comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quorũ locorũ dominio
seu ꝓpẽtate nichil nob̾ ẜuł
prefate romane eccłie reti,¬
nemus om̃o. insi ea specia/¬
liter. de nr̃o seu ipĩq roma¬
ne eccłie recipiant᷑ assẽsur
Et si in eisoẽ locis resẽua¬
uerit sibi dm̃um in ꝯceden

Expanded text:
In quorum locorum dominio seu proprietate nihil Nobis, vel præfatæ Rom. Ecclesiæ retinemus omnino, nisi ea specialiter de Nostro, seu ipsius Romanæ Ecclesiæ recipiantur assensu: Et si in eisdem locis reservaverit sibi dom
Abbreviated transcription (Latin):
fitentis aninũ uideret᷑. ãt
clare uidetur ꝓmissionẽ hꝯr¬
modi. ad aliũ intellectũ absq
ĩtencione ꝓmittẽtis nõ debe¬
re ꝑstringi. nisi ut obseruã¬
cia euãgely sit. sicut tradita
reꝑitur a christo: uidelic ꝙ
p̃cepta ut p̃cepta/ et ꝯsilia
ut cõsilia a ꝓmittentibꝰ ob¬
seruent᷑. Quẽ intellectum
eciã in eisdẽ uerbis habuis¬
se. idẽ btũs frãciscus ĩ serie
sui ꝓcessus in regła paten¬
ter ostendit: cũ aliqua euã¬
gelica cõsilia indicat ut cõ¬
silia. sub uerbis momicionis

Expanded text:
fitentis animam videretur, fitentis animam videretur, clarè videtur promissionem hujusmodi ad alium intellectum absque intentione promittentis non debere perstringi, nisi ut observantia Evangelii sit, sicut tradita reperitur a Christo, videlicet quòd præcepta ut præcepta, & consilia ut consilia a promittentibus observentur. Quem intellectum etiam in eisdem verbis habuisse idem beatus Franciscus in serie sui processus in Regula patenter ostendit; cum aliqua Evangelica consilia inducat ut consilia sub verbis monitionis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsiꝯ regłe modificatu
uł determinatũ seu specifi¬
cãtũ principiũ reducatur :
uidelicet ad obseruanciam
regulã in illis tribus mo¬
dificatã. uł determinatam.
seu specificatã. cũ nõ sit ue¬
risimile. ipm̃ sctm̃. uerbum
ab ipso semel cũ quadã mo¬
dificacione uł determinatõe
seu specificatiõe ꝓlatũ lic
quasi succinctorie repetitũ
uoluisse in sui repeticione
data sibi ꝑ eũ modificatõe
uł determinacõe seu speci¬
ficacõe. sine cerba causa ca¬
rere. et utriusq iuris ar¬
gumẽta nos doceant. ea q̃
in pn̾cipio ad mediũ et ad
finem. illa uo̾ que ĩ medio
ad finẽ atq p̾ncipiũ. et ea¬
que in fine ad utrũq uł eoꝵ
alterũ sepe referri. Et da¬
to ꝙ absolute diceret ᷑ om̃o.
ꝓmitto sctm̃ euãgeliũ obser¬
uare. insi ꝓfessor huiusmõi
intenderet se/ ad oĩm ꝯsilio¬
rũ obseruanciã obligare qd̾
uix aut nunqͣm posset ad
lrãm obseruare. ꝓpter qd̾ ta¬
lis ꝓmissio illaqueare pro¬

Expanded text:
ad ipsius Regulæ modificatum, vel determinatum, seu specificatum principium reducatur, videlicet ad observantiam Regulam in ipsis tribus modificatam, vel determinatam, seu specificatam: cum non sit verisimile, Sanctum verbum ab ipso semel cum quadam modificatione, vel determinatione, seu specificatione prolatum; licet quasi succinctoriè repetitum voluisse in suâ repetitione datâ sibi per eum modificatione, vel determinatione, seu specificatione sine certâ causâ carere: & utriusque juris argumenta p Nos doceant, ea, quæ in principio, ad medium, & ad finem; illa verò, quæ in medio, ad finem atque principium; & quæ in fine, ad utrumque, vel eorum alterum sæpe referri. Et dato quod absolutè diceretur omnino: promitto sanctum Evangelium observare : nisi professor hujusmodi intenderet se ad omnium consiliorum observantiam obligare, quod vix, aut nunquam posset ad litteram observare; propter quod talis promissio illaqueare pro
Abbreviated transcription (Latin):
exertuĩt. qd interdũ infir¬
moꝵ ĩꝑfectiombꝰ cõdescen/¬
dẽs. et uiã ꝑfectõis extolle̾t
et imꝑfectoꝵ infirmas se
pit in loculis. sicut A in nõ¬
nullis alys/ infirma huma¬
ne carnis assumẽs. pro ut
euãgelica testat hystoria
nõ tm̃ carne. sed et mẽte
ꝯdescendit infirmis. Sic
em̃n humanã nat᷑a assũp¬
existens. in nr̃is fctq̃ hũilis :
ĩꝓprys ꝑmansit excelsus.
Sic et sũme charitatis di¬
gnaçione. ad actus quosdã
nrẽ imꝑfectioni ꝯformes
inducit᷑. ꝙ ab sũme ꝑfectio¬
nis rectitudine nõ curuatꝭ᷑.
ꝑfectionis opera. egit et in

Expanded text:
uit, quòd interdum infirmorum imperfectionibus condescendens, & viam perfectionis extolleret, & imperfectorum infirmas sempit in loculis, sic & in nonnullis aliis infirma humanæ carnis assumens, prout Evangelica testatur historia, non tantum carne, sed mente condescendit infirmis: sic enim humanam naturam assumpexistens in Nostris factus humilis, in propriis remansit excelsus. Sic & summæ charitatis dignatione ad actus quosdam nostræ imperfectioni conformes inducitur, quod a summæ perfectionis rectitudine non curvatur. perfectionis opera; e
Abbreviated transcription (Latin):
constãs est. ꝙ hec suppoñt
scienciã. scientia requirit stu¬
diũ. exercitiũ u̾o̾ study cõue¬
menter haberi nõ p̃t smne
usu librorũ. E x quib oĩb
satis claret ex regła ad ui¬
ctũ. uestitũ. diuinũ cultu.
et sapienciale studiũ. neces¬
sariaꝵ rerũ usum frĩb esse

Expanded text:
constans est, quòd hæc supponunt scientiam; scientia requirit studium; exercitium vero studii convenienter haberi non potest sine usu librorum: ex quibus omnibus satis claret ex Regulâ, ad victum, vestitum, Divinum cultum, & sapientiale studium necessariarum rerum usum esse
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ uo̾ obseruancia. que
sub uerbis momĩtorys. ex¬
hortatorys. informatorys.¬
ꝯ̃tinent᷑. eatenus magis con¬
decet de bono et equo eos ꝓ¬
sequi quo miitatores tanti
patris effecti. christi seĩtas
marcius elegerũt. ¶Porro
cũ regła ip̃a expresse conti¬
prient. nec donũ nec locũ.
nec aliqmͣ rem: sitq deda¬
ratũ. per eundẽ predecessõ
gregoriũ nonũ / et nõ nullos
alios hoc seruari debe̾. taz
in speciali qm eciã in ꝯmiũ
quã sit artam abdicacionẽ
uenenosis obtrectacõĩb ali¬
quorũ insensata deprauauit
astucia. ne frm̃ eorundẽ ꝑ¬
fectionis claritas. taliũ mi¬
peritis sermoibus lacerẽtur.
dicimꝰ ꝙ abdicatio ꝓprietãt᷑
hinõĩ omniũ rerũ. tã ĩ spe¬
ciali qm etiã in ꝯĩ. ꝓpter d̾m
mei̾toria est et sct̃a. quã et
christa uiã ꝑfectionis osten¬
dens uerbo docuit et exem¬
plo firmauit. quãq primi
fũdatores militantis eccłie.
pro ut ab ipso fonte hause¬

Expanded text:
quæ sub verbis monitoriis, exhortatoriis, informatorcontinentur eatenus magis condecet de bono & æquo eos prosequi, quo imitatores tanti Patris Christi semitas arctius elegerunt. Porrò cum Regula ipsa expressè conti nec locum, nec aliquam rem : sitque declaratum per eumdem prædecessorem Gregorium Nonum , & nonnullos alios, hoc servari debere tàm in speciali quàm etiam in communi; quam sic arctam abdicationem venenosis obtretractionibus aliquorum insensata depravavit astutia: ne Fratrum eorumdem perfectionis claritas talium imperitis sermonibus laceretur; dicimus, quòd abdicatio proprietatis hujusmodi omnium rerum tàm in speciali, quàm etiam in communi propter Deum meChristus viam perfectionis ostendens verbo docuit et exemplo firmavit, quam quoque primi fundatores militantis ecclesiae, prout ab ipso fonte hause
Abbreviated transcription (Latin):
bitorie. seu sub uerb̾ equipol¬
lentib expͥmunt᷑. Ad nõnul¬
cõsilia. eo magis scd̾m exi¬
genciã sui status tenentur
plusqmͣ ceteri christiam. quo
ꝑ statũ ꝑfectionis. quẽ per
professĩonẽ huiusmoi assũ¬
serũt. se obtulerũt holocau¬
stũ dño medullatũ. ꝑ ꝯ̃temp/¬
tũ ominũ mũdanorum. Ad
oiã autẽ que in ip̃a r̾gła cõ¬

Expanded text:
ollentibus exprimuntur. Ad nonnulconsilia eò magis secundum exigentiam sui status tenentur plusquam cæteri Christiani, quò per stastum perfectionis, quem per professionem hujusmodi assumpserunt, se obtulerunt holocaustum Domino medullatum per contemptum omnium mundanorum q . Ad omnia autem, quæ in ipsâ Regulâ con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iesu christi sctm̃ euange/¬
liũ obseruare. uiuẽdo in obe¬
diẽcia. sine ꝓprio et in castita¬
te. que tria eadem r̾gła mł¬
tũ arte prosequĩtur. ⁊ nichil¬
ominꝯ alia nõnulla sb̃nectit
p̃cipiendo. prohibẽdo cõsu¬
lendo. monendo. hortãdo.
sub alys uerbis ad aliquẽ re¬
ducibilibꝰ modoꝵ p̃dictorũ.
de intencione ẽgule liquere
ualeat apertius illud qd̾ in
ꝓfessione quasi ab solute sb̃¬
necti uidetur. ꝓmiltẽtes ui¬
tã istã sꝑ et regłam obser¬
tur. et sctm̃ euãgeliu dnĩ

Expanded text:
esu Christi sanctum Evangelium observare vivendo in obedientia, sine proprio, & in castitate : quæ tria eadem Regula multum arctè prosequitur, & nihilominus alia nonnulla subnectit præcipiendo, prohibendo, consulendo, monendo, hortando, & sub aliis verbis ad aliquem modorum reducibilibus prædictorum, de intentione Regulæ liquere valet apertiùs, ut illud quod in professione quasi absolutè subnecti videtur: promittentes vitam istam semper & Regulam obsertur
Abbreviated transcription (Latin):
um casuũ. considerãdos euẽ¬
tus. in aliquibꝰ obscura ĩ ali¬
quibꝯ semplena et in mul¬
tis eciã contentis in ip̃a r̾gła
insufficiens uidebat᷑. nos ob¬
scuritatẽ ac insufficienciam
huiusmodi. perfecte interp̃¬
tacoĩs declaracione amouere
uolentes. et cuius libet am/¬
biguitatis sccupulũ in eisdẽ
de singulorũ mentibus. ple¬
moris exposicionis certitudi¬
ne amputare. dicimus ꝙ cũ
in pn̾cipio regule/ nõ abso/¬
lute. sed cũ quadã modifica¬
cĩone uł determinacõe seusp¬
etificatiõne ponat᷑. regła et¬

Expanded text:
um casuum considerandos eventus in aliquibus obscura, in aliquibus semiplena, & in multis etiam contentis in ipsa Regula insufficiens videbatur o : Nos obscuritatem, ac insufficientiam hujusmodi perfectæ interpretationis declaratione amovere volentes, & cujuslibet ambiguitatis scrupulum in eisdem de singulorum mentibus plenioris expositionis certitudinem amputare dicimus, quòd cum in principio Regulæ non absoletè, sed cum quadam modificatione, vel determinatione seu specificatione ponatur: Reg
Abbreviated transcription (Latin):
lia. ¶ De p̃dicatori¬
non p̃redicent: in opiscopa¬
tu alicuius epĩ: cũ ab eo
dicare nisi a ministro gene
ficiũ p̃dicationis cõcessum.
Moneo quoq et exhortor
eosdẽ fr̃es: ut in p̃dicaciõe
quã faciunt sint examina
ãnunciando eis uicia ł uir¬
tutes. penã et głiam cum
breuitate sermonis quia
uerbũ abbreuiatũ fecit do¬
minus super terrã ¶De

Expanded text:
. “ De Prædicatorinon prædicent in Episcopatu alicujus Episcopi, cum ab eo s audeat prædicare, nisi a Ministro Generficium Prædicationis concessum. Moneo quoque, & exhortor eosdem Fratres, ut in prædicatione, quam faciunt, sint examinatuli, annunciando eis vitia, & virtutes, pœnam & gloriam cum brevitate sermonis, quia verbum abbreviatum fecit Dominus su
Abbreviated transcription (Latin):
Riẽs nichil sibi appro¬
prient. nec domũ. nec
locum. nec aliquã rem. s
et hĩilitate dño famulan¬
tes: uadant pro elemosiã
confidenter. Nec oportet.
eos uerecundari. qr dinĩs
ꝓ nobis se fecit pauꝑe in
hoc mundo. Hec est illa
celsitudo aitissime pauper/¬
tatis. que uos charissimos
frẽs meos. heredes ⁊ reges/
regni celoꝵ instituit: pau¬
peres rebus fect: u̾tutibꝰ
sublimauit. Hec sit portio
urã. que ꝑducit in tẽrã ui¬
uentiũ. Cui dilectissimi
sunt et se muenerint fr̃es:
ostendãt se domesticos in¬
uicẽ interse. et secure maĩ¬
fescet unus alteri necessi¬
tatẽ suã. Quia si mater
nubrit ⁊ diligit filiũ suum
carnalem quantomagis
debet quis diligere et nu¬
trire frẽm suũ spũalem.ͦ
Et si quis eoꝵ in infirmmi¬
tatem cociderit. aly frẽs
debent illi seruire. sĩt uel¬
lent sibi seruiri. ¶De peĩ¬
tẽtia frĩbus pectantibꝰ ĩpo¬

Expanded text:
res nihil sibi approprient , nec domum nec locum nec aliquam rem, sed & humilitate Domino famulantes vadant pro eleemosyna confidenter. Nec oportet eos verecundari, quia Dominus pro nobis se fecit pauperem in hoc Mundo. Hæc est illa celsitudo altissimæ paupertatis, quæ vos charissimos Fratres meos hæredes, & Reges Regni Cælorum instituit; pauperes rebus fecit; virtutibus sublimavit. Hæc sit portio vestra, quæ perducit in terram viventium: Cui dilectissimi sunt, & se invenerint Fratres, ostendant se domesticos invicem inter se, & secure manifestet unus alteri necessitatem suam: Quia si mater nutrit, & diligit filium suum carnalem; quanto diligentius debet quis diligere, & nutrire fratrem suum spiritualem. Et si quis eorum in infirmitatem ceciderit, alii Fratres debent ei servire, sicut vellent sibi serviri. “ De pœnitentia Fratribus peccantibus impo
Abbreviated transcription (Latin):
te: ita ꝙ excluso ocio anime
inimico. sctẽ oracõis et de¬
cui dñt cetera tꝑalia dser¬
uire. De mercede uõ laboĩs
ꝓ se ⁊ suis fr̃ibus corporis
necessaria recipiant: p̃ter
d̾ narios uł pecumã. ⁊ hoc
humiliter sicut decet ẜ̃uos
deĩ et pauꝑtatis sanctissiẽ
sectatores. ¶C frẽs nł¬

Expanded text:
otio animæ inimico, sanctæ orationis, ac decui debent cætera temporalia deservire. De mercede verò laboris pro se, & suis Fratribus corporis necessaria recipiant præter denarios, vel pecuniam; & hoc humiliter, sicut decet servos Dei, & paupertatis sanctissimæ sectatores. “ Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis uidissem sacerdotem dei.
ã aliquẽ eoru qͥ monastico
hĩtu çircũamicti sunt pectan¬
tem. cdamidẽ meã explicarẽ.
et cooꝑirem eũ ne ab aliquo¬

Expanded text:
idissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui in monachi habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem et cooperirem eum, ne ab aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝙ ꝓ nlłis aliis causis qmͣ
p̃dictis uł siłibus in uia uł
alibi rcurrere l eis. ad aĩ¬
cos hiõi. sũ sint dantes pe¬
cumã. sũ d̾putati ꝑ ipsos
siue nũcii uł d̾positarii. seu
aͥ ͦ quouis noĩe appellentur
ĩ si cõcessi ꝑ eandẽ d̾clara¬
cõs modi: circa peciũa inte¬

Expanded text:
 nullis causis aliis quam praedictis vel similibus in via vel alibi recurrere licet eis ad amicos huiusmodi, sive sint dantes pecunias seu deputati per ipsos sive nuntii vel depositarii seu alio quovis nomine appellentur, etiamsi concessi per eamdem declarationem modi circa pecuniam inte
Abbreviated transcription (Latin):
tue a stĩbus. ꝙ ille qͥ dat ele¬
nõĩandũ ab ipĩs si fii poteit
sed ab eo pociꝯ iuxta suũ bñ¬
placitũ assumendũ. hq̃modi
satisfactõ faciat. in totũ uł
bit. Si tñ ipẽ hoc nolłot fa¬

Expanded text:
tur a Fratribus, quòd ille, qui dabit elenominandum ab ipsis, si fieri poterit, sed ab eo potius juxta suum beneplacitum assumendum, hujusmodi satisfactionem faciat in totum vel bit. Si tamen hoc ipse nollet fa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. a quibꝯ omib
urĩs molestys quidam ox
eis. nõ oĩno abstinere di¬
cuntur. Cũ igit ordo br̃
a felicis recordacoĩs Inno¬
cẽcio tertio. Honorio. Gre¬
gorio. et Innocẽcio quarto
romanis pontisicibus pre¬
decessorib nr̃is. et nobis
ip̃ñs. ur̃is dignis sit ex itẽ¬
t̾ibus meritis approbatus
artius amplexemur in uisce¬
ribus charitatis. et m̃tẽcio¬
nis nr̃e existãt ꝙ religio
ur̃a que qnͣto precellit mĩ¬
tis tanto p̃minere debet p̃¬
rogãtiua fauoris et gracie
specialis. p̾uilegiata et ĩ¬
munis sit
munis sit in oĩbus
supradictis. nẽ hõ¬
modi gͣuamina uobis ab
eĩsoẽ p̃latis uł eorũ subdi¬
tis ulterius ⁊ inferãtur. au¬
ctoritate p̃sencium districtis
inhibemꝰ. oẽs interdii.
suspensionis. et exꝯ̃ĩcacõis¬

Expanded text:
voluntatis a quibus omnibus voluntatis a quibus omnibus vestris molestiis quidam ex eis non omnino abstinere dicuntur, Cum igitur ordo vester a felicis recordationis Jnnocentio tertio Honorio Gregorio et Innocentio iiij Romanis pontificibus predecessoribus nostris et nobis ipsis vestris dignis sit exigentibus meritis approbatus artius amplexemur in visceribus caritatis et intentionis nostre existat quod religio vestra que quanto precellit meritis tanto preminere debet prerogativa favoris et gratie specialis privilegiata et immunis sit munis sit in omnibus supradictis; ne hujusmodi gravamina vobis ab eisdem Prælatis, vel eorum subditis ulterius inferantur; auctoritate præsentium districtius inhibemus: omnes interdicti, suspensionis , & ex
Abbreviated transcription (Latin):
scrutima. et inquisiciones.
in locis urĩs seu alibi. de
uobis facturos se ꝯminant.
fidelitatẽ iuramento fir/¬
dibus et guardians nichil¬
ominꝯ exigentes. uobis ꝙͦ
ut tam extra ciuitates. q̃
intra cũ eis ꝓcessionaliber
ueniatis mandantes. exꝯĩ
bñ factores urõs. et idipsũ
uobis ꝯminãtes. uos d̾ locis
in qͥbus dño famulamini
satagunt amouere. nͥ eis
obediatis in oĩbus supͣdict᷑
adhoc ne uos ad honorabi¬
les ciuitates et uillas ubi
religiose ac honeste cõmo¬
rari possitis. appłis deuõte
uocati. audeatis accedere
et ibidẽ pro urĩs usibuo
ria cõstruere ĩhibentes. tã
in accedẽtes frẽs seu ꝯstru¬
entes hhmodi.ꝙͣ in recepꝰ¬
tatores eoruz. presumunt
de hĩtaculis urĩs. sicit de
iudeorũ domibus ꝯtendũt
redditus extorq̃re assendo
ꝙ nisi uos ĩbidẽ morarentĩ
eis ab alys lĩtatorib. pro¬
uentus aliqui soluerentur
des. et guardianos uolunt
preficere pro sue arbitrio

Expanded text:
scrutinia et inquisitiones scrutinia et inquisitiones in locis vestris seu alibi de vobis facturos se comminantur fidelitatem juramento firdibus et guardianis nichilominus exigentes nobis quoque ut tam extra civitates quam intra cum eis processionaliter veniatis mandantes excommubenefactores vestros et id ipsum vobis comminantes vos de locis in quibus domino famulamini satagunt ammovere nisi eis obediatis in omnibus supradictis. Ad hec ne vos ad honorabiles civitates et villas ubi religiose ac honeste commorari possitis a populis devote vocati audeatis accedere ibidem pro vestris usibus ria construere inhibentes tam in accedentes fratres seu construentes hujusmodi quam in receptatores eorum presumunt de habitaculis vestris sicut de Judeorum domibus contendunt redditus extorquere asserendo quod nisi vos ibidem moraremini eis ab aliis habitatoribus proventus aliqui solverentur,des et guardianos volunt preficere pro sue arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
bus urĩs tertũ numerum
frm̃. sacerdotũ dericoru
et laicorũ. necnõ cereorũ
lampadarũ et ornam̃toꝵ
pro sua uoluntate taxare
at residuũ cereorũ et can¬
delarũ a uobis exigunt.ĩ
toto uł in parte. qñ in ue¬
stris ecclesys apponũt᷑. nͣ
ꝑmittunt u̾t noui sacerdo¬
tes urĩ alibi qm̃ in ecdesyᷤ
suis celebrent p̾mas mis¬
sas. uos mhilominꝯ cõpel¬
lentes. ut in coctidianis..
missis quas in urĩs locis ⁊
altarib celebratis. oblaçio¬
nes ad opus earũ recipia¬
tis. et ĩ ꝯseruetis. q̃cquid
uobis dũ celebratis missa/¬
rũ solẽna intra domoru
extorquere oblaçoĩs noiẽ
ornamẽtis/. altaris ꝙͣ lu
minaribus eccłiatũ fabri¬
çio. libris l alys necessita¬
libus. urĩs absolute ꝯfert᷑
uł in ultima uolũtate le¬
gãtur. in ꝑte uł in toto
uendicant iuri suo. cogen¬
tes uos ad synodos suas
uł conuotatoẽs acceder̾e.
ac suis cõstitucoĩbus sb̃ia¬
cere nec his ꝯtenti. capła.

Expanded text:
 numerum fratrum sacerdotum clericorum et laicorum nec non cereorum lampadarum et ornamentorum pro sua voluntate taxare ac residuum cereorum et candelarum a vobis exigunt in toto vel in parte quando in vestris ecclesiis apponuntur, nec permittunt ut novi sacerdotes vestri alibi quam in ecclesiis suis celebrent primas missas vos nichilominus compellentes ut in quotidianis missis quas in vestris locis et altaribus celebratis oblationes ad opus eorum recipiatis et conservetis, quicquid etiam vobis dum celebratis missarum solennia intra domorum extorquere oblationis nomine ornamentis altaris quam in luminaribus ecclesiarum fabricis libris et aliis necessitatibus vestris absolute confertur vel in ultima voluntate legatur in parte vel in toto vendicant juri suo cogendo vos ad synodos suas et convocationes accedere ac suis constitutionibus subjacere, nec hiis contenti capitula
Abbreviated transcription (Latin):
etͥ apostolicã bñdictionem.
Nimis iniqua uicissitudine
largitori. bonorũ om̃i. re¬
spondet . dũ hy qui de xi
patrimonio impĩguati lu¬
xuriant᷑ dãnabiliter. at¬
in eodẽ xp̃m̃ patenter in
famulis suis persequi nõ
uerentur. ac si factus sit
ĩpotens dñs ulcionũ. Cu
uosmetipsos. elegeritis in
peri ad placitũ famulari
banꝙ nł habentes et oĩa
possidentes. nõ desũt ple¬
riq tã eccłiaru prelati qͣͣ
aly. qui ceca cupiditate tra¬
ducti. ꝓprie. auiditati subtra¬
hi reputantes. quicquid uo¬
bis fideliũ pietas elargit ⁊
quietem uram młtipliciter
inquietant. contͣ uos mole¬
stiarũ occasiones/ uarias.
exqͥrentes. Uolunt nãq.:i
ꝯfessiones audire ã uobis
inuĩgere pẽĩtencias:⁊ eu¬
charistiã exhibere. nͣ uolũt
ut corpus xp̃i. in urĩs ora¬
stros defunctos. apud ecde¬
sias suas sepeliri ꝯpellũt¬
et illorũ exequias celebraĩ
et si quis decedenciũ frm̃
alibi qmͣ in eclesys suis

Expanded text:
et apostolicam benedictionem. Nimis iniqua vicissitudine largitori bonorum omnium respondetur dum hii qui de Christi patrimonio impinguantur luxuriant dampnabiliter in eodem Christum patenter in famulis suis persequi non verentur ac si factus sit impotens dominus ultionum cum vosmet ipsos elegeritis in peri ad placitum famulari uam nichil habentes et omnia possidentes, non desunt plerique tam ecclesiarum prelati quam alii qui ceca cupiditate traducti proprie aviditati subtrahi reputantes quicquit vobis fidelium pietas elargitur quietem vestram multipliciter inquietant contra vos molestiarum occasiones varias exquirentes, volunt namque et confessiones audire, ac eis injungere pœnitentias, & Eucharistiam exhibere; nec volunt, ut Corpus Christi in eorum Orasorum defunctos apud Ecclesias suas sepelliri compellunt, & eorum exequias celebrari. Et si quis decedentium Fratrum alibi, quam in Ecclesiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
icunq fratrũ diuĩa
inspiratione. uoliu̾nt
ire inter saracenos ⁊ alios
infideles: petant inde licẽ¬
ciam a suis ministris pro¬
uincialib. M inistri uero
nullis eundi licenciam tri¬
buant. nisi eis quos uide¬
rint esse ydoneos ad mit¬
tendũ. Ad hec per obedi¬
enciã iniũgo ministris ut
petant a dño ppã unũ de
sctẽ Romane eccłie cardi¬
nalibus qui sit guberna/¬
tor. probector. et corrẽctõ¬
istius fr̃nitãtis. ut semꝑ
subditi et subiecti pedib
biles in fide cãtholica: pau¬
ꝑtabem et humilitatẽ et
iesu christi. qd firmiter ꝓ¬
misimus obseruẽꝯ. Nulli

Expanded text:
icumque Fratrum divina inspiratione voluerint ire inter Saracenos, & alios Infideles; petant inde licentiam a suis Ministris Provincialibus: Ministri verò nullis eundi licentiam tribuant, nisi eis, quos viderint esse idoneos ad mittendum. Ad hæc per obedientiam injungo Ministris, ut petant a Domino Papa unum de S. Romanæ Ecclesiæ Cardinalibus, qui sit Gubernator, Proistius fraternitatis, ut semper subditi et subiecti pedibusclesiae stabiles in fide catholica paupertatem et humilitatem ac Iesu Christi, quod firmiter promisimus, observemus », i
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ingrediantur monastei¬
Recipio firmit fr̃ĩb¬
uniuersis: ne hẽant
suspecta cõsorcia uł consi¬
lia mulierũ. et ne ĩgredi¬
antur moãst̾ia monachaꝵ
p̃ter illos qͥbus a sede apo¬
stolica. cõcessa est licẽcia
specialis. Nec fiant cõpa¬
tres uirorũ uł mulierum
ne hac occasione int̾ frẽs
uł de frĩb scandalũ ori¬
ire inter Saracenos: L alios

Expanded text:
non ingrediantur Monasteriræcipio firmiter Fratribuuniversis, ne habeant suspecta consortia, vel consilia mulierum. Et ne ingrediantur Monasteria Monacharum præter illos, quibus a Sede Apostolica concessa est licentia specialis. Nec fiant Compatres virorum, vel mulierum; ne hac occasione inter Fratres, vel de Fratribus scandalum oriibus inter Saracenos, & alios
Abbreviated transcription (Latin):
istorũ lectꝰ ẽ durior. nuditas
grauior. et ut nõnulli iudi¬
cant. pauꝑtas ꝓfundior. et
altĩꝮ çib est parcior lõgio¬
ra ieiuma. et ut qmplures.
aulumant. seue̾ior disaipliã.¬
Neulcũ ergo altẽi p̃ferimꝰ

Expanded text:
lectus est durior, nuditas gravior, et, ut nonnulli judicant, paupertas profundior : et alteri cibus parcior, longiora jejunia, et, ut quamplures asserunt, severior disciplina.Neutrum er
Abbreviated transcription (Latin):
uiã aggrediẽis  ꝑ porta
ĩtrab̾ angustã ad tra mel¬
lifluã ł cetis spaciosã. uñ¬
hͦ apud te põdẽa. hoc̃ dili¬
genter adu̾te. qͥs mag̃ aĩo
tuo placeãt. quẽq te speros
meliꝯ portatutũ et sic uni

Expanded text:
aggredieris; & per portam intrabis angustam ad terram mellifluam; & præ ceteris spatiosam. Unde apud te hoc pondera, hoc diligenter adverte, quis magis animo tuo placeat; quem te m speres melius portaturum: & sic uni
Abbreviated transcription (Latin):
iueĩre. Si .n. dñs inspira¬
uerit. relicto scło. uite fcugõ
appetẽ melioris. dei spm̃ sit̃
nõ possumꝰ. sic nõ uolumꝯ
ꝓ hibere. p̃sertim cũ filuctꝰ
habeas. bene disciplinatum
tibi ex frm̃ p̃dicatorũ ł mi¬
norũ ordimbus. p̃eligendũ

Expanded text:
invenire. Si enim Dominus inspiravit, relicto sœculo, vitæ frugem appetere melioris, Dei spiritum, sicut non possumus, sic nec volumus prohibere ; præsertim cum filium habeas bene disciplinatum,tibi ex Fratrum Prædicatorum et Minorum ordinibus præeligendum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ me delectat modo. ł po¬
stea penitenciam agã. Qua
si dicat. Percuciam me cͫ¬
deli gladio. et postea uadã
nescis ꝙ uinus hore puncto
uulnꝰ accipit᷑. sed uix lõgo

Expanded text:
quod me delectat modo, et postea poenitentiam ago. Quomodo si dicat, Percutio me crudeli gladio, et postea vado nescit quod unius horae puncto vulnus accipitur, et vix longo
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs contra mortifera blan¬
dimenta. et contra adiuto¬
res diiaboli. qui familiari¬
tatẽ suspectam ñ metuunt
nec erubescunt. ne noꝰ suo
exemplo decipiant. dei ad
õĩbus que sup̃diximus boĩs

Expanded text:
 contra mortifera blandimenta, et contra adjutores diaboli, qui familiaritatem suspectam habere nec metuunt nec erubescunt, ne nos exemplo suo decipiant, Dei adjomnibus, quae supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
mõtis ĩstillat. Tał em̃ co¬
gitacio eciã si aliqñ impe¬
diat  a casu ut nõ impleat
uolũtate suã. nłomĩꝯ actio
dĩs malũ uoluit exercere.
eciã iste iã adulter erit in
corde. ¶deo audiãꝯ sp̾tura¬

Expanded text:
illat. Talis enim cogitatio, etiamsi aliquo impediatur casu, ut non impleat voluntatem suam; nihilominus actiondinis malum voluit exercere, et ille jam adulter tenetur in corde. Et ideo audiamus Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Contra libidinis ĩpẽtu ap¬
p̃hendo fugã. si uis obtine¬
ue̾cundũ fuge̾. si castitatis
palmã desid̾ras obtinere.
et inhonesca faĩliaritas¬
sine ulla dubitacõe. qui fa¬

Expanded text:
dinis impetum apprehende fugam, si vis obtinerecundiae sit fugere si castitatis palmam desideras obtinere. et inhonesta familiaritassine ulla dubitatione qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
eterna dãnacio. Et qr de
tũ dñi nr̃i Iesu christi. per
uniuersa monastĩa. et per
cdericos uł eciã laiicos casti¬
tatẽ seruãtes. quasi cõfra¬
ctus malleus ille uideatur.
multo plures sũt. qͥ ab ilło
malleo coltidie ꝯfrigunt :
limeamꝰ illud qd̾ dominus
in euãgolio dicit. Qui ui¬
derit mulierẽ ad ꝯcupiscẽ¬
dum eã. iam mechatus est
in corde suo. pro qua re sit
iã dictum est. non solũ ab
extraneis mulieribus. sed
da est eciam secrẽta fami¬
liaritas. et oculorũ modica
fragilitas. ne illud euẽĩat
uisum oculorum et auditũ
famulo tuo iusseris. ut
adte merẽtrix adducatur.¬
cutꝰ fueris per os tuum.
ad animã tuaz gladiꝯ ẽtẽ¬
ne mortis ingreditur. Gi
consiliũ libenter audieris
se loquentom. aut cantica
tur pia proferentẽ nõ re¬
spuis ꝑ auriũ tuarũ fene¬
stras mors ĩtrauĩt ad aĩam¬

Expanded text:
aeterna damnatio? Et quia de tum Domini nostri Jesu Christi per universa monasteria, et per clericos vel etiam laicos castitatem servantes quasi confractus esse malleus ille videatur; multo plures sunt, qui ab illo malleo quotidie confringuntur, timeamus illud quod Dominus in Evangelio dixit: Qui viderit mulierem ad concupiscendunestras. Pro qua re, sicut jam dictum est non solum ab extraneis mulieribus, sed da est et secreta familiaritas, et oculorum incauta fragilitas; ne illud eveniat nvisum oculorum, et auditum rvo tuo jusseris ut ad te meretrix adducaturducatur; per os tuum ad animam tuam gladius aeternae mortis ingreditur. Si malum libenter audieris,se loquentem, aut cantica turpia proferentem non respuis; per aurium tuarum fenestras mors intravi
Abbreviated transcription (Latin):
ruinam. Sed forte negli¬
gens quisq. et minus de
aĩe sue salute sollicitꝰ re¬
spondet et dicit. Ecce ego
castitatis custodio. Infelix
tio. Multi enim putant se¬
uincere cũ uicti sunt. Ged

Expanded text:
um. Sed forte negligens quisque et minus de animae suae salute sollicitus respondet et dicit: Ecce ego castitatis ornamenta custodio. Infelix tio. Multi enim dum se putabant vincere, victi sunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
to plus r̾quirit. Iracũdia
uo ẽ mĩtiganda que priꝯ
notiuis nocet qm nocen¬
dis. Cui autez libidinem
fugiendã esse dixi. aposto¬
lo doctore euidenter didi¬
timus. qr cũ oĩbus uiciis
resistendũ esse p̃dixerãt.
ꝯtra libidine. nõ dixit re¬
sistere. sed ait fugite for

Expanded text:
to amplius quaerit. Iracundia vero mitiganda est, quae prius nocituris nocet quam nocendis. Quod autem libidinem fugiendam esse diximus, Apostolo doctore evidenter didicimus: qui cum omnibus vitiis resistendum praedixerit, contra libidinem non ait, Resistite; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ipsa p̃ualere.  unde
putabas tenere triumphũ.
inde ẽternũ incurras obꝓ¬
.briu. Inter oĩa em̃ christi¬
anorum certamina. sola
dura sunt p̃lia castitatis.
ubi cottidiana pugna ra
ra uictoria. Grauem nãq
castitas sortita ẽ mimicu.
per timetur. Et ideo sic̃
dictũ est. nemo se falsa
seciu̾tate decipiat. ut de
suis uiribus ꝑicłose presu¬
mat. sed audiat apłz cla
et statim homicidiũ facit
et adulte̾ium. Et qui cũ
mulieribus habitantes pu¬
tant se castitatis obtinere
triumphũ. ignorãt ꝙ apd¬

Expanded text:
aevalere, et unde te putabas obtinere triumphum, inde in aeternum incurras opprobrium. Inter omnia enim Christianorum certamina sola duriora sunt praelia castitatis; ubi quotidiana est pugna, et rara victoria. Gravem namque castitas sortita est inimicum,  timetur. Et ideo, sicut jam dictum est, nemo se falsa securitate decipiat, nec de suis viribus periculose praesumat, sed audiat Apostolum et statim homicidium fecit et adulterium. Et qui cum mulieribus habitantes putant se castitatis obtinere triumphum, ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ obseruare. uuie
i obediẽtia sñ ꝓprio. ⁊ in
cascitate. Er frãciscꝰ ꝓmit¬
tit obediẽtiam ł r̾uerentiã
dno ppẽ Honorio. ac succes¬
soribus eiꝯ canonite intrã¬
tibꝰ: et eccłie romãe. Et
aly frẽs: teneãtur sr̃i fran¬
cisco. ⁊ eiꝯ successoribꝰ obe

Expanded text:
gelium observare, vivendo in obedientia, sine proprio, & in castitate. Frater Franciscus promittit obedientiam, & reverentiam Domino. Papæ Honorio; ac successoribus ejus canonice intrantibus, & Ecclesiæ Romanæ. Et alii Fratres teneantur Fratri Francisco, &
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃as etiã monasterii laxioris minꝰ austeras ang¬
tias reliqͥstis. ut gͦ hac semꝑ gr̃a digniores cense¬
amini: di semꝑ timorẽ & amorem in ur̃is cordib
habere satagite ÷ ut qͣnto a secłarib tumłtib
& deliciis lib̾iores estis: tanto ampliꝰ plac̾e deo
tocis m̃tis ⁊ aĩe uirtutib haneletis. Sane si qͥs

Expanded text:
ipsas eciam monasterii laxioris minus austeras angipsas eciam monasterii laxioris minus austeras angustias reliquistis. Ut ergo hac semper gratia digniorem censeamini Dei semper timorem et amorem in vestris cordibus habere satagite ut quanto a secularibus tumultibus et deliciis liberiores estis tanto amplius placere Deo tocius mentis et anime virtutibus anheletis. Sane si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nde nos o fili in dño dilectissimi contͣ diffic ultatẽ
quinẽ ur̃arũ precũ ꝑeticionẽ ad mittimꝰ q reli¬
ioni ur̃e pr̃no congͣtulam᷑ affectu. locũ g illũ
ũe inhabitand̾ ꝓ qͥete monastica elegistis. ab
qumũ mortaliũ molestiis tutũ ac liberũ fore sane¬
quñꝰ. & abb̾iam illic ꝑpetuo haberi. ac sub apłice
emonica reu̾entia roboramus. presentis itaq
ecͤti pagina int̾ dicimꝰ. ne cuiqͣm omĩno ꝑson
iceat statũ ur̃e conu̾sationis ĩmutare ÷ nec
uri qd̾ nonũ dicit᷑ cenobii monachos sine regła¬
ri cõmendatione susciꝑe. neq congͤgationẽ ues¬
tram astuciis qͥbulib. aut molentiis ꝑturbare.
fam sane controu̾sie decisionẽ qͣm int᷑ uos et
aliis religiosis uiris ex p̃cepto p̾decessoris nostri
apłice memorie urbani secłi ꝑpetͣuit: nos tanqͣ
rationabilem ac laudabilem confirmamꝰ. uos gͥ
filii in xp̃o dilectissimi ac desid̾antissimi memi¬
nisse debetis: qr pars ur̃i secłares latitudines ꝑ.

Expanded text:
citra difficultatem omnem vestrarum precum petitionem admittimus, quia religioni vestrae paterno congratulamur affectu. Locum igitur illum, quem inhabitandum pro quiete monastica elegistis, ab omnium mortalium molestiis tutum ac liberum fore sancimus, et abbatiam illic perpetuo haberi, ac sub apostolicae canonica reverencia. Presentis itaque decreti pagina interdicimus ne cuiquam omnino persone liceat statum vestre conversationis immutare neque vestri quod Novum dicitur Cenobii monachos sine regulari commendatione suscipere neque congregationem vestram astutiis quibuslibet aut violenciis perturbare. Eam sane controversie decisionem quam inter vos et aliisque religiosis viris ex precepto predecessoris nostri apostolice memorie Urbani secundi perpetravit nos tanquam rationabilem ac laudabilem confirmamus. Vos igitur filii in Christo dilectissimi ac desiderandissimi meminisse debetis quia pares vestri seculares latitudines pares
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ cantent. Quib finitis ⁊ ab eisdẽ fr̃ib pͥncipio
eorundẽ u̾suũ Gła laus repetito: reu̾tantur ad ꝓ¬
cessionẽ ⁊ stent in ordine suo. His gͥ ꝑactis: impo
tando intrent. Ramos qͦq quos gestant intrantes
chorũ suꝑ gradũ pb̃rii deponant. qͦs sec̾tariꝰ conti¬
nuo auferat. Ubi uͦ diaconꝰ crucẽ deposuit: usq
pꝰcõpletoriũ discooꝑta ibi remaneat. Postea mis¬
sa celebret᷑ sicut innatale uniꝰ apłi. Et sciendũ qͦd
ad ꝓcessiones quȩ fuint ꝑclaustrũ ñ liceat hospi¬
tib incedẽ. nec ad sermones in capłm intrare: nͥ
aliqua fu̾it tam reu̾enda ꝑsona cui hoc ꝑmitti de¬
quib cantor hȩc officia in tabula consilio abbis
cõmendabit. Diaconũ tam̃ in sabb̃o si necesse fu̾it

Expanded text:
ti sunt cantent. Quibus finitis et ab eisdem fratribus principio ti sunt cantent. Quibus finitis et ab eisdem fratribus principio eorumdem Versuum Gloria laus repetito, revertantur ad processionem: et stent in ordine suo. His igitur peractis tando intrent. Ramos quoque quos manibus gestant intrantes chorum super gradum presbyterii deponant, quos secretarius continuo auferat. Ubi vero diaconus crucem deposuit, usque post Completorium discooperta ibi remaneat. Postea missa celebretur sicut in natali unius apostoli. Et sciendum quod ad processiones quae fiunt per claustrum, non liceat hospitibus interesse, nec ad sermones in capitulum intrare, nisi aliqua fuerit tam reverenda persona, cui hoc permitti dequibus cantor haec officia in tabula consilio abbatis commendabit. Diaconum tamen in Sabbato, si necesse fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
stationẽ uxta eccłam.⁊ in una quaq statione di¬
aconus ⁊ subdiaconꝰ habeant uultꝰ suos u̾sos. ⁊ cru¬
cẽ u̾sã ad conuentũ: ⁊ inambulando ⁊ in stando sub¬
diaconꝰ ante diaconũ sit. Porro inultuna statione
cẽ conuentus genib ⁊ manib int̾ra positis. ⁊ om̃s
erecti deincepsstent conu̾si ad crucẽ usq dũ inci
rim subdiaconꝰ aquã benedictã uisũ ponat. Cũ uͦ¬
logio ab abb̃e benedictionẽ petat: ⁊ pꝰea u̾sus con¬
tra orientẽ eugłm legat. sub diacono ante eũ cũ
cruce astante. ⁊ ad conuentũ uultũ suũ u̾sũ ha¬
bente. Quo ꝑlecto: stolã deponat ⁊crucẽ recipiat.:
atq subdiaconꝰ aquã benedictã resumat. Tẽ etiã
conuentꝰ stet u̾sis uultib ad inuicem. Duo aũt
fr̃s qui iã a cantore p̃moniti eẽ debent circa finẽ
ȩugłii eccłam intrent: ⁊ clauso ostio stantes u̾sa fa¬
cie ad ꝓcessionẽ u̾sus Gła laus. uti inlibro ordina¬

Expanded text:
stationem juxta ecclesiam: et in unaquaque statione diaconus et subdiaconus habeant vultus suos versos et crucem versam ad conventum, et in ambulando et in stando subdiaconus ante diaconum sit. Porro in ultima stationecem conventus genibus et manibus in terra positis: et omnes erecti deinceps stent conversi ad crucem usque dum inciprim subdiaconus aquam benedictam jussum ponat. Cum logio, ab abbate benedictionem petat: et postea versus circa orientem Evangelium legat, subdiacono ante eum cum cruce astante: et ad conventum vultum suum habente. Quo perlecto stolam deponat et crucem recipiat: atque subdiaconus aquam benedictam resumat. Tunc etiam conventus stet versis vultibus ad invicem. Duo autem fratres, qui jam a cantore praemoniti esse debent, circa finem Evangelii ecclesiam intrent: et clauso ostio stantes versa facie ad processionem, Versus Gloria laus, uti in libro ordina
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ memores sponsionis sue. regłam b̃i Bñdicti
⁊̃ illo loco ordinare ⁊ unaĩter statuerũt tenere:
reicientes a se qͥcqͥd regłe refrasabat᷑. froccos
indełc. ⁊ pellicias ac stamina. caputia qͦq ac fe¬
q̃ puritati regłe adn̾sabant᷑. Sic q rectitudinẽ
regłe supͣ cuctũ uite sue tenorẽ ducentes. tam
ĩ eccłasticis qm in cet̾is obsernatioĩb regłe
nestigiis sũt adeqͣti seu cõformati. Exuti gͦ ue¬
t̾em hoĩeni: nouũ se induisse gandebant. &ͦ qr
nͨ in regła. nͨ ĩ uita sc̃i bñdicti eũdem doctoreu
legebant possedisse eccłias. uł altaria. sen obla¬
tõẽs. aut sepult᷑as uł decimas alioꝵ hõĩm sen
furnos. aut molendina.nit ullas. aut rufti¬
cos aut &̾̃ femĩas monast̾iũ eiꝰ intͣsse. ñ mor¬
tuos ibidẽ excepta sorore sua sepelisse. id mo
oĩa: abdicauerũt dicentes. uͥ beatꝰ pr̃ nr̃ bñ¬
dictꝰ decet ut monaclꝰ a sccłarib actib se faci¬

Expanded text:
immemores sponsionis sue, regulam beati Benedicti in loco illo ordinare et unanimiter statuerunt tenere, rejicientes a se, quicquid regule refragabatur, froccos videlicet et pellicias, estaminia, capucia quoque et fe omnia, que puritati regule adversabantur. Sicque rectitudinem regule supra cunctum vite sue tenorem ducentes, tam in ecclesiasticis, quam in ceteris observationibus, regule vestigiis sunt adequati seu conformati. Exuti ergo veterem hominem, novum se induisse gaudebant. Et quia nec in regula, nec in vita sancti Benedicti, eundem doctorem legebant possedisse ecclesias vel altaria seu oblationes et sepulturas, vel decimas aliorum hominum, seu furnos et molendina aut villas vel rusticos, nec etiam feminas monasterium ejus intrasse, nec mortuos ibidem, excepta sorore sua, sepelisse; ideo nec omnia abdicaverunt, dicentes: Ubi beatus pater Benedictus docet, ut monachus a secularibus actibus se faci
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ii. beate uidelc memorie Rob̾to egressi. cõmu
ni ꝑfic̾e̾ nitunt᷑ assensu: qd̃ uno sp̃u cõceꝑunt
Igit᷑ post młtos labores ac nimias difficultate
qͣs om̃s in xp̃o pie uiu̾e uolentes pati neceise
conceꝑant nõ dissid̾e inlicantes: ut uere s diuimi¬
⁊ p̃paratũ. tam gratũ habuere locũ. qm carũ
roborati. inuentã heremũ in abbatiam cõstru¬
stabilitatẽ. At uͦ post nõ młtũ tpr̃ĩs factũ est ut
iscdem abbas. Robertꝰ. reqͥrentib eũ monachis mo
licentia ⁊ assensu. mołmũ reduceret᷑ ꝙ albicu
uir religiosus ⁊ sc̃s in ip̃ius loco substitueret᷑.
hoc sane int̾ utͣmq eccłani seq̃stre pacis gr̃a
eo iam tpr̃e neutͣ illarũ utriuslib monachũ
ad habitandũ sine conmendatione regłari susciꝑet.

Expanded text:
erii, beate videlicet memorie Roberto, egressi, commuerii, beate videlicet memorie Roberto, egressi, communi perficere nituntur assensu, quod uno spiritu conceperunt. Igitur post multos labores ac nimias difficultates, quas omnes in Christo pie vivere volentes pati necesse conceperant, non dissidere judicantes, ut vere sibi divinitus preparatum, tam gratum habuere locum quam carumroborati, inventam heremum in abbatiam constitustabilitatem. At vero post non multum temporis factum est, ut idem abbas Robertus, requirentibus eum mlicentia et assensu, Molismum reduceretur, et Albericus, vir religiosus et sanctus, in ipsius loco substitueretur; hoc sane inter utramque ecclesiam, sequestre pacis gratieo jam tempore neutra illarum utriuslibet monachum ad habitandum sine commendatione regulari susciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
n epatu ligonensi sitũ noscit᷑ esse cenobiũ nomine
mosius. fama celeb̾rimũ. religione cõspicu nior
a sin exrordio magnis sub brxin tpr̃e diuina clemen¬
bid sue gtr̃e mun̾ib illustrauit ÷ uiris illustrib no¬
bilitauit. uͦ minꝰ amplũ possessionib qm clarsn
ututib reddidit. Ceterũ qr possessionib uͥtutib¬
ꝙ diut᷑na nõ solet esse societas: hoc qdam ex illa
sc̃a congregatõe uiri nimirũ sapientes altᷤ intel¬
lgendes elegerũt pocꝰiꝰ studiis celestib occupa¬
rit qmt̾renis implicari negociis. Unde & nir
tutũ amatores. de pauꝑtate fecunda iuroꝵ cogrta¬
re ceꝑunt. Simł q adu̾tentes ibidem & si sc̃e ho¬
nesteq uiueret᷑. minꝰ tam̃ ꝓ sui desicłio atq ꝓposi
to ip̃am qͣm ꝓfessi fuerant᷑ resłam obseruari.
ocut᷑ alterutrũ qd̾ singłos mouet: ꝑit̾q int
se t̾ctant qͣlit̾ illũ u̾siculũ adĩpleant. Reddam tͥ
uota mea q̃ cdistinxer̃t labia mea. Qd plura:

Expanded text:
patu Lingonensi situm noscitur esse cenobium nomine Molismus, fama celeberrimum, religione conspicuum. Hoc a sui exordio magnis sub brevi tempore divina clementia sue gratie muneribus illustravit, viris illustribus nobilitavit, nec minus amplum possessionibus, quam clarum virtutibus reddidit. Ceterum quia possessionibus virtutibusque diuturna non solet esse societas, hoc quidam ex illa sancta congregatione viri nimirum sapientes altius intelligentes, elegerunt potius studiis celestibus occupari, quam terrenis implicari negotiis. Unde et mox virtutum amatores de paupertate facunda virorum cogitare ceperunt. Simulque advertentes, ibidem, etsi sancte honesteque viveretur, miam observari, locuntur alterutrum, quod singulos movet, pariterque inter se tractant, qualiter illum versiculum adimpleant, Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Quid plura?
Abbreviated transcription (Latin):
deserte. Nec cessauit eos deus in dies młtiplica¬
re gente. magnificare leticiã: douͦ tami de siris
n oliuarũ in cirdintu mense sue letamat̾ cõspi¬
eret. Non enĩarbitͣta est incongrm̃ si scupa¬
tris. Bñdicti. cuiꝰ amplecte bat᷑ istituta: iuita¬
ret᷑ ⁊ exempla. Porro a pͥncipio cũ nouos ĩ ramo
nouellã cepisset pullulare plantatõ: uen̾abił pr̃
cõis scͥptũ tanqͣm putationis ferrauentũ ad
p̾scidendos uidełc oismatũ surcłos. qͥ qñq suces¬
aentes mutue pacis exorturũ p̃focare poterant
fructũ. Unde & scͥptũ illud. cartã caritatis.
cõpetent̾ uoluit noĩari: qd̾ ea tm̃ que sũt carita¬
tis tota eiꝰ series redoleat. ita ut pene nlalind
uͥq sui ꝓseqͥ ideat᷑. qͣm nemini quicqͣm debea¬
tis: nisi ut inuicem diligatis. Que qͥdẽ carta
cõfirmata. sigilli quoq apłici auctoritate
munita ẽ: largiꝰ continet ea q̃ diximꝰ. s nos

Expanded text:
deserte. Nec cessavit ei Deus in dies multiplicadeserte. Nec cessavit ei Deus in dies multiplicare gentem, magnificare leticiam, donec tam suis, quala olivarum in circuitu mense sue leta mater conspiceret. Non enim arbitrata est in congruum, si sancti patris Benedicti, cujus amplectebatur instituta, imitaretur et exempla. Porro a principio, cum novos in ramos novella cepisset pullulare plantatio, venerabilis ptionis scriptum, tamquam putationis ferramentum, ad precidendos videlicet scismatum surculum, qui quandoque succrescentes, mutue pacis exorturum prefocare poterant fructum. Unde et scriptum illud cartam caritatis competenter voluit nominari, quod ea tantum, que sunt caritatis, tota ejus series redoleat, ita ut pene nil aliud ubique sui prosequi videatur, quod nemini quicquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Que quidem cartati abbatibus confirmata, sigilli quoque apostolici auctoritate munita est, largius continet ea, que diximus; sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
onis brauiũ. ad qđ ibiclem ꝑ nouem annos nõ
nacuũ cuc̾rit: decimo apprehendit. Cui successit
donnꝰ stephanꝰ. homo natione anglicꝰ.religionis. pau¬
ꝑtatis cdisciplineq regłaris. ardentissimꝰ amator
idelissimꝰ emłator. In huiꝰ uere dieb. uerũ esse pa¬
tuit qd̾ scͥptũ est. Oculi dñi suꝑ iustos. ⁊ aures eiꝰ
ĩ .p̃ eoꝵ. Nam cũ pusillus grex hoc solũ plang̾et
qd̃ pnsillus esset. hoc solũ inqͣm metuerent. et
s abhorxentib austeritatẽ. ⁊ ita resilientib ab
illoꝵ imitatõne. qͥb aꝓpinqͣbant deuotione. deꝰ
cin facile ẽ. de exignis magna. de pancis fac̾e
młta. młtor pret̾ spem ad illoꝵ imitationem
excitauit corda: ita ut in cella ꝓbandi nouicl¬
oꝵ tam clerici qmͣ laici. & ip̃i sccłm scłm no¬
biles ⁊ potentes .xxx. parit̾ cohabitarent. Ex
cria celica uisitatione.tam subita. tam letã
letari nõ inmerito iam tandem cepit sterilis
q̃ non pariebat: qm̃ młti facti facti sũt filii

Expanded text:
onis bravium, ad quod ibidem per novem annos non in vacuum cucurrit, decimo apprehendit. Cui successit domnus Stephanus, homo natione Anglicus, religionis, paupertatis, disciplineque regularis ardentissimus amator, fidelissimus emulator. In hujus vere diebus verum esse patuit, quod scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum. Nam pusillus grex hoc solum plangeret, quod pusillus esset, hoc solum, inquam, metuerent, et sed abhorrentibus austeritatem, et ita resilientibus ab illorum imitatione, quibus appropinquabant devotione; Deus, cui facile est de exiguis magna, de paucis facere multa, multorum preter spem ad ipsorum imitationem excitavit corda, ita ut in cella probandi noviciorum, tam clerici quam laici, et ipsi secundum seculum nobiles atque potentes, triginta pariter cohabitarent. Ex qua celica visitatione tam subita, tam leta, letari non immerito jam tandem cepit sterilis, que non pariebat, quoniam multi facti sunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
habitatõe hoĩm remotas. & uineas & pͣta et
siluas. aquas q ad faciendos molendinos. ad ꝓ¬
pͥos t ñ usus. & ad piscationẽ ꝙ eqͦs p̾cora ꝙ di¬
u̾sa necessitati hom̃i utilia. Et tũ alicubi curtes
qr habitatõ monachoꝵ scdm regłam debet esse in
Nlaustͦ ip̃oꝵ. Qͥa etiã beatũ bñdictũ nõ in ciui
tatib nͨ in castellis aut in uillis. s ĩ locis a fre¬
qũecia hominũ semotis cenobia cõstruxisse
c̃i uiri illi sciebant: idem se emłari ꝓmute¬
bant᷑. S sic̃ ille monast̾ia constructa. ꝑ duode
cie subdidit: qd̾ raro qͥs illis dieb illuc ad eos inuitã¬
dos uen̾it. uini emĩ sc̃i thesaurũ uͥtutũ celitꝰ in¬
uentũ successorib ad młtoꝵ. sałt. ꝓfuturũ cõmit¬

Expanded text:
habitatione hominum remotas, et vineas et prata et habitatione hominum remotas, et vineas et prata et silvas aquasque ad faciendos molendinos, ad proprios tamen usus et ad piscationem, et equos pecoraque diversa necessitati hommum utilia. Et cum alicubi curtes quia habitatio monachorum secundum regulam debet esse in claustro ipsorum. Quia etiam btatibus, nec in castellis aut in villis, sed in locis a frequentia populi semotis coenobia construxisse, sancti viri illi sciebant, idem se aemulari promittebant. Et sicut ille monasteria constructa per duodentiae subdidit, quod raro quis illis diebus illuc ad eos imitandos veniret. Viri enim sancti thesaurum virtutum coelitus inventum, successoribus ad multorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵq statuta tͣnsgredi sacͥlegiũ ẽ cõmitt̾e ĩ qͣtuor
uiduis ⁊ orphanis. siue panꝑib aliunde uictũ
nõ habentib qͣrtam restanratõi eccłe. Et qr in
hoc cõpoto ꝑsonam monachi. qͥ t̾ras suas possid
unde & ꝑ se ⁊ ꝑ pͤcora sua laborando uiuat nõ
reꝑiebant: iccirco hec ueluti alioꝵ ius in iuste
sibi usurpare detrectabant. Ecce huiꝰ scłi diui¬
ciis sp̃tis ceperũt nom milites xp̃i. cũ pauꝑe
xp̃o pauꝑes int̾ se tͣctare. qͦ ingenio. qͦ ne ar¬
tificio. sen qͦ exercicio in hac uita se hospites¬
q diuites ⁊ pauꝑes suꝑuenientes qͦs ut xp̃m
susciꝑe p̃cipit regła sustentarent. Tunc diffi¬
merũt se conu̾sos laicos barbatos licentia ep̃
sin suscept᷑os. eosq in nita ⁊ in morte excepto
monachatu ut semet ip̃os tͣctaturos. ⁊ hoĩes
etiã mercenniarios. qr sine adminicło istoꝵ nõ
intelligebant se plenarie die sine nocte. p̃cep¬
ta regłe posse seruare. suscept᷑os qͦ t̾ras ab

Expanded text:
que statuta transgredi sacrilegium est, committere in quatuor viduis et orphanis, sive pauperibus aliunde victum non habentibus, quartam restaurationi ecclesie. Et quia in hoc compoto personam monachi, qui terras suas possidet, unde et per se et per pecora sua laborando vivat, non reperiebant, iccirco hec, veluti aliorum jus, injuste sibi usurpare detrectabant. Ecce hujus seculi divitiis spretis, ceperunt novi milites Christi cum paupere Christo pauperes inter se tractare, quo ingenio, quove artificio, seu quo exercitio in hac vita se hospitesque divites et pauperes supervenientes, quos ut Christum suscipere precipit regula, sustentarent. Tuncque diffinierunt, se conversos laicos barbatos licencia episcopi sui suscepturos, eosque in vita et morte, excepto monachatu, ut semetipsos tractaturos, et homines etiam mercennarios, quia sine aminiculo istorum non intelligebant, se plenarie die nocteque precepta regule posse servare, suscepturos quoque terras ab