comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.a.D. ꝑb. usq ad .c. similiter instrueris. Modo enĩ quia orbẽ terrȩ̨ inplano pinaimus.nplano aut̃ mebiũ
exprimere nom possumus sphȩralẽ tumorẽ. mutuati sumus altitudinis intellectũ acirculo. quimagis ori xon quã
pars terrȩ habeatur inferior. Hoc quo que tractatu ꝓprium fortito finẽ. nunc illud quod ꝓbandum ꝓ misimus¬
eadẽq dixisse. Natura enĩ cęli hanc indiuersis terrę partibus tem
ambiendo. Et quia ias diuersitates quȩ certis finibus terminantur cingulos incęlo nocauerunt. neces seest tori
uellinamenta ordinem. quemsua muero diges seram amplitudo.Sed hic quoque adserendi quod dicitur minuemus
laborẽ. oculis subitiendo picturam. Esto enĩ cg̨li sphęra. A. B. C. O. & intrase cliudat sphȩrã terrę. ciu adscriptas.¬
o &ducatur incęli sphęra circulus septen trionalis. ab.i. usq ino tropici

Expanded text:
a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellectum a circulo qui magis horizon quam pars terrae , sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus tempambiendo. Et quia has diuersitates, quae certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totins, tenent in angusto membra uel liniamenta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque adserendi quod dicitur minuemus laborem oculis subiciendo picturam. Esto enim caeli sphaera A B C D, et intra se claudat sphaeram terrae, cui adscripta ducatur in caeli sphaera circulus septentrionalis ab I usque in O, tropicus
Abbreviated transcription (Latin):
P. ꝑorientem. id est ꝑ .a. usq ad .C. habet triginta sẽxagesimas. & stadiorũ mili
igintisex. Quarta uero pras que ab. a. usq ad .C. incipiens amedio ꝑustȩ. habet seaxagesimas quindecim.
ab. a. igitur usq adi. quod est metdetas ꝑustę. habet sexagesimas. quattuor. quȩ faciunt ftadiorũ milia sedecim
cum octm gentorumadiectione. Ergo om̃is ꝑusta sexagesimarũ octo est. & tenet stadiorũ milia triginta tria. & sese¬
ita insuꝑ. Latitudo aut̃ cinguli nr̃i qui temperatus est. id est ab .N.¬
ciunt stadiorũ mila iuginti unũ Etspatiũ frigidẽ ab.i. usq ad.c. habet sexagesimas sex. quȩtenet stadiorũ in¬
ginti quinquemliaducenta. Eoc hac quarta parte orbis terrarum cuius mensuram eiudenter eo prossimus. alte¬
rius quartȩ partis magnitudinẽ ab.a. usq ad .B. pari mensionũ distinctione cognostes. Cum ergo quantũ teneat
sphere suꝑ ficies quȩ adnos est iomĩ sua medietate cognoueris : demensura quoque inferioris ne dietatis id est

Expanded text:
 orientem, id est per A usque ad C, habet triginta sexagesimas et stadiorum milia centum uiginti sex. Quarta uero pars, quae est ab A usque ad C, incipiens a medio perustae, habet sexagesimas quindecim eAb A igitur usque ad N, quod est medietas perustae, habet sexagesimas quattuor, quae faciunt stadiorum milia sedecim cum octingentorum adiectione. Ergo omnis perusta sexagesimarum octo est, et tenet stadiorum milia triginta tria et sescenta insuper. Latitudo autem cinguli nostri qui temperatus est, id est ab Nciunt stadiorum milia uiginti unum; et spatium frigidae, ab I usque ad C, habet sexagesimas sex, quae tenent stadiorum uiginti quinque milia ducenta. Ex hac quarta parte orbis terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dimensionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferioris medietatis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
hansaessi eonsut solem nũ qua egriedi fines ꝑustȩ. qua s etroporo intropicu sto menso obsique tus es
M anifesta est ipitut ciusa curbȩc eona flimist semꝑ obncoroipcq uppo riciã selo dotius gelietis sl cens¬

Expanded text:
His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. Manifesta est igitur causa cur haec zona flammis sit semper obnoxia, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fre pecidu us. Medio ait̃ die quisol meridiem tenet. in septeniotiosie umbit ociou sole ⁊ ae trart tan
coo nraon babitationẽ inpos sibilo est umbrã cuius lib et corporis addere. qua semꝑ inabner lum seoli pte
ubra udtatur aduersus aut̃ austro apudnos solesse. non poterit. cum numiqũa fines septen tionales at¬
canque habituntur spatia umbrã nttunt in austrũ eo tempore quosol cancrũ toiet. Tunst ones tes
sel sepranios i oraallis petutro picũ tenet. quod abillis ad septen trionẽ recedit iutas aut̃ syenẽ quȩ piun¬
S nulla illic potest int̾errã dequolibet corpore umbra iactari. sednec fulis bemi sphę̃ri monstrants
tame qreue nuo mono uocintitunc dese porest umbram creare Ethoc est quod lucanps dicere noluit n ce
tamen plene dtbnabetuet ab soluit. Sicendo enque tenbras inboeust quod lucamis. aicere uoluit. ee
Tuerũ Nonenĩ nuĩquã flectit. sedimnõ tempore quod eimsua ratione rettulimꝰ.

Expanded text:
cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. Inimpossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis atcumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem Syene, quae prouincem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquamuerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus.
Abbreviated transcription (Latin):
humani puderis uoluptatib: istis duab: coeundi atq. comedendi
quȩ homini cũ sue atq asio cõmunes sunł gratulcẽ. Soerates qͥdẽ
dicebit multos homines ꝓpterea uelle unliere ut ederent¬
& biberent. sebibere atq esse ut uiuera. Hyppocrates aut̃
diuina uir screntia de coitu uenerio ita exisimabat. partẽ
et̃ quanda morbi teterrimi. quẽ nri comitiale dixerunt

Expanded text:
humani pudoris voluptatibus istis duabus coeundi atque comedendi, quae sunt homini cum sue atque asino communes, gaudeat? Socrates quidem dicebat multos homines propterea velle vivere, ut ederent et biberent, se bibere atque esse, ut viveret. Hippocrates autem, divina vir scientia, de coitu venerio ita existimabat, partem esse quandam morbi taeterrimi, quem nostri comitialem dixerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtã uigabilẽ cõpetentiã foederarᷤ. nisi duob mediis aeris x aque nexibus uincirentur. Ita enĩ elementa int̃se
gulis qualitates. talẽ unicinque deduob alterã dedit. ut in eo cui adhȩreret cognata sibi &similẽ rep
humectũ que contraria sint. Perfrigidũ tamen cõmune iunguntur Aer umectus & callidus est & cũ

Expanded text:
tam iugabilem conpetentiam foederari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter sur. Nam cum binae essent in singulis qualitates, talem unicuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem rephumectumque contraria sint, per frigidum tamen commune iunguntur. Aer humectus et calidus est, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
naturo honio ꝑteruit uelut umusix concordiã sonoꝵe.
Auspe sinumdũ ipsũ diligene inspicias. magnã similito¬
dine diuni illius e huiꝰ poceici operis inuenie s
Nã qualit̃ eloquentia maronis ad om̃iũ mores in tegra
t. nc̃ breuis ne copiosa nẽ suca. nc̃ florida nc̃ simul
omia. int̾dũ lenis aut torrens. sic t̾ra apsa hio leta
segioib depratis. ibi filuis oe ruꝑib bnspida. hic sio¬
alurenis. Hic irrigua fontib: pars uasto aperit inari
lg noscite. nec nimiu me uocois. qui naturȩ rerũ uir¬
tisimilis̃. bene inꝗt opifici dõ arure mantugno ꝓodcã
cõparas. qua grecos rethoras quoꝵ fecisti mentionẽ. nec
omino legis se ad seueraueri. Unde enĩ uenceo rustias
parenti. bus nate. int̃ siluas &e frutices educhͦ uel
leuis grecarũ nortua litrerarũ ut euflathias. cauer
inq̃t euangele grȩcaꝵ que quã Ede sũmis auctorib

Expanded text:
naturam, hanc pertexuit velut in musica concordiam dissonorum. naturam, hanc pertexuit velut in musica concordiam dissonorum. Quippe si mundum ipsum diligenter inspicias, magnam similitudinem divini illius et huius poetici operis invenies. Nam qualiter eloquentia Maronis ad omnium mores integra est, nunc brevis, nunc copiosa, nunc sicca, nunc florida, nunc simul omnia, interdum lenis aut torrens: sic terra ipsa hic laeta segetibus et pratis, ibi silvis et rupibus hispida, hic sicca harenis, hic irrigua fontibus, pars vasto aperitur mari. Ignoscite nec nimium me vocetis, qui naturae rerum Verlus irridenti similis, «bene», inquit, «opifici deo a rure Mantuano poetam comparas quem Graecos rhetoras, quorum fecisti mentionem, nec omnino legisse adseveraverim! Vnde enim Veneto rusticis parentibus nato, inter silvas et frutices educto, vel levis Graecarum notitia litterarum?» Et Eustathius: «cave», inquit, «Euangele, Graecorum quemquam vel de summis auctoribus
Abbreviated transcription (Latin):
git hiantes ne tonaes pluuiȩ rapidi ut porintia s¬
lis acrior aut boreȩ pene trabile frigus adurat
siccitas nec lȩtica at. Sunt p̃tereastili &¬
duo dispari morali tote diuers. Unus ÷ maturus aigrigs
qualis crasso assignatur. Hoc urgilius utitur. cit latuiꝰ p̃a¬
cipit turna. Opstans aninu ulitetus. quantũ ipse feroci
uirtute excsuperas. tanto impensicis equis e conisulere & reł
alter hudo centtrarius ardeus oo erectus. & infensus: quali
usus ÷ antonius f sec hune apud uirgiliũ frustra deside¬
raueris: Haud tolia dudũ dictadabas. morere on frem
desee frater Uides ne eloquentiã om̃iũ uarierate
distincta Quã quidẽ mibi iudat᷑ uipgiłius nsine qͥdã
p̃sagio quo se omu ꝓfectib p̃parabut de industria sua¬
ꝑmiscuisse.idq. ñ mortali s diuino ingenio p̾iudisse.
atq adeo nalit̃ sequutꝰ duce quã ipsa rerũ om̃iõ magẽ

Expanded text:
git hiantes, Ne tenues pluviae rapidive potentia sogit hiantes, Ne tenues pluviae rapidive potentia solis Acrior aut Boreae penetrabile frigus adurat. siccitas nec laetitia pinguis. Sunt praeterea stili dicendi duo dispari moralitate diversi. Unus est maturus et gravis, qualis Crasso adsignatur. Hoc Virgilius utitur, cum Latinus praecipit Turno: O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci Virtute exuperas, tanto Alter huic contrarius ardens et erectus et infensus, quali est usus Antonius. Nec hunc apud Vergilium frustra desideraveris: haud talia dudum dicta dabas. Morere et fratrem ne desere frater. Videsne eloquentiam omni varietate distinctam? Quam quidem mihi videtur Vergilius non sine quodam praesagio, quo se omnium profectibus praeparabat, de industria permiscuisse idque non mortali sed divino ingenio praevidisse: atque adeo non alium secutus ducem quam ipsam rerum omnium matrem
Abbreviated transcription (Latin):
staq tegit galea aurea rubra. Hoc ichẽ quo oultu
quã florida oratione cũ libuerit ꝓfertur. Fortes¬
cer erbele choreas oliq sacerdos in signis longe frigis
fulgebat in armis spumantẽq. agitabat equũ quẽ pellis
clarus ox ostro. spicula tor quebint licio gor tona corns
pictus acu tunicas &e barbara teginina erurĩ. Sealeo
quidẽ uiter se separata sunt. Uis aut̃ uidere quẽ id
modũ hȩc quatuor genera Aitendi uirgilias ipsoꝑ
misceat. & faciat unũ quodda te eomã diun sitett.
pulcherrimũ tẽperam̃tũ. Sepe aai steriles miguder
ꝓfuit agros. atq leuẽ stipulã cre pitantib urere
flãmis. Siue inde occultas uipos & pabula t̾rae
pingiua concipiunt siuie iliis dis ꝑ unie̾ excoquitꝰ
uiciũ atq excudat in utilis humor÷ fouplures calos
illeuias & cȩca relanat spira menta mouias uenut
qua sucꝰ in herbas. seudurat magis ceuetas adstris¬

Expanded text:
staque tegit galea aurea rubra. Hoc idem quo cultu, staque tegit galea aurea rubra. Hoc idem quo cultu, quam florida oratione, cum libuerit, profertur! Forte sacer Cybelae Choreus olimque sacerdos insignis longe Phrygiis fulgebat in armis, spumantemque agitabat equum, quem pellisclarus et ostro spicula torquebat Lycio Gortynia cornu ... pictus acu tunicas et barbara tegmina crurum. Sed haec quidem inter se separata sunt. Vis autem videre quem ad modum haec quattuor genera dicendi Vergilius ipse permisceat et faciat unum quoddam ex omni diversitate pulcherrimum temperamentum? Saepe etiam steriles incendere profuit agros atque levem stipulam crepitantibus urere flammis: sive inde occultas vires et pabula terrae Pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem Excoquitur vitium atque exudat inutilis humor, Seu plures calor ille vias et caeca relaxat Spiramenta, novas veniat qua sucus in herbas, Seu durat magis et venas astrin
Abbreviated transcription (Latin):
repperies. Uisaudire illũ tanta breuitate dicente
ut artari magis & contrahi breuitas ipsa ñ possit:
& cãpo sub troia fuit. Ecce paucis simis uerbis ma¬
ximã ciutatẽ hausit absorbsit. ñ reliquit illi nec
ruinã. Nis hoc ipsũ copiosis sime dicat Uent sũ¬
madies & meluetabile tẽpus dardanie. fuimꝰ troes
fuit illx̃ & ingens gła teueroꝵ: ferꝰ omã iuppitꝰ
argos transtulit. intensa clanai dominant᷑ in urbe
Opatria odiuũ domꝰ ili & inclita bello menia dir¬
danidũ. Quis cladẽ illius noctis. quis funera fando
explice : aut lacrimis possit equare dolorẽ: Urbs
antiqua ruit multos dominata pannos: Quisfons.
quis torrens. quod mare totͥ fluctib quat hic uer¬
bis in undauit : Cedo nunc̃ siocũ illud genꝰ eloquu¬
tionis. Turnus ut ante uolans. tardũ preces serat
agm̃. uiginti lectis equitũ comitatus ce urbi imꝓui¬
sus ad ÷ maculis quẽ tracnis albis partat: equus. cri¬

Expanded text:
reperies. Vis audire illum tanta brevitate dicentem, reperies. Vis audire illum tanta brevitate dicentem, ut artari magis et contrahi brevitas ipsa non possit? Et campos ubi Troia fuit. Ecce paucissimis verbis maximam civitatem hausit, absorbsit, non reliquit illi nec ruinam. Vis hoc ipsum copiosissime dicat? Venit summa dies et ineluctabile tempus Dardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens gloria Teucrorum. Ferus omnia Iuppiter Argos transtulit: incensa Danai dominantur in urbe. O patria, o divum domus Ilium, et inclita bello moenia Dardanidum! Quis cladem illius noctis, quis funera fando explicet aut possit lacrimis aequare dolorem? Vrbs antiqua ruit multos dominata per annos. Quis fons, quis torrens, quod mare tot fluctibus quot hic verbis inundavit! Cedo nunc siccum illud genus elocutionis: Turnus, ut ante volans tardum praecesserat agmen, viginti lectis equitum comitatus et urbi improvisus adest: maculis quem Thracius albis portat equus cri
Abbreviated transcription (Latin):
solũ audebo dixisse qua facundia mantuani multi¬
plex & multi fertis.d: a dienid genꝰ omẽ eõpleetit᷑
Ecce enĩ inticerotie utro unꝰ eloquentiȩ tenor ÷. ille
habundans & torrens & copiosus. Gratte aut̃ ñ sĩplexo
ñ una natura ÷ s hic fluit & redundt. ẽ rra ille bre¬
ui t̃ etircũ cise dicere ad fectat: Tonuis quidã &
siccꝰ &e sobrius amat quande dicendi frugalitatõ.
alius pingui & luoulenta & florida onitione lasci¬
uit. Iiquaganta om̃aũ dissimilitadine. un omĩ no
uirgilius inuenitur. quieloquentiã exconũ genore con¬
flauerit. Respondit auien: Apartius uellẽ me has
diuersitates sub ꝑsonarũ excẽplis. daceres: Quat tuor sẽ
inquit eusebius genera dicendi. Copiosũ. inquo cicero
dominatur. Breue inqͦ salustius regnat. Siceũ. qd
frontoni ad seribitur. Pingue &e floridũ inqͥ plinius
xuriat᷑ Si apud unũ maronẽ. hec quatuor genera

Expanded text:
solum audebo dixisse, quia facundia Mantuani multisolum audebo dixisse, quia facundia Mantuani multiplex et multiformis est et dicendi genus omne complectitur. Ecce enim in Cicerone vestro unus eloquentiae tosus. Oratorum autem non simplex nec una natura est, sed hic fluit et redundat, contra ille breviter et circumcise dicere adfectat; tenuis quidam et siccus et sobrius amat quandam dicendi frugalitatem, alius pingui et luculenta et florida oratione lascivit. In qua tanta omnium dissimilitudine unus omnino Vergilius invenitur qui eloquentiam ex omni genere conflaverit.» Respondit Avienus: «apertius vellem me has diversitates sub personarinquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Sallustius regnat; siccum, quod Frontoni ascribitur; pingue et floridum, in quo Plinius xuriatur. Sed apud unum Maronem haec quattuor genera
Abbreviated transcription (Latin):
ab hisdẽ nominib incipiunt. hinc uirgłs. Euriđen uox
ipsa & frigida lingua amisera euridicen aniuma fugien¬
te uocabat euridicen toto referebant flumine ripȩ.
& illud. Tedulcis. conuin& tesolo in littore secũ. teue¬
niente die tedecedente caneba. & llud. Tenemꝰ an¬
gitiȩ. utrea tefucinꝰ unda teliquidi fliuere lacꝰ. Epiti¬
mesis quȩ ÷ ob iurgatio ht̃ &e ipsa pathos. id ÷ cũ obiec¬
ta his de uerbis refutamꝰ. Aeneas ignarꝰ ab ÷ ignarus
rẽ quã poceã habendũ ꝓnuntiabant. in quo & tanta
orandi disciplina: oe tã diligens obseruatio rethoricȩ
luũ siquis nẽ uelit orandi artẽ c̃sequi. trũ magis
ex uirgilio anex cicerone ꝓficiat. Uideas quidagas
inqt eusebeus. quid intendas. quo me trahere coneris.
eo scilic& quo minime uolo. ad cõparationẽ maronis
ce tullii Uere conde enĩ interrogasti ut etx p̃stancia
uolo qr nt̃ nrotinc illos tantas eo ponero lites. nec ausi
inutrãuis parte talis sontentię auctor iuderi. Hoc̨

Expanded text:
ab isdem nominibus incipiunt. Hinc Vergilius: Eurydicen vox ipsa et frigida lingua, a! Miseram Eurydicen anima fugiente vocabat. Eurydicen toto referebant flumine ripae, et illud: te dulcis coniunx, te solo in litore secum, te veniente die, te decedente canebat, et illud: te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, te liquidi flevere lacus. Ἐπιτίμησις, quae est obiurgatio, habet et ipsa pathos, id est cum obiecta isdem verbis refutamus: "Aeneas ignarus abest": ignarem quam poetam habendum pronuntiabant, in quo et tanta orandi disciplina et tam diligens observatio rhetoricae lium, si quis nunc velit orandi artem consequi, utrum magis ex Vergilio an ex Cicerone proficiat?» «Video quid agas», inquit Eusebius, «quid intendas, quo me trahere coneris, eo scilicet quo minime volo, ad comparationem Maronis et Tullii. Verecunde enim interrogasti uter eorum praestum" inter illos "tantas componere lites," nec ausim in utramvis partem talis sententiae auctor videri. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
filis texeuit. Ille eni uitans in poemate historiec
similitu dinẽ quib: led est incipere ab excordio rer
e continua ratione ad finẽ usq ꝑducere. apse poenta
describere. si. facit eũ primo nauigantẽ de insula c&¬
li psonis oe ex ꝑsonasua ꝑducit ad pheacat. Iilicmnicon¬
uuio alcinoi regis narrat ipse quẽ ad mody de troia
ad calipsonẽ usq ꝑ uenerit. Post pheacas rursus uliscis
nouigationẽ usq ad ithacã eo ꝑsona ꝓpri pooradesgre¬
bit. Nue sequutꝰ maro ȩnean dt siclu ꝓducit. cui ma

Expanded text:
filis texuit. Ille enim vitans in poemate historicorum filis texuit. Ille enim vitans in poemate historicorum similitudinem, quibus lex est incipere ab initio rerum et continuam narrationem ad finem usque perduceredescribere, sed qum primum navigantem eum ex insula Calypsonis, et ex persona sua perducit ad Phaeacas. Illic in convivio Alcinoi regis narrat ipse quem ad modum de Troia ad Calypsonem usque pervenerit. Post Phaeacas rursus Vlixis navigationem usque ad Ithacam ex persona propria poeta describit. Quem secutus Maro
Abbreviated transcription (Latin):
reo. lauero ȩneis ipsa nonne ab homero sibi mutuata
est & ertorẽ primũ ex odissta de inde ex iliade pugnas.
quia apori ordine netessario reru ordo mutauit: cũ
apud. homerũ prius iliacũ bellũ gestũ sit. de inde re¬
uertenti detrui& error contigerit ulixi. apud maronẽ
uero ȩneȩ nauigatio bella quȩ postea. initalia s̃ gesta
p̃cesserit. Rursus homerꝰ inprimo eũ uelloe iniquu
grecis apollinẽ facore. causa struxcit de sacerdotis iniuria.
hic ut troianis iunone facer& infesta causarũ sibi con¬
geriẽ cõparauit Nec illud cũ magna eura relatur sũ
licet ut ȩstimo ñ om̃ib obseruatu. qd cũ primo uersu
ꝓmisissor ꝓducturũ se de troiȩ finib enean troiȩ
qui primus aboris itabie fato ꝓfugꝰ. lauinaq. uenit lit¬
tora ubi ad ianuẽ norrandi uenit. ec seȩ classẽ non
de troi si de sicilia ꝓduxit uix e conspectũ siculg
telluris in altũ uela dabant lxi . ꝗd totũ bomericis

Expanded text:
reo. Iam vero Aeneis ipsa, nonne ab Homero sibi mutuata reo. Iam vero Aeneis ipsa, nonne ab Homero sibi mutuata est errorem primum ex Odyssea, deinde ex Iliade pugnas? Quia operis ordinem necessario rerum ordo mutavit, cum apud Homerum prius Iliacum bellum gestum sit, deinde revertenti de Troia error contigerit Vlixi, apud Maronem vero Aeneae navigatio bella quae postea in Italia sunt gesta praecesserit. Rursus Homerus in primo, cum vellet iniquum Graecis Apollinem facere, causam struxit de sacerdotis iniuria: hic ut Troianis Iunonem faceret infestam, causarum sibi congeriem comparavit. Nec illud cum magna cura relaturus sum, licet ut aestimo non omnibus observatum, quod cum primo versu promisisset producturum se de Troiae litoribus Aenean, Troiae qui primus ab oris Italiam fato profugus Lavinaque venit litora, ubi ad ianuam narrandi venit, Aeneae classem non de Troia, sed de Sicilia producit: vix e conspectu Siculae telluris in altum vela dabant laeti, quod totum Homericis
Abbreviated transcription (Latin):
Gratussis inꝗt eustathi at hec qͥuoq cõ muruicita tobiscũ
uelis quantũ memoria repente in eitata suffeceftt. Ons
pectatũ sequiiti ad disserendũ eustathiũ ꝓuoeauer
lle sicincipit. Dacgaru neme putetis equȩ uulgouo¬
iasont ꝙ theceritũ sibi fecerit pastorabis operis d¬
pr ramail is exsicdũ & qd in ipsis georgicis tipestitis
serenitatisq signa de arati phȩ nomenis traperie
corerisꝙ. om̃ib: quȩ librã stdm feaciunt apisandro aduerbũ
penes transcripserit qua int̾ grecos poceas emin& opere. qd
anuptus iolis & iunuorus incipiens uni uersas historias.
quȩ medis om̃ib scłis usꝙ ad ꝑtate ipsios pisandri con¬
tigerunt in uitã sertẽ coactas redegerit. & unũ ex
diueriis biatib tẽpoꝵ corpus effecerit: Inquo opere
eit historias cxeras interitꝰ quaq trosȩ inhunc modũ re¬
latus ÷ quȩ maro fidelit int pretando fabricatꝰ sibi ÷
ilia cȩ urbis ruinã. S & hec talia pueris de cantata p̃te¬

Expanded text:
ratus sis», inquit, «Eustathi, ut haec quoque communicata nobiscum velis, quantum memoria repente incitata suffecerit.» Omnes Praetextatum secuti ad disserendum Eustathium provocaverunt. Ille sic incipit: «Dicturumne me putatis ea quae vulgo nota sunt, quod Theocritum sibi fecerit pastoralis operis auctorem, ruralis Hesiodum, et quod in ipsis Georgicis tempestatis serenitatisque signa de Arati phaenomenis traxerit, ndro ad verbum paene transcripserit, qui inter Graecos poetas eminet opere quod a nuptiis Iovis et Iunonis incipiens universas historias, quae mediis omnibus saeculis usque ad aetatem ipsius Pisandri contigerunt, in unam seriem coactas redegerit et unum ex diversis hiatibus temporum corpus effecerit, in quo opere inter historias ceteras interitus quoque Troiae in hunc modum relatus est, quae Maro fideliter interpretando fabricatus sibi est Iliacae urbis ruinam? Sed et haec et talia pueris decantata praete
Abbreviated transcription (Latin):
seo uouendos ludos. qui quot annis comit̃ fiant. His ludis faei¬
endis p̃sit isptor qui ius ppulo plebiq dabit sũmũ. Decẽ uiri
gretoritu hostis sacra faciant: hoc si recte faciaeis gaudebitis
sẽp fiaq res publica melior: Hã is diuus extinguit pduelles

Expanded text:
seo vovendos ludos qui quotannis comiter Apollini fiant. His ludis faciendis praesit is praetor qui ius populo plebique dabit summum. Decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. Hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque res publica melior: nam is divus extinguet perduelle
Abbreviated transcription (Latin):
est auctor historiȩ pocea. quẽ didimꝰ grãmaticoꝵ omĩum
quiq sint quiq fuerint instructissimꝰ fabulosũ uocat.
Qd sciens uirgilius adiecit sicredere dignũ ÷. ad eo se fabu¬
loso usũ fatceur auctore. Intercio libro cursim legitur
neq unde trans latũ sit querit᷑. Quȩ phȩbo pat̾ omi potens
mihi phoebus apollo prȩdixit. aeccẽa. Intalib: locis grãma¬
tia excusantes imperitiã suã inuentiones has ingenioma¬
gis quã doctrinȩ maronis ad signant. nec dicunt eũ ab alus
mutuatũne nominare cogant᷑ auctores . S ad firmodo¬
etissimũ uate & iã in hoc escilũ eminentissimu tragoedi¬
arm̃ scriptorẽ sequutu. qui in fabula quȩ latina łingua

Expanded text:
est auctor historiae, poeta quem Didymus, grammaticorum omnium est auctor historiae, poeta quem Didymus, grammaticorum omnium quique sint quique fuerint instructissimus, fabulosum vocat. Quod sciens Vergilius adiecit, "si credere dignum est": adeo se fabuloso usum fatetur auctore. In tertio libro cursim legitur, neque unde translatum sit quaeritur: quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit et cetera. In talibus locis grammatici excusantes imperitiam suam inventiones has ingenio magis quam doctrinae Maronis adsignant, nec dicunt eum ab aliis mutuatum, ne nominare cogantur auctores. Sed adfirmo doctissimum vatem etiam in hoc Aeschylum, eminentissimum tragoediarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
bea ea epra. Apparuit nifallor opindianã dictã & uirgi¬
liũ denimua doctrin  hoc nom̃ in eiꝰ comitẽ transtulisse.
Excessere om̃s aditis arisq. relictis di. Hoc unde uirgilius
dixerit nullus inquirit. S constat illũ de euripide tra¬
xis se qui infabula troadib inducit a polline cũ troia ca¬
Quiuer s docent unde uirgilius usurpauerit disces si sedeos
aciitate iã capta. Nec hoc sine auctore grecȩ uetu:¬
statis ÷ qͥd ait. Ipsa iouis rapidũ iaculata enubib igne.
Euripides enĩ inducit minerua uentos contrarios grecor
classẽ aneptuno pacente dicentẽq debere illũ facere qͥd
iuppit̃ fecerit a quo ingrecos fulm acceperit: Apud uir¬
giliũ panniueo lanȩ munere lunã illuxisse ꝑhiboeur.
innemora alta uocans. Munere sic niueo lanȩ sicredere
dignũ÷ & reliqͣ. In hoc loco ualerius ꝓb uir ꝑfectissimꝰ
notat nescire sehanc hnstoriã siue fabulã quo referat an¬
ctore. Quod tantũ uirũ fugisse miror. Nã nicander huiꝰ

Expanded text:
 ἔργα. Apparuit, ni fallor, Opin Dianam dictam, et Vergilium de nimia doctrina hoc nomen in eius comitem transtulisse. Excessere omnes adytis arisque relictis di ... Hoc unde Vergilius dixerit nullus inquirit, sed constat illum de Euripide traxisse, qui in fabula Troadibus inducit Apollinem cum Troia caqui versus docent unde Vergilius usurpaverit discessisse deos a civitate iam capta. Nec hoc sine auctoritate Graecae vetustatis est quod ait: ipsa Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem. Euripides enim inducit Minervam ventos contra Graecorum classem a Neptuno petentem dicentemque debere illum facere quod Iuppiter fecerit, a quo in Graecos fulmen acceperit. Apud Vergilium Pan niveo lanae munere Lunam inlexisse perhibetur, "in nemora alta vocans" "munere sic niveo lanae, sic credere dignum est" et reliqua. In hoc loco Valerius Probus, vir perfectissimus, notat nescire se hanc historiam sive fabulam quo referat auctore. Quod tantum virum fugisse miror. Nam Nicander huius
Abbreviated transcription (Latin):
clarũ factũ ÷ unde sũpsisse uirgiliu qd apollo ea uatia¬
n&᷑ quȩ sibi iuppit̃ fatur: Pbatũ ne uobis est uirgili¬
ũ ut ab eo intellegi nom potest qui sonũ latinȩ uocis igno¬
rat ita nec abeoposse qui grecã ñ hauserit exxcremasa¬
tiaate doetrinã. Nã si fastidiũ facere ñ tinerẽ ingen¬
tia poterã uolumina de his quȩ apenitissima grecoꝵ
doctrina transtulis s& implere .s ad fidẽ reiꝓpositȩ

Expanded text:
clarum factum est inde sumpsisse Vergilium quod Apollo ea vaticinetur quae sibi Iuppiter fatur? Probatumne vobis est Vergilium, ut ab eo intellegi non potest qui sonum Latinae vocis ignorat, ita nec ab eo posse qui Graecam non hauserit extrema satietate doctrinam? Nam si fastidium facere non timerem, ingentia poteram volumina de his quae a penitissima Graecorum doctrina transtulisset implere: sed ad fidem rei propositae
Abbreviated transcription (Latin):
diuinatione palicoꝵ t ẽplũ: Nã cũ siciliã sterilis anĩꝰ
arefeciss& diuino palicoꝵ responso admoniti siculi
heror cuidã certũ sacrificiũ celebrauer̃. & reuerta
ubertas. Qua grã siculꝗ ome genꝰ frũgũ congesser
inarã palicoꝵ exqua ubertate ara ipsa pinguis ue¬
cata est. Hȩc est omis historia palicoꝵ quȩ depalias
eoꝵq fratrib ingrecis tantũ modo lit teris inuentꝰ
quas maro ñminꝰ quã latinas hausit. S hȩc quȩ di¬
ccimꝰ auetoritatib ad ꝓbanda sunt Aeschili tragoe¬
dia est quȩ inseribitur & hna. In hac tũde palias lo¬

Expanded text:
divinatione est Palicorum templum. Nam cum Siciliam sterilis annus divinatione est Palicorum templum. Nam cum Siciliam sterilis annus arefecisset, divino Palicorum responso admoniti Siculi heroi cuidam certum sacrificium celebraverunt, et revertit ubertas. Qua gratia Siculi omne genus frugum congesserunt in aram Palicorum, ex qua ubertate ara ipsa pinguis vocata est. Haec est omnis historia quae de Palicis eorumque fratribus in Graecis tantum modo litteris invenitur, quas Maro non minus quam Latinas hausit. Sed haec quae diximus auctoritatibus adprobanda sunt. Aeschyli tragoedia est quae inscribitur Aetna. In hac cum de Palicis lo
Abbreviated transcription (Latin):
gestauerat. reclusa t̾ra est. & duo infantes de aluo
reuersi sunt . Nec longe inde lacus breues sunt. sed
in imm̃sũ ꝓfundi aquarũ seaturriginesemꝑ ebullientes.
quos in colȩ crateras uocant. & nomine dellos appellat
frsq. eos palicoꝵ ȩstimant. & habentur incultu ma¬
ximo p̃cipueq cirta exxigendũ uxta eos iusiurands̃
p̃sens ce efficax num̃ ostendit᷑. Nã cũ furti negati
uel cuiuscemodi rei fides queritur. & ius iurandũ
asus pecto pocit᷑ ut̃q ab omi contagione mundi ad
crateras accedunt accepto prius fide iussore quȩ iura
ille inuocato loci numine testatõ fanębat eẽ iurator
deqͦ uirarte. Qd si fidelit̾ facer&e discedebat illesus.
si uero sub ec̃e uiri uirando malo conscientia moꝵ
in lacu amittebat uitã falsus uirator. Hȩores ita
religionẽ fr̃m cõmendabat: ut eraterȩ quidẽ impla¬
cabiles: pedici aut̃ placabiles uocarentur. Nec sine

Expanded text:
gestaverat, reclusa terra est, et duo infantes de alvo gestaverat, reclusa terra est, et duo infantes de alvo reversi sunt. Nec longe inde lacus breves sunt sed in immensum profundi, aquarum scaturrigine semper ebullientes, quos incolae crateras vocant et nomine Dellos appellant fratresque eos Palicorum aestimant, et habentur in cultu maximo praecipueque circa exigendum iuxta eos ius iurandum praesens et efficax numen ostenditur. Nam cum furti negati vel cuiuscemodi rei fides quaeritur, et ius iurandum a suspecto petitur, uterque ab omni contagione mundi ad crateras accedunt, accepto prius fideiussore a persona qIllic invocato loci numine testatum faciebat esse iurator de quo iuraret. Quod si fideliter faceret discedebat inlaesus, si vero subesset iuri iurando mala conscientia, mox in lacu amittebat vitam falsus iurator. Haec res ita religionem fratrum commendabat ut crateres quidem implacabiles, Palici autem placabiles vocarentur. Nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
gregiis arcentis filius armis. Pictus atu clamide & fertũ¬
gine clarus hibera. Insigñis hooieg ator quẽ miserat
arcens Ediipto qđ luco srmnaemia urcum
Flumna pingnis ubi ae placabilis a tapalici. Ruus bic
palioꝰ deus uel potius quidi palici. nã. duo sunt: apud nul¬
sũ peuitus auetorẽ latinũ q̃o sciã repperi. Sed de grȩcor
penitissintis litteris hano historiã eruit maro. Nã pͥmũ
ut symae hꝰ fluinus cuiꝰ tnhis uersib memmnit inficilia:
ita & di palici inficilia eoluntꝰ. quos prim om̃iõ aescilus tra¬
gicꝰ uir utiq siculus inlit teras decit. Int̃ pracationẽ quoq
uersib suis . S priusquã uers aesdnili ponã. paueis ex¬
plananda ÷ historia palicoꝵ. In sicilia symahus fluuass
est iuxta hunc nyai pha talia cõpressu iouis grauida.
m&uiunonus optauit ut sibi terra deiscerae. Factũ est
S ubi uenit tẽpus maturitatis infantũ quos aluo illa

Expanded text:
gregiis Arcentis filius armis pictus acu chlamydem et ferrugregiis Arcentis filius armis pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera, insignis facie, genitor quem miserat Arcens eductum matris luco Symaethia circum flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici. Quis hic Palicus deus vel potius qui di Palici ―nam duo sunt― apud nullum penitus auctorem Latinum quod sciam repperi, sed de Graecorum penitissimis litteris hanc historiam eruit Maro. Nam primum ut Symaethus fluvius, cuius in his versibus meminit, in Sicilia est, ita et di Palici in Sicilia coluntur, quos primus omnium Aeschylus tragicus, vir utique Siculus, in litteras dedit, interpretationem quoque versibus suis. Sed priusquam versus Aeschyli ponam, paucis explananda est historia Palicorum. In Sicilia Symaethus fluvius est. Iuxta hunc nympha Thalia compressu Iovis gravida metu Iunonis optavit ut sibi terra dehisceret. Factum est. Sed ubi venit tempus maturitatis infantum quos alvo illa
Abbreviated transcription (Latin):
nanoic toaiac. Hȩc sophocles quo a uctore sine dubio
uirgilus ꝓtulit ȩneas falces. Omi no aut̃ adrẽ diunã
pleraq enea adhiberi solita multa in dicio st̃. & in his
maxime sacris quib: delinire aliquos auð deuouere
aut deniq exigere morbos uolebant. Taceo illud plau¬
tinũ cũ ait. Necũ hab&e pȩagus morb aes. & qd alibi uir¬
gilius cur&ũ sonitꝰ crepitantiaq. era s carmini turi
osis simi & docti uerba ponã qͥ in libro deitalia scdo sic ait
Erius itaq & truscos eneo uomere uti cũ c̃derent᷑ urbes
solitos in taieticis eoꝵ sacris inuenio. & in sobinis exea¬
re cultros qͥb: s&cerdo tes tonderent᷑. Post hȩc carmini
uerba longu fcit siuelĩ ꝑcensere quã multis in locis
grecoꝵ uor ustisgt aeris sonos tã quã rẽ uali dissunã
adsubere solitisunt᷑. Sed p̾senti operi docuisse nos safsi¬
cut fodces eneis maronis exẽplo grȩci auetoris. inductas
In libro nono uirgilius posuit hos uersus. Stabat mnẽ¬

Expanded text:
 Haec Sophocles, quo auctore sine dubio Vergilius protulit aëneas falces. Omnino autem ad rem divinam pleraque aënea adhiberi solita, multa indicio sunt, et in his maxime sacris quibus delinire aliquos aut devovere aut denique exigere morbos volebant. Taceo illud Plautinum cum ait: Medicum habet patagus morbus aes, et quod alibi Vergilius: Curetum sonitus crepitantiaque aera, sed Carminii, viri curiosissimi et docti, verba ponam, qui in libro de Italia secundo sic ait: "prius itaque et Tuscos aëneo vomere uti cum conderentur urbes solitos in Tageticis eorum sacris invenio et in Sabinis ex aere cultros quibus sacerdotes tonderentur." Post haec Carminii verba longum fiat si velim percensere quam multis in locis Graecorum vetustissimi aeris sonos tamquam rem validissimam adhibere soliti sunt. Sed praesenti operi docuisse nos sufficit falces aëneas Maronis exemplo Graeci auctoris inductas. In libro nono Vergilius posuit hos versus: stabat in e
Abbreviated transcription (Latin):
apud latinos hauo seio anumquã repperias. apud grecos
aut̃ sunt rarissima. ñ uideo cur ñ cogant᷑ inquirere quid sib
noua & peregrina nomina uelint. Est aut car chesĩ poculu
grecif tantũ modo notũ. Meminit eiꝰ ferecides in libris ii¬
storiarũ aitq iouẽ alc menȩ p̃ciũ concubitus carche siũ au¬
reũ dono dedisse. S plaut in suceũ nom̃ reliquit. atq. in
fabula amphitrione patera datã. eũ longe utriusq poculi
figura diuersa sit. Patera enĩ ut & ipsũ nom̃ indicio ÷ pla¬
nũ ac patens:. Carchesiũ uͦ ꝓcerũ & circa mediã partẽ
cõpressũ. ansatũ medioerit̃. ansis asũmo ad infimũ ꝑtingen¬
tib. A sclepiades aut̃ iurint̃ grecos aopͥme doctus ac diligens.
carchesia anauali re existimat dicta. Ait enĩ naualis ueli

Expanded text:
apud Latinos haud scio an umquam reperias, apud Graecos apud Latinos haud scio an umquam reperias, apud Graecos autem sunt rarissima, non video cur non cogantur inquirere quid sibi nova et peregrina nomina velint. Est autem carchesium poculum Graecia tantum modo notum. Meminit eius Pherecydes in libris historiarum aitque Iovem Alcmenae pretium concubitus carchesium aureum dono dedisse. Sed Plautus insuetum nomen reliquit aitque in fabula Amphitryone pateram datam cum longe utriusque poculi figura diversa sit. Patera enim, ut et ipsum nomen indicio est, planum ac patens est, carchesium vero procerum et circa mediam partem compressum, ansatum mediocriter, ansis a summo ad infimum pertingentibus. Asclepiades autem, vir inter Graecos adprime doctus ac diligens, carchesia a navali re existimat dicta. Ait enim navalis veli
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m undiq uaerũ sibi ornam̃ta tragcisse unde hoc dixe¬
rit hiberno letissima puluere farra. In libro enĩ uocustis¬
simaꝵ carminũ qui ante om̃a quȩ alatinis scripta sunt cõ¬
positus ferebat᷑. inuenit᷑ hoc rusticũ uaus canticũ hibor¬
no paluere uer noluto. grandia farra camillȩ mores.
Nomina poculoꝵ: uirgilius plerũq. grȩca ponit . ut chas¬
cesia cimbia. ut cantaros. ut scifos. De car chesusita cape
mȩ otii carchesia bachi oceano libemꝰait . & alibi. Hic duo
rite meb libans carchesia bacho. Decimbiis. Inferim topi¬
do spumantia cimbia lacte. De cantaro. & sat᷑er adtri¬
trita pendelut cantarꝰ ansa. Deserplis ce sacer impleuit
dextrã sciphus. Ea aut̃ cui figurȩ sint quisue cor foce¬
rit m̃tionẽ nemoquerit. contelsro cunismooi et̃ po¬
cula. & scyphos quidẽ cantharesq. consuoca uulgi nomi¬
na ferendũ si transeat. S de carchesus cimbusq. quę

Expanded text:
vestrum undique veterum sibi ornamenta traxisse, unde hoc dixevestrum undique veterum sibi ornamenta traxisse, unde hoc dixerit, "hiberno laetissima pulvere farra": in libro enim vetustissimorum carminum, qui ante omnia quae a Latinis scripta sunt compositus ferebatur, invenitur hoc rusticum vetus canticum: hiberno pulvere, verno luto, grandia farra, camille, metes. Nomina poculorum Vergilius plerumque Graeca ponit, ut carchesia, ut cymbia, ut cantharos, ut scyphos. De carchesiis ita: "cape Maeonii carchesia Bacchi, Oceano libemus," ait, et alibi: hic duo rite mero libans carchesia Baccho, de cymbiis: inferimus tepido spumantia cymbia lacte, de cantharo: et gravis attrita pendebat cantharus ansa, de scyphis: et sacer implevit dextram scyphus. Ea autem cuius figurae sint quisve eorum fecerit mentionem nemo quaerit, contenti scire cuiuscemodi esse pocula. Et scyphos quidem cantharosque, consueta vulgi nomina, ferendum si transeant; sed de carchesiis cymbiisque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste posuit ꝓmultitudine. Nec alit̾ aristomenes. enary
phanes aut comic cõposito nomine exharena & gargaris
in numerabilẽ ut ei lepos: numerũ conat᷑ expͥmere. Infa¬
menippeis suis posuit. S aristophanes adiecte gargara
ad significationẽ numerositatis in numerȩ. Estgͦ scđm hȩc
sensus hor uersuũ talis. Cũ easit anni tẽperies ut hiemps
senenasit. solsticiũ uerc imbricũ. fructus optime ꝓueniunt.
Hec aut̃ adeo agris necessaria sunt. ut sine his nec illi natu¬
ra fecundissimi mysiȩ agri responsuri sint opinioni fertili¬
tatis que de his haboe. Addit mesie nominatĩ gargara. qͥd
ea ilbs posita inimis radicib idȩ montis defluentib in de hu¬
morib: inriga᷑. possitq. uider solsticialos inibres n magno¬
pere desiderare. Hoc in loco ad fidẽ sensui facienda ꝗd uligi¬
nosa sint ñ sola gargara ꝓuicinia montiss. & uniuersȩ
Addem prȩt̾ea hocioꝰ cunditatis gr̃a &e ut liqueat uirgiliũ

Expanded text:
nifeste posuit pro multitudine, nec aliter Aristomenes ἐν Μύθοphanes autem comicus composito nomine ex harena et Gargaris innumerabilem, ut eius lepos est, numerum conatur exprimere. In faMenippeis suis posuit, sed Aristophanes adiecit γάργαρα ad significationem numerositatis innumerae. Est ergo secundum haec sensus horum versuum talis: cum ea sit anni temperies ut hiems serena sit, solstitium vero imbricum, fructus optime proveniunt. Haec autem adeo agris necessaria sunt ut sine his nec illi natura fecundissimi Mysiae agri responsuri sint opinioni fertilitatis quae de his habetur. Addit Mysiae nominatim Gargara, quod ea urbs posita in imis radicibus Idae montis defluentibus inde umoribus inrigetur possitque videri solstitiales imbres non magnopere desiderare. Hoc in loco ad fidem sensui faciendam quod uliginosa sint non sola Gargara pro vicinia montis, sed et universae Addemus praeterea hoc iucunditatis gratia et ut liqueat Vergilium
Abbreviated transcription (Latin):
uersib grãmaticoꝵ cohors discipulis suis amplius tradidit.
nͥ illud ꝯpera cereris effectũ ut homines ab antiqͦ uictu de¬
sisterent & frum̃to ꝓglandib uterent᷑. Liberũ uero uitis
reptorẽ p̃stitis se humano potui uinũ. cũ aqua ad miscertẽ.
Curaut̃ ache loũ amnẽ potissimũ uirgilius cũ aquã uell&
intellegi nominarit nemo uel quęrit. ł omĩno subesse aliqͥd
oruditionis suspicat᷑. Nos id altius scrutati. anima duertimꝰ
doeiũ poceã antiqͥssimoꝵ grecor more sic̃ docebit auctori¬
tas doquutũ apud quos ꝓprie inaquȩ significatienẽ pone¬
bat᷑ achelous Neo io frustra. Nã caus quoq eiꝰ rei cũ cura
rolata est. Sed priusquã causa ꝓperã. illud antiqͦꝰ po&a
tiste monstrabo hunc morẽ loquendi ꝑuagatũ fuisse. ut
aheloũ ꝓquauis aqua dicerent. Aristo phanes uetꝰ comicꝰ

Expanded text:
versibus grammaticorum cohors discipulis suis amplius tradidit versibus grammaticorum cohors discipulis suis amplius tradidit nisi illud opera Cereris effectum, ut homines ab antiquo victu desisterent et frumento pro glandibus uterentur; Liberum vero vitis repertorem praestitisse humano potui vinum cui aqua admisceretur. Cur autem Acheloum amnem potissimum Vergilius cum aquam vellet intellegi nominarit, nemo vel quaerit vel omnino subesse aliquid eruditius suspicatur. Nos id altius scrutati animadvertimus doctum poetam antiquissimorum Graecorum more sicut docebit auctoritas elocutum, apud quos proprie in aquae significationem ponebatur Achelous. Neque id frustra. Nam causa quoque eius rei cum cura relata est. Sed priusquam causam propono, illud antiquo poeta teste monstrabo, hunc morem loquendi pervagatum fuisse, ut Acheloum pro quavis aqua dicerent. Aristophanes vetus comicus
Abbreviated transcription (Latin):
delectatur. ut iuesthea dixerit ꝓmnest heũ. sicut ipse
grece declinando. ut orphi calliope alma formos apollo:
& uidim o ciues diomeden. ut taliũ nominũ accusatiũ
gretꝰ ÷ inen. desinons. Nã siquis putat latine dixisse dio¬
medem sanitas maeri inuersu desiderabitur. Deniq: oniã
carmina sua grece maluit inscribere. bucolica. georgica.
ȩneis. cuiꝰ nomuinis significatio a regula latinitatis alie¬
na est . S dehis hactenꝰ quoꝵ plura om̃ib. aliqͣ ñ nullis
romano notas Ad illa uenio. quȩ de grecarũ littora¬
rũ penaeralib: eritta nullis cegnita sunt . nqui grecã
doctrinã diligent hauserunt. Fuit enũ hic paea ut scrupu¬
lose &iie ita dissimulant̃ & clanculo doct. ut multa tran¬
stulerit quȩ unde trans lata sint difficile sit cognitu. In ex¬
ordio georgicax posuit hos uersꝰ. Liber & alma ceres ur̃o
simunere tellus. Chaoniã pingui glandẽ mutauit arista
Pocula quȩ inustis acheloia miscuit uius. Nihilmbis

Expanded text:
delectatur ut "Mnesthea" dixerit pro "Mnestheum", sicut ipse Graece declinando, ut Orphi Calliopea, Lino formosus Apollo, et vidimus o cives Diomede, ut talium nominum accusativus Graecus est in H desinens. Nam si quis eum putat Latine dixisse "Diomeden", sanitas metri in versu desiderabitur. Denique omnia carmina sua Graece maluit inscribere "Bucolica" "Georgica" "Aeneis", cuius nominis figuratio a regula Latinitatis aliena est. Sed de his hactenus, quorum plura omnibus, aliqua nonnullis Romanorum nota sunt. Ad illa venio quae de Graecarum litterarum penetralibus eruta nullis cognita sunt, nisi qui Graecam doctrinam diligenter hauserunt. Fuit enim hic poeta ut scrupulose et anxie, ita dissimulanter et quasi clanculo doctus, ut multa transtulerit quae unde translata sint difficile sit cognitu. In exordio Georgicorum posuit hos versus: Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus Chaoniam pingui glandem mutavit arista, poculaque inventis Acheloia miscuit uvis. Nihil in his
Abbreviated transcription (Latin):
& has tristis latonia uoces oredabat. &e in fra.
at triuue custos iã dudũ in montib opis. Opininquit comite
& sociã dianȩ. S audite unde uirgilius hoc nom̃ acceperit.
qͥut dixi qd epithoeom ipsiusce legerat socȩ eiꝰ imposuit.
Alexander eholus poca egregius in libro qui inscribit᷑ mu¬
sȩ refert quanto studio populus ephesius dedicato tẽplo
dianȩ curauerit p̃mus ꝓpositis ut qui tc̃ erant poceȩ ingenio¬
sis simrandeã carmina diuersa cõponerent. In his uersib
opis names dianȩ s diana ipsa uocitata est. Loquitur aut

Expanded text:
 has tristis Latonia voces ore dabat; et infra:  has tristis Latonia voces ore dabat; et infra: at Triviae custos iam dudum in montibus Opis. Opin inquit comitem et sociam Dianae. Sed audite unde Vergilius hoc nomen acceperit, qui, ut dixi, quod epitheton ipsiusce legerat sociae eius imposuit. Alexander Aetolus, poeta egregius, in libro qui inscribitur Musae, refert quanto studio populus Ephesius dedicato templo Dianae curaverit, praemiis propositis ut qui tunc erant poetae ingeniosissimi in deam carmina diversa componerent. In his versibus Opis non comes Dianae, sed Diana ipsa vocitata est. Loquitur autem,
Abbreviated transcription (Latin):
eiã historia ñ adeo notissima natione quandã hominũ fu¬
isse ꝓpe hera clea. ab hercule constitutã eylicranoꝵ. cõposi
tera immutata calice diximꝰ. Poculo aut̃ hercule ductũ
auer it npa idest hispaniȩ insulã nauigasse. ce paniastis
egregius scriptor grȩcoꝵ dicit. & fereades auctor ÷. Quos
uerba subdire suꝑsedi. quia ꝓpiora sunt fabulȩ qua histo¬
riȩ. Egotam̃ arbitror ñ poculo hertulẽ maria trans uectũ.
si nauigio cui serfonom̃ fuit. ita ut supra cantarũ & car
ñ nũ quã exc antiquissimis grȩcoꝵ historus mutuaturꝰ.
Sctis apuo illũ unã exxcomitib dianȩ opinuocari. Rd̾ ñ uul¬
go fortasse temere impositũ uel oeiã fictũ putã ab ignoran¬
tib insidiosũ poceã cognom̃ qͥd auce erib grecis scriptorib
ipsi dianȩ fuerat impositũ comiti ei ad signare uoluesse.
Sed urgilius sicait. Uelocẽ interea insuperis insedib
opinunã ex uirginib: socus saeraq caterua cõpellabat¬

Expanded text:
iam historia non adeo notissima nationem quandam hominum fuisse prope Heracleam ab Hercule constitutam Cylicranorum compositera immutata calicem dicimus. Poculo autem Herculem vectum ad Ἐρύθειαν, id est Hispaniae insulam, navigasse et Panyassis, egregius scriptor Graecorum, dicit et Pherecydes auctor est, quorum verba subdere supersedi, quia propiora sunt fabulae quam historiae. Ego tamen arbitror non poculo Herculem maria transvectum sed navigio cui scypho nomen fuit ita ut supra cantharum et canonnumquam ex antiquissimis Graecorum historiis mutuatur. Scitis apud illum unam ex comitibus Dianae "Opin" vocari, quod nomen vulgo fortasse temere impositum vel etiam fictum putatur ab ignorantibus insidiosum poetam cognomen, quod a veteribus Graecis scriptoribus ipsi Dianae fuerat impositum, comiti eius adsignare voluisse. Sed Vergilius sic ait: velocem interea superis in sedibus Opin, unam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝗd exẽplũ illa uergiliana sunt agmina densent᷑ cẽpi
rine taos sacrũq nũmie litus orant ratillosqi ep ent
uomere collesi Circeuo uigo &uis iuppitor auu¬
arius p̾sidoeia ceturai. Ut̃q. in catalogo sito pose dffia¬
liũ rerũ uel nomunũ narrationẽ infert fabulũ cũno¬
sib amoenioribe lactoris anim recre&ur
homerꝰ int̃ enumeranda regionũ & urbiũ nomina
facit locũ fabulis quȩ horrorẽ saciaatis excluebi¬

Expanded text:
d exemplum illa Vergiliana sunt: agmina densentur campierine, tuos sacrumque Numici litus arant Rutulosque exercent vomere colles Circaeumquarvis praesidet et cetera. Vterque in catalogo suo post difficilium rerum vel nominum narrationem infert fabulam cum versibus amoenioribus, ut lectoris animus recreetur. Homerus inter enumeranda regionum et urbium nomina facit locum fabulis quae horrorem satietatis exclu