comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓgenitorib suis regna celoꝵ sꝑare
didicit. s et regna terrarũ plusquam
Deniq om̃s nationes et ꝓiuntias brit¬
tannie. que in .iiii. linguas. id est brit¬
tonũ. pictoꝵ. scoctoꝵ. et angloꝵ diui¬
se sunt: indicione accepit. Quo reg¬
ni culmine sublimatus. nichilominꝰ
qd̃ mirũ dictu est. pauꝑib et ꝑegrinis
semꝑ humilis benignuᷤᷤ et largus fuit.
Deniq fertur quia temꝑe quodam
cũ die sco pasche cũ p̃fato ep̃o conse¬
disset ad prandiũ. positusq eẽt in
m̃sa corã eo discus argenteus rega¬
manus ad panem benedicendũ mis¬
suri: intrasse subito ministrũ ipsius cui
suscipiendoꝵ inopũ erat cura delegata.
et indicasse regi quia multitudo paupe¬
rum. undecũq adueniens maxima ꝑ
plateas sederet. postulans aliquid elemo¬
sine arege. Qui mox dapes sibimet ad¬
fringi: atq eisoem minutatim diuidi
p̃cepit. Quo uiso pontifex qui adside¬
bat delectatus tali facto pietatis: ad¬

Expanded text:
ta progenitoribus suis regna caelorum sperare didicit; sed et regna terrarum plusquam Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Pictorum, Scottorum et Anglorum divisae sunt, in ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus, quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore quodam cum die sancto Paschae cum praefato episcopo consedisset ad prandium, positusque esset in mensa coram eo discus argenteus regamanus ad panem benedicendum missuri, intrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adfringi, atque eisdem minutatim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cessor autem regni eoꝵ. factus est
anna filius enide regio genere. uir
soboles. De quib insequentib suo tem¬
pore dicendũ est. Qui et ipse postea
abeodem pagano mertioꝵ duce a quo
et p̃decessores eius occisus ẽ. .xuiii.¬
etum dum ad huc sicberechtus
insignis urtutib cupiens ꝑ dño ubic̃q
sibi oportunũ uideret ꝑegͥnam ducere

Expanded text:
cessor autem regni eorum factus est cessor autem regni eorum factus est Anna DCXXXV, filius Eni, de regio genere, vir soboles, de quibus in sequentibus suo tempore dicendum est: qui et ipse postea ab eodem pagano Merciorum duce, a quo et praedecessor ejus, occisus est DCLIerum dum adhuc Sigberct insignis virtutibus, cupiens pro Domino, ubicumque sibi opportunum inveniret, peregrinam du
Abbreviated transcription (Latin):
cantuarioꝵ p̃bente. Tantũ rex ille
celestis regni amator factus est. ut
adultimũ relictis regni negotus. et
et antea partem eiusdem regni tene¬
bat. intraret monasteriũ qd̃ sibi fe¬
cerat. acq accepta tonsura ꝓeterno
magis regno militare curaret. Quod
cum multo temꝑe faceret. contigit gen¬
tem mertioꝵ buce rege penda aduer¬
sus orientales anglos inbellum ꝓce¬
dere. Quidũ se infertores in bello hos¬
tib conspicerent. rogauerunt sigberec¬
tum adconfirmandum militem secũ
uenire inp̃liũ. Illo nolente ac contra
tes duxerunt incertainen.sꝑantes
minus animos militũ trepidare. mi¬
nus p̃sente duce quondã strenuissuno
et exunio posse fugam meditari. S
ipse ꝓfessionis sue non immemor. dũ
oppido eẽt uallacus exercitu. non nͥ
uirgam tancũ habere inmanu uolu¬
it. Occisusq est una cũ rege egrice:
et cunctis eoꝵ insistentib paganis
cesus siue disꝑsus exercitus. Suc¬

Expanded text:
Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCcommendatis, qui et antea partem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contradtes duxerunt in certamen, sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Suc
Abbreviated transcription (Latin):
nem generis humani ꝑpassionem re¬
surrectionem. et ascensionem incelos
mediatoris dei et hominũ hominis ih̃y
xp̃i. Unde et hanc non quidam ut fal¬
se opinantur quartadecuna luna in
qualibet feria cum uideis. set die dñi¬
ca semꝑ agebat. Aluna quartadeci¬
ma usq ad uicesunam. ꝓpter fidem
uidelicet dñice resurrectionis quã
ppterq spem nr̃e resurrectionis quam
eadem una sabbati que nunc dñica
dies dicitur. ueracit̾ futurã cũ sc̃a
ecclia credebat.
is temꝑib regno orientaliũ an¬
gloꝵ post eupardũ redualdi
successorem sicberechtus frat̾ eius p̃¬
fuit. homo bonus ac religiosus. Qͥ
dum in gallia ininucitias redualdi fu¬
giens exularet. lauachrum adeptus¬
ubi regno potitus est: mox ea que in
galliis bene disposita uidit imitari
cupiens. insticuit scolam inqua pue¬
ri litteris erudirent᷑. iuuante se ep̃o
felice quem de cantia acceꝑat. eisq
pedagogos ac magistros iuxta morẽ

Expanded text:
nem generis humani per passionem, renem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hominum Hominis Jesu Christi. Unde et hanc non, ut quidam falso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebat, a luna quarta decima usque ad vicesimam; propter fidem videlicet dominicae resurrectionis quam pem nostrae resurrectionis quam eadem una Sabbati quae nunc Dominica dies dicitur veraciter futuram cum sancta Ecclesia credebat.is temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successorem Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia dum inimicitias Redualdi fugiens exsularet, lavacrum baptisubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri litterFelice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem
Abbreviated transcription (Latin):
dium uidelicet pacis et caritatis.
continentie et humilitatis animum:
di simul et docendi mandata celestia.
sollertiam lectionis et uigiliarum.
auctoritatem sacerdote dignam redar¬
guendi suꝑbos ac potentes. parit̾ et in¬
firmos consolandi. ac pauꝑes recrean¬
di uel defendendi clem̃tiam. Quiut bre¬
uit̾ multa comp̃hendam. quantũ abeis
qui illũ nouere didicimus. nil exom̃ib
que ineuangelicis siue aplicis siue
ꝓpħicis litteris facienda cognouerat
p̃t̾mittere. sed cuncta ꝓ suis uirib oꝑi¬
bus explere curabat. Hec inp̃fato an¬
tistite multum complector. et amo: quia
nimium hec deo placuisse non ambigo.
Quod autem et pascha non suo temꝑe
obseruabat. uel canonicũ eius tempus
ignorans. uel sue gentis auctoritate
ne agnitũ sequeretur deuictus. nec lau¬
do. nec imꝓbo. In quo tamen hoc appro¬
bo. qm̃ incelebratione sui pasche non
aliud cor detinebat. uenerabat᷑ et p̃di¬
cabat. quam qd̵ nos. id est redemptio¬

Expanded text:
dium, videlicet, pacis et caritatis, dium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum di simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in evangelicis, vel apostolicis sive propheticis literis facienda cognoverat, praetermittere, sed cuncta pro suis viribus operibus explere curabat. Haec in praefato antistite multum complector et amo, quia nimirum haec Deo placuisse non ambigo. Quod autem Pascha non suo tempore observabat, vel canonicum ejus tempus ignorans, vel suae gentis auctoritate ne agnitum sequeretur devictus, non adprobo, nec laudo. In quo tamen hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
eccliam ignib consumi. S nec cunc
quidem tangere flamina destinam ua¬
lebat. Et cũ magno utiq miracło ipsa
eius foramina ingrediens. quib edifi
ledere nullatenus sinebatur. Unde
tercio ibi edificata eccłia: destinam
illam non ut antea deforis infulcim̃¬
tum domus apposuerũ t: s intro ip¬
sam eccliam inmemoriam miracłi posu¬
erunt. ubi intrantes genu flectere ac
misericordie cel esti supplicare deberẽt.
Constatq multos exeo temꝑe gram
sanitatis meodem loco consecutos:
sis et inaquã missis. plures sibi siusq
languoꝵ remedia consciuere. Scrip
ligens hoc qd̃ obseruatione pasche muniꝰ
ꝑfecte sapiebat: unmo hoc multum
decestans sicut in libro quem de temꝑib
composui. manifestissime ꝓbaui. S: qua¬
si uerax historicus simplicit̾ ea que
de illo siue ꝑ illũ sunt gesta descbens.
et que laude sunt digna in eius acti¬
bus laudans. atq adutilitatem le¬
gentiũ memorie commendans.Scu¬

Expanded text:
ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificlaedere nullatenus sinebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: sis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: stu
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius corpꝰ mox inde tnͣslatũ ad in¬
sulam lindisfarnensiũ: incimiterio
ecclia. atq inhonorem beatissimi a¬
postoloꝵ pͥncipis dedicata: illa ossa
eius tnͣlata. atq ad dexteram alta¬
ris iuxta uenerationẽ canto pontifici
digna condita sunt. Successit uero
hii scottoꝵ insula ac monasterio desti¬
natus: ac temꝑe non pauco inepisco¬
patu ꝑmansit. Contigit autem post
aliquuot annos ut penda mertioꝵ rex
cum hostili exercitu hec inloca ꝑueni¬
ens.cum cuncta que poterat ferro
flammaq ꝑderet. uicus quoq ille in
quo antistes obuit. una cũ eccłia me¬
bens obiit. ab ignib circum cuncta uo¬
rantib aAssumi non poterat. Quo clares¬
cente miraculo mox ibidem eccłia re¬
staurata. et hec eadem destina un muni¬
mentũ est parietis. ut ante fuerat fo¬
rinsecus apposita. Rursũq ꝑ acto tem¬
pore aliquanto. euenit ꝑculpam in¬
curie uicũ eundem et ipsam pariter

Expanded text:
Cujus corpus mox inde translatum ad inCujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia mebens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter
Abbreviated transcription (Latin):
muros urbis exaltari conspiceret.
fertur eleuatis ad celũ oculis ma¬
nibq cũ lacrunis dixisse. uide dñe
quanta mala facit penda. Quodic¬
to: statim mucati ab urbe uenti. in
eos qui accendant flaminarũ incen¬
dia recorserunt. Ita ut aliqui lesi.
omnes terrici.impugnare ultra ur¬
bem cessarent. quã diuinitus iuua
ri cognouerant. Hunc cũ dies mortis
be de qua p̃fatisumus. In hac enĩ
habens eccliam et cubiculũ. sepuis
ibidem conu̾ti ac manere. acq inde
ad p̾dicandũ circumquaq consueuerat
Qd̃ ipsũ et in aliis uillis regiis fa¬
facere solebat: ut pote nil ꝓprie pos¬
sessionis excepta eccłia sua et adia¬
centib agellis habens. Tetenderũt
gͦ ei egrotanti tentoriũ ad occidenta¬
lem ecclie partem: ita ut ipsum ten¬
toriũ parieti hereret ecclie. Unde fac
ca. sp̃m uite exhalaret ultimũ. Obut
autem septimo decimo episcopatus
sui anno. pridie kalendas septembs.

Expanded text:
muros urbis  Al., ignis exaltari conspiceret, muros urbis  Al., ignis exaltari conspiceret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessarent quam divinitus juva., illius . Hunc cum dies mortis be de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclesiae. Unde fta, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc presbit̾ reminiscens uerba antisti¬
tis assũpta ampulla misit de oleo in
pontũ. et statim ut p̃dictũ erat suoqui
erit futuram. et per urtutem eiusdẽ
sp̃s hanc exhortam quainius corꝑa¬
licer absens sopͥuerit. Cuius ordinẽ
miraculi non quilibet dubius rela
ro inquo et ꝑquem completũ est.
audisse perhibet. xui.
rabile miraculũ ferunt mul¬
ti qui nosse potuerunt. Nã
mertioꝵ exercitus. penda duce nor¬
danhybroꝵ regiones impia clade
longe lateq deuastans: ꝑuenit
ad urbem usq regiam que ex bebbe
quondam regine uocabulo cogno¬
mis assumere conacus ẽ. Discissisq
na altitudine circumdedit a parte
tũ oportunũ cerneret. illato igne cõ¬
burere urbem uisus est. Quo temꝑe
morabatur. Illo enim sepius secrete
orationis et silentii causa se cedere
consueuerat. Deinde usq hodie locũ
sedis illius solitarii meadem insula
solent ostendere. Qui cũ uencis fe

Expanded text:
tandem presbyter reminiscens verba antistitandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo querit futuram, et per virtutem ejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relatro, in quo et per quem completum est, audisse perhibebat. CAPUT rabile miraculum ferunt multi qui nosse potuerunt DCXLMerciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognomis absumere conatus est: discissisquena altitudine circumdedit, a partetum opportunum cerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempormorabatur. Illo enim saepius secretae  Al. secrete orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventis fer
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis pͥncipib scli honorabilis. cũ muteret᷑
cantiam ob adducendam inde contugẽ
regi osino. filiam uidelicet eduini regis
eanfledam que occiso patre illuc fuãt
abducta. qui t̾restri quidem itinere i¬
lo uenire. s nauigio cũ uͥgine redire
disponebat: accessit ad ep̃m aidanũ
obsecrans eũ ꝓse siusq qui cantũ iter
erant aggressuri. dño supplicare. Qui
benedicens illos ac dño commendans.
dedit etiam oleũ sanctificatũ. Scio in¬
quiens quia ubi nauem ascenderitis.
tempestas uob̃ et uentus contrarius
suꝑueniet. S tu mem̃to ut hoc oleũ
qd tibi do. mittas inmare. et statim
quiescentib uentis serenitas maris
uos leta ꝓsequet᷑. ac cupito itinere
domũ remictet. Que cuncta ut pre¬
dixerat ancistes. exordine cõpleta st̃.
Et quidem inprimis furentib undis
pelagi. temptabant naute anchoris
ininare missis nauem retinere. neͤ hoc
tib nauem fluctib mortẽ sibi om̃s
imininere etiam iamq ad ẽẽ uiderent:

Expanded text:
ipsis principibus saeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc tibus navem fluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent,
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃henderet dicens. contempnen¬
dos esse eos et miseros. qui deosuo
inquem crederent obedire contẽp¬
nerent. Cepta sunt hec biennio:
ante mortem pendam regis. Ipso
regnũ eius acciperet ut insequen¬
tib dicenius: factus est diuina
unus exp̃fatis quatuor sacerdoti

Expanded text:
contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pendan regis. Ipso regnum ejus acciperet, ut in sequentibus dicemus , factus est Diuma unus ex praefatis quatuor sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ est ita illesum. ac si ẽadem
hora hac luce fuiss egressus. Sed
post annos quatuor coustructa do¬
muncula cultior ⁊ receptui corpis
eiusdem ad orientem altaris. ad huc
sine macula corruptionis inuentum.
ibidem digno cum bonore tnͣslatum ẽ.

Expanded text:
entum est ita inlesum ac si eadem hora de hac luce fuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore
Abbreviated transcription (Latin):
multo temꝑe uicturus ẽ rex. Hunqm
gem. Unde animaduerto. illũ citius
ex hac uita rapiendũ. Son enim clig¬
ua ẽ hec gens talem habere rectorem.
Nec multop̾t dicta ancistitis p̃sagia.
tristi regis fu nere de quo supra cdix¬
imus. smpleta sunt. S et ipse ancis¬
tes aidianus ñ plusqmͣ duodecim pꝰt
occisionẽ regis quẽ amabat dies. idõ

Expanded text:
multo tempore victurus est rex: nunquam multo tempore victurus est rex: nunquam Unde  Al. om. unde animadverto illum citius ex hac vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem amabat die, id
Abbreviated transcription (Latin):
gi: Cui statim ep̃s. Quid loqueris
dictis intrabant ad prandendũ. ⁊ ep̃c
quidem residebat in suo loco. Porro
focum calefieri cũ ministris. Et re¬
pente intercalefaciendũ recordaus
uerbũ quod dixerat illi antistes. dis¬
cirit se gladio suo et dedit illum
ministro. Festinusq accedens ante pe¬
des ep̃i corruit. postulans ut sibi pla¬
catus eẽt: quia nunquã inquit de¬
inceps aliquid loquar de hoc. aut
uidicabo quid uel qͣntũ de pecunia
nr̃a filiis dei tribuas. Quod uidens
ep̃s mulcum ꝑtimuit. ac statim
exurgens leuauit eum: ꝓmittens se mł¬
tũ uii esse placatũ. dũ modo ille resi¬
ciam deponeret. Dũq rex iubente ac
postulante ep̃o leticiã reciꝑet. cepit
econtra ep̃s tristis usq ad lacrimarũ
ꝓfusionem effici. Quẽ dũ presbit siuis
lingua patria quem rex et domestici eiꝰ
non nouerant quare lacrimaret᷑ in¬
terrogasset: scio inquit quia non

Expanded text:
gi? » Cui statim episcopus. « Quid loqueris,gi? » Cui statim episcopus. « Quid loqueris,dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat in suo loco. Porro focum calefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille resiiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
regiam eius et anuni et uultus et
mericoꝵ dignitatem ab omnib di¬
ligeretur. et undiq ad eius minis¬
teriũ de cunctis ꝓpe ꝓuintuis uiri
etiam nobilissimi concurrerent. Cui
destie et ut ita dicam specialis bene¬
dictionis glas. etiam maxia fus¬
se fertur. humilitas: ut uno ꝓbare
saterit exemplo. Donauerat equũ
optimũ antistiti aidano. inquo tlle
quamius pedes ambulare solitus
uel anniũ fluenta transire. uelsi a¬
liqua quelibet necessitas insisteret.
uiam ꝑ agere posset. Cui cũ paruo
int̾iecto temꝑe pauꝑ quidã occurre¬
ret elemosinam petens: desiliens u
peri donari. Erat enim misericors et
cultor pauperũ. ac uelut pater mise¬
roꝵ. Hoc cũ regi eẽt relatũ dicebat
ep̃o cum forte ingͥssuri eẽnt ad prandiũ.
peri dare: Dunquid non habuimus
equos uiliores plurimos uel alias
species que ad pauperũ dona suffice¬
rent. quamus illũ eis equũ non da¬
res. quẽ tibi specialit̾ possidendũ ele¬

Expanded text:
regiam ejus et animi, et vultus, et regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujudestiam, et, ut ita dicam, specialis benedictionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ilperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « peri dare? Nunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum ele
Abbreviated transcription (Latin):
singulos domũ redire p̃cepit. alo¬
co qui uocatur uulfaresdun.idẽ mois
uulfari: et ẽ auico cataracton sex
fere milib passi contra solsticialem
occasũ secretus. Deuertitq ipse cum
uno tantũ milite sibi fidissimo nomine
tondheri. celandus indomũ comitis hũ¬
nualdi. quem etiam ipsũ sibi amicissi¬
mũ aucumabat. S heu prodolor longe
aliter erat. Dam ab eodem comite ꝓ
ꝑp̃fectũ suũ ediluinũ de testanda om̃ib
morte int̾fecit. Qd̃ factũ est die xiii.¬
kalendarũ septembriũ. anno regni eiꝰ
nono. in loco qui dr ingedingum. ubi
postmodũ castigandi huus facinors
gr̃a monasteriũ constructũ est. inquo
ꝓutriusq regis. et occisi uidelicet. et
euis qui occidere iussit anime redẽp¬
tione cotidie dño p̃ces offerri deberẽt.
Erat autẽ rex osuiu. et aspectu ue¬
nustus et statura sublimis. et affatu
iocundus. et morib ciuilis. et manu
nobilib largus. Unde contigit ut ob

Expanded text:
singulos domum redire praecepit, a losingulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum secretus: divertitque ipse cum uno tantum milite sTondheri  Al., Condheri, celandus in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: nam ab eodem comite prper praefectum suum Aediluinum detestanda omnibus morte interfecit. Quod factum est die deciKalendarum Septembrium, anno regni ejus nono, in loco qui dicitur Ingetlingum; ubi postmodum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utriusque regis, et occisi videlicet, et ejus qui occidere jussit, animae redemptione cotidie Domino preces offerri deberent. Erat autem rex Osuini et aspectu venustus, et statura sublimis, et affatu jucundus, et moribus civilis, et manu nobilibus largus: unde contigit ut ob
Abbreviated transcription (Latin):
sis. sed tunc rofensis ep̃s ciitatis
tͣnͣsiuit ad dñm: sexto idunun octo¬
brium die. Qui decem et nouem
archiep̃s ordinauit ithamar. oriun¬
dũ quidẽ de gente cantuarioꝵ. sed
uita et eruditione antecessorib suis
equandũ. habuit autem osuui pͥmis
regni sui temporib consortem regie
dignitatis uocabulo osuini. cle stirpe
regis ediuni. hoc est filiũ osrici de quo
supra retulimus. uirũ exunie pietatis
et religionis. qui ꝓuntie deiroꝵ sep¬
tem annis. in maxcina omniũ rerũ
affluentia. et ipse amabilis omnib
id ẽ bernicioꝵ ꝓuintiam regebat. ha¬
bere pacem potuit. quinpotius ingͣ¬
uescentib causis dissensionũ. miser¬
rima hunc cede ꝑemit. Siquidẽ con¬
gregato contra inuicem exercitu. cũ
uideret se osuiu cum illo qui plu¬
res habebat auxiliatores non posse
bello confligere.ratus est utilius cunc
dimissa intentione bellandi. seruare
se ad tempora meliora. Remisit ergo
exercitum quem congregauerat ac

Expanded text:
sis, sed tunc Hrofensis episcopus civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis et religionis: qui provinciae Dem in maxima omnium rerum affluentia, et ipse amabilis omnibusid est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosissime tenuit. impugnatus
ciderat pagana gente mertioꝵ. et a
filio quoq suo alchfrido: nec nun
et a fratruo.idest frĩs sui qui ante eũ
regnauit filio odilualdo. Cuius an¬

Expanded text:
laboriosissime tenuit. Impugnatus ciderat pagana gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, necnon et a fratruo, id est, fratris sui qui ante eum regnavit filio Oidilvaldo  A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiora et ad facienda sublimiora
dei p̃cepta sufficerent. Quo audito
ceret discuciebant. et ipsum esse dig¬
nũ episcopatu. ipsum aderudiendos
incredulos et indoctos mitti debere de¬
dicandũ miserunt. Qui ubi tempꝰ
accepit. sicut prius moderamine discre¬
tionis. ita post modũ et cetĩs uͥtutibus
ornatus apparuit.

Expanded text:
perfectiora et ad facienda sublimiora perfectiora et ad facienda sublimiora Dei praecepta sufficerent. » Quo audito, ceret discutiebant, et ipsum esse dignum episcopatu, ipsum ad erudiendos incredulos et indoctos mitti debere dedicandum miserunt. Qui ubi tempus accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipulos fecit. atq ad sacerdotalemus¬
q gradũ erudiendo atq instituendo
puexit. Ferunt autem quia cũ de
ꝓuintia scoctoꝵ rex osualdus postu¬
lass antistitem. qui sibi sue genti uer¬
bum fidei ministraret: missus fuerit
pͥmo alius austerioris animi uir. Qui
cũ aliquamdiu genti angloꝵ p̃dicans
nichil ꝓfęcerit. nec libent̾ appło audi¬
retur. redierit patriam. atq inconuen¬
tu senioꝵ reculerit. quia nil ꝓdesse do¬
cendo genti adquam missus erat po¬
tuisset: eoquod essent homines indo¬
mabilis et dure ac barbare mentis.
At illi ut ꝑhibent tractatum magnum
inconcilio quid esset agendũ habere ce¬
perunt. desid̾antes quidem genti ad quã
miserant p̃dicatore dolentes. Tum ait
edan. Dam et ipse concilio int̾erat: ad
eum de quo agebatur sacerdotem. Ui¬
decur michi fr̃ quia durior iusto in¬
doctis auditorib fuisti. et non eis iux
latim enutriti uerbo dei ad capienda

Expanded text:
cipulos fecit, atque ad sacerdotalem uscipulos fecit, atque ad sacerdotalem usque gradum erudiendo atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum de provincia Scottorum rex Osuald postulasset antistitem, qui sibi suaeque genti verbum fidei ministraret, missus fuerit primo alius austerioris animi vir, qui cum aliquandiu genti Anglorum praedicans nihil proficeret, nec libenter a populo audiretur, redierit patriam, atque in conventu seniorum retulerit, quia nil prodesse docendo genti ad quam missus erat, potuisset, eo quod essent homines indomabiles, et durae ac barbarae mentis. At illi, ut perhibent, tractatum magnum in concilio quid esset agendum, habere coeperunt; desiderantes quidem genti quam petmiserant praedicatore dolentes. Tunc ait Aedan, nam et ipse concilio intererat, ad eum de quo agebatur sacerdotem: « Videtur mihi, frater, quia durior justo indoctis auditoribus fuisti, et non eis juxtlatim enutriti verbo Dei, ad capienda
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ deuenissent. Et si forte uenis¬
set qd̃ tam̃ raro euenit ut ad regis
conuiuiũ uocaretur intrabat cũ
uno derico aut
aut duob. et ubi
paululum
reficiebatur.
accelerauit
gendũ cũ suis.
siue adoran¬
dũ egredi. Cuiꝰ exemplis informati tẽ¬
pore illo religiosi quiq uiri ac femi¬
ne. consuecudinẽ fecerunt. per totũ
annũ excepta remissione quinquage¬
nium ad nonam usq ad horã ꝓtelare.
Dunquã diuitib honoris siue tumo¬
ris gr̃a. si qua deliquissent reticebat.
s asꝑa illos inuectione corrigebat. Dui¬
lam potentib scli pecuniam excepta
solũ esca si quos hospitio suscepiss un¬
quam dare solebat. s ea potius que
sibi adiuitib donaria pecuniarum
largiebant᷑. uel inusus pauꝑum ut
diximus disꝑgebat. uel ad redemptionẽ
coꝵ qui inuste fuerant uenditi dispen¬
sabat. Deniq multos quos p̃cio datore¬
demerat. redemptos postmodũ suos dis¬

Expanded text:
locorum devenissent. Et si forte evenislocorum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat cum uno clerico, aut duobus; et ubi paululum reficiebatur, adceleravit gendum cum suis, sive ad orandum egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagenium ad nonam usque horam protelare. Nunquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum largiebantur, vel in usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel ad redemptionem eorum qui injuste fuerant venditi, dispensabat. Denique multos quos pretio dato redemerat, redemptos postmodum suos dis
Abbreviated transcription (Latin):
nib. qd̃ ñ alit̾ quã iuuebat cũ suis. ip¬
se docebat. Nichil enim huius mundi que¬
rere nil amare curabat. Cuncta que sͥ
aregib uel diuitib scl̃i donabantur.
mox pauꝑib qui occurrerent erogare
gaudebat. discurrere ꝑ cuncta et urba¬
na et rustica loca non equoꝵ dorso. set
pedũ incessu uectus. nisi si maior forte ne¬
cessitas compulisset solebat. quatenus
ubicũq aliquos. uł diuites uel pau¬
peres incendens aspexisset. confestun ad
hos diuertens uel ad fidei suscipiende
sacram̃tũ si infideles essent inuitaret.
uel si fideles in ipsa eos fide confortaret.
atq ad elemosinas oꝑumq bonoꝵ exe¬
cutionem et uerbis excitaret et factis.
Intantũ autem uita illius a nr̃i tem¬
poris segnitia distabat. ut om̃s qui cũ
eo incedebant. sue adconsi siue laici
meditari deberent. id ẽait legendis
dare. hoc erat cotidianũ opus illuis
et om̃iũ qui cũ eo erant. ubicũq

Expanded text:
nibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, et verbis excitaret et factis. In tantum autem vita illius a nostri temporis segnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu laici, meditari deberent, id est, aut legendis dare. Hoc erat quotidianum opus illius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
uantie decreta porrexerat.tantũ ea q̃
inppħicis euuangłicis. ⁊ apli̾cis litt̾is disc̾e
annũ dñice incarnationis. dccͣ.xu. ꝑ¬
annos cl. At cunc ueniente ad eos re¬
uerentissimo et scissimo patre et sac̃¬
dote ecgberto de natione angloꝵ. qui mn
uite ꝑfectione eximius. correcti sunt
ꝑ eũ et ad uerũ canonicũq pascha tnͣs
laci. Quẽ tam̃ et antea ñ semꝑ in lu
Sciebant enim ut xp̃iani resurrectionẽ
dñicam que prima sabbi facta ẽ. pͥma
sabbati semꝑ ẽẽ celebrandam. s ut bar¬
bari et rustici quando eadem pͥma
sabbati. ea que nunc dñica dies cog
rant. Uerũ quia gr̃a caritatis fer¬
rei noticiam ad ꝑfectũ ꝑciꝑe merue¬
runt. Iuxta ꝓmissũ apłi dicentis. Et
monachoꝵ. ad ꝓuintiam angloꝵ
instituendam in xp̃o. missus est
et prb̃r p̃fuit. Unde int̾ alia uiuendi do¬
cum̃ta.saluberrimũ abstinentie uel con¬
tinentie dericis exemplũ reliquid. Cuiꝰ
doctrinã id maxime commendabat om¬

Expanded text:
antiae decreta porrexerat; tantum ea quae in propheticis, evangelicis et apostolicis literis discere annum dominicae Incarnationis a. At tunc veniente ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto, de natione Anglorum, qui in vitae perfectione eximius, correcti sunt per eum et ad verum canonicumque Paschae diem translati, quem tamen et antea non semper in luSciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quae prima Sabbati facta est prima Sabbati semper esse celebrandam: sed ut barbari et rustici, quando eadem prima Sabbati quae nunc Dominica dies cognrant. Verum quia gratia caritatis ferfectum percipere meruerunt, juxta promissum Apostoli dicentis: Et monachorum, ad provinciam Anglorum instituendam in Christo, missus est et presbyter praefuit. Unde inter alia vivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat om
Abbreviated transcription (Latin):
flagellis artiorib adficiens. sciscitaba¬
tur apłica districtione. quare gregem
quem sibi ipse crediderat relinqueret.
uel cui pastoꝵ oues xp̃i inmedio lupo¬
rum positas. fugiens ipse dimuteret.
Anmei inquit oblitus es exempli.qui
dilectionis cõmendauerat. iuncła. u̾b̃a.
carceres. adflictiones. ipsam postremo
mortem. mortem autem crucis. ab
infidelib et inunicis xp̃i ipse cũ xp̃o
coronandus ꝑtuli: his beati petri fla¬
gellis sunul et exortationib anima¬
tus famulus xp̃i laurentius. mox
mane facto uenit ad regem: et retec
laceratus ostendit. Qui multummi¬
ratus. et inquirens quis tanto ui¬
ro tales ausus eẽt plagas infligere:
ut audiuit quia sue causasalutis
atq anathematirato omni idolatͥe
culcu. abdicato conubio ñ legici¬
mo. suscepit fidem xp̃i. et baptizatꝰ.
eccłie reb quantũ ualuit in om̃ib
consulere ac fauere curauit. Misit
etiam galliam. et reuocauit mel¬

Expanded text:
flagellis artioribus afficiens, sciscitabaflagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, quidilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit ad regem, et retectlaceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset plagas infligere: ut audivit quia suae causa salutisatque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mel
Abbreviated transcription (Latin):
Qui expulsus inde uenit cantiam:
tractaturus cũ laurentio et iusto coepĩs
quid in his eẽt agendũ. Decretũq ẽ com¬
muni consilio. quia sacius eẽt. ut om̃s
patriam redeuntes lib̃a ibi m̃te dũo
deserurent: quam int̾ rebelles fidei
barbaros sine fructu residerent. Dis¬
cessere itaq primũ mellitus et iustus.
atq ad partes gallie se cessere: ibi
rerũ finem. expectare disponences.
conẽ a se ueritatis expulerant. demoniacis
cultib impunc seriuebant. Nam e¬
gressi contra gentem seiussoꝵ inpreli¬
um: om̃s parit̾ cũ sua milicia corrue¬
runt. Nec licet auctorib ꝑditis. exci¬
tatũ adscelera uulgus potuit recor¬
rigi: atq ad simplicitatẽ fidei et cari¬
tatis que ẽ in xp̃o reuocari.
ũ uͦ et laurentius mellitũ iustũq
quent̾ iam diximus. stratũ parari. In
dũ menbra posuisset. atq obdormiss
apparuit ei beatissimus apłoꝵ pͥnceps.
et multo illũ tempore secrete noctis

Expanded text:
Qui expulsus inde venit Cantiam Qui expulsus inde venit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam redeuntes libera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. conem a se veritatis expulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi, atque ad simplicitatem fidei et charitatis, quae est in Christo, revocari.  et Laurentius Mellitum Justumque quenter jam diximus, stratum parari, in dum membra posuisset atque obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis
Abbreviated transcription (Latin):
charistiam ppło dare: dicebant ut uul¬
go fertur ad eũ. barbara inflacistui¬
ticia. Quare non et nobis porrrigis pa¬
nem nitidũ. quem et patri nr̃o saba.
dabas. et ppło ad buc dare in eccłia
non desistis: Quib ille responde¬
bat. Si uultis ablui fonte illo saluta¬
ri quo pat̾ ur̃ ablutus est: potestis
etiam panis sc̃i. cui ille participa¬
bat esse participes. Sin autem laua¬
chrũ uice contempnitis: nullatenꝰ
ualetis panem uite ꝑciꝑe. At illi.
Dolumus inquiunt fontem illum
intrare: quia nec opus illo nos habe¬
re nouimus. s tam̃ pane illo refici uo¬
lumus. Cũq diligent̾ ac sepe ab illo
essent ad moniti. nequaquã ita fieri
posse. ut absq purgatione sacro sc̃a qͥs
oblationis sacro sc̃e communicaret: ad
ultunũ furore cõmoti aiebant. Si nos
ius assentire nobis intam facili causa
quã petimus: non poti̾s iam in nr̃a
ꝓuintia demorari. Et expulerunt eũ:
ac de suo regno cũ suis abire iussert.

Expanded text:
charistiam populo dare, dicebant, ut vulcharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum, quem et patri nostro Sabadabas, et populo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, petiam panis sancti, cujus ille participabat, esse participes; sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia illo nec opus nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam ita fieri posse, ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i reciꝑe noluerat. s et fornicatione
pollutus est cali qualem nec inter
gentes auditam apls testatur. ita ut
uxorem patris haberet. Quo utroq
scelere. occasionem dedit ad priorem
uomitũ reu̾tendi. his qui sub imꝑio
sui parentis uel fauoie uel timore
regio. fidei et castimonie iura susceꝑant.
nec suꝑna flagella districtionis ꝑfido
regi castigando et corrigendo defuere.
Dam crebra nĩtis uesania. et sp̃c um
mundi inuasione p̃mebat᷑. Auxit aũt
ꝓcellã huiuscemodi ꝑturbationis: etiã
mors sabrecti regis orientaliũ saxo¬
nũ. Qui ubi regna ꝑhennua petens.
tres suos filios qui pagani ꝑduraue¬
rant regni temꝑalis heredes reliqͥd.
ceperunt illi mox idolatrie quam
uiuente eo aliquantulũ int̾mississe
iudebant᷑ palam seruire: subiectisq
pplĩs idola colendi libam dare licen¬
tiam. Cũq uiderent pontificẽ cele¬
bratis in eccłia missarũ sollemniis eu¬

Expanded text:
Christi recipere noluerat, sed et fornicatione Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., vel corrigendo defuere: nam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione premebatur. Auxit autl., hujusmodi perturbationis, etiam mors Sabercti regis Orientalium Saxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eu
Abbreviated transcription (Latin):
.xxͣ. et unũ annũ accepte fidei: atq in
porticu sc̃i martini. intro ecclesiã bea¬
toꝵ apłoꝵ petri et pauli sepultus. ubi
et brecte regina condita est. Qui inc̾
cetera bona que genti sue consulen¬
do conferebat. etiam decreta illi uidi¬
cioꝵ uixta exempla romanoꝵ cũ con¬
silio sapientiũ constituit. que conscͥp¬
ta angloꝵ sermone hactenus habent᷑.
et obseruabant᷑ ab ea. In quib primit᷑
posuit. qualit̾ id emendare deberet. qͥ
aliquid rerũ uel ecclie. uel ep̃i. uel
reliquoꝵ ordinũ. furta auferret: uo¬
lens scilicet tuitionẽ eis quos et quoꝵ
doctrinam susceꝑat. prestare. Erat autẽ
oisc. aquo reges cantuarioꝵ solent ois¬
cugas cognominari. cuius pat̾ hengist.
qui cũ filio suo oise inuitatus auur
ut supra retulimus. At uͦ post mortẽ
edilbercti cũ filius eiꝰ eadbaldus reg¬
ni gubernacla suscepisset: magno te¬
nellis ibi ad huc eccl̃ie crem̃tis decri¬
mento fuit. Siquidem non solũ fidem

Expanded text:
 et unum annos acceptae fidei, atque in porticu sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vel Ecclesiae, vel episcopi, vel reliquorum ordinum furto auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem Oisc, a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vurut supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
annis glosissime cenuerat.: et̾na celestis
regni gaudia subũt. Q tertius qͥdem
inregib gentis angloꝵ cunctis austra¬
lib eoꝵ ꝓuintiis que umbri fluuio. et
contiguis ei t̾munus sequestrant᷑ aborien¬
talib imꝑauit: s primus omniũ celi
regna conscendit. Nam primus impe¬
rium huuismodi alli rex australim
saxonum. scd̃s celin rex occidentaliũ
saxonũ. qui lingua ipsoꝵ ceaulin uo¬
cabatur. Tercius ut dixi edilberet rex
cantuarioꝵ. quartus redualdus rex
orientaliũ angloꝵ. qui etiam uiuente
edilbercto idem sue genti ducatũ p̃be¬
bat obtinuit. Quincus eduin rex nor¬
danhymbroꝵ gentis. id est eiusqͤ adborea¬
lem umbre fluminis plagam in habitat.
maiore potentia cunctis qui brittanni¬
ossualdus. et ipse nordanhymbroꝵ rex
xp̃ianissimus. isdẽ finib regnũ tenu¬
cohercens: pictoꝵ quoq atq scoctoꝵ
gentes. que septentrionales bͥtannie¬
fines tenent. maxuna exparte ꝑdo¬
muit. ac tributarias fecit. S hec post

Expanded text:
annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis plagam inhabitat, majore potentia cunctis qui BrittaniOsuald et ipse Nordanhymbrorum rex Christianissimus, hisdem finibus regnum tenucoercens, Pictorum quoque atque Scottorum gentes, quae septefines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit; oct
Abbreviated transcription (Latin):
omnem terram exisse sonũ eoꝵ. et infi
ꝑlatorem p̾sentiũ frat̾nitati tue benig¬
nitatis studus inuitati direximus: qd̃
uidelicet tantũ in sacro scĩs celebran¬
dis misterus. utendi licentiam imꝑa¬
uunꝰ. Concedentes etiam tibi ordina¬
euangłm plurimoꝵ annuntiatione.
in om̃ib gentib que necdũ conu̾se sunt
dilatetur. Studeat gͦ tua frat̾nitas. hoc
qd̾ sedis aplice humanitate ꝑceꝑit. inte¬
merata mentis sinceritate seruare: in¬
tendens cuius rer similitudine tã preci¬
puum indum̃tum bumeris tus baiu¬
landum susceꝑis. talemq te dño implo¬
rata clem̃tia exhibendũ stude: ut indul
ti muneris p̃mia. ñ cũ reatitudine. s cũ
commodis animarũ ante tribunal sũ¬
mi et uenturi iudicis rep̃sentes. Deus
te incolum̃ custodiat dilectissime frat̃.¬

Expanded text:
omnem terram exisse sonum eorum, et in omnem terram exisse sonum eorum, et in per latorem praesentium fraternitati tuae, benignitatis studiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tibi ordinaEvangelium plurimorum adnunciatione, in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementiti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumen custodiat, dilectissime frat