comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muum est si ducib suis student at
id agunt qd secuti falsum simulq
Contra bn qui tale nichil qͣt seque¬
liudur. Danlti donñ ẜui occupãt¬
E e suste it sites musta ilugia iꝑ¬
ta bessa de re qualibet pugna erit᷑
reona cotidiẽ c̾mĩa ꝓferunt᷑ / ac pur¬
gent ⁊ tu mediꝰ inter partes sedis
oportet/ iudex factꝰ ex dnonbupoᷤ
tes sitigiũ domo expelle̾ litigãtes
potes D Obsideor famulis sine qͣ¬
bus iuuere neq̃o quid agamłr di
eo usq ꝑuentum est ut sũ hostib
tius esse non audeas paucitate illo¬
rum at iulitate tibi consule pelle
formosos pelle comtos ac callidos
pelle uel facile sibi placentes bel
genio bel gne̾. int̾ paucos eosq̃ hẽ¬
betes atq mͥcultos tuciꝰ ages nõ qr
meliores s quiã minꝰ ausuri ĩqulos
uel ut yeme ẜpentes coapta ius ue
nem atq utiłis inh̾cie corpor obst̾n¬
xerit. demq hͨ sũma est ut in ẜuoꝵ
sola quid̃ aut certe pͥma fides esti¬

Expanded text:
mirum non est, si ducibus suis student, atque mirum non est, si ducibus suis student, atque id agunt quod secuti falsum simul atque contra, hi qui tale nichil quod sequeaudire. Multi domum servi occupant. Multe igitur lites, multa iurgia, multa bella; de re qualibet pugna erit, nova quotidie crimina proferantur, ac purgentur, et tu medius inter partes sedeas oportet, iudex factus ex domino. Non potes litigium domo expellere, litigantes potes. Obsideor famulis sine quibus vivere nequeo. Quid agam? Si eo usque perventum est, ut sine hostibus tuis esse non audeas, paucitate illorum ac vilitate tibi consule: pelle formosos, pelle comptos ac callidos, pelle vel facie sibi placentes, vel ingenio vel genere, inter paucos eosque hebetes atque incultos tutius ages, non quia meliores, sed quia minus ausuri, quos velut hieme serpentes coacta visilis inertie torpor obstrinxerit; denique hec summa est, ut in servo sola quidem, aut certe prima fides exti
Abbreviated transcription (Latin):
lene ẜuiunt. int̾ se dñi dissidẽt
murĩmutant alt̾cant᷑ alt̾ ad alt̾iꝰ
respiciens manꝰ / ip̃e int̾im ociosꝰ
ꝯplosisq suis sedens manib dñi
habitum induisse suũ decus existi¬
mat ⁊ inl censet honestiꝰ ꝙͣ ncħ
agere cuncta pollicitus de hñs nã¬
q nunt loquim᷑ qui falsa ꝓfessio¬
ne bentris ⁊ ignaui negociũ agentẽ
ẜuicio huili nõ tĩ uoluntarie s
importune se se offerunt / inuu̾abi¬
les turba s uilis. qui cũ cot pace¬
ant artes abiectissimã elegerunt.¬
Nempe illoꝵ quos nõ uolũtas
ꝓpria. s aliena ius sa sua sors ã
ẜuiciũ traxit ut nimecꝰ rarior
ita celebdr uirtꝰ ⁊ nocõr fides. in¬
mitũ aliud est ẜuire uelle aliud
cogi luu ergo fortuẽ memores ut
eosd se in oñu scatu p̃beant neu
uirtutem cũ libertate ꝓdiderint qͣs
inuiti faciũã aliqñ fidelit̾ facĩt
cum id neq̃ant quos uolentes sop̃¬
nus uent᷑ gula ociũ cupiditas ma¬
li duces in ẜuiciũ deduxr. In quo

Expanded text:
enim dissident, murmurant, altercantur, alter ad alterius respiciens manus; ipse interim otiosus, complosisque suis sedens manibus, domini habitum induisse, suum decus existimat, et nichil censet honestius, quam nil agere, cuncta pollicitus. De his namque nunc loquimur, qui falsa professione ventris ignavi negotium agentes, servitio humili, non tantum voluntarie, sed importune sese offerunt, innumerabilis turba sed vilis, qui, cum tot pateant artes abiectissimam elegeruntNempe illorum quos non voluntas propria sed aliena vis et sua sors ad servitium traxit, ut numerus rarior, ita crebrior virtus et notior fides. Nimirum aliud est servire velle, aliud cogi. Hi ergo fortune memores, ut eosdem se in omni statu prebeant, neu virutem cum libertate perdiderint, quod inviti faciunt, aliquando fideliter faciunt; cum id nequeant, quos volentes somnus venter, gula, otium, cupiditas mali duces in servitium deduxere, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
illus ab eod̾ alibi dici rectiꝰ existimo
tum ueti sapientium edicto di t̾a
hec uitanda didiscĩs de quib tocid
ꝯtimus tractatib eginꝰ ⁊ sint
mala omia. haud dubie tũ malũ
nec deest suũ auq iemediũ obsiqͥo
odium obse quio lenit᷑ liuor mo¬
destia. contemptꝰ amiticris illust̾¬
um ⁊ honestis artib ac iurtute.
Nemo pͥmũ bruto ꝯtempcõr rome
fuit nemo minꝰ postea. Age ⁊ tu
bonũ magnũq aͥd quo ꝯtempnine¬
Erum promissa complent᷑

Expanded text:
ibi dici rectius existimo: cum veteri sapientum edicto, tria hec vitanda didiceris: de quibus totidem continuis tractatibus egimus, et sint mala omnia, haud dubie tamen malum nec deest suum cuique remedium. Odium obsequio lenitur, livor modestia, contemptus amicitiis illustrium, et honestis artibus ac virtute. Nemo primum Bruto contemptior Rome fuit, nemo minus postea. Age et tu bonum magnumque aliquid, quo contemni neer
Abbreviated transcription (Latin):
iure utunitur. fere nãq cõtemptiuui
sunt miora maiorib. hu se ꝯtẽptie
eferunt ⁊ maiores fieriꝰ qũ aliter
nõ pnt̾ ac tentant uia Smn mio¬
rib sine illos insanire. neq magni
ficas contemptũ qui illis ĩfamiẽ
t̾ sit głe. Spreuit achillẽ thersites
de quib modo diximꝰ homiers zoylꝰ
augustum automꝰ uregiliũ euãgel ꝰ

Expanded text:
iure utuntur: fere namque contemptui sunt minora maioribus. Hi se contemptu efferunt, et maiores fieri, quando aliter non possunt, hac tentant via. Sin minoribus, sine illos insanire, neque magni facias contemptum, qui illis infamie sit, tibi glorie. Sprevit Achillem Thersites, de quibus modo diximus, Homerum Zoilus, Augustum Antonius, Virgilium Evangelus,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝯtemptꝭ h ͦ nocuit uel ꝯtemp¬
torib ꝓfuit. O Sꝑnor ⁊ irrideor¬
Rrisiuũ nescio quid ⁊ hyscomꝰ
alios aut sꝑnas aut spreu̾is. hic
ẽ mos lũanus spn̾e̾ ⁊ sꝑni mutuo
uos uicissim odio mutuoq p̾mitis
nominẽ uen̾antes/ place̾ wlts deo
ciuiꝰ opũ nuillũ uobis placet eo qͦ

Expanded text:
 nocuit, vel contemptoribus profuit? Spernor et irrideorrrisivum nescio quid et histrionicum alios aut spernas, aut spreveris. Hic est mos humanus, spernere et sperni. Mutuo vos vicissim odio, mutuoque premitis neminem venerantes. Placere vultis Deo, cuius operum nullu
Abbreviated transcription (Latin):
potes nec ornari. Quio tabellionem
aspicis/ quid tescantem qued amãtissi¬
mo clarissiõ ꝙ sem tuo fidis seu qͥs
horres obscurum nec berũ decꝰ inde
nec dedeco nõ legatur fama s q̃ri
sie radix ingens. pone illamn falso
fasce leuaberis. Daeoꝵ c̾mĩb in¬
famor Rego id quid̃ fieri posse.
s ut fatear p̃stat tñ alienis fla¬
giciis infamem esse ꝙͣ alios cuis
Multo est eñĩ grauiꝰ pcci pondꝰ.
est. Contͣ aucem falsã infamña uẽ
imiẜie nichil h ut felicitat ml¬

Expanded text:
nis nec fedari potes nec ornari. Quid tabellionem nis nec fedari potes nec ornari. Quid tabellionem aspicis, quid testantem? Quid amantissimo clarissimoque seni tuo fidis? Seu quid horres obscurum, nec verum decus inde nec dedecus? Non legatur fama sed querserie radix ingens. Pone illam, falso fasce levaberis. Meorum criminibus infamor. Nego id quidem fieri posse, sed, ut fatear, prestat tamen alienis te flagitiis infamem esse, quam alios tuis. Multo est enim gravius peccati pondus est. Contra autem falsa infamia, vere miserie nichil habet, ut felicitat
Abbreviated transcription (Latin):
adintentib ac sciencib cuiꝰ sit hoc¬
donũ /riteq ⁊ ip̃m extĩãnͦ ⁊ auctorẽ¬
Dffilia adult̾a ẽ RSi nipta hẽs
ꝑticipem g̾um doloris hẽs ⁊ ip̃m ce¬
sarẽ augũstũ ⁊ iniurie comitem ⁊̃
blciõnis exemplum¬
lieno crimime infamor Rdi¬
cebam mͦ ⁊ sic est aliem te cri¬
ninis dolor accinge̾ potest nõ infa¬
mia/ uera loquor falsa enim ut sit
Sura durabilis nõ erit. ⁊ infamiã
⁊ gloriã nõ ut longeua sit tuo tu
quid̃ ⁊ agello amimi ꝓpria uite fal¬
ce messueris B alieno c̾miẽ mo¬
stus sum RCrede hercle esto aũt
cua letus innocencia / nisi magł
alieno tangeris ꝙͣ cuo. Nõut pr̃ĩ¬
monii heditas sic ⁊ fame est ⁊ si
esset repudiart posset. honosam ⁊
in famẽ hedicatem adire nemo co¬
gitur. Nũc̃ ut dixi noi successis.
milla ẽ. nilli agnacõnũ aut cogna.
gradus ac in re seu cu clarũ cibi
seu tu fuscũ nomẽ optau̾is a tedi
non ab alio petend̾ erit. tuis opꝰ

Expanded text:
annitentibus, ac scientibus cuius sit donum, riteque et ipsum extimantibus et auctorem. Filia adultera est. Si nupta, habes participem generum doloris; habes et ipsum Cesarem Augustum et iniurie comitem, et ultionis exemplumlieno crimine infamor. Dicebam modo et sic est alieni te criminis dolor attingere potest, non infamia. Verum loquor: falsa enim, ut sit dura, durabilis non erit; et infamiam et gloriam, ut longeva sit, tuo tu quidem ex agello animi propria vite falce messueris. Alieno crimine mestus sum. Credo hercle; esto autem tua letus innocentia, nisi magis alieno tangeris quam tuo. Non patrimonii hereditas sic et fame est, et, si esset, repudiari posset. Onerosam et infamem hereditatem adire nemo cogitur. Nunc, ut dixi, nominum successio nulla est; nulli agnationum aut cognationum gradus; hac in re, seu tu clarum tibi, seu tu fuscum nomen optaveris, a te illud non ab alio petendum erit, tuis opus
Abbreviated transcription (Latin):
si sic euaẜis in ꝯtẽptũ incides u¬
tͦq cariusse difficilimũ. DImuda
multoꝵ p̃mor Ꝙ Est ut ꝓ ꝑhibẽt
calcande aᵈ it̾ inuidie ꝑ excellẽtẽ
glam̃. s ꝑ raro uestigio signatum
ita ut plures hͦ calle gͣdiẽnciũ ĩ
to qd fuguit relabantur. ¶ De cõtẽp¬
Es contemptor. Si iuste
as nichil enm ẽ ridiculosius ses¬

Expanded text:
i sic evaseris, in contemptum incides: utroque caruisse difficillimum. Invidia multorum premor. Est, ut perhibent, calcande aliud iter invidie, per excellentem gloriam, sed perraro vestigio signatum, ita ut plures hoc calle gradientium, in id quod fugiunt relabuntur. 36 DE CONTEMPed contemnor. Si iuste as: nichil est enim ridiculosius, se
Abbreviated transcription (Latin):
sostem quem interciꝑe cogitalut
fugientem mestꝰ aspexit᷑. At mõ¬
destis uectorib terga hostiũ udisse
satis̃ est. quin ⁊ idem ip̃e ałibi fu¬
gientib parci iubet. Sola hostudꝯ
tentꝰ fuga. Idem facito et si ciu
hostes grauiori supplicõ dicgm e¬
sent fugisse sufficiat atq illorĩ
fuga tuam metire uictoram a¬
blatamł tibi nccitatem uiidicte᷑
seiu̾oris intellige D Serui sugẽ
LSpontei. fecere qd cogẽdi erãs.
gitm siẽto. depellendi nmanes
besuas tibi demptꝰ ẽ labor hue
quereris: fugerũt qui insi sugis¬
sent cu fugere debuisses fugert
qui aut fugiendi erant aut fucã¬
di. Nuc tu liber. mĩe tu secum
nũc domus tue dñs remãsist¬
O fugerũt serui Efugituloe
iundicandi ẽ ius est dño. Ttite
dmui dissimula ne ue ho uire ut̾e.
di boni essent nõ fugissent ma¬
los amisisse nõ iactura s q̃stus
est. beneno sa aĩalia tuciꝰ est
uitare ꝙ̃ caꝑe. U Serui me so
as comitatu Ita noc amicũ ha¬

Expanded text:
hostem quem intercipere concitabat fugientem mestus aspexerit, at modestis victoribus terga hostium vidisse satis est, quin et idem ipse alibi fugientibus parci iubet, sola hostium contentus fuga; idem facito. Et si tui hostes graviore supplicio digni essent, fugisse sufficiat, atque illorum fuga tam metire victoriam, ablatamque tibi necessitatem vindicte severioris, intellige. Servi fugiere. Sponte igitur fecere quod cogendi erant. Gratiam habeto: depellendi immanes beluas tibi demptus est labor; hinc quereris? fugierunt qui nisi fugissent, tu fugere debuisses. Fugierunt qui aut fugiendi erant, aut fugandi. Nunc tu liber, nunc securus, nunc domus tue dominus remansisti. Fugierunt servi. Fugitivos iudicandi ius est domino. Tu te dominum dissimula, neve hoc iure utere. Si boni essent, non fugissent; malos amisisse non iactura, sed questus est: venenosa animalia tutius est vitare quam capere. Servi me solas comitatu. Ita nec amicos ha
Abbreviated transcription (Latin):
pulcio esset q tua / nõ nẽ laus aut
ti . Illud enm casus hoc scudn est.
D Corꝑis multa deformitas me p̃¬
mit. L deformitas quid̃ hͨ apud
qͦsd̾ infelicitatꝭ qued poitõ est. cu
crde dicentib / nõ deformitate corꝑis
fedari am̃ s pulcritudiẽ aniii
corpus ornari/ Non te hͦ igr̃ in ho¬
nestat aut p̾mt s honestandi ad
mat̾iam a surgendi q addicĩ ꝑ uir¬
tutes aperit. Ddeformẽ natura
parens genuit lsi deformẽ helenã
genuisset uelut nurrs loqͣr si de formẽ
paridem fortasse ylion adluc scaret

Expanded text:
pulcro, essetque tua non nature laus aut pulcro, essetque tua non nature laus aut sci. Illud enim casus, hoc studii est. Corporis multa deformitas me premit. Deformitas quidem hec, apud quosdam infelicitatis quedam portio est; tu crede dicentibus “non deformitate corporis fedari animum, sed pulchritudine animi corpus ornari”. Non te hoc igitur inhonestat aut premit, sed honestandi animi materiam assurgendique aditum per virtutes aperit. Deformem natura parens genuit. Si deformem Helenam genuisset, vel, ut viros loquar, si deformem Parid
Abbreviated transcription (Latin):
buit dare qd cotidie minuat᷑ et ꝑe¬
at bera li balletas mansuro mune̾
noscitur.
le ne̾ donũ a paucis ad utilitatẽ
mulcꝭ ad ꝑlmciem nullꝰ ad sa¬
lutem beramq gloriã data ẽ D forͣ
mͥ corporꝭ negata est RRaro ad mod
forma insignis honestasq bno sub
lare hĩtant. bene t̾ accidit si peiori
exclusa hospes. melior tecum est. D¬
nullũ formo decꝰ obtigit L Quis
hiic doles, aut quid penitꝰ sanccũ
piũq amio uolius in quod e
necessariam aut om̃mo usui
et nõ pociꝰ impedimẽto esse
corporis formã putes multos foͣr
fecit adultos castum nullũ. miltos
ꝑ lubrica boluptatũ duxit ad infa¬
mem mortem qui deformes sine de¬
decore ꝑiculoq uxissent ⁊ quid ml¬
tos dixi iniuabiles in disc̾mẽ fere
om̃s in cͥ̾men crahit. D Cur me de¬
formẽ crahit genuit natura. Q¬
ut ip̃e te ornates ac formosum
faceros/ ea te forma q̃ tecũ esset
in semo in gͣbatulo in feretio in se¬

Expanded text:
buit dare quod quotidie minuatur et pebuit dare quod quotidie minuatur et pereat. Vera liberalitas mansuro munere noscitur: le nature donum: paucis ad utilitatem, multis ad perniciem, nulli ad salutem veramque gloriam data est. Forma michi corporis negata est. Raro admodum forma insignis honestasque uno sub lare habitant. Bene tibi accidit si, peiori exclusa, hospes melior tecum est. Nullum forme decus obtigit. Quid hinc doles, aut quid penitus sanctum piumque animo volvis? in quod tibi necessariam, aut omnino usui, et non potius impedimento esse corporis formam putes? multos forma fecit adulteros, castum nullum; multos per lubrica voluptatum duxit ad infamem mortem, qui, deformes, sine dedecore periculoque vixissent. Et quid multos dixi? Innumerabiles in discrimen, fere omnes in crimen trahit. Cur me deformem genuit natura? Ut ipse te ornares, ac formosum faceres, ea forma que tecum esset in senio, in grabatulo, in feretro, in se
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo usus sum / nõ instiꝰ quid de
hac re late alu breuissime q Iomiꝰ
ubi ait nec facũ nec fortũa ooĩs gꝭ
acies suũ hic loquẽdi morẽ recog¬
noscet. docti autẽ qui ꝑ rari sunt
quid intẽdam scient nec iblgari
cognoniẽ turbabunt᷑. biꝑtiti sãne
oꝑis passionũ ac fortũẽ de parte
alc̾a que uisa sũt diximꝰ de altã
q̃ de huic iusa fu̾nt dicenus ¶ dẽ¬
Gisse mecũ minis illiberalit
faces exting̾uit. quot occurut in
sidus cendũs D de formẽ genuit
natura Qnondedit qd deleccet
s q prosit dedit sacis ẽ mitte q̃¬
relas. Dnon dedit forme grãm
nã R dare noluit ꝙ egͥtudo corrũ¬
pet ꝙ senectꝰ eriꝑet. dedit forte
qd nec mors ip̃a continge̾ audeat
Osormã corꝑlo natura negauit
Qsi formain amini largita est ma¬
xini debitor exigui repulsam alta
mente despicito ⁊ ofensam speculi cõ¬
sciã consolare. D zmudit nat᷑a for¬
mam cor: poris E nõ inuidit s eru¬

Expanded text:
cabulo usus sum, non inscius, quid de cabulo usus sum, non inscius, quid de hac re late alii, brevissimeque Hieronymus ubi ait: “Nec fatum nec fortuna”. Communis ergo acies suum hic loquendi morem recognoscet. Docti autem, qui perrari sunt, quid intendam scient, nec vulgari cognomine turbabuntur. Bipartiti sane operis passionum ac fortune, de parte altera que visa sunt diximus, de altera que dehinc visa fuerint, dicemus. gisse mecum nimis illiberalitefaces extinxit! Quot occurrit incendiis! Deformem genuit natura. Non dedit quod delectet? Si quod prosit dedit, satis est: mitte querelas. Non dedit forme gratiam natura. Dare noluit quod egritudo corrumperet, quod senectus eriperet: dedit forte quod nec mors ipsa contingere audeat. Formam corporis natura negavit. Si formam animi largita est, maximi debitor; exigui repulsam alta mente despicito, et offensam speculi conscientia solare. Invidit natura formam corporis. Non invidit, sed eru
Abbreviated transcription (Latin):
pic̾e̾ ⁊ que sunt hꝰ moĩ quib utiq in¬
la requie / ab ingressubsq ud exitũ
fluctuat uita mortalis/. Q̾ nã tã¬
dem illa passionũ qͣtuor  tempestas
ac rabies /Sꝑare seu ça  pere ⁊ gau¬
dere metu̾e dolereq̃ s ierũ int̾
scopolos ꝓcula por tu miẜum
alt̾is flatib añi exagitant quas
alui fortasse uno certe alit̾ s uno ne
integro quid̃ ilsiculo ⁊ ut augustiõ
placet notissima u̾tate iurgilius
t̾uxit de quib ad utiãq ꝑtẽm et
płura quid̃ ⁊ paucõra/ dici posse scio.
uerũ ego nec bieuitati ad modum
studiũ / nec copie s q̃ de cõi iuta
hon quo se obtulerũt ordĩẽ
scriptis inseriu ne legẽtenia.
uel inopiã uel fascidiõ fatigurem.
Neq bero / te moueat fortune nom̃
non tñi in ip̃is inscripooib s ĩ ope
repetitũ. Sepe quid̃ ex iñ quid de
fortuã senciã audisti. s cũ hus ma¬
uiẽ qui doct̾na minꝰ fuici essent h ͦ

Expanded text:
picere et que sunt eiusmodi, quibus utique npicere et que sunt eiusmodi, quibus utique nla requie ab ingressu usque ad exitum fluctuat vita mortalis. Quenam tandem, illa passionum quattuor tempestas ac rabies, Sperare seu Cupere et Gaudere, Metuere et Dolere, que rerum inter scopulos, procul a portu miserum alternis flatibus animum exagitant? Quas alii fortasse, immo certe, aliter sub uno ne integro quidem versiculo et, ut Augustino placet, notissima veritate Virgilius strinxit, de quibus ad utranque partem, et plura quidem et pauciora dici posse scio. Verum ego nec brevitati admodum studui, nec copie, sed que de communi vita hominum, quo se obtulerunt ordine, scriptis inserui, ne legentem vel inopia vel fastidio fatigarem. Neque vero te moveat fortune nomen, non tantum in ipsis inscriptionibus sed opere repetitum: sepe quidem ex me quid de fortuna sentiam audisti, sed cum his maxime qui doctrina minus fulti essent hec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊libri ħꝰ partem esse noliu̾s Iam
huit ideo quantũ h ͨ ip̃a p̾facõ
abͥ modũ excedat/ Itaq srenãda
curiositas ⁊ cohibendꝰ est stilus
ext̾na lite int̾im omissa de ꝗͣ pau¬
lo ante diximꝰ ⁊ q̃ mĩor utmã
⁊ob is minꝰ om̃ib nota ess lis
int̾i̾or qͣnta est neq emĩ solũ ꝯtͣ
aliam s contra sua ut dixi spem̃
neꝙ ꝯtra aliud indiuidiũ s contͣ
senletipm̃ idq ⁊ insuꝑficie ista
corꝑea q̃ nĩ pars iulissima atqs
ultimia est. ⁊ in intimus aĩe pe¬
necralib quisq secũ assidue bellũ
affectib unusquisq nõ aliũ ꝙͣ sese
int̾roget. Sibiq respondeat ꝙͣ uario
ꝙ̃rq reciꝑco mentꝭ impulsu medo
motus uelle nolle amare/ odisse blã¬
deri minari irridẽ. falle̾ finge̾ uo
iocari. flere miẜeri. parde nasti pla¬
cari. labi deici. actolli. titubare. sub¬
dubitare erraie falli. nescire de sistere
mitari. fastidire despic̾e simulq sus¬

Expanded text:
et libri huius partem esse volueris, iam et libri huius partem esse volueris, iam hinc video, quantum hec ipsa prefatio libri modum excedat, itaque frenanda curiositas, et cohibendus est stilus.externa lite interim omissa, de qua paulo ante diximus et que minor utinam, et ob id minus omnibus nota esset, lis interior quanta est? Neque enim solum contra aliam, sed contra suam, ut dixi, speciem, neque contra aliud individuum, sed contra semetipsum. Idque et in superficie ista corporea, que nostri pars vilissima atque ultima est, et in intimis anime penetrabilibus: quisque secum assidue bellum affectibus, unusquisque non alium quam sese interroget, sibique respondeat, quam vario quanque reciproco mentis impulsu, modo motus, velle, nolle, amare, odisse, blandiri, minari, irridere, fallere, fingere, iocari, flere, misereri, parcere, irasci, placari, labi, deici, attolli, titubare, subdubitare, errare, falli, nescire, discere, mirari, fastidire, despicere simulque sus
Abbreviated transcription (Latin):
lapsib. q̃ puo̾ꝵ rixa cũ puts¬
lrĩs amarissĩẽ serenciũ qd pre¬
dulcit᷑ metant Q nã insuꝑ ado¬
lescenciũ lis cũ uoluptatib. dicã
ueriꝰ mio quanta sectĩ lis afftuũq
callisio cum uoluꝑtatib enim milla lis
penitꝰ s consensus ẽ om̃i lit̾e Runesti¬
itati płꝰlitignꝵ esse / plus ĩextrica ͬᷤ
laboriosiq negotii/ nullos hom̃tã
letos bideri /inullos cẽ cã imiẜos aut
cã mestos/ Postremo q̃ nam feĩs
puerpern difficultas quantũ q
distͥmen᷑ Que nã iuris cũ pauꝑta¬
te atq ambicõe luctanniã: quanta
ute plua ꝙͣ expedit satagentis an¬
uietas. qd deniq illud semd cud eta¬
te ac morbis ꝓpĩquante morte
qd oñm ipã cũm morte qdq est
morte pp molestrꝰ cũ ꝑꝑetuo mor¬
tis terixre c̾tanen. Põssem hunt
ẜimonẽ muille reꝵ argumẽtꝭ extẽde̾
S si uti libro suꝑiore uoliusti sic
epłam ꝙp hant ꝓlogi lotũ oꝑtie̾

Expanded text:
lapsibus? Que puerorum rixa cum litlapsibus? Que puerorum rixa cum literis, amarissime serentium, quod predulciter metant? Quenam insuper adolescentium lis cum voluptatibus, dicam verius, immo quanta secum lis affectuumque collisio? cum voluptatibus enim nulla lis penitus, sed consensus est, omni lite funestietati plus litigii esse, plus inextricabilis laboriosique negotii, nullos hominum tam letos videri, nullos esse tam miseros aut tam mestos. Postremo quenam feminis puerperii difficultas, quantumque discrimen? Quenam viris cum paupertate atque ambitione luctamina? Quanta vite plura quam expedit satagentis anxietas? Quod denique illud senum cum etate ac morbis propinquante morte? Quod omnium ipsa cum morte, quodque est morte molestius, cum perpetuo mortis terrore certamen? Possem hunc sermonem mille rerum argumentis extendere; sed si ut libro superiore voluisti, siclogi locum obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ac scellarũ signa tegentib pu¬
pe iam facistente ⁊ sennopleta fuit¬
tib naute de sũma ireũ media ĩ
morte ꝯtrarus scudũs atq opiõib
obstinatissime litigarent Adde d̾
cum papuo. Q fabroꝵ cũ malleis
cum forcipib cum incude. Q̾ aratap
cũ scina cũ uome̾ ip̃isq cũ gleb
⁊ cum bob. Ꝙ militũ nõ dico cum
hoste s cum equis ⁊ armis ꝓprus
dum illi rebellant ⁊ hͨ p̾grauãt
aut ꝯpͥmunt. Qͥd dictantib stribẽ¬
tib ꝙ negocui est dumlos in exple¬
cum loqui multa cogit intencõ
Illos uel expleta ꝑciꝑo uetant hĩc
inscicia huic uolatilis ⁊ inꝯstans
anmus semꝑq aᵈ cogitans ꝙͣ
cum agit. S quid siugulatĩ ago.
Nulla mechanicaꝵ difficultatib
sius uatat. Reliq̃ noͣ ut quid̃ no¬
te dulcedinis sic latentꝭ amaritu¬
dinis mulcũ amant hent ilq
eorũ eciã que delectant sine lite
agitur. Iam q̃ infanciũ bella cum

Expanded text:
rum ac stellarum signa tegentibus, purum ac stellarum signa tegentibus, puppe iam fatiscente et semioppleta fluctibus, naute de summa rerum, media in morte, contrariis studiis atque opinionibus obstinatissime litigarent! Adde in cum papyro? Que fabrorum cum malleis, cum forcipibus, cum incude? Que aratorum cum stiva, cum vomere, ipsisque cum glebis et cum bobus? Que militum, non dico cum hoste, sed cum equis atque armis propriis, dum et illi rebellant, et hec pregravant aut comprimunt? Quid dictantibus scribentibusque negotii est, dum hos in expletum loqui multa cogit intentio, illos vel expleta percipere vetat, hinc inscitia, hinc volatilis et inconstans animus, semperque aliud cogitans quam quod agit? Sed quid singillatim ago? Nulla mechanicarum difficultatibus suis vacat. Relique vero, ut quiddam note dulcedinis, sic latentis amaritudinis multum habent, nilque eorum etiam que delectant sine lite agitur. Iam que infantium bella cum
Abbreviated transcription (Latin):
tiq prĩsfamillas nactus est domũ.
ucl non ibi multa mutault. ut quod
uni scudiũ fuit extru̾e̾ alt̾i̾ sit uolux¬
tas euertere. testant᷑ mutate sepius
fenestre obstrusa hostra passimq ue¬
tustis in ꝑietib noue indicãt cicat᷑¬
ces. Neq in aliens id tm̃ s in nr̃is
patimur sua dũ cuiꝰq sinã secum
pugnans qd ait flatus diruit edi¬
ficat nutat quadrata iotũdis. qͥ
luce clariꝰ frat / quis nr̃m quisq cũ
aliis quis ue secũ sit Iam qui uestiũ
modꝰ qui ue hĩtus criduũ totũ nris
durat in urbib. q̃ municipioꝵ scita
nõ ut longeua essent cũ suis lato¬
rib desierunt. Ad hec q̃ nam ducum
in ordinanda acie que nã magrãtu¬
um in ferendis legib q nautarũ
in capiendo confilio disparitaeiq̃¬
ue discordia est. didisti ego h̃ el¬
timũ magnis sepe ꝑiculis meis dũ
mari celoq mortem iinitantib
nocte simul ac nubib cuncta terra¬

Expanded text:
tique patris familias nactus est domum, tique patris familias nactus est domum, ut non ibi multa mutaverit, ut quod uni studium fuit extruere, alteri sit voluptas evertere? Testantur mutate sepius fenestre, obstrusa ostia, passimque vetustis in parietibus nove indicant cicatrices. Neque in alienis id tantum, sed in nostris patimur, sua dum cuiusque sententia secum pugnans; quod ait Flaccus: diruit, edificat, mutat quadrata rotundis, quo luce clarius fiat quis nostrum quisque cum aliis, quisve secum sit. Iam qui vestium modus, quive habitus triduum totum nostris durat in urbibus? Que municipiorum scita non, ut longeva essent, cum suis latoribus desierunt? Ad hec, quenam ducum in ordinanda acie, quenam magistratuum in ferendis legibus, quenam nautarum in capiendo consilio disparitas, queve discordia est? Didici hoc ego ultimum magnis sepe periculis meis, dum, mari celoque mortem minantibus, nocte simul ac nubibus cuncta terra
Abbreviated transcription (Latin):
quest̾ pacis auxiꝰ s irritꝰ ut nõ me¬
legant̃ michi quid̃ lusisse uideatur
anneꝰ Seca ubi orrologia pħĩs con¬
sertꝰ ꝙ scil par ucrisq discordia est.
dq ꝙͣ uerum sit quisquis ⁊ pħs anĩ
⁊ orologus aurẽ dedit intelligere¬
potuit. Nec bero alior doct̾na tran
quillior. E gͣmaticoꝵ adhuc sub
iudice lis epistons qui ꝯflictus re¬
inq arciũ om̃i discordie. qui clamo¬
res int̾ causidicos ꝙͣ bene quenat
ip̃a causaꝵ inmorͣlitas ꝓbat de con¬
cordia medicoꝵ testiõniũ sit egͦꝵ¬
uitã ꝙͣ biruẽ dixe seꝑe sus litib
fece̾ breuissimã ¶ Qta ẽ prece̾a de
sacris ⁊ de religione difformitas aĩo¬
rum: nõ tam litĩtoꝵ uerbis hominũ
Ressores/ Quid de cõi uita de accibus
mortaliliũ loquar bix duos ĩ magͣ
urlr concordes cũ multa mapĩe edi¬
sicõrum habituũq uarietas arguit
nam quis umꝙ tam locuplet᷑ delica¬

Expanded text:
quester pacis anxius sed irritus, ut non inequester pacis anxius sed irritus, ut non ineleganter michi quidem lusisse videatur Anneus Seneca, ubi horologia Philoanimo celum, terras, maria: eque in summo ethere et in fundo pelagi, inque imis terre certatur hiatibus, eque in silvis et in agris, eque in desertis arenarum et in plateis urbium lis eterna est. Ne enim varietate rerum ab iudice lis existens? qui conflictos renique artium omnium discordie? qui clamores? Inter Causidicos quam bene conveniat ipsarum causarum immortalitas probat! De concordia medicorum testimonium sit eguam brevem dixere, sepe suis litibus fecere brevissimam. Quanta est preterea de sacris et de religione difformitas animorum, non tam literatorum verbis hominum,fessores. Quid de communi vita deque actibus mortalium loquar? Vix duos in magna urbe concordes, cum multa, tum maxima edificiorum habituumque varietas arguit. Nam quis unquam tam locupletis delica
Abbreviated transcription (Latin):
celi u̾tice ut dixi /usq ad infiiũ
terre centͫ ⁊ a pͥncipo angło usq
ad iinimũ ⁊ ex̾mũ uerinem ingꝭ
⁊ implacabił pugna est. hõ ipset̾¬
de̾tur ꝙͣ continua lite agitur / nõ mͦ
cũ alns s secum de quõ mox dicam
nunc de pbimo aggnꝰ. si quidam
nichil mali est ꝙ non homo In hoĩem
machinotur ut cet̾a hom mala unde¬
cũq uenie̾ncia seu a nã seu a na for¬
tuna huic uniꝰ collata leuia q̃ d incomio¬
da ideantur. Id enĩ bero si ad plenum
longe est ⁊ oĩs hũanorũ actuũ scena
retegenda ⁊ om̃is eui histoͣ recepẽda e¬
rit. hͦ unũ dixisse sacis sit qr si nulla
nũꝙͣ alia ꝙͣ rõnoꝵ bella tot fuissent
orbe trars habunde bellors esset acli¬
nodabiles rerũ nodos. Qͥs sectarum
liꝰ esse ceꝑit esse desut illiꝰ hu de
u̾i̾tate litigant que una simul om̃i
esse potest/ neqz hanc lit̾em aut q̃ site
uitatis splendor aut a chademicꝰ un¬
ꝙͣ ualuit fmire carneades. Phĩte se¬

Expanded text:
 usque ad infimum terre centrum, et a principe angelo, usque ad minimum et extremum vermem, iugis et implacabilis pugna est. Homo ipse, tederetur, quam continua lite agitur, non modo cum aliis, sed secum! De quo mox dicam. Nunc de primo agendum, si quidem nichil mali est quod non homo in hominem machinetur, ut cetera hominum mala undecunque venientia seu a natura, seu a fortuna, huic una collata, levia quedam incommoda videantur; id enim vero, si ad plenum longe est, et omnis humanorum actuum scena retegenda, et omnis evi historia retexenda erit. Hoc unum dixisse satis sit, quia si nulla unquam alia quam Romanorum bella toto fuissent orbe terrarum, abunde bellorum esset et linodabiles rerum nodos. Quis sectarumhuius esse ceperit, esse desinit illius; hi de veritate litigant, que una simul omnium esse potest, neque hanc litem aut quesite veritatis splendor, aut Academicus unquam valuit finire Carneades, philosophice se
Abbreviated transcription (Latin):
obliuisci. Daꝵ ulcisci uetitũ imppe¬
tuũ dolebo R forsicã imꝑꝑetuũ gai¬
debis. quociens ꝑutas post mimi¬
cicias depositas. ⁊ in gr̃am reditũ
corruisse aliquos amicoꝵ ĩample¬
xib cogitãte᷑. hũc ego ꝑditũ uolui
⁊ int̾dum a successu impio parĩ
obfui. O sors optiã in quã piã
ꝑtẽ consiliũ crudele uertisti. O
Iustam ira exequi nõ sior E
Irã iuistã iux inuenias. Cũ sit stͥp

Expanded text:
. Me ulcisci vetitum in perpetuum dolebo. Forsan in perpetuum gaudebis. Quotiens putas, post inimicitias depositas, et in gratiam reditum cohorruisse aliquos, amicorum in amplexibus, cogitantes: “hunc ego perditum volui, et interdum a successu impio parum abfui? O sors optima in quam piam partem consilium crudele vertisti!”. Iustam iram exequi non sinor. Iram iustam vix
Abbreviated transcription (Latin):
multsq laborib in huis sacculis di¬
miẜam spoliatꝰ tua sũ domo pat̾
as hͦ genitor quõ ait spoliatꝰ egͥ
nõne sacculos om̃s plenos uideo ille
autem geniens arena inꝙͥ pat̾ nõ
pecir̃a est. Simul hec dicens aꝑtos
prĩ facculos oñdebat. Tum senex fro¬
te nichil mota/ Quid inꝙ refert
est nilq agit aᵈ insi ꝙ locũ occu¬
pat atq aminũ apud̾ plures ma¬
le atq inꝑplo oꝑosã apud paucos
demũ fructuosa est. D amisi pecu¬
mam quã amabam RTurpi amo¬
re relaxatꝰ es. nam amor pecu¬
me auaricia est minꝰ hanc ama¬
bis minꝰ hant optabis. Nam ⁊ id
Satiricum exꝑmiento cognitũ qd
minꝰ hanc optat qui nõ ħ optan¬
da autẽ amissio est magni ⁊ lom
cui inseꝑabilit᷑ malũ maiꝰ adiũctũ sic
Damisi dulce uite p̃sidiũ. Ꝙgr̾s
scis an amarũ potiꝰ excidiũ płes

Expanded text:
multisque laboribus in his sacculis dimultisque laboribus in his sacculis dimiseram, spoliatus tua sum in domo, pater!”. Ad hec genitor “quomodo, ait, spoliatus es? nonne sacculos omnes plenos video?” Ille autem gemens: “Harena, inquit, pater non pecunia est”. Simul hec dicens, apertos patri sacculos ostentabat. Tum senex, fronte nichil mota, “quid, inquit, refert, est, nilque agit aliud, nisi quod locum occupat atque animum, apud plures male atque improbe operosa, apud paucos demum fructuosa est. Amisi pecuniam quam amabam. Turpi amore relaxatus es: nam amor pecunie avaritia est. Minus hanc amabis, minus hanc optabis: nam et illud Satyricum experimento cognitum, quod “minus hanc optat qui non habet”: optanda autem amissio est magni etiam boni, cui inseparabiliter malum maius adiunctum sit. Amisi dulce vite presidium. Quid scis an amarum potius excidium? Plures
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͦ pͥꝰ i̾statu fuant dimisitꝰ q̃
ciuicta bieuissiõ tp̃e gesta sut
quod ⁊ boluntas egregn sems r
petiũã ꝓmpta esset. redeunti di¬
quorũ ille occur su hesit uestꝙ atq
habitũ miratꝰ qualem antea nõ
uidisset que sunt q cuiꝰ essent᷑
nari simplici ͭ ͤ pu̾ili dñi pris
esse, multosq alios donn insta¬
bulo substicisse dix̾unt utrumq
eciam ꝑentem mulciplici ac regio
eẽ uestitum magis ille magꝭq
singula mirari. Inde ubi pr̃ne
domus luen attigit iux ꝑntes
iuxq ip̃os ꝑietes cognostens nͨ
admiratõe iam simpliti si scupoe
plenus atq extasi thalamũ atq
bant raptim arculam aꝑuit facu¬
lisq conspectis solito more tur gentib
atq obstrusis iam securꝰ abut᷑. mox
negotio pu ͦ expedito domũ redieno
in thalamo se inclusit arulã aꝑuit
sacculos introspexit aurũq mare¬
nam u̾sum reꝑiens exclamauit e¬
qͣreris aut quid fles: amisi inꝙͣ ille
pecĩam quã multis q̃ sitã ugiluĩs

Expanded text:
 in statu fuerant, dimisit. Que cuncta brevissimo tempore gesta sunt, quod et voluntas egregii senis et pecunia prompta esset. Redeunti dequorum ille occursu hesit, indumenta atque habitum miratus, qualem antea non vidisset, quesivitque cuius essent nari, simplicitate puerili, domini patris esse, multosque alios domi in stabulo substitisse dixerunt, utrunque etiam parentem multiplici ac regio esse vestitu; magis ille magisque singula cepit mirari; inde, ubi paterne domus limen attigit, vix parentes, vix ipsos parietes recognoscens, nec admiratione iam simplici, sed stupore plenus atque extasi thalamum atquebant, raptim arculam aperuit, sacculisque conspectis solito more turgentibus atque obstrusis, iam securus abiit; mox negotio publico expedito, domum rediens, in thalamo se inclusit, arculam aperuit, sacculos introspexit, aurumque in harenam versum reperiens exclamavit! Aqueris, aut quid fles?” “Amisi inquit ille pecuniam, quam multis quesitam vigiliis,
Abbreviated transcription (Latin):
iuidos appetitꝰ sera dampnat pm̃ã¬
sul ni post faccũ cernitꝭ a t̾go ocłos̃
hẽtis. ceca fions est. D Rapta est
Lqrd semel tibi bis accidit me¬
ipudica uxor domi est mi
Rmallem rapta ez aut ⁊̃
imporcuna moribq aspia
pociꝰ ꝙͣ lastiuus ac turpib fe̾n¬

Expanded text:
vidos appetitus, sera damnat pvidos appetitus, sera damnat psi post factum cernitis, a tergo oculos habetis, ceca frons est. Rapta est nx. Quod semel tibi, bis accidit Mempudica uxor domi est michi. Mallem rapta esset, aut etiam importuna moribusque asperis, potius quam lascivis ac turpibus. Feren
Abbreviated transcription (Latin):
gni ou̾is sit leuamẽ. D papta
curanti p̾miũ debet᷑ ꝙͥ nõ leuãti
aĩ angores ac molestias debeat᷑.
Si quis ⁊̾ iñdicꝰ t̾cianã febrẽ ab¬
res. ꝙͬ nũc facias ꝯtinã aufen¬
ti. D Rapta ẽ uxor. R nestis ꝙͣ
raptori debeas cura ingens indecisũ¬
q litigiũ una cõiuige forsitan ⁊ gͣ¬
ile ꝑic̃ulũ tue domꝰ limẽ gocesẜiti.
Mulci ꝑierũt qui bixissẽt si bel rap¬
tu uel alit̾ cõiugib caruissent. Int̾
uite mala nichil perꝰ ꝙͣ intest̾ma
dist̾mĩa. Drapta uxor abnt di
coacta iuit ignostito ac si uoleus
uno accu duplex q̃ritur undicta.
Nam ⁊ adult̾a suũ ad tortorẽ abñt
⁊ ille tuũ iurus suam tñstulit
in domũ. quale enim mecho spet
q̃ talis fui̾t marito. D uxoie cũ
raptore libens abũt Esme paulu¬
Ilum alt̾i quid̃ alt̾i̾ꝰ fastidiũ non
longua dies attulorit si añ flag¬
aum cogitarent hoẽs nõ eousr p
cipites ad peccandi. esset̃ nũt fe̾r¬

Expanded text:
gni oneris sit levamen? Rapta gni oneris sit levamen? Rapta curanti, premium debetur, quid non levanti animi angores ac molestias debeatur? Si quis tibi medicus tertianam febrem abres, quid nunc facies continuam auferenti? Rapta est uxor. Nescis quid raptori debeas! Cura ingens indecisumque litigium, una cum coniuge, forsitan et grave periculum tue domus, limen excesserit. Multi perierunt qui vixissent si vel rapto vel aliter coniugibus caruissent. Inter vite mala nichil peius quam intestina discrimina. Rapta uxor abiit. Si coacta ivit, ignoscito; at si volens, uno actu duplex tibi queritur vindicta. Nam et adultera suum ad raptorem abiit, et ille, tuum virus, suam transtulit in domum. Qualem enim mecho speret, que talis fuerit marito? Uxor cum raptore libens abiit. Sine paululum: alteri quidem alterius fastidium non longa dies attulerit. Si ante flagitium cogitarent homines, non eo usque precipites ad peccandum essent. Nunc fer
Abbreviated transcription (Latin):
hc affert᷑. qui tollit uiciũ inꝙͣ maxi¬
me cõmodiorem prãt qui fert se¬
se meliorẽ facit. qd dc̃m sc̾ptores
alii sic int̾pretati sũt. eiusd uiciũ
uxoris si corrigi nõ possit fe̾nd̾ ẽẽ
q̃d ferri a utix̃ salua possit hõestate
ꝙ uicia nempe flagicñs leuiora sint
eamq non aliam sinã fuisse uarroĩs.¬
D procax ⁊ moirsa est uxor l fer
as simul ꝑculit alni plures uni ue
uxor molesta continge̾ insi qui se
li ecf orta ꝓgonie ne quis homn spe¬
nec̃ calcitrando se torq̃at / ac iugũ
sponte susceptũ iaccabundꝰ exasꝑet.
Dimportunã prsus ⁊ indomica
fero uxorem L bene agis fen̾d est
Molestissimã hẽd uxorem R hẽas
uñ distas reqͥom optare uñ ꝑeg̾nari
ames reditũq oderis. ubi uocem
xceas ⁊ bãcillũ. ¶De inptu ꝯuig̃.
uippit᷑ Ruiõlentũ õe mole¬
Estũ pacienti fateor. ac res
ip̃a si ꝑ se illam extimes ꝙͣ queso
importuna ẽ uxor eiꝰ amissio ma¬

Expanded text:
hec affertur: qui tollit vitium — inquit — uxohec affertur: qui tollit vitium — inquit — uxorem commodiorem prestat, qui fert, sese meliorem facit. Quod dictum scriptores alii sic interpretati sunt: “eiusmodi vitium uxoris, si corrigi non possit, ferendum esse, quod ferri a viro salva possit honestate, quod vitia nempe flagitiis leviora sint”; eamque, non aliam sententiam fuisse Varronis. Procax et morosa est uxor. Fer as simul pertulit, alii plures, uni ne uxor molesta contingere, nisi qui se li etiam orta progenie, ne quis hominum spenec calcitrando se torqueat, ac iugum sponte susceptum, iactabundus exasperet. Importunam prorsus et indomitam fero uxorem. Bene agis: ferendum est Molestissimam habeo uxorem. Habes unde discas requiem optare, unde peregrinari ames, reditumque oderis, ubi vocem exerceas ac bacillum. 20 DE RAPTU CONIUGIS ripitur. Violentum omne molestum patienti, fateor, at res ipsa, si per te illam extimes, quam, queso, importuna est uxor, eius amissio ma
Abbreviated transcription (Latin):
las frange de reliqͦ ꝓuisũ tibi est
Ita nõ tumulte q̃ te domo pellant
aderũt fumꝰ stillicidiũ atq uxor O¬
ꝑfidam pacõr uxorẽ Rlam ꝑiclo
res nõ uatat. uxor agamenonem
uxor africanũ morti dedit. ut am¬
phiaꝵ ut deyphebũ ut sansonẽ si¬
leam alios quos nare longũ est
Illi quid̃ ꝓrsus innu̾ables quos uxo¬
res nec mori cogt̃ nec uiue̾ paciũ:¬
Duzala inͥ notissiã explicas re¬
mediũ quero. Nerũt qui suade̾nt
ut castiges ⁊ prauos mores ad rcm
reuoces totũ te hunc uniꝰ negocio
impendas. ego autẽ quid. castigãd̾ ur̃
si castigando ꝓ ficias/ nõ nego. si id
frustra ẽ sola restat pacĩa. hant a¬
mare qdq iuitꝰ face̾s uolens fac.
Est uarronis satyra me in ꝓpẽã
uocant de oficio mariti/ Ibi de hacre
illiꝰ docti uiri ꝯsiluũ breue s efficax
hus u̾bis exp̾ssum leges. uiciũ uxõd
est ⁊ dca racio breis qͦ s elegans.

Expanded text:
las frange, de reliquo tibi provisum est: las frange, de reliquo tibi provisum est: ita vero cumulate que te domo pellant aderunt, fumus, stillicidium, atque uxor. Perfidam patior uxorem. Iam periculo res non vacat. Uxor Agamemnonem, uxor Africanum morti dedit; ut Amphiareum, ut Deiphobum, ut Sansonem sileam, aliosque, quos numerare longum est. Illi quidem prorsus innumerabiles, quos uxores nec mori cogunt, nec vivere patiuntur. Mala michi novissima explicas: remedium quero. Erunt qui suadeant ut castiges, et pravos mores ad rectum revoces, totum te huic uni negotio impendas. Ego autem quid? castigandam uxorem, si castigando quid proficias, non nego; si id frustra est, sola restat patientia; hac amare, quodque invitus faceres, volens fac. Est Varronis Satyra, Menippeam vocant, de officio mariti. Ibi de hac re illius docti viri consilium breve, sed efficax, his verbis expressum leges: Vitium uxoris et dicti ratio brevis quoque sed elegans
Abbreviated transcription (Latin):
mar descunt / quo incendio ꝯflagͣ¬
m paconi domesticã est ncc̃e. qr¬
sũ igr̃ querele ꝑdidisti bxorem
inuenisti libertãtem celibatũ
patẽ sompnũ / reqͥem iã tñq̃llã
sie litigio uccẽ ager. O Sineu
uore sum l Et sñ adu̾sarioiiam¬
lucem lectulo matutinꝰ domo egre¬
di cesꝑtinꝰ regredi folꝰ aut cũ q̃b
uoles/ totos dies age̾ / nlło racõñ
exactore ꝑmit̾is Dhxorẽ ꝑdidi R
perdica dudũ ac repudiata reqͥ̾es in
tubiculũ reuocãda erit. Illa tibi uxo¬
re qͣlib utilior comes. O uxorẽ bonã
ac decorem ꝑdidi. R Stulti ẽ cõpedes
suas ꝙͣuus auiras amare. ¶De inpor¬
uxorem pacior molescã R
sacõ scdõ nõ nisi odiũ debet᷑ ⁊ quẽ
b̾na uxor nõ castigat dignꝰ ẽ płib¬
U infestam pacõr uxoie Qin ali¬
is utirĩq fortunã culpes in uxoe̾ at
⁊ preftim alc̾a nõ aliũ ꝙͣ terpm h¬
t̾ malũ tu fecisti. D uxorẽ pacõr ꝓ¬
cacem R uadas succende paleas tegu¬

Expanded text:
acrius inardescunt, quo incendio conflagrare pacem domesticam est necesse. Quorsum igitur querele? Perdidisti uxorem: invenisti libertatem, celibatum, pacem, somnum, requiem. Iam tranquillam sine litigio noctem ages. Sine uxore sum. Et sine adlucem lectulo matutinus domo egredi, vespertinus regredi, solus aut cum quibus voles, totos dies agere, nullo rationum exactore, permitteris. Uxorem perdidi. Perdita dudum ac repudiata requies, in cubiculum revocanda erit: illa tibi uxore qualibet utilior comes. Uxorem bonam ac decoram perdidi. Stulti est compedes suas, quamvis aureas, amare. 19 DE IMPORUxorem patior molestam. seratio, secundo non nisi odium debetur; et quem una uxor non castigat, dignus est pluribus. Infestam patior uxorem. In aliis utcunque fortunam culpes, in uxore autem, et presertim altera, non alium quam  malum tu fecisti. Uxorem patior procacem. Udas succende paleas, tegu
Abbreviated transcription (Latin):
plicio recraxisse legũq ⁊ capital
siñe uimi fregisse sola uirginitas
maiestate comꝑmiꝰ. quaꝵ pret̾ẽa
aut sermo liberior pona graui at
infamia nõ carebat: ⁊ hõnois tñ
⁊ decoris ĩmemores ⁊ t̾roris ĩcesti¬
ree dampnateq ⁊ defosse subt̾ram
uiue ꝑ hystorias occursabunt .I.
nũc tot exemplis ⁊ tam claris et tã¬
sacris obrutꝰ in tanta pudicit̾is
ruina tot ꝓbris illustriũ cõcussã
paululũ humiliõris cubiculi fidẽ
aefle. Duxor adult̾a est Hs non¬
nullis mutande in meliꝰ uite causa
fuit / qui maritali ꝯpede libãti re¬
iectoq graui faste ie alciꝰ ceꝑũt.
tibi qͣ gradũ facere ad uite libło¬
ris ascensũ. Sepe pondꝰ sepe et
comes pedes expedicissiõs recarda¬
uit / Ibis ocius quocũq decieiu̾s sõ¬
lus ac uacuus. Dturpitudĩe uxo¬
ris infamor . Reex aliẽo pcc̃o dap¬
num dolorq nasci pt̃ nõ infanna
sicut ex aliena iuxtute gaudiũ

Expanded text:
plicio retraxisse, legumque et capitalis plicio retraxisse, legumque et capitalis sententie vim fregisse, sola virginitatis maiestate comperimus, quarum preterea, aut sermo libinfamia non carebat, et honoris tamen et decoris immemores, et terroris incestive damnateque et defosse sub terra vive, per historias occursabunt. I nunc, tot exemplis et tam claris et sacris obrutus, in tanta pudicitie ruina, tot probris illustrium, concussam paululum humilioribus cubiculi fidem defle. Uxor adultera est. In nonnullis mutande in melius vite causa fuit, qui, maritali compede liberati, reiectoque gravi fasce, ire altius ceperunt, tibi gradum facere ad vite liberioris ascensum? Sepe et pondus, sepe et comes pedes expeditissimos retardaverit. Ibis ocius quocunque decreveris solus ac vacuus. Turpitudine uxoris infamor. Ex alieno peccato damnum dolorque nasci potest, non infamia, sicut ex aliena virtute gaudium,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜie / ac ꝑitas erũp̃narũ / nõ ꝙ alieo
quisꝙͣ insi maliuolus delectet᷑ ma¬
lo si qd hũilioris fortũẽ hominẽ
indignant̾ pati q̃ tociẽs mũdi dnõe.
passos noͣcuit uel nõ ferẽda molli¬
taliũ pinde nõ hõib tm̃ s nuptas
s deo ⁊ desponsatas ĩ hͤ fragitia
labi salitas indes. Propudõr nec
canti sponsi reu̾e̾n infelicẽ p̾cipe¬
temq aĩam frenat cui autẽ ꝑcet e¬
frenis ac rabida libido q̃ nec celo ꝑ¬
etate mõstͣ ħͨ tam feda libidinũ c̾¬
nũtur ꝙͣuis nulla uꝙ ntõ iudicõ
fediora esse potuerint lesiq maio¬
ris iram m̾ita s euo illo quo ita¬
ꝓdigiũ scelꝰ erat ut nũc uirtqui
sa equid̃ ac punita noscũtur. uir¬
gines ip̃e uestales quaꝵ ex accissiẽ
castitati tͥbuniciã ac sensoriã pc̃a¬
tem cesisse nõ puduit/ qoͣ suoꝵ tũ¬
phancũt currib insedisse ne a qͦꝙͣ
forte t̾ũphus impediret᷑ quas
postremo noxios casu obiuos a suꝑ¬

Expanded text:
serie ac paritas erumnarum, non quod alieno quisquam, nisi malivolus delectetur malo, sed quod humilioris fortune hominem indignanter pati que totiens mundi dominos passos novit, vel non ferenda mollitalium. Proinde non hominibus tantum nuptas, sed deo etiam desponsatas, in hec flagitia labi solitas vides: ac proh pudor, nec tanti sponsi reverentia infelicem precipitemque animam frenat: cui autem parcet effrenis ac rabida libido, que nec celo paretate, monstra hec tam feda libidinum cernuntur quamvis nulla unquam recto iudicio fediora esse potuerint, lesique maioris iram merita, sed evo illo, quo prodigium scelus erat, ut nunc virtus visa equidem ac punita noscuntur. Virgines ipse Vestales, quarum exactissime castitati, Tribuniciam ac Censoriam potestatem cessisse non puduit, quas suorum triumphantium curribus insedisse, ne quoquam forte triumphus impediretur, quas postremo noxios casus obvios a sup
Abbreviated transcription (Latin):
romã olim qͦ dũ quoddã qͣiͣ pu¬
dicieie templũ esset mali hꝰ ex¬
ꝑtam credas. Redeat ad meõriam
metella uxor Sille, illiꝰ, qui si eiꝰ
om̃e ytaliã wlgata si q̃ athenis
iam ac ꝑ greciã cantabant᷑. mĩme
ut arbitror felicꝭ nomẽ sibi ꝓesus
indebitũ bsurpass post hanc iulia
agrippe quã hunt a flagicio iuiri
iurtꝰ hic maiestas pr̃is ab st̾riuis¬
se debuerat Siulq hꝰ filia ⁊ no¬
mmne ⁊ lascuua pacri par hapqi¬
seu uite seu fortune uestigns herens
Iulia seueri nõ sat pudiacie fauscũ
nomen. Qͥs domitiani quigem do¬
miciani. Ed hercula mlła claudũ
seu quõ hic adulc̾arum fortũatꝰ ꝯ¬
sumũ imꝑii ꝓbrũ loqͣr q̃ secordem
uirũ ac cosareũ deẜens cublẽ noctu
luppanaria circiubat Illa faciens q̃
referri ⁊̃ pudor ꝓhibt Qd has ego
qd ue alias st̾ngami seu quis formx
angustis me̾tricib nõ angustꝰ sit

Expanded text:
Romam, olim quoque dum quoddam quasi puRomam, olim quoque dum quoddam quasi pudicitie templum esset, mali huius expertem credas. Redeat ad memoriam Metella, uxor Sille, illius qui si eius omnem Italiam vulgata, sed que Athenis etiam per Greciam cantabantur, minime, ut arbitror, “felicis” nomen sibi prorsus indebitum usurpasset. Post hanc Iulia Agrippe, quam hinc a flagitio viri virtus, hinc maiestas patris absterruisse debuerat; simulque huius filia, et nomine et lascivia matri par; harseu vite seu fortune vestigiis herens Iulia Severi, non sat pudicitie faustum nomen. Quid Domitiani coniugem Domitiam? Quid Herculanillam Claudii, seu quando hic adulterarum fortunatus csummum imperii probrum, loquar, que socordem virum ac cesareum deferens cubile, noctu lupanaria circuibat, illa faciens que referri etiam pudor prohibet? Quid has ego, quidve alias stringam, seu quis tam fornix augustis meretricibus non an
Abbreviated transcription (Latin):
atq incegrã uoluisses ꝙ nec fortis¬
simus tyrãnoꝵ nec regũ maxĩs tua¬
potuit etate contĩge̾ nec pͥore po¬
tuerat / Micto recencia ne quos for¬
te pñciũ offendam. Tuciꝰ ẽ hculem
ferre ꝙͣ iulicũ / nec ub cuncta ueteꝵ
accĩgam formidatissimoꝵ sũmoꝵ q
hõmi fame ꝑcã. hosti autẽ hisq uł
in silencio gemitũ tuũ frena / alioqͥn
urbem lust᷑ scrutare uicimã dext᷑
leuaq aderunt qui uel neglectũ
sẽmũ caltatãq thori fidem luge¬
ant uel ignari soli uolgo noti de¬
decoris rideant᷑. Crebri ora illa q̃d
quocũq t̾tarũ ꝑrex̾is de futura
at maiorib maior mest cõ folacio.
reges cogita quos iuidisti ac t̾rar
dnõs de hinc st̾ptꝭ famaq cognitos
recordre respice ⁊ arturi fabulã
⁊ hystorias reliquoꝵ. ĩmentem
redeat olimpias philippi / teopat᷑
ꝓcholoniei. agamenoͬlis clitemestꝰ
menelai helena. pasiphe minoĩs
phedra chesei neue ipam̃ urbem

Expanded text:
 integram voluisses, quod nec ferocissimis tyrannorum, nec regum maximis potuit tua etate contingere, nec priore potuerat? Mitto recentia, ne quos forte presentium offendam: tutius est Herculem ferire quam villicum. Nec vero cuncta veterum attingam: formidatissimorum summorumque hominum fame parcam. Nosti autem, hisque vel in silentio gemitum tuum frena; alioquin urbem lustra, scrutare viciniam: dextera levaque aderunt, qui vel neglectum genium calcatamque thori fidem lugeant, vel ignari soli vulgo noti dedecoris rideantur. Crebriora illa quidequocunque terrarum perrexeris defutura; at maioribus maior inest consolatio. Reges cogita quos vidisti ac terrarum dominos; dehinc scriptis famaque cognitos recordare; respice et Arthuri fabulam, et historias reliquorum, in mentem redeat Olympias Philippi, Cleopatra Ptolemei, Agamemnonis Clytemnestra, Menelai Helena, Pasyphe Minois, Phedra Thesei, neve ipsam urbem