comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lendarũ augustarũ anno ab incar¬
natione domini sescentesimo uicesi¬
mo quinto: & sic cũ prefata uirgine
ad regem ed winũ quasi comes copu¬
le carnalis aduenit. Sed ip̃e potius
toto aĩo intendebat ut gentẽ quam
adibat ad agnitionẽ ueritatis aduo¬
caret: & uxta uocẽ apłi. uni uero sp̃o

Expanded text:
lendarum Augustarum, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quinto: et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis advocans, juxta vocem Apostoli, uni viro spo
Abbreviated transcription (Latin):
sub ditione acciꝑet. qͥn & meua¬
nias insulas sicut &̃ supra dociu¬
mꝰ imperio subingauit angloꝵ
Quarũ prior que ad austrũ est¬
& situ amplior. & frugu᷑ ꝓuentu
atq ub̃ tate felicior. nongen¬
tarum sera  ginta familiaꝵ
mensuram uixta estimationem
anglorũ: scda tecentarũ ꝙ ultͣ¬

Expanded text:
sub ditione acceperit. Quin et Mevanias insulas, sicut et supra docuimus, imperio subjugavit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amplior, et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram, juxta aestimationem Anglorum; secunda trecentarum et ult
Abbreviated transcription (Latin):
genti occasio fuit ꝑcipiẽde
fidei qͦd prefatꝰ rex eiꝰ cognatione
iunctus est regib cantu ariorũ
accepta in coniugem adilburga
filia edilbercti regis. que alio no
tium cũ pͥmo ip̃e missis ꝓcis afr̾e
eiꝰ eadbaldo qui tuc regno cantua¬
menta celestis regis consortio ꝓpha¬
narentur regis. qui ueri dei cult
eẽt ꝓrsus ignarꝰ. Que cũ eduuino
uerba nuncii referrent: ꝓmisit se
nichil om̃imodis contrariũ xp̃ia¬
ne fidei qͣm uirgo colebat ẽe fac¬
turum. qͥn potiꝰ ꝑmissurũ ut fidẽ
cultũq religionis sue cũ õib qui
secũ uenissent uiris siue feminis.
sacerdotib seu ministris more xp̃¬
a no seruaret. Neq abnegauit le
eciã eandẽ subiturũ ẽẽ religionẽ
si tamen examinata a pruid entib
sanctior ac deo clignior posset
ordinatur ep̃s uir deo dilectus
paulinꝰ qui cũ illa ueniret: eaq
& comites eiꝰ ne paganoꝵ possem
societate pollui. cotidiana erho¬
tatione & lacramentoꝵ celestiũ
celebratione confirmaret.

Expanded text:
genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbergae filia Aedilbercti regis, quae alio nomtium cum primo ipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno Cantuamenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentorum caelestium celebratione confirmaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ante tribunal sũmi & uenturi iu¬
dicis representes. Deus te ĩcolumẽ
custodiat dilectissime fr.¬
uo tẽpore eciã gens nor¬
panhimbroꝵ hoc ÷ ea
natio
angloꝵ que ad aqͥlo¬
nalem humbre fluminis plagã
habitabat. cũ rege suo eduuino
uerbũ fidei predicante paulino
uidelicet regi in auspicium sus¬
cipiende fidei & regni celestis. po¬
testas eciã terreni creuerat imꝑii:
ita ut qͦd nemo angloꝵ ante eũ¬

Expanded text:
ante tribunal summi et venturi Juante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fruo tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege suo Aeduino, verbum fidei praedicante Paulino,DCXXV. Cui videlicet regi in auspicium suscipiendae fidei et regni caelestis, potestas etiam terreni creverat imperii: ita ut, quod nemo Anglorum ante eu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e p̾dicationis mististerio credi¬
mus subsequendã: qͣtinꝰ sic̃ scͥptũ
tributore omniũ bonoꝵ dño retri¬
buatur. & u̾e ꝑ omnẽ terrã exisse
sonũ eoꝵ & in fines orbis terre
u̾ba ip̃oꝵ. uniuersalis gentium
confessio suscepto xp̃iane sacra
pret̾ea ꝑ lat̾orẽ p̾sentium frater¬
nitati tue benignitatis studiis
inuitati clireximꝰ. qͦd uidelicet
tantũ in sacroscis celebranelis mi¬
steruis utendi licentiam imꝑaui¬
mus. concedentes eciã tibi ordi¬
nationes ep̃oꝵ ȩxigente opportu¬
nitate dñi p̃ueniente miscd̃ia
uerle sunt dilatetur. Stucdeat.
tua fr̃nitas hoc qͦd sedis apłice
humanitate suscepit: ĩtem̾ata
mentis integritate seruare: int̾e̾¬
cdens cuiꝰ rei similitudi nẽ tã p̃cipu¬
um indumentũ humeris t̾uis baui¬
lanclũ susceꝑis. talẽq te dñi ĩplo¬
rata clementia erhibendũ stude.ut
indulti muneris premia nõ cum
reatitudine: s cũ cõmodis aĩarũ

Expanded text:
vestrae praedicationis ministerio credivestrae praedicationis ministerio credimus subsequendam: quatenus, sicut scriptum tributore omnium bonorum Domino tribuatur. Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum, universalis gentium confessio suscepto Christianae sapraeterea per latorem praesentium fraternitati tuae, benignitatis studiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia  conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum,
Abbreviated transcription (Latin):
fragiis illustrauit: dũ creditoꝵ uob̃
talentoꝵ fidelissime negotiationis
officiis uberẽ fructũ impendens. ei
qͦd signare possitis multiplicatis
gen̾ib p̃parauit. Hocq ecrã illa uo¬
bis recõpensatione collatũ ẽ: qͥ in¬
iuncto ministio iugit᷑ ꝑ sistentes.
laudabili pacientia redẽptionem
gentis illius expectatis: & ur̃is ut
ꝓficerent meritis eoꝵ c̃ saluatio ꝑ¬
pinata. dicente dño. Qui ꝑleuera¬
uerit usq in finẽ: hic saluus erit.
naturali ac luꝑsticiolo morbo pur¬
gata: sui consequerentur miscdiã
Taluatoris. Susceptis nanq apicib
filii nr̃i adeluualdi regis. reꝑimꝰ
quanta sacri eloquri eruditione
animũ eiꝰ ad uere conu̾sionis & in¬
dubitate ficlei credulitatẽ fr̾ntas¬
ur̃a ꝑduxerit. Qua exre le longa¬
nimitate celestis clementie certã
assumentes fiduciam. nõ solum
suppositarũ ei gentiũ plenissimã
salutẽ. immo quoq uicinarum

Expanded text:
fragiis illustravit, dum creditorum vobis fragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei quod signare possitis, multiplicatis generibus praeparavit. Hocque etiam illa a vobis repensatione collatum est, qui injuncto ministerio jugiter persistentes, laudabili patientia redemptionem gentis illius exspectatis, et vestris ut proficerent meritis eorum est salvatio propinata, dicente Domino: Qui perseveravit usque in finem, hic salvus erit . naturali ac superstitioso morbo purgata sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adelvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraperduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae caelestis certam adsumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, immo quoque vicinarum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patribus suis in sepedicto mona¬
sterio & eccłia beatissimi apłoꝵ pͥn¬
cipis. anno ab incarnatione dñi¬
nr̃i iħu xp̃i sescentesimo uicesimo
quarto: die octauo kalendaꝵ mai¬
arui.
ficatũ iustus: qui erat roh¬
fensis eccłie ẽp̾s. Illi autẽ eccłie r̃o¬
manũ ꝓ se consecra uit ep̃m. cdata
sibi ordinandi ep̃os auctoritate a
pontifice bonifacio. qũe successer
fuisse deusdeclit supra memnimus:
cuiꝰ auctoritatis est ista forma Di¬
lectissimo fri iusto: bonifaciꝰ. Qm¬
indicauit. Rec eñ om̃ips cleus aut
fructũ ddeseruit : dũ ip̃e predicato¬
rib euͣngłii fidelit̾ repmisit. Ecce
ego uobiscũ sũ om̃ib dieb: usq ad
consũmationẽ mundi. Quod speci¬
aliter iniuncto uobis ministerio
ciꝰ clementia demonstrauit : ape¬
riens corda gentiũ ad suscipiendũ
predicationis ur̃e singłare mist̾iũ.
Magno enĩ premio fastigioꝵ ur̃oꝵ
delectabile̾ curlũ bonitatis sue suf¬

Expanded text:
cum patribus suis in saepedicto monacum patribus suis in saepedicto monasterio et ecclesia beatissimi apostolorum principis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quarto, die octavo Kalendarum Maiarum ficatum Justus, qui erat Hrofensis Ecclesiae episcopus. Illi autem Ecclesiae Romanum pro se consecravit episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo frindicavit. Nec enim omnipotens Deus aut tri laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suf
Abbreviated transcription (Latin):
fidens ep̃s in diuinu᷑. ubi huma¬
nũ deerat auxiliũ: iussit se obuiã
seuientibus & huc illucq uolanti¬
bus efferri igniũ globis. Erat au¬
tẽ eo loci ubi fsamarũ impetus
marime iucũbebat : martirium
beatoꝵ quatuor coronatoꝵ. Ibigͦ¬
ꝑ latꝰ obsequentiũ manib ep̃s. cepit
orando ꝑiculũ infirmus abigere: qͦd
firma fortium manꝰ multum labo¬
ranclo nequiuerat. Nec mora uentꝰ
sparserat. contra mericliem reflerꝰ
primo uim sui furoris a lesione loco¬
rũ que contra erant abstrarit. Ac
mox funditꝰ qui escendo flammis pa¬
riter sopitis atq ertinctis cõpescuit.
testatu aeriarũ a sua suoꝵq lesio¬
ne crebris orõib uel exhortationih
repellere consueuerat.merito uẽtil¬
& flãmis mundialib preualere. ꝙ
ne sibi siusq nocerent. obtinere pon¬
rat. Et hic ergo postqͣm anuis qu̾io
rerit eccłiam eadbaldo reguante
migrauit ad celos. sepultusq est

Expanded text:
fidens episcopus in divinum, ubi humafidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flammarum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. testatum aeriarum a sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepultusque est
Abbreviated transcription (Latin):
leste regnũ conscendit. atq in eccł̃ia
& monasterio sc̃i petri apłi iuxta
predecessorẽ suũ augustinũ sepultꝰ
est: die quarto nonarũ februariũ.
donie ep̃s: sedem clorouernensis
eccłie tertiꝰ ab augustino suscepit.
Iustus autem adhuc suꝑstes: rohfe¬
sem regebat eccłiam. Qui cũ mag¬
na eccłiam angloꝵ cura ac labo¬
re gubernarent: susceperũt scͥp¬
ta exhortatoria apontifice roma¬
ne & apłice sedis bonifacio. qui
post deusdedit eccł̃ie prefuit. An
mellitus corporis qͥdẽ infirmitate
id ÷ podagra grauatꝰ. sed mentis
gressibus sanus.alacrit̾ terreua
queq transiliens. atq ad celestia
semꝑ amanda. ꝑetencda & querẽ¬
da ꝑͣuolans. Crat carnis origine
nobilis: s culmine mentis nobi¬
lior. Deniq ut unũ uirtutis eiꝰ
unde cetera intelligi possint
cũ nullo aquarũ posset mmiectu
aliquis obsistere. iãq ciuitatis eẽt
pars uastata nõ minima. atq ad
ep̃iũ furens flama se dilataret: cõ¬

Expanded text:
leste conscendit, atque in ecclesia et monasterio sancti apostoli Petri juxta praedecessorem suum Augustinum sepultus est die quarto Nonarum Februariarumdoniae episcopus, sedem Doruvernensis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: Justus autem adhuc superstes Hrofensem regebat Ecclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, annMellitus corporis quidem infirmitate, id est podagra, gravatus, sed mentis gressibus sanis  Al., sanus, alacriter terrena quaeque transiliens, atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint,cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, con
Abbreviated transcription (Latin):
nis. maiori ꝑ otentia cunctis qͥ bri¬
tanniam incolunt angloꝵ pariter
ꝙ britonũ popłis prefuit preter cã¬
tuaruis tantũ. Nec nõ & menanias
britonũ insulas que inter hiber¬
niam & britanniam site sũt:an¬
gloꝵ subiecit imꝑio. Sextꝰ os waldͤ¬

Expanded text:
is majore potentia cunctis, qui Britanniam incolunt, Anglorum pariter et Britonum populis praefuit, praeter Cantuariis tantum, nec non et Mevanias Britonum insulas, quae inter Hiberniam et Britanniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio: sextus Oswald
Abbreviated transcription (Latin):
edilberctus rex cantuariorũ post
regnũ tẽporale qͦd qͥnqͣginta & sex
annis gloriosissime tenuerat.eter¬
na regni celestis gaudia subiit. Ql
tertius quidẽ in regibus gentis an¬
gloꝵ cunctis australibus eoꝵ pro¬
iunciis que humbre fluuio & con¬
tiguis ei terminis sequestrantur a
borealibus imꝑauit: secd pͥmꝰ õiũ
celi regna conscendit. Nã pͥmꝰ imꝑi¬
um huiusmodi elli rex australiũ
saronũ. Scds caelin. rer occidenta¬
liũ saronũ. qui lingua ip̃oꝵ ceau¬
lin uocabatur. tertius ut diximus¬
edilberit rer cantuarioꝵ. quartꝰ
Reduuald rer orientaliũ angloꝵ.
qui eciam uiuente edilbercto eidẽ

Expanded text:
rum, post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilberc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ accõmodans. eisinanimatam
mẽbroꝵ similitudinem cõtulisti.
Qui nisi a te moti fuerint am¬
bulare non poterunt.s tanqͣm
obruti: nulła neq ledendi neq
iuuandi facultatem ad epti sũt.
Qua gͦ mentis deceptione eos de¬
os quib uos ip̃i imaginẽ corꝑis
tradidistis colentes sequimini:
indicio discreto reꝑire nõ possu¬
mꝰ. unde oportet nos suscepto
signo sc̃e crucis ꝑ quod huma̾¬
nũ genus redeptũ est: exetran¬
Dam diabolice uersutie supplã¬
tationem. qui diuine bonitatis
operibus inuidus emulusq con¬
sistit: a cordib ur̃is abicere: ñec¬
tisq manibus hos quos eatenus
materie cõpage uobis deos fa¬
bricastis: confringendos di mi
sa enĩ eoꝵ dissolutio corruptio¬
habuit. nec sensibilitatẽ a suis
factorib potuit quolibet modo¬
susciꝑe: nobis patenter ĩsimiet.
qͣm nichil sit quod eatenꝰ cole¬
batis: dũ ꝑfecto meliores uos qͥ
sp̃m uiuentem a dño ꝑcepistis.

Expanded text:
num adcommodans eis inanimatam num adcommodans eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt; sed tanquam obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus redemptum est, execrandam diabolicae versutiae subplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus hos, quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminsa enim eorum dissolutio corruptiohabuit, nec sensibilitatem a suis factoribsuscipere, vobis patenter insinuet, quod nihil erat quod eatenus colebatis, dum profecto meliores, vos qui Spiritum viventem a domino percepistis,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃i affectu intime karitatis
curauimꝰ. qͣtinꝰ ab ominatis ydoł
eoꝵq cultu. spretisq fanoꝵ fatiu¬
tatibus & augurioꝵ deceptabilib
blandimentis: credatis in deum
bolice captiuitatis. nerib: sc̃e &i
indi uidue trinitatis cooꝑante po¬
tentia absoluti. eterne urte possi¬
tis ẽe participes. Quanta autent
rearitudinis culpa teneantur ob:¬
stricti. hi qui ydolatriarũ ꝑnici
amplectuntur. eoꝵ quos colunt
erempla ꝑditionis insinuant. Un¬
de de eis ꝑ psalmista dr. Om̃s dii
gentium demonia : clñs autem
celos fecit. Et iterũ. Ocũlos hñt
& non uident. aures hñt & ñ au¬
diunt: nares hñt & nͨ odorabũt.
manꝰ hñt & nõ palpabunt: pe¬
des hñt & ñ ambulabunt. Simi¬
les gͦ efficiuntur eis: qui spem sue
cõfidentie ponunt in eis. Quomͦ
enĩ iuuandi quelibet possunt
habere uirtutẽ. hi qͥ ex corrupti¬
bili mat̾ia inferioꝵ eciã & suppo¬
sitorũ tibi manib confiruuntur.
quib indelicet artificiũ huma¬

Expanded text:
cum omni affectu intimae caritatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blandimentis, credatis in Deum bolicae captivitatis nexibus, sanctae et individuae Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reatitudinis culpa teneantur obstricti hi qui idolatriarum pernicamplectuntur, eorum quos colunt, exempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et iterum: Oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt; nares habent, et non odorabunt; manus habent, et non palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt: similes ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium huma
Abbreviated transcription (Latin):
abbatibus ꝑ uniuersam scottiã.
laurentiꝰ. m ellitus & iustus ep̃i.
serui seruoꝵ dei. Dũ nos sedes apłi¬
ca more suo sicut in uniuerso or¬
be terrarũ in his occiduis partib
ad predicandũ gentibus paganis
dirigeret. atq in hanc insulam
que britannia nuncupatur conti¬
git introisse: ante qm cognoscere¬
mus creclentes qͦd iuxta morẽ uni¬
uersalis eccłie ingrederentur. in
in agna reuerentia sc̃itatis tã bri¬
tones qͣm scottos uenerati sumul:
sed cognoscentes britones. s cottos
meliores putanimus. Scottos uͦ
ꝑ daganum ep̃m in hanc quam
suꝑius cõmemorauimus insulam.
& colũbanũ abbatẽ in gallus ue¬
pare in eoꝵ conuersatione diclici

Expanded text:
abbatibus per universam Scottiam, Laurentius, Mellitus et Justus, episcopi, servi servorum Dei. « Dum nos sedes apostolica, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per Daganum episcopum in hanc, quam superius memo ravimus, insulam, et Columbanum abbatem in Gallis vep
Abbreviated transcription (Latin):
quibus sit uiis ad ingressũ regni
illiꝰ ꝓperanclũ. Adducatur aliquis
eger. & ꝑ cuiꝰ preces fuerit curatus.
huiꝰ fides & oꝑatio deo deuota atq
om̃ibus sequenda credatur. Quod
cũ aduersarii licet inuiti cõcecłent
allatꝰ est quidã de gen̾e anglorum
luce ocłoꝵ pͥuatꝰ. Qui cũ oblatus
britonũ sacerdotibus nĩl curatio¬
nis uel sanationis hoꝵ minift̾io
ꝑciperet: tandẽ augustinus iusta
necessitate cõpulsus flectit genua

Expanded text:
quibus sit viis ad ingressum regni quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorumluce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit genua
Abbreviated transcription (Latin):
colloquiũ ep̃os siue cloctores mari
me proxime britonũ ꝓuintie in lo¬
co ubi uso hodie lingua angloꝵ
angustinesac. il est robur augul¬
tim in confinio Wiccioꝵ & occi¬
dentaliũ saxonũ appellatur. cep̃q¬
eis frat̾na admonitione suadere
ut pace catholica secũ habita. cõ¬
munẽ euͣngłiz andi gentibus pro
dño laborẽ susciperent. Nõ enĩ¬
a qͣrtadecima usq ad uicesimam
lunã obseruabant. Que cõputacio:
octoginta triũ łiiii. annoꝵ circło
continetur. Sed & alia pluruna
ciebant. Qui cũ longa clisputati¬
one habita. neq p̃cibus neq hor¬
tamentis. neq increpationibus
augustim ac socioꝵ eiꝰ assensum
prebere uoluissent. sed suas pocͦ
traditiones uniuersis que ꝑ orbẽ
sibi in xp̃o concordant ecclesiis p̃¬
ferrent. sanctus pater augustinꝰ
hunc laboriosi ac longi certami¬
nis finẽ fecit ut cliceret. Obsecre
nimes indomo patris sui. ut ipe
nobis insinuare celestibus signis
dignetur: que sequenda traclitio.

Expanded text:
colloquium episcopos sive doctores maximae et proximae Britonum provinciae, in loco, ubi usque hodie lingua Anglorum Augustines ac, id est robur Augustini, in confinio Wicciorum et occidentalium Saxonum appellatur. Cumqu fraterna admonitione suadens, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent: quia quarta decima usque ad vicesimam lunam observabant: quae computatio octoginta quatuor annorum circulo continetur. Sed et alia plurima ciebant. Qui cum longa disputatione habita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut diceret: « Obsecreml., fecit unanimes in domo Patris sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio,
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatur. gens angloꝵ hrofescest
cognominat. Distat autẽ a dorob̾¬
no milib passuũ ferme uiginti
quatuor ad occidentẽ: in qua rex
edilberctꝰ eccłiam beati andree a¬
ep̃is adiecit. Hefunctus est autẽ
deo dilectus pater augustinꝰ. & posi¬
tũ corpꝰ eiꝰ foras uixta eccłiam beatoꝵ
apłoꝵ petri & pauli cuiꝰ supͣ memi¬
nimus: quia neclũ fuerat ꝑfecta
nec delicata. Mox uͦ ut dedicata
aquilonali clecenter sep ultum est.
In qua eciam sequentiũ archiep̃oꝵ
om̃iũ sũt corpora tumulata. preter
duoꝵ tãtu̾modo. icl ÷ theodori & berc

Expanded text:
dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem a Doruverni millibus passum ferme viginti quatuor ad occidentem, in qua rex Aedilberct ecclesiam beati Andreae aepiscopis, adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et positum corpus ejus foras, juxta ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli, cujus supra meminimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero ut dedicata aquilonali decenter sepultum est: in qua etiam sequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id
Abbreviated transcription (Latin):
oporter cantari. Accedensq ad põ¬
tificem romane & aplice secłis. nõdũ
enĩ erat ip̃e pontifex factꝰ: rogauit
ut genti angloꝵ in britãniã aliqͦs
uerterentur mitteret. se ip̃m para¬
tũ ẽẽ in hoc opꝰ dño cooꝑante ꝑfici¬
encłũ. si tñ apłico pape hoc ut fieret
placeret. Quod clũ ꝑficere ñ posset.
quia & sipontifex conçedere illi qͦd
petierat uoluit: nõ tñ ciues roma
tuere ꝑmittere. Mox ut ip̃e pon¬
tificatus officio functus est: ꝑfecir
opus diu desideratũ. Aliosquidẽ
predicatores mittens. l ip̃e predica¬
tionẽ ut fructificaret suis exhorta¬
tionibus ac precib ad iuuans.ħ
iuxta opinionẽ qm ab antiquis
inserere opportunũ durimꝰ.

Expanded text:
oportet cantari. » Accedensque ad ponoportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Anglorum in Brittaniam aliquos verteretur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romantuere tificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortatiojuxta opinionem quam ab antiquis inserere opportunum  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
uenales positos candidi corporis ac
uenusti uultus. capilloꝵ qͦo forma
egregia. Quos cũ aspiteret: interro¬
eẽnt aspectus. Rursus int̾rogauit.
utrũ idem insulani xp̃iam anpaga¬
noꝵ acdhuc erroribus eeñt implica¬
ti. Dictũq ẽ qͦd eẽnt pagani. At
ille ex intimo corcle longa trahens
suspiria. hen prodolor inquit qͦd̃
tã lucidi uultus hoĩes tenebrarũ
auctor possicdet. tantaq gr̃a frontis¬
conspicui mentem ab interna gr̃a ua¬
cuam gestant. Rursus gͦ interrgauit:
qͦd eẽt uocabulũ gentis illiꝰ. Respon¬
sũq ẽ: qͦd angli uocarentur. At ille.
faciem: & tales angłoꝵ in celis decet
ẽe coheredes. Quod ht̃ nomen ip̃a pro
iuntia. de qua isti sunt allati. Res¬
ponsũ ẽ: quia cleiri uocarentur idẽ
ꝓuintiales. At ille. Bene inqͥt deiri.
latur : Responsũ ẽ: qͦd elle diceret᷑.
At ille alludens acd nomen ait. Alla¬
laudẽ dei creatoris illis inpartibus

Expanded text:
venales positos, candidi corporis, ac venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interroessent aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus essent implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille faciem, et tales angelorum in caelis decet esse cohemen ipsa de qua isti sunt allati? responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, latur? responsum est, quod Alle diceretur. At ille alludens alaudem Dei Creatoris illis in partibus
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ epitaphium huiꝰ modi.
uscipe t̾ra tuo corpꝰ d corꝑe sũptũ
Redd̾ e qͦd ualeas inuificãte d̾o.
Sp̃s astra petit leti nil iura nocebt̾.
Cui uite alt̾iꝰ mors magis ip̃a uia ẽ.
Po̾tificis sumi h claudũt m̃bͣ sepulo
Qui ĩ num̾is sẽꝑ uuit ubiq bonis.
Esuriẽ dapib suꝑauit. frigora ueste:
atq aĩas monitis terit abhoste sacͥs.
Implebatq actu qͥcqͥt sermone docebat:
Esset ut exẽplum mistica u̾ba loquens.
Ad xp̃m anglos ꝯu̾tit pietate magist᷑:
Ad qͥrens ficdei agmuina gente noua.
bas: Ut dño offerres płima lucͣ ggis.
hisq d̾i cõsul factꝰ letare triumphis:
Iã mertedẽ oꝑm iã sñ fine tenes.
ec silentio pretereunda opinio
que de beato gregorio traditio¬
ne maioꝵ ad nos usq ꝑlata ẽ: qua
uidelicet ex causa ad monitus. tã
sedulã erga salutẽ nr̃e gentis curã
gesserit. Dicunt qͦd die quadã cum
aduenientibus nuꝑ mercatoribus
nisse. ac uidisse inter alia pueros

Expanded text:
epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. bas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus nisse, ac vidisse inter alia pueros
Abbreviated transcription (Latin):
uite celestis int̾misit. Nam qͦscłam
ti sunt: in tutam̃tũ cepit obseruã¬
tie regularis habere uidelicet
ut eoꝵ sẽꝑ exẽplo sicut ip̃e scribit
aclorationis placidũ littus quali
anchore fune restring̾etur. cũ in¬
cessabili causaꝵ scłariũ impulsu
fluctuaret. concussamq scli actib
mentẽ. inter eos cotidie ꝑ studiose
ergo consortie ñ solũ a t̾renis ẽ mu¬
nitus incursib. uerũ & ad celestis
erercitia uite magis magisq succẽ¬
lus. Nã hortati sunt eũ ut librum
beati iob magnis inuolutũ obscu¬
ritatibus mistica interp̃tatione discu¬
teret. Neq negare potuit opꝰ: qͦdoͥ
frat̾nꝰ amor multis utile futurũ im¬
ponebat. Sed eũdẽ librũ qͦmͦ iux¬
ta litterã intelligendus. qͣliter acͥ xͥ
& eccl̃ie sacramenta referendꝰ. qͦ senli
unicuiq fideliũ lit aptandus. per
ratione ꝑdocuit. Quod iidelicet
opꝰ in regia quicdẽ urbe inchoauit¬

Expanded text:
vitae caelestis intermisit. Nam quosdam vitae caelestis intermisit. Nam quosdam ecuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad caelestis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq que pene cunctis pena est: uide¬
ralem incurrisse uidebatur referre cõ
suo colloquens: enum̾atis animi sui
iunxit. At nunc ex occasione cure
pastoralis seculariũ hominũ negotia
patitur ÷ & pꝰ tã pulchram quietis sue
speciẽ terreni actꝰ puluere fedatur.
Cũq se ꝓ condescensione multoꝵ ad ex¬
teriora sparserit. etiam cũ interiora
appetit: ad hec ꝓculdubio minor redit.
Perpendo itaq qͥd tolero: ꝑpendo
quil amisi. Dũq intueor illud qͦd
cdecet nichil eũ monachice ꝑfectõis
ꝑdidisse occasione pastoralis cure. ĩ¬
mo potiorẽ tc̃ sũpsisse ꝓfectũ de la¬
bore conu̾sionis multoꝵ. qͣm de ꝓpͥa¬
qͦndã qͥete conuersationis habuerat.
maxime qͥa & pontificali functꝰ offi¬
cio domũ suã monasteriũ facere cu¬
rauit. Et clũ pͥmo de monasterio ab¬
stractꝰ acl ministeriũ altaris ordina¬
tꝰ. atq constantinopolim apochrisi
interreno cõu̾satꝰ palatio ꝓpositum

Expanded text:
quoque quae pene cunctis poena est, videquoque quae pene cunctis poena est, videralem incurrisse videbatur, referre contro conloquens, enumeratis animi sui junxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulcram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro descensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi: dumque intueor illud quod decet, nihil eum monachicae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de pndam quiete conversationis habuerat: maxime quia et pontificali functus officio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinopolim apocrisiarin terreno conversatus palatio propositum
Abbreviated transcription (Latin):
siis eẽt: nr̃am gentẽ eatenꝰ ydolis man¬
cipatam xp̃i fecit eccl̃am. ita ut apłicum
illũ cle eo liceat nobis ꝓferre sermonem.
Quia & si aliis ñ est apłs: sed tñ nobis ẽ.
Nã signaculũ apłatꝰ eiꝰ nos sumꝰ in dño.
Erat autẽ natione romanꝰ. ex pr̃e gordi¬
ano. genꝰ ꝗꝓauis nõ solũ nobile s & reli¬
giosum cducens. Deniq felix eiꝰdẽ apłi¬
& eccła eiꝰ fuit attauus. Sed ip̃e nobili¬
tatẽ religionis ñ minore qͣm parentes &
cognati uirtute deuotionis exercuit.
Nobilitatẽ uͦ illã qͣm ad scłm uidebat᷑
habere. totã ad nanciscendã suꝑne dig
lari monasteriũ petiit. in qͦ tante ꝑfec¬
tionis gr̃a cepit cõuersari. ut sicut ip̃e
postea flendo solebat attestari : animo
illiꝰ labentia cuncta subter eẽnt. ut re¬
bus om̃ib que uoluunt᷑ emineret. ut
nulla nisi celestia cogitare soleret. ut
eciam retentꝰ corpore. ip̃a ĩã carnis clau¬
stra cõtẽplatione tͣnsiret. ut mortem

Expanded text:
sia, nostram gentem eatenus idolis mancipatam Christi fecit Ecclesiam: ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem, quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est: Nam signaculum apostolatus ejus nos sErat autem natione Romanus, a patre Gordiano, genus a proavis non solum nobile, sed et religiosum ducens. Denique  Al., deinde Felifuit atavus. Sed et ipse nobilitatem religionis non minore quam parentes et cognati virtute devotionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae glari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea flendo solebat adtestari, animo illius labentia cuncta subter-essent, ut rebus omnibus quae volvuntur, emineret, ut nulla nisi caelestia cogitare soleret, ut etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ornandisq auro uel argento eccłiis
operã clabant: hic autẽ totꝰ erga
animarũ lucra nacabat. Quicquid
pecume. habuerat. sedulus hoc clis¬
pergere ac clare pauꝑibus curabat:
illud beati iob ueracit̾ dicere posset.
Auris audiens beatificabat me. & ocu¬
lus ludens testimonium redcdebat mͥ:
qͦd liberassem pauꝑem uociferantẽ:

Expanded text:
ornandisque auro vel argento ecclesiis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabat, illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferan
Abbreviated transcription (Latin):
tini primi angloꝵ gentis ep̃i scͥplit.
ut & supra locuimus. totũ ip̃m libel¬
lũ his inserentes historiis. Libellum
quoq sinodicũ qũe cũ ep̃is italie de
necessarus eccłe causis utillimũ cõpo¬
suit. & familiaribus acd quoldã litt̃is.
Quod eo magis mirũ ẽ: tot eũ ac tã¬
ta condere uolumina potuisse. qͦd
om̃i pene iuuentutis sue tẽpore ut uͭ¬
bis ipliꝰ loqu̾am crebris uiscerũ clolori¬
bus cruciabatur. horis momentisq
om̃ibus fracta stomachi uirtũte las¬
sescebat. lentis quidẽ.: sed tam̃ cõti¬
nus febrib anhelabat᷑. Uerũ inter
hec dũ sollicitꝰ pensaret. qͥa scͥptura
teste om̃is. Filiꝰ qui recipit᷑ur flagella¬
tur: quo matis presentibus clurius
depͥmebatur. eo cde eterna certiꝰ p̃sũp¬
tione respirabat. Hec qͥlẽ de ĩ morta¬
li eiꝰ clicta sint ingenĩo: qͦd nec tãto
corporis potuit dolore restringi. Nã
alii quidã pontifices construendis

Expanded text:
tini, primi Anglorum episcopi, scripsit, tini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supra docuimus, totum ipsum libellum his inferentes historiis; libello quoque synodico, quem cum episcopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utilissimum composuit, et familiaribus ad quosdam litteris. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta concedere volumina potuisse, quod pene omni juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur flagellatur, quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat Haec quidem de immortali ejus dicta sint ingenio, quod nec tanto potuit corporis dolore restringi. Nam alii quidem pontifices construendis
Abbreviated transcription (Latin):
patefecit. quales ad eccl̃ie regimen¬
assumi. qͣlit̾ ip̃i rectores uiuere. qͣ discͤ¬
tione singłas quasq audientium ꝑso-¬
nas instruere. & qͣnta consideratione ꝑ¬
priam cotidie debeant. fragilitatẽ pen¬
sare. Sed & omelias euangłii nume¬
ro qͣdraginta cõposuit. quas induob
uoluminib equa sorte distinxit. Li¬
bros eciã dialogoꝵ quatuor fectt. in
quibus rogatu petri liaconi sui uir¬
tutes scõꝵ quos initalia clariores
nosse uel aulire poterat ad exem¬
plum uiuencłi posteris collegit. Ut
sicut in libris expositionum suarũ
quib sit uirtutibus insudandũ edo¬
cuit: ita etiam descriptis sc̃oꝵ mira¬
culis que uirtutũ earũdẽ sit claritas
ostenderet. Primã quoq & ultimã
erechielis ꝓphetẽ partẽ que uideban¬
tur obscuriores. ꝑ omelias uginti¬
& cluas qͣnͣtũ lucił intus habeant de¬
monstrauit. excepto libello responsi¬
onũ que ad interrogationes sc̃i augꝰ¬

Expanded text:
patefecit, quales ad Ecclpatefecit, quales ad Ecclassumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias  quantum lucis intus habeant, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
te se attriuit. Siqͥdẽ euthiciꝰ eiꝰtẽ
urbis ep̃s cloginatizabat corpꝰ ñm
in illa resurrectionis gła ĩpalpab¬
le.uentis aereq subtiliꝰ ẽẽ futur̃
Quod ille audiens & ratione uen¬
tatis & exẽplo dñite  resurrect᷑ois
probauit hoc clognia orthocloxe¬
ficdei om̃i modis ẽẽ contrarium. Ra¬
tholica etenĩ fides habet quod cor¬
pꝰ nr̃m in illa ĩmortalitatis gła sul¬
limatum subtile quidẽ sit ꝑ effe¬
tũ sp̃ualis potentie. sed palpabil
ꝑ ueritatem nature. iuxta exẽpli
dñici corporis. de quo a mortuis sil¬
citato dicit ip̃e discipłis. Palpate
& iudete: qͥa sp̃c carnẽ & ossa non
habet. sicut me uidetis habere. I
gregorius intantũ contra nascentem
heresim nouam laborare contenclit.
tauta hanc instantia iuuante eciam
pussimo imꝑatore tyberio constanti¬
no cominuit: ut nullus exinde sit
inuentus. qui eiꝰ resuscitator existeret.
Aliũ qͦq librũ cõposuit egregiũ qͥuoca¬
tur pastora lis. in quo manifesta luce

Expanded text:
s, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probafidei omnimodo esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Gregorius in tantum contra nascentem haeresim novam laborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce
Abbreviated transcription (Latin):
tionis plena suꝑadiecit: diesq no¬
stros intua pace clisponas. atq ab et̾¬
na clãpnatione nos eripi. & ĩ electoꝵ
tuoꝵ iubeas grege numerari. Rex
autẽ eccłiam tẽporib ĩꝑatoꝵ mau¬
ricii & focatis. Scd̾o autẽ eiꝰdẽ fo¬
catis anno: tͣnͣsiens ex hac uita mi¬
grauit ad uerã que in celis est uitã.
Sepultꝰ uͦ corpore ẽ in eccłia beati
petri apłi ante secretariũ. die qͣrta¬

Expanded text:
nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Rexit autem Ecclesiam temporibus imperatorum Mauricii et Phocatis. Secundo autem ejusdem Phocatis anno transiens ex hac vita, migravit ad veram, quae in coelis est, vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia beatri Petri ap
Abbreviated transcription (Latin):
mane ledem & aplice eccłe tredecĩ annos.
menses sex. & clies decẽ glosissime rexit
tiorem in nr̃a historia eccłiastica facere
sermonẽ. Quem recte nr̃m appellare
pontificatũ in toto orbe gereret. & con

Expanded text:
manae et apostolicae Ecclesiae tredecim annos, menses sex et dies decem gloriosissime rexit,tiorem in nostra historia ecclesiastica facere sermonem. Quem recte nostrum appellare primum in toto orbe gereret pon
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am ꝑ predicatores quos hiic direx̃
cle dentib antiqui hostis eripiens.
et̾ne libertatis fecit ẽẽ participẽ. Cuiꝰ
fidei & saluti cõgaudens. qu̾aq dig¬
na laucle cõmenclans: ⁊p̃e dicit in
expositione beati iob. Elcce lingua
britannie que nichil aliud nou̾at
qͣm barbarum frendere: ĩa dudũ ĩ
cliuinis laudibus hebreum cepit
alleluia resonare. Ecce qͦndã tumi¬
clus. iã substratꝰ scoꝵ pelibus ser¬
uit occeanꝰ. eiꝰq barbaros motus qͦs
terrem principes edomare ferro
nequiuerant. hos ꝓcluuna formi¬
dine sacerdotũ ora simplicibus ner¬
bis ligant. Et qui cateruas pugna
uirtus ei diuine cõgnitionis infu̾dit᷑.
eiꝰdẽ diuinitatis terrore refrenatur:
ut praue agere metuat. ac totis de
hoc quoq cleclarat. qͥa sc̃s augustinꝰ
& socii eius nõ sola predicatione uer¬
borum: sed eciã celestium ostensione
signoꝵ gentem angloꝵ al agniti¬
onem ueritatis ꝑ ducebant.
ecit inter alia beatꝰ papa gregoriꝰ.

Expanded text:
per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem: cujus fidei et saluti congaudens, quamque digna laude commendans, ipse dixit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Brittaniae, quae nil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluia sonare  Al., resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant, et qui catervas pugnanvirtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refraenatur, ut prave agere metuat, ac totis deshoc quoque declarat, quod S. Augustinus et socii ejus non solum praedicatione verborum, sed etiam coelestium ostensione signorum gentem Anglorum ad agnitionem veritatis perducebant. Fecit inter alia beatus papa Gregorius,
Abbreviated transcription (Latin):
litũ qͥdẽ ad predicandũ prouintie on¬
entaliũ saronũ. qͥ tamense fluuio di¬
mari contigui. Quoꝵ metͦpolis lumn¬
donia ciuitas est supra ripã prefati
tẽporis saberttus nepos ed ilbereti ex
sorore ricula regnabat. ꝙͣ uis sub
potestate positus eiꝰdẽ edilbercti.
mellito accepit: rex edilberet in
ciuitate lundonia ecclłiam sancu
sedis ip̃e & successores eiꝰ haberent

Expanded text:
litum quidem ad praedicandum provinciae Orlitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluvio dimari contigui, quorum metropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati temporis Saberet nepos Aedilbercti ex sorore Ricula regnabat, quamvis sub potestate positus ejusdem Aedilbercti, Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti s
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos intentos precibus a barbaroꝵ
gladiis ꝓtegeret. Quoꝵ causã ad uen¬
tus cũ intellexisset rex edilfrid: ait.
Ergo si aduersũ nos ad dm suũ clam¬
mant: ꝓfecto & ip̃i qũauis arma ñ
ferant contra nos pugnant: qͥ ad¬
uersis imp̃cationibus nos ꝑsequutur.
Itaq in hos pͥmũ arma uerti iubet:¬
& sic ceteras nefancle milicie copias
nõ sine magno exercitꝰ sui clãno de¬
leuit. Extincti in ea pugna fuerũt
de his qui ad orandum uenerant:
uiri circiter mille clucenti & solum
qͥn qͣginta fuga lapsi. Hrocmail ad
primũ aduentũ hostiũ cũ suis terga
uertens. eos qͦs defendere. debuerat
inermes ac nudos ferientib gladiis
reliquit. Sicq cõpletũ est presagiũ
sc̃i pontificis augustini. qͣmuis ip̃o
iã multo ante tẽpore ad celestia reg¬
na sublato. ut etiã tẽporalis int̾itus
ꝑpetue salutis cõsilia spreuer̃t̃.
Nno dñice incarnationis sel¬

Expanded text:
qui eos intentos precibus a barbarorum qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga esse lapsos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad caelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus perpetuae salutis consilia spreverant.nno dominicae incarnationis se
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ cũ s̃ib habere nollent: bellũ
tioni angloꝵ noluissent uiã iute
predicare: ꝑ hoꝵ mauꝰ ultionẽ eent
mortis passuri. Quocd ita ꝑ oĩa ut
precdixerat: diuino agente uidi¬
cio patratum est.
ĩquidẽ post hec ip̃e de quo
diximꝰ rex angloꝵ fortissimꝰ
edilfrid collecto grandi exertitu.
ad ciuitatẽ legionũ que a gente
angloꝵ legacester.abritonib aũ
rectiꝰ carlegion appellatur. mari¬
mã gentis ꝑfide stragem dedit. Cũq
bellũ agente conuenerant seorsũ
in tutiore loco consistere: sciscita¬
batur qui eeñt hi quidue acturi
illo conuenirent. Erant autẽ pluri¬
mi eoꝵ de monasterio bancor. inqͦ
tantus fertur fuisse numerꝰ mona¬
choꝵ ut cũ in septẽ portiones esset cũ
prepositis sibi rectoribus monasterĩ
diuisũ. nulla harũ portio m inꝰ qͣm
trecentos homines haberet. qͥ omues
cũ aliis orandi causa conuenerant.
habentes cdefensorẽ noie brocmailũ

Expanded text:
pacem cum fratribus accipere nollent, bellum pacem cum fratribus accipere nollent, bellum tioni Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit DCXIIIbellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnescum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum,