comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subsidium hostiumius sic quo cũqi loco fuistobuus  absister& ac moran& manũ q si fertentu res
poscer& confernimodonetad cominũ haae copiae admoueri possent. Ipsescalas ferri a d muros
ab omni parte urbis iussit Ac testudine ad potas successit simuletre friꝰ gebantur portaȩ &ii s undiq
in muros fiebat Samnites sic̃ antequann muris uiderent armatos satis animihabuer̃ ad ꝑhibendo
unbis aditubostes ita postquã iam non cinteruallon ecmissilib: sed cominus gerebatur res
& quaeegre successerant. succeciserant. Explano in muros loco quemtimuerant iuicto
facilemn hostem in parẽ ex equo pugnabant irelicts turrib: murisq inforum om̃s compuls
paulisꝑ tẽptauer̃ extremam pugnȩ fortunã deinde ab iectis armis ad ximił homine

Expanded text:
subsidium hostium iussit: quocumque in loco fuisset obuius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res subsidium hostium iussit: quocumque in loco fuisset obuius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoueri possent. ipse scalas ferri ad muros ab omni parte urbis iussit ac testudine ad portas successit; simul et refringebantur portae et uis undique in muros fiebat. Samnites sicut, antequam in muris uiderent armatos, satis animi habuerunt ad prohibendos urbis aditu hostes, ita, postquam iam non ex interuallo nec missilibus sed comminus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in muros, loco quem magis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus murisque in forum omnes compulsi paulisper inde temptauerunt extremam pugnae fortunam; deinde abiectis armis ad undecim mi
Abbreviated transcription (Latin):
deco & lex signamilitaria xcvii Cterũ illud memoriȩ traditur ñ ferme aliũ ducẽ letiore
inacieui sũ seu suopte in genio seu fiduabene gerenderei. Ab eidem robore animineq contro¬
uerso auspicio re uocaria p̃lio potuit & inisodi scrimine quotempladii simmoritlib: uouerimo serut
Vouerat douiuictorisi legionis hostiũ fuiss& pocillũ mulsi prius quante metũ biber& sesestaturũ id
uotum discordifuit & ccuspiciom bonumurter : Padem fortuna ab altero coñs ad cõminiũ gestares
Primaluce adm enia om̃b: copiis admatis corona cincxit urbem subsidicq firma nequã erup¬
tio fier& portisopposuit lam signum datem eũ nuntius a collega trepidus dexx cohortũ acduen¬
tũ & bimpetũ moratus ẽ & pastem copiauĩ reuocare in structam intenttmq: adoppugnandũ
ecegit d. bnutum sca euam legiaum culegione prima & cohortib: alamiis equitiatuq ireaduersꝰ

Expanded text:
nonaginta septem. ceterum illud memoriae traditur non ferme alium ducem laetiorem nonaginta septem. ceterum illud memoriae traditur non ferme alium ducem laetiorem in acie uisum seu suopte ingenio seu fiducia bene gerundae rei. ab eodem robore animi neque controuerso auspicio reuocari a proelio potuit et in ipso discrimine quo templa deis immortalibus uoueri mos erat uouerat Ioui Uictori, si legiones hostium fudisset, pocillum mulsi priusquam temetum biberet sese facturum. id uotum dis cordi fuit et auspicia in bonum uerterunt. eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res. prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma ne qua eruptio fieret portis opposuit. iam signum dantem eum nuntius a collega trepidus de uiginti cohortium aduentu et ab impetu moratus est et partem copiarum reuocare instructam intentamque ad oppugnandum coegit. D. Brutum Scaeuam legatum cum legione prima et decem cohortibus alariis equitatuque ire aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
a portã secuti aliĩ testud inefacta in urbẽ ꝑrũpunt. deturbatis qi samnitib: qui circa portã eraN
mur̃ occupauere penetrareinterioraurbis quia pauci ad modũ erant ñ audent: haecprimo
ignorare cõs & intentus recipiendo exerutui eẽ iamenĩ p̃ceps in oocasum solerat & ad pecens
nox periculosa & suspecta omã etiam uiotorib: faciebat ꝓgressus longius abdextracaptu
castrauid& ab leuaclamorẽ i n urbe mixtum pugnantiũ acpauentium fremitũ eẽ &tũ
forte certam̃ a portã erat : Euectus deinde equoꝓpius ut suos in murqs uid& nec iam incegn
quic quã eẽ quod temeritate paucorũ magnarei parta occasio &. acciriquas receperat
copias signaq inurbem in ferriiust : Ingressi ꝓxima exparte qͥa nox ad ꝓpinquabat quie uere
Nocc eoppidũ ab hoscib: desertiim ẽ casuilla die ad aquiloniã samnicium mł xieccxl capta iui

Expanded text:
ad portam; secuti alii testudine facta in urbem perrumpunt deturbatisque Samnitibus quae circa portam erant ad portam; secuti alii testudine facta in urbem perrumpunt deturbatisque Samnitibus quae circa portam erant muri occupauere; penetrare in interiora urbis, quia pauci admodum erant, non audent. haec primo ignorare consul et intentus recipiendo exercitui esse; iam enim praeceps in occasum sol erat et appetens nox periculosa et suspecta omnia etiam uictoribus faciebat. progressus longius ab dextra capta castra uidet, ab laeua clamorem in urbe mixtum pugnantium ac pauentium fremitu esse; et tum forte certamen ad portam erat. aduectus deinde equo propius, ut suos in muris uidet nec iam integri quicquam esse, quoniam temeritate paucorum magnae rei parta occasio esset, acciri quas receperat copias signaque in urbem inferri iussit. ingressi proxima ex parte quia nox appropinquabat quieuere; nocte oppidum ab hostibus desertum est. caesa illo die ad Aquiloniam Samnitium milia ui
Abbreviated transcription (Latin):
cohores pestemiurat in iuratiq fiunt nec quẽ quam p̃ẽ hostes metuunt : Peditũ agm̃ quod suꝑ fuit
pugne in castra auta quiloniam compulsumẽ nobilitts equitesq boui anium ꝑfuger̃ iquites
eques sequitur peditẽ pedes diuersa cornua dextrumad castra samnitiũ leuum adurbem
tendit: prioraliquanto uolumnius castracep̃ adurbem scipioni maiore resistitur uineq plus
Animi uictis ẽ sed melius muri quamuallum armatos arcent. In delapidibus ppalsant hostemSci¬
pio si ĩ primo pauorepis prius quam collgerent᷑ animitrans actares esset leciorẽfore munitȩ
urbis oppugnationem ratus in t̃rogat milices satin equo animopaterentur ab altero cornucastra
capta esse seuictores pellia portis urbis Reclam antib: uniuersis primus scuto suꝑcaput elato ꝑgit

Expanded text:
cohortes; pariter iurati iniuratique fugiunt nec quemquam praeter hostes metuunt. peditum agmen quod superfuit cohortes; pariter iurati iniuratique fugiunt nec quemquam praeter hostes metuunt. peditum agmen quod superfuit pugnae in castra aut Aquiloniam compulsum est; nobilitas equitesque Bouianum perfugerunt. equites eques sequitur, peditem pedes; diuersa cornua dextrum ad castra Samnitium, laeuum ad urbem tendit. prior aliquanto Uolumnius castra cepit; ad urbem Scipioni maiore resistitur ui, non quia plus animi uictis est sed melius muri quam uallum armatos arcent; inde lapidibus propulsant hostem. Scipio, nisi in primo pauore priusquam colligerentur animi transacta res esset, lentiorem fore munitae urbis oppugnationem ratus, interrogat milites satin aequo animo paterentur ab altero cornu castra capta esse, se uictores pelli a portis urbis. reclamantibus uniuersis primus ipse scuto super caput elato pergit
Abbreviated transcription (Latin):
puluis equitũ speciem cogentiũ agm̃dabat sefellitq ñ sã nites modo sed etiã romanos leteri
cõs ad firmabat errorem clamituns int̃ prina signa ittuit uoxetiã adhostis acceder&¬
captũ cõminiũ uictorẽ collegã ad eẽ ad neterentur uincere prius quã gloria
alterius exercitus fier&: haec insidens quo tribunis centurionibiq imperit
utiuam equi tib patefaciant ipsetrebono caecidioq p̃dixerat ut ubi se cuspidem
erectã quatientẽ uidissent quanta maximaui possent concitarent equites in hostẽ
Ad nutumomã ut ex ante p̃parato fiunt Paduntur in t̃ordine siuae ꝓuolateques
atq infestis cuspidib: inmediũ agm̃ hostuim ruit ꝑrupitq: ordines quacũq imp&ũ deõ¬
Instant uolumnius & scipio & ꝑculsos sternunt iumiam deorũ hominũq uictaui funduntur linteate

Expanded text:
 densiorque puluis equitum speciem cogentium agmen dabat fefellitque non Samnites modo sed etiam Romanos; et  densiorque puluis equitum speciem cogentium agmen dabat fefellitque non Samnites modo sed etiam Romanos; et consul adfirmacaptum Cominium, uictorem collegam adesse; adniterentur uincere priusquam gloria alterius exercitus foret. haec insidens equo; inde tribunis centurionibusque imperat ut uiam equitibus patefaciant; ipse Trebonio Caedicioque praedixerat, ubi se cuspidem erectam quatientem uidissent, quanta maxima ui possent concitarent equites in hostem. ad nutum omnia, ut ex ante praeparato, fiunt; panduntur inter ordines uiae; prouolat eques atque infestis cuspidibus in medium agmen hostium ruit perrumpitque ordines quacumque impetum dediinstant Uolumnius et Scipio et perculsos sternunt. tum, iam deorum hominumque uicta ui, funduntur linteatae
Abbreviated transcription (Latin):
pectorib afuga retiner& &uippe in oculis erat omnis illeocculti paratꝰ sacri& armati s acer¬
dotes & ꝑmiscua hominũ pecudumq: striges & reiꝑse quando q ne fando s angiune are& dira
execratio ac furiale carm̃ detestande familiae stirpiq: compositũ hisiunculis fuge obstricq
stabant ciuẽ magis quã hostẽ timentes : in sta reromanus a cornuutroq: a media acie:
& cederedeorum hominũq attonitos metur epuignat᷑ segnit̃ ut abhis quostimor morare
a fuga. Iamꝓpe adsigna cedes ꝑuenerut cum exrans uerso puluis uelut ingentis agminis
incessum otꝰ apparuit. sp̃ nautius octauiũ menum quidam eũ tradunt duxalarib: cohor¬
tib: erat Puluerẽ maior ẽ quã ꝓnumero excitbant in sidentes muliscalones frondosos
ramos ꝑtrã trabebant. arma signaq ꝑ turbuã lucẽ in primo apparebant. Posta lnor

Expanded text:
pectoribus a fuga retineret. quippe in oculis erat omnis ille occulti paratus sacri et armati sacerpectoribus a fuga retineret. quippe in oculis erat omnis ille occulti paratus sacri et armati sacerdotes et promiscua hominum pecudumque strages et respersae fando nefandoque sanguine arae et dira exsecratio ac furiale carmen, detestandae familiae stirpique compositum; iis uinculis fugae obstricti stabant ciuem magis quam hostem timentes. instare Romanus a cornu utroque, a media acie et caedere deorum hominumque attonitos metu; repugnatur segniter, ut ab iis quos timor moraretur a fuga. iam prope ad signa caedes peruenerat, cum ex transuerso puluis uelut ingentis agminis incessu motus apparuit; Sp. Nautius —Octauium Maecium quidam eum tradunt—dux alaribus cohortibus erat; puluerem maiorem quam pro numero excitabant; insidentes mulis calones frondosos ramos per terram trahebant. arma signaque per turbidam lucem in primo apparebant; post altior
Abbreviated transcription (Latin):
ma signa constituerent ꝓmouent & sanitates signainsequit a ciesornatie aronataq ut hosiũ
q̃ qͣ magnificũ spectaculum e& prius quã cdamortoller& concurrereturq: emissocenere
pilo ictus iccus pullarius ante signaceciđ qđ abi cõs nuntictũ ẽ . duinplio sunt in quit hab&
poenam noxium capiit ante consulem et dicentẽ coruus uocedara occinuit quola &us auguno
cõs ad firmansnum quã humani sreb: magis p̃sente s int̃fuise dos. Consulsigna canere ecclamonẽ
tolluus sit pliũ cõmissum a troxceterum longe dis parib: animisRoma nosspes ardorcerta¬
minis auidos hostium sanguini s in p̃liumrapit samnitiũ magnam partem necessitas acrei¬
gio inuitos magis resisterequam inferre pugnã cogit . neo suscinuis sent primũ clamorẽ
atq impetum romanorũ ꝑaliquotiam annos uinci ad suetinipotentior alius metus in sidens

Expanded text:
ma signa constituerent. promouent et Samnites signa; insequitur acies ornata armataque, ut hostibus ma signa constituerent. promouent et Samnites signa; insequitur acies ornata armataque, ut hostibus quoque magnificum spectaculum esset. priusquam clamor tolleretur concurrereturque, emisso temere pilo ictus pullarius ante signa cecidit; quod ubi consuli nuntiatum est, 'di in proelio sunt' inquit; 'habet poenam noxium caput.' ante consulem haec dicentem coruus uoce clara occinuit; quo laetus augurio consul, adfirmans nunquam humanis rebus magis praesentes interfuisse deos, signa canere et clamorem tolli iussit. proelium commissum atrox, ceterum longe disparibus animis. Romanos ira, spes, ardor certaminis auidos hostium sanguinis in proelium rapit; Samnitium magnam partem necessitas ac religio inuitos magis resistere quam inferre pugnam cogit; nec sustinuissent primum clamorem atque impetum Romanorum, per aliquot iam annos uinci adsueti, ni potentior alius metus insidens
Abbreviated transcription (Latin):
̃pascerentur. pullarius auspiciũ m̃tiriai sustripudiũ solistimũ consulinuntiut Consull&̧
auspiciũ mitat egregiũ eẽ et deis aut oribi rigesturos ꝓnuntiat q̃ pugnȩ xx cohorces sc̃nitiũ
quea dringenieriȩ fermeerant cominiũ ꝓfetas qđ neignorar& collegaextẽplo nuntiũ mett
connũ .l uolũnium sinisero .L. scpionẽ edͥtibilgatos alios c̃ caedicium & t rehoniũ p̃fec̃ sp̃mautiũ
ipsã dimicationẽ quantom cxime posse motupul ueres ostendere . Dũ hisintentꝰ im p̃rerit alt̃catio
int̃pullariosorta de auspitio ei diei ex audittq: ab eqͥtib romanis quirẽ haud sꝑnendã rati sp̃paoi o
ne quidin q̃ꝑtũ deferr& ad consulẽ deculit ciuille tuquidẽ macte uirtute diligenticq esto ousui
qui auspicio adẽ si quid falsa nuntiat in sem& ipsũ religionẽ recipitmihi quidẽ tripudiũ nun

Expanded text:
non pascerentur, pullarius auspicium mentiri ausus tripudium solistimum consuli nuntiauit. consul laetus non pascerentur, pullarius auspicium mentiri ausus tripudium solistimum consuli nuntiauit. consul laetus auspicium egregium esse et deis auctoribus rem gesturos pron—quadringenariae ferme erant—Cominium profectas. quod ne ignoraret collega, extemplo nuntium mittit; cornu L. Volumnium, sinistro L. Scipionem, equitibus legatos alios, C. Caedicium et T. Trebonium, praefecit; Sp . Nautium ipsam dimicationem quanto maxime posset motu pulueris se ostendere. dum his intentus imperator erat, altercatio inter pullarios orta de auspicio eius diei exauditaque ab equitibus Romanis, qui rem haud spernendam rati Sp. Papirio ne quid incompertum deferret ad consulem detulit. cui ille: 'tu quidem macte uirtute diligentiaque esto; ceterum qui auspicio adest, si quid falsi nuntiat, in semet ipsum religionem recipit; mihi quidem tripudium nu
Abbreviated transcription (Latin):
uiccorichost quc̃ ipsis arma fuisse. datũ hic forsan nomini familiȩq suȩ utaduersus maximos coniat
suntũ opponerent᷑ duces spoliaq ea refenuł q̃ in signia publicis etiã locis decorandis eẽnt deo sin¬
mortidis adeẽ ꝓpt̃ totiens p&ita foedera tonen srupta Tũ siquac̃iectura ietꝰ diuni s it nulliũ ꝙ
honrensinuitꝰ iuraueritoderit sacram̃ti uno tẽ predeosciues hostis m&uat. haecc̃ꝑtio ꝑ fugarũ
indicussũ capud infensos icc̃ sua spontemilite diferuiss& simuldiuinȩ humaneq speiplenidl amore
noctis iamrelatis luteris a collega papiriusientio surgit etpullariũ inauspiciũ mittit. Nullũ
emt genus hominũ incastrisintatũ cupidutepugnȩ sumiinfimiq̃q intentierant duxmilitũ
miles ducis ardor ẽ spectabat is ardor etiã omiũ ad eosqui auspicio intereaent ꝑuenit nã cũ pulli

Expanded text:
uictori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae ut aduersus maximos conatus uictori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae ut aduersus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent quae insignia publicis etiam locis decorandis essent deos immortales adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta; tum si qua coniectura mentis diuinae sit, nulli unquam horrens, inuitus iurauerit, oderit sacramentum, uno tempore deos, ciues, hostes metuat. haec comperta perfugarum indiciis cum apud infensos iam sua sponte milites disseruisset, simul diuinae humanaeque spei pleni clamore noctis iam relatis litteris a collega Papirius silentio surgit et pullarium in auspicium mittit. nullum erat genus hominum in castris intactum cupiditate pugnae; summi infimique aeque intenti erant; dux militum, miles ducis ardorem spectabat. is ardor omnium etiam ad eos qui auspicio intererant peruenit; nam cum pulli
Abbreviated transcription (Latin):
sitis paratꝰ. nuntiũ ad collegã mittit sibiin animo eẽ posterodie siꝑ auspicia licer& c̃fligere cũhoste opeẽ
& illum quanta maxum aiu poss& cõminiũ oppugnare nequid laxam̃tisit samnitib: ad subsidia
a qͥ lomic̃mittendadiẽ adꝓficiscendũ nuntius hibuit nocterediit ad ꝓbarecollegã c̃sulta referens
Sapirus nuntiomisso extẽploc̃tionẽ habuit multadeuniũ sõgenerebelli multade p̃senti hostiũ apparatu uana
magis specie qua efficatia ad euentũ disseruit ñ enĩ cristas uulnera facere & ꝑpicta atq: aurata scut a
transireromanũ pilũ & candore cunicarũ falgentẽ aciẽ ubires ferro geratꝰ cruentari Aure t̃olĩ
atq argente am sanitiũ aciem apparente si c occidione occisã spoliaqi ec referrent honestiort

Expanded text:
satis paratus, nuntium ad collegam mittit sibi in animo esse postero die, si per auspicia liceret, confligere cum hoste; opus esse satis paratus, nuntium ad collegam mittit sibi in animo esse postero die, si per auspicia liceret, confligere cum hoste; opus esse et illum quanta maxima ui posset Cominium oppugnare, ne quid laxamenti sit Samnitibus ad subsidia Aquiloniam mittenda. diem ad proficiscendum nuntius habuit; nocte rediit approbare collegam consulta referens. Papirius nuntio misso extemplo contionem habuit; multa de uniuerso genere belli, multa de praesenti hostium apparatu, uana magis specie quam efficaci ad euentum, disseruit: non enim cristas uolnera facere; et per picta atque aurata scuta transire Romanum pilum et candore tunicarum fulgentem aciem ubi res ferro geratur cruentari. auream olim atque argenteam Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spoliaque ea honestiora
Abbreviated transcription (Latin):
sit tũquã idẽ quod ad milioniã fuerat certaminis for&. De indeut silentiũ uastum in urbe
nec arma neciuiros inturrib: ac muris uidit. Auidũ inuidendi deserta moenia militẽ
duroni ãurbẽ expugnauit minꝰ quã collegucep̃ hominũ plus adiquanto occiđ p̃da opulent ut robiq ẽ parta
indeꝑuagati sc̃niũ cosmaxime depopulato antinate a grocaruilius ad cominiũ. papirius ad a quiloniã
ubi sũmnaorei sãnitiũ erat ꝑueñ ibicliquam diu necȩssatũ ab armis ẽ neq: nauit̃ pugnatũ lacessendo
qui&os resistentib: cedendo cõminendoq: magis quã inferendo pugnã dies cbsumebatur qđ cũ inci
spatio aberant & absenti scollege c̃siliccomb: gerendis intertã T reb: intentiorq: caruilius quomuore discri¬
mine resuertebat᷑ in aquiloniã quã ad cõminiũ qđ obsideb at srat .l. papiriusiã ꝑom̃a ad dimicandũ

Expanded text:
sit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; deinde, ut silentium uastum in urbe sit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; deinde, ut silentium uastum in urbe nec arma nec uiros in turribus ac muris uidit, auidum inuadendi deserta moenia militem Duroniam urbem expugnauit; minus quam collega cepit hominum, plus aliquanto occidit; praeda opulenta utrobique est parta. inde peruagati Samnium consules maxime depopulato Atinate agro, Caruilius ad Cominium, Papirius ad Aquiloniam, ubi summa rei Samnitium erat, peruenit. ibi aliquamdiu nec cessatum ab armis est neque nauiter pugnatum; lacessendo quietos, resistentibus cedendo, comminandoque magis quam inferendo pugnam dies absumebatur. quodcum<queginti milium spatio aberant, et absentis collegae consilia omnibus gerendis intererant rebus; intentiorque Caruilius, quo in maiore discrimine res uertebatur, in Aquiloniam quam ad Cominium quod obsidebat erat. L. Papirius , iam per omnia ad dimicandum
Abbreviated transcription (Latin):
exir & militib: edicto soramiussit conuenire ipse aedem uictoriȩ qua mediliscuru lis ex
multatitia pecuna facienda incuraueratdicauit. Ita ad exercitũ ꝓfectus absora
in samnium ad castracollege ꝑrexit. Inde postquam samnites diffisiduob: exercitabus
resistiposse recesser̃ diuensicõss aduastandos agros urbesq oppugnandas discedunt
Postumius milioniamoppugnare adortus ut primo ato: impetudein postquam ea parũ
ꝓcedebant opereac uineis demũ iniunctis muro coepit. Ibicaptiiã urbe abhoraiui usq
aduiiifere horamom̃b: partibi urbis diuincerto euentu pugnatũ ẽ. Postremo potitus
legiones unde oppidani cumom̃b: rebussuis quae ferriagiq potuer̃ nocte ꝑ auersam
portũ silentio ex cesser̃ Igit simuladueñ coss primoua cõpositus in scuctꝰq moenib: succes¬

Expanded text:
exiret militibus edicto Soram iussis conuenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis curulis ex exiret militibus edicto Soram iussis conuenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis curulis ex multaticia pecunia faciendam curauerat, dedicauit. ita ad exercitum profectus, ab Sora in Samnium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnites diffisi duobus exercitibus resisti posse recesserunt, diuersi consules ad uastandos agros urbesque oppugnandas discedunt. Postumius Milioniam oppugnare adortus ui primo atque impetu, dein postquam ea parum procedebant opere ac uineis demum iniunctis muro cepit. ibi capta iam urbe ab hora quarta usque ad octauam fere horam omnibus partibus urbis diu incerto euentu pugnatum est; postremo potitur legiones, unde oppidani cum omnibus rebus suis quae ferri agique potuerunt nocte per auersam portam silentio excesserunt. igitur, simul aduenit consul, primo ita compositus instructusque moenibus succes
Abbreviated transcription (Latin):
fera& expulsi neexrauallũ castradem desua oppugnaturiuieeñt rogitins elamore sibla
comixi prumno resistunt. Dcinde in fer̃pedem ungentq &inpulsos semel terrore eodem aguit¬
quo ceperunt. Expellunt extruportum uallũ q indeꝑgere acꝑ sequiquia turbid duxmetũ
cirea insidiarũ faciebat ñ ausi. Liberatis castris c̃tine receper̃ seintrauallũ .ccc. ferm
hostium occisis romanorũ stationis primae uigilumq & eorũ qui circa quaestore moppssi
periere ad coxxxd nimos inde samnitibus non infelix audacia auxit. & ñ modo ꝓferre
indecastra romanorũ sed ne pabulari quidem ꝑ agrossuos patiebantur. Retromn pacatum
soranum a grũ pabula cores ibant quarũ rerum famatum ultuosior etiam quam reserat¬
ꝑlaca romam coegit .I. poscumium cõs uix dumualidum ꝓficisciexurbȩ Priustam̃ qua

Expanded text:
 vociferaretur, expulsine extra vallum castra deinde sua oppugnaturi essent, clamore sublato  vociferaretur, expulsine extra vallum castra deinde sua oppugnaturi essent, clamore sublato conixi primo resistunt, deinde inferunt pedem urgentque et impulsos semel terrore eodem quo coeperunt expellunt extra portam vallumque. inde pergere ac persequi, quia turbida lux metum circa insidiarum faciebat, non ausi, liberatis castris contenti receperunt se intra vallum trecentis ferme hostium occisis. Romanorum stationis primae et eorum qui circa quaestorium oppressi periere ad septingentos triginta. animos inde Samnitibus non infelix audacia auxit et non modo proferre inde castra Romanum sed ne pabulari quidem per agros suos patiebantur; retro in pacatum Soranum agrum pabulatores ibant. quarum rerum fama, tumultuosior etiam quam res eraperlata Romam coegit L. Postumium consulem uixdum ualidum proficisci ex urbe. prius tamen quam
Abbreviated transcription (Latin):
samintes s̃ tantumde s perquo uln erdo tie teralitis fuẽ custranomana oppugnare & quĩquã
nonuenit ad finẽ tamaud aex inceptũ tam̃ haudom nmouanum fuit. Nobalaer ac paue
dieidemsa ad eoiducis usum eripera Npsoeetum odo ex trauallũ adẽpto sed ppinquo ram
congredientium int̃ secons pectu: hacue lutlatebra in sidicrũfreq samnites ur xduns etiscaor
luce eteut̃ psa p̃mente cadigine adstationẽ romanã in porta segnit̃ agentẽ uigilias ꝑueniũ
In puscoꝓp̃ssis nȩc animisatis adresistendũ necuirium fuit. ab tengo castrorũ decum anaporu
Cõs tumultu excitus cohortes ducs sociorum lucana suessanãq quaȩ ꝓximȩ forteerant tueri
p̃toriumiub& manipulos legionũ principaliuia induciuixdũsatisd ptatis armis inordines
eunł Et damorem gis quã oculis bostem noscunt Ne quantus numerussit aestimami potes
Cedunt primo incesti fortunȩ suȩ & hostem intor sumin mediacastra accipiunt indecumcoñs sci

Expanded text:
Samnites sunt —tantum desperatio ultima temeritatis facit—castra Romana oppugnare, et quamquam non uenit ad finem tam audax inceptum, tamen haud omnino uanum fuit. nebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriperet non prospectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter se conspectu. hac uelut latebra insidiarum freti Samnites uixdum satis certa luce et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana portaconsul tumultu excitus cohortes duas sociorum, Lucanam Suessanamque, quae proximae forte erant, tueri praetorium iubet; manipulos legionum principali uia inducit. uixdum satis aptatis armis in ordines eunt et clamore magis quam oculis hostem noscunt nec quantus numerus sit aestimari potest. cedunt primo incerti fortunae suae et hostem int
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑmediasuacastra fier& eruptio amunientib: ad pugnantes introrsum uersiu acucnnot
operidedere: pugnatumq: cum consule ad lucem ẽ : Inceprima iam circumuellatiabue¬
tatore erant et uix aduersus unum exercitum pugnam sustinebant : Tum a quintia noexn

Expanded text:
coepto, ne per media sua castra fieret eruptio, a munientibus ad pugnantes introrsum uersi uacuam noctem coepto, ne per media sua castra fieret eruptio, a munientibus ad pugnantes introrsum uersi uacuam noctem operi dedere, pugnatumque cum consule ad lucem est. luce prima iam circumuallati ab dictatore erant et uix aduersus unum exercitum pugnam sustinebant. tum a Quinctiano ex
Abbreviated transcription (Latin):
orã rendunoninem longo agmine circumdat hostium castris et ubi signumdatũ sit clamorẽ
oñstollere i ubet clamone sublato antese quemq ducore fossam et secere uallum ł dito imper¬
signum setutum ẽ ius samiles exsequitur clamorhostes circum sonat . superat indecastra hosto
et in castra consulis uenit a libi pauorẽ a libi gaudium ingens facit . Rom aniciuilẽ eẽ clamoren
Auxilium ad eẽ intersegratulantes ultro exstationib: acuigilis territant hostẽ. Consil dsto¬
dum ne gat illo clamore non aduentum modo significari sedrem absuis ceptam mirumq ã
iam exteriore paste castra bostium obpugnentur. Itaq arma suos capere et se subseqͥ iub& narc
initum p̃lium ẽ. legionibus dictatoris clamoressignificant ab ea quoq parte rem indiscrin
ẽe : lamse ad prohibenda circumdare opera equi parabant cum ab interiore hoste pliocoq

Expanded text:
m omnem longo agmine circumdat hostium castris et ubi signum datum sit clamorem m omnem longo agmine circumdat hostium castris et ubi signum datum sit clamorem omnes tollere iubet; clamore sublato ante se quemque ducere fossam et iacere uallum. edito impersignum secutum est. iussa miles exsequitur; clamor hostes circumsonat. superat inde castra hostium et in castra consulis uenit; alibi pauorem, alibi gaudium ingens facit. Romani ciuilem esse clamorem atque auxilium adesse inter se gratulantes, ultro ex stationibus ac uigiliis territant hostem. consul differendum negat; illo clamore non aduentum modo significari sed rem ab suis coeptam, mirumque esse ni iam exteriore parte castra hostium oppugnentur. itaque arma suos capere et se subsequi iubet. nocte initum proelium est; legionibus dictatoris clamore significant ab ea quoque parte rem in discrimine esse. iam se ad prohibenda circumdari opera Aequi parabant cum ab interiore hoste proelio
Abbreviated transcription (Latin):
siresitatulis set: legione sipsedictatar. mãg equitum suos equites ducit Inutroq ag¬
mine quastempus ipsum poscebat adhortatione serant adderent gradum maturato opus eẽ ut
nocte adhostem ꝑueniri posset consalem ȩ xercitũq romanum obsideri tertium diemiam clau¬
soeẽ quid quaeq nox autdies ferat incertum ẽẽ puncto sepetemporis maximarũ rerum
mom̃t uertiaccelera signifersequeremles int̃sequoq gratificantes ducib clamabant
me d anate in algidum ꝑceniunt et ut sensere seiam prope hostes eẽ signa constituuntibidicta¬
tur qtuantum nocte ꝓspicipoterat equo circumuectus contemplatusq quitractus castrorũ
duaet forina ẽẽt tribunis milittm imperccut ut sarcinas in unũ conicuubeant militem cũ
arinis ualloq: redire in ordinessuos imperent : Tum quo fuerant ordine in ua¬

Expanded text:
si res ita tulisset, legiones ipse dictator, magister equitum suos equites ducit. in utroque agsi res ita tulisset, legiones ipse dictator, magister equitum suos equites ducit. in utroque agmine quas tempus ipsum poscebat adhortationes erant: adderent gradum; maturato opus esse, ut nocte ad hostem perueniri posset; consulem exercitumque Romanum obsideri, tertium diem iam clausos esse; quid quaeque nox aut dies ferat incertum esse; puncto saepe temporis maximarum rerum momenta uerti. 'adcelera, signifer,' 'sequere, miles,' inter se quoque, gratificantes ducibus, clamabant. media nocte in Algidum perueniunt et ut sensere se iam prope hostes esse, signa constituunt. ibi dictator quantum nocte prospici poterat equo circumuectus contemplatusque qui tractus castrorum quaeque forma esset, tribunis militum imperauit ut sarcinas in unum conici iubeant, militem cum armis ualloque redire in ordines suos. facta quae imperauit. tum quo fuerant ordine in
Abbreviated transcription (Latin):
tioremrata et illa quidem noc tenihil p̃ter quamuigilatumẽ inurbe : postero diedictator
cum antelucem in forum ueniss& magistrum ȩ quitum dicit .I. tarquinium patriȩ gen¬
tis sed quitum stipendicpedib: ꝓpter paupertatẽ fecis set bellotamen primus longe
romanȩ iuuentutis habitus eẽt cumm agiscro equitum in contionemuenit iustitium
edicit. clauditabernas tott uirbe iubet uetat quem quam priuatae quicquã reia gere
umquicumq: aetatemilitarieeñt armati cumcibariis indies quinq: coctis uallisq:
duodenis ante solis occa sum martio in oampoadeeñt. quib: aetas admilitandum grauior eẽt ui¬
cinomilitidumi sarmaparar& ucllumqi peter& cibarici coquereiussit. Siciuuentus discur¬
nit aduadlum petendum sumssore unde cuiq proximum fuit ꝓhibitus ne moẽ inpigreq: om̃s
dedictum dictitoris p̃sto fuere. indecomposito agmine non iti nerim cgis apti quam plio

Expanded text:
tiorem rata. et illa quidem nocte nihil praeterquam uigilatum est in urbe. postero die dictator cum ante lucem in forum uenisset, magistrum equitum dicit L. Tarquitium , patriciae gentis, sed qui cum stipendia pedibus propter paupertatem fecisset, bello tamen primus longe Romanae iuuentutis habitus esset. cum magistro equitum in contionem uenit, iustitium edicit, claudi tabernas tota urbe iubet, uetat quemquam priuatae quicquam rei agere; tum quicumque aetate militari essent armati cum cibariis in dies quinque coctis uallisque duodenis ante solis occasum Martio in campo adessent; quibus aetas ad militandum grauior esset, uicino militi, dum is arma pararet uallumque peteret, cibaria coquere iussit. sic iuuentus discurrit ad uallum petendum. sumpsere unde cuique proximum fuit; prohibitus nemo est; impigreque omnes ad edictum dictatoris praesto fuere. inde composito agmine non itineri magis apti quam proelio
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã consurgente scalios letum aspicere. nec honores magnos fortissinis uris romȩ nechono¬
rib decẽ fortesuros aieb at hac moderatione ti ̃iusta studia qua e uere cundid egum rescrguenda
in recusando ꝑstabat Ruidergo adtiner& leges ferriquib rogitans ꝑeosdem quculas srat fras
fier& iã regileges ñregerepopulos Hibilominus suffragia imbãt etq quintrouocata erdt cent

Expanded text:
gloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honogloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honoribus deesse fortes uiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda in recusando perstabat: quid ergo attineret leges ferri, quibus per eosdem qui tulissent fraus fieret? iam regi leges, non regere. populus nihilo minus suffragia inibat et, ut quaeque intro uocata erat cent
Abbreviated transcription (Latin):
haud quam quã ambiguȩ iuctoriȩ fuit. boui anũinde gressus necita multop aufide nã uicepit¬
ł odemanno caseolos colonic in cagrũ equi colorũ deducta fuluius cõns eosdesconnitib triũ phauit cũ com¬
tia consularia in starent. fama ex ortaetrus cos semnitesq ingentes conscribere exercitus omb
uribi c̃sargere hostesc dbellũ & dut quaquã paride fugendũ eẽ certamine hic terrercum illustres
uiri consulatum peterent om̃ s̃ &. fabũ maximũ primo ñ petentẽ deindeut inlinata studia uiđ
etiam recusantem c̃uestit quid seiam senẽ acꝑ functũ laborib: laborũq p̃mus sollicitarent netcor¬
poris nec animi uigorem eundem esse
et fortunã iamuereri necuideorũ nimia iaminse
et constantior quã uelint humaneresuideantur. et segloriȩ senorum s ubcreuisie & ad suain

Expanded text:
haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepithaudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum comtia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus; paluiribus consurgere hostes ad bellum et haudquaquam pari defungendum esse certamine. hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, ut inclinata studia uidit, etiam recusantem conuertit: quid se iam senem ac perfunctum laboribus laborumque praemiis sollicitarentporis nec animi uigorem remanere eundem, et fortunam ipsam uereri, ne cui deorum nimia iam in se et constantior quam uelint humanae res uideatur. et se gloriae seniorum succreuisse et ad suam
Abbreviated transcription (Latin):
bellum et simile prioris annimilitiȩ exspectanti hostes. aduolaterras instructo agmine occurrerunt
Sugna tũmaiore ptetre die imagnautrĩq caede noxincertis quadata uictoria ẽ & int̃uenit. Luxinsequens
uctor ẽ uictũq ostendit. Nametruscisilentio noctis aastrareliq: r̃ romanus egressus mnaciem ub ꝓfes¬
sione hostum concessa miuctoriamuidet: ꝓgressus ad eastra uacuis cumplurim a p̃da nam etstutiua
trepide deserta fuerant potitur. inde in fadiscũ agrũ copus reductis cũmpedim̃ta faderus cũ modico
p̃si diorelinquiss et expedito agiine ad populandos hostium fine s incedit. Om̃a ferroigniq uastunt᷑
p̃deundiq actȩ nec solũ modouastũ bostire liotum sed castellis etiam uicisq in latꝰ ignis urbibi oppag¬
nandis tẽperatũ inquastimor ecruscos compulerat . eñ fului coñs dartꝓugna in sam niobouia num

Expanded text:
bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ romanũ uolent orarepatres & lucanos infidem accipiant &uim atq iniuriam absesum¬
nitium arceant. Sequã quã bello sãnitib suscepto necessariaiã facta aduersus romanos fides
sit tum̃ obsides dare paratos eẽ breuis consultatio senatus fuit ad unum om̃ siungendum
foedus cũlucanis resq petendas absam uitib: censent. Bemgne re sponsũ iucanis ictũq foeđ
fecides missi qui s amnitẽ deceder egro sociorũ aodeducere exercitũ fimb lucanis ibereN
Quib: obiuam missi abscmnitib: quidenuntiarent si qđ adissent in samnio conciliũ aut inuolatos abituros
Haec postquã audita suntromȩ bellum samnitib: & patres consuer̃ & populus iussic cons̃s int̃ sȩ ꝓuintias
pastitis scipioni etruria fuluo sã nites obuener̃ diuersiq ad suũ quisq bellum ꝓficiscuntur. scipione segne

Expanded text:
nomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnitium arceant; se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolatos abituros. haec postquam audita sunt Romae, bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ habuit uentũq ad inopiȩ ultimum for& ut scripserequib: aedile fuisse eo anno
fabiũ maximũ placeat neius iuiracura qualis inbellicis reb: multis tempestatib fuerat tidis
domitũ in annone dispensatione p̃parando acconuehendo frum̃to fuiss&. Eo an nonectraditꝰ
causc int̃ regnum initũ in t̃reges fuere ap̃pclaudius de in p̃sulpicius is cõmitia consularia habuit
creauit. Icornelium sapionẽ eñ fuluũ coss principiohui. anni oratores lucanorũ ad nouos coss
uener̃ questũ quia conditionib: ꝑ licerese nequiuerint ad sociecatẽ armorũ samnites. infesco exer¬
cita fines suos ingressos uas ticrebelloq: abellũ cogere. lucano populo satis suꝑq erratũ quon¬
dã nuncita obstinatos animos ẽẽ ut omã ferreaepati toler abilius ducant quã utumquã postea

Expanded text:
ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia habuit; creauit L. Cornelium Scipionem Cn. Fuluium consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uenerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant quam ut unquam postea
Abbreviated transcription (Latin):
sulis subro gandi comitia exsententia principũ aba de cerruerint m̃. ualeriũ coss om̃s
sententiȩ centurieq dixere quem senatus dictatorẽ diciius surꝰfuerat tum extemplo
in etruriam adlegiones ꝓficisciuissic aduentus ei. comp̃ssit etrus cosadeo ut moextramuni
cegredi auder&timorq: ipsoru mobsidionis similis e&̃ neq: illos nouđs consuluastandis
agris urendisq tectis cum passim ñ iuille solum sed frequentes qq̃ uicuncendus fum arent
elicereadcertam̃ potiut cum hoc segnus bellumoppinionẽ eẽ alterius belliquod multis
inuicem cladib: haudinmerito terribileerat fama picentiũ nouorũ sitiorũ in dicio exor¬
tu ẽ samnites arma & rebellionẽ specta creseq abus sollicitatos eẽ picentib: gratiȩ actȩ
& magna parscurȩ patrib: abecruria in samnites uersaẽ caritus etiã amone sollicitũ

Expanded text:
sulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt. M. Valerium consulem sulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt. M. Valerium consulem omnes centuriae dixere, quem queen senatus dictatorem dici iussurus fuerat. tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit. adventus eius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset. neque illos novus consul vastandis agris urendisque tectis, cum passim non villae solum sed frequentes quoque vici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in vicem cladibus haud baud immerito terribile erat, fama, Picentium novorum sociorum indicio exort: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam
Abbreviated transcription (Latin):
armisq lacerent cultores militaturos tum̃ se siutiq: etrusciue lint sed nulla alia m̃cedẽ quã
ut in partes agriaccipiant᷑ tũ deniq: aliquasede certa constunt multa dee o concilia populorũ
etruriae habita. nec ꝑficiquicquam potuit ñtumq: inminui agrum quia accolessibi quisq ad¬
iuingere tam efferate gentis homines horrebat itt dimissi galli pecuniã ingentẽ sinelabore
acpericulo paratam reculerunt . roma e terrorẽ p̃buit fama gallici tumultus adbellum
etruscũ a diecto eominus nunc tantȩ foedus ictumcupiccenti populo ẽ .t̃ manlio coss forte
do equo effus extemplo quoꝓpe expirauit tertius habeo casudie finis uitȩ consuli fuit quouedit
homine belliac cepto deos prose cõmissebellũ memorantes & rusci sustulereanimos rome
cum desiderio uiricũ in cõmoditate cẽporis tristis nuntius fuit. abiubendo dictatore con¬

Expanded text:
armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique Etrusci velint, sed nulla alia mercede quam armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique Etrusci velint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant. multa de eo concilia populorum Etruriae habita, nec perfici quicquam potuit, non tam quia imminui agrum quam quia accolas sibi quisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat. ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo partam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est. T. Manlio consuli prdo equo effusus extemplo prope exspiravit; tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore con
Abbreviated transcription (Latin):
cesnihil ex antiquafortunahaberant gestumẽ. alt̃ cõs apuleis inumbria ne¬
quintum oppidum circum sedit locus erat ardius atq: in una paste p̃ceps ubin uno
narnua sitiaẽ necuin eo munim̃ta capipoterat itaq et̃ infectũm fluuis petas t̃
manlilius torquatus nouicos acceper̃ in eũ annum cum stuium coss̃ ñ petentẽ om̃s
dicerent cerituriȩ et ipsum auctorẽ fius macerlinius ac t̃bare trudunt diferen¬
disibi consulatus in bellicosionem annum eo annomaiore seu siureipfore urba nogeste ma
tustior annadiu moctor piso effecit quieo anno aediles curules fuissed ait c̃ .l.domitiũ ẽn
silum calunum & sp̃cariuliũ q̃ f̃mcximũ idcredo cognom̃ erroreminedilibus fecissȩ secutaq:
fabulconix tã ex edilicũs et c̃salarib comitus c̃init uenientẽ errori. m̃ & iustrũ eo anno c̃ditama p̃
selell. romonos inferondipactos queud acrsperint acepsse nea grũetras cũ uestiorent

Expanded text:
ces nihil ex antiqua fortuna haberent, gestum est. alter consul Appuleius in Umbria Nequinum oppidum circumsedit. locus erat arduus atque in parte una praeceps, ubi nunc Narnia sita est, nec ui nec munimento capi poterat. itaque eam infectam rem M. Fuluius Paetus T. Manlius Torquatus noui consules acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Macer Licinius ac Tubero tradunt differendi sibi consulatus in bellicosiorem annum: eo anno maiori se usui rei publicae fore urbano gesto mag certo ponerem uetustior annalium auctor Piso effecit, qui eo anno aediles curules fuisse tradit Cn. Domitium Cn. filium Caluinum et Sp. Caruilium Q. filium Maximum . id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutamque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, conuenientem errori. et lustruse belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint accepisse ne agrum Etruscum vastarent
Abbreviated transcription (Latin):
ueste uocem noctissilentio audisseclariorẽ humanaquae magis tratibus di cuiuber& gallos
adueniare : Idut fic ꝓpt̃ auctoris humilitatẽ sp̃tũ et qđ longinqua eo qrignotior gensamiti neq
deorũ modo monitac ingruente fatos pretad ed humanã quoq: opẽ quaeuna erat m̃ furiũ aburbȩ a mo

Expanded text:
Uestae, uocem noctis silentio audisse clariorem humana, quae magistratibus dici iuberet Gallos Uestae, uocem noctis silentio audisse clariorem humana, quae magistratibus dici iuberet Gallos aduentare. id ut fit propter auctoris humilitatem spretum et quod longinqua eoque ignotior gens erat. neque deorum modo monita ingruente fato spreta, sed humanam quoque opem, quae una erat, M. Furium ab urbe amo
Abbreviated transcription (Latin):
medullinus septimũ agrippa furius. aemilius iterũ ex is .l. lucretio &c aemilio uulsiniensis ꝓpuintia
uenit. Salpinates agrippa furio & ser̃ sulpicio priuscum uulsi niensib: pugnatũ ẽ. bellũ numerto
honestiũ ingens certam inehaud sane asperũ fuit fus a concursu primo acies in fugũ milia octo
armatorũ ab equitib int̃clusa. positis armis indeditionẽ uener̃ eubelli fama effecit ne sepugnȩ
cõmitterent s adpinates moenib: armaq setuttebantur romanip̃das passim sed ex salpinet a gro
et exuulsimensi nullo e amuimarcen teeger̃ doneo uulsiniensib fessis bello et conditione utres
popular̃ red derent stipendiumq euis anni exercitiui p̃starent iniuigintiannos inducia ed e
leodẽ anno m̃cedicius deplebenuntiauit tribunis ein nouauia ub in unc scacellũ ẽ supraaedẽ

Expanded text:
Medullinus septimum Agrippa Furius C. Aemilius iterum. ex his L. Lucretio et C. Aemilio Uolsinienses prouincia Medullinus septimum Agrippa Furius C. Aemilius iterum. ex his L. Lucretio et C. Aemilio Uolsinienses prouincia euenit, Sappinates Agrippae Furio et Ser. Sulpicio . prius cum Uolsiniensibus pugnatum est. bellum numero hostium ingens, certamine haud sane asperum fuit. fusa concursu primo acies; in fuga milia octo armatorum ab equitibus interclusa positis armis in deditionem uenerunt. eius belli fama effecit ne se pugnae committerent Sappinates; moenibus armati se tutabantur. Romani praedas passim et ex Sappinati agro et ex Uolsiniensi, nullo eam uim arcente, egerunt; donec Uolsiniensibus fessis bello, ea condicione ut res populo Romano redderent stipendiumque eius anni exercitui praestarent, in uiginti annos indutiae datae. eodem anno M. Caedicius de plebe nuntiauit tribunis se in Noua uia, ubi nunc sacellum est supra aedem
Abbreviated transcription (Latin):
manlio utouans ingrederet urbẽdecretũ ÷ eodẽ annonouũbellũ cumuolsimensibus exortũ quss
uulsinienses salpinatib adiuntis suꝑbice latiultro agrosromanos incursauerebellũ inded
populis indictũ ulius censordecessit in ei. locũ m̃. cornelius suffectus q̃respostet religonse
quia eolustroro mȩcapta necdem deum quã indemortiui lo cũcensorsufficit᷑ censulibi qͥ mori¬
mplicits placuit ꝑintregnũ renouariauspicia. Itaqicũex sc̃ consules magistrat᷑ se abdicassent in t̃¬
rexcreatꝰ m̃ furius camillus qui p̃ connelium scipionẽ is deinde. Vuderiũ potitũ in t̃regẽ ꝓdidit
Abeccreati sex tribunimilitũ consulari potestate ut sicui eorum in cõmod auditudo fuis sec copiamagi

Expanded text:
Manlio ut ouans ingrederetur urbem decretum est. eodem anno nouum bellum cum Uolsiniensibus exortum; quo Manlio ut ouans ingrederetur urbem decretum est. eodem anno nouum bellum cum Uolsiniensibus exortum; quo ob quae Uolsinienses Sappinatibus adiunctis superbia inflati ultro agros Romanos incursauere; bellum inde duobus populis indictum. C. Iulius censor decessit; in eius locum M. Cornelius suffectus;—quae res postea religioni fuit quia eo lustro Roma est capta; nec deinde unquam in demortui locum censor sufficitur;—consulibusque morimplicitis, placuit per interregnum renouari auspicia. itaque cum ex senatus consulto consules magistratu se abdicassent, intrex creatur M. Furius Camillus , qui P. Cornelium Scipionem , is deinde L. Ualerium Potitum interregem prodidit. ab eo creati sex tribuni militum consulari potestate ut etiamsi cui eorum incommoda ualetudo fuisset, copia magi