comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis sinu. et parum id curante : latratuum
contusorem opponat illis lapidem. Ego uero
tam in hoc. quam in ceteris si que sunt me¬
is negotiolis. auctori deo cogitationis et lo¬
cutionis mee regendam manum p̾beo: ip̃e
sue ꝓmissionis ꝓsecutor. quaqua uersum
uoluerit. fiat michi p̾cedens. et director. Sa¬
tis nanq et sine dubitatione quidem credu¬
lus existo: qd̃ cui cũq p̾bierit directionem:
aliquocũq ꝑgat. ñ est opus timere. ullius cli¬
uerticuli imꝓuisam offensionem. Fo gͥ di¬
rectricem manũ sermoni cuius ipse auctor
est porrigente ⁊ patronoq cui hec immolamꝰ.
opitulatricis interuentionis suffragium mul¬
tiplicante: dum tue uenerande pater aucto¬
ritati nil diffidimꝰ ÷ accedendi tempꝰ uisũ ẽ
ad id qͦd instituimꝰ.¬

Expanded text:
tis sinu et parum id curante, latratuum tis sinu et parum id curante, latratuum contusorem opponat illis lapidem. Ego vero tam in hoc quam in ceteris, si quae sunt, meis negotiolis auctori Deo cogitationis et locutionis meae regendam manum praebeo; ipse suae promissionis prosecutor, quaqua versum voluerit, fiat mihi praecedens et director. Satis namque et sine dubitatione quidem credulus existo, quod cuicumque praebuerit directionem, illi, quocumque pergat, non est opus timere ullius diverticuli inprovisam offensionem. Eo igitur directricem manum sermoni, cuius ipse auctor est, porrigente patronoque, cui hic immolatur, opitulatricis interventionis suffragium multiplicante, dum tuae, venerande pater, auctoritati nil diffidimus, accedendi tempus visum est ad id quod instituim
Abbreviated transcription (Latin):
minusq intellectum admitentem: solitus
eras habere conquestionẽ. In qua ut fateba¬
ris maxime te offendebat: qͦd antiquus ille
eusdem passionis scͥptor. inuste et discre¬
tionis temperamento. beatũ leodegarium.
nefariũq illius ꝑsecutorem hebroium.
plurib in locis equales facere ñ dubitauerit.
Dicebas eñi: fraudulentiam neqͥssimi car¬
nificis. iusti hominis scĩtati nuillom̃ oportuise
coequari. Uirtutem nanq cum uicio: amen¬
tis est credere. uti unqͣm amicabili consortio.
Tam obsequende siquidem p̾ceptioni: nil
anteponendum commode existimaui. Qmͣ
utinam tam efficaciter adimplere ualeam:
qͣm libentissimam habeo uoluntatem. Si qui
uero tam diffuse pestis. ñ opus est noĩe. depra-¬
uati contagio. conferentes hoc nostrũ opus¬
culum cũ prioris scͥptoris negocio. male tussi¬
ant ⁊ et aliqͥd de nr̃a parte ganniant: tua
pater auctoritas me admisso in tͣnquillita¬

Expanded text:
minusque intellectum admittentem solitus minusque intellectum admittentem solitus eras habere conquestionem, in qua, ut fatebaris, maxime te offendebat, quod antiquus ille eiusdem passionis scriptor iniuste et sine discretionis temperamento beatum Leodegarium nefariumque illius persecutorem Hebroinum pluribus in locis equales facere non dubitaverit. Dicebas enim fraudulentiam nequissimi carnificis iusti hominis sanctitati nullo modo oportuisse coaequari. Virtutem namque cum vitio amentis est credere uti unquam amicabili consortio. Tam obsequendae siquidem praeceptioni nil anteponendum commode existimavi, quam utinam tam efficaciter adimplere valeam inde, quam libentissimam inde habeo voluntatem. Si qui vero tam diffusae pestis – non opus est nomine – depravati contagio, conferentes hoc nostrum opusculum cum prioris scriptoris negotio, male tussiant et aliquid de nostra parte ganniant, tua, pater, auctoritas, me admisso in tranquillita
Abbreviated transcription (Latin):
penuria. Etqͥdem audieram sepius ammo¬
nente erͣngłio. ꝓ scͥpti serui ꝓ negligentia
commissi talenti t̾ribilem cdampnationẽ:
nec tamen illo terrore acdluci poteram. ad
tam turpis uerecundie integram post posi¬
tionem. S postqͣm huius diuine promissio¬
nis blanda manus. semel et iterum et fre¬
quentius quidem mentis mee oculos. hor¬
tando ut ad illam respicerem consueuit de¬
linire ⁊ p̃dictum certe pudorem tociens mͥ
fuisse dominatũ uehementer cepi erubescere:
et qͦd tanidu silueram. ñ paululũ quidem
expauescere. Sicq mͥ ad maioris ꝓuectionis
accessum beata ꝓmissione exꝑgefacto: affuit
consequenter tue pat̾nitatis amplectenda
admonitio. Precepisti em̃i: ut beati leodega¬
rii uenerabiles actus. celebrandamq passio¬
nem. ad lucidiorem ordinatioremq modũ
scribendo reducerem. Sepuis etenm seu ne¬
gligentia tͣnscribentis. seu forte ignorantia
dictantis. siue utroq non bene ordinatam

Expanded text:
penuria. Et quidem audieram saepius, ammopenuria. Et quidem audieram saepius, ammonente euangelio, proscripti servi pro negligentia commissi talenti terribilem dampnationem, nec tamen illo terrore adduci poteram ad tam turpis verecundiae integram postpositionem. Sed postquam huius divinae promissionis blanda manus semel et iterum et frequentius quidem mentis meae oculos hortando, ut ad illam respicerem, consuevit delinire, et praedictum certe pudorem totiens mihi fuisse dominatum vehementer coepi erubescere, et quod tamdiu silueram, non paululum quidem expavescere. Sicque mihi ad maioris provectionis accessum beata promissione expergefacto affuit consequenter tuae paternitatis amplectenda admonitio. Praecepisti enim, ut beati Leodegarii venerabiles actus celebrandamque passionem ad lucidiorem ordinatioremque modum scribendo reducerem. Saepius etenim seu negligentia transcribentis seu forte ignorantia dictantis sive utroque non bene ordinatam
Abbreviated transcription (Latin):
uenerande pater uideretur esse głosa xpisti
militũ certamina. adorandiq triumphi ful¬
gentissimas laudes describendo recensere:
nisi ipsius cui militauerunt regis benigni¬
tas dicendi efficatiam ia aggredientib tn
buere solet qͣm ꝓmptissimam. S cui ut su¬
perarent. dare fuit facile: ut eorum trium¬
phus dici ualeat largiri. nequaqͣm poterit
esse difficile. Amabilissima nanq est hec
ꝓmissio illius: dilata inqͥt os tuum. et ego
adimplebo illud. Cui qͥ prout tanti ꝓmisso¬
ris gr̃a tribuerit ñ conatur assurgere ⁊ qua¬
nam queso ratione negligentie uł incredu¬
litatis delictum poterit effugere: Immo que
tam excellentissime pollicitationis hortamen¬
tum ad loquendi ausum non excitat: ñ
sopitum recte dixeris ⁊ s carere ꝓrsus am̃a.
Nam qͥd laboris est suscepturus ⁊ qui ut
bene loquatur tantũ os aꝑire p̃cipitur ⁊ diu
qͥppe nouerit tua pat̾nitas: ne qͥd tale p̃su¬
merem. pudor et loquendi qͥdem ꝓhibuit

Expanded text:
Eberharde, videretur esse gloriosa Christi militum certamina adorandique triumphi fulgentissimas laudes describendo recensere, nisi ipsius cui militaverunt regis benignitas dicendi efficaciam id aggredientibus buere foret quam promptissimam. Sed cui, ut superarent, dare fuit facile, ut eorum triumphus dici valeat, largiri nequaquam poterit esse difficile. Amabilissima namque est haec promissio illius: Dilata, inquit, os tuum, et ego adimplebo illud. Cui quis, prout tanti promissoris gratia tribuerit, non conatur assurgere, quanam, quaeso, ratione negligentiae vel incredulitatis delictum poterit effugere? Immo quem tam excellentissimae pollicitationis hortamentum ad loquendi ausum non excitat, non sopitum recte dixeris, sed carere prorsus anima. Nam quid laboris est suscepturus, qui, ut bene loquatur, tantum os aperire praecipitur? Diu quippe, noverit tua paternitas, ne quid tale praesumerem, pudor et loquendi quidem prohibuit
Abbreviated transcription (Latin):
cunctanti appetere gladio. qͣs cdñs suos mon¬
strauerat eẽ signaculo. Qua de re nulia iã
ꝓ xp̃o certantib p̾sentis uite indulgebatur
tranqͥllitas: nulla scorum mr̃m erat excusa¬
ta libertas. s. cuncti ꝓdolor aut impuis ussio¬
nib obediebant : aut qͦo statutũ a crucdeus¬
simo cesare fuerat ꝑferebant.

Expanded text:
cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo certantibus praesentis vitae indulgebatur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant.
Abbreviated transcription (Latin):
pliata eccłia ipsa. cum de loco cripte pͥoris
sepulchrũ una cum beati remigii corpe
tussatum est. in criptam maiori et pulchrio¬
ii ope factam: ipsum corpꝰ sanctissimum
sicut̾ et in anteriore tnslatione ab episcopi
remorũ dioceseos integrum inuentum est¬
& brandeo rubeo iuolutũ. Et cũ de ipso
sepulchro in locello argenteo est tnspositũ:
pars de ipso brandeo cum sudario qͦd fue¬
rat suꝑ corpus eius assumpta: in scrimolo
eburneo secus altare sc̃e marie in ciuitate.
bonore debito uenerantur. Locellum autẽ
reo in quo ante iacuerat suꝑpositum fuit.
et reliquie que ad caput illius extra sepul¬
chrum reperte fuerant in sepulchro in quo

Expanded text:
pliata ipsa aecclesia, cum de loco criptae prioris sepulchrum una cum beati Remigii corpore translatum est in criptam maiori et pulchriori opere factam, ipsum corpus sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, ab episcopis Remorum dioceseos integrum inventum est et brandeo rubeo involutum. Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo est transpositum, pars de ipso brandeo cum sudario, quod fuerat super caput eius, assumpta in scriniolo eburneo, secus altare sanctae Mariae in civitate honore debito veneratur. Locellum autem reo, in quo ante iacuerat, superpositum fuit, et reliquiae, que ad caput illius extra sepulchrum reperte fuerant, in sepulchro, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
semel a scđo tͥ p̃cepi. ut hinc abscederes: S
qͥa contempsisti binc ꝑgere: aliorũ dleportatio¬
ne abscedes. Et ꝑcussit illam uirga qͣm tene¬
bat manu. Que toto corꝑe in maximum
tumorem conu̾̃so: qͦd udit uiro suo richin

Expanded text:
semel et secundo tibi precepi, ut hinc abscederes? Sed quia contempsisti hinc pergere, aliorum deportatione abscedes'. Et percussit illam virga, quam tenebat in manu. Quae, toto corpore in maximum tumorem converso, quod vidit viro suo Richuin
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid sola in hemo castitas que murbib s̃
est: Cur itaq ñ in eiuitatẽ reuertim de qua ad
tẽpus excessim̃: In in hemo sola ds ȩxauait oras¬
tes: Quis cibo angłoꝵ uiuit: Quẽ peccoꝵ et fem¬
rũ delectat fieri solaciũ: Qnta nos habet neces¬
sitas hic morari: Cur itaq ñ regressi m locũ in
quo natisumꝰ benedicimꝰ dm̃i: Audiens igit᷑ ser¬

Expanded text:
Nunquid sola in eremo castitas, quae in urbibus non est? Cur itaque non in civitatem revertimur, de qua ad tempus exivimus? An in eremum solum Deus exaudiet orantes? Quis cibo angelorum vivat? Quem pecorum et ferarum delectat fieri socium? Quanta nos habet necessitas hic morari? Cur itaque non regressi in locum, in quo nati sumus, benedicimus Dominum? » Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
głio premonuit considerare uolatilia celi
quia ñ serunt neq congregant in horrea. et
ds pascit illa: ad nr̃am implendam caritatẽ
cicius tribuet consolationem. Mirum in mo-¬
dum. mor ut uerba compleuit: missus geni

Expanded text:
gelio praemonuit considerare volatilia caeli, quia non serunt neque congregant in horrea, et Deus pascit illa, ad nostram inplendam caritatem citius tribuet consolationem'. Mirum in modum, mox ut verba complevit, missus geni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt malum abire. Tunc sompno sopitus fes¬
sus. sic siluit senex. Ast niuenis sc̃i spernens
paruam ceruens in littore stantẽ. qua soliti fue¬
rant hoĩes transcendere uicinum flumen. qõ
accole nominant ipsis in partib helnam: ce
cendit in illam. ludere uolens inter huiꝰ ruiuli
ripas. Ast illum pelagus rapuit. in ualida
uenti. Tunc subito surgit seua in ponto tem
pestas : et ipsa nauicula tumescentib undis
quassata. nec gubernacula nec gubernatorẽ
habens: huc illucq fluctib errans. deuenit in
mari. qd̃ magno brittanniam gurgite secerint
ba doctoris: mori se se credidit. uentis pugnan¬
tib et undis: nam nec nauis nec iuuenis po¬
terat resistere ponto. Tunc ds illum ꝑ merita
p̃cantem audomari: saxonicam ilico deduxit
ad terram. Hinc iterum stupidus ignota cer¬
confitens mobedientie culpam. lacrimis uber
patronum. Fidens in dñm: cito recurrit ad

Expanded text:
veni quod esset malum abire. Tunc sommo sopitus fessus sic siluit senex. Ast juvenis optimi spernens naviculam cernens in littore stantem, qua soliti fuerunt homines parvum transscendere flumen quod accolae nominant ipsis in partibus Elna  Elncendit in illam, ipse volens ludere in hujus rivuli ripas. Ast illum in pelagus rapuit vis valida venti. Tunc subito surgens in ponto saeva tempestas, ipsa navicula undis tumescentibus quassata, nec gubernacula nec gubernatorem habens, huc et illuc fluctibus errans natabat in mari quod magno Britanniam gurgite secernit t verba patroni; mori sese credidit ventis pugnantibus in undis; nec navis nec juvenis poterat resistere ponto. Tunc illum per merita precantem trepidum Saxonicam ilico deduxit ad terram. Tum iterum stupidus, ignota cerconfitens inobedientiae culpam, lacrymis ubertpatronum, in Dominum fidens cito recurrit ad
Abbreviated transcription (Latin):
maro. clementiam omĩpotentis exposcit. Ae
post humilitatis lacrimas: obtinuit oratio
effectum. Nam puer surrexit incolumis: et mem¬
broꝵ compago ad pͥstinum est officium reuo¬
cata. Acducit nempe dñs pueri ãnuatim exe¬
turum. Atq bis ita ꝑactis: deo gr̃as agendo.
ad propriam remcauit domũ. Sicq factũ
ẽ ut cdeinceps incole ipsius loci. res monaste¬
rii eiꝰ non solũ uineas uł pomorũ arbores
aut hortos inuacdendo rappere nollent: sed

Expanded text:
maro, clementiam omnipotentis exposcit. Ast maro, clementiam omnipotentis exposcit. Ast post humilitatis lacrimas oratio obtinuit effectum; puer quoque surrexit incolomis, et membrorum compago ad pristinum est officium revocata. Addens nempe dominus pueri, annuatim se exeturum, atque his ita peractis, Deo gratias agendo ad propriam remeavit domum. Atque ita factum est, ut deinceps incolae loci ipsius res monasterii eius, non solum vineas vel pomorum arbores aut horta invadendo raper
Abbreviated transcription (Latin):
uineas. familias cũ stipulatione idoneorum te
cul a reno flumine eodem uoto ac desiderio
feruentes: etiam agros suos uineasq sc̃o uiro¬
assignantes firmauerunt. Quadlam gͥ die.
tempore uindemie. pastor quidam puerulus
ciriusdam uiri religiosi errinus nomine. in in¬
neam glorioso uro collatam intrauit: et furtĩ
sinum ce uins rapiendo compleuit. Et hoc
facto: acd coequales suos cum p̃da rediit. Ro¬
gantib quoq socus ut secum impertiret p̃dam
quã aclportauit: immittenti in sunu manum
cdexteram. ita ambe immobiles adheserunt:
ut nec sinistra qua sinus tenebatur complexus.
to ore retrorsum lingue ꝑdiderat officium.
Tunc stupentib reliquis sociis. puerum debi¬
puero: duunc statim quesit miserationis
auxilium. Assumpto secum misero et negligen¬
te puero. situlam quoq plenam uino ꝓprio
eorum lingua gebuualdastroph dicitur ꝑre¬
xit: offerens qo afferebat altari. et prono uul¬
tu una cum puero prostratus cum fletu pro

Expanded text:
ino favente, stipulatione idoneorum tescul a Reno fluvio, eodem voto ac desiderio ferventes, etiam agros suos vineasque cum ram vero die tempore vindemiae pastor, puerulus cuiusdam religiosi viri Eckinus nomine, in vineam glorioso viro conlatam ingressus , furtim sinum de uvis rapiendo complevit et, hoc facto, ad coequales suos cum praeda rediit. Rogantibus quoque sociis, ut expertiretur praeda, quam portavit, inmittenti sibi manum in sinu dexteram ita ambae immobiles adheserunt, ut nec sinistra, qua sinus tenebatur complexus, to ore retrorsum linguae perdiderat officium. Tunc, stupentibus reliquis sociis, puerum debio, divinum statim quaesivit miserationis consilium. Adsumpto secum misero et neglegente pastore, situlam quoque plenam vino, proprio a, quae eorum lingua Gebwaldastborp dicitur, perrexit, offerensqne quod perferebat altari et prono vultu una cum puero prostratus, humido vultu
Abbreviated transcription (Latin):
guta pedum altitudinis habentem. Cum¬
autem copia hauriendi aqͣm ꝓpter absentem
funem cdeeẽt: puella paruula sitis causa. tan¬
te altitudinis aqͣm ꝓna aspiciendo. incaute
ad ima de lapia ẽ. Maior uͦ que suꝑ pucei
os stupefacta remansit: ignara utilioris consi¬
lii : garriens tamen eiulando. plurimam mł¬
titudinem uoce sua aduenire compulit. Cum
uͦ concurrentes circũquaq conspiceret puella:
clamauit. iuix p̃ niimo clolore causam sui eni¬
latus aperuit: et cum restis putei cleeẽt: angor
intolerabilis ñ defuit: quomͦ aut qua arte
calauer uel defunctũ a ꝓfundo putei posseã
abstrahere. Tunc cunusclam fñs ipsuis
monasterii minister accurrens: cdum rem
explorat actam. ad altum transcurrit pute¬
um: atq reste abrupta in puteum cdescen¬
dit⁊ et puellam more anseris suꝑ natantem
aqͣm repperit: nec etiam ipsa uestim̃ta tani
casus altitudine humectabantur: sicco quoq

Expanded text:
 pedum altitudinem habentem, c pedum altitudinem habentem, cum copia hauriendi aquam propter absentem funem deesset, puella parvula sitis causa tantae altitudinis aquam prona aspiciendo incauta ad ima conlapsa est. Maior autem, quae super os putei stupefacta remansit, ignara utilioris consilii, garriens tamen heiulando plurimam multitudinem voce sua advenire conpellebat. Dum vero concurrentes circumquaque conspicerent, puella clamans vix prae nimio timore causam sui heiulatus aperuit. Et dum putei restis defuisset, angor intolerabilis non defuit, quomodo vel qua arte etiam cadaver vel defunctum a profunditate putei extraheretur. Tunc cuiusdam fratris ipsius monasterii minister adcurrens, dum rem exploravit peractam, ad alium transcurrebat puteum, atque inde reste arrepto, puteum descendebat et puellam more anseris supernatantem aqua repperit. Nec etiam vestimenta tanti casus altitudine per omnia humectabantur; sicco quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ciori gestam diximus uirtutem ꝓpter merita
miraculũ  declaratũ ẽ. De quo pene innumera¬
biles promiscui sexus testes. uirorũ feminarũq
adhuc manent: qui adhoc spectaculum p̃sen¬
tes astiterunt. Q uodam tempore. ut annua¬
tim mos ẽ. ꝑ om̃s ꝓuintias ubi xp̃iana religio
firmitatis optinet iugorem: rogationes triũ
cdicrũ sollempniter celebrabantur. Ut ad sepe¬
dictum templum. qd̾ huius prouintie maxi¬
terre tracditum ẽẽ cernitur corpus: caterua¬
meridianam fatigate plebi in ꝓcessione. etĩã
ad candem basilicam reu̾tenti missa celebra¬
ri debebatur. Inter quorũ multitudinem: mu¬
lier quedam cum duab filiab puellulis con¬
ueniebat. Incipiente uͦ cantore antiphonam:
minor maiori sitis ardore fatigatam se ẽẽ que¬
ritabat. Cui affectus causa compatiebat᷑ ma¬
ior:et apphensa manu minoris duxit in eccłiam
ut sitim infantule utcũq temperaret. Due¬
nerunt gͦ simul ad puteum: ñ mimis sexa¬

Expanded text:
tiori digestam iam virtutem pro merita miraculum declaratum est, de quo pene innumerabiles testes promiscui sexus, virorum feminarumque, adhuc manent, qui ad hoc spectaculum praesentes adstiterunt. Quodam tempore, dum, ut annuatim mos est, per omnes provincias, ubi christiana religio firmitatis obtinet vigorem, rogationes trium dierum sollemniter cęlebrarentur, et ad eundem templum, quod etiam huius provinciae maxiterrae traditum esse cernitur corpus, catervameridianam fatigatae plebi in processione et iam ad eandem ęcclesiam revertenti missa cęlebrari deberetur. Inter quorum multitudines mulier quaedam cum duabus filiabus puellulis parvis conveniebat; incipiente vero cantore antiphonam, minor maiori sitis ardore fatigatam se esse quaeritabat. Cui affectus causa conpatiebatur maior, adprehensaque manu minoris, extra duxit ecclesiam, ut sitim infantulae utcumque temperaret. Pervenientes ergo simul ad puteum non minus LX
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictam plebem ad ueri dei cultum p̾fatus por¬
tifer conuertit: uerbum diuinũ concurrentibus
ad cum undiq p̃dicando turibis. multosq in
dei nomine a uarus liberando languorib:. mag¬
narum sibi signa uirtutũ largicio concessit di¬
uina: de quib nunc almificis illius inrtutib
sequens sermo tp̃o fauente pauca deꝓmere
pertt. Quaciam die aucdomarus egreguis xp̃i
intrauit orare: ibiq ꝑ prolixum diei spacium
uerbũ dei circumstantib turbis p̃dicans. mis
ra diei bora. uenerabilis uite senex lassus.
sese locauit in lectulo. Dehinc parium pau¬
sanli spacium suo uolens indulgere corpuscu¬
to multis laborib fatigato: unus de cutunstar¬

Expanded text:
dictam plebem ad veri Dei cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis, multosque in Dei nomine variis liberando languoribus, magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina, de quibus nunc almigeris illius virtutibus subsequens sermo, Christo favente, pauca depromere properat. Quadam vero die Audomarus egregius Christi intravit orare, ibique prolixum aestivi diei spatium verbum Dei circumstantibus turbis praedicans. Missnis diei horis vitae venerabilis senex lassus sese locavit ad lectum. Dehinc parvum pausandi spatium volens suo indulgere multis laborib
Abbreviated transcription (Latin):
plenus: etate tener. fide robustus. districdo re¬
gule rigori subditus: inter monachorum agy¬
ui ppłm fuit imbutus. Omnib xp̃i militib
in p̾clicto monasterio habitantib: cdiuina
suadente gr̃a amabilis fuit. Erat eñi mente
et corpore castus: obedientia atq humilitate
refertus: in diuina scientia eruditus: man¬
suetudine et caritate plenus: districtis parsi¬
monie castigatus ieumus : ꝓlixis noctium
pingil extubus: sciens qd̾ scriptum ẽ. Beati
serui illi: quos cũ uenerit dñs inuenerit in¬
glantes. Cum ꝑ plures annos sub cenobiali

Expanded text:
plenus, aetate tener, fide robustus, destricto replenus, aetate tener, fide robustus, destricto regulae rigore subditus, inter agium monachorum populum fuit inbutus omnibusque Christi militibus in predicto monasterio habitantibus, divina suadente gratia, amabilis fuit. Erat enim mente castus et corpore, oboedientia atque humilitate refertus, in divina scientia eruditus, caritate et mansuetudine plenus, districtis parsimoniae castigatus ieiuniis, prolixis noctium pervigil excubiis, sciens, quod scriptum est: Beati sunt servi illi, quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilante
Abbreviated transcription (Latin):
gundie regione. in dei nomine fuit fundatũ
Sc̃o gͥ eustasio abbati. qͥ tunc in p̃dicto mona¬
sterio sc̃e adq beate monachorum p̃erat mul
nifestauit desideria religiosa: sequens quod
scriptum ẽ. Interroga patrem tuum et annun¬
tiabit t: niaiores tuos et dicent t. Sc̃s uero
custasius eos in dei nomine flagrare cernets.¬
et in beati audomari uultu et uerbis gr̃ãm¬
fuisse cognoscens diumam: salubre atq ꝑfe¬
ctum scam sacre scripture auctoritatem predi¬
ctis dei famulis dedit consiliũ: suadens uide¬
licet utrisq aliqͣndo simul. aliqͣndo separatĩ
ut sub regulari disciplina secũ in cdei ꝑseueras¬
sent seruitio. Ambog̾ diuino ardentes amore:
spũalis patris custasii sequentes consilium:
sub sacre regłe iugo m̃te deuota se subieceruri
Beatus gͥ eustasius imm̃so gaudio repletus:
eos sc̃o monachorum consortio contiuo con
uixit. Oehinc sc̃s audomarus spũali gr̃a

Expanded text:
gundiae regione in Dei nomine fuit fundatum. gundiae regione in Dei nomine fuit fundatum. Sancto igitur Austasio abbate , qui tunc in predicto monasterio sanctae atque beatae monachorum mnifestaverunt desideria, sequentes quod scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi, et majores tuos, et dicent tibi . Sanctus vero Austasius eos Dei amore flagrare cerneet in beati Audomari vultu et verbis gratiam cognoscens fuisse divinam, salubre atque perfectum secundum sacrae scripturae auctoritatem predictis Dei famulis dedit consilium, suadens videlicet utrisque, aliquando simul, aliquando separatim, ut sub regulari disciplina secum in Dei perseverassent servitio. Ambo igitur divino ardentes amore, spiritalis patris Austasii sequentes consilium, sub sacrae regulae iugum mente devota se subiecerunt. Beatus igitur Austasius, inmenso gaudio repletus, eos sancto monachorum consortio coniunxit. 3. Dehinc sanctus Audomarus, spiritali gratia
Abbreviated transcription (Latin):
igitur aguis pontifex audomarus : ex nobilib
et inclitis scđm seculi dignitatem. et in fide
catholica eruditis. ortus fuit natalib. in constan¬
tinensi regione. nec longe a constantia ciuitate:
et in eo specialiter loco qui aurea uallis uocatur
natus ẽ. Genitor huiꝰ inter suos clarus. uocaba
nutriebant disciplinis: unicum eñi eum ha¬
bebant filium. Friulfus uͦ post predicte con¬
iugis obitum. et puero etate et gr̃a crescente :
suaui iugo xp̃i ac leui. diuina stimulante gr̃a
confortante ac suadente audomaro filio suo.
se subdere studuit. Ambo gͥ. genitor uideli¬
cet friulfus. cũ filio suo audomaro. complen¬
tes qd̃ scriptũ ẽ. uade uende omnia que ha¬
bes et cla pauꝑibus et uem sequere me. et ha¬
bebis uitam eternam ÷ mundo mortui. cdeo
uiui. caducis in opes. ꝑhennib locupletes deo
similes ad xp̃i militũ ꝑrexere cenobium. qd̾
famoso nomine uocatur luxouiũ. uasta here
nensi uiro. beato columbano abbate. in bur¬

Expanded text:
igitur agius pontifex Audomarus ex nobilibus et inclitis secundum saeculi dignitatem et in fide catholica eruditis ortus fuit parentibus in Constantinense regione nec longe a Constantia civitate et in eo specialiter loco, quae Aurea Vallis vocatur, natus est. Genitor vero huius inter suos clarus Friulfusnutriebant disciplinis. Unicum enim Audomarum habebant filium. Friulfus vero post predictae coniugis suae obitum, et puero aetate et gratia crescente, suavi iugo Christi ac levi, divina stimulante misericordia, cum confortante ac suadente Audomaro filio suo se subdere studivit. 2. Ambo igitur, genitor videlicet Friulfus cum beato filio suo Audomaro, inplentes, quod scriptum est: Vade et vende omnia quae habes et da pauperibus et veni, sequere me, et habebis vitam aeternam, mundo mortui, Deo vivi, caducis inopes, perennibus locupletes, Deo Christi militum perrexere caenubium, quod famoso nomine vocatur Luxovium, quodque nense viro, beato Columbano abbate, in Bur
Abbreviated transcription (Latin):
sua: orauit. Et ingressa est ulterius cubiculũ:
et salutauit om̃s fratres uel sorores. dicens. Ob
multitudo fidelium: qui et rogabant eam ut
modicum requiesceret. Ualde eñi erat fatiga¬
ta in naui. Et cũ requieuisset: statim apparuit
ei beatissimus adrianus. dicens ei. Bene ueni

Expanded text:
st haec ingressa interius cubiculum . sa| lutauit omnes fratres uel sorores dicens . multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue. Et cum requieuisset. Appa| ruit ei beatus hadri
Abbreviated transcription (Latin):
ac dagoberti francorum regis noticiam pue¬
nit. Abscondi eñi non potest ciuutas super
et ab omni francorum ppło uocatus: sc̃o acha¬
rio nouiom̃sis urbis ep̃o opitulante: al cio¬
cendum atq gubernandum taruanensis ur¬
bis ppł̃m ep̃alem cũ magna mentis hamiliti¬
de iumpsit bonorem. In quo gradu uerbura
harum in corcla credentiũ seminans. ani¬
marum corporũq langores curans: captiuos
umelatos redimens. uiduanĩ inopũq pre
ornib curam gerens: plebem sibi aano ere¬
Atom ute gubernabat: Precutuss tatuaner

Expanded text:
gata usque ad Dagoberti Francorum regis notitiam pervenit - abscondi enim non potest civitas super ipe Dagoberto, et ab omni Francorum populo vocatus, S. Achario Noviomense episcopo opitulante, ad docendum atque ad gubernandum Terwanensis urbis populum, episcopalem cum magna mentis humilitate sumpsit honorem: in quo gradu verbum divinum in corda credentium seminans, animarum corporumque languores curans, captivos vinculatosque redimens, viduarum inopumque prae omnibus curam gerens, plebem sibi a Domino creditam rite gubernabat. Praedictus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uo sanctorum patrum uene¬
randa memoria. in omnipoten¬
tis dei laudem uenerabiliter ẽ¬
recolenda: et eorum honorabilis
uita ad exemplum fidelium. fideliter est ꝓferen

Expanded text:
um patrum priscorum veneranda memoria in omnipotentis Dei laudem venerabiliter est colenda, et eorum honorabilis vita ad exemplum fidelium fideliter est proferen
Abbreviated transcription (Latin):
t uitores eodem tempore quoitis. qncanit
multi tamen alhuc ex ipsis taruanensib cul¬
tui adherebant idolorũ. Dostqͣm autem auo
beati uiri p̾dicti fuscianus et uictoricus de p̃faca
nen ses ad culturam iterum reuersi sunt ydoloꝵ
Non solum em̃ hi qui nomen dm̃ antea recire
noluerunt: s etiam illi qui a p̃dictis patrib fue¬
rant baptizati: pari errore ducti idola colebari.
Summus gͥ p̾dictus pontifex audoniarus ean¬
dem ingressus urbem. salutifera cdiuni uerbi
p̃cepta stolidis paganoꝵ cordib tracdidit: feras¬
ꝙ eoꝵ mentes tetris ignorantie caliginib cecatas
largo euangłii lumine illuminauit: nanaq
simulacbra clestruendo igni tradiclit: sacrilegãꝙ
idolorum culturam in p̾dicta urbe funditus eũ¬
tit: ornnem in ca habitantẽ popłm ad ficiem ca¬

Expanded text:
t divinum, eodem tempore quo S. Quintinus in multi tamen adhuc ex ipsis Terwanensibus cultui adhaerebant idolorum. Postquam enim duo beati viri praedicti Fuscianus et Victoricus de praedicnenses ad culturam iterum reversi sunt idolorum. Non solum enim hi qui nomen Domini antea recipere noluerunt, sed etiam hi qui a praedictis Patribus fuerunt baptizati, pari errore ducti idola colebant. Summus igitur praedictus pontifex Audomarus eamdem ingressus urbem, salutifera divini verbi praecepta stolidis paganorum cordibus tradidit, ferasque eorum mentes tetris ignorantiae caliginibus caecatas largo Evangelii lumine illuminavit, vanaque simulacra destruenda igni tradidit, sacrilegamque idolorum culturam in praedicta urbe funditus evertit, omnemque in ea habitantem populum ad fidem c
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fumus euanuerunt.
is & talib uirtutum magnarum
gr̃a pollens: impleto uite p̃sentis
curricło uitam ꝑcepturus eternam emicu¬
it scło. Cuiꝰ beatum sepulchrum miracłoꝵ
illustrũ effectu:. plerumq redlitur głosum.
Mascarpionis serm ipsius monasterii men¬
tem: iniquus demon obsederat. Qui ꝑtriũ
annoꝵ curricła inergumimiꝰ factus: ad sepu¬
chrum beati uii debaccans. tanddem eius
est ut credimꝰ oratione eiecto demone exp̃¬
gatus: multos deinceps mente integra inuers
annos. Iuliam comux quartans febris ac¬
censu laborans: ut sepulchrũ beati uiri acci¬
git: compresso ardore ac tremore corporali.
sanata discessit. Simili sorte & baudimun¬
di uxor ab hac febre laborabat: s ubi ad le¬
ctulũ sc̃i uiri ꝓstrata fudit orationẽ⁊ mox
incolumitati restituta conualuit. Multa
quidem & alia de eo audiuimꝰ: s sufficere
hec ad credulitatẽ catholicoꝵ que scripta st̃¬

Expanded text:
1231 sicut fumus evanuerunt. 1231 sicut fumus evanuerunt. us virtutum magnarum gratia pollens, impleto vitae praesentis curriculo, vitam percepturus aeternam emicuit saeculo, cujus beatum sepulcrum miraculorum illustrium effectu plerumque redditur gloriosum. Mascarpionis servi ipsius monasterii mentem iniquus daemon obsederat, qui per trium annorum curricula energumenus factus, ad sepulcrum beati viri debacchans, tandem ejus est, ut credimus, oratione ejecto daemone expurgatus, multos deinceps mente integra vivens annos. Juliani conjux quartanae febris accensu laborans, ut sepulcrum beati viri attigit, compresso ardore ac tremore corporali, sanata discessit. Simili sorte et Baudimundi uxor ab hac febre laborabat: sed ubi ad lectulum sancti viri prostrata fudit orationem, mox incolumitati restituta convaluit. Multa quidem et alia de eo audivimus, sed sufficere haec ad credulitatem Catholicorum quae scripta s
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ sacerdotis oratoriũ expetiuit.
S ille elatus suꝑbia: absente beato iro
seruum abstrahit. ceciditq S mox a febre
correptus: sp̃m exalauit. Quartanar ũ. ter¬
cianarumue. uł reliquarũ accessus febrrũ
oratione facta: sepius mitigauit. Uenenũ
malȩ pustulȩ: imposito salutari signo re¬
struixit. Obsessos demonib: inuocato tri¬
nitatis noie emundauit. Nam surgente¬
eo quadam nocte de stratu suo. ad recłlen¬
dum officiũ: uidit duos arietes magnos
suis forib asistentes. quasi prestolantes ad¬
uentũ eiꝰ. Quo inso: furibundi ad eũ cum
impetu ualido dirigunt᷑. At ille signũ cru¬
cis opponens: illis euanescentib absq metu
oratoriũ ẽ ingressus. Alia nocte regressus ab
oratorio. inuenit cellulam suam plenam
demonus: dixitq: eis. Unde uenistis: Ar¬
ma auint hesterna ie egressi: ad hunc
locũ accessimꝰ. Quib ille. Abscecdite inqͥt
detestabiles: & nolite accedere ad locum in
qitio nomen dm̃ iuocatur. Hȩc eo dicente

Expanded text:
us Sacerdotis oratorium expetivit: sed ille elatus superbia, absente beato Viro, servum abstrahit, ceciditque. Sed mox a febre correptus spiritum exhalavit. Quartanarum, tertianarumve, vel reliquarum accessus febrium oratione facta saepius mitigavit. Venenum malae pusulae, imposito salutari signo, restinxit, obsessos daemonibus, invocato Trinitatis nomine, emundaeo quadam nocte de stratu suo ad reddendum officium, vidit duos arietes magnos suis foribus assistentes, quasi praestolantes adventum ejus: quo viso furibundi ad eum cum impetu valido dirigunt. At ille signum crucis opponens, illis evanescentibus absque metu oratorium est ingressus, Alia nocte, regressus ab oratorio, invenit cellulam suam plenam daemoniis, dixitque eis: Unde venitis? A Roma, aiunt, hesterna die egressi, ad hunc locum accessimus. Quibus ille: Abscedite, inquit, detestabiles, et nolite accedere ad locum in quo nomen Domini invocatur. Haec eo dicente
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tens. lectulo m̃bra ꝓstram. Tantũ enim
uisionis ipsius ordine sum pauefactus: ut ocu¬
lis hauriens et̾na mortalib sufferre terrenis.
sensib celestia ñ ualerem. Itaq uictus iacui:
& ugore corpusculi dep̃ssus leticie mole sub¬
cubi. Tunc sepedictus diaconus inquit. Es
quidem ut narras gaudiorũ timore confectus.
si exultare te conuenit. qͦd uidere meriusti in¬

Expanded text:
revertens lectulo menbra prostravi. Tantum enim revertens lectulo menbra prostravi. Tantum enim sum visionis ipsius ordine pavefactus, ut oculis hauriens aeterna mortalibus, sufferre terrenis sensibus caelestia non valerem. Itaque victus iacui et vigore corpusculi depressus leticiae mole succubui'. Tunc sepe dictus diaconus inquit: 'Es quidem, ut narras, gaudiorum timore confectus; sed exultare te convenit, quod cernere meruisti vi
Abbreviated transcription (Latin):
seruus dñi fugato diabolo. absolutionẽ capto
p̃cib & oratu indulsit: factoq in uno gemine
claruere uirtutes : ut qũe potestas uixerat.
benignitas liberaret. Leuburedus quoq archi¬
diaconꝰ: ipsius serui dei eo tempore obsequũs
inherebat. Qui cũ ad matutinas laudes red¬
cellulam domni apollinaris accessi. Qͣm cũ
imm̃so lumine fulgere conspicerem: amoris
instinctu. integritatem ipsius cupiens inuesti¬
gare miracłi: studio deuotionis exarsi. Cũq
inter patentes ianuas inserto lumine. uide¬
re cuncta posse me credidi. qͥmqͣm magna
claritate terrerer: tam̃ qͣnto fulgor magis cre¬
uerat : tanto miracłm euidentius noscebat᷑.
bia patentia regna celoꝵ. etiã corꝑalib oculis
inlpicere crederet᷑ frantqante eum ae post̾
columpne due. mirabili ꝓceritate conspicue:
ardenti lumine radiantes: cereosq singulo lu¬
mine gestantes in u̾tice. Qua claritate decer¬
ritus. & gaudiorũ magnitudine tremefactus:

Expanded text:
servus Dei, fugato diabolo, absolutionem capto precibus exoratus indulsit, factoque in uno geminae claruere virtutes, ut quem potestas vinxerat, benignitas liberaret. 13. Leubaredus quoque archidiaconus ipsius servi Dei eo tempore obsequiis inherebat. Qui dum ad matutinas laudes redcellulam domni Apollinaris accessi. Quam cum inmenso lumine fulgere conspicerem, amoris instinctu integritatem ipsius cupiens investigare miraculi, studio devotionis exarsi. Cumque inter patentes ianuas, inserto lumine, videre cuncta posse me credidi, quamquam magna claritate terrerer, tamen quanto fulgor magis creverat, tanto miraculum evidencius noscebatur.bia patentia regna celorum etiam corporalibus oculis inspicere crederetur. Erantque ante eum et post columnae duae mirabili proceritate conspicuae, ardenti lumine radiantes cereosque singulos gemino gestantes in vertice. Qua claritate deterritus et gaudiorum magnitudine tremefactus,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate que facit pauperem sp̃u. concu¬
piscentiam mentis. Sicq principali suggestio¬
ne diaboli uicta: uitiosum caput uirtutis pele
contruut. Non tamen hoc solo: sedeo quam
maxime triumphauit. qu̾ de sua mundissima
corporata carne sapientia iuincit usq quaq
maliciam: accingens a fine usq add finem for¬
titer ⁊ ac disponens omnia suauiter. Hec est
ergo mulier. acd quam diumum illud intencde¬
bat oraculum: hanc quancdo q nascituram
innuebat ÷ hauc singulariter intimabat. Ex

Expanded text:
humilitate, quae facit pauperem spiritu, concuhumilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
cliuinitus ordinata. priuilegio uirtutum insig¬
nis emicuit: saluatorem edidit. a quo glorifi¬
cata in celo. nunqͣm terrigenis patrocinari de¬
sistit. Propositionem sequatur ordine suo
narratio: iamq referamus unum de precaxa¬
tis oraculis : ac cdeinde paucis expediamus.
Dixit eternus acd ueterem: ds̃ aci serpentem.
Inimititias ponam iter te et mulierem: et
put tuum. Quid est fr̃s in hoc loco serpentis
caput conterere ÷ nisi principalem ddiaboli
suggestionem. iciest concupiscentiam resisten¬
do superate: Si ergo queratur quenam mu¬
lier huuis mocdi uicteriam oꝑata sit: ꝓfecto ñ
repperitur in linea generationis huniane. do¬
nec ꝑueniatur ad illam de qua nunc agunꝰ
sc̃arum sanctam. At si interrogetur in quo
serpentis caput uel ipsa contriuierit: nimirũ
in eo qd iurguntatem simul et humilitatem sa
crificauit deo. Ulirgutate namq seruata.
probatur extinxisse concupiscentiam carnis:

Expanded text:
divinitus ordinata, privilegio virtutum insigdivinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et Quid est, fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis;
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis est dilectis¬
dies natalitios obseruare diligen¬
ter: et tunc precipus untutes eoꝵ
assignatas litteris in eccłia recitare. ad clei¬
laulem de cuius munere sunt. s et acd
instrumenta minorum. Inter omnes autem¬
scõs memoria bentessime uirginis eo frequen¬
tius agitur atq festiuius: quo maiorem gra¬
ciam apud dm̃ creditur muenisse. Unde
post alia quecdam ipsius antiquiora sollẽp¬
nia: non fuit contenta deuotio fidelium.
quin natiuitatis sollempne saꝑacdleret hocdi¬
ernum. Hac itaq die peculiariter in eccłia
recitandus ẽẽ uderetur ille liber qui cle
ortu eius atq uita scriptus inuemebatur:
si non uidicassent eum patres inter apocrifa
numerandum. At qm̃ magnis ac sapientibꝰ
uiris ita iuisum est: nos alia quedam sed non
aliena legentes: eccłiasticum morem debitis¬
eata Lofficuis exequamur
ergo dm̃i mater et perpetua uirgo ma¬
ria: priusquam nasceretur oraculis enuntiata
est. et designata miraculis. Nata uero ꝓgenie

Expanded text:
pprobatae consuetudinis est dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie
Abbreviated transcription (Latin):
mons mercurii. qm mibi idolum ipsuis
pͥncipaliter colebatur a gallus: nc̃ uero
Celebrata c̃ septimo icdus octobris. anno

Expanded text:
mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nunc vero celebrata est VII Idus Octobris, anno
Abbreviated transcription (Latin):
causa leticie: qu̾ inter corpora tot interemptor
gaudentes ecultantesq possent milites epu¬
lari. Dictumq a quodam ẽ: qu̾ legio xp̃iane
legis studio. cerimonias romanas cultumq
deoꝵ pariter cũ imꝑatoruis nuissionib contẽp¬
nere uoluisset : dataq neci eẽt: ut cliscipline
militaris traditus ordo seuerius teneretur.
lunc uictor alte gemitũ trahens. grauiterq

Expanded text:
causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque|
Abbreviated transcription (Latin):
ficdeli mortis ꝓfessione cõmendant. Oꝑta t̾ra
illic ꝓcumbentib in morte corꝑibus iustoꝵ.
fluxeruntq p̃ciosi sanguimis riui. Que unquã
rabies absq bello. tantam humanoꝵ corpoꝵ
stragem dedit: Que feritas ex sentencia sua tot
simul ꝑire. uł reos fcrire uissit: Ne iussi pu¬
nirentur. multitudo ñ obtinuit: cũ multum
ẽe soleat. qͦd multitudo delinquit. Hac igitur
crudelitate immanissum tyranni confectus ẽ
obspem futuroꝵ. Sic interfecta est illa plane
angłica legio: que ut credimꝰ cũ illis angłorun
diuidit᷑. Namq maximianꝰ facultatem dede¬
rat: ut qͥsq legionis illiꝰ militem iugulasset. in¬
terempti spolus uteretur. Diuisa g ommum
p̃da: ad uescendum epulandũq uictrix tur¬
ba consedit. Interea ueteranus quidam ultime
etatis senex fatigatus. noĩe uictor. qui nec legie¬
cedib locum. itineris necessitate deductus est.¬
Qui clũ ad epulas ꝓ etatis ueneratione ab
omnib rogaret᷑: requirere cepit quenam eẽt

Expanded text:
t terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxeruntque pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire vel reos jussit? Ne justi punirentur, multitudo non obtinuit, cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. Hac igitur crudelitate immanissimi tyranni confectus estob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictorcaedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset
Abbreviated transcription (Latin):
tes: nos om̃s xp̃ianos eẽ cognosce. Habebis po¬
tesiari cue subdita omnium corꝑa: auctorem
assensio: et cesari ꝑ satellites nuntiatira
renouate ci udelitatis ordo consumeret. Post
hanc ad legionem uelociter ꝓperatur: crucde¬
la p̃cepta ꝑaguntur: reliquis uero ut octodors
redeant iubetur. Tunc exuperius quem ante
correptis legionis sue signis. hac circumstan¬
tel oratione confirmat. Tenere me coumili¬
tones optimi. scłarium quidem bellorũ sig¬
na ꝑspicitis: s: ñ ad hec arma ꝓuoco: non acͥ
bur nob̾ opusest animoꝵ: inuicta defensio
est. fidem quam deo promisimꝰ in ultimis cu¬
stodire. Iam de cõmilitonum nr̃oꝵ gła. quã¬

Expanded text:
tes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem. ascensu et cesari per satellites nun| ciatur renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante moraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad bor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum nostroru
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ullus tunc regna celestia ꝓmittebat. Quicd
xp̃o spondente faciendũ est si hoc potuimꝰ mi¬
litie leuotione ꝓmittere: Quin immo fortis¬
simi cõmilitones: olim deuotas animas sub¬
damꝰ p̃ciosissime passiom. Sit nob̾ uirilis a¬
nimꝰ: fides inuiolata ꝑmaneat. Iam cerno
ante tribunal xp̃i stantes: eos quos neci pau¬
lo ante satelles regius deputauit. Illa uero glã¬
uera est: que eternitatẽ beatam uite huiꝰ bre¬
uitate mercatur. Equali om̃s animo: una uoce
responsum satellitib demus. Id nuntia. Mili¬
tes quidem cesar tui sumꝰ : et ad defensionẽm
rei publice romana arma suscepimꝰ: nec unꝗͣ
aut desertores bellorũ. aut ꝑditores milicie
fiumꝰ ÷ aut ignaue formidinis meriumꝰ su¬
tis: nisi instituti legib xp̃ianis. demonum
cultus et aras semꝑ pollutas sanguine uita¬
remus. Comꝑimus p̃cepisse te. aut sacrilegiis
uelle terreri. Non inquiras longius latitan¬

Expanded text:
mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus su praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies . nec non| inquiras longius latitan