comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtib promõtoriis cõtinet᷑. Huius aduentu. L. cas¬
sius fil cũ .x. longis nauib ad dupea prestolans
quas nauis utice ex predonu bello subductas .p.
actius reficiendas huius belli causa curauerat: ue¬
ritusq nauiu multitudĩe ex alto refugerat ad¬
pulsusq ad proximũ litus trireme constrata et
in littore relicta pedibus hadrumentũ profugerat.
d oppidu .C. considis longus unius legionis p̃¬
sidio tuebat᷑. Reliqua Cesaris naues eius fuga se
Hadrumẽtu receperũt. Huc̃ secutus. M. Ruffus
questor nauibus.xxii. quas presidio onerariie
nauibus curio ex Sicilia eduxerat postꝗͣ in littore
relictam nauem conspexit. hãc remulgo abstraxit
pẽ ad .C. curionẽ cum classe redit. Curio Marciũ
Uticam nauibus p̃mittit. Ipẽ eodem cũ excitu i¬
proficiscit᷑. biduiq iter progressus ad flumẽ baga¬
lia quod is locus ꝑ idoneus castris habebat᷑. Id

Expanded text:
nentibus promunturiis continetur. huius adventum L. Caenentibus promunturiis continetur. huius adventum L. Caesar filius cum x longis navibus ad Clupeas praestolans, quas navis Uticae ex praedonum bello subductas P. Attius reficiendas huius belli causa curaverat, veritusque navium multitudinem ex alto refugerat appulsaque ad proximum litus trireme constrata et in litore relicta pedibus Hadrumetum perfugerat. id oppidum C. Considius Longus unius legionis praesidio tuebatur. reliquae Caesaris naves eius fuga se Hadrumetum receperunt. hunc secutus Marcius Rufus quaestor navibus xii, quas praesidio onerariis navibus Curio ex Sicilia eduxerat, postquam in litore relictam navem conspexit, hanc remulco abstraxit; ipse ad C. Curionem cum classe redit. Curio Marcium Uticam navibus praemittit; ipse eodem cum exercitu proficiscitur biduique iter progressus ad flumen Bagralia, quod is locus peridoneus castris habebatur. id
Abbreviated transcription (Latin):
q tempestatis ex conspectu abit. duo ꝑterrita con¬
cursu nostraꝵ nauiu sese in portu receperũt.
Massilienses arma tormẽtaq ex oppido ut ẽx inpe¬
ratũ ꝓferũt. Nauis ex portu naualib q educunt.
Pecunia ex publico tradũt. Quibus reb con¬
fectis Cesar: magis eos pro noĩe & uetustatis ꝗͣ
pro meritis inse ciuitatis conseruans duas ibi
legiones p̾sidio reliquit. Ceteras in italia mit¬
tit. Ipẽ ad urbem proficistitꝰ. Isde temꝑib
.C. curio in affrica profectus ex Sicilia &iam ab
ab initio copias ait uari despiciens duas legiones .p.¬
ex .iiii. quas a cesare acceperat᷑ .d. eꝗtes trãspor¬
tabat. biduoq & noctib tribus nauigatione cõ¬
sũp̃tis. appullit ad eu locũ qui appellat᷑ anquillaria
hic locus abest a dupeis passũs .xdii. mił.
ht̃ q nõ incõmoda estate statione: & duob emi¬

Expanded text:
que tempestatis ex conspectu abiit, duo perterrita conque tempestatis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrarum navium sese in portum receperunt. Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, navis ex portu navalibusque educunt, pecuniam ex publico tradunt. quibus rebus confectis Caesar magis eos pro nomine et vetustate quam pro meritis in se civitatis conservans, duas ibi legiones praesidio relinquit, ceteras in Italiam mittit; ipse ad urbem proficiscitur. Isdem temporibus C. Curio in Africam profectus ex Sicilia et iam ab initio copias P. Atti Vari despiciens duas legiones ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque et noctibus tribus navigatione consumptis adpellit ad eum locum qui appellatur Anquillaria. hic locus abest a Clupeis passuum xxii milia habetque non incommodam aestate stationem et duobus emi
Abbreviated transcription (Latin):
rem dictũ a M. lepido .p&. cognoscit. Massi¬
lienses omĩb defessi malis rei frumẽtarie ad sũma
mopiã adlucti bis prelio nauali suꝑati. Crebris e
utina conclusione & mutatione uictus. panico
eĩ uetere atq ordeo corrupto omẽs alebant᷑: quod
ad huusmoĩ casus antiquitus par̾tum ĩ publicu
cõtulerãt. deiecta turri labefacta magna ꝑte
muri. Auxiliis proiũtiaꝵ & excituu desꝑatis. quos
in cesaris potestate uenisse cogͦuerant. sesẽ dedere
sine fraude costituũt. Sed paucis ante diebus.
domitius cogͥta Massiliensiu uolũtate nauib trib
comꝑatis: ex quib duas familiaribus suis attribuerat.
unã ipẽ conscenderat: nactus turbida tempestate¬
est profectus. Huc̃ conspicate naues que iussu bru¬
ti consuetudine quottidiana ad portu ex cubabant.
sublatis anchoris sequi ceperũt. Ex his unu ip̃ns
nauigiu contendit. & fugere ꝑseuerauit: auxilio¬

Expanded text:
rem dictum a M. Lepido praetore cognoscit. Massirem dictum a M. Lepido praetore cognoscit. Massilienses omnibus defessi malis, rei frumentariae ad summam inopiam adducti, bis proelio navali superati, crebris erutina conclusione et mutatione victus — panico enim vetere atque hordeo corrupto omnes alebantur, quod ad huiusmodi casus antiquitus paratum in publicum contulerant — deiecta turri, labefacta magna parte muri, auxiliis provinciarum et exercituum desperatis, quos in Caesaris potestatem venisse cognoverant, sese dedere sine fraude constituunt. sed paucis ante diebus L. Domitius cognita Massiliensium voluntate navibus iii comparatis, ex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est. hunc conspicatae naves quae iussu Bruti consuetudine cotidiana ad portum excubabant, sublatis ancoris sequi coeperunt. ex his unum ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
conatus aduersarioꝵ infregissent. se seq in lib̾tatem
cuub . R. pollicite remittit. bona restituit iis quos li¬
berius locutos hac̃ penã tulisse cogͦuerat. Tributis
ꝗbusda publicis priuatisq p̃miis: reliquos ĩ posteꝵ
hona spe cõplet. bidiuu q Cordube cõmoratus. Qadis
proficiscit᷑. pecunias monimẽtaq que ex fano ħ¬
culis collata erat in priuatã domũ refferri in
templu uib&. Proiũtieq Cassiu p̃fecit. huic
.iiii. legiones attribuit. Ipẽ his nauib quas .M.
uarro quasq Gaditani uissu Uarronis fecerant.
tarraconẽ paucis diebo ꝑueĩt. Ibi tocius fere citeri¬
oris ꝓuĩcie legationes. Cesaris aduẽtu ex pecta¬
bant. Eadem ratione priuati ac publice ꝗbusclas¬
queda ciuitatib habitis honorib tarracone dis¬
tedit: pedibusq narbonã atq inde Massiliam
ꝑueĩt. Ibi legẽ de dictatore latam seseq dictato¬

Expanded text:
conatus adversariorum infregissent seseque in libertatem conatus adversariorum infregissent seseque in libertatem cives Romani polliciti, remittit; bona restituit iis quos liberius locutos hanc poenam tulisse cognoverat. tributis quibusdam publicis privatisque praemiis reliquos in posterum bona spe complet biduumque Cordubae commoratus Gadis proficiscitur; pecunias monimentaque quae ex fano Herculis collata erant in privatam domum, referri in templum iubet. provinciae Q. Cassium praeficit; huic iiii legiones adtribuit. ipse iis navibus quas M. Varro quasque Gaditani iussu Varronis fecerant, Tarraconem paucis diebus pervenit. ibi totius fere citerioris provinciae legationes Caesaris adventum exspectabant. eadem ratione privatim ac publice quibusdam civitatibus habitis honoribus Tarracone discedit pedibusque Narbonem atque inde Massiliam pervenit. ibi legem de dictatore latam seseque dictato
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o: signa substulit. sese r̃ hispali recepit. atq in
foro & porticib sine maleficio consedit. Quod
factũ adeo eius cõuentus ciues romani cõꝓbauer̃t:
ut domũ ad se quisq hospicio cupidissiẽ reciper&.
Quibus rebus ꝑterritus Uaxro: cũ itinẽ cõu̾so se seͥm
italia uentuꝵ ꝓmisiss&. certior ab suis factus est
p̃clusas esse portas. Tu uõ oĩu int̾clusus itinerer ad
Cesarem mittit: paratũ se esse legionẽ cui iusserie
tradere. Ille ad eu Sextum cesarem mittit:
atq huic tradi iub&. Tradita legione Uarro Cor¬
dubam ad Cesarem ueĩt. Relatis ad eu publicis
cũ fide rationib: quod peries eu ẽ petuĩt trads.
& quid ubiq habebat frumẽti ac nauiu ostendit.
Cesar contione habita Cordube: om̃ib generati grãs
agit ciuibus. Ro. qđ oppidu in sua ptãte studuissent
hrẽ. hispanis quod presidia expulissent. Gaditanis qđ

Expanded text:
ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in foro et porticibus sine maleficio consedit. quod factum adeo eius conventus cives Romani comprobaverunt, ut domum ad se quisque hospitio cupidissime reciperet. quibus rebus perterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas. tum vero omni interclusus itinere ad Caesarem mittit paratum se esse legionem, cui iusserit, tradere. ille ad eum Sex. Caesarem mittit atque huic tradi iubet. tradita legione Varro Cordubam ad Caesarem venit; relatis ad eum publicis cum fide rationibus, quod penes eum est pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, ostendit. Caesar contione habita Cordubae omnibus generatim gratias agit: civibus Romanis, quod oppidum in sua potestate studuissent habere, Hispanis, quod praesidia expulissent, Gaditanis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
prouĩcie ciuitas: deductis tribus in arcem oppidi
cohortibus: a uarone p̃sidio. ꝑ se cohortes inietit por.¬
tasq p̃clusit. Hoc uo̾ magis proꝑare uarro: ut cũ legi¬
onibus ꝗͣ primũ gadis contenderet. neñtinere aut
traictu intercluderet᷑: Tanta ac tam secũda in
Cesarẽ uoluntas prouĩcie reꝑiebat᷑. Progresso ei pau¬
lo longius lutere᷑ gadibus redlunt᷑: simul atq sitꝑ
cogͥtu edicto Cesaris consensisse gaditanos prĩcipes
cũ tribunis. cohortiu ꝗ̃ essetibi p̃sidio ut ̃alloniu
ex oppido expellerent. Urbem insulãq Cesari sen¬
uarẽ. Hoc inito consilio denũtiauisse Gallonio
ut sua sponte du sine ꝑiculo licer& ex ceder& ga¬
dibus. si id nõ fetiss&: sibi consilui capturos. hoc timoe
adductũ Qalloniu gadib ex cessisse. His cogͥtis
rebus. altera ex duab legionib: que uernacula ap¬
pellabat᷑ ex castris. Uarronis: astante & inspectãte

Expanded text:
provinciae civitas, deductis tribus in arcem oppidi provinciae civitas, deductis tribus in arcem oppidi cohortibus a Varrone praesidio, per se cohortes eiecit portasque praeclusit. Hoc vero magis properare Varro, ut cum legionibus quam primum Gadis contenderet, ne itinere aut traiectu intercluderetur; tanta ac tam secunda in Caesarem voluntas provinciae reperiebatur. progresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, simulatque sit cognitum de edicto Caesaris, consensisse Gaditanos principes cum tribunis cohortium quae essent ibi in praesidio, ut Gallonium ex oppido expellerent, urbem insulamque Caesari servarent. hoc inito consilio denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte, dum sine periculo liceret, excederet Gadibus; si id non fecisset, sibi consilium capturos. hoc timore adductum Gallonium Gadibus excessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legionibus, quae vernacula appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante
Abbreviated transcription (Latin):
duci nõ difficile existimabat. Cesar & si mul¬
tis necessariisq rebus in italia reuocabat᷑. tñ cõsti¬
tuerat nulla ꝑte belli inhispanis relinq̃re: quod
magna esse pompei bñficia & magnas dientelas
in citeriore prouĩtia sciebat. Itaq duab legiõib
missis in ulteriorẽ hispaniã: cũ que cassio. TR .pł.¬
ip̃e cũ. de. equitib magnis itinerib ẜ gͤdit᷑. edic¬
tũ q p̃mittit. ad quã die magrãtus prĩcipesq oĩu
ciuitatũ sibi esse presto Cordube uell&. Quo edicto
tota proiũtia ꝑ iuilgato: nulla fuit ciuitas que non
.R. paulo notior quin ad die cõuenir&. Simul ip̃e
Cordube cõuentus ꝑ se portas Uarroni clausit custo¬
dias iugiliasq in turribus muroq disposuit. Cohon¬
tes duas que colonice appellabant᷑ cũ eo tasu ueis¬
sent: tuendi oppidi cã apud se retinuit. Hisde dic¬
bus Carmonenses que est longe firmissima tocuis

Expanded text:
duci non difficile existimabat. Caesar etsi mulduci non difficile existimabat. Caesar etsi multis necessariisque rebus in Italiam revocabatur, tamen constituerat nullam partem belli in Hispaniis relinquere, quod magna esse Pompei beneficia et magnas clientelas in citeriore provincia sciebat. Itaque duabus legionibus missis in ulteriorem Hispaniam cum Q. Cassio, tripse cum dc equitibus magnis itineribus praegreditur edictumque praemittit, ad quam diem magistratus principesque omnium civitatum sibi esse praesto Cordubae vellet. quo edicto tota provincia pervulgato nulla fuit civitas, quin s Romanus paulo notior, quin ad diem conveniret. simul ipse Cordubae conventus per se portas Varroni clausit, custodias vigiliasque in turribus muroque disposuit, cohortis duas, quae colonicae appellabantur, cum eo casu venissent, tuendi oppidi causa apud se retinuit. isdem diebus Carmonenses, quae est longe firmissima totius
Abbreviated transcription (Latin):
domitii: qui eo procurandę hereditatis causa ue¬
nerat missus adonitio oppido gadibus p̃fecit. Ar¬
ma oĩa priuata ac publica in domũ Q alloni ꝯtulit
pẽ huit graues in Cesarem contiones. Sepe ede
tribunali p̃dicauit aduersa cesarem p̃lia fecisse.
Magnũ nuͣm ab eo militũ ad Affrãniu ꝑfugisse. hec
secretis nũtiis certis auctorib comꝑisse. Qiub reb
ꝑterritos ciues. Ro. eius prouĩtie sibi ad remp. ad
tates arbitrabat᷑. his grauiora onera ĩ iũgebat. ꝗuõ¬
bona in publicũ addicebat / Prouĩcia omẽ ĩ suã
& pompei uerbalinsiurandu adigebat cogͥtis
his rebus que sũt geste intiteriore hispania: bellũ
parabat. Ratio aũt hec erat helli: ut setũ .ii. legio¬
nibus gades confer&: naues frumẽtũq ome ibi cõ¬
tiner&. Prouitia eĩ omẽ cesaris rebus fauere cogͦ¬
uerat. In insula frumẽto nauibq comꝑatis bellũ

Expanded text:
Domiti, qui eo procurandae hereditatis causa veDomiti, qui eo procurandae hereditatis causa venerat missus a Domitio, oppido Gadibus praefecit; arma omnia privata ac publica in domum Galloni contulit. ipse habuit graves in Caesarem contiones. saepe ex tribunali praedicavit adversa Caesarem proelia fecisse, magnum numerum ab eo militum ad Afranium perfugisse; haec se certis nuntiis, certis auctoribus comperisse. quibus rebus perterritos civis Romanos eius provinciae sibi ad rem publitates arbitrabatur, his graviora onera iniungebat bona in publicum addicebat. provinciam omnem in sua et Pompei verba iusiurandum adigebat. cognitis iis rebus quae sunt gestae in citeriore Hispania, bellum parabat. ratio autem haec erat belli, ut se cum ii legionibus Gadis conferret, naves frumentumque omne ibi contineret; provinciam enim omnem Caesaris rebus favere cognoverat. in insula frumento navibusque comparatis bellum
Abbreviated transcription (Latin):
Iec omibus ferebat ẜmonib: neq se in ulla ꝑte
mouebat. Postea uoͣ cũ cesare ad massilia deti¬
neri cognouit: copias petrei cũ ex̾citu affrãni
esse cõiunctas. magna auxilia cõuenisse magna
esse in spe atq expectari & consentire omẽ ci¬
teriore prouĩcia queq postea acciderant deq
angustii ad ilerdam rei frumẽtarie accepit. atq
hec ad eu latius atq inflatius affrãnius p̃seribe¬
bat. se quoq ad motus fortune mouere cepit. di¬
lectũ huĩt tota proiũtia. legionib cõpletis duab
cohortes circitꝰ .xxx. alarias addidit. frumẽti
magnũ num coegit: quod massiliensibus: item
affranio Pompeioq muter&. Naues longas
.x. gaditanis ut facerent imꝑauit: complures p¬
terea in his ꝑali faciendas curauit. Pecunia oẽ
omĩaq ornam̃ta ex fano herculis ĩ oppidũ ga¬
des contulit. Eo sex cohortes p̃sidii cã ex ꝓiũcia
misit Caiumq Gallonium eꝗte. Ro. familiare

Expanded text:
ferebat sermonibus neque se in ullam partem movebat. postea vero quam Caesarem ad Massiliam detineri cognovit, copias Petrei cum exercitu Afrani esse coniunctas, magna auxilia convenisse, magna esse in spe atque expectari, et consentire omnem citeriorem provinciam, quaeque postea acciderant, de angustiis ad Ilerdam rei frumentariae accepit, atque haec ad eum elatius atque inflatius Afranius perscribebat, se quoque ad motus fortunae movere coepit. Dilectum habuit tota provincia, legionibus conpletis duabus cohortes circiter xxx alarias addidit. frumenti magnum numerum coegit, quod Massiliensibus, item quod Afranio Petreioque mitteret. naves longas x Gaditanis ut facerent imperavit, compluris praeterea in Hispali faciendas curavit. pecuniam omnem omniaque ornamenta ex fano Herculis in oppidum Gadis contulit; eo sex cohortes praesidii causa ex provincia misit Gaiumque Gallonium equitem Romanum familiarem
Abbreviated transcription (Latin):
labore ita resfecta. ut nullus ꝑfidię neq erup¬
tionis locus ess&: ne quicꝗͣ oĩo relinqret᷑: qua a
uis muilitib aut ignis operibus nocere posset.
Eodemq exemplo senciũt totã urbem qͣ sit aditus
ab terra. muroq turrib q tircũ iri posse. sic ut
ipis cõsistendi in suis munitionib locus nõ esset.
Cum pene in edificata in muris ab ex̾citu nr̃o
menia uiderent᷑: ac telu manu conicere̾t᷑. suoꝵ¬
q tormentoꝵ usum: quibus ip̃i magno suꝑauiss&
spatio propinquitatis interire. Pariq condicione
ex muro ac turribus bellandi data: se uirtute.
nr̃is adequare nõ posse intelligũt: ad easde dedi¬
cionis conditiones recurrrũt. M. Uarro in Ut̾iore
hispania initio cognitis his rebus que sũt ĩ it alia
geste: diffidens ꝑ ompeianis rebus amicissime de
cesare loquebat᷑: pre occupatũ sese legatione ab
.En. Pom teneri obstrictũ fide. eo quod ess& offi

Expanded text:
labore ita refecta, ut nullus perfidiae neque eruplabore ita refecta, ut nullus perfidiae neque eruptioni locus esset, neque quicquam omnino relinqueretur, qua aut telis militibus aut igni operibus noceri posset, eodemque exemplo sentiunt totam urbem, qua sit aditus ab terra, muro turribusque circumiri posse, sic ut ipsis consistendi in suis munitionibus locus non esset, cum paene inaedificata in muris ab exercitu nostro moenia viderentur, ac telum manu coiceretur suorumque tormentorum usum, quibus ipsi magna speravissent, spatii propinquitate interire parique condicione ex muro ac turribus bellandi data se virtute nostris adaequare non posse intellegunt, ad easdem deditionis condiciones recurrunt. M. Varro in ulteriore Hispania initio cognitis iis rebus quae sunt in Italia gestae, diffidens Pompeianis rebus amicissime de Caesare loquebatur: praeoccupatum sese legatione ab Cn. Pompeio, teneri obstrictum fide; necessi
Abbreviated transcription (Latin):
liensiu excisis. & euectis aggerem noui ge¬
neris atq in auditu cũ latericiis dicobus mu¬
ris senum pedu Crassitudine: atq eoꝵ muroꝵ
cõtignatione facere instituerũt: equa fere la¬
titudine atq ille congestitius ex materia fuerat
agger. Ubiaut spatiu int̾ muros aut imbe¬
cillitas materie postulare uideret᷑ pile int̾po¬
nuntꝰ: transuersaria tigna iniciunt᷑. que firma¬
mento esse possint: & quicquid ẽ cõtignatum
cratibus consternit᷑: eratesq luto integunt᷑. Sub
texto miles dextra ao sinistra muro textus
ad uersus plutei obiecto operi. q̃cũq sunt usui
sine ꝑ iculo supportat. Celeriter res administͣ¬
tur: durni laboris detrimẽtu Solertia & uir¬
tute militu breuiore conciliat᷑.Porte quib
locis uidet᷑ eruptionis cã in muro relĩquũt᷑. qđ.
ubi hostes uiderũt/ ea que dui longoq spatio re¬
fici nõ posse sperassent. ꝑaucoꝵ dieꝵ opera &

Expanded text:
liensium excisis et convectis, aggerem novi geliensium excisis et convectis, aggerem novi generis atque inauditum ex latericiis duobus muris senum pedum crassitudine atque eorum murorum contignatione facere instituerunt aequa fere altitudine, atque ille congesticius ex materia fuerat agger. ubi aut spatium inter muros aut imbecillitas materiae postulare videretur, pilae interponuntur, traversaria tigna iniciuntur, quae firmamento esse possint, et quidquid est contignatum, cratibus consternitur, crates luto integuntur. sub tecto miles dextra ac sinistra muro tectus, adversus plutei obiectu, operi quaecumque sunt usui, sine periculo subportat. celeriter res administratur; diuturni laboris detrimentum sollertia et virtute militum brevi reconciliatur. portae, quibus locis videtur, eruptionis causa in muro relinquuntur. Quod ubi hostes viderunt, ea, quae diu longoque spatio refici non posse sperassent, paucorum dierum opera et
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt ibiq musculũ turriq latericiã libea
incendunt. Itaꝰ multoꝵ mensui labor hos¬
tiu perfidia & ui tempestatis puncto tẽporis
interit. Temptaueuerũt hoc idem Massiliẽ¬
ses postero die eande nacti tempestate ma¬
iori cũ fiducia ad alterã turre aggerẽq erup¬
cione pugnauerũt: multũq ignẽ intulerunt.
Sed ut suꝑioris temporis contentione nr̃i om̃e
remiserant: ita proximi diei casu admoniti:
omĩa ad defesionẽ parauerant. Itaq mnultis
int̾fectis: reliquos infecta re in oppidu repule¬
rũt. Trebonius ea que sũt amissa multo ma¬
iore militũ studio administrare & reficere in¬
stituit. Nam ubi tantos suos labores & apparatꝰ
male cecidisse uiderũt induciisq ꝑ scelus uiolatis.
suã uirtute irrisui fore ꝑdoluerũt: quod unde
agger oĩo comportari posset nichil erat reliquũ:
om̃ibus arboribus longe lateq in finibus massi¬

Expanded text:
cipiunt ibique musculum turrimque latericiam libere cipiunt ibique musculum turrimque latericiam libere incendunt. ita multorum mensum labor hostium perfidia et vi tempestatis puncto temporis interiit. temptaverunt hoc idem Massilienses postero die. eandem nacti tempestatem maiore cum fiducia ad alteram turrim aggeremque eruptione pugnaverunt multumque ignem intulerunt. sed ut superioris temporis contentionem nostri omnem remiserant, ita proximi diei casu admoniti omnia ad defensionem paraverant. itaque multis interfectis reliquos infecta re in oppidum reppulerunt. Trebonius ea quae sunt amissa multo maiore militum studio administrare et reficere instituit. nam ubi tantos suos labores et apparatus male cecidisse viderunt, indutiisque per scelus violatis suam virtutem inrisui fore perdoluerunt, quod, unde agger omnino conportari posset, nihil erat reliquum, omnibus arboribus longe lateque in finibus Massi
Abbreviated transcription (Latin):
rem tulerũt quod stetisse ꝑ Treboniu. quo minꝰ
oppido potirentꝰ uidebat᷑. At hostes sine fide tp̃s
atq occasione fraudis ac doli q̃ runt. Int̾iectis¬
q aliquot dieb: nr̃is lãguentib atq aĩo remis¬
sis: subito meridiano tempore cũ alius discessis¬
set alius ex diutino labore in ip̃is oꝑib quieti
se dedii&: arma uõ oĩa repoĩta contẽptaq ess&
portis se foras erumpũt: secundo magnoq uẽto
ignẽ operibus inferũt. Hũc sic distulit uentꝰ.
uti uno tempore agger plutei: testudo turris:
tormẽta flãma inciperẽt: & prius hec omĩa
cõsumerent᷑ ꝗͣ quãad modũ accidiss& aĩa duerti
poss&. Nostri repẽtina fortuã ꝑmoti. arma q̃
possunt arripiũt: alii ex castris se se incitant. Fit
in hostis impetus eoꝵ: sed muro sagictis torm̃tis¬
q fugiẽtes ꝑ sequi prohibent᷑. Illi sub muꝵ se re¬

Expanded text:
rem tulerunt, quod stetisse per Trebonium, quominus rem tulerunt, quod stetisse per Trebonium, quominus oppido potirentur, videbatur. At hostes sine fide tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerunt, interiectisque aliquot diebus, nostris languentibus atque animo remissis, subito meridiano tempore, cum alius discessisset, alius ex diutino labore in ipsis operibus quieti se dedisset, arma vero omnia reposita contectaque essent, portis se foras erumpunt, secundo magnoque vento ignem operibus inferunt. hunc sic distulit ventus, uti uno tempore agger plutei testudo turris tormenta flammam conciperent et prius haec omnia consumerentur, quam quemadmodum accidisset, animadverti posset. nostri repentina fortuna permoti arma quae possunt adripiunt, alii ex castris sese incitant. fit in hostis impetus eorum, sed de muro sagittis tormentisque fugientes persequi prohibentur. illi sub murum se re
Abbreviated transcription (Latin):
si imꝑata nõ facer&. ad nutũ euestigio diriꝑent̾.
locã si oĩo turris concidiss&. nõ posse milites conti¬
neri quin se prede in urbem irrũperẽt. Urbemꝙ
delerẽ. Hec atq eiusde gniͣs complura ut ab hoĩ¬
bus doctis magna cũ misericordia fletuq pronũ¬
ciãt᷑. Quibus rebus cõmoti legati milites ex ope
deducũt oppugnatione desistunt. oꝑib custodias
relinquũt. Indutiaꝵ quoda gene᷑ misericordia
facto aduentus cesaris expectatur: Nullu ex
muro: nullũ a nostris mittit᷑ telu. Ut re cõfecta
omẽs curã & diligentia remittũt. Cesar eni
ꝑ licteras Trebonio magnoꝑe mandauerat ne
ꝑ uim oppiclũ expũgnari pateretꝰ: ne guius ꝑ¬
moti milites: & defectionis odioꝵ & contẽp̃tiõe
sui: & diutino labore: omẽs puberes int̾ficerent:
quod se facturos minabant᷑. egreq tunc sunt.
retenti quin oppidu irrũper&̃. Qrauit̾q eam

Expanded text:
si imperata non facerent ad nutum, e vestigio diriperentur. si imperata non facerent ad nutum, e vestigio diriperentur. docent, si omnino turris concidisset, non posse milites contineri, quin spe praedae in urbem inrumperent urbemque delerent. haec atque eiusdem generis complura ut ab hominibus doctis magna cum misericordia fletuque pronuntiantur. Quibus rebus commoti legati milites ex opere deducunt, oppugnatione desistunt; operibus custodias relinquunt. indutiarum quodam genere misericordia facto adventus Caesaris expectatur. nullum ex muro, nullum a nostris mittitur telum; ut re confecta omnes curam et diligentiam remittunt. Caesar enim per litteras Trebonio magnopere mandaverat, ne per vim oppidum expugnari pateretur, ne gravius permoti milites et defectionis odio et contemptione sui et diutino labore omnes puberes interficerent; quod se facturos minabantur aegreque tunc sunt retenti, quin oppidum inrumperent, graviterque eam
Abbreviated transcription (Latin):
hostiu quib fũdam̃ta cõtinebant᷑ conuellũt
Musculus exturri lateritia anrĩs telis tormẽtisq de¬
fendit᷑. Hostesex muro ac turrib sũmouẽt᷑. Non
datꝰ libera muri defendendi facultas. Compluribus
ia lapidib ex illa que sub erat turri subductis: re¬
pentina ruina pars eius turris concidit: pars reli¬
qua consequẽs procumbebat. Cum hostes irb
direptione ꝑt̾riti inermes cũ insulsis se  porta
foras uniuersi proripiũt. Ad legatos atq ex̃ citu
supplices manus tendũt qua noua re oblata oĩs
ad ministracio belli consistit: Militesq auersi a
p̃lio ad studiu audiendi & cognoscendi feruntur.
bi hostes ad legatos ex̾titũq ꝑuenerũt uniu̾siq
se ad pedes proitĩt. Orant ut aduentus cesaris
expectet᷑: Captam suã urbe uidere. oꝑa ꝑfecta.
turrem sub rutam. Itaq ab defensione desistere
nullã ex oriri moram posse quo minus cũ ueĩss&

Expanded text:
hostium, quibus fundamenta continebantur, convellunt. hostium, quibus fundamenta continebantur, convellunt. musculus ex turri latericia a nostris telis tormentisque defenditur; hostes ex muro ac turribus submoventur; non datur libera muri defendendi facultas. compluribus iam lapidibus ex illa quae suberat turri subductis repentina ruina pars eius turris concidit, pars reliqua consequens procumbebat, cum hostes urbis direptione perterriti inermes cum infulis se porta foras universi proripiunt, ad legatos atque exercitum supplices manus tendunt. Qua nova re oblata omnis administratio belli consistit, militesque aversi a proelio ad studium audiendi et cognoscendi feruntur. ubi hostes ad legatos exercitumque pervenerunt, universi se ad pedes proiciunt; orant, ut adventus Caesaris expectetur. captam suam urbem videre, opera perfecta, turrim subrutam; itaque ab defensione desistere. nullam exoriri moram posse, quominus cum venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
collocate lateribus luto musculus. Ut ab igni ꝗ
ex muro iaceret᷑ tutus esset contegitꝰ. Suꝑ lateres
coria inducuntꝰ nec analibus aqua ĩmissa lateres di¬
luere poss&. Coria aute ne rursus igni ac lapidibo
corrumpant᷑ centonib contegunt᷑. Noc opus ome
tectum uineis ad ipa turri ꝑroficiunt. subito¬
q inopinãtib hostibo machinacione nauali phalã¬
gis subiectis ad turre hostiu admouent ut edifi¬
cio iũgat᷑. Quo malo ꝑterriti subito oppidani saxa
ꝗ maxiã possunt uectibus promouent: p̃cipitata¬
q muro ĩ musculu deuoluunt. Ittu firmitas
materie sustin&: & quicꝗd incidit fastigio musculi
dilabit. Id ubi uident mutant cõsiliu. Cuppas
teda ac pice refertas incendũt. easq de muro ĩ
musculu de uoluũt. Inuolute labũt᷑ delapse ab
laterib longuriis furtisq ab oꝑe remouẽt᷑. Int̾i
sub musculo milites uectis imfima saxa turris

Expanded text:
collocatae, lateribus lutoque musculus, ut ab igni qui collocatae, lateribus lutoque musculus, ut ab igni qui ex muro iaceretur tutus esset, contegitur. super lateres coria inducuntur, ne canalibus aqua immissa lateres diluere posset. coria autem ne rursus igni ac lapidibus corrumpantur, centonibus conteguntur. hoc opus omne tectum vineis ad ipsam turrim perficiunt subitoque inopinantibus hostibus machinatione navali phalangis subiectis ad turrim hostium admovent, ut aedificio iungatur. Quo malo perterriti subito oppidani saxa, quam maxima possunt, vectibus promovent, praecipitataque muro in musculum devolvunt. ictum firmitas materiae sustinet, et quidquid incidit, fastigio musculi elabitur. id ubi vident, mutant consilium; cupas taeda ac pice refertas incendunt easque de muro in musculum devolvunt. involutae labuntur, delapsae ab lateribus longuriis furcisque ab opere removentur. interim sub musculo milites vectibus infima saxa turris
Abbreviated transcription (Latin):
extruxerũt: fenestrasq quib in locis uisu ẽ ad mit
tormẽta mittenda in struendo reliq̃rũt. Ubi ex ea
turri que circũ essent opera tueri se posse confisi sꝑ
musculũ pedum .lx. longũ ex materia bipedali quã
aturri lateritia ad hostiu turrem. murũq ꝑducer&̃
fatere instituerũt. Ciuꝰ musculi hec erat forma.
Due primũ trabes in solo eque longe distantes intͥ
se pedu qͣtuor collocant᷑. In que eis colũnelle pedũ
in altitudiẽ ꝗnq defiguntꝰ. Hlas int̾se capreolis
molli fastigio cõiungunit. Ubi tigna que musculi
tegendi causa ponãt collocent. Co suꝑ tigna bipe¬
dalia initiunt. eaq laminis clauisq religant. Ad
extremũq musculi tectũ trabesq extremas quadia¬
tas regulas .iiii. patentis digitos defigunt: que lateres
qui suꝑ musculos stgͣant contineat᷑. Ita fastigato
atq ordinatim stucto trabes que erat̃ ⁊̃ capreoł

Expanded text:
exstruxerunt fenestrasque, quibus in locis visum est, ad exstruxerunt fenestrasque, quibus in locis visum est, ad tormenta mittenda in struendo reliquerunt. Ubi ex ea turri quae circum essent opera tueri se posse sunt confisi, musculum pedes lx longum ex materia bipedali, quem a turri latericia ad hostium turrim murumque perducerent, facere instituerunt. cuius musculi haec erat forma. duae primum trabes in solo aeque longae distantes inter se pedes iiii collocantur inque eis columellae pedum in altitudinem v defiguntur. has inter se capreolis molli fastigio coniungunt, ubi tigna quae musculi tegendi causa ponant collocentur. eo super tigna bipedalia iniciunt eaque aminis clavisque religant. lad extremum musculi tectum trabesque extremas quadratas regulas iiii patentis digitos defigunt, quae lateres, qui super musculo struantur, contineant. ita fastigato atque ordinatim structo ut trabes erant in capreolis
Abbreviated transcription (Latin):
Easq ex tribus ꝑtibus que ad hostes uergebant e¬
minẽtibus trabibus circũ trabem turrem prependẽ¬
tes religauerũt. Quod unũ genus tegimẽti aliisł
locis erant exꝑti nullo telo neq tormẽto traici posse.
Ubi uo̾ ea pars turris que erat ꝑfecta tecta atq mu¬
nita ẽ ab omĩ ictu hostiu. pluteos adalia opera ad¬
duxerũt. Turris tectũ ꝑse ip̃m prensionib ex con¬
tignatione prima suspendere ac tollere ceperũt. ubi
quantũ historiaꝵ demisso patiebat᷑ tm̃ eleuabãt.
ntra hec tegimẽta abditi atq muniti parietes late¬
ribus extruebant. Rursusq alia prensionẽ ad edi¬
ficandu sibi locu expediebant. ubi tempus alterius
cõtabulationis uidebat᷑ tigna ite ut primo tecta ex¬
tremis lateribus instruebant exq ea contignatĩce
rursus sũma contabulatione storiasq eleuabant:
ta tuto ac sine ullo uulnere ac ꝑiculo sex tabulata

Expanded text:
easque ex tribus partibus quae ad hostes vergebant, eeasque ex tribus partibus quae ad hostes vergebant, eminentibus trabibus circum turrim praependentes religaverunt; quod unum genus tegimenti aliis locis erant experti nullo telo neque tormento traici posse. ubi vero ea pars turris, quae erat perfecta, tecta atque munita est ab omni ictu hostium, pluteos ad alia opera abduxerunt; turris tectum per se ipsum pressionibus ex contignatione prima suspendere ac tollere coeperunt. ubi quantum storiarum demissio patiebatur, tantum elevarant, intra haec tegimenta abditi atque muniti parietes lateribus exstruebant, rursusque alia pressione ad aedificandum sibi locum expediebant. ubi tempus alterius contabulationis videbatur, tigna item ut primo tecta extremis lateribus instruebant exque ea contignatione rursus summam contabulationem storiasque elevabant. ita tuto ac sine ullo vulnere ac periculo vi tabulata
Abbreviated transcription (Latin):
suspenderent eã contignatione quãta tectũ plutei
ac uineaꝵ passum est:. latericulo adstruxerũt. Supͣ¬
q eu locũ tigna transuersa iniecerũt non longe
ab extremis parietib ꝗbus si spender&̃ eã cõtigna¬
tionez que turri tegim̃to ess& futura. supraq eat
tigna directo transuersas trabes inieterũt: ea que
assibus religauerũt. Has trabes paulo longiores at
eminẽtiores ꝗͣ extremi parietes erant effeterunt
Ut esset ubi tegimẽta prependere possent ad defen¬
dendos ictus ac repellendos. Cu intra cõtignatio¬
nẽ ꝑietes extruerent᷑ eamq contabulatione sum¬
mam lateribus lutoq constrauerũt: neꝗd ignis
hostiu nocere poss&. Centonesq in suꝑ iniece¬
cerũt. ne aut tela tormẽtis missa tabulationem
ꝑfringer&. aut saxa ex catapultis latericiu dis¬
curterent: storias aute ex fimbus anchorariis .iii.
in longitudiẽ parietũ turris latas .iiii. pedes feceĩt

Expanded text:
super contignationem, quantum tectum plutei ac vinearum passum est, latericulo adstruxerunt supraque eum locum duo tigna transversa iniecerunt non longe ab extremis parietibus, quibus suspenderent eam contignationem quae turri tegimento esset futura, supraque ea tigna derecto transversas trabes iniecerunt easque axibus religaverunt. has trabes paulo longiores atque eminentiores quam extremi parietes erant, effecerunt ut esset ubi tegimenta praependere possent ad defendendos ictus ac repellendos, cum infra eam contignationem parietes extruerentur; eamque contabulationem summam lateribus lutoque constraverunt, nequid ignis hostium nocere posset, centonesque insuper iniecerunt, ne aut tela tormentis missa tabulationem perfringerent, aut saxa ex catapultis latericium cuterent. storias autem ex funibus ancorariis tres in longitudinem parietum turris latas iiii pedes fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa trepedantuis timiduisq ager&. ꝗͣ suꝑioribus
diebus consuess&: multũq cũ sius consiliandi causa
secreto preter consuetudie colloqueretur: concilia
cõuentusq hõiu fuger&: res diucuis regi dissimu¬
lariq non potuit. Pompeius ẽi rescripserat se se
rem in sũmu ꝑiculu deductuꝵ non esse. neque
suo consilio dut uoluntate domitiu se inoppidum
corfiniu contulisse. Proinde si qua fuiss& fatultas
adse cũ omĩb copiis uenir&. Id ne fieri poss&r: ob¬
sidione atq oppidi circum munitione fiebat.
iuulgato domitii consilio milites. qui erãt cor¬
fini prima uesperi secessionẽ faciunt. Atq ita int̾
sc per tribunu militu centurionesq atq honestis¬
simos sui generis colloquunt᷑. Obsideri se ab cesare
opera munitionesq prope esse ꝑfectas. Ducem
suum domitiu: cuius spe atq fiducia ꝑmanserint.

Expanded text:
omnia trepidantius timidiusque ageret, quam superioribus omnia trepidantius timidiusque ageret, quam superioribus diebus consuesset, multumque cum suis consiliandi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur, concilia conventusque hominum fugeret, res diutius tegi dissimularique non potuit. Pompeius enim rescripserat sese rem in summum periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisset facultas, ad se cum omnibus copiis veniret. id ne fieri posset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint,
Abbreviated transcription (Latin):
suo cõiũxit. Attiumq incolumẽ dimisit
esar primis diebus castra magnis operibus munĩe
& ex finitimis municipiis frumentũ comportare reli¬
quasq copias expectare instituit. Eo triduo legio
octaua ad eu uenit. cohortesq ex nouis gallie dilec¬
tibus.xxii. Equitesq ab rege norico circiter. coc
Quoꝵ aduentu altera castra/ ad alterã oppidi parte
ponit. is castris curione prefecit. Reliquis dieb
oppidũ uallo castellisq circũmunire inscituit. cuius
operis maxima parte effecta: eode fere tempore mis¬
si ad pompeui reuertunt᷑. Litteris per lectis. domi¬
cius dissimulans in consilio pronũciat pompeium
celeriter subsidio uentuꝵ. Hortaturq eos ne aĩo
deficiant: queq usui ad defendendu oppidum sint
parent: Ipẽ archanoͤ cũ paucis familiaribus suis
colloquit᷑: consiliũq capere fuge constituit. Quom
uultus domitii cũ orõne non consentiret: atq

Expanded text:
suo coniunxit Attiumque incolumem dimisit. suo coniunxit Attiumque incolumem dimisit. Caesar primis diebus castra magnis operibus munire et ex finitimis municipiis frumentum comportare reliquasque copias exspectare instituit. eo triduo legio viii ad eum venit cohortesque ex novis Galliae dilectibus xxii equitesque ab rege Norico circiter ccc. quorum adventu altera castra ad alteram oppidi partem ponit; his castris Curionem praefecit. reliquis diebus oppidum vallo castellisque circumvenire instituit. cuius operis maxima parte effecta eodem fere tempore missi ad Pompeium revertuntur. Litteris perlectis Domitius dissimulans in consilio pronuntiat Pompeium celeriter subsidio venturum hortaturque eos ne animo deficiant, quaeque usui ad defendendum oppidum sint parent. ipse arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur consiliumque fugae capere constituit. cum vultus Domiti cum oratione non consentiret, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nterim suos cohortatus tormẽta in muris dispoĩt.
cẽterasq cuiq partes ad custodiã urbis attribuit
militibus in contione agros ex suis possessionibus
pollicet᷑.xl. in singulos agros: & pro rata parte
centurionibus euotatisq. Inłerim Cesari nũ¬
ciatur Sulmonenses quod oppidu a corfinio septẽ
miliu int̾uallo ab est: cupere ea fatere que uell&
sed.a .Q. luctatio Senatore. & Aitio peligno ꝓ¬
hiberi: qui id oppidũ .uii. cohortiu presidio tenebãt
Mittit eo . M. antoniu cũ legionis .uiiiͦ. cohortib
.U. Sulmonenses simul atq signa nr̃a uiderunt.
portas aperuerũt. uniu̾si & oppidani & milites
obuiã gratulantes Antonio exierũt. Lucretius
&i Aitius de muro se deiecerũt. Aitius ad antoniũ
deductus petit ut ad cesarem mitteret᷑. Antoniꝰ
cum cohortibus & aitio eode die quo profectus
erat reuertitur. Cesar eas cohortes cũ ex̾citu.

Expanded text:
interim suos cohortatus tormenta in muris disponit interim suos cohortatus tormenta in muris disponit certasque cuique partes ad custodiam urbis attribuit; militibus in contione agros ex suis possessionibus pollicetur, quaterna in singulos iugera, et pro rata parte centurionibus evocatisque. Interim Caesari nuntiatur Sulmonenses, quod oppidum a Corfinio vii milium intervallo abest, cupere ea facere quae vellet, sed a Q. Lucretio senatore et Attio Paeligno prohiberi, qui id oppidum vii cohortium praesidio tenebant. mittit eo M. Antonium cum legionis xiii cohortibus v. Sulmonenses simulatque signa nostra viderunt, portas aperuerunt universique, et oppidani et milites, obviam gratulantes Antonio exierunt. Lucretius et Attius de muro se deiecerunt. Attius ad Antonium deductus petit ut ad Caesarem mitteretur. Antonius cum cohortibus et Attio eodem die quo profectus erat revertitur. Caesar eas cohortes cum exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
finitimis ab regionibus cogerat. Recepto firmo
expulsoq lentulo Cesar conquiri milites qui ab
co discesserãt: dilectũq institui iuber. Ip̃e unu
die ibi rei frumẽtarie causa moratus corfiniũ
se a domitio ex oppido ponte fluminis int̾rum¬
pebant. qui erat ab oppido milibpassuu circiter
tres. Ibi cũ ante cursoribus cesaris plio cõmisso
celeriter domitiani a ponte ropulsi se in oppidũ
receperũt. Cesar legionibus transductis ad oppi¬
du constitit: iuxtaq muzs castra posuit. Re
cognita domitius ad pompeiu in Apuliã ꝑitos
regionũ magno propoĩto p̃mio cũ litteris mittit.
qui petant atq orent ut sibi subueĩat. Cesarez et¬
duobus ex̾citibus & locoꝵ angustiis fatile inter¬
dudi posse: frumẽtoq prohiberi: quod nisi fecerit
se cohortesq amplius .xxx. magnũ q numeꝵ se¬
natorũ atq equitũ ro. in ꝑiculu essẽ uenturũ.

Expanded text:
finitimis ab regionibus coegerat. Recepto Firmo finitimis ab regionibus coegerat. Recepto Firmo expulsoque Lentulo Caesar conquiri milites, qui ab eo discesserant, dilectumque institui iubet. ipse unum diem ibi rei frumentariae causa moratus Corfinium sae a Domitio ex oppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter iii. ibi cum antecursoribus Caesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. Caesar legionibus transductis ad oppidum constitit iuxtaque murum castra posuit. Re cognita Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos regionum magno proposito praemio cum litteris mittit, qui petant atque orent, ut sibi subveniat; Caesarem duobus exercitibus et locorum angustiis facile intercludi posse frumentoque prohiberi. quod nisi fecerit, se cohortesque amplius xxx magnumque numerum senatorum atque equitum Romanorum in periculum esse venturum.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat. mittunt. Interea legio .xii. cesarẽ con¬
sequit᷑. Cu his duabo asculu picenũ proficiscit᷑.
d oppidũ Lentulus pinther .x. cohortibus tenebat
Qui cesaris aduentu cognito profugit ex oppido
cohortesq secũ ab ducere conatus magna parte
militũ deseritur. Relictus in itinere cũ paucis
incidit in bibulu rufum missu apompeio ini
agru picenu confirmandor hõiu causa. Aquo
factus bibulus cortior que res in piceno gererentꝰ.
milites ab illo accepit. ip̃m dimitit. Item ex fini¬
timis regionibus quas potest contrahit cohortes
ex dilectibus pompeianis. Inhis camerino fugi¬
ente uallez hyruncũ sex cohortibis quas ibi in
presidio habuerat excipit. Quibus coactis xiui
efficit. Cui his ad domiciu ache nobarbũ cohor¬
finium magnis itineribus ꝑuẽit. Cesarẽq ad cȩ
cũ legionibũs duabus nũciat. Domituis perse
cirtiter .xx. cohortes aba ex marsis & pelignis

Expanded text:
imperat; mittunt. interea legio xii Caesarem conimperat; mittunt. interea legio xii Caesarem consequitur. cum his duabus Asculum Picenum proficiscitur. id oppidum Lentulus Spinther x cohortibus tenebat; qui Caesaris adventu cognito profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit, ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit cohortes ex dilectibus Pompeianis; in his Camerino fugientem Lucilium Hirrum cum sex cohortibus, quas ibi in praesidio habuerat, excipit; quibus coactis xiii efficit. cum his ad Domitium Ahenobarbum Corfinium magnis itineribus pervenit Caesaremque adesse cum legionibus duabus nuntiat. Domitius per citer xx cohortes Alba, ex Marsis et Paelignis,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptas in apulea hibernoꝵ causa disposuerat. dilec¬
tus intra urbem in termittunt᷑. Nichil citra capuã
tutũ esse om̃ibus uidet᷑. Capue primũ esse cõfir¬
mant & colligũt. dilectũq colonoꝵ qui lege iulia
capũã deducti erãt habere instituunt. Gladia¬
toresq quos ibi cesar in ludo habebat ad forũ pro¬
ductos Lentulus libertati confirmat. atq his eqͣs
attribuit. & subsequi iussit. Quos postea monitos
ab suis quod ea res õiu iudicio reprehendebatur
circũ familiares cõuentus campanie custodie cã
distribuit. Maximo Cesar progressu omnem
agrũ picenũ ꝑ currit. Cuncte ear regionu
prefecture libentissimis animis eu recipiũt. Ex¬
citu eius om̃ibus rebus uiuãt. Etia ᷤ tingulo.
quod oppidũ labienus constituerat suaq peciũa
ex edificauerat. ad eu q legati ueniũt queq im¬
ꝑauerit se cupidissime facturos pollicent᷑. Milites

Expanded text:
ceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilecceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt; gladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attribuit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium iudicio reprehendebatur, circum familias conventus Campaniae custodiae causa distribuit. Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. milites
Abbreviated transcription (Latin):
motus uarus presiduĩ quod introduxerat ex oppi¬
do educit: ac profugit. Nuc̃ ex primo ordine
pauci cesaris consecuti milites consistere corgerũt.
õmisso p̃lio deserit᷑ a suis uarus. Non nulla pars
militũ domũ discedit. Reliqui ad Cesarẽ ꝑueniũt.
atq una cũ his deprehensus. L. puplius primi
pili centurio adducitꝰ qui huc̃ eunde ordinẽ in ex¬
citũ . En. pompei antea duxerat. At Cesar milites
attianos collaudat. pupium dimittit. Auximatibus
agit grãs. seq eoꝵs facti memorẽ fore pollicet᷑. Qui¬
bus rebus Romam nũciatis: tantus repente terror
inuasit. ut cũ Lentulus consul ad aperiendu erra
urbe profugeret. Cesar ẽĩ aduentare iam iam¬
q & adesse eius equites falso nunciabant᷑. Hunc
Marcellus collega & pleriq magistratus cõsecuti
sunt. En. pompeius pridie eius diei ex urbe pro¬
fectus iter ad legiones habebat. quas a cesare ac¬

Expanded text:
motus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppimotus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppido educit ac profugit. hunc ex primo ordine pauci Caesaris consecuti milites consistere coegerunt. commisso proelio deseritur a suis Varus; nonnulla pars militum domum discedit; reliqui ad Caesarem perveniunt, atque una cum iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, adducitur, qui hunc eundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxerat. at Caesar milites Attianos collaudat, Pupium dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarurbe profugeret. Caesar enim adventare iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare ac