comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ:A tillẽ inuotatoa p̃i nomine : & cru¬
cis inp̃sso uex illo ⁊ eũ sub mam̃to pristi
restituit sanitatai: Quod princeps aue diens
festinus ac currit. genib scĩ ad poluit᷑. supplex
ex orans. quo particeps uit& etarne fieri me¬
reret᷑: Quẽ ũ bo dĩ diligentissime inseructũ.
pontifex uenerabił catetix auit. & sollẽ pni
ieunio ꝑ acto: cũ tota familia multaq nobiliũ
turba baptix auit: Quiintanto ardore pie¬
quo ibi aeccłam chiuino cultui aptã ex quer&. & lu¬
crandis x p̃o animab:i. abs que ullo inuigilar& in com¬
modo: Iã tunc gͦ in possilule dietureor. quanto gau¬
dio : quantaue ala critate cotidiexp̃o inibi fierent
lucra. diabolo de trim̃ta Om̃is etas. om̃isq: sexus:
ardentissimꝰ amore ad audiendũ uerbũ dñi. conflue¬
bat : & certatimp̃ire alt᷑ al terũ in scoꝓposito ela¬
borabat: Factã igit᷑ bonorũ suorũ collationẽ sc̃o uiro
tradunt ÷ quo & aecđa diuinis er ornaretur hono¬

Expanded text:
 invocato Christi nomine et crucis impresso vexillo, sub momento eum pristinae restituit sanitati. Quod princeps audiens, festinus accurrit, genibus sancti advolvitur supplex exorans, quo particeps vitae aeternae fieri mereretur. Quem verbo Dei diligentissime instructum pontifex venerabilis catechizavit, et solemni jejunio peracto, cum tota familia multaque nobilium turba baptizavit. Qui in tanto piequo ibi ecclesiam divino cultui aptam exstrueret, et lucrandis Christo animabus absque ullo invigilaret incommodo. Jam tunc ergo impossibile dictu reor, quanto gaudio, quantave alacritate quotidie Christo inibi fierent lucra, diabolo vero detrimenta. Omnis aetas, omnisque sexus ardentissimo amore ad audiendum verbum Domino confluebat, et certatim praeire alter alterum in sancto proposito elaborabat. Factam igitur bonorum suorum collationem sancto viro tradunt, quo et ecclesiis divinis exornarentur hono
Abbreviated transcription (Latin):
crebris. immo c̃tinuis monitis. alatibulis m̃tis eoꝵ tã ꝗ
aspis obiturata aure abduci. quinseꝑ meditarent᷑ qͣtinꝰ coep¬
tũ suũ obtatofine conluderent: Sed cũ iã talia ꝑmultoꝵ
oro uolitarent. & ad regẽ usq: ꝑue herent᷑ uerentes
c̃s piracionis auctores. neregis se ueritas in eos anĩ ad ũ ter&
decreuer̃ uł alt̃ eor̃ id ẽ. arthadius monasterior aecctorde
cõmoturꝰ dericos ciuitatis & qͦscũq̃: scđa riũ ualerh
Colũbi: uͦ in framonasteriũ residens. eos qͥ a scõuiro distiue¬
rant. in ꝑsidia coepta c̃sirmara. &si quos poss&̧ sibi socia¬
ne: At uꝰ sc̃s uir ay gulsus. sẽꝑ doc trinȩ instabat dicens
indomo: qi gꝰ unanimitate ñ tenentur. habriato onẽ do¬

Expanded text:
crebris, imo continuis monitis a latibulo mentis eorum tanquam aspis obturata aure abduci, quin semper machinarentur, quatenus coeptum suum optato fine concluderent. Sed cum jam talia per multorum ora volitarent, et ad regem usque perveherentur, verentes conspirationis auctores regis ne severitas in eos animadverteret, decreverunt ut alter eorum, id est Archadius, monasterio discederet, commoturus clericos civitatis, et quoscunque saecularium valeret. Columbus vero infra monasterium residens, eos qui a sancto viro desciverant in perfidia coepta confirmaret, et si quos posset sibi sociaret. At vero sanctus vir Aigulfus semper doctrinae instabat dicens:in domo . Qui ergo unanimitatem non tenent, habitationem do
Abbreviated transcription (Latin):
teris. nec morti suctũbis. Quid ergo melius cꝰ
Quid iocundius : Oped terrenas aut fortune
rot̾a subtrahit. aut condicio mortalitatis extorquet
Thesauros uͦ celestes. Ipsa sui ꝑpetuitas opido
concupiscibiles facit Hos tu õ beatissima uͥgo
cũ angelis ꝓpter celibem uitam. cũ apłis ꝓpter fi

Expanded text:
teris, nec morti succumbis. 8. Quid ergo melius? teris, nec morti succumbis. 8. Quid ergo melius? quid jucundius? Opes terrenas aut fortunae rota subtrahit, aut conditio mortalitatis extorquet; thesauros vero coelestes ipsa sui perpetuitas oppido concupiscibiles facit. Hos tu, o beatissima virgo, cum angelis, propter caelibem tuam vitam: cum apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
foritudo suꝑat. iusticra uiditat. A tꝑ ue epi¬
logũ faciamud. ũtutũ om̃ium inte e a te militia
continetur. Quam ob rem. it eterna beatra¬
dine bona meffabilia ñ solũ beatissimis oculis
uicles. & felicissimis manib tenes: uerũ etiam
reliqui sensus eacłẽ felicitate fruuntur. Nam
ẽ beatis aurib celeste organũ andro. se leco ore no¬
uñ canticũ canis. & ueneratidis narid perurd¬
quodã modo delicias otloratis. Itag n etrt
ulterius. quod tibi solicituclinẽ pariat. uel quod
anxietatẽ inportet. H abes quippe gauclium
absꝙ tristitia. delectationẽ absꝙ fastidio. securita¬
tẽ absꝙ formidine. pacẽ absꝙ discensione. cdulce¬
cinẽ absꝙ amaritudinẽ. satie tatem absc dife¬
tione. L ux tibi sine tenebris lucet. mundicia¬
sine inquinam̃to resplendet. Totã habes re¬
quiẽ. totã possides uitã. quia nec lassitudinem pa¬

Expanded text:
fortitudo superat, justitia judicat, atque, ut epifortitudo superat, justitia judicat, atque, ut epilogum faciamus, virtutum omnium in te et a te militia continetur. Quamobrem in aeterna beatitudine bona ineffabilia, non solum beatissimis oculis vides, et felicissimis manibus tenes, verum etiam reliqui sensus eadem felicitate fruuntur. Nam et beatis auribus coeleste organum audis, et laeto ore novum canticum canis, et venerandis naribus perennes modo delicias odoras. Itaque non erit ulterius quod tibi sollicitudinem pariat, vel quod anxietatem importet. Habes quippe gaudium absque tristitia, delectationem absque fastidio, securitatem absque formidine, pacem absque dissensione, dulcedinem absque amaritudine, satietatem absque defectione. Lux tibi sine tenebris lucet, munditiasine inquinamento resplendet; totam habes requiem, totam possides vitam, quae nec lassitudinem pa
Abbreviated transcription (Latin):
creatore celi &e terre cõtempnitur. ubi ds ꝓ homine
acdamatur. ubi ꝓ luto isto. celestes diuine conqui¬
tuntur. Qbeatissima uirgo. si multũ tibi sub¬
limitas generis offuit: at multomagis tua spon¬
tanea deiectio. & carnis ꝓpter dm̃ contricio ꝓfuit
Si splendor tue pulchritudinis ꝑiculũ incurrit:
at contẽptus regie maiestatis. ꝑenni te gloria co¬
ronauit. Si ad horam passio contristauit: at tͥ
inde contuberniũ martirũ: & requies sempiterna
ꝓuenit. Ecce nunc om̃ib que in hac uita desi¬
derasti ꝑfrueris. qm̃ rex regũ cẽ ddñs dominanti.¬
um concupiuit speciem tuam. Tuq o augustissi¬
ma regina astiusti a dextris eius: in uestitu de.¬
aurato curcũdata uarietate. Nunc igitur inte.
files. spes. karitas. fulgent. humilitas regna nt.
patientia. tͥumphat. u̾ginitas candet. pudlicenia m¬
tet. pruclentia discernit. temperantia moderatur.

Expanded text:
Creatore coeli et terrae contemnitur, ubi Deus pro homine Creatore coeli et terrae contemnitur, ubi Deus pro homine adamatur, ubi pro luto isto coelestes divitiae conquiruntur! O beatissima virgo, si multum tibi sublimitas generis obfuit, aut multo magis tua spontanea dejectio, et carnis propter Deum contritio posuit? Si splendor tuae pulchritudinis periculum incurrit, et contemptus regiae majestatis perenni te gloria coronavit. Si ad horam passio contristavit, at tibi inde contubernium martyrum et requies sempiterna provenit. Ecce nunc omnibus quae in hac vita desiderasti perfrueris, quoniam rex regum et Dominus dominantium concupivit speciem tuam, tuque, o augustissima regina, assistis a dextris ejus in vestitu deaurato circumdata varietate. 7. Nunc igitur in te fides, spes, charitas fulgent, humilitas regnat, patientia triumphat, virginitas candet, pudicitia nitet, prudentia discernit, temperantia moderatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit illi mulus adulationib blandiri. honores q
ꝓmitere tẽporales. quo uel sic illã suio ꝑsuasioni¬
duo aclquiescere faceret. Ucrũ ipsa sponsũ quẽ
degerat nullõmodo derelinquere uolens: iacebat
mmobilis. &̃ ita solo defixa: ac si quiblibet racli¬
ta uamloquia adhibuit. nichilq se ꝓficere iuidit.
regiam auctoritatẽ uertet inseiussimã tyrannidẽ.
Arreptaq eius manu: uolenter illã foras trahe¬
re conabatur. S ed cũ etiam ita millus eũ seque¬
retur effectus: Tancdẽ puelle brachiũ fortiter excuti¬
ens. sũmaꝙ ui cõtorquens: fracto uͥginalis humeri
osse. quasi qui se uindicasset abscelcit.  unc illa
ut erat tenerrima. ob uulneris su grauissimum
dolorẽ. corã dño aliquantulũ quidẽ fleuit
amdui autẽ orauit: donec sponsus suus xp̃s¬
adeet. eamq sanitate integra restauraret:. Ex il
cõmertiũ. Onntuũ prudens electio. ubi rex terre ꝓ

Expanded text:
coepit illi multis adulationibus blandiri, honoresque coepit illi multis adulationibus blandiri, honoresque promittere temporales, quo vel suis eam persuasionibus acquiescere faceret. Verum illa sponsum quem elegerat nullo modo derelinquere volens, jacebat immobilis, et ita solo defixa ac si quibuslibet radita blandimenta vaniloquia adhibuit, nihilque se proficere vidit, regiam auctoritatem vertit in saevissimam tyrannidem, arreptaque ejus manu violenter illam foras trahere conabatur. Sed cum etiam ita nullus eum sequeretur effectus, tandem puellae brachium fortiter excutiens, summaque vi torquens, fracto virginalis humeri osse quasi qui se vindicasset, abscessit. 6. Tunc illa, ut erat tenerrima, ob vulneris sui gravissimum dolorem, coram Domino aliquantulum quidem flevit; tandiu autem oravit, donec sponsus suus Chrisadesset, eamque sanitate integra restauraret. Ex illacommercium! O nimium prudens electio, ubi rex terrae pro
Abbreviated transcription (Latin):
ter de nuptus ꝑ inter nuntios agere. P ostquã
autem sensit uoluntatẽ suam a beata uirgine
que se meliori sponso id est xp̃o deuouerat om̃i¬
modis reꝓbari: quod blandimentis &̃ potesta¬
te regia ñ ualuit. ꝑ insidias & quedã latrocinia
cdlanculo nisus est. Aitentare. At illa contͣ
hec omia. orationũ dipeos. Q celestis armatu¬
re frameas obtendebat. Quadam uͦ die cũ
beatissima puella intra domesticos parietes
sola resideret. psalmosq more solito caneret:
puer familiaris repente ꝑ postĩcũ inruit. ꝓcla:¬
mans cẽ nuntians regẽ cũ satellitib suis adee
ꝓforibus : Tunc ipsa nichil sui oblita: orato¬
riũ qđ domui adherebat. celeri cursu ingres.¬
sa est: ubi se illico cũ gemitu & lacͥmis adora¬
tonẽ ꝓstrauit. flebili uoce obsectans ut eã
dñs de irminenti ꝑitulo liberaret:. G ũ uero
rex nimiũ temerarius post eã in oratoriũ intrano:

Expanded text:
ter de nuptiis per internuntios agere. Postquam ter de nuptiis per internuntios agere. Postquam vero sensit voluntatem suam a beata virgine, quae se meliori sponso, id est Christo, devoverat, omnimodis reprobari, quod blandimentis et potestate regia non valuit per insidias et quaedam latrocinia clanculo nisus est attentare. At illa contra haec omnia orationum clypeos et coelestis armaturae frameas ostendebat. 5. Quadam vero die, cum beatissima puella inter domesticos parietes sola resideret, psalmosque more solito caneret, puer familiaris repente per posticum irruit, proclamans et annuntians regem cum satellitibus suis adesse prae foribus. Tunc ipsa, nihil sui oblita, oratorium, quod domui adhaerebat, celeri cursu ingressa est, ubi se illico cum gemitu et lacrymis ad orationem prostravit, flebili voce obsecrans, ut eam Dominus de imminenti periculo liberaret. Tum vero rex, nimium temerarius, post eam in oratorium intrans,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ principũ. quos quidẽ a karolo magno karo¬
licdas possumus appellare: qui ob multiplices iuc¬
torias & ammiranda in xp̃iana religione studia.
hic solus inter ceteros uocabulũ ꝓmeruit. ut merito
magnus &ẽ optimꝰ diceretur. Horũ ut dictũ est
in clieb. scã cẽ dõ placita uͥgo Amalu̾ga defunc¬
tis iam parentib. in possessione que ei secus scaldẽ
fluiũ latissima ex ꝓgenitorũ successione ꝓuene¬
rat: cũ unico fr̃e suo religiosissime cõmanebat. ie¬
uniis cẽ orationib seruiens die ac nocte. elemosi¬
nas ꝙ plurimas &̃ largissimas faciens cũ maxima
hilaritate. habens semꝑ in memoria illud apł̃icũ
Hilarẽ cdatorẽ diligit ds̃. Cumq e̾et spetio¬
sissima usq adeo ut reliquas om̃s sua pultritu¬
cdine suꝑaret: ꝓpter honestissimi corporis p̃rogati¬
uam. pene incurat pudicitie detͥmentũ: Nam
nuo ipsuis amore captus. cepit cũ illa indesinẽ.¬

Expanded text:
rum principum, quos quidem a Carolo Magno Carorum principum, quos quidem a Carolo Magno Carolidas possumus appellare, qui, ob multiplices victorias et admittenda in Christiana religione studia, hic solus inter caeteros vocabulum promeruit, ut merito magnus et optimus diceretur. 4. Horum, ut dictum est, in diebus sancta et Deo placita virgo Amelberga, defunctis jam parentibus, in possessione, quae ei secus Scaldam fluvium latissima ex progenitorum successione provenerat, cum unico fratre suo religiosissime commanebat, jejuniis et orationibus serviens die ac nocte, eleemosynasque plurimas et largissimas faciens cum maxima hilaritate, habens semper in memoria illud apostolicum: Hilarem datorem diligit Deus . Cumque esset speciosissima usque adeo ut reliquas omnes sua pulchritudine superaret, propter honestissimi corporis praerogativam pene incurrit pudicitiae detrimentum. Nam amore continuo captus, coepit cum illa indesinen
Abbreviated transcription (Latin):
tib appareret diinis. Non auro utebatur aut
margaritis. quia sciebat xp̃m sponsũ suũ ñ his
fuisse usũ interris. N on purpurã diligebat
aut byssũ. qñm ñ ignorabat ꝑpter huiusmodi
multos demergi in abyssũ. Non delectabatur
rumusculis frequentie popularis. quia secretũ
ꝓ cognatis cẽ amicis seculi. diligebat pauꝑes xꝑi
ro auro atꝙ margaritis. ornabatur sententus
doctrine sp̃ualis: Pro byssinis purpureis ꝙ
uestib. cinere & tilicio utebatur. Pro frequen¬
tia populari quã penitus respuebat: in ex.¬
cubiis templorũ dñi. circa sacra altaria orando.
uigilando iugiter morabatur. Uerũ quomͦ
aut quali ordine ad tantam discipline celestis
ꝑuenerit sũmã: ñ est silentio transeundũ ꝓp.¬
ter ȩxempbũ bonũ. e ꝓpter meritoꝵ enis dig¬
itũ narratione p̃coniũ. Erat hec pudicissima
puella inhereditate patrũ suorũ temporib franco¬

Expanded text:
tibus appareret divinis. Non auro utebatur aut tibus appareret divinis. Non auro utebatur aut margaritis, quia sciebat Christum sponsum suum non iis fuisse usum in terris; non purpuram diligebat aut byssum, quoniam non ignorabat propter hujusmodi multos demergi in abyssum. Non delectabatur rumusculis frequentiae popularis, quia secretum pro cognatis et amicis saeculi, diligebat pauperes Christi; pro auro atque margaritis, ornabatur sententiis doctrinae spiritualis; pro byssinis purpureisque vestibus, cinere et silicio utebatur; pro frequentia populari, quam penitus respuebat, in excubiis templorum Domini, circa sacra altaria orando et vigilando jugiter morabatur. Verum quomodo et quali ordine ad tantam disciplinae coelestis pervenerit summam non est silentio transeundum propter exemplum bonum, et propter meritorum ejus dignum narratione praeconium. Erat quippe haec pudicissima puella in haereditate patrum suorum temporibus Franco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am xp̃i resurgere festinemꝰ. ut cũ ipso in eter¬
na beatitudine uiuere mercamur. Itaq laude¬
mus dñm dm̃ nr̃m in scĩs suis. cosdẽq uicissim
laudemꝰ &ẽ honoremus inipso. quandõquidẽ deo
&e scĩs euis seruire uere est iuiuere. atꝙ in hoc om̃i
tempore ꝑmanere. prudenter est laqueos delicto¬
rũ deuutare. Ecce autẽ occurrit nobis hodier.¬
na die huius rei aptissimũ tempꝰ. Inquo ꝑadoxe
uͥginis Amalser oE memorabilẽ uitam anmia
festiuitate recolimus. que in hac ꝑegrinatione d̃o
rẽ hominib gratissima exutit. cũ splendore gemi¬
ne pulcritudinis. Tũ etiam merito pudicitie uir¬
ginalis. Hec cũ e̾e̾t pͥmif orta natalib. & ꝓpt̾
nimiũ corporis decorẽ om̃ib amabilis: Elegit se
ornare uirtutũ geminis potius quã uestib p̃ciosis:
uilemꝙ se &e despicabilem statuit humanis ostẽ.¬
dere oculis. Quo p̃ciosa atꝙ honestissima cõspec¬

Expanded text:
per gratiam Christi resurgere festinemus, ut cum ipso in aeterper gratiam Christi resurgere festinemus, ut cum ipso in aeterna beatitudine vivere mereamur. 2. Itaque laudemus Dominum Deum nostrum in sanctis suis, eosdemque vicissim collaudemus et honoremus in ipso, quando quidem Deo et sanctis ejus servire, vere est vivere, atque in hoc omni tempore permanere, prudenter est laqueos delictorum devitare. Ecce autem occurrit nobis hodierna die hujus rei aptissimum tempus, in quo paradoxae virginis Amalbergae memorabilem vitam annua festivitate recolimus, quae in hac peregrinatione Deo et hominibus gratissima exstitit, tum splendore geminae pulchritudinis, tum etiam merito pudicitiae virginalis. Haec, cum esset primis orta natalibus et propter nimium corporis decorem omnibus amabilis, elegit se ornare virtutum gemmis potius quam vestibus pretiosis, vilemque se et despicabilem statuit humanis ostendere oculis, quo pretiosa atque honestissima conspec
Abbreviated transcription (Latin):
moriã ad laudẽ &̃ glãm
nõis ipsius agimus:
totiens a peccatoꝵ nos¬
trorũ sepulchris resurgimꝰ. Reuuiscit enim
tunc quodãmodo fides nr̃a. &ẽ rediuiua innoua¬
tur dulcecline uox nr̃a ꝑ officia ladiorũ nr̃oꝵ¬
Ic ꝑ hoc. fit in nobis quod dicit apłs. R eno¬
uamini sp̃u mentis ur̃e. & induite nouum
hominem. Quid nãq est aliud male mori.
luid est ab hoc tumulo resurgere. nisi ꝑ confes¬
sionẽ c̃ penitentiã. ad uitã que xp̃s est redire:
Iabemus sane huiusmodi mortiso plurima
inscripturis exempla. que illos solet mortuos
appellare. qui nunquã uolunt a pectatis resipis¬
cere. ut est illud in egłio Dimite mortuos
sepelire moriuos suos. Neq enim hi qui cor¬
pora sepeliebant. corporaliter mortus erant:
Sed cũ essent scelerati. ac ꝓpterea mor̾iui: sepe¬
hebant cos. quos mors corporis a uita subtraxit
Q uo circa: nos quoc mortis hiuiuis detmenta
salleanurd. quin ammo de sepulcris uiciorũ cito

Expanded text:
moriam ad laudem et gloriam nominis ipsius agimus, toties a peccatorum nostrorum sepulcris resurgimus. Reviviscit enim tunc quodammodo fides nostra, et rediviva innovatur dulcedine vox nostra per officia labiorum noper hoc sit in nobis quod dicit Apostolus: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem . Quid namque est aliud male mori, liud est ab hoc tumulo resurgere, nisi per confessionem et poenitentiam ad vitam, qui Christus est, redire? Habemus sane hujusmodi mortis plurima in Scripturis exempla, quae illos solet mortuos appellare, qui nunquam volunt a peccatis resipiscere; sicut est illud in Evangelio: Sinite mortuos sepelire mortuos suos . Neque enim ii qui corpora sepeliebant corporaliter mortui erant; sed cum essent scelerati, ac propterea mortui, sepeliebant eos quos mors corporis a vita subtraxit. Quocirca nos quoque mortis hujus detrimenta caveamus; quinimo de sepulcris vitiorum cito
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uͥginib ꝓpter specialem corporis & annne pu¬
dicitiam. uͦ patriã tuã post liminio repetens:
hereditario uire participas. & gloriaris in spon
intercedere ñ desistas. qui te in hac mortalitate
ita roborauit. Ut regẽ terrenũ castitatis gladio
uinceres. & infernoꝵ principẽ diabolũ sc̃itate
p̃cipua suꝑares: Aigiliante ipso. qui cũ patte a spu¬

Expanded text:
rporis et animae pudicitiam, vere nunc, patriam tuam post limina, repetens, haereditario jure participas, et gloriaris in sponsintercedere non desistas, qui te in hac mortalitate ita roboravit, ut regem terrenum castitatis gloria vinceres, et infernorum principem diabolum sanctitate praecipua superares, auxiliante ipso, qui cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
pontificum augustoꝵ. Deo etiam anuuente
iaus a fidelibus decantatur: sub eius dẽ scissii pa¬
Ruturus. plenssima deuotione ante oratoriũ
depreratuss est. Adeptusꝙ uenerandi ponuisi
do mtanibus clericatus honorem. metute fieri

Expanded text:
nitatem indulgens. Deo etiam annuente laus a fidelibus Deo decantatur. His expletis,  plenissima devotione ante oraculum tdepraecatus est, et adeptus venerandi pontificis Amandi manibus clericatus honorem, meruit fieri
Abbreviated transcription (Latin):
trabatur : Egressus inde uerbum dĩ
predicabat : et eaquȩ uiderat uel audi¬
erat omnibus populis scottorũ ad¬
nuntiabat: Erat uero in illo in cõpara¬
bilis gratia : Nihil terrenũ usquam¬
competens : omni petenti : se tribuens:¬
Prelatis et subdictis aequalis: magnatib:.
et regibus : humilibus et contẽptoribus
saeculi imitandus : Omnibus bonis
amabilis in iquis et peccatoribus ter¬
ribilis : Diuinis uirtutibus clarus

Expanded text:
t. 4. Egressus inde verbum Dei praedicabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens,elatis et subditis equalis, magnatis et regibus timendus, humilibus et contemptoribus saeculi imitandus, omnibus bonis amabilis, iniquis et peccatoribus terrebilis, divinis virtutibus clarus
Abbreviated transcription (Latin):
terra extitit plaga tã inpopulo quam et in
fructibus Ille seruus ut audiuit uerba excu¬
santis dix̃ . Domne uel fontẽ mihi indica ut
frat̃ monstrauit ei fontẽ. Qui ex ipso ferens
uas plenũ ectulit dominae suȩ et cuncta quȩ
ei contigerant reculit . Gauisa mulier dix̃
uel ex ĩpso mihida quẽ ad tulisti. quae ut
gustauit gratias agens dõ eo qđ nũ quã meliorẽ
uinũ bibis set. Tunc precepit om̃i familia e sue
exinde gustum dare atq uicinis omnibus:
Qui enĩ ex eobiber̃ claruerunt merita scĩ
fursei Et ipsa cum omnibus suis recepit
sanitatem. Omnib: haec resclaruit. Poste a
ipsa uenienscũ omnidomosua et cũ parentib: se
ipsos et cuncta propria dõ promeritis scĩ fursei
uouerunt eo postea multis uixerunt annis
Crebrescentib: deinceps miraculis beatae
memoriae : erchenaldi et coniux ipsius leut¬
diligent̃ fabricauit manib: suis uenerabilis
scĩ fursei sepulchrũ. ubi prestant᷑ beneficia

Expanded text:
terra extitit plaga tam in populo quam et in terra extitit plaga tam in populo quam et in fructibus'. Ille servus ut audivit verba excusantis, dixit: 'Domine, vel fontem mihi indica, ut frater, monstravit ei fontem; qui ex eo ferens vas plenum et tulit dominae suae et cuncta quae ei contigerant retulit. Gavisa mulier dixit: 'Vel ex ipso mihi da quem adtulisti'. Quae ut gustavit, gratias agens Deo, eo quod numquam melius vinum bibisset, tunc praecepit omni familiae suae exinde gustum dare atque vicinis omnibus; qui ex eo biberunt. Claruerunt merita sancti Fursei, et ipsa cum omnibus suis recepit sanitatem; omnibus haec res damit. Postea ipsa veniens cum omni domu sua et cum parentibus, se ipsos et cuncta propria Deo pro meritis sancti Fursei voverunt et postea multis vixerunt annis. 24. Crebrescentibus deinceps miraculis, beatae memoriae Erchenaldus et coniux ipsius Leutdiligenter fabricavit manibus venerabilis sancti Fursei sepulchrum. Ubi praestantur beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
dum qđ in memoriã reducimur Erate
quae lam femina multas habens diuitias
eapiossessiones sed ualidã in firmitatem
padiebatur cum suis hominib: langones
uang ntullus aliũ posset adiuuaro quae
ad monita in somnis ut ꝑger& ad sepulcdrã
scĩuint orationib uacare sed pinfinmitate
soualut iro. Et conpuncta in fider famore
sc̃ missu suũ misit p̃cipiens illiut cato cer¬
guret ad locũ p̃dictũ et poscer& sibitrans¬
mit tere do eulogis sc̃i fursei. hoccredebat
exfide : qđ postea cognouit infacto. Ex gustu:
credebat sanari. Seruus quẽ domina impe¬
rauit perrexit. VUeniens aduirũ cuius
sollicitudo preerat monasterii dicit ei
Domina mea ualde in firmat᷑ obsecrat et
petit ut eulogias scĩ ei transmittatis quia ꝑ
ipsas credit recipere sanitatẽ . Qui frater
dicit ei Certe scias nos absque uino esse
nisi tantum unde uix ad missas oblationes
facimus quia ualidissima in hoc an noet in hac

Expanded text:
dum, quod in memoriam reducimus. Erat dum, quod in memoriam reducimus. Erat quaedam femina multas Habens divitias et possessiones, sed validam infirmitatem patiebatur cum suis hominibus, languores ita, ut nullus alium posset adiuvare. Quae ammonita in somnis, ut pergeret ad sepulchrum sancti viri orationibus vacare; sed prae infirmitate non valuit ire. Tamen conpuncta in fide et amore sancti missum suum misit, praecipiens illi, ut cito pergeret ad locum praedictum et posceret sibi transmittere de eulogiis sancti Fursei. Hoc credebat ex fide, quod postea agnovit in facto; ex gustu credebat sanari. Servus, quo domina imperavit, perrexit. Veniens ad virum, cuius sollicitudo praeerat monasterii, dicit ei: 'Domina mea valde infirmatur; obsecrat et petit, ut eulogias sancti ei transmittatis, quia per ipsas credit recipere sanitatem'. Qui frater dicit ei: 'Certe scias nos absque vino esse, nisi tantum, unde vix ad missas oblationes facimus, quia validissima in hoc anno et in hac
Abbreviated transcription (Latin):
uxta scm̃ sepulchrũ quicquid aiuuentu¬
te ad qui siuit. xp̃o propt̃ amorẽ scĩ
fursei uouit. Statim ut credidit
sanata est. Cuncti ad stantes gaudio magno
repleti el euauerunt corpus cum
magna exsultatione et condiderũt
dextra parte altaris a postoloꝵ pri¬
mitiis. Ubi conditum iacuit antus
quattuor ubi et multa patuer̃ miracula
Interĩ parabat᷑ domuncula in quã post
tot annos ab in lustrib: uiris eligio &
aut berto et medardo ep̃is trans latũ est
Sicq tunic inuentũ est in lesũ quasi eadẽ
hora migrasset ecorpore : Ibi cũ odorib
magnas clarategunt mẽbra Vbi et uir¬
duites mnultae darescunt ꝑ merita sc̃ĩ ibi para¬
lietcues le prosi curant᷑ et daemoniaci libienat
seci iusti recipiunt atq cuncta naes laoeran
quae infide poscunt᷑ illic langiente deco
pones antur Laetus sacerdo laccũ petit
donũ dristes et merone plenos lactos redu¬
qu indonnũ cael estem et illud non est silen¬

Expanded text:
iuxta sancti sepulchrum, quicquid a iuventuiuxta sancti sepulchrum, quicquid a iuventute adquisivit, Christo propter amorem sancti Fursei vovit; statim ut credidit sanata est. 22. Cuncti adstantes, gaudio magno repleti, elevaverunt corpus cum magna exultatione et condiderunt dextra parte altaris apostolorum principis, ubi conditum iacuit annis quattuor, ubi et multa patuerunt miracula. Interim parabatur domuncula, in qua post tot annos ab inlustribus viris Elegio, Autberto et Medardo episcopis translatum est. Sicque tunc inventum est inlesum, quasi eadem hora migrassete corpore. Ibi cum odoribus magnis clara tegunt membra; ibi et virtutes multae clarescunt per merita sancti. Ibi paralitici et leprosi curantur et daemoniaci liberantur; ceci visum recipiunt atque cuncta necessaria, quae in fide poscuntur, illic, largiente Domino, praestantur. Laetus sacerdos laetum petiit domum; tristes et merore plenos laetos reducit in domum caelestem. 23. Et illud non est silen
Abbreviated transcription (Latin):
liut sinda irata respondit. Vtinã nũ quã
ꝑuenis sem addiem illũ nuptiarũ unde nunc
reꝓba effecta sum. Erchenaldus dixit
ndie quo nobis suam tradidt faendã hene
sumo quã talia prouehenes sfcatocaritto¬
fime qđ si funror suus contrate eu creres
furoenditucumtuis et om̃a tua tecũ ibunt
ainostluonem. Subridens luit sindacdre
facdus qunsi. hemo tngnti diesputre
dies quo tẽplũ aedificationis p̃panadũt
foaue hoe est Uidus febrii ibi magna
collec ta populorũ adunata Erchenald
dixit. Liut sinda : eccedies inqua pneo¬
baro potenis quẽ semꝑ dolose inquiris
Hoc die dõ ubente trans feree sc̃s adlocũ
que e preparatũ habeo et sisic iunuenis
ut dicis centuplũ restaurabo tibi pecunias
tuas Tunc liut sinda laeta facta prexnias
cũ turba multa ad locũ ubi sem̃ iacebat
corpus Iubet disco operire sepulchrum
et ideo quia non erat digna uidere compus
amisit lumen oculorum. Quae diuiacens

Expanded text:
Leutsinda respondit: 'Utinam numquam Leutsinda respondit: 'Utinam numquam pervenissem ad diem illum nuptiarum, unde nunc reproba effecta sum!' Erchenaldus dicit: a die, quo nobis suam tradidit familiaritatem, numquam talia proveheres. Scito certissime, quod si furor suus contra te eversus fuerit, tu cum tuis et omnia tua tecum ibunt in perditionem'. Subridens Leutsinda dixit: 'Audite cuncti: homo triginta dies putredies, quo templum edificationis praeparatum fuit, hoc est V. Idus Febr.. Ibi magna collecta populorum adunata, Erchenaldus dixit: 'Leutsinda, ecce! dies in qua probare poteris, quem semper dolose inquiris. Hodie, Deo iubente, transfertur sanctus ad locum quem ei praeparatum habeo, et si sic inveneris, ut dicis, centuplum restaurabo tibi pecunias tuas'. Tunc Leutsinda laeta effecta perrexit cum turba multa ad locum ubi sanctum iacebat corpus; iubet discooperire sepulchrum et ideo, quia non erat digna videre corpus, amisit lumen oculorum. Quae diu iacens
Abbreviated transcription (Latin):
mobtẽ cignopũ Et p̃dictiuiri post conpus cũ coꝵ
ulebe et cũ magna laetitia gaudent̃ ꝑgunte
ibiq: cũ odoribus magnis condunt ubũ psesẽs
prius multorũ scõꝵ condidit pignora id est
patrici. becani meldam et cȩteroꝵ quos secũ
deculit. Sed et inte᷑ im hoc est int̃ xixdies parat
ecclesia et aedificatur in honore duodecim
liut sinda furore repleta eo qđ tam diligent̃
diligeret sc̃m: dixit uirosuo. Ece me desola¬
tam cũ filus meis et filiabus derelinquis.
absq: pecunia et possessione tradens omnia
nr̃a in manus eius quẽ nos ignoramꝰ uel ex
qua origine ortus est . Cui dicit erchenaldas
Dulcis sima mea liut sinda noli talia uerba
loqui. Liut sinda respondit. fac me extra¬
neam detuo consortio sisic perseueras ut coepisti.
Erchenalđ dixit. Cessa uerbosare liut sinda
qđ si furor tuus non cessauerit eris extranea
de potestate mea et dediliciis quas tibi tradidi:

Expanded text:
montem Cygnophum. Et praedicti viri post corpus cum eorum montem Cygnophum. Et praedicti viri post corpus cum eorum plebe et cum magna laetitia gaudenter pergunt, ibique cum odoribus magnis condunt, ubi ipse sanctus prius multorum sanctorum condidit pignora, id est Patricii, Beoani, Meldani et ceterorum quos secum detulit. Sed interim, hoc est inter triginta dies, paratur ecclesia et edificatur in honore duodecim Leutsinda furore repleta, eo quod tam diligenter diligeret sanctum, dixit viro suo: 'Ecce! me desolatam cum filiis meis et filiabus derelinquis absque pecunia et possessione, tradens omnia nostra in manus eius, quem nos ignoramus, vel ex qua origine ortus est. Cui dicit Erchenaldus: 'Dulcissima mea Leutsinda, noli talia verba loqui'. Leutsinda respondit: 'Fac me extraneam de tuo consortio, si sic perseveras, ut coepisti'. Erchenaldus dixit: 'Cessa verbosare Leutsinda; quod si furor tuus non cessaverit, eris extranea de potestate mea et diliciis, quas tibi tradidi'.
Abbreviated transcription (Latin):
rapere corpus tunc dicit ei erchenalđ.
quid est hoc berchari quod sic armatus
aduenis. Respondit ei bercharius.
Meus est legib: quẽ ducis eoqđ ego prior
omnibus in ac terra eoꝵ dux fui. Et
quic quid mea fuit facultas ad cultũ
amoris eius et parentib: ipsius tradidi
ad possidendum illũ. Viuens uoluit
dosere uenins qđ tu non permisisi. Tamen
obsecno quãus ommeruissem allũ uidere uitũ
ut pouli sadtum dimittas compusaus destodiũ
Eubocsi nolueris unũ deduohuss  allge stocun
duo s iuiuenes a feretnũ pone ut cant partẽ
quã elegerint: Et hoc altus iudex inter tior
bac hora diudicet qđ placitũ sibi fuerit
Respondit archenaldus. prout dixisti fiat
Fune misit enthenaldus puerũ habentem
septẽ annos departe bercharii et bercha¬
mus similiter posuit puerũ suũ departo
enbbenaldi Qui statĩ eleuantes feretrũ
iubento saluatore duxer̃ scm compus a

Expanded text:
rapere corpus. Tunc dicit ei Erchenaldus: rapere corpus. Tunc dicit ei Erchenaldus: 'Quid est hoc, Berchari, quod sic armatus advenis?' Respondit ei Bercharius: 'Meus est legibus quem ducis, eo quod ego prior omnibus in hac terra eorum dux fui, et quicquid mea fuit facultas, ad cultus amoris eius et parentum ipsius tradidi ad possidendum illi. Vivens voluit ad me venire, quod tu non permisisti. Tamen obsecro, quamvis non meruissem illum videre vivum, ut mihi saltim dimittas corpus eius custodire, et hoc si nolueris, unum e duobus elige, aut duos pueros ad feretrum pone, ut eant partem quam elegerint, et hoc altus iudex inter nos hac hora diiudicet, quod placitum sibi fuerit', Respondit Erchenaldus: 'Prout dixisti, fiat'. Tunc misit Erchenaldus unum puerum habentem septem annos de parte Berchari et Bercharius similiter posuit puerum suum de parte Erchenaldi. Qui statim elevantes feretrum, iubente salvatore, deduxerunt sanctum corpus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cans dm̃ Obeate fursee qui tots uiscerib:
tam pengis ad xp̃i negnum qui non
dedli nabas dextra leuaq de consontio
scõtañ Ofunsee iamuernas int̃ choros
laero tiũ Oscĩs sima anima quȩ iã audis
a dño intra ingaudium dm̃i tui Bonum
conilamencentasti ideoq et cũ angeuis
exultabis in aecernũ Mane autẽ facto
fecer̃ ut haec ꝓbarent᷑ quaedixer su¬
nos iam iungunt ad feretnũ ac statim
eleuant sem̃ Qui tenentes ratã uiã itanenis
ꝑuener aduillã uocabulo penionam
Erchenaldus uero post compus ꝑ gebut
cum turba populorũ psallens glorificabat
dm̃. Et ecceclaudus iacebat inuia qui expec¬
tabat consolationẽ dñi clamans et uocife¬
rans scẽ dĩ furseȩ adiuua me ego sipo¬
tuissem tibi ad propinquare credebam
me tuis meritis saluari . Tunc uiri mise¬
ricordes portantes eum ante feretrũ
fide poscentem et recepit sanitatem
his rite gestis ecce bercharius dux uenie
lughdunensis cũ exercitu magno uolen

Expanded text:
cans Deum: 'O beate Furseae, qui totis visceribus iam pergis ad Christi regnum, qui non declinabas dextra laevaque de consortio sanctorum, o Furseae, iam vernas inter choros laetantium! O sanctissima anima, quae iam audis a Domino: Intra in gaudium Domini tui. Bonum certamen certasti, ideoque et cum angelis exultabis in eternum'. 18. Mane autem facto fecerunt, ut haec probarentur quae dixerunt. Tauros iungunt ad feretrum ac statim elevant sanctum; qui tenentes rectam viam iteneris pervenerunt ad villam vocabulo Perronam. Erchenaldus vero post corpus pergebat cum turba populorum psallens et glorificabat Deum. Et ecce! claudus iacebat in via, qui expectabat consolationem Domini, clamans et vociferans: 'Sancte Dei Furseae, adiuva me; ego si potuissem tibi adpropinquare, credebam me tuis meritis salvari'. Tunc viri misericordes portantes eum ante feretrum, fide poscente, recepit sanitatem. 19. His rite gestis, ecce! Bercharius dux venit Lugdoniensis cum exercitu magno, volens
Abbreviated transcription (Latin):
domus illuc cũ turba hostiliter ꝑrex̃.
qui ueniens ad supra dictũ locũ suꝑ flu¬
uium alte iam tetendit ubi scã iacebat gẽma
bi haiomonẽ ducẽ p̃paratũ inuenit hosti¬
liter uigilantẽ et custodientẽ corpus
tunc erchenaldus dicit hai moniduci. Red¬
de mihi monachũ meũ. Alio quincras mane
iudicet hoc ds̃ interme ette. Hai mo
respondit et mihi primogenitũ meũ re¬
suscitauit. sed tamenquid int̃ nos haec ratio:
iubeantur crastino iungiduo tauri indo¬
miti ut eleuent feretrũ et ꝑgant dõ uiberse
ubicũq uoluerint. Tunc uir dñi erchenalđ
laetus effectus dix̃. Recte iudicasti. fiat
oas fere ũo pemebatur eor ecepit lum
oulo rã oqualis ex titit iocunditus que

Expanded text:
domus, illuc cum turba multa hostiliter perrexit. Qui veniens ad supradictum locum super fluvium Alteiam, ubi sancta iacebat gemma, ibi Haimonem ducem praeparatum invenit, hostiliter vigilantem et custodientem corpus. Tunc Erchenaldus dicit Haimoni duci: 'Redde mihi monachum meum, alioquin cras mane iudicet hoc Deus inter me et te'. Haimo respondit: 'Et mihi primogenitum meum resuscitavit; sed tamen quid inter nos haec ratio? Iubeantur crastino iungi duo tauri indomiti, ut elevent feretrum et pergant, Deo iubente, ubicumque voluerint'. Tunc vir Domini Erchenaldus laetus effectus dixit: 'Recte iudicasti; fiat quo feretrum operiebatur et recepit lumen oculorum. O qualis extitit risus ve
Abbreviated transcription (Latin):
to post audientes huec ultra marini
cognati atq: amici simulcũ scõemmanio
accelerauerunt uenire ad scĩssimũ uirũ
furscum . Qui eos honorifice suscipiens
et simulcum eis manibus operans magno¬
pere construxit illum locũ. Et post spa¬
tium annorum contigit ei ut reuerte¬
retur in saxoniam uisitare proprios
germanos suos id est fohilnanũ et ultanũ
quos dimisit ad regendũ suũ monasteriũ
Qui in sua relinquens sede emmianũ
uirũ scm curã gregis agere it̃ accelera¬
bat. Veniens igitur in p̃dictã traditionẽ
haimonis uocabulo macerias scs dtu
tẽpusq transitus sũ adueniens ad prandiũ
suũ uidit beatũ furseũ cũ suis duobus
dia conib: et cũ tribuscereis quos posuer̃
sop iensam suã et abier̃ Tum hai mo

Expanded text:
to post audientes ultramarini to post audientes ultramarini cognati atque amici, simul cum sancto Emmiano acceleraverunt venire ad sanctissimum virum Furseum, qui eos honorifice suscipiens et simul cum eis manibus operans, magnopere construxit illum locum. 14. Et post spatium annorum contigit ei, ut reverteretur in Saxoniam visitare proprios germanos suos, id est Foilnanum et Ultanum, quos dimisit ad regendum suum monasteri um; qui in sua relinquens sede Emmianum virum sanctum curam gregis agere, iter accelerabat. Veniens igitur in praedictam traditionem Haimonis vocabulo Macerias, sanctustempusque transitus sancti. Adveniens ad prandium suum, vidit beatum Furseum cum suis duobus diaconis et cum tribus cereis, quos posuerunt super mensa
Abbreviated transcription (Latin):
fonsmagnus quiusq hodie locum
irrigat et multis adiuersis infirmi¬
tatib: prestat medicinã. Contigit
autem ut dum preuideret quadam
die locum: ecceduo inergumini
ab eatissimo furseo dep̃cati sunt reme¬
dium. Et ille facto crucis signaculo
effugauit daemoniũ reddiditq eis
salutis remedium. Tuno qui missi
fuerant cuncta quae uider̃ omnibus
indicauerunt. Ercha naldus uero ut
audiuit hoc gratias egit dõ qui talẽ ci
uirũ dedissetꝰ unde tala processissent
miracula Pergens itaq post uirũ suũ¬
scm̃ dicit ei. Dõ gratias ago qui mihi tale
dederit propriũ ubi tibi inuenisti digiũ
babitaculum. Edifica et ordina diligent
ut sit tibi ettius aptus perbennitee¬
pore. Ego autem interim p̃parabo
montem cignopum qui prona nuncu¬
patur ut si acceptior tibi fuerit
habeas et ipsum quia dõ iubento ibi
re quiescent corpuscula nr̃a. Immo
construxit. Beatusq erche naldus pronã
cũ festinatione p̃parauit. hoc non mul¬

Expanded text:
fons magnus, qui usque hodie locum fons magnus, qui usque hodie locum irrigat et multis a diversis infirmitatibus praestat medicinam. Contigit autem, ut dum praevideret quadam die locum, ecce! duo inergumini a beatissimo Furseo deprecati sunt remedium. At ille, facto crucis signaculo, effugavit daemonium reddiditque eis salutis remedium. 12. Tunc qui missi fuerant cuncta quae viderunt omnibus indicaverunt. Erchenaldus vero ut audivit hoc, gratias aegit Deo, qui talem ei virum dedisset, unde talia processissent miracula. Pergens itaque post virum sanctum, dicit ei: 'Deo gratias ago, qui mihi talem dedit proprium, ubi tibi invenisti dignum habitaculum; edifica et ordina diligenter, ut sit tibi et tuis aptus perennis temporibus. Ego autem interim praeparabo montem Cygnopum qui Perrona noncupatur, ut si acceptior tibi fuerit, habeas et ipsum, quia, Deo iubente, ibi requiescent corpuscula nostra'. 1construxit, beatusque Erchenaldus Perronam cum festinatione praeparavit. Ac non mul
Abbreviated transcription (Latin):
quia credimus pertuũ aduentũ nos
saluari. At ubi audiuit uir dñi miseri¬
cordia motus postulituit proeis ut
dimit terentur sed minime impetrauit
Accedentes autem ad epulas uir dñ
expectauit mirabilia dĩ. Dixit enim
senon esse pransurũ antequam uinctos
ante uidisset. Audiens dñs petitionẽ
serui sui. Et ecce cunctis uidentibus
qui erant retrusi absq ulla contagi¬
one aduenerunt in lesi. Cuncti ad stan¬
tes simul cũ principe ueniã postulauer̃
et glorificauer̃ dm̃ eo qđ eis uenisset
uirtus salus et adiutoriũ tunc electus
dñi erchanaldus constituit tresdomesti¬
cos suos qui uirum istum ꝑ diuersa loca
deducerent. et ubicumq: sua ꝓpria
fuissent ei monstrassent ut qualis ei
locus amabilior fuisset adhabitandum
daretur. Qui et fecer̃. Sc̃s uers furseus
ec unctis locis latiniacũ expetiuit. Veni¬
ens autẽ in ipsum p̃dictũ locũ fixit
baculum suum in terrã et mox ebulliuit

Expanded text:
quia credimus per tuum adventum nos quia credimus per tuum adventum nos salvari'. Ad ubi audivit vir Domini, misericordia motus, postulavit pro eis, ut dimitterentur, sed minime inpetravit. Accedens ad epulas vir Domini, expectavit mirabilia Dei; dixit enim se non esse pransurum, antequam vinctos ante se vidisset. Audiens Dominus petitionem servi sui, et ecce! cunctis videntibus, qui erant retrusi absque ulla contagione advenerunt inlesi. Cuncti adstantes simul cum principe veniam postulaverunt et glorificaverunt Deum, eo quod eis venisset virtus, salus et adiutorium. 11. Tunc electus Domini Erchenaldus constituit tres domesticos suos, qui virum iustum per diversa loca deducerent, et ubicumque sua propria fuissent, ei monstrassent, ut, qualis ei locus amabilior fuisset, ad habitandum daretur; qui et fecerunt. Sanctus vero Furseus e cunctis locis Latiniacum expetivit. Veniens autem in ipsum praedictum locum, fixit baculum suum in terram, et mox ebullivit
Abbreviated transcription (Latin):
uirum scm̃ et prouoluta pedib: eius
se et sua propria ei deuora uouens
postea multis uixit annis. Ofratres
dilectissimi quam clara et quã pretiosa
fuerunt merita scĩ. Nonsolũ nãq:
per eius manus uirtutes clarescebant
uerum etiã ex bacolo quem in manu
frequentissime portabat adquot qͦt
in firmos mittebatur statĩ sanabant᷑
et illud qđ superius memorauimus
cotidie pertotam galliam deuulgabat᷑
Vir dñi memoratus erchenaldus
audiens famã obiuam ei perrexit
orans et postulans ut ueniret addo¬
mum eius ad palatium per ronensis
uici et insacrum baptisma filiũ suũ
poneret et a fonte susciperet . Qui sc̃s
non rennuens sed sicut semet ipsum
diligens pariter pergunt. Venientes
autem ad locũ nominatũ. magna ibi
fit laetitia. Sed tamen sex uincti
in carcere tenebantur in ipsouico. Ipsi
ubi audierunt aduentũ eius clamaban
dicentes. Ora pronobis serue dĩ ꝓpt̃ dm̃

Expanded text:
virum sanctum et provoluta pedibus eius, virum sanctum et provoluta pedibus eius, se et sua propria ei devota vovens, postea multis vixit annis. O fratres dilectissimi, quam clara et quam pretiosa fuerunt merita sancti; non solum namque per eius manus virtutes clarescebant, verum etiam ex baculo, quem in manu frequentissime portabat, ad quotquot infirmos mittebatur, statim sanabantur, et illud quod superius memoravimus cotidie per totam Galliam divulgabatur. 10. Vir Domini memoratus Erchenaldus audiens eius famam, obviam ei perrexit, orans et postulans, ut veniret ad domum eius ad palatium Perronensis vici et in sacrum baptisma filium suum poneret et a fonte susciperet. Qui sanctus non rennuens, sed sicut semet ipsum diligens, pariter pergunt. Venientes autem ad locum nominatum, magna ibi fit laetitia; sed tamen sex vincti in carcere tenebantur in ipso vico. Ipsi ubi audierunt adventum eius, clamabant dicentes: 'Ora pro nobis, serve Dei, propter Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
proeis ut indulgentiam acciperent:
Meritis scĩ crediderunt simul et
sanitatem receperunt. Ipsi conuersi
addm̃ pro amore scĩ se et cuncta ꝓpria
inmunus detulerunt saluator is
deinde diuino desiderio anhelans ueni¬
ensq: in grandem curtem in pago
a trabitense petiuit diuersoriũ a femi¬
na nomine ermenflide quae uidebat᷑
multas habere possessiones et pecunias
sed minime impetrauit. Statim ut uidit
uir dñi duritiam eius recesses et in ipsa
hora coepit eam mimicus exurere. et
ecce nuntii post eum uenerunt ad in¬
uitandum eum dicentes. Serue dĩ
ecce uocat te domina nostra uenii
libera eam auexante sibi. Scit enĩ
quod propter te tanta patit᷑ mala.
Sed noluit uir dñi reuerti ad eius
habitaculum quia sciebat quod ei
euenerat. sed tamen conpuncto
corde pius pater misit unum ex
discipulis suis cum baculo suo ad eam.
Vt autem introiuit domũ dae mon
cum tremore exiliens ab ea. mulier
facta est sana: Veniens autẽ post

Expanded text:
pro eis, ut indulgentiam acciperent. pro eis, ut indulgentiam acciperent. Meritis sancti crediderunt, simul et sanitatem receperunt. Ipsi conversi Deum, pro amore sancti se et cuncta propria in munus detulerunt salvatori. 9. Deinde divino desiderio anelans veniensque in Grandicurte in pago Atrabitense, petivit diversorium a femina nomen Ermenflide, quae videbatur multas habere possessiones et pecunias; sed minime impetravit. Statim ut vidit vir Domini duritiam eius, recessit, et in ipsa hora coepit eam inimicus exurere. Et ecce! nuntii post eum venerunt ad invitandum eum, dicentes: 'Serve Dei, ecce! vocat te domina nostra. Veni, libera eam a vexante sibi; scit enim, quod propter te tanta patitur mala'. Sed noluit vir Domini reverti ad eius habitaculum, quia sciebat, quod ei evenerat. Adtamen conpuncto corde pius pater misit unum ex discipulis suis cum baculo suo ad eam; ut autem introivit domum, daemon cum tremore exiliens ab ea, mulier facta est sana. Veniens autem post
Abbreviated transcription (Latin):
coeperat . Tunc populi uoci ferantes post
eum osculantes eius uestigia et petentes eius
benedictionem quos omnes auariis infir¬
mitatibus sanabat. Sed et haimo ꝓuolitas
ad pedes eius dixit. Orote uirdĩ ut quamuis
non simus digni ut nobiscum continuo manea
uel tuũ transitũ nobis manifestes Vir dñi
dixit . quando inuna nocte tres horas
fulgoreas uideris mutatas : tu no me
transiturum scias. Deinde ueniens iN
pagum ambianensem et incurtẽ uocabulo
anto ilum super fluuium corbeiam
ubi obuiauit ei uir malignus exuens eum
pallio suo et minans eum cum discipulis
suis fustibus. et pergens addomũ suam
portauit cappam uiri dĩ iactans eam
mulieri suae. Et insiliens super eum
sps̃ malignus et super uxorem suã et unicã
suam filiã. fregit linguas eorum. et
filia surda et caeta effecta est nullus
alio loquebatur. Secutus est eũ uirdñi
usque ad domum petens hospicium.
misericor dia motus fecit orationem

Expanded text:
coeperat. 7. Tunc populi vociferantes post coeperat. 7. Tunc populi vociferantes post eum, osculantes eius vestigia et petentes eius benedictionem; quos omnes a variis infirmitatibus sanabat. Sed et Haimo provolutus ad pedes eius dixit: 'Oro te, vir Dei, ut quamvis non simus digni, ut nobiscum continuo maneas, vel tuum transitum nobis manifestes'. Vir Domini dixit: 'Quando in una nocte tres horas fulgureas videris mutatas, tunc me transiturum scias'. 8. Deinde veniens in pagum Ambianensem et in curtem vocabulum Antoilum super fluvium Corbeiam, ubi obviavit ei vir malignus, exuens eum pallio suo et minans eum cum discipulis suis fustibus, et pergens ad domum suam, portavit cappam viri Dei, iactans eam mulieri suae. Et insiliens super eum spiritus malignus et super uxorem suam et unicam filiam suam, fregit linguas eorum, et filia surda et ceca effecta, nullus alio loquebatur. Secutus est eum vir Domini usque ad domum, petens hospitium; misericordia motus, fecit orationem
Abbreviated transcription (Latin):
monasterialem ordinem ꝑpensans¬
litora dimissus ordinates omnibus
in pagum potiuum et inuillã quae
dicitur maioc in qua audiuit planc¬
tum magnũ indomo haimonis ducis eoquod
filius cius cẽt de functus unicus quẽ habebat
tunc petut uirdñi illud corpus ad custo di¬
endum ꝑ noctẽ qđ impetrauit et iussit
corpusponi insecreto cellulaȩ secũ clauso
hoscio flectens genua et cum lacrimis
dñm de precans pariter surgunt scs de
puluere & infans deferetro. Mane autẽ
facto ueniens haimo cũ uxoresua et cũ
turba plurima uirorũ et mulierũ lam̃¬
taciũ cũ luminib: ad domũ ubiuirdtei
orabat. Et inuenerunt uiuũ quem mor¬
tuum suspicabantur canentem et laudan¬
tem dm̃ cũ uiro scõ. Tunc haimo cũ omni
populo laetus effectus glorificans dm̃
qui est glonosus in scĩs suis. dedit ei posses¬
sionem suã nuncu pantem macerias et
dep̃catus est eũ ut ab eo nũquã discederet
Virdñi hoc respuens iter carpebat qđ

Expanded text:
monasterialem ordinem perpinsmonasterialem ordinem perpinslitore, dimissis ordinate omnibus, in pago Pontivum et in villa quae dicitur Maioc, in qua audivit planctum magnum in domo Haimonis ducis, eo quod filius eius esset defunctus unicus quem habebat. Tunc petiit vir Domini illud corpus ad custodiendum per noctem. Quod impetravit et iussit corpus poni in secreto cellulae secum. Clauso hostio, flectens genua et cum lacrimis Dominum deprecans, pariter surgunt sanctus de pulvere, infans de feretro. Mane autem facto veniens Haimo cum uxore sua et cum turba plurima virorum et mulierum lamentantium cum luminibus ad domum ubi vir Domini orabat, et invenerunt vivum quem mortuum suspicabantur, canentem et laudantem Deum cum viro sancto. Tunc Haimo cum omni populo laetus effectus, glorificans Deum, qui est gloriosus in sanctis suis, dedit ei possessionem suam noncupantem Macerias et deprecatus est eum, ut ab eo numquam discederet. Domini hoc respuens. iter carpebat quod