comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lata sunt. Ecce nunc tempꝰ acceptabile: aꝑite
oculos cordis et corporis. celũ potiꝰ intuentes.
Idoloꝵ inimicã saluti u̾r̃e culturã. dñi nr̃i
iħu xp̃i repleti gr̃a. ab animis ur̃is radicitꝰ
abstirpate: ut possitis ad et̾na gaudia ꝑue¬
nire. Cum hec et alia multa beata leonil¬
la cũ scõ benigno nepotib suis narrasset.
ut credulitatis indicia diuina pietas in eis¬
dem patefaceret: uisiones quas nocte p̾teri¬
ta uiderant in memoriã reuocart̃. Primꝰ
speusippus dixit. Uidebam me in uisione no¬
ctis p̃terite in sinu auie mee:que mamillã
suã plenã lacte labiis meis infundens dice¬
bat. Speusippe bibe lac: qm inagone et cer¬
tamine cũ ueneris. qͣnto plus biberis. tan¬
to fortiꝰ et uelociꝰ uinces. Et hec cũ dixisset
speusippus: eleusippus ait. C redite et me hu¬
iuscemodi uidisse uisionẽ. Nidi incelo suꝑ se¬
dẽ magnã sedentẽ quasi ex electro et gẽmis
maiestatis potentia radiantẽ ⁊ cuiꝰ splendor

Expanded text:
lata sunt. Ecce nunc tempus acceptabile. Aperite ergo oculos cordis et corporis, coelum potius intuentes, idolorum inimicam saluti vestrae culturam, Domini Christi repleti gratia, ab animis vestris radicitus exstirpate, ut possitis ad aeterna gaudia pervenire. 9. Dum haec et alia plura beata Leonilla cum sancto Benigno nepotibus suis narrasset, ut credulitatis indicia divina pietas in eisdem patefaceret, visiones quas nocte praeterita viderant in memoriam revocaverunt. Primus Speusippus dixit: Videbam me in visione noctis praeteritae, in sinu aviae meae, quae mamillam suam plenam lacte labiis meis infundens, dicebat: Speusippe, bibe lac, quoniam in agone et certamine cum veneris, quanto plus biberis, tanto fortius et velocius vinces. Et haec cum dixisset Speusippus, Eleusippus ait: Credite et me hujuscemodi vidisse visionem: vidi in coelo super sedem magnam sedentem, quasi ex electro et gemmis, majestatis potentia radiantem, cujus splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt autẽ corpora scõꝵ ac sepulta adeuo¬
tis in scdo miliario ab urbe lingonica in
uico qͥ uocat᷑ urbatũ⁊ ubi se due uie mari¬
me sociant. et alie ante has adiu̾sa parte se
subiungunt: ut ibi et expadita uoluntatis
deuotio. et uiantiũ oportuna satis subuin¬
Ibiq etiã quicqͥd cum deuotione p̃cat᷑: opten¬
tu scõꝵ germanoꝵ cotidie deo largiente pre¬
stat᷑. Sanitatum ibidem suffragia ꝑ eoscdẽ
sedule infirmantib ministrant᷑. merentib
confortationis consolatio sine mora conce¬
ditur: et p̾cipuus circa basilicã ipsoꝵ sẽꝑ
additur cultus: et opũ largitas in melius
adeuotis cotidie ampliat᷑. Illud etiã ratio

Expanded text:
ta sunt autem corpora eorum ac sepulta a devota sunt autem corpora eorum ac sepulta a devotis in secundo milliario ab urbe Lingonica, in vico qui vocatur Urbatus, ubi se duae viae maximae sociant et aliae ante has a diversa parte se subjungunt: ut ibi et expedita voluntatis devotio, et viantium opportuna satis subjunIbique etiam quidquid devote precantur, obtentu sanctorum germanorum quotidie Deo largiente, praestatur: sanitatum ibidem suffragia per eosdem sedule infirmantibus ministrantur: moerentibus confortationis consolatio sine mora conceditur, et praecipuus circa basilicam eorum semper additur cultus et opum largitas in melius a devotis quotidie ampliatur. CAPUT V. Avia
Abbreviated transcription (Latin):
perauit. Uiderunt impii et iniqͥ ꝑsecutoreᷤᷤ.
inter immensas flãmas exultare scõs ge¬
minos et ꝑseuerare illesos: qͦs putauer̃t
ꝑ tantũ incendium qd̃ p̃parauerant. subi
cresceret incredulis mysteria diuina uiden¬
tib de confusione tristicia. Defecer̃t itaq
ligna et omĩa ignium increm̃ta: sc̃i uͦ gemi¬
ni deficientib flãmis in medio stantes ⁊ ꝑ se¬
cutoꝵ malicias irridebant dicentes. Data ẽ
nob̾ si uolumꝰ de p̾senti ad xp̃m migrandi
potestas: et si adhuc desideramꝰ ur̃e dem̃tie
nob̾ meliꝰ ẽ ad eiꝰ epulas festinare: uͥ fene¬
ratio nũꝗͣ deficit largitoris. Post sopitũ
quassent: nullas solliciti uidere potuert
ut maior ñ fieret desicd̃antib mora maR¬
tirii ⁊ et ut p̃̾paratas dudũ iam acciꝑent
uidentes choros angłoꝵ ad se excipiendos
nua int̾ram in oratione ꝓstratri felici xp̃i
uocatione inuitati. scm̃ simul emittentes
sp̃m. pariter migrasse noscunt᷑ ad celos. Dela¬

Expanded text:
perauit. Viderunt| impii et iniqui persecutoris inter inmensas flammas .| exultare sanctus geminus . et persiuerare inlesus . quos pu| tauerunt per tantum incendio quod praeparauerant| subetcriscerit|  incredulis . mysteria diuina uidentibus. De confligna et omnia ignium incrementa. Sancti vero Gemini, deficientibus flammis, in medio stantes, persecutorum malitias irridebant, dicentes: Data est nobis si volumus, de praesenti ad Christum migrandi potestas; et si adhuc de ideramus, vestrae demnobis melius est ad ejus epulas festinare ubi feneratio non deficit largitoris. Post sopitum quassent, nullas solliciti potuerunt viderut major non fieret desiderantibus mora martyrii, et ut praeparatas dudum immarcescibilvidentes choros angelorum ad se excipiendos nua in terra, in oratione prostrati, felici Christi evocatione invitati, sanctum simul efflantes Spiritum, pariter migrasse noscuntur ad coelos. 19. Dela
Abbreviated transcription (Latin):
in cendia. Obeatum ignẽ. qui tantũ origi¬
nale purgauit peccatũ: et nullũ in sc̃orũ
menbris. diminutionis incendio. intulit
ꝑ quẽ nocere uoluit. et ñ potuit inimicus. Ig¬
nis ab incredulis. acriꝰ accendebat᷑: ut scõꝵ
corpora sine mora cõburerentur. S conu̾sa
miscł̃ia diuina in meliꝰ: inde scĩs. lum̃ in¬
extinguibile p̾parauit. flamme ardentes
altiꝰ eleuate sunt: s xp̃i opificio famulan¬
tes. sc̃oꝵ p̾cipuam głam ostendebant ⁊ que
damnose a ꝑsecutorib. p̃parate fuerant ad
rumã. Ignis ad scõꝵ menbra consum̃da ui

Expanded text:
incendium. O beatus ignis qui tantum origiincendium. O beatus ignis qui tantum originale purgavit peccatum et nullum in sanctorum membris diminutionis incendio intulit quem nocere voluit et non potuit inimicus. Ignis ab incredulis acrius incendebatur, ut sanctorum corpora sine mora comburerentur: sed conversa misericordia divina in melius, inde sanctis lumen inexstinguibile praeparavit. Flammae ardentes altius elevatae sunt; sed Christi opificio famulantes sanctorum praecipuam gloriam ostendebant, quae damnose a persecutoribus praeparatae fuerant ad ruinam. I
Abbreviated transcription (Latin):
adipisci ꝓ meruimꝰ. Nos qͦ tres sui famuli. ĩ u¬
no hoc pendentes stipite ꝓ eiꝰ noĩe: efficiamur
mr̃es głosi. O beatũ fructũ ipsiꝰ arboris: qͤ tres
portauit mr̃es trinitatis nomini consecratos.
Uidentesq eos uidices confortari. nec contri¬
stari in suppliciis: dixer̃t ad eos. Non in ista
arbore sicut uos uelle dicitis moriemini: s
igne ultore ꝑibitis. Meleusippus iterũ res¬
pondens: ait ad eos. Maior nob̃ erit beati¬
tudinuis augm̃tatio: si ꝓbati ꝑ ignẽ transie¬
rimus ad dm. et de tenebris ꝑ hunc ignẽ.
ꝑpetuã ꝑuenerimꝰ ad lucẽ. Tunc deniq ui¬
dices ꝓpter metũ qui aduenerant popłorĩi.¬
iubent afferri ligna: et cetera queq solent
igni increm̃ta p̾bere. Ignis copiosus accen¬
ditur: ligatis manib et pedib. sc̃i gemini¬
in ignẽ p̾cipitant᷑. Affuit xp̃c saluator in
medio ⁊ et diruptis uincłis. sc̃i gloriabant᷑¬
in medio igne: et nullũ de eis contingebañ

Expanded text:
 emus. Nos quoque tres sui famuli . in unum hunc pependentes| stipitem . pro eius nomine efficimur martyris gloriosi.| O beatum fructum ipsius arboris . quae tres portauit mVidentesque eos judices confortari, non contristari in suppliciis, dixerunt ad eos: Non in ista arbore sicut vos velle dicitis, moriemini, sed igne ultore peribitis. Meleusippus iterum respondens, ait ad eos: Major nobis erit beatitudinis augmentatio, si per ignem probati transierimus ad Deum, et de tenebris per hunc ignem perpetuam veniamus ad lucem. Tum denique juudeces propter metum qui aderant populorum| ligna et cetera queque solent igne incrimenta praebere .| +ignis cupiosus accenditur .+ legatis manibus et pedibus| sancti gemine+ igne praecipetantur. Adfuit christus saluator| in medio et disruptis uinculis sancti gloriabanin igne .| et nullum
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃toꝵ supplicia: ur̃os t̾reant aĩos. fortit̾ in
fide xp̃i armatoᷤ. Regna huiꝰ mundi qͦ ui¬
dent᷑.⁊ cũ uita tẽꝑalit̾ finiunt᷑ nichil sunt.
Regnum enĩ dei inuisibile et sempiternum
concupiscere: ꝑpetua est atq ꝑfecta. et suꝑ
omĩa oportuna sapĩe plenitudo. ꝑ hos tẽpo¬
rales labores et subito transitorias penas:
ad et̾na gaudia ꝑuenietis. Uidens itaq eos
plenos gr̃e xp̃i insua stabilitate manere. et
ꝓ missam fidẽ fortiter custodire: deo cõmen¬
dans. cum integra deuotione nepotes. disces¬
sit ab eis. Interrogantur autẽ a uidicib ut
si uellent consentire eis. et deoꝵ simulachra¬
cũ illi ꝑtinaci sententia in dei amore ꝑsiste¬
rent ⁊ et nullatenus uoluissent assensũ pre¬
bere petentib: ligatis sursum manib pe¬
dib uero deorsũ⁊ in arbore una suspensi
st̃̾.Tanta uͦ torm̃toꝵ ad inuentione extensi¬
sunt: ut pene putarentur. ab ipsa membro¬

Expanded text:
animos fortiter in fide Christi armatos. Regna hujus mundi, quae videntur, et cum vita temporaliter finiuntur, nihil sunt: regnum enim Dei invisibile et sempiternum concupiscere perpetua est, atque perfecta et super omnia opportuna sapientiae plenitudo. Per hos temporales labores et subito transitorias poenas ad aeterna gaudia pervenietis. Videns itaque eos plenos gratiae Christi in sua stabilitate manere et promissam fidem fortiter servare, Deo commendans cum integra devotione nepotes, discessit ab eis. 16. Interrogati autem a judicibus si vellent consentire eis et deorum simulacracum illi pertinaci sententia in Christi amore persisterent, et nullatenus voluissent assensum praebere petentibus, ligatis sursum manibus, pedibus vero deorsum, in arbore una suspensi sunt: tanta vero tormentorum adinventione extensi, ut pene putarentur ab ipsa membro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutoꝵ ingressus. cupiens scõꝵ geminoꝵ
militie beatissime sociari. xp̃i nom̃ confessiiᷤᷤ
ctus et uita tẽporali expoliatus: martyrio
continuo meruit honorari. Turbon scili¬
cet ñ post multũ tẽpus doctrina beatissimoꝵ
geminoꝵ ꝑfecte instructꝰ. aꝑsecutorib captꝰ.
tio. quadrato. et hermogene p̃sidib. sub die
sexto decimo kalendarũ februarrarũ. At in¬
uentio scõꝵ corporũ geminoꝵ uł dedicatio

Expanded text:
persecutorum ingressus, cupiens sanctorum Geminorum persecutorum ingressus, cupiens sanctorum Geminorum militiae beatissimae sociari, Christi nomen confessus ctus . et uita temporali expoliatus martyrio| continuo meruit coronari . turbon scilicet non post multum| tempus doctrina beatissimorum gemenorum perfectae| instructus . a persecutoribus captus tio, Quadrato et Hermogene praesidibus, sub die sexta decima Kalendarum Februariarum. Adinventio sanctorum corporum Geminoru
Abbreviated transcription (Latin):
onis dinoscit᷑ ꝑtinere. Nã ꝑ eoꝵ scãm acqͥ¬
sitionẽ: numerus ẽ martyrũ inspirante do¬
mino ampliatꝰ. Uidens deniq ionilla qͦ¬
dam mulier tam p̾ciosam scõꝵ geminorĩ
martyrii consũmationẽ: sp̃to maritali coi¬
sortio paruuli et unici filii dulcẽ derelin¬
quens amplexum: inter incredulas turbas
adhuc ꝑsecutionis ardore cõmotas ueloci
cursu ꝓꝑans: exclamauit dicens. Et ego xp̃i
ancilla sum: xp̃m d̃m uiũ et uersi sine
ulla ambiguitate ꝓnuntio⁊ idola ur̃a ig¬
nominiosa et uana omĩno adorare despicio.
his dictis continuo app̃hensa. et ꝓpter me¬
tum circũastantiũ popłoꝵ acapillis suspen
sa multisq afflicta suppliciis ⁊ cum xp̃m ne¬
gare coacta nullatenus uoluisset ⁊ una cũ
beata leonilla auia scõꝵ ad locũ deducta
martyrii ad memorratũ uicũ urbatũ a ꝑ¬
secutorib pariter gladio sunt ꝑempte.
Ieon quoq exceptor gesti huiꝰ atq scͥptor
tradens turbomi codicẽ. inter medias turbaᷤᷤ

Expanded text:
dignoscitur pertinere, nam per eorum sanctam acquisitionem numerus est martyrum, inspirante Deo, ampliatus. Videns denique Jonilla quaedam mulier tam pretiosam sanctorum Geminorum martyrii consummationem, spreto maritali consortio, parvuli et unici filii dulcem relinquens amplexum, inter incredulas turbas adhuc in persecutionis ardore commotas, veloci cursu properans, exclamavit dicens: Et ego Christi ancilla sum, Christum Deum vivum et verum sine ulla ambiguitate pronuntio: idola vestra ignominiosa et vana omnino adorare despicio. His dictis, continuo comprehensa est, et propter metum circumstantium populorum a capillis suspensa est multisque afflicta suppliciis, cum Christum negare coacta nullatenus voluisset, una cum Beata Leonilla avia sanctorum ad locum deducta martyrii, ad memoratum vicum Urbatum a persecutoribus pariter gladio sunt peremptae. 21. Neon quoque exceptor gestae hujus rei atque scriptor, tradens turboni codicem, inter medias turbas
Abbreviated transcription (Latin):
uariis teneret᷑: paulo negligentiuᷤᷤ habere
in opẽ cepit. Qui frigore in ediaq simul con¬
sũptus: in fornacẽ se balnearũ iniecit. Et tĩ
sp̃u tenui membra iã fessa trahere neqͥsset:
tandẽ exanimatꝰ interiit. ꝑcunctatis õibus
aliqͣndo minister cuncta penetrans. et nus¬
qͣm indicia de puero reꝑiens: antistes be¬
atus aministro reposcit cõm̃datũ. At ille
eiꝰ genib obuolutus: eũ ꝑdidisse fatetur.
.ꝓtinꝰ uir beatꝰ ingredit᷑ cellulã: ꝓsternit᷑
terre. fundit ub̃es fletus: geminat alta suᷤ¬
piria. dñm supplicat iħm: ut tandẽ suiᷤᷤ

Expanded text:
variis teneretur, paulo indiligentius habere variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquando minister, cuncta penetrat, et nusquam indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a ministro reposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, Dominum supplicat Jesum, ut sui
Abbreviated transcription (Latin):
plura qd̃ longũ ẽ enarrare ꝑ singła. De qͥb
sidei fauor adiuuerit: optamꝰ ꝑ stringere
pauca. Eya. age sermo qd̃ spondes. Nun¬
thoaldus quidã filium suũ annoꝵ circit̾ .x.
cuiꝰ guttur ita ad heserat lingue. ut sermo
formatꝰ nunꝗͣ de ore eiꝰ fuisset ꝓlatus. ante
pedes beati uiri exposuit: causã innotuit
omnẽ. At ille humano miseratꝰ affectu. cũ
gemitu et suspiriis ocłos simul ad celũ te¬
fide fusis lacͥmis inuocat. Et orone p̃missa.
linguã pueri contrectauit: et signũ ei crii¬
cis impressit. Ilico lingua resoluit᷑: et ua¬
riis sermonum responsionib usq hodie
ra fames ut pote qͦ om̃s ꝓuincias depopłata
b sc̃i sp̃s tenuiᷤ aduoluit᷑. ⁊ ut sui misereret exo¬
rat. Cui misertꝰ uir pietate plenꝰ. respicienᷤ
ad eũ qͥ preerat domui. hunc inqͥt sũmo
studio sub testimonio xp̃i tͥ cõm̃do. Tũ ille
sicut precipiebat adhibiturũ se diligentiã
pollicetur. Et dũ huc atq illuc occupatiõib

Expanded text:
plura, quae longum est narrare per singula, de quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelum simul tefide fusis lacrymis invocans, et, oratione praemissa, linguam pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie ra fames, ut pote omnes provincias populata bus sancti sprat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta iudeũ habitare ꝑmisit. Nã cũ ꝓ eoꝵ conu̾sio¬
ne dñm iugit̾ p̃caret᷑i ac doc̾et eos ꝑ baptismĩs¬
hab̾e peccatoꝵ remissionẽ. et ñ alit̾ posse eos intͣ¬
re in regnũ di. qͣsi ueri soł ĩ eoꝵ corda resplendu¬
issent radii obstupescentes ac reuelata facie cłi
gloriam intuentes antiqui penitentes erro¬
ris. fideli cum confessione uenientes ab ip¬
so pontifice baptizati sunt. Diumo gͥ mune¬
re bellator egregius predam inimico ab¬
straxit: auctori restituit. De penetͣlib cordis:
xp̃i amore infidelitatis macłam expulit. N¬
nulli ex ipsis sub nr̃e fidei religione hodie
degunt. Hreue et eñĩ post tẽpus tanta in e¬
um uirtutũ gr̃a augebatur: ut ñ minꝰ ꝑ eũ
signa qͣm dudũ ꝑ apłos fierent. Nam cum
paulo suꝑiꝰ diximꝰ qd̃ demones uerbo fuga¬
ret.et egros orõne curaret ⁊ addidit ds ñr
magnificari in scm̃ suũ. ita ut in ꝓcessu tẽ¬

Expanded text:
ta Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversiota Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Domhabere peccatorum remissionem, et non aliter eos posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum confessione venientes, ab ipso pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis Christi amore infidelitatis maculam expulit. Nonnulli ex ipsis sub nostrae fidei religione hodie degunt. 15. Breve etenim post tempus tanta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo fugaret et aegros oratione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu tem
Abbreviated transcription (Latin):
ut salui fierent. Et subito uelut lãpadem
qͣndam sacerdotẽ suũ dñs accendẽ ꝓꝑat. Inte¬
gre et eñi uir beatꝰ tradidit semet ipsũ in
abstinentia plurima.in ieiuniis indesmen¬
tib. in uigiliis pene iugib ⁊ ita ut siqͣndo
parũ aliqͥd sommi necessitas naturalis exige¬
ret ⁊ hunc ñ supͣ stratꝰ molliciẽ qua nũqͣm
cũ eẽt ĩ oĩb puritate uite ⁊ aĩe uͥtutib clarꝰ. ñ
magni pendebat sermonis ornatũ: scilicet qͥa in
regni celoꝵ ꝑ omnẽ t̾rã latiꝰ serens : mox qͥdẽ in¬
tantũ ad em̃idandũ popłm iudeoꝵ uetustiᷤ infe¬
ctũ uenenis ꝓfecit: ut qͣsi nouellã lucẽ uerita¬
tis sͥ aspic̾e uident᷑. Et cũ religiõis doctor multa
qͥdẽ uerb̾. plura t̃n doc̾et exẽplis: nec uident ab
eo discipłi imꝑari qd̃ ñ priꝰ ip̃e fecisset: nulliũ
sine mora absq baptismi gr̃a ĩ urbe sͥ celitꝰ tͣcdi¬

Expanded text:
ut salvi fierent. Et subito velut lampadem ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradi
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes sp̃u q̃m ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. regis au¬
rib patefaciunt. Cumq is ut solet plerũq
humane cupiditatis ueneno infectꝰ. ad copi¬
osam illatã pecuniã animũ haberet infle¬
.xum: uxor eiꝰ amore succensa diuino. uirũ
suũ monebat dignũ iustũq clamitans fore.
post talis tantiq uiri excessũ hunc sue p̃mit¬
tere sedi qui par merito ac miracłoꝵ signis
et uirtutũ gr̃a eẽt decore simili fultꝰ. Et illud
mulier głosa ad uiri memoriã reuocabat:
qͦ labore or̃one sua eum paulo ante de mor¬
tis traxerat precipitio. Tandẽ celesti indul¬
gentia pͥnceps altiꝰ traxit consiliũ: cupid
dem. Dei eteñi affuit uoluntatis auxiliũ: ut
diu̾santes inter se populi et animos dissiden¬
tes. ad amorem pontificis uelox conu̾sio re¬
uocaret: et subito in uno consensus federa¬
ret. Pecus gͥ pontificale nactus: oneri suc¬
cubuit ñ honori. factus ẽ deniq om̃ib oĩa:
ñ querens q̃ sibi utilia eeñt. s qd̾ multis

Expanded text:
u, quoniam ipsum est regnum coelorum , regis auribus patefaciunt. Cumque is ut solet plerumque humanae cupiditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post talis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illud mulier gloriosa ad viri memoriam revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo ante de mortis traxerat praecipitio. Tandem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditdem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulpicius, oneri succubuit non honori; factus est denique omnia omnibus, non quaerens quae sibi utilia essent, sed quae multis,
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatio inter .xxx. parabat᷑ dies: in quodã
loco p̃fata in porticu interĩ corpꝰ sc̃m sũma
cũ diligentia custodiebat᷑. Ac post tantos dies
ita illesum reꝑtũ ẽ: quasi eadẽ hora de hac
luce fuisset egressus. Reuerent̾ gͦ uxta morẽ
ꝓpe altare recondit᷑: ibiq annis .iiiͦiͬ. demorat᷑.
Constructa u ad orientalẽ altaris partẽ do¬
muncula: ibi post tot annos immaculatũ
corpꝰ a reuerentissimis subuectũ ep̃is. id: eli¬
gio et autberto tͣnffertur sine ulla putrech¬
tentib merita illiꝰ clarescunt diuinis uirtu¬

Expanded text:
dedicatio inter triginta parabatur dies, in quodam loco in porticu interim corpus sanctum summa cum diligentia custoditur ac post tantos dies ita inlaesus invenitur, acsi eadem hora de hac luce fuissit egressus. Reverenter ergo iuxta morem prope altare reconditur, ibique fere annis quatuor demoratur. Constructus vero ad orientalem altaris partem domuncolam, ibi post tot annos inmaculatum corpus reverentissimis subvectus episcopis Eligio et Audopertho transfertur sine ulla putrtentibus merita illius clarescunt divinis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis grãm ꝓfecert̃. Inter qͦs etiã germanos
urũ: cui etiã ipse sortitã monasterii et a¬
nimarũ reliqͥt curam. Alterũ uͦ nõie ub¬
tanũ. diuturna monasterii ꝓbatione ad he¬
remitalẽ uitã amultis iã annis ab eodẽ ele¬
ctam: qͥ derelictis om̃ib curis et reb. nuduᷤ
ad frẽm suũ qui iã theorica pascebat᷑ uita
solus ꝓfectꝰ ẽ. Labori cotidiano et orationib
continuis deseruientes. annũ integrũ ibidẽ
philosophantur. Tunc quib dã causis ingrii¬
entib a popło uł rege. uir altioris ingenii
ad consilium uocatꝰ. immo etiã cõpulsus: de¬
sideratũ sibi heremi dimisit locũ Om̃iaq¬
animo ꝑuigili tractans. ac turbatã ẽẽ ꝓuintiã
gentilium incursione ꝓspiciens. nec ibi diutur¬
num monasterialẽ ordinẽ ꝑpensans: ad gal¬
liarũ littora dimissis ordinate oĩb nauigauit.
Ibiq afrancoꝵ rege clodoueo uł a patͥcio her¬
conaldo honorifice susceptꝰ est: et monasterũ

Expanded text:
s etiam germanus verum, cui etiam sortito monasterii et animarum dereliquit curam; alterum vero Ultanum, diuturna monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nudus ad fratrem suum, qui iam theoricam pascebat vitam, solus profectus est. Labore cottidiano et orationibus continuis deservientibus, annum integrum ibidem phylosophantur. 9. Tunc, quibusdam causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium vocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi dereliquids locum. Omniaqanimo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec ibi diuturnum monasterialem ordinem perpinsans, ad Galliarum litore, dimissis ordinate omnibus, navigavit, ibique a Francorum rege Chlodoveo vel patricio Ercanwaldo honorifice susceptus, monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
accelerauit construere. Qd̃ monasteriũ in
castro qͦdam constructũ siluarũ et maris
uicinitate amenũ: rex gentis illius ac no
biles quiq tectis atq munerib adornar̃t.
his rite gestis: uir sc̃s ab om̃i scłi atq ab ip¬

Expanded text:
adceleravit construere. Quod monasterium in adceleravit construere. Quod monasterium in quodam castro constructum, silvarum et maris vicinitate amoenum rex gentis illius Anna ac nubiles quique tectis et muneribus adornarunt. 8. His rite gestis, vir sanctus ab omni saeculi atq
Abbreviated transcription (Latin):
diei iter exponentẽ. ac.xii. annos in oꝑe p̃¬
dicationis cõplendos p̾dicentẽ. Completis uͦ.¬
.x annis. oĩb sine ꝑsonarũ acceptione uer¬
bum dĩ annuntians ⁊ irruentiũ popłoꝵ
multitudines ñ ferens. aliqͣntoꝵ etiam an¬
mos inuidia stimulante contra se cõmotos ẽẽ
dep̃hendit: relictisq õib que habere uideba¬
dam paruulã in mari ꝓfectꝰ ẽ. Atq ex inde
ñ multopost. pͥmo de hybernia ꝑegrina
litora petens. ꝑ brittannas in saxoniã tns¬
uectus ẽ. uͭ honorifice a sigeb̾to rege susceptꝰ¬
p̃dixerat. quadã infirmitate correptꝰ ange-¬
lica fruitur uisione: uͥ etiã de predicationis
instantia admonitꝰ. nullũ uiuendi finem
audiuit. Certũ eñĩ diẽ tacendo euangłicũ p̃cep¬
tũ admonenᷤ: uigilate ĩ qͥt ⁊ orate qͥa nesci¬
tis diẽ neq horã. Qd̃ uirdeo plenꝰ intelligenᷤ.
locũ monasterii ap̃dicto sibi rege traditũ

Expanded text:
diei iter exponentem hac duodecim annos in opere prdiei iter exponentem hac duodecim annos in opere praedicationis completurum praedicentem. Quae X annis, omnibus sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbadam parvolam in mare profectus est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege suscept quadam infirmitate correptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem tacendo euangelicum praeceptum admonens: Vigilate et orate, quia nescitis diem neque horam. Quod vir Deo plenus intellegens, loco monasterii a praedicto sibi rege traditum
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Egressus inde u̾bum dei p̾dicabat:
et ea que uiderat uł audierat oĩb popłis
scottoꝵ annuntiabat. Erat uͦ in illo in com¬
parabilis gr̃a: nichil terrenũ cuiqͣm petenᷤ.
oĩ petenti cũ hylaritate tͥbuens. Prelatis et
subditis equalis: magnatib et regib tim̃diᷤ.
Humilib et contẽptorib scł̃i mitis: tantũ
oĩb bonis amabilis. iniqͥs et peccatorib t̾ri¬
bilis. diuinis uirtutib clarus. Ex obsessis e¬
nim corporib demonia effugabat: et pauꝑ¬
es recreabat. Dumq uniꝰ anni spacio hyber¬
nie insule popłos ꝑ doctrine studiũ circui¬
ret⁊ instabat auniu̾sarii dies quo uisionẽ
acorpore sublatꝰ uid̾at: memorans semꝑ
unius diei iter sibi fuisse iniunctũ. Multis
eñi sapientib ac religiosis comitantib uiriᷤ.
eadẽ nocte molestia corporali correptꝰ. in so¬
lo tantũ pectusculo uita palpitabat: ui¬
ditq angłm dñi ea que ad opus p̃dicatio¬
nis sunt congrua sibi annuntiantẽ. et uniꝰ

Expanded text:
. Egressus inde verbum Dei praedicabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens, praelatis et subditis equalis, magnatis et regibus timendus, humilibus et contemptoribus saeculi imitandus, omnibus bonis amabilis, iniquis et peccatoribus terrebilis, divinis virtutibus clarus. Ex obsessis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius
Abbreviated transcription (Latin):
instructꝰ: monasteriũ in quodã loco constrii
xit. Ubi undiq religiosis uiris confluenti
bus: aliqͦs etiam parentũ pia sollicitudine
euocare curauit. Hac excausa dũ patͥam pa¬
rentesq uisitare ꝑꝑaret. et inter illos sacri
u̾bi semina sp̃ualia sp̃ualib seminaret elo¬
quiis: quadã corporis egrotantis molestia
corripitur. ac de inde ad pat̾nam amicis sug¬
gerentib cõmigrauit domũ. qͦ ille suꝑ alte¬
rius manũ innitendo ꝑ rexit: ac haud lon¬
ge adomo uesꝑtinalẽ exorsus psalmodiã o¬
rationi intentus tenebris subito circũdatuᷤ
restitit. Nec eñi pedes mouere infirmatꝰ uale¬
bat: s quasi iã mortuus ad ꝓximã deportatꝰ

Expanded text:
nstructus, monasterium in quodam construxit loco, ubi undique religiosis confluentibus viris, aliquos etiam parentum pia sollicitudine evocare curavit. Hac ex causa dum patriam parentesque visitare properaret et inter illos sacri verbi semina spiritalia spiritalibus seminaret eloquiis, quadam die corporis aegrotantis molestia correpitur hac deinde ad paternam, amicis suggerentibus, commigravit domum. Quo, illo super alterius manum innitente, perrexit hac haud longe a domo, vespertinalem exorsus psalmodiam, oratione intentus, tenebris subito circumdatus restetit. Nec enim pedes movere infirmatus valebat, sed quasi iam mortuus ad proximam deport
Abbreviated transcription (Latin):
nerabiles uiros illiꝰ ꝓuintie. in qua uir dñi
bat. Hos p̾sules: cunctoꝵ memoria usq ad
nr̃a tẽpora celebrat. Propiꝰ uͦ accedentes. ac
familiariter ꝓpͥa dicentes nõia. qͥ beoanꝰ et
medanꝰ uocabant᷑: loqͥ cũ eo cepert̾. Tunc mag

Expanded text:
nerabiles viros illius provinciae, in qua vir Domini batur, praesules cunctorum memoria usque ad nostra tempora clebratos, propius ad se accedentes ac familiariter propria edicentes nomina, qui Beoanus et Meldanus vocabantur, loqui cum eo coeperunt. 4. Eg
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uno incipiente: ibunt sc̃i de uirtu¬
te inuirtutẽ. uidebitur cds deorũ insyon. E¬
ratq in carmine eleuatio: et ad finẽ positio.
Audiebat qͦq aliud qͣsi ignotũ canticũ mul¬
torũ miliũ angłoꝵ: unde pauca iux poterat

Expanded text:
t, uno incipiente: Ibunt sancti de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum in Sion . Eratque in carmine elevatio, et ad finem positio. Audiebat quoque aliud quasi ignotum canticum multorum millium angelorum, unde pauca vix poterat
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis furseus noĩe: nobilis
quidẽ gen̾e. s nobilior fide. Scłi
dignitate inter suos clarus: s u
diuinorũ munerũ gr̃a uͥq precipuus. Huiꝰ
uiri infantia: sacͥs quibdẽt miracłoꝵ p̾sa¬
giis apparentib fulgebat. Sũmis etiã sac̃¬
dotib ꝑ diumnã grãm ꝓuidentib sacͥs lit¬
teris et monastitis erudiebat᷑ disciplinis.
Crescente uͦ etate et gr̃a ꝓuidente: erga illii
omniũ affectꝰ cotidie crescebat. Erat eñi for¬
ma p̾cipuus: corpore castꝰ. m̃te deuotꝰ. affa¬
bilis colloquio. amabilis aspectu. prudentia
p̃ditus tẽperantia clarus. int̾na fortitudine
firmꝰ. censura iusticie stabił. longanimitate
assiduus. pacientia robustꝰ. humilitate man¬
suetꝰ. caritate sollicitus. Et ita in eo õium iur¬
tutũ decorẽ sap̃ia adornabat: ut scłm apo¬
stolũ sermo illiꝰ sẽꝑ in gr̃a sale eẽt conditꝰ¬

Expanded text:
venerabilis Furseus nomine, nobilis quidem genere, sed nobilior fide, saeculi dignitate inter suos clarus, sed in divinorum munerum gratia ubique praecipuus. Huius viri infantia sacris quibusdam miraculorum praesagiis apparentibus fulgebat; summis etiam sacerdotibus per divinam gratiam providentibus, sacris litteris et monasticis erudiebatur disciplinis. Crescente vero aetate et gratia providentiae, erga illum omnium affectus cottidie crescebat. Erat enim forma praecipuus, corpore castus, mente devotus, affabilis conloquio, amabilis aspectu, prudentia praeditus, temperantia clarus, in interna fortitudine firmus, censura iustitiae stabilis, longanimitate largus, pacientia robustus, humilitate mansuetus, caritate sollicitus, et ita in eum omnium virtutum decorem sapientia adornabat, ut secundum apostolum sermo illius semper in gratia sale esset condit
Abbreviated transcription (Latin):
aliã transmigraret. Cũq ibi adorationẽ so¬
lito deuenissemꝰ: dolũ nob̃ ueneni grassanti
aꝑuit. Ego uͦ suspirans ñ minimo dolore in¬
crepare hoĩem cepi: asserens diaboli ẽẽ calliditatẽ.
Librosq ei et uitas patrũ ac institutionẽ mo¬
nachoꝵ. uł quales qͥ recludunt᷑ ẽẽ debeant :¬
uł cũ quali cautela monachis uiu̾e oporteat
abscedens ab eo direxi. Quib relictis: ñ solũ
cogitationẽ prauã a se discussit: uerũ etiã
tanto acumine sensũ erudiuit: ut mirare¬
mur facundiã elocutionis eiꝰ. Erat eñi be¬
atissimꝰ leobardꝰ dulcis alloqͥo: blandus horta¬
tu. Eratq ei sollicitudo ꝓ popłis: inqͥsitio ꝓ¬
uo
re

Expanded text:
aliam transmigraret: cumque ibi ad orationem soaliam transmigraret: cumque ibi ad orationem solite devenissemus, dolum nobis veneni grassantis aperuit. Ego vero suspirans non minimo dolore, increpare hominem coepi, asserens diaboli esse calliditatem; librosque ei et Vitas Patrum ac Institutionem monachorum, vel quales qui recluduntur esse debeant, vel cum quali cautela monachos vivere opo teat, abscedens ab eo, direxi. Quibus relictis, non solum cogitationem pravam a se discussit, verum etiam tanto sensum acumine erudivit, ut miraremur facundiam locutionis ejus. Erat enim dulcis alloquio, blandus hortatu, eratque ei sollicitudo pro populis, inquisitio pro re
Abbreviated transcription (Latin):
ac dauitici carminis psalmos qͥ dudũ excesse¬
rant memorie ut retineret exercuit. Sicq diui¬
narũ scͥpturarũ lectionib eruditꝰ: cognouit
uerũ ẽe qd̾ ei dñs pͥus inspirauit incorde.S
ne hec cuiq fabulosa uideant᷑ que retulimꝰ.
testor d̃m qr ab ipsiꝰ benedicti leobardi hec o¬
re cognoui. hic uͦ interposito pauci tẽporis
spacio talẽ se tantũq prebuit: ut hono¬
raretur ab oĩb. Acceptoq sarculo: cellã inqua
ingressus fuerat incidens lapidẽ ampliauit.
In qua cellula delectabatur ieiuniis. oratione.
silentio. lectione: nec unꝗͣ adiumis officiis et
oratione cessabat. Scͥbebat interdũ: ut se a co¬
gitationib noxiis discuteret. Interea ut se
tẽptator manifestaret dei seruis sẽꝑ inimicĩi
ẽẽ et inuidũ ⁊ cũ aliqui de illiꝰ monachili habi¬
tu litẽ quandã cũ uicinis fr̃ib habuissent: im¬
misit ei cogitationẽ ut relicta cellula illa ad

Expanded text:
ac Davitici carminis psalmos, qui dudum excesseac Davitici carminis psalmos, qui dudum excesserant memoriae, reteneret, exercuit. Sicque Divinarum Scripturarum lectionibus eruditus, cognovit, verum esse, quod ei Dominus prius inspiravit in cordne haec cuiquam fabulosa videantur quae retulimus, testor Deum quia ab ipsius benedicti Leobardi haec ore cognovi. At vero interposito pauci temporis spatio, humilem se tantumque praebunt, ut honoraretur ab omnibus; acceptoque sarculo, cellulam, in quam ingressus fuerat, incidens lapidem, ampliavit. In qua cellula delectabatur jejuniis, oratione, psallentio, lectione, nec unquam a divinis officiis et oratione cessabat; scribebat interdum, ut se a cogitationibus noxiis discuteret. III. Interea ut se tentator manifestaret Dei servis semper inimicum esse ac invidum, cum aliquis de illius monaculis litem quemdam cum vicinis habuisset, immisit ei cogitationem, ut, 1254 relicta cellula illa, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cor eiꝰ: ut relicto scło manciparetur ad cultũ
diuinũ. Tunc ille quasi iã sacerdos custoᷤᷤ¬
q aĩe sue: p̃dicare sibi ipsi exorsus ẽ dicens. Qd
Uanũ ẽ eñi scłm. uane st̃ concupiscentie eiꝰ
uana gła mundi: et ea que in illo st̃ oĩa ua¬
nitas. Melius ẽ eñi relinquere eũ et sequi
fatus. cũ diẽ t̾ris redde lux diurna cepisset.: as
ag̾et. qͦ abiret. Dixitq. Expetã beati martini
tumulũ: unde: unde ꝓcedit uirtus alma suꝑ¬
infirmos. Credo eñi qd̃ et mͥ eiꝰ oratio iter re¬
seret ad d̃m: qui dep̃catus dñm mortuos redu¬
xit a tartaro. Et sic uiã carpens: oratione comi¬
te. scĩ martim basilicã ẽ ingressus. Circa qͣm
lã maiori monasterio ꝓpinꝗͣ de qua alari-¬
cus quidã recesserat: deuotꝰ accessit. Ibiq se
ꝓpͥis manib mẽbrana faciens ad scribendum
aptauit. Ibi se ut scͥpturas sc̃as intelligeret:

Expanded text:
cor ejus, ut relicto saeculo manciparetur ad cultum cor ejus, ut relicto saeculo manciparetur ad cultum divinum. II. Tunc ille, quasi jam sacerdos custosque animae suae, praedicare sibi ipsi exorsus est, dicens: QVanum est enim saeculum, vanae sunt concupiscentiae ejus, vana gloria mundi, et ea quae in illo sunt omnia vanitas. Melius est igitur relinquere eum, et sequifatus cum diem terris reddere lux diurna coepisset, asceageret, quo abiret. Dixitque: Expetam Martini beati tumulum, unde procedit virtus alma suinfirmos. Credo enim, quod et mihi eius oratio iter reseret ad Deum, qui deprecatus Dominum mortuos reduxit a tartaro'. Et sic viam carpens oratione comite, sancti Martini basilicam est ingressus, circa quamlam Maiori monasterio propinquam, de qua Alaricus quidam· recesserat, devotus accessit; ibique se, propriis manibus membrana faciens, ad scribendum aptavit; ibi se, ut Scripturas Sanctas intellegeret
Abbreviated transcription (Latin):
terea genitor eiꝰ et genitrix mortis somno so¬
piti migrauer̃t a scło: uite p̾sentis curricło
iã ꝑ acto. hicuͦ cum uno germano. tẽpore lu¬
ctus expleco: oneratꝰ donis nuptialib alteriꝰ¬
fr̃is ꝑgit ad domũ. Quẽ intantũ repꝑit ui¬
no madidũ: ut nec cognosc̾et nec reciꝑet ꝓ
pͥa in domo germanũ. Ille uͦ suspirans et la¬
crimans secessit in partẽ:uenitq ad tugu¬
rium in qͦ fenũ fuerat aggregatũ. Ibiq col¬
ligato p̾bens equo pabulũ: decubuit suꝑ fe¬
num ad qͥescendũ. Ex ꝑgefactꝰ autẽ media no¬
cte: surgit de stratu suo. Prectisq ad celũ ma¬
nib grãs agere cepit õĩpotenti deo: qd̾ eẽt. qd̾
uiu̾et. qd̃ aleret᷑ donis eiꝰ. Et alia huiꝰcemodi
ꝓsecutus. cũ suspiria longa ꝓtraheret ⁊ atq
lacͥmis crebris genas ubertim rigaret: ds õi¬
potens qͥ illos quos p̾sciuit et p̾destinauit
conformes fieri imaginis filii sui cõpunxit¬

Expanded text:
terea genitor, genetrix mortis somno soterea genitor, genetrix mortis somno sopiti migraverunt a saeculo, vitae praesentis curriculo iam peracto. Hic vero, cum germano tempore luctus expleto, oneratus donis nuptialibus, fratris pergit ad domum; quem in tantum repperit vino madidum, ut nec cognoeceret nec reciperet propria in domo germanum. Ille vero suspirans et lacrimans, secessit in partem et venit ad tugurium, in quo fenum fuerat adgregatum, ibique conligato praebens equiti pabulum, decubuit super fenum ad quiescendum. Expergefactus antem media nocte, surgit de stratu suo, erectisque ad caelum manibus, gratias agere coepit omnipotenti Deo, quod esset, quod viveret, quod aleretur donis eius, et alia huinscemodi prosecutus. Cum suspiria longa protraheret atque lacrimis crebris genas ubertim rigaret, Deus omnipotens, qui illos quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenisset etatẽ. cogentib iuxta consuetudi¬
nẽ humanã parentib: arrã puelle qͣsi uxorẽ
accepturus dare impellitur. Illo qͦq respuen¬
te:ait pater. Cur dulcissime fili uoluntatẽ pa¬
ternã respuis⁊ nec iungi uis conubio ut sem̃
excites nr̃o de genere scłis sequentib ꝑfuturĩ:
Casso eñi labore exercem᷑ ad oꝑandũ: si posseᷤᷤ¬
sor deerit ad fruendũ. Nel cur implemꝰ domũ
opib: si de genere nr̃o ñ ꝓcesserit qui utat᷑:
Quid mancipia dato p̾cio nr̃is ditionib sub¬
iungamꝰ: si rursum alienis debent dũatio¬
nib subiacere: Obedire filiis uoci parentũ:
scͥpture testantur diume. Et cũ in obediens
ẽẽ parentib ꝓbaris:uide ne te celestib erue¬
re nequeas ab offensis.Hec patre loq̃nte li¬
cet haberet alios filios: facile tam̃ tali etatu¬
le ꝑsuasit uoluntati ꝓpͥe minime contͣire. De¬
niq dato sponse anulo porrigit osculũ⁊ p̾bet
calciam̃tum: celebrat sponsalioꝵ diẽ festũ. In¬

Expanded text:
enisset aetatem, cogentibus iuxta consuetudinem humanam parentibus, ut arram puellae, quasi uxorem accepturus, daret, inpellitur. Illo quoque respuente, ait pater: 'Cur, dulcissime fili, voluntatem paternam respuis nec iungere vis conubio, ut semen excites nostro de genere saeculis sequentibus profuturum? Casso enim labore exercemur ad operandum, si possessor deerit ad fruendum. Vel cur inplemus domum opibus, si de genere nostro non processerit qui utatur? Quid mancipia dato pretio nostris ditionibus subiugamus, si rursum alienis debent dominationibus subiacere? Oboedire filiis voci parentum, Scripturae testantur divinae; et tu cum inoboediens esse parentibus probaris, vide, ne te caelestibus eruere nequeas ab offensis'. Haec patre loquente, licet haberet alium filium, facile tamen tali aetatulae persuasit voluntati propriae contraire. Denique, dato sponsae anulo, porregit osculum, praebet calciamentum, caelebrat sponsaliae diem festum. In
Abbreviated transcription (Latin):
regib: matio assidua ꝓ õib eccl̃iastitis d̃m ti¬
mentib. Uerũ ñ ille ut qͥdã de missis capilloꝵ
flagellis aut barbarũ demissione plaudebat:
s certo tẽpore capillũ tondebat et barbã. Inqͣ
cellula ꝑ .xx. et duos annos in hoc oꝑe degenᷤ
tanta dñi gr̃a confortatꝰ ẽ: ut pustuł malis
saliua oris su ꝑ unctis ium ueneni seuientis

Expanded text:
regibus, oratio assidua pro omnibus eclesiasticis Deum timentibus. Verum non ille, ut quidam, dimissis capillorum flagellis aut barbarum dimissione plaudebat, sed certo tempore capillum tondebat et barbam. In qua cellula viginti et duos annos in hoc opere degens, tanta Domini gratia confortatus est, ut, pusulis malis salibam oris sui perunctis, vim veneni saevie
Abbreviated transcription (Latin):
prio restituit creatori. Diem gͦ illã felici exornas¬
tes leticia: inter ip̃a sacre mense conuiuia totꝰ
sermo illiꝰ erat de xp̃i gła⁊ de interitu satha¬
ne. de his qͦq que ꝑtinent ad ueram d̾m tim̃ti¬
um aĩaꝵ curã. Post głosus ille uir õi supellecti¬
lis sue copia sc̃o uiro cohibita supplex exorat:
ut cuncta benigne suscipiens ad quoscũq
tradita. omniq domo eiꝰ infide xp̃i corrobo¬
rata. festinab

Expanded text:
roprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornanroprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornantes laetitia, inter ipsa sacrae mensae convivia totus sermo illis erat de Christi gloria, de interitu Satanae, de his quoque quae pertinent ad veram Deum timentium animarum curam. Post gloriosus ille vir omni supellectilis suae copia sancto viro exhibita supplex exorat, ut cuncta benigne suscipiens, ad quoscunqutradita, omnique domo ejus in fide Christi corroborata festinab
Abbreviated transcription (Latin):
gła ꝑ serpentẽ deiectũ ꝑcrucis tue reparasti
uexillũ: tu lib̾a hanc creaturã tuã ab hoc qͦte¬
netur angue: ut et serpens intereat. et ꝑte pi¬
ex incolumis euadens cognoscere p̃sentes faci¬
at. quia tu es lib̾ator et ꝓtector õnum sꝑantium
inte.Cumq talia ꝑ orasset uir deo pleuꝰ. et qͥ
aderant dixissent am̃: serpens crepuit medius.
et cunctis dm laudantib puer euasit sanus.
nterea cum ad domũ pͥncipis ꝑuenisset:
sũmo excipitur gaudio. fitq concursus oĩs
etatis. om̃isq sexus ad uidendũ tantũ uirũ:
cuiꝰ nom̃ famaq uirtutũ tanto iubare chorus¬
caret ÷ ut etiã qͦsq remotissimos eũ uidendi desi¬
derio succende posset. Subsecunt᷑ e uestigio sc̃m
ep̃m energumini duo: salutis remediũ flagitan¬
tes ab eo. At ille inuocato nõie xp̃i et iniicĩi
fugauit: et eos u̾bo p̾dicationis illuminatos ꝓ¬

Expanded text:
gloria, per serpentem dejectum, per crucis tuae reparasti gloria, per serpentem dejectum, per crucis tuae reparasti vexillum, tu libera hanc creaturam tuam ab hoc quo tenetur angue, ut et serpens intereat, et per te puer incolumis evadens cognoscere praesentes faciat, quia tu es liberator et protector omnium sperantium in te. Cumque talia perorasset vir Deo plenus, et qui aderant, dixissent Amen, serpens crepuit medius, et cunctis Deum laudantibus, puer evasit sanus. 27. Interea cum ad domum principis pervenisset, summo excipitur gaudio, fit concursus omnis aetatis omnisque sexus ad videndum tantum virum, cujus nomen famaque virtutum tanto jubare coruscaret, ut etiam quosque remotissimos eum videndi desiderio succendere posset. Subsequuntur e vestigio sanctum episcopum energumeni duo salutis remedium flagitantes ab eo. At ille invocato Christi nomine, et inimicum fugavit, et eos verbo praedicationis illuminatos p
Abbreviated transcription (Latin):
scõ renati lauachro. ꝑ manꝰ sc̃i pontificis dog¬
mate beatificantur xp̃iano. Cuiꝰ factifamã¬
uelox ꝑ om̃s totiꝰ ꝓuincie ꝑcurrens popłos⁊ ita
pͥstim erroris cunctas abrasit nebulas: ut uix
confiteretur. Huiꝰ gͥ tam celebris facti nuntio
defensor uir gloriosus cuiꝰ memoriã supͣ fecimꝰ.
ad se ꝑlato. ingenti affectꝰ gaudio benedixit
dñm ÷ et festinus accedens ad beatũ uirũ sup¬
pliciter petebat ut ad domum eiꝰ accede dig¬
naretur: ut ꝓ triu̾̃phati hostis uictoria largi¬
tori omniũ bonoꝵ xp̃o cõmuniter grãs referen¬
tes. casto et sc̃o simul participarentur coniuino.
Cuiꝰ peticionẽ uir beatus ñ renuens⁊ qͥppe quẽ
merito religionis uera sibi nexuerat caritas:
ut eiꝰ desiderio satisfac̾et ꝓꝑabat. S cum it̾
totum speris uiꝑeis colligatũ. ꝑ territis au¬
tẽ om̃ib qui aderant: uir dei ꝓpiꝰ accedens ait.

Expanded text:
sancto renati lavacro per manus sancti pontificis dogsancto renati lavacro per manus sancti pontificis dogmate beatificantur Christiano. 26. Cujus favelox per omnes totius provinciae percurrens populos, ita pristini erroris cunctas abrasit nebulas, ut vix t Dominum non confiteretur. Hujus igitur tam celebris facti nuntio, Defensor, vir gloriosus, cujus supra memoriam fecimus, ad se perlato, ingenti affectus gaudio benedixit Deum, et festinus accedens ad beatum virum suppliciter petebat, ut ad domum ejus accedere dignaretur, ut pro triumphati hostis victoria largitori omnium bonorum Christo communiter gratias referentes, casto simul et sancto participarentur convivio. Cujus petitionem beatus vir non renuens quippe quem merito religionis vera sibi nexuerat charitas ut ejus desiderio satisfaceret properabat. Sed cum iter totum spiris vipereis colligatum. Perterritis autem omnibus qui aderant, vir Dei propius accedens, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
nientiũ uoces tẽplum ingressus inuocato ueri
dei iħu xp̃i nõie. simulachrũ enorme. ipsoq
uisu terribile incinerẽ resoluit ⁊sola sc̃e uisio¬
nis austoritate. Ut uͦ in sani popłi cognosc̾ent
cui eatenꝰ culturã deitatis exhibuissent: eu̾so si¬
mulachro immanissimꝰ erupit draco ⁊ qui fac¬
to impetu contͣ ppͥos cultores. flatu sulphureo
et atrocis u̾b̾e caude deuotoꝵ sͥ phalangas in
mortẽ cepit ardenter urgere. At illi eiꝰ contͣ d̃m
sium petunt auxilium: quẽ paulo ante uotife¬
rantes maleficũ. totis nisib elaborarant. ut
eũ incend̾ent inuũ. Porro uilianꝰ uerus dei
athleta eleuata cum signo crucis insullime
dextera: draconi imꝑat ut nullũ ampliꝰ ledenͨ
concitus fugiat: et loca humana cultura ꝓr¬
sus carentia petat. Ad cuiꝰ imꝑium draco seuis¬
non ẽ seducendi. Tunc umu̾si cum gaudio iã
sunt socii ineñtendo falsitatis fano: ac demĩi

Expanded text:
nientium voces templum ingressus, invocato veri nientium voces templum ingressus, invocato veri Dei Jesu Christi nomine, simulacrum enorme ipsoque visu terribile in cinerem resolvit, sola sanctae jussionis auctoritate. 25. Ut vero insani populi cognoscerent, cui eatenus culturam deitatis exhibuissent, ex everso simulacro immanissimus erupit draco, qui facto impetu contra cultores proprios, flatu sulphureo et atrocis verbere caudae, devotorum sibi phalanges in mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficum, totis nisibus elaborabant, ut eum incenderent vivum. Porro Julianus Dei athleta, elevata cum signo crucis in sublime dextera, draconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia petat. Ad cujus imperium draco saevisnon est seducendi. Tunc universi cum gaudio jam fiunt socii in evertendo falsitatis fano, ac demum