comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit. statim se unda subducens & cursu uelociore fugiens a cõ¬
spectu superno iussa discedere abyssis suis redditur: & arentez
campum germanis concordibus derelĩquit: sed & in hodier¬
num frugum ferax esse dicitur solum quod ante fuerat naui¬
um ferax. Memoratur etiam aliud illustrius & diuinius ab
clesiam constrin rupes quaedam uicimi montis ex parte orie¬
tis obiecta ex alia uero preterfluens fluuius soatium quantũ
ecclesi&e sufficeret denegabat: & cum alius omnino non esset
locus. omnesq mestitiam agerent quod solum ad construen¬
dam ecclesiam non haberent. ille fide plenus pernoctasse in
granum sinapis dicetis monti huic tolle te & mitte te in mare
ad lucem coeuntibus populis inuenta est ruges importuna se¬
cessisse tantum quantum spatii ad conaendam quaerebatur

Expanded text:
cit, statim se unda subducens, et cursu velociore refugiens, a conspectu superno jussa discedere, abyssis suis redditur: et arentem campum germanis jam concordibus derelinquit. Sed et in hodiernum frugum ferax esse dicitur. Iterum quodam loco ru 141 Memoratur etiam aliud illustrius miraculum ab eclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernoctasse in granum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te in mare’fideret, orta luce coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendum querebatur
Abbreviated transcription (Latin):
gnum quoddam erat in ponti regionibus situm piscibus copi¬
osum ex quorum captura prediues redditus dominis pre.¬
stabatur. Ista possessio duobus fratribus sorte hereditatis
obuenerat: sed pecun&e cugiditas quae pene omnium corda
mortalium superat etiam fraternam necessitudinem uiola
la mouebantur.: humanus sanguis pro piscibus fundebatur
Giregorii. Uidet prelia & mortes uirorum furentesq germa¬

Expanded text:
gnum erat in Ponti regionibus situm, piscibus copiosum, ex quorum captura praedivites redditus dominis praestabantur. Ista possessio duobus fratribus sorte haereditatis obvenerat, sed pecuniae cupiditas, quae pene omnium corda mortalium superat, etiam fraternam necessitudinem violala movebantur, humanus sanguinis pro piscibus fundebatur. Gregorius videt praelia et mortes virorum, furentesque germa
Abbreviated transcription (Latin):
proferre. Est ergo inquit in grimo anno initium grimi
mensis qui est decem & nouem annorum circuli orinci¬
pium: secundum aegyptios quidem mensis famenoth uice
sima sexta die secundum macedones dicti mensis uicesi¬
ma secunda: secundum uero romanos: undecimo klen¬
das aorilis: in qua die inuenitur sol non solum conscen¬
disse primam gartem uerum etiam quintam iam in ea
die habere: idest in prima ex duodecim gartibus. Haec
solutio cursus stellarum quae planetae idest uage dicuntur
ac finis duodecimae particulae & totius circuli terminus¬
hoc noui anni. gascha gutant esse celebrandum. Sed nec¬
&: Egesiopus: sed & horum antiquiores Agathobolus: & ab
eo eruditus Anstobolus ex paneada: qui unus ex illis septu¬
aginta senioribus fuit qui missi fuerant a pontificibus ad Ø¬
ptholomeum regem hebreorum libros interpretari ingre¬
cum sermonem. Qui & multa extraditionibus Moysi pro¬
ponenti regi & gercunctanti responderant.Iosi ergo cum Ø¬

Expanded text:
 Est ergo in primo anno initium primi mensis, quod est decem et novem annorum circuli principium, secundum Aegyptios quisimo sexto die, secundum Macedones Distri mensis XXII, secundum vero Romanos undecimo Kalendas Adisse primam partem, verum etiam et quadrantem in ea die habere, id est, in prima parte ex XII partibus. Haec solutio cursus stelac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminushoc novi anni Pascha putant esse celebrandum. Non eet Josephus, sicut eorum antiquiores Agathobolus, et ab eo eruditus Aristobulus ex Paneada, qui unus ex illis septuaginta senioribus fuit qui missi fuerunt a pontificibus ad Ptolomaeum regem, Hebraeorum libros interpretari in Graecum sermonem; quibus multa ex traditionibus Mosi proponenti regi percontatique responderunt. Ipsi ergo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
comperit.Tum ille cum pro honore aduentus sui utrȩq partes
paululum siluissent nolite inquit o filioli rationabiles animaᷤᷤ
pro mutis animantibus uiolare: fraternam pacem quaestuscu.¬
piditate dissoluere: dei leges & nature pariter iura temerare
& una mecum ad oram stagni exitialis accedite: ego iam uos
per uirtutem domim omni certamine cruent& contentionis
absoluam. Et cum haec dixisset. in conspectu omnium uirgam
quam tenebat in manu ad primas litoris undas defigit: & ipse
positis genibus. palmas tendit ad caelum atq: his uerbis excel¬

Expanded text:
ermanos. Cumque honore adventus sui utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas tetendit ad coelum, atque Domin
Abbreviated transcription (Latin):
EDueniendum nobis est tandem ad beati Dyonisii comme¬
morationem. corynthiorum ecclesi& episcogi: cuius eruditio¬
ne & gratia quam habebat in uerbo dei fruebantur non hii e¬
poguli solum quos regendos acceperat. sed & procul positi e
quibus per epistolas presentiam sui reddebat. Extat deniq: &

Expanded text:
eniendum nobis est tandem ad beati Dionysii commemorationem Corinthiorum Ecclesiae episcopi, cujus eruditione et gratia, quam habebat in verbo Dei, fruebantur non hi populi tantum, quos regendos acceperat, sed et procul positi, quibus per epistolas praesentiam sui reddebat. » Exstat deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
enses in qua ad euangelii credulitatem inuitat & concitat
segniores. simul & arguit quosdam uelut pene prolapsos
A fide cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consu-¬
matus. Sed & Quadrati qui Publio martyri successerat in sa¬
cerdotio meminit:simul & memorat quod labore eius & in¬
dustria reddiuiuus quidam in eis calor fidei reparatus sit:¬
& illud in eadem designat epistola quod Dyonisius aryo¬
pagites qui ab apostolo Paulo instructus credidit Christo
secundum ea qua& in apostolorum actibus designanturꝰ pri.¬
mus apud athenas ab eodem apostolo episcopus fuerit ordi¬

Expanded text:
 in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo instructus, credidit Christo, secundum ea quae apostolorum Actibus designantur, primus apud Athenas ab eodem Apostolo episcopus fuerit ordi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem cultores illius obseruantia&e pers aequentes.
Super quibus plurimi ex prouinciis iudices etiam uenerabi¬
li patri nostro scrioserant: quibus rescrigtum est ab eo ut
nihil omnino molestiae huiuscemodi hominibus generarẽt
nisi forte arguerentur aliquid aduersum romani regni
statum moliri. Sed & mihi ipsi de his ꝗͣ plurimi retulert:
quibus ego oaternam saequutus sententiãm.pari modera¬
tione rescriosi: quod siquis persistit in huiuscemodi homi¬
nibus absq ullo criminẽ mouere negotia ille quidem qui
delatus prohoc nomine fuerit absoluatur etiam si probat᷑
id esse quod ei obiicitur christianus. Is autem qui crimen e¬
obtendit. reus pene ipsius quam obiecit. existat. Proposi¬
ta ephesi oublice in conuentu asi&¬

Expanded text:
usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: super quibus plurimi ex provinciis judices etiam venerabili patri nostro scripserant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, quibus ego paternam secutus sententiam pari moderatione rescripsi. Quod si quis persistit hujuscemodi hominibus absque ullo crimine movere negotia, ille quidem qui delatus pro hoc nomine fuerit, absolvatur, etiamsi probetur id esse, quod ei objicitur, Christianus. Is autem qui crimen obtendit, reus poenae ipsius quam objecit existat. » Proposita Ephesi publice in conventu Asi
Abbreviated transcription (Latin):
MEERATOR Cesar Marcus Aurelius Antoninus au¬
gustus armenicus. pontifex maximus. tribuniti&e potestatis
quindecies: consul tertio uniuersis simul olebibus asie salu¬
nox iuoꝰ lateat. Multo enim magis iosis conuenit punire eos
qui sibi immolare nolunt ꝗͣ uobis. Sec uos confirmatis cors
quos dersequimini sententiam quam de uobis habent. dicen¬
tes uos imoios & sine deo esse. unde & optabilius habent e¬
& animam ponere pro deo suo & mortem libenter amolecti
qͣ uobis talibus adquiescere & in uestre religionis iura conce¬
dere. De motibus autem terre qui uel factꝰ sunt uel etiam
nunc fiunt absurdum non erit in errorem uestrum iusta
commonitione solari: quoniam quidem comperi quod in
huiuscemodi rebus ad illorum inuidiam communes casus
transfertis in quo illi quidem maiorem fiduciam accipiũt
apud deum. Uos autem in omni tempore de talibus igno¬
ratis. caeteros quidem deos negligitis: cultum uero immor.¬
talis dei quem̃ christiani colunt expellitis & deturbatis:

Expanded text:
mperator cesar Marcus Aurelius Antoninus augustus, Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul noxius lateat; multo enim magis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere pro Deo suo, et mortem libenter amplecti, quam vobis acquiescere, et in vestrae religionis jura concedere. De motibus autem terrae, qui vel facti sunt, vel etiam nunc fiunt, absurdum non erit moerorem vestrum justa commonitione solari. Quoniam quidem comperi, quod in hujuscemodi rebus ad illorum invidiam communes casus transfertis. In quo illi quidem majorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis Dei, quem Christiani colunt, expellitis et deturbatis,
Abbreviated transcription (Latin):
FR IDEM tempus in orientis regno gothorum gens sedi¬
bus suis pulsa. per omnes se thracias infudit: armisq urbes
& agros uastare feraliter cepit.Tum uero Ualentis bella quae
ecclesiis inferebat in hostem cepta conuerti. seraq peniten¬
tia episcopos & presbiteros relaxare exiliis ac de metallis
resolui monachos iubet: ipse tamen ab hostibus circumuen.¬
tus in prelio quo ex bello tregidus confugerat impietatis
suae penas igni exustus dedit: annis in ȩ ungerio cum fratre
primo & post cum fratris filiis quatuordecim pariter exa¬
ctis. Qu& pugna initium mali romano imperio tunc & de¬
inceps fuit.Igitur Gratianus cum fratre admodum paruulo
post patrui necem orientis quoq suscepit imperium. Is pie¬
tate & religione. omnes pene qui ante fuerant principes su¬
gerabat: usu armorum strenuus: uelox corpore & ingenio
bonus erat: sed iuuenili exultatione plus fere laetus ꝗͣ suffici¬
ebat. & plus uerecundus ꝗͣ reigublicȩ intererat.Capͣ.

Expanded text:
r idem tempus in Orientis regno Gothorum gens sedibus suis pulsa, per omnes se Thracias infudit, armisque urbes et agros vastare feraliter coepit. Tum vero Valentis bella quae Ecclesiis inferebat, in hostem coepta converti, seraque poenitentia Episcopos 285 et presbyteros relaxari  Al. relaxare exiliis, ac de metallis resolvi monachos jubet. Ipse tamen ab hostibus circumventus in praedio, quo ex bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, et post cum filiis fratris, quatuordecim pariter exactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuit. Igitur Gratianus cum fratre admodum parvulo, post patrui necem Orientis quoque suscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reipublicae intererat.
Abbreviated transcription (Latin):
dae reipublic& solicitudine stringeretur ad orientem proti¬
nus mitit ubi uenturus ad bellum tuta liberos custodia com¬
mendarat. Ibiq Archadium augustum regnum sibi dudum
traditum seruare precepit. Honorium uero pari dignatione
preditum. ad occidentis imperium uenire orius iubet᷑. Quo
suscepto. & paternis osculis amplexibusq constricto traditis
occidentalis regni gubernaculis. ipse romano imperiõ per an¬
nos decem & septem feliciter gubernato ad meliora migra¬
uit. cum principibus piissimis percepturus premia meritorꝓ.¬

Expanded text:
dae Reipublicae sollicitudine stringeretur, ad orientem protinus mittit, ubi venturus ad bellum, tuta liberos custodia commendarat. Ibique Arcadium Augustum regnum sibi dudum traditum servare praecipit  Al. praecepit. Honorium vero pari dignatione praeditum, ad occidentis imperium venire ocyus jubet. Quo suscepto, et paternis osculis complexibusque constricto, traditis occidentalis regni gubernaculis, ipse, Romano imperio per annos decem et septem feliciter gubernato, ad meliora migravit, cum piissimis Principibus percepturus praemia meritor
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum erga se dei munus implerent.Quibus ille cum Ø¬
omni gaudio & honore transmissis. multo amplius ex hoc
laetatus est. ꝗͣ si incognitas romano imperio gentes & re¬
gna ignota uinxissetꝰ. Haec nobis ita gesta fidellissimus
uir Bacurius gentis ipsius rex. & apud nos domesticorũ
comes. cui summa erat cura & religionis & ueritatis expo¬
suit: cum nobiscum palaestinae tuncͦ limitis dux in hyero¬
solimis satis unanimiter degeret. Sed ad ceptum redea

Expanded text:
caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum omni gaudio et honore transmissis, multo amplius ex hoc laetatus est, quam si incognitas Romano imperio gentes et regna ignota junxisset. Haec nobis ita gesta, fidelissimus vir Bacurius, gentis ipsius rex, et apud nos Domesticorum Comes cui summa erat cura et religionis et veritatis exposuit, cum nobiscum Palaestini tunc limitis Dux, in Jerosolymis satis unanimiter degeret. Sed ad coeptum redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtiua sola in oratione pernoctans mansit intrinsecus:
rex: uidet columnam quam tot machine & tot populi mo¬
uere non quiuerant erectam: & super basim suam librate
suspensam: nec tamen superpositam: sed quantum unius pe¬
dis spatio in aere pendentem. Tum uero omnes populi cõ¬
tuentes & magnificantes deum ueram esse regis fidem
& captiuae religionem presentis miraculi testimonio perhi¬
bebant. Et ecceꝰ mirantibus adhuc & stupentibus cunctis. in
oculis eorum sensim super basim suam nullo contingente Ø
columna deposita summa cum libratione consedit. Post
haec reliquus numerus columnarum tanta facilitate suspẽ¬
sus est ut omnes quae sugerfuerant ipsa die locarentur.
ostea uero ꝗͣ ecclesia magnifice constructa est & populi
fidem dei maiore ardore sitiebant captiuae monitis ad Ø¬
imperatorem Constantinum totius gentis legatio muntur.
res gesta exponitur: sacerdotes mutere exoratur:quis

Expanded text:
ptiva sola in oratione pernoctans mansit intrinsecus: ptiva sola in oratione pernoctans mansit intrinsecus: rex, videt columnam, quam tot machinae ac tot populi movere non quiverant, erectam, et supra basim suam librate suspensam, nec tamen superpositam, sed quantum unius pedis spatio in aere pendentem. Tunc vero omnes populi contuentes et magnificantes Deum, veram esse regis fidem, et captivae religionem praesentis miraculi testimonio perhibebant. Et ecce mirantibus adhuc et stupentibus cunctis, in oculis eorum sensim supra basim suam, nullo contingente, columna deposita, summa cum libratione consedit. Post hoc Al. haec reliquus numerus columnarum tanta facilitate suspensus est, ut omnes quae superfuerant, ipsa die locarentur. Postea vero quam Ecclesia magnifice constructa est, et populi fidem Dei majore ardore sitiebant, captivae 236 monitis ad Imperatorem Constantinum totius gentis legatio mittitur: res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Igitur rex totius gentis pogulo conuocato rem ab initio
quae erga se ac reginam gesta fuerat exponit: fidemq edo¬
cet & nondum initiatus in sacris fit sue gentis apostolus
Credunt uiri per regem femine per reginam: cunctisq ide
uolentibus ecclesia extruitur instanter: & eleuato iam per¬
niciter murorum ambitu tempus erat quo columnae collo¬
cari deberent. Cumq erecta prima & secunda uentum Ø¬
fuisset ad tertiam consumptis omnibus machinis & boum
hominumq uiribus. cum media iam in obliquum fuisset e¬
recta & pars reliqua nullis machinis erigeretur. repeti¬
tis secundo & tertio ac saepius uiribus. ne loco quidem s¬
moueri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius po¬
puli. regis animositas hebescebat: quid fieri deberet. om¬
nes simul latebat. Sed cum interuentu noctis omnes ab¬
scessissent. cunctiq mortales ex ipsa opera cessarent. ca¬

Expanded text:
bit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio bit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio quae erga se ac reginam gesta fuerat, exponit, fidemque edocet, et nondum initiatus in sacris, fit suae gentis Apostolus. Credunt viri per regem, feminae per reginam: cunctisque idem volentibus Ecclesia exstruitur instanter: et elevato jam perniciter murorum ambitu, tempus erat quo columnae collocari deberent. Cumque erecta prima vel secunda, ventum fuisset ad tertiam, consumtis omnibus machinis, et boum hominumque viribus, cum media jam in obliquum fuisset erecta, et pars reliqua nullis machinis erigeretur, repetitis secundo et tertio ac saepius viribus, ne loco quidem moveri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius populi, regis animositas hebescebat: quid fieri deberet, omnes simul latebat. Sed cum interventu noctis omnes abscessissent, cunctique mortales et ipsa opera cessarent, ca
Abbreviated transcription (Latin):
& per tetre noctis horrorem luce subducta. caecis iter gressib
denegari: alius alio diuersis ex comitibus oberrant: ipse solus
densissima obscuritate circundatus quid ageret quo se uer¬
teret nesciebat: cum repente anxios salutis desperatione ani¬
mos cogitatio talis ascendit.Si uere deus est Christus ille que
uxori su& captiua predixerat nunc se de his tenebris libe¬
ret ut iosum ex hoc omissis omnibus coleret. Ilico ut hoc nõ¬
dum uerbo sed sola mente deuotat readita mundo dies. re¬
gem ad urbem perducit incolomem. Quiq regin&e rem pro¬
tinus ut gesta est pandit: euocari iam iamq captiuam &
colendi ritum ut sibi tradat exposcit: nec se ultra alium e¬
deum ꝗͣ Christum ueneraturum esse confirmat. Adest e¬
captiua edocet deum Christum supplicandi ritum uene
randiq modum in quantum de his aperire feminae fas erat
pandit. Fabricari tamen ecclesiam monet formamq descri-¬

Expanded text:
et per tetrae noctis horrorem luce subducta, caecis iter gressibus et per tetrae noctis horrorem luce subducta, caecis iter gressibus denegari. Alius alio diversi ex comitibus oberrant, ipse solus densissima obscuritate circumdatus, quid ageret, quo se verteret nesciebat: cum repente anxios salutis desperatione animos cogitatio talis ascendit. Si vere Al. vero Deus est Christus ille, quem uxori suae captiva praedixerat, nunc se de his tenebris liberet, ut ipsum ex hoc omissis omnibus coleret. Illico ut haec nondum verbo, sed sola mente devoverat, reddita mundo dies, regem ad urbem perducit incolumem. Quique reginae rem protinus ut gesta est pandit. Evocari jam jamque captivam, et colendi ritum ut sibi tradat, exposcit: neque Al. nec se ultra alium Deum quam Christum veneraturum esse confirmat. Adest captiva, edocet Deum Christum: supplicandi ritum Al. ritus venerandique modum, inquantum de his 235 aperire feminae fas erat, pandit. Fabricari tamen Ecclesiam monet, formamque descri
Abbreviated transcription (Latin):
suum positam inuocato Christi nomine continuo post pre¬
cem sanam & alacrem fecit exsurgere. Christumq esse de¬
um dei summi filium qui salutemhanc contulerit docet:eu̾q
quem sibi auctorem esse sciret suae incolomitatis & uita& Ø
commonet inuocandum. Iosum nanq esse qui & regibus re¬
gna cdistribuat & mortalibus uitam. At illa cum ladtitia do¬
mum regressa marito percontanti causam tam subitae sani¬
tatis aperuit: quiq cum pro salute coniugis laetus mulieri Ø¬
munera deferri iuberet. illa horum inquit o rex nihil ca¬
otiua dignatur: aurum desgicit argentum resguit. ieiunio
quasi cybo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus. si eumo
qui me illa inuocante sanauit. Christum deum colamus.
Ad haec tunc rex segnior fuit interim distulit saepius licet ab
uxore commonitus: donec accidit quadam die uenante eo
in siluis cum comitibus suis. obscurari densissimis tenebris die

Expanded text:
suum positam, invocato Christi nomine, continuo post presuum positam, invocato Christi nomine, continuo post precem, sanam et alacrem fecit exsurgere. Christumque esse Deum, Dei summi Filium, qui salutem hanc contulerit, docet: eumque quem sibi auctorem suae sciret esse incolumitatis et vitae, commonet invocandum. Ipsum namque esse, qui et regibus regna distribuat, et mortalibus vitam. At illa cum laetitia domum regressa, marito percontanti caussam tam subitae sanitatis aperuit, quique cum pro salute conjugis laetus, et mulieri munera deferri juberet, illa: Horum, inquit, o rex, nihil captiva dignatur: aurum despicit, argentum respuit, jejunio quasi cibo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus, si eum, qui me, illa invocante, sanavit, Christum Deum colamus. Ad hoc tunc rex segnior fuit, et interim distulit, saepius licet ab uxore commonitus, donec accidit quadam die venante eo in silvis cum comitibus suis, obscurari densissimis tenebris diem,
Abbreviated transcription (Latin):
tet circumferatur a matre per singulas domos. quo scilicet
siqui experti aliquid remedii nouerint. conferant laboranti.
Cumq mulier quaedam paruulum suum per omnes circumtu¬
lisset ex more nec aliquid remedii cunctas domos lustrando
ceisset. uenit etiam ad captiuam ut siquid sciret ostende¬
ret. Illa se humani quidem remedii nihil scire testatur:
deum tamensuum Christum quem colebat dare ei despe¬
ratam ab hominibus salutem posse confirmat. Cumq cili¬
cio suo superposuisset garuulum atq ipsa desuper oratio¬
nem fudisset ad dominum sanum matri reddit infante.
Sermo defertur ad plures: factiq fama magnifici usq ad
aures reginae perlabitur: quae dolore quodam grauissimo
corporis afflicta. in desperatione maxima erat. Rogat ad
se captiuam deduci: illa ire abnuit ne oresumeret amplius
aliquid ꝗͣ sexus sinere uideretur. ipsa se regina deferri Ø¬
ad captiuae cellulam iubet: quam similiter suora cilicium

Expanded text:
tet, circumferatur a matre per singulas domos, quo scilicet tet, circumferatur a matre per singulas domos, quo scilicet si quis experti aliquid remedii noverit, conferat laboranti. Cumque mulier quaedam parvulum suum per omnes circumtulisset ex more, nec aliquid remedii, cunctas domos lustrando, caepisset, venit etiam ad captivam, ut si quid sciret, ostenderet. Illa se humani quidem remedii nihil scire testatur, Deum tamen suum Christum quem colebat, dare ei desperatam ab hominibus posse salutem, confirmat. Cumque cilicio suo parvulum superposuisset, atque ipsa desuper orationem fudisset ad Dominum, sanum matri reddidit infantem. Sermo defertur ad plures, factique fama magnifici usque ad aures reginae perlabitur. Quae dolore quodam gravissimo corporis afflicta, in desperatione maxima erat. Rogat ad se captivam deduci. Illa ire abnuit, ne praesumere amplius aliquid quam sexus sineret, videretur. Ipsam se regina 234 deferri ad captivae cellulam jubet. Quam similiter supra cilicium
Abbreviated transcription (Latin):
non oginione uulgi. sed ipso Edisio tyri gresbitero postmo¬
dum facto qui Frumentii comes prius fuerat referente e¬
cognouimue
ERIDEM tempus etiam hyberorum gens quae sub Ø¬
uet poatieoracet uerdi cci federa & fid̃em futur sise¬
pit regni. Sed huius tanti boni prestitit causam mulier Ø¬
quaedam captiua quae agud eos reperta. cum fidelem satis¬
& sobriam ac gudicam duceret uitam totisq diebus ac no¬
ctibus obsecrationes deo peruigiles exhiberet: in admira¬
tione esse ipsa rei nouitas cepit barbaris: & quid hoc sibio
uelit curiosius perquirebant: illa ut reserat. simpliciter se¬
Christum deum colere hoc ritu fatebatur. nihil ex hoc am¬
plius barbari praeter nouitatem nominis mirabantur. Uerũ
ut fieri solet ipsa perseuerantia curiositatem quandam mu¬
lierculis inferebat siquid emolumenti ex tanta deuotione
caceretur. Moris apud eos esse dicitur ut si paruulus aegro¬

Expanded text:
non opinione vulgi, sed ipso Edesio Tyri presbytero postmonon opinione vulgi, sed ipso Edesio Tyri presbytero postmodum facto, qui Frumentii comes prius fuerat, referente cognovimus. er idem tempus etiam Iberorum gens, quae sub axe Pontico jacet, verbi Dei foedera, et fidem futuri susceperat regni. Sed hujus tanti boni praestitit caussam mulier quaedam captiva, quae apud eos reperta, cum fidelem et sobriam satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes Deo pervigiles exhiberet, in admiratione esse ipsa rei novitas Barbaris caepit, et quid hoc sibi velit, curiosius perquirebant. Illa, ut res erat. simpliciter Christum se Deum hoc ritu colere fatebatur. Nihil ex hoc amplius Barbari praeter novitatem nominis mirabantur. Verum ut fieri solet ipsa perseverantia curiositatem quandam mulierculis inferebat, si quid emolumenti ex tanta devotione caperetur. Moris apud eos esse dicitur, ut si parvulus aegro
Abbreviated transcription (Latin):
xandriam pergit dicens aequum non esse opus ocultare
dominicum. Igitur remomnem ut gesta est exgonit:
episcopum admonet ut prouideat uirum aliquem dignũ
quem congregatis iam plurimis christianis & ecclesiise
constructis in barbarico solo episcogum mittat. Tum ue¬
ro Athanasius nam isnuger sacerdotium susceperat: aiten¬
tius & progensius frumentii dicta gestaq consyderans. in
concilio sacerdotum ait. Et quem alium inueniemus u¬
rum talem in quo sit spiritus dei in ipso sicut in te qui hoc
ita possit imolere : Et tradito eis sacerdotio. redire eum
cum domini gratia unde uenerat iubet: quiq cum episco¬
pus perrexisset ad indiam tanta ei data esse a deo uirtu¬
tum gratia dicitur ut signa per eum apostolica fierent. &
infinitus numerus barbarorum conuerteretur ad fidem:
ex quo in indiae partibus & populi christianorum & ec¬
clesi& fact& sunt & sacerdotium cepit. Quae nos ita gesta

Expanded text:
xandriam pergit, dicens, aequum non esse Al. est opus occultare xandriam pergit, dicens, aequum non esse Al. est opus occultare Dominicum. Igitur rem omnem, ut gesta est exponit Episcopo, ac monet, ut provideat virum aliquem dignum, quem, congregatis jam plurimis Christianis, et Ecclesiis constructis in Barbarico solo, Episcopum mittat. Tum vero Athanasius  nam is nuper sacerdotium susceperat attentius et propensius Frumentii dicta gestaque considerans, in concilio sacerdotum ait: Et quem alium inveniemus virum talem, in quo sit spiritus Dei in ipso sicut in te, qui haec ita possit implere? Et tradito ei sacerdotio, redire eum cum Domini gratia, unde venerat, jubet. Quique cum Episcopus perrexisset ad Indiam, tanta ei data esse a Deo virtutum gratia dicitur, ut signa per eum Apostolica fierent, et infinitus numerus Barbarorum converteretur ad fidem. Ex quo in Indiae partibus et populi Christianorum et Ecclesiae factae sunt, et Sacerdotium caepit. Quae nos ita gesta,
Abbreviated transcription (Latin):
cipue Frumentium cuius prudentia ad moderandum
sufficeret regnum: nam alius fidem puram & sobriam
gni gubernacula Frumentius haberet in manibus. deo
mentem eius & animos instigante. requirere solicitius
cepit si qui inter negotiatores romanos christiam essẽt¬
& ipsis potestatem maximam dare ac monere ut conuẽ¬
ticula per loca singula facerent ad quae romanoritu &¬
orationis causa confluerent. Sed & ipse multo magie
eadem facere & ita caeteros cohortari. fauore & benefi¬
ciis inuitare prestare quicquid opportunum fuisset loca
aecuficiis aliaq necessaria prebere & omni modo gestire
ut christianorum inibi semen exurgeret. Sed cum ado¬
pletis omnibus & ex fide traditis. multum licet detinenti¬
bus & rogantibus ut manerent regina uel filio. ad orbem
tamen nostrum denuo reuertuntur: & Edisio festinante
tyrum parentes proginquosq reuisere: Frumentius ale¬

Expanded text:
cipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum cipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum sufficeret regnum. Nam alius fidem puram, et sobriam  ageret, et regni gubernacula Frumentius haberet in manibus, Deo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter negociatores Romanos Christiani essentt ipsis potestatem maximam dare, ac monere, ut conventicula per loca singula facerent, ad quae Romano ritu orationis caussa confluerent. Sed et ipse multo magis eadem facere, et ita caeteros cohortari, favore et beneficiis invitare, praestare quicquid opportunum fuisset, loca aedificiis, aliaque necessaria praebere, et omnimodo gestire, ut Christianorum inibi semen exsurgeret. Sed cumpletis omnibus et ex fide traditis, multum licet detinentibus et rogantibus, ut manerent, regina vel filio, ad orbem tamen nostrum revertuntur. Et Edesio festinante Tyrum, parentes propinquosque revisere, Frumentius Ale
Abbreviated transcription (Latin):
uehebatur apolicuit.Moris est inibi barbarorum ut si¬¬
quando fedus sibi cum romanis turbatum uicin&e nuntia
uerint gentes. omnes qui agud eos romanis inuenti fue¬
rint uigulentur. Inuaditur nauis phylosoghi cuncti Ø¬
cum ipso pariter perimuntur:pueruli reperti sub arbore
meditantes & lectiones suas parantes barbarorum mise¬
ratione seruati. ducuntur ad regem. Horum ille alterum
idest Edisium sibi oincernam fecit: Frumentio uero quẽ
quasi perspicacem de grehenderat & prudentem rationes
suas scriniaq commisit: ex quo & in honore magno apud
regem habiti sunt & in amore. At uero moriens rex uxo¬
rem cum paruo filio regni reliquit heredem: adolescenti¬
bus autem quid uellent agendi dedit liberam facultatem.
Quostamen regina suppliciter exorat tanꝗͣ quae nihil habe¬
ret in regno suo fiddelius. ut secum usq quo adolesceret
filius. regendi regni solicitudinem partirentur: & pre¬

Expanded text:
vehebatur applicuit Al. applicavit. Moris est inibi Barbarorum, ut sivehebatur applicuit Al. applicavit. Moris est inibi Barbarorum, ut siquando foedus sibi cum Romanis turbatum vicinae nuntiaverint Al. nuntiaverunt gentes, omnes qui apud eos ex Romanis inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum ipso pariter perimuntur. Pueruli reperti sub arbore meditantes, et lectiones suas parantes, Barbarorum miseratione servati, ducuntur ad regem. Horum ille alterum, id est, Edesium sibi pincernam fecit. Frumentio vero, quem quasi perspicacem deprehenderat et prudentem, rationes suas scriniaque commisit. Ex quo et in honore magno apud regem habiti, et in amore. At vero moriens rex, uxorem cum parvulo filio regni dereliquit haeredem: adolescentibus autem quid vellent, agendi dedit liberam facultatem. Quos tamen regina suppliciter exorat, tanquam quae nihil haberet in toto regno fidelius, ut secum, usquequo adolesceret filius, regendi regni sollicitudinem partirentur: et prae
Abbreviated transcription (Latin):
adherens citerior india Bartholomeo dicitur sorte decreta:
inter quam parthiamq media sed longo interior tractu in¬
dia ulterior iacet. multis uariisq linguis & gentibus habita¬
ta: quam uelut longe remotam nullus apostolicae predicatio¬
nis uomer imoresserat: quae tamen temgoribus Constantim¬
tali quadam ex causa semina fidei grima suscegit.
Metrodorus quidam phylosophus: insgiciendorum locorũ
& orbis perscrutandi gratia. ulteriorem dicitur indiã
penetrasse: cuius exemplo inuitatus etiam Meropius ꝗ¬
dam tyrius phylosophus simili ex causa adire indiam
uoluit. habens secum duos puerulos quos liberalibus lit¬
teris utpote proginquos instituebat: quorum unus qui
erat iunior Edisius alter Frumentius uocabatur. Lgitur
peruisis & in notitiam captis his quibus animus pascebat᷑
cum phylosophus redire cepisset aquae uel caeterorums
necessariorum causa ad portum quendam nauis qua'

Expanded text:
adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter quam Parthiamque media, sed longo Al. longe interior tractu, India ulterior jacet, multis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantitali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philosophus, inspiciendorum locorum, et orbis perscrutandi gratia, ulteriorem dicitur Indiam penetrasse. Cujus exemplo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussa adire Indiam voluit, liabens secum duos puerulos, quos liberalibus litteris utpote propinquos instituebat. Quorum unus qui erat junior Edesius, alter Frumentius vocabatur. Igitur pervisis, et in notitiam captis his quibus animus pascebatur, cum philosophus redire caepisset, aquae vel caeterorum necessariorum caussa ad portum quendam navis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
liberis suis domino suoplicaret. Ita non solum meritis su¬
is ac religione matris sed & intercessione sanctorum cõ¬
mendabilem se deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti
uiri Antonii fecimus mentionem de uirtutibus eius atq
institutis & sobrietate mentis ut in solitudine uitam de¬
gens usus solummodo consortio fuerit bestiarum & de dae¬
monibus crebros agens triumphos placuerit deo supra cun¬
ctos mortales: ut quod institutionis sue preclara usq in Ø¬
hodiernum monachis exempla reliquerit. uolentem me
aliqua exponere ille libellus exclusit qui ab Athanasios
scriotus etiam latino sermone editus est: oropter quod noᷤ
omissis his quae ab aliis iam dicta sunt ea memorabimus Ø
qu&e ꝗͣuis gestorum contineat fides ab his tamen qui longe
positi suntꝰ obscurior fama subtraxit. Cap̃.uiiii.
dei sorte per apostolos celebrata est cum aliae aliis prouin¬
ciae obuenissent. Thomae parthia & Matheo ethiopia eiq

Expanded text:
liberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suliberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, ac religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se Deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti viri Antonii fecimus mentionem, de virtutibus ejus atque institutis, et sobrietate mentis, ut in solitudine vitam degens, usus solummodo consortio fuerit bestiarum, et de daemonibus crebros agens triumphos, placuerit Deo supra cunctos mortales, utque institutionis suae praeclara usque in hodiernum monachis exempla reliquerit, volentem me aliqua exponere ille libellus exclusit, qui ab Athanasio scriptus, etiam Latino sermone editus est. Propter quod nos, omissis his quae ab aliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his tamen qui longe positi sunt, obscurior fama subtraxit. CAPUT IX. DeDei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit in loco qu&e etiam nunc ad memoriam solicita
ueneratione seruatur.Reliquit etiam hoc inditium reli¬
giosi anum regina uenerabilis: uirginesquas ibi reperit
deo sacratas inuitasse ad orandium & tanta eas deuotio¬
ne curasse dicitur ut indignum crederet si famulorum
uteretur offitiis.: sed ipsa manibus suis famul& habitu e¬
succincta cybum aggoneret poculum porrigeret aquã
manibus infunderet: & regina orbis ac mater imperii fa¬
mularum Christi se famulam degutaret. Haec quidem
hyerosolimis gesta. Interea Constantinus pietate fretue
sarmatas. gothos aliasq barbaras nationes nisi quae uel Ø¬
amicitiis uel deditione sui pacem preuenerant: in solo pro¬
prio armis edomuit. & quanto magis se religiosius deo Ø
subiecerat. tanto amplius ei deus uniuersa subdebat. Ad
Antonium quoq primum herem habitatorem uelut ad
unum ex groghetis. litteras sugoliciter mutit. uti prose ac

Expanded text:
reliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita reliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita veneratione servatur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibum apponeret, poculum porrigeret, aquam manibus infunderet, et Regina orbis ac mater imperii, famularum Christi se famulam deputaret. Et haec quidem Jerosolymis gesta. Interea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit. Et quanto magis se religiosius ac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac
Abbreviated transcription (Latin):
ostende euidenter ex his tribus quae crux fuerit ad domi-¬
nicam gloriam uel quae extiterint ad seruile suoplicium:
ut haec mulier qu&e semiuiua decumbit statim ut eam lignũ
salutare contigerit a mortis ianuis renouetur ad uitam.
Et cum hoc dixisset adhibuit orimo unam ex tribus &ni¬
hil profecit: adhibuit secundam nec sic quidem aliquia
mulier consurrexit: &. stabilitate uirium recepta alacrior
multo ꝗͣ dum sana fuerat tota domo discurrere & ma¬
gnificare domini potentiam cepit.Sic euidenti inditio o¬
regina uoti compos effecta templum mirificum in eo loco
inquo crucem repererat regia ambitione construxit.Ø
Clauos quibus corous dominicum fuerat affixum portat
ad filium: ex quibus ille frenos composuit quibus utere¬
tur ad bellum: & ex aliis galeam nihilominus belli usib
aptam fertur armasse.Ligni uero ipsius salutaris parte
detulit filio partem uero thecis argenteis conditam de¬

Expanded text:
ostende evidenter ex his tribus, quae crux fuerit ad domiostende evidenter ex his tribus, quae crux fuerit ad dominicam gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profecit. Adhibuit secundam, et ne sic quidem aliquid mulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, aiacrior multo, quam cum sana fuerat, tota domo discurrere et magnificare Dei Al. Domini potentiam coepit. Sic evidenti indicio Regina voti compos effecta, templum mirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum: et ex Al. tac. ex aliis galeam nihilominus belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio, partem vero thecis argenteis conditam de
Abbreviated transcription (Latin):
crucis indiscreta grogrietas: aderat quidem & titulus il¬
le qui grecis & latinis atq hebraicis lneris a Pylato fuerat
conscriotus: sedd nec iose satis euidenter dominici prode¬
bat signa patibuli. Hic iam human &e ambiguitatis incer¬
tum oͦiuinum flagitat testimonium. Acciditꝰ in eaciem Ø¬
urbe primariam quancam loci illius feminam. graui ae¬
gritudine confectam seminecem iacere. M acharius gerØ
idem tempus ecclesi&e illius episcopus erat: is ubi cuntantem
reginam atq omnes pariter qui aderant uidet afferte huc¬
inquit totas quae repertae sunt cruces & quae sit quae por
cum regina pariter & populis ad eam quae decumbe̾bat. de¬
fixis genibus. huiuscemodi grecem profudit. Cap̃.uiii.
generi humano per passionem crucis conferre dignatus es
& nunc in nouissimis temgoribus aspirasti in corde ancillae
tuae gerquirere lignum beatum in quo salus nostra pependit

Expanded text:
crucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ilcrucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis, et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam gravi aegritudine confectam, seminecem jacere. Macarius per idem tempus Ecclesiae illius Episcopus erat. Is ubi cunctantem reginam atque omnes pariter qui aderant, videt: Adferte inquit huc totas, quae repertae sunt cruces, et quae sit quae portcum regina pariter et populis ad eam, quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem profudit. CAPUT VIII.generi humano per passionem crucis conferre dignatus es, et nunc in novissimis temporibus adspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus 229 nostra pependit,
Abbreviated transcription (Latin):
dissent omnibus rite dispositis ecclesiarum gax & fides
in orientis atq occidentis partibus una atai. eadem serua.
na in como arabili fide. religione animi ac magnificentia
singulari: cuius uere Constantinus cum esset filius & cre¬
deretur. diuinis admonita uisionibus hyerosolimam cetit.
atq ibi locum in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo
affixum gependerat ab incolis perquirit. Qui idcirco ado
inueniendum difficilis erat. quod ab antiquis persaequuto¬
ribus simulachrum in eo ueneris fuerat defixum: ut siꝗs
christianorum in loco illo Christum adorare uoluisset ue¬
nerem uideretur adorare. & obhoc infrequens & pene o¬
obliiioni datus fuerat. Sed cum ut suora diximus religio¬
sa femina oroperasset ad locum caelesti sibi inditio designa¬
ium cuncta ex eo grofana & polluta de turbans in altũ
purgatis ruderibus tres confuso ordine reperit cruces¬
ed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscuiuso. o

Expanded text:
dissent, omnibus rite dispositis, Ecclesiarum pax et fides dissent, omnibus rite dispositis, Ecclesiarum pax et fides in Orientis atque Occidentis partibus una atque eadem servabana incomparabilis Ms. isingulari, cujus jure Constantinus et esset filius et crederetur, divinis admonita visionibus, Jerosolymam petit, atque ibi locum in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat, ab incolis perquirit. Qui idcirco ad inveniendum difficilis erat, quod ab antiquis persecutoribus simulacrum in eo Veneris fuerat defixum Al. adfixum, ut si quis Christianorum in loco illo 228 Christum adorare voluisset, Venerem videretur adorare. Et ob hoc infrequens et pene oblivioni datus fuerat locus. Sed cum ut supra diximus religiosa foemina properasset ad locum caelesti sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana et polluta deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso ordine reperit Al. comperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
Tne de ciuitate inferiori ad maiorem ecclesiam transire
quis ambiat: siue episcopus siue etiam alius clericus: & neꝗ
clericus qui derelicta ecclesia sua nulla existente causa o
grobabili uagatur & oberrat per alias ecclesias. suscipiatꝰ
in cominunione.xuii.
Tut nemo eum qui ad alium pertinet suscipiens in sua ec¬
lesia ordinet clericum absq consensu illius ad quem cer¬
tinet.xuiii.
Tnequis clericus aut usuras accipiat. aut frumenti uel ui¬
ni amplianonem quod solet in nouo datum uel sexcuplũ
uel etiam duplum recipi: quoi si faciat. tanꝗͣ turpis lucri
reum abiciendum.xuiiii.
ED& dyaconiss&e quoniam quidem manus imgositione
non accipiunt etiam ipsas inter laycos esse debere. Igitur
cum de his grout diuinarum legum ratio poposcerat decre¬
uissent. sed & de obseruatione gaschae antiquum canone
ger quem nullo de reliquo uarietas oriretur ecclesiis tradi¬

Expanded text:
Et ne de civitate inferiori ad majorem Ecclesiam transire Et ne de civitate inferiori ad majorem Ecclesiam transire quis ambiat sive Episcopus, sive etiam alius clericus. XVII. Et ne quis clericus qui derelicta Ecclesia sua, nulla existente caussa probabili, vagatur et oberrat per alias Ecclesias, suscipiatur in communionem. XVIII. Et ut nemo eum qui ad alium pertinet, subripiens, in sua Ecclesia ordinet clericum absque consensu illius ad quem pertinet. XIX. Et ne quis clericus aut usuras accipiat, aut frumenti vel vini ampliationem, quod solet in novo datum, vel sexcuplum, vel etiam duplum 227 recipi: quod si faciat, tanquam turbis lucri reum abjiciendum. XX. Sed et Diaconissas, quoniam quidem manus Impositionem non accipiunt, etiam ipsas inter laicos esse debere. Igitur cum de his, prout divinarum legum reverentia poposcerat, decrevissent, sed et de observatione Paschae antiquum canonem, per quem nulla de reliquo varietas oriretur, Ecclesiis tradi
Abbreviated transcription (Latin):
delibus in oratione iungantur & ita postmodum suscioi¬
antur.Qui uero propter confessionem militiam abiece¬
rant & rursum hanc ambierunt. hos tredecim annis peni¬
tentiam gerere. & postea suscipi si tamen ex corde peni¬¬
tentiam gerant: esse tamen & in potestate episcogi mode¬
randi facultatem si eorum fructuosam & attentam penitẽ¬
tiam uiderint. xiii.
Ehis uero qui uita excedunt penitentibus decernunt ua¬
cuum nullum debere dimiti:siquis sane accepta communi¬
one suceruixerit debere eum tempora statuta comolere Ø
uel certe prout moderatio episcogi uoluerit. Cã. xiiii.
sessu presbiterorum aut illis presentibus eucharistiam di¬
uidant: sed illis agentibus solum ministrent.Si uero presbi¬
ter nullus sit in presenti tunc demum etiam iosis licere di-¬
uidere: aliter uero agentes abici iubent.XU.
Ecathecuminis qui prolapsi sunt statuere tribus annis eos
a cathecuminorum oratione segaratos. postea recigi debe¬
re. xui.

Expanded text:
tantum in oratione jungantur; et ita postmodum suscipitantum in oratione jungantur; et ita postmodum suscipiantur. XIII. Qui vero propter confessionem militiam abjecerant, et rursum ad hanc abierunt, hos tredecim annis poenitentiam gerere, et postea suscipi, si tamen ex corde poenitentiam gerant. Esse tamen in potestate Episcopi moderandi facultatem, si eorum fructuosam et attentam poenitentiam viderit. XIV. his vero qui vita excedunt poenitentibus, decernunt, vacuum nullum debere dimitti. Si quis sane accepta communione supervixerit, debere eum tempora statuta complere, vel certe prout moderari Episcopus voluerit. XV. sessu Presbyterorum, aut illis praesentibus, Eucharistiam dividant, sed illis agentibus solum ministrent. Si vero Presbyter nullus sit in praesenti, tunc demum etiam ipsis licere dividere: aliter vero agentes, abjici jubent. XXI. Catechumenis qui prolapsi sunt, statuerunt tribus annis eos a Catechumenorum oratione separatos, postea recipi debere. XVI.