comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ot pediri arma str̃igiq eladii possent Consul
p̃culsis dĩb ip̃e sans ut ntrepidare impaiuidus
tur batos ordines u̾tentes se quoq ad dinduos
uotis aut imꝑbatiõe deũ. sedu. ic aͥtute eua¬
tis minꝰ sit eo minꝰ ferme ꝑiculi cẽ Cet̾m p̃stie¬
pitu ac tumłtu nec consiliũ nͨ impiũ accipi pote¬
rat tantꝰ ꝙ aberat ut sua signã ac ordinẽ s
locũ nosceret ut uix ad arma capenda. aptã¬
onerati magis his ꝙ̃ tecti Et erat intanta ta¬
ligino maĩor usus auriũ ꝙ̃ oculor ad gemitꝰ
uulners ictꝰ qi corpm aut armoꝵ ⁊ misto strepẽ¬
tiũ pauentiũq pauore ctumferebant omi ceulosi
alii fugientes pugnãtiũ globo inlati berebãt
alios redeuntes inpugnã adu̾ tebat foigiẽtiũ
agmen d̾iñ uͥ in ominis ꝑtis ne quicꝙ̃ ĩuaꝰ ftĩ¬
dulaterib mõtes aclatus a fconte ⁊ a tergo
bostiũ acies claudebut apparuitq nallã nisi in

Expanded text:
expediri arma stringique gladii possent. consul expediri arma stringique gladii possent. consul perculsis omnibus ipse satis ut in re trepida impauidus, turbatos ordines, uertente se quoque ad dissonos uotis aut imploratione deum sed ui ac uirtute euaris minus sit, eo minus ferme periculi esse. ceterum prae strepitu ac tumultu nec consilium nec imperium accipi poterat, tantumque aberat ut sua signa atque ordines et locum noscerent, ut uix ad arma capienda aptanonerati magis iis quam tecti. et erat in tanta caligine maior usus aurium quam oculorum. ad gemitus uolnerum ictusque corporum aut armorum et mixtos strepentium pauentiumque clamores circumferebant ora oculosque. alii fugientes pugnantium globo inlati haerebant; alios redeuntes in pugnam auertebat fugientium agmen. deinde, ubi in omnes partes nequiquam ilateribus montes aclacus, a fronte et a tergo hostium acies claudebat, apparuitque nullam nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
ferociter oĩa ac p̃ꝓpere acturũ Quiq ꝓmor eẽt in
uitia sua agitare eũ atq irritare penus parat Et
leua relicto hoste fesulas petẽs Etrurie agro p̃datui
ꝑfectus ꝙtã max̾ uastitate por cedib incendiis qiꝰ
sui pculostend. Flaminius qui net quidem cum
heste ipe quieturꝰ erat Tumuͦ postq̃ res socioꝵ ante
bcile ꝓpe suos ferri agiq udit suum id dedecus
ratus ꝑmediã iam ytaliã uagai penumatqr ob¬
sistentez nulla ad ipa romana menia ure oppug̾¬
nda cetẽis oĩb in cõsilio salutai̾a mag̃ꝙ̃ spetio¬
sa suatentib Collegamexpectandũ ut cõuinctis
excitib coi aĩo consilioq rẽ gererent Interim eꝗ¬
t̾atu auxiliisq leuium arinoꝵ abeffusa p̃dandi
licentia hõstem ochibendũ intus seexcõsilio ꝓri¬
Camillu a ueyhios .E flaminiũ ab ercetio patͦs
acciuer̃t hec sĩ mul incicpans cũ otius signa con¬

Expanded text:
ferociter omnia ac praepropere acturum; quoque pronior esset in ferociter omnia ac praepropere acturum; quoque pronior esset in uitia sua, agitare eum atque inritare Poenus parat, et laeua relicto hoste Faesulas praeteriens mediprofectus, quantam maximam uastitatem potest caedibus incendiisque consuli procul ostendit. Flaminius, qui ne quieto quidem hoste ipse quieturus erat, tum uero, postquam res sociorum ante oculos prope suos ferri agique uidit, suum id dedecus ratus per mediam iam Italiam uagari Poenum atque obsistente nullo ad ipsa Romana moenia ire oppugnanda, ceteris omnibus in consilio salutaria magis quam speciosa suadentibus: collegam exspectandum, ut coniunctis exercitibus communi animo consilioque rem gererent, interim equitatu auxiliisque leuium armorum ab effusa praedandi licentia hostem cohibendum,—iratus se ex consilio proriCamillum ab Ueiis, C. Flaminium ab Arretio patres acciuerint'. haec simul increpans cum ocius signa con
Abbreviated transcription (Latin):
pugiam ⁊ memo̾ia cuta ea ip̃a loca gestaꝵ reꝵ fteti
rmilit̾iꝰ młtitudinẽ ac u̾tute ubi ĩ altii euecti sunt in¬
altũ cõserẽ pugnã ⁊ exꝓpinquo iures cõ forre uelle Contta
elutẽ penus ⁊ ałr nõ ui rẽ getẽ nauiũq q̃ uiroꝵ armor¬
malle c̾tamen facẽ nam ut naualib affaciti mitius instiu¬
tam classo ita moꝑẽ milites habeant et sic ubi cony̾ta
naius eẽt haut q̃ ꝙ par mis armatoꝵ ex ea pugnabat
ginẽsiũ classis romana incolumis unatantꝰ ꝑforã¬
ta naur s ea quoq ip̃a reduct inportũ rediit sed̾m
hãc pugnã nõ duni gnaris ꝗmessana ierant lic¬

Expanded text:
pugnam et memoria circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et militum multitudine ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre uelle; contra eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirormalle certamen facere. nam ut sociis naualibus adfatim instructam classem, ita inopem milite habebant et, sicubi conserta nauis esset, haudquaquam par numerus armatorum ex ea pugnabat.giniensium. classis Romana incolumis, una tantum perforata naui sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit. secundum hanc pugnam, nondum gnaris e
Abbreviated transcription (Latin):
plorator̃ relata fama fabio eũ satis sciet per
rasdẽ ãgustias ꝗb intrau̾at falernũ agcum
rediturũ Gallica nũ mot̾ẽ at csilina occupat
modicis p̃sidiis q̃ urbe uulturno flirniñ direni¬
ta falernum a campano a gr̃o diuidit ip̃e
ugis isdẽ ex̾citũ redutit misso exploratꝰ caeta
suuenuaut uentu sepe ferocit᷑ concignãte mra¬

Expanded text:
tis sciret per easdem angustias quibus intrauerat Falernum agrum rediturum, Calliculam montem et Casilinum occupat modicis praesidiis, quae urbs Uolturno flumine dirempta Falernum a Campano agro diuidit; ipse iugis iisdem exercitum reducit, misso exploratum cum qiuuenum audientium saepe ferociter contionantem mag
Abbreviated transcription (Latin):
acies ẽ exorti a tergo ingentem tumultum
ac trorẽ fecẽ tamẽ in tot circũ stantib malis
inuasit aliquã diu immota acies may p̃ter spez
omĩu adu̾ẜ elefantos eos pedites ad ip̃m locas
uerrutis comectis ⁊ au̾tere ⁊ insecua adusos so
trepidantis q ppetam in suos const̾niatos media
acie exma ad sinistrũ cormi adu̾ẜgallos auxili:¬
ares agi iussit ambal extimplo aut dubiũ fice̾̃
nis infusa auiͣ sua uider̃t Itaꝙ cũ iam morbẽ
pugnarẽti decem milia ferme hoĩum cũ alii
euatẽ nequi uissent media affroꝵ acie q̃gil¬
licis auxiliis firmata erat cũ ingenticede ho¬
stiũ ꝑrumꝑe Et cũ neq incastrã reditꝰ eẽt flu¬
mine int̾clusis neq .p̾.imbri satis dec̾nẽ poset¬
Si qui ui opẽ ferõt. ꝑ lagentiã recto itinere
aut int̾ cunctationẽ ingrediendi ab hostib opsi
Qui passin ꝑ agros fuga sparsi erat uestigia

Expanded text:
acies est, exorti ab tergo ingentem tumultum acies est, exorti ab tergo ingentem tumultum ac terrorem fecere. tamen in tot circumstantibus malis mansit aliquamdiu immota acies, maxime praeter spem omnium aduersus elephantos. eos uelites ad id ipsum locati uerutis coniectis et auertere et insecuti auersos sub trepidantesque et prope iam in suos consternatos e media acie in extremam ad sinistrum cornu aduersus Gallos auxiliares agi iussit Hannibal. ibi extemplo haud dubiam fecere nis, ut fusa auxilia sua viderunt. itaque cum iam in orbem pugnarent, decent milia ferme hominum, cum alibi evadere nequissent, media Afrorum acie, qua Gallicis auxiliis firmata erat, cum ingenti caede hostium perrupere, et cum neque in castra reditus esset flumine interclusis neque prae imbri satis discernere possent, qua suis opem ferrent, Placentiam recto itinere aut inter cunctationem ingrediendi ab hostibus oppressi; qui passim per agros fuga sparsi erant vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
manẜat gallica gẽs his copiis occursu ẽ p̃liu
ab alpib ortũ ẽ quib cũ maiore robore legio¬
nes obsisterent deducto ꝓpere in corma leuis at¬
mature sunt que res effecit ut equitat᷑ tõãnꝰ
extimplo uigeret̾ Nlam cũ uix iam ꝑse resiste¬
rent a decemilib equitũ quatũo mił ⁊ flessis
plorisq integris obruti sunt In suꝑ uelut nu¬
eminentes ab extremis cornib equis may non
uisu modo. s odore insolito territis fuga late
faciebant pedestris pugnabat aĩs maĩs ꝙ̃ uicib
erat quos recentes ponus paulo añt curatis cor¬
ꝑib in p̃liũ attulerat.
ontra ieiuna fessaq coͥr romanis ⁊ rigenti¬
& gelũ torpebant Restitissent tam̃ ais si
cũ pedite solu foret pugnatũ s et baleares
pulso equite iaculabant᷑ in latera ⁊ elefantiia
in mediã peditũ acie. sese tulerãt ⁊ mago llu¬
muideq simul. latebras eoꝵ inꝓuida p̃ter lata

Expanded text:
manserat Gallica gens. iis copiis concursum est. proelium manserat Gallica gens. iis copiis concursum est. proelium a Baliaribus ortum est; quibus cum maiore robore legiones obsisterent, diducta propere in cornua leuis armatura est, quae res effecit ut equitatus Romanus extemplo urgeretur. nam cum uix iam per se resisterent decem milibus equitum quattuor milia et fessi integris plerisque, obruti sunt insuper uelut nueminentes ab extremis cornibus, equis maxime non uisu modo sed odore insolito territis, fugam late faciebant. pedestris pugna par animis magis quam uiribus erat, quas recentes Poenus paulo ante curatis corporibus in proelium attulerat; contra ieiuna fessaque corpora Romanis et rigentia gelu torpebant. restitissent tamen animis, si cum pedite solum foret pugnatum; sed et Baliares pulso equite iaculabantur in latera et elephanti iam in mediam peditum aciem sese tulerant et Mago Numidaeque, simul latebras eorum improuida praeterlata
Abbreviated transcription (Latin):
dhibita sucħ caloi̾s mnerat ⁊ quicquid ante flumis
appropiquabat afflabit acrior frigoris ⁊ ue ut uͦ
refugientes Nlumidas insequẽtes a quã ingressisunt
⁊erat pectorib tenus aucta nocturno ymbri tũ
etiã teficẽ Ambał interis miles ⁊ giib añ tẽp¬
toria ftis oleoq ꝑ manipulos utmollitẽt artus
misso ⁊ cibum potiũ capto ubitrasg̾ssos flum̃ nũ
tiatũ ẽ hostis alac̾ aĩs corꝑibq arma capit ac in
aciem ꝓcedit baleares locat añ signa lenemq arma¬
tura octoferme mił hõiu dem̃ grauiorẽ armis po¬
dite Eꝵ uiriũ Qt roboris erat incornib cͥcunfudͭ
decem mił equitũ ⁊ acornib ĩ utrasq ꝑtesdiu̾sos
Eefantos statuit Consul effusos sequos equitos
Cuma resistentib subito numidis in cauti oxcipẽt̾
signo receptui tato reuocatos cͥcundodit podib
duo de uiginti mił romana erant sociũ ⁊ roãnis

Expanded text:
dhibita, nihil caloris inerat, et quidquid aurae fluminis dhibita, nihil caloris inerat, et quidquid aurae fluminis appropinquabant, adflabat acrior frigoris uis. ut uero refugientes Numidas insequentes aquam ingressi sunt—et erat pectoribus tenus aucta nocturno imbri —tum etiam deficere. Hannibalis interim miles ignibus ante tentoria factis oleoque per manipulos, ut mollirent artus, misso et cibo per otium capto, ubi transgressos flumen hostes nuntiatum est, alacer animis corporibusque arma capit atque in aciem procedit. Baliares locat ante signa <ac> leuem armaturam, octo ferme milia hominum, dein grauiorem armis peditem, quod uirium, quod roboris erat; in cornibus circumfudit decem milia equitum et ab cornibus in utramque partem diuersos elephantos statuit. consul effuse sequentes equites, cum ab resistentibus subito Numidis incauti exciperentur, signo receptui dato reuocatos circumdedit peditibus. duodeuiginti milia Romani erant, socium nominis
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in sideatis hoste cecũ ad has belli artes hẽtis Ita
mille equitib magoni mille peditib diissis anni¬
bal pͥa luce slumidas equites trãsgressos trebiã flum̃
obequitate iubet hostiñ portis iacolandoq in statões
elicẽ ad pugnã hostẽ Iniecto deiñc̾tamia cedendo
sensin cta flumẽ ꝑ trahe̾ nec mandata numidis &e¬
tei̾s d ucĩb peditũ equitũq p̾ceptũ ut prandẽ om̃es
iuberẽt armatos deide in strrtesq equis signum
expectãẽ semꝓnius ad tumłtũ llumidaꝵ pͥmumõe
equitatũ feroxe a ꝓte utrum de inde sex mił pedituꝵ
postremo õs copias ad destinat̾ iã añ cõsilio auiduscta¬
mĩs eduẽ eiat forte brume tp̃s ⁊ niualis ĩ locis alpib
appeninosq int̾iectis ꝓpinꝗtate etiã fluminũ ic pa¬
littũ p̃gelitis adhoc rapti eductis hoĩb atq equis
nõ capto añ cibo nõ ope ulla adarcendũ frigasa¬

Expanded text:
quem insideatis; hostem caecum ad has belli artes habetis.' iquem insideatis; hostem caecum ad has belli artes habetis.' ita <cum> mille equitibus Magone, mille peditibus dimisso Hannibal prima luce Numidas equites transgressos Trebiam flumen obequitare iubet hostium portis iaculandoque in stationes elicere ad pugnam hostem, iniecto deinde certamine cedendo sensim citra flumen pertrahere. haec mandata Numidis: ceteris ducibus peditum equitumque praeceptum ut prandere omnes iuberent, armatos deinde instratisque equis signum exspectare. Sempronius ad tumultum Numidarum primum omnem equitatum, ferox ea parte uirium, deinde sex milia peditum, postremo omnes copias ad destinatum iam ante consilio auidus certaminis eduxit. erat forte brumae tempus et niualis dies in locis Alpibus Appenninoque interiectis, propinquitate etiam fluminum ac paludum praegelidis. ad hoc raptim eductis hominibus atque equis, non capto ante cibo, non ope ulla ad arcendum frigus a
Abbreviated transcription (Latin):
Cum obhec taliaꝙ spere̾t ꝓpinquũ c̾tamẽ
tfticẽ si cessaretᷤᷤ cupet spectaculatoreq galli
ad ea explorãta q̃ uellent. tutioros qr ĩ utrisꝙ
castris militabant paratos pugne ẽẽ romanos
retulissent locũ insidiis cͥcũspectãe penus cepiti
Erat in medio xiuus prealtus utrinq cla¬
usuis ripis ⁊ cuta oppoĩtꝰ palustrib herbis ⁊ q̃b ĩculta
ferme uestiunt᷑ uirgultis uepribq Qũe ubi ad eꝗtes
quoq tegendos satis latebrosu locũ cͥgũuectꝰ ip̃e o¬
cuł plustrauit hic erit locus magoni frĩ ait quoste¬
neas delige oentenos ꝟtus ex omiͣ peditę atqeqte cũi
uirib ad me uigilia pͥa uenias nune coͣr cilrare tep̾
ẽ Ita p̃toriũ missum moxcum delectis mago aderat
noẜ uiror cerne inquidanibal s utenumero etã
nõ aĩs modo ualeatis singłis uob nouenos ex turmis
mampulisq ur̃ĩ simił e ligite mago locũ mostrabitꝰ

Expanded text:
cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen et facere, si cessaretur, cuperet speculatoresque Galli, ad ea exploranda quae uellet tutiores quia in utrisque castris militabant, paratos pugnae esse Romanos rettulissent, locum insidiis circumspectare Poenus coepit. erat in medio riuus praealtis utrimque clausus ripis et circa obsitus palustribus herbis et quibus inculta ferme uestiuntur, uirgultis uepribusque. quem ubi equites quoque tegendo satis latebrosum locum circumuectus ipse oculis perlustrauit, 'hic erit locus' Magoni fratri ait 'quem teneas. delige centenos uiros ex omni pedite atque equite cum quibus ad me uigilia prima uenias; nunc corpora curare tempus est.' ita praetorium missum. mox cum delectis Mago aderat. 'robora uirorum cerno' inquit Hannibal; 'sed uti numero etiam, non animis modo ualeatis, singulis uobis nouenos ex turmis manipulisque uestri similes eligite. Mago locum monstrabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ o̾citus in medio talia pauẽtis intrã castra pe¬
nũq int̾ alpes appeninũq agri sit sue dictionis
comitioꝵ ne i nouos consuł hellũ differeretur
toctasio inse unũ u̾tende głie dũ eger collega
erat Itaꝙ ne quieq disseatiẽte cornelio pa¬
rari ad ꝓpmquũ certamẽ milites iubet
A unbal qã ne quid optimũ forte osti cc̾nẽ
uie ullã spem habebat temẽ atꝙ in ꝓiude au
turos sed cũ alteriꝰ ingeniũ fama pͥus deiñ reco¬
gnitũ pcitũ ac feroce sciret ẽc fero cus ꝙ fc̃m
pspero cum p̃datoib suis certamine crederet
utr̃e gerende rei fortuna haud difficebat Cuiꝰ
ne quod p̃termitteret tempꝰ sollicitꝰq ⁊ intẽtꝰ
erat dũ Tiro hostiũ ostiũ eẽt miles dummne¬
liore exducib mutilẽ uulii face̾t dũ gallorũ
aĩ uigetẽt quoꝵ ingent̃e multitudinẽ sciebat
segnius secuturã quãto longius a domo traherẽt

Expanded text:
exercitus, in media Italia pauentes intra castra, Poeexercitus, in media Italia pauentes intra castra, Poenum quod inter Alpes Appenninumque agri sit suae dicionis comitiorum, ne in nouos consules bellum differretur, et occasio in se unum uertendae gloriae, dum aeger collega erat. itaque nequiquam dissentiente Cornelio parari ad propinquum certamen milites iubet. Hannibal cum quid optimum foret hosti cerneret, uix ullam spem habebat temere atque improuide qugenium, fama prius, deinde re cognitum, percitum ac ferox sciret esse ferociusque factum prospero cum praedatoribus suis certamine crederet, adesse gerendae rei fortunam haud diffidebat. cuius ne quod praetermitteret tempus, sollicitus intentusque erat, dum tiro hostium miles esset, dum meliorem ex ducibus inutilem uolnus faceret, dum Gallorum animi uigerent, quorum ingentem multitudinem sciebat segnius secuturam quanto longius ab domo traherentur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuasisset ingente tetrorẽ cedemq ac fugaꝵ
usq ad castra stationes ꝙ hostiũ fecere unde mł¬
titudine effusa pulsi rũsus subsidio suoꝵ p̃liu
Iustioi̾q q ipĩ consuli uidei̾ guidio ⁊ ferri qua ꝑte
copiaꝵ alter consul auitus foret ea se uicisse resti¬
tutos ac refectos militũ aĩos Nec quẽq ẽẽ p̃ter
collegam qui dilatã diacationẽ uellet Eũ cũo/
magis ꝙ corͣ egrũ memoi̾a uulnẽis aciẽ actela
horrere s nõ ẽẽ cũ egro seuescendũ . Quid ẽ ultra
differri aut teri temp̾ quẽ tertiũ consulẽ queni
aliũ ex̾citũ expectai.
Astra cartagnic̃siũ in ytalia ac ꝓpe ĩ ꝯspectu urbis ẽẽ
non sciciliã ad sardimã uictis ademptas nec
his yberũ hispaniã peti. sed solo pacrio tertaq ĩ
quageniti forent pelli romanos. quãtũ ingetescãt
nequid patres nr̃i cirta menia cartaginis belliẽ
soluti si iutraat nes ꝓgeniẽ suã tuos cõ suł consulãẽs

Expanded text:
inuasissent, ingentem terrorem caedemque ac fugam usque ad castra stationesque hostium fecere; unde multitudine effusa pulsi, rursus subsidio suorum proelium iustiorque quam ipsi consuli uideri; gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul uictus foret, ea se uicisse: restitutos ac refectos militibus animos nec quemquam esse praeter collegam qui dilatam dimicationem uellet; eum, animo magis quam corpore aegrum memoria uolneris aciem ac tela horrere. sed non esse cum aegro senescendum. quid enim ultra differri aut teri tempus? quem tertium consulem, quem alium exercitum exspectari? castra Carthaginiensium in Italia ac prope in conspectu urbis esse. non Siciliam ac Sardiniam, uictis ademptas, nec cis Hiberum Hispaniam peti sed solo patrio terraque in qua geniti forent pelli Romanos. 'quantum ingemiscant' inquit 'patres nostri, circa moenia Carthaginis bellare soliti, si uideant nos, progeniem suam, duos consules consularesque
Abbreviated transcription (Latin):
Amu appetebat q̃ annibal ex
hibernis metuit ⁊ neꝙ ee ꝗiam
ante conaturos trascendrit appenin
intollerandis frigorib ⁊ cum ingenti ꝑiculo
monitꝰ ac metugalli quos p̃te pplationũ q con¬
seiuerut spes postꝙ̃ ꝓ eo ut ip̃i ex alieuo agis rã¬
perent agerentꝙ suas t̾ras sedem belli ẽe pͥmũ
togi mnen ta ea pitis ei rone etiã sost ab insiei

Expanded text:
 appetebat cum Hannibal ex hibernis mouit, et nequiquam ante conatus transcendere Appenninum intolerandis frigoribus et cum ingenti periculo moratus ac metu. Galli, quos praedae populationumque conciuerat spes, postquam pro eo ut ipsi ex alieno agro raperent agerentque, suas terras sedem belli esse premitegumenta capitis errore etiam sese ab insidi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ infor olitorio fulmine irtam ⁊ launi
bostiã se comouisse ⁊ corl⁊ edem quna¬
ius deuolasse atꝙi in ⁊p̃o pulumnauo cose ros
et inagro anittermo multis locis hoĩum spẽ
ꝓcul cantidu ueste iusos Nec cumulos cõ gressos
et in piceno lapidib pliusẜ ⁊ cere fores ex¬
tenuate ⁊ in galia lupũ iugili gladiũ euagi¬
na rapti abstulisẜ̾ ob cet̾a ꝓdigia libros adire
tecem uiri ussi Q aũt lapidib plusse in
piceno nouem dyale sacrũ edictum ⁊ sub¬
inde aliis ꝓcurandis ꝓpe tota ciuitas oꝑata
fuisset Iam pͥmum omũu urbs lustratat̃
hostieq maiores quib edictũ ẽ diis cest
portatumẽ ⁊ signũ eneũ matrono iunoni
in aduentino hedificauer̃t ⁊ lectister mũ
cere ubi fores extenuate erant imꝑatum

Expanded text:
 in foro holitorio, fulmine ictam, et Lanuui hastam se commouisse et coruum in aedem Iunonis deuolasse atque in ipso puluinari consedisse, et in agro Amiternino multis locis hominum specie procul candida ueste uisos nec cum ullo congressos, et in Piceno lapidibus pluuisse, et Caere sortes extenuatas, et in Gallia lupum uigili gladium ex uagina raptum abstulisse. ob cetera prodigia libros adire decemuiri iussi; quod autem lapidibus pluuisset in Piceno, nouendiale sacrum edictum; et subinde aliis procurandis prope tota ciuitas operata fuit. iam primum omnium urbs lustrata est hostiaeque maiores quibus editum est dis caesae, portatum est et signum aeneum matronae Iunoni in Auentino dedicauerunt, et lectisternium Caere, ubi sortes atte
Abbreviated transcription (Latin):
forib penis pesset pͥusꝙ̃ satis certa cõnsilia eẽnt re¬
pens alia nuntaat᷑ clates Q uatuõ mił equitͥ cũc.
centonio. ꝑ pr̃ missa ad collegama senulio cõuł
in umbria quo post pugnã ad tr̃asymenũ auditã
adu̾terãt iter ab auibałcutũ uenta eiꝰ rei fama
uarie hoĩes affecit pars occupatis maiore eqͥtu¬
g̾ q̃ ualitudo grauior sontiret̾ Itar tũ egre ⁊ affere
Iamdu nec desiceras nec adhibit̾ dictator̃
dicendum cuutas cõfugit ⁊ ea qr ⁊ cõsulabẽat
aqͥ uno dici posse uidehatur nec ꝑ octupatã armis
puĩas ytaliã faciłerat aut nũtiũ autliteras mit
Nec dictatorẽ ppłis ccent pot̾at ꝙ nũꝙͣan cum

Expanded text:
oribus Poenis posset. priusquam satis certa consilia essent, repens alia nuntiatur clades, quattuor milia equitum cum C. Centenio propraetore missa ad collegam ab Seruilio consule in Umbria, quo post pugnam ad Trasumennum auditam auerterant iter, ab Hannibale circumuenta. eius rei fama uarie homines adfecit. pars occupatis maiore aegritu<in> ualido grauior sentiretur, ita tum aegrae et adfectae iam diu neque desideratum nec adhibitum, dictatorem dicendum, ciuitas confugit; et quia et consul aberat, a quo uno dici posse uidebatur, nec per occupatam armis Punicis Italiam facile erat aut nuntium aut litteras mitti nec dictator
Abbreviated transcription (Latin):
ees dictitans obeam iram simulut p̃da milites
aleret duo milia peditũ ot mille eꝗtes numidas
pler p mistos quosdã ⁊ gallos pplari om̃e dĩcere
igrum Usq ad padi ri pas uissit Egenit opo
gilli cũ ad id dubios ẜuassent aĩ es coacti
abauctoi̾b iniuiu̾e ad uindicis futuros grelmat le¬
gatisq ad consulẽ missis auxͫ rom anoꝵ t̾re obiumĩa
cultor fidem in romanos laboranti oranteor¬
nelio nec cã nec temp̾ agende rei placebat sus¬
pectaq ea genserat cũ obinsidiaᷤᷤ multa fatioa¬
tũ eũ ob utilia rietustate absoluissent obrecẽtẽ
haioꝵ ꝑfioiã Semꝓnius contra continẽdis in
fite sociis maxͦ uinculũ ẽe pͥmosq ꝗ cohissenti
ope eifensos censebat Cũ collegam cunctante
cquitatũ suũ mille pedit̾ iaculatoib ferme ad

Expanded text:
eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem aleret, duo milia peditum et mille equites, Numidas plerosque, mixtos quosdam et Gallos, populari omnem deinceps agrum usque ad Padi ripas iussit. egentes ope Galli, cum ad id dubios seruassent animos, coacti ab auctoribus iniuriae ad uindices futuros declinant legatisque ad consulem missis auxilium Romanorum terrae ob nimiam cultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placebat suspectaque ei gens erat cum ob infida multa facinora, tum, ut alia uetustate obsoleuissent, ob recentem Boiorum perfidiam: Sempronius contra continendis in fide sociis maximum uinculum esse primos qui eguissent ope defensos censebat. tum collega cunctante equitatum suum m
Abbreviated transcription (Latin):
litere q adenatu de transitu ĩ ytaliã Annibalꝰ
etut pͥmo quoq tpr̃e college ferret auxꝰ misse tra¬
dunt᷑ multis simul anxius curis exͣcitũ ext̃ plo ĩ
nauos impoĩtũ ariminũ duꝑo marĩ misit Sexto
agrum Marittimãꝙ orã ytalie tuendã actribu¬
it .m. Enlio p̃tori quin quagnta naucũ classe
expleuit Ip̃e compoĩtis scicilis reb .x. nauib s̃
ram ytaliã legens Ariminũ ꝑuenit Inde cũ ex̾¬
citu suo ꝓfectus ad trebiã flũmẽ college cõiũgi¬
tͦ Iam ambo coñs ⁊ quicꝗd romanaꝵ uiriũ erata¬
nibali opposit̾ aut illis dopiis defendi posse romanũ
Imꝑiũ aut spẽ nullã ał eẽ satis declarabat tamen
Consul alter Equestri p̃lio uno ⁊ uulnẽ suomu
tentiũ ppłoꝵ certamine pambiguũ fanorẽ haud
dubie grãm iuctos spectantes Idromani nequid
modo mouerẽt equo satis penus ꝑinquo anim̃o
ferebat a gallis acitum se uenisse ad liberandũ

Expanded text:
litteraeque ab senatu de transitu in Italiam Hannibalis litteraeque ab senatu de transitu in Italiam Hannibalis et ut primo quoque tempore collegae ferret auxilium missae traduntur. multis simul anxius curis exercitum extemplo in naues impositum Ariminum mari supero misit, Sex. ibonensem agrum maritimamque oram Italiae tuendam attribuit, M. Aemilio praetori quinquaginta nauium classem expleuit. ipse compositis Siciliae rebus decem nauibus oram Italiae legens Ariminum peruenit. inde cum exercitu suo profectus ad Trebiam flumen collegae coniungitur. iam ambo consules et quidquid Romanarum uirium erat Hannibali oppositum aut illis copiis defendi posse Romanum imperium aut spem nullam aliam esse satis declarabat. tamen consul alter, equestri proelio uno et uolnere suo tentium populorum certamine per ambiguum fauorem haud dubie gratiam uictoris spectantes. id Romani, modo ne quid mouerent, aequo satis, Poenus periniquo animo ferebat, ab Gallis accitum se uenisse ad liberandos
Abbreviated transcription (Latin):
qnclia tr̃a sitũ statũ deinde insulo ⁊ cartaginẽ¬
siũ conata exposuit pollicitꝰ q ẽ ut quo aĩo põt
sello ipłm .Ro. inuenis adunisset eosene aduitoriũ
ftumenta uestimẽtaq ẽe legionib cõsuł sociisq q̃na¬
lib gratis p̃bituꝵ grande piculũ lĩlibeoꝵ marictimis¬
etrex regiaq classis una ꝓfectu nauigantes inde pu¬
gnatũ ad lilibeũ fusasq ⁊ captas hõstiũ nauesac¬
cepere.
lilibeo coñs hieronecum
clusse regia dimisso relicto¬
q p̃bote ad tuendã sciciliẽ orã¬
tradit᷑ Inde post paucos dies reditũ lilibeũ captuq
aconsule ⁊ a pretore p̃ter insignes nobilitate uiros
sub corona uener̃t postq̃ ab ea ꝑte satis tutã scici¬
liã cẽsebat con sul ad Insulas uulcam quia famaeã
uastandam italie oram depopulatoq uiuoniẽsi
grõ urbem etĩa terrebant Repetenti Scicilĩa cõ¬
suli excẽsio hostiũ in agrũ unonẽso fcã nũtiat᷑

Expanded text:
Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium conata exposuit pollicitusque est, quo animo priore bello populum Romanum iuuenis adiuuisset, eo senem adiuturum; frumentum uestimentaque sese legionibus consulis sociisque naualibus gratis praebiturum; grande pet rex regiaque classis una profecti. nauigantes inde pugnatum ad Lilybaeum fusasque et captas hostium naues accepere. Lilybaeo consul, Hierone cum classe regia dimisso relictoque praetore ad tuendam Siciliae oratraditur. inde post paucos dies reditum Lilybaeum captiuique et a consule et a praetore, praeter insignes nobilitate uiros, sub corona uenierunt. postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat consul, ad insulas Uolcani, quia fama euastandam Italiae oram depopulatoque Uibonensi agro urbem etiam terrebant. repetenti Siciliam consuli escensio hostium in agrum Uibonensem facta nuntiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pcul inde hannidrl cũ concedisset ꝙ̃tũ uictoi̾a eq̃stri
elatus tantũ anxius inopia q̃ ꝑ hostiũ agros euntem
nusq̃ p̃paratis cõmeatib maior in dieb excipiedat
at clastidiũ uicũ quo magnũ frum̃ti nũ dd̾geẜam
romam mittit Ibi cũ uim pararet spes fc̃a ꝓdicaois
Nec sane megno p̃tiõ Numis aureis quadrigentis
pio brundiuno ꝓfecto psidii corrupto traditur
Anibali clastidiu Id orreũ fuit petus sedentib
ad trebiam in captiuos ex tradito psidio ⁊ fama

Expanded text:
procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri elatus, tantum anxius inopia quae per hostium agros euntem, nusquam praeparatis commeatibus, maior in dies excipiebat, ad Clastidium uicum, quo magnum frumenti numeRomani, mittit. ibi cum uim pararent, spes facta proditionis; nec sane magno pretio, nummis aureis quadringentis, Dasio Brundisino praefecto praesidii corrupto traditur Hannibali Clastidium. id horreum fuit Poenis sedentibus ad Trebiam. in captiuos ex tradito praesidio, ut fama
Abbreviated transcription (Latin):
hostiu acie dotcta potate pugne fecit Inse¬
quenti nocte cedes ĩ castris romanis tumultu tñ
ꝙ̃ ro m aior ab auxiliatoĩb gallis fcã ẽ ad duo mil
peditũ ⁊ ducẽti etes uigilib ad portas txucidacis
ad ambalẽ trasfugiũt Quos penus benig allo¬
cutus ⁊ sꝑe ingentiu donoꝵ accensos incuutates
pio tode eã sigmũ tefectionis om̃ui galloꝵ ẽẽ ratꝰ
boncactosq eo serlẽ uelut iniecta tatie ⁊ marmaiti
tuo demte omi eꝗtatu turbasset unq nouissim ag̃
sli apiditate pͥto inuacua romatia ea seca numi¬
te diutissent ibi dum ꝑseruptantas locti omĩa castror
Nullo satis digno more p̃tio temp̾ terrunt emissus
hostis ẽ de manib. Et cũ iã trãsgrossos treuiã rõ¬
C ipio nec uexationẽ uulnei̾s in uia iactantis
ultra patĩẽs ⁊ collegã iã eͥ ⁊ reuocatũ ex scia¬
lia audierat ratus expectand̾ locũ ꝗꝓpe flumen
tutissimus statutis ẽ uisus dulectũ cõmuniuit llec

Expanded text:
hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes in castris Romanis, tumultu tamen quam re maior, ab auxiliaribus Gallis facta est. ad duo milia peditum et ducenti equites uigilibus ad portas trucidatis ad Hannibalem transfugiunt; quos Poenus benigne adlocutus et spe ingentium donorum accScipio caedem eam signum defectionis omnium Gallorum esse ratus contactosque eo scelere uelut iniecta rabie ad arma itudis, deinde omni equitatu turbasset utique nouissimum agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum perscrutantes loca omnia castrorum nullo satis digno morae pretio tempus terunt, emissus hostis est de manibus; et cum iam transgressos Trebiam RoScipio, nec uexationem uolneris in uia iactati ultra patiens et collegam— iam enim et reuocatum ex Sicilia audierat—ratus exspectandum, locum qui prope flumen tutissimus statiuis est uisus delectum communiit. nec
Abbreviated transcription (Latin):
suũ contulit ⁊ ꝑidẽ tempꝰ rome signũ ĩ artisappi
ama adsimul acta laponim sudasse / ⁊ capne ssẽz
deli ardcns fuisse luneq int̾ imbrẽ candenis ¶ñ
teninob etiã dictu ꝓdigiis fices hĩta Capras
lanatas qͥbidã ftãs et Gallinã in marẽ gallum
iafenma sese u̾tisse his sicut ex ant nũ tiataex¬
poites autõib ꝑ incuriã introduetis Consul de iꝰ¬

Expanded text:
suum concutit', et per idem tempus Romae signum Martis Appia suum concutit', et per idem tempus Romae signum Martis Appia uia ac simulacra luporum sudasse, et Capuae speciem caeli ardentis fuisse lunaeque inter imbrem cadentis. inde minoribus etiam dictu prodigiis fides habita: capras lanatas quibusdam factas, et gallinam in marem, gallum in feminam sese uertisse. his, sicut erant nuntiata, expositis auctoribusque in curiam introductis consul de relig
Abbreviated transcription (Latin):
sacfiab inmõte pstõ uotis titu in capitolio nũcu¬
pano secumfornet Nec pͥuatun auspina sequi
Iles siñ ausinitus ꝓfertuĩ in externo ea solon oua
atq integ concipe posse Augebant metũ ꝓdigiaey
plib simł locis nuntiata ins cicilia militib aliqͦt
spicula in sardinia autisĩ muro cͥ̾cũ euntiuigil
Equitis ecĩpio quẽ manu tenuerat aryisse et sito¬
caciebrs igiib fulsisse ⁊ scuta duo sanguinẽ su¬
tase ⁊ milites quordã ictos fulmĩb ⁊ solis or tẽ mi¬
nui u̾isu ⁊ p̃neste arcentos lapides celo cecidisse
et arpii palmas in celo uisas ꝓ ugnantẽꝙ cũ aina sdẽ
et Capene duas int̾diu lunas ortas ⁊ aquas cẽte
sanguie mixtas fluxisse fontem q ip̃or hculis cni¬
entis manasse sparsum maculis ⁊ in antu metẽcib
cruentas in coctem spicas cecituse ⁊ falernisce¬
lum fandi uelut magno hiatu uisu quaq pa¬
tueĩt ingens lumene fulsisse sortes sua sponteat¬
tenuatas unãꝙ excidisse ita sc̾pta. Mauorstelũ

Expanded text:
tis rite in Capitolio nuncupatis, secum ferre; nec priuatum auspicia sequi nec sine auspiciis profectum in externo ea solo noua atque integra concipere posse. augebant metum prodigia ex pluribus simul locis nuntiata: in Sicilia militibus aliquot spicula, in Sardinia autem in muro circumeunti uigilias equiti scipionem quem manu tenuerit arsisse et litora crebris ignibus fulsisse et scuta duo sanguine sudasse, et milites quosdam ictos fulminibus et solis orbem minui uisum, et Praeneste ardentes lapides caelo cecidisse, et Arpis parmas in caelo uisas pugnantemque cum luna solem, et Capenae duas interdiu lunas ortas, et aquas Caeretes sanguine mixtas fluxisse fontemque ipsum Herculis cruentis manasse respersum maculis, et in Antiati metentibus cruentas in corbem spicas cecidisse, et Faleriis caelum findi uelut magno hiatu uisum quaque patuerit ingens lumen effulsisse; sortes sua sponte attenuatas unamque excidisse ita scriptam: 'Mauors telum
Abbreviated transcription (Latin):
Opp ugnassetis additos ultimis cruciatib affectũ
fuer̃t Erudelissima ac suꝑbissima gẽs sua omĩa
nos t̾mirs mõtiũ fluminũ q quos ne excedamꝰn
cos quos statuit t̾minos obẜuat Ne trãsiẽs hiberũ
Nequid rei tibi sit cũ sagũtinis adhitetũ ẽ dagũ¬
tũ Nusquã de uestigio moueatis paꝵ ẽ ꝙ ueteri
ꝑ tuta ac pacata itinera fugientes accpiẽt. uob̾
nect ẽ fortib uiris eẽ ⁊ oĩb int̾ uictoriuã mortẽ¬
uecer tantes despatiõe abrutis aut uice̾ aut si
fortuna dubitadit in p̃lio mag̾ q̃ infuga mortẽ
qpetẽ Sih bene fixũ aĩs destinatũ ĩ aĩo ẽ uteꝵ

Expanded text:
oppugnassetis; deditos ultimis cruciatibus adfecturi oppugnassetis; deditos ultimis cruciatibus adfecturi fuerunt. crudelissima ac superbissima gens sua omnia nos terminis montium fluminumque, quos non excedamus, neque eos, quos statuit, terminos obseruat: "ne transieris Hiberum; ne quid rei tibi sit cum Saguntinis." ad Hiberum est Saguntum? "nusquam te uestigio moueris. " parum est ua terra, suus ager per tuta ac pacata itinera fugientes accipient: uobis necesse est fortibus uiris esse et, omnibus inter uictoriam mortemue certa desperatione abruptis, aut uincere aut, si fortuna dubitabit, in proelio potius quam in fuga mortem oppetere. si hoc bene fixum omnibus destinatum in animo est, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
tomaiꝰ ẽ alpiũ cũ semestri. ħ cenferã duce d̾ẜtore.
ex̾citus sui Cui siqs demptis signis penos romatias¬
ꝙ hotie ostendat ignointurũ certũ hatro utriꝰ excit̾
sit consul Nõego issud parui extimõ milites ꝙ nemo
ediderim facinus. Cui nõ ego ite uirtutis spectato
actestis notata tp̃ib locis referre sua possi tetora
ignoraintesq Quocũꝙ ctũ tuli oculos plena omĩa
uites aĩoꝵ ac toboris ueteranũ peditẽ generosissi¬
maꝵ gentũ equites frenatos ⁊ infrenatos uos socios
ficeussunos fortissimosq nos Cartaginenses tũ obpa¬
tria tu ob it̃a iustissimã pagͥturos inferimꝰ bellũ
ĩfestisq signis tescẽdimꝰ in yraliã tanto audatu for¬
tiusq pugnaturi quanto maior spes maior aius
inferentis uiꝵ q̃ aitentis accendit. pret̾a aĩos ⁊sti¬
mulat dolor in uiria. indignitas ad suppliciũ tepo¬
posder̃t me duc̃e p̾mũ teinte uos om̃s ꝗ Sagũtu

Expanded text:
to maius est, Alpium, cum semenstri hoc conferam duce, desertore exercitus sui? cui si quis demptis signis Poenos Romanosque hodie ostendat, ignoraturum certum habeo utrius exercitus sit consul. non ego illud parvi aestimo, milites, quod nediderim facinus, cui non idem ego virtutis spectator ac testis notata temporibus locisque referre sua possim decora.ignorantesque. quocumque circumtuli oculos, plena omnia video animorum ac roboris, veteranum peditem, generosissimarum gentium equites frenatos infrenatosque, vos socios fidelissimos fortissimosque, vos, Carthaginienses, cum pro patria tum ob iram iustissimam pinfestisque signis descendimus in Italiam, tanto audacius fortiusque pugnaturi quam hostis, quanto maior spes, maior est animus inferentis uim quam arcentis. accendit praeterea et stimulat animos dolor, iniuria, indignitas. ad supplicium depoposcerunt me ducem primum, deinde uos omnes qui Saguntum
Abbreviated transcription (Latin):
illa uirtute cũ illa fortuna taceã ab herculis
coluniuis ab oceano terminisq ultinus t̾raꝵ ꝑ tot
forocissimos hispanie ⁊ gallie ppbos uincentes huc ꝑ¬
uenistis pagnaditis cũ excitu tirone hacista estate
ceso uicto cirrũfesso a Gallis ignoto adue duci suo
ignoranti q duce aĩe eo in p̃toi̾o patris clarissi imp̃r

Expanded text:
illa uirtute, cum illa fortuna taceam, ab Herculis columnis, ab Oceano terminisque ultimis terrarum per tot ferocissimos Hispaniae et Galliae populos uincentes huc peruenistis; pugnabitis cum exercitu tirone, hac ipsa aestate caeso, uicto, circumsesso a Gallis, ignoto adhuc duci suo ignorantique ducem. an me in praetorio patris, clarissimi imper
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis idmore ꝙ nõ dũ pugnatẽt ad potiendasꝑata rã¬
ti p̃liũ uno aĩo ⁊ uoce ⁊ina poscũt as romanos haut¬
qsy tanta alacͥtas eaͣt suꝑceta recotb etiã tritos ꝓ¬
Sigiis llam ⁊ lupus intrau̾at castra lamiatism obiliy
ip̃e intactus euaẜat. Oxamẽ apũ iarbore p̃torio
iminẽte conseterat. Quib ꝓcuititis ecpiotũ eata¬
ta iaculatoribq ex pedicis ꝓfectꝰ adce stra hostidũ¬

Expanded text:
acceptis, id moracceptis, id more una poscunt. apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam et lupus intrauerat castra laniatisque obuiis ipse intactus euaserat, <et> examen apum in arbore praetorio imminente consederat. quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatorib
Abbreviated transcription (Latin):
ad tepopulandos socior .R. p. agrosmittit. gallis
insubriũ ꝗͥnq mił passuũ a uito tumułcõsedit
Ibudnibal castra habebat Reuocato ꝗi ꝓpese in har
ratus uocatis ad cõtionẽ c̾ta p̃mia p̃nũtiat inqͦr
spo prgnarẽt agrũ sese daturũ eẽ in ytalia af¬
frica hispania ubi ꝗsꝙ uelit immunẽ ip̃i qui
accepisset libens ꝙ Qui pecumã ꝙ̃ agrũ maluiẜ
ei se aigento satisscnꝵ Qui sotioꝵ ciues cartaginẽs
fieri uellẽt potestatẽ fcũnĩ Qui domos redire mallo
daturũ se opa ne cui suoꝵ ppłariu mutatã secũ
fortuna ẽẽ uellet S̾ius quoq dños ꝓsequtos lib̾tatẽ
ꝓponit binaq ꝓ his mancipia dnĩs seredituꝵ eamut ra¬
ta scirẽt agrum leuamanu destra siliõe retin̾es si falle̾t
.ioue ceterosq p̃catꝰdeos itase mactarent q̃ ad modũ
ip̃e agnũ mattusset et secundũ p̾ctinonẽ cap sudes
Saxo elixit. tũ uͦ õs uelt diis auctoib insper suã ꝙ

Expanded text:
ad depopulandos sociorum populi Romani agros mittit; Gallis Insubrium quinque milia passuum ab Uictumulis consedit. ibi Hannibal castra habebat; reuocatoque propere Maharbratus, uocatis ad contionem certa praemia pronuntiat in quorum spem pugnarent: agrum sese daturum esse in Italia, Africa, Hispania, ubi quisque uelit, immunem ipsi qui accepisset liberisque; qui pecuniam quam agrum maluisset, ei se argento satisfacturum; qui sociorum ciues Carthaginienses fieri uellent, potestatem facturum; qui domos redire mallent, daturum se operam ne cuius suorum popularium mutatum secum fortunam esse uellent. seruis quoque dominos prosecutis libertatem proponit binaque pro his mancipia dominis se redditurum. eaque ut rata scirent fore, agnum laeua manu, dextra silicem retinens, si falleret, Iouem ceterosque precatur deos ita se mactarent quemadmodum ipse agnum mactasset, et secundum precationem caput pecudis saxo elisit. tum uero omnes, uelut dis auctoribus in spem suam quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃lio sẽse expediebat.
ol ipio iaculatores ⁊ gallos eauites onf dte loci
romanos socior q robois flut in subsios ncbal
firenates equites in mediũ accieer nus nuoridun faat¬
fuenotes qumo isublato iaculatores fugert int subsi¬
dia adseccan atiem. Ineo couito coc tamerat alionar¬
diu ancepsttui qr tulbabant equo pdite snsuos gal
tucas seleitib eyequis auc tesibentib uei suꝗs eau¬

Expanded text:
elium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos sociorumque quod roboris fuit in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis fore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ad secundam aciem. inde equitum certamen erat aliquamdiu anceps, dein quia turbabant equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus, ubi suos
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erat ꝑcunctatꝰ eẽt Tum ex cartagi¬
legatio fuit cũ Anibalẽ tanꝙ̃suo ꝙosilio
Sagũtũ oppugnãtẽ deposcobatis cct̾m ħ legaio
u̾bis ad huc leuior ẽ re asperiõ tunc .eͥ. Anibal
⁊ insimulabat̾ ⁊ deposcebat᷑ nunc a uob̾ ⁊ cõfesso
culpe expͥmit᷑ aut a cõfessis res ex timplo repetũ¬
tur Ego aut̃ nõ pͥuato pub̾ ꝙ cõsiłio sagan¬
tũ oppugnatũ sit querẽd̾ cẽsea. Sed utrũ Iue
Una disceptatio ẽ/ Licueĩt ne ꝑ fedus fe̾iꝰ Itaq
Impatores faciant Nob̾. uob̾cũ fedus ẽ alutatõ

Expanded text:
tum erat percunctatus esset, tum ex Carthagilegatio fuit, cum Hannibalem tamquam suo consilio Saguntum oppugnantem deposcebatis; ceterum haec legatio verbis adhuc lenior est, re asperior. tunc enim Hannibal et insimulabatur et deposcebatur; nunc ab nobis et confessio culpae exprimitur, et, ut a confessis, res extemplo repetuntur. ego autem non privato publicone consilio Saguntum oppugnatum sit quaerendum censeam, sed utrum iuuna disceptatio est licueritne per foedus fieri. itaque imperatores faciant, nobis uobiscum foedus est a C. Lutatio
Abbreviated transcription (Latin):
excicitꝰ ꝗ u nos iuncimꝰ host obsistat nec alpes alie
sunt quã dum suꝑant cũ ꝑati noua possunt p̃sidia
hicẽ obstand̾ mĩltes uest siañ romana meniã pu¬
gnemꝰ unus quisꝙ toti conꝰ suum. scd comugera ac
lberosꝑuulos armis ꝓtegẽ putet Nec domesticas soł
agitet curtis sed itemtidem hoc aĩo tepetet ur̃as nd m
pii forohet ap̃ romanos cõsul Annibal reb p̾msq
ubis adhortandos milites matẽ cutundato ad spectaculũ
esciti. captiuos montanos iunctos in medio cõstituits
sui mõĩs tripudus arma rapti capiẽbat .uͥ. nõ dr¬
micatẽt has hĩtus aĩoꝵ nõ int̾ eiꝰtem modo ꝯdictiõĩs
centiũ mag̃ ꝙ̃ bene morientiũ forrana laudaret᷑ dũ
sic aliquot spectatis parib affectos dimisisset cõtione
inde aduocata ita ap̃ eos loqutꝰ fert᷑ Siquẽ auĩm

Expanded text:
s aliae sunt, quas dum superant, comparari noua possint praesidia; hic est obstandum, milites, uelut si ante Romana moenia pugnemus. unusquisque se non corpus suum sed coniugem ac liberos paruos armis protegere putet; nec domesticas solum agitet curas sed identidem hoc animo reputet nostras nunc perii fore.' haec apud Romanos consul. Hannibal rebus prius quam uerbis adhortandos milites ratus, circumdato ad spectaculum exercitu captiuos montanos uinctos in medio statuit armisui moris tripudiis arma raptim capiebat. ubi uero dimicarent, is habitus animorum non inter eiusdem modo condicioniscentium magis quam bene morientium fortuna laudaretur. cum sic aliquot spectatis paribus adfectos dimisisset, contione inde aduocata ita apud eos locutus fertur. 'si, quem animum
Abbreviated transcription (Latin):
nobꝙ̃ captiuis ur̃is fortuna ctũ dedei̾t destrã leuaꝙ duo
atengo alpes urgẽt uix integris nob̾ ac ingẽtib tr̃a¬
site h uob uincend̾ aut moriend milites ẽ il pͥmã
hosti octurristis ⁊ eãdẽ fortuna q̃ neccĩtatẽ pugr̃adi
imposuit p̃mia uob̾ en uctoi̾b ꝓpofuit quib ampli¬
ora houes neadiis ꝗdẽ inmotalib optate solẽt Scio¬
liam tantũ ac sardimã parentib nr̃is ereptas
nr̃a u̾tate si recupatiũ ẽẽmꝰ satis tam̃ am pla p̃cia
eent Quic̃ quid romani tot triũphis partũ cõ ge¬
stumq possident id om̃ẽ nr̃m cũ ip̃is dñis futuꝵ
ẽ Iiuhac tã Opimã m̾cedẽ agite cũ diis bene Iu¬
uantib arina capite satis ad huc guuastis lusittine
Celtiberieq mõtib pecora cõsoctando Nullũ Emo
ẽ iam opulenta uos ac ditia stipendia face̾ ⁊ ma¬
gna oꝑee p̃tia mereĩ tantũ itineĩs ꝑ tot mõ tesflu¬
minaq ⁊ tot armatas gentes emensos hic uob

Expanded text:
quam captiuis uestris fortuna circumdederit. dextra laeuaque duo ab tergo Alpes urgent, uix integris uobis ac uigentibus transitae. hic uincendum aut moriendum, milites, est, ubi primum hosti occurristis. et eadem fortuna, quae necessitatem pugnandi imposuit, praemia uobis ea uictoribus proponit quibus ampliora homines ne ab dis quidem immortalibus optare solent. si Siciliam tantum ac Sardiniam parentibus nostris ereptas nostra uirtute reciperaturi essemus, satis tamen ampla pretia essent: quidquid Romani tot triumphis partum congestumque possident, id omne uestrum cum ipsis dominis futurum est; in hanc tam opimam mercedem, agite dum, dis bene iuuantibus arma capite. satis adhuc in uastis Lusitaniae Celtiberiaeque montibus pecora consectando nullum emolest iam opulenta uos ac ditia stipendia facere et magna operae pretia mereri, tantum itineris per tot montes fluminaque et tot armatas gentes emensos. hic uobis
Abbreviated transcription (Latin):
gentes aĩs corꝑib ꝙ quoꝵ robota acouis ui
suostinẽ uis ulla posset/ Effigies inimo umbrem
honu famo frigore ĩ luiue squalore euecti for¬
tusi ac debilitati int̾ saxa rupesq ad ho p̃nstiatius
Niue rigentes nerui membra torrida gela
ex mas hostiũ nõ hostenhẽtis at nicħ mag̾̃ uereor pe
unq̃ uos cũ pugna ueĩtis alpes uicisse ambał uideantꝰ
sed ira forsitani cecuit cũ federũ ruptore duce acpdo
doxs ip̃os sine humana opr cõmurte ac ꝑfligare belũ
nos ꝗ secundũ dehꝰ uiolati samꝰ comissũ ac ꝓfligar
configẽ nõ uereo neꝗ me hoc ur̃i adhortandi causa¬

Expanded text:
nimis corporibusque, quorum robora ac uires uix sustinere uis ulla possit. effigies immo, umbrae hominum, fame, frigore, inluuie, squalore enecti, contusi ac debilitati inter saxa rupesque; ad hoc praeusti artus, niue rigentes nerui, membra torrida gelu,extremas hostis, non hostem habetis, ac nihil magis uereor quam ne cui, uos cum pugnaueritis, Alpes uicisse Hannibalem uideantur. sed ita forsitan decuit, cum foederum ruptore duce ac populo deos ipsos sine ulla humana ope committere ac profligare bellum, nos, qui secundum deos uiolati sumus, commissum ac profligatum conficere. non uereor ne quis me haec uestri adhort
Abbreviated transcription (Latin):
quinto menst a⁊ cartagme noua uit quidã auotores
sunt quintodeamo die alpib suꝑatis Quante
copie trãsgesso in italiã anibali fuerĩt neqͦꝙ int̾
auctores ꝯstat qui plimũ centũ mił pediti̾ uiginti e¬
ꝗtum fuisse sccibũt Qui minimũ iuginai mił pedi
tũ sex equitũ/ l. citimꝰ alim̃tius ꝗ captũ se ꝗb ani¬
bale dicit mae auetor moueret llisi cõfunde̾t nũ
Idcũ int̾ om̃s cõscet eo magis miror ambigi quã¬
nã alpes transieit et uulgo ccedẽ penino atꝙ ide no¬
tã ⁊ uigo alpiũ indicũ ad trãsgressũ cosliũ ꝑcremoẽ
Iugũ dicet trãsisse qui amto salt̾ eũ nõm taurino s
ꝑ saltus montanos ad libnos gallos deduxerint lecue¬
risimił ẽ ea cũ ad galliã pocius se itinera utiq ad poe¬
nuũi fuertint obsessa gentib. semi germ anis fuissente
Neq hercule montib his siquẽ id mouet ꝗ trã sin pe¬

Expanded text:
quinto mense a Carthagine Noua, ut quidam auctores quinto mense a Carthagine Noua, ut quidam auctores sunt, quinto decimo die Alpibus superatis. quantae copiae transgresso in Italiam Hannibali fuerint nequaquam inter auctores constat. qui plurimum, centum milia peditum, uiginti equitum fuissetum, sex equitum. L. Cincius Alimentus , qui captum se ab Hannibale scribit, maxime auctor moueret, nisi confunderet numerum id cum inter omnes constet, eo magis miror ambigi quanam Alpes transierit et uolgo credere Poenino—atque inde nomen ei iugo Alpium inditum—transgressum, Coelium per Cremonis iugum dicere transisse; qui ambo saltus eum non in Taurinos sed per Salassos Montanos ad Libuos Gallos deduxissent. nec veri simile est ea tum ad Galliam patuisse itinera; utique quae ad Poeninum ferunt obsaepta gentibus Semigermanis fuissent. neque hercule montibus his, si quem forte id movet, ab transitu Poe