comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q tyro quidam arphaxat medus ins
bathanis suurrexit. ⁊ tẽpauit eam es
muniuit inexpugnabilit̾ quaidã ꝑtes
medie sibi concilians: ut tandem toti me¬
die imꝑaret. Rabugodonosor ilo rex assy¬
noꝵ qui regnabat in niniue: anno .xii.
aupat̾ adhuc uiuens niniuẽ. ⁊ regnum
assitioꝵ concessit: ⁊ eum nabug̾. cogno¬
minauit. Hic mortuo pr̃e .xii. illius reg¬
ni annũ agebat. Nam in regno monar¬
chie nõ nisi .uiii. annis regnauit. Erat¬

Expanded text:
 Medus in Ecbatanis surrexit, et raparavit eam, et munivit eam inexpugnabiliter, quasdam partes Mediae sibi concilians, ut tandem toti Mediae imperaret . Nabuchodonosor vero rex Assyriorum, qui regnavit in Ninive, anno duodecimo cui adhuc pater vivens Ninivem et regnum Assyriorum concessit, et Nabuchodonosor cognominavit. Hic mortuo patre duodecimum illius regni annum agebat. Nam in regno monarchiae, non nisi octo annis regnavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Nogabatur grus longo collo: ut
medicinam p̾staret lupo. Id egit ut cap̾
mitte̾t ⁊ malum de faucib extrah̾et.
Sanato luꝑo grus reddi sibi promissa p̾¬
miã petiit. ⁊ lupus ait. S inuiria me¬
is uirtutib. Ingrata est illa grus que
caput incolumis extulit. non uexatũ
dente nr̃o; ⁊ mercedem sibi postulat: De¬

Expanded text:
vit. Rogabatur grus collo longo, ut vit. Rogabatur grus collo longo, ut medicinam prestaret lupo. Id egit, ut caput mitteret et malum de faucibus extraheret. Sanato lupo, grus reddi promissa premia petiit: et lupus ait: o iniuria, meis virtutibus ingrata est illa grus, que caput incolumis extulit non vexatum dente nostro; et mercedem sibi postulat.
Abbreviated transcription (Latin):
sustulit. Pret̾ea contͣ cupidos fĩgit. qd̾
qnis flumen transiens ꝑtem carnis
o teuebat: cuius umbram cũ iudisset
in aqua: patefecit ossuum ut illã caꝑet
scatim eam qm̃ prius tenebat fluuius
nilit ⁊ illam quam ẽẽ sub aqua putabat
otiuere non potuit. Sic quisquis alieñ
querit: dũ plus uult siuim ꝑdit. Item
contra illos qui incaute sociantur poten-¬
tib: fingit qd̾ uacca ⁊ capella ⁊ oiuis
fuerunt socie simul cum leone. Qui cũ
in saltib uenarentur ⁊ ceruũ capent:
fõs ꝑtib. Leo sic ait. Ego primus tollo:
quia leo. S cd̾a ꝑs mea est: eo qd̾ fortior
uobis sim. Terciam u̾o michi defendo:
quia plus uobis cuturci. Quartam aũt
qui tecig̾it: in imitum me habebit. Sic¬
q totam p̾dam illam. sola imꝓbitas abs¬
tulit. Item ꝯtra illos qui malos incaute
iuuant: fabula in ꝯponit dicens. Ossa
dum lupus deuoraret: unũ ex illis tͣus¬
u̾sum grauit̾ in faucib hesit. Iupus ma¬
gno p̾cio qui hoc malum extrah̾et in uita¬

Expanded text:
sis Preterea contra cupidos fingit, quod canis flumen transiens, partem carnis ore tenebat; cuius umbram cum vidisset in aqua, patefecit os suum, ut illam caperet et statim eam quam prius tenebat fluvius tulit et illam quam sub aqua esse putabat, obtinere non potuit. Sic quisquis alienum querit, dum plus vult, suum perdit. Item contra itibus, fingit quod vacca et capella et ovis fuerunt socie simul cum leone. Qui cum in saltibus venarentur et cervum caperent, factis partibus leo sic ait. Ego primus tollo, quia leo; secunda pars mea est, eo quod fortior sum vobis; tertiam vero mihi defendo, quia plus vobis cucurri: quartam autem qui tetigerit inimicum me habebit: sicque totam predam illam, sola improbitas abstulit. Item contra illos qui malos incaute iuvant, fabulam componit, dicens. Ossa dum lupus devoraret, unum ex illis transversum graviter in faucibus hesit; lupus magno pretio, qui hoc malum extraheret, invita
Abbreviated transcription (Latin):
Hic tres montes urbi addidit: quirina
cum muros duxit census romanoꝵ ei¬
uium primus istituit. ⁊ ad extrenũ
tarquinii suꝑbi gen̾i sui. superioris it¬
gis filii scelere occisus est. ⁊2ͣ. Helinan¬

Expanded text:
 tres montes Urbi addicum murus duxit, censum Romanorum civium ipse primus instituit et in extremum Tarquini Superbi generi sui superiores et filii scelere occisus est. 23.
Abbreviated transcription (Latin):
us: cum u̾o descendebant hostes sicca¬
bantur prorsus: ita ut mirarentur assi¬
rii unde eẽnt aque in urbe. Porro in
uigem memoriam huius facti: adis¬
aque in urbe syloe non iugit̾. s incer¬
tis horis ebulliuit. Cum in ꝓpria ꝑso¬
na accessisset senach̾: facta est strages
supradicta in ex̾citu ip̃ius in taute rei

Expanded text:
ius. Cum vero accedebant hostes siccaius. Cum vero accedebant hostes siccabantur aquae prorsus, ita ut mirarentur Assyrii, unde essent aquae in urbe. Porro in jugem memoriam hujus facti, adhuc aquae Siloe non jugiter, sed incertis horis ebulliunt. Cumque in propria persona accessisset Sennacherib, facta est strages supradicta in exercitu ipsius. In tantae rei
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiam quoq auum mat̾nũ scd̾m he-¬
breos uł affinem suum eiectum exͣ
ihrłm contra piscinam syloe. serra lig¬
nea ꝑ medium secari fecit. Qui dum
in principio sectõnis angutiaretur:
petiit sibi dari aquam ut biberet. ⁊ cĩ
nollent ei dare: dñs de sublimi misit¬
aquã in os eius. ⁊ expirauit. nec tñ cap¬
ni fices destitetunt a sectõne. Ob hanc a¬
que missionẽ confirmatum est nomẽ
syloe qd̾ int̾pretatur missus. Nec sepeli.¬
erunt eũ in sepulchro ꝓphetariun: si
sub quercu rogel: iuxta transitũ aqua¬
rum quem fecãt ezechias in memoria
miraculi qd̾ fec̾at dñs in illis ad p̾ces
ysaie. Tradidit enim epyphanius qd̃
dum sannach̾ rediret ab egypto: pͥmi¬
sit ex̾citum ad obsidendũ iherłm. Qui
castra metatus est contra piscinam sy¬
loe: ut aquis eius ut̾entur. Erat q pi¬
scina ꝯmunis. Nam ⁊ ciues ad eam de¬
scendere potant ⁊ hostes. Orans autẽ
ysaias: obtinuit a dño. qd̾ cum egrede¬
rentur ciues erant ibi aque sicut pu¬

Expanded text:
Isaiam quoque avum maternum, secundum Hebraeos, vel affinem suum, ejectum extra Jerusalem circa piscinam Siloe serra lignea per medium secari fecit. Qui dum in principio sectionis angustiaretur, petiit sibi dari aquam, ut biberet, et cum nollent ei dare, Daquam in os suum, et exspiravit, nec tamen carnifices destiterunt a sectione. Et ob hanc aquae missionem confirmatum est nomen Siloe, quod interpretatur missus, nec sepelierunt eum in sepulcro prophetarum, sed sub quercu Rogel juxta transitum aquarum, quem fecerat Ezechias in memoriam miraculi, quod fecerat Dominus in aquis illis ad preces Isaiae. Tradit enim Epiphanius quod, dum Sennacherib rediret ab Aegypto, praemisit exercitum ab obsidendam Jerusalem, qui castrametatus est circa piscinam Siloe, ut aquis ejus uterentur. Eratque piscina quasi communis; nam et cives ad eam descendere poterant, et hostes. Orans autem Isaias obtinuit a Domino ut, cum egrediebantur cives, erant ibi aquae sicut pr
Abbreviated transcription (Latin):
mium. Ionici gen̾is princeps fuĩt ta¬
les milesius. Unus illoꝵ .uii. qui st̃
appellati sapientes. s illi ex uite gen̾e
listinguebantur. ⁊ quibrdam p̾ceptis
ad bñ uiuendum accõmodatis ⁊cͣ. uale¬

Expanded text:
ur. Ionici uero generis princeps fuit Thales Milesius, unus illorum septem, qui sunt appellati sapientes. Sed illi sex uitae genere distinguebantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis
Abbreviated transcription (Latin):
abplonem fuisse potentissimam ⁊
in campestrib ꝑ quadrum sitam
ab angulo usq ad angulũ muri .xui.
milia tenuilse passuum .i. simul. pa
turris que edificata post diluuiũ in a¬
titudine tria milia dicitur tenere pas¬
suum ꝑaulatim de lato in angustias
coartatata ut pondus imminens fa¬
cilius alatiorib sustentet᷑. Describunt
ibi templa marmorea: aureas statuas
plateas lapidib. auro q fulgentes: ⁊
multa alia quo pene uidentut intra¬
bilia. Hoc totum narrauimꝰ. ut ostede¬
renius qd̃ ad iram dei om̃is potentia
uis sit. ⁊ fauille ⁊ cineri qꝑet᷑. et ceta¬

Expanded text:
abylonem fuisse potentissimam, et in campestribus per quadrum sitam, ab angulo usque ad angulum muri, sedecim millia tenuisse passuum, id est, simulturris quae aedificata post diluvium, in altitudine quatuor millia dicitur tenere passuum, paulatim de lato in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describunt ibi templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene videantur incredibilia. Hoc totum narravimus, ut ostenderemus quod ad iram Dei omnis potentia pulvis sit, et favillae et cineri comparet
Abbreviated transcription (Latin):
darius ⁊ tyrus lib̾arent ꝓpłm suũ. ⁊ da¬
ta est sententia de licentia redeundi dan
de libertate ⁊ licentia danda hebreis: s
p̾uentus morte non impleuit. Post mor¬
it orientis. Cuius sedem posuit apud
persas licet regnũ medorũ maius eẽt.
num : deuolutum eẽt ad eum: in huius
eius ut impleretur u̾bum ieremie.⁊
dedit libertatem om̃ib uideis qͥ erãt
in uniu̾so regno suo. ⁊ licentiam rede

Expanded text:
Darius et Cyrus liberarent populum suum. Et data est sententia a Deo de licentia redeundi dandde libertate et licentia danda Hebraeis, sed praeventus morte non implevit. Cyrus auit Orientis, cujus sedem posuit apud Persas; licet regnum Medorum majus esset num devolutum esset ad eum, in hujus ejus, ut impleretur verbum Jeremiae . Et dedit libertatem omnibus Judaeis, qui erant in universo regno suo, et licentiam red
Abbreviated transcription (Latin):
cta ꝑibit. Sic ꝑiter fontes torrentur
flamma q igni. Sed tuba tu nc soni¬
tum: tristem demittet ab alto. Orbe
gemens facinus miserum uariosq
labores. Tarchareũq cahos monstra-¬
bit t̾ta deiscens. Et coram hoc dño re¬
ges sistentur ad unum. Recidet ⁊ ce¬
lo ignis q ⁊ sulphuris annis. Hii st̾¬
u̾sus .xxuii. qui num̾us quadratum
t̾narium solidum reddit. Triã enim t̾
gas erit. y.c. e. ỹ.c.l. piscis. In quo
lut iñ aquarum ꝓfunditate uiuus .i.
sine petcato ẽẽ potuerit᷑. Horum autẽ¬

Expanded text:
cta peribit, Sic pariter fontes torrentur, cta peribit, Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni, Et tuba tunc sonitum tristem dimittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum, variosque labores, Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens, Et coram hic Domino reges sistentur ad unum, Recidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. septem, qui numerus quadratum ternarium solidum reddit. Tria enim ter gas, erit ἰχθύς, id est piscis, in quo lut in aquarum profunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Haec aute
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ptatus est. Iulicũ signum tellus
audore madescet᷑. E celo rex adueniet per
secla futurus. Scilicet in carue p̾seus
ut iudicet orbem. Unde deum trement
incredulus atq fidelis. Cellum cũ scĩs
euiiam t̾mino ĩ xpo. Sic anime cum
carne auderunt quas indicet ip̃e. ¶ũ
iacet incultus densis in ueprib orbis.
Reicient simulachia uiri cunctam qͦ
gazam. Exuret t̾ras ignis: pontumq
polum q. Inquirens tetri. portas ꝯfrĩg
au̾ni. Scõꝵ s enim cũcte lux libera car¬
ni. Tradetur sontes et̾na q flam ma cre¬
mabit. Occultos actus recte gens
tunc quisq loquetur. Secreta atq d̾s
ceserabit pectora luci. Tunc erit ⁊ luctꝰ.
stridebunt dentib om̃s. Eripitur solis
iubar. ⁊ chorus int̾it astris. Uoluetur
celum. lunaris splendor abibit. Deiciet
colles ualles extollet ab ymo. Non erit
in reb hominum sublime uel altum.
Iam.: eqͣntur campis montes ⁊ cerula
ponti. Omnia cessabunt: tellus cõfra¬

Expanded text:
nslati sunt. Judicii signum, tellus sudore madescet, E coelo rex adveniet, per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis, Celsum cum sanctis aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicet ipse, Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis, pontumque polumque. Inquirens tetri portas effringet Averni, Sanctorum, sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur, Secreta atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar et chorus interit astris, Solvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extoilet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes et coerula ponti, Omnia cessabunt, tellus confra
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie uidebatur catello blanditi dñm.
⁊ de mensa eius saturari. ⁊ familiam
illi largiri plura. Sic q dycisse asinus
fertur. Si animal immundissimum
sic diligit dñs meus: ita ⁊ familia:
qnͣtum me. si obsequiũ ĩlli fecero. plus
enim melior sum caue: qui in multis
reb sum utilis. Aquis e fontib alor:
maximũ honorem habere. Cum hec
asinus secum cogitasset: uidit dñm
introire. Occurrit uelocius clamans
ꝑsiliuit ⁊ suꝑstetit leuans pedes pri¬
ores imposuit ambos hum̾is domini:
lingua ouni lingens linit. ⁊ maculãs
uestem fatigat dũm pondere suo. Cla

Expanded text:
quotidie videbat catellum blandiri domino quotidie videbat catellum blandiri domino et de mensa saturari et familiam illi largiri plura: sic que dixisse asinus fertur. Si animal immundissimum sic diligit dominus meus, ita et familia; quantum me si obsequium illi fecero? Plus enim melior sum cane, qui in multis rebus sum utilior, aquis e fontibus alor,maximum honorem habere. Cum hec asinus secum cogitasset, vidit dominum introire, occurrit velocius, clamans prosilivit et superstetit, levans pedes priores imposuit humeris domini, lingua eum lingens liniit et maculans vestem, fatigat dominum pondere suo: cla
Abbreviated transcription (Latin):
Rulla prior auis suisset. At ille dum
plac̾e̾ uoluit: ⁊ uocem suam ualidius
ostendere sursum clamauit. ⁊ ore patefcõ
caseum oblitus deiecit. Quem celeriter
dolosa uulpes auidius rapuit. tunc stu¬
pens coruus ingemuit. ac deceptus peni
monentẽ hoc modo. Annis defectis ⁊
uirib leo cum grauatus iac̾et. sp̃m ex¬
tremũ trahens aper ad eum uenit iratꝰ
spumans fulmineis dentib ⁊ ictũ ne¬
terem unaicauit. Taurus etiam corui¬
b hostile corpus leonis ꝯfodit. Asinus
quoq feram ut sic uiãit calcib illi frõ¬
tem apuit. Et ille quigemitu suspiratꝰ.
sic dixisse fertur. sum eẽt uirtus mea:
fuit honor: fuit timor. ut om̃s uisione
mea fug̾ent. ⁊ opinio mea t̾reret płes.
Quos autẽ beniuolus non lesi. quib
⁊ auxiliator fui. ip̃i malignantur mͥ.
⁊ quia sum sĩne iurib: nullus est ho¬
nor pristinus. Item qͣ illos qui m̃decen¬
ter ad officia meliora reddenda indigni
se ingerunt. hanc quoq fingit. asinus

Expanded text:
ulla prior avis fuisset? At ille dum placere voluit et vocem suam validius ostendere, sursum clamavit et ore patefacto caseum oblitus deiecit; quem celeriter dolosa vulpes avidius rapuit; tunc stupens corvus ingemuit ac deceptus penitmonentem, hoc modo. Annis defectus et viribus leo, cum gravatus iaceret, spiritum extremum trahens, aper ad eum venit iratus, spumans, fulmineis dentibus et ictum veterem vindicavit: taurus etiam cornibus, hostile corpus leonis confodit: asinus quoque feram ut sic vidit, calcibus illi frontem aperuit: et ille cum gemitu suspirans, sic dixisse fertur. Cum esset virtus mea, fuit honor fuit timor, ut omnes visione mea fugerent et opinio ipsa terreret plures. Quos autem non lesi quibus et auxiliator fui ipsi modo malignantur mihi: et quia sum sine viribus, nullus est honor pristinus. Item contra illos, qui indecenter ad officia meliora reddenda indigni se ingerunt, hanc quoque fingit. Asinus
Abbreviated transcription (Latin):
piscatoribus in melasia regione
u̾ritulum trahentib quidam iao¬
tum emerat. Extracta deinde magni
pond̾is aurea delphica mensa. controu̾¬
sia orta est. illis pisciũ se capturam
uendidisse affirmantib. isto u̾o dicete¬
dictione ꝓpter rei nouitatẽ ⁊ pecunie
lius ppłm delata placuit apollinẽ del¬
dandam. qui sapientia cet̾os p̾staret.¬
Tunc illi thalenti milesio dederunt¬
eam. ⁊ ille cessit biati ⁊ byas pitato ⁊
is ꝓtinus alii. Sic q ꝑ omniũ .uii. sa¬
pientium orbem ad ultimũ ad solonẽ
ꝑuenit. qui ⁊ titulum amplissime pͣ¬
dentie ⁊ p̾miũ ad ip̃m apollinem tran¬

Expanded text:
piscatoribus in Milesia regione euerriculum trahentibus quidam iactum emerat. extracta deinde magni ponderis aurea Delphica mensa orta controuersia est, illis piscium se capturam uendidisse adfirmantibus, hoc fortunam ductunitioneeius populum delata placuit Apollinem Deldandam, qui sapientia ceteros praestaretmensam dederunt. ille cessit ea Bianti, Bias Pittaco, is protinus alii, deincepsque per omnium vii sapientium orbem ad ultimum ad Solonem peruenit, qui et titulum amplissimae prudentiae et praemium ad ipsum Apollinem tran
Abbreviated transcription (Latin):
acuant satis ingenium. u̾bigͣ. Contͣ
calumpniosos fingit: qd̾ agnus ⁊ lupꝰ
sitientes ad nuulum ediũso uenerũt
Sursum bibebat lupus: longe q infe¬
rior agnus. Iupus ut agnũ tudite sic
ait. Turbasti michi aquam bibenti as¬
nus patiẽns dixit. Quo modo aquam
turbaui tibi ᷑ A te ad me decurrit. sui
lupus. Et maledicis michi inquit. ilic
ille. Non maledixi. Lupus ño. Pat̾ inqͥ
tuus multa michi mala ostetidit. In fi¬
ne aũt alt̾catõnis lupus imꝓba uoce
dixit. Et adhuc mͥ loqueris latro: Sa¬
tim q se in eum direxit ⁊ in nocenti n¬
tam eripuit. Contra illos quoq qui
aliene saluti insidias ꝑant. fingit qͥ
mus ut flumen transiret auxiliũ a ra¬
na petiit. iłla grossum lignũ petens. nu¬
rem ad pedem sibi ligauit: ⁊ natare ce¬
pit.In medio u̾o flumine rana se inmo¬
sit. At illo ualidius dum ten̾et uires
miluus eꝯtra uolans murem cum e¬

Expanded text:
acuunt tamen ingenium. Verbi gratia contra calumniosos fingitur, quod agnus et lupus sitientes ad rivulum e diverso venerunt, sursum bibebat lupus, longeque inferior agnus. Lupus ut agnum vidit, sic ait: turbasti mihi aquam bibenti. Agnus patiens dixit, quomodo aquam turbavi tibi? A te ad me decurrit. Cui lupus: et maledicis mihi inquit. At ille: non maledixi. Lupus vero; pater, inquit, tuus multa mala mihi ostendit. In fine autem altercationis, lupus improba voce dixit. Et adhuc mihi loqueris latro: statimque in cum direxit et innocenti vitam eripuit. Contra illos qui aliene saluti insidias parant, fingit quod mus ut flumen transiret, auxilium a rana petiit, illa grossum filum petens, mutem ad pedem sibi ligavit, et natare cepit: in medio vero flumine rana se immersit: at ille validius dum teneret vires, milvus econtra volans, murem cum
Abbreviated transcription (Latin):
est sermo dñi ad ih̾emiam in thannis.
Sume lapides grandes ⁊ absconde eos
in scripta que est sub muro laceritio ⁊
porta domus pharaonis: ⁊ dices ad iu¬
deos. Hec dicit dñs. Ecce assumam seruñ
meum nabuch̾: ⁊ ponam thronũ eius
suꝑ lapides istos ⁊ ꝑcutiet t̾ram egyo¬
ti. ⁊ ꝑibitis uos cum egyptiis. Et insur
rexit ppłs adu̾sus ih̾emiam: ⁊ lapidaue¬
runt eũ cum lapidib quos abscond̾at
sub muro lat̾icio. Egyptii u̾o honoraut¬
runt ꝓph̾am sepelientes eum iuxta tu¬
mulum regum: memores beneficiorũ

Expanded text:
est sermo Domini ad Jeremiam in Taphnis dicens: Sume lapides grandes, et absconde eos in crypta, quae est sub muro latericio in porta domus Pharaonis, et dices ad Judaeos: Haec dicit Dominus: Ecce ego assumam servum meum Nabuchodonosor, et ponam thronum ejus super lapides istos, et percutiet terram Aegypti, et peribitis vos cumrexit populus adversus Jeremiam, et lapidaverunt eum lapidibus, quos absconderat sub muro latericio. Aegyptii vero honoraverunt prophetam sepelientes eum juxta tumulum regum, memores beneficiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ezechielem quidam qui fugetat
de iherłm dicens. Uastata est ciuitas.
In p̾cedenti tñ uesꝑe: ezechiel p̾dix̾at
de nuntio uenturo. Et audiens omĩs
tnͣsin igratio extidium urbis. ⁊ incon¬
dium templi. leuauerunt uocem su¬
am ⁊ dixerunt. ꝑiit spes nr̃a absci¬
mauit ex echiel. Hec dicit dñs. Cum
scĩficatus fuero in uobis: tollam uos
de gentib. ⁊ adducam in t̾ram ur̃am
⁊ effundam super uos aquam mũdã.¬
Et fc̃a est suꝑ ꝓphetam manus dñi.
⁊ eduxit eum in spũ in tampum qͥ
plenus erat ossib siccis uehementer.

Expanded text:
ad Ezechielem quidam, qui fugerat de Jerusalem dicens: « Vastata est civitas . » In praecedenti tamen vespere Ezechiel praedixerat, de nuntio futuro. Et audiens omnis transmigratio excidium urbis, et incendium templi, levaverunt vocem suam, et dixerunt: « Periit spes nostra, abscimavit Ezechiel: Haec dicit Dominus: « Cum sanctificatus fuero in vobis tollam vos de gentibus, et adducam vos in terram vestram; et effundam super vos aquam mundaEt facta est super prophetam manus Domini, et eduxit eum in Spiritu, in campum qui plenus erat ossibus siccis vehementer.
Abbreviated transcription (Latin):
xii. ut dicit᷑ iosephus. pietatẽ ⁊ iustici¬
am mirabilem in se iam demostrabat
Nam ppłm iam reuocat ab ydolatria et
ipa praua uelut senior emendabat. Por¬
ro anno .uii. regni sui omnẽ ciuitatem
⁊ pronintiam a cultu ꝯdoloꝵ purgauit.
ut nullum uestigiũ ydolatrie suꝑesset.

Expanded text:
, ut dicit Josephus, pietatem, et justitiam mirabilem in se jam demonstrabat. Nam populum jam revocabat ab idololatria; et opera prava velut senior emendabat. Porro anno regni sui octavo omnem civitatem et provinciam a cultu idolorum purgavit, ut nullum vesti
Abbreviated transcription (Latin):
billas. Uir clarissĩmus flaianus qui
etiam proconsul fuit homo facillime
colloqueremur: grecũ nobis cõdicom
ꝓtulit. carmina ẽẽ dicens sibille. erit¬
tree. Ubi ostendit in quodam loco in
capitib u̾suum ordinem litt̾arum ita
se hñtem ut hec u̾ba in eo legerentur.¬

Expanded text:
am vir clarissimus Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae colloqueremur, graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus versuum ordinem litterarum ita se habentem, ut haec in eo verba legerentur
Abbreviated transcription (Latin):
eam primo ut ait iosephus. Et cõgs¬
sus cum eis achaz: uictus est. ⁊ occi¬
sus est filius eius zacharias ⁊ młts
milia cum eo. Porro scd̾o obsederunt
ihesm rex syrie ⁊ rex isrł. Cum q time¬
ret achas nimis confortauit enm y¬
saias dicens. Ne timeas ab hiis dua¬
b caudis titioniũ fumigantium. ⁊ eͣ¬
uida: regnauit ozee suꝑ iscł .ix.
annis. fecit q malum coram dño: s
non sicut patres sui. Traditur enim
dedisse licentiam isrłitis ut aicend̾ent
in ih̾rlm ter in anno. Contra hunc as¬
cendit salmanasar rex assytioꝵ ⁊ fa¬
stus ist ei tributarius. ⁊tͣ. Ex cronicis¬

Expanded text:
eam primo, » ut ait Josephus. Et congressus eum eis Achaz victus est, et occisus est filius ejus Zacharias, et multa millia cum eo, et cJerusalem rex Syriae et rex Israel. Cumque timeret Achaz nimis, confortavit eum Isaias, dicens: « Ne timeas ab his duabus caudis titionum fumigantium . uda regnavit Osee super Israel novem annis. Fecitque malum eoram Domino, sed non sicut patres ejus . » Traditur enim dedisse licentiam Israelitis, ut ascenderent in Jerusalem ter in anno. « Contra hunc ascendit Salmanasar rex Assyriorum, et factus est ei Osee tributarius. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
mentem nuncupant qͣi dei mentem.
Proinde igitur quia diuinam uolun¬
tatẽ hominib in t̾pretari solebant
sibille nominate sunt. Sicut enim
omnis uir ꝓph̾ans uł uates dicitur
ls ꝓph̾a: ita omnis femina ꝓphetans:
non ex ꝓprietate est uocabuli. Decem
autẽ sibille a. doctissimis auctorib fu¬
isse traduntur. xtͣ. De ezechia ⁊ eiꝰ¬

Expanded text:
mentem nuncupant, quasi Dei mentem; proinde igitur, quod divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Snon ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
tã est mouarchia assyuorz. Nam sar¬
dana paulus ultimus ionarchꝰ uic
ab arbate incendio semet ip̃m contre¬
mauit. ⁊ tunc arbaces mon archiam
assyrii sine monarchia potentes usz¬

Expanded text:
ta est monarchia Assyriorum. Nam Sardanapalius ultimus monarcha victus ab Arbace Medo, semetipsum concremavit, et tunc Arbaces monarchiam Assyrii, si non monarchae, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ligurgus cum fratre suo polibite
spartanoꝵ regi successisset. ⁊ regnat
qui natus postremus erat. cũ ad
etatem adultai ꝑuenisset. regnũ
omnes qnͣto plus apud bonos pieta¬
illa in alios sanxit euius non ipl
documentũ primus daret. ⁊ as¬

Expanded text:
Lycurgus cum fratri suo Polydectae, Spartanorum regi, successisset regnumque qui natus postumus erat, cum ad aetatem adultam pervenisset, regnum nt omnes,quanto plus apud bonos pietain alios sanxit, cuius non ipse exemplum in se primus daret. A
Abbreviated transcription (Latin):
stor. Nd̾ placitum erat coram dño fec.
uerũptamẽ excelsa non abstulit. Qui c̃
hostes de bellasset ⁊ ammonitas fecissz¬
sibi tributarios: reedificauit muros ihe¬
iusalem: quos destruxit ioas rex iheru¬

Expanded text:
od placitum erat coram Domino, verumtamen excelsa non abstulit. Qui cum hostes debellasset, et Ammonitas fecisset tributarios sibi, reaedificavit muros in Jerusalem, quos destruxerat Joas rex Isr
Abbreviated transcription (Latin):
nigescet. et stabit. durabitur et tnͣ¬
siet in humorem. S nichilominus
quoqz non sine humore est. Et ideo
facilior est in inuicẽ tnͣsitus. qr
illꝰ in q̃ transeundũ est iam mix¬
ta sunt. H̾t igitur et t̾ra humo¬
rem: hũc exprimit. Ht ⁊̃ aera:
et hunc imberni frigoris umbra
densati et humorẽ faciat. Ionimꝰ.
lapides decernuntur. in quib ig¬
nis latitat. aerem in t̾ra ẽẽ proba¬
tur dum humectata t̾ra tempiẽ
solis acceptans uapores largissimos

Expanded text:
rigescit et stabit, durabitur et tranrigescit et stabit, durabitur et transiet in humorem. Sed nihilominus quodque non sine humore est, et ideo facilior in invicem transitus, quia illis in que transeundum est, iam mixta sunt. Habet igitur terra humorem, et hunc exprimit; habet etiam aera, et hunc hyberni frigoris umbra densat, ut humorem faciat. Hieronymlapides decernuntur, in quibus ignis latitat; aerem in terra esse probatur dum humectat, sed et terra temperiem solis acceptans, vapores largissimos
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ in aere desinat. aer in aqua
tẽpsetur: aqua in tet̾ram ccaises¬
cat. rursus q t̾ra diluetur in aqͣm.
aqua rarescat in aerẽ. ar extenue.¬
toꝵ .i. aqua quidem existit ĩ aere
istit ex aqua. quia sic disposuit n¬
trumq deus głosus et sublimis.
Non autem ex om̃i aqua fit aer:
s ex uapore multo emanante per
aquosus. Similit̾ non fit aqua
ex om̃i aece. s ex aere multi ua po¬
tis. qñ ag̾gatur et inspisatur. Sic
igitur aer et aqua ꝯtinui alt̾ñat᷑
ad inuicẽ. Dico autẽ qr suꝑ illud ꝙ
est suꝑ t̾cam. uincit aqua et aer sũ
igne. Qd̾ si ignis uinc̾et: combure¬
ret illuo ⁊ exsiccaret. Ignis̃ autẽ
purus et non turbidus: est contin¬
gens orbem lune. Seneca ubi supͣ.
et om̃ium alt̾n recursus sunt. Qc¬
quid alt̾i ꝑit. in alt̾um tnͣsit. et na¬
tura ꝑtes suas uelut in pond̾ib cõ¬
stitutis exaĩat. ne ꝓportionũ equita¬
te turbata mundus p̾pond̾et. Nũꝙͣ
siñe igne estaer. Detrahe illi calorẽ:

Expanded text:
quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aetotelis Aqua quidem existit in aere,istit ex aqua, quia sic disposuit utrumque deus gloriosus et sublimis: non autem ex aqua fit aer, sed ex vapore multo emanante per aquosus. Similiter non fit terra ex omni aere, sed ex aere multi vaporis, quando aggregatur et inspissatur. Sic igitur aer et aqua continue alterantur ad invicem. Dico autem quia super illud quod est super terram vincit aqua et aer sine igne. Quod si ignis vinceret, combureret illud et exiccaret. Ignis autem purus et non turbidus est contingens orbem lune. Seneca Lucius Annet omnium alterni recursus sunt; quicquid alteri perit, in alterum transit et natura partes suas velut in ponderibus constitutas examinat, ne proportionem, equitate turbata, mundus postponeret. Nunquam sine igne est aer, detrahe illi calore
Abbreviated transcription (Latin):
re uas depͥmitur ut uł ex la t̾e uł
desuꝑ aque repente defluant. et
undiq os uasis obregant: aer sur¬
sum nitens eas dliscumpit. ut eis
ad ima lotum faciat. Et ip̃a ilisrup
tam tito non potest. pͥorro sub aquas
aer ire cogatur ex uase. ut illo cedẽ¬
te uasi ab ore iui una p̾sso replere ue¬
lis: facilius undis undiq cooꝑitur:
quã ꝑ os eius ab infi̾ori ꝑte guita
exigua locum intrandi reꝑiat. Iam
dere: ex hoc patet. qr si quis faculã
accensam capite deorsum teneat:
nichilominus flamme cinis ad
suꝑiora ascentut. s constipatõne
acris circumfusi ⁊ suꝑfusi suꝑatꝰ
extinguitur: ⁊ in eius qualitatẽ

Expanded text:
re vas deprimitur, ut vel ex latere vel re vas deprimitur, ut vel ex latere vel desuper aque repente defluant, et undique os vasis obtegant, aer sursum nitens eas disrumpit, ut eis ad ima locum faciat, et ipsa dirupttam cito intrare non potest. Porro si sub aquas aer cogatur ire ex vase, ut illo cedente vas ab ore in ima presso replere velles, facilius undis undique cooperitur, quam per os eius ab inferiori parte gutta exigua locum intrandi reperiat. Iadere, ex hoc patet, quia si quis faculam accensam capite deorsum teneat, nihilominus flamme conus ad superiora contendit, sed constipatione aeris circumfusi et superfusi, superatus extinguitur, et in eiu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq psalmi. qui fundauit t̾ram
suꝑ aquas. si quis ad lut̾am cogit
intelligi non incongruent̾ uł subli¬
ma t̾raꝵ siue ꝯtinentiũ siue insu¬
laꝵ significat que sunt aquis su¬
ꝑiora. uł ip̃a tegmina speluncaꝵ
que suꝑ aquas penduba soliditate
sunt firmata. Aerem u̾o suꝑiorem
ẽẽ aqua hinc patet. qr nullum uas
ab ore impressum potest aquis re¬
pleri. Uidetur enim uas ẽẽ uatuĩ:
s aere plenũ ẽẽ probatur cũ ore imo
in aquam deprimitur. Nã quia su¬
ꝑuĩs non inuenit locum exeun¬
di nec infi̾us irruptis aquis subt̾
eas eum ire natura ꝑmittit: ple¬
nitudine sua repellit eas. nͨ in uas
intrare sinit. Cum autem uas ita
collodatur ut non habeat os deor¬
sum. s in latus inclinatum. tunc
intrat aqua infi̾us. aere exeunte
suꝑius. Hĩc ⁊̃ probatur nichil eẽ
uatuũ. Itemq si uasis erecti pate¬
at os in celum cum infundis aꝙͣ
sursum euadit. ⁊ aque deorsum¬

Expanded text:
itaque psalmi: qui fundavit terram itaque psalmi: qui fundavit terram super aquas, si quis ad literam cogit intelligi, non incongruenter, vel sublimia terrarum, sive continentium, sive insularum significat, que sunt aquis superiora; vel ipsa tegmina speluncarum, que super aquas pendula soliditate sunt firmata. Aerem vero superiorem esse aque hinc patet, quia nullum vas ab ore impressum aquis, potest repleri: videtur enim vas esse vacuum, sed aere plenum esse probatur, cum ore imo in aquam deprimitur; nam quia superius non invenit locum exundi, nec inferius irruptis aquis subter eas eum ire natura permittit, plenitudine sua repellit eas, nec in vas intrare sinit. Cum autem vas ita collocatur, ut non habeat os deorsum, sed in latus inclinatum, tunc intrat aqua inferius, aere exeunte superius: hinc etiam probatur nihil esse vacuum. Itaque si vasis erecti pateat os in celum, cum infundis aquasursum evadit, et aque deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi. Hec itaq singula ꝓpriĩs qua¬
litatib quasi quibdam braciis so
inuicem tenent: et discordom sui na¬
turam concordi fed̾e uicissim ꝯmis¬
cent. Nam t̾ra frigida ⁊ arida frigi¬
de aque ꝯnectitur aqua frigida et
humida aeri humido astringitur.
aet humidus et calidus calido ig¬
ni associatur. ignis calidus et aridꝰ
aride t̾re copulatur. Ex hiis t̾ra ut
pote grauissima ĩmũ. ignis utpote
alia duo medium: quasi soliditans
uintulum qddam. quoꝵ aqua gra¬
uior proximum t̾re: aer leuior igni
suꝑ genesim ad lict̾am secundo li¬
sed et qualitatib aistingui ꝑ¬
bantur: ut ꝓ qualitatib ꝓpriis. ⁊
loca ꝓpria sortiantur. Aqua .s. suꝑ
bitur sicut in antris et cau̾nis. nĩ
tñ ea ꝑte f̾re qͣm supͣ s ea quam in¬
fra le ht continetur. Nam si ex ꝑte
suꝑiore pars aliqua t̾re delapsa fu¬
erit: nõ manet suꝑ aquam. s ea
ꝑrupta dem̾gitur et ad t̾ram ꝑgite
ibiq tamꝙͣ in loco suo cõquiescit Illd̾

Expanded text:
ur. Haec singula propriis qualitatibus, quasi quibusdam brachiis se invicem tenent, et discordem sui naturam concordi foedere vicissim commiscent. Nam terra arida et frigida frigidae aquae connectitur; aqua frigida et humida humido aeri astringitur; aer humidus et calidus calido igni associatur; ignis calidus et aridus aridae terrae copulatur. Ex his terra ut puta gravissima imum, ignis ut puta alia duo medium, quasi quoddam soliditatis vinculum. Quorum aqua gravior, terrae proximum, aer levior igni  Genesim ad literam IIo lised et qualitatibus distingui probantur, ut pro qualitatibus propriis, etiam loca propria sortiantur: aqua scilicetbitur, sicut in antris et cavernis, non tamen ea terre parte quam supra, sed ea quam infra se habet continetur. Nam si ex parte superiore pars aliqua terre delapsa fuerit, non manet super aquam sed ea perrupta demergitur, et ad terram pergit, ibique tamquam in loco suo conquiescit. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
et mundo. Sorporib autẽ simplicib.
est motus naturalis et quiẽs. Res
enim aut quiescit uiolent̾r aut qͥe¬
te naturali necessario. Et ubi ques¬
cit naturalit̾: illuc incendit nat᷑ałe̾.
Natura enim est in uno qͦr pͥncipiũ
sui motus. Uirtus autẽ est princi¬
pĩm motus eius: qui est a re alia.
Om̃is itaq motus aut est natura¬
lis: aut accidentalis. Naturalis ẽ
a uirtute cũ aucilio nature: ut la¬
pidis deorsum. Accidentali aut̃ uir¬
tute non cum auxilio nacure: ut
lapidis sursum. Uerũptamẽ in
hiis duobus motib⁊ utitur aere
sicut instrumento. Unieuiq aũt

Expanded text:
tum. Corporibus autem simplicibus est motus naturalis et quies: res enim aut quiescit violenter, aut quiete naturali necessario. Et ubi quiescit naturaliter, illuc incedit naturaliter. Natura enim est in unoquoque principium motus sui. Virtus autem est principium motus eius qui est a re alia. Omnis itaque motus, aut est naturalis, aut accidentalis. Naturalis est a virtute cum auxilio nature, ut lapidis deorsum. Accidentalis autem a virtute non cum auxilio nature, ut lapidis sursum: verumtamen his duobus motibus utitur aere sicut instrumento: unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
moles illa qñ creata est. ibidem
sistit. Erat q t̾renũ hoc elementũ¬
one confusa circumquaq suspensa.
co usq in alterũ porrigebãtur. quo¬
usq nunc summitas corꝑee nat᷑e
ꝑtingit. Et sicut quibdam uidet᷑.
ultra firmamenti locũ extensa: in¬
inferiori ꝑte spilsior atq grostior

Expanded text:
moles quando creata est, ibidem sistit. Eratque terrenum hoc elementuone confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti exteninferiori parte spissior atque grossior
Abbreviated transcription (Latin):
ratum. Elementũ autem est ad qd̾
cet̾a corpora resoluũt᷑. et est in eis po¬
centia nł actu. s ip̃m non resoluit᷑.
neq ꝑmutatur neq cadit sub cor-¬
ruptõne. Et hoc est corpus simplex

Expanded text:
ratum. Elementum autem est ad quod cetera corpora resolvuntur, et est in eis potentia, vel actu; sed ipsum non resolvitur, neque permutatur neque cadit sub corruptione. Et hoc est corpus simplex
Abbreviated transcription (Latin):
louia plus ad generatõem sp̃uũ.
et motionem eoꝵ. et ad mouendũ
membra. licet motio non sit nisi
secornunt: et ex singulis bĩna ma¬
ria et feminea. Aerem enim illũ¬
marẽ uidicant qui uentus est: fe¬
minam u̾o qui nubilosus et iners.
Mare uotant aquam uirilẽ: muli¬
ebrẽ omnem aliam. Ignem mascu¬
lum uocant quo flamina ardet:
et feminã qua lucet. ĩnoxius tactui.
Terram fortiorem marem uocant:

Expanded text:
levia, plus ad generationem spirituum et motionem eorum, et ad movendum membra, licet motio non sit nisi enta cernunt et ex singulis bina, maria et feminea, aerem enim marem iudicant, qui ventus est; feminam vero qui nubilosus et inherens. Mare vocant aquam virilem, muliebrem omnem aliam. Ignem masculum vocant, quo flamma ardet et feminam qua lucet innoxius tactu. Terram fortiorem marem vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
thomos ph̾i uocant: quasdam
in mundo corpoꝵ ꝑtes tam mi¬
mitissimas ut nec uisui pateant:
tis motib uolitare. ⁊ huc atq illuc
ferri clicunt᷑: sicut tenuissimi pul-¬
u̾es qui infusi per fenestras radus so¬
atq constare quidam pħi gentium
putauerunt. Sũt autẽ athoni aut

Expanded text:
hilosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant ntis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis soatque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut
Abbreviated transcription (Latin):
sensib et in creatõe et gubernatõe¬
pientiam bonitatẽ ꝑpendens: poten¬
tiam tĩm̾et. sapientiam uen̾aret᷑.
bonitatẽ imitaretur. Deniq ꝓseqͥt᷑¬
ilicens. Costabat autem nił posse
uid̾i sine ignis bñficio: neq tangi
sine solido. nec solidum ẽẽ sins t̾ra.

Expanded text:
n rerum creatione et gubernatioet bonitatem percipiens, potentiam timeret, sapientiam veneraretur, bonitatem imitaretur. Deinde subjungit: Constabat autem nihil posse videri nisi ignis beneficio, neque tangi sine solido, nec solidum esse sine terra.
Abbreviated transcription (Latin):
sib: absoluitur ab eius cohabitatĩ¬
ne. ⁊ a seruitute qua sibi tenebat᷑
⁊ habitũ religionis ea in uita su m̾e
p̃test ⁊ in seculo sine ea uiu̾e potest.
S tñ contin̾e tenetur qͣm diu illa ui¬
uit. De filus illegittumis. lxxxix.

Expanded text:
sibus, absolvitur ab eius cohabitatiosibus, absolvitur ab eius cohabitatione et a servitute qua sibi tenebatur et habitum religionis ea invita sumere potest et in seculo sine ea vivere ptoest; sed tamen continere tenetur quamdiu illa vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e cõuintitur fornicari. Scd̾s si ip̃e
ꝓstituit eani. Tercius est cum ip̃a
credebat uirũ defunctũ ⁊ nuplit alii
quia maritus rediens tenetur eam
reciꝑe non obstante tali adult̾io. nisi
stet̾it scient̾ cũ scd̾o marito. postqͣm
primus uenit. Quartus si cogni¬
ta fu̾it latent̾ ab aliquo quẽ crede¬
bat eẽ ꝓpriũ uirũ. Quintus est si
fu̾it ui oppressa. Hoc autẽ intelligo
de ui absoluta. Sextus est qñ recõci¬
liauit eam sibi post adult̾um com¬
missum: uel eam publice adult̾an¬
tem retinet in consortio maritali
coniugẽ infidelem dimittat dato
sibi libello repudii. ⁊ illa nubat ali
scd̃m ritũ suũ si ip̃e conu̾taturad fi¬
dem et ip̃e tenetur eam reciꝑe. nõ ob¬
stante qd̃ ab alio cognita tui se con¬
iung̾it nisi alit̾ fu̾it fornitata Ef¬
fectus huius accusatõis est qd̃ si
maritus ꝓbat qd̾ intendit uel mul¬
er. hoc confiteatur nisi mulier repli¬
cet cõtra eũ aliquẽ de p̾dictis .uii. a¬

Expanded text:
incitur fornicari. Secundus si ipse prostituit. Tertius est cum ipsa credebat virum defunctum et nupsit alii, quia maritus rediens tenetur eam recipere, non obstante tali adulterio, nisi steterit scienter cum secundo marito, postquam primus venit. Quartus si cognita fuerit latenter ab aliquo, quem credebat esse proprium virum. Quintus si fuerit vi oppressa: hoc autusaretur. Sextus est quando reconciliavit eam sibi post adulterium commissum, vel eam publice adulterantem retinet in consortio maritali.coniugem infidelem dimittat dato sibi libello repudii et illa nubat alii secundum ritum suum; si ipsa convertatur ad fidem, ipse tenetur eam recipere, non obstante quod sit ab alio cognita cui se coniunxerit, nisi aliter fuerit fornicatatur huiusmodi accusationis est, quod si maritus probat quod intendit vel mulier hoc confiteatur, nisi mulier replicet contra eum aliquem de predictis septem ca
Abbreviated transcription (Latin):
uidi aram cuius superscriptõ erat
superponebatur titulus iudicans
cui essent. dedicate. Hunc inquit
Hic est deus qui fecit mundũ: et
om̃ia que in eo sunt. in quo uiiu¬
mus mouemur ⁊ sumus. ⁊ ẽ. De¬

Expanded text:
i aram cujus superscriptio erat superponebatur titulus indicans, cui essent dedicatae. « Hunc, inquit,Hic est Deus, qui fecit mundum, et omnia, quae in eo sunt, in quo vivimus, movemur et sumus. »
Abbreviated transcription (Latin):
landio u̾o adhuc imꝑio ꝑdu¬
rantẽ in ip̃a sollemptritate pasche
tanta iudeis ꝑturbatio ⁊ uastitas
iherosolimis accidit seditione com¬
mota ut illi soli qui in forib tem¬
pli constipatõe ppłi necati sunt.¬

Expanded text:
laudio vero adhuc in imperio perdurante, in ipsa solemnitate Paschae, tanta Judaeis perturbatio, et vastitas Hierosolymis accidit ex seditione commota, ut de illis solis qui in foribus templi constipatione populi necati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Hic enim primo ostendit᷑ lucas
se comitẽ fuisse pauli. ⁊ forte nũc
bi disputabant cum paulo .uiii.¬
epituri qui ponebant felicitatem
hominis in sola corꝑis uoluptate. ⁊
stoiti qui in sola uirtute. Itaq int̾
se dissentientes ⁊ in pugnatione
apli unanimit̾ consentiebãt. Et¬
apprehensum deduxerũt ad ariopa¬
gum .i. ad uicum martis. in quo .s.
erat templum martis qm̃ atheni¬
enses singulos uicos demoniau̾ant
a diis quos ibi colebant.⁊ arioth dr᷑¬
mars. Erat autẽ uicus excellentior
ariopagus. quia ibi erat curia ma¬
gistratuũ. ⁊ scole lib̾alium artium.

Expanded text:
 Hic enim primo ostendit Lucas se comitem fuisse Pauli, forte et nunc Et disputabant cum Paulo Epicurei, qui ponebant felicitatem hominis in sola corporis voluptate, et Stoici, qui in sola animi virtute. Et inter se dissentientes, in impugnatione Apostoli unanimiter consentiebant, apprehenseum duxerunt ad Areopagum, » id est ad vicum Martis, in quo scilicet erat templum Martis, quia Athenienses singulos vicos denominaverunt a diis, quos colebant, ut ant. Erat autem vicus excellentior Areopagus, quia ibi erat curia magistratuum, et scholae liberalium artium.
Abbreviated transcription (Latin):
tiochiam congregata multitudine
tradiderunt eis epłam. Et audita
consolatõne de iugo legis nõ unpo¬
nendo sibi. gauisi sunt frẽs de genti¬
qd̃ de prefato assensu suo in iherłm
ꝓdirimenta lite p̾taxata. scribit a¬
pss ad galatas in hunc modũ. Deinde
post annos .xiiii. a conu̾sione mea
ascendi ih̾osolimã cum batnaba as¬
sumptotito ⁊ contuli cũ eis .s. apłis¬
annoꝵ numo colligitur. quia eodẽ
anno quo paulus ascendit ihero¬
sua petrus ascendit romam. ⁊ eodẽ
anno sedit in cathedra ep̃ali in qua
to anno a promotõe bĩ petri in sedẽ
romanã ultimo anno n̾onis passi
sunt petrus ⁊ paulus: ⁊ sic .xxcix.
a conuersione pauli. Uñ colligitur
paulum ad fidem cõu̾sum eodẽ ãno
quo dñs passus est. cũ constet petrũ
⁊ paulũ .xxxiͦx. anno a passione dñi
qui fuit ultimus n̾onis. passos esse
martyrium. Si aut̃ q̃nq legatur pan¬

Expanded text:
t, congregata multitudine tradidit eis Epistolam. Et audita consolatione, de jugo legis non imponendo sibi, gavisi sunt fratres de gentiquia de praefato ascensu suo in Jerusalem pro dirimenda lite praetaxata scribit Apostolus ad Galatas in hunc modum: « Deinde post annos quatuordecim a conversione mea ascendi Hierosolymam cum Barnaba assumpto et Tito, et contuli cum eis Evangelannorum numero colligitur, quia eodem anno quo Paulus ascendit Hierosua, Petrus ascendit Romam, et eodem anno sedit in cathedra episcopali, in qua to anno a promotione beati Petri in sedem Romanam, scilicet ultimo anno Neronis, passi sunt Petrus et Paulus, et sic 39 anno a conversione Pauli. Unde colligitur Paulum ad fidem conversum eodem anno, quo Dominus passus est, cum constet Petrum, et Paulum 38 anno a Passione Domini, qui fuit ultimus Neronis, passos esse martyrium. Si autem legatur a
Abbreviated transcription (Latin):
urbi clarum u̾bi dei lumen fuiss
exortum. symonis magi tenebre cũ
suo actore restincte sunt.Sermo au¬
tem u̾itatis ⁊ lucis qui ꝑ petrũ pre¬
dicabatur uniu̾soꝵ mentes placido
illustrauit auditu ita ut cotidie au¬
dientib eũ nulla uiqͣm sacietas fi¬
iret. Uñ nec auditõ eius sola suffecͤ
bat ad perpetuã eoꝵ cõmonitõem
habende scripture trad̾et. quo domi
foris q in huiuscemodi u̾bi medita¬
tionib ꝑman̾ent. Nec prius obsecrã¬
d desisturit qm qd̾ orau̾ant impetra¬

Expanded text:
urbi clarum verbum Dei lumen fuisset exortum, Simonis quidem tenebrae cum suo auctore restinctae sunt. Sermo autem veritatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, bat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam Scripturae traderet, quo domi forisque in hujuscemodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrando desistunt, quam quae oraverant impetra
Abbreviated transcription (Latin):
ti tñ eodẽ usuali sicut alibi det̾mina¬
tũ ẽ. Quartodecimo ergo anno a pas
scendit petrus romam ⁊ sedit in ca¬
thedra ep̃ali .x. annis sub claudio qui
regnauit .xiiii. annis. ⁊ nero post
eum totidem annis. Primo quidẽ¬
se dit anthiochie .uii. annis in sede
manam. Post .uii. autem annos
quibus sedit in sede anthiochena
consilio dñi de ihosolima ascẽdit
romam. S in ascensu transiit ꝑ
anthiochiam ut confirmaret sub¬
ditos suos in fide. ⁊ ut habetur in
cronicis substituit euodiũ in sede

Expanded text:
tamen eodem usuali, sicut alibi determinatum est. Quarto decimo ergo anno a passscendit Petrus Romam, et sedit in cathedra episcopali docem annis sub Claudio, qui regnavit quatuordecim, annis, et Nero post eum totidem annis. CAP. sedit Antiochiae septem annis in sede manam. Post septem autem annos, quibus sedit in sede Antiochena, consilio Domini de Jerusalem ascendit Romam, sed in ascensu transiit per Antiochiam, ut confirmaret subditos suos in fide. Et ut habetur in Chronicis, substituit Eudochium in sede
Abbreviated transcription (Latin):
ila ⁊ ꝑambulabant syriam ⁊ ciliciã.
post ea uenit in derbem et listrã ubi
patre gentili cui ꝓhibebãt testimoni¬
um religionis omnes fideles qui erãt
listris. Hunc constituit paulus ep̃m
scandalo uideoꝵ ne .s. scandau ⁊ arẽt᷑
qd̾ haberent ep̃m incircũcisum ñ qd̵
legulia post u̾itatẽ euugłii eẽnt ne¬
cefsaria paulatim tñ nõ subito iudeis

Expanded text:
 perambulabat Syriam et Ciliciam. » « Postea venit in Derben et Lystram , « patre gentili, cui perhibebant testimonium religionis omnes fideles, qui erant Lystris. » Hunc constituit Paulus episcscandalo Judaeorum, ne scandalizarentur, quod haberent episcopum incircumcisum, non quod legalia post veritatem Evangelii essent necessaria, paulatim tamen non subito Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
est quo aĩo facias qd̃ uitiosum ẽ fecis¬
ui prudentiam sequi de . eiii.¬
sid̾at tunc recte uiuit si om̃i¬
a prius estimet. si dignitatẽ reb
non ex opinione multoꝵ. s ex eoꝵ
natura constituat. Prudens ꝓpriũ
est examinare consilia ⁊ non cito
facili credibilitate ad falsa ꝓlabi

Expanded text:
rest quo animo facias quod fecisQui prudentiam sequi desiderat, tunc recte vivit, si omnia prius estimet, si dignitatem rebus, non ex opinione multorum, sed ex eorum natura constituat. Prudentis proprium est examinare consilia et non cito facili credulitate ad falsa prolabi
Abbreviated transcription (Latin):
Ermones utiles magis qmͣ
facetos ama. Rẽprehensibil
est tisus si est ĩmodicus. si puerilit̾
etfusus. si muliebrit̾ fractus. Odibi¬
lem quoq facit hominẽ risus aut
Ecte factoꝵ uerus in ip̃is fru
ctus est nec ullum p̾cium uit¬
tutum dignum illis extra ip̃as ẽ

Expanded text:
ermones utiles magis quam facetos ama. Reprehensibilis est risus, si est immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter factus fractus . Odibilem quoque facit hominem risus aut ecte factorum verus fructus in ipsis est, nec ullum pretium virtutum dignum illis, extra ipsas est.
Abbreviated transcription (Latin):
intdicta coniugia in ire p̾sumpserit
in gradu ꝓhibito: etiam ignorant̾ so¬
boles de tali coniunctione suscepta
prsus illegittima censenda ẽ. de pen¬
tum ignorãtam nullum hĩtura sub¬
sidiũ cũ illi talit̾ contrahendo nõ ex¬
ꝑtes scĩe. uel saitem affectatores igno¬
rantie uideantur. Parimodo ꝓles ille

Expanded text:
interdicta coniugia inire presumpserit in gradu prohibito etiam ignoranter. soboles de talj coniunctione suscepta prorsus illegitima censeatur. de parentum ignorantia nullum habitura subsidium. cum illj taliter contrahendo non expertes scientie uel saltem affectate ignorantie uideantur. parj quoque modo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem constituendi sũmum pontifi¬
tem ⁊ imi tandi pro arbitrio suo. uidẽ¬
pa filius herodis agrippe qm̃ pater
decedens in manui gaii dimiserat. Iste¬
audiens qd̃ causa ppłi sui ageretur
intercessit ꝓ eis ⁊ obtinuit. ⁊ rescͥpsit
gaius ꝓcuratori ut ab huinsmodi ex¬

Expanded text:
tatem constituendi summum pontificem, et mutandi pro arbitrio suo, epa, filius Herodis Agrippae, quem pater decedens in manu Claudii dimiserat. audiens, quod causa populi sui ageretur, intercessit pro eis et obtinuit. Et rescripsit Claudius procuratori, ut ab hujusmodi ex