comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narum mensis uilu. fertur etiam quoniam idem uir domini heriueus ante
aliquot dies p̃fate translationis dominum rogauisset. ut ad ostensionem dilec¬
tionis sponse sue eccłe ꝑbeatum martinum ut olim fecerat quodcumq mira¬
culum dignaretur demonstrare. Cui in oratione ꝓstrato. apparuit idem confes¬
sor. blando usus alloquio ita inquiens. Hoc quod petis fili dilectissime scito tep¬
tiora posse apud dominum impetrare. sed tempori huic sufficere debent exibita
dudum miracła. qm̃ contiguum instat prius exsparsi seminis collecture messis:
Sola enim animarum erigens medela. exoranda ẽ uniuersis. Phis enim dñi
miscdiam obsecrare minime omitto. Nam &. ꝓ his nou̾is me apud dominum
ỹcipue int̾uenire qui illi assidue in p̃senti seruiunt eccła. Quidam enim illorũ
plus iusto p̃sentis seculi implicati negocuis. armis insuꝑ militaribus famulan¬

Expanded text:
narum mensis Julii. Fertur etiam, quoniam idem vir Domini Heriveus ante narum mensis Julii. Fertur etiam, quoniam idem vir Domini Heriveus ante aliquot dies praefatae translationis Dominum rogavisset, ut ad ostensionem dilectionis sponsae suae ecclesiae per beatum Martinum, ut olim fecerat, quodcunque miraculum dignaretur demonstrare. Cui in oratione prostrato apparuit idem confessor, blando usus alloquio, ita inquiens: « Hoc quod petis, fili dilectissime, scito te potiora posse apud Dominum impetrare, sed tempori huic sufficere debent exhibita dudum miracula, quoniam contiguum instat prius exsparsi seminis collecturae messis. Sola enim animarum erigens medela exoranda est universis. Pro his enim Domini misericordiam obsecrare minime omitto. Namque pro his noveris me apud Dominum praecipue intervenire, qui illi assidue in praesenti serviunt ecclesia. Quidam enim illorum plus justo praesentis saeculi implicati negotiis, armis insuper militaribus famulan
Abbreviated transcription (Latin):
nuente effectu caruit. Suscepta quippe. acsi coactus eccłe cura uesteq alba tectus.
interdum more canonico. mentem tamen & uitam pleniter possedit monachicã
Ham semꝑ ad midum tectus cilicio intefragabili macerans corpus ieiunio. sibi par¬
cissimus larguis pauꝑibus. uiguus & oratiomibus instabat assiduus. Pret̾ea uir
deo plenus mente concepit. ut eccłam cui custos adscitus fũat. amplioris altio¬
risq totius oꝑis corꝑe sublimaret. Scõ itaq spĩi se docente designauit latomis in¬
comparabilis iactare fundamentum oꝑis. quod ipse ut optauerat ad ꝑfectum
duxit. Expleto itaq oꝑe accersitisq płimarum urbium ep̃is. opus pdictum deo
consecrari studuit. Ipsoq die sc̃m dei confessorem martinum introsicut decebat
reposuit. Uenerabatur enim eo die p̃terite dedicatio basilice. quarto uidelicet no¬

Expanded text:
nuente, effectu caruit. Suscepta quippe, ac si coactus, ecclesiae cura, vesteque alba tectus, nuente, effectu caruit. Suscepta quippe, ac si coactus, ecclesiae cura, vesteque alba tectus, interdum more canonico mentem tamen et vitam pleniter possedit monachicam. Nam semper ad nudum tectus cilicio irrefragabili, macerans corpus jejunio, sibi parcissimus, largus pauperibus, vigiliis et orationibus instabat assiduis. Praeterea vir Deo plenus mente concepit ut ecclesiam, cui custos ascitus fuerat, amplioris altiorisque totius operis corpore sublimaret. Sancto itaque Spiritu se docente, designavit latomis incomparabilis jactare fundamentum operis, quod ipse, ut optaverat, ad perfectum duxit. Expleto itaque opere, accersitisque plurimarum urbium episcopis, opus praedictum Deo consecrari studuit. Ipsoque die sanctum Dei confessorem Martinum intro, sicut decebat, reposuit. Venerabatur enim eo die praeteritae dedicatio basilicae, quarto videlicet No
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt. ut si iusnon obstaret parentum scilicet ipsius. libentissime quod pe¬
tebat explerent. Tandem inibi cõmorans. qualis post modum futurus eẽt dans
sc̃itatis indicium uniuersisq ibi degentibus imitabue p̃buit exemplum. Compiens
uero pater eius quod fecerat. furore arreptus. uenit ad ydictum monasterium filium
erinde abstracturas reuera potioribus lucris inseruientem. Satisq uerbis redar¬
gutum ium ei faciens. durit illum inde secum usq in regis curiam ipsumq: rege
obseerans. ut eius aninum. ab hacintentione honorum sponsionibus reuocaret
Quem cernens rex uidelicet robertus. ut erat pius. acreligiosus. dulcius illum ex¬
hortans qualiter bonum ꝓpositum mente integra conseruare satageret. atq in p̃¬
sens beati martini eccle archiclauum eẽ p̃cepit. cupiens ulium postmodum ceteris
nintabilem constituere pontificem. Id deniq multotiens ꝑtemptatum ẽẽ. s ipsore¬

Expanded text:
dederunt, ut si vis non obstaret, parentum scilicet ipsius, libentissime quod pedederunt, ut si vis non obstaret, parentum scilicet ipsius, libentissime quod petebat explerent. Tandem inibi commorans, qualis postmodum futurus esset dans sanctitatis indicium universisque ibi degentibus imitabile praebuit exemplum. Comperiens vero pater ejus quod fecerat, furore arreptus venit ad praedictum monasterium, filium exinde abstracturus revera potioribus lucris inservientem. Satisque verbis redargutum, vim ei faciens, duxit illum inde secum usque in regis curiam, ipsumque regem obsecrans, ut ejus animum ab hac intentione bonorum sponsionibus revocaret. Quem cernens rex, videlicet Robertus, ut erat pius ac religiosus, dulcius illum exhortans, qualiter bonum propositum mente integra conservare satageret, atque in praesens beati Martini ecclesiae archiclavum esse praecepit, cupiens illum postmodum caeteris imitabilem constituere pontificem. Id denique multoties pertentatum est, sed, ipso re
Abbreviated transcription (Latin):
uite t̃minum extit̾it. siquis referre quiuisset pleniter. incomꝑabilem huius tp̃is
ostendẽt uirum hominibus. duxit enim ex nobilibus francorum mente nobilior
ipse ꝓsapiam. &. ut lilium uel rosa de spinis. de ferociorib scd̃m sanguinem patri¬
e fuit. Qui ut gencrosiorib: mos ẽ. nobiliter eclucatus. de hinc uero scolis artium
liberalium applicatus. Sed intelligens ex his plerosq plus fore contumaces quã
diuine obedientie subditos. sufficere sibi credidit. si exinde salutem anime repor¬
taret. Relictis autem pompatice scientie studus ad quoddam monast̾ium clã
ingrediens. monachum se fieri. satis deuote postulauit. Sed qm̃ ut diximus
clari erat generis iccirco parentum minas. ꝑtimescentes. nullomodo acquieuer̃
ficri quod poposcerat fr̃s eiusdem monastii. In hoc tamen illum ẜuantes ei fidẽ

Expanded text:
vitae terminum exstitit, si quis referre quivisset, pleniter incomparabilem hujus temporis vitae terminum exstitit, si quis referre quivisset, pleniter incomparabilem hujus temporis ostenderet virum hominibus. Duxit enim ex nobilibus Francorum, mente nobilior ipse, prosapiam, et ut lilium vel rosa de spinis, de ferocioribus secundum sanguinem patriae fuit. Qui, ut generosioribus mos est, nobiliter educatus; dehinc vero scholis artium liberalium applicatus. Sed intelligens ex his plerosque plus fore contumaces quam divinae obedientiae subditos, sufficere sibi credidit si exinde salutem animae reportaret. Relictis autem pompaticae scientiae studiis, ad quoddam monasterium clam ingrediens, monachum se fieri satis devote postulavit. Sed quoniam, ut diximus, clari erat generis, idcirco parentum minas pertimescentes nullo modo acquievere fieri quod poposcerat fratres ejusdem monasterii. In hoc tamen illum servantes ei fidem
Abbreviated transcription (Latin):
gitur infra supradictum millesimum t̾cioiam fere imminente orbe.¬
anno cõtigit ĩ uniu̾so pene t̾rarũ orbe p̃cipue tamen in italia &. ingallus in¬
nouari eccłarum basilicas. licet plereq decenter locate minime indiguissent. e¬
mulabatur tamen queque gens xp̃icolarum. aduersus alteram decentiore frui.
E rat enim instar acsimundus ipse excutiendo semet reiecta uetustate passim
candidam eccłarum uestem indueret. Tunc deniq episcopalium sedium ec¬
cłas pene uniuersas. accetera queq diuersorum sc̃orum monast̾ia. seu minora
uillarum oratoria in meliora quiq ꝑmutauere fideles. Eoquoq tempore int̃
cetera beati martini turonis monast̾ium emicuit. auenerabili scilicet uiro heri¬
ueo eiusdem loci archiclauo euersum. atq ante ipsnis obitum mirifico oꝑe ree¬
dificatum. De cuius etiam uita & conu̾satione qualis a pueritia usq ad p̾sentis

Expanded text:
esiarum in toto orbe. Igitur infra supradictum millesimum tertio jam fere imminente esiarum in toto orbe. Igitur infra supradictum millesimum tertio jam fere imminente anno, contigit in universo pene terrarum orbe, praecipue tamen in Italia, et in Galliis, innovari ecclesiarum basilicas, licet pleraeque decenter locatae minime indiguissent. Aemulabatur tamen quaeque gens Christicolarum adversus alteram decentiore frui. Erat enim instar ac si mundus ipse excutiendo semet, rejecta vetustate, passim candidam ecclesiarum vestem indueret. Tunc denique episcopalium sedium ecclesias pene universas, ac caetera quaeque diversorum sanctorum monasteria, seu minora villarum oratoria, in meliora quique permutavere fideles. Eo quoque tempore inter caetera beati Martini Turonis monasterium emicuit, a venerabili scilicet viro Heriveo ejusdem loci archiclavo eversum, atque ante ipsius obitum mirifico opere reaedificatum. De cujus etiam vita et conversatione, qualis a pueritia usque ad praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
illata ẽ questio. ferebatur enim a quibusdam eandem uidelicet ad nunciationẽ
dominicam more hispaniorum: quintodecimo kalendarum ianuariarum di¬
e irrephensibiliter posse celebrare. Nam cum ego postmodum in monaft̾io luna¬
cense. cum ceteris fr̾ibus degerem. conuenerunt illuc ab hispaniis quam ples
honeste comũsationis iam dudum more uiuentes ꝓpͥe regionis monachi. ꝓpin¬
quante uero die natiuitatis dominice petierunt p̃dicti monachi petierunt¬
ueñabilem odilonem eiusdem loci abbatem. ut more suorum. liceret eis dñicã¬
celebrare annunciationem. Quodcum fecissent. segregatia ceteris insumẽ
nocte eadem duobus semoribus loci. quodunus de hispanis fuscina focaria ar¬
riꝑet desuꝑ altare puerum mitteretq illum in sartaginem prunis plena ita
clamantem. Pater pater. quod tu dedisti isti auferunt. Quid plura : apud nos

Expanded text:
illata est quaestio. Ferebatur enim a quibusdam eamdem videlicet annuntiationem illata est quaestio. Ferebatur enim a quibusdam eamdem videlicet annuntiationem Dominicam, more Hispanorum, quinto decimo Kalendarum Januariarum die irreprehensibiliter posse celebrari. Nam cum ego postmodum in monasterio Cluniacensi cum caeteris fratribus degerem, convenerunt illuc ab Hispaniis quamplures honestae conversationis jamdudum more viventes propriae regionis monachi. Propinquante vero die nativitatis Dominicae, petierunt praedicti monachi venerabilem Odilonem ejusdem loci abbatem, ut more suorum liceret eis celebrare Annuntiationem. Quod cum fecissent, segregati a caeteris, visum est nocte eadem duobus senioribus loci, quod unus de Hispanis fuscina focaria arriperet desuper altare puerum, mitteretque illum in sartaginem prunis plenam, ita clamantem: « Pater, pater, quod tu dedisti isti auferunt. » Quid plura? apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhiberentur ficri. Simulq incidit questio. curmonachi ꝑtres ł quatuor dominicas
dies ante diem natiuitatis dominice. seu quadragesimalis obseruationis tp̃r. hym¬
num scilicet te deum laudanus decantarent. contra morem romane eccłe. Quaui¬
delicet questione aggressi. tam abbates quam monachi responderunt. se ꝓmilla re
illudagere. nisiex beati benedicti nominatissimi. atq excellentissimi patris p̃ceptio¬
ne. Cuius etiam actus simul & dicta a sũmo romanorum pontifice uidelicet gre¬
gorio. haberentur descripta. ac laudabiliter roborata. his deniq comꝑtis ep̃i. us
monachoꝵ autenticꝰ ex more uguit. Necñ etiã de die adnuntiationis dominice qui
celebratur octauo kalendarum aprilium si forte quolibet alio tempore p̃terquad¬
dragesimam excoli congruentius potuisset. ab eisdem pontificibus non parua

Expanded text:
prohiberentur fieri. Simulque incidit quaestio cur monachi per tres vel quatuor Dominicas prohiberentur fieri. Simulque incidit quaestio cur monachi per tres vel quatuor Dominicas dies ante diem nativitatis Dominicae, seu quadragesimalis observationis tempore, hymnum, scilicet Te Deum laudamus, decantarent contra morem Romanae Ecclesiae. Qua videlicet quaestione aggressi tam abbates quam monachi responderunt se pro nulla re illud agere, nisi ex beati Benedicti nominatissimi atque excellentissimi Patris praeceptione, cujus etiam actus simulque dicta a summo Romanorum pontifice, videlicet Gregorio, haberentur descripta ac laudabiliter roborata. His denique compertis episcopi, usus monachorum authentico ex more viguit. Nec non etiam de die annuntiationis Dominicae, qui celebratur octavo Kalendarum Aprilium, si forte quolibet alio tempore praeter Quadragesimam excoli congruentius potuisset, ab eisdem pontificibus non parva
Abbreviated transcription (Latin):
litigiosorum irarum stimulis. nimium acer oriretur tumultus. dumq inr reue¬
rentissimus p̃dictus uidelicet abo. comperiens ad eundem tumultum sedan¬
dum. pugillares gerens in manibus tabellas cumstilo ꝓcessisset. unus e uulgo
afflatus sp̃u diabolico irruens in cum eiꝰq latus lancea ꝑforans. xp̃i martyrem
fecit. Qui etiam ut fertur paulo post arreptus a demone. miserabiliter uitam
finiuit. Corpus uero predicti patris. tam sui quam ceteri quiq fideles eiusdem
ꝓuintie. honorifice ibi sepelierunt. ubi enam ad laudem sui nominis ꝑ plura pꝰ¬
modum dominus largitus ẽ hominibus beneficia. Tunc igitur temporis ini
buere sinodorum conciliabula. Nam de ieiuniis que płiq fidelium. scilicet int̃
ascensionem saluatoris &. pentecosten obseruant. ita decreuerunt. ut ne ꝑ imꝑi¬
um sacerdotum fierent. excepto sabbato pentecosten. & a quibris fieri uellent. ne

Expanded text:
litigiosorum irarum stimulis, nimium acer oriretur tumultus. Dumque vir revelitigiosorum irarum stimulis, nimium acer oriretur tumultus. Dumque vir reverentissimus, praedictus videlicet Abo, comperiens ad eumdem tumultum sedandum pugillares gerens in manibus tabellas cum stylo processisset, unus e vulgo, afflatus spiritu diabolico, irruens in eum ejusque latus lancea perforans Christi martyrem fecit. Qui etiam, ut fertur, paulo post arreptus a daemone, miserabiliter vitam finivit. Corpus vero praedicti Patris tam sui quam caeteri quique fideles ejusdem provinciae honorifice ibi sepelierunt. Ubi etiam ad laudem sui nominis perplura postmodum Dominus largitus est hominibus beneficia. Tunc igitur temporis in Ibuere synodorum conciliabula. Nam de jejuniis, quae plerique fidelium scilicet inter Ascensionem Salvatoris et Pentecosten observant, ita decreverunt ut ne per imperium sacerdotum fierent, excepto Sabbato Pentecostes; et a quibus fieri vellent, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ledones nuncupant. atq ob hoc maxime predictus locus apłimis t̃rarũ
popłis sepius frequentatur. Est etiam non longe a p̃dicto ymunctorio fluuiolꝰ
cognomento arduus qui post hec paululum excrescens. ꝑ aliquod temporis spa¬
cium intransmeabilis effectus. atq ad p̃dictam eccłam ire uolentibus. uiam płi¬
mum impediens. aliquantisꝑ eiusdem itineris obstaculum fuit. Postmodum
uero in sese rediens ꝓfundissime litus suo cursu sulcatum reliquit. his ita gestis.
contigit ut uenerabilis abo pater monasteru scĩ benedicti floriacensis cognomi¬
nati. gra ꝓpagandereligiõis monastice in ꝓuinciam transiret meridianorum
uuasconum. Cumq ulue deueniens in quodam moraretur cenobio. ibiq more so¬
lito ea que dei sunt sedule ererceret: nimio a cunctis uenerabatur affectu. acci¬
dit igitur die quadam ut in atrio eiusdem cenobii erardescentibus quorumdam

Expanded text:
quoque ledones nuncupant. Atque ob hoc maxime praedictus locus a plurimis terrarum quoque ledones nuncupant. Atque ob hoc maxime praedictus locus a plurimis terrarum populis saepius frequentatur. Est etiam non longe a praedicto promontorio fluviolus cognomento Arduus, qui post haec paululum excrescens per aliquod temporis spatium intransmeabilis effectus, atque ad praedictam ecclesiam ire volentibus viam plurimum impediens, aliquantisper ejusdem itineris obstaculum fuit. Postmodum vero in sese rediens profundissime littus suo cursu sulcatum reliquit. His ita gestis, contigit ut venerabilis Abo, Pater monasterii S. Benedicti Floriacensis cognominati, gratia propagandae religionis monasticae in provinciam transiret meridianorum Vuasconum. Cumque illuc deveniens in quodam moraretur coenobio, ibique more solito ea quae Dei sunt sedulo exerceret, nimio a cunctis venerabatur affectu. Accidit igitur die quadam ut in atrio ejusdem coenobii, exardescentibus quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
fulgens. maximam aeris partem sibi illustrando uendicabat. usq dum circa
galli cantum occumberet. Sed utrum nouiter a deostella mittatur. seu ab eodẽ
ob grãm portenti. alicuius stelle lumen multiplicius augeatur. ipsi soli scire com¬
petit. qui cetera indicibiliter. sua sapientia disponit. Illud tamen habetur ꝓbatis¬
simum. qm̃ quotiens huiusmodi hominibus ostenditur. fieri in mundo paulo pꝰ
quoddam mirum atq t̾ribile patenter innuitur. Deniq contigit in ꝓximum
eccłam beati michaelis archangeli cremari incendio. que scilicet constituta in qͦ¬
dam ꝓmunctorio littoris occeam maris. toto orbe nuncusq habetur uenerabi¬
lis. Nam & mibi certissimum conspicitur uidelicet ex incremento. atq detrem ẽ¬
to lunari eundo ac redeundo ꝓcessu mirabili in giro enis ꝓmunctorii reuma sci¬
licet occeani. Cuiusetiam maris excrementum malinas uocant. decrementum

Expanded text:
fulgens maximam aeris partem sibi illustrando vindicabat, usque dum circa fulgens maximam aeris partem sibi illustrando vindicabat, usque dum circa galli cantum occumberet. Sed utrum noviter a Deo stella mittatur, seu ab eodem ob gratiam portenti alicujus stellae lumen multiplcius augeatur, ipsi soli scire competit, qui caetera indicibiliter sua sapientia disponit. Illud tamen habetur probatissimum quoniam, quoties hujusmodi hominibus ostenditur fieri in mundo, paulo post quoddam mirum atque terribile patenter innuitur. Denique contigit in proximum ecclesiam beati Michaelis archangeli cremari incendio, quae scilicet constituta in quodam promontorio littoris Oceani maris, toto orbe nunc usque habetur venerabilis. Nam et inibi certissimum conspicitur, videlicet ex incremento atque decremento lunari eundo ac redeundo processu mirabili in gyro ejus promontorii reuma, scilicet Oceani. Cujus etiam maris excrementum malinas vocant, decrementum
Abbreviated transcription (Latin):
ac philaterium simile factum continens dentem scĩ uincentu leuite &.
martyris uxor uero illius pares auri tantum naues accepit. Cetera autem
egrediens in gr̃a dimisit. Sequenti igitur die iterum rex rob̾tus cum episcopis
ad imꝑatoris tentoria transiens: qui eum satis sublime suscipiens. expletoq
simul prandio centum libras ei ex auro puro obtulit. Rex quoq pares tan¬
tum naues auri exillo sumpsit. firmatoq uterq pacto amicitie. rediere ad
ꝓpria. ab aluis qͦq regibus. satis gratifice fuit semꝑ habitus. ad alrado sci¬
licet rege anglorum. &e rodulfo rege austrasiorum. nec non & sc̃o rege nauar¬
rie hispaniarum. mittebantq ei munera. & petebant ab eo auxilia. de stella
m occidentalis acris parte stella que uocatur cometis septembrio mense. ĩ¬
ctƿiente nocte ꝑdurans spacio trium fere mensium. Que scilicet nimia claritate

Expanded text:
ac phylacterium simile factum, continens dentem sancti Vincentii Levitae et ac phylacterium simile factum, continens dentem sancti Vincentii Levitae et martyris. Uxor vero illius pares auri tantum naves accepit. Caetera autem egrediens in gratia dimisit. Sequenti igitur die iterum rex Robertus cum episcopis ad imperatoris tentoria transiens, qui eum satis sublime suscipiens, expletoque simul prandio, centum libras ei ex auro puro obtulit; rex quoque pares tantum naves auri ex illo sumpsit: firmatoque uterque pacto amicitiae, rediere ad propria. Ab aliis quoque regibus satis gratifice fuit semper habitus, Adalrado scilicet rege Anglorum, et Rodulpho rege Austrasiorum, nec non et Sancio rege Navarriae Hispaniarum; mittebantque ei munera et petebant ab eo auxilia. CAPUT III. occidentalis aeris parte stella, quae vocatur cometa, Septembrio mense, incipiente nocte, perdurans spatio trium mensium. Quae scilicet nimia claritate
Abbreviated transcription (Latin):
met humilians. quasi in alterius transiret auxilium. hoc etiam fore potis¬
simum. ut in fluminis medio nauibus portarentur simul locuturi. Sed
iuri eruditissimi illud uterq in mente habens. quanto magnus es humili¬
a te in omnibus. Primo namq mane surgens imꝑator transut cum pau¬
cis ad regem francorum. nimioq amplexu semet deosculantes. sacramentis¬
q missarum decenter ab ep̃is in conspectu uliorum celebratis. prandere si¬
mul utrisq congruit. Ex pleto quoq prandio obtulit rob̾tus rex ĩmensa
munera auri atq argenti. & p̃ciosarum gemmarum henrico. centum
insuꝑ equos honestissime faleratos. suꝑunumquemq lorica & galea.
mandans insuꝑ. tantum illorum amicitiam minuere. quantum contĩ¬
geret ex omnibus illi relinquere. At henricus cernens amici liberalitatẽ.
suscepit ex illis tantum librum euuangelui auro⁊ lapidioꝰ p̃ciosis ĩsertũ.

Expanded text:
met humilians, quasi in alterius transiret auxilium, hoc etiam fore potismet humilians, quasi in alterius transiret auxilium, hoc etiam fore potissimum, ut in fluminis medio navibus portarentur simul locuturi; sed viri eruditissimi illud uterque in mente habens: Quanto magnus es, humilia te in omnibus: primo namque mane surgens imperator transiit cum paucis ad regem Francorum, nimioque amplexu semet deosculantes, sacramentisque missarum decenter ab episcopis in conspectu illorum celebratis, prandere utrisque simul congruit. Expleto quoque prandio, obtulit Robertus rex immensa munera auri atque argenti et pretiosarum gemmarum Henrico, centum insuper equos honestissime phaleratos, super unumquemque lorica et galea, mandans insuper tantum illorum amicitiam minuere quantum contingeret ex omnibus illi relinquere. At Henricus cernens amici liberalitatem, suscepit ex illis tantum librum Evangelii, auro et lapidibus pretiosis insertum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes duodetim qui supradictum hugonem ante regem trucidauerunt Ip¬
se uero rer licet aliquanto tempore tali facto tristis effectus postea tamen ut
decebat concorsregine fuit. hic itaq rex ut sapientissimus dei cultor semꝑ
fuit humilium amator suꝑborumq ut ualuit osor Si qua enim pontifi¬
calis sedes in suo regno ꝓprio uiduaretur p̃sule. curacrat ei maxima ut utił
pastor licet genere infimus restitueretur eccle potius quam nobilitatis eligere¬
tur ꝑsona sẽcularis pompe. Quadecausa etiam primates regnisensit pluri¬
mum contumaces. qui despectis humilibus sui similes eligebant suꝑbos. fu¬
it enim ei pax cum regibus in giro regni sui positis. maxime cum supradicto ⁊̃¬
ꝑatore henrico. Nam cum aliquando ad inuicem colloquendum suꝑ mosam
fluuium qui limes ẽ utriusq regni conuenissent. pluresq ex ambobus par¬
tibus musitarent indecens eẽ ut quis iuorum tantorum scilicet regum se¬

Expanded text:
tes duodecim, qui supradictum Hugonem ante regem trucidaverunt. Iptes duodecim, qui supradictum Hugonem ante regem trucidaverunt. Ipse vero rex, licet aliquanto tempore tali facto tristis effectus, postea tamen, ut decebat, concors reginae fuit. Hic itaque rex, ut sapientissimus Dei cultor, semper fuit humilium amator, superborumque, ut valuit, osor. Si qua enim pontificalis sedes in suo regno proprio viduaretur praesule, cura erat maxima ut utilis pastor, licet genere infimus, restitueretur Ecclesiae potius, quam nobilitatis eligeretur persona saecularis pompae. Qua de causa etiam primates regni sensit plurimum contumaces, qui despectis humilibus sui similes eligebant superbos. Fuit enim ei pax cum regibus in gyro regni sui positis, maxime cum supradicto imperatore Henrico. Nam cum aliquando ad invicem colloquendum super Mosam fluvium, qui limes est utriusque regni, convenissent, pluresque ex ambabus partibus mussitarent indecens esse, ut quis illorum, tantorum scilicet regum, se
Abbreviated transcription (Latin):
gustidunense. quod dr paredo in honore sc̃e marie. scĩq iohannis baptiste.
in quo etiam sepultus honorifice quiescre. fuit enim idem hugo ep̃s autisi¬
odori. regensq comitatum patris ex imꝑio regis: qm̃ preter eum pat non
habuit sobolem sexus masculini. iccirco hostibus regis contrarius qm̃ regi
fidissimus parebat in omnibus. Accepit autem supradictus rex uliius cog¬
natam nomine &. animo constantiam inclitam reginam. filiam uidelicet
prioris uuillelmi aquitanie ducis ex qua etiam suscepit filios quatuor et
filias duas. Ertitit tamen aliquando quidam hugo dictus beluacensis
qui inter ipsum regem eiusq coniugem. nequam semen odiis spargebat. si¬
iq grã p̾miĩ reginam ei fecerat odiosam. Tantam deniq insuꝑ gram a rege
consetutus fuer̾at. ut comes palatui haberetur. factumq ẽ ut die quadamꝰ ree

Expanded text:
gustodunense, quod dicitur Paredo, in honore sanctae Mariae sanctique Joannis Baptistae; gustodunense, quod dicitur Paredo, in honore sanctae Mariae sanctique Joannis Baptistae; in quo etiam sepultus honorifice quiescit. Fuit enim idem Hugo episcopus Antissiodori, regensque comitatum patris ex imperio regis, quoniam praeter eum pater non habuit sobolem sexus masculini, idcirco hostibus regis contrarius, quoniam regi fidissimus parebat in omnibus. Accepit autem supradictus rex illius cognatam, nomine et animo Constantiam, inclytam reginam, filiam videlicet Willelmi prioris Aquitaniae ducis; ex qua etiam suscepit filios quatuor, et filias duas. Exstitit tamen aliquando quidam Hugo dictus Bellovacensis, qui inter ipsum regem ejusque conjugem nequam semen odiis spargebat, suique gratia praemii reginam ei fecerat odiosam. Tantam denique insuper gratiam a rege consecutus fuerat, ut comes palatii haberetur. Factumque est ut die quadam rex
Abbreviated transcription (Latin):
lermus henrici ducis priuignus ad alberti longobardorum ducis filius eidẽ
regi aliquando rebellis extitit. fauente ei landrico neuernis comite. qui euis
filiam uxorem duxat. & brunone lingonensi ep̃o cuius habebat in matri¬
moniosororem. Ex qua suscepit filios & filias de quibus prius natam landricꝰ
reliquas uterq uuillermus scilicet pictauensis. & arelatensis. duxere uxores.u¬
nusq filiorum eius rainaldus nomine. duxit filiam richardi rotomagensis
ducis adeledam nomine uxorem. Qui licet aduena puer etiam furtim subla¬
tus a longobardorum patria. matriq non mediocriter astute. ꝑ quendam
monachum redditus in burgundia. in tantum conualuit. ut in diuitiis &
in militia. non inueniretur secundus in patria. Sed huic plimum adũsa¬
tus restitit hugo filius lamberti cabillonensis comitis uiri honestissimi. qͥ
inter cetera que gessit optima. monasterium etiam construxit. in pago au¬

Expanded text:
lermus Henrici ducis privignus, ac Alberti Longobardorum ducis filius, eidem lermus Henrici ducis privignus, ac Alberti Longobardorum ducis filius, eidem regi aliquando rebellis exstitit, favente ei Landrico Nevernis comite, qui ejus filiam uxorem duxerat; et Brunone Lingonensi episcopo, cujus habebat in matrimonio sororem, ex qua suscepit filios et filias, de quibus prius natam Landricus, reliquas uterque Willermus, scilicet Pictavensis et Arelatensis, duxere uxores. Unusque filiorum ejus, Rainaldus nomine, duxit filiam Richardi Rothomagensis ducis, Adeledam nomine uxorem. Qui licet advena, puer etiam furtim sublatus a Longobardorum patria, matrique non mediocriter astute per quemdam monachum redditus in Burgundia, in tantum convaluit ut in divitiis et in militia non inveniretur secundus in patria. Sed huic plurimum adversatus restitit Hugo filius Lamberti Cabillonensis comitis, viri honestissimi. Qui, inter caetera quae gessit optima, monasterium etiam construxit in pago Au
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex infimo genere tam ipse quam uterq hugo ei scilicet pater atq: auus.
fecerunt maximis honoribus sublimes. Inter quos fuit odo rebellionum
maximus. qui fuit filius tebaldi carnotensis cognomento fallacis. ceteriq quã¬
plures inferioris potentie. qui exinde extiterunt ei rebelles: unde esse debue¬
rant humiliores. Quorum non dispar fuit secundus odo filius scilicet prioris
odonis. qui quanto potentior. tanto fraudulentior ceteris. Nam cum obisset
stephanus comes trecorum & meldorum. heriberti filius ipsius regis consobri¬
nus. absq liberis. apparuit idem odo contra regis uoluntatem uniu̾sa queq
latifundia in regis uidelicet dominium iure cessura. fuit etiam iuge litigiũ
&. bella frequentia inter ipsum odonem. & fuiconem andegauorum comi¬
tem qm̃ uterq tumidus suꝑbia iccirco & pacis refuga. Necnon etiam wil¬

Expanded text:
aut ex infimo genere, tam ipse quam uterque Hugo, ei scilicet pater atque avus, aut ex infimo genere, tam ipse quam uterque Hugo, ei scilicet pater atque avus, fecerunt maximis honoribus sublimes. Inter quos fuit Odo rebellium maximus, qui fuit filius Tebaldi Carnotensis, cognomento Fallacis, caeterique quamplures inferioris potentiae, qui exinde exstiterunt ei rebelles unde esse debuerant humiliores. Quorum non dispar fuit secundus Odo, filius scilicet prioris Odonis, qui, quanto potentior, tanto fraudulentior caeteris. Nam cum obiisset Stephanus comes Trecorum et Meldorum, Heriberti filius, ipsius regis consobrinus, absque liberis, apparuit idem Odo contra regis voluntatem occupans universa quaeque latifundia in regis videlicet dominium jure cessura. Fuit etiam juge litigium et bella frequentia inter ipsum Odonem et Fulconem Andegavorum comitem, quoniam uterque tumidus superbia, idcirco et pacis refuga. Necnon etiam Wil
Abbreviated transcription (Latin):
quid masculini sexus inueniretur in ea suspenderetur patibulis. reliqua uero ig¬
ne cremari. ipsiusq ciuitatis menia ad solum ꝑtrahi. Pret̾ea mandauit imꝑator
illis qui inciuitate ceteris p̃erant. ut si indulgeri sibi ab eouellent. iramq eius
placare. ipsimet subuerterent partem murorum ciuitatis. que contrafuas ma¬
chinas rebellis stare uidebatur. Qui audientes certatim impleuerunt quodeiᷤ
mandatum fuerat. Post hec quoq p̃cepit imꝑator eos pacifice ad se egredi. mur̃¬
q ciuitatis ab eisdem reedificari. acceptisq pacis obsidibus ab imiu̾sis regionis
illius ꝓuincialibus reuersus ẽ saxoniam. Normanni quippe cum suo duce rodul¬
fo reuersi in suam patriam. gratanter recepti a ꝓpͥo principe richardo. Sequenti
deniq anno mense iulio obut henricus imꝑator apud saxoniam. sepultusq
ei intulere sui contumelie insolentias. illi maxime quos ant ex mediocri

Expanded text:
quid masculini sexus inveniretur in ea, suspenderetur patibulis, reliqua vero igquid masculini sexus inveniretur in ea, suspenderetur patibulis, reliqua vero igne cremari ipsiusque civitatis moenia ad solum pertrahi. Praeterea mandavit imperator illis qui in civitate caeteris praeerant, ut, si indulgeri sibi ab eo vellent, iramque ejus placare, ipsimet subverterent partem murorum civitatis, quae contra suas machinas rebellis stare videbatur. Qui audientes, certatim impleverunt quod eis mandatum fuerat. Post haec quoque praecepit imperator eos pacifice ad se egredi, murumque civitatis ab eisdem reaedificari. Acceptisque pacis obsidibus ab universis regionis illius provincialibus, reversus est Saxoniam. Normanni quippe cum suo duce Rodulfo, reversi in suam patriam, gratanter recepti a proprio principe Richardo. Sequenti denique anno, mense Julio obiit Henricus imperator apud Saxoniam, sepultusque ei intulere sui contumeliae insolentias, illi maxime quos, aut ex mediocri
Abbreviated transcription (Latin):
miseruntq post illum omnes ciuitatis pueros minoris etatis. sicq exclamando
Ryrrieleyson. deuenit ad imꝑatoris tentorium. Quod audiens imꝑator. uissit
int̾rogari quid sibi uellent. cumq responsum fuisset. quod misereri a se afflic¬
te ciuitati implorarent. respondit. Optime nouit ipse qui agnitor ẽ cordiũ
inquit. quoniam magis quam ego horum paruulorum patres. illorum sunt
homicide. Illacrimansq ussit ut salui in ciuitatem redirent. fecerunt autẽ
ut iusserat imꝑator. Altera quoq die iterum primo mane ꝓcesserunt a ciuitate
ut prius clamantes Ryrrieleison. usq dum sorioritas uocum illorum. aures pui¬
saret imꝑatoris. Qui statim egressus a tentorio respiciensq pupilorum turbam. pi¬
etate ꝑmotus. ut erat uir sapientissimus. uoce dominica ususait. Misereor super
turbam. Nam ante iam dixerat quoniam si ei contingeret caꝑe ciuitatem. quic¬

Expanded text:
miseruntque post illum omnes civitatis pueros minoris aetatis, sicque exclamando: miseruntque post illum omnes civitatis pueros minoris aetatis, sicque exclamando: Kyrie, eleison, devenit ad imperatoris tentorium. Quod audiens imperator, jussit interrogari quid sibi vellent. Cumque responsum fuisset quod misereri a se afflictae civitati implorarent, respondit: « Optime novit ipse qui agnitor est cordium, inquit, quoniam magis quam ego horum parvulorum patres illorum sunt homicidae. » Illacrymansque jussit ut salvi in civitatem redirent. Fecerunt autem ut jusserat imperator. Altera quoque die iterum primo mane processerunt a civitate, ut prius clamantes: Kyrie, eleison, usque dum sonoritas vocum illorum aures pulsaret imperatoris. Qui statim egressus tentorio respiciensque pupillorum turbam, pietate permotus, ut erat vir sapientissimus, voce Dominica usus, ait: Misereor super turbam. Nam ante jam dixerat quoniam, si ei contingeret capere civitatem, quid
Abbreviated transcription (Latin):
greci ꝓmiserant fore. basilius succurreret. Insuꝑ adicientes in tantum henricũ
humilian ut pedes basilii t̾ritus pauore fusciꝑet. Patille circundans ciurta¬
tem sui exercitus obsidione instruxit machinas ut eam ꝑuim capet. Illiqͦ
deintus noctuegressi. tulerunt secum faces pice ꝑlitas. igneq siccensas.
machinas a foriscremauerunt. Quod cernens imꝑator. accensusira. potioreᷤ
fecit reinstrui machinas crudoq circumdari corio uigilantiq custodia uissit
illos tueri. Exacto igitur iam t̃cio obsidionis mense alt̾nisq cedib utriq n¬
mium fessi. nam &e ex̾citum imꝑatoris hssenteria clades oppido uexauerat. tan¬
dem obsessi meliore usi consilio inuenerunt uiameiudendi discriminis. ꝙ¬
dam autem die accipientes solitarium quendam indutum monachali ha¬
bitu quibus etiã italia plurimum habundat. dederunt ei crucem gestare

Expanded text:
omiserant fore, Basilius succurreret. Insuper adjicientes in tantum Henricum omiserant fore, Basilius succurreret. Insuper adjicientes in tantum Henricum humiliari, ut pedes Basilii territus pavore susciperet. At ille circumdans civitatem sui exercitus obsidione, instruxit machinas, ut eam per vim caperet. Illique de intus noctu egressi, tulerunt secum faces pice perlitas, igneque succensas machinas a foris cremaverunt. Quod cernens imperator, accensus ira potiores fecit reinstrui machinas, crudoque circumdari corio; vigilantique custodia jussit illas tueri. Exacto igitur jam tertio obsidionis mense, alternisque caedibus utrique nimium fessi, nam et exercitum imperatoris dysenterica clades oppido vexaverat, tandem obsessi meliore usi consilio invenerunt viam evadendi discriminis. Quadam autem die accipientes solitarium quemdam, indutum monachali habitu, quibus etiam Italia plurimum abundat, dederunt ei crucem gestare,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisso p̃lio in sese parsutraq fessa cohibuit. ꝑspiciensq rodulfus suos defecis¬
se. uirosq illius patrie minus belli aptos. cũ paucis ꝑrex̃ ad ĩꝑatorem henricum.
expositurus ei huusrei negocium. Qui benigne illum suscipiens. diuersis mu¬
neribus ditauit. qm̃ rumor quem de illo audierat. cernendi contulerat desi¬
derium I̾tinus imꝑator congregans exercitum copiosum ob tuendam rem pu¬
blicam ire disposuit. Tandem uero greci putantes apatri. fugisse rodulfum ꝓ¬
silierunt ad castra que ipse uictor ab eis abstulerat. sed ne quicquam. Nam & ue¬
terem tiradem ciuitatem festinanter cinxere muris. replentes eam copiose iuriᷤ
ac subdidit umuersasciuitates & castra que greci subripuerant eius impio. ad
supradictam autencum uenisset troadem rebellantes qui intuserant. duimul¬
timq ei restiterunt. Nam sꝑabant ut sibi future estati. sicut. greci ꝓmiserant¬

Expanded text:
commisso praelio, sese pars utraque fessa cohibuit. Perspiciensque Rodulphus suos defeciscommisso praelio, sese pars utraque fessa cohibuit. Perspiciensque Rodulphus suos defecisse, virosque illius patriae minus belli aptos, cum paucis perrexit ad imperatorem Henricum, expositurus ei hujus rei negotium. Qui benigne illum suscipiens, diversis muneribus ditavit; quoniam rumor quem de illo audierat, cernendi contulerat desiderium. Protinus imperator congregans exercitum copiosum, ob tuendam rempub. ire disposuit. Tandem vero Graeci putantes a patria fugisse Rodulphum, prosilierunt ad castra, quae ipse victor ab eis abstulerat; sed nequidquam: nam et veterem Troadem civitatem festinanter cinxere muris, replentes eam copiose viris ac subdidit universas civitates et castra quae Graeci subripuerant, ejus imperio. Ad supradictam autem cum venisset Troadem, repellentes qui intus erant, diu multumque ei restiterunt. Nam sperabant ut sibi futura aestate, sicut Graeci pr
Abbreviated transcription (Latin):
nor mannorum concessa fuisset. de suꝑbientibus grecis uictoria ĩnumabilis mul¬
titudo eriam cum uxoribus & lib̾is ꝑsecuta ẽ. apatria de qua egressus fuerat. rodulfũ
non solum ꝑmittente sed etiam cõmpellente ut irent richardo illorum comite.
Egredientes autem satis audacter. uenerunt ad loca alpium qui & mons iouis
dicitur. ubi etiam in angustissimis semitis p̃potentes regionis illius constituerãt
imperante cupiditate seras & custodes ad p̃cia transmeantium exigenda. Atilli¬
normannorum exeicitus confractis seris cesisq custodibus ꝑum transitum fe¬
cerunt. Egressiq non paruum rodulfo contuierunt auxilium. Sicq parsut̃¬
q resumptis uiribus. icđo inicrunt p̃lium in quo utrorumq exereitus grauiter
cesus. normannorum tamen exercitui uictoria ꝓuenit. Post paululum uero t̃no

Expanded text:
Normannorum concessa fuisset de superbientibus Graecis victoria, innumerabilis mulNormannorum concessa fuisset de superbientibus Graecis victoria, innumerabilis multitudo etiam cum uxoribus et liberis prosecuta est a patria de qua egressus fuerat Rodulphus, non solum permittente, sed etiam compellente ut irent, Richardo illorum comite. Egredientes autem satis audacter venerunt ad locum Alpium, qui et mons Jovis dicitur, ubi etiam in angustissimis semitis praepotentes regionis illius constituerant, imperante cupiditate, seras et custodes ad pretia transmeantium exigenda. At illimannorum exercitus confractis seris caesisque custodibus per vim transitum fecerunt. Egressique non parvum Rodulpho contulerunt auxilium. Sicque pars utraque resumptis viribus secundo inierunt praelium, in quo utrorumque exercitus graviter caesus. Normannorum tamen exercitui victoria provenit. Post paululum vero, terno
Abbreviated transcription (Latin):
pacifice exciꝑent. semꝑq p̃liaturi p̃se haberent. illiusq ussioni unanimes
obedirent. Egressusq ad beneuentanos. qui eum ut papa iusserat susceper̃.
Illico autem illos ex grecorum officio qui uectigalia in popło exigebant inua¬
dens rodulfus diripuit queq illorum ac trucidauit. His itaq auditis illoꝵ
socii qui iam plures ciuitates & castella. ꝓprie subiugauerant ditioni. Coac¬
to in unum suorum exercitu inierunt p̃lium aduersus rodulfum. it eos qui
eius fauebant parti. In quo scilicet plio. pars grecorum occubuit maxima
insuꝑ & castra aliqua dimisere uacua. Que subsecutus rodulfi exercitus uictor obti¬
nuit. uisa igitur greci suorum cede. miserunt constantinopolim ut auxiliatetur
eis quamtocius abhis qui eos miserant. Statimq reformantes classem multo plu¬
res quam yliaturas prius miserunt. Interea cum auditum eẽt ubiq qm̃ paucis

Expanded text:
pacifice exciperent, semperque praeliaturi prae se haberent, illiusque jussioni unanimes pacifice exciperent, semperque praeliaturi prae se haberent, illiusque jussioni unanimes obedirent. Egressusque ad Beneventanos, qui eum ut papa jusserat susceperunt. Illico autem illos ex Graecorum officio qui vectigalia in populo exigebant, invadens Rodulphus, diripuit quaeque illorum, ac trucidavit. His itaque auditis, illorum socii, qui jam plures civitates et castella propriae subjugaverant ditioni, coacto in unum suorum exercitu, inierunt praelium adversus Rodulphum et eos qui ejus favebant parti. In quo scilicet praelio pars Graecorum occubuit maxima, insuper et castra aliqua dimisere vacua; quae subsecutus Rodulphi exercitus victor obtinuit. Visa igitur Graeci suorum caede, miserunt Constantinopolim ut auxiliaretur eis quantocius ab his qui eos miserant. Statimque reformantes classem, multo plures quam prius praeliatores miserunt. Interea cum auditum esset ubique quoniam paucis
Abbreviated transcription (Latin):
sublaturas. hoc uero ꝑtemptatum ẽ ꝑ duorum annorum spacium. non parua
etiam pars subiugata ẽ agrecis beneuentane ꝓuincie. Contigit autem ipso in
tempore. ut quidam normannorum audacissimiis nomine rodulfus. qui etiam
comiti richardo displicuerat. cuius iram metuens cum omnibus que secum du¬
cere potuit. romam ꝑgeret. causamq ꝓpͥam sũmo pontifici exponeret benedicto.
Qui cernens eum pugne militari elegantissimum. cepit ei querelam exponere
de grecorum inuasione romani imꝑu. seq multum dolere. qm̃ minime talis
in suis existeret. qui repelleret uiros extere nationis. Quibus auditis spopond̃
se idem rodulfus aduersus transmarinos p̃liaturum. si aliquod ei auxilium p̃¬
berent. uel illi quibus maior incumbebat genuine necessitudo patrie. Tunc
uero ydictus papa misit illum cum suis ad beneuentanos primates. ut eum

Expanded text:
sublaturas. Hoc vero pertentatum est per duorum annorum spatium; non parva sublaturas. Hoc vero pertentatum est per duorum annorum spatium; non parva etiam pars subjugata est a Graecis Beneventanae provinciae. Contigit autem ipso in tempore, ut quidam Normannorum audacissimus nomine Rodulphus, qui etiam comiti Richardo displicuerat, cujus iram metuens, cum omnibus quae secum ducere potuit, Romam pergeret, causamque propriam summo pontifici exponeret Benedicto. Qui cernens eum pugnae militari elegantissimum, coepit ei querelam exponere de Graecorum invasione Romani imperii seque multum dolere quoniam minime talis in suis existeret qui repelleret viros exterae nationis. Quibus auditis, spopondit se idem Rodulfus adversus transmarinos praeliaturum, si aliquod ei auxilium praeberent vel illi quibus major incumbebat genuinae necessitudo patriae. Tunc vero praedictus papa misit illum cum suis ad Beneventanos primates, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
ge ad fidem xp̃i conuersa ẽ. Quorum regi stephano ex baptismate uocato.
decenterq xp̃ianissimo. uedit memoratus imꝑator henricus germanam suã¬
in uxorem. Tunc temporis ceꝑunt pene uniuersi. qui de italia & galliis ad se¬
pulchrum domimi iherosolimis ire cupiebant. consuetum iter quod ert
ꝑ fretum maris omittere. atq ꝑ huius regis patriam transitum habere. Ille
uero tutissimam omnibus constituit uiam. excipiebat ut fr̃s quoscumq u¬
debat. dabatq illis imensa munera. Cuius rei gr̃a. ꝓuocata ĩnumerabilis mul¬
titudo. tam nobilium quam uulgi populi. iherosolimam abierunt. Tunc
etiam imꝑator basilius. sci imꝑii constantinopolitani. p̃cepit cuidam. satrape
suo. illi qui cognominatur. cataponti coscilicet quod nixta mare inhabitet
ut a transmarinis ciuitatibus que romano debentur imꝑio ueniens tribu¬
ta exigeret. Qui libenter annuens. misit grecorum classem ad res italicas

Expanded text:
ge ad fidem Christi conversa est. Quorum regi Stephano ex baptismate vocato, ge ad fidem Christi conversa est. Quorum regi Stephano ex baptismate vocato, decenterque Christianissimo, dedit memoratus imperator Henricus germanam in uxorem. Tunc temporis coeperunt pene universi qui de Italia et Galliis ad sepulcrum Domini Hierosolymis ire cupiebant, consuetum iter, quod erat per fretum maris, omittere, atque per hujus regionis patriam transitum habere. Ille vero tutissimam omnibus constituit viam; excipiebat ut fratres quoscunque videbat, dabatque illis immensa munera. Cujus rei gratia provocata innumerabilis multitudo, tam nobilium quam vulgi populi, Hierosolymam abierunt. Tunc etiam imperator Basilius sancti imperii Constantinopolitani praecepit cuidam satrapae suo, illi qui cognominatur Cataponti, eo scilicet quod juxta mare inhabitet, ut a transmarinis civitatibus, quae Romano debentur imperio, veniens tributa exigeret. Qui libenter annuens misit Graecorum classem ad res Italicas
Abbreviated transcription (Latin):
pialibui semet subtidere p̃ceptis. Qui ueniens papiam. ab eisdem longobar¬
clis. miri opis palatium sibi construi fecit. Pocitoq decenter impio. accepit
in regnosuo coniugem filiam scilicet siefredi saxonum ducis. ex qua et¬
aa ctnens non posse susciꝑe liberos. non eam ꝓpt̾ hoc dimisit. sed omne
padinonium quod uberis debebatur. xyi eccłẽ contuit. edificauit quoq
monastenum in saxonie loco qui dr bauoberch. id ẽ bauonis mons. Lin¬
gua enim theutonica: berchmons appellatur. Q uod etiam monastium
doms innumerabilibus locupletatum. apontifice romano supradicto
seolicet benedicto in honore apłorum principis. dedicari fecit. atq eiu scł
pontisicis. usus consilio. candem eccłani in episcoralem sublimauit se¬
tent. Gonffietoq inea ep̃o. amplissimorum fumndorum redoitibus esĩe
pso igitur tempore ungrorum gens que erat circa danubium cum suore¬

Expanded text:
perialibus semet subdidere praeceptis. Qui veniens Papiam, ab eisdem Longobarperialibus semet subdidere praeceptis. Qui veniens Papiam, ab eisdem Longobardis miri operis palatium sibi construi fecit. Potitoque decenter imperio, accepit in regno suo conjugem, filiam scilicet Sigefredi Saxonum ducis. Ex qua etiam cernens non posse suscipere liberos, non eam propter hoc dimisit; sed omne patrimonium, quod liberis debebatur, Christi Ecclesiae contulit. Aedificavit quoque monasterium in Saxoniae loco, qui dicitur Bavoberch, id est, Bavonis mons. Lingua enim Theutonica Berch mons appellatur. Quod etiam monasterium, donis innumerabilibus locupletatum a pontifice Romano, supradicto scilicet Benedicto, in honore apostolorum principis dedicari fecit; atque, ejusdem pontificis usus consilio, eamdem Ecclesiam in episcopalem sublimavit sedem; constitutoque in ea episcopo, amplissimorum fundorum reditibus esse Ipso igitur tempore Ungrorum gens, quae erat circa Danubium, cum suo re
Abbreviated transcription (Latin):
C õautem ut diximus ĩminente priuatus ẽ pene orbis uniuersus ꝑsonis &
religiosis & nobilibus. Claruere tamen ad eodem anno.tam in italia quam
ingallus utrorumq: ordinum uiri. quorum uita & operatio queunt poi¬
teris ĩmutabilia informare exempla. Regnantibus quoq duobus xp̃i¬
anissimis regibus. henrico scilicet saxonum rege. & rob̾to francorum. & si
ab exteris nationibus illorum quieuerunt patrie. creberrime tamen pre¬
lus fatigate fatigate sunt intestims. Sicut enim aliquando ꝑfidis honor
eribetur extimore itabonis infertur ꝓ sua reuerentia timor. Nam cum
ab omni romanorum populo. int̾cedente papa benedicto uiro scissimo hen¬
ricus adsciueretur in imꝑium. longobardorum gens consueta fraude dissen¬
sit. sibiq regem arduinum quendam unguentes instituerunt. Sed li¬
cit diumuttumq renitentes. postea tamen cum suorum cede maxima im¬

Expanded text:
. Eo autem, ut diximus, imminente, privatus est pene orbis universus personis et . Eo autem, ut diximus, imminente, privatus est pene orbis universus personis et religiosis et nobilibus. Claruere tamen ab eodem anno, tam in Italia quam in Galliis, utrorumque ordinum viri, quorum vita et operatio queunt posteris imitabilia informare exempla. Regnantibus quoque duobus Christianissimis regibus, Henrico scilicet Saxonum rege et Roberto Francorum, etsi ab exteris nationibus illorum quieverunt patriae, creberrime tamen praeliis fatigatae sunt intestinis. Sicut enim aliquando perfidis honor exhibetur ex timore, ita bonis infertur pro sua reverentia timor. Nam cum ab omni Romanorum populo, intercedente papa Benedicto, viro sanctissimo, Henricus adscisceretur in imperium Longobardorum, gens consueta fraude dissensit, sibique regem Arduinum quemdam unguentes instituerunt. Sed licet diu multumque renitentes, postea tamen cum caede suorum maxima im