comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas argumento sub est solaq fit narratio fabulo¬
sa non unus reperitur modus perfigmentũ uera referendi
Aut enim contextio narrationis perturpia et indigna
numinibus ac monstro similia componitur ut di adulteri
saturnus pudenda caeli patris abscidens. et ipse rursus
a filio regno potito inuincla coniectus. quod genus totũ
phrlosophi nescire malunt: aut sacrarũ rerũ notio sub
pio figmentorũ uelamine honestis et tecta reb et uestita
nominibenuntiatur et hoc ẽ solum figmenti genus quo d eau¬
tio dediuinis reb phrlosophantis admittit Cumigitur nullã
disputationi pariat in iuriã uel er index uel somnians a fri¬
canus sed rerũ sacrarũ enuntiatio integra sui dignitate his
sit tecta nominib: accusator tandem edoctus a fabulis fabu¬
losa secernere. conquiescat. Sciendũ ẽ tamen non inomnẽ
disputationem phrlosophos ad mittere fabulosa uel licita

Expanded text:
ueritas argumento subest solaque fit narratio fabuloueritas argumento subest solaque fit narratio fabulosa, non unus reperitur modus per figmentum uera referendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac monstro similia componitur, ut di adulteri, Saturnus pudenda Caeli patris abscidens et ipse rursus a filio regni potito in uincla coniectus — quod genus totum philosophi nescire malunt; aut sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus enuntiatur. Et hoc est solum figmenti genus quod cautio de diuinis rebus philosophantis admittit. Cum igitur nullam disputationi pariat iniuriam uel Er index uel somnians Africanus, sed rerum sacrarum enuntiatio integra sui dignitate his sit tecta nominibus, accusator tandem edoctus a fabulis fabulosa secernere conquiescat. Sciendum est tamen non in omnem disputationem philosophos admittere fabulosa uel licita,
Abbreviated transcription (Latin):
referta quib: uel multũ se arbit̃ exercuit. uel apuleium
non num quã lusisse miramur. Hoc totum fabularum
genus quod solas auriũ delicias profitetur. esacrario suo
innutricũ cunas sapientiȩ tractatus eliminat: Ex his autẽ
quae ad quandam uirtutũ speciem intellectũ legentis hortant᷑
fit secunda discretio in quibusdam enim et argumentũ ex fĩ¬
cto locatur et permendafia ipse relationis ordo contexitur:
ut sunt illae aesopi fabulae elegantia fictionis illustresi
At in aliis argumentũ quidem fundatur ueri soliditate sed
haec ipsa ueritas perquaedam cõposita et ficta profertur
et hoc iam uo catur narratio fabulosa non fabula ut s̃
caerimoniarũ sacra ut hesiodi et orphei quae de deorum
ꝑieogenie actuue narrantur. ut msstica prtagoreorum¬
sensa referuntur Ergo ex hac secunda diuisione quam
diximus aphrlosophiae libris prior species quae con¬
cepta defalso perfalsũ narratur aliena ẽ : sequens in
aliam rursus discretionem scissa diuiditur nam cum

Expanded text:
referta, quibus uel multum se Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tractatus eliminat. Ex his autem quae ad quandam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur, ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate, sed haec ipsa ueritas per quaedam composita et ficta profertur, et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt caerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorumsensa referuntur. Ergo ex hac secunda diuisione quam diximus, a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem scissa diuiditur: nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
nisicircacorpus apparet:cũ totum deni que corpus nomi¬
nas setiam superficies hocuo cabulo continetur decorporib:

Expanded text:
nisi circa corpus apparet. Cum totum denique corpus nominas, etiam superficies hoc uocabulo continetur, de corporib
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inter esse prima fronte. perspeximus quod ille rempub¬
ticam ordinauit. hic retulit: Alter qualis esse deberet.

Expanded text:
hoc interesse prima fronte perspicitur, quod ille rempublicam ordinavit, hic retulit; alter qualis esse deberet
Abbreviated transcription (Latin):
tracto illudsimile quodolim effu sumparaueranti terum
subdixerunt notato simili terlo coquie mercebat cũ secundũ
uases sed impletũ eta fine primi signius quȩ ad locum quiad
secunda ea quae finem oriebatur secundũ signum notatũ ẽ:
adquei tauicis simua sa mutan do etpersingula s in fluentis
aquae partes singulos sibi a scendentiũ caeli partium limites
ad notando ubi consummatalamomniper duo decim partes

Expanded text:
tracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes
Abbreviated transcription (Latin):
teneant explicandum ẽ : Terranonaetultimasphaera est:
hanc diuidit hori tonidẽ finalis circulus de quo anteret¬
tulimus : ergo medie tasicuius partem nos incolimus. subeo cae¬
lo est quod fuerit super terrã etreliqua medietas subillo
quoddũ uoluitur. ad ealoca quae ad nosuidentur inferiora :¬
descendiginmedio enimlocata ex omni sui parte : caelũ su¬
spicighuiusigitur ad caelũ breuitas. cui punctũ ẽ ad nos
uero in mensa globositas. distingui tur locis. interseuicis sim
pressis nimie tate uel frigoris uel caloris geminã nac ta
mitasi perpe tua obriguerunt pruin aiethiuel ut duo sunt
cinguli quibus terrare dimitur sed ãbitubreues. quasi ex¬
tremacingentes: horauter que habitationis in patiens ẽ

Expanded text:
teneant explicandum est. Terra nona et ultima sphaera est. Hanc diuidit horizon, id est finalis circulus de quo ante rettulimus. Ergo medietas cuius partem nos incolimus sub eo caelo est quod surgit super terram, et reliqua medietas sub illo quod, dum uoluitur, ad ea loca quae ad nos uidentur inferiora descendit: in medio enim locata ex omni sui parte caelum suspicit. Huius igitur ad caelum breuitas, cui punctum est, ad nos uero immensa globositas, distinguitur locis inter se uicissim pressis nimietate uel frigoris uel caloris, geminam nacta stralis extremitas perpetua obriguerunt pruina, et hi uelut duo sunt cinguli quibus terra redimitur, sed ambitu breues quasi extrema cingentes. Horum uterque habitationis impatiens e
Abbreviated transcription (Latin):
semper caelum ui debunt: nec metus eritne deter ra in-
caelum decidant. cum nibilum quam pos sitruere sursũ:
si enim nobis quod adsereregenus iociest. iusũ habe¬
tur. ubi est terra et susũ ubi caelum illis quoq: susuerit
quod de inferiore suspicient. nec aliquando in super¬
nacasurisunt: ad firmauerim quoq: et apud illos mi¬
nus rerum peritos. hoc aestimare denobis nec cre¬
dere possenos in quosumus loco degere sed opina¬
risiquis sub pedib eorum temptaret stare casurum.
num quam tamen apudnos quis quam timuit neca¬
deret in caelu mergo nec apud illos quis quam in su¬
perioracasurus est:sicut omnia nutusuo pondera in
terram ferri superius relatadocuerunt: postremo
quis ambigat insphaerater reita quae inferiora
dicuntur superiorib suis eẽ contraria ut estoriens
occidentinam in utraque : pardiametros habetur cũ

Expanded text:
semper caelum uidebunt; nec metus erit ne de terra in semper caelum uidebunt; nec metus erit ne de terra in caelum decidant, cum nihil umquam possit ruere sursum. Si enim nobis, quod adserere genus ioci est, iusum habetur ubi est terra et susum ubi caelum, illis quoque susum erit quod de inferiore suspicient, nec aliquando in superna casuri sunt. Adfirmauerim quoque et apud illos minus rerum peritos hoc aestimare de nobis, nec credere posse nos in quo sumus loco degere, sed opinari, si quis sub pedibus eorum temptaret stare, casurum. Numquam tamen apud nos quisquam timuit ne caderet in caelum, ergo nec apud illos quisquam in superiora casurus est, sicut «omnia nutu suo pondera» in terram ferri superius relata docuerunt. Postremo quis ambigat in sphaera terrae ea quae inferiora dicuntur superioribus suis esse contraria, ut est oriens occidenti? Nam in utraque parte par diametros habetur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
non permittitambi gere quinper illam quoq: superfici¬
emterrae quae adnos habetur inferior. integerto¬
narum ambitus quae hic temperatae sunt eo demductu
temperatus habeatur: atq ideo illic quoq: eaedem duae
tonaga sedi stantes similiter in colantur: aut dicat quis¬
quis huic fideiobui aremauult. quidsit quod ab hac eũ
definitione deterre at namsi nobis uiuendi facultas est
in hac terrarum parte quã colimus qui a calcantes hu-¬
mum caelumsuspicimus super uerticem quia solnobiset
oritur et occidit. quia circum fuso fruimuraere cuius spi¬
ramus haustu curnon et illicaliquos uiuere credamus
ubi eadem semper in promtu sunt ñam quiibi dicentur
morarieandem credendi sunt spirare aurã quia cadem ẽ¬
in eiusdem tonalis ambitus continuatione temperies : idem
solillis et obiredicetur nr̃o ortuet orietur. cum nobis occi¬
det: calcabuntae que ut nos humum. et superuerticem

Expanded text:
non permittit ambigere quin per illam quoque superficinon permittit ambigere quin per illam quoque superficiem terrae, quae ad nos habetur inferior, integer zonarum ambitus quae hic temperatae sunt eodem ductu temperatus habeatur, atque ideo illic quoque eaedem duae zonae a se distantes similiter incolantur. Aut dicat quisquis huic fidei obuiare mauult quid sit quod ab hac eum definitione deterreat. Nam si nobis uiuendi facultas est in hac terrarum parte quam colimus quia, calcantes humum, caelum suspicimus super uerticem, quia sol nobis et oritur et occidit, quia circumfuso fruimur aere cuius spiramus haustu, cur non et illic aliquos uiuere credamus ubi eadem semper in promptu sunt? Nam qui ibi dicuntur morari eandem credendi sunt spirare auram, quia eadem ein eiusdem zonalis ambitus continuatione temperies; idem sol illis et obire dicetur nostro ortu et orietur cum nobis occidet; calcabunt aeque ut nos humum, et super uerticem
Abbreviated transcription (Latin):
nonaus tralis uocaretur : qui a et ille ẽ proprieaustralis.
qui de altera extremitate procedens aduersus septen¬
trionaliest et hunc meridiemiure uocitari facit locus de
quo incipit nobis nam quia sentiri incipita medio terrae.
inquaȩ stus usdi ei ideo tam quam quidam medidies u¬
namutatalit terameri dies nuncupatus ẽsciendumest
autem quoduentus qui perhunc ad noscar dinemper¬
uenit id est auster. ita in origine suagelidus estiut apud
nos commendabilis est blando rigore septentrio sed quia
per flam mamtor ridae tonaead nos commeat admix¬
tu signicalescit: et qui incipit frigidus calensperuenit ne¬
q: enim uel ratio uelnatura pateretur ut ex duob: aequo
pressisrigore cardinibus dis similitactu flatus emit te¬
rentur : nec dubium est nostrum quoq: septentrionem.
ad illos qui aus traliadiacent. proptereandemratio¬
nem calidum peruenire et aus trum corporib: eorũ
genuino aurae suaerigo reblan diri Eademrationos

Expanded text:
non australis uocaretur, quia et ille est proprie australis non australis uocaretur, quia et ille est proprie australis qui de altera extremitate procedens aduersus septentrionali est, et hunc meridiem iure uocitari facit locus de quo incipit nobis: nam quia sentiri incipit a medio terrae in qua est usus diei, ideo tamquam quidam medidies, una mutata littera meridies nuncupatus est. Sciendum est autem quod uentus qui per hunc ad nos cardinem peruenit, id est auster, ita in origine sua gelidus est ut apud nos commendabilis est blando rigore septentrio; sed quia per flammam torridae zonae ad nos commeat, admixtus igni calescit et qui incipit frigidus, calens peruenit. Neque enim uel ratio uel natura pateretur ut ex duobus aequo pressis rigore cardinibus dissimili tactu flatus emitterentur. Nec dubium est nostrum quoque septentrionem ad illos qui australi adiacent propter eandem rationem calidum peruenire, et austrum corporibus eorum genuino aurae suae rigore blandiri. Eadem ratio nos
Abbreviated transcription (Latin):
Licet igitur sint haeduae mortalib: aegris munere concessȩ
diuum quas diximus temperatas non tamen ambae tonae
hominibus nostrigeneris. indultae sunt: sed sola superi¬
or quae estab i. usque ad ũ in colitur ab omni qualescire
possumus hominum genere romani greciue s intuel barbari
cuiusq nationis : illa uero ab uusq ad Fisola ratione intelle¬
gitur. quod propter similem temperiem similiter in cola¬
tur: sed a quibus neq: licuitum quam nobis nec licebit: a¬
goscere inter iectaenim torridautrique hominumge¬
neri commercium adsedenegat comme an dideniq:
de quat tuor habitationis nostrae cardinb: oriens oc¬
cidens et septentrio suis uocabulis nuncupantur. quia
abipsis exorduis suis sciuntur a nobis: nametsi se¬
peentrionalis extremitas inabitabilis est non multota¬
menestanobis remota : quarto uero nos traehabitati¬
onis cardinicausa haec alterum nomen deditut meridies

Expanded text:
Licet igitur sint hae ...duae mortalibus aegris munere concessae Licet igitur sint hae ...duae mortalibus aegris munere concessae diuum quas diximus temperatas, non tamen ambae zonae hominibus nostri generis indultae sunt, sed sola superior, quae est ab I usque ad N, incolitur ab omni quale scire possumus hominum genere, Romani Graeciue sint uel barbari cuiusque nationis. Illa uero ab L usque ad F sola ratione intellegitur quod propter similem temperiem similiter incolatur; sed a quibus, neque licuit umquam nobis nec licebit agnoscere: interiecta enim torrida utrique hominum generi commercium ad se denegat commeandi. Denique de quattuor habitationis nostrae cardinibus oriens, occidens et septentrio suis uocabulis nuncupantur, quia ab ipsis exordiis suis sciuntur a nobis nam etsi septentrionalis extremitas inhabitabilis est, non multo tamen est a nobis remota. Quarto uero nostrae habitationis cardini causa haec alterum nomen dedit, ut meridies,
Abbreviated transcription (Latin):
ptioestoorbis terraecui adscripta sunt. ab .cidetcirca a
adseribantur n .et l.circa .bautem .m.et R. et circa .c
get i et crta .d.e. et .f : et ducantur rectae lineae: a signis ad
signa quae dicimus idest ac: in .i. ab .m.inn.a.l in .l. ab.e.
in .f. spatiaigitur duo aduersa sibi idẽ unum .a .cusque
adlineam quae in .ĩ ducta ẽ. alterum adusque adli¬
neã quae inf.ducta est intellegantur pruina obriguis¬
seperpetua : ẽ enim superior septem trionalis. inferior
aus tralis extremitas medium uero ab ñ usque in .l. tona
sit torrida restatut cingulis ab .i. usq ad n desubiecto
caloree tsuperiore frigore. temperetur: rursus ut
tonaquae ẽ inter. let .p̃. accipiat desuper iec to calo¬
reet subditorigore. temperiem nec excogitatas
a nobis lineas quas duximus aestimetur : circi sunt
enim dequib: supra reculimus. septentrionalis et austra¬
lis et tropiciduo: namae qui noctialem hocloco quo de terra
lo quimur. non oportet adscribi quio portunio relocorur¬
sus addetur:

Expanded text:
esto orbis terrae cui adscripta sunt A B C D; et circa A, adscribantur N et L; circa B autem M et K; et circa C, G et I; et circa D, E et F; et ducantur rectae lineae a signis ad signa quae dicimus, id est a G in I, ab M in N, a K in L, ab E in F. Spatia igitur duo aduersa sibi, id est unum a C usque ad lineam quae in I ducta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellegantur pruina obriguisse perpetua: est enim superior septentrionalis, inferior australis extremitas. Medium uero, ab N usque in L, zona sit torrida. Restat ut cingulus ab I usque ad N de subiecto calore et superiore frigore temperetur, rursus ut zona quae est inter L et F accipiat de superiecto calore et subdito rigore temperiem. Nec excogitatas a nobis lineas quas duximus aestimetur: circi sunt enim de quibus supra rettulimus, septentrionalis et australis et tropici duo. Nam aequinoctialem hoc loco quo de terra loquimur non oportet adscribi, qui opportuniore loco rursus addetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hac specie formata sunt: dicuntur praeterea sphae¬
rae. et a planes illa quae maximae stet subiectae : se
perquasd uolumina etuagaequinqueo

Expanded text:
hac specie formata sunt. Dicuntur praeterea sphaerae et ἀπλανής illa, quae maxima est, et subiectae septem, per quas duo lumina et uagae quinque
Abbreviated transcription (Latin):
rus. srmphoniarum ad musi cam pertinet quam uel fla¬
tus humanus intendere uel capere potest humanus audi

Expanded text:
rus symphoniarum ad musicam pertinet quam uel flatus humanus intendere uel capere potest humanus audi
Abbreviated transcription (Latin):
mini eẽ dicantur in quibus cũmundus nasceretur. fuis secre¬
duntur : sed duobus qui demlũminibus singulatantũ signa

Expanded text:
mini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed duobus quidem luminibus singula tantum signa
Abbreviated transcription (Latin):
mus una ẽ. agnitio sui sioriginis natalisq principii
exordia prima respexerit. nec sequaesiuerit extra:
sic enimanima uirtutes ipsas conscientia nobilitatis
induitur. quibus post corpus euecta eo unde descende¬
rat reportatur: quia nec corporea sordescit uelonerat᷑
elubie quae puro acleui fomite uirtutum rigatur.

Expanded text:
mus, una est agnitio sui: si originis natalisque principii mus, una est agnitio sui: si originis natalisque principii exordia prima respexerit nec se quaesiuerit extra. Sic enim anima uirtutes ipsas conscientia nobilitatis induitur, quibus post corpus euecta eo unde descenderat reportatur, quia nec corporea sordescit uel oneratur eluuie, quae puro ac leui fomite uirtutum rigatur
Abbreviated transcription (Latin):
cautius de nomine ciuitatum quam concilia in quit coctusq
hominum iure sociati quae ciuitates appellantur : Nam
et seruilis quondam et gladiatoria manus concilia hominũ
et coetus fuerunt sed noniure sociati:illa aut̃ sola iusta est
multitudo cuius uniuersitas in legum consentit obsequiũ:
Quod uero ait harum rectores et seruatores hinc profec¬
ti hucreuertuntur hoc modo accipiendũ ẽ : Animarum
originem manaredecaelo interrecte phylosoph anTes:
indubita te constat eẽ sententi&: et animaedum corpore
utitur. haec ẽ perfecta sapientia ut undeorta sit de quo
fonte uenerit : recogoscat: hinc illud a quod am inter
alia seu festiua siue mordacia serio tamen usurpatũ .ẽ
decaelo descendit NΩΕΕΑΥTΟΝ Namet delphiciuox
haec fertur oraculi consulenti adbeatitatem quoi tenere
perueniret: si te inquidagnoueris : sed et ipsius fronti
templi haec inscripta sententia ẽ: homini autem ut dixi¬

Expanded text:
cautius de nomine ciuitatum? «Quam concilia, inquit, coetusque hominum iure sociati, quae ciuitates appellantur». Nam et seruilis quondam et gladiatoria manus «concilia hominum et coetus» fuerunt, sed non «iure sociati». Illa autem sola iusta est multitudo, cuius uniuersitas in legum consentit obsequium. Quod uero ait: «harum rectοres et seruatores hinc profecti huc reuertuntur», hoc modo accipiendum est. Animarum originem manare de caelo inter recte philosophantes indubitatae constat esse sententiae; et animae, dum corpore utitur, haec est perfecta sapientia ut unde orta sit, de quo fonte uenerit, recognoscat. Hinc illud a quodam inter alia seu festiua, siue mordacia, serio tamen usurpatum est: ... de caelo descendit γνῶθι σεαυτόν. Nam et Delphici uox haec fertur oraculi. Consulenti ad beatitatem quo itinere perueniret: «si te, inquit, agnoueris.» Sed et ipsius fronti templi haec inscripta sententia est. Homini autem, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
gesimas et stadiorũ miliacentumuiginti s ex quarta uero persq̃ ẽ
ab a. usque ad .c : incipiensa medioperustae. habet sexage¬
simas quindecim : et stadiorum: milia sexaginta et tria hu¬
a gesimaius quartae partis mensura relata: constabit totius ambi

Expanded text:
gesimas et stadiorum milia centum uiginti sex. Quarta uero pars, quae est gesimas et stadiorum milia centum uiginti sex. Quarta uero pars, quae est ab A usque ad C, incipiens a medio perustae, habet sexagesimas quindecim et stadiorum milia sexaginta et tria. Huius quartae partis mensura relata, constabit totius ambi
Abbreviated transcription (Latin):
rauerit : sed nec de ipsis potest esse dubitatio quintrans¬
uersos nobis stare dixerit. inferiorem tonae nostrae
partem tenentes: obliquos uero eos qui aus tralis cingulide¬
uexa sortiti sunt: Super est ut de terrae ipsius spatiis
quanta habitationicesserit quanta sint incultare feramus
id est quae sit singulorum dimensio cingulorum quodut
facile dinoscas redeundum tibi esti adorbis terrae descri¬
ptionem quam paulo ante subiecimus ut perad scriptarum
litte rarum notas. ratio dimensionem lucidius explicetur:
Omnis terrae orbis idest circulus quiuniuersum ambitũ
claudit cuiad scripta sunt ã .B.c.d. abhis quieum ratione
dimensi sunt in sexa ginta diuisus ẽ partes habet autem
totus ipse ambitus stadiorũ ducent a quin quaginta duo
milia: ergo singulae sexa resimaei extenduntur stadiis
quater nis milib: duceniset sine dubio medietaseius quae est
A.diper oriente mid ẽper a usq ad chabet triginta sexa¬

Expanded text:
rauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transrauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transuersos nobis stare dixerit inferiorem zonae nostrae partem tenentes, obliquos uero eos qui australis cinguli deuexa sortiti sunt. Superest ut de terrae ipsius spatiis, quanta habitationi cesserint, quanta sint inculta referamus, id est quae sit singulorum dimensio cingulorum. Quod ut facile dinoscas, redeundum tibi est ad orbis terrae descriptionem quam paulo ante subiecimus, ut per adscriptarum litterarum notas ratio dimensionum lucidius explicetur. Omnis terrae orbis, id est circulus qui uniuersum ambitum claudit, cui adscripta sunt A B C D, ab his qui eum ratione dimensi sunt in sexaginta diuisus est partes. Habet autem totus ipse ambitus stadiorum ducenta quinquaginta duo milia. Ergo singulae sexagesimae extenduntur stadiis quaternis milibus ducenis. Et sine dubio medietas eius, quae est a D per orientem, id est per A usque ad C, habet triginta sexa
Abbreviated transcription (Latin):
quos graecianto ecos uocant similiter abillis qui in ferio¬
rem zonae suae in colunt partem. inter iecta austra¬
li gelida seperantur: rursus illos ab anto ecis suis idest
pernos tricinguli inferiora uiuentibus interiectio
ardentis sequestrat:et illi a nobis septentrio nalis ex¬
tremitatis rigore : remouentur: et quia non est una
omnium ad finis continuatio. sed inter iectae sunt so¬
litudines excalore uel frigore : mutuum ne gantibus.
commeatumihasterrae partes quae aquat tuor homi¬
num generib: in coluntur maculas habitationum uocauit:
quem admodum autem ceteri omnes uestigia sua fi¬
gere adnostracredantur ipse distinxit etaustrales
quidema parte pronuntiauit aduersos stare nobis dicen¬
do quorum australis ille in quo qui insistunt aduersauo¬
bis urguent uestigia et ideo aduersi nobis sunt qua in par¬
te sphaerae. quae contranos est morantur : restat inquire¬
re quos trans uersos et quos obliquos nobis. stare memo-¬

Expanded text:
quos Graeci ἀντοίκους uocant, similiter ab illis qui inferiorem zonae suae incolunt partem, interiecta australi gelida separantur; rursus illos ab antoecis suis, id est per nostri cinguli inferiora uiuentibus, interiectio ardentis sequestrat, et illi a nobis septentrionalis extremitatis rigore remouentur. Et quia non est una omnium adfinis continuatio, sed interiectae sunt solitudines ex calore uel frigore mutuum negantibus commeatum, has terrae partes quae a quattuor hominum generibus incoluntur 'maculas habitationum' uocauit. Quemadmodum autem ceteri omnes uestigia sua figere ad nostra credantur, ipse distinxit, et australes quidem aperte pronuntiauit aduersos stare nobis, dicendo «quorum australis ille, in quo qui insistunt aduersa uobis urguent uestigia»: et ideo aduersi nobis sunt quia in parte sphaerae quae contra nos est morantur. Restat inquirere quos transuersos et quos obliquos nobis stare memo
Abbreviated transcription (Latin):
diusoli succedensrursus nouetur. etrursus recedens paulatim
semperinorien tẽregredien dorelinquat occasums Solquoq
ipsenonali terquam ab occasu inorien tẽ mouetur et licet tar¬
dius reces sum suũ quã luna conficiat quippequitantotẽ¬
poresignũ unum emetia tur quanto totũ todiacũ lunadis¬
curritmanifes tatam̃ et subi ecta oculis motus sui praestat
in dicia: hunc eniminarite eẽ ponamus quod quia aequi no¬
cti ale signũ ẽ. pares horas somniet di ei facit in hoc signocũ
occidit libra mid ẽs corpii chelas inoxoririui demus : et appa¬
rectaurus uicinus occasuinam uergilias ethradas partestau¬
ridariores non multo post.soler: mergente : uidemus: sequenti
mensesolin signũ posterius id ẽ in taurũ receditȩtita fit ut neq

Expanded text:
diu, soli succedens, rursus nouetur et rursus recedens paulatim diu, soli succedens, rursus nouetur et rursus recedens paulatim semper in orientem regrediendo relinquat occasum. Sol quoque ipse non aliter quam ab occasu in orientem mouetur, et, licet tardius recessum suum quam luna conficiat, quippe qui tanto tempore signum unum emetiatur quanto totum zodiacum luna discurrit, manifesta tamen et subiecta ocuIis motus sui praestat indicia. Hunc enim in Ariete esse ponamus, quod, quia aequinoctiale signum est, pares horas somni et diei facit. In hoc signo cum occidit, Libram, id est Scorpii chelas, mox oriri uidemus, et apparet Taurus uicinus occasui: nam ri clariores non multo post solem mergentes videmus. Sequenti mense sol in signum posterius, id est in Taurum recedit, et ita fit ut neq
Abbreviated transcription (Latin):
stellas non cũ caelo sed contraca elum moueri: Hoc ut plene
liqueatadstruamus delunae cursu quiet claritatesuiet ue¬
locita teno tabilior ẽluna pͥqũa solediscedens nouata eso secundo
ferediccrta oc ca sumui deturet quasi uicina soliquẽ nuperre¬
liqui d postquã illede mersus ẽ ipsa caelimarginẽ tenetan¬
tecedentisuperocuidens tercio dietardius occidit quã secundo
et ita cotidie longius a bocca sureceditut septimo diecirta so¬
lisocca sum in medio caelo ipsauideatur post alios uero septẽ
cũ ille mergithaec oritur ad eomedia partemensis dimidiũ
caelum idẽ unũ hemis phaerium aboc casu in orien tẽrecae¬
den dometitur rursus post septẽ alios circa solis oc casum
latentis hemis phaerii uerticem teneqethuius rerindiciũ ẽ
quod medio noctis exoritur : postremo totidem dieb: exemptis
solem denuoconprehenditetucinus uidetortus amborũ quã¬

Expanded text:
stellas non cum stellas non cum liqueatlocitate notabilior est. Luna, postquam a sole discedens nouata est, secundo fere die circa occasum uidetur, et quasi uicina soli quem nuper reliquit; postquam ille demersus est, ipsa caeli marginem tenet, antecedenti superoccidens. Tertio die tardius occidit quam secundo, et ita cotidie longius ab occasu recedit ut septimo die circa solis occasum in medio caelo ipsa uideatur. Post alios uero septem cum ille mergit, haec oritur. Adeo media parte mensis dimidium caelum, id est unum hemisphaerium, ab occasu in orientem recedendo metitur. Rursus post septem alios circa solis occasum latentis hemisphaerii uerticem tenet, et huius rei indicium est quod medio noctis exoritur. Postremo, totidem diebus exemptis, solem denuo comprehendit, et uicinus uidetur ortus amborum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur nec negare hocquis quã poterit quoduisus ad firmat: quae¬
rendum ẽ ergo utrum abortua doccasum anin contrarium
motupro priore uoluantur sed et hoc quaerentibus nobis non
solum manifestissimaratio sed uisus quo que ipsemons trabit:
consideremus enim signorũ ordinẽ quibus todiacũ diui sum
uel dis tinctũ uidemus et ab uno signo quo libetordinis eius
sumamus exordium cum aries exoritur. postipsum taurus
emergitihunc gemini sequuntur. hos cancer : et perordinem
reli quasis taeergo in occidentẽ aboriente procaederentnon ab
ariete intaurũ quire trolocatus ẽst necatauro in geminos
signũ posterius uoluerentun seda geminis in taurum eta đ au¬
roinarietẽ recta etmunda nae uolubilitatis consona accessi¬
onepro direntcum uero apprimo in signum secundum a secun¬
do ad tertium et inde adreliqua qua eposteriora sunt reuoluan
tun signa autẽ infixa caelo feruntur sine dubio constathas

Expanded text:
tur, nec negare hoc quisquam poterit quod uisus adfirmat. Quaetur, nec negare hoc quisquam poterit quod uisus adfirmat. Quaerendum est ergo utrum ab ortu ad occasum an in contrarium motu proprio reuoluantur. Sed et hoc quaerentibus nobis non solum manifestissima ratio, sed uisus quoque ipse monstrabit. Consideremus enim signorum ordinem quibus zodiacum diuisum uel distinctum uidemus, et ab uno signo quolibet ordinis eius sumamus exordium. Cum Aries exoritur, post ipsum Taurus emergit. Hunc Gemini sequuntur, hos Cancer, et per ordinem reliqua. Si istae ergo in occidentem ab oriente procederent, non ab Ariete in Taurum, qui retro locatus est, nec a Tauro in Geminos, signum posterius, uoluerentur, sed a Geminis in Taurum, et a Tauro in Arietem recta et mundanae uolubilitatis consona accessione prodirent. Cum uero a primo in signum secundum, a secundo in tertium, et inde ad reliqua, quae postetur, signa autem infixa coelo feruntur, sine dubio constat has
Abbreviated transcription (Latin):
ursus simouentur aut caeliuiã sẽquuntur abortu i n occasum.
et communiet suomotumeantes aut contrario reces suin orientẽ
aboccidentis parte uersantur: praeterhaec utopinor nihil potest
uel eẽ uel finginuncui deamusquidex his poterit uerũ probari :
Siinfixa ees sentnunquã ab ea demstatione discederent.
sed in is dem locis semperut aliae uiderentur : ecceenim de infi¬
xis uergiliae neca suium quam secopulatione dispergunt. nec
huadas. qua euicinae sunt deserunt: aut horionis proximam re¬
gionem relinquuntseptẽ trionũ compago non soluitur : anguis
quiint̃ eos labitur semel circũ fusum non mutatamplexum :
haec uero modo in hacmodo in illa ca eliregioneuis untur:
et saepecũ inunum locũ duaepluresuecon uenerint et alo cota¬
men in quosimuluis ae sunt et a sepostea separant᷑ ex hoceas non eẽ
caelo in fixas oculis quoq: ad probanibus constatigitur mouen¬

Expanded text:
ursus, si mouentur, aut caeli uiam sequuntur ab ortu in occasum, ursus, si mouentur, aut caeli uiam sequuntur ab ortu in occasum, et communi et suo motu meantes, aut contrario recessu in orientem ab occidentis parte uersantur. Praeter haec, ut opinor, nihil potest uel esse uel fingi. Nunc uideamus quid ex his poterit uerum probari. Si infixae essent, numquam ab eadem statione discederent, sed in isdem locis semper, ut aliae, uiderentur. Ecce enim, de infixis, Vergiliae: nec a sui umquam se copulatione dispergunt, nec Hyadas, quae uicinae sunt, deserunt aut Orionis proximam regionem relinquunt. Septentrionum compago non soluitur; Anguis, qui inter eos labitur, semel circumfusum non mutat amplexum. Hae uero modo in hac, modo in illa caeli regione uisuntur, et saepe, cum in unum locum duae pluresue conuenerint, et a loco tamen in quo simul uisae sunt et a se postea separantur. Ex hoc eas non esse caelo infixas oculis quoque approbantibus constat. Igitur mouen
Abbreviated transcription (Latin):
cuit : Nuncutrum illis eptem globi qui subiectisunt contra¬
riout ait quã caelum uertitur motuferantur argumentis
aduerũ ducentibus requiramus: Solem a clunã etstellas
quinq: quibus a berrore nomen ẽ pret̃ quod secũ trahitab
ortui noc casum caeli diurna conuersio ipsa suomotu inori¬
entẽ ab occidente proce derenonsolis lit terarũ profanis. sed
multis quo quedoctrinainitiatis ab horrere a fide acmons¬
trosimileiudicatum ẽ sedapud pressius intuentes i tauerũ eẽ
constabitut nonsolum mente concipi sed oculis quoq: ipsis pos¬
sit probaritamenut nobis dehocsitcũ pertina diter ne gante
tractatus a gequis que tibi hocli queredis simulas simul
omnia quaeuel contentiosibi fingit de trectans fidemuel quae
ipsa ueritas suggerit in diuisionis membra mittamus : Haser¬
raticas cũ luminibus duobus autinfixas caelo utalia sidera nul-¬
lũ sui motũ nos trisoculis indicares ed ferrimundanae
conuersionis impetuaut moueri suaquoq: accessione dicemus :¬

Expanded text:
cuit. Nunc utrum illi septem globi qui subiecti sunt contrario, ut ait, quam caelum uertitur motu ferantur, argumentis ad uerum ducentibus requiramus. Solem ac lunam et stellas quinque quibus ab errore nomen est, praeter quod secum trahit ab ortu in occasum caeli diurna conuersio, ipsa suo motu in orientem ab occidente procedere, non solis litterarum profanis, sed multis quoque doctrina initiatis, abhorrere a fide ac monstro simile iudicatum est; sed apud pressius intuentes ita uerum esse constabit ut non solum mente concipi, sed oculis quoque ipsis possit probari. Tamen ut nobis de hoc sit cum pertinaciter negante tractatus, age, quisque tibi hoc liquere dissimulas, simul omnia quae uel contentio sibi fingit detractans fidem, uel quae ipsa ueritas suggerit, in diuisionis membra mittamus. Has erraticas, cum luminibus duobus, aut infixas caelo, ut alia sidera, nullum sui motum nostris oculis indicare, sed ferri mundanae conuersionis impetu, aut moueri sua quoque accessione dicemus. R
Abbreviated transcription (Latin):
tantum in hocua s eum bram mea rehuicigitur ae quabiliter
collo cato circa tẽpus solis ortui propinquantis in haesit diligens
obseruantis obtutus etcũ ad primum solis radium quẽ deseemi¬
sit prima sum mita sorbis mergens umbra destilidecidens sum¬
mita teprimam curui labrierpinentiam contigit locus ipse
quium brae primitias excepit inota e in pressionesignatus ẽ ob¬
seruatũ que quã diusuperterrãita solis orbis integerappareret:
utima eius summitas ad huchori tontiui deretur in sidereet
mox locus ad quemum bra tuncinuase migrauerat ad notatus
ẽ habita que dimensione in terãbasumbrarũ notas quae in tegrũ

Expanded text:
tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integru
Abbreviated transcription (Latin):
tantum a iouesphaera martis recedit ut eundem cursumbi¬
ennio peragatiuenus autem tanto ẽ regionemartis inferi

Expanded text:
tantum a Ioue sphaera Martis recedit ut eundem cursum biennio peragat. Venus autem tanto est regione Martis inferi
Abbreviated transcription (Latin):
circum ductu orbium sonum nasci necesse ẽ qui a percussus
aeripso interuentu ictus uum dese fragoris emittigipsa cogen

Expanded text:
circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a quo genere hominũ tullius memoret. uel irrisã platonis
fabulã uel nesibi idem eueniat non uereri : Nec enim his uerbis uult
imperitum uulgus intellegi. sed genus hominum ueri ignarum
sub peritiae ostentatione . quippe quos edegisse talia et ad repre¬
hendendũ constaret animatos Dicemus igitur et quos intantum
phrlosophũ referat quandã censurae exercuis se leuitatẽ. qui sue
eorũ etiã scriptã reliquerit accusationẽ . et postremo quid pro
ea dũ taxat parte quae huic operi necessaria ẽ. responderi
conueniat obiectis Quib: quod factu facile ẽ eneruatis iam
quicquid uel contraciceronis opinionẽ etiam in scipionis sõniũ
seu iaculatus ẽ umquã morsus liuoris seu forte iaculabitur.
dissolutũ erit Ipicureorũ tota factio ae quo semꝑ errore auero
deuia et illa aestimans ridenda quaenesciat. sacrũ uolum̃ et
augustissima irrisit naturae seria colotes uero inter epicuri
auditores loquacitate notabilior : etiã in librũ rectulit quae

Expanded text:
 a quo genere hominum Tullius memoret uel irrisam Platonis fabulam uel ne sibi idem eueniat non uereri. Nec enim his uerbis uult imperitum uulgus intellegi, sed genus hominum ueri ignarum sub peritiae ostentatione, quippe quos et legisse talia et ad reprehendendum constaret animatos. Dicemus igitur et quos in tantum philosophum referat quandam censurae exercuisse leuitatem, quisue eorum etiam scriptam reliquerit accusationem, et postremo quid pro ea dumtaxat parte quae huic operi necessaria est responderi conueniat obiectis. Quibus, quod factu facile est, eneruatis, iam quicquid uel contra Ciceronis opinionem etiam in Scipionis somnium seu iaculatus est umquam morsus liuoris seu forte iaculabitur, dissolutum erit. Epicureorum tota factio, aequo semper errore a uero deuia et illa aestimans ridenda quae nesciat, sacrum uolumen et augustissima irrisit naturae seria. Colotes uero, inter Epicuri auditores loquacitate notabilior, etiam in librum rettulit quae
Abbreviated transcription (Latin):
eam ta menet sinonres sed intellectus seques trat haec sup¬
ficies sicut ẽ corporũ terminusitalin eis terminatur. quas
suo nomine grammas graecia nominauit: punctis lineae
finiuntur: et haec sunt corpora quaema thematica uo¬
cantur dequibus sollerti in dustria geo metriae dispu¬
tatun ergo haec superficies cũ ex aliqua parte corporis

Expanded text:
eam tamen etsi non res sed intellectus sequestrat. Haec superficies, sicut est corporum terminus, ita lineis terminatur, quas suo nomine γραμμάς Graecia nominauit. Punctis lineae finiuntur, et haec sunt corpora quae mathematica uocantur, de quibus sollerti industria geometriae disputatur. Ergo haec superficies, cum ex aliqua parte corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sein duobus ordinibus bina perordinem posita ex pri¬
munt quadris peciem a singulis punctis in aduersum
punctum eiecta linea: haec quattuor ut diximus dupli¬
cata et octo facta duo qua dra similia describunT
si uero nonunius pastis sed totius uelis corporis suꝑficiẽ cogitare qđ ꝓponamꝰ esse quadratũ
ut de uno qđ exemplo suffici& disputemꝰ iamnon quattuor sed octo anguli colligunt᷑
quod anima duestis si ꝑ unũ quadratũ quale prius diximꝰ alterũ tale altius impositũ
ente conspicias ut altitudo quȩ illi plano deerat adiciat᷑¬

Expanded text:
se in duobus ordinibus bina per ordinem posita exprise in duobus ordinibus bina per ordinem posita exprimunt quadri speciem, a singulis punctis in aduersum punctum eiecta linea. Haec quattuor, ut diximus, duplicata et octo facta, duo quadra similia describuntSi uero non unius partis, sed totius uelis corporis superficiem cogitare, quod proponamus esse quadratum, ut de uno quod exemplo sufficiet disputemus, iam non quattuor, sed octo anguli colliguntur. Quod animaduertis si super unum quadratum, quale prius diximus, alterum tale altius impositum mente conspicias, ut altitudo quae illi plano deerat adiciat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatur. proforma subiecti corporis accipit numerum linea¬
rum : Nam seu trium ut trigonum seu quod quattuor ut qua¬
dratum s eu plurium si tangulorum totidem lineis sese adex¬
trema tangentibus planiu eseius includitur. Hoc loco ad¬
monen disumus quodom ne corpus longitudinis latitu¬
dinis et altitu dinis dimensi onibus constatex histribus
in lineaeductuuna dimensi o est longitudo estenim sine
latitudineplani ties uero quam graeciepiphaniamuocant
longo lato que distenditur alto caret:et haec planit es qu an¬
tis lineis contineatur ex pressimus : soliditas autem corpo¬
rum constat cum his duabus ad ditur altitudo: fitenim
tribus dimensionibus impletis corpussolidum quodstereon
uocant qualis est tessera quae crbos uocatur ex his apparet
octo narium numerũ solidum corpus et esse et haberi:
si quidem unum apud geometras puncti locum optinet :
duolineaeductum faciunt quae duobus punctis ut su¬
pradiximus coercetur quattuor uero puncta ad uersũ

Expanded text:
cogitatur, pro forma subiecti corporis accipit numerum linearum. Nam seu trium ut trigonum, seu quattuor ut quadratum, seu plurium sit angulorum, totidem lineis sese ad extrema tangentibus planities eius includitur. Hoc loco admonendi sumus quod omne corpus longitudinis, latitudinis et altitudinis dimensionibus constat. Ex his tribus in lineae ductu una dimensio est: longitudo est enim sine latitudine. Planities uero, quam Graeci ἐπιφάνειαν uocant, longo latoque distenditur, alto caret, et haec planities quantis lineis contineatur expressimus. Soliditas autem corporum constat cum his duabus additur altitudo: fit enim tribus dimensionibus impletis corpus solidum quod uocant, qualis est tessera quae κύβος octonarium numerum solidum corpus et esse et haberi. Si quidem unum apud geometras puncti locum obtinet, duo lineae ductum faciunt quae duobus punctis, ut supra diximus, coercetur; quattuor uero puncta aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
quac iad dita altitu dineformam erbi quod est solidum
corpus efficiunt : Ex his apparetanti qui oremesse
numerum superficiee tlineis ex quibus illam constare
memorauimus formis queomnibus alin eis enim as cen¬
dituradnumerum tam quam ad priorem ut intellegat᷑
exdiuersis numeris linearũ quae formȩ geometricae
describantur ipsam uero superficiem cũ lineis suis pri¬
mam post corpora diximus incorporea mes senaturam
nec ta menseques trandam propter perpetuam cum cor¬
poribus societa temergo quod ab hacsursum recedit

Expanded text:
a additaque altitudine formam cybi, quod est solidum corpus, efficiunt. Ex his apparet antiquiorem esse numerum superficie et lineis ex quibus illam constare memorauimus formisque omnibus. A lineis enim ascenditur ad numerum tamquam ad priorem, ut intellegatur ex diuersis numeris linearum quae formae geometricae describantur. Ipsam uero superficiem cum lineis suis primam post corpora diximus incorpoream esse naturam, nec tamen sequestrandam propter perpetuam cum corporibus societatem. Ergo quod ab hac sursum recedit
Abbreviated transcription (Latin):
rae globositatem tantũ non colorib pinxit illud quo¬
que nonsine per feca onedoctrinae ẽ quod cum aliis
nos non patitur errare. qui terram semel cingioceano
crediderunt: namsi dixis set omnis terra par uaquȩ¬
damestinsula circum fusa illomari. unu moceaniam¬
bitum dedis set intellegi: sed adiciendo quae colitura
uobis ueram eius diuisionem de qua paulo post dis seremꝰ
nos secupientibus intellegendam reliquid: de quinq
autem cingulis nequȩ so aestimes duo rum romanae fa¬
cundiae parentum maronis et tulliidis sentire doc trinã
cumhic ipsis cingulis terram redimirtã dicat illepis¬
dem quas grae conomine ronas uocatadserat caelumteneri¬
utrumq enim in corruptam ueramq Nec alteri contrariam
retulis serationem procedente disputatione constabit sed
ut omnia quaebocloco ex plananda recepimus. liquerepos¬
sinthabendus ẽ primum sermode citigulis quia sit uȩ or
an teo culos loca toceteraerunt intellectui proniora prius

Expanded text:
rae globositatem tantum non coloribus pinxit. Illud quoque non sine perfectione doctrinae est, quod cum aliis nos non patitur errare qui terram semel cingi Oceano crediderunt. Nam si dixisset «omnis terra... parua quaedam est insula circumfusa illo mari...», unum Oceani ambitum dedisset intellegi; sed adiciendo «quae colitur a uobis...», ueram eius diuisionem, de qua paulo post disseremus, nosse cupientibus intellegendam reliquit. De quinque autem cingulis ne quaeso aestimes duorum Romanae facundiae parentum, Maronis et Tullii, dissentire doctrinam, cum hic ipsis cingulis terram redimitam dicat, ille isdem quas Graeco nomine zonas uocat adserat caelum teneriVtrumque enim incorruptam ueramque nec alteri contrariam rettulisse rationem procedente disputatione constabit. Sed ut omnia quae hoc loco explananda recepimus liquere possint, habendus est primum sermo de cingulis, quia, situ eorum ante oculos locato, cetera erunt intellectui proniora. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
quod et prouero habitum ad ad serendum motum animae
ñ nocebit: et enĩ animã in itiũ motꝰ et causa uocamꝰ decaus apt᷑ uidebimꝰ:
interĩ constatomne in itiũ in esse cuĩ ẽinitiũ etideo qinc quid inquã cũq
rẽ abitiosuo ꝓficiscit᷑ h inipsoinitior eperit᷑ sicinitiũ caloris ñ potestñ
calere ignẽ ipsũ de quocalor in alia transit quis neget calidũ sedignis in¬
quit ñ seipse calefac̃quia natura totẽ calidus teneo qđ uolebã nã necam¬
maita semouet ut sit in t̃motã mouentẽq: discretio sed totaita suomo¬
tumouet᷑ ut nihil possis separare qđ moueat: hȩc deinitiodicta suffici¬
ent: decaus a uero qm̃ spontane a conhibentia c̃cessimꝰ neqđ eiꝰ dẽreiet
sibi et aliis caus a sitlibent̃ ad quiescimꝰ ne anima q̃ aliis caus a motꝰ ẽ ac
sibi caus a motꝰ ẽẽ uideat᷑ : his enĩ caus a motꝰ ẽ q̃ ñ mouerent᷑ nuips a p̃staret¬

Expanded text:
quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit, libenter adquiescimus ne anima, quae aliis causa motus est, sibi causa motus esse uideatur. His enim caus
Abbreviated transcription (Latin):
et inquiete ipsa spirare somniare omnia haec motus ani¬
mae sunt de inde quis ipsum corpus dicatim mobilectiam
dum nonui deturagitari. cumin crementa membro rum
aut siiam crescendia eta set tempus exces sit cum saltus
cordis cessationis inpatiens cumcibior dinata digeries natu¬
rali dispensatione in teruenas et uiscera sucumminis trans
cumipsa collectio fluentorum. perpetuum corporistestes¬
tetur agitatum et animaligitur aeterno et suo motus edet
corpus quam diuabinitio et causa motus animatur. semper
mouetur : Hinceidem fomes quinta eortus. ẽ quaestionis
si anima in quitaliis causa motus est ipsa sibi causa motus eẽ
non poterit. qui a nihilẽ quo deius demreiet sibietaliis cau¬
sasitego uero licet facile possim probare plurima es sequȩ
eius demreiet sibi et aliis causa sint. ne tamenstudio uidear
omnib: quae ad serit obuiare hocuerum es se concedam

Expanded text:
et in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus aniet in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus animae sunt. Deinde quis ipsum corpus dicat immobile, etiam dum non uidetur agitari, cum incrementa membrorum, aut, si iam crescendi aetas et tempus excessit,cum saltus cordis cessationis impatiens, cum cibi ordinata digeries naturali dispensatione inter uenas et uiscera sucum ministrans, cum ipsa collectio fluentorum perpetuum corporis testetur agitatum? Et anima igitur aeterno et suo motu, sed et corpus, quamdiu ab initio et causa motus animatur, semper mouetur. Hinc eidem fomes quintae ortus est quaestionis. «Si anima», inquit, «aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem rei et sibi et aliis causa sit.» Ego uero, licet facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam,