comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia loca eoꝵ quȩ in diuinis habent.
supplicationib consecrata. incipiens
ab alexandria diripi & contra religi¬
onem moremq gentis ꝓfanari iu¬
bet: statuis suis & signis ea atq
imaginib replens. Templũ quoq
scȩ̃ ciuitatis qͦd solũ manebat totiꝰ
ꝓfanȩ contagionis intactũ. & a
maiorib ꝑdirauerat. asilum: com¬
mutare in tẽplũ ꝓprii nominis
ausus :. ut edes iouis nobilissimi
in numeras clades. & ultra omnes
tragicos luctꝰ apud alexandriam
iudeis irrogatas eẽ subgaio:. in scđo¬

Expanded text:
tia loca eorum quae in divinis habentur supplicationibus consecrata, incipiens ab Alexandria, diripi et contra religionem moresque gentis profanari jubet, statuis suis et signis ea atque imaginibus replens. Templum quoque sanctae civitatis, quod solum manebat totius profanae contagionis intactum, et majoribus perduraverat asylum, commutare in templum proprii nominis ausus est, ut aedis Jovis nobilissimi innumeras clades et ultra omnes tragicos luctus, apud Alexandriam Judaeis irrogatas esse sub Gaio, ins
Abbreviated transcription (Latin):
icgͥ ipse tempor gan qͣnta
iudeis acciderint mala. qͥnq
uoluminib exponit. S & de eiꝰdem
gan mentis insania cõmemorat.
qđ in tantũ suꝑbiȩ elatus sid: ut
dm̃ se uoluerit appellari. In ipsis
aut ubi de iudeoꝵ cladib refert.
suam qͦq legationem quã ꝓ contri¬
bulib suis iudeis detulit ad urbẽ
romã describit: & qđ porans apud
gaium ꝓpatriis legib nichil ampliꝰ
quã irrisionem reculerit. damnũ
immo & pene ꝑiculũ mortis incur¬
rerit. S & iosephus meminit hoꝵ.

Expanded text:
itur ipse temporibus Gaii quanta Judaeis acciderint mala, quinque voluminibus exponit; sed et de ejusdem Gaii mentis insania commemorat, quod in tantum superbiae elatus sit, ut Deum se voluerit appellari: In ipsis autem ubi de Judaeorum cladibus refert, suam quoque legationem, quam pro contribulibus suis Judaeis detulit ad urbem Romam, describit, et quod perorans apud Gaium pro patriis legibus, nihil amplius quam irrisionem retulerit domum, imo et pene periculum mortis incurrerit. Sed et Josephus meminit horum
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophia pͥmꝰ int̾ pͥmos habebat᷑
Hic aũt genere qͥdem a ꝓauis hebreul.
apud alexandriam uͦ in om̃ib claris
& nobilib uiris clarior ac nobilior
erat. In diuinis legib & patriis in¬
stitutis quantꝰ qualisue fuerit. ex
Derali licteris fuerit institutio.
quant in phylosophicis. quantq
maxne in placonicis & pytagoricis
fuerit disciplinis. utq om̃s & qui
sitũ floruerant pęne & qui p̃cesse¬
Irant suparet:¬

Expanded text:
habebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris clarior ac nobilior erat. In divinis autem legibus et patriis institutis quantus qualisque fuerit, ex liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant, pene et qui praecesserant, superaret
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝓfecto diuina ꝓuidentia
ita tunc cęsaris sensib ingessit
ut absq ullo obstaculo
in ipsis dumtaxat in itus euangelii
sermo usquequaq ꝑcurreret. Unde.
& factum ÷: ut repente. qitasi cęlitus
lum ostensum. aut radius qͥdã solis
erumpens. tocũ orbem claritate suꝑni
lumins illustraret: ut com̃pleretur
& ua ꝓpħia quȩ dixerat. in omnẽ
qam exiuit sonꝰ eoꝵ. euangłistarũ
tes ac uicos. immñsȩ multitudinis
uelut messiũ cẽpore frum̃ta ad areas.
ita ad eccłas popłi c̃gregabantur.
Quicunq illi a parentib traditȩ sibi
morbidȩ supsticionis uinculis teneban.
ꝑ doctrinã xp̃i simul & ꝑ uirtutum
miracula quȩ fieri uidebant. ꝑcepta

Expanded text:
fecto divina providentia ita tunc Caesaris sensibus ingessit, ut absque ullo obstaculo in ipsis duntaxat initiis Evangelii sermo usquequaque percurreret. Unde et factum est ut repente quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret, ut compleretur et illa prophetia quae dixerat: In omnem terram exivit sonus eorum, evangelistarum tes ac vicos immensae multitudinis, velut messium tempore frumenta ad areas, ita ad ecclesias populi congregabantur. Quicunque illi a parentibus traditae sibi morbidae superstitionis vinculis tenebantur, per doctrinam Christi simul et virtutum mira
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ de origine inqͥt aliqͥd retractemꝰ
eiꝰmodi legũ uetus erat decretũ. ne qͥs
ds ab imꝑatore c̃secraretur: nisi a
senatu ꝓbatꝰ. Scit marcus emilius
de dõ suo alburno. Facit & hoc ad
causam. Nam qͦd apud uos humano
arbitratu diuinitas pensitat᷑ & nͥ
homini ds̃ placuerit: qs̃ ñ erit: ho¬
mo iã dõ ꝓpiciꝰ eẽ debebit. ħberus
intrauit: annunciata sibi ex sỹria
palestina quȩ illic ueritatem istius
diuinitatis reuelauerant. deculit ad
senatũ. Tum p̃rogatiua suffragii sui
senatꝰ qͥa ñ ipse ꝓbauerat. resput᷑.
Cȩsar in sententia mansit: cõminatus
piculum accusatorib xp̃ianorum.

Expanded text:
Ut de origine aliquid retractemus eiusmodi legum, vetus erat decretum, ne qui deus ab imperatore consecraretur nisi a senatu probatus. Scit M. Aemilius de deo suo Alburno. Facit et hoc ad causam nostram, quod apud vos de humano arbitratu divinitas pensitatur. Nisi homini deus placuerit, deus non erit; homo iam deo propitius esse debebit. Tiberius introivit, adnuntiata sibiestina, quod illic veritatem illius divinitatis revelaverat, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit; Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusatoribus christianorum.
Abbreviated transcription (Latin):
popłos habebatur: ita ut uirtꝰ dĩ
magna eẽ pucaretur. Sed is cum
tdisiet. ligna & miracula quaei a
phrlippo ꝑ diuine gre potestatem
fiebant: obstupcfactus & conterritꝰ
cessit. & credere ie in ap̃m tisꝙ quo
etiam baptismũ acciꝑet simulatuit¬

Expanded text:
populos habebatur ita, ut virtus Dei populos habebatur ita, ut virtus Dei magna esse putaretur. Sed is cum vidisset signa et miracula quae a Philippo per divinae gratiae potestatem fiebant, obstupefactus et territus cessit, credere se in Christum, usquequo etiam baptismum acciperet, simulavit
Abbreviated transcription (Latin):
aꝙ rngem abgarũ missus ipsũ qͥdẽ
efriduidine morbi corporalis absol
xp̃o dño fideli satis credulitate soe¬
ciauit. ita ut in hodiernũ ciuitas
illa. qͥppe quȩ ipsius dñi & salua¬
dicata sit. Interea ꝑsecutio prima
mis facca sub pͥmo martyre stepha¬
no. om̃s discipłos exceptis duodecĩ
ꝑ uniu̾sam iudeam samariamq
disꝑsit: seu potiꝰ ut scã scriptura
indicat disseminauit. ex quibus
ñ nulli ad fenicem. & usq ad
cyprũ atq antiochiam deuener
qͥ gentib qͥdem credere mysteriũ
fidei ñdum audebant. iudeis tam̃
pdicabant. Interea paulus adhuc
uastabat ęccłam: ingrediens do¬
mos. & ꝑtrahens uiros ac mulieres
tradebat in carcerem. S phylippus
qͥ erat unꝰ de septem cum stephano
diaconꝰ ordinatꝰ. descendit samariã
uerbum dñi samaritanȩ genti. In
qͦ tanta erat diuine gr̃ȩ efficatiã.
ut etiã symonem magũ suis p̃dica¬
tionib c̃sternaret. qͥ ꝑ idem tempꝰ
celebris famȩ apud samaritanorũ

Expanded text:
ad regem Abgarum missus, ipsum quidem aegritudine morbi corporalis absolvrum, Christo Domino fideli satis credulitate sociavit, ita ut in hodiernum civitas illa, quippe ipsius Domini et Salvauscepit. Interea persecutio prima mis, sub primo martyre Stephano, omnes discipulos, exceptis undecim per universam Judaeam Samariamque dispersit, seu potius, ut sancta Scriptura indicat, seminavit. Ex quibus nonnulli ad Phoenicem usque et Cyprum atque Antiochiam devenerunt. Qui gentibus quidem credere mysterium fidei nondum audebant, Judaeis tamen praedicabant. Interea Paulus adhuc vastabat Ecclesiam, ingrediens domos, ut pertrahens viros ac mulieres, tradebat in carcerem. Sed Philippus, qui erat unus de septem cum Stephano diaconis ordinatus, descendit Samariam verbum Dei Samaritanae genti. In quo tanta erat divinae gratiae efficacia, ut etiam Simeonem magum suis praedicationibus consternaret. Qui per idem tempus celebris famae apud Samaritanorum
Abbreviated transcription (Latin):
clos felix fama Ioqueret᷑ Se per
om̃ium aures beati huiꝰ rumoris
uolueret᷑ opinio: & qm anciq moris
erat apud romanos. ut ꝓuinciar᷑
iudices siqͥd forte noui in hi quas
regebant ꝓuinciis accidisset. ¶
pͥncipi uel senatui nunciarent. uti
ne ex his quȩ gerebant᷑ ignorare
aliqd uiderentur: de resurrectione
a mortus dñi & saluatoris nr̃i
ihu xp̃i quȩ iam in omnem locũ
fuerat ꝑuulgata. pilatꝰ tyberio
pͥncipi refert. S & de cȩceris mira¬
bilib ei᷑: & ut post mortem cum
resurrexisset. a quãplurimis iam
dĩ eẽ credecur: Eyberiꝰ quȩ cõperat
retulit ad senatũ. Senatus aut eũ
auctoritatem suã p̃uenerit uulgi
sententia: Lȩx enĩ erat antiqͥt᷑ designa¬
ta ne qͥs apud romanos ds̃ habetur
n senatꝰ decreto d& sencentia cfirmatꝰ.
Porro aut̃ ꝓꝗ ro hoc erat qđ agebat᷑
ne diuina uirtus humanis puicaret᷑
assertorib indigere. Cũq sc̃m ea
quȩ supͣdiximꝰ renuisset senatus

Expanded text:
coelum felix fama loqueretur, ac per omnium aures beati hujus rumoris volveretur opinio, et quoniam antiqui moris erat apud Romanos ut provinciarum judices si quid forte novi in his quas gerebant provinciis accidisset, id vel principi vel senatui nuntiarent, quo nihil ex his quae gerebantur ignorare aliquid viderentur, de resurrectione a mortuis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi quae jam in omnem locum fuerat pervulgata, Pilatus Tyberio principi refert, sed et de caeteris mirabilibus ejus, et ut post mortem, cum resurrexisset, a quamplurimis jam Deus esse crederetur. Tyberius quae compererat retulit ad senatum. Senatus autem spauctoritatem suam praevenerit vulgi sententia. Lex etenim erat antiquitus designata, ne quis apud Romanos deus haberetur, nisi senatus decreto et sententia confirmatus. Porro autem pro vero hoc erat quod agebatur, ne divina virtus humanis putaretur assertoribus indigere. Cumque secundum ea quae supra diximus renuisset senatus,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam tradidit. & ipsi cȩteris
discipłis tradider̃. ex qͥb unꝰ erat.
barnabas. Duos aut̃ fuisse iacobos
constat. Unũ hunc iustũ. qui de
pinna tẽpli deiectꝰ. fullonis uecte
ꝑcussus : : & morti traditꝰ. Aliꝰ aut̃
est ille : qͥ ab herode capite cesus :.

Expanded text:
radidit, et ipsi caeteris discipulis tradiderunt, ex quibus unus erat et Barnabas. Duos autem fuisse Jacobos constat: unum hunc Justum, qui, de pinna templi dejectus, fullonis vecte percussus est et morti traditus. Alius autem est ille qui ab Herode capit
Abbreviated transcription (Latin):
solimis readditurus. Huic phylippꝰ
responsis sci sp̃s ussus. pͥmo ex om̃ib
gentib mysteriũ fidei & sacram̃tũ
uaptismi tradit. & uelut quasdã eũ
dõ pͥmitias om̃iũ consecrat nationõ.
Hunc opinio tenet ad patriam t̾eam
regressũ. scientiã dĩsũmi. & salua¬
gentib sic̃ tradita sbi fuerat p̾dicasse
quodicit. ethropia p̃ueniet manꝰci¬

Expanded text:
. Huic Philippus responsis sancti Spiritus jussus primo ex omnibus gentibus mysterium fidei et sacramentum baptismi tradidit, et velut quasdam cum Deo primitias omnium consecrat nationum. Hunc opinio tenet ad patriam terram regressum, scientiam Dei summi et salugentibus, sicut sibi traditum fuerat, praedicasse. quae dicit: Aethiopia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ & iustus cognominatꝰ ÷ ab antiqͥs
uirtucũ merito & insignis uitȩ
priuilegio. pͥmũ historiȩ tradider̃
suscepisse eccłȩ quȩ in ierosolimis :
sedem: sicut clemens in sexto dis¬
positionũ libro asserit dicens.
pꝰ assũptionem saluatoris. qͦnuis
ab ipso fuerint om̃ib pene plati
tamen ñ sibi uendicant primatꝰ
glam. s iacobũ qͥ dicebatur iustꝰ¬

Expanded text:
qui justus cognominatus est ab antiquis virtutum merito et insignis vitae privilegio, primum historiae tradunt suscepisse Ecclesiae, quae Hierosolymis est, sedem sicut Clemens in VI Disputationum libro asserit dicens: post assumptionem Salvatoris, quamvis ab ipso fuerint omnibus pene praelati, tamen non sibi vindicant principatus gloriam, sed Jacobum, qui dicebatur just
Abbreviated transcription (Latin):
gentilium popłos ꝓfusius effun¬
apud cęsaream palestinȩ urbem ma¬
ximã. cum om̃i domo sua ad fidem
xp̃i petro ministrante ꝑducit᷑. Lam
inde quãplurimi & alii ex gentibus
apud antiochiã ad fidem ueniunt.
eoꝵ p̃dicatione ꝑtracti. qͦs ꝓ seditionẽ
adu̾sum stephanũ cõmota. dissemi¬
natos eẽ ꝑomnẽ locũ suꝑius edocu
congregatur eccła. In qua erant etiã
ꝓphetici ordimi uiri quam pluln
cum quib & barnabas & paulua
Quib om̃ib pariter in gra dnĩ & iim¬
mitate degentib ibi p̾mũ discipuli
ueluti ꝑenni fonte sũpto uocabulo.

Expanded text:
gentilium populos profusius cum effunapud Caesaream Palaestinae urbem Cornelius cum omni domo sua ad fidem Christi, Petro ministrante, perducitur. Jam inde quamplurimi et alii ex gentibus apud Antiochiam ad fidem veniunt eorum praedicatione pertracti, quos, proditione adversus Stephanum commota, disseminatos esse per omnem locum superius edocuitissima congregatur Ecclesia. In qua erant etiam rophetici ordinis viri quamplurimi cum quibus et Barnabas et Paulus, quibus omnibus pariter in gratia Dei et unanimitate degentibus, ibi primum discipuli, e perenni fonte sumpto vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
tore mathias sorte consciscitur qͥ
demonstratũ. Ordinant᷑ autem &
diaconi septem numero. ꝑ orationes
& manꝰ impositionem apłorum̃.
ministerii uiduarũ gr̃a. In quib
ab hii qͥ & dñm occider : ꝑ quod &¬
nominis sui stephano corona do¬
natur a xp̃o. Tum deinde & ia¬

Expanded text:
tore, Matthias sorte asciscitur, qui Domini. Ordinantur autem et diaconi septem numero per orationes et manus impositionem apostolorum, ministerii viduarum gratia. In quibus ab his qui et Dominum occiderunt, per quod nominis sui Stephano corona donatur a Christo. Tum deinde Ja
Abbreviated transcription (Latin):
ni sunt si forte penigentes adeẽ¬
clesiam conuertant᷑. confessos
eccłiastica dogmata clericos in
ordine quidem suo suscipi debere:
s. ordinatione data. Sane si ep̃s
ipsoꝵ ueniat ad ep̃m nr̃m. deb̾e
eum in presbiteroꝵ loco sedere: epi
uͦ nomen manere apud illũ solũ
qui catholicam semꝑ tenuit fidẽ.
nisi sua uoluntate ip̃se eum tali
nomine honorare uoluerit. Uel
si placuerit ut quęrat ei ep̃s locũ
uacantẽ. hoc sit in ipsiꝰ potestate.
tate duo sitt episcopi.XI.
Et si qͥ forte indiscrete ad sacer¬
dotium ꝓuecti. post modũ uel
ipsi aliquid de se criminosum
confessi sunt. uel ab aliis reuicti:
ut abiciantun PXII.¬

Expanded text:
ni sunt si forte poenitentes ad Ecni sunt si forte poenitentes ad Ecclesiam convertantur, confessos Ecclesiastica dogmata, clericos in ordine quidem suo suscipi debere: sed in ordinatione data. Sane si Episcopus ipsorum veniat ad Episcopum nostrum, debere eum in Presbyterorum loco sedere. Episcopi vero nomen manere apud illum solum, qui catholicam semper tenuit fidem, nisi sua voluntate ipse eum tali nomine honorare voluerit: vel si placuerit, ut quaerat ei Episcopi locum vacantem, hoc sit in ipsius potestate. tate duo sint Episcopi. XI. Et si qui forte indiscrete ad 226 Sacerdotium provecti, postmodum vel ipsi aliquid de se criminosum confessi sunt, vel ab aliis revicti, ut abjiciantur: sed e
Abbreviated transcription (Latin):
cet. pre cum matre uł sorore
uel ami &e si quȩ sunt huuis¬
modi ncessitudinũ ꝑsone.AnIT.
t ut ep̃s si fieri potest. a totius
ꝓuintie ep̃is ordinet᷑. Si hoc dif¬
ficile est: certe non minus a trib
habeat᷑ : absq qͦ ordinationẽ irri¬
tã esse uoluerunt.U
suscipiat alius. Sane ne hoc aut
iracundia aliqua aut contentione
ut fieri solet iniuste factũ. reme¬
dium non haberet: decernut it¬
huiuscemodi negotiis udicar i
ut si forte ab uno iniq aliquid
gestum ÷ : a ceteris emendetur.
S ĩ recte. ut ab omĩb confirmet᷑.
Et ut apud alex andriã Ui.
uel in urbe roma uetusta con¬
suetudo seruetur. ut uel ille egy¬
ti. uł hic suburbanarũ ecclesiarĩ
sollicitudit iem gerat.
Etuesi fortt i orginando.UI.¬
ep̃o duoueltres ꝓasiqua conten¬
cione dissentiant. reliquorum
auctoritas & p̃cipus mitro poli¬
gatiua seruedir manesite nichi¬
io minus mets ani ipsius pro¬
uincie dignitaitX
t catharos qͥ apudnos nouatia¬

Expanded text:
cum matre, vel sorore, vel θείᾳ, vel si quae sunt hujusmodi necessitudinum personae. IV. Et ut Episcopus si fieri potest a totius provinciae Episcopis ordinetur. Si hoc difficile est, certe non minus, quam a tribus: habeatur. Absque quo ordinationem irritam esse voluerunt. V. suscipiat alius. Sane ne hoc aut iracundia aliqua, aut contentione ut fieri solet injuste factum remedium non haberet, decernunt pehujuscemodi negotiis judicari, ut si forte ab uno inique aliquid gestum est, a caeteris emendetur. Si recte, ut ab omnibus confirmetur. VI. Et ut apud Alexandriam, et in urbe Roma, vetusta consuetudo servetur, ut vel ille Aegypti, vel hic suburbicariarum Ecclesiarum sollicitudinem gerat. VII. Et ut si forte in ordinando Episcopo, duo vel tres pro aliqua contentione dissentiant, reliquorum auctoritas, et praecipue Metropolgativa servetur, manente nihilominus et Metropolitani ipsius provinciae dignitate. IX. Et ut Catharos qui apud nos Novatia
Abbreviated transcription (Latin):
mano Sontionem non ac¬
piunt am ipsas int̾ laicos
esse debere
git᷑ cum de his ꝓut diuinarum
legum reuerentia poposcerat.
decreuissent. s & de obseruatiõe
paschȩ antiquũ canonẽ ꝑ quẽ
nulla de reliquo uarietas oriret᷑.¬
in eccłiis tradidissent: omĩb rite
dispositis. eccłiarum pax & fides

Expanded text:
mpositionem non accipiunt, etiam ipsas inter laicos esse debere. Igitur cum de his, prout divinarum legum reverentia poposcerat, decrevissent, sed et de observatione Paschae antiquum canonem, per quem nulla de reliquo varietas oriretur, Ecclesiis tradidissent, omnibus rite dispositis, Ecclesiarum pax et fides
Abbreviated transcription (Latin):
tutinus se ageret senior: uidit
iuuenes absq humanis uinculiᷤ
caulis pendere districtos. Cũq
causam noxe cõꝑisset. absoluit
sermone: quos meritiᷤ iunxerat.
Et ne eis manis nocturna cederet
occu patio tollite inqͥgoniuenes
unum uobis ariete. ne sine causa
uenisse uideamini. qa q ne sauso
prece qua furto quęsis so ceenerat.¬
radunt de hoc etiã illud factum
mirabile. Elliam habuit hrrenen
nomine. e ei ca bene munistra¬

Expanded text:
tutinus se ageret senior, videt tutinus se ageret senior, videt juvenes absque humanis vinculis in caulis pendere districtos. Cumque causam noxae comperisset, absolvit sermone, quos meritis vinxerat: et ne eis inanis nocturna cederet occupatio: Tollite, inquit, o juvenes, unum vobis arietem, ne sine caussa venisse videamini, quem melius prece, quam furto quaesisse convenerat. Tradunt de hoc etiam illud factum mirabile: filiam habuit Irenem nomine, quae ei cum bene ministra
Abbreviated transcription (Latin):
uit preterea in illo concilio
ex ilłis quos maximinus dextriᷤ
ocłis effossis. & sinistro poplite
succiso ꝑ metalla clamnauerat.
Sed in hõc tanta uirtutũ mnerat
gr̃a. ut signa ꝑ eum non minus
quã dudum ꝑ apłos fieret it.
am ce demones tantum uerho
fugabat: & egros sola oratione
curabat. Sed & cecis uisũ dicit᷑
reddidisse & paraliticos ad sta¬
bilitatem corporis renocasse.
Quem constanin in tanta uene¬
in confessione fidei fuerat euiulsuᷤs.
auidiorib oscłis demulceret. U
fuisse etiam dicit᷑ SpiridioN
cyprius ep̃s. uir unus ex ordine
ꝓpħarũ. quantũ etiam nos eoꝵ
qui eum uiderant narratione
comꝑimus. Hic pastor ouium
etiã in episcopatu positꝰ ꝑmansit.
Quadam uͦ nocte cum ad caulas
fures uenissent. & manus imꝓbaᷤᷤ
quo aditum educendis ouibus
facerent extendissent: inuisibi.¬
lib quibusdã uinculis restricti.
usq ad lucem uelut traditi
torcorib ꝑmanserunt. Cum
uͦ oues ducturus ad pascua ma¬

Expanded text:
uit praeterea in illo concilio ex illis quos Maximianus dextris oculis effossis et sinistro poplite succiso, per metalla damnaverat. Sed in hoc tanta virtutum inerat gratia, ut signa per eum non minus quam dudum per apostolos fierent: nam et daemones tantum verbo fugabat, et aegrotos sola oratione curabat, sed et caecis dicitur visum reddidisse, et paralyticos ad stabilitatem corporum revocasse. Quem Constantinus in tanta venein confessione fidei fuerat evulsus, avidioribus osculis demulceret. CAfuisse dicitur etiam Spiridion Cyprius Episcopus, vir unus ex ordine prophetarum, quantum etiam nos eorum, qui eum viderant narratione comperimus. Hic pastor ovium etiam in Episcopatu positus permansit. Quadam vero nocte cum ad caulas fures venissent, et manus improbas, quo aditum educendis ovibus facerent, extendissent, invisibilibus quibusdam vinculis restricti, usque ad lucem velut traditi tortoribus permanserunt. Cum vero oves ducturus ad pascua ma
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit t̃cia die. & ascendit i
celos. indeuenturus iudicare u¬
uos & mortuos. Et in sp̃m sc̃m.
Eos autem qui dicunt. erat ali¬
quando quando non erat. & an¬
te quã nasceret᷑ non erat. & qͥa
ex nullis subsistentib factus est.
Aut ex alia subsistentia uł fub¬
stantia dicunt esse. aut conuer¬
tibilem aut mutabilem filium
esse in ecclesiis. ne quis ex his
qui sepset ipsos impatientia libi li¬
nis bricieris s eniret ad elerũ¬

Expanded text:
surrexit tertia die, et ascendit in caelos: inde venturus judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum Sanctum. Eos autem, qui dicunt, erat aliquando, quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quia ex nullis substantibus factus est, aut ex alia subsistentia, vel substantia, dicunt esse τρέπτον, aut convertibilem, vel mutabilem Filium esse in Ecclesiis, Ne quis ex his qui semetipsos impatientia libidinis exciderunt, veniret ad cleru
Abbreviated transcription (Latin):
penitentib decernunt uacuin
nullum debere dimicti S
sane accepta cõmunione stuhre¬
rit: debere eum tempora statuta
Umplere. uel certe ꝓut moderari
episcopus uolueritXU.
De cathecuminis qͥ ꝓlapsisut it.
statuerunt trib añnis eosa cathe¬
cuminoꝵ oratione separatos. ptͦ¬
ea recipi debere.XI.
Et ne de ciuitate iniferiore ad
maiorem eccłiam transire quis
ambiat. siue episcopus. siue etiã
alius clericus. XUII
eccłia sua nulla existente causa
ꝓbabili uagat᷑ & oberrat ꝑ aliaᷤᷤ
eccłias. suscipiat᷑ in cõmunionẽ.XUIil
Et ut nemo eũ qui ad aliã ꝑti¬
net surripiens in sua eccłia ordi¬
net clericum. absq consensu illiꝰ
ad quem pertit iet.
Et ne qͥs clericus aut usuras acci¬
piat. aut frumͣti uel uini ampli¬
ationẽ. quod solet in nouo datũ
uel sescuplũ. uel etiam duplum
recipi. Quod si faciat: tanquã
turpis lucri reum abiciendum

Expanded text:
poenitentibus, decernunt, vacuum nullum debere dimitti. Si quis sane accepta communione supervixerit, debere eum tempora statuta complere, vel certe prout moderari Episcopus voluerit. XV. De Catechumenis qui prolapsi sunt, statuerunt tribus annis eos a Catechumenorum oratione separatos, postea recipi debere. XVI. Et ne de civitate inferiori ad majorem Ecclesiam transire quis ambiat sive Episcopus, sive etiam alius clericus. XVII. Ecclesia sua, nulla existente caussa probabili, vagatur et oberrat per alias Ecclesias, suscipiatur in communionem. XVIII. Et ut nemo eum qui ad alium pertinet, subripiens, in sua Ecclesia ordinet clericum absque consensu illius ad quem pertinet. XIX. Et ne quis clericus aut usuras accipiat, aut frumenti vel vini ampliationem, quod solet in novo datum, vel sexcuplum, vel etiam duplum 227 recipi: quod si faciat, tanquam turbis lucri reum abjiciendum
Abbreviated transcription (Latin):
quoquo modo. aliis ueritate.
aliis simulatione. sicut pt exituᷤ
docuit subscribentib ⁊ de singłis
qbibuisq. ecc łiasticis obserua¬
Sonib celta statuca figentib
conciliũ diremptũ:. Eceplũ
autem expositionis fidei eoꝵ
qui conuenerant: infra scͥptã
patrem omĩpotentẽ. om̃iũ
isibuliũ & iniusihisiũ factore:
cris: Mexdeo. lumen ex lu¬
mine. dm̃ uerum ex deo uero.
natum non factum. omousyon
patri. hoc ÷ eiusdem cũ patre
substantię. ꝑ quẽ omĩa facta st̃.
que incelis & que in t̾ris. Qui
ꝓpter nos homines. & ꝓpt̾ nr̃am

Expanded text:
quoquo modo aliis veritate, quoquo modo aliis veritate, aliis simulatione sicut post exitus docuit subscribentibus, et de singulis quibusque Ecclesiasticis observationibus certa statuta figentibus, Concilium diremptum est. Exemplum autem expositionis fidei eorum, qui convenerant, infra scriptumPatrem Omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem. . Deum ex Deo. Lumen ex lumine. Deum verum ex Deo vero, natum, non factum, homousion Patri, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae. Per quem omnia facta sunt, quae in coelo, et quae in terra. Qui propter no
Abbreviated transcription (Latin):
qo te tanta statuere atidebans
uocabat ftequienter armesat
concilium. & assiduo tractato
asseriones esus discutiebant᷑. & qs
Aclt sum hec teneri deberet aue
statui suma cũ deliberatione. que¬
tcbał Uerum post duitinũ mul¬
De: id÷ eiusdem cuma utte substan¬
tie filium conficeri. iciq firmissi¬
ma omniũ sententia ꝓnuntiat᷑.
Decem & septem soli tunc fusse di¬
cunt᷑ quib arrii fides magis
placeret: extrinsecus creatum
dei filium ex nullis subsistentib.
& non ex ipsa patris deitate ꝓgeni¬
cum confirmantes. Defertur ad
constantinũ sacerdotalis c̃cilii
sententia. Ille tanquã a deo platã
uenerat᷑. Cui si qui temptasset
obniti. uelut contra diuina sta¬
tuta uenientẽ in exiliũ se ꝓtesta¬
arrio se patiunt᷑ expelli: reliqui
uͦ undecim consilio inter se habito
adquiescunt ad scribendũ manu
sola non mente. Cuius simulati¬
onis auctor p̃cipue extitit Ni¬
chomeclie ep̃s eusebĩus. Interĩ

Expanded text:
de re tanta statuere audebant. de re tanta statuere audebant. Evocabatur frequenter Arius in Concilium, et assiduo tractatu assertiones ejus discutiebantur, et quid adversum haec teneri deberet, aut statui, summa cum libratione quaerebatur. Verum post diutinum mulre, id est, ejusdem cum Patre substantiae Filium confiteri; idque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Decem et septem soli tunc fuisse dicuntur quibus Arii magis fides placeret, extrinsecus creatum Dei Filium ex nullis subsistentibus, et non ex ipsa Patris Deitate progenitum confirmantes. Defertur ad Constantinum sacerdotalis concilii sententia. Ille tanquam a Deo prolatam veneratur; cui si quis tentasset obniti, velut contra divina statuta venientem, in exsilium se protestaArio se patiuntur expelli: reliqui vero undecim, consilio inter se habito, adquiescunt ad subscribendum manu sola, non mente. Cujus simulationis auctor praecipue extitit Nicomediae Episcopus Eusebius. Interim
Abbreviated transcription (Latin):
gestam ignorauerat pr
tum in tota domo: nusqua quod
poscebat᷑ inuentũ est. Persistebat
ille qͥ cõmendauerat. & fletuac
lacrimis ꝑurgebat: uitȩ suȩ qͦq
illaturum se esse exitium. nisi
cõmendatũ reciꝑet testabatur.
ꝑmotus lacrimis eiꝰ senex. ad se.¬
pulchrũ filiȩ ꝓꝑat : atq eam
nomine clamitat. Tum illa de
sepulchro. quid̃ ait uis pater:
õmendatũ inqͥt illius ubi posu¬
isti: At illa locũ designans. illic
ait inuenies defossum. Regressuᷤᷤ
ad domũ: rem sicut filia de sepul¬
chro responderat. reꝑtã. tradidit
reposcenti. Sed & multa alia eiuᷤ
referunt᷑ gesta mirabilia. quȩ
etiã nunc ore omĩum celebrant᷑.
ales igit᷑ in illis adhuc tẽporib
ꝑmuiti uiri in eccłiis dñi refulge.¬
bant: ex quib plurimi in illo
concilio fuerunt. Sed & athana¬
sius eodem tempore alexandri
diaconus alexandrini ep̃i aderat.
consiliis senem quã plurime uuiais.
Interea ꝑ dies singłos agtibas
conuentus: nec facile aut temere

Expanded text:
gestam ignoraverat pater. Perquisitum in tota domo, nusquam quod poscebatur inventum est. Persistebat tamen ille, qui commendaverat, et fletu ac lacrymis perurgebat: vitae suae quoque illaturum se esse exitium, nisi commendata reciperet, testabatur. Permotus lacrymis ejus senex, ad sepulcrum filiae properat, atque eam ex nomine clamitat. Tum illa de sepulcro Quid vis, ait, pater? Commendatum, inquit, illius ubi posuisti? At illa locum designans, illic, ait, invenies defossum. Regressus ad domum, rem sicut filia de sepulcro responderat, repertam tradidit reposcenti. Sed et multa alia ejus feruntur 223 gesta mirabilia, quae etiam nunc ore omnium celebrantur. Tales igitur in illis adhuc temporibus permulti viri in Ecclesiis Domini refulgebant, ex quibus plurimi in illo Concilio fuerunt. Sed et Athanasius eodem tempore Alexandri diaconus Alexandrini Episcopi, aderat consiliis senem quamplurimis juvans. Interea per dies singulos agitabatur conventus, nec facile aut temere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hi popłi solum qͦs regendos
epłas prȩsentiam sui reddebat.
scripta epła de catholica fide. in¬
nienses: in qua ad euangłii credu¬
litatem inuitat. & concitat segniores.
simul & arguit qͦsdam uelutꝰ pene
ꝓlapsos a fide : cum ep̃s eoꝵ publi
fuisset martẏrio consummatus.
S & quadrati qͥ publio martẏri
successerat in sac̾dotium meminit.
simul & memorat qͦd labore eius
& industria. rediuiuus qͥdam in eis
calor faꝗ fepatatul lit: ł illudi
in eadem designat: epła. qͦd dionisiꝰ
ariopagites qui ab apło paulo in¬

Expanded text:
non hi populi tantum, quos regendos epistolas praesentiam sui reddebat. scripta de Catholica fide, nienses, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo in
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nunqͥd ego qui alios parere
facio. ipse ñ pariam dicit dñs
Si ego qͥ generationẽ aliis tribuo
sterilis ero ait dñs ds tuus: Sic
nanꝙͣ ostendit᷑. quod d̃s eũ sine
carnali patre genuerit. Hȩc sane
intelligentib credo sufficere:
quod de matre sine carnali patre
natus fuerit ꝑuer ille. Titulus

Expanded text:
ait: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Si ego, qui generationem aliis tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus? Sic namque ostenditur quod Deus eum sine carnali patre genuerit. Haec sane intelligentibus credo sufficere, quod de matre sine carnali patre natus fuerit puer ille. TITULUS
Abbreviated transcription (Latin):
Quid egͥ quod sequit᷑. antequã sciat
puer reꝓbare. malũ & eligere bonũ
derelinquet᷑ terra. qͣm du detestaris
a facie duoꝵ regũ suorum: Quid
inquã ꝑhuimodi uerba uoluit
intelligi ꝓpħa. Innuunt enĩ uer¬
P. Uis queso omoyses ꝓpħarum uerba
ordine locutionis humanȩ consu¬
eto acciꝑe: Nequaqͣm potest hoc ẽẽ.
Dt̃ enim ut somniũ uerba eoꝵ. & sic̃
uerba hominũ febre acuta laboran¬
tium uł aliquo alio morbo deliran¬
dium nullo st̃ ordine conexa: sic
et ꝓpħarum uerba nullã st̃ conti.
quia ante. subaudit᷑ coͣmedat:
sciet rȩꝓbare malũ & eligere bo¬
num. Hec ÷ enĩ hebraica ueri.¬
tas. & hic demũ finitur illa &u̧
ꝓpter incredulitateꝰ achan addo¬
mum dauid dicta ⁊ ꝓphetia. Iam

Expanded text:
sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra, quam tu detestaris a facie duorum regum suorum . Quid inquam per hujusmodi verba voluit intelligi propheta? Innuunt enim verPETRUS. Vis quaeso, o Moyses, prophetarum verba ordine locutionis humanae consueto accipere? Nequaquam potest hoc esse. Sunt enim ut somnium verba eorum, et sicut verba hominum febri acuta laborantium, vel alio morbo delirantium, nullo ordine sunt connexa, sic et prophetarum verba nulla sunt continubonum, quia ante subauditur quam comedat, sciet reprobare malum et eligere bonum. Haec enim est hebraica veritas, et hic demum finitur illa quae propter incredulitatem Achaz, ad domum D
Abbreviated transcription (Latin):
aio: qđ miserĩ ce sed nonẽ. Fau¬
cto eni popło de egypto s moy se
Suꝑ montẽ illum ĩmolante. lã co¬
gnoscebant om̃s. moysen & ꝓpham
et a dñõ missum ee. Aliud gͥ more
et qͦd signũ illud fuerit quȩras:
stias ẽẽ. signũ. illud qͦd ait. ego ero
tecũ .M. Si ita ẽ. quid÷ qđ in sequen.¬
tibus legitur. antequã sciat puer
uocare patrẽ suum & matrẽ suam
auferet᷑ forcitudo damasci & spolia
samariȩ corã rege assiriorũ: Nonne
enim de eodẽ ꝓuero dicta st̃ hȩc om̃ia.
illo scilicet qͥ & ante destructionem
natus fuit: .P. Non om̃ia sane de xp̃o
intelligimꝰ dicta ee. Potuer̃t itaq¬

Expanded text:
 miserim te, sed non est. Educto enim populo de Aegypto et Moyse super montem illum immolante, jam cognoscebant omnes Moysen, et prophetam, et a Domino missum esse. Aliud igitur et quod signum illud fuerit quaeras, scias esse signum illud quod ait: Ego ero tecum . MOYSES. Si ita est, quid est quod in sequentibus legitur, antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum? Nonne enim de eodem puero dicta sunt haec omnia, illo scilicet qui et ante destructionem natus fuit? PETRUS. Non omnia sane de Christo intelligimus dicta esse. Potuer
Abbreviated transcription (Latin):
cem. his qͥppe benedictionib
sacerdos alicui benedicens:
ꝓtensas ante uultũ sium pal¬
mas utrasq tenebat. Cum uͦ
dicebat dñs: quẽ hebraice illo
quod supta diximꝰ trino & uno
nomine expͥmebat: tres digitos
priores. pollice̾ uidelicet indicẽ
atq medium: manꝰ utriusq re¬
ctos altius erigebat. & dicto ita
dũo: digitos ut pͥus erant remit.¬
tebat. Ded dic o moyses. ad triũ
digitor ũ Natione melius quam
cꝓmitatis excellentia poterit alle¬
goritari Qa siquidaliua suꝑ
his notare cu nor is & ualeass
michi queso edisseras.M. Sane
ieq: illud qͦd dixistineq quie¬
quam aluidd suꝑhe uinquã no.¬
tainimꝰ Sed nee doctones niñ¬

Expanded text:
cem . His quippe benedictionibus cem . His quippe benedictionibus sacerdos alicui benedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero dicebat Dominus quem Hebraice illo quod supra diximus trino et uno nomine exprimebat, tres digitos priores, pollicem videlicet, indicem, atque medium manus utriusque rectos altius erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Trinitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notare tu noris et valeas, mihi, quaeso edisseras. MOYSES. Sane neque illud quod dixistis, neque quidquam aliud super haec unquam notavimus. Sed nec doctores n
Abbreviated transcription (Latin):
quas dñs filiosisrł inuestimen¬
tis suis ꝑ moysen habere pͣcepit
dicens. Loquere filiisisrł et
di ces adeos ut faciant sibi fim¬
brias in angulis palliorũ. po¬
nentes in eis uittas iacinctinas.
quascũ uiderint: recordentur
om̃ium mandatoꝵ dñi. Fimbriȩ
quippe illȩ.iiiͦ. erant filorũ. sed
duplicatoꝵ ii suꝑiori quidẽ sui
parte tres nodos habentes. in infe.¬
moriuͦ duos ded ꝑfila qͣttuor
.iiii. anni tepora designantur. ꝑ
narum ꝑ duos autẽ inferigrler
auo insinuant᷑ testamenta. lex
scilicet moysi et euanglium. No¬
tatur qͦꝙ trinitas in crib bene¬
dietionib quibus aaron & filii
eiꝰ benedicebant filiis isrł exp̃ce¬
pto dñi dicentis ad moysen.Lo.¬
quere aaron & filiis eiꝰ. sic bene.¬
dicetis Filiis isrł & dicetiseis. Be.¬
nedicat tͥ dñs. & custodiat te
Ostendat dñs faciem suã tibi: &
misereatur tui. Conuertat dñs
uultũ suũ ad te: & det tibipa¬

Expanded text:
quas Dominus filios Israel in vestimenquas Dominus filios Israel in vestimentis suis per Moysen habere praecepit dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos, ut faciant sibi fimbrias in angulis palliorum, ponentes in eis vittas hyacinthinas, quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum Domini . Fimbriae quippe illae quatuor erant filorum, sed duplicatorum, in superiori quidem sui parte tres nodos habentes, in inferiori vero duos. Sed per fila quatuor, quatuor anni tempora designantur, per onarum, per duos autem inferiores, duo insinuantur Testamenta, lex scilicet Moysis, et Evangelium. Notatur quoque Trinitas in tribus benedictionibus, quibus Aaron et filii ejus benedicebant filiis Israel ex praecepto Domini dicentis ad Moysen: Loquere Aaron et filiis ejus: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et custodiat te, ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tui, convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pa
Abbreviated transcription (Latin):
unum: sicut in ista patec geo.¬
metrali figura.
Perpende itaq o moyses quã se¬
cretũ sit & subtile nom̃ istud et
ineffabile. & qͦd ñ nisi ꝑspicaci
mentis intuitu & ꝓfunda ualeat
agnosci indagatione. testante
moyse in deuteronomio & alcen¬
te. Scito hodie & cogita tuncor¬
de. tuo qqd dñs ipse ÷ ds in cȩlo
supsũ a in terra deorsũ. & ñ
sit alas. Obienĩ in latino
dictũ nomen inuenies. Ubi uͦ
ds in latino: in hebraicoscribi¬
tur elohim. qͦd pluralitatẽ si¬
gnificat. Ut autẽ patesceret
eundẽ esse dm̃ qui & singula¬
ri ꝓprio. & plurali appella.¬
tiuo nuncupat᷑ uocabulo: sed
et ne plures deos fore putarent.
adiunxit & ñ sit aluis.Quoduͦ
dixit moyses. scito & cogita tum
corde tuo. reuera insinuat qͥa
nominis huiꝰ archana subtili.¬
tas. neq uisu neq audicu. neq
de corporeis sensib aliqͦ nisi tan¬
tum mentis intellectu ꝑspieuo.
et miro possit ꝑpendi ingeruo.
Potest etiam in multis aliis trini¬
tas denotari. sicut infimbrus

Expanded text:
unum, sicut in ista patet geometrali figura. Perpende itaque o Moyses quam secretum sit et subtile nomen istud et ineffabile, et quod non nisi perspicaci mentis intuitu, et profunda valeat agnosci indagatione, testante Moyse qui ait in Deuteronomio: Scito hodie et cogita tu in corde tuo, quod Dominus ipse est Deus, in coelo sursum, et in terra deorsum, et non sit alius . Ubi enim in Latino edictum nomen invenies, ubi vero Deus in Latino, in Hebraeo scribitur Elohim, quod pluralitatem significat. Ut autem patesceret eumdem esse Deum qui et singulari proprio et plurali appellativo nuncupatur vocabulo, sed et ne plures deos fore putarent, adjunxit, et non sit alius. Quod vero dixit Moyses, scito et cogita tu in corde tuo , revera insinuat quia nominis hujus arcana subtilitas, neque visu, neque auditu, neque de corporeis sensibus aliquo, nisi tantum mentis intellectu perspicuo, et miro possit perpendi ingenio. Potest etiam in multis aliis Trinitas denotari, sicut in fimbriis
Abbreviated transcription (Latin):
te & post constat emmanuel esse
quid: quod antea ñ dixisti. diceris
enĩ in nuiere puerũ de qͦ loqueris.
bio credo ego. qͦd & in meȩfidei ex.
uolo respondeas siquã adhuc au.¬
ecoritate habeas de ꝓpħa: qͦd puer
ule filiꝰ mariȩ. de matre sit natus
sine carnali patre .P. Habeo utiꝙ
Ait enĩ. Borate cȩli desuꝑ & nubes
pluant iustũ. aꝑiatur t̾ra & germi¬
neo saluatorẽ. & iusticia oriatur

Expanded text:
te et post constat Emmanuel esse.quid, quod antea non dixisti, videris enim innuere, puerum de quo loqueris bio credo ego, quod et in meae fidei explvolo respondeas, si quam adhuc auctoritatem habeas de propheta, quod puer ille, filius Mariae, de matre sit natus sine carnali patre. PETRUS. Habeo utique. Ait enim: Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra et germin
Abbreviated transcription (Latin):
tum uocabio: & ñ pater. Nolun
etiam ad neq. aliquis acharfilius
neq quisqͣm alius homo teimpn
Nus hoc nomine qͦd ẽ. eimmanu
confundis uerba & scriptura o¬
ꝓuercis. Neq enĩ ut ipse nostipo¬
Que ꝓpħa nomen in hebraiȩo
qo urginõ redcat in latinols
sifacere uelleo: utiꝙ bechilla

Expanded text:
er. Novimus etiam quod neque aliquid Achaz filius neque quisquam alius homo temporis illius, hoc nomine quod est Emmanueconfundis, et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propheta nomen in Hebraico, quod virginem reddat in Latino. Quod si facere vellet, utique bethula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcrtariꝰ  Potui sane genera¬
tio illa sicut & ista ꝑmiraeulũ
fieri. sed de ista quide qͦa fuerit
auctoritatẽ. habemꝰ moysi uide¬
licet cui nulles contradieit le¬
gitimus. De illa spla aues¬

Expanded text:
OYSES. Potuit sane generatio illa sicut et ista per miraculum fieri, sed de ista quidem quod fuerit auctoritatem habemus, Moysi videlicet , cui nullus contradicit legitimus, de illa vero nu
Abbreviated transcription (Latin):
et inhoc qd ibideꝰ legitur uocabit
duosi notanda. seilicet aͦdce al
sic apiellari filiũ uoleba. or eͦd
sine carnali patre uirgo foret
puer ugenitura. Propehoe ent
anuocabio. acsi diceret. psatar

Expanded text:
et in hoc quod ibidem legitur, vocabit, duo sunt notanda, scilicet quod et Deus sic appellari Filium volebat, et quod sine carnali patre virgo foret puerum genitura. Propter hoc enim ait, vocabit, ac si dicere
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã semel uł bis uel deci¬
es uł centies uel alionumero
aliquo: Cur si breuit larelare
uellent semel sẽs non dicerent:
lenam. uł innumerã laudẽ exhi¬
berent ᷑ ꝙ. llos quidẽ in angłorũ
laude causã nullam uocis uleus
te uiccũ & contraire nescientẽ
fateris : Testat᷑ sane & dauid
ꝑsonarũ trinitatem cũ dicit.

Expanded text:
magis quam semel, vel bis, vel decies, vel centies, vel alio numero aliquo? Cur si breviter laudare vellent semel sanctus non dicerent? lenam, vel innumeram laudem exhiberent? MOYSES. Nos quidem in angelorum laude causam nullam vocis illius te victum et contraire nescientem fateris? Testatur sane et David personarum trinitatem cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
d iboes. qͥd ꝑ mel illud intelli¬
gi uosuuit &e butyrũ: Uoluit ibi
aliqͣm innuere allegoriã. uł mel
incelligimꝰ. scilicet qͥa sapienserit.
boniq ac mali discretionẽ habe¬
q mel comedet & butyrũ. Licet eni
sint dulcia cũ salubria ñ sint. nec
sunt bona. & e illud quod neq sa¬
lubre: neꝙ bonũ comedit. quom
sapiens erit: &d si alio modo ut
possibile uerbũ illud intelligas. sci¬
licet qͦd mel comedec &e butgrum
ꝓpter hoc: ut sciat rȩpbares t elige¬
re bonũ. idẽ. ut ꝑ mellis comesti¬
onem & butyri boni habeat cogni¬
tionem & mali id ÷ sapiens sit. si
ita inquã intelligis. sapiens m ñ
uideris. Liugñ inrerũ inuenitur na¬
turis. qͦd sapientiã conferat butyri
comestio siue mellis: Sane nusquã.
Restat gͥ uc illud allegor ioe intelliga
inus.ꝙ. Et quã ibi potes intellige
geludete
pͥcxa  ᷤusi. Milti siquidẽ
iͥ locis miꝵ uenꝰ in ꝓphetis: uer

Expanded text:
d per mel illud intelligi voluit et butyrum? voluit ibi aliquam innuere allegoriam, vel mel intelligimus, scilicet quia sapiens erit, bonique et mali discretionem habequod mel comedet et butyrum. Licet enim sint et dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, et qui illud quod nec salubre nec bonum est comedit, quomodo sapiens erit? Quod si alio modo ut possibile est, verbum illud intelligas, scilicet, quod mel comedet et butyrum, propter hoc ut sciat reprobare malum et eligere bonum, id est, ut per mellis comestionem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive mellis? Sane nusquam. Restat igitur ut illud allegorice intelligamus. MOYSES. Et quam ibi potes intelligergelium et lex Moysi. Multis siquidem in locis invenimus in prophetis ver
Abbreviated transcription (Latin):
si facere uelleo: utiꝙ bechula
bosussset. Posuit autc̃ halmat qͦd
puella cantũ signfica s. Iniuste
ꝓfectos moyses contradieis. nec
luigue usũ hebraicȩ ut naturam
Agnosse uideris. mulier manox
siue iiuenis siue annosa. qͣndia¬
uandiu autẽ uiuenisẽ. uirgo sit
dut corrupta:. potest nuncupari
natri. Halma uͦ uocat᷑ ulla. n

Expanded text:
ellet, utique bethula posuisset. Posuit autem halma, quod puellam tantum significat. PETRUS. Injuste profecto, o Moyses, contradicis, nec linguae usum Hebraicae, vel naturam agnoscere videris. Mulier namque sive juvenis sive annosa; quandiu autem juvenis est, virgo, si autem corrupta, potest nuncupari nahra. Halma vero vocatur nulla, n
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ ut inposterũ omanis metus
uel ambiguitas auferat᷑. buius
edicti nunc legeni sancimus: ut
cunctis innotescat licere his qui
xp̃iana sectam religionẽq uene¬
rant᷑ hac nr̃e indulgentie largi¬
tate: ut unusquisq qͦue admo¬
dum uult. & ꝓut animolibet.
religioni huic sollennitatiq de¬
seruiat. Sed & orationũ domits
id ÷ dñica sua ut instaurer it¬
ꝓ uoluntate ꝑmictimus. Sane
quo in om̃ib cumulatior habea
hȩc nr̃a largitio: etiam illud
hac lege saricimus. ut si que
domus uł agri. uł quelibet
predia exxp̃ianoꝵ bonis ati¬
tehac parentum nr̃oꝵ preceptiᷤ
ad fisci uis fuerant sociata. si
qua etiam ab aliquo cõpecita st̃:
uel si qua districta uel dono in
aliquem collata. hȩc omĩa i

Expanded text:
Igitur ut in posterum omnis metus vel ambiguitas auferatur, huius edicti nostri lege sanccimus, ut cunctis innotescat licere his, qui Christianam sectam religionemque venerantur, hoc nostrae indulgentiae largitate, ut unusquisque, quemadmodum vult et prout animo libet, religioni huic sollempnitatique deserviat. Sed et orationum domus, id est dominica sua, ut instaurent pro voluntate, permittimus. Sane quo in omnibus cumulatior habeatur haec nostra largitio, etiam illud hac lege sanccimus, ut, si quae domus, agri vel quaelibet predia ex Christianorum bonis antehac parentum nostrorum preceptis ad fisci ius fuerant sociata, si qua etiam ab aliquo competita sunt vel si qua distracta aut dono in aliquem collata, haec omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
desiimus ꝓuidere. Unce.ogni¬
cuqr esse omĩb hominib ñ cu̾iit
manifesteq cõꝑtũ. ex eo fomite qi
iussum fuerat a diuis principib
diocletiano & maximiano paren¬
tib nris inhibere conuentꝰ xp̃ianoꝵ
plurimas direptiones & predas
ab officialib factas: idq ꝑ dies

Expanded text:
desinimus providere. Unde cognitum esse omnibus hominibus non dubito manifesteque compertum ex eo fomite, quod iussum fuerat a divis principibus Dyocletiano et Maximiano, parentibus nostris, inhibere conventus Christianorum, plurimas direptiones et predas ab officialibus factas. Et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
format: ac labarum quẽ dicunt
in speciem crucis dnicȩ exaptat.
Et ita armis uexillisq religionis
instructus: aduersum impioꝵ
arma ꝓficiscit᷑. Sed & in dextera
sua manu: signum nichilominus
crucis ex auro fabrefactum habu¬

Expanded text:
format, ac Labarum, quem dicunt, format, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra sua manu signum nihilominus crucis ex auro fabrefactum habu
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus maxͦentiũ urbis rome
exercitum duceret: erat quidem
iam tunc xp̃iane religionis fautor
ueri q dei uenerator. nondum
tamen ut est sollenne nr̃is initiari.
signum dnice passionis acceperat.
Cum igit᷑ anxius &̾ multa secum
de imminentis belli necessitate
ꝑuoluens iter ageret. atq ad cęlũ
sepius ocłos eleu̾aret. & inde sibi
diuinum p̃caret᷑ auxiliũ: uidit
ꝑ soporem ad orientis partem it
celo signum craxigneo fulgore
rutilare. Cum q tanto uisu fu¬
isset excerritus ac notio ꝑcurbaret᷑.
aspectu: astare sibi uidit angłoᷤᷤ
dicentes. Constantine tor icotu.¬
qa: in hoc ulnce. Tum uͦ lecus red¬
ditus. & de uictoria sam securus
signum crucis qd in ced iuderad
inꝰ sua fronte designat. Ex ita felit
inuitatus ad fidem: non muicles¬
dictum ÷ saule saule quid me
ꝑsequeris. ego sum iħs nazareniis.
nisi quia hicꝰ non adhuc ꝑsequeis
s iam consequens inutatur. Exin
signũ qd in cȩlo sibi fuerat cdomon¬
stratum in militaria uexilla trans¬

Expanded text:
adversus Maxentium urbis Romae xercitum duceret, erat quidem jam tunc Christianae reliverique Dei venerator, nondum tamen, ut est solemne nostris initiari, signa Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque ad coelum saepius oculos elevaret, et inde sibi divinum precaretur auxilium, vidit r soporem ad orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgure rutilare, cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos dicentes: Constantine, in hoc vince. Tum vero laetus redditus, et de victoria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihi v quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla trans
Abbreviated transcription (Latin):
ita gererentur. & ꝑ gestoꝵ boni¬
tatem tacita quadam p̃dicatione
dñ nr̃i ueritas nosceretur: ita ut
completum uideret᷑ illud quo
scriptum est in exodo. quia egrꝑ¬
tiis erant tenebre. palpabiles & eras

Expanded text:
dem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae cras