comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ pleriq in hac etate defodiunt᷑ roma¬
ni ad petendas suppecias contendt᷑. Roma¬
ni miseratiõe infracti nichilq antiqͥus esti¬
mantes. qm fessis reb socioꝵ opem porrig̾e
semel ⁊ it̾m ꝑturbato longuis hoste oꝑam
suam ex hibuere. Postremo longinq ꝑegͥ¬
natiõis ꝑtesi. aduentũ in posterum excu¬
sant. Discerent ip̃i potius a martio patrũ
salore non degenerare: animis ⁊ armis pat¬
am defensare. Adiciunt uerbis normã mu¬
ri ꝓ sui tuitione construendi. ad ꝓpugna¬
cula excubandi. in hostem si necesse se pro¬
cursandi. ⁊ cet̾a que disciplina militaris
exigit exeqũeeli. Postionita lacͥmis miserm
comitati discedunt. Abeuntes felix fortuna
ꝓsequens. uotis suoꝵ restituit. Tñ uero scoti
despati reditus audito nuntio incitant᷑. ⁊ pluł
solito inbritones irruere. ⁊ murũ cõplanars
pautos resistentes oppͥmere. p̃das non igno¬

Expanded text:
quorum plerique in hac aetate defodiuntur, Romaquorum plerique in hac aetate defodiuntur, Romam ad petendas suppetias ire intendunt. Romani, miseratione infracti, nihilque antiquius aestimantes quam fessis sociorum rebus opem porrigere, semel et iterum proturbato hoste, operam suam exhibuere: postremo, longinquae peregrinationis pertaesi, adventum in posterum excusant; discerent ipsi potius a Martio patrum calore non degenerare, animis et armis patriam defensare. Adjiciunt verbis formam muri pro sui tuitione construendi, ad propugnacula excubandi, in hostem si necesse sit procursandi, et caetera quae disciplina militaris exigit exequendi; post monita, lachrymis miserorum comitati, discedunt: abeuntes felix fortuna prosequens, votis eorum restituit. Tum vero Scotti, desperati reditus audito nuncio, et incunctanter et plus solito in Britones irruere, murum complanare, paucos resistentes opprimere, praedas non igno
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ad tyraunidem anelasset. quasi ab ex¬
ercitu impulsus purpuram induit. statim¬
q in galliam transitũ parans. ex ꝓuincia om¬
uẽ pene militẽ abrasit. Constantinꝰ quidã nõ
multo post ibidem spe noĩs imꝑator allectus:
quicquid residuũ erat. militaris roboris exau¬
sit. S alterꝰ atheodosio. alter ab honorio int̾¬
fecti: reb humanis ludibrio fuere. Copia¬
rum q̃ illos adbella secute fuerant. pars occi¬
la pars post fugam ad suꝑiores britannos
concessit. Ita cũ tyranni nullũ in agris p̃ter̾
semibarbaros. nullũ in urbib p̃ter uentri de¬
alitos reliquissent. britannia om̃i patrocini¬
o iuuenalis uigoris iuduata. om̃i exercitio
artium exinanita cont̾minaꝵ gentiũ inhia¬
tioni diu obnoxia fuit. Siquidem inuestigio
scotoꝵ ⁊ pictoꝵ incursione multi mortales
omĩa tuciora putarent. qm̃ p̃lio de cernere.
partim pedib salt᷑m querentes fugã in mõ¬
taua intendunt. partim sepultis thesauris

Expanded text:
fidem ad tyrannidem anhelasset, quasi ab exercitu impulsus purpuram induit, statimque in Galliam transitum parans, ex provincia omnem pene militem abrasit. Constantinus etiam quidam non multo post ibidem spe nominis imperator allectus, quidquid residuum erat militaris roboris exhausit; sed alter a Theodosio, alter ab Honorio interfecti, rebus humanis ludibrio fuere; copiarum quae illos ad bella secutae fuerant, pars occisa, pars post fugam ad superiores Britannos concessit. Ita cum tyranni nullum in agris praeter semibarbaros, nullum in urbibus praeter ventri deditos reliquissent, Britannia omni patrocinio juvenilis vigoris viduata, omni exercitio artium. exinanita, conterminarum gentium inhiationi diu obnoxia fuit. § 3. Siquidem, e vestigio, Scottorum et Pictorum incursione multi mortales omnia tutiora putarent quam praelio decernere, partim pedibus salutem quaerentes fuga in montana contendunt, partim sepultis thesauris,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Proseq̃liant᷑ dicta lacrime. ⁊ suspirioꝵ diffi¬
cultas. Iam uͦ nocłib qa deerant q̃ docerent᷑ uł u̾bu
excipent lucubrabat ip̃e sibi pernox ĩ gr̃aꝵ actione. ⁊
psasmoꝵ cantu. implens sapientissimi uiri clictũ. ut
nũqm minꝰ solls eẽt: qmͣ cũ solus eẽt. Si qͣn uͦ sopor

Expanded text:
antur dicta lachrymae, suspiriorumque difficultas. Jam vero noctibus, quia deerant qui docerentur vel verba exciperent, lucubrabat ipse pernox in gratiarum actione et psalmorum cantu, implens sapientissimi viri dictum, ut nunquam minus solus esset quam cum solus esset. Si quando vero
Abbreviated transcription (Latin):
illa occasione aucupata: letũꝙ subriiens
⁊ ubi sunt ait dñe coniũx hesternemn strepi¬
tus. tibi aulea sydoniĩs fucis ebria. ubi
parasitoꝵ discurrens petulantia. ubi deda¬
la uasa ponde metalloꝵ mensas ip̃as one¬
lencciniũ obsonia: Nonne omĩa fumꝰ et¬
his qͥ heserunt: qͥa simul transibũt. Cogi¬
ta queso qmͣ mirabilit̾ defluunt carnes:
que mͦ indeliciis nutriunt᷑. Nonne nos qͥ
ta. maritũ compulit in sententiam exem¬

Expanded text:
cupata, laetumque subridens: « Ubi sunt, inquit, domine, hesterni strepitus, et aulaea Sidoniis succis ebria? Ubi parasitorum discurrens petulantia; ubi Daedalea vasa pondere metallorum ipsas mensas orlenociniui haeserunt; quia simul transibunt. Cogita, quaeso, quam miserabiliter defluunt carnes, quae in deliciis nutriuntur. Nos qui ta, maritum compulit ire in sententiam, Rom
Abbreviated transcription (Latin):
bies funcoꝵ eo bello perierunt. ericus dix
fors uilianoꝵ in liburnia uxta charsathicx
maritamã eiuitatem insidiĩs oppiclanocũ
paterceptus ÷ gerolus baioarie prefeto
patnonria cũ contra hunos p̃laturrs aciem
insteueret incertum a quo cũ aduoli cantũ
qui eũ ob equitãtem ac singłos hortantem co¬
mitabant᷑ inter fectus est. Ceterũ incruentũ
pene francis hoc bellũ fuit. ⁊ ꝓsꝑimum exitũ

Expanded text:
ribus Francorum eo bello perierunt, Aericus dux ribus Francorum eo bello perierunt, Aericus dux Foroiulanus, in Liburnia iuxta Tharsaticam, maritimam civitatem, insidiis oppidanorum intercoeptus, et Geroldus Baioariae praefectus, in Pannonia, cum contra Hunos proeliaturus aciem instrueret, incertum a quo, cum duobus tantum qui eum obequitantem ac singulos hortantem comitabantur, interfectus est. Caeterum incruentum pene Francis hoc bellum fuit, et prosperrimum exitu
Abbreviated transcription (Latin):
nam tñ perse in pannoniam nã hãc
ꝑuinciam ea gens tum incolebat.¬
expeditionẽ fecit: cecera filio suo pippino
ac prefatis Pͣminciaꝵ comitib eius atq
legatis ꝑficienda commisit. Quod cũ ab
octauo tandem anno complecum est. Qt
prelia in eo gesta. qnͣtum sanguinis effusuᷤ
sit. testatur uacua om̃i habitatore ꝑannoni¬
a. ⁊ locus in quo regia rogarsĩerat. ita de¬
sertus: ut ue uestigium quidem in eo hu¬
mane habitationis appareat. Tota in hoc
bello hunoꝵ nobilitas periit: tota gloria
decidit. Omĩs pecunia ⁊ congesti. ex longo
temꝑe thesauri direpti sunt: neqrullũ cõ
tra francos exortum. humana porest memo¬
ria recordari. quo illi magis ditati ⁊ opib ac¬
ti sunt. Quippe cũ łusq in id temꝑis pene
pauꝑes uiderent᷑. Tantũ auri ⁊ argenti in re¬
gia repertum. doc spolia p̃ciosa in p̃liis sub¬
lata. ut merito credi possit. hoc francos iu¬
tib iniuste eripuerunt. Ouo tantũ ex ꝓce¬

Expanded text:
amen per se in Paimoniam--nam hanc provintiam ea gens tum incolebat--expeditionem fecit; cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, comitibus etiam atque legatis, perficienda commisit. Quod cum ab octavo tandem anno completum est. Quod proelia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia, et locus in quo regia Kagani erat, ita desertus, ut nec vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit. Omnis peccunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt, neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint. Quippe cum usque in id temporis pene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia praetiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit, hoc Francos Hutibus iniuste eripuerunt. Duo tantum ex proce
Abbreviated transcription (Latin):
cium diuinum sicut sc̃a romana psallit eccłia celebra¬
ret. Scolas etiam doctoꝵ ⁊ cantoꝵ: ꝑ loca congũa insti¬
suꝑ statu eccł̃iaꝵ corrigendo ꝑ totam galliam ab ep̃is te¬
lebrata sunt: quoꝵ unũ magontiaci. alterĩ remis tciũ
turonis. qͣrtum cabilonis. qͣntum arelati congregatũ
est. Carum gͥ constitutionũ q̃ insingłis fc̃e sũt collati

Expanded text:
cium divinum, sicut sancta Romana psallit ęcclesia, celebraret. super statu ecclesiarum corrigendo per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogontiaci, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Cabillione, quintum Arelati congregatum est; et constitutionum, quae in singulis factae sunt, collati
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ arã oñ multitudine pontificum ⁊ optimatum
suoꝵ: ammouens eum ĩ pͥmis onũpotentẽ dm̃ dilige̾
ac timere. eius p̃cepta seruare ĩ omib ecclias cl̃i gub̾¬
nare ac defendere a prauis et inportunis hominib:
sororib siuis ⁊ fratrib qui erant natu iuniores. ⁊ nepo¬
tib ⁊ om̃ib ꝓpinqͥs sius indeficientem misccłiam sem¬
ꝑ ostendere p̃cepit. Deinde sacerdotes honorare uͭ pa¬
in uiam salutis coactos dirigere. Senobioꝵ consolator
ut eẽt: & pauꝑum pater. Fideles ministros ⁊ dm̃ tim̃¬
tes constitueret. qui munera ĩ iusta odio hrent. et ĩ¬
nocentes ñ acciꝑent. nullũ ab honore suo sine causa dis¬
cretionis eiecisset. ⁊ semet om̃i tempore coram deo ⁊ õi
ppło in rep̃hensibilem demonstraret. Ante omĩa uͦ¬

Expanded text:
um coram omni multitudine pontificum et optimatum suorum, ammonens cum imprimis omnipotentem Deum diligere hac timere, eius praecepta servarein omnibus, aecclesias Dei gubernare et deffenderea pravis hominibus. Sororibus suis et fratribus qui erant natu iuniores, et nepotibus et omnibus propinquis suis indefficientemmisericordiam semper ostendere praecepit. Deinde sacerdotes honorare ut pa homines in viam salutis coactos dirigere, coenobiorum consolator fuisset et pauperum pater. Fideles ministros et Deum timentes constitueret, qui munera iniusta odio haberent. Nullum ab honore suo sine causa discretionis eiecisset, etsemetipsum omni tempore coram Deo et omni populo inreprehensibilem demonstrare. Postqu
Abbreviated transcription (Latin):
giorem. Dix ꝙ dñs Petiꝰ pastor. Hic fr̾ ñr postulat sanita
misit manũ suã ad pectꝰ dñi dẏonisii amicabilit: resperit
ad dñm petrũ. Et dix̃ dñs petrꝰ ad dñm dẏonisiũ hilariter̃.
Tua gr̃a ẽ sanitas eiꝰ. Et statĩ b̾s dẏonsiꝰ turribłm ĩ cẽsi ⁊
palmã ĩ manu tenẽs cũ ꝑb̾ro & diacono qͥ ĩ ꝑte stabãt. ueñ¬
ad me.: & dix mͥ. Pax tecũ fr̃. Noli tunere ñ morieris: donͦ

Expanded text:
or dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatmisit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum prad me et dixit michi: 'Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec
Abbreviated transcription (Latin):
Shas urbe q̃ olim agrippa ab agrippa geu
aug̾d dicta: postea atiaiano imꝑatore colo¬
tua denominata ẽ qͥd ibi imꝑiũ allectus colons¬
as ciuium romanoꝵ eo decluxit ĩ hanc ĩ atrm
uis turpis corꝑe. Cuiꝰ unũ miracłm qͥd morienis
pilixit referam si pͥus dixero qmͣ in solitus aui
sol ad horã silue deuenit omĩb comitib dis ꝑli
iuxta qm̃ habebat eccłiam ille pbr agrestis. di¬
formiz sane ⁊ pene portentũ nature. Imꝑate
militẽ se mentitus. supplicit᷑ missã regat.Ii
confestim paret. Alt̾ intereã uoluebat animo

Expanded text:
hac urbe quae, olim Agrippina ab Agrippa genero Augusti dicta, postea a Trajano imperatore Colonia denominata est, quod in imperium allectus, colonias civium Romanorum eo deduxerit;--in hac, inquam, vis turpis corpore, cujus unum miraculum, quod moriens praedixit, referam; si prius dixero, quam insolitus casus solus ad oram sylvae devenit, omnibus comitibus dispersis, juxta quam habebat ecclesiam ille presbyter agrestis, deformis sane, et pene portentum naturae. Imperator, militem se mentitus, suppliciter missam rogat; ille confestim parat: alter interea volvebat animo
Abbreviated transcription (Latin):
iss. scidote qm̃ dñs ip̃e ẽ ds sacͥ dos socordiam pueri:
familiaris ĩ crep̾itãs respexit. ⁊ concitatiori uoce qͣ
bogitanti sꝑatori responclet dixit᷑. Qͦ dicto reꝑtussit
imꝑator ꝓpheticũ iurũ estimãs inuit̾ ⁊ renitente
sublimauit ĩ arehiep̃m. Qd̃ tam̃ semel susceptũ dig¬
nis morib honestauit. Bene agentes blande appella¬
re imꝑbos ex cõmucatiõis stigmate in ur̃e sine ꝑsonaꝵ
acceptiõe. Multa illiꝰ acta constant̾ accole p̃dicãt
qͦꝵ unũ ꝓ sucepti oꝑis breuitate. lector ꝑcurret. In
ꝙ̃ illic magis parentũ officio qmͣ bone uite studio
adolouenat: Hec ⁊ speciei lenocinio. ⁊ dulci ad õs
alloeͥo amatores inuitabat. S cũ ceti uł timore
di uł ꝓ ĩfamia. scli cupiditates suas cohiberent.
unꝰ qũe opũ congeries ⁊ alta ꝓgenies inpt̾uam
accenderant. abrupit oͦd legis qd̾ iusticie puelle
uirginale expugnare ausus Abductãq domũ ĩ¬

Expanded text:
iam Dominus ipse est Deus, » sacerdos, socordiam pueri familiaris increpitans, respexit, et concitatiori voce, quasi cogitanti imperatori responderet, dixit: « Ipse fecitstimans, invitum et renitentem sublimavit in archiepiscopum: quod tamen semel susceptum dignis moribus honestavit; bene agentes blande appellare, improbos excommunicationis stigmate inurere, sine personarum acceptione. Multa illius acta constanter accolae praedicant, quorum unum pro suscepti operis brevitate lector percurret. In aedam, quae illic magis parentum officio, quam bonae vitae studio, adoleverat: haec et speciei lenocinio, et dulci ad omnes colloquio, amatores invitabat; sed cum caeteri vel timore Dei, vel pro infamia seculi, cupiditates suas cohiberent, unus, quem opum congeries et alta progenies in proterviam accenderant, abrupit quod legis, quod justitiae, puellae virginal expugnare ausus, abductamque domum
Abbreviated transcription (Latin):
sororem suã nobiscũ cãntantẽ ꝑ beachiũ arripuit.
statimꝙ illd a corꝑe enulsit s gutta sangninis ñ
exiit Ip̃a ꝙͦ totomino nobiscũ ꝑmansit choros du¬
tens ⁊ cantans. Pluuia ñ cecidit suꝑ nos. frigꝰ nͦ calor.
mnꝰ satuese n sitis. n lalcitudo nos affecit. Indum̃ta uͦ
Primũ ad genua: mox ad femora. t̾re dimersi sum
fabricatecti aliqnͣdo nutu cłi suꝑ nos etigebat᷑. ut
cliauit. filia pbrr eũ aliis duob sp̃m efflauit

Expanded text:
sororem suam nobiscum cantantem per brachium arripuit, statimque illud a corpore avulsit, sed gutta sanguinis non exiit. Ipsa quoque toto anno nobiscum permansit choros ducens, et cantans: pluvia non cecidit super nos; frigus, non calor, nec fames, nec sitis, nec lassitudo nos affecit; indumenta nePrimum ad genua, mox ad femora, terrae dimersi sumFabrica tecti aliquando super eos nutu Dei erigebatur, ut ciliavit. Filia presbyteri cum aliis duobus cont
Abbreviated transcription (Latin):
ecuritas horreoꝵ plenitudinẽ ministrabat. horreoꝵ
blenitudo: argenti copiã plenis scriniis ministra¬
pat. Qua occasione ⁊ castrũ gisortiũ tam blancdici¬
s. ꝙͣ minis a pagano de gisortio eũ extorquere cõ¬
igit. castrum munitissimun:. M S Q

Expanded text:
ecuritas horreorum plenitudinem, horreorum plenitudo argenti copiam, plenis scriniis ministrabat. Qua occasione et castrum Gisortium tam blanditiis quam minis a Pagano de Gisortio eum extorquere contigit,
Abbreviated transcription (Latin):
concedendum qui opinant᷑ animã corpore
solutã. inaerem euanescere in auras efflu¬
ere. Ita data accoptaq fide cotidianis coł¬
loquiis sacram̃tum frequentabant. Nec¬
anultum ne medlio. ⁊ ecce mors repentina in minsꝰ
llem anst a beaiis serio dle sots sponsione uog

Expanded text:
concedendum, qui opinantur animam corpore concedendum, qui opinantur animam corpore solutam in aerem evanescere, in auras effluere. Ita data acceptaque fide, quotidianis colloquiis sacramentum frequentabant. Necmultum in medio, et ecce, mors repentine imminens Remansit alter, et serio de socii spo
Abbreviated transcription (Latin):
Arprantib infantie rudim̃tis adeo iocun¬
dis amicitiis offitiis emuli. ut iuxta comi¬
a dictũ manib pedib q conando. ꝑicłm
etiam si necesse eẽt. caꝑitis pinuicem face¬
rent. Qua re die quadam liberiorem ani¬
mum a curis forensib nacti: in secreto cõ¬
daui huiꝰcemodi sententias fudere. Plu¬
rib annis se nc̃ littis. nc̃ scłi lucris mente
exercuisse nec satiasse magis ad distortũ
qͣm ad rectum intentans. Inter hec illũ
acerbum diem sensim appropinqͣre. qui
societatis sue in extͥcabile inuita nincu¬
lum disrumꝑet. Unde p̃uenientlũ matu¬
re ut fules que conglutinauerat uiuen¬
tes pͥmo mortuũ comitaret᷑ ad manes.
Paciscunt᷑ gͦ ut qͥsqͥs eoꝵ añ obiret. suꝑ¬
infra .xxͣxͣ. ꝓculdubio dies. Si fiat edoctu¬
rus qd̃ scdm platonicos mors sp̃m ñ ex¬
tinguat s ad principiũ sui dñi tanqͣm e
carcere emittat. Sin minꝰ epicureoꝵ secte

Expanded text:
a reptantibus infantiae rudimentis adeo jocuna reptantibus infantiae rudimentis adeo jocundis amicitiae officiis aemuli, ut, juxta comici dictum, « Manibus pedibusque conando, periculum etiam, si necesse esset, capitis pro invicem facerent. » Quare die quadam, liberiorem animum a curis forinsecis nacti, in secreto conclavi hujusmodi sententias fudere: Pluribus se annis nunc literis, nunc saeculi lucris, mentes exercuisse, nec satiasse, magis ad distortum quam ad rectum intentas: inter haec, illum acerbum diem sensim appropinquare qui societatis suae inextricabile in vita vinculum disrumperet; unde praeveniendum mature, ut fides, quae conglutinarat viventes, primo mortuum comitaretur ad manes. Paciscuntur ergo ut quisquis eorum ante obiret, suinfra triginta procul dubio 406 dies: si fiat, edocturus quod, secundum Platonicos, mors spiritum non extinguat, sed ad principium sui Deum tanquam e carcere emittat; sin minus, Epicureorum sectae
Abbreviated transcription (Latin):
nis nupserat. sero tandem ut wilłm susciꝑent re¬
spuere. grauib sepe dampnis admoniti. Illud
fuit tempꝰ. qͦ heroldꝰ inuitus normanniã impor¬
tuna s aura euectus est. Quẽ sicut. supͣ dic̾tũ
est. willelmꝰ in britannicã expeditionẽ duxit.
uolens ianũ ũ eius explorare: Simul ⁊ strichio¬
ri confilio apparatũ ostentns suũ. conspricus¬
ua sp̃nũ prestaret anglicis bipennib ensio us¬
manneclo. Alanus cc̃ ibi comes uiritis uiuen¬
tat ⁊ pcellens robore: eudonem patraiĩ iumoe¬
uolioni en filia gusla dederat. brei effect le
ulteo alanue adueniens. supplicit᷑ se suaq d¬
deret. Mesa de bertannia parũ alias dicfuras
suiti. hie quod daro muraculũ qd ilis ferures
nonlum patientib annis prbri. Id offic¬
uro. magis precatio qmͣ bons uite metos ab
p̃o loci eregerant. Deniq alteriꝰ misetan
exitiss supstitem instruxit qm fuerint enua
parum aut nichil deberent ip̃is aitib

Expanded text:
nis nupserat, sero tandem ut Willelmum susciperent renis nupserat, sero tandem ut Willelmum susciperent resipuere , gravibus saepe damnis admoniti. Illud fuit tempus quo Haroldus invitus Normanniam, importuna sibi aura, evectus est: quem, sicut supra dictum est, Willelmus in Brittannicam expeditionem duxit, volens ejus manum explorare; simul et strictiori consilio, apparatum ostentans suum, conspicaturo quantum praestaret Anglicis bipennibus ensis Normannicus. Alanus tunc ibi comes, viridis juventa et praecellens robore, Eudonem patruum vinxeRolloni cum filia Gisla dederat, brevi effecit ut, ultro Alanus adveniens, suppliciter se suaque dederet. Sed, quia de Brittannia parum alias dicturus sum, hic quoddam miraculum, quod illis ferme nondum patientibus annis, presbyteri; id officium magis precario quam bonae vitae merito ab episcopo loci exegerant: denique alterius miserandus exitus superstitem instruxit quam fuerint antea parum aut nihil ipsis deberent artibus;
Abbreviated transcription (Latin):
sitan tempe regis henrici dicturꝰ. nẽ de wil¬
lelmo explanabo qͦd restat.
lle ubi ciuile dissidiũ multo exercitio compo¬
suit: rem maioris głe animo sequens. t̾ras o¬
lim normãnie appendices. q̃ longo usir insol¬
uerant restituere intendit. esnomãnicum dico
comitatum ⁊ britãniam. Quoꝵ cinomãnis du¬
dum a martello succensa ⁊ dño suo hugone pri¬
uata: tẽ nuꝑ aliqͣntum sub herberto hugonis
filio respirauerat. Qͥ ut tutior contra andega¬
uensem eẽt. Willelmo se manib dediderat in
eiꝰ fidelitatem sacram̃to iuratus. Pretea filiã
ip̃iꝰ petierat & desponderat. Que p̾riusqͣm nu¬
bilib annis matura fieret. ille morbo decessit:
heredem s̃ will̃m ꝓnuntians. Adiuratis ciuib
ne alium susciꝑent habituri si uellent lenem ⁊
ꝓbum dñm: si nollent recti sui exactorem im¬
modicũ. Quo defuncto cinomantienses magis
ad galterũ medantinũ declinantes. cui soror hugo¬

Expanded text:
rsitan tempore regis Henrici dicturus, nunc de Wilrsitan tempore regis Henrici dicturus, nunc de Willelmo explanabo quod restat. § 236. Ille, ubi civile dissidium multo exercitio composuit, rem majoris gloriae animo sequens, 404 terras olim Normanniae appendices, quae longo usu insoleverant, restituere intendit; Cenomanicum dico comitatum et Brittanniam. Quorum Cenomanis, dudum a Martello succensa, et domino suo Hugone privata, tunc nuper aliquantulum sub Herberto Hugonis filio respiraverat: qui, ut tutior contra Andegavensem esset, Willelmo se manibus dederat, in ejus fidelitatem sacramento juratus; praeterea filiam ipsius petierat et desponderat, quae priusquam nubilibus annis matura conjugio fieret, ille morbo decessit. Haeredem sibi Willelmum pronuntians, adjuratis civibus ne alium susciperent: habituri, si vellent, lenem et probum dominum; si nollent, recti sui exactorem immodicum. Quo defuncto, Cenomanenses magis ad Gualterium Medantinum declinantes, cui soror Hugo
Abbreviated transcription (Latin):
iliꝰ ultro ducatum corripuit. Fulco rechindi¬
tus qd̾ gͥmani simplicitati crebro infrenciens
ꝯcdultimum honore spoliatum. ꝑpetua custo¬
diao is coeecuerit. Habuit ixorem q̃ puriti al¬
toris noĩs allecta. illo relicto philippo regi hã¬
aoeꝵ nupsit. Qm̃ is immemor dicti ñ bene cͣ¬
ueniunt nec in una sede morant᷑ maiestas
amio. tanta uenere ardebat. ut cũ imꝑare om¬
nib aliis cuꝑet. ab ea sibi imꝑari equanimit
ferret. Deniꝙ̾ omĩum digitis quasi fatiuio in¬
tari ab om̃i orbe xp̃iano excõmunicari. ꝓpter
euis libidiuem aliqntis annis sustinuit. Ni
fulconis fuerunt geffridꝰ ⁊ fulco. geffrrdꝰ eg¬
nomen martelli heredicariũ sortitus suis su¬
dorib ampliauit. tanta pace ⁊ quiete ꝑt̾ias
illas parta qñtam nemo uidit nemo iusurꝰ
sit. Qua ꝓpter sitoꝵ insidũs necatus. egregie
ne adhuc in reb humanis u̾sabat᷑. De quo fe¬

Expanded text:
illius ultro ducatum corripuit. Fulco, Rechin diillius ultro ducatum corripuit. Fulco, Rechin dictus, quod, germani simplicitati crebro infrendens, ad ultimum honore spoliatum perpetua custodia coercuerit, habuit uxorem quae, pruritu altioris nominis allecta, illo relicto, Philippo regi Francorum nupsit; quam is, immemor dicti, Non bene conveniunt, nec in una sede morantur, Majestas et amor, tanta venere ardebat, ut, cum imperare aliis omnibus cuperet, ab ea sibi imperari aequanimiter ferret. Denique omnium digitis quasi fatuus notari, ab omni orbe Christiano excommunicari, propter ejus libidinem, aliquantis annis sustinuit. Filii Fulconis fuerunt Gesfridus et Fulco: Gesfridus, cognomen Martelli haereditarium sortitus, suis sudoribus ampliavit; tanta pace et quiete per terras illas parta, quantum nemo viderit, nemo visurus sit; quapropter suorum insidiis necatus, egregiae ens, adhuc in rebus humanis versatur; de quo fo
Abbreviated transcription (Latin):
nus ⁊ scłarib stipendiis emeritus. iam de aĩe
uiatico cogitans iherosolimam acdiit. Ibi a duo¬
b seruis sacram̃to adactis. ut qͦd iuberet face¬
rent. ꝑ pup. licum ad sepulchrũ dñi nudus ĩ¬
spectantib turcis tractus est. Alter restem li¬
neam collo eius intorserat. alter flagris t̾ga
expoliati urgebat. Inter hec ille clamabat.
Accipe dñe miserum fulconem per uirũ tu¬
um sugitiuũ tuũ. Confessam dignare ani
impetrauit. S domũ placide regressus. pt
aliquos annos obiit. filii euis gaufredi pre¬
ruptã auilatiam. suꝑior narratio patefecit.
a moriens gaufredo sororis filio hereditatẽ
Suam contratlidit. s industriam scłi transtũ¬
dere ñ. potuit᷑. Nam ille simplitiũ moꝵ iũ
uenuis. magis in oceliis orare qñi arma crac¬
tare consuetus homines regionis illꝰ qui qͥet
uictitare nescirent. in contemptũ sui exitauit.
Auare tota terra p̃donib exposita. fulco fr̃

Expanded text:
nus, et saecularibus stipendiis emeritus, jam de animae nus, et saecularibus stipendiis emeritus, jam de animae viatico cogitans, Jerosolymam adiit: ibi a duobus servis, sacramento adactis ut quod juberet facerent, per publicum ad sepulchrum Domini nudus, inspectantibus Turchis, tractus est; alter restem ligneum collo ejus intorserat, alter flagris terga expoliati urgebat. Inter haec ille clamabat, « Accipe, Domine, miserum Fulconem, perjurum tuum, fugitivum tuum; confessam dignare animimpetravit; sed, domum placide regressus, post aliquot annos obiit. Filii ejus Gaufredi praeruptam audaciam superior narratio patefecit. Is moriens Gaufredo, sororis filio, haereditatem suam contradidit, sed industriam saeculi transfundere non potuit: nam ille, simplicium morum juvenis, magis in ecclesiis orare quam arma tractare consuetus, homines regionis illius, qui quiete victitare nescirent, in contemptum sui excitavit; quare, tota terra praedonibus 403 exposita, Fulco frater
Abbreviated transcription (Latin):
sod is irdat̾ exteemis fere annis filio sepede
Gauscedo prineipatu uiuens cessit. Ille ti
uinciales ĩmane qm dure in ip̃m collatore
hororis ẽ supbe acdicans uissus q mapsa¬
uaf re fasces depone̾. a cdõ s arrogauit. utontꝰ
Natrem arma sumeret. Tũc senis frigi ilt
etus sanguis iam incaluit filiumq unieniltꝰ
I sultemit̃ paucis dieb maturiori consilidi
do enfregit: int ꝑ aliquod miliaria sellame
so erehens pnum se cum sarcina ante pads
pattis exponẽt. Ile cui uetus animositas a¬
huc palpitaret assurgens ⁊ pecde iacentens
sane: iuctus es tandem uictus ter quater
es uictus. cet̾is omĩb inuictus sum. Hoc rela¬
tu tumentis animi: emollitus patͥaq pietate
uerecondiam plis consolatus principatui resti¬
tuit. monitũ ut maturiꝰ se ageret. Prouincia¬
liũ fortunas ⁊ pacem suũ ẽẽ decus acl extraneoᷤ.
cõmodum ad domesticos. Eodem anno uetera¬

Expanded text:
 integer, extremis fere annis filio saepe dicto  integer, extremis fere annis filio saepe dicto Gaufredo principatu vivens cessit. Ille in provinciales immane! quam dure, in ipsum collatorem honoris quam superbe actitans, jussusque magistratum et fasces deponere, adeo sibi arrogavit ut contra patrem arma sumeret. Tunc senis frigidus jam et effaetus sanguis ira incaluit, filiumque juveniliter insultantem paucis diebus maturiori consilio adeo infregit, ut, per aliquot milliaria sellam dorso vehens, pronum se cum sarcina ante pedes patris exponeret. Ille, cui vetus animositas adhuc palpitaret, assurgens, et pede jacentem pulsans, « Victus es, tandem victus, » 402 ter quaterque es, victus; caeteris omnibus invictus sum. » Hoc relatu tumentis animus emollitus, patriaque pietate verecundiam prolis consolatus, principatui restituit; monitum ut maturius se ageret, provincialium fortunas et pacem suum esse decus ad extraneos, commodum ad domesticos. Eodem anno vetera
Abbreviated transcription (Latin):
uerat tanta internicie cicidit. ut nichil postea frã¬
tia plꝰ timeret. qmͣ nor mannoꝵ ferociam irritare.
Terminũ discordiaꝵ fecit ppera mors henrici.
nec multopꝰt marcelli. Rex moriens. baduino co¬
miti flandrie tutelam ad modũ paruuli philippi
filii delegauit. Is erat fide ⁊ sapientia eque mi
sororis conubio sublimis. filia eius mathildis
Willeliuo iam dudũ nupserat femina nr̃o temꝑe
singulare prudentie specim̃ pudoris culmen.
Hinc fc̃m est ut pupilli ⁊ generi mediator. tumo
martelli se occasio ingessit genealogiam
comitũ andegauensium qnͣtũ relatoris nr̃i me¬
maoria int tigit. transcurram. p̃fata diuertid
uenra. fulos antiquior płib annis usꝙans
nuum illu m moderatus comitatũ multa si
eniustere multa egregie: Unũ omnino e
eum notari audierim. qͦd herbertũ comiten
nomanuẽcem sanctonas sponsiõe urbis ili
nmedio colloquis ab apparitorib artari
Quib plaruit conditionib irrenri fecit. Ceis¬

Expanded text:
erat, tanta internicie cecidit, ut nihil postea Francia plus metuerat quam Normannorum ferociam irritare. Terminum discordiarum fecit properata mors Henrici, nec multo post Martelli. Rex moriens Baldewino comiti Flandriae tutelam admodum parvuli Philippi filii delegavit. Is erat fide et sapientia aeque mirsororis connubio sublimis: filia ejus Mathildis Willelmo jamdudum nupserat; foemina nostro tempore singulare prudentiae speculum, pudoris culmen. Hinc factum est, ut pupilli et generi mediator tumore Martelli se occasio 401 ingessit, genealogiam comitum Andegavensium, quam relatoris nostri memoria attigit, transcurram, praefata diverticuli venia. Fulco antiquior, pluribus annis, usque ad senium, illum moderatus comitatum, multa fecit industrie, multa egregie. Unum omnino est quo eum notari audierim, quod Herbertum comitem Cenomanensem, Sanctonas sponsione urbis illectum, in medio colloquio ab apparitoribus arctari, et quibus placuit conditionibus irretiri fecit. C
Abbreviated transcription (Latin):
brepeclabatur aura q̃ illas ad destinatu ree
neheret. Qua mults dieb remorqnaet unsꝰ
inllitu ute sieri solet ꝑ faberna csa mtes itulg
insanire homine. q uellet aliona misstalu
tus surr erasfundere. m̃ cont̃ cendere. quen¬
tun arceret ⁊der partem uoluisse erdenior

Expanded text:
exspectabatur aura quae illas ad destinatum locum eveheret. Qua multis diebus remorante, vulgus militum, ut fieri solet, per tabernacula mussitabat: insanire hominem qui vellet alienum solum in jus suum refundere; Deum contra tendere, qui ventum arceret; idem patrem vo
Abbreviated transcription (Latin):
tim siam aduentare rumor sparserat. Ea pas
uł fami consultuꝰ si duitiꝰ manendum puth¬
ret. taq puintie qndam fertilis ⁊ tyrm nes
nutcule incendio preda sanguine nerui sis¬
cisi. Huiꝰ ꝑ sexaginta ⁊ eo ampliꝰ miliaria õ¬
fariam inculta: nudũ omĩum solum usꝙ s
etiam tempꝰ. Urbes olim p̃claras turres ꝓce¬
ritate sua in celum minantes. agros letos pa¬
seuis irriguos fluuiis. si quis iuidet ꝑegrinus
ingemit: si quis suꝑest uetus incola ñ agnoscit.

Expanded text:
ium Swani, adventare rumor sparserat: ea praeium Swani, adventare rumor sparserat: ea praevel fami consulturus, si diutius manendum putaret. Itaque provinciae quondam fertilis, et tyrannorum nutriculae, incendio, 424 praeda, sanguine, nervi succisi; humus, per sexaginta et eo amplius milliaria, omnifariam inculta; nudum omnium solum usque ad hoc etiam tempus: urbes olim praeclaras, turres proceritate sua in coelum minantes, agros laetos pascuis, irriguos fluviis, si quis modo videt peregrinus, ingemit; si quis superest vetus incola, non agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
crimen immine at. dũ relatori si forte scd̃m dic¬
tores suos m̃tiat᷑ difficilis sit regressus ad ue¬
niam.
alconius comes angloꝵ ꝑfugas libenter
recipiebat: tutamentũ singłis qͣntũ po¬
pantiqua memoria nobilitatis uigalem sibi fe¬
cenat. Eius causa conterminas anglie ꝓrincias
iapinis ⁊ incendiis infestabat. ñ qͦd illi aliquidꝰ
adb regnũ ꝓfuturũ arbit᷑retur: s ut willi anime
contristaret qͥ scoticis p̃dis t̾ras suas obnoxias
bem metroposm qm angli cũ clanis ⁊ scottis qͥ¬
mate tenebant ĩ deditionẽ accepit curib longa
ieclia consũptis. Maximũ qͦd hostium numet
qͥ obsessis in aigxiliũ conuenerant ingenti ⁊ gri
ui plio fudit: ñ incruenta sibi uictoria multos
suor amittens. Tuc̃ totiꝰ regionis uicos ⁊ agros
coerumpi fructus uł fruges igne uł aqua labe¬
factari iubet. Maritima maxime tum proptes
resentẽ irĩ tum q̾a cuntonem danoꝵ regem fis¬

Expanded text:
crimen immineat, dum relatori, si forte secundum diccrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis sit regressus ad veniam.alcolmus omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis quantum poororem, pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias bem metropolim, quam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civibus longa inedia consumptis; maximum quoque hostium numerum, qui obsessis in auxilium convenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, fil
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ. Ita angli qͥ munam coeuntes senten¬
Nam potuissent patrie reformare ruinami
dũ nullũ ex sius uolunt alienũ induxert᷑
Tue ille haut dubie rex conclamatus: die
natalis dñi coronatus est ab. Alreddo arechiep̃o.
Canebat enĩ id munus astigando suscipere:
quod esset is archiep̃c non legitime.
ha sumimna est. urbem exoniam teba¬
silicet qͦd pars muralis decidens ultro ingres¬
sum illi patefecerit. Nam ⁊ ip̃e audatius eam
assilierat ꝓtestans homines irreuerentes cdĩ
destruendos suffragio. qͥa unus eoꝵ supͣ mu¬
rum stans. nudato inguine auras sonitu in¬
ferioris partis turbauerat: ꝓ contẽptu uide¬
licet nor mannoꝵ. Eboracum ciuitatẽ unicum
rebellionũ suffugium çiuib pene deleuit: fame
⁊ ferro necatis. Ibi enĩ rex scottoꝵ malconius
cum suis: ibi edgarus ⁊ marherius. & weldeo¬
fus cũ anglis ⁊ danis nidũ tyrannidis sepe
rauero. fortasse suꝑfluus ñ ero. licet fastͥcdii dif¬

Expanded text:
fectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sentenfectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, dum nullum ex suis volunt, alienum induxerunt. Tunc ille, haud dubie rex conclamatus, die Natalis Domini coronatus est ab Aldredo archiepiscopo ; cavebat enim id munus a Stigando suscipere, quod esset is archiepiscopus non legitime. haec summa est. Urbem Exoniam rebexilio, quod pars muralis ultro decidens, ingressum illi patefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destituendos suffragio; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normannorum. Eboracum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edgarus et Marcherius et Weldeofus cum Angelis et Danis, nidum tyrannidis saepe ravero fortasse superfluus non ero, licet fastidii dis
Abbreviated transcription (Latin):
tulisset. Acceptũ itaq apd̃ watam sepeliuit.
qm ip̃e eccł̃iam ex ꝓpͥo constructam in honore
sc̃e crueis canonicis impleuerat. Sensim gͦ wil¬
lelmus ut triumphatorem decebat cũ exerci¬
tu non hostili. s regali mͦ ꝓgrediens: urbẽ
regni maximã londoniã petit. Moxq cũ gra¬
tulatione ciues effusi: obuiam uatũt. Prupit
om̃ib portis turba salutantiũ austorib mi¬
gnatib p̃cipue stigando archiep̃o cantuar¬
ensi. ⁊ aldredo eboracensi. Nam ꝓcedentib di¬
b edumꝰ. ⁊ morchariꝰ ample spei frẽs apud
londoniam audito intecit᷑ h eroldi nuntio: ⁊u¬
banos sollicitauerant ũ alterutrũ in regnũ
subleuarent. Quod frustia conati nortaninꝰ¬
briam qliscesserant: ex suo comectantes ingdia¬
o punqm illuc uillelmũ ẽẽ uenturũ. Ceteri
pares edgarum eligerent: si ep̃os assertores
haberent. Es ꝑximo urgente ꝑiculo. ⁊ do¬
mestice litis discidio: nec illud quidem es¬

Expanded text:
tulisset: acceptum itaque apud Waltham sepelivit, tulisset: acceptum itaque apud Waltham sepelivit, quam ipse ecclesiam, ex proprio constructam in honore 421 sanctae Crucis, canonicis impleverat. Sensim ergo Willelmus ut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali modo progrediens, urbem regni maximam Londoniam petit; moxque cum gratulatione cives omnes effusi obviam vadunt. Prorupit omnibus portis unda salutantium, auctoribus magnatibus, praecipue Stigando archiepiscopo Cantuariensi et Aldredo Eboracensi: nam praecedentibus diebus, Edwinus et Morcardus, amplae spei fratres, apud Londoniam audito interitus Haroldi nuncio, urbanos sollicitaverant ut alterutrum in regnum sublevarent; quod frustra conati, Northanhimbriam discesserant, ex suo conjectantes ingenio nunquam illuc Willelmum esse venturum. Caeteri proceres Edgarum eligerent si episcopos assertores haberent; sed proximo urgente periculo et domesticae litis dissidio, nec illud quidem ef
Abbreviated transcription (Latin):
gredi uelle. Subiectos ip̃i uellicantes ab ali¬
enis tutari. Om̃s fideles: moxq leui offensa
insideles. Cum fato ponderare ꝑfidiam: ẽ
nummo mutare sententiam. Ceterũ omĩum
gentiũ benignissimi aduenas secũ equali hono¬
re colunt. matͥmonia qͦ cũ subditis uĩgunt. Re¬
ligionis normã usq quaq in anglia emortuam:
aduentu suo suscitarunt. Uideas ubiq ĩ uillis
eccłias. in uicis ⁊ in urbib monasti̾a nouo edi¬
ficandi gene̾ consurg̾e recenti ritu patͥam florẽ
ita ut sibi ꝑisse diem qͥsq opulentus existimet.
quem ñ aliqua p̃clara magnificentia illustret.
Sed qͥa de his satis dictũ. Willi gesta ꝓsequamͦ.¬
lle ubi ꝑfecta uictoria
potitus est. suos sepeliendos mirifice curauit.
hostib ꝙͦ si qui uellent idem exquendi licenti¬
am p̃buit. Corpus heroldi matri repetenti si¬
ne pretio misit: licet illa ꝑ legatos multũ ob¬

Expanded text:
ergredi velle, subjectos sibi vellicantes 420 ab aliergredi velle, subjectos sibi vellicantes 420 ab alienis tutari; dominis fideles, moxque levi offensa infideles. Cum fato ponderare perfidiam, cum nummo mutare sententiam. Caeterum, omnium gentium benignissimi advenas aequali secum honore colunt; matrimonia quoque cum subditis jungunt; religionis normam, usquequaque in Anglia emortuam, adventu suo suscitarunt; videas ubique in villis ecclesias, in vicis et urbibus monasteria novo aedificandi genere consurgere; recenti ritu patriam florere, ita ut sibi perisse diem quisque opulentus existimet quem non aliqua praeclara magnificentia illustret. Sed, quia de his satis dictum, Willelmi gesta prosequamlle, ubi perfecta victoria potitus est, suos sepeliendos mirifice curavit; hostibus quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Haroldi matri repetenti sine pretio misit, licet illa multum per legatos ob
Abbreviated transcription (Latin):
bas rasi. armillis aureis brachia onerati: pictu¬
ratis stigmatib cutem insigniti. In cibis urgen¬
tes crapulam. in potib irritantes uomicã. Et
hec quidem extrema iam uictorib suis partici¬
part̃. le cetis in eoꝵ mores transeuntes.S
plici uia sanclitatis senuitam tuisse: scio mul¬
tos laicos oñs gris ⁊ conflitiõis cleo in eabi
gente placuisse. Iacescat ab hac relatiõe onu¬
ia: ñ cunctos pariter hec inuoluit calipui¬
a erum sicut intranqͥllitate malos eipu
bonis fouet plerumq dĩ serenitas. ita in eii¬
tiuitate bonos cũ malis eiusdem constring
adhuc uestib ad inuidiam cultis: cibis er̃
ullam nimietatem delicatis. Gens militie
assuta ⁊ sine bello pene niu̾e nessia. In ho¬
stem impigre ꝓcurr̾e: ⁊ ubi uires ñ suces¬
sissent ñ minus dolo ⁊ pecunia corrũpere.
Demi ut dixi in gentia edificia: modenatos
sup̃tus molii. Parib ĩ uide̾: suꝑiores p̃tt¬

Expanded text:
bas rasi, armillis aureis brachia onerati, pictubas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; in cibis urgentes crapulam, in potibus irritantes vomicam. Et haec quidem extrema jam victoribus suis participarunt, de caeteris in eorum mores transeuntes. Ssimplici via semitam sanctitatis trivisse; scio multos laicos omnis generis et conditionis Deo in eadem gente placuisse: facessat ab hac relatione invidia, non cunctos pariter haec involvit calumnia; verum sicut in tranquillitate malos cum bonis fovet plerumque Dei serenitas, ita in captivitate bonos cum malis nonnunquam ejusdem constringiadhuc, vestibus ad invidiam culti, cibis citra ullam nimietatem delicati: gens militiae assueta, et sine bello pene vivere nescia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non minus dolo et pecunia corrumpere. Domi ingentia, ut dixi, aedificia moderatos sumptus moliri, paribus invidere, superiores praet
Abbreviated transcription (Latin):
situm ꝓrela ede potenti dib. ut ne eor so¬
staeaths ꝯehaustio. uł̃ etiam creporib ĩ longu¬
opib inhiare. Illud erat a natura abhorrens qͦd
multi ancillas suas ex se grauidas ubi libidins
satisfecissent: aut ad publicũ prostibulũ. aut ad
externũ obsequiũ obsequiũ uenditabant. Pota¬
batur in cõmune ab omĩb in hoc studio noctes
perinde ut dies ꝑpetuantib. Paruis ⁊ abiectiᷤᷤ
domib totas abligurriebat sũptus francis ⁊
normannis absimiles: qͥ amplis ⁊ suꝑbis edi¬
ficiis. modicas expensas agunt. Sequebant᷑
uitia obrietatis sociaq uiroꝵ animos effemi¬
naͣnt. Hinc factũ est ut magis temeritate ⁊
furore precipiti qͣm scientia militari cum wil¬
lelmo ꝯgressi: uno p̃lio ⁊ ip̃o ꝑ facili seruituti.
se patͥamq pessunde derint. Nichil enĩ teme¬
ritate leuiꝰ: s quicqͥd cũ impetu inchoat᷑ cito
desinit uł consumit᷑. Ad summã tc̃ erant angli
uestib ad mediũ genu expediti crines tonsi. bar¬

Expanded text:
situm, praeda erat potentioribus, ut, vel eorum substantiis exhaustis, vel etiam corporibus in longiopibus inhiare. Illud erat a natura abhorrens, quod multi ancillas suas ex se gravidas, ubi libidini satisfecissent, aut ad publicum prostibulum aut ad externum obsequium venditabant. Potabatur in commune ab omnibus, in hoc studio noctes perinde ut dies perpetuantibus. Parvis et abjectis domibus totos absumebant sumptus; Francis et Normannis absimiles, qui amplis et superbis aedificiis modicas expensas agunt. Sequebantur vitia ebrietatis socia, quae virorum animos effaeminant. Hinc factum est, ut, magis temeritate et furore praecipiti quam scientia militari Willelmo congressi, uno praelio, et ipso perfacili, servituti se patriamque pessundederint. Nihil enim temeritate levius; sed quicquid cum impetu inchoat, cito desinit vel compescitur. Ad summam tunc erant Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi, bar
Abbreviated transcription (Latin):
dumertiont indifferenti genẽ ciloꝵ reguli
ludificabant. Optimates gule ⁊ uenera de¬
fliti. esc łiam more solito mane ñ acibant.
s ̃ cubicuo inter uxorios amplexus mati¬
timos sollemmpnia. ⁊ uusaꝵ adstinante ptr

Expanded text:
dumentis et indifferenti genere ciborum, regulam dumentis et indifferenti genere ciborum, regulam ludificabant. Optimates, gulae et veneri dediti, ecclesiam more Christiano mane non adibant; sed in cubiculo, et inter uxorios amplexus, matutinarum solemnia et missarum a festinante pr
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsere. Taceo de pauꝑib qͦs fortunaꝵ te¬
nuitas plerumq continet: ne cancellos iusticie
transgrediant᷑. Pret̾mitto graduũ eccłiasticoꝵ
iuiros: qui ñ nonqͣm ꝓfessionis contuitꝰ. s ĩ
famie metus a uero deuiare non sinit. De re¬
gib dico qui ꝓ amplitudine potestatis licent̾
indulgẽ uoluptatib possent: quoꝵ quidam.
in pat̾a. quidã rome mutato habitu celeste
luctati sunt regnũ: beatũ nacti cõmertiũ.
Multi specietenus tota uita nundũ amp
uut thesauros egenis effunderent mona¬
sterho iliuiderent. Quid dicam de tot ep̃is
heremitis  abbatib: Nonne tota insila
scĩs reliquiis undigenaꝵ fulgurat: ut ux
aliqueri uicũ in signem p̃tereas ubi non
obsole uerunt: non paucis ante aduentum
normannoꝵ annis. Clerici littatura ctumꝰ¬
tuaria contenti. iuix sacram̃toꝵ uerba bal¬
bucrebant. Stupori e erat ⁊ miracuilo cecio
gramaticã nosset. Monachi subtilib in¬

Expanded text:
sumpsere. Taceo de pauperibus, quos fortunarum tesumpsere. Taceo de pauperibus, quos fortunarum tenuitas plerumque continet ne cancellos justitiae transgrediantur: praetermitto graduum ecclesiasticorum viros, quos nonnunquam professionis contuitus, sed et infamiae metus, a vero deviare non sinit. De regibus dico, qui pro amplitudine potestatis licenter indulgere voluptatibus possent: quorum quidam in patria, quidam Romae, mutato habitu, coeleste lucrati sunt regnum, beatum nacti commercium; multi, specietenus, tota vita mundum amplexi, ut thesauros egenis effunderent, monasteriis dividerent. Quid dicam de tot episcopis, heremitis, abbatibus? nonne tota insula tantis reliquiis indigenarum fulgurat, ut vix aliquem vicum insignem praetereas ubi noviobsoleverunt, non paucis ante adventum Normannorum annis. Clerici litteratura tumultuaria contenti, vix sacramentorum 418 verba balbutiebant: stupori erat et miraculo caeteris qui grammaticam nosset. Monachi, subtilibus in
Abbreviated transcription (Latin):
mis militũ gladio succidit. Nnde a willel¬
pio igniominie uotatus qd̾ rem ignauams
prdendam feciss militia pulsus est.
tem uoillelmꝰ suos clamore ⁊ p̃sentia horta
electissimos subse confossos ea clie amisit
Perstiuit tam̃ magnanimi clucis ⁊ corpues
animꝰ quamuis familiari susurrͥo a custodib
corꝑis reuocaret᷑. Perstitit in quam donec uic¬
toriam plenam suꝑueniens nox infunderet.
Et ꝓculdubio diuina illũ manus ꝓtexit: ut
lla fuit dies fatalis anglie funestũ excidiũ dul¬
cis pat̾e ꝓ nouorũ dñoꝵ cõmutatione. Iam enĩ
pͥdem morib angloꝵ insueuãt: qui uarii ad¬
modũ cũ temꝑib fuere. Nam pͥmis aduentus
sui annis: uultu ⁊ gestu barbarico usu bellico.
ritu fanatico uiuebant. S postmodũ xp̃i fi¬
de susceꝑta. paulatim ⁊ ꝑ incrementa temꝑis
ꝓ otio qͦd actitabant exercitium armoꝵ ĩ se¬
cundis ponentes omñe in religione oꝑam in¬

Expanded text:
nus militum gladio proscidit; unde a Willelnus militum gladio proscidit; unde a Willelmo ignominiae notatus, quod rem ignavam et pudendam fecisset, militia pulsus est. § 244. Item Willelmus suos clamore et praesentia hortarlectissimos sub se confossos ea die amisit. Perstitit tamen magnanimi ducis et corpus et animus, quamvis familiari susurro a custodibus corporis revocaretur; perstitit inquam donec victoriam plenam superveniens nox infunderet. Et procul dubio divina illum manus protexit, ut 417 § 245. Illa fuit dies fatalis Angliae, funestum excidium dulcis patriae, pro novorum dominorum commutatione. Jam enim pridem moribus Anglorum insueverat, qui varii admodum pro temporibus fuere: nam, primis adventus sui annis, vultu et gestu barbarico, usu bellico, ritu fanatico vivebant; sed postmodum, Christi fide suscepta, paulatim et per incrementa temporis, pro otio quod actitabant, exercitium armorum in secundis ponentes, omnem in religione operam in
Abbreviated transcription (Latin):
genio circumuenti: pulcram mortẽ ꝓ patrie
ultione merue̾. Nec tam̃ ultioni sue defuere:
qͥn crebro consistentes de in sequentib in signes
cladis a seruos facerent. Nam occupato tumu¬
lo normannos calore succensos acrit̾ a il suꝑio¬
ra utentes in uallem deiciunt leuiq negotio
in subiectos tela torquentes. lapiles rotantes
om̃s  ad unum ꝯfiundunt. Item fossatum qͥd¬
dem. pruptum compendiario ⁊ noto sibi tũ¬
sitir enadentes. tot ibi inmicoꝵ conculcauem
uet cumulo callauerum planiciem campi eq̃¬
cent ualurt hee ircisimdo mnͦ illis in istis a¬
senntib qũit am heroldi uita moram fecit. Nt
nbi raitu sagente iuolato ce rebro ꝓcubuit. Si¬
Ea analor phennis in noctem fuit. Emicuit᷑
le exequebat. Sepe hostem cominꝰ uenien¬
tem ferire. ut nullus impune accecłet qui
siatim uno ictu equus ⁊ eques pciderent
Qua poter ut dixi eminꝰ letali harundine
itus. luortem impleuit. Iacentis femur i¬

Expanded text:
genio circumventi, pulchram mortem pro patriae genio circumventi, pulchram mortem pro patriae ultione meruere: nec tamen ultioni suae defuere, quin, crebro consistentes, 416 de insequentibus insignes cladis acervos facerent; nam, occupato tumulo, Normannos, calore succensos acriter ad superiora nitentes, in vallem dejiciunt, levique negotio in subjectos tela torquentes, lapides rotantes, omnes ad unum fundunt. Item fossatum quoddam praeruptum compendiario et noto sibi transitu evadentes, tot ibi inimicorum conculcavere, ut cumulo cadaverum planitiem campi aequarent. Valuit haec vicissitudo, modo illis, modo istis vincentibus, quantum Haroldi vita moram fecit; at ubi jactu sagittae violato cerebro procubuit, fuga Anglorum perennis in nocte fuit. Emicuit ilo exequebatur; saepe hostem cominus venientem ferire, ut nullus impune accederet quin statim uno ictu equus et eques prociderent: quapropter, ut dixi, eminus lethali arundine ictus mortem implevit. Jacentis femur u