comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res urrum &iam & sacerdotes ecclesiastici. Sequebantur al rop
eũ amplius triamilia populi. Interca cepit quosdã spolians id¬
ad nunciarent. Quod stupens tp̃s. uirexit adtõ iuros stiremh¬
nus aut̃ exhis qui erat senior cum se inclinassa quasi osculnto¬
turus genuarius ac discussurus uiam illius. uissit rũ adures¬
hensum spoliari. Nec mora ille ruaginato gladio ͫ.
frusta concidit. ceciditq xp̃s ille qui magis anticristus.¬

Expanded text:
res, verum etiam sacerdotes eclesiastici. Sequebantur autem eum amplius tria milia populi. Interea coepit quosdam spoliarannuntiarent. Quod stupens episcopus, direxit ad eum viros strenus autem ex his, qui erat senior, cum se inclinasset, quasi osculaturus genua eius ac discussurus viam illius, iussit eum adprehenfrusta concidit, ceciditque Christus ille, qui magis Antichristus
Abbreviated transcription (Latin):
ad rum multitudo populi txibens infirmos. quos contingens sagssi¬
nitati Reddebat. Conftrebant &iã riaurum argentũq ac ulgre¬
urstimenta. Hi qui adrum conurniebant: quod ille qui per¬
facilius seduceret pauperibus rrogabat Pro Sternens suiba
solo tffundens orationem cum muliere memorata. & surgelit.¬

Expanded text:
ad eum multitudo populi, exhibens infirmos, quos contingens sanitati reddebat. Conferebant etiam ei aurum argentumque ac vestimenta hi qui ad eum conveniebant. Quod ille, quo facilius seduceret, pauperibus erogabat, prosternens se solo, effundens orationem cum mulierem memorata, et surge
Abbreviated transcription (Latin):
ex spectans ut cui euenir& uictoria: Cum illo & hic amicitiã con¬
ligar&. Obhanc causam hludo uui chus in dignans contrarum
habiit. quem circũ uentum dolis coepit cum filio. iutictum q
iub& Cumque harinicus de humilitate sua conquirer& & flera

Expanded text:
expectans, ut cui evenerit victuriam, cum illo et hic amicitia conligaret. Ob hanc causam Chlodovechus indignans, contra eum abiit. Quem circumventum dolis coepit cum filio vinctusque toiubet. Cumque Chararicus de humilitate sua conquireret et fler
Abbreviated transcription (Latin):
regiones. hilpericus uero iussit exercitũ quiadrũ accessit ꝑparisius transire Iuo
transiunti & ipsi transut. atq ad me do lonensim castrum abut . cunota in¬
endio tradens atque deuastans. & lic& ixercitꝰ nepotis sui adrũ nonueniss& :
tamen duces & legatiei cũ ipsoerant. Tunc misit nuncios ad su pradictos ducesdi¬
ens ingri dimini bituricũ & accedentes usq ad cuitatĩ sacramenta. fidelitatis
xigiti de nomine nr̃o. Biturigi uero cũ quindecĩ milibus ad medo lonensim

Expanded text:
 qui ad eum accessit, per Parisius transire. transeunte, et ipse transiit atque ad Mecledonensem castrum abiit, cuncta inndio tradens atque devastans. Et licet exercitus nepotis sui ad eum non venisset, tamen duces et legati eius cum ipso erant. Tunc misit nuncens: Ingredimini Bituricum, et accedentes usque ad civitatem, sacramenta fidelitatis xigite de nomine nostro. Biturici ve
Abbreviated transcription (Latin):
homicidium factum est: Haec illiaudientes timore perterriti adhuc
ignorantes quȩ gesta suerant. fidem ex pxunt . ut securisine armis egre¬
derentur . Iurauerunt homines illi quod custodire inpatientia non
permisit. Sed moa egredientẽ. bodegislũ gladio ꝑciniunt. similit̃
&euantium. Quibus ante ostium iaatus prostratis. gripho adreptas
arma cumpueris quisecum erant processit ad eosdiceas. Quȩ gesta
suis sent nos ignoramus. Et ecce sotultineris mei qui adimperatosẽ
dirceti fuerant gladiosunt prostrati. ludicabit ds in iuriam nr̃am &
mortem illorum deinteritii ur̃o quia nos in nocentes & in pace uenientes
talitertrucidatis. Nec ultra erit pax interreges nr̃os imperatorẽq
urm. Nosinimpro pace uenimus & proa diutoriorei publicȩ in¬
pertianda testem hodie inuoco dm̃ quia urͣa excita uit nox a.
ut non custodiatur inter principes pax promissa. Haec & hius¬
imodigriphonȩ uerba proftrente soluto cartagininsibus regres

Expanded text:
homicidium factum est'. Haec illi audientes, timore perterriti, adhuc ignorantes quae gesta fuerant, fidem expetunt, ut securi sine armis egrederentur. Iuraverunt homines illi, quod custodire inpatientia non permisit. Sed mox egrediente Bodigysilo gladio percutiunt, similiter et Euantium. Quibus ante ostium metatus prostratis, Gripo, adrepta arma, cum pueris qui secum erant processit ad eos, dicens: 'Quae gesta ssent, nos ignoramus, et ecce! socii iteneris mei, qui ad imperatorem directi fuerant, gladio sunt prostrati. Iudicavit Deus iniuriam nostram et mortem illorum de interitu vestro, quia nos innocentes et in pace venientes taliter trucidatis. Nec ultra erit pax inter regis nostros imperatoremque vestrum. Nos enim pro pace venimus et pro adiutorio rei publicae inpertiendo. Testem hodie invoco Deum, quia vestra excitavit noxa, ut non custodiatur inter principes pax promissa'. Haec et huiuscemodi Griponi verba proferente, soluto Cartaginensis be
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempr̃ elegerunt in honorem maior domatus quondã francũ
nomine raginfridũ commotoq exercitu hostili usq mosã fluuiu᷑ properan
cuncta uastantes cum ratbodo duce foedus inierunt. His diebis carlus dux ap̃¬
fata femina blio trude sub custodia d&entus dĩ auxidior: liberatus est . Icui.
tidem tempr̃ dagobertꝰ rex obiit. regnauitq annosu. franci uero hlperi¬
cum quendã regẽ constituerunt. Iterato quidem tempr̃ commoto exer

Expanded text:
ore tunc elegerunt in honorem maiorum domatum quodam Franco nomine Ragamfredo; commotoque exercitu hostile, usque Mosam fluvium properant, cuncta vastantes. Cum Radbode duce foedus inierunt, His diebus Carlus dux a praefata femine Plectrude sub custodia detentus, Dei auxilio liberatus est. 9. Itidem tempore Dagobertus rex obiit; regnavit itaque an. 5. Franci vero Chilpericum quendam regem constituunt. Iterato quidem tempore, commoto exer
Abbreviated transcription (Latin):
Lost haec
denuo persas imperator superat
eradius imperator erat speciosus c̃spectu. pulchra faciar. Status for¬
ma Digne mensurȩ. fortissimus c&eris. pugnato& aegrius. Nam &

Expanded text:
ost haec denuo Persae imperatorem super eant. LXV. Heraclius imperator erat speciosus conspectu, pulchra facie, status forma dignae mensurae, fortissimus caeteris, pugnator egregius. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cecideruxt exris uiginti quattuor milia hominũ. Quid dehis qui
mnitati be ufegor cum moabbrtibus scorto corimtet ranrosarius
cursi pserati sunt. Inqua plaga finces sacer dos interemptisadul¬
tere sedauit furorẽ dĩ &reputatũ est illi adiustitiam. Quodsi &illa
eorim auribus inlata fuiss& quod dñs ꝑclauid intonat oicens:
Lina ommes duigentiũ demonia. dñsautẽ carlos seeit: or sim ulacra

Expanded text:
Ceciderunt ex eis viginti quattuor milia hominum. Quid de his qui Ceciderunt ex eis viginti quattuor milia hominum. Quid de his qui initiati Belphegor cum Moabitibus scorto commixti, a proximis caesi, prostrati sunt? In qua plaga Finees sacerdus, interemptis adulteris, sedabit furorem Dei, et repotatum est illi ad iustitiam. Quid, si et illa eorum aurebus inlata fuisset, quod Dominus per David intonat, dicens: Quia omnes du gentium daemonia, Dominus autem caelos fecit? Et: Simu
Abbreviated transcription (Latin):
EDHAC GEMERATIO PTIANA TICIS SEALPER
CULTIBUS
uis a est obsequium praebuisse. nec pror sus agnouere dñ. sibique
siluarũ atque aquarũ auiũ bestiarũque & aliorum quoque ar¬
* sacͣsȩ mentorũ finxere formas. ipsasque ut dm̃ colere eisque sacrifi
cium delibare consu&i. Osi eorũ fibras cordium uoxilla terribi¬
lis attigissit quȩ ꝑ morsen populo locuta est dicens. Nonsint tibi
dii alii prae terme. non facias tibi sculptile neque adorabis om̃ȩ
similitudine᷑ quar in carlorst & quar in terra & quae uer santͥ
in aquis non facias & non colasea. & illud. Dnm̃ dm̃ tuũ adorabis
& illi soli seruirs ac ꝑ nomeneius iurabis. Quoel su intelligere
potuissent quar ꝓuituli conflatilis ueneratione is rahelitico populo
ultio subsecuta conpraesserit. cũ post epulũ & post cantica luxu¬
riosa atque saltationẽs̃ cũ ore in mundo proferrent de rodea
sculptile hi sunt diitui isrł quite eduxerunt o&erra ar gr̃pti

Expanded text:
ed haec generatio fanaticis semper cultibus visa est obsequium praebuisse, nec prorsus agnovere Deum: sibique silvarum atque aquarum, avium, bestiarumque, et aliorum quoque elementorum finxere formas, ipsasque ut Dtium delibare consueti. O! si eorum fibras cordium vox illa terribilis attigisset, qui per Moyse populo locuta est, dicens: Non sint tibi dii alii praeter me. Non facies tibi sculptile neque adorabis omnem similitudinem quae in caelo sunt et quae in terra et quae versantur in aquis; non facis et non coles ea. Et illud: Dominum Deum tuum adorabis et ille soli servies ac per nomen eius iurabis. Quid si intellegere potuissent, quae pro vituli conflatilis veneratione Israheliticum populum ultio subsecuta conpraesseret, cum post epolum et cantica, post luxorias atque saltationes cum ore inmundo proferrent de eodem sculptile: Hii sunt du tui, Israhel, qui te eduxerunt de terra Aegypti?
Abbreviated transcription (Latin):
nrque dic& forte mendaciũ est index tera mea. Harc antẽ
genitio francorum non intellexit primum. intellexerunt autẽ
postea sicut sequens historia narratTX
RC TUS ENIA UNUS EXSENATORIBUS ET UALDE mani¬
festũ est cuuis ar uernus cũ romanũ ambiss&s imperium
luxuriose agere uolens. a senatoribus ꝓiectus apud placenciã urbẽ
eps ordinatur. Comꝑto autẽ quod ad huc indignans senatus uita rũ
priuare uell& basilicã sc̃ĩ iuliani martyris aruernis cũ multis
munerib ex p&iuit. sed impl&o initinere uitȩ cursu obiit.
delatus que ad priua tensem uicum ad pedes ante dicti martyris
est sepultus: Cui marcianus suc cessit. Ingallts auteai argiorus
exromanis magistermilitum dictus est ocuo
PILDERICVS VERO CUMESS& NIMA LUXURIA DISSOLU¬
Atus & regnar& suꝑgentem francorum corpit filias eorũ stupro¬
se o& rahere. Illique obhoc indignantes deregno erm erciunto :¬

Expanded text:
Neque dicit: Forte mendatium est in dextera mea. Haec autem Neque dicit: Forte mendatium est in dextera mea. Haec autem generatio Francorum non intellexit primum; inteliexerunt autem postea, sicut sequens historia narrat. Avitus enim unus ex senatoribus et – valde manefestum est – civis Arvernus, cum Romanum amluxuriose agere volens, a senatoribus projectus, apud Placentiam urbem episcopus ordinatur. Comperto autem, quod adhuc indignans senatus vita eum privare vellet, basilicam sancti Juliani Arverni martyris cum multis muneribus expetivit: sed impleto in itinere vitae cursu, obiit, delatusque ad Brivatensem vicum, ad pedes antedicti martyris est sepultus: cui Martianus  Forte Majorianus successit. In Galliis autem Aegidius ex Romanis magister militum datus est. XII. Childericus vero cum esset nimia in luxuria dissolutus, et regnaret super Francorum gentem, coepit filias eorum stuprose detrahere. 66 Illi quoque ob hoc indignantes, de regno eum ejiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tes tes eorum quia non uident neque intellegunt et
confundentur in ris. Ecce om̃s participes eius confundent᷑.
Fabri enĩ sunt ex hominibus. in prunis et in malleo formaint
illud: & operatus est in brachio fortitudinis suae. Similiter &
artisex lignarius in cirrino turnauit illud. & fecit i magine
uiri quasi sp&iosi hominis inhabitantis indomo. Succidit lignum.
operatus est sculptile. fecit & adorauit ut dm̃. claiis & malleis
conpaginauit ut non dissoluatar. portata tollentur quar incr¬
dere non ualent. reliquum uero ligni factum est hominibus
in focum & cale factist̃. Ex aliud uero dm̃ fecit sculptile sibi.
Curuatur ante illud & adorauit illud & obsecrat dicens.
Liberame quia ds̃m̃s estu. Medi&atem rius igni conbussi &
coxi ꝑ carbones rius panes. coxi carnes & come di & dereliquo
eius idolum faciam. ante trunccũ ligni ad orabo. pars eius ci¬
nis est cor insipiens adorauit illud. & non liberauit animã suã

Expanded text:
sunt testis eorum, quia non vident neque intellegent, et sunt testis eorum, quia non vident neque intellegent, et confundentur in eis. Ecce! omnes participes eius confundentur, fabri enim sunt ex hominibus. In prunis et malleis furmavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Similiter et artifex lignarius in circino turnavit illud et fecit imaginem viri quasi spetiosi hominis habitantis in domo. Succidit lignum, operatus est, fecit sculptile et adoravit ut deum, clavis et malleis conpaginavit, ut non dissolvatur. Portata tollentur, quia incidere non valent; reliquum vero ligni factus est hominibus in focum, et calefacti sunt. Ex aliud vero dcurvatur ante illud et adorat illud et obsecrat dicens libera me quia deus meus es tu nesciercoxi super carbones eius panes; coxi carnes et comedi, et de reliquum eius idolum faciam. Ante truncum ligni adorabo; pars eius cinis est'. Cor insipiens adoravit illud et non liberavit animam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
fundant᷑ omnes qui adorant sculptila quiglori antur insimula crs
fun amiterim Quod abba cuc ꝓpheca cestatur dicensi Cun
pro dest sculpoile quod seulserant illud. finxerunt illud con¬
om̃s sp̃s non est in eis. Dñs autẽ intemplo sc̃o suo timeat a facie ei
uniuersa terra. Sed &alius ꝓph&a dicit. Dii quicaelũ & terra
non fecerunt. pereant aterra & dehis que sub caelo sunt. Item
illic. haec dicit dñs creans carlos ipseds formans terrã & quae inea
sunt. Ipse plastes eius. non uanum fundauit eam ut habita r&ur crea¬
uit eam. Egodñs. hoc michi nomen est. głam meam alteri non la¬
bo neque uirtutem meam sclptlibus quȩ ab initio transierunt:¬
& alibi. Num quid sunt insculptilibus gencium qui pluant. & per
esaram iterum dicit. Ego primus et nouissimus. &absque me
non est ds̃. & formator quem ego non noueram plastȩ idoli om̃s
nichil sunt & amantissima eorum nichil ꝓderunt es. Ipsi

Expanded text:
fundantur omnes qui adorant sculptile, qui gloriantur in simulacris suis. Et iterum quod Abbacuc profeta testatur, dicens: Quid prodest sculptile quod sculpserunt illud? Finxerunt illud cummnes spiritus non est in eis. Dominus autem in templo sancto suo: timeat a faciae eius universa terra. Sed et alius propheta dicit: Dii, qui caelum et terram non fecerunt, pereant a terra et de his qui sub caelis sunt. Item illic: Haec dicit Dominus, creans caelus, ipse Deus formans terram et quae in ea sunt; ipse plastis eius, non in vanum fundavit eam, ut habitaretur creavit eam. Ego Dominus, hoc mihi nomen est, gloriam meam alteri non dabo neque virtutem meam sculptilibus, qui ab initio transierunt. Et alibi: Numquid sunt in sculptilibus gentium qui pluant? Et per Isaiam iterum dicit: Ego primus et novissimus, et absque me non est deus et formatur, quem ego non noverim. Plastae idoli omnes nihil sunt, et amantissima eorum non proderunt eis. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pius uolaereant pariter abitrunt. Itaque exercitus ad dorononiã¬
fluuium acerdens prestolare cepit. quid dt gundo ualdo cognoscer&
uiiam ut supradictũ est ad hatserant dux ocsiderius abladastis¬
cum uuaddone maiore domus rihgundis reginȩ. Erant enim
primi cum eo sagitarius ep̃s & mummolus. Sagitarius enim ian
promissi onemoe episcopatu tholosano acerperat¬
t. Cxx¬
UI AtEM HAΕC AGΕREΗTOR MISIT REX GUNTRMNUS
aut gladio interemeris. aut catenis uinxeris. magnis te muneribus
lo cupl& abo. Utrum tamen nescar basilicat in uiriam inferas omnin
commoneo Ille uero ut erat uanitati atque auaritiar deditus.
ur lo citer parisius ad uolauit. Vxor enim rius ex mel debsi territa¬
rio erat: uoluere animo coepit. utrũ fredegundẽ reginam uider &

Expanded text:
ius junxerant, pariter abierunt. Itaque exercitus ad Dorononiafluvium accedens, praestolari coepit, quid de Gundovaldo cognosceret. Cui jam, ut supra dictum est, adhaeserant dux Desiderius et Bladastescum Waddone majore domus Rigunthis reginae. Erant enim primi cum eo Sagittarius episcopus et Mummolus. Sagittarius enim jam promissionem de episcopatu Tolosano acceperat. XXum autem haec agerentur, misit rex Guntchramnus aut gladio interemeris, aut catenis vinxeris, magnis te muneribus locupletabo; verumtamen ne sanctae basilicae injuriam inferas omnino commoneo, Ille vero, ut erat vanitati atque avaritiae deditus, velociter Parisios advolavit: uxor enim ei ex Meldensi territorio erat. Volvere animo coepit utrum Fredegundem reginam vider
Abbreviated transcription (Latin):
& thcodrico cabillono prȩsentant. Quam ille gaudens
diligente& suscepit. Eadem factione auix sur brinil¬
uirile coitũ non cognouit. Instigattibus utrbis brimi hil¬
circulum theodricus ermenbergã exspoliatã athifauri
his paniã axtransmisit. B& thericus hȩc indignans. lrgati¬
nem ad lothariũ oirexit. Ergatus lotharii cũ badieri
legato ad hrodbtum ꝑrexit. lttrum theodbti lrgati cum
lotharii & b& therici legatariis ad agonẽ urgem italie acces¬
scrunt & unanimitr& hi quattuoꝵ reges cum txercituundiq
suꝑ theodricũ inruunt. ut regnũ rius austreent. & cũ morti
oampnarent. eoquod attintã of psosetruricentiã ducebat.

Expanded text:
 Teuderico Cabillonno presentant; quem ille gaudens diligenter suscepit. Eadem factionem aviae suae Brunecirile coitum non cognovit; instigantibus verbis Brunechilcirculum Theudericus Ermenbergam exspoliatam a thesauris in Spaniam retransmisit. XXXI. Bettericus haec indignans legationem ad Chlotharium direxit: legatus Chlotharii cum Betterici legato ad Theudebertum perrexit. Iterum Theudeberti legati cum Chlotharii et Betterici legatariis ad Agonem regem Italiae accesserunt, et unanimiter hi quatuor reges cum exercitu undique super Theudericum irruerunt, ut regnum ejus auferrent, et eum morte damnarent, eo quod tantam de ipso reverentiam ducebant.
Abbreviated transcription (Latin):
Uuilli badus contratela p̃luł ẽstruens. quoscũq potuit adunare fa¬
lan gis uterq. in con gressione certaminis iungit ad p̃lium
tus duces cũ suis in c̃gressione certaminis contra uuillibadũ pug

Expanded text:
illebadus e contra tela praelii construens quoscunque potuit adunare, phalanges utraeque in congressione certaminis junguntur ad praelium: tus duces cum suis in congressione certaminis contra Willebadum pug
Abbreviated transcription (Latin):
isti mear ditioni restituas. Atille ex cutere sederius manibus conatus. non
dubitauit arrepto gladio hominem trucidare. Etstatim adm&atum regres
sus nec aperuit sotiis quȩ gesta fuerant. Erant enim ibi tunc ut diximus le
gatibo digislus. filius mum molini sessonici . & ruañtius filius dinami ał elatin¬
sis & hic gripho genere francos. Qui eleuantes de aepulo sopore sedederant

Expanded text:
isti, meae ditioni restituas. At ille excutere se de ejus manibus conatus, non dubitavit erepto gladio hominem trucidare, et statim ad metatum regressus est, nec aperuit sociis quae gesta fuerant. Egati Bodigysilus, filius Mummolini Sessionici, et Euantius, filius Dinami Arelatensis, et hic Gripo genere Francus, qui, elevantes de epolo, sopore se dederant
Abbreviated transcription (Latin):
tir illos bellũ cuule consurgera&. Unde factum est ut cõmo¬
tus ixercitus biturigas urbem pagimq stampensem. uel me
diolinsem castr adte arrent atq depopularent. In quo bellas
multi inter emptisunt. Quorũ ut puto animȩ trunt dĩ uidrr¬
cio o&uis manibus requirendȩ. Hate ep̃s negare non potiui ls
Scripta enim ista in regestũchilperici regis in unũ scriniogur
Adstitrruntq &iã & legati quicum codem ad memoratũ regins
furrant oicents. Qui a nobis relictis. solus cũ rodem ouitius
com locutus .ẽ. Dr quibus uerbis nichil intelleximus. nisi suado

Expanded text:
ter illos bellum civile consurgeret? Unde factum est ut commotus exercitus Biturigdiolanensim castrum adterrerent atque depopularent. In quo bellum multi interempti sunt, quorum, ut puto, animae erunt Dei iudicio de tuis manibus requirendae'. Haec episcopus negare non potuit. Scripta enim ista in regestum Chilperici regis in unum scriniorum Adsteteruntque etiam et legati, qui cum eodem ad memoratum regem fuerant, dicentes, quia: 'Nobis relictis, solus cum eodem diutius collocutus est; de quibus verbis nihil intelleximus, nisi su
Abbreviated transcription (Latin):
udere. Eexmotus aloco prouinciã memoratã otserens ga¬
alitant regionis terminũ est ingrissus. Prostrens sr magnũ.

Expanded text:
ere, commotus a loco, Provinciam memoratam deserens, Gabalitanae regionis terminum est ingressus, proferens 519 se magnu
Abbreviated transcription (Latin):
nnoꝰ xv regni theochici cũ alesationes ubi fuerat enutritus p̃nisor
dicio finir&᷑ salo issa castro instituunt. Ibiq theo dricꝰ cum seari¬
tas utrũo decemmilia accessit : Theobtus uero cũ magno exerci

Expanded text:
nno 15 regni Theuderici, cum Alesaciones, ubi fuerat enutritus, praecepdicio finiretur, Saloissa castro instituunt. Ibique Theudericus cum scaritantum decem millibus accessit. Theudebertus vero cum magno exerci
Abbreviated transcription (Latin):
tamine dimicantes plurima pars populi ex utrisq par tibus corruit:
deuicti cũ sotiis mar tudꝰ atq. pippinꝰ infugã lapsisunt. ꝑsecutusq ẽ
eos ebromus. maxim᷑aq partẽ de illa regione uastauit. Martinus
ideoq: laudunũ clauatum ingressus. se in framuros ipsius urbis muni¬
uit. Per secutusq eũ ebroinus ueniens extreco uilla ad laudunũ cla¬
uatũ nuntiosł dirigit aigilbertũ ac regulfũs remensis urbis epm.
ut fide ꝓmissa in incertũ suꝑ uacuas capsas sacramenta falsa deder̃.

Expanded text:
tamine dimicantes, plurima pars populi ex utrisque partibus corruit. Devicti cum sociis Martinus atque Pippinus, in fugam lapsi sunt; persecutusque eos Ebroinus, maxima parte de illa regione vastavit. Martinus ideoque Lauduno Clavato ingressus, infra muros ipsius urbes munivit. Persecutusque eum Ebroinus, veniens Erchrego villa, ad Laudunum Clavato nuntius dirigit Aglibertum ac Reolum Remensis urbis episcopum, ut, fide promissa, in incertum super vacuas capsas sacramenta falsa deder
Abbreviated transcription (Latin):
crant intrinsecus uoce magna dicers. Currite queso currite ecce domina mea:
agine tricesua grauiter suggillatur. Et in rumpentes cellulam qui cora
foribuserar̃  prestolabantui aduentum. Prutam ab inminenti interitu puel

Expanded text:
erat intrinsecus voce magna, dicens: Currite, quaeso, currite: ecce domina mea erat intrinsecus voce magna, dicens: Currite, quaeso, currite: ecce domina mea a genitrice sua graviter suggillatur. Et irrumpentes cellulam, qui coram foribus eorum praestolabantur adventum, erutam ab imminenti interitu puel
Abbreviated transcription (Latin):
lusturonicus proreuerentia sc̃i martini discriberaur. Quibus re¬
lictis. statim uiri qui adhȩc missisuerant ad patriã sunt regressi.
Ar& dicerteq seee dominam genetricemq: suã seruitiore diber&
& multis eam crebro conuitiis lacessir&. ac interdum pugnisse
a lapisq cederent. ait ad eammater. Quidmihimolestars̃ filia.
Ecce res patristui quȩ penes mehabentur accipe & utere ut lib&
Et ingressa in regestoreserauit arcam. monilibus ornamentisq
p̃tiosis refertam. Dequacum diutissime res diuersextrahens filiȩ
adstanti porrigere. ait adeã. lamenim lassatasum in mutetu
inquidmanum & eice quod inueneris. Cumq illa in mississa brachiũ fes drarta
abstraher&. ad prachenso mater opperturio arcȩ superceruicem eius inlisit
Quȩ cum in fortitudine premer& atq gulam eius axis inferior ita ad terera&
ut aciam oculi ad crepandum paratiessent. ex clamauit una puellarum quȩ

Expanded text:
lus Toronicus pro reverentia sancti Martini discriberetur. Quibus relus Toronicus pro reverentia sancti Martini discriberetur. Quibus relictisn statim viri, qui ad haec missi fuerant, ad patriam sunt regressi. ret diceritque, se esse dominam, genetricemque suam servitio redeberit, et multis eam et crebro convitiis lacesserit ac interdum pugnis se alapisque caederent, ait ad eam mater: 'Quid mihi molesta es, filia ? Ecce res patris tui, quae penes me habentur, accipe et utere ut libet'. Et ingressa in registo, reseravit arcam monilibus ornamentisque praetiosis refertam. De qua cum diutissime res diversas extrahens filiae adstanti porregeret, ait ad eam: 'Iam enim lassata sum; inmitte tu', inquid,'manum et eiece, quod inveneris'. Cumque illa, inmisso brachio, res de arca abstraheret, adpraehenso mater operturio arcae, super cervicem eius inlisit. Quod cum in fortitut etiam oculi ad crepandum parati essent, exclamavit una puellarum quae
Abbreviated transcription (Latin):
obitum regnans nihil exegit nec ullo tributi onere haec urbs ad graua¬
ta congemuit. Nunc aut̃ potestatis urae est utrum censeatis tributũ.
annon seduid&r nealiquid noceatis. si contraeius sacramentum am¬
bulare disponitis. Harc medicente responderunt. Ecce librum prȩ
manibus habemus in quocensus huic populo est inflictus. Et ego aio:
Liberhic aregis theauro delatus non est. nec umquam ꝑtot conualuit
annos. Non est mirumenim si pro inimicitias horum ciuium incuius¬
cumq domore seruatus est. Iudicabit enim ds̃ suꝑeos qui prospolus
ciuium nrostrorum hunc posttanti tem poris transactõspatid̃ protuler
Oum hȩc agerentur audinifilius quilibrum ipsum protulerat ips&
die afebre correptus die tertia exspirauit. Posthȩc nos transmisi¬
musnuntios ad regem ut quid dehac causa iuber& mandata re¬
mitter&. Sed protinus epistolã cum auctoritate miserunt. ne popu¬

Expanded text:
obitum regnans, nihil exegit, nec ullo tributi onere haec urbs adgravaobitum regnans, nihil exegit, nec ullo tributi onere haec urbs adgravata congemuit. Nunc autem potestatis vestrae est, utrum censeatis tributum, an non; sed vidite, ne aliquid noceatis, si contra eius sacramentum ambulare disponitis'. Haec me dicente, responderunt: 'Ecce librum prae manibus habemus, in quo census huic populo est inflictus'. Et ego aio: 'Liber hic a regis thesauro delatus non est nec umquam per tot convaluit annus. Non est mirum enim, si pro inimicitiis horum civium in cuiuscumque domo reservatus est. Iudicavit enim Deus super eos, qui pro spoliis civium nostrorum hunc post tanti temporis transacto spatio protulerunt'. Dum autem haec agerentur, Audini filius, qui librum ipsum protulerat, ipsa die a febre correptus, die tertia expiravit. Post haec nos transmisimus nuntios ad regem, ut, quid de hac causa iuberit, mandata remitteret. Sed protinus epistulam cum auctoritate miserunt, ne popu
Abbreviated transcription (Latin):
antistitis rege intensi sunt. Post mortem uero lotharu regis. hil¬
diberto regi populus hic sacramentum dedit. Similiter & iã
& ille cum uiramento promisit. ut leges consu&udinesq: no¬
uas populo non in fliger&e sed in illo quo quondam sub patris
dominatione statu uixerant: In ipso hic eos deincepsr& iner&e
neq ullam nouam ordinationem seinflicturũ supereos quod
ꝑtiner& ad spolium spopondit. Gaiso uero comes eius demi
timporis accepto capitulario quẽ anteriores scriptores ficisse
commemora uimustributa cepit exigere: Sed ab eu fronio ep̃o prohibitus.
Cũ exacta prauitate ad regis direx it p̃sentiam. ostendins capitularium
in quo tributa continebantur. Sedrex ingemiscensac mauens uirtute
sc̃i martini ipsum incendiotradidit. aureosex actos basilicȩ sc̃i martini
remisit. obtestans ut nullus depopuloturonico Alumtributũ publicum
redder&. Postcuius obitum sigibertusrea hancurbem tenuit nec ullius
tributi pondus inuexit. Sic & nuncxiiii anno hil debertus post patris

Expanded text:
antistitis rege, incensi sunt. Post mortem vero Chlothacharii regis, Chariberto regi populus hic sacramentum dedit; similiter etiam et ille cum juramento promisit, ut leges consuetudinesque novas populo non infligeret, sed in illo quo quondam sub patris dominatione statu vixerant, in ipso hic eos deinceps retineret; neque ullam novam ordinationem se inflicturum super eos, quod pertineret ad spolium, spopondit. Gaiso vero comes ejusdem temporis accepto capitulario, quod anteriores scriptores fecisse commemoravimus, tributa coepit exigere: sed ab Eufronio episcopo prohibitus, cum exacta pravitate ad regis direxit praesentiam, ostendens capitularium in quo tributa continebantur. Sed rex ingemiscens, ac metuens virtutem sancti Martini, ipsum incendio tradidit: aureos exactos basilicae sancti Martini remisit, obtestans ut nullus de populo 454 Turonico ullum tributum publico redderet. Post cujus obitum Sigibertus rex tributi pondus invexit. Sic et nunc XIIII. anno Childeberthus post patris
Abbreviated transcription (Latin):
ut trecas campaniȩ urbi orutroq: regno coniungerent. Sacerdotibus
o cregno hildeberti congruum nonsuit. Felix lagatus salutatione
premissa ostensis littrris ait. Patruus tuus orex diligenter inter¬
rogat quiste abhac promissione Reraxit. ut sacerdotes regni uri
ad concilium quod simul oecreurratis uenire ofserrent. anforsita

Expanded text:
ut Trecas Campaniae urbem de utroque regno conjungerent, sacerdotibusque ut Trecas Campaniae urbem de utroque regno conjungerent, sacerdotibusque de regno Childeberti congruum non fuit; Felix legatus, salutatione praemissa, ostensis litteris, ait: Patruus tuus, o rex, diligenter interrogat, quis te ab hac promissione retraxit, ut sacerdotes regni vestri ad Concilium quod simul decreveratis, venire different. An forsita
Abbreviated transcription (Latin):
oiscessit Ueniens itaq adbasilicam scĩ maximini prosternitur
scpulchro. illud apłi ia cobi r&inensi orate pro inuicem ut salue¬
mini. Fusaq oratione diu cumlacrimis ut fri dignar&ur oñs
aduͦiuare. egressus est foris. Qec ee mulier quam sp̃s erroris
agitabat. clamare sacerdoti cepit ac dicere. Oscrleste & inu&tra¬
tir quinos cotidianis iNcendiis conflat. & tu proro orare nondisi¬
miiis ::. Satius tnim tibi tratres eclisieue diligenter inquirel¬
inre. Ne pauperibus aliquid diptrir& Quam pro hoc tam IN¬
ilente orposcere & airbat. Uat uobis. quia non possumus eũ¬
qit expugnare. & lic& oemoniis epedi non debrat. Tamen
Nuqualis & & sacirdos orquo hare ormon condolens orelama¬
&bat apparuit : sed adcipta redramul
XII.
IGITOR Lesatos aonesotea surn hil bestatõ Rex
oirgit qui morabatur tunc ad castra confluentis. qui obhoc
inomen accepit. proto quod musella renusq ammes paritta
confluentes iNeodem loco iungant ur: & quia placitũ fuerat

Expanded text:
iscessit. Veniens itaque ad basilicam sancti Maximini, prosternitur sepulchro, illud apostoli Iacobi retinens: Orate pro invicem, ut salmini. Fusaque diu oratione cum lacrimis, ut fratre dignaretur Dominus adiuvare, egressus est foris. Et ecce! mulier, quam spiritus erroris agitabat, clamare sacerdoti coepit ac dicere: 'O sceleste et inveterar, qui nos cotidianis incendiis conflat, et tu pro eo rogare non desinis! Satius enim tibi erat, res aeclesiae tuae diligenter inquirere, ne pauperibus aliquid deperiret, quam pro hoc tam intente deposcere'. Et agebat: 'Vae nobis, qui eum non possumus expugnare'. Et licet daemoniis credqualis esset sacerdos, de quo haec daemon condolens declamabat, apparuit. Sed ad coepta redeamus. XIII. Igitur legatos ad nepotem suum Childebertum rex dirigit, qui morabatur tunc ad castrum Confluentis, quod ob hoc nomen accepit, pro eo quod Mosella Rhenusque 385 omnes pariter confluentes in eodem loco jungantur. Et quia placitum fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lue hicfieri deposcebat. sed nec modo permitti posse ut basilica sc̃a uio¬
xur. Quod sifier& nec sibi fore prosperum. nec regiqui ha̧c uissa
ndass&. m&uer&q magis scĩtatem antistitis. cuius uirtus hesterna
para litica membra direxiss&. Ni hil his ille formidans cum indo
ecclesiae ultraligerẽ resꝑder&. domum ipsamq̃: clauis ad fixtrat.
su& : Ipsos quoq clauꝰͦs cinomanici quitunc eodẽ aduenerant
il&is follib portant. annonas eũtunt & cuncta deuastant. Seddum
haec roccolenus agit. ado percutitur morboq: regio croceus effectus mandati
aspera remittit dicens : Nisi hodie prouceris gun tramnum ducem debasilica
ita cuncta uirentia quae sunt circaurbẽ ut dignus Ofiat aratro locꝰ ille. Interi

Expanded text:
quae hic fieri deposcebat, sed nec modo permitti posse, ut basilica sancta vioquae hic fieri deposcebat, sed nec modo permitti posse, ut basilica sancta violaretur; quod si fierit, nec sibi fore prosperum nec rege, qui haec iussa mandasset; metueretque magis sanctitatem antestetis, cuius virtus hesterna die paralitica membra dirixisset. Nihil his ille furmidans, cum in domo aeclesiae ultra Legerem resederet, domum ipsam, quae clavis adfixerat, dissecet. Ipsos quoque clavos Caenomannici, qui tunc cum eodem advenerant, inpletis follibus portant, annonas evertunt et cuncta devastant. Sed dum haec Roccolenus agit, a Deo percutitur, morboque regio croceus effectus, mandata aspera remittit, dicens: 'Nisi hodie proieceritis Gunthchramnum ducem de basilica, ita cuncta virentia quae sunt circa urbem atteram, ut dignus fiat aratro locus ille'. Interi
Abbreviated transcription (Latin):
ios pͥosterum digesturi sumus. Siggo quoq: referendarius. quianu¬
m regis sigiberti tenuerat. & abhilperico rege ita prouocatus erat
u seruitium quod tempore fr̃is su habuerat obtiner& adhildeber¬
mregem sigibertifilium relicto hilpericho transsiuit. rẽsq eius
paudias insessianico habuerat. anso uualdus obtqnuit. Multiautẽ & alude
us auis quise deregione sigibti alhilperichum tradiderunt. recesserunt: ¶¬
crdm corquoq: siggonis non post multo temporis spatio obuit. sed ille rursus
li AoES DIEBUS ROCCOLENUS ADHUETRICHO AUSSUS: IDROUUS ADUENIT CŨ¬
ꝙ cii agna iactantia . & ultra ligerem castraponins . nuntios ad nos direx
nrrscilic& guntram nũ qui tẽ demorte thoabereti in p&ebatur¬
nuninasilica scã deberemus extrahere. quod si non faceremus. & ciuitatẽ
ranomĩa suburbana eius iuber& incendio conre mare. Qb audito :¬
isimus adeũ legationem dicentes. haec ab antiquo factanon fuisse

Expanded text:
quod in posterum degesturi sumus. Siggo quoque referendarius, qui anoluquod in posterum degesturi sumus. Siggo quoque referendarius, qui anolum regis Sigyberthi tenuerat et ab Chilperico rege ita provocatus erat, ut serm regem Sigiberti filium relicto Chilperico transivit, resque ejus quas in Suessionico habuerat, Ansoaldus obtinuit. Multi autem et alii de his qui se de regno Sigiberti ad Chilpericum tradiderant, recesserunt. Uxor quoque Siggonis non post multo temporis spatio obiit: sed ille aliam His diebus Roccolenus ab Chilperico missus, Turonis advenit cum magna jactantia, et ultra Ligerim castra ponens, nuntios ad nos direxit, ut scilicit Gunthchramnum, qui tunc de morte Theudoberthi inpetebatur, a basilica sancta deberemus extrahere. Quod si non facerimus, et civitatem et omnia suburbana eius iuberet incendio concremare. Quo auditu, mittimus ad eum legationem, dicentes, haec ab antiquo facta non fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
dit sacerdos simpliciter promissionẽ hominis callidi. redeliditq hom¬
nes excusatos. Quib: acceptis: & grãs agens ad cessit ad domum suam. &
statim uissit elidere arborem. truncatumq colum nam tis ꝓcapita cunt
scis sam precepit excauare. effosamq in altitudinem triũ. aut quatus
edum humũ deponiuas iub& infouram. ibiq puellam ut mortuam conponens
uerum desuper iactare precepit. posutq opertorið̃. fossam humo repleuit
pararentur hu insempiternum: Quae cũ sacerdoti nuntiata fuis sent :
icurrit uelo citer & increpans hominem uix obtinuit ut detegerentur.
erũ tam̃ puerum uiuum extraxit. purllam uero repperit suffocatam.
alibus enim operib ualdenequis simꝰ erat. nullam habens aliam potius uti
tatem nisunca chinnis. aut dolis. omnibusq peruersis reb:. undenonin¬
eritis. taliter excessit auita. quitalia gessit cumfrueraur hanc uitam.

Expanded text:
dit sacerdos ille simpliciter promissioni hominis callidi, reddiditque homdit sacerdos ille simpliciter promissioni hominis callidi, reddiditque homines excusatos. Quibus ille acceptis, et gratias agens, abscessit ad domum suam; et statim jussit elidi arborem, truncatamque columnam ejus per capita cuneo scissam praecepit excavari, effossaque in altitudine trium aut quatuor pedum humo, deponi vas jubet in foveam. Ibique puellam ut mortuam componens, puerum desuper jactari praecepit: positoque opertorio, fossam humo replevit,separarentur hi in sempiternum. Quae cum sacerdoti nuntiata fuissent, illuc cucurrit velociter, et increpans hominem, vix obtinuit ut detegerentur. Verumtamen puerum vivum extraxit, puellam vero reperit suffocatam. alibus enim operibulitatem, nisi in caccinnis ac dolis omnibusque perversis rebus. Unde non inmerito taliter excessit a vita, qui talia gessit, cum frueretur hanc vitam;
Abbreviated transcription (Latin):
lexisse uirum scilic& & puellam. Cumq hȩe dilectio ꝑduorum annorum
aut eo amplius spatia tra heretur. coniuncti pariter ac desiam paeie¬
runt. Quod rauchinchus cõperiss& : accedit ad sacerdotem loci rogat
sibi protinus reddisuos famulos excusatos. Tunc sacerdos ait adeum. Nosti
enim quae ueneratio debeat inpendi acclesus dĩ: Non enim poteris
eos accipere. nisi ut fidem fatias de ꝑmanente eoꝵ coniunttione. simi¬
liter ut & omĩ poena corporali. liberi maneant repromittis. Atil¬
le cum diu ambiguus cogitatione siluiss&: tandem conuersus adsa¬
cerdott̃. posuit manus suas suꝑ altarium cumiuramento dicens.
quianũ quã erunt amese parandi. sed potius ego fatiam utin hac con¬
iunctione ꝑmaneant. quȩ quam quã michi molestum fuerit. ut abs
mei consilii conuenientiꝰ. Istasint gesta. illud tamenlibens ampleetor.
quod nec hicancillam alteruis. neq: hac extranei seruum acceperit. Credi¬

Expanded text:
lixisse, virum scilicet et puella. Cumque haec dilectio per duorum annorum lixisse, virum scilicet et puella. Cumque haec dilectio per duorum annorum aut eo amplius spatio traheretur, coniuncti pariter aeclesiam petierunt. Quod cum Rauchingus conperisset, accedit ad sacerdotem loci; rogat, sibi protinus reddi suos famulos excusatus. Tunc sacerdos ait ad eum: 'Nosti enim, quae veneratio debeat inpendi aeclesiis Dei; non enim poteris eos accepere, nisi ut fidem facias de permanente eorum coniunctione; similiter et ut de omni poena corporali liberi maneant repromittas'. At ille, cum diu ambiguus cogitatione siluisset, tandem conversus ad sacerdotem, posuit manus suas super altarium cum iurameQuia nunquam erunt a me separandi, sed potius ego faciam, ut in hac conjunctione permaneant: quia quanquam mihi molestum fuerit, quod absque mei consilii conniventia talia 204 sint gesta, illud tamen libens amplector, quod nec hic ancillam alterius, neque haec extranei servum acceperit. Credi
Abbreviated transcription (Latin):
cae contulit beati medardi. ipse quoq godinus nom postmultum tempus
repentina morte preuentus interut. Cuius coniugem rauhingus accept
onuĩ uanitate repletus. superbia tumiđ. elatione proteruus. quiseita cum
sub ietis agebat ut non cognoscer& in sealiquidhumanitatis habere. sed
ultãmodum humanae malitiae atq stultitiae in suos deseuiens nefanda
mala gerebat. Nam siante eum ut ad sol& conuuuo utenti. puercereum
tenuss& nudare eiꝰ tibias fati ebat. atq tamdiu in his cereoscom primi
donec lumine priuaretur: iterumcum inluminatus fuiss& similiter fatiebat
usq dum totȩ tibiae famuli tenentis exurerentur : quod si uocem tmitte¬
r& autsi deloco illo alia parte mouere conatus fuiss& : nudus ilico gradi¬
us inminebat . fiebatq ut hocflente istal& ia exultar&. Aieb antenim quidi¬
quodeotempore duo defamulis eius ut sepe contingit. mutuose amore di¬

Expanded text:
cae contulit beati Medardi. Ipse quoque Godinus non post multum tempus cae contulit beati Medardi. Ipse quoque Godinus non post multum tempus repentina morte praeventus, interiit. Cujus conjugem Rauchingus accepit, vir omni vanitate repletus, superbia tumidus, elatione protervus; qui se ita cum subjectis agebat, ut non cognosceret in se aliquid humanitatis habere, sed ultra modum humanae malitiae atque stultitiae in suos desaeviens, nefanda mala gerebat. Nam si ante eum, ut assolet, convivio urentem puer cereum tenuisset, nudari ejus tibias faciebat, atque tandiu in his cereum comprimi, donec lumine privaretur; iterum cum illuminatus fuisset, similiter faciebat, usque dum totae tibiae famuli tenentis exurerentur. Quod si vocem emittere, aut se de loco illo alia in parte movere conatus fuisset, nudus illico gladius imminebat; fiebatqt enim quidam, quod eo tempore duo de famulis eius, ut sepe contingit, mutuo se amore di
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃  mexercitu illuc direxit mit tens nuntios nesibuniuriã facerent. & exci¬
tnpo im deutroq: ceuenir& exercitu. illi autem neglegentes prȩparant᷑ adbellũ.
spirisemmissq: proelio inualuit pras hilperichi atq fugauit partem sibrad
uti ddirsam Multos ex eastrenuos atq: utiles uiros prosternens. fugatosq: reli¬
laderti os sessionas in greditur. Quaȩ postquã acta sunt rex propter coniugationẽ
tnqt inhildis sus  ptũ haberecepit merouehum filiumsuũ dicens. hoc pliũ¬
itut i is nequitia surrexisse sp oliatumq: ab armis. datis custodib: libere custo¬
am.  ep̃cepit tractans quid deeo in posterum ordinar&. Godinus autem quꝗ de
ubiolte sigiberti se adhilperichum transtulerat & multis ab eo munerib:¬
s quscupletatus est. Caputbelliistius fuit. sed incãpouictus primꝰ fuga dilabit
Villas uero quas ei rex afisco intertairio sessionico indulserat abstulit. &b asili¬

Expanded text:
, cum exercitu illuc dirigit, mittens nuntius, ne sibi iniuriam facerent et exci, cum exercitu illuc dirigit, mittens nuntius, ne sibi iniuriam facerent et excidium de utroque eveniret exercitu. Illi autem haec neglegentes, praeparantur ad bellum; commissoque proelio, invaluit pars Chilperici atque fugavit partem sibi adversam, multus ex ea strenuos atque utilis viros prosternens; fugatusque reliquos, Sessionas ingreBrunichildis, suspectum habere coepit Merovechum filium suum, dicens, hoc praelium ejus nequitia surrexisse: spoliatumque ab armis, datis custodibus libere custodiri praecepit, tractans quid de eo in posterum ordinaret. Godinus autem, qui a sorte Sigiberti se ad Chilpericum transtulerat, et multis ab eo muneribus locupletatus est, caput belli istius fuit; sed in campo victus, primus fuga dilabitur: villas vero quas ei rex a fisco 203 in territorio Suessionico indulserat, abstulit, et basili
Abbreviated transcription (Latin):
iens hilpericus scilic& quod contrafas. legemq: ca nonicam uxorem patrui
ccrpiss& ualde amarus dicto citius ad supra memoratum oppidum dirigit
ilt cum hac cognouiss& quod rosdem separare discirnera: adbasilicam scimartini
uae suꝑ muros ciuitatis ligneis tabulis fabricata est confugiũ fatiunt. Rexurro
durniens cumin multis ingenuis cos exinde auferre niteretur. & illidolose¬
it &ipsthos separart non conaretur: hac illi sacramentis accipientes. de
isilica egressisunt. Exosculatisq: & dignantir accrptis. tpula cumeis.
⁊ dies uero paucos ad sũpto secũ rex mero uechum sessiones redut . . Ill
orelli uai auteai iBIDE coMORARETUR collecnatiem otcãsarua sessionas uR Bł¬
itlur ad grediuntur fugataq: exra fredegunde regina. atq lothouechi filiũ
cipsis iperici uolebant sibi subdere ciuitatem. Quodut hilperichus rex conperit¬

Expanded text:
diens Chilpericus, quod scilicet contra fas legemque canonicam uxorem patrui diens Chilpericus, quod scilicet contra fas legemque canonicam uxorem patrui accepisset, valde amarus dicto citius ad supra memoratum oppidum dirigit. At ille, cum haec cognovissent, quod eosdem separare decernerit, ad basilicam sancti Martini, quae super murus civitatis ligneis tabulis fabrecata est, confugium faciunt. Rex vero dveniens, cum in multis ingeniis eos exinde auferre niteretur et illi, doforet, ipse hos separare non conaretur'. Haec illi sacramenta accipientes, de basilica egressi sunt; exosculatisque et dignanter acceptis, epulavit cum eis. Post dies vero paucus adsumpto secum rex Merovecho Sessionas rrediit. Cum autem ibidem commorarentur, collecti aliqui de Campania Sessionas urbe adgrediuntur, fugatamque ex ea Fredegundem regina atque Chlodovechum, filium Chilperici, volebant sibi subdere civitatem. Quod ut Chilpericus rex conperit
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factũ cum ad eandem perlatum fuiss& : & conturbata dolore ac luctu. qđ
ager& ignorar& . Gundo ualdus dux ad prehensum hildebertum filium eiis
paruulum furtim abstulit ereptumq: ab imminente morte. collatisq gn¬
tib: superquas patertiꝰ regnum tenuerat. regẽ instituit. uix lustro x tats
thomagensem cuitatem inexilio trusit thes aurosq tius quos parisius dea¬
lcerat abstulit. Filias uero eius meledis urbe tenere precipit : Tunc roccolenꝰ cum
inomanicis toronus uenit . & predas egit & multa seclera fecit. quod inse quenti
um exercitu pectauis dirigit. Atille relicta ordinatione patris tdronus uenit.
biq & dies scos pascae tenuit. Multum enuim regionem illam. exercitus tius uas¬
auit ipsc urrosimulans ad matremeius irt utlle . rothomacum petut & ibi
runhilde regine coniungitur. Cam quoq sibi inmatrimonio sotiauit. Hac au

Expanded text:
Quod factum cum ad eam perlatum fuisset et, conturbata dolore aclucto, quid Quod factum cum ad eam perlatum fuisset et, conturbata dolore aclucto, quid ageret ignoraret, Gundovaldusduxadpraehensum Childeberthum, filium eius parvolum, furtim abstulit ereptumque ab immenente morte, collectisque gentibus super quas pater eius regnum tenuerat, regem instituit, vix lustro aetatis ildem apud Rodomaginsem civitatem in exilio trusit thesaurisque eius, quos Parisius delerat, abstulit; filias vero eius MeleCenomannicis Turonis venit, et praedas egit, et multa scelera fecit: quod in sequenti um exercitu Pictavis dirigit. At ille relicta ordinatione patris, Turonis venit, ibique et dies sanctos Paschae tenuit. Multum enim regionem illam exercitus ejus vastavit. Ipse vero simulans ad matrem suam ire velle, Rothomagum petiit, et ibi Brunichildi reginae conjungitur, eamque sibi in matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
scripta. & uidebitis quid ciuilia bella parturiunt. Requirite quid de
carthaginensib scribat ososuis. Quicum post septingentos annos sub uersam
dicat ciuitatem & regionem eo: ad didit : quaerȩseam diu conseruauit: concor¬
dia: quaeres ram post tanta distruxit tẽpora : discordia. Cau&e discordiam
cauar bella ciuilia. quȩ uos populumq ur̃m expugnant. Quid aliud speran¬
dum erit . nisi cum exercitus urt ceciderit. uossine solatio relicti atq: a geno¬
b: aduersis oppressi ꝓtinus corruatis Sitibi õ Rex bellum cuilt deledtit
illud quod apłs in homine agi meminit exerce. ut sp̃s concupiscat aduersus car¬
nem. & uitia uirtutib: cedant. & tuliber capiti tuo idẽ xp̃o seruias. qui quor¬
dam radici malorũ seruieras conpeditus. Igitur interempto sigibto rege
apud uictoriacum uillam brunihildis regina cum filus parisius pesꝗdebat

Expanded text:
scripta, et videbitis quid civilia bella parturiant. Requirite quid de scripta, et videbitis quid civilia bella parturiant. Requirite quid de Carthaginensibus scribat Orosius: qui cum post septingentos annos subversam dicat civitatem et regionem eorum, addidit: « Quae res eam tandiu servavit? concordia. Quae res eam post tanta destruxit tempora? discordia. » Cavete discordiam, cavete bella civilia, quae vos populumque 201 vestrum expugnant. Quid aliud sperandum erit, nisi cum exercitus vester ceciderit, vos sine solatio relicti, atque a gentibus adversis oppressi protinus corruatis? Si te, o rex, bellum civile delectat, illud quod Apostolus in hominem agi meminit, exerce, ut spiritus concupiscat adversus carnem, et vitia virtutibus cedant, et tu liber capiti tuo, id est Christo, servias, qui quondam radici malorum servieras compeditus. I. Igitur interempto Sigiberto rege apud Victuriacum villam, Brunichildis regina cum filiis Parisius resedebat.