comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac sinulla stipuło int̾uenisset. Pendẽte
aũ cã ꝯditionis i dempet̾e non possum.
Qm̃cũ ĩcͥtum sit anex ea stipulatõe
deberipossit: ante tp̃s petere uideor
auł.ł. iQum ad presens tp̃s oditiod
feratur stipuło nonsuspendit᷑. i sid
oitiouerasit. stipuło tenet. qmͣuis
tenere pͣhentes conditionem ignorẽt.
łuti si rex parthorum uiuit cẽm dãe

Expanded text:
est enim, ac si nulla stipulatio interuenisset: pendente autem causa condicionis idem petere non possum, quoniam, cum incertum sit, an ex ea stipulatione deberi possit, ante tempus petere uideorum. Cum ad praesens tempus condicio confertur, stipulatio non suspenditur et, si condicio uera sit, stipulatio tenet, quamuis tenere contrahentes condicionem ignorent, ueluti 'si rex Parthorum uiuit, ce
Abbreviated transcription (Latin):
adicere debuit iulianꝰ non aliter do¬
r̾et. Idem dicidebet si bõe fidei pꝰsẽsio¬
ri soluisset. si: tñ actiones qͣs adu̾s
pecuniam rogaius. ⁊ ego meumdebi¬
torem tͥ ꝓmitt̾e iussim tu stipłatus sis¬
cumputares cumputares eum titii
debitorem eẽ. an mͥ obligaris subsi¬
sto. Si qͣuidem nullum negoquni me¬
cum contraxisti. s pͥmest ut obligãt
te existimem. nonqi pecuniamt᷑ cͥ¬
eam mͥ ate recdli bonum⁊ equum est
Mocł̃.ł .x. Principalib ostitutionib
cauetur. ne hiiqͥ ꝓunitiã regunt qͥ¬
ue cͥcͥa eos sunt negocientur. mutuã¬
⁊ fenebrem excere pꝰsunt sp̃ses ꝓuin¬
tie mutuam petũiam fenebrem sum̾e
eum cuius culpa det̾iꝰ ftm̃ ꝓbai pot̾ ꝑtin¬
ab̾. ki.Pecũiam qͣm mͥ sñ oditione
debyas. iussu mo ꝓmisistiticio. sb̃ ꝯditiõe
cumpendente conditione incostatus
obligatio. tua adu̾sum me. tamqm̃
sub contraria ꝯditõe eam mͥ spopon¬
disti. Sipendente conditione petam

Expanded text:
adicere debuit Iulianus non aliter doret. idem dici debet, si bonae fidei possessori solvissem, si tamen actiones, quas adversus pecuniam rogaveris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti: sed propius est ut obligari te existimem, non quia pecuniam tibi cream mihi a te reddi bonum et aequum estctarum. Principalibus constitutionibus cauetur, ne hi qui prouinciam regunt quiue circa eos sunt negotientur mutuamet faenebrem exercere possunt. Praeses prouinciae mutuam pecuniam faenebrem sumereeum, cuius culpa deterius factum probari potestarum Pecuniam, quam mihi sine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua adversus me, tamquam sub contrariam condicionem eam mihi spopondisti, si pendente condicione petam,
Abbreviated transcription (Latin):
i p̃e crediss eas non ex maiore ꝑte qͣm
exqua ip̃e ħres sit alienatas eẽ. Nam
i si tͥ nbi decłim nummoᷤ: ut cos
sticho creclas. demide mortuo me ignorã
sicut illud receptum est ut debitores sol¬
uentes ei lib̾entur. Itaħ qͦq receptumi¬
est ut credendonummos alienart. Q¬
re si nullastipulatõ int̾ueniss n u̾
creditam petunian ꝓ ꝑte coħeclis peti
posse. nii pignora teneri. Ꝙ sistipłatꝰ¬

Expanded text:
ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignoranssicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos alienaret. quare si nulla stipulatio interuenisset, neque ut creditam pecuniam pro parte coheredis peti posse neque pignora teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
se. ꝙ selp̃i mala rõne domnus aufe¬
runt. ¶ Si liter homo bona fide s¬
uiens redimise mandau̾it ite nũ¬
mis emptoris fcm sit. contraria mã¬
iliti actione agi posse constat. ut tũ
actiones prẽntur quas ht̃ emptor
adu̾sus uenditorem. finge nouma¬
minusisse liberam ꝑsonam emptorẽ.
clusas subtraxit. s traclitas nonred¬
Rotoit uiclitio mandatinon furti te
Rorpignorib non distrattis elegͥe pͥ.
q ꝙͣ utiliceat. Silitt̾is expͥmatul distt᷑¬
tis quoq pignorib ad cum reclitor
redire potent. ⁊ enim que tlubitati¬
ons tolende cã contractib inserun¬
tur ius cominune non ledunt. u¬

Expanded text:
se, quo se ipsi mala ratione dominis aufer‹ren›t.Si liber homo bona fide seruiens redi‹mi› se mandauerit idque nummis emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones praestentur, quas habet emptor aduersus uenditorem: finge non manumississe liberam personam emptorem. clusas subtraxit, sed traditas non reddidit, iudicio mandati, non furti tenet pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim quae dubitationis tollendae causa contractibus inseruntur, ius commune non laedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re potest qui mandauit. non ⁊̃ reum
ꝓmittenbi. nec memonet ꝙ peciũa
fideuissoris reus liberetur: idenm
contingit isi meo mandato ꝓ alio
tum est. Quod simhac mandatum
interresũt seruus m anumitteretur
nec manumiserit. ⁊ precium couse¬
quatur dominus ut uenditor: exaf
fectusrõne mandati agetur. finge eͥ
pristentioribꝰ affectus rõnem in bonc
fideiuuidiciis habendam. Quod si de
suis nummis emptor p̾cium decłit.

Expanded text:
re potest qui mandavit, non etiam reum promittendi: nec me movet, quod pecunia fideiussoris reus liberetur: id enim contingit et si meo mandato pro alitum est. sed si in hoc mandatum intercessit ut servus manumitteretur nec manumiserit, et pretium consequetufectus ratione mandati agetur: finge fprudentioribus affectus rationem in bonae fidei iudiciis habendam. quod si de suis nummis emptor
Abbreviated transcription (Latin):
ngatus nͣ debebit. si quis cum heres
noncẽt interrogatus Rdit. ex ꝑte
heredemeẽ s conuenieturatq siex ca
ꝑte heres eẽt. sides enim ei ꝯtra se hẽbr
¶Eͥ ex q̃ drante hr̃s est. ł omuino c̃
heres non eẽt  dit seheredemexasse
in asse nultenta actõe oemenietur.
Sicumeẽt qͥs ex semisse herq. noneẽ
clixent. s exquadrante mendatii hãc
penam feret. ꝙ insolidum conueni¬
etur non enmdebuit mentiri dñ
se minoris portiois herede m asseue
rab̾at. Interdumtĩ uista ratione¬
se. uelex incrita ꝑte fiit instinitus
cur ei Re sum noceat. ¶ Qͥtacuit ꝙͦ¬
Iap̃p̾torem mea causa est. ut institu¬
ta actione insolidum comieman¬
tur. qͣ negau̾it se heredem eẽ. Nam
qui omnino nouR dit contuax est.
debet. ut insalidnm conueniatur.

Expanded text:
ndere debebit. Si quis, cum heres non esset, interrogatus responderit ex parte heredem esse, sic convenietur, atque si ex ea parte heres esset: fides enim ei contra se habebitur. Qui ex quadrante heres vel omnino cum heres non esset responderit se heredem ex asse, in assem instituta actione convenietur. Si, cum esset quis ex semisse heres, dixerit se ex quadrante, mendacii hanc poenam feret, quod in solidum convenitur: non enim debuit mentiri, dum se minoris portiorat. interdum tamen iusta rationese uel ex incerta parte fuit institutus? cur ei responsum noceat? Qui tacuit aetorem, in ea causa est, ut instituta actione in solidum conveniatur, quasi negaverit se heredem esse. nam qui omnino non respondit, contumax est: debet, ut in solidum conveniatur,
Abbreviated transcription (Latin):
elsitsa u.. Sidefensor iniuditioĩt᷑¬
rigatis ana queni defendit heres ł qͦ
sor adu̾sario tenebr̃. Ip̃i autẽmquem
defendit nullum facit preuidicium.
interrogatus heredemse.. fendu Rd̃
nec adiecit ex qͣ ꝑte exasse Rdisse dicen

Expanded text:
it: si defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel qsor aduersario tenebitur, ipsi autem quem defendit nullum facit praeiudicium. interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. xxuii. Et qui hoc defunctorũ
interest ut hẽant successores. int̾est
i uiuentium ne p̾ciꝑitentur qͣm dui
iuste deliberant. ¶ Ixt̾dum interro¬
gatus quis an heres sit. non cogetur
Rdere ut puta si controu̾siam hr̃dita¬
tis ab alio patiͣtur uta diiuis adriauꝰ
constituit. neaut negando sehr̃dem
preiulicet sibi. aut dicendo hr̃dem
illigetur. ĩ ablata sibi hr̃clitate.

Expanded text:
 edictum. et quia hoc defunctorum interest, ut habeant successores, interest et uiuentium, ne praecipitentur, quamdiu iuste deliberant. Interdum interrogatus quis, an heres sit, non cogitur respondere, ut puta si controuersiam hereditatis ab alio patiatur: et ita diuus Hadrianus conpraeiudicet sibi aut dicendo heredem illigetur etiam ablata sibi hereditate.
Abbreviated transcription (Latin):
dere. an hereclitas sit restituta. si de
petulio agatur. non oport̾e Reden.
a prẽ uł a domino aninpot̾ate heãt¬
uel filiumuel seruum quiꝰ hoc so¬
lumq̃nturan peculiuma pud eũ
tum quaagitur ẽ.¬

Expanded text:
dere, an ei hereditas sit restituta. Si de peculio agatur, non oportere responderi a patre uel domino, an in potestate habeat filium uel seruum, quia hoc solum quaeritur, an peculium apud eum cum quo agitur e
Abbreviated transcription (Latin):
an uideatur repentus quotiens amiss
est quodimestianus temptat. ⁊ puto
repetitum uideri. qͦrͦ siuiq ad diem s
leganus ut putausq ad decennium id̾
erit dicendum. ħ autem repetitõ que
sit post amissum capitis diminutõe
usum fructum: queritur anius accres¬
cencli secum saluum hẽat ut putatitõ
⁊ menio ususfructus legatus ẽ. ⁊ siticiꝰ
capite min̾utus eẽt. ei dem usum fruc¬
tum legauit q̃situm est si titius ex re

Expanded text:
an uideatur repetitus, quotiens amissus an uideatur repetitus, quotiens amissus est? quod et Maecianus temptat: et puto repetitum uideri. quare si usque ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennium, idem erit dicendum.Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legauit: quaesitum est, si Titius ex re
Abbreviated transcription (Latin):
uices temporum pleuaꝓprietas erit. neq
enim accrescere alteri quicqͣmpͭ. qm̃ ꝑ
altero fructus integros hebuit. Si non
mors s capitis dimimitio int̾cesserit. q
plura legata fiunt illiusãm tantum si
modo ius fiuencli habeat. hu̾it usus fruc¬
tus amissuserit. ꝙ iinuno legatario qͥ¬
ĩ fructus in annos singulos accepit: defẽ¬
denlum est u cõmemoratõ tempoꝵ iẽpe¬
titionis potestatem hẽat. ¶ Cum singłi
fructus altertus amus legatur. si con¬
sentiant inciuidem annum impedũt᷑
quod nonidactum uidetur ut concuret
multum i enim refeit cluob simul alt̾¬
aunm᷑: ꝙ sane ultra primũ annum
ꝓcedere non poterit. ñ mag̃ qͣm si unile¬
gaturi ^ fͣuiss. aũsinguł alt̾nis anniᷤᷤ
Nam si concurrere uoient aut immpecliẽt
sus fructus legari poterit. ita icapitis
climinutione amissus legãi poterit.
⁊ tunc si capitis diminutõne anuttat᷑.
repetitus. uidetur. Uñ tractatum ẽ si cui
qm diu uiuat usus fructus legatus sit

Expanded text:
uices temporum plena proprietas erit: neque enim adcrescere alteri quicquam potest, altero fructus integri habuit.Si non mors, sed capitis deminutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actum videtur, ut concurrerent: multum etenim refert, duobus simul alte sane ultra primum annum procedere non poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere volent, aut impedient sus fructus legari potest, ita et capitis minutione amissus legari potest,  tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur. unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus fructus legatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
iundi iait. siquidẽ titiꝰ ainiserit tatũ
socio accrescere qd̾ si menius amisiss et
non totum accrescere s partẽm ad eũ
partem adꝓprietatem redire que sm̃a
⁊̃ ip̃i queqͣm ex usu fructi accresc̾e. pla¬
cet .ii. nob̃ ei qui amttit usin̾nfructũ
ex eoꝙ anittit nichꝰ accrescere ¶ Mor¬
te quo amitiusum fructum non reci¬
pit clubitatõnem cum ius fruendi:
morte extinguat᷑ sicuti si ciuod as̾ud
quod ꝑsone cohexet.
legatarius alii restitu̾e r̃clitatem lȩ¬
rogatus est id agere p̾tor debet ex fidĩ¬
nõ morte. nͥ forte hr̃clib eius eumle¬
gau̾it.Siqu̾is usumfructum solum
serui alienau̾it ꝑ quem usus fructus
ei adquisitusest. clubium non ẽ quin
nsus fructus ꝑ eum adquisitus ietm̾eat᷑.¬
¶ Reimutatione interire usun fruc¬
tum placet. ueluti usus frudus mͥ ecliũ
legatusest. edes corruerint. uel exuste
sint sine dubio extuguit᷑. an ⁊ aree c̾¬
tissimumẽ. ex ustiseclib. nec aree. nec

Expanded text:
t, si quidem Titius amiserit, totum socio adcrescere: quod si Maeuius amisisset, non totum adcrescere, sed partem ad eum, partem ad proprietatem redire. quae senetiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere.Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, sicuti si quid aliud, quod personae cohaeret.legatarius alii restituere rogatus est, id agere praetor debet, ut ex fideinon morte: nisi forte heredibus legaverit. Si quis usum fructum solum servi alienaverit, per quem usus fructus ei adquisitus est, dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: veluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt vel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certiss
Abbreviated transcription (Latin):
libro . xuii. scribit saluumeẽ ꝑ iñ acst
alius eẽt titio inusumfructum substi¬
tutus. hos i .ii. tam i si non u̾bis tñ re
coniunctos uideri. Item pap̃. quent
si titio i meuiousus fructus relictussit.¬
⁊ in repetitiõnem ususfructus nontoq̃¬

Expanded text:
ionum scribit saluum esse, perinde ac si alius esset Titio in usu fructu substitutus: hos enim tametsi non uerbis, re tamen coniunctos uideri.Idem Papinianus quaerit, si Titio et Maeuio usu fructu legato in repetitione usus fructus non
Abbreviated transcription (Latin):
suo aut ea demone que nõinis uice
fungit᷑. qͣł qͣnta q̃ sit ostenditur. Na
⁊ pedius lib̾ .i. destipulanonib nich
referre ait. ꝓpͥo nomine resapłłetur.
andigito ostendetur an uocabulis
quibusdamdem̃tur qͣtenus mutua
uite res fungatur q̃ tantumdem p̾stã¬

Expanded text:
e fungitur qualis quantaque sit ostenditur. nam et Pedius libro primo de stipulationibus nihil referre ait, proprio nomine res appelletur an digito ostendatur an uocabulis quibusdam demonstretur: quatenus mutua uice fungantur, quae tantundem pra
Abbreviated transcription (Latin):
peculio danda est.i. si iustam cãmint̾¬
cedendi seuuis hũit. q forte tĩndem
pecunie ticio debuit. Qd̾ si qi fideuisior
interuenit ex qͣ cã inpeculium actioñ
daretur noneẽ inhibendum creditorẽ
quominus atitiopetat. Eque nuuo
modoꝓhiberi eum debete sieum seruũ
liberumeẽ creclidideris. ¶ Si sub cõ¬
ditione stipulatus fu̾mi ate quad
ticius michi pure deberet audeficiente
canditione si a titiopetam: exceptõe
pactiouenti. ⁊ possim ⁊ debeari  sub¬
oꝓponendam.
litim omnimͦ licet. siue in ip̃onegotio
uenditõnis gereudo conuenisset. su
fideuissori quoq competere exceptõ¬
nem pp̃rei ꝑ sonamplacuit. neman¬
datimditio conuenat᷑. Sͥ simandati
actio uulla sit forte si donantli aĩo
fide uisserit. dicendum est nõpoẽe exs

Expanded text:
ustam causam intercedendi seruus habuit, quia forte tantandem pecuniam Titio debuit: quod si quasi fideiussor interuenit, ex qua causa in peculium actio non daretur, non esse inhibendum creditorem, quo minus a Titio petat: aeque nullo modo prohiberi eum debere, si eum seruum liberum esse credidisset. Si sub condicione stipulatus fuerim a te quod Titius mihi pure deberet: an deficiente condicione si a Titio petam, exceptione pacti conuenti et possim et debeam sumopponendam.lium omnimodo licet, siue in ipso negotio uenditionis gerendo conuenisset siuefideiussori quoque competere exceptionem: propter rei personam placuit, ne mandati iudicio conueniatur. igitur si mandati actio nulla sit, forte si donandi animo fideiusserit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
pactus est ne ase. ne ue a filo suo dos
petẽtur.Si a coherede filii dos petanir
Ir̃e quicem exceptione conuentiõis
tuendus nouent. filius nero exccptiõ¬
ne conuentionis recte utetur. quippe
lt̃cli consuli concessum est. nec quicꝙͣ¬
coonstat uni tantum ex hereclib ꝓuidẽ
si his fẽs sit. ceteris autem ñ consuli.

Expanded text:
se neue a filio suo dos peteretur, si a coherede filii dos petatur, ipse quidem exceptione conuentionis tuendus non erit, filius uero exceptione conuentionis recte utetur. quippe heredi consuli concessum est nec quicquam obstat uni tantum ex heredibus prouidere si heres factus sit, ceteris autem non consuli.
Abbreviated transcription (Latin):
lseiꝰa commnune m hereditateminter se
diuiseriuit. instrumentis interpõttis.
quib duusisse inaternamhereditatẽ
dixerunt. nich̾q sibi commune remã¬
sisse caueriuit. S postea duo de fratrib
.i. meuius i sera qui absentes eraut rẽ¬
pore mortis sue matris cognouerint.
pecuntam auream a fre suo eẽ subrep¬
tam. cuius nulla mentio instrum̃to di¬
iusionis continebatur. Quero anpost
pactum diuisioms de sub repta pecunia
fratrib ad u̾sus fr̃m competit actio. ap¬
destinus ix. Si agentib ob portionem
eius ꝙ subreptum atitio dicitur gña¬
lispacti conuenti exceptio. hiis quifra¬
udem atitio cõmissam ignorantes tñc¬
egetunt obitiatur. ce doio utiliter rẽ¬
plicari posse.

Expanded text:
se diviserunt instrumentis interpositis, quibus divisisse maternam hereditatem dixerunt nihilque sibi commune remansisse caverunt. sed postea duo de fratribus, id est Maevius et Seia, qui absentes erant tempore mortis matris suae, cognoverunt pecuniam auream a fratre suo esse substractam, cuius nulla mentio instrumento divisionis continebatur. quaero an post pactum divisionis de subrepta pecunia fratribus adversus fratrem competit actio. Modestinus respondit, si agentibus ob portionem eius, quod subreptum a Titio dicitur, generalis pacti conventi exceptio his, qui fraudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
conditione consecut᷑am ut ꝓmissiõe lib̾e¬
tur. ¶Si debitorisuo nuilier impturaiͣ
dotem ꝓmisisset. ꝙ inͥdebes aut fundꝰ sc̃ꝑ¬
nianus dotitibi ent. utrũ mułr ułłet id
indotemerit. ⁊ si quid̾ debitũ maluiss do¬
tus nomine ap̾ uir̃ remanere. potest ea ex¬
ceptõe se tueri. adu̾sus petentem fund̾. Q¬
si pe fund̾ declisi: pecuĩam marito condi¬
ceret. ¶Pater ĩ si fło existimans se filie
sue debitorẽ eẽ. docem ꝓmississ obligat᷑.¬
u̾. Si seruo nuptias tm̃ indotem dato:

Expanded text:
dictione consecuturam, ut promissione liberetur. Si debitori suo mulier nuptura ita dotem promississet: 'quod mihi debes aut fundus Sempronianus doti tibi erit', utrum mulier uellet, id in dote erit: et si quidem debitum maluisset dotis nomine apud uirum remanere, potest ea exceptione se tueri aduersus petentem fundum: quod si fundum dedisset, pecuniam marito condicet. Pater etiamsi falso existimans se filiae suae debitorem esse dotem promississet, obligabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
poterũt. mandata iuirisd̾ eam que¬
stionem tnͣsfexre.
quotiens ꝑtib eius fungitur.
irc̃.ł.i Cognitio de suspectis tuto¬
rib mandaripͭ. ĩmo ĩ ex mandata
gñali iuris clictione pp̃utilitatem
pupillorum eam conting̾e̾ constitu¬
tumest. inhec u̾ba impris seu̾i iauꝰ¬
toniniz blandie ꝓconsuli affrice cum
ꝓpriam uirisclictionem leganstuis
decłis. couseqñs est ut etiam de suspͤ¬
possessio honorum detuir. uel si
cui dampni infecti non careatur.¬
ut is possi dere iubeatur. aut uentris
nomune inpossessionem mulieR
uel is cui legatum est legatorum
seruandorum cã in possessionem

Expanded text:
t mandata iurisdictione eam quaestionem transferre. quotiens partibus eius fungitur.is.Cognitio de suspectis tutoribus mandari potest. immo etiam ex mandata generali iurisdictione propter utilitatem pupillorum eam contingere constitutum est in haec uerba: 'Imperatores Seutoninus Braduae proconsuli Africae.Cum propriam iurisdictionem legatis tuis dederis, consequens est, ut etiam de susppossessio bonorum detur, uel si cui damni infecti non cauut is possidere iubeatur, aut uentris nomine in possessionem mulier, uel is cui legatum est legatorum seruandorum causa in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
impubes qui adoptatus est audien¬
dus erit. si pubes factus e mancipari
uelit. idq cã cognita ꝑiudicem
statuenclumerit. Nam imp̾r titius
antoninus rescͥpsit. pͥuignum suũ
tutori a doptare ꝑmittendum.
arcianus. Ets pubes factus nõ
Texpedire sibiinpotestatem eius re¬
digi ꝓbauerit equum ẽẽ emanci¬
pari. eum a pre ad optiuo atq ita¬
u pristinumius recuperare.
auł.ł.xi. Si tͥ filius in adoptioẽ
hac lege datus sit. ut post tͥenniũ
puta eumdem michi inadoptionẽ
des. quesitum est anactio ulla sit. ⁊
labeo putat nullam eẽ actionem.
nec enmmoribz nr̃is conuenit fili¬
um temporalem hr̃e.¬
quocumq locoposse constati ut ex¬
eat de pr̃ia potestates apd̾ ꝓronsusẽ
non ⁊ manunitti niu adopnonẽ

Expanded text:
impubes qui adoptatus est audiendus erit, si pubes factus emancipari desideret, idque causa cognita per iudicem statuendum erit. Imperator Titus Antoninus rescripsit privignum suum tutori adoptare permittendum. Marcianusexpedire sibi in potestatem eius redigi probauerit, aequum esse emancipari eum a patre adoptiuo atque ita pristinum ius reciperare.um est, si tibi filius in adoptionem hac lege sit datus, ut post triennium puta eundem mihi in adoptionem des, an actio ulla sit. et Labeo putat nullam esse actionem: nec enim moribus nostris convenit filium temporalem habequocumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate. Apud proconsulem est, et manumitti et in adoptione
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł.ii. Adoptare quis nepotiᷤᷤ
loco potest ⁊̃ si filium nouhẽat.¬
¶ Cum quem quis adoptauit emã¬
cipatum uel in adoptionem datũ
iterum non potest adoptare.

Expanded text:
et. Adoptare quis nepotis loco potest, etiam si filium non habet. Eum, quem quis adoptauit, emancipatum uel in adoptionem datum iterum non potest adoptare.
Abbreviated transcription (Latin):
ais ł .i. Liberum arbitriumest
eius qui filium iex eonepotem ĩ po¬
testatem hẽbit. filium quidem po
testatẽ climittere nepotem uero in
potestatem retinere uel excliu̾so fi¬
lium qͤm inpotestate. t̃ etnere. ne¬
potemnõ manumittere. uł omnes
siuiuris efficere. eadem ⁊ deꝙniepo¬
te dr̃aeẽ intelligemꝰ.¬

Expanded text:
sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem uero in potestate retinere, uel ex diuerso filium quidem in potestate retinere, nepotem uero manumittere, uel omnes sui iuris efficere. eadem et de pronepote dicta esse intellegem
Abbreviated transcription (Latin):
o in duos articulos deducitur. Nain
alie sunt diuni uiris alie huma¬
ni. Diuum iuris sunt res ueluti sacͤ
res ireligiose. scẽ quoees ueluti muri
⁊ porte qiuodam modo diuiniiuris s̃.
E autem diuini iuris est idmullius
in bonis est. Iduero ꝙ huma miuris
est. plerumq alicuius in bonis ẽ.
pͣ autem mullius in romisẽe Nam
res hereditarie aute qͣm aliquiꝰ
sunt. aut publice sunt aut pͥua¬
te. que publice sunt᷑ liullius in bo
preterea res corporales siinr quedã
incorporales. Corporaies autem hee
sunt que siu naturatang lͫ possust
ueluti funclus. homo. uestis. aurum:
argentum ⁊ deniq res innum̾abiles.
Incorporales sunt que tanginon
possunt qualia sunt eaque tangi ĩ
iire consistunt. sicut hereclitas us
fructus iuo: obligationee. ciuo qͦ
modo contracte. uec ad rem ꝑtitinet
sꝑ in hereditate res corꝑales płmq¬
continentur: Itam i fructus quiex
fundo continetur ꝑcipiuntur. cor¬
ꝑales sunt . id ꝙ ex aliqua obligõe

Expanded text:
o in duos articulos deducitur: nam aliae sunt diuini iuris, aliae humani. diuini iuris sunt ueluti res sacrae et religiosae. sanctae quoque res, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt. quod autem diuini iuris est, id nullius in bonis est: id uero, quod humani iuris est, plerumque apotest autem et nullius in bonis esse; nam res hereditariae, antequam aliquis sunt, aut publicae sunt aut priuatae. Quae publicae sunt, nullius uidentur praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales eae sunt quae sui natura tangi possunt: veluti fundus, homo, vestis, aurum, argentum et denique aliae res innumerabiles. Incorporales autem sunt quae tangi non possunt. qualia sunt ea quae in iure consistunt: sicut hereditas, usus fructus, obligationes quoquo modo contractae. nec ad rem pertinet quod in hereditate res corporales continentur: nam et fructus qui ex fundo percipiuntur corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione
Abbreviated transcription (Latin):
lias liber qui in eius potestate sũt
ne potes apudarrogatorem effici¬
untur. simulꝙ cum suo pr̃e ineiꝰ
recidunt põtestatẽ. ꝙ non similiter
in adoptio ‸ contigit. Namnepotes
ex eo inaui naturał retmnentur po¬
testate. ¶ Non tantum cum quis
adoptat. s i cum arrogat maior
gaudo suum heredem sibi adc̾scẽpͭ.
nec ei corpoale uitium impedim̃
mantipaiit. i pͣreterea eum adop
nu̾it: filiodato in adoptionem ꝙ̃¬
optionem dare possumus
solum filorum s ⁊ qͣ nepotũ funnt
ut aliquis nr̃ nepos eẽ uideatur per¬
inde quasi ex filio uel deinceps natꝰ
aliquem a doptet. non puto mortu¬
o auo iura consangiuinitatis inter
nepotes futura eẽ. S si sic adopta¬
uit ut ẽnam iure legis nepo̾ siuieẽt
cnͣ ex i lutio puta filio iuo. iex ma¬
tre familias filus natus eẽt contͣ
quim adoptione̾ datus est ad pa¬
tremadoptiuum transfereũtur.
Atus michi filius in potestate mea
retligi benefitio principis potestͥlibꝰ¬

Expanded text:
lias liberi, qui in eius erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque cum suo patre in eius reccidunt potestatem. quod non similiter in adoptionem contingit: nam nepotes ex eo in aui naturalis retinentur potestate. Non tantum cum quis adoptat, sed et cum adrogat, maiorgando suum heredem sibi adsciscere potest nec ei corporale uitium impedimenmancipauerit et postea eum adoptnuoptionem dare possumus.solum filiorum, sed et quasi nepotum fiunt, ut aliquis nepos noster esse uideatur perinde quasi ex filio uel incerto natus aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitatis inter nepotes futura esse. sed si sic adoptauit, ut etiam iure legis nepos suus esset, quasi ex Lucio puta filio suo et ex matre familias eius natus esset, contra qui in adoptionem datus est, ad patrem adoptiuum transferuntur. 4tus mihi filius in potestatem meam redigi beneficio principis potest: libe
Abbreviated transcription (Latin):
uli reu̾so non debere prorogari tp̃s
fuit cum potu̾it adire p̾torem̃. nec¬
dixit uel presidem uͥ erat. s ꝙ idem dic̃
⁊ inclignum ẽ pp̃irrogatam penã:
non recte. quid enim cõe ht̃ delictũ:
statutum contestatus litem postea
non qui distulit. s quiliti renintia¬
Quit in totum.
dem.ł.xi. nintegrum uero resti¬
tutõe postulata adu̾sus aditõnem a ꝑ¬
minore fr̃am si quid legatis expensũ
est. uł p̾tia eorum qui ad libertatem
aditõne eius ꝑuenerunt aminore
re fundanda non sunt. Quẽatłm ꝑ
contrarium cum nuinorrestituit᷑ ad
eͣundam hr̃ditatem que ante gesta
erant. ꝑ curatorem bonorum decreto
p̾toris ad distrahenda bona scłmiuriᷤᷤ
formam ꝯstitutum rata n eẽ hũda.
calphurnio flacto seu̾. ⁊ ant̃. rescͥpse

Expanded text:
uli reuerso non debere prorogari tempus afuit, cum potuerit adire pdixit, uel praesidem ubi erat. sed quod idem dicit et indignum esse propter irrogatam poenam, non recte: quid enim commune habet delictum statutum contestatus postea destitnon qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum.m.In integrum uero restitutione postulata aduersus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, uel pretia eorum qui ad libertatem aditione eius peruenerunt, a minore refundenda non sunt. quemadmodum per contrarium cum minor restituitur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bona secundum iuris formam constitutum, rata esse habenda Calpurnio Flacco Seuerus et Antoninus re
Abbreviated transcription (Latin):
rem uelle. impendi. ħ ampluis labeo
ait. i siqͥd infimus mortui sui impensũ
sit. ex uendito ꝯ sequi oporte. simͦ sũ cłpa
uenditoris mortẽ obeͥrit It̃ si conuenĩt c̃
res ueniret ut locuplex ab emptore
reus detur. ex uenduto agiposse. ut id
fiat. ¶ Si int̾emptorẽ p̾dioꝵ iuẽditos¬
renconuieuisset. si ea p̾clia emptor hereᷤᷤ¬
ue eiꝰ pluris uendidiss eiꝰ ꝑtem dimidi¬
ã uendatori prãret. ⁊ hĩs ep̃toris płis
ea p̾clia uendidisset. uenditorem ex

Expanded text:
 amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore reus detur, ex uendito agfiat. Si inter emptorem praediorum et venditorem convenisset, ut, si ea praedia emptor heresve eius pluris vendidisset, eius partem dimidiam venditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia
Abbreviated transcription (Latin):
dere debez. ¶Si quid suo dastracto uen¬
tui debet. hĩditates quoq ꝑ seruum ad¬
quisite.: i legata amnia. nec clistiguend̾
cuius respectu ista s̃ relicta. Itẽ ꝙ exoꝑis
senuis p̾stint uenditori: emptori restitũ¬
en dum ẽ nͥ dies ideotraditionis ex pacto
ꝓrogatus ẽ: ut aduñditorẽ opere ꝑtine¬
rent. ¶Exuendito astio: uenditorio¬
petit ad ea consecm̃da q̃ ei ab emptore p̾¬
stan oportet. Ueniunt aũin ħ iucliciũ
intͣ scpͥta in pͥmis p̃cium qnͣtires uenit.
Item usure p̾cii pꝰ diẽ traditionis. Nam
cum re emptor fruatur ẽ eqͥssimum eñ
usuras precii pend̾e . pꝰ sesionẽ aũtraditaᷤᷤ
acciꝑe debm̃s. ⁊ si p̾caria sit possessio. ħ eͥ
solum spectare debenius. anhãt faculta¬
temfructus ꝑcipiendi. pp̃ea exuendito
agendo. ꝯseq̃tur ĩ sumptꝰ qui fcĩ sunt
inre clistracta ut puta si quid inedifi¬
tia distracta erogatum est. Scrib̾.n. la¬
beo ⁊i trebatianꝰ eẽ ex uendito actionẽ.¬

Expanded text:
dere debes.Si quid seruo distracto uentui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis servus praestitit venditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad venditorem operae pertinerent. Ex vendito actio venditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Veniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res venit. item usurae pretii post diem tradicum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere.Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomi
Abbreviated transcription (Latin):
amisse. si nauis intͣ p̾stitutos dies ꝑisset
⁊ condi npn itionemstipulationis de¬
fecisse uideri: ⁊ ideo sine causa depignoꝵ
ꝑsecutione que in aliis nauib fuerũt
queri. qñ gͦ ad illoꝵ pignoꝵ ꝑsecutio¬
sinainis postea ꝑierit. qm dies p̾funtꝰ
ꝑiculo exactus fu̾it.
si dedero traiecticia.x. ut saluanaue.
sortẽ cũcertis usinisrecipiam. dicend̾
est posse me sortemitum certis usuris:
reciꝑe.¬

Expanded text:
si nauis intra praestitutos dies perisset, et condicionem stipulationis def‹ec›isse uideri, ideoque sine causa de pignorum persecutione, quae in aliis nauibus fuerunt, quaeri. quando ergo ad illorum pignorum persecutiosi nauis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fuerit. si dedero decem traiecticia, ut salua naue sortem cum certis usuris recipiam, dicendum est posse me sortem cum usuris recipe
Abbreviated transcription (Latin):
male fidei possessor .i. cum primũ ei
denuntiatumeẽt. Quid gͦ siscit qͥd̾
nemo autem ei denuntiau̾it. an in¬
cipiat usuras debere petunie redacte.
⁊ puto ded̾e. cep̃enim male fideipos¬
sessor eẽ. Panamus demuntia tum
eẽ. nontame i scit. qr non ip̃i: s ꝓ¬
curatori eius denuntiatum est. sena¬
tus ip̃i denuntiari exig̃. uõ ñ nocebit
nͥ forte is cui denunciatum est eum
certiorau̾it. S si non cerciorare po¬
tuit nec fecit  a quo denuntiatumẽ.
senatus non exigit. Quicumq gͦ
fuit: qui denunti auit. nocebit hoc
adu̾sus bone fidei possessores. namiͣ
senatus locutus ẽ: eos quise hr̃des
existimassent. Cet̾m si quis sciens he
reditatem ad se non ꝑtin̾e. distrax̃.¬

Expanded text:
malae fidei possessor. 'id est cum primum aut malae fidei possessor. 'id est cum primum aut denuntiatum esset': quid ergo si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen scit, quia non ipsi, sed procuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebit, nisi forte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit.Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distrax
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciꝑe debuerunt p̾staturos. ĩ si anteli¬
ten contestatam fecerint. quo minus
possid̾ẽt. ꝑinde condempnandos: qiͣ
possiderent: Los autem qui iustas cãs
huisent. quare bona adse ptinere¬
existimãsent uiꝰq adc̃o diuntarat qͦ
locupletiores exeare fcĩ eẽnt. Petitã
autem fisco hr̃litatem ex eo temꝑe
existimandum eẽ. quo primum scie¬
rit quisq eam a se peti .i. cum primũ
aut denuntiatum eẽt ei aut litt̾is.
aũ elictis aduocatus eẽt: censuerunt.
Aptanda est gͥ nob̾singuł u̾bis
senacus consulti congruens inter¬
asse fiat senatus consultum locum
hẽbit. Itemisi uacantia bona fis couẽ¬
dicentur. uel ex alia causa quacumz
bona ad eum ꝑ uen̾int senatus con¬
sultum ħ locum hẽbit. ⁊ si ciuitatipe¬
teretur. Inpͥuatorum quo petitõnib
seitatus consultum locum hr̃e: uemo
est qui ambigat licet iupublica cã
fc̃m sit. non solum autem in hr̃ditatẽ
utimur sen atus consulto s inpeculio
castrensi. uł alia in̾sitate. ¶ Peci

Expanded text:
i ante litem contestatam fecerint, quo minus possiderent, perinde condemnandos, quasi possiderent: eos autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinereexistimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent.Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. censuerunt.' aptanda est igitur nobis singulis uerbis senatus consulti congruens interasse fiat, senatus consultum locum habebit: idem, et si uacantia bona fisco uindicentur uel si ex alia quacumque causa bona ad eum peruenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si ciuitati peteretur.In priuatorum quoque petitionibus senatus consultum locum habere nemo est qui ambigit, licet in publica causa factum sit.Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi uel alia uniuersitate. 'Petit
Abbreviated transcription (Latin):
dequib cum forma senatus consultĩ
sit data aptimumest ip̃ius senatus
consulti interpretationem facere u̾¬
biseius relatis. ¶ Pͥdie idus martias
quintus iulius balbus ⁊ publius. et¬
iubentius celsus titius. enfidius. oenꝰ.
seu̾ianus. consules u̾ba fecerunt. de
hiis qͣ imperator cesartͣiani parthi
filins cliui nerue nepo adrianus au¬
gustus imp̃r maximus q princeps
ꝓposuit quinto non as marcii que ꝓ¬
xune fuerunt. libello complexus ent
qui ficri placeat. deqͦre ita censuerunt.¬
Cum aute. qmꝑtes cacluce ex bõis
rusticis com pet̾entur hii quise hr̃des
eẽ existimant. hĩditatem distraxeñt
placere recdacte ex p̾tio rerumuendi¬
tarum pecunie usuras non ẽẽ exigen¬
oas. Idemq insimilib causis seruand̾¬
est. Itemplacere aquib hereditas pe¬
tita fiuss si acdu̾sus eos iudicatum et
Preciaq ad eos rerum ex hr̃ditate uẽ¬
ditarum ꝑuenissent. ⁊ silee añ petitã

Expanded text:
de quibus cum forma senatus consulto sit data, optimum est ipsius senatus consulti interpretationem facere uerbis eius relatis. 'Pridie idus Martias Quintus Iulius Balbus et Publius Iuuentius Celsus Titius Aufidius Oenus Seuerianus consules uerba fecerunt de his, quae imperator Caesar Traiani Parthici filius diui Neruae nepos Hadrianus Augustus imperator maximusque princeps proposuit quinto nonas Martias quae proximae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt.Cum, antequam partes caducae ex bonis Rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum uenditarum pecuniae usuras non esse exi- gendas idemque in similibus causis seruandum.Item placere, a quibus hereditas petita fuisset, si aduersus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate uenditarum peruenissent, ets
Abbreviated transcription (Latin):
h pp̃culpam non teneatur. q nec h
debrhac res retinere. ¶Seruitutes
in petitõne hr̃elitatis non uenur. eͦ
didici. cum nicħ eo nomine possit.
restitui. sicut est in corporib inifrut¬
tibs si non patiatur. ie agere ꝓpͥa
actõne conueniatur.
dem .ł .xu. Item ueniunt in hr̃cdita¬

Expanded text:
hic propter culpam non teneatur: quia nec hic hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Servitutes in restitutionem hereditatis non venire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione convenietur.d edictum.Item ueniunt in heredita
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł.u Et non tm̃ hr̃ditaria
corpora. s ĩ que non sunt hr̃clita¬
ria quorum tarrirm ꝑiculum ad he¬
redem ꝑtinet utres pignoridate defũ¬
cto. nel comnro date. depoĩte ue. et
quidem rei pignori date defuncto uł¬
commodate etiam spetialis petõ est. ut
⁊ hr̃litas petĩone contineatur. sicut
ille qͣrum nomine publiana competit.
S licet earum nomine que commo¬
date uel depõite sunt uulla sit facile
actio. q tamen ꝑiculum earum
ad nos ꝑtinet. equum est eas resti¬
tu ¶ sipenitore n usu capio abhĩde
impleta sit non ueniet in hr̃ditatis
petitõnem. qr heres ide̾mpetitor eam
uendicare pͭ. nec ulla exceptõ datur
possessori. ¶Ueniunt hecres in hr̃¬
ditatis petitõem in quib possessor
retentionem hũit uoirĩpetitionẽ.
ueluti siiurauit defunctus petitoris
remnon cẽ ⁊ decerit decesserit: debẽt
hee quo restitui. Inmo isiposi ẽsor
sua culpa eas amiserit teneb̾r hoc
nomine idemq erit ⁊ inp̾done licet

Expanded text:
um. et non tantum hereditaria corpora, sed et quae non sunt hereditaria, quorum tamen periculum ad heredem pertinet: ut res pignori datae defuncto uel commodatae depositaeue. et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit. sed licet earum nomine, quae commodatae uel depositae sunt, nulla sit facile actio, quia tamen periculum earum ad nos pertinet, aequum est eas restitui.Quod si pro emptore usucapio ab herede impleta sit, non ueniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam vindicare potest nec ulla exceptio datur possessori. Veniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: veluti si iuraverat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine. idemque erit et in praedone, licet
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. si magna utilitas hr̃ditatis
non omnia que hr̃litaria pecum a
comꝑata sunt in hĩclitatis petritẽ ue¬
Sipossessor ex pecimia hr̃clitaria ho¬
Si sua cã emit: pretium uenire. ¶Si
tarii id fecit: unamplius uenire qͣm
pretium. ¶Item non solum ea que
mortistempore fu̾int. s i siqͦ pe᷑a au
augmenta hr̃ditatis accesseruit: uẽi

Expanded text:
uenire, si magna utilitas hereditatis non omnia, quae ex hereditaria pecunia comparata sunt, in hereditatis petitionem uesi possessor ex pecunia hereditaria hosi sui causa emit, pretium uenire.Similtarii id fecit, non amplius uenire quam pretium.Item non solum ea quae mortis tempore fuerunt, sed si qua postea augmenta hereditati a
Abbreviated transcription (Latin):
sentĩa sequenda eẽ uidet᷑. ¶ Si quis
cum peteretur ab eo hr̃ditas. n rein
iuris uelud possesior erat ueium pꝰea
aliquid ademptus est anpetitõne
¶ Nunc uideamus que ueniant in
hr̃ditatis petõne. ⁊ placuit uniu̾sas
res hr̃ditarias in ħ uiditium ueni

Expanded text:
Si quis, cum peteretur ab eo hereditas, neque rei neque iuris uelut possessor erat, uerum postea aliquid adeptus est, an petitionNunc uideamus, quae ueniant in hereditatis petitione. et placuit uniuersas res hereditarias in hoc iudicium uen
Abbreviated transcription (Latin):
suie ante ante aditam. sue post a di¬
tam hr̃ditatem accesserunt. S i ꝑtꝰ
ancillarum sine dubio qͥgent hr̃di
ueniant. anͣ cc̃. ut puta est q̃ clam
aclio que infitiatione crescit utrũ
cum sno increm̃to an u̾o insimplum
uenit. ut legis aquilie. Et uił. ł .uii.

Expanded text:
siue ante aditam siue post aditam hereditatem accesserint. sed et partus ancillarum sine dubio augent herediueniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incremento an uero in simplum uenit, ut legis Aquiliae? et Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑignoris consenserit creclitor uel ut de¬
bttor hanc renꝑmuter.ł donet ł ĩ dotem
ceti clicenlumerit. pignus liberari. msi
salua cã pignoris sui consensit. ł uendito¬
ri. ł ceteris. Nam solent multi salua cau¬
sa pignoris sui consentire. S isi pp̃e uen¬
oiderit creditor sic tñ uenditonem fecit.
ne liscederet apignore. nisi eisatis fiat:
dicendiun erit exceptionemei non nocere.
S isi non concesserat pignus uenudari:
s ratam hũit uendutionẽ idem erit ꝓ band̾
uelle. ¶Queritur si forte uenditio rei
spetiałr obligate non ualeat. annocere
hec res treditori debeat. quiconsensit. ut
puta si qͣ rõiuris uenditionem impecliat
dicenclum est pignus ualere.
Parc̃.ł. Poluitur hypotħ. isi abeadisce¬
datur. aut pasciscatur creclitor ne pecuni¬
ampetat. nisisiquis dicat pactum inter¬
positũeẽ: ut a ꝑsona non petetur. Et
siquid̃ hoc actum sit cum forte alius ypo¬
thecam possidebat. S cum pastum conuẽ¬
tumexcepti onem perpetuam pariat: ead̾

Expanded text:
pignoris consenserit creditor uel ut debitor hanc rem permutet uel donet uel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salua causa pignoris sui consensit uel uenditioni uel ceteris: nam solent multi salua causa pignoris sui consentire. sed si ipse uendiderit creditor, sic tamen uenditionem fecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus uenumdari, sed ratam habuit uenditionem, idem erit probandum. Belle quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendum est pignus ualere.ariam. Soluitur hypotheca et si ab ea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam possidebit? sed cum pactum conuentum exceptionem perpetuam pariat, eadem et
Abbreviated transcription (Latin):
tam conueniatur:. defendetur ꝑ exceptio¬
nem. ccͣsi cũ exstipulatu iudicatum solui
conueniretur iurauit se dare no uo poͣi¬
tere agenti iudicati ñutiq obstabit ex¬
ceptio pot̾ eniz fi ut nonsit cõmissa sti

Expanded text:
tam conueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa sti
Abbreviated transcription (Latin):
ab eẽ ceꝑit officium p̾toris est intͦ¬
ducere utilem actõnem. Eadem
cliceinus ⁊ suta concepta scipłatõ
fu̾it. si quin quenni o fuit rome.
ꝓximo. uel ita si rome non fl̾it .c.¬

Expanded text:
eperit, officium praetoris est introducere utilem actionem. eadem dicemus, et si ita concepta stipulatio fuerit: 'si quinquennio proximo Romae fuerit', uel ita: 'si Romae non fuerit, c
Abbreviated transcription (Latin):
aul .ł .i. Is qui rerpublice cã affu E¬
turus erat. si ꝓcuratorem reliquerit
suia aliquis fuit. ex pena ei noga¬
ta cuius restitutõnem impetrauit.
ab alia usurpatumex bonis que ñ
erant adempta ꝓbatum fu̾it sue cãe
restituendum est.

Expanded text:
um. Is qui rei publicae causa afuturus erat, si procuratorem reliquerit, insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e nonagit. uel liberum est inunam
rem defendere. ¶Qui alium defend̾
satis dare cagitur. Iemo enini aliene
litis ydoneus de fensor sine satis dacõe
intenigitur. ¶ Item q̃ritur si iudi¬
cium acceperit defensoꝵ ⁊ actor m̾m̾t᷑
Pesfitu̾tus sit ancogendus i sit resti¬
turorium. iudiciu accipere. ⁊ mag̃.
placet cogendumꝓcuratorem. ¶utͣ
inceteris quo negotiis gerendis. ita
i in utib ex bona fide rõnemreddere
debet. It aq ꝙ exlite consecutus erit
siue pͥncipaliter ip̃ius rei nomine.
siue extrinsecus obea iremdebet
mandati iuditio restituere. usq ad¬
eo ut si ꝑerrorem aut ꝑiniuriam iudi¬
cis non debitum consecutus fiu̾t. idqͦ
reddere d. ¶ Item contra ꝙ obreni
indacatam ꝓcurator soluerit. contͣ¬
romandati inditio recuperare deb.
peuam autem qmex suo delicto pre¬
stitit. recuperare ñ debet. ¶litis im¬
penclia bona fide fc̃a uel ab act oris

Expanded text:
el in unam rem defendere. Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur. Item quaeritur, si iudicium acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat. Item contra quod ob rem iudicatam procurator soluerit, contrario mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris
Abbreviated transcription (Latin):
Gaaus. Nes in dotem dace que pondere
muimero mensura constant maritiperi¬
culo sunt. qr in hoc clanturut eas mari¬
tus ad arbitrium suum distrahat:⁊ qñ
constitui tñ isi ante mrnnonium accepti
latio fu̾it interpõita: nes nuptie secute:
sceb̾ait. matrimonii causa atcepti latio¬
nem interpp̃itam non secutis imptiis nł¬
lam eẽ atq ideo suolocomanere. obliga¬
tionem que sũia ueraest. ¶ Quociens
autem exͣneus accepto ferc debitori dotis
constituende cã siquid̃ nuptie ĩsecute sunt.
non fu̾int. liberatõ ñ seq̃tur. nisi forte sic ac¬
ceptotislit ut uelit mulieri. iutotum dona¬
tum. Tunc .i. credend̾ ẽ breui manu acceptũ
amuliere ⁊ mantodatum. Ceter̃um mulier
ꝑ uberã ꝑsonam conditio aduninon potest.
plane secutis nuptiis must soluto m̃ m̾o
dotis exactionem habebit. nisiforte sicͥ ac¬
ceptotulit extraneus. ut ip̃e quoquomͦ so
non hẽbit mulier actionem scd̾m q̃ ꝯstituta do¬
is esfectucerit dons exactioni. ait si quid̾ purai

Expanded text:
ale. Res in dotem datae, quae pondere numero mensura constant, mariti periculo sunt, quia in hoc dantur, ut eas maritus ad arbitrium suum distrahat et quanconstitui, tamen, si ante matrimonium accelatio fuerit interposita nec nuptiae secutae, Scaevola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem: quae sententia vera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliere et marito datum: ceterum mulieri per liberam personam condictio adquiri non potest. Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modonon habebit mulier actionem. secundum quae constituta dois effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit