comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De inde ome nomen
etruscum tarquiniensib faliscisq ducib ad salinas ꝑueniunt adu̾sus eũ
terrorem dictator CMartius rutilius pͥmus deplebe dcũs magistrum
equitum. item deplebe. C plautiũ dixit. Id uõ prib indignũ uideri & clicta¬
turam iam ĩꝑmiscuo e̾ẽ om̃iq ope impediebant ne quid ad id bellum¬
dictatori decerneret᷑ paret᷑ ue eo ꝓmptius cuncta ferente dictatore ppłus uis-¬
cebat traiecto multos ppłatores agrorũ traiectos uagos palantes oppressit
Castra qͦ nec oppinato aggressus cepit & uiii milia hostium captis ceteris
aut captis aut ex agro romano fugatis sine aucte prum ppł̃i iussu tũphauit.

Expanded text:
deinde omne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Faliscisque ducibus ad Salinas perueniunt. aduersus eum terrorem dictator C. Marcius Rutulus primus de plebe dictus magistrum equitum item de plebe C. Plautium dixit. id uero patribus indignum uideri etiam dictaturam iam in promiscuo esse; omnique ope impediebant ne quid dictatori ad id bellum decerneretur parareturue. eo promptius cuncta ferente dictatore populus iusducebat, traiecto multos populatores agrorum uagos palantes oppressit; castra quoque necopinato adgressus cepit et octo milibus hostium captis, ceteris aut caesis aut ex agro Romano fugatis sine auctoritate patrum populi iussu triumphauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut iusta fiat deditio. Tum ubi incetum saunitium ad tribunal uentum
t est. A Cornelius aruina fetialis ita u̾ba fecit: quando quidẽ hisce
homines inuissu ppłi ro quiritium fedus ictum iri spoponderunt: atq ob
Hȩc dicenti fetiali postinius genũ femur ꝗͣta maxime ui poterat ꝑcullit
& clara uoce ait se sannitem ciuem ẽẽ illum legatum fecialem ase cõ¬
tra ius gentium uiolatum romanos eo iustius bellum gesturos¬

Expanded text:
ut iusta fiat deditio?' tum ubi in coetum Samnitium et ad tribunal uentum ut iusta fiat deditio?' tum ubi in coetum Samnitium et ad tribunal uentum Ponti est, A. Cornelius Aruina fetialis ita uerba fecit. 'quandoque hisce homines iniussu populi Romani Quiritium foedus ictum iri spoponderunt atque ob haec dicenti fetiali Postumius genu femur quanta maxime poterat ui perculit et clara uoce ait se Samnitem ciuem esse, illum legatum fetialem a se contra ius gentium uiolatum; eo iustius bellum gesturos
Abbreviated transcription (Latin):
ouit patres conscp̃tos tum causa tum auctor nec ceteros solum tribunos eti
plebis ut insenatus dicerent fore inpot̾ate. magr̃atu inde se n extemolo ab¬
dicauerunt traditiq feti alib cum cȩteris caudium ducendis. hoc senatus
isulto fcõ lux quedam affulsisse ciuitati uisa est. postumius in ore exa
cum laudib ad celum ferebant deuocioni ꝑ detii consulis aliis claris facino¬
rib equabant. Emersisse ciuitatem exobnoxia pace ipsius consilio & oꝑa
ip̃m̃ se cruciatib & hostium ire offerre piaculaq ꝓppło romano dare. Arma
cuncti spectant & bellum. en unꝗͣ futurum ut congredi armatis cum san-
e liceat in ciuitate ira hodioq ardente delectus ꝓpe omniũ uolur¬
tariorum fuit. Resc̾te exeodem milite legiones noue. ductusq ad cau-¬
dium ex̾citus. progressi feciales ubi ad portam uenere: uestem detrahi
hacis sponsorib iubent manus post tergum uinciri cum apparitor ue¬
cundia maiestatis postumii laxe uinciret. guin tui quit adduces lorũ

Expanded text:
ouit patres conscriptos cum causa tum auctor, nec ceteros solum sed tribunos etiam plebei, ut se in senatus dicerent fore potestate. magistratu inde se extemplo abdicauerunt traditique fetialibus cum ceteris Caudium ducendi. hoc senatus consulto facto lux quaedam adfulsisse ciuitati uisa est. Postumius in ore erat; eum laudibus ad caelum ferebant, deuotioni P. Deci consulis, aliis claris facinoribus aequabant: emersisse ciuitatem ex obnoxia pace illius consilio et opera; ipsum se cruciatibus et hostium irae offerre piaculaque pro populo Romano dare. arma cuncti spectane liceat? in ciuitate ira odioque ardente dilectus prope omnium uoluntariorum fuit. rescriptae ex eodem milite nouae legiones ductusque ad Caudium exercitus. praegressi fetiales ubi ad portam uenere, uestem detrahi pacis sponsoribus iubent, manus post tergum uinciri. cum apparitor uerecundia maiestatis Postumi laxe uinciret, 'quin tu' inquit 'adduces lorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inde inter eruptionẽ tentatam compulso inurbem hoste occasio data ẽ ro¬
manis irrumpendi preterq̃ arcem cetera capta. in arce munitã natura glo¬
bus armatorum concessit infra arcem cęsi captiq multi mortales Arx cle¬
inde obsidebat᷑. nec aut ui capi poterat: quia pyospatio loci satis p̃sidii hẽbat
ut spem dabat deditiois om̃i publico frumẽto plusꝗͣ urbs caperet᷑ martẽ c¬
uecto tedioq recessum inde foret ni seruus arcem romanis prodidisset. ab eo
milites ꝑlocum ardiuĩ accepti cepere. a quib cum custodes trucidarẽt᷑. cetera
iultitudo repentino pauore oppressa indeditionem uenit. Dirrupta & arc
urbe artena reducte legiones exuolscis: omnisq uis romana ueios conu̾sa est
proditori autem p̃ter libertatẽ: duarum familiarum bona ni p̃miũ data: ser¬
uus romanus uocitatus. Sunt qui artenã ueientium non uolscorum fuisse cre-¬
dant. p̃bet errorem ꝙ eiusdem nomis urbs inter cere atq ueios fuit. Sed

Expanded text:
inde inter eruptionem temptatam compulso in urbem hoste occasio data est Romanis inrumpendi, praeterque arcem cetera capta; in arcem munitam natura globus armatorum concessit; infra arcem caesi captique multi mortales. arx inde obsidebatur; nec aut ui capi poterat, quia pro spatio loci satis praesidii habebat, aut spem dabat deditionis, omni publico frumento priusquam urbs caperetur in arcem conuecto; taedioque recessum inde foret ni seruus arcem Romanis prodidisset. ab eo milites per locum arduum accepti cepere; a quibus cum custodes trucidarentur, cetera multitudo repentino pauore oppressa in deditionem uenit. diruta et arce et urbe Artena, reductae legiones ex Uolscis, omnisque uis Romana Ueios conuersa est. proditori praeter libertatem duarum familiarum bona in praemium data; Seruius Romanus uocitatus. sunt qui Artenam Ueientium, non Uolscorum fuisse credant. praebet errorem quod eiusdem nominis urbs inter Caere atque Ueios fuit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Roma interim crescit albe ruinis duplicatur cuiium numerus
cellius additur urbi mons & quo frequentius habitaretur eãdem sedem tul¬
lius regie capit. ibiq habitauit principes albanorum inprẽs ut ea quoq pars
popͥulo ro̾mano cresceret legit tullios seruilios. quaintios. geganios curiati
dios templumq ordim abse aucto curiam que hostilia usq ad patrum nr̃or
tatem appellata ẽ. Et ut omnium ordinum uiribus aliquid exnouo p
adicertur. equitum decem turmas exalbanis legit. legiones & ueteres eodẽ
supplemento expleuit & nouas scripsit.

Expanded text:
Roma interim crescit Albae ruinis. duplicatur civium humerus; Caelius additur urbi mons, et quo frequentius habitaretur, eam sedem Tullus regirei publicae cresceret legit, Iulios, Seruilios, Quinctios, Geganios, Curiatios, Cloelios; templumque ordini ab se aucto curiam fecit quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est. et ut omnium ordinum uiribus aliquid ex nouo populo adiceretur equitum decem turmas ex Albanis legit, legiones et ueteres eodem supplemento expleuit et nouas scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
i sanguinis promiscua omnium generum cede ꝗͣ in ipã dimicatione factu
paucis data uenia. qui mermes indeditionem uenerunt. Dum hec inuolscis gerũt
Dictator sabinos ubi longe płimum belli fuerat. fundi fugatoq exuitq castris
uitatu inmisso mediam tarbauerat hostium atiẽ: qua dum cornua se latiu
dunt. parum aꝑte introrsum ordinibus atie firmauerant. turbatos pedes inuasit
eodem impetu castra capta. debellatumq est. post pugnam ad regillum lacum
um alia illis annis clarior pugna fuit. Dictator triumphans inurbem inuel
super solitos honores locus incirco ip̃i posterisq ad spectaculum datus Sella in eo
rulis posita. Uolsi uictis ueliterns ager ademptus. Uelitras coloni ab ũbe
missi. & colonia deducta¬

Expanded text:
ibi sanguinis promiscua omnium generum caede quam in ipsa dimicatione factum. ibi sanguinis promiscua omnium generum caede quam in ipsa dimicatione factum. paucis data uenia, qui inermes in deditionem uenerunt. dum haec in Uolscis geruntur, dictator Sabinos, ubi longe plurimum belli fuerat, fundit fugatque exuitque castris. equitatu immisso mediam turbauerat hostium aciem, quam, dum se cornua latius pandunt, parum apte introrsum ordinibus aciem firmauerant; turbatos pedes inuasit. eodem impetu castra capta debellatumque est. post pugnam ad Regillum lacum non alia illis annis pugna clarior fuit. dictator triumphans urbem inuehitur. super solitos honores locus in circo ipsi posterisque ad spectaculum datus; sella in eo loco curulis posita. Uolscis deuictis Ueliternus ager ademptus; Uelitras coloni ab urbe missi et colonia deducta
Abbreviated transcription (Latin):
Alter consul in uolscos profectus
ne & ip̃e terret tempus uastandis maxime agris hostem ad conferenda pro¬
pius castra dimicandumq atie exciuit. Medio inter castra campo. ante suum
quisq uallum infestis signis constitere. Multitudine aliquantũ uolsci suꝑabãt
taq esfusi & contemptim pugnam iniere. Consul romanus nec promouit atiẽ¬
nec clamorem reddi passus. defixis pilis suos stare iussit. Ubi ad manũ uenit&
hostis tum cohortes tota ui gladiis rem agerere. Uolsci cursu & clamore fessi
cum uelut se stupentibus metu intulissentꝰ romanis postꝙ̃ impressionem sensere
caduso factam & ante oculos mitare gladios haud secus ꝗ̃ si ininsidias
cidissent turbati terga u̾tunt: sed ne adfugam quidem satis uirium fuit quia
cursu in prelum ierant. Romani contra qui aprincipio pugne quieti steterãt
uigentes corporibus facile adorti fessos & castra impetu ceperunt. & casts exutũ
hoscem uelitras ꝑsecuti uno agmine uictores cum uictis inurbem irrump̾ẽ. plusq

Expanded text:
alter consul in Uolscos profectus, ne et ipse tereret tempus, uastandis maxime agris hostem ad conferenda propius castra dimicandumque acie exciuit. medio inter castra campo ante suum quisque uallum infestis signis constitere. multitudine aliquantum Uolsci superabant; itaque effusi et contemptim pugnam iniere. consul Romanus nec promouit aciemnec clamorem reddi passus defixis pilis stare suos iussit: ubi ad manum uenisset hostis, tum coortos tota ui gladiis rem gerere. Uolsci cursu et clamore fessi cum se uelut stupentibus metu intulissent Romanis, postquam impressionem sensere ex aduerso factam et ante oculos micare gladios, haud secus quam si in insidias incidissent, turbati uertunt terga; et ne ad fugam quidem satis uirium fuit, quia cursu in proelium ierant. Romani contra, quia principio pugnae quieti steterant, uigentes corporibus, facile adepti fessos, et castra impetu ceperunt et castris exutum hostem Uelitras persecuti uno agmine uictores cum uictis in urbem inrupere; plusque
Abbreviated transcription (Latin):
tres ium atq iniuriam dictatoris strepitus repente ante curiã lictorum
submouentiũ audit᷑ & ip̃e infensus ad erat. postꝗͣ comꝑit ꝓfectũ exc astͥs

Expanded text:
tres uim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum tres uim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum su
Abbreviated transcription (Latin):
minem i  fabio penam dep̃canti suam uitio u̾surum. sed dictatori. si
cecatus ira infestam multitudinem inse prauo certamine nouisset. po¬
mo ne id se grẽ dare &. fabii credẽt se iusuir andum ꝑatos dare. nõ uideri
e re pͦ ͣ infabium eo tpre aĩadũti. Hiis uocib cum inse magis incitarẽt dicta¬
torem ꝗͣ magr̃o equitum placarent iussi de tribunali descendere legati. &
silentio ne quicꝗ̃ ꝑ preconem temptato cum prestrepitu ac tumultũ nec ipsiꝰ
dictatoris. nec apparitorum euis uox audiret᷑. nox uelut in plio tertamini
finem ferit. Magister equitum ussus postero die adẽe cum omes affirma¬
rent infestius papirum ex arsurum agitatum cõuentione ip̃a exacerbataq¬
clam ex castris romam ꝓfugit. & pr̃e auctore. M fabio qui ter iam cõsul
dictatorq fuerat uocato ex templo senatu cum maxiẽ conquerẽt᷑ apud pa¬

Expanded text:
minem id Q. Fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum sed dictatori, si minem id Q. Fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum sed dictatori, si occaecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset. postremo, ne id se gratiae dare Q. Fabi crederet, se ius iurandum dare paratos esse non uideri e re publica in Q. Fabium eo tempore animaduerti. his uocibus cum in se magis incitarent dictatorem quam magsilentio nequiquam per praeconem temptato, cum prae strepitu ac tumultu nec ipsius dictatoris nec apparitorum eius vox audiretur, nox velut in proelio certamini finem fecit. magister equitumrent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumqclam ex castris Romam profugit; et patre auctore M. Fabio , qui ter iam consul dictatorque fuerat, uocato extemplo senatu, cum maxime conquereretur apud pa
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc papirius reintegrata
ira spoliari magistrum equitum ac uirgis & secures expediri uissit᷑. Fabius
fidem militum implorans lacerantib fede lictorib ad triarios tumultũ
incontionem miscentes sese recepit. In clamor in totam contionẽ est ꝑlatus
alibi preces alibi mine audiebant᷑. Qui ꝓxime forte tribimali steterant qa
biecti oculis imꝑatoris noscitari poterant. orabant ut partẽt mag̾roeq
crepabant inclementẽ dictatorem. nec ꝓtul seditione aberat. nec tribunal
quidem satis erat quietũ. Legati circumstantes sellam orabant ut remin
posterum diem diferret & ire sue & consilio tempus daret satis castigatã
adolescentiam fabii ẽẽ. satis deformata uictoriam ne ad extremũ finem
supplitii tenderet. neue unico uiueni neue patri euis clarissimo uiro neue
fabiȩ genti eã in uingeret ignominiam. Cum parum precib parũ cã pro
subdere ignem ac materiam seditiõi. non ẽẽ etatis non prudentie eiꝰ. ne¬

Expanded text:
tunc Papirius redintegrata ira spoliari magistrum equitum ac uirgas et secures expediri iussit. Fabius fidem militum implorans lacerantibus uestem lictoribus ad triarios tumultum iam in contione miscentes sese recepit. inde clamor in totam contionem est perlatus; alibi preces, alibi minae audiebantur. qui proximi forte tribunali steterant, quia subiecti oculis imperatoris noscitari poterant, orabant ut parceret magistrocrepabant inclementem dictatorem nec procul seditione aberant. ne tribunal quidem satis quietum erat; legati circumstantes sellam orabant ut rem in posterum diem differret et irae suae spatium et consilio tempus daret: satis castigatam adulescentiam Fabi esse, satis deformatam uictoriam; ne ad extremum finem supplicii tenderet neu unico iuueni neu patri eius, clarissimo uiro, neu Fabiae genti eam iniungeret ignominiam. cum parum precibus, parum causa subdere ignem ac materiam seditioni non esse aetatis, non prudentiae eius; ne
Abbreviated transcription (Latin):
ulemus quo pacto uis nrm̃ adipiscamur. Cum is nuntius romam ad co¬
lendum redit. Confestim rex ex his ferme u̾bis. patres tonsula̾bat. Quarum
rerum li tium causarum condixit pr̃patratus populi roͥ quiritium patripatrato
iscorum latinorum omnibusq priscis latinis. quas res nec dederunt
ꝑfecerunt nec soluerunt quas res dari fieri soluiq oportuit. Dic inquit
ei quam pͥmum sententiam rogabat quid censes. Tum ille puropioq duello
rendas censeo. Itaq consentio consciscoq. Inde ordine alii rogabanti
quancdo pars maior eorum qui aderant in eandem sententiã ibant. Gellũ
t consensu fieri solitum ut fetialis hastam feratam & sanguuneam p

Expanded text:
ulemus, quo pacto ius nostrum adipiscamur.' cum †. . . . .† nuntius Romam ad consuulemus, quo pacto ius nostrum adipiscamur.' cum †. . . . .† nuntius Romam ad consulendum redit. confestim rex his ferme uerbis patres consulebat: 'quarum rerum litium causarum condixit pater patratus populi Romani Quiritium patri patrato iscorum Latinorum hominibusque Priscis Latinis, quas res nec dederunt nec solverunt nec fecerunt, quas res dari, solvi, fieri oportuit, dic, inquit ei quem primum sententiam rogabat, quid censes? tum ille: puro pioque duello quaerendas censeo itaque consentio consciscoque. inde ordine alii rogabantur; quandoque pars maior eorum qui aderant in eandem sententiam ibat, bellum erat consensum. fieri solitum ut fetialis hastam ferratam aut p
Abbreviated transcription (Latin):
subi ad fines eorum uenit Unde res repetuntur cagite uelato fi¬
loꝰ lane uelamen est. Audi iupiter inquit audite fines: cuiusq generis
sunt. Numina audiant fas. Ego sum publicus nuntius ppłi . ro. iuste
pieq legatus uenio. uerbisq meis fides sit. Teragit deinde postulata In¬
de iouem cestem facit. Sie ego iniuste impieq illos homines illasq res
ledi nuntio ppłi roͥ. mihi exposco tu patrie compotem me nunꝗͣ sin
ẽẽ: haec cum finit supra scandit: hec quicumq ei primus uir obuius fuit
haec portam in grediens hȩc forum ingressus. paucis uerbis carminis
oncipiendiq uisiuirandi mutatis ꝑagit. si non deduntur quos expose
diebus tribus Xxxxͭͫ tot enim solennes sunt peractis bellum ita indi¬
cit. Audi iupiter & tu Iunosquirine diiq omnes celestes uosq terrestres
q inferni audite. Ego uos testor illum ppłm quicumq est nominat¬
in ustum e̾ẽ̾ nec uis ꝑsoluere. sed deistis rebus in patria maiores natu con¬

Expanded text:
ubi ad fines eorum uenit unde res repetuntur, capite uelato filo—lanae uelamen est—'audi, Iuppiter' inquit; 'audite, fines'—cuiuscumque gentis sunt, nominat—; 'audiat fas. ego sum publicus nuntius populi Romani; iuste pieque legatus uenio, uerbisque meis fides sit.' peragit deinde postulata. inde Iouem testem facit: 'si ego iniuste impieque illos homines illasque res dedier mihi exposco, tum patriae compotem me nunquam siris esse.' haec, cum fines suprascandit, haec, quicumque ei primus uir obuius fuerit, haec portam ingrediens, haec forum ingressus, paucis uerbis carminis concipiendique iuris iurandi mutatis, peragit. si non deduntur quos exposcit diebus tribus et triginta—tot enim sollemnes sunt—peractis bellum ita indicit: 'audi, Iuppiter, et tu, Iane Quirine, dique omnes caelestes, uosque terrestres uosque inferni, audite; ego uos testor populum illum'—quicumque est, nominat—'iniustum esse neque ius persoluere; sed de istis rebus in patria maiores natu cons
Abbreviated transcription (Latin):
Nec iam poterat
bellum differri. Equi latinum agrum inuaserant oratores latinorum absenatu
petebant. ut aut mitterent subsidium aut se ip̃os tuendorum finium causa¬
na capere sinerent. Tutius uisum ẽ defendi mermes latinos. ꝗͣ pati retraa
U etusius consul missus. is finis populatidis fuit. Cessere equi campis. locoq ma-¬
gis ꝙ̃ armis freti sumis se uigis montium. tutabantur.

Expanded text:
nec iam poterat bellum differri. Aequi Latinum agrum inuaserant. oratores Latinorum ab senatu petebant ut aut mitterent subsidium aut se ipsos tuendorum finium causa capere arma sinerent. tutius uisum est defendi inermes Latinos quam pati retractare arma. Uetusius consul missus est; is finis populationibus fuit. cessere Aequi campis, locoque magis quam armis freti summis se iugis montium tutabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
umpho ꝑppłm actum semꝑ examinationẽ arbitriumq eiuis honoris penes sena¬
tum fuisse: ne reges quidem maiestatem sumi ordins ĩminuisse: ne ita oĩa
ibuni potestatis sue implerent ut nullum pu  consilium sinerẽt ẽe. itade
liberam ciuitatem fore: ita equatas leges. si sua qusꝗ iura ordo suam maiestatẽ
teneat. In eandem sententiam: multa & aceteris semoribus prũm cum ei
dicta. omnes tribus eam rogationem acceperunt. Tum pͥmum sine aũcte sena¬
tus ppłi iussu triumphatum est.

Expanded text:
umpho per populum actum; semper aestimationem arbitriumque eius honoris penes senaumpho per populum actum; semper aestimationem arbitriumque eius honoris penes senatum fuisse; ne reges quidem maiestatem summi ordinis imminuisse. ne ita omnia tribuni potestatis suae implerent, ut nullum publicum consilium sinerent esse. ita demum liberam ciuitatem fore, ita aequatas leges, si sua quisque iura ordo, suam maiestatem teneat. in eandem sententiam multa et a ceteris senioribus patrum cum essent dicta, omnes tribus eam rogationem acceperunt. tum primum sine auctoritate senatus populi iussu triumphatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Gemina uictoria duobus bifariam preliis ꝑta maligne senatus
in unum diem supplicationes consulum nomine decreuit. Populus in uissu &
altero die frequens it supplicatumq est. & hec uaga popularisq supplicatio
udiis prope celebratior fuit. Consules excomposito eodem biduo ad urb
actessere. senatumq in campum martium euocauere ubi cum derebus ase
gestis agerent q̃sti primores prum senatum inter milites dedita oꝑa terroĩs¬
ã haberi. itaq inde consules ne criminandi locus eẽt inprata flami
ubi nunc edes appollinis est circum appollinarem appellabant ad uocauere
senatum ubi cum ingenti consensu. prum negaret᷑ rumphus. Lucius Iciluis trb̾
pł. tulit ad ppłm de trumpho consulum. Multis dissuasum prodentibus maxĩẽ
Cclaudio uociferante depatribus non de hostib consules triumphare uelle
nq propriuato merito in tribunũ nõ ꝓu̾tute honorem peti: nũꝗͣ ante deti¬

Expanded text:
gemina uictoria duobus bifariam proeliis parta, maligne senatus in unum diem supplicationes consulum nomine decreuit. populus iniussu et altero die frequens iit supplicatum; et haec uaga popularisque supplicatio studiis prope celebratior fuit. consules ex composito eodem biduo ad urbem accessere senatumque in Martium campum euocauere. ubi cum de rebus ab se gestis agerent, questi primores patrum senatum inter milites dedita opera terroris causa haberi. itaque inde consules, ne criminationi locus esset, in prata Flaminia, ubi nunc aedes Apollinis est—iam tum Apollinare appellabant—, auocauere senatum. ubi cum ingenti consensu patrum negaretur triumphus, L. Icilius tribunus plebis tulit ad populum de triumpho consulum, multis dissuasum prodeuntibus, maxime C. Claudio uociferante de patribus, non de hostibus consules triumphare uelle gratiamque pro priuato merito in tribunum, non pro uirtute honorem peti. nunquam ante de tri
Abbreviated transcription (Latin):
rem formidine morteq affitiatis sicut ubis nũcupaui. ita prore puͣ
matureq college se deuotum pro ex̾citu nutiare ip̃e incinctus gabino armato
in equum insiluit ac se in medios hostes ĩmisit. conspectus abutraq atie ali¬
to augustior huano uisu sicut celo missus piaculum om̃is deorum ire q
pestem ab suis au̾sam inhostes ferret. Ita om̃ĩs t̾ror pauorq tum illo latus sig
pͥmo latinorum turbauit. deinde intotã penitus atiem ꝑuasit. Euidentissimũ
secus ꝗͣ pestifero sidere icti pauaebant. ubi uõ coruit obrutus telis. Inde haud
iam dubie consterpate cohortes latinorum fuoam ac uastitatem late fece¬
runt. Simul & romani exsolutis religione aĩs uelut tũ pͥmum signo dato co¬
rti pugnam integram ediderunt. tramq & rorarii procurebant ine̾ an¬
pilanos addiderantq uires bastatis ac pncipib & triari genu dextro mixi

Expanded text:
rore formidine morteque adficiatis. sicut uerbis nuncupaui, ita pro re pubrore formidine morteque adficiatis. sicut uerbis nuncupaui, ita pro re pubmatureque collegae se deuotum pro exercitu nuntiare; ipse incinctus cinctu Gabino, armatus in equum insiluit ac se in medios hostes immisit, conspectus ab utraque acie, aliquanto augustior humano uisu, sicut caelo missus piaculum omnis deorum irae qui pestem ab suis auersam in hostes ferret. ita omnis terror pauorque cum illo latus signa primo Latinorum turbauit, deinde in totam penitus aciem peruasit. euidentissimum secus quam pestifero sidere icti pauebant; ubi uero corruit obrutus telis, inde iam haud dubie consternatae cohortes Latinorum fugam ac uastitatem late fecerunt. simul et Romani exsolutis religione animis, uelut tum primum signo dato coorti pugnam integram ediderunt; nam et rorarii procurrerant inter antepilanos addiderantque uires hastatis ac principibus et triarii genu dextro innixi
Abbreviated transcription (Latin):
nolauerunt decio caput iocinoris a familiari ꝑte cessum. aruspes dicit᷑ os¬
disse: alioquin acceptam diis hostiam e̾e̾. Manlium egregie litasse. Atqui
bene inquit ht̃ decius si ab collegam ꝓspere lictatum est̾ Instructis: sicut añ
actum est ordinib processere inatiem Manlius dextro. Netuis leuo cor
bleuo cornu hastati romani non ferentes impressionem latinorũ se ad p¬
cipes recepere: in hac trepidatione decius consul. M Ualerium magna uoce
in climat. Deorum inquit uoce ope ualeri opus est. agendum publi pontifex
textam sũmere uissit & uelato capite manu subter togam admentũ exerta
suꝑ telium subiectum pedib stantem sic dicere. Iane iupiter mars pater ĩquit¬
ine bellona. lares diui nouensides. dii indigetes. diui quorum ẽ potes
nr̃orum hostium dii quoq manes uos precor ueneror ueniam peto feroq uti
ppło romano quiritium uim uictoriãq ꝓsperetis hostesq ppłi rͥo. quiritiũ ter¬

Expanded text:
olauerunt. Decio caput iocineris a familiari parte caesum haruspex dicitur ostendisse: alioqui acceptam dis hostiam esse; Manlium egregie litasse. 'atqui bene habet' inquit Decius, 'si ab collega litatum est.' instructis, sicut ante dictum est, ordinibus processere in aciem; Manlius dextro, Decius laeuo cornu e ab laeuo cornu hastati Romani, non ferentes impressionem Latinorum, se ad principes recepere. in hac trepidatione Decius consul M. Ualerium magna uoce inclamat. 'deorum' inquit, 'ope, M. Ualeri , opus est; agedum, pontifex publictextam sumere iussit et uelato capite, manu subter togam ad mentum exserta, super telum subiectum pedibus stantem sic dicere: 'Iane, Iuppiter, Mars pater, Quirine, Bellona, Lares, Diui Nouensiles, Di Indigetes, Diui, quorum est potestas nostrorum hostiumque, Dique Manes, uos precor ueneror, ueniam peto feroque, uti populo Romano Quiritium uim uictoriam prosperetis hostesque populi Romani Quiritium ter
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq dum dictator delectum ꝑse ardee habet
magrãtum equitum Lu alerium abueis abducẽ ex̾titum iubet. parat instru
quibus haud impar ad oriat᷑ hostes. Interim capitolinus ex̾citus statiõt
uigiliisq fessus suꝑatis tñ hamanis omnib malis cum famam unã nã uinci
non sineret diem dedie ꝓspectans si quod auxilium abdictatore apparẽt. po¬
stremo spe quoq iam non solum cibo defitiente. & cum stationib procederent
prope obruentib infirmũ corpus armis uel dedi uel redimi se quacũq pactiõe
sit iactantib non solum obscure gallis. haud magna mercede. se adduci po
ut obsilionem relinquant Tum senatus habitus tribunisq militum negotiũ datũ
ut paciscerent᷑. Inter ꝑ Sulpitium tribunũ militã & Brenium regalum gallonai
loquio transacta res est. ut mile pondo auri p̃tium ppłi gentib mox̾ imꝑat¬
ri factum rei fidissime ꝑse adiecta indignitas ẽ: pondera abgallis allata in¬

Expanded text:
itaque dum dictator dilectum per se Ardeae habet, magistrum equitum L. Ualerium a Ueiis adducere exercitum iubet, parat instruitque quibus haud impar adoriatur hostes, interim Capitolinus exercitus, stationibus uigiliis fessus, superatis tamen humanis omnibus malis cum famem unam natura uinci non sineret, diem de die prospectans ecquod auxilium ab dictatore appareret, postremo spe quoque iam non solum cibo deficiente et cum stationes procederent prope obruentibus infirmum corpus armis, uel dedi uel redimi se quacumque pactione possint iussit, iactantibus non obscure Gallis haud magna mercede se adduci posse ut obsidionem relinquant. tum senatus habitus tribunisque militum negotium datum ut paciscerentur. inde inter Q. Sulpicium tribunum militum et Brennum regulum Gallorum conloquio transacta res est, et mille pondo auri pretium populi gentibus mox imperaturi factum. rei foedissimae per se adiecta indignitas est: pondera ab Gallis allata in
Abbreviated transcription (Latin):
hominum maiore spe inagro pͥmum tepesino cum faliscis & capenatib signa
confert. omnia ibi suma ratione consilioq acta. fortuna etiam ut fit se
ita non plio tantũ fudit hostes sed castris quoq exuit: ingentiq p̃da est
titus cuius pars maxima ad questorem redacta ẽ haud ita multum militi
datum. Inde adueios ex̾citus ductus densiorq castella facta. & ab procursa¬
tionibus q̃ multum tem̾ẽ inter murum ac uallum fiebant. edicto ne quis in¬
uissu pugnaret: ad opes milites traducti. Operum fuit omniũ. longe inaximũ
laboriosissimum cuniculus inartem hostium agi ceptus. quod ne int̾miti
diuisit sene hore in orbem oꝑi atribute sunt. Nocte dieq nunꝗ̃ añ omissum
ꝗ̃ inarcẽ uiam faterent

Expanded text:
hominum maiore quam spe, in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa hominum maiore quam spe, in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa confert. omnia ibi summa ratione consilioque acta fortuna etiam, ut fit, secuta est. non proelio tantum fudit hostes, sed castris quoque exuit ingentique praeda est potitus; cuius pars maxima ad quaestorem redacta est, haud ita multum militi datum. inde ad Ueios exercitus ductus, densioraque castella facta, et a procursationibus quae multae temere inter murum ac uallum fiebant, edicto ne quis iniussu pugnaret, ad opus milites traducti. operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus. quod ne intermitteretur diuisit; senae horae in orbem operi attributae sunt; nocte ac die nunquam ante omissum quam in arcem uiam facerent
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur fatalis dux ad extidiũ
illuis urbis seruandeq patrie M furius Camillus dictator dictus: magr̃
equitum .p. Cornelium scipionem dixit. Omnia repente mutauerat imꝑator
mutatus. alia spes alius animus hominum. Fortuna quoq alia urbis uĩderi
nium pͥmum in eos qui aueis in illo pauore fugerant more militari a¬
u̾tit efficitq ne hostis maxime timendus militi daret. De inde dicto de¬
lectu indiem tertam ip̃e interim ueios ad confirinandos militũ aĩos ĩter¬
rrit: iñ romam ad confirmandum nouum ex̾citum reddit. nullo det¬
ctante militiam Peregrina etiam Iuuentus latini herniciq oꝑam suã polli¬
ntes ad id bellum uenere. Quibus cum gr̃as insenatu egisset dictator: sat
iam omnib adid bellum ꝑatus. Ludos magnos exsenatus consulto uouit ueis
captis se facturum Edemq matute matris refectam dedicaturũ Iam ante
rege Seruio tullo dedicatam. Profectus cum ex̾citu aburbe expectatio

Expanded text:
igitur fatalis dux ad excidium illius urbis seruandaeque patriae, M. Furius Camillus , dictator dictus magistrum equitum P. Cornelium Scipionem dixit. omnia repente mutauerat imperator mutatus; alia spes, alius animus hominum, fortuna quoque alia urbis uideri. omnium primum in eos qui a Ueiis in illo pauore fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi esset. deinde indicto dilectu in diem certam, ipse interim Ueios ad confirmandos militum animos intercurrit; inde Romam ad scribendum nouum exercitum redit, nullo detractante militiam. peregrina etiam iuuentus, Latini Hernicique, operam suam pollicentes ad id bellum uenere; quibus cum gratias in senatu egisset dictator, satis iam omnibus ad id bellum paratis, ludos magnos ex senatus consulto uouit Ueiis captis se facturum aedemque Matutae Matris refectam dedicaturum, iam ante ab rege Ser. Tullio dedicatam. profectus cum exercitu ab urbe exspectatione
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq consules qui eum annum secuti sũt
CIumus bubulcus tertio. s Emiluis Barbulas iterum initio anni questi
ippłm deformatum ordinem praua lectione senatus potiores aliquo
lectis p̃teriti e̾e̾nt negauerunt lectionem eamse que sine recti prauiq dis¬
crimine ad gratiam ac libidinem facta eẽt obseruaturos: & senat
ex templo citauerunt eo ordine qui ante censores appium c laudium
& C plautium fuerat. & duo imperia eo anno dari cepta ꝑꝑ populum
eraq ꝑtĩnentia ad rem militarem. Unum ut tribuni militum seni
mi in quatuor legiones apopulo crearentur. quȩ antea perꝗͣ paucis
suffragio ppłi relictis locis dictatorum & consulum ferme fuerant benefi-¬
tulerunt eam rogationem tribuni plebei Lattiluis. C. Martius
terum ut duũiuros nauales classis ornande refitiendeq cã. Idem ppłus iu¬
beret lator hunis plebisciti fuit. M decimus tribunus plebis

Expanded text:
itaque consules, qui eum annum secuti sunt, C. Iunius Bubulcus tertium et Q. Aemilius Barbula iterum, initio anni questi apud populum deformatum ordinem praua lectione senatus, qua potiores aliquot lectis praeteriti essent, negauerunt eam lectionem se, quae sine recti prauique discrimine ad gratiam ac libidinem facta esset, obseruaturos et senatum extemplo citauerunt eo ordine qui ante censores Ap. Claudium et C. Plautium fuerat. et duo imperia eo anno dari coepta per populum, utraque pertinentia ad rem militarem: unum, ut tribuni militum seni deni in quattuor legiones a populo crearentur, quae antea perquam paucis suffragio populi relictis locis dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia—tulere eam rogationem tribuni plebei L. Atilius C. Marcius —: alterum, ut duumuiros nauales classis ornandae reficiendaeque causa idem populus iuberet; lator huius plebi sciti fuit M. Decius tribunus plebis
Abbreviated transcription (Latin):
it. quo quisq loco concidit. duo romana uno loco propius albam tria
bana romam uersus. sed distantia locis &ut pugnatum est. Priusꝗͣ in digre¬
derentur roganti metio exfedere icto ꝗd imꝑaret imꝑat tullus uti iuiuentu
in armis habeat. usurum se eorum oꝑa si bellum cum ueientib foret
it a exercitus inde domos adducti.

Expanded text:
stant quo quisque loco cecidit, duo Romana uno loco propius Albam, tria stant quo quisque loco cecidit, duo Romana uno loco propius Albam, tria Albana Romam uersus sed distantia locis ut et pugnatum est. priusquam inde digrederentur, roganti Mettio ex foedere icto quid imperaret, imperat Tullus uti iuuentutem in armis habeat: usurum se eorum opera si bellum cum Ueientibus foret. ita exercitus inde domos abducti.
Abbreviated transcription (Latin):
litem suum: & ille ᷤ fungi prelio festinat. prius itaq quam alter ꝗ nec ꝓcul
ab erat consequi posset & alterum curiatium conficit. Iamq equato marti
singuli superant. sed nec spe nec uiribus pares. Alterum in tactũ ferro corpꝰ
geminata uictoria ferocem incertamen tertium dabant. Alter fessu
uulnere fessum cursu trahens corpus uictusq fcͣtrum ante se strage. uictori
obicitur hosti nec allud prelium fuit. Romanus exultans duos ĩꝗt fratrũ
manibus dedi. tertium causam belli huiusce ut romanus albano ĩpet
male sustinenti arma gaudium suꝑne iugulo defigit. iatẽtem spoliant. Ro¬
nani ouantes ac gratusantes horatium accipiunt eo maiore cum gaudio quo
ipe metum resꝰ fuerat. Ad sepulturam inde suorum nequaꝗͣ parib ai
uertunt. Quippe imꝑio alteri aucti alt̾i dictionis aliene facti. sepulcra ex¬

Expanded text:
litem suum; et ille defungi proelio festinat. prius itaque quam alter— nec procul litem suum; et ille defungi proelio festinat. prius itaque quam alter— nec procul aberat—consequi posset, et alterum Curiatium conficit; iamque aequato Marte singuli supererant, sed nec spe nec uiribus pares. alterum intactum ferro corpus et geminata uictoria ferocem in certamen tertium dabat: alter fessum uolnere, fessum cursu trahens corpus uictusque fratrum ante se strage uictori obicitur hosti. nec illud proelium fuit. Romanus exsultans 'duos' inquit, 'fratrum manibus dedi; tertium causae belli huiusce, ut Romanus Albano imperet, dabo.' male sustinenti arma gladium superne iugulo defigit, iacentem spoliat. Romani ouantes ac gratulantes Horatium accipiunt, eo maiore cum gaudio, quo prope metum res fuerat. ad sepulturam inde suorum nequaquam paribus animis uertuntur, quippe imperio alteri aucti, alteri dicionis alienae facti. sepulcra ex
Abbreviated transcription (Latin):
is deinde manibus cum iam non motus tantum corporum agitatioe
anceps telorum armorumq sed uulnera quoq & sanguis spectaculo eent
duo romani suꝑalium alius uulneratis tribus albanis corruerunt expiran
giones i am spes tota nundum tamen cura deseruerat ex animes uite unius
im tres curiatii circumsterant. Forte is integer fuit. ut uniu̾sis solus n¬
quam par sic aduersus singulos ferox. Ergo ut segregaret pugnam eorum
capescit fugam ita ratus secuturos ut quemq uulnere affectum corpus sineret
aliquantum spatii exeo loco ubi pugnatum auffugerat cum respitiẽs ui
magnis interuallis sequentes unum haud procul absese abesse. In eum ma¬
gno impetu rediit. Et dum albanus ex̾citus inclimat curiatiis uti opem
rant fratri i am horatius ceso hoste iuctor secundam pugnam peteba
tum clamore qualis ex insperato pauentium solet romani adiuuant mi¬

Expanded text:
 consertis deinde manibus cum iam non motus tantum corporum agitatioque  consertis deinde manibus cum iam non motus tantum corporum agitatioque anceps telorum armorumque sed uolnera quoque et sanguis spectaculo essent, duo Romani super alium alius, uolneratis tribus Albanis, exspirantes corruenas legiones iam spes tota, nondum tamen cura deseruerat, exanimes uice unius quem tres Curiatii circumsteterant. forte is integer fuit, ut uniuersis solus nequaquam par, sic aduersus singulos ferox. ergo ut segregaret pugnam eorum capessit fugam, ita ratus secuturos ut quemque uolnere adfectum corpus sineret. iam aliquantum spatii ex eo loco ubi pugnatum est aufugerat, cum respiciens uidet magnis interuallis sequentes, unum haud procul ab sese abesse. in eum magno impetu rediit; et dum Albanus exercitus inclamat Curiatiis uti opem ferant fratri, iam Horatius caeso hoste uictor secundam pugnam petebat. tunc clamore qualis ex insperato fauentium solet Romani adiuuant mi
Abbreviated transcription (Latin):
federe icto trigemini sicut conuenerant arma ca-¬
piuunt. Cum sui utrosq adhortarentur: deos patrios patriam ac ꝑentes ꝗc¬
quid ciuium domi quicquid inex̾citu sit illorum tunc arma illorum in¬
tueri manus feroces & suopte ingenio & pleni ad hortantium uocibus
in medium inter duas aties prodeunt consedexant utrimq procastris. duo
e̾citus ꝑiculi magis pñtis ꝗͣ cure exꝑtes: Quippe imꝑium agebatur inta
paucorum uirtute ac fortuna positum. Itaq ergo erecti suspensiq in mi¬
nime gratum spectaculum aĩo incendunt. Datur signum Infestisq armis
elut aties terni uiuenes magnorum ex̾cituum animos gerentes cõcur
Iec his nec illis piculum suum publicum imꝑium seruitiumq obseruat᷑ aio
faturaq ea deinde patrie fortuna quam ipi fecissent. Ut primo statim con¬
cursu increpuere arma micantesq fulsere gladii horror ingens spectan¬
tium ꝑstringit occulos.: & neutro inclinata spe torpebat uoxꝰ sposq Con

Expanded text:
edere icto trigemini, sicut conuenerat, arma capiunt. cum sui utrosque adhortarentur, deos patrios, patriam ac parentes, quidquid ciuium domi, quidquid in exercitu sit, illorum tunc arma, illorum intueri manus, feroces et suopte ingenio et pleni adhortantium uocibus in medium inter duas acies procedunt. consederant utrimque pro castris duo exercitus, periculi magis praesentis quam curae expertes; quippe imperium agebatur in tam paucorum uirtute atque fortuna positum. itaque ergo erecti suspensique in minime gratum spectaculum animo incenduntur. datur signum infestisque armis uelut acies terni iuuenes magnorum exercituum animos gerentes concurrunt. nec his nec illis periculum suum, publicum imperium seruitiumque obuersatur animo futuraque ea deinde patriae fortuna quam ipsi fecissent. ut primo statim concursu increpuere arma micantesque fulsere gladii, horror ingens spectantes perstringit et neutro inclinata spe torpebat uox spiritusque.
Abbreviated transcription (Latin):
potius ex uolscis ꝗͣ pacem infidam romam relaturum. Uolsci exiguam spem in¬
mis ponentes alia undiq abscisa dum temptassent p̃ter cetera adiisa loco
iniquo ad pugnam congressi iniquiore ad fugam cum ab omni ꝑte cederentur
ad p̃ces ab certamine u̾si dedito imꝑatore traditisq armis subiugum missi cũ
ngulis uestimentis ignomiine cladisq pleni diittuntur. & cum baud ꝓc
urbe tusculana consedissent. uetere tusculanorum odio in hermes opressi de¬
derunt penas uix nuntiis relictis. Romanus ardee turbatas seditione res pͥnci-¬
pibus eius motus securi ꝑcussis bonisq eorum inpublicum ardeatium redactis
composuit: demptamq inuiriam iuditii tanto benefitio ppłi roͥ. ardeates crede¬
bant senatui suꝑẽẽ aliquid ad dolendum pu ͭ ͤ auaritie monumentũ uidebat
consul triumphans romam rediit ciuilio duce uolscorum ante currũ ducto

Expanded text:
potius ex Uolscis quam pacem infidam Romam relaturum. Uolsci exiguam spem inpotius ex Uolscis quam pacem infidam Romam relaturum. Uolsci exiguam spem in armis alia undique abscisa cum temptassent, praeter cetera aduersa loco iniquo ad pugnam congressi, iniquiore ad fugam, cum ab omni parte caederentur, ad preces a certamine uersi, dedito imperatore traditisque armis sub iugum missi, cum singulis uestimentis ignominiae cladisque pleni dimittuntur; et cum haud procul urbe Tusculo consedissent, uetere Tusculanorum odio inermes oppressi dederunt poenas, uix nuntiis caedis relictis. Romanus Ardeae turbatas seditione res principibus eius motus securi percussis bonisque eorum in publicum Ardeatium redactis composuit; demptamque iniuriam iudicii tanto beneficio populi Romani Ardeates credebant; senatui superesse aliquid ad delendum publicae auaritiae monumentum uidebatur. consul triumphans in urbem redit, Cluilio duce Uolscorum ante currum ducto
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾titu profẽctus inde mille passuum ab hoste locum castris cepit. ꝓcepitiq
iam die curare corpora milites iubet: quarta deinde iugilia signa profert
eptumq opus adeo aproperatum ẽ: ut sole orto uolsci firmiore se mun
abromanis circũuallatos ꝗ̃ ase urbem uiderent. exalia ꝑte consul muro ar¬
dee brachium iunxerat: quo exoppido sui comeare possent. Uolscus ꝗ adean-
dem diem non cõmeatu p̃parato sed expllatione agroꝵ capto indiem frum̃to
aliusset militem: postꝙ̃ septus uallo repente in ops omnium rerum erat ad col¬
uium consule euocato si soluende obsidionis causa uenerit romanus abc¬
turum se inde uolscos ait. Adu̾sus ea consul uictis conditiones accipiẽdas non
ferendas rndit: neq ut uenirent ad impugnãdos sotios ppli ro. suo arbitrio¬
a hituros uolscos eẽ: dedi imꝑatorem arma iubet poni fatentes uictos se ẽ
imꝑio parere Aliter tam abeuntibus ꝗͣ manentibus hostem in fensum uictoriam

Expanded text:
exercitu profectus tria milia passuum ab hoste locum castris cepit, praecipitique iam die curare corpora milites iubet. quarta deinde uigilia signa profert; coeptumque opus adeo adproperatum est, ut sole orto Uolsci firmiore se munimento ab Romanis circumuallatos quam a se urbem uiderent; et alia parte consul muro Ardeae brachium iniunxerat, qua ex oppido sui commeare possent. Uolscus imperator, qui ad eam diem non commeatu praeparato sed ex populatione agrorum rapto in diem frumento aluisset militem, postquam saeptus uallo repente inops omnium rerum erat, ad conloquium consule euocato, si soluendae obsidionis causa uenerit Romanus, abducturum se inde Uolscos ait. aduersus ea consul uictis condiciones accipiendas esse, non ferendas respondit, neque ut uenerint ad oppugnandos socios populi Romani suo arbitrioa abituros Uolscos esse. dedi imperatorem, arma poni iubet, †fatentes uictos se esse et imperio parere†; aliter tam abeuntibus quam manentibus se hostem infensum uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Consilium in de hũam
cum iam tpũs eẽ̾t deducendi absannio ex̾citus aut utriusq aut certe alfius
optimum uisum quo magis fracte res samnitiũ eẽnt eo ꝑtinatius & in fe¬
ius agere cetera & ꝑsequi. ut ꝑdomitum samnium in sequentibus cõu
tradi posset qñ iam nullus e̾e̾t hostium ex̃citus: qui signis collatis dinica¬
turus uideret᷑ꝰ unũ suꝑesse belli genus urbiũ ospugnationes: quarum ꝑ ex¬
sia militem locuplectare preda. & hostem pro aris ac focis dimicarle
confitere possent. Itaq litteris missis ad senatum populumq romanum de
rebus abse gestis diu̾si papirus ad sepianum caruilius ad uelliam orugnã
Ilegiones ducunt. Littere consulum ingenti letitia & incriria & in
contione audite: & quadridui supplicatione publicum gaudium priuatis
studiis celebratum est

Expanded text:
consilium inde habitum cum iamne tempus esset deducendi ab Samnio exercitus aut utriusque aut certe alterius; optimum uisum, quo magis fractae res Samnitium essent, eo pertinacius et infestius agere cetera et persequi ut perdomitum Samnium insequentibus consulibus tradi posset: quando iam nullus esset hostium exercitus qui signis conlatis dimicaturus uideretur, unum superesse belli genus, urbium oppugnationes, quarum per excidia militem locupletare praeda et hostem pro aris ac focis dimicantem conficere possent. itaque litteris missis ad senatum populumque Romanum de rebus ab se gestis diuersi Papirius ad Saepinum, Caruilius ad Ueliam oppugnandam legiones ducunt. litterae consulum ingenti laetitia et in curia et in contione auditae, et quatridui supplicatione publicum gaudium priuatis studiis celebratum est
Abbreviated transcription (Latin):
Accipuint ciuitatem pla¬
cidiorem Consules caius Claudius apii filius & ꝑ ualerius publicola: nichil
ui nouus annus actulerat. Legis ferende aut accipiende cura ciuitatẽ cen¬
bat quantum uniores prũm plebi se magis insinuabant eo acrius tribum ten¬
debant ut plebi suspectos eos criminando facerent: conuirationem factan
sonem e̾e rome interficiendorum tribumorum crucidande plebis consilia inita
id negotium datum a senioribus patrum ut uiuentus tribunitiam potestatem
x puͭ ͫ tolleret formaq eadem aiuitatis eẽt que ante sacrum montem o¬
cupatum fuerat: & a uolscis & equism statutum iam ac prope solemne ĩ singu¬
los annos bellum timebatur¬
in malum nec oppinato exortum ẽ exales seruiq

Expanded text:
accipiunt civitatem placidiorem consules C. Claudius Appi filius et P. Valerius Publicola. nihil nihi  novi novus annus attulerat; legis ferendae aut accipiendae cura civitatem tenebat. quantum iuniores patrum plebi se magis insinuabant, eo acrius contra tribuni tendebant ut plebi suspectos eos criminando facerent: coniurationem factam; Caesonem Romae esse; interficiendorum tribunorum, trucidandae plebis consilia inita; id negotii datum ab senioribus patrum ut iuventus tribuniciam potestatem e re publica tolleret formaque eadem civitatis esset quae ante Sacrum montem occupatum fuerat. et a Volscis et Aequis statum iam ac prope sollemne in singulos annos bellum timebaturn malum necopinato exortum. exsules serviq
Abbreviated transcription (Latin):
Tribimorum pleb̾ actiones quia nũdum
inuenerant finem & plebs continuare latoribus legis tribunatũ & patres
reficere intercessores legis. ad nissi sunt sed plus suis comitiis plebs u
Q uem dolorem prẽs ulti sunt senatus consulto facto ut consules muisus plebi
magratus crearent annũ post quintum decimum creati consules lucretuis
lauius sergius sulpitus Camerinus. Principio huius anni ferociter: qu¬
nemo excollegio intercessurus erat choortis ad perferendam legem tͥbums
plebis nec segnius obid ip̃m̃ consulib resistentib omniq ciuitate inunam
tam curam cou̾sa. Uitelia colonia romana in suo agro quam expugna¬
runt colonorum quia pars magna in columis quia nocte proditione oppi¬
dum captum liberam peradusa urbis fugam dederat. Romam ꝑfugere
LLucretio consuli ea ꝓuintia euenit. Is cum ex̾citu ꝓfectus atie hostes uicit
Uictaq romam admaius aliꝗ̃to certamẽ redit

Expanded text:
tribunorum plebis actiones quia nondum inuenerant finem, et plebs continuare latoribus legis tribunatum et patres reficere intercessores legis adnisi sunt; sed plus suis comitiis plebs ualuit; quem dolorem ulti patres sunt senatus consulto facto ut consules, inuisus plebi magistratus, crearentur. annum post quintum decimum creati consules L. Lucretius Flauus Ser. Sulpinemo ex collegio intercessurus erat, coortis ad perferendam legem tribunis plebis nec segnius ob id ipsum consulibus resistentibus omnique civitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugnant. colonorum pars maxima incolumis, quia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa urbis fugam dederat, Romam perfugere. L. Lucretio consuli ea prouincia euenit. is cum exercitu profectus acie hostes uicit, uictorque Romam ad maius aliquanto certamen redit.