comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te: deinde abhostib capta pepe¬
rit. post existentẽ conditionem
anliberũ pariat ⁊ intim qui dem
ꝑͣ seruus ostium sit nequaquam
dubium est. S uerius est post li¬
minio eum lib̃m fieri quia si mat
inciuitate eẽ lib nasceretur. plane
si aput ostes eũtocepiss. ⁊ pꝰ existen¬
tem conlitionem eddidiss beni¬
gnuis diceretur competere ei post
uminium. ⁊ lib̃m eum ẽẽ SStatu¬
lib̃ parendo conditioni in ꝑ sona
emptoris ꝑuenit ad lib̾tatem.
Et sciendum ħ ad statu liberos oĩs
sexus ꝑtinere. non solum autem si
euenerit haec conditio. ad eum tnͣ
sit: qui emit uerum ⁊ ad om̃s qui¬
cumq quo quo iure domi nium
instatu libo nactisunt. Siue igit᷑
legatussit tibi abhĩde statuliber.
siue adiudicatus. siue usu captus
ate. siuetraditus uł aliquoiure
tuus factus est: sine dubioiure ꝑa
rere dicemus conditioni in ꝑ sona
tua posse. S ⁊̃ in hr̃dem emꝑtõis

Expanded text:
te, deinde ab hostibus capta peperit ibi post existentem condicionem, an liberum pariat? et interim quidem quin seruus hostium sit, nequaquam dubium est: sed uerius est postliminio eum liberum fieri, quia, si mater in ciuitate esset, liber nasceretur.Plane si apud hostes eum concepisset et post existentem condicionem edidisset, benignius dicetur competere ei posliminium et liberum eum esse. Statuliber parendo condicioni in persona emptoris pervenit ad libertatem: et sciendum hoc ad statuliberos omnis sexus pertinere. non solum autem si veniersit qui emit, uerum etiam ad omnes, quicumque quoquo iure dominium in statulibero nacti sunt. siue igitur legatus sit tibi ab herede statuliber siue adiudicatus siue usucaptus a te siue traditus uel aliquo iure tuus factus, sine dubio dicemus parere condicioni in persona tua posse. sed et in hered‹e› empto
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siseruus tiuis statulib̾m emĩt tibi
datur. qduhrdib cdare iuissus ẽ. S
⁊ si tuo suo dedĩt. simodo is deum
peculiari nomine emit. neq ei tu
peculium ⁊ ademisti: puto lb̃m fo¬
re. Scilie ut eomodo tibi dedisse.
intellegatur. ꝑ indeatq: situa uo¬
luntate euius alii seruorũ tuoꝵ
seat. iideamus. ⁊ alias sciendũ ẽ
eas demũ coditiones ademptorẽ
transire: quae sunt indando. Ce¬
terũ si quae sunt infaciendo. ñtrã¬
seunt. ut pritasi filiumeiꝰ lit teras¬
reddendaꝵ conditio: quod adre¬
liqua quidem attinz.:indanda pe¬
cunia consistit. Quod autem ad ip¬
sa uolumina rationum tradenda
percunctandaᷤᷤ. atq examinandaᷤᷤ
rationes. ⁊ indis pungendas atq ex¬
cuciendas. factum ht̃. Num quid
ergo reliqua quidem enptoĩ cdan¬
do perueniat allib̾tatem: cetã in
ꝑsona hr̃dis consistant. Putoigitur
zademptorem reliquoꝵ solutionẽ
trans mitti. Sic fi ut dũu̾datur cõ¬
natio conditione instatu libi secũ

Expanded text:
Si servus tuus statuliberum emerit, tibi datur, quod heredibus dare iussus est. sed et si tuo servo dederit, si modo is eum peculiari nomine emit neque ei tu peculium ademisti, puto liberum fore, scilicet ut eo modo tibi dedisse intellegatur, perinde atque si tua voluntate cuivis alii tuorum servorum seat, videamus. et alias sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt in dando: ceterum hae, quae sunt in faciendo, non transeunt, ut preddendarum condicio, quod ad reliqua quidem attinet, in danda pecunia consistit, quod autem ad ipsa uolumina rationum tradenda percontandasque et examinandas rationes et in dispungendas atque excutiendas, factum habet. num quid ergo reliqua quidem et emptori dando perueniat ad libertatem, cetera in persona heredis consistant? puto igitur et ad emptorem reliquorum solutionem transmitti: si‹c› fiet, ut diuidatur connatio condicionem statuliberi secu
Abbreviated transcription (Latin):
te ad hue p̃caĩo tuinulteiꝰ tp̃s rogasti
ꝓrogaturr pcaiũ. Nãnec mutatur
causa possessiomis ⁊ ñc̃stituit eomͦ
p̃cãiũ. s in longus tp̃s ꝓfertur. Si
uõ pͣtita dierogas ꝓpiest. ut soluti
causa ĩa p̃cãii non redintegret᷑ s no¬
ua constit᷑uatur. as ⁊ matuntas

Expanded text:
te adhuc precario tu in ulterius tempus rogasti, prorogatur precarium: nam nec mutatur causa possessionis et non constituitur eo modo precarium, sed in longius tempus profertur. si uero praeterita die rogas, propius est, ut soluta iam causa precarii non redintegretur, sed noua constituatur. 6 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃caĩo rõgauit. de sinẽ iup̾sidẽ. ⁊ m¬
ciꝑe p̃cario. neq eustimare sibi ip̃ũ
causã possessionis mutãe. cũ uolũta¬
teeiꝰ quẽ deiẽẽ: oeꝑit p̃cãio p̾sidere.
Nã si ab eod̾ emiss. inciꝑe ⁊̃ ꝓẽtõe

Expanded text:
precario rogauit, desinere ui possidere et incipere precario, neque existimare sibi ipsum causam possessionis mutare, cum uoluntate eius quem deiecit coeperit precario possidere: nam si ab
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtia ⁊̃ utilissima. Coticdie it p̃¬
caĩo rogãt᷑ creditões abhis qui pigͦ¬
rẽ ciuiꝰ possessionẽ ꝑ int̾dictũ uti po̾¬
sidetis retinẽ p̾si qũauis futurũ
cẽt ut tenear de ꝓpietate p̃caĩotibi

Expanded text:
sententia etiam utilissima: cottidie enim precario rogantur creditores ab his, qui pignrem, cuius possessionem per interdictum uti poss‹i›d‹e›tis retinere possim, quamuis futurum esset, ut tenear de proprietate, precario tibi
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a pu pillus manumit tat ꝓbã¬
clamesse causam sufficlius ait. sier¬
ua filius contrasentit. quodueriꝰẽ
Namq ꝑ ab surͣclum est ine ligen¬
dotutorem firmũ uideriesse uidi¬
cium pupilli cuius inomnibus
iebus ut infirmũ iudiciũ tutoreacu¬
to xe regitur. E manumissiorb
q̃ seruis ad umiu̾t sitatẽ ꝑtinẽtib¬
marcus omnibus colle¬
giis quibus co eundiuiᷤ
est᷑ manumit tendipo

Expanded text:
usa pupillus manumittat, probation‹i› esse causam Fufidius ait. Nerua filius contra sentit, quod uerius est: namque perabsurdum est in eligendo tutore firmum uideri esse iudicium pupilli, cuius in omnibus rebus ut infirmum iudicium tutore auctore regitur. DE MANUMISSIONIBUS QUAE SERUIS AD UNIUERSITATEM PERTINENTIBMarcus omnibus collegiis, quibus coeundi ius est, manumittendi po
Abbreviated transcription (Latin):
mtͣti. nisi proprium seruum roga¬
tus fiuĩt manumit tere. Hicit con¬
ferenda est quantitas emolumenti.
tiue adeum peruenit ex iuditioeiꝰ
qui rogauit eum p̃tio eõꝵ quos roga¬
tus est manumit tere. S⁊ si hae le¬
ge ẜuus fuĩt donatus: ut manumit¬
tatur: ꝑmittendum erit manumit¬
tere. nec constitutio dliui marci suꝑ¬
ueniens. amctationem consulis di¬
rimat. ¶Matrimoni icausa ma¬
numit tere siquis uelit ut sit qui
non indigne huius modi diẽtditio¬
nus uxoremsor titurussit: erit ei con¬
cedendũ. ¶ Mulieri quoꝙ uolen¬
ti filium suum naturalem. uelquẽ
ex sup̃dictis manumittere. ꝑ mit¬
tendumẽẽ. marcellus. L. scribit. ¶E¬
sul ap̃se põt manumit tere. ⁊ si eue

Expanded text:
mitti, nisi si proprium seruum rogatus fuit manumittere: hic enim conferenda erit qquae ad eum pervenit ex iudicio eius qui rogavit, cum pretio eorum quos rogatus est manumittere. Sed et si hac leei seruus fuerit donatus, ut manumittatur, permittendum erit manumittere, ne constitutio diui Marci superueniens cunctationem consulisrimat. Matrimonii causa manumittere si quis uelit et is sit, qui non indigne huiusmodi condicionis uxorem sortiturus sit, erit ei concedendum. Mulieri quoque uolenti suum filium naturalem uel quem ex supra scriptis manumittere permittendum esse Marcellus scribit. Consul apud se potest manumitte
Abbreviated transcription (Latin):
tum egypti possum ẜuum manu¬
mit tere ex constitutione diui augu
tia ad filium sciens rome agentẽ
epłam fecit. qui a ꝓmisit ei quem
uellet ex seruisuꝰ quos inministio
secumhabebat. uindicta libaret
post qͣuam filius stichum manumi¬
sit ap̃pretorem. quero anfecerit li¬
berum .R. quare non hie concessũ
credamus patri. ut iͥe nut tere pꝰsit
pediri sol. Et ũba sollempnia. li¬
& nondicantur. ut dicta acciprãtur.
fanͦs non est. apud conciliũ recte ma¬
numittit. Iaulusscilie tutore
auetore. Ita tm̃ inpeculium nonse

Expanded text:
tum Aegypti possum servum manumittere ex constitutione divi Augusater ex provincia ad filium sciens Romae agentem epistulam fecit, quae permisit ei, quem vellet ex servis, quos in ministerio secum hic habebat, vindicta liberare: post quam filius Stichum manumisit apud praetorem: quaero, an fecerit liberum. respondi: quare non hoc concessum credamus patri, ut permittere possit pediri solet, et verba sollemnia liet non dicantur, ut dicta accipiuntur.infans non est apud consilium recte manumittit. Paulus: scilicet tutore auctore, ita tamen, ut peculium e
Abbreviated transcription (Latin):
dicta manumit tere possumus. S
apud legatum eius manumit tẽ po̾
¶ Filius quoquoluntate patris.a
annis apud concilium matrimonii
causa pregnandem manumiserit. eaꝙ
interim peperit. inpendenti erit
seruus an libersit quẽ ea peperit.

Expanded text:
dicta manumittere possumus: sed et apud legatum eius manumittere poss Filius quoque uoluntate patris apannis apud consilium matrimonii causa praegnatem manumiserit eaque interim pepererit, in pendenti erit, seruus an liber sit, quem ea peperit.
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonio dotemreddi. nontã¬
tum diuortium s ⁊ mortem conti¬
nr̃. hoc ẽ ande hoc quoq casu contͣ¬
hentes sentient. ⁊ multi putabant
lo casuremaner dos apud maĩtum
Qumtus mutius sceuola lib singuli¬
nontenentur. q̃ꝙ oꝑestructilitee¬
torio ueñ continetur.

Expanded text:
matrimonio dotem reddi" non tanmatrimonio dotem reddi" non tantum divortium, sed et mortem contineret, hoc est an de hoc quoque casu contrahentes sentirent, et multi putabant lo casu remaneret dos apud maritum. Quintus Mucius Scaevola libro singulanon tenentur quaeque opere structili tectoriove non continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Munus publicum est. offitiumpͥ.¬
uatihõis ex quo conmodum adsi¬
gulos. uniũsosq ciues remq eorũ
imꝑio magistratus extraordinaĩ¬
um ꝑuenit. ¶duẽna est quemg̃ci
aney hon appellant ¶ecliriones ꝗ¬
dam ductos auint exeo ꝙ initiocũ
colonie deducerentur. Seci mapͥars
eorum quiducerentur consilii publi¬
ci gr̃as cͥbisolita sit ¶Urbs aburbe
appellata est. urbares est aratro defi¬
nire ⁊ uarus ait urbum appellari ẽ¬
uaturã aratri quodinur be conden¬
da adhibisol. Oꝑꝑidum ab opedr̃
quodeius reica meniasunit consti¬
tuta sTerritorium ẽ uniuersitas
agrorum intrafines cuiusq ciui¬
tatis quod abeo dictum quidam ai¬
unt. ꝙ magistratus eius loci intraeo
fines terrendi .i. submouendi ius
ht̃ Eerbumsuum ambĩg᷑uum est
utrum detoto ande parta significat
⁊ idõ quiiur suum non ẽẽ. Adiᷤᷤ derz
deb neꝙ sibi comune ẽẽ.
arum Incognitionibus ꝓlatarum.
¶Tumquerebatur anũbum soluto

Expanded text:
Munus publicum' est officium priuati hominis, ex quo commodum ad singulos uniuersosque ciues remque eorum imperio magistratus extraordinarium peruenit. 'Aduena' est, quem Graeci ἄποικον appellant. 'Decuriones' quidam dictos aiunt ex eo, quod initio, cum coloniae deducerentur, decima pars eorum qui ducerentur consilii publici gratia conscribi solita sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidum' ab ope dicitur, quod eius rei causa moenia sint constituta. 'Territorium' est uniuersitas agrorum intra fines cuiusque ciuitatis: quod ab eo dictum quidam aiunt, quod magistratus eius loci intra eos fines terrendi, id est summouendi ius habe‹n›t. Uerbum 'suum' ambiguum est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adicere debet neque sibi communem esse.arum in cognitionibus prolatarum Cum quaerebatur, an verbum "soluto
Abbreviated transcription (Latin):
periculo comfide iussores conueniant᷑:
in partem dico audiendum eum ẽẽ itã
tñ: ut si satis dationem offerat. ⁊om̃s ẽ¬
dicosita de mum int fide iussores diui¬
ditur actio. siñ inficientur. Nam infi¬
ciantibus auxilium diuisionis non ẽ ẽ
indulgendum ¶ Filius familias ꝓpat᷑.
poñt fide iubere. nec erit siñ effectu

Expanded text:
eniantur, in parte dico audiendum eum esse, ita tamen, et si satisda tiones offerat et omnes coa demum inter fideiussores diuiditur actio, si non infitientur: nam infitiantibus auxilium diuisionis non est indulgendum. Filius familias pro patre poterit fideiubere nec erit sine effectu
Abbreviated transcription (Latin):
S̾uotuo pecuniam ẽ dicli. tueum ma¬
numisisti: deinde eundem fide uis¬
sorem accipi. siquidem meam obllga¬
tionem fide iubeat. q̃ aduersuste int᷑
annmsit. obligaĩeum ait. Sinũo
innaturalem suam: potius ẽ ut nicħ
ibendo obligetur. Quodsihicẜ uus
manumissus. fide uissorisuo hẽs exi¬
stat. duã ẽ causã fide uissionis putaũ.
⁊ tñnacħ ominus naturalem obligõe
mã suãm ut siobligatiociitił ꝑeat. so¬
lutũ re pete re non possit nechis

Expanded text:
uo tuo pecuniam credidi: eum tu manumisisti: deinde eundem fideiussorem accepi. si quidem in eam obligationem fideiubeat, quae aduersus te intra annum sit, obligari eum ait: sin uero in naturalem suam, potius ut nihil ag se fideiubendo obligetur. quod si hic seruus manumissus fideiussori suo heres existat, durare causam fideiussionis putauit et tamen nihilo minus naturalem obligationem mansuram, ut, si obligatio ciuilis pereat, solutum repetere non possit. nec his
Abbreviated transcription (Latin):
repetere non abeo ꝓ qłio fide uissit
fide uissoris nomine obligari nonͦpꝰ¬
sit: sequitur ergout abeo ꝓ quofide¬
iisserat repe̾ti n onposs cum ipse
ere alien oobligatus sit nec solutione
lib̾ãi eius pecunia nomine połu̾it.
cuius obligõ ad ẜuum non ptinuit.

Expanded text:
o fideiussit, fideiussionis nomine obligari non possit. sequitur ergo, ut ab eo, pro quo fideiusserat, repeti non possit, cum ipse aere alieno obligatus sit nec solutione liberari eius pecuniae nomine potuerit, cuius obligatio ad seruum non pertinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
xl. quae ei crelidit non soliĩt: fide tua
ẽe uibes: uĩ simile ẽ idactum: ut cum ap¬
pellatus reus non soluiss fide uissor te¬
nẽtur. S⁊ isireus añt quam appellaret
ddessiss. fide iussor obligatuserit. quãi
hoc quoq casu ueꝵ cẽt reum non soluiꝰ
tur: nõ sifide uissor debitorem suum:
delegauit: quamuis eum qui soluen¬
dononerat: confestim mandati agẽ¬

Expanded text:
 quae ei credid‹i›, non soluerit, fide tua esse iubes?', uerisimile est id actum, ut, cum appellatus reus non soluisset, fideiussor teneretur. sed et si reus, antequam appellaretur, decessisset, fideiussor obligatus erit, quhoc quoque casu verum est reum non solvisstur: et ideo si fideiussor debitorem suum delegaverit, quamvis eum, qui solvendo non erat, confestim mandati age
Abbreviated transcription (Latin):
B. ł. xiii.ũ. Si mamdato meo titio
N.x. ctedicłis. ⁊ metum mandati eg̃is. nõ
lib̾abitur titius.s ego tͥñ alit̃ condẽp¬
naridebebo: quamsi accões quas ad ũ¬
sus titium habes mͥp̃sti̾t̾is Item sicũ
titio eg̃ĩs: ego non lib̾abor. s in id dũ

Expanded text:
 digestorum. Si mandatu meo Titio decem credideris et mecum mandati egeris, non liberabitur Titius: sed ego tibi non aliter condemnari debebo, quam si actiones, quas aduersus Titium habes, mihi praestiteris. item si cum Titio egeris, ego non liberabor, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
nominaum titiodaĩ stipulatus fuit.⁊
fide iussorem ita int̃iogauit. titioau
sem ꝓnio iddare spondes titius quid
ꝑ sona in hoc solum int̃ põita uide¬
bitur. ut soluieiañt litem contestatã
⁊ignor̾ante ł in uitotitio possit ¶Q
c̃to locodare ꝓmisit. aliquatenus diĩi

Expanded text:
stipulatus fuerit et fideiussorem ita interrogauerit: 'Titio Sempronio id dare spondes?', Titius quidem uero persona in hoc solum interposita uidebitur, ut solui ei ante litem contesta‹ta›m et ignorante uel inuito Titio possit. erto loco dari promisit, aliquatenu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ utr̃ egouli̾. nonobligabit euml quia du¬
rior eius conditiofacta est ¶Cotra autem
sis quihominem aut .x. utripe stipũ¬
lator uolz. ftipulatus ẽ. recte fide usso¬
rem ita accipi .x. aut hominẽ. utrũ tu
uoles. Fit̾n inquit hoc modo fide iussi¬
oris conditiomelior. I: si reum sic int̃¬
rogauero. stichum ⁊ pamphilum dare¬
spomdes. fide ussoremstichum aut ꝑami¬
ꝓhilum. fec tent̾rogẽ qui aleuior fide¬
iussior   conditioẽ ¶ ꝓ fide uissore fid̾¬
uissorem acciꝑiposse. nequa quam du

Expanded text:
non obligauit eum, quia durior eius condicio facta est. Contra autem si is, qui hominem aut decem, utrum ipse stipulator uolet, stipulatus est, recte fideiussorem ita accipiet: 'decem aut hominem, utrum tu uoles?' fit enim, inquit, hoc modo fideiussoris condicio melior. Sed et si reum sic interrogauero 'Stichum et Pamphilum?', fideiussorem 'Stichum aut Pamphilum?', recte interrogem, quia leuior fideiussoris condicio est. Pro fideiussore fideiussorem accipi nequaquam du
Abbreviated transcription (Latin):
uissor datus. tenetur Fisiex delicto o¬
ratur actio mag̃ putamus tenĩfide¬
iussorem ⁊ gñalit̾ oĩum obligõnũ. fid̾¬
iussorem accipiposse: neminidubiũ
¶Illud cõe est muniuersis qui ꝓa
uis obligantur. ꝙ si fuĩnt indurioresi
enisam adhibiti: placuit eos õimodo ñ
ubligãi Inleuiorem plane ẽim accipi
possit ꝑꝑ quod inminotem suminam¬
q̃ rrecte fide ussor accipietur ¶tem accep¬
cione sit acceptus. fide uissor pure non¬
da obligatur. ¶ Si quis stichumstipula¬
Etis fũit. ⁊ fide uisorem ita acce ꝑit.stichũ
It uissorem. iuł ar quia durioreuis fuit¬
⁊ conditio. ut pote cum futurum sit. ut
smortuostͥicho. teneitur Mar̃ cellus aũt¬
eum notat ᷑ sõ tñ nonobligaĩ. quia in
duriorem conditionem acceptus est:

Expanded text:
elicto oriatur actio, magis putamus teneri fideiussorem. Et generaliter omnium obligationum fideiussorem accipi posse nemini dubium est. Illud commune est in universis, qui pro aliis obligantur, quod, si fuerint in duriorem causam adhibiti, placuit eos omnino non obligari: in leviorem plane causam accipi possunt, propter quod in minorem summam recte fideiussor accipietur. item accepcione sit acceptus, fideiussor pure, non obligabitur. Si qui Stichum stipulatus fuerit, fideiussorem ita acceperit: "Stichum iussorem Iulianus ait, quia durior eius fit condicio, utpote cum futurum sit, ut mortuo Sticho teneatur. Marcellus autem notat non ideo tantum non obligari, quia in duriorem condicionem acceptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
debiturus sit. nec inanem eã eẽcredi¬
torifuturam. non nullis neasib emo¬
lum̃ tum habitissam. uelutisieiꝓ quo
ante ficde iussiss hr̃s existat. Tuncn con¬
fusa pͥma obligõne: postiorem dura.¬
turam. ¶Cum fideuissor rcostipulan¬
dihes extitĩt. queritur anipse quasi
ase exegĩt. hat̃ adũersũs eum mandati
ac̃e R. Cumreus obligatus maneat.
non posse intelligipsum ad se fide ur¬
sorem pecimiam eregisse. Itaꝗ erfti¬
pulatli potius quam mandatiagere ut¬
debeat.

Expanded text:
debiturus sit: nec tamen inanem eam creditori futuram: nonnullis enim casibus emolumentum habituram, ueluti si ei, pro quo ante fideiussisset, heres existat: tunc enim confusa prima obligatione posteriorem duraturam. Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, quaeritur, an, quasi ipse a se exegerit, habeat aduersus reum mandat cum reus obligatus maneat, non posse intellegi ipsum a se fideiussorem pecuniam exegisse: itaque ex stipulatu potius quam mandati agere debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
pure int̾rogatus fuiss.Nullo it alio
loco quam in quem ꝓmisit. soluere¬
inuitosti pulatore poͬt. quare sire
um pure int̾rogauõ. ⁊ fide ussorem
cum adiectione loci acce ꝑo. non obli¬
gabitur fide iussoriS si reus rome ẽsti¬
tutus. capue dare ꝓmiserit. fide uissor¬
ꝙ ephesi. ꝑm̃ nonobligabitur fide uiᷤᷤ¬
sor. acsueus subconditione ꝓmisiss.
fide iussor aũt. indiẽ c̃tã. t płire ꝓmisiᷤᷤ¬
¶ sid iussor accipi põt. quotiens est
tur. Natales obligões nec eo solo esti¬
dmãt. siaccio iliqua coꝵ nomine cõp̾e¬
att. ueꝵ ⁊̃ cum soluta peccã repẽtiñpõt.

Expanded text:
fuisset: nullo enim lio, quam in quem promisit, soluerinuito stipulatore potest. quare si um pure interrogauero et fideiussorem cum adiectione loci accepero, non obligabitur fideiussor. Sed et si reus, Romae constitutus, Capuae dari promiserit, fideiussor Ephesi, perinde non obligabitur fideiussor, ac si rues sub condicione promisisset, fideiussor autem in diem certam uel pure promisi. Fide iussor accipi potest, quotiens est tur. Naturales obligationes non eo solo aestimantur, si actio aliqua eorum nomine competit, uerum etiam cum soluta pe
Abbreviated transcription (Latin):
uit ax annũ ⁊ itadiuus pius. ⁊ de¬
inceps om̃s pͥncipes rescͥpserunt.
¶Inħ int̃ dicto tantił estimatur ꝗͣ¬
ti auetõis int̃ ẽ idipꝰ factũñẽẽ. Osfir¬
o aũd iudicis ita opoter fierirestitu¬
tionẽ iudicandũ ẽ. ut in om̃i causa ei¬
dem conlitiosit actõis que futura eẽt¬

Expanded text:
uintum annum: et ita divus Pius et deinceps omnes principes rescripserunt. Hoc interdicto tanti lis aestimatur, quanti actoris interest id opus factum esse. officio autem iudicis ita oportere fieri restitutionem iudicandum est, ut in omni causa eadem condicio sit actoris, quae futura e
Abbreviated transcription (Latin):
atu libat. Ptea sepule quoꝙ uiolati
q suocessores datur: inidꝙ ad eos ꝑue¬
nit.⁊ p̾ annũ ñc̃ petit Annus aũt oe¬
de incipit. exquo id opus factũ ꝑfectũ¬
ue ẽ. aut fic̃idesiit. lic ꝑfectũ ñ sit. a¬
lio quin si apͥncipio oꝑis ceptiannũ
quis ranner necesseẽ cũhis quio pꝰ
locus inquo opus factũẽ qui facile
ñ adietur: ut puta in sepuchro ꝙ ui
aut clam factũẽ uł in abͣdito alio loco
ecloaca: aliquid facͥtũ sit. ⁊ pͥannũ cau

Expanded text:
at. praeterea sepulchri quoque violati que successores datur in id quod ad eos pervenit. Et post annum non competit. annus autem cedere incipit, ex quo id opus factum perfectum est aut fieri desiit, licet perfectum non sit: alioquin si a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro vi aut clam factum est vel in abdito alio loco, cloaca aliquid factum sit, etiam post annum cau
Abbreviated transcription (Latin):
¶ignoĩdatus ẜuus anquã debiti no¬
mine satis fi⁊ sine cõn᷑sensu creditorũ
manumit tiñpõt. S⁊ pupilli eredi¬
u tõĩs citratutõis auetõĩtatẽ ẽ sñsus. ni¬
chil libtati ꝓdẽ. sicuti ñ ꝓdẽ. si frue¬
tuarius pupillus manumissioni simi
egit: quia scientie uł ignoantiȩ eiꝰ nul¬
lam placuit. ad mitti rationẽ.
sine dubio. plenorure ẽ debrtõĩs. ⁊ ĩtã
lib tatem abeo consequĩ põt. silex eli
escentia ñimpediat lib̾tatem .i. si sol¬
uendositnec obid ereditores uide¬
antur fraudaĩ. ¶ Sub conditione ꝓ¬
uus legatus pendente ẽditione. ple¬
no uire hĩdis ẽ S nullamlibtatẽ
ab eo ẽ sequi potest nelegataũo iniuri¬
a fierz.¬

Expanded text:
antequam debiti nomine fiat satis, sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutoris auctoritatem consensus nihil libertati prodest, sicuti non prodest, si fructuarius pupillus manumissioni similagit, quia scientiae uel ignorantiae eius nullam placuit admitti rationem. sine dubio pleno iure debitoris est et iustam libertatem ab eo consequi potest, si lex Aelia Sentia non impediat libertatem, id est si soluendo sit nec ob id creditores uideantur fraudari. Sub condicione seruus legatus pendente condicione pleno iure heredis est, sed nullam libertatem ab eo consequi potest, ne legatario iniuria fier
Abbreviated transcription (Latin):
x.l.i. Competit libertas data abeo
sentienteño da taest. ualere ex aueto¬
ritate uiris ñ pͣot. quãuis postea mani¬
misiss dñohrs extitit. Nam lie en̾ure
cognationis ille qui manumisit hr̃s ex¬
titit. nonidõ aditione hr̃ditatis liber¬
tatis datio confirmatur.

Expanded text:
la competit libertas data ab eosentiente domino data est, ualere ex auctoritate iuris non potest, quamuis postea manumissor domino heres extitit, nam licet eius iure cognation‹i›s qui manumisit heres extitit, non ideo aditione hereditatis libertatis datio confirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
turalib quoq iħidẽ prandu. aut
parens filiũ inẜ uitutẽ quesitũ est¬
⁊ manumissũ possi in libtatẽ iuĩdica¬
re Miliͤti ⁊̃ ꝓnecessariis sibi ꝑsonis
delib̾tate litigare ꝑmittit᷑. Cũuo

Expanded text:
turalibus quoque hoc idem praestandum, ut parens filium in servitute quaesitum et manumissum possit in libertatem vindicare. Militi etiam pro necessariis sibi personis de libertate litigare permittitur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
isꝗ ineiꝰ potestite sit iusuirandũ ad¬
egĩt. uł sti pulatus fu̾it nenubat. nͥ
id patronus remit tat. aut lib̃auit
libtũ icidit in legẽ. Uidebit̃ it ĩd
ip̃m dolomalo facere. ¶Non ꝓhi¬
bñt᷑ hac lege eliescentia patroni a
lib̾tis mercedes capere.s ob̾ligarecoᷤ
ltaq sisponte sua lib̾tus mercedem
patrono p̃stitĩt. nullũhiuꝰ legis p¬
miũ consequetur. Is qui oꝑas aut
insingulas eas certã sumã ꝓmisit.

Expanded text:
qui in eius potestate sit, iusiurandum adegerit vel stipulatus fuerit, ne nubat, nisi id patronus remittat aut liberabit libertam, incidet in legem: videbitur enim id ipsum dolo malo facere. Non prohibentur lege Aelia Sentia patroni a libertis mercedes capere, sed obligare eos: itaque si sponte sua libertus mercedem patrono praestiterit, nullum huius legis praemium consequetur. Is, qui operas aut in singulas eas certam summam promisit,
Abbreviated transcription (Latin):
sege ẽmant. nonimpeclitur alienatio.¬
¶ Sipartem quã in conmunis uoh̃t mi¬
nor .xx. annis manumit tendiciusã
tradat. nichilagit. S sicumipse cã
pbare poss tradidĩt. nulla fraus iñtel¬
dandoꝵ causa s uos manumit tat
hac legeꝰ cauetur. Creditores aũt appł¬
lantur. quib quacumqͣ cauͦsa actiocũ
fraudatore conpetat. ¶Aristo .R. ade¬
bitore fisci qui soluendononerat ma¬
numissum. ita reuocari ins uitutem
debe̾re. si nondium libtate fuiss .iͦ.
non minus decelo. Nlaue ea qua
infraude fisciinfius eius collatas¬

Expanded text:
tio. Si partem, quam in communi servo habet minor viginti annis, manumittendi causa tradat, nihil aget: sed si, cum ipse causam probare posset, tradiderit, nulla fraus inteldandorum causa seruum manumittat, hac lege cauetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competat.Aristo respondit a debitore fisci, qui soluendo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu in libertate fuisset, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinhabet̾. atq si ingenuus natus ẽet
nec patronus eiꝰ põt ad successionẽ ue¬
nire. Idõq imꝑatões ñ facile sol quẽ¬
quã natalib restituere nisi consenti¬
ente patrono.
uire ut̾atur. is quẽ scĩssimus ⁊ nobili¬
simus imp̃r natalib ss̃ restituit. s
eares nec dubitationẽ hab nec ũquã
habuit ꝗn exploratũ sit adomnẽ in¬
genuitatis statũ restitui eũ. ꝗ isto pͥn¬
de deb libtus ab imp̃re natalib resti¬
tui. lius it ꝑatroniħ impetrato amit¬
ltitur. ¶Lib̃tinus quinatalib resti¬
tutus est ꝑ inhabet̃ atq sungenuũ
factus. medio tp̃r maculã suitutis
non sustin᷑uiss. Eliberali caulã ꝑ
suoq gñi. uell⁊ aliquã iniuriã in fer¬
licentiã ꝓeolitigare. ut pata parẽnti
quidicat filiũ insua potestate eẽ. Nã
⁊̃ simolit filius. ꝓeolitigabit. Sed ⁊ si
inpotestate non sit. parenti dabtur.
bius ꝗa semꝑ parentis int̾ ẽ filiũ ẜ ui¬

Expanded text:
habetur, atque si ingenuus natus esset, nec patronus eius potest ad successionem venire. ideoque imperatores non facile solent quemquam natalibus restituere nisi consentiente patrono.iure utatur is, quem sanctissimus et nobilissimus imperator natalibus suis restituit. sed ea res nec dubitationem habet nec umquam habuit, quin exploratum sit ad omnem ingenuitatis statum restitui eum, qui isto bente debet libertus ab imperatore natalibus restitui: ius enim patroni hoc impetrato amittitur. Libertinus, qui natalibus restitutus est, perinde habetur, atque si ingenuus factus medio tempore maculam seruitutis non sustinuisset. DE LIBERALI CAUSA 1 suoque generi vellet aliquam iniuriam inferlicentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium servi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tẽ patrono conceditur ꝓliber¬
tate lib̾tilitigire. sieo ignoͣrnte lib¬
tus uenire sepassus e e¬
libertasq hab̾e.Quod siplures ex
memoratis ꝑsonis enstant. quelit
ꝓbis litigare p̃toĩs parͣtes int̃ po¬

Expanded text:
Sed tunc patrono conceditur pro libertate liberti litigare, si eo ignorante libertus uenire se passus elibertasque habere. Quod si plures ex memoratis personis existant, qui velint pro his litigare, praetoris partes interpo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t factoiuris int uentu ĩgenui fue¬
rint ut eoce silib̾tinus a principe na¬
talib ss̃ restitutus fuit. Tuisit utiq
natalib restituit̃. inꝗb mitio õs ho¬
mines fuer. ninꝗb ip̃e nascit᷑ cũẜ

Expanded text:
post facto iuris interventu ingenui fiunt, ut ecce si libertinus a principe natalibus suis restitutus fuerit. illis enim utique natalibus restituitur, in quibus initio omnes homines fue
Abbreviated transcription (Latin):
R. ł . xu.sx. Intraquinq annos
ꝓ ĩgenuitate sñtñtia dic̾ta rescissa
ũ qͣ añt sũtñtiã ꝓingenuitate dietã
acce ꝑit acdeposuit nõ retinuisse.R
anuloꝵ datũ ad emit. illis ꝗ inui¬
tis aut ignoantib patronis accẽ ꝑant.

Expanded text:
rum Intra quinque annos pro ingenuitate sententia dicta rescissa um, quod ante sententiam pro ingenuitate dictam acceperit ac deposuit, non retinuisse ranulorum datum ademit illis, qui invitis aut ignorantibus patronis acceperant.
Abbreviated transcription (Latin):
cdeat lib̾fas euonditione. ¶ diuolũ¬
tate patris filius manumiserit siuc
pat̃ suie filius sciat soluendo patrem
manumisit. quãuis uoluntatẽ acomo¬
e dauit. tñ nonerit lib̾. Nam ⁊di uus
marcus ꝓhibuit exac clamatione
ppłi manumanumittere: Item nõ
sit lib̾. sim̃titus dñs neamagistratus¬
bus castigã ietur. cli xit ẽẽ lib̃m. non
em̃ fuit uoluntas manumit tendi.
¶Inhis quos incerta tp̃a non licet
in anumit tere sitestam̃to aoce ꝑint
libertatem non teftam̃ti facti. sod
creditorũ relictanonampetit. Nam
sicut aucta hr̃ditas ꝓdẽ. lib̾tatib ita
diminu̾tanoc. ¶ Sris cuilibtas ielic¬
taest iussussit hr̃cdi dare tm̃q̃ntiẽ ⁊ lib̾¬

Expanded text:
deat libertas ex condicione. Si voluntate patris filius manumiserit, sive pater sive filius sciat solvendo patrem manumiserit, quamvis voluntatem accommodaverit, tamen non erit liber: nam et divus Marcus prohibuit ex adclamatione populi manumittere. Item non fit liber, si mentitus dominus, ne a magistratibus castigaretur, dixit esse liberum, si non fuit voluntatis manumittendi. In his, quos intra certa tempora non licet manumittere, si testamento acceperint libertatem, non testamenti facti, sed creditorum relicta non competet: nam sicut aucta hereditas prodest libertatibus, ita nocet deminuta. Si is, cui libertas relicta est, iussus sit heredi dare tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
eam ducat nonerit liba sadeo ut nec ĩ
tra .ui. quidẽ menses ea iepudiata po¬
stea mañu̾missor utorem duxĩt lib̾am
senatus senserit que post manumissio¬
nẽ nullis aliis int̃ positis secute fu̾int.

Expanded text:
rit libera, adeo ut nec si intra sex quidem menses eam repudiatam postea manumissor uxorem duxerit, liberam senatus senserit, quae post manumissionem nullis aliis interpositis secutae fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
exẽstitutione diuimareianpossit. u
ingratũ accusare uideamus. ⁊ dicipo¬
rat patronus. Quotiens aũt patroni
lib̾tũ uelint aocusare utrũ oĩuc̃ sens
necessaruissit. anuõunus possit: ui¬

Expanded text:
ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus. et dici porat patronus.Quotiens autem patroni libertum uolunt accusare, utrum omnium consensus necessarius sit an uero
Abbreviated transcription (Latin):
cum pat̾ aocusare possit ⁊ sim pliciter
quidem lexmulierem ꝓhibuit intra
sexagesimũ diem diuorei manumit¬
tere Siueautem diu̾tit. siue repudio
dimissa sit. manumissio im pedietur.
S simorte mariti solutũ sit mmuł
eturs d sibonã gr̃a fimerit mmͥdicet᷑¬
manumissionẽ ⁊ alienationẽ non
impediri.S sicãstante matrimonio
mulier dum diuorcium cogitat ma¬
nunͣnttat. uel alienꝰ.⁊ hoc lucidis ꝓ¬
bationib fuĩt approbatũ quai ĩfrau¬
dem legis hoc factum sit. non deb a¬
lienatioualere. uel manumissio. Ali¬
enationem: omnẽ omnino accipere
debemus.
estatis criminereus factussit manu¬
mit tere possit. qĩ ante condẽpnati¬
facmorum suorum cogitatione iam
depenasua certus ẽe poterat. muilto
lictorum quam dãpnatione usdan¬
de lib̾tatis cum amisisse uilius ait.
sipostea quamfilio ꝑmissit pat̾ ma¬
numittere filius iguorans patre m
docessisse manumisit uindicta nõ
fieri eum lib̾m. S ⁊ si uiuit pat̃. ⁊uo¬

Expanded text:
cum pater accus‹are› possit.Et simpliciter quidem lex mulierem prohibuit intra sexagesimum diem diuortii manumittere: Siue autem diuertit siue repudio dimissa sit, manumissio impedietur.Sed si morte mariti solutum sit matrietur.Sed et si bona gratia finierit matrimanumissionem vel alienationem non impediri. Sed et si constante matrimonio mulier, dum divortium cogitat, manumittat vel alienet et hoc dilucidis probationibus fuerit adprobatum: quasi in fraudem legis hoc factum sit, non debet alienatio valere vel manumissio. Alienationem omnem omnino accipere debemus. estatis crimine reus factus sit, manumittere possit, quoniam ante damnatifacinorum suorum cogitationem iam de poena sua certus esse poterat, multo lictorum, quam damnatione ius dandae libertatis eum amississesi postea, quam filio permisit pater manumittere, filius ignorans patrem decessisse manumisit uindicta, non fieri eum liberum. sed et si uiuit pater et uo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb cõm̃cus cc̃tib liciti utiles ñ adeo ĩ¬
enice splendidissima tyrioꝵ co¬
lonĩa uñ morigo ẽ. nobilis ꝗͥre¬
giõib sy riȩ sicdloꝵ antiꝗssuna. armi¬
potens fedis. ꝗ cũ romanis ꝑcussit tena¬
cissima. huic it diuus seũ.⁊ imp̃r nr̃. ob¬

Expanded text:
is, contractibus licitis utiles non adeo enice splendidissima tyriorum colonia, unde mihi origo est, nobilis regionibus, serie saeculorum antiquissima, armipotens, foederis quod cum Romanis percussit tenacissima: huic enim divus Severus et imperato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfit̾is. sed hoc ita ẽ si suspensalitate soci¬
etatẽ futĩ emolum̃ti cantio pollicet᷑ ¶S
uõ p̾causã actã cautaẽ honoraria sũma
petipot̃t. usꝙ ad ꝓbabilẽ qnͣtitatẽ s⁊si
noe pal mariicantũ sit. sictñ ut c̃õpute
t neutrũꝑ cõpositũ licitã qñtitatẽ ex¬
cedai licita aũt qñtitas intelligͥ. ꝓsingliꝰ
cedib ꝙ aduocatimortuo eophibuit m̃¬

Expanded text:
 si suspensa lite societatem futuri emolumenti cautio pollicetur. si vero post causam actam cauta est honoraria summa, peti poterit usque ad probabilem quantitatem, etsi nomine palmarii cautum sit: sic tamen, ut compute neutrumque compositum licitam quantitatem excedat". Licita autem quantitas intellegitur pro singulis redibus advocati mortuo eo prohibuit me
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia t̾biti ꝗ suadre ñẽ redditũ qͦ
min p̃diũ iure ꝑigñis distrahat᷑ obla¬
tamoratoria cautio ñ admittit᷑. nec a¬
udiet̃ legata᷑rius cẽ dicens obtͥbuta
Italiciẽ.
nĩ hnt bartimocenses qͦ ibid̾ ĩmu¬
nes s̃ lugdonenses galli. Itẽ biennẽ¬
ses. ⁊ marc̾ionenses uiris italici s.
germania inferiori agrippinensẽ

Expanded text:
pecunia tributi, quod sua die non est redditum, quo minus praedium iure pignoris distrahatur, oblata moratoria cautio non admittitur: nec audietur legatarius contradicens ob tributaItalici : Barcinonenses quoque ibidem immunes sunt. Lugdunenses Galli, item Viennenses in Narbonensi iuris Italici sunt. In Germania inferiore Agrippinenses
Abbreviated transcription (Latin):
statuisse solemus dicẽ eosquiuis ht̃ cõs¬
scencl¶ Matrem familias accipe debem̾
eam qͣnon inhioneste uixit. Matremem̃
familias acetĩs feminis mores discer¬
nunt atꝙ seꝑant. Proinde nichiluit̃¬
erit nuptasit anuidua ingenua sit ã
libtina. siamneq nuptie neq natura¬
les fatiunt matrem familias sedboni 4¬
neꝙ ducanturssolutum nonintelligi¬
mus eum quilic uinculis leuatussit ma
latio aut giut est. Naturalĩt hona exe
dicuntur quocl beant he beatos facias¬
unt beare ẽ ꝓdẽe Inbonis aũt nr̃is conc᷑s¬
suꝑficiaria sint equeborus ad numera¬
bitur: etiam siquidem inactionib peti¬
cionibus ꝑsecutionib Nlm liomĩa inbi¬
nis ẽẽ uidentur.¬

Expanded text:
statuisse solemus dicere eos, qui ius habent cognoscendi. 'Matrem familias' accipere debemus eam, quae non inhoneste uixit: matrem enim familias a ceteris feminis mores discernunt atque separant. proinde nihil intererit, nupta sit an uidua, ingenua sit an libertina: nam neque nuptiae neque natales faciunt matrem familias, sed boni e ducantur. 'Solutum' non intellegimus eum, qui, licet uinculis leuatus sit, mlis aut civilis est. naturaliter bona ex eo dicuntur, quod beant, hoc est beatos faciunt: beare est prodesse. in bonis autem nostris comsuperficiaria sint. aeque bonis adnumerabitur etiam, si quid est in actionibus petitionibus persecutionibus: nam haec omnia in bonis esse videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tehẽdemꝙ tuum.
S ilua cedu ẽ. ut quidã
putant q̃ in ħ habetur. ut ceder etur ẜ ei
cibus renascitur. ¶ Stipula illect᷑ est
.spłoem in messem diccre necdum lec¬
te quas rustici cumuacauĩt pligut¬
¶ Nonuale ẽ t̾ra pcisa quamgcinea¬

Expanded text:
heredemSilva caedua" est, ut quidam putant, quae in hoc habetur, ut caederetur. Servcibus renascitur. "Stipula illecta" est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cum vacaverint colligunt. "Novalis" est terra praecisa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tio non ut᷑iq scuta⁊ gladis ⁊galeas signi¬
cat. si⁊ fuste̾: lapides.
idem᷑ ꝓbra quedam natura t̃pias. q̃dã
ciuilit̃.⁊ quaĩmore ciuitãtissut puta
fur tum adult̾ium. naturat᷑peẽ Eñi¬
uõ tutele cdamuãi ħ natura ꝓbrumest¬
s more ciuitatis: Necit natura ꝓbrũ ẽ
& pot̾ ⁊̃ in hom icdoneum incidere.
adiuiuendum hõem necessaĩa s: uestem
quoꝙ uictus habere uicem. laboait.¬

Expanded text:
tio non utique scuta et gladios et galeas significat, sed et fustes et lapides.idem est. probra quaedam natura turpia sunt, quaedam civiliter et quasi more civitatis. ut furtum, adulterium natura turpe est: enimvero tutelae damnari hoc non natura prsed more civitatis: nec enim natura  hominem idoneum incidere. ad vivendum homini necessaria sunt. vestem quoque victus habere vicem Labeo ait
Abbreviated transcription (Latin):
Ostñ tum labeo diffiñ
õm cẽ naturam cuiusꝙ reigenitum fac
forte aut pedib aut quaalia parte cor¬
poris que nature cͣcria ẽ alterum cũꝗ
ꝓdigiosum uidetur. quem amatag̃eiuo¬
signitionis ũbo prscͥptione utisolebãt¬
pellatio ⁊ ⁊damcillam referunt ¶ Ta¬
milia appellatione libiqͦ ẽtinẽt᷑. Nu

Expanded text:
Ostentum' Labeo definit omne contra naturam cuiusque rei genitum factforte aut pedibus aut qua alia parte corporis, quae naturae contraria est: alterum, cum quid prodigiosum uidetur, quae ‹G›raesignationis verbo pro adscriptione uti solebantpellatio etiam ad ancillam refertur. "Familiae" appellatione liberi qu
Abbreviated transcription (Latin):
ugrum ciurtatum ꝓculdubio public̾i
hn᷑ ¶publicauectigalia intelligere:
debemus: ex quib uectigalib fiscusno
capũt qͥ leẽ uectigal portus. ueluerap¬
luuͦm ierum. Itemsalmarum ⁊ mẽtal¬
pau .i Qũnus tribus moĩs
dr̃s imodo nums ⁊ inde munera dicidã
mittiue abc̃o honus. ꝙ cum remit ti¬
munera militalanquos dam milites
munificos uocaĩ igitur nunicipes.
dici quod munera ciuilia capiant.

Expanded text:
rum civitatium procul dubio publica habentur. "Publica" vectigalia intellegere debemus, ex quibus vectigal fiscus capit: quale est vectigal portus vel venalium rerum, item salinarum et metal "Munus" tribus modis dicitur: uno donum, et inde munera dici dari mittive: altero onus, quod cum remittamunera militaria et quosdam milites munificos uocari: igitur municipes dici, quod munera ciuilia capiant.
Abbreviated transcription (Latin):
uide stur alienare: qui patitu usuca¬
pi Eum q̃a alienare dicimus quim̃lidẽ.¬
quiiłm di nonutitur non itesEit
alienare luti qui heditatem mit tit au̾¬
e opinione mt certum tp̃s datim ño am¬
plectitur. ¶ Orõ q̃ necy conumẽtionẽ

Expanded text:
videatur alienare, qui patitur usucapi. eum quoque alienare dicitur, qui non utequirendi non utitur, non intellegitur alienare: veluti qui hereditatem omittit aut optionem intra certum tempus datam non amplectitur. Oratio, quae neque coniunctione
Abbreviated transcription (Latin):
dͦ ł .d̾. Eorma censualicauet᷑. utag̾
sic incensũ referant᷑ nom̃ fundi cuiꝰq ⁊ĩ
quacuntate ⁊ ĩquopago possit. quos
mos seͤctũerit. qt̃ iuigera pascua q̃t iuge¬
rtestimet Illã. eꝗtatẽ deb ad mittẽ ee¬
ĩpublicis tabulis delato mõ frui ẽtis ex
causis ñ poss. Qrͣ ⁊ siagn portio chas¬
mare ꝑierit. debebit ꝑcensitorẽ releua¬
ri Siuites mortue sit łarbores arrue¬

Expanded text:
.Forma censuali cauetur, ut agri sic in censum referantur. nomen fundi cuiusque: et in qua ciuitate et in quo pago sit: et quos mos sectum erit, quot iugerum: pascua quot iugert aestimet.Illam aequitatem debet admittere cein publicis tabulis delato modo frui certis ex causis non poss‹i›t. quare et si agri portio chasmate perierit, debebit per censitorem releuari. si uites mortuae sint uel arbores arue
Abbreviated transcription (Latin):
accepta ⁊data. ¶ Lib̾oꝵ appellatione
continentur ñ tantũ qui sunt inpote¬
state s om̃s qui sui iurissunt. sũi uirił
siũ feminiꝰ sexussunt. exue feminino
sexu descendentes.
ra rerumincumbit: quimagis quam
ct̾i diligñtiam ⁊ sollicitudinẽ rebus
quib p̃sunt debr̃ hiimagistri appel¬
lantur quin ⁊̃ ip̃i magistratus ꝑde
riuationẽ amagistris cognominantur.
sunde : cuius lib cliscipline p̃ceptores
magistros appellãi ammonendo. uel
monstrando ¶P sequi uidetur. ⁊ qui
satis accepͥit.

Expanded text:
accepta et data. 'Liberorum' appellatione continentur non tantum qui sunt in potestate, sed omnes qui sui iuris sunt, siue uirilis siue feminini sexus sunt exue feminini sexus descendentes. ra rerum incumbit et qui magis quam ceteri diligentiam et sollicitudinem rebus quibus praesunt debent, hi "magistri" appellantur. quin etiam ipsi magistratus per derivationem a maunde etiam cuiuslibet disciplinae praeceptores magistros appellari a monendo uel mo‹n›strando. 'Persequi' uidetur et qui satis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
latione non hii tantum accipiunt᷑
qui peccuniã tradiderint.s om̃s qui
iocato. uł exalio ullo de betur S si
exdilqcto debeast̃ michi uidetur pꝰ a¬
se creditõis loco accipi¶qud si expopula¬
ricausa. añlitis contestationẽ ⁊ectedi¬
cetur creditõis locononꝰ g̃ẽ postea esse¬

Expanded text:
latione non hi tantum accipiuntur, qui pecuniam crediderunt, sed omnes, quiblocato vel ex alio ullo debetur. sed et si ex delicto debeatur, mihi videtur posse creditoris loco accipi. quod si ex populari causa, ante litis contestationem recte dicetur creditoris loco non esse, postea esse
Abbreviated transcription (Latin):
udicena coloma insyria cele cuiduinᷤ
seỹ. ius italicũ obbellicuu mĩta c̃cessit
Ptolienslũ enĩ colonia q̃ int̃ phenicẽ
p̃r nr̃ uiscoloniȩ dedit. uirisꝙ italici
ea fec̃. E⁊ palmurena ciuitas ĩꝑium.¬
ciaphenice ꝓpe barbaras gentes nati¬
ones ꝙ collocata. In palestina duȩ fue¬
r̃colonie cesarien̾si. ⁊elia capitolina
sedneutra. iusitalicũ hĩ diuus ꝙͣ se
uĩis insebastinã ciuitatẽ coloniã de¬
dux̃. India qͦ uͥscerñsiũ colonia adi¬

Expanded text:
dicena colonia in Syria Coele, cui divus Severus ius Italicum ob belli civilis merita concessit. Ptolemaeensium enim colonia, quae inter Phoenicen r ius coloniae dedit iurisque Italici eam fecit. Est et Salmyrena civitas in provincia Phoenice prope barbaras gentes et nationes collocata. In Palaestina duae fuerunt coloniae, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet. Divus quoque Severus in Sebastenam civitatem coloniam deduxit. In Dacia quoque Zernensium colonia a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ factaui det᷑ur. quaedam ẽe subtił dif¬
ẽspat̃nos. lib̾tos recte uidemur dicẽ
nr̃os lib̾tos lib̾ oꝵ mro libtos non recte

Expanded text:
facta" videtur quaedam esse suptilis difrest. Paternos libertos recte videmur dicere nostros libertos: liberorum libertos non recte
Abbreviated transcription (Latin):
Certum ẽ omĩa reclim̃ da esteẽ. exfeergo
ꝓ conumctis hñtur siquã clami posita
suntecta nondesidabuntu ¶Item dubi¬
tatum᷑ illau̾ba ope consilio quemad¬
modum accipienda sunt. sententiae ẽ¬
ẽ quod ⁊ labeorit seꝑatim accipienda
quia aliud factumẽ eius qui opelluid
eius quiconsilio furtum facit ssic n ali
telicipõt alii non poti⁊ lan̾e pottue¬
Qterum auctõitatem eo ꝑuentum est
ut nemouideatur fecisse nisi⁊ consiliũ
malignum habiũt necconsilium habu¬
isse nocendinisi ⁊ factum secutũ fu̾it.
timꝰ. similis ẽ conditionalicreditõi.

Expanded text:
a redimenda esse, ex re ergo pro coniunctis habentur: si quaedam imposita sunt, cetera non desiderabuntur. Item dubitatum, illa verba "ope consilio" quemadmodum accipienda sunt, sententiae est, quod et Labeo ait, separatim accipienda, quia aliud factum est eius qui ope, aliud eius qui consilio furtum facit: sic enim alii condici potest, alii non potest. sane post veterum auctoritatem eo perventum est, ut nemo ope videatur fecisse, nisi et consilium malignum habuerit, nec consilium habuisse noceat, nisi et factum secutum fuerit.timet, similis est condicionale creditori.
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt ꝓfessus actionẽ illimanẽ placͤetĩ
coꝵ ⁊ etates. ⁊ officia. ⁊ artificia sp̃alit̃
deferant᷑. lac ꝙͦpiscatoĩos ⁊ portus in
censũ dñs deb deferre: Saline siquȩ s̃
ĩpͣendiis. eq̃ ⁊ ip̃e incensũ defẽnde s ini¬
pendus Siquiꝰ inqͥlinũ. ł coloñ ñ f

Expanded text:
actionem illi manere placet. In eorum et aetates et officia et artificia specialiter deferantur. Lacus quoque piscatorios et portus in censum dominus debet deferre. Salinae si quae sunt in praediis, et ipsae in censum deferendae sunt. Si quis inquilinum vel colonum non f
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uis dicideb scd obstetcẽ audiãt
Q utiꝙ medicinã ex hib̾e uibet᷑ uide¬
t̃¶ Medicos fortassis qͥs accipi ⁊̃ eos ꝗ
aliciũ partis corpis. łẽtidoloris sani¬
tatẽ pollicent᷑ ut puta siauriculariꝰ
ĩp̃cat᷑ ẽ. sint uulgãi ũbo ĩposteꝵ ut¬
ar. si ex orcitauit ñs̃ istamedicinae.

Expanded text:
dinem ius dici debet.Sed et obstetricem audiant, quae utique medicinam exhibere uidetur.Medicos fortassis quis accipiet etiam eos, qui alicuius partis corporis uel certi doloris sanitatem pollicentur: ut puta si auriculariuinprecatus est, si, ut uulgari uerbo impostorum utar, si exorcizauit: non sunt ista medicinae
Abbreviated transcription (Latin):
iea p̃ueteres agnatoꝵ gentilium qppse pati
uaa. one acc ipitur. Et cum dr̃ suꝑ pecumnia tu¬
telaueilsa tutor sepatim sine peccunia da
ue ꝗ eumdare facẽ oport: quodus eorũ
sufficit ꝓbare scuud dicit p̃tor sidõnũ¬

Expanded text:
es "adgnatorum gentiliumque", pro separatione accipitur. at cum dicitur "super pecuniae tutelaeve suae", tutor separatim sine pecunia dari"quod eum dare facere oportet", quodvis eorum sufficit probare. cum vero dicit praetor, "si donu
Abbreviated transcription (Latin):
emisenoꝵ colomã ⁊ uiris ttalici fe̾c.
Duius uespasianus cesarienses colonõ
fecit. ñ ad iecto ut ⁊ uiris italici eẽnt .s¬
Ledtributũ is remisit capitis. Sed⁊ di¬
uus titus ÷ solũ immunẽ fac̾tũ ĩtp̃tat᷑
ẽ¶ Simile̾ his capitulenses ẽẽ uident᷑.
In ꝓuintia macedonia dirrachenicas¬
sas derenses. philipenses. dienses. sto¬
duȩ s̃ uirisitalicitroas ⁊ patiũ inpisidi¬
a eiꝰdẽ iuiriss̃. Colonia antiocensiũ. ĩ
affrica. cartago. utice. aleptis. magra
a diuo seueroꝰ ⁊ antonino uiris italici
factȩ s̃.

Expanded text:
Emisenorum coloniam et iuris Italici fecit. Diuus Uespasianus Caesarienses colonos fecit non adiecto, ut et iuris Italici essent, sed tributum his remisit capitis: sed diuus Titus etiam solum immune factum interpretatus est. similes his Capitulenses esse uidentur. In prouincia Macedonia Dyrracheni, Cassa‹n›drenses, Philippenses, Dienses, Stoduae sunt iuris Italici, Troas et Parium. In Pisidia eiusdem iuris est colonia Antiochensium. In Africa Carthago, Utic‹a›, Leptis magna a diuis Seuero et Antonino iuris Italici factae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
derz. cxxiu. Quodsiquis alit̃ feciss.
pͥenã .c. iuicẽ stipulatisunt. Qrocũ
coħs mulier: cohr̃dis lib̃oꝵ tutores
sepius testaᷤto ẽuenĩt. ⁊ desid̾auit. ut
hiiꝙnicͥ talefecerint. ansi mulier
ius filius familias ẜuo publii meuii
stipulanti spopondit. seclaturũ ꝗc q
patrẽ suũ publio meiuo debe c̃stitiss
Q̃sitũẽ. patre de functo añꝗͣ c̃stitiss.

Expanded text:
e: quod si quis aliter fecisset, poenam centum invicem stipulati sunt: quaero, cum coheres mulier coheredis liberorum tutores saepius testato convenerit et desideraverit, ut hique nihil tale fecerint, an, si mulier ius filius familias servo Publii Maevii stipulanti spopondit se daturum, quidquid patrem suum Publio Maevio debere constitisset: quaesitum est patre defuncto, a