comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rietate uirtutũ. differentie habi¬
tationum. Licet igit᷑ om̃s ꝑfecti in
gła dormiant. et ad regna celestia
om̃s ꝑueniant. alia ẽ tũ claritas
solis. et alia lune. et alia stellarsi.
Et stella a stella differt in clarita¬
te. Icleo om̃s reges dormiunt ingła.¬
sompnꝰ contumeliosꝰ iniqͥtas. sopnꝰ
miserandus infirmitas. sompnus
głosus caritas. Contumeliose qͥppe¬
cdormienti: ait paulus. Surge qui
Usq qͦ piger dormis: At sponse dor¬
mienti inter medios cleros. que de
eus sub capite meo. et dext̃a eiꝰ am¬
plexabit᷑ me. int̾ ubera sponsi. in
sinu sponsi. supͣ pectꝰ sponsi su am¬
ter requiescit uoce sponsi sompnꝰ
iste beatissimꝰ confirmat᷑ dicentis.
Adiuro uos filie ierłm. ne suserce¬
tis dilectam. quoadusq ip̃ a uelit.
Nogo qͣudo uolet: Qͣndo his carere
amplexil. ab his auelli uberib.
insuꝑ sinu uel pectore uolet separa¬
ri: Cerce qͣndo caritas ip̃a. que eã

Expanded text:
varietate virtutum differentiae habivarietate virtutum differentiae habitationum. Licet enim omnes perfecti in gloria dormiant, et ad regna coelorum omnes perveniant; alia est tamen claritas solis, et alia lunae, alia etiam stellarum. Et stella a stella differt in claritate . Ideo omnes reges dormient insomnus contumeliosus iniquitas; somnus miserandus infirmitas; somnus gloriosus charitas. Contumeliose dormienti ait Paulus: Surge qui Usquequo, piger, dormies? At sponsae dormienti inter medios cleros quae de ens, sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Inter ubera sponsi, in sinu sponsi, supra pectus sponsi, suaviter requiescit; voce sponsi somnus iste beatissimus confirmatur, dicentis: Adjuro vos, filiae Jerusalem; ne suscitetis dilectam, donec ipsa velit . Rogo, quando volet? Quando his carere amplexibus, ab his avelli uberibus, insuper sinu vel pectore volet separari? Certe, quando charitas ipsa, quae eam
Abbreviated transcription (Latin):
re dormient in gła. Magnũ ẽ fr̃s.¬
magnũ est. obdornire in gła. Alii
enĩ obdormiunt incontumelia. alii
lia in pecc̃is ꝑseũantes. in miscłia
penitentes. in gła. martires et inno¬
centes. Obdormiunt in contumelia:
qͥ in suis scelerib moriunt᷑. In mise¬
ricordia: qͥ confessione et lacrinus
penitentie. a suis scelerib abluti. so¬
piunt᷑. In gła: qͥ multarũ uircutũ
stipendiis głosi. angłicis manib
ad celestia tͣnsferunt᷑. Obdormiuit
diues ille incontumesia. et sepul¬
tus est ininferno. Lazarꝰ in misccłia.
qͥ in sinu deducit᷑ abrahe. sp̃e abra¬
ham in gła. qͥ ñ solũ sibr: S eciam
lazaro potuit ẽẽ consolationi. Ob¬
dormiuit incontumelia iudas. qͥ
laqueo se suspendit. In miscdł̃ia
paraliticꝰ. cui dñs pecca dimisit. In
ꝑfecti recipiunt imꝑfectos. illos sci¬
licet. qͥ de mãmona iniqͥtatis. faci¬
unt sibi amicos. dando tẽporalia.
ut conseqͣnt᷑ et̾na. He sunt in domo
patris beatissime mansiones. ꝓua

Expanded text:
 dormient in gloria. Magnum est, fratres, obdormire in gloria. Alii quidem obdormiunt in contumelia; alii lia, in peccatis perseverantes; in misericordia, poenitentes; in gloria, martyres et innocentes. Obdormiunt in contumelia, qui in suis sceleribus moriuntur; in misericordia, qui confessione et lacrymis poenitentiae a suis sceleribus abluti sopiuntur; in gloria, qui multarum virtutum stipendiis gloriosi angelicis manibus ad coelestia transferuntur. Obdormivit dives in contumelia, et sepultus est in inferno; Lazarus in misericordia, qui in sinum deducitur Abrahae; ipse Abraham in gloria, qui non solum sibi, sed etiam Lazaro potuit esse consolationi . Obdormivit in contumelia Judas, qui laqueo se suspendit ; in misericordia paralyticus, cui Dominus peccata dimisit; in n quibus perfecti recipiunt imperfectos; illos scilicet qui de mammona iniquitatis faciunt sibi amicos, dando temporalia, ut consequantur aeterna . Hae sunt in domo Patris beatissimae mansiones: pro
Abbreviated transcription (Latin):
subuertunt᷑ ut nullũ in eis rema¬
neat uirtutis uestigiũ: ut quẽad¬
modum solitudo bestiis. ita et ip̃i
exclusis uirtutib. a uiciis concludas¬
tur. Nota hec tͥa gen̾a hominũ:
quoꝵ pͥmum conturbat᷑. scd̃m con¬
cutit᷑. derciũ subuercit᷑. Primũ qͥa
terra sunt. contͣriis passionib agita¬
ti. tͦbantur. scd̃m qr reges sunt. a
sp̃italib neqͥtiis impugnant᷑. ter¬
cium qr nicħ in se habent constan¬
cie. s cirtũferunt᷑ om̃i uento doct¬
ne. ab iminundis sp̃itib conterun¬
tur. Huiꝰ orb̃ urbes. sunt conuenti¬
cula eoꝵ de sanguinib p̾ferentia
spem sc̃itatis. uim eiꝰ et uircutem
ab negautes. Tales utiq urbes. pͥn¬
ceps destruit tenebrarũ. om̃s eiꝰ mu¬
nitiones. uircutũ indelicet instru¬
menta. cũ uirtutib ip̃is euertens.
Et uindis eiꝰ ñ aꝑuit carcerem. Q
enum in talib urbib uincti tenen¬
tur funibs peccoꝵ: rex confusionis

Expanded text:
subvertuntur, ut nullum in eis remasubvertuntur, ut nullum in eis remaneat virtutis vestigium; ut quemadmodum solitudo bestiis, ita et ipsi exclusi virtutibus a vitiis excludantur. Nota haec tria genera Hominum: quorum primum conturbatur, secundum concutitur, tertium subvertitur. Primum, quia terra sunt, contrariis passionibus agitati turbantur; secundum, quia reges sunt, a spiritualibus nequitiis impugnantur; tertium, quia nihil in se habent constantiae, sed circumferuntur omni vento doctrinae , ab immundis spiritibus conteruntur. Hujus orbis urbes, sunt conventicula eorum de sanguinibus , praeferentia speciem sanctitatis, vim ejus et virtutem abnegantia. Tales utique urbes princeps destruit tenebrarum, omnes ejus munitiones, virtutum videlicet instrumenta, cum virtutibus ipsis evertens. Et vinctis ejus non aperiet carcerem. Qui enim in talibus urbibus vincti tenentur funibus peccatorum, rex confusionis
Abbreviated transcription (Latin):
ram sapimꝰ. aliqͥd etiã terrenũ dili¬
gimꝰ. huiꝰ contͣbationis exꝑtes ñ erimꝰ.
s erimꝰ ꝓfecto inuice̾ mordentes et
comedentes. et altutrũ inuidentes.
Qd si cor nr̃m de terrenis ad celestia
eleuemꝰ. audituri ñ terra es. et in
terram ibis. sed celũ es. et in celum
qͥclem possunt. s subuerti ñ pote¬
runt. Qnomͦ illiꝰ concussũ ẽ regnũ
cuiꝰ pene moti sunt pedes. cuiꝰ pene
effusi sunt gressus: Concussus ẽ¬
s non est subuersus qͥ carcerem
stupro p̾culit. uincła adult̾io. Fe
nos quidem concutim᷑ qͣndo tẽp¬
tamͦ: s ñ subitim᷑ si ñ consencia¬
mus. Qͥ posuit orbẽ desertũ. Orb̃
nomine hoc in loco possumꝰ acciꝑe.
qͥ ita sunt in orbe. quasi in urbe:
cirtuitu semꝑ laborantes. et ad fi¬
uem nũqͣm ꝑuenientes. De talib
ant ꝓpħa. Incircuitu impi ambu¬
lant. id ẽ. in orbe. Hitales ñ solum
contͣbant᷑. uel concuriunt᷑. s ita etiã

Expanded text:
ram sapimus, aliquid etiam terrenum diliram sapimus, aliquid etiam terrenum diligimus, hujus conturbationis expertes non erimus, sed erimus profecto invicem mordentes, et comedentes, et alterutrum invidentes. Quod si cor nostrum de terrenis ad coelestia levemus, audituri, non terra es, et in terram ibis ; sed coelum es, et in coelum quidem possunt, sed subverti non poterunt. Quomodo illius concussum est regnum, cujus pene moti sunt pedes, cujus effusi sunt gressus! Concussus esed non subversus; qui carcerem stupro praetulit, vincula adulterio . Et nos quidem concutimur, quando tentamur; sed non subvertimur, si non consentiamus. Qui posuit orbem desertum. Orbis nomine hoc in loco eos possumus accipere, qui ita sunt in orbe, quasi in orbe; circuitu semper laborantes, et ad finem nunquam pervenientes. De talibus ait Propheta: In circuitu impii amblant , id est in urbe. Hi tales non solum conturbantur, vel concutiuntur, sed ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
taq ille neqͣm conuenticła sc̃oꝵ.
dissipabit cong̃gationes fideliũ.
uł suis decrecis subdendo. uł tor¬
mentis et ꝓscͥptionib ꝑseq̃ndo. Ft
uinctis eiꝰ . id ẽ orb̾: si apꝑuit carce¬
rem. Uincti orb̾ sunt hi qͥ in eccłia
male consuetudinis constringunt᷑.
de qͥb ꝓpha. Funes inqͥt peccoꝵ cir¬
cumplexi st̃ me. his uinctis pesti¬
lens ille ñ aꝑiet carcerẽ. qͦs ab er¬
rore docendo ñ extͣħet: s artiꝰ sue
iniqͥtatis et ꝑfidie tenebris in uol¬
uet. Si autẽ ꝑuirũ diabolũ ip̃m
uelis intelligi. ñ erit absurdum:
cũ et in psalmis. et in euangłio. et
multis aliis sc̃e scͥpt᷑e locis appeslatꝰ
hoc fecit. Et exurge dñe ñ p̃ualeat
homo. Ip̃e qͥclẽ nec adhuc cessat con¬
turbare terram. et concutere regna.
Terra dicipossunt amatores mun¬
di. et mundialis głe sectatores. qͦs
utiq nc ira. nunc inuidia. nc̃ am¬
bitione. nc̃ bellis seditionib q con¬
turbat. Quicũq etiã nr̃m fr̃s ter¬

Expanded text:
tiam ille nequam conventicula sanctorum, dissipabit congregationes fidelium, vel suis decretis subdendo, vel tormentis et proscriptionibus persequendo. Et vinctis ejus, id est orbis, non aperuit carcerem. Vincti malae consuetudinis constringuntur, de quibus Propheta: Funes, inquit, peccatorum circumplexi sunt me . His vinctis pestilens ille non aperiet carcerem, quos ab errore docendo non extrahet, sed arctius suae iniquitatis et perfidiae tenebris involvet. Si autem per virum diabolum velis intelligi, non erit absurdum, cum et in Psalmis, et in Evangelio, et multis aliis sanctae Scripturae locis appellatus hoc fecit . Et: Exsurge, Domine, non praevaleat homo . Ipse nec adhuc quidem cessat conturbare terram et concutere regna. Terra dici possunt amatores mundi, et mundialis gloriae sectatores, quos utique nunc ira, nunc invidia, nunc bellis seditionibusque conturbat. Quicunque etiam nostrum, fratres, ter
Abbreviated transcription (Latin):
ost sacra dñice natiuita¬
tis sollempnia. ad indagas¬
dã ꝓpħice uisionis mysteria reuer
mutamꝰ quidẽ. cũ ea que hisscĩs
dieb impleta recolimꝰ. in uerbis
ꝓph̃icis p̾muntiata agnoscimꝰ. ubi¬
q autẽ uno dei uerbo pascunͦ. et
nittͥmur. qd ideo caro factũ ẽ et ha¬
bitauit in nob̃. ut a carnalib pos¬
sit audiri. qͦs erudiret uerbis. con¬
firmaret miracłis. atcͣheret erẽ¬
plis. postremo ꝓpͥi sanguinis effu¬
sione redimeret. Sicut igit᷑ nati¬
uitatẽ eiꝰ passionẽ. et resurrectio¬
nem. in celos etiã ascensionẽ. ficlẽ
quoq gentiũ. et sc̃e eccl̃ie regnũ.
que omĩa gaudemꝰ impleta. in
ꝓphis inuenimꝰ p̾nuntiata. ita ꝓ¬
fecto tyrannidem antixͥ. eccłie in
membris. int̾itum. que in ipsis
scͥpturis narrant᷑ futa. nullus
cxp̃ianꝰ ambigat ẽẽ cõplencda q̃taq
descͥpta antixͥ ꝑsecutione. usq ad
eiꝰ int̾itum. in quo et ip̃iꝰ sachane
po regis babylonis inuehit᷑ dicens

Expanded text:
ost sacra Dominicae Nativitatis solemnia, ad indaganda propheticae visionis mysteria revertmutamus quidem, cum ea quae his sanctis diebus impleta recolimus, in verbis propheticis praenuntiata agnoscimus. Ubique autem uno Dei Verbo pascimur et potamur: quod ideo caro factum est, et habitavit in nobis , ut a carnalibus posset audiri, quos erudit et verbis, confirmaret, miraculis, attraheret exemplis, postremo proprii sanguinis effusione redimeret. Sicut igitur nativitatem ejus, passionem, et resurrectionem, in coelis etiam ascensionem, fidem quoque gentium, et sanctae Ecclesiae regnum, quae omnia gaudemus impleta, in prophetis invenimus praenuntiata; ita profecto tyrannidem Antichristi, Ecclemembris suis interitum, quae in ipsis Scripturis narrantur futura, nullus stianus abigat esse complenda. Itaque descripta Antichristi persecutione usque ad ejus interitum, in quo et ipsius Satanaepo regis Babylonis invehitur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
rum regũ int̃pretare imꝑiũ. qͦrũ
celis est. Ip̃i st̃ tunc tẽporis sc̃ĩ atq
ꝑfecti. qͥ concuti qͥdẽ possunt. s sub¬
uerti ñ possunt. De qua concussio¬
ne dñs in euangłio. Surgent inqͥt
pseudo ꝓpħ̃e. et pseudo apłi. et da¬
bunt signa multa ita ut in errorẽ
ducant᷑ si fieri potest etiã electi.
Seqͥt᷑. Qui posuit orbẽ desertũ. etur¬
bes ei destruxit. Orbẽ uocat eccłiã:

Expanded text:
rum regum interpretare imperium, quorum coelis est . Ipsi sunt tunc temporis sancti atque perfecti, qui concuti quidem possunt, sed subverti non possunt, de qua concussione Dominus in Evangelio: Surgent, inquit, pseudoprophetae, et pseudoapostoli; et dabunt signa multa, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Sequitur: Qui posuit orbem desertum, et urbes ejus dest
Abbreviated transcription (Latin):
tur aduena ad eos: et adherebre do¬
ppł̃m nationũ. qui uocatione uide¬
oꝵ oracła ꝓph̃arsĩ uidentes im¬
pleri. ad eandẽ fi dẽ suscipien¬
dam. eis conungi festinabunt.
Uel certe ip̃a pleb s fidelis. qͣm
ipsi eatenꝰ ut adue nã exhorrue¬
rant. eis dilectio ne iungẽtus.
quando ille due uirge que fuerant
in manu iezechielis ꝓpħe diuise. er̃t
in unionẽ. et sccł̃m alium ꝓpħam iu¬
da et isrł facient sibi unum caput
et ascendent de terra. Ita ppls genti¬
um adherebit ppło uideoꝵ. id ẽ do¬
mui iacob. ut sit illis unꝰ d̾s. una fi¬
des. unũ baptisma. Et tenebunt eos
ppłi. iudeos scilicet ap̃iani tenebt̃.
caritate tenebt. regłis discipline te¬

Expanded text:
tur advena ad eos, et adhaerebit dotur advena ad eos, et adhaerebit dollige nationum, qui vocationem Judaeorum, oracula prophetarum videntes impleri, ad eamdem fidem suscipiendam eis conjungi festinabunt. Vel certe ipsa plebs fidelis, quam ipsi eatenus ut advenam exhorruerant, eis dilectione jungetur, quando illae duae, quae fuerant in manu Ezechielis prophetae divisae, erunt in unionem , et secundum alium prophetam, Juda et Israel facient sibi caput unum, et ascendent de terra . Ita populus gentium adhaerebit populo Judaeorum, id est domui Jacob, ut sit illis unus Deus, una fides, unum baptisma Et tenebunt eos populi, Judaeos scilicet Christiani tenebunt charitate, tenebunt sollicitudine, te
Abbreviated transcription (Latin):
et in seruitutẽ redigo. Sersiptũ qͣm
diu est contͣ qd pugnet. labor ẽ si reqͥ¬
es. Si uero extinctis uiciis. suꝑatisq
passionib ita supͣ carie sit. ut iã ñ
sit in ca qd̃ premat: ꝓfecto suphu¬
mum suam reqͥescet Hec ẽ beatitu¬
do mitib reꝓmissa. dicente dño. Be¬
ati mites. qm̃ ip̃i possidebt̃ terram.
S qr iam diu laborantes loquendo
ad eũ locũ scͥpt᷑e uenimꝰ ubi reqͥes
commendat᷑. iustũ ẽ ut in portu si¬
lentii modicũ qͥescentes. auĩm simł
et uocẽ reparemꝰ: et sic magis ido¬
nei. inueniam᷑ ad ꝑscrutanda sa¬
cramenta dei et dñi nr̃i ib̃u xp̃i
qui uiuit et regnat d̾s ꝑ omĩa scl̃a
ẽs ysaias cõuersionẽ iude¬
oꝵ qͣn in nouissimis diebs
futurã credimꝰ. sco sp̃u illu¬
iniuatus descͥbens: miserebit᷑ in¬
quit dñs iacob. et eliget adhuc¬
cle isrł: et reqͥescere eos faciet suꝑ
humũ suam. Et addidit. Adinge¬

Expanded text:
et in servitutem redigo . Verumtamen et in servitutem redigo . Verumtamen diu est, contra quod pugnet, labor est, non requies. Si vero, exstinctis vitiis superatisque passionibus, ita supra carnem sit, ut jam non sit in ea quod premat, profecto super humum suam requiescet. Haec est beatitudo mitibus repromissa, dicente Domino: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Sed quia jamdiu laborantes loquendo ad eum locum Scripturae venimus, ubi requies commendatur: justum est, ut in portu silentii modicum quiescentes, animum simul et vocem reparemus; et sic magis idonei inveniamur ad perscrutanda sacramenta Dei et Domini Jesu Christi, qui vivit et regnat per omnia saecula s Isaias conversionem Judaeorum, quam in novissimis diebus futuram credimus, sancto Spiritu illuminatus describens: Miserebitur, inquit, Dominus Jacob, et eliget de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. Et addidit: Adjunge
Abbreviated transcription (Latin):
de isrł. qͥa qͥ pugnans ingemitu
gͣnum purgatũ et electum. ad hor¬
rea suꝑna tͣnsfert᷑. Et reqͥescere eos
faciet suꝑ humũ suam. Beatitudo
magna ꝓmittit᷑. Humꝰ nr̃a. caro
nr̃a est. Multi sunt sub ea. multi
in ea: pauci suꝑ eam. Sub ea st̃: qͥb
carnis concupiscentia duat᷑. In ea
sunt: qͥ semꝑ ea que carnis sunt
agunt: et meditant᷑. Supͣ eam st̃:
a qͥb ip̃a ne insolescat laborib et
uigiliis acq ieiuniis castigat᷑ Pri¬
mꝰ carnalis est. scd̃s animalis. t̃tiꝰ
sp̃italis. Et a carnis qͥdem dñatu
nos ꝓhibet apl̃s cũ dicit. Non reg¬
nec peccatũ in ur̃o mortali corpore.
ut obediatis concupiscenciis eius
Quid ẽ obedire concupiscenciis car¬
nis: nͥ ẽẽ sub carne: Uult etiã nos
ñ in carne ẽẽ qͥ ait. Carnis curã ne
feceritis in desideriis. Audi et ho¬
minẽ supͣ carnẽ: eĩ desideria uiri¬
liter prementẽ. Castigo corpꝰ meuĩ

Expanded text:
de Israel: quia qui pugnans in gemitu de Israel: quia qui pugnans in gemitu granum purgatum et electum ad horrea superna transferetur. Et requiescere eos faciet super humum suam. Beatitudo magna promittitur. Humus nostra, caro nostra est. Multi sunt sub ea, multi in ea, pauci vero super eam. Sub ea sunt, quibus carnis concupiscentia dominatur. In ea sunt, qui semper ea quae carnis sunt agunt et meditantur. Supra eam sunt, a quibus ne ipsa insolescat, laboribus et vigiliis atque jejuniis castigatur. Primus carnalis est, secundus animalis, tertius spiritualis. Et a carnis quidem dominatu nos prohibet. Paulus, cum dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus . Quid est obedire concupiscentiis carnis, nisi esse sub carne? Vult etiam nos non in carne esse, qui ait. Carnis curam ne feceritis in desideriis . Audi et hominem supra carnem, ejus desideria viriliter prementem. Castigo corpus meum,
Abbreviated transcription (Latin):
in montẽ bethel. de inferiorib ad
suꝑiora. de humanis ad diuina. de
corporalib ad spiritalia. Porrige gͦ
in altũ brachia duo o anima. ora¬
tionem et meditationẽ. Infer ea in
ip̃a secreta celi. ubi xp̃c ẽ indext̃a
dei sedens. insta oportune importu¬
ne. ut contempleris faciẽ eiꝰ. ut des¬
cendat ad te. uel te tͣhat ad se. ut gꝰ¬
tes quam dulcis ẽ. et qͣm mitis. et
misericors exꝑiaris. Itaq si in orati¬
one tua. uel meditatione. exarse¬
rit celestiũ desicd̃ioꝵ ignis. si amoꝵ
incentiua flammascant. si estuans
ec hanelans celestib qͥbusdã mo¬
uearis affectib. et mͦ quasi conpre¬
hensum. quẽ diligis sentias esse.
presentẽ. mͦ elapsũ de manib do¬
leas. et suspires absentẽ. lucta spi¬
ritalis est. nomentibi isrłis impo¬
nens. ut ñ solũ miseratione. s et¬
eciã electione dignꝰ habearis. Mise¬
rebit᷑ enĩ dñs iacob. et eliget adhuc

Expanded text:
in montem Bethel , de inferioribus ad in montem Bethel , de inferioribus ad superiora, de humanis ad divina, de corporalibus ad spiritualia. Porrige ergo in altum brachia duo, o anima, orationem et meditationem; infer ea in ipsa secreta coeli, ubi Christus est in dextera Dei sedens : insta opportune, importune , ut contempleris faciem ejus, ut descendat ad te, vel te trahat ad se, ut gustes quam dulcis est, et quam mitis et misericors experiaris . Itaque si in oratione tua vel meditatione exarserit coelestium desideriorum ignis; si amorum incentiva flammescant, si aestuans et anhelans coelestibus quibusdam movearis affectibus; et modo quasi comprehensum quem diligis sentias esse praes entem, modo elapsum de manibus doleas et suspires absentem; lucta spiritualis est, nomen tibi Israel imponens; ut non solum miseratione, sed electione dignus habearis. Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
magis est. s minꝰ ꝑiculosũ. Ad qd̃
spectat rerũ penuria. decͣctiones.
obꝓbria. ꝑsecutiones diurcsi. odia
pͥncipũ. amicoꝵ ꝓditio. subditoꝵ
rebellio. corporis egͥtudo. Qualis
nobis ẽ fr̃s contͣ hec omĩa collucta¬
tio: Quis ẽ qͥ in aduersis forte pu
sillanimior ñ inueniat᷑. qͥ ad obꝓ¬
bria ñ moueat᷑. uł contͥstet᷑ ad detͣc¬
tiones. qͥ si in ꝑsecutionib iracundi¬
delior: felix animꝰ qͥ in his om̃ib in¬
uenit᷑ suꝑior. sicut in ꝓsꝑis temꝑãs.
ita et constans inaduersis. felix ni¬
cħominꝰ ille qͥ et si uncere istaple
ue ñ potest: optime tamen luctan¬
cdo. satagit ne uincat᷑. Mi serebitur
enim diĩs iacob. id ẽ. luctatori. et si
plenam ñ obtinur. erit in hac uita
uictoriam: fini to certamine co¬
ronam merea tur incelis habere¬
ꝓpetuam. Sane qͥ in his luctis
uictor ex . titerit. incipiat lucta¬
ri cũ deo: tͣnsiens de mesopotamia

Expanded text:
magis est, sed minus periculosum. Ad quod magis est, sed minus periculosum. Ad quod spectat rerum penuria, detractiones, opprobria, persecutiones divitum, odia principum, amicorum proditio, subditorum rebellio, corporis aegritudo. Qualis est nobis, fratres, contra haec omnia colluctatio? Quis est, qui in adversis forte non pusillanimior inveniatur; qui ad opprobria non moveatur, vel contristetur ad detractiones; qui non in persecutionibus iracundiior? Felix animus, qui in omnibus invenitur superior; sicut in prosperis temperans, ita et constans in adversis. Felix nihilominus ille, qui, etsi vincere ista non valet, optime tamen luctando satagit ne vincatur. Miserebitur enim Dominus Jacob, id est luctatoris, ut si plenam non obtinuerit in hac vita victoriam, finito certamine, coronam mereatur habere in coelis perpetuam. Sane qui in his luctis victor exstiterit, incipiat luctari cum Deo; transiens de Mesopotamia Syriae
Abbreviated transcription (Latin):
in pace. sceturitas. Similit̃ et laudeᷤᷤ
hominum. amicicia diuitũ. beniuo¬
lentia et fides socioꝵ. fauor et grã
subdicoꝵ. Nich̃ominꝰ et sanitatẽ cor¬
poris et bonam ualitudinẽ membro¬
rum: quidã prosꝑis estimant iun¬
genda. Fya fãs quantũ hoc brachi¬
o suo niundus nos premat. qͣmad¬
sepe miseros incautosq deiciat.
qͥs facile dixerit: Quam rarꝰ ẽ qͥñ
in prosꝑis uł modice relaret am¬
inum a solita gͣuitate. qͥ ñ in habũ¬
dantia ñ sit parũ remissior. et in
humana laude modicũ hylarior.
in pͥncipũ beniuolentia aliqͣntulũ
elatior: in amicoꝵ grã parsi lissolu¬
tior. in fauore sublitoꝵ paululum
insolentior. in corporis uirtute mo¬
dicũ absterior. Quicũq igit᷑ iacob
spiritalis ẽẽ uoluerit. contͣ hec in
prosꝑis continua lucta se nouerit
exercendũ. At brachiũ alid mun¬
cli qd̾ aduersitatẽ diximꝰ: molestũ

Expanded text:
in pace securitas. Similiter et laudes in pace securitas. Similiter et laudes hominum, amicitia divitum, benevolentia et fides sociorum, favor et gratia subditorum. Nihilominus et sanitatem corporis, et bonam valetudinem membrorum, quidam prosperis aestimant adjungenda. Eia, fratres, quantum hoc brachio suo mundus nos premat, quam adsaepe miseros incautosque dejiciat, quis facile dixerit? Quam rarus, qui non in prosperis vel modice relaxet animum a solita gravitate; qui non in abundantia sit parum remissior; et in humana laude parum hilarior, in principum benevolentia aliquantulum laetior, in amicorum gratia dissolutior, in favore subditorum insolentior; in corporis virtute austerior! Quicunque igitur Jacob spiritualis esse voluerit, contra haec in prosperis continua lucta se noverit exercendum. At brachium aliud mundi, quod adversitatem diximus, molestum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ñ audentib negare debitũ na
ture. uolentib gule frenũ sobͥetatis
imponere. Cum putant consulere ne¬
cessitati. fomentũ prestant uolupta¬
ti: et cũ subtͣhunt qd̾ putant neces¬
sarium . ñ. in aliis que eque diligt̃
bonis. sustinent detͥmentũ. At contͣ
sp̃itales neqͥtias ꝑicłosa nmis lucta
est: quib mille ad nocendũ sunt ar¬
tes. ut pote tot annoꝵ milib inta¬
li negotio exercitatis. Int om̃s tñ de¬
ꝑiculosior ẽ. qua se tͣnsformant in
angłm lucis. similitudine uirtutiᷤᷤ
uitia palliantes. et in calice aurec
uenenũ miseris ꝓpinantes. Tunc ñ
est colluctatio aduersus carnẽ et saz¬
guinẽ. qũ carne iã suꝑata. demonũ
nos calliditas iniqua deludit. sua¬
dentes uitia ꝑ uircutes. uł ꝓpt̃ uir¬
tuces suꝑbiã. Porro duob brachiis
mundus iste contͣ nos luctat᷑: pros¬
te prosꝑitatis ẽ rerũ tẽporaliũ ha¬
bundantia. in habundantia pax.

Expanded text:
tatis, non audentibus debitum naturae tatis, non audentibus debitum naturae negare, volentibus gulae frenum sobrietatis imponere. Cum putant consulere necessitati, fomentum praestant voluptati; et cum subtrahunt, quod putant necessarium, in aliis quae aeque diligunt bonis, sustinent detrimentum. At contra spirituales nequitias periculosa nimis lucta est, quibus mille ad nocendum sunt artes, utpote tot annorum millibus in tali negotio exercitatis. Inter omnes daericulosior est, qua se transformant in angelos lucis, similitudine virtutum vitia palliantes, et in calice aureo venenum miseris propinantes. Tunc non est colluctatio adversus carnem et sanguinem, quando, carne jam superata, daemonum nos calliditas iniqua deludit, suadentes vitia per virtutes, vel propter virtutes superbiam. Porro duobus brachiis mundus iste contra nos luctatur, proste prosperitatis est rerum temporalium abundantia; in abundantia pax,
Abbreviated transcription (Latin):
tes tibi. ubi dra cones. immundi
scilicet sp̃c locũ habent. ubisi¬
mulatio regnat. libido inqͥe¬
tat. detͣctio laniat. dissolurc ad¬
ulatio. cũ in qͣm hec omĩa mũ¬
dialis amoris fuerint deleca.
miserebit᷑ nr̃i dñs. Iacob qͥppe luc¬
tator interp̃tat᷑. Quẽ est ista lucta:
Caro concupiscit aduersus sp̃m: et
ium patit᷑. et molenti diripiunt il¬
lud. Que lucta: Ne miremini si o¬
dit uos mundus: qm̃ me pͥus odio
habuit. Habemꝰ itaq luctam cũ cai¬
ne. lucdã cũ demone. luctã cũ mun¬
entium. sccda ꝓficientiũ. tercia
sccła ꝑiculosa. tertia tecdiosa. qͣrta
fructuosa. Rogo qͥd laboriosũ cam
qͣm in se ip̃o. et contͣ se ip̃m habere
conflictũ: Intꝰ ẽ ignis quẽ nos et fo¬
uere oportet. et cauere. Nã si ñ fouet᷑.
nat᷑a obruit᷑. si ñ cauet᷑: castitas ꝑicli¬
tatur. Hinc timor. hinc luctꝰ. hinc
lacͥme ignorantib metas necesfita¬
tis. expauescentib negotiũ uolup¬

Expanded text:
tes tibi : ubi dracones, immundi scilicet spiritus locum habent; ubi simulatio regnat, libido inquietat, detractio laniat, dissolvit adulatio; cum, inquam, haec omnia mundialis amoris fuerint deleta, miserebitur nostri Dominus. Jacob quippe luctator interpretatur. Quae est ista lucta? Caro concupiscit adversus spiritum,vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae lucta? Nemiremini, si odit vos mundus, quoniam me prius odio habuit . Habemus igitur luctam cum carne, luctam cum daemone, luctam cum munentium, secunda proficientium, tertia secunda periculosa, tertia, taediosa, quarta fructuosa, Rogo, quid tam laboriosum uam in seipso, et contra seipsum habere conflictum? Intus est ignis, quem nos et fovere oportet, et cavere. Nam si non fovetur, natura obruitur; si non cavetur, castitas periclitatur. Hinc timor, hinc luctus, hinc lacrymae, ignorantibus metas necessitatis, expavescentibus negotium volup
Abbreviated transcription (Latin):
qua terra ꝓpl̃ia subiunxit. Et possi¬
debit eos clomꝰ isrł suꝑ terrã dñi: in
seruos et ancillas. Receptis in eccłia
mira circa eos deuotio. ut quos nc̃
habent ꝑsecutores et dnõs. cunc in
caritate seruos habeant et ancillaᷤ¬
te inuicẽ. Et erunt capientes
qͥ se ceꝑant eos Ut mͥ uidet᷑ mutua
illa descͥbitur ꝓpħico sermone di¬
lectio. qua se alterutrũ capient.
iudei et gente s. et qͥbyclã quasi
brachiis amor is se inuicẽ cõplec¬
tentes. De qͣ captione paulus
ait. Capite nos. uel ert̃ capientes eos
qui se ceꝑant. cũ sicut fideles ex gen¬
tib sc̃e p̃dicationis reti. plebẽ isrłiti¬
cam ad sinũ tͣhunt eccłie: ita et ip̃i
conuersi ad dnm̃ plures ex gentib
uerbo simul et exemplo. xp̃ianisle¬
gib subiugabt̃. Unde seqͥt᷑. Et subi¬
tient exactores suos. Potest ꝑ eracto¬

Expanded text:
qua terra propheta subjunxit: Et possidebit eos domus Israel super terram Domini in servos et ancillas. Receptis quippe in mira circa eos devotio, ut quos nunc habent persecutores et dominos, tunc in charitate servos habeant et ancillate invicem, Et erunt capientes eos qui se ceperant . Ut mihi videtur, mutua illa describitur prophetico sermone dilectio, qua se alterutrum capient Judaei et gentes, et quibusdam quasi brachiis amoris se invicem complectentur, de qua captione Paulus ait: Capite nos; vel: Erunt capientes eos, qui se ceperant , cum sicut fideles ex gentibus, sanctae praedicationis reti plebem Israeliticam ad sinum trahunt Ecclesiae; ita et ipsi conversi ad Dominum, plures ex gentibus, verbo simul et exemplo Christianis legibus subjugabunt. Unde sequitur: Et subjicient exactores suos. Exacto
Abbreviated transcription (Latin):
ius sibi uendicans. non solum in
reꝓbos. sed etiã in electos nec clũ uo¬
catos. necdũ iustificatos. nec dsi xp̃i
sancguine redemptos. Hos a ꝓpħa
celum uocari posse ñ inconuenien¬
ter existimat. qui uim p̃destinati¬
onis in qua fr̃a sunt que fut᷑a sunt
non ignorat. Cernens itaq ꝓpħa reg¬
num diaboli. mane. id ẽ in ip̃o mun¬
di exortũ initio. totũ fere mundũ
occupasse reges et pͥncipes. et om̃e
hominũ genꝰ. p̃ter paucissimos ydo¬
latͥa polluisse. electos etiã et p̃desti¬
natos inuasisse admiransq tantã
inqͥt cecidisti de celo lucifer qͥ mane
oriebaris: Lucifer uocat᷑. qr lucẽ scĩe
ferre uidebat᷑ cũ dicet. Gustate eteri¬
tis sicut dii scientes bonũ et malũ.
Cecidit de celo. interram corruit.
qͣndo ab electis eiectꝰ. in solis reꝓbis
quasi in carcere inclusus. terram
more serpentis comedit. Qͥ qͥdem¬

Expanded text:
jus sibi vindicans, non solum in reprobos, sed etiam in electos, necdum vocatos, necdum justificatos, necdum Christi sanguine redemptos. Hos a propheta coelum vocari posse, non inconvenienter existimat, qui vim praedestinationis in qua facta sunt, quae futura sunt, non ignorat. Cernens itaque propheta, regnum diaboli mane, id est in ipso mundi exortum initio, totum fere mundum occupasse; reges et principes et omne hominum genus, praeter paucissimos, idololatria polluisse; electos etiam et praedestinatos invasisse, admiransque tantam inquit, cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? Lucifer vocatur; quia lucem scientiae ferre videbatur, cum diceret: Gustate, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Cecidit de coelo, et in terram corruit, quando ab electis ejectus, in solis reprobis quasi in carcere inclusus, terram more serpentis comedit. Qui d
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti popłm dix̃it iudeoꝵ. et
qd beatꝰ ieronimꝰ hanc ip̃am ꝓphe¬
tiam exponeus. astra celi eos qui
fulgent in eccłia inrtexp̃tatꝰ sit moi¬
tem etiã testamenti eccłiam. Quo¬
niͦ ergo ante casũ intanto decore
positꝰ. suꝑ eos qͥ fulgent in eccłia
concupierit. nͥ hec omĩa ibi pͥusui¬
disset. ubi erant etiam ante qͣm

Expanded text:
testamenti populum dixerit Judaeorum: et testamenti populum dixerit Judaeorum: et quod beatus Hieronymus hanc ipsam prophetiam exponens, astra coeli eos qui fulgent in Ecclesia interpretatus sit; montem etiam testamenti, Ecclesiam. Quomodo ergo ante casum in tanto decore positus, super eos qui fulgent in Ecclesia concupierit, nisi haec omnia ibi prius vidisset, ubi erant, etiam antequam
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Nam ꝓfecto suꝑbus in celo.
stare ñ potuit. qd qͥdẽ aliqͣmdiu
feciss. si pꝰt conceptã ambitionẽ cũ
temporis mora. tanta ei cogrtare
licuisset. S admiccamꝰ illã qͦrun¬
dam opinionẽ quadicunt. qd ip̃e
cum his qͥ cecidert̃ ininferioribus
partib. id.ẽ. in firmamento positꝰ.
ad sublime illud celũ in quo d̃s
cũ eis qͥ ñ cecidert̃ in habitar. aspi¬
rauerint. uacillabit illa beati gre¬
gorii expositio suꝑ ezechielis uerba
dicentis. Tũ signałm similitudi¬
nis plenꝰ sapĩa et ꝑfectus decore:
inpar. adiso dei fuisti. Omĩs la¬
rum on si illa eiꝰ expositio ꝓba¬
bilis ẽẽ putat᷑. intelligendũ ẽ pͥmũ
illum qͥ corruit nnt cetos angłos
pͥncipatũ habuisse in quo scłm
illum dei similitiroo exp̃ssins fuit
impssa. maxim e cũ plenꝰ sapĩa et
ꝑfectꝰ decore dicat᷑. Aditiamꝰ etiam¬
illud qd̃ idẽ pater suꝑ hec ip̃a uer¬
ba. que habemꝰ in mauib. montẽ

Expanded text:
cto superbus in coelo stare non potuit: quod quidem aliquandiu fecisset, si post conceptam ambitionem cum temporis mora tanta ei cogitare licuisset. Sed omittamus illam quorumdam opinionem, qua dicunt, quod ipse cum his qui ceciderunt, in inferioribus partibus, id est in firmamento positus, ad sublime illud coelum, in quo Deus cum eis qui non ceciderunt, inhabitat, aspiraverit: vacillabit illa beati Gregorii expositio super Ezechielis verba dicentis: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in paradiso Dei fuisti. Omnis larum, si illa ejus exspositio probabilis esse putatur, intelligendum est primum illum qui corruit, inter caeteros angelos principatum habuisse; in quo secundum illum, Dei similitudo expressius fuit impressa, maxime cum plenus sapientia et perfectus decore dicatur. Adjiciamus etiam, quod idem Pater super haec ipsa verba, quae habemus in manibus, montem
Abbreviated transcription (Latin):
x eo qd̾ scͥptũ est. quomͦ cecidi¬
sti de celo lucifer qͥ mane ori¬
ebaris. licet uobis sufficere uideau¬
tur que dicta sunt. aliꝰ tñ sensꝰ mͥ
occurrit. et ad exponendũ breuior
et facilior ad intelligendũ. quẽ oꝑe
ꝑ estimet u̾iorem. qͣm sue capaici¬
tatis. audierit aptiorem. Itaq au̾¬
bis beatissimi pauli sumamꝰ huiꝰ
expositionis exordiũ. qͥ de lege pec¬
cati et mortis salutare texens ora¬
culum. regnauit inqͥt mors ab adã
usq ad moysen. etiã in eos qͥ ñ pec¬
cauert̃ in similitudinẽ p̃uarica¬
tionis ade. Gerebat itaq mortis
p̃positꝰ. io ẽ diabolus in hõĩe pͥnci¬
patũ ante moysi legẽ. uidelicet
regnaus sine contͣdictione. lege
autẽ subint̾rante. et pecc̃o diuimᷤꝰᷤ
preceptis resistente. Tyraunidẽ exer¬
ceus. Ubi enĩ si erat lex: nec p̃uari¬
catio. sdeo lex subirtͣuit: ut habun¬

Expanded text:
 eo quod scriptum est: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris, licet vobis sufficere videantur quae dicta sunt, alius tamen sensus mihi occurrit ad exponendum brevior, et facilior ad intelligendum: quem operper aestimet veriorem, quam suae capacitati audierit aptiorem. Itaque a verbis beatissimi Pauli sumamus hujus expositionis exordium, qui de lege peccati et mortis salutare texens oraculum. Regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae . Gerebat itaque mortis praepositus, id est diabolus, in homine principatum, ante Moysi legem, videlicet regnans sine contradictione; lege autem subintrante et peccato divinis praeceptis resistente, tyrannidem exercens. Ubi enim non erat lex, nec praevaricatio. Ideo lex subintravit ut abun
Abbreviated transcription (Latin):
ceptꝰ suꝑbia. talem sibi dñatũ
uana cogitatione ꝓmittit. saꝓpt̃
licet uerũ sit hoc eũ dixisse. idẽ
se ascensurũ in celũ. et soliũ suũ
suꝑ celi sydera positurũ. et cet̾a hu¬
iusmodi. si sano intellectu ñpocest
exponi qd̃ hoc eunerit.e intelli¬
gendũ est qd̃ eũ cupi ñ m dum¬
dũationis in eos qͦs in creatore
uiderat a creatore relictos. ñ p̃dix¬
isse uent᷑a. s uba iactantie ꝓtu¬

Expanded text:
ceptus superbia talem sibi dominatum vana cogitatione promittit. Eapropter licet verum sit, hoc eum dixisse, id est se ascensurum in coelum, et solium suum super coeli sidera positurum, et caetera hujusmodi, si sano intellectu non potest exsponi, quod hoc evenerit: intelligendum est eum cupidum dominationis in eos, quos in Creatore viderat a Creatore relictos, non praedixisse ventura, sed verba jactantiae protu
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Et quasi diceret᷑ ei. qͥd ergo
tis: impia mox cogitatione respor¬
det. Sedebo in monte testamenti.
et si ñ inom̃ib. in lat̾ib . to.ẽ. in
partib aqͥlonis. illis uidelicet qͥ¬
ab aqͥlonari frigore uitioꝵ. in suiᷤ
cordib mͥ sedẽ parabt᷑. Ibi subli¬
mes ille ꝑsone. anna et cayphaᷤ.
id. ẽ. scͥbe et pharysei. qͥb ad effec¬
tum meẽ uoluntatis abutar. In¬
tuens deinde dñm nubes suas
ubiq terrarũ ubi sibi resisterẽt
miccentẽ. confidens inuircute su¬
a. et in multitudine diuitiarũ
suarũ p̃sumens. ascendã in qͥt
suꝑ alticudine nubiũ. id.ẽ. p̃di¬
catoꝵ. eos uł p̾mens. uł fallens.
eroq similis altissimo. ut sicut
hat: ita et ego habebo angłos me¬
stolos meos. qͦs nos pseudo ꝓpħas.

Expanded text:
meum. Et quasi diceretur ei: Quid ergo meum. Et quasi diceretur ei: Quid ergo tis? impia mox cogitatione respondet: Sedebo in monte testamenti; et si non omnibus, in lateribus, id est in partibus aquilonis, illis videlicet, qui aquilonari frigore vitiorum in suis cordibus mihi sedem parabunt. Ibi sublimes illae personae Annas et Caiphas, id est Scribae et Pharisaei, quibus ad effectum meae voluntatis abutar. Intuens deinde Dominum nubes suas ubique terrarum, ubi sibi resisterent, mittentem, confidens in virtute sua, et in multitudine astutiarum suarum praesumens : Ascendam, inquit, super altitudinem nubium, id est praedicatorum, eos vel premens, vel fallens; eroque similis Altissimo: ut, sicuthat; ita et ego habeo angelos mestolos meos quos nos pseudoprophetas
Abbreviated transcription (Latin):
a reꝓbis uidit impugnandã. ip̃e
in eis et ꝑ eos acriꝰ impugnatirrus.¬
nitat᷑ ascendere. Suꝑ astra celi ex¬
altabo solium meũ. Soliũ suũ di¬
cit reꝓbos qͦsq in hoc mundo subli¬
mes. in qͥb maxime diabolus reg¬
nat. qͥ in hoc mundo etiã suꝑ astra
dei. scõs scilicet accipiunt pocestatẽ.
ut tẽprent. ut p̃mant. ut ꝑ seqͣnt᷑.
ut puniant. Recolite fr̃s mei qͣm
paruus erat scõꝵ num̃rꝰ. qͣm ab¬
iectus. qͣm contẽptibilis. qͣndo om̃is
gła mundi reges et pͥncipes. et ro¬
mani suꝑ omĩa imꝑatores. contẽp¬
to deo. ec contẽpti a cleo. ydolis sacͥ¬
ficabant: et paucos dei cultores qͥ
erant in uidea. dura seruitute p̃¬
mebant. Hoꝵ itaq sublimitatẽ.
in sp̃u intuens et pocestatẽ. scõꝵ etiã
paucitatẽ et abiectionẽ. om̃e subli¬
me uidens. id. ẽ. approbans. et ab¬
iecta despiciens. ad illoꝵ dñatio¬
nem. istoꝵ uero opp̃ssionẽ anhelanᷤ
supͣ astra dei inqͥd exaltabo soliũ

Expanded text:
Sicut societatem illam sanctam in qua regnaturus erat Deus, coelum vidit nominitatur ascendere. Super astra Dei exaltabo solium meum. Solium suum dicit reprobos quosque in hoc mundo sublimes, in quibus maxime diabolus regnat: qui in hoc mundo etiam super astra Dei, sanctos scilicet, accipiunt potestatem, ut tentent, ut premant, ut persequantur, ut puniant. Recolite, fratres mei, quam parvus erat sanctorum numerus, quam abjectus, quam contemptibilis, quando omnis gloria mundi, reges et principes, et Romani super omnia imperatores, contempto Deo, et contempti a Deo, idolis sacrificabant: et paucos Dei cultores qui, erant in Judaea, dura servitute premebant. Horum itaque sublimitatem in spiritu intuens, et potestatem, sanctorum etiam paucitatem et abjectionem, omne sublime videns, id est approbans, et abjecta despiciens, ad illorum dominationem, istorum quoque oppressionem anhelans: Super astra Dei, inquit, exaltabo solium
Abbreviated transcription (Latin):
esterna die fãs de casudia¬
boli. quem in corpore suo pa¬
titur. uel passurꝰ ẽ. ꝓ ingenii nr̃i pau¬
sonam diaboli adpͥmũ eiꝰ casũ. quo
esfectus diabolus de angło. de luci¬
fero uesꝑ. a celesti corruit mansio¬
ne. ꝓpħica hec uerba putant esse
ꝓlata. siqͥd in hac parte possumꝰ
uobis ñ arbitror subtͣhendũ. De¬
scͥpserat ꝓpħ̃a sub noie regis baby¬
lonis. diaboli uel in se. uel in mem¬
ad inferos suꝑbia tua. concidit ca¬
dauer tuũ. Subter te sternet᷑ tinea.
et putredo. et oꝑim̃tum tuũ erunt
uermes. Deinde ad pͥsttuam eiꝰ glo¬
riam. qua qͦndam suerat in celesti¬
b gloriosus retorquens ocłos et tan¬
tam. ac tam miserã mutationem
ammirans. quomͦ inqͥt cecidistilu¬
ctfer de celo. qͥ mane oriebaris: Lu¬
cifer iccuro dictꝰ estimat᷑. qri sicut
stella illa maturina. cet̾is sydderib
lucis serenitate p̃cellit: ita ille ar¬
changelus. cunctis angłis lucidior
fuisse putat᷑. Cui ait ꝓpħa ezechieł

Expanded text:
esterna die, fratres, de casu diaboli quem in corpore suo patitur, vel passurus est, pro ingenii nostri pausonam diaboli, ac primum ejus casum, quo effectus diabolus de angelo, de Lucifero vesper a coelesti corruit mansione, prophetica haec verba putat esse prolata; si quid in hac parte possumus, vobis non arbitror subtrahendum. Descripserat propheta, sub nomine regis Babylonis, diaboli vel in se, vel in memad inferos superbia tua; concidit cadaver tuum. Subter te sternetur tinea; et putredo, et operimentum tuum erunt vermes . Deinde ad pristinam ejus gloriam, qua quondam fuerat in coelestibus gloriosus, retorquens oculos, et tantam ac tam miseram mutationem admirans: Quomodo, inquit, cecidisti Lucifer, qui mane oriebaris? Lucifer ideo dictus aestimatur, quod sicut stella illa matutina caeteris sideribus lucis serenitate praecellit, ita ille archangelus cunctis angelis lucidior fuisse putatur. Cui ait propheta Ezechiel:
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ut qͥ celũ uoluit conscendere
elatꝰ in infernũ trahat᷑ inuitꝰ nec¬
ad qͣmlibet partẽ inferni. sed qͥ celi
summa petebat. ad inferm ima.
descendebat. Hoc ẽ qd̃ ait: in prona¬
fundum laci. Hoc etiã de mem¬
bris eiꝰ. antixͦ uidelicet et cet̾is de qͥ

Expanded text:
tio, ut qui coelum conscendere voluit elatus, in infernum trahatur invitus; necad quamlibet partem inferni, sed qui summa petebat, ad inferni ima descendat. Hoc est, quod ait, in profundum laci. Hoc etiam de membris ejus, Antichristo videlicet, et caeteris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ignis et̾nus. p̃paratꝰ ẽ diabolo et
angłis eiꝰ. Qui te uiderint. ad te
inclinabunt᷑. teq ꝓspitient. Ue¬
re fr̃s qͥ uiderit ocłis cordis. dili
fectione corruerit diabolus et gła¬
et angłi eiꝰ. ex qͣnta scitate cotidie
in baratrũ turpitudinis corruant
suꝑbi. mirũ ẽ siñ inclinat᷑ si noi
non ante ocłos suos. et pͥstuiã eoꝵ¬
tatem obicit: hoc est qd̃ dicit. Qui
te uiderint ao te inclinabunt᷑. hu¬
militate: teq ꝓspicient iugi recor¬
cdatione. Sane qd̃ dicit ad te in¬
clinabunt᷑. ip̃os maxime respicit
sationis initia. de consortio sc̃oꝵ
qͣsi cde celo caclentes. ad oꝑa tenebͣ¬
rum conuertunt᷑. Ao quos boni
qua dam cõpassione inclinantur
eoꝵ lugentes ꝑditionẽ: quoꝵ ꝓbaue¬

Expanded text:
abolo, et angelis ejus. Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient. Vere, fratres, qui viderit oculis cordis, diligfectione et gloria corruerit diabolus et angeli ejus; ex quanta sanctitate quotidie in barathrum turpitudinis corruant superbi: mirum est, si non inclinatur, si non non ante oculos suos et pristinam eotatem objicit. Hoc est quod dicit: Qui te viderint, ad te inclinabuntur, humilitate; teque prospicient, jugi recordatione. Sane quod dicit, ad te inclinabuntur, ipsos maxime respicit, rsationis initia, de consortio sanctorum quasi de coelo cadentes, ad opera tenebrarum convertuntur. Ad quos boni quadam compassione inclinantur, eorum lugentes perditionem, quorum approbave
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓmotꝰ. dei gr̃a spoliatꝰ. de uircu¬
tibus fictis ad uicia manifesta ꝓla¬
bitur. et sic om̃ib exosus ꝓhicitur.
ut mereat᷑ audire. Quomͦ cecidisti
de celo lucifer qͥ mane oriebaris: Cor¬
ruisti in terra. qͥ de celesti conũsati¬
one głabaris. ut appareat te in ser¬
monib tuis ñ medicinã aliis p̾buis¬
se. sed peccor potꝰuulña inflicisse. hi
om̃s qm̃ ad corpꝰ illiꝰ nefandi capitis
eos cercũ est ꝑtinere. qͣli pena digni
qͥa in longũ sermonẽ istũ ꝓtͣcimꝰ.
ea que secunt᷑ in alio tẽpore tͣctanda.
reseruemꝰ. ip̃o iuuante qͥ ẽ suꝑ om̃ia¬

Expanded text:
ne promotus, Dei gratia spoliatus, de virtune promotus, Dei gratia spoliatus, de virtutibus fictis ad vitia manifesta prolabitur; et sic omnibus exosus projicitur, ut mereatur audire: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? corruisti in terram, qui de coelesti conversatione gloriabaris, ut appareas inferioribus tuis non medicinam aliis praebuisse, sed peccatorum potius vulnera inflixisse. Hi omnes, quoniam ad corpus illius nefandi capitis eos certum est pertinere, quali poena digni quia in longum sermonem istum protraximus, ea quae sequuntur alio tempore tractanda reservemus, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
prelatui suũ in angulis susurrans.¬
et maxime eũ duricie et inhuma¬
nitatis accusans. Descͥbit et ante
beat ẽẽ abbas. qͣm modestꝰ. qͣm
pius. qͣm amans sub ditos. qͣm eoꝵ
mitorio tã misccłit᷑ disponendum.
scͥpt᷑arũ auctoritate confirmat. ut
audientes in cordil suis responde¬
bas iste: Qiam sapiens. qͣm eloqũs.
qͣm misericors. qͣm humanꝰ. Et
ille hoc animadũtens. qͥs inqͥt si¬
milis mei innubib celi: Qͥs inscͥp¬
turis ita eruditꝰ ut ego: &s p̃clica¬
cioni tam aptꝰ: Ascendam ergo suꝑ
altitudinẽ nubiũ. et p̃dicatorib cun¬
dis suꝑ eminens. ostendam sap̃iam
nieam. ne ult̾ius lateat. qd̾ ad ꝓfectũ
multoꝵ pot̾it apparere. Ita simili
tudo dei in me reparata lucescet: q̃
maxime in sapĩa et caritate consistte.
Talis aliqũ cũ sui fuerit cõpos uoti.
et ad p̃lationẽ qͣm ambierat. aut ꝓ¬
pͥa machinatione. aut alioꝵ factio¬

Expanded text:
praelatum suum in angulis susurrans,praelatum suum in angulis susurrans, maxime eum duritiae et inhumanitatis accusans. Describit, et quabeat esse abbas; quam modestus, quam pius, quam amans subditos, quam eorum mitorio tam misericorditer disponendum, Scripturarum auctoritate confirmat, ut audientes in cordibus suis respondeset, quam sapiens, quam eloquens, quam misericors, quam humanus! Et ille haec animadvertens: Quis, inquit, similis mihi in nubibus coeli? Quis in Scripturis ita eruditus, ut ego? Quis praedicationi tam aptus? Ascendam ergo super altitudinem nubium, ut praedicatoribus cunctis supereminere ostendam sapientiam meam, ne ulterius lateat quod ad profectum multorum poterit apparere. Ita in me Dei similitudo reparata lucescet: quae maxime in sapientia et charitate consistit. Talis aliquando cum sui fuerit compos voti, et ad praelationem quam ambierat, aut propria machinatione, aut aliorum factio
Abbreviated transcription (Latin):
ota et sine litteris. homo tota die
se tͣcdens et intͥcans terrenis. homo
nec eloquentia clarꝰ. nec in scͥpt᷑is
exercitatꝰ. nec discretꝰ in oꝑe. nec in
arte sp̃uali ꝑitꝰ. Hec dicens in cor¬
de suo iustar absalon parricidiũ
parat. qͥs me inqͥens constituet ui¬
dicem suꝑ ppłm istũ: In celsi con¬
ꝑditio inqͣm tante sap̃ie. tante uir¬
tutis et eloquentie. que ita ꝓdessẽt
sed qr ininferiorib sedeo. ꝓdesse si
posst̃. Suꝑ sidera igit᷑ celi. uł dei.
ego instar luciferi cet̾is exabtabo
clarior sedẽ meam. in monte testa¬
menti secdens. similitudinẽ mͥ de
aliis ꝓficiendo acqͥram. Cum enĩ
testam̃tum sacra appellet᷑ scͥpt᷑a.
mons testamenti ñ in congrue ca¬
ritas dici potest. que om̃ib excel¬
lencior uirtutib. in se totã legẽ coi¬
tinec et ꝓph̃as. Nich̃ ergo magis
arrogans et ambitiosus. qͣm in ca¬
ritate p̾ẽẽ. se pollicet᷑. Ubiq contͣ

Expanded text:
ota et sine litteris, homo tota die ota et sine litteris, homo tota die se tradens et intricans terrenis, homo nec eloquentia clarus, nec in Scripturis exercitatus, nec discretus in opere, nec in arte spirituali peritus. Haec dicens in corde suo, instar Absalon parricidium parat. Quis me, inquiens, constituat judicem super populum istum? In coelum con. Perditio, inquam, tantae sapientiae, tantae virtutis et eloquentiae, quae ita prodessent; sed, quia in inferioribus sedeo, prodesse non possunt. Super sidera igitur Dei ego instar Luciferi caeteris clarior exaltabo sedem meam, in monte testamenti sedens, similitudinem mihi de aliis proficiendo acquiram. Cum enim testamentum sacra appelletur Scriptura, mons testamenti, non incongrue charitas dici potest; quae omnibus excellentior virtutibus in se totam legem continet et prophetas. Nihil ergo magis arrogans et ambitiosus quam in charitate praeesse se pollicetur, ubique contra
Abbreviated transcription (Latin):
te suꝑbiam. Quam multi enĩ qs̃
dolens dico. si forte uident se mlu¬
ce sap̃ie ꝓfecisse. uerbo etiã et ꝯ ex¬
emplo aliis ꝓfuisse. ut m̃i ẜ to
luciferi noĩe digni habean tur.
ita ut mane. rd ẽ inũcio sue conũ¬
sionis. cec̾is eiꝰdẽ uite consortib cla¬
riores habeant᷑. occulta pͥmũ int̾ꝰ¬
elatione tumesct̃. p̃latos suos des¬
piciut̃. et nc eos simplicitatis. et in¬
scĩe argiut. nc̃ qd̾ intẽporalib oc¬
cupant᷑ derident et decbunt. in¬
feriores se cunctos aspicuit᷑. haben¬
tes semꝑ p̃ ocłis qͥcqͥo in aliis rep̾hes¬
sibile inueniut᷑. et cũ ñ inuen̾int
fingut. et hoc qd̾ ip̃i ante ocłos ho¬
minũ laudabile agunt. ad me¬
moriam reuocantes. sua se uanttate
pascunt. Deinde qͥsq talis est õs
prelatione indignos iudicans: as¬
cendam inqͥt in celũ. O lucifer qͥ
mane oriebaris: iniqͥtatẽ medita¬
ris in cubili tuo. Quid clicis: Qs ille
uel ille ẽ. ut p̃sit nobis: Homo ydi¬

Expanded text:
te. Quam multi enim, quod dolens dico, si forte vident se in luce sapientiae profecisse, verbo et exemplo alii profuisse, ut merito Luciferi nomine digni habeantur, ita ut mane, id est initio suae conversionis, caeteris ejusdem vitae consortibus clariores habeantur, occulta primum intentione tumescunt, praelatos suos despiciunt, et eos simplicitatis et inscientiae arguunt; nunc, quod in temporalibus occupantur, derident et detrahunt, inferiores se cunctos aspiciunt, habentes semper prae oculis quidquid in aliis reprehensibile inveniunt; et cum non invenerint, fingunt; et hoc quod ipsi ante oculos hominum laudabile agunt, ad memoriam revocantes, sua se vanitate interius pascunt. Deinde quisquis talis est, omnes praelatione indignos judicans: Ascendam, inquit, in coelum. O Lucifer, qui mane oriebaris, iniquitatem meditaris in cubili tuo. Quid dicis? Quis ille, vel ille est, ut praesit nobis, homo idi