comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actor intendit dari sibioportere. Nalla
N hoc tempore eonoie denuntiatiofit.
farum nero actionum. que inꝑsonam sũt.
hee quidẽ que excontractu nascuntur.: fe
latum deductam petit arctor. Itemq
comodati depoĩti. mandati. ꝓsotio. exẽp¬
to. undito. locato. ꝯlucto. Piane sidepo¬
siti agetur eo noĩe quodtumultus. incen¬
dii. rume. naufragii cã depositũ sit: in¬
ouplum actionẽ p̃tor recidit. simo cum
ip̃o apud quem depoitusit. aut cumhẽ¬
de eius. eedoio ip̃ius agitur. Quocãn mi
quis actione furti. Sine n manifesti aga¬
tur quadrupli. siue nec manifesti dupli.
desola pena agitur. xlam ip̃am rem ꝓpa
actione ꝑsequitur quis .i. sua eẽ petens.
sine fur ip̃e eam rẽ posstideat. sii alius

Expanded text:
actor intendit dari sibi oportere: nulla enim hoc tempore eo nomine denuntiatio fit. arum vero actionum quae in personam sunt, hae quidem quae ex contractu nascuntur fere  in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, inuplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu miquis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola poena agitur: nam ipsam rem propria actione persequitur quis, id est suam esse petens, sive fur ipse eam rem p
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̃tor. qr licet ex ꝯtractu filioꝵ ẜuoꝵ x̾¬
ue ip̃o iure meneantur: equñ tm̃eẽ pecu¬
cos ¶Item siquis postulante adu̾saro
iurauit sibi deben pecumam. quã petẽt.
neq soluatur ei: iustissime accõmodat
ei talem actionem. ꝑquam ñuud quepit᷑
an ei pecunia debeatur. ẜ aniuranit. Pe¬
nales quoq actiones p̃tor  multas ex suro
ieum quipatronum uebparentem inuis
ue dolo alius exemit: ⁊ alias innũabiles.
¶Preuroitiales actiones inrẽ eẽ indiir. qua¬

Expanded text:
it praetor, quia licet ex contractu filiorum servorumve ipso iure non teneantur, aequum tamen esset pecu, condemnari eos. Item si quis postulante adversario iuraverit deberi sibi pecuniam quam peteret, neque ei solvatur, iustissime accommodat ei talem actionem, per quam non illud quaeritur, an ei pecunia debeatur, sed an iuraverit. Poenales quoque actiones praetor bene multas ex sua iin eum qui patronum vel parentem in ius ve dolo alius exemerit: et alias innumerabiles. Praeiudiciales actiones in rem esse videntur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
upas necessariumẽ exemplis hostende.
Ecce plerumq ita ꝑmitit inrẽ agere. ut
uel actor dicet se quasi usucepisse: quod
usuñceꝑat. uel exdiũsopossesor dicẽt ad¬
u̾s arium sium i suncepisse. quod usuce¬
ꝑat. Namq sicui exiusta causa res aliq̃
tradita fuit. uelini excã erꝙptionis. ant do¬
nationuis. aut dons. ant iegatoꝵ. nec ctñ
eius rei dominus effectuse: sieius rei cañ
possessione ãmistt̃: nullam habet inrem¬
Qmppe ita ꝓclite sunt uire ciuili actioẽs¬
trẽ: ut quis dñiũ suũ uendicet S⁊ ꝗa
sane durũ erat eo caũ deficereactionẽ:
inuentae ap̃tore actio.in quaclicit is qui
possessionem amisit. eamrem̃ suscepise.
⁊ ita uenͣdicat suã eẽ. Que actio pribli¬
tiana appellatur. qm pͥmũ apubutio¬
si possessor rei .p. causa abeẽ defient. tunc
mira annum. rescissa nsucapione. eamre
petere .i. itapetere. uttlicat. possessionem
usu ñcepisse: ⁊ obiosuam eẽ ren. Quod
genus actionis quibdam auis similie.¬

Expanded text:
ipsas necessarium est exemplis ostendere. ecce plerumque ita permittit in rem agere, ut vel actor diceret, se quasi usucepisse quod usu non ceperit, vel ex diverso possessor diceret, adversariam suum usu non cepisse quod usu ceperit. Namque si cui ex iusta causa res aliena tradita fuerit, veluti ex causa emptionis aut donationis aut dotis aut legatorum, necdum eius rei dominus effectus est, si eius rei casu possessionem amiserit, nullam habet ita proditae sunt iure civili actiones, ut quis dominium suum vindicet. sed quia sane durum erat, eo casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem se usucepisse, et ita vindicat suam esse. quae actio Publiciana appellatur, quoniam primum a Publisi possessor rei publicae causa abesse desierit, tunc intra annum, rescissa usucapione, eam petere, id est ita petere ut dicat, possessorem usu non cepisse et ob id suam esse rem. quod genus actionis et aliis, simili a
Abbreviated transcription (Latin):
mutitur ipsis c̃ditorb rescissa tradito¬
ne eam rẽpet̾e .i. clicere. eamrem tracditã
ñ ẽẽ. ⁊ obio in donis debitoris mansisse.
rdictione sub̾am capit Serinana aut
expitur quis dereb coloni. que pignors
iure ꝓmercedib fundi eitenentur Q
Quasi ꝓ uiana añt. quac̾ditores pignora
ypotethas ne ꝑsequuntur. Inter pigis
ant ⁊ ypothecam quantui ad actionem y.¬
pothecanam nichil inter ẽ. Nam dequa
pignoris appellatione eam ꝓpͥe ꝯtineridi¬
simus. quesimul ⁊̃ tradiur c̃clitori. ma¬
xie simobilis st. atea quesmne tradio¬
ne mida ꝯuentione tenetur. ꝓpͥe hipo¬

Expanded text:
titur ipsis creditoribus, rescissa traditione, eam rem petere, id est dicere eam rem traditam non esse et ob id in bonis debitoris mansisse. sdictione substantiam capit. Serviana autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pignora hypothecasve persequuntur. inter pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua tia est: nam pignoris appellatione eam proprie contineri dicimus quae simul etiam traditur creditori, maxime si mobilis sit: at eam quae sine traditione
Abbreviated transcription (Latin):
quiexipsa manifestius apparet ¶Rionso¬
lum aũt ipse inuinani tenetur. quifecit
uuuriam:. hoc ẽ quiꝑcussit: uerum ille
riamdereliquũ. hocẽ statim passus ad
ãimũ suũ nreuocauũ: postea expenitẽ¬
ha remissam inninam ñ potit recolere.¬

Expanded text:
qui ex ipsa manifestius apparet. Non soqui ex ipsa manifestius apparet. Non solum autem is iniuriarum tenetur qui fecit iniuriam, hoc est qui percussit: verum ille riam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum non revocaverit, postea ex poenitentia remissam iniuriam non poterit recolere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽdicat. Domũ aũt accipimꝰ. sine inꝓpͥato¬
moquis habitat. siũ inꝯducta. łgratis. siuĩ
inhospinoreceptus siũt sit ¶ Atrox iniũ¬
ria extimati. ł ex facto. nelim siquis ab
exꝑsona. uelut simagistratus mumã
passus fuit᷑. ł sisenaton abhuntili ꝑsoa¬
imuma factasit. ant parenti. parid noq
parentis.patromq. aliter extranei .⁊ humi
ł ꝑsone miuna extimatur. Nonũquã
⁊ locus uulnens atroscem inuiriam facit.
ueluti simoculoquis ꝑcussus sit. Patru
uiria extimabitur. ¶ Insumma sciendũ
ẽ deom̃iniuria eum quipassusẽ. posse uł
criminaliter agere. łcuulit̃. ⁊o siquidem
cuuliter agatur. extimatione facta scłm
quod dictuest. penaiponitur smant cri¬
minaliter. offitio uidicis extraortinanape¬
na reoirrogatur. ¶Hoc indeł obẜuando qd̾¬
⁊ enomana ⁊ stitutio int̾direit. ut ir illu¬
stres quiq supraeos sunt: ⁊ pprocuratores
posfint actionẽ inumarum criminaliter
ł ꝑsequi ł suscipere. sccłmeus tenorem ꝙ¬

Expanded text:
e dicat. domum autem accipimus, sive in propria domo quis habitat sive in conducta vel gratis sive hospitio receptus sit. Atrox iniuria aestimatur vel ex facto, veluti si quis ex persona, uelut si magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti patronoque parentis patronique, aliter extranei et humilis personae iniuria aestimatur. nonnumquam et locus vulneris atrocem iniuriam facit, veluti si in oculo quis percussus sit. parvi aestimabitur. In summa sciendum est de omni inuria eum qui passus est posse vel criminaliter agere vel civiliter. et si quidem civiliter agatur, aestimatione facta secundum quod dictum est, poena imponitur. sin autem criminaliter, officio iudicis extraordinaria poena reo irrogatur: hoc videlicet observando, quod Zenoniana constitutio introduxit, ut viri illustres quique supra eos sunt et per procuratores possint actionem iniuriaram criminaliter vel persequi vel suscipere, secundum eius tenorem
Abbreviated transcription (Latin):
pore dapnũ fuit datũ. neq corpus lestĩ
fuĩt. szalio mõdãpnũ alicui ꝯtigit. cum
ñsufficit. neq directa. neq utilis aquilia.
placuit eñ quiobnoxius fuĩt. infactũ acti¬
one tenĩ. Ueluĩti siquis misccłia ductus
alienũ ẜuũ ꝯpeditum soluit ut fugͥat᷑.¬
tur omne:. quod mure fit Spenaliter a¬
lias ꝯtumelia quea ꝯtempnendodicta ẽ. ⁊
quã gc̃i ylbrin appellant. Alias culpaquã
liadapnũ ĩuiria accipitur. Auas iniquitas

Expanded text:
damnum fuerit datum neque corpus laesum fuerit, sed alio modo damnum alicui contigit, cum non sufficit neque directa neque utilis Aquilia, placuit eum qui obnoxius fuerit in factum actione teneri: veluti si quis, misericordia ductus, alienum servum compeditum solverit, ut fugtur omne quod non iure fit specialiter alias contumelia, quae a contemnendo dicta est, quam Graeci ὕβριν appellant; alias culpa, quam lia damnum iniuria accipitur; alias iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
ie: magis imuria meiuiofieri intelligitur.
Set silibõ quitibi bona fide ẜuit. inuiri¬
a faciasit. nulla tibi accõdatur. s⁊ suoi
nõe is exꝑiri potit. nisimꝯtumeliam tuã
pulsatus sit. Tunc i ꝯpetit ⁊ tͥ iniuriaꝵ ac¬
tio Idẽ ergoẽ ⁊ inẜuo alienorona fide tibi ẜ¬
menti. ut totens admitaiur iniuraꝵ ac¬
os uero faractũ: nũmane pene erant ꝯstit¬
te. quasiinmagna uetum pauꝑtate. Set
possea p̃tores ꝑmatebant ipsis quimnum ã
passisunt eamextimare. ut index uł tanti cõ¬
demtpnet. quantimiuniam passus existu¬

Expanded text:
 magis Maevio iniuria fieri intellegitur. Sed si libero, qui tibi bona fide servit, iniuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomine is expereri poterit: nisi in contumeliam tuam pulsatus sit, tunc enim competit et tibi iniuriarum actio. idem ergo est et in servo alieno bona fide tibi serviente, ut totiens admittatur iniuriarum acos vero fractum nummariae poenae erant constitutae quasi in magna veterum paupertate. sed postea praetores permittebant ipsis qui iniuriam passi sunt eam aestimare, ut iudex vel tanti condemnet, quanti iniuriam passus aesti
Abbreviated transcription (Latin):
ripõt ¶Plane dcuo fur um. quoma¬
gis plimib actionib teneãtur. effectũ ẽ.
ut extra penam dupli ant quadrupli.
recipiende reinoĩe. fures ⁊ hac actionete¬
neantur: siparet coscdare oportere. quã¬
uis sit adũsus eos ⁊̃ hec inrem acco. per
quã rẽ suã quis eẽ petit s appellam aũt¬

Expanded text:
ri potest. plane odio furum, quo magis pluribus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipiendae nomine fures etiam hac actione teneantur ‘ si paret eos dare oportere ’, quamvis sit adversus eos etiam haec in rem actio, per quam rem suam quis esse petit
Abbreviated transcription (Latin):
te iegis eum tenen. ¶ Illud palamest. si¬
cut ex pͥmocapite ita demũ quisq tenet̃.
siculpa ant dolo eius homo aut quadrupes
occisus occisane fuĩt. naex hoc capite exdo¬
loaut culpa. decet̃o dampnoquemq cene¬
ri. Hoc ticapite ñ quanti ineoanno. set

Expanded text:
te legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque teneri. hoc tamen capite non quanti in eo anno, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ eẽ habenda ꝯstat ¶Itẽ siexpari
set eo amplius io quoq ꝯputatur. quãto
iuditio legis aquilie dampnũ ꝑsequi. ⁊ ca¬
pitalis cnminis eum reum facere. ¶Ca¬
pit secundum legis aquilie inusunonẽ.
Capite tertio deom̃u cetero dãpno cauetur.

Expanded text:
rationem esse habendam constat. item si ex parised eo amplius id quoque computatur, quanto iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminis eum reum facere. Caput secundum legis Aquiliae in usu non est. Capite tertio de omni cetero damno cavetur.
Abbreviated transcription (Latin):
suam. retinere ñpotiĩt. ¶ his aut tior
logis quantuio in eo anno pͥlurimi finͣt.
illa sentintia expͥmanir. ut siquis hoĩem
tuum quihodie claudus. ant inscus. aũ
mancus erit. occidit᷑. quuneo anno inte
is hocdie ent. s quanti meo anno pluri¬
mifuit. Quaratione cclitumẽ penalem cẽ
huus iogis actionem. quia ñ souim tanti
quisq obligatur. quantum dampni dede¬
rit. s anquando longe puins. Idẽoq ꝯstat ĩ
hẽdem actionem eam ĩuransire. quetransi¬
tura fiussa. siultra dampnum mĩqnamlis

Expanded text:
retinere non potuerit. His autem verbis legis quanti in eo anno plurimi fuerit illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum qui hodie claudus, aut mancus, aut luscus erat, occiderit, qui in eo anno inteis hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratione creditum est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum tanti quisque obligatur quantum damni dederit, sed aliquando longe pluris: ideoque constat, in heredem eam actionem non transire, quae transitura fuisset si ultra damnum numquam lis
Abbreviated transcription (Latin):
ti canẽ aut feram bestiam ulnerauit
aut occidĩt. Hoc capite actio ꝯstitintir ¶ In
cetis quoq om̃ib aĩlib. item inom̃ib re¬
b que ammacarent. dapnũ miune datũ
hac parte umoicatur. Si quio N ustum.
añt ruptum. aut fractum suͣ. actio exhoc
capite ꝯstituitur. quamquã pont soia rup¬
ti appellatioinom̃s istas cãs sufficere. Rup.
N intelligitur. quoquo modo coruptum.
Uñ s̃soium inta aut fracta. s q̃ scissa. et
collisa. ieffusa. ⁊ quoquo modoꝑempta
aut det̾iora facta hoc n̾bo ꝯtmẽtur. ¶Deni¬
ꝙ responsũẽ. Siqnis inalitnũ uinum

Expanded text:
anem aut feram bestiam, vulneraverit aut occiderit, hoc capite actio constituitur. in ceteris quoque omnibus animalibus, item in omnibus rebus quae anima carent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ ruptum ’ enim intellegitur quoquo modo corruptum. unde non solum usta aut fracta, sed etiam scissa et collisa et effusa et quoquo modo perempta atque deteriora facta hoc verbo continentur: denique responsum est, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dioꝵ rusticoꝵ. item p̃clioꝵ urbanoꝵ inui¬
cẽ quoq ꝓdite sunt actiones. ut qͥius intend¬
ał ius nee adũsarium utendi. fruendi.
eunor.agendi. aquamue ducendi. Item
altius touendi. ꝓtiendi. ꝑspiciendi. ł im¬
mntenoi. Iste quoꝙ accoes inremsunt. set
negauue. Quod genus actionis iꝯtrou̾¬
sus tenim corporalium ꝓcditum nest. Nã
inhis. is quinonposscioet. agit. Ei ueroqui
posstidet. nẽ actio ꝓdita. ꝑquam neget
rem actonseẽ.Sane inmno caui quipos¬
scioet. nichilhominus actonis partem op¬
tinet. sicut inlatiorib digestoꝵ ubris opõ¬
tunius apparebit. S⁊ssequide actiones.
quaꝵ m̃uonẽ habuimus: ⁊sique sunt
simues. exlegitimis ⁊ ciuiub cais desceliit.¬

Expanded text:
item praediorum urbanorum invicem quoque proditae sunt actiones, ut quis intendat, ius non esse adversario utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducendi, item altius tollendi, prospiciendi, proiciendi, immittendi: istae quoque actiones in rem sunt, sed negativae. quod genus actionis in controversiis rerum corporalium proditum non est: nam in his is agit qui non possidet: ei vero qui possidet non est actio prodita per quam neget rem alterius esse. sane uno casu qui possidet nihilo minus actoris partes obtinet, sicut in latioribus digestorum libris oppotunius apparebit. Sed istae quidem actiones, quarum mentionem habuimus, et si quae sunt similes, ex legitimis et civilibus causis d
Abbreviated transcription (Latin):
aut nichil aluide.quamius ꝑsequendr
minditio quod sibi debetur. Om̃inm ac¬
tionum. quib int̾ aliquos apudiudices
arbios ue deqͣnacumq re quentur sũ.¬
madiuusio mnduogna deducitur. aut n
inrem sũt. ant inꝑsonam. Namq agit unꝰ¬
quisq aut cumeaqui eiobligatus ẽ uelex
contractu uł exmalefitio. Quocau ꝓdite
actiones in ꝑsonãsunt. ꝑ quas intendit ad:¬
alicui dealiqua re ꝯtrou̾siam. Quocãu pro¬
dite sũt accões inrem Meluti sirem corpo¬
ralem posscteat quis. quã titiue suã ee
affirm⁊. ⁊ possessor onm se ẽẽ dicat. Nã
sititius suam eẽ intendat: inrẽ actioẽ¶ Et̃
sagat ius sibi eẽ defunco forte uelectib
utendi fruendi. ułꝑfundum uicini. e¬
undi. agendi. uel exfuncouicim aquã ducẽ¬
or. inrẽ acuioest: Eiusdẽ gnis ẽ actio. deiure

Expanded text:
autem nihil aliud est quam ius persequendi autem nihil aliud est quam ius persequendi iudicio quod sibi debetur. Omnium actionum, quibus inter aliquos apud iudices arbitrosve de qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusquisque aut cum eo qui ei obligatus est vel ex contractu vel ex maleficio, quo casu proditae actiones in personam sunt, per quas intendit advalicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi vel per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iure
Abbreviated transcription (Latin):
uerd libũm. occisum.i. aureoꝵ pena ꝯsti¬
tuitur. sineroui⁊ nocitumq ei eẽ dicit᷑.
quantũ obeam rem equinudici iudetur
actiodatur. Idudex N ꝯputare deb⁊ m̃ce.¬
tes medicis p̃stitas. cet̾aq impendia: que
incuratione facta sunt. Preterea oꝑaruo
quib caruit. aut cariturusẽ. obio quodĩ¬
utitꝰ factus ẽ. ¶ Sifuns famł. seorsum
apatre habitaliit.: ⁊ quid excena culoenis
deiectum effusumue sit. sine quidem po¬
situm suspensumue huit. cuius casus
ꝑiculosus est. inliano placuit inpatrem
nullamee actionem. s cumipso fuo agẽ¬
dumee. Quod ⁊ infilio. fa. iudice obẜ uan¬
dumẽ. quilitẽ suã fecit᷑. ¶ Item excitor
nanis. aut caupone. ant stabuli. dedolo.
aut furttiquod innaue ant intaupona
aut stabulo factum fuit: quasi ex malefitio
adñ sus eum ꝯ stitutaẽ hec actio: ⁊ auquate¬
nus culpe reusẽ. quodoꝑa maloꝵ hõnio
uteretur. iteoquasi exmalefinotem̃ undẽt᷑.
Inhis aut casib infactum acto ꝯpetit. Q

Expanded text:
inta aureorum poena constituitur: si vero vivet nocitumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudici videtur, actio datur: iudex enim computare debet mercedes medicis praestitas ceteraque impendia quae in curatione facta sunt, praeterea operarum quibus caruit, aut cariturus est, ob id quod inutilis factus est. Si filius familias seorsum a patre habitaverit et quid ex coenaculo eius deiectum effusumve sit, sive quid positum suspensumve habuerit cuius casus periculosus est: Iuliano placuit, in patrem nullam esse actionem, sed cum ipso filio agendum. quod et in filiofamilias iudice observandum est, qui litem suam fecerit. Item exercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in stabulo factum erit, quasi ex maleficio adversus eum constituta haec actio et aliquatenus culpae reus est, quod opera malorum hominum uteretur, ideo quasi ex maleficio teneri videtur. in his autem casibus in factum actio competit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quis miutum mĩtlusam spẽꝵ ex acci¬
onem replicare temptanit᷑. uel. ider¬
rationes statutas asus fuã inimutar
tam ir spectabilis. dux .c. litrarum
auriquam ⁊̃ cuis offitui pari condem

Expanded text:
quis interclusam specierum exactionem refricare temptaverit vel adaerationes statutas ausus fuerit inmutare, tam vir spectabilis dux centum librarum auri quam etiam eius officium pari condem
Abbreviated transcription (Latin):
honestã nicħ enim petẽtib factum ẽ finiti ⁊¬
ꝓterea igitur ut pote causa forsan anobis
bͣnerata tͣem in mltitudinem effusa. ꝓpriãm¬
minuatur honestate. p̃uidimus cẽta eoꝵn ⁊¬
umerum ꝯ p̃hendere mensura. ñ ut q̃ sunt i
auferamus eis ꝯcessa. nec enim hoc inꝑiał ẽ ꝓ¬
prium maiestatis s ut omĩum placentiũ no¬
b̾ honestate ministrantiũ foras aliquos exh¬
is ꝯstituamus a nr̃o ministerio nullo omĩno

Expanded text:
honestam. Nihil enim petenitibus factum est finitivrus exiret. Propterea igitur, utpote causa forsan a nobis honorata, deinde in multitudine effusa propria imminuatur honestate, praevidimus certa eorum numerum comprehendere mensura, non ut, qui sunt, auferamus eis concessa nec enim hoc imperialis est proprium maiestatis: sed ut omnium placentium nobis et honeste ministrantium foras aliquos ex his constituamus a nostro ministerio, nullo omnino
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe tenen. Culpa aut non adexactissu¬
mam diigenniam dirgenda ẽ. Sufficit
iitalem diugentiam incõib reb adhib̾e
sonum: qualem suis reb adhibere sobr
Nam quiparum diligentẽ sotium sibi
dis. siue sua tm̃gr̃a aliquis tibi mandet. ĩ¬
siue sua ⁊ tua. sue auenatm̃. sine sua et̃¬
⁊ aliena. siue tua⁊ auena ¶ At situa tm̃
t̃ nos acuoactio nascitur ¶Mandantis im̃
gr̃a inĩuenit mandauim. ueluti siquis tͥ¬
dumeremẽs. nelut ꝓeosponderes: T̃uag̃¬
cumeo exfideussoria causa: mandet tibi
deleget ino quod tibi debuerat. Aliena am̃
cansa inĩuenit mandatum. uenm sitibimã¬
det: nt imi negõnagereres. uelut uno fun¬
dum emeres: ułut ꝓeo sponcłos  Sua ⁊a¬

Expanded text:
nomine teneri eum. culpa autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit enim talem diligentiam in communibus rebus adhibere socium, qualem suis rebus adhibere solet. nam qui parum diligentem socium sibi dis, sive sua tantum gratia aliquis tibi mandet, sive sua et tua, sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum ter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tmeres, vel ut pro eo sponderes. Tua ecum eo ex fideiussoria causa mandet tibi, deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem causa intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut Titii negotia gereres, vel ut Titio fundum emeres
Abbreviated transcription (Latin):
onis intotib eande stipulationẽ quep̃po.¬
nncupatur. ñẽe reiciendam existimarut:
nobis placuit. ⁊uic ꝑfectum roburaccõ¬
modare. ut ñ soium in dotib. s ⁊̃ iom̃ib
naleat nuius modo ꝯceptio stipulatiois¬
¶ta añt ꝯcepta stipulatio. ueluti siumis
dicat. cummonar dare spondes : uelcum
morieris. ⁊ apuduet̾es utilis erat. ⁊ mĩc

Expanded text:
onis in dotibus eandem stipulationem, quae pnuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non solum in dotibus, sed valeat huiusmodi conceptio stipulationisncepta stipulatio, veluti si Titius dicat ‘ cum moriar, dare spondes? ’ vel morieris ’, et apud veteres utilis erat et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tas stipulationis imnc̃to sit. acnecẽe sit acto¬
ri ꝓbare quideius int̃ sit. Itaq siquis ut fiat
aliquid sitpuletr. ⁊ta adici pena debet. suta
factumneit: it pene noĩe .x. aureos dare spõ¬
des: S⁊ si quedam fieri. quedam ñfieri. una
cademq ꝯceptione supulenr: dansula erit
huius mõ adinenda. si adñsusea factum ent.
sine quodita factum neit̃: tunc pene noĩe.
x. aureos dare spondes. Oeduob reis stipy
plus ͥ ͤe fien poffunt. Stpulandi ita. fipost
oñiui int̃rogatonem ꝓmissor respondeat. spõ¬
deo. Utputa cum duob sti separaum stipu¬
lantib ita ꝓmissor responteat. Uiriq ne¬
strum dare spondeo. Namstirtio pͥus spo¬
pondent. deinde alio introgante spondeat:
alla atq alia ent obligano. Nec crecluntur¬

Expanded text:
tas stipulationis in incerto sit ac necesse sit actori probare, quid eius intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet: ‘ si ita factum non erit, tum poenae nomine decem aureos dare spondes? ’ sed si quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poenae nomine decem aureos daresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius Titio spoponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obliga
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionib nobis placuit. ñ ẽ ab surdum
⁊ inlocanonib ⁊ ꝯductionib trahẽ Item p̃¬
tium inũata pecuma ꝯsistere debet. Nam¬
⁊ incet̾is reb anp̃tiũ ẽẽ possit: neluti anhõ.
aut fundus. aut toga. aut alt̃nus rei pturm
eẽ possit: ualde querebatur. Sabinus ⁊cas¬
siuis ⁊̃ malia re putant posse p̃tium ꝯsistere:
Uñ illud ẽ. quodiuilgodicebatur. ꝑmutati¬
one rerum emptionem ⁊ uenditionem ꝯtrahi.
eamq sp̃em emptionis uendinonisq uetu¬
stissimam eẽ. argum̃toq utebatur g̾co po¬
eta homero. qui aliquam partem ex̃ctus
achiuoꝵ uinum sibi ꝯparasse ait. ꝑmutatis

Expanded text:
nobis placuit, non est absurdum et in locationibus et conductionibus trahere. Item pretium in numerata pecunia consistere debet. nam in ceteris rebus an pretium esse possit, veluti homo aut fundus aut toga alterius rei pretium esse possit, valde quaerebatur. Sabinus et Cassius etiam in alia re putant posse pretium consistere: unde illud est quod vulgo dicebatur, per permutationem rerum emptionem et venditionem contrahi, eamque speciem emptionis venditionisque vetustissimam esse: argumentoque utebantur Graeco poeta Homero, qui aliqua parte exercitum Achivorum vinum sibi comparasse ait permutatis
Abbreviated transcription (Latin):
um qui subita festinatione coacti. nulli
demandata negõꝵ suoꝵ ãministratione.
ꝑegre ꝓfecti eẽnt. deserentur negonia. que
sane nemo curaturus eẽt. sideeo quid̃ quis
impengisset. nullam Mabiturus eẽt actio¬
nem ¶ Sicut ant is quintuit gessit ne¬
gotiaht obligatum dñm negoꝵ: ita ⁊ cõt̃
iste quoq tenetur: ut adminisirationis rati¬
onem recidat. Quocau ad exactissim̃am ꝙ¬
q diligentiam compellitur reddere ratioe.
Nec sufficit talem diligentiãs adhibere:
qualem suis reb admbere solet.simoto a¬
uus diligentior commodius administra¬
gati intelliguntur. Nuulum inegotiuo
int̾ tutorem ⁊ pupillii contrahitur .s
qr fane nexmalestuo tenentur: quasi ex
cum tutore ht̃ tutele actionem. S excontͣ¬
notutor cumpipillo ht̃ ꝯtranam tutele.¬

Expanded text:
um qui subita festinatione coacti, nulli um qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, deserentur negotia: quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod quis impendisset nullam habiturus esset actionem. sicut autem is qui utiliter gesserit negotia, habet obligatum dominum negotiorum, ita et contra iste quoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu ad exactissimam quisque diligentiam compellitur reddere rationem: nec sufficit talem diligentiam adhibere, qualem suis rebus adhibere soleret, si modo alius diligentior commodius administragati intelleguntur nullum enim negotiam inter tutorem et pupillum contrahitur: sed quia sane non ex maleficio tenentur, quacum tutore habet tutelae actionem, sed et ex contrario tutor cum pupillo habet contrariam tutel
Abbreviated transcription (Latin):
minus mandati actio locurri ht̃. nͥ iusta
cansa intcessit᷑. aut imenutiandiaut nõ¬
tempestiue renuntiandi. ¶ Mandatum
tui cadere. Nam mercede ꝯstituta. inci¬
pit iocatio ⁊ ꝯductioee ¶ Et ut gn̾alit
dixĩmus quib casib sine m̃cede suscep¬
to offitio. mandati aut deposi contrahi
gnur. Et ideo sifulloni poiuenda nel cu-¬
randauestimenta quis dedit᷑. aut sarci¬
natori sarcienda. nulla m̃cede ꝯstituta. neq
tur. si ini qr ñ exmalefitio sub̾am caꝑiunt.
quasi excontractu nasti uidentur. Ignur
cum quis absentis g negona gessit᷑. ultro
caroq inteos nascuntur actiones. que ap¬
rei geste adũsus eũ quigessit clirecta ꝯpetit
actio Negotionim ant geston ꝯtrana. Quas
exnllo contractu ꝓpͥe nassi manifestum ẽ.
Quippe ita nascuntur iste actiones. fisine
mandato quisq alienis negotiis geñdis
se obtulit. Exqua causa niquoꝵ negotia
gesta fuiñt. ⁊ ignorantes obligantur. Io¬
q utilitans causa receptum ẽ. neabsenti¬

Expanded text:
minus mandati actio locum habet, nisi si iusta causa intercessit aut non renuntiandi aut intempestive renuntiandi. Mandatum ettii cadere: nam mercede constituta, incipit locatio et conductio esse. et ut generaliter dixerimus: quibus casibus, sine mercede suscepto officio, mandati aut depositi contrahgitur. et ideo si fulloni polienda curandave vestimenta dederis aut sarcinatori sarcienda, nulla mercede constituta neque tur, sed tamen, quia non ex maleficio substantiam capiunt, quasi ex contractu nasci videntur. Igitur cum quis absentis negotia gesserit, ultro citroque inter eos nascuntur actiones, quae apversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. quas ex nullo contractu proprie nasci manifestum est: quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes obligantur. idque utilitatis causa receptum est, ne absenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mortuo habetur ¶ Item siquis exso¬
tis mole debiti p̃granatus bonis sins
cessit᷑: udeo ꝓpter publica aut pͥnata
debita sub̾aeius ueneat. sontur son¬
etas s ⁊ hoccaũ siad huc ꝯsentiant in
sotietate. noua uidetur incipere sonetas.
Sotius sotio iurum conoie tm̃ teneatur
ꝓsotii accione. siquid colo ꝯmisit. sicut
quidepom apud se aliquid passus ẽ. an

Expanded text:
 mortuo habetur. Item si quis ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit et ideo propter publica aut propter privata debita substantia eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio actione, si quid dolo commiserit, sicut is qui deponi ap
Abbreviated transcription (Latin):
totoꝵ bonoꝵ sotus cumaliquo hẽs eẽt re-¬
licius. in hoc renuntiauit sotietati. ut hẽcli¬
tatem solus luci faceret: cogitur in hoclu¬
crum cõicãre. Siquid uero aliut lucri facẽt
quod noncaptamt. ad ipsum solum ꝑtin¬
nopost renũtiatam sotieratẽ ad quinritur.
soliei ꝯceditur. ¶ Soluitur adhuc sone¬
tas ⁊̃ morte soni. qr quisotietatẽ contrahit
c̾tam ꝑsonam sibi eligit. Es ⁊ et siꝯ sensu¬
plurium sonietas contracta sit: morte uni¬
us sotu soluitur. ⁊ siplures suꝑsint. nsi
incoeunda sotietare auter ꝯueniñt.
Item siancuius rei contracta sonetas sit.⁊
finis negotio impositus sit. finitur sotietas̃
ꝓubuicatione quoq distrahi sotietait̾ma:¬

Expanded text:
torum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renuntiauerit societati, ut hereditatem solus lucri faciat, cogetur hoc lucrum communicare; si quid uero aliud lucri fecerit, quod non captauerit, ad ipsum solum perno post renuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Soluitur adhuc societas etiam morte socii, quia, qui societatem contrahit, certam personam sibi eligit. Dicitur eplurium societas coita sit, morte unius socii solvitur etsi plures supersint, nisi si in coeunda societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem m
Abbreviated transcription (Latin):
petere. Ideo siquis ex fidenssorib eo ipr̃e
soluento nsit: hoc cetos honerat. S⁊ ⁊siabu¬
no fideiussore c̃ciutor cotum ꝯsecutus fuit.
hꝰ solius cetrim̃tum ent. sus ꝓquo fideuis¬
fit: soluendo ñsit. ⁊ sibi imputare debet: cũ
potiñt adiuuari exepładini adriam. ⁊ de¬
siderare. ut ꝓparte inse detur actio ¶ fideuis¬
sores ita obugari nonpossũt: ut plus debeat.
quamdeb⁊ is ꝓquo obligãuur: Nam ⁊ eoꝵ ob¬
ligatio accessio ẽ pͥncipalis obligationis. nec
plus macessione põt eẽ. quam ipͥncipalire:.
At exclũso ut minus debeant. obugan pos¬
sunt. Itaq streus.x. aureos ꝓmisit. fidenis¬
sor in .x. recte obligatur. Contra uero ñ põt
obligari Item sulle ꝓmifit pure: fideuissor
sub ꝯditione ꝓmutere pot. Contra uero non
põt. Nonsolũ i⁊ in quantitate. s ⁊̃ intempo
aut fideiussor ꝓreo souient. enis recuꝑandi cã

Expanded text:
petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promisersub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantitate, sed etiam in temporautem fideiussor pro reo solverit, eius reciperandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
tentis nrecte pett. ¶ Si fuoua dan sti¬
pulens ł hoĩem. n potis ꝯtinuo agere. nisitm̃
spatiũ p̾tenerit. quo traditio fieri possit. De
obligan qui fideussores appellantur. Quos
hõĩs accipere soient dum curat. ut diligentiꝰ
sibi cautum sit. Inoib ant obuigationu ad¬
sũmi possut .i. siue re: siueũbis. siue ut̃tis. suĩ
ꝯsersu ꝯtracie fiunt. ¶ Ac ne uiuo quidẽ
int̾ẽ. ntrum cinilis annaturalis sit obligati¬
o. cui admiatur fideuissor: ad eoquid ut pro
ẜ uo quoq obligetur. suie extraneus sit. qui
fideuissorem afuo accepit. siue ip̃e dñs ind
se obliganr. s⁊ ⁊̃ heredem obligatũ retiꝗt.
fideuissor ⁊ p̃cedere obligationẽ. ⁊ sequi põt.
Si puires sint fideiadios. quotquot erunt
nuõ: singuli insolitum renentui. Itaq ube
ẽ c̾ctitori. aquo uelit solidũ petere. S⁊ exepi¬
staola diui adriarui ꝯpellit̃ cͥcuitor asingulis.
quimo soluento sint uns ꝯtestate tpr. partem

Expanded text:
ensis non recte petet. Si fundum dari stipuleris vel hominem, non poteris continuo agere, nisi tantum spatii praeterierit, quo traditio fieri possit. TITobligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adsumi possunt, id est sive re sive verbis sive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servo quoque obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem a servo accipiat, sive ipse dominus in id se obligatur, sed etiam heredem obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor a singulis qui modo solvendo sint litis contestatae tempore partes
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qũoꝓmissor utatur ad pecunã
cartagine dandam. Et ideosiquis ita ro¬
me supuietur. hodie cartagine dãre spõ¬
des: mutiuis ent strpulatio. cummpossibi¬
lis sit repmissio Aonditiones. que ad p̃teri¬
tum uiꝰ adp̃sens tp̃s refertur. ant statim in¬
firmant obugationem. aut om̃ino ndiffert̃.
Ueluti sittius ꝯsul factus ant. uł simenius

Expanded text:
tum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibilis sit repromissio. Condiciones, quae ad praeteritum vel ad praesens tempus referuntur, aut statim infirmant obligationem aut omnino non differunt: veluti ‘ si Titius consul fuit ’ vel ‘ si Maevius
Abbreviated transcription (Latin):
Diũse scole auctores. recte usq ad centum
aureos te acturum existinant. Que snasa¬
ne benignior ẽ.¶ Quod simm roris emĩs.
habebis.s. cumeo actionem. q̃ quimã¬
dat ut sibi .c. aureoꝵ fundus emeretur.
isutiq mandasse intelligitur. ut minoris
si posset emẽtur. ¶Recte quoꝙ mandatui
contractum. sidum adhuc integra res fit.
reuocatum fuĩt. euanescit ¶ Item siaohuc
integro mandato. mors aitutruis int̾ueni-¬
at. idẽ ueleius quimantauit.: uelillius
quimandatum susceꝑit. soluitur man¬
datum. S uitilitatis causa receptum ẽ.
simortuo eo quitibi mandait᷑ tuignorãs
eum decessisse executus fueras mandatũ
posse te agere mandati actione. Alioꝗn
iusta ⁊ ꝓbarilis ignorantia dampnũ
tibi afferat. ¶ Ethinc smule ẽ quodp
placiit. sidebitores manumisso dispen¬
satore utii ꝑignorantiam lib̾̃to somm̃t. li¬
bãri eos. cum alioquin stricta iuris iatione
au soluere deb̾imt ¶ Mandatum no

Expanded text:
diversae scholae auctores recte te usque ad centum diversae scholae auctores recte te usque ad centum aureos acturum existimant: quae sententia sane benignior est. quod si minoris emeris, habebis scilicet cum eo actionem, quoniam qui mandat, ut sibi centum aureorum fundus emeretur, is utique mandasse intellegitur, ut minoris, si possit, emeretur. Recte quoque mandatum contractum, si, dum adhuc integra res sit, revocatum fuerit, evanescit. Item si adhuc integro mandato mors alterutrius interveniat, id est vel eius qui mandaverit, vel eius qui mandatum suscedatum; sed utilitatis causa receptum est, ut, si mortuo eo, qui mihi mandauerit, ignorans eum decessisse exsecutus fuero mandatum, posse me agere mandatiusta et probabilis ignorantia damnum tibi afferat. et huic simile est quod placuit, si debitores manumisso dispensatore Titii per ignorantiam liberto solverint, liberari eos: cum alioquin stricta iuris ratione cui solvere debuerint. Mandatum non
Abbreviated transcription (Latin):
re. an expediat ꝯsiium. Itaq sionosam
petunam domite habentem hortatus fuĩt
auquis: utrem auquam emeres. ueleamc̃¬
eo hec itasunt. ut quesitum sit anmanda¬
ti teneatur. quimandauit tibi ut titiope¬
amiam fenerares. S. ⁊ obtinuit sabmi sña
obligatorium ẽe in hoccau mandatum:
qr ñalit titio c̾clidisses: quansitibi man¬
datumeẽt ¶ Illuo quoq mandatum ñ
e obligatonum quod contra bonos mores:
ueluti sintus defurto. aut dampno. aut
deiniuna fauenda tibi mandet. Licet enĩ
penã istius facti noĩe p̾stitĩs. ñtih ullam hae¬
bes adu̾sus titium actionem  Isquiex¬
equitur mantatum: ndebet excedere fins̃
mandati. Ut ecte siquis usq ad centumi
aureos mandauĩt tibi ut fundum emes.
uel ut ꝓtitio sponderes. neq plus emere
debes. neq inampliorem pecuniam fid̾¬
iubere. Alioquin nonhabebis cumeo ac
sio placuit. ⁊̃ siadhũq ad centum aureos i¬
cum eo agere uelis. inutiliter te acturum.

Expanded text:
re, an expediat consilium. itaque si otiosam pecuniam domi te habentem hortatus fuerit aliquis, ut rem aliquam emeres vel eum crr. et adeo haec ita sunt, ut quaesitum sit, an mandati teneatur qui mandavit tibi, ut Titio pecuniam fenerares: sed obtinuit Sabini sententia, obligatorium esse in hoc casu mandatum, quia non aliter Titio credidisses quam si tibi mandatum esset. Illud quoque mandatum non est obligatorium, quod contra bonos mores est, veluti si Titius de furto aut damno faciendo aut de iniuria facienda tibi mandet. licet enim poenam istius facti nomine praestiteris, non tamen ullam habes adversus Titium actionem. Is qui exsequitur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres vel ut pro Titio sponderes, neque pluris emere debes neque in ampliorem pecuniam fideiubere; alioquin non habebis cum eo masio placuerit, etiam si usque ad centum aureos cum eo agere velis, inutiliter te acturum.
Abbreviated transcription (Latin):
onib argusitatur. Quod ⁊ ann̾ores dini
pͥncipes aomiserunt. ⁊mnris digestis la
atq dep̃tio ꝯuerĩt: cum sine scͥpuira resa¬
guur. ꝑͣidilũ ret uendite statim adempto¬
rem ꝑtinet: tñ ⁊ fladhuc ea res empton tra¬
oita ñsit. Itaq sihomo mortuus sit. ł aliq̃
parte corpons lesus fuit: aut edes tore uelex
auqua parte incendio ꝯsumpte fum̃t: aut
fiuous ni fluminis totus uel aliqua expar¬
te ablanis sit: siue q̃ inundatione aque ar
bonb turbine deiectis. iongeminor aut d̾¬
terior ẽẽ cepit: emptoris dampnũ ẽ. Cuine

Expanded text:
onibus argumentatur. quod et anteriores divi principes admiserunt et in nostris digestis latlatque de pretio convenerit, cum sine scriptura res agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint, aut fundus vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui ne
Abbreviated transcription (Latin):
stitit posseꝯuenire. ut quis iucipartẽ fe¬
rat: ⁊d ampno ñteneatur. Quod ⁊ipsum ẜ¬
uius muenienter sibi existimanit. Quodtmñ
ita inreluigi oportet. ut simaliquare iucrum
inalia quã dampnum allatũsit: ꝯpensatio

Expanded text:
stiterit, posse convenire, ut quis lucri partem festiterit, posse convenire, ut quis lucri partem ferat, damno non teneatur, quod et ipsum Servius convenienter sibi existimavit: quod tamen ita intellegi oportet, ut, si in aliqua re lucrum, in aliqua damnum allatum sit, compen
Abbreviated transcription (Latin):
ctãtur. Q uod siexp̃sse fum̃t partes:
he ẜ uan oebent. Nec N umquã dubĩ
fuit. quinualeat ꝯuentio: siduo inf se
pacti sunt. ut adunum quid̾ due partes
⁊ dampni ⁊ lucri ꝑtineant. ad alium t̃tia.
Deilla sane ꝯuentione quesitumẽ. sit̾nt
ciseius int sepactisunt. ut adtiium iucri
due partes ꝑtineant: dampni i̾tia. ad se¬
iun due partes dampni. lutri ĩtia. anra¬
tadebeat hr̃i ꝯuentio. Quintus mutius ctͣ
naturam souetas talem pactionem eẽ exi¬
stimauit. ⁊ obidnoneẽ ratam habendam
Seruius fsulpitius. cuius sententia p̃ualu¬
it. conira sensit. quia sepe quoꝵdam ita p̃¬
tiosa ẽ oꝑa insonetate. ut eosiustum sit me¬
liore ꝯditione insotietate admuti. Nam ⁊
itacoire posse sotietatem non clubitatur.
ut alt̃ pecuñiam ꝯferat: alter ñꝯferat. ⁊
tanz uicrum int eos coe fit. qr sepe oꝑa ali¬
cuius ꝓoꝑa ualet. Et ad eo contra quinti mai¬
tũ sententiamobtinuit ut illud quoq cõ¬

Expanded text:
ctantur. quodsi expressae fuerint partes, hae servari debent: nec enim umquam dubium fuit, quin valeat conventio, si duo inter se pacti sunt ut ad unum quidem duae partes et damni et lucri pertineant, ad aliam tertia. De illa sane conventione quaesitum est, si Titius et Seius inter se pacti sunt, ut ad Titium lucri duae partes pertineant, damni tertia, ad Seium duae partes damni, lucri tertia, an rata debet haberi conventio? Quintus Mucius contra naturam societatis talem pactionem esse existimavit et ob id non esse ratam habendam. Servius Sulpicius, cuius sententia praevaluit, contra sentit, quia saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam conferat, alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, quia saepe opera alicuius pro pecunia valet. et adeo contra Quinti Mucii sententiam obtinuit, ut illud quoque con
Abbreviated transcription (Latin):
trahi inteiligiur. s eo noĩe pscͥptis ũbis acti¬
o datur. ¶Preterea sicut inugo quereba¬
tur. an ꝑmutatis reb emptio ⁊ uendino cõ-¬
trahatur.: itaqueri solebat delocanone ⁊ ꝯ¬
ductione. si forte remaliquam tibi utenda
incẽ boues cõmodarent. ut opus faceñt.
tuitum ꝯmõdatum. Uerĩ psqͥbtis u̾bis a

Expanded text:
trahi intellegitur, sed eo nomine praescriptis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendamvicem boves commodarent, ut opus facerent,tuitum commodatum, verum praescriptis verbis a
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ diligentissimus pat̃ famił. suiste¬
b adhib⁊. Quam sip̃stitit᷑: ⁊ auquo caũ
eã reanusit. derestituenda ea ñtenebitur.
Mortuo ꝯcductore itra ipã ꝯductionis
hes eius eodem iure in ꝯductõne sucte¬

Expanded text:
em diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo casu rem amiserit, de restituenda ea non tenebitur. Mortuo conductore intra tempora conductionis heres eius eodem iure in conductionem succe
Abbreviated transcription (Latin):
meratumsit. Ac ne arra quidem data fui̾t᷑.
Nam quod arit noie datur. argum̃tum ẽ ẽp¬
tionis ⁊ uenditionis ꝯtracte s⁊ hec quid̃ de
emptionib. ⁊ uenditionib que sine scͥptura
ꝯsistunt. optinere oportet. Namnichil a
nobis phuus modi uenditionib innouaty¬

Expanded text:
um numeratum sit ac ne arra quidem data fuerit. nam quod arrae nomine datur argumentum est emptionis et venditionis contractae. sed haec quidem de emptionibus et venditionibus quae sine scriptura consistunt obtinere oportet: nam nihil a nobis in huiusmodi venditionibus innovat
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatio. ̾sa nice quiauum facturũ pro¬
misit: iudetur in ea causa eẽ. ut nteneatur.
nͥ peñã ipse ꝓmisit᷑. ¶ Item nemorem su
ꝓmissor. ꝑin nulla contrahitur obligano.
tu de panphy sensĩ. quemstichum uoca¬
riclidens. ¶ Quod turpi excausa ꝓmifsi
ẽ. ueluti siquis homicidiũ uł sacnlegiũ
se factũm ꝓmattat ñualet. ¶Cumquis
sub aliqua ꝯditione fuit stipulatts uo⁊
añ ꝯditione deceffit᷑. postea existente ꝯ¬
ditione. nẽs eius agere pot. Idẽ ẽ. ⁊ apro¬
missors parte ¶ Quihoc anno aut hocm̃¬
se dari stipulatus sit: ñ om̃ib partib pre-¬

Expanded text:
tio. 2 Versa vice qui alium facturum promisit, videtur in ea esse causa, ut non teneatur, nisi poenam ipse promiserit. Item nemo rem supromissor, perinde nulla contrahitur obligatio tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius agere potest. idem est et a promissoris parte. Qui hoc anno aut hoc mense dari stipulatus sit, nisi omnibus partibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
ctum fuit̃. aut ñfuit᷑. stipulatio ꝯmittatur.
Ueniti sintus ꝯsul factus fuĩt. quinq aure.¬
osclare spondes  Siquis ita stipulentr. si
incapitouum nascencło. dare spondes:
ꝑinde erit. ac fistipul atus eẽt. cum mon¬
etur dansibor ¶ Exꝯditiõnali stipula¬
tione tm̃ spes ẽ cdebitumiri. ẜamq ipͤ¬
sam spem tians minim᷑uis ͤ . sipͥns quã
ꝯditio exrstat: mor̾ nobis ꝯtingit᷑ ¶Lo¬
ca ⁊̃ inẜi stipiuatiom solent. Ueluti car

Expanded text:
factum fuerit aut non fuerit, stipulatio committatur, veluti ‘ si Titius consul factus fuerit, quinque aureos dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali stipulatione tantum spes est debitum iri, eamque ipsam spem transmittimus, si, priusquam condicio existat, mors nobis contigerit. Loca etiam inseri stipulationi so
Abbreviated transcription (Latin):
contrahitur exnitrogatione are ⁊stipulãt¬
sponsione. cumquid dari fienue nobis
extipulatu. suncerta. Quehoc nõie ind̾
utitur. quia suipulum apicouetẽs fir¬
mil appellatur. forte ascipite descendẽs.
Inhac re oum tala tiba tradita fuerunt. S.¬
Spondes. spondeo. ꝓmittis. ꝓmuto. fidei¬
ꝓmutis. fidei ꝓmiito. fidei iubes. fider¬
iubeo. dabis. dabo. faties fatam.Utrũ
ant latma ang̃ca ua quaub⁊ ana lingua
stipulano ꝯcipiatur.: nichil interẽ. Scuicet⁊
siutq stipulantium iꝰ uigue hat intellec

Expanded text:
contrahitur ex interrogatione et responsione, cum quid dari fierive nobisex stipulatu si incerta. Que hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum dicebatur, forte a stipite descendens. In hac re olim talia verba tradita fuerunt: spondes? spondeo, promittis? promitto, fidepromittis? fidepromitto, fideiubes? fideiubeo, dabis? dabo, facies? faciam. utrum autem Latina an Graeca vel qua alia lingua stipulatio concipiatur, nihil interest, scilicet si uterque stipulantium intellec