comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EFUACTO IGITURHLDPOUECO REGB. QUAT TUOR FLIITIUS
IDEST theadericus. hlod omerus. hildibertus. at que hlotarius reg¬
num eius accipiunt. & inter se aqua lanca diuidunt. hababat iam
tunc theti ed ericus filium nomine thenebertum elegantẽ atque
utilem: cum que magna uirtute pollerent & eis de exercitu robor
copiosus in ess& . amalricus filius alarc i rexhispaniae sororem rorũ
in matrimonio postulat. Quod illi elementer indulgent . & eam ipsi in
regionem hispaniar cum magnorum ornaaaentorum morde transmittus
ICINIO AUTEM CERBIS TORONICAE DEFUNCTO EPISCOPO. DINIFIUS
cathe dram pontificalem ascendit. Apud aruernus uero post obitũ
beati patrunculi. scs eufrasius duo decimus eps habebatur. hic quat¬
tuor annos post hludoui chi obitum uixit. Vi cesimo quinto episco¬
patus siu anno transiens. Cumque populus scm̃ quracianum quide ru¬
tino eiectus fuerat elegiss&. alchima & placidina uxor sororq

Expanded text:
efuncto igitur Clodovecho rege, quatuor filii ejus, id est Theudericus, Chlodomeris, Childebertus, atque Chlothacharius regnum ejus accipiunt, et inter se aequa lance dividunt. Habebat jam tunc Theudericus filium, nomine Theudebertum, elegantem atque utilem. Cumque magna virtute pollerent, et eis de exercitu robur copiosum inesset, Amalaricus filius Alarici, rex Hispaniae, sororem eorum in matrimonium postulat: quod illi clementer indulgent, et eam ipsi in regionem Hispaniae cum magnorum ornamentorum mole transmittunt. II. Licinio autem urbis Turonicae defuncto episcopo, Dinifius cathedram pontificalem ascendit. Apud Arvenis vero post obitum beati Aprunculi, sanctus Eufrasius duodecimus episcopus habebatur. Hic quatuor annos post Chlodovechi obitum vixit, vicesimo quinto episcopatus sui anno transiens. Cumque populus sanctum Quintianum, qui de Rutheno ejectus fuerat, elegisset, Alchima et Placidina, uxor sororque
Abbreviated transcription (Latin):
FELICITER: I Defiliis hludouiuchi. II De episcopato dimissi
apollinaris at quar quinciani. III Quod dani gullias a p&ierus
iui. De thuringorum regibus. uU Quod sigimun dus filium
suum inter fecit.
VI. Dr in teritu hlodomeris. uii Bellum contra thuringos.¬
inorini Printeritu ermanfridi. uiiii. Quod te ut bertus prouinciam abiit . x. Quod post¬
rentiber tum munerauit. xmi. Debonitate theudberti .xin deinteritu filiar
itheu theriar .xu. Quod theudbertus uui sogardem accepit. XUI Dein teritu er
suli manfridi .xuii. Quod hildebertus aruernus habrit. xyni Demteritii amalrichi¬
nii. Quod hildebertus & hlutarius burgundiam theudericum ar uernũ habut¬
.. Deixcidio regionibus aruernar. XxI. Delouo latro & meroliatinse castro xxii.
Printeritu mundrichi . Xxni. De captiuitatr attali . xxiiii. Desigibaldo xX u.

Expanded text:
. I. De filiis Chlodovechi. II. De episcopatu Dinifii, Apollinaris, atque Quintiani. III. Quod Dani Gallias appetierunt. IV. De Thoringorum regibus. V. Quod Sigimundus filium suum interemit. VI. De interitu Chlodomeris. VII. De bello contra Thoringosigardem desponsavit. XXI. Quod Theudebertus in Provinciam abiit. XXII. Quod posdebertum muneravit. XXV. De bonitate Theudeberti. XXVI. De interitu filiae e. XXVII. Quod Theudebertus Wisigardem acredi. Quod Childeberthus Arvernus abiit. De interitu Amalarici. Quod Childeberthus et Chlotharius Burgundias, Theudericus Arvernus abiit. De excidio regionibus Arvernae. De Lovolautro et Meroliacensae castro. interitu Munderici. De captivitate Attali. De Sigivaldo.
Abbreviated transcription (Latin):
struxerat. Migrauit autẽ niuo gladinse bellũ annoquinto.
scĩ martini usque ad transitũ hludo uuichi regis Qui fuit unde¬
cimus annus upiscopatus licinii turonici sacer dotis. supputatur
anni .c.xii. rot ildis autem regina post mortem uiri sui turonis
ueuit. ibique ad basilicam brati martini de seriuens cum summa
pudicitia atque benignitate in hoc loco commoratarst om̃ibus
diebus uutar suar raro paris us uisitaNS.

Expanded text:
struxerat. Migravit autem post Vocladense bellum anno quinto. sancti Martini, usque ad transitum Chlodovechi regis, qui fuit undecimus annus episcopatus Licinii Turonici sacerdotis, supputantur anni centum duodecim. Chrotechildis autem regina, post mortem viri sui Turonis venit: ibique ad basilicam sancti Martini deserviens, cum summa pudicitia atque benignitate in hoc loco commorata est omnibus diebus vitae suae, raro Parisios visitans.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dagoberto ad mensa uel ad prandiũ discũbere noluit. eo quod ẽ&
uida caile religiosus &timens dm̃ ualde. Cuͦq dagobertus rediss& ad
prandiũ iuda caile egredienis depalatio ad mansionẽ dadonis refrenda¬
rii que cognouerat scãe religionis sectantẽ accessit ad prandiũ. Indeq

Expanded text:
cum Dagoberto ad mensam vel ad prandium discumbere noluit, eo quod esset Judacaile religiosus et timens Deum valde. Cumque Dagobertus resedisset ad prandium, Judacaile egrediens de palatio ad mansionem Dadonis referendarii, quem cognoverat sanctam religionem sectantem, accessit ad prandium, indeq
Abbreviated transcription (Latin):
fugerunt. Quã plurimi uõ in exili dampnati ultra non cõparuert᷑.
fi olius ansegiseli quondã franci nobilis. dominabant᷑ de functis regi

Expanded text:
fugerunt: quamplurimi vero in exsilio dammnati ultra non comparuerunt.filius Ansegiseli quondam Franci nobilis, dominabantur. Defunctis regi
Abbreviated transcription (Latin):
adaruirnos dirigit. Qui abiens urbes illas afinibus gothorũ usque
burgundionum terminum patrissui dicionibus subiugauit. Regua
Demq migrante eustochio turonoꝵ ep̃o octauo post sc̃m martinũ licinius turoncis
rex turonis uenit. Hic fertur in oriente fuisse ac loca uisitasse sc̃aorũ. ipsãq adisse
hierosolima & loca passionis ac resurrectionis qominicȩ quȩ in eugliis legimus sȩpe uidi
auferens ecolisinam uenit. Cui tantam graciam dñs tribuit. ut ia
eius contemplatione murisponte corruerent. Tunc ex dusis gothis.
urbem suo dominio subiugauit. Post hac patrata inctoria turonis
est regressus multa scar basilice brati martini munera offerea
GITUR ABANASTASIO IMPERATORE CODICELLOS DECONSOLATU
accepit. & inbasilica scĩ martini tunica blatea indutus & cla¬
mide inposnens uertici diadema: Tunc ascenso aequo aurum ar

Expanded text:
ad Arvernus dirigit. Qui abiens, urbes illas a finibus Gothorum usque ad Arvernus dirigit. Qui abiens, urbes illas a finibus Gothorum usque Burgundionum terminum patris sui dicionibus subiugavit. Regnae migrante Eustochio Turonorum episcopo, octavus post sanctum Martinum Licinius Turonirex Turonis venit. Hic fertur in Oriente fuisse, ac loca visitasse sanctorum, ipsamque adiisse Hierosolymam, et loca passionis ac resurrectionis dominicae, quae in Evangeliis legimus, saepe vidiauferens, Ecolisnam venit. Cui tantam Dominus gratiam tribuit, ut in eius contemplatione muri sponte corruerent. Tunc, exclusis Gothis, urbem suo dominic subiugavit. Post haec, patrata victuria, Turonus est regressus, multa sanctae basilicae beati Martini munera offerens. Igitur ab Anastasio imperatore codecillos de consolato accepit, et in basilica beati Martini tunica blattea indutus et clamide, inponens vertice diademam. Tunc ascenso equite, aurum ar
Abbreviated transcription (Latin):
NNO XXUIIII. Guntramni
exercitus in hispania eiusdem iussu oirigitur. sed
niglegintia bosonis qui caput oe exercituᷤ fuit. grauiter
agothis exercitus ille trucidatur.
qui rũ custodiebant sortita rsł. De qua proph&adicit¬
& posuerunt uestimenta mea suꝑ sortem. Profitente si
bus ad fectus. Tandem ꝓfit&ur ipłam tunicã inciuita¬
te tafad procul ab irrosolima in arca marmorra posi¬
tam rese:. Quam gregorius antiocenus. & thomas irro¬
solimoꝵ. io hannes conftantino politanus tp̃is triduanam
latir estreta quasi i ligno fuiss&. ordine pe destra hi trosolir
cum oruocione scissima ꝑ duxerunt. & eam in loco ubi crux
oñi ad oratur cum triumpho posurrunt.
rppolinus oux francorũ factione hebre harii idemq duq
Nabritanis interficituꝵ. Vnde hebreharius ad plenitudinẽ
pauꝑtatis oerib suis spoliatus ꝑurnit.

Expanded text:
nno 29 Guntchramni exercitus in Spaniam ejusdem jussu dirigitur; sed negligentia Bosonis, qui caput exercitus fuit, graviter a Gotthis exercitus ille trucidatur. qui eum custodebant, est sortita, de qua David propheta dixit: Et super vestimenta mea posuerunt sortem, profetenti Symbus adfectus, tandem profetetur, ipsam tonicam in civitatem Zafad procul a Hyerusolima in arca marmorea posetam esse. Quam Gregorius Anthiocenus et Thomas Hyerusolimarum, Iohannis Constantinopolitanus episcopi cum effecta, quasi ex ligno fuisset, ordine pedestri Hierosolymam cum devotione sanctissima perduxerunt, eamque in loco ubi crux Domini adoratur cum triumpho posuerunt. Beppelenus dux Francorum factione Hebracharii idemque ducis a Brittanis interficetur. Unde post Hebracharius ad plenitudinem paupertatis de rebus suis expoliatus pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
bercus sedẽ tholosa eligens. regnat in partẽ ꝓunciae  aquitaniae: postan¬
nos tres quod regnare corpissit. tot᷑a uuas coniã cũ exercitu superans. su arstn¬
e diioni

Expanded text:
bertus sedem Tholosae eligens, regnat in parte provinciae Aquitanicae. Post annos tres postquam regnare coepisset, totam Wasconiam cum exercitu superans, suae ditioni
Abbreviated transcription (Latin):
bercus renũ cũ exercitu transiens gentes undiq deuni uersis
regni sui pagõs ultra renũ cuͦ ipso ad unatisunt: Primo in loco fara itaq
filius chro aldi nomine cũ radulfo unitũ habebat consilium : Exer
citꝰ sigoberti ucidans rupit ipsumq: inter fecit : Omnẽq:

Expanded text:
bertus Renum cum exercito transiens, gentes undique de universis regni sui pagus ultra Renum cum ipsum adunati sunt. Primo in loco Faram, filio Chrodoaldo, nomini, qui cum Radulfo unitum hacitus Sigiberti trucidans rupit, ipsumque interfecit: omne
Abbreviated transcription (Latin):
homines quos proutilitate mea qui mihi infensierant:. migrare uolui a ali¬
non permiserunt Et quo modo dicitis quo dnihil depactionibus scriptis trans¬
cendere uult dulcissimus nepas meus. Et nos adharo . Nihiluult contra
pactiones agere illas sed om̃a implere promittit. ita ut de p̃sentisi addiui¬
sionẽ silua nectensim : uis mittere nec tardetur. statim enĩrecipiestuum
Dehominibus uero quos dicitis nomina scripta tradantur. & om̃a quȩ pro¬
missa sunt implebunt᷑. Haec nobis loquentibus pactionẽ ipsareligireax

Expanded text:
homines quos pro utilitate mea, quia mihi infensi erant, migrare volui, non permiserunt. Et quomodo dicitis quod nihil de pactionibus scriptis transcendere vult dulcissimus nepos meus? Et nos ad haec: Nihil vult contra pactiones agere illas, sed omnia implere promittit, ita ut de praesenti, si ad divisionem Silvanectensem vis mittere, nec tardetur: statim enim recipies tuum. De hominibus vero quos dicis, nomina scripta tradentur, et omnia quae promissa sunt implebuntur. Haec nobis loquentibus, pactionem ipsam relegi rex
Abbreviated transcription (Latin):
capere qͣuo ultio fier& quise infraticinensis munierat muros infirmatus ut diximꝰ aerum in ibiugo¬
timperantia exercitus ac fame adtritus redire ad ppria destinauit. Subdensetiam iis ud r

Expanded text:
capere, de quo ultio fieret, qui se infra Ticinensis munierat muros, infirmatus, ut diximus, aerum intemperantia exercitus ac fame adtritus, redire ad propria distinavit, subdens etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
cum filiis theodricisuuar maciam resider&. legatos his nominibus.
chado indo. & erpone. Ad locharium direxit: Constans ei ut se de gregno

Expanded text:
um filiis Theuderici Vurmacia resederet, legatos nomenibus Chadoindo et Herpone ad Chlotharium direxit, contestans ei, ut se de regno
Abbreviated transcription (Latin):
lenuii reddidit sanum. data tamen sibi sacramenta. neum quã contra
iditlm agere deberet. quod postea peccatis facientib ẽ inruptũ.
nulse l um axit̃ guntehram nus rex regnĩ partẽ sicut fratres sui obtinu¬
dio pitsi iss&̃. a moto agrila patricio celsũ patriciatꝰ honori donauit. uirũ
suseerum statu. in scapuilis ualidũ lacertos robustũ. in uerbis tumidũ¬
posture sponsis oportunũ. Iuris lectione peritũ. cui tanta de inceps
bendi cupiditas extit ut sepius ȩccłarũ res auferens suis ditionib

Expanded text:
tri reddidit sanum, dato tamen sibi sacramento, ne unquam contra tri reddidit sanum, dato tamen sibi sacramento, ne unquam contra eum agere deberet: quod postea peccatis facientibus est irruptum. XXIV. Cum autem Guntchramnus rex regni partem, sicut fratres sui, obtinuisset, amoto Agroecula patricio, Celsum patriciatus honore donavit, virum procerum statu, in scapulis 164 validum, lacerto robustum, in verbis tumidum, in responsis opportunum, juris lectione peritum: cui tanta deinceps habendi cupiditas exstitit, ut saepius ecclesiarum res auferens, suis ditionib
Abbreviated transcription (Latin):
ens. cathedramꝙ suessionis habere. Sigibertho quoq regnũ theo¬
derici. sedemq habere mettensim.
am post mor tẽ chlotharii regis chum gallias appetunt. contra
quos sygibert huis exercitũ dirigit. & gestũ contra eos bellum
uicit atq fugauit. Sed postea rex eoꝵ amcicias cum eodẽ ꝑ legato
meruit. dum aut̃ cum eis turbatus ess& sygiberthus chilpericus
frat̃ eius remis ꝑ uadit. & alias ciuitates quȩ ad eum ꝑtinebant
abstulit. ex hoc inter eos quod peius ẽ. bellum ciuile surrext
dsdiens autẽ sygiberthus inctor achunis suessionis ciuitatẽ occupat. ibiꝙ¬
as ato transmisit. Accedens autẽ contra chilpericum bellum cõ mouit.
gao incto atq fugato ciuitates suas indominatione sua restituit.¬
ins. oro debertum uero filium eius apud ponticonẽ uillã custodiri iussit
tamrinnum integrũ. quẽ postea ut erat clemens munerib ditatũ. pa¬

Expanded text:
eius, cathedramque Sessionas habere, Sygibertho quoque regnum Theueius, cathedramque Sessionas habere, Sygibertho quoque regnum Theuderici sedemque habere Remensim. am post mortem Chlothari regis Chuni Gallias appetunt, contra quos Sigyberthus exercitum dirigit, et gestum vicit atque fugavit: sed postea rex eorum amicitias cum eodem per legatos meruit. Dum autem cum eis turbatus esset Sigibertus, Chilpericus frater ejus Rhemis pervadit, et alias civitates, quae ad eum pertinebant, abstulit. Ex hoc enim inter eos, quod pejus est, bellum civile surrexit. Rediens autem Sigibertus victor a Chunis, Suessionas civitatem occupat, ibiqulio transmisit. Accedens autem contra Chilpericum, bellum commovit. Quo victo atque fugato, civitates suas in sua dominatione restituit. Theudobertum vero, filium eper annum integrum, quem postea, ut erat clemens, muneribus ditatum pa
Abbreviated transcription (Latin):
r&. a frebre corripit᷑. E exinde conpendio uilla rediit. In qua cum
grainter uexaretꝰ afebre. agͥebat . Uuia. quid putatis qualis ẽ ille rexcȩles¬
tis. qui sic tam magnos reges interficit: In hoc enĩ tedio positus sp̃m exa¬
lauit. Quem quatuor filii sui. cum magno honore suessionis deferentes
in basilica beati medardi sepelierunt. Obiit autẽ post unũ de curren¬
tis anni diem quo chramnus fuerat int̾ fectus.
hil pericus uero post patris funera thesauros. qui in iila brinna
berthi regis occupat. sed non diu ei licuit hoc possidere. Nam coniun¬
ti fratres eius eum exinde reppulerunt. & sic interse hii quatuor
idẽ chariberthus. guntrannus. chilpericus. atꝙ sygiberthus. diuisio¬
nẽ legittimã faciunt. deditq sors charibertho regnũ chil deberhi
sedemq habere parisius. Gunthramno uͦ. regnũ chlodomeris. ac
tere sede aurelianensem. Chil perico uero regnũ chlothario patris¬

Expanded text:
ret, a febre corripitur, et exinde Compendium villam rediit: in qua cum ret, a febre corripitur, et exinde Compendium villam rediit: in qua cum graviter vexaretur a febre, aiebat: Vua! Quid putatis, qualis est ille Rex coelestis, qui sic tam magnos reges interficit! In hoc enim taedio positus, spiritum exhalavit. Quem quatuor filii sui cum magno honore Suessionas deferentes, in basilica beati Medardi sepelierunt. Obiit autem post unum decurrentis anni diem, quo Chramnus fuerat interfectus. XXII. Chilpericus vero post patris funera, thberti regis occupat. Sed non diu licuit ei hoc possidere. Nam conjuncti fratres ejus, eum exinde expulerunid est Chariberthus, Gunthramnus, Chilpericus atque Sigiberthus, divisionem legitimam faciunt. Deditque sors Charibertho regnum Childeberthi sedemque habere Parisius, Gunthramno vero regnum Chlodomeris ac tenere sedem Aurilianensem, Chilperico vero regnum Chlothari, patris
Abbreviated transcription (Latin):
illudꝙ in pone iuditium. quod quond& in ter absalonẽ & patrẽ
ga uertit. ibiq & eȩcidit. Deniq chramnus fugam inut.
es in mari paratas habens. Sed dum uxorẽ uel filias liberare
uit. ab exercitu patris oppressus. captꝰ atq ligatꝰ ẽ. Quod cũ
othario regi nnciatũ esset. iussat eum cum uxore & filiab
scamnũ extensus orario suggillatꝰ ẽ. & sic postea suꝑ eos in¬
sa casula. cũ uxore & filiab interiit.
Dex uero chbotharius. anno quinquagesimo primo regni sui cum mul¬
tis munerib limina beati martini expetiit. & adueniens tu
ronis ad sepulchrum ante dieti antistitis. cunctas actiones quas
fortassit neglegenter egerat replicans. & orans cum grandi gemitu.
ut prorsus culpis beatꝰ confessor dñ miscdiam exorar&. & ea quȩ
in rationabilit cõmiserat suo obtentu diluer&. exim regresso quin¬
quagesimo pͥmo regni sui anno. dii in cociam siluã uenationẽ exerce¬

Expanded text:
illudque impone judicium, quod quondam inter Absalonem et patremilludque impone judicium, quod quondam inter Absalonem et patremterga vertit, ibique et cecidit. Denique Chramnus fugam iniit, naves in mari paratas habens: sed dum uxorem et filias suas liberare voluit, ab exercitu patris oppressus, captus atque ligatus est. Quod cum Chlothachario regi nuntiatum fuisset, jussit eum cum uxore et filiabusuper scamnum extensus orario sugillatus est; et sic postea super eos incensa casula, cum uxore et filiabus interiit. Rex vero Chlotharius anno quinquaginsimo primo regni sui cum multis muneribus limina beati Martini expetiit, et advenieronis ad sepulcrum antedicti antistitis, cunctas actiones quas fortasse negligenter egerat replicans, et orans cum grandi gemitu, ut pro suis culpis beatus confessor Domini misericordiam exoraret, et ea quae irrationabiliter commiserat, suo obtentu dilueret. Exin regressus, quinquagesimo primo regni sui anno, dum in Cotia silva venationem exerce
Abbreviated transcription (Latin):
axime sunt colisȩ. Ehlotharius aut rex contra chramnum fren¬
inf. xum exercitu ad uersus eum in brittannias dirigit. s nec ille
funfntra patre egredtimuit. Cumq in unũ campũ conglobatꝰ ut̃q¬
desa sider& exercitꝰ & chramnus cum brit tannis contra patrẽ aciem
siu struxiss&. incumbente nocte abello cessatũ ẽ. Ca quoque noc
conoober comis bittannoꝵ. dicit ad chramnũ. In iustũ cestote con¬
euscone patre tuum debere egredi. Permitte me hac nocte ut in ruã
ptorꝑ eum. ipsumq cum tuto exercitu ꝓsternã. Quod chram nus¬
e anll credo uirtute dĩ preuentꝰ fieri non ꝑmisit. Mane aut̃ facto¬
qerq cõ motu exercitu ad bellũ contrase properant. Ibatq chlo¬
cisarius rex tamꝗ nouis dauid. contra absalonẽ filium pugnaturꝰ.
ngens atꝙdicens. Respice dnẽ decęlo. & iudica causam
am: quia in iuste a filio in iurias patior. Respice & iudica ius

Expanded text:
maxime sunt conlisae. Chlotharius autem rex contra Chramnum frenmaxime sunt conlisae. Chlotharius autem rex contra Chramnum frendens, cum exercitu adversus eum in Brittanias dirigit. Sed nec ille contra patrem egredi timuit. Cumque in unum campum conglobatus uterque resederet exercitus et Chramnus cum Brittanis contra patrem aciem instruxisset, incumbente nocte a bello cessatum est. Ea quoque nocte Chonoober Brittanorum comes dicit ad Chramnum: ' lniustum censeo, te contra patrem tuum debere egredi. Permitte me hac nocte, ut inruam super eum ipsumque cum toto exercitu prosternam'. Quod Chramnus, ut credo virtute Dei praeventuterque commoto exercitu ad bellum contra se properant. Ibatque Chlothacharius rex tanquam novus David contra Absalonem filium pugnaturus, plangens atque dicens: Respice, Domine, de coelo, et judica causam meam, quia injuste a filio injurias patior. Respice, et judica juste;
Abbreviated transcription (Latin):
hil deberthus gͥrex ȩgrotare coepit. & cum diutissime apud parisi
construxerat ẽ sepultus. cuius regnui & thesauros chlotharius rex
nus aut̃ patri rep̃sentat᷑. s postea infidelis extitit. Cumq se cerne¬
r& euadere non posse: brittanias petiit. ibique cum chonobro brit¬
tanoꝵ comite ipse ueluxor eius acfiliȩ latuerunt. Uuilicharius
autẽ socer eius adbasiliçã scĩ martinĩ confugit. Tunc scã basilia
ueccatis populi ac tu dribria quȩ inea fiebant ꝑuinlichariu coniugeꝙ
us succensa e. quod non sine graui susspirio memuramꝰ. Sed & ciui¬
is turoniea ante annu ia igni consumpta fuerat. & totȩ eccłȩ
eadem constructȩ desertȩ relictȩ sunt. Protinus baati marti
basilica ordinante chlothario rege abstagno cooꝑtae & in illa¬
ruerunt quȩ ꝑ aruernũ atq lomouicinũ transeuntes. ut ferunt
maniaeum campum uenerunt. In quo prarliu interse actum

Expanded text:
hildebertus rex egrotare coepisset, diutissime apud Parisiuhildebertus rex egrotare coepisset, diutissime apud Parisiuris, quam ipse construxerat, est sepultus. Cuius regnum et thesauros Chlotharius rex mnus autem patri repraesentatur, sed postea infidelis extitit. Cumque se cerneret evadere non posse, Brittanias petiit, ibique cum Chonoobro Brittanorum comite ipse vel uxor eius ac filiae latuerunt. Wiliacharius autem, socer eius, ad basilica sancti Martini confugit. Tunc sancta basilica a peccatis populi ac ludibria, quae in ea fiebant, per Wiliacharium coniugemque eius succensa est; quod non sine gravi suspirio memoramus. Sed et civitas Toronica ante annum iam igne consumpta fuerat, et totae eclesiae in eadem constructae desertae relictae sunt. Protinus beati Martini basilica, ordinante Chlothario regeparuerunts quae per Arvernum atque Limovicinum transeuntes, ut ferunt, Romaniacum campum venerunt, in quo, proelium inter se actum,
Abbreviated transcription (Latin):
silicȩ scĩ hilarii ei succedit. Exnuissu regis chariberthi clamante austra¬
pio sibi hunc redberi locum. sed parum ei iactati ꝓfuere sermones.
Ipse quoque regressus ad castrum suum. mota suꝑ se thefaloꝵ seditione
quos sepe grauauerat. lancea sauciatꝰ. crudelit uitã finiuit. dioceses
uero suas ecclesia pec tauã recepit.
empore quoq chlotͥarii regis. sc̃s dĩ madardus episcopus consum¬
mato bomoprris cursu & plemis dieru. scitate pręcipuus diem
obiit. Quem chlotharius rex cum summo honore apud suessionis ei¬
uitatẽ sepeliuit. & basilicã suꝑ eum fabricari ł coepit quã postea si¬
giberthus filius eius expleuit. atq conposuit: Ad cuius beatũ sepul
chrũ uidimꝰ uinctoꝵ conpedes atque catenas diruptas confratasq iace¬
re. quȩ usq hodie intestimoniũ inrtutis. enis ad ipsũ beati sepulchii
seruant᷑. Sed ad superiora redeamꝰ.

Expanded text:
silicae sancti Helari, ei succedit ex iussu regis Chariberthi, clamante Austrasilicae sancti Helari, ei succedit ex iussu regis Chariberthi, clamante Austrapio, sibi hunc redebere locum. Sed parum ei iactati profuere sermones. Ipse quoque regressus ad castrum suum, mota super se Theifalorum seditione, quos saepe gravaverat, lancea sauciatus crudiliter vitam finivit. Dioceses vero suas eclesia Pectava recipit. Tempore queque Chlothari regis sanctus Dei Medardus episcopus, consummato boni operis cursu et plenus dierum, sanctitate praecipuus, diem obiit. Quem Chlotharius rex cum summo honore apud Sessionas civitatem sepelivit et basilicam super eum fabricare coepit, quam postea Sigiberthus, filius eius, explevit atque concrum vidimus vinctorum compedes atque catenas disruptas confractasque jacere, quae usque hodie in testimonium virtutis ejus, ad ipsum beati sepulcrum reservantur. Sed ad superiora redeamus. XX.
Abbreviated transcription (Latin):
mi uiuo detulit apotandũ. Quod accepto uelocit̃ lociaduolauit¬
ꝓtuq demanu terrȩ diffuiit. Qud uelox dĩ ultio & beati antisti
uirtꝰ ẽ sub secuta. Eanãq die iudex qui ifta gesserat. correptꝰ
a febre noc te media expirauit. nec ꝑuenit in crastino ad illã hora qua¬
in basilica scĩ poculũ. demanu excusserat fugitiui. Post istud miracu¬
lum om̃s ei opulentissime que erant necessaria detulerunt. Rede¬
unte autẽ in regnũ suũ rege chlothario. magnus cum eo ẽ habitꝰ.
empore uero eius clericat accedens apud sellensim castrũ. quod inpic¬
taua habet᷑ diocest episcopus ordinat᷑. futurũ ut decedentẽ pientio antis
tite: qui tinc pictauã regebat ȩccłam ipse succeder&. Seꝗ rex cha¬
ribertus. in aliud uertit sententiã. Denique cũ pientius episcopis: ab hac¬
luce mgrass&. apud parisius ciuitate: pascentius qui tunc. abberat ba¬

Expanded text:
simevivo detulit ad putandum. Quo accepto, velociter iusimevivo detulit ad putandum. Quo accepto, velociter iuu eius terrae diffudit. Quod velox Dei ultio et beati antestetis virtus est subsecuta. Eam namque die iudex qua ista gesserat correptus a febre, nocte media expiravit, nec pervenit in crastino ad illam horam, quca sancti poculum de manu excusserat fugitivi. Post istud miraculum omnes ei opolentissime quae erant necessaria detulerunt. Redeunte autem in regnum suum rege Chlothario, magnus cum eo est habitus. Tempore vero eius ad clericatum accedens, apud Sellensim castrum, quod in Pectava habitur diocisi, episcopus ordenaturto; futurum, ut, dtite, qui tunc Pictavam regebat Ecclesiam, ipse succederet. Sed rex Charibertus in aliud luce migrasset, apud Parisius civitatem Pascentius, qui tunc abba erat ba
Abbreviated transcription (Latin):
secum chil debertho regeconstringit infide atq caritate iurans¬
. cose patri esse certissimũ inimicum. Childebertꝰ autẽ rex dumchlo¬
atilliaharius contra saxones decertar&. in cãpania remensi accedit eit
us iidisq remis ciuitatẽ ꝓperans. cuncta p̃das atq incendio deuastauit.¬
.i. caniiidierat enĩ fratrẽ suũ a saxonib fuisse ꝑhemptũ. & regno suo cunc¬
ibqa subici estimans quȩ adire potuit uniuer ꝑ uasit. Qd¬
ibi tuhunc austrapius dux chramnũ metuens. inbasilicã scĩ martimi con¬
usitis dessugit. cui tali intribulatione posito. non defint diuinũ auxilium.
in cum cheam nus ita eũ constringi iussiss& ut nullus illi alimenta
ebere p̃sumer&. et ita arcius custodir&᷑. ut nec aquã qui dem
haurire licer&. quo facilis conpulsus in aedia ipse sponte sua de
silica sc̃i periturus exir&. Accedens quidã. uasculũ illi cum aqͣ

Expanded text:
secum Childebertum regem constringit in fide atque charitate, juranssecum Childebertum regem constringit in fide atque charitate, jurans se patri esse certissimum inimicum. Childebertus autem rex, dum Chlothacharius contra Saxones decertaret, in Campaniam Rhemensem accedit, et usque Rhemis civitatem properans, cuncta praedis atque incendio devastavit. Audierat enim fratrem suum a Saxonibus fuisse peremptum, et regno suo cuncta subjici aestimans, quae adire potuit universa pervasit. XVIII. Tunc et Austrapius dux Chramnum meluens, in basilicam sancti Martini confugit: cui tali in tribulatione posito non defuit divinum auxilium. Nam cum Chramnus ita eum constringi jussisset, ut nullus illi 159 alimenta praebere praesumerit, et ita arcius custodiretur, ut nec aquam quidem ei aurire liceret, quo facilius conpulsus inaedia ipse sponte sua de basilicam sancta periturus exiret, accedens quidam vasculum illi cum aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ta ueni&. Cum dixerint pax & securitas. tunc retipentinus suꝑ ueni&.
illis interit᷑ꝰ. sicut dolores partuentis. & non effugient. Dñs aut̃ per
euangelium ait. Qui non audit uerba mea adsi milabitur uiro
tulto. qui aedifica it domum sua suꝑ arenã. descendit pluuia.
ad uenerunt flumina. flauerunt uenti. & irruerunt in domũ illã
ccȩcidit & factae rurna eius magna. Cram nus uero ab asilicã ab an
te dicto sacer dote susceptꝰ ẽ. ibiq panem comedens adchildeberthũ
tendit. Infra muros tam̃ diuionensis. non ẽ ꝑmissus intrare. For¬
ertunc rex chlotharius. contra saxones decertabat. Saxones enĩ ut
sserunt. ꝑchildeberthum. co moti atꝙ indignantes contra fran¬
os superiͦre anno. exchtesq deregno suo. infrancia uenerant
tusque niustiam ciuitatẽ p̃das egerunt nmiumq graue scelus
unc chramnus iam accepta unlicharii parisius filiamꝰ accedens

Expanded text:
ta veniet. Cum dixerint: 'Pax et securitas', tunc repentinus superveniet ta veniet. Cum dixerint: 'Pax et securitas', tunc repentinus superveniet illis interitus, sicut dolores parturientes, et non effugient. Dominus autem per euangelium ait: Qui non audit verba mea, adsimilabitur viro tulto, qui aedificauit domum suam super arenam. descendit pluuia, aduenerunt flumina, flauerunt uenti, inliserunt domui illi, et cecidit, et facta est ruina eius magna. quem te tedicto sacerdote susceptus est, ibique panem comedens, ad Childeberthum pertendit. Infra murus tamen Divionensis non est permissus intrare. Fortiter tunc rex Chlotharius contra Saxones decertabat. Saxones enim, ut adserunt, per Childeberthum commoti atque indignantes contra Francos superiore anno, exeuntesque de regione sua in Francia venerant et usqunc Chramnus jam accepta uviliacharii filia, Parisios accedens,
Abbreviated transcription (Latin):
lum contra saxones qđ supra diximꝰ gerebat᷑. At illi timentes cum
suma uelocitate burgundia redierunt. Chramnus u cum exercitu
post eos dirigens. usq ciuitatẽ cauilonensim uenit. eamq obsidens ad¬
qui sunt. Ex inde usq diutonensim castru ꝑtenait. ibiq cum die domi¬
nico aduenisse. quod gestu fuerit dicam. Erat ibi tunc sc̃s teo de
ricus. cui insuperiori libello memoria fecimus. sositis clerici trib librs¬
suꝑ altarium. idẽ ꝓphetiȩ. a postoli . atq euangelioꝵ. Orauerunt
ad dñm. ut chramno quideuenir& ostender&. aut si ei felicitas suo¬
hoc aomissas & leger&. A perto gͦ primo omium ꝓphetarũ libro re¬
riunt. Auferam maceriam eius. & erit indesolatione. Pro eo qđ
debuit facere uuam. fecit aut̃ labruscam. Reseratumq apłi libr̃u
inueniunt. Ipsi eni diligenter scitis fr̃s. quia dies dni sicut fur in noctẽ:¬

Expanded text:
llum contra Saxones, quod supra diximus , gerebatur. At illi timentes, cum llum contra Saxones, quod supra diximus , gerebatur. At illi timentes, cum summa velocitate Burgundiam redierunt. Chramnus vero cum exepost eos dirigens, usque civitatem Cavillonensim venit eamque obsedens adquisivit. Exinde usque Divionensem castrum pertendit, ibique cum die dominico advenisset, quid gestum fuerit, dicamus. Erat ibi tunc sanctus Tetricus episcopus, cui in superiori libellum memoriam fecimus. super altarium, id est Prophetiae, Apostoli atque Evangeliorum, oraverunt ad Dominum, ut Chramno quid eveniret ostenderet: aut si ei felicitas suchoc ad Missas etiam legeret. Aperto ergo primo omnium Prophetarum libro, reperiunt: Auferam maceriam ejus, et erit in desolationem: pro eo quod debuit facere uvam, fecit autem labruscam . Reseratoque Apostoli libro, inveniunt: Ipsi enim diligenter scitis, fratres, quia dies Domini sicut fur in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
in clusus. & diũsis infirmat᷑ibus oppressus grauiter interibat. Porro
chlotharius rex quos filios suos. io e chariberthu. & gunthrannũ ad
eum dirigit. qͥ ꝑ aruernii uenientes audientesq quod in lemo uiciro
esset. usq ad montẽ quẽ nigrum nomine dicunt accedunt. eumq
reperiunt. Sigentesq tentoria contrase resederunt. mittentes le¬
gationẽ ut res paternas quas male ꝑ uaserat reddere deberet.
sin aut̃ aliud. campu pparar& ad bellii. Cum ille patri subditu se
esse confinger&. dicer&q ome quod circuiui laxare non potero.
sed sub mea hoc potestate cum gr̃a patris mei cupio retinere.
lli ut proeliu hoc inter ipsos diiudicar& postulant. Cumque moto
utriq exercitu. cum magno armoꝵ apparatu ad bellũ conuenissent
subito exorta tempestas. eu graui coruscatione atq tonitruo eos¬
ne pugnarent in hibuit. Redeuntes aut̃ ad castra. chramnus dolose
ꝑ extranea ꝑ sonat patris mortẽ fratrib ꝓnunciat. Eo em̃ tẽpore be¬

Expanded text:
o Chlotharius rex duos filios suos, id est Chariberthum et Gunthramnum, ad eum diriget. Qui per Arvernum venientes audientesque, quod in Lemovicino esset, usque ad montem quem Nigrum nomen dicunt accedunt eumque repperiunt, figentesque tenturia, contra se resederunt, mittentes legationem, ut res paternas, quas male pervaserat, reddere deberet; sin autem aliut, campum praepararet ad bellum. Cumque ille patre subditum se esse confingeret diceretque: 'Omne quod circuivi laxare non potero, sed sub mea hoc potestate cum gratia patris mei cupio retenere, ille, ut proelium hoc inter ipsus deiudicaret, postulant. Cumque moto utrique exercitu cum magno armorum apparatu ad bellum convenissent, subito exorta tempestas cum gravi curuscatione atqne pugnarent, inhibuit. Redeuntes autem ad castra, Chramnus dolose per extraneam personam patris mortem fratribus pronuntiat. Eo enim tempore be
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ ipaclate murdUm in lumainauit. Apparuerunt &iã incęlo & radii¬
urtr pt aperte septem trionali: columpna ignea quasi olo pendens ꝑduarũ horarũ
spacium uisa est. Cuistella magna suꝑ posita trat. In andagauo tͥnim terra
tremuit & multa alia signa apparuer̃. quȩ ut opinor ipsius gunduualdi
interitum Nunciarunt
oitor ouutramnus Rex comites suos ad com̃prehendendas ciuitatel quas
quandã sigibertus oeregno hariberti fris sui acciperat oirexit. ut exigen

Expanded text:
n die, late mundum inluminavit. Apparuerunts etiam in caelo et radii. A parte septentrionali columna ignea, quasi de caelo pendens, per duarum horarum spatium visa est, cui stella magna superposita erat. In Andecavo enim terra tremuit, et multa alia signa apparuerunt, quae, ut opinor, ipsius Gundovaldi interitum nuntiarunt. Igitur Gunthchramnus rex comites suos ad conpraehendendas civitates, quas condam Sigyberthus de regno Chariberthi fratris sui acciperat, direxit, ut exegen
Abbreviated transcription (Latin):
nos commo uer&ur. inquo conpulsus est confiteri necessitate. quod
prius uoluntate negauerat: Fctum est autẽ ut confligente utro¬
que ixgercitu uehement̃ caederent᷑. atque exercitus hludo uuici

Expanded text:
nos conmoveretur, in quo conpulsus est confiteri necessitate, quod nos conmoveretur, in quo conpulsus est confiteri necessitate, quod prius voluntate negaverat. Factum est autem, ut confligente utroque exercitu vehementer caederentur, atque exercitus Chlodovec
Abbreviated transcription (Latin):
Si in nomine deorũ meorum puer fuiss& dicatus uixis s&c utique.
& unc autem quia in nomine dĩ uestri baptizatus est. uiuere omnino ñ
potuit. Ad haec regina. Dõ in quid omnipotenti creatori om̃i um gras
ago quime nonus qua quaque iudicauit indignã. ut de utero meo
genitum regnosuo dignar&ur adscire. michi autem dolore huiꝰ
causar animus non adtingitur. quia scio in albis ab hoc mundo uo¬
catum dĩ obtutibus nutriendũ Post hunc uero genuit filium aliũ¬
que baptizatũ hlodomerem uocauit. Et hic cum egrotarr cor¬
pisser dicebat rex. Non potest aliud. nisi & dehoc sicut & de
fratre eius contingat. ut baptitatus in nomine ap̃i uue stripro¬
tinus moriatur. sed orante matre dõ iubente conualuit .ẜcx iii.¬
FOINA UERO NONCES SABAT PREDI REOP UT DŨ UTAUAI
cognoscer& & idola negleger&. Sed nullo modo adharc credinda
poterat commoueri: Ponec tandẽ aliquando bellum contra ala man¬

Expanded text:
eginam, dicens: Si in nomine deorum meorum puer fuisset dicatus, vixisset utique: eginam, dicens: Si in nomine deorum meorum puer fuisset dicatus, vixisset utique: nunc autem quia in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere omnino non potuit. Ad haec regina: Deo, inquit, omnipotenti, creatori omnium, gratias ago, qui me non usquequaque judicavit indignam, ut de utero meo genitum regno suo dignaretur ascire. Mihi autem dolore hujus causae animus non attingitur, quia scio in albis ab hoc mundo vocatos, Dei obtutibus nutriendos. Post hunc quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non pofratre eius contingat, ut baptizatus in nomine Christi vestri protinus moriatur'. Sed orante matre, Domino iubente convaluit. Regina vero non cessabat praedicare, ut Deum verum cognusceret et idola neglegerit. Sed nullo modo ad haec credenda poterat commoveri, donec tandem aliquando bellum contra Alaman
Abbreviated transcription (Latin):
ornauit qui aquas reptilibus. terras animantibus. aera uolatilibus
adim pleuit. Cuius nutu terrae frugibus. pomis arbores.u.uis in¬
neae decorant᷑ cuius manugenus hAmanũ creatum est. Cuius largicio¬
ne ipsa illa creatura omnis. hominisuo quẽ creauit & obsequio &
beneficio famuilantur. Sed cũ haec regina dicer &. nullatenus ad cre¬
dendũ regis animus mourbatur. Sed dicebat: deorum nostrorũ iussione
cuncta creantur ac prodeunt: Suero ur̃ nichil posse manifestat᷑
E quod magis est nec de deorum genere esse ꝓbatur. Interea ri¬
gina fidelis filium adbaptismũ exib&. adornari aecclesiam uelis
precepit atque curtinis. quo facilius uelhoc misterio ꝓuocar&e
ad credendũ qui flecti predicatione non poterat. Baptitatus autẽ
putr que ingomerem uocitautr̃ : In ipsis sicut regeneratus faerat
albis obuit qua de causa commotus felle rexi non segniter inere pabã

Expanded text:
ornavit; qui aquas reptilibus, terras animantibus, aera volatilibus ornavit; qui aquas reptilibus, terras animantibus, aera volatilibus adimplevit; cujus nutu terrae frugibus, pomis arbores, uvis vineae decorantur; cujus manu genus humanum creatum est; cujus largitione ipsa illa creatura omnis homini suo, quem creavit, et obsequio et beneficio famulatur. Sed cum haec regina diceret, nullatenus ad credendum regis animus movebatur, sed dicebat: Deorum nostrorum jussione cuncta creantur ac prodeunt; Deus vero vester nihil posse manifestatur, et quod magis est, nec de deorum genere esse probatur. Interea regina fidelis filium ad baptismum exhibet: adornari ecclesiam velis praecipit atque cortinis, quo facilius vel hoc mysterio provocaretur ad credendum, qui flecti praedicatione non poterat. Baptizatus autem puer, quem Ingomerem vocitaverunt, in ipsis, sicut regeneratus fuerat, albis obiit. Qua de causa commotus felle rex, non segniter increpabat r
Abbreviated transcription (Latin):
uiris. illique accipientes puellam regiurlocius representant. qu a uisarex
ualde gauisus. suo eam coniuigio sociauit habens iam diconcubina fili um
chil sunt dii quos colitis : qui neque sibi nrque aliis poterunt subuenire:
Sunt enĩ aut ex lapide aut ixligno aut m&allo aliquo rxsculpti
Momina uero quar eis indidistis homines fuere nondii. ut saturnus quia
filio ne a regno depeller& ur ꝑfugam elapsus adseritur. Ut ipse io¬
uis omnium stuprorum spurcissimus perpetrator. incestator iuro¬
rum. propinquarum derisor. qui nec abipsius sororis propriae po¬
tuit abstinere concubitu ut ipsa ait. Iouis que &soror & coniux
Quid mars mercurius que potuere. qui pocius sunt magicis ar tibus
prrditi. quã diuini numinis potenciam habuere. Sedille magis
coli deb& quicarlũ & terrã mare &omnia quae in rissunt. uerbo
ex non stantibus ꝓ crrauit. Quisolem lucere fecit & caelum stellis

Expanded text:
viris; illique accipientes pueliam, regi velocius repraesentant. Qua visa, rex viris; illique accipientes pueliam, regi velocius repraesentant. Qua visa, rex valde gavisus, suo eam conjugio sociavit, habens jam de concubina filium, hil sunt dii quos colitis, qui neque sibi, neque aliis poterunt subvenire: sunt enim aut ex lapide, aut ex ligno, aut ex metallo aliquo sculpti. Nomina vero quae eis indidistis, hominum fuere, non deorum, ut Saturnus, qui filio, ne a regno depelleretur, per fugam elapsus asseritur; ut ipse Jupiter omnium stuprorum spurcissimus perpetrator, incestator virorum, propinquarum derisor, qui nec ab ipsius sororis propriae potuit abstinere concubitu, ut ipsa ait: Jovisque et soror et conjux . Quid Mars Mercuriusque 81 potuere? Qui potius sunt magicis artibus praediti, quam divini numinis potentiam habuere. Sed ille magis coli debet, qui coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, verbo ex non exstantibus procreavit; qui solem lucere fecit, et coelum stellis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sessionas in urcuo illo fecisti. Quomortuo reliquos abscede re
iubet magnũ sibi ꝑhanc causa timorẽ statuens. multa bella uictor¬
as que fecit. Nam decimo anno regai sui thorragiis bellum ins¬
tulit. eosdemque suis dicionibus subiugauit: IxXI.
athana&iiregis ꝑsecutoris. Cuiꝰ supra meminimus: huic fuert᷑
iuior filii . Gdndobadus. gothegisilus. hilpericus & godomarus.
gitur gondobadus hilpericum frm̃ suum interfecit gladio.
uxorem eius ligato ad collum lapidem aquis inmersit.
Huius duas filias exilio condempnauit. quarum senior mutata
ueste chrona nomine. iunior hro od hildis uocabatur. Porro
hludo uiucus dum legationẽ inburgundiam saupius mittit. hrodhil¬
dis puella reperit᷑ alegatis ei. Quicũ eam uidissent elegantẽ atque
sapientẽ & cognorissent quia deregio ess& genere . Nunciauerunt
hludo uuico regs. Nec moratus ille ad gundo badum legationẽ mittit
eam sibi in matrimonio p&ens. quod illi recusare m&uens tradidit ram

Expanded text:
ud Suessionas in urceo illo fecisti. Quo mortuo, reliquos abscedere jubet, magnum sibi per hanc causam timorem statuens. Multa bella, victoriasque fecit. Nam decimo regni sui anno, Thoringis bellum intulit, eosdemque suis ditionibus subjugavit. 80 XXVAthanarici regis persecutoris, de quo supra meminimus. Huic fuerunt quatuor filii, Gundobadus, Godegiselus, Chilpericus et Godomarus. Igitur Gundobadus Chilpericum fratrem suum interfecit gladio, uxoremque ejus, ligato ad collum lapide, aquis immersit. Hujus duas filias exsilio condemnavit: quarum senior, mutata veste Chrona, junior Chrotechildis vocabatur. Porro hlodovechus, dum legationem in Burgundiam saepius mittit, Chrotechildis puella reperitur a legatis ejus. Qui cum eam vidissent elegantem atque sapientem, et cognovissent quod de regio esset genere, nuntiaverunt haec Chlodovecho regi. Nec moratus ille, ad Gundobadum legationem dirigit, eam sibi in matrimonio petens: quod ille recusare metuens, tradidit eam
Abbreviated transcription (Latin):
aiuiimdlitia erant. regalibus thes auris sunt inlata. Quȩ aui¬
nimo aributis aut reliqua ratione ecclesir inuentȩ st̃ ibi relicta.

Expanded text:
is militia erant, regalibus thesauris sunt illata; quae autem de tributis, aut reliqua ratione Ecclesiae inventa sunt, inibi relicta.
Abbreviated transcription (Latin):
o cute iplusq conteruit. mor te multauit. Errunt etiam tunc abbates atq¬
rqli ꝓresbiteros adstipitt̃ extensos diuersis sub iaciusse torm̃tis. Calũ¬
nantib Rrgalib missis. qđ in seditione populi adincendendos libros satel¬
lites ad fuissent. Acerbiora quoq de inceps infligentes tributa grauit᷑
argionem redonica uasta uerunt incendio predi captiuitatn. quiusq
carnutium uicum debellando progressi sunt: eunius uero tp̃s drexilio
reductus andrgauo ad pascendũ delatur. nec ad cuutatem suam ueneticam xdire
pͤramittitur. Dyppolinus uero dux contrabrit tannos dirigitur. & loca aliqua
brittania ftrro incendioq: opprimit. Quaeres maiorẽ insaniam excitauit.
Quicum reuer terentur ingallus. iustinus impleto imperio octauo & anno.
amentiam quã incurrerat cumuita finiuit. Quo sepulto : tyberius cesar arri¬
puit lamolim ad gressum imperium. sed cum eum scđm consuetudinẽ loi ad

Expanded text:
pliciisque conterruit, morte mulctavit. Ferunt etiam tunc abbates atpliciisque conterruit, morte mulctavit. Ferunt etiam tunc abbates atque presbyteros ad stipites extensos diversis subjacuisse tormentis, calumniantibus regalibus missis, quod in seditione populi ad incendendos libros satellitis adfuissent, acerbiora quoque deinceps infligentes tributa. Brittani quoque graviter regionem Redonicam vastaverunt incendio, praeda, captivitate. Qui usque Cornutium vicum debellando progressi sunt. Eunius vero episcopus de exilio reductus, Andecavo ad pascendum delegatur nec ad civitatem suam Veneticam redire permittitur. Byppolenus vero dux contra Brittanus dirigitur et loca aliqua Brittaniae ferro incendioque obpraemit; quae res maiorem insaniam excitavit. Dum haec geruntur in Galliis, Iustinus, impleto imperii octavo decimo anno, amentiam quam incurrerat cum vita finivit. Quo sepulto, Tiberius caesar arripuit iam olim adgressum imperium. Sed cum eum secundum consuetudinem loci ad
Abbreviated transcription (Latin):
silicã beati marcelly sub custodia de truduntur. Ex qua ꝑ fugã lapsi
disces serunt. ꝑ diuersa uagantes. elonec inciuitatib: tox alii subrogatisunt.
ΥLPERICUS UERO REX Discriptiones nouas & graues in om̃i
sessiones ꝓprias. alia regna paierunt. satius ducentes a libi pert grinarf.
quã talipericulo subiacere. Statutũ enim fuerat int possessor deꝓpriaterra
unam anforã iuni ꝑ aripennẽ redder&. Sed& aliae functiones infligebant᷑
multȩ. tã dereliquis terris quã drmancipiis quod implere non poterant.
emo uicinus quoq populus cumse cerner& tali fasce grauari. congregictus
in hł martus. marcum refrendarium qui hac agere uissus fuerat.
inter ficere uoluit. & feciss& utiq nisirum rp̃s ferrtolus abĩminente
discrimine liberass&. Arreptis quoq libris oiscriptionilm. incendio
multitudo coniuncta concremaũ. Undr multũ molestus rex diri¬
nnigens delatere suo ꝑsonas. in mensis damnis popiis lum adflixit. sup¬

Expanded text:
silicam beati Marcelli sub custodia detruduntur. Ex qua per fugam lapsi, discesserunt per diversa vagantes, donec in civitatibus eorum alii subrogati sunt. XXIX. Chilpericus vero rex descriptiones novas et graves in omne el possessiones proprias, alia regna petierunt, satius ducentes alibi peregrinari, quam tali periculo subjacere. Statutum enim fuerat, ut possessor de propria terra unam amphoram vini per aripennem redderet. Sed et aliae functiones infligebantur multae, tam de reliquis terris, quam de mancipiis: quod impleri non poterat. Lemovicinus quoque populus cum se cerneret tali fasce gravari, congregatus in calendis Martiis, Marcum referendarium, qui haec agere jussus fuerat, interficere voluit: et fecisset utique, nisi eum episcopus Ferreolus ab imminenti discrimine liberasset. Arreptis quoque libris descriptionum, 239 incendio multitudo conjuncta concremavit: unde multum molestus rex, dirigens de latere suo personas, immensis damnis populum afflixit, sup
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ promittis. Cui ille. Tu inquid oñs & rex regali insolio
resides & nullus tibi adra quar loqueris ausus est respondere
n sontem enim me dehac causa prositeor. Atsi aliquis esł similis
michi qui hoc crimeti in pingat occulte. urniat niunc palam
& loquatur tunc rex opiissime poneas hoc  oĩ uidicio ut ille
discernat. cum nos in unius: campi planitie uiderit uimicaritpꝰ
dhacc cunctis silentibus. addidit rex. omnib aut̃ hare causa aninios
accenderedeb& ut repellatur afinibus nr̃is aduena cuius patir molinas
Gubernauit. & ut ueredicã pater cius plctinis composuit qͣ: lanas in sedit

Expanded text:
quae promittis. Cui ille: Tu, inquit, dominus et rex regali in solio quae promittis. Cui ille: Tu, inquit, dominus et rex regali in solio resedis, et nullus tibi ad ea quae loqueris ausus est respondere. Insontem enim me de hac causa profiteor. At si aliquis est similis mihi, qui hoc crimen inpingat occulte, veniat nunc palam et loquatur. Tunc, o rex piissime, ponens hoc in Dei iudicium, ut ille discernat, cum nos in unius campi planitiae viderit demicare'. Ad haec, cunctis silentibus, addedit rex: 'Omnibus autem haec causa animus accendere debet, ut repellatur a finibus nostris advena, cuius pater molinas gobernavit, et ut vere dicam, pater eius pectinibus insedit