comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde suadente religiosissima regina. ce peten¬
tib locorũ incolis. qui multiplicib eximiis
erant grauati. ut qͦd regi debebant eccłie re¬
mensi persoluerent: rex scõ remigio conces¬
sit. ut qͣntum circuiret dum ipse meridie
quiesceret totum illi daret. Sanctus autem
remigius ꝑ fines que manifestissime pares
ꝑgens: signa sui itineris misit. In quo fine
quidam habens molendinũ: reppulit scm̃
remigium. ne intra illos fines ipsum molen¬
dinum concluderet. Quem beatus remigius
blande alloquens dixit. Amice. non sit tibi
durum: ut simul habeamꝰ hunc molendinũ.
Ille autẽ reiecit eum. Et statim rota molendi¬
ni uerti in inuersum cepit. Isdem autẽ homo:
clamauit post beatum remigium dicens.
Serue dei ueni: & habeamꝰ insimul hunc mo¬
lendinum. Cui sanctus remigius. Nec michi.
nec tͥ. Et sic talis fossa in eodem loco deuenit:
ut ex tunc &e nunc ce usq inꝑpetuum molendinꝰ

Expanded text:
Unde suadente religiosissima regina, et petenUnde suadente religiosissima regina, et petentibus locorum incolis, qui multiplicibus xeniis erant gravati, ut quod regi debebant eccmensi persolverent, rex sancto Remigio concessit, ut, quantum circuiret, dum ipse meridie quiesceret, totum illi donaret. Sanctus autem Remigius per fines, quae manifestissime parent, pergens, signa sui itineris misit. In quo fine quidam homo habens molendinum reppulit sanctum Remigium, ne intra illos fines ipsum molendinum concluderet. Quem beatus Remigius blande alloquens, dixit: 'Amice, non sit tibi durum, ut simul habeamus hunc molendinum'. Ille autem reiecit eum, et statim rota molendini verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et habeamus insimul hunc molendinum'; cui sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sic talis fossa in eodem loco devenit, ut ex tunc et nunc et usque in perpetuum molendinus
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ⁊ et iussit ut qͣntocius laudunũ peteret.
genebaudumq ep̃ali sedi restitueret: et coram
sanctus remiguis nichil dubitans. cum summa
celeritate laudunũ peciit: et in limine ostii
saluo sigillo et sera reserata genebaudum ia¬
centem repperit: quem tensis brachiis cũ gaudio
rat. restituere maturauit: & remi cũ gaudio re-¬
pedauit. Genebaudus itaq in sc̃itate &e iusticia
post ea om̃s dies uite sue grã dei ꝑegit: p̾dicans
baudus in pace sanctis dei connumeratus :
tanidui in ep̃atu unuens. ut ei successerit latro
filius eius ep̃c: et ipse sanctus
tuit: delectabatur p̾sentia et colloquio beati
remigii.S: quia uillas quas sibi rex et franci
in pagis. suessonico uidelicet et laudunensi
dederant. ut supͣdictum est episcopio laudu¬
nensi et aliis casis cdei ddonauerat: non habe¬
bat in circuitu ipsius ciuitatis suessoꝵ. nisi
unam uillulam. que sc̃o nicasio data fuerat.

Expanded text:
ravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et ravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram ssanctus Remigius nichil dubitans cum summa celeritate Laudunum petiit et in limine ostii, salvo sigillo et sera reserati, Genebaudum iacentem repperit, quem, tensis brachiis, cum gaudio rat, restituere maturavit et Remi cum gaudio repedavit. Genebaudus itaque in sanctitate et iustitia postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, predicans baudus in pace, sanctis Dei connumeratus, tandiu in episcopatu vivens, ut ei successerit Latro , filius eius, episcopus et ipse sanctus. tuens, delectabatur praesentia et colloquio beati Remigii. Sed quia villas, quas sibi rex et Franci in pagis, Suessonico videlicet et Laudunensi, dederunt, ut supra dictum est, episcopio Laudunensi, et aliis casis Dei donaverat, non habebat in vicinitate ipsius civitatis Suessionum, nisi unam villulam, quae sancto Nicasio data fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
angls dñ confortans eũ⁊ ce ne timeret ortatus ẽ:
s gauderet in miscdia dm̃ sibi collata. Eui
animatus: dixit ad angłm. Non possum hinc
egredi ⁊ qͥa domnus et pater meus remigiuis cla¬
uem huiꝰ ostii secum habet: qͦo et sigillo suo
signauit. Et angłs adeum. Ut ne dubites inqͥt
me a dño missum: sicut patet tͥ celum ⁊ sic et
ostium tͥ istud patebit. Et statim saluo sigillo
ac sera: ostium illud apertũ est. Tunc genebau¬
dus in modum crucis iactans se in limine: dĩc̃
peccatorem uenire ⁊ hinc non egrediar: nisi ille
uenerit. qͥ me in eiꝰ nomine in ista reclusione
constituit. Et statim angłs dñi discessit ab eo.
eatus quoq remignus in cripta que retro
sedem erat eccłie sancte marie remi ꝑ no¬
ctabat in oratione ⁊ et qͣsi dormiens in excessu
est raptus: et uidit angłm assistentem sibi.
qui hec omĩa sicut dicta et gesta fuerant nar¬

Expanded text:
angelus Domini confortans eum, et ne timeret, hortatus est, angelus Domini confortans eum, et ne timeret, hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: 'Non possum hinc egredi, quia domnus et pater meus Remigius clavem huius ostii secum habet, quod et sigillo suo signavit'. Et angelus ad eum: 'Ut non dubites', inquit, 'me a Domino missum, sicut patet tibi caelum, sic et ostium istud patebit'. Et statim, salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in modum crucis se iactans in limine, dixit: peccatorem venire, hinc non egrediar, nisi ille venerit, qui me in eius nomine in ista reclusione constituit'. Et statim angelus Domini discessit ab eo. Beatus quoque Remigius in cripta, que retro sedem erat aecclesiae sanctae Mariae Remi, pernoctabat in oratione et quasi dormiens in excessum est raptus et vidit angelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, nar
Abbreviated transcription (Latin):
parrochiam gubernauit ⁊ et unam cdnĩcam
remi. alteram apud laudimũ celebrauit. In
qua reclusione penitentie. qͣnte contricionis
ac continentie isdem genebaudus fuerit.
diuina misccłia cdemonstrauit. Septimo si¬
qͥdem anno. in ugilia cene dñi. cum isclem
genebaudus in oratione ꝑnoctaret. et seip̃m
defleret ⁊ qm̃ is qui ad hoc orclinatus fuerat.
ut in illa die penitentes cdño reconciliaret. ip̃e
suis criminib exigentib. nec intex penitentes
in eccł̃ia meretur consistere: circa meciam
noctem uenit angłs dm̃i cũ magna luce acl
eum in oratorium ubi ꝓnus iacebar. ex ait acd
eum. Genebaude⁊ exaucdite sunt ꝑte. oratio¬
nes patris tui remigii. Suscepit quoq ddñs pe¬
nitentiam tuam: dimissum est peccatum
tuum. Surge & hinc egredere ⁊ facq ministe¬
rii ep̃alis officiũ: & reconcilia dño penitentes
de criminib suis Genebaudus autẽ niio
terrore ꝑculsus: respondere nichil potuit. Tunc

Expanded text:
parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem Remi, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret, ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelus Domini magna cum luce ad eum in oratorium, ubi pronus iacebat, et ait ad eum: ' Genebaude, exaudite sunt pro te orationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge et hinc egredere, facque ministerii episcopalis officium et reconcilia Domino penitentes de criminibus suis'. Genebaudus autem nimio terrore perculsus, respondere nil potuit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
colleret. Et postqͣm cliutius ambo fleuerunt:
intellexerat eñi beatus remigius genebaudũ
admisisse crimen. pro quo stolam uellet depo¬
nere: uix cũ singultib et lacrimis genebaudus
ꝑ ordinem omĩa retulit que cõmiserat. Quem
sanctus remigius uidens contritum. et pene
desperatũ: blande consolatus est dicens. qd̾ ñ
tantũ doleret de admisso ab eo crimine. qͣntũ
qͦo sic male sentiret de dñi bonitate: cui sc̃m
euanglicam ueritatem. non ẽ impossibile
om̃e uerbum. Et ut erat doctissimꝰ ac orator
eloqͥntissimus. testimonia de latituddine sc̃e
scͥpture. et exemplo penitentium in unum
colligens. ad ammandum eũ illi ꝓposuit.
et adhortato penitentiam indixit. Factaq
mansiuncula cũ lecto in modum sepulcri.
et paruissimis fenestrellulis. ac oratorio. que
hodieq manent secus eccłiam sc̃i uiliani ge¬
nebaudum in ea reclusit: et clerum ac parro¬
cbie ipsius ppłm per seꝑtem annos ppriam

Expanded text:
tolleret. Et postquam diutius ambo fleverunt, – tolleret. Et postquam diutius ambo fleverunt, – intellexerat enim beatus Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de admisso ab eo crimine, quantum quod sic male sentiret de Domini bonitate; cui secundum euvangelicam veritatem non est impossibile omne verbum, eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque manent secus aecclesiam sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipsius populum per septem annos, ut et propriam
Abbreviated transcription (Latin):
egerat. Concepit q iterum mulier: et misso
nuntio maudauit ep̃o se feminam peꝑisse.
nominari uoluit: qui fraudes et significatio¬
nes in scripturis ipsius animalis cognoscit.
quas ad dolos et uersutias ddeceptoris ddiaboli.
et ad carnis petulantes illecebras et anfractus
retulit ⁊ facile satis aduertit. Tandem dño qui
beatum petrum respexit et negatione ama
rissime fleuit. illum respiciente: genebaudus
adse reuersus. ad icm remigiũ misit⁊ petens
ut laudunũ ueniret: qͥa tales cause ibi emer¬
serant. quas ꝑ se diffinire non posset. Beatus
autẽ. sicut genebaudus pecũt. remigns lau¬
dunũ pecut. Et susceptus cũ debita reuerentia.
ae secreta cubiculi petens: genebauddũ int̾ro¬
gainit pro qua cansa illum uocauerit. bene¬
baudus uͦ cũ maximo fietu et eiulatu uolens
tollere stolam de collo suo. et ꝑicere ad peddes
sancti remigii: cũ magna uutute ab eo remi¬
gio est decentus. ne stolam suam de collo suo

Expanded text:
egerat. Concepitque iterum mulier, et misso egerat. Concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo se feminam peperissenominari voluerit, qui fraudes et significationes in Scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos et versutias deceptoris diaboli, et ad carnis petulantis illecebras et anfractus retulit facile satis advertit. Tandem Domino qui beaturissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causae ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaudus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia ac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu volens tollere stolam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna virtute a beato Remigio est detentus, ne stolam de collo suo
Abbreviated transcription (Latin):
idest carnis muliebris materia ⁊ libidinis ignẽ
suasione diabolica. qͣsi uehementi uento exa¬
gitante. ardor luxurie in flammas erupit.
et concumbens cum eadem quondam uxore
sua. mulier concepit ⁊ et post partum manda¬
uit ep̃o filium se peꝑisse. Genebaudus uero
confusus et dolens: nuntio dixit. Quia latro¬
cimo ut lateret hoĩes qͦd dm̃ latere non potu¬
it. in cubili absconse generatus est: recte uoca¬
bitur latro. Sic ei nomen imponat. Et quia
culpa hominib ñ innotuit ⁊ ne suspicio inde
ꝓcederet. sise a solita usitatione femina illa
subtraheret: cepit ut antea ddomũ frequentare
ep̃i. Sicq factum est. ut tecta hominib culpa.
et in cordib tam ep̃i qͣm femine tectus luxu¬
magis estuat ignis: contra culpam compun¬
ctus ep̃s. post fletum ad culꝑam reduit. Et obli¬
tus est qͦd planxerat. cũ extinguere noluit qͦo
ꝑ desiderium ardebat: iterauit peccatũ qͦo

Expanded text:
id est muliebris carnis materia, libidinis ignem id est muliebris carnis materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit. Et concumbente eo cum eadem, quondam uxore sua, mulier concepit: et post partum mandavit episcopo filium se peperisse. Genebaldus vero confusus et dolens, nuntio dixit: Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspicio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, coepit ut antea domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut recta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxumagis aestuat ignis: contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit, et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m ordinauit ⁊ et parrochiam ipsuis co¬
mitatus laudimensis p̃fato castro subiecit.
Qui genebaudus plusoͣm necesse fuerat de
ante acta uita et gradus suł limitate confi¬
dens ⁊ cũ debuerit cogitare qͥa nec cdauid san¬
ctior. nec salomone sapientior eũet. qͥ mulie¬
rum de linm̃tis ꝑielitati sunt: incaute suã
uxorem qͣm relinquens muctauerat in soro¬
rem ⁊ qͣsi ꝑ instructione saliitari frequentius
se uisitari ꝑmisit: ob̾litui icͥpture dicentis
Lapides excauant aque ⁊ et alliunone t̾ra
consumitur: rupis tͣnffertur de loco suo
llude contigit. ut crebre uisitationes. et
blanda ac frequentia mulieris colloquia
durum contra luxurie molliciem cor ep̃i
emollirent: et qͣsi rupem saxeam de loco sc̃i
tatis ad luxurie inquinamenta tͣnstulerint
Et item contra scͥpturam dicentem. Quis
alligabit ignem in sin suo⁊ et uestimenta
eius non comburentur: Admota igm palca

Expanded text:
episcopum ordinavit, et parochiam ipsius coepiscopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis praefato castro subjecit. Qui Genebaldus plusquam necesse fuerat, de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior, nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt; incaute suam uxorem, quam relinquens mutaverat in sororem, quasi pro instructione salutari, frequentius se visitare permisit, oblitus Scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur, et rupes transfertur de loco suo . Unde contigit, ut crebrae visitationes, et blanda ac frequentia mulieris colloquia, durum contra luxuriae mollitiem cor episcopi emollirent, et quasi rupem saxeam de loco suae sanctitatis ad luxuriae inquinamenta transtulerint, et item contra Scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta ejus non comburentur? Admota igni palea,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi traditum rex chlodoneus occidit: et om¬
nem francorum ppłm per beatũ remigium
ad fidem reuerti et baptizari obtinut.
aptiratus autẽ rex cum gente integra:
plurimas possessiones ꝑ diuersas pum¬
cias scõ remigio tam ipse qͣm franci potentes¬
dederunt ⁊ quas ipse ꝑ diuersas eccł̃ias tradi¬
dit. ne franci eũ rerum temporaliũ cupidũ
esse. et ob i ad xp̃ianitatem eos uocasse pu¬
tarent: et fidem xp̃i ac sanctum sacerdociũ
uilipenderent. De quib rebus in orientalib
francie partib petentib traditorib portio¬
nem qͣncdam episcopio rem̃si adumxit ⁊ et
de his que in remensi ꝓuincia illi fuerant
tradite. non modicam partem eccłie sc̃e ma¬
rie in castro lauduni clauati remensis par¬
rochie. ubi nutritus fuerat tͣidit: ibiq
in scripturis sc̃is qͣm et in scłarib luteris eru¬
ditũ. qui relicta uxore nepte scilicet ipsus
beati remigii. uitam religioĩam expetierat

Expanded text:
sibi traditum, rex Hludowicus occidit et omsibi traditum, rex Hludowicus occidit et omnem Francorum populum per beatum Remigium ad fidem converti et baptizari obtinuit. Ͻ 16. Baptizatus autem rex cum gente integra, plurimas possessiones per diversas provincias sancto Remigio tam ipse qdederunt: quos ipse per diversas ecclesias tradidit, ne Franci cum rerum temporalium cupidum esse, et ob id ad Christianitatem eos vocasse putarent, et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent. XLII. De quibus rebus in orientalibus Franciae partibus, petentibus traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adjunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditae, non modicam partem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae, ubi nutritus fuerat tradidit: ibiqin Scripturis sanctis, quam et in saecularibus litteris eruditum, qui relicta conjuge, nepte scilicet ipsius B. Remigii, vitam religiosam expetierat,
Abbreviated transcription (Latin):
cendisti: incende qͦd adorasti. Dreceptis salu¬
taribus illum instituens. humili deuotione
incenddere consueuerat ⁊ et ydola que in asilis
suis pro deo adorare solebat. fidei ardore suc¬
census deiciendo incenderet: et sic ꝑ confessio
pontificis scđ̃m morem eccliasticum baptirtatꝰ
est. trina mersione in noĩe sce et indindue
trinitatis. patris et filii et sp̃s sc̃i. Et susceptus¬
ẽ ab ipso pontifice: ꝑunctus sacro crismate¬
cum signo sc̃e crucis dm̃ m̃i iħn xp̃i. Bapti¬
dantur autẽ de exercitu tria milia uirorum
exceptis paruulis et mulierib. baptizant᷑
sorores ens: albofledis et laudechildis. Et
factum est gaudium magnum in illa die
angłis sanctis in celo: et hominib deuotis in
dum ad fidem conuersi. cum regis parente
raganario ultra sunnam flumum aliqͣndin
deguerunt: donec xp̃i gr̃a cooperante głosis
potitus uictorus. cundem raganariũ flagi¬
cus turpiter inseruientem. uictũ a francis

Expanded text:
cendisti, incende quod adorasti'; preceptis salucendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutaribus illum instituens humili devotione incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deiciendo incenderet. Cuius sapientia pontificis secundum ecclesiasticum morem baptizatus est trina mersione in nomine sanctae et individuae Trinitatis, Patris, et Filii et Spiritus sancti. Et susceptus ab ipso pontifice tizantur autem de exercitu eius tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus. Baptizantur sorores eius Albofledis et Landehildis. Et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in celo et hominibus devotis in dum ad fidem conversi, cum regis parente Raganario ultra Sumnam fluvium aliquandiu deguerunt, donec, Christi gratia cooperante, gloriosis potitus victoriis, eundem Raganarium, flagitiis turpitudinum inservientem, vinctum a Francis
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus: sanctus pontifex oculis ac manib
protensis in celum. cepit tacite orare cũ la cri¬
mis. Et ecce subito columba mue candidior.
tam: cuius odore mirifico. suꝑ om̃s odores qͦs
ante in baptisterio senserant. om̃s qui aderañ
mestimabili suauitate repleti sunt. Accipiente
autẽ scõ pontifice ipsam ampullam: species
columbe disparint. De quo crismate: fudit
uenerandus ep̃c. in fontem sacratum. Lliso
autẽ tanto rex miraculo ⁊ ab negatis diaboli
pompis et opibus eis: peciit se a scõ pontifi¬
ce baptizari. Procedit nouus constantinus
ad lauacrum salutiferum. in quo delende
erant lepre ueteris morbi. sordentesq antiq
peccatorũ macule ddiluende: diumo muneri
obseqͥnte beato remigio. in quo apłica cdoctri¬
na. et uirtutum gr̃a alter rep̃sentari uidebat᷑
siluester. Ingresso autẽ in fondem uitalem
chlodoneo: sanctus ep̃c dixit ore facundo.
Ditis depone colla sicamber. Adora qͦd in¬

Expanded text:
ingressus, sanctus pontifex oculis ac manibus ingressus, sanctus pontifex oculis ac manibus extensis in celum cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce subito columba nive candidior tam, cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant inestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice ipsam ampullam, species columbe disparuit. De quo cvenerandus episcopus in fontem sacratum. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus eius, petiit, se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendae, divino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina et virtutum gratia alter representari videbatur Silvester, ingresso autem in fontem vitalem Hludowico, sanctus episcopus dixit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod in
Abbreviated transcription (Latin):
pparatur: uelisq atq cortinis depictis ex utraq
parte ꝓtenditur. et desuꝑ adumbratur. Platee
stermintur: eccłia componit᷑: baptisterium bal¬
samo et ceteris odoramentis conspergit. Talemq:
grãm dñs subministrabat in ppło: ut esti¬
marent se paradysi ocdorib refoueri. Sic q
p̾cecdentib sacrosanctis euangłis et crucibus.
cũ hymnns et canticis spiritalib atq letaniis
scõrumq nominib acclamatis ⁊ sanctus pon¬
tifex manum tenens regis. a domo regia per¬
git ad baptisterium: subsequente regina et
ppło. Dum autẽ simul ꝑgerent: rex interroga¬
uit ep̃m dicens. Patrone. est hoc regnum dei
qͦo mͥ ꝓmittis: Cui ep̃e. Non est hoc inquit
illud regnũ: s initium me ꝑ qͣm uenitur
ad illua. Cumq uͦ ꝑuenissent add baptisteriũ⁊
clericus qui crisma ferebat. a ppło est interceptꝰ.
ut ad fontem uenire neqͥuerit. Sc̃ĩficato autẽ
fonte: nutu diino crisma defuit. Et qͥa ꝓpter

Expanded text:
paratur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvangeliis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsepopulo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum dicens: Patrone, est hoc regnum Dei, quod mihi promittis? Cui episcopus: Non est hoc, inquit, illud regnum, sed initium viae, per quam venitur ad illud. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus, qui crisma ferebat, a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino crisma defuit. Et quia propter
Abbreviated transcription (Latin):
ut sensum ꝑdere pre nimio dolore metue¬
ret. Qui clum ep̃i in compositionem sc̃i cor¬
poris intenderent: maxillam in qua dolo¬
re uexabatur. loco in quo sanctum corpus
iacuerat apposuit: et mox liberatus. dem

Expanded text:
ut sensum perdere pre nimio dolore metueret. Qui, dum episcopi in compositione sancti corporis intenderent, maxillam, in qua dolore vexabatur, loco, in quo corpus sanctum iacuerat, apposuit: et mox ab ipso d
Abbreviated transcription (Latin):
banũ calcis accensum: et in ora illius prunas cũ
thure exhibitas: et p̃sidem dixisse xp̃ianis. Fligi¬
te ex duob unum. Aut thura suꝑ his carbonib
offerte iour: aut in calcem dem̃gemini. Tunc
trecenti uiri fide armati. se ictu rapidissimo. xp̃m
dei filium dm̃ fatentes. iniecerunt in ignem: et

Expanded text:
banum calcis accensum, et in ora illius prunas cum thure exhibitas, et praesidem dixisse Christianis: Eligite a duobus unum: aut thura super his carbonibus offerte Jovi, aut in calcem demergimini. Tunc trecenti viri fide armati se ictu rapidissimo Christum Dei Filium Deum fatentes, jecerunt in ignem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sc̃ãnatalia multũ diues: et prima in claris¬
sionis mulierib et ualde pulthra. Eribunulũ
querentur ei de coniugio suo. Beata ũ natalia
aucdiens hec ũba: ita respondit. Et ego hec audi¬
locum ubierant corpora icorum: et hiluer dis¬

Expanded text:
iugium| erat enim multum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . tribunos uero querentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audi ubi erant| corpora
Abbreviated transcription (Latin):
pectatione imyu buiꝰ. Et dlum orasset: ex multo
merore atq tristicia soporata ẽ. Et ecce unus
de scĩs illis martyrib astitit ei cucens. Partibi
natalia ancilla xp̃i. Confide. qͥa non te desper̃
ans: neq nos obuti sumus omniũ laborum cuoꝵ
quos exbibusti nobis.S stotim ut apparium¬

Expanded text:
pter nomen tuum. et dum oras| set de multo maerore uel tristicia . soporata est. Et ec| ce unus ex sanctis illis martyribus . adstitit illi dicens.| Pax tibi natalia ancilla christi . confide . quoniam non| te despexit deus. Neque nos obliti sumus labores tuos quos| exhibuisti
Abbreviated transcription (Latin):
ria quadam sexta ferme etiam hora quasi sexta
luna se ei mitiente sol horribiliter obscuratusẽ
qͥañ a ẜ. creatura dei. lucis lue occubitu lucere
neqͥuit: queꝰtusq sũ apudte qͥd hinc t prucden

Expanded text:
ria quodam sexta ferme hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, pruden
Abbreviated transcription (Latin):
clestinabam: ut eo tenacius uera dilectio geae¬
si glutino fidei ad unguem usq pducta inter
nos iugiter ualeat ꝑmanere: quõ ego uo bis
sc̃e caritatis dulcedine copulatus⁊ t singula¬
ris amicicie uos federe complexus: gratum qͥst
uobis et admitabile uidear᷑ obtulissi¬

Expanded text:
destinabam, ut eo tenacious vera dilectio quasi glutine fidei ad unguem usque perducta inter nos iugiter valeat permanere, quo ego vobis sanctae karitas dulcedine copulates et singularis amicitae vos faedere complexus gratum quid vobis et amicabile videar obtuliss
Abbreviated transcription (Latin):
religionem peruenire plurimos inderet: solutũ
erinde in locum quo nunc uenerandi corporis re¬
liquias excolimiis glacdio feriente iussit interfici
Tum sanctus ualerranus primi martyris et lemi¬
to lãstepham babens gr̃am et głam reminiscens:
celos intuens. illum uidit sibi offerre coronam
cui morendo non metuit martyrii p̾bere incto¬
tiam. Sio itaq ses martyr locum illum corpore
consecrauit: celorum sp̃u regna conscendens.
Quiꝰ festiuitatem annuam celebrantes. patroci¬
num do bonis mentib exoremus: ut fidem ple¬
his augeat ⁊ ꝓuinciam ꝓpriam tueatur : cun¬
etum q populum suis cultib acdherentem. pia
intercesuone conseruet: et qui eius triumpbum
deuiotus ac fidelis scriptor excoluit. in p̾senti se¬
perium et potestas cum patre et sp̃u sc̃o in scł̃a

Expanded text:
religionem pervenire plurimos vereretur, solutum religionem pervenire plurimos vereretur, solutum exinde, in locum quo nunc venerandi corporis reliquias excolimus, gladio feriente jussit interfici. Tunc sanctus Valerianus primi martyris et levitae sancti Stephani habens gratiam et gloriam reminiscens, coelos intuens illum vidit oculis sibi offerre coronam, cui moriendo non metuit martyrii praebere victoriam. Sic itaque sanctus martyr locum illum corpore consecravit, coelorum spiritu regna conscendens. Cujus festivitatem annuam celebrantes patrocinium de bonis mentibus exoremus, ut fidem plebis augeat, provinciam propriam tueatur, cunctumque populum suis cultibus adhaerentem pia intercessione conservet: et qui ejus triumphum devotus ac fidelis scriptor excoluit, in praesenti saeperium et potestas cum Patre et Spiritu sancto in sa
Abbreviated transcription (Latin):
ne cognosceres: et dm̃ celi ac terre dominatorẽ
oninum itrum atq factorem dde bonis sensib
adorars: qui sine crimine passusẽ ut sua nos
morte ab eterno mortis crimins liberaret÷ et
sua resurrectiono fiduciam nobis perpetue salu¬
tis ostendecet: cunis regni nec finis nec pͥnciprũ
iuenitur. Hic est dłs uerus: qui non in metal¬
lis nec in lapidibus sed in templo fidei et eterne
bcatitudins gr̃a reperitur. Priscus p̃ses dyxit.
Barcumstantia pumienda supplicia non pauescis:
deliram̃ta ꝓnuntias. Nunc euidentius appro¬
babis in eorũ uirtuie nominũ: aut dei tui po¬
tentia i tormenta deticiens liderabit:. St̃s ua¬
lenanus respondit. Tormenta ista que nominas:
iam a p̃cedentib meis sunt commilitonib tole
martyrem: iinguibus iussit ferreis lamari. Et
cum aucilio xp̃i nullis fatigatus supplicuis in
lauds dñi percuraret : ac nequissimus preses il
lnis perseuerantiam et adueram xp̃iano fidei

Expanded text:
ne cognosceres, et Deum coeli ac terrae dominatorem ne cognosceres, et Deum coeli ac terrae dominatorem omnium rerum atque factorem, de bonis sensibus adorares; qui sine crimine passus est; ut sua nos morte ab aeterno mortis crimine liberaret et sua resurrectione fiduciam nobis perpetuae salutis ostenderet, cujus regni nec finis nec principium invenitur! Hic est Deus verus, qui non in metallis, nec in lapidibus, sed in templo fidei et aeternae beatitudinis gratia reperitur. » Priscus praeses dixit: « Circumstantia puniendi supplicia non pavescis? deliramenta pronuntias? Nunc evidentius approbabis meorum virtutem numinum, aut vanam Dei tui potentiam, in tormenta deficiens. » Sanctus Valerianus respondit: « Tormenta ista quae nominas, jam a praecedentibus meis sunt commilitonibus supemartyrem unguibus jussit ferreis laniari: et cum auxilio Christi nullis fatigatus suppliciis in laude Domini perduraret, ac nequissimus praeses, per illius perseverantiam et ad veram Christianae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
enis comugem ac sororem: uenerem etiam tan
ti filiam aci: uulcanum. et martem fratres ipstꝰ.
pariter et maritum. Quod sinon feceris: longe
a collega tuo marcello gramorib supplicus pu¬
meris. Sanctus ualerianus respondit. Presidem
te ẽe et iudicem prouinciarum. circumstans offici¬
um declarat: sea ab ommi scientia eiror gentiliũ
readit ignarum. quomͦ imperatores tuos: et ne¬
faria religione imperatorum decreta. Quid ue¬
usꝰ Que sunt nomina ista que loqueris: Incer¬
omnipotentem uoce sacrilega profiteris. quem
germanc suc fuisse comugem non negasti: filiã¬
q eui uenerem fr̃is uxorem. a me estimas ado¬
ranclam: hec crimina in hõibus ueneranda:
et in hominib clampnanda ꝓnuntias ore tuo.
Te satis abunde q errore confundis: et bcatissi¬
mi fr̃is mei marcelli supplicia mͥ te illaturum mi¬
naris. glorioso certamine superata: Atq utinam
te uictum. et illius uirtute. et tua ꝓnuntiatio¬

Expanded text:
ejus conjugem ac sororem: Venerem etiam tanti ejus conjugem ac sororem: Venerem etiam tanti dei filiam, Vulcanum et Martem fratres ipsius pariter et maritos adora. Quod si non feceris, longe a collega tuo Marcello gravioribus suppliciis punieris. » Sanctus Valerianus respondit: « Praesidem te esse, et judicem provinciarum, circumstans declarat officium; sed omnis scientiae, error gentilium reddit ignarum. Quomodo imperatoris tui nefaria religione, imperatorum decreta convellis? Quae sunt numina ista quae loqueris? Incesse omnipotentem voce sacrilega profiteris, quem germanae suae fuisse conjugem non negasti; filiamque ejus Venerem, fratris uxorem a me aestimas adorandam? Haec crimina in numinibus veneranda, et in hominibus damnanda pronuntias? Tuo te satis abundeque errore confundis. Et beatissimi fratris mei Marcelli supplicia mihi te illaturum minaris, glorioso certamine superata? Atque utinam te victum et illius virtute, et tua pronuntiatio
Abbreviated transcription (Latin):
uite p̃mia condonauit. Tunc illi dixerunt. Ergo
et tu marcelli sociꝰ. xp̃ianum te ẽẽ denuntias:
Sc̃s ualerianus respondit. Me et socium sc̃i
martelli. et xp̃ianum ẽẽ: libera et usq in finem
mansura uoce profiteor. Impositis itaq uincłis.
et post tergum manib uinctis: ueluti scelerati
criminis reus. prisco presidi ab oficio presentatur.
Quem cum ille intueretur: beliun cordis
inflammatus. sic ait. Tu es ualerianus. qui¬
tõi nomen p̃ddicans. errore suꝑfluo periturus:
dum fortasse que acta fuerint de socio tuo
marcello siuli etrore decepto ad tuam mini¬
me noticiam peruenerunt: Gonsule tͥ: deoꝵ
mmortalium nomina ueneranda cognosce ÷¬
et acdora que sacratissimi imꝑatoris decerat
auctortas: que et patres nr̃i inicderunt: et nos
corũ estigies sanctissimas adoramus: quorum
progemes celis manifestissime dominatur.
Ommpotentem itaq iouem acdora. et uinonẽ

Expanded text:
vitae praemia condonavit. » Tunc illi dixerunt: « Ergo vitae praemia condonavit. » Tunc illi dixerunt: « Ergo et tu, Marcelli socius, Christianum te esse denuntias? » Sanctus Valerianus respondit: « Me et socium sancti Marcelli, et Christianum esse, libera et usque in finem mansura voce profiteor. » Impositis itaque vinculis, et post tergum manibus vinctis veluti scelerati criminis reus, Prisco praesidi ab officio praesentatur. Quem cum ille intueretur belluini cordis severitate inflammatus sic ait: « Tu es Valerianus, Christi nomen praedicans errore superfluo periturus? An fortasse quae acta fuerint de socio tuo Marcello, simili errore decepto, ad tuam minime notitiam pervenerunt? Consule tibi, deorum immortalium numina venerando. Cognosce quae adorari sacratissimi imperatoris decernit auctoritas: quae et patres nostri viderunt, et nos eorum effigies sanctissimas adoramus, et quorum progenies coelis manifestissime dominatur. Omnipotentem itaque Jovem, et Junonem
Abbreviated transcription (Latin):
qõ tunc in erogandis militum annonis castren¬
se horreum uocabatur die iam uesptinis ho
orationis secretissimam habere cellulam: et mul¬
tos xp̃icolas effecisse. Tum nequissimꝰ preses eadem
nocte atroci cogitatione uersatus: aduentante
iam luce ut mentis crudelitas flagitabat. sc̃m
perquiri ualcrianum ab officio et suis conspecti¬
bus statui impcrauit. Ad cuiꝰ tugurium cum
directi milites peruenissent: ille eos estimans
xp̃ianos ÷ gr̃a caritatis. et mors hospitalitatis
inuitat. Quem illi pͥmitus intuentes ⁊ signum
crucis et intra cellulam suam habere et suo acdhi¬
buisse uultui conspexerunt: statim comp̃hensũ
dixerunt. sagaci inquisitione solliciti. Qd̾ est
signum istud qͦd intra tuum tugurium inuenimꝰ:
aut illis uemientib in suam signasse faciem ui¬
deretur: Tunc sc̃s ualeriantis respondit. Hoc ẽ
eternum ꝑmanens. nos sua passione. redemit:
et moriendo contritis mortis iunculis. eterna

Expanded text:
quod tunc in erogandis militum annonis castrenquod tunc in erogandis militum annonis castrense horreum vocabatur, die jam vespertinis hororationis secretissimam habere cellulam, et multos jam Christicolas effecisse. Tunc nequissimus praeses eadem nocte atroci cogitatione versatus, adventante jam luce ut mentis crudelitas flagitabat, sanctum perquiri Valerianum ab officio, et suis conspectibus statui imperavit. Ad cujus tugurium cum directi milites pervenissent, ille eos aestimans Christianos gratia charitatis, more hospitalitatis invitat. Quem illi primitus intuentes, signum crucis et intra cellulam suam habere, et suis adhibuisse vultibus, conspexerunt; statimque comprehensum dixerunt sagaci inquisitione solliciti, quod esset signum illud quod intra suum tugurium invenissent, aut illis venientibus in suam signasse faciem videretur. Tunc sanctus Valerianus respondit: « Hoc est aeternum permanens, nos sua passione redemit, et moriendo contritis mortis vinculis, aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
refert: cũ aliis quadraginta et octo martyribus
ꝑsecutorũ instantia comp̾hensus. ergastularib
tenebris mancipatur: et quinquaginta amime
xp̃i głam confitentes in unum carcerem pantea
retruduntur. Et quib sc̃s marcellus et sc̃s ua¬
lerianus. nocturno tempore annuntiante angło
euocati pariter et soluti: alter eoꝵ sequanor.
alter eduoꝵ ꝓuintias interiecto arare petieru.
diuine utiq prouisionis instuctu: ut eorum
institutione. et corda gentilium ad celestis reli¬
gionis grãm peruenirent: et nominate ꝓum¬
cic proprio semper martyrum patrocinio mu¬
nerentur. Illo in tempore patuit sc̃i marcelli glo¬
riosum martyrii certamen: prisci p̃sidis erami¬
natione conflictum. Nec longo interuallo cdũ
ip̃e p̃ses ad lugdunensem urbem sub uoce p̃co¬
nis et per aggerem publicum muralib uehi¬
culis. et per amnem que scuconna ẽ. nauali
cursu diuiso agmme ꝓperaret: trinocchum.

Expanded text:
refert, cum aliis quadraginta et octo martyribus, refert, cum aliis quadraginta et octo martyribus, persecutorum instantia comprehensus, ergastularibus, tenebris mancipatur: et quinquaginta animae Christi gloriam confitentes, in unum carcerem pariter retruduntur. Ex quibus sanctus Marcellus, et sanctus Valerianus nocturno tempore annuntiante angelo evocati pariter et soluti, alter eorum Sequanorum, alter Aeduorum provincias interjecto Arari petierunt: divinae utique provisionis instinctu, ut eorum institutione et gentilium corda ad coelestis religionis gratiam pervenirent, et nominatae provinciae proprio semper martyrum patrocinio munirentur. Illo in tempore, post sancti Marcelli gloriosum certamen martyrii, Prisci praesidis examinatione confectum, nec longo intervallo, dum ipse praeses ad Lugdunensem urbem sub voce praeconis, et per aggerem publicum mularibus vehiculis, et per amnem Sagone navali cursu, diviso agmine properaret Trenorchium,
Abbreviated transcription (Latin):
se messes sacra fercilitate ginuntur : et multi¬
plicata ubertate ꝓficiunt. Ita supradicti uiri re¬
latione: ab unius codicis fonte ddiffuse. scriptis
manantibus fideliũ totum orbem celebrande
passiones martyrum riganerunt. Nos tamen rei
ordinem exequentes. passionem sc̃i ueleriam scri
bere. ac triumphante xp̃o ꝑfectum certissima
ueritate comꝑimus. Igitur antonini imperatoris
temporib grauissima ꝑsecutionis instantia pul¬
lulabat: adeo ut cunctis imperii su ꝓuincus
generali fuerit auctoritate uulgatum. et decre¬
tis imperialib constitutum ⁊ ut ubicũq xp̃ia¬
ne religionis indiscreto honore. sexu uel genere.
ꝑsona fuisset inuenta: diu̾sis afflicta supplicus.
capite puniretur Tum in lugdunensi urbe
maxima uel p̃cipua galliarum ⁊ sc̃e recordatio¬
nis fotinus ep̃c. cuiꝰ uitam uel merita consum¬
matio martyris declarauit: institutor xp̃ianoꝵ
doctissimꝰ habebatur. Qui ut p̃facus hystoricus

Expanded text:
sae messes agri fertilitate gignuntur, et multisae messes agri fertilitate gignuntur, et multiplicata ubertate proficiunt, ita supradicti viri relatione, ab unius codicis fonte diffusae scriptis manantibus fidelium, totum orbem celebrandae passiones martyrum rigaverunt. Nos tamen rei ordinem exsequentes passionem sancti Valerianiquam triumphante Christo perfectam certissima veritate comperimus. Igitur Antonini imperatoris temporibus gravissima persecutionis instantia pullulabat; adeo ut cunctis imperii sui provinciis generali fuerit auctoritate vulgatum et decretis imperialibus constitutum, ut ubicunque Christianae religionis, indiscreto honore, sexu vel genere persona fuisset inventa, diversis afflicta suppliciis capite puniretur. Tunc in Lugdunensi urbe maxima vel praecipua Galliarum, sanctae recordationis Photinus episcopus, cujus vitae merita consummatio martyrii declaravit, institutor Christianorum doctissimus habebatur: qui ut praefatus historicus
Abbreviated transcription (Latin):
martyrum gloriosa certamina obhono¬
rem xp̃i dm̃ ac dei nr̃i. assiduis cultib sollemp¬
nitate annua celebrantur: quo dum fine marty¬
rum plebs ddeuota cognoscitur: et illos triumphaᷤᷤ¬
se gaudeat: et se patrocinio eorũ ꝓtegendam
ẽẽ conficlat. Celebre eñi habetur: sc̃e recordatio¬
nis eusebium hẏstoricum. cesariensis urbis ep̃m.
egregie uite beatissimum sacerdotem eccłiastica
quoq institutione doctissimũ et p̃cipua sollici¬
tudine uenerandum ⁊ per omnem orbem in
quantũ diuino adnuntiante sp̃u ut gestumẽ.
rei ueritas decursa ualint repperire ꝓut singula¬
rum ꝓuinciarum urbes loca. uel opida illustͣ¬
ri triumphis martyrum celestib meruerunt:
quorũq principum tempore. ordinata officioꝵ
instantia. innumere ꝑsecutiones acte fucrint
declarasse: qui et si martorum singuloꝵ integraᷤᷤ
Dei itaq grãm toto orbe diffusam. fidelis cultor
exsoluit: dum uelut exiguo tritici semine. copio¬

Expanded text:
martyrum gloriosa certamina, ob honorem Christi Domini ac Dei nostri assiduis cultibus et solemnitate annua celebrantur, ut dum fidem martyrum plebs devota cognoscit, et illos triumphasse gaudeat, et se patrocinio eorum protegendam esse confidat. Celebre enim habetur, sanctae recordationis Eusebium historicum, Caesariensis urbis episcopum, egregiae vitae beatissimum sacerdotem, ecclesiastica quoque institutione doctissimum, et praecipua sollicitudine venerandum per omnem orbem, in quantum divino adjuvante Spiritu, ut gestum est rei veritate decursa valuit reperire; prout singularum provinciarum urbes, loca, vel oppida, illustrari triumphis martyrum coelestibus meruerunt, quorumque principum tempore ordinata officiorum instantia innumerae persecutiones actae fuerint, declarasse: qui etsi martyrum singulorum integras Dei itaque gratiam toto orbe diffusam fidelis cultor excoluit; dum velut exiguo tritici semine copio
Abbreviated transcription (Latin):
moonis. ut inter uarias hominũ causas motus¬
m dierlos niinc offections p̾soiteri. nuc aucto¬
ritate doctoris consoletur humiles suꝑbos com¬
oranat. negligentes arguat. mnerepet infideles:
Panto demq dlecore saccrdotium. uitamq suam.
um fidelissimus adornauit ⁊ ut doctrinam suam
subsequentib confirmaret operib ddñicam illam
sententiam tenens: qui docuerit et fecerit sic.
magnus uocabitur in regno celorum. Quam
magnus hic. qͣmq p̃cipuus in regno celorũ est.
quem in om̃nem grãm sermo ꝓpheticus. uaita
mirabilis et mors deo deuota sublimat: Nec
mimerito fr̃s. tanto cum honore. nominis ei
mmoria per amplissima mundi spacia cele¬
bratir. quia per umu̾sum orbem aci firmam̃¬
cum filei nr̃e et passio ciꝰ et doctrina ꝓfecit.

Expanded text:
monis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina profeci
Abbreviated transcription (Latin):
nummũ scientie theosophos. idest dm̃ sapiens
et aregione urbis qua sedulo cõmorabatiur.
et in natis principabat᷑ ariopagita gemiino
quasi uocabulo utebat᷑: altissimo sanguine
pomet magni dionisii ñ iliꝰ semele uł dleuca¬
lionis: seius qui urtis iuentor apucl athenas
in signis est habitus. longissima et clara ꝓgenie
ꝓpagatus. hic namq annos etatis qͥnq et uigi¬
ti agens et cunctis pene artib copiose mibutus:
crementi studio exercitatus. una cũ apollo fa¬
mo cũ hilosopho suo. astrologice discipline
uoto. egypti eliopolim tͣnsmigrauit: uibi simul
cuit affixus. et sol sui dm̃ mortẽ pauescens.
lucis sue radios in tetre noctis mutauit horro¬
rem. adq: orbis climata tenebrarũ obtexst ca¬
ligine earumdem tenebrarũ ⁊ signo antea
imuso et maudito attonitus: ut omniũ lit¬
terarum disciplinis edoctus dixit

Expanded text:
numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul dit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ione ceteros p̾cellebat noĩabatur: quuilam
apollinis nobilissimi atbenensiũ pͥncipis
psapia deriuatus. Cuiꝰ pat̾ nicholans. iur
ir agni ingenii. littecarũ studio pollens: cuns
golice aitis magister fuit. Huiꝰ igitur fi¬
llus apollo. dum inter philosophorũ scolas
sliiis haberet᷑. et autenticas bibliothecai re¬
olueret: deditusq: esset philosopie.et uanis
siisti cionib ntu paganorũ: anclunt panlũ
aplor nouaet in aucita postea ddogmata p̃di¬
caontem Et cũ ei resistere non ualeret. muenit
uetam esse dotrinã qͥi paulus apua achenas
docut. Relinquens ergo demoniacas ludifi¬
cationes et gentilicias adinuentiones: ꝓuoluit̾
apli pedib dep̾catus est eum. ut illi ueram do¬
ctunam. et uiam salutis ostenderet: seq xpistĩ
gestis: cum uocis nouitate athemenses ꝑmoti
quadam die paulum ad arcopagon duxisseñ.
ut ibi examen sua doctrina acciꝑet: adorsusẽ
dionisium. q ob plenitudine diune supnorũ

Expanded text:
gione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam gione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita ntem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum
Abbreviated transcription (Latin):
docebant᷑ fora: ingeniiq. om̃is sollertia.
Qui locus anpagos appellatur a marte. Mars
eñ: aus grece uocatur. Quinta regio ciuuitatis
eiusdem uersa est ad portam schea. ermespa¬
gos ex noĩe mercurii qui ermes grece dicitur
litis ut sic dictum sit riuulis. et fluminibus
satis pinguissimis. nemorib consitis et aro¬
matib oͥdoratis. uinetis nectareis. et ub̾tatis
copia effluentib oliuetis abundatissimis.
uirectis forentib pascinis peccorib sufficien¬
tissimis. aun. argenti ceterorũq metallorũ
omniũ copus. nauiũ quoq ac uectigalium
cõmeatib it uoluptatũ cunctarum affluen¬
uis ultra urbes alias exornata quondam no¬
uilisime floruit :s: que suo pori scło cunctis
nundi felicitatib suꝑerat: modo gentium
fequenti et condenso impetu oppssa et inter¬
pauli quidam uir nobilis erat ⁊ qui
smmistes icest consecretalis urbis apol¬
bo cronospagita. qm̃ in eadem urbis re¬

Expanded text:
docebantur fora, ingeniique omnis solertia, docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, litis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et inter Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis re