comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum que se inquiete uisu ex affricano audisse dicebat e
Io sĩita e ut opt̾ini cuiꝰq animꝰ in morte facillime euolet
tamq̃ ex custodia ninculisq corporis. cui censemꝰ cursũ
rere eius euentu uereor ne muidi magis quã amiqisit:
Sm autẽ illa uereor: ut ide interitꝰ sit aĩoꝵ et corporu
nec ullus sensus maneat: ut iul boni ẽ inmorte. sic cer¬
te ulmali.: sensu eni amisso fit ide quasi natus nõ eẽt
om̃ino. qͣuẽ tñ ẽẽ natu et nos gaudemus: et hec ciuitas
dus erit letabitur: Suaobrer ci illo ꝗdez ut supra dixi
prius introyera sic prius exisse deuita. Set tñ recoro¬
cione nrͣe amicicie sic fruor: ut beate uirisse uidear. ꝗa
cũ scipione uixeriz. Quo cũ m ꝯiuĩcta cura de re publica
et de prinata fuit:. Quo cũ mͥ et domus ẽt milicia coĩs¬
fuit et io m̃quo est oĩs nuis amicicie. uoluntatũ. studioꝵ.

Expanded text:
rum, quae se in quiete per visum ex Africano audisse dicebat. rum, quae se in quiete per visum ex Africano audisse dicebat. id si ita est, ut optimi cuiusque animus in morte facillime evolet tanquam e custodia vinclisque corporis, cui censemus cursum hoc eius eventu vereor ne invidi magis quam amici sit. sin autem illa veriora, ut idem interitus sit animorum et corporum nec ullus sensus maneat, ut nihil boni est in morte, sic certe nihil mali. sensu enim amisso fit idem, quasi natus non esset omnino, quem tamen osse natum et nos gaudemus et haec civitas, dum erit, laetabitur. quam ob rem cum illo quidem, ut supra dixi,prius introieram, sic prius exire de vita. sed tamen recordatione nostrae amicitiae sic fruor, ut beate vixisse videar, quia cum Scipione vixerim, quocum mihi coniuncta cura de publica re et de privata fuit, quocum et domus fuit et militia communis et, id in quo omnis vis est amicitiae, voluntatum studiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sencior qui hoc nuꝑ disserere ceperũt. cũ corporib simul
aĩos interire. atq oĩa morte deleri. plus apuo me anti
religiosa iura tribuere. Qd nõ fecissent ꝓfecto. si nichil
ad eos ꝑtinere arbitrarent̃. uł eoꝵ qui in hac t̾ca fuer̃t.
magnãq grecia que nũc deleta est tunc florebat insti¬
tusis et p̃ceptis suis erudierũt. uł eiꝰ ꝗ apolonis oracło
sipientissimꝰ ẽ iudicatus. qui nõ tũ hꝰ. tũ illud. ut pleri¬
q set roe sẽꝑ aĩos hominu ẽẽ diuinos hsq cũ ex cor¬
pore excessissent. reditu incelu patere optimo cuiq
et iustissimo expeditissimũ. qd̾ ide scipioni uidebutur.
qui quide quasi p̾sagiret ꝑ paucis ance morte dieb.
cͣ ephylus et manilius ad ẽẽnt et alii plures. Tuq
⁊̃ sceuol mecũ uenisses triduũ disseruit de re pũblica:
cuiꝰ disputacõis fuit extremu fere. ae imortalitate aĩo¬

Expanded text:
per haec disserere coeperunt, cum corporibus simul per haec disserere coeperunt, cum corporibus simul animos interire atque omnia morte deleri. plus apud me antiqreligiosa iura tribuerunt, quod non fecissent, profecto, si nihil ad eos pertinere arbitrarentur, vel eorum qui in hac terra fae nunc quidem deleta est, tum florebat, institutis et praeceptis suis erudierunt, vel eius, qui Apollinis oraculo sapientissimus est iudicatus, qui non tum hoc tum illud, ut in plerisque, sed idem semper, animos hominum esse divinos eisque, cum ex corpore exissimum. quod idem Scipioni videbatur, qui quidem, quasi praesagiret, perpaucis ante mortem diebus, cum et Philus et Manilius adesset et alii plures, tuque etiam Scaevola, mecum venisses, triduum disseruit de re publica, cuius disputationis fuit extremum fere de immortalitate animo
Abbreviated transcription (Latin):
futura bella deleuit: Quid dica de morib facillimis de
pietate ĩmatre liberalitate msorores. bonitate insuos
iusticia in oes. Nota sut uobis. quã aute ciuitati carus i¬
fuerit. merore funeris indicatu ẽ. quid sͥ hũc paucoꝵ
annoꝵ accessio uiuare potuisset. Benectus eĩ quãuis nõ
sit grauis. ut memini catonez ante q ẽẽt mortuus me¬
cu et cũ scipione disserere. tam̃ aufert ea uiriditatez
mqua erat nũc ecia scipio. Quã obre iuta talis fuit uł¬
sensu celeritas abstulit. Quo de gen̾e mortis difficile
dictuͣ ẽ. Quid hoĩes de hoc suspicent uidetis. hoc tãtu
uere licet dicere .p. scipioni ex multis dieb quos ĩ uita
celeberrimos letissimosq uiderit illu diez clarissimu
fuisse: cũ senatu dimisso domũ reductus ẽ ad uesperu
excessit eiuta. ut exta alto dignitatis gradu ad supos
uideat᷑ deos pocius q̃ inferos ꝓuenisse. sleq ei his as¬

Expanded text:
futura bella delevit? quid dicam de moribus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnis? nota sunt vobis. quam autem civitati carus fuerit, maerore funeris indicatum est. quid igitur hunc paucorum annorum accessio iuvare potuisset? senectus enim quamvis non sit gravis, ut memini Catonem anno ante quam est mortuus, mecum et cum Scipione disserere, tamen aufert eam viriditatem, in qua etiam nunc erat Scipio. quam ob rem vita quidem talis fuit sensum celeritas abstulit. quo de genere mortis difficile dictu est; quid homines suspicentur videtis: hoc vere tamen licet dicere, P. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeberrimos laetissimosque viderit, illum diem clarissimum fuisse, cum senatu dimisso domum reductus ad vesperum estexcessit e vita, ut ex tam alto dignitatis gradu ad superos videatur deos potius quam ad inferos pervenisse. neque enim a
Abbreviated transcription (Latin):
incerta. posita nõ ta inꝯsiliis nrͣis quantu infortune
temeritate. Qui aũ inuirtute sũmu bonu ponũt. pre¬
cdare illi quidez facuĩt. Set hec ip̃a uirtus amiciciã et gi¬
gnit et ꝯtinet: nͥec sine uirtute amicicia ẽẽ ullo pacto po¬
test. Iaz uirtutez ex ꝯsuetudine uite nrͣe ẜmonisq nrͣi
interpretem̃. nec eaͣ ut quida docti. u̾boꝵ magnificẽcia
met. am̃: uirosq bonos eos qui habent᷑ numeremꝰ. pau¬
los catones.si. Scipiones: philos. his que cõis uita ꝯtẽ¬

Expanded text:
unae temeritate. qui autem in virtute summum bonum ponunt, praeclare illi quidem, sed haec ipsa virtus amicitiam et gignit et continet, nec sine virtute amicitia esse ullo pacto potest. iam virtutem ex consuetudine vitae nostrae sermonisque nostri interpretemur nec eam, ut quidam docti, verborum magnificentia metiamur, virosque bonos eos qui habentur numeremus—Paulos Catones Gallos Scipiones Philos—his communis vita
Abbreviated transcription (Latin):
lesta ẽ. Itaq nõ aqua nõ igni. ut au̾int plurib ĩ locis
utimur qua amicicia. nͣeq egco nuc de uulgari aut de
mediocri que tam̃ ip̃a et delectat ⁊ ꝓdest. set de uera
et ꝓfecta lomior qͣuałis eoꝵ qui pauci noĩant᷑ fuit. Nã
et secũdas res splendidiores facit amicicia: et aduersas
paciens comunicãsq leuiores. Cũq plurimas ⁊ maxi¬
mas ꝯmoditates amicicia ꝯtineat. tũ illa nimuꝵ prestat
om̃ib. qd̾ bonã spẽ prelu̾cet ĩ posteꝵ. nec debitari aĩos

Expanded text:
lesta est: itaque non aqua, non igni, ut aiunt, pluribus locis utimur, quam amicitia. neque ego nunc de vulgari, aut de mediocri, quae tamen ipsa delectat et prodest, sed de vera et perfecta loquer; qualis eorum, qui pauci nominantur, fuit. Nam et res secundas splendidores facit amicitia, et adversas, patiens communicansque, leviores, cumque plurimas et maximas commoditates amicitia contineat, tum illa nimirum praestat omnibus, quod bona spe praeluceat imposterum nec debilitari animas
Abbreviated transcription (Latin):
lius disserũt. fortasse uere. s ad comunẽ utilitate paru.
flegant᷑ eĩ quẽq ẽẽ iuꝵ bonu nisi sapiẽte. sit ita sane.
Set eã sapiencia interpretant᷑ quã adhuc mortalis nẽo
ẽ osecutus: Nos autẽ ea que sũt musiret uita comuninõ
ea que fingunt: aut optant᷑ spectare debemus: set nũqͣ
ego dica. si. fabriciu. m. turiu. ⁊. corũcaniuz. quos
sapientes nr̃i maiores iudicabant. adistor normã fuis¬
se sapientes: Qua re sibi habeãt sapiẽcie nomen et inui¬
diosu et õbscairu. Concedãt ut ha boni uiri fuerĩt. nͣe
i o qo faciẽt: Negabũt id nisi sapienti posse ocedi: agamꝰ
gͥ pingui ut auit minerua. qui ita se gerunt. Ita uinũt.
ut eoꝵ probet̃ fides. integritas. liberalitas: equalitas. nͨ
sit in eis ulla cupiditas.: libido: audacia: sitq magna con¬
stancia us hi fuerũt modo quos noĩaui. hos uiros bonos
ut habur fimt. sic eciã appellandos putemꝰ. qui assẽquũt᷑

Expanded text:
 fortasse vere, sed ad communem utilitatem parum; negant enim quemquam esse virum bonum nisi sapientem. sit ita sane: sed eam sapientiam interpretantur, quam adhuc mortalis nemo est consecutus. nos autem ea quae sunt in usu vitaque communi, non ea quae finguntur aut optantur, spectare debemus. numquam ego dicam C. Fabricium, M’. Curium, Ti. Coruncanium, quos sapientis nostri maiores iudicabant, ad istorum normam fuisse sapientis. qua re sibi habeant sapientiae nomen et invidiosum et obscurum, concedant ut viri boni fuerint. ne id quidem facient; negabunt id nisi sapienti posse concedi. agamus igitur pingui, ut aiunt, Minerva. qui ita se gerunt, ita vivunt, ut eorum probetur fides integritas aequitas liberalitas, nec sit in eis ulla cupiditas libido audacia, sintque magna constantia, ut ei fuerunt, modo quos nominavi, hos viros bonos, ut habiti sunt, sic etiam appellandos putemus, quia sequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
angi solent. Nichil eĩ mali accioisse scipioni puto. in ac¬
cidit siqd accidit. Sniis aũ incõmodis grauit᷑. nͣgi non
amicu set se ip̃m amantis ẽ. Cũ illo uo quis neget actũ
optare uellet: qd nõ adeptus ẽ qd̾ hõi fas ẽet optare:
qui sũma spez ciuiu quã de eo ia puero habuerãt cõ¬
tinuo adolescens incredibili uirtute supauit. ꝗ ꝯsulatũ¬

Expanded text:
angi solent. nihil mali accidisse Scipioni puto; mihi accidit, si quid accidit; suis autem incommodis graviter angi non amicum, sed se ipsum amantis est. cum illo vero quis neget actum optare vellet, quid non adeptus est, quod homini fas esset optare, qui summam spem civium, quam de eo iam puero habuerant, continuo adulescens incredibili virtute superavit; qui consulat
Abbreviated transcription (Latin):
ti possunt ẽẽ uilui. uirtutez et bonitatez ꝑspicere uideant̃.
quãq̃ ꝯfirmatur amicicia et beneficio accepto. ⁊ studio
ꝑspecto. et ꝯsuetudine adiuncta. Quib reb p̃dictis adil¬
lu primu motu animi et amoris adhibitis. Quedã ad¬
mirabilis exardescit beniuolencie magnitudo: qua si ꝗ
putant. ab inbecillitate ꝓficisci. ut amicicia sit talis res¬
ita ad amicitia eẽt aptissimus. Quod longe secus ẽ. Ut
eĩ quisq sibi plurimu ꝯfidit: et ut qsq maxime u̾tute
et sapiẽcia sic munitꝰ ẽ ut nullo egeat: suaq om̃ia inse
ip̃o posita iudicet: ita ĩ amiciticis expetendis colendisq
maxime excellit alios. & u d ei affricanꝰ indigens mei fu¬
it: minime ercule. at ne ego illius. Set ego admiracõe
quada uirtutis eiꝰ. ille uicissi opmione fortasse nõnulla.

Expanded text:
 possunt, virtutem et bonitatem perspicere videantur? quamquam confirmatur amor et beneficio accepto et studio perspecto et consuetudine adiuncta, quibus rebus ad illum primum motum animi et amoris adhibitis admirabilis quaedam exardescit benevolentiae magnitudo. quam si qui putant ab imbecillitate proficisci, ut sit per quem adsita ad amicitiam esset aptissimus; quod longe secus est. ut enim quisque sibi plurimum confidit et ut quisque maxime virtute et sapientia sic munitus est, ut nullo egeat suaque omnia in se ipso posita iudicet, ita in amicitiis expetendis colendisque maxime excellit. quid enim? Africanus indigens mei? minime hercule! ac ne ego quidem illius, sed ego admiratione quadam virtutis eius, ille vicissim opi
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Tu cato e locutꝰ quo erat nemo fere semor tprib
illis nemo prudẽtior. Nũc lelius ecia sapiẽs sic eĩ ha
bitus ẽ et amicicie gloria excellens de amicicia loquit᷑
Tu ueli a me aimu parũꝑ au̾tas. lelui loqui ip̃
putes .G. famus: ⁊ &. mucius ad soceꝵ ueniũt posti
mortez affricani. abhis  ẜmo oritur. Respodit lelius
culiꝰ tota dispiit atio ẽ de amicicia quã legens tu ip̃e cogͦ¬
te deres ouiz q nom si lape elle ꝯiectos. unuz te lapientez
et appellant et existimant. tribuebat᷑ hoc mͦ sapiẽcia
.M. catom. Sciius ltiliu apud palres nr̃os appella¬
tur ẽe sapiente. set uterq alio quota modo .E. tuliꝰ
quia prudens ẽẽ iniure ciuili putibat᷑. Cato qr młtaꝵ
reꝵ usu habebat. multa eiꝰ insenatu et ĩ foro. uł iam¬

Expanded text:
ia. tum est Cato locutus, quo erat nemo fere senior temporibus illis, nemo prudentior; nunc Laelius et sapiens, sic enim est habitus, et amicitiae gloria excellens de amicitia loquetur. tu velim a me animum parumper avertas, Laelium loqui ipsum putes. C. Fannius et Q. Mucius ad socerum veniunt post mortem Africani; ab his sermo oritur, respondet Laelius, cuius tota disputatio est de amicitia, quam legens te ipse cognre debes omnium oculos in te esse coniectos unum; te sapientem et appellant et existimant Tribuebatur hoc modo M. Catoni, scimus L. Acilium apud patres nostros appellatum esse sapientem, sed uterque alio quodam modo: Acilius quia prudens esse in iure civili putabatur, Cato quia multarum rerum usum habebat et multa eius et in senatu et in foro vel pr
Abbreviated transcription (Latin):
puisa prudent̾ uł acta altant᷑ uł resposa acute ferebãt.
proptea quasi cognomen ia habebat ĩ senectute sapi¬
entis. Te autez alio quoda modo nõ solu natura et mo¬
rib. ueꝵ ecia studio ⁊ doctrina ẽẽ sapiẽte. nec sicut
uulgus. sed ut eruditi solent appellare saꝑientẽ. qua¬
leͣ inreliqua grecia nemine. sa qui septe appellant᷑
eos qui ista subtiliꝰ queĩt innu̾o sapͣientu nõ habent̃.¬
Atenis unu accepimꝰ et eũ quider eciar apollinis oracło
existimant ut oĩa tua inte ducas ẽẽ posita. humanosq
casus urtute inferiores putes. Itaq exme querunt.
credo et exhoc itez sc̃euola. quonasz pacto mortez affrica

Expanded text:
isa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur; propterea quasi cognomen iam habebat in senectute sapientis. Te autem alio quodam modo non solum natura et moribus, verum etiam studio et doctrina esse sapientem, nec sicut olgus, sed ut eruditi solent appellare sapientem, qualem in Graecia reliqua neminem—nam qui septem appellantur, eos qui ista subtilius quaerunt in numero sapientium non habent—Athenis unum accepimus et eum quidem etiam Apollinis oraculo existimant, ut omnia tua in te posita esse ducas humanosque casus virtute inferiores putes. itaque ex me quaerunt, credo ex hoc item Scaevola, quonam pacto mortem Africa
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. Quã obrez catoni caue ante ponas ne istu ꝗdẽ ip̃.
quẽ apollo ut ais sapientissimu iudicauit: huiꝰ eĩ cato¬
loquar sic habeto. Ego si scipionis desiderio me moueri
nege: quã id recte facia. uiderint sapientes: set certe mẽ¬
ciar. Moueor eĩ tali amico orbatus. qualis ut arbitror ne¬
mo umqͣ erit: et ut ꝯfirmare possu. nemo certe fuit:
Set non egeo ego medicina qui me ip̃e ꝯsolor ⁊ maxime
eo solacio qr illo errore careo. quo amicoꝵ discessu pleriq¬

Expanded text:
viro. quam ob rem cave Catoni anteponas ne istum quidem ipsum, quem Apollo, ut ais, sapientissimum iudicavit; huius eoque vestrum loquar, sic habetote: ego si Scipionis desiderio me moveri negem, quam id recte faciam viderint sapientes, sed certe mentiar. moveor enim tali amico orbatus, qualis, ut arbitror, nemo umquam erit, ut confirmare possum, nemo certe fuit. sed non egeo medicina: me ipse consolor et maxime illo solacio, quod eo errore careo, quo amicorum decessu pleriq
Abbreviated transcription (Latin):
quitate potest beniuolẽcia tolli ex amicica nõ potest. ⁊¬
Gublata eĩ beniuolencia. amicicie nom̃ tollit᷑. ꝓpĩꝗtatis
manet: quanta aute uis amicicie sit ex hoc intelligi ma¬
xime potest. qd̾ ex infinita societate generis humani
quã ꝯciliauit ip̃a natura. ita ꝯtracta res ẽ et adducta ĩ¬

Expanded text:
benevolentia tolli potest, ex amicitia non potest; sublata enim benevolentia amicitiae nomen tollitur, propinquitatis manet. quanta autem vis amicitiae sit ex hoc intellegi maxime potest, quod ex infinita societate generis humani, quam conciliavit ipsa natura, ita contracta res est et adducta i
Abbreviated transcription (Latin):
uertit. Q uã obrez utriq nr̃m gratu ad modu fece¬
ris. Ego uõ nõ granarer si michi ip̾e ꝯfiderẽ.: sla ⁊ ꝑͥ
dara res ẽ. ⁊ sumꝰ ut dixit fanmiꝰ eciosi. Set quis egõ
su: aut que ẽ mme facultas: doctoꝵ ẽ ista consuetudo.
eaq precipue grecoꝵ ut his ꝓponat᷑ de quo disputent
quãuis subito. Magnũ opus ẽ. egetq exercitacõe nõ
parua. Quã obre que disputari de amuicicia possũt. ab
eis cẽseo queratis qui ista ꝓfitent. Ego uos hortari pos¬
su ut amicicia om̃ib reb humanis ante ponatis: Ni¬
chil ẽ eĩ tã nature aptu.ta ꝯueniẽs ad res secũdas:
uel ad u̾sas: Set hoc primu sencio. nisi ĩboĩs amiciciã¬

Expanded text:
feceris. Ego vero non gravarer, si mihi ipse confiderem, nam et lara res est et sumus, ut dixit Fannius, otiosi. sed quis ego sum aut quae est in me facultas? doctorum est ista consuetudo eaque. Graecorum, ut eis ponatur de quo disputent quamvis subito. magnum opus est egetque exercitatione non parva. quam ob rem quae disputari de amicitia possunt, ab eis censeo petatis, qui ista profitentur; ego vos hortari tantum possum, ut amicitiam omnibus rebus humanis anteponatis; nihil est enim tam naturae aptum, tam conveniens ad res vel secundas vel adversas. sed hoc primu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat in hac uita questor urbanꝰ. Exͣquo intelligi tãli¬
bus preniis ꝓpositis numqͣ de futura bella ciuilia. Ita¬
q parietes moͣdo urbis stant ⁊ manẽt huq ip̃i iã extre¬
itia scelera metuentes: Re uo publica penitꝰ amisi¬
ppło romano iniuste ĩperãti accidere potuerũt qd hñt
Uod ꝑspicuũ sit beniuolencie ui ẽe magnã metꝰ
ĩbecille. Sequit ut desideramꝰ quib reb facilime
possimꝰ eaz. qua uolumꝰ adipisci cũ honore et fide cari¬
tar  et uanõ pͤariter oes egemꝰ. Na ad cuiꝰ uita
institiua accomodandũ ẽ a multis ne opus sit an saͣ¬
tis sit a paucis diligi. Certu igitur hoc sit idq ⁊ pri¬
mu et maxime necessariũ fanuliaritates ħere fidas
amanciu nos amicoꝵ et nrͣa mreanciu. hec igͥ una
et gloria et beniuolencia cuuu. fortasseq nõ eque ões
egent. Get tn sicui hec supͥetãt adiuuant aliquãtulũ

Expanded text:
fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisius. Quae si populo Romano iniuste imperanti accidere potuerunt, quid debent uum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque mum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum
Abbreviated transcription (Latin):
uellet tuz audire tuz dicere. Ergo om̃e officiu qd
ad ꝯiunctõe hoĩu et societatez metuenda ualet añ¬
ponendu ẽ illi officio qd̾ cognicõe et scĩa continetur.
Illu̾d forsitan querendũ sit nu hec cõitas que marie
est apta nature sit ecia moderacõi modestieq sẽꝑ añ¬
ponenda: Non plicet: Sunt eniz queda pti ita feoi¬

Expanded text:
vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et scientia continetur. Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, quae maxime est apta naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita fo
Abbreviated transcription (Latin):
sic hoĩes ac multo ecia magis natura ꝯgregati adhibẽt
agendi ꝯgregandiq solercia. Itaq nisi ea uirtus que
ꝯstat ex hõibus tuendis .i. exsocietate gen̾is humani
actingat ꝯgnicione reꝵ soliuaga cognicio ⁊ ieiuina ui¬
dentur. Itemq magnitudo animi remota cõitate ꝯuĩc¬
tioneq humana feritas sit queda ⁊ in manitas: Ita
fit ut uincat cognicõis studiu ꝯsociacio hoi̾u atq cõitas.
Nec ueꝵ ẽ qd̾ dicitur a qͣuibusda ꝓpt̾ necessitatẽ uite
ꝙͣ ea que natura desideraret ꝯsequi sine aliis atq effi¬
tere nõ possemus. Idcirco ista eẽ cu hõib cõitate atq
societate:. Ꝙ si oĩa nobis que ad uictu cũltũq perti¬
q ingenio negotiis om̃ib omissis totu se ĩ cognicõe
et sciencia collocaret. Non ita ẽ: sla et solituoinẽ fu¬
geret et sociuz studii quereret. tuz docere tuz discere

Expanded text:
sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat cognitionem rerum, solivaga cognitio et ieiuna videatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec verum est, quod dicitur a quibusdam, propter necessitatem vitae, quod ea, quae natura desideraret, consequi sine aliis atque efficere non possemus, idcirco initam esse cum hominibus communitatem et societatem; quodsi omnia nobis, quae ad victum cultumque pertique ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere
Abbreviated transcription (Latin):
banu epaminũda Lysias pitagores: Siracusiu dyonẽ
si modo aliqd actulimꝰ. a doctorib atq doctrina instructi
ad ẽa et ornati accessimꝰ. Neq solu uui atq pñtes stu¬
diosos discendi erudiũt atq docent. S et ħ ide eciã post
mortez monimentis licteraꝵ assequunt.: Nec ẽĩ ullus¬
locus ẽ pretermissus ab iis qui adleges qui admores
stru negociu ꝯtulisse uideant᷑. Ita illi ip̃i doctrine studi¬
is et sapĩe dediti ad hoĩu utilitate siu sapu prudẽcia¬
intelligeciaq potissimu ꝯferunt: õb ea ecia causa
eloqui coͣpiose modo pͥrudent̾ melius q̃ uł acutissime
sine eloquẽcia cogitare. ꝙ cogitacio inse ip̃a uertitur.
Eloquencia ꝯplectit̃᷑ eos quĩb cu cõitate unctisunt.
Atq ut apĩ examina non fingendoꝵ fauoꝵ cã ip̃a con¬
gregantur. set cũ ogregãbilia natura sint fingũt fauos

Expanded text:
banum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem banum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem m attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec enim locus strum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiantellegentiamque potissimum conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus. Atque ut apium examina non fingendorum favorum causa congregantur, sed, cum congregabilia natura sint, fingunt favos,
Abbreviated transcription (Latin):
anteponenda ẽ. acq id optimꝰ ꝗsq re ip̃a oñdit ⁊ iudicat᷑.
Qu̾is ẽ ẽĩ ta cupidus ĩ ꝓspicie̾nda cogscendaq reꝵ nͣa ut
si ei tractãti ꝯtẽplantiq res cognicõe dignissimas subito sit
allatu. piculu discrimenq patrie. cui subuenire opitu¬
lari possit nõ illa oĩa relinquat atq abiciat. Etia si dinu¬
nierare se stellas aut metiri mũdi magͥtudinez posse arbi¬
traret᷑. Atq hoc ꝗde ĩ parentis ĩ amicire aut pericło fece¬
rit. quib reb intelligit᷑ studiis officiisq scĩe p̃ponenda ẽ
officia iusticie que ꝑtinẽt ad hoĩu utilitatez qua nichil hõi
debet ẽẽ anͣtiquius. Atq illi quoꝵ studia uitaq oĩs ĩ reꝵ
cognicõe uersata ẽ: tñ ab augẽdis hoĩu u̾tilitatib ⁊ ꝯmo¬
dis nõ recesserũt: Na et erudierũt mulcos qͣuo meliores
ciues utilioresq rebus ⁊ suis et publicis ẽent. Ut the¬

Expanded text:
anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quorum studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque rebus suis publicis essent, ut The
Abbreviated transcription (Latin):
sepe intelligemꝰ exͣ parus. Ex oculoꝵ obtutu supcilioꝵ
aut remissione aut ꝯtractõe ex mesticia hylaritate ex
risu ex locucõe ex reticencia ex ꝯtencõe uocis ex submis¬
sione ex ceteris simłib facile iudicabimꝰ qd eoꝵ apte
fiat ꝗd ab officio nãq discrepet. Qͤuo ingn̾e nõ ẽ ꝯmo¬
du quale ꝗoq eͥoꝵ sit ex aliis iudicare. ut siqd dedeceat
ĩ illos uitemus et ip̃i: fit ei nescio quomͦ ut magis in
aliis cernamꝰ qͣ ĩnobis metip̃is siꝗd dẽlinquit᷑. Itaq fa¬
cillime corrigunt᷑ ĩ discernendo quoꝵ uicia imitantur
emẽdandi cã magr̃i. ¶ Nec uͣo alienu ẽ ad ea eligẽda:
que dũbitacõe afferũt adhibere doctos hoĩes uł eciam
usu ꝑitos: ⁊ ꝗd his de unoquoq gn̾e officii placeat ex¬
quirere. Maior eĩ pars eo fere deferri solet quo a ña

Expanded text:
saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu, superciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo f
Abbreviated transcription (Latin):
tores ⁊ ii qui sign fabricant᷑. ⁊ ueri ecia poete siun
ꝗsq opus a uulgo ꝯsiderari uũlt ut siꝗd reprẽhensu
sit a plurĩb id corrigat᷑ hͨiq ⁊ secu ⁊ cũ aliis ĩ eo ꝗd
peccatu sit ex quirũt sic alioꝵ iudicio ꝑ multa nob̾ fici¬
enda ⁊ nõ facienda ⁊ mutãda et corrigẽda sũt. Que
uͣo more agunt᷑ et insticutis ciuilib de his nichilẽ p̃ci¬
piendu. Illa eĩ ip̃a p̾cepta sunt. Nec quẽqͣ hoc errore
duci oportet ut si ꝙo socrates aut aristippus ꝯtra morẽ
ꝯsuetudineq ciuile fecerĩt locuti ue sint idez sibi arbi¬
tret᷑ licere. Magnis illi. ⁊ diuinis bonis hac licencia¬
assequebant᷑. C micoꝵ uo racio tota ẽ eicienda. ẽ eniz:¬

Expanded text:
ui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiaassequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; e
Abbreviated transcription (Latin):
hiq de cõi officio ꝯuenissent. ⁊ casu formosus puer prete¬
riret dixissetq sophodes. O pueꝵ pulcruz ꝑicle ait at
eĩ pretore sophocle decet nõ solu manus set ecia oculos
abstinentes here. Atq hic idez sophocles si ĩ athletaꝵ ap
p̾robacõe dixisset iusta reprehensione caruisset. Tãta uis
ẽ ⁊ loci et tpͣis ut siꝗs cu causa apturus ĩ itinere aut
ambulacõe secu ip̃e meditet᷑. Aut siqd aliud actencius co
gitet nõ rep̃hendat᷑. At hoc ide si in ꝯuiuio faciat ĩ hũanꝰ
uideat᷑ inscicia tp̃is. Set ea que multu adhumanitate
oiscrepant ut siquis inforo cantet aut siqua ẽ magna
alia pu̾sitas facile apparent nec magnopere admouicõ¬
ne et precepta desiderant. Que aũ pua uident᷑ ẽẽ delic¬
ta neq a multis intelligi possunt abhis eciã diligenciꝰ
delinandu. Ut infidelib aut ĩ tibiis qͣzuis paulu di¬
screpent tñ id a sciente aĩaduerti solet. Sic uiuẽdu ẽ

Expanded text:
ique de communi officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetat hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi pdeclinandum. Ut in fidibus aut in tibiis quamvis parum discrepent, tamen idem a sciente animadverti solet; sic videndum est
Abbreviated transcription (Latin):
aũ digͥnitas coloris bonitate  ftuenda ẽ color exercitacoi¬
b cͥorporis. Adhibenda pret̾e̾a mũdicia ẽ nõ odiosa neq
exqsita nimis tantũq fugiat agrestẽ et ĩ humanã negli¬
gencia.  Eadez racio habenda uestitus. ĩ quo sic̃ ĩ pleris¬
q reb mediocritas optima ẽ: ¶ Cauenduz ẽ aũ ne aut
tarditatib utam̃ ingressu molliorib ut põpaꝵ feir̾ulis
similes ẽe uideam̃. Aut ĩfestinacõib suscipiamꝰ nimias
celeritates. Que cũ fuit hanelitꝰ mouent̃. uultꝰ mutantꝰ
ora torquent̃. Ex quib magͥ significacio fit nõ ad ẽẽ cõ¬
stͤncia. Eet multo eciã magis elaborãdu ne aĩ motus¬
a ña recedant. Qd̾ assequem̃ si cauebimꝰ ne ĩ ꝑturbacões
atq exanimacões incidamꝰ. et si actentos aĩos ad decoris
ꝯẜuacõe tenebimꝰ. ¶ Motus aũ aĩoꝵ duplices st̃ alteri

Expanded text:
autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationiautem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum erecedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus autem animorum duplices sunt, alteri
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quib in reb duo maxime sũt fugienda: ne ꝗd effe¬
minatuz aut molle et neꝗd duꝵ aut rusticu sit. Nec
uo hystrionib oratoribq ꝯcedẽdu ẽ ut his apta sit
nõbis dissoluta ¶ Scenicoꝵ ꝗdez mos tanta ħt uete¬
ris discipline uerecũdia ut ĩscena sine subligatũlo
ꝓdeat nemo: ¶ Uerent̃ eĩ ne si quo casu euenerit ut
corporis ꝑtes queda aperiant᷑ aspiciant̃ nõ decore.
¶Nostro qͣde more cũ ꝑarẽtib filii puberes cũ soce¬
uenustas sit. maltero dignitas uenustatez mulie¬
brez dicere debemꝰ dignitatez uirilez. Erͣgo ⁊ a formare¬
moueat᷑ oĩs auiro nõ dignꝰ ornatꝰ. ⁊ huic simile uiciu in
gestu motuq caueat᷑: Na̾ et palestrici motus sũt sepe
odiosores. ⁊ hystrionu nõ nulli gestus ĩ eptus nõ uacãt.
et in utreq gn̾e que sunt recta sĩplicia laudant̃. forme

Expanded text:
um. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis partes quaedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum socevenustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae
Abbreviated transcription (Latin):
eniz natura occũltauit eade om̃es ꝗsana st̾ mente re¬
mouẽt aboculis: ip̃iq necessitati dãt opa ut q̃ octul¬
tissime pareant ¶ Quaꝵq parciũq corporis usus st
necessarii eas neq ꝑtes neq eaꝵ usus sius nõib appel¬
lant. qd̃q facere turpe nõ ẽ moco occulte id dicere ob¬
scenu ẽ. ¶Itaq nec actio rͣeꝵ illaꝵ aꝑta petulantiao
uacat. nec oronis obscenitas. ¶Nec uo audiendi sũt
cinici aut si qui fuerũt stoyci pene cinici ꝗ reprehẽdũt
et irridẽt ꝙ ea que turpia nõ sint u̾bis flagiciosa dica
ri fraudare adulterare re turpe est. S dicit᷑ nõ obsce¬
ne. Liberis dare  oꝑaz honestuz ẽ re: noĩe obscenu plu¬
raq ĩ eande sñia ab eisde ꝯtra uerecundia disputãt̃.
Nos aũ ña sequam̃ et ab om̃i qd̾ aborret ab ocũloꝵ au¬
riuzq ꝯprobacõe fugiamꝰ. Status incessus sessio accu¬
bacio nultus oculi manuu motus teneat illud decoꝵ¬

Expanded text:
ltavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, removent ab oculis ipsique necessitati dant operam ut quam occultissime pareant; quarumque partium corporis usus sunt necessarii, eas neque partes neque earum usus suis nominibus appellant; quodque facere turpe non est, modo occulte, id dicere obscenum est. Itaque nec actio rerum illarum aperta petulantia vacat nec orationis obscenitas. Nec vero audiendi sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamri, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decor
Abbreviated transcription (Latin):
partiz ita flagiciosa ut ea nec õbẜnande quide patrie¬
causa sapiens facturus sit. Ea possidonius collegit ꝑ¬
multa set ita tetra queda ita obscena ut dictu quoq
ꝗcqͣ illoꝵ facere sapientez. Quare ħ quide effectũ sit
in officiis d ligendis hoc genus officioꝵ excellere qd̾ te¬
neatur hoĩu societate. Et eĩ cognicõe prudenciamq
sequitur ꝯsiderata actio. Ita fit ut agere ꝯsiderate plu¬
ris sit q̃ cogitare prudenter. Atq ħ ꝗde hactenu.
Atefactus eĩ locuis ẽ ip̃e ut nõ difficile sit ĩ exqrẽdo
officio qd̾ cuiq sit p̃ponendu uidere. In ip̃a autẽ
comunitate sũt gradus officioꝵ ex quib qd̾ cuiq pre¬
stet intelligi possit. Ut prima diis inmortalib Secũda
patrie. Tercia parentib. deinceps gradati peliqua¬
reliquis debeant. Quib ex rebus breuiter disputatis
intelligi potest nõ solu id hoĩes dẽbere dubitare ho¬

Expanded text:
partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patricausa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, ita obscena, ut dictu quoquequicquam illorum facere sapientem. Quare hoc quidem effectum sit, in officiis deligendis id genus officiorum excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo officio, quid cuique sit praeponendum, videre. In ipsa autem communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, ho
Abbreviated transcription (Latin):
referta oĩa. qͣqͣ u̾boꝵ snĩaꝵq precepta st̃. eadẽ ad ẜmo¬
nez ꝑtinebũt. Set cũ or̃onis indice uoce ħeamus inuo¬
ce aũ duo sequam̃ ut clara sit ut suauis. utrũq õmo
a nͣa petẽdu ẽ. Ueꝵ alteꝵ exercitacio augebit. alten mi¬
tacio presse loquenciũ et lenit̾. Nichil fuit incatulis ut
eos exͦquisito iudicio putares uti licteraꝵ. qͣzqͣ erãt licte¬
rati. ¶ Set et alii. hi au optime uti latina lingua puta¬
bant᷑. Gonus erat dulcis litere neq ex p̃sse neq opp̃ssẽ.
Ne aũ obscur ẽẽt aut putriduz sine ꝯtencione uox nec
languẽs nec canora. uberior orͣo.L. crassi nec minꝰ faceta.
Set bene loͬquẽdi de catulis opinio nõ minor. Sale uõ cõ
Sit gͥ hic ẜmo in quo sacratici maxime excellũt lenis. mi¬
nimeq pͥtinar. Insit ĩ eoͣ lepos. Nec uo tamq̃ ĩ pͥossessio¬
ne sua uenerit excludat alios. S cũ reliqs ĩ reb tu ĩ

Expanded text:
 praecepta sunt, eadem ad sermonem pertinebunt. Sed cum orationis indicem vocem habeamus, in voce autem duo sequamur, ut clara sit, ut suavis, utrumque omnino a natura petundum est, verum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litterarum, quamquam erant litterati; sed et alii; hi autem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo lepos; nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios, sed cum reliquis in rebus, tum in
Abbreviated transcription (Latin):
ut quẽadmodu in orͣone ꝯstanti sic inuita oĩa sit apta
inter se et ꝯueniencia. Turpe ẽ eĩ ualdeq uiciosu ĩ re
seuera ꝯuinio dignuz aut delicatuz aliquez inferre ser

Expanded text:
ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem infe
Abbreviated transcription (Latin):
duz e. Hac añ scĩa ꝯtinet᷑ eaͣ qua greci entaria nõiant.
non hec quã int̾pretamur modestia quo in uerbo mõdus
mest. Get illa ẽ entaria inqua intelligit᷑ ordinis obẜua¬
cio. Itaq ut eͥande nos modestia appellemus sic diffini¬
et collocacõis fore.: Naz et ordinez sic diffinuit ꝯposicõez
reꝵ aptis et accomodatis locis. Loᷤcu au actiõis oportun¬
tate tpͣris dicũt ẽẽ. Tem̃pus aute actionis oportunũ
grece eͥncheria. Latine appellat᷑ occisio. Sic fit ut mode¬
stia hec qua ita int̾pretamur ut dixe i scia sit oportunitatis
diffinicio dequa principiꝰ diximꝰ. hac au loco de mode¬
racõe et tẽperancia et aliis similib uirtutib querimus.
Itaq que erant prudencie ꝓpria suo loco dicta sũt. Que
au haꝵ uirtutu de qb ia diu loquim̃ que peinent ad
uerecũdia et ⁊ eoꝵ approbacõe quib cu uiuimꝰ nunc
dicenda sunt. ¶ Talis ẽ gͥ ordo accionu adhibendus

Expanded text:
utem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definiet collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ que honesta sunt põt incidere sepe ꝯtencio ⁊ ꝯperacio
de duob honestis iure honestatis. Q ui locus a panecio est
pret̾missus: la cũ oĩs honestas manet aꝑtib quatuor.
quar una sit cogiucoie altera coitats fcia magnanimita¬
tis quarta moderacõis. He mndeligendo officio sepe inter se
ꝯpent̃ necesse ẽ. Picet ꝙͥ aptiora ẽẽ nature ea officia que
excõitate᷑ qͣ ea que excognicõe ducant᷑. Idq hoc argumẽto¬
affluentib copiis ditetur. quãius oĩa cognicõe digna st̾
sũmo ocio secu ip̃e ꝯsideret ⁊ ꝯtẽpletur. Tamen si solitudo
tanta sit ut hoĩez uidere nõ possit excẽdat euita. Priceps¬
q ẽ õiu u̾tutu illa sapĩa qua sophian greci uocant. pru¬
dencia eĩ qrã uocant greci fronesin aliã quãda intelligi¬
mus: que ẽ reꝵ ex petendaꝵ fugiendarq scĩa. Illa autez

Expanded text:
ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimittis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate, quam ea, quae ex cogniaffluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium virtutum illa sapientia, quam sofi/an Graeci vocant—prudentiam enim, quam Graeci fro/nhsin dicunt, aliam quandam intellegimus, quae est rerum expetendarum fugienda
Abbreviated transcription (Latin):
ayinimeq artes ꝓbande que nulustre sũt uoluptatũ.
Cetarii lanii coqui faitores piscatores ut ait terenciꝰ.
Adde huc si placet uͣngentarios saltatores totũq ludũ
talariu: Quib aũ artib aut prudencia maior in est.
aut nõ med iotris utilitas querit᷑ ut medicina ut archi¬
tectura ut doctrina reꝵ honestaꝵ. he sũt his qͥuoꝵ or¬
dini ꝯueniũt honestate. Merchatura aũ si tenus ẽ¬
sordida putanda ẽ. Sin magna et copiosa multa undiq¬
apportans multisq sine uanitate inꝑciens nõ ẽ admo¬
tulerit uidet᷑ iure optimo posse laudari. Oĩuz au rex erq
nichil dulcius nichil hoĩe libero digniꝰ. De qua qm̃ ĩ catoe
maiore satis multa diximꝰ. illic assumes que adhũc locu
ptinebũt. Eet abhis ptib que sunt honestatis quẽ adino¬
du officia ducerent̃ satis expositu uidetur. ¶ Eor autẽ :¬

Expanded text:
Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis esordida putanda est; sin magna, copiosa et multa, undiqapportans multisque sine vanitate impertiens, non est admotulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerunihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem dum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
stis atq magnis ẽ bene de re .pu. sencientes: ac bene
obẜiiare ⁊ colere debemꝰ. Tribuere ecia młtu senectu¬
ti cedere iis qui magistratu habebũt. habere delectuz
ciuis et peregrini. In ip̃oq pegrino pͥriuatĩ ue ac pu¬
blice uenerit. Ad sũma ne aga de singłis cõez tocius
gñis hoĩu ꝯciliacione ⁊ ꝯsociatõe colere tueri ẜuare
debemꝰ ¶Ia de artificiis ⁊ questib qui liberales ben¬
di qui sordidi sint hec fere accepimꝰ. primu ĩ ꝓbantur
hi questus ꝗ i odia hoĩu incurrũt. ut portitoꝵ ut
feneratoꝵ. Illiberales aũ ⁊ sordidi questus mercenarioꝵ
illa merces aucronamẽtu ẜuitutis: Sordidi eciã putã¬
tur qui mercant̃ a mercatorĩb qd̾ statiz uendant
Nichil eni ꝓficiũt nisi ad modu menciant᷑: Nec uͣo ẽ
ꝯcq̃ͣ turpius uaͣmtate. Opificesq oes insordida arte
uersantur. Nec uõ quicq̃ ingeniu põt ħere officina.

Expanded text:
stis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennarioripsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quicquam turpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim quicquam ingenuum habere potest officina.
Abbreviated transcription (Latin):
idor soto uos e soci ac tpris ut siqͥs eã causam sit atturus ĩ itmere
aus ĩ ambulatõe setũ ip̃e meditet᷑ aut siq̃d asiud attẽtius cogitet
no rcpͣ fendat᷑ aut hoe ĩdẽ si in ꝯuiuiõ faciat inhumanus uidetiar
inscicia tpris. ẜ ea qͣ młtũ ab hum̃aitate discepãt ut siqͥs in fo¬
ro cãtet aut siq̃ ẽ aliqͣ magna ꝑu̾sitas facise apparet nͦ magno oꝑe

Expanded text:
is est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut s
Abbreviated transcription (Latin):
ac si sces. s ltpore In pͥmiso ꝓuideat. uc ẜmo uiciũ aliqͦd indicet
arei i morb qͦd mapit tũc solet cuc̃ire cũstudiose de absentibus
atiur socant᷑ aũt pserũq ẜmones. aut de domesticis negociis. aut
A i. p aut de ar tĩ studiis atq doctua. Danda gͥ optã est. ut ⁊̃ si ab¬
errare ad asia cepit. ad hec reuocet᷑ or̃o. s iͥ cuq affettus ad erit. Ne

Expanded text:
porem inprimis provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse moribus, quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus citur. Habentur autem plerumque sermones, aut de domesticis negotiis, aut de rep. aut de artium studiis, et doctrina. Danda igitur opera est, ut etiam si aberrare ad alia coeperit, ad haec revocetur oratio. Sed utcumque aderunt re
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝙͣ potuit qͦd optimũ cẽt iudicare. Nã ꝙ hercũse ꝓdigũ dicũt. ut
quisq uia uiuẽdi sit in gressurus.datũ est exisse in solitudine. atq i¬
bi sedentẽ diu sccu. mustũq dubitasse. cũ duas cẽneret uias. unã no¬
suptatis astẽra u̾ͥtutis. utrã ingredi mesius ẽẽt. hxx hercusi ious sato
potuit fortasse ꝯtingere. nõb nõ iddẽ. qui imitam᷑ quos cuiq uisũ ẽ.
Atq ad coꝵ studia. institutaq ĩ pessim̃. pserũq parẽtũ p̃reptis in bu

Expanded text:
di, quam potuit, qdi, quam potuit, qquisque viam vivendi sit ingressurus datum est, exiisse in solitudinem atque ibi sedentem diu secum, multumque dubitasse, cum duas cerneret vias, unam voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse contingere, nobis non item, qui imitamur, quos cuique visum est, atque ad eorum studia institutaque impellimur; plerumque autem parentiu