comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stituit. ł cognoscens decreuit. ł edicto p̃cepit. legem eẽ ꝯstat
ħ sunt q̃ constitutiones appellant᷑. Plane exhis q̃dam sunt. q̃¬
ꝑsonales appellant᷑. q̃ nec ad exemplũ trahunt᷑. qm̃ nec hoc
princeps uult. Nam qđ alicui obinerita indulsit ł si cui
penam irrogauit. ł sicui sine exemplo subuenit ꝑsonam
rima exempla collig̃e. s prudenti lectori. ⁊ eiqui nouit
de paucis plura intellig̃e debent p̃dicta suffic̃e. Qđ tñ
iã monuimus it̾m monemꝰ. ut siquis qd̃ leg̾it de sanctio¬
nib siue dispensationib eccłasticis ad caritatem que
ẽ plenitudo legis referat. ñ errabit. ñ peccabit. ⁊ qñ aliqͣ
ꝓbabili rõc asummo rigore declinabit. caritas excufabit.
sanguinis contineant. ñ adhoc inserte sunt. ut eccłasticꝰ
iudex ꝑeas aliquẽ debeat ꝯdempnare. s ut ex eis asscrcio¬
nem canonicoꝵ facrat decretoꝵ. hinc attendens quanta
penitentia puniendum sit facinus illud ł flagitium qđ

Expanded text:
stituit vel cognoscens decrevit vel edicto praecepit, legem esse constat: hae sunt quae constitutiones appellantur. plane ex his quaedam sunt personales, quae nec ad exemplum trahuntur, quoniam non hoc princeps vult: nam quod alicui ob merita indulsit, vel si cui poenam irrogavit, vel si cui sine exemplo subvenit, personam rima exempla colligere, sed prudenti lectori, et ei qui novit de paucis plurima intelligere, debent praedicta sufficere. Quod tamen jam monuimus, iterum monemus, ut si quis quod legerit de sanctionibus sive dispensationibus ecclesiasticis, ad charitatem, quae est plenitudo legis, referat, non errabit, non peccabit; et quando aliqua probabili ratione a summo rigore declinabit, charitas excusabit; sanguinis contineant, non ad hoc insertae sunt, ut ecclesiasticus judex per eas aliquem debeat condemnare; sed ut ex eis assertionem canonicorum faciat decretorum. Hinc attendens quanta poenitentia puniendum sit facinus illud vel flagitium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nocentis ꝓp̃ .u. capło dic̃. Qui ꝓmoti sunt abonoso heretico: pe¬
cipiant᷑ it̾m ne scandala ineccła pullulent. Ñ solum pheresi
depositis apłica sedes hec paci eccłastice studens. adiucorii ma¬
num porrex̃. s ⁊ orthodoxis sac̾dotib ⁊ patriarchis ad eam
nit. Nostis enim qd̃ magnũ athanasium alexandrinum
ep̃m.⁊ ꝙ rillum. ⁊ policroniũ. ierosolimitanos. ⁊ ioħm ꝗ̃¬
caritas ur̃a crisostomum uocat. ⁊ flauianũ asynodo de¬
positos. apłica sedes inpͥstinum honorẽ restituit. Sigͥ qͥ
adonatistis ⁊ bonoso ordinati. ⁊ aliminib ortodoxe eccłe
asy nodo plenaria sequestrati. ab alia sy nodo recipiunt᷑.
⁊ incathoͣlogo sac̾dotum habent᷑. ne eccła diminutionẽ
ł diuisionẽ patrat᷑. quantomag̃ orthodoxe fidĩ uiros. ⁊ ĩma¬
cłate uite ñ oportet contempn̾e. s ad pͥstinum honorẽ reuo¬
care: Sic̃ enim apłica sedes hec semel accipiens claues regni

Expanded text:
nto capitulo dicit: Qui promoti sunt a Bonoso haeretico, recipiantur iterum, ne scandala in Ecclesia pullulent. Non solum autem pro haeresi depositis apostolica sedes haec paci ecclesiasticae studens, adjutorii manum porrexit; sed et orthodoxis sacerdotibus et patriarchis ad eam nit. Nostis enim quod magnum Athanasium Alexandrinum episcopum, et Cyrillum, et Polycronium Hierosolymitanos, et aritas vestra Chrysostomum vocat, et Flavianum, a synodo depositos apostolica sedes in pristinum honorem restituit. Si igitur qui a Donatistis et Bonoso ordinati, et a liminibus orthodoxae Ecclesiae a synodo plenaria sequestrati, ab alia synodo recipiuntur, et in catalogo sacerdotum habentur, ne Ecclesia diminutionem vel divisionem patiatur; quanto magis orthodoxae fidei viros, et immaculatae vitae non oportet contemnere, sed ad pristinum honorem revocare? Sicut enim apostolica sedes haec, semel accipiens claves regni
Abbreviated transcription (Latin):
nnecessitate cum ep̃i. aut prb̃i. aut quilibet ministroꝵ ñ in¬
ueniunt᷑. ⁊ urget ꝑicłm eius qui petit. ne sine isto sacram̃to
hanc uitam finiat &e laicos dare sołe sacram̃tum qđ accepe¬
runt solemus audire. ex dictis ysidori episcopi.¬
Iomanus pontifex. ñ hominẽ iudicat qui baptizat. s sp̃m
dĩ sub ministrare grãm baptismi. licet paganus sit qͥ

Expanded text:
necessitate cum episcopi, aut presbyteri, aut quilibet ministrorum non inveniuntur, et urget periculum ejus qui petit, ne sine isto sacramento hanc vitam finiat, etiam laico dare solere, sacramentum quod acceperunt, solemus audire. Nam, cum Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s qđ diu desidauimus nos inuenisse gauisi: misimꝰa pocri¬
starios nr̃os uoluntatẽ ur̃am complere. ꝗͣuis pietas ur̃a ante¬
ꝗͣ aduenirent. ipsũ uirum p̃occupau̾it uolent̃ restituere.
Qs tñ ⁊ nos ubent̃ recipimus. ꝗͣuis hoc faciendi potestatem
hñtes. ñ tñ ex potestate nr̃a eum restituere uolumus. s ex a¬
płicis decretis ⁊ pat̾nis constitutionib testimonia ꝓferimꝰ
ñ leges eccłe antiquitꝰ datas soluentes. s inquib gr̃aꝵ diligẽ¬

Expanded text:
enisse gavisi, misimus apocrisiarios nostros voluntatem vestram implere: quamvis pietas vestra antequam advenirent, ipsum virum praeoccupaverit violenter restituere. Quod tamen et nos libenter recipimus. Et quamvis hoc faciendi potestatem habentes, non tamen ex potestate nostra eum restituere volumus, sed ex apostolicis decretis et paternis constitutionibus testimonia proferimus, non leges Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
capło dic̃. qm̃ freq̃nt̃ siue ex necessitate. siue alio quolibet m
decreta. ⁊ sc̃issimus pp̃leo. in eod sp̃u p̃cipit ⁊dic̃. U necessitas
ñẽ.: nullo m uiolent᷑ scõrum patrũ statuta. uͥuͦ necessitas fu̾it
adutilitatem eccłs qui potestatẽ ht̃ ea dispenset. ex necessita¬
te: enim fit mutatio legis. et felix pp̃ contemplari oportet. qd̃
uͥ occurrerit necessitas sepe constitutiones patrũ transgredi¬
mͣ. ⁊ cartaginensis sy nodꝰ. xxͦx.uͦ. capło dic̃. Precipimꝰ ut cłici¬

Expanded text:
oniam frequenter sive ex necessitate, sive alio quolibet modo decreta. Et sanctissimus papa Leo in eodem spiritu praecepit dicens: Ubi necessitas non est, nullo modo violentur sanctorum Patrum statuta. Ubi vero necessitas fuerit, ad utilitatem Ecclesiae qui potestatem habet, ea dispenset. Ex necessitate enim fit mutatio legis. Et Felix papa: Contemplari oportet, quod ubi occurrit necessitas, saepe constitutiones Patrum transgredimur. Et Carthaginensis synod
Abbreviated transcription (Latin):
ontiꝰ dum ẽẽt prbr depositus fuit. s pꝰ ea in antianchia patri¬
archa extitit. Gregorius uͦ.iiii. pp̃. theodosium quẽ eugenius
eiꝰ antecessor prbi honore priuau̾at. scẽ eccłe sinigne ꝯsecraũ

Expanded text:
ontius, dum esset presbyter, depositus fuit, sed postea in Antiochia patriontius, dum esset presbyter, depositus fuit, sed postea in Antiochia patriarcha exstitit. Gregorius vero quartus Papa Theodosium, quem Eugenius ejus antecessor presbyterii honore privaverat, sanctae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
rophilus de traperoboli frisie transmigratꝰ: inpalatino¬
polim tracie. Optimus abagardamia frigie inantichiam
pisidie transmigratus ẽ. Siluanus a filipopoli tracie. mutatꝰ
ȩxempla subiecta declarant. Ioħc crisostomus aduab sy¬
nodis orthodoxorum ep̃orum fuit diudicatꝰ. s it̃m fuit re¬
stitutꝰ. Marcellus ep̃c anchire galathie depositus fuit: sea pꝰ¬
modum pͥum recepit ep̃atum. asclepiꝰ diiudicatꝰ asynodo.
eccłam suam pꝰ ea recepit. Lucianus ep̃c ad rianopolites dãp¬
natꝰ a papa iulio: recepit eccłam sui ep̃atus. Cy rillus iero¬
solimitanus ep̃c. depositꝰ fuit . pꝰ ea reconciliatꝰ ẽ ecłe sue Si
milimͦ ⁊ policronium eiusd̾ eccłe ierosolimitane pontificẽ.
xp̃c pp̃ dampnatut. ⁊ it̾m ipse eum reconciliauit. In nocente
tuit locum eccłe sue. Misenum ep̃m afelice p̃p dampnatũ.¬
gelasius pp̃ successor illiꝰ ⁊ ꝯmunicauit ⁊ eccłe sue restituit. Le¬

Expanded text:
rophilus de Trapezopoli Phrygiae, transmutatus est in Platinorophilus de Trapezopoli Phrygiae, transmutatus est in Platinopolim Thraciae. Optimus ab Agadarmia Phrygiae, in Antiochiam Pisidiae transmutatus est. Sistuanus a Philiopoli Thraciae mutatus exempla subjecta declarant. Joannes Chrysostomus a duabus synodis orthodoxorum episcoporum fuit dijudicatus, sed iterum fuit restitutus. Marcellus episcopus Ancyrae Galatiae depositus fuit, sed postmodum proprium recepit episcopatum. Asclepius dijudicatus a synodo, Ecclesiam suam postea recepit. Lucianus episcopus Adrianopolites, damnatus a papa Julio, recepit Ecclesiam sui episcopatus. Cyrillus Hierosolymitanus episcopus depositus fuit, postea reconciliatus est Ecclesimili modo et Polychronium ejusdem Ecclesiae Hierosolymitanae pontificem Xistus papa damnavit, et iterum ipse eum reconciliavit. Innocentiustuit locum EcclesGelasius Papa successor illius reconciliavit et ecclesiae suae restituit. Le
Abbreviated transcription (Latin):
alias ꝑꝑ necessitatem seu utilitatẽ cp̃õrum sint transmu¬
tati: ex subiectis manifestum ẽ. Perigenes inpetris ẽ ordi
ne ciuitatis ep̃c iussit eum intronizari incorintho metre¬
sum cilicie transmutauit. Reuerentius ab archisfenicie in
trum transmigratꝰ ÷. Ioħc de gordolinia. mutatꝰ ẽ in ꝓ cho¬
nixum. ⁊ ei p̃sedit ȩccłe. Palladiꝰ ab helinopoli. mutatꝰ ẽ inas¬
ponã. Alexander ab alia helinopoli. inadriano polim mu¬
tatꝰ: Gregorius narantenꝰ pꝰ ciuitatis capadotie fuit ep̃s. q̃¬
sasima dr̃. De mñ ab eato basilio ⁊ alioꝵ ep̃orum consensu. inan¬
Tianco constitutꝰ ÷. Melerus pͥ sebastie głȩ p̃fuit. ⁊ p̾ea antio¬
chie psul ẽ constitutus. Iheusebiꝰ ab apania asie transfert᷑
ineudoxiopolim q̃ dudum salambria uocabat᷑. Policardꝰ
de urbe anta pristena misie. innichopolim tracie mutatꝰ. hie¬

Expanded text:
alias propter necessitatem seu utilitatem temporum sunt transmualias propter necessitatem seu utilitatem temporum sunt transmutati, ex subjectis manifestum est. Perigenes in Petris est ordnae civitatis episcopus jussit eum inthronizari in Corintho sum Ciliciae transmutavit. Reverentius ab Archis Phoeniciae in Tyrum transmutatus est. Joannes de Gordolinia, mutatus est in Prochonixum, et ei praesedit Ecclesiae. Palladius ab Hetinopoli, mutatus est in Asponam. Alexander ab alia Helinopoli, in 5 Adrianopolim mutatus est. Gregorius Nazianzenus prius civitatis Cappadociae fuit episSasima dicitur, deinde a beato Basilio et aliorum episcoporum consensu in Anzianco constitutus est. Meletius prius Sebastiae Ecclesiae praefuichiae praesul est constitutus. Theusebius ab Apamia Asiae transfertur in Eudoxiopolim, quae dudum Salabria vocabatur. Polycarpus de urbe Antapristena Mysiae in Nicopolim Thraciae mutatus est. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
qͦr dam prboꝵ incontinentiã ł tutiꝰ muniendã alioꝵ conti¬
nentiã. S qr ex his qͣs dam ꝑsonas ñ tm̃ religiosas. s etiam
eccłe d̃i necessarias eẽ cognouer̃. dectum temꝑauer̃. ⁊ ita
genitos. quoꝵ conũsatio inmonast̾iis ł religiosis eccłus ꝓ
bata fũit: ñ solum ad p̃batum. s etiam adsummũ sac̾do¬
tium ꝓmoũi ꝑmiserunt. Et ut de nr̃is tꝑ̃ib taceamꝰ. sic̃ le¬
git᷑ ingestis romanoꝵ pontificum. felix t̾cius natione roma¬
nꝰ .ex patre felice pƀ̃o fuit atemꝑib odagri regis. usq ad
tꝑ̃a cheołici regis. Item agapitꝰ natione romanꝰ. ex patre gor¬
diano prbo. summꝰ pontifex fuit. Gclasius natione affer.
ex patre uałio ep̃o. sedit annos tres. m̃ses octo. dies xix.Sil¬
ueriꝰ natione campanus. ex patre ormisda romano ep̃o. se¬
dit annũ .i. m̃ses .u. dies.xx.i. didedit natione romanus . ex
patre stpħo subdiacono. sedit annos .iii. dies.xx.iiii. Theo¬

Expanded text:
m incontinentiam, vel tutius muniendam aliorum continentiam. Sed quia ex iis quasdam personas, non tantum religiosas, sed etiam Ecclesiae Dei necessarias esse cognoverunt, decretum temperaverunt, et ita genitos, quorum conversatio in monasteriis vel religiosis Ecclesiis probata fuerit, non solum ad presbyteratum, sed etiam ad summum sacerdotium promoveri permiserunt. Et ut de nostris temporibus taceamus, sicut legitur in gestis Romanorum pontificum, Felix tertius, natione Romanus, ex patre Felice presbytero fuit a temporibus Odoacri regis usque ad tempora Theodorici regis. Item Agapitus natione Romanus, ex patre Gordiano presbytero summus pontifex fuit. Gelasius, natione Afer, ex patre Valerio episcopo sedit annos III, menses VIII, dies XVIII. Silverius natione Campanus, ex patre Ormisda Romano episcopo, sedit annum I, menses V, dies XXI, Deusdedit natione Romanus ex patre Stephano subdiacono, sedit annos III, dies XXIII. Theo
Abbreviated transcription (Latin):
sationis eĩ negotium ñ subtiliꝰ t distristiꝰ siue uehementius
D se urognoscentis agat᷑. Dispensationis enim gr̃a sic̃ dix eget ne¬
gotium multũ: Ciusd ad gennadium prb̃m ⁊ archimandrita.
Dis pensationes rerum ñ numꝗ̃ cogunt parum quid adebico qͥs¬
dam foras exire. ut maiꝰ aliquid lucrifaciant sic̃ enim iiqͥ
mare nauigant tempestate urgente. nauiq ꝑiclitante anxia
N qͦdam exhoñant. ut cet̾a salua ꝑmaneant. ita ⁊ nos c̃ n habe¬
mꝰ saluandoꝵ omniũ negotioꝵ penitꝰ c̾citudinem. despicimꝰ
ex his q̃dam ne cunctoꝵ patiamur dispendia:: Et infra. et ħ
scribo cognoscens qd pietas tua tristetur inscĩssimum ⁊ dei
liensium eguminum. quẽ quidẽ eccłe leges palestine p̃positũ
ñ nouer̃.: Et infra. Gͥ ne refugiat pietas tua scissimi ⁊ deo amicis¬
simi ꝓculi ep̃i communionẽ. Una enim fuit cura mͥ ⁊ scĩtatieiꝰ

Expanded text:
sationis, ejus negotium non subtilius vel districtius, sive vehementius sationis, ejus negotium non subtilius vel districtius, sive vehementius erga se recognoscentis agatur. Dispensationis enim gratia, sicut dixi, eget negotium multum. » Ejusdem ad Gennadium presbyterum et Archimandritam: « Dispensationes rerum nonnunquam cogunt parum quid a debito quosdam foras exire, ut majus aliquid lucrifaciant. Sicut enim ii qui mare navigant tempestate urgente, navique periclitante, anxiati quaedam exonerant, ut caetera salva permaneant; ita et nos cum non habemus salvandorum omnium negotiorum penitus certitudinem, despicimus ex his quaedam, ne cunctorum patiamur dispendia. » Et infra: « Et hoc scribo cognoscens quod pietas tua tristetur in sanctissimum et Dei liensium Eguminum, quem quidem Ecclesiae leges Palestinae praepositum non noverunt. » Et infra: « Igitur ne refugiat pietas tua sanctissimi et Deo amicissimi Proculi episcopi communionem. Una enim fuit cura mihi et sanctitat
Abbreviated transcription (Latin):
qs uniũ sał eccła recip̃. se reciꝑe ⁊ uen̾ari ꝓmittant. ⁊ absq ulla
dubitatione sc̃itas ur̃a eos seruatis eis ꝓpis ordinib insuo cetu
recipiat. ut ⁊ ꝑsollicitudinẽ occulta m̃tis eorum discutitis.
atq eos ꝑscientiam uerã recta que tenere debeant docetis. oe
ꝑmansuetudinẽ nullam eis contrarietatẽ uł difficultatẽ
de pͥ is suis ordinib facitis. eos ab antiquo hostisore rapiatis.
Habemꝰ simile quid ex epła ey rilli. missa maximo diacono
antiocheno. Didici adiligendo mͥ paulo monacho. qr recusat
pietas tura usq hodie communionẽ reuerentissimi ep̃i ioħis
amplecti. ꝓ eo qđ qͥdam inantiochena eccła male adhuc cũ
nestorio sentiant ⁊ inuicẽ colloqͣnt᷑ licet aliqñ cautiatã habue¬
rint ꝯscientiã colligant᷑ aut̃ nc̃ acta penitentia suꝑhis inqͥb
tentissimi ioħis commumonẽ indulgentes ei ⁊ causa dispen¬

Expanded text:
quas universalis Ecclesia recipit, se recipere et venerari promittant; et absququas universalis Ecclesia recipit, se recipere et venerari promittant; et absqutra eos, servatis eis propriis ordinibus, in suo coetu recipiat: ut dum et per sollicitudinem occulta mentis eorum discutitis, atque eos per scientiam veram recta quae tenere debeant docetis et per mansuetudinem nullam eis contrarietatem vel difficultatem de propriis suis ordinibus facitis, eos ab antiqui hostis ore rapiatis. » Habemus simile quid ex epistola Cyrilli missa Maximo diacono Antiocheno: « Didici a diligendo mihi Paulo monacho, quia recusat pietas tua usque hodie communionem reverendissimi episcopi Joannis amplecti, pro eo quod quidam in Antiochena Ecclesia male adhuc cum Nestorio sentiant, et invicem colloquantur, licet aliquando cauteriatam habuerint conscientiam: colligantur autem  merendissimi Joannis communionem, indulgentes ei, et causa dispen
Abbreviated transcription (Latin):
S ut sepe accidit. qͦciens applis aut a turba peccat᷑. qr in õs ꝑꝑ
in eisd. Sac̾dotum summa delib̾atio ħ fuit. ut qͦs bonos ordi¬
nau̾at ne cum eođ reman̾ent: aut fieret ñ mediocre scandalũ
custediendasq mandat his quieam audire confueuer̃ onerecli
aqꝑit necssitate cesante. debet utiꝙ cessare parit ql urde¬
bat Qina alius ordo legĩmus alia usurpatio q̃ ad p̃sens fie¬
ritp̃s impellit. s hoc canones ap̃ niceam constitute de mond¬
tum: Sehisinquit qui nominant se ipsos catharos. ⁊de niũ
magne synodo ut accepta manus impositione sic manedt¬
inclero. Simili dispensatione beatꝰ papa gregorius anesto¬
riana heresi reticences. insuis gradib recipi ubet.:ita scri¬
bens adepos in hrbia catholice eccłe. sͥ natiuitatis xͥ qͥcumꝙ¬
gatione fateant᷑: eundẽ nestorium. cum õib suis sequatib
ac reliquas hereses anathematrrantes. Uen̾andasq sẏ nodos

Expanded text:
 ut saepe accidit, quoties a populis aut a turba peccatur, quia in omnee sacerdotum summa deliberatio haec fuit, ut quos Bonosus ordinaverat ne cum eodem remanerent, ac fieret non mediocre scandalum, custodiendasque mandat his qui eam audire consueverunt, sed nereperit, cessante necessitate debet utique cessare pariter quod urgebat, quia alius est ordo legitimus, alia usurpatio, quam ad praesens fieri tempus impellit. Sed canones apud Nicaeam constituti de Novatum. De his, inquit, qui nominant se ipsos Catharos, id est, mmagnae synodo, ut accepta manus impositione sic manein clero. » Simili dispensatione beatus papa Gregorius a Nestoriana haeresi revertentes in suis gradibus recipi jubet, ita scribens ad episcopos in Hibernia catholicae Ecclesiae: « e congregatione fateantur, eumdem Nestorium cum omnibus suis sequacibus ac reliquas haereses anathematizantes. Venerandas quoque synodos,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tale inserendi genꝰ. ut nullo p̃ciso ramo quiintꝰ ẽ. ille qͥ foris
ẽ inserat᷑. ñ tñ nullo. s ł leuissimo arboris arbore Ita gͦ ⁊ isti cũ
ad radicẽ catholicã ueniunt. nec eis ꝗͣuis pꝰerroris sui penitẽ¬
tiã. honor cłicatꝰ aut ep̃atus aufert᷑ si quidẽ aliquid tanqͣm
incortice arboris matriscontͣ integͥtatem seu̾itatis. Ueruntam̃¬

Expanded text:
et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis eugłicis contrarium. nec decretis scõr patrum inue¬
causis ui ꝑgraues dissensionum scissuras. ñ huiꝰ aut ulliꝰ hõis¬
ẽ ꝑicłm. s pͦpłoꝵ strages iacent. detrahendum: aliqͥd seu̾ita¬
ti ut maiorib mat sanandis. caritas sinc̾a subueniat Idẽ
inead adu̾sus hereticos. Si inquiunt oportet ut nosextra eccłã
qs fatendũ ẽ fieri ñ deb̾et. nͥ pacis ipsiꝰ compassione sanaret᷑.
s sibi hoc dicant. ⁊ multo maxime humilit̾ doleant. qͥ intãta
morte p̃cisionis iacent. ut isto qͦdam uuln̾e matris catholice
reuiuiscant. cũ enim p̃cisus ramus inserit᷑. fit aliud uulnꝰ ĩ
arbore qͦ possit recipi ut uiuat. qui sinc uita radicis ꝑibat.S
c̃ receptꝰ recipienti coaluerit: ⁊uigor ꝯsequit᷑ ⁊ fructꝰ. Si aut̃ ñ
coaluerit. ille quidẽ arescit. s uita arboris ꝑmanebit: ẽ enim

Expanded text:
praeceptis evangelicis contrarium, nec decretis sanctorum Patrum invepraeceptis evangelicis contrarium, nec decretis sanctorum Patrum invecausis, ubi per graves dissensionum scissuras non huius aut illius homiericulum, sed populorum strages subjacent, detrahendum aliquid est severitati, ut majoribus malis sanandis, charitas sincerius subveniat. » Idem adversus haereticos. « Si inquiunt, opo tamen non deberet, nisi pacis ipsius compassione sanaretur. Sed sibi hoc dicant, et multo maxime humiliter doleant, qui in tanta morte praecisionis jacent, ut isto quodam vulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim
Abbreviated transcription (Latin):
sitati ꝙp̃is cedens. timocħm listris circumcidit. ut scandalũ
iudeoꝵ ibi commorantiũ deuitaret. ostendens actu. qd aubi
de se testat᷑. factꝰ iudeis tanꝗͣ iudeus. ut iudeos iucrifacerẽ.
Qd dexisse incelligendꝰ : ñ estu mentientis. s affectu compati¬
entis. cuiq ita cupiens subuenire. quẽ ad modũ s subueni¬
ri uoluisset. si ita affectus eẽt. Multa qͦ principes eccłarũ
ꝓ tenore canonum districtius nuidicant. multa ꝓtemꝑoꝵ ne¬
cessitate colant multa ꝓꝑsonarun utilitate. ut strage
ciis fuisse susceptos. Inde &ẽ. p̃taxatꝰ papa leo de stabilitate nõ
mutandoꝵ ⁊ discretione temꝑandoꝵ: ita scribit rustico ep̃o:
ita multa sunt q̃ aut ꝓnecessitate tꝑ̃oꝵ. aut ꝓ considatione
etatum oportec temꝑari. illa semꝑ ꝯsidatione seruata. ut
inhis q̃ dubia fu̾int aut obscura id nou̾imꝰ seq̃ndum. qd̃ nec

Expanded text:
sitati temporis cedens, Timotheum Lystris circumcidit, ut scandalum sitati temporis cedens, Timotheum Lystris circumcidit, ut scandalum Judaeorum ibi commorantium devitaret, ostendens actu quod alibi de se testatur: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem . Quod dixisse intelligendum est, non astu mentientis, sed affectu compatientis: cuique ita cupiens subvenire, quemadmodum sibi subveniri voluisset, si ita affectus esset. Multa quoque principes Ecclesiarum pro tenore canonum districtius judicant, multa pro temporum necessitate tolerant, multa pro personarum utilitate, vel strage ciis fuisse susceptos. Inde etiam praetaxatus papa Leo de stabilitate non mutandorum, et discretione temperandorum, ita scribit Rustico episcopo ita multa sunt quae aut pro necessitate temporum, aut pro consideratione aetatum oportet temperari: illa semper consideratione servata, ut in his quae dubia fuerint, aut obscura, id noverimus sequendum, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina:. moꝵ instante ꝙꝑ̃e passiomis sue.⁊ perã reddit
⁊ saccłm. in se ipso primo dans exemplum. qđ in huiꝰ modi
traditionib. necessitati t̃is sic cedendũ. Similit̾ paulꝰ cũ
ꝑcorinthios se transitm ꝓmisisset in macedoniã. ⁊ p̾sensisset
hoc eis minime ꝓfut̾. mutauit dispositionẽ suã. ñ cñ senten¬
qui iueniendo ad eos. ⁊ ñ ueniendo: salucẽ eorum qrebat.
uñ ⁊inseq̃ntib dic̃. Ego autẽ testem dm̃ inuoco inanima
meã. qd paicens uob̾ ultra ñ ueni corinthũ. Scđm carne q¬
aut cp̃e lucris aut apparatib uincit᷑. Sp̃uat aut̃ tẽ dispositũ¬
ñ umplet. qñ consultiꝰ aliquid ꝓsalute eorum quib ꝓdesse
confirmatũ ẽ.⁊ ꝑpaulum ⁊ barnabã frib pasiam destina¬
tum. ne qͥsquã adfidem ueniens circumcisioni legis hr̃et
obnoriꝰ. Ipse etiam apłs ad galathas scribensita ddic̃. Si cir
qui c̃ circumcisionẽ saluti putabant eẽ necessariam: tñ neces¬

Expanded text:
disciplina est morum, instante tempore passionis suae et peram reddit et sacculum : in seipso primo dans exemplum, quod in hujusmodi traditionibus necessitati temporis sit cedendum. Similiter Paulus, cum per Corinthios se transiturum promisisset in Macedoniam , et praesensisset hoc eis minime profuturum, 3 mutavit dispositionem suam, non tamen sentenqui in veniendo ad eos, et non veniendo, salutem eorum quaerebat. Unde et in sequentibus dicit: Ego autem testem Deum invoco in animam meam, quod parcens vobaut cnon implet, quando consultius aliquid pro salute eorum quibus prodesconfirmatum est, et per Paulum et Barnabam fratribus per Asiam destinatum, ne quisquam ad fidem veniens, circumcisioni legis haberetur obnoxius . Ipse etiam Apostolus ad Galatas scribens , ita dicit: Si cqui circumcisionem saluti putabant esse necessariam, tamen neces
Abbreviated transcription (Latin):
nodo cui Rarolus int̾ fuit rex ꝯdampnauit. ⁊ sofrenum placen¬
tinum ep̃m merico reꝑbatum. nicholaus pp̃ ambos reconcili¬
tu constantino politano restituit. scribens p̃dictis augustis
in hec u̾ba. Scripsistis nob dilectissimi filii. ut apłica ⁊ com
ẽdotum dignitatem ⁊ honorẽ patrtarchatꝰ restituamꝰ. ne diu¬
tiꝰ eccła dĩ. ut scismate ⁊ scandalo ꝯturbata ꝑmaneat. Nos g

Expanded text:
olus interfuit rex, condemnatum, et Sofrenum Placentinum episcopum merito reprobatum, Nicolaus papa ambos reconcilitu Constantinopolitano restituit, scribens praedictis Augustis in haec verba: « Scripsistis nobis, dilectissimi filii, ut apostolica et in summam sacerdotum dignitatem et honorem patriarchatus restituamus, ne diutius Ecclesia Dei ut schismate et scandalo conturbata permane
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ oĩb execrabit apparet. ut ł nullos ꝓrsus ł ñ tales habeat de¬
fensores. ꝑquos possit scisma conting̾e. ñ dormiat seueritas
ñ cum ille corripit᷑. qui ñ ht̃ sociam multitudinẽ. cũ u̾ idem
morb płimos occupau̾it. nicħ aliud bonis restat ꝗ̃ dolor ⁊ ge¬
mitꝰ ut ꝑ illud signum qđ iezechieli scõ reuelat᷑. illesi eua¬

Expanded text:
est et omnibus execrabile apparet, ut uel nullos prorsus uel non tales habeat defensores, per quos possit schisma contingere, non dormiat seueritas nisi cum ille corripitur, qui non habet sociam multitudinem. Cum vero idem morbus plurimos occupaverit, nichil aliud bonis restat, quam dolor et gemitus, ut per illud signum quod Iezechieli sancto revelatur, illesi eva
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ÷: nam consilia seꝑationis ⁊ inania sunt ⁊ ꝑniciosa atq
sacrilega. qi ⁊ impia ⁊ suꝑba fiunt. ⁊ plus ꝑturbant infirmos
bonos. ꝗͣ corrigant animosos malos. Finfra. Turba aut̃ imqr
cum facultas ẽ pꝰpłoꝵ ꝓmendi sermonum gn̾ali obuirgatione
feriendi ẽ. ⁊ maxime si occasionẽ atq oportunitatẽ p̃buerit
aliqđ flagellum de suꝑ dñi quo eos appareat ꝓsuis m̃itis ua¬
pulare. Item in epła ad marcellinũ. Soleo audire inpotestace
ẽẽ iudicis mollire sententiã. ⁊ mitiꝰ uindicare ꝗͣ leges. Inde¬

Expanded text:
cessaria est nam consilia separationis et inania sunt et perniciosa, atque sacrilega, quia et impia et superba fiunt et plus perturbant infirmos bonos, quam corrigant animosos malos. Infra: Turba autem iniquorum, cum facultas est populorum promendi sermonem, generali objurgatione ferienda est, et maxime si occasionem atque opportunitatem praebuerit aliquod flagellum desuper Domini, quo eos appareat pro suis meritis vapulare. » Item in epistola ad Marcellinum: esse judicis mollire sententiam et mitius vindicare  al. jud
Abbreviated transcription (Latin):
amalo ẽ. ñ iurantis. s rurare cogentis. Nũ qđ malum sit in
contractib humanis ex necessitate iurare. s qđ longius sit a
ꝑuirio quinumꝗͣ iurat: ꝗ̃ ille qui qͣlicumq occasione iurat.
uatis salus acquirit᷑ ł inquib neglectis mors indubitata
ꝯsequit᷑. nulla ẽ admittenda dispensatio. s ita sunt oĩa man¬
daca t int̾dicta seruanda. sic̃ sunt et̾na lege sancita. In his uͦ
q̃ ꝓpt̃ rigorem discipline. ł muniendã salutem postĩoꝵ sanx̃
diligentia. si honesta uł utił sequat᷑ compensatio. pot̾ p̃ce¬
de auccoritate p̃sidentium diligent̃ delib̾ata dispensatio
Multa enim talia ineu̾głica ystoria inactib apłoꝵ. inge¬

Expanded text:
malo est , non jurantis, sed jurare cogentis. Non quod malum sit in contractibus humanis ex necessitate jurare; sed quod longius sit a perjurio, qui nunquam jurat, quam ille qui qualicunque occasione jurat. ur, in quibus observatis salus acquiritur vel in quibus neglectis mors indubitata consequitur, nulla est admittenda dispensatio; sed ita sunt omnia mandata, vel interdicta servanda, sicut sunt aeterna lege sancita. In his vero quae propter rigorem disciplinae, vel muniendam salutem, posteriorum sanxit diligentia, si honesta vel utilis sequatur compensatio, potest praecedere auctoritate praesidentium diligenter deliberata dispensatio. Multa enim talia in evangelica historia, in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
q meliora ñ eligit. remedium qͥdem ht̃ ñ premiũ. s ab hoc
siqͥs declinau̾it. meret᷑ exiciale iudicium. u̾bi gr̃a. Scimꝰ sic̃
ab apło didicimus humano gñi ꝑꝑ uitandã fornicationẽ in¬
dultũ ẽẽ coniugiũ. cuiꝰ uiolator meret᷑ et̃num. eod apło cestan¬
te supplicium. Dic̃ enim. fornicatores ⁊ adult̾os iudicabit ds̃. Et
hic gradꝰ. sic̃ de ãmonitione diximus. nullũ cogit nͥ eum. qͥse
ei primitꝰ alligau̾it. uoluntariꝰ enim ẽ. ñ necessarius. Alioqͥn
meret᷑ s tm̃ dix̃. ñ peccat si nubat. Itaqͦ siquis aliq̃ ad cotidi¬
ana ieiunia inuitet. rem quid̃ remun̾atione dignã. acquies¬
centi ⁊ ꝑseu̾anti suadet. s qui ñ acquieu̾it ñ fit de ipso melior.
tatis ⁊ m̃se frugał se cohibu̾it. summoꝵ p̃mia ñ asseqͥt᷑. s si¬
inde ad cõmessationes ⁊ ebrietates ꝓ lapsus fu̾it. reni rep̃hen¬
sione ⁊ confusione dignã. fecisse ꝑhibet᷑. Isti itaq duo statꝰ

Expanded text:
n praemium; sed ab hoc si quis declinaverit, meretur exitiale judicium. Verbi gratia: Scimus, sicut ab Apostolo didicimus, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium . cujus violator meretur aeternum eodem Apostolo testante supplicium. Dicit enim: Fornicatores et adulteros judicabit Deus . Et hic gradus, sicut de admonitione diximus, nullum cogit, nisi cum qui se ei primitus alligaverit. Voluntarius enim est, non necessarius. Alioquinmeretur; sed tantum dixit, non peccat, si nubat . Ita quoque si quis aliquem ad quotidiana jejunia invitet, rem quidem remuneratione dignam acquiescenti et perseveranti suadet; sed qui non acquieverit, non fit seipso melior: tatis et mensae frugalis se cohibuerit, summorum praemia non assequitur; sed si ad comessationes et ebrietates prolapsus fuerit, rem reprehensione et confusione dignam fecisse perhibetur. Isti it
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ fuĩat uoluntariũ. un ⁊ dñs dic̃. Nemo mittens manum ad
aratrum. ⁊ retro aspiciens: aptꝰ ÷ regno dĩ. Pot̃at enim añ ascen¬
sionẽ eẽ inferior. ñ tñ det̾ior. Pꝰ decensionem uͦ inferior ẽ ⁊ dece

Expanded text:
onem fuerat voluntarium. Unde et Dominus dicit: Nemo mittens manum suam ad onem fuerat voluntarium. Unde et Dominus dicit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro aspiciens, aptus est regno Dei . Poterat enim ante Ascensionem esse inferior, non tamen deterior; post Ascensionem vero inferi
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Nlã qui indulgent mraiorib morb amouendis ꝓuident.
salutem cupiunt conseruare. qͥ aut̃ summa suadent. salu¬
tem student aug̃e. hoc accendens diligens lector intelliget
unã faciẽ ẽẽ eloquioꝵ sacroꝵ cum distincte ꝯsid̾abit qͥd
sit admonitio. qͥd sit p̃ceptum. qͥd ꝓhibitio. qͥd remissio. ⁊
ħ nec se inuicẽ impugnare. nec ase ipsis distare. s õib sani¬
tatis remedium: ꝓsua modatione dispensare. S ħ singła
qͥd pondis hãnt. qͥb ue conueniant. q̃ sint remissibilia ꝙ̃ inre
dum. Et prima quidẽ admonitio penã ñ intentat siqͥs pꝰ eã
ñ eat. s premiũ sͥ acquiescentib pollicet᷑. Un dñs dic̃ meugło.¬
tionem ponens ñ cogit. ñ minas intentat. sic̃ nec illa q̃ spado¬
que null absq continentie uirtute ascendẽ debet. ascendit.
iã fit necessarium ⁊ penale si ñ teneat᷑. qd̾ ante hanc ascensi¬

Expanded text:
nunt. Nam qui indulgent, majoribus morbis amovendis provident, nunt. Nam qui indulgent, majoribus morbis amovendis provident, salutem cupiunt conservare; qui autem summa suadent, salutem student augere. Hoc attendens diligens lector intelliget unam faciem esse eloquiorum sacrorum, cum distincte considerabit quid sit admonitio, quid sit praeceptum, quid prohibitio, quid remissio; et haec, nec se invicem impugnare, nec a seipsis distare, sed in omnibus sanitatis remedium pro sua moderatione dispensare. Sed haec singula quid ponderis habeant, quibusve conveniant, quae sint remissibilia, quae irdum. Et prima quidem admonitio poenam non intentat, si quis post eam non eat, sed preamium sibi acquiescentibus pollicetur. Unde Dotionem ponens non cogit, non minas intentat; sicut nec illa quae spadoquem nullus absque continentiae virtute ascendere debet, ascenderit, jam sit necessarium et poenale, si non teneatur, quod ante hanc ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
habe caritatem. & fac quicqͥd uis. Si corripis: corripe cum
caritate. Si parcis: parce cum caritate. S inhis adhibenda ẽ
summa diligentia. ⁊ mundandꝰ ocłs cordis. qͣtinus impuni¬
endo ł parcendo sanandis morbis. caritas sinc̾a subueniat. &
riebant᷑. ⁊ uuificabant animas q̃ ñ uiuebant. Sic̃ enĩ ratio
corꝑał medicine uł depelłe morbos. ł curare uuln̾a. salutẽ
dentia. nc̃ mollientia egrotanti medicamina apponit. ⁊ nc̃ fer¬
ro secat. cui fomento subuenire ñ pot̾at. ⁊ econu̾so ei nc̃ sub¬
uenit fomento. quẽ ferro secare ñ audebat: ita sp̃uales medi
illicita ꝓhibent. necessaria iubent. summa suadent. uenia¬
lia indulgent. c̃ sod̃m duriciam cord̃ delinq̃ntium. ꝓcorrecti¬
one eoꝵ. ł. cautela cet̾orum seu̾as penitentie leges imponunt.
ł c̃ scđm deuotionẽ dolentium. ⁊ resurg̾e uolentium ꝯsid̾ata
fragilitate uasis qđ portant. indulgentie malagina suꝑ po¬

Expanded text:
Habe charitatem, et fac quidquid vis. Si corripis, corripe cum charitate. Si parcis, parce cum charitate. » Sed in his adhibenda est summa diligentia, et mundandus oculus cordis, quatenus in puniendo, vel parcendo, sanandis morbis charitas sincera subveniat, et riebantur, et vivificabant animas quae non vivebant . Sicut enim ratio corporalis medicinae vel depellere morbos, vel curare vulnera salutem dentia, nunc mollientia aegrotanti medicamina apponit; et nunc ferro secat, cui fomento subvenire non poterat, et e converso ei nunc subvenit fomento, quem ferro secare non audebat; ita spirituales medicillicita prohibent, necessaria jubent, summa suadent, venialia indulgent: cum secundum duritiam cordis delinquentium pro correctione eorum, vel cautela caeterorum severas poenitentvel cum secundum devotionem dolentium, et resurgere volentium, considerata fragilitate vasis quod portant, indulgentiae malagma superpo
Abbreviated transcription (Latin):
seruace uͦ. et̃num merent᷑ suppliciũ. In his itaq ante suscep¬
tionẽ ẽ delib̾andum. pꝰ susceptionẽ uͦ ꝑ seu̾andum. his ita
breuit plibatis. de p̃ceptione ⁊ ꝓhibitione aliqͣ nob̾ dicen¬
da st̃. Eceptiones itaq ⁊ ꝓhibitiones. alie sunt mobiles ale
immobiles. Pceptiones immobiles st̃. qͣs lex et̾na sanxit. q̃
obseruate. salutem confer̃. ñ obseruate. eandẽ auferunt.
Qlia sunt diliges dñm dm̃ tuum extoto corde tuo. ⁊ pximũ
sic̃ te ipsum. ⁊ honora prẽm duũ ⁊ matrẽ tuam. ⁊ siqua sunc

Expanded text:
ernum merentur supplicium. In his itaque ante susceptionem est deliberandum, post susceptionem vero perseverandum. His ita breviter praelibatis, de praeceptione et prohibitione aliqua nobis dicenda sunt. Praeceptiones itaque et prohibitiones, aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Praeceptiones immobiles sunt, quas lex aeterna sanxit: quae observatae salutem conferunt; non obsia sunt: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut te ipsum. Honora patrem tuum, et matrem tuam. Vinc
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & dicit mͥ script᷑a. tra scabellũ pedũ eoꝵ Fluctuans conuto me ad
xp̃m. qͥa ipsũ quero hic: & inuenio qͦmͦ sine impietate adoret᷑ t̾ra. sine
impietate adoret᷑ scabellũ pedũ eiꝰ: Suscepit enĩ det̾ra t̾rã. qͥa caro
de t̾ra e : & de carne mariȩ carne̾ accepit & qͥa in ipsa carne hic ãbula¬
uit. & ipsã carnẽ nob̾ manducandã ad salutẽ dedit Nemo aut illã carnẽ
manducat: nͥ priꝰ ad orauerit: Inuentũ ẽ quẽ ad modũ adoret̾ tale sca¬
bellũ pedũ dñi: & ñsolũ ñ peccemꝰ ad orando. s peccemꝰ ñ adorando: Nũqͥa
au̾t caro uiuificat: Ipse aũt dñs dixit xũ de ipsa cõmendatione. eiꝰđ tre
cũ te inclinas atq ꝓstͣnis. ñ qͣsi t̾rã intuearis. s illũ scm cuiꝰ pedũ scabellũ
Et cũ adoras illũ: ne cogitatione remaneas incarne: & a spũ ñ uiuificeriᷤ¬

Expanded text:
eius, et dicit mihi Scriptura: Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuerto me ad Christum, quia ipsum quero hic et inuenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum eius. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum sanctum, cujus pedum scabellum Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et a spiritu non vivificeri
Abbreviated transcription (Latin):
ctiõsi q̃uerit᷑ agricola. quȩ etiã terrã occupauit. Terrã
quippe occupat᷑ sine fructu ficulnea. quando mens
tenatiũ hec qđ̾ ꝓdesse multis poterat inutiliter seruiat
ceram sine fructu ficulnea occupat. quando locoum
Flgentius in libro de prestinationerta anoum̃ deq
H̃ est alia dĩ predestinatio. nisi futurorũ oꝑunt eane
penã. s non predestinati ad peceatũ. Qm̃ eoꝵ que fae
ea non predestinauit. Quia autẽ iudicaturus ẽ imnundũ
naturus ꝓpterea et cos prȩ destinauit ad penã aipenã
predestinauit illis. Ad peccatũ autẽ eos non preesti¬

Expanded text:
ola queritur, quod etiam terram occupavit. Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoc quod prodesse multis poterat inutiliter servat. Terram sine fructu ficulnea occupat, quando locum lgentius in libro de praedestinatione ita ait: Neque enim est alia Dei praedestinatio, nisi futurorum operum ejus poenam, sed non praedestinati ad peccatum. Quoniam eorum quea non praedestinavit. Quia autem judicaturus est mundum, navit. Item: Impios praedestinavit ad poenam, et poenam praedestinavit illis; ad peccatum autem eos non praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
sottseđ ligatũ se uchement̃ ingemiseat indea ulle
cel estis excercus pcipinis miles gemebat dicens. Uideo
me ducentẽ in lege peccati quę est in mienbris meis. Si
autẽ captiuus erat muinime pugnabat. Qu̾a ꝓpt̃ & captnus
erat. & pugnabat. Igit legi mentis eius: legi quȩ in menbris
est repugnabat. Si autẽ pugnabat. non erat captiuus. Itiq.
homo ut ita dixerim captiuus & liber liber ex iustitia capᷤ¬
tiuus ex delectatione quã portat inuitus S ysidor dẽ
Augustinus ait in libro de heredib. Noli sub ymmagine
pietat᷑is augere pecuniã dicens. filiis meis seruabo has res
uare non potius seruas illi qui te ex nihillo fecit. qui
te pascit & filios seruat : Nonne meluis creatori tuo
a rp̃o queris cũ xp̃m tua hereditate fraudaris : Qui

Expanded text:
sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exerme ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat minime pugnabat. Quapropter et captivus erat, et pugnabat: igitur legi mentis ejus lex, quae in membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Itaque est homo, ut ita dixerim, captivus et liber. Liber ex justitia, captivus ex delectatione quam portat invitus. CAP. XLIV.-- De Augustinus ait in libro de Haeredibus: Noli sub imagine pietatis augere pecuniam, dicens: Filiis meis servo has res. Quare non potius servas illi qui te ex nihilo fecit, qui te pascit, et filios servat? Nonne melius creatori tuo a Christo queris, cum Christum tua hereditate fraudaveris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cecidisse. Sin ue ex turpi cogitatione uigilantis. orttuor
illusio dormientis patet animo reatus suus. quida em̃
aqua radice inquinatio illa ꝓcessent. quea q đ. eosiist¬
to utrie in suggestione anin delectatione. uł qd mai̾ns est
in peccat consensu ceciderit łrib enĩ modes pinpbete. coie
peueatui udelicet suggestione. aiabo delec tationoneon¬
pesas uggestione qͣutppe fit ꝑ diabolu. deleetatione ꝑ
carue consensu ꝑ sp̃mi qui & pͥma culpã serpens sug gessi
in mento si nuilla peecati delectatio sequatur ꝓee¬
catũ om̃imodo ꝑpetrat᷑ũ non est. Cũ uero caro de¬
lec tart coperit : tunc peccatũ incipt naser dune b
etia ad consensũ ex delectatione consentit icune pec¬
catũ cogno scit̃ ꝑfici. In suggestione igte ꝓesensua ꝑ
nentam ensanimꝰ eide delectationi consese tamer
amm dar̃nes uoluptatib relnotuis in dele ftatione
carna suaniquo modo ligat inuitus uie er exi ratione
cont᷑ dicat ne consentiat. & tam̃ deleet ioqre lidie

Expanded text:
cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, qui quod cogiatio utrum in suggestione, an in delectatione, vel quod majus, in peccati consensu ceciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum, videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per r spiritum, quia primam culpam serpens suggessit, in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est. Cum vero caro delectari coeperit, tunc peccatum incipit nasci. Si autem etiam ad consensionem ex deliberatione descendit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati snec tamen animus eidem delectationi consentiat. Et animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne consentiat, et tamen delectatione ligatus
Abbreviated transcription (Latin):
nnocentius aecencio ep̃o exobino salutẽ Si insicita eccłastica ut f̃a
beatis aplis tradita intexa uellent seruare dñi sacerdotes. nula duem¬
tas nilla uarietas in ipsis ordinib & conseciationib haberet i S elui
sit scandalũ popłis qui dũ nesciunt tradiciones antiquas humana poenis¬
ppsoris cars uptas. putant sibi aut eccłias ñ conuenire. aut ab apłis us¬

Expanded text:
NNOCENTIUS, DECENTIO episcopo Egubino, salutem. Si instituta ecclesiastica, ut sunt a beatis apostolis tradita, integra vellent servare Domini sacerdotes, nulla diversitas, nulla varietas in ipsis ordinibus et consecrationibus haberetur. Sed dum ac fit scandalum populis, qui dum nesciunt traditiones antiquas humana praesumptione corruptas, putant sibi aut Ecclesias non convenire, aut ab apos
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ȩccłasticas oblationes & quod dõ consecratũ fuerat rapuerit. ł consen¬
serit facientib : ut sacrilegus uidicet᷑ & dãmpnũ inquadruplũ restituat a¬
& canonice peniteat illis qͥtruntationes m̃broꝵ & dep̃dationes domoꝵ fec¬
iquis menbroꝵ truncationes. aut domoꝵ incendia fecerit. siue fieri iusserite
aut facientib consenserit: quousq dehis unicuiq legalit̾ ł amicabilit̾ corãepo
ciuitatis aliisq ciuib non emendauerit. abȩccła se priuatũ cognoscat. Suͦ

Expanded text:
si quis ecclesiasticas oblationes, et quod Deo consecratum fuerit, rapuerit, vel consensi quis ecclesiasticas oblationes, et quod Deo consecratum fuerit, rapuerit, vel consenserit facientibus, ut sacrilegus dijudicetur, et damnum in quadruplum restituat, et canonice poeniteat. quis membrorum truncationes, et domorum incendia fecerit, sive fieri jusserit, aut facienti consenserit, quousque de his unicuique legaliter et amicabiliter coram episcopo civitatis, aliisque civibus, non emendaverit, ab Ecclesia se privatum co
Abbreviated transcription (Latin):
plũ restituer& . Et quia sumũ inlegib bonũ est colere iusticiã ac sua cuiq
iura seruare. & in subiectis non sine re quod potestatis est fieri .s quod
equũ est custodire. quod uos & diligere & om̃ino confidimꝰ studere.: Qua¬
ꝓpt̾ excellentiȩ ur̃e. mense nouembri presentis anni scđa indictione
eiusdẽ ꝓuincie inunũ congregatis. emunitas. & p̃sumptio & sacrilegiũ.:
canonica auctoritate. & ur̃a regia dignitate talẽ terminũ accipiant.
ue post hac menbra diaboli filii nequã. in sc̾a eccła te etiã ibi regnante¬
direpta est. in undecuplu̾ quȩ sublata sunt restituat: et inlege diuma legt̃
maledictus om̃is qui transfert terminos ꝓximi sui. & dicit om̃is popłs amen.
alia gͦ non p̃sumant̾ absq ultione. nec exerceant᷑ absq clapnatione. Pacẽ
& non dampnũ aut iniusticiã aliciuus. sectamini in inuicẽ & in oms. ꝓinde

Expanded text:
plum restitueretur? Et quia summum in regibus bonum est justitiam colere, ac sua cuique plum restitueretur? Et quia summum in regibus bonum est justitiam colere, ac sua cuique jura servare, et in subjectos non sinere quod potestatis est fieri, sed quod aequum est custodiri; quod vos et diligere et omnino confidimus studere. Quapropter excellentiae vestrae mensae Novembrio praesentis anni, secunda indictione, ejusdem provinciae in unum congregatis, emunitas et praesumptio et sacrilegium canonica autoritate, et vestra regia dignitate talem terminum accipiant, ne posthac membra diaboli, filii nequam, in sancta Ecclesia te etiam ibi regnantedirempta est, in undecuplum quae sublata sunt restituat. Et in lege divina legitur. Maledictus omnis qui transfert terminos proximi sui: et dicit omnis populus, Amen. Talia ergo non praesumantur absque ultione, nec exerceantur absque damnatione. Pacem, et non damnum aut injustitiam alicujus sectamini in invicem, et in omnes. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ulita. atq remedio animȩ suȩ sedulo cogitare : culpã me cõmittere uehe¬
ment̾ existimo. sea quȩ ꝓtimore om̃ipotentis dĩ sunt sug gerenda.
siluero. & te scissimam de excłastica pace sedulo non cõmonuero. dimif
suȩ uidelic& ȩccłȩ anequissimis p̃donib sint dep̃date. atq nocturnis in-¬
cendis more furũ cõbustȩ. & qd idẽ maligni iuixta n̾ri p̃decessoris
bonefacii decreta ꝓemunitate illud emendare noluerint. dũ & scłi legeᷤᷤ
hec eadẽ ita habere uoluerint lege uulgałi teste. inqua sic scribit᷑.
siquis manu armata usq ad quatuor homines inuicũ alteruis ad
malefaciendũ uenerit. ille qui prior est pillicita p̃sũptione cõponat
noua cõponant. p̃dã uͦ in quadruplũ restituant: si scdi̾ leges talẽ iusticiã
habere uoluerint. lex diuna cur inferior esse debebit. cũ in ipsius ueri¬
tatis presentia ͤ ⁊acheo collaudatũ. sitsi aliquẽ defraudar&. ut in quadrũ¬

Expanded text:
medio animae suae sedulo cogitare, culpam me committere vehementer existimo, si ea, quae pro timore omnipotentis Domini sunt suggerenda, siluero, et te sanctissimam de ecclesiastica pace sedulo non commonuero. Nimis suae, videlicet ecclesiae, a nequissimis praedonibus sint depraedatae, atque nocturnis incendiis more furum combustae, et dum iidem maligni juxta nostri praedecessoris Bonifacii decreta pro violata emunitate illud emendare noluerint, dum et saeculi leges haec eadem ita se habere voluerint, lege vulgari teste, in qua sic scribitur: Si quis manu armata usque ad quatuor homines in vicum alterius ad malefaciendum venerit, ille, qui prior est, pro illicita praesumptione componat ntum componant, praedam vero in quadruplum restituant. Si saeculi leges talem justitiam habere voluerint, lex divina cur inferior esse debebit, cum in ipsius Veritatis praesentia a Zachaeo collaudatum sit. si alicuem defraudaret, ut in quadru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͦ panis de cęlo descendens. ut si quis ex ipso manducuuerit
non moriͥtur. sed qd ꝑtinet ad uirtutẽ. sacramenti. non qđ
ꝑtinet ad iusibile sacramentũ. Qui maducat intus. non fo¬
ris qui manducat in corde. non qui p̃mit dente. Spũalis
enĩ uirtus sacrimenti. ita ut lux & ab illuminandis pura
excipitur. & si ꝑ inmundos transeat. non inquinatur: augꝰ ĩ li¬

Expanded text:
s de coelo descendens, ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum; qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego senim virtus sacramenti ita est ut lux, et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquitatur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
posse. non credidit. ꝑdidisset latro in cruce praemiũ ad dex¬
terã dĩ pendens: si illũ unius hore penitentia. non iuuisset
ũ eẽt in pena penituit. & ꝑ unius sermonẽ ꝓfessionis
habitaculũ paradisi. dõ ꝓmt̾rente ꝓmeruit. AS A ͤ Tii
manet in xp̃o & in quo non manet xp̃s. peul dubio non man¬
ducat eius carnẽ. nec hibit enuis sanguinẽ. & iãnsi tante rei sa¬
cramentũ ad uiditiũ manducet ot bibat Huiꝰ rei sacramentũ.

Expanded text:
posse non credit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexposse non credit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens si illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena poenituit et per unius sermonis promissionem habmanet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat ejus carnem nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibit manducet