comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
l& nescio qͥs indulget. Honne regła ista ł colanda ẽ ut sit pura & sc̃is¬
qͣlis osĩ de iã cõmemorato regis antiochi euenit edicto: qͦ scripsit omĩ
regno suo ut ẽẽt oĩs ppłs unis. Nã si sola sua ut eis illic ꝑmissũ ẽ retine¬
muni caldario eoquendas & intͣ scã edendas. diuident crudas in habita¬
cula sua mulierculis frequenta deportandas. Sane atalibꝰ congregatio¬
nibꝰ ꝓpͥetates omnimodis amputare ac pͥuatas eis mansiones penitiᷤ ñ ꝑ¬
ac pͥuatis mansionibꝰ auestibꝰ suꝑfluitates & scłaris pompe neuũ. atq
amoribꝰ uicia conant᷑ resecare. Quã diu enĩ radia ꝓpͥetatis & mansionũ
pͥuataꝵ usus radicitꝰ ñ euellit᷑. quantũlibet oꝑȩ ad p̃cidendos ramos inu¬
tiles uinee dni qͥsq studiosi cult& impendĩs: de uiciosa radice alii eque
inutiles pullu lab̃t. Hã si in claustris canonice absq ꝓpͥetate ordi¬

Expanded text:
lorum nescio quilorum nescio quiqualis olim de iam commemorato regis Antiochi evenit edicto, quo scripsit omni regno suo, ut esset omnis populus unus. Nam, si sola sua, ut eis illic permissum est, retinemuni caldario coquendas et intra sancta edendas dividerent crudas in habitacula sua mulierculis frequentata deportandas. Sane a talibus congregationibus proprietates omnimodis amputare, ac privatas eis mansiones penitus non pac privatis mansionibus, a vestibus superfluitates et saecularis pompe nevum atque a moribus vicia conantur resecare. Quamdiu enim radix proprietatis et mansionum privatarum usus radicitus non evellitur, quantumlibet opere ad precidendos ramos inutiles vineae Domini quisque studiosus cultor impenderit, de viciosa radice alii eque inutiles pullulabunt. Nam? si in claustris canonice absque proprietate ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam eũ pͥora edicta eis int̃ dicãt ꝓpͥetatẽ & habrtaeula pͥuãta.¬
posteriora illa penitus apocrifa c̃cedunt huiꝰmͦ. ñ ea discretione qua be¬
atus Gregoriꝰ clericis eat sacros ordines manentibꝰ & legitima c̃iuigia
sortitis eirt̃ c̃gregationes dari ꝑmittit stipendia cõpetentia. psalmodie
inuigilantibꝰ & uiuentibꝰ sub xpi̾ana regła ꝓhibente illicita. s ea ẽfusiõe
qͣ scripsit rex antiochus oĩ regno suo ut ẽet oĩs ppss̃ unꝰ. Uñ ap̃ illos int᷑
sc̃m & ꝓfanũ nulla distantia ẽ. int̃ sacerdotes &laicos modica discretio:
nͥ forte in eo discernant᷑ q clerici plus laicis deuiant. eaxceptis pauciss¬
mis int̾ eosita sensatis ut intelligant & doleant se ñ ẽẽ tale fobseruato¬
resł illiꝰ c̃fusȩ regłe. nͥ inuilissima eiꝰ portione. eũ ea illic negligant qͣ seĩ
scã docent. & ea solu teneant ꝗͣ inꝑmissione ꝓpͥetatũ & pͥuato habitacu¬

Expanded text:
ra edicta eis interdicant proprietatem et habitacula pposteriora illa penitus apocrypha concedunt hujusmodi: non ea discretione, qua beatus Gregorius clericis extra sacros ordines manentibus, et legitima conjugia sortitis, extra congregationes dari permittit stipendia competentia psalmodiae invigilantibus, et viventibus sub Christiana regula prohibente illicita; sed ea confusione, qua scripsit rex Antiochus regno suo ut esset omnis populus unus. Unde apud illos sanctum et profanum nulla distantia est, inter sacerdotes et laicos modica discretio, nisi forte in eo discernantur, quod clerici plus laicis deviant, exceptis paucissimis inter eos ita sensatis, ut intelligant et doleant se non esse observatores vel illius confusę regulę nisi in vilissima eius portione, cum ea illic negligant, quę sancti sancta docent, et ea solum teneant, quę in permissione proprietatum et privatorum habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mit᷑ qͣtenꝰ aut mutet᷑ intꝰ aut
foras egrediat᷑. ita ap̃ eos quispiã studio sus uici& multitudine ñ oppri¬
uica pacẽ hab e s uuuie secure potuit: Ingͥssus es inqͥunt ut aduenanũ ꝗd
atũraices. Iimq facient ei uehem̃tissime. ita ut ñ aliud restet cuilibet
anima saluare cu pienti. n de medio taliũ fug̾e nec inõi eireũiacenti
reone lubsistere s in monte altioris ꝓfessionis saluũ se faẽe. Sña tñ
esido uiã hanc litĩc ciuitatẽ ex pugnandi q̃ incuilibet uͦ calepheuili¬
leñ falefcamatarbei ea pugari & eat̾minari possint ita it rediget
tra insolitudinẽ. Si uideł atrono euncta innouare cupientisdĩ & ab

Expanded text:
mitur, quatenus aut mutetur intus, aut foras egrediatur, ita apud eos quispiam studiosus vitiosorum multitudine non oppridicam pacem habere, sed vivere secure potuit? «Ingressus es,» inquiunt, «ut advena; nunquid ut judices?» vimque faciunt ei vehementissime, ita ut animam salvare cupienti, nisi de medio talium fugere nec in omni circumiacenti regione subsistere, sed in monte altioris professionis salvum se facere. Unam tamen considero viam hanc litterarum civitatem expugnandi, quam cuilibet vero Caleph, cuililatim tales Cariatarbei expugnari et exterminari possint, ita ut non redigatur terra in solitudinem: si
Abbreviated transcription (Latin):
hie hi qardent pauarieiã Y eniet ueniet tẽpꝰ acceptabile qͦererarf
dearce pͥmo particularit̃ emundata uides qͣlibet cathedrali ecelapn
iliui tutatis inarce. llabent enĩ mregła sua ñ scđdm apłos ordinata qͦdã
capitula rationabilia ues fortissima ꝓpugnacula qͥbꝰ defendit᷑ con¬
u̾satio e& tanꝗ̃ sit canonica. Et reuera si uiuerent scđm illa
qͣ de sẽo patrũ tractatibꝰ excerpta illie s̃ agregata. uitaeo
diciposset & eẽt canonica. s admiatũ illic modicum ferm̃tum
a scitũ destruit illie positas sanctiones sẽ&Quasi enĩ regis legi¬
timi legitimis edictis pͥmo positis. aliis immo & cont̾rius edictis
legitionẽ mittunt pꝰillũ dicentes. S Holumꝰ he regnare suꝑnos¬

Expanded text:
 avariciam? Veniet, veniet tempus acceptabile, quo eiciantur de arce primo particulariter emundata, videlicet qualibet cathedrali ęcclesiadiu tutati sunt in arce. Habent enim in regula sua, non secundum apostolos ordinata, quedam capitula rationabilia velut fortissima propugnacula, quibus defenditur conversatio eorum, tanquam sit canonica. Et revera, si viverent secundum illa, que de sanctorum patrum tractatibus excerpta illic sunt aggregata, vita eorum dici posset et esset canonica. Sed admixtum illic modicum fermentumascitum, destruit illic positas sanctiones sanctorum. Quasi enim regis legitimi legitimis edictis primo positis, aliis immo et contrariis edictis legationem mittunt post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare su
Abbreviated transcription (Latin):
in q̃ datũ ẽ ei & iudiciũ fac̾e qͥa filiꝰ hominis ẽ. Uñ regni eiꝰ ministros
delectat mansuetudo humana potiꝰ ꝗ̃ crudelitas ferina. scđm ea¬

Expanded text:
in qua datum est ei et iudicium facere, quia Filius hominis est. Unde Regni eius ministros in qua datum est ei et iudicium facere, quia Filius hominis est. Unde Regni eius ministros delectat mansuetudo humana potius quam crudelitas ferina, secundum ex
Abbreviated transcription (Latin):
endus & aminimis fr̃ibꝰ atq instruendy pͥmo in spũlenitatis ad obod
magis epĩut eremplo dđ regis male acta corrigant nexemplos
hero dis uigulont. Euasi enĩ decollatorẽ p̃eonis qͥ aeqͥesc̃e nolens
qͥmonitis obstrudit uã uocis indeserto clamantis. Ata. rainã sole
hoc facent reges herodi c̃similes ñ & pontifices cayohe unitatore
ht magos om̃is nabuchodonoso suos st ariolos. ois herodes hus
nes decollandi oportunitatẽ inueniat ut eis uocẽ p̃ripiat. Q si eos
corꝑalt̃ noceidat: q ẽ qͥda qͣsi decollatio. & testiũ xpĩ occisio. Besti
humani sanguinis auidȩ quatuo& ẽspiciunt᷑ indaniele pugnantes
int̃ se qͥbꝰ quatuae significata s̃ regna sanguinaria babilonieũ ꝑsi¬
cũ siue medicũ. macedonũ siue grec& atq roman& Quibꝰ bestus

Expanded text:
endus etiam a minimis fratribus atque instruendus, primo in spiritu lenitatis ad obedendus etiam a minimis fratribus atque instruendus, primo in spiritu lenitatis ad obedmagis episcopi, ut exemplo David regis male acta corrigant; non exemplo es iugulent. Quasi enim decollator est preconis qui acquiescere nolens monitis, obstruit viam vocis in deserto clamantis. Atque utinam soli hoc facerent reges Herodi consimiles, non etiam pontifices Cayphę imitatores! habet magos, omnis Nabuchodonosor suos habet ariolos, omnis Herodes habet nes decollandi oportunitatem inveniat, ut eis vocem preripiat, etiamsi eos corporaliter non occidat, quod est quędam quasi decollatio et testium Christi occisio. Bestię humani sanguinis avidę quatuor conspiciuntur in Daniele pugnantes inter se, quibus quatuor significata sunt regna sanguinaria: babilonicum, persicum sive medicum, Macedonum sive Grecorum atque romanum. Quibus bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
uis paua ꝓobesua enstr ucti pohauert rege si pugnartone st
uis paeti eẽ fedus pacis minime tũphatũ. &t aucrilo di carituru. luo
exdarte ra ieet inmitis ac barbari tñ ꝓcinctũ relaraut. &⁊ suo
rapante guptỹ fedusreparaũ iuanto magis gine cesa sec refrsia
res anuno sittas pͥncipũ s capitaneaȩ contͣse inromano impiotanul¬
Iuantiũ ⁊ ee sasmultas desolantiũ. si ep̃o scientiũ repbare maii
sceisma uĩs eo sunꝰ om̃idꝰ ẽ p̃posit: cui dictũ ẽ ẽfirma frẽstuos. Ruo
nimurr̃ ẽfirmante qualibet epꝙ sententiã iusticiȩ regnidi c̃senta¬
neam licet regibꝰ mundi huiꝰ contrariã. ñ esset ineeclarea qͥaude t
uel si auset posset refellere illa. Porro si is qͥ eetos ẽfirmandi le Po¬
testato uauctoritatẽ scentoe fieret ĩqͣlib iusta sententia epispeplasd
ignobilia ex etempti bilia. ut magna s instruat i destruat. Puto q̃ paulꝰ

Expanded text:
ua prophetia instructi prophetaverunt, regem si pugnaret contra jus pacti et foedus pacis, minime triumphaturum et auxilio Dei cariturum. Quo audito rex, licet immitis ac barbarus, tamen procinctum relaxavit, et sua ex parte ruptum foedus reparavit. LIX. Quanto magis ergo in Ecclesiar animositas principum vel capitaneorum contra se in romano imperio tumultuantium et ęcclesias multas desolantium, si episcoporum scientium reprobare malum scisma inter eos, unus omnibus est prepositus, cui dictum est: «Confirma fratres tuos». Quo nimirum confirmante quamlibet episcoporum sententiam iusticię Regni Dei consentaneam, licet regibus mundi huius contrariam, non esset in Ęcclesia rex qui auderet, vel si auderet, posset refellere illam. Porro, si is qui ceteros confirmandi habet potestatem et auctoritatem, precentor fieret in qualibet iusta sententia episcopisignobilia et contemptibilia, ut magna vel instruat et destruat. Puto quod Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo xpĩ discipul& qͥ pͥmitus inunũ cohabitando formã cenobital
uitȩ p̃ostendert̃. uno corde unaq aĩa d̾m colendo.: & pꝰea disꝑsi ꝑdiu̾sas
regiones ponti galatie capadocie asie & bithiniȩ sc̃e conu̾sabant᷑ in

Expanded text:
exemplo Christi discipulorum, qui primitus in unum cohabitando formam cenobitalis exemplo Christi discipulorum, qui primitus in unum cohabitando formam cenobitalis vitę preostenderunt uno corde unaque anima Deum colendo, et postea dispersi per diversas regiones Ponti, Galatię, Cappadocię, Asię et Bithinię, sancte conversabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
res & sagerdotes ac nathinnei deseripti s̃ cautissime ꝑtͥb̾ & familias
suas ac sacerdotio eiecti s̃ qͥsuã deseript᷑is genealogiã indicare n
potuert: tta & nc̃ fiat egaudita oratiõe ieremie dicentis. Conu̾te
nos dne adte & conu̾temꝰ. in noua dies nr̃os sic̃ apͥncipio. Deniq si
ad pͥncipiũ nascentis eccłe respiciamꝰ. dies claros & serenos inor¬
dinibꝰ eccłasticis inuenimꝰ: ita ut alii uice apł&. pontifices alii
uice. lixx. discipul& sacerdotes. alii cũ Stephano diacones.rite se¬
querent᷑ sue ꝓfessionis duees ac pͥncipes tanꝗͣ sue genealogie serie
cautissime obseruantes. Aq̃ seriȩ si qͥs deuiauit ut iudas tͣditor
& mercator pessimꝰ. nyeolaus fornicato Symon ꝑu̾sy nȩgociator
ẽtinuo detectis de ordine sae̾dotali ac leuitieo ꝓiciebat᷑. & ordo
leuiticꝰ insua puritate seruabat᷑ sub aliq̃ certa regła ł simul inunũ
eo habitandi lege cenobitali. ł ppło foris ministrandi lege synodali.¬

Expanded text:
as suas, ac de Sacerdocio eiecti sunt qui suam de Scripturis genealogiam indicare non potuerunt, ita et nunc fiat, exaudita oratione Ieremię dicentis: «Converte nos, Domine, ad te, et convertemur; innova dies nostros, sicut a principio». Denique, si ad principium nascentis Ęcclesię respiciamus, dies claros et serenos in ordinibus ęcclesiasticis invenimus, ita ut alii vice Apostolorum pontifices, alii vice LXX discipulorum sacerdotes, alii cum Stephano diaconi rite sequerentur suę professionis duces ac principes, tanquam suę genealogię seriem cautissime observantes. A qua serie si quis deviavit, ut Iudas traditor et mercator pessimus, Nicolaus fornicator, Symon perversus negociator, continuo deiectus de ordine sacerdotali ac levitico proiciebatur et ordo leviticus in sua puritate servabatur, sub aliqua certa regula vel simul in unum cohabitandi lege cenobitali, vel populo foris ministrandi lege sinodal
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ministr& u̾bũ uite c̃tinentiũ & inmedio nationis pͥue & ꝑu̾se adhoe
ordinatione diuina disꝑs& ut luceant int eos tanq̃ luminaria in
hoc mundo. Lege in actibꝰ luca scribente pͥmitiuã regłam cenobitalis
uitȩ. Mlultitudinis iqͥt credentiũ erat eor unũ & aĩa una indõ & cet̾a.¬
Lege apłoꝵ pͥncipis epsas frĩbꝰ in disꝑsiõe positis missas qͣsi pͥmas deere
huiꝰmͦ fres adomnẽ scimoniã sint informati tãꝗͣ u̾bis Petͥ apłĩ dicentis.
Obsecro uos tanꝗͣ aduenas & ꝑegͥnos abstine uos a carnalibꝰ desiderus qͥ
militant adu̾sus animã. conu̾sationẽ int gentes habentes bonã & cet̃a.¬

Expanded text:
ministrorum verbum vitę continentium et in medio nationis pravę ad hoc ordinatione divina dispersorum, ut luceant inter eos tanquam luminaria in hoc mundo. Lege in Actibus Apostolorum, Luca scribente, primitivam regulam cenobitalis vitę: «Multitudinis» inquit «credentium erat cor unum et anima una in principis epistolas fratribus in dispersione positis missas, quasi primas decrethuiusmodi fratres ad omnem sanctimoniam sint informati, tanquam verbis Petri apostoli dicentis: «Obsecro vos, tanquam advenas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quę militant adversus animam, con
Abbreviated transcription (Latin):
qu& in regulis recte ordinat᷑ uita ẽgͥgationis. Uerũ pontifices roma¬
nicetiq patres orthodori qͥ decretalibꝰ aut syno dalibꝰ institutis eleri¬
eos indispsione positos informauert aplicas epłas q̃si pͥmitiuas x pͥn¬
cipales regulas & leges ciuitatis ierłm in pͥncipio leticiȩ suȩ ꝓoosuert.
nec asiqd ab eis dissonũ docuert. Et enĩ q clerice& ẽgͥgationes ab initio

Expanded text:
um in Regulis recte ordinatur vita congregationis. Verum pontifices romani ceterique Patres orthodoxi, qui decretalibus aut synodalibus institutis clericos in dispersione positos informaverunt, apostolicas epistolas quasi primitivas et principales regulas et leges civitatis Ierusalem in principio leticię suę proposuerunt, nec aliquid ab eis dissonum docueruncct. Etenim, quod clericorum congregationes ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotis ueri aͥ udeł apłis noui sacͥficũ pͥmis & p̃cipuis ministris. uerũ
sie in captiuitate babilonica prb̃is iniqͥs iniqͦ udicantibꝰ egressa ẽ iniqͥ¬
tas a senioribꝰ qͥuidebant᷑ rege ppłm neglecto p̃cepto ꝑmoysendato¬
de purificatioe leuitaꝵ sie &mͦ qͣsi tyrarini lante rege babilonieo ae
ppło di captiuo eglit᷑ iniqͥtas asenioribꝰ qͥ uidebant᷑ rege ppłm negleo¬
eaceptis qͥ eiremplotũ puer& & danielis ꝓpħe se castrantes ꝓpt̃ reg¬
nũ cel&. digni & ydonei ecristunt ymnũ d̃o eane. uisione regnicelesti
uide ac sene simpudico suidicare. iudieiũ uͦ taliũ ꝓbr&e eũ filiabꝰ isris¬

Expanded text:
Christi videlicet Apostolis, novi sacrificii primis et precipuis ministris. Verum, sicut in captivitate babilonica, presbyteris iniquis inique iudicantibus, egressa est iniquitas a senioribus, qui videbantur regere populum, neglecto prebilonico et populo Dei captivo, egreditur iniquitas a senioribus qui videntur regere populum, neglecexceptis, qui exemplo trium puerorum et Danielis prophetę se castrantes propter Regnum cęlorum digni et idonei existunt ymnum Deo canere, visiones Regni cęlestis videre ac senes impudicos iudicare. Iudicium vero talium presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
plura cont᷑ int̾dicta synodalia: qͥbꝰ mandat᷑ ne uagus clericꝰ añ cano¬
nicã stabilitatẽ litt̃s cõm̃daticus ac ꝓpͥa ꝓfessione roboratã seruia
altari seu uiuat dealtari. ꝓhibet᷑q unꝰ induabꝰ ł pluribꝰ eccłiis intitu¬
lari. ut u̾bi grã in sede cat hedrali sit canonicꝰ & inrurẽ plebanꝰ ł int̾
plebanũ & ep̃m talis mediꝰ qͣlis inc̃cilio rem̃si sermone apłico ꝑͣpapa¬

Expanded text:
plura contra interdicta synodalia, quibus mandatur ne vagus clericus ante canoplura contra interdicta synodalia, quibus mandatur ne vagus clericus ante canonicam stabilitatem litteris commendaticiis ac propria professione roboratam serviat altari seu vivat de altari, prohibeturque unus in duabus vel pluribus ęcclesiis intitulari, ut verbi gratia in sede cathedrali sit canonicus et in rure plebanus, vel inter plebanum et episcopum talis medius, qualis in concilio remensi sermone apostolico p
Abbreviated transcription (Latin):
ł synodales qͣs appellamꝰ canones obseruantiũ: qͥs nͥ rex babilonis & ẽ¬
fusionis adinuenit genꝰ t̾eiũ elerieoꝵ nimis ẽfusu nimis babilonieũ
laicali parit̃ & clericali c̃ũ satione cõmiatũ in qda neutrỹ. neq inẽ¬
ggatione uacantiũ canendis ymnis ita decent̃ sic̃ te decet ymnꝰ ds̃
insyonꝰ: neq in disꝑsione. ordinabilit̾ militantiũ contͣ carnalia desi
deria qͦ militant adu̾s animãᷤ: si añ nos a sc̃is patͥbꝰ inueniunt᷑ ypo¬
centauris assimilati qͥ nec eqͥ nec homines mixtũq ut ait poeta gęnꝰ
plesq biformis. qͥa nulliꝰ agnoseunt᷑ certe sectatores religionis. ł&
qͦsda solutos atq oberrantesut ysidorusait sola tͣpis uita cõplectit᷑
& uaga: qͥa nulliꝰ caute institutionis religamine uigo dni s̃ astricti.
qͣsi libi & uelam̃ habentes malicie lib̃tatẽ ñ sic̃ serui dĩ. s sic̃ serui mã¬
mone ꝓsuo questu seu luaru uariantes loca. ł q̃ peiꝰ ẽ occupantes loca

Expanded text:
vel synodales, quas appellamus canones, observantium, quis, nisi rex Babilonis et confusionis, adinvenit genus tercium clericorum nimis confusum, nimis babilonicum, laicali pariter et cericali conversatione commixtum in quoddam neutrum, neque in congregatione vacantium canendis ymnis ita decenter, sicut te decet ymnus, Deus, in Syon, neque in dispersione ordinabiliter militantium contra carnaliaam? Hi ante nos a sanctis Patribus inveniuntur ypocentauris assimilati, qui nec equi nec homines «mixtumque» ut ait poeta «genus, prolesque biformis», quia nullius agnoscuntur certe sectatores religionis. Horum quosdam solutos atque oberrantes, ut Ysidorus ait, sola turpis vita complectitur et vaga, quia nullius cautę institutionis religamine iugo Domini sunt astricti, quasi liberi et velamen habentes malicię libertatem, non sicut servi Dei, sed sicut servi mammonę, pro suo questu seu luxu variantes loca vel, quod peius est, occupantes loca
Abbreviated transcription (Latin):
tis neq tñregle alicuiꝰ uoto adhuc obligatis qͥa uotũ regse solem usq ad
lassitudinẽ senectutis nc̃ imponit᷑ inuitis obseruantia reꝗsaris. Quibꝰ cã
responđo. qͥa estis inmonasterio & utimini stipendio regiarit᷑ uiuentub
de stipendio regsarit᷑ uiuentibꝰ ẽstituto & ipsi nulła penitꝰ obseruant
regłam neq saltẽ illã dissolutã ꝗͣs̾ alydewieo regȩ diet ꝓpositã siue im
positam: quȩ eũ eos iubeat inclaustris suis insimul habitare neotnsunds
aicuirrit ea dorentt ubi uust. suaro itaꝙ nob̾ feminis illudphi bec pq̾irt
n uarretate col& aut fissura uestiũ neꝗ intonsura intuentiũ quee
forma deraremnplu ee debet offendant aspectũ s potiꝰ ita insuis aectibꝰ
crrina edempnent & amorẽ innocentiȩ c̃usatiõe demonstrent. sic̃
elignttas erigit ordinus clericalis. Alagnifice dictũ siẽ.dignitas exi¬
dic ordinis clericat ne intelligat᷑ eailit.: pensanda ẽ. eleri cat digunas

Expanded text:
ritis, neque tamen regulę alicuius voto adhuc obligatis, quia votum regulę solemus dlassitudinem senectutis, nunc imponitur invitis observantia regularis?». Quibus cum respondeo: «Quia estis in monasterio et utimini stipendio regulariter viventibus de stipendio regulariter viventibus constituto, et ipsi nullam penitus observant regulam, neque saltem illam dissolutapositam: quae, cum eos jubeat in claustris suis insimul habitare, nec permitcurrit et dormit ubi vult. Quare itaque nobis feminis illud prohibeatur, qvel varietate colorum aut fissura vestium neque in tonsura intuentium, quorum forma et exemplum esse debent, offendant aspectum, sed potius ita in suis actibus errata condempnent et amorem innocentię conversatione demonstrent, sicut dignitas exigit ordinis clericalis. Magnifice dictum, «sicut dignitas exigit ordinis clericalis»! Ne intelligatur exiliter, pensanda est ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
mulla aliqͣ occupatiõe ꝓrsus inueniaris mundialis negotii o ecasiõe
ꝑplerus. ieq enĩ iudicẽ aut eognitorẽ scłariũ negotiꝙ hodie te
ordinare uult xp̃s. ne p̃focatꝰ p̾sentibꝰ hominũ euris ñpossis u̾bo dĩ
usũ ꝑtinent oꝑam fidelit̃ dedint. Et paulus doct& gentiũ. hemo
inqͥt militans dõ implicet se nego eiis sesaribꝰ ut ei płaerat eu se ꝓbaũ
ltẽ.Om̃is pontifea ex hominibꝰ assumpt᷑ ꝓhominibꝰ ẽstitut᷑ inhis qs

Expanded text:
in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negocii occasione in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negocii occasione perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vult Christus, ne, prefocatus presentibus hominum curis, non possis verbo Dei usum pertinent operam fideliter dederint. Et Paulus doctor gentium: Nemo, inquit, militans Deo, implicet se negociis secularibus, ut ei placeat, cui se probavit. Item: Omnis pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
qn adhuc t̃ra erat inanis & uacua & tenebre erant suꝑ abyssũ. S ne
semꝑtalise̾et ẽfusio rerũ. sp̃s dĩ ferebat᷑ suꝑ aq̃s. ut extanta rerũ c̃¬
fusiõe ꝓduc̾et formas discretas & abinuicẽ sua ꝓpͥetate distinctas.
Sulto nẽ benigniꝰ fert᷑ suꝑ aqͣs babtismi ut earhis adlucẽ ꝓducat qͥc¬
qͥd illud pulehritudinis & iocunditatis fuit uñ sͥmetipsi applaude
carne ppͥa hominibꝰ & manens eũ hominibꝰ ipsos cũ qͥb manebat ho¬
mines uit᷑ se discreũ alit̾ loqͥns discipulis suis inmonte. alit̃ ebis indo¬
hominũ secernendi sq in monte celsiorisc̃ũsationis iungendi ẽent.
Nuiꝰ duune institutiõĩs memꝙ beatꝰ setris inordinatioe clem̃tis dic̃.
Te qͥde oportet irrep̃hensibilit̾ uiu̾e & sũmo studioniti ut omẽs uite
huiꝰ occupatiõẽs abicias ne fidiuissꝙ exristas. ne aduocatꝰ litiũ fias. neus

Expanded text:
quando adhuc terra erat inanis et vacua et tenebrę erant super abyssum. Sed, ne quando adhuc terra erat inanis et vacua et tenebrę erant super abyssum. Sed, ne semper talis esset confusio rerum, spiritus Dei ferebatur super aquas, ut ex tanta rerum confusione produceret formas discretas et ab invicem sua proprietate distinctas. Multo nunc benignius fertur super aquas babtismi, ut ex his ad lucem producat quicquid illud pulchritudinis et iocunditatis fuit. Unde sibimet ipsi applaudebcarne propria hominibus et manens cum hominibus, ipsos cum quibus manebat homines inter se discrevit, aliter loquens discipulis suis in monte, aliter turbis in lohominum Huius divinę institutionis memor beatus Petrus in Ordinatione Clementis dicit: «Te quidem oportet irreprehensibilis vivere et summo studio niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideiussor existas, ne advocatus litium fias, ne vel
Abbreviated transcription (Latin):
regibabilonis militant. scłaria spiritalibꝰ miscendo & oĩa ita ẽfunden¬
do ut si uideas huiꝰmͦ hominẽ neq in habitu neq inc̃u̾satioẽ ualeas
ꝑpendẽ illiꝰ ꝑfessionẽ. Similit̃ & int̾ laicos uix inuenias in ordine
militari aliquẽ suis ẽtentũ stipendiis ad scsarẽ uideł militiã ꝑtinen¬
tibꝰ ita nt ñ habeat decimas militie sp̃ali potiꝰ ꝗͣ scsari diuina ordina¬
tione destinatas. Et hi aͦ ueluti ea diu̾so gene c̃fusi eiues babilonie s̃.
separantes qͣ ds̃ c̃iuna. & uingentes qͦ separaũ. Nuiꝰ aut̃ c̃fusionis p̾ci¬
pius machinatores epitase elerũ fouentes & laicis talia beneficia
p̃stantes. & pͥncipes eadẽ sua potentia manu tenentes atq in hoc ñdõ
s regi babilonis militantes. Diligit enĩtales c̃fusiones re& babilonis
ut spalia & sełaria insimul c̃fusa rep̃sentent qͦdammꝰ chaos antiquũ.

Expanded text:
regi Babilonis militant, secularia spiritalibus miscendo et omnia ita confundenregi Babilonis militant, secularia spiritalibus miscendo et omnia ita confundendo ut, si videas huiusmodi hominem, neque in habitu neque in conversatione valeas perpendere illius professionem. Similiter et inter laicos vix invenias in ordine militari aliquem suis contentum stipendiis, ad secularem videlicet miliciam pertinentibus, ita ut non habeat decimas milicię spiritali potius quam seculari divina ordinatione destinatas. Et hi ergo, veluti ex diverso genere confusi, cives Babilonię sunt, separantes quę Deus coniunxit et iungentes quę separavit. Huius autem confusionis precipui sunt machinatores episcopi talem clerum foventes et laicis talia beneficia prestantes et principes eadem sua potentia manu tenentes atque in hoc non Deo, sed regi Babilonis militantes. Diligit enim tales confusiones rex Babilonis, ut spiritalia et secularia insimul confusa representent quodammodo chaos antiquum,
Abbreviated transcription (Latin):
mias deplorat dicens. Grea disꝑsus isrł. leones comeder̃t eũ. Primis
aeuoraũ eũ rea assur: iste nouissimꝰ exossauit eũ nabuchodonosor
rear babilonis. Ed enĩ ẽ grege dni exrossari nͥ eũ ita fascinari ut inerro¬
rẽ inducant᷑ si fieri pot̃ & electi ossibꝰ carnẽ portantibꝰ assimilati:
s peccatis earigentibꝰ eꝙ numo sociati qͥ ciues potiꝰ babilonis ꝗͣ iersm
censent᷑. u̾bi grã inclero hi qͥ cũ sint ualent̃ litt̾ati dicunt᷑ tñ & s ace¬
pħali. & ut ait ysidorus ypocentauris assimilati: qͥnec eqͥ nec homines
miatũ genus & c̃fusũ inse rep̃sentantes neq clericeali neq laieali disci¬
plina utentes. er eo qͥ uocant᷑ clerici ł canoniei eũ sint synagoga sata¬
ubꝰ t ã neqͥ oribꝰ ẽferre. N& qͥda p̃cipuas ineccsa dignitates & sedes oe¬
cupant atq ciuesierłm tanto guiꝰ guant. qͣnto licentiꝰ inipsa iersm

Expanded text:
mias deplorat dicens: «Grex dispersus Israhel, leones comederunt eum. Primus mias deplorat dicens: «Grex dispersus Israhel, leones comederunt eum. Primus devoravit eum rex Assur, iste novissimus exossavit eum Nabuchodonosor rex Babilonis». Quid enim est gregem Domini exossari, nisi eum ita fascinari ut in errorem inducantur, si fieri potest, et electi, ossibus carnem portantibus assimilati, sed peccatis exigentibus eorum numero sociati, qui cives potius Babilonis quam Ierusalem censentur? Verbi gratia, in clero hi qui, cum sint valenter litterati, dicuntur tamen et sunt acephali et, ut ait Ysidorus, ypocentauris assimilati, qui nec, equi nec homines, mixtum genus et confusum in se representantes, neque clericali neque laicali disciplina utentes, ex eo quod vocantur clerici vel canonici, cum sint synagoga Satavel etiam nequioribus conferre. Horum quidam praecipuas in Ecclesia dignitates et sedes occupant atque cives Ierusalem tanto gravius gravant, quanto licentius in ipsa Ierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
sub seq̃ndi necessitas. lure deniq sic̃ fabricans mundu in pͥncipio fecit
ds celũ & t̃rã. sic infabricanda noua creat᷑a pͥus formant᷑ cȩlestia & spiri¬
dictio. nã si electioĩpatet dissonantia: iure intalibꝰ expectat᷑ uidi eũ
spãliũ sententia ut electo iã ẽfirmato fiat regaliũ donatio. quãꝗͣ ea¬
dẽ iã excłiis olim donata inpossessione sint excłastica censenda s ob¬
seqͥo decenti ap̃ regẽ deseruienda: ñ ad nutũ eiꝰ eccłiis qͣsi eanouo ẽfe¬
renda ł auferenda. Reges enĩ ae pͥncipes intali malicia ꝑtinaees ut
uellent ad nutũ suũ lispensari eccsastica ł ipsa regalia exr parte frae
s̃. humiliatis cet̾is ad obedientiã sc̃ȩ̃ apsicȩ sedis. ua ut iã letari possemꝰ
iihis quȩ dicta s̃ & acta indomũ dni euntibꝰ his qͥ ueniunt debabilone
babilonis diabols indietꝰ istis nouissimis exossat gregẽ đni siẽ iere¬

Expanded text:
subsequendi necessitas. Iure denique, sicut fabricans mundum in principio fecit subsequendi necessitas. Iure denique, sicut fabricans mundum in principio fecit Deum cęlum et terram, sic in fabricanda nova creatura prius formantur cęlestia et spiriadictio. Nam, si electionis patet dissonantia, iure in talibus expectatur iudicum spiritalium sententia, ut electo iam confirmato fiat regalium donatio, quanquam eadem iam ęcclesiis olim donata in possessione sint ęcclesiastica censenda, sed obsequio decenti apud regem deservienda, non ad nutum eius ęcclesiis quasi ex novo conferenda vel auferenda. Reges enim ac principes in tali malicia pertinaces, ut vellent ad nutum suum dispensari ęcclesiastica vel ipsa regalia, ex parte fracti sunt, humiliatis ceteris ad obedientiam sanctę apostolicę sedis, ita ut iam letari possemus in his quę dicta sunt et acta, in domum Domini euntibus his qui veniunt de BabiloneBabilonis diabolus in diebus istis novissimis exossat gregem Domini, sicut Iere
Abbreviated transcription (Latin):
se uelle monstrau̾it. sanones parisi aci. Si ꝑ ordinationẽ regiã honoris
istiꝰ culm̃ ꝑuadẽ aliqͥs nimia tem̾itate p̃sumpserit: a c̃ ꝓuincialibꝰ loci ipsi
ep̃is recipi penitꝰ nullatenꝰ mereat᷑ ꝗͦ in debite ordinatũ agnosẽt. Si qͥs
eũ dec̃ꝓuincialibꝰ reciꝑe cont᷑ int̃dicta p̃sumpserit: sit afribꝰ oĩbꝰ segre¬
gatꝰ & ab ips& omniũ caritate semotꝰ. Nuiꝰmͦ regulis de pontificũ ꝓmo¬
tione ꝓmulgatis exrcludit᷑ uiolentia regũ seu p̾ncipũ cet̃oq laie& po
electio acanonicis fieri scđm c̃siliũ religios& suibꝰ oĩbꝰ diligent̃ pensa¬
tis .iiiͦi. inueniunt᷑ distinctiones in electiõe canoniea. Hã sp̃ales &religo¬
si uiri snt c̃sułe. canonici elige: ppss pet̾e. honorati assentire. Qui t̃n si
ẽsilio religios& patrũ & electiõe elerieꝵ ac petitioe ꝓpłi ẽcurrente
neq regibꝰ neq honorans eã cassandi ẽ ulla potestas: s ut symachy p̃pdũ

Expanded text:
 regiam honoris istius culmen pervadere aliquis nimia temeritate presumpserit, a provincialibus loci ipsius episcopis recipi penitus nullatenus mereatur, quem indebite ordinatum agnoscunt. Si quis eum de comprovincialibus recipere contra interdicta presumpserit, sit a fratribus omnibus segregatus et ab ipsorum omnium caritate semotus». Huiusmodi regulis de pontificum promotione promulgatis, excluditur violentia regum seu principum ceteroelectio a canonicis fieri secundum consilium religiosorum. Quibus omnibus diligenter pensatis quatuor inveniuntur distinctiones in electione canonica: nam spiritales et religiosi viri habent consulere, canonici eligere, populus petere, honorati assentire. Qui tamen, si consilio religiosorum patrum et electione clericorum ac peticione populi concurrente noratis eam cassandi est ulla potestas, sed, ut Symachus papa dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nistris ipse utiq homicida efficit᷑. si qͥs ab eis intali ministerio int̾sicit
qͦ mͦ reges duces &ł eomites homicidȩ fiunt si absq udicio & usticia
homines occidunt łoceidi faciunt. Cade uideł consulauonẽ¬

Expanded text:
nistris, ipse utique homicida efficitur, si quis ab eis in tali ministerio interficitur: nistris, ipse utique homicida efficitur, si quis ab eis in tali ministerio interficitur: quo modo reges, duces et comites homicidae fiunt, si absque judicio et justitia homines occidunt vel occidi faciunt. Eadem videlicet con
Abbreviated transcription (Latin):
pablio sã Piurepellunt᷑ aliqͥ t̾rore ne male faciant & ipsic ualiqđ fortas
pstas. eo dicente sẽo Augustino de sensu euangelies es eremo fo aplise
ereidimꝰ ueita cõꝓbari qͦ nuicinia sarracenoe sicaudiuumnꝰ eieri solent
uent si eanuluis defensionũ instrum̃tis pͥmunita cognoscent. Caĩ
puto: đ̃o rep̃hendenđu teme qͥa idfieri c̃stat nimia ecctorq̃ntest
au a t̾rorẽ barbaris incutiendũ iure toleranda. semota penit untent
oecidi ꝙ̃ oecidẽ qͣntacũq arm& łarmatoe. ostentatione hostesarecam
ꝑtͥbunũ potestatis romanȩ sibi tutesa ꝓuidit armꝙ. inqͥ sihostesulie
mortẽ & sanguinẽ sitientes in cidissent. ñ ipse reus homicidũ fuissets
magis ꝗͣ faulx apłs homicida fuisset si inipsiꝰ deductione aliqͥs hostiũ
su& int̾emptꝰ cecidisset. Porro si admala nego cia epõ ab utit᷑ suis mi¬

Expanded text:
bliolam: «Qui repelluntur aliquo terrore ne mala faciant, et ipsis aliquid fortasse prestatur». Hec dicente sancto Augustino de sensu euangelico et exemplo apostolico, credimus licita comprobari quę in vicinia Sarracenorum, sicut audivimus, fieri solent, ter invaderent, si ea nullis defensionum instrumentis praemunita cognoscerent. Quod non puto ideo reprehendendum temere, quia id fieri constat nimia extorquente nedum, et terrorem barbaris incutiendum jure toleranda, semota penitus intenoccidi quam occidere, quantacunque armorum vel armatorum ostentatione hostes arceant per tribunum potestatis Romanae sibi tutelam providit armorum: in quae si hostes illius mortem et sanguinem sitientes incidissent, non ipse reus homicidii fuisset; sed magis quam Paulus apostolus homicida fuisset, si in ipsius deductione aliquis hostium suorum interemptus cecidisset. Porro, si ad mala negotia episcopus abutitur suis mi
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qͥa frĩbꝰ indisꝑsione positis tãꝗͣ aduenis & ꝑ egͥnis int̾ gentes c̃u̾santibꝰ
missa s̃. speciałr eos instruunt qͥ pie int̾ impios uiuendi & eos instruendi
hnt ꝓpositũ & officiũ: aqͦ qͥ erorbitant secuti uiã balaã exrbosor qͥmer¬
eedẽ iniquitatis amauit correptionẽ uͦ habuit sue uesanie subiugale
matũ. hiut beatꝰ fctrus ait s̃ fontes sinȩ aq̃ & nebule t̃binibꝰ eicagtate

Expanded text:
 fratribus in dispersione positis tanquam advenis et peregrinis inter gentes conversantibus missa sunt, specialiter eos instruunt qui pie inter impios vivendi et eos instruendi habent propositum et officium; a quo qui exorbitant secuti viam Balaam ex Bosor, qui mercedem iniquitatis amavit, correptionem vero habuit suę vesanię subiugale m
Abbreviated transcription (Latin):
fessores offerendo thuseade cunabula ꝓsui ordinis ẽgruentia ornant:
dũ in eis reliqͥe mr̃m collocatȩ uirtutibꝰ & miraculis coruscant suisq
meritis inibi militantes adiuuant: & doctrine ẽfessꝙ sc̃os mores in¬
formant orationibꝰq suffragant᷑ boui & asino huiꝰmͦ p̃sepe dni sui
recognoscentibꝰ. Et qi ñsolo cibo angło s & feno animaliũ decet ẽe re¬
fertũ hoc p̃sepe dñi. cõportent hoc fenũ diuites mundi huiꝰ faciendo
s amicos de mãmona iniqͥtatis ut cũ defecerint recipiant᷑ ab eis inẽt̾¬
na tab̃nacula: ꝓ qͥbꝰ c̃ seq̃ndis ipsi reges offerant edificia regalia. ut
impleat᷑ q scriptũ ẽ. Incubilibꝰ in qͥbꝰ pͥy dracones habitabantꝰ: oriet᷑ ui¬
ror calami & iunci. Qđ adlitterã qͦ impletũ ꝑpendimꝰ. qͥ ñ solu tẽpla¬

Expanded text:
fessores offerendo thus eadem cunabula pro sui ordinis congruentia ornant, fessores offerendo thus eadem cunabula pro sui ordinis congruentia ornant, dum in eis reliquię martyrum collocatę virtutibus et miraculis coruscant suisque meritis inibi militantes adiuvant, et doctrinę confessorum sanctos mores informant orationibusque suffragantur bovi et asino huiusmodi presepe domini sui recognoscentibus. Et quia non solo cibo angelorum, sed et feno animalium decet esse refertum hoc presepe Domini, comportent hoc fenum divites mundi huius faciendo sibi amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defecerint, recipiantur ab eis in ęterna tabernacula, pro quibus consequendis ipsi reges offerant edificia regalia, ut impleatur quod scriptum est: «In cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, orietur viror calami et iunci». Q
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesiastica hystoria in aliquibus uidetur dissonare atͥꝑtita hystoria cͥca ea qͤ de
ĩpatore ꝯstantino scͥpta utꝰbi . pt̃ missa diu̾sitate codicũ de babtismo ẽstanti¬
ni uarie agentiũ. unã tñ & eandẽ pietatẽ iã dicti pͥncipis c̃testantiũ: respi¬
ce quesopontifices romanos eiꝰd̃e u̾itatis attestationi unanimit̃ ẽsonantes.
Qa si adhuc firmiora petis argum̃ta. recurre adimmobile fundam̃tũ¬
euangelieꝙ apłico ꝓpheticoe testimoni&. qͥbꝰ aꝑte inuenis apꝓbatũ.
regibꝰ & pͥncipibꝰ cet̾isq diuitibꝰ mundi huiꝰ e̾ẽ licitũ ac salubre. scãm
di excsam larga munificentia honorare: xp̃oq in ea regnanti aurũ
de thesauris suis offerendo eunabula eiꝰ ꝗͣ s famulantiũ sͥ habitaeula ce¬
nobitalia ornare: quẽadmodũ scĩ martyres offerendo myrrã. & seĩ ẽ¬

Expanded text:
ecclesiastica historia in aliquibus videtur dissonare a Tripertita historia, circa ea quae de ecclesiastica historia in aliquibus videtur dissonare a Tripertita historia, circa ea quae de ipta sunt utrobique: pretermissa diversitate codicum de babtismo Constantini varie agentium unam tamen et eandem pietatem iam dicti principis contestantium, respice, queso, pontifices Romanos eiusdem veritatis attestationi unanimiter consonantes. Quod si adhuc firmiora petis argumenta, recurre ad immobile fundamentuestimoniorum, quibus aperte invenis approbatum regibus et principibus ceterisque divitibus mundi huius esse licitum ac salubre sanctam Dei Ęcclesiam larga munificentia honorare, Christoque in ea regnanti aurum de thesauris suis offerendo, cunabula eius, quę sunt famulantium sibi habitacula cenobitalia, ornare, quemadmodum sancti martyres offerendo mirram et sancti con
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eccsastica lib̃tate p̃manibꝰ habent᷑ qͥbꝰ eccsasticȩ inmunitatis & lib̾ta¬
tis pͥuilegia tã ab ipsis ꝗͣ asuis antecessoribꝰ ꝓmulgata censent᷑ omnino
rationabilia & inuiolabilia. Uñ archadiꝰ & honoriꝰ diẽt̃ int̾ cetera. Que¬
cũq aparentibꝰ nr̃is diu̾sis s̃ statuta temꝑibꝰ. man̾e inuiolata atq in cor
rupta circa sacͦ scãs eccłas p̃cipimꝰ. Nichil ꝗͥ apͥuilegũs inmutet᷑: omĩbꝰ
qͥ ecelũs deseruiunt tuitio deferat᷑: qͥa tẽꝑibꝰ nr̃is addi potiꝰ reuerentię
deseruire. nulliꝰ attemptatioĩs molestiã sustine decernimꝰ. Sulta his co¬
firmiora munim̃ta indecretis pontificũ roman& lib̃tatẽ & umunim
tus in contͣdicibili auctoritate. qͥbꝰ rerũ eccłasticax fraudatores
uastatores alienatores anathematis iaculo feruint᷑ & sacrilegi ꝓnus¬
tiant᷑. Si uero de gestis ecclesiasticis inde tibi suboritur ambiguitas quod

Expanded text:
stica libertate pre manibus habentur, quibus ęcclesiasticę inmunitatis et libertatis privilegia, tam ab ipsis quam a suis antecessoribus promulgata, censentur omnino rationabilia et inviolabilia. Unde Archadius et Honorius dicunt inter cetera: «Quecunque a parentibus nostris diversis sunt statuta temporibus, marupta circa sanctas Ecclesias praecipimus. Nihil igitur a privilegiis immutetur, omnibusque qui ecclesiis serviunt, tuitio deferatur. Quia temporibus nostris addi potius reverentia deservire, nullius adtemptationis molestiam sustinere decernimus. Quis efirmiora munimenta in decretis pontificum Romanorum libertatem et imlatus in contradicibili auctoritate: quibus rerum ecclesiasticarum fraudatores, vastatores, alienatores anathematis jaculo feriuntur, et ut sacrilegi iantur. Si vero de gestis ecclesiasticis inde tibi suboritur ambiguitas, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
as eeta El nã ẽ aqua aspsos leuitas & rasos. lotisq uestimtis mundatos
bouẽ altũ in holo caustũ altum ꝓpeccato manibꝰ suis suꝑ capita positis
eora ano tange. positis antea ł insimul manibꝰ filiꝙ isrł suꝑse . Edinq̃¬
hoe ẽ n spal ꝓpositi uiros aꝓpͥis uicũs mundatos acunctis facultatibꝰ
thimiama in furore dñi & holo caustũ suꝑ altare eiꝰi. int̾ueniant ꝓpec¬

Expanded text:
a. Quidnam est aqua aspersos Levitas et rasos, lotisque vestimentis mundatos, bovem alterum in holocaustum, alterum pro peccato manibus suis super capita positis coram Domino tangere, positis antea vel insimul manibus filiorum I propositi viros a propriis viciis mundatos, a cunctis facultatibus thimiama in furore Domini, et holocaustum super altare eius, id est inte
Abbreviated transcription (Latin):
tas ceonpiationes mens ꝓferat. & pulchrã anime speciẽ qͣsi piles fuscan¬
tilꝰ deformereddat . s. qͣntũ libet ut diximꝰ quẽpiã uirtꝰ sẽẽ ẽusatioĩs
nent & eres et itũ ut recidant᷑ qͥa magno qͥe studio suꝑfluȩ eogaro¬
tiones amputandȩ s̃. s tñ amputari funditꝰ ne q̃ꝗ̃ posst̃. Sẽꝑenĩ earo
supfiua genat: qͣ semꝑ sp̃s ferro sollicitudinis recidat. S hec i nob
te subtilsꝰ espicimꝰ eũ speculatiõis alta penet̃mꝰ. Herũ hane mundieiȩ
ł pulchritudinis ꝑfectionẽ ẽseqͥ ñ pot̾it nͥ qͥ cunctas pͥus abanimo
suo faculiates selidiuumi amoris nouacula raserit: Pinde dns nr qͥlegem
destõ omio ꝓbatꝰ eũ dic̃ in bndictiõe leui. Euidix̃ pat suo amat᷑ sue

Expanded text:
ogitationes mens proferat, et pulchram animę speciem quasi pilis fuscantibus deformem reddat. Sed quantumlibet, ut diximus, quempiam virtus sanctę conversationis nent, et crescunt iterum ut recidantur, quia magno quidem studio superfluę cogitationes amputandę sunt, sed tamen amputari funditus nequaquam possunt. Semper enim caro superflua generat, quę semper spiritus ferro sollicitudinis recidat. Sed hec in nobis tunc subtilius conspicimus, cum speculationis alta penetramus. Verum hanc mundicię vel pulchritudinis perfectionem consequi non poterit, nisi qui cunctas prius ab animo suo facultates seculi divini amoris novacula raserit. Proinde Dominus nosteDeuteronomio probat, cum dicit in benedictione Levi: «Qui dixit patri suo et
Abbreviated transcription (Latin):
inpublicũ sũmi regis obsequiũ ñ in ius pͥuatũ uendicata. suiꝰ tͣnspositiõis
multa inueniunt᷑ laudabilia ex empla. ñ solũ in sc̃a ȩccła s & ingente
ñ sc̃a & pagana. legamis gesta regũ pagan&. in libris machabeq & inue

Expanded text:
in publicum summi Regis obsequium, non in jus privatum vindicata. XX. Cujus transpositionis in publicum summi Regis obsequium, non in jus privatum vindicata. XX. Cujus transpositionis multa inveniuntur laudabilia exempla, non solum in sancta Ecclesia, sed et in gente non sancta et pagana. Legamus gesta regum paganorum in libris Machabae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuniu̾sũ mundu insuo degentes imꝑio ñ sosũ fieri xpĩanos. s & fabri¬
candas eccłas & p̃dia tͥbuenda c̃stituit. Beniq ide p̃fatꝰ pͥnceps donaria
inm̃sa & fabricã templi pͥme sedis beati Pet ui pͥncipis aplo instituit:
ado ut sedẽ imꝑałe cui qͥq romani pͥncipes p̾sidebant relinqueret. &
beato ẜet ⁊ o siusq successoribꝰ ꝓfut᷑a concedet. Audiat adusariꝰ qͥa i¬
ꝑatoe c̃stantinꝰ in gestis eccłasticis uir religiosissimꝰ nominat᷑. & eiꝰ iusti¬
tutio ñ qͥa eiꝰ fuit s qr iusta & rationabilis eatitit laudat᷑. Neq eni tã
laudabili estitutioi hoc adu̾sat᷑. qͣ ioris pii diet̃ rẽ publicã ñ posse usu¬
capi: eũ hoc dicto sane intellecto astruat᷑ id qđ uiris publici ẽ inpͥuatũ
ius ñ posse redigi. beniq res publica ecełe donata manet adhuc publica

Expanded text:
per universum mundum in suo degentes imperio non solum fieri Christianos, sed et fabriper universum mundum in suo degentes imperio non solum fieri Christianos, sed et fabricandas ecclesias, et praedia tribuenda constituit. Denique idem praefatus princeps donaria immensa, et fabricam templi primae sedis beati Petri principis apostolorum instituit, adeo ut sedem imperialem, cui quippe Romani principes praesidebant relinqueret, et beato Petro suisque successoribus profututuram concederet.» Audiat adversarius quia imperator Constantinus in gestis ecclesiasticis vir religiosissimus nominatur, et ejus institutio, non quia ejus fuit, sed quia justa et rationabilis exstitit, laudatur. Neque enim tam laudabili constitutioni hoc adversatur, quod jurisperiti dicunt rem publicam non posse usucapi, cum hoc dicto sane intellecto astruatur id quod juris publici est in privatum jus non posse redigi. Denique res publica Ecclesiae donata manet adhuc publica,
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolũ in laude nimia tͥꝑtite ystorie s & incet̾is opꝰculis notat᷑ & repudi¬
ditissimꝰ notat ꝓsensu heretico repudiata: qͦd̾a tñ ab ipso ꝓsꝑo inueni¬
unt᷑ em̃data. Suomlibet gͦ tͥꝑtita ystoria de babtismo ẽstantini sit re-¬
cipienda ł respuenda: nichil hoc attinet ad infirmanda eiꝰ edicta ꝓ
res roborata. int̃ cet̾a imꝑialia scripta. Uñ in gestis eccłasticis le int̃ cet̾a.
beniq reges &p̃sides ac magistratꝰ ñ sosu adiacentia tͥbuere.s & ipsi
ꝓpͥa largitis̃. ꝑ uniu̾sa regnat̾raꝵ uñ alerent᷑ egentes qͥ in mundo nichil
possidebant. eccsẽq fabricarent᷑ atq restaurarent᷑. dõq & ecelẽ eiꝰ rite
famulantiũ. seruꝵ q. illiꝰ supplem̃ta absq necessitate tͥbuert. Equiby
uir religiosissimꝰ c̃stantinꝰ pͥmꝰ fide u̾itatis patent᷑ ad eptꝰ. licentiã dedit

Expanded text:
non solum in laude nimia Tripertitae ystoriae , sed et in ceteris opusculis notatur et repudinon solum in laude nimia Tripertitae ystoriae , sed et in ceteris opusculis notatur et repudiditissimus, notat, pro sensu heretico repudiata. Quędam tamen ab ipso Prospero inveniuntur emendata. Quomodolibet ergo Tripertita Ystoria de baptismo Constantini sit recipienda vel respuenda, nichil hoc attinet ad infirmanda eius edicta pro res roborata inter cetera imperialia scripta. Unde in Gestis Ęcclesiasticis legitur inter cetera: «Denique reges et presides ac magistratus non solum adiacentia tribuere, sed et ipsi propria largiti sunt per universa regna terrarum, unde alerentur egentes qui in mundo nichil possidebant, ęcclesięque fabricarentur atque restaurarentur, Deoque et Ęcclesię eius rite famulantium servir religiosissimus Constantinus, primus fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit
Abbreviated transcription (Latin):
bona & sc̃a tenemus: quã quã nouissima senectutis eiꝰ ꝑluxuriã &ydola¬
triã quit᷑ fedata ñignoremꝰ ꝓphetiã qͦ balaã arioli mercedẽ iniqͥtatis
amantis qͥa sacͥs litteris c̃sona inuenit᷑ in sũma recipimꝰ auctoritate ñ
pensando qͥs direrit s ꝗd. fuerit ꝗͦ imꝑat& c̃stantinꝰ insuis eart̾mis cuiꝰ¬
cũq secte sectato derelicta ut fert̃ fide catholica ꝓqͣ laborauerat
insynodo nycena qͥ ego minime credo: cũ eiꝰ & filios c̃stantinũ & c̃stantẽ
pat̾ne fidĩ successores duo testes duȩ oliue ac. duo candelabra lohes
infide catholiea & c̃u̾satioẽ bona stabiles de regnot̾reno ad regnũ ce¬
leste tͣnslatos p̃dicent. fuerit qͦ pat̾ e& c̃stantiny circa finẽ peste arri¬
ana contͣ ꝗͣ antea laudabilit̾ dimicau̾at maculatꝰ. ut asserit cassianꝰ cuiꝰ

Expanded text:
bona et sancta tenemus, quanquam novissima senectutis eius per luxuriam et ydolabona et sancta tenemus, quanquam novissima senectutis eius per luxuriam et ydolatriam graviter fedata non ignoremus. Prophetiam quoque Balaam arioli mercedem iniquitatis amantis, quia sacris litteris consona invenitur, in summa recipimus auctoritate, non pensando quis dixerit, sed quid. Fuerit ergo imperator Constantinus in suis extremis cuiuscunque sectae sectator, dein synpatenrae fidei successores duo testes, duae olivae ac duo candelabra, Iohannin fide catholica et conversatione bona stabiles de regno terreno ad regnum caeleste translatos predicent. Fuerit ergo pater eorum Constantinus circa finem peste Arriana, contra quam antea laudabiliter dimicaverat, maculatus, ut asserit Cassianus; cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cantoribꝰ exercitatis in canticis syon. Quis sapiens & intelligens hec.
ñ hoc opꝰ diuine pietatis uenet᷑. euiꝰcũq sit fidĩ ł conu̾sationis estima
ho ꝑquẽ ds talia ẽ oꝑatꝰ. Legimꝰ regũ pagan& eyri darui artara¬
erasis optima scripta & edicta. ꝓreedificandis muris iersm ꝓmul
qua inspirante ꝓcessert̃ omĩno amanda & uen̾anda: in eo p̃cipue qͥ
eirrei publice sumptibꝰ qđa remittendo qͦda largiendo adiutoriũ
epsis malis exẽsilio amanagagite hostis uideꝙ datis contͣrias. &
laudamꝰ eas. Euomͦ ꝗͦ ñ laudemys edicta c̃stantini aliꝙq imꝑatoꝵ
serte in ystoria ecclastica laudat᷑ eusebio narrante fides & pietas
babtidatꝰ ł rebabiidatꝰ ẽ ab eusebio arriano culpa eiꝰ adipsũ spectat.
neq tn bona scripta eiꝰ euaeuat: sic̃ & culpa regis dã licet illi multũ
noeuerit. seripta tñ eiꝰ bona euacuare ñ potuit᷑. Sic seripia salemonis

Expanded text:
cantoribus exercitatis in canticis Syon. Quis sapiens et intelligens hec cantoribus exercitatis in canticis Syon. Quis sapiens et intelligens hec non hoc opus divinae pietatis veneretur, cuiuscunque sit fidei vel conversationis estima quem Deus talia est operatus? Legimus regum paganorum, Cyri, Darii, Artarxersis, optima scripta et edicta pro reedificandis muris Ierusalem promulgqua inspirante processerunt, omnino amanda et veneranda, in eo precipue, quod ex reipublicę sumptibus quędam remittendo, quędaepistolis malis ex consilio Aman Agagite hostis Iudeorum datis contrarias, et laudamus eas. Quomodo igitur non laudemus edicta Constantini aliorumque impeCerte in ystoria aecclesiastica laudatur Eusebio narrante fides et pietas baptizatus vel rebaptizatus est ab Eusebio Arriano, culpa eius ad ipsum spectat neque tamen bona scripta eius evacuat. Sicut et culpa regis David licet illi multum nocuerit, scripta tamen eius bona evacuare non potuit, sic scripta Salemonis