comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magestate u imperii arimini ꝙͣ rome mag̃ratu inituꝵ et in diuersõie
hospitali ꝙͣ apud penates suos p̃textam sumptuꝵ. reuatandu uniu̾si
retrahendumq censuerunt/ et cogendu om̃ib prius p̃sente ĩ deas hoĩesq
ugi officiis ꝙͣ ad ex̾citum et ĩ prouintia iret. In eam legatione
eiu micti placuit. Q. Terrentius et. M. Antistius ꝓfecti nichilomagis
eum mouerunt ꝙͣ priore consulatu littere mouerant a senatu misse. Pauces
post dies magistratum iniit.Immolantiq ei uitulus iam ictus emanibus
saccificantium se se cum proripiusset multos circũstantes ceuoie tosssit.
fuga etiam prcail maior apud iguaros quid irepidaretur Roursadi fnu
Id aplerisq ĩ omen magni terroris acceptum. Legionib inde duad ⁊ apern
puoris anm consule dsab a Catilio pretore acceptis ĩ etruria ꝑ appemiiui
tramites ex̾citus duci ẽ ceptus :¬

Expanded text:
maiestate uidelicet imperii Arimini quam Romae magistratum initurum et in deuersorio maiestate uidelicet imperii Arimini quam Romae magistratum initurum et in deuersorio hospitali quam apud penates suos praetextam sumpturum. reuocandum uniuersi retrahendumque censuerunt et cogendum omnibus prius praesentem in deos hominesque fungi officiis quam ad exercitum et in prouinciam iret. in eam legationem—legatos enim mitti placuit— Q. Terentius et M. Antistius profecti nihilo magis eum mouerunt quam priore consulatu litterae mouerant ab senatu missae. paucos post dies magistratum iniit, immolantique ei uitulus iam ictus e manibus sacrificantium sese cum proripuisset, multos circumstantes cruore respersit; fuga procul etiam maior apud ignaros quid trepidaretur et concursatio fuit. id a plerisque in omen magni terroris acceptum. legionibus inde duabus a Sempronio prioris anni consule, duabus a C. Atilio praetore acceptis Etruriam per Appennini tramites exercitus duci est coeptus
Abbreviated transcription (Latin):
suasori legis Flaminio fauore apud plebem alt̾umq inde ꝯsulatũ pepit
Ob hec ratus auspitiis emendis latinarq feriaꝵ mora ⁊ consalaribus
aliis impedimentis retentur se ĩ urbe :. simulato itinere priuatus claz
prouinciam abiit. Ea res ubi palam facta est: noua insuꝑ ira
infestis iam ante pr̃ib mouit. non cum senatu modo sed cum diis ĩ mõtalib
laminiu bellum gerere. Consule ante ĩ auspicato factum reuocãti
ex ip̃a acie diis atq hom̃ib nõ paruisse. Ne nunc ꝯscientias p̃toꝵ et capi¬
Ioius om̃e templum a diret / ne senatu inuisus ip̃i et sibi uni ĩuisum
uideret/ consuleretq ne latinas indicẽt. Iouiq latiali solenne saccũ in
monte facẽt. ne auspicato ꝓfectus ĩ capitolio aduota nũcupanda paludat
clam furtim haud aliter ꝙͣ si exilii causa solum uertisset / magis pro

Expanded text:
suasori legis Flaminio, fauorem apud plebem alterumque inde consulatum peperit. suasori legis Flaminio, fauorem apud plebem alterumque inde consulatum peperit. ob haec ratus auspiciis ementiendis Latinarumque feriarum mora et consularibus aliis impedimentis retenturos se in urbe, simulato itinere priuatus clam in prouinciam abiit. ea res ubi palam facta est, nouam insuper iram infestis iam ante patribus mouit: non cum senatu modo sed iam cum dis immortalibus C. Flaminium bellum gerere. consulem ante inauspicato factum reuocantibus ex ipsa acie dis atque hominibus non paruisse; nunc conscientia spretorum et Capius Iouis optimi maximi templum adiret, ne senatum inuisus ipse et sibi uni inuisum uideret consuleretque, ne Latinas indiceret Iouique Latiari sollemne sacrum in monte faceret, ne auspicato profectus in Capitolium ad uota nuncupanda, paludatclam, furtim, haud aliter quam si exsilii causa solum uertisset. magis pro
Abbreviated transcription (Latin):
U. et Gͣ. attilus serranus p̃tor uota suscip̃e uissus si ĩ dece amios romanꝰ¬
lus eodem stetisset statu. Hec ꝓurata uota que ex libris sibillims
ex parte. leuauerant aĩi religione. Consulum designatoꝵ alt̾ Flaminus
u hec legiones que placentie hibernabant sorte euenerãt edictu
luteras ad Consulem misit ut is excitus idib martiis arimini a dess ĩ castͥs
Huic ĩ ꝓuincia consulatum iuire consiliu erat memori ueteꝵ certaminu
in patrib que tribunus plebis et que postea consul prius de consul
qui abragabat᷑ / deinde truupho habuerat. Inuisus etrã senatui ob nouã
rem quam. Q. claudius tribunus plebis aduersus sen atu atq u
patru adiuuante G. flaminio tulerat: nequis senator qui ue senãtois
pater fuisset maritana naue que plusꝙͣ tretentaꝵ amphoraꝵ eẽt hr̃ct.
Id satis ħĩtum ad fructus ex agris uectandos questus om̃ib om̃us
indecorus uisus. Res ꝑ suma contione acta. inuidiam apud nobilitatẽ

Expanded text:
 et C. Atilius Serranus praetor uota suscipere iussus, si in decem annos res publica eodem stetisset statu. haec procurata uotaque ex libris Sibyllinis magna ex parte leuauerant religione animos. consulum designatorum alter Flaminius, cui eae legiones quae Placentiae hibernabant sorte euenerant, edictum et litteras ad consulem misit ut is exercitus idibus Martiis Arimini adesset in castris. hic in prouincia consulatum inire consilium erat memori ueterum certaminum cum patribus, quae tribunus plebis et quae postea consul prius de consulatu qui abrogabatur, dein de triumpho habuerat, inuisus etiam patribus ob nouam legem, quam Q. Claudius tribunus plebis aduersus senatum atque uno patrum adiuuante C. Flaminio tulerat, ne quis senator cuiue senator pater fuisset maritimam nauem, quae plus quam trecentarum amphorarum esset, haberet. id satis habitum ad fructus ex agris uectandos; quaestus omnis patribus indecorus uisus. res per summam contentionem acta inuidiam apud nobilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ hispaniam hannibalemq intenderant belluni. Erant qui non temere
mouendam rem tantã/ expectandosq ex hispania legatos censerent. hec
sententia que tutissiã uidebat᷑ uicit. legatiq eo maturius missi .P. Ualerius
flaccus et Quitus fabius pamphilus.s aguntũ ad hamubale atq inde
ginez si non abstineretur bello ad ducez ipm ĩ penas federis rupti deposi
Dum ea romani parant consultantq iam saguntũ. sum̃a ui oppugnabatur¬
Ciuitas ea longe opulentissima ultra hiberum fuit sita passus mille ferme
amari. Oruindi asagunto insula dicunt᷑. mixtiq etiam ab ardea rutuloꝵ¬

Expanded text:
in Hispaniam Hannibalemque intenderant bellum; erant qui non temere in Hispaniam Hannibalemque intenderant bellum; erant qui non temere mouendam rem tantam exspectandosque ex Hispania legatos censerent. haec sententia, quae tutissima uidebatur, uicit legatique eo maturius missi, P. Ualerius Flaccus et Q. Baebius Tampilus , Saguntum ad Hannibalem atque inde Carthaginem si non absisteretur bello ad ducem ipsum in poenam foederis rupti deposcendum. dum ea Romani parant consultantque, iam Saguntum summa ui oppugnabaturciuitas ea longe opulentissima ultra Hiberum fuit, sita passus mille ferme a mari. oriundi a Zacyntho insula dicuntur mixtique etiam ab Ardea Rutulo
Abbreviated transcription (Latin):
iam belli caũa certamina cum finitimis serebant᷑ in perine turdethanis ꝗb
cum adesset idem qui litis erat sator nec certamen uiris sedium queri
appareret  legati a sagunctiins romam missi auxiliu ad bellum iã haud
dubie iminens orantes. Consules tunc rome erant. P. Cornelius Scipio
et Titus sempronius longus qui cum legatis ĩ senatum introductis
de Republica rettulissent. placuissetq legatos miti ĩ hispania ad res
soioꝵ inspiciendas quib si ideret digna caũa et haninbali denũctiarẽt
ut a sagunctinis siciis populi romani abstineret et cartagine ĩ africam
ui cerẽt ac sttioꝵ ppłi romani querationias deferrẽt. Hac legatios de
netdum missa oũim spe celerius saguntum oppugñas ceptũ est allatũ est.
Tunc delata ex integro res ad senatum et alii prouincias consulib hissamã
atq africam decernentes terra mariq rem gerendã censebant. alii totũ

Expanded text:
iam belli causa certamina cum finitimis serebantur, maxime Turdetanis. quibus iam belli causa certamina cum finitimis serebantur, maxime Turdetanis. quibus cum adesset idem qui litis erat sator, nec certamen iuris sed uim quaeri appareret, legati a Saguntinis Romam missi auxilium ad bellum iam haud dubie imminens orantes. consules tunc Romae erant P. Cornelius Scipio et Ti. Sempronius Longus . qui cum legatis in senatum introductis de re publica rettulissent placuissetque mitti legatos in Hispaniam ad res sociorum inspiciendas, quibus si uideretur digna causa, et Hannibali denuntiarent ut ab Saguntinis, sociis populi Romani, abstineret et Carthaginem in Africam traicerent ac sociorum populi Romani querimonias deferrent—hac legatione decreta necdum missa, omnium spe celerius Saguntum oppugnari allatum est. tunc relata de integro res ad senatum est; alii prouincias consulibus Hispaniam atque Africam decernentes terra marique rem gerendam censebant, alii totum
Abbreviated transcription (Latin):
hust iillius ionporiõ qͥlia cuiq proximu ẽ ⁊̃ annes rulte. E exparte altea
sure uis ingens equitum ĩ flumen ĩ missa medioꝙ alueo haud quaquam
par cet ansine concor sum. Quippe ubi podes instabilis ac uit uado fidens
u inerini equite equo temere acto peruerti posset eques corpore arinis qrar
liter equo uel ꝑ medios gurgites stabili q quominus rem gerẽt. Pars magͣ
flumine ab sumpta quidam uerticoso amni delati ĩ hostes ab elefantis obt̾riti
t postremi quib regressus in suam ripam tutioꝵ fuit exuãria teepida
cum ĩ unu colligerent᷑ prius ꝙͣ ex tanto pauore ⁊ecipẽnt aũt̃. hannibal agmie
quadrato ĩ amne ingressus fugam exripa fecit. uastatisq agris intra pauas
dies Carpentanos ꝙͦ ĩ deditione accepit: Et iam om̃iã tranis hiberu p̃ter
saguntinos cartaginensium erant. cum sagunctiuis nondu bellu erat Ceteꝵ

Expanded text:
sine ullius imperio qua cuique proximum est in amnem ruunt. et ex parte altera sine ullius imperio qua cuique proximum est in amnem ruunt. et ex parte altera ripae uis ingens equitum in flumen immissa, medioque alueo haudquaquam pari certamine concursum, quippe ubi pedes instabilis ac uix uado fidens uel ab inermi equite, equo temere acto, peruerti posset, eques corpore armisque liber, equo uel per medios gurgites stabili, comminus eminusque rem gereret. pars magna flumine absumpta; quidam uerticoso amni delati in hostes ab elephantis obtriti sunt. postremi, quibus regressus in suam ripam tutior fuit, ex uaria trepidatione cum in unum colligerentur, priusquam in tanto pauore reciperent animos, Hannibal agmine quadrato amnem ingressus fugam ex ripa fecit uastatisque agris intra paucos dies Carpetanos quoque in deditionem accepit; et iam omnia trans Hiberum praeter Saguntinos Carthaginiensium erant. cum Saguntinis bellum nondum erat; ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
hiberna ẽ deductus. Ibi large partiendo p̃dam stipendia p̃terita cũ fide
exoluendo cunctis ciuiu suoꝵ socioꝵq animis ĩ se firmatis uere primo
in uacrecs promotum bellum. hec mandica ⁊ arlitala carthoꝵ uebes ui capte
Ar bicase et iurtute et multitudine opidanoꝵ du defensa se db besserat ditã
ꝓfugi ex ulibi olchadum ouiore estate comite gentes curase iuneisent netãt
aqmen giaue sda furbancie. hannibal plio abstrrat nea striso saꝵ rip aꝵ
positie qun prima quies silentiumq ab hostib fiutt nam nen uado trurerstũ tral
rtsi plo dut o ut laum ad tras gredrendum hostes halent. inuadẽ eos transeũtes
oschadum. Uuntcoꝵq centũ muillia fuere inuicta acies si equo dumiciretae
campo Itaq et ingenio fercres et multitudiñe freti et qpmetu cessisse ase deb ⁊̃
hostem id morari suctor iam rati ꝙ int̾eset aminie elamore sublate pissima

Expanded text:
hiberna est deductus. ibi large partiendo praedam stipendioque praeterito cum fide hiberna est deductus. ibi large partiendo praedam stipendioque praeterito cum fide exsoluendo cunctis ciuium sociorumque animis in se firmatis uere primo in Uaccaeos promotum bellum. Hermandica et Arbocala, eorum urbes, ui captae. Arbocala et uirtute et multitudine oppidanorum diu defensa; ab Hermandica profugi exsulibus Olcadum, priore aestate domitae gentis, cum se iunxissent, concitant agmen graue praeda turbauere. Hannibal proelio abstinuit castrisque super ripam positis, cum prima quies silentiumque ab hostibus fuit, amnem uado traiecit ualloque ita praeducto ut locum ad transgrediendum hostes haberent inuadere eos transeuntes Olcadum Uaccaeorumque centum milia fuere, inuicta acies si aequo dimicaretur campo. itaque et ingenio feroces et multitudine freti et, quod metu cessisse credebant hostem, id morari uictoriam rati quod interesset amnis, clamore sublato passim
Abbreviated transcription (Latin):
imperatore meruit. nulla re que agenda audendaq magno futũo duci ess
retermissa. Ceteꝵ ex quo die dux est declaratus/ uelut italia ei ꝓ
decreta bellumq romanũ mandatũ esset nichil ꝓlatandum ratus: ne.
se quai ut patrem hanulcarem deiide hasdrubale cunctante caũs aliquis
primeret sagunctiuis inferre belłũ statuit. quib oppugnandis ꝗa
dubie romana arma mouebant ĩ olchadum fuies prius ult̾ hiberum
ea geus in parte magisꝙͣ ĩ ditione cartagiẽsium erat induxit e̾xtitũ.
t nõ petisse sagunctinos s roꝵ serie finitimis domitis gentib iung
tractus ad id bellum uideri posset. Carthaiam urbe opulenta caput gẽtis
eus expugnat diripitq. Quo metu ꝑculse minores ciuitates scipendio ĩ poĩto
imperium accepere. uictor ex̾citus opulentusq p̃da cartagine nouam in

Expanded text:
imperatore meruit, nulla re quae agenda uidendaque magno futuro duci esset imperatore meruit, nulla re quae agenda uidendaque magno futuro duci esset praetermissa. ceterum ex quo die dux est declaratus, uelut Italia ei prouincia decreta bellumque Romanum mandatum esset, nihil prolatandum ratus ne se quoque, ut patrem Hamilcarem, deinde Hasdrubalem, cunctantem casus aliquis opprimeret, Saguntinis inferre bellum statuit. quibus oppugnandis quia haud dubie Romana arma mouebantur, in Olcadum prius fines—ultra Hiberum ea gens in parte magis quam in dicione Carthaginiensium erat—induxit exercitum, ut non petisse Saguntinos sed rerum serie finitimis domitis gentibus iungendoque tractus ad id bellum uideri posset. Cartalam, urbem opulentam, caput gentis eius, expugnat diripitque; quo metu perculsae minores ciuitates stipendio imposito imperium accepere. uictor exercitus opulentusque praeda Carthaginem Nouam in
Abbreviated transcription (Latin):
consilii iut̾ ip̃a picula erat nullo lalpre aut corpus fatigari. aut animus
uinci pot̾at. Caloris ac frigoris patientia par cibi potionisq desiderio ñali
nõ uoluntate modus funtus. Uigiliaꝵ somniq nec die nec nate discͥmi¬
nata tp̃a id qd̾ gerendis reb suꝑesset quieti datum. ea neq molli strato
silentio accersita. Multi sepe militari sagulo opetu humi iacen
int̾ custodias stationesq militum conspex̾unt uestit nichil int̾ equales:
excellens. arma atq cqui conspiciebant. equitum peditumq ide longe
primus erat. princers ĩ p̃liui ibat. ultimus consercto plio excedebat. Has
tantas uiri iurtutes ingentia uitia equabant. Inhumana crudelitas ꝑfidia
plus ꝙͣ punica nichil ueri nichil sancti nullus dei mctus: nullu Ius uiradũ
nulla religio/. Cum hac indole uirtutu ac uitioꝵ triennio sub hasdrubale.

Expanded text:
consilii inter ipsa pericula erat. nullo labore aut corpus fatigari aut animus consilii inter ipsa pericula erat. nullo labore aut corpus fatigari aut animus uinci poterat. caloris ac frigoris patientia par; cibi potionisque desiderio naturali, non uoluptate modus finitus; uigiliarum somnique nec die nec nocte discriminata tempora; id quod gerendis rebus superesset quieti datum; ea neque molli strato neque silentio accersita; multi saepe militari sagulo opertum humi iacentem inter custodias stationesque militum conspexerunt. uestitus nihil inter aequales excellens: arma atque equi conspiciebantur. equitum peditumque idem longe primus erat; princeps in proelium ibat, ultimus conserto proelio excedebat. has tantas uiri uirtutes ingentia uitia aequabant, inhumana crudelitas, perfidia plus quam Punica, nihil ueri, nihil sancti, nullus deum metus, nullum ius iurandum, nulla religio. cum hac indole uirtutum atque uitiorum triennio sub Hasdrubale
Abbreviated transcription (Latin):
quandoqꝙ parius hic ignis incendium in gens exsuscitet. Pauti ac forme
optinius quisq hannoni assentiebant᷑. S ut plerumq fit maior paro meliae
uicit. Musus hannibal ĩ hispaniam primo statim aduentu om̃es excatiuae
in st conuertit. Hamiltarem uuente redditum sibi ueteres nulites. execte
enmidem ugorem ĩ uultu uimq ĩmulis habitum oris linamerta queꝑ
intueri. Demde bieuĩ effecit ut pater ĩ se minimu monurnentne nd fquore
conciliandum esset. Numꝙͣ ingeniu idem ad res diuersissimas par andu
atq imperandum habiluis fuit. Itaq haud facile discerneres utrũ imꝑarõ
aut ex̾citui carior esset.⁊leq hasdrubal alium quemꝙͣ p̃ficere malle.
ubi quid fortiter aut streuue̾ agendum esset.Neq nulites alio duce plus
confidere aut audere pluriiu audacie adꝑicula cupescenda plurimum

Expanded text:
quandoque paruus hic ignis incendium ingens exsuscitet.' pauci ac ferme quandoque paruus hic ignis incendium ingens exsuscitet.' pauci ac ferme optimus quisque Hannoni adsentiebantur; sed, ut plerumque fit, maior pars meliorem uicit. missus Hannibal in Hispaniam primo statim aduentu omnem exercitum in se conuertit; Hamilcarem iuuenem redditum sibi ueteres milites credere; eundem uigorem in uoltu uimque in oculis, habitum oris lineamentaque intueri. dein breui effecit ut pater in se minimum momentum ad fauorem conciliandum esset. nunquam ingenium idem ad res diuersissimas, parendum atque imparandum, habilius fuit. itaque haud facile discerneres utrum imperatori an exercitui carior esset; neque Hasdrubal alium quemquam praeficere malle ubi quid fortiter ac strenue agendum esset, neque milites alio duce plus confidere aut audere. plurimum audaciae ad pericula capessenda, plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
atq assensu appellatus erat fauor etiam plebis sequebatur. Hunc uixdun d¬
puberem has drubal litteris accersierat.atq res etiam ĩ senatu fuerat barchinus
ib ut assuesceret militie hamubal atq ĩ paternas succede̾t opes. H
alterius factionis pͥnceps et equu postulare uidet᷑ inquit hasdrubal. et ego
tamen nõ censeo qd̾ petit tribuendum. Cum admiratione tam ancipitis sentẽtie
Fruendum pbuit iusto uire cum afilio repeti censet.N los tam̃ minime
decet iiuentute nr̃am pro militari rudimento assue face libini pretorum.
Anhor tinemus ne hamilcaris filius nimis sero imperia in modica ett regni
paterm spem uideat: et cuuis regis genero tamꝙͣ hereditãii sint relicti extit
nostri euis filio parum mature seruiamus. Istium ego uuiene domi tenẽ dn
sub legib sub magistratib decendum uiuere equo uire cum ceteris tenseone

Expanded text:
atque adsensu appellatus erat fauor etiam plebis sequebatur. hunc uixdum atque adsensu appellatus erat fauor etiam plebis sequebatur. hunc uixdum puberem Hasdrubal litteris ad se accersierat, actaque res etiam in senatu fuerat. Barcinis nitentibus ut adsuesceret militiae Hannibal atque in paternas succederet opes Hanno, alterius factionis princeps, 'et aequum postulare uidetur' inquit, 'Hasdrubal, et ego tamen non censeo quod petit tribuendum.' cum admiratione tam ancipitis sententiae fruendum praebuit, iusto iure eum a filio repeti censet; nos tamen minime decet iuuentutem nostram pro militari rudimento adsuefacere libidini praetorum. an hoc timemus ne Hamilcaris filius nimis sero imperia immodica et regni paterni speciem uideat et, cuius regis genero hereditarii sint relicti exercitus nostri, eius filio parum mature seruiamus? ego istum iuuenem domi tenendum sub legibus, sub magistratibus, docendum uiuere aequo iure cum ceteris censeo, ne
Abbreviated transcription (Latin):
milites plebemq plusꝙͣ modice erant. haud sane uoluntate principum ĩ imꝑio
positus. Is plura consilio ꝙͣ ui gerens hauspitiis magis reguloꝵ atiliandis ꝙ
ucitiam principum nouis gentib ꝙͣ bello aut armis rem cartaginenser
auxit. Cetoꝵ nichilo ei pax tutior fuit. barbarus eum quida palam ob iram
int̾fecti ab eo domini obtruncat. Comp̃hensus acircumstantib haud alio
ꝙͣ si ouasisset uultu tormentis qͦ cum laceraretur eo fuit habitu oris ut
superante letitia dolores ridentis etiam spetiem pbuerit. Cum hoc hasdrubale.
quia mire artis ĩ solicitandis gentib imperioq ungendis suo fuerat. fedus
renouauerat ppłus romanus ut finis utriusq imporii esset aminis hiberus.
unctinisq mediis int̾ imperia duoꝵ ppłoꝵ libertas seruaret᷑. In hasd¬
uuenis hannibal in p̃torium delatus imperatorq omĩus ingenti clamore

Expanded text:
milites plebemque plus quam modicae erant, haud sane uoluntate principum, in imperio milites plebemque plus quam modicae erant, haud sane uoluntate principum, in imperio positus. is plura consilio quam ui gerens, hospitiis magis regulorum conciliandisque per amicitiam principum nouis gentibus quam bello aut armis rem Carthaginiensem auxit. ceterum nihilo ei pax tutior fuit; barbarus eum quidam palam ob iram interfecti ab eo domini obtruncat; comprensusque ab circumstantibus haud alio quam si euasisset uoltu, tormentis quoque cum laceraretur, eo fuit habitu oris ut superante laetitia dolores ridentis etiam speciem praebuerit. cum hoc Hasdrubale, quia mirae artis in sollicitandis gentibus imperioque suo iungendis fuerat, foedus renouauerat populus Romanus ut finis utriusque imperii esset amnis Hiberus Saguntinisque mediis inter imperia duorum populorum libertas seruaretur. in Hasdruiuuenis Hannibal in praetorium delatus imperatorque ingenti omnium clamore
Abbreviated transcription (Latin):
fore ppłi romani. Angebant ingnentis spũs uirum si cilia sardiniaq amisse.
Nam et siciliam uimis celeri desperatione reꝵ concessam et sardima int̾ motũ
africe fraude romanoꝵ scipendio etiam superimpõito int̾ceptam. his anxius
ta se africo bello qd̾ fuit subrerente romana pacem ꝑ quinq annos
ita deinde nouem annis ĩ hispania augendo punico imperio gessit ut appareret
mauis eum ꝙͣ qd̾ gereret agitare ĩ animo bellum. et si duitius uixissit ha¬
nulcare duce penos italie arma illaturos fuisse qui hannibalis ductu ĩtuler̃t
Mors hamilcaris ꝑoportuna et pueritia hannibalis distulerunt bellum.
s hasdrubał int̾ patrem ac filium acto ferme annos imperiu obtinu
Flore etatis uti ferunt primo hamilcari conciliat᷑ gener uide obalia iundole
profecto anuni ascitus. Et quia gener erat factionis barchiue opib que apd̾

Expanded text:
fore populo Romano. angebant ingentis spiritus uirum Sicilia Sardiniaque amissae: fore populo Romano. angebant ingentis spiritus uirum Sicilia Sardiniaque amissae: nam et Siciliam nimis celeri desperatione rerum concessam et Sardiniam inter motum Africae fraude Romanorum, stipendio etiam insuper imposito, interceptam. his anxius curis ita se Africo bello quod fuit sub recentem Romanam pacem per quinque annos, ita deinde nouem annis in Hispania augendo Punico imperio gessit ut appareret maius eum quam quod gereret agitare in animo bellum et, si diutius uixisset, Hamilcare duce Poenos arma Italiae inlaturos fuisse qui Hannibalis ductu intulerunt. mors Hamilcaris peropportuna et pueritia Hannibalis distulerunt bellum. medius Hasdrubal inter patrem ac filium octo ferme annos imperium obtinuit, flore aetatis, uti ferunt, primo Hamilcari conciliatus, gener inde ob aliam indolem profecto animi adscitus et, quia gener erat, factionis Barcinae opibus, quae apud
Abbreviated transcription (Latin):
N parte operis mei licet michi prefari qd̾ in principio sum̃e
totuis professi pleriq sunt rerum scriptores bellum maxime oĩum
memorabile que umꝙͣ gesta sunt. me scripturum. qd̾ hãnibale
duçe Cartaginenses cum ppło romano gessere. Nam neq ualidicẽs
opib ulle int̾ se ciuitates gentesq contulerunt arma. neq iis
ip̃is tantum umꝙͣ uirium aut roboris fuit.⁊ haud ignotas belli
artes inter se sed expertas primo punico conserebant bello. et adeo
uaria belli fortuna anceps q mars fuit. ut propius periculo fumt
qui uicerunt. Odiis etiam ꝓpe maiorib certarunt ꝙͣ uirib romaĩs
in dignantib ꝙ uictorib uicti ultro inferrent arma penis ꝙ suꝑbe
auareq crederent imperitatu uictis esse. Fama etia est hãnibalẽ
annoꝵ ferme nouez pueriliter blandiente patri hamilcari ut ducetur
aniam cum ꝑfecto africo bello exercitum eo traiecturꝰ sacrificaret altã
admotum tactis sacris iure iurando adactum se cum primun posset hoste

Expanded text:
n parte operis mei licet mihi praefari, quod in principio summae totius professi plerique sunt rerum scriptores, bellum maxime omnium memorabile quae unquam gesta sint me scripturum, quod Hannibale duce Carthaginienses cum populo Romano gessere. nam neque ualidiores opibus ullae inter se ciuitates gentesque contulerunt arma neque his ipsis tantum unquam uirium aut roboris fuit; et haud ignotas belli artes inter sese sed expertas primo Punico conferebant bello, et adeo uaria fortuna belli ancepsque Mars fuit ut propius periculum fuerint qui uicerunt. odiis etiam prope maioribus certarunt quam uiribus, Romanis indignantibus quod uictoribus uicti ultro inferrent arma, Poenis quod superbe auareque crederent imperitatum uictis esse. fama est etiam Hannibalem annorum ferme nouem, pueriliter blandientem patri Hamilcari ut duceretur in Hispaniam, cum perfecto Africo bello exercitum eo traiecturus sacrificaret, altaribus admotum tactis sacris iure iurando adactum se cum primum posset hostem
Abbreviated transcription (Latin):
castra p̾missis postꝙͣ satis tuta omĩa eeͣ exploratu est: inferri signa
iussit. tantumq ibi moratus dum milites ad p̃dam discũrunt Receptui
deinde cecinit. multaq ante noctem copias reduxit. Postero die luce
pͥma ꝓfectus magnis itinẽib fama ⁊ uestigia agniiis sequens haud
cul uenusia hostem assequit᷑. Ibi qͦs tumultuaia pugna fuit. si
xx. millia penoꝵ cesa. Inde nocturnis montanis q itinerib penus ne
locum pugnandi daret. Metapontu petiit. Hamo inde Is eni p̃sidio
ius leti p̃fuerat ĩ Brutios cum paucis ad ex̾citu nouu ꝯparai
missus. hannibal copiis eius ad suas additis. uenusia retro ꝗb uenerat
itinerib repetit. atq inde Canusiu ꝓcedit. Nũꝙͣ Nlero uestigiis hostiis
abstiterat. et.Q. fuluiu cum Metapontu ip̃e ꝓficisceret ĩ lucanos

Expanded text:
castra praemissis postquam satis tuta omnia esse exploratum est, inferri signa castra praemissis postquam satis tuta omnia esse exploratum est, inferri signa iussit; tantumque ibi moratus dum milites ad praedam discurrunt receptui deinde cecinit multoque ante noctem copias reduxit. postero die prima luce profectus magnis itineribus famam et uestigia agminis sequens haud procul Uenusia hostem adsequitur. ibi quoque tumultuaria pugna fuit; supra duo milia Poenorum caesa. inde nocturnis montanisque itineribus Poenus ne locum pugnandi daret Metapontum petiit. Hanno inde—is enim praesidio eius loci praefuerat—in Bruttios cum paucis ad exercitum nouum comparandum missus: Hannibal copiis eius ad suas additis Uenusiam retro quibus uenerat itineribus repetit atque inde Canusium procedit. nunquam Nero uestigiis hostis abstiterat et Q. Fuluium , cum Metapontum ipse proficisceretur, in Lucanos
Abbreviated transcription (Latin):
sccioꝵ q uictores cetiderunt: Postero die penus quieuit. Romanus in
aciem copiis eductis postꝙͣ nemine signa contra efferre uidit. spolia legi
cesoꝵ hostium et suoꝵ corpora collata ĩ unum sepeliri iussit. In de ĩseq̃ntib
cõtiniis dieb aliquot ita institit portis ut ꝓpe ĩferre signa uideretur.
donec hannibal tertia iugilia crebris ignib tabernaculisq que pars
castroꝵ ad hostes uergebat᷑. et numidis paucis qui ĩ uallo portisq se
ostendere relictis ꝓfectus apuliã petẽ intendit. Ubi illuxit successit
Uallo romana acies. et numide excõposito paulisper ĩ portis se uallo q
ostentauere. frustratiq aliquãdiu hostes citatis equis agmen suor
assecuntur. Consul ubi silentiu ĩ castris et ne passus quide ꝗ pͥma luce
obambulauerant / parte ulla cernebat. duob equitib speculatum in

Expanded text:
sociorumque uictores ceciderunt. postero die Poenus quieuit: Romanus, in sociorumque uictores ceciderunt. postero die Poenus quieuit: Romanus, in aciem copiis eductis postquam neminem signa contra efferre uidit, spolia legi caesorum hostium et suorum corpora conlata in unum sepeliri iussit. inde insequentibus continuis diebus aliquot ita institit portis ut prope inferre signa uideretur, donec Hannibal tertia uigilia crebris ignibus tabernaculisque quae pars castrorum ad hostes uergebat et Numidis paucis qui in uallo portisque se ostenderent relictis profectus Apuliam petere intendit. ubi inluxit, successit uallo Romana acies, et Numidae ex composito paulisper in portis se ualloque ostentauere, frustratique aliquamdiu hostes citatis equis agmen suorum adsequuntur. consul ubi silentium in castris et ne paucos quidem qui prima luce obambulauerant parte ulla cernebat, duobus equitibus speculatum in
Abbreviated transcription (Latin):
eputi casus obtulit: ita conserunt manus. Crescit pugna subsidiis. et pro¬
currentiu ad certamen nũo augetur. pugnantesq qͦd nisi ĩ uetere ex̾citu
et duce uetere haud facile est inter tumultu ac terrore instruxisset hãmbal
ni cohortium ac i anipuloꝵ decurrentiu ꝑ colles clamor atẽgo auditis
metum ne int̾ cluderentur a castris iniẽcisset. Inde pauor incussus ⁊ fuga
passim fieri cepta est. minorq cedes fuit qr ꝓpiũquitas castroꝵ breuiore
fugam ꝑculsis fecit. Equites eni in tergo habebant. inherebant ĩ trãsu̾sa
latera. inuaserant cohortes secundis collib uia nuda ac facili decũi entes.
tamen sup̃ octomillia hominu atisa. suprã septingẽti capti. signa militaia
nouem adempta. elephanti etiam quoꝵ nullus usus ĩ repentina ac tumłtuaĩa
pugna fuerat: quatuor arisi. duo capti. et trecentĩ circa Romanoꝵ

Expanded text:
equiti casus obtulit, ita conserunt manus. crescit pugna subsidiis et proequiti casus obtulit, ita conserunt manus. crescit pugna subsidiis et procurrentium ad certamen numero augetur; pugnantesque —quod nisi in uetere exercitu et duce ueteri haud facile est—inter tumultum ac terrorem instruxisset Hannibal, ni cohortium ac manipulorum decurrentium per colles clamor ab tergo auditus metum ne intercluderentur a castris iniecisset. inde pauor incussus et fuga passim fieri coepta est; minorque caedes fuit, quia propinquitas castrorum breuiorem fugam perculsis fecit. equites enim tergo inhaerebant; in transuersa latera inuaserant cohortes secundis collibus uia nuda ac facili decurrentes. tamen supra octo milia hominum occisa, supra septingenti capti; signa militaria nouem adempta; elephanti etiam, quorum nullus usus in repentina ac tumultuaria pugna fuerat, quattuor occisi, duo capti. circa quingentos Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum iis nuttebãt. Ip̃e luce pͥma copias om̃s peditũ equitũq ĩ acie eduxit.
ulopꝰ et ab hanuibale signu pugne ꝓpositu ẽ: clamor q ĩ castris ad ã
discurentiu est sublatus. Inde eques pedesq certatim portis ruere: ac palati
ꝑ campum ꝓperare ad hostes. Quos ubi effusos consul uiduit Tribun simiłitu
tertie legionis. G. aurunculeio imꝑat ut equites legiõis quãto maximo¬
ĩpetu possit ĩ hostem emitat. Ita petoꝵ modo ĩ cõpositos / toto passim se campo effu¬
disse. ut sterni obteriq prius ꝙͣ instruantur possint. Nondu hanuibal e castͥs
exierat. cum pugnantiu clamore audiuit. Itaq excitus tumultu raptim ad
ostem copias agit. Iam pͥmos ampauerat equestres terror peditum. ⁊
legio et dextra ala p̃lium inibat. Incõpositi hostes ut quẽq aut pediti aut

Expanded text:
cum iis mittebat. ipse luce prima copias omnes peditum equitumque in aciem eduxit. cum iis mittebat. ipse luce prima copias omnes peditum equitumque in aciem eduxit. paulo post et ab Hannibale signum pugnae propositum est clamorque in castris ad arma discurrentium est sublatus; inde eques pedesque certatim portis ruere ac palati per campum properare ad hostes. quos ubi effusos consul uidet, tribuno militum tertiae legionis C. Aurunculeio imperat ut equites legionis quanto maximoimpetu possit in hostem emittat: ita pecorum modo incompositos toto passim se campo fudisse ut sterni obterique priusquam instruantur possint. nondum Hannibal e castris exierat cum pugnantium clamorem audiuit; itaque excitus tumultu raptim ad hostem copias agit. iam primos occupauerat equestris terror; peditum etiam prima legio et dextra ala proelium inibat. incompositi hostes, ut quemque aut pediti aut
Abbreviated transcription (Latin):
sus castra locat ab hoste. Grumenti menib ꝓpe iunctu uidebat᷑ pen
Uallum.quingenti passus int̾erant castra punica at romana. Int̾iacebat
campus. colles ĩminebant. nudi sinistro latẽi Carthaginensiu / dextro
manoꝵ neutri suspecti. ꝙ nichil silue neq ad insidias latebraꝵ heb
In medio campo ab stationib ꝓcursantes certamina haud satis digna dictu
serebant. Id modo Romanus querẽ appetebat ./ ne abire hostem pateretur.
annibal inde euade̾ cupiens totis uirib ĩ aciem descendebat. Tum c
ingenio hostis usus cominus ĩ tam aꝑtis collib timeri insidie poterant. ꝗnq
cohortib additis quinq manipulis nocte iugu superare. ⁊ĩ auersis uallib
unsidere iubet. Exurgendi tempus ex insidiis et aggrediendi hostem
Claudiu Asellu tribunũ militu ⁊. p̃. claudiu p̃fectũ sctiũ edccet : quos

Expanded text:
sus castra locat ab hoste. Grumenti moenibus prope iniunctum uidebatur Poenorum sus castra locat ab hoste. Grumenti moenibus prope iniunctum uidebatur Poenorum uallum; quingenti passus intererant. castra Punica ac Romana interiacebat campus: colles imminebant nudi sinistro lateri Carthaginiensium, dextro Romanorum, neutris suspecti quod nihil siluae neque ad insidias latebrarum habebant. in medio campo ab stationibus procursantes certamina haud satis digna dictu serebant. id modo Romanum quaerere apparebat ne abire hostem pateretur: Hannibal inde euadere cupiens totis uiribus in aciem descendebat. tum consul ingenio hostis usus, quo minus in tam apertis collibus timeri insidiae poterant, quinque cohortes additis quinque manipulis nocte iugum superare et in auersis collibus considere iubet: tempus exsurgendi ex insidiis et adgrediendi hostem Ti. Claudium Asellum tribunum militum et P. Claudium praefectum socium edocet, quos
Abbreviated transcription (Latin):
terribilem tumultu intulit. ad trigiuta millia hoĩu atidit. nouẽ signa
ulitaria cepit. Mouerat ex hibe̾nis ad famã hostis. Q. claudius
ꝑ urbes agri Salentini castra dispõĩta habebat. Itaq ne cum duob excitib
simul ꝯfligeret hannibal. nate castra ex agro Tarẽtino mouit atq in
Brutios concessit. Claudius ĩ Salentinos agmen conuẽtit. Hostilius Capuã
petens obuiam ad Uenusiam fit consuli Claudio. Ibi ex uteq ex̾citu
hannibalem rem gerẽt. reliquas copias hostilius Capua duce̾ iussus ut
.Q. fuluio ꝓconsuli trade̾t. haniubal undiq contracto ex̾citu quẽ ĩ hybẽnis
p̃sidiis agri Brutii habuerat. ĩ lucanos ad Grientu uenit spe re¬
piendi oppida que ꝑ metum ad romanos defecissent. Eodem a uenusi a
Consul Romanus exploratis itinerib contendit. et mille fere et ꝗngẽtos¬

Expanded text:
terribilem tumultum intulit; ad quattuor milia hominum occidit, nouem signa terribilem tumultum intulit; ad quattuor milia hominum occidit, nouem signa militaria cepit. mouerat ex hibernis ad famam hostis Q. Claudius , qui per urbes agri Sallentini castra disposita habebat. itaque ne cum duobus exercitibus simul confligeret Hannibal nocte castra ex agro Tarentino mouit atque in Bruttios concessit. Claudius in Sallentinos agmen conuertit, Hostilius Capuam petens obuius ad Uenusiam fuit consuli Claudio. ibi ex utroque exercitu Hannibalem rem gereret: reliquas copias Hostilius Capuam ducere iussus ut Q. Fuluio proconsuli traderet. Hannibal undique contracto exercitu quem in hibernis aut in praesidiis agri Bruttii habuerat, in Lucanos ad Grumentum uenit spe recipiendi oppida quae per metum ad Romanos defecissent. eodem a Uenusia consul Romanus exploratis itineribus contendit et mille fere et quingentos pas
Abbreviated transcription (Latin):
urbem Romanam: et unu ĩ lccu totam ꝑiculi molem omne onus ĩ cubuisse.
qui eoꝵ prior uicisset/ intra paucos dies castra uinctuꝵ. Terrebat ⁊ ꝓximus
añus lugubris duoꝵ consulu funerib. his anxii turis homines ĩgrediẽtes
ouincias consules ꝓsecuti sunt. memorie ꝓditum ẽ plenu ad huc
ciues.M. liuiu ad bellum ꝓficiscente monenti. Q. fabio ne pͥusꝙͣ genꝰ
hostium cognosce̾t temere manu consereret respondisse. ubi pͥmũ hostium
ien ꝯspexisset pugnatuꝵ. Cum quereret᷑ que caua festinãdi ẽẽt/
ex hoste egregiam gloriam inꝗt aut ex ciuib uictis gaudiũ mẽitu certe ⁊¬
si nõ honestum capiam. Priusꝙͣ Claudius consul ĩ ꝓiũcia ueniret
etremu fine agri larinatis ducente ĩ Salẽtinos excitũ hanubale
expeditis cohortib adhortus cl audius hostilius tubulus ĩcõpoĩto agmĩe

Expanded text:
urbem Romanam, et unum in locum totam periculi molem, omne onus incubuisse. urbem Romanam, et unum in locum totam periculi molem, omne onus incubuisse. qui eorum prior uicisset, intra paucos dies castra cum altero iuncturum. terrebat et proximus annus lugubris duorum consulum funeribus. his anxii curis homines digredientes in prouincias consules prosecuti sunt. memoriae proditum est plenum adhuc irae in ciues M. Liuium ad bellum proficiscentem monenti Q. Fabio ne priusquam genus hostium cognosset temere manum consereret, respondisse ubi primum hostium agmen conspexisset pugnaturum. cum quaereretur quae causa festinandi esset, 'aut ex hoste egregiam gloriam' inquit 'aut ex ciuibus uictis gaudium meritum certe, etsi non honestum, capiam'. priusquam Claudius consul in prouinciam perueniret per extremum finem agri †Larinatis ducentem in Sallentinos exercitum Hannibalem expeditis cohortibus adortus C. Hostilius Tubulus incomposito agmini
Abbreviated transcription (Latin):
itinerib ꝓfecti ab urbe uelut ĩ duo pariter bella distenderant curas hõiu.
sinuil recordantiu quas pͥmus aduentus hanmibalis ĩ tulisset Italie clades.
simul cum illa angeret cura quos tam ꝓpitios urbi atq impeio fore deos
ut eodem tp̃e uteabiq Respublica ꝓspere gereretur. aduersa secũdis
penoꝵ ad id tp̃s extracta ẽẽ. Cum ĩ Italia adTransimenũ ⁊ co
ũcipitasset Romana res/ ꝓspera bella ĩ hispania ꝓlapsam eã rexisse.
Postea cum ĩ hispania alia suꝑ aliam clades duob egregiis dutib
nissis duos ex̾citus ex ꝑte delesset: multa ĩ Italia siciliaq gest.
quassatam Rem publica excepisse. et ip̃m interuallu lacĩ ꝙ ĩ ultimis
terraꝵ oris alterum gereretur bellum. spatium dedisse ad respirandĩd.
Nunc duo bella ĩ italia accepta. dua celeberimi nom̃is duaes cicũstũe

Expanded text:
itineribus profecti ab urbe uelut in duo pariter bella distenderant curas hominum, itineribus profecti ab urbe uelut in duo pariter bella distenderant curas hominum, simul recordantium quas primus aduentus Hannibalis intulisset Italiae clades, simul cum illa angeret cura, quos tam propitios urbi atque imperio fore deos ut eodem tempore utrobique res publica prospere gereretur? adhuc aduersa secundis pensando rem ad id tempus extractam esse. cum in Italia ad Trasumennum et Cannas praecipitasset Romana res, prospera bella in Hispania prolapsam eam erexisse; postea, cum in Hispania alia super aliam clades duobus egregiis ducibus amissis duos exercitus ex parte delesset, multa secunda in Italia Siciliaque gesta quassatam rem publicam excepisse; et ipsum interuallum loci, quod in ultimis terrarum oris alterum bellum gereretur, spatium dedisse ad respirandum. nunc duo bella in Italiam accepta, duo celeberrimi nominis duces circumstare
Abbreviated transcription (Latin):
puniti belli quo duodecimu añu Italia urebat᷑ satis edctuerat uiã tantũ
alpes ẽẽ. duas tantum p̃ualidas urbes magno int̾ se maxis tere aꝵ q
spatio discretas/. de imperio et opib certare. He cause aperuerant alpes
hasdrubali. Cetoꝵ quod celeritate itineis ꝓfectum erat. id mora ad placẽtiã
dum frustra obsidet magis ꝙͣ oppugnat corupit. Crediderat campestris
oppidi facile oppugnatione ẽe. et nobilitas colonie induxerat eu magnũ
se excidio eius urbis terrorem ceteis in iectuꝵ. Non ip̃e se solum ea in¬
oppugnatione ĩpedit. sed hamubale post fama transitus eiꝰ tanto spe
a celeriorem/ iã mouente exhibẽnis continuerat. Quippe reputã
nõ solum ꝙͣ lenta urbiu oppugnatio eẽt. sed etiam ꝙ̃ ip̃e frustra eãdem
illam coloniam aTreuia uictor regressus tentasset. Consules diuersis

Expanded text:
Punici belli quo duodecimum annum Italia urebatur satis edocuerat uiam tantum Punici belli quo duodecimum annum Italia urebatur satis edocuerat uiam tantum Alpes esse; duas praeualidas urbes magno inter se maris terrarumque spatio discretas de imperio et opibus certare. hae causae aperuerant Alpes Hasdrubali. ceterum quod celeritate itineris profectum erat, id mora ad Placentiam dum frustra obsidet magis quam oppugnat corrupit. crediderat campestris oppidi facilem expugnationem esse, et nobilitas coloniae induxerat eum, magnum se excidio eius urbis terrorem ceteris ratum iniecturum. non ipse se solum ea oppugnatione impediit, sed Hannibalem post famam transitus eius tanto spe sua celeriorem iam mouentem ex hibernis continuerat, quippe reputantem non solum quam lenta urbium oppugnatio esset sed etiam quam ipse frustra eandem illam coloniam ab Trebia uictor regressus temptasset. consules diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
nuibalis. ꝙ etsi ea estate transituꝵ ĩ Italiam fcatrem crediderat. recõdãdo
qr ip̃e ĩ transitu uunc Rhodani nunc alpium cum hoĩb laisq pugnando
ꝑ quinque menses ex hausisset. haud quaꝙͣ tam facile maturumq t̃nsit.
expectabat. ea tardiuis mouendi ex hybernis caua fuit. Ceteꝵ hasdrubali
et sua et alioꝵ spe om̃ia celeriora atq expeditiora fuere. Nõ eni receꝑũt¬
eum modo aruerni eum deincepsq alie gallice atq alpine gentes. sed
etiam secute sunt ad bellum. Et cum ꝑ munita pleraq transitu fratris
ue antea inuia fuerant ducebat. tum etiam duodeci annoꝵ assi
namq antea alienigenis/ nec uidere ip̃i aduenã ĩ sua terra assueti om̃i
genere humano ĩsociabiles erant. et pͥmo ignari quo penus ꝑge̾t suas rus
suaq castella/ et pecoꝵ hominũq p̃dam peti crediderant. frima deinde

Expanded text:
annibalis quod, etsi ea aestate transiturum in Italiam fratrem crediderat, recordando annibalis quod, etsi ea aestate transiturum in Italiam fratrem crediderat, recordando quae ipse in transitu nunc Rhodani nunc Alpium cum hominibus locisque pugnando per quinque menses exhausisset, haudquaquam tam facilem maturumque transitum exspectabat; ea tardius mouendi ex hibernis causa fuit. ceterum Hasdrubali et sua et aliorum spe omnia celeriora atque expeditiora fuere. non enim receperunt modo Aruerni eum deincepsque aliae Gallicae atque Alpinae gentes, sed etiam secutae sunt ad bellum; et cum per munita pleraque transitu fratris quae antea inuia fuerant ducebat, tum etiam duodecim annorum adsnamque antea alienigenis nec uidere ipsi aduenam in sua terra adsueti, omni generi humano insociabiles erant; et primo ignari quo Poenus pergeret suas rupes suaque castella et pecorum hominumque praedam peti crediderant; fama deinde
Abbreviated transcription (Latin):
cum sũma concordia consulum acta.uolones ĩ una deuicesimã et
uicesima legiones. scͥpta magni roboris auxilia ex hispania gͦ a.p. scipiõe
missa quida ad id bellu autores sunt ato millia hispanoꝵ gal
ad duo millia de legione militu equitũ Mille detem. mixtos Numidas
hispanosq.M. luccetium has cõpias nauib aduexisse. et sagittarior
litere ex gallia misse a .l. portio p̃tore/ hasdrubale mouisse ex hibe̾nis/
et iam alpes transire. octo millia ligurũ conscͥpta armataq coniunctura
se transgresso ĩ Italiam ẽẽ  nisi mitferetur ĩ ligures ꝗ eos bello ocguparet.
cum inualido excitu quo ad tutum putaret progressurum He liter
raptim confecto delectu maturius ꝙͣ constituerant exire ĩ ꝓunicias cregerunt.
ea mente ut uterq hostem ĩ sua prouincia continerent. neq coniungi aut
ri ĩ unu uires paterentur. Plurimu ĩ eam rem adiuuit opinio h¬

Expanded text:
cum summa concordia consulum acta. uolones in undeuicensimam et cum summa concordia consulum acta. uolones in undeuicensimam et uicensimam legiones scripti. magni roboris auxilia ex Hispania quoque a P. Scipione M. Liuio missa quidam ad id bellum auctores sunt, octo milia Hispanorum Gallorumque et duo milia de legione militum, equitum mille octingentos mixtos Numidas Hispanosque; M. Lucretium has copias nauibus aduexisse; et sagittariorulitterae ex Gallia allatae ab L. Porcio praetore: Hasdrubalem mouisse ex hibernis et iam Alpes transire; octo milia Ligurum conscripta armataque coniunctura se transgresso in Italiam esse nisi mitteretur in Ligures qui eos bello occuparet; se cum inualido exercitu quoad tutum putaret progressurum. hae litterae consules raptim confecto dilectu maturius quam constituerant exire in prouincias coegerunt ea mente ut uterque hostem in sua prouincia contineret neque coniungi aut conferre in unum uires pateretur. plurimum in eam rem adiuuit opinio H
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter antiatem ostiensemq uacato obẜuata est. et eaꝵ coloniarum
iuniores iure iurando ad acti. sup̃ dies triginta nõ ꝑnactaturcs̃ se extra
enia colonie sue donec hostes ĩ Italia eẽnt. cum om̃s censere
ẽẽ descendenti ab alpib ne gallos cisalpinos neue Eteuriã erectã ĩ spe
reꝵ nouaꝵ solicitaret. et hannibalez suo ꝓͥo otupandũ bello ne em̾geret᷑
ex Brutiis atq obiuia fratrͣi ire posset. Luuus cunctabat᷑ parum fidens
suaꝵ ꝓuinciaꝵ ex̾citib collegam ex duob consulaĩb egregiis excitib ⁊ t̾tio
2 cdaudius Tarenti p̃esset electione habere : ĩtuleratq mẽtione
de uolonib reucãdis ad signa. Senatus liberã potestate consulib fecit.
et supplendi unde uellent / et eligendi de omĩb e̾xcitib quos uellent.
mutãdiq ex ꝓuinciis que e re.p̃. censerent ẽe̾ traducẽdi. Et o

Expanded text:
praeter Antiatem Ostiensemque uacatio obseruata est; et earum coloniarum praeter Antiatem Ostiensemque uacatio obseruata est; et earum coloniarum iuniores iure iurando adacti supra dies triginta non pernoctaturos se extra moenia coloniae suae donec hostis in Italia esset. cum omnes censereesse descendenti ab Alpibus ne Gallos Cisalpinos neue Etruriam erectam in spem rerum nouarum sollicitaret, et Hannibalem suo proprio occupandum bello ne emergere ex Bruttiis atque obuiam ire fratri posset—, Liuius cunctabatur parum fidens suarum prouinciarum exercitibus: collegam ex duobus consularibus egregiis exercitibus et tertio cui Q. Claudius Tarenti praeesset electionem habere; intuleratque mentionem de uolonibus reuocandis ad signa. senatus liberam potestatem consulibus fecit et supplendi unde uellent et eligendi de omnibus exercitibus quos uellent permutandique ex prouinciis quos e re publica censerent esse traducendos. ea omnia
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit. et ꝑ manus reste data uirgines sonũ uocis pulsu pedũ modulates
incesẜunt. Inde uico tusco uelabroq ꝑ Bouariu forum ĩ cliuu publicu
atq edem Iunonis regine ꝑrectu. Ibi due hostiẽ ab decẽuiris ĩ molate. et
simulacra cup̃ssea ĩ edem illata. Deis rite placatis delectu consules hebat
aptius intentiusq ꝙͣ priorib amiis quis ꝙͣ meminerat habitu. Nam et
belli terror duplicatus/ noui hostis ĩ Italia aduentu: et mimis iuuẽtutis
erat unde sc̾berent milites. Itaq colonos etiam maritimos ꝗ sacͦsanctam
uacatione dicebantur hr̃e. dare milites cegebant. Quib recisantibus
ere ĩ diem certam ut quo quisq iure uacatione habẽt. ad senati
anxuras/ Minturnensis. Sinuessanus/ et a supero mari Senensis. Cum
itationes suas quisq pp̃lus recitaret. nuillis cu ĩ Italia hostis ess

Expanded text:
constitit et per manus reste data uirgines sonum uocis pulsu pedum modulantes constitit et per manus reste data uirgines sonum uocis pulsu pedum modulantes incesserunt. inde uico Tusco Uelabroque per bouarium forum in cliuum Publicium atque aedem Iunonis reginae perrectum. ibi duae hostiae ab decemuiris immolatae et simulacra cupressea in aedem inlata. deis rite placatis dilectum consules habebant acrius intentiusque quam prioribus annis quisquam meminerat habitum; nam et belli terror duplicatus noui hostis in Italiam aduentu et minus iuuentutis erat unde scriberent milites. itaque colonos etiam maritimos, qui sacrosanctam uacationem dicebantur habere, dare milites cogebant. quibus recusantibus edixere in diem certam ut quo quisque iure uacationem haberet ad senatum  Antias Anxurnas Minturnensis Sinuessanus, et ab supero mari Senensis. cum uacationes suas quisque populus recitaret, nullius cum in Italia hostis esset