comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. dũ qͣa .e. ꝯab eo est
cidentẽ nature dissimilitudine
seꝑantur. dum inse ꝑ nati¬
tatem habet patrem inuirtut
nature cui ueraciter uninun
ꝑ incarnationis suȩ mẏsteriũ.
Quod cotidie incathohica cele¬
bratur eccłia. sicut p̃figura¬
tum legitur: insac̃ historia.
Uenit helias ad iorclanem:
ex utus palho suo ꝑ cussit aq̃s
ac chuisit. Uenit dñs acͥ flui¬
um mortis: qui genꝰ humanũ
mergi consueuerat. ⁊ eruens se
ad tempus habitu carnis quẽ
assumpserat. mortem morien¬
do ꝑcussit: a quitate nobis iter
resurgendo patefecit. Recte ⁊¬
enĩ ꝑ sordanem fluxus nr̃e moe¬
talitatis ac defectus ex pͥmit᷑.
quia ⁊ iordanis lagne descen¬
sus eoꝵ dicitur. ⁊ ipse fluuiꝰ
in mare mortuũ influens lau¬
clabiles suas ubi ꝑgit aquas.
Transit autẽ helias chuiso ior¬
dane ꝑ siccũ: tnͣsit ⁊ heliseus.
qͥa resurgens a mortuis salua¬
tor. fidelib quoq suis spem
resurgendi tribuit. Transito
iordane helias. declit optionẽ

Expanded text:
turam; dum quod est et ab eo est, cidentem naturae dissimilitudinem separatur; dum in se per nativitatem habet Patrem in virtute naturae. Cui veraciter unimur per incarnationis suae mysterium, quod cotidie in catholica celebratur aecclesia. Sicut prefiguratum legitur in sacra historia: 'Venit Helias ad Iordanem, et exutus pallio suo, percussit aquas ac divisit', venit Dominus ad fluvium mortis, quo genus humanumergi consueverat, et exuens se ad tempus habitu carnis quem sumpserat, mortem moriendo percussit ac vitae nobis iter resurgendo patefecit. Recte enim per Jordanem fluxus nostrae mortalitatis ac defectus exprimitur, quia et Jordanis Latine descensus eorum dicitur, et ipse fluvius in mare Mortuum influens, laudabiles suas ibi perdit aquas. Transit autem Elias diviso Jordane per siccum, transit et Eliseus: quia resurgens a mortuis Salvator, fidelibus quoque suis spem resurgendi tribuit. Transito Jordane Elias dedit optionem
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt ñ nulli qui dñ sibimet¬
ip̃is uigilanti cura dñantur.
dum se sollicita intentione discu¬
tunt. cuino timori semꝑ inhe¬
rentes. hoc in munere uirtutis ac¬
cꝓpiunt. ut nchcare recte ⁊ aliis
possint. Quoꝵ ꝓfecto mentib
dum chuina contemplatio presto
ẽ. inhis uelut intͦno suo dñs p̃¬
sidens. alioꝵ facta ex aminat.
⁊ cuncta tnirabihter de sede sua
dispensat. Quid ergo isti nsi tͦni
sui conditoris sunt. uel qͦ nisi ad
suꝑnaꝵ sechum numeros ascri¬
plerũq de quib dam suis infir¬
mis actib etiam infirmi nchican¬
tur. Quod et ꝑsc̃m remigiũ actũ
fuisse legimꝰ: qñdo electum cħ ge¬
nebandum ep̃m de suis infir¬
mis actib iudicauit. ⁊ post iudi¬
enĩ corcli suo dño p̃sidente. ipsiꝰ¬
iussione inorchne episcopatus il¬
lum restituit. Constat gͥ beatũ
Remigiũ ad suꝑnaꝵ sediũ nu¬
merũ eẽ adscriptum. Et st̃ non¬
nulli qui tanta cħ ac ꝓximi dilec¬
tione plen sunt. ut cherubin in¬

Expanded text:
Et sunt nonnulli, qui dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sede sua dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditores sunt, vel quo, nisi ad supernarum sedium numeros ascriplerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Quod et per sanctum Remigium actum fuisse legimus, quando electum Dei Genebaldum episcopum de suis infirmis actibus judicavit, et post judicium cordi suo Domino praesidente, ipsiiussione in ordine episcopatus illum restituit. Constat igitur, beatum Remigium ad supernarum sedium numerum esse adscriptum. Et sunt nonnulli, qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut Cherubim iu
Abbreviated transcription (Latin):
et res quȩ ibi iam tunc delega¬
te erant. tanto fr̃m num̾o in
his quȩ necessaria erant suffi¬
ciebant: et si amplior ess nu¬
inerus. occasionẽ patende ne¬
cessitatis forte inferre potuiss.

Expanded text:
et res quae jam tunc ibi delegatae erant tantorum fratrum numero in his quae necessaria erant, sufficiebant, et si amplior esset numerus, occasionem patiendae necessitatis forte inferre potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis. S ideo a sexta trib cre¬
didit int̾cedere horis. ut nulliꝰ
dubiũ ess uere fuisse cefunctũ.
Tandem ab oratione surgit. ⁊¬
suo conspectui ex anmem p̃ce¬
pit sistere. Fleuataq manu. cru¬
eis impressit imaginẽ. Resũptoq
sp̃u. passim defuncti menbͣ

Expanded text:
erat; sed ideo a Sexta tres creerat; sed ideo a Sexta tres credidit intercedere horas, ut nulli dubium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab oratione surgit, et suo conspectui exanimem praecepit sisti, elevataque manu crucis impressit imaginem, resumptoque spiritu passim defuncti memb
Abbreviated transcription (Latin):
cũ factũ fuiss. subito pessimiꝰ
ẽ. ut sub felicitate extͣc unuersi
tͣnseant. ⁊ pisciũ copiã hitore tra¬
hant. ⁊ nemo ꝑiculũ sentiat. Red¬
dita ẽ gͥ ppħ salus: ablata ẽ infir¬
mitas aque. Non longũ post
tẽpꝰ. sequitur longe clarior uirtꝰ.
Cũ unꝰ ex rusticis obiitigandũ
orem se ꝓieciss influmen. Ilico
satane laqueis uinctus. uit̃a uio¬
lenter abrupit. Hhe locus nõ lon¬
ge abasilice seponitur domo. ubi
onis gr̃a cũ fr̃ib discũbebat. In¬
t̾ea anus quȩdam eminꝰ que con¬
sistebat hoc reꝑto. innuit manu
ministris qui in conspectu beati¬
antistitis consistebant. At ille
Pinũ ex conserus inclitiũ rei
ꝑcunctari nititur. Et dñ uentũ
ess ad locum. indicat mulier
Mendam inima demersũ sp̃n
ioruisse. Tũ socios enocat. pon¬
ifici minciat. Qui ibet abstrac¬
uem corpꝰ adnonã usq seruari.
Et refectis om̃ib orationis adiit
locum. Et quidem stat̃ ut popos

Expanded text:
cum factum fuisset, subito pessimus cum factum fuisset, subito pessimus est, ut sub felicitate ex tunc universi transeant, et piscium copiam in littore trahant, et nemo periculum sentiat. Reddita est igitur populo salus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic locus non longe a basilicae ponitur domo, ubi onis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi per unum ex conservis indicium rei percunctari nituntur, et dum ventum est ad locum, indicat mulier quemdam in ima demersum spiritu caruisse. Tum socios evocat, et pontifici nuntiat qui jubet abstractum corpus ad Nonam usque servari. Et refectis omnibus, orationis adiit locum. Et quidem statim ut poposc
Abbreviated transcription (Latin):
Qefunch mẽbra moueri par¬
lat̃. ⁊ famulantia usib moffi¬
ũ pristinũ ossa redire. Et hoet
tenuis in oratione ꝑclurante be¬
ato post pedes eiꝰ euoluitur. ⁊tac¬
tis uestigiis pristinũ colligit
robur. ac famis ꝑnicie tutus¬
hoc̾ie crechtur suꝑ esse. Et enĩ
tempore multo apud nos cõmo
ges qͥlam inuixi sionensũ sitꝰ
agello. aquarũ mole ita copio¬
sus. et ut pote demonib erat con¬
secratus. ut qͥsqͥs causa qͣlibet
ingrederetur eundem. repente
inib demonialis circũplexus.
nittebat crudelter uitã.S
cħ̃ auxihũ affuit ahqͣndo aduen¬
tu bẽati sulpitii. Tum indigene
loci genib adherent scĩ. ado¬
rant ut suis sacerdos subueniat.
qͥa multos ꝓpinquos famulos¬
ꝙ ibidem se amisisse plangebãt.
At ille ut semꝑ in toto affectu ini¬
seratus. chrisma cũ oleo ⁊ aqua
ens ut adinstar helysei ꝓphe
dicet. Hec dicit dñs. Sanaui
aquas has. ⁊ ñ erit meisa
ult mors neq sterilitas. Qd

Expanded text:
defuncti membra se movere paudefuncti membra se movere paulatim, et famulantia usibus in officium pristinum ossa redire. Et licet tenuis, in oratione durante beato, post ad pedes ejus evolvitur, et tacto vestigio pristinum collegit robur. Sic a famis pernicie hodie creditur superesse: etenim tempore multo apud nos commorges quidam erat in Virisionensium situs agello, aqua rum mole copiosus, utpote daemonibus consecratus: et si aliquis causa qualibet ingrederetur eumdem, repente funibus daemonicis circumplexus amittebat crudeliter vitam. Sed Dei auxilium adfuit aliquando adventu B. Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos subveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto affectu miseratus, chrisma cum oleo et aquaens, ut ad instar Elisaei prophetae diceret: Haec dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nist̃ euncta penetrans. ⁊ nusqñ
indicia de puero reperiens antis¬
tes beatus a ministro reposeit
cõmendatũ. At ille eiꝰ genib ob¬
uolutus. eũ se ꝑdidisse fatetus
Ptinꝰ uir beatus ingreditur cel¬
lam. ꝓsternit᷑ terre. fundit ub̾es
fletus. geminat alta suspiria.
suis obtutib redderetur. Intan¬
tum eñi dure acceꝑat que an¬
erat. talesq fletus cũ uocib
emittebat qͣsi ꝓpriũ facnꝰ lu¬
gens. ac si iam ante tribunal
et̾̃ni iudicis anima defunc̃ti
de eiꝰ manib requireretur. In¬
t̾ea cui officiũ erat ad fornacem
ꝓꝑat succendendam. Et reꝑto
caclauere rigida menbia retra¬
here nititur. Agnitoq ex anime
beato pontifici nuntiat. Rursũ
ille terre ꝓstratus ingemuit:
funchit p̾ces chu insuspiriis ꝑma¬
net. Eleuato de inde capite suꝑ
exanimis ossa calidam iubet ꝑ¬
fundere aq̃m. Int̾ea cħ sacerdos
sine int̃missione ꝓ eoddem tunso
pectore dñm postulabat. Sepũt

Expanded text:
nister, cuncta penetrat, et nusquam nister, cuncta penetrat, et nusquam indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a ministro reposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, suis obtutibus redderetur. Intantum enim dure acceperat quae audierat, talesque fletus cum vocibus emittebat, quasi proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal aeterni Judicis anima defuncti de ejus manibus requireretur. Interea is cujus officium erat, ad fornacem properat succendendam et reperto cadavere rigida membra retrahere nititur agnitoque exanimi beato pontifici nuntiat. Rursum ille terrae prostratus ingemuit, fundit preces, diu in suspiriis permanet, elevatoque capite super exanimis ossa, calidam jubet perfundi aquam. Interea Dei sacerdos sine intermissione pro eodem, tunso pectore, Dominum postulabat. Coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
niul tetendit ⁊ palmas. xp̃m qͥ
est suꝑ om̃ia ds tota fide fusis
lacrimis inuocat. Ioratione p̃¬
missa. linguã pueri contrectauit
⁊signũ ei crucis inpressit. Ilico
lingua resoluitur. ⁊uariis sermo¬
num responsis usq hodie mira¬
biliter loquitur. Preclaris gło¬
populata ess. puer qͥdam fame
p̃mortuus. genib sc̃i sp̃u tenui
uoluitur. ⁊ u̾t sui misereatur ex¬
orat. Cui miseratus uir pietatẽ
plenus. respitiens ad eum qui p̃¬
erat domui. hune inqͥt sũ mostu¬
dio sub testimonio xꝑi tib cõmen¬
do. sum ille sicut p̃cipiebat adͥ¬
hibiturũ se clilig̃ntiã pollicet᷑
Et dum huc atꝙ illuc oceuser¬
onib uariis teneretur. paulo
neglegentiꝰ habere in opem ee¬
pit. Qui frigore inediaq simus
consumptus. infornacẽ se bali¬
arũ iniecit. Et cũ sp̃u tenui ie¬
bra iam fessa trahere nequiuiss
tanden ex animatus interiit.
ꝑcunctatis om̃ib aliqͣndo mi¬

Expanded text:
mul tetendit et palmas, Christum qui mul tetendit et palmas, Christum qui est super omnia Deus, tota fide fusis lacrymis invocans, et, oratione praemissa, linguam pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris glopopulata est, puer quidam fame praemortuus, genibus sancti spiritu tenui provolvitur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquando mi
Abbreviated transcription (Latin):
pontifice baptriati sunt. Diumno
gͥ munere bellator egregꝰ p̃dã
iimico abstraxit. auctori resti¬
tuit. de penetrabilib cordis xp̃i
amore infidelitatis maculam
expulit. Non nulli enĩ ex ipsis
tam eũ uirtutũ gr̃a augebat᷑.
ut ñ minꝰ ꝑ eũ signa. qͣm ducdũ
ꝑ apłos fierent. Nam ut paulo
suꝑiꝰ diximꝰ qͦd demones uerbo
tionũ curaret. addidit łs nr̃
magnificari in sc̃o suo. Ita ut
inꝓcessu temporis cecis uisum.
surdis aucdtũ. loquutionẽ red¬
deret mutis. uitã mortuis. ma¬
gũ est enarrare ꝑsingula: de qͥb
si dei fauor achuuerit. optamꝰ
ꝑstringere pauca. Fiaage sermo¬
ne qͦd spondes. Gunthoaldꝰ qͥcła
fihiũ suũ aunoꝵ cireit̃ decem.
cuiꝰ gutturi ita adheserat lin¬
gua. ut sermo formatus nũqͣm
de ore eiꝰ fuiss ꝓlatus. ante pe¬
des beati uiri exposuit: causã
innotuit omnẽ. At ille hũmano
miseratus affectu. cũ gemitu
⁊ suspiriis oculos ad celum si¬

Expanded text:
pontifice baptizati sunt. Divino pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis Christi amore infidelitatis maculam expulit. Nonnulli ex ipsis ta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo tione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu temporis caecis visum, surdis auditum, locutionem redderet mutis, vitam mortuis, magum est narrare per singula, de quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelum si
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis uir ⁊ do dignꝰ cũ ess
in om̃ib puritate uite ⁊ anime
untutib clarus. ñ magnipen¬
debat sermonis ornatu. scilicet
qͥa ineo erat anima chuinis or¬
nata uirtutib simul ⁊ signoꝵ
rat concessa. augens cotidie p̃¬
dicationem uerb cħ̃. ⁊ saliita¬
trasemina regni cełoꝵ ꝑ omñe
terrã latiꝰ disserens. Morx qͥae
intantũ ad emendandũ ppłm
iudeoꝵ uetustis infectũ uene¬
nis ꝓfecit. ut quasi nouellam lu¬
cem ueritatis sͥ aspicere uident᷑.
Et cum religionis doctor multa
quidem uerbis. plura tam̃ do¬
ceret exemplis. nec uiderent ab
eo discipłi imꝑari qͦd ñ priꝰ ipse
feciss. nullũ sine mora absq
baptismi gr̃a murbe sͥ celitus
tradita iucleũ habitare ꝑmisit.
Nam cũ ꝓ eoꝵ conuersione dñm
iugiter p̃caretur ac doceret eos
lis in eoꝵ corda resplenduissẽt
radii. obstupescentes ac reuela¬
ta facie cħ głam intuentes. an¬
tiquos penitentes errores. fide
h confessione uenientes ab ipso

Expanded text:
nerabilis et Deo dignus, cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, simul et signorum rat concessa, augens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emendandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Dominum jugiter precaretur, ac doceret eos lis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum confessione venientes, ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
labitur. Tẽ aconsodalib sacerdos
rogatur. ut nimiã obtemꝑ andã
inecham ciborũ capiat parcita¬
tem. Non comeclam inqͥt. donec
sospitatẽ principis obtinere que¬
deficientem. ⁊ pene ex animem
longeue mediȩ frustra corpus
insontem clamitarent affligere.
ille cuiꝰ salus indeo fortiter ꝑdu¬
rabat. pollicetur dieb septe ex¬
pletis. principem pristino recep¬
to uigore. cũ eodem cet̾isq socda¬
lib cibũ esse sumpturũ. Itaq di¬
es ad est. uotis om̃ium expectata.
Sacerdotis ꝓmissa complent᷑. pͥn¬
cipi uelox medela tribuitur.
Om̃ium manib głoso triũpho
sacerdos attollit᷑. ⁊ regali conui¬
uio magnis honorib euocatur
temꝑis parte quȩ insperimꝰ. par¬
tm uero et discipłis nr̃is nobis
tradita sumamꝰ exorchũ. ⁊ ad
posteritatis memoriã rehnqͣmꝰ.¬

Expanded text:
labitur. Tum a consodalibus sacerdos labitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere quedeficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clamitarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evocatur.temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinq
Abbreviated transcription (Latin):
ni illud ꝓpħicũ. Inqͥrentes autẽ
dñm ñ ininuentur om̃i bono.
Nimirũ tanta ei subito a fidelib
ciboꝵ opulentia mittebatur.
ut ñ absurde illud centuplicato
fenore qͦd suis discipħs retribu¬
tor fidelis ꝓmiserat. absq huma¬
na gła se accepisse gauderet. Tan¬
dem euolutis cdieb paucis. rex
crudeli afficitur morbo. ⁊ uiru
luctu ꝑculsa. monilia ⁊ ornam̃¬
rũpit. crines genasq dilacerat.
⁊ iam amissum quasi coniugẽ
deflet. Turbatur domꝰ. nngunt᷑
planctib dñe. lacrime famula¬
rũ. Ad beatissimũ et enĩ uirum
concurr̃t. genib adherent scĩs.
lacrimis pedes rigant. ut regia
ꝓsalute pius sacerdos oratio¬
nẽ dño funderet. Is autẽ cuiꝰ spes
in dm̃i potente deo consistebat. ir.¬
rigabat fletib uultũ. ac pecto¬
re tunso. egra suspiria ꝓtrahit.
⁊ iugiter fundit p̃ces ꝓ egro.
ꝑactis dieb qͥnq rex magis
magisq ꝓchuus acd mortem di¬

Expanded text:
ni illud propheticum: Inquirentes autem ni illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum fenus quod suis discipulis Retributor fidelis promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10. Tandem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et viruluctu percussa, monilia prrupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit,  jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem di
Abbreviated transcription (Latin):
ipue in parte que sub axe po¬
nitur occidentis ꝑagrans euo¬
lass. poscente austrigisilo bicu¬
qͥce urbis ep̃o theodcricũ pͥnci¬
pem ut s̃ hcẽtia daretur partici¬
pationẽ docendi e in eccłia tese.
eo qͦd achp̃m doctrine gr̃a mul¬
ttudines conuolarent. Nec mo
Nregia defertur auctoritas.
ut decisa cesariȩ clericatus susci¬
ꝑet onus. Et succedentib gͣdib.
ministrauit. Int̾ea magis ma¬
gisq signoꝵ gr̃a cingebatur.
Et cum a fidelib de eo clotha¬
rio principi fuiss suasũ. Ilico
ab ep̃o poscit. ut ꝓ salute sua
as exercitus sui hcentia daret᷑.
ut uir beatus insuis castris ab¬
batis offitio potiretur. Deniq
cũ in suis suoꝵq om̃ium sũpti¬
bus ministratio fieret triduana.
sufficientia uniꝰ diei seruata. re¬
liq̃ indigentib erogabat. Cũq
sui metu necessitatis musitarẽt.
oculũ inqͥt mentis ur̃e ofilii in
clño figite saluatore. Regnũ eiꝰ
apponentur uobis. Recordami¬

Expanded text:
ipue in partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibuministravit. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino figite Salvatore. Regnum ejus apponentur vobis. Recordami
Abbreviated transcription (Latin):
nis clamorib enulantes reperi¬
ens suos. intuetur tetros. manꝰ
eleuat cont̃ aduersarios. ĩaq
pueros ui abstrahentes. cũ foras
deprimit crucis. Ilico tetris en¬
entisq elapsis. pueri sospites
nititur deterrere. De quo siqͥs
exploratiꝰ discere uult. breuier
post paululũ in suis ostendemꝰ
locis. Clarescere interea signis
⁊ uirtutũ cepir miraculis ador¬
nari. Nam et egros in scłari po
situs habitu oratione curabat.
⁊ demones uerbo fugabat. totis
re laterecupiebat. ne qua scħ hi
aura fauore irrũꝑet. ⁊ aures su¬
as arrogantie pollutione ma¬
cularet. Igitur cum hȩc ab eodẽ
agerentur. ⁊ ꝑ gestorũ bonita¬
tem tacita qͣdam p̃dicatione cħ
nr̃i ueritas nosceretur. cũq ple¬
rũq ut assolet alios pie credentes
spleudor lucis accenderet. alios
impie derogantes ꝑfiche nebu¬
lose tet᷑ caligo suffunłe̾t. Ita ut
cõpletũ uideretur qͦd scriptũ ẽ
ingenesi. quia egyptiis erant

Expanded text:
nis clamoribus ejulantes reperinis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites nititur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari adhuc positus habitu oratione curabat, et daemones verbo fugabat totis rem latere cupiebat, ne qua saeculi hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant
Abbreviated transcription (Latin):
haud longe posita domo. ut po¬
te a hostib pene chruta. ub cle¬
ricorũ ⁊ ppħ nulla erat freq̃ntia.
adiingere fomitẽ silentia nocti¬
um ꝓfunda cum fierent. clam
uestim̃tis indutus quib moris
ẽ uti penitentib mermis sacris
orationib ꝑuoctare ꝑgebat. ⁊ la¬
bore sc̃o somnis spretis inherti¬
b dulci meditatione tnsa. cta
cũ rosee lucis splendor mundũ
irradiaret. rursum scłariũ teg¬
minib ornabatur. ⁊ ita sc̃m ela¬
borabat ꝓpositũ occultare. Hec
pͥma puerilia ruchm̃ta. hic luclꝰ
eiꝰ infantie. talis meo pollebat
erga dm̃ affectus. Nocte quacłã
in eccħa de qua cliximꝰ cũ duob
pueris uigilanti atq moratio¬
ne ꝓno incũbenti. cũ mentis in
ꝓfundiorib tota dependeret de¬
lectatio. sp̃s duo teterrimi ĩma¬
nes ethiopũ uultu similes. app̃¬
hensos singuli pueros. ab eccłia
uiolenter traliere intebantur.
Tandem c iuix post tergũ mag¬

Expanded text:
haud longe posita domo, ut pohaud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia.e vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum mag
Abbreviated transcription (Latin):
lis qͥdem ⁊ minus ꝑfecti sensus
fortasse uideretur. de ꝑfectissi¬
nens. uelut fundam̃tũ qͦddam
locauit. ⁊ ita demũ reliquas
suꝑ has ꝑrexit edificare uirtu¬
tes. ⁊ scd̃m euuangħoꝵ scilicet
fidem qua uoce saluatoris deꝓ¬
mitur ex hortatio. qͥa sunc en¬
nuchi qui se castrauerunt ꝓ reg¬
no cħ. spreta conugii copula.
ꝓpositũ obtinuit castitatis. Cer¬
te qñtum eoꝵ relatione cogno¬
uimꝰ qui ei a pueritia usq in
tempora nr̃a comites ministri¬
ue fuert̃. nichil ahud in scłari
ad huc positus habitu uisus ẽ
agere qm monasteria construe¬
re. basilicas nouo extollere oꝑe.
seris auxihũ ferre. pauꝑib egen¬
tibq e sius opib necessaria mi¬
nistrare. ꝓ aft̾lictis ñ solũ ser¬
mone ⁊ cohortatione ꝑfecte ⁊ sp̃n¬
alis doctrinȩ. uerũ suis officiis
ac ministeriis multos e uinculo¬
rũ penis ⁊squalorib liberare.
Eccħa erat quȩcła a parentum

Expanded text:
lis quidem et minus perfecti sensus lis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissinens, locavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, operseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum
Abbreviated transcription (Latin):
am laqueis scħ ruptis ꝑseue¬
nge diffintione suscepit. ⁊ in
entũ capessende religionis ꝓ¬
ositũ adhuc puerulus uix be¬
atus exarserat. ut ita chcam
si ꝑsecutionis tempus non cle¬
fuissz. ꝑiculis se sponte p̃ceps
ingereret. Hinc iam lectionib
cepit chumoꝵ uoluminũ man¬
cipari. ⁊ meruchtionib ficdei
semetip̃m ñ segniter arcere. Be¬
niq ꝓ iuenilib reprimendis
cupiditatib ⁊ sapientiȩ acdipis
abstinentiȩ frenis constringe¬
at. Et ita ei ab tysis cunabu¬
ho eccħastica regula in obser.¬
dantia honorabilis fuiti:ut
mmiltoꝵ iuuenũ abe senũ acleũ
confluentiũ turba de fidei nr̃e
religione sciscitantes ñ solũ ad
fidem conuerteret. uerũ etiam
ꝑfecte uite institutionib infor¬
maret. Manifeste autẽ alerat
chuina gr̃a. ꝑ quã innumerabi¬
les ad imitationẽ sui infide cħ
ꝓuocabat. Ante om̃ia p̃cepta
euuangłica ⁊ uocem saluatoris
sũmo amore ⁊stucho implenda
esse censebat. Nam ⁊ si inueni¬

Expanded text:
ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae reerum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juveni
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e signoꝵ gẽmis aula regis pul¬
chro decore uernaret. ⁊ uelut
splendor qͥdam luminis mundo
huic effulsiss. ⁊ odoris sui fra¬
glantia longe lateq complesset.
excessu migͣret ad dñm. Et eũ uni¬

Expanded text:
rum atque gemmis aula regis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, excessu migraret ad Dominum. Et cum uni
Abbreviated transcription (Latin):
is accendere ꝓperat. Integre
dñi iur beatus tͣdidit semet¬
n in abstinentia plurima. in¬
luniis indesinentib. Inuigi¬
s pene iugib. ita ut si qͣndo
arũ aliqͥd somini necessitas na¬
uralis exigeret. hc̃ ñ supͣ stratꝰ
nolliciem qua numꝗͣ uti con¬
sueuerat. s suꝑ soliꝰ mattule ei¬

Expanded text:
Dominus accendere properat. Integre Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somni necessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti consueverat, sed super solius matulae
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ uirũ sͥ poscerent sacerlo¬
tem fore. nichilominꝰ tenuem cũ
paucis uerbis legationis formu¬
humanitas cupichtatis ueneno
infectus ad copiosam illatam
pecimiã animũ haberet inflexũ
uxor eiꝰ amore suecensa chuino.
uirũ suũ monebat. dignũ iustũ¬
q clamitans fore post ralis tan¬
tiq uiri excessum hẽ suȩ p̃mitte
sech. qͥ par merito ac miracłoꝵ
signis. ⁊ uirtutũ gr̃a eẽt. decere
simil fultus. Et ulud muher
głosa ad uiri memoriam reuo¬
cabat. quo labore ⁊ oratione
sua eñ paulo ante de mortis tra¬
erat p̃cipitio. Tandem celesti m̃¬
cdulgentia pͥnceps altiꝰ traxit
consihũ. cupicditatisq represis
ueneno. spretis malorũ suasis
Dicis meruit pͥm̃a qͥuitanie¬
dem. Dei enĩ affuit uoluntati.
chuersantes int̃ se ppłos ⁊ am¬
os difficlentes ad amorem pon¬
ficis uelox conu̾sio reuocaret.¬
⁊ subito inuno consensu feclera¬
uet. Decus igit᷑ pontificale natͦ
salui fierent. Et subito lãpa

Expanded text:
beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis legationis formuhumanae cupiditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post talis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illud mulier gloriosa ad viri memoriam revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo ante de mortis traxerat praecipitio. Tandem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionapicis meruit primam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret. 13. Decus igitur pontificale nactusut salvi fierent. Et subito velut
Abbreviated transcription (Latin):
cdilectssum frẽs ac filii ꝓtal
ess negotio. mͥ magis quam uo¬
bis ess̾ hine merendum: qui
qͣntũ ad p̃sens magnis destitu¬
or solatiis. S qͥa dicente apło
caritas benigna ẽ: benignita¬
tem caritatis nr̃e om̃imochs¬
olhȩitudine fletib ⁊ merore
temꝑare cdeposcimꝰ: quia potens
⁊ łs meliores nobis post hurꝰ
lepostionẽ corꝑis. huic fõe in¬
mittere congregationi. quoꝵ et
d sũmoꝑe nobis ẽ ꝓcurandũ
e uersugia antiqui hostis unde
ihis salus adquiritur. inde no¬
bis tristicie malo detͥmentũ in
aliqͦ ingeratu. Nos ⁊ enĩ quos
unitatis semel inscã caritate iun¬
xit concorcha. nũqͣm uel longis¬
spacia. qm̃ semꝑ interioris ho¬
minis aspectu. qui renouatur
scd̾m imaginẽ esꝰ qui creauit eũ
nos quo aduirerimꝰ temꝑe. In¬
uicem antuebimur. Uos autẽ¬
fr̃s km̃i qͦs ad opus cdñi constru¬
endũ ad illas dirigimꝰ partes.
maiora a deo recipietis eelestiũ
resobutio huiꝰ nt̃i mestificet cor

Expanded text:
dilectissimi Patres ac filii pro tali esset negotio, mihi magis quam vobis in hoc esset moerendum, qui quantum ad praesens, magnis videor destitui solatiis. Sed quia, dicente Apostolo, charitas benigna est, benignitatem charitatis nostrae omnimosollicitudine a fletibus et moerore temperare deposcimus, quia potens est Deus meliores nobis post hujus depositionem corporis huic sanctae immittere congregationi: quorum lud summopere nobis procurandum est, ne versutia antiqui hostis, unde aliis salus acquiritur, inde nobis tristitiae malo, detrimentum in aliquo ingeratur. Non etenim quos unitatis semel in sancta charitate junxit concordia, nunquam vel longisspatia: quoniam semper interioris hominis aspectu, qui renovatur secundum imaginem ejus qui creavit eum, nos quoad vixerimus tempore invicem intuebimur. Post quaerissimi, quos ad opus Domini construendum, ad illas dirigimus partes,majora a Deo recipietis coelestium resolutio hujus nostri moestificet corp
Abbreviated transcription (Latin):
hec continebat. Accipe dilectissi¬
me extrema institutoris tui dõna
quẽ ⁊ longum nr̃m testentur amo¬
rem. ⁊ t̾ͥ ac cõmilitonib tuis cõtͣ
aut inpechm̃ta maloꝵ. Post exple
hesterno die post qm̃ a nobis ch¬
gressus es ostendere ẽ dignat
Predico etiã tͥ. morãuos ineun¬
do esse passuros. accũ difficutta¬
te habilem locũ intienturos. ꝓ
his que ⁊ dõ orchnante ꝑficien¬
tur. ⁊ quȩ inimicus humani
geu̾is mohmine calliditatis sue
In uos concitabit: nusqm̃ tam̃
Benignitas misericordis cħ uos
deerit. s potiꝰ differendo hicet
ac desideriũ animi ur̃i in longũ
aptissim̃a largiri dignabitu¬
habitationẽ. Ianq u̾aleas felir
in ꝓfectione: felicior fut᷑us in ꝑ¬

Expanded text:
M MISSA. Accipe, dilectissime, extrema institutoris tui dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra ant impedimenta malorum. Post expletobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, felicior futurus in
Abbreviated transcription (Latin):
ce adiit tribunal imꝑii sine ti¬
more tormenti. Uere totis iusce¬
rib diligebat xp̃i regnũ. qͥ ñ
forinidabat in princiꝰpatu con¬
stantiũ. Naui qͦd se ꝓ lño sic in¬
gerebat aꝑto ꝑicło. optabat inar¬
tyriũ. si non defuiss ꝑcussor.
Et tam̃ ammꝰ sumpsit głam m
si tempus ñ intulit penam.
S hunc ip̃m chuino nutu ser¬
uatumt testificor ꝓ correctione
cunctorum. Nam pene totũ
mundũ graui errore confusũ
hilariũ fuisse ad uiam uerita¬
tis adductũ. confitetur lingua
mutorum. Quid autem incer ẽ.
uel sibi ꝓ uita eterna factum
fuisse martyrem. uel amplꝰ uir
isse reliqui ne ꝑirent: Igitur
scĩssimã anim̃ã ⁊ si gladius ꝑse¬
cutoris ñ abstulit. palmam
tẽ beatus martinꝰ eque merito¬
tum lumine ñ absconsus. qui
ab hilario ex orcista est postea
institutus. cognito aduentu
eiꝰ Romã festinanter occurrit.
Quem cum p̃terisse cognosceres.
usq galliã est consecutus. Neq

Expanded text:
ce, adiit tribunal imperii, sine tice, adiit tribunal imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor; et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum graui errore confusum hilarium fuisse ad| uiam ueritatis adductum confitetur lingua| multorum quid autem interest uel sibi pro uita . aeterna| factum fuisisse, reliqui ne perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cognesceret, usque ad Gallias consecutus est. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
tione ahud ex alio referens. fraus
heretica serpentino lapsu subri
ꝑ imꝑatons iniquitatẽ ipsa est
illata calumpnia. Quod tam̃ at¬
uleta xp̃i beattrs hilariꝰ agnoscens.
grauiter apud arrianiinũ chabo
h p̃ualuisse mendatiũ. in cantũ
trib libellis oblatis p̃ces effuclit.
cit in eiꝰ conspectu collectis acd¬
uersariis ess ei contͣ hereticos
disceptandi de religione hcentia
ne ueritatem falsitas obumbra¬
ret. ne equitati iniquitas p̃ua¬
leret. ne imꝑator deo resisteret.
ne fidei ꝑfidia rebellaret. Un¬
de ualens ⁊ ursatrꝰ conscientiȩ
reatu ꝑterriti. q̃m si daret᷑ facul¬
tas certandi. mox se cognoscebãt
hilarii contentione ꝓsterni. sol¬
as ꝑurgeret. dicentes illo p̾re¬
sente. heretica ñ posse machina¬
menta ꝓficere. Quo obtentu ad
gallias conpulsus reuertitur.
putans magis ampliꝰ se pati ex¬
iliũ. qͦd illuc ꝑturbationẽ eccłie
O beatum pontificem. qui in

Expanded text:
tione aliud ex alio referens, fraus tione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepper imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum autem tribus libellis oblatis, preces effudit ut, in ejus conspectu collectis adversariis, esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius, conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sole perurgeret, dicentes, illo praesente, haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exsilium, quod illic perturbationem Ecclesiae O beatum pontificem, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
uum cħ acduenisse testata est
⁊ ad pedes eiꝰ occurrens ñ cessa¬
bat petere. nisi signũ erucis ab
ipso sibi fieri fideliter impetras¬
set. Quã florentiꝰ pater seciitus.
⁊ cuncta familia. In nomine do
mini meruerunt pariter bapti¬
zari. Que florentia relictis pa¬
rentib. uestigus eiꝰ in herens.
usq pictauis ꝑducta ẽ. patrẽ
se habere. ñ a quo generata ẽ. s
ꝑ quem regenerata ẽ p̃chcabat.
Cum uero seleuciam ꝑueniss.
magno fauore a cunctis excep¬
tus est : eo qͦd chuina misccha
talem uirum prudentissimũ
⁊ singulari eruditione conꝑtũ.
inspectaculo munch ꝓducerer.
ub erat de fide censendum. hĩc
post ex ammationẽ agnitis hosti¬
b i oppressis. decretis inscripto
cum qua ꝑrexit sc̃s hilariꝰ quam¬
uis ei ñ fuiss Iniunctũ. metu¬
ens ne ad huc cont᷑ religionis dog¬
mata respiraret clampnata ꝑfiꝰ¬
dia. S disserere longũ ẽ. qualit̃
ariininense sinodo cõposita men¬

Expanded text:
vum dei advenisse testata est vum dei advenisse testata est et ad pedes eius occurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nominmini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 8. Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum, et singulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita men
Abbreviated transcription (Latin):
nata ꝑsisteret. odor suauitate
flagraret. thesauri sine defecti
tis ut fiha nulli se priꝰ male
diuisa conungeret. qm ut pa¬
trem expectaret pollicitum.
sponsum pariter cum ꝓmissione
uenturum. Quod apra elulcit̃
excipiens. ⁊ quasi sponsum
futurũ inepistola patris am¬
plectens. admonitionem sequi¬
ta ẽ. nulli in connugio se resoluẽs.
S qualiter ad illum sponsũ
ꝑuen̾it. locus insequent ser¬
natir. Interea cũ toto orbe ar¬
Haue heresis ꝑuersitas pullu¬
laret. dato generaliter imꝑato¬
ris edicto. ut omnes orientales
episcopi apud seleuciam isau¬
tie oppudum uenirent discepta¬
tirt quid sentirent cde ficiey tie¬
riate: tunc inter resiqs qi toe
ai erilii anno defrigia q̃r
halaciꝰ in p̃ dicto locodat senec¬
tone ad syno lum uenniere
pellitim. Qui in quodam castel¬
lo dũ adhuc ess die dñico. in¬
gressus ẽ templũ mox florin¬
tia puella gentilis irrũpens mul¬
ttudinem ppłi. uoce magna sex¬

Expanded text:
nata persisteret, odor suavitate nata persisteret, odor suavitate flagraret, thesauri sine defectiotis, ut filia nulli se prius male divisa coniungeret, quam ut patrem exspectaret pollicentem sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens et quasi sponsum futurum in epistola patris complectens admonitionem secuta est, nulli in coniugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur, 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedicto loco data evectione ad synodum venire compellitur. 22 Qui quoddam castellum dum adisset, die dominico ingressus est templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna ser
Abbreviated transcription (Latin):
celo. Qui dum ad locum ꝑue¬
niss optabilem. nobis tacen¬
dum ñ est. qͦd illi concessũ est.
Nam et eo temꝑe scõ sib sꝑu
reuelante cognouit: eo qͦd be¬
atissimã apram filiam suam
quã cum matre pictauis re
liquerat. quidam inuenis no
tu oragonis assidue cȩlestem
illi sponsum sine contaminatio¬
ne ꝓuiderat. Mox oportunta¬
te reꝑta manu ꝓpria subscrip¬
tam filiam direxit epistolam
sufficienti sale conchtam:
lut aromaticis ungentis infu¬
sam. quȩ tenetur pictauis
muere conseruata. Indicans
ei eo qͦd talem sponsum pater¬
anxiꝰ ꝓuidisẜ. cuiꝰ nobilitas ce¬
los ascenderet. pulchritudo ro¬
sarũ ⁊ lilii cõparationẽ p̃cedet.
oculi gẽmarũ lumina lunima¬
rent uestis candorem iiiuiis op¬
primeret. ornam̃ta in estimabi¬
l candore uernarent. chuitiȩ
uitra se regna concluderent. sa¬
pientia incomp̃hensibilis ema¬
naret. dnlcedo faui mella post¬
poneret. pudicitia incontami¬

Expanded text:
caelo. Qui dum ad locum pervecaelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est quod illi concessum est. 18 Nam et eo tempore sancto sibi spiritu revelante cognovit, eo quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre liquerat . qui| dam iuuenis nobtu oracionis assiduae caelestem ille sponsum sine con| taminationem prouiderat. Mox oportunitatem reperta| manu propriam suscriptam filiae derixit epistulam .| sufficientem ale condita et uelut aromaticis unguentis| infusam . que tenetur pectauis pro munere conseruata .| indicans ei. Eo qanxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae Ultra se regna concluderent, sapientia incomprehensibilis emineret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontami
Abbreviated transcription (Latin):
constantii. imꝑatoris tempore.
cum arriana heresis uenenata
de radice floredoxi copularet:
tẽ uir scissimus timore nudus.
fidei feruore uestitus. quasi sig¬
nifer belligerator ꝑ medias acies
inter hostiles fremitus. inter
morte formidans. illud solum
uietuens qͦd absit p̃iudicio reli¬
ꝑ suasum ẽ. ut uirum eruditis¬
smũ de quo loquim᷑. ⁊ clyonisiũ
mecliolanensem. ⁊ eusebiũ uer¬
cellensem exilio condempnaret.
Nichil enim poterat ante insu¬
ꝑ abilem sc̃i hilarii facuncham
hereticꝰ obtinere. sperans hostis
fidei aliqͣs se nebulas splerdo¬
ri catholice posse p̃tencdere. si
retrusus equules exilio talis
uir acertamine defuiss. qͣm
ut dictum est siqͥs ꝑuersus uo¬
lagus ante fluctum eiꝰ eloque¬
tię mergebatur. Itaq in frigia
asie regione missus exilio ad
uirtutis augm̃tum gras egit.
quia qͣntum ꝓ nomine xp̃i lon¬
gius disceclebat desolo ꝓprio.
tantũ merebatur fieri ricinioe

Expanded text:
Constantii imperatoris tempore Constantii imperatoris tempore cum Arriana haeresis venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus timore nudus fidei fervore vestitus quasi signifer belligerator peinter hostilis fremitus inter hmorte formidans. Illud solum metuens quod| absit praeiudicio relepersuasum est . ut ui| rum eruditissimum de quo loquimur et Dionysium Mediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamine defuisset: quoniam, ut dictum est, quis perversus volagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior
Abbreviated transcription (Latin):
quaces currunt ad gł̾am. chuer¬
tentes ad penam. Credenti suoce¬
dunt p̃mia. recusanti tormenta:
qui tamen nune illos depio re¬
ligionis oꝑe cõmonens. minc ali¬
os cde confessione inestimabilis
sc̃ẽ trinitatis informans. muinc
reliqͦs. ꝓmissione regni celestis
inuitans. ñ cessabat inplebe tir¬
ba ueritatis fructu ficle redui¬
dantia seminare. Quo cognito
de scõ hilario qm̃ tantũ lumen
& s uoluiss latere ñ potuit:
quippe uecessariꝰ ut ahienas tene¬
bras in lucem transferret. con¬
cordante fauore ppłi aut potiꝰ
cħ̃ sp̃n ꝓclamante. nir olim my¬
steriis deputatus. aliqͣndo sacriˢ
altarib sacerdos electꝰ est. Cres¬
cebat in eo cotidie opinio famu¬
latrix uirtutũ. nec erat. eiꝰ fania
contenta circũiectas tantum
gallias illustrare. s exteras na¬
tiones ⁊ regiones implebat.
Meritoꝵ gr̃a ꝑcurtente id actũ
est. ut toto orbi uelociter beati
pontificis gła militaret. Igitur

Expanded text:
quentes currunt ad gloriam diverquentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia recusanti tormenta! 11 Qui tamen nunc illos de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae trinitatis informans, nunc reinuitans . non| cessabat implire uerba ueritatis . fructu fidei redundan| tia seminare. Igitur cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen etsi voluisset latere non posset, quippe necessarius, ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi aut potius dei spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix virtutum nec erat eius fama contenta circumiectas tantum Gallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implebat. Meritorum gratia percurrente id actum est, ut toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 14 Igitur