comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eait icccid̃it. n iulianus icelsus sebit
nfurti udampni mniiie competere a¬
⁊ tõnem Si seruus comnuns id ẽme¬
us icuus seruum ineum occid̾it. le¬
gi aquilie locus est adu̾sus te si tua
uoluntate fecit. ⁊ꝑculum ita existi¬
malie. uoseius refert. ꝙ̃ si uoluntate
tua fecit cessare noxalem accõnem.
ne sit in potãte serui ut tibi soli ser¬
uiat ꝙ puto uerum eẽ Itemsi ceruũ
⁊munis meus. itius sit occisus. a ser¬
uotitu. celsus scͥbit. alt̾m ex dominis
agentenraut litis estimationem conse¬
cuturum ꝓ parte aut noxe dedere  in
solidum oportere qr ħeł diuisionem
ñ rocipit. ¶Seru aut̃ occidentis noĩe

Expanded text:
t furti et damni iniuriae competere actionem. Si seruus communis, id est meus et tuus, seruum meum occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate serui, ut tibi soli seruiat: quod puto uerum esse. Item si seruus communis meus et tuus sit occisus a seruo Titii, Celsus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum oportere, quia haec res diuisionem non recipit. Serui autem occidentis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
alicui corgus uł cumorem fecera
set ita demũ. s dampnum miuri¬
a datum ẽ.Eet̾m sinullo seruũ
p̃cio uiliorem detĩorem uefecer̃
a quilia celsat. inuriaꝵq erit ei¬
gendum duntaxat aquilia enĩ
põlege aquilia agiposse. ¶ S̃iquis
uestim̃ta scidĩt uł inquinau̾it acͥ¬
lia qĩ ruperit tenetur. S isi quis
Qpiliũ us frum̃tum meum estudit
Tsiquis frum̃to arenam uł aluid ꝙͥ
inmiscuit ut diffitit separatio sit
Uũ de corrupto agi potit. ¶Siciuis.¬

Expanded text:
is corpus vel tumorem fecerit: is corpus vel tumorem fecerit: sed ita demum, si damnum datum est. Ceterum si in nullo servum pretio viliorem deterioremve fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
caroret. Ecterum si noxios seruos
habuiss dampni eum iniuiria te¬
⁊ pes inee adtuas aduolassent tu eas
exusseus legis aquine accõnem ⁊¬
pec̾e̾ celsusait.¶ In quidiec ruꝑit
rupisse u̾bum. fere omnes ueteres
sit intellex̾unt. corruꝑit. ⁊ iõ celsus
q̃rit. si louum aut auenam insege¬
tem alienã inieceris quotuam in¬
quinares. ñ solum ꝙ ui aut clam
dominum posse agere. uł si locatꝰ
fundus sit colonum s inftm ag¬
cudum. ⁊si colonus eã ex̾cuit cau̾t
pere imnitare ut lex aquulia locũ
hẽat. alia. mula ipĩus musacõne
applicare auud cinus molesta seꝑa¬
tio sit scum eoplane qui uinum
spurcauit. uł esfudit ł acętum fec̃
uł auomodo uitiauit. agi posse aqͥ¬
fcm̃ corrupti appellatõne ꝯtinẽtur.
l ñnegat fractum uiustum conti¬
nĩ corrupti appelide s ñ ẽẽ nouum
ut lexsp̃alit̾ quibdam enu̾atis ge¬
nerale subitiat u̾bum quo spãlia
pisse cum utio accipienus. qui uul¬
cidit. uł delo. uł quoalio. ut sinderet¬

Expanded text:
careret: ceterum si noxios servos habuit, damni eum iniuria tepes meae ad tuas advolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex "ruperit". rupisse verbum fere omnes veteres sic intellexerunt "corruperit". Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut avenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod vi aut clam dominum posse agere vel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam exercuit, cavere pere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui vinum spurcavit vel effudit vel acetum fecit vel alio modo vitiavit, agi posse Aquiacetum factum corrupti appellatione continentur. Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse novum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiciat verbum, quo specialia pisse eum utique accipiemus, qui vulcidit, vel telo vel quo
Abbreviated transcription (Latin):
ortis p̾stitisse ñr qͣm occidisse.i ndeo
infactum actõne tenebitur. E d̾r
dampuũ in iuria datum aquilia
ꝓsequi. sic entaccipiend̾. ut iuideat᷑
dampnũ iniuria datum. ꝙ cum
dampno iniuriam accusit nͥ mag¬
na uicogũte fui̾t fcm̃ ut celsus scri¬
bit. circaeum qui incendii arcen¬
di grã uicinas edes int̾cidit. nam
hic scripsit. cessare legis aquilit
accõnem. Iusto em̃ metuductus.

Expanded text:
mortis praestitisse videtur quam occidisse, et ideo in factum actione tenebitur. Quod dicitur damnum iniuria datum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut videatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna vi cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia vicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus,
Abbreviated transcription (Latin):
nus existimat dampni inune es̃
accõnem si ꝑierunt ne ad aliq̃m ꝑ¬
uenirent. puta si influmen uł in
mars uł incoatlam cecid̾unt ꝙ si
ad alicĩm ꝓueni̾nt ope consilio q fur¬
ti fcm̃ agendum furti ꝙ iantiquis¬

Expanded text:
nus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem peruenerunt, ope consilio furtum factum agendum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Dcc aptuis est curca uuln̾atum hominẽ.
nam si ⁊fessus sit uuln̾asse. nec sit
uulneratus. esrmatõnem cuius uul¬
neris faciemus. uł ad qm ꝙ tempuᷤ
aut̃ sit. magis enim est ut ñ toneat᷑.
ut mortuo licet contessits sit. ¶ Si ꝓta¬
toꝵ aut tutor. aut cuatoꝵ aut quisui.
auus afiteatur. au̾sentem. uuln̾asse
confessoria ꝑꝑreos utilis actiodanda õ
Inotandum ꝙ in hac accione q̃ adu̾sus
tonficentem datur. Iudex ñ rei iudican¬
des estimante. datur. nam nulle ꝑtes
sunt iudicantis inꝯfitentes. aul.i¬
secccidisse. ⁊ partus sit estimationẽ so¬
uẽ. ⁊ adu̾sarius magni litẽ estimiat.

Expanded text:
c apertius est circa uulneratum hominem: nam si confessus sit uulnerasse nec sit uulneratus, aestimationem cuius uulneris faciemus? uel ad quod tempus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam nullae partes sunt iudicandi in confitentes. 26 Pse occidisse et paratus sit aestimationem soluere, et aduersarius magni litem aestimat.
Abbreviated transcription (Latin):
culꝑa uenit. ¶Quotiens sciente do¬
mino siuis uulnerat. uł occidit a¬
cuilia dominũ cerũ dubium ñ est.
Scientiam ħͥ ꝓ patientia  aul.¬
aaccipumis ut qui ꝓ hibere potuit ce¬
ueatur. si ñ fecerit Nege aquilia a¬
gi potest usanato uuln̾ãto serus
¶simeum seruum cum liberum pu¬
tares eccidĩs. lege aquilia cenebis. ¶ Eu
stram̃ta aidentia tnͣsilirent. .i duo ꝯ¬

Expanded text:
culpa venit. Quotiens sciente domino servus vulnerat vel occidit, Aquilia dominum teneri dubium non est. Scientiam hic pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato uulnerato seruo. Si meum seruum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis. Cum stramenta ardentia transilirent duo
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere hanc actõnem ut estimatõ
refãtur ad id tempus quo intra amiũ
iuxit. ¶hanc accõnem he̾di tet̃sq
succesiorib dari constat s inhecem. uł.
cetoros haccio ñdabitur. cum sit penał¬

Expanded text:
sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra annum vixit. Hanc actionem et heredi ceterisque successoribus dari constat: sed in heredem vel ceteros haec
Abbreviated transcription (Latin):
tinauam. ut frauidium ꝑcicipese¬
ouẽntur. rectissime labeo scͥbit. qͣnti¬
t̾erat fraudes serui ꝑcum ꝯmissas
decegi ñ dnti noxa ip̃ĩus seru ua¬
leat. Is. ⁊si bone frugi seruus intͣ
annum mutatis morib occisus ẽ¬
sit p̃cium id estimabitur qͣnto uale¬
it pͥusqͣm mores mutaret. In sũ¬
ma ommna comamoda q̃ intra amĩ
quo int̾fectus est p̃sciosiorem seruũ
facerent ħ accedere ad estimatõnẽ

Expanded text:
ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tantitererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat. Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret. In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aes
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde si seruum occidisti q̃m sb̃pe¬
na tradendum ꝓmisi. utilitas ueñ
mħ uiditum. Item cause cori co¬
hẽmes estimantur. siquis ex cõme¬
dis aut simphoniacis. aut gemellis
a ud qͣdrigariis aut ex pari mulaꝵ
unum uł unam occidĩt. ñ solum

Expanded text:
Proinde si seruum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium. Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum
Abbreviated transcription (Latin):
aquilia egit. p̃ iudicium fier corneue
ñ debet shattio adu̾sus confitentem
sompetit insimplum. adu̾sus
negantẽ in duplum. ¶ Si quis homĩgã
uiuum falso confiteatur occisdisie npꝰ¬
ea paratus sit ostñdere hominẽ uiuu̾
ẽẽ. Iulianus sobit cessare aquilitan. ꝙͣ¬
ius confessus sit se occidisse. ħ erpm so¬

Expanded text:
iudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus confitentem competit in simplum, aduersus negantem in duplum. Si quis hominem uiuum falso confiteatur occidisse et postea paratus sit ostendere hominem uiuum esse, Iulianus scribit cessare Aquiliam, quamuis confessus sit se occidisse:
Abbreviated transcription (Latin):
Csi ante aditam hereditatem occida/¬
tur seruus legatus. apd̾̃ hẽdem re¬
maneat aquilie accio ꝑ hẽditate
ad quisita q̃ud̃ si uuln̾atus sit a ñ
aditam h̾editatẽ in hẽditate quidẽ¬

Expanded text:
si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quide
Abbreviated transcription (Latin):
no . plurmũ fuisset ãclansulae¬
stimatõnem habet damgni. qud
datum estsanmis retrorsu aut̃ com¬
putatur. ex quo quis occisuseit ꝙ
si mortifere fuĩt uuln̾atus. n poste¬
a post iongum int̾uallum mortu¬
us sit. m̃ annum num̾abumus.
scd̃m iuliamim ex quo uuluerat᷑¬
 utet celsus contrascribit s utrũ
corpus eius solum estimanius. qn¬
potius qͣnti int̃euit nrã ñ eẽ occisũ:¬

Expanded text:
no plurimi fuisset'. quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit uulneratus et postea post longum interuallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo uulneratest, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius solum aestimamus, qpotius quanti interfuit nostra non esse occisu
Abbreviated transcription (Latin):
naufragio uł auo ittu maturius
porier̃. de occiso agi ñ posse. s ꝙi de uul¬
nerato. seo si manumissus uł atie¬
natus ex uulnere ꝓiit. qiͣ de occisoa¬
gi posse. iuliamis ait. ħ ita tam ua¬
rio qr uerum est eum. ate occisum
cunccum uuluerabas ꝙ mortuo eo
demum apparuit. at insuꝑidre nõ
est passa ruiua apparere. an sit co¬
cisusss si uulueratum mortifere.
ub̃m ⁊ hẽdem eẽ iusserit. deinde dece̾¬
sĩt he̾dem euis agere aquilie ñ pos¬
se. Nartianus.¬

Expanded text:
o uel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de uulnerato, sed si manumissus uel alienatus ex uulnere periit, quasi de occiso agi posse Iulianus ait. haec ita tam uarie, quia uerum est eum a te occisum tunc cum uulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si uulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse, 16 Marcianus
Abbreviated transcription (Latin):
secuturum pp̃cccisionem eiũ defitit ꝯ¬
ditio. ꝙ si iiuo cestatore occisus h̾edica¬
tis estimatõnem cessare. qr retiorsũ
qͣnti płimi fuit inspititur. dem uil
se̾bit. estimatõnem hominis orcisi ad
id tp̃s referri. ⁊ides quo płim in eosi¬
mio fuit ⁊ id̾o si p̃cioso pictori pollex
suĩt p̃cisus iiutra annum. quo p̃cid̾e¬
tur fu̾it occisus posse eum aquilia a¬
gere. p̃cioq eo estimandum qͣnti fu̾
priusquam artem cum pollice
amisisset ¶ S usiseruus qui mag¬
nas fraudes meis rõnib ꝯmiserat

Expanded text:
onsecuturum: propter occisionem enim defecit condicio: quod si vivo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet. Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rat
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uis fuit. n ꝑalum usurpari
potuit ꝙsipłium fundo ireracĩde.
t̃ quos is fimidus comnunis fuisset
nsurpari potuisset Itemsi quis eoꝵ
ꝯuib aqueductus seruitus debeba¬
c̃tur uꝑ̃ eundem riuiũ aqͣm ducebãt
uis a queducende ñ ducendo cama¬
qui riuo utebantur. ad c̾uit idq ꝯ¬
modum eius est ꝑciuus fundum
id it̃ a que est ꝙ nonutendo ꝓ parte
innus amsum est lib̾tate eĩ hinꝰ
ꝑtis seruitutis fruitur. omp̃.¬

Expanded text:
urpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae ter quos is fundus communis fuisset, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus servitus debebatur et per eundem rivum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam aqui riuo utebantur, adcreuit idque commodum eius est, per cuius fundum id iter aquae, quod non utendo pro parte unius amissum est: libertate enim huius partis seruitutis fruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
num dedĩt id̾ erit dicendum. ꝙ u
impubes id fec̾it. labeo ait q furti
e uerum sisit iam nuurie caꝑat.¬
¶u magist̃ indisciplina uum̾auĩt
seruum uł occid̾it. an aqitilia tens¬
atur qͣi dampirum inuiria deo̾it ⁊¬
iud. scͥbit aquilia cem̃ eum qui e¬
luscau̾at discipulum ĩ disciplina¬
q nulto magis gͥ moctiso idem erit di¬
dendum ꝓpontur autem apͥ eum spͥe
cał sutor inquid puerodiscenti in¬
genuo filio tam̃. parum bene fati¬
enti ꝙ demonstrauit. forma calcei c̃¬
uitem ꝓcussit ut ccculus puero ꝑ
caxat castigatio concessa docenti. s le¬
pe assignatur. Ulp̃.¬

Expanded text:
it, idem erit dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia furti puto uerum, si sit iam iniuriae capax.Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscaverat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstraverit, forma calcei cervicem percussit, ut oculus puero pemtaxat castigatio concessa est docenti: sed lepae adsignatur. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ntradendis unis edib ab eo qiubi¬
nas ht̃: spẽs seruitutis expͥm̃da est
ne signalit̾ seriuiredictũ erit aut
nich ualeat qr incertum sit q̃seru¬
tus excepta sit. aut omnis s̾u̾itus¬

Expanded text:
tradendis unis aedibus ab eo, qui binas habet, species seruitutis exprimenda est, ne, si generaliter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis s
Abbreviated transcription (Latin):
ratõne fecerit᷑. ¶octisum aut̃ acciꝑe
delennis. sũ gladio sũ etiam suste.
uł alio lelo uł manib. si forte stnͣgu
honeratus deiecerit onus ⁊ sĩrum ce¬
cid̾it. a quilia locum ht̃ fuit eĩ ĩ ip¬
suis arbit̾o ita se ñ honerare. nã ⁊ si
laplubaliqiuis seruum alienũ horie¬

Expanded text:
rit.Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte stranguloneratus deiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum
Abbreviated transcription (Latin):
opb̃ssit pegasus ait lege aquilia eum
teñ itademum si uł plus iusto seho¬
narauit. uł negligentus ꝑlubricũ
tnͣsierit ꝓñsiquis alt̾ius impulsu
dampnaͣm ded̾it ꝓculus sc̾bit u eũ
in eum qui impulit. ¶ Si quis incol
mine alius auum octid̾it celset a¬

Expanded text:
presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si vel plus iusto se oneraverit vel neglegentius per lubricum transierit. Proinde si quis alterius inpulsu damnum dederit, Proculus scin eum qui impulit. Si quis in colmine alius alium occiderit, cessat A
Abbreviated transcription (Latin):
facere alphenum deii. scͥbere ait
posseua agi ins illi ñ eẽ insuo la¬
pidem ceders. ut in meum fundum
fragm̃ta cadatit. dicit gͥ a tisto eum
qui arist̃ tab̾nam cascariam. amun¬
turnensib conduxit a suꝑiore ꝓhib̾i
posse fumum in mitere. s mnt᷑
tere gꝰ ꝑcontuarium agiꝰpotit ius
eẽ fumum inmutere. uqd upnt ius
tis potĩt iocum hr̃e. si quis ꝑhibeatur
possit ita agere licere fumum nõ
gͣuem puta ex foco in suo facere
aut ñ licere .i ait magisq non pos¬
se agi sicut agi non pot. ius ñ ẽẽ
in suo ignem fapere. aut sedere au
leuare. iden indiu̾sum ẜat. nam
iin balneis inquit uaporib cum
quintilla cuieisł ꝑgencem mor
tum iulĩ instruxisiet. pbacuit ꝑo¬
tuisso tales icruitutes imponi.  au

Expanded text:
facere. Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum immittere, sed Minttere. ergo per contrarium agi poterit ius esse fumum immittere: quod et tis poterit locum habere, si quis prohibeatur, possit ita agere licere fumum non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare.Idem in diuersum probat: nam et in balineis, inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli instruxisset, placuit potuisse tales seruitutes imponi. 9 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ d seruitus constitui. s q̃ ÷ declaᷤ¬
ri: ꝑlanesiñ utendo amisit dolo m¬
stitui ei oportet qm̃admod̾. placet ĩ
dominio edũ. Aristo cerellio iu¬
tali respondit ñ putare se extab̾na
cascaria fumũ insuꝑioria edifina
iure inimuti posse nͥ rei ei s̾uitutẽ ẽ¬
talem admittat.¶Idem ait. ⁊ exsupi

Expanded text:
 servitus constitui, sed quae est declarari. plane si non utendo amisit dolo mstitui ei oportet, quemadmodum placet in domino aedium. Aristo Cerellio Vitali respondit non putare se ex taberna casiaria fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei servitutem talem admittit. id
Abbreviated transcription (Latin):
edusi q̃cum alium ferro se petẽ¬
tentem quis occidĩt ñ uidebitur
iniuria occidisse isimetu quis
mortis furem octid̾it ñ dubitabĩ
qum lege a quilia ñ teueat᷑. sĩ aũt

Expanded text:
et si quemcumque alium ferro se petentem quis occiderit, non videbitur iniuria occidisse: et si metu quis mortis furem occiderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin aut
Abbreviated transcription (Latin):
ec attõ utit competit. isiñ qͣdrupeᷤ
s aliud anmal. pauꝑiem fecit. Al
deducerot. mulam equus oͥb fecit nx¬
ia calcem roiecit. n crus agasoni fie¬
giti consudebatur posset ne cum dũo
mule agi qd̾ eã ꝑauꝑitm fecisses
pespondiposse. y hõ. Ad legẽ aqͥliam
ex aquilia omnib legib que ante
se dc dampno inuiria dato lccutest̃.
lia ãfuit qͣs leges ininoref̾re ñ ẽ
ntc̃e q̃ lex aquiua plebifcitum est
cum eamaquilius tͥbumus plebis
ut qui seruum seruam ue auienũ
auienam. ue qͣdrupẽ uł pecudem in¬
iuria occid̾it qͣnti id ineo anno plu¬
rum fuuit. tm̃ es dare domino dãpnat
esto Et infra dem̃ cauetur ut ad¬
u̾sus inficiantem in duplum ħ at¬
tio eẽt. ¶us gͥ apparet serius nrĩs
exequãtur quadrupedes q̃ pecudirm
numero sunt. ⁊ gregatim hẽntur
ueluti oues cap̃. uoues equi muli
asmi s an sues pecudum appella¬
tõne etmentur: q̃utur. et recte la¬
beoni placet contim̾ s canis int̾ pe¬

Expanded text:
ec actio utilis competit et si non quadrupes, sed aliud animal pauperiem fecit. Alfdeduceret, mulam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae agi, quod ea pauperiem fecisset. respondi posse. II ADex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, lia quae fuit: quas leges nunc referre non est necesse.Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis 'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto': et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset.Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, quaeritur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pe
Abbreviated transcription (Latin):
culpa quis occidit ⁊ iõ int̃dum utͣq
accio ⁊currit. ilegis aquilie uͭ uliriaꝵ
sic due erunt estrinatones. alia damꝑ¬
ni alia cõtumelis. ¶ꝯgitur in urriã
ħ dampnum accipiemus. culpa daf
ĩ ab eo qui nocere noluit iideo q̃ri¬
mus si furiosus dampnum ded̾it
an legis aqiuilie actio sit ⁊ pegasus.
negauit. qui enim in eo culꝑa sit ẽ
sue m̃tis ñ sit  ħ estiu̾ssimum ces¬

Expanded text:
lpa quis occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit.Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est uerissimum. ces
Abbreviated transcription (Latin):
remua ꝑtinebit si reliquo tp̃r ea
usus fu̾it qr scit tua ẽõ ceꝑat ut iã
nec ius repudiandi legatum tibi p¬
sit etingere cum ad te fundus nõ
betur uticur qui ue inpossone eius
est nomme. aut m̾cennarus aut
hospes aut medicus qui ueaduisi¬
tandum dominũ uenit. uł colonꝰ

Expanded text:
rem uia pertinebit, si reliquo tempore ea rem uia pertinebit, si reliquo tempore ea usus fuerit, quia scilicet tua esse coeperat: ut iam nec ius repudiandi legatum tibi possit contingere, cum ad te fundus non betur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus
Abbreviated transcription (Latin):
Niqͣs aua acͣ usus tuerit. qͣm dequa i
seruicute impõenda actum est seruitꝰ
amictit᷑. ¶ Tempus quo ñ est usus p̃¬
adens fundi dominus cui seruitus
debetur imputatur ei quim euif qͥ¬
in eius loco successit ¶siuil hẽres in¬
mictũdi uicinus statuto tempore e¬
dificatũ ñ huit. Iõ nec tu mimitt̾e
potĩs. nõ io magis seruitutem amit¬
tes. qr ñ potest uidi̾ usucepisss iuti¬
nuis cuus dib̾tatem edium suaꝵ qui
uis tuum ũ inteppellauit. Pmp̃.
Si parcem fundi uendendo lege caue¬
pim ut ꝓ eam ꝑtem in reliquum
fundum meum aqͣm ducerem. ix
statutum tempus ĩt̾cesũt añqͣm ui¬
uum facem nicħ iuris amuto qr nł¬
lum it̃ aque fuĩt s remianet mͥ us
integrum. ꝙ si fecissẽ it̾ n usus es¬
scm amnitam. ¶ Si ꝓfundum me¬
ñ mã tibi legauero usi adita mea h̾e¬
dicate ꝑ ꝯstitutum tempus adamit¬
tñdam seruitutem ignorauĩs eam
sciros tibi legatam seruiturem cu
tuum fundum uendid̾is ad empto d¬

Expanded text:
is alia aqua usus fuerit, quam de qua in seruitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri usucepisse uicinus tuus libertatem aedium suarum, qui ius tuum non interpellauit. Si partem fundi uendendo lege cauerim, uti per eam partem in reliquum fundum meum aquam ducerem, et statutum tempus intercesserit, antequam riuum facerem, nihil iuris amitto, quia nullum iter aquae integrum: quod si fecissem iter neque usus essem, amittam.Si per fundum meum uiam tibi legauero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad empto
Abbreviated transcription (Latin):
ei euius mt̃ẽ cipecit. ueluti ei cui res
amodata est. Item fulloni qr eo quod
tenecur damprĩ ur̃ patr ¶ Si quiꝰ
aliq̃m euitans magistratum force ĩ
cab̾na ꝓxima seminisisset. ibi ata
ne ferote lesus eẽt ñ posse agi canis
nomine quid̃ ꝑutũt al solutuꝰ fuiss

Expanded text:
ei cuius interest competit, ueluti ei cui res commodata est, item fulloni, quia eo quod tenentur damnum uidentur pati.Si quis aliquem euitans, magistratum forte, in taberna proxima se immississet ibique a cane feroce laesus esset, non posse agi canis nomine quidam putant: at si solutus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
seruirret ut in loco eo poĩtum hr̃e ius
seio noneẽt. iseuis in eo siluam se¬
uisset inqua labra ⁊teneras cucum¬
ellas poĩtas hr̃et. annio ⁊cilium om̃s
uiris ꝑiti dedunt. ut cumeo ageret iꝰ
ei ñ eẽ in iocoeo ea poĩta hre. iniuito
se ¶scom quius pietem utinus st̾cͥ¬
luuumiꝰ fe̾cerat ex qͣuo panes mades¬
cebat. ⁊sulebatur. q̃madm posset u¬
cinum cogere. ut st̃quilunum colẽt¬
respondi si in loco publico id fecisset
ꝑ int̾diccum cogi p̃posse ¶s si in pͥua¬
to de seruitute agere oporters is si dãp¬
ni int̾fecti stipulatus ẽẽt possit ꝑe
am stipułonem siquid exea re ibi dãp

Expanded text:
seruiret, ut in eo loco positum habere ius seruiret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo siluam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se.Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries mades‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset ucinum cogere, ut sterculinum tollerrespondi, si in loco publico id fecisset, per interdictum cogi posse, sed si in priuato, de seruitute agere oportere: si damni infecti stipulatus esset, possit per eam stipulationem, si quid ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
gĩius illi ñ ẽẽ tignumaboł.
in pietem meum ĩ uussum hr̃e an
defuturis. ñ immictendis cauend̾
blica hẽo he. nerupte mnundant pa¬
recte agere ius michi ñ ẽẽ flumĩti
ex inco intuum parietem fluere.
na q̃ aũa hũis si noua uelis mim¬
gere decum potero ut ea q̃ noua in¬
miseris tollas. si paries comnuniᷤᷤ
opere a re fc̃o inedesmeas se iitli¬
naiuĩt potero tecum agere uis tibi
nomine aicõne ip̃s heredes q bene¬
antur: qr qui alum facientẽ ꝓhi¬
bere ex offino nccẽ huĩt id ip̃e ꝯm̃ĩt¬
tere ñ debuit. tñ iadu̾sus possiden¬
tem easdem edes danda est. Inpubĩ
in etes tuas stillicidium in mutere ⁊¬
postea te sciente excã emptõnis in mis¬
cum hãm quero an exhat cã actõne
quadam uł exceptõne tuendus sim re¬
pondi utro auxilio me usu̾rum. ⁊ lphe
uentrem facere ut inuitini domũ se¬
impedem aut amplius ꝓ cumberet agi
oportet ius ñẽẽ illum parietẽ. ita ꝓiec¬

Expanded text:
gi ius illi non esse tigna in parietem meum immissa habere: an et de futuris non immittendis cauendum blica habeo et hae ruptae inundant parecte agere ius mihi non esse flumina ex meo in tuum parietem fluere. na quae antea habueris: si noua uelis immagere tecum potero, ut ea, quae noua immiseris, tollas.Si paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi nomine actione ipse heredesque teneantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et aduersus possidentem easdem aedes danda est impuberi in aedes tuas stillicidium immittere postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam vel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usurum. Alfenus ventrem faceret, ut in vicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita
Abbreviated transcription (Latin):
ientur ĩ iutporia unuis. ialiis ꝓderit.
estimatõ autem ad id qͥd eius int̾¬
est reuocabitur qła ius ꝑunum ad.¬
quiri sintus ñ possit. Ssi dudꝵ fũ¬
sutuere. qr diuisionem ħ res non re¬
cipit.¶Siquis michi itñs uł accuᷤ
ł uie controu̾siam ñ fatit. s reficere
ist ners ñ patiatur. pomp̃. libro eod̾

Expanded text:
ntur uictoria et aliis proderit, aestimatio autem ad quod eius interest reuocabitur, quamuis per unum adquiri seruitus non possit.Sed et si duorum funstituere, quia diuisionem haec res non recipit.Si quis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam non faciat, sed reficere sternere non patiatur, Pomponius libro e
Abbreviated transcription (Latin):
si canimem fundum ego igupillus
Hr̃emus licet ut̾q nuteretur tñ
pp̃ pupulum siego inam petineo. ISi
stitutum ad amissionem tp̃s usus fu¬
erit amnsit nocturnam scruitutẽ qͣ
usus ñ est. Idemmeod̾ qui certis horisa¬
q̃ ductum hñs aliis usus fũt. nec ul¬
Ii certognẽ uteretur. auogũe fu̾it u¬
sus uideamus nͣcͥamiserit seruitu¬
tem n alia sit eiuis condicio qr am¬
plius hoñis qͣm licuit uexĩt magis¬
q hic pͥlus qͣm aliud egisse iudeatur
situti suatiore itmere usus ẽẽt aut
si plura ium̃ta egĩt qͣmlicuit auta¬
partus est. inseruitute hr̃e.¶heres
cum legatus eẽt fundus sub ꝯdicõne¬
inposuit ei seruntutes extingͣuentur
silegati conditio existat iudeamũs añ
nad quisite sequtur icgatarium ix
magis dicendum est ut scqͣntur.¬
ufundum auenum bõa C elsus.
usus est retrne̾tur idius itnũs. idẽm
q ũ si p̃cario aut uideiecto donino¬
ppssitet. fundus enĩ qͣnt̃ se hñs itam
suo hĩcu possessus est ius ñ deꝑit nͦ¬

Expanded text:
Si communem fundum ego et pupillus haberemus, licet uterque non uteretur, tamen propter pupillum et ego viam retineo. Si  per constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam servitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulli certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut apactum est in seruitute habere.Heres, cum legatus esset fundus sub conimposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicendum est, ut seqQui fundum alienum bona fide usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut ui deiecto dominossidet: fundus enim qualiter se habens ita, suo habitu possessus est, ius non de
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atur ⁊ ꝑ meami ꝑtem ierit: egĩt¬
temtuam libãuit ¶celsus respond̾
dis debita sit. ⁊ sibi quis dũorum u¬
surpat serututem sibi ñ utento de¬
ꝑdit. nẽcampluuis meare cãe cor
fudorum misceantur nec fit ulla
muiriaer cui is fundus serunt
Immo siqͣuo melior qm̃ ait̃ dũoꝵ

Expanded text:
bebatur, per meam partem ierit egertem tuam liberaverit? Celsus responditobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat servitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus servit, immo si quo melior, quoniam alter
Abbreviated transcription (Latin):
si forte accidit ut scͥmita qͥ ꝓ alteꝵ
dumtaxat fund̾ ire utereretur
num at eodem modo indiuiduum
uie ius est. possuat tũ alt̾utrum
fundum ub̾are si modo ħ sp̃aliter
caicant s ce̾rce si is cui est seruit᷑
debebatu alt̾utrum ex ea diuisio
ut fundum redem̃t nõ ideo mi¬
nita re fũdi aitĩus seruitus
ceꝑtutum sid eam sm̃am fundo alterd
manente seruo si modo iabrnitio
potuit angustior consticui uia. cͣrie¬
ge finita eło iad hui id ioci suꝑ est ĩ
cofirado cui remissa seruitus ñ ẽ
ut sufficiat uie ꝙ siiminus iccisi¬
est qͣm ue sufficias. ut̃q fundus

Expanded text:
si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, unum atque eo modo indiuiduum uiae ius est.Possunt tamen alterutrum fundum liberare, si modo hoc specialiter conuenit: certe si is cui seruitus deb num ideo minus ea re fundi alterius seruitus ecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus
Abbreviated transcription (Latin):
uocus ꝑc̃m ua aut it̾ aut actus
debebatur impetu fluminis occupa¬
cus eẽt uintra cempus ꝙ ad aiminiter¬
dam scruitutem sufficat aliuio¬
ne fc̃a restitutus est. seruitus quo
mpͥstinum statum restitutur. qd̾
si id tempus p̾t̾ierit. ut serintus am¬
tatur renouare eam cogendus ÷ ¶Cũ
uia publica uł fluminis impetu f¬
ea is adꝙ̃ ꝑtinet non potest. medio
autẽ fundo ad quisito pot̃ ⁊ sistere ut
ꝑpͥmum iuitimum it̾ debeatur.
Iauam que horiebatur Procuiꝰ.
Infundo uicini plures ꝑ eimdẽ riuũ¬
liti sunt ita ut suo quisq die acaxi¬
te ducero pͥmop cundem riuũ cũd̾
q ⁊munẽ oem̃de ut quisq inti̾ore¬

Expanded text:
uem uia aut iter aut actus debebatur, impetu fluminis occupatus esset et intra tempus, quod ad amittendam seruitutem sufficit, alluuione facta restitutus est, seruitus quoque in pristinum statum restituitur: quod si id tempus praeterierit, ut seruitus amittatur, renouare eam cogendus est.Cum uia publica uel fluminis impetu uea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter debeatur. quae oriebatur in fundo vicini, plures per eundem riliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem rivum eumque communem, deinde ut quisque inferior e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit qm̃ ingenui folent solent certe
infiliofam̾ uulnerato: ꝓcedit plane
sicedentem uulneraũt erit aquilie
locus aut si ũ inc̾camine Euum occi¬
tunc cmĩ aquilia celsat. ¶ S siciuis
seruum egrotum leuit̾ ꝑcussĩt uis
obierit. recto iabeꝯ ait iege aqͥlia eũ
ter̃. qr alrud alii mortiferum ẽẽ so
an mortis cãm p̃stitĩt. ut quimortis
cãm p̃sticit ñ aquilia s ĩ fc̃m accõne
teneatur. uñ astert eum qui uenenũ
ꝓ medicam̃to dedit. n ait cãm mortis
p̃stitisse. ꝙad̾ cũ qui furenti gladiũ
porrexit. nam nec hunc lege aquili
Anquid p̾cipitauit. celsus ait. sũ ip̃o
Eutu ꝓierit. aut ꝯtinuo subm̃sus ẽ aũ¬
dicus seruum inꝑtte. secuerit uł
Tgelocato ub̃ exloge aquilia compete
accõnem. ¶ aius.¬
demuiuis est si medicam̃to ꝓpera.
usus fuĩt. set usi qui bene secuerit securul
Mulionem quo siꝑ impiciam im
si pp̃ infrrmitatẽ. sustincre. mulaꝵ¬
imetum ñ potũit. nec ur̃ mniqum. i

Expanded text:
iam ingenui solent certare: in filio familias uulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occitunc enim Aquilia cessat.Sed si quis seruum aegrotum leuiter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, quia aliud alii mortiferum esse solan mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui uenenum pro medicamento dedit et ait causam mortis praestitisse, quemadmodum eum qui furenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est audicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere actionem. 8 Gaiusdem iuris est, si medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et derelMulionem quoque, si per imperitiam imppropter infirmitateimpetum non potuerit: nec uidetur iniquum,
Abbreviated transcription (Latin):
iũt in factũ magis qͣm lege aqui¬
lia ter̃ utiq io qr non ĩpe suo torꝑ¬
dampnum dedie at sicum equum
ꝑmulsiss quis ut et palpatus est¬
⁊ taice eum ꝑtussit est actõni locus.¬
Et si alia quãdrupes auam concita¬
u̾it ut dampnum daret cuis qͣdru¬
pedis qͥ concicau̾it nomine agend̾
crit. ¶Siue autem cor̃e suo pauꝑi¬
em qͣdrupes dedit. siue ꝑaliqͣm
rem quam tetigit qͣdrupes. ħ accõ
locum hẽbit. puta si plaustro bos ob¬
t̾uit alõm uł ulla alicr redeiecta¬
Inbestus autem pp̃ naturalem feri¬
tatem ħ actio locum non h̃t  iõ si ur¬
sus fugit isic nocuit. ñ poc̃ qͦndam
et s. d dolo l .i.s.i. it to asode neeto ułrt te pntie des¬

Expanded text:
verit, in factum magis quam lege Aquiverit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus.Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit.Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.In bestiis autem ptatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam et
Abbreviated transcription (Latin):
adrupes pauꝑiem fecisse dicatũ
raccõ exlege .xii. tabularum descen¬
ꝙ dit que lex uoluit aut dari id ꝙ no
ia autem est ip̃mꝰ delictum que ac
tioad omnes qͣdrupe ͭ ꝑtinet. ait p̃¬
tor pauxm fecuse pauꝑies est dam¬
puum sincuuniria facientis datũ.
nec enĩ potest inuiriam fecisse qud̃
sensu̾ caret. Ita ut seruius scribit
tunc ħ accõ ic̾cum ht̃ cum ꝯmotaᷤ fe¬
bitate nocuit qͣdrupes. putasicquuᷤᷤ
caltitrosus calte ꝑcussit aut bos cor¬
nu petere solitus cornu ꝑetierit. aũ
mule pp̃ nimiam ferociam ꝙ si pp̃
loci iniquisatem. aud ip̃ cuspam in¬
ulionis. aut si plus iusto uł hona¬
ta qͣdrupes in aliqud̃ honus eu̾cit.
ħ accio cessabit. dampniq in iurie
agetur s isi canis cum ducẽtur o
auͥquo. asperitate sua cuaserit u a
locum induci ñ debuit hec acciõ ces¬
sauit icenebitur quicanẽ tene¬
bat ¶S usi instigatu altius fera
tierit. cessare istam accõnem s eũ
qui equu ꝑcussĩt aut uulnera¬

Expanded text:
adrupes pauperiem fecisse dicetur, actio ex lege duodecim tabularum descendit: quae lex uoluit aut dari id quod ia autem est ipsum delictum.Qutio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor "pauperiem fecisse". pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Servius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus everterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua evaserit et am locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera tierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbitur iegis aquilie qr cominus no¬
re dedende fatultatẽ amiserit. ergo
⁊ iuiditio ex ꝓposico litis estimatõnem
offerret insi paratus fuĩt accõnem
mandare ad u̾sus eum qui occidit.
han̾e accõnem nemo dubitauit hẽdi
dari cecĩsq successorib item adu̾sus

Expanded text:
habebitur legis Aquiliae, quia dominus nohabebitur legis Aquiliae, quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis aestimationem offeret, nisi paratus fuerit actionem mandare adversus eum qui occidit. Hanc actionem nemo dubitaverit heredi dari ceterisque successoribus: item adversus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus est. ¶Cum arietes uł bouesꝰ
miscuissent nalt̾iᷤ alt̾ eccidit. quintꝰ
iutrs distiuxit. ut siquid̾ is pͥus
qui adgressus erat bessaret ħ acłio si
Dis qui non ꝓuocauerat. competeretat¬
tio qͣn pbrem eum sibi aut noxam
sarciresaut. noxam dedere oportere¬
Etcum ĩ in qͣdrupedib noxa capud
sequitur. adu̾sus dominum ħ actõ
darur ũ cuius fuit qͣdrupes. cum no¬
ceret s cuius nunc q̃ p̃lane sy añ li¬
tem contestatã decessit aminabꝰ ex¬
sticta euit accio. ¶Noxe autem de
deogammal tradere uiuum demũ
Si ꝯmune płium. sit aĩal. adu̾lus
singulos erit insolidũ noxat actio
sicut in homine. ¶Int̾dum aut̃ do¬
minius in ħñconuemetur ut noxe
dedat. s ĩ insolidum. ut puta si in
iure sint̾rogatus ansua qͣdrupes es¬
set respondit ñ eẽ suam. nansi cõ¬
stitĩt ẽẽ eius. insolidum condemp¬
nabitur. ¶si post uͥccm ꝯtestatam ab alio
sit aminal occisunt. qr domino leg̃
a quilis actio competit rõ in iudicio

Expanded text:
corpus est.Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non prouocauerat, competeret actio: quamobrem eum sibi aut noxam sarcire aut in noxam dedere oportere.Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, aduersus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est.Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio.Noxae autem dedere est anima‹l› tradere uiuum. demum si commune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in homine. Interdum autem dominus in hoc non convenietur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suam: nam si constiterit esse eius, in solidum condemnabitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquiliae actio competit, ratio in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut autem refeccio pariecis ad iuci¬
num ꝑtinet ita fuitura edificõrũ
uicimi cui seruitus debetur qͣm du p¬
ries refititur ad inferiorem uitmũ
sire deponat.i restituet cum paries
fui̾t restitutus. ⁊ħ quo sicut ĩcet̾is
seruitutib accio ꝯtiaria dabitur ñ÷
uis tibi ũẽẽ me cogere.Competit m
actio ad u̾suscum qui cesut mͥ tasẽ
seruitutẽ ut in pauietẽ eius tigna
minitders michi liceat supͣq eatig¬
na. u̾bi gr̃a. portitum ambulato¬
riã fatere. supraq eum pariei rm co¬
lumpnas structiles imponere q̃ tec¬
tum porticus ambulatorie sustineãt.
distant autem hee accõnes int̾ se ꝙis
ht̃ ad solum hoc uttigna suscipia
ces sustineat. sciendum est possoris
parces sustm̃e. siquid̾ cigna numiᷤᷤ¬
sa sint cum qui seruitutẽ sibi deb̾u
ait. si ñ uero mmmissa uint eum q

Expanded text:
Sicut autem refectio parietis ad uicinum pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferiorem uicinumcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris servitutibus actio contraria dabitur, hoc est ius tibi non esse me cogere. Competit mihi actio adversus eum, qui cessit mihi talem servitutem, ut in parietem eius tigna mittere mihi liceat supraque ea tigna verbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant. Distant autem hae actiones inter se, quod hoc solum, ut tigna suscipiatartes sustineat, sciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui servitutem sibi deberi ait, si
Abbreviated transcription (Latin):
endumtñẽ in hiis seruitutib pos¬
sõrem ẽẽ euisdem iur̃ upetitoremi
si forte ñ hãtꝰ edificatum. altus eẽ ẽ¬
ureo adu̾sarius meus possõr est nã
cum nicħ sit innouatũ ille possicet
uedificantẽ me ꝓhibere pot̾ ucuu¬
li actõne i int̾dc̃o ꝙ ui aut clam id̾
ictꝰuti laꝑilli iactu impedier̃. S isi pa¬
tiente eo edificauero ego possõr sũ
effectus. ¶Etiam de seruitute q̃bo
neris ferrendi cã impõita er̃. nob̾at
tio competit. ut⁊ honera forat uedi¬
ficia refitiat ad eum modũ qui ser¬
uitute impoĩta ap̃hñsus est. i gal¬
lus putat ñ posse ita seruitutẽ impo¬
ni ut cius fꝗrere aliquid cogatur s
ne me faiere ꝓhiberet. nã momũb ẜ̃
seruitutib refectio ad eum ꝓtinet᷑
qui sibi seruitutẽ ad seb̃. ñ ad eum
cuuis res seruit. s p̾ualuit serui sẽ¬
tentia inꝓpoĩta spẽ ut possit quis
defendere uis sibi ẽe cogere adu̾sari¬
um reficere pietem ad honera sua

Expanded text:
endum tamen in his seruitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius meus possessor est: nam cum nihil sit innouatum, ille possidet et aedificantem me prohibere potest et ciuili actione et interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus.Etiam de seruitute quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui seruitute imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita seruitutem imponi, ut quis facere aliquid cogeretur, sed ne me facere prohiberet: nam in omnibus seruitutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi seruitutem adserit, non ad eum, cuius res seruit. sed eualuit Serui sententia, in proposita specie ut possit quis defendere ius sibi esse cogere aduersarium reficere parietem ad onera sua
Abbreviated transcription (Latin):
t si forte qui medius est qr seruitutẽ¬
ñ debeat altius extułit edifina sua
ut iamego ũ uidear luminib cuis
obstatinus si edificau̾o frustra intẽ¬
deus ius mͥ ñ eẽ. Ita edificatum hp̃s ñ
inuito tes s si intra tempus statutũ¬

Expanded text:
t si forte qui medius est, quia servituteebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non videar luminibus tuis obstaturus, si aedificavero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere invito te
Abbreviated transcription (Latin):
ius colu̾̃di inuito eo cum quo ago
qͣntum eñ ad eum ꝑtinet liberas e¬
des hẽo ¶ uicu om̃ino altius conlere
ñ liceat. adu̾sum cũ recceagetur ius
ei ñ ẽẽ tolsere. ¶ ħ seruitus .ei qui
ultĩores edes ht̃ debĩ potĩt ꝑ aut.¬

Expanded text:
ius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo.Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec seruitus et ei, qui ulteriores aedes habet, deberi poterit 5 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
sn in negatoria. actq̃ne ut labeo
ait fructus ⁊ putantur. qͣnti int̾ est
pecoris ñ uti fundi sui inere adi¬
suarium. ihanc sentñciam pomp̃.¬
deleturr. plurium sit unntuiq iso¬

Expanded text:
 in negatoria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui itinere adversarium: et hanc sententiam et Pompdebetur, plurium sit
Abbreviated transcription (Latin):
dit. s auquo modo litem ꝑdidit. cuipa¬
est sua. nonequum ħ cetĩs dampno ẽe
s si ꝑcollusionem cessit ucere ad u̾sa¬
rio cetĩs dandam cẽ actõnem de dolo
celsus scribit. id q ait sabrpo placu
legau̾at casas iuinctas huit q̃situm
est an hee fundo legato ñ ced̾ent. eũ¬
q legatauus uendicasset. anfundꝰ
iste. aliqͣm seruitutem tasis deberet.
aut siexfidei ꝯmissi cã eum sibi dari
logatiarius desid̾aret heredes sepuitu¬
tem aliquam causis docipere deb̾ent
respondi debĩ. ¶ plures ex inuincipi¬
b qui diu̾sa p̃dia possidebant saicũ
cumunem ut uis ꝯpascendi hr̃ent
m̃catisunt. id q ĩ asuccessorib coꝵ¬

Expanded text:
dit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite adversario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placuverat, casas iunctas habuit: quaesitum est, si hae fundo legato non cederent eumque legatarius vindicasset, an iste fundus aliquam servitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes servitutem aliquam casis excipere deberent. respondit deberi. Plures ex municipibus, qui diversa praedia possidebant, saltum communem, ut ius compascendi haberent, mercati sunt idque etiam a successoribus eo
Abbreviated transcription (Latin):
tuq reficiendo ⁊pecit. ñ tũ si silicem
quis st̾uere uelit insi nominatim id
euenit s n de haustu q seruitus. est
competunt nob̾ inrẽ accõnes. ¶ Cõ¬
petit autem deseriuitute accõ edificii
neganti seyuitutem se uicmo debere
cuius edes ñ ĩtotum libere sunt s ei
cũ quo agitur seruitutẽ ñ debent
u̾bi grã. heo edes quib sunt uicine
seiane. i semꝑniane. semppuianis t¬

Expanded text:
ompetit: non tamen si silice quis sternere velit, nisi nominatim id convenit. Sed et de haustu, quia servitus est, competunt nobis in rem actiones. Competit autem de servitute actio domino aedificii neganti servitutem se vicino debere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum quo agitur servitutem non debent. verbi gratia habeo aedes, quibus sunt vicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianis