comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Osualdus rex xp̃ianissimus
nor danhĩbrorum. nouẽ annisetiã
adnu̾ato illo anno. quem et ferał
impietas regis brittonum. et apo¬
stasia demens regum anglorum.
detestabilem fecerat. Si quidem u
supra docuimꝰunanimi oium con¬
sensu firmatum est. ut nomen et
memoria apostatarum decalago de
catalogoregum xp̃ianorum prorsꝰ
aboleri deberet: neꝙ aliquis regno
eorum ãnos eorum ad notari. Qͦ
completo annoꝵ curriculo: occisus
est. cõmisso graui p̾lio ab eadem pa¬
ganagente pagano qͦ rege m̃cioꝵ
a quo et p̃decessor eius eduinus per¬
ep̃tus fuerat fuerat iloco qui lingua
anglorum nũcupatur maserfelth:
mensis augusti.Cuius quanta fi¬
des in deum. que deuotio mentis
fuerit etiam post mortẽ uirtutum
miraculiis claruit. tlamq in loco¬
cui ubipro patria dimicans a pa¬
ganis interfectus est: usq hodie
sanitateᷤ infirmorũ et hominum
et peccorum ce lebrari nõ desinũt

Expanded text:
Osuald Christianissimus rex Nordanhymbrorum novem annis, adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria apostatarum de catalogo regum Christianorum prorsus aboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, mensis Augusti DCXLII. Cujus quanta fides in Deum, quae devotio mentis fuerit, etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina discordat. Concordat a
eis: qui sñ preueniente gratia
xp̃i se saluari posse confidunt.
Qui et si uera lux tenebras mũ¬
di. moriendo ac resurgendo nũ¬
ꝙͣ uiciss. perfectam se here posse
iustitiam dogmati zare p̾sumũt.
Itaq post equinoctialem solis
exortum post plenilunium pͥ¬
mimensis hunc exordine sub¬
seq̃ns.i. post cõpletam diem eiꝰ
ex lege obseruanda percipimꝰ.
Expectamus adhuc monente
euangelio in ip̃a ebdomada t̾cia
tempus diei dnice. et sic demũ
uotiua pasche nr̃i festa celebra¬
mus: ut indicemus nos. non
cum antiquis excessum egiptie
seruitutis iugum uenerari. sed

Expanded text:
doctrina discordat; concordat autem doctrina discordat; concordat autem eis qui sine praeveniente gratia Christi se salvari posse confidunt. Qui, etsi vera lux tenebras mundi moriendo ac resurgendo nunquam vicisset, perfectam se habere posse justitiam dogmatizare praesumunt. Itaque per aequinoctialem solis exortum post plenilunium primi mensis hunc ex ordine subsequens, id est, post completam diem ejusex lege observanda accepimus, exspectamus adhuc, monente Evangelio, in ipsa hebdomada tertia tempus diei Dominicae, et sic demum votiva paschae nostri festa celebramus. Ut indicemus nos non cum antiquis excussum Aegyptiae servitutis jugum venerari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dnicam uocari. Et in ea nos ã¬
nuatim paschalia eiusdem re¬
surrexionis uoluiꝰ facta celebra¬
re quia nos quoq ita solum uera¬
citer eius sollẽpnia celebramus.
si per fidem spem et karitatem:
pasca .i. transitum de hoc mun¬
do ad patrem cum illo facere cu¬
rauimꝰ. post equinoctium ue¬
ris: pleniluuiu mensis p̾cipi¬
mur obseruare paschalis. ut
uidelicet primo sol longiorem
nocte facit diem. Deinde luna
plemĩ sue lucis orbem mundo
presentet. qr primo quidem sol
iusticie in cuius pinnis est sani
bras superauit. Ac sic ascendens
in celos. misso de suꝑ sp̃u. eccl̃am
suam que sepe lune uocabulo de¬
signatur. interne luce̾ gratia
repleuit. Quem uidelz ordinẽ
nr̃e salutis ꝓpheta cõtemplatus
agebat. Cleuatus est sol et luna
stetit in ordine suo. Qui ergo
plenitudinem lune paschalis
ante equinoctiuz ꝓuenire posse
contenderit: talis in ministeri¬
orum celebratione maximoru:
a sc̃ãrum quidem scripturarum

Expanded text:
Dominicam vocari, et in ea nos anDominicam vocari, et in ea nos annuatim Paschalia ejusdem resurrectionis voluit festa celebrare: quia nos quoque ita solum veraciter ejus sollemnia celebramus, si per fidem, spem et caritatem Pascha, id est, transitum de hoc mundo ad Patrem, cum illo facere curamus. Post aequinoctium veris, plenilunium mensis praecipimur observare Paschalis; ut videlicet primo sol longiorem nocte faciat diem, deinde luna plenum suae lucis orbem mundo praesentet; quia primo quidem Sol justitiae, in cujus pennis est sanitbras superavit: ac sic ascendens in caelos, misso desuper Spiritu, Ecclesiam suam quae saepe Lunae vocabulo designatur, internae gratiae luce luce replevit. Quem videlicet ordinem nostrae salutis propheta contemplatus aiebat: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Qui ergo plenitudinem lunae paschalis ante aequinoctium provenire posse contenderit, talis in mysteriorum celebratione maximorum a sanctarum quidem Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
na mensis eodem necesse est or¬
dine suari. Ut non ante eqͥnoctuĩ.
s uel ip̃o equinoctii die sicut in
pͥncipio fcm̃ est. uel ea transcen¬
sõ pleniluuium ħere debeat. At
sũmo saltim die plelium tp̃s
equinoctii p̾cesserit: non hanc
primo mense anni incipieitis:
s ultimo potius preteriti lunã
esse ad scribendam. Et ideo festis
paschalibus inhabilem: memo¬
rata ratio ꝓbaͭ. Ꝙ si misticam
quoq uos in his rationẽ audi¬
re delectat. Primo mense ãni
qui etiam mensis nouoꝵ dc̃s ẽ
pascha facere iubemur:qr reno¬
uatio ad amolem celestium sp̃u
mentis nr̃e. sacram̃ta dnĩce re¬
surrectionis et creptionis nr̃e
celebrare debeniꝰ. Tercia eiusd̾
mensis septimana facere p̾cipi¬
mur. quia ante legem et sub
lege ꝓmissus. t̾cio tp̃r scłi cum
gratia uenit ip̃e qui pascha no¬
strũ ĩmolaretur xp̃s. qr tertia
post ĩmolationẽ sue passionis
die resurgens a mortuis. hanc

Expanded text:
nae mensis eodem necesse est ornae mensis eodem necesse est ordine servari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die, sicut in principio factum est, vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium tempus aequinoctii praecesserit, non hanc primo mensi  Al., mense anni incipientis, sed ultimo potius praeteriti lunam esse adscribendam; et ideo festis Paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novorum dictus est, Pascha facere jubemur; quia renovato ad amorem caelestium spiritu mentis nostrae, Sacramenta Dominicae Resurrectionis, et ereptionis nostrae celebrare debemus, tertia ejusdem mensis septimana facere praecipimur; quia ante legem et sub lege promissus, tertio tempore saeculi cum gratia venit ipse qui Pascha nostrum immolaretur Christus: quia tertia post immolationem suae passionis die resurgens a mortuis, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cõputum lune primus ãnĩ q̃
qui qͥui esse debeat ultimꝰ. Equinoc¬
tiũ autem iuxta sententiam dĩu
orientalium. et maxime egiptio¬
rum qui p̾ceteris doctoribꝰ calcu¬
Ideo q pasche celebrando habilis
non est. que uero post equinoctiũ
uel in ip̃o equinoctio suum pleni¬
lunium habet. al in hac absq ul¬
la dubiebate qr primi mensis ẽ.
et antiquos pascha celebrare so¬
litu̾s: et nos ubi dnĩca dies adue¬
nerit. celebrare debere noscendũ
est. Qd̾ ita fieri oportere illa ni¬
mirum ratio cogit. qr in genesi
scriptum est ꝙ fecit deus duo mag¬
na luminaria. luminare maius
ut p̾esset diei et luminare minꝰ
ut p̾esset nocti. uł sicut alia dicit
editio. luminare maius inchoatio¬
nem diei. et luminare minus ĩ
inc̾oationem noctis. Sicut ergo¬
noctis prius sol a medio ꝓcedens
orientis equinoctiuz uernale suo
p̾fixit exortu. Peinde luna sole
plena a medio sequta est oriẽtis.
ita omĩbꝰ annis idest pͥmus lu¬

Expanded text:
compcompni, qui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem, juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doctoribus calcuideoque Paschae celebrando habilis non est. Quae vero post aequinoctium vel in ipso aequinoctio suum plenilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia primi mensis est, et antiquos Pascha celebrare solitos, et nos ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est, quod fecit Deus duo luminaria magna; luminare majus, ut praeesset diei; et luminare minus, ut praeesset nocti: vel, sicut alia dicit editio, luminare majus in inchoationem diei; et luminare minus in inchoationem noctis. Sicut ergo prius Sol a medio procedens Orientis, aequinoctium vernale suo praefixit exortu; deinde Luna, Soleplena a medio secuta est Orientis: ita omnibus annis idem primus Lu
Abbreviated transcription (Latin):
dem quam lex pͥmitus et p̾cipue
comendat a sua ꝓrsus sollẽpni¬
tate se cludunt. ita ut .xu. inqua
populus ab egiptia senitute redẽ¬
ptus est: et in dñs suo mundũ
sanguine apeccatoruni tenebris
liberaui:. In qua etiam sepultꝰ
spem nobis post mortem beate
quietis tribuit. uix uesperam
tangant. Idemq penam erroris
sui in semetipos recipientes. cu
in .xx. scde diei mensis pasche
diem statũt duicum. legittimos
utiq t̾minos pasche aperta trãs¬
gressione uiolant. ut pote qui ab
illius diel uespera incipiunt in qͦ
hoc lex consũmari et ꝑfici debere de¬
creuit. Illam in pascha diem as¬
signent p̾mam cuius in lege mẽ¬
tio nulla usꝙͣ repperitur .i. quar¬
te pͥmam septimane. Qui ut̾q
no solum in definitione et cõpu¬
to lunaris etatis. sed et in m̾sis
primi nũꝙͣ inuentione fallunt᷑.
que disputatio maior ꝙͣ epła hac
Tamen hoc dicam ꝙ per equĩnoc¬
tium uernale sꝑ in ennarrabilĩ
possit inueniri qui m̾sis iuxta

Expanded text:
s ejusdem, quam lex primitus et praecipue commendat, a sua prorsus sollemnitate secludunt: ita ut quintal., Aegyptiaca servitute redemptus est, et in qua Dominus suo mundum sanguine a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Iidemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, ut pote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha diem assignent primam, cujus in lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae. Qui utrique non solum in definitione et computo lunaris aetatis, sed et in mensis primi nonnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major est quam epiTantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale semper inenarrabiliter posset inveniri qui mensis juxta
Abbreviated transcription (Latin):
uni autẽ et ip̃a mater pia
deo deuota congregatois
edil burg esset rapienda de mun¬
do. apparuit uisio miranda cuidã
de sororibus cui nom̾ erat torych¬
grd. Que multis iam annis ĩ

Expanded text:
um autem et ipsa mater pia Deo devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis i
Abbreviated transcription (Latin):
carnationis dñice theodorus bea¬
te memorie archiep̃s senex et ple
annoꝵ fuisse hiturũ ip̃e iam du¬
dum sõpnii reuelatione doctus su¬
is pͥdicetere solebat. Mansit aut̃
rum dorueruensium corpora deposit᷑ ÷̃
De quo una cum consortibus eisd̾
sun gradus recte ac ueraciter dici
potest: quia corpora ip̃orum in pa¬
ce sepulta. et nomen eorum uiũz

Expanded text:
carnationis Dominicae, Theodorus beatae memoriae archiepiscopus senex et plenannorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autemporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
farroꝵ quã miperrime Rex egfrid
superato in bello et fugato uulfe¬
re optinuerat ordinatur ep̃s et
hunc primum eadem ꝓuintia
pͥmum accepit p̾sulem: scd̾m e¬
deliuni. Tercium eadgarum. Qͣ.¬
tum cymberechtum quem ĩ pre¬
senti habet. ħebat .n. ante eadhe¬
dum antistitem sex uulfũ. qui etiã
merciorum et mediterraneoru
anglorun regimine perinansit.
Ordinatis autem eadhedbosa et
eata eborachi ab archiepõ theodoro.
Qui etiam post tres ab̾cessiones
uilfridi annos. horum nũo du
Remanente eata ad lindisfarnẽ¬
sem & trũuini ad ꝓuintiam pic¬
torum. que tunc temporis au¬
glorum erat imperio subiecta:
cadhedum de lindissi reu̾sũ eoq
edilred ꝓuitiam recepisset. rhy¬
pensi eccl̃e p̾fecit. Capłm .xiii.

Expanded text:
farorum, quam nuperrime rex Ecgfrid, superato in bello et fugato Uulfhere, obtinuerat, ordinatur episcopus. Et hunc primum eadem provincia proprium accepit praesulem, secundum Aediluini, tertium Eadgarum, quartum Cyniberctum, quem in praesenti habet. Habebat enim ante Eadhaedum, antistitem Sexuulfum, qui etiam Merciorum et Mediterraneorum Anglorum Ordinati sunt autem Eadhaed, Bosa, et Eata Eboraci ab archiepiscopo Theodoro: qui etiam post tres abscessionis Uilfridi annos, horum numero dremanente Eata ad Lindisfarnensem, et Trumvini ad provinciam Pictorum, quae tunc temporis Anglorum erat imperio subjecta. Eadhaedum de Lindissi reversum, eo quod Aedilred provinciam recepisset, Hrypensi Ecclesiae praefecit. CAPUT XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Iro glorioso eduino regianglo¬
rum. Bonifatius ep̃s seruus
suorum dei. Eicet sũme diuinita¬
tis potentia humane locutionis offi¬
Iciis explanau non ualeat. quippe q̃
sui magͥtudine ita ĩuisibili atq in¬
uestigabili eternitate consistit: Ur
etiam hanc nulla ingenii sagatitas
qͣnta sit comp̾hendere disserere q
sufficiat: qr tanta eius humanitas
ad insinuationem sui reseratis cor¬
dis ianuis que de semetip̃a ꝓferret᷑

Expanded text:
iro glorioso Eduvino regi Anglorum Bonifacius episcopus servus servorum Dei. Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferant
Abbreviated transcription (Latin):
epulaturus domum eius intrarẽt
neq de cibis illius acciperent. Con
eum mox tremefactus desiliuit eqͦ.
reatus postulans. Nam et ep̃s pa¬
riter desiliuit: sederat et enĩ ip̃e in

Expanded text:
epit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius acciperent. Conteum, mox tremefactus desiluit  Al. reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
et fco cum suis con¬
silio. cum exhortatio¬
ne fauentibus cuẽ¬
tis et admientibus
fidei: babti zatus ẽ
cũ eis a finano ep̃o.ĩ
uilla regia. cuiꝰ supra
tur ad murũ. Est at̃
iuxͣ muru quo olim
roͣni britania insilla
passuũ. amari oriẽta¬
li secreta. Gͥ rex sigbe¬
rechtus et̾ni regni iã
cinis effectus: tem¬
poralis sui regui se
quos sibi dectores
daret.qui gentem
suam ad fidẽ xp̃i cõ¬
uerterent. ac fonte
salutari abluerent.
At ille mittens ad
ꝓuintiam mediter
illi socio alto qͦdã psorõ.
misit p̾dicare u̾bum
gẽti oriẽtaliũ saxonũ.
ubi comĩa ꝑambulã¬
tes multa dño eccła¬

Expanded text:
et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra atur Ad murum. Est enim juxta murum, quo olim Romani Brittaniam insulam passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporalis sui regni sedquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterrilli socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam D
Abbreviated transcription (Latin):
auri ꝓiectis sterneis de dit. eisq ꝓ
nualiter offerebat. De quibꝰ teo¬
curtiste patricie scribens. harum
inquit talis uita est. atq in tantũ
lacrimis et abstinẽtia districta. ut
credannis qr si ip̃e non essẽt: nullꝰ
nr̃m iam per tot annos in hoc lo¬
co subsistere int̾ lõgobardoꝵ gla¬
dios potuisset.

Expanded text:
ro lectisterniis dedit, eisque pro nualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ut offitium ep̃atus per se imple¬
re non poiset. Propter qd̾ oĩum
iuditio p̾fatus uir in ep̃atum ꝓ
eo electus ac iubente edilredo re¬
ge ꝑ uilfridum beate memorie
antistitem qui tuctp̃ris mediter¬
raneorum anglorum ep̃atum
erat. et necdĩ alius pro eo ep̃s or¬
pauloaũ. hoc est ante p̾fatum ui¬
ium dei boselum. uir strenuissim
ic doctissimus atq excellentis inge¬
nii uocabulo tat fridde. eiusdem
abbatisse mona sterio electus est

Expanded text:
ut officium episcopatus per se impleut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judicio praefatus vir in episcopatum pro eo electus, ac jubente Aedilredo rege, per Vilfridum beatae memoriae antistitem qui tunc temporis mediterraneorum Anglorum episcopatum erat, et necdum alius pro eo orpaulo ante, hoc est, ante praefatum virum Dei Boselum, vir strenuissimus et doctissimus, atque excellentis ingenii, vocabulo Tatfrid, de ejusdem abbatissae monasterio electus est
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus. e hos omnes singula¬
ris meriti ac scĩtatis uiros quoꝵ
hec sunt noĩa. bosa. ace la. ostfor.
iohes. et uilfrid. De pͥmo supra
diximus: ꝙ eburaci fuerit conse¬
cratus antistes. De scdobreuiter
timis infradicendum est: ꝙ eorũ
primus haugustaldensis. scd̃s ebu¬
racensis ecc̃e sit ordinatus ep̃s. Be
medio nunc dicamꝰ qui cum in
utroq hilde albatisse monasterio
lectioni et obseruatione scriptura¬
rum operam dedifet: tandem per¬
fectiora desiderans: uenit cantiã
ad archiep̃m beate recordationis
theodoꝵ. ubi pͦer quã aliqͣmdiu
lectionibus sacris uacauit. Etiã
romam adhire curauit. qd̾ eo tẽ¬
poris magne uirtutis estimaba¬
tur. Et inde cum Rediens brittã
fuit. ibiq u̾bum fidei p̾dicans si¬
mul et exemplumuiuendi se se
uidentibus atq audientibꝰ exhi¬
bens: multo tempore mansit.
Quo tempore antistes ꝓuintie
illius uocabulo bosel. tanta erat
corporis infirmitate depressus:

Expanded text:
vidimus, et hos omnes singulavidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antistes: de secundo breviter timis infra dicendum est, quod eorum primus Hagustaldensis  racensis Ecclesiae sit ordinatus episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam adire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: et inde cum rediens Brittanifuit; ibique verbum fidei praedicans, simul et exemplum vivendi sese videntibus atque audientibus exhibens, multo tempore mansit. Quo tempore antistes provinciae illius, vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ordinandum monasteriu
in loco qui uocatur strenaes alch.
qd̾ opus sibi iniũctum non segni¬
ter impleuit. Nam eiusdem qbꝰ
prius monasteriĩ. etiam hoc dis¬
ciplinis uite regularis instituit.
Et quidem multam ibi quoq iꝰ¬
ticie. pietatis. ⁊ castimonie cete¬
rarumq uirtutum. s maxime
pacis et caritatis custodiam do¬
cuit. ita ut in exemplum pͥmiti¬
ue ecc̃e nullus ibi diues. nullus
egens om̃ibꝰ essent om̃ia cõmu¬
nia cum nicħ cuiusꝙ̃ esse uidet᷑
ꝓprium. Tante. auitem erat ip̃a
prudentie. ut nõ solũ mediocres
quiq in necessitatibus suis. sed
etiam reges ac principes nõ nũꝙͣ
uenirent. tantum lectioni diui¬
narum scripturarum suos ua¬
care subditos: tantum operibꝰ
iustitie se excere faciebat: ut fa¬
cillime uidentur ibidem quiec¬
clesiasticum gradum hoc est al¬
taris officium. abte subirent. płi¬
mi posse repperiri. Deniq.u. ex
eodem monas erlo postea ep̃os

Expanded text:
sive ordinandum monasterium sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streaneshalch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus prius monasterium, etiam hoc disciplinis vitae regularis instituit: et quidem multam inibi quoqtiae, pietatis, et castimoniae, caeterarumque virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia communia, cum nihil cujusquam esse videretur proprium. Tantae autem erat ipsa prudentiae, ut non solum mediocres quique in necessitatibus suis, sed etiam reges ac principes nonnunquaminvenirent. Tantum lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓuintia retenta est. Deinde
accepit locum unius familie ad
septenitrionalem plagam muri
fluminis. ubi eque anno uno mo¬
nachicam cum per paucis sociis
uitam agebat. Post hec facta ẽ
albatissa in monasterio qd̃ uocat᷑
factum erat non multoante a
religiosa xp̃i famula heaui. que
prima feminarum fertur in ꝓ¬
uintia nordanhimbrorũ ꝓpositũ
uestem q scĩmonialis hĩtus con¬
secrante ardano ep̃o suscepisse.
S illa post non multum tempꝰ
facti monasterii. secessit ad ciui¬
tatem calcariam que agente
ibiq mansionem sibi instituit.
prelata autem regimĩ mona¬
sterii illius famula xp̃i hild. mox
hoc regulari uita per omĩa prout
a doctis uiris discere poterat ordi¬
nare curabat. Nam et ep̃s aydan
et quiq nouerant eã religiosi. ꝓ
insita eius sapientia et amore
diuini famulatus: sedulo eam
uisitare. obnixe amare. diligẽ¬
ter erudire solebant. Sum ergo
aliquot annos huic monasterio
suscipere etiam construendum

Expanded text:
ta provincia retenta est: deinde ta provincia retenta est: deinde accepit locum unius familiae ad septentrionalem plagam Uiuri fluminis, ubi aequo anno uno monachicam cum perpaucis sociis vitam agebat. Post haec facta est abbatissa in monasterio quod vocatunasterium factum erat non multo ante a religiosa Christi famula Heiu, quae prima feminarum fertur in provincia Nordanhymbrorum propositum vestemque sanctimonialis habitus, consecrante Aedano episcopo, suscepisse. Sed illa post non multum tempus facti monasterii, secessit ad civitatem Calcariam quae a gentibique sibi mansionem instituit. Praelata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic monasterio,suscipere etiam construendum
Abbreviated transcription (Latin):
albatissa monasterii qd̾ dicitur
stranaes halcd: ut supra retu¬
limus post multa que fecit iñ
teruis opera celestia ad percipiẽ¬
da p̾mia uite celestis de terris
one diuisis .xxxiii. primos in
seculari ħitu nobilissime conu̾
natuerat hoc est filia nepotis
eduini regis uocabulo heririci.
cum quo etiam rege ad predica¬
tõem beate memorie paulini
primi nordanhymbroꝵ ep̃i fi¬
demet sacramẽta xp̃i suscepit:
atꝙ hanc usq dum ad eius uisi¬
onem peruenire meruit ĩteme¬
rata seruauit. Que cum relic¬
to hĩtu seculai illi soli seruire de¬
derans exinde si quomõ posset
derelicta patria et omĩbꝰ quetq̃
dũo uitam ducere. quo facilius
ꝓpetuam in celis patriam poss
mereri. Nam et in eedem moñ¬
stero soror ip̃ius heresud ma¬
ter alduulsi Regis orientaliũ
anglorum. regularibus subdita
disciplinis. ip̃o tempore corona
expectabat eternam. Cuius einu¬
lata exemplum et ip̃a ꝓposito pere¬
grinandi ãnum totum in prefa¬

Expanded text:
abbatissa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de terris one divisis, triginta tres primos in saeculari habitu nobilissime convernatu erat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vocabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Paulini, primi Nordanhymbrorum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, intemerata servavit. Quae cum, relicto habitu saeculari, illi soli servire dederans exinde, si quo modo posset, derelicta patria et omnibus quaecumDomino vitam ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater Alduulfi regis Orientalium Anglorum, regularibus subdita disciplinis, ipso tempore coronam exspectabat aeternam: cujus aemulata exemplum, et ipsa proposito peregrinandi annum totum in praefa
Abbreviated transcription (Latin):
se saluti perhibent. qui cum siz
caput eidem loculo ad ponentes
orassent. mox doloris sue caliginis
ĩcomodum ab oculis amouerẽt.
nis indutum uestibus ĩtulerunt
eccłe. atq in eo ꝙ ad̾latum erat sar¬
cofago posuerunt. ubi usq hodie
in magna ueneratione hẽtur. Mi¬
rum uero in modum ita aptum
corpori uirginis sarcofagum in¬
uentum est ac si ei specialiter p̃pa¬
ratum fuiss. et locus qͦ capitis se¬
orsum fabrefactus: admensura
capitis illius aptissime igurat᷑
apparuit. Est autem elge in ꝓuĩ¬
tia orientalium. anglorum regio
circũdata uł aliquis. unde et aco¬
pia anguillarum que in eisdem
paludibus capiuntur: nom̃ acce¬
pit.ubi monasterium hẽre deside¬
uit memorata xp̃i famula. qm̃ de
ꝓuintia eorundem orientalium
anglorum ip̃a ut p̾fati sumus car¬
nis originem duxerat.
Idet᷑. Hymnꝰ de illa.
oportunum huic hystorie
etiam hymnu uirginitatis inse¬
rere. quem ante annos plurimos

Expanded text:
ti fuisse perhibent; qui cum suum ti fuisse perhibent; qui cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive caliginis incommodum ab oculis amoverent. vis indutum vestibus intulerunt in ecclesiam, atque in eo quod adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum vero in modum ita aptum corpori virginis sarcophagum inventum est, ac si ei specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque capitis seorsum fabrefactus, ad mensuram capitis illius aptissime figuratus apparuit. Est autem Elge in provincia Orientalium Anglorum regio circumdata, vel aquis: unde et a copia anguillarum quae in iisdem paludibus capiuntur, nomen accepit; ubi monasterium habere desideravit memorata Christi famula, quoniam de provincia eorumdem Orientalium Anglorum ipsa, ut praefati sumus, carnis originem duxerat. CAPUT XX. Hymnus de Illa. Videtur opportunum huic Historiae, etiam hymnum virginitatis inserere, quem ante annos plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
strauerunt michi etiam uulnꝰ
incisure qd̾ feceram curatum. ita
ut mirum in modum ꝓ aperto
et hyante uuluere cum quo sepł¬
ta erat. tenuissima tunc cicatri
theamina omĩa quibꝰ inuolutũ
erat corpus integra apparuert̃.
et ita noua ut ip̃o die uiderẽtur
castis eius membris esse circum¬
data. Ferunt. aut̃ qr cum p̾fato
tumore ac dolore maxille siue col¬
li pͥmeretur: multum delectata
sit hoc genere infirmitatis. ac
solita dicere. Scio certissime qr
merito in collo pondus languo¬
ris porto. in quoiuuenculam me
mini suꝑuacua moniliorum
pondera portare. et credo ꝙ ideo
me suꝑna pietas dolore colli uo¬
luit grauari. ut sic ab soluar rea¬
tu suꝑuacue leuitatis. dum mi¬
chi nunc ꝓ auro et margaritis:
de collo rubor tumoris ardor que
ꝓmineat. Contigit autem tac¬
tu indum̾torum eorund̾m. et
demonia ab obsessis effugata
corporibus. et infirmitates alias
aliquotiens esse curatas: sed &
loculum in quo prius sepulta est.
non nullis oculiͦs dolentibus fuis¬

Expanded text:
straverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc cicatricteamina omnia quibus involutum erat corpus integra apparuerunt, et ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus membris esse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memini supervacua monilium pondera portare; et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem tactu indumentorum eorumdem, et daemonia ab obsessis effugata  Al., fugata corporibus, et infirmitates alias aliquoties esse curatas. Sed et loculum in quo primo sepulta est, nonnullis oculos dolentibus salu
Abbreviated transcription (Latin):
fabricarat. & septĩplicib arctibꝯ
ueluti colũpnis nobilissimorum.
totidemq lapidum apłice sedis
atrium fultiebat. tlullus pontifi.¬
ci famulantium a minimo usq
ad maximum barbarũ quolib
in sermone uł ħitu p̾ferebat. s
togata qͥritum more seu trabea¬
ta latinitas. suum relaxauit latiũ
in ip̃o laỹcali palatio singularit᷑
obtinebat. Refloruerant ibi diu̾¬
sarum artium studia ⁊ qui uel
scĩmonia uel prudentia forte care¬
bat. suo ip̃iꝯ iuditio subsistendi

Expanded text:
fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem lapidum, apostolicae sedis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloruerant ibi diversarum artium studia, et qui, vel sanctimonia, vel prudentia forte carebat, suo ipsius judicio subsistendi
Abbreviated transcription (Latin):
noctu q uersatus. nich monasti¬
ce perfectionis in palatio. nichil
pontificalis institutionis in ecc̃a
dereliquit. uicebantur passim
cum eruditissimis clericis adhe¬
rere pontifici religiosissimi mõ
et in diu̾sis ꝓfessionibꝰ habẽbat᷑
uita cõminis. ita ut tał essettẽ
sub gregorio penes urbem roma¬
na eccła. qualem hanc fuisse sub
aplis luchas. et sub marchoeũ¬
gelia penes alexandriã philo cõ¬
anemorat.¬

Expanded text:
noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat.
Abbreviated transcription (Latin):
it frater quidam diuina gratia
religione et pietate apta facere
solebat. ita ut quicquid ex diuinis
litteris per interp̾tens disceret.
hoc ip̃e post pusillum uerbis poeti¬
cis maxima suauitate et cõpucti¬
one cõpositis. in sua .i. angloru
lingua ꝓferret. Cuiuscarmini¬
bus multorum sepe animi. ad cõ
et alii post illum in gente anglo¬
rum religiosa poemata facere tẽ
tuit. Namq ip̃e non ab hoĩbo
neq per hominem institutus ca¬
nendi artem didiscit. s diuinitꝰ
adiutus gratis canͣdi donũ acce¬
pit. Nnde mlunꝙ̃ friuoli et suꝑ¬
uacue poematis facere potuit. S
ea tantumodo que ad religionẽ
pertinent. religiosa eius lingua
dicebat. si quidem in hĩtu secula¬
li usq ad tempora ꝓuectioris eta¬
tis constitutus. nil carminũ ali¬
qͣn didicerat. ⁊ Inde non nũꝙͣ in
conuiuio cum esset letitie causa¬
decretum ut omes per ordinem
cantare deberent: ille ubi adppĩ¬
quare sibi citharam cernebat: s¬
gebat amedia cena. et egressus

Expanded text:
it frater quidam divina gratia religioni et pietati apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum saepe animi ad conteet alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tenttuit. Namque ipse non ab hominibus, neque per hominem institutus canendi artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus
Abbreviated transcription (Latin):
bitteri illustris. et albatis monas¬
tes ergo in ꝓuintiam meniorati
sacerdotes cum principe p̾dicabat
uerbum: et libenter auditi sunt.
Multiq cotidie et nobiliũ et infi
it penda rex quin etiam in sua. ħ
est mertiorum natione uerbum
si qui uellent audire. predicaretur:
Quĩ potius odio hẽbat et despitie¬
bat. eos quos fide xp̃i imbutos.
opera fidei non here deprehendit.
dicens contẽpnendos esse eos et mi¬
seros: qui deo suo inquẽ crederent.
obedire contẽpnerent. Cepta sũt
hec biennio ante morten pendan
ut in sequentibus dicemus: facto
est diuina unꝯ ex p̾fatis quatuor¬
citas enĩ sacerdotum cogebat au
tistitem duobus populis p̾fici.
Qui cum pauco sb̾ tempore. non
paucam dũo plebem acquisisset:
defunctus est apud mediterrane

Expanded text:
byteri inlustris, et abbatis monastes ergo in provinciam memorati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et libenter auditi sunt, multique quotidie et nobilium et infirit Penda rex quin etiam in sua, hoc est, Merciorum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi imbutos, opera fidei non habere deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pendan ut in sequentibus dicemus , factus est Diuma unus ex praefatis quatucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est apud Mediterrane
Abbreviated transcription (Latin):
uestre pietatis ad imꝑiale fastigiũ
ꝑueniens gaudemus. letentur.
celi et exultet t̾ra. et de benignis a¬
uestris actibꝰ. uniu̾se rei publice
populus nunc usq uehementer
afflictus ylarescat. Cõprimantur
tes hostium: releuentur ur̃a mise¬
ricordia contriti ac depressi aĩmi sb̾¬
iectoꝵ. uirtus celestis gratie inimi¬
cis uos t̾ubiles faciat. pietas subdi¬
tis benignos. quiescat felicissimis
tp̃ribus ur̃is uniu̾sa res publica.
plata sub causarum ymagine p̾¬
dia pacis cessent testam̾toꝵ insidie
dñationum in olenter exacte. Rede¬
at cunctis in rebus ꝓpriis secuiti pocͣs¬
sio. ut sũ timore here se gaudeant.
que non sunt ab his fraudibus ac¬
quisita. Reformetu. iam singłis
subiugo imperis libertas sua. ħ nã¬

Expanded text:
vestrae pietatis ad imperiale fastigium vestrae pietatis ad imperiale fastigium pervenisse gaudemus. Laetentur coeli, et exultet terra ; et de benignis vestris actibus universae reipublicae populus nunc usque vehementer afflictus hilarescat. Comprimantur  mentes hostium, releventur vestra misericordia contriti ac depressi animi subjectorum. Virtus coelestis gratiae inimicis vos terribiles faciat, pietas subditis benignos. Quiescat felicissimis temporibus vestris universa respublica, prolata sub causarum imagine praeda pacis. Cessent testamentorum insidiae, donationum gratiae violenter exactae. Redeat cunctis in rebus propriis secura possessio, ut sine timore habere se gaudeant quae non sunt ab eis fraudibus acquisita. Reformetur jam singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc nam
Abbreviated transcription (Latin):
ne .uii. ymago foce et leontie augꝰ¬
ris romam delata est. et post ꝙͣ
a claro et senatu acclamatum est
eis. in basilica uilii iussu grego¬
rii in oratorio scĩ cesarii lateranen
palatio constituto reponitur. qui
⁊ foce imperatori ita scripsit. s lo¬
ra in excelsis deo. qui iuxta qd scrip¬
tum est mutat tpra. ⁊ transfeit
cens. qr non dñatur excelsus h in
regno hõĩnum. et cui uoluit ip̃e
dat illud. In omĩpotẽtis dei incõp̾¬
hensibili dispensatione alterna¬
uite mortalis moderamina. et ałn
gitur: ꝑ cuius duritiam tribulatõis
iugo subiectorum colla depͥmantur.
que nos in terra diutius tribulatio¬
ne ꝓbauimus. Aliqñ uero cũ mis¬
icors deus merentiũ multoꝵ corda
deessent consolatione refou̾e. unũ
ad regiminis culmen ꝓuehit. Et
ꝑ eiustem misericordie uiscera. in
cunctorum m̾tibꝰ exultationis sue
gratiam ĩ fundit. De qua exulta¬
tionis h̃undantia roborari nos ci¬
cius credimus: qui benignitatem

Expanded text:
ne sexta, imago Phocae et Leontiae, auguris Romam delata est, 136 Et postquam a clero et senatu acclamatum est eis in basilica Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti Caesarii Lateranensi palatio constituto reponitur. Qui etiam Phocae imperatori ita rescripsit: « Gloria in excelsis Deo, qui, juxta quod scriptum est, Mutat tempora et transfert cens: Quia dominatur Excelsus in regno hominum, et cui voluerit, ipse dat illud . In omnipotentis quippe Dei incomprehensibili dispensatione vitae mortalis moderamina consistugitur, per cujus duritiam tribulationis jugo subjectorum colla deprimantur. Quod nos in nostra diutius tribulatione probavimus. Aliquando vero cum misericors Deus moerentium multorum corda, sua decernit consolatione refovere, unum ad regiminis culmen provehit, et per ejus misericordiae viscera in cunctorum mentibus exultationis suae gratiam infundit. De qua exultationis abundantia roborari nos citius credimus, qui benignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gradum eius condignũ conditꝰ
est. Preerat quid̃ tunc eitẽ mo¬
nasterio regia uirgo elfled. una
cũ matre eanflede. quarũ supra
fecimus mensionẽ. Sed aduẽi¬
ente illuc ep̃o: maximũ regendi
auxilium. sił et sue uite solaciũ
deuota deo doctrix inuenit. Suc¬
cessit aut ecgfrido in regnu alfrid
uir in scripturis doctissimusꝰ fra¬
ter eius et filius osum regis ẽẽ
dicebatur. Destructum ꝙ regni
statũ quis intra fines angustio¬
res nõbiliter recuperauit. Quo
uidel anno qui est ab inarnatio
riorum Rex cum post ecgberectũ
fratrem suum qui nouemãnis
regnauerat. Ip̃e .xii. annis reg¬
nass. Mortuus erat .uiii. ydus
febr. uulneratus namq est in p
pugna australiuz saxonum. quos
contra eum edric filius ecbereghti
ad gregarat. & intermedendũ de¬
functus. ac post eum idem edric:
anno uno ac dimidio regnauit.
Quo de functo regnũ illud aliqͦd
temporis spacium reges dubii
uel ext̾ni disperdiderunt. donec
legittimꝰ Rex uictred .i. filius eg¬

Expanded text:
gratia ejus condignum conditus est. Praeerat quidem tunc eidem monasterio regia virgo Aelbfled una cum matre Eanflede quarum supra fecimus mentionem. Sed, adveniente illuc episcopo, maximum regendi auxilium simul et suae vitae solatium devota Deo doctrix invenit. Successit autem Ecgfrido in regnum Alfrid, vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius Osuiu regis esse dicebatur: destructumque regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Quo videlicet anno, qui est ab incarnatioriorum rex, cum post Ecgberctum fratrem suum qui novem annis regnaverat, ipse duodecim annis regnasset, mortuus erat octavo Idus Februpugna Australium Saxonum, quos contra eum Edric filius Ecgbercti adgregarat, et inter medendum defunctus. Ac post eum idem Edric anno uno ac dimidio regnavit: quo defuncto regnum illud per aliquod temporis spatium reges dubii vel externi disperdiderunt; donec legitimus rex Uictred, id est, filius Ecg
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat foras efferri. Contigit at̃
eo tempore uirum dei illo ad de¬
dicandam ecclam ab eodem comi¬
te uocari. Cumq dedicata esset ec¬
clesia: rogauit comes eum ad prã
Renuit ep̃s. dicens se ad monaste
uouit etiam se elemosinas paupe¬
ribus daturum dum modo ille
dignaretur ea die domum suaz
ingrediens ieiuniu soluere. Ro¬
gaui et ego una cũ illo: ꝓmittens
etiam me elemosinas in alimoni¬
am inopum dare. Dum ille do¬
mum comitis pransurus ac be¬
nedictionem daturus intraret.
Cumq hoc tarde ac difficulter
impetraremꝰ: intrauimꝰ ad refi¬
ciendum. Miserat autem ep̃s
mulieri que ĩfirma iacebat de aqͣ
benedicta quam in dedicationẽ
eccle consetrauerat: ꝑ unũ de his
qui mecum uenerant fratribus.
p̾cipiens ut gustandam illi daret.
et ubicumq maximũ ei dolorẽ
mnesse didisciss. de ip̃a eam aqua
lauaret. Quod ut factum est
surrexit statim mulier sana
Et non solum se infirmitate lon¬
gua carere. s et perditas dudum

Expanded text:
acebat, foras efferri. Contigit autem eo tempore virum Dei illo ad dedicandam ecclesiam ab eodem comite vocari. Cumque dedicata esset ecclesia, rogavit comes eum ad prandRenuit episcopus, dicens se ad monastervovit etiam se eleemosynas pauperibus daturum, dummodo ille dignaretur eo die domum suam ingrediens jejunium solvere. Rogavi et ego una cum illo, promittens etiam me eleemosynas in alimoniam inopum dare, dum ille domum comitis pransurus ac benedictionem daturus intraret. Cumque hoc tarde ac difficulter impetraremus, intravimus ad reficiendum. Miserat autem episcopus mulieri quae infirma jacebat, de aqua benedicta quam in dedicationem ecclesiae consecraverat, per unum de his qui mecum venerant fratribus, praecipiens ut gustandam illi daret, et ubicunque maximum ei dolorem inesse didicisset, de ipsa eam aqua lavaret. Quod ut factum est, surrexit statim mulier sana, et non solum se infirmitate longa carere, sed et perditas dudum
Abbreviated transcription (Latin):
glici lumen. ut nullus p̾sentiu
latebriͥs ei sui cordis celare p̾sum̃¬
et. Ommes palam que gesserãt
confitendo ꝓferrent: qr nimirũ
hec eadem illum latere nullomͦ
putabant. Et confessa dignis
ut imperabat penitentie fructibꝰ

Expanded text:
gelici lumen, ut nullus praesentium gelici lumen, ut nullus praesentium latebras ei sui cordis celare praesumeret, omnes palam quae gesserant confitendo proferrent, quia nimirum haec eadem illum latere nullo modo putabant, et confessa dignis, ut imperabat, poenitentiae fructib
Abbreviated transcription (Latin):
auita stulte consuetudinis ad ce¬
lestium gaudiorum conu̾tere cu¬
rabat amorẽ. Nam et multi fidẽ
quam hẽbant iniquis propha¬
nabant operibus. et aliqui etiã
tempore mortalitatis neglectis
ĩbuti ad erratica ydolatrie medi¬
camina concurrebant. quasi m¬
missam a deo conditore plagam.
per incantationes uł filacteria
uel alia quelz artis demonice
archana cohibere ualerent. Ad
utroꝵq ergo corrigendum erro¬
rem crebro ip̃e de monasterio eg̾s
aliquotiens equo sedens. sed sepiꝰ
pedes incedens. Circumpositas
ueniebat aduillas. et uiam ueri¬
tatis p̾dicabat errantibo. ꝙ ip̃m
etiam boysil suo tempore facere
confueuerant. Erat quippe mos
eo tempore populis anglorum:
ut ueniente in uillam clerico uł
eius imperium uerbum audituri.
libenter ea que dicerentur audi¬
rent. libentiꝯ ꝙ audire et intelli¬
gere poterant operando sequere¬
tur. Porro cutberechto tanta erat
dicendi peritia. tantus amor per¬
suadendi q̃ ceperat. tale uultus an¬

Expanded text:
ita stultae consuetudinis ad coelestium gaudiorum convertere curabat amorem. Nam et multi fidem quam habebant iniquis profanabant operibus; et aliqui etiam tempore mortalitatis, neglecto mento, ad erratica idolatriae medicamina concurrebant, quasi missam a Deo conditore plagam per incantationes vel alligaturas, vel alia quaelibet daemoniacae artis arcana, cohibere valerent. Ad utrorumque ergo corrigendum errorem crebro ipse de monasterio egressus, aliquoties equo sedens, sed saepius pedibus incedens, circumpositas veniebat ad villas, et viam veritatis praedicabat errantibus, quod ipsum etiam Boisilus suo tempore facere consueverat. Erat quippe moris eo tempore populis Anglorum, ut veniente villam clerico vel ejus imperium verbum audituri confluerent, libenter ea quae dicerentur audirent, libentiusque quae audire et intelligere poterant operando sequerentur. Porro Cudbercto tanta erat docendi peritia, tantus amor persuadendi quae coeperat, tale vultus an
Abbreviated transcription (Latin):
dexteram capiti eius. et an hoc sig¬
num agnosceret requisiuit. Qui c̃¬
cõtremens ad pedes eius ꝓcidere
uellet: leuauit. et quasi familia
nuoce affatus. Coce inquit hosti¬
um manus quos tinuisti. dño
donante euasisti. Ecte regnum
qd̾ desiderasti: ip̃o largiente perce¬
facere non differas. suscipiendo
fidem eius et p̾cepta seruando ꝙ
te & atemporalibus adu̾sis eripi¬
ens. temporalis regni honore sb̾¬
limauit. Et si deinceps uolunta¬
ti eius quam per me tibi predi¬
cat obsecundare uolueris: etiam
a ꝑpetuis maloꝵ tormentis te libe¬
rans eterni secum regni in celis
faciet esse participem.
Capituluz .xiii.

Expanded text:
dexteram capiti ejus, et an hoc sigdexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percefacere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem. » CAPUT XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ necessitate positum auro uend̾e.
ỹmoq fidem suam que omĩbus
ornamentis p̾ciosior est peccunie¬
amore perdere. Quid plura ⁊ fe¬
cit Rex ut dictũ est. nec solum exu
etiã eumut in regnum ꝓuenirer
adiuuit. ⁊lam mox redeũtibo do¬
mum nuntiis: ex̾citum ad debel¬
landum hedilfridum collegit p̾cio¬
copiosum: eumq sibi occurrentẽ
cum ex̾citu multum impari. Nõ
enĩ dederat illis spatium quo totũ
suum congregaret atq adunaret
ex̾citum: occidit in finibꝰ gentis
et filius radualldi uocabulo reg¬
nheri occisus ẽ. Ac sic eduinꝰi iux̃
oraculum qd̾ acceperat non tant
regis sibi infesti insidias uitauit.
uerum etiam eidem perẽpto in
regni gloriam successit. Cum
ergo predicante uerbum dei pau¬
lino rex credere differret. et per
aliqd̾ tempus ut diximꝰ horis
competentibo solitarius sederet
Quid agendum sibi esset qui re
ip̃e scrutari consuescet: ingrediẽs
adeum quadã die uir deũposuit

Expanded text:
in necessitate positum auro vendere, in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: nec solum exuletiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi esset  Al. aipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit