comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gallus. nec dum explicrtis
que statuerat referre.loque¬
retur. puer familiaris in¬
gressus est: nuncians refri¬
geriũ presbiteꝵ. stare ꝓ fo¬
rib. Dubitare cepimus. u¬
trum gallũ adhuc ẽẽt. me¬
lius audire. an ex optatissi¬
mo nobis iuro qui officii
causa ad nos ueniebat. occ᷑¬
rere. Tum gallus. Etiã si ñ
ob aduentum sc̃issimi sater¬
dotis. relinquenda nob̾ ħ eẽt
or̃o. nox ip̃a eegebat. huc us¬
q protactum finire fermo¬
nẽ. uerum quia de martini
uirtutib. nequaquã explica¬
ri uniuersa potuerunt. hec
uos hodie audisse sufficiat:
tras reliqua dicemꝰ. Ita pa-¬
riter accepta galli sponsio¬

Expanded text:
Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia de Martini uirtutibus nequaquam explicari uniuersa potuerunt, haec uos hodie audisse sufficiat, cras reliqua dicemus. ita pariter accepta hac Galli sponsio
Abbreviated transcription (Latin):
dum ⁊ fidelis ingenii. cũ
filia eius grauissimis qͣr¬
tane febrib ureretur.epi¬
stolam martini que casu
ad eum delãta fuerat. pec¬
tori puelle in rp̃o accensu
ardoris inseruitz statimq
fugata febris est. Que res
apud arborium in tantũ
ualuit. ut statim puellã
deo uoueret ⁊ꝑpetue uirgi¬
nitati clicaret. Profectus¬
q ad martinum. puellã
ei presens obuirtutum eiꝰ
testimoniũ que ꝑ absen¬
tem licet curata eẽt obtulit
neq ab alio eam quam a
martino. habitu uirginita¬
tis imposito. passus est con

Expanded text:
dum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est con
Abbreviated transcription (Latin):
ceam.irgo quemadmodũ
tam cito ad te epłã illa po-¬
tuit ꝑuenire. quam nuper
ad aurelium dyaconum
scripseramus. Ego enim
tolose positus.tutreueris
constituta. ⁊ tamlonge a
patria filio inquietante
diuulsa. qua tandem fami¬
liarem illam epistolam

Expanded text:
ceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit. ⁊ a conuiuio eiuꝰ
frequenter rogatus absti¬
nuitz. dicens se mense eui
participem esse non posse:

Expanded text:
rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse
Abbreviated transcription (Latin):
a dei. acceptabile optulit
munꝰ. unde et quã cicius
potuit ĩ ecclia castellioni.
q̃ postmodũ ip̃ius bernar¬
di opera a seculari ꝯu̾satõ¬
ne ĩ ordine regulariũ ca¬
nonicoꝵ promota cognos¬
citur. magistris litieraꝵ
tradens erucliendu̾. egit
quicquid potuit.ut ĩ eis ꝓ¬
ficeret. Puer autẽ et grati¬
a plenus. et ingenio nata¬
li pollens. cito ĩ hoc deside¬
ĩ litteraꝵ quid̃ studio su¬
pra ecatẽ.⁊ precoetaneis

Expanded text:
Dei acceptabile obtulit munus. Unde et quam citius potuit, in ecclesia Castellionis, quae postmodum ipsius Bernardi opera a saeculari conversatione in Ordinem regularium canonicorum promota cognoscitur, magistris litterarum tradens erudiendum, egit quidquid potuit ut in eis proficeret. Puer autem et gratia plenus, et ingenio naturali pollens, cito in hoc matris desidein litterarum quidem studio supra aetatem et prae coaetaneis
Abbreviated transcription (Latin):
reppulit. statimq omnis
dolor fugatus est. Nec multo
post.cum sancto hylario cõ¬
perisset: regis penitencia po-¬
testatem indultam fuisse
redeundi. rome ei temptal¬
uit occurrere: profectusq ẽ
ad urbem. Cum iam hyla¬
rius preterisset. ita eum e
uestigiis est prosetitus. Cũ¬
qs ab eo gratissime fuisset
susceptus.haud longe sibi¬
sibi ab oppido monast̾ium
collocauit. Quo tempore.
se ei quidam catechuminꝰ
iunxit. cupiens sanctissi¬
mi uiri institui clisciplimiᷤ
pantis quippe interpositis
dieb languore correptus.
ui febrium laborabat. Ac
tum martinus forte clisceᷤᷤ¬
serat. Et cum ꝑtriduum
defuisset. regressus. ex ani¬
me corpus inuenit. Ita¬
mors subita fuerat. ut ab¬
sq baptismate. humanis

Expanded text:
repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis
Abbreviated transcription (Latin):
xaginta trib expletis. dilec¬
tus dñi b̾nardus clareua¬
liensis cenobii pͥmus abbaᷤ.
alioꝵ quoq amplius qͣm
centũ sexaginta monaste

Expanded text:
xaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius quam centum sexaginta monaste
Abbreviated transcription (Latin):
quod uidebant uiuere:quẽ
mortuũ reliquissent. Ita
reclditus uite. statim bap¬
tismaꝯsecutꝰ plures postea
uixit annos. primusq a¬
pud nos martini urtut̃.
uel materia. uł testimo¬
nium fuit. Idem tamen
referre erat solitus.se cor¬
pore exutum: ad tribunal
uidicis ductum. deputa.¬
tumq obscuris locis. et
uulgarib turbis. tristẽ
excepisse sententiã. Tum
ꝑ duos angłos. iudici fuiˢ¬
se suggestunz hunc esse
pro quo martinus oraret
Ita per eodem anglos. se iꝰ¬
sum reduci et martino
redilitum. uiteq pristine
restitutum.ab hoc pͥmo
tempore. beati uiri nom̃
enituitz ut qui sanctus
iam ab omĩb habebatur.
potens eciam ⁊ uereapłicᷤ
haberetur

Expanded text:
quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum declucta. inter
choros sc̃oꝵ agminũ ẽ col¬
loca a. Exiuit autẽ a corꝑ.
prima hora noctis. tercio
nonas iunii. Qua migrã¬
te. tam ĩ mensa clarttas.¬
tantꝰqz odor nares.⁊ora õi¬
um repleutt. ut putarẽt
se tymiamatis. ⁊ oĩum
arõmatũ odorib cõfoueri.
Hic autẽ odor tam diu cir¬

Expanded text:
ad celum deducta, inter choros sanctorum agminum est collocata. Exivit autem a corpore prima hora noctis, tertio Nonas Iunii. Qua migrante, tam inmensa claritastantusque odor nares et ora omniuma replevit, ut putarent se tymiamatis et omnium aromatum odoribus confoveri. Hec claritas et odor tam diu i
Abbreviated transcription (Latin):
da discurrentium.⁊mur¬
mur quoddam multaꝵ
uocum audiebatur. Ne¬
in facto silencio. igressus
tunicam ei qua indictus¬
erat ostendit. Obstupefac¬
tus ills conuotat ceteros
Ip̃e etiam clarus accurrti
adhibitoq lumine. ueste
omnes diligenter inspi¬
ciunt. Erat autem sũma
mollicie. candore eximio.
micanti purpuraz nec ta¬
men cuius esset generis
aut uelleris poterat agnoᷤᷤ¬
ci.Curiosis tamen oclĩs
aut cligitis attrectata.
non aluid quam uestis
uidebãtur. Interea clarus
fr̃es admonet or̃omi insta¬
rez ut manifestͥus eis do¬
minus quid nam esset
ostenderet. Itaq reliqum
noctis. hypnisq psaliiᷤ¬
q ꝯsumitur. At ubi illu¬
xit dies. apprehensum dex¬
tera trahere ad martinũ
uolebatz bene conscius il¬
ludi illum dyaboli arte ñ
posse. Tunc uero reniti ac

Expanded text:
a discurrentium, et murmur quoddam multarum vocum audiebatur. Deinde facto silentio egressus;tunicamque ei, qua erat indutus, ostendit. Obstupefactus ille convocat caeteros; ipse etiam Clarus accurrit; adhibitoque lumine vestem omnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posse. Tum vero reniti ac
Abbreviated transcription (Latin):
missus angustiarum fauci¬
bus. subito nec exiguus ine
montium rupes campus ape¬
ritur: in hoc legio scã consede¬
rat. Igitur sicut supra diximꝰ.
cognito maximianus thele¬
rum responso. precipiti iraft¬
uidus. ob neglecta imperia ce¬
timũ quemq ex eadem legio¬
ne gladio ferire ulet. quo
facilius ceteri rebus certis tet¬
riti. metu cederent. Redinte¬
gratisq mandatis ediditut
reliqui inpersetutionem xp̃-¬
anoꝵ cogantur. Ubi uero ad
thebeos denuntiatio iterata
peruenit. cognitũ ab eis est.
iniungi sibi rursus executiõ¬
nes ꝓphanas uociferatio pas¬
sim ac tumultus in castris er¬
oritur. affirmantiũ. nũꝙͣ se il¬
li in hec tam sacrilega mini¬
steria cessuros. ydoloꝵ ꝓfana
unũ se eternitatis deũ colere:
extrema experiri sacius esse.
quam aduersus xp̃ianam
fidem uenire. Hiis deinde

Expanded text:
isque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. in hoc legio sancta consederat. igitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in persecutionem Christianorum cogantur. ubi uero ad Thebaeos denuntiatio iterata peruenit cognitumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, uociferatio - passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuros, idolorum se profana unum se aeternitatis deum colere; extrema experiri satius esse quam aduersum Christianam fidem uenire. his deinde
Abbreviated transcription (Latin):
rium qd̵ amultis fr̃ib ha¬
bitabatur accessit causam
discessionis atq ꝯsilium q̃¬
rentib ꝯfitetur. Renitenti¬
l cunctis. ⁊ p̃cipue loci illiꝰ
tencia nõ potuit auelli.
gitur infelici se obstinatõe
poripiens cum dolore õĩi
digressus afrĩb. uix a ꝯspe¬
itu abscesserat cum impletꝰ
ademone.cruentasq spu¬
mas ore prouoluens suis dẽ¬
tb se ip̃e lacerabat. Dein¬
d ad idem monast̾ĩum. fra¬
tum humeris reportatus.
tum choerceri ĩ eo ĩmun¬
dus sp̃s non ualeret.ne-¬
cessitate cegente. ferreis ne
xib alligatur pedes cum
manib iunciunt᷑. Non ĩ¬
merita pena fugitiuo ut
quem non choibuerat fi¬
des. sathene cohiberent.Ptꝰ
biennium demũ or̃one scõ¬
rum abĩmundo sp̃u lib̾atꝰ
adheremũ unde liscesserat
mox regressus. et ip̃e corret

Expanded text:
rium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis adque consilium quaerentibus confitetur. renitentibus cunctis et praecipue loci illiustentia non potuit auelli. igitur infelici se obstinatione proripiens cum dolore omnium digressus a fratribus. uix e conspectu abscesserat, inpletur a daemone cruentasque spumas ore prouoluens suis dentibus se ipse lacerabat. deinde ad idem monasterium fratrum umeris reportatus, cum coerceri in eo inmundus spiritus non ualeret, necessitate cogente ferreis nexi- . bus alligatur, pedes cum manibus uinciuntur: non inmerita poena fugitiuo, ut quem non cohibuerat fides, catena cohiberet. post biennium demum oratione sanctorum ab inmundo spiritu liberatus ad eremum, unde discesserat, mox regressus, et ipse corre
Abbreviated transcription (Latin):
ragnacharius apud cama¬
racũ ciuitatẽ. effrenis ĩlu¬
xuria. Habebat quoq cõ¬
siliariũ nomine faronẽ.
simili spurcicia luculentũ.
Cum enim aliquid mun̾is
aut cibi ei deferretur dice¬
bat. Sint ista mͥ ⁊ meo cõ
inclignati franci qui erãt
cum eo consentientes clo¬
doueo.commount eum
adũsus ragnacharium
hac causa baltheos. ⁊ armil¬
las assimilatas de auro.

Expanded text:
Ragnacharius apud Camaracum civitatem effrenis in luxuria. Habebat quoque consiliarium nomine Faronem simili spurcitia lutulentum. Cum enim aliquid muneris aut cibi ei deferti essent, dicebat: Sint ista mihi, et meo causa indignati Franci qui erant cum eo, consentiebant Chlodoveo, commoventes eum adversus Ragnacharium.hac causa, balteos et armellas assimilatas de auro
Abbreviated transcription (Latin):
certe tu qui de grecia uenis
tripodas nuncupatis. Ergo
hoc setretum beati uiri pauꝑ
ille captatũ cum ei archidy¬
aconus daretunicã distuliᷤ

Expanded text:
certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc go secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distuli
Abbreviated transcription (Latin):
beata uirgine specialiter
habebat incluctus.ibidem
assiduus morabat᷑. donec
annus ꝯũsionis sue t̾tiu.
reparata. iamdicta eccłia
uoluebatur. Non ħ arbi¬
tror absq dignioris rein
misterio gestum. qd̃ uide¬
licet iste sc̃s tres ecclesias
supͣdutas erexit at illud
nimux nutu dei preuio.ꝑ
hoc existimo figuratum.
qd̃ et ip̃e uir simplex. mi¬
rabiliter adimpleuit.qui
tres celebres ordines.de qͥbꝰ
ĩuoloco uł breuiter tangẽ

Expanded text:
Beata Virgine specialiter habebat inductus, ibidem assiduus morabatur, donec annus conversionis suae tertius, reparata iam dicta ecclesia, volvebatur. Non hoc arbitror absque dignioris rei mysterio gestum, quod videlicet iste sanctus tres ecclesias supradictas erexit; at illud nimirum nutu Dei praevio per hoc existimo figuratum, quod et ipse vir simplex mirabiliter adimplevit, qui tres celebres Ordines, de quibus suo loco vel breviter tange
Abbreviated transcription (Latin):
temptaret aggredi qd̃ ĩple¬
re non posset. Ille uero nichil
his t̾rorib ꝑ moũi s magis
ita omne obecdiendã pollicẽ¬
ri cepitz ut si eum abbas in
ignẽ ire pretiperet ñ recusa¬
ret intrare. Quã illius pro

Expanded text:
tentaret aggredi quod implere non posset. Ille vero nihil his terroribus permoveri, sed magis ita omnem obedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare: quam illius pro
Abbreviated transcription (Latin):
mant: iunũ expostulant.
Scã dei famula celerit̾ eis m¬
mittit poculũ. qd̃ ei fuerat
n adeo ĩparatũ. Mox illiui
sumpserunt. aqua ꝯu̾sa ẽ
optimũ bibisse uinũ. Nuo
sũpto scãm dei famulã ade¬
unt ceruices solotenus fle¬
tunt. grates gratulando
referunt.se nunꝙͣ tã bonũ
sumpsisse poculum clicunt.
Necta u̾o dei. hoc ut auduit.
ñ sius mĩtis. s dei bonitati
deputauit. silentio texit fa¬
muleq detulit. ut nulli ꝓ¬
deret. imꝑauit. Quicumq
uero de preclicto fonte bibe¬
lat aquam sentiebat. Edifi¬
catores autẽ monastĩi. quo¬
tiens sumpserũt. eis u̾̃teba¬
tur ĩuinũ. donec ꝯsũmare¬
tux totum monastĩi edifi¬
ciũ. Quo finito ꝓmanet idẽ
fons ĩnaturalẽ aque sapo¬
̾ usq ĩ hodiernũ diẽ. E¬
113

Expanded text:
mant, vinum expostulant. Sancta Dei famula celeriter mittit eis poculum, quod ei fuerat a Deo inperatum. Mox illi ut sumpserunt, aqua conversa est obtimum bibisse vinum. Quo sumto, sanctam Dei famulam adeunt, cervices solo tenus flectunt, grates gratulando referunt, se nunquam tam bonum sumpsisse poculum dicunt. Electa vero Dei hoc ut audivit, non suis meritis, sed Dei bonitati deputavit, silentio texit famuleque detulit, ut nulli proderet, imperavit. Quicumque vero de predicto fonte bibebat, aquam sentiebat; edificatores autem monasterii quotiens sumpserunt, eis vertebatur in vinum, donec consummaretur totum monasterii edificium. Quo finito, permanet idem fons in naturalem aque saporem usque in hodiernum diem. 13
Abbreviated transcription (Latin):
sst. in eccłia quã ip̃e ĩ ho¬
iore beati pauli apłifun-¬
bud translatus est aioħe ue-¬
ncabili ep̃o dolensi eccłie.
et abbate loci ip̃ius. ĩ seniorẽ
basilicã que edificata est ĩ

Expanded text:
est in ęcclesia, quam ipse in honore beati Pauli apostoli funibus translatus est a Iohanne venerabili episcopo Dolensis ęcclesiae et abbate loci ipsius in seniorem basilicam, qnae edificata est i
Abbreviated transcription (Latin):
agum quendã ĩ seno¬
nico annis singulis
grando uastabat. Compul¬
si extremis mal ĩcole a marti¬
no auxiliũ poposcerĩt. coi¬
sa ꝑ aspitium p̾fectoriũ unz
satis fida legatõ cuius agͦs
specialiter. grauior quam
ceteroꝵ assueuerat procella
populari. S facta ibi qrone.
martinus ttauniũsam

Expanded text:
agum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑiculosissimo casu
temptatus euicertt.Ceteꝵ
omissum amein libello illo
quem deuita illius scripsi¬
mus. nemo miretur.cum
ibidem sim professus me
non omnia illius facta com¬
plexum: quia si prosequiu¬
niuersa uoluissem.ĩmen¬
sum uolumen legentibz edi¬
dissem. Neq sunt tam parua
que gessit. ut omnia potue¬
rint comprehencli.S tame.
hoc de quo questio inciclit la¬
t̾eñ patiara remomnẽ ut ge¬
sta est referam, ne forte in¬
sultum. hoc quod aduitupe¬
rationem beati uiri pot̾at
opponi pretermisse uideam᷑
UM ad dyoce

Expanded text:
quidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioe
Abbreviated transcription (Latin):
tio miraculoꝵ erat. In aduẽ¬
tu ũo nr̃i antistitis. piis eiꝰ
id obtinentib meritis. ⁊ si¬
gnoꝵ frequentia euidens
exhibent᷑. et ex impense per
eum salutis respectu hmo¬
di nob̾ bñficia proueniunt
ut aũ ex animo ur̃o. omnis
suꝑ hoc dubietatis scrupulꝰ
recludatur. leprosus hic qui
p̾oculis ẽ. ĩ medio si placet
p̾sulum. sanandus ĩferat᷑
Si u̾o a martinilatere. lepsi
latus positũ ⁊ualueritager¬
mani lateri euiscẽ latus ad¬
unctũ in lepra ꝑstitit. uir¬
tutis auctori martino. mi¬
raculũ ascribat᷑. Si autem
econũso. amartini parte
leprosi pars posita ñ curatur.
et germano ꝑs inherens
sanetur. ad germani m̾itu

Expanded text:
tio miraculorum erat. In aduentu vero nostri Antistitis, piis eius id obtinentibus meritis, & signorum frequentia euidens exhibetur, & ex impensæ per eum salutis respectu, huiusmodi nobis beneficia proueniunt. Vt autem ex animo vestro omnis super hoc dubietatis scrupulus excludatur, leprosus hic, qui præ oculis est, in medio, si placet, Præsulum sanandus inferatur. Si vero a Martini latere leprosi latus positum conualuerit, & Germani lateri eiusdem latus adiunctum in lepra perstiterit, virtutis auctori Martino miraculum ascribatur. Si autem e conuerso, a Martini parte leprosi pars posita et Germano pars inhaerens sanetur, ad Germani meritu
Abbreviated transcription (Latin):
in diocesi talia agere presũp¬
sisset: quadam die cõscen¬
so equo assumptis officia¬
libris suis. ad cellam uiri
del ꝑrexit. Uentum est aũt
adlocum ⁊ subito uirũ dei
inuria uerboꝵ et acerbauit.
Sed cũ adhec patronus nr̃
ĩmobilis ꝑduraret. ⁊ patien¬
lam fortiter conseruaret.
nagis ac magis ep̃c exagi¬
Aatus furore. imperat suis
lt cũ in equũ leuarent: cũ¬
ip̃e uir dñi apud se iam

Expanded text:
in diocesi talia agere praesumpsisset, quadam die, conscenso equo, assumptis officialibus suis, ad cellam viri Dei ire perrexit. Ventura est ad locum, et subito virum Dei iniuria verborum exacerbavit. Sed cum ad haec patronus noster immobilis perduraret et pacientiam fortiter conservaret, magis ac magis episcopus exagitatus furore, imperat suis, ut eum in equum levarent, cuipse vir Domini apud se iam
Abbreviated transcription (Latin):
ut facile cern̾es u̾ecundiã
penitenti nõ ausa ꝓpius
acced̾e. Deiectis ĩ t̾ram pro¬
fundo pudore luminibus.
quod palã licebat intelli¬
gi quandã ueniã p̃cabat᷑.
Quã illius ꝯfusionẽ here¬
mita miseratꝰ uibet eã ꝓ¬
pius accede, ac manu blã¬
da caput triste ꝓmulcet.
deinpane duplicato. reã
suã reficit. Ita indulgen¬
ciã ꝯsecuta officii ꝯsuetu¬
dinẽ deposito merore repa¬
rauit. Intuemini queso.
xp̃i eciam in hac ꝑte uirtu¬
te cui sapit om̃e qd̃ brutũ
est:cui mite ẽ om̃e qd̾ seuit
lupa prestat officiũ lupa

Expanded text:
ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa
Abbreviated transcription (Latin):
ceret felicẽ quidẽ gretiã. q̃ me¬
ruit audire apłm p̾dicantẽ:
sed nec gallias axp̃o derelictaᷤ.

Expanded text:
ceret, Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelicta
Abbreviated transcription (Latin):
nanũ distributõne. thes¬
aurum regiũ minuit:Nã
qua antẽa. regio more pre¬
tiosis et deauratis uestibus

Expanded text:
narum distributione thesaurum regium minuit? Nam que antea regio more preciosis et deauratis vestibus
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ bouẽ habebat. habita¬
uo beati antonii mo¬
nasteria a dii. que
hodieq ab euis discipłis ĩ¬
coluntur. ad eum eciã locũ ĩ qͦ
beatissimus paulus pͥmus
heremita ẽ cliu̾satꝰ. accessi.
Rubrũ mare uidi. iugum
huius recessus. anachoreta
ẽ aliquis ferebat᷑. Quẽ du
multũq q̃sitũ uid̾e̾ ñ potui
Qui fere iam ante quinqua¬
ginta annos a conũsatõne
humana remotꝰ. nulla ue¬
steusus. setis corporis sui tectꝰ.
nuditatẽ suã diuino mune
lestiebat. hic quociens eũ
religiosi uiri adire uolue¬
ruat. cursu auia petẽs con¬
gressus uitabat humanoᷤ
Unitantũmꝰ ferebat᷑ se añ¬
quinquenniũ prebuisse. qui
credo potenti fide. id obtinere ꝓ

Expanded text:
um et bovem habebat, habitauo beati Antonii monasteria adii, quae hodieque ab ejus discipulis incoluntur. Ad eum etiam locum in quo beatissimus Paulus primus eremita est diversatus, accessi. Rubrum mare vidi: jugum hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum videre non potui, qui fere jam ante quinquaginta annos a conversatione humana remotus, nullo vestis usu, setis corporis sui tectus, nuditatem suam divino munere nesciebat. Hic quoties eum religiosi viri adire voluerunt, cursu avia petens, congressus vitabat humanos. Uni tantummodo ferebatur se anquinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
meruit. Cui int̾ multa col¬
loquia ꝑcunctanti. cur hõĩes
tantoꝑe uitaret.respondisse
ꝑhibetur. eum qui abhõib
frequentaretur. ñ posse ab ã

Expanded text:
meruit: cui inter multa collo juia percunctanti, cur homines tantopere vitaret, respondisse perhibetur, eum qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab a
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuuis est autẽ anno qͥn¬
to postqͣm cum alarico rege
gothoꝵ pugnauit. Regnauit
quoq simul annis trigĩta.
A transitu sc̃i martini usq
ad transitũ clodouei regis. su¬
erunt anni centum duodecĩ
Chrotildis regina pꝰ mortẽ
uiri sui turonis ciuitate fre¬
quenter ꝑgens ad basilicã
beati martini cluitissimee
morata. dño seruiebat. pari-
post mortẽ clodouei regis.
hii quatuor filii eius. theo¬
doricus. clodomirisschildeber¬
tus. et clotarius regnũ eius
Habebat quoq theodoritus.
filium nomine theodeber¬
tũ. streniũ et utilẽ eleuati¬
q sunt ĩ magna potencia
Almaricus quoq filius ala¬
rici regis gothoꝵ sororẽ eoꝵ
ad ꝯiugium peciit. Quam
illi non negantes.cũ exor¬
nam̃tis optimis sibi mise¬
runtz eamq sibi ĩ mat̾mo¬
moniũ assumpsit. In illo
tempore.dani cum rege su

Expanded text:
Mortuus est autem anno quinto, postquam cum Alarico rege Gothorum pugnavit. Regnavit quoque simul annis 30. A transitu sancti Martini usque ad transitum Chlodovechi regis fuerunt anni cenA. tum duodecim. Chrodchildis regina post mortem viri sui Toronis civitate frequ enter pergens, ad basilicam beati Martini diutissime commorata, Domino servipost mortem Lucdovici regis hii quatuor filii Theudericus, Chlodomiris, Childebertus et ChloHabebat quoque tunc Theudericus filium nomine Theudobertum, strenuum et utilem: elevatique sunt in magna potentia. Amalricus quoque filius Alarici regis Gothorum sororem eorum ad conjugium petiit. Quam illi non negantes, cum ornamentis optimis transmiserunt, eamque ipse sibi in matrimonium assumpsit. In illo tempore Dani cum rege su
Abbreviated transcription (Latin):
dam senẽ monachũ. sub radi¬
ce montis habitantẽ. Ibi qd̃
ĩ illis locis rarissimũ est. pu¬
teus erat. Bouẽ unũ habebat
tuius hic erat totus labor. ĩ¬
pulsa rotali machina aquã
produc̾e. Nam fere mille aut
amplius pedum ꝓfundum

Expanded text:
dam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum
Abbreviated transcription (Latin):
gallus meus. nescio quid ihe¬
ronimo relinqueris dispu¬
tandũ. Ita breuiter uniu̾sa
nrõꝵ instituta ⁊plexus es:
ut pauca hec tua uerba si
equammiter acceꝑint.⁊ pa¬
cienter expanderint. mult
eis arbitrer ꝓfutura ut ñ
ĩdigeant libris post ħ iero¬
nimi cohe choerceri.S tu
illa potius euolue que cepe¬
ras. ⁊ illud quod aduersus
falsam iusticiã dicturũ te
ẽẽ promiseras ꝓde documẽ¬
tum. Nam ut uere tibi fa¬
tear nullo ꝑnitiosius ma¬
lo. intra gallias laboramuᷤ
Ita faciam postumianus
inquit nec te duetius te¬
nebo suspensum:
dolescens quidã ex a¬
sia prediues opib. ge

Expanded text:
Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum: nam, ut uere tibi fatear, nullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. Adulescens quidam ex Asia praediues opibus, ge
Abbreviated transcription (Latin):
pro hoc dabo t. At ille ira suc¬
census ait. Aut eice eum a
te: aut certe pro eo morieriᷤ
ĩues qui hoc malũ ⁊siliũ
ꝑpetrasti ⁊ modo tu uis libe¬
rareeum: hec auliens chil¬
delertus proiecit eum ad se
Clotarius quoq elisit eũ
ĩterra. defixoq ĩ ascella cul¬
tro. interfecit eum situt fr̃e
nutricos. similiter uigula¬
uit. Ascensisq equitibus.
abscessit.Regina quoq ħ
audiens. nimio merore at¬
trita compositis corpusculiᷤ
eoꝵcum magno silentio ⁊
ĩmenso luctu. parisius depor¬
tata corpuscula eoꝵ ĩ sacra¬
um eoꝵ sepeliuit. Quorũ
unus erat decem annorũ.
⁊ alius septẽ. Tercius uero
auxilium pueroꝵ fortiũ
lb̾atus est. Qui post ea re¬

Expanded text:
pro hoc dabo tibi'. At ille in ira succensus, ait: Aut eice eum a te, aut certe pro eo morieris. Tu es qui hoc malum consilium perpetrasti, et modo tu vis liberare eum?' Haec audiens Childebertus, proiecit eum a se. Chlotharius quoque elisit eum in terra, de fixo in ascella cultro, interficit eum, sicut fratrem nutricios similiter iugulavit; ascensisque equitibus, abscessit. Regina quoque haec audiens, cum nimio merore attrita, conpositis corpuscolis eorum, cum magno psallentio et inmenso luctu Parisius deportata corpuscola eorum stata sepelivit. Quorum unus erat decem annorum, et alius septem. Tertius vero auxilium puerorum fortium liberatus est. Qui postea re
Abbreviated transcription (Latin):
it. Quid enim. aut ipsis
occasura cum seculo. scrip¬
toꝵ suoꝵ gloria profuit. aut
quid posteritas emolumẽ.¬
ti tulitz legendo hectorem
pugnantẽ. aut sõcratem
phylosophantẽ.cum eos
non solum imitari stulti¬
cia sit. sed nõ accerrimee¬
tiam impugnare clemẽ¬
tia: Quippe qui humanã
uttam presentib tantum
actib estimantes. spes suaᷤᷤ
fabulis. animas sepulcͥs
dedint. Siquidẽ ad solam
hominũ memoriã se ꝑpe¬
tuandos credidunt cum ho¬
minis officium sit. ꝑennẽ
potius uitam quã ꝑennẽ
memoriã querere. nõ scri¬
bendo.aut pugnando. uł
phylosophando. set pie. scẽ.
religioseq uiuendo. Qui
quidem error humanus
litteris traditus ĩtantũ
ualuit. ut multos tamẽ

Expanded text:
it. Quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem, aut Socratem philosophantem? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam impugnare, dementia: quippe qui humanam vitam praesentibus tantum actibus aestimantes, spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt; cum hominis officium sit, perennem potius vitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando vel philosophando, sed pie, sancte religioseque vivendo. Qui quidem error humanus litteris traditus in tantum valuit, ut multos plane
Abbreviated transcription (Latin):
confluere.eiq ueluti nous
syderi intenebris orienti.
sollerter intende. Om̃i nã¬
q ordini conditioni etati.
⁊sexui congruenter docu¬
menta salatis impendit:
omĩb uiuendi regulam
tribuit. cuius hodie felicẽ
ducatum inutroq sexu se¬
quentiũ tumphare se gau¬
det ecclia triplici milicias
saluandoꝵ.Tres enim ut
supra tetigimus ordines
ordinauit quoꝵ pͥmũ ip̃
professione simul et ha¬
bitu suꝑ omnes excellen¬
tissime tenuit:quẽ ⁊ordi¬
nem fr̃m minoꝵ. sicut in
regula scͥpserat appellau
Secundus etiã qui supra
memoratus est. paupere
dñaꝵ. et uirginũ. felix ab
eo sumpsit exordium. ilł¬
tius quoq n̾o meliocris

Expanded text:
confluere, eique, veluti novo sideri in tenebris orienti sollerter intendere. Omni namque ordini, conditioni, aetati et sexui congruenter documenta salutis impendit; omnibus vivendi regulam tribuit, cuius hodie felicem ducatum in utroque sexu sequentium triumphare se gaudet Ecclesia triplici militia salvandorum.Tres enim, ut supra tetigimus, Ordines ordinavit; quorum primum ipse professione simul et habitu super omnes excellentissime tenuit, quem et Ordinem Fratrum Minorum, sicut in Regula scripserat, appellavit. Secundus etiam, qui supra memoratus est, pauperum Dominarum et virginum felix ab eo sumpsit exordium. Tertius quoque non mediocris
Abbreviated transcription (Latin):
translatio seu ordinatio.
ñ transitꝰ nõ exceptio di᷑
s subuentio abhis quib
rei geste u̾itas melius ĩ no¬
tuita nominat᷑. Neccessita¬
angustias. et urbis obses¬
se calamitates ⁊miserias

Expanded text:
Translatio seu Ordinatio, non transitus, non Exceptio dicitur, sed Subuentio ab iis quibus rei gestæ veritas melius innotuit, nominatur. Necessitaangustias, & vrbis obsessæ calamitates & miserias
Abbreviated transcription (Latin):
tibi:patere ut nunc mili¬
tẽ deo. Donatiũ tuũ pu¬
gnaturus accipiat. xp̃i e
go nules sunt: pugnarem
nõ ucet. Tunc uero adu̾sũ
hanc uocem. tyrannus in¬
fremuit dicens eũ metu

Expanded text:
tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu
Abbreviated transcription (Latin):
prodente patre.qui felicib
eius attib inuidebat. tũ
esset annoꝵ quindecim.
raptus et catenatus. sacͣ¬
mentis militarib impli¬
catus est. Uno tantum
seruo comite contentus.
cui tamen uersa uice do¬
minus seruiebat. adeo
ut plerumq ei et calcia¬
menta ip̃e detraheret. et
ipse detergeret.Cibum
una caperent: hic sepuis
ministraret. Triennium
fere ante baptisma in ar¬
mis futt. integer tamen
ab his uiciis. quib illud

Expanded text:
prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diu̾sas ytalie partes ma¬
gnifice ditauit. Interea
dei seruus habitum mu¬
tans. ad alium non longe
ab assisio locum migraũ.
ubi ⁊ quandã eccłiam siłr
ruinosã reeclificare incipi¬
ens.donec ceptum ꝑficeret
nõ cessauit. Post hec ad lo¬
cum itium. qͥ portiunclã
dicitur. Haut longe a pre¬
dicta cuuitate se transtulit.
ubi quondã ecclesia fũat
ĩ honore gloriosissime ge

Expanded text:
 diversas Italiae partes magnifice dilatavit. 14 Interea Dei servus habitum mutans, ad alium non longe ab Assisio locum migravit, ubi et quamdam ecclesiam similiter ruinosam reaedificare incipiens, donec coeptum perficeret non cessavit. Post haec ad locum tertium, qui Portiuncula dicitur, haud longe a praedicta civitate se transtulit, ubi quondam ecclesia fuerat in honore gloriosissimae Ge
Abbreviated transcription (Latin):
res. sz piscatores. ñ philoso.¬
phos sed rusticos preelegit: ꝯ¬
fidimus ergo orantib uob̃.
quia et si nõ potest paginã
sermo incultus ornare. faci¬
et eam gloriosus antistes. p̃¬
ultigͥ sunt. qui uurtu¬
tes santti martini. uel
stante uersu. uł stilo ꝓsaico.
ꝯscripserunt. Equib pͥmꝰ
ille seuerus sulpiciusz cui tã¬
tus feruor amoris fuit ĩ scõ
dei. ut eo adhuc degente ĩ scło.
unũ librũ de mirabilib ui¬
te eiuis scrib̾et. Ex inde post
transitũ beati uiri duos scͥp¬

Expanded text:
res sed piscatores, nec philosophos sed rusticos praeelegit? Confidimus ergo orantibus vobis, quia, etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam gloriosus antistis prMulti enim sunt, qui virtutes sancti Martini vel stante veconsripserunt. De quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo, unum librum de Mirabilibus vitae ejus scriberet, exinde post transitum beati viri duos
Abbreviated transcription (Latin):
seua tradunturz martinꝰ
abrahe sinu letus excipit᷑
Martinus hic pauper et
modicus. celum diues ing̃¬
diturz illinc nos ut spero
custodiens.me hec scriben¬
tem respicit.te legentem.

Expanded text:
dentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ea ostia ꝑ que turme fue¬
rant intirgresse. Et quia ñ
osculum pacis. nisi tm pectͦ
ri ⁊ tenui pedes eus. Ip̃e uͦ
apprehendens mentũ me¬
um osculatus est me. Qd̃
cum meruissẽ. ꝓtinus exꝑ¬
gefactꝰ sũ. Paucis aũ dieb
transactis uideo.⁊ ecte osti¬
a monasterii nr̃i aparte
mericliana rursus aparta
sent. Et celeri gradu ꝑrexi
ut ea clauderem: ⁊ ecce uideo
sc̃m ioħem stantẽ ad exte¬
rius ostium.⁊ cum eo duoᷤ
filios qͥͦs prius uideram. Et
accessi ut beneclicerer ab eo:

Expanded text:
ea ostia per quae turmae fuerant introgressae. Et quia non osculum pacis, nisi tantum adri, et tenui pedes ejus. Ipse vero apprehendes mentum meum osculatus est me. Quod cum meruissem, protinus expergefactus sum. Paucis autem diebus transactis, video et ecce ostia monasterii a parte meridiana rursus aperta sent; et celeri gradu perrexi ut ea clauderem, et ecce video sanctum Joannem stantem ad exterius ostium, et cum eo duos illos quos prius videram, et accessi ut benedicerer ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
putas constare ep̃o debuis-¬
se. ut prohis omib. non a¬
liquantulũ derigore propo¬
siti relaxaret : uerumptñ
quia otra sione huius exẽ¬
pli. male usuros ẽẽ aliquoᷤᷤ
arbitraris. illi uero felices

Expanded text:
putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? Verumtamen quia occasione hujus exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi vero felices
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtus beneficia ꝑuolauit
nuncians simul ⁊ agene
gr̃as. domũ suã om̃i ꝑicu.¬
loliberatã. Centũ etiã ar¬
genti libras obtulitz quas
uir beatus nec respuit. nͭͨ
recepit. S priusqͣm pondꝰ
illud monastĩi limen atũ¬
geret. redimendis id capti.¬
uis continuo deputauit.
Et tumei suggereretur
a fr̃ib. ut aliquid ex eo in
sumptu monasterii rese¬
uaret. omĩb ĩ augustum
ẽẽ uictũ. multis deẽe uesti¬
tum. nos inquit ecclesia
et pascat et uestiat dum

Expanded text:
tus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nulli me peragrare eam iu¬
bebant. pleriq ad cenobiũ
uelut ebrius diuerso p̃peditꝰ
tractatu: cui me primum
cogitationi submittere nescie¬

Expanded text:
nulli peragrare jubebant, plerique ad coenobium velut dubius diverso praepeditus tractatu, cui me primo cogitationi submitterem, nescie
Abbreviated transcription (Latin):
ta preclara.⁊ ammiratõne
digna. de quodã heremita
religioso uiro theobaldo
nomine celebris fama di¬
nulgat. quã sancte religio¬
se uixerit.⁊ exutus om̃ibꝰ
dominica p̾cepta secittus sit.

Expanded text:
ta praeclara et admiratione digna de quodam eremita religioso viro, Theobaldo nomine, celebris fama divulgat; quam sancte et religiose vixerit, et exutus omnibus Dominica praecepta secutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
non cesserit:
eteꝵ cum iherosoli¬
mã inde petiturus.
uentis cursum uela cõmi¬
seris. negocium tͥ. nr̃i do¬
loris iniungo, ut si ung̾
illustris illuis tholomai¬
dis litus accesseris. sollui¬
tus inquiras. ubi sit con¬
sepultus nr ille pompo¬
nius. Nec fasticlias iusita¬
reossa ꝑegrina. Multas
illic lacrimas. tam ex affec¬
tu tuo. quã ex nr̃is funde

Expanded text:
non cesserit. Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde
Abbreviated transcription (Latin):
relicta milicia. sc̃m
in dei reb. spectata et cogni¬
ta fides habebatur. expetiu
⁊ aliquandiu apud eum e¬
moratus est. Temptauit
autem idem hylarius. im¬
posito dẏaconi officio. sibi¬
sibi eum artius implica¬
re et ministerio iuntiri di¬
uino. S cum sepisse resti¬
tisset.inlignum se esse uo

Expanded text:
relicta militia sanctum in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut fumus euanurtz ⁊cellu¬
lam tanto fetore compleuit.
ut indubia indicia relin¬
queret chyabolum se fuisse.
hoc ita gestum ut supra
retulimus.ex ip̃ius mar¬
tini ore cognouiz nequis
forte existimet fabulosũ.
Am cum olim
audita fide euisuita

Expanded text:
ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supra retulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim audita fide ejus, vita
Abbreviated transcription (Latin):
gitatio ur̃a nõ clauclicet.
tionis ur̃ alter alteri retu¬
lisset.gemina uisione fir¬
mati. et ĩ obecliencie sup¬
pliciũ formidantes.sine mo¬
ra qd̃ imperatũ sibi fu̾at
impleu̾ũt. Et p̾cedente se
diuina gr̃a caput baptiste

Expanded text:
gitatio vestra non claudicet. m alter alteri retulisset, gemina visione firmati, et inobedientiae supplicium formidantes, sine mora quod imperatum sibi fuerat impleverunt. Et praecedente se divina gratia caput Baptist
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. apesqz exalueariis
cat̾uatim emerg̾e: hoĩem¬
q secesum iacere ꝓstratũ
S putantes eũ occupatũ
sompno. sic̃ iam didicerãt
a puellis furcũ factũ. quã¬
totius ꝓperant ad alligan

Expanded text:
iunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligan
Abbreviated transcription (Latin):
parentes inius uocari lice
ret.te plane expilationiᷤᷤ
furtiq ream. ad pretoris
tribunal iusto loro trahe¬
remus.Quid enim ñ con

Expanded text:
ret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non con
Abbreviated transcription (Latin):
ie tempore sacerdos fieret.hꝰ
diei communionẽ. martinꝰ
miit. satius estimans ad ho¬
ram ced̾s. quam his ñ ꝯsule̾
quoꝵ ceruitib gladius ĩmi-¬
nebat uerumptñ sũma ui¬
nẽ illã subscriptõne firma¬
ret. sed extorqueri ñ potuit.
Postero die se inde ꝓripiens.
noxie ꝯmunioni fuisse per¬
mixtũ. aut longe auico cui
nomen est anthetanna. qua
uasta solitudine siluaꝵ sec
lũ comitib ille subsedit
causam doloris et facti. actu¬
sante ac defendente ĩuicem
cegitatione ꝑuoluens. Asti

Expanded text:
re tempore sacerdos fieret. huius re tempore sacerdos fieret. huius diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe epinem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cnoxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum selum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adsti
Abbreviated transcription (Latin):
accersitum blande appellat
hereticos iuire dampnatos
more iulicioꝵ publicorũ
potius quã ĩ sectationibus
sacerdotũ. Non ẽe causam
qua itachii cet̃oꝵq ꝑtis eiꝰ
⁊munionẽ. putaret ẽẽ dãp¬
nandã. Theognistũ odio po¬
tius quam causa fecisse
discidium. Eundẽq tam̃
solum ẽẽ qui se a cõmuni¬
one interim separaret a re¬
liquis Nichil nouatũ qͥt
eciã ante paucos dies habl¬
ta synodus itachiũ ꝓnun¬
tiauerat culpa nonteneri
Quib cum martinꝰ pare
mou̾etur. rex ira actendit
ac se de ꝯspectu eius abri¬
puit.Et mox ꝑcussores
his pro quib martinus
rogauerat. diriguntur. Qd
ubi martino comꝑtũ iã
noctis tempore est palatiũ
irrupitz spondet si parcetur
se ꝯmunicatuꝵ.dum mͦ ut
extribuni iã inextidiũ eccle¬
siaꝵ ad hyspanias missi retͣ¬
herentur. Nec mora m̃fcessit
maximus indulget omnia
post tridie felicis ep̃i ordĩatõ
parabatur scĩssimi sane ui¬
ri et plane digni.qui melio¬

Expanded text:
arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicaturum, modo uti et tribuni iam ad excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. nec mora, Maximus indulget omnia. postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane uiri et uere digni, qui melio
Abbreviated transcription (Latin):
pugne. que poste.n die erat
futura .n̾o religionis gr̃a
detractare miliciã. At mar¬
tinus intrepidus.immo
illato sibi terrore ꝯstantior.
si hoc inquit ignauie ascri

Expanded text:
pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscri
Abbreviated transcription (Latin):
Oiminis
re dulcissimis
clesie turonice.mͥ adeo cõ¬
misse. Gregorius peccator.
Miracula que dñs d̾s n̾r.
tistitẽ suũ in corpore positũ
oꝑari clignatus est cotidli¬
e ad corroborandã fidẽ credẽ¬
tium. confirmare credatur
Ille nunc ex ornat eius tu¬
p̃sulem gentib ꝑituris. Ne¬
mo ergo de anteactis uirtu¬
tib dubttet cũ p̾sentium
signoꝵ cernit mun̾a dispẽ¬
sari.Cum uiclet claudos e¬
rigi.cecos illuminari.demo¬
nes effugari. ⁊ alia queq
morboꝵ genera ip̃o medicã¬
te curari. Ego u̾o fidẽ gerẽs

Expanded text:
OMINIS RE DULCISSIMIS CLESIAE TURONICAE MIHI A DEO COMMISSAE GREGORIUS PECCATOR. Miracula, quae dominus Deus noster tistitem suum in corpore positum operari dignatus est, cotidie ad conroborandam fidem credentium confirmare dignatur. Ille nunc exornans esulem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens
Abbreviated transcription (Latin):
iiere. Tanta ius solis est. ut
quib libet coquis. etiam ad
galloꝵ pulmenta sufficiat
Post cenã autẽ iam mnclinã¬
te uespera. ĩuitat nos ad ar¬
borẽ palmã. cuius interdũ
pomis uti solebat.que fere
duob milib aberat. Nã hee
tantum ĩ heremo arbores
licet raro habentur tamẽ
quod utrũ sollers antiqui¬
tas procurauerit. an solis
natura gignat ignoro. nͥ¬
si deus prescius habitãdã

Expanded text:
ere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitanda
Abbreviated transcription (Latin):
lam eius.crassior nubes sr̃¬
duita rexisset. oculum ei
martinus pẽniculo con¬
tigit. Pristinanq ei sa¬
nitatem. sub lato omni do¬
lore restituit.

Expanded text:
lam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
bera relinquatur. Testabat᷑
p̾sbiter uidisse se oleũ sub:
martini benedictione creuiᷤᷤ¬
se. quoad exundante copia
suꝑne deflueretz eandẽq.
dum ad matrẽ familias
uasculum referretur seruaᷤ¬
se uirtutẽ. Nam int̾ manꝰ
pueri portantis ita semꝑ
exundasse oleum. ut om̃e
illius uestimentũ copia se¬
fusi liquoris oꝑiret. Matro¬
nã itaq usq ad summĩt
labrum uasculum recepis¬
se ait presbiter hodieq fa¬
tebatur obdendi pessuli. qͦ
claudi cliligentis seruanda

Expanded text:
bera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda
Abbreviated transcription (Latin):
riim se uidisse pronuncia¬
iuit. ⁊deinceps nulli com¬
paruit. In quo loco ex illa
die multe uirtutes facte
sunt: que ꝑ negligenciã

Expanded text:
rum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentia