comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que quasi castrensis pecculũ sutͣ. ultima c̃o
cłe scdm leges tn posse elogia. ħ nicħomiinus
eis addito pruulegio: ut neq eoꝵ testam̃ta
&ł imnofficioso querela exp̾ugnent᷑. Si eñ p̃a¬
tron: ab uersus resquas ubtus ei ex castris
quesuuit. sui uiris indubitãt᷑ ꝯstitutus. ⁊ si p̃¬

Expanded text:
quae quasi castquae quasi castcundum leges tamen posse elogia: hoc nihilo minus eis addito privilegio, ut neque eorum testamenta de inofficioso querella expugnentur. 1g . Si enim patronus adversus res, quas libertus eius ex castris quaesivit sui iuris indubitanter constitutus, praet
Abbreviated transcription (Latin):
castrensib pecculiis dubitabat᷑. si cẽ hꝰ mͦi
testam̃ta: de moffitioso qͥuerelã extendi
oportar.. S prior questio erat. Si õs qui
quasi castrense pecculiũ hut testari in hpos¬
ui legii loco ꝯcessũ est qr militib ꝗͥ. ⁊ uet̾a¬
nis testaĩnta fac̃e. in castrense pecculio undiq
ꝯcessũ fuerat. s militib ꝗ in expeditione cõ¬
stitutis iuire suo. Uet̾anis aut̃ iure ꝯmum
De aliis aut̃ ꝑ soms õib que nõ ꝑ spãł priui
legnuĩ ħ acceꝑut. si poss testãi dubitatu fuat.
ut puta iuris disertissimis pat̾nis causar̾ inrisq
deuotissimis mẽmorialib ⁊agentib ui reb¬
nec nõ magistris stupioꝵ lib̾alium arc ium.
archiatris quoq ⁊ om̃ib om̃mͦ. qui salaria.
ł stipendia ꝑcipuit᷑ publica. Inhis itaq oĩb
sauctimꝰ ꝙ: adimita. ⁊ onẽ peculii castren¬
sis. quasi canstrense pecculiũ suꝑ ueñ õĩb
qui tał peculiũ possidnt: suꝑ ipsis tm̃mͦ reb

Expanded text:
castrensibus peculiis dubitabatur, si contra huiusmodi testamenta de inofficioso querellam extendi oportet. 1e . Sed prior quaestio erat, si omnes qui quasi castrense peculium habent testari in hoc posivilegii loco concessum est: quia militibus quidem et veteranis testamenta facere in castrensi peculio undique concessum fuerat, sed militibus quidem in expeditione constitutis iure suo, veteranis autem iure communi: de a acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibunec non magistris studiorum liberalium, Archiatris quoque et omnibus omnino, qui salaria vel stipendia percipiunt publica. In his itaque omnibus sancimus, quia ad imitationem peculii castrensis quasi castrense peculium supervenit, omnibus, qui tale peculium possident, super ipsis tantummodo rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
in sacs parentũ suoꝵ ꝯstituti sut̃ hii qͥ quasi
castrense pecculiũ possident. Si enĩ sui ui¬
ris efficiant᷑. ꝓcul dubio est eoꝵ testam̃ta. ⁊
ꝓ ipsis reb quas antea quasi ex castrensi pe¬
culio habebat᷑ posse deinofficioso querelã

Expanded text:
in sacris parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. Si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est eorum testamenta et pro ipsis rebus, quas antea ex quasi castrensi peculio habebant, posse de inofficioso qu
Abbreviated transcription (Latin):
s.ã. Ioħi. pp̃. Cumꝰ anntiquis legib decla¬
ratum est: ut militaria testam̃ta de mof¬
fitioso querelã euabant: multi alii casus
em̃gunt. in quib dubitationes exortas so¬
piri necesse est. In castrensib ⁊eñi pecculi¬
is intͦ ducta ẽ. ⁊ alia sub chuisio. ⁊ pecculii
triplex in uenit᷑ causa. ł eñĩ paganũ est
pecculiũ. ł castrense. ł qs medietatẽ int̾ u¬
Intali gͥ peculio qs quasi castrense appellat᷑:
s ꝯmuni ⁊ licito.⁊ ꝯsueto ordine. obier uãdlo
quẽ admodũ ꝯstitutũ fuãt in ꝯsulib.⁊
p̃fectis legionũ. ⁊ p̾sidib ꝓuinciar. ⁊ om̃ib
gñalit̃. qui indiu̾sis dignitatib. ł ammi¬
nistrationib positi anĩa ꝯsequunt᷑ manu.

Expanded text:
stinianus . Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est et alia subdivisio et peculii triplex invenitur causa. Vel enim paganum est peculium vel castrense vel quod medietatem inter uIn tali igitur peculio, quod quasi castrense appellatur, sed communi et licito et consueto ordine observando, quemadmodum constitutum fuerat in consulibus et praefectis legionum et praesidibus provinciarum et omnibus generaliter, qui in diversis dignitatibus vel administrationibus positi a
Abbreviated transcription (Latin):
fiiri ⁊ illo moriente.⁊ aliis regitimis¬
mͦis eũ amutõte expifare. Quare eñĩ
iste usꝰ fructus sibi uendicat tał priui¬
legium. ut gn̾al int̾ emptione: usus fr.¬
uetus ipse soius excipiat᷑ : & ex nulla ĩ¬
duci rõnabili sententia manifestũ est.⁊¬

Expanded text:
illo moriente vel aliis legitimismittente expirare. Quare enim iste usus fructus sibi tale vindicat privilegium, ut generali interemptione usus fructus ipse solus excipiatur? quod ex nulla induci rationabili sententia manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa ⁊ cẽ. alexandro. Incuuł att
inuũtatũ est. qd̾ postusas. ut mancipi¬
um qs̾ tiadrdisti ⁊ hoc mͦ dñium ei¬
transtululi. inito eo ex nr̃o rescripto t
assignet᷑. Uñ intelligis semel ancilla
emptoris facta. filios ⁊̃ p ea natos eius
dinum sequi eiu mat̾ eoꝵ eo tp̃r fuit.

Expanded text:
. et CC. Alexandro. Incivile atque inusitatum est quod postulas, ut mancipium, quod tradidisti et hoc modo dominium eitranstulisti, invito eo ex nostro rescripto tibi adsignetur. Unde intellegis semel ancilla emptoris facta filios etiam postea natos eius ium sequi, cuius mater eorum eo tempore fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
patͥmonium suũ ꝓfunda libalitate in
fr̃m tuũ euiscãtis opib sus exausit. ut
quar te partis dimioii qd ad eydudẽ¬
cdã moffitiosi testam̃t querelã. ao ũsus¬
te suffic̃a. ĩ his donationib qͣs tͥ largita ẽ

Expanded text:
patrimonium suum profunda liberalitate in fratrem tuum evisceratis opibus suis exhausit, ut quartae partis dimidium, quod ad excludendam inofficiosi testamenti querellam adversuste sufficeret, in his dona
Abbreviated transcription (Latin):
stator cleceiserit alio scͥpto hrde ⁊ sꝑatur
ł moffitioso querela: necessitatẽ hr̃e seͥp¬
tum hrdem. si ꝗd p̃sto est ineał cõmanens ꝓ¬
uincia int᷑ sex̃ m̃sium spatiũ. Sin aut̃ seor¬
sum utraq pars indiu̾sũ ꝓuinciis degit. tẽ
a mortẽ testatoris niuu̾andũ om̃imꝰ ad ire i¬
modi ħeditatem. ł in anifestare sua sentẽ¬
tiam. ꝗ hereditatẽ in iime admittit. Expe¬
ditꝰ ⁊ em̃ ita tractatꝰ in ducit filio. iemoratã
mou̾e querelã. Sui u̾ scriptus ħrs. intͣ sta¬
tuta tpra minime adierit. ꝑ oficuĩ ꝗ iudĩcis

Expanded text:
ecesserit alio scripto herede et speratur de inofficioso querella, necessitatem habere scriptum heredem, si quidem praesto est in eadem commanens provincia, intra sex mensuum spatium, sin autem seorsum utraque pars in diversis provinciis degit, tunc a morte testatoris numerandum omnimodo adire huiusmodi hereditatem, vel manifestare suam sententiam, quod hereditatem minime admittit: expeditus etenim ita tractatus inducitur filio memoratam movere querellam: sin vero scriptus heres intra statuta tempora minime adierit, per officium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
iĩs. siũ negoniũ eĩ gere̾s num̃ationẽ feci¬
sti: siue in eã donationẽ ꝯferens qͣntita¬
temp̃cii largitus es ⁊ eñi ł in solidunt.¬
ł quatenus locuplecior facta eit: actio. S¬
ne cumea ꝯpetenti potis exꝑirĩ.¬
d̾.ã ⁊eriniano Si maritus quondam
uxoris tue c̃ sui iuris ẽẽt. in eã p̃oia. uł
cet᷑a donationis titulo ꝯtulit. ⁊ mea uo yͦ.¬
luntate. usq ad mertẽ suã durauit. ex
oratione diui seueri ꝯfirmata est dõa¬
tio. Asi si eaͥ res pat̾ cdefucti iniuriose
cõget᷑. nec eni quasi euis maleficiis sit
maritꝰ extinctus. erim̾ intendns subp̃¬
tex tu accusationis que donatast̃ aufe¬
rre debuit. c̃ causa libalitatis. a crimi

Expanded text:
s, sive negotium eius gerens numerationem fecisti sive in eam donationem conferens quantitatem pretii largitus es: etenim vel in solidum vel quatenus locupletior facta est actioea competenti poteris experiuondam uxoris tuae, cum sui iuris esset, in eam praedia vel cetera donationis titulo contulit et in ea voluntate usque ad mortem suam perseveravit, ex oratione divi severi confirmata est donatio: ac si eas res pater defuncti iniuriose cogetur. Nec enim, quasi maleficiis eius sit maritus extinctus, crimen intendens sub praetextu accusationis quae donata sunt auferre debuit, cum causa liberalitatis a crimi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. ⁊ heorote. Si ex uoluntate patͥs
tui filio tutoris nupta es. conata in mari¬
Atum donatio. ipso iure irrita est.S si
tio tenuit. qr tñ in cdigna ꝑ sona eiꝰ ficit.
qui nec maritꝰ pot̾ dici. utiles actiomeis

Expanded text:
der Severus . Si ex voluntate patris tui filio tutoris nupta es, collata in maritum donatio ipso iure irrita est. Sed stio tenuerit, quia tamen indigna persona eius fuit, qui nec maritus potest dici, utiles actiones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmucie discreto priꝰ iure dominii intelligat¬
an audiendum sit erun plagiarii nec ne. nam
si ꝓprietans tue mantipiũ esse ꝯstiterit expiras¬
se cruunis ntestionẽ emersa dominiĩ iuce
manifestabit. Si uͦ seruũ alienũ esse ꝯstiterit.
pꝰ disceptate ꝓ prietatis questionẽ ⁊ criminis
causam aubiet.

Expanded text:
e discreto prius iure dominii intellegat, audiendum sit plagii crimen nec ne. nam si proprietatis tuae mancipium esse constiterit, expirasse criminis intentionem emersa dominii luce manifestabit: si vero servum alienum esse constiterit, post disceptatam proprietatis quaestionem et criminis causam audiet.
Abbreviated transcription (Latin):
gex uiscella ub̃tine ꝯdicionis noĩes ꝑ¬
sequit᷑. si ea que in genuoꝵ sut᷑ circa hõuum¬
honores ac dignitates ausisut᷑ attentare. uł
decurionatũ arriꝑe. nisi nire aur eoꝵ annu¬
loꝵ impetrato aprincipe susteuttiat᷑. T̃uẽ
eñi quo ad iiuut imaginẽ nõ statũ inge¬
nuitatis optinent ⁊ sine ꝑicło ingenuoꝵ ĩ of¬
figia ꝑagunt publica. Qui aut̃ lib tinus se
dic̃ i̾ngenuũ tã de oꝑĩs sqͣiuisit . qͣua ⁊ leg̃e
inscelia eriminalit̃ pot̾it ꝑ urgerne ꝓpci

Expanded text:
ex Visellia libertinae condicionis homines persequitur, si ea quae ingenuorum sunt circa honores et dignitates ausi fuerint attemptare vel decurionatum adripere, nisi iure aureorum anulorum impetrato a principe sustentantur. tunc enim quoad vivunt imaginem, non statum ingenuitatis obtinent et sine periculo ingenuorum etiam officia peragunt publica. Qui autem libertinus se dicit ingenuum, tam de operis civiliter quam etiam lege Visellia criminaliter poterit perurgueri: i
Abbreviated transcription (Latin):
Icutnẽ diri nõ p̃d̾sit inteluigis. iaren
nõ officiũ pietatis in petendo tutoẽ de¬
seruisse. se uire munitam mĩeo si io suo
tuiorẽ nõ postulare:¬
c. at .c̃. Prisco. Nepotib fr̃is tin. sieoꝵ
Imat᷑ inpetendꝰ tutorib debro nõ funga᷑
officio. petẽ tutores sollẽpnit patos
filiis ad similitubi̾ẽ eoꝵ ꝗ ex uctis ac
toꝵ necessucui su siacea lia eis ignorã¬

Expanded text:
utor dari non possit, intellegis matrem non officium pietatis in petendo tutore deseruisse, sed iure munitam merito filio suo tutorem non postulare. et CC. Prisco. Nepotibus fratris tui, si eorum mater in petendis tutoribus debito non fungatur officio, petere tutores sollemniter potesetiam filiis ad similitudinem eorum, qui ex iustis ac torum necessitati subiaceant, nulla eis ignora
Abbreviated transcription (Latin):
nuoꝵ. ꝗͣ lib̾tar pͥorib legib disposita st̃.
in suo robore duraturis. nec aliꝗͣ inmi
nutionẽ exp̾sentis legis sanctione accep¬
turis: maxime in lib̾toꝵ successionib
ne uroeant᷑ ereo qd̾ ad tutele gͣuamen
nõueniunt. ⁊ successionis emolum̃tim

Expanded text:
rioribus legibus disposita sunt, in suo robore duraturis nec aliquam nutionem ex praesentis legis sanctione accepturis maxime in libertorum successionibus ne videantur ex eo, quod ad tutelae gravamen non veniunt, successionis emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
sedrilxm petencłi tutoris officiũ exigat᷑.
nõ fortint aasꝰ ĩpediũtis ascͥbant᷑. ꝓponasq
ꝓcuratorem. quiadpeiendũ pupillo tu¬
torẽ amatre fuãt ꝯflitut᷑. alatͦnib int̾fec¬
tũ. pecicomq ex necessitate demoratã ẽõ:

Expanded text:
sedulum petendi tutoris officium exigatur, non fortuiti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate dem
Abbreviated transcription (Latin):
test. qͦs tutores filio tuo pete debes. s: obẜ
uag̃at᷑. P etendi aut̃ filiis curatores nece¬
ssitas matrib ĩposita nõ ed. c̃ pubes mino
g̾ petere debeant:¬
Lquondam pupilla tua fuit. c̃ eã nõ tm̃ iuiri
potentẽ. s ÷ nupsisse ꝓponcũ. ut oͥ petat
curatorẽ. ꝙsi ea pere neglex̾it. quo ma¬
tur iꝰ poisis rõnes reo de ad ininistrationis.
adito eo cͥupis suꝑ eare notionẽ peterł¬

Expanded text:
test, quos tutores filio tuo petere debes, sed eagatur. Petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum puberes minorgit, petere debeantquondam pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. Quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est peter
Abbreviated transcription (Latin):
tii meti qui ꝯͣsilo affuerint ꝑ manebt.¬
⁊ patiuuil. auultisq clarissimis. iusta de¬
lam ee. cħ: sane neq testam̃tarlidefensores.

Expanded text:
ti a metu qui consilio adfuerint permanebuis adultisque clarissimis iusta delam est, quibus neque testamentarii defensores
Abbreviated transcription (Latin):
leg̃ clairdia sublata: ꝓ antiꝗ uris auctorita¬
te. saluo mauente agnationis iuire tã ꝯ san¬
ad pupillar teminar tutelã uocant᷑.¬
patus ꝗ ingermani sui.ł sororis successio¬
nem om̃s inferiores. seu ꝓ lix iores gradus
ob ꝓ ur̃a dispositione uissus est. ⁊̃ ab legi¬
ias. quas minime patͥs ĩ potestate. ꝑ uis
emãcipationis relaxat᷑. Giño alia uri co¬
gnita excusatione muntꝰ at: uocari.
nec sił ꝑ textu capitis cleminutionis alienũ y¬
hiu̾m̾i honere semar ipsũ oͣ tende sanctimꝰ.¬

Expanded text:
lege claudia sublata, pro antiqui iuris auctoritate salvo manente agnationis iure tam consanad pupillarum feminarum tutelam vocantpatus, qui in germani sui vel sororis successionem omnes inferiores seu prolixiores gradus  legilam, quasi minime patris potestate per ius emancipationis relaxatus, si non alia iuri cognita excusatione munitus sit, vocari nec sub praetextu capitis deminutionis alienum huiusmodi onere semet contendere sancim
Abbreviated transcription (Latin):
questio agitetur uolentius pene non in merito
destinatus intocius litis terminum diferatur
ut agitito negotio principali si ꝯtra eum fuerit
ꝓnunciatum. in insulam deportetur. bonis õĩb
um aut ꝓpriis docebuntur si id inscio dño com¬
miseruit. postremo iudicio deditos soluerȩ ꝑpe¬
trata ceusemus. Qd̾ si illi metu atq exortanõe
cdñoꝵ uiolentiam ad miserint est palam sccłm
legeu uiliam dnm infarnemꝓnueiatum loci
aut origis ꝓpͥa dignitate nõ uti. Seruos uͦ¬
quostur orib: talib paruise. stuerit metallis
post sententiam dedi. Uiles aut̃ infamesq ꝑ¬
sone ⁊ hii qui bis aut sepius uiolentiã ꝑpetͣs¬
se. nuncentur ꝯstitutionium diualium pena
teneant᷑. Iuhicem uͦ nosce oporroe. qd̾ graui in¬
farma sit notandus si iuolentie crimen apub
se ꝓbatum distulerit. omiserit. ł inpunitati
donaũit. aut seipencã molliorem quam pre¬
stitumus protulerit:
non dissimile est rapere ⁊ ei qiui rapuerit rap¬
tam scientem delictum seruare:¬

Expanded text:
quaestio agitetur, violentus poenae non immerito destinatus in totius litis terminum differatur, ut agitato negotio principali, si contra eum fuerit iudicatum, in insulam deportetur bonis omnibus um aut propriis docebuntur, si id inscio domino commiserint, postremo supplicio deditos luere perpetrata censemus. Quod si illi metu atque exhortatione dominorum violentiam admiserint, palam est secundum legem Iuliam dominum infamem pronuntiatum loci aut originis propriae dignitate non uti, servos bus talium paruisse constiterit, metallis post sententiam dedi. Viles autem infamesque personae et hi, qui bis aut saepius violentiam perpetrasse convincentur, constitutionum divalium poena teneantur. Iudicem vero nosse oportet, quod gravi infamia sit notandus, si violentiae crimen apud se probatum distulerit omiserit vel impunitate donaverit aut molliorem puam praestituimus poenam protulerit. non dissimile est rapere et ei qui rapuerit rapta scientem delictum servare
Abbreviated transcription (Latin):
fugit uu. ⁊ alius uitand legis gra que in
oceultantes manci pia c̾tã penã statent
pͥc̾tatem oppona. ł in uocem libtatis eũ¬
ãmau̾it. ilico nequissimꝰ uerbo suꝑ quo¬
ambigitur. torm̃ps subiciatur. ut aꝑta
u̾itate disceptatioras t̃miꝰ fun. As nõ so¬

Expanded text:
fugitivum, et alius evitandae legis gratia, quae in occultantes mancipia certam poenam statuit, proprietatem opponit, vel in vocem libertatis euaverit, illico nequissimus verbero, suambigitur, tormentis subjiciatur, ut aperta veritate, disceptationis terminus fiat. Quod non so
Abbreviated transcription (Latin):
y pothecis quas argenti distractores ł metaxarii.
ł alii quarinq spetierum negotiatores peccun¬
iassibi credentib dare solent. hoc spalit̾ fuꝑam¬
putand a oĩ q̃ machinatione sonctimꝰ. ut si post
huiꝰ modi contructũ lib̾s sius łalio mͦ cognatis
qͣmcumq miliciã idẽ negotiatores adqͥsierint:
eã tũ dĩdi. ł adheredes sub certra diffinitione tñs¬
nutti pot. liceat creditorib eoꝵ etiã non ꝓlan¬
tib ex peccunis eoꝵ d̾: negotiatoꝵ liboscoꝵ. ł
cognatos nulitasse. dum tũ contrariuã non ꝓbet᷑.
alios esue patmonio dedisse peccimas creditum
ablnis qͥmilitarentur exige. P tiñ eosefflagitare.

Expanded text:
ypothecis, quas argenti distractores vel metaxarii vel alii quarumcumque specierum negotiatores pecunias sibi credentibus dare solent, hoc specialiter super amputanda omni machinatione sancimus, ut, si post huiusmodi contractum liberis suis vel alio modo cognatis quamcumque militiam idem negotiatores adquisierint, ea tamen vendi vel ad heredes sub certa definitione transmitti potest, liceat creditoribus eorum, etiam non probantibus ex pecuniis eorundem negcognatos militasse dum tamen contrarium non probetur alios e suo patrimonio dedisse pecunias, creditum ab his qui militarunt exigere vel tantum eos efflagitare
Abbreviated transcription (Latin):
siũ uxta mortis facientis fuerĩt celebrate si¬
ue longiore mortis cogitatione subsecute s̃.
actis mimine indigẽ. neq expectare pub¬
num̃tis solent adhiłi.S ita res ꝓcedat ut
si qͥuq testib p̾sentib ł inscriptis.l sine ht̃¬
rar̃ subpositione aliqͥs uoluerit mortis causa
donationẽ fac̃x. ⁊ sine monum̃toꝵ aggͣssiõe
res gestas maneat firmitate uallata. ⁊ nullã
calumpiã accipiat neci ꝓpt̾ ħ ꝗ gesta ei ñ
accesser̃t in efficax atq in utilis uibeatur.
⁊ om̃is effectus sorciat᷑ quos ultime habent
lsb̾alitates nec exaiuaẽq parte absimił ei in¬
orbitatis ⁊ decimariis sul La ZIS: R¬
mp̃. const̃. ã. ad ppłm. Quiurt uereri ce¬
libes habebant᷑ imininentib legũ t̾rorib hberẽ¬
turͣ. ita uiuãtac si nuño maritoꝵ matrimouii
federe fulcirent᷑. Sit om̃ib equa ꝯditio capes
cencli quod quisq mereat᷑. nec uͦ quisquã oib
habeat᷑. ⁊ mnposita huic nõi dãpna nõnoceat

Expanded text:
sive iuxta mortem facientis fuerint celebratae sive longiore cogitatione mortis subsecutae sunt, actis minime indigere neque expectare pubnumentis solent adhiberi. sed ita res procedat, ut, si quinque testibus praesentibus vel in scriptis vel sine litterarum suppositione aliquis voluerit mortis causa donationem facere, et sine monumentorum accessione res gesta maneat firmitate vallata et nullam caccesserunt, inefficax esse atque inutilis videatur et omnes effectus sortiatur, quos ultimae habent liberalitates, nec ex quacumque parte absimiles esse inORBITATIS ET DECIMARIIS SVBLATIS. Imp. Constantinus A. ad populum. Qui iure veteri Caelibes habebantur, imminentibus legum terroribus liberentur atque ita vivant, ac si numero maritorum matrimonii fsendi, quod quisque mereatur. Nec vero quisquam orbus habeatur: proposita huic nomini damna non noceant.
Abbreviated transcription (Latin):
sue iugnitan restituant. ꝓponasq redemptorem¬
tuũ noliusse oblatũ pͣcium a te ł ab alio acciꝑe
p̃ses ꝑuincie efficaci instancia. ⁊pellar eũlegib
obtemꝑare. ⁊ recepto eo qd̃ p̾cii nõe depheudit᷑
status secur itatem non inquietare.

Expanded text:
ti restituant, proponasque redemptorem noluisse oblatum pretium a te vel ab alio recipere, praeses provinciae efficaci instantia compellet eum legibus obtemperare et recepto eo quod pretii nomine dependitur status securitatem non inquietare.
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑. de auo orline ꝑ inqͥsitionẽ darimino¬
rib defensores iubebunt:
eo in eos ꝓ fecte st̃ tutorẽ nõ reliquerit.
sub ire tutelã: ad exemplũ legitime sobot
liceat ei ħ fac̃e. quateuꝰ actis sub ꝯpetenti
uidice int̾uenientib iuram̃itum. añspstor.¬
ꝗͦ at nupnas nõ ꝑueniat. s pudiciciã suã
ti uelleiampͣ sidio. om̃iq alio legitimo au¬
suoꝵ ł filiar nat᷑aliũ tutricẽ eã ex istere

Expanded text:
t, de alio ordine per inquisitionem dariribus defensores iubebunt. eo in eos profectae sunt, tutorem non reliquerit, subire tutelam, ad exemplum legitimae subolis liceat ei hoc facere, quatenus actis sub competenti iudice intervenientibeniat, sed pudicitiam suam ti Velleiani praesidio omnique alio legitimo auvel filiarum naturalium tutricem eam existere
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ hñs titor ł cuiatordai potͣ.
eĩ tutoris ad temp̃ dati estis ꝗ rei publice
nõ debetis. S ꝯsul tiuus fecerins si p̃si¬
dem ꝓuincie uir̃ elarissimũ ad ieritis.
ut is ad ammistrationẽ tutele ꝯpellat᷑.¬

Expanded text:
tutorem habenti tutor vel curator dari potest. eius tutoris ad tempus dati estis, qui rei publicae non debetis. Sed consultius feceritis, si praesidem provinciae virum clarissimum adieritis, ut is ad administrationem tutelae compellat
Abbreviated transcription (Latin):
q sepus cogitare pot̾at. ⁊ euitare: ñ fec̃
s ultio firmauit. Uidr̃ ⁊ enĩ ex huuismi
tpis plirutate. nõ ꝓaliena obligatione se
ceutione sese ob noxiam fac̃e in qͣntum
ħ fec̃ ꝗͣ pignꝰ aut int̾ cessorẽ utilit̾ dare:¬

Expanded text:
gitare poterat et evitare, non fecit, sed ultro firmavit: videtur etenim ex huiusmodi temporis prolixitate non pro aliena obligatione se cautione sese obnoxiam facere, in quantum hoc fecit, quam pignus aut intercessorem utiliter dare
Abbreviated transcription (Latin):
string̃es abmitio cc̾tus ꝑ ex ceptionis auxi¬
lũ obligatiom tue cohesit securitas. qͥula
mentus defendi potes.
cep. obligationẽ: c̃ ei ꝑ exceptionẽ uelleiani
senat᷑ sulti succurratur: c̃chtori ccͣ de¬

Expanded text:
stringere, initio contractus per exceptionis auxbligationi tuae cohaesit securitas, qua conventus defendi potes. obligationem, cum ei per exceptionem Velleiani senatus consulti succurratur, creditori c
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣtib qͥb dã minime mulieres senserut.
ł ꝯsenserint: pretenclentib cã opponendi
licentia prebeatur. his scł omnib que in
presenti ꝑ hanc ꝯsultissimã legem statui¬
mus: ad pͣteritos nicħominus ccͣtus ꝓnego¬
tiis ⁊ ꝯtrouersiis. nec dum transactionib.
ł diffinigiuis sententiis. seu alio legatimo
mͦ sopͥitis locum habituris.
cte etatis ꝯstituta pꝰ int̾cessionem. ł cauti¬
onẽꝯ⁊ scripsit. ł pignꝰ. aut int̾ cessorẽ p̃sti¬
t̃it: sanctimus antiqͣ logũ uarietate cessã¬
te. si ꝗ int̾ hiennal iuge tp̃s pꝰ priorẽ cau¬
tionẽ nũandum ꝓ ead causa fecerit cau¬
nonẽ. ł pignꝰ. aut int̾cessorẽ decht: nicħ
sibi p̃iudicarie. qd ad huc ex ꝯseq̃ntia suȩ
fragilitatis in scđam iacturã meicłit. Sĩ

Expanded text:
ctibus, quibus minime mulieres consenserunt vel consenserint, praetendentibus eam opponendi licentia praebeatur: his scilicet omnibus, quae in per hanc consultissimam legem statuimus, ad praeteritos nihilo minus contractus pro negotiis et controversiis necdum transactionibus vel definitivis sententiis seu alio legitimo modo sopitis locum habituris. ctae aetatis post intercessionem vel cautionem conscripserit vel pignus aut intercessorem praestiterit, sancimus, antiqua legum varietate cessante, si quidem intra biennale iuge tempus post priorem cautionem numerandum pro eadem causa fecerit cautionem vel pignus aut intercessorem dederit, nihil sibi praeiudicare, quod adhuc ex consequentia suae fragi
Abbreviated transcription (Latin):
o. aa.⁊ cẽ alex. Si cum pater ur̾ a calist᷑¬
to. mutuã sũpsiss peccuniã. uelut hac̃
ei uxor accepiss. instrurntũ ꝯscriptum
est. nec ad exceptionis tractatũ. exsenatꝰ
tẽs ł nouas obligationes aliqͥ rõne susci¬
pientib subuenit᷑. nisi creditor aliqͣ roe
ꝑmulierẽ deceptꝰ sit. Ham tẽ replicati¬
one doli senatus ꝯ sulti ea ceptioue remo¬
ũi constitutum est:

Expanded text:
. Alexandro. Si, cum pater vester a Callistrato mutuam sumpsisset pecuniam, velut hanc eius uxor accepisset, instrumentum conscriptum est, nec ad exceptionis tractatum ex senatusvel veteres obligationes aliqua ratione suscipientibus subvenitur, nisi creditor aliqua ratione per mulierem deceptus sit: nam tunc replicatione doli senatus consulti exceptionem removeri constitutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uo sustineat nec uͦ inmod̾ate suo uire utatur:
Si tẽ reus nomicidii sit si uoluntate eũ ictu fustis
aut lapidis occiderit. ł certe telo usus letale uul¬
nus infli. rerit. aut suspentli laqueo p̾ ceꝑit. ł
iussione tetra p̾cppitandũ ẽẽ mandau̾it. aut

Expanded text:
o sustineat. Nec vero immoderate suo jure utatur, sed tunc reus homicidii sit, si voluntate eum vel ictu fustis aut lapidis occiderit, vel certe, telo usus, lethale vulnus inflixerit, aut suspendi laqueo praeceperit, vel jussione tetra praecipitandum esse mandaverit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
reptionis medicina cõpellat. neq nos inpiuẽ¬
cdis minoꝵ uiciis potestatẽ in inĩnsum extencti
uolumꝰ s. iure patro auctoritas corrigat ꝑ pinqui
uiuens erratũ. ⁊ priuata anmiaduersione cõ¬
pescat. Ed̾si atrocitas fact uis cdomestice em̃da¬
tionẽ erceoit plaeor enormis delictireos dedi

Expanded text:
pellat. Neque nos in puniendis morum vitiis potestatem in immensum extendi volumus, sed iure patrio auctoritas corrigat propinqui iuvenis erratum et privata animadversione compescat. Quod si atrocitas facti ius domesticae emendationis excedit, placet enormis delicti reos dedi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantiniane legis cliffimtionẽ ⁊ si qͥd̾ ancille
⁊ ubertine sint quȩ rapmã passe st̃ raptores
tantũmꝰ supiuclicta pena plentent᷑ substantiis
eoꝵ nullam chminutionem passuris. Sin aut̃
in ingenuam ꝑsonã tale facinus ꝑpetrat᷑ ⁊̃ õs¬

Expanded text:
stantinianae legis definitionem. Et si quidem ancillae vel libertinae sint quae rapinam passae sunt, raptores tantummodo supra dicta poena plectentur, substantiis eorum nullam deminutionem passuris. Sin autem in ingenuam personam tale facinus perpetretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
biles duces ⁊ uiri clarissimi rectores ꝑuinciar
nec nõ alicuius ordinis iudices qui in illis locis
inuenti fuerint simile studium cũ magna
sollicitirdine adhibeant ut eos possint comp̃¬
hencde ⁊ comp̃hensos intali crimine ⁊ post
legitimas ⁊ uiri cognitas ꝑbationes sine fori
pscriptione durissimis penis afficiant.⁊ mor¬

Expanded text:
viri clarissimi rectores provinciarum, nec non alii cujuslibet ordinis judices, qui in locis illis inventi fuerint, simile studium cum magna sollicitudine adhibeant, ut eos possint comprehendere; et comprehensos in tali crimine, post legitimas, et juri cognitas probationes, sine forti praescriptione, durissimis poenis afficiant, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
cis uop᷑ ferar unguib latera ꝑ sequendo ł exurẽ¬
do oblatis ignib membra. aut tabescentes artus
atro sanguine ꝑ mirta same defluentes ꝓpe in
iꝓsis ad eterit cruciatib untã relinquere seincia
ĩmaniũ barbaroꝵ. B em̃datone ꝓpincͦꝵ.

Expanded text:
cis corpus, ferarum unguibus latera persecando vel exurendo oblatis ignibus membra, aut tabescentes artus atro sanguine permixta sanie defluentes prope in ipsis adegerit cruciatibus vitam relinquere saevitia immanium barb
Abbreviated transcription (Latin):
tatis pene tm̃mꝰ capitali subicimꝰ ut hine peue
om̃s subiaceat᷑ siue uolentib siue nolentib uir¬
ginib seu aliis mulierib tale facmꝰ fuerit ꝑ¬
petratum. Si eñi ipsi raptores metu ac atrocita¬
te pene ab huiusmodi facinore temꝑtauerĩt
nulli mulieri sue uolenti siue nolenti peccã¬
d locus relinquetur. qi ad ħ ipsum uelle
mulieris ab insidiis nequissimi hõis qͥ medita¬
tur rapmã inducit᷑. Nisi ⁊ eñi eã sollicita¬
uerit isi odiosis artib cicũ uenerit. nõ fa¬
cit eam uelle in tantũ dedecus sese ꝓde parẽ¬
tib quoꝵ maxima uinclicta int̃ erat si pace̾ciã
p̃buerint ac dolorem remiserint deportttio¬
ne plectenchis. S si quis int̾ hec nuisteria ser¬
uił. ⁊ditonis fuerit dep̃hensus citra sexus
cliscrescionem ⁊ eũ ꝯcremari iubeniꝰ. cũ ⁊ ħ
legis uile capitulis que de maptu uirginum
⁊ uiduar̃ seu sq̃monialũ suie amiquis legũ

Expanded text:
tantummodo capitali subicimus, ut huic poenae omnes subiaceant, sive volentibus sive nolentibus virginibus seu aliis mulieribus tale facinus fuerit perpetratum. Si enim ipsi raptores metu atrocitatis poenae ab huiusmodi facinore temperaverint se, nulli mulieri sive volenti sive nolenti peccandi locus relinquetur, quia hoc ipsum velle mulieri ab insidiis nequissimi hominis qui meditatur rapinam inducitur. nisi etenim eam sollicitaverit, nisi odiosis artibus circumvenerit, non facit eam velle in tantum dedecus sese prodere. Parentibus, quorum maxime vindicta intererat, si patientiam praebuerint ac dolorem remiserint, deportatione plectendis. Et si quis inter haec ministeria servilis condicionis fuerit deprehensus, citra sexus discretionem eum concremari iubemus, cum hoc legis Iuliae capitulis, quae de raptu virginum vel viduarum seu sanctimonialium sive antiquis le
Abbreviated transcription (Latin):
acerbiuf ad ulter ii crim̃ ex hac abiectione pu¬
niri quib conumerauimꝰ ⁊̃ eum qui saltem
sponsam suam ꝑiũ iꝑe ausus fuerit. Si ã
post cõmissum tam cdetestabile erum̃. aut po
tentatu raptor se defencde aut fuga euadere
p̾otuerit in hac quid regia urbe tam uiri ex¬
celsi p̃fecti p̃torio q̃ uir gloriosissimꝰ pͣfectus
urd̾. in ꝑuiciis aut̃ tã iuri eminentissimi
p̃fecti p̾torio ꝑ illiricũ ⁊ affricã quã magistri

Expanded text:
acerbius adulterii crimen ex hac adiectione puacerbius adulterii crimen ex hac adiectione puniri. Quibus connumeravimus etiam eum, qui saltem sponsam suam per vim rapere ausus fuerit. Sin autem post commissum tam detestabile crimen tentatu raptor se defendere, aut fuga evadere potuerit, in hac quidem regia urbe tam viri excelsi praefecti praetorio, quam gloriosissimus praefectus urbi, in provinciis autem, tam viri eminentissimi praefecti
Abbreviated transcription (Latin):
nermogen magiltro oficioꝵ. Raptoxes
uirginum honestar̃ ł ingenuarũ siue iam
desponsate fuerint siue nõ ł quarũlibet
urouarũ feminar̃ licce lib̃iine ł serue ali¬
ene fint pessima criminũ peccantes oopitis
supplicio plectendos decerminus ⁊ maxime
si deo fuerint uirgiies ł uidue dedicate¬
nõ solum ad uiuiriam hominũ s ab ipsius¬
di om̃ipotentis reuerentiã cõmittitur max¬
une eum uirginitts ł castitas corrupta re¬
stitua nõ potest. ⁊ muto mortis clampnant᷑¬
tia nõ potest. ⁊ muto mortis. dar¬
supplicio cum nec ab hoiicroi crimine
iuiiiͦii raptores sinriacui. Ne gͥ siñ uindic¬
ta tał creseat insama sc̃imꝰ ꝑ hanc generalẽ
ꝯstinicionem ut hii qui huius modi crimen
buerint ubiinuenti fuerint in ipsa rapina.
⁊ adhuc fiugrante crimine ꝯp̃hensi apparẽtib¬
minaĩ aut eaꝵ ꝯsanguineis aut tutoribꝰ ł cu
mulieres ausi fuerit raꝑe qi duplici eͥmine te¬
nentur tam ad ulteri ĩ quam rapine.⁊ oportar

Expanded text:
ermogeni magistro officiorum. Raptores virginum honestarum vel ingenuarum, sive iam desponsatae fuerint sive non, vel quarumlibet viduarum feminarum, licet libertinae vel servae alienae sint, pessima criminum peccantes capitis supplicio plectendos decernimus, et maxime si deo fuerint virgines vel viduae dedicatnon solum ad iniuriam hominum, sed ad ipsius omnipotentis dei inreverentiam committitur, maxime cum virginitas vel castitas corrupta restitui non potest: et merito mortis damnanti non potest: et merito mortis dsupplicio, cum nec ab homicidii iusmodi raptores sint vacui. Ne igitur sine vindicta talis crescat insania, sancimus per hanc generalem constitutionem, ut hi, qui huibuerint, ubi inventi fuerint in ipsa rapina, et adhuc flagrante crimine deprehensi a parentibminarum aut earum consanguineis aut tutoribus vel mulieres ausi sunt rapere, quia duplici crimine tenentur tam adulterii quam rapinae et oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾q ĩ pub̾s decessit illũ sib eẽ ħedm. ⁊
dubitabatur ap̃ antiquos legũ auctores.
utr̃ ne tuc uoluit substitutũ ad mitti.
dũ ut̃q filiꝰ eiꝰ in pͥma etate decessit: an
alt̾utro cleceñdente illico substitutꝰ in eiꝰ
partẽ succedẽt.⁊ placuit sabino substitu¬
tionẽ tẽ locum hab̾e.cum ui̾q decessit.
Cogittisse eñi patrẽ pͥmo descendente fr̃i

Expanded text:
 impubes decesserit, illum sibi esse heredem, et dubitabatur apud antiquos legum auctores, utrumne tunc voluit substitutum admitti, cum uterque filius eius in prima aetate decesserit, an alterutro decedente ilico substitutus in eius partem succedat, placuit Sabino substitutionem tunc locum habere, cum uterque decesserit: co
Abbreviated transcription (Latin):
Muiuo toto. ł płima eiꝰ parte incisa. iam¬
bigiutatẽ incicht solitũ ei pͣbemꝰ reme¬
dium sanccientes. siꝗ testator linũ ł sig¬
nacula mnẽroer it. ł abstuħt: ut pote uo¬
luntate eiꝰ mutata. testam̃tũ nõ ualere.
o mͦ ħ fac̾e nõ pot̾. testes ipsos audito no¬
mine hedis. sub p̃sentia illiꝰ testatoris
nom̃ ħrdis suis sub scͥptionib declarare:¬
d̾.a. Ioł. pp̃. Et ab antiqͥs legib
et adi̾sis retͦ principib semꝑ rusticita¬
ti ꝯsultum est. Iin multis subtilitanbus¬
legum stricta obseruano ei remissa est.
ꝗͦ ex ipsis rer in uenimꝰ documtis. Cũ
cñi testam̃toꝵ ordinatio. sub certa dg̃¬
finitione legũ statuta est. oi rustici. ⁊ qͥ¬

Expanded text:
ino toto vel plurima eius parte incisa in ambiguitatem inciderit, solitum ei praebemus remedium sancientes, si quidem testator linum vel signacula inciderit vel abstulerit utpote voluntate eius mutata, testamentum non valere: o modo hoc facere non potest, testes ipsos audito nomine heredis sub praesentia ipsius testatoris nomen heredis suis subscriptionibus declarares legibus et a diversis retro principibus semper rusticitati consultum est et in multis legum subtilitatibus stricta observatio eis remissa est, quod ex ipsis rerum invenimus documentis. Cum enim testamentorum ordinatio sub certa definitione legum instituta est, homines rustici et q
Abbreviated transcription (Latin):
instituta matͥs testam̃to. si successionem
ex testam̃to omisisti. ⁊ab intestato bonoꝵ¬
locũ quin fec̃is indubiũ nõ uen̾. ł in de
si substitutꝰ ħeditatẽ amplex est. acciõi¬
b que ad uers̃ matiẽm ꝑetebat ip̃sũ ꝯue¬
nire successionẽ ab in testato potes ilindicãe.

Expanded text:
instituta matris testamento si successionem ex testamento omisisti et ab intestato bonolocum quin feceris, in dubium non venit. Proinde si substitutus hereditatem amplexus est, actionibus quae adversus matrem competebant ipsum convenire, non successionem ab
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uacuã ẽẽ ꝯclitionũ pollicitationẽ sci
mꝰ testamentũ. purã hab̾e institutionẽ.
⁊ argumto utimͣ ꝗ papinianꝰ responcht.
uicos rei publice relictos qͥ ꝓͥos fines habe¬
bãt. nõ iõ ex fidei ꝯmisso ininꝰ debi: quod
testator fines eoꝵ secħcer tã minis formã
ꝗͣ celebrari singlis annis uoluit: alia sc̃p¬
tͦam se declaratur̾ ꝓmisit. ac pꝰea morte
p̃uentus nõ fec̃. Sin aut̃ ꝯditiones qͥsdã. Aimncũ
inq̃uis parte testam̃t ꝓposuit. tũ uide¬
ri ab initio ꝯditionalẽ eẽ institutionẽ. ⁊ sic
omĩa ꝯpleri tamꝗͣ si testator ipsas institu¬
tiones eił ꝯdinonib copulass: ꝗ̃ ĩfra scͥpte

Expanded text:
licitationem sancimus et testamentum puram habere institutionem. Et argumento utimur, quod papinianus respondit vicos rei publicae relictos, qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab initio condicionalem esse institutionem et sic omnia compleri, tamquam si testator ipsas institutiones eisdem condicionibus copulasset, quae infra scriptae
Abbreviated transcription (Latin):
tutionẽ si is qͥ substitutione pͥ grauatꝰ ⁊
pat̃ efficiat᷑.⁊ libos substułit. ⁊ intealige¬
tẽs nõ eẽ ueri simił patrẽ. si de nepotib
cogitau̾it talẽ fecisse substitutionẽ hu¬
manitatis intuitu. ħ ⁊ lacĩ.⁊ pinguius ⁊¬
int̃pretandũ ẽẽ credimꝰ.⁊ siqͥs naturales
habiũt filios. ⁊ par tem eis reliquerit. i
decłit. usq ad modũ quẽ nos statuimus.¬
⁊ substitutioni eos sub iugau̾it. nulla li¬
ħoꝵ eoꝵ m̃tione facta.⁊ ħ intelligi euanes¬
c̃ẽ substitutionẽ lib̾is eã exclubentib ⁊ intel¬
lectu optimo his qui ad substitutionẽ uocã¬
tur. obsistente.⁊ nõ xedente ad eos eã pur¬
tẽ uenire. s ad filios. ł filias. nepotes ł nep¬
imit̾e ⁊ nõ alit̾ locũ substitutione acci¬
piente. nͥ ipsi lib̾i sine iͦusta sdboł decessit᷑.
ut q int̾ iustos lib̾os fcm est. ħ ⁊ in nat᷑a¬
les filios extendat᷑. que oĩa ⁊ inlegatis.⁊¬

Expanded text:
itutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos statuimus,t substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem venire, sed ad filios vel filias, nepotes vel nepmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos liberos sanctum est, hoc et in naturales filios extendatur. Quae omnia et in legatis
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾num ea ꝯclitione filiã tuã hedem p¬
stituisse ꝓponas. si antil filo nupsissa.
nõ prius eam hedm eriste. qͥuani ꝯdi¬
tiom par uerit. At antil filio recusan¬
te matrimonium ĩꝑeditũ fiẽi manife

Expanded text:
maternum ea condicione filiam tuam heredem instituisse proponas, si Anthylli filio nupsisset, non prius eam heredem existere, quam condicioni paruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, manife
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Ioħi.pp. Cum in libris: alpia¬
n quos ad massurium sabinũ serꝑ¬
dire nobis isum est. Quidã testamtũ
faciens. ita instituit semꝓnũ plocii
hes esto: uet̾es dͥ ex istima bat᷑ errorẽ no¬
ininis eẽ.⁊ sic institutionẽ uałe. qͣsi te

Expanded text:
dem A. Iohanni pp. Cum in libris Vlpiani, quos ad Massurium Sabinum scridire nobis visum est. Quidam testamentum faciens ita instituit: "Sempronius Plotii heres esto". veteres quidem existimabant errorem nominis esse et sic institutionem valere, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
xandrũ eqͥtem testam̃to pͥmo loco uilia¬
nũ ut lib̾tum suũ ħedem instituisse. eiq
substituisse his u̾bis: ꝗ si ex aliqͣ cã pͥm
ħ editatẽ meã ad ire nolũit: ł nõ potuit
tc in locũ sccłm ħetiem substitu ꝯ uita¬
lẽ. ł ost mortẽ aut̃ testatoris iulianũ
ẜiuii conunem fuisse defunct militis.
zoili fr̃is eĩ apparu̾it. an tu ex substituti¬
one admut̾is uoͦlunatitis est questio. ħam¬
si credens eum ꝓprium. ⁊ suũ lib̾tũ. ħeđm¬

Expanded text:
xandrum equitem testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse his verbis: "quod si ex aliqua causa primus hereditatem meam adire noluerit vel non potuerit, tunc in locum secundum heredem substituo vitalem", post mortem autem testatoris iulianum servum communem fuisse defuncti militis et zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quasi credens eum proprium et suum libertum he
Abbreviated transcription (Latin):
optiñe. it tam̃ ut ub scientes luteras
inuenti fuint .uii. testes qͦs ad testimoni¬
um uocari nec̾ee est adnibeant᷑ ⁊ unꝰ¬
quisq ꝓsua ꝑ sona subscribat. Ubi aũ
tSi aut̃ in ipso loco minime in uen¬

Expanded text:
ras inventi fuerint, septem testes, quos ad testimonium vocari necesse est, adhibeantur et unusquisque pro sua persona subscribat: ubi auteSi autem in illo loco minime inven
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ł si duo i płes isti fu̾int. nullus uͦ eoꝵ
saꝑet: liceat hiscł parentib legitima por¬
tione ei ł eis relicta quosuolim̃t hissub¬
statiere. ut occasionẽ ħuiusmͦ substitutte¬
onis ad exemplum pupillar is nulla q̃re¬
la cc̃ testam̾tum eoꝵ oriat᷑. ita m̃ ut si p̾¬

Expanded text:
si duo vel plures isti fuerint, nullus vero eorum saperet, liceat isdem parentibus legitima portione ei vel eis relicta quos voluerint his substituere, ut occasione huiusmodi substitutonis ad exemplum pupillaris nulla querella contra testamentum eorum oriatur, ita tamen, ut, si po
Abbreviated transcription (Latin):
terar iuga. sciencia. om̃a que ex libris
nr̃oꝵ dig̃stoꝵ. seu institucionũ. ⁊ ĩꝑiali¬
b sanctionib. nrͣisq dispositionib in cõ¬
dendis testam̃tis cauta st̃ obseruari. nul¬
lamq ex p̃senti lege fieri in no ationẽ.
In ilł uͦ locis in quib raro inuennuntur
hoĩes lutati ꝑ p̃sentẽ legẽ rullicanis

Expanded text:
 libris nostrorum digestorum seu institutionum et imperialibus sanctionibus nostrisque dispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In illis vero locis, in quibus raro inveniuntur homines litterati, per praesentem legem rusticanis
Abbreviated transcription (Latin):
insttuit. nec ꝑ eum ad ahum quemquã
ħeditatem ꝑtin̾e uoluit: extitit ꝯditio sũ¬
bstitutionis. tͥq delato heditas est. Qd̾ si
u̾lu substitutionis subscripte ab̾ ĩus retu
ire itademũ subititutꝰ uocaret᷑. si tn p̃ã

Expanded text:
instituit nec per eum ad alium quemquam editatem pertinere voluit, extitit condicio substitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulire, ita demum substitutus vocaretur, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
testes ad hibe iubemꝰ. M inꝰ aut̃ nullom
ꝯcedimꝰ. Si uͦ unus aut duo. ł plures sci¬
erint lit̾as: lic ⁊ his ꝓignorantib litt̾as
p̃sentib tũ subscͥptionem suã ĩpon̾e. sic tñ
ut ipsi testes cognoscant testatoris uolunta

Expanded text:
testes adhiberi iubemus: minus autem nullo modo concedimus. Si vero unus aut duo vel plures scierint litteras, liceat his pro ignorantibus litteras, praesentibus tamen, subscriptionem suam imponere, sic tamen, ut ipsi test
Abbreviated transcription (Latin):
Reprehendenda tu mãgis es. ꝗͣ mat̾¬
ꝗ est inutił mat̾moniũ te dirim̃e ẽ uiro
nõ uiba.. tu porro uoluntatẽ eiꝰ diior¬
Em̃uͦ cũ boni mores ħ obseruari uetet. siñ
ullo dãpno ꝯninetionẽ retine potiusti. re
digͥ ad maritũ sciẽs heditatẽ matͥs ÷ si re

Expanded text:
Reprehendenda tu magis es quam ma est inutile, matrimonium te dirimere cum viro non iuberet Tu porro voluntatem eius divorEnimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo damno coniunctionem retinere potuisti Redi igitur ad mar
Abbreviated transcription (Latin):
autͣ neq ip̃se testator plocio hes extitit:
neq plociũ ħedm antea scripsit. ⁊ sic sẽ¬
ꝓnium plocio hedm uoluit ẽẽ. nulhus
ẽẽ mom̃iti talem institutionẽ cũ nõ est
ueri simił: in suũ nom̃ quẽ ꝗã er rasse

Expanded text:
autem neque ipse testator Plotio heres extitit neque Plotium heredem antea scripsit et sic Sempronium Plotio heredem voluit esse, nullius esse momenti talem institutionem, cum non est verisimile in suum nomen quendam errasse
Abbreviated transcription (Latin):
ab eẽ d siut. itra annium utilem amota p̾¬
scriptione tp̃ris medũ possessiõnẽ uencdĩca ⁊
re ꝑmissũ est. Ultra aut̃ ius possessoris le¬
my. Gord.ã. M enstriano.I gnorare nõ
debes eoꝵ qui rei pub lice fausa. sine do¬
lomalo ab sint. si ab sentes boni iuri ar¬
bituitu nõ defendiuit᷑: bona tm̃ possidi.¬

Expanded text:
abesse desiit, intra annum utilem amota praescriptione temporis medii possessionem vindicare permissum est: ultra autem ius possessoris lmp. Gordianus A. Mestriano. Ignorare non debes eorum, qui rei publicae causa sine dolo malo absunt, si absentes boni viri arbitratu non defenduntur, bona tantum possid
Abbreviated transcription (Latin):
legationis ad me bona fide facte absens.
⁊indefensus ꝯddmpnat Es. nstauiationẽ
idicuiꝰ iure desideras. ut ex integͦ defensi¬
onib tuis utaris. Nam eos qͦ qͥ legationis¬
officio fungunt᷑ ineo priuilegio ẽẽ quo st̃ qͥ
rei publice causa ab sut receptũ est.

Expanded text:
legationis ad me bona fide factae absens et indefensus condemnatus es, instaurationem iudicii iure desideras, ut ex integro defensionibus tuis utaris. nam eos quoque,officio funguntur, in eo privilegio esse, quo sunt qui rei publicae causa absunt, receptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
debebit. quant᷑ ꝓ finicto cꝰ ħrs. autͣ bo¬
noꝵ possessor docebit᷑ extitisse iͥ eliquũ
fu̾at. Cui uͦ maior successionẽ fuĩt ad ͤ¬
empt minoris. sicł ciuili uire ab intesta¬
tõ. ł testam̃to successerit. mox ẽ fuit ad
ac t̃minando in iñ restitutionis negotio.
solida sine ulla inminutione tpr̃a subpu

Expanded text:
debebit, quantum defuncto, cuius heres aut bonorum possessor docebitur extitisse, relicum fuerat. Cum vero maior successionem fuerit adeptus minoris, siquidem civili iure ab intestato vel ex testamento successerit, mox cum creta faminando in integrum restitutionis negotio solida sine ulla diminutione tempora suppu
Abbreviated transcription (Latin):
trinsmitat᷑. Si em̃ ũba ꝯsueta stipulati¬
onum ⁊ subtibes immo mag̾ suꝑ nacua ob¬
ser uac̃tio ab aula ꝯcessa est. nos ꝗ nuꝑ legi¬
b a nol. scriptis multa uicia stipulationũ.
młtasq ãbages. sc rupulososq circuit᷑ cor¬
rexim:. cur nõ ⁊ hui: mͦi scriptura totam
formioinem uet̾is iuris amputamꝰ: ut si
ꝗs ħ scripserit. ⁊ unũ ex his: ad ꝗescẽ eis
ꝯpellatur. ⁊ en ad effectum oimͦ ꝑduc̃e. cũ¬

Expanded text:
transmittatur. Si enim verba consueta stipulationum et subtilis, immo magis supervacua obervatio ab aula concessa est, nos, qui nuper legibus a nobis scriptis multa vitia stipulationum multasque ambages scrupulososque circuitus correximus, cur non et in huiusmodi scriptura totam formidinem veteris iuris amputamus, ut, si quis haec scripserit vel unum ex his, adquiescere eis compellatur et ea ad effectum omnimodo perdu
Abbreviated transcription (Latin):
positione ncħ tał appareat. Una aut̃ pars ecli
stetur sententie: hiii: mͦi litigatoꝵ. ł soluis
irbitri sermones minimẽ ee credendos. ẽ ⁊ fi e
quis uram̃tum clatum eẽ nõ iubice suppofito
nec ħ scyiptura quis partiuni testante ꝯcesse¬

Expanded text:
positione nihil tale appareat, una autem pars edicat stetur sententia, huiusmodi litigatorum vel rbitri sermones minime esse credendos, cum et, si quis iusiurandum datum esse non iudice supposito nec hoc scriptura partiu
Abbreviated transcription (Latin):
s. ia⁊c̃c̃. Liciano. Si ab hostib c̃ patre. ⁊
matre capt: es post his ibi defunc̃tis le¬
gis cornelie bñficio reũsũs. successiones eoꝵ
quesiti: ex emplo. u̾tilis acciomis que in iñ
Ireltitũtis datur. c̃ exceptionis ĩnn̾iẽ que
inue obici soler obiectii. res uendicare nõ¬

Expanded text:
. et CC. Liciniano. Si ab hostibus eum patre ac matre captus, post his ibi defunctis legis Corneliae beneficio reversus successiones eorum quaesisti, exemplo utilis actionis, quae in integrum restitutis datur, cum exceptionis annuae quae huic obici solet obiectu res vindicare no
Abbreviated transcription (Latin):
religione lis ꝑcedat.⁊ ipsi ꝗ litigatores sc̾ptis
I ap̃ ipsum arbitrũ in actis ꝓͥa uoce deposue¬
rit qd sacram̃tis pititis arbit elect: est. hoc
÷ atdito qd ⁊ ipse arbit̾ uiramtũ pͣstitit
suꝑ lite c̃ om̃i u̾itate dixim̃la. ei diffinitio¬

Expanded text:
religione lis procedat, et ipsi quidem litigatores scriptisvel apud ipsum arbitrum in actis propria voce deposuis praestitis arbiter electus est, hoc etiam addito, quod et ipse arbiter iuramentum praestitit super lite cum omni veritate dirimenda, ei