunt pestes, sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculquos in homine libenter exercuit, mauultque omnia perpeti ut caelum, quod uel ignorando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit, euadat. Ciuitatum uero rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. Nec enim de nihilo aut de uana adulatione ueniebat, quod quosdam urbium conditores aut clariores in crauit antiquitas; sed Hesiodus quoque, diuinae subolis adsertor, priscos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat οfficium. Et ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa significant.⁊ ast̾ stella
coactum ꝙ nos sydꝰ uocamꝰ
Cũ u̾o stellas globosas⁊ rotr̃¬
das dicit. ñ singulariũ tm̃
expͥmit spẽm s earũ que ĩ
signa informanda ꝯuenuĩt
Om̃s .ii. stelle inter se ⁊ si in

Expanded text:
diuersa significant, et ἀστήρ stella diuersa significant, et ἀστήρ stella coactum, quod nos sidus uocamus. Cum uero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium tantum exprimit speciem, sed et earum quae in signa formanda conueniunt. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃um. democritꝰ sp̃m inser¬
tum athomis. hac facilitate
motꝰ ii corpꝰ illi sit om̃e ꝑui¬
um. Citelaus ꝑhipateticꝰ
ꝯstare eã ex quinta ẽẽntia.
Hyparcꝰ ẽẽ ignem. Anaxame¬
nes aera. Enpedocles ⁊ exici¬
as sanguinẽ parmedinides
ex t̾ra ⁊ igne. xenophantes
ex aqua ⁊ t̾ra. Boethes exae¬
re⁊ igne. Epycureus ẽe spẽm
⁊ ignẽ ⁊aere ⁊ sp̃u mixtam.
Obtinuit tñ non minꝰ de in¬
corporalitate eiꝰ qͣm de ĩmor¬
talitate sententia. Nc̃ uide¬
amꝰ que sint ħ duo nomi¬
na quoꝵ pant̾ meminit.
cum dicit que syd̾a ⁊ stellaᷤ
uocatis. Neq .i. hic res una
gemina appellatõe mon¬
strat᷑ ut ensis ⁊ gladiꝰ. S sint
stelle quidẽ singłares ut er¬
de alt̾is s sole ferunt᷑. dyd̾̃a
uero que in aliqd̃ signũ stel¬
larũ pluriũ ꝯpositione for¬
mant᷑ ut aries. taurus. ⁊ an¬
dromeda. ꝑseus. ł corona⁊
quec̃q uariar̃ gn̾a formar̃
in celũ recepta credunt᷑.

Expanded text:
spiritum, Democritus spiritum inserspiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit peruium; Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Critias sanguinem, Parmenides ex terra et igne, Xenophanes ex terra et aqua, Boethos ex aere et igne, Epicurus speciem ex igne et aere et spiritu mixtam. Obtinuit tamen non minus de incorporalitate eius quam de immortalitate sententia. Nunc uideamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit cum dicit: «quae sidera et stellas uocatis». Neque enim hic res una gemina appellatione monstratur, ut ensis et gladius, sed sunt stellae quidem singulares, ut ere aliis solae feruntur: sidera uero, quae in aliquod signum stellarum plurium compositione formantur, ut Aries, Taurus, ut Andromeda, Perseus uel Corona, et quaecumque uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lestib ⁊ sempit̾nis ignib
pore qͣmuis diuino possem
q̃ diuina⁊ st̃ ⁊ uidentur a¬
nimata st̃ .i. ex ea mũdane
aĩe parce qͣm diximꝰ deꝓu¬
ra ĩnte ꝯstare ⁊ iõ post qͣm
dix̾it hisq animꝰ datꝰ est
ex ilł sempit̾nis ignib q̃
sid̾a ⁊ stellas uocatis. mox
adiecit q̃ diuinis animate
m̃tib ũ ꝑ sempit̾nos ignes
corpus stellat᷑ ꝑ diuinas u̾o
m̃tes: ear̃ aiãs manifesta
disc̾tione sig̾cet ⁊ ex ilł in
nr̃as uenire aĩas uim m̃tis
ostendat. Non abre ẽ uͥ ħ de
aĩa disputatõ in fine sentẽ¬
tias ornniũ q̃ de aĩa uidn̾r ꝓ¬
nunciasse ꝯtineat. plato dix̃
aĩam ẽẽ eẽntiã se mouentẽ¬
Senocrates numer̃ se mo¬
chiam. Pitagoras ⁊ philo¬
ydeam.Asclepiades quinq
sensuũ ex̾citiũ sibi ꝯsonũ.
hypocrates spũm tenuẽ
ꝑcorpꝰ om̃e disꝑsũ. Herach¬
tus ponticꝰ lucẽ. heraclitꝰ
phisicꝰ scintillã stellaris es¬
sentie. Temon ꝯcretũ corꝑi

Expanded text:
lestibus et sempiternis ignibus pore quamuis diuino possemus quae diuina et sunt et uidentur, animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus de pura mente constare. Et ideo postquam dixit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis», mox adiecit: «quae diuinis animatae mentibus», ut per sempiternos ignes corpus stellarum, per diuinas uero mentes earum animas manifesta discretione significet, et ex illis in nostras uenire animas uim mentis ostendat. Non ab re est ut haec de anima disputatio in fine sententias omnium qui de anima uidentur pronuntiasse contineat. Platon dixit animam essentiam se mouenteXenocrates numerum se moχειαν, Pythagoras et Philoideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates spiritum tenuem per corpus omne dispersum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae, Zenon concretum corpori
Abbreviated transcription (Latin):
queretur ait. Q diuinis a¬
nimare m̃tib In inferiora
u̾o ac de t̾rena degñans
fragilitatẽ corpoꝵ caduco¬
rũ dep̾hendit merã diui¬
nitatẽ m̃tis sustin̾e ũ pos¬
se. immo partẽ eiꝰ. uix sot
hũais corporib ꝯuenire.
iõ qr ħ sola uidñr erecta tã¬
qͣm ad suꝑa ab imis rece¬
dant ⁊ sola celũ facie tãqꝗͣ
semꝑ erecta suspiciuntꝰ
sołq ine̾: ł in capite spere
similitudo. qͣm formã so
lam m̃tis diximꝰ capacẽ.
Soli gͦ hõi rõnẽ.u ium m̃¬
tis infudit. cui sedes inca¬
pite ẽ. S ⁊̃ geminã illam
sentiendi crescendiq natu¬
rã qr caducũ ẽ corpꝰ: insero¬
⁊ sentit. ⁊ crescit. solaq rn
ciendi difficultare: a su¬
ꝑis recessert net ullã duii¬
noꝵ corꝑm similitudinẽ
aliqua sui parte m̾uert̃.
ul ex m̃te sortita st̃. ⁊ iõ ra¬
tiõne carent duoq tantr̃
adepta st̃.sentire uł cres¬
cere. Nam siquid in ilł si¬
militudinẽ rationis imitat᷑.

Expanded text:
 diuinis animatae mentibus.» In inferiora uero ac terrena degenerans, fragilitatem corporum caducorum deprehendit meram diuinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius uix solis humanis corporibus conuenire, quia et sola uidentur erecta, tamquam ad supera ab imis recedant, et sola caelum facile, tamquam semper erecta, suspiciunt, solisque inest uel in capite sphaerae similitudo, quam formam diximus solam mentis capacem. Soli ergo homitis, infudit, cui sedes in capite est, sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseru sentit et crescit, solaque raciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam diuinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt, duoque tantum adepta sunt, sentire uel crescere. Nam si quid in illis similitudinem rationis imitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt ex̾citia uirtutum.
quar̃ sic officia dispensant
Prudentie ẽẽ. mundũ istũ
⁊oĩa q̃ mundo insunt diui¬
noꝵ ꝯtemplatõe despic̾e̾
omnemq aĩe cogitatõnẽ
in sola diuina dirigere.Tẽ¬
perantie oĩa relinquere
inquantũ a patitur. que¬
corporis usus requint. for
cie ad unã sibi huiꝰ ꝓpo¬
siti ꝯsentire uiam uni¬
cuiusq uirtutis obseqỹ
atq ita fit ut scdm hoc
tam rigide diffinitionis

Expanded text:
aiunt exercitia uirtutum, aiunt exercitia uirtutum, quarum sic officia dispensant. Prudentiae esse mundum istum et omnia quae mundo insunt diuinorum contemplatione despicere omnemque animae cogitationem in sola diuina dirigere; temperantiae, omnia relinquere, in quantum natura patitur, qucorporis usus requirit; fortiae, ad unam sibi huius propositi consentire uiam uniuscuiusque uirtutis obsequium. Atque ita fit ut, secundum hoc tam rigidae definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
num iure sociati. que ci¬
uitates appellantur⁊ea¬
rum rectores ⁊ seruatores
hinc ꝓfecti huc reu̾tuntꝰ
Bñ ⁊ oportune pꝰqͣm de mor¬
de p̾dixit mox p̃mia boĩs
post obitum speranda sub¬
iecit quib a deo a metu p̾¬
dicti interitꝰ cogitatio iuuẽ¬
tis erepta ẽ: ut ad moriẽdi
desid̾ium ultra animaret᷑
maiestate ꝓmisse beatitu¬
dinis ⁊ celestis habitaculi.
S de beatitudine que debe¬
tur ꝯseruatorib patrie
pauca dicenda sunt. ũ pꝰ¬
ea locum omnẽ quem hic
tractandũ recepimꝰ: resol¬
uamꝰ. Sole faciunt uirtu¬
tes beatos. nullaq alia qͥs¬
qͣm uia hoc nom̃ adipisci¬
tur. uñ qui existimant
nulł. nisi phylosophantib
in eẽ uittutes nullos ꝓpt̾
philosophos beatos ẽe ꝓ¬
nunciant. agnitionem .ii.
rerũ dunarũ sapientiam
⁊ acie mentis requirunt
⁊ querendo sagaci diligẽ¬
tia ꝯp̾hendunt. ⁊ quantũ
uiuendi ꝑspicuitas p̾stat
imitantur: ⁊ in hoc solo ẽẽ

Expanded text:
num iure sociati, quae cinum iure sociati, quae ciuitates appellantur. Earum rectores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur.» Bene et opportune, postquam de morte praedixit, mox praemia bonis post obitum speranda subiecit. Quibus adeo a metu praedicti interitus cogitatio uiuentis erepta est ut ad moriendi desiderium ultro animaretur maiestate promissae beatitudinis et caelestis habitaculi. Sed de beatitate quae debetur conseruatoribus patriae pausa dicenda sunt, ut postea locum omnem, quem hic tractandum recepimus, resoluamus. Solae faciunt uirtutes beatum, nullaque alia quisquam uia hoc nomen adipiscitur: unde qui aestimant nullis nisi philosophantibus inesse uirtutes, nullos praeter philosophos beatos esse pronuntiant. Agnitionem enim rerum diuinarum sapientiam superna et acie mentis requirunt et quaerendi sagaci diligentia comprehendunt et, quantum uiuendi perspicuitas praestat, imitantur; et in hoc solo esse
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret ytaliam. Dã
cum fuissent inde teucer
hino dardanꝰ. uox sacra sio
loquendo. dardaniq durs
aꝑte ꝯsulentib ytaliam
obiecit appellando eos pa¬
rentib illius nomine cuiꝰ
erat origo. rectius eligenda.
Et h cert̾e quid denũtiatoĩs
⁊ ꝙ descypionis fine p̾dr
cerint. uitari ħc finẽ ñ pos¬
se p̾munciat. Qd̾ aut̃ scypi¬
oni reliquos uite actꝰ sine
offensa dubitandi ꝑordi¬
nem retulit ⁊ de sola morte
qr utile ẽ hoc maxime la¬
tere. prontꝰ cet̾a oracuł ꝙͣ
uite finis expͥmitur aũ cum
dicitur ñ sine aligͣ obscuri¬
tate ꝓfertur. his aliꝗͣ ex par¬
te tractatis ꝓgrediamurad
reliꝗͣ. Es quo sis affncane
alacrior. ad tutandã rem.p.
sic habeto. Om̃ib qui patͥã
ꝯseruarint adiuuerint ay
xerint. certũ ẽẽ in celo locũ
definitũ ubi beati euo sẽ¬
illi pͥncipi deo qui om̃em
mundũ regit. ꝙ quidẽ in
derris fiat acceptius est
qͣm concilia cetusq homi¬

Expanded text:
monstraret Italiam. Nam monstraret Italiam. Nam cum fuissent inde Teucer, hinc Dardanus, uox sacra, sic adloquendo Dardanidae duri, aperte consulentibus Italiam,sset, obiecit, appellando eos parentis illius nomine cuius erat origo rectius eligenda. Et hic certae quidem denuntiationis est quod de Scipionis fine praedcerint», uitari hunc finem non posse pronuntiat. Quod autem Scipioni reliquos uitae actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte quia utile est hoc maxime latere, pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur. His aliqua ex parte tractatis progrediamur ad reliqua: «Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus qui patriam conseruarint, adiuxerint, certum esse in coelo definitum locum, ubi beati semilli principi Deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat acceptius, am concilia coetusque homi