comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sese t̾ra uͥfusus ẽ. uindicari nogat. Non eni de solo
constituto p̃cepti. i̾to supplitũ. uidicio flagitabant᷑.
s etiã executores. delatores. accusatores. spectatores
tate assentabant᷑. qr deus secͤtoꝵ cognitor est. Quoꝵ
maxima ꝑ õs ꝓuincias pars hominũ uersabat᷑ eadẽ
ultionis plaga corripi iꝰtum erat. Soluunt᷑ repente
undiq iussu dĩ ad hoc circũposite relicteq gentes.
alpib. Retia totaq italia penetta. rauennã usq ad¬
ꝑueniunt. alamanni gallias ꝑ uagantes. etiã ĩ ita¬
liam tͣnseunt. Grecia. macedonia. pontꝰ.asia gothor
ĩundatione delet᷑. Nam datia tͣns danubiũ uꝑpetuũ
aufert᷑. Qdi ⁊ samarte. pannoniã de popłantur.
Germani ulteriores abrasã potiunt᷑ hispaniam.
Parchi mesopotamiã aufert̃. siriãq conradunt.
Extant ad huc ꝑliu̾sas ꝓuintias in magnaꝵ urbiũ
ruinis parue ⁊ pauꝑes sedes. signa miseriaꝵ ⁊ nomi¬

Expanded text:
sese.terra, ubi fusus est, uindicari rogat. non enim de solo sese.terra, ubi fusus est, uindicari rogat. non enim de solo constitutore praecepti iusto supplicium iudicio flagitabatur sed etiam exsecutores delatores accusatores spectatores atate adsentabantur — quia Deus secretorum cognitor est — quorum maxima per omnes prouincias pars hominum uersabatur, eadem ultionis plaga corripi iustum erat. soluuntur repente undique permissu Dei ad hoc circumpositae relictaeque gentes lAlpibus Raetia totaque Itałia penetrata Rauennam usque perueniunt; Alamanni Gallias peruagantes etiam in ltaliam transeunt; Graecia Macedonia Pontus Asia Gothorum inundatione deletur\'; nam Dacia trans Danuuium in perpetuum aufertur; Quadi et Sarmatae Pannonias depopulantur; Germani ulteriores abrasa potiuntur Hispania; Parthi Mesopotamiam auferunt Syriamque conradunt. exstant adhuc per diuersas prouincias in magnarum urbium ruinis paruae et pauperes sedes, signa miseriarum et nomi
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentiã ꝯmunis casus ẽẽ accedentis. qͤ lex morb̾
breui irã dei sceleratis actionib ꝓuocat. exteptura
plagã. Cuiꝰ aliqũ memĩsse cogat᷑. Ualerianꝰ siqͥdẽ
mox ut apripuit imꝑiũ. octauus a nerone a digi
ꝑ torm̃ta iͥrinos ad idolatͥam. abnegantesq intersig
uissit. fuso ꝑ om̃em romani regni latitudinẽ scõꝵ
sangͥne. Ualeriꝰ ilico nefaris auctor eclicti. a sapore
ꝑsarũ rege captꝰ imꝑator ppłi romani. ignominio¬
sissima apd̃ ꝑsas senectute consenuit. Hanc ĩ famis
officii ꝯ tinuo donec uixit dãpnationẽ sortitꝰ ut ip̃e
ad cdinis hunii regẽ suꝑ ascensurũ equũ ñ manu
sua. s dorso attolłet. Et galienꝰ qͥdem tã claro dĩ
ndicio t̃ritꝰ.tãqmͣ misero college ꝑ motꝰ exemplo.
pacẽ eccłiis t᷑pida satiffactione restituit. S ñ ꝯpen¬
sat ĩ iuric ultionis qͦ ⁊ m̃surã uniꝰ imꝑii. ꝙͣ uis ꝑpetua

Expanded text:
pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis breui iram Dei sceleratis actionibus prouocat exceptura plagam, cuius aliquandiu meminisse cogatur. Valerianus siquidem mox ut arripuit imperium octauus a Nerone, adigi per tormenta Christianos ad idololatriam abnegantesque interfici iussit, fuso per omnem Romani regni latitudinem sanctorum sanguine. Yalerianus ilico, nefarii auctor edicti, a Sapore Persarum rege captus, imperator populi Romani ignominiosissima apud Persas seruitute consenuit, hoc infamis officii continua, donec uixit, damnatione sortitus, ut ipse adclinis humi regem semper, ascensurum in equum, non manu sua sed dorso attolleret. et Gallienus quidem tam claro Dei iudicio territus tamque misero collegae permotus exemplo pacem ecclesiis trepida satisfactione restituit. sed non conpensat iniuriae ultionisque mensuram unius impii
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. que ñ illa gentili pestilentia correpta atq ua¬
cuata sit. ac sola ꝑnicie insignes gallus. ⁊ uolusianꝰ.
dũ ꝯtͣ emilianũ nouis reb studentẽ. bellũ eiuile mo¬
ltunt᷑ occisist᷑. Emilianꝰ tam̃ t̾cio m̃se ĩuase tirauidĩ¬
nno aburbe ꝯdita.mͦ xͦ. duo imꝑatoreᷤᷤ ¶extinctus ẽ.
uicesimo uͦq. pꝰ augtũ loco cͤatisunt. Ualerianꝰ ĩ re¬
tia ab exercitu augtuis appellatꝰ. rome aũ a senatu¬
galienꝰ cesar creatꝰ. mansitq galienꝰ in regno ĩ felicit̃
annis xu. respirante paulisꝑ ab illa supͣ solitum
iugi ⁊ gͣui pestilentia gen̾e hũano. ꝓuocat penã
suã obliuiosa militia. Impietas enĩ flagella qͥdem
excitata sentit. s acͦ flagellat᷑ ob durata ñ sentit.
totũ rome imꝑiũ pestilentia magnͣ uerauit. Menti¬
ta ẽ. iniqͥtas s parno ĩꝑniciẽ suã circũuenta aiudicio.

Expanded text:
fuit, quae non illa generali pestilentia correpta atque uafuit, quae non illa generali pestilentia correpta atque uacuata sit. hac sola pernicie insignes Gallus et Volusianus dum contra Aemilianum nonis rebus studentem bellum ciuile moliuntur, occisi sunt. Aemiliannno ab Urbe condita MX, duo imperatores vigesimo septimo post Augustum loco creati sunt. Valerianus in Rhetia ab exercitu Augustus est appellatus. Romae auGallienus Caesar creatus; mansitque Gallienus in regno infeliciter annis xv, respirante paulisper ab illa supra solitum iugi et graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed a quo flagellatur, obdurata non sentit. totum Romanum imperium pestilentia magna uexauit. mentita est iniquitas sibi, prauo in perniciem suam circumuenta iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
ascensũ fuisse ĩcapitoliũ. ĩ molatasq ex more hostias
nultꝰ auctor ostendit. Anbo tam̃ qmuis diui̾sis locis.
tumi̾tu militari ⁊ decii fraude interfecti sunt.
nuo aburbe ꝯdita millesimo qͣrto deciꝰ ciuilis
belli incentor ⁊ rep̃ssor. occisis philippis. uicesimꝰ
qͥntꝰ ab augto ĩuasit imꝑiũ. tenuitq annis tͥb.
Idem continuo ĩ qͦ se etiã ob hoc philippłi ĩ terfecisse
docuit ad ꝑseqñdos int̾ficiendosq xͥanos septimꝰ post
neronẽ feralia disꝑsit ecdicta. płimosq scõꝵ ad coronaiᷤᷤ¬
xͥ desius cruciatib misit. Idemq filiũ suũ cesarem
legit. cũ qͦ simł ꝯtinuo ĩ medio barbaroꝵ sinu ĩ t̃fectꝰ ẽ.
nto aburbe ꝯdita millesimo uii. galtꝰ hostiliatiꝰ
uicesimꝰ uiꝰ. ab augͦto regnũ adeptꝰ. utir duob an¬
nis cũ uolusiano filio optinuit. E xorit᷑ ultio uiolati
rert̃. eatenꝰ ĩcredibiliũ morboꝵ pestis extendit᷑.
Hulla fere ꝓiuncia romana. nłła ciuitas. ulta domꝰ

Expanded text:
ascensum fuisse in Capitolium immolatasque ex more hostias nullus auctor ostendit. ambo tamen quamuis diuersis locis tumultu militari et Decii fraude interfecti sunt. Anno ab Vrbe condita millesimo quarto Decius, ciuilis belli incentor et repressor, occisis Philippis uicensimus quintus ab Augusto inuasit imperium tenuitque annis tribus. idem continuo, in quo se etiam ob hoc Philippos interfecisse docuit, ad persequendos interficiendosque Christianos septimus post Neronem feralia dispersit edicta plurimosque sanctorum ad coronas Christi de suis crucibus misit. idemque filium suum Caesarem legit: cum quo simul continuo in medio barbarorum sinu interfectus est. Anno ab Vrbe condita millesimo septimo Gallus Hostilianus uicensimus sextus ab Augusto regnum adeptus uix duobus annis cum Volusiano filio obtinuit. exeritnr ultio uiolati rrerunt, eatenus incredibilium morborum pestis extenditur: nulla fere prouincia Romana, nulla ciuitas, nulla domus
Abbreviated transcription (Latin):
Galeriꝰ maximinꝰ illiricũ. asiã ⁊ orientẽ. constantiꝰ italiã
afrieã ⁊ gallias optinuit. S constantiꝰ uir tnͣqͥllissimus.
gallia tancũ hispaniaq contentꝰ. galerio cetĩs partib
cessit. Galeriꝰ duos cesares legit. maximinũ qm in orien¬
te consatuit. ⁊ seuerũ cui ꝑ misit italiã. ip̃o in illirico
cubina helena creatũ imꝑatorẽ gallias reliquit.
nno aburbe condita mͦ. sȩragesimo pͥmo. constantinꝰ
tͥcesimꝰ qͣr tꝰ gubnacła imꝑii a constantio pat᷑ suo s̾cep̃.
que exuno ⁊ tͥginta annis felicissime tenuit. Qcurrit᷑
mͥ subito. ⁊ tͥpudiis qͥb dã insultat᷑. Exa inqͥunt. tñ
in foueas nr̃as. diu expectante uenisti. Hic te decur

Expanded text:
Illyricum Asiam et Orientem, Constantius Italiam Africam et Gallias obtinuit; sed Constantius uir tranquillissimus, Gallia tantum Hispaniaque contentus, Galerio ceteris partibus cessit. Galerius duos Caesares legit: Maximinum, quem in Oriente constituit, et Seuerum, cui permisit Italiam, ipse in Illyrico cubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Anno ab Vrbe condita MLXI Constantinns tricensimus quartus gubernacula imperii a Constantio patre suscepit, quae uno et triginta annis felicissime tenuit. Occnritur mihi subito et tripndiis qaibusdam insultatur: Eia, inquiunt, tandem in foueas nostras diu expectate u
Abbreviated transcription (Latin):
mense apd̃ tharsũ interfectus est.
pͥmꝰ regnũ sortitꝰ optinuit. annis sexꝰ ⁊ m̃sib .iiiiʳ.
Gallias iam dudũ ab arbaris occupatas. ꝑ młta et
gͣuia p̃lia deletis tandẽ hostib. ad ꝑfectũ lib̾ auit.
Bella deinde ciuilia eqͥdẽ płimo sangͥne duo gessit.¬
unũ inoriente qͦ sacͤtinũ tirannide subnirtum
opp̃ssit ⁊ cepit. aliud qͦ ꝓculũ ⁊ bonosu̾ apd̃ agͥppi¬
nã magnis p̃lus suꝑatos interfecit. Ipse aũ apd̾
sirminũ in turre ferrata. militari tu młtu ĩ ter

Expanded text:
 Tarsum interfectus est. primus regnum sortitus, obtinuit annis sex et mensibus quatuor. Gallias jamdudum a Barbaris occupatas per multa et gravia praelia, deletis tandem hostibus, ad perfectum liberavit. Bella deinde civilia et quidem plurimo sangunum in Oriente, quo Saturninum tyrannum subactum et oppressit et cepit; aliud quo Proculum et Bonosum apud Agrippinam magnis praeliis superatos interfecit; ipse autem apud Sirmium turre ferrata militari tumultu inter
Abbreviated transcription (Latin):
fere. ante actis dut᷑nior atꝙ ĩ manior fuit. Hã ꝑ.xͤ.
exqͦ apd̃ tirũ ⁊ sydoniã passim labentib tectis multa¬
hominũ milea ꝑstrata sunt. Sed̾o ꝑsecutionis anno
diocletianꝰ abinuito exegit maxinuano. ut simł pur¬
purã imguiniq deponerent. ac uniorib inre puplica
substitutis ip̃i in pͥuato otio consenescerent. Itaq fub
una die diocletianꝰ apd nichomediã. maximianꝰ apd̃

Expanded text:
fere actis diuturnior atque immanior fuit. Nam per decem ex quo apud Tyrum et Sidonem passim labentibmillia hominum prostrata sunt. Secundo persecutionis anno, Diocletianus ab invito exegit Maximiano, ut simul purpuram imperiumque deponerent, ac, junioribus in rempublicam substitutis, ipsi in privato otio consenescerent. Itaque sub una die Diocletianus apud Nicomediam, Maximianus apud
Abbreviated transcription (Latin):
aurelianꝰ uicesimꝰ nonꝰ imꝑtũ ad eptꝰ. qͥnq rmͦ
ac sex mensib tenuit uir industͥe militariꝰ ex¬
ꝑientissimꝰ. expeditione ĩ danubiũ suscepta go¬
thos magnis p̃lus ꝓfligauit. dicionẽq romanã
antiqͥs terminis statuit. Inde morientẽ ꝯu̾sus.
genobiã q̃ occiso odinato marito suo sircã recep¬
tã sͥ uen dicabat. igis p̃lioꝵ t̾rore.qͣm p̃lio ĩpotesta¬
tẽ redegit. Tetͥcũ ingallia minime sufficientẽ st̾i¬
nere sediciones militũ suoꝵ. scͥbentẽq etiã eripe
me his inuicte malis. ac ꝑ hoc ꝓditore exercitꝰ fui
sine labore suꝑauit.Sic orientis ⁊ aqͥlonis recep¬
cor magnͣ gła tͥumphauit urbeni romã muris
magno pauore circũstantiũ ruit. ac ñ młto post¬

Expanded text:
Aurelianus uicesimus nonus imperium adeptus quinque ac sex mensibus tenuit, uir industria militari excellentissimus. expeditione in Danuuium suscepta Gothos magnis proeliis profligauit dicionemque Romanam antiquis terminis statuit. inde in Orientem conuersus Zenobiam, quae occiso Odenato marito suo Syriam receptam sibi uindicabat, magis proelii terrore quam proelio in potestatem redegit. Tetricum, in Gallia minime sufficientem sustinere seditiones militum suorum scribentemque etiam: Eripe me his, inuicte, malis ac per hoc proditorem exercitus sui, sine labore superauit. sic Orientis et Aquilonis receptor magna gloria triumphauit. ur- bem Romam muris magno pauore circumstantium ruit ac non multo post
Abbreviated transcription (Latin):
occisasunt. Lucullus cũ aqͥntio obsidetur erupit et
repentina pugnͣ obsessorem deleuit exercitũ. Nã
plusꝙͣ decem milia. ibi tc̃ cesa referunt᷑. Silla deinde
arte ipãm urbem portãq collinã ad horam diei tio¬
nã sigñ contulit. gͣuissimoq bello tandem uicit. Ne¬
toginta milia honinũ ibi fusa dicunt᷑ .xii. sese de¬
diderunt. Reliqͣm multitudinẽ infugam u̾sam in¬
sati abilis uictoꝵ cuium ira consumpsit. Silla mox
ut urbem uictor uit᷑uit. iiͦii. milia hominũ qͥse ꝑ lega¬
tos decliderunt. contͣ fas ꝯt᷑iq fidem datã. in ermes secͤos

Expanded text:
occisa sunt. Lucullus cum a Quinto obsideretur, erupit, et occisa sunt. Lucullus cum a Quinto obsideretur, erupit, et repentina pugna obsessorem delevit exercitus. Nam plus quam decem millia ibi tunc caesa referuntur. Sylla deinde ante ipsam Urbem portamque Collatinam ad horam diei nonam signa contulit, gravissimoque praelio tandem vicit; octoginta millia hominum ibi fusa dicuntur, duodecim millia sese dediderunt; reliquam multitudinem in fugam versam insatiabilis victorum civium ira consumit. Sylla mox rbem victor intravit, tria millia hominum, qui se per legatos
Abbreviated transcription (Latin):
cetidert̃. Fabiꝰ uͦ ad anus cui imꝑuun ꝓp̃tore erat.
regnũ africe seruoꝵ manu afectans ad ominis eorũ
carbonẽ luciũ domitiũ publiũ antestiũ. incuriã qͣs
ad ꝯsulandũ uocatos crudelissime occidit. corꝑa int̾¬
fectoꝵ ꝑ carnifices unco tͣcta. atq in timb̾im missaft.
Eodem temꝑe sille duces plurima p̃lia adu̾sum maiz¬
anas partes. infelicissima felicitate gesserunt. Nam
⁊ qͥntus metellus carrinaties copias cieidit ⁊ cast᷑ ꝑuasit.
⁊ gneus ponpeiꝰ carbonis eqͥtatũ gͣuiter trucidauit.
Scille etiã ⁊ maris adolescentis maximũ tẽ pliũ. apd̾
sacͥ pontũ fuit. inqͦ de exercitu marii cesa sunt.xxu
milia sicut claudiꝰ scͥpsit. Pompeiꝰ carbonẽ etiã castriᷤ
ęxut. fugientẽq in secutꝰ. nẽ cedendo. nc̃ ad delitionẽ
cogendo plurima exercitꝰ parte puauit. Metellus nor¬
bans agnen oppssit. uͥ nouẽ milia mariane partis

Expanded text:
ceciderunt. Fabius vero Adrianus, cui imperium propraetore erat, ceciderunt. Fabius vero Adrianus, cui imperium propraetore erat, regnum Africae servorum manu affectans, a dominis eorum Carbonem, L. Domitium, P. Antistium 348 in curiam quasi ad consultandum vocatos, crudelissime occidit. Corpora interfectorum per carnifices unco tracta, atque in Tiberim missa sunt. Eodem tempore Sullae duces plurima praelia adversus Marianas partes infelicissima felicitate gesserunt. Nam et Q. Metellus Carrinatis copias cecidit, et castra pervasit, et Cn. Pompeius Carbonis equitatum graviter trucidavit. Sullae etiam et Marii adolescentis maximum tunc praelium apud Sacriportum fuit, in quo de exercitu Marii caesa sunt viginti quinque millia, sicut Claudius scribit. Pompeius Carbonem etiam castris exuit, fugientemque insecutus, nunc caedendo, nunc ad deditiocogendo, plurima exercitus parte privavit. Metellus Norbani agmen oppressit, ubi novem millia Marianae partis
Abbreviated transcription (Latin):
consulatũ cũ cinna t̾cio ꝯsule ꝑuasisset. inexordio ꝯ¬
sularis imꝑu serꝗͥtandem morte p̃reptus ẽ. Cuna bo¬
noꝵ neces maloꝵ cede suppleuit. Nam cũ intͦ ducta
ꝑmarium fugitiuoꝵ manꝰ insatiabilis p̾dandpesset.
nullamq ꝑtem auctorib pede ꝯsulib ministraret.
infoꝵ qͣsi stipendii causa sollicitata militibq circum¬
data. in ermis extincta est. Cesa ft̃ illa die inforo
urbis octo milia fugitiuoꝵ. idemq cinna qͣrto ꝯsul
ab exercitu suo in terfectꝰ est. Interea resulu senatoꝵ
qͥ potentiã cine. marii crudelitatẽ. insaniã fitb̾e
sertoruq audatiã fuga euaserunt tͣnsuecti ingͦtiã
coegere. p̃cib sillam. ut ꝑiclitanti immoiã pene ꝑ¬
dite patͥe opem ferret. Igit᷑ silla mox ut campanũ
litus attigit. norbanũ consulem p̃lio opp̾ssit. Septẽ
milia tc̃ romanoꝵ romani interfecert̃. sex mila

Expanded text:
consulatum cum Cinna tertium consule peruasisset, in exordio cconsulatum cum Cinna tertium consule peruasisset, in exordio consularis imperii sera tandem morte praereptus est. Cinna bonorum neces malorum caede suppleuit. nam cum introducta per Marium fugitiuorum manus insatiabilis praedandi esset nullamque partem auctoribus praedae consulibus ministraret, in forum quasi stipendii causa sollicitata, militibusque circumdata, inermis extincta est. caesa sunt illa die in foro Vrbis octo milia fugitiuorum, idemque Cinna quarto consul ab exercitu suo interfectus est. Interea residui senatorum, qui potentiam Cinnae, Marii crudelitatem, insaniam Fimbriae Sertoriique audaciam fuga euaserant, transuecti in Graeciam coegere precibus Sullam, ut periclitanti immo iam paene perditae patriae opem ferret. igitur Sulla mox ut Campanum litus attigit, Norbanum consulem proelio oppressit: septem milia tunc Romanorum Romani interfecerant, sex milia
Abbreviated transcription (Latin):
aũ de parte octauis confulis sid̾ata st̃. Marius
antiũ et africam ciuitates hostiliter in rupit.
cuncdoͦq in his p̾ter ꝓ ditores in terfecit: bona suiꝰ
qnͣta hec portio ostentate miserie ẽ. uno uerbo
diffinissi cedem bonoꝵ cuiꝰ fuit tanta crude¬
litas. tantaq diu̾sitas. Uerũptamen eqͥus est me
aliqͥd utilicatiş subtͣxisse causẽ. qrmͣ tantũ hor¬
roris ingessisse noticie. siue ꝑitis hec sine imꝑitis obi¬
ciebant᷑ de patͥa. Siqͥdem de cuubꝰ ⁊ demaiorib nr̃is
hec loqͥmur. qͥ his exagitati malis. tam abominanda
gesserunt. Deqͥb etiã auditis posteri ꝑ horrescunt.
qͥ ꝓfecto nolunt ista nuis ex aggerari. aut suffici¬
entis noticie mod̾atione si sciunt. aut miscdis reueren¬
tie contẽplatione si nesciunt. Igit᷑ mariꝰ cũ in terfectoꝵ
ciuium capita illata conuiniis oblata capitoliii colla¬
ta rostͥs adspectacłm ornatũq cong̾eret ac septimũ

Expanded text:
autem de parte Octauii consulis siderata sunt. Marius autem de parte Octauii consulis siderata sunt. Marius Antium et Arioiam ciuitates hostiliter inrupit cunctosque in his praeter proditores interfecit, bona suis quota haec portio ostentatae miseriae est? uno uerbo definisse caedem bonorum, cuius fuit tanta litas, tantaque diversitas? Verumtamen aequius est, me aliquid utilitatis subtraxisse causae, quam tantum horroris ingessisse notitiae, sive peritis haec, sive imperitis objiciantur. de patria siquidem, de ciuibus et de maioribus nostris haec loquimur, qui his exagitati malis tam abominanda gesserunt, de quibus etiam auditis posteri perhorrescant, qui profecto nolunt ista nimis exaggerari aut sufficientis notitiae moderatione, si sciunt, aut misericordis reuerentiae contemplatione, si nesciunt. Igitur Marius cum interfectorum ciuium capita inlata conuiuiis, oblata Capitoliis, conlata Rostris ad spectaculum ornatumque congereret ac septimum
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ belloꝵ ciuiliũ exordio infamis fama ꝑ c̾bruit.
ꝑ currisse ignaros qͥdẽ fr̃es s conscios ciues petisse.
frẽm scełẽ uictorẽ spolia fr̃is occisi. ac mox taute
ĩ manitatis reũ eodẽ gladio atq eadẽ manu ꝑsuã
necẽ parricidiũ qd ãmiserat. uindicasset. Numqͥd
Num qͥd hec q̃ ꝯmunis est etiã cũ beluis pietas et
incepto ꝯscientia uictus remouit: Qͥnpotiꝰ an
ciuilia. ut magnitudo laudis ad pendenda ex
magnitudine scełis putaret᷑. Oñs enĩ pꝰtale do¬
cumentũ. in tali malitia parricidioꝵ ꝑicła re¬
fugissent. nͥ parricidia ip̃a uoluissent. Igitur
mariꝰ coloniã ostiensem ui ingͦssus. oĩa ibi ge¬
nera libidinis auaricie ⁊ crudelitatiᷤᷤ exercuit.
Dompeiꝰ fulmĩne afflatꝰ interiit. Exercitꝰ uͦ eiꝰ pe¬
stilentia correptꝰ. pene totꝰ absumptꝰ ẽ. Ham xl.
milia uiroꝵ decast̾s ponpei mortua. sex milia

Expanded text:
statim bellorum ciuilium exordio infamis fama percrebruit, statim bellorum ciuilium exordio infamis fama percrebruit, concurrisse ignaros quidem fratres sed conscios ciues, petisse fratrem scelere uictorem spolia fratris occisi ac mox tantae immanitatis reum eodem gladio atque eadem manu per suam necem parricidium, quod admiserat, uindicasse? numquid numquid haec, quae communis est etiam cum beluis, pietas et incepto conscientia uictus remouit? quin potius ciuilia, ut magnitudo laudis adpendenda ex magnitudine sceleris putaretur. omnes enim post tale documentum in tali militia parricidiorum pericula refugissent, nisi parricidia ipsa uoluissent. Igitur Marius coloniam Ostiensem ui ingressus omnia ibi genera libidinis auaritiae et crudelitatis exercuit. Pompeius fulmine adflatus interiit; exercitus uero eius pestilentia correptus paene totus absumptus est. nam undecim milia uirorum de castris Pompei mortua, sex milia
Abbreviated transcription (Latin):
cupatione suspend̾at. ꝯtemptꝰ amario uł cuina. ad
octauũ alterũ ꝯsulem sese contulit. et mox eũ ser¬
torio conflixit. In felic̃ẽ pugnã interuentꝰ noctis
diremit. sexcenteni ex ut᷑q parte milites trucida¬
ti sunt. Postera die cũ ꝑ nxt̃ corꝑa ad sepult᷑am
discernerent᷑. miles pompeianꝰ fr̃is sui qͦm ip̃e inter¬
fecerat corpꝰ agnouit. Incursu eñi utrĩq cogtutio¬
nẽ uultꝰ galea. considerationẽ furor ad emerat.
qͣmuis paruũ sit culpe circa ignorantiã ut uide¬
at᷑ nescisse de fr̃e q̃ non ambigit᷑ scisse de cue.
git᷑ uictor uicto infelicior. uͥ ⁊ fr̃is corpꝰ agnouit.
et parricidiũ suũ execͣtus bella cauilia. ilico pectꝰ
suũ gladio tͣnsuerb̾ans simulq lacͥmas et sangͥnẽ
fimdens. suꝑ frat̃nũ sese cadauer abiecit. Et qͥd
hoc ꝓfuit ad confusionẽ crudelis incepti. Qd̾ in pͥmo

Expanded text:
cupatione suspenderat, contemptus a Mario, uel Cinna ad cupatione suspenderat, contemptus a Mario, uel Cinna ad Octauium alterum consulem sese contulit et mox cum Sertorio conflixit. infelicem pugnam interuentus noctis diremit; sescenteni ex utrae parte milites trucidati sunt. postera die cum permixtim corpora ad sepulturam discernerentur, miles Pompeianus fratris sui, quem ipse interfecerat, corpus adgnouit: in concursu enim utrique cognitionem uultus galea, considerationem furor ademerat; quamuis parum sit culpae circa ignorantiam, ut uideatur nescisse de fratre quem non ambigitur scisse de ciue. itaque uictor uicto infelicior, ubi et fratris corpus agnouit et parricidium suum, exsecratus bella ciuilia ilico pectus suum gladio transuerberans simulque lacrimas et sanguinem fundens super fraternum sese cadauer abiecit. Et quid hoc profuit ad confusionem crudelis incepti, quod in primo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mint᷑nensiũ paludib sese abdidit. E qͥb infelici¬
ter oblitus luto. ignominioseq ꝓtͣctus. tͦpi aũ
spectacło minut᷑nas decluctꝰ ꝯtrususq incarce¬
rẽ. ꝑcussorẽ ad se missũ solo uultu exterruit. De
inde lapsus euinculis in affricã tͣnsfugit. sollici¬
ꝯiuuctꝰ ẽ. Igit᷑ ad ꝓfligandã uniu̾sam rem puplicã.
exercitũ sibi in qͣtuor partes diuiser̃t. Tres si qͥdẽ
legiones mario date. parti copiarũ gneꝰ carbo p̃po¬
fitus ẽ. Partẽ sertoruis accepit. ille scilicet serto¬
rius iã hic ciuilis bell incentor et particeps qui
etiã hoc sinito aliud pꝰ uihispania bellũ exectauit
qd ꝑmultos annos maxius romanoꝵ cladib tͣrit.
Cet̾a uͦ exercitꝰ portio cinnã secuta ẽ. Porro autẽ gneꝰ
ponpeiꝰ qͥ a senatu cũ exercitu arcessitꝰ fuerat ait
rei puplice opitularet᷑. et dui sese nouaꝵ rerũ au¬

Expanded text:
in Minturnensium paludibus sese abdidit; e quibus infeliciin Minturnensium paludibus sese abdidit; e quibus infeliciter luto oblitus ignominioseque protraetus, turpi autem spectaculo Minturnas deductus contrususque in carcerem percussorem ad se missum solo inde lapsus e vinculis, in Africam transfugit, sollicigitur ad profligandam uniuersam rempublicam exercitum sibi in quattuor partes diuiserunt. tres siquidem legiones Mario datae, parti copiarum Cn. Carbo praepositus est, partem Sertorius accepit, ille scilicet Sertorius, iam hic ciuilis belli incentor et particeps, qui etiam hoc finito aliud post in Hispania bellum excitauit, quod per multos! annos maximis Romanorum cladibus traxit. cetera nero exercitus portio Cinnam secuta est. porro autem Cn. Pompeius, qui a senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae opitularetur, et diu sese nouarum rerum au
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ susciꝑe metͥdaticũ. Qͦ filla cognito. impati¬
ens reuerauiuenis in tẽꝑataq ira ꝑ citꝰ. cũ .iiii. le¬
gionib pͥmũ ante urbẽ ꝯsedit. uͥ gͣtidiũ maris
legatũ qͣsi pͥmã uictimã belli ciuilis occidit.
Mox urbẽ cũ exercitu in rupit. faces ad inflam¬
mãdã urbem poposcit. Om̃ib metu ab ditis per
sacͣm uiã citato agnne inforũ uenit. Mariꝰ
cũ ꝑmouere nobilitatẽ in flamare plebem eqͦs¬
trem. deniq ordinẽ ꝑ amare adu̾sus sillam frustͭ
tẽptasset. postͤmo seruis spe lib̾tatis et p̾de ad ar¬
ma sollicitatis. neqͥꝙͣ repugnͣre ausis. tandẽ in
capitoliũ ꝯcessit. S cũ in eũ sillane cohortes irru¬
isserit. magnͣ seruoꝵ cede diffugit. Ibi tẽ sulpicius
marii collega. seruo suo ꝓdente ꝓstratꝰ ẽ. serũu uͦ
ꝓdiderat saxo tarpeio deiei consules decreuerunt
Mariꝰ fugiens cũ ꝑ seqñtũ instantia circũ septꝰ eẽt

Expanded text:
bellum suscipere Mithridaticum. quo Sulla cognito inpatibellum suscipere Mithridaticum. quo Sulla cognito inpatiens reuera iuuenis intemperataque ira percitus cum quattuor legionibus primum ante Vrbem consedit, ubi Gratidium Marii legatum quasi primam uictimam belli ciuilis ocoidit, mox Vrbem cum exercitu inrupit, faces ad infiammandam Vrbem poposcit. omnibus metu abditis, per Sacram uiam cito agmine in forum uenit. Marius cum permouere nobilitatem, inflammare plebem, eqtrem denique ordinem perarmare adversus Sullam frustra attentasset, postremo servis spe libertatis et praedae ad arma sollicitatis, nequidquam repugnare ausus, tandem in Capitolium concessit. Sed cum eo Sullanae cohortes irruissent, magna suorum cMarii collega seruo suo prodente prostratus est; seruum uero  dominum prodiderat, saxo Tarpeio deici consules decreuerunt. Marins fugiens cum persequentum instantia circumsaeptus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Eqͥdem tc̃ insinu ip̃iꝰ ciuutatiᷤᷤ eu̾saꝵ om̃iũ urbiũ
nudataꝵq terraꝵ. ab rase undiq opes cog̾e̾bant᷑.
cũ ip̃a roma tͦpi adigente inopia p̾cipuas su
Cũ qͣłi in epplebilis uenter cuncta consumens et semꝑ
esuriens. cunctis urbib qͣmiseras faciebat ip̃a mise¬
rior nͥl relunqͣns. nͥl habebat. et stimulo domestice
famis. ad ꝯtinuationẽ bellice inqͥetudinis toude¬
bat᷑. hisdem temꝑib rex sochimꝰ cũ magniᷤᷤ tͣchiut
auxiliis gͤtiam ingͤssꝰ. cunctos macedonie fines depo¬
pulaitꝰ ẽ. Tandemq a gabĩo sentio p̾tore suꝑat᷑ ẽ. re¬
dire in regnũ coactus est.
nuo ab urbe condita. de. lxii. ñclũ finito sociali
bello rome. pͥmũ bellũ ciuile cõmotũ ẽ. Eodẽ
cio uarie tͣditum ẽ. utrũ ab hinc pͥmũ ceꝑit. an
tunc p̃cipue ex arserit. maxime cũ alii.xxx. alii
porib ꝑplexis coaceruata malis ex arseruit a
beliqͥas ꝯsistente affectauit septimũ consulatũ ꝙ

Expanded text:
ciuitatis euersarum omnium urbium nudatarumque terrarum abrasae undique opes congerebantur, cum ipsa Roma turpi adigente inopia praecipuas sui cum quasi inexplebilis uenter cuncta consumens et semper esuriens cunctis urbibus, quas miseras faciebat, ipsa miserior nihil relinquens nihil habebat et stimulo domesticae famis ad continuationem bellicae inquietudinis trudebatur . Isdem temporibus rex Sothimus cum magnis Thracum auxiliis Graeciam ingressus cunctos Macedoniae fines depopulatus est tandemque a C. Sentio praetore superatus redire in regnum coactus est. Anno ab Vrbe condita DCLXII nondum finito sociali bello Romae primum bellum ciuile commotum est, eodemque tio uarie traditum est, utrum abhinc primum coeperit an tunc praecipue exarserit, maxime cum alii triginta aporibus perplexis coaceruata malis exarserint, a reliquias consistente, adfectauit septimum consulatum et
Abbreviated transcription (Latin):
antea tanto incendio correptã ac uastatã ciuitatẽ
ferunt. Nam quatuordeci uicos cũ uico iugario
cõsũptos fuisse memorie ꝓditũ est. Hinc ĩa bellũ
cunle cõmittit᷑. qd magnis iã dudũ dissensionib
ac molitionib ꝑabat᷑. Nam rediens cesar uictor
ex gallia decerni sͥ absenti alterũ ꝯsulatũ popoͤcit.
contͣ dictũ ẽ. marcello asule adnitente põpeio.
Deinde decͤtum ẽ. a senatu. ut ĩ urbem cesar ñ nisi
dimisso exercitu ueniret. et ex marcelli ꝯsulis
auctoritate. ad legiones ꝙ apd luciam erant põpeiꝰ
cũ imꝑiomissꝰ ẽ. Cesar rauennã sese ꝯrulit. marcꝰ
antoniꝰ. ⁊ publiꝰ cassiꝰ tribuni pleb̃ ꝓcesare ĩ terce¬
denteᷤᷤ. int̾cidente lentulo ꝯsule. curia foros ꝓhi¬
biti. ad cesarẽ ꝓfecti sunt. curione simł celioq
comitantib. Cesar rubicone flumĩe tͦnsmeato
mox ut arminiũ uenit. qͥnq cohortes qͣs tunc solaᷤᷤ

Expanded text:
antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoꝵ oblita defectuũ. Hanc deinde recentisfime ꝓᷤ¬
ꝑitatis iactantiã italicũ bellũ ⁊ sillana de laceratio
castigat. Rursus pꝰhanc domesticã in testinamq
ꝑniciem. qͣusq ad medullas pene euiscerata
et exesa ẽ. parib ꝓpe modũ spacu̾s temꝑm. non
solum reꝑata uerum etiã extentata est. cũ lucullꝰ
asiam. pompeiꝰ hifpaniã. cesar galliã ꝑ domuit.
romanũq imꝑium usq ad extͤmos ꝓpe mõdũ terre
t̃iminos ꝓpagatum ẽ. Hanc nunc ã plissimã dilatio¬
ñe uastissima ruina ꝯsequit᷑. Apd̾̃ ꝑtͥos enĩ ꝯsui
romanꝰ occiditur. exercitꝰq deletur. atcissimũ illud põ¬
peii ⁊ cesaris bellũ cuule conscribit᷑. Inter hec roma
ip̃a repentino correpta incendio ꝯcͤmatug.
nuo si qͥdem ab urbe ꝯdita. dcc. incertũ unde con¬
c̃retꝰ plurimã urb̃ partẽ ignis in uasit. neq umqͣ

Expanded text:
priorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prpriorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prosperitatis iactantiam Italicum bellum et dilaceratio Sullana castigat. rursus post hanc domesticam intestinamque perniciem, qua usque ad medullas paene euisoerata et exesa est. paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, uerum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. hanc nunc amplissimam dilatationRomanus occiditur, exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei et Caesaris bellum civile conseritur, et inter haec Roma ipsa repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe condita DCC incertum unde concretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam
Abbreviated transcription (Latin):
uium auferre maluisset. pauci noctis benefitio lib̾a¬
ti charras confugert̃. Cognita clade romanoꝵ nił¬
te orientiᷤ ꝓuintie. a societate ⁊ fede pͥpłi romani
defecissent. nͥ cassiꝰ collectis exfuga militib pauciͦ.
in tumescentẽ syriã egregia animi uͥtute acmode¬
ratione p̃ssisset. qͥ ⁊ antio chũ copiasq eiꝰ ingentec
p̃lio uicit ⁊ interfecit. P arthoᷤ ꝙͦ ab horode insorã.
missos ĩaq ingͥssos antiochiã bello expulit. ducemq
eoꝵ sagen ĩ terfecit. Igit᷑ romani statꝰ agit᷑ semꝑ
alt̾na mutatio. ⁊ uelut forma occeam marisq oĩ
die dispar. nc̃ succiduis ꝑseptẽ dies attollit᷑ ĩ cre
interiore sub ducit᷑. Ut enĩ de ꝓximiᷤᷤ ordiar cĩbͥs
tigurinisq uincentib. cũ apd̃ rhodanũ flumen
romanꝰ exercitꝰ ꝑut. artissimaᷤᷤ roma sensit ang̾tiaᷤ.
Refusa ꝯtinuo clade cimbroꝵ. magnis elata ꝓuentibꝰ.

Expanded text:
uum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberauum auferre maluisset. pauci noctis beneficio liberati Carras confugerunt. cognita clade Romanorum multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen interfecit. Igitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omni die dispar nunc succiduis per septem dies attollitur increm et defectu interiore subducitur. ut enim de proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exercitus periit, artissimas Roma sensit angustias; refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata prouectibus
Abbreviated transcription (Latin):
dens in parthiã. qͣcumq iter habuit. sociis ciui¬
tatib aurilia indixit. p̃tia exigit. Moxq ut eu¬
fraten tͣnsiit. ilico bagossen legatũ ab herode re¬
ge parthoꝵ ad se missũ obuium habuit. aqͦ uehe¬
menter increpitus est cur ꝯtͣ feclus luculli et pom¬
peii auaricia inductus eufraten tͣnsierit. Qͣm o¬
brem sine mora fut᷑m. ut ꝓ auro parthico serico
ferbo oneraret᷑. Itaq cum ꝑpe charras uentũ esset.
parthi subito ingruentes cũ sorena ⁊ sillatea pre¬
fectis. sagittis opp̃ssere romanos. Cecidere ibi plu¬
runi senatores. aliqͦt etiã consulares et p̃toru uiri.
essus qͦ filiꝰ crassi lectissimꝰ uuienis inacie occisus
est. Preterea. iiii. cohortes cũ uargunteio legato.
mediis dep̃hense campiᷤ et interfecte sunt. Sorenaᷤ
inpto eqͥtata essũ ꝑseqͥ intendit. eũꝙ curcũ uentũ
ac frust᷑ colloqͥum eiꝰ petentẽ interfecit. qͣmuis u¬

Expanded text:
dens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuidens in Parthiam, quacumque iter habuit sociis ciuitatibus auxilia indixit. pretia exegit moxque ut Euphraten transiit, ilico Vagesen, legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum, obuium habuit, a quo uehementer increpitus est, cur contra foedus Luculli et Pompei auaritia inductus Euphraten transierit. quamobrem sine mora futurum, ut pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. itaque cum prope Carras uentum esset, Parthi subito ingruentes cum Surena et Silacea praefectis sagittis oppressere Romanos. cecidere ibi plurimi senatores, aliquot etiam consulares et praetorii uiri; Crassus quoque filius Crassi, lectissimus iuuenis, in acie occisus est. praeterea quattuor cohortes cum Vargunteio legato mediis deprehensae campis et interfectae sunt. Surenas rapto equitatu Crassum persequi intendit eumque circumuentum ac frustra conloquium eius petentem interfecit, quamuis ui
Abbreviated transcription (Latin):
guem reddidit. ac frigidã fecit. ut etiã hec qͦ õs
pene constͥnxit. ferue fac̾e̾ uł ꝯmou̾e neqͥuerit.
Atq ita me romani inclinauert̃. ut nec ad gothoᷤᷤ
surgã s ne ip̃a qͥdem roma elades qͣs ĩtulit euitauit.
Exercite diu aucteq st̃ ꝑ totos mundi cardines po¬
tentie ducũ. uiresq legionũ. que in sese concur¬
rentes eiꝰ dãpno uincerent. cuiꝰ ꝑiculo uincerent᷑
Nam uictorẽ cesarẽ degallia reu̾sum. cuulia bella
comitata st̃. aliaq gͣuissima mala. interfecti apd
parthos crassi et trucidati exercitꝰ p̃cesserunt.
nno aburbe ꝯdita. de xuii. crassus ĩ ꝯsulatu
collega põpeii ꝓuintiã sortitꝰ imparthos. homo
inexplebilis cupiditatis. audita in iherosoli miᷤ
templi opulentia ꝙͣ pompeiꝰ in tactã reliquerat.
in palestinã deu̾tit. iherosolimã adiit. templũ
ꝑuadit. opes dirimit. Inde ꝑmesopotamiã ten¬

Expanded text:
guem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes guem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes paene perstrinxit, feruefacere uel commouere nequiuerit, atque ita me Romani inclinauerunt, ut nec ad Gothos surgam\'. sed ne ipsa quidem Roma clades, quas intulit, euitauit exercitae diu auctaeque sunt per totos mundi cardines potentiae ducum uiresque legionum, quae in sese concurrentes eius damno uincerent, cuius periculo uincerentur. nam uictorem Caesarem de Gallia reuersum ciuilia bella comitata sunt aliaque grauissima mala, interfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus. praecesserunt..... Anno ab Vrbe condita DCXCVII Crassus in consulatu collega Pompei prouinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat, in Palaestinam deuertit, Hierosolymam adit, templum peruadit, opes diripit. inde per Mesopotamiam ten
Abbreviated transcription (Latin):
gladio ꝓfiteri sponsionẽ seruitutis et̾ne. auulsis
insuꝑ ossib cog̾etur. Sciebat ut dixi notã illã
om̃ibq suauissimã uelut aqͤ gelide dulcedinẽ
lib̃̾tatis. Qͣntoq eã magis subtł i in telligebat.
tanto auidiꝰ desidabat. hinc illa tã frequens
ꝯtͣ uetita p̃sumptio ĩ uadebat᷑. ꝓ defendenda li¬
b̾tate impoͣtuna lib̾tas. p̃reptaq ĩ saciabilit̃
potiundi licentia. qmͣ male con ceptã ꝑ niciem
restͥngere uidebat᷑ augebat. huic romanꝰ ante
pugnã ĩ sidiator angͦcior. hinc ĩ pugnã hostis in¬
festior. hinc pꝰ pugniã uictor ĩ mitior. huic om̃ia
ad domandã ĩ pacientiã crudescentia. hinc iam
nec remediis cͤclebat᷑. Itaq si in terrogare possĩ
hanc de qͣ loqͥmur nationẽ. qͥd t̃c̃ cũ hec ipsã
sustinebat de illis temꝑib udicaret. responde¬
ret ut arbitror dicens. sic me illa tc̃ febͥs exan¬

Expanded text:
gladio, profiteri sponsionem servitutis aeternae, avulsis gladio, profiteri sponsionem servitutis aeternae, avulsis insuper obsidibus, cogeretur. Sitiebat, ut dixi, notam illam omnibusque suauissimam uelut aquae gelidae dulcedinem libertatis, quantoque eam magis subtrahi intellegebat, tanto auidius desiderabat. hinc illa tam frequens contra uetita praesumptio: inuadebatur pro defendenda libertate inportuna libertas praereptamque insatiabiliter potiundi licentiam, quod male conceptam perniciem restinguere uidebatur, augebat. hine Romanus ante pugnam insidiator argutior, hinc in pugna hostis infestior, hinc post pugnam uictor immitior, hinc omnia ad domandam inpatientiam crudescentia, hinc iam nec remediis credebatur. itaque si interrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid tunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis temporibus iudicarit, responderet ut arbitror dicens: \'sic me illa tunc febris exsan
Abbreviated transcription (Latin):
punitionis exemplũ. cũ ip̃a misert p̾sens forma
uiuentis. ad recordationẽ ãmonet conscios. et ad
sciscitationẽ cogit ignͣros. Ex haustis utiq atq
edomitis gallis. securꝰ cesar. cũ legionib ĩ italiam
redut. nullos post se galloꝵ motus ꝑ timescens:
certose sciens minime aliqͦs qͥ uł moueri audeant.
uł si moueant᷑ tunendist̾ reliqͥsse. Constitui nẽ
ante ocłos uelim exanguẽ defectamq galliam.
pꝰ illas ardentissimas feb ͤs inter nos qͣ estus. uitaliũ
molliora torrenteᷤ ut sese habeant. qnͣta macie
qͣnͣtoq pallore sit. qͣm demissa ac resoluta iacet.
qͣm ip̃os qͦ necessarii officui motꝰ. ne eundẽ ĩ occsũ
maloꝵ reuocent ꝑtimescat. Irruit enĩ ĩ ea repen¬
tino impetu romanu̾ exercitꝰ. uelut fortissimo
corꝑe fortior lues. que tanto gͣuiꝰ accendit᷑. qͣnto
impacientiꝰ tołat᷑. Sciebat misera cũ instante

Expanded text:
punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma uiuentis et ad recordationem admonet conscios et ad sciscitationem cogit ignaros. Exhaustis atque edomitis Gallis securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus pertimescens, certo se sciens minime aliquos, qui uel moueri audeant uel si moueantur timendi sint, reliquisse. constitui nunc ante oculos uelim exsanguem defectamque Galliam, pmeliora torrentes, ut sese habeat, quanta macic quantoque pallore sit, quam demissa ac resoluta jaceat, quam ipsos quoque necessarii officii motus, ne eumdem incursum malorum revocent, pertimescat. Irruit enim in eam repentino impetu Romanus exercitus, veluti fortissimo corpori fortior lues; quae tanto gravius accenditur, quanto impatientius toleratur. Sitiebat misera, cum, instante
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł eque tela iaci queant uł p̃cipitata desuꝑ
saxoꝵ uolumina ñ timeri. Oppidan autẽ ub
exanimari siti ñ solũ pecora sua. uerũ etiã ĩfir¬
miores hominũ ẽtates uident. cupas pice seuo
⁊ cindulis repletas ac deinde ĩ misso igne unꝓna
precipitant. easq ip̃i toto oppido effusi subsecunt᷑.
ardentib machinis. Cũ gͣue p̃liũ sui cesar ac ꝑicło¬
sum uideret. cohortes incircuitu oppidiire uelo¬
citer. ꝑ occultũ imꝑat. atq undiq subito uastũ
clamorẽ attolłe. Qͦ fcõ ꝯsternati oppidani dũ re¬
currere admuniendũ oppidum uolunt. ab op¬
pugnͣtione tris uł demolitione aggeris recesser̾t.
Illi tam̃ qͥ ad incidendas uenas fontis sub optentu
aggeris tuti conicłos ꝑ fodiebant. reꝑtos in abstru
ipsis consumiq fecerunt. Oppidani fonte siccato
ultuna desꝑatione correpti. deditionẽ sui faciunt.
Multũ en̾̃ ad cohercendã audatiã ualet ꝓpositum

Expanded text:
ut uel ex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper ut uel ex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi ire uelociter per occultum imperat atque undique subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstrusipsis consumique fecerunt. oppidani fonte siccato ultima desperatione correpti deditionem sui faciunt.multum enim ad cohercendam audaciam ualet propositum
Abbreviated transcription (Latin):
copia frum̃ti tutũ arritos ꝓcul discursꝰ hostiũ
despitiebat. Caninius qd̾ solũ romana ꝓuisione
euocatos maximo p̃lio suꝑauit. Nam uno edu¬
cib inderfecto alter cũ paucissimis fugit. nul¬
lusq in oppidum recliit. s ad id opugnãdũ cesare
opꝰ fuit. Itaq certior ꝑnuntios factꝰ cesar occ̾rit.
Circũ spectis om̃ib uidet si expugnͣre ui moliat᷑
ludo et spectacło hostiũ deludendũ eẽ exercitũ
sĩi. unũ solũ ẽẽ p̾sidii. si qͦ qͦmͦ hostes aqͣ arceant᷑
s ⁊ hoc qͦ nͥ cesar ñ potuisset. Siqͥdem fons qͦ ad
potũ utebant᷑. medio deuexi montis lat̾e funde¬
bat᷑. Cesar ad ꝑximũ fontis ammo ueri uenas.
turremq extrui iubet. Fit magnꝰ illico ꝯcͦrsus
ex oppido. qͥb sine ꝑiculo p̃liantib romani qͣm¬
uis ꝑtinacit̃ obsisterent eͤbriꝰq sua ed̾ent cõpłes
tam̃ trucidant᷑. Igit᷑ extruit᷑ agger ⁊ turris

Expanded text:
copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus ex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent crebriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ caninio signũ aduentꝰ sui dedisset. canimꝰ totiᷤ
castͥs subito exiliuit. seseq in iecit hosti. Ita fabio
ex alia parte et caninio ex altera insistente. maxi¬
mo ec liut᷑no bello innumere galloꝵ copie tru¬
cidate sunt. Inde fabiꝰ incarnutes ꝓfectus est. Sci¬
ebat enĩ domnacũ ducẽ antiqͥssimũ rebellionis
tociꝰ incentorẽ ab hoc bello lapsum. si armoricis gen¬
tib ad iunctꝰ eẽt. maximos iterum ingallia tumłtꝰ
ẽẽ motaturũ. s eas adhuc tp̃a nouitate tͦpidanteᷤ.
mira uirtute ⁊ cełitate ꝑ domuit. Int̾ea drapteᷤᷤ
unaq lipteriꝰ cũ ad ẽẽ caniniũ. et legiones ĩfinib
suis uident. undiq collectis copiis. oppidũ uelut¬
unũ occupant. Hoc oppidũ ĩ editissima montiᷤᷤ
arce pendebat duab partib ꝑ abruta latera ñ
paruo flum̃e cingebat᷑. Medio deinde discen¬
su largissimo fonte secum. plurimaq intͦrsum

Expanded text:
cum Caninio signum aduentus sui dedisset, Caninius totis cum Caninio signum aduentus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum
Abbreviated transcription (Latin):
romani gallos fugientes hisdem locoꝵ munitiõib
qͥb clausi fuerant incluserunt. cunctosq ad inter¬
nitionẽ ciciderunt. Ibi choreꝰ uł fugã uł deditionẽ
de tͣctans romanos ut uiuus caꝑetur instautes. oc¬
cidendo ut occide̾tur coegit. Igitur cũ pacatã esse
uniu̾sam galliã cesar neq ausurã fore. aut aliqͦ
aspirare motꝰ arbitraret᷑. legiones in hib̃na dimisit.
ip̃e tamen ambio regis fines qͥ tot bella excitaue¬
rat. horrenda hominũ stͣge uastauit. At uͦ galtꝰ
caniniꝰ legatꝰ bellũ apd̃ pictonas inuenit. ubi
magnͣ hostiũ multitudo impeditã iainere legio¬
nẽ circumdedit. atq ad extͥmũ discͥmen adduxit.
Porro autẽ fabiꝰ legatꝰ acceptis caninii literisim
pictonas ꝓficiscit᷑. ibiq acaptiuis de oportunita¬
te locoꝵ certior fcũs in opinantes hostes oppͥmit:
magnisq stiagib fcĩs plurimas p̾cdes agit. Deinde

Expanded text:
Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, Romani Gallos fugientes isdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt cunctosque ad internecionem ceciderunt. ibi Correus vel fugam vel deditionem detraotans Romanos, ut uiuus caperetur, instantes occidendo, ut occideretur, coegit. igitur cum pacatam esse uniuersam Galliam Caesar neque ausuram fore ad aliquos adspirare motus arbitraretur, legiones in hiberna dimisit, ipse tamen Ambiorigis fines, qui tot bella excitauerat, horrenda hominum strage uastauit. at uero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas inuenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit atque ad extremum diserimen adduxit. porro antem Fabius legatus acceptis Caninii litteris in Pictonas proficiscitur ibique a. captiuis de opportunitate locorum certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
dixit se auctorẽ bona fide defendende lib̾tatis.
atq irrũpendi federis fuisse. et nc̃ siue romaniᷤ
sese ad mortẽ om̃s offerant. siue se solũ ꝓ om̃ib de¬
dant paratũ animo fore. Itaq galli uoluntatem
qͣm pudore aliqͣndui texerant. qͣsi ex consibio regiᷤ
assumerent ilico sͥ ueniã p̃cantes. eũ solũ uelut
actorem magni scełis dederunt. Bellouagui qui¬
õĩb galloꝵ gentib ipsoꝵ opinione fortiores habe¬
bant᷑. hicorred duce bellũ instauratit. sͥq ĩ hanc
suscepti belli societatẽ ambianos. aulercos. saletos. ue¬
liocarses. at̾batasq conuingunt. et locũ quendã cui¬
tũ atq impeditũ undiq paludib capiunt. Cõmisso
p̃lio. magnã remoꝵ manũq in auxilio romanis erat
trucidant. Peinde cũ oportunũ ip̃i locũ insidus ꝓ¬
uisu̾ occupauissent. atq hoc cõꝑto romani ad insidiaꝵ
locũ instructi ordinatiq uenissent. cõmisso p̃lio

Expanded text:
dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis, atque rumpendi foederis fuisse, et nunc, sive Romanis sese ad mortem omnes offerant, sive se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. Itaque Galli voluntatem, quam pudore aliquandiu texerant, quasi ex consilio regis assumerent, illico sibi veniam precantes, eum solum velut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellovaci omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. Hi Correo duce bellum instaurant, sibique in 405 hanc suscepti belli societatem Ambianos, Aulercos, Caletos, Velocasses, Atrebatesque conjungunt, et locum quemdam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque proelio magnam Remorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. deinde cum opportunum ipsi locum insidiis prouisum occupauissent atque hoc conperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique uenissent, commisso proelio