comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad florianũ comitẽ post alia Nullus scđm iuris proscriptũ crimen quod
tendere ꝓposuerit ex sequatur nisi subeat scriptionis uinculũ. et enĩ qui
terus famã fortunas capuddeniq: et sanguinẽ iniuditiũ deuocauera
at sibi inpendere congruã poenã si quod intenderit non probauerti b
tera. Data .u. iđ noub constantinopoli. Valentiniano. et ualente .iii.
consulib: INTER ẼTAT̃ Nisiscriptione caclebrata reum quemq
fierinec ad iuditiũ ex hiberi : Quia sicut conuictũ poena constringno
us quã secrimine quopulsantur exuerint nam sanctionũ uean
condicores ad imendã licentiã omnib: censuerunt in accusatorese
inuidios ã dicendi uocem nullã itaq obtine at inuidicus auctoro
periclitantiũ furor qui silatius euagentur neipsequidẽ cognitaes
erit aut questionẽ securus agitauit. qui exs equendo iuris seuent
non potest illoꝵ quod punit odium euitare. Data .iii.iđ aũg char

Expanded text:
ad Florianum comitem. Post alia: Nullus secundum iuris praescribtum crimen quod intendere proposuerit exsequatur, nisi subeat inscribtionis vinculum. Etenim qui alterius famam fortunas, caput denique et sanguinem in iudicium devocaverit, sciat sibi inpendere congruam poenam, si quod intenderit non probaverit. Et cetera. Dat. V id. Nov. Constantinopoli Valentiniano et Valente IIII AA. conss. Interpretatio. Nisi inscriptione celebrata reum quemquam non fieri nec ad iudicium exhiberi, quia sicut convictum poena constringit, priusquam se crimine quo premuntur exuerint. Nam sanctionum veterum conditores adimendam licentiam omnibus censuerunt in accusatores suos invidiosam dicendi vocem. Nullam itaque optineat in iudiciis auctoritatem periclitantium furor, qui si latius evagetur, ne ipse quidem cognitor tutus erit aut quaestionem securus agitabit, qui exsequendo iuris severitatem non potest illorum quos punit odium evitare. Dat. prid. id. Aug. Carnunti
Abbreviated transcription (Latin):
uari antiquitꝰ statutao post& neq: enĩ fas est ut passimmulierib: accus anas
missa facultas sit. alio quin in publicis. olim questionib int̾dũ aut ad miss
batio est : aut accus antis auctoritas : Patronietiã caus arũ monendis unt ners¬
pecti compendii feminas securitate forsitansexus in accus ationẽ inlicitã prie¬
tes temeresuscipiant: p̃p .v. iđ febrii probiano, et iulia no consulib ul¬

Expanded text:
bservari antiquitus statuta oportet. Neque enim fas est, ut passim mulieribus accusandi bservari antiquitus statuta oportet. Neque enim fas est, ut passim mulieribus accusandi permissa facultas sit; alioquin in publicis olim quaestionibus interdum aut admissa probatio est aut accusantis auctoritas. Patronii etiam caussarum monendi sunt, ne respectu compendii feminas securitate forsitan sexus in actionem illicitam proruentes temere suscipiant. PP. V. Id. Febr. Probiano et Juliano Coss.
Abbreviated transcription (Latin):
MΡΕRΑΤΙΟ Constantinꝰ dug̃ ad occauianũ comitẽ s paniarũ : Quicumua
rissima dignitatis uirginẽ rapuerit uł fines aliquos inuaserit. uł in aliquaculpo
criminefuerit dep̃hensus : stat̃ intra ꝓuintiã inqua facinus ꝑ petrauit publiasse¬
b subiuget᷑ nequesuꝑ ciꝰ nomine ad scentiã nr̃am referat᷑ nec foriꝑscriptiont
t̃ : Omnẽ enĩ honorẽ reatus excluditcum criminalis causa et nonciuilis resie
culiaria moueat᷑ : Data priđ noñ decb. serdic̃ accepta .V. noñ marcii coruus
gallicano ecbasso consulib: IN TERẼTΑTIO. Quicumq: dampnabileis
niendũ legib: crimen ad miserit non sedicat inforo suo. id est in loco quđ hu¬
tat deberepulsari. sed ubi crimen ad missũ est ab eiꝰ loci iudicib uindicẽa
euidens atq: manifestũ sit ut in tẽptandi criminis publicifacultatẽ non nls
cestis causis mulieris habean. hoc est si suã suor que inuiriã ꝓsequant᷑ : I¬

Expanded text:
onstantinus A. ad Octavianum comitem Hispaniarum. Quicumque clarissimae dignitatis virginem rapuerit vel fines aliquos invaserit vel in aliqua culpa seu crimine fuerit deprehensus, statim intra provinciam, in qua facinus perpetravit, publicis legibus subiugetur neque super eius nomine ad scientiam nostram referatur nec fori praescribtione utatur. Omnem enim honorem reatus excludit, cum criminalis causa et non civilis res vel pecuniaria moveatur. Dat. prid. non. Dec. Serdicae, accepta V non. Mart. Corduba Gallicano et Basso conss. Interpretatio. Quicumque damnabile vel puniendum legibus crimen admiserit, non se dicat in foro suo, id est in loco ubi habitat, debere pulsari, sed ubi crimen admissum est, ab eius loci iudicibus vindicetuevidens atque manifestum sit, ut intendendi criminis publici facultatem non nisi ex certis caussis mulieres habeant, hoc est si suam suorumque injuriam persequantur, o
Abbreviated transcription (Latin):
spicm consulat aut matematicũ nemo a rioli augurium et ũ tumpra¬
uaconfessio conticescat: Caldeih acmagi et ceteri quos ialeficos hobfacmnon
magnitudinẽ uulgus appellat: nec adhanc partt̃ aliquid moliant᷑ Siluto
nib: ꝓpetuo diuinandicuriositas : Etenim suppliciũ capitis ferat gladio uo
prescratus quicumq: uissis obsequium denegauerit: Data .vuiii. bł felri md
uł aruspicẽ qui auguria colligit consuluerit : capitepuniet᷑ : PMPERATV¬
temporib: autnefarias species. aut magicos ad paratus. aut sacrifitia fus
caelebrare conetur : Detectum enim ad qde conuictum compecenti aninla¬
sionemactari ꝑ henmi auctoritate censemꝰ : Data .v. iđ sepb̵. diuodanins¬

Expanded text:
spicem consulat aut mathematicum, nemo hariolum. Augurum et vatum prava confessio conticescat. Chaldaei ac magi et ceteri, quos maleficos ob facinorum magnitudinem vulgus appellat, nec ad hanc partem aliquid moliantur. Sileat omnibus perpetuo divinandi curiositas. Etenim supplicium capitis feret gladio ultore prostratus, quicumque iussis obsequium denegave CONSTANTIUS A. AD POP. A vel aruspices qui auguria colligunt, consuluerit, clerici atemporibus aut nefarias preces aut magicos apparatus aut sacrificia funesta celebrare conetur. Detectum enim atque convictum conpetenti animadversione mactari perenni auctoritate censemus. Dat. V id. Septemb. divo I
Abbreviated transcription (Latin):
Ieges a nobis paulo antelatecetera quidẽ cautio necess aria nob ad modum
sacst : Sublata uero indonationib: speties quotraditionis quã olim retentatio usus¬
uctus induxerat nõ sine magnaratione : Desiderastis enĩ obseruationẽ iuris co¬
a herepotius quã ꝓ paga redebeamꝰ: Ideoq ius pristinũ renouamꝰ ut quis quis rẽ
quã donando uł indotẽdando usu fructũ eiꝰ retinuerit : etiã si sapulatus non fu¬
t cã continuo tradidis secred at᷑: nequid amplius requirat᷑: quomagis uideat᷑ fac
raditio sedomnimodo idẽ sit inhis causis usũ fructũ retinere quđ tradere : Data
ia iđ mart̃ constantinopoli daciano honoro ag̃ .xi. et constantno uiro daro¬

Expanded text:
egis a nobis paulo ante latae cetera quidem cautio necessaria nobis admodum egis a nobis paulo ante latae cetera quidem cautio necessaria nobis admodum visa est, sublata vero in donationibus species traditionis, quam olim retentio ususfructus induxerat, non sine magna ratione desiderata est, cum observationem iuris contrahere potius quam propagare debeamus. Ideoque ius pristinum renovamus, ut quisquis rem  dando vel vendendo usum fructum eius retinuerit, etiamsi stipulatus non fuerit, eam continuo tradidisse credatur, ne quid amplius requiratur, quo magis videatur facta traditio, sed omnimodo idem prid. id. Mart. Constantinopoli, d.n. Honorio A. XI et Constantio
Abbreviated transcription (Latin):
in fuerit ad eco dispendiũ ꝑtinebit ita ut qudi dlqiuidminores dedonatione ꝑdide
faiutores uł curatores illae deꝓpria fucultate resticuant In conscri bendes aut̃ dena¬
nbibicor doseruandus ẽ uit donatio nom̃ prius continea. danators uł illus ui
qr ointimo iib setretẽ seddiut autt abulis aut in cartis autubicumq legat faccado¬
aroi inquata m̃ donationesi litteras nouitdonator ipse subscribat : Si uero
horit ꝓsentib plarimiseligat qui proipsosubscribat : ethancipsã clonationem
pcorim solempnitas ec corporalis traditio subsequat᷑. itaut simouilia donant᷑
entib plurimistrad antur : Si uero ager uł domꝰ donat᷑ qđ moueriti on potest ut
dedonator absced at et nouo domino paceat resdonata : sitam̃ sibi dehis reb:
ũ fructũ donator nõ reseruauerit : Gesta uero donationũ aut aput iudicẽ lutapud

Expanded text:
erducta non fuerit, ad eorum dispendium pertinebit, ita ut quicquid minores de donatione perdiderint, erducta non fuerit, ad eorum dispendium pertinebit, ita ut quicquid minores de donatione perdiderint, curatores vel tutores illis de propria facultate restituant. In conscribendis autem donationibus hic ordo servandus est, ut donatio nomen prius contineat donatoris vel illius cui non privatim vel secrete, sed aut in tabulis aut in chartis aut ubicumque legatur facta donatio. Quam tamen donationem, si litteras novit, donator ipse subscribat: si vero ignorat, praesentibus plurimis eligat, qui pro ipso subscribat: et hanc ipsam donationem gestorum solennitas et corporalis traditio subsequatur, ita ut si mobilia donantur, praesentibus plurimis tradantur: si vero ager vel domus donatur, quod moveri non potest, ut inde donator abscedat et novo domino pateat res donata, si tamen sibi de his rebus usumfructum donator non reservaverit. Gesta vero donationum aut apud judicem aut apud
Abbreviated transcription (Latin):
tio est : ubidonator dum aduiuit remquã donat sibi reseruat: Scribo
adheredes donatoris resdonataꝑueniat: Quodsi prius moriat᷑ cuires inti
causa donata est : res in iure ꝑ mana donatoris : Est et aliadonatio ubiao
obligat illum cuidonat. ut al quid faciat aut nõ faciat : Id estni aliquida
et in possibiles conditiones ponantur : remotis conditionib: firm adono
Estitem et alia inqua sibi donacor certũ tempꝰ pospersionis reseruat que¬
tatis suȩ donator nonreserua uerit non ualebut Sed p̃terca illa don ius
tral egeq esti si quis remin litepositã quae repetit᷑ aut directo ordine dons
aut conditionẽ contrabonos inores. hoc est causã cuiꝰ lib& cririinis donats
domatione conscribat: M in orib uero si quid fuerit ꝑdonatio nemoblu
don auonis derogert̃: Quod sueoꝵ noglegentia donatio adeffotum pb

Expanded text:
donatio est, ubi donator dum advivit rem, quam donat sibi reservat, scribendonatio est, ubi donator dum advivit rem, quam donat sibi reservat, scribenad heredes donantis res donata perveniat, quod si prius moriatur cui res mortis causa donata est, res in iure permaneat donatoris. Est et alia donatio, ubi donator obligat illum cui donat, ut aliquid faciat aut non faciat, id est, si aliquid iubeat et inpossibiles condiciones ponantur, remotis condicionibus firma donatio est. Est item et alia, in qua sibi donator certum tempus possessionis reservat. Qucultatis suae donator non reservaverit, non valebunt. Sed praeterea illa donatio contra legem est, si quis rem in lite positam, quae repetitur, aut recto ordine donet, aut conditionem contra bonos mores, hoc est caussam cujuslibet criminis, donator in donatione conscribat. Minoribus vero si quid fuerit per donationem a donationis desit. Quod si eorum negligentia donatio ad effectum p
Abbreviated transcription (Latin):
Nonatiosiue directa sit siue mortis caus a instituta siue conditionib: facien¬
dihac non faciendi suspensa siue ex aliquo notato ius tem̃pr ꝑmissa. siue
nimodantiũ accipientiũ uesententiis quantũ ius sinit cognominata sub hac
erideb& obseruatione ut quas leges indulgent actiones conditiones pac¬
mnesque conteneat his quepęnitus cognitis. uł recipiant᷑ si complacitȩ sunt
reiciant᷑ si suntꝰ molestȩ it aut minoꝵ defensoressi ꝑ eos donationũ condi
nedecta est rei ad mis sȩpericulũ p̃stent : In conscribendis aut̃ donationib:
nor̃ donacors ẽ hacrem notariopost& : neq idocultȩ aut ꝑin pertos du
uatemi selut tabulo ait quocumq alut materiae tempus dabit iđ aio¬
subsequatur: Ad ex dudendãiim atq in ruptionem aduocut ui cinto
nib: que arbitris adhibitis quorum postea fide ꝓbabitur cdonatã renses
apud iudicẽ uł maģistraos conficienda sunt: Data .iu. Non febri Sabiui

Expanded text:
onatio, sive directa sit, sive mortis causa instituta, sive condicionibus faciendi ac non faciendi suspensa, sive ex aliquo notato tempore promissa, sive animo dantium accipientiumve sententiis, quantum ius sinit, cognominata, sub hac fieri debet observatione, ut, quas leges indulgent actiones, condiciones pactionesque contineat, hisque penitus cognitis vel recipiantur, si conplacitae sunt, vel reiiciantur, si sunt molestae; ita ut minorum defensores, si per eos donationum condicio neglecta est, rei amissae periculum praestent. In conscribendis autem donationibus nomen donatoris, ius ac rem notari oportet, neque id occulte aut per inperitos aut privatim, sed aut tabulae aut quodcumque aliud materiae tempus dabit vel asubsequatur ad excludendam vim atque irreptionem advocata vicinitate, omnibusque arbitris adhibitis, quorum postea fide probabitur, donatam rem, quae apud judicem vel magistratus conficienda sunt. Dat. III. Non. Febr. Roma,
Abbreviated transcription (Latin):
b prosit quod uidetur indebitũ. Data .iiii. kł i anr̃. constantinopoli. me¬
baude .ii. et saturnino consulib: INTER ẼTAT Nemosibi honoris uł
ignitatẽ quã a printipe non meruit p̃sumat: Quia sicͥ eis qui meruerunt dig¬
itas ornamentiẽ ita notamaculandi sunt qui p̃sumunt : Idẽ aug̃ ad pre¬

Expanded text:
ribus prosit, quod videtur indebitum. Dat. IV. kal. Ian. Constantinopoli Meribus prosit, quod videtur indebitum. Dat. IV. kal. Ian. Constantinopoli Merobaude II et Saturnino conss. Interpretatio. Nemo sibi honores vel dignitatem, quam a principe non meruit, praesumat, quia, sicut eis qui meruerunt dignitas ornamentum est, ita nota maculandi sunt qui praesumunt. 384 Ma
Abbreviated transcription (Latin):
as ad dearcũ uicarium asiac : Non dubium colonis arua quac subigues¬
queadeo alienandiius nonee : ut si qua ꝓ pria habeant in consultis atq igno¬
pent ob norii : ut nescientib: dominism chil colonꝰ neq deterra neq depe¬
hanꝰ adm iximũ. Uenientiũ ẽ tempoꝵ disciplina in startꝰ ueterib insti¬
tis: ide puecum nihil ꝑ caus ĩ publicã int̾uenit quaediuseruata sunt ꝑma¬
ebunt : Data .iiii. kł mart̃ constantinopoli iuliano aug̃ .iiii. et psallustio
iiulib INTER PT Longa consuctudo quaeutilitatib publics noriimpe
ntinꝰ. et cheodosius. aug̃. aug̃. aug̃. ad cleartũ p̃posicũ : Nihilẽ taminiu¬
osũ in conseruandis et custodiendis gradib dignitatũ quã usurpationis ã¬
tio Peritenimomnis p̃rogatiua meritoꝵ. si absque res pectu et contempla¬
mne uł qualitate etiã ꝓ ueccionis emerieae custodiendi honoris locus p̃sumi
potius quã tenetur ut aut potiorib: eripiatur idqud est debitũ aut inferio¬

Expanded text:
A. ad Clearchum vicarium Asiae. Non dubium est colonis arva, quae subigunt, usque adeo alienandi ius non esse, ut, et si qua propria habeant, inconsultis atque ignotenentur obnoxii, ut nescientibus dominis nihil colonus neque de terra neque de peA. ad Maximum. Venientium est temporum disciplina instare veteribus institutis. Ideoque cum nihil per causam publicam intervenit, quae diu servata sunt permanebunt. Dat. IIII kal. Mart. Constantinopoli Iuliano A. IIII et Sallustio conss. Interpretatio. Longa consuetudo, quae utilitatibus publicis non inpedit, i. Nihil est tam iniuriosum in conservandis et custodiendis gradibus dignitatum quam usurpationis ambitio. Perit enim omnis praerogativa meritorum, si absque respectu et contemplatione vel qualitate etiam provectionis emeritae custodiendi honoris locus praesumitur potius quam tenetur, ut aut potioribus eripiatur id, quod est debitum, aut inferio
Abbreviated transcription (Latin):
rait alic inditus re cognoscunꝰ natalib: suis restituere nec expectata iudicis
pellatione : N am siquis contraid conscientiã suã uł cortissimatestimonia
rimoꝵ in cadẽ auaritiae tenacitate ꝑmansent: seuerissima poena multa¬
ir .ẜ lac& aut̃ etiam eos periculo subiugan : quiscienter in genuos serui
temporib adiect sunt seruituti : in genuitati reddant᷑: quod siquis sciens hu
dine addictũ ingenuum in seruitute tenuerit : nouerit in selegib: uindican¬
h acliberos scientes ꝓpria uoluntate ded omo recentes natos ab lecerint : Do¬
tu sciente patre uł matre uł domino collegerit hac suo labore edocauenis¬
Nullum dominis uł patronis repetendia ditũ relinquimꝰ: si expositos qe¬
modo ad moriẽ uoluntas miscđȩ amica collegerit nec enĩ dicere suũ pae
quẽ percunt̃ contempsit: Si modo testis epis copalis sub scriptio fuert sule

Expanded text:
aut aliorum indiciis recognoscunt, natalibus suis restituere, nec expectata judicis aut aliorum indiciis recognoscunt, natalibus suis restituere, nec expectata judicis interpellatione. Nam si quis contra conscientiam suam vel certissima testimonia plurimorum in eadem avaritiae tenacitate permanserit, severissima poena mulctabitur. Placet autem, etiam eos periculo subjugari, qui scientes ius addicti sunt servituti, ingenuitati reddantur. Quod si quis sciens hoc ordine addictum ingenuum in servitute tenuerit, noverit in se legibus vindicanvos aut llberos scienter propria voluntate domo recentes natos abjacerint. Dpartu, sciente patre vel matre vel domino, collegerit, et suo labore educaveritNullum dominis vel patronis repetendi aditum relinquimus, si expositos quodammodo ad mortem voluntas misericordiae amica collegerit, nec enim dicere suum poterit, quem pereuntem contempsit; si modo testis episcopalis subscriptio fuerit subsecuta,
Abbreviated transcription (Latin):
b uł ad uictũ uł ad uestitũ aliquid acceper̃: cũ redire ad ꝓpria uoluernt
emine aliquid peto requiratur expenss: Tamensi p̃tium ꝓcaptiuo suo p̃dator
pert quod dedisse seemptor probauerit sinedubitatione recipiat : Quod si
a nonbabuert : quinquen nio seruiat captiuus emptori ee post quinquenniũ
p̃cioigenuitati reddat : Quicumq: ad propriarediert : omã sua integraet
ia recipit: Si quisitaq huictam iuste p̃ceptioniresi stere temptauerit noue
ndã: Sa nccristianos qui redemptioniscuderedebers : ꝓcaptiuis uolumus eẽ
utos Adcuri ales etiã ista solliatudo ꝑtineat : itaut om̃s iudicer sci ant decẽ
us aurfisco sed aturos quihuiꝰ legis p̃cepta neg lexeriN: AMTITDE X DE
e aduolusi anũ, Vn iuersi deuotionis studio contendas si quos ingenu
atlib ꝓereatos subtiranno ingenuitatis amissȩ autꝓpria contenticons den

Expanded text:
vel ad victum vel ad vestitum aliquid acceperunt, cum redire ad propria voluerint, minime aliquid pro eorum requiratur expensis. Tamen si pretium pro captivo suo praedator acceperit, quod dedisse se emptor probaverit, sine dubitatione recipiat. Quod si pretium non habuerit, quinquennio serviat captivus emptori et post quinquennium sine pretio ingenuitati reddatur, qui, cum ad propria redierit, omnia sua integra et salva recipiat. Si quis itaque huic tam iustae praeceptioni resistere temptaverit, noveicendam. Sane Christianos, qui redemptioni studere debent, pro captivis volumus esse sollicitos. Ad curiales etiam ista sollicitudo pertineat, ita ut omnes iudices sciant decem libras auri fisco se daturos, qui huius legis praecepta neglexerint. DE INGEA. ad Volusianum. Universi devotionis studio contendant, si quos ingenuis natalibus procreatos sub tyranno ingenuitatem amisisse, aut propria contenti conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
NV ΠIC̃TATIO. Siquis ep̃s uł quos lexipsacõ memorat utquslib& religio¬
s ul religiosȩ intescati sinefiliis ꝓpinquis uł uxore decesserint qui tamen nec
iurae quiquã debuerint nec patrono quid quid reliquerint : ad aecł as uł mo¬
pasteria quib obsecuti fuerint ꝑtinebit : Qui sitestariuoluerint : habebunt liberã
sen cuncis insinuare debebis. uticognos cantcũ aliquis fuerit reb humanis exep¬
us eq intestatus si nelegitimoherede decensenit : ad uexillationẽ inqua militaut
orsascius dẽ necerrario ꝑ uenire Data .uii. iđ maĩ Gero poli. Rufino. et cusebio
onsli: Iastta c̃tatio. Militer si sinelegitimoherede icestatideres eront de
fomos nonb abuerint : eorũbona qui codẽ officiomilitant uindicaban TIT̃oc¬

Expanded text:
Interpretatio. Si quis episcopus vel quos lex ipsa commemorat aut quilibet religioInterpretatio. Si quis episcopus vel quos lex ipsa commemorat aut quilibet religiosi vel religiosae intestati sine filiis, propinquis vel uxore decesserint, qui tamen nec curiae quicquam debuerint nec patrono, quidquid reliquerint, ad ecclesias vel monasteria, quibus obsecuti fuerint, pertinebit. Qui si testari voluerint, habebunt liberam pseu cuneis insinuare debebis, uti cognoscant, cum aliquis fuerit rebus humanis exemptus atque intestatus sine legitimo herede decesserit, ad vexillationem, in qua militaverit, res eiusdem necessario pervenire. Dat. V id. Mai. Hierapoli Rufino et Eusebio conss. Interpretatio. Milites si sine legitimo herede intestati decesserint et proximos non habuerint, eorum bona qui in eodem officio militant vindicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
tecensemꝰ ad scripti. uł iure patronatus subiecti uł curiali conditioni obnoxii: Vle¬
riciuł monachi uł cuiꝰ cumq: sexus relinquunt᷑ nec enĩ iustũ estbona seu peculia
quac aut patrono legib: debent᷑: autdomino possessionis cuiquis eoꝵ fuerat ad scrip¬
tus aut adcurias ꝓtenore dudũ late constitutionis subcerta forma ꝑtinere noscunt᷑¬
ab aecłis decineri actionib: uidelic& competent̃ sacro sc̃is aeccłus reseruatis : Si
quis fente p̃dictis conditiomib: obnoxius aut exgeris negotus. aut ex quib: lib& aliis
aecdesi asticis actib: obligatus obierit ita ut siqua litigia ex huiꝰ modi competitionib:
inuditis pendent penitus sopiant᷑ : Nec liceat petitori posthuiꝰ legis puplicationem
iuditũ ingredi uł ec onomis monachis aut procura torib: inferre molestiã ipsape¬
ticione antiquata et bonis quiae relicte sunt religiosissimis aecđis uł monasterus
quibdedicati fuerant consecratis : Data xuiii. Rł iañri ariauindo et as pare consib

Expanded text:
te censibus adscripti vel iuri patronatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici vel monachi cuiuscumque sexus relinquunt: nec enim iustum est bona seu peculia, quae aut patrono legibus debentur aut domino possessionis, cui quis eorum fuerat adscriptus, aut ad curias ab ecclesiis detineri, actionibus videlicet conpetenter sacrosanctis ecclesiis reservatis, si quis forte praedictis condicionibus obnoxius aut ex gestis negotiis aut ex quibuslibet aliis ecclesiasticis actibus obligatus obierit: ita ut, si qua litigia ex huiusmodi petitionibus in iudiciis pendent, penitus sopiantur nec liceat petitori post huius legis publicationem iudicium ingredi vel oeconomis aut monachis aut procuratoribus inferre molestiam, ipsa petitione antiquata et bonis quae relicta sunt religiosissimis ecclesiis vel monasteriis, quibus dedicati fuerant, consecratis. Dat. XVIII kal. Ian. Ariovindo et Aspare conss.
Abbreviated transcription (Latin):
puerã uł puella sciente cdomino uł patrono miscdȩ causa collegerit inelu
nio ꝑmanebit : Si tamen contestationi decollectio ne ci. ep̃s dericiq eisidiea¬
ualere ex soluat: Quienĩ p̃tium conpotens inscrumento confecto dede
deb& firmit̃ possidere ut e distrahendi pros uodebito causã liberi bis
poena subiciendis his qui contra hane legem uenire tempcauorid ss¬
sepib Serdiae constantino .ui. etconstantio aug̃ aug̃ consulib IN TOnETATIO
iquis in fantẽ as anguine emert et nutrierit habendicum et pos sidendih abcat
otestis Sanesinuritũ dominꝰ uł pat recpene uoluent aucouis dẽmerti mantpuã¬

Expanded text:
puerum vel puellam sciente domino vel patrono, misericordiae causa, collegerit, in ejus dominio permanebit; si tamen contestationi de collectione ejus episcvalere, exsolvat. Qui enim pretium competens instrumento confecto dederit, ita debet firmiter possidere, ut et distrahendi pro suo debito causam liberam habeat: poenae subjiciendis iis, qui contra hanc legem venire tentaveriemb. Serdicae Constantino A. VIII et Constantino Caes. IIII conss. Interpretatio. Si quis infantem a sanguine emerit et nutrierit, habendi eum et possidendi habeat potestatem. Sane si nutritum dominus vel pater recipere voluerit, aut eiusdem meriti mancipi
Abbreviated transcription (Latin):
uor uel bererutb abens mortuo filio uł filia sisupstites alias filiar habue
e efilos nonhabuerit: cũ filiab aequalis orte succedat ho cet ilialadene¬
due ec filiaequantȩ fuerint mediã uindicent portiones haut si alãma¬
tũ non acceperit portio nẽ quã consecuta est faciendadeca quod uoluerit
uorit potestatem: Si uero aliũ maritũ acceperit quidquid filius uł filia
rrai al iunde ad quisicũ reliquerint mat̃ ꝑ petuo iure uindica : Debonis
tror usmariti portionẽ quã exhere ditate fili morientis fuerac consecita
pres nortuorũ fracrũ sibi postmatris obitũ uindicabunt: Quod si filius it
iae quimoriunt̃ matrẽius liberorũ habentẽ suꝑ stitem dimiserint et sororis
lamensi filios habeant filu eoꝵ in integrapatris uł matris facultate succe¬
poni auemater ul sorores abhac sucessionchabeant᷑ extrancac: Hocetde

Expanded text:
us liberorum habens mortuo filio vel filia, si superstites alias filias habuerit et filium non habuerit, cum filiabus aequali sorte succedat, hoc est ut mater mediam et filiae, quantae fuerint, mediam vindicent portionem: ita ut, si alium maritum non acceperit, portionem, quam consecuta est, faciendi de ea quod voluerit habeat potestatem; si vero alium maritum acceperit, quidquid filius vel filia mortui aliunde adquisitum reliquerint, mater perpetuo iure vindicet, de bonis vero prioris mariti portionem, quam ex hereditate filii morientis fuerit consecuta, sorores mortuorum fratrum sibi post matris obitum vindicabunt. Quod si filius vel filia qui moriuntur matrem ius liberorum habentem superstitem dimiserint et sorores, sed tamen filios habeant, filii eorum in integra patris vel matris facultate succedunt, ita ut mater vel sorores ab hac successione habeantur extraneae. Hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
uesiꝯ ealis ciuitatib neces sarũ fuerint tabulari. liberi hominer orlimatis
siqiuis demind seruũ suũ siue colonũ cartas publicas agereꝑmisert consti
ut litati pratiociniis quae seruo siue colono agente traccasunt : obnoriuie
neror nueriũ adit̃ conpetentib: ad facũ uerberib fisco addici in p̃tenti us
fuit ab initioꝓ uidere : nepublicis actib priuata seruitia iniis cerentett
porissui quisq rationẽ positus in questione depromat: Dat .uii. ł a primdo
singulas ciuitates tabularii ordinati hoc est qui rationes pub licas tracam
ingenui a pro uincialib: ordinent̃ : Coloni uł serui ad hocoffitiũ nullatsꝰ ae¬
tanẽ : quia quib fides publica cõmitendacst tales eligidebebunt dequli
detrimenti ad misert hocd ominus si ncmiora restiuat Colon ille u set
uerberats fisci urib addicat : .II. TIT̃ DEIURSVTVRLICO ANSANTISII

Expanded text:
singulis civitatibus necessarii fuerint tabularii, liberi homines ordinentursi quis dominorum servum suum sive colonum chartas publicas agere permiserit  cutilitati, pro ratociniis, quae servo sive colono agente tractata sunt, obnoxium attineri, servum autem competentibus adfectum verberibus fierfuit ab initio providere, ne publicis actibus privata servitia inmiscerentur, ut temporis sui quisque rationem positus in quaestione depromat. Dat. VIII. kal. Aprilsingulas civitates tabularii fuerint ordinati, hoc est, qui rationes publicas tractant, ingenui a provincialibus ordinentur, coloni vel servi ad hoc officium nullatenus admittantur, quia, quibus fides publica committenda est, tales eligi debebunt, de quidetrimenti admiserit, hoc dominus sine mora restituat, colonus ille vel servus verberatus fisci viribus addicatur. DE PR
Abbreviated transcription (Latin):
tũ proseptium emptorib restituere. aut labore obsequio uł operes
pose liminii etiã uet erum responsis in colomia cuncta seruata ses
Siquisitaq huic p̃cepto fuerit conatus obsistere auitor condade
orque: darisemetallis cũ poenadeporcationis non ambigat : Si uero pos¬
sionis dominus remsuã fisco nouerit uindicandã : seque de portandũ : Etut
alis ex secutio pueniat : cristianos ꝓximar loconũ uolumus hui reisollicitudi
gerere: Curiales quoq: ꝓximarũ ciuitatũ placuit ad moneri ute mergentib
ib causis sciant legis nrãe duxiliũ deferendum. It aut nouerint reccores uni¬
ni decim librarũ auri a secantundẽ a suis a paritorib: ex sigendũ si p̃ceptum

Expanded text:
aut datum pro se pretium emptoribus restituere aut labore obsequio vel opere aut datum pro se pretium emptoribus restituere aut labore obsequio vel opere iure postliminii etiam veterum responsis incolumia cuncta servata sunt. Si quis itaque huic praecepto fuerit conatus obsistere actor conductor procuratorque, dari se metallis cum poena deportationis non ambigat; si vero possessionis dominus, rem suam fisco noverit vindicandam seque deportandum. Et ut facilis exsecutio proveniat, Christianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere. Curiales quoque proximarum civitatum placuit admoneri, ut emergentibus talibus causis sciant legis nostrae auxilium deferendum; ita ut noverint rectores universi decem librarum auri a se et tantumdem a suis
Abbreviated transcription (Latin):
printipaliliberalitate trans fura sunt nectimeat quisquã alicuius contradicu
morã cumhoc solum requirendũ sit : utrum aliquis cũbarbanis uoluntatefu
ancodccus : Bata xui lł uił. Rimis gratianꝰ. aug̃ .÷. et laga iloifo consull
NΤERΡ̃ΤAIO Quicũq necessitate captiuitatis ducti sunt . et non suaudo¬
tate. sed hostili dep̃datione ad ad uersarios transierun: quecũq: in agnl
dicent hac presumant : Si tamencũ ad uersariis non sua uoluntatefues
sed captiuitate sed etentos esse ꝓbaueri: IMΡERΑT. Honorius et cha¬
Siuersarũ homines ꝓuintiarũ cuiꝰ lib& sta
conditionis aetatis quos barbarica feritas captiua necessitate transs¬
rat. inuitus nemoretineat: sed a ꝓpria redire cupientib: libera sit fa
id prestitũ nec mancat uictu alis sumptus repetitio exceptis his quoldo¬
cã emptorib aequum est red diberi nequando dampni consideraas
talinecessitate positis negari faciatemptionem : Dec& redemptosu

Expanded text:
principali liberalitate transfusa sunt. Nec timeat quisquam alicuius contradictionis moram, cum hoc solum requirendum sit, utrum aliquis cum barbaris voluntate fuerit an coactus. Dat. XVII kal. Iul. Remis Gratiano A. I et Dagalaifndum sit. Quicumque necessitate captivitatis ducti sunt, et non sua voluntate, sed hostili depraedatione ad adversarios transierunt, quaecumque in agvindicent ac praesumant; si tamen cum adversariis non sua voluntate fuerint, sed captivitate se detentos esse probaverint. 230. Quod civersarum homines provinciarum cuiuslibet sexus condicionis aetatis, quos barbarica feritas captiva necessitate transduxerat, invitos nemo retineat, sed ad propria redire cupientibus libera sit fasit praestitum, nec maneat victualis sumptus repetitio: exceptis his, quos bublicam emptoribus aequum est redhiberi. Ne quando enim damni consideratio in tali necessitate positis negari faciat emptionem, decet redemptos
Abbreviated transcription (Latin):
amplus hab& quod et de adoptiuo filio loquitur. idẽ. aug̃ aug̃. ads
tofilios in eliberis filia uecum eius sorore succedit. parisortes patero
teneat᷑ exemplo: Vt sithorum priorem scđo non mutar& amplexs
oma filii morte delata. pleno iure conquirat : Si uero alterius elegens
coniugiũmariti : ex trinsecus quidem quae sit a filio filiaue similifis¬
di posideat : Rerum uero patornam̃ des uinetisolo us ustuctu humantatis cõ¬
tondi one potsetur pemietatem fr̃ib trans mis sura definctus uiero filius qui
nore n filiã ut filiẽ deredinquid ominimodo patrisuomatriuc i sosuteset¬

Expanded text:
amplius habet, quod et de adoptivo filio loquitur. 426 Nov. 7. Idem AAamplius habet, quod et de adoptivo filio loquitur. 426 Nov. 7. Idem AAfuncto filio sine liberis filiave cum eius sorore succedit, pari sortis paternae teneatur exemplo, ut, si torum priorem secundo non mutarit amplexu, omnia filii morte delata pleno iure conquirat; si vero alterius elegerit coniugium mariti, extrinsecus quidem quaesita filio filiaeve simili firmitate possideat, rerum vero paternarum defuncti solo usufructu humanitatis contemplatione potiatur, proprietatem fratribus transmissura defuncti. Si vero filius qui moritur filiave filios derelinquit, omnimodo patri suo matrive ipso iure suc
Abbreviated transcription (Latin):
simũ consticutũ tenendũ eẽ censemꝰ : ut sicuti nullium quamuł ex prioris gera
teuenientũ uł ex consequentis sangiune probaturũ. agnationis compositionis ii¬
minedum successione filii iustacũm a trepotuit eẽ contentio preter quã pans
lio patrui ec eius nepotes itaet om̃s reliquos sicut custoditum actenus arbitrin
ꝑsonapotior matris habeatur : Emancipati quoq: fr̃is merita tractamꝰ qua
agnationis iure integro matrem in totum a successione filu decedentis exla
ita capite diminutus nihil penitus consequitur: Exemploigitur patruie
huic cum matrȩ hancuolumꝰ eẽ rationẽ : ut quatcuor uncias hereditatis u¬
at : Lax auero decernimꝰs anctione : ut statuc a nr̃a non solum futu rarum i¬
bigua questionũ uerũ etiã pendentium negotioꝵ hoc ordine facta distin
lex superiori : Sed quia cuidentior est: et istam in seruimus : Namilliho

Expanded text:
potissimum constitutum tenendum esse censemus, ut, sicuti nulli umquam vel ex prioris generis potissimum constitutum tenendum esse censemus, ut, sicuti nulli umquam vel ex prioris generis parte venientium vel ex consequenti sanguine probatorum agnationis conpositionisve nomine de successione filii iusta cum matre potuit esse contentio praeterquam patruo, filio patrui et eius nepoti, ita omnibus reliquis, sicut custoditum hactenus arbitramur, persona potior matris habeatur. Emancipati quoque fratris merita tractamus, qui, ut agnationis iure integro matrem in totum a successione filii decedentis excludit, ita capite deminutus nihil penitus consequitur. Exemplo igitur patrui etiam huic cum matre hanc volumus esse rationem, ut quattuor uncias hereditatis accipiat. Lata vero decernimus sanctione, ut statuta nostra non solum futurarum ambigua quaestionum, verum etiam pendentium negotiorum hoc ordine fata discinlex superiori, sed quia evidentior est, et istam inseruimus. Nam illa hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fi ner cadi. conset antinopde arcbadio iiechonorio .ii dug pig cossulb
or eon auientestati ne potes confundereiuba : Icaut dote in here ditate conspos
os pa seos deid qudđ mac eo erat abituraꝑ cipiant duosinolueren tofa naofisa¬
oreasuint ueniente discutitur. captas diminutio paterna querondanon est
petum in buiuis inodi hereditatib filior stacus aut ꝑ sena ex paetut quociens
ciꝰbonis si potestatem familiȩ potuithaberetractatur: Data VAł octb. Rauen
theodosio aug̃ .uiiii. et constantino .iii. consulib INTENP̃TATIΟ Inbonis dino
emancipatio patris aut matris nepotib: non inpediat. sed ꝑdicotri ann
in ea qualex eis tribuit portiones uacedan IMΡERAΤ. Teodosius a ly¬
patruo capite diminuto : dareiussa est tertiã portionem : it a etiã quaenula
modifulcitur auxilio patruo : quattuorcedat unciis facultatum : In illaqui
parte matrinonest priui legium transeundum inqua constantim anȩleps

Expanded text:
 Octob. Constantinopoli Arcadio IIII et Honorio III AA. conss. mortem avi intestati nepotes confundere iubet, ita ut dote in hereditatem confusa duas partes de id, quod mater eorum erat habitura percipiant aut, si noluerint confun interveniente discutitur, capitis deminutio materna quaerenda non est. Tunc enim in huiusmodi hereditatibus filiorum status aut persona spectatur, quotiens de eius bonis, qui potestatem familiae potuit habere, tractatur. Dat. V kal. Octob. Ravennae Theodosio A. VIIII et Constantio III conss. Interpretatio. In bonis aviae emancipatio patris aut matris nepotibus non inpediat: sed perdito triante in ea, quam lex eis tribuit, portione succedant. 426 Iapatruo capite deminuto dare iussa est tertiam portionem, ita etiam, quae nullo huiusmodi fulcitur auxilio, patruo quattuor cedat unciis facultatum. In illa quoque parte matris non est privilegium transeundum, in qua Constantinianae legis
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis colonũ alienum in resua uł in fugalapsum uł sua uoluntatems¬
tem triginta annos habuerit : hac sisuum uindic& : Quisi in fratrinaid
nos inuantus fuerit : ad omino cum filiis scđm legem sibi debitis eamu
culia reuocetur : Q uod si forte mortuus fuerit : filii eiꝰ cumercedib siul
patris mortui ad omino reuocentur: Colona etiã si uiginti annis in ale
dominio et iure ꝑmanserit. a prioredomino non credicur: Si tameninsis
uiginti annos inuenta fuerit etdcalieno colono filios susceperit : cũ as¬
tionis parte tertia reuocet᷑. quia colonum duaepartes agnationis sus¬
tur: S a nene separatio coniugii fiat illum cuiꝰ colonus est uicariam mus¬
rẽ et protertia agnatione mulieris domino conpensare p̃cipimus :
romulier iuris alieni ingenuũ maritũ duxerit : omnis mulieris agne
ad eiꝰ dominium ꝑtinebit. quod hicminus est decolonȩ agnatione in m¬
lis legib: in uenicur: XITIT̃NECOLONVSENSCIODOMINO SUVM ALIENEIS¬

Expanded text:
is colonum alienum in re sua vel in fuga labsum vel sua voluntate migrantem triginta annos habuerit, ac si suum vindicet. Qui si intra triginta annos inventus fuerit, a domino cum filiis secundum legem sibi debitis et omni peculio revocetur. Quod si forte mortuus fuerit, filii eius cum mercedibus suis vel patris mortui a domino revocentur. Colona etiam si viginti annis in alieno dominio et iure permanserit, a priore domino non quaeratur; si tamen intra viginti annos inventa fuerit et de alieno colono filios susceperit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partes agnationis sequuntur. Sane ne separatio coniugii fiat, illum, cuius colonus est, vicariam mulierem et pro tertia agnatione mulieris domino conpensare praecipimus. Si vero mulier iuris alieni ingenuum maritum duxerit, omnis mulieris agnatio ad eius dominium pertinebit. Quod hic minus est de colonae agnatione, in novellis legibus invenitur. NE COLONVS INSCIO DOMINO SVVM ALIENE
Abbreviated transcription (Latin):
simꝑtus est eiꝰ posceritatẽ agra iuricum omni peculio aiq: mercedib: uelu
suꝑstite quid eces sit celeri iubemꝰ ex secution ereuocari : infeminis saneobsira¬
nẽ uolumꝰ eẽ diuersã : Itaq: mulierum quae fuisse originari aedocebuntꝰ s
uicesimũ annũ desolocuidebebant᷑ abscesserint uniuersa repetitioces sa
rũ uero quarũ intra conp̃hensum tempꝰ discessio conꝓbatur. haec de condt¬
ne nulla dubitatio est prorsus dominis perire non sinimꝰ : Eatamen condiu¬
ne seruata. ut uicaria cum agnatione partis tertia non negctur. quaeduli¬
nosus cepta est alieno itaut profilus quoq: contrarii p̃beant᷑ : Quod sinculi

Expanded text:
sumptus est, eius posteritatem agrorum iuri cum omni peculio atque mercedibus, velut eo superstite qui decessit, celeri iubemus executione revocari. In feminis sane observationem volumus esse diversam. Itaque mulierum, quae fuisse originariae docebuntur, si ante vicesimum annum de solo, cui debebantur, abscesserint, universa repetitio cesset; earum vero, quarum intra conprehensum tempus discessio conprobatur ac de condicione nulla dubitatio est, prorsus dominis perire non sinimus, ea tamen condicione servata, ut vicaria cum agnatione partis tertiae non negetur, quae de colono suscepta est alieno, ita ut pro filiis quoque contrarii praebeantur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Oquattuor ediderit ecunicũ filiũ intestatũ fortasseꝑdidere ete fibius ie
patrut̃ unt̃ uł pluros aut certepatrui uł patruoꝵ filios uł nepotes plut u
reliquerit qui tamenemancipati non fuerint : mat̃ intertia portione ue
testati hereditat succedat et duas partes patruus đ si plures patrui fue
fili uł nepotes sibim& uindicabunt: Quod simaterius liberorum habcas
truus uł patrui cum matresuꝑ fuerint etiã siem ancpatisunt . duas parca
nis fili intestati morientis mat̃ consequatur. quacius liberoꝵ habet et a
patruus uł patrui: Quisi defuerint: filii patruet quantifuerinea a eou
truoꝵ diuisione succedant: Sed in hac succes sionesola constitutio presens
sanguineus : sed etiã ꝑ ad optionẽ quesitus nulla capitis diminutio ens

Expanded text:
quattuor non ediderit et unicum filium intestatum fortasse perdiderit et filius moriens patruum unum vel plures aut certe patrui vel patruorum filios vel nepotes plures cum matre reliquerit, qui tamen emancipati non fuerint, mater in tertia portione in filii intestati hereditate succedat et duas partes patruus vel si plures patrui fuerint, aut filii vel nepotes sibimet vindicabunt. Quod si mater ius liberorum habeat et patruus vel patrui cum matre superfuerint, etiamsi emancipati sunt, duas partes de bonis filii intestati mopatruus vel patrui: qui si defuerint, filii patruorum, quanti fuerint, aeotes patruorum divisione succedant. Sed in hac successione sola constitutio praesensconsanguineus, sed etiam per adoptionem quaesitus, nulla capitis deminutione in
Abbreviated transcription (Latin):
oraũ duri. et officuis eoꝵ eius demponderis constituta ordinib quoq triũ libra¬
tũ durmulta propositasis a luberrima statuta contempserin: Necdeerit an¬
tistiã oristiane religionis cura laud abilis quae ad obseruationẽ constituti iudi¬
eis paen ingerant monitionẽ. Data .viii. kt febri. Rauenna honorio occauo
en cheodosio .iii. aug̃ aug̃ aug̃ consulib: INTTX PRETATIO MemibTomo¬
nicis dieb iudices sub fida custodia de carcerib reos educant. ut eis acrstiani
nił as tenlotib substantia p̃beatur et adb alneũ p̃dictis dieb sub custodiaro ligio¬
pis conteop latione ducant᷑ si quis iudices hoc implere neg lexerint pena qua

Expanded text:
brarum auri et officiis eorum eiusdem ponderis constituta, ordinibus quoque trium librabrarum auri et officiis eorum eiusdem ponderis constituta, ordinibus quoque trium librarum auri multa proposita, si saluberrime statuta contempserint. Nec deerit antistitum Christianae religionis cura laudabilis, quae ad observationem constituti iudicis hanc ingerat monitionem. Dat. VIII kal. Feb. Ravennae Honorio VIII et Theodosio III Anicis diebus judices sub fida custodia de carceribus reos educant, ut eis a Christianis vel a sacerdotibus substantia praebeatur, et ad balneum praedictis diebus sub custodia, religionis contemplatione, ducantur. Si quis de custodibus hoc implere neglexerit, poenam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uile obiaendũ ec̃ iuditus sireus conditione aliqua fuerit elapsus : Aamipsur
uolumus c̃i pene consum pini cui ob noxius decipitur fuisse qui fugerit : siueroco¬
mentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit adiuitorẽ eiꝰ pariuibe¬
mꝰ inugilaretura et candẽstatuimꝰ legis seueritateionstringi. Data .iii bet
iuli contiano: Gratiano aug̃to et probo consulib: INTER P̃TATIO Sidecar¬
cerereus fugent ab eocuiẽ traditus requirat᷑ : Quisicũ non potuerit p̃senta reno¬
uene neg leg enscustos illius se autdampnũ. aut penã qui fugerit subiturã :¬
udies omib dominicis dieb: productos reos et custodia carcerali uideant intꝰ¬
ropent nehis humanitas dausis procorruptis carcerũ custodes denegeturuc¬
tuaus abstantiã non habentib faciat ministrarilibellis duob: auttrib: diurnis
qquod ere s tunia uerint comentariensi decreti quorũ sum pͥtib ꝓficiat alimonia¬
e pauperũ quos a lacra subfidacus todia ducioporta multa iudicib: uigineii¬

Expanded text:
us condicione aliqua fuerit elabsus. Nam ipsum volumus eius poena consumi, cui obnoxius docebitur fuisse, qui fugerit. Si vero commentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit, adiutorem eius pari iubemus invigilare cura, et eadem statuimus legis severitate constringi. Dat. III. kal. Iul. Contionaci Gratiano A. II et Probo conss. Interpretatio. Si de carcere reus fugerit, ab eo cui est traditus requiratur: qui si eum non potuerit praesentare, noverit neglegens custos illius se aut damnum aut poenam qui fugerit subiturIudices omnibus dominicis diebus productos reos e custodia carcerali videant interrogent, ne his humanitas clausis per corruptos carcerum custodes negetur. Victualem substantiam non habentibus faciant ministrari, libellis duabus aut tribus diurnis vel quot existimaverint commentariensi decretis, quorum sumptibus proficiant alimoniae pauperum. Quos ad lavacrum sub fida custodia duci oportet: multa iudicibus viginti li
Abbreviated transcription (Latin):
tus et relinquat ex filia nepotem et filios nondimittat et fr̃m et sororẽ suꝑstit
reliquat tres partes heredicatis. aui matmi. sibi nepotes. uł neptes ex fila ui¬
bunt Q uarta fraterid soror aii defuneti uxta legis huĩ ordiñe consequent̃
ilierid est pat̃mna uł macerna auia in cestatamoriat᷑ et rolinquat filios et ex mortuo
S Propatrius et amitis ex auiac : paternae bonis auuncilis et mater¬
rs ex auia mat nebonis sicut etd eauim ateri conquiru : N ansipa
tnesuncias et ad nepotes nouẽ pueniant : N amimnaupaternihereditaterꝰ ne¬
es al neptes exfiliomesluo depatris siuiportionenihil ꝑdunt: Siuero auus ut aua
ores bameptes exfilia intestam̃ tosuo p̃terierint aut reprobatus causis exhero¬
uur actio ills demnof ficoso contracestamento au uł auiac quaematr coni

Expanded text:
tus et relinquat ex filia nepotes et filios non dimittat, sed fratrem et sororem superstites tus et relinquat ex filia nepotes et filios non dimittat, sed fratrem et sororem superstites derelinquat, tres partes hereditatis avi materni sibi nepotes vel neptes ex filia vindicabunt, quartam frater vel soror avi defuncti iuxta legis huius ordinem consequentur. Si vero mulier, id est paterna vel materna avia intestata moriatur et relinquat filios et ex mortuo iam perdunt, quam patruis et amitis ex aviae paternae bonis, avunculis et materteris ex aviae maternae bonis, sicut et de avi materni conquirunt. Nam si pes aviarum tres unciae et ad nepotes novem perveniant: nam in avi paterni hereditate nepotes vel neptes ex filio mortuo de patris sui portione nihil perdunt. Si vero avus vel avia nepotes ac neptes ex filia in testamento suo praeterierint aut non probatis causis exheredaverint, actio illis de inofficioso contra testamentum avi vel aviae, quae matri eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cadem filia: Tertia pars fr̃ib ei quae de functa est. id est filiis filiab: que cid
cat: quod si hic defunctus decuiꝰ bonis loquimꝰ h abebit exfilia nepotes seo
rea filios non habebit sed qui proferrine potib pos sint habebit agnatos in quon
faludiã et indo drantem nepotes iure succed an : Haec eadem quae deaur
solũ aũt̃ siintestatus cũ auus auia uedefecerint. haec nepotib: quaes anccimꝰ
rierint nepotes : aut exheredauerint eosdem et deiniusto auorum testa meno¬
iustũ nr̃ae legis modũ quae deparentum in offitiosis testamentis competums¬
Data v kł marc̃ mediolanis timasio et promoto consulib: INTER T̃TANOS
aliquis moriat᷑ intestatus et filios uł filias suꝑ stites uł nepotes ex filia morus
linquat filii in sua portione succedant: Ne potes ex filia deportione matrissuȩceos
ꝑdunt qua suꝑstitib a uunculis eiꝰ etmaterteris ꝓficit : Si uero quis moriatur ie¬

Expanded text:
ex eadem filia, tertia pars fratribus sororibusve eius quae defuncta est, id est filiis filiabusque eiusncimus, adcrescat. Quod si hic defunctus, de cuius bonis loquimur, habebit ex filia nepotes et praeterea filios non habebit, sed qui praeferri nepotibus possint, habebit agnatos, in quandam Falcidiam hi et in dodrantem nepotes iure succedant. Haec eadem, quae de avsolum autem, si intestatus avus aviave defecerit, haec nepotibus quae sancimuspraeterierint nepotes aut exheredaverint, e secundum iustum nostrae legis modum, quae de parentum inofficiosis testamentis competuDat. V kal. Mart. Mediolano Timasio et Promoto conss. Interpretatio. Si aliquis moriatur intestatus et filios vel filias superstites vel nepotes ex filia mortua derelinquat, filii in sua portione succedunt, nepotes ex filia de portione matris suae tertiam perdunt, quae superstitibus avunculis eius et materteris proficit. Si vero quis moriatur intesta