comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est consecrari. IxXI¬
AULANUS UERO UIR
magni post modum futu¬
rus exempli. cum oculũ
grauiter dolere coepisset :¬
& iam pupillam eiuscras¬
sior nubes superducta
texisset : oculum ei marti¬
nus paeniculo contigit:
pristinamq: ei sanitatem
sublato omni dolore re¬
PSEAUTEM CUMUXSU
quodam esset de caenacu¬
lo de uolutus: & per con¬
fragosos scalae gradus de¬
cidens multis uulnerib
esset affectus : cum ex ani¬
mis iam iaceret incellu¬
la. & immodicis dolorib:
cruciaretur : nocte ei
angelus uisus est eluere
uulnera : & salubri un¬
guine contusi corporis
membra contingere. Atq
ita postero die restitutus
est sanitati : ut nichil un¬
quam pertulisse in com¬
modi putaretur. Sed
quia longum. ẽ. ire per sin¬
gula : sufficiant haec uel
pauca de plurimis: Satisq
sit. nos & in excellentibus
non subtrahere ueritatẽ:
& inmultis uitare fastidiũ
Atq ut minora tantis in se¬
ram: quamuis ut est̃ nr̃orũ
aetas temporum. quibus

Expanded text:
est consecrari. Pest consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore repse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, supauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
benedixit. Statimq om̃i
malo emundatus : poste¬
ro die ad ecclesiam ueni¬
ens nitenti cute. gratias
pro sanitate quam rece¬
perat agebat Sed neo
hoc praetereundum est :
quod fimbriae uestimen¬
to eius cilicioq: detractae.
crebras super infirmantib:
egere uirtutes. Namcũ
aut digitis illigatae aut collo
inditae sunt: per saepe
ab egrotantibus morbos
effugauerunt ¶XX
RBORIUS AUCẼUIR
praefectorius. seĩ ad mo¬
dum & fidelis ingenii.
cum filia eius grauissimis
quartanȩ febribus urere¬
tur : epistolam martiNi
quae casu ad eum delata¬
tune fuerat pectori puellae.
in ipso accensu ardoris
inseruit: scatimq fuga¬
ta febris est. Quae res
apud arborium intantũ
ualuit: ut statim puel¬
lam dõ uoueret: & per¬
petuae uirginitati di¬
caret Profectusq ad
martinum: puellam
ei prȩsens. uirtutum
eius testimoniũ. quae
per absentẽ licet curata
esset obtulit. Neque
ab alio eam quam a
martuno: habitu uir¬
ginitatis imposito. passus

Expanded text:
benedixit: statimque omni benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid potestatis : hos
deuora Tum uero ac sĩ
candens ferrum faucib:
accepisset : longe redu¬
ctis dentib. digitos beati
uiri uitabat attingere.
Et cum fugere de obsesso
corpore poenis & cruci¬
atibus cogeretur: nec
tamen ei exire per os
liceret : foeda relinquens
uestigia: fluxu uentris
egestus est IXUIII¬
NT EREA CUMDE
motu atq impetu barba¬
rorum. subita ciuitatẽ
fama turbasset: daemo¬
niacum ad se ex hiberi iu¬
bet. Imperat : ut anue¬
rus esset hic nuncius fate¬
retur. Tunc confessus. ẽ.
sedecim daemones fuisse
qui rumorem hunc perpo¬
pulum dissẽminassent : ut
hoc saltem metu ex illo
martinus oppido fugaret᷑
Barbaros nichilminus quã
irruptionẽ cogitare. lta
cum haec immundus sp̃s
media in ecclesia fateretur:
metu & turbatione prae¬
senti ciuitas liberata est
SIUS UERO. DuM POR¬
tam ciuitatis illius magnis
secum turbis euntibus in¬
troiret : le prosum misera¬
bili facie horrentib: cun¬
ctis osculatus est. atque

Expanded text:
aliquid potestatis, hos aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. IInterea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. sios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque
Abbreviated transcription (Latin):
domum adire non posse
Nam tetradius. eodem
tempore adhuc gentilita¬
tis errore implicitus te¬
nebatur. Spondet ergo
sẽ. si depuero daemon fuis¬
sec ex actus xp̃ianũ fore
Ita martinius imposita
manu puero : immundũ
ab eo sp̃m eiecit. Quo ui¬
so tetradius dñm nr̃m
itim credidit: statimq
catecuminus factus. nec
multum post baptizatus
est: semperq martinum
salutis suae auctorem mi¬
ro coluit affectu IXUII¬
er ioem rempus
in eodem oppido ingres¬
sus patris familias cuius¬
dam domum. in limine
ipso restitit : dicens hor¬
ribile in atrio domusde¬
monium se uidere. Cui
cum ut discederet im¬
familia qui in interiore
parte aedium morabat᷑
arripuit. Sȩuire dentib:
miser coepit : & obuios
quosq laniare. Cõmota
domus: familia turba¬
ta: populus infugam
uersuf Martinius
se furenti obiecit. Ac
primum stare ei impe¬
rat. Sed cum dentibus
fremeret : hiantiq: ore
morsum minitaretur:
digitos ei martinus in os
intulit. Si habes in quit

Expanded text:
domum adire posse: domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imfamilias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ire compulsus. descendit
ad domũ puellae. Ingens
turba proforibus: expe¬
ctans quid nam dĩ seruus
esset acturus. Ac primũ.
quae erant illius familia¬
ria inistius modi rebus ar¬
ma: solo prostratus ora¬
uit. Deinde aegram in tu¬
ens : dari sibi oleum postu¬
lat. Quod cum benedi¬
xissẽt : in ospuellȩ iim
sci liquoris infudit : sta¬
timq uox reddita est
Tum paulatim singula
contactueius coeperunt
membra uiuiscere : donec
firmatis gressibus ꝓopu¬
lo teste surrexit Ixur¬
tecradii cuiusdam pro¬
consularis uiri seruus. dae¬
monio correptus : dolendo
exitu cruciabatur. Roga¬
tus ergo martinus ut ei
manũ imponeret : dedu¬
ci eum ad sẽ iubet. Sed
nequam sp̃s nullo proferri
modo excella inqua erat
potuit: ita in aduenien¬
tes rabidis dentib saeui¬
ebat. Tum tetradius ad
genua beati uiri ad uol¬
uitur : orans ut ad domũ
in qua daemoniacus ha¬
bebatur ipsẽ descenderet
Tum uero mn artiNus nega¬
re: Se prosam & gentilis

Expanded text:
ire conpulsus descendit ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusgressibus populo teste surrexit. ETaetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare se profani et gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
REUENIS PuELLA GUS¬
dam dira paralysis egrigũ¬
dine tenebatur: ita ut
iam permultũ tempus
nullo adhumanos usus
corporis officio fungere¬
tur. Omni ex parte prȩ¬
mortua : uix tenui spũ
palpitabat. Tristes ad solã
funeris expectationem as¬
sistebant propinqui: cũ
Quod ubi puellae pater
comperit: currit exani¬
mis. profilia rogaturus
Et forte martiNius iam
ecclesiam fuerat ingressus
Ibi inspectante populo mul
tibus: henilans senex genua
illius amplectitur dicens
Filia mea moritur misero
genere languoris : & quod
ipiã est morte crudelius. solo
sp̃ũ uiuit. iam carne prae mor¬
tua. Rogo ut ad eam uenias:
atq benedicas. Confido enĩ
quod perte reddenda sit sa¬
nitati. Qua ille uoce confu¬
sus obstupuit. & refugit: di¬
cens hoc suae non essẽ uirtu¬
tis:: senem errare iudicio:
non essẽ sẽ dignum perquẽ
dñs signum uirtutis ostende¬
ret: Perstare uehementius
flens pater: & orare ut ex¬
animem uisitaret. Iostremo
Acircum st̃antib episcopis

Expanded text:
reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectationem adstabant propinqui, cum quod ubi puellae pater conperit, cucurrit exanimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante populo multopis, eiulans senex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
taceret: nec quicquam
responsi referret: iterare
ausus est diabolus profes¬
sionis audaciam. Adar¬
tine quid dubitas credere.
cum uideas: Ap̃s ego sũ
Tum ille reuelante sibi sp̃ũ
ut intelligeret diabolum
essẽ non dñm non sẽ inquit
diademate renitentem
uenturũ esse praedixit
Ego xp̃m nisi in eo habitu
formaq qua passus est :
nisi crucis stigmata prae¬
ferentem: uenisse non
credam. Ad hanc ille uo¬
cem statim ut fumus eua¬
nuit: & cellulam tanto
foctore compleuit : ut in¬
dubia indicia relinque¬
ret. diabolum se fuisse
Hoc ita gestum ut supra
retulimus. ex ipsius mar
tiNi ore cognouimus:
nequis forte existimet
fabulosum. LxXUI
am cum olim audi¬
ta fide eius. uita. atq
uirtutibus. desiderio
illius aestuaremus:
gratam nobis ad eum
idendum peregrinati¬
onem suscepimus. Si¬
mul quia iam ardebat
animus uitam illius
scribere : partim ab ipso
inquantum ille in terro¬
gari potuit sciscitati sũ¬
mus: partim ab his
qui interfuerant uel sci¬

Expanded text:
taceret nec quidquam taceret nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: \'Martine, quid dubitas credere, cum uideas? Christus ego sum\\ tum ille, reuelante sibi spiritu, ut intellegeret diabolum esse, non Dominum, non se' inquit diademate renidentem uenturum esse praedixit: ego Christum nisi in eo habitu formaque, qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem uenisse non credam . ad hanc ille uocem statim ut fumus euanuit et cellulam tanto foetore conpleuit, ut indubia indicia relinqueret diabolum se fuisse. hoc itaque gestum, ut supra rtini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim audita fide ejus, vita atque virtutibus, desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum videndum peregrinationem suscepimus: simul, quia jam ardedat animus vitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus; partim ab his qui interfuerant vel sci
Abbreviated transcription (Latin):
iectum uidimus. Periq
etiam nobis efratribus
retulerunt: eodem tem¬
pore in oriente quendã
extitisse. qui se iohannẽ
esse iactitarit Ex quoco¬
nicere possumus. istius
modi pseudo prophetis
existentibus. antixp̃i ad¬
uentum imminere : qui
iam in istis mrsterium ini¬
quitatis operatur.
Nec enim praetereundũ
uidetur : quanta marti¬
Num subhisdem dieb: dia¬
bolus arte temptauerit.
Quodam enim die prae¬
missa praesẽ & circumie¬
ctus ipse luce purpurea.
quo facilius claritate as¬
sumpti fulgoris illuderet :
ueste etiam regia indu¬
tus : diademate exgem¬
mis auroq redimitus:
calceis auro illitis: sere¬
no ore: laeta facie : ut
nichil minus quam dia¬
bolus putaretur : oran¬
ti in cella astitit
Cumq martiNus pri¬
mo aspectu eius fuisset he¬
betatus : diu multum que¬
ambo silentiũ tenuerunt
Tum prior diabolus : agno¬
sce inquit martine quem
cernis Ap̃s egosum. Des¬
censurus ad terras: prius
me manifestare tibi uolui
Ad haec cum martinus

Expanded text:
iectum uidimus. plerique etiam ex fratribus nobis rettulerunt, eodem tempore in Oriente quendam extitisse, qui se Iohannen esse iactitauerit. ex quo conicere possumus, istius modi pseudoprofetis existentibus, Antichristi aduentum imminere, qui iam in istis mysterium iniquitatis operatur. Non praetereundum autem uidetur, quanta Martinum sub isdem diebus diabolus arte temptauerit. quodam enim die praemissa prece et circumiectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate adsumpti fulgoris inluderet, ueste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro inlitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula adstitit. cumque Martinus primo aspectu eius fuisset hebetatus, diu multum silentium ambo tenuerunt. tum prior diabolus: \'agnosce\' inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi uolui\\ ad haec cum Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
tas habet. aliquod in
his facinus perpetratũ.
& ob hoc non pateretur
uirbeatus. uerba laui¬
dis suae inibi uolutari
Facilis autẽ prima uisio
iiro fuit: Nec secunda
commonitio ualuit
Uertia enim: terribi¬
liter monachũ quatit
At ille surgens & ad
opera diluculo pro¬
grediens: pueri iu¬
bet ut paleas a lectulo
detractas. igni consu¬
meret: nichił delibro
cominemorans. Puer
uero ignarus. inter
paleas app̃hensum fo¬
ris eiecit: & ignem ac¬
cendit Quibus infa¬
uillam redactis : cũ
nichil aliud nisi cine¬
res remansissent : ap
paruit liber illesus
non unũ ut ueritas ha¬
bet folium .ẽ. consum¬
ptum. Ita uirtus diui¬
na custodire dignata
est alumni quod ãmodo
ꝓprii laudes : ut librũ
eius flammna non ure¬
ret quem aculeus con¬
cupiscentiae in hoc scło
non adussit. Sed
necui in credibile uide¬
atur: codex ipse no
biscum hodie retinet᷑
ageremus : duo pueri
de eustodib: equorũ
aegrotare cȩperunt
Et unus quidem eor̃

Expanded text:
tas habet, aliquod in tas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur vir beatus, verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remaparuit liber illaesus, non unum, ut veritas habet, folium est consumptum. Ita virtus divina custodire dignata est alumni quodammodo proprii laudes, ut librum ejus flamma non ureret, quem aculeus concupiscentiae in hoc saeculo non adussit. Sed ne cui incredibile videatur, Codex ipse apud nos usque hodie retineturageremus, duo pueri de custodibus 1103 equorum aegrotare coeperunt: et unus quidem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
resideret. flens & eiulans
cur non inter esset beatȩ
festiuitati : subito trabes
in qua pedes eius artati
erant scinditur : & hȩc
quasi iam libera. nexa
quidem catenis el apsa.
beatam basilicam expe¬
tiuit. Olerum ubi pri¬
mum pedes eius sacra
limina contigerunt:
statim confractae catenȩ
cecidir a collo eius. Et
sic incolumitati pariter
libertatiq: donata est
BEXTAEUITAE
scripta recurram :
Nunquid non erit ade¬
mirabile. quod sacer ille
huius rstoriae liber cir¬
cundatus flammis. nec
consumptus . ẽ. nec adustꝰ
Monachus igitur ma¬
ioris monasterii exius¬
sũ abbatiss ad cellulam
aliam quasi quiddam
operaturiis accessit.
ac ꝓsalute animae & uitȩ
correctione. librũ uitȩ
beati antistitis secum
detulit. Adueniente
uero nocte : in lectulo
se diuturno oppleco
stramine collocat: librũ
ad caput locans. Cui
dormienti apparuit
iur per somnium: di¬
cens Noli dormire
in his paleisi Sanguine
enim aspersae sunt.
Gredo ego ut mortali¬

Expanded text:
resideret, flens et ejulans, resideret, flens et ejulans, cur non interesset beatae festivatati, subito trabs in qua pedes ejus arctati erant scinditur; et haec quasi jam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes ejus sacra limina contigerunt, statim confractae catenae ceciderunt a collo ejus; et sic incolumitate pariter libertateque donata est.beatae Vitae scripta recurram? Nunquid non erit admirabile, quod sacer ille huius historiae liber circumdatus flammis, nec consumptus est nec adustus? Monachus igitur Maioris monasterii ex iussu abbatis ad cellulam aliam quasi quiddam operaturus accessit ac pro salute animae et vitae correctione librum vitae beati antestitis secum detulit. Adveniente vero nocte, in lectulum se diuturno oppletum stramine collocat, librum ad caput locans. Cui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: 'Noli dormire iu his paleis, sanguine enim aspersae sunt'. Credo ego, ut mortali
Abbreviated transcription (Latin):
dicit suis. Nonhine
consurgam : nisi prius
reddat. qui pedum
manuumq restituie
usum Aaec ea dicen¬
te subito in ergumi¬
ni torquerise pro¬
clamant: & marti¬
ni ad esse praesentiã
confitentur Seddũ
diaboliis qui ab initio
mendax. ẽ. ad creden¬
dum minime admitti¬
tur: rebus ipsis. beati
iuri praesentia decla¬
ratur. Nam femina
haec quae paulo ante
directa fuerat : nunc
illuminata. ad esse
beatum antistitem
unus in grabatto : qui
exbiturigo. plaustro
deuectus aduenerat
Ipse etiam pari modo
uirtute beati antisti¬
tis uisitatus. surrexit
in columis: suisq: reddi¬
tus gressibis. parentũ
spectante caterua. sa¬
nus excipitur . IXI .UIII¬
IS DIEBUS. PUCLIA
tis parentibus ꝓcrea¬
ta. a filiis patroni con¬
fracta libertate iugo
seruitutis addicitur
Unde faccũ. ẽ : ut illa
non adquiescente in¬
iustis dominis quicquã
operis exercere : cate¬
nis & compedib: uinci¬
retur. In qua custodia
dum aliis beatam fe¬
stiuitatem expetentib:

Expanded text:
dicit 1101 suis: Non hinc dicit 1101 suis: Non hinc consurgam, nisi prius reddat, qui pedum manuumque restituit usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab initio mendax est , ad eredendum minime admittatur, rebus tamen ipsis beati Viri praesentia declaratur. Nam femina haec, quae paulo ante directa fuerat, nunc illuminata, adesse beatum Antistitem unus in grabato, qui ex Biturigo plaustro devectus advenerat. Ipse etiam pari modo virtute beati antistitis visitatus, surrexit incolomis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excipitur. 41. His diebus puella tis parentibus procreata, a filiis patroni, confracta libertate, ad iugum servitunde factum est ut illa non acquiescente injustis dominis quidquam operis exercere, catenis et compedibus vinciretur. In qua custodia dum aliis beatam festivitatem expetentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hac infirmitate tristis
abirem : desiderium
habui sepulchrum beati
antistitis uisita re
Die autem tertio post¬
quam ueni : cum eius
sepulchro assisterem :
subito febris magna ocu¬
los meos arripuit: At
ego ingemere uehemt̃
coepi: & scĩ auxilium
fortiter dep̃cari Ilico
autẽ erumpens ex ocu¬
lis meis sanguis. noctẽ
pepulit: diemq redu¬
xit. Haec nobis dia conꝰ
effatus : in columis
remeauit ad ꝓpria
RAT ENIMMULI¬
COEGA quae
contractis retrorsũ
manibus acpedib¬
cum parentũ solacio
celebrirȩ beitam
festiuitatem glorioñ
antistitis expetiuit
Quaecum die tertia
post decursam festiui¬
tatem ad domum re¬
dire cuperet: prostra¬
ta in scã basilica orare
coepit. ut ei dñs solitã
miscđiae suae opem
dignaretur ostendere
Quod dum cũ lacrimis
peteret: ilico directis
manib ac pedibus sta¬
bilitis. ad sem̃ ad ducta
sepulchrum. gratias
paccepta sospitate per¬
egit Iost haec rogat
se deduci ad ostium
olbi ꝓstrata iterum:

Expanded text:
hac infirmitate tristis hac infirmitate tristis abirem, desiderium habui sepulchrum beati antestitis visitare; die autem tertio postquam veni, cum eius sepulchro adsisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi et sancti auxilium fortiter deprecari; ilico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit diemque reduxit'. Haec nobis diaconus effatus, incolomes remeavit ad propria. 39. Erat enim mulicaeca, quae, contractis retrorsum manibus ac pedibcum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gloriosi Antistitis expetivit. Quae cum die tertia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Dominus solitam misericordiae suae opem dignaretur ostendere. Quod dum cum lacrymis peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad ostium, ubi prostrata iterum
Abbreviated transcription (Latin):
pernoctans inuigiliis:
orationi insistens : Inte¬
ea dum haec ageret :
fama quae totũ late
complexa.ẽ orbem ad
num antistitem. ad cuiꝰ
sepulchrum. sȩpe taliũ
infirmitatum clades
depulsa quiesceret
Nec moratur diaconus.
sed illo iter instrui iubens.
adbasilicam scãm non du¬
bius de uirtute beati uiri
peruenit. Ibiq: ꝓstratł
solo: orationi summissus
die tertia apertis oculis
lumen recepit. Ego uero
dum cautior nitor extor¬
quere ueritatem cur ei
haec euenissent: haec abeo
didici. Ante hos inquit
septem menses dũ cõmoto
matutinis signo eccłam
peterem: obuiũ habui
unum amicorum meor̃
Incuius amplexus & os¬
cula ruens : sciscitari
cepi. si cuncta domui
ꝓspera reliquisset. Tunc
reuocatus a uia: potũ
cũ eodem haurire cępi
Post quã autẽ caritatẽ
per pocula expleuisse
uisum ẽ: ualedicto
discessit. Quo ab eunte.
tanto oculi mei glut¬
tino coniunctis palpe¬
bris ad haeserunt : ut¬
eos nullatenus aperire
possem. Beniq: cum in

Expanded text:
pernoctans in vigiliis, pernoctans in vigiliis, orationibusque insistens. 1100 Interea dum haec ageret, fama, quae totum late compleverat orbem, ad num antistitem, ad cujus sepulcrum saepe talium infirmitatum clades depulsa quiesceret. Nec moratur diaconus, sed illico iter institui jubens, ad basilicam sanctam non dubius de virtute beati Viri pervenit, ibique prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautius nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, haec ab eo didici. Ante hos, inquit, septem menses, dum, commoto matutinis signo, ecclesiam peterem, obviam habui unum amicorum meorum; in cujus amplexus et oscula ruens, sciscitari coepi, si cuncta domi prospera reliquisset. Tunc revocatus a via, potum cum eodem haurire coepi. Postquam autem charitatem per pocula explevisse visum est, vale dicto abscessit. Quo abeunte, tanto oculi mei glutino conjunctis palpebris adeos nullatenus aperire possim. Denique cum in
Abbreviated transcription (Latin):
pedib. sanus abscessit¬
PoRe Etmulasn
quaedam. dum disce¬
dentibis paribus sola
tantum remansit ad
telam. apparuit ei
sedenti umbra teter¬
rima Quae arripi
coepit. At illa uoci¬
ferans & plangens:
cum nullum aspiceret
auxiliũ : uiriliter
tamen resistere cona¬
batur. Post decursa uͦ
duarum aut trium ho¬
rarum spacia : regres¬
sae mulieres reliquae :
inuenerunt eam semi¬
uiuam humo lacentẽ.
nichil penitus loqui
posse Innuebat quidẽ
illa manu : sed nichil
illis intelligentib: hȩc
muta permansit em¬
bra uero quae ei appa¬
ruerat. in tantũ hominib
domus illius insidiata
est : ut relinquentes lo
ad basilicam puella ue¬
niens: eloquium reci¬
pere meruit. Sicque
cuncta quae pertulerat
ore ꝓprio enarrauit
NENSIS DIACONUS
ut mos genti est. cum¬
aliis matutinas gratias
celebrantibus potum
hauriret: oculorum
amissione multatur
Recognoscensq reatũ
suũ. & se non dignam ꝓ.¬
posito rem gessisse : sus¬
penditur acibo potuq

Expanded text:
pedibus, sanus abscessitpedibus, sanus abscessitpore et mulier quaedam, dum, discedentibus paribus, sola tantum remtelam, apparuit ei sedenti umbra teterrima, quae arripiecoepit. At illa vociferans et plangens, cum nullum aspiceret auxilium, viriliter tamen resistere conabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia, regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo jacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu: sed nihil eis intelligentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominibus domi illius insidiata est, ut relinquentes locad basilicam puella veniens, eloquium meruit recipere. Sicque cuncta quae pertulerat ore proprio enarravit.nensis diaconus, ut mos illi genti est, aliis matutinales gratias celebrantibus, cum potum hauriret, oculorum amissione multatur; recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito suo rem gessisse, suspenditur a cibo potuque,
Abbreviated transcription (Latin):
pascha dñi . ẽ. ablutus
Deniq delibutis ex ea
uul neribis : ipsa ex inde
potum sumpsit. Mox
igitur restineta febre:
decurrentib: sine dolore
uesicis: sanata ẽ. xI.
EO QUONIAM MULAE
UIRTUTES SUNT QUAE
orbis totus experitur :
de quibus ad nos nec mi¬
nima pars ut opinor at¬
tingit : uel illa quae
uicinitas experitur. in¬
dicamus: Inuitatus au¬
tem badegysilus cino¬
mannorum ep̃s quodã
loco diocesis suae ad ba¬
silicam. beati uiri & no¬
mine & reliquus conse¬
crandam: celebrata
solemnia inuocantes
nom̃ scĩ martini duo
paralitici gressum. coe¬
cusq unus uisum rece¬
pit XL.i
UQUSTUS ENIM
AQUIDAM CIUIS URRIS
turonicae. dum nimiũ
renium dolore laborat.
contractis pedib & pro¬
pe ad ipsos reductis
renes. pessime debili¬
tatur . Inqua infirmi¬
tate : per duorũ annoꝵ
curricula laborauit
Deinde a suis commoni¬
tus: basilicam scĩ expe¬
tut Ibiq per septem
dies ieiunans & orans :
dempto dolore directisq

Expanded text:
Pascha Domini ablutus Pascha Domini ablutus . Denique delibutis ex ea vulneribus, ipsa exinde potum sigitur restincta febre, decurrentibus sine dolore visicis, sanata est. 35. Sed quoniam multae virtutes sunt, quae orbis totus experitur, de quibus ad nos nec minima pars, ut opinor, adtingit, vel illa quae vicinitas experitur indicamus. Invitatus autem Badegyselus Cenomannorum episcopus quodam loco diocesis suae ad basilicam beati viri et nomine et reliquiis consecrandam. Celebrata solemnia, invocantes nomen sancti Martini, duo paralytici gressum, caecusque unus visum recepit. 36. Agustus enim quidam civis urbis Turonicae, dum nimium renium dolore laborat, contractis pedibus et prope ad ipsos reductus renes, pessime debilitatur; in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus, basilicam sancti expetiit, ibique per septem dies ieiunans et orans, dempto dolore directisque
Abbreviated transcription (Latin):
talis langor : ut app̃¬
hensus homo a febre
ualida. totus uesicis ac
minutis pustulis scate¬
ret Erant uesicae albȩ
cum duritia: nullam
habentes molliciem
nisi tantum dolonem
nimiũ inferentes. Iam
sidata maturitate cre¬
pantes coepissent deflu¬
ere : tunc adherentib
corpori uestimentis. do¬
lor ualidius augebat᷑
Inqua egritudin̾e. nichil
medicorum poterat ars
ualere : nisi cũ dominicũ
affuisset auxilium :
Multi enim de basilica
scã benedictionem pe¬
tentes : opẽ merebant᷑
Sed quid de plurimis
memorare necesse est :
cum id meruerint cȩte¬
ri. quod unam uidimus
meruisse : Vxor igit᷑
eborini comitis. cũ ab
hac lue detineretur:
ita his operta uesicis. ẽ.
ut neq: manus. neque
plantae. neq: ulla pars
corporis eius uacua re
quoq: oculi : ab his con¬
tinebantur obtecti
Cumiam indiscrimine
mortis haberetur: scĩ
sepulchri benedictionẽ
expetiit. Tunc trans¬
missum. ẽ. ei de aqua:
qua beatiis tumulus in

Expanded text:
talis languor, ut adpretalis languor, ut adprehensus homo a febre valida, totus visicis ac minutis pusulis scateret. Erant autem visicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Iam si dato maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur; in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi cum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim de basilica sancta benedictionem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare nececum id meruerint caeteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue detineretur, ita his operta vesicis est, ut neque manus, neque plantae, neque ulla pars corporis ejus remaneret quoque oculi ab his continebantur obtecti. Cumque jam in discrimine mortis haberetur, sancti sepulcri benedictionem expetiit. Tunc transmissum est ei de aqua, qua beati tumulus est in
Abbreviated transcription (Latin):
ut poterat carperet
iter : manus eius ilico
separatae sunt. non tam̃
directis digitis. At
uero ubi ad locum
sem̃ accessit. & orationẽ
fudit : ꝓtinus ablato
omni dolore solida¬
tis digitis. manus
liberas cum gr̃arum
extulit actione
AUTẼ REGIONE
hoc anno grauis cabal¬
lorum extitit morbus
in hoc termino conti¬
netur. subdita ditioni¬
bus beati martinsi :
oratorium ibi .ẽ. ipsius
& nomine & uirtutib
consecratũ. Deniq
adueniente supradi¬
cta clade. accedebar̃
adoratoriũ: uota fa¬
cientes ꝓ equis: ut sci¬
licet si euaderent. ipsi
decimas loco confer¬
rent. Cũq his haec
causa commodũ exhi¬
beret: addiderunt
ut de claue ferrea
quae ostium orato¬
rii recludebat. cara¬
cteres caballis impone¬
rent. Quo facto : ita
uirtus sc̃ĩ praeualuit:
ut & qui ȩgrotauerant.
sanarentur : & qui non
incurrerant. nichil ultra
UPERIORE QUOQUE
ANNO GRAUISSIMRE
populus turonorum a
lue ualitudinaria. ua¬
stabatur. Erat enim

Expanded text:
ut poterat, carperet ut poterat, carperet iter, manus ejus illico separatae sunt non tamen directis digitis. At vero ubi ad locum sanctum accessit, et orationem fudit, protinus ablato omni dolore, solidatis digitis, manus liberas cum gratiarum retulit actione.autem regione hoc anno gravis caballorum exstitit morbus.in hoc termino continetur, subdita ditionibus beati Martini, oratorium est ipsius et nomine et virtutibus consecratum. Denique adveniente supradicta clade, accedebant ad oratorium, vota facientes pro equis, ut scilicet, si evaderent, ex ipsis decimas loco conferrent. Cumque his haec causa commodum exhiberet, addideut de clave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, caracteres caballis inponerent. Quo facto, ita virtus sancti praevaluit, ut et qui aegrotaverant sanarentur et qui non incurrerant nihil ultra uperiore quoque anno cum gravissime populus Turonorum a lue valitudinaria vastabatur. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
orans: die quarta ac¬
cipiendi cibi desideriũ
capit. Vlinumq ore¬
libans : confortatus. ẽ
De hine gr̃as agens: sa
andecauo ueniens:
quae om̃ib quidem
membris arida erat.
sed praecipue dexterã
cum digitis aridiorem
coeteris artubus de¬
ferebat : ad sepulchrõ
scĩ prosternitur. Ex¬
inde egressa : ꝑ pau¬
cum tempus in atrio
cominorata. ẽ. Suc¬
currente uero inter¬
uentu antistitis glori¬
osi: uena sanguinẽ.
cutis ruborem.corpꝰ
reliquum fortitudi¬
nem recipiens. soli¬
datum. ẽ Cui haec
fuit causa ut ista per¬
ferret : quia die sab¬
bati post solis occasum
quod noctu dominicȩ
ad iacebat. panem uo¬
luit conformare xXXUII
sum contractae. & ad
ad haeserunt. Cũq
doloribus maximis
uexaretur : uiam in¬
greditur. dicens S.
ad basilicam scĩ mar¬
tini abiero : ꝓtinus
haec abscedit infir¬
mitas. Confido enĩ
quod & michi subue¬
niet: qui saepe talia
perferentibus. est mi¬
sertus. haec cumita
aieret : & inceptum

Expanded text:
orans, die quarta acorans, die quarta accipiendi cibi desiderium capit, vinumque ore delibans confortatus est: dehinc gratias agens, sanAndegavo veniens, quae omnibus quidem membris arida erat, sed praecipue dexteram cum digitis aridiorem caeteris artubus deferebat, ad sepulcrum Sancti prosternitur. Exinde 1097 egressa, per paucum tempus in atrio commorata est. Succurrente vero interventu Antistitis gloriosi, vena sanguinem, cutis ruborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cui haec fuit causa ut ista perferret, quia die sabbati post solis occasum, qui nocti Dominicae adjacebat, panem voluit conformare. CAPUT sum contractae et ad adhaeserunt. Cumque doloribus maximis vexaretur, viam ingreditur, dicens: Si ad basilicam sancti Martini abiero, protinus haec abscedet infirmitas. Confido enim quod et mihi subveniet, qui saepe talia perferentibus est misertus. Haec cum ita aieret, et incoeptum,
Abbreviated transcription (Latin):
TERRITORIO. Dũ¬
seruus cuiusdam die
dominico sepem compo¬
neret : manus eius ad
lignum ipsum hȩrere
cõeperunt. At ille ue¬
lociter extractam dex¬
teram dum factũ ad¬
miratur attonitus :
manus ipsa cũ dolore
magno contrahitur.
Defixae sunt quoq ungi¬
lae in palmã : contra¬
ctisq totis digitis dexte¬
rae. ad diuersoriũ regre¬
ditur cũ merore. Post
quatuor uero annos:
ad basilicã scĩ aduenit
Oratione quoq facta.
sanatus ẽ prȩdicans
popłis ne tale factũ quis
meditaretur ⁊ netanti
diei solemnia auarus
agricola macularet:
ne resurrectionis sacrȩ
ac redemptionis nr̃ae
cȩleste mysteriũ. huma¬
nitas infirma. terre¬
na exercens opera
tabescente diuersis
morbis scomacho. cibũ
potumq ex horruit
Ipsum quoq quod ac¬
cipere uidebatur : cũ
graui reiciebat ama¬
ritudine Cũq: per
multos dies in hoc la
fide plenus desideri¬
um habuit ueniendi
ad basilicam beati
confessoris. In qua
ꝑtriduum seiunans &

Expanded text:
territurio territurio servus cuidam dum die dominico sepem conponeret, manus eius ad lignum ipsum haerere coeperunt. At ille, velociter extractam dexteram, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum domagno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moerore. Post quatuor vero annos ad basilicam Sancti advenit, orationeque facta sanatus est, praedicans populis ne factum ejus quis imitaretur, ne tanti diei solemnia avarus agricola macularet, ne resurrectionis sacrae ac redemptionis nostrae coeleste mysterium humanitas infirma, terrena exercens opera,tabescente diversis morbis stomacho, cibum potumque exhorrebat; ipsum quoque quod accipere videbatur cum gravi rejiciebat amaritudine. Cumque per multos dies in hoc labfide plenus desiderium habuit veniendi ad basilicam beati Confessoris. In qua per triduum jejunans et
Abbreviated transcription (Latin):
Incuius atrio diebus
multis iacens. fusa sae¬
pius oratione cum la¬
crimis: auirtute pon¬
tificis uisitatur. Sicq
subueniente diuina
miscđia: sanata dis
rio. dum in domo pa¬
rentum resideret :
per immissionẽ ut ipse
asserebat artis diabo¬
licae manuum pedũq
perdidit usum : ita
ut contractis intrinse
cus digitis. ungulae in
palmã defigerentur
neruiq poplitũ are¬
facti. calcaneos ad
crura deuerterent.
Sicq sex annos a pa¬
rentibus male baiula¬
tus : ad templum an
tistitis deportatur
Sed in oratione per¬
durans: restitutis mẽ¬
bris. iuxta nominis
sui ꝓprietatẽ quasi
nouus effloruit flo¬
LGRICUS EXNXRI¬
UITATE SERUuS
ipsius scãe basilicae. ꝑ
incursum insidiatoris
lumine multatus:
in hospitiolo proprio
nichil ibi laborare
potens residebat ȩgro¬
tus Tribus fere an¬
nis hanc sustinens
cecitatem : aedem
beati sacerdotis expe¬
tut. Ibiq deprecans
consuetam miscđiam :
illuminatus. rediuit ad
propria XXU
XT URONICO UERO

Expanded text:
in cujus atrio diebus in cujus atrio diebus multis jacens, fusa saepius oratione cum lacrymis, a virtute Pontificis visitatur; sicque subveniente divina misericordia, sanata discrio, dum in domo parentum resideret, per immissionem, ut ipse asserebat, artis diabolicae, manuum pedumque perdidit usum, ita ut contcus digitis, ungulae in palmam difigerentur, necusque poplitum arefacti calcaneos ad crura diverterent; sicque sex annos a parentibus male baiulatus, ad templum sancti antistitis deportatur. Sed in oratione perdurans, restitutis membris, iuxta nominis sui proprietatem quasi novus effloruit Flolericus ex nativitate servus ipsius sanctae basilicae per incursum insidiatoris lumine multatus, in hospitiolum proprium, nihil ibi laborare potens, resedebat aegrotus. Tribus fere annis hanc sustenens caecitatem, aedem beati sacerdotis expetiit; ibiquc deprecans consuetam misericordiam, inluminatus redivit ad propria. 29. Ex Turonico vero
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Parua .ẽ. uirtꝰ mea
Sed si placet: oleum de
sepul chro beati martini
habeo: ex quo hoc oleũ
perfundatur. Tu uero
si credis eius uirtutem :¬
magnam ex hoc salutẽ
hauries At illa gau¬
dens: petut expleri
quae prbt loquebat᷑
Nas & enim illud: me¬
dium erat. Cumq de
hoc liquore qui ad ba¬
silicam scĩ assumptus
fuerat perfunderetur:
protinus ebulliens oleũ.
ampullam usq ad sum¬
mitatem impleuit.
Quod matrona cernens:
ad mirans uirtutem
confessoris beati. domi
regressa est gaudens
ti in ipsam palmã con¬
tracti defixi erant : ba¬
silicam beati martini
antistitis expetiit. Pau¬
cis quoq: interpositis
diebus. orationem fun¬
dens. & scĩ auxilium
digitis manum recepit
incolumem. xxxii
PUELLA IN IN FIR¬
mitatem pessimam
ruens : membris omib
debilitata contrahitur
Haec audita miracula
quae antistes gloriosus
insingulis oꝑatur : nom̃
eius in uocabat deuote
Post dies autem pau¬
cos : rogat se ad eius
ba silicam deportari

Expanded text:
ait: Parva est virtus mea; ait: Parva est virtus mea; sed, si placet, oleum de sepulcro beati Martini habeo, ex quo hoc oleum perfundatur. Tu vero, si credis ejus virtutem magnam, ex hoc salutem hauries. At illa gaudens, petiit expleri quae presbyter loquebatur. Vas etenim illud medium erat. Cumque de hoc liquore, qui a basilica Sancti assumptus fuerat, perfunderetur, protinus ebulliens oleum ampullam usque ad summitatem implevit. Quod matrona cernens, admirans virtutem Confessoris beati, domum regressa est gaudens.ti in ipsam palmam contracti defixi erant, basilicam beati Martini antistitis expetiit. Paucis quoque interpositis diebus orationem fundens, et Sancti auxilium igitis, manum recepit incolumem. CAPUT puella in infirmitatem pessimam ruens, membris omnibus debilitata contrahitur. Haec auditis miraculis quae Antistes gloriosus in singulis operabatur, nomen ejus invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad ejus basilicam deportari,
Abbreviated transcription (Latin):
& argentum non habeo :
sed quod habeo do uob.
In nomine xp̃i iÑu: abite
dAM. uxremen¬
se oppidum peteremꝰ
Cumq ab egidio ep̃o
qui tune eccłam rege¬
bat. benigne fuissemus
excepti illucescente
incrastina dominica
die. ad eccłam proces¬
simus. Residentesq
insacrario : aduentũ
prȩsto labamur antisti¬
tis. Eo tempore: scĩ
martiNi reliquias. licet
temerario ordine suꝑ
me tamen habebam:
Igitur sigo referenda¬
rius quondam sigeberti
ad occursum nr̃m ac¬
cedit. Osculatum que
iuxta me sedere de posco
colloquio usi sumus:
ille in domum uocatur
eccłae. Protinus igitur
ut amẽ discessit : disru¬
pta auris surdae clau¬
stra. & quasi magnum
exinde uentum exire
sentiens: auditum re¬
cepit. Neuersusque
continuo: michi qr̃as
agere coepit. dicens
Tertia enim dies erat.
quod dehac aure au¬
ditum amiseram: Sed
cum tecum loquerer:
sensi uel ociter reseratã
Tunc ego confessus ne
tur : Aio Noli dulcis¬
tati subiectus uideret᷑ :

Expanded text:
et argentum non habeo, et argentum non habeo, sed quod habeo do vobis: in nomine Christi Jesu abite dam ut Remense oppidum peteremus; cumque ab Aegidio episcopo, qui tunc Ecclesiam regebat, benigne fuissemus excepti, illucescente in crastinum Dominica die, ad ecclesiam accessimus, residentesque in sacrario adventum praestolabamur Antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo referendarius quondam Sigiberti, ad occursum nostrum accedit, osculatumque juxta me sedere deposco. colloquio usi sumus, ille in domum vocatur ecclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit: reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: Tertia jam dies erat, quod de hac aure auditum amiseram, sed cum tecum loquerer, sensi velociter reseratam. Tunc ego confessus Altur, aio: Noli, dulcistati subjectus videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uel cum eisdem ambulans.
stipendii quiddam acci¬
peret. Erant autem
parentes eius ualde pau¬
peres. Igitur duo deci¬
mo caecitatis suae anno.
Aduenit turonus: ante
diem solemnitatis qua
pater uerbum carni
gluttinans. mundo salu¬
tem lriuexit
Decursa autem festiuita
dentibus aliis hic adpe¬
dessc ĩ decubaret immobi¬
lis : tunc sensit quasi pu¬
pugisset aliquis oculos
eius abspiculo. Et statĩ
sanguis abbis erumpen
cepit defluere perge¬
nas eius. Auersaq sur¬
sum facie : uidit super
se cereum elucere. Et
exclamans uoce magna
ait. Gratias tibi agõ
scẽ confessordĩ : quia uir¬
tute tua lumen recipere
merui. Oad mirabilis
gratia : ouirtus immen¬
sa Multi modis enim
affectibus : dona tua
spargis in populis. Nam
qui stipem petierat.
lumen recepit : & diu
exter a luce. uirtutis
tuae lumine uultus or¬
natur. Osi te multoꝵ
criminum tenebrae. a
nr̃is uisibus non arcerent
Nempe uenires uisibili¬
ter : & infirmis uoce
petri clamares : Aurũ

Expanded text:
vel cum eisdem ambulans vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes ejus valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonis ante diem solemnitatis, qua Deus Pater Verbum carni glutinans, mundo salutem invexit. Decursa autem festivitatdentibus aliis hic ad pedes Sancti decubaret immobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erumpens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: Gratias tibi ago, ncte Confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui. O admirabilis gratia! o virtus immensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, nempe venires visibiliter, et infirmis voce Petri clamares: Aurum
Abbreviated transcription (Latin):
impleto bonae delibe¬
rationis uoto: pes eius
qui effractis ossibus fu¬
erat breuiatus. elonga¬
ur. Et qui ante a
duobus pueris sustenta¬
tus ibat: nunc sine ul¬
lius hominis ad minicu¬
lo. quo uoluerit absq
aliquo debilitatis impe¬
dimento discurrit saxii
LUS QUIDAM EXLE¬
mouicino cęcus adue¬
niens: lumen recepit
oculorum. hoc modo:
Anno tertio natiuita¬
tis suae. cum lam gressũ
incipiens fingere erum¬
pente lingua in uerbis
ora relaxaret: dum
matri alludit blande.
dum oscula libat. dum
collo eius appenditur.
dum in ulnis defertur
commota per emissionẽ
diabolicã ui uenti pul¬
uis a terra cum paleis
eleuatus. super ꝓuerõ
& matrem eius cum
magno turbine fertur
Sed rustica mulier &
incauta: non tractat
se filiumq salutari ue¬
xillo munire. Idõq
praeualente insidia : oculi
adolescentis repleti puluere
obserantur. Qui diu
uociferans : tandem miti¬
gatus amatre permansit
coecus. Adultus autem.
datis. ẽ mendicis : ut

Expanded text:
impletoque bonae delibeimpletoque bonae deliberationis voto, pes ejus, qui effractis ossibus fuerat breviatus, est elongatus. Et qui ante a duobus pueris sustentatus ibat, nunc sine ullius hominis adminiculo, quo voluerit, absque aliquo debilitatis impedimento discurrit. CAPUTlus quidam ex Lemovicino caecus adveniens, lumen recepit oculorum hoc modo. Anno tertio nativitatis suae cum jam gressum incipiens figere, erumpenteque lingua in verbis labra laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo ejus appenditur, duur in ulnis defertur, commota per immissionem diabolicam vi venti, pulvis a terra cum paleis elevatur, et super puerum ac matrem ejus cum magno turbine fertur: sed rustica mulier et incauta, 1090 non tractat se filiumque Salvatoris vexillo munire, ideoque praevalentibus insidiis oculi adolescentis repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
chlotharii regis filio
habitauit Iñ cuius
dum haberetur serui¬
tio: & ordinante rege
ascendens in arbore
matura decerperet po¬
ma: effracto ramo
corruit. Collisumq
ad lapidem pedem.
debilitatus ẽ N ost
multos uero annos dũ
inhac debilitate per¬
ad eundum: lapsante
gressu praecipitatur.
Compressumq pedem
alium qui sanus erat :
grauiter laesit. De hine
portari se ad beatam basi¬
licam postulat. Proiectꝰq
in pauimentum : orationẽ
fideliter fundit. Nec
morata est pietas. quae
semper tribulantib sub¬
uenire consueuit: sed pro¬
tinus ablato omni dolore
in columis a pauimento
surrexit Igitur per
triginta circiter annos
de alio pede sicut supe¬
rius diximus iugiter
claudicabat. Tandem
inspectas ꝓpriae consci¬
entiae noxas conuerti
decreuit : scilicet. ut hu¬
miliatis capillis ipsi scõ
deseruiret antistiti
Sed prius a rege prȩce¬
ptum elicuit : ut res
suas om̃s basilicae tra¬
deret uiuens. Quo fa¬
cto: capite tonsorato.

Expanded text:
Clotarii, regis filio, Clotarii, regis filio, habitavit. In cujus dum haberetur servitio, et, ordinante rege, ascenderet in arborem, ut matura decerperet poma, effracto ramo corruit; collisoque ad lapidem pede, debilitatus est. Post multos vero annos dum in hac debilitate perad eundum, lapsante gressu, praecipitatur, compressumque pedem alium, qui sanuserat, graviter laesit. Dehinc portari se ad sanctam basilicam postulat, projectusque ad pavimentum, orationem fideliter fundit. Nec morata est pietas, quae semper tribulantibus subvenire consuevit, sed protinus, ablato omni dolore, incolumis a pavimento surrexit. Igitur per triginta circiter annos, de alio pede, sicut superius diximus, jugiter claudicabat. Tandem inspeetis propriae conscientiae noxis, converti decrevit, scilicet, ut humiliatis capillis ipsi sancto deserviret Antistiti. Sed prius a rege praeceptum elicuit, ut res suas omnes basilicae traderet vivens. Quo facto, capite tonsurato,