comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expun̾e̾to nẽc̃caũ e̾e mulieri¬
bactis momuntor. añ nuptia
doatdes insimiari u̾siẜ pͥncipa¬
lia instrumẽta ꝑeant ꝙ facilee̾
pinonum̾ta eiꝰ matͥmoimi pro¬
batio maneat. Sc̃imꝯ nec̃citate

Expanded text:
experimento necessarium esse mulieribus actis monumentorum antenuptiales donationes insinuari, ut vel si principalia instrumenta pereant, quod facile est, per monumenta eis matrimonii probatio maneat, sancimus necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
oñs rescũctis sicuti dictũ est
piis õs distributas cũ fructibꝰ
⁊ augnietis mediitp̾ris ⁊ mem¬
oratolucro uendicare. ⁊ q̃ tes¬
tator disposunt ꝗdimple scien¬

Expanded text:
nes res cunctis, sicuti dictum est, piis causis distributas cum fructibus et augmentis medii temporis et memorato lucro vindicare et quae testator disposuit adimplere, scien
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipimꝰ scissimũ ep̃m ciuitatiꝰ
inquatestator hint domiciliũ
pciꝑe casde̾ res ⁊ ciꝯ ciuitatis par¬
piln erogare. ¶ Si aut̾ ꝑ redep¬
to̾e captiuoꝵ. aliquidrelinq̃t᷑
⁊ non noĩatĩ testator dix̾it ꝑꝙ̃
rconomos accipe ⁊ lnꝰ mõi piu
uoluntatib scissios locoru

Expanded text:
aecipimus sanctissimum episcopum civitatis in qua testator habuit domicilium percipere easdem res et eius civitatis pauperibus erogare. Si autem pro redemptione captivorum aliquid relinquitur, et non nominatim testator dixerit, conomos accipere et huiusmodi pium voluntatibus sanctissimos locorum
Abbreviated transcription (Latin):
chi. aut alt̾itales gub̾natores si¬
ꝯmiserit. iubemꝯ moĩs õibꝯ hrdeᷤᷤ
eiꝯ q̃ abco diffinita sunt adimi¬
ccores licẽtia h̾cutibꝰ snie dãp¬
uo aliis ꝓcis oportinos effice.¬

Expanded text:
gubernatores, sicommiserit, iubemus modis omnibus heredes eius quae ab eo definita sunt adimctores, licentiam habentibus sine damno alios pro eis opportunos effice
Abbreviated transcription (Latin):
cdificaroe uen̾ ibił or. atorii aut
uenocechii. aut ꝑtochii. aut orp¬
hauotͦphii.aut nosccomii aut al¬
t̾ius neu̾ande domꝰ in nonissĩa
uoluntate fĩ disposu̾it. oratoriũ¬

Expanded text:
dificationem venerabilis oratorii aut xenodochii aut ptochii aut orphanotrophii aut nosocomii aut alterius reverendae domus in novissima voluntate fieri disposuerit, oratoriu
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptih̾rdes u ab intestato ad
hrditat̾e uocabat. ¶Hus õibi
obtin̾etibalic non abhrde s
alegatario aut fsdicomissari
aut mortis c̾i pcipiẽte. dari a¬
liquid aut ficri testator uolui¬

Expanded text:
scripti heredes neque ab intestato ad hereditatem vocabantur. His omnibus obtinentibus, licet non ab herede, sed a legatario aut fideicommissario aut mortis causa percipiente dari aliquid aut fieri testator volu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt permonẽ: criã ilooꝵ ratiohabetur. ꝗ
suptis. ¶ Si ad exibendũ actum fiũt:
ñ sufficit siexibeat rẽ is cũ quo actum
ẽ. S opus ẽ ut etiã causam reidest
hubittrus cẽt. si cũ pͥmũ ad exibẽlũ egis¬
set. Oxibita res fuisset. Ioq sunt̃ moras
usu capta sit res apossessore. nichominꝰ
condepnatur. ¶pretea fructuũ medi
nẽ hab̾t deb uidex. Qd sineget is cum
quo adexibendũ actũ ẽ inp̃senti exi¬
be se posse. et tp̃s exibendi cãpetat. idł¬
ꝙ sine frustatione postulare uidetur.
dar ei debet u tñi caueat se restiturũ.

Expanded text:
habetur qui sumpti sunt. Si ad exhibendum actum fuerit, non sufficit, si exhibeat rem is cum quo actum est, sed opus est, ut etiam causam rei debehabiturus esset, si, cum primum ad exhibendum egisset, exhibita res fuisset: ideoque si inter moras usucapta sit res a possessore, nihilo minus condemnabitur. praeterea fructuum mediinem habere debet iudex. quod si neget is cum quo ad exhibendum actum est in praesenti exhibere se posse et tempus exhibendi causa petat idque sine frustratione postulare videatur, dari et debet, ut tamen caveat, se r
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ng̾ssa e̾ cura ⁊ quedam
ħsid̾ato falcidie legis qͥ ⁊ in
intis testatoribꝰ siexpendãt᷑
res per legata pͥb ⁊̃ retinere
ħ̾ros quantucũq eis impl
perimitẽti. ¶ Sauccunꝯ igr̃
qui tuẽda nobubiq ẽ defici¬
entiũ uoluntashrdes si uo¬
luerint hac utilitate potiri
pua ẜuare legis potatem¬

Expanded text:
nobis ingressa est cura et quaedam consideratio Falcidiae legis, quae etiam invitis testatoribus, si expendantur res per legata, praebet etiam retinere heredes quantumcumque eis implepermittenti. Sancimus igitur, quoniam tuenda nobis ubique est deficientium voluntas, heredes, si voluerint hac utilitate potiri, puram servare legis potes
Abbreviated transcription (Latin):
opteat. huiꝯ moi heredem.
qͥ nõ c̾ditorẽ solum. s ⁊̃ lega¬
tarios reuerẽt ⁊ metunt non
dampinficari solimisz non
lucrari. c̾ouccare oł legatariõ
⁊ fidicomissazos quatucũq
meadem cuntate st̃ ꝯstituti
aut quosdam peis agentes
Si forte ꝑso̾arum natura. au
diguitas.aut qualitas aut
eta̾s aut qͣl neccitas faculta¬
dignos ⁊ possidentes facul¬
tat̾e ⁊ õptime opimo̾is exi¬
stentes non minꝰ trescabus¬

Expanded text:
modi heredem, qui non creditores solum, sed etiam legatarios veretur, et metuit non damnificari solum, sed etiam non lucrari, convocare omnes legatarios et fideicommissarios, quanticumque in eadem civitate sunt constituti, aut quosdam pro eis agentes, si forte personarum natura aut dignitas aut qualitas aut aetas aut quaelibet necessitas facultadignos et possidentes substantiam et optimae opinionis existentes non minus tres tabu
Abbreviated transcription (Latin):
impleri s qm ita po̾itas l¬
eis catelam quam mor¬
cutib hinc eribere hono.c:
Primum itaq illud ẽ cogita¬
dum q testantibo quidmna¬

Expanded text:
impleri. Sed quoniam ita positas leeis cautelam quam morientibus hinc exhibere honorem. Primum itaque illud est cogitandum, quia testantibus a
Abbreviated transcription (Latin):
crit iustum uocari ad res qua¬
ri cum ille perhrdatonẽ
fcam incum exp̾ssim fieri pa̾¬
ticipez nolint ¶Siũo ablatam
parter aute cõplc̾tt. moriẽti
uoluntate. priꝯ de duximus
Ad substitutos. dem̃ ad coh̾rde
et pꝰ illos ad legatarios ⁊ fider¬
adeos qui ab intestato uot̾at

Expanded text:
erit iustum vocare ad res, quarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participem noluit? Si vero ablatam partem a non complente morientis voluntatem prius deduximus ad substitutos, deinde ad coheredes, et post illos ad legatarios et fidei et ita ad eos, qui ab intestato vocantur,
Abbreviated transcription (Latin):
hiis que ex nob̾sunt. aut
ex quib sumꝯ emnimeraue¬
runt leges aluis at̾ nilla
ꝯsistit ucccitas part̾e dare
scͥptisunt h̾rdes. aut merue¬
runt fidicomissa pumuer

Expanded text:
his, quae ex nobis sunt, aut ex quibus sumus, enumeraverunt leges, aliis autem nulla consistit necessitas partem dare scripti sunt heredes, aut meruerunt fideicommissa, per
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯscͥpsimꝰ quale ẽ quod
int lege grego̾i̾a ẽi suplicau
dices hibinsse sedudu uru
⁊ duos fecisse filios masculu
et femna ⁊ ex culisse quide
manitũ płimeq afilio exptai¬

Expanded text:
 quod vit legem. Gregoria enim supplicavit dicens habuisse se dudum virum et duos fecisse filios, masculum et feminam, et extulisse quidem maritum. Plurimoque a filio exp
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. zay. amonet nos xenos phona nutu.¬
scͥpsit. nyta. ¶Sicaru aũt appellatur a
siea ꝙsignisicat ferreũ cultrũ. ¶ Fad le¬
ge ⁊ uencsici capite ꝯ dc̃pñatur. qui ar¬
b odiosis. tam uenenis uł susurnis ma¬
gicis homines occidint. uł mala medica¬

Expanded text:
βάλλεσθαι. admonet nos Xenophon, ns. sicarii autem appellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medica
Abbreviated transcription (Latin):
exfaicidia p̾sidiu̾ sic cĩ nõ
idbunur neq legem italtͣ¬
in iusticia facere morienti. Gi
tratur sufficiente̾ se h̾re subi̾¬
sin̾e morientis s ignorãcie
puri̾tas illꝰ. ¶ Si uo non fe¬
cit inuentarium ẜm hanc fi¬
tinebit falcidiam. Sen ꝯple¬
bit iegatarios ⁊ fidicomis
rum dacio et ħ dicnmꝰ non
nr̃am minuente leg̾e qua
mpnificẽ̾tur h̾rdes coitoribꝰ
dabit ei penam ex actio sue¬
malignitatis cur trauscedit
leges exquibꝰ cante ouna a
icidia lege lucrari. ¶Hant̃
dicimꝰ ub crraus testator.

Expanded text:
ex Falcidia praesidium. Sic enim non videbimur neque legem ita hainiustitiam facere morienti. Si tratur sufficientem se habere subsententiae morientis, sed ignorantiae puritas illius. Si vero non fecerit inventarium secundum hanc fitinebit Falcidiam, sed complebit legatarios et fideicommissrum datio. Et hoc dicimus non nostram minuentes legem, quam mnificentur heredes creditoribus. Dabitque ei poenam exactio smalignitatis, cur transcenderit legem, ex quibus caute omnia alcidia lege lucrari: Haec autem dicimus, ubi errans testator d
Abbreviated transcription (Latin):
mponiturr. ¶ Sin aut ꝑum captus uirgi¬
tratus. tenc ⁊ peccatores ⁊ huiqui opem
aꝑtius possibile ẽ scire. ¶ Lex uilia peccu¬
uatus corpunit. qui peccumam. łrem pu¬
blicã. ł sacram. ł religiosam furatifiũnt.
S siquid̾ ip̃i iudices tp̃r ãministratioĩs
publicas pectum as subtraxerũt. capi¬
tali animadu̾sione pumuntur. ⁊ non
solum hus etiam quiministẽnum cis ad
hoc adhibuerunt. ł quislibtractis abbis
scientes suscepunt. Alii utro qui m hãc
legem incidunt. pene de põtatioĩs sub¬
uingonur. ¶ Est et int̾ publica udici¬
que decͥtis cãpitu ioquũtur. ⁊ anime
quid amissionẽ non irrogant. alus aut
penis eos subicunt qiupcepta carum
neglexunt. ¶ S de publicis iudicus
hec expostumlis. ut possibile sit suo¬
mo digito. et quasi ꝑ indicem ea tetigis¬
se. Auoqum diligentior cõꝵ scientuuo¬
ł exlacioninb digestoꝵ scu pandecta

Expanded text:
imponitur. sin autem per vim raptus virgiimponitur. sin autem per vim raptus virgitratus, tunc et peccatores et ii qui opem x qua haec apertius possibile est scire. Lex Iulia peculatus eos punit, qui pecuniam vel rem publicam vel sacram vel religiosam furati fuerint. sed si quidem ipsi iudices tempore administrationis publicas pecunias subtraxerunt, capitali animadversione puniuntur, et non solum hi, sed etiam qui ministerium eis ad hoc adhibuerunt vel qui subtracta ab his scientes susceperunt: alii vero qui in hanc legem inciderint poenae deportationis subiugantur. Est et inter publica iudiciquae de certis capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum sive pandecta
Abbreviated transcription (Latin):
affinitatis eꝰ. que nuncupatiõe pamcidi¬
iͦ ꝯ tinctur. fata ꝓpauit. siue dã siue pala.¬
e id ausuo fuĩt. nec ñ is cuius dolo malo id
fictũ c̃. uł osciuis cͥminis exutit licet ex¬
trancus iit. pͥcna panicidu punictur. ne
ipene subicietn. S insutus culleo cũ
cane. et gillo gallmatio. ⁊ uiꝑi. ⁊ simia.
et int̾ eas ferales angustias ꝯprehensus s
mortuo auferatur. ¶ Siquis aut alias coa¬
gnatioẽs. ł afinitate conũictas ꝑsonaio
necauent. penam legis cornelie defican¬
recitauent subicit qui ue signui adultid¬
mũ fecerit sculsent. expsserit. stieno dolõ
malo. tiusq legis pena infuos ultimã
suplicium eit ꝙ ⁊ in lege desicanis. ⁊ ue̾¬
neficio ẜuatur. In libos uerode portatio. u¬
Item lex iulia deuipublica seupriuata.ꝓ
sinen armis conanisennt s si quid uic ar̾¬
mata arguatur. de portatio exlege uilia
deu publica ei uregitur ¶Siucro sine ar¬
mis: int̾tiam partem honoꝵ publicatio

Expanded text:
s eius quae nuncupatione parricidii continetur, fata properaverit, sive clam sive palam id ausus fuerit, nec non is cuius dolo malo id factum est, vel conscius criminis existit, licet extraneus sit, poena parricidii puniatur, eenae subiugetur, sed insutus culleo cum cane et gallo gallinaceo et vipera et simia et inter eius ferales angustias comprehensus,mortuo auferatur. si quis autem alias cognatione vel adfinitate coniunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de sicarrecitaverit, subiecerit, quive signum adulterinum fecerit, sculpserit, expresserit sciens dolo malo. eiusque legis poena in servos ultimum supplicium est, quod et in lege de sicariis et veneficis servatur, in liberos vero deportatio. Item lex Iulia de vi publica seu privata sine armis commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio
Abbreviated transcription (Latin):
flaginũ pun̾itur. cũ quis sine uĩ
uirginẽ. ł uiduã honeste uiuẽtem stru¬
pauit.penam aũt cad̾ lex urogat. pͣte¬
catorib si honesti s̃. publicationẽ par¬
tis dimidie co bõꝵ. Si humiles. cõꝑis
cohercionẽ cum relegatiõe ¶ Itẽ lex or¬
nelia desicarus q̃ homicidas ultore fer
ro ꝑscquitur. ł cos qui hoĩem occidendi.
rũ scriptũ reliꝗd. uulgo ꝗd id appellat᷑
q abarcu matitur. s ⁊ om̃t significat᷑¬

Expanded text:
flagitium punit, cum quis sine vi, vel virginem vel viduam, honestem viventem stupraverit. Penam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem partis dimidie bonorum eorum si humiles corporis coerctionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, que hro persequitur vel eos, qui hominis occidendi rum scriptum reliquit, vulgo quidem id appellatur quod ab arcu mittitur, sed et omne significat
Abbreviated transcription (Latin):
debet uidex an necessaria sit ad uidi¬
catio. Que sane uno casu necessaria ẽ:¬
si cuidẽtiorib finib distingui agros
cõmodiꝰ sit. quã olĩ fuissẽt disticti. Nã
cunc necesse ẽ ex altius agropartẽ a¬
liquã alt̾ius agri dño adiudicar. Quo
casui ꝯuemiens ẽ: ũ is alti cta pecum a
fines maliciose aliꝗd ꝯmisit. u̾bi gr̃a.
Qui lapides finales furatus ẽ. aũ arbo¬
res finales cecidit. Contumacie quo
agros passus ñ fui̾t. Quod aũt istis uidi¬
cũs alicui adiudicatũsit: idstatĩ ciꝰ fit:
ꝑ accõnes ordinãtur nec omnino
quicquã simile hñt cũ cet̾is uidici¬
S. de quib iocut sumus. magnaq di¬
uersitas ẽ eoꝵ et instatuendus ⁊ in
Publicoꝵ aũt iuditioꝵ q̃dã capi¬
calia s̃. q̃dam ñ capitalia. Capitalia
dicimꝰ. q̃ ultimo suplicio afficu̾it. ꝑ
aq̃. ł ignis. int̃ clictione. ł de põtatiõe.
r metallo. Cet̾a siꝗ̃ infamiã irrogant.
cum dit̃pno pecunario. Hpubuca ꝗd̾

Expanded text:
debet iudex, an necessaria sit adiudicatio. quae sane uno casu necessaria esi evidentioribus finibus distingui agros commodius sit quam olim fuissent distincti; nam tunc necesse est ex alterius agro partem aliquam alterius agri domino adiudicari: quo casu conveniens est ut is alteri certa pecunia fines malitiose aliquid commisit, verbi gratia quia lapides finales furatus est aut arbres finales cecidit. contumaciae quometiri agros passus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit, id statim eius fit  actiones ordinantur nec omnino quidquam simile habent ceteris iudiciis de quibus locuti sumus, magnaque diversitas est eorum et in instituendis et in Publicorum iudiciorum quaedam capitalia sunt, quaedam non capitalia. capitalia dicimus quae ultimo supplicio adficiunt vel aquae et ignis interdictione vel deportatione vel metallo: cetera si qua infamiam irrogant cum damno pecuniario, haec publica quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et non pure et integre desig¬
siguamt non uelle h̾rdem
retinere falcidiam. nect᷑arw̾
aut uolent̾e cum parere tes
et non inderi sme lucro hinꝰ¬
mõi ẽẽ hrditat̾e ant si nolint¬

Expanded text:
et non purae et integrae desigsignaverit non velle heredem retinere Falcidiam, necessarium aut volentem eum parere testet non videri sine lucro huiusmodi esse hereditatem, aut si nol
Abbreviated transcription (Latin):
dulgendum ẽ ei. Ut tm̃ delictis extnm¬
tione caueat cũ fide iꝰsore. suntra tp̃s ꝙ.
ci datum ẽ ñ restiiusset. ¶ Et sihereditis
petita sit: cad circa fructus int̾̃ueniunt:
q̃ dixim̃ int̾ uenire insingłaꝵ reꝵ peti¬
tione. Iuoꝵ aũt fructuũ quos cutpa sua p̃¬
sessor ñꝑcepit. inutraq accõne cadratio

Expanded text:
dum est ei, ut tamen de litis aestimatione caveat cum fideiussore, si intra tempus quod ei datum est non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus interveniunt quae diximus intervenire in singularum rerum petitione. illorum autem fructuum quos culpa sua possessor non perceperit, in utraque actione eadem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
rabilib relictoꝵ noĩe agit᷑. Stati. iũt ibiniti¬
o: plis quã simpli ẽ acco. uluti furti mani¬
festi: qua dupli. nec manifesti dupli. Nã
ex his causis ⁊ alus quib:dã siue quis negi.
siue ꝯfireatur. pluris quã fimpli ẽ actio.
Item actons quoq calumpnia cohercetur.
Nam ⁊ actor ꝓcalũpnia iurare cogitur
exnira ꝯstitutione. uinusq ⁊̃ partis aduo¬

Expanded text:
rabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manifesti quadrupli, nec manifesti dupli: nam ex his causis et aliis quibusdam, sive quis neget sive fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare cogitur ex nostra constitutione. utriusque etiam partis advo
Abbreviated transcription (Latin):
maiore ꝑtez habcͣnti /qui ⁊ ĩ
similitudie hrdis consistit
⁊ marime ap̾nos qui crebell¬
ianosolodogmati dedimꝯ
intalib fidi comissi locum
pegasiam circuiciones ho¬
dio habentes ⁊ expellentes.
u̾sitat̾e honoratꝰ. aut nolue¬
rit ag̾e̾ qd iussũ ẽ.adeos qui
maiorib ipriis legatis aut
fid̾iomissis honorati sũt hi¬
uis dari tp̃c qui lib̾tate hono¬
ratisunt ⁊ adire ⁊ lib̾is can¬
nissa su̾t. cũp̾dc̃a dudũ cau¬
t̾de s̃iu̾o nullꝰ fu̾it legatar¬
iorum. s fid̾i comissarioru
riparte at legato honoratus
s om̃s cqͣlez habueri̾t fortu

Expanded text:
maiorem partem habenti, quoniam et in similitudinem heredis consistit, et maxime apud nos, qui Trebelliano solo dogmati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. iversitatem honoratus aut noluerit agere quod iussum est, ad eos, qui maioribus propriis legatis aut icommissis honorati sunt, huiservis dari tempus, qui libertate honorati sunt, et adire, et libssa sunt, cum praedicta dudum cautione. Si vero nullus fuerit legatariorum vel fideicommissariorum ri parte aut in legato honoratus, sed omnes aequalem habuerint fortu
Abbreviated transcription (Latin):
er inpensas lits inferre adusario suo cogatiu.
Ex quib dã uidicus dapnati. ignomsimo¬
ni fiunt uluti fuiti. ui bonoꝵ raptoꝵ iniuri¬
a2. de cdolo. Item tuͣle.mandati. d̾positi. di
cus eouidino dipnatus. ignominia nota
iuriar̃ aut de dolo. ñsolũ dampnati notã¬
ꝯtur ignominia. s ⁊̃ pacti  ⁊ recte. plimũ u
int̃ e. uir̃ exdelicto aliꝙan ex ꝯtc̃tu. debitor
sit. ¶ Omniũ aũt accõnũ instituendaꝵ pͥn¬
cipi. ab ea parte edicti ꝓficiscit᷑ q̃ p̃tor e¬
ẽ. qui ius dicturus sit. qua parte p̃tor parẽ¬

Expanded text:
atur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, veluti furti, vi bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo, item tutelae, mandati, depositi, dirciis eo iudicio damnatus ignominia notatut iniuriarum aut de dolo non solum damnati notantur ignominia, sed etiam pacti: et recte; plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis an ex contractu debitor sit. Omnium autem actionum instituendarum principium ab ea parte edicti proficiscitur qua praetor em vocandus est qui ius dicturus sit. qua parte praetor pare
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq dudu accrbe Qd
sanccitũ raro aũ muidicioer¬
tore clara lege coplecti ⁊ tracẽ̾
usua de ducere adiudicia pro
coipoitum adutorio s uoco
iu̾gaut᷑ iliqui alt̾utris ao
tis ⁊ an̾ nuptialis doatois docu¬
mentis denite iur quide autt¬

Expanded text:
llud quoque dudum acerbe quidem sancitum, raro autem in iudicio exortere clara lege complecti et tradere usui et deducere ad iudicia, pro communi positum adiutorio. Si enim coniungantur aliqui alterutris cum dotis et antenuptialis donationis documentis, dei
Abbreviated transcription (Latin):
S ħ filior git solũ lucrũ cis
alege dictu ⁊ non ind̾atur
eẽ pͦsh̾rditatis filiis adhuc
añ imptialis doacomis non
sicõĩ tore sanctiat᷑. ¶Aluio¬

Expanded text:
it solum lucrum eis a lege datum, et non videatur esse pars hereditatis filii, sed adhac antenuptialis donationis non sic omni tempore sanciatur. Capu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hiis indelic qͥ sanctita st̃
anob̾ de hrdicatib deo ama¬
bilium ep̾oru custoctiendi
¶ scĩsimi: siquid̾e patͥarchis
ut mecͣciis sb̾se ꝯstitutis et
maĩfesta faciãt dõ amabilibꝰ
metrapolitis que anob̾ ꝯsticu¬
tasunt illi quoq rursꝰ ⁊ ip̃i ꝓ¬
ponãt ca in metrapolita sc̃isi

Expanded text:
 his videlicet quae sancita sunt a nobis de hereditatibus deo amabilium episcoporum custodiendis. Sanctissimi siquidem patriarchae in ecclesiis sub se constitutis, et manifesta faciant deo amabilibus metropolitis, quae a nobis constituta sunt. Illi quoque rursus etiam ipsi proponant ea in metropolita sancti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sunt possibilia minstrare
aut antiqua ꝯẜuare ꝯsuetu¬
dine nchil penitꝯ nnona¬
te nĩ conpetit doamabue
priarcas ⁊ metropolitas huiꝰ

Expanded text:
strare aut antiquam conservare consuetudinem nihil penitus innovantem. Vnde competit deo amabiles patriarchas et metropolitas huius
Abbreviated transcription (Latin):
mansit inꝑfecta coqd ad
solum sac̾dotiu ⁊ diocesu
respiciat constituta sb̾ brati¬
ssimo priarcha hiꝯ regie feli¬
cissime cuntatis alias au̾t
om̃s non pscrucatasedes cũ
utiq digna correctois ẽe
oner alia quidm corrigebt

Expanded text:
mansit imperfecta, eo quod ad solem sacerdotium et diocesin respiciat constitutam sub beatissimo patriarcha huius regiae et felicissimae civitatis, alias autem omnes non perscrutata sedes: cum utique dignam correctione esse onem alia quidem corrigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
suphis inpõat᷑ correctiou¬
tatur quoq p̾ceptis ad clari¬
ssimos ꝓũciaru iudices
ut ⁊ ipi que fiunt inspiciẽteᷤ
non ꝑmictant aliquid exħ¬

Expanded text:
eis imponatur correctio, utatur quoque praeceptis ad clarissimos provinciarum judices, ut et ipsi, quae fiunt inspicientes non permittant aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
ant et quod tebetur sacerto
sb̾ros millo modo derelinq̃re
sacerdotim qd non somm
inp̾st̾ro ⁊ diacono sa ntitni
S ⁊ si subdiacomis aut for¬
te lector fint aliquisahunc
relinqͥre pͥstimmi scena⁊ ad
t̾ram migare intamscientt
quiasitale aliquid egits. d

Expanded text:
ant, et quod debetur sacerdotresbyteros nullo modo derelinquere sacerdotium. Quod non solum in presbytero et diacono sancimus, sed etiam si subdiaconus, aut forte lector fiat aliquis, neque hunc relinquere pristinum schema, et ad alteram migrare vitam: quia si tale aliquid egerit, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
actum scimꝰ qd quida̾aut ap̾
lccoꝵ. defensores aut ap̾claris¬
simo ꝓuĩciaꝵ uidices. aut for¬
te ut asfolet hic ap̾ intũ claris¬
simu̾ magistrũ censꝰ ingredi¬
unitur ⁊ qriratur tanquam
ab aliquo sustinentes aliqo
ꝯleges aut alit̾ lefiaut dapi¬
ficati cestes uolentes pclucer᷑¬

Expanded text:
actum scimus, quod quidam aut apud locorum defensores aut apud clarissimos provinciarum iudices aut forte ut adsolet hic apud virum clarissimum magistrum census ingrediuntur et queruntur, tamquam ab aliquo sustinentes aliquid contra leges aut aliter laesi aut damnificati testes volentes producer
Abbreviated transcription (Latin):
odio hñtes occõne p̾sentis ac¬
cipinꝯ legis ⁊ it̾um ad ductꝰ
ẽ aliquis alius simuł calu̾pu¬
coram tabulario deposint ap̾
aut exactꝰ e debitũ qͥd abalio
deo huis moĩ om̃o nõ indulg̾e¬

Expanded text:
ntis accepimus legis. Et iterum adductus est aliquis alius similis calumnicoram tabulario deposuit apudautem exactus est debitum quod ab alio deo huiusmodi omnino non indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ẽ corrigentes ad huc puriꝰ
⁊ santiꝯ lites agi p̾paremꝮ per
quas ⁊ cognitdes fi aindicien
oĩbꝰ diuinis ꝓpoitis cuange
indicãt ⁊ quib uidicat᷑ ⁊ qui
restio̾nĩ p̾bent aĩab ut phenis
dei ꝯmemoratio ⁊ p̾sentia m¬

Expanded text:
adhuc purius et sanctius lites agi praeparemus; per quas et cognitiones fieri a iudicibus omnibus divinis propositis evangeliudicant et quibus iudicatur et qui testimonium praebent animabus, ut perennis dei commemoratio et prae
Abbreviated transcription (Latin):
uo possinꝯ leg̾e ut inpeccĩna¬
riis caĩs nolentes testificaꝵ il¬
los non ꝯpellendo  cestion
dare quiante mediatores fc̃i
st̃ ip̃is. ⁊ quidĩ ab utunt᷑ ħ ⁊ tes¬
tiõio nolunt uti sancimꝰ si
utraq ꝑs ꝯsenciat. qd ⁊ medi¬
ator corũ fiat testificator con¬

Expanded text:
ro posuimus legem, ut in pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores facti sunt ipsis, et quidam abutuntur hoc et testimonio nolunt uti, sancimus, si utraque pars consentiat, quod mediator eorum fiat testificator, com
Abbreviated transcription (Latin):
mportum ẽe ⁊ uelle quat̾ duc̃e
cestes scimꝰ m̃os iudices ħ ma¬
tisunt testes ⁊ ab eo quitestes
dedut̾ gludente ⁊ coitu̾ accipi¬
ente it̾um peta̾t᷑ testes ħ õmo
nõ adẽe. ut pote suspitte habitͣ
ne forte relictis qd pͥorib ⁊ du¬
dũ manifestis pphor. cestiõia fa¬
ccis ille nõ pcluctte testiu̾set
dep̾cedentibꝰ aut non cestifica¬
tis addita m̃co aut eor. depõi¬
dednces qͥd testes editͥoe non¬

Expanded text:
portuni esse et velle et quater deducere testes, sancimus nostros iudices haec mati sunt testes, et ab eo qui testes deduxit concludente et editum accipiente iterum petantur testes, hos omnino non adesse, utpote suspicione habita, ne forte relictis quidem prioribus et dudum manifestis propter horum testimonia factis ille non productionem testium, sed de praecedentibus aut non testificatis additamentum aut eorum deposideducens quidem testes editionem non
Abbreviated transcription (Latin):
ari⁊ abimo qui anob̾ dfiuitꝰ
fu̾it eloq̾ntis fimor indicũ int̾¬
locutione deco aiuidice fca testa¬
aut ap̾ p̾side̾. testificatoit ex ĩt¬
locut̾de iudicantis datis illic. an¬
deł definitiua sin̾a danda ubi
huc inꝓuicia ap̾ idices aut
ne cestium adiectio. ¶ ħ oĩa
in peccui̾ariis q̃onib intellig̾e¬
tes ñcrimĩalib eĩ in quibus
cis cognita edocere. ubi ⁊̃ torm̾¬

Expanded text:
ari et ab uno qui a nobis definitus fuerit eloquentissimorum iudicum, interlocutione de eo a iudice facta, testaaut apud praesidem testificationibus ex interlocutione iudicantis datis; illic videlicet definitiva sententia danda ubi hinc in provincia apud iudices aut nem testium adiectio. Haec omnia in pecuniariis quaestionibus intellegentes; in criminalibus enim, in quibus eis cognita edocere, ubi et torme
Abbreviated transcription (Latin):
aut smontales ꝯsistunt ex
ũtroq cuĩquia st̾ fide dignite¬
tunoniũ phib̾e̾ ⁊̃ nõ quosdam
artifices ignobiles. u uilissio
nec mimis obscuros ad testło
strari testru̾nita qr inculpab
diuoa lii p̾te̾ cos qui anistratoeᷤ
h̾ut . ip̃i quid assumat apparito¬
rem magnificentissimi p̾to¬
ris plebꝰ. inꝓunicia u̾o locor
defensoꝵ. ⁊ ꝑ eos iferant eio¬

Expanded text:
aut si non tales consistunt, ex utroque tamen quia sunt fide digni testimonium perhibere, et non quosdam artifices ignobiles neque vilissimos nec nimis obscuros ad testimostrari testium vita, quia inculpabisi vero alii praeter eos qui administrationes habent, ibi quidem assumant apparitorem magnificentissimi praetoris plebis, in provincia vero locorum defensorem, et per eos inferant ei
Abbreviated transcription (Latin):
r̾one. ⁊ bniꝯ mõi qͥda fiungere.
cestimoi̾a ut p̾ꝑ aliud q dam.
opꝰ adueme̾s audiat aliquoᷤ
dicentes accepisse ab alquo
aurum aut deb̾e asi. Iħ namq
apte nob̾ suspecta sunt ⁊ ulła
dignarde. dumqͣndo ⁊̃ tale ali¬
quid iudicando inuenimꝯ co

Expanded text:
one, et huiusmodi quaedam fingere testimonia, ut propter aliud quoddam opus adveniens audiat aliquos dicentes accepisse ab aliquo aurum aut debere alicui: haec namque aperte nobis suspecta sunt et nullius digna ratione. Quando et tale aliquid in iudicando inven
Abbreviated transcription (Latin):
fin̾t ita sii¶Sinolib̾tian se dicat
compellat de monstrare pͥmur
instrinn̾etũ in quolib̾tatem
percipit ⁊ sic testetim: sn̾o mn
alia ꝓunitia lib̾tat̾e dicat per¬
testatio qd scribat nõ monsita¬
ton̾o mamumissions instru¬
ncroisqui deoux̃ eũ nõ ute tͦ
cio testimois. ¶Sui̾o quiꝯdi¬

Expanded text:
it ita sit. Si vero libertum se dicat, compellatur demonstrare primum instrumentum in quo libertatem percepit, et sic testetur. Sin vero in alia provincia libertatem dicat pertestatio quidem scribatur, non monstrato vero manumissionis instrumento is qui deduxit eum non utetur eius testimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
in cantu̾ e płmus existentibui
q̃ nõalit̾ pate fiut insitestibꝯ
ꝓinciantibꝰ Ncere aut̃ õibus
⁊ tam ualde uilissimis cestĩomũ
phit̾e̾ ⁊ añ nos ꝓhibueru̾t legi¬
latores scis inultas ⁊ excepides
rum ẽ testrum opestimauimꝰ
oporte ⁊ nosadicere aliquidcae
sbtilitatia falsa testioma qutũ
possibile inmorare. ¶Sale eiu
pucie uidice̾ gestũ nueimꝯ
intestanieto oste̾nsa cestrũ falsi¬
tate pessima aꝑte ꝯinctor. ⁊ no¬
fiet ⁊ fuisset de functatestatat
testiũ uõ quida tenetes iam mo̾¬
tue maninta ꝑ carta. iurgam

Expanded text:
incautum est, plurimis existentibus quae non aliter patefiunt nisi testibus pronuntiantibus, licere autem omnibus etiam valde vilissimis testimonium, perhibere et ante nos prohibuerunt legislatores: scilicet multas exceptiones rum est testium opus, aestimavimus oportere et nos adicere aliquid causae subtilitati et falsa testimonia quantum est possibile minorare. Tale enim ciae iudicem gestum invenimus in testamento ostensa testium falsitate pessima aperte convictorum et nofieret et fuisset defuncta testatrix, testium vero quidam tenentes iam mortuae manum ita per cartam virgam
Abbreviated transcription (Latin):
oportet cĩ poc̾m inar sb̃tilitate
siulq pietater trãsir Esiquis
igͣr hus filios legitiosre linqͣt
⁊ uãles. ab intesfato quid ncħ
cihexistere õmo nolum ꝯ pasci

Expanded text:
Oportet enim per omnem viam subtilitatem simulque pietatem transire. Si quis igitur habens filios legitimos relinquat et naturales, ab intestato quidem nihil eis existere omnino volumus, pasci
Abbreviated transcription (Latin):
quãtũ uolu̾t suis nͣ alib fil us
relinq̾ridi elegunt qiͣ uros sen
bunt h̾rdes quaten ꝯ restiti at
filiis at illi aut exħ impie gt̾
aut qdo̾tũ leuissimũ putant pe¬
ierãt ⁊ tacemꝰ caq̾ tradita sint
ex mnemoria nob̾ iꝑsonis gło¬
sis calia delinq̾ntibꝯ pͥscis tpab̃¬

Expanded text:
quantum volunt suis naturalibus filiis relinquendi, eligunt quasi viros et scribunt heredes, quatenus restituant filiis; at illi aut ex hoc impie agunt aut quod omnium levissimum putant peierant: et tacemus ea quae tradita sunt ex memoria nobis in personis gloriosis talia delinquentibus priscis t
Abbreviated transcription (Latin):
pimones ihiis quilegit̾io
nonh̾nt filios curamꝰ sic bre¬
in solatioĩ impetum nature
mõ naturalm̾ filioꝵ ẽ pater.
ꝑ quosdam fortintos ca̾us no
ualu̾it ħag̾e. moriẽs au̾t sub
quoda p̾dictoꝵ. cãsuu̾ scͥpserit

Expanded text:
iones in his qui legitimos non habent filios curamus, sic brevi solacio tantum impetum naturaemodo naturalium filiorum est pater per quosdam fortuitos casus non valuerit hoc agere, moriens autem sub quoda
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uł de inceps successioi̾s n le
ponẽs de suba ⁊ ue̾i̾at cognatiofo¬
pentibꝰ de fuctis duas pat̾ne
sub̾iis untias ħ̾re cũ matre par¬
ciendas qnͣticũq q fu̾it filiint
uiꝯfilii portoe ⁊ mat̾ accipiat

Expanded text:
essionis, neque ponens de substantia, et veniat cognatio foparentibus defunctis duas paternae substantiae uncias habere cum matre partiendas, quanticumque fuerint filii, ut unius filii portionem et mater a
Abbreviated transcription (Latin):
sili s lic non ꝑfecie san etuu¬
crũt. ¶Nosgͥ ⁊ si priꝯ huina¬
na usi lege ꝓtribꝰ untiis sc xu¬
ntias eis filiis legitims non
extantib per patrum mum fice̾¬
tiam dedimo s tiu̾exhiis que
mul cleme̾tiq ꝯsiõantes p̾se̾

Expanded text:
filii licet non perfecte sanciverunt. Nos igitur etsi prius humana usi lege pro tribes unciis sex uncias eis, filiis legitimis non extantibus, per patrum munificentiam dedimus; sed tamen ex his quae mul clementiusque considerantes
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ciram ex quahbet inue¬
urialiam qd apriorib nr̃is a¬
patri inpͥdictis ca̾ibꝯ matiem
inpriori scemate relinqͥnci. in¬
pio p̾ces offerre. ħ declaranteᷤ
qr uult naturales suos filioᷤᷤ
restitu̾e nature ⁊ antiq̃ ige¬

Expanded text:
enit curam ex aequalibus inveniri, aliam quidem a prioribus nostris apatri in praedictis casibus matrem in priori schemate relinquenti imperio preces offerre hoc declarantes, quia vult naturales suos filios restituere naturae et antiq
Abbreviated transcription (Latin):
patri legittima soboles amtiau¬
na cos dignos ẽe fecert. ⁊ hãc euz
matre oua nõ do̾ari nerultima
dari uoluntate ult̾ius aliquid
ꝑimitentes Sñio filii quid non
gint naturales. xubine nõso¬
lũ m̾o du̾ hiis qui noh̾nt uciq¬

Expanded text:
patri legitima soboles, una uncia eos dignos esse fecerunt, et hac cum sua matre, non donari neque ex ultima dari voluntate ulterius aliquid permittentes, si vero filii quidem non sint naturales, concubina vero solummodo his qui non habent utiq
Abbreviated transcription (Latin):
ad hio mõi illicitũ coniciu
accesẜit uł aliq infraudehiꝰ
legis machinare tẽpta intꝰ
p̃cio acbe̾ficiose carituꝵ sog¬
noscat notariꝯ uo qui supͣ¬

Expanded text:
ad huiusmodi illicitum commertium accesserit vel aliquid in fraudem legis machinari temptaverit, pretio ac beneficio se cariturum agnoscat. Notarium vero qui supe
Abbreviated transcription (Latin):
uł medias ãm̾istratẽes ger̾t¬
Sine int̾ correctores sine ĩt᷑
cosulares siue int̾spectabi¬
les ordinentur non solu¬
codicillos p̾stares. ⁊ mãda¬
ta dare quibꝰ nspectis oĩa¬
gub̾uare laudabilit̾ possĩt¬
io librum mandatoru copo¬

Expanded text:
trationes gersive inter correctores sive inter consulares sive inter spectables ordinentur, non solcodicillos praestare, sed etiata dare, quibus inspectis ogubernare laudabiliter posso librum mandatorum compo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que dixinus excoqex asst heres insti¬
tutus c̃. tad transstrimꝰ ⁊ad tum qui ex
pute hrs scͥptus ẽ. ¶ preterta intestatus
quoq moriturus pot rogire cum adquẽ
bonasua. Uiegittimo uire. ł honerario. ꝑti¬
nẽ intelligit. uhtreditatem suam totam.
partemue ciugaui rem aliquã sulliti fun¬
dũ hominẽ. peccuniã: aliciu restituat. Cũ
aluid aliqd. restituat. ¶ Et qr primafid̾iꝯ¬

Expanded text:
ex asse heres institutus est, eadem transferimus et ad eum qui ex parte heres scriptus est. Praeterea intestatus quoque moriturus potest rogare eum ad quem bona sua vel legitimo iure vel honorario pertinere intellegit, ut hereditatem suam totam partemve eius aut rem aliquam, veluti fundum, hominem, pecuniam, alicui restituat: cum aliud aliquid restituat. Et quia prima fidei
Abbreviated transcription (Latin):
stor sac̾ palacussiggesit. ꝯstitutionem fcamꝰ.
ꝑquã disposuus. sitestatoe fidibrcli sui cõ¬
misit. ut ł hrclitate. ł speciale fidi ꝯmissum
restituat. et neq ex sppturi. neq exquinq
testium numtro. quiinfidei cominisss leggai¬
mus et̃ nostitur.r es possit manifestan: s⁊ ua
pauciores quã quinq ł nemo penitus testis
intucnent: tunc siuie pat hrclis. siue alius ꝗ¬
cumq sit. quifidẽ degit hrclis. ⁊ abto aliqd
restitiuuolũit. sibrs ꝑfidia tentus. adinple
fidem recusat. negando remita ẽe subsecu¬
tamsfidci ꝯmissanus uisuirandum ei dtu¬
lit. cum prius ip̃t de calumpma uirauit. nẽ¬
cesse e cum habe. łuis uirandum aibire. ꝙ ni

Expanded text:
ggessit, constitutionem fecimus, per quam disposuimus: si testator fidei heredis sui commisit, ut vel hereditatem vel speciale fideicommissum restituat et neque ex scriptura neque ex quinque testium numero, qui in fideicommissis legitimus esse noscitur, res possit manifestari, sed vel pauciores quam quinque vel nemo penitus testis intervenerit, tunc sive pater heredis sive alius quicumque sit, qui fidem elegit heredis et ab eo aliquid restitui voluerit, si heres perfidia tentus adimplere fidem recusat, negando rem ita esse subsecutam, si fideicommissarius iusiurandum ei detulerit, cum prius ipse de calumnia iuraverit, necesse eum habere vel iusiurandum subire, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rũtur ad fidi commassariũ. ⁊ ꝓquidrãte
remancant aput brclem. ¶ Num ctum
rogatus sit ¶ S et si ceita summa decluc¬
ta. p̃ceptaue que quartam. ł ttiam ma¬
ximam partem hrclitatis ꝯtinet rogatꝰ

Expanded text:
rantur ad fideicommissarium, pro quadrante remaneant apud heredem. quin etiam rogatus sit. sed et si certa summa deducta praeceptave, quae quartam vel etiam maximam partem hereditatis continet, r
Abbreviated transcription (Latin):
Merit uoluisse filior quid
matre̾ legitiim̾a ẽe ⁊ ħtam in¬
agnũ ci doasse opꝰ libidins
ꝓprios aũt filiosex suo natos
semine adhuc relinq̾re s uitos
¶ ħ similiter qd̾ ꝓmaũmissorib
Similit̾ at̾ ꝓ mau̾missis sãximꝰ

Expanded text:
erit voluisse filiorum quidem matrem legitimam esse et hoc tam magnum ei donasse opus libidinis, proprios autem filios ex suo natos semine adhuc relinquere servituros. Haec similiter quidem pro manumissoribus similiter autem pro manumissis sanximus.
Abbreviated transcription (Latin):
tialia ꝯfisciat docunieta hanc
cm̃ solam po mau̾missionem
p̾ce dentes fini qui pꝰt dotalia
natisunt ubi ⁊ ingenin et
sin ⁊ pacri successores apostu¬
latione auroꝵ auulor ⁊ p̾sti¬
nũ nataliũ libati nullãq pcĩ¬

Expanded text:
ciat documenta; hanc enim solam post manumissionem praecedentes filii et qui post dotalia nati sunt liberi et ingenui et sui et patri successores, a postulatione aureorum anulorum et pristinorum natalium liberati nullamque p
Abbreviated transcription (Latin):
iamfcĩ iuant ⁊ debitum ho¬
norem manuissorib redo¬
aut ut nõ denno ⁊ lib̾tate et
b̾unatione cadant tanꝙͣ in¬
de uoti ingratiq ꝯicti ⁊ ale¬
ge dupuati er̃t namq ita ipe¬
tuc lib̾i ⁊ ingenuisi mau̾imꝰ¬
sorib eoꝵ q filiis inꝯfusam

Expanded text:
iam facti vivant et debitum honorem manumissoribus reddant, ut non denuo et libertate et benenatione cadant tamquam indevoti ingratique convicti et a lege damnati. Erunt namque ita perpetue liberi et ingenui, si manumissoribus eorumque filiis inconfusam
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiqui. adtalemcos ꝑdur̾it
uecatur obsequm ⁊ reu̾c̾tiam.
recte legib nitroducta q̃nq̃ a
bstincant. aut mnanib ut isi¬
diis aut alus exquibꝰ lib̾cita¬
ic aliquidagetes rursos uitu¬

Expanded text:
nem eis qui ad talem eos perduxerunt vocatur obsequium et reverentiam recte legibus introductam; quin etiam abstineant aut manibus aut insidiis aut aliis ex quibus liberti tale aliquid agentes rursus servitu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ aob̾ cotidie p̾cipumt. quo¬
modo patienur manimnssorẽ
quicquał patri circalib̾tum
fc̃ꝯ ẽ ab aco aliquid pati mali¬
gnum. uuit iniurias forsitan a¬
pͥas ⁊ indecentes scu plagas.
aut maxime intolerabilia susti¬
nere dispendias: siquid horu:
passũ se quilib̾tate dedit uel.¬

Expanded text:
 nobis cotidie praecipiuntur, quomodo patiemur manumissorem, qui aequalis patri circa libertum factus est, ab eo aliquid pati malignum aut iniurias forsitan asperas et indecentes seu plagas aut maxime intolerabilia sustinere dispendia? Sed si quid horum passum se qui libertatem dedit vel
Abbreviated transcription (Latin):
b alios glosissimos p̾fc̃o ⁊ q̃
inhespiast̾ ⁊ inlibia ⁊ qmi i
septetrionalib diñs aut̃ in il¬
rico scripsimꝰ ut oĩs nob̾ res¬
p.plena fiat hac lege sbiector
medente gussiombus. ¶de¬

Expanded text:
 alios gloriosissimos praefectos et qui in Hesperia sunt et in Libya et qui in septentrionalibus dicimus autem in Illyrico scripsimus, ut omnis nobis respublica plena fiat hac lege subiectorum medente concussionibus. D
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt ⁊ scier̾t eui ⁊ ita
t̾alioꝵ instrimĩetoꝵ suscipi¬
atur fides manifestũ existẽs
calib adhibendi sunt int̾ qͦ
totũ aut p̾ca q̃ pꝰ pancas litt̾aᷤ
illiꝯ poĩta sunt qͣtenꝯ nicho
miitatur desũmasb̾tilitate

Expanded text:
gesta sunt et scierunt eum, et ita talium instrumentorum suscipiatur fides: manifestum existens talibus adhibendi sunt, inter qtotem aut post ea quae post paucas litteras illius posita sunt, quatenus nihil omittatur de summa subtilitate
Abbreviated transcription (Latin):
aut ⁊̃ quouolu̾it mõres suas
disponere ut pote piã illam
legem alia nra h ꝯstitutt̾e ĩ t̃¬
p̾cante. eos cĩ qui semel ante
memorata dudũ nam lege
moa̾st̾ia inhabitanert inmillo
Pca po̾italet ꝯtristatura ẽ aut
at datasut. neq pͥus nr̃c legi
impedimẽtũ penitꝰ faciẽte
co ꝙ neqr possibilesit ħ fieri
ut oportuisset pͥus disponere
ulla it t̾ali lege poi̾ta iinoa̾st̾i¬

Expanded text:
am quo voluerit modo res suas disponere: utpote primam illam legem alia nostra hac constitutione interpretante. Eos enim qui semel ante memoratam dudum nostram legem monasteria inhabitaverunt in nullo postea posita lex contristatura est aut at data sunt; neque prius nostra lege impedimentum penitus faciente, eo quod neque possibile sit ut oportuisset prius disponere, nulla tunc tali lege posita in monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ multituto factar qo
mimlitib. ap̾ nosat̾ introdis¬
tarum quatemis cotidie int̾¬
p̾ auferentes eis altuatones
plegis. atdis sb̾tilitate õipt¬

Expanded text:
ltitudo factarum quidem in litibus apud nos autem introductarum, quatenus cotidie intpraeauferentes eis altercationes per legislationis subtilitatem. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
inmentorum qdactenꝯ ual¬
int fiat.ut qui ꝓfert ad colla¬
t̾oms docimiẽtũ miret sollẽp¬
sumat augmẽtum ad maio¬
rem negocͦi fid̾e ⁊ ip̃e quiħ pe
tit fĩ uret qr non aliamyto¬
ncamhus fidem adcollatões
instrumẽtoꝵ uenit. necqcqr
circa camegit aut machinat
ẽ ꝙ forte possit u̾ntat̾e absc̃o¬
dere Ce quibꝰ licebit sese lib̾¬
are ꝯͣhentes si cõsenserit utti¬
q ad ħ ueire ut insimuet m¬
monumẽtoꝵ ip̃i ꝯ̃hentes q̃

Expanded text:
umentorum, quod hactenus valuit fiat, ut qui profert ad collationes documentum, iuret sollemnsumat augmentum ad maiorem negotii fidem, et ipse qui haec petit fieri iuret, quia non aliam idoneam habens fidem ad collationes instrumentorum venit nec quicquam circa eam egit aut machinatus est quod forte possit veritatem abscondere. De quibus licebit sese liberare contrahentes, si consenserint utrique ad hoc venire, ut insinuent imonumentorum ipsi cont
Abbreviated transcription (Latin):
ut uon insolascͥptura ⁊ enis
exannatõe pẽdamos sit in
dicantib ⁊ testium solatium
⁊̃ em̃ tales testificatoes susctͥp¬
nuꝯ quo p̾sentes testes dicãt
qr hus p̾sc̃tib subscͥpsit qui
docum̃etũ fec̃. ⁊ hũc uouerumt
nam si inuenerimꝰ ⁊ tales qͦs¬
dam cestes nõ minꝯ ꝙͣtres di.¬
gnos fide existentes n talem:

Expanded text:
ut non in sola scriptura et eius examinatione pendeamus, sed sit iudicantibus etiam testium solacium. Etenim tales testificationes suscipimus, quo praesentes testes dicant, quia his praesentibus subscripsit qui documentum fecit et hunc noverunt: nam si invenerimus et tales quosdam testes non minus quam tres dignos fide existentes, neque talem
Abbreviated transcription (Latin):
piculũ sustinere stoforsan m
debiti detrim̾eto Gi nõ ip̃e sy¬
oute mutare uolu̾t sub ob¬
nig̾one forte pignorum aut
indutiasħ quod leges lara¬
metum uocat. sciat aut̾ mutu
picłin ad se omouenturum

Expanded text:
iculum sustinere, facto forsan in debitis detrimento. Sin vero ipse sponte mutuare voluerit sub obligatione forte pignorum aut indutias hoc quod leges laxamentum vocant, sciat autem mutui periculum ad se omnino venturum
Abbreviated transcription (Latin):
nec̃citat̾e sancimo millam
nec̃citat̾e ex legibus cẽcura¬
toribꝰ imorium peccumas
fencrre or caute reponente
quam usinꝵ. apetitione ⁊̃ ã

Expanded text:
necessitatem, sancimus nullam necessitatem ex legibus esse curatoribus minorum pecunias fenerare, sed caute reponere aquam usurarum appetitione etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hõil cutele uelcure sidicant
qr obligatam habent res adol¬
escentum aut aperte obliga¬
tisunt ganctinꝯ siquis dix̾c¬
absolui/ aut siinc̃tum ẽ ħ p̾be¬
at ad scda eloquia ns iurandy¬
fu̾it tutelã non ꝯting̾e ucur̾a
s eum aberre ꝓcul expelline
exhoc ip̃o ostem ⁊ non curatorẽ
atorsciat oĩoactio Adu̾sꝰ min¬
ore suĩa ea fu̾it se cassuꝵ ppteriz
ieex studio adu̾sꝯhanc legemni̾
firm̃tur s siquis apte obligat
existẽs tacu̾it sciat ⁊̃ iste qr susti¬
nebit pe̾mi quo non possit re¬
dibitionibꝰ uti aliis solutoibꝰ
debitise miscere tp̃r curatõis
deinde minoris res fiñt pscruta¬
tus ⁊ cessiones insemetip̾o ant
le aliquid agi.s undiq inna¬
lida ħcalia fieritanꝙͣ sinzab¬

Expanded text:
hominibus tutelae vel curae, si dicant quia obligatas habent res adolescentium aut aperte obligati sunt, sancimus, si quis dixabsolvi, aut si incertum est hoc, praebeat ad sancta eloquia iusiuranfuerit, tutelam non contingere neque curam, sed eum ab ea re procul expelli, ne ex hoc ipso hostem et non curatorem ator, sciat omni actione adversus minorem, si vera fuit, se casurum, propter ex studio adversus hanc legem nostram figmentum. Sed si quis aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis deinde minoris res fuerit perscrutatus et cessiones in semet ipso aut le aliquid agi, sed undique invalida haec talia fieri, ta
Abbreviated transcription (Latin):
iã utilitate̾ ad olescentis agi
faciet ad reꝵ gub̾nat̾ce tim̾te̾
semp circacas iꝑt̃ uiris niradi
memoria fc̾anih anob̾lex pro
cautela sit po̾ita horum qui
corun qui sibi auxiliari nequ̾t

Expanded text:
iam utilitatem adolescentis agitfaciet ad rerum gubernationem, timentem semper circa eas propter iurisiurandi memoriam factam. Haec a nobis lex pro cautela sit posita horum qui eorum qui sibi auxiliari nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
modus erat antiquitꝰ abali
talia rep̾hendit. manere ergo
et illam insius t̾mins uolu¬
mus. qũi castitat̾e diligẽter
ex clusa rursꝯ exqadit̾puͣ.

Expanded text:
modus erat antiquitus ab altalia reprehendit. Manere ergo et illam in suis terminis volumus, quoniam castitatem diligenter exclusa
Abbreviated transcription (Latin):
uentist̾ hn qui docim̃ctõtesta¬
tisunt sb̃scͥptõe sb̾dentes ⁊ caᷤ
recognoscentes fide suscepit co¬
cimẽtu ⁊ quidã hinc in opi¬
nabile occurrit eo qd litt̃̾ quid
smne fide uisest̾. licet ex amĩata

Expanded text:
unt hi qui documento testati sunt subscriptionem subdentes et eam recognoscentes, fidem suscepit documentum: et quiddam hinc inopinabile occurrit, eo quod litterae quidem sine fide visae sunt licet examinatae,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. tũc illud solum mutuare
curator cogatur quantũ ad
dispẽsat̾te sufficiet adolesc̾e
forsan mue̾ire caute potint.
habundãtib peccĩ̾iis anodi¬
cis fũctionib publicis obl¬
gatos. uenditor̾e n̾on hntes
ydoneũ ⁊ opulentõ reddito
ctistentes damꝰ eĩ eilicetiã
⁊ hagerescienti quiasiquid
ip̃m respiciet picłm¶sinũ o¬

Expanded text:
 tunc illud solum mutuare curator cogatur quantum ad dispensationem sufficiet adolesceforsan invenire caute potueritabundantibus pecuniis, modicis functionibus publicis obligates, venditorem vero habentes idoneum et opulentus reditus existentes. Damus enim ei licentiam et hoc agere, scienti quia, si quid ipsum respiciet pericu
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝯ ut si aptissime maĩfestꝰ.
ẽ quia is quisit ad ministratõ
ip̃e ẽ uiri minoris obuorius
n curatorerit nec ubiaut ca¬
utd̾er fureturant alias pbatoe
que erant. or corrupat. et
curatio fiat ci rer int̾ito ꝓpriaꝵ¬
ħitaq lege accitissima comi.¬
getur ut nullo cor quiobli¬
gatas habere ꝓhibent res d̾fũc
⁊ obligatums effectum Hx̾at
iumore iise forsan hrditate
platanicinꝯpiam qui mino¬
remhabint obligatũ aut alia
huiꝯ modi ercasione. nõ iam
solum cu ẽe fidelem ad puber
iũgi tutorẽ alt̾um aut cura

Expanded text:
cimus, ut si apertissime manifestus est quia is qui fit administrator ipse est iuri minoris obnoxius, neque ipse curator erit, necubi aut cautionem furetur aut alias probationes quae erant minori corrumpat et curatio fiat ei rerum interitus pritaque lege cautissima colligetur, ut nullus eorum qui oblivatas habere perhibent res defunct obligatum sibi effectum habeat minorem, in se forsan hereditate perlata cuiuspiam qui minorem habuit obligatum aut alia huiusmodi occasione, non iam solum eum esse fidelem ad impuberum iungi tutorem a
Abbreviated transcription (Latin):
cꝑit tomi ut uxor̾e leginimã
heret. ⁊ filior. legittioꝵ matrẽ
ncq̃ꝙͣ penitꝰ licentiã ciẽe hãc
de como p̾t̾ ordĩe legis expel¬
iẽ or here eam legittĩa ⁊ filios

Expanded text:
legitimam haberet et filiorum legitimorum matrem, nequaquam penitus licentiam ei esse hanc de domo praeter ordinem legis expellere, sed habere eam legitimam et filios