comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pots his cladibꝰ afflgat᷑. Mittũ ces deniq cartiotũ sẽ p̃sulẽ duci. sciscitũt
abeo: c̾rei cã tã exsecͣnda axͥauissimo pussimoq uiro ꝓ cesserit seu̾itas. A qͦ cũ
regis fraudes ⁊ dedbaldi urbis ebroice surreptionẽ pontifer didiciss. ꝯfestim a
pagancis irruptiõib ĩ ducias pecit ac adipiscit᷑ ĩ qͥbꝰ p̃surͤ sidducat᷑. l oco oportuno
regẽ lothariũ. de õib bñiuolo aĩo illi satis fact᷑m. Igit᷑ audiẽs tedbald̾ regẽ abꝙͥ
suo ꝯsulto : pacẽ q̃rere. foruudãs uetotũ seditioĩs põd suꝑ eũ ĩcũbat. quẽdã mona
chũ duci cũ festinatione mictit. mãdãs se ĩ qͥb silũ offñd̾at toto conamine
dena dicessit. Iminẽ de u die p̃finci colloqi.dux ap̃ quiuosdifossã anpsiganoꝵ ea

Expanded text:
 sciscitantur ab eo cujus rei causa tam exsecranda a christianissimo piissimoque viro processerit severitas. A quo cum regis fraudes et Thebaldi urbis Ebroicae surreptionem pontifex didicisset, confestim a paganicis irruptionibus inducias petit, ac adipiscitur, in quibus praesules adducant loco opportuno regem Lotharium, de omnibus benevolo animo illi satisfacturum. Igitur audiens Thebaldus regem absque suo consilio pacem quaerere, formidans ne totum seditionischum duci cum festinatione mittit, mandans se in quibus illum offenderat, toto conamine dens discessit. Imminente vero die praefiniti colloquii, dux apud Givoldi fo
Abbreviated transcription (Latin):
ist ieia reobaloꝰ carniotñsis com is qͥb̾ dã simultatib exortis. duci Ricardo
tep̃ adũsari eiꝰ t̾ras demoliẽdo rapinis. Cuiꝰ tem̃ aĩos aus ut ꝯꝑit. foraitudĩe
c anto diara uiro strenue. ⁊pssit: ⁊̃ edbaldꝰ aut̃ suũ ĩ ceptũ sp̃e minꝰ uełe d¬
siod ans Senbengre regine de Rcardo duce maliuola ũba cep̃ sugg̃t suadu
es uniẽte loehariũ regẽ filiũ eqͥdẽ suũ francͥoꝵ regnũ nũqui pacatũ teñe.
ei suo iudtic fñ: legatũ mictit mãdãs qͣtinꝰ nepoti suo subueniat. Ricardũ
brunione qͥd E ep̃c duci destinat᷑ qͥ ei suadeat. qͦ ap̃ ãbianẽsẽ pagũ s. ad col¬
obuũ fuert̃ duo milites tedbaldi. Quoꝵ unꝰ ait. Quorsũ illusfssime iuiroꝵ¬

Expanded text:
Interea Thebaldus Carnotensis comes, quibusdam simultatibus exortis, duci Richardo coepit adversari, ejus terras demoliendo rapinis. Cujus temerarios ausus ut comperit, fortitudine tanto digna viro strenue compressit. Thebaldus autem suum incoeptum spe minus valere considerans, Gerbergae reginae de Richardo duce malivola verba coepit suggerere, suadens eo vivente Lotharium regem, filium equidem suum, Francorum regnum nunquam pacatum tenere. ci, suo videlicet fratri, legatum mittit, mandans quatenus nepoti suo subveniat, RichardumBrunone quidam episcopus duci destinatur, qui ei suadeat quod apud Ambianensem pagum sibi ad colobvii fuerunt duo milites Thebaldi. Quorum unus ait: « Quorsum, illustrissime viro
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtes suffragiũ uite ÷ occuluert̃ se dorcanisi castͥ munitiõe. Hugo nẽpe eqͦ
cui ĩsed̾at: extĩct̾o pede fugiẽs ad callas ouiũ du̾itit. ⁊ loricã qm ĩ dutꝰ erat.
sub telluris sulco texit. Deinde clãmide opilionis se amiciẽs septaq gregũ
ĩ festigabilit̾ hum̾us de loco ad locũ ferẽs normãnos hortabat᷑. ut qnͣtoci᷑ ꝑse¬
q̃rẽt᷑ hostes. ñ lõge ante illos tͣpit̾ ab eũtes. Illis itaq recedñtib p̃mo pasto¬
ne siluar̃ lustͣ carpẽs: tãdẽ p̾tͥdnũ cĩnomiãniᷤᷤ uenit uepͥbꝰ ⁊ sẽtib miserabilit̾

Expanded text:
rentes suffragium vitae, occuluerunt se Dorcasini castri munitione. Hugo nempe, equo cui insederat extincto, pede fugiens ad caulas ovium divertit, et loricam quam indutus erat, sub telluris sulco texit. Deinde chlamyde opilionis se amiciens, septaque gregum infatigabiliter humeris de loco ad locum ferens, Northmannos hortabatur ut quantocius persequerentur hostes, non longe ante illos turpiter abeuntes. Illis itaque recedentibus, praevio pastore silvarum lustra carpens, tandem post triduum Cinnomannis venit, vepribus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃mq d̾o uiuãte iũcẽs ꝑ emit. S ei dũ a bello uict᷑or reu̾t̾et᷑. neqͥssimꝰ comes ħerbtꝰ &e
gouẽ magnũ genuit. Rarołꝰ aut̃ ubi captꝰ ẽ: Rodulfũ nobilẽ filiũ Ricardi burgũ¬
dionũ ducis qͣm de sac fonte susceꝑat. ꝯsilio pcerũ francoꝵ ĩ regnũ sullimaũ. Oguia
uͦ ꝯũs karoli filia elpstani Regis angloꝵ ĩ fortunus mariti sui t̾rita: ad patͤm suũ
cũ ludonico filio suo ĩ angliã fugit. animositatẽ herb̃ti ⁊ hugoniᷤᷤ miniũ metuets.

Expanded text:
incens peremit. Sed ei, dum a bello victor reverteretur, nequissimus comes Herbertus gonem magnum genuit. Carolus autem ubi captdionum ducis, quem de sacro fonte susceperat, consilio procerum Francorum in regnum sublimavit. Ogiva vero conjux Caroli, filia Elstanni regis Anglorum, infortuniis mariti sui territa, ad patrem suum cum Ludovico filio suo in Angliam fugit, animositatem Herberti et Hugonis magni nimium metuens.
Abbreviated transcription (Latin):
magn᷑ ualde exacerbatꝰ celerrime recessit. omissa expeditiõe. milites cohibũs ano¬
manuica uastatiõe. Rex ⁊ enĩ aliqmͣdu ap̃ rothomagũ morãs p̃fectũ ꝯmitatu¬

Expanded text:
Magnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a NorMagnus valde exacerbatus celerrime recessit, omissa expeditione, milites cohibens a Northmannica vastatione. Rex etenim aliquandiu apud Rothomagum morans p
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbẽ qmtociꝰ. Cui ueniẽti cũ multimodis laudibꝰ cunctꝰ ciuitatis cler̃ ad portã
ꝓcessit obiꝰ. clãmãs cũ ppłoꝵ tͣmis bñdictꝰ qͥuenit ĩ noĩe dñi. Inde rex adregales ac¬
cedẽs dapes. cep̃ epłari spłendide ł nardo dano munstnͣte. Cui int̾ prandũdũ uino iã es¬
tuãti. sic bernardꝰ ait. Hodie serenissime rex letissimꝰ illut nob̃ dies. qm̃ cepimꝰ ẽẽ re¬
gales. hac̾tenꝰ militauimꝰ duci ult̾iꝰ seruieĩ inanctissimo regi. ĩ eneat sͥ bernardꝰ silua¬
nectũsis Ricardũ suũ nepotẽ. nos utinã tꝑe lõgo habeamꝰ te dũm ⁊regẽ. Ren̾a
mͦi rex placat᷑ ub̃. cũ festinatiõe hugoni magno legatos mittit. qͥ eũ ꝯpellãt en¬
re anormãnoꝵ t̾muns. ei dirigñs ⁊ hec. Stolidũ qͥdẽ fore tanta ĩ aliꝰ potestatẽ do.¬
nare. qͥbꝰ ad sin supplem̃tũ qͥeto iure nullo adu̾sante pꝰse potiri. ¶ relato. hugo

Expanded text:
cunctus civitatis clerus ad portam processit obvius; clamans cum populorum turmis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Inde rex ad regales accedens dapes coepit epulari splendide, Bernardo Dano ministrante. Cui inter prandendum vino jam aestuanti sic Bernardus ait: « Hodie, serenissime rex, laetissimus illuxit nobis dies, quoniam coepimus esse regales. Hactenus militavimus duci, ulterius serviemus invictissimo regi. Teneat sibi Bernardus Silvanectensis Richardu et hujusmodi rex placatus verbis, cum festinatione Hugoni Magno legatos mittit, qui eum compellant exire a Northmannorum terminis, ei dirigens et haec: stolidum quidem fore tanta in alius potestatem donare, quibus ad sui supplementum quieto jure nullo adversante posset potiri. Quo relato, Hugo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mor̾eret᷑: puer̃ ab aucupio regrediẽtẽ acerbissimis ꝯfutatꝰ. ꝯuicũs. m̾etͥcisfaiũ¬
ult᷑ uir̃. aliemĩ rapiẽtis eũ uocaũ. ⁊ nisi atalib resipisceret. caut̾iatis genib om̃i
illũ honorr pͥuari minatꝰ ẽ. Depututis aut̃ aliĩs cuitodib: ne elabat᷑ submagna
cautela seruariibet᷑. .iiii.¬

Expanded text:
tum mortum morultro virum alienum rapientis eum vocavit, et, nisi a talibus resipisceret, cauteriatis genibus omni illum honore privari minatus est. Deputatis autem aliis custodibus, ne elabatur, sub magna cautela servari jubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuentis esreaferens cũ Nicatoo puero qͣu pͥats eiꝰ mottẽ de arnulso flandrẽse
ostilio ult᷑. frã ciã repeat. Arniat᷑ itaꝙ metuẽs nerex ludouisꝰ cũ hostica ma¬
nu sipp euͣ irrucre ⁊ iacͥmine tͣdioris se expiare cupiẽs: nussis legatis cũ decẽ libe
auri. a e lłmi nece se corã rege fatec᷑ ĩmunẽ ẽẽ. ꝑẽptores uͦ illiꝰ si iubeat: peuidu
uio apat᷑a se extnunat᷑m pollicet᷑. At cñ reminisci deb̾e ꝯtumeliar̃ ⁊ oppbrioꝵ quȩ
tic i ongeuo ꝙe annormannis ip̃e ⁊ pat̃ esꝰ ꝑ pesi fuisset. Et ne ducttia egmonia
langueret: optimũ fore ꝯsiliũ. ut Ricardũ puer̃ adustis poplitibꝰ gͣmi custodia ꝗr¬
taret. ⁊ gñtẽ normãnicã guissimis uectigalib tã du affug̾et qͣ adusq dananschã
pendio dignũ ab scełe ab soluit.tirã ĩumnocẽtẽ puer̃ reflex̃. exẽplũ pilati imitatᷤ
qͥ uir̃ homicidã dimisit: ⁊ ip̃m eruois supplicio dãpnaũ. Uñ eũ ap̃ laudunũ claua¬

Expanded text:
uero, quasi patris ejus mortem de Arnulfo Flandrensi hostiliter ulturus, Franciam repetit. Arnulphus itaque metuens ne rex Ludovicus cum hostica manu super eum irrueret, et a crimine traditoris se expiare cupiens, missis legatis cum decem libris auri, a Willelmi nece se coram rege fatetur immunem esse. Peremptores vero illius, si jubeat, procul dubio a patria se exterminaturum pollicettam longaevo tempore a Northmannis ipse et pater ejus perpessi fuissent. Et, ne diuturna aegrimonia langueret, optimum fore consilium, ut Richardum puerum adustis poplitibus gravi custodia arctaret, et gentem Northmannicam gravissimis vectigalibus tam diu affligeret quoadusque Danamarcham, pendio dignum a scelere absolvit, et iram in innocentem puerum reflexit; exemplum Pilati imitatus, qui virum homicidam dimisit et Christum crucis supplicio damnavit. Unde, cum apud Laudunum Clava
Abbreviated transcription (Latin):
euntiũ t̾ritis. Otho uͦ atq ludouicꝰ dilucło ꝯsurgñtes. ut didicert̃ arnulfũ fugisse:
ico : qͦ uen̾at itin̾e. gressus retorquẽt dimissa obsidione. Qͦs mat᷑ius decedñtes.
normãni ad eo st̃ ꝑsecuti ql adiis ꝑim̃tes. ut ꝑdiu̾sa itin̾a reꝑiẽt᷑ ꝓst᷑a qͣsi bidẽteᷤ.

Expanded text:
euntium territis. Otho vero atque Ludovicus diluculo consurgentes, ut didicerunt Arnulphum fugisse, euntium territis. Otho vero atque Ludovicus diluculo consurgentes, ut didicerunt Arnulphum fugisse, illico quo venerant itinere gressus retorquent, dimissa obsidione. Quos maturius discedentes. Northmanni adeo sunt persecuti, gladiis perimentes, ut per diversa itinera re
Abbreviated transcription (Latin):
militib ꝯcitatisi uehem̃t̃ portas expugnare cep̃. Nor mãni uͦ portͥas repẽtino ĩpe¬
tu patefcĩs: pruẽtes animiᷤᷤ efferatis. tãto adu̾sarios tbine deppłati sc̃: ut pstͣ¬
to suꝑ põtẽ ne pote regis. uix elab̾ent᷑ excertamine ꝑ pauci
orro rex otho cũ rege ludo uico atq flandrẽsi arnulfo lenco qͥdu subsecutꝰ.
dispositis militũ legionib cũ accessisset: ad obsidẽdã urbẽ. eãq ꝓspexiss ĩ ex¬
pugnabaẽ.: audita morte sui nepotis de distrahẽdo arnulfo normannis. cũ suisclã
cepꝰ ꝯsultare. int̃ eccłã scĩ petͥ aimiq audoem quȩ ĩ suburbio sita ẽ. ciuitatis. De
regressu ꝙͦ incrastino: pauidoͥ ᷤ d̾isposuit ꝯ silio. Uer̃ arnulfꝰ eo tͣditiõis laqueo
de p̃henso. papilionib tentoriisq ꝯplicitis. ⁊ sagmarũs oñatis. intõticinio noctiᷤᷤ
cũ suo exercitu festin aufugit. ĩ fnarimo tremore ꝑsistũtib alñs eqͦꝵ strepitu ab¬

Expanded text:
vehementer portas expugnare coepit. Northmanni vero, portis repentino impetu patefactis, proruentes animis efferatis, tanto adversarios turbine depopulati sunt, ut, prostrato super pontem nepote regis, vix elaberentur ex certamine perpauci. orro rex Otho cum rege Ludovico atque Flandrensi Arnulpho lento gradu subsecutus, dispositis militum legionibus, cum accessisset ad obsidendam urbem, eamque perspexisset inexpugnabilem, audita morte sui nepotis, de distrahendo Arnulpho Northmannis cum suis clam coepit consultare intra ecclesiam Sancti Petri almique Audoeni, quae in suburbio sita est civitatis. De regressu quoque in crastino pavido inibi disponit consilio. Verum Arnulphus eo traditionis laqueo deprehenso, papilionibus tentoriisque complicitis et sagmariis oneratis, in conticinio noctis cum suo exercitu festinus aufugit, in maximo tremore persistentibus aliis, equorum strepitu ab
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec hugo dux ꝯsid̾ans puer̃ ricardũ urib qualesce̾. ꝯsensu bernardi silua¬
nectñsis sacͣm̃tis abut᷑q. parte iuratis: filiã suã noĩe emmã illi despõdit. ut
pubescẽs fiore uiuẽtutis: iung̾et eãsͥ. lege ꝯiugali. Que res ludoiuẽ regẽ płimoᷤq
francor ꝓ ceres ualde ꝑt̾rint. s maxĩe arnulfũ flandrẽsẽ tociꝰ fraudis ĩ centorẽ.
udouic̃ siqͥdẽ ut hos magnarũ uiriũ duces amoris uĩcło ꝯueros. ẽe. didicit: tim̃s
ne eoꝵ conatu depon̾et᷑ aculmine honous ł regni nusit arnulfũ flandrẽsẽ ꝯsul¬
cu eidẽ. ad othonẽ tnͣsrenanũ rege᷑: mãdãs qm̃ sihugonẽ magnũ oĩnio t̾rerłt:¬

Expanded text:
ost haec Hugo dux considerans puerum Richardum viribus convalescere, consensu Bernardi Silvanectensis, sacramentis ab utraque parte juratis, filiam suam nomine Emma illi despondit, ut pubescens flore juventutis jungeret eam sibi lege conjugali. Quae res Ludovicum regem plurimosque Francorum proceres valde perterruit, sed maxime Arnulphum Flandrensem totius fraudis incentorem. Ludovicus siquidem ut hos magnarum virium duces amoris vinculo connexos esse didicit, timens ne eorum conatu deponeretur a culmine regni, misit Arnulphum Flandrensem consultu ejusdem ad Othonem Transrhenanum rege
Abbreviated transcription (Latin):
nore ãplaricecatꝰ cupiditute. qͣm suo annco Ricardo fidẽ ĩ ꝯuulsa seruare.
Q ꝓpt̾ a loco recedñtes nirata adũs normannos expeditiõe. ⁊ abut̾sq partib¬
⁊ gregatis exercitib⁊ rer calcia. hugo baiorasina çeper̃t̃ rapinis ⁊ incẽdiis expug¬
nare t̾ritoria. Que cũ Bernardꝰ dañ didiciss bernardi siluanectñsis us silio. ꝯfcstim
de moliris patͥã. ꝓ̃sertĩ cũ tͥ sit nullo ob sistñce. pacifica ⁊ qͥeta ᷑ Desiste gͦ a tnoꝵ rapi¬
nis : ucc̾e normannoꝵ militũ milliciũs. Cur enĩ eos uexaris: incẽdũs. cũ t patła sit yrbs
Rothomagñsis:: Suscipe gͥ bñuuolo aĩo eoꝵ seruitia ut queas illoꝵ subsidio
uitare inunicoꝵ molumna..¬

Expanded text:
cupiditate, quam suo amico Richardo fidem inconvulsam conservare. Quapropter a loco recedentes, jurata adversum Northmannos expeditione et ab utrisque partibcongregatis exercitibus, rex Calcina, Hugo Bajocasina coeperunt rapinis et incendiis oppugnare territoria. Quae cum Bernardus Danus didicissset, Bernardi Silvanectensis usus consilio, confestim demoliris patriam; praesertim cum sit tibi nullo obsistente pacifica et quieta? Desiste ergo a tuorum rapinis et utere Northmannorum militum militiis. Cur enim eos vexaris incendiis, cum tibi patula sit urbs Rothomagensis? suscipe igitur benevolo animo eorum servitia, ut queas illorum subsidio vitare inimicorum molimina.
Abbreviated transcription (Latin):
ab cisus. impͥmeuo flore radicẽ sigñs. cep̃ odoriferos ꝗͣtissimȩ pu¬
eritie flolełos emict̾e ⁊ lib̾ales subpedagagi disciplinis aĩos ĩ noꝵ¬
mare. Ab illicitis nͦ teñ pect̾oris motꝰ nobili repͥmẽs ꝯtm̃tia spre¬
tis inbecilł etatłȩ discͣsib sapiẽtũ tractatib ultͦneo corde ĩherebat.
iqͥd ꝓbitatis ł prudñtie aure captabat. ꝓut tẽpꝰ dictabat: sagaci memoriȩ ꝓti
ꝯmitebat. Audiẽtes q francoꝵ optuiates tã nefariã flandrẽsis arnulfi ꝓdicio¬
nẽ. Augubrẽ Sulłimi ducis noe ẽ płui condolue¬
liqnti tñ ꝯplices ip̃iꝰ homicide qͥ se amicissimoᷤ ficte antea facebãt᷑. decectas.
at chanoꝵ intimus uirus diu absꝯsũ inꝓpatło denudart̃. Ludonie̾ ⁊ enĩ rex eᷤ¬
imas sͥ magni honoris ianuã patuisse. ĩ memor bñficioꝵ ⁊ fidi̾ aduce sẽꝑ illi ĩpẽ¬
se. qͣsi ꝯsicit᷑s ap̃ normãnos suꝑ illiꝰ morte. accełato itin̾e rothomagũ uenit ꝯcite.

Expanded text:
 odoriferos gratissimae pueritiae flosculos emittere, et liberales sub paedagogi disciplinis animos innormare. Ab illicitis vero teneri pectoris motus nobili reprimens continentia, spretis imbecillis aetatulae discursibus, sapientum tractatibus ultraneo corde inhaerebat. Si quid probitatis vel prudentiae aure captabat, prout tempus dictabat, sagaci memoriae protinus committebat. Audientes quoque Francorum optimates tam nefariam Flandrensis Arnulphi proditionem et lugubrem Willelmi ducis neliquanti tamen complices ipsius homicidae, qui se amicissimos ficte antea fatebantur, detectis arcanorum intimis, virus diu absconsum in propatulo denudarunt. Ludovicus etenim rex aestimans sibi magni honoris januam patuisse, immemor beneficiorum et fidei a duce semper illi impensae, quasi consulturus apud Northmannos super illius morte, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Uions aut̃ rert̾rȩ ubtatẽ⁊ aqͥr̃ salub̾tatẽ. ac sil uar̃ plenitudinẽ. cupiditate iͣreecitꝰ fra¬
uoisent cep eis ꝓmict̾e. qd̾ auit̃ disponebat sͥ recorq̃re. Mittñs enĩ Ricardũ puer̃
suis uissit aspectib p̃sñtari. qmͦ e. ggia forma ꝑspiciens decoratũ. cũ co etaneis
pueris in suo palacio decreũ eoucãdũ. Int̾ea dur᷑ rumor tocã urbẽ ꝯeusst. Ricar¬
dũ sue spei. depositiã sub capt᷑a regis indecẽt᷑ decim̃. Q dere ciues mixti cũ malita¬
rib tm ftricas gladiis ꝑ ciuitatẽ discurrẽtes. ciam regis irrũpũt. ferinis cona

Expanded text:
fraudulenter coepit eis promittere quod aliter disponebat sibi retorquere. Mittens enim, Richardum puerum suis jussit aspectibus praesentari; quem egregia forma perspiciens decoratum, cum coaetaneis pueris in suo palatio decrevit educandum. Interea durus rumor totam urbem concussit: Richardum suae spei depositum sub captura regis indecenter detineri. Qua de re cives misti cum militaribus turmis, strictis gladiis per civitatem discurrentes, curiam
Abbreviated transcription (Latin):
i t eũ ĩ eccłam sc̃e m ariȩ ꝑpetue uͥginis. Mittñtes itaq ad baiocasinã urbẽ: puer̃
Ricardũ asciscũt ad patͥs tumulationẽ. Ibiq ei it̾ato renonãtes unanunit̾ tenorẽ
fid̾r: tͣdid̾rt̃ illũ sub tucela bernardi dani ut sub eiꝰ tã puida qmͣ fideli cura tuciꝰ
custo diret᷑ intͣ muros ciuitatis. Cpleuit aut̃ saccissimꝰ dur Stilłmꝰ ute sue cͣsũ. xyi
kalendas ianuarii. Rege ludouico regnũ francoꝵ tenente. Anno dñice incarna¬

Expanded text:
runt eum in ecclesiam Sanctae Mariae perpetuae virginis. Mittentes itaque ad Bajocasinam urbem, puerum runt eum in ecclesiam Sanctae Mariae perpetuae virginis. Mittentes itaque ad Bajocasinam urbem, puerum Richardum asciscunt ad patris tumulationem. Ibique ei iterato renovantes unanimiter tenorem fidei, tradiderunt illum sub tutela Bernardi Dani, ut sub ejus tam provida quam fideli cura tutius custodiretur intra muros civitatis. Complevit autem sacratissimus dux Willelmus vitae suae cursum XVI Kal
Abbreviated transcription (Latin):
Rob̾tꝰ qͦ atq ridulf qͣtuor diabłi filũ. clanorib illũ reuocãtes: refert̃ dnm suũ.
melioris ꝯsilis omisisse secrotũ. Am naiĩ adripã. retorqͣntẽ. mot ũ t̾rã tetigit ex¬
tractis gladũs ꝓ dolor ĩt̾imũt ĩnocẽtẽ. nullũ iuuam̃ de suis hab̾e ualentẽ obdecẽ¬
tis aqͣs ꝓfũditatẽ. Inde ꝓtinꝰ petẽces subsidiũ fugȩ: corp̃ pũssum uui reliuq̃it̃ ex¬
anime̾. Bereng̃i atq alanuꝰ bͥtones nͨ ñ normãnoꝵ pͥncipes. dñm suũ cernẽtes
ꝑimi clamore ⁊ ululatu litora ĩplentes. nullo uinamine ualuert̃ illi subueture
uiꝰ corpꝰ p̃ panlulũ adserelatũ cũ deuestirẽt. argũteã claiuĩ ĩ eiꝰ strophio reꝑiũt
dcpẽdñtẽ. satis dicͥtissimũ thesaur̃ subse hñcẽ stamineã ⁊ cucullã mouachilẽ.
dubio sũpsiss. Inponẽtes aut̃ illũ feret᷑. qͣmcoeiꝰ cũ multiplici luctu deculert̃ Notho

Expanded text:
 quatuor diaboli filii, clamoribus illum revocantes, referunt dominum suum melioris consilii omisisse secretum. Quem navim ad ripam retorquentem, mox ut terram tetigit, extractis gladiis, proh dolor! interimunt innocentem, nullum juvamen de suis habere valentem, ob decurrentis aquae profunditatem. Inde protinus petentes subsidium fugae, corpus piissimi viri reliquerunt exanime. Berengerius atque Alannus Britones, necnon Northmannorum principes, dominum suum cernentes perimi, clamore et ululatu littora implentes, nullo juvamine valuerunt illi subvenire. Cujus corpus post paululum ad se relatum cum devestirent, argenteam clavim in ejus strophio reperiunt dependentem, satis ditissimum thesaurum sub se habentem, stamineam scilicet dubio sumpsisset. Imponentes autem illum feretro, quantocius cum multiplici luctu retulerunt Rotho
Abbreviated transcription (Latin):
tenorẽ ꝓut disposuit. abo reges int̾ se sacͣm̃tis ꝯfirmart̃. Ab hĩc ludouicꝰ cũ sius it̃ ꝯũ¬
tens ftanciã sepetit. ⁊maximas de reb strenue gestis duci gr̃as egit i¬

Expanded text:
tenorem prout disposuit, ambo reges inter se sacramentis confirmarunt. Abhinc Ludovicus cum suis iter contenorem prout disposuit, ambo reges inter se sacramentis confirmarunt. Abhinc Ludovicus cum suis iter convertens Franciam repetit, et maximas de rebus strenue gestis duci gratias egit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex respõdit. se nullom adħ foedꝰ ieũdũ adqͥesc̾e: nͥ W ilłii ducis astipłatione.
H it ludonic ꝑĩt᷑ nũtios auditis: ilico ducẽ aꝗg̃dit᷑ adu̾sũ francoꝵ conat᷑ꝰ auiliũ pe
tit᷑c. Oͣm dũt honorifice ũ regẽ dec⁊ excipiẽs: spospõdit se ꝑoĩa inuam̃ ei p̃bit᷑m fore.
Insuꝑ mregalibꝰ epłis aliqñi di iocũoũ tẽpꝰ parit᷑ ereg̾it. p̃misso qͦq tedg̾io milite
adregr heuiricũ illi ãbs cũ magno exercitu euestigio expedite pꝰteũ ꝑfiscĩcut᷑ adeol
lerato itũie suꝑ mose fluĩũ loco qͥ ueusedꝰ uocat᷑ abo reges ꝯueniũt: heinrici ex
una fiuminis parce: iudouici uͦ ex alt̾a ẽ regione ȩxercitũ tab̾nadã figũte. Int̾
qͣs e ilłm tã fibelissimꝰ qm̃ prudñcissimꝰ ꝯsilia ⁊utilia ⁊ honesta dictas. amiciciacũ

Expanded text:
rex respondit se nullo modo ad hoc foedus ineundum acquiescere, nisi Willelmi ducis apstipulatione. rex respondit se nullo modo ad hoc foedus ineundum acquiescere, nisi Willelmi ducis apstipulatione. His Ludovicus per internuntios auditis, ei praebiturum fore. Insuper, in regalibus epulis aliquandiu jucundum tempus pariter exegerunt. Praemisso quoque Tedgerio milite ad regem Henricum, illi ambo cum magno exercitu e vestigio expedite post eum proficiscuntur alerato itinere super Mosae fluvium, in loco qui Veusedus vocatur, ambo reges convenerunt; Henrici ex una fluminis parte, Ludovici vero ex altera e regione exercitu tabernacula figente. Inter quos Willelmus tam fidelissimus quam prudentissimus, consilia et utilia et honesta dictans, amicitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
U.sieits aut̃ elphstanꝰ rex angloꝵ tã mãgnificã ĩ cliti ducis famã cũ multis
donariis legatos illimittit. oiãs ut ludouicũ suũ uidłicr nepotẽ Rarolire¬
ꝯis fibiũ pat̾no resticuere regno satag̾et: atq alano bͥconi sͥ infenso ꝯmissa ꝓsuo
amore igno sc̃et. Ciiꝰ p̃cib dux libũti aĩo annuẽt alanno debita ĩ dułsit: atq ad sua
redire iussu ꝯcessit. ⁊ ludouic̃ acuͣsmarinis partibꝰ reuocatũ hugone magno fauẽ¬
te cũ ep̃is cet̾isq francoꝵ pͥmorib scõ ĩ unct̾ũ oleo regno sullimauit. Qd̾ cũ lustͦ
uno sub qͥete diqoñ: it̾ui franci adu̾sus cũ ꝯspirat. moliẽtes a regno illũ pellere.¬
i coactꝰ coꝵ ĩpbitate henunico tnͣs na no regi nũtios mittit: mãdãs
in cołloqͥs cũ es quedã uelle ꝯferre. pac̾tũq amititiar̃ stabile firmare. Qħ

Expanded text:
udiens autem Elstannus, rex Anglorum, tam magnificam inclyti ducis famam, cum donariis udiens autem Elstannus, rex Anglorum, tam magnificam inclyti ducis famam, cum donariis multis legatos illi mittit, orans ut Ludovicum, suum videlicet nepotem, Caroli regis filium, paterno restituere regno satageret, atque Alanno Britoni sibi infenso commissa pro suo amore ignosceret. Cujus precibus dux libenti animo annuens, Alanno debita indulsit, atque ad sua redire jussu concessit; et Ludovicum transmarinis partibus revocatum, Hugone magno favente, cum episcopis, caeterisque Francorum primoribus sancto inunctum oleo regno sublimavit. Quod cum lustro uno sub quiete disponeret, iterum Franci adversus eum conspirant, molientes a regni coactus eorum improbitate, Henrico Transrhenano regis nuntios mittit, mandans in colloquio cum eo quaedam conferre velle, pactumque amicitiarum stabile firmare. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Riũpho de rebelłib potitꝰ oux ꝯspicuo: atq uirib ꝯualescens ꝑext̃as nationẽ mul¬
timode cep̃ p̃clarã suar̃ uͥtutũ sparg̃e famã: intantũ ut exdiu̾sis mũdi partibꝰ
comites: ꝓceres regnoꝵ illsꝰ curiã fieqnitãces. multis mun̾ati donuis. sed. s suas ouẽt᷑ re¬
W ailłmꝰ ꝓic̾tauesis comes sororẽ esꝰ noie Gerloc peciit̃. qͣnuꝰ maritali łege illiꝰ mubio
uinq̃et᷑. Cuiꝰ ꝑorãtis gͣtãt᷑ fauẽs uotis ꝯsultu hugonis tnagni descͥptiᷤᷤspõsalibꝰ ⁊ cele¬
bintis nuptũs cũ magnis exeniis gaudẽtẽ illũ ad ppͥa remisit. Oblectatꝰ detuq ħbeitꝰ
suꝑ hac nuptiar̃ festiua ⁊ magnifica hi laritate. cupĩẽs ⁊ ip̃e magni ac lib̾ał iuri
affinitate suũ ⁊ noñi ⁊ pꝰtitatẽ ꝓpagare: adhortãte hugone magno filiã suã ei do¬
naũ. Qͣm apat̾na domo sublatã: cũ ĩnum̾a militũ manu idẽ normãnoꝵ dux
Rothõmagñsib intulit arcibus

Expanded text:
multimode coepit praeclaram suarum virtutum spargere famam, in tantum ut ex diversis mundi partibus comites et proceres regnorum illius curiam frequentantes, multis munerati donis, sedes suas ovanter renomine Gelroc, petiit, quatenus maritali lege illius connubio jungeretur. Cujus perorantis gratanter favens votis, consultu Hugonis Magni descriptis sponsalibus et celebratis nuptiis, cum multis xeniis gaudentem illum ad propria remisit. Oblectatus denique Herbertus super hac nuptiarum festina et magnificia hilaritate, cupiens et ipse magni ac liberalis viri affinitate suum et nomen et posteritatem propagare, adhortante Hugone Magno, filiam suam ei donavit. Quam a paterna domo sublatam, cum innumera militum manu idem Northmannorum dux Rothom
Abbreviated transcription (Latin):
M. Qd̾ ludouicꝰ rothomagũ uer¬
niens. susce ptꝰ ẽ abnardo dano ⁊ cet̾is ciuib.¬
i qd̾ eiꝰ iussione hugo magnus cessauit ad euastatione normannie¬
ꝑ a gẽte haigroldo rege danoꝵ. ludouicꝰ rex
francoꝵ cptꝰ ⁊ rothomagñsi ur̃be sub arta custodia recẽtꝰ ẽ.. UI d̾ Gerb̃ga

Expanded text:
. Quod Ludovicus Rothomagum veniens susceptus est a Bernardo Dano et caeteris civib jussione Hugo Magnus cessavit a devastatione Northmannia, agente Heroldo rege Danorum, Ludovicus rex Francorum captus Rothomagensi urbe sub arcta custodia retentus est. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
nũ statĩceleri eqͥtutu petũt. Aqͦ detect᷑o cause ꝯsilio. sacrȩ fid̾i adiuuãdũ puerã
sũtes sacͣm̃tũ: cũ max̃o exercitu festinãt᷑ ueniũt codiciacũ. eũq ĩde sublatũ
ad siluanectẽsẽ urbẽ gaudentes deducũt.
tos suos tenore fidi cep̃ eũ exig̾e. Cui cũ renũtiasset̃ neqͣqmͣ submanũ qm
uspicatꝰ ẽ. eũ teñi s sub Bernardi siluanectẽsis cõmitis p̃sidio de reddicione eĩ
diff̾idñs misit ad arnulfũ flaudrẽsẽ mãdãs qd̾ s occurreret festunꝰ. d̾his ꝯsutt

Expanded text:
causae consilio, sacrae fidei ad juvandum puerum causae consilio, sacrae fidei ad juvandum puerum sumentes sacramentum, cum maximo exercitu festinanter veniunt Codiciacum, eumque inde sublatum ad Silvanectensem urbem gaudentes deducunt. os tenore fidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum Flandrensem, mandans quod sibi occurreret festinus, de his consult
Abbreviated transcription (Latin):
ito ꝯsilio cũ Iuone pr̃e Eilłmi de belismo. ꝓuer̃ ortabat᷑ ut simulata egͥtudine
lecto de cũbet. ⁊ ita egre ut ab oĩb desꝑatͣ. Cuiꝰ monitꝰ puer haud segnit̾ obt̃ꝑ ans.
qͣsi ĩ extͣmo mortis posit᷑. ꝯtinuo stͣtu ꝓft̾nit᷑. Qd̾ custodes uidñteᷤᷤ neglect̾a eiꝰ custo¬
dia: de suis ꝓcͣandis rebꝰ huc illucq diũtũt᷑: foite ĩ area domꝰ iacebat herbe fasci¬
culus. in qͦ o̾smũdꝰ puer̃ colligatũ hum̾s ĩꝑonẽs. uelut ꝓabulũ eqͦ lat᷑s: cenãte
rege. nudatisq płateis aciuib menia urb̃ tñsgredit᷑. Uenĩẽs aut̃ ĩ domũ sui hos¬
pitis. suꝑ equũ fẽstinꝰ ĩłilit. ⁊ arepto puero fugiẽs qͣntociꝰ codiciacũ appulit. In qͦ
costellanis puer̃ ꝯm̃daũ. ⁊ ip̃e nocte eqͥtãs dilucło silua tiectis uenit. Bernard  c
diligñt̃ inqͥrit. Cin cũ rei ordinẽ detexiss. ⁊ solito letiorẽ eũ feciss. Hugonẽ mag¬

Expanded text:
ito consilio cum Yvone patre Willelmi de Belismo, puerum hortabatur ut, simulata aegritudine, lecto decumberet, et ita aegre ut ab omnibus desperaretur. Cujus monitis puer haud segniter obtemperans, quasi in extremo mortis positus, continuo stratu prosternitur. Quod custodes videntes, neglecta ejus custodia, de suis procurandis rebus huc illucque divertuntur. Forte in area domus jacebat herbae fasciculus, in quo Osmundus puerum colligatum humeris imponens, velut pabulum equo laturus, coenante rege, nudatisque plateis a civibus, moenia urbis transgreditur. Veniens autem in domum sui hospitis, super equum festinus insilit, et, arrepto puero, fugiens quantocius Codiciacum appulit. In quo castellanis puerum commendavit, et ipse nocte equitans diluculo Silvanectis venit. Bernardus vdiligenter inquirit. Cui cum rei ordinem detexiss
Abbreviated transcription (Latin):
mefanda homicide cauil¬
latioẽ sub dola ĩfec̾ti. unanitut̾ ꝯspirãt
ĩmortẽ optun pͥncipis: tã¬
tũ ad nefas sacͣm̃to sese ꝯstͥngñtes. Porro
arnultꝰ ꝗd̾ fraudũlãto aĩo ꝯ¬
ceꝑat oꝑe explere cupiẽs. missis legatis.
duci w illmo mãdat se amiciciã
cũ eo uelle hab̾e. pacẽq ĩ delebilẽ firmare. ⁊herliuno comiti ꝓ eiꝰ amore ĩfen
sa ĩ dulg̾e.⁊ nͥ podagͥco ciragͥcoq detin̾et᷑ langnore ob ħ ad eiꝰ curiã desid̾ãt᷑ ire
eniq toto ainisu rogat: ã locũ de noiãre satagat. qͦ ei occurrere admutuũ
collo qͥñ ualeat. Cupiẽs qͦ dux suũ ducatũ redd̾e pacatũ. eo q monachicũ toto
conatu sitir⁊ habitũ. dec̾minato loco ap̃ pinciniacũ cũ ĩnum̾a manu electis¬
simoꝵ militũ suꝑ som ne fluuiũ tanti ob nego eiĩ spẽ ꝓficiscit᷑. Ubi arnulsi ex
una parte fluminis. Wiltini uͦ ex alt̾a eregione sedit exercitꝰ.¬

Expanded text:
et nefandi homicidae cavilet nefandi homicidae cavillatione subdola infecti, unanimiter conspirant in mortem optimi principis, tantum ad nefas sacramento sese constringentes. Porro Arnulphus quod fraudulento animo conceperat opere explere cupiens, missis legatis duci Willelmo mandat se amicitiam cum eo velle habere, pacemque indelebilem firmcoque detineretur languore, ob hoc ad ejus curiam desideranter ire; denique toto annisu rogat ut locum denominare satagat quo ei occurrere ad mutuum colloquium valeat. Cupiens quoque dux suum ducatum reddere pacatum, eo quod monasticum toto conatu sitiret habitum, determinato loco apud Pinchiniacum cum innumera manu electissimorum militum super Somnae fluvium tanti ob negotii spem proficiscitur, ubi Arnulphi ex una parte fluminis, Willelmi vero ex altera regione sedit exercit
Abbreviated transcription (Latin):
A t ẽpestate arnulfus Handrẽsis conies homo u̾sutꝰ. ĩtͣ su uiris t̾minos cu¬
piditate ilect ñ ualens se cohibe. płimos ĩuicino positos fastu dñ andi studuit
ꝯtͣbare. Unde intꝰ cet̾a sug neqͥtiş mołimina cuidã smiti uocabłõ herluino gͣ¬
uissimũ ĩ ferẽs detͥm̃tũ: castrũ qd̾ monast̾iolũ uocat᷑ fraude abstulit. Qab hu¬
gone magno suo udłic⁊ dño subuẽtu penitꝰ destitutꝰ petñdi auxilii cã normãmiȩ
dũm lugub̾s agg̃dit᷑ Ciũ calamitati pͥncep᷑ tã bonitate qͣm ãplitudine p̃dicꝰ be¬
niuolo aĩo apassꝰ ꝯ gregato exercitii ad expugniãdũ municipũ festinato ꝓfisciscr
Ntea ainulfus fi andrãsis dir̃ ꝑfido sub peccore uir̾ effians ⁊ de ablato mum¬
cipio offeratis animis ꝯdolẽs cũ multa frã¬
coꝵ pͥncipibꝰ de ducis mor¬
te cordecen̾ cep̃ trac̾tare. Q ihumani hõis

Expanded text:
a tempestate Arnulfus Flandrensis comes, homo versutus, intra sui juris terminos cua tempestate Arnulfus Flandrensis comes, homo versutus, intra sui juris terminos cupiditate illectus non se valens cohibere, plurimos in vicino positos fastu dominandi studuit conturbare. Unde inter caetera suae nequitiae molimina, cuidam comiti nomine Herluino gravissimum inferens detrimentum, castrum quod Monasteriolum vocatur, fraude abstulit. Qui ab Hugone Magno, suo videlicet domino, subventu penitus destitutus, petendi auxilii causa Northmanniae dominum lugubris aggreditur. Cujus calamitati princeps tam bonitate quam amplitudine praeditus, benevolo animo compassus, congregato exercitu, ad expugnandum municipium festinato proficiscitur. ub pectore virus efflans et de ablato municipio efferatis animis condolens, cum multis Francorum principibus de ducis morte corde tenus coepit tractare. Qui inhumani hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ p̃ficiatis: q qd d̾o noui in euitabilit̾ ame ꝯplebit᷑ fac̾tis. Cuiꝰ uolũtati obsss
ñ ualeutes: ei qmͣuis mesti assensũ p̃buert̃ ĩ his ꝯcordes Missis qͦ nũtũs: puer̃ rucar¬
dũ afiscano reductũ illis exponit. Cui fidelitatẽ sacͣm̃tis pno aĩo cuc̾tis fantatib.
sciret aꝑte dare respõsa. Hec de gẽmeticẽsis loci p̃titlauimꝰ relatu. ostñd̾e uolenteᷤ
qͣntã deuotionẽ qm piũ aĩ ꝓpõitũ dux willmꝰ circa eũ habuerit:¬
ꝓt̾ea tanti pͥncipis fortitudine᷑ pietatẽ fama ꝓmulgãte aigroldꝰ rex oanoꝵ afilio
suo noĩe sueno de regno pulsꝰ cũ seragĩca nauib armato milite plenꝰ normãmã sup¬
plex adiit. Qm potũs alibat dux cũ honore ꝯgruo recipiẽs ꝯsta̾titiẽse mitatũ
ei ad psidiũ ⁊cessit : donec fab̾catis nanibꝰ exercitũ multiplicaret. ⁊ amissũ cũ ualidori
militũ manu regnũ repeteret.¬

Expanded text:
 quod Deo vovi inevitabiliter a me complebitur factis. » Cujus voluntati obsistere non valentes, ei quamvis moesti assensum praebuerunt, in his concordes. Missis quoque nuntiis, puerum Richardum a Fiscanno reductum illis exponit. Cui fidelitatem sacramentis prono animo cunctis firmantibus, sciret aperte dare responsa. Haec de Gemmeticensis loci praetitulavimus relatu, ostendere volentes quantam devotionem, quam pium arex Danorum, a filio suo Sueno de regno pulsus, cum 60 navibus armato milite plenis Northmanniam supplex adiit. Quem potens et liberalis dux cum honore congruo recipiens, Constantiensem comitatum ei ad praesidium concessit, donec fabricatis navibus exercitum multiplicaret, et amissum cum validiore militum manu repeteret
Abbreviated transcription (Latin):
monachũ fieriuoto obligauit. Uotis qͦq satis feciss: nͥisd ẽ abbas eiꝰ animositati ob ͤ¬
titiss. eo qd̃ filĩ eiꝰ Ricardꝰ adhuc puerulꝰ eẽt: uerẽs ne ꝓpt̾ illiꝰ ĩbecillitatẽ qͦrdũ ĩqͦꝵ¬
molimine pat̾ͥa tͣbaret᷑. Uer̃tñ cucullã ⁊ stamineã ab illo extorqñs secũ asporta
quȩ ĩscͥmo reposuit. ⁊ clauĩ eiꝰ argñteã cingło suo appendit. Inde deniq digress.
rochomagũ repetit. abb̃is ꝓhibitũ moleste fereus. Cunct̾os qq normãnicoᷤ ⁊brit¬
tancos pͥncipes asciuit animiq sui ꝯsultũ enucleatũ pãdit. Quiꝰ u̾b uehem̃t᷑ stu¬
pe fcict̾i. herebat qd respõd̾et̃ p̃nimio stupore elingues effect̾i. Hã spũ uix tãdẽ¬

Expanded text:
monachum fieri voto obligavit. Votis quoque satisfecisset, nisi idem abbas ejus animositati obsmonachum fieri voto obligavit. Votis quoque satisfecisset, nisi idem abbas ejus animositati obstitisset, eo quod filius ejus Richardus adhuc puerulus esset, verens ne, propter illius imbecillitatem, qullam et stamineam ab eo extorquens, secum asportavit; quae in scrinio reposuit, et clavim ejus argenteam cingulo suo appendit. Inde denique digressus, Rothomagum repetit, abbatis prohibitum moleste ferens. Cunctos quoque Northmannicos et Britannicos principes ascivit, animique sui consultum enucleatim pandit. Cujus verbis vehementer stupefacti, haerebant quid responde
Abbreviated transcription (Latin):
saltũ ing̾isus. ĩ manẽ aprũ repꝑit. qm festine uiseqͥ cep̃. Porro aꝑmolosis p eũ admiᷤ¬
tẽ qͣm ĩ caute spreũat ab eis recep̃. ⁊ locũ se restaurat᷑m spopõdit. Imissis gͦ auitio¬
nariis eũ arãni ⁊ sentibꝰ p̃gauit: sciq pecͥ qd̾ aliqͣntiᷤ ꝑ decid̾at monast̾iũ resarciens
ꝯpecñt̾ tex̃. Claustm is ⁊ oĩa receptacła munnut ac asui magnitudĩe breuiata
nio iunxẽat. dirigit : mãdãs ut monachoᷤᷤ illi mitt̾et. qͦs p̃fato loco subrogarr. Soror
aut̃ eiꝰ petitiõi gͣtanti aĩo fauens itin̾is sũptꝰ ordinauit. ⁊ xi. monachos cũ abb̃e suo
noĩe Martino a scĩ cipani cȩnobio sublatos fr̃i destinaũ. Dux uͦ aduẽtu coꝵ nimis
exlnlaratꝰ. eos rothomagi cũ maximo gandio recep̃ ⁊ cũ oĩ honore militũ cuues sept̾
gẽmeticũ dux̃. abbĩq locũ cũ tota uilla tͣdidit. qm ab alodarũs auro redemit. ⁊ se iuisi

Expanded text:
m festine insequi coepit. Porro, aper molossis post eum admistem, quam incaute spreverat, ab eis recepit, et locum se restauraturum spopondit. Immissis ergo auctionariis, eum a ramis et sentibus purgavit; Sanctique Petri, quod aliquantisper deciderat, monasterium resarciens, competenter texit. Claustrum vero et omnia receptacula munivit, ac a sui magnitudine breviatanio junxerat, dirigit, mandans ut monachos illi mitteret, quos praefato loco subrogaret. Soror autem ejus petitioni gratanti animo favens, itineris sumptus ordinavit, et XII monachos cum abbate suo, nomine Martino, a sancti Cypriani coenobio sublatos, fratri destinavit. Dux vero, adventu eorum nimis exhilaratus, eos Rothomagi cum maximo gaudio recepit et cum omni honore, militum cuneis septus, Gemmeticum duxit, abbatique locum cum tota villa tradidit, quam ab alodariis auro redemit, et se inibi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hesꝑa uocat᷑ monachos: balduiũ uidłior atq gundunũ ꝯt̾igic ge¬
m̃inetieũ repete. Quastã loci hereniũ ĩgressi. cũ maximo labore t̾rã put pse erat
extirpatis arhorib ceꝑit̃ ꝯplanare. ac suar laboribs manuũ ͥ ^ insudare. Dux uͦ willinꝰ
dũ uenat᷑ qrã suꝑueniẽs illic eos reꝑisset: ꝑ cuct̾ari ab eis cep̃. qͥbꝰ abous illuc adue¬
niss: uł quȩ tã p̾cipua edificia foret̃. Mox serm dĩ seriẽ rei ꝑ oidinẽ ei decexũt.

Expanded text:
Balduinum videlicet atque Gunduinum contigit Gemmeticum repetere. Qui vastam loci eremum ingressi, cum maximo labore terram, prout posse erat, exstirpatis arboribus, coeperunt complanare, ac suarum laboribus manuum inibi insudare. Dux vero Willelmus, dum venatus gratia superveniens illic eos reperisset, percunctari coepit ab eis, quibus ab oris illuc advenissent, vel quae tam praecipua aedificia forent.
Abbreviated transcription (Latin):
Rege uͦ aburbe recedñte Ricardꝰ dux euestigio eũ ꝓseqͥt᷑ icũctũ duñsẽ siue carno¬
tẽsẽ ꝯͣmitatũ p̃diis ⁊ ĩcẽdũs dep̾płat᷑. Cosũptis õib que tedł aldi erãt: cũ ĩ num̾a

Expanded text:
Rege vero ab urbe recedente, Richardus dux e vestigio eum prosequitur, et cunctum Dunensem seu CarnoRege vero ab urbe recedente, Richardus dux e vestigio eum prosequitur, et cunctum Dunensem seu Carnotensem comitatum praeliis et incend
Abbreviated transcription (Latin):
amnicis. Legati p̃noĩatis illic reꝑtis ꝯmicib suꝑ ducẽ irruere dispoñtibꝰ: ꝯfestĩ ꝑ nici
esu regressi. ducẽ hortãt᷑ ut aloco recedat. ne dũ regia pͥ ᷤcupat᷑ pditione s̃iici eiꝰ
adu̾sũ se ꝯgrediẽtes. gaud eat̃ de illi̾ morte. Ctinuo dux ꝯpellentibꝰ suis fluuiũ ap¬
pȩtͣnliẽs aliqnͣdu subsistit.⁊ auado aꝗ̃ ĩseqntes hostes ꝓhibuit. done regiã iñ decli¬
nãs Rothomagũ repet̾et cełit̾ cũ suis. Sic dececta ĩppatło fraude regis aiõsicatẽ¬
lauduñ regredit᷑ furibũ dꝰ ñ multo pꝰt tedbaldo suggẽte normãniã hos¬
tilit petit᷑t᷑. Uix enĩ ad ꝯsiliũ ꝯthendũ respirãs ꝯgregatis burgũdioñ francoꝵ. ꝙ
militũ copiis ciuitatẽ ebroicã agͣressꝰ. cuub ĩ cautis eã obsidione cĩgit. dołq Glle¬
b̃ti agnom̃to machel capit. ac ad expugnãdã patã tedbaldo comitistatĩ rͣdri

Expanded text:
amicis. Legati, praenominatis illic repertis comitibus super ducem irruere disponentibus, confestim pernici cursu regressi ducem hortantur ut a loco recedat; ne, dum regia praeoccupatur proditione, inimici ejus adversum se congredientes gaudeant de illius morte. Continuo dux, compellentibus suis, fluvium Deppae transiens aliquandiu substitit, et a vado aquae insequentes hostes prohibuit, donec regiam vim declinans, Rothomagum repeteret celeriter cum suis. Sic detecta in propatulo fraude regis, animositatedunum regreditur furibundus; non multo post, Thebaldo suggerente, Northmanniam hostiliter petiturus. Vix enim ad consilium contrahendum respirans, congregatis Burgundionum Francorumque militum copiis, civitatem Ebroicam aggressus, civibus incautis eam obsidione cingit, dolisque Gisleberti agnomento Machel capit, ac ad expugnandam patriam Thebaldo comiti statim tradit.
Abbreviated transcription (Latin):
li foed̾e. hoc cũ normãnis placuiss: p eo susceꝑrẽ sid es. ei siqͥdẽ filiũ ⁊ duos
p̃sules. hildieruũ beluacensẽ atq oi doonẽ suesionensẽ. his itaq strenue ꝑ¬
actis. rex de euasione sua letꝰ. regredit᷑ laudutiũ. ⁊ nor mãni repetũt Rothomagũ.
ost hec aut̃ normanni mittñtes ad siluanectũsẽ Bernardũ: reuo cau̾it̃
inde cũ exercitu magno Ricardũ seniorẽ suũ. Tẽꝑe uͦ p̃finito: ascrca mili¬
tari manu cũ p̃sulib francie uenit rex suꝑ fiuuiũ epte. cũ magno hugone. no¬
manus occurrẽtib in alt̾a parte fiuminis cũ puero Ricardo. Discurrẽtibꝰ aut̃
abut᷑ ꝙ ꝓ arte int̾nũtiis: xp̃o fauente par int̾ eos stabilit᷑ fedib firmiꝰ uiratĩꝙ¬

Expanded text:
li foedere. » Hoc cum Northmannis placuisset, pro eo susceperunt obsides, ejus siquidem filium et duos li foedere. » Hoc cum Northmannis placuisset, pro eo susceperunt obsides, ejus siquidem filium et duos praesules, Hildierium Belvacensem atque Widonem Suessionensem. His itaque strenue peractis, rex de evasione sua laetus, regreditur Laudunum, et Northmanni repetunt Rothomagum.Post hoc autem Northmanni mittentes ad Silvanectensem Bernardum revocaverunt inde cum exercitu magno Richardum seniorem suum. Tempore vero praefinito, ascita militari manu, cum praesulibus Franciae venit rex super fluvium Eptae cum Magno Hugone, Northmannis occurrentibus in altera parte fluminis cum puero Richardo. Discurrentibus autem ab utraque parte internuntiis, Christo favente, pax inter eos stabilitur foederibus firmis, jurati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ optentu mun̾is. Rex uͦ ab ĩsula sub latꝰ sernardi iussu ap̃ rothomagũ su¬
U uehementi custodia artatur
eberoa deniq regnia iir̃ suũ anormnãnis audiẽs ẽe captũ: diriguit.
⁊ ꝯst̾nata aĩo. hemricũ mnsrenanũ regẽ suũ eqͥdẽ pat̾m celerrie aggredit᷑. o¬
rans ut plurimo ordinato exercitu: Rothomagũ obsid̾et. uir̃q suũ molent̃ ĩ¬
de abstraheret. Cuiꝰ infortumũ cũ rex hemricꝰ audiss. iuste illi hoc ꝯtigisse res¬
põdit. qͥa fidẽ qm willmo duciolĩ iuran̾at: filiũ eiꝰ capiẽdo nefar̾e corruꝑat:
plex appetñs hugonẽ magnũ pꝰtulat ut anormãnis extorquer dñm suũ. hucro
uꝰ dux misso ẜ ernardo siluanectẽsi noritiãnos ꝯuocat ad colloqͥũ festinato ad
scm̃ cler̃. Cũq illuc ꝯgregati fuissẽt. ⁊ de regis exhibitiõe diutiꝰ alt̾carẽt᷑: hu¬

Expanded text:
pro obventu muneris. Rex vero ab insula sublatus Bernardi jussu apud Rothomagum supro obventu muneris. Rex vero ab insula sublatus Bernardi jussu apud Rothomagum sub vehementi custodia artaturcaptum diriguit, et consternata animo Henricum Transrhenanum regem, suum equidem patrem, celeriter aggreditur; orans ut, plurimo ordinato exercitu, Rothomagum obsideret, virumque suum violenter inde abstraheret. Cujus infortunium cum rex Henricus audisset, juste illi hoc contigisse respondit, quia fidem quam Willelmo duci olim juraverat, filium ejus capiendo, nefarie corruperat. « plex appetens Hugonem Magnum postulat ut a Northmannis extorqueret dominum suum. Hugo vero dux, misso Bernardo Silvanectensi, Northmannos convocat ad colloquium festinato ad Sanctum Clerum. Cumque illuc congregati fuissent et de regis exhibitione diutius altercarentur, Hu
Abbreviated transcription (Latin):
herleinũ monast̾ioli castri comitẽ ꝓ qͦ idẽ dux occubuerat ĩt̾ alios ꝓspiciẽs.
suꝑ danos repentino ĩpetu ꝓruut̃. Qs pagani uirilit̾ excipiẽtes seuiẽte mar¬
te satrapas docẽ ⁊ oct̾o cũ ĩnum̃is aliis gladũs trũcatos igniuomo tͣnsuitũt
orco. Aliĩ uͦ sc occulere festinãtes ꝑ din̾sa latibła hac illacq nutabũdi ute qͤ¬
rebat̃ suffugia. Rex qͦ ludouicꝰ ꝑnicis eqͥ cuisu ã regis haigroldi lapiꝰ captiõe:
ĩ ciuꝰdã militis incidit manꝰ. Cui cũ multã ꝓmitẽet. ne eiꝰ ꝓ ditiõe hosti tͣderet᷑.
tãdẽ nules uict᷑ eiꝰ lacͥmis inqnͣdã seqͣne insulã.c laucłmꝰ eũ sub dux̃. Qd̾ ut
bernardꝰ danꝰ ã relatorib audiuit : exact̾orib directis militẽ statĩ inuicła
niecit. Qͥ coact᷑ sium⁊ necessitate ĩ intꝰ: corã ꝓtulit qͤm disponebat eruere

Expanded text:
Herluinum Monasterioli castri comitem, pro quo idem dux occubuerat, inter alios prospiciens, Herluinum Monasterioli castri comitem, pro quo idem dux occubuerat, inter alios prospiciens, super Danos repentino impetu proruunt. Quos pagani viriliter excipientes, serviente Marte, satrapas decem et octo, cum innumeris aliis, gladiis truncatos, ignivomo transmittunt orco. Alii vero, se occulere festinantes, per diversa latibula hac illacque nutabundi vitae quaerebant suffugia. Rex quoque Ludovicus pernicis equi cursu a regis Heroldi captione lapsus, in cujusdam militis incidit manus. Cui cum multa promitteret, ne ejus proditione hosti traderetur, tandem miles victus regis lacrymis, in quamdam Sequanae insulam clanculum eum subduxit. Quod ut Bernardus Danus a relatoribus agnovit, exactoribus directis militem statim in vincula conjecit. Qui, coactus suimet necessitate, invitus coram protulit quem disponebat eruere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣ eũ ueniẽte. de ĩimicis satag̾et. W ilłmi amici sui sangͥnẽ uĩdicare. Cuiꝰ mon¬
tis rex celerrime fauens: ꝓpulsis admare nauib subduccisq ĩ altũ uelis. circio
flante corbonis saline ũtora appulit. qͣ rapido meatu se ꝓcelloso mari diua ĩ¬
dit. E nĩ uͦ fama solito more u̾olãs francoꝵ aures ilico ꝑcelluit: pagano ma
Qualidũ ꝯgregans exexcitũ qmͣtociꝰ uenit rothomagũ. Hinc haigroldo regi
danoꝵ mãdat. ut ap̃ uadũ qui herlumi nocat᷑ sͥ occurrat. ĩsinuat᷑s scire
cupiẽti. cur infestet t̾minos regni sui. Quȩ res regi haigroldo ueli em̃t᷑ ꝯpla¬
cuit: mortẽ ducis decernẽs toto annisu uleisei. Ubi cũ ãbo reges p̃finito die
⁊uenisset᷑. ⁊ de Siltini dueis in uista tiece diutiꝰ int̾ se diceptaret᷑: qͥdã danus

Expanded text:
contra eum veniente, de inimicis satageret Willelmi amici sui sanguinem vindicare. Cujus monicontra eum veniente, de inimicis satageret Willelmi amici sui sanguinem vindicare. Cujus monitis rex celerrime favens, propulsis ad mare navibus, subductisque in altum velis, circio flante Corbonis salinae littora appulit, qua rapido meatu se procelloso mari Diva infundit. Enimvero fama solito more volans Francorum aures illico percelluit, paganos maimarunt. Qui, validum congregans exercitum, quantocius venit Rothomagum. Hinc Heroldo regi Danorum mandat ut apud Vadum qui Herluini vocatur sibi occurrat, insinuaturus scire cupienti cur infestet terminos regni sui. Quae res regi Heroldo vehementer complacuit, mortem ducis decernenti toto annisu ulcisci. Ubi cum ambo reges praefinito die convenissent, et de Willelmi ducis injusta nece diutius inter se disceptarent, quidam Danus
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ ciuitatẽ petͣm asp ortauit. Ad gẽmeticũ uͦ cũ accessiss: Sc̃e m ariȩ monaftũ
inuasit. illudq eũtit. Qd̾ afũdam̃tis fũditꝰ dirruiss: nͥ qͥdã cłicꝰ noĩe clem̃s aboꝑ¬
ariis duas tͣres p̃tio redemiss quȩ usq ad tꝑa rob̃ti archiep̃i qͥ illã restaurauit
eccłam. ꝑ mansert̃ stabiles. Igit᷑ rex ad libitũ expletis reb: gaudñs regredit᷑ iau
nt̾ea bernardꝰ danꝰ metuẽs nẽ in pegressu ludonicꝰ rex cũ hũgone . Uii. I dunũ:¬
duce normãnos p̃ssuris gͣuioribꝰ ꝯpͥm̾et: haigroldo danoꝵ regi ad huc ap̃ chieri¬
burch de gñti legatos clã mittit. mãdãs ut sociatis sͥ ꝯstantiniẽsibꝰ atq ba¬
iocasinis militib expeditione t̾restri. ip̃e cũ hostica classe direptioĩb normã¬
niã ꝯ cut̾et. apartib marinis. qͣtinꝰ huiꝰ rei cã ł gr̃a ludouico rege ad colloqͥñ

Expanded text:
nsem civitatem petram asportavit. Ad Gemmeticum vero cum accessisset, Sanctae Mariae monasterium invasit, illudque evertit. Quod a fundamentis funditus diruisset, nisi quidam clericus nomine Clemens ab operariis duas turres pretio redemisset; quae usque ad tempus Roberti archiepiscopi, qui illam restauravit ecclesiam, permanserunt stabiles. Igitur rex, ad libitum expletis rebus, gaudens regreditur Launterea Bernardus Danus metuens ne in regressu Ludovicus rex cum Hugone duce Northmannos pressuris gravioribus opprimeret, Heroldo Danorum regi adhuc apud Chierisburch degenti legatos mittit clam; mandans ut, sociatis sibi Constantiniensibus atque Bajocasinis militibus expeditione terrestri, ipse cum hostica classe direptionibus Northmanniam concuteret a partibus marinis; quatenus, hujus rei gratia Ludovico rege ad colloquium
Abbreviated transcription (Latin):
ta uroꝵ muititudinẽ. cͥca rothomagñsis ciuitatis suburbana tͣnsmeato seqͣne
alues obsidionẽ ꝯ⁊ ponri. qͣtinꝰ ducẽ ab eo ppelleret. aũ captũ neqͥt᷑̾ ꝑim̃et normã¬
nias ue̾dicattat. Uidẽs itaq dixx se asuis sic obsessũ. multimode m̾editarͥ cep̃. qͣ

Expanded text:
ta virorum multitudine, circa Rothomagensis civitatis suburbana transmeato Sequanae ta virorum multitudine, circa Rothomagensis civitatis suburbana transmeato Sequanae alveo obsidionem componeret, quatenus ducem ab ea propelleret, aut captum nequiter perimeret, Northmannia