comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant᷑. nec solũ hoc s etiã scđm iustũ ⁊ iniustũ ꝯstituit q̃stionẽ. quod
habitꝰ ⁊ pͥuatio potius ẽ quã ulla ꝯtrarietas. Quare ut diximꝰ intelligen¬
dũ ẽ ẽẽ nc̃ inquęstioneꝰ quȩ ꝓpositio. quã ꝓpositionẽ ꝓxime efficatiusꝙ
destruat ac perimat. Hui inquirendȩ rei uia existet hoc modo. Nam
⁊traria: utrũne priuatoria uniũ salis affirmatio. anuniũsalis negatio.
Hinc sumit᷑ qđ om̃is fere ꝓprietas quã in uocibꝰ inuenire necesse ÷. ex
opinionibꝰ uenit quas uoces ipsȩ significat. Qđ gͥ quȩrendũ in uocibꝰ ÷

Expanded text:
dicebantur. Nec solum hoc, sed etiam secundum justum et injustum constituit quaestionem, quod habitus et privatio potius est quam ulla contrarietas. Quare, ut diximus, intelligendum est esse nunc in quaestione, quae propositio quam propositionem proxime efficaciusque destruat ac perimat; hujus inquirendae rei ratio existet hoc modo. Nam contraria, utrumne privatoria universalis affirmatio, an universalis negatio. Hinc sumitur quod omnis fere proprietas, quam in vocibus necesse evenire est, ex opinionibus venit quas voces ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
c̃traria opposita st̃. opposita uͦ ñ posst̃ simul eidem in eẽ ⁊traria. Igitur
idem simul in et̃ ñ posst̃. Dequib aut̃ aliꝗd simul uerũ dici potest. illa
simul eidẽ ineẽ ñ posst̃. Quȩ uͦ simul eidẽ ineẽ ñ posst̃. dehis simul uerȩ
ppositiones affirmatio ⁊ negatio eẽ ñ posst̃. s cont̾rie simul eidẽ in eẽ ñ
posst. Quȩ gͥ simul uerũ dicuns. trarię ñ st̃. idcirco qm̃ dequibꝰ &.¬

Expanded text:
imul inesse. Contraria igitur eidem simul inesse non possunt. De quibus autem simul aliquid verum dici potest, illa simul eidem inesse possunt. Quae vero simul eidem inesse non possunt, de his simul verae propositiones, affirmatio et negatio esse non possunt. Sed contraria simul eidem inesse non poss
Abbreviated transcription (Latin):
le e in aliis quidẽ ꝓpositionib negationes eẽ orrarias posiabn b̾. affit¬
matione s̃ ntrarium ponunt: S si hoc in om̃ib ꝓpositionibꝰ inuc¬
mtuo d contdctionibꝰ ut ⁊tradictio potius ⁊traria sitiđ negatio
uͦ maliis ea q̃ contͣrtũ ponit. magis ꝯtraria ẽ quã negatio: hic qq̃
ita sese manifestũ ÷ ñ habere. Ubi it inueniri potest itrarietas.
mnsnis aubitatio ẽ quena sit ⁊traria. uis anenado Sudu iũ afiriũti are i¬

Expanded text:
 affirmationes, quae contrarium ponunt. Sed si hoc in omnibus propositionibus invenitur et contradictionibus, ut contradictio potius contraria sit, id est nevero in aliis ea quae contrarium ponit magis contraria est quam negatio. Hic quoque ita sese manifestum est non habere, ubi enim inveniri potest contrarietas, in his dubitatio est quaenam sit contraria, u
Abbreviated transcription (Latin):
se insus ꝓpositionibꝰ q̃ st̃ definitȩ. atq in his aliꝗd int̾eẽ potest utrum
cadẽ demonstratio quȩ indefinite st̃ eueniret hoc addit. nihil int̾eẽ utrũ
candẽ demonstrationẽ quã ipse superius in ꝓpositionib indefinitiuis fec
quisquã faciat in uniũ sales: quȩ iam sine dubio definitȩ st̃. Siquis it scđm
indefinitarũ ꝓpositionãe superiorẽ dispositionẽ definitas disponat. eas
scđm pdictum modũ speculet᷑. ñ aliam uniũsalis affirmationis opinio¬
ni ẽtrariã reperiet : quã ea q̃ ÷ uniũsalis negationis opinio. Nihil
I int̾est int̾indefinitas definitasq ꝓpositiones. nisi qđ definitȩ quidem
sinc det̾minatione. indefinitȩ uͦ cũ argum̃to det̃minationis st̃ ł uniũsa

Expanded text:
 sunt definitae, atque in his aliquid interesse utrum eadem demonstratio eis quae definitae sunt, eveniret, hoc addit, nihil interesse utrum eamdem demonstrationem quam ipse superius in propositionibus indefinitis fecit, quisquam faciat in universalibus quae jam sine dubio definitae sunt. Si quis enim secundum indefinitarum propositionum superiorem n aliam universalis affirmationis opinioni contrariam reperiret, quam eam quae universalis negationis opinio. Nihil enim interest inter indefinitas definitasque propositiones, nisi quod indefinitae quidem sine determinatione, definitae vero cum argumento determinationis sunt, vel universa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊in nonbono:  Gradatĩ indefinitã ꝓpositionẽ ad similitudinis uni¬
ũsalis acdduxit. Dicit ħ. q̃cunq fuerit indefinita ꝓpositio. ei si qđ
insermone solemꝰ dicere quicꝗd addat᷑ uniũsalis fit. ut nihil om̃ino
distet ea q̃ ad rem in affirmationẽ omnẽ p̃dicat. ut ea opinio ł ꝓpo¬
Nuic si addat᷑ quicꝗd. ut ita licamꝰ quicꝗd bonũ ÷ bonũ ẽ: nihil dif¬
fert ab ea q̃ opinat᷑ omne bonũ bonũ eẽ. Quare eadẽ uis ẽ superio

Expanded text:
in non bono. Gradatim indefinitam propositionem ad similitudinem universalis adduxit, dicit autem quaecunque fuerit indefinita propositio, ei si quod in sermone solemus dicere quidquid addatur universalis fit, ut nihil omnino distet ea quae ad rem in affirmatione omne praedicat, ut ea opinio vel propohuic si addatur quidquid, ut ita dicamus, quidquid bonum est bonum est, nihil differt ab ea quae opinatur, omne bonum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitatione sua aliꝗd affirmat aut ꝗd negat. qđ nos alio loco diligentis expecdie¬
ms. Ergo qm̃ affirmationis ⁊ negationis ꝗ̃ st̃ in uoce. notȩ earũ st̃ affirmationũ
ł negationũ q̃ fiunt inanima: manifestũ ÷ qm̃ etiã affirmationi ẽtraria quidẽ¬
ẽ negatio c̃tra idẽ uniũsalis. Circa idem aut̃ addidit. nedisiunctas affirmatio¬
nes ⁊ negationes ⁊trarias diceremꝰ ⁊ ait. affirmatio ⁊ negatio deuna eadẽq re

Expanded text:
in cogitatione sua aliquid affirmat, aut aliquid negat, quod nos alio loco diligentius expediein cogitatione sua aliquid affirmat, aut aliquid negat, quod nos alio loco diligentius expediemus, ergo quoniam affirmationes et negationes quae sunt voce, notae earum sunt affirmatio eorum quae sunt in anima, manifestum est quoniam etiam adfirmationi contraria quidem negatio circa idem unines et negationes contrarias diceremus, sed ait affirmationem et negationem esse de
Abbreviated transcription (Latin):
sia ceq ÷ uniusalis negatio idem refert ad ꝓpositiones quas marife¬
stũ ẽ qm uoces sc̃. ⁊ significatiuȩ passiones animi designare Inprin¬
cipio n libri significatiuas uoces passiones animȩ monstrare docuit.
ret. Idẽ qͦq arbitratur in uocib ꝑuenire. hoc ẽ affirmationi uniũsili ñ affirmationẽ ẽtrariã reponentem sed¬
uniũsalt̃ negationẽ ẽt̃ contraria. contradictoriasuͦ eas quȩ cũ affirmatio uniũ salis eẽt᷑. particularis negatio
inueniretur . Atq hoc qͥdt̃ planissime dictũ ẽ. nec aliquis inuerbis error ẽ. s nos ut cetera nihil ambiguũ
rdinquentes. ipsorũ qqͦ uerborũ. sed eorũ ordinẽ ꝑsequeniur. Ait enĩ. Iuare. si inopinione sẽ sic habet
iđ qđ opinio negationis otraria inuenit᷑ opinioni affirmationis. potius quã ꝯtrariũ po¬
inanima. Nã sic̃ inuoce affirmatio ⁊ negatio ÷. ita qq̃ etiã in opinione cũ ipse animꝰ

Expanded text:
tio, idem refert ad propositiones, quas manifestum est quoniam voces sunt et significative animi passiones designare. In principio enim libri significativas voces passiones animae monstrare veraciteret, idem quod arbitratur in vocibus provenire, hoc est, affirmationi universali non affirmationem contrariam re contrariam, contradictorias vero eas quae cum affirmatio universalis esset particularis negatio inveniretur. Atque hoc quidem plenissime dictum est, nec aliquis in verbis error est, sed nos ut caetera nihil ambiguum relinquentes, ipsorum quoque verborum sensum eorumque ordinem prosequimur. Ait enim: Quare si in opinione se sic habet, id est quod opinio negationis contraria invenitur opinioni affirmationis, potius quam contrarium poin anima. Nam sicut in voce affirmatio et negatio est, ita quoque etiam in opinione, cum ipse animus
Abbreviated transcription (Latin):
ea q illa uerã perimit q̃ scđm accideis uera ẽ  Nam si uerior ea
ẽ q̃ deipsa natura rei uerũ aliquid opinat᷑: illa erit magis falsa quȩ
perimit ueriorẽ. Qđsi illa quanqͣm sit uera. minus tam̃ quȩ de
rei accidente ꝓnuntiat. minus qq̃ illa erit falsa q̃ minꝰ ueriorẽ
sitionibꝰ. ł deqͥbꝰ nc̃ tractat᷑: Idem gͥ sit exemplũ ut supͣdictũ ÷ id qđ ÷
accidit ei: Nam id ꝙ bonũ ẽ ꝑ naturã bonũ ẽ. ed uͦ malũ ñ ẽ. scđõ loco
&. qͣsi accident᷑ est: Ergo opinio debono qm̃ bonũ ẽ uerior erit ꝓpin¬
que qͣnquã sit uera: minꝰ tam̃ ẽ uera. manifestũ ÷ qm̃ negatio magis
falsior est. quã ea affirmatio q̃ ꝯtrariũ ponit. Nã negatio dic̃ ñ eẽ bonũ
qđ bonũ ẽ. affirmatio uͦ malũ eẽ qđ bonũ ẽ. Negatio ea q̃ ÷ ñ eẽ bonũ

Expanded text:
 perimat, quae secundum accidens est. Nam si verior est ea quae de ipsa natura rei verum aliquid opinatur, illa erit magis falsa quae perimit veriorem; quod si illa, quanquam sit vera, minus tamen quia de rei accidente pronuntiat, minus quoque illa erit falsa quae minus veriorsitionibus, de quibus nunc tractatur. Idem igitur sit exemplum ut supra dictum est: id qaccidit ei: nam id quod bonum est per naturam bonum est; quod vero malum non est, secundo loco et quasi accidenter est. Ergo opinio de bono quoniam bonum est, verior est propinquanquam vera sit, minus tamen est vera, manifestum est quoniam negatio magis falsior est quam affirmatio, quae contrarium ponit. Nam negatio dicit non esse bonum quod bonum est, affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
est quiddã aliud quã fuit. & qͥ fallit᷑ id qđ ẽ q̃lib& res non eẽ ar¬
bitrat. Nam qđ bonũ ÷. malũ eẽ putat. fallit᷑. S fieri alit̃ non
potest ut sit malũ nͥ ñ sit bonũ & incȩteris eodẽ modo fallacia
g est ⁊ pͥncipiũ fallaciȩ ẽ. qđ quis id ꝙ. ẽ aliqͣres ñ eã eẽ arbitra
generatio ex detrim̃to surgit. ut qđ fit dulce ñ fit ex albo ẜ ex ron
amaro & rursus qđ fit albũ non fit exduro s exnon albo .&. cȩtere
generationes exgenerationib potius ꝓficiscunt᷑ . &. est pͥma inde
fallacia. Qđsi ũbi pͥma fallacia ex qͥb st̃ generationes ubi integerri¬
t hec ÷ in affirmationib ⁊ generationib : dubium non est quin
negationi opinio magis straria sit ei opinioni quȩ ꝯtrariũ aliquid in
arbitratione confirmat. Et sensus quidẽ huiꝰmodi ẽ. uerba ħ ses

Expanded text:
ddam aliud quam fuerit, et qui fallitur id quod est quaelibet res non esse arddam aliud quam fuerit, et qui fallitur id quod est quaelibet res non esse arbitratur. Nam qui quod bonum est malum esse putat fallitur, sed fieri aliter non potest ut sit malum nisi non sit bonum, et de caeteris eodem modo. Fallacia igitur est, et principium fallaciae, cum quis id t, ex detrimento surgit, ut quod fit dulce non fit ex albo, sed ex non dulci. Et rursus quod fit album non fit ex duro, sed ex non albo, et caeterae generationes ex generationibus potius proficiscuntur, et est prima fallacia. Quod si ibi prima fallacia, ex quibus sunt generationes, ubi integerritur, hoc est in affirmationibus et negationibus, dubium non est quin negationis opinatio magis contraria sit ei opinioni quae contrarium aliquid in arbitratione confirmat. Et sensus quidem hujusmodi est, verba autem sese
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ddefinita st̃ ⁊ una numero : ea magis ⁊ ꝓxime ueris uident᷑ cẽ contͣ¬
riat nna n res semꝑ uni rei ẽ ꝯtraria. Quo circa recte hec magis
se ht̃ ł affirmat qđ in se ñ ht̃. Hoc ħ ut ostender&. non recto sermo¬
ne usus est. s ad quiddã aliud orationẽ detorsit. quȩ res ⁊ fusionẽ non
minimã fecit Nam cũ dixiss&. ñ debere nos illas potius ponere contͣ¬
rias uerȩ opinioni q̃ infinitȩ st̃: subiunx̃ illud qđ ait. S in qͥbꝰ ẽ falla¬
claudit inqͥt. opiniones ueris opinionib opponendũ ẽ ⁊trarias. in qͥb
nes ħr in oppositis inueniunt᷑. Hoc ħ tale ÷ om̃is generatio. ex ꝑmi¬
tatione eius q. fuit surgit Nisi it id qđ fuit prius eẽ desierit: non
potest ẽẽ generatio:. Omne it qđ gignit᷑ in aliã qͦdã modo formã
substartię ꝑmutat᷑. Ergo cũ fuerit id qđ non fuit: te gignit &a¬

Expanded text:
quae definita sunt et una numero, et magis et proxime veris videntur esse contrquae definita sunt et una numero, et magis et proxime veris videntur esse contraria, una enim res semper uni rei est contraria. Quocirca haec recte magis se habet, vel affirmat quod in se non habet. Hoc autem ut clauderet non recto sermone usus est, sed ad quiddam aliud orationem detorsit, quae res confusionem non minimam fecit. Nam cum dixisset non debere nos illas potius ponere contrarias verae opinioni quae infinitae sunt, subjunxit, illud quod ait, sed in quibus est fallaclaudit: inquit, opiniones veris opinionibus opponendum esse contrarias in quibusnes autem in oppositis inveniuntur, hoc autem tale est. Omnis generatio ex permutatione ejus quod fuit surgit, nisi enim id quod fuit prius esse desierit, non potest esse generatio. Omne enim quod gignitur, in aliam quodammodo formam substantiae permutatur. Ergo cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est neq expetendũ eẽ id ꝙ inse ht̃: s id qđ ẽ ipsũ bonũ eẽ ita arbi¬
trat᷑ bonũ non eẽ bonũ Cȩterȩ gͥ om̃s opiniones infinitȩ st̃. Possu¬
mo it ꝑmulta colligere falsa qͣcunq ñ sint deunaquaq re. ea tamen
eẽ dicamꝰ. ut in eo ip̃sobono possũ dicere qr malũ ÷. possũ qr turpe. qr¬
iniustũ ÷. qr uitabile. qr periculosũ & cȩt̃a quȩcunq in bono nulls
inueni& & hȩc st̃ infinita. Rursus possũ dicere ea q̃ ht̃ bonũ
opinio ħ facere nͥ semel ñ potest. Neq it aliqua ꝑ id effici posst̃. si qđ bo¬
nũ ÷ ñ eẽ bonũ arbitrat᷑. Ergo cȩtera q̃cunq aut idq. ñ ẽ bonũ eẽ
arbitret᷑. aut id q. ht̃ insese bonũ ñ eẽ arbitrant᷑ falsȩ st̃. Sed¬
onũ ħ nc̃ ita usurpat. tanqͣm sidicat bonitas. Siqͥs ħ ipsam bonitatẽ
ñ ee bonũ arbitret᷑ s falsus ẽ ⁊ definito modo falsus ẽ. S infalsis

Expanded text:
 ita arbitretur bonum non esse bonum. Caeterae igitur omnes opiniones infinitae sunt. Possumus enim per multa colligere falsa quae cum non sint de unaquaque re, ea tamen esse dicamus, ut in eo ipso bono possum dicere, quoniam malum est, possum qile, quia periculosum est, et caetera quaecunque in bono nullus inveniet, et haec sunt infinita. Rursus possum dicere ea quae habet bonum opinio, hoc facere nisi semel non potest. Neque enim aliqua per id effici possunt, si quod bonum est non esse bonum arbitratur; ergo caeterae quaecunque aut id quod non est esse arbitrnunc ita usurpat, tanquam si dicat bonitas. Si quis autem ipsam bonitatem non esse bonum arbitretur, is et falsus est et definito modo falsus est. Sed in falsis
Abbreviated transcription (Latin):
exeo qm̃ non ẽ id qđ fuit ꝙ scilic&. ad negationẽ uergit. Quare inqto
etiã fallacia ⁊ pͥncipiũ fallaciȩ in oppositis inuenitur. ubi etiã gene¬
rationes ex quib ẽ ipsa fallacia Si gͦ eẽ bonũ ⁊ bonũ ⁊iñ malũ
sedđo commtario diligentissime explicuerimꝰ ne tan curta exposidio
hus libri et uideat . id qqͣ eadẽ repetentes explicabimꝰ ESt nanqo
ingressus huiꝰ argum̃tationis huimꝰdi. Si inqͥt posita uera ꝓpositio¬
ne plures sint quȩ eã ꝑimunt false. illa int̾eas uere ꝓpositioni magis
erit utraria qͥcunq magis ẽ falsa. Quȩrendũ gͥ est quȩ int plures
falsas ꝓ positiones magis falsa sit. ut ea uere ꝓpositioni magis uide¬

Expanded text:
ex eo quod non est id quod fuit, quod scilicet ad negationem vergit. Quare, inquit, etiam fallacia et principium fallaciae in oppositis invenitur, ubi etiam generationes, ex quibus est ipsa fallacia. Si ergo quod bonum est, et s commentario diligentissime explicuerimus, ne tamen curta expositio hujus libri esse videatur, hic quoque eadem repetens explicabimus. Est namque ingressus hujus argumentationis hujusmodi. Si, inquit, vera posita propositione plures sunt quae eam perimunt falsae, illa inter eas verae propositioni magis erit contraria, quaecunque magis est falsa. Quaerendum igitur est quae inter plures falsas propositiones magis falsa sit, ut ea verae propositioni magis vide
Abbreviated transcription (Latin):
tate cognoscit᷑. Quo ħ modo huiꝰnͦidi opiniones ⁊trariȩ eẽ posst̃. qua
deeadẽ quod ã modo affectione animi ꝓficiscunt᷑. id opiniones cognoscenteᷤ¬
q̃ qđ uerũ ẽ: Non g siqͥs otrarioꝵ aliqͣm opinionẽ habeat ⁊ quicqͣm de
⁊traruis arbitret᷑. statĩ necesse ÷ subsequi in opinionibꝰ ⁊ trarietatẽ Ergo
ñ ÷ ⁊trarictas opinionũ in ea arbitratione q̃ otrarioꝵ ẽ ł q̃ dextraris ha¬

Expanded text:
tate agnoscitur. Hoc autem modo hujusmodi opiniones contrariae esse possunt, quae de eadem quodammodo affectione animi proficiscuntur, id est opiniones cognoscente si quis contrariorum aliquam opinionem habeat, et quidquam de contrariis arbitretur, statim necesse est subsequi in opinionibus contrarietatem. Ergo non est contrarietas opinionum in ea arbitratione quae contrariorum est, vel qu
Abbreviated transcription (Latin):
habere put& Est rursus alia quȩ id qđ est res ipsa: non eã id eẽ arbi¬
trat᷑. Ut ħ hoc ꝑuagatũ luceat exemplũ : sumpsit ꝓpositũ deqͦ ꝯpi¬
naret᷑ aliquis id quod est bonũ Siqͥs gͥ hoc bonũ bonum eẽ opinet᷑.
uere opinat᷑. Rurs siquis hoc tẽ bonũ q ñ ẽ bonũ puta : false opina
is ea debono opinabit᷑ quȩ ñ st̃. ⁊ hoc falsũ est Rursus qͥ idꝙ. inse hab&
bonũ ñ habere arbitrat᷑. is opinabit᷑ ħ modo bonũ ñ eẽ utile bonũ. non
tẽ iustũ bonũ ñ eẽ expetendũ. Etis qqͣ fallit᷑. Qđ siqͥs sit qͥ hoc ipsum ꝙ¬

Expanded text:
habere putet. Est rursus alia quae id quod est res ipsa, non eam id esse arbitretur. Ut autem hoc per vagatum luceat, exemplum sumpsit propositum de quo opinaretur aliquis, id quod est bonum. Si quis igitur hoc bonum bonum esse opinetur, vere opinabitur. Rursus si quis hoc esse bonum quod non est bonum putet, false opinabjustum est, is ea de bono opinabitur quae non sunt, et hoc falsum est. Rursus qui id quod in se habet bonum non habere arbitratur, is opinabitur hoc modo, bonum non est utile, bonum non est justum, bonum non est expetendum, et is quoque fallitur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
posterior ẽ potestati. natura uͦ prior. In om̃ibꝰ t illud qđ ẽ actu prius ÷
⁊ nobilis. quã id ꝙ potestate ẽ. Illud ⁊ qđ potestate ÷ adhuc adactum
qđ tc̃ ꝑficit᷑ cũ adactũ aliqͣndo ꝑuenerit. Qđ aut̃ ꝑfectũ ẽ. eo qđ est
potestate uenert̃. prius fuert̃ act notestate . pꝰ uͦ actu: ergo acts earũ
rerũ posterior ẽ potestate si ad tempꝰ referamꝰ. prior uͦ eadẽ potestati
si ad naturã . & hoc ÷ qđ ait alias res eẽ quȩcũq possibilitate st̃ ⁊ ac tust̃.
s. actũ potestate tẽpore quidẽ posteriorẽ habeant. naturã uͦ priorẽ. quaso
ħ res eẽ in quibꝰ sola potestas sit: nunqͣm actus. ut numerꝰ infinitus Cres¬
ł mille ł xmilia ⁊ cȩteri finitꝰ eẽ necesse ẽ. Ergo actu numerꝰ nunqͣm
dem qqͣ modo &. tẽpꝰ. Quantũcũq it tẽpꝰ dixeris. finitũ ẽ. S̾ qm̃ temp¬

Expanded text:
or. In omnibus enim illud quod est actu prius est et nobilius quam id quod potestate est. Illud enim quod potestate est adhuc ad actum quod tunc perficitur cum ad actum aliquando pervenitur. Quod autem perfectum est eo quod est potestate venerunt, prius fuerunt potestate, post vero actu, ergo actus earum rerum posterior est potestate si ad tempus referamus, prior vero eadem potestate si ad naturam, et hoc est quod ait: Alias res esse quae cum possibilitate sunt et actu sunt, sed actum potestate tempore quidem posteriorem habent, natura vero priorem; quasdam autem res esse in quibus sola potestas sit, nunquam actus, ut numerus infinitus Cres millia, et caeteri, finitus esse necesse est, ergo actu numerus nunquadem quoque modo et tempus. Quantumcunque enim tempus dixeris finitum est, se
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uniũsalis negatio magis ꝯtraria ẽ uniu̾sali affirmationi. potius quã pri¬
uatoria affirmatio: Hoc ħs ut inueniat᷑ ita faciendũ est: Ponat᷑ opinio
q̃dã uera. ꝯtra eã duȩ falsȩ: quarũ una affirmatio sit pͥuatoria. alter
uniũ salis negatio: Deduab gͥ falsis. quã mendationẽ ratio inuenerit.
eã dicimꝰ uere opinioni magis ẽẽ ⁊trariã: Sint gͥ tres opiniones: una
uera duȩ falsȩ . ⁊ sit qͥdem uera hȩc quȩ idq. bonũ ẽ honũ eẽ arbitr¬
t. ea scilica. quã dic̃ ariftoteles opinionẽ eẽ boni qm̃ bonũ ẽ. reliqͣ

Expanded text:
quod universalis negatio magis contraria est universali affirmationi potius quam privatoria affirmatio. Hoc autem ut inveniatur, ita faciendum est: ponatur opinio quaedam vera; contra eam duae falsae, quarum una affirmatio sit privatoria, altera universalis negatio. De duabus igitur falsis quam mendaciorem ratio invenit, eam dicimus verae opinioni magis esse contrariam. Sint igitur tres opiniones, una vera, duae falsae: et sit quidem vera haec quae id quod bonum est, bonum esse arbitratur, ea scilicet quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpostionũ quas supra monstrauimꝰ iđ negationis uniũsał tpriuatoriare
affirmatiue ꝯtraria st̃ uniũ sali affirmationi superius cõp̃hensȩ : inquare
quã sit uttilis quȩstio nullus ignorat. qͥ cogitat qr nisi hoc abaristotele quȩsi¬
tu enodatũq eẽt: magnã fore dubitationẽ. anillud reciperet᷑ ut duo
unius possent et ⁊traria qđ manifesto fieri ñ potest. Nam cũ dieo uñã
rem ꝑimant: quis e̾et qͥ dubitar&. aut unã rem duabꝰ opponi: aut duabꝰ unã
nc̃ dicimꝰ. non scđm eũ modũ quẽ aristoteles inp̃dicam̃tis explicuit. s tan

Expanded text:
quas supra memoravimus, id est negationis universalis et privatoriae affirmativae, contraria sit universali affirmationi superius comprehensae quaerendum est. In qua re quam sit utilis quaestio nullus ignorat, qui cogitat, quia nisi hoc ab Aristotele quaesitum enodatumque esset, magna foret dubitatio an illud reciperetur, ut duo unius possent esse contraria, quod manifeste fieri non potest. Nam cum duo unam rem perimant, quis esset qui dubitaret aut unam rem duabus opponi, aut, duabus unaautem dicimus, non secundum eum modum quem Aristoteles in Praedicamentis e
Abbreviated transcription (Latin):
actu eent pͥmas ẽẽ substantias : ñ ita putandũ ÷ pͥmas eũ substantias dhice¬
re quẽ ad modũ in cathegoriis. ubi pͥmas substantias indiuiduas dicit. Hic
ħ pͥmas substantias q̃ semꝑ ac tu st̃ idcirco nominat. qr ut dictũ ÷ quȩ semꝑ
actu st̃ pͥncipalia cȩterarũ rerũ st̃. atq ideo pͥmas eas substantias eẽ ne
quȩ horũ contraria ẽ: Post ꝓpositionũ ꝯsequentias ꝑtractatas. easq sub¬
tili inqͥsitione dispositas. illud exorit᷑ inqͥrendũ qđ magnã inse utilita¬
tẽ ita p̃fert: ut quantũ in eo uis utilitatis sit pͥma qq̃ fronte legentiũ
m̃tib ingeratur. Nã cũ sit manifestũ qm̃ affirmationẽ opposita negatio
setuꝑ oppugnat. maximeq ꝑimet uniũsalẽ affirmationẽ uniũ salis ne
petimat᷑ ꝓpositionem : quȩrit᷑ quȩ magis ꝑimat magisq oppugnat affirm¬
tio utrumne ea q̃ uniũsalis negatio est: anea q̃ contrarii ł priuationis

Expanded text:
ent primas esse substantias, non ita putandum est, primas eum substantias dicere quemadmodum in Categoriis ubi primas substantias individuas dicit: hic autem primas substantias quae semper actu sunt, idcirco nominat quia, ut dictum est, quae semper actu sunt principia caeterarum rerum sunt, atque ideo primas substantiasquaenam harum contraria est? Post propositionum consequentias pertractatas et eas subtili inquisitione dispositas, illud exoritur inquirendum, quod magnam utilitatem ita praefert, ut quantum in eo utilitatis sit, prima quoque fronte legentium mentibus ingeratur. Nam cum sit manifestum quoniam affirmationem opposita negatio semper oppugnet, maximeque perimat universalem perimat propositionem, quaeritur quae magis perimat magisque oppugnet affirmativam, utrumne ea quae universalis negatio est, an ea quae contrarii, vel privationis
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ib it ꝯtrariis unũ uni ⁊trariũ ẽ. Si ħ sit q̃dã in ꝓpositionibꝰ infi¬
nitas. illa tota infinitas ꝓpositionũ uni ꝓpositioni ⁊traria eẽ ñ poterit
Noc sumendo totũ textũ argum̃tationis ingredit̾. atq ñ solũ expectari
opoetere in ꝓpositionibꝰ qđ falsa uerȩ sit ꝯtraria. s qđ int̾om̃s falsas illa

Expanded text:
In omnibus enim contrariis unum uni contrarium est. Si autem sit quaedam in propositionibus infiIn omnibus enim contrariis unum uni contrarium est. Si autem sit quaedam in propositionibus infinitas, illa tota infinitas propositionem uni propositioni contraria esse non poterit. Hoc sumendo totum textum argumentationis ingreditur. Atque non solum exspectari oportet in propositionibus quod falsa verae
Abbreviated transcription (Latin):
tate ut dictũ ÷ falsitate ÷ posita. Qua in re si ⁊sentiuis idem in
ueritate ⁊ falsitate eẽ uidebunt᷑. ne hoc numerositas impedi&. Siue
I plures siue una sit: in eo ꝙ. uerȩ st̃ idem st̃. St̃ ħ inquit ista rtn¬
arbitrabunt᷑. ⁊ trariȩ opiniones inueniunt᷑. s ipsoꝵ ꝯtrarietas inde
nascitur. qđ deuna re ⁊trario modo opinant᷑. hoc ẽ qđ ait. S magis eoꝗ.¬
trariȩ st̃ ꝙ otrarie opinant᷑ & sub intelligimꝰ deuna scilic&. re : Si it
deuna re non otrarie opinent᷑. s depluribꝰ potert̃ ñ eẽ ⁊trariȩ. qđ facile
cauteq ꝑspiciens unusquisq repperia. Si gͦ est boni qm̃ ẽ bonũ opi¬
sententiã breuissimis sermonibꝰ clausit. cuiꝰ ut breuit᷑ dicendũ sit hȩc
uis est. qͥ decont᷑rietate ꝓpositionũ nosse quȩ rebat. debebat pͥmo quȩ &.¬
ꝓpositionũ nos ⁊ infinitas ꝯstituere. atq ad eã uim ꝯt̾rietatis aptare.

Expanded text:
t falsitate est posita. Quare si consentiunt idem in veritate et in falsitate esse videbuntur. Nec hic numerositas impediet. Sive enim plures sive una sit, in eo quod verae sunt idem sunt. Sunt autarbitrantur, contrariae opiniones inveniuntur; sed ipsarum contrarietas inde nascitur, quod de una re contrario modo opinantur, hoc est quod ait, sed magis trariae sunt quod contrarie opinantur, et subintelligimus de una scilicet re. Si enim non de una re contrarie opinentur, sed de pluribus poterunt non esse contrariae. Quod facile cauteque perspiciens unusquisque reperiet. Si ergo est boni quoniam est bonum opisermonibus clausit, cujus, ut breviter dicendum sit, haec vis est. Qui de contrarietate propositionum nosse quaerebat, debebat primo quae propositionum esset infinitas constituere, atque ad eam vim contrarietatis aptare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad actum ñ ueniunt priora st. S̾ deeo actu loquim̃ qui expotestate
aclactũ ñ uenit. s semꝑ actu ꝓpriȩ naturȩ ꝯstitutione ꝑ mansit. ut
cũ ignis cal&. uł sol mouet᷑ & cętera huiꝰmodi. ita st̃ ut actũ nunqͣm
reliquerint. neq ab his actus afuerit aliqͣndo. neq ex potestate adhuc
S quȩ priora semꝑ sempit᷑na st̃. ⁊ rursus eadẽ necessaria actu. & neces¬
se est ut ea q̃ actu st̃ his quę st̃ potestate priora st̃ Post hec fit ab

Expanded text:
ad actum non veniunt, priora sunt. Sed de eo actu loquimur qui ex potestate ad actum non venit, sed semper actu propriae naturae constitutione permansit, ut cum ignis calet vel sol movetur et caetera hujusmodi, ita sunt ut actum nunquam reliquerint, neque ab his actus abfuerit aliquando, neque ex potestate ad hunc sunt, semper sempiterna sunt, et rursus eadem necessaria sunt actu, et necesse est ut ea quae actu sunt his quae sunt potestate priora sint. Post haec fit rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tat. quẽ adm̃dũ atrariȩ opiniones eẽ possint pͥma fronte disponit: Arbitra¬
tur it quidẽ itrarias et̃ opiniones q̃ detrariis aliꝗd arbitrarit᷑. s falsũ ẽ¬
ꝯuincit Neq it sibonũ ⁊ malũ ⁊traria st̃. ⁊ aliqͥs debono ⁊ malo opinet᷑¬
qm̃bonũ ÷ mox necesse ÷ ut ⁊trarietas subsequat᷑. Ageit. qͥliba : de
bono opinet᷑ qm̃ bonũ ÷ ⁊ rurs demalo opinet᷑ qm̃ malum ẽ Cũ giden

Expanded text:
utat, quemadmodum contrariae opiniones esse possint prima fronte disponit. Arbitrabantur enim quidam contrarias esse opiniones, quae de contrariis aliquid arbitrarentur, seincitur. Neque enim si bonum et malum contrarium est, et aliquid de bono et malo opinetur, mox necesse est ut contrarietas subsequatur. Age enim quilibet de bono opinetur quoniam bonum est, rursus de malo opinetur quoniam malum est. Cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ccre quelib&. illud eẽ malũ. ⁊ rurs ñ eẽ bonũ. Nam cũ bonũ negat᷑. po¬
test aliquod mediũ audientis animꝰ suspicari: Cũ uͦ malũ pontris tona
audientis suspicio in ꝯtrariũ reiecta ẽ. atq ideo ñ idem significantu
qͣda ꝓpositiones repperiunt᷑ in qͥbꝰ nihil negatione discrepat pͥtator ao
assirmatio: q̃rendũ ẽ ut aristoteli uidet᷑ scđm qͣm potis p̃dicationẽ ł opi¬
nionẽ uere affirmationi ł opinioni ꝯtraria ꝓpositio ł opinio fiat. Nuan¬
qͣm it utĩdũ idem significent: alio tam̃ modo ipsis ꝓpositionibꝰ utuntur

Expanded text:
llum esse malum, et rursus non esse bonum. Nam cum bonum negatur, potest aliquid medium audientis animus suspicari. Cum vero malum ponitur, tota audientis suspicatio in contrarium rejecta est. Atque ideo non idem significant, quaedam propositiones reperiuntur, in quibus nihil negatione discrepet privatoria affirmatio, quaerendum est, ut Aristoteli videtur, secundum quam potius prolationem vel opinionem verae affirmationi vel opinioni contraria propositio vel opinio fiat. Quanquam enim interdum idem significent, alio tamen modo ipsis propositionibus utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
et uerborum breuitate constrictus eet. Quocirca. plus hic̃ quã in
ddecem prȩdicamentis expositione sudabitur:. Prius igitur quid uo
sit definiendum est. Hoc enim ꝑspicuo et manifesto omnis libri pa
eirintentio ⁊ueNox est aeris ꝑ linguã percussio.: quȩ ꝑ quasdam
turis partes quȩ arteriȩ uocant᷑ ab aninali ꝓfertua : Sunt enĩ quiddã
alii soni qui eodem ꝑficiunt᷑ flatu quos lingila non ꝑcutit. ut est tussisꝰ.
et tnim flatu fit quodã ꝑ arterias egrediente sed nulla linguae impres¬
none formatur. atq ideo nec ullis subiac& elementis Scribi enĩ nullo
modo potest. Iuo circa uox hȩc non dicit᷑. sed tantũ sons. Illa qq̃ potest e̾e
diffinitio uocis. ut eam dicamũ sonũ eẽ cũ quadã imagina ione significan
oxnanq cũ emittit᷑. significationis alicuiꝰ causa ꝓfertur: Cussis uero cꝰ¬

Expanded text:
et verborum brevitate constrictus est. Quocirca plus hic quam in et verborum brevitate constrictus est. Quocirca plus hic quam in decem praedicamentis expositione sudabitur. Prius ergo quid vox sit diffiniendum est. Hoc enim perspicuo et manifesto omnis libri hujus patefiet intentio. Vox est aeris per linguam percussio, quae per quasdam gutturis partes, quae arteriae vocantur, ab animali profertur. Sunt enim quidam alii soni qui eodem perficiuntur flatu, quos lingua non percutit, ut est tussis. Haec enim flatu fit quodam per arterias egrediente, sed nulla linguae impressione formatur, atque ideo nec illis subjacet elementis, scribi enim nullo modo potest. Quocirca vox haec non dicitur, sed tantum sonus. Illa quoque potest esse diffinitio vocis, ut eam dicamus sonum esse cum quadam imaginatione significandi. Vox namque cum emittitur, significationis alicu
Abbreviated transcription (Latin):
LEXANDER IN COMMENTARTIS SUIS HAC ST IMENOU
ausa pronuntiat sumpsisse longissimũ expositionis laboren.
quod in multis ille apriorum scriptorr̃ sententuis dissider&.
Mihi maior ꝑsequendi operis causa ẽ. quod non facile quisquã
ł transferendi uł commentandi continuã sumpserit seriẽ.
nisi quod uetius prȩtextatus priores postremosq analiticos
non uertẽndo aristotelem latino sermoni tradidit. sed tranfferendo themi¬
stiuai : Quod qui utrosq legit. facile intelligit: Albinus quoq de hisdẽ
rebus scripsi nt perhibetur. cuius ego geometricos quidem libros editos sci
dedialectica uero diu multumq quaesitos repperire non ualui Siue
igt illͣ omnino tacuit nos pretermissa dicemus. siue aliquid scripsit.
nos quoque docti uiri imitati studium in eadem laude uersabimut. Sed
quanquam multa sint aristotelis quae subtilissima philosophiȩ arte cela.¬
ta suat. hic tamen ante omnia liber. nimis et acumine sententiar

Expanded text:
lexander in commentariis suis hac se impulsum causa pronuntiat sumpsisse longissimum expositionis laborem, quod in multis ille a priorum sententiis scriptorum dissideret. Mihi vero major persequendi operis causa est, quod non facile quisquam vel transferendi, vel etiam commentandi continuam sumpserit seriem, nisi quod Vegetius praetextatus priores postremosque analyticos non vertendo Aristotelem Latino sermoni tradidit, sed transferendo Themistium, quod qui utrosque legit facile intelligit. Albinus quoque de eisdem rebus scripsisse perhibetur, cujus ego geometricos quidem libros editos scio, de dialectica vero diu multumque quaesitos reperire non valui. Sive igitur ille omnino tacuit, nos praetermissa dicemus, sive aliquid scripsit, nos quoque docti viri imitati studium in eadem laude versabimur. Sed quanquam multa sint Aristotelis quae subtilissima philosophiae arte celata sunt, hic tamen ante omnia liber nimis et acumine sententiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tineret quã nc̃ aris toteles ꝓposuit: quinto quidẽ libro diligent᷑ exp̃s¬
simꝰ. & nc̃ eã breuit̃ exequimur. Expositionis enĩ causa disciplineo
Talis gͦ ẽ tota sententia: Possibile ꝙ. frequent᷑ in rebꝰ dicimꝰ ñ simplicit᷑
dr̃. atq ideo quõ possibile apotestate traditũ ẽ. ipsa quoq potestas aequ¬
uoca ẽ. Hoc hinc manifestũ ẽ ꝙ q̃dã possibilitates ad hoc dñr. ñ quõ¬
ñ aguntur. s qm̃ ut agant᷑ nihil impedit. ut si dealiqͦ sano corpore omibꝰ.
aliis q̃ impedire poterant remotis sedente dicat᷑ possibile eẽ eũ ambu¬

Expanded text:
tineret quam nunc Aristoteles proposuit, quinto quidem libro diligenter ex prestineret quam nunc Aristoteles proposuit, quinto quidem libro diligenter ex pressimus et nunc eam breviter exsequamur. Expositionis enim causa doctrinaequeTalis ergo est sententia tota. Possibile quod frequenter in rebus dicimus non simpliciter dicitur. Atque ideo quoniam possibile a potestate traductum est, ut ipsa quoque potestas aequivocum est. Hoc hinc manifestum est, quod quaedam possibilitates ad hoc dicuntur non quoniam aguntur, sed quoniam ut agantur nihil impedit, ut si de aliquo sano corpore omnibusque aliis quae impedire poterant remotis sedente, dicatur possibile esse ambu
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ specie st̃ quȩdã ꝯtraria ñ posst̃. ut ea q̃ st̃ irrationabiliũ. Nã cũ om̃iũ
irrationabiliũ in eoꝙ. irrationabilia st̃ una sit species: tam̃ neͣhis quide
inueniri potest. ut in om̃ib eadẽ sit ⁊trarioꝵ potestas. ut deigne qđ
supͣ iã dictũ ẽ. Nã cũ ei irrationabił sit potestas. ñ tam̃ talis ẽ ut ad
contͣria transferat᷑: Ret te gͥ dic tũ ẽ. qm̃ neq subeadẽ specie suns
potert̃ om̃a ⁊trarioꝵ eẽ potentia. Nã cũ ignis potestas cũ aliis om̃ibꝰ po¬
testatib irrationabilib subea sit specie qđ irrationabił sit potestas. ta¬
m̃ ñ ualet opposita. Atq hȩc quidẽ q ad tẽptare possit totã qͣstionẽ
ñ tam̃ ualidissime dissoluere p̃dixit. quo uͦ maxime dirigat dubitationẽ
ambiguitatẽq ꝯstituat. ipse ꝯtinuata oratione adiecit dicciᷤ : Nuȩdã
exnecessitate est sequit᷑ posse eẽ. s ñ om̃ino. Quid hȩc sententia con¬

Expanded text:
ria non possunt, ut ea quae sunt irrationabilium. Nam cum omnium irrationabilium in eo quod irrationabilia sunt, una sit species, tamen ne in nis quidem invenire potest ut in omnibus eadem sit contrariorum potestas, ut de igne quod supra dictum est. Nam cum ejus irrationabilis sit potestas, non tamen talis est ut ad contraria trant omnia contrariorum esse potentia. Nam cum ignis potestas cum aliis omnibus potestatibus irrationabilibus sub ea sit specie quae irrationabilis est potestas, tamen non valet opposita. Atque hoc quidem quod attentare possit totam quaestionem, non tamen validissime dissolvere praediximus. Quod vero maxime dirigat dubitationem ambiguitatemque constituat, ipse continuata oratione addidit dicens: Quaedam ex necessitate est, sequitur posse esse, sed non omnino. Quid haec sententia con
Abbreviated transcription (Latin):
lib. ut ñ suspicemͣ insolis eẽ diuinis actus possibilitatẽ. si etiã in morta¬
libꝰ atq corporeis: In utrisq uͦ uerũ ẽ dicere ñ impossibile eẽ ambu¬
lare ł eẽ. &. qđ ambulat iam ⁊ qđ agit ⁊ ambulabile. In utrisq in qͥt
significationib una p̃dicatio poterit ꝯuenire. ut dicamꝰ ñ ẽẽ impossi
sario simplicit᷑ dicere. iđ sic possibile quẽ admodũ &quiuoce possibilitas
p̃dicat᷑. ñ ẽ uerũ denecessario simplicit᷑ ⁊ uniũsalit̾ atq om̃ino pͣdicare.

Expanded text:
libus, ut non suspicemur in solis esse divinis actus possibilitatem, sed etiam in mortalibus atque corporeis. In utrisque vero verum est dicere, non impossibile esse ambulare, vel esse quod ambulat jam et quod agit et ambulabile. In utrisque, inquit, significationibus una praedicatio poterit convenire, ut dicamus non esse imposssario simpliciter dicere, id est, sic possibile quemadmodum aequivoceerum de necessario simpliciter et universaliter atque omnino praedicare,
Abbreviated transcription (Latin):
fas est nec derurs: aliqͥbꝰ passionibꝰ ꝑmutant᷑: Qđsi scđm nullũ horum
motũ diuinarũ rerũ ꝑmutabił ẽ natura: manifestũ ẽ ea om̃ino ñ eẽ
mobilia : atq sex motꝰ hos solis corporibꝰ euenire. Atq ħ quidẽ deplu¬
rimis q̃ deea re posst̃ dici rationibꝰ atq argum̃tis limasse sufficiat. Nẽ
qm̃ aris toteles ꝯsentire necessario possibilitatẽ ñ omnẽ locuit. &. quȩ
eiuenirent expressit : rurs deipsoꝵ ꝯsequentia ⁊ quid pͥmo. quid po¬
sterius poni debeat memorit᷑ subicit dicens Et est quidẽ fortasse
ostqua de possibilis ⁊ necessarii ꝯsequentia quid uideret᷑ exposuit : hec
adem̃idationẽ qͦdã modo superioris ordinis apponit ut quõ superus
apossibii inchoans. cȩteras om̃s ꝓpositiones ad possibile ⁊ntingens ⁊
possibilitate inchoandũ sit. s a necessitate: Nã siqͥs anĩadũtat diligen¬
pousisuperiorẽ descriptionẽ: primo positũ ÷ possibilent atingenis ar

Expanded text:
 si secundum nullum horum motuum divinarum rerum permutabilis est natura, manifestum est ea omnino non esse mobilia atque sex motus hos solis corporibus evenire. Atque haec quidem de plurimis quae de ea re possunt dici rationibus atque argumentis libasse sufficiat. Nunc quoniam Aristoteles consentire necessario possibilitatem non omnem docuit, et quae ei conveniret expressit, rursus de ipsorum consequentia et quid primo et quid posterius poni debeat, memoriter subjicit dicens: Et est quidem fortasse ostquam de possibilis et necessarii consequentia quid videretur exposuit, haec ad emendationem quodammodo superioris ordinis apponit. Et quoniam superius a possibili inchoans, caeteras omnes propositiones ad possibile et contingenpossibilitate inchoandum sit, sed a necessitate. Nam si quis advertat diligentius superiorem descriptionem, primo positum est possibile et contingens, et
Abbreviated transcription (Latin):
sit. neq ex potestate in actũ uertit. neq poterit subiectũ relinquere. Ata
hec quidẽ quȩ aris toteles dix̃ huiꝰmdi st̃. Quȩ ħ nos distulimꝰ ut docerem is
immobilia eẽ diuina. mobilia uͦ sola corpora uocari : breuissime de monstran¬
dũ ẽ Sex motus species eẽ manifestũ ẽ. sic̃ in p̃dicam̃toꝵ libris aris toteł¬
digessit. qͣnquã ħ in phisicis ꝑmutauerit. S nc̃ ita dicamꝰ tanqͣm si om̃ino
sex sint. si scđm nullã modus speciẽ moueri diuina atq incorporalia ratio
declarauit ordine cuncit᷑ ñ moueri diuina. Ergo q̃ generant᷑ neq cor¬

Expanded text:
sit neque ex potestate in actum vertitur, neque poterit subjectum relinquere. Atque haec quidem quae Aristoteles dixit hujusmodi sunt. Quae vero nos distulimus, ut doceremus immobilia esse divina. Mobilia vero sola corpora vocari brevissime demonstrandum est. Sex motus species esse manifestum est, sicdigessit, quanquam hoc in Physicis permutaverit, sed nunc ita ponamus tanquam si omnino sex sint. Si secundum nullam motus speciem moveri divina atque incorporalia ratio declaraverit, ordine convincitur non moveri divina. Ergo quae neq
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͣm relinquit. eo qđ ad actũ ex potestate ñ uenerit. Species gͥ q̃dã
erit necessitas possibilitatis: Siquidẽ illic ponit᷑. ubi ẽ ea possibilitas
q̃ actu scmꝑ ẽ. Qd̃ qm̃ speciẽ sequit᷑ genꝰ. a. ubi ẽ species genꝰ detẽ
ñ potest. sequit᷑ speciẽ suã iđ necessitatẽ ꝓpriũ genꝰ id̾ possibilitas. s ñ omne
A uͦ possibilitas necessitatẽ ñ sequit᷑ q̃ potestate tantũ ẽ ñ etiã actu. neq
ea q̃ cũ sit ac tu relinquere subiectũ potest: sed ea tantũ q̃ cũ actu sit
nunqͣm poterit a subiecto discedere: Sequit᷑ gͦ possibilitas netessitatẽ.
nihilq euenit impossibile s ea ut dictũ ẽ q̃ mactusit ⁊ nunqͣm insũ

Expanded text:
nunquam relinquat, eo quod ad actum ex potestate non venerit. Species igitur quaedam nunquam relinquat, eo quod ad actum ex potestate non venerit. Species igitur quaedam erit necessitas possibilitatis, siquidem illic ponitur ubi est ea possibilitas quae actu semper est. Quod si speciem sequitur genus, et ubi est species, genus deeomne. Ea vero possibilitas necessitatem non sequitur quae potestate tantum est, non etiam actu, neque ea quae cum sit actu relinquere subjectum potest, sed ea tantum quae cum actu sit nunquam poterit a subjecto discedere. Sequitur ergo possibilitas necessitatem, nihilque evenit impossibile, sed ea, ut dictum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
s. ex potestate migrauerit. aliã uͦ q̃ ac tu ẽ. s expotestate ñ migrauit. Et
illa quidẽ q̃ ex potestate ñ migrauerit ipsa dr̃ necessaria. q̃ nunqͣm relin¬
quit subi ectũ. Illa uͦ q̃ ex potestate ad actũ transit. sine ulla dubitatione dr̃
utrisq scilica. q̃ ł in potestate ł in actu possibilitatis dñr. cõmunis pote
rit ẽẽ p̃dicatio si dicamꝰ utrasq eẽ ñ possibiles Nã a. qui potest ambul.¬
re cũ ñ ambul&. ⁊ qͥ iã ambulat uerũ ẽ dehis dicere quõ ñ ẽ impossibi¬
le cos id agere q posst̃ agere ł agunt: Cũ uͦ subsignificatione possibilit¬
tis duo st. una possibilitas ꝗ̃ ñ est inactu. alia uͦ quȩ actu ẽ: illa possi
bilitas q̃ scdđm potestatẽ dr̃ necessario ñ accõmodat᷑. neq aliqͣndo necess¬
tati poterit ⁊ sentire: Restat gͥ ut subea possibilitate necessitas ponat᷑
relinquere ñ potest. ut sit necessitas possibilitas q̃ sit actu ⁊ subieetum

Expanded text:
otestate non migravit. Et illa quidem quae ex potestate non migravit, ipsa dicitur necessaria, quae nunquam relinquit subjectum. Illa vero quae ex potestate ad actum transit, sine ulla dubitatione dicitur utrisque, scilicet quae vel in potestate vel in actu possibilitates dicuntur, communis esse poterit praedicatio, si dicamus utrasque esse non impossibiles. Nam et qui potest ambulare cum non ambulet, et qui jam ambulat, verum est de his dicere quoniam non est impossibile eos id agere quod possunt agere vel agunt. Cum vero sub significatione possibilitatis duo sint, una possibilitas quae actbilitas quae secundum potestatem dicitur necessariae non accommodatur, neque aliquando necessitati poterit consentire. Restat igitur ut sub ea pluralitate necessitas ponaturrelinquere non potest, ut sit necessitas possibilitas quae actum et subjectum
Abbreviated transcription (Latin):
grauit. ⁊ hoc necessariũ cũ sit actus. &. hȩc talis potestas q̃ &. potesta¬
te inactum uertit. insolis mobilibꝰ ẽ hoc que moueri posst᷑. hęc aut̃
st̃ corporalia. Incorporalia it ñ moueri quibꝰ rationibꝰ abstruat᷑ pau
lopꝰ dicemꝰ. Illa uͦ quȩ semꝑ in actu ꝓpriȩ naturȩ qualitate mansert̃.
⁊ in mobilibꝰ inueniunt᷑. ut igni calor qui semꝑ ac tu ⁊ nunqͣm fueri
potestate . & in his q̃ st̃ immobilia. hȩc ħ st̃ incorporalia ⁊ diuina
Quare potestas ea q̃ expotestate in actũ migrauit solox ẽ corruptibiliũ
⁊ corporaliũ. ea uͦ q̃ semꝑ actu fuit diuinis corporalibꝰq cõmunis ẽ.
Ut gͥ tota ratio breuit̃ accingat᷑. ita dicendũ ẽ. Possibilitas aqͥuoca ẽ.
⁊ multa significans: Est it una possibilitas q̃ ipĩa quidẽ in actu ñ sit.

Expanded text:
gravit, et hoc non necessarium cum sit actu, et haec talis possibilitas quae ex potestagravit, et hoc non necessarium cum sit actu, et haec talis possibilitas quae ex potestate in actum vertitur, in solis mobilibus est, hoc est quae moveri possunt, haec autem sunt corporalia; incorporalia vero non moveri, quibus rationibus astruatur paulo post dicemus. Illae vero quae semper in actu propriae naturae qualitate manserunt, et in mobilibus inveniuntur, ut igni calor qui semper actu et nunquam fuerit potestate, et in his quae sunt immobilia, haec autem sunt incorporalia et divina. Quare possibilitas ea quae ex potestate in actum migravit, solorum est corruptibilium et corporalium. Ea vero quae semper actu fuit, divinis corporalibusque communis est; ut igitur tota ratio breviter attingatur, ita dicendum est: possibilitas aequivoca est et multa significans. Est enim una possibil
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓhibet᷑ a potestate possibilita nominat᷑. Hȩc uͦ quȩ iã agit atq in¬
actu ẽ. ac tus ipse possibilita
possibilitatẽ designat q̃ ẽ potesta¬
te. quȩ scilic&. actu ñsit. alte¬
ra ꝗ̃ eã possibilitatẽ significa.
q̃ iã actusit. Hȩc ħ possibilitas q̃ iã actu ẽ. aut ex potestate ad actũ
transit. aut semꝑ in actu naturalit̃ fit. ut cũ homo in eoq. sed&. an
bulat. Potest i ambulare. atq ideo expotestate in actũ reuerti. Sol
uͦ cũ mouet᷑. nunquã expotestate in actũ u̾titur. Nseq it aliqͥndo
hunc motũ ñ linquit. neq ignis ut nc̃ caler&. aliqͣndo ñ caluit
Ergo ea rursus possibilitaᷤᷤ ꝗ̃ scđm actũ aliquẽ dr̃. duas intͣse species con¬
tin&. unã q̃ talẽ actũ possibilitatis design&. quẽ ñ eẽ ñ liceat. ⁊ hȩ
dr̃ necessaria . & nunqͣm expotestate in actũs transit. si in actu natura¬
lit̃ transit. altera uͦ qđ liceat ⁊ ñ eẽ. ꝙ scilic&. expotestate in actũ mi¬

Expanded text:
te possibilitas nominatur. Haec vero quae jam agit atqactu est, actus ipse possibilitaspossibilitatem designat, quae est potestate, quae secundum actum non sit. Altera quae eam possibilitatem significat quae actu sit. Haec autem possibilitas quae jam actu est, aut ex potestate ad actum transit, aut semper in actu naturaliter fuit, ut cum homo ex eo quod sedet non ambulat, potest ambulare, atque ideo ex potestate in actum vertitur. Sol vero cum movetur, nunquam ex potestate in actum vertitur. Neque enim aliquando hunc motum non egit. Neque ignis ut nunc non caleret, aliquando non caluit. Ergo ea rursus possibilitas quae secundum actum aliquem dicitur duas intra se species continet, unam quae talem actum possibilitatis designet, quemque non esse non liceat, et haec dicitur necessaria mi
Abbreviated transcription (Latin):
mnconabis reectios efficuto Nam cũ sit possibile ignẽ calefaceres qiest
ssonao ut ñ calefacut : Quare hȩo potestas ñ potest oppositae iqua ui
regitionc̃ uͦ repudia. Siqͥs ponat possĩbilitatẽ necessitati consentire.
ñ idcirco iam necesse ẽ ipsam necessitatẽ in contingentiã uerti. cui ꝯtig¬
ratio ẽ. cur ignis calefaciat Om̃iũ nanq q̃ naturalit̃ fiuñs. nulla ra¬
tio est. Ergo hec quoꝵ potestas irrationabilis ẽ: ñ posst̃ opposita. ut
ignis ñ potest calefacere ⁊ ñ calefacere: Si utraq it possint. opposita
posst̃. Calefacere it ⁊ ñ calefacere opposita st̃. Cũ gͦ irrationabiles po

Expanded text:
facere, non est possibile ut non calefaciat. Quare haec potestas non potest opposita. Si qua enim negationem vero repudiat. Si quis enim ponat possibilitatem necessitati consentire, non idcirco jam necesse est ipsam necessitatem in contingentiam verti, cui contingratio est cur ignis calefaciat. Omnium namque quae naturaliter fiunt nulla ratio est. Ergo haec quorum potestas irrationabilis est non possunt opposita, ut ignis non potest calefacere et non calefacere. Si enim utrumque possunt, opposita possunt. Calefacere enim et non calefacere opposita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ si hȩ ñ sequunt᷑. sequit᷑ ea q̃ ẽ earũ affirmatio iđ possibilitas. Si
hoc qq̃ fieri ñ potest. ut sȩpius supͣ monstraui. Hec gͦ huimꝰdi quȩ¬
stio in sequenti ordine ab ipso resoluit᷑. Nunc qm̃ questionis sup̃
ita : Dubitabit ħ inqͥt aliquis. si illud qđ ẽ necessariũ eẽ. possibile ẽẽ
sequit᷑. iđ si necessitati possibilitas consentit. Nam si non: iđ si neget

Expanded text:
firmatio, id est possibilitatis; sed hoc quoque fieri non potest, ut saepius supra monstravimus. Haec ergo hujusmodi quaestio in sequenti ordine ab ipso resolvitur. Nunc autem quoniam quaesmque: Dubitabit autem inquit, aliquis si illud quod est necessarium esse, possibile esse sequitur, id est si necessitati possibilitas consentit. Nam si n
Abbreviated transcription (Latin):
quide illa tala ẽ conseqntia q̃ dic̃ si necesse ẽ ee possibile s ẽe. Qađ
si hoe fieri ñ potest. ut possibilitatis negatio necessariȩ consentut af¬
sironationi illud uerũ ẽ affirmationẽ possibilẽ necessariȩ conueni
reS in hoc qq̃ maior inerit difficultas. Omne nãq qđ possibile
ẽ eẽ. possibile c̃ ⁊ ñ eẽ. s si possibilitas necessitatẽ sequit᷑: erit id
qđ necesse ÷ ut possit eẽ ⁊ possit ñ eẽ. scđm naturã scilic&. possi

Expanded text:
ossibile est esse. Quod si hoc fieri non potest, ut possibilitatis negatio necessariae consentiat affirmationi, illud verum est affirmationem possibilem necessariae convenire. Sed in hoc quoque major inerit difficultas. Omne namque quod possibile est esse, possibile est et non esse. Sed si possibilitas necessitatem sequitur, erit id q