comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imperio. Iam hic statim a romanis
aduersum sannt̾as gentẽ opib armisq
ualidam ꝓ campanis & sedicinis bel¬
la suscepta sunt: sanniticũ bellũ anc¬
cipiti statu gestum. pẏrrus uł maxi¬
mus romani nominis hostis excepit:
pyrri bellum mox punicum consecu-¬
tum ẽ. Et quamuis numquã post
mortem nume abellorum cladibꝰ fuis¬
se cessatum patentes semꝑ iani porte
indicent: ex eo tam̃ ueluti ꝑmeridi¬
em toto imp̃ssus cȩlo malorum feruor
incanduit. E orro autẽ inchoatosemel
bello punicoutrũ aliquando bella. ce¬
des. ruine. atq omĩa infandarũ mor¬
tuũ genera. nͥ cesare augusto imꝑan¬
te cessauerint: inquirat. inueniat. ꝓ¬
dat quisquis infamanda xp̃iana tẽ¬
pora putat. absq illo tam̃ int̾ bella
punica unius anni ueluti auis p̃ter¬
uolantis ex cursu. romani ꝓpter clau¬
sas iani portas inter febres morbosq
rei publicȩ ad hoc breuissimo pacis
signo uelut tenuissimo aque gelidȩ

Expanded text:
imperio. Iam hinc statim a Romanis imperio. Iam hinc statim a Romanis aduersum Samnitas, gentem opibus armisque ualidam, pro Campanis et Sedicinis bella suscepta sunt; Samniticum. bellum ancipiti statu gestum Pyrrhus uel maximus Romani nominis hostis excepit; Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamuis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus fuisse cessatum patentes semper Iani portae indicent, ex eo tamen uefuti per meridiem toto inpressus caelo malorum feruor incanduit. porro autem, inchoato semel bello Punico utrum aliquando bella caedes ruinae atque omnia infandarum mortium genera nisi Caesare Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisquis infamanda Christiana tempora putat. absque illo tamen inter bella Punica unius anni ueluti anis praeteruolantis excursu Romani sas Jani portas, inter febres morbosque reipublicae, ad hoc brevissimo pacis signo, velut tenuissimo aquae gelidae
Abbreviated transcription (Latin):
antur.
nno siquidem ab urbe con¬
dita. ccccii. legati a chartha
turã continuarũq miseriarũ tene¬
bras. iuges. hostiarũ fides locorũq
infamia. & abhominatio dierum
quib ea gesta sunt testantur. Ẽ unc
etiam nox usq ad plurimam diei
partem tendi uisa ẽ: & saxea de nu¬
bib grando descendens ueris terrã
lapidib uerberauit. Quib dieb eti¬
am alexander magnus. magnus ue¬
re ille gurges miseriarũ. atq ttro¬
cissimus turbo tocius orientis ẽ natꝰ.
tunc etiã ochus qui & artaxerses pꝰ
transanctũ in egẏpto maximũ di¬
uturnũq bellum plurimos uideoꝵ
intransmigrationẽ egie: atq in hyr¬
cania ad caspiũ mare habitare p̃ce¬
pit. quos ibi usq in hodiernũ diem
amplissimis generis sui increm̃tis ex¬
istere atq exu quanooq erupturoᷤ
opinio ẽ. Cuius etiã belli tempesta
te transcurrens & sẏdonem opu¬
lentissimam phenicis ꝓuintie ur
bem deleuit: & egyptũ quamuis
tam actãq ferro ꝑsarum subiecit¬

Expanded text:
antur. Anno siquidem ab Urbe condita CCCCII legati a Carthagturam, continuarumque miseriarum tenebras juges, historiarum fides, locorumque infamia, et abominatio dierum, quibus ea gesta sunt, protestantur. Tunc etiam nox usque ad plurimam diei partem tendi visa est: et saxea de nubibus grando descendens, veris terram lapidibus verberavit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, magnus vere ille gurges miseriarum, atque atrocissimus turbo totius Orientis est natus. Tunc etiam Ochus, qui et 162 Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum diuturnumque bellum, plurimos Judaeorum in transmigrationem egit, atque in Hyrcania ad Caspium mare habitare praecepit: quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui incrementis consistere, atque exinde quandoque erupturos, opinio est. Cujus etiam te transcurrens, et Sillodam opulentissimam Phoenices provibem deleuit et Aegyptum, quamuis omminutamque ferro Persarum subiecit
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. et mensracionalis ad eius simili¬
tudinem. At si et̾ne se intelligit:
et̾ne se dicit. Si ȩt̾ne sedicit: et̾ne ẽ
u̾bum eiꝰ. apud ipsum. Siue igit᷑
ille cogitetur. nulla alia existente ẽẽ¬
tia. siue aliis existentib. necesse est
u̾bum illius coet̾num ẽẽ illi. cũ illo.

Expanded text:
ter, et mens rationalis ad ejus similiter, et mens rationalis ad ejus similitudinem. At si aeterne se intelligit, aeterne se dicit. Si aeterne se dicit, aeterne est Verbum ejus apud ipsum. Sive igitur ille cogitetur nulla alia existente essentia, sive aliis existentibus, necesse est Verbum illius coaeternum illi esse cum ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est intelligere: non aliquid in¬
telligeret. Si nichil intelligeret: er¬
go summa sapientia quȩ non ẽ ali¬
ud quam idem sp̃c. nichil intelli¬
geret. quod absurdissimum ẽ. Qͥd
ergo: Si enim nichil intelligeret:
quomꝰ ẽẽt summa sapientia: Aut
quid illa intelligeret: S nunquid
seipsam ñ intelligeret: Aut quomͦ
uł cogitari potest. qđ summa sapi¬
entia se aliquando ñ intelligat: cũ
racionał mens possit ñ solum siumet
s & ipsius summe sapientiȩ reminᷤᷤ¬
ci. & illam & se intelligere: Si enim
mens humana. nullam eius aut
suam habere memoriam aut intel¬
ligentiam posset: nequaquã se ab ir¬
rationabilib creaturis. &. illam ab
omni creatura secum sola tacite dis¬
putando. sicut nunc mens mea fac̃
discerneret. Ergo sũmus ille sp̃c. sicut
ẽ et̃nus. ita eterne sui memor est.
& intelligit se. ad similitudinem
mentis racionał: immo ñ ad ul¬
lius similitudinem. s ille pͥncipali¬

Expanded text:
quod est intelligere, non aliquid inquod est intelligere, non aliquid intelligeret; si nihil intelligeret, ergo summa sapientia, quae non est aliud quam idem spiritus, nihil intelligeret: quod absurdissimum est. Quid igitur? Si enim nihil intelligeret, quomodo esset summa sapientia? Aut quid illa intelligeret? Sed nunquid seipsam non intelligeret? At quomodo vel cogitari potest quod summa sapientia se aliquando non intelligat; cum mens rationalis possit non solum suimet, sed et illius summae sapientiae reminisci; et illam, et se intelligere? Si enim mens humana nullam ejus aut sui habere memoriam aut intelligentiam posset, nequaquam se ab irrationalibus creaturis, et illam ab omni creatura, secum sola tacite disputando, sicut nunc mens mea facit, discerneret. Ergo summus ille spiritus, sicut est aeternus; ita aeterne sui memor est, et intelligit se ad similitudinem mentis rationalis; imo non ad ullius similitudinem, sed ille principali
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum ita sit. quomͦ illud qđ
simplex est ueritas. potest esse
uerbum eorum quoꝵ ñ ẽ similitu¬
do: cum omne uerbum quo aliqͣ
res sic mente dicitur. similitudo
sit rei eius de: & si non ẽ uerbum
eoꝵ que facta sunt ꝑ ipsum: quo¬
mͦ constabit quia sit u̾bum: Nẽ¬
pe omne u̾bum alicuiꝰ rei u̾bum ẽ.
Beniq sinunquam creatura ẽẽt:
nullum eius ẽẽt uerbum. Quid gͥ:
An concludendum ẽ. quia sinullo
modo eẽt creatura: nequa qua eẽt
u̾bum illud. qđ ẽ summa & nulliꝰ
indigens eẽntia : aut fortasse ipsa
summa eẽntia. que u̾bum ẽ. ẽentia
quidem ẽẽt et̾na. s u̾bum ñ eẽt. sini¬
chil unquam ꝑ illam fieret.: Eius
enim qđ nec fuit. nec ẽ. nec futurũ
ẽ: nullum u̾bum ẽẽ potest. Uerũ
scđm hanc racionem. si nunquam
ulla pret̃ sumnũ sp̃m eẽt eẽntia:
nullum omnino ẽẽt in illo u̾bum.
Si nullum in illo u̾bũ ẽẽt: nichil a¬
pud se diceret. Si nichil apud sedic̾et.
cum idem sit illi sic dicere aliquid.

Expanded text:
ed cum ita sit, quomodo illud quod simplex est veritas potest esse Verbum eorum quorum non est similitudo? cum omne verbum quo aliqua res sic mente dicitur, similitudo sit rei ejusdem; et, si non est verbum eorum quae facta sunt per ipsum, quomodo constabit quia sit Verbum? Nempe omne verbum alicujus rei verbum est. Denique si nunquam creatura esset, nullum ejus esset verbum. Quid igitur? An concludendum est quia si nullo modo esset creatura, nequaquam esset Verbum illud, quod est summa et nullius indigens essentia; aut fortasse ipsa summa essentia, quae Verbum est, essentia quidem esset aeterna, sed Verbum non esset, si nihil unqenim quod non fuit, nec est, nec futurum est, nullum verbum esse potest. Verum secundum hanc rationem, si nunquam ulla praeter summum spiritum esset essentia, nullum omnino esset verbum in illo. Si nullum in illo verbum esset, nihil apud se diceret, si nihil apud se diceret, cum idem sit illi, sic dicere aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
la recensuerim presertim cum tan¬
tum in ea urbe affricani uigor. &
modestia ualeret. ut facile uiuo eo
neq sociale neq cuuile bellum posse
existere crederetur. Hunc quidam
uxoris sue sempronie graccorum au¬
tem sororis dolo necatum ferunt: ne
tiones iurorum ñ etiam facinorib mu¬
lierum ẽẽt immanior¬

Expanded text:
la recensuerim, praesertim cum tanla recensuerim, praesertim cum tantum in ea urbe Africani vigor et modestia valeret, ut facile vivo eo, neque sociale neque civile bellum posse existere crederetur. Hunc quidam uxoris suae Semproniae, Gracchorum autem sororis, dolo necatum ferunt, ne tiones virorum, non etiam facinoribus mulierum esset immanior
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Priuignam suam hoc ẽ filiam
sororis & coniugis conuigem adscuit
filium suum quem exxsorore susce
perat. nec non & filium frĩs occidit.
Quam obrem incestis tamtis parri¬
cidiisq excecrabilis : ab alexcandrinis¬
regno pulsus ẽ. hisdem temporib
antiochus ñ contentus babilonia.
atq ebathana totoq meridiano
imperio: aduersus phrahatem parcho¬
rum regem congressus & uictus ẽ. Qui
cum in exercitu suo centum milia ar¬
matorum habere uideretur: ducenta mi
lia calonum atq lixarum in mixta scor¬
tis & histrionib trahebat. Itaq facile
uniuerso cum exercitu suo parthoꝵ
uirib oppressus inter iit. Gaio simpro¬
nio. tuditano & marco. acilio. consuli¬
bus: publium scipionem affricanum
pͥdie ꝓcontione de pericło salutis suȩ
contestatum. qͦd sibi pro patria labo¬
ranti ab improbis & ingratis denun¬
tiari cognouisset. alio die mane exani¬
mem incubiculo suo repertum ñte¬
mere inter maxima romanorum ma¬

Expanded text:
cit. priuigaam uero suam, hoc est filiam cit. priuigaam uero suam, hoc est filiam sororis et coniugis, coniugem adsciuit, filium suum, quem experat, necnon et filium fratris occidit. Quamobrem tantis incestis parricidiisque exsecrabilis, ab Alexregno pulsus est. Iisdem temporibus Antiochus non contentus Babylonia, atque Egbathana, totiusque Mediae imperio, adversus Phrahatem Parthorum regem congressus et victus est; qui cum in exercitu suo centum millia armatorum habere videretur, ducenta millia lius calonum atque lixarum immixta scortis et histrionibus trahebat. Itaque facile cum universo exercitu suo, Parthorum viribus oppressus, interiit. C. Sempronio Tuditano, et Man. Aquillio coss. P. Scipionem Africanum, pridie pro concione de periculo salutis suae contestatum, quod sibi pro patria laboranti ab improbis et ingratis denuntiari cognovisset, alio die mane exanimem in cubiculo suo repertum, non temere inter 311 maxima Romanorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
uentus abhostib & pene captus eẽt:
uirgam qua erat usus ad equum in
ocłin tracis impegit. Barbarus autẽ
cum ira & dolore exarsisset. latus cras
su gladio transuerberauit. Ita ille
excogitato genere mortis: transfugit
& dedecus & seruitutẽ. ꝑpenna con¬
sul qui crasso successerat. audita mor.¬
te crassi & clade exxercitus romani.
raptim masiam ꝑuolauit: aristoni¬
cum recenti uictoria feriatum in pro¬
uiso bello adortus. nudatumq omĩb
copiis infugam uertit. Cumq stra¬
tonicem urbem ad quam ille confu¬
gerat obsidione cincisset: cruciatũ
fame addeditionem coegit. ꝑ penna
consul eo anno apud ꝑgamũ correptꝰ mor.¬
bo regio diem obiit. Aristonicus ro¬
me ussu senatus in carcere strangu¬
latus ẽ. Eodem anno ptholomei ale¬
xandrinorum regis misera uita: mi¬
seriorem uite exitum dedit. Is enim
sororem suam stupro cognitam. acde¬
unide inmatrimonium receptam: no¬
uissime turpius quam duxit abie¬

Expanded text:
uentus ab hostibus et paene captus esset, uentus ab hostibus et paene captus esset, uirgam, qua erat usus ad equum, in oculum Thraecis inpegit; barbarus autem cum ira si gladio transverberavit. Ita ille, excogitato genere mortis, effugit et dedecus et seruitutem. Perpenna consul, qui Crasso successerat, audita morte Crassi et clade exercitus Romani raptim in Asiam peruolauit, Aristonicum recenti uictoria feriatum inprouiso bello adortus nudatumque omnibus copiis in fugam uertit; cumque Stratonicen urbem, ad quam ille confugerat, obsidione cinxisset, trucidatum fame ad deditionem coegit. Perpenna consul apud Pergamum correptus morbo diem obiit; Aristonicus Romae iussu senatus in carcere strangulatus est. Eodem anno Ptolemaei Alexandrinorum regis misera uita miseriorem uitae exitum dedit. is enim sororem suam stupro cognitam ac deinde in matrimonium receptam nouissime turpius quam duxit abie
Abbreviated transcription (Latin):
uelut scintille emicantes diuersa hec
incendia seminarunt. Insicilia enĩ p
fuluum consulem piso consul mam̃¬
tum oppidum expugnauit: uͥ octo
milia fugitiuorum interfecit: quos
autem capere potuit patibulo sub¬
fixit. Cui cum rutilius consul succes
sisset idem quoque tauromentum &
benuam firmissima fugitiuoꝵ refu¬
gia bella cepit: amplius quam uigni¬
ti milia tunc seruoꝵ trucidata refe¬
runtur. Misera profecto & in extri¬
ferro obuiam iretur. S tamen imp¬
sis quoque infelicissimus dampnis
pugue. & infeliciorib lucris uictorie:
tifex maximus aduersus aristonicũ¬
licinus. crassus consul. & pon
tum romanis asiam ꝑuaserat cum
instructissimo missus excercitu p̾te
rea a magnis regib hoc ẽ nichomede
bithinie mitridate ponti & armeniȩ
ariarate cappadocie. philemone pa¬
flagoniȩ. eorumq marimis copiis ad¬
lutus. conserto tamen bello uictus ẽ:
&̃ cum excercitu post plurimam ce¬
dem infugam acto ipse iam circum¬

Expanded text:
velut scintillae emicantes, diversa haec velut scintillae emicantes, diversa haec incendia seminarunt. In Sicilia enim post Fulvium consulem Piso consul Mamertium oppidum expugnavit, ubi octo millia fugitivorum interfecit: quos autem capere potuit, patibulo suffixit, cui cum Rupilisisset, idem quoque Tauromenium et Hennam, firmissima fugitiuorum refugia, bello recepit: amplius quam xx milia tunc seruorum trucidata referuntur. Misera profectoferro obuiam iretur. sed tamen in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae t pontifex maximus aduersus AristonicuLicinius Crassus consul adversuntum Romanis Asiam pervaserat, cum instrea a magnis regibus hoc est Nicomede Bithyniae, Mithridate Ponti et Armeniae, Ariarathe Cappadociae, Pylaemene Paphlagoniae eorumque maximis copiis adiutus, conserto tamen bello uictus est; et cum, exercitu post plurimam caedem in fugam acto, ipse iam circum
Abbreviated transcription (Latin):
comitiorum die seditionis populi ai¬
cenderet: auctore nausica inflamma¬
ta nobuitas fragmentis subselliorum
plebem fugauit. Graccus ꝑ gradus qͥ
sunt suꝑ calpurnium fornicem dec̃i¬
to amminiculo fugiens. ictus frag¬
mento subsellii corruit: rursusq sur¬
gens alio ictu inclaue cerebro inpacte
exanmatus ẽ. Ducenti p̃terea in ea se¬
dictione interfecti. eorũ corꝑa inthiberi
proiecta sunt: ipsius quoq gracci in¬
humatum corpus extabuit. Orta p̃ti¬
rea insicilia belli seruilis contagio. mu¬
tas late infecit ꝓuincias. Nam & mil¬
turnis quadringenti & quinquagin¬
ta serui incrucem acti: & sinui se adqid¬
tuor milia seruorum a quinto. metello
& gneo. seruilio. scipione. oppressa sun:
Inmetallis quoque atheniensium id̃
tumultus seruilis ab eraclito p̃tore dil¬
cusus ẽ. Apus delon etiam serui nõ¬
uo motu intumescescentes oppidanis
puementib oppressi sunt: absq illo pͥ¬
mo siciliensis mau fomite. a quo iste

Expanded text:
comitiorum die seditiones populi accomitiorum die seditiones populi accenderet, auctore Nasica, inflammata nobilitas, fragmentis subselliorum plebem fugavit. Gracchus per gradus, qui sunt super Calpurnium fornicem, detracto amiculo, fugiens, ictus fragmento subsellii corruit, rursusque assurgens, alio ictu clavae cerebro impactae exanimatus est. Ducenti praeterea in ea seditione interfecti, eorumque corpora in Tiberim projecta sunt: ipsius quoque Gracchi inhumatum cadaver extabuit. Orta praeterea in Sicilia belli servilis contagio multas late infecit provincias. Nam et Minturnis quadringenti et quinquaginta servi in crucem acti, et Sinuessae ad quatuor millia servorum a Q. Metello 307 et Cn. Servilio Caepione oppressa sunt. In metallis quoque Atheniensium idem tumultus servilis ab Heraclito praetore discussus est. Apud Delon etiam servi novo motu intumescentes, oppidanis praevenientibus, oppressi sunt, absque illo primo Siciliensis mali fomite, a quo istae
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quod romani tanquam sibi aut
de se dictum exempli loco acceperunt:
quippe quibiam deseditionib discor.¬
dantis tocius urbis nunciabatur.
Carthagine numantiaq deleta ori¬
tur apud romanos utilis de prouisio¬
ne collatio: & oritur infamis de am¬
bicione contentio. Graccus tribunus
plebis iratus nobilitati. cur inter auc¬
tores numantini fȩderis notatus eẽt:
agrum a pͥuatis eateniis possessum:
popło diuidi statuit. Octauio tribuno
plebis obsistenti demit imꝑium: &e suc¬
essorem numitium dedit. His causis
senatum ira. popłm suꝑbia inuasit
At tẽ forte attalus eumenis filius mo¬
riens. testamento popłm romanum
imperio asiȩ heredem succede uisserat
Gracccus popłi grãm pretio appetens
legem tulit: uti pecunia que fuisset
attali popło distribueretur. Obsisten¬
te nasica etiam pompeius spopondit
se graccum cum pͥmum magiftratũ
eniteretur ut ipse tribunus plebis
subsequenti anno ꝑmaneret. cumq

Expanded text:
fuit: quod Romani tamquam sibi ac fuit: quod Romani tamquam sibi ac de se dictum, exempli loco acceperunt, quippe quibus jam de seditionibus discordantis totius Urbis nuntiabatur. Carthagine Numantiaque deleta, moritur apud Romanos utilis de provisione collatio, et oritur 305 infamis de ambitione contentio. Gracchus tribunus plebis iratus nobilitati, quod inter auctores Numantini foederis notatus esset, agrum, a privatis eatenus possessum, populo dividi statuit. Octavio tribuno plebis obsistenti ademit imperium, et successorem Minucium dedit. His causis senatum ira, populum superbia invasit. At tunc forte Attalus, Eumenis filius, moriens, testamento populum Romanum imperio Asiae succedere haeredem jusserat. Gracchus, gratiam populi pretio appetens, legem tulit, uti pecunia, quae fuisset Attali, populo distribueretur. Obsistente Nasica, etiam Pompeius spopondit, se Gracchum, cum primum magistratu eniteretur, ut ipse tribunus plebis subsequenti anno permaneret, cumque
Abbreviated transcription (Latin):
pulturam oblata: accrꝑe noluerũt.
N ouissima sui desꝑatione in mortẽ
om̃s destinati: clausam urbem ipsi
introrsum sucenderunt: cunctiq pa¬
riter ferro. ueneno. atq igne con¬
sumpti sunt. Romani nichilex his
penitꝰ habuere uictis: preter securitatẽ
suam. Neque enim u e uersa numan¬
tia: uicisse se magis numantinos ꝙͣ
euasisse duxerunt. Unum numan¬
tinum uictoris cathena ñ denuit:
unde triumphum dederit roma.
Non uidit aurum uł argentum qͦd¬
igni quod igni suꝑ eẽ potuisset:
Apud pauperes aurum ñ fuit: ar¬
ma & uestem ignis assumpsit.
gitur ea tempestate cum hec apud
numantiam gesta sunt: apud ro¬
mam graccorum seditiones agitabã¬
tur. Scipio autẽ cum deleta numan
tia ceteras hispaniȩ gentes pace compo¬
neret: thiresum quendam celticum
pͥncipem consuluit. qua ope numã¬
tia aut pͥus inuicta durasset: aut
post fuisset euersa. Thiresus respon¬
dit. Concordia inuicta: discordia exitio

Expanded text:
pulturam oblata accipere noluerunt. pulturam oblata accipere noluerunt. nouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere uictis praeter securitatem suam; neque enim euersa Numantia uicisse se magis Numantinos quam euasisse duxerunt. unum Numantinum uictoris catena non tenuit; unde triumphum dederit, Roma non uidit; aurum uel argentum, quod igni superesse potuisset, apud pauperes non fuit; arma et uestem ignis absumpsit. Igitur ea tempestate, cum haec apud Numantiam gesta sunt, apud Romam Gracchorum seditiones agitabanttia, caeteras Hispaniae gentes pace componeret, Tiresum quemdam, Celticum principem, consuluit, qua ope res Numantina aut prius invicta durasset, aut post fuisset eversa: Tiresus respondit: Concordia invicta, discordia exitio
Abbreviated transcription (Latin):
tur conclusi diu numantun & fa¬
me trucidati deditionem sui optu¬
lerunt si tolerabilia iuberentur:
sepe etiam orantes iuste pugne fa¬
cultatem ut tanquam uiris mori
liceret. Ultimo duab portis subito
eruperunt larga pͥus potione u¬
si ñ uini cuius feraxis locus ñ ẽ.
s succo tritici ꝑ artem confecto: q̃e
succum a calefaciendo cęliam uo¬
cant. Suscitatur enĩ igne illa uis
germinis madefacte frugis ac dein¬
de siccatur & post infarinam re¬
dacta molli succo admiscetur: quo
fermento sapor austeritatis & calor.
ebrietatis addiscitur. Hac gͥ potione
post longam famem recalescentes:
bello sese optulerũt. Atrox dni certam̃.
& usq adꝑiculum romanorum fuit.
Iterumq romani pugnare se aduersũ
numantinos fugiendo probauissent.
nͥ subscipione pugnassent. Numan¬
tini interfectis suorum fortissimis:
bello cedunt. Compositis cam̃ ordini¬
bus nec sicut fugientes in urbem re¬
uertuntur: copia interfectoꝵ ad se¬

Expanded text:
tur conclusi diu Numantini et fatur conclusi diu Numantini et fame trucidati deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia iuberentur, saepe etiam orantes iustae pugnae facultatem, ut tamquam uiris mori liceret. nltime omnes duabus subito portis eruperunt, larga prius potione usi non uini, cuius ferax is locus non est, sed suco tritici per artem confecto, quem sucum a calefaciendo caeliam uocant. suscitatur enim igne illa uis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscetur , quo fermento sapor austeritatis et ealor ebrietatis adicitur. hac igitur potione post longam famem recalescentes bello sese obtulerunt. atrox din certamen et usque ad periculum Romanorum fuit, iterumque Romani pugnare se aduersum Numantinos fugiendo probauissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suorum fortissimis bello cedunt, conpositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem reuertuntur, corpora interfectorum ad se
Abbreviated transcription (Latin):
audendum ñ ẽẽ professus ẽ. Itaq
scipio insistendum inopinatis ꝓuen¬
tib censuit urbẽ ipsam obsidionȩ conclu¬
sit. fossa etiam circumdedit: cuius
latitudo pedib decem. altitudo. x.x.
fuit. Ipsum deinde uallũ sudib p̾structũ
crebris tͣrib cõ muniuit: ut siqua ab
erumpente hoste in eum temptaret᷑
itruptio. iam ñ quasi obsessor cum ob¬
sesso. s uersa uice obsessus cum obses¬
sore pugnaret. Nuniantia autẽ in
dumulo sita. haud ꝓcul a flumine
durio tria milia passuum ambitu
muri amplexabatur: quamuis ali¬
qui asserant eam & paruo sitii. & si¬
ne muro fuisse. Unde ẽ credibile qͥa
hoc spacii cura alendorum custodien¬
donumq petcorum. uł etiam exercen¬
di ruris cõmodo cum bello p̃merent᷑¬
incluserint: ipsi paruam arcem na¬
tura munitam optinentes. Alioqͥn
tantam paucitatẽ hominum: tam
amplum urbis spacium ñ munire
magis quam prodere uidebatur. Igi¬

Expanded text:
audendum non esse, professus est. Itaque audendum non esse, professus est. Itaque Scipio insistendum inopinatis proventibus censuit, urbem ipsam obsidione conclusit, fossa etiam circumdedit: 302 cujus latitudo pedibus decem, altitudo viginti fuit. Ipsum deinde vallum, sudibus praestructum, crebris turribus communivit: ut si qua ab erumpente hoste in eum tentaretur irruptio; jam non quasi obsessor cum obsesso, sed versa vice obsessus cum obsessore pugnaret. Numantia autem in tumulo sita, haud procula flumine Durio, tria millia passuum ambitu muri amplexabatur; quamvis aliqui asserant eam et parvo situ et sine muro fuisse. Unde credibile est, quod hoc spatii cura alendorum custodiendorumque pecorum, vel etiam exercendi ruris commodo cum bello premerentincluserint, ipsi arcem paruam natura munitam obtinentes; alioquin tantam paucitatem hominum tam amplum urbis spatium non munire magis quam prodere uidebatur. igi
Abbreviated transcription (Latin):
ginta milia romanorum ñ solum
sustinuit s etiam uincit: pudendã
federib affecit. Igitur scipio affrica¬
uus hispaniam ingressus. ñ se ilico il
gessit hostib ut quasi incautos cir¬
cumueniret. sciens numquam hoc
genus hominum adeo mocium cor¬
pore atq animo resolui. ut ñ solun
ipsa qualitate habitudinis suȩ ay¬
paratus aliorum p̃celleret: s aliqs¬
diu militem suis in castris uelut insco¬
lis exercuit. Et cum parcem ȩstatis to¬
tamq hiemem ne a temptata quidẽ
pugna transegisset. sic quoque parũ
prope modum hac profecit industri¬
a.Namq uͥ copia pugnandi facta ẽ
exercitus romanus oppressus un¬
petu numantinorum terga uertit.
s increpatione & minis obiectantis
sese consulis manuq retinentis: tan.¬
dem indignatus in hostem redut:¬
& quem fugiebat fugere compulit.
Difficilis tunc inrelatu fides: numan
Unde quamuis scipio quia preter
spem acciderat letatus & głatus eẽt.
tamen ultra bellum aduersus eos

Expanded text:
ginta millia Romanorum non solum ginta millia Romanorum non solum sustinuit, sed etiam vicit, pudendisque foederibus affecit. Igitur Scipio Africanus Hispaniam ingressus non illico se ingessit hostibus, ut quasi incautos circumveniret, sciens numquam id genus hominum adeo in otium corpore atque animo resolvi, ut non ipsa qualitate habitudinis suae apparatus aliorum praecelleret, sed aliqudiu militem suum in castris velut in scholis exercuit. Et cum partem aestatis totamque hiemem, ne attentata quidem pugna, transegisset, sic quoque parum propemodum hac profecit industria. Namque ubi copia pugnandi facta est, exercitus Romanus, oppressus impetu Numantinorum, terga convertit: sed increpatione et minis objectantis sese consulis, manuque retinentis, tandem indignatus in hostem rediit: et quem fugiebat, fugere compulit. Difficilis tunc in relatu fides, NumantUnde quamvis Scipio, quia praeter spem acciderat, laetatus et gloriatus esset, tamen ultra bellum adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
uis uł illis dominatu improbo ex¬
igentib seruitutem. uł istis presump¬
tione ꝑuersa cõmutantib libertatẽ.
maxime quia clausa uidiq mari
egerere foras ñ facile potest intestinũ
malum. Uipperinam quippe concep¬
tionem ꝑditionis sue aluit sua libidi¬
ne auctam: sua morte uicturam. In
hoc autem seruilis cumultus excita¬
tio quanto rarior. ceteris. tanto crude¬
lior ẽ. quia intentione conmouetur
libera multitudo. ut patriam auge¬
at. seruilis ut ꝑdat.
nno ab urbe condita sexcen¬
pene infamia de federe apud
numantiam pacto. quam apud ca¬
dinas quondam furculas pudorem i¬
inane frontis oneraret: scipio affrica¬
nus consensu omnium tribuum con
sul factus atq ad oppugnandam nu¬
mantiam cum exercitu missus ẽ.
Quinantia autem citerioris hispans
hautlꝓcul a uacceis & caintabris in
capite galiciȩ sita ultima celtibero
fuit. Hec ꝑ annos quatuordecim cil
solis quatuor milib suorum quadli¬

Expanded text:
uis, uel illis dominatu improbo exuis, uel illis dominatu improbo exigentibus seruitutem uel istis praesumptione peruersa conmutantibus libertatem, maxime quia clausa undique mari egerere foras non facile potest intestinum malum. uiperinam quippe conoeptionem perditioni suae aluit sua libidine auctam, sua morte uicturam. in hoc autem seruilis tumultus excitatio quanto rarior ceteris tanto truculentior est, quia intentione commouetur libera multitudo ut patriam augeat, seruilis ut perdat. Anno ab Vrbe condita paene infamia de foedere apud Numantiam pacto quam apud Caudinas quondam furculas pudorem Romanae frontis oneraret, Scipio Africanus consesul creatus, atque ad oppugnandam Numantiam cum exercitu missus est. Numantia autem citerioris Hispaniae, haud procul a Vaccaeis et Cantabris in capite Gallaeciae sita, ultima Celtiberorum 301 fuit. Haec per annos quatuordecim cum solis quatuor millibus suorum quadra
Abbreviated transcription (Latin):
totidem natura uirili duplex. Insici¬
lia mons ethna uastos ignes eructua¬
uit & fudit. qui torrentum mͦ ꝑ pro¬
na precipites. ꝓouna quequȩ corripi¬
entib exussere flammis. longinqui¬
ora autem fauillis calidis cum uapo¬
re graui late uolantib torruerunt.
Quod sicilie semꝑ uernaculum genꝰ
monstri: non portendere malum as¬
solet s inferre. In bono mensi agro fru¬
ges mnarborib nate sunt.
gitur insicilia bellum ciuile ortum
ẽ. quod adeo graue & atror multitu¬
dine seruorum. instructu copiarũ.
magnitudine uirium fuit.: ut ñ di¬
cam pretores romanos quos penitus ꝓ¬
fligauit: s consules quoque terrue¬
rit. Nam septuaginta milia seruoꝵ
tunc in arma conspirantium fuisse
referuntur: excepta urbe messana
que seruos liberaliter habitos inpa¬
ce continuit. Cȩcerum sicilia in hoc
quoque miserior quia insula ẽ. &¬
nũqͣm erga statum sui iuris idonea.
minc tirannis subiecta. nunc ser¬

Expanded text:
totidem, natura uirili duplex. in Sicitotidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructauit ac fudit, qui torrentum modo per prona praecipites proxima quaeque corripientibus exussere flammis, longinquiora autem fauillis calidis cum uapore graui late uolitantibus torruerunt: quod Siciliae semper uernaculum genus monstri non portendere malum adsolet sed inferre. in Bononiensi agro fruges in arboribus enatae sunt. igitur in Sicilia bellum seruile ortum est, quod adeo graue et atrox multitudine seruorum, instructu copiarum, magnitudine uirium fuit, ut. non dicam praetores Romanos, quos penitus profligauit, sed consules quoque terruerit. nam LXX milia seruorum tunc in arma conspirantium fuisse referuntur, excepta urbe Messana, quae seruos liberaliter habitos in pace continuit. ceterum Sicilia in hoc quoque miserior, quia insula et numquam erga statum suum iuris idonei nunc tyrannis subiecta nunc ser
Abbreviated transcription (Latin):
rim hispani tot pulsati fatigatiq
bellis. si ut ipsi saitim romani tam
continuis subacti cladib tociensq
superati. ut ñ exprobrem quot p̃¬
pretores eorum. quot legati. quot
consules. quot legiones. quantiq ex¬
ercitus consumpti sunt: illud solũ
reuoluo. quanta fuerit timoris a¬
mentia miles romanus hebetatus.
ut lam ne ad experimentum qͥ dẽ
belli cohibere pedem. atq obfirma¬
re animum posset: s mox conspecto
hispano speciauter hostem diffugi
uideri. Quo argum̃to patet apud
utrosq misera illa tempora iuidica¬
ta. cum & hispani & si uincere po
nis in auxilio uenerant. asperrimo
terant. in uiti tamen desererent dulcia
ocia sua ut bella externa tolerarent.¬
& romani quanto impudentius alie¬
ne quieti sese ingererent. tanto turpiꝰ
uiicerentur. Seruio. fuliuo. flacco. qͥn¬
to. calpurnio. pisone consulib: rome
puer ex ancilla natus ẽ quadrupes.
quadrimanus. oculis quatuor aurib

Expanded text:
rim Hispani tot pulsati fatigatique rim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones quantique exercitus consumpti sint, illud solum reuoluo, quanta fuerit timoris amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem atque offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugieuideri. quo argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere ponis in auxilium venerant, asperrimo terant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarent, et Romani quanto inpudentius alienae quieti sese ingererent, tanto turpius uincerentur. Seruio Fuluio Flacco Q. Calpurnio Pisone consulibus Romae puer ex ancilla natus quadripes quadrimanus, oculis quattuor. auribus
Abbreviated transcription (Latin):
mancuius qui sorte bellica circumuen¬
tum exercitum ne ꝑderet laborauit:
ab eodem senatu indeditionem dãp¬
natus ẽ. Sic romanis & illud inuar¬
rone displicuit: s tempori concessum
ẽ. & hoc inmancino placuit. s scđm
dempus p̃sumptum ẽ: atq ideo ab
initio ꝑfecistis. ut nec ciuis consulat
conuenienter ingratis. nec hostis fi¬
deliter credat infidis.
N terea brutus in interiore hispania
sex milia capta referuntur: pauci fu¬
ga euaserunt. In citeriore hispanla le¬
pidus proconsul uacceos innoxiam
gentem & supplicem etiam senatu
prohibente ꝑtinaciter expugnare tẽp¬
tauit: s moic excepta clade grauissi¬
ma improbȩ ꝑtinatiȩ penas luit.
Sex milia quippe romanorum inhoc
ĩ iusto bello iustissime cesa sunt. re¬
liqui exxustis castris. armis etiam
ꝑditis euaserunt. Nec minus turpiᷤ
hec sublepido clades: quam sub ma̾¬
cino fuit. Ita nunc sibi hȩc temꝑa
loco felicitatis adscribant. ut ñ dicre¬

Expanded text:
Mancinus, qui, sorte bellica circumvenMancinus, qui, sorte bellica circumventum exercitum ne perderet, laboravit, ab eodem senatu deditione damnatus est. Scio, Romanis et illud in Varrone displicuit, sed 298 tempori concessum est: et in hoc Mancino placuit, sed secundum tempus praesumptum est: atque ideo ab initio perfecistis, ut nec civis consulat convenienter ingratis, nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania, sex milia capta referuntur, pauci fuga euaserunt. in citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaeos, innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente pertinaciter expugnare temptauit. sed mox accepta clade grauissima improbae pertinaciae poenas luit. sex milia quippe Romanorum in hoc iniusto bello iustissime caesa sunt, reliqui exuti castris, armis etiam perditis, euaserunt. Nec minus turpis haec sub Lepido clades quam sub Mancino fuit. ita nunc sibi haec tempora loco felicitatis adscribant ut non dixe
Abbreviated transcription (Latin):
lit. qui perili.¬
antis pa¬
trie uires in
meliora¬
tempora reser¬
Aut si displicu
miles hoc
pignore redemptus. aut cum reuer¬
teretur receptus ẽ. aut cum repetere¬
tur redditus ñ ẽ: Aut si placuit serua¬
ti militis qualiscunq prouisio. cur
mancinus qui hoc pepigit solus de¬
ditus fuit: Nuꝑ uarro ut preprope¬
ra pugna miretur. collegam paulũlũ
obluctantem impulit. repudiantem
precipitauit. exercitum. infelices co¬
ꝑias apud infames illas romanis cla¬
dib cannas ñ disposuit certamini.
s opposuit morti. plusquam quadra¬
ginta milia ibi militum romanoꝵ
sola inpacientia sua de qua sibi uic¬
toriam iamdudum hamnibal pre¬
sumebat amisit: collegam eĩam pau¬
lum quo tandem uiro ꝑdito nouissi¬
me inurbem pene solus impudentissi¬
me redire ausus ẽ. Mexruitq impu¬
dentiȩ sue p̾mium: nam gr̃e ei quod
de re publica ñ desperasset. quam ta¬
men ipse fecerat desperatam: publi¬
ce in senatu acte sunt. Porro autem

Expanded text:
lit, qui periclitantes patriae vires in meliortempora reserAut si displicuimiles hoc pignore redemptus, aut cum reverteretur, receptus est, aut cum repeteretur, redditus non est? Aut si placuit servati militis qualiscumque provisio, cur Mancinus, qui hoc pepigit, solus deditus fuit? Nuper Varro, ut praepropera pugna iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitavit exercitum, infelices copias, apud infames illas Romanis cladibus Cannas, non disposuit certamini, sed opposuit morti; plus quam quadraginta millia ibi militum Romanorum sola impatientia sua, de qua sibi victoriam jam dudum Annibal praesumebat, amisit. Collega etiam Paulo quo tandem viro? perdito, novissime in Urbem pene solus impudentissime redire ausus est, meruitque suae impudentiae praemium. Nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt. Porro autem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud es quam qđ uidit: ut pure ui¬
deat qđ desiderat. Intendit se ut plus
uideat. &. nicħ uidet ultra hoc quod
uidit. nͥ tenebras. immo ñ uidet te¬
nebras que nulle sunt inte: s uidet
se ñ plus posse uidere ꝓpt̾ tenebras
suas. Cur hoc dnẽ cur hoc Tenebra¬
tur ocłs eius infirmitate sua: aut
reu̾beratur fulgore tuo: S certe
& tenebratur in se : & reu̾beratur
ate. Utiq & obscuratur sua breui¬
tate: ꝙ obruit᷑ tua imm̃sitate. Ue¬
re & contrahitur angustia sua: &
uincit᷑ amplitudine tua. Quanta
namq ẽ lux illa de qua micat om̃e
uerum qđ racionali menti lucet.
Quam ampla ẽ illa ueritas. inqua
ẽ om̃e quod uerũ ẽ: &. extra quam
ñ nisi nicħ & falsum ẽ. Quã imm̃¬
sa ẽ. que uno intuitu uidet quech
quid simplicitatis. quid certitudinis

Expanded text:
aliud es, quam quod vidit, ut pure vialiud es, quam quod vidit, ut pure videat, quod desiderat. Intendit se ut plus videat, et nihil videt ultra hoc quod vidit nisi tenebras; immo non videt tenebras, quae nullae sunt in te, sed videt se non plus posse videre propter tenebras suas. Cur hoc, domine, cur hoc? Tenebratur oculus eius infirmitate sua, aut reverberatur fulgore tuo? Sed certe et tenebratur in se, et reverberatur a te. Utique et obscuratur sua brevitate, et obruitur tua immensitate. Vere et contrahitur angustia sua, et vincitur amplitudine tua. Quanta namque est lux illa, de qua micat omne verum quod rationali menti lucet! Quam ampla est illa veritas, in qua est omne quod verum est, et extra quam non nisi nihil et falsum est! Quam immensa est, quae uno intuitu videt quaecuquid simplicitatis, quid certitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
querebas: Querebasdm̃. & in¬
uenisti eum ẽẽ quiddã sũmũ om̃iũ.
quo nichil melius cogitari potest. &
hoc ẽẽ ipsam uitam. lucem. sapien¬
tiam. bonitatem. et̾nã beatitudinẽ.
& beatam et̾nitatẽ. & hoc ẽe ubiq et
semꝑ. Nam sin̾ inuenisti d̾mtuũ:
quomodo ẽ ille hoc qđ inuenisti. et
qd illum tam certa u̾itate. & uera
certitudine intellexisti: Si uͦ inue¬
nisti: quid ẽ qđ non sentis qđ inuens¬
ti : Cur ñ te sentit dñe d̾s aĩa mea.
si inuenit te: An ñ inuenit quẽ in¬
uenit ẽẽ lucem & u̾itatem: Quomͦ
namq intellexit hoc. nisi uidendo lu¬
cem & u̾itatem: Aut potuit om̃ino
aliquid intelligere dete. nͥꝑ lucem
tuam & u̾itat̾em tuã: Si gͦ uidit
lucem & u̾itatem: uidit te. Si non
uidit te: non uidit lucẽ nec u̾itatẽ.
An & u̾itas ⁊ lux ẽ qđ uidit. & tam̃
nondum te uidit: quia uidit te
aliquatenus. s non uidit te sicuti es:
Dñe deus meus formator & reforma¬
tor ms̃. dic desidanti animȩ meȩ qͥd

Expanded text:
quaerebas? Quaerebas deum, et invenisti eum esse quiddam summum omnium, quo nihil melius cogitari potest; et hoc esse ipsam vitam, lucem, sapientiam, bonitatem, aeternam beatitudinem et beatam aeternitatem; et hoc esse ubique et semper. Nam si non invenisti deum tuum: quomodo est ille hoc quod invenisti, et quod illum tam certa veritate et vera certitudine intellexisti? Si vero invenisti: quid est, quod non sentis quod invenisti? Cur non te sentit, domine deus, anima mea, si invenit te? An non invenit, quem invenit esse lucem et veritatem? Quomodo namque intellexit hoc, nisi videndo lucem et veritatem? Aut potuit omnino aliquid intelligere de te, nisi per " lucem tuam et veritatem tuam "? Si ergo vidit lucem et veritatem, vidit te. Si non vidit te, non vidit lucem nec veritatem. An et veritas et lux est quod vidit, et tamen nondum te vidit, quia vidit te aliquatenus, sed non vidit te sicuti es? Domine deus meus, formator et reformator meus, dic desideranti animae meae, quid
Abbreviated transcription (Latin):
dos parili uia rediit. Inqua breuita¬
te pensandum ẽ. quãte ruine cladeᷤᷤ¬
q gentiũ fuere. quanta bella fluxe¬
runt: ubi tociens tot & talia regna
mutata sunt:

Expanded text:
dos parili uia rediit. in qua breuitate pensandum est: quantae ruinae cladesque gentium fuere, quanta bella fluxerunt ubi totiens tot et talia regna mutata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
num patris aut matris habitudinẽ.
nulla natura aliquo monstrari con¬
cedit exemplo. Ergo non ẽ ut̃q: scili¬
cet pat̾ ⁊ filius: pat̾ aut mat̾ amoris
a se manantis. Nequaquam itaq ui¬
detur ueritati conuenire: ut idem a¬
mor eorum filius sit aut ꝓles. Lui.¬
 uidetur tamen amor idem nec
omnino scđm commnunis locutio¬
nis usum posse dicungenitus: nec
ita proprie sicut uerbum genitus:
Solemus enim sepe dicere aliquid gig¬
ni ex ea re de qua existit: ut cum dici¬
mus calorem aut splendorem gigni
ab igne. seu aliquod effectum ex cau¬
sa sua. Scd̾m hanc igitur racionem
amor a suo spu exiens: non omnino
asseri potest ingenitus. Ita uero ꝓprie
sicut uerbum dici genitus non pocest.
quia uerbum uerissimam ẽẽ ꝓlem
& uerissimum filiũ. amorem uero
nullatenus filium aut ꝓlem esse
manifestum ẽ. Potest itaq immo
debet dici. solus ille cuius uerbum ẽ
genitor & ingenitus. quia solus
ẽ pater. & parens. & nullom ab alio

Expanded text:
num, patris aut matris habitudinem, num, patris aut matris habitudinem, nulla natura aliquo monstrari concedit exemplo. Ergo non est uterque, scilicet Pater et Filius, pater aut mater amoris a se manantis. Nequaquam itaque videtur veritati convenire, ut idem amor eorum filius sit aut proles.  videtur tamen amor idem, nec omnino, secundum communis locutionis usum, dici posse ingenitus; nec ita proprie, sicut Verbum, genitus. Solemus enim saepe dicere aliquid gigni ex ea re de qua existit: ut cum dicimus splendorem aut calorem gigni ab igne, seu aliquod effectum ex causa sua. Secundum hanc igitur rationem, amor a summo Spiritu exiens, non omnino asseri potest ingenitus; ita vero proprie, sicut Verbum, dici genitus non potest; quia Verbum verissimam esse prolem, et verissimum filium; amorem vero nullatenus filium aut prolem esse, manifestum est. Potest itaque, imo debet dici solus ille, cujus Verbum est, genitor et ingenitus; quia solus est Pater et parens, et nullo modo ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
lis sit ambob. ut nullatenus dissimi¬
lis sit illis. s omnino idem sit qđ illi:
nunquid filius eorum aut ꝓles est¬
mandus est: S sicut uͥbum mox
euidentissime ꝓbat. ꝓmptã preferen¬
do parentis imaginem: sic amor a¬
ꝑte se ꝓlem neg̾at. quia dum a
patre & filio ꝓcedere intelligitur. ñ
statim tam ꝑspicuam exhibet se cõ¬
templanti eius ex quo ẽ similitudi¬
nem: quaius ipsum considerata ra¬
cio doceat om̃ino id ipsum ẽẽ quod
est pater ⁊ filius. Beniq si ꝓles eoꝵ
ẽ: aut alter eorum erit pater eius. alt
mat̃. aut ut̾q pat̃ siue mat̾ ẽ. que
om̃ia ueritati repugnare uident᷑.
Qm̃ nanq nullatenus alit̾ a patre
ꝓcedit quam afilio: nulla ueritas
patitur ut dissimili uocabulo ad il¬
lum pater & filius referantur. Non ẽ
igitur alter pat̾ eius: alter mater. Ut
aut̃ duo aliqua sint que singula ꝑ¬
fectam & nulla consideratione diffe¬
rentem habeant parit̾ ad aliquid u¬

Expanded text:
lis sit ambobus ut nullatenus dissimilis sit ambobus ut nullatenus dissimilis sit illis, sed omnino idem sit quod illi: nunquid Filius eorum, aut proles, aestimandus est? Sed sicut Verbum, mox evidentissime probat, promptam praeferendo, parentis imaginem; sic amor aperte se prolem negat; quia dum a Patre et Filio procedere intelligitur, non statim tam perspicuam exhibet se contemplanti ejus, ex quo est, similitudinem, quamvis ipsum considerata ratio doceat omnino idipsum esse, quod est Pater et Filius. Denique si proles eorum est, aut alter eorum erit pater ejus, alter mater; aut uterque pater, sive mater est: quae omnia veritati repugnare videntur. Quoniam namque nullatenus aliter a Patre procedit, quam a Filio; nulla veritas patitur ut dissimili vocabulo ad illum Pater et Filius referantur: non est igitur alter pater ejus, alter mater. Ut autem duo aliqua sint, quae singula perfectam, et nulla consideratione differentem habeant pariter ad aliquid u
Abbreviated transcription (Latin):
ntuendum ẽ diligent utrũ sint
duo amores. unus apatre ꝓcedens.
alt᷑ a filio: an unus non tõtus ab
uno ꝓcedens. s partim apatre partĩ
afilio: an nec plures nec unus par¬
tim ꝓcedens asinguł. s unus totus
a singulis. & idem totus aduob si¬
mul. S huiusdubitationis certitu¬
do hinc indubitanter cognoscitur: qr.
ñ ex eo ꝑcedit in quo plures sunt pat
&. filiu̾s: s ex eo in quo unum sunt.
Nam ñ ex relatioĩb suis que plures
sunt. alia ẽ enim relatio patris. alia
filii: s ex ipsa sua eẽntia que plurali¬
tatem ñ ammittit. emittunt pader
⁊ filius pariter tantum bonũ. Sicut
ergo singulus pat̾ est sumius sp̃c.
& singulus filius ẽ summꝰ spc̃: & si¬
mul pat̃ ⁊ filius ñ duo s unus sp̃c:
ita a singulo patre manat totus a¬
mor summi sp̃c. ⁊ a singulo filio totꝰ.
& simul apatre & filio ñ duo toti. s
unus idemq totus. Lu.¬
uid ergo: Cum hic amor parit
habeat eẽ apatre ⁊ filio. & sic simi¬

Expanded text:
ntuendum est diligenter utrum sint duo amores, unus a Patre procedens, alter a Filio: an unus, non totus ab uno procedens, sed partim a Patre, partim a Filio: an nec plures, nec unus partim procedens a singulis, sed unus totus a singulis, et idem totus a duobus simul. Sed hujusmodi dubitationis certitudo hinc indubitanter cognoscitur, quia non ex eo procedit, in quo plures sunt Pater et Filius, sed ex eo in quo unum sunt. Nam non ex relationibus suis, quae plures sunt, alia est enim relatio Patris, alia Filii; sed ex ipsa sua essentia, quae pluralitatem non admittit, emittunt Pater et Filius tantum pariter bonum. Sicut ergo singulus Pater est summus Spiritus et singulus Filius est summus Spiritus et simul Pater et Filius non duo, sed unus spiritus; ita a singulo Patre manat totus amor summi Spiritus et a singulo Filio totus; et simul a Patre et Filio non duo toti, sed unus idemque totus. uid ergo? cum hic amor pariter habeat esse a Patre et Filio, et sic simi
Abbreviated transcription (Latin):
uantus ergo ẽ amor. iste summi
spc̃: sic communis patri et filio:
S si tantum se diligit quantum
sui meminit. & se intelligit: tantũ
aut̃ sui memor ẽ. & intelligit se. qͣn¬
ta ẽ eius eẽntia. qđ alit̾ esse non pot̃:
ꝓfecto tantus est amor eius quantꝰ
erum quid potest ẽẽ par sũmo
spũi. nisi summus sp̃c: Iste ita¬
q amor ẽ summnus sp̃c. Deniq si nul¬
la unqũa creatura. idest si nichil
unquam aliud ẽẽt quam summꝰ

Expanded text:
uantus ergo est amor iste summi Spiritus, sic communis Patri et Filio! Sed si se tantum diligit, quantum sui meminit et se intelligit: tantum autem sui memor est et intelligit se, quanta est ejus essentia, quod aliter esse non potest: profecto tantus est amor ejus, quantus erum quid potest esse par summo Spiritui, nisi summus Spiritus? Iste itaque amor est summus Spiritus. Denique si nulla unquam creatura, id est si nihil unquam aliud esset quam summus
Abbreviated transcription (Latin):
ria summe ẽentiȩ. tota ẽ in eius intel¬
ligentia ⁊ in amore. & intelligentia
in memoria & in amore. & amor
in memoria et intelligentia. Totã
quippe suam E memoriam sum
totius intelligentie meminit. &. to¬
tam amat. &. totius amoris meini¬
nit. &. totum intelligit. Intelligit᷑
aut̃ in memoria paterꝰ: in intelligen¬
tia filius: in amore utriusq sp̃c. lan¬
ta igitur pater ⁊ filius & utriusq sp̃c
equalitate sese complectuntur. &. st̃
inse inuicẽ: ut eorum nullus aliũ
excedere. aut sine eo ẽẽ ꝓbetur.Lx.

Expanded text:
ria summae essentiae tota est in ejus intelria summae essentiae tota est in ejus intelligentia et in amore, et intelligentia in memoria et in amore, et amor in memoria et in intelligentia. Totam quippe suam memoriam summtotins intelligentiae meminit, et totam amat; et totius amoris meminit, et totum intelligit. Intelligitur autem in memoria Pater; in intelligentia Filius; in amore, utriusque Spiritus. Tanta igitur Pater et Filius, et utriusque Spiritus, aequalitate sese complectuntur, et sunt in se invicem ut eorum nullus alium excedere aut sine eo esse probetur.