comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Si płes telamñ adu¬
instrauint ⁊ ẽs soluento sinry
trum qr nalle ꝑtes anmmis¬
toĩs inuemintur eleopõi lecus
erit anut enstem pecc̃e deoto¬
res excipe delebunt pieu socista¬
sine dubio cͦeti ñ eciripci fui
pnum insolidum dechitm q̃
beat S cum pona qnisqꝯ
tũatia pumatur ꝙ fronte pote¬
rit hoc desiterali
rerum aministratõeni retimier̃t
nominum pafnorum picului
q̃ pꝰt pub̾tateilladolescentisi¬
donea suant pr̃are cogendi nõ
ert. cum actõem infẽfre non po¬
tuert. ¶Curator aprẽ testõ
datusmn pubis negotus se per
re tutorib alii datis piełm futy¬
ritpr̃is ille̾ qui pa nicħ gessit iõ
pr̃abit q̃se innegotiis inpube¬
ris ñ uire tutordatusẜ. patris
uolũtatem inmiscint errore ꝓp¬
totutorem ap̃toreostitins sul¬
tius peter ietorte sire ceptam
deseruent. fraudis uł culre cã
ꝯdẽpnetur. nõ iꝰdẽ ẜuatut. siqs
ultro negm̃ alienum gesẜit cũ
sat̾ habu̾ndeq suffitiat uł in

Expanded text:
telam non administraverint et omnes solvendo sint, utrum, quia nullae partes administrationis inveniuntur, electioni locus erit an ut eiusdem pecuniae debitores excipere debebunt periculi societasine dubio ceteri, nec inique, cum mnum in solidum debeat. sed cum propria cuiusque contumacia puniatur, qua fronte poterit hoc desiderari?rerum administrationem retinuerunt, nominum paternorum periculum, quae post pubertatem adulescentis idonea fuerunt, praestare cogendi non erunt, cum actionem inferre non potuerunt. Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per re tutoribus aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit. Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris voluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deseruerit, fraudis vel culpae causa condemnetur. non idem servatur, si quis ultro negotium alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiat vel in
Abbreviated transcription (Latin):
Apud aristonem ita scͥp¬
tũ ẽ. qd culpa tutoris pupillxᷤ
exhrditate desiit possidẽ. enise¬
stimatio inpetitõc hrditatis sm̃
uua dubitatõ fie̾r debebitata.
si pupillo delꝰ roitate cautũ sit.
subienitsi tutor soluẽdo nõ ẽ
pupilli an detintũ tͣutõis ẽẽ de¬
reᷤforinto cañ interiss. simirata¬

Expanded text:
Apud Aristonem ita scriptum est: quod culpa tutoris pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione fieri debebit ita, si pupillo de hereditate cautum sit: subierit. sed si tutor solvendo non est, pupilli an detrimentum petitoris esse deres fortuito casu interisset, similit
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Emilius dextramagis¬
tratus sntprdatis tutorib ce̾¬
sauãt mexigenda satisdatione
qd̾ cum magrãtus cẽt. tutores
dediss satisdãtrẽmnon exeg¬

Expanded text:
Aemilius Dexter magistratus sui tempore datis tutoribus cessaverat in exigenda satisdatione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdationem non exeg
Abbreviated transcription (Latin):
instituto. filie exhrdateduomi¬
lia nũmorum aureorũ legaũ.
eosdemq tutores utrisq d̾dit.
qitum est an exeodie quodu¬
omilia potuerũt asba br̃dita
glexeruntuẜarum noĩe pupi¬
lle tutele niditio teneãtur. i.
teneri. ¶Quesitum ẽ aniisu¬
re pupillaris peccinẽ qͣs tuto¬
res debuer̃t: cum ad curatores
statu uid̾etur.ut pupilla ab hr¬
ditate pat̾na abstinẽt. unus ex
tutorib cum płisq eͥditorib
ita deciditut c̾ta crediti portõe
ꝯtẽti eẽnt accipent q id̃ curato¬
res iam uiri potẽti accep̃ti. cum
płisq cͥditorib deciderant.que¬
situm est. ansialiꝗs tutorum
cditor patris pupille solidam
pecunam expensam sibi pupil¬
le cum uẜis fecerit reuocan a ca¬
torib pupille ad portões eas po¬

Expanded text:
instituto filiae exheredatae duo miinstituto filiae exheredatae duo milia nummorum aureorum legavit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a substantia glexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iudicio teneantur. respondit teneri. Quaesitum est, an usurae pupillaris pecuniae, quas tutores debuerunt, cum ad curatorem statu videretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatores iam viripotenti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, revocari a curatoribus pupillae ad portiones eas po
Abbreviated transcription (Latin):
triphonius ꝙ lucrum facere
extutela ñ d. exduob tutori¬
b pupilli alt̾o defuncto adh¬
huc inpub̾e pupillo qm sup¬
erat exꝑsona pupilli sin iudi¬
ce accepto ꝯsecutus ẽ. cum n¬
suris quãtum extutela adtu¬
ẽ iuditio tutele quo expͥitu
pubes fẽs utrum enus tm̃ por¬
toĩs que abunitio qdem extu¬
tele rõẽ puenerat ad defũctu
ꝯ tutoremusure ueniãt an q̃
eius summe q̃ exsortis usuris
pupilsoᷤ aucta post mortẽ eius
ad suꝑstitem. eq̃ cum sorte tr̃a¬
lata sitant transferri debint.
s oĩum pecumarum usuras
rõnib pupilli prandum. qd̾
bona fide ꝑcepissant ꝑcipe po¬
tuiss s si fenondare cum po¬
tiniss neglexiss cum id qd̃ ab
alio debitore noĩe usurarum
cum sorte datur ei ꝗ accip̃ tots̃
sortis uice fimgitim. uł fũgi
tum indebatur. cessauerũt mã¬
ministratõe tutele ⁊ ap̃side tu
isutrum exaptis tabuł an ex
nullum añcedentis tpr̃is pier¬
lum ꝑtinẽ. ¶Pupillo hrde

Expanded text:
Tryphoninus: quia lucrum facere ex tutela non debet. Ex duobus tutoribus pupilli altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tuiudicio tutelae, quo experitur pubes factus, utrum eius tantum portionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione pervenerat ad defunctum contutorem, usurae veniant, an etiam eius summae, quae ex sortis usuris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. sset, omnium pecuniarum usuras rationibus pupilli, praestandum, quod bona fide percepisset aut percipere potuisset, sed, faenori dare cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis uice fungitur uel fungi tum uidebatur, cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutis utrum ex apertis tabulis, an ex nullum antecedentis temporis periculum pertinere. Pupillo herede
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ꝓñcia it nõ recepat. fũ¬
dum emãt pupiliusan t̾uem¬
sta ꝓmntiata.fundus ei ab¬
latus est. qiͣtum ẽ an tutele n¬
ditio p̃tium fundi pupillus
ꝯseꝗatutorib possit.iꝵ. si sciẽ¬

Expanded text:
is qui pronuntiaverat non receperat, fundum emerat pupillus intervensta pronuntiata fundus ei ablatus est: quaesitum est, an tutelae iudicio pretium fundi pupillus consequi a tutoribus possit. re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiumꝰ ᷤ ronib pupilliaccep:¬
to tulit. exhis aliqͣnata s̃. defrẽ¬
totutore. hr̃s enis eãdem trite¬
lam ammistraũ. ⁊ aĩalia anniꝰ
płimis possedit. qitum ẽ. an cr̃
is cuius tutela amminstrata
tur. pupillum ea uẽdicare nõ
bitorum incẽdio exustis cu.
exinuẽtario ꝯtutores ꝯuemiẽ
eos poss ad soluẽdam pecc̾an̾
aut notatõem fatiẽdam cogẽ
cum id circa priores debitores
ꝓpeundem caum fecissẽt. id o¬
misissẽt circa debitores pupil¬

Expanded text:
tionibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administravit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata tur pupillum ea vindicare non bitorum incendio exustis cum ex inventario tutores convenire eos possent ad solvendam pecuniam aut novationem faciendam cogere, cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitores pupil
Abbreviated transcription (Latin):
fecisseque ꝓhibent pecunia
pupillaremimisus suos õuer¬
tere qͣitum ẽ an eius peciie
qͣtutor usus ẽ post fintam qͦ¬
q tutelamandiem nditii ac¬
ri. q intutele niditio ꝯponat᷑¬
¶pauł. i. ꝓpea que p̾t pub̾tatẽ
milla necc̃itate cogente. s ex
uolũtate sua tutor ãminista¬
uit.fidenissorem ꝗsaluaz rem
soluit. pꝰa cum adebitorib pa¬
ternis quorumnoĩa librorõ¬
num ñ merãt. exigẽ uellet pr¬
pillius plate sunt ab bis apo¬
thece tutoris qͣitum ẽ utrum¬

Expanded text:
fecisse, quae prohibent pecuniam pupillarem in usus suos convertere. Quaesitum est, an eius pecuniae, qua tutor usus est, post finitam quoque tutelam in diem iudicii acri, quae in tutelae iudicio copter ea, quae post pubertatem nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem soluit: postea ‹cum› a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus, ‹prolatae› sunt ab his apochae tutoris: quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
iaininstratõe tutele̾iso¬
lidum uniu̾si tenẽtimplane si
pecc̃a mimiata pupilli int̾ eos
distributa ẽ non imaiore sũ¬
mam ꝗsq eorum q̃m accepitte¬
neturs ⁊ ip̃i rutores rẽpupit¬
li furati sunt. indeamus an ea &¬
tõe que ꝓponitur ex lege.xii. tͣa¬

Expanded text:
inistratione tutelae et in solidum universi tenentur. plane si pecunia numerata pupilli inter eos distributa est, non in maiorem summam quisque eorum quam accepit tenetur. Sed si ipsi tutores rem pupilli furati sunt, videamus, an ea actione, quae proponitur ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
rinanannaria ẽstimabͦunt
ro an ꝯtẽti ẽẽ debeant tutores.
Tutores dati adres italicasan¬
strã rome repierunt debitoꝵ¬
ubicumq petitum fui̾t solua¬
tur. q̃ro cum n debitores inita¬
actioadytase rei tutores ꝑtine
corumne instrõrum ignoran¬
tiaꝯtͣctus ad eos ad qͦuos ãmi¬
instratio ꝑtinet lateret. ¶Ama¬
se tutorem eẽ. distraxit bõa ma¬
terna ⁊ pat̾ria pupillorumade
cessit non soluedo qran pupil¬
lus res possit uẽdicare.i. sima¬
nenͣt res puꝑilli. uendicari ab
eoͦ posse. ¶ ꝑfectus legionis
ita testõ cauit. uolout sit mar¬
bitrio tutorum filii meri si
uoli̾t huius sumnie untias
inferre usurarũnourita ne mi¬
nmmi dispargãtur. q̃ro si appa¬
ruerit pecc̃a fene̾rata atutorib
inditio tutele untias usuras.
statõem.n pupilli noĩe ĩfemiᷤ
recdisset. io pranr qd̾ testatõ
uolinss. ¶Lutius titiꝰ mu
tuam pecuniam atut᷑ore accep̃.
dedit. post triennium ia uri¬
Bib is quorum tutelaa arpi p̃aã¬

Expanded text:
Ianuaria aestimabunt": quaero, an contenti esse debeant tutores aTutores dati ad res Italicas instrumenta Romae reppererunt debitoubicumque petitum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Itaexactio ad Italicae rei tutores pertineorum, ne instrumentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret.A mase tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse. Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tutorum filii mei, si uoluerint, huius summae uncias inferre usurarum nomine ita, ne nummi dispargantur'; quaero, si apparuerit pecunia faenerata a tutoribus, iudicio tutelae uncias usuras aaestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset. Luciutuam pecuniam a tutore accepit ori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela admin
Abbreviated transcription (Latin):
pillo ⁊ alt exhis defunctus fu¬
issin locum enis petẽte mr̃e.
exp̃sidis ꝓuintie p̃cepͣto ama¬
grãtib. alius tutor datus ẽst.
aquo magrãtus satis exegert
rem saluam fore.tutor testõ
datus pꝰa datum suspectum fe
pea ꝑte ꝯueniri oꝑtere ꝓ qua
aut portõe. prius eos ꝯueniri.
debe qui ꝓeo se obligauerũt.x
magrãtus ꝗeum dedet tucsi
solidum pupillus ꝯseq nõ po¬
tiñt deoffitio stutoris q̃rend̾
an suspectom facẽ debuerat.p̾¬
postulasse dicatur. ał ꝗdem ẽ
prius ad eos reu̾ti pupillus
pot̃.quam os tutores excussi
fum̾nt. Inꝓpoĩtocum imus a
magr̃atib datus ꝓponeretur.
ñ est insum prius collegam
midias tutores dati eent.
ut ip̃o uĩre libentur.non q̃ do¬
trãsigere. nõ eum ꝗ minus tr¬
ton solint apupillo mreliqr̃

Expanded text:
efunctus fuisset, in locum eius petente matre ex praesidis provinciae praecepto a magistratibus alius tutor datus est, a quo magistratus satis exegerunt rem salvam fore: tutor testamento datus postea datum suspectum fecarte conveniri oportere, pro qua autem portione prius eos conveniri debere, qui pro eo se obligaverunt vel magistratus qui eum dederunt: tunc si solidum pupillus consequi non potuerit, de officio contutoris quaerendum, an suspectum facere debuerit, prpostulasse dicatur. alias quideprius ad eos reverti pupillus potest, quam omnes tutores excussi fuerint: in proposito cum unus a magistratibus datus proponeretur, non est visum prius collegam midias tutores dati essentut ipso iure liberentur, non etiam dotransigere: et ideo eum, qui minus tutori s
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝓmisqͣro an succurredum sit.
ei. cum pa ere alieno emergẽte
credẽt roẽm pupillarem sufficẽ.
ꝓmisit. p̃terea ⁊ illud hic pot̾ teͣ
egssus sponte se obligauit. nõ
puto ei ap̃tore subuenir deb̾e.
nõ magis qͣm si c̾ditori puelle
pecumam sodatũ spopoͣndis¬
s.si et is dequo tͣctamus siñ do¬
Nãdi animo s negotii gerẽdi
dos siuemaneat nom̃. qr potes
ficẽ ut ei accepto feratur. qd si
mułr suum curatorem adĩpłe

Expanded text:
t: quaero, an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno emergente crederet rationem pupillarem sufficere, promisit. praeterea et illud hic potest tregressus sponte se obligaverit, non puto ei a praetore subveniri debere, non magis quam si creditori puellae pecuniam se daturum spopondisset: sed is de quo tractamus si non donandi animo, sed negotii gerendi dos siue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimple
Abbreviated transcription (Latin):
exqͥb ꝗda cum reliqua tra her¬
stratõis eẽ desierunt.p̾a puipil¬
lus hr̃s sempmi ꝗ abstentus
eratabimpatore inpetrauit.
ut bona patna ei restituentur.
q̃ro an exhoms eorum q idõe
suntn dẽpintati pupilli pro¬
spici debeat. cum indunduu
incuratoes bõrum actoes decer¬

Expanded text:
quidam, cum reliqua trahestrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex bonis eorum, qui idonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat, cum individuumin curatores bonorum actiones decer
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sroͣinstitũtus qñ huit
ubstitutum prriqͣm bãdita¬
lem adiret q̃ui in pubi restitue
debiit. inta decessit. cum hr̃oi¬
tas mitalia eẽt senptus aũt br̃s
piuntialium rerum culpenore

Expanded text:
institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, vita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres provincialium rerum culpae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ alt̾ĩus offiti qrelam habuit.¬
¶Tutor qui tutoris itoncum br¬
dem ꝯuemre pupill nomine
noluit cã pmsncis substi¬
tintur uͣt isqui ñ idonͣeum tu¬
tele tp̃r suspectum face̾ suꝑse¬
derit. ¶Tutele noitimio
differrinon dptet. qr fris ⁊ co¬
hrdis inpub̾is idem tutelam
substineat. ¶Qd̃ depeculio
ẜu actoris q̃m adolescens pͦt¬
qͣm res suas administrare cẽp̃
manummisit ⁊retinint aut reti¬
sẽ potint mrõe redelenda cura¬
tori ꝑidicem accepto fertur.
raporem dedͣit.decto p̃toris nõ
sccũto. si nicħ curator datus ad¬
ministret.piculo ꝯ tuãcie ł ne¬
gligẽtie non astringetur. na
prunlegnͣm militum adalie¬
nam iniuriam porrigiñ opti.
nec maliis circa supp̃mamuo¬
luntatem inp̃itie uenia datir.
qͣm in bonis militimi. filii ueo
unum q̃soluẽdo non fint. roez
actus suiuetiutredłe.qm̃ enis¬
lib̾atio ꝙ extutela ꝑcepit. aũ do
loꝯxit. non ẽ relicta ꝯtutores
ꝗsuspectum facere neglexerũt.

Expanded text:
 alterius officii querellam habuit.Tutor, qui tutoris idoneum heredem conuenire pupilli nomine noluit, damni uicarius substituitur, ut is, qui non idoneum tutelae tempore suspectum facere supersedit.Tutelae iudicium ideo differri non oportet, quod fratris et coheredis impuberis idem tutelam sustineat.Quod de peculio serui actoris, quem adulescens postquam res suas administrare coepit manumisit, ‹ret›inuit aut retinere potuit, in ratione reddenda curatori per iudicem accepto feretur.ratorem dedit. decreto praetoris non secuto si nihil curator datus administret, periculo contumaciae vel neglegentiae non adstringetur: nam privilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam voluntatem imperitiae venia datur quam in bonis militum, filii veunum qui soluendo non fuit, rationem actus sui uetuit reddereliberatio, quod ex tutela percepit aut dolo contraxit, non est relicta, contutores, qui suspectum facere neglexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
la ñ puenit ad eos ꝗse negotiiᷤ¬
crcitra subscitutõis ordinem e¬
quałr om̃ium piculũ spectat.
Tutores pube pupillos stite¬
tolitem appellatõis inesuata
iussu ꝯsulum obnotitiam rei
ꝑfecerunt. cum indicatũ pseq
non potiñt piculo culpe nõ sy¬
bitumt᷑. ¶ ab eo ꝗ restitõis ar¬
xilio ñ uinatir qd culpe tuto

Expanded text:
negotiicitra substitutionis ordinem aequaliter omnium periculum spectat. Tutores pubere pupillo constituto litem appellationis inchoatam iussu consulum ob notitiam rei perfecerunt: cum iudicatum persequi non potuerunt, periculo culpae non subiciuntur. Ab eo, qui restitutionis auxil
Abbreviated transcription (Latin):
Est ab eo qui ius iudẽt btlente¬
lam gerẽ si cessat ex quoitdꝰst.
indepnem pupillum pr̃arede¬
rehitnon ex quo tator ẽecep̃.¬
UI. Gua tutor negũ pups¬
l gessit.q̃ muis iimillare aułs¬
tor pupillofiñt qnͦ dutele nei¬
tio tr̃iatur. dubitari nõopiet.
pupilli ꝯpõirum ẽẽut mehil
gerere necc̃e sitan quo tutoris
auctas int̃poni debeit. ¶ Ex
duob tutorib. si cum alt̾o acͣ¬
tumꝰ fiñ̾t alter non ub̾abĩtur.

Expanded text:
est ab eo, qui ius iubendi habet, tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem pupillum praestare debebit, non ex quo tutor esseum Qui tutor negotia pupilli gessit, quamvis in nulla re auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitari non oportepupilli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi debeat? Ex duobus tutoribus si cum altero actum fuerit, alter non liberabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
utius titius gaĩy
serum filium. fam̃. testõ fitio
sno tutorem dedit. ganis seuiᷤ
sciẽte ⁊ ꝯsentiete patre. tutelam
ãministrauit. q̃ro an defuẽto.
gno seio actio tutele aduersus
Ipatrem eius ⁊ inqntumn ꝯpetat

Expanded text:
ucius Titius Gaium Seium filium familias testamento filio suo tutorem dedit: Gaius Seius sciente et consentiente patre tutelam administravit: quaero, an defuncto Gaio Seio actio tutelae adversus patrem eius et in quantum competat.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Situtor ꝯdempn̾au̾it.
smue ipe ꝯdempnatris e pupis
to inpupillum potius actõ
iudicati datur. ⁊ maxie si nõse
tiãm auctor ei eẽ ad accipiẽdũ
iuditium ⁊ hoc q̃ diuus pius
repsit. ⁊ exiñ multis ixptis de¬
claratum ẽ. inpupillum dan¬
dam actoem indicatusepͥtuto¬
re ꝯdẽpnaro msi abstineatin¬
tẽnec intutoremnec inpupil¬
luni nec pignora tutoris capi¬
si sat̃dedit tutor mox abstiny¬
it pupillus. fidenssorib quo¬
que esus deł̾e subueniri s ⁊ si
pupillus ñ abstimnit. qͥmad¬
modum̃ ipiita  ⁊ fideiussorib.

Expanded text:
.Si tutor condemnauit siue ipse condemnatus est, pupillo et in pupillum potius actio iudicati datur et maxime, si non se tiam auctor ei esse ad accipiendum iudicium. et hoc etiam divus Pius rescripsit et exinde multis rescriptis declaratum est in pupillum dandam actionem iudicati semper tutore condemnato, nisi abstineatim nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capisi satisdedit tutor, mox abstinuit pupillus, fideiussoribus quoque eius debere subveniri: sed et si pupillus non abstinuit, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
met salubreosibum inr̃ĩs ad¬
mitr̃e.tam ⁊ ñ rͣ libãtio tutoris.
n uoluntas patris ant intces¬
sio mr̃is tutoris offitium ĩ srit¬
gatus ad eo aut l tutorib pa¬
tris p̃ceptum negligẽ. ut si pat̾
caueret. neꝗd rei sue distrahec.
uł ne macipĩa distrahantur ł
ne uestis uel ne domnusł ne ali¬
c res ꝑicło subiecte. tñ liceat eiꝰᷤ
ꝯtempnẽ hãc patris uolunta¬
tem. ¶ Ex quo innotit tu¬
tor sẽ tutoremeẽ. scire d picł¬

Expanded text:
et salubre consilium matris admittere, tametsi neque liberatio tutoris neque voluntas patris aut intercessio matris tutoris officium infringat. Vsque adeo autem licet tutoribus patris praeceptum neglegere, ut, si pater caverit, ne quid rei uel ne mancipia distrahantur uel ne uestis uel ne domus uel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris uoluntatem.Ex quo innotuit tutor‹i› se tutorem esse, scire d
Abbreviated transcription (Latin):
ec̾tõ p̃toris actor cõ¬
stitui ꝑicło tutoris sol quo ĩtõ¬
qraut di ffusa negã sint aũ di¬
gnitas.uł etas.aut ualitudote¬
toris ro postulet si tñ nõ dum
fari pupillus pot̾. ut ꝓcurato¬
rem facere possit. aut ab sẽs fit.
tc̃ actor necc̃iosstituendũ est.
Si duob simultutela gerera
pmissa ẽ. uel aparẽte uł aꝯtuto¬

Expanded text:
eto praetoris actor constitui periculo tutoris solet, quotiensque aut diffusa negotia sint aut dignitas vel aetas aut valetudo tutoris id postulet: si tamen nondum fari pupillus potest, ut procuratorem facere possit, aut absens sit, tunc actor necessario constituendus est. Si duobus simul tutela gerenda permissa est vel a parente
Abbreviated transcription (Latin):
¶Situtorpupillum sur̃
iditio tñatur. ⁊ mag̃ puto syf¬
ficẽ tutele iuditium. qiͣ cõne¬
xumsit hoc tutele offitium. ꝙ̃¬
uis post pub̾tatem admittat᷑¬
cãm instrã ptinentia fider ac
uerecũdie curat᷑orum ꝯuenit.
ut ꝯnlio suoceptã litem ꝑfiti¬
ãt. si igĩtur cessent in his que
ꝯstituta s̃ fatiendismag̃ pu¬

Expanded text:
t.Si tutor pupillum suum t.Si tutor pupillum suum iudicio teneatur? et magis puto sufficere tutelae iudicium, quasi conexum sit hoc tutelae officio, quamuis post pubertatem admittatucausam instrumenta pertinentia, fidei ac verecundiae curatorum convenit, ut consilio suo coeptam litem perficiant. si igitur cessent in his quae constituta sunt faciendis, magis pu
Abbreviated transcription (Latin):
marum. sẽsi ea summa cora
dia. colligi possitut ꝯpari agẽ
possit.si tam̃ exiguam ẽẽ tutelã
facile ꝓbatur. ut exnummno re¬
fecto predium puerorum ꝯpa¬
ri ñ possit. depõitio cessat q̃ergo
tutele q̃ntitas depoitoemindri¬
cat indeamus ⁊ cum cã deponis
exprimatur. ut p̃clia pupillis
ꝯparẽtur. manifestum ẽait ad
lit non pot̾.cum facilius cã co¬
gnata ꝑsingłos possit exanĩa¬
rinec tam̃ auferenda facultas
ẽ q⁊̃ minores summas in t̾clum¬
depomi postulare. si sũspecti tuͬto¬
res cẽ uideat᷑. ¶ gessisse aũt nr̃¬
tutor ꝗcquid omnino ppłare
adtingit ⁊̃ simodicum. cessãt¬
q̃ ꝑtes ebrum qui solẽt cessan
specti postulatio succeditꝙ si
qs tutelammandauit geren¬
damlgestaq fĩt abeo cuimã¬
darum ẽlocus erit tutele ncto
ꝙsi non aͣccesntis cuimanda¬
tumẽ. utili acͤtõe ꝯuenit. ¶ de¬
bitõr patris qͣii tutelam ami¬
instraũ filie tutele inditio tẽ¬
nebitur q̃ obid qd̾ patri debͥn¬

Expanded text:
 si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esse tutelam facile probatur, ut ex nummo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, videamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad liter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdumdeponi postulare, si suspecti tutores esse videantur. Gessisse autqui quid omnino pupillare attigit etiamsi modicum, cessantque partes eorum, qui solent cessantsuspecti postulatio succedit.Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit tutelae actiquod si non accessit is cui mandatum est, utili actione conuenitur.Debitor patris, qui tutelam administrauit filii, tutelae iudicio tenebitur etiam ob id quod patri debui
Abbreviated transcription (Latin):
tua peccuma potuit obligae
sibi mutuam ꝓscribeñdo. ¶Cõ¬
stat eũ qui ad augmentum
datur ut puta ad hona mat̾na
aliud augum̃tum aministra
suspectum facẽ priorem tutce
suꝑseditluł satis ab eo exige̾.
leat adaugum̃tum dari cura¬
torq̃ res non fac̾ut ip̃a augu¬
m̃ta non ꝑtineant ad curam
priorum ad quos om̃is utilitaᷤᷤ
pupillorum debet ꝑtine srue
igitur datus ecomimicatun¬

Expanded text:
tua pecunia poterit obligare sibi mutuam proscribendo. Constat eum, qui ad augmentum datur, ut puta ad bona materna aliud augmentum, administrare suspectum facere priorem tutorem supersedit vel satis ab eo exigere,leat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas pupillorum debet pertinere. sive igitur datus est, communicatu
Abbreviated transcription (Latin):
actõem pupillo dãdam s ⁊ si¬
n ab sens pup̃illis sit. optet
tutorem suo ñoĩe stipuiari e¬
qua q̃m ambigeoum ẽ.si pat̾
fam̃. eum ꝑ quo firenissit tu¬
torem dederit filiosuo offitio
tutoris ꝯuenitur cu dies
pecc̃e preterient. cͥditor debi¬
tum soluat. ⁊ iõ cessante eo.si
pupillus sue tutele fem̃ solre¬
rit excã fidenissoria. nõ solum
mãdati. s q̃ tutele fcm̃ a gere
potit hec ei mputatur cur ꝑse

Expanded text:
actionem pupillo dandam. sed et si absens sit pupillus, oportere tutorem suo nomine stipulari nequaquam ambigendum est. Si pater familias eum, pro quo fideiussit, tutorem dederit filio suo, officio tutoris convenit, ut, cum dies pecuniae praeterierit, creditori debitum solvat: et ideo cessante eo si pupillus suae tutelae factus solverit ex causa fideiussoria, non solum mandati, sed etiam tutelae agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
uite.uł frugi uidebatur. demnde
pa idem cep̾male ꝯu̾sari igño¬
rante testatore. uł si ꝯtemplatõe
facultatum eius res ei ꝯmissa ẽ.
ꝗb p̾a exutus ẽ. nam ⁊ si umumo
pat̾ dederit tutorem.ñ mimiq̃m
ei adiungũtur cͥuratores. nan
duosꝗs lib̾tos suos tutores re¬
diss unum rerum italicarum.
alium rerum affricanarũ.cura¬
tores eis adiungẽdos nec parris
secuti s̃ uoluntatem ꝙ inturo¬
rib scriptum ẽ ⁊icuratorib
erit obẜuãdum quos ꝓat̾ testõ

Expanded text:
 frugi videbatur, deinde postea idem coepit male conversari ignorante testatore, vel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exutus est. Nam et si unum pater dederit tutorem, nonnumquam ei adiunguntur curatores: nam duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt voluntatem. Quod in tutoribus scriptum est, et in curatoribus erit observandum, quos pater testamento
Abbreviated transcription (Latin):
dehis ques parẽs destinauit te¬
res declaraint qͣm uelit tutelã
ãmiinstrare.ille solus admini¬
stret. cet̾iigitur tutores ñ ãmi¬
nistrabũt. s erunt hii quos uul¬
go honoraries appellamus nec
uidebãt. suspectum eum ñ fecer̃.
assidue igitur ⁊ rõẽm ab eo exigͣe
eos oꝑtet asollicite curare q̃liter
ꝯu̾setur ⁊ si pecuniasit. q̃ deponi
possit cneut deponatur ad p̃¬
sibi qui putãt honor arios tuto
atti non num qm ad ħ recedet.
ut putasi ꝑat̾ minus ꝓpẽsos si¬
lio hor fec. forteminĩ xx. In.¬

Expanded text:
de his, quos parens destinauit terens declarauit, quem uelit tutelam administrare, ille solus administret. Ceteri igitur tutores non administrabunt, sed erunt hi, quos uulgo honorarios appellamus. necvidebant, suspectum eum non fecerunt. adsidue igitur et rationem ab eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conversetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ad prsibi, qui putant honorarios tutorattamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit, forte minor vigin
Abbreviated transcription (Latin):
adiuomarco ꝯstitutum ẽ. ut
ꝗscit se tutorem datum nec ex¬
cusatoẽm si q̃m h̃t allegatan¬
tra tpr̃a prestitͥuta suo piculo
cess. ¶Suffic̃tutorib ad
plenam defensioem. suie ipsi
niditium suscipiãt.siue pu¬
pilli ipĩs auctorib nec cogen
di sunt tutores cͥauẽ ut defen¬
sores solent. licẽtia igitur ent.
utrum malit ip̃i susciꝑe nidi¬
tium an pupillum exibe ut
ip̃ĩs auctorib inditiu susci¬
torum licẽtia erit agentib.ł
ip̃m adultum p̃sentem inni¬
ditium uocare.ut ꝯsensu cura¬
rem agẽ ut ip̃e litem suscipiat.
Inabsentib aũt adultis om̃i¬
mõ ec̃ curatorem agend non¬

Expanded text:
divo Marco constitutum est, ut, qui scit se tutorem datum nec excusationem si quam habet allegat intra tempora praestituta, suo periculo cesset. Sufficit tutoribus ad plenam defensionem, sive ipsi iudicium suscipiant sive pupillus idi sunt tutores cavere, ut defensores solent. licentia igitur erit, utrum malint ipsi suscipere iudicium an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribus iudicium suscitorum licentia erit agentibus vel ipsum adultum praesentem in iudicium vocare, ut consensu curarem agere, ut ipse litem suscipiat. in absentibus autem adultis omnimodo contra curatorem agend
Abbreviated transcription (Latin):
quis gerẽ debeat. atram̃ id agit
facilius us cuem ⁊ actões exẽ¬
cet ⁊ ex cipãie ẜmultos tutelas¬
spargatur ¶Sinerit a testa¬
tore electus tutorant gerẽ nol¬
letranc is gerat cuimaior prir
rorum. tutelam decreuĩt. pretor
igitur inbebit. eos disocariant
sinon cobibunt aut coactinõ
deenent cã cogmta ise scatuet qͦ
tutelam geretplanesi ñ ssenti¬
ant tutores p̃tori. f uelint õs ge¬
rere.qr fidem non hãnt electo. ñ
patiuntur. succedaneos ẽẽ alieĩ
ꝑicłi dicẽdum est p̾torem pmi¬
tt̃e eis omñib gerere. it̃ si diui.¬
Di intse tutelam uelint tuto.¬
res audiendi s̃ ut distribuatur
inter ecs aministratio.¬

Expanded text:
beat, attamen id agit, facilius unus tutor et actiones exercet et excipit. Ne per multos tutelspargatur, si non erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tutorum tutelam decreverit: praetor igitur iubebit eos convocari aut, si non coibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret. Plane sant tutores praetori, sed uelint omnequia fidem non habeant electo nec patiuntur succedanei esse alieni periculi, dicendum est praetorem permittere eis omnibus gerere.Item si diuidi inter se tutelam uelint tutores, audiendi sunt, ut distribuatur inter eos administratio
Abbreviated transcription (Latin):
tribui nõ opret is quinũmos
inpubum uł ad olescentium.
uẜas exactas tutor uł curator
usib sins retiniñt. earum usy¬
ras agnoscẽ eos oꝑtet sane eĩ
pui refert. utrum sortẽ pupil¬
larem an usuras insuos usus
terpellaũnͣt. ut loco defimeti
curatorostituatur. ¶Situ

Expanded text:
tribui non oportet his, qui nummos impuberum vel adulescentium usuras exactas tutor vel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parvi refert, utrum sortem pupillarem an usuras in usus suos interpellaverint, ut loco defuncti curator constituatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ imi suras eum ꝯdẽpnandu
si suspectum face̾ suꝑsedit.⁊q
cogitur. ¶Sciẽdum ẽ tuto¬
rem ⁊̃ post offm̃ finitumusy¬
ta ẽ. dicẽdum est. ñ numq̃m
diem eͥdite pecimie expectan¬
dam. si forte tutor pec̃eãs c̾di¬
dit pupilli nõie. quarũ exi¬
gẽdarum dies ñ dumuennt.
sãne. ꝙ ad pecumas attimita
demum uerum ẽ.si potuit et
debuit cͥdere. cet̾um si ñ debu

Expanded text:
 in usuras eum condemnandum, si suspectum facere supersedit, et cogitur. Sciendum est tutorem et post officium finitum usuta est, dicendum est nonnumquam diem creditae pecuniae exspectandam, si forte tutor pecunias crediderit pupilli nomine, quarum exigendarum dies nondum venit. sane quod ad pecunias attinet, ita demum verum est, si potuit et debuit credere: ceterum si non d
Abbreviated transcription (Latin):
stum ẽ nam ⁊̃ furiosi curatori¬
b ne utilitates furiosi inpedi¬
antur. p̃toruni eorũ curatore
decͥnet. ratumq hebit ꝙ ꝑ erm¬
sine n dolo.m. gestum est.
tutelam gerat. illum ger̾e deb̾e
p̃tor putauitmĩtoq parentiᷤ
statur uoluntati. ꝗ utiq recte

Expanded text:
stum est: nam et in furiosi curatoribus, ne utilitates furiosi impediantur, praetor uni eorum curationem decernet ratumque habebit, quosine dolo malo gestum est. tutorum tutelam gerat, illum debere gerere praetor putauit, meritoque parentis statur uoluntati, qui utique recte
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt. inalieorum motuto
actis pupilli nomineuat ¶ q̃
time distractam uẽdicre ñ pot̃.
nam ⁊ inutile ẽ pupill.siãmini¬
cm̃te nẽc interest tutor soluẽdo
sins boms n õ bonestissime fuis
ꝯceptorib ñ quas minimas po¬
dignitate nataliumꝯstituet ã¬
Aumta ẜiuis lib̃tis quesñ num ꝙͣ¬

Expanded text:
gerunt, nulli eorum in contutorem actio pupilli nomine datur. Quae time distractam vindicare non potest: nam et inutile est pupillis, sicilicet emente. nec interest, tutor soluendo suis non honestissime fuissaeceptoribus, non quas minimas podignitate natalium constituet, alimenta seruis libertisque, nonnum
Abbreviated transcription (Latin):
hñs ⁊ exeo nepotem.in locuz filii
nepotem ad optauõ amboadiit¬
tẽtur plane si fin̾t emancipatus
nepos. nõ admittẽtur. qr pat̾ eu
p̃cedit. ¶Siquis post emãcipa¬
madoptõem dedĩt in locum filii.
equissimum ẽ ei pr̃are qd cunis
arrogato filio. Id circoq patri suo
adiungẽdus ẽ s ⁊ si emãcipatuᷤᷤ
hic nepos post adoptõem ꝓponat᷑
eqssimum erit.eum abstinerere¬
cep̃ enim locũ sunmaec d pat̾i fy¬
oadiũgi. ¶ Siemãcipatus filiꝰ
uxore nõ exuolũtate patris duct᷑a.
filium fuiit sortitus dem̃ nepospa¬
uelit uenire admittẽdus ẽ ad eã.
Non enim prescissioẽmisꝗ filiuꝰ
iustus ẽ efficitur nõ filius. cũ resciᷤ¬
sioͣ qͣuomag̃ admittatur.nõ quo
minus adhibeatur. Nam ⁊ si tam᷑
ignomimosam dux̃ uxorem filiꝰ
ut de decori sit tam ip̃i q̃m prĩmx¬
lierẽ talem hr̃e.dicemus ⁊ exea na¬

Expanded text:
ns et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauero, ambo admittentur: plane si fuerit emancipatus nepos, non admittetur, quia pater eum praecedit. Si quis post emancipain adoptionem dederit in locum filii, aequissimum est ei praestari quod cuiuis adrogato filio, idcircoque patri suo iungendus est. sed si emancipatus hic nepos post adoptionem proponatur, aequissimum erit eum abstinere recipit enim locum suum nec debet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos pauelit uenire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam etsi tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea na
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ sit filius em aciꝑatus noce¬
bit᷑ ei exhrdatio. ¶Iadoptoe
datos filios. nõ submom̃ p̃torno¬
luit. si mõ hr̃des instituti s⁊ h̃
uistissime eum fecisse lab̾o ait.
nec enimintotum ex̃nei s̃ergo
si fu̾int hr̃des scripti accipient
cc̃.ta.bõ. pos. S ip̃i soli ñ ꝯmit¬
tẽt edc̃m. isi fin̾t alius p̃teritu̾
ipẽ scriptus ñ sit. s alius qei ac
quireret hr̃ditatem pot̃. nõ ẽ ĩ
tiuũ filium dedi madoptõe ⁊
hr̃dem scripsi ꝯmisso palios etc̃o.
cc̃.ta.bo.poͣsi eo gradu hr̃s scrip¬
tus plus iuris scriptis hr̃oib
patris sui tribuat. q̃m hĩturi
eẽnt si soli fiiissẽt qui ppe si filiuᷤ
qui in potãte patris ẽ exduodeci¬
ma ꝑte hr̃s scribaturemãcipato
. p̃terito dimidiã ꝑtem bñfitioe¬
mãcipati occupat. qd siemanci¬
patum frẽm nõ hr̃et. du odecia
ꝑtem hĩturus eẽt. nã si exparte
m̃uma sit hr̃s institutus. ñ ꝓea

Expanded text:
de sit filius emancipatus, nocebit e‹i› exheredatio. In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scripti, accipientipsi soli non committent edictum, nisi fuerit alius praeteritus ipse scriptus non sit, sed alius, qui ei adquirere hereditatem potest, non est in tiuum filium dedi in adoptionem et heredem scripsi, commisso per alios edicto possessio, si eo gradu heres scriptus plus iuris scriptis heredibus fratribus suis tribuat, quam habituri essent, si soli fuissent: quippe si filius qui in potestate patris est ex duodecima parte heres scribatur emancipato praeterito, dimidiam partem beneficio emancipati occupat, qui, si emancipatum fratrem non haberet, duodecimam partem habiturus esset. sed si ex parte minima sit heres institutus, non pro
Abbreviated transcription (Latin):
odest. Siisqui filium ⁊ exeo
nepotem̃ in potãte hebat filium
madoptõe dedit nepote retento
mnpotãte pꝰa filius emacipatꝰ apa¬
tre ad optiuo decessit exͣneis br¬

Expanded text:
arum. Si is, qui filium et ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis her
Abbreviated transcription (Latin):
fitequins ent nepori qui in loc
filiiuenit succumia intres parteᷤ
ĩpot̾ate remãsit. alt̾am nepos ad¬
Oꝑtatus in locum filiigtia emã¬
cipatus cu filio suoqui mnnepo¬
tis loco fuĩt s ⁊ si mortuo filio al¬
ter exnepo tib in locum filii ad op¬
tatus fũt.tres pteͬs ĩbonis fiẽt ẽ
sit equius eum qui in locu filii
adoptatus ẽnõ minus hr̃e qͣm
siñ exnũo nepotum s ex̃neus adͤ¬
b filiis emãcipatis si alt̾ hr̃s ĩsti¬
tutus sit alt̾ pret̾itus. si institut᷑
adierit q̃mius u̾bis edc̃i parum
exp̃ssum sĩt. tam̃ nõ posse eu pe
patũ si legatum accepit admit¬
er̃t accepit s illud o bẜuãdum
ait p̃tor.eũ ꝗ hr̃s institutus ad¬
ieritineã ptem quam script̾ sit
tueri debeat.dumtam nõ ampli¬
orem qͣm hĩturus eẽt si bõru po¬

Expanded text:
in locum filii uenerit, succurri et in tres partes in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui in locum filii adoptatus est, non minus habere, quam si non ex numero nepotum, sed extraneus aatis alter heres institutus sit, alter praeteritus, si institutus adierit, quamuis uerbis edicti parum expressum sit, tamen non posse eum petpatum, si legatum acceperit, admiterint, acceperit. sed illud obseruandum, ut praetor eum, qui heres institutus adierit, in eam partem qua scriptus sit tueri debeat, dum tamen non ampliorem, quam habiturus esset, si bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
tus filius nepotimpotãte auir¬
licto ab ex̾neo brde fideiomissã
b̾rditatem si lib̾atus abaui po¬
tãte funss reliquiss si suspectus
auus sit qĩ osumptus bona ne¬
potis. ñ ẽẽ ei dandam bõrum. pͥoᷤᷤ¬
ait inquum sibi uideri excludi

Expanded text:
tus filius nepoti in potestate aui relicto ab extraneo herede fideicommissam hereditatem, si liberatus aui potestate fuisset, reliquisset: si suspectus auus sit quasi consumpturus bona nepotis, non eit
Abbreviated transcription (Latin):
Idͣ p̃uto ⁊ in ẽõ qui pure ꝗdem set
ñ iure scriptus sit hr̃s. ¶Exem¬
eximofilio. unamptem habebt.
liodub nepotib bõrum. pos. cõ¬
petat. ⁊ alt̃ exnepotib ñ petat. ꝓs
eiis fr̃ĩ accrescit. Si u̾o ex filiis
nepotes ꝯsecuntur. ¶Si prius
testm̃ eẽt iure fcm̃. quo filius ex¬
hrdatus ẽ. seques inꝑfectum in qͦ
p̃teritus sit filius. postiore testõ
p̾teritus recte petet bõrum. pos.¬

Expanded text:
idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres. Exemex uno filio unam partem habebunt. lio duobus nepotibus bonorum possessio competat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si uero ex filiis nepotes consequuntur. Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens inperfectum, in quo praeteritus sit filius, posteriore testamento praeteritus recte petet bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
notam exh̃rdatioms solam ꝓfe¬
cisse ur. reddĩt res abintestati e¬
xitum ut adusus filium sinim
quuturus ad eundo repellat fi¬
lum inpotãte relictum. pr̃etq
assem emãcipato filio iure d̃ta.¬
bo. posssi auĩt omisit br̃ditatez ĩ
por̃tõe bõrũm exhrdatum effc̃
amitritiure fem̃ solum suum
hr̃oem. S q̃ mad̾m p̃tor emanci¬
patum tucatur siadira nõ fuĩt
hrditas ita nec filius qui inpo¬
tate remasit aditĩe adhibitaã
totum expellẽdus erit.s ad bere¬
diras petitõem admittendus ẽ

Expanded text:
notam exheredationis solam profecisse uideatur, redit res ad intestati exitum, ut aduersus filium suum e sit consecuturus, adeundo repellat filium in potestate relictum praestetque assem emancipato filio iure reditatem, in portionem bonorum exheredatum effect‹u› admittet, iure factum solum suum heredem. sed quemadmodum praetor emancipatum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admit
Abbreviated transcription (Latin):
Si post mortẽ t᷑e statoris
hr̃s institutus filius inadopti¬
Si filius inadoptõcdatus auo
nõ enim exigimus ut adeãt hr¬
ditatẽ. s suffic̃ut debita ei sit.
acꝗriq ei possit. ¶Si inadop¬
toem datus. pa q̃m iussu patris
adoptim hrditatẽm adiit. e¬

Expanded text:
Si post mortem testatoris heres institutus filius in adoptiSi filius in adoptionem datus auo nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit. Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, e
Abbreviated transcription (Latin):
nis bnfitium adhr̃des tr̃asmit¬
tit. ꝙ maxim̾e necͣciumẽ infilio
emãcipato scripto br̃de.qr nec
brditatem infim ad ire pot̃.¬
uum fore commodũ bõrum. poᷤ.
potem ꝓcreaũt ⁊ ita decesẜit de¬
mñ anus eiꝰ nepos ad aui borum
p̾ones uenire pot̃ q̃d̃ si ⁊ filiu
⁊nepotem emancipauĩt. uiue¬
aii ueniet. nepote quo soloe¬
mãcipato ⁊ auomortuo. deinde
pat̾ eius nepos p̃teritus accipi¬
res eẽt futurus patri si depotãte
Aui nõ exiss ¶Silioemanci¬
pͣato si nepos retentus sit ⁊ ut̃q
filius ꝓc̾atis nepotib mad opti¬
cem̃ se dederit.ut cum filii seq̃ntũ.
id̃ eritĩplane si isq ap̃ad optiuũ
auum ꝓc̾atus ẽ emãcipatus fi̾t.
ius eis ñ ⁊̃ post mortem eoru ħ
Aiꝰ. Si retentus fu̾it ĩpot̾ate
nepos filio emancipato admitti¬
tur nepos inuo auo ad prĩs.uoͣ.p¬

Expanded text:
nis beneficium ad heredem transmittat. quod maxime necessarium est in filio emancipato scripto herede, qui nec hereditatem interim adire potuum fore commodum bonorum possepotem procreauerit et ita decesserit, deinde auus eius, nepos ad aui bonorum possessionem uenire potest. Quod si et filium et nepotem emancipauerit, uiuessessionem aui ueniet. Nepote quoque solo emancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipires esset futurus patri, si potestate aui non exisset. Filio emancipato si nepos retentus sit et utrique filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apud adoptiuum auum procreatus est, emancipatus sit, iuis eis, non etiam post mortem eorum: hoc ale. Si retentus fuerit in potestate nepos filio emancipato, admittitur nepos uiuo auo ad patris bo
Abbreviated transcription (Latin):
o.Non putaiit p̃tor ex hr̃da¬
tõe nodatos et remotos ad cc̃.ta.
ciuili testm̃ parẽtum turbãt. psa¬
ne si uelint inoffi. q̃relam insti¬
tue ẽ imporum arbitrio. ¶Aliqͣ
tabularumꝑte ex h̾rdem scribiñ
suffic. s eogradu cc̃ quem petitũ

Expanded text:
Non putauit praetor exheredatione notatos et remotos ad contra tciuili testamenta parentium turbant: sane si uelint inofficiosi querellam instituere, est in ipsorum arbitrio. Aliqua parte tabularum exheredem scribi non sufficit, sed eo gradu, contra quem petitur
Abbreviated transcription (Latin):
captus sitduob qui sinciui¬
mus spaturin ea cã ẽ ut ꝑtem
fatiatasiniuris fcõs lib̾os indu
patris potãte admittaturad bõ¬
rum. pos s ad optiui pr̃is ñ pot.
ut enim admitti possit. exliberis
hẽbat ⁊ nepotem exeo filiũ emã u¬
cipaũ ⁊ adoptauit in locumne¬
potis demn emacipauit. qͣr an ne¬
ad optoem masiss qiͣ nepos siue
emacipatus ẽ. puto enim ⁊ emã¬
cipato patre. nepotem quo cum
patre suo exedco admitti. ¶Edã¬
filium hũit. exeo nepotẽ.filius
emãcipatus uł impotãte mane̾
deportatus ẽ. qrͣ an nepotinoceat.
Uerius ẽ inutroq caũnepotẽ ad¬
mittẽdum. deportatos enim loco
⁊ filius deportati s ⁊ͣ amͣbo resti¬
tuti dicemus ad bõrum. pos.ad
sit. incħominus dmͣttetur.¬

Expanded text:
captus sit, duobus, qui sunt in civimus speratur, in ea causa est, ut partem faciat. Et sui iuris factos liberos inducpatris potestate, admittuntur ad bon sed adoptiui patris non potest: ut enim admitti possit, ex liberis habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an neadoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoque cum patre suo ex edicto admitti. Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. et uerius est in utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortupater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum possesssit, nihilo minus admittetur
Abbreviated transcription (Latin):
puenire s ⁊ si hic nepos sit emanci¬
patus uͣmẽ dicere nõ ⁊dmitti eu
qĩ filium hic ciiͣ  qͣi filuis nõ ẽ
exlibis cumuiuia adoptõis emã¬
cipatõe finita sint. ¶ Sifilium

Expanded text:
ruenire. Sed si sit hic nepos emancipatus, uerum est dicere non admitti eum quasi filium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium
Abbreviated transcription (Latin):
debemus. siuenãles. six̃
ad optiuo si n institutin ex¬
iure eoq ordine̾ quouocãtur
ad successioẽm exiure cunli hec
aut clausula. ⁊̃ ad postumos nr̃¬

Expanded text:
debemus siue naturales siue adoptiuos, si neque instituti neque exiure eoque ordine, quo uocantur ad successionem ex iure ciuili. Haec autem clausula etiam ad postumos
Abbreviated transcription (Latin):
aui tab̾ ex dectolẽ admittimim¬
medubitan dełr.nec alioqn ab
omniumbonis excludatur.
cipatus exceptõe doli mali agẽti
hrdi patris opposiñt de eo ꝙ pr̃i
debuit. ñ posse eam cc. tab̾.bo. poᷤ¬

Expanded text:
aui tabulas ex decreto hunc admitti minime dubitari debere, ne alioquin ab omnium bonis excludereturcipatus exceptionem doli mali agenti heredi patris opposuerit de eo quod patri debuit, non posse eum contra tabulas bo
Abbreviated transcription (Latin):
rõne. ẜi hr̃dis institutio uali¬
at.utrum qui ꝰ ab eo filius eͣxͣ¬
hrdatus est. an qr ip̃e filius
substitutuse. ¶Iulianus
lõginus pat̾ eos quos sibi hr¬
des institua̾t filiisita substi¬

Expanded text:
ndi heredis institutio ualeat, utrum quia ab eo filius exheredatus est an quia ipse filius substitutus est. Iulius Longinus pater eos, quos sibi heredes instituerat, filio ita substi
Abbreviated transcription (Latin):
brdau̾⁊ si filiꝰ int̃ pub̾tat̾e dcessiᷤ¬
sfiliã eid sb̾stituit. s filie sianqͣ m
bet᷑ decessi ss uxorem suam:itez
sororem suam substitut. q̃ro
cum filia pubes prior decesẜit
dem̃ frat̃ enusmpubes an filii
hrditas aduxorem ⁊ sororez
testatoris nire substitutõis ꝑ¬

Expanded text:
pubertatem decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem testatoris iure substitutionis p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intra pub̾tatemlib̾um ẽẽ
patri adsubstituẽdum filio.
s finis huius pub̾tas ẽ. mag̾
aũt est inutroq eorum tp̃e sr¬
um seꝑatim ẜuari. nisi cc̃ria
uoluntas testatoris aparte

Expanded text:
est intra pubertatem, liberum esse patri ad substituendum filio, sed finis huius pubertas est: magis autem est in utroque eorum tempus suum separatim seruari, nisi contraria uoluntas testatoris ap
Abbreviated transcription (Latin):
tis afilio datum. citra falcidie
rõnem debebitur ¶Qui di¬
scretas portões ꝯnictis płib.
sepatin de dit. ac post omnez
institutõis ordinem ita scrip¬
sit.quos hr̃des meos inuicem
substituo ꝯuĩctos primo loco
uice mutua substitũe ñꝗb¬

Expanded text:
tis a filio datum citra Falcidiae tis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substitue