comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris ultra dereclicta : & t̃ratua desolata seduocabe¬
ris uolũ tasmea in ea. Quȩ &iambene consiliũ meũ
dicit᷑ : quia ui delicet ñ suũ. sȩddĩ sui sequit᷑ consiliũ.
audiensillud salomonis. audi consiliũ & suscipe
disciplinã ut sissapiens in nouissimistuis. Etiterũ
Om̃ia faccũ consilio: & post factũ ñ penitebis. Quod
Et alibi. Non .ẽ. uolũtas mea in uobisait dñs. Sciendũ
autẽ quia uolũ tas ꝑtinet ad caritatẽ quia scã aec¬
cła ñ timore cogente dño seruit. sed sponte creatori
sesubdit dic scũ ꝓsalmista. Voluntariae sacrificabo
tͥ. Consiliũ aut̃ ad correctionẽ : qr cũ quidã insuis ꝑma-¬
sermo correctionis ut reiecto errore c̃siliũ
salutis ꝑcipiant. Sic enĩ cor rep̾tꝰ . ẽ saulꝰ. cuierat
c̃silũ ut nom̃ xp̃i deleret det̃ra & ex lupofactas ẽ

Expanded text:
ris ultra derelicta, et terra tua desolata, sed vocaberis voluntas mea in ea . Quae etiam bene consilium meum dicitur, quia videlicet non suum, sed Dei sui sequitur consilium, audiens illud Salomonis: Audi consilium, et suscipe disciplinam ut sis sapiens in novissimis tuis ; et iterum: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis ; quodet alibi: Non est voluntas mea in vobis , ait Dominus. Sciendum autem quia voluntas pertinet ad charitatem, qua sancta Ecclesia non timore cogente Domino servit, sed sponte Creatori se subdit, dicens cum Psalmista: Voluntarie sacrificabo tibi . Consilium autem ad correctionem, quia quamvis quidam in suis permamisericordiam sermo correctionis, ut rejecto errore consilium salutis percipiant. Sic enim correctus est Saulus, cui erat consilium ut nomen Christi deleret de terra, et ex lupo factus est
Abbreviated transcription (Latin):
petrũ dr̃ Vos estis genꝰ electũ regale sac̃ dotiũ Ipsi eũ
sreges ipsi & sac̃ dotes & sac rifitiũ & altare. Quia & cu¬
multꝰ carnaliũ uoluptatũ contrase insurgentes. ut regeᷤ
refrenant & sacrificiũ laudis & mortificationis dõ im¬
molant. corpꝰq suũ ap̃sentis scłi cupiditatib: mortificat̃s
ut hostia uiua fiant. Ipse itaq unigenitꝰ patris rex & sac̃¬
dos fecit suos elettos reges & sac̃ dotes quos reges trae
constituit. & ipso oꝑe sacerdotes monstrauit. Qđ aut̃ dr̃
dit᷑ ubi &iã sp̃s sc̃s uixta regulã p̃missȩ intellegenti&e.
parit̃ intelligit᷑ Ipsi Gła ETIMΡEΚIṼ INScła Scłoꝵ

Expanded text:
Petrum dicitur: Vos estis genus electum, regale saPetrum dicitur: Vos estis genus electum, regale sasunt reges, ipsi et sacerdotes et sacrificium et altare, quia et tumultus carnalium voluptatum contra se insurgentes ut reges refrenant, et sacrificium laudis et mortificationis Deo immolant, corpusque suum a praesentis saeculi cupiditatibus mortificant, ut hostia viva fiant. Ipse itaque Unigenitus Patris, rex et sacerdos, fecit suos electos reges et sacerdotes, quos reges terrae constituit, et ipso opere sacerdotes monstravit. Quod autem dditur; ubi etiam Spiritus sanctus juxta regulam praemissae intelligentiae pariter intelligitur. Ipsi glori
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑ Et lauit nos a peccatis nr̃is insanguinesuo Iste
ẽ amor in effabilis & in conp̃hensibilis qr cũ ꝓusto uix
ut nos offerret dõ. Iustus utiq ꝓinustis Et cũ eẽmꝰ ma¬
culati delictis lauit nos apeccatis nr̃is suo sanguine
ut exhiberet sibi ȩccłam ñ habentẽ maculã autruga
ł aliꝗd huiꝰ modi Quidĩã sanguinẽ suȩ passionis uer¬
tit nob̵ inmisteriũ ablutionis ut infide mortis eiꝰbap¬
tirati. ab om̃ib: mundem᷑ percatis. hinc apłs dic̃.
m̃tis singulis luptixant᷑ publicani & pec catores. quo
uidelic& maria post multas criminũ maculas & pecruꝰ
ablutꝰ ÷ post trinã dñi negationẽ EIECΙTNR̃M RΕG ̃¬
SACERDOTES Dõ ET PATRISUO Perhanc sententiã om̃se¬
lecti sacerdotes demonstrant᷑ qͥ supͣ regesfuerant ap¬
pellati. Quia eni caput fideliũ rex ÷ & sacerdos congru¬
ent & m̃ bra capitis reges & sacerdotes uocant᷑ quib ꝑ

Expanded text:
subditur: et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Iste subditur: et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Iste et amor ineffabilis et incomprehensibilis, quia cum pro juxto vix ut nos offerret Deo, justus utique pro injustis. Et cum essemus maculati delictis, lavit nos suo sanguine, ut exhiberet sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam, vel aliquid hujusmodi. Qui etiam sanguinem suae passionis vertit nobis in mysterium ablutionis, ut in fide mortis ejus baptizati, ab omnibus mundemur peccatis. Hinc Apostolus dmentis singulis baptizantur publicani et peccatores, quomodo videlicet Maria post multas criminum lacrymas, et Petrus ablutus est post ternam Domini negationem. Et fecit nos regsacerdotes Deo et Patri suo Per hanc sententiam omnes electi, sacerdotes demonstrantur, qui supra reges fuerant appellati. Quia enim caput fidelium rex est et sacerdos, congruenter et membra capitis, reges et sacerdotes vocantur. Quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
iure dominant᷑ ꝑ osst̃ aut̃ & reges t̾rae spetialit̃ intelli¬
gi p̃dicatores. quidũ corda carnaliũ a prauitate res¬
tringunt. suꝑ t̾rã ut reges unperant. Ceterũ bonis &
spiritalib uiris innullo sep̃fer̃ Hinc ẽ qđ petrus
cornelio secoȩqualẽ fatetur ananiae uͦ animã gladio
uerbi ꝑimit. Sciendũ aut̃ ẽ qui a p̃dicatores aecłȩ &ii
ipsis carnalib ita dominari appetunt: quatinꝰ & conpas¬
sionẽ naturȩ: & uitus rec titudinẽ exhibeant. Eoꝵ itas
ad huc sequit᷑. Quidilexit nos & lauit nos apeccatis
nr̃is in sanguine suo. Quo enĩ amore filius dĩ nos dile¬
xerit: passiones illius ostendt̃. quas ꝓ nob̵ ꝑtulit. dehas
semecipsũ ꝓme. Ad cuiꝰ &iã dilectionẽ imitandã hor
tat᷑ fideles dic̃s. Ambulate indi lectione si c̃ & xp̃s dile¬
xitnos & tradidit sem& ipsũ ꝓnob̵. Dilexit aut̃ nos pulches
fedos pius impios. sine peccato peccatores nec quales
eramꝰ nos dilex̃ sed quales ipsa dileccione nos fec̃ Vnde

Expanded text:
ossunt autem et reges terrae specialiter intelligi praedicatores, qui dum corda carnalium a pravitate restringunt, super terram ut reges imperant, caeterum bonis et spiritualibus viris in nullo se praeferunt. Hinc est quod Petrus Cornelio se coaequalem fatetur ; Ananiae vero animam gladio verbi perimit . Sciendum est autem quia praedicatores Ecclesiae etiam ipsis carnalibus ita dominari appetunt, quatenus et compassionem naturae, et vitiis rectitudinem exhibeant. Eorum itaqadhuc sequitur: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Quo enim amore Filius Dei nos dilexerit, passiones illius ostendunt quas pro nobis pertulit. De hac semetiulate in dilectione sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis; dilexit autem nos pulcher foedos, pius impios, sine peccato peccatores, nec quales eramus nos dilexit, sed quales ipsa dilectione nos fecit; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ciano cȩsare inferuentis olei doliũ miss: adultimũ ab ho¬
minib: separatꝰ. : Particeps quoq fuit in pacientia : ql sic̃
xp̃s pacient̃ sustinuit passionẽ & suos crucifixores
diligebat ꝓ quib & orabat dic̃s. Pat̃ nestatuas illishoc
peccatũ ita& beatꝰ ioħs diligebat eos qui eim ala infe.¬
m̃bra. regnate posttribulationẽ in capite : qr egoregnõ
urm. De hoc regno : ipsedic̃ uideis. Regnũ dĩ intrauoẽ
Considerandũ deniq qr intrib se participẽ dic̃ loħs
in tribulatione scilic&. regno : & pacientia. Sed me¬
diũ hoꝵ id ÷ regnũ ñ potest possideri nisi hinc
tribulatio exercuerit: & illinc pacientia defende¬
rit. Tenet enĩ in hoc loco ꝑsonã om̃iũ: FUIINII SU

Expanded text:
tiano in fluentis olei dolium missus, ad ultimum ab hominibus separatus est. Particeps quoque fuit in patientia, quia sicut Christus patienter sustinuit passionem, et suos crucifixores diligebat, pro quibus orabat, dicens: Pater, ne statuas illis hoc peccatum : ita et beatus Joannes diligebat eos qui ei mala infembra, regnate post tribulationem in capite, quia ego regnum vestrum; de hoc regno ipse dicit Judaeis: Regnum Dei intra vos est . Considerandum denique quia in tribus participem se dicit Joannes, in tribulatione scilicet, et regno et patientia; sed media horum est regnum, nec potest possideri, nisi et hinc tribulatio exercuerit, et illinc patientia defenderit. Tenet enim in hoc loco personam omnium fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ t̃ra : aꝑcũ ẽ cȩlũ. Int̾p̃tat᷑ aut̃ pathmos. fretꝰ.
Ibi quippe amplius feru& mare qđ fretũ dr̃ ubi
angustius . ẽ. Et idõ ñ inc̃uenient̃ ꝑ nom̃ istius insule
angustia passionis ex primit᷑ : quã patieba t᷑ be
atꝰ ioħs si ueceteri : quorũ ꝑsonã gerebat. Quã¬
tomagis enĩ scĩ in p̃sentiuita affligunt᷑ : eo
anplius illis secreta cȩlestia manifestantur:
unde paulus in carcere positꝰ dicebat: Nostra
conuersatio: incȩlis . ẽ. Sustinent quoq: & ipsi
mali penas. quiaho micidȩ int̃ficiunt᷑. in car¬
cerib: recludũt᷑ sed ñ poena facis cõs. sed iustici¬

Expanded text:
batur terra apertum est coelum. Interpretatur autem Pathmos fretum; ibi quippe amplius fervet mare, quod fretum dicitur, ubi angustius est: et ideo non inconvenienter per nomen istius insulae angustia passionis exprimitur, quam patiebatur bsicut caeteri quorum personam gerebat. Quanto magis enim sancti in praesenti vita affliguntur, eo amplius illis secreta coelestia manifestantur. Unde Paulus in carcere positus dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Sustinent quoque et ipsi mali poenas, quia homicidae interficiuntur, in carceribus recluduntur; sed non poena facit sanctos, sed justiti
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. honoribus se metipsos extollante finluxi¬
rus degentes : quib: dñs dic̃. Ve uobis diuitib:
qui habetis consolationẽ uras  Precipue aat̃ hi
planeaent se suꝑtu : qui cũ pupugerunt: Magis
apud latinos & iã : hoc apud hebreos am̃. Vtrũ¬
q: aut̃ ad uerbiũ ÷ affirmantis Dic̃ ergo &iã
am̃ : ac siingeminando diceret . Verũ .ẽ uerũ ẽ¬

Expanded text:
tantes, honoribus semetipsos extollentes, in luxutantes, honoribus semetipsos extollentes, in luxuriis degentes, quibus Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Praecipue autem hi plangent seapud Latinos est etiam, hoc apud Hebraeos amen. Utrumque autem adverbium est affirmandi: ait ergo etiam amen, ac si ingeminando diceret, verum est, verum e
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ueni& cũ senib: populi sui. ETVIDẼBIT EṼ N
omĩs. Om̃em oculũ usitato more locutioñ
eũ corporalit̃. siue ad mortẽ : siue ad uitã. Non
aut̃ animaliũ quoꝵ uita ͫ sanguine .ẽ : & cũ moriunt᷑
.ec̃. desinurł oculis uidebit : sed potius oculus hominũ.
Alia tratislatio dic̃. Videbit eũ om̃is oculus talem
qualẽ scilic& despexerunt : & qualẽ crederb iolu-¬
erunt: Et tunc in plebitur. Uidebit om̃is carosa¬
lutare dĩ ET QVICVEUPΥGERVN. Subaudis
lingua : sic̃ marcꝰ dic̃. Erat aut̃ hora tercia:
& crucifixtr̃ illũ clamantes. reus x̃. mortis Et
militespilati. uidebunt eu : quae illudentes cru-¬
cifixer̃. Uidebunt aut̃ non ut lam contempl ͥ Ent
sicut prius. irrideant. in sultent acletent᷑ sed
ut paurant. gemant. lugeant. & trist. Ent̃ : Vy¬
de & subdit᷑ ExTuUNC PLATGEISESUPER
CUM. om̃s tigis t̃Re: Id est om̃s rȩꝓbiter¬
rena desideranaes. & ꝑ desideriũ terra in habi¬

Expanded text:
cium cum senioribus populi sui . Et videbit eum omnis oculus. Omnem oculum usitato more locutionumeum corporaliter, sive ad vitam, sive ad mortem; non autem animalium quorum vis in sanguine est, et cum moriuntur esse desinunt, oculus enim videbit, sed potius oculus hominum. Alia translatio dicit: Videbit eum omnis oculus talem, qualem scilicet despexerunt, et qualem credere noluerunt, et tunc implebitur: Videbit omnis caro salutare Dei . Et qui eum pupugerunt, subaudis lingua, sicut Marcus dicit : Erat autem hora tertia, et crucifixerunt illum, clamantes: Reus est mortis; et milites Pilati videbunt eum quem illudentes crucifixerunt; videbunt autem non ut jam contemnant, sicut prius irridebant, insultent, ac laetentur, sed ut paveant, gemant, lugeant et tristentur, unde et subditur, et tunc plangent se super eum omnes tribus terrae, id est, omnes reprobi terrena desiderantes, et per desiderium terram inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
benedic ti patris mei . & ct̃. Istis aut̃ : Ite in ignẽ aet̃ nũ
quiparatus .ẽ. diabolo Nã & hoc qđ aegiptii & filii
isrł ad señ potuerant ac cedere. hoc significat᷑ qđ a
brahã diuiti respondit̃. internos & uos chaosmagnum
firmatũ est. & cetr̃. Aliquando & iã nubes corpus xp̃i
significat. ut illud. Ecce dñs ascend& suꝑ nubem le¬
peleu̾e ascendit : & in ȩgiptuuenit. quã do carnã hu¬
manitatis nr̃e assumens. si ne grauedine peccatimmuni¬
do apparuit Nubes aut̃ pluralit̃ sc̃ossignificant p̃di¬
catores qui pluunt uerb̵ & chorꝰcant miraculis
De quib ꝓpheta dicit̾ Et nubibus mandabo. nepluant

Expanded text:
Ite in ignem aeternum, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo . Nam et hoc quod Aegyptii et filii Israel ad se non poterant accedere, hoc significat quod Abraham diviti respondit: Inter nos et vos chaos magnum firmatum est . Aliquando etiam nubes corpus Christi significat, ut illud: Ecce Dominus ascendet super nubem lepe levem ascendit, et in Aegyptum venit, quando carnem humanitatis nostrae assumens, sine gravedine peccati in mundo apparuit. Nubes autem pluraliter, sanctos significant praedicatores, qui pluunt verbis, et coruscant miraculis; de quibus per prophetam dicitur: Et nubibus mandabo ne pluant
Abbreviated transcription (Latin):
r angłi apłis. Quid in qͥuitestacis aspicientes incȩlũ
Hic iħs̃ sic ueni& quẽ ad modũ uidistis eũ incȩlũ euntẽ.
Nubiũ autẽ sepefit m̃tio insacro eloqͥo Unde legimꝰ
in exodo qđ om̃ips ds̃ in nubẽ filios urł edux̃ deȩ¬
gipto Tabnaculũ quoq morsi & tẽplũ salomoniᷤ.
nubes impleuit. & in dnĩ trans figuratione. mor ser
& heliã nubes obũbrauit. Innubib &iã sc̃ĩ uenturis
adiudiciũ iuxta illud apłi. Quia rapient᷑ obuiã xp̃o
innubib Illa aut̃ nubes quȩ filiosisrł in luminabat.
& egłptios tenebris circũdabat dnĩ significat clem̃tiã
quȩ in luminat ꝑfectos & obcȩrat rȩpbos. Ita quippȩ
ueniens dñs ad iudiciũ apparebit blandus iustis. quoᷤ
&iã in luminabit : dũ ad contuendã suã maiestatẽ. eoᷤ
ꝑduxerit. Ec t̃ribilis repbis quos intenebro socarceris
loco constitu& de quo in euangelio dr̃ inutilẽ seruũ
picite in tenebras exceriores. Illis enĩ dic&. Uenite

Expanded text:
ntes in coelum? Hic Jesus sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Nubium autem saepe fit mentio in sacro eloquio, unde legimus in Exodo, quod omnipotens Deus in nube filios Israel eduxit de Aegypto. Tabernaculum quoque Moysi et templum Salomonis nubes implevit, et in Domini tranet Eliam nubes obumbravit. In nubibus etiam sancti venturi sunt ad judicium, juxta illud Apostoli, quia rapiemur obviam Christo in nubibus . Illa autem nubes quae filios Israel illuminabat, et Aegyptios tenebris circumdabat, Domini significat clementiam, quae illuminat perfectos, et obcaecat reprobos. Ita quippe veniens Dominus ad judicium, apparebit blandus justis quos etiam illuminabit, dum ad contuendam suam majestatem eos perduxerit; et terribilis reprobis, quos in tenebroso carceris loco constituet. De quo in Evangelio dicitur: Inutilem servum projicite in tenebras exteriores; illis enim dicet: Ven
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cħu. Quactuor reb hic suã ẽfirmat narratio¬
nẽ ꝑsona cũ dic̃ ego ioħs: Loco cũ sein path mos
insularelgatũ ostendit. Causa quare hoc passsit:
ꝓpt̃ uerbũ dĩ scilicet. Et tẽpore id ÷ diedominica¬
ł uiin in sula : quȩ uocat᷑ pathmos. hystoria noca ẽ

Expanded text:
. Quatuor rebus hic suam confirmat narrationem: persona, cum dicit: Ego Joannes; loco, cum se in Pathmos insulam relegatum ostendit; causa, quare haec passus sit, propter Verbum scilicet Dei, et tempore, id est die Dominica. Fui in insula quae voc
Abbreviated transcription (Latin):
& rediit inmatrẽ suã hoc ẽ in t̃rã dequa fue¬
rat c̃ditꝰ dicente sibi dnõ. Terra es & in t̾rã
reũ teris. dequa sũptꝰ es Qui a formatꝰ exlimo
t̃rȩ in animã uiuentẽ quasi ex matris utero uiauꝰ
ꝓcesserat. Post quã aut̃ factus ẽ ille mortalis :
renuit filios mortales & peccatores qui om̃s
uortui. in matrẽ suã reuertunt᷑. Veniensergo
ins in carne : eadẽ lege mortuus ẽ atq in ute¬
ro matrissepultus. Sed quia t̃cia diȩ amortuis iã uic¬
turꝰ in &t̃nũ surrexit & mors illi ultra ñ dominabit᷑
primogenitꝰ mortuorũ appellaridebuit. Lic& enĩ
surrexerint alii ante sic̃ laxarꝰ. tam̃ non surrex er̃. in ȩ
primogenitꝰ mortuoꝵ rec te uocat᷑ qr sic surrexit amor¬
tuis. ut ultra ñ moriret᷑. Potest & alit̃ incelligi. Om̃s eñ
electi quisemortificant cũ uitus & peccatis & uolupta¬
tes carnis inseoccidt̃ mortui s̃ peccato & uiuunt dõ.

Expanded text:
diit in matrem suam, hoc est in terram, de qua fuerat conditus, dicente sibi Domino: Terra es, et in terram reverteris, de qua assumptus es . Quia formatus ex limo terrae in animam viventem, quasi ex matris utero vivus processerat. Postquam autem factus est ille mortalis, genuit filios mortales et peccatores, qui omnes mortui in matrem suam revertuntur. Veniens Deus ergo in carne, eadem lege mortuus est, atque in utero matris sepultus. Sed quia tertia die a mortuis jam victurus in aeternum surrexit, et mors illi ultra non dominabitur, primogenitus mortuorum appellari debuit; licet enim surrexerint alii ante, sicut Lazarus, tamen non surrexerunt in aetprimogenitus mortuorum recte vocatur, quia sic surrexit a mortuis, ut ultra non moreretur. Potest et aliter intelligi: omnes electi qui se mortificant, cum vitiis et peccatis, et voluptates carnis in se occidunt, mortui sunt peccato, et vivunt Deo
Abbreviated transcription (Latin):
testificat᷑ qm̃ xp̃s ẽ ueritas. Et ipse filius dic̃
Ille testimoniũ ꝑhibebit deme. Undesciendũ
ẽ : qm̃si c̃ hitres unũ s̃ sic eoꝵ testimoniũ unitũ
ẽ. quã quã alterius testimonio alt̃ insinu& ur
Specialit̃ aut̃ filius testis uocat᷑ ꝓpħo ꝓtesti¬
monio ueritatis : usq ad mortẽ ꝑuenit carnis. Qua¬

Expanded text:
iam Christus est veritas ; et ipse Filius dicit: Ille testimonium perhibebit de me . Unde sciendum est quia sicut hi tres unum sunt, sic eorum testimonium unicum est, quanquam alterius testimonio alter insinuetur. Specialiter autem Filius testis vocatur, quia pro testimonio veritatis usque ad mortem pe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerimꝰ neq in hoc a sano intellectu recedimꝰ.
miliati. Ad quos &iã qr m̃ bra st̃ aecłȩ. hȩc ꝑtinet
reuelatio. Impletũ hoc cognoscimꝰ in paulo. qui pri
pussimꝰ p̃dicator. Desuꝑbis enĩ atq elatis. quotidie
xp̃s suã ceccłam. ꝑ int̾nã grãm uocans mitissimã
reddit & humilem. GRana uoBIs. Grã dr̃ gratis
data. sub audis non merces reddita: sed uenia gratis
collata. Quȩ grã sp̃etialit̃ in hoc .ẽ accipienda q̃r
sine merito hominũ misit ds̃ filiũ suũ. quinos suco
sanguine redemit: & ad filiationẽ dĩ ꝑduxit. Vin¬
de & seqͥt᷑ Et far. Quia uidelicet ipse ꝑsuã passio¬
nẽ. genꝰ humanũ dõ patripacificauit. Et notandũ
Quia ut ad pacẽ dĩ uenire possemꝰ: adĩgrã p̃uenti
sumꝰ. Generalit̃ aut̃ omĩa quȩ adõ ꝑcipimꝰ siue in
fide siue in opere. in abstinentia in ieiunio & incete¬
ris gratis adõ nobis tribuunt᷑ sola ipsius miscđia

Expanded text:
voluerimus, neque in hoc a sano intellectu recedimus, miliati; ad quos etiam, quia membra sunt Ecclesiae, haec pertinet revelatio. Impletum hoc cognoscimus in Paulo, qui priupiissimus praedicator. De superbis enim atque elatis quotidie Christus suam Ecclesiam per internam gratiam vocans, mitissimam reddit et humilem. Gratia vobis. Gratia dicitur gratis data, non merces reddita, sed venia gratis collata, quae gratia specialiter in hoc est accipienda, quia sine merito hominum misit Deus Filium suum, qui nos suo sanguine redemit, et ad filiationem Dei perduxit. Unde et sequitur et pax, quia videlicet ipse per suam passionem genus humanum Deo Patri pacificavit. Et notandum quia ut ad pacem Dei venire possimus, a Dei gratia perventi sumus; generaliter autem omnia quae a Deo percipimus, sive in fide, sive in opere, in abstinentia, in jejunio et in caeteris, gratis a Deo nobis tribuuntur sola illius misericordia.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibuit. Et scimꝰ qr uerũ ẽ. testimoniũ eiꝰ. Sed qđ fec̃
ioħs. hoc &iã fac̃ quotidie aecła cuꝰ m̃brũ ille fuit
& in cuꝰ figura hanc a pocalipsinuidit. Acuꝰ ore testi¬
moniũ illiuꝰ ñ recedit : qr indesinantr. doctrinis illiꝰ
Uide licet quilegt̃ & aliis exponunt: & audicoꝵ qui au¬
diunt & retinent. & oꝑe ꝑficiunt eaque in ea scriptas.
Lic& enĩ hic li multahabeat inse ꝓfundamisteria
tam̃ multas ibi. quȩ &iã ad litterã custo dita magnã
utilitatẽ & salutẽ suis ꝑstant obseruatorib Seruen¬

Expanded text:
 est testimonium ejus. Sed quod fecit Joannes, hoc etiam facit quotidie Ecclesia, cujus membrum ille fuit, et in cujus figura hanc Apocalypsin vidit, a cujus ore testimonium illius non recedit, quia indesinenter doctrinis illiusvidelicet, qui legunt et aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt et retinent, et opere perficiunt ea quae in ea scripta sunt. Licet enim hic liber multa habeat in se profunda mysteria, tamen multa sunt ibi, quae etiam ad litteram custodita, magnam utilitatem et salutem
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ ꝓpt̃ septenariã idẽmultiplicẽ eiꝰ oꝑationẽ.
Simplexitaq ẽ. ꝓpͥaetate nature multiplex uͦ grarũ
distributione. Hinc salo mon dic̃ eundẽ spm̃ unicũ
& multiplicẽ. ETASEPTSΡIRITIB QuuN coM PEC T
Troni eiꝰ.s. Tronus dĩ st̃ angelia scĩ & hominesiusti
in quoꝵ m̃tib ꝑfidẽ requiescit. Unde ẽ. Anima iust.
eoꝵq oꝑa disponit & ad dĩ amorẽ & ꝓximorũ acce¬
dit dilet tionẽ. Ad quẽ & iã spetialit̃ remissut

Expanded text:
nimirum propter septenariam, id est multiplicem ejus operationem. nimirum propter septenariam, id est multiplicem ejus operationem. Simplex itaque est proprietate naturae, multiplex vero gratiarum distributione. Hinc Salomon dicit eumdem spiritum unicum et multiplicem. Et a septem spiritibus, quae in conspectu throni ejus sunt. Thronus Dei sunt angeli sancti et homines justi, in quorum mentibus per fidem requiescit. Unde est: Anima justi eorumque opera disponit, et ad Dei amorem et proximorum accendit dilectionem, ad quem etiam specialiter re
Abbreviated transcription (Latin):
adiudiciũ scilic& ut reddat unicuiq iux ta oꝑa sua.
Pat̃ enĩ ñ iudicat quẽ quã sed ome iudiciũ dedit filio
mutabilis. Unde psalmista. Tuaut̃ idẽ ipse es St̃
sic̃ primꝰ homomutatꝰ ẽ & exiusto factus ẽ inustus.
ex homo impius. ex immortali. mortalis. Om̃is enĩ
creatura mutabilis cõparata et̃nitati: quasi ñ . ẽ
Squia anteꝙ. debeata uirgine nasceret᷑: Intẽpore.
cunc tacũ patre fecit tẽpora: iuxta illud. In princi¬
diciũ : iuxta illud angłoꝵ ꝓmissũ. Sic ueni& quẽad¬
modũ uidistis eũ euntẽ incȩlũ. Cũ itaq hȩc ñ nisi filio
congruere uideant᷑ & hanc grãm ȩcła iustoꝵ a patre
& filio atq aspũscõ ꝑceperit. quiaquoꝵ inseparabilis
ẽ. unitas. Inseparabilis ẽ &iã oꝑatio quid sibi uult
rinitate : tota simulcrinitas incelligat᷑. Ergo ubi
ꝑ sonã filii fidelib grãm tribuere legentes audimꝰ
Cur ioħs in hac reuelatione septẽ sp̃s introducit :

Expanded text:
cium scilicet, ut reddat unicuique juxta opera sua. Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio mutabilis, unde Psalmista: Tu autem idem ipse es . Sunt sicut primus homo mutatus est, et ex justo factus est injustus, ex bono impius, ex immortali mortalis. Omnis enim creatura mutabilis comparata aeternitati, quasi non est, quia antequam de beata Virgine nasceretur in tempore, cuncta cum Patre fecit tempora, juxta illud: In princidicium, juxta illud angelorum promissum: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cum itaque haec non nisi soli Filio conpit, quia quorum inseparabilis est unitas, inseparabilis est etiam operatio, quod sibi vult Trinitate, tota simul Trinitas intelligatur. Ergo ubi in persona Filii fidelibus gratiam tribuere legentes audivimus, cur Joannes in hac revelatione septem spiritus introducit?
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ uerax : qm̃ patriꝑhibet testimoniũ dic̃s
uidȩis. Pat̃ in me manens ipse facit oꝑa & hȩcs
ẽ uita eet̃na. ut cognoscantte. Et sic ds̃ dile¬
xit mundũ ut fili ũ suũ unigenitũ daret. Et
ego a meipso nonueni : & multahis similia. Sedsic
filius ÷ testis sidelis ita pat̃ ita &iã sp̃s sc̃s Ait

Expanded text:
hibet testimonium, dicens Judaeis: Pater in me manens, ipse facit opera ; et: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te ; et: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ; et: Ego a meipso non veni ; et multa his similia. Sed sicut Filius est testis fidelis, ita etiam Pater, it
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetia nominat᷑ quã qui obseruauerit. beatꝰ eẽ
scilicet. quando redditurꝰ ẽ unicuiq: iuxta oꝑasua
Acsi diceret. Felix quifideisacram̃tis imbutꝰ &q
in his uibent᷑ custodit & quȩ ꝓhibent᷑ ñ p̃sumit.
qr & obseruationes tẽpꝰ non longas moras innec̃cit & re¬
tributionis dies quodã mͦ inianuis consistit. IoħSSeP Nꝰ
Q uȩ minor in sortẽ uenit beato ioħi. Inquas septẽ ciita¬
tes metropolitanȩ quarũ maior ÷ ephesus. Sed cũ maior
minori iungit᷑ pene medietatẽ mundi occupat. huic

Expanded text:
ominatur, quam qui observaverit beatus esse scilicet, quando redditurus est unicuique juxta opera sua. Ac si diceret: Felix qui fidei sacramentis imbutus, et quae in his jubentur custodit, et quae probibentur non praesumit, quia et observationis tempus non longas moras innectit, et retributionis dies quodammodo in januis consistit. Joannes sepquae minor in sortem venit beato Joanni, in qua sunt septem civitates metropolitanae quarum caput est Ephesus; sed cum major minori jungitur, pene medietatem mundi occupant. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ altitudinẽ t̃rȩ. Altitudines t̾rȩ st̃ diuitie
honores. dignicates. Suꝑ has altitudines ds̃ami¬
potens posuit pełR̃ PΑVLũ &ceteros qui prinoꝰ
scendit. eo paulis ꝑ cetera subiarentia despicit
quo ad altiora amplius gressus tendit : itaqui intena¬
picit.: quo ampli as eleuat᷑ adcȩlestia. & qđ
prius ini mo positꝰ suꝑse credidit post ascen¬
dendo. ꝓficiens : subse eẽ cognoscit In hac bona elatione
consistit aecła ql t̃rena omia m̃te calcans cȩ los¬

Expanded text:
super altitudinem terrae. Altitudines terrae sunt divitiae, honores, dignitates. Super altitudines has Deus omnipotens posuit Petrum, Paulum, et caeteros qui primum scendit, eo paulisper caetera subjacentia despicit, quo ad altiora plus gressus tendit, ita qui intentpicit, quo amplius elevatur ad coelestia, et quod prius in imo positus super se credidit, post ascendendo proficiens, sub se esse cognoscit. In hac bona elatione consistit Ecclesia, quia terrena omnia calcans,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ insua natura sed ꝑ angłm apparuit. sic̃ olim
supsit ee nobis apparere uoluit. Unde non cor poriẽ
eiꝰ p̃senciã debemꝰ requirere sedpociu s credere tũ f̃
illi meci pore sinplici natirȩ quȩcotam celsi are¬
Ioca int̾ris. cotasine locoinlocis totasine parte reperit᷑¬
in partib Quid ẽ aut̃ mirũ sipost eiꝰ in carnationẽ
post suã ascensionẽ non in suanatura apparuisse.: sed
potiuꝰ ꝑ angłm tantũ in ea forma. inqua retognosci
ab hominib solet. Eđ hinc &iã ꝓbari potest. quia sibeatꝰ
paułꝰ nuꝑ c̃uersus insua eũ substantia uidisset : consequas
tenet quiinsuis dictis sic dese quasi dealio loquunt᷑.
Vnde ẽ. Vir erat in t̃rahus nõe iob. &ct̃ usq recedeas
amalo. Et erat morses uirmitissimꝰ suꝑ om̃s homines
quimorabant᷑ int̾ra. Et idẽ ioħs sepe in euangło suo.
hic ẽ discipulꝰ ille quẽ diligebat iħs. Qui Tes limonũ¬

Expanded text:
est non in sua natura, sed per angelum apparuit, sicut olim sumpsit a nobis apparere voluit. Unde non corporalem ejus praesentiam debemus requirere, sed potius credere eum esse illi incorporeae et simplici naturae, quae tota in coelis retota in terris, tota sine loco in loco, tota sine parte in partibus. Quid est autem mirum, si post ejus incarnationem post suam ascensionem, non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quod hinc etiam probari potest, quia si beatus Paulus nuper conversus, in sua eum substantia vidisset, consequens , morem sanctorum Patrum tenet, qui in suis dictis sic de se quasi de alio loquuntur. Unde est: Vir erat in terra Hus nomine Job, etc., usque, recedens a malo . Et: Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra , et idem Joannes saepe in Evangelio suo: Hic e
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ fidelib: aperit᷑. Non enĩ ꝓpt̃ fideles seruos e
ꝓpt̃ sures & latrones diuici&e sub signo clauduncͣ
Sed dicendo ergo significauit. & infidelib claudi a fiue¬
lib: spiritali exercitio docuit aperiri. Vnde adam¬
heli dr̃ Vade : quia clausis t̃ signatiq ser mones sg ai¬

Expanded text:
idelibus aperitur. Non enim propter fideles servos, sed propter fures et latrones divitiae sub signaculo clauduntur. Sed dicendo ergo, significavit et infidelibus claudi, et fidelibus spiritali exercitio docuit aperiri. Unde et Danieli dicitur: Vade, quia clausi sunt signatique sermones
Abbreviated transcription (Latin):
deincarnato uerbo dĩ. siue in diuinitate siue
in humanitate. cognouit. Aliuduꝰ uidit oculis
corporeis atq aliud oculism̃tis. Oculis cordis uidit
diuinitatẽ: oculis corporeis humanitatẽ. Uidit
eũ ante omĩa scła a patre genitũ cũpatre omĩa fecisse
Uidit eũ in fine tẽporũ natũ ex matre ꝓnr̃a salute

Expanded text:
de incarnato Dei Verbo, sive in divinitate, sive in humanitate cognovit. Aliud vero vidit oculis corporeis, atque aliud oculis mentis: oculis mentis vidit divinitatem, oculis corporeis humanitatem. Vidit eum ante omnia saecula a Patre genitum, cum Patre omnia fecisse. Vidit in fine temporum
Abbreviated transcription (Latin):
lip sis ih .xpi. Planior es set sensus sidixisset ad¬
unc eo uerbo hȩc ẽ. a poca lipsis. Sed hunc modũ
locucionis quicũ diminutione uerbi fit. frequent̃ in¬
uenimꝰ indiui nis scripturis. Vnde nec salomonait
hȩs̃ parabole salomonis. Aut hȩc s̃ ũ ba eclesiastes
sed tantũ parabolȩ salo monis & uerba ȩc clesiastis
regis iherłm. Sic &iã is aias dic̃. Uisio isaiȩ absq
ullo adminiculo uerbi. Et sic reliqui. Talit̃ aut̃
loquentes subauditiones netessarias. tales senten¬¬
tias habere docuer̃. Ut ũbigrã. Cũ legimꝰ apoca¬

Expanded text:
is Jesu Christi. Planior esset sensus, si dixisset adjuncto verbo: Haec est Apocalypsis; sed hunc modum locutionis, qui cum diminutione verbi fit, frequenter invenimus in divinis Scripturis. Unde nec Salomon ait: Hae sunt parabolae Salomonis, aut: Haec sunt verba Ecclesiastis, sed tantum: Parabolae Salomonis, et: Verba Ecclesiastis regis Jerusalem. Sic etiam Isaias dicit: Visio Isaiae, absque ullo adminiculo verbi. Sic et reliqui. Taliter autem loquentes, subauditiones necessarias tales sententias habere docuerunt. Verbi gratia, cum legimus: Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
b: & prudentib: & reuelasti ea pariuilis. QuȩopoR¬
TΕΙ FiCRΙCITO In his uerbis duo c̃p̃hendunt᷑ ut ea
scilic et quȩfiniendas cito accipiant t̃minũ &ea
quȩ in cho andas̃ cito sumant initiũ. Istatam̃
nequa quã finẽ accepturas. Unde nec metuenda
tenda sediugistatu ꝑmanentia CiTo. Id ÷ in p̃senti
tẽpore. Omẽ enĩ tẽpꝰ p̃sentis uitȩ comparatũ &t̃¬
nitati. quasi unius horȩ paruissimũ .ẽ. mom̃tũ
cito transeunt & ea quȩ cito adueni unc ut dũ se
teporalit̃ cernit affligi uł ꝓsperari: cogitecbreui¬
tatẽ istius cẽporis. & quã uelocit̃ transeant gaudia
& tribulationes cũ tẽpore. & quã uelocit apꝓpin¬
quant eadẽ sine fine mansura. Acꝑhoc ne¬
qua quã malorũ ꝓsperitatib: in uide¬
at
sed pocius insuis ad uersitatib gaudeat. EC SIBNFIA
hoc locosignificauit : ñ abostensione sed a signopos
intelligere debemꝰ. Et hoc eẽ dic cũ significauit qłe
sigillauit. Signũ enĩ dr̃ sigillũ. Quo in loco questo

Expanded text:
ea parvulis . Quae oportet fieri cito. In his verbis duo comprehenduntur, ut ea scilicet quae finienda sunt cito accipiant terminum: et ea quae inchoanda sunt, cito sumant initium. Ista tamen nequaquam finem acceptura sunt. Unde nec metuenda tenda, sed jugi statu permanentia. Cito, id est in praesenti tempore. Omne enim tempus praesentis vitae comparatum aeternitati, quasi unius horae parvissimum est momentum. cito transeunt et ea quae cito adveniunt, ut dum se temporaliter cernit affligi vel prosperari, cogitet brevitatem istius temporis, et quam velociter transeant gaudia et tribulationes cum tempore, et quam velociter appropinquent eadem sine fine mansura, ac per hoc nequaquam malorum prosperitatibus invideat, sed potius in suis adversitatibus gaudeat. Et significavit. Hoc loco, significavit, non ab ostensione, sed a signo positum intelligere debemus, et hoc esse dictum significavit, quod est, sigillavit; signum enim dicitur sigillum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
in illo aecłȩ sit manifestatꝰ. Quãd edił illids palã
PACCRE SERUISSVISBTHIC aꝑtius ess&. si dixisset.
qua Sed& hic modus locutionis. sepefic in scripturis
Vnde ẽ. Bonũ certam̃ certaui ꝓ eo qđ ẽ. bono
certamine certaui. Hȩt aut̃ reuelatio ipsius . ẽ.¬
dñi iħ u xp̃i quã ado accepit: ut suar euelatio¬
ne manifesta faciat seruissuis quȩ oportet fieri
ñ solũ a patre & spũ scõ sed &iã aseipso accepit
Ut suare uelatione manifestaret seruis suis
quȩ o portetfieri cito. ds enĩ in hoc loco tota
trinitas intelligit᷑ a quaaccepit ipse homo assuptꝰ
auer bodĩ ut ista misteria suis reuelaret seriuis
Vbi &iã ipsa formaserui domina p̃dicat᷑ seruoꝵ
Seruis suis ea manifestauit idẽ p̃ceptasua
sequentib: Quib: alibi dic̃. Cũ feceritis om̃ia quȩ
p̃ceptas uobis dicite serui inutiles sumꝰ Non enĩ
seruis mos aicȩ legis id ÷ iudeis non mundanȩ sa

Expanded text:
in illo, Ecclesiae sit manifestatus. Quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Et hic apertius esset, si dixisset, Qua; sed et hic modus locutionis saepe fit in Scripturis. Unde est: Bonum certamen certavi , pro eo quod est: Bono certamine certavi. Haec autem revelatio ipsius Domini Jesu Christi, quam a Deo accepit, ut sua revelatione manifesta faciat servis suis, quae oportet fieri non solum a Patre et Spiritu sancto, sed etiam a seipso accepit, ut sua revelatione manifestaret servis suis quae oportet fieri cito. Deus enim in hoc loco tota Trinitas intelligitur, a qua accepit ipse homo assumptus a Verbo Dei, ut ista mysteria suis revelaret servis, ubi etiam ipsa forma servi, domina praedicatur servorum. Servis suis ea manifestavit, id est praecepta sua sequentibus, quibus alibi dicit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Non enim s
Abbreviated transcription (Latin):
EGIMUS IN ECCLESIASTI CA historia
Beatõ lo hannẽ A domiciano impiissimo
cȩsare. in pathmos insula reli¬
gatũ exilio deportatũ metallo dã pnatũ
obinsuperabilẽ eu angelii p̃dicationẽ. Uit
ibi forsitan secaret marmora. ł t̃rã foderet auit
similibus p̃ceptis deseruiret imperialib sic̃ les
fac eũ in passionib scõꝵ martrrũ. Vbiquano
magis putabat᷑ uinciri custo dia humana tat
magis moetas humanitatis transcendens men
uidere cȩlestia. Et cui certa negabant᷑ spati
t̃rarũ excedere sec retas. c̃ cessa cȩlestia pene¬
trare. Et quanto magis destitutꝰ est huma nosolici
tanto ei ad fuit diuinũ. Ibiq meruit uidere hane
ꝓphetiã destatu p̃sentis aecłȩ & futurȩ. quȩ int¬

Expanded text:
egimus in Ecclesiastica historia beatum Joannem a Domitiano impiissimo Caesare in Pathmos insulam relegatum, exsilio deportatum, metallo damnatum ob insuperabilem Evangelii praedicationem, ut ibi forsitan secreta marmorum, vel terram foderet, aut his similibus praeceptis deserviret imperialibus, sicut legimus factum in passionibus sanctorum martyrum. Ubi quanto magis putabatur vinciri custodia humana, tanto magis metas humanitatis transcendens, meruit videre coelestia. Et cui certa negabantur spatia terrarum excedere, secreta sunt concessa penetrare coelestia. Et quanto magis destitutus est humano solatio, tanto ei adfuit divinum. Ibique meruit videre hanc prophetiam de statu praesentis et futurae Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
bat a longeuenturũ. hoc isteiã & ex maxima
parte fac tũ & in p̃senti faciendũ ostendit Na
sic̃beatꝰ ioħs baptista. id cir co maior habet᷑ om̃b
dũ : qđ ipsa uerba si subtilit̃ inspiciunt᷑ docere ꝓlo¬
t᷑ Neq enĩ hocfieri potest ut pauca emultis dican
lori ca signeas & iacintinas & sulphureas. Triañs
generaui si onũ patres nr̃i intelligenda dixer
rimũ scilicet cor porale si c̃ uidemꝰ ꝑoculos corporis
cȩlũ t̃rã solẽ & lunã ceteraq: huiꝰmodi. Scđmspiri-¬
ale qđ fit in extasi id ÷ in excessum̃cis siue uigilan¬
tib siue dormientib uiris quando ñ rescor porales:
sedsimilitudines rerũ corporaliũ intuentes fucura
ibi p̃sagant misteria. Qđ genꝰ uisionis c̃mune. ẽiustis
&reꝓbis. sic̃ nabucho donosor uidit lapidẽ p̃cisũ de

Expanded text:
ge venturum, hoc iste jam ex parte maxima factum et in praesenti faciendum ostendit. Nam sicut beatus Joannes Baptista idcirco major habetur omnibus dum, quod ipsa verba, si subtiliter inspiciuntur, docere probantur. Neque enim hoc fieri potest, ut pauca e multis dicamuloricas igneas et hyacinthinas et sulphureas. Tria namque genera visionum patres nostri intelligenda dixerunt: primum scilicet corporale, sicut videmus per oculos corporis coelum et terram, solem et lunam, caeteraque hujusmodi. Secundum spiritale, quod fit in exstasi, id est in excessu mentis, sive vigilantibus, sive dormientibus viris, quando non res corporales, sed similitudines rerum corporalium intuentes, futura ibi praesagant mysteria. Quod genus visionis commune est justis et reprobis, sicut Nabuchodonosor vidit l
Abbreviated transcription (Latin):
spicasplenas & ct̃. Sed ut̃q qđ uiderat ñ incellex̃ nisi
aillidanihel & isti ioseph misteriũ uisionis reuelas¬
set Nec mirũ sire ꝓbi inhis obscuritatib solucione
ndigeant: cũ &i ã danihel ñ intelligens quid sighifi.¬
crent quattuor uenti qͥ pugnabant inmarimagno
acesserit ad unũ de astantib & quesierit ab eo dehis
om̃b T̃tiũ genꝰ ÷ incellectuale qđ ñfit ꝑcorporales
res neq ꝓsimilitudines sed ipsa ueritas in m̃te mani

Expanded text:
era. Sed uterque quod viderat, non intellexit, nisi et illi Daniel, et isti Joseph mysterium visionis revelasset. Nec mirum si reprobi in his obscuritatibus solutione indigeant, cum etiam Daniel non intelligens quid significarent quatuor venti qui pugnabant in mari magno, accesserit ad unum de astantibus, et quaesierit ab eo de his omnibus. Tertium genus est intellectuale, quod non fit per corporales res, neque per similitudines, sed ipsa veritas in mente mani
Abbreviated transcription (Latin):
scãe laudunensis aeccłae. quierat lan¬
guore paralisi correptus. post multas
ac debitas dõ ꝓipsa in firmitate reddidit¬
A
grãs: uita decessit. uidelicet uigilia sc̃i
thomȩ apłi post laudes dĩ matutinales:
Ipso anno circamensẽ augustũ: septẽ de¬
nariis emebat᷑ uini modius

Expanded text:
sanctae Laudunensis aecclesiae, qui erat lansanctae Laudunensis aecclesiae, qui erat langore paralisi correptus, post multas ac debitas Deo pro ipsa infirmitate redditas gratias, vita decessit, videlicet vigilia sancti Thomae apostoli post laudes Dei matutinales. Ipso anno circa mensem Augustum septem denariis emebatur vini modius
Abbreviated transcription (Latin):
merito archi ep̃s arcuatũ opus qđ
erat secus ualuas aeccłae scãe mariae
remis. supͣ qđ altare sc̃ĩ saluatoris habe¬
bat᷑ & fontes miro opere erant. positi.
Et in ipso tẽpore quadragegimo maioris
ebdomade feria quarta. t̃tia decima
kalendas mai indictio quarta: circa
mediã diem. bellũ agitur int̃karolũ regis
filium frẽm & godefridũ atq: arnulfũ
lotharienses comites. bi quo bello cecider
ex parte Raroli deꝓceribus: emmo delon¬
gia. quierat miles hugonis ducis. & hec ꝗo
fidelis Karoli & alii. Ex parte uero gode¬
fridi multo plures. & ipse godefridiis
lancea ꝑfossus ad t̃ rãcetidit : Tandem
a suis post solis occasũ. ut cũq sublatus
deportatusq ÷. Qui postea ꝑspacia tẽpo¬
rũ uixit. sednum quã pristinę sanitati
plenissime restitutus fuit̃: Arnulfus
quippe ut fer̃ ñ nulli fugã tam diu
remeans tenuit : quousq: in ꝓpria ueniens
qui escere qui uit: Ipso in anno t̃cia de¬
cima Ralendas ianuarii: Presul rorico

Expanded text:
cuatum opus, quod erat secus valvas aecclesiae sanctae Mariae Remensis; supra quod altare sancti Salvatoris habebatur, et fontes miro opere erant positi. Et in ipso tempore quadragesimae, majoris ebdomadae feria quarta, tertia decima Kalendas Maii indictio quarta, circa mediam diem, bellum agitur inter Karolum, regis filium fratrem, et Godefridum atque Arnulfum, Lotharienses comites. In quo bello ceciderunt ex parte Karoli de proceribus Emmo de Longia, qui erat miles Hugonis ducis, et Hetdo fidelis Karoli et alii; ex parte vero Godefridi multo plures; et ipse Godefridus lancea perfossus ad terram cecidit; tandem a suis post solis occasum utcumque sublatus deportatusque est. Qui postea per spatia temporum vixit, sed numquam pristinae sanitati plenissime restitutus fuit. Arnulfus quippe, ut ferunt nonnulli, fugam tamdiu remeans tenuit, quousque in propria veniens, quiescere quivit. Ipso in anno tertia decima Kalendas Januarii praesul Rorico
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ etdicenciũ: Gła in excelsis dõ et int̾ra
pax hominibus bone uoluntatis: Siue autẽ
hocde omibrsscĩs. si uedecelestibus
spiritibus dictt᷑ ostenditͣmultitudo
innume raebilis cum subiungitur: Et ertet
numerus eorum milia milũ : dicencium
uote magna: Sienim cestum numerũ
posuisseo summã corum exprimens
Axdiceret decemmilia. autcentũ
.milia. autsiquid huius modi uti¬
que finitũ ostenderet numerum:
Talequidlegimꝰ indanihelis uolumine :
quidicit: Ailiamiliũ minis hirbant
ei : & c& : Innu merabilis itaquenu-

Expanded text:
sis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sive hoc de hominibus sanctis sive de coelestibus spiritibus dicatur, ostenditur multitudo innumerabilis, cum subjungitur: Et erat numerus eorum millia millium, dicentium voce magna. Si enim certum numerum posuisset, summam eorum exprimens, et diceret decem millia, aut centum millia, aut si quid hujusmodi, utique finitum ostenderet numerum. Tale quoque legimus in Danielis volumine, qui dicit, Millia millium ministrabant ei . Innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
urniri : Et demensib: quidẽ ianua¬
rium: uiuntar manoth febro ariũ
ornunlig martiũ lent in. manoth
a prilẽ ostar manoch mauimount¬
mnoht iunũ brac manont
esuliũ iunmanoth augustũ aran¬
manoh septẽ brẽ itumtuma noth
stobrẽ uundũ memanotb nouen¬
br̃ herbis manotha decłro
he lagmanoch appellauit
untis uero hoc medo nomina in po¬
fenit . ue subfolanũ uo carce ostroniuũ
eurũ ost suͥndroni. eugo aistrũ
sun dostreni d usrũ sun roniuaerũ.¬
Circiũ norduuuestrini. Septẽtrionẽ
nordoni Aquilono nordos croni
uul turnũ osonor ironi. Extremouit&
tẽporecũiã & mabo & seneetute
p̃meret : euocatũ ad seliidoiiuicũ
filiũ aquitarut regẽ quisolũ filiox
inlde garde saꝑerat congregatis
sollem pnit̃ detocoregnofranchoꝵ
primorib cundio eonfilio consor¬
tr̃ sibi totius regni & imperialis
nominis hestdẽ consnauit: in po¬
sitoq: capicieiꝰ dia dematȩ impe¬
naupiem& angustũ iussit dppellar

Expanded text:
veniri. Et de mensibus quidem Ianuaveniri. Et de mensibus quidem Ianuarium Wintarmanoth, Februarium Hornung, Martium Lentzinmanoth, Aprilem Ostarmanoth, Maium Winnemanoth, Iunium Brachmanoth, Iulium Heuuimanoth, Augustum Aranmanoth, Septembrem Witumanoth, Octobrem Windumemanoth, Novembrem Herbistmanoth, Decembrem Heilagmanoth appellavit. Ventis vero hoc modo nomina inposuit, ut subsolanum vocaret ostroniwint, eurum ostsundroni, euroaustrum sundostroni, austrum sundroni, austrocircium nordwestroni, septentrionem nord-roni, aquilonem nordostroni, vulturnum ostnordroni. Extremo vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, evocatum ad se Hludowicum filium, Aquitaniae regem, qui solus filiorum Hildigardae supererat, congregatis sollemniter de toto regno Francorum primoribus, cunctorum consilio consortem sibi totius regni et imperialis nominis heredem constituit, inpositoque capiti eius diademate imperatorem et augustum iussit appellari.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones & inepistolis frseos appellande
ost susceptũ imperiabe nom̃ cũ adiues¬
teriẽ multa legib popłi sindeeẽ nan franci
duas habent leges inplurimis locis ualde
diuersas. cogitaunt quȩ dȩerant addere
& discrepantia unire prauaqͦq ac ꝓperã
ꝓlata corrigere : Sed dehis nichil aliud abeo
factũ est nisi qđ pauca capitula & eamꝑfes¬
ta legib addidit : Omniũ tam̃ nationũ
qu&ȩ subeiꝰ dominatu erant. iura quȩ scrista
nonerant describere acliteris nandari
fec̃ Itẽ barbara &antiquissima carmia
qͥb: uerũ regũ act & bella canebant᷑
scripsit: memoriȩ quȩ mandaunt :¬
nchoauit & gramaticham pacrii sermonis
mensib: &iã iuxta ꝓpria linguã uoca¬
bula inposuit. ante id teporis apud
francos partĩ latins partĩ barbaris
nominib ꝓnũtiabanc᷑ ltẽ uentos xii¬
ꝓprios appellationib: in signiuit
cũ prius non amplius quã uiquat¬
tuor uentoꝵ uocabula possent in¬

Expanded text:
tiones et in epistolis fratres eos appellando. 29. tiones et in epistolis fratres eos appellando. 29. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse – nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas – cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere, sed de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca capitula, et ea inperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum, quae sub eius dominatu erant, iura quae scripta non erant describere ac litteris mandari fecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit et grammaticam patrii sermonis. Mensibus etiam iuxta propriam linguam vocabula inposuit, cum ante id temporis apud Francos partim Latinis, partim barbaris nominibus pronuntiarentur. Item ventos priis appellationibus insignivit, cum prius non amplius quam vix quattuor ventorum vocabula possent in
Abbreviated transcription (Latin):
teris sacris & uene rabilib: locis
apud romã eccłam beatipe tria płi
mncuiꝰ donaria magnaus pecunie
ta Mauro quã margento nec non & gẽmis
ab illo congesta es. multa & innumera
tẽpore quic quã dux̃ antiquius. quã ut urbs
romia sua oꝑra suoq: labore. ueterepoller&
multis affectũ iniurus erutisscilic& oculis
linguaq computata fidem regis inploran
compuler: . Id cirto romã ueniens. ꝓpĩ
rȩparandã quinimis cont᷑batꝰ erat
ecda statũ ibstotũ hemis tẽpꝰ extrax.
Quo tẽpr̃ imperatoris & augustinom̃ ac¬
cepit : qđ pͥmo intantũ aduersatꝰ est
ut affirmar& se eo die quã uis p̃cipua
festiuitas ess& eccłam non intraturũ.
si pontificis consiliũ p̃scire poguiss&:
Iniudia tam̃ suscepti nominis roman
imperatorib suꝑ hoc indignantib
magnatulit pacientia uincitq eos
contumatiã magnanimitatẽ qua
eis ꝓcul dubiolonge praestantior
erat mittendo aideos crebras lega¬

Expanded text:
ceteris sacris et venerabilibus locis ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam aecclesiam beati Petri apostoli, in cuius donaria magna vis pecuniae, tam in auro quam in argento, nec non et gemmis, ab illo congesta est. Multa et innumera tempore quicquam duxit antiquius quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleremultis affectum iniuriis, erutis scilicet oculis linguaque amputata, fidem regis implorare compulerunt. Idcirco Romam veniens, propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, aecclesiae statum, ibi totum hiemis tempus extraxit. Quo tempore imperatoris et augusti nomen accepit. Quod primo in tantum aversatus est, ut adfirmaret se eo die, quamvis praecipua festivitas esset, ecclesiam non intraturum, si pontificis consilium praescire potuisset. Invidiam tamen suscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus , magna tulit patientia. Vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras lega