comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ubemus. ut si quis forte ex hiis
quib cõit̾ a nob̾ aliquid do¬
natum sit. nullo ħrde relidi
decesserit ad consortem pociꝰ si
solaciũ qͣm ad ꝑsonam aliã
ꝑs ꝑueniat decedentis. Imꝑ̃r¬
super requirendo in suo.
uel in alieno loco thesauro.
uel super iinuento ab alio.¬
loco uel a se effuĩs p̾cib pie¬
tatis nostre benignitas au¬
res audeat molestaresnam
isuis quidem locis unicui¬
q dũ modo sine sceleritatis
ac puniendis sacrificus. aui
alia qualz arte legibr odiosa
thesaurum .i. condita ab ig¬
notis dñis. tp̃r uetustiore. mo¬
bilia querere. et in uento
uti liberam tribumiꝰ facul¬
tatem./ ne ult̾ius dei bñfici¬
um in iudiosa calũpnia per¬
sequatur. ut superfluũ sit ħ
p̾cib postulare quod iam le¬
ge ꝑmissum est. et impera¬
mitatis uideat᷑ p̾uenire ii¬
b̾alitasib postulanda. ¶In
alienis uͥo terulis nemo an¬

Expanded text:
ubemus, ut, si quis forte ex his, quibus communiter a nobis aliquid donatum sit , nullo herede relicto decesserit, ad consortem potius solacium quam ad personam aliam pars perveniat decedentis. super requirendo in suo vel alieno loco thesauro vel super invento ab alio vel a se effusis precibus pietatis nostrae benignas aures audeat molestare. Nam in suis quidem locis unicuique, dummodo sine sceleratis ac puniendis sacrificiis aut alia qualibet arte legibus odiosa, thesaurum id est condita ab ignotis dominis tempore vetustiore mobilia quaerere et invento uti liberam tribuimus facultatem, ne ulterius dei beneficium invidiosa calumnia persequatur, ut superfluum sit hoc precibus postulare, quod iam lege permissum est, et imperaimitatis videatur praevenire liberalitas postulanda. In alienis vero terrulis nemo a
Abbreviated transcription (Latin):
deat ĩuitis. ĩmo nec uolẽ¬
tib. uel nec ignorantib
dñis opes abditas suo no¬
mine perscrutari ꝙ si nob̾
super hoc aliquis credide¬
rit ẽe supplicand̾. aut pͥter
cius legis tenorem ĩ alieno
loco thesaurũ scrutatus ĩ¬
uen̾it totũ hoc locoꝵ dño
dedere compellatur ⁊ uelut¬
u temerator legis sa lub̾rime
pumatur quod si forte uł
arando. uł alias t̾ram alie¬
nam colendo. uł quocũ q ca¬
su ñ studio ꝑscrutandi ĩ ali¬
enis locis thesaurũ ĩuemit
id quod repertũ fu̾it dimi¬
midia altera data cũ locoꝵ
dño ꝑciatur. ita enim ene¬
met. ut unusquisq frua¬
enis eeãnonis ⁊ tͥbutis e Imꝑ̃r

Expanded text:
deat invitis, immo nec volentibus vel ignorantibus dominis opes abditas suo nomine perscrutari. Quod si nobis super hoc aliquis crediderit supplicandum aut praeter huius legis tenorem in alieno loco thesaurum scrutatus invenerit, totum hoc locorum domino cedere compellatur et velut temerator legis saluberrimae puniatur. Quod si forte vel arando vel alias terram alienam colendo vel quocumque casu, non studio perscrutandi, in alienis locis thesaurum invenerit, id quod repertum fuerit dimia altera data cum locorum domino patiatur. Ita enim eveniet, ut unusquisque suis fruaenis. LEO
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ad illird aũt neg̃m arbitratu
c iudicio tuo nobũ prudens
fidelis eptime sibi conscius
ꝓintegritatr mẽtis appona¬
tur custos. ac ñsor q̃ui uel
ciatur. uel mͣstis estimatio¬
nib colligat qͣnta habeant᷑
Cum ad crmubet urbem
mansionem ue accesseris. pro¬
timis horrea inspit̾e te uolu¬
iꝰ. ut deuotissimis militib
deflorate et in corrupte sp̃es
p̾reant᷑ nam si ꝑ incuriam

Expanded text:
 Ad istud autem negotium arbitratu ac iudicio tuo nobilis prudens fidelis optime sibi conscius pro integritatis meritis adponatur custos ac mensor, qui vel tiatur vel iustis aestimationibus colligat, quanta habeantCum ad quamlibet urbem mansionemve accesseris, protinus horrea inspicere te volumus, ut devotissimis militibus effloratae et incorruptae species praebeantur. Nam si per incuriam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o celebret diuisionem sidẽ¬
⁊̃ habitura p̾młm. ut pͥor eli¬
gat optõnem ⁊ tunc occul¬
tator ille gestoꝵ fisci ⁊ muli¬
eris parit̾ inimicꝰ. exutus om̃
patͥmomio suo ⁊ fisco uendica¬
to ĩisulam deportetur. si liba

Expanded text:
ro celebret divisionem, id etiam habitura privilegium, ut prior eligat portionem: et tunc occutator ille gestorum, fisci et mulieris pariter inimicus, exutus omni patrimonio suo ac fisco vindicato in insulam deportetu
Abbreviated transcription (Latin):
sͫħiis euoluto anni spatio
intra .ui. menses. omnem cͥ
ẽẽ conͣstrictus d̾r. reliquoꝵ ĩ¬
tułit cumulum. ad ip̃os qͥ
sunt dñi p̾dii exactionem
uolumus pertine. Idem.¬
udi̾tes quos circa ꝓfligenda
errarii nr̃i ꝯpendia negligẽs
ac desides fuisse constiterit.
om̃ia que ĩ adminsttatiõe
positi ꝑceꝑint emolimita re¬
ddere compellantur. Imp̾r.

Expanded text:
is evoluto anni spatio intra sex menses omnem cui esse constrictus dicitur reliquorum intulerit cumulum, ad ipsos qui sunt domini praedii exactionem volumus pertinereudices, quos circa profliganda aerarii nostri compendia neglegentes ac desides fuisse constiterit, omnia quae in administratione positi perceperunt emolumenta reddere compellantur. ARCAD.
Abbreviated transcription (Latin):
N fraudem annonarie rer.t
ac denotionis publite. eli¬
citum dampnabili subrep¬
tione sxptũ. manifesdũ est¬
iure uires non posse sortin.
circa omnes gͥ par. atoz e¬
quał illationis forma tenu¬

Expanded text:
n fraudem annonariae rei ac devotionis publicae elicitum damnabili subreptione rescriptum manifestum est vires non posse sortiri circa omnes igitur par atque aequalis illationis forma ten
Abbreviated transcription (Latin):
fiscale debitum testi¬
momo pandatur et ex
qͣtis descendit tem pori¬
brec qm nõ pecuniis
coram sacͥs engłus agẽ¬
dis scientib ec ep̃is et¬

Expanded text:
fiscale debitum testimonio pandatur, et ex quantis descendit temporibus, et quoniam non pecuniis coram sacris Evangeliis agendis: scientibus et epis
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ aut moriens nõex
sa illoꝵ sibimet ⁊ qͥsit᷑s
et nõ adextraneos dedu¬
honore p̾cipuo exm̃ale¬
gelic non fiãt hẽdes ant
patrisaut mac̾s iut itirꝰ¬
hedes fiãt aliiu̾o repudi¬
ent hoc em̃ nob̾ rectiꝰ ꝙͣ
pͥorib placuit hab̾e unde
sip̃miũ ẽ erlege descende
in eos et. nullam adiectõe
neq turbetur n minua¬
tur nisi forte cãm ip̃idẽt

Expanded text:
um aut moriens non exsa illorum sibimet acquisitas, et non ad extraneos deduhonore praecipuo ex nostra lege, licet non fiant heredes aut patris aut matris aut utriusheredes fiant, alii vero repudient; hoc enim nobis rectius quam prioribus placuit habere. Vnde si praemium est ex lege descendens in eos, nulla adiectione neque turbetur neque minuatur, nisi fort
Abbreviated transcription (Latin):
ecuo młcea bñtur et in cor¬
pore castigati reddent pro¬
iunciã uirisbonis ꝓma¬
lis defendendã. ¶ Mito aũt
et in hoc custodes uos. et in¬
ĩsiumãtes ut neq iateãt
quid horum q̃d̾lin quũt᷑.
n latendo sic inpunitimm
soĩs equitas acq iusticia
nr̃is subiectis floreat s̃i
ũo eciam hactenus uidi¬
ces nõ po̾ne ĩ sinuacõẽ hꝰ
legis oi abstimũt furto.
sciant et ip̃ihꝰ legis pene
seẽe sub iectos

Expanded text:
etuo multabuntur et in corpore castigati reddent provinciam viris bonis pro malis defendendam. Eritis autem et in hoc custodes vos, et in lateat aliquid horum quae delinquuntur neque latendo sit inpunitum, sed omnis aequitas atque iustitia nostris subiectis floreat. Si vero etiam hactenus iudices non post insinuationem huius legis omni abstinuerint furto, sciant et ipsi huius legis poenae se esse subiectos
Abbreviated transcription (Latin):
rom̃ sortita ẽ. et sũmi
pontificatꝰ apicẽ apd̾ eã
eẽ nemo ẽ qui lubicet.
Uñ et nos necaͣm duxins
patͥam legum. fontẽ
sac̃docii sp̃ali nr̃i miminis¬
istus lege illustrareue
erhac incotas orcolicas
eccãs que us adoceanũ
fretũ posice sũt. salubri¬
me legis uigor extenda¬
nec nõ orienti subi pos¬
sõnes site ĩueniunt᷑ ad
ces seu pꝰ ea eis aqͥ ren delex
ꝓpͥa ad honorẽ d̃i ꝯsec̾ta.
cũ em̃antiqua iura .xx.
ãnoꝵ mecis temporileᷤ
exceptõnes circũ cludebat
et si u̾poceca fũat paulo
longiora eis sꝑacra con
ꝯcedimꝰ et maxͦ ĩ biis
reb in quib ł lesionẽ
debeatur.¶ s cẽtum tm̃¬

Expanded text:
tita est, et summi pontificatus apicem apud eam esse nemo est qui dubitet. Vnde et nos necessarium duximus patriam legum, fontem sacerdotii, speciali nostri numinis lege illustrare, ut ex hac in totas catholicas ecclesias, quae usque ad oceani fretum positae sunt, saluberrimae legis vigor extendanec non orientis, ubi possessiones sitae inveniuntur ad tes seu postea eis acquirendae, lex propria ad honorem dei consecrata. Cum enim antiqua iura triginta annorum metis temporales exceptiones circumcludebant et, si hypotheca fuerat, paulo longiora eis spatia condconcedimus, et maxime in his rebus in quibus vel laesionem debeatur. Sed centum t
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquis forsan suspica¬
turaliꝙ̃ uelle sũ uxoris
ullude castitati. et ꝯcesta¬
tiones ei erirpcõtres des¬
tinau̾it hentes testiora
iuror fide dignoꝵ ecpos
has cressripto cõtegacio
sue urori siquidẽ in sua
domo./ Aut ip̃iꝰ uxoris
aut ad ulti aut ĩ popuas ꝙͥp
aut in suburbamri eẽ u
cenoam mnarito ꝓtrsi
manib calẽ ꝑime uul¬
ium piculum ex hoc for¬
cocalem ĩ uenit cũ a
trib tectib sio digns

Expanded text:
uis forsan suspicatur aliquem velle suae uxoris illudere castitati et contestationes ei ex scripto tres destinaverit habentes testimonia virorum fide dignorum, et post has tres ex scripto contestatiosuae uxori, si quidem in sua domo aut ipsius uxoris aut adulteri aut in popinis aut in suburbanis, esse licentiam marito propriis manibus talem perimere nullum periculum ex hoc forco talem invenerit cum sua tribus testibus fide dignis
Abbreviated transcription (Latin):
erigatur offm̃ aũt eius
sit huiꝰ modi uider ecñ
egerit que a noblis mhoe
iussa sunt. x nbrar aur ꝙ¬
soluat penam et offin erꝰ
lias cr. u isi u̾o index finit no
hñs cingłum ip̃e quidem
penam .x. librar aur exi¬
gitur mĩstrates aũt eum.¬
.u. quatenus mulcta que
ħic accedit amemoratis
pͥuataꝵ rerimm et palati¬
nor scolai erigatur. et
nr̃o affignetur errariossi
aũt. et uir circa mulierẽ
re iubem ⁊ redclere quidẽ
eum qm̃ susceꝑit indotẽ.
una cum spons alcialar.¬
gitace.et itum exali ⁊ ei
t̃ciam ꝑtem spons alicie
faciat largitacii et siqd̃

Expanded text:
exigitur, officium autem eius sit huiusmodi iudex et non egerit quae a nobis in hoc iussa sunt, X librarum auri persolvat poenam, et officium eius alias V; si vero iudex fuerit non habens cingulum, ipse quidem poenam X auri librarum exigitur, ministrantes autem ei quinque: quatenus multa quae hinc accedit a memoratis privatarum et palatinorum scholam exigatur et nostro assignetur aerario. Si autem et vir circa mulierem re, iubemus reddere quidem cum quam suscepit dotem una cum sponsalicia largitate, et tantum ex alia eius tertiam partem sponsaliciae faciet larg
Abbreviated transcription (Latin):
ui res alienas rapit.tenetur ⁊
furtiQuis enim mag̾ alienã
quam qui ui rap̾. ioq recte dic¬
tum ẽ eum improbũ furẽ eẽ.
mine p̾tor introduxit. q̃ appel

Expanded text:
ui res alienas rapit, tenetur etiam furti. quis enim magis alienam quam qui ui rapit? itaque recte dictum est eum improbum furem esse; mine praetor introduxit, quae appel
Abbreviated transcription (Latin):
multa correctõne dig¬
nori nõ indigna. et em̃
quidã pͥoris fc̃s uxoris
uircum eam extuliss de¬
inde sc de dotem suscipiẽs.
tam a sedatam erigere p̾¬
uilegio utens anobis
dato. contradicebant. ãt
expriori manumssio filii.
et ip̃i mat̾nam obicientes
docem et dubium erat u
oportẽt suscipi filios ccͣ scde¬
dedem docẽ litigantesnõ
em̃ aluis dedimꝰ dudum
et damꝰ hoc pͥuilegium

Expanded text:
multa correctione digriori non indigna. Etenim quidam prioris factus uxoris vir cum eam extulisset, deinde secundae, dotem suscipiens m a se datam exigere privilegio utens a nobis dato, contradicebant autem ex priori matrimonio filii et ipsi maternam obicientes dotem, et dubium erat, uoporteret suscipi filios contra secundae dotem litigantes. Non enim aliis dedimus dudum et damus hoc privilegium
Abbreviated transcription (Latin):
si ex .x. ut puta aureis qͦs ẜuꝯ
tuꝯ acicio mutuos accep cre¬
ditori tuo quinq aureos sol¬
uerit. reliquos u̾o .u. quoll
modo ꝯsũpserit /pro quĩq qͥ¬
d̾minsolidum damnari de¬
bes. procet̾is uo quĩq eatenꝯ
quatenꝰ inpecculio ex quo
os ticium ꝯsequi posse lic eĩ
una ẽ accio qua d̾ peculio. deq

Expanded text:
si ex decem utputa aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creditori tuo quinque aureos solverit, reliquos vero quinque quolibet modo consumpserit pro quinque quidem in solidum damnari debes, pro ceteris vero quinque eatenus quatenus in peculio sit: ex quoHS - X consequi posse; licet enim una est formula, qua de peculio deque
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid nectario in rẽ eiꝰ im¬
pend̾it ẜuusuluti si mutuatꝰ
peccuniam creditoribꝰ eiꝯ eao
soluit auc edificia ruẽcia ful¬
sais aut familie frumtũ em¬
rem ncc̃ariã m̃catꝯ erit. ¶taq

Expanded text:
quidquid necessario in rem eius impenderit servus, veluti si mutuatus pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emrem necessariam mercatus erit
Abbreviated transcription (Latin):
staintoadita ee̾t ħ rescripto sb¬
uentum ẽ ⁊ libcatibꝯ ⁊ dfunc¬
cis ne bona corum a credicoribꝰ
possidantur. ⁊ ueneant. Certe
si t̾iunt cr hac cã bona adiecta.
cessat bonorum uenditõ. exci¬
cic erum d functi d̃ fensor. ⁊ qui¬
dem idoneus quid solido c̃ditorib̾
cauet ¶In primis ħ rescͥptũ
cociens iocum h quocies cest̾o¬
ubtates dace sunt. Quid gͦ siqͥs
incestacꝯ d̾cederis codicillis uber¬
catem dedit. n addita sit abĩces¬
cato hiditas fauor ꝯstitucõnis de¬
bebit locum here certe si ĩtestat᷑
dcesserit ⁊ codicillis ded̾it lib̾catẽ
compet̾e cam nemini dubiũ ẽ.
Tunc consticutomi locum ẽẽ
ũba ondunt. cum nemo succes¬
sor ab intestato existat an non¬
cessabit constitutõ. Sic̾tum ẽc̃¬
cunc erit consticutõni locꝰ. Sus

Expanded text:
stamento adita esset. ’ Hoc rescripto subventum est et libertatibus et defunctis, ne bona eorum a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testtates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existatcessabit constitutio: cum tunc erit constitutioni locus. Si is
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o discentes contingẽ mi¬
ca coĩ et gn̾ali lege defimi
piat aurũ aut resaliquas
depositi cã in quibdã ꝯdi¬
cionib deinde illi agant.

Expanded text:
ro discentes contingere multa communi et generali lege definirpiat aurum aut res aliquas depositi causa in quibusdam condicionibus, deinde illi agant
Abbreviated transcription (Latin):
aut eciam postẽa uł ⁊̃
soli maneant ante do¬
calia filii Iscd̃is aũt
non ꝓcreatis aut post¬
quam natisunt mo¬
rientib. extimau̾ũt
quidam non posse sc¬

Expanded text:
aut etiam postea, vel etiam soli maneant ante dotalia filii, secundis aut non procreatis aut etiam postquam nati sunt morientibus, aestimaverunt quidam non posse sec
Abbreviated transcription (Latin):
discurrimus. illa ag̾e querẽtes
que ucilitatẽ nr̃is subiectis
introducendo. om̃ eos hoñe¬
e lib̾ent ec om̃i damono ex¬
tͥnsecus illaco circa pũ. cẽsu̾

Expanded text:
discurrimus illa agere quaerentes, quae utilitatem nostris subiectis introducendo omni eos onere liberent et omni damno extrinsecus illato, citra publicu
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ p̾rogatiuas alias quas aña meruerũt scole so¬
cietatis sacraꝵ largitionũ p̾mit̾ius ⁊ respͥmi¬
cii scͥnioꝵ tribun p̾toriani militaris digͥtate
fruantur mnilla eis excimꝰi udicis p̾ceptõe ĩ nin¬
ĩ sacris largitõib deferũt᷑ cũ n. pars siłisꝙ milicia
łns głai ¶ ꝓmic̾ios itaq officui tresq pͥmateᷤᷤ
scͥnioꝵ reꝵ pͥuataꝵ finito tp̃r milicie int̾ tͥbunoᷤ
publici negocii quol iudiciario p̾cepto susti

Expanded text:
 quas ante meruerant scholae societatis sacrarum largitionum, primicerius et tres primicerii scriniorum tribuni praetoriani militaris dignitate fruantur, nulla eis ex cuiuslibet iudicis praeceptione iniunin sacris largitionibus deferuntur. cum enim par similisque militia ios itaque officii tresque primates scriniorum rerum privatarum finito tempore militiae inter tribunos publici negotii quolibet iudiciari
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itos deuotos palatinos nõ oꝑt̾e in har re¬
gia urbe ap̃ir̃ illustrẽ p̾fectũ urb̾ utigare com¬
pelli. nͥ deedificatõe domoꝵ ⁊ ẜuitutib ⁊ anno¬
nis orta ur cã ¶In aliis u̾o scaĩs tam peciũaruᷤᷤ
qͣm cͥmĩalib apud uiros illustres tm̃modo¬
intͣ ad mĩstratõis sue fines int̾ p̾scutes palati¬
nos. nec cãis pu  occupatos ꝯgͦsc̃e. tã ꝓciuili ꝙͣ¬

Expanded text:
regia urbe apud virum illustrem praefectum urbis litigare compelli, nisi de aedificatione domorum et servitutibus et annonis orta videatur causa: in aliis vero causis tam pecuniariis quam criminalibus apud viros illustres tantummodointra administrationis suae fines inter praesentes palatinos nec causis publicis occupatos cognoscere tam pro civili
Abbreviated transcription (Latin):
Luillus thesintesis uł officiał comitis theseur
semel dep̾hensus eu̾sor quocũq pacto aut repetat᷑
miliciam suam. aut aliam sibi iequirat ꝑ ambitũ
digͥtatẽ us sese tñtferat ad aliã ꝙͣtũq miliciã. I aop̾¬
¶i ch̾ om̃io nuł indicib cũ palatinis nr̃e cde I de

Expanded text:
ullus thesaurensis vel officialis comitis thesaurorum semel deprehensus eversor quocumque pacto aut repetat militiam suam aut aliam sibi requirat per ambitum dignitatem vel sese transferat ad aliam quamcumque militiam. Cappadociam mittantur, quales comes etiam domorum, si
Abbreviated transcription (Latin):
et post hos patrem. qd ꝓba¬
cio erat eo qd̃ dudũ calia
nr̃a leg̾ lacio concepiss
nam ec si et patre existẽ¬
te suo. patri et his qui sũt

Expanded text:
et post hos patrem: quod probatio erat eo quod dudum talia nostra legislatio concepisset. Nam si et patre existente suo patri et his qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iuiiisdictõne eget. et ex ip¬
sa iudic̃ aũcte pendẽt¶ de¬
inde eos qui etpuͫ. exactõ¬
nes hñt ciuitatum defẽ:¬
sores om̃ib modis auxi
confic̾e et hoc fi uelociter
ecin t̃ẽe ut ĩ ornate agẽces
udeut et his ip̃is cesti

Expanded text:
iurisdictione egent et ex ipsa iudicum auctoritate pendent. Deinde eos qui et publicas exactiones habent civitatum defensoribus omnibus modis auxilconficere, et hoc fieri velociter, et interesse, ut inornate agentes videant, et his ipsis testi
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam płias
i legib q̃stiones u¬
dem⁊ er cirea pͥmas
nr̾as natiuitates id est
nupcias et filioꝵ ꝓcuraci¬
ones motas et cirea no¬
cere q uolens nobis an¬
ciqua lex suꝑ dotis in¬
strumẽtis mensuram

Expanded text:
uoniam plurimas in legibus quaestiones videmus et circa primas nostras nativitates, id est nuptias et filiorum procreationes, motas et circa nocere, quid volens nobis antiqua lex super dotis instrumentis mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcigit neq ip̃m hr̃e ex
aliquib cansis un faciat
expensas. extali restitucõe
I has fac̾e damꝰ licenciã.¬
ħ ꝙ et testator ꝑmisit qd̾
relinq̃recur oĩo. hoc uolẽs
ad rescicutõnẽ crahi. Et qĩ
aliquis dicat ex hoc Rem̃¬
nerec ei restitutionẽ fieri.
siaũt nulla falis subia¬
ceat occasio. necessitatẽ
institutõns ẜuare.extali
ecalus restitucionẽ dona¬
ressitam̃ aliquid expen¬
derit hũs un supolemĩtã
faciat. exillo supplen qiͣ¬
tam. ec ꝑ nullam cam

Expanded text:
it neque ipsum habere ex aliquibus causis unde faciat expensas, ex tali restitutione etiam has facere damus ei licentia et testator permisit, quod relinqueretur omnino hoc volens ad restitutionem trabi, et quasi aliquis dicat ex hoc quod remaneret ei restitutionem fieri. Si autem nulla talis subiacet occasio, necessitatem institutionis servare et tali restitutioni donare. Si tamen aliquid expenderit habens unde supplementum faciat, ex illo suppleri quartam, et per nullam ca
Abbreviated transcription (Latin):
neccessitatẽ sanctimus
nullã necc̾itatẽ ex legib
essecuratorib minorũ
peciunas fen̾are s cau¬
te repon̾eatq seruãe
qm̃ meliꝰ est in antiqͥs
eis cutam mañe ꝙͣ usu¬
rarum appetitõe ĩ an¬
tiqua pecciña cade et ꝑ
ilitãi quid̃ curatorem
si nõ mutau̾it. rursus ãt
tm̃e fc̃o forsitã ĩ debitis
ip̃e sponte mutiure uo¬
lũt subobligõe forte pi¬
gͦr aut subalus que putã¬
tur in dubitata cautelis
tunc hãt quid̃ duoꝵ in ẽ¬
siũ ꝑ singulos ãnos ĩdu¬
cias hoc qd̾ leges laxamẽ¬
ute tum uocant. scunt aũt
mutui ꝑ iculum ad se
cura cuiꝰ ad ministratur
qͣtũ ad dispẽs acõnẽ suffi¬
ciet a dolescenti eiusq re

Expanded text:
necessitatem, sancimus nullam necessitatem ex legibus esse curatoribus minorum pecunias fenerare, sed caute reponere atque servare, quoniam melius est in antiquis eis tutamen manere quam usurarum appetitione etiam antiqua pecunia cadere, et periclitari quidem curatorem si non mutuaverit, rursus autem tinere, facto forsan in debitis ipse sponte mutuare voluerit sub obligatione forte pignorum aut sub aliis quae putautur indubitatae cautelis, tunc habeat quidem duorum mensium per singulos annos indutias hoc quod leges laxamentum vocant, sciat autem mutui periculum ad se cuius cura administratur, quantum ad dispensationem sufficiet adolescenti eiusque re
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti cinusq competit. arbicrio
autẽ iudicis ꝯtinetur. ut is esti¬
i quale cuiusq frum̃cum fu¬
erit. ¶ Cum in suo solo aliquie
edificacur solo cedit. Nec tamen
is qui mat̾ie dominꝯ fu̾at d̾sinit
dicare eam pot̾. n ad exibendũ de
cogatur. s duplum ꝓ eo pret per
actõm que uocatur d̾ cigno uũc¬
diu̾so siquis ĩ alieno solo sua ma¬
tĩa domũedificau̾it. illiꝯ fit domꝰ¬

Expanded text:
ti cuiusque competit, arbitrio autem iudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo aliquis e quod inaedificatur solo cedit. nec tamen ideo is qui materiae dominus fuerat desinit dicare eam potest neque ad exhibendum de ur, sed duplum pro eo praestat per actionem quae vocatur de tigno iuncdiverso si quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, illius fit dom
Abbreviated transcription (Latin):
dnis. s et siquis em̃nit aͥdab
aliquo. deind̾ accepit euz
ꝙ̃ uocant confirmator ẽ.
etmoueatur maliquo uẽ¬
diconis conuentio. contrra
uenditorem fc̃a nõ adũsꝰ
confumatorẽ mox emꝑtor
accedat. neqͣ tenentẽ. iͥd

Expanded text:
imus, sed et si quis emerit aliquid ab aliquo, deinde acceperit cum quem vocant confirmatorem, et moveatur in aliquo venditionis conventio contra venditorem facta, non adversus confirmatorem mox emptor accedat, neque tenentem
Abbreviated transcription (Latin):
ante niptialem p̃beat do¬
nat̃on ẽ. mułt aũt scribat
docem aut ip̃a p̾bitura eꝰ
auedante pacre aut quo¬
lib exͣneo. postea a pareat
matrimonii tp̃r dos non
data manto. s suitineat
hoña matrimonii. et ma¬
trimonium morte uin sol¬
uatur. nõ est instum oĩo
mulr dotem non dans ma¬
rito ancenuptialem. accip

Expanded text:
em praebeat donationem, mulier autem scribat dotem, aut ipsa praebitura eam aut dante patre aut quolibet extraneo, postea appareat matrimonii tempore dos non data marito, sed sustineat onera matrimonii, et matrimonium morte viri solvatur, non est iusta omnino mulier dotem non dans marito antenuptialem accip
Abbreviated transcription (Latin):
loca molare p̾sumũt c̃ius
qͥ em̃ ibi delinquid ubi sa¬
lucẽ petat ita gñalit̃ dis¬
pomimꝰ.ut.siquis ĩueñ¬
ic suam uxorem aut fili¬
am aut neptam añ spõ¬
sam ĩuen̾andis locis cũ

Expanded text:
loca violare praesumunt. Qui enim ibi delinquit, ubi salutem petet? Et generaliter disponimus, ut si quis invenerit suam uxorem aut filiam aut neptem aut sponsam in venerandis locis cu
Abbreviated transcription (Latin):
de lege falcidiã dispiciamus
qua modo nouissime legacis
impoitus ẽ cum enim ħ lege
.xii.c. cauetur libera erat legã¬
di pocestas ut ucer. ił cocum
pacrimonium in legatis ero¬
gare quuppe ea lege ita caucũ
ius esto uisum ẽ nb hanc legã¬
di licenciam cohartare. Idq ip̃o¬
rum cestatorum. gͥ puisum est
ob id ꝙ plumq incestati mori¬
ebantur recus ancibꝰ scripcis
hrdiro ꝑ nullo aut minimo
lucro hrdicates adire. Et cum sr̃
ħcam lex furia quam lex uoco¬
nia late sunt. quarum neutra
sufficiens ẽ ad rei consuma cõm
Oude batur nouissime laca est
ler falcidia qua cauetur ne ꝑ¬
lus legare uceri quam dodrante
hrs insticuto ẽet siue plures apõ
cum eosue ꝑars quartaremane¬
ret. ¶Et cum qͥsitumeet d¬
uobi hrdibꝰ institutis uluti cia¬
o ⁊ seia si ticii parsaut cota exan¬
sta sit legatis. que nominacim

Expanded text:
de lege Falcidia dispiciamus, qua modus novissime legatis impositus est. cum enim olim lege duodecim tabularum libera erat legandi potestas, ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege ita cautum ius esto ’: visum est hanc legandi licentiam coartare, idque ipsorum testatorum gratia provisum est, ob id quod plerumque intestati moriebantur, recusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem videbatur: novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne plus legare liceat quam dodranteheres institutus esset sive plures, apud eum eosve pars quarta remaneret. Et cum quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate sunt cestes ad hibi possũt.
quia cotum ħ negocium qd̾ ag̾
rem.⁊ eoᷤ qui ꝑ poc̾atem ei coadu¬
naci fuant destam̃tariis testimo¬
nue repellebant. hrdi ⁊ huc qui o¬
iuncti ei ꝑ potestãtem fu̾arit cõ¬
cedebant cestimonia in cestamti
prare licet hu qui id ꝑmittebãt
ħ uirẽ mininc abuti d̾be eos sua¬
nem corrigentes.⁊ ꝙab ill sua.¬
sum ẽ in legis necessitatem tͣns¬
ferertes ad adimmitratõ: pristi¬
ni familie emptoris. mito nec
hrdi qui imaginem uetustissi¬
mi familie emptoris oꝑtui nͦ¬

Expanded text:
potestate sunt, testes adhiberi possunt, quia totum hoc negotium quod agitur rem et eos qui per potestatem ei coadunati fuerant testamentariis testimoniis repellebant, heredi et his qui coniuncti ei per potestatem fuerant concedebant testimonia in testamentis praestare, licet hi qui id permittebant hoc iure minime abuti debere eos suaonem corrigentes et quod ab illis suasum est in legis necessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optin
Abbreviated transcription (Latin):
dicat odiosum p̃sentem
ad cestimoniũ sibi c̃ stitu¬
uet᷑ nõ ad sit. ad testimo¬
num qui usq adeo in¬
festꝰ est. donec decrum¬
ne uiclicetur. si u̾o aliter
odiosus dicitur. aut con¬
dat quidem testacio tp̃r
u̾o disputacionũ ẜuent
ũo ꝓposuimꝰ legem ut ĩ
peccumariis cansis uolẽ¬
tes cestificani. illos non
compeilendo cestimoui
cdare. qui aũt mediatore
ab utuicur hoc et testi¬
monio uolũt uti: san¬
cuumꝰ si utͣq pars con¬
senciat qd mediator cor
fuit cestifiercor. compona

Expanded text:
sentem ad testimonium sibi constituvetur, non adsit ad testimonium qui usque adeo infestus est, donec de crimine iudicetur. Si vero aliter odiosus esse dicitur aut condat quidem testatio, tempori vero disputationum serventur ero posuimus legem, ut in pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores abutuntur hoc et testimonio nolunt uti, sancimus, si utraque pars consentiat, quod mediator eorum fiat testificator, compona
Abbreviated transcription (Latin):
corumaut a banio quo
mos et sacra nr̃apͥua¬
ta et sacrum patrim¬
omum n hoc oĩo uale¬
bit^ ert ãt lexs ubiq
suam iuste extendens
untute̾ et simł quid̾
futuracuute costiuẽ¬

Expanded text:
io quolmos et sacra privata et sacrum patrimonium, neque hoc omnino valebit. Erit autem lex haec ubique suam iuste extendens virtutem et simul quidem futura caute constitue
Abbreviated transcription (Latin):
tes s ĩ infuturas sue¬
cessiones et scentes qui
inchil peneĩseme ip¬
so manet. s cue na¬
tura semꝑ multas e uo¬
luens mutatoes quas
neq ꝓurd̾e facie est ẜ¬

Expanded text:
sed etiam in futuras successiones, et scientes quia nihil paene in semet ipso manet, sed currit natura semper multas evolvens mutationes, quas neque providere facile est
Abbreviated transcription (Latin):
mas leges
agi uolentes. et
har uirtute ẜuari studẽtes.
ꝑspeximꝰ p̾sentẽ scribere
legem ad ip̾aꝵ legũobẜ¬
uacionẽ. agnouimꝰ em̃
qmͣ quidam indicil uolẽ¬
tes eis qui causas dicunt
t̾guisari. et cessare suas
festinantes dilationes
excusãt se frequent dicẽ¬
tes. quia sacre forme aut
sacre iussiones aut depo¬
referendarior ĩsinuate eis

Expanded text:
tras leges agi volentes et harum virtutem servari studentes perspeximus praesentem scribere legem ad ipsarum legum observationem. Agnovimus enim, quoniam quidam iudicum volentes eis qui causas dicunt tergiversari et celare suas festinantes dilationes excusant se frequenter dicentes, quia sacrae formae aut sacrae iussiones aut depreferendariorum insinuatae eis
Abbreviated transcription (Latin):
cun ad quos bona natural pa¬
tris ꝑtinerẽt utrũ ad libos eius
anad agnatos. Minꝯ gͦ uiris
huc adoptiu filii ꝙ̃ nat᷑ales.

Expanded text:
 ad quos bona naturalis patris pertinerent, utrum ad liberos eius an ad adgnatos. Minus ergo iuris habent adoptivi filii quam naturales.
Abbreviated transcription (Latin):
ne peregre ꝓfecti eẽnt dsererẽ¬
cur negocia que sane nemo E¬
curatum eẽt si d̾eo ꝙ quis im¬
pendiss nullam habiturꝯ eẽt
accom ¶ Sic̃ autem is qui utiłr
gesserit negocia ħt obligatũ
dominum negociorum. ita et
cc̃. iste quoq cenetur ut amĩs¬
tratonis rom reddat / quo ca¬
su ad exactissimam quisq di
qualem suis rebꝯ adhibe sol: si

Expanded text:
ne, peregre profecti essent, deserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit negotia, habet obligatum dominum negotiorum, ita et contra iste quoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu qualem suis rebus adhibere solet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cris soror. Macertera ẽ matris so¬
ror utraq oEico. uł apud quosdã
⁊ roic appellatur. ¶Quarto
gradu supra abauus ab auia. in¬
fra ab nepos ab neptis. Ex tͣnsũso
fris sororisq nepos neptis ⁊ ꝯuen¬
ient̾ pacruus magnꝯ amitta in¬
prie frẽs pacrueles uocari.Si at
ex duobo fribꝯ filie nascantur so¬
ex fr̃e ⁊ sorore propagantur.ami¬
cinos ꝓprie dicipucãt amice cue
filii consobrinũ ce appellabuit. cu
illos amitinos. ¶Quinco su¬

Expanded text:
tris soror, matertera vero matris soror: utraque θεἵα vel apud quosdam τηθἰς appellatur. Quarto gradu supra abavus abavia, infra abnepos abneptis, ex transverso fratris sororisque nepos neptis et convenienter patruus magnus amita mtres patrueles vocari. Si autem ex duobus fratribus filie nascuntur, soex fratre et sorore progenerantur, amitinos proprie dici putant. Amite tue filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
prauimꝯ c̃tiser caĩs eas
reuõcare Ine quisuas res inali¬
quos contulerunt: ab hiis q̃neͤ¬
dam pasciantur iniuriaul iactͤ¬
uram. senumeratos in nr̃a cõ¬
autẽ a iunioriꝰ duus pricipiba
incroductum ẽ ꝙ añ nupcias
uocabatur. ⁊ tacitam ĩ se ꝯdito¬
nemhebat. ut cunc ratũ ect c̃
mm fu̾it insecutum. Ioan nu
s: primꝰdiuꝯ quid̾ iustinus
pat nr̃. cum augeridotes ⁊ pꝯ
nupcias fuerat ꝑmissũ. siquid
tale eueiit ⁊ an nupcias dñaco¬
nem augeri. ⁊ constante mrio
sua constitucone ꝑmisit. s tn
nom̃ inꝯueruens remanebat.
cum añ nupcias qͥ uocabatur.
po nupcias aũt caleaccipiebat
increm̾ti S nos plenissimo fi¬
ꝯnitrade sanctõnes cupiẽtec et¬
⁊ex conseqͥncia non ua rebꝯ ẽẽ
stud̾ntes ꝯsticiumo ut cales

Expanded text:
avimus certis ex causis eas revocare, ne, qui suas res in alios contulerunt, ab his quandam patiantur iniuriam vel iacturam, secundum enumeratos in nostra conautem a iunioribus divis principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam in se condicionemm fuerit insecutum: ideoque sed primus quidem divus Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales
Abbreviated transcription (Latin):
ĩbiennio eod offõssiũo
nõdum biennũ in pleũ¬
unt. digni u̾o uidentur
coĩcare circulum. ĩ pleãt
reliqũ cempus ultra ꝙ
nullus ciuitatẽ defendaᷤ
s us ad hoc solum sret
tp̃s insicuncta ciuitas. re

Expanded text:
biennio eodem officio. Si vero nondum biennium impleverunt, digni vero videntur communicare circulum, impleant reliquum tempus: ultra quod nullus civitatem defendat, sed usque ad hoc solum stet tempus, nisi cuncta civitas re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmitas priuiliis aliquibꝰ
uti nocentes. s ulud solũ
eis in auxilium obseruabis.
ut undiq puri hor q̃ eis
in feruntur ĩ noxii uideat᷑
hoĩcidia aũt etad ult̾ia. uͥ¬
giñq direptõnes. et ĩnasio¬
nes. et op̃ssiones ata c̃ uehe¬
m̃cia corrig̾e.puniens delĩ¬
q̃tes scd̃ nr̃as legesut pau¬
latim sirpplicium eos faci¬
at saluos p̃crpue u̾o officia¬
les cuos recinebis nõ ꝑmit¬
tens eos subiectos nr̃os ĩ¬
pellere neqz ut uideantur
quid̃ subiecti tibi ꝓm̃̾itate
aũt cue p̃sunt uolũtati¬
¶ festinab̾ eciam con siliariũ
et quic̃z fuĩt cura ce. assum̃e
unũ optimũ. et purũ imn¬
diq et contẽptũ hus que¬

Expanded text:
mittes privilegiis aliquibus uti nocentes, sed illud solum eis in auxilium observabis, ut undique puri horum quae eis inferuntur et innoxii videantur. Homicidia autem et adulteria virginumque direptiones et invasiones et oppressiones ita cum vehementia corriges, puniens delinquentes secundum nostras leges, ut paulatim supplicium alios omnes faciat salvos. Praecipue vero officiales tuos retinebis, non permittens eos subiectos nostros impellere, neque ut videantur quidem subiecti tibi, pro veritate autem tuae praesint voluntati. Festinabis etiam consiliarium et quicumque fuerit circa te assumere virum optimum et purum undique et conte
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ accessit. et nõ ĩuenis eu
custodientẽ tibi fidẽ instam
illũ quid̃ expellensalio u̾o
uc̃is consiliario. lege̾ et iusti¬
ciam c̃puris fuante manib
talẽ uͦ p̃bebis temet ip̃moĩ¬
b publice. et pͥuatĩ ut fri¬

Expanded text:
 accesserit et non inveneris eum custodientem tibi fidem iustam, illum quidem expelles, alio vero uteris consiliario, legem et iustitiam cum puris servante manibus. Talem vero praebebis temetipsum omnibus publice et privatim, ut te
Abbreviated transcription (Latin):
ħ instruere. et deferre.ads.a¬
crum nr̃m armam̃tũ et hoc
uob̾aliquos camulanor qͥ
subrua celficudine in seͥmo
cõsticuti sunt fabricen sũ ꝑ¬
icło qͥnq int̾ eos pͥorũ bonã
opimonẽ hntes et opo̾tu no
perierr locis aliquos yͥua¬
tos ħ audiences. ħ anferries
fisci applicariarmainento

Expanded text:
 instruere et deferre ad sacrum nostrum armamentum. Et hoc vobis aliquos cartulariorum, qui sub tua celsitudine in scrinio constituti sunt fabricensium, periculo quinque inter eos priorum, bonam opinionem habentes et oportunopererint locis aliquos privatos hoc audentes, haec auferri et fisci applicari armamento
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽs frẽ quid̃ suũ expen
disse cisse u̾o ap̃ mulierẽ¬
uidere pat̾nas res quas¬
pat̾ non existentib fili¬
is restitui p̾ceꝑat ei et reciꝑ¬
sabat donec s. acisfactõ nr̃e
legi ꝑomña pueniret s
ĩgemescebat iuste mu
uirũ fieri dotis cocius et
si pmori mulierẽ conci
se ignorante restitutionẽ
amissioins piculum sus¬
tinere s hicquid̾ dataẽ
negoto forĩ ꝙ̃ bñ se ha¬

Expanded text:
dicens fratrem quidem suum eas disse, se vero apud muliervidere paternas res, quaspater non existentibus filiis restitui praeceperat ei, et recisabat, donec satisfactio nostrae per omnia perveniret. ingemiscebat iuste muluidem. virum fieri dotis totius, et si praemori mulierem contigse ignorantem restitutionem amissionis periculum sustinere. Sed hic quidem data est negotio forma quam bene se ha
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃qͦ fulior noĩa ppama
ni ad hec uncias inqb
sepsit eos hrdes nõ sig¬
ms nummior significada
sed ꝑtotas littas d̾irã¬
bat et significationes
ut einus litt̾is oĩa declara¬
ta nullam ulten cõceꝵ¬
cionẽ filus relmqͣt. ¶s̃
cam̃ aut uxori aut exno¬
eis aliquibꝰ ꝑ sonis uo¬
lint relinqre iegata
aut fidi comissa. aut li¬
b̾tates et ħ ꝓpͥia scͥpta
serunt. ec uolunt uale
sit firma. nichilo min¬
uenda. eo qd̃ uideant
in carta scripta relinꝙͣ
obeuationẽ cestamẽ¬
cor nõ susçipiencia s
hoc solumn ĩ muteti. ꝙ
euis manus et lingua

Expanded text:
e filiorum nomina propria manu, ad haec uncias in quibus scripsit eos heredes, non signis numerorum significandas, sed per totas litteras declaranbat et significationes, ut eius litteras omnia declarata nullam ulterius contentionem filiis derelinquant. Si tamen aut uxori aut extraneis aliquibus personis voluerit relinquere legata aut fideicommissa aut libertates, et haec propria scripta serunt et volunt valere, sint firma, nihil minuenda eo quod videantur in carta scripta reliquam observationem testamentorum non suscipientia, sed hoc solum inmutetur, quod eius manus et lingua
Abbreviated transcription (Latin):
inde succurrendũ ẽẽ ꝑ exceptõ¬
nem pacti quenti illis qͦq qͥ ꝓ
eo obligati eẽrit ac si cũ ipis pac¬
tꝯ eet ne ab eis ea pecruma pet̾e¬
tur. Sarie quedã excepcõnes ñ
d̾bẽt hiis accomodari. Ecce enĩ¬
si d̾bitor bonis cesserint.⁊ cũ eo
c̃ditor exꝑiatur. dfenditur per
ercepcõm si bonis cesser. S ħ

Expanded text:
inde succurrendum esse per exceptionem pacti conventi illis quoque qui pro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesser
Abbreviated transcription (Latin):
tões dare legi cum młtis
uigiluis et subtilicate ad¬
ĩuẽtasut eas hñs in auri¬
lio lex nequa qͣii moueae
Sininus gͥ imꝑio. si qua
litatem rei .p. causa respi¬
ciens. et possõnẽ exigẽs car

Expanded text:
ones dare legi, cum multis vigiliis et subtilitate adinventas, ut eas habens in auxilio lex, nequaquam moveatur. Sinimus ergo imperio, si qua litatem reipublicae respicien
Abbreviated transcription (Latin):
Adb̾ psentẽ legẽ nos respi¬
ẽcin nõ piget nos depub¬
lico etannonas dare et ad
sufficientis ex offm̃ ꝯstitu¬
releuare. ¶angł et eñ
et ħ accipienti qͥstoris in¬

Expanded text:
aesentem legem nos respiest, cui non piget nos de publico et annonas dare et has sufficientis et officium constiturelevare. Cingulo etenim et hoc accipienti quaestoris im
Abbreviated transcription (Latin):
rustret. Itaq nõ pot̾ pet̾e satisa
ꝯcutore ul aꝰ curacore suo. s of¬
ferre dbet ut elcciõẽ detꝰ cutori¬
uł concuratori suo utr uelit sa¬
cisaccipe ansacisdaress si ñmo
eorum satis offerat. si quid̃ scͥp¬
tum fi̾nc a cestatore quis gerat

Expanded text:
 potest petere satis a contutore vel concuratore suo, sed offerre debet, ut electionem det contutori suo, utrum velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis gerat
Abbreviated transcription (Latin):
sgocia acucorilꝯ curatoribꝯne¬
t consumatur uldiminuãcur
curet p̾tor uc cutores ⁊ girato¬
res eo nomine sacisdet. s ħ rio
datisatisdare nõ coguncurq
fid̾s eorum ⁊ diligecia ab ipso

Expanded text:
negotia a tutoribus curatoribusque consumantur aut deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. Sed hoc dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dare occonẽ quibdam fal¬
sitatem cõmitt̃e cui se ob¬
norios exist̃e de mosrra¬
bunt qui p̃t̾ hec agẽ pre¬
sũpserint. Que igͥ pla¬
cuerunt nobis et ꝑ hãc
sacram decdarata sunt le¬
gem tua celsicudo opief

Expanded text:
dare occasionem quibusdam falsitatem committere, cui se obnoxios existere demonstrabunt qui praeter haec agere praesumpserint. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram declarata sunt legem, tua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo insidiarum subiceret᷑.
uulgarem quid substicucom
palam face ⁊ in primis cesti ꝑci
bscribe dbet illam autẽ substi

Expanded text:
iculo insidiarum subiceretur: vulgarem quidem substitutionem palam facere et in primis testamenti partibus debet, illam autem substi
Abbreviated transcription (Latin):
remuendiderit. ⁊ cradiderit fa¬
cit eamaccipientis. ¶Inter¬
dum ⁊ sine craditone nuda u¬
oluntas suffic domini ad rem
transferendam. uluci sirẽ quã
cibi aliquis a cornodauit aut
Locauit aut apud ce d̾posuit. uẽ¬
didit cibi aut donauit. quauis
enim ex ea causa cibi eam ntra¬
did̾it eo tamen ipo ꝙ patitur cu¬
am ee statimacquiritur tibi ꝓ¬
prietas. ꝑ in ac si eo nomie tradi¬
ta fiuss. ¶It siquie m̃cer ĩores
dpoitas uendidit simul atoy la¬
ues orrei cradidit empcori. trans¬
fert ꝓprietatem inciu ad empto¬
iactant in uulgo. ignorat quid
eorum quisq excepturꝰ sit. et

Expanded text:
rem uendiderit et tradiderit, facit eam accipientis.Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, ueluti si rem, quam tibi aliquis commodavit aut locavit aut apud te deposuit, vendiderit tibi aut donaverit. quamvis enim ex ea causa tibi eam non tradiderit, eo tamen ipso, quod patitur tuam esse, statim adquiritur tibi proprietas perinde ac si eo nomine tradita fuisset. Item si quis merces in horreo depositas vendiderit, simul atque claves horrei tradiderit emptori, transfert proprietatem mercium ad emptoiactant in vulgus ignorant quid eorum quisque excepturus sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui confines agros hnt In quibꝰ cribus¬
cribꝰ iudicuis ꝑmittitur iudicirem alic̾
ex licigatoribꝰ ex bono ⁊ equo adiudicare
⁊ si unius pars p̾grauare idbitur eum
inuicem certa pcccunia condempnare¬
alc̾i. ¶Omnes autẽ actõnes uł in sum¬
plum concepte sunt uł in duplũ ułin tͥ

Expanded text:
qui confines agros habent. in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo adiudicare et, si unius pars praegravari videbitur, eum invicem certa pecunia alteri condemnare. 2 Omnes autem actiones vel in simplum conceptae sunt vel in d
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝯ aliqui cohierit. nec uir.
nec uxor nec nupcie. nec mm̃.
nec dos intlligi. Itaq hii qͥ ex eo
cohitu nascuntur in poc̾ate pa¬
trisnon sunt. s cales sũt qͣntũ
ad pacriam potatem ꝑtinet
quales sũt hii quos mat̾ uulgo

Expanded text:
ximus aliqui coierint, nec vir nec uxor nec nuptiae nec matrimonium nec dos intellegitur. itaque ii qui ex eo coitu nascuntur in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii quos mater vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdi instituto. ita substicuere
nemo pot ut si heres exciterit¬
⁊ int̾ra aliquod tempꝯ d̾cesser̃

Expanded text:
heredi instituto ita substituere non possumus, ut si heres extiterit et intra aliquod tempus decesser
Abbreviated transcription (Latin):
iegabatur luti siquis itadicat
cum hrs meus mortuus fu̾it do
iego Item pridie quam heres aũ
legatirius morieturis simłi mͦ
legatis ad fid̾i comissorum simi¬
Aitudinem prantes ne ulin hoc
casu det̾ior causa legatorum q̃
fidi comissorum inueniatur.
Pene quoꝙ nomine mut¬
ut̃ legabatur ⁊ adimebatur
cransferebatur. pene aute̾ no¬
aliqd faciat aut non faciat ui
siita scripserit. hrs meꝯ si sei
uum meum stichum aleỹ¬

Expanded text:
egabatur: veluti si quis ita dicat: ‘ cum heres meus mortuus erit, do lego ’: item ‘ pridie quam heres aut legatarius morietur ’. Sed simillegatis ad fideicommissorum similitudinem praestantes, ne vel in hoc casu deterior causa legatorum quam fideicommissorum inveniatur. Poenae quoque nomine inutiliter legabatur et adimebatur vel transferebatur. poenae autem noaliquid faciat aut non faciat: vesi ita scripserit: ‘ heres meus si servum Stichum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
efficiat ulut paciat᷑ eum cig¬
num in pariecem suum ĩmi¬
cte ul stillicidiu̾ here ulut pasci¬
utendi fruendi salua sb̃a rerũ
¶Est enimius incorpe quosblaco
ucto aꝓprietate separatõm reci¬
pit. idq plurime modis accidit.
ut ecce siquie alicui usũf. legaue¬
rit. nam hrs nudam h ꝓpuetatẽ.
legatariꝯusuf.¶ Et cͣcͣ si fundum

Expanded text:
fficiat: vel ut patiatur eum tignum in parietem immittere vel stillicidium habere: vel ut patiutendi fruendi salva rerum substantia. est enim ius in corpore: quo sublato uctus a proprietate separationem recipit, idque pluribus modis accidit. ut ecce si quis alicui usum fructum legaverit; nam heres nudam habet proprietatem, leg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fundum auenum. ¶ ꝑ re¬
diorum urbanorum suc ẜuitu¬
tes que edificiie mnerent. io ur¬
rabanorum p̾diorum dictẽ sunc¬
qm edificia om̃ia urbana p̾dia
appellamꝯ.⁊ si inuilla edificata
cere. ut stillicidium ul flumen
lumibꝰ uicini afficiatur. ¶In
rusticorũ prediorũ ẜuitute qui¬
dam computari recte pucat aq̃
austũ peccor iş adaꝙͣ appulsums
ius pascendi. calcis coqnde.arenẽ
nec quisqua d̾bere. nisi qui ht
p̾diũ. ¶ Si quis uelit iicino ali¬

Expanded text:
 fundum alienum. Praediorum urbanorum sunt servitutes quae aedificiis inhaerent, ideo urbanorum praediorum dictae quoniam aedificia omnia urbana praedia appellantur, etsi in villa aedificata gnum immittere: ut stillicidium vel flumen luminibus vicini officiatur. In rusticorum praediorum servitutibus quidam computari recte putant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harnec quisquam debere, nisi qui habet praediam. Si quis velit vicino ali
Abbreviated transcription (Latin):
H ossid̾e ante uidetur quis
non solum si ip̃e possid̾at. s ⁊ siciꝰ
nomine aliquis in possõne sit
licet is uiri eiꝰ subiectꝰ non sit
qual ẽ colonꝯ ⁊ inquilinꝰ. per
eos quoq aput quos d̾posuerit
quis aut quibꝰ comodau̾is ip̃e

Expanded text:
ossidere autem videtur quisque non solum, si ipse possideat, sed et si eius nomine aliquis in possessione sit, licet is eius iuri subiectus non sit, qualis est colonus et inquilinus: per eos quoque apud quos deposuerit quis aut quibus commodaverit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
c̃o libro exposiumo. nec ulla du¬
bitatõ ẽ quin animo solo possõ
adipiscinemo potͣ ¶Recu¬
perande possessionis ca solz int̾¬
dici siquis ex possone fundi uel
edium ui diectꝰ fu̾it. slam ei ꝓ¬
ponitur interdcum und̾ ui per
qd̃ is qui deiecit cogitur ei resti¬
cuere possõm lic is ab eo qͥ uid̾
ex sacris ꝯstitutõnibꝰ ut supra
diximꝰ siquis rẽ ꝑ iũ occupane¬
rit si quid in bonis eius ẽ diũo
euis priuatur. si aliena Meius

Expanded text:
secundo libro exposuimus. nec ulla dubitatio est quin animo solo possessionem adipisci nemo potest. Reciperandae possessionis causa solet interdici, si quis ex possessione fundi vel aedium vi deiectus fuerit: nam ei proponitur interdictum unde vi, per quod is qui deiecit cogitur ei restituere possessionem, licet is ab eo qui ex sacris constitutionibus, ut supra diximus si quis rem per vim occupaverit, si quidem in bonis eius est. dominio eius privatur, si aliena, post