comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cute cͣnslatis ꝙ Romã uictis
Frescẽce urbe hostiui Ruinis pla
Negotii cu sabnus fuit qui
quo seriuis eo maturiꝯ agentes
capta ꝑ dolũ arte capitoli ꝓ
dicrice uirgie filia spurii Tar¬
perii qui custos artis erat / aqͦ
Rupi nome ad huc ten̾e urbis
ĩ uiscerib anceps p̃lii ĩtule¬
runt e loco suꝑiore pugnãtes
¶ In quo quidem Corruente
hostio hostilio qui ꝓ ꝑtib ro¬
manis acerrime dũm potuit
stecerat Romana acies oĩs au¬
titur. ¶ Reluctãtem quoq ip̃m
Romulti Impellẽs. Ille autẽ
cũ nchil hũane opis iã sꝑaret
armatas ad celum mand eriges
Iouẽq ceu pñtem cõpellãs ob¬
cestas ꝙ ut curpis fuge pu¬
dore demeret cõstͤnatos q am¬
mos suoꝵ celesti ope firma¬
ret ac sisteret statori ioui tẽ¬
płu ut scͥptorib placet scdm
Rome uouit/ et quasi receptis ce¬
lo uocis audencion iam ꝓ lapsam
pugña manu impigra Remte¬
grat ¶Ita iouẽ iubẽ clara

Expanded text:
tute, translatisque Romam victis tute, translatisque Romam victis crescente urbe hostium ruinis. Plus negotii cum Sabinis fuit qui, quo serius eo maturius agentes, capta per dolum aree Capitolii, proditrice virgine filia Spurii Tarpeii qui custos arcis erat – a quo rupi nomen –, adhuc tenere urbis in visceribus anceps prelium intulerunt e loco superiore pugnantes. 24 In quo quidem corruente Hostio Hostilio, qui pro partibus romanis acerrime dum potuit steterat, romana acies omnis avertitur, reluctantem quoque ipsum Romulum impellens. 25 Ille autem, cum nichil humane opis iam speraret, armatas ad celum manus erigens, Iovemque ceu presentem compellans, obtestansque ut turpis fuge pudorem demeret consternatosque animos suorum celesti ope firmaret ac sisteret, Statori Iovi templum, ut scriptoribus placet secundum Rome, vovit et, quasi receptis celo votis audentior, iam prolapsam pugnam manu impigra redintegrat, ita Iovem iubere clara
Abbreviated transcription (Latin):
quiq ꝑ se nõ expectãtes alt¬
oim. Ceuinenses cũ ex̾citu
in Romanos fines irrumput
¶ Quib occurrens Ronulus
hostes in fugã uertit Regemq
hostium iitronẽ singłari certa¬
mĩe cõgressus int̾ficit urbem¬
q illoꝵ et fuga ppłi et morte
regis attonita facili capit ĩcur¬
su oipe uictor Romã Rediens
uicti regis exumias ĩ Capito¬
lui de fert Tempłuq Rome
pͥmũ extruit dedicat ꝙ sub
nonñe feretrei iouis ¶Quo
uictores Romam duces nõ insi
de singlari p̃lio cesis hostium
ducib opima que uocãt feret
spolia ¶Illic ergo uenturis
tpris ad exempłu cesi Regis
ip̃e spolia suffixit Rarũ ualde
sed exinnum posteroru decus pro
uniiii anthenates in Romanos
agros ft̃o Impetu uicti sunt
amissum q opidu  sed hersilee
Romuli ꝯugis int̾uenti que
una raptaꝵ erat Raptarꝭ q om̃i¬
um p̃ces ac uota Regis auribus
hinc cruscumini arma morẽ¬
tes facili marte frangũt᷑ ¶Em¬
tescente in dies Romuli uir¬

Expanded text:
que per se, non expectantes altomnium Ceninenses cum exercitu in Romanos fines irrumpunt. 20 Quibus occurrens Romulus hostes in fugam vertit, regemque hostium Acronem singulari certamine congressus interficit, urbemque illorum et fuga populi et morte regis attonitam facili capit incursu. 21 Ipse victor Romam rediens victi regis exuvias in Capitolium defert, templumque Rome primum extruit dedicatque sub nomine Feretrii Iovis, quo victores romani duces nonnisi de singulari prelio cesis hostium ducibus opima que vocant ferrent spolia. Illic ergo venturi temporis ad exemplum cesi regis ipse spolia suffixit, rarum valde sed eximium posterorum decus. 22 Proximi Anthemnates, in Romanos agros facto impetu, victi sunt amissumque oppidum; sed Hersilie romulee coniugis interventu, que una raptarum erat raptarumque omnium preces ac vota regis auribus hinc Crustumeni arma moventes facili Marte franguntur, enitescente in dies Romuli vir
Abbreviated transcription (Latin):
curaz uir ⁊armis et aĩs mo¬
deratõe clarissimꝰ ¶ Ted ulla
claritas uacat iniidia. Et nẽ¬
peĩa p̾de alienatos a camillo
plebis aios magis ac magis
au̾tit q̃rentib passim cib
et t̾bums plebez de more tur¬
batib ꝙ uotis atq pollicitis
sic hostile p̃da uictor exte¬
nuasset ut uulgi desidiu fru¬
straret᷑ pẽdente eñ Inuidia
pͥus ꝙͣ in eũ grauiꝰ cõsuletur
Quarto tͥbunꝰ militũ scuse

Expanded text:
 et armis et animi moderatione clarissimus. Sed nulla claritas vacat invidia: ea nempe iampridem alienatos a Camillo plebis animos magis ac magis avertit, querentibus passim civibus, et tribunis plebem de more turbantibus, quod votis atque pollicitis sic hostilem predam victor extenuasset, ut vulgi desiderium frustraretur. 9 Pendente tamen invidia, priusquam in eum gravius consuleretur, quarto tribunus m
Abbreviated transcription (Latin):
agermine collerabãt ħed uir¬
cutẽ uni Rigida simł oderãt
ac scupebãt Inde cũ obsidio
p̃ualid ac minte urbis nichi¬
lo breuior. futa uidẽtur ꝙ ue
iencu fuisset ducis uirtus ac for¬
tuma ĩ cruente honesteq uictorie
uiã fecit / magr ĩtra urbẽ erat
nobłiu pueroꝵ hic ex muros¬

Expanded text:
me tolerabant; sed virtutem viri rigidam simul oderant ac stupebant. 11 Inde, cum obsidio prevalide ac munite urbis nichilo brevior futura videretur quam Veientium fuisset, ducis virtus ac fortuna incruente honesteque victorie viam fecit. 12 Magister intra urbem erat nobilium puerorum; hic, extra muros
Abbreviated transcription (Latin):
mtidie ꝯspicatꝰ fert᷑ sub¬
satis ad celũ maĩb orassen
ut si cui deoro numa suanl
ne minis aut sibi iastetur
adisse eũ ꝓdicũ ẽ memõiẽ
idq omenꝰ et pͥuate sue do¬
natois et instantũ rei puba
cladũ fiusse hao bietaria Ro¬
me gaudiu ĩgẽs fiut les ph
decẽne obsidionez infestissia
urbs hostui capta eet ut sicut
uicinitas inuidĩa odiuq a¬
cuit uir infestior post modu
numãtia fu̾it aut carthago
hunic quacridui supplĩcatõe
ꝙ̃pte nnĩꝙͣ antea et ꝑ omnia
orbis templa discuisus
mat̾narꝭ certati grãs diis
agetiũ¬
cuctis ordib obuiis suma oĩ
letitia acq ĩsolito honore sus¬
ceptus cumphoq lõge a liis
ad id tẽpus clari ore supra
huanũ hĩtum urbẽ ẽ ĩgssꝰ
acq ĩ Capitołiũ ascẽdit c¬
cãdore tͥhentib Ipe quidez¬

Expanded text:
tudinem conspicatus fertur sublatis ad celum manibus orasse ut, si cui deorum nimia sua vel ne nimis aut sibi irasceretur cidisse eum proditum memorie est idque omen et private sue damnationis et instantium reipublice cladium fuisse. 6 Hac victoria Rome gaudium ingens fuit, quod post decennem obsidionem infestissima urbs hostium capta esset ut, sicut vicinitas invidiam odiumque acuit, vix infestior postmodum Numantia fuerit aut Carthago. 7 Hinc quatridui supplicationes, quante nunquam antea, et per omnia urbis templa discursus matronarum certatim gratias agentiucuntis ordinibus obviis, summa omnium letitia atque insolito honore susceptus, triumphoque longe aliis ad id tempus clariore supra humanum habitum urbem est ingressus atque in Capitolium ascendit, ccandore t
Abbreviated transcription (Latin):
aluid occurrit insi il¬
la nurabłis et uiy crediblis
pugna desensus ꝙ pons subli¬
cius ꝑ liuc una cotra omes es¬
citu tuscoꝵ donec atgo fractus
pons pclasus ꝙ hostib aditus
indignate rege ac stupẽte exela¬
citu q uir unꝰ is ꝙ monoculꝰ
ut qui ia alio in prelio ocułũ
alteru amisisset tã diu cotra
tot armata hommni milia ara
suouot fracto ponte ipeut erat
armatus ꝓcce ĩquit pater
Tiberie huc milite rslhec¬
ci flume p̃cor accipelst pro
diceno eo lilto i eiberim sepio¬
uecits t ad suos sospes ena¬
uit nisi ꝙ i caũ ip̃o ut quida
tradidere sagitta femur trecto
claudꝰ euasit ¶ Quod cum
sibi post cpus ut ꝓhibẽt in
petitoe honõie obieedu e s
gdus ad moneor tͥumphimei
huic tate uirtuti nõ mgratd
Quntas fuit staora illi ĩconae
poita et de pubᵒ donacurs ad
Rre quatum uno dil carcuba¬
to aratro posset ãplecti eie
honore smmie ⁊ comodo aulam¬

Expanded text:
aliud occurrit nisi illa mirabilis et vix credibilis pugna, defensusque pons Sublicius per hunc unum contra omnem exercitum Tuscorum donec a tergo fractus pons preclususque hostibus aditus, indignante rege ac stupente exercitu quod vir unus, isque monoculus ut qui iam alio in prelio oculum alterum amisisset, tantum contra tot armata hominum milia ausus esset. 2 Fracto ponte ipse, ut erat armatus, ‘Sancte’ inquit ‘pater Tyberine, hunc militei flumine, precor, accipe’; et hec dicens ex alto in Tyberim se proiecit et ad suos sospes enavit, nisi quod in casu ipso, ut quidam tradidere, sagitta femur traiectus claudus evasit. 3 Quod cum sibi post tempus, ut perhibent, in petitione honoris obiectum esset ‘gradus admoneor triumphi mei’. 4 Huic tante virtuti non ingrata civitas fuit; statua illi in comitio posita et de publico donatus ager, terre quantum uno die circumducto aratro posset amplecti: sic honore simul et commodo au
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui aderant quo ꝓpius eo
magis acconitis atq Instiis acci¬
disse ¶ Et opimonũ quidẽ in Reb
ambiguis Iudicii libtas mlciꝑ¬
ley ueritas una nõ ampliꝯ ¶ Ged
hec ip̃a ĩ Romuli exitu ut ĩ pleris

Expanded text:
ibus qui aderant quo propius eo magis attonitis atque insciis, accidisse. 43 Et opinionum quidem in rebus ambiguis iudiciique libertas multiplex, veritas una non amplius; sed hec ipsa in Romuli exitu, ut in pleris
Abbreviated transcription (Latin):
nu ceteris ĩ lacͬmas ⁊ quere¬
las uersis in digͥtate rei Regu¬
q odio accẽsus ꝙͣ ꝙͣ Regia so¬
rore ꝓgeitus ac ingemo et aĩo
que metu tyrampindis ꝓpter
int̾ fretu a Rege frem suit dui
ce leuerat pacesaieto principo
se pubͭ ͤ ulciois exhibuit mognũ
opus sed fauente qusticia ac po¬
pulo aggressus Tarquinũ suꝑ¬
bum suos q omes Roma expulit
Quo m̃ito primꝰ ꝯsul ne quos
umꝙͣ cctu cpris ut fit de sideriũ
Regie pcatis aĩos Inuadere ppł
Iurameto ast̾uxit nennem se
passuros Rome Regnare ¶ De hic
senacorp numerp auxit ut cre¬
centi essẽt addicis qui deerãt
ex eq̃stir ordie uiniculũ ciuilis
ordinũ ꝑmirtione cõcordie fecit
Regis optari dit ne ille forsi¬
tan Regio nõĩe suꝑbiret. Pon¬
tificis eu maxĩo subiecit ¶ Ini
amor. Incesẜat ut et collegam
i regib expellendis insignis
lios silos ꝙ cõsilii Reducẽdoꝵ
ĩ urbẽ Regum ꝑticipes fuissẽt

Expanded text:
nu, ceteris in lacrimas et querenu, ceteris in lacrimas et querelas versis, indignitate rei regumque odio accensus, quanquam regia sorore progenitus, ingenioque et animo quetu metu tyrannidis propter interfectum a rege fratrem suum diu celaverat patefacto, principem se publice ultionis exibuit, magnumque opus sed favente iustitia ac populo aggressus, Tarquinium Superbum suosque omnes Roma expulit. 2 Quo merito primus consul, nequod unquam tractu temporis, ut fit, desiderium regie potestatis animos invaderet, populum iuramento astrinxit neminem se passuros Rome regnare. 3 Dehinc senatorum numerum auxit ut trecenti essent, additis qui deerant ex equestri ordine, vinculum civilis ordinum permixtione concordie; fecit regis optari ac, ne ille forsitan regio nomine superbiret, pontificis eum maximi subiecit imperio. amor incesserat ut et collegam in regibus expellendis insignis lios suos, quod consilii reducendorum in urbem regum participes fuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
lib captis mq urbẽ rdiñã
craductis neccesse huit aue¬
tini spaciũ laxare et id ad¬
d̾ qd̾ auẽtiui ac palatinũ
motes interracet ¶aiculu
quoq trantisberim nõ id quide
neccessitate ulli nł penurialo
fossa ĩgens p̾terea curca bibe
Et carcer ur be media crescen¬
tibus eu ipa urbe flagionis
oportiuis extruitur. ¶ Prolatati
ecia fines silua mosia prepta
uehientib Inq ip̃o maris
flumĩs ꝙ cõfimõ hostia ur¬
bis fundata quãs quoda pre¬
sagio future magͥtudis ut qd
aie florus totiꝯ mũdi opes
⁊ cõmeatus illo ueluti mari¬
cuno uobis hospicio reciꝑent᷑¬
¶ Balme in suꝑ facie usq ad
ħ cpus urbi utiles auetũꝙ
feretrei Iouis tẽpłu I Obiit
qͣtuor. ⁊ uigniti ãnis ĩ Regno
reptũ scribat pliiꝰ nõ po¬
libertatis uindex pudi¬
acie obillatũ lucrecie
insigni fenne ꝑ uim strupum
a bexto Tarquino Romai Re¬
gis filio cũ ip̃a quidem impa¬
ciençia ac dolore faciioris cora

Expanded text:
libus captis inque urbem Romam libus captis inque urbem Romam traductis, necesse habuit Aventini spatium laxare et id addere quod Aventinum ac Palatinum montes interiacet, Ianiculum quoque trans Tyberim, non id quidem necessitate ulla vel penuria lo6 Fossa ingens preterea circa urbem et carcer urbe media, crescentibus cum ipsa urbe flagitiis, oportunus extruitur; prolatati etiam fines, silva Mesia prerepta Veientibus, inque ipso maris fluminisque confinio Hostia urbs fundata, quodam quasi presagio future magnitudinis, «ut», quod ait Florus, «totius mundi opes et commeatus illo veluti maritimo urbis hospitio reciperentur»; saline insuper facte usque ad hoc tempus urbi utiles; auctumque Feretrii Iovis templum. 7 Obiit quattuor et viginti annis in regno ereptum”» scribat Plinius «non “polibertatis, vindex pudicitie, ob illatum Lucretie insigni femine per vim stuprum a Sexto Tarquinio romani regis filio, cum ipsa quidem, impatientia ac dolore facinoris coram
Abbreviated transcription (Latin):
me qa culo summlior scues essio
suos ac chonta tota cũ domo sua
fulmĩa ictus incerit
lia mõderato ex pͥoꝵ moribus
amĩio fuit et Ruma bellicosior
et mntior. Tullo in pͥmis sacra
q̃ni pace auus ĩstituerat. hic in
lenuntq repetẽdaꝵ Reru et in
reddatiu ĩ dicẽdi belli morẽ dui
latims ad eũ diẽ Romana ar¬
ma nõ passis ⁊ sꝑnẽtib mã¬
suecudiom Regiam uana spe
delusis quãi deuito more saor¬
ficulus no bellacor Rey apaco
ño acies sacra nõ arma citicta¬
tiuꝰ eẽt ¶ Quod ubi ille ꝑ¬
pedit ⁊ expedies incellexit
cudi regis uti morib cõmissa
abiis sacior cura toto c̃o m
bellu uͬsus politorut latinoꝵ
uebẽ aggressus expugnat ppłi
capte urbis hostur Romã aut¬
ciui ĩ motẽ transfert que post
aliis eorũdem captis urbibus
trasuectis q romia ppłis imple¬
uit ¶ olitoriũ de hinc uacu¬
um alatins occupatu ruisor
imiasit et ne ãpłiꝰ occuparet᷑
potẽcia ad urbẽ meduliam
ad exmũ uiotor magͦ prelio

Expanded text:
Nume quam Tullo similior factus esset, duos ac triginta, tota cum domo sua fulmine ictus interiitlia, moderato ex priorum moribus animo fuit, et Numa bellicosior et mitior Tullo. 2 In primis sacra, que in pace avus instituerat, hic inslemniterque repetendarum rerum et ni reddantur indicendi belli morem, diuLatinis, ad eum diem romana arma non passis et spernentibus mansuetudinem regiam et vana spe delusis, quasi avito more sacrificulus non bellator rex aras non acies, sacra non arma tractaturus esset. 4 Quod ubi ille perpendit et expediens intellexit cundi regis uti moribus, commissa aliis sacrorum cura, toto animo in bellum versus, Politorium Latinorum urbem aggressus expugnat; populum capte urbis hostium Romam Aventinum in montem transfert, quem post, aliis eorundem captis urbibus transvectisque Romam populis, implevit. Politorium dehinc vacuum a Latinis occupatum rursus invasit et, ne amplius occuparetur, potentia ad urbem Medad extremum victor magno prelio
Abbreviated transcription (Latin):
longa dico obsidione ac dif¬
ficiłe ꝑuerẽs mira ꝯstatia amo
cande decimo ueios cepit accis¬
q suꝑ t̾ram cuncłis magnis¬
q aliis apparatib ꝑtinãtiam
hostũi expugͣuit diesq ilest
mlta hostiu cede transactꝰ est
Sones adtacore ẽs edicũ c
Iuhermuib ꝑcẽtur hinc cedi¬
b modus fuit cũ capas uii
ar ma posuerãt ¶ Romami mi

Expanded text:
longam obsidionem ac difficilem perveniens, mira constantia anno tandem decimo Veios cepit, actisque sub terram cuniculis magnisque aliis apparatibus pertinaciam hostium expugnavit; diesque ille multa hostium cede transactus est, donec a dictatore esset edictum ut inermibus parceretur; hic cedibus modus fuit. Tum, captis qui arma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui ubi affuit ꝯcursus in¬
gens utͥusq sexus ꝓximꝰ et ur¬
bib atq opidis Rome fuit et
ludorꝭ scudio nͨ minꝯ uisende
noue illius et ceu subito nate
urbis desiderio medio igit᷑ spec¬
taculo uersis ĩ ludos orim ocu¬
lis aĩs q ex cõdito Rapte uir¬
gines nõ ad scrupum sed ad nup
indignatioem ac lacͥmas delimi¬
te blãdiciis raptoꝵ añ alios
Romuli single singłis mat̾moio
Iungñtur. ¶ hiic młtoꝵ cã ra¬
dix ꝙ c̾taminũ ¶Questi prẽs
et affines uirginũ uiolenciã ꝑ¬
fidiamq hospitũ a quib Inui¬
tati ad ludos grauissima oium
Iniuiria se affectos ubi dicent¬
¶ Raptim se ex urbe proripiunt
reu̾siq domu mesti q̃relas ĩgenui¬
nãt scelus eragerãt/ arma capi¬
unt ultione parãt fit ex omib
ppłis ꝯuentꝰ ad Tĩtũ tacium
plurimũ ẽẽt ⁊ iniurie uerum¬

Expanded text:
17 Qui ubi affuit, concursus in17 Qui ubi affuit, concursus ingens utriusque sexus proximis ex urbibus atque oppidis Rome fuit et ludorum studio nec minus visende nove illius et ceu subito nate urbis desiderio. Medio igitur spectaculo, versis in ludos omnium oculis animisque, ex condicto rapte virgines, non ad stuprum sed ad nuptindignationem et lacrimas delinite blanditiis raptorum, ante alios Romuli, singule singulis matrimonio iunguntur. Hinc multorum causa radixque certaminum. Questi patres et affines virginum violentiam perfidiamque hospitum, a quibus invitati ad ludos gravissima omnium iniuria se affectos dicerent, raptim se ex urbe proripiunt reversique domum mesti querelas ingeminant, scelus exaggerant, arma capiunt, ultionem parant. 19 Fit ex omnibus populis conventus ad Titum Tatium plurimum e
Abbreviated transcription (Latin):
ac lictores duodec̃i assũpsit et
nouas leges edidit uincũ et ppłi
glutiuũ et pacis ac ꝯcordie fum¬
dametũ / Tria hunc maxĩe ꝓui¬
Denda uidebant᷑ ⁊ cõsciliũ sciłicet
et augumentũ capte urbis et lo¬
geuitas. Erat emi ꝑuis ĩ m̃e¬
bris magna Raritas accollar
eaq ip̃a breuissim tpris specie
dabat ꝓpaganda sobolis defficiẽ¬
te comercio. Primũ igit᷑ cencũ
ex pr̃ib ĩ senatũ lectis ad etate
dc̃o ordĩe Ram patrũ nomen
ab amore cura q rei pub ortũ
erat¶ Secũdũ uero duos intra
lucos instituto Asilo effectum
sc̃m tẽplũ greci uocãt ¶ Quo
aꝑto multa illico uicinis ex Re¬
giomib curba ꝯflux̾at / Terciũ
nupcis fiendũ appebat. dirilis
et ignominiose a funtinis nega¬
bant᷑ ui et ingenio ꝑte sunt. Bi¬
quidem repulseira et dolore dis¬
sim̃łato int̾im ac supp̾sso exquisi¬
tos Rex neptimo ludos parat edi¬
ciꝙ diem ꝑ uicinos ppłos iubet

Expanded text:
ac lictores duodecim sibi assumpsit, et ac lictores duodecim sibi assumpsit, et novas leges edidit, unicum et populi glutinum et pacis ac concordie fundamentum. 14 Tria hinc maxime providenda videbantur, et consilium scilicet et augmentum cepte urbis et longevitas; erat enim parvis in menibus magna raritas accolarum, eaque ipsa brevissimi temporis spem dabat propagande sobolis deficiente commercio. 15 Primum igitur centum ex patribus in senatum lectis – ab etate dicto ordine, nam patrum nomen ab amore curaque reipublice ortum erat –, secundum vero duos inter lucos instituto asilo effectum – sic sanctum templum Greci vocant –, quo aperto multa illico vicinis e regionibus turba confluxerat; tertium nuptiis fiendum apparebat, virilis et ignominiose a finitimis negabantur, vi et ingenio parte sunt; siquidem, repulse ira et dolore dissimulato interim ac suppresso, exquisitos rex Neptuno ludos parat edicique diem per vicinos populos iubet.
Abbreviated transcription (Latin):
curren Remo in amului pe¬
ruitur. incantũ et tale nichil
opmantẽ/ Ceso Rege. Numitor
Amulii frat᷑ et ab illo pͥdem reg¬
ni insꝑata forte letus. Inde ãt
ꝙ igentib aĩs Augustu aui¬
tum Regnũ uideret᷑ Alba auo
relicta Ip̃i uł infancie cuna¬
bula uł ꝑiculi sui locũ ama¬
tes adiacienda illic noue urbis
fundamẽta festinant, Sic auspi¬
cato horrida et ut ꝓprie dicam pa¬
storales Regra mox futura aurea
in palatino mõte ꝯstruit᷑. Et fr̃e
quidem auspiciis uicto Romuli
soliuis ex nonnie urbi nom̃e ĩdic¬
cum orbi post modũ ꝑpłisq ⁊ Re¬
gib formidandũ ¶Cet̾um seu
hinc orto certanne seu ꝯtempto
frĩs edicto Remus noua mema
transcẽdens Int̾ficit᷑. Et siue imi¬
ꝑii cupiditas siue ille iusticie Ri¬
gor sint uariat em ĩ multis uetus¬
ciss mnie rei fides unus Romulus
regni sit frena sortitus patrios
smił ext̾nos q sacrorꝭ ritꝰ insti¬
tuit Regiũꝙ ħilum ⁊ in signia

Expanded text:
currente Remo, in Amulium ircurrente Remo, in Amulium irruitur incautum et tale nichil opinantem. Ceso rege, Numitor, Amulii frater et ab illo pridem regni insperata sorte letus. 11 Inde aut ingentibus animis angustum avitum regnum videretur, Alba avo derelicta ipsi, vel infantie cunabula vel periculi sui locum amantes, ad iacienda illic nove urbis fundamenta festinant. 12 Sic auspicato horrida et ut proprie dicam pastoralis regia, mox futura aurea, in Palatino monte construitur et, fratre quidem auspiciis victo, Romuli solius ex nomine urbi nomen inditum, orbi postmodum populisque et regibus formidandum. 13 Ceterum seu hinc orto certamine, seu contempto fratris edicto Remus nova menia transcendens interficitur et, sive imperii cupiditas sive ille iustitie rigor fuit, variat enim in multis vetustissime rei fides, unus Romulus regni frena sortitus patrios simul externosque sacrorum ritus instituit, regiumque habitum et insignia
Abbreviated transcription (Latin):
cõspecto nõ ini iram uersus ut
mos ẽ ꝑ ĩmuria illaca / S latẽ¬
ti et quada anmi dulcedine
erga illum motus : et audito
ꝙꝓ gemini eent excimata q hinc
ocate hine effigie generosa
mimine q pastoria nepotũ ĩ me¬
moriam adductus / querendoq
cuicũstancias pedetẽtim ꝑuene¬
rat ut hunc paulomnꝯ̃ nepo
ret Itaq liberius illum ħere
nõ ut captinũ sed qd uere erat
Romulo nõ mõ pñti ꝯditione
fratͤnstatus sed origine eciam
Gtruisq in id ep̃ns occultata
ad moliente putatino eos patre
nõ sua ut crediderãt sed Regia
stupe progenitos / exporta ꝙ ꝑ
brdinem et eoꝵ simul et aui
ac macris iniuria Rebus cog¬
nitis animosior Romulus ⁊
ño mad̾o liberaturus frẽm sed
illũ seq et anũ ⁊ matre uni¬
Sicaturils accingit᷑ nõ aꝑto qui¬
dem impetu Impar uirib sed
clanculum Inuenib hinc atq
hunc missis qui una horam
Regiam conuenirent. Diidis¬
positis insidiis et in tẽpus dc¬

Expanded text:
conspecto, 8 non in iram versus, ut conspecto, 8 non in iram versus, ut mos est, pro iniuria illata, sed latenti quadam animi dulcedine erga illum motus et, audito quod gemini essent extimataque hinc etate hinc effigie generosa minimeque pastoria, nepotum in memoriam adductus querendoque circumstantias, pedetentim eo pervenerat ut hunc paulominus neporet, itaque liberius illum habere non ut captivum sed, quod vere erat,Romulo non modo presenti conditione fraterni status sed origine etiam utriusque in id tempus occultata, admonente putativo eos patre non sua, ut crediderant, sed regia stirpe progenitos, expositaque per ordinem et eorum simul et avi ac matris iniuria, rebus cognitis animosior Romulus et non modo liberaturus fratrem, sed illum seque et avum et matrem vindicaturus accingitur; non aperto quidem impetu, impar viribus, sed clanculum iuvenibus hinc atque hinc missis, qui una hora in regiam convenirent. 10 Sic dispositis insidiis et in tempus ac
Abbreviated transcription (Latin):
liberati sunt ĩmensis reb ins¬
perata pͥmordia preꝑante/ Eẜu¬
per gresso emio forte tippas
ane maccessibiliq alueo stag¬
nãtibus secus Rippam uadis ab¬
iecti abelintibus Regii sceleris
ministris incolumẽs euasere.
eo Ruisus seu uera seu ficta
cum uagitu excita et quasi hu¬
lacte aliti interim donec apastore
Regio faustulus is erat quem
sũpͣ nõĩaui . labellis fere ubera
suggentes lupa illos itidem Re¬
labente reꝑti / et usq ad puber¬
tatis annos caritate pacͦla edu¬
cati sunt. Enim u̾o tũc ĩ dies
magis ac magis. indoles em̃gere
st̃isq clarescere. Iam cari undi¬
q laceq cerribiles / nl inausũ
liquẽtem Iamq altor ip̃e Reb
monitꝰ in ea quam ab Inicio cõ¬
cepat opinione firmari Regiõs
adolescentes fore Idaliꝙͣ du
celatum tandem patuit. Remo
capto a satellitib Regis et pene
destinato atq ad solaciũ Iuilirie
matͬno auo Numitori tradito.
Cuiꝰ in agros fratres ambo mi¬
petũ fecisse ferebant᷑ ¶. Quo

Expanded text:
liberati sunt immensis rebus insperata primordia preparante. Supergresso enim forte ripas amne inaccessibilique alveo stagnantibus secus ripam vadis, abiecti, abeuntibus regii sceleris ministris, incolumes evasere. 5 Eo rursus seu vera seu ficta infantum vagitu excita et quasi hulacte alti interim, donec a pastore regio – Faustulus is erat quem supra nominavi – labellis fere ubera sugentes, lupa illos itidem relambente, reperti et usque ad pubertatis annos caritate patria educati sunt. 6 Enimvero tunc in dies magis ac magis indoles emergere factisque clarescere, iam cari undique lateque terribiles nil inausum linquere, iamque altor ipse rebus monitus in ea, quam ab initio conceperat, opinione firmari regios adolescentes fore. 7 Id aliquandiu celatum tandem patuit, Remo capto a satellitibus regis et pene destinato atque ad solatium iniurie materno avo Numitori tradito, cuius in agros fratres ambo impetum fecisse ferebantur; quo
Abbreviated transcription (Latin):
sciũ magͦ pͬlio uictus ut eciã in
castris noĩe ẜuaret agͥcole pri¬
mus oñim sub Iugũ ceu toti¬
dem boues misit direptis cast̾s
et suga int̾ milites diuisa Re
militãib signis et ducib hosti¬
um añ currũ accis uc̾q ex̾citu
ꝓsequẽte libato sail ac uĩcore pͬ¬
da hostii homisco solempnit̾ cri¬
umphauit ¶ Et dcatura quam
semestre acceꝑat qr nõ ãplius
Ri pub ͤ neccessaria uidebat die
Sexto decimo depoica ad agrũ
suulz Rediit Idem post octogesi¬
mũ uite ãmũ cũ spuriꝰ meliꝰ
ꝓfusis laugitiomib ad regnũ
aspiraret neq cõsules ꝙͣuis cla¬
ri uiri et fortes auderent se ꝑ
bono publiᶜᵃ tãcis ppłi motibr̃s
oppon̾e mlcum p̾us excusata
otace ꝯsensu bonoꝵ cande cuit¬

Expanded text:
stium, magno prelio victos, ut etiam in stium, magno prelio victos, ut etiam in castris morem servaret agricole, primus omnium sub iugum ceu totidem boves misit, direptis castris et preda inter milites divisa, remilitaribus signis et ducibus hostium ante currum actis, utroque exercitu prosequente, liberato scilicet ac victore preda hostium honusto, solemniter triumphavit et, dictatura quam semestrem acceperat, quia non amplius reipublice necessariam videbat, die sextodecimo deposita, ad agrum suum rediit. 5 Idem post octogesimum vite annum, cum Spurius Melius profusis largitionibus ad regnum aspiraret, neque consules quamvis cleri viri et fortes auderent se pro bono publico tantis populi motibus opponere, multum prius excusata etate, consensu bonorum tandem ci
Abbreviated transcription (Latin):
Redactus trantisberim hĩtauit
Rurale ac modica uitã agens
gẽtis incursu ꝑuastatis agris
et legatis romanoꝵ ad q̃redu
de iniuriis insolent̾ a duce
hoscui cõtemptis cũ ad ulti¬
onem ꝯsul alt̾ in Algidum
missꝰ obside̾tur cũ ex̾citu
nͨ in alt̾o sat uirũ ẽẽt ad col¬
legam libandũ actonita ac
curbata urbe ad extrema R¬
media recursũ est sumi scil
magrãtus cõsensu ꝙ oñim Ci¬
uium hic dietator factus at
q ĩ agro solus Inũetus rusti¬
eo intentꝰ oꝑi audito patrie
scatu ad que nĩciandũ legati
uen̾ant assenatu missi et ho¬
nore et labore pu ꝓno aĩo
simisso tiberi exceptus a filiis
collecto excitu ultro om̃ibus
noĩa dantib spe certa sub ta¬
li duce uincendi dispoĩto ꝙ
urbis statu die ꝓximo sub
nocte Roma egressus a lacri¬
cate mirabłi acq ardentissio
militũ hortatu mediaq ad
hoste nocte ꝑueiens ac con¬
sule ⁊ ex̾citũ ab obsidione
libauit ec duces ac legiones ho¬

Expanded text:
ctus, trans Tyberim habitavit, ruralem ac modicam vitam agens. gentis incursu pervastatis agris, et legatis Romanorum ad querendum de iniuriis insolenter a duce hostium contemptis, cum ad ultionem consul alter in Algidum missus obsideretur cum exercitu, nec in altero sat virium esset ad collegam liberandum, attonita ac turbata urbe, ad extrema remedia recursum est, summi scilicet magistratus; consensuque omnium civium hic dictator factus. 3 Atque in agro solus inventus rustico intentus operi, audito patrie statu, ad quem nuntiandum legati venerant a senatu missi, et honorem et laborem pium prono animo smisso Tyberi, exceptus a filiis collecto exercitu, ultro omnibus nomina dantibus spe certa sub tali duce vincendi, dispositoque urbis statu, die proximo sub noctem Roma egressus alacritate mirabili atque ardentissimo militum hortatu, mediaque ad hostem nocte perveniens, et consulem et exercitum obsidione liberavit et duces ac legiones ho
Abbreviated transcription (Latin):
quider ¶ em ut cognaco sanguli
merat neq ꝯsilio ducã fortima
S fuerat forte em̃ ucͥnq tͥgemi
fr̃os Inuẽti sũt ⁊ ño pares
et noĩes siles at uir tute tres Ro¬
niai horatii cres Albam curacii
dc̃i hiis ortatu ducũ hunc illinca
spote subeñtibus utusq Rei purͣ
fatu ⁊ tociꝰ gͣne belli podus

Expanded text:
 enim, ut cognato sanguiniuerat. Neque consilio ducum fortuna defuerat; forte enim utrinque trigemini fratres inventi sunt, et numero pares et nomine similes ac virtute, tres romani, Horatii, tres albani, Curiatii dicti. 4 His, hortatu ducum hinc illinc sponte subeuntibus, utriusque reipublice fatum et totius grave belli pondus
Abbreviated transcription (Latin):
senex sepultꝯq ẽ sub ianculo
catũq t̾butũ huic regi nõĩs ut
sumet ¶ Si quidẽ post ãnos ar¬
ctꝰ qͥngẽtos sẜ tp̃us belli mace¬
donici ĩ agro petilii scͥbe qͥ ad ia¬
incłum erat agͥcola cui t̾encio no¬
mẽ fuit sulcũ moliẽte ꝓfũdus
mente sũt arche due lapidee
plubo oꝑte qͣꝵ alt̾a sepulcrũ
Regis erat ĩ alca libii Regio lati¬
in septẽ ⁊ totide greai alt̾iꝰ cadel¬
re nequaꝙͣ expedĩes ẽẽ Rei pubᶜ
libros illos ẜuari aut uulgari
sẽatu iubẽtẽ atq ppło spͨtãte con¬

Expanded text:
senex sepultusque est sub Ianiculo; senex sepultusque est sub Ianiculo; tantumque tributum huic regi novimus, ut esumeret. 15 Siquidem post annos circiter quingentos, sub tempus belli macedonici, in agro Petilii scribe qui ad Ianiculum erat, agricola cui Terrentio nomen fuit sulcum moliente profundius, inverte sunt arce due lapidee plumbo operte; quarum altera sepulcrum regis erat, in altera libri regis latini septem et totidem greci alternis candelre nequaquam expediens esse reipublice libros illos servari aut vulgari, senatu iubente
Abbreviated transcription (Latin):
egredies cu egeria quadli ca¬
meis q quib ob id meritũ ut
t̾rori fidem adderet lucũ ip̃m
cõsecran̾at de oĩ statu Rei pubᶜ
se tͣctasse fingebat et cometo
fides hita ¶ Sic his oĩb uellut
dei ore ꝓlatis ad huc simplex
et credula plebs ĩcenta res et
quadragica annos tot em Regna¬
uit ĩ sũma pace uicinoꝵq oĩui
qͥ pͥus adderãt amore ac Re¬
uerẽtia ꝯquieuit hac sapiẽcie
et uincutis fama scͥptores qui¬
dai adducũtur ut trmnam Re¬
ge picagore pħi fuisse disciplz
opinẽcui quos ta tempoꝵ ꝙͣ
socoro Racio Redarguit/ Rã et
picagora nõ Rime s ẜmi tulli
tprib centũ et eo ampliꝰ post
ãnos nͨ cũc rõme sed ĩ extrẽo
italie ãgulo floruisse cõꝑtum
⁊ phos doctos facit Rege hunc
doctũ adeo auasisse qͦ ĩspirante
ille pħus alibi quidẽ et etate
alia atq alio sciendi grͣe docta
et sapiẽs qua datu erat ulli hom

Expanded text:
egrediens cum Egeria quadam Caegrediens cum Egeria quadam Camenisque, quibus ob id meritum, ut terrori fideique adderet, lucum ipsum consecraverat, de omni statu reipublice se tractasse fingebat: et commento fides habita. 11 Sic his omnibus velut dei ore prolatis adhuc simplex et credula plebs intenta, tres et quadraginta annos, tot enim regnavit, in summa pace vicinorumque omnium, qui prius oderant, amore ac reverentia conquievit. 12 Hac sapientie et virtutis fama scriptores quidam adducuntur, ut Numam regem Pithagore philosophi fuisse discipulum opinentur. Quos tam temporum quam locorum ratio redarguit; nam et Pithagoram non Nume sed Servii Tullii temporibus, centum et eo amplius post annos, nec tunc Rome sed extremo Italie in angulo floruisse compertues et philosophos doctos facit, regem hunc doctum adeo evasisse; quo etiam inspirante ille philosophus, alibi quidem et etate alia atque alio sciendi genere, docet sapiens, qua datum erat ulli hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ id gem̾us que ꝑsequi lon¬
gum ⁊ religiosis uere ammis
atq aurib uanũ eciam suꝑua¬
cuũ q eẽt ¶ Ille tam̃ ad hec
oĩa ex archano diuinitatis elici¬
enda aram Ioui elitio euẽtum
collis ĩuertice erigit Idedicatq
annũ p̾terea ĩ mẽses duodecam
duob pͥmis ianuario scilicet
februario addicis discͥ̾bunt. Ad¬
dit ⁊ leges mltas atq utiles
pͥmꝯ apd Romanos legifer
Que nt ĩ uulgi aĩos altiꝰ cũcta
de scederẽt/ quecũq ageret se diui¬
no moitu alloqͥoq edoctũ sumnł¬
ans sic et diis accepta ppłoq
sa lubria se santire suadet ꝑ¬
suadet ꝙ figmẽtu locũ ⁊ tp̃ts
ydoneũ nactꝰ/ Innemꝰ si quidẽ
aricinũ intẽpeste noctis scilẽcis
uetitabat ¶Illic cauo qͦda et
umbroso sp̃tu et ip̃i nuꝑ cog¬
noscedi studio fiumꝰ iugis ad
fonçe aque sub motis solꝯ ar¬
bitris se ĩcludẽs tpus de. In¬
dust̾a terebat metu ĩt᷑mi coi¬
tib et uen̾atõe ꝑfusis ¶nde

Expanded text:
equi longum et religiosis vere animis atque auribus vanum etiam supervacuumque est. 8 Ille tamen ad hec omnia ex archano divinitatis elicienda aram Iovi Elicio Aventini collis in vertice erigit dedicatque. Annum preterea in menses duodecim, duobus primis ianuario scilicet februarioque additis, distribuit; addit et leges multas atque utiles, primus apud Romanos legifer. 9 Que ut in vulgi animos altius cunta descenderent, quecunque ageret se divino monitu alloquioque edoctum simulans, sic et diis accepta populoque salubria se sancire suadet persuadetque, figmento locum et tempus ydoneum nactus, in nemus siquidem Aricinum intempeste noctis silentio ventitabat. 10 Illic, cavo quodam et umbroso specu, ubi et ipsi nuper cognoscendi studio fuimus, iugis ad fontem aque submotis solus arbitris se se includens, tempus de industria terebat, metu interim comitibus et veneratione perfusis; inde
Abbreviated transcription (Latin):
q nr̃oꝵ quosda opĩãtos uideo sa¬
pietissimũ Regẽ ⁊ feroc̃e ppłm
frenadũ metu celestiũ ⁊ ꝓ tpre
ucili medatio diu usũ tande mor¬
ti ꝓpimũ cũ pacata satis oĩa sꝑa¬
ret nͨ iam ãpliꝰ figniento opus
arbitraret᷑ ueritati unde oꝑam
dedisse ꝙuis ut ẽ dc̃m occupã¬
tis supsticione aĩs ueritas ip̃a
poiecta sit sicut sepe anmi pas
Ullus hostiliꝯ hostiliie
nepos illiꝯ qͥ sb̃ Ronilo
adũsus sabinos pugnas occu¬
buerat et auite memoria et ꝑpͥe
mito uirtutis Rex cͤatus ¶Ter¬
tuis Rome regnauit uir acerri¬
mꝰ scdsq Regi dissimlimꝰ et
fertior pͦshic milicie artifexdie¬
tus ẽ ꝙ belsa que Romulꝰ impe¬
tu ai feruidaq uirtute gesẜat
lic pri aĩo sud cauciꝰ et Ratõe
ahibica bellicis ꝙ artib ges

Expanded text:
rum quosdam opinatos video, sapientissimum regem ad ferocem populum frenandum metu celestium et pro tempore utili mendacio diu usum, tandem morti proximum, cum pacata satis omnia speraret nec iam amplius figmento opus arbitraretur, veritati nude operam dedisse; quamvis, ut est dictum, occupatis superstitione animis veritas ipsa reiecta sit, sicut sepe animi pasullus Hostilius, Hostilii nepos illius qui sub Romulo adversus Sabinos pugnans occubuerat, et avite memoria et proprie merito virtutis rex creatus, tertius Rome regnavit, vir acerrimus secundoque regi dissimillimus et ferocior primo. Hic «militie artifex» dictus est quod bella, que Romulus impetu animi fervidaque virtute gesserat, hic pari animo sed cautius et ratione a
Abbreviated transcription (Latin):
salicio mune mestũ ĩ pusͭᵒ
gaudio deflẽtemq ꝯspicies
acorime idignatꝰ lllam gla¬
dio trãfixit exclamas sic eat qͣ¬
cũq Romanũ lugebit hostem
suffretiꝯ albonoꝵ dux se apud
suos odiosum senciẽs ꝙ libcatẽ
fortuas q om̃iu ĩcã paucoꝵ ma¬
nib posuisset ut ĩ grãm rediret
fidenates ac ueiẽtes pollicitus
se se illo ĩ tpre affucurũ lacimi¬
ꝙ opẽ ĩ Romanũ bellũ impul¬
lit ¶ Quo cmnatullo euocatꝰ
exfedere cũ excitu adueisset pug¬
inelinare ausus primũ se in col¬
lẽ ubi ꝯcullisset ex pͣtaturus
rei exitũ rõmais nouitate tre¬
pidancib. Tullꝰ exclamat ue
ab utroq incelligent excitu suo
d ꝯsilio in suꝑ geri ut a tergo
hostes adorurcur quo dc̃o ⁊
sus metu cͣnssugii dempto ⁊
gratulabũdꝰ rõmanis sua
signa ꝯĩget rex granibus
ũbis mcrrpitũ graui itidem
ñ iniusto tñ ꝑmnt supplicio
⁊rempe ut diuisus oinz huo

Expanded text:
nsalitio munere, mestam in publico nsalitio munere, mestam in publico gaudio deflentemque conspiciens, acerrime indignatus illam gladio transfixit, exclamans: ‘Sic eat quecunque romanum lugebit hostem’Suffetius Albanorum dux, se apud suos odiosum sentiens quod libertatem fortunasque omnium in tam paucis manibus posuisset, ut in gratiam rediret, Fidenates ac Veientes, pollicitus se se illis in tempore affuturum laturumque opem, in romanum bellum impulit. 12 Quo cum a Tullo evocatus ex federe cum exercitu advenisset, puginclinare ausus, proximum se in collem contulisset expectaturus rei exitum, Romanis novitate trepidantibus Tullus exclamat, ut ab utroque intelligeretur exercitu, suo id consilio iussuque geri, ut a tergo hostes adoriretur; quo dicto et suis metu transfugii dempto et gratulabundus romanis sua signa coniungeret, rex gravibus verbis increpitum gravi itidem nec iniusto tamen puniit supplicio. Nempe: ut divisus
Abbreviated transcription (Latin):
Iam t̾go instãtem uideti llum
duos hortãtib Romaĩs inopina spe
recriꝑatis animis et suũ bellatorem
uoris ac uere firmãtib. Ille cui ꝑspe
cõsil̾ii pͥmor dia succesant ꝯtinua¬
to impetu in secũdũ tuens issũ quo
t̾tio negotii nũo nichil equi mĩo.
¶Itaq Romãis attonitum in ꝓuisis
euc̃tib statrũ et uuluei̾b debili¬
tatũ sternit ac iugulat ⁊ militãib
ex uiriis illũ atq asios spoliat edq maiore
quo insꝑatiore leticĩa susceptꝰ
a suis uictoiam imꝑiũq in pr̃ia
Reuerit Repulera olimni mĩt
uestigia sepulcroꝵ ostẽduntur
ubi quisq cecida̾t ¶ Duo si¬
mnł Romana albe tria alba¬
na int̾ se distãcia Rome ꝓpͥiꝰ
sicut illos uictor Oratiꝰ fu¬
giẽdo distraxat ¶ Bed hãc
tãtam głia uictore tͥsti mox pa¬
ricidio fedunt ¶ Rõma emz
Redies hostib spoliis homis¬
tus cũ sorore sũa uirgiẽm
dam̃to suis maĩb cexeo spo¬

Expanded text:
iam tergo instantem videt. 8 Illum miam tergo instantem videt. 8 Illum mduos hortantibus, Romanis inopina spe recuperatis animis et suum bellatorem votis ac voce firmantibus. Ille, cui prospere consilii primordia successissent, continuato impetu in secundum ruens, illum quotertio negotii nichil: equi numero, itaque Romanus attonitum improvisis eventibus fratrum et vulneribus debilitatum sternit ac iugulat, et militaribus exuviis illum atque alios spoliat; eoque maiore quo insperatiore letitia susceptus a suis, victoriam imperiumque in patriam revexit. Sepulcra olim nunc vestigia sepulcrorum ostenduntur ubi quisque occiderat: duo simul romana Albe, tria albana inter se distantia Rome propius, sicut illos victor Horatius fugiendo distraxerat. 10 Sed hanc tantam gloriam victor tristi mox parricidio fedavit. Romam enim rediens hostilibus spoliis honustus, cum sororem suam virginem,damento suis manibus texto, spo
Abbreviated transcription (Latin):
so t̾m fres ꝓdeut armati et ut ͦ¬
ꝙ ep̾citu exp̾tate et solicito fu¬
cos miliu sub oculis ꝑuã quide
sed atrocr pͥugna Ineunt ¶luꝰ
ut pͥncipiur ão sũ ¶ Dĩc mirꝰ
et fere incrediblis sis fuit pͦ
si ꝗdem ocuusu duob hanc /Ro¬
manis int̾foctio tͥb inde alba¬
ms uulniatis et ex̾citu iam
affano exultate Romano aut
actonito ⁊ ia spe abiocta dm
stat ẜiuicio cogicate Rõmanus
unꝯ qͥ suꝑerat ad huc iceger
et ĩ tractꝰ ferro subitu uafru¬
tib documẽtu arotis in Reb
agili uersaciliq aĩs opꝰ esse
no scupido neq inherti nempe
sese icolumẽ ⁊ uirib ĩdeffe¬
su sençies hostos saucios cer¬
nẽs cogicasq qd erat ualde
illos uuln̾b affectos nͨ pa¬
res Robore nͣ incessu neq om̃o
pit̾ secucuros ut circũfusos
distͬhat qͥb ut õĩb Imꝑem
sic suꝑiore singlio se spͣtabat
fuga adripit nͣ młtum uie ab¬
ierat ta recͦ aspiciẽs qd aĩo ꝯce¬
ꝑat iã distie cos hostes unũꝙ

Expanded text:
s prodeunt armati et, utroque exercitu spectante ac solicito futot milium sub oculis parvam quidem sed atrocem pugnam ineunt. 6 Cuius ut principium animosum sic mirus et fere incredibilis finis fuit; primo siquidem concursu, duobus hinc Romanis interfectis tribus inde Albanis vulneratis et exercitu iam albano exultante, romano autem attonito et iam spe abiecta de instanti servitio cogitante, Romanus unus qui supererat, adhuc integer et intactus ferro, subitum vafrutibus documentum arctis in rebus agili versatilique animo opus esse, non stupido neque inerti. 7 Nempe se se incolumem et viribus indefessum sentiens, hostes saucios cernens cogitansque, quod erat, varie illos vulneribus affectos, nec pares robore nec incessu, neque omnino pariter secuturos, ut circumfusos distrahat quibus ut omnibus imparem sic superiorem singulis se sperabat, fugam arripit; nec multum vie obierat cum retro aspiciens, quod animo conceperat, iam distractos hostes unumque
Abbreviated transcription (Latin):
psserat hic amore ẜnauit ¶Mor
bisiblium belloꝵ cerrore depoĩto
adisus ĩuisibles hostes omem
cura om̃e scudiũ u̾tit lasciuie¬
ac ĩdomite libidim que malase¬
pe pacis ociũ parit / Deoꝵ me¬
cum ac uincla Religiõis qualis
illoꝵ tpr̃m ẽẽ potat obicit cui
et mmistros instituit/ sac̾dotes
ac flaimiẽs uirgies q uestales
scipendiũ de pubͨ ͦ uestesꝙ et re¬
liqui hĩtus ĩsignia iubet et an¬
cilia solepnit᷑ circũ ferri ceri¬
mõias ꝙ młtimodas obẜuari
quẽ onna Referent᷑ patricia de
gẽte summũ statuit põtifioem¬

Expanded text:
presserat, hic amore servavit. Mox presserat, hic amore servavit. Mox visibilium bellorum terrore deposito, adversus invisibiles hostes omnem curam omne studium vertit: lascivie indomiteque libidini, que mala sepe pacis otium parit, deorum metum et vincula religionis, qualis illorum temporum esse poterat, obicit. 7 Cui et ministros instituit, sacerdotes ac flamines virginesque Vestales, stipendiumque de publico vestesque et reliqui habitus insignia iubet et ancilla solemniter circumferri cerimoniasque multimodas observari; quem omnia referrentur, patritia de gente summu
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ tranquilitate ingẽita paci
tudẽs bello abstinẽs sacris dedico
fortassis ueꝵ artib totus ꝙ dite
tenore dissmmilimꝰ ¶Ille emi
ui acq armis hic iusticia ⁊ legibꝰ
fũdauit Imꝑiũ, illi bella placue¬
rãt. huic ut dixi pacis amor ac
studiũ fuit. ¶ Quod ut asperis
belloq assuecis ingereret anpuis
prudentissime ꝯͣ morbũ uetem
adu̾so remedio usus atq ad leni¬
enda ppłi ferociã armoꝵ natã
mit̾tam q usu desuetudiem op¬
timã arbitratus. Iam tẽplrĩ statu¬
it quos aꝑcũi belli clausũ pacis
eẽt ^Iudiciũ idq ip̃e toto Regni
tpr̃e obsecratũ ꝓuidẽcie sue repa¬
gulis uectib ꝙ cõtinut bellico
ieꝯ furore cõpresso pace ciucu
Iusticia q regnatib. Rata demceps
ta ppetius motib stirꝑens sioc̃i¬
grandinuo excuut ¶ Eiceptũ¬
ti regio micio creditũ sie iussiri
obcẽpatũ fuit ¶hic uicinos ig̃
pplos quos alt᷑ bello uicerat fe¬
Arib nixit et quos ille metri

Expanded text:
s, tranquillitate ingenita paci studens, bello abstinens, sacris deditus fortassis, verum artibus totiusque vite tenore dissimillimus; ille enim vi atque armis, hic iustitia et legibus fundavit imperium, illi bella placuerunt, huic ut dixi pacis amor ac studium fuit. 4 Quod ut asperis belloque assuetis ingereret animis, prudentissime contra morbum veterem adverso remedio usus, atque ad leniendam populi ferociam, armorum natam nutritamque usu, desuetudinem optimam arbitratus, Iani templum statuit quod apertum belli, clausum pacis esset indicium; 5 idque ipse toto regni tempore obseratum providentie sue repagulis vectibusque continuit, bellico intus furore compresso, pace circum iustitiaque regnantibus: rara deinceps perpetuis motibus stirpeGradivus exercuit, sic extincti regis nuntio creditum, sic iussui obtemperatum fuit. 6 Hic vicinos igitur populos, quos alter bello vicerat, federibus iunxit et quos ille metu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmuluer
Regum pri¬
mus. Roma¬
publice pa¬
ronõ fuit
eximuus calem uenturis nem¬
pe successibus faca ꝓspex̾at
quo auctore tot cirdmltiona¬
tib uicinor mimis edumosis
collib in celum usq uenturl ̃m¬
ꝑii fundamẽta cõsilugerẽt Req
enm tuto pot̾at molli arte canta
rep moles Impomi solu stabile
uehementis q ducem spũs res
canca poscebat affuit/ acq ubi
pͥus herbar uyo armento sacis
hercules uix capellis saustuli
habunde frondium ẽẽ consuene¬
rit issic arcem onnum c̾ratui
struxit ac suppremũ mortalib
pͥncipatũ/ Is ergo cũ remo fiatie
si mul Rea siliua que et ylia dca
matre haud dubla. Marte aut̃
sen ficto pre seu ardico geni¬
tus ubi pͥmũ sucis lumeꝵ acti¬
git /ño i matre solu sed inse
ac etiam frem/ seuiciam Amis¬
lii albanor Regis exꝑtus est a
quo in tiberim mergi Iussi cãũ
quoda/ seu ꝙ de tanto futuro Im¬
pio credi sicet diuina ꝓuidecia

Expanded text:
mulus regum primus Romapublice parens fuit, eximius; talem venturis nempe successibus fata prospexerant, quo auctore, tot circumtonantibus vicinorum minis e dumosis collibus in celum usque venturi imperii fundamenta consurgerent. 2 Neque enim tuto poterat molli aree tanta rerum moles imponi; solum stabile vehementisque ducem spiritus res tanta poscebat. Affuit, atque ubi prius herbarum vix armento satis herculeo, vix capellis Faustuli abunde frondium esse consueverat, illic arcem omnium terrarum struxit ac supremum mortalibus principatum. 3 Is ergo cum Remo fratre simul Rea Silvia, que et Ilia dicea, matre haud dubia, Marte autem seu ficto patre seu credito genitus, ubi primum lucis limen attigit, non in matre solum sed in se etiam ac fratre sevitiam Amulii Albanorum regis expertus est. 4 A quo in Tyberim mergi iussi casu quodam seu, quod de tanto futuro imperio credi licet, divina providentia
Abbreviated transcription (Latin):
alia decantatum men ẜuasse ut eent
qui me ꝑderent laudacõnes in fune
xitatẽ ⁊ pompã funeris cui dies
nõ suffectura uidebat᷑ pret̾inisse sũt
eaꝵ ꝙ in locũ senatus ꝯ sultũ brene
ꝑ p̃conẽ iussu cõsulis est recitatum

Expanded text:
alia decantatum: Men' servasse, ut essent, alia decantatum: Men' servasse, ut essent, qui me perderent? Laudationes in funere xitatem et pompam funeris, cui dies non suffectura videbatur, pretermisse sunt, earumque in locum senatus consultum breve per preconem iussu cons
Abbreviated transcription (Latin):
sima cã fuit ¶ Remo eñi hostẽ
sibi uult hedem legacũ ppło ro¬
mano pub ͨ ͤ peliquit ortos quos
circa tiberim habebat p̾nate aut
ac uiritim trecenos sext̾cios qͥd
legatum ingens fuisse quisquis
populi nuositatem accendit intel¬
liget, decreuerant occisores corpus
in tiberim iactare bona publicare
acta Reuocare sed mag̾tudĩe ppe¬
trati facinoris acconiti et metu
riti desciterũt fuit q illis unnca
fuge cura qͥn eciam ludibriũ ex¬
tincto preꝑatum mirificos ĩ hono¬
res uersum est Rogus ei accensus
in Campo marcio secus tumulũ Ille
nescio quidem an filie an sororis utͥ¬
ꝙ eñ nomẽ hoc fuãt edes aurea tem¬
pli ĩ formã memorie eius extrueta lec¬
tus ebuuneus auro stratus ac pur¬
piua ad capud ens tropħeu ad głiaz
et uestis in qua erat occisus ad cõmi¬
ẜacoem sp̾tantiũ excitandã siml ꝙ ĩt
ludos filnereos ad m̃am occisi et In¬
uidiam occisoꝵ pacunanũ illud int̾

Expanded text:
sima causa fuit; nemo enim hostem sima causa fuit; nemo enim hostem sibi vult heredem legatum. Populo romano publice reliquit hortos, quos circa Tiberim habebat, private autem ac viritim trecenos sextertios, quod legatum ingens fuisse, quisquis populi numerositatem attendit, intelliget. Decreverant occisores corpus in Tiberim iactare, bona publicare, acta revocare; sed magnitudine perpetrati facinoris attoniti et metu riti destiterunt, fuitque illis una fuge cura, quoniam etiam ludibrium extincto preparatum mirificos in honores versum est. Rogus enim accensus in campo Martio secus tumulum Iulie, nescio quidem an filie an sororis, utrique enim nomen hoc fuerat; edes aurea templi in formam eius memorie extructa, lectus eburneus auro stratus ac purpura, ad caput eius tropheum ad gloriam et vestis, in qua erat occisus, ad commiserationem spectantium excitandam; simulque inter ludos funereos ad misericordiam occisi et invidiam occisorum Pacuvianum illud inter