comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deprehensus erit: Erubescam non ideo ego ero adulter. Dico me tibi obligatũ pro
filio: non quia sum: sed quia uolo me offerre tibi debitorem uoluntarium. At per¬
uenit ad me summa ex incolumitate eius uoluptas: summa utilitas: et orbitatis
grauissimum uulnus effugi. Non queritur nunc an profueris mihi: sed anbene¬
uum dederit. Prodest enim & animal:et lapis: et herba: nec tamen beneficiu
dant quod nunquam datur:nisi a uolente.Tu autem non uis patri: sed filio dare.
Et interim ne nosti quidem patrem.Itaq cum dixeris: patri ego beneficiũ non
dedi: filium eius seruando: Contra oppone. Patri ergo beneficium dedi: quem
non noui: quem non cogitaui : Et quid quot aliquando eueniet:ut patrem ode¬
ris: filium serues: beneficium ei uideberis dedisse:cui tunc inimicissimus
cum dares. Sed ut dialogorum alternatione seposita: tanquam iurisconsultus

Expanded text:
deprensus erit, erubescam, non ideo ego ero adulter. Dico me tibi obligatum pro deprensus erit, erubescam, non ideo ego ero adulter. Dico me tibi obligatum pro filio, non quia sum, sed quia volo me offerre tibi debitorem voluntarium. At pervenit ad me summa ex incolumitate eius voluptas, summa utilitas, et orbitatis gravissimum vulnus effugi. Non quaeritur nunc, an profueris mihi, sed an beneficium dederis ; prodest enim et animal et lapis et herba, nec tamen beneficium dant, quod numquam datur nisi a volente. Tu autem non vis patri, sed filio dare, et interim ne nosti quidem patrem. Itaque cum dixeris: ' Patri ergo beneficium non dedi filium eius servando ? ' contra oppone : ' Patri ergo beneficium dedi, quem non novi, quem non cogitavi ? ' Et quid quod aliquando eveniet, ut patrem oderis, filium serves ? Beneficium ei videberis dedisse, cui tunc inimicissimus eras, cum dares ? " Sed ut dialogorum altercatione seposita tamquam iuris consultus
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo petitur cui credita est. quãuis ad me illa aliquo modo uenerit. Nullum bene¬
ficium est cuius commodum non proximos tangat: nonnunquam etiam longius
positos. Non quaeritur quo beneficium ab eo cui datum est transferatur: sed tibi
primo collocetur. Areo tibupso & a capite repetitio est. Quid ergo oro te: non di¬
cis filium mihi donasti: et si hic perisset: uicturus non fui. Pro eius uita ben
non debes:cuius uitam tuam praefers:etiam nunc cum filium tuum seruaui ad
genua procumbis: diis uota soluis: tanquam ipse seruatus: illae uoces exeunt tibi.
Nihil me interest an me seruaueris:duos seruasti:immo me magis. Quare ista
dicis: si non accipis beneficium: quia & si filius meus pecuniam mutuam sũpserit
creditori numerabo: non tamen ego debuero. Quia et si filius meus in adulit

Expanded text:
ab eo petitur, cui credita est, quamvis ad me illa aliquo modo venerit. Nullum beneab eo petitur, cui credita est, quamvis ad me illa aliquo modo venerit. Nullum beneficium est, cuius non commodum et proximos tangat, non numquam etiam longius positos ; non quaeritur, quo beneficium ab eo, cui datum est, transierit, sed ubi primo collocetur ; a reo tibi ipso et a capite repetitio est." Quid ergo ? Oro te, non dicis : " Filium mihi donasti, et, si hic perisset, victurus non fui " ? Pro eius vita beneficium non debes, cuius vitam tuae praefers ? Etiamnunc, cum filium tuum servavi, ad genua procumbis, dis vota solvis tamquam ipse servatus ; illae voces exeunt tibi : " Nihil mea interest, an me servaveris ; duos servasti, immo me magis." Quare ista dicis, si non accipis beneficium ? " Quia et, si filius meus pecuniam mutuam sumpserit, creditori numerabo, non tamen ideo ego debuero ; quia et, si filius meus in adulterio
Abbreviated transcription (Latin):
IIssimilia ponis exempla: quia qui agrum meum colit: agro benefi¬
cium non dedit: nec dat: sed mihi. & qui domum meam quominus
ruat fulsit: prestat mihi. Ipsa enim domus sine sensu est. Debito¬
rem me habet quia nullum habet. Et qui agrum meum colit: non illum: sed
me demereri uult. Idem de seruo dicam: mei mancipii res est:mihi seruatur.Ideo
ego pro illo debeo. Filius ipse beneficu capax est. ltaq ille accipit. Ego beneficio
letor. Contingor: non obligor. Uelim tamen:tu qui debere te non putas respon¬
deas mihi. Filii hona ualitudo: forlicitas:patrimonium:pertinet ad pati
Fcelicior futurus est:si saluum habuerit filium: infcelicior si amiserit. Quid
ego: Qui & foclicior fit a me. & infolicitatis maxime periculo liberatur non
accipit beneficium: Non inquit: quedam in alios enim conferuntur. sed ad nos usq
rmanant. Abeo autem exigi quicquam debet: in quem confertur.Sicut pecui

Expanded text:
issimilia ponis exempla, quia, qui agrum meum colit, agro beneficium non dat sed mihi; et qui domum meam, quo minus ruat, fulcit, praestat mihi, ipsa enim domus sine sensu est ; debitorem me habet, quia nullum habet ; et qui agrum meum colit, non illum, sed me demereri vult. Idem de servo dicam : mei mancipii res est, mihi servatur ; ideo ego pro illo debeo. Filius ipse beneficii capax est; itaque ille accipit, ego beneficio laetor et contingor, non obligor." Velim tamen, tu, qui debere te non putas, respondeas mihi. Filii bona valetudo, felicitas, patrimonium pertinet ad patrem ; felicior futurus est, si salvum filium habuerit, infelicior, si amiserit. Quid ergo ? Qui et felicior fit a me et infelicitatis maximae periculo liberatur, non accipit beneficium ? " Non," inquit ; " quaedam enim in alios conferuntur, sed ad nos usque permanant ; ab eo autem exigi quidque debet, in quem confertur, sicut pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
scerentur. Sicut multos peiores quem unquam alios maximorum mo¬
litioresq scelerum. Utraq enim turba opus erat ut Cato posset intelligi
habere debuit et bonos quibus se approharet:et malos in quibus uimØ
suam experiretur.Nunc uero intanta bonorum aegestate minus fastidi¬
osa fiat electio. Praecipue tamen nitentur tristes:et omnia deplorantes
quibus nonnulla causa inquerelas placet. Constet illi licet fides et be¬
eficentia: tranquillitas tamen inimicus est comes perturbatus
nia gemens

Expanded text:
scerentur, sicut multos peiores quam umquam alias maximorumque moscerentur, sicut multos peiores quam umquam alias maximorumque molitores scelerum ; utraque enim turba opus erat, ut Cato posset intellegi : habere debuit et bonos, quibus se adprobaret, et malos, in quibus vim suam experiretur. Nunc vero in tanta bonorum egestate minus fastidiosa fiat electio. Praecipue tamen vitentur tristes et omnia deplorantes, quibus nulla non causa in querellas placet. Constet illi licet fides et benivolentia, tranquillitati tamen inimicus est comes perturbatus et omnia gemens
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum bonum est ubi sunt properata pectorali que tuto secretum omne
descendat. quorum conscientiam minus quem tuam timcas:quorum ser¬
mo solicitudinem lemat: sententia consilium expediati hilapitas trstitiam
cupiditatibus: eligemus. Serpunt enim uitia: et in procimum quemque
transiliunt. et contactu nocent. Itaque ut quod in pestilentia curandum
est. ne corruptis iam corporibus et morbo flagrantibus assideamus: quia
pericula trahemus: afflatuq: ipso in proximo laborabimus.Ita in amico¬
rum legendis ingeniis dabimus operam:quam ut minime inquinatos
assumamus. Initum morbi est: aegris sana miscere. ne hoc praciperim ti
ut neminem nisi sapientem sequaris aut attrahas.Ubi enm istud
uenies quod tot seculis querimus.Pro optimo est minime malus: uix
tibi esset facultas dilectus felicioris. Sed inter Platonas et Xenophõtas
et illum Socratici fetus prouentum bonos quereres: aut si tibi potestas
Catonane fieret etatis:que plerosq dignos tulit:qui Catonis seculo na¬

Expanded text:
Quantum bonum est, ubi praeparata sunt pectora, in quae tuto secretum omne descendat, quorum conscientiam minus quam tuam timeas, quorum sermo sollicitudinem leniat, sententia consilium expediat, hilaritas tristitiam cupiditatibus eligemus ; serpunt enim vitia et in proximum quemque transiliunt et contactu nocent. Itaque quemadmodum in pestilentia curandum est, ne correptis iam corporibus et morbo flagrantibus adsideamus, quia pericula trahemus adflatuque ipso laborabimus, ita in amicorum legendis ingeniis dabimus operam, ut quam minime inquinatos adsumamus ; initium morbi est aegris sana miscere. Nec hoc praeceperim tibi, ut neminem nisi sapientem sequaris aut adtrahas. Ubi enim istum invenies, quem tot saeculis quaerimus ? Pro optimo sit minime malus ! Vix tibi esset facultas dilectus felicioris, si inter Platonas et Xenophontas et illum Socratici fetus proventum bonos quaereres, aut si tibi potestas Catonianae fieret aetatis, quae plerosque dignos tulit, qui Catonis saeculo na
Abbreviated transcription (Latin):
minutorum canum securus exaudit. Minus inquit contennemur si
uindicauerimus iniuriam:si tanquam ad remedium uenimus sine ira.
Ueniamus non quasi dulce sit uindicari: sed quasi utile ̃¬

Expanded text:
minutorum canum securus exaudit. " Minus," inquit, " contemnemur, si minutorum canum securus exaudit. " Minus," inquit, " contemnemur, si vindicaverimus iniuriam." Si tamquam ad remedium venimus, sine ira veniamus, non quasi dulce sit vindicari, sed quasi utile
Abbreviated transcription (Latin):
ira habet aliquam uoluntatem: et dulce est dolorem reddere. Minime
Non enim ut in benesicis honestum est merita.meritis repensare:et
uria iniurnis. Illic uinci turpe est.Hic uincere.Inhumanum ue¬
bum est: et quidem pro iusto receptum:ultio et talio non multum
differt nisi ordine:qui dolore regitur tantum excusatius peccat.M.
Catonem ignorans in balneo quidam pereussit imprudens. Quis
enim illi sciens facere iniuriam. Postea satisfacienti Cato non memini
inquit percussum me. Melius putauit non agnoscere quem uindicare.
Nihil inquis illi post tantam petulantiam mali factum est. Immo mł¬
tum boni cepit Catonem nocere. Magni animi est iniurias despicere
Utionis contumeliosissimum genus est non esse uisum dignum ex qͦ
peteretur ultio. Multi leues inuirias despicere altius sibi dimisere dum
ndicant. Ille magnus et nobilis est qui more magne fere latratus

Expanded text:
ira habet aliquam voluptatem et dulce est dolorem reddere." Minime ira habet aliquam voluptatem et dulce est dolorem reddere." Minime ; non enim ut in beneficiis honestum est merita meritis repensare, ita iniurias iniuriis. Illic vinci turpe est, hic vincere. Inhumanum verbum est et quidem pro iusto receptum ultio, et talio non multum differt nisi ordine ; qui dolorem regerit tantum excusatius peccat. M. Catonem ignorans in balineo quidam percussit imprudens ; quis enim illi sciens faceret iniuriam ? Postea satis facienti Cato : " Non memini," inquit, " me percussum." Melius putavit non agnoscere quam vindicare. " Nihil," inquis, " illi post tantam petulantiam mali factum est ? " Immo multum boni; coepit Catonem nosse. Magni animi est iniurias despicere ; ultionis contumeliosissimum genus est non esse visum dignum, ex quo peteretur ultio. Multi leves iniurias altius sibi demisere, dum vindicans Ille magnus et nobilis, qui more magnae ferae latratus
Abbreviated transcription (Latin):
pudebit cum animalibus permutasse mores. Nefas est nocere prĩe.
ergo cuiq. Nam hec pars patriae est.Sanctae partes sunt:si umuer¬
sum uenerabile est ergo et homini. Nam hic in maiore. tibi urbe ciuis
est. Quid si nocere uelint manus pedibus: manibus oculi: ut omnia
ter se membra consentiunt: quia singula seruari potius interest.
homines singulis parcent:quia ad cetum geniti sunt. Salua autem
esse societas nisi amore et custodia partium non potest.Ne uiperas
quidem et natricem: et si qua morsu aut ictu noceant effugeremus:si
in reliqua mansuefacere possemus aut efficere: ne nobis aliisue peri¬
culo essent. Ergo ne homini quidem nocebimus quia peccauit:sed
ne peccet. Nec unquam ad preteritum sed ad futurum pena trans¬
fertur. Non enim irascitur: sed cauet. Nam si puniendum est cuique
paruum maleficumq ingenium est:pena neminem excipiet.Atems

Expanded text:
pudebit cum animalibus permutasse mores. Nefas est nocere patriae ; pudebit cum animalibus permutasse mores. Nefas est nocere patriae ; ergo civi quoque, nam hic pars patriae est—sanctae partes sunt, si universum venerabile est, — ergo et homini, nam hic in maiore tibi urbe civis est. Quid si nocere velint manus pedibus, manibus oculi ? Ut omnia inter se membra consentiunt, quia singula servari totius interest, ita homines singulis parcent, quia ad coetum geniti sunt, salva autem esse societas nisi custodia et amore partium non potest. Ne viperas quidem et natrices, et si qua morsu aut ictu nocent, effligeremus, si in reliquum mansuefacere possemus aut efficere, ne nobis aliisve periculo essent. Ergo ne homini quidem nocebimus, quia peccavit, sed ne peccet, nec umquam ad praeteritum, sed ad futurum poena referetur ; non enim irascitur, sed cavet. Nam si puniendus est cuicumque pravum maleficumque ingenium est, poena neminem excipiet. " At enim
Abbreviated transcription (Latin):
ri excusationem esse:non putaui. Ego turpissimam homini puto.
Omnia puta. Specta eum in bonis moribus aliquid existet asperius
Fert humana natura insidiosos animos: fert ingratos:fert cupidos. fert
impios.Cum de moribus unius iudicabis: de publicis cogita.Ubi ma¬
xime gaudebis: maxime metues.Ubi tranquilla tibi omnia uidentꝰ
tibi nocitura non desunt:sed quiescunt. Semper futurum aliquod
quod te offendat existima. Gubernator nunquam ita tutos sinus
plicuit securus:ut non expedite ad contrahendum armament
disponeret. Illud ante onmia cogita fedam esse et execrabilem uim
nocendi et alienissimam hominicuius beneficio etiam seua mansue¬
scunt. Aspice elephantorum iugo colla submissa: taurorum pueris
pariter ac feris ꝑsultantibus terga impune calcata: et repetes intra
pocula sinusq: innoxio lapsu dracones et intra domum ursorum
leonumq: ora placida tractantibus adulantibusq:. Non ergo

Expanded text:
ri excusationem esse : " Non putavi," ego turpissimam homini puto. ri excusationem esse : " Non putavi," ego turpissimam homini puto. Omnia puta, expecta ; etiam in bonis moribus aliquid exsistet asperius. Fert humana natura insidiosos animos, fert ingratos, fert cupidos, fert impios. Cum de unius moribus iudicabis, de publicis cogita. Ubi maxime gaudebis, maxime metues. Ubi tranquilla tibi omnia videntur, ibi nocitura non desunt sed quiescunt. Semper futurum aliquid quod te offendat existima. Gubernator numquam ita totos sinus securus explicuit, ut non expedite ad contrahendum armamenta disponeret. Illud ante omnia cogita, foedam esse et exsecrabilem vim nocendi et alienissimam homini, cuius beneficio etiam saeva mansuescunt. Aspice elephantorum iugo colla summissa et taurorum pueris pariter ac feminis persultantibus terga impune calcata et repentis inter pocula sinusque innoxio lapsu dracones et intra domum ursorum leonumque ora placida tractantibus adulantisque dominum feras ;
Abbreviated transcription (Latin):
diam concitant.Primum si iniuriam uidemur accepisse:de hoc satis
dictum est. Deinde si mique accepisse:de hoc dicendum est.Iniqua'
quedam iudicaui homines:quia pati non debuerunt:quedam que
non spreuerint.indigna putauimus que inopinata sunt.Itaque ma-¬
xime commouent que contra spem expectationemq euenerunt.Nec
aliud est quare in domesticis minima offendant.In amicis iniurias
uocemus negligentiam. Quomodo ergo inquit inimicorum nos iniu¬
e mouent:quia non expectauimus illas:aut certe non tantas: ho
efficit amor noster nimis inuiolatos nos etiam mimicis iudicamus
esse debere. Regis quisq intra se animum habet: et licentiam sibi dari
uelit in se nolit alteri.Aut ignorantia nos itaq: aut insolentia ira¬
cundos facit. Ignorantia rerum: Quid enim mirum est malos ma¬
cinora edere:Quid noui est:si mimicus nocet: Amicus ofsẽdit
filius labitur:seruus peccat. Turpissimam aiebat Fauius imperato¬

Expanded text:
diam concitent: primum, si iniuriam videmur accepisse—de hoc satis diam concitent: primum, si iniuriam videmur accepisse—de hoc satis dictum est; deinde, si inique accepisse — de hoc dicendum est. Iniqua quaedam iudicant homines, quia pati non debuerint, quaedam, quia non speraverint. Indigna putamus quae inopinata sunt; itaque maxime commovent, quae contra spem expectationemque evenerunt, nec aliud est quare in domesticis minima offendant, in amicis iniuriam vocemus neglegentiam. " Quomodo ergo," inquit, " inimicorum nos iniuriae movent ? " Quia non expectavimus illas aut certe non tantas. Hoc efficit amor nostri nimius. Inviolatos nos etiam inimicis iudicamus esse debere; regis quisque intra se animum habet, ut licentiam sibi dari velit, in se nolit. Itaque nos aut insolentia iracundos facit aut ignorantia rerum ; quid enim mirum est malos mala facinora edere ? Quid novi est, si inimicus nocet, amicus offendit, filius labitur, servus peccat ? Turpissimam aiebat Fabius imperato
Abbreviated transcription (Latin):
irasci.Quorumdam ipsi testes sumus. In his naturam excutiemus uo¬
luntatemq facientium. Puer est: etati donetur: nescit an peccet. pater
est: aut tantum profuit: ut illi cum miuria eius sit: an fortasse ipsum
hoc meritum eius est quo offendimur. Mulier est: errat. Iussus est ne¬
cessitati nisi miquus successit lesus est. Non est iniuria pati quot pri¬
or feceris. Iudex est plus illius credas sententie qui tuae. Rex est: si no¬
centem punit cede iusticie:si innocentem cede fortun&. Mutii animal
est:aut simile muto:imitaris illud si irasceris.Morbus est aut cala¬
itas leuius transiliet sustinentem.deus est:tam perdis operam cu
illi irasceris quem cum illum alteri precaris iratum.Bonus uir est qui
inuiriam fecit: noli credere. Malus noli mirari:dabit penas alteri qͣs
dedit tibi. etiam sibi dedit qui peccauit.Duo sunt:ut dixi:qua iracũ¬

Expanded text:
irasci ? Quorundam ipsi testes sumus ; in his naturam excutiemus voirasci ? Quorundam ipsi testes sumus ; in his naturam excutiemus voluntatemque facientium. Puer est; aetati donetur, nescit an peccet. Pater est; aut tantum profuit, ut illi etiam iniuriae ius sit, aut fortasse ipsum hoc meritum eius est quo offendimur. Mulier est ; errat. Iussus est ; necessitati quis nisi iniquus suscenset ? Laesus est ; non est iniuria pati quod prior feceris. Iudex est; plus credas illius sententiae quam tuae. Rex est ; si nocentem punit, cede iustitiae, si innocentem, cede fortunae. Mutum animal est aut simile muto ; imitaris illud, si irasceris. Morbus est aut calamitas; levius transiliet sustinentes Deus est ; tam perdis operam cum illi irasceris, quam cum illum alteri precaris iratum. Bonus vir est qui iniuriam fecit; noli credere. Malus ; noli mirari; dabit poenas alteri quas debet tibi, et iam sibi dedit qui peccavit. Duo sunt, ut dixi, quae iracun
Abbreviated transcription (Latin):
tur doluisse factam. Aliquis malignus et qui amicitias cohaerentes'
deducere uult. Est suspicax et qui spectare ludos cupiat: et ex longin¬
quo tutoq speculatur quos collisit. de pariuila summa iudicaturo ti¬
bi res sine teste non probaretur: Testis sine iureiurando non ualerer.
Utrique parti dares actiones: dares tempus: non semel audires. Magis
enim ueritas elucet. quo sepius ad manum uenerit. Amicum condẽ¬
nas de presentibus antequam audias:anteꝗͣ interroges:antequam illi
aut accusatorem suum nosse liceat aut crimen: irasceris: Iam uerum
iamq quod utrinq diceretur audisti. Hic ipse qui ad te detulit de¬
sinet: de re si probare debuerit. Non est inquit q me protrabas. Ego
luctus negabo. Alioquin nunquam tibi dicam. Eodem tempore &
instigat et ipse se certamini et pugnae subtrahit. Qui dicere tibi nisiclam
non uult:pene non dicit. Quid est iniquius quem secreto credere: pala

Expanded text:
tur doluisse factam ; est aliquis malignus et qui amicitias cohaerentis tur doluisse factam ; est aliquis malignus et qui amicitias cohaerentis diducere velit ; est subdicax et qui spectare ludos cupiat et ex longinquo tutoque speculetur quos conlisit. De parvola summa iudicaturo tibi res sine teste non probaretur, testis sine iureiurando non valeret, utrique parti dares actionem, dares tempus, non semel audires; magis enim veritas elucet quo saepius ad manum venit. Amicum condemnas de praesentibus ? Antequam audias, antequam interroges, antequam illi aut accusatorem suum nosse liceat aut crimen, irasceris ? Iam enim, iam utrimque quid diceretur audisti ? Hic ipse, qui ad te detulit, desinet dicere, si probare debuerit. " Non est," inquit, " quod me protrahas ; ego oductus negabo ; alioqui nihil umquam tibi dicam." Eodem tempore et instigat et ipse se certamini pugnaeque subtrahit. Qui dicere tibi nisi clam non vult, paene non dicit. Quid est iniquius quam secreto credere, palam
Abbreviated transcription (Latin):
tergo nostra sunt. Inde est quot tempestiua filii cõuitia pater deteri¬
or filio castigat. Nihil aliene luxurie ignoscit:qui nihil sue negauit
et homicide tyrannus irascitur: et punit furta sacrilegus. magna pars
hominum est que non peccatis irascitur: sed peccantibus: Faciet nos mo¬
atiores respectus nostri: si consulerimus nos.Nunquid et ipsi al¬
quid tale commisimus: Nunquid sic errauimus: Expedit ne nobis Ø¬
ista damnare. Maximum remedium est ire mora.Haec ab illo pene mi¬
to non ut ignoscat: sed ut iudicet:desinet si expectat. nec uniuersam
partibus carpitur¬
Xhis que nos offendunt:alia renunciantur nobis:alia ip̃i
audiuimus aut uidemus.De his que narrata sunt non de¬
bemus cito credere.Multi ementiuntur ut decipiant:multiq: decepti
sunt. Alius criminantem gratiam captat: et fingit iniuriam: ut uidea¬

Expanded text:
tergo nostra sunt ; inde est quod tempestiva filii convivia pater deteritergo nostra sunt ; inde est quod tempestiva filii convivia pater deterior filio castigat, et nihil alienae luxuriae ignoscit qui nihil suae negavit, et homicidae tyrannus irascitur, et punit furta sacrilegus. Magna pars hominum est quae non peccatis irascitur sed peccantibus. Faciet nos moderatiores respectus nostri, si consuluerimus nos : " Numquid et ipsi aliquid tale commisimus ? Numquid sic erravimus ? Expeditne nobis ista damnare ? " Maximum remedium irae mora est. Hoc ab illa pete initio, non ut ignoscat, sed ut iudicet : graves habet impetus primos ; desinet, si expectat. Nec universam partibus carpitu, quae nos offendunt, alia renuntiantur nobis, alia ipsi audimus aut videmus. De iis, quae narrata sunt, non debemus cito credere ; multi mentiuntur, ut decipiant, multi, quia decepti sunt. Alius criminatione gratiam captat et fingit iniuriam, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Alios coactos facere. Alios ignorantes: et eos qui uolentes scien¬
tesq faciunt: ex iniuria nostra:non ipsam miuriam petere aut dulce¬
ie urbanitatis prolapsus est.Aut fecit aliquid non ut nobis obess
sed quia consequi ipse non poterat:nisi nos repulisset.Sepe adulatio
dum blanditur offendit. Quisquis ad se rettulerit quotiens ipse in
suspitionem falsam inciderit. qͣ multis officiis suis fortuna speciem
iiurie induerit: ꝗ multos post odium amare ceperit: et poterit non siats
us non uxorem concupiscit: et satis iustas causas putat amandi: quod a¬
liena est. Idem uxorem suam aspici non uult: et fidei acerrimus exactor
est perfidus: et mendacia prosequitur ipse periurus: et litem sibi inferri
egerrime calumniator patitur. Pudicitiam seruorum suorum attenta¬
ri non uult qui non pepercit sue. Aliena uitia in oculis habemus:a.

Expanded text:
cere, alios coactos facere, alios ignorantes, etiam eos, qui volentes sciencere, alios coactos facere, alios ignorantes, etiam eos, qui volentes scientesque faciunt, ex iniuria nostra non ipsam iniuriam petere ; aut dulcedine urbanitatis prolapsus est, aut fecit aliquid, non ut nobis obesset, sed quia consequi ipse non poterat, nisi nos repulisset; saepe adulatio, dum blanditur, offendit. Quisquis ad se rettulerit, quotiens ipse in suspicionem falsam inciderit, quam multis officiis suis fortuna speciem iniuriae induerit, quam multos post odium amare coeperit, poterit non statim us non uxorem concupiscit et satis iustas causas putat amandi, quod aliena est, idem uxorem suam aspici non vult; et fidei acerrimus exactor est perfidus, et mendacia persequitur ipse periurus, et litem sibi inferri aegerrime calumniator patitur; pudicitiam servulorum suorum adtemptari non vult qui non pepercit suae. Aliena vitia in oculis habemus, a
Abbreviated transcription (Latin):
centem: ut hoc ita sit ꝗͣ angusta innocentia est ad legem omne bonus
quem latius officiorum patet:ꝗͣ iuris regula: ꝗͣ multa pietas huma¬
nitas liberalitas: iusticia: fides exigunt. Quae omnia extra publicas
tabulas sunt. Sed ne adillam quidem artissimam innocentie formulã
prestare nos possumus: alia fecimus: alia cogitauimus: alia optauimꝰ
aliis sauimus. Inquibusdam innocentes sumus:quia non successit¬
Hoc cogitantes aequiores sumus:delinquentibus credamus:obiurgã¬
tibus utiq nobis ne irascamur. Cui enim non si nobis quoq minime
diis. Non enim illorum sed lege mortalitatis patimur quicquid in¬
commodi accidit. At morbi doloresq incurrunt: utiq aliquo fugiẽ¬
m est: domicilium putre sortitis dicetur.Aliquis male de te lo¬
cutus: cogita an prior feceris:cogita de ꝗͣmultis loquaris. Cogitemꝰ
inquam alios non facere iniuriam sed reponere. Alios per nos fa¬

Expanded text:
centem ? Ut hoc ita sit, quam angusta innocentia est ad legem bonum esse! centem ? Ut hoc ita sit, quam angusta innocentia est ad legem bonum esse! Quanto latius officiorum patet quam iuris regula ! Quam multa pietas, humanitas, liberalitas, iustitia, fides exigunt, quae omnia extra publicas tabulas sunt! Sed ne ad illam quidem artissimam innocentiae formulam praestare nos possumus. Alia fecimus, aha cogitavimus, alia optavimus, aliis favimus ; in quibusdam innocentes sumus, quia non successit. Hoc cogitantes aequiores simus delinquentibus, credamus obiurgantibus; utique bonis ne irascamur cui enim non, si bonis quoque ?, minime diis ; non enim illorum vi, sed lege mortalitatis patimur quidquid incommodi accidit. " At morbi doloresque incurrunt." Utique aliquo defungendum est domicilium putre sorti tis. Dicetur aliquis male de te locutus ; cogita an prior feceris, cogita de quam multis loquaris. Cogitemus, inquam, alios non facere iniuriam sed reponere, alios pro nobis fa
Abbreviated transcription (Latin):
quibus diuina exercentur.Nimis nos suspicimur si digni nos ui¬
demus propter quos tanta moucantur.nihil ergo horum in nr̃a
iniuria fit. immo contra. Nihil non ad salutem. Quedam esse
diximus que nocere possunt:quedam que nolunt. In his erunt boni
magistratus parentesq et preceptores et iudices:quorum castigatio sic
accipienda est: quomodo scalpellum et abstinentia: et alia que profutu¬
ra torquent. Affecti sumus pena.Succurrat non tantum quid patia¬
mus. Si uolumus equi omnium rerum udices esse: hoc primum no¬
bis suadeamus. Neminem nostrum esse sine culpa. Hinc enim ma¬
xima indignatio oritur nhil peccaui:nihil feci:immo nihil feceris.
Indignamur aliqua admonitione aut coertione nos castigatos: cum
illo ipso tempore peccemus quo adiicimus malefactis arrogantiam
ontumaciam. Quis est iste qui se profitetur omnibus legibus ĩn¬

Expanded text:
quibus divina exercentur. Nimis nos suspicimus, si digni nobis viquibus divina exercentur. Nimis nos suspicimus, si digni nobis videmur propter quos tanta moveantur. Nihil ergo horum in nostram iniuriam fit, immo contra nihil non ad salutem. Quaedam esse diximus quae nocere non possint, quaedam quae nolint. In iis erunt boni magistratus parentesque et praeceptores et iudices, quorum castigatio sic accipienda est quomodo scalpellum et abstinentia et alia quae profutura torquent. Affecti sumus poena ; succurrat non tantum quid patiamus. Si volumus aequi rerum omnium iudices esse, hoc primum nobis persuadeamus, neminem nostrum esse sine culpa; hinc enim maxima indignatio oritur : " Nihil peccavi " et " nihil feci." Immo nihil fateris ! Indignamur aliqua admonitione aut coercitione nos castigatos, cum illo ipso tempore peccemus, quod adicimus malefactis adrogantiam et contumaciam. Quis est iste qui se profitetur omnibus legibus inno
Abbreviated transcription (Latin):
dere.Atqui ut his irasci dementis est que anima carent: et sic mutis
q nobis possunt:ut ferum aut lapis:iniuriam quidem facere nõ pos¬
sunt. Atqui contenni se quidem putant:ubi equi idem obsequentes.
lteri equiti:alteri contumaces sint tanquam iudicio non consue¬
dine et arte contractanda. Quaedam quibusdam subiectiora sunt. Atꝗ
distantibus. Omnia enim ista peccata apud equum iudicem pro inno'¬
centia habent imprudentiam.Quedam sunt que nocere non possiit
ullamq ui nisi beneficam et salutare habent. Et dii immorta
qui nolunt obesse nec possunt.Natura enim illis mitis et placida
est:tam longe remota ab aliena iniuria quem a sua.Dementes ita¬
q et ignari ueritatis illis imputant seuitiam maris:immodicas im¬
bres: pertinaciam hyemis. Cum interim nihil horum que nobis
nocent prosuntq ad nos proprie dirigantur.Non enim nos cum
iundo sumus hyemen aestatemq referendi.suas ista leges he

Expanded text:
dere ? Atqui ut his irasci dementis est, quae anima carent, sic mutis dere ? Atqui ut his irasci dementis est, quae anima carent, sic mutis que nobis possunt ut ferrum aut lapis, iniuriam quidem facere non possunt. Atqui contemni se quidam putant, ubi idem equi obsequentes alteri equiti, alteri contumaces sunt, tamquam iudicio, non consuetudine et arte tractandi quaedam quibusdam subiectiora sint. Atqui distantibus; omnia enim ista peccata apud aequum iudicem pro innocentia habent imprudentiam. Quaedam sunt quae nocere non possunt nullamque vim nisi beneficam et salutarem habent, ut di immortales , qui nec volunt obesse nec possunt ; natura enim illis mitis et placida est, tam longe remota ab aliena iniuria quam a sua. Dementes itaque et ignari veritatis illis imputant saevitiam maris, immodicos imbres, pertinaciam hiemis, cum interim nihil horum quae nobis nocent prosuntque ad nos proprie derigatur. Non enim nos causa mundo sumus hiemem aestatemque referendi; suas ista leges habent,
Abbreviated transcription (Latin):
concione curiaue maledicta: cuius aures tracti subsellii stridor offedit.
Perpetietur hic famem: et aestiuae expeditionis sitm:quem puero male
diluenti nucem irascituir. Nulla itaq res magis iracundiam alit ques
luxuria. Intemperans et impatiens dure contractandus animus est: ut
oribus quedam sine consensu sunt:ut librum quem minutioribus litte¬
ris scriptum sepe proiecimus:et mendosum lacerauimus:ut uestimenta
uae quia displicebant scindimus.His irasci quem stultum est:que
nostram nec meruerunt nec sentiunt:sed nos offendunt uidelicet qui
illa fecerunt. Primum sepe antequam hoc apud nos distinguamus Ø¬
irascimur. Deinde fortasse ipsi quoq artifices excusationes uistas affe¬
rent:Alius non potuit melius facere quem fecerit:nec ad tuam contu¬
neliam parum didicit.Alius non in hoc ut te offenderet fecit.Ao
timum quid est dementius ꝗͣ bilem in homines collectam: in res effũ¬

Expanded text:
contione curiave maledicta, cuius aures tracti subsellii stridor offendit ? contione curiave maledicta, cuius aures tracti subsellii stridor offendit ? Perpetietur hic famem et aestivae expeditionis sitim, qui puero male diluenti nivem irascitur ? Nulla itaque res magis iracundiam alit quam luxuria intemperans et impatiens ; dure tractandus animus est, ut oribus quaedam sine sensu sunt, ut liber, quem minutioribus litteris scriptum saepe proiecimus et mendosum laceravimus, ut vestimenta, quae, quia displicebant, scidimus. His irasci quam stultum est, quae iram nostram nec meruerunt nec sentiunt ! " Sed offendunt nos videlicet qui illa fecerunt." Primum saepe antequam hos apud nos distinguamus irascimur. Deinde fortasse ipsi quoque artifices excusationes iustas afferent. Alius non potuit melius facere quam fecit, nec ad tuam contumeliam parum didicit ; alius non in hoc ut te offenderet fecit. Ad ultimum quid est dementius quam bilem in homines collectam in res effun
Abbreviated transcription (Latin):
bemur.Parum agilis est puer:aut tepidior aqua potui ero¬
gata: aut turpatus thorus:aui mensa negligentius positaA
ista concitari insania est.et aegrae:et infelicis ualitudinis est:quem leuis
aura contraxit.Affecti oculi quos candida uestis obturpat.Dissolutus
delitns cuius latus alieno labore condoluit. Miridem aiunt fusse ex Im¬
barum ciuitate:qui cum uidisset fodientem: et alterius rastrum alleuã
lassum se fieri: questus uetuit illud opus in conspectu suo facere:b
lem habere sepius questus est quor folus rosce duplicatis incubuisset.
Ubi animum simul et corpus uoluptates corrumpere:nihil tolerabile ui¬
detur:non quia dura:sed quia molles patimur.Quid enim est curtussis
alicuius:aut sternutamentum:aut musca parum curiose fugata nos¬
in rabiem agat:aut obuersatus canis:aut clauis negligentis serui ma¬
us elapsa. Feret ista aequo animo ciuile conuitium.et in gesta et in

Expanded text:
bemur. Parum agilis est puer aut tepidior aqua poturobemur. Parum agilis est puer aut tepidior aqua poturo aut turbatus torus aut mensa neglegentius posita—ad ista concitari insania est. Aeger et infelicis valetudinis est quem levis aura contraxit, adfecti oculi quos candida vestis obturbat, dissolutus deliciis cuius latus alieno labore condoluit. Mindyriden aiunt fuisse ex Sybaritarum civitate, qui cum vidisset fodientem et altius rastrum adlevantem, lassum se fieri questus vetuit illum opus in conspectu suo facere; idem habere se peius questus est, quod foliis rosae duplicatis incubuisset. Ubi animum simul et corpus voluptates corrupere, nihil tolerabile videtur, non quia dura, sed quia mollis patitur. Quid est enim, cur tussis alicuius aut sternutamentum aut musca parum curiose fugata in rabiem agat aut obversatus canis aut clavis neglegentis servi manibus elapsa ? Feret iste aequo animo civile convicium et ingesta in
Abbreviated transcription (Latin):
uersis: aut in neutris fuisse partibus combussit:quaius immoderate soleret
irasci maluit tamen non posse. Gratissimum putant genus uenia:nescire
quod quisq peccasser:plurimum mali crudelitas facit. Sed ne audiendũ
idem est:quoniam quibusdam rebus satius est decipi quem diffider
Tollenda est animo suspicio et coniectura: fallacissima irritamenta. Ille
me parum humane salutauit.Ille osculo meo non hae adhaesit.Ille in¬
choatum sermonem cito arrupit.Ille ad cenam non uocauit.Illius uul¬
tus aduersior uisus est.Non deerit suspitionis argumentatio.Simplici¬
tate opus est:et henigna rerum extimatione.Nihil enim quod in oculos
urret manisestumq: erit credamus.Et quotiens suspitio nostrauan
apparuerit: obiurgemur crudelitatem. Haec enim castigatio consuetu¬
dinem efficiei non facile credendiO
Nde illud sequitur:ut minimis sordidisq rebus non exacer'¬

Expanded text:
versis aut in neutris fuisse partibus, combussit. Quamvis moderate soleret versis aut in neutris fuisse partibus, combussit. Quamvis moderate soleret irasci, maluit tamen non posse ; gratissimum putavit genus veniae nescire quid quisque peccasset. Plurimum mali credulitas facit. Saepe ne audiendum quidem est, quoniam in quibusdam rebus satius est decipi quam diffidere. Tollenda ex animo suspicio et coniectura, fallacissima irritamenta. " Ille me parum humane salutavit ; ille osculo meo non adhaesit ; ille inchoatum sermonem cito abrupit ; ille ad cenam non vocavit ; illius vultus aversior visus est." Non deerit suspicioni argumentatio. Simplicitate opus est et benigna rerum aestimatione. Nihil nisi quod in oculos incurret manifestumque erit credamus, et quotiens suspicio nostra vana apparuerit, obiurgemus credulitatem; haec enim castigatio consuetudinem efficiet non facile credendi. Inde et illud sequitur, ut minimis sordidissimisque rebus non exacer
Abbreviated transcription (Latin):
dicaret: circunstantes amicos tyranni nominauit: quibus ꝗͣ maxime
charam salutem eius sciebat. Et cum ille singulos ut nominati fuerant
occidi iussisset. interrogauit pro antiquis: et quis superesset: Tu inquit
solus. neminem enim alium cui charus esses reliqui: efficit ira ut tyrã¬
nus tyrannicide manus accommodaret: et praesidia sua gladio suo cede¬
ret. Quanto animosius Alexander: qui cum legisset epistolam matris
quem ad monebatur: ut aueneno Philippi medici caueret: acceptam po¬
nonem non ueritus bibit: plus igitur de amico suo credidit. dignus fu¬
it qui in nocentem haberet: dignus qui faceret. Hoc ergo magis in Ale¬
xandro laudo: quia nemo tam obnoxius irae fuit. Quo maior autem
moderatio in regibus: hoc laudanda magis est. Fecit hoc. et. C Cesarille
qui uictoria ciuili: dementissime usus est. Cum sententiam de prehendis¬
set epistolarum ad Pompeium missarum ab his qui uidebantur:aut in di¬

Expanded text:
dicaret, circumstantes amicos tyranni nominavit quibusque maxime dicaret, circumstantes amicos tyranni nominavit quibusque maxime caram salutem eius sciebat ; et cum ille singulos, ut nominati erant, occidi iussisset, interrogant!, ecquis superesset, " Tu," inquit, " solus ; neminem enim alium cui carus esses reliqui." Effecit ira, ut tyrannus tyrannicidae manus accommodaret et praesidia sua gladio suo caederet. Quanto animosius Alexander! Qui cum legisset epistulam matris, qua admonebatur, ut a veneno Philippi medici caveret, acceptam potionem non deterritus bibit. Plus sibi de amico suo credidit. Dignus fuit qui innocentem haberet, dignus qui faceret ! Hoc eo magis in Alexandro laudo, quia nemo tam obnoxius irae fuit ; quo rarior autem moderatio in regibus, hoc laudanda magis est. Fecit hoc et C. Caesar ille qui victoria civili clementissime usus est ; cum scrinia deprendisset epistularum ad Cn. Pompeium missarum ab iis, qui videbantur aut in di
Abbreviated transcription (Latin):
sors nascendi et educatio: nec uiti locum: nec iam praecepti habet. Se¬
quentia ordinanda sunt.Contra primas itaq causas pugnare debe¬
mus. Causa autem iracundie opimio iniuriae est:cui non facile creden¬
dum est. nec apertis quidem manifestisq statim accedendum ẽ. Quae¬
dam enim falsa:ueri speciem ferunt.Dandum semper est tempus.
Ueritatem enim dies aperit.Ne sint aures criminantibus faciles. Hoc
humane nature uitium suspectum: notumq nobis sit. Quodq inuiti
audimus: libenter credimus:& anteꝗ iudicemus irascimus.Quodq
non criminationibus tantum: sed suspicionibus impellimur: et ex uul¬
urisuq alieno peiora interpretati innocentibus irascimur.Itaq ag
da contra se causa absentis:et in suspenso ira retinenda. Potest enim pe¬
na dilata exigi. non potest exacta reuocari. Notus est ille tyrannicida
qui in perfecto opere comprehensus: et ab imperio tortus ut conscios in¬

Expanded text:
sors nascendi et educatio nec vitii locum nec iam praecepti habet ; sesors nascendi et educatio nec vitii locum nec iam praecepti habet ; sequentia ordinanda sunt. Contra primas itaque causas pugnare debemus. Causa autem iracundiae opinio iniuriae est, cui non facile credendum est. Ne apertis quidem manifestisque statim accedendum ; quaedam enim falsa veri speciem ferunt. Dandum semper est tempus; veritatem dies aperit. Ne sint aures criminantibus faciles ; hoc humanae naturae vitium suspectum notumque nobis sit, quod, quae inviti audimus, libenter credimus et, antequam iudicemus, irascimur. Quid, quod non criminationibus tantum, sed suspicionibus impellimur et ex vultu risu que alieno peiora interpretati innocentibus irascimur ? Itaque agenda est contra se causa absentis et in suspenso ira retinenda ; potest enim poena dilata exigi, non potest exacta revocari. Notus est ille tyrannicida, qui imperfecto opere comprehensus et ab Hippia tortus, ut conscios in
Abbreviated transcription (Latin):
sterit: tibi enim ille respondeat: non pro fastigio te tuo metiris.ipse
runt. Longe itaq ab assentatione pueritia remouenda est.Audiat ue¬
rum et timeat interim uereatur. semper maioribus assurgat. Nihil ꝑ
iracundiam exoret. Quod flenti negatum fuerat quieto afferatur. et
diuitias parentum in conspectu habeat non in usu. Exprobentur illi
perperam facta. Pertinebit ad rem: preceptores pedagogosq pueris
placidos dari. Proximis applicatur omne quod tenerum est. et in eon
similitudinem crescit. Nutritium & pedagogorum retulere moxĩ ado¬
lescentia mores. Apud Platonem educatus puer:cum ad parentes latus¬
uidi. Non dubito quin citius patrem quem Platonem imitatus sit¬
Tenuis ante omnia uictus: & non preciosa uestis: et similis cultus ci
aqualibus non irascetur: aliquem sibi comparari quem ab mitio multis
parem feceris. Sed hec ad liberos nostros pertinent in nobis quidemØ

Expanded text:
stetit : " Tibi enim ille respondeat ? non pro fastigio te tuo metiris ; ipsstetit : " Tibi enim ille respondeat ? non pro fastigio te tuo metiris ; ipsrunt. Longe itaque ab adsentatione pueritia removenda est ; audiat verum. Et timeat interim, vereatur semper, maioribus adsurgat. Nihil per iracundiam exoret ; quod flenti negatum fuerit, quieto offeratur. Et divitias parentium in conspectu habeat, non in usu. Exprobrentur illi perperam facta. Pertinebit ad rem praeceptores paedagogosque pueris placidos dari. Proximis adplicatur omne quod tenerum est et in eorum similitudinem crescit ; nutricum et paedagogorum rettulere mox adulescentium mores. Apud Platonem educatus puer cum ad parentes relatupud Platonem vidi." Non dubito quin citius patrem imitatus sit quam Platonem. Tenuis ante omnia victus sit et non pretiosa vestis et similis cultus cum aequalibus. Non irascetur aliquem sibi comparari quem ab initio multis parem feceris. Sed haec ad liberos nostros pertinent; in nobis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
contende solet:ut in certamine assuescat non nocere uelle sed uincere.
Quotiens superauerit: et dignum aliquid laude fecerit: attolli non ge¬
stire patiamur.Gaudium enim exultatio:exultationem tumor:et nimi¬
a extimatio sui sequitur. Dabimus aliquod laxamentum in desidiam
uero ociumq non resoluemus: et procul a contactu delitiarum retine¬
bimus. Nihil enim magis fecit iracundos ꝗͣ educatio mollis etblanda
o unicis quo plus indulget᷑: pupillisq quo plus licet: corruptior
animus est. Non resistet offensis cui nihil unquam negatum est. la
chrymas solicita semper mater abstergit: cui de pedagogo satisfactu
est. Non uides ut maiorem quemq fortunam maior ira comitetur.
In diuitibus nobilibusq: et magistratibus precipue apparet.cum ꝗc¬
quid leue et inane in animo erat:secunda se aura sustulit. Felicitas
iracundiam nutrit: ubi aures superbas assentatorum turba circun¬

Expanded text:
contendere solet, ut in certamine adsuescat non nocere velle sed vincere ; contendere solet, ut in certamine adsuescat non nocere velle sed vincere ; quotiens superaverat et dignum aliquid laude fecerit, attolli non gestire patiamur, gaudium enim exultatio, exultationem tumor et nimia aestimatio sui sequitur. Dabimus aliquod laxamentum, in desidiam vero otiumque non resolvemus et procul a contactu deliciarum retinebimus ; nihil enim magis facit iracundos quam educatio mollis et blanda. Ideo unicis quo plus indulgetur, pupillisque quo plus licet, corruptior animus est. Non resistet offensis cui nihil umquam negatum est, cuius lacrimas sollicita semper mater abstersit, cui de paedagogo satisfactum est. Non vides, ut maiorem quamque fortunam maior ira comitetur ? In divitibus et nobilibus et magistratibus praecipue apparet, cum quidquid leve et inane in animo erat secunda se aura sustulit. Felicitas iracundiam nutrit, ubi aures superbas adsentatorum turba circum
Abbreviated transcription (Latin):
mum inquam proderit pueros statim salubriter institui. Difficile autẽ
regimen est. quia dare debemus operam ne aut iam in illis nutriamus
t indolem retundamus. Diligenti obseruatione res indiget. Utrumo
enim et quod extollendum:et quod depremendum est:similibus alitur
Facile autem etiam atiendentem similia decipiunt.Crescit licentia sp̃us
seruitute cõminuitur. Assurgit si laudatur:et in spem suibonam addu¬
citur. Sed eadem ista insolentiam et iracundiam generant.Sic itaq: ĩter
rumq regendus est:ut modo frenis utatur: modo stimulis nihil
mile: nihil seruile patiatur.Nunquam illi necesse sit rogare simpliciter
nec prosit rogasse: potius cause sue et prioribus factis et bonis in futu¬
rum promissis donetur. In certaminibus aequalium nec uinci illum
patiamur: nec irasci.Demus operam ut famililiaris sit his cum quibus

Expanded text:
mum, inquam, proderit pueros statim salubriter institui ; difficile autem mum, inquam, proderit pueros statim salubriter institui ; difficile autem regimen est, quia dare debemus operam, ne aut iram in illis nutriamus aut indolem retundamus. Diligenti observatione res indiget ; utrumque enim, et quod extollendum et quod deprimendum est, similibus alitur, facile autem etiam adtendentem similia decipiunt. Crescit licentia spiritus, servitute comminuitur ; adsurgit, si laudatur et in spem sui bonam adducitur, sed eadem ista insolentiam et iracundiam generant; itaque sic inter utrumque regendus est, ut modo frenis utamur modo stimulis. Nihil humile, nihil servile patiatur; numquam illi necesse sit rogare suppliciter nec prosit rogasse, potius causae suae et prioribus factis et bonis in futurum promissis donetur. In certaminibus aequalium nec vinci illum patiamur nec irasci; demus operam, ut familiaris sit iis cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
est aliud uitium alit. Naturam quidem mutare difficile est. Nec licet
semel mixta nascentium elementa conuertere. Sed in hoc nocere profuit
ut calentibus ingeniis subtrahatur uinum. quod pueris Plato negãdii
putat: et ignem uetat igne incitari.Nec cibis quidem implendi sunt.
Distendentur enim corpora: et animis cum corpore tumescent. Labor il¬
los citra lassitudinem exerceat ut minuatur:et non ut consumatur ca¬
lor: nimiusq: ille feruor expumet.Lusus quoq proderunt.Modica
⁊ uoluptas laxat animos et temperat.Humidioribus siccioribus et
frigidis non est abira periculum:sed maiora uitia metuenda sũt. Pauor
difficultas et desperatio et suspitiones mollienda itaque fouendaq: talia
ingenia: et in letitia euocanda sunt. Et quia aliis contra iram aliis con¬
tra tristitiam remediis utendum est.Nec dissimilibus tantum ista: s
contrariis curanda sunt. Semper ei occurremus quod increuerit. Pluri¬

Expanded text:
est, alit vitium. Naturam quidem mutare difficile est, nec licet est, alit vitium. Naturam quidem mutare difficile est, nec licet semel mixta nascentium elementa convertere ; sed in hoc nosse profuit, ut calentibus ingeniis subtrahas vinum, quod pueris Plato negandum putat et ignem vetat igne incitari. Ne cibis quidem implendi sint ; distendentur enim corpora et animi cum corpore tumescent. Labor illos citra lassitudinem exerceat, ut minuatur, non ut consumatur calor nimiusque ille fervor despumet. Lusus quoque proderunt ; modica enim voluptas laxat animos et temperat. Umidioribus siccioribusque et frigidis non est ab ira periculum, sed ignaviora vitia metuenda sunt, pavor et difficultas et desperatio et suspiciones. Extollenda itaque fovendaque talia ingenia et in laetitiam evocanda sunt. Et quia aliis contra iram, aliis contra tristitiam remediis utendum est nec dissimillimis tantum ista sed contrariis curanda sunt, semper ei occurremus quod increverit. Pluri
Abbreviated transcription (Latin):
rum aut lassitudine: aut detractione sanguinis exhaustus est calor. In
eadem causa sunt siti fameq rabidi: et quibus exangue corpus est: ma¬
meq alitur et deficit.Uinum incendit iram:quia calorem auget p
cuiusq natura. Quidam ebrii efferuescunt: quidam saucii. Neque ulla
alia causa est cur iracundissimi sunt Flaui: rubentesq. quibus talis na¬
tura calor est:qualis fieri ceteris intra iram solet.Mobilis enimillis agi¬
tatusq sanguis est. Sed quemadmodum natura quosdam procliuos in
iram facit:ita multe incidunt cause que idem possint quod natura.Ali¬
os morbus aut iniuria corporum in hoc produxit:alios labor: et conti¬
nua peruigilia: noctesq solicite: et desideria: amoresq. Quicquid aliud
aut corpori nocuit:ut animo aegram mentem in querelas parat.Sed ista
omnia initia causeq sunt. plurimumq potest consuetudo.que si grauis

Expanded text:
rum aut lassitudine aut detractione sanguinis ex haustus est calor ; in rum aut lassitudine aut detractione sanguinis ex haustus est calor ; in eadem causa sunt siti fameque tabidi et quibus exsangue corpus est maligneque alitur et deficit. Vinum incendit iras, quia calorem auget ; pro cuiusque natura quidam ebrii effervescunt, quidam saucii. Neque ulla alia causa est, cur iracundissimi sint flavi rubentesque, quibus talis natura color est, qualis fieri ceteris inter iram solet ; mobilis enim illis agitatusque sanguis est. Sed quemadmodum natura quosdam proclives in iram facit, ita multae incidunt causae, quae idem possint quod natura. Alios morbus aut iniuria corporum in hoc perduxit, alios labor aut continua pervigilia noctesque sollicitae et desideria amoresque; quidquid aliud aut corpori nocuit aut animo, aegram mentem in querellas parat. Sed omnia ista initia causaeque sunt ; plurimum potest consuetudo, quae si gravis