comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& adiuuante costantio pax & unitas ꝑ
discissione sanatũ ͤ a imposita exsequu¬
tione sc̃i p̃cepti marcellino tribuno uiro
in pͥmis prudenti ⁊ industrio omniũq
bonoꝵ studioꝵ appetentissimo quẽ marinꝰ
comes apđ karthaginẽ incertũ zelo
stimulatus anauro corruptꝰ occidit.
Qui c̃tinuo reuocatꝰ ex affrica. factusq
priuatꝰ uł ad penã uel penitentia cons¬
cientię suę dimissus ẽ
nno ab urbe conchita millesimo cen¬

Expanded text:
et adiuuante Constantio pax et unitas pet adiuuante Constantio pax et unitas pdiscissione sanatum est, imposita exsecutione sacri praecepti Marcellino tribuno, uiro inprimis prudenti et industrio omniumque bonorum studiorum appetentissimo. quem Marinus comes apud Carthaginem — incertum zelo stimulatus an auro corruptus — occidit: qui continuo reuocatus ex Africa factusque priuatus uel ad poenam uel ad paenitentiam conscientiae suae dimissus est. Anno ab Vrbe condita MCLXVI
Abbreviated transcription (Latin):
detenta ipse tandẽ cum inmensa certe
tẽporib nr̃is satis incredibili classe na¬
uiũ romã contendit. Nam habuissȩ tc̃
tria milia septingentas naues dicit᷑. quẽ
numerũ ne apd xerxen quidẽ preclarũ
illũ ꝑsarũ regẽ & alexandrũ magnũ
uł quequã aliũ regũ fuisse hystoriȩ
referunt. His simul ut cũ agmine mili
tũ ad urbẽ ꝑgens littore egressus ẽ. oc¬
cursu. comitis marini territꝰ & in fugã
uersus arrepta naue solus carthaginẽ
rediit. atq ibi c̃tinuo militari manu
interfectꝰ. ẽ. Sabiꝰ gener eiꝰ constan¬
tinopolim fugit. Unde post aliquantũ
tẽporis retractꝰ. atq exilio dãpnatꝰ ẽ.
Hunc omnẽ cathalogũ ut dixi uł mani¬
festoꝵ trrannoꝵ uł iobȩdientiũ ducũ
optima honoriꝰ imꝑator religione &
felicitate meruit magna. costantiꝰ comeᷤᷤ
industria & celeritate confecit. Merito
sane qr in his dieb pͣcipiente honorio

Expanded text:
detenta, ipse tandem cum inmensa, certe detenta, ipse tandem cum inmensa, certe temporibus nostris satis incredibili classe nauium Romam contendit. nam habuisse tunc tria milia septingentas naues dicitur, quem numerum ne apud Xerxen quidem praeclarum illum Persarum regem et Alexandrum Magnum uel quemquam alium regum fuisse historiae ferunttum ad Urbem pergens littore egressus est, occursu comitis Marini territus et in fugam versus, arrepta navi, Carthaginem solus rediit, atque ibi continuo militari manu interfectus est. Sabinus, gener ejus, Constantinopolim fugit, unde post aliquantum temporis retractus, exsilioque damnatus est. Hunc omnem catalogum, ut dixi, uel manifestorum tyrannoram uel inoboedientium ducum optima Honorius imperator religione et felicitate meruit, magna Constantius comes industria et celeritate confecit: merito sane, quia in his diebus praecipiente Honorio
Abbreviated transcription (Latin):
ac pompa miser lusus ẽ. Cuiꝰ ille um¬
bratił consul tertulus ausus ẽ. in curia
dicere loquar uob patres conscripti
consulet pontifex quoꝵ unũ teneo.
alterũ spero sꝑans ab eo qui spem ñ
habebat & maledictus utiq quia spe
suã posuerat in hominẽ. Attalus itaq
gothis usq ad hispanias portatꝰ ẽ. Un¬
de discedens naui incerta moliens in
mari captꝰ & ad costantiũ comitẽ dedu¬
ctus: deinde imꝑatori honorio exhibi
truncata manũ uitȩ relictus ẽ. E racli¬
anꝰ interea comes affricȩ missuscũ ide¬
attalus umbram gestaret imꝑii affricã
strenue aduersum iudices ab eo missos
tutatꝰ consulatum assequutꝰ ẽ. Quo elatꝰ
a suꝑcilio sabinũ domesticũ suum uirũ
ingenio callidũ industria sollertẽ & sa¬
pientẽ nominandũ si animi uires tran¬
quillis studus accomodauisset generũ
allegit cum quo quorumdã ꝑiculoꝵ
suspitiones dum patit᷑ fecit. atq aliquan¬
diu affricana annona extra ordinem

Expanded text:
hac pompa miser lusus est, cuius ille umbratilis consul Tertullus ausus est in curia dicere loquar uobis, patres conscripti, consul et pontifex, quorum alterum teneo, alterum spero, sperans ab eo qui spem non habebat et maledictus utique quia spem suam posuerat in homine. Attalus itaque Gothis usque ad Hispanias portatus est, unde discedens naui incerta moliens in mari captus et ad Constantium comitem deductus, deinde imperatori Honorio exhibitus truncata manu uitae relictus est. Heraclianos interea Africae comes missus, cum ideAttalus umbram gestaret imperii, Africam strenue aduersum indices ab eo missos tutatus, consulatum adsecutus est; quo elatus sapercilio Sabinum domesticum suum, uirum ingenio callidum industriaque sollertem et sapientem nominandum si animi uires tranquillis studiis adeommodauisset, generum allegit ; cum quo quorundam periculorum suspiciones dum patitur fecit atque, aliquamdiu Africana annona extra ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Tunc imꝑator timore ꝑt̾ritꝰ clã uo¬
cauit Guidonẽ frem boamundi omͣsqͣ
alios. ⁊ dixcit eis. Seniores quid factũri eri¬
mus: Ecce om̃s nr̃i districta opsessione
impediti sunt. ⁊ forsitan in hac hora om̃s
a turcoꝵ manib occisi sunt: aut in capti

Expanded text:
cis. » Tunc imperator timore perterritus clam vocavit Guidonem fratrem Boamundi, omnesque alios, et dixit eis: « Seniores, quid facturi erimus? Ecce omnes nostri districta obsessione impediti sunt, et forsitan in hac hora omnes a Turcorum manibus occisi sunt aut in capti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat᷑. & ille quidẽ ad scitopolim usq
ꝑsequentib eũ memoratis fr̃ib effugit.
Hi uͦ in samariã reuersi. & multitudiẽ ite
rũ intra murũ cõpellunt: & eapugnata
cuntate ipsãq diruunt. ⁊ habitatores eiꝰ¬
captos abducunt. Prosꝑe autẽ gestis ita¬
cedentib alacritate refrigescere. ñ sine
om̃s intra se partiti sunt. Secun darũ autẽ
rerũ iohis & filioꝵ eiꝰ mindia: seditionem
gentiliũ c̃citauit. Multiq aduersus eos
collecti: ñ quiescebant donec aꝑto bello
deincti sunt. Reliquũ uͦ tẽpus ioħs cũ
fortunatissime uiueret: optime reb ꝑ
q relictis filiis morit᷑: uir plane beatissi¬
mꝰ. & qui nullã dedisset occafionẽ. cur eiꝰ
causa de fortuna quispiã quereret᷑. De¬
niq tria maxime p̾cipua solus habebat
qr pͥnceps & pontifex pret̾ea & ꝓpħa: cũ
quo ds ita loquebat᷑ ut futuroꝵ nichil
penitꝰ ignoraret. Quiꝰ etiã de duob¬

Expanded text:
superatur, et ille quidem ad Scythopolim usque, superatur, et ille quidem ad Scythopolim usque, persequentibus eum memoratis fratribus, effugit. Hi vero in Samariam murum iterum compellunt et expugnata civitate, ipsamque diruunt et habitatores captos abducunt. Prospere autem gestis secedentibus, alacritatem refrigescere non sinebaomnes inter se partiti sunt. Secundarum autem rerum Joannis et filiorum ejus invidia seditionem gentilium concitavit. Multique adversus eos collecti sunt, nec quiescebant, donec aperto bello devicti sunt. Reliquum vero tempus Joannis cum fortunatissima viveret, optime rebus per que relictis filiis moritur, ut plane beatissimus, et qui nullam dedisset occasionem, cur ejus causa de fortuna quispiam quereretur. Denique tria maxime praecipua solus habebat, quia princeps et pontifex praeterea et propheta, cum quo Deus ita colloquebatur, ut futurorum nihil penitus igno
Abbreviated transcription (Latin):
chus c̃tra medos bello suscepto tempꝰ ei um¬
dicte prebuit. confestim ad uersus ciuita¬
tes siriȩ ꝑrexit: uacuas ꝓpugnatorib ẽe
ratꝰ: qđ erat uerũ. Medebã quidẽ ⁊ sama
ga¬
cũ proxximis: nec ñ & sichima & garizin ip¬
se capit. & insuꝑ his cutheoꝵ genꝰ adiacentia
fano loca in colentiũ. exemplo eiꝰ quod ẽ. ie¬
rosolimis ȩdificato capit: idumeȩ quoq
ñ paucas alias cuntates. & pret̾ea adoreon
& mareson. In samariã uͦ usq ꝓgresfus. ubi
nunc ẽ. sebaste ciuitas ab herode rege con¬
dita : ex cõmuni eã parte c̃cbdit. filiosq
suos aristobolũ & antigonũ obsidiom p̾fecit.
Quib nchil remittentibꝰ ad hoc famis penu¬
nuria qui erant intra ciuitatẽ uenert̃: ut
etiã in suã carnẽ cogerent᷑ attingere. Igit᷑
antiochũ adiutorẽ sibi aduocant. spondiũ
cognominatũ. Qui cũ prõpta eis uolunta¬
te paruisset: ab aristobolo & antigono

Expanded text:
chus contra Medos bello suscepto, tempus ei vichus contra Medos bello suscepto, tempus ei vindictae praebuit, confestim adversus civitates Syriae perrexit, vacuas propugnatoribus esse ratus, quod erat verum. Medabam quidgacum proximis, necnon et Sicimam et Angarizam ipse capit, et insuper hic Cuthaeorum genus, adjacentia phano loca incolentium, exemplo ejus quod est Hierosolymis aedificato, capit. Idumeae quoque non paucas alias civitates, et praeterea Adoreon et Maresan. In Samariam vero usque progressus, ibi nunc est Sebaste civitas ab Herode rege condita, ex omni eam parte conclusit, filiosque suos Aristobolum et Antigonum obsidioni praefecit. Quibus nihil remittentibus, ad hoc famis penuria qui erant intra civitatem venerunt, ut etiam suam carnem cogerentur attingere. Igitur Antiochum adjutorem sibi advocant, Spondium cognominatum. Qui cum prompta ejus voluntate paruisset, ab Aristobolo et Antigono
Abbreviated transcription (Latin):
lacerariq c̃spiciens effeminabat᷑. totꝰ¬
q dolore plenꝰ erat. Ob hȩc autẽ diu
tractata obsidione feriatꝰ annꝰ aduenit :
quẽ septimo quoq orbe apđ iudeos cessare
moris ẽ. exẽplo septẽ dierũ: & ob hoc ꝑtolo¬
m̃s obsidionis requiẽ nactꝰ. fr̃ib ioħis una
cũ matre occisis. ad zenonẽ confugit. qui
totila cognominatꝰ ẽ : phila delfiȩ tirannũ.
Antiochus autẽ ob ea quȩ ꝑ simonẽ pasfus. fu¬
erat iratꝰ: in udeã ducit exercitũ. ibiq ad¬
sidens ierosolimis hirtanũ obsidebat. Ille au¬
tẽ patefacto sepulchra dauid qui regũ
ditissimꝰ fuerat : ablatisq in de peccume
plusquã trib milib talentoꝵ & antiocho
ꝑsuasit trecentis ei talentis datis. ab obsidi¬
one discedere: atq ut facti muidiã leuaret :
fert᷑ hac pecunia hircanꝰ instituisse primꝰ
xenodaxia. quib aduentũ susciꝑet pauꝑũ
ꝑegrinoꝵ. Rursusq tam̃ quando antio¬

Expanded text:
lacerarique conspiciens, effeminabatur, totulacerarique conspiciens, effeminabatur, totusque dolore plenus erat. Ob haec autem diu tracta obsidione, feriatus annus advenit. Quem septimo quoque orbe apud Judaeos cessare moris erat, exemplo septimorum dierum, et ob hoc Ptholomaeus obsidionis requiem nactus, fratribus Joannis una cum matribus occisis, ad Zenonem confugit, qui Cotyla cognominatus est, Philadelphiae tyrannum. Antiochus autem ob ea quae per Simonem passus fuerat, iratus, in Judaeam ducit exercitum. Ibique assidens Hierosolymis Hircanum obsidebat. Ille autem patefacto sepulcro David, qui regum ditissimus fuerat, ablatisque inde pecuniae plusquam tribus millibus talentorum, Antiocho persuasit, trecentis ei talentis datis, ab obsidione discedere. Atque ut facti invidiam levaret, fertur hac pecunia Hircanus instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum peregrinorum. Rursumque tamen quando Antio
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ dõ sacrificia reddidit : uel ocit᷑ ptolomeũ
petuit. qui matrẽ fr̃sq uinctos secũ reti¬
nebat. & patrẽ eiꝰ simonẽ neci dolo in ciuuo
tradiderat. Dumq aggressus eet castellũ :
in alis quidẽ reb suꝑior erat. iusto autẽ
dolori cedebat. Ptolomis enĩ quotiens pͥmere¬
t᷑ matrẽ eiꝰ fr̃sq inmurũ ꝓductos: palam
ut possent conspici uerberabat. Cosdemq
pͣcipitaturos nisi quã primũ recederet mi¬
nabat᷑. Unde hircanũ quidẽ plus timor
ac miscđia : quã ira cundia morebat. Ma¬
t̃ uero eiꝰ nichil plagis aut intenta nece ꝑ¬
t̾rita: manꝰ p̾tendens filiũ precabat᷑: ne uł
suis fractꝰ iniuriis parceret impio. Siquidẽ
ipsa mortẽ sibi a ptolomeo ꝓpositã inmor¬
talitatẽ duceret meliorẽ. dũ modo ille pe¬
nas eoꝵ quȩ in domo sua c̃tra fas admisisset
expenderet. Ioħ̃s autẽ nunc obstinationẽ
matris cogitans ac p̾ces eiꝰ audiens: ad irru¬
endũ impellebat᷑. Modo uerbari eam

Expanded text:
rificia reddidit, velociter Ptholomaeum petit, qui matrem fratresque vinctos secum retinebat, et patrem ejus Simonem neci dolo in convivio tradiderat. Dumque aggressus esset castellum, in aliis quidem rebus superior erat, justo autem dolori cedebat. Ptholomaeus etiam quoties premeretur, matrem ejus fratresque in murum productos, palam ut possent conspici, verberavit, eosque se praecipitaturum, nisi quam primum recederent, minitabatur. Unde Hircanum quidem plus timor ac misericordia quam iracundia commovebat. Mater vero ejus nihil plagis aut intenta nece perterrita, manus praetendens filium precabatur ne vel suis fractus injuriis parceret impio. Si quidem ipsa mortem sibi a Ptholomaeo propositam immortalitate duceret meliorem, dummodo ille poenas eorum quae in domo sua contra fas admisisset expenderet. Joannes autem nunc obstinaciam matris cogitans ac preces ejus audiens, ad irruendum impellebatur. Modo verberari eam
Abbreviated transcription (Latin):
captuntate transduxit. Pompeiũ autẽ hoc
ẽ. illũ romanoꝵ ducẽ a se inctũ fuisse gła¬
tus ẽ. quẽ magnã preditũ fiducia ad hoc
bellũ ñ ꝓconsule s ꝓ consulib roma misis¬
set. Euisse tunc pompeio triginta milia pe¬
ditũ: mille ȩquites galba scribit. Sertoriũ
autẽ sexaginta milia peditũ. octo milia e¬
quitũ habuisse cõmemorat. Postea uͦ hirtu¬
leris cũ metello c̃gressus apđ italicã beticȩ
urbẽ: in ginti milia militũ ꝑdidit: inctꝰq

Expanded text:
Lusitaniam transduxit. Pompeium autem, hoc Lusitaniam transduxit. Pompeium autem, hoc est illum Romanorum ducem a se victum fuisse gloriatus est, quem magna praeditum fiducia ad hoc bellum non pro consule, sed pro consulibus Roma misisset. Fuisse tunc Pompeii triginti millia peditum, mille equites Galba scribit: Sertorium autem septuaginta millia peditum, octo millia equitum habuisse commemorat. Postea vero Hirtuleius cum Metello congressus apud Italicam Baeticae urbem, viginti millia militum perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
sulla fugiens ex affrica dilapsus in hisparias.
belliconssimas fero cissimasq gentes in aia
excitaint. Aduersus ut breuit̃ diffiniã duo
duces missi metellus & donniciꝰ. Quoꝵ domiciꝰ
ab hyrtuleio sertorũ duce cũ exercitu oppͣs¬
sus ẽ. Maniliꝰ consul galliȩ in hispaniã cum
trib legionib & mille quingentis ȩquitib
transgressus imquã cũ hyrtuleio pugnã
c̃seruit. A quo castris copiisq nudatꝰ: in op¬
pidũ hilerdã pene solus refugit. Metellꝰ
multis preliis fatigatꝰ. ꝑ deina oberrans
hostẽ mora flagitabat. donec pompeii cas¬
tris csociaret᷑. Pompeiꝰ c̃tracto apđd palanciã
exercitu: lauronẽ cuntatẽ quã tunc serto¬
riꝰ obpugnabat frustra conatꝰ defendere
uictꝰ aufugit. Sertoriꝰ suꝑato fugatoq
pompeio: lauronẽ captã cruentissime depo¬
pulatꝰ ẽ. Reliquũ agm̃ lauronensiũ quod¬
cedib suꝑfuerat: miserabili in lusitaniã

Expanded text:
Syllam fugiens, ex Africa dilapsus in Hispanias, Syllam fugiens, ex Africa dilapsus in Hispanias, bellicosissimas ferocissimasque gentes in arma excitavit. Adversus hunc, ut breviter diffiniam, duo duces missi, Metellus et Domitius: quorum Domitius ab Hirtulegio, Sertorii duce, cum exercitu oppressus est. Manilius, proconsul Galliae, in Hispaniam cum tribus legionibus et mille quingentis equitibus transgressus, iniquam cum Hirtuleio pugnam conseruit: a quo castris copiisque nudatus, in oppidum Ilerdam paene solus refugit. Metellus multis proeliis fatisatus, per deuia oberrans, hostem mora fatigabat, donec Pompei castris consociaretur. Pompeius contracto apud Palantiam exercitu Lauronem ciuitatem, quam tunc Sertorius oppugnabat, frustra conatus defendere uictus aufugit. Sertorius superato fugatoque Pompeio Lauronem captam cruentissime depopulatus est; reliquum agmcaedibus superfuerat, miserabili captivitate in
Abbreviated transcription (Latin):
tentrione fano adiacens baris antea uoca¬
bat᷑ ut dicximꝰ: postea uͦ antoniũ cognomi¬
natũ ẽ. imꝑante antonio: que ad modũ de
augusti & agrippe nomine sebastȩ ⁊ agrap¬
pas alie cuntates appellate sunt. Ante tam̃
alexandra morit᷑: quã in aristobolũ hirtam
fr̃is illiꝰ c̃tumelias uindicaret: quẽ deici reg¬
no curauerat. quod ipsa nouẽ ꝑ annos admi¬
nistrauit. Eti eres quidẽ omniũ fit hirtanꝰ
cui regnũ etiã inua cõmiserat.
Nterea apđ romanos hȩc gerebant᷑ Sonan¬
tib undiq belloꝵ fragorib quoꝵ unũ on
hifpama erat aliud in pamphilia. in mace¬
doma tertiũ. quartũ in dalmacia: exfang
adhuc atq exausta in testina ꝑnicie. tanꝗͣ
febrib romana res publica ꝓplilsare arnis
occidentis septentrionisq fortissimas genteᷤᷤ
cogebat᷑. Sertoriꝰ si quidẽ uir dolo atq au¬
dacia potens : cũ partiũ marianarũ fuises

Expanded text:
tentrione fano adjacens, Baris antea vocatentrione fano adjacens, Baris antea vocabatur, ut diximus, postea vero Antonium cognominatum est, imperante Antonio, quemadmodum de Augusti et Agrippae nomine Sebaste et Agrippas et aliae civitates appellatae sunt. Ante tamen Alexandra moritur quam in Aristobolum Hircani fratrem illius contumelias vindicaret, quem dejici regno curaverat, quod ipsa novem per annos administravit, et haeres quidem omnium fit Hircanus, cui regnum etiam viva commiserat.nterea apud Romanos haec gerebantur. Sonantibus undique bellorum fragoribus, quorum unum in Hispania erat, aliud in Pamphylia, in Macedonia tertium, quartum in Dalmatia, exsanguis adhuc atque exhausta intestina pernicie, tanquam febribus Romana respublica, propulsare armis Occidentis Septentrionisque fortissimas gentes cogebatur. Sertorius siquidem, vir dolo atque audacia potens, cum partium Marianarum fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
criminantes ut octingenti qͦs supra me¬
moraui regis rssu tollerent᷑ in crucem.
Nichilominꝰ autẽ alexandre suadebant. ut &
alios quib auctorib in illos fuisset alexan¬
der eancitꝰ occideret. Cũq his nmia suꝑ¬
stitione nichil abnuendũ putaret: qͦs sibili,¬
buisset ea specie trucidabant. donec obtima¬
tũ quiq ad aristobolũ c̃fu gerent: quorũ
ꝑiculũ agebat᷑ atq ille̾ matri ꝑsuasit. ut his
propt̃ dignitatẽ parceret ciuitate autẽ pel¬
leret: quos nocentes existimaret. Illi quidẽ
data sibi copia: ꝑ agros dispersi sunt. Int̃ hȩc
alexandera morbo laborante : minor eiꝰ filiꝰ
aristobolus cũ seruis suis qͦs multos habebat.
om̃sq ꝓ ȩtatis feruore fidissimos uniuersa
castella obtinint: & pecuma quã ibi repperiit
conductis auciliis regẽ se dedarauit. Ob
hȩc miserata quereł hircam mat̾ c̃iugẽ ari¬
stoboli cũ filiis includit apđ castellũ qđ a sep¬

Expanded text:
criminantes, ut octingenti, quos supra mecriminantes, ut octingenti, quos supra memoravi, regis jussu tollerentur in crucem. Nihilominus autem Alexandrae suadebant ut et alios, quibus auctoribus in illos fuisset Alexander excitatus, occideret. Cumque his nimia superstitione nihil abnuendum putaret, quos sibi libuisset, ea specie trucidabant: donec optimatum quisque ad Aristobolum confugerent, quorum periculum agebatur, atque ille matri persuasit ut his propter dignitatem parceret, civitate autem pelleret, quos nocentes existimaret. Illi quidem, data sibi copia, per agros dispersi sunt. Inter haec, Alexandra morbo laborante, minor ejus filius Aristobolus cum servis suis, quos multos habebat, omnesque pro aetatis fervore fidissimos, universa castella obtinuit, et pecunia quam ibi reperit conductis auxiliis, regem se declaravit. Ob haec miserata querelis Hircani mater, conjugem Aristoboli cum filiis includit apud castellum quod a sep
Abbreviated transcription (Latin):
de re umgunt se eidẽ muleri pharisei qđ¬
dam uideoꝵ collegiũ qui pret̾ alios pietatẽ
colere putarent᷑. & periciꝰ leges exponebant:
obeãq causã ꝓpius eos aspiciebat. Illi autẽ
paulatĩ feminȩ simplicitatẽ decipientes: om¬
nes ꝓ sua libidine submouendo ac deponen¬
do uincendo ac soluendo: qͦs uellent ordineᷤᷤ
rei publicȩ confundebant. Prorsus ut ipsi
quidẽ regiis cõmodis fruerent᷑ expensas ac
difficultates alexandra ꝑferret: s eadẽ mi¬
re callebat res administrare maiores. Itaq
augendis copiis semꝑ intenta: dupplicẽ con¬
flauit exercitũ. Neq pauca ꝑegrinoꝵ pa¬
rauit auailia : quib ñ modos tantũ gentis
suȩ roborauit. s etiã metuendã se reddi¬
dit externȩ potentiȩ. Imꝑabat autẽ aliis
uerũ phariseis ipsa ultro parebat. Deniq
diogenẽ quendã insignẽ uirũ qui alexan¬
dro fuisset amicissimꝰ int̾ficiunt. eiꝰ consilio

Expanded text:
de re jungunt se eidem mulieri Pharisaei, qude re jungunt se eidem mulieri Pharisaei, quoddam Judaeorum collegium, qui praeter alios pietatem colere putarentur et peritius leges exponebant. Ob eam causam propius eos aspiciebat. Illi autem, paulatim feminae simplicitatem despicientes, omnes pro sua libidine submovendo ac deponendo, vinciendo ac solvendo quos vellent, ordines reipublicae confundebant prorsus, ut ipsi quidem regiis commodis fruerentur, expensas ac difficultates Alexandra perferret. Sed eadem mire callebat res administrare majores. Itaque augendis copiis semper intenta, duplicem conflavit exercitum. Neque pauca peregrinorum paravit auxilia, quibus non modo statum gentis suae roboravit, sed etiam metuendam se reddidit externae potentiae. Imperabat autem aliis, verum Pharisaeis ipsa ultro parebat. Denique Diogenem quemdam insignem virum, qui Alexandro fuisset amicissimus, interficiunt, ejus consilia
Abbreviated transcription (Latin):
defendit. Quo in tẽpore plotinꝰ gallas ro¬
mȩ latinã rethoricã primꝰ dociit. De quo
cicero sic refert. Memoria teneo nob pu¬
eris primũ latinã edocere cȩpisse plotinũ
quendtã. Tunc luciꝰ pomponiꝰ bonomensis catil
rorẽ uersus. aliqͦs libros ꝑ intualla insamȩ scrip¬
sit: qͦs postea cicero emendauit.
oloms dionisius annos triginta. Areedi¬
ficatione uͦ tepli: anni erant quadringenti
triginta. Regnũ uͦ uideoꝵ alexandra salma
alexandri regis uxxor: ut p̾misimꝰ habebat.
Quȩ cũ duos filios ab alexandro generatos ha¬
beret: natu quidẽ maximũ hyrcanũ propt̃
ȩtatẽ declarauit pontificẽ. & ꝓpt̾ modestiã
regẽ constituit: minorẽ autẽ aristobolũ pri¬
uatũ inuere maliit: qđ feruentioris esset
ingenii. Ipsa uͦ alexandra qui sacras teme¬
rassent leges: ab micio detestabat᷑. Religi¬
om autẽ hiumȩ suꝑsticiose deseriniens. Qua

Expanded text:
defendit. Quo in tempore Plotius Gallus Rodefendit. Quo in tempore Plotius Gallus Romae Latinam rhetoricam primus docuit. De quo Cicero sic refert: Memoria teneo, nobis pueris, primum Latine edocere coepisse Plotium quemdam. Tunc Lucius Pomponius Bononiensis, Catilrorem versus, aliquos libros per intervalla insaniae scripsit, quos postea Cicero emendavit.olomaeus Dionysius, annis triginta; a reaedificatione vero templi anni erant quadringenti triginta. Regnum vero Judaeorum Alexandra Salina, Alexandri regis uxor, ut praemisimus, habebat. Quae cum duos filios ab Alexandro generatos haberet, natu quidem maximum Hircanum propter aetatem declaravit pontificem, et propter modestiam regem constituit; minorem autem Aristobolum privatum vivere maluit, quod ferventioris esset ingenii. Ipsa vero Alexandra, qui sacras temerassent leges, ab initio detestabatur, religioni tamen divinae superstitiose deserviens. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Igit᷑ silla mortuo lepidꝰ marianȩ partiᷤ
assertor aduersus catulũ sillanũ dicẽ fur¬
gens: rediuiuos belloꝵ cunũ cineres fusci¬
tauit. Bis tunc aciȩ certatũ ẽ. Plurimi ro¬
manoꝵ iã ipsa paucitate miseroꝵ & ad huc
illo furore insamentiũ cesi sunt: albanoꝵ
cuntas obsidione oppugnata atq excruci
ata fame. ultima miserabiliũ reliqrnarũ
deditione seruata ẽ. Ibi tunc scipio lepidi
filiꝰ captꝰ atq occisus ẽ: brutꝰ in cisalpinã gal¬
liã fugiens ꝑsequente pompeio apđ regiũ in¬
tia catuli quam tedio sillanȩ crudelitatis ut
ignis in stipula: eadẽ celeritate qua exarsit
euanint. Quib etiã dieb terrentiꝰ uarro
in ꝓuintia narbonensi nascit᷑: qui postea
triginta qumnq annos agens grecas litteraᷤᷤ
sũmo studio didicit. Cicero namq athenas
succedit rustico defenso c̃tra grisogonum.
Deinde post trienniũ romã regredit᷑: qui u¬
cesimo seato ȩtatis sue anno etiã quinciũ

Expanded text:
um. Igitur Bulla mortuo Lepidas, Marianae partis adsertor, aduersus Catulum Sullanum ducem surgens, rediuiuos bellorum ciuilium cineres suscitauit. bis tunc acie certatum est; plurimi Romanorum, iam ipsa paucitate miserorum et adhuc illo furore insanientium, caesi sunt. Albanorum ciuitas, obsidione oppugnata atqueata fame ultima, miserabilium reliquiarum deditione servata est. Ibi tunc Scipio, Lepidi filius, captus atque occisus est. Brutus in Cisalpinam Galliam fugiens, persequente Pompeio, apud Regium inmentia  Al., clementia Catuli, quam taedio Syllanae crudelitatis, ut ignis in stipula, eadem celeritate, qua exarsit evanuit. Quibus etiam diebus Terentius Varro in provincia Narbonensi nascitur, qui postea trigesimum quintum annum agens, Graecas litteras summo studio didicit. Cicero namque Athenas succedit Rustico, defenso contra Chrysogonum. Deindepost triennium Romam regreditur: qui vigesimo sexto aetatis suae anno etiam Quintium
Abbreviated transcription (Latin):
turbauert̃ calamitates: quãunis iã dm̃i
multarũ uocitarent᷑ gentiũ : quas succinc¬
te breuitatis gr̃a transcurrere statui: sed
si quis eas plemꝰ scire uoluerit: qͥntũ librũ
orosi legat. Igit᷑ saturnnꝰ tribinꝰ plebis
excitati tumultꝰ in urbe auctor extitit:
qui cũ mario c̃sule sexcto & glaucia p̾tore
c̃spirauit. Primũ metellũ numidicũ uirũ

Expanded text:
turbaverunt calamitates, quamvis jam domini turbaverunt calamitates, quamvis jam domini multarum vocitarentur gentium, quas succinctae brevitatis gratia transcurrere statui. Sed si qui eas plenius scire voluerit, quintum librum Orosii legat. Igitur Saturninus, tribunus plebis, excitati tumultus in Urbe auctor exstitit, qui cum Mario consule sexto et Glaucia praetore conspiravit. Primum Metellum
Abbreviated transcription (Latin):
& mulieres eoꝵ atq filios in c̃spectu ipsoꝵ
necauit: atq hȩc potans. & cũ suis c̃cubinis
recubans ꝓspectabat. Tantꝰ autẽ pꝰpłm ter¬
ror inuasit: ut etiã diuersȩ partis studiosi
proxima nocte octo milia hominũ extra
totã iudeã ꝓfugerint: quoꝵ exilio mors
alexandri finis fuit. Cũ eiꝰmodi factis tan¬
dẽ egre ociũ regni quesisset: ab armis reqͥ¬
Ieuit.¬
Ergo qui laciꝰ actꝰ eiꝰ scire uoluerit: tertiũ
decimũ iosephi librũ antiquitatis hystoriȩ
legere curabit. Belli autẽ requiẽ sequutũ
ẽ. morbi pͥncipiũ. qui tricesimo & oc tauo
regni anno morit᷑: cĩugi suȩ alexandrȩ
regni reliquit gubnacula: uideos ei uł ma¬
xime odientes fore ñ dubitans: quod lon¬
ge ab eiꝰ crudelitate discrepans & iniquitati
resistens: beniuolentiã sibi pͦpłi cõparasset:
neq spes eũ fefellit.
ib etiã dib romanos multiplices per¬

Expanded text:
 mulieres eorum atque filios in conspectu ipsorum  mulieres eorum atque filios in conspectu ipsorum necavit, atque hoc, potans et cum suis concubinis recubans, prospectabat. Tantus autem populum terror invasit, ut etiam diversae partis studiosi proxima nocte septem millia extra totam Judaeam profugerint. Quorum exsilio mors Alexandri finis fuit. Cum ejusmodi factis tandem aegre otium regni quaesisset, ab armis requievit.Ergo qui latius ejus actus scire voluerit, tertium decimum Josephi librum antiquitatis Historiae legere curabit. Belli autem requiem secutum est morbi principium. Qui trigesimo septimo regni anno moritur. Conjugi suae Alexandrae regni reliquit gubernacula, Judaeos ei vel maxime audientes fore non dubitans, quod longe ab ejus crudelitate discrepans, et iniquitati resistens, benevolentiam sibi populi comparasset, neque spes eum fefellit.ibus etiam diebus Romanos multip ces per
Abbreviated transcription (Latin):
oderant: ut ꝑcunctanti causã quo nã pacto
eos sȩdare posset: dicerent. si moreret᷑. Nã
inx etiã mortuo daturos ueniã : qui multa
scelerata fecisset. Pugnauit etiã cũ deme¬
trio: quẽ iudei euocauerant sibi in auxiliũ.
A quo uictꝰ: secessit in montes. Inmutata qͥppe
fortuna : sui qui eũ priꝰ deseruerant. miseri¬
cordia moti: relinquentes demetriũ ad ale¬
xandrũ usq ad sex milia se contulert̃: quoꝵ
uirtute auctꝰ. se bello reparauit. De metriꝰ
huiꝰ inclinationis destitutione fractꝰ. moxx
inde egressus ẽ. ñ tam̃ reliqua multitudo
obabscessũ auxilioꝵ simultates deposuit. s
cũ alexandro tamdiubello assiduo decerta¬
uit: donec plerisq int̾fectis uictor alexan¬
der ceteros captos ierosolimã adduait. Ue¬
rũ inmoderata fecit iracundia : ut crude¬
litas eiꝰ ad inpietatẽ usq ꝓcederet: oc tin¬
gentos enĩ hoꝵ in media cuntate crucifiacos.¬

Expanded text:
oderant, ut percunctanti causam quonam pacto oderant, ut percunctanti causam quonam pacto eos sedare posset, dicerent: Si moreretur. Nam vix etiam mortuo daturos veniam, cur multa scelerate fecisset. Pugnavit etiam cum Demetrio, quem Judaei evocaverunt sibi in auxilium. A quo victus recessit in montes. Immutata quippe fortuna, sui, qui eum prius deseruerant, misericordia moti, relinquentes Demetrium, ad Alexandrum usque ad sex millia se contulerunt. Quorum virtute auctus, se bello reparavit. Demetrius hujus inclinationis destitutione fractus, mox inde egressus est, non tamen reliqua multitudo ob abscessum auxiliorum simultates deposuit: sed cum Alexandro tandiu bello assiduo decertavit, donec, plerisque interfectis, victor Alexander caeteros captos Hierosolymam adduxit. Verum immoderata fecit iracundia, ut crudelitas ejus ad impietatem usque procederet: octingentos enim eorum in media civitate cruci affixos,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ adpetentẽ occidit. Alterũ autẽ uita c̃ten¬
tũ: ablatis reb substanciis nudatũ secũ habu¬
it. Preliũ etiã cũ ptolomeo cõmittit: multos
quidẽ hostiũ int̾emit. s inctoria in ptolomei
parte ꝓpensior fuit. Cum theodoro autẽ fi¬
lio zenonis sepiꝰ dumicauit: & suꝑior factꝰ de
possessionib illiꝰ. castella ⁊ loca munita fuo
regno adunacit: quãuis a theodoro eiꝰ excer¬
citꝰ usq ad decẽ milia cesus referat᷑. his nãq
cum gaza & rafiã atq anthidonẽ ꝑdomuisset
seditiones iudeoꝵ ꝑpessus: cũ quodã die festo
concitat᷑ in eũ popłs. Nam plerũq epule sedi¬
tiones accendunt. Nec uidebat᷑ insidias pos¬
se cõprimere: nisi ꝑ egrinos haberet auxilio.
Igit᷑ crebris cũ ꝓpria gente preliis gestis: su
letabat᷑. qm̃ regni sin uires c̃sumpserat. Un¬
de cũ iudeis conabat᷑ reconciliari. Illi autẽ
in constantiã ͤ morũq uarietatẽ in tantum

Expanded text:
utem vita contentum, ablatis rebus, substantiis nudatum, secum habuit. Praelium etiam cum Ptholomaeo committit, multos quidem hostium peremit, sed victoria in Ptholomaei parte propensior fuit. Cum Theodoro autem filio Zenonis saepius dimicavit; et superior factus, de possessionibus illius castella et loca munita suo regno adjunxit, quamvis a Theodoro ejus exercitus usque ad decem millia caesus referatur. Is namque cum Gazam et Rafiam atque Antidonem perdomuisset, seditiones Judaeorum perpessus, quodam die festo concitatur in eum populus. Namque plerumque epulae seditiones accendunt, nec videbatur insidias posse comprimere, nisi peregrinos haberet auxilio. Igitur crebris cum propria gente praeliis gestis supelaetabatur, quoniam regni sui vires consumpserat, unde cum Judaeis conabatur reconciliari. Illi autem inconstantiam ejus morumque varietatem in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
numantinos: quã euasisse diocert̃. Unum
numantinũ ñ uictoris cathena tenut cap¬
tiuũ: unde triumphũ dederit. Non ui¬
dit roma aurũ uł argentũ quod igni
suꝑ ee potuisset: quã apud pauperes non
fuit. arma & uestẽ ignis absũpsit. Igitꝰ᷑
deleta numantia cũ scipio pacẽ cõpone¬
ret. ceteris hispamȩ citatib quendã
celticũ pͥncipẽ tiresũ nomine c̃suluit: &ͦ
oꝑe numantia priꝰ fortit̃ repugnans du¬
dinicarent: ac sepiꝰ uincerent. Qui respon¬
dit. Inincta c̃cordia hoc egit. Quo etiã
tẽpore attalus humenis filius moriens.
ꝑ testanentũ popłm romanũ imꝑio asiȩ
succe dere heredẽ usserat. Hinc itaq li¬
cimꝰ crassus consul. & pontifex maximꝰ ad¬
uersus aristonicũ attali fr̃em qui traditã
ꝑ testamentũ romanis asiam ꝑuaserat. cũ
instructissimo missus exercitu preterea
magnis regib. hoc ẽ nchomedie bithi¬
niȩ: mitridate ponti & armenȩ. ariara¬

Expanded text:
Numantinos quam evasisse dixerunt. Unum Numantinos quam evasisse dixerunt. Unum Numantinum non victoris catena tenuit captivum, unde triumphum dederit, non vidit Roma aurum vel argentum quod igni superesse potuisset, quia apud pauperes non fuit, arma et vestem ignis absumpsit. Igitur deleta Numantia, cum Scipio pacem componeret caeteris Hispaniae civitatibus, quemdam Celticum principem Tyresum nomine consuluit, quo opere Numantia prius fortiter repugnans dudimicarent ac saepius vincerent. Qui respondit: Invicta concordia hoc egit. Quo etiam tempore Attalus Humenis filius moriens, per testamentum populum Romanum imperio Asiae succedere haeredem jusserat. Hinc itaque Licinius Crassus consul et pontifex maximus adversus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam pervaserat, cum instructissimo missus exercitu, praeterea magnis regibus, hoc est, Nicomediae, Bythiniae, Mitridate, Ponti et Armeniae, Ariara
Abbreviated transcription (Latin):
dolo remisert̃. Idẽ saturnmnꝰ mẽmiũ uirũ
acrẽ & integrũ fieri consulẽ nitentẽ oca¬
dit. Ac deinde c̃tionẽ agens. in domo sua
ab aliis imꝑator. ab aliis uͦ rex ẽ. appellatꝰ.
Q uã temeritatẽ in dignantes romam: auc¬
torẽ mario c̃sule saturninũ & eiꝰ factioniᷤᷤ
auctores int̾fecert̃ : quoꝵ bona omniũ pub¬
licanda decreuert̃. Itaq interfectis tan¬
tȩ c̃iurationis seditiosis: qrnes pͦpło fuit.
Inde rutiliꝰ uir inte gerrimꝰ ꝑiurio udicũ
condẽpnatꝰ ẽ. qui smirnã cõmigrans litte¬
rarũ studiis intentꝰ c̃senuit. Igit᷑ uilio ce¬
sare &e marco philippo consulib intestinis
causis sociale bellũ totã cõmout italiam.
Siquidẽ lunꝰ drusus tribunꝰ pleb latinos
om̃s spe lib̾tatis illectos. cũ placito eaplere
ñ posset in arma eacitait. Quib mał anxiꝰ¬

Expanded text:
. Idem Saturninus Memmium, virum acrem et integrum, fieri consulem timens, occidit, ac deinde contentionem agens in domo sua, ab aliis imperator, ab aliis vero rex est appellatus. Quam temeritatem indignantes Romani, auctore Mario consule, Saturninum et ejus factionis auctores interfecerunt. Quorum bona omnium publicanda decreverunt. Itaque, interfectis tantae conjurationis seditiosis, quies populo fuit. Inde Rutilius, vir integerrimus, perjurio judicum condemnatus est. Qui Smyrnam commigrans, litterarum studiis intentus consenuit. Igitur Julio Caesare et Marco Philippo consulibus, intestinis causis, sociale bellum totam commovit Italiam. Siquidem Livius Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes spe libertatis illectos, cum placitum explere non posset, in arma excitavit. Quibus malis Anexi
Abbreviated transcription (Latin):
uero tẽpli: anni sunt quadringenti duodecĩ.
Iudeoꝵ uero pontificatũ & regnũ ut p̾misimꝰ:
post mortẽ ioħis aristobolus susceꝑat. Quo
etiã mortuo ut supra meminimꝰ: iamneus qͥ
& alexcander eiꝰ frat̃ regnũ parit̃ & sacerdo¬
tiũ iudeoꝵ obtimut: & in ciues suos crudelissi

Expanded text:
vero templi anni sunt quadringenti duodecim. vero templi anni sunt quadringenti duodecim. Judaeorum vero pontificatum et regnum, ut praemisimus, post mortem Joannis, Aristobolus susceperat. Quo etiam mortuo, ut supra meminimus, Janneus, qui et Alexander, ejus frater, regnum pariter et sacerdotium Judaeorum obtinuit, et in cives
Abbreviated transcription (Latin):
furore. in autẽ uirili dilamauert̃. Qui¬
b etiã dieb publiciꝰ malleolus romanis in¬
cognitũ antea facinꝰ ꝑpetrauit. Si quidẽ
matrẽ suã int̾fecit: seruis adnitentibus.
Quã ob causam dampnatꝰ parricidii. infutꝰ q
in clleũ. & in mare ꝓiectꝰ ẽ. Eo quidem
tẽpore in siria & asia antiochus qui ⁊ orf
regnabat. cui successit antiochus crippus
micantes: regnabant siriȩ & asiȩ. Quibꝰ
dieb marcꝰ terrentiꝰ uarro philosophus ⁊
poeta & cicero nascunt᷑: martꝰ furiꝰ poeta
cognom̃to babiliꝰ nascit᷑ etiã chremone.
t olomĩs qui & alexander pulso¬
de regno fiscone ptolomeo ꝑ matrem
cleopatrã & cyprũ secendentẽ: regnauit
annos decẽ. Iterũq ptolom̃s qui & a matre
fuerat eiectꝰ: regressus de fuga regnũ
obtinnt. & regnauit annos octo: qm̃ ale¬
xandrũ qui ante eũ fuerat ob interfecti¬
onẽ matris ciues pepulerant. A reedificatione

Expanded text:
furore, virtute autem virili, dilaniaverunt. Quifurore, virtute autem virili, dilaniaverunt. Quibus etiam diebus Publicius Malleolus Romanis incognitum ante facinus perpetravit. Siquidem matrem suam interfecit, servis adnitentibus. Quam ob causam damnatus parricidii, insutusque in culeum, et in mare projectus est. Eo quidem tempore in Syria et Asia Antiochus, qui et Orfus, regnabat; cui successit Antiochus Crippus,micantes, regnabant Syriae et Asiae. Quibus diebus Marcus Terentius Varro philosophus, et Cicero nascuntur. Marcus Furius poeta, cognomento Babylus, nascitur Cremonae.tholomaeus, qui et Alexander, pulso regno Fiscone Ptholomaeo, per matrem Cleopatram et in Cyprum secedente, regnavit annis decem. Iterumque Ptholomaeus, qui a matre fuerat ejectus, regressus de fuga, regnum obtinuit, et regnavit annis octo, quoniam Alexandrum, qui ante eum fuerat, ob interfectionem natos cives pepulerant. A reaedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ discrimine uicit. E& quib ducenta¬
milia armatoꝵ bello int̾fecti sunt: oc togm¬
ta milia capta. uix tria milia effugisse re¬
ferunt᷑. Mluleres itaq eoꝵ paruuł suis ad
sacca collisis: cuncta sese ferro ac suspendio
ꝑemert̃. Teutones autẽ & cimbri integri
copiis alpiũ niues emensi: italiã plana ꝑua¬
sert̃. ibiq cũ pocuł cibis ac lauachris emolli¬
rent᷑ : mariꝰ quinto consul & catulus aduer-¬
sũ eos missi. qui hannibał ingeniũ sequuti.
in nebula disposuert̃ pugnã. & in sole pug¬
nauert̃. Solnamq cũ uento ortꝰ ex aduer¬
so emicuit: iisus inimicoꝵ puluis obpleuit:
& splendor hebetauit. Ita factũ ẽ. ut tanta
ac t̾ribilis multitudo minima romanoꝵ cla¬
de. sua autẽ ultima int̾nitione cederet᷑.
Centũ quadraginta milia eoꝵ tunc inbello
ra sese cũ paruuł suis neci dedert̃. Ita ihi
empta sunt absq innumera mulierũ mul¬
titudine: quȩ se suosq paruulos femineo

Expanded text:
mine vicit. Ex quibus 200,000 armatorum bello interfecta sunt, octoginta millia capta: vix tria millia effugisse referuntur. Mulieres itaque eorum parvulis suis ad saxa collisis, cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. Teutones autem et Cimbri integris copiis Alpium nives emensi, in Italiae plana pervaserunt. Ibique cum poculis, cibis ac lavacris emolliretur, Marius quinto consul et Catullus adversum eos missi sunt. Qui Hannibalis ingenium secuti, in nebula deposuerunt pugnam et in sole disposuerunt. Sol namque cum vento ortus ex adverso emicuit, visus inimicorum pulvis opplevit, et splendor hebetavit. Ita factum est ut tanta ac terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. Centum quadraginta millia eorum tunc in bello ra sese cum parvulis suis neci dederunt. Ita in llia perempta, sunt, absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque parvulos femineo
Abbreviated transcription (Latin):
medio diiisert̃. Ubi dũ int̾ se grauissima
mindia & c̃tentione decertant : cũ magna
ignomina ⁊ ꝑiculo romani nominis incti
sunt. Si quidẽ in ea pugna memmiliꝰ c̾fu¬
laris captꝰ atq interfectꝰ ẽ. duo filii con¬
suł cesi: octoginta milia romanoꝵ socioꝵ¬
q ea tẽpestate trucidata .M2. milia calo¬
nũ atq lixarũ interfecta anthias scribit.
Ita ex om̃i pene excercitu. decẽ tantũmodo
homines qui miserũ nunciũ ad augendas
miserias reportarent: suꝑfuisse referunt᷑.
Hostes binis castris atq ingenti preda potiti.
noua quadã atq insolita execratione cun¬
cta que ceꝑant pesũ dedert̃: uestis discissa
& proiecta ẽ. aurũ argentũq in flumen ab¬
iectũ: lorice uiroꝵ conscisse. falere equoꝵ
disꝑdite. equi ipsi gurgitib inmersi: homi¬
nes laqueis collo inditis ex arborib fuspensi
sunt: ita ut nichil predȩ uictor ichilq¬

Expanded text:
medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum argentumque in flumen abiectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibus inmersi, homines laqueis collo inditis ex arboribus suspensi sunt, ita ut nihil praedae uictor, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ac tẽpestas ualida exorta ẽ. quȩ roma¬
nos refrigerans cualescere fecit: mauros at
q numidas inhermes pene reddidit. dum
hostilia eoꝵ quȩ sine amento librica: scuta
uero quȩ ex coriis elefantoꝵ uelit spongia
aquã ebibentia inhabilia facta funt. Qua
fortuna mariꝰ suꝑior factꝰ: incit. boccꝰ at¬
suoꝵ amisert. Ergo boccꝰ cũ romanis pug¬
nare diffidens: pacẽ petiit. ingurtã dolo
captũ conditione pacis. cathenatũ ad ma¬
riũ misit: quẽ ante currũ suũ triuphator
abegit. & in carcere posito stransgulare
iussit. Preterea igurtimi tẽporib bellica¬
sius consul. in galla tigurinos usq oceanũ
ꝑsequutꝰ: rursusq ab isdẽ insidiis circũuen¬
onsul & cepio proconsule aduersũ cim¬
bros & teutonas & tigurmos. ⁊ ambronas
galloꝵ & germanoꝵ gentes: quȩ tunc
ut imꝑiũ romanũ exctinguerent c̃spiraue¬
rant missi: ꝓuintias sibi rodano flumine

Expanded text:
ruit, ac tempestas valida orta est, quae Romaruit, ac tempestas valida orta est, quae Romanos refrigerans convalescere fecit, Mauros vero atque Numidas inermes pene reddidit, dum hastilia eorum, quae sine amento erant, lubrica, scuta vero, quae ex coriis elephantorum, velut spongia aquam ebibentia inhabilia facta sunt, qua fortuna Marius superior factus vicit. Bocchus atrum amiserunt. Ergo Bocchus cum Romanis pugnare diffidens, pacem petiit, Jugurtham dolo captum, conditione pacis catenatum, ad Marium misit, quem ante currum suum triumphator abegit, et in carcere positum strangulari jussit. Praeterea Jugurthini temporibus belli, Cassius consul in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus, rursusque ab iisdem insidiis circumvenQ. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine
Abbreviated transcription (Latin):
notauit elogio dicens. O urbẽ uenalẽ & ma¬
ture ꝑiturã: si ẽptorẽ inuenerit. Qui an¬
no sęquenti aulũ postumiũ postumii consuł
frẽm quẽ his quadraginta miliũ armatoꝵ
ecercitui prefecerat int̾emit: ac pene to¬
tã affricã a romanis deficientẽ suo un&
imꝑio. Deinde metelli disciplina cohercitꝰ
reddidit. trecentosq obsides dedit: con¬
ditionẽ pacis ñ custodiens. iterũ mariam
confuł qui ñ illo minore astucia preditꝰ
erat deinctꝰ: dũ de ꝓpriis diffideret uiribꝰ
boccũ mauroꝵ regẽ ad fua conduxit au¬
om̃ibꝰ desꝑatis romani teł phrimi occisi :¬
undiq pressi ac ingenti feruore soł pul¬
uereq defecti : nullã sibi deinceps sꝑarent
salutẽ. dũ omĩa paterent᷑ intolerabilia.
Equites uͦ numid arũ atq mauroꝵ uelut
sine labore pene captos atq circũseptos¬
trucidabant romanos. Subito suffragium
romanis e cȩlo missũ: nimb itaq uehemens

Expanded text:
notauit elogio dicens: o urbem uenalem et manotauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit! Insequenti anno A. Postumium, Postumii consulis fratrem, quem is quadraginta milium armatorum exercitui praefecerattam Africam a Romanis deficientem suo junxit regno. Deinde Metelli disciplina coercitus, reddidit, trecentosque obsides dedit. Conditionem pacis non custodiens, iterum Mariani consulis qui non illo minori astutia praeditus erat devictus, dum de propriis diffideret viribus, Boccum Maurorum regem ad sua conduxit auomnibus desperatis Romani telis plurimi occisi undique pressi siti ac ingenti fervore solis, pulvereque defecti, nullam deinceps sibi sperarent salutem, dum omnia paterentur intolerabilia. Equites vero Numidarum atque Maurorum, velut sine labore pene captos atque circumseptostrucidabant Romanos. Subito suffragium est Romanis coelo missum. Nimbus enim vehemens
Abbreviated transcription (Latin):
cũseptos uiderent. belloq impares fore
intelligerent. occisis c̃nigib ac liberis in
flãmas se ꝓiecert̃. Qui uͦ p̃occupantib ro¬
manis ꝑagende tunc mortis suȩ copiam
ñ habuerant captiq fuerant : abi ferro
alii suspendio. alii ab negato crbo sese
consumpsert̃.. Nullusq: ommnino uł paruu¬
lus suꝑfuit: qui seruitutis conditionẽ uite
amore tolerarit. Hȩc ita se habentib: senatꝰ
iugurte reginumidarũ bellũ indiait.
Git᷑ ingurta micipse numidiarũ regis
adoptiuus heresq int̾ naturales eiꝰ filios
factꝰ: primũ quod heredes suos id ẽ hiem̃sa¬
Ilẽ occidit. aderbalẽ bello inctũ affrica ex¬
pulit. Calpurniũ deinde consulẽ aduersũ
se missũ pecunia corrupit: atq ad turpis¬
simas c̃ditiones pacis adduxit. Preterea cũ
romã ipse uenisset. om̃ib pecuna corrup¬
tis aut ad tẽptatis : seditiones dissensionesq
ꝑmiscuit. Qua cũ egrederet᷑: in fami satis

Expanded text:
cumsaeptos uiderent belloque inpares fore cumsaeptos uiderent belloque inpares fore intelflammas se projecerunt. Qui vero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant, captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo, sese consumpserunt. Nullusque omnino vel parvulus superfuit, qui servitutis conditionem vitae amore tolerarit. His ita se habentibus senatus Jugurthae regi Numidarum bellum indixit.gitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad turpissimas condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis
Abbreviated transcription (Latin):
fabiꝰ consul bituito regi aluernoꝵ galliȩ
ciuitatis bellũ maximo instructu cõparati
adeo cũ paruo exercitu occurrit: ut bitus
paucitatẽ romanoꝵ in & ad escam canibꝰ qͦs
in agmine habebat sufficere posse iactaret.
Qui cũ sibi ad transferendas copias unũ pon¬
tẽ rodam fluminis parũ ẽe̾ intelligeret:
aliũ cõpactis litrib cathenisq conexũ suꝑ¬
stratis confiaoisq tabuł struxit. Conserta
pugna & diu grauit̾ agitata: ucti galli
c̃uersiq in fugã. dũ quisq sibi timet quo¬
aceruatis in consulte agminib. & pproꝑe
transitũ pontis uincula rupert̃: ac mox
cũ ipsis lintrib mersi sunt centũ octogint᷑a
milia armatoꝵ in exercitu bituitu fuisse
tradunt᷑: ea quib centũ qͥnquaginta mi¬
lia uł cesa uel mersa st̃. Uictꝰ marciꝰ con¬
sul galloꝵ gente sub radice alpiũ sitã. bel¬
lo agggressus ẽ. Qui cũ se romanis copiis cir¬

Expanded text:
Fabius consul Bituito regi Alvernorum Galliae Fabius consul Bituito regi Alvernorum Galliae civitatis, bellum maximo instructu comparanti, adeo cum parvo exercitu occurrit, ut Bituitus paucitatem Romanorum vix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficqm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminis parum esse intellegeret, alium conpactis lintribus catenisque conexum superstratis confixisque tabulis instruxit. conserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconsulte agminibus et praepropero transitu pontis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse traduntur, ex quibus centum quinquaginta milia uel caesa uel mersa sunt. Q. Marcius consul Gallorum gentem sub radioe Alpium sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis cir