comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siũtt stabłasꝰ ⁊ mancipiã talia habuitut
m̃instrantia ⁊ occasione ministeriã¬
stum fatiẽtia. Siue balnentot fuerit
ueluti inquib dã ꝓũtus fit ĩbalne¬
is ad custodienda uestim̃ta ꝯducta
hñt mancipia hoc g̾enꝰ obyuantia ñ
inofficina lenocinu pene tenebit.¬
¶.ꝓomp. ereum qui inẜu̾itute pecu¬
liaria mancipia ꝓstituta habuit no¬
tari p̾lib̾tatẽ ait. ¶ Caiũpniator
ita demũ notatur. si finͣt calup̃nie cã
tup̃natus. neq e sufficit calupniatũ¬
¶ Item p̃uaricator. ¶ yuaricator aũt
est qͣi uaritator. qui diueriã partem
adiuuat ꝓdita sua cã qd̃ nom̃ labeo
auaria c̃tatioe tctũ an.Nam qui p̃

Expanded text:
fuit uel stabularius et mancipia talia habuit ministrantia et occasione ministerii quaestum facientia: siue balneator fuerit, uelut in quibusdam prouinciis fit, in balineis ad custodienda uestimenta conducta haben‹s› mancipia hoc genus obseruant‹i›a in officina, lenocinii poena tenebitur.Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait.Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diuersam partem adiuuat prodita causa sua: quod nomen Labeo a uaria certatione tractu
Abbreviated transcription (Latin):
rito adiecit p̃tor cũ moituũ eẽ scnͣet᷑
ne ingnd̃rantia puniatur. ¶S ꝯcũ
ip̃s luctus ꝯtimiũ est merito ĩgͣno¬
ranti ceͣtͣet exdie mortis mariti. nõ
ingra segitimũ tp̃s mulieri nibe̾
liceat que uitui eluget int̃ id tempꝰ
spõsam fuisse ñ nocet.

Expanded text:
rito adiecit praetor: 'cum eum mortuum esse sciret', ne ignorantia puni‹a›tur. sed cum tempus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo intra legitimum ‹tem›pus mulieri nubere liceat.Quae uirum eluget, intra id tempus sponsam fuisse non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
respõter̃t õĩno arrẽ ludierã ñ face
uirtutis eͥ grã hoc face̾ ⁊ gnͣait̃ ita õs
opinantur. ⁊ utile uidetur. ut neq
nec qui aquãquis sparg̃t cecaq eoꝵ on¬
nisteria qui cercamitb sacns des¬
uiunt ignominiosi habem̃t. deug
artẽ ludritam nõ fat̾e cessus ꝓbat.
quia ministeriũ nõ atẽ luoricam

Expanded text:
erunt omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur.Desiartem ludicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.. Sihorreum fuit ꝯductũ
uł diuionum uł area racitam ꝯ¬
uentõñe de inuectis ⁊ illatis q̃ u
his locũ hr̃e putat neratiꝰ. quod
pignori eẽ credantur. qiͣ id taci¬
te ꝯuenent. in rusticis p̃dus cc¬

Expanded text:
.Si horreum fuit conductum uel deuorsorium uel area, tacitam conuentionem de inuectis illatis etiam in his locum habere putat Neratius: quodpignori esse credantur, quasi id tacite conuenerit: in rusticis praediis c
Abbreviated transcription (Latin):
abol .ł. Si insulam quã tibĩ
expacto ꝯuento licuit uendere
ꝯbusta est. dem̃ a debitore mo¬
fuit restituta. idem in noua in¬
sula iuris hãbẽs. In quib cãis
uignus ł ypotheta tacite ꝯͣhitur.¬

Expanded text:
atorum.Si insula, quam tibi ex pacto conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habes. IN QUIBUS CAUSIS PIGNUS UEL HYPOTHECA TACITE CONTR
Abbreviated transcription (Latin):
tioñe rerũ s q̃ mactionib que ei
uł ad u̾sus eũ ꝯpetunt siue exposses¬
siõe ẜuiitis siuelib̾tatis. desuo sta¬
¶Publice utile est absentes aquib¬
tũq defendi ¶Nam ⁊ incapitalibus
iudiciiꝰ defensio datin ꝓo̾cũꝙ itaꝙ
absens quis dapuari põt. ibiqũeuis
u̾ba ꝓeo fatientẽ q ĩ nocentiã excu¬
santẽ. Audiri equũ ẽ. cortnariuo¬

Expanded text:
tione rerum, sed etiam in actionibus, quae ei uel aduersus eum competant, ex possessione siue seruitutis siue libertatis de suo staest. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinariu
Abbreviated transcription (Latin):
anł. Cum mãt nulitẽ filiũ falso
audiss decessisse. ⁊ testam̃to hĩtes a¬
lios mitituns duius adnanꝰ dec̾uit
nr̾oitatem adfiliũ ꝑtine̾re ata ut lib̾¬
tates. ⁊ legata ystentur Nuic illud ad¬
notatur ꝙ delib̾tatib e legatis adicĩt.

Expanded text:
. Cum mater militem filium falso audisset decessisse et testamento heredes alios instituisset, diuus Hadrianus decreuit hereditatem ad filium pertinere ita, ut libertates et legata praestentur. hic illud adnotatum quod de libertatibus et legatis adi
Abbreviated transcription (Latin):
nił cũ eo hroitatẽ optinebit. ¶ Sint̃
ditatẽ abhĩdib instintis exĩtati e¬
mert. ł res singulis scientes eos hr̃¬
des eẽ. ant ꝯouxerĩt p̃dia. aluroue qo¬
simile fecer̃t. ł soluerĩt hr̃di ꝙ resta
ton debel̃t uoitiũ defũcti agno

Expanded text:
ptinebit. Si ditatem ab heredibus institutis exheredati uel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue qsimile fecerunt: uel soluerunt heredi tori debebant: iudicium defuncti adgno
Abbreviated transcription (Latin):
tio dan itpulats sum as pent ame
ꝗͣ ei debeo pecimi.am. Quero anqͦ con
pensandum sit. ꝗͣti meã int̃ fuit certo
loco tari. respondi sintiꝰ petit. eamq̃
pecini ã quã c̾to loco ꝓmisit. in ꝯpen¬
satõne deduci oportere.s cũ sua cã
id est ut ratõ h. abeatur. qũti titi int̃¬
fuĩt eo loco quo ꝯuemĩt. pecuniã dari.
Dip̃ .ł.iii. Sicũ militi castrenium
bonoꝵ alius cetõꝵ aliꝰ hr̃s exstiterit.
⁊ debitor alt̃ĩhĩdum obligitus uult
ꝯpensare qd̃ ab alio debetur. ñ aut̃iẽt.
¶Cum intra diẽ adiudicati executõẽ
tatum. iudicaͣtus ritio agit cũ eodem
titõ quiᷤ ⁊ ip̃e ꝓͥdẽ illi iudicat᷑ ẽ ꝯpẽsatõ
admittet᷑. aliu̾ ẽ ẽ ĩ diẽ obligatõis ñuẽi¬
sse᷑. aliũ hũaĩtatiᷤ grana ip̃s ĩoł ge̾isiõis.¬

Expanded text:
tio dari stipulatus sum: is petit a me quam ei debeo pecuniam: quaero, an hoc quoque pensandum sit, quanti mea interfuit certo loco dari. respondit: si Titius petit, eam quoque pecuniam, quam certo loco promisit, in compensationem deduci oportet, sed cum sua causa, id est ut ratio habeatur, quanti Titii interfuerit eo loco quo convenerit pecuniam dari.rensium bonorum alius, ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus vult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est enim diem obligationis non venisse, aliud humanitatis grati
Abbreviated transcription (Latin):
włi Cum dos filie noĩe datur
Loptimũ est pactũ ꝯuentũ. cũ
utio ꝙ geneꝵ face quãqͣ minitõ
dotis dande. legem qũa uelit. ⁊
itta ꝑsonã mulieris is quidat
dicẽ possit. Siũo pꝰdatan dotem
patissci uelit. utriꝰꝙ ꝑ soã inpa¬
ciscendo necĩa est. qm̃ iam acqui¬
nim ꝯuentũ. nec sisola filia gttͣt
melior ꝯdito patris fiet. ꝓtent
sic pacta sit filia. ut noceat ip̃i
qñꝙ filie agenti nõcebit pactũ.
uãt uo nullo moto nocepit nis
adiecta ꝙͣ filie ꝑsoã exꝑiatur.
dicẽdũ est ẽ paciscẽto filiã pat̾s

Expanded text:
 Cum dos filiae nomine datur, optimum est pactum conuentum cum utroque generum facere, quamquam initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit. si uero post datam pacisci uelit, utriusque persona in paciscendo necessaria est, quoniam iam adquitum conuentum nec, si sola filia aget, melior condicio patris fiet, prodersic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri uero nullo modo nocebit, nisi adiecta quoque filiae persona experiatur. dicendum est paciscendo filia
Abbreviated transcription (Latin):
Siẜ uus nõ sit uniꝰ s pluriũ
⁊ onĩs m̃ntisũt. cũ insua potestate
ñ eẽ uł quitam exillis aut tolo fece¬
rũt. q̾minꝰ sit inpotestate. imꝰquisq
illoꝵ tenebitur insolidũ que admotꝰ
tenerent᷑. si haberẽt inpotestate. Is
uoͣ qui mcͥ doli fecĩt quo minꝰ inpo¬
testate habe̾t. uł nõ negauit non
renebitur.

Expanded text:
seruus non sit unius, sed plurium et omnes mentiti sunt eum in sua potestate non esse uel quidam ex illis, aut dolo fecerunt quo minus sit in potestate, unusquisque illorum tenebitur in solidum, quemadmodum tenerentur, si haberent in potestate: is uero, qui nihil dolo fecerit quo minus in potestate haberet uel non negauit, non tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut alt̾nis ãnis fructũ ꝓciperetis et
nõ patiãt re sotiꝰ tui ãni fructũ ꝑci¬
ꝑe uidendũ ẽ ut̃r ex ꝯducto sitac¬
est. qisisonius qui ꝯueniat ut ałtiꝰ
ãn fruerẽt pecus amisit. ci fec̃ ut
futuri ãni fructꝰ᷑ quos sotiũ ꝑcipere
oportuit corrũꝑeñt. Et puto mag̃
cdi diuidũdo. iuditiũ quã ex ꝯduc¬
to locũ hrẽ. Que e locatio est cũ m̃ce̾

Expanded text:
ut alternis annis fructum perciperetis, et non patiatur te socius tui anni fructum percipere, videndum, utrum ex conducto sit acest et si socius, qui conuenerat, ut alternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit, corrumperentur. et puto magis communi diuidundo iudicium quam ex conducto locum habere quae enim locatio est, ‹c›um me
Abbreviated transcription (Latin):
uidũdo iuditõ eam sũmã ꝑcipere
põt. quia fiõi bone ꝯuenit ut ĩmͦ¬
acquisierit. ¶Cum agere retimi
coĩ diuoũdo uellem partẽ tuam
titio tradisti mutandi iuiditii cã
teneris m p̃toria acͥtõe eo qd̾ fecisse
netecũ cõĩ diuidũdo agerẽt.¬

Expanded text:
am summam percipere potest, quia fidei bonae conuenit, ut unusadquisierit. Cum agere tecum communi diuidundo uellem, partem tuam Titio tradidisti mutandi iudicii causa: teneris mihi praetoria actione, quod fecisses, ne tecum communi diuidundo ageret
Abbreviated transcription (Latin):
otĩginẽ iuditu spectandam s ipãm iu¬
dicati uelut oblignõñe. qͣre ⁊ si qͣi defẽ¬
sot ꝯdẽpnatus sit. id putat. ¶ exfur¬
tiuacã afilio quid̃ famuilias ꝯdici pꝰ¬
to facto. actõnẽ tepeculio dandam.
id̾ lab̾o probat. qr iiquissimũ est &
finto ẜui dnm̃ locuͣpletari inpune.
llam cicͥca reꝵ amotaꝵ actõnẽ filie fa¬
miliuas noĩe inid qd̾ ad ꝑatre ꝑuenit ꝯ¬
petit actõ depeculio. ¶ Si filiꝰ famił
duũ uir sit. pupillo rẽ saluã fore caueri
de arbitrior. anuolũtate patris decu¬

Expanded text:
originem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati uelut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat. Ex furtiua causa filio quidem familias condici poto facto, actionem de peculio dandam: idem Labeo probat, quia iniquissimum est ex furto servi dominum locupletari impune. nam et circa rerum amotarum actionem filiae familias nomine in id quod ad patrem pervenit competit actio de peculio. Si filius familias duumuir pupillo rem saluam fore caueri re arbitror, an uoluntate patris decu
Abbreviated transcription (Latin):
depeculio actõñe. qr nec siuoitõ cõ¬
tẽpnetur ẜuus. tatur ineũ actõ. ¶S
sifilius fideiussor uł qͣi int̃uentor. ac¬
existimantiũ semꝑ obligari pnr̃e depe¬
culio ⁊ distare inhõc aẜuo. quare excõ¬
ꝓmisso pat̃ tenebitur. ⁊ita pãp qͦ lib̾¬

Expanded text:
de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur seruus, datur in eum actio. Sed si filius fideiussor uel quasi interuentor acexistimantium semper obligari patrem de peculio et distare in hoc a seruo. Quare et ex compromisso pater tenebitur. et ita Papi
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ..xxuii. Depõmi noĩe par i
dñs dum taxat depeculio ꝯueniunt
⁊ siquid dolo malo ẽoꝵ caprꝰ sũ set
⁊ si p̃cariores filio familias uł ẜuo
data sit. duni tãxat depeculio pãt to¬
minꝰue obligatur. ¶ Sifiliꝰ famili¬
as uusiurandũ detułit quiratum sit.
s infuo diu̾sũ est. ¶ peculiũ dictũ
est qi pͥusilla pecunia siue patrimo¬
niũ pusillũ ¶pẽculiũ at tubero gõe
rioꝵ peculia nõ ꝑtinet. qd̾ falsñ est ñ a

Expanded text:
Depositi nomine pater vel dominus dumtaxat de peculio conveniuntur et si quid dolo malo eorum captus sum. Sed et si precario res filio familias vel servo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusve obligantur. Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, sed in seruo diuersum est. Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem riorum peculia non pertinet, quod falsum est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃e lib̾ heresq exstitĩt. posse dici depe
an mulieris fuĩt nã depeculio ⁊nu¬
tepetulio obligari ait. nõ e̾ cũ ip̃is
inpubibus ꝯͣintur ut ntoris aucto¬
ritatem spectes Iõ adic̃ pupillũ ñ pꝰle
ẜuoreculiũ ꝯstituere. nec tutoris auc¬
toritate ̃nfuriosi ꝙͦ curatores dicemꝰ

Expanded text:
ipse liber heresque exstiterit, posse dici de pean mulieris fuerit: nam de peculio et mude peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse seruo peculium constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque curatorem d
Abbreviated transcription (Latin):
Solutam aũt pocuniã accipiendũ:.
nõ solũ si ip̃i cui obligata res est. s
si alui sit uoluntate eiꝰ soluta. uł ei
cui hr̃s exstiit. uł ꝓ curatorieiꝰ. uł
ẜuo pecunis exigñdis p̃põito.
uñ sidomũ ꝯdux̾is q eiꝰ partẽ loca¬
u̾is egoq locatori tuo pensionem
solu̾o ꝓignoraticia adu̾sus te potõ
exꝑiri. Nam iulianꝰ scribit. solui ei
posse. Et sipartem tibi partẽ ei solu̾o
tantũ dẽ erit dicendum ¶plane in
eam dũtaxit sũmã ĩ inuecta in ea ⁊
fr̾iuola mea teneantur. uidẽt aũt
tacite q cũ dño ediũ hoc ꝯue̾nisse.
ut nõ pactõ cenacularii. ꝓfitut do¬

Expanded text:
Solutam autem pecuniam accipiendum Solutam autem pecuniam accipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uoluntate eicuratori eius, uel seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaueris egoque locatori tuo pensionem soluero, pigneraticia aduersus te potero experiri nam Iulianus scribit solui ei posse: et si partem tibi, partem ei soluero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam inuecta mea et friuola mea tenebuntur. uidetur autem tacite et cum domino aedium hoc conuenisse, ut non pactio cenacularii proficiat do
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾ito. uł si ip̃e fideiussor ꝯuentus
fiñt po̾nata ⁊t̃ debiti obligatõ pignꝰ
perimit. nͥꝯu̾ienit ut pignꝰ repetat᷑.
Siquãi daturus tibi pecimiã pignus
acceꝑo. nͨ d̾dero. pignoratisactõe rene¬
bor q̃ nũlla solutõe facta cpõeq ⁊ si. ac¬
ceptolata sit pecuniatuł ꝯdictõ defec̃.
obquã pignus ꝯtcͣtum est. uł sipac¬
nuĩ cui standũ est. deꝑecunia nõ pe¬
tenda factum est. ¶Siinsortem
dũ taxat. uł inusuras. obstrictum ẽ
pignꝰ. eo soluto ꝓpt̃ qd̃ obligatũ est.
locum nt̃ pignorati ⁊ ¶ Siue ãt
usũe ĩstipulatũ sr Ducte. siue ñ.
sim̃ pignus qineas obligatũ fuit.
quã dui ꝗd exhis deb̾r. pignoraticia
cessabit alia cã est eaꝵ quas quis iupͣ
licitũ modum ꝓmisit. Nam he peͤnitꝰ
illicite sunt. ¶ Sic̃ditori ples hĩtes
extitũt. ⁊uni exhis pars eius soluat᷑.
nõ debẽt ceñ hĩdes c̾ditoris. minria
affici. s possunt totũ fundũ uẽdere

Expanded text:
ussor conventus fuerit. Novata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi convenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si acepto lata sit pecunia, vel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, vel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat vel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. sive autem usurae in stipulatum sint deductae sive non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt. Si creditorint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ ꝑ procuratorẽ. uł tuto¬
rem app̃hendere. iꝑãm at̃ obligatõe
lib̾a ꝑsona nob̾ ñ sẽꝑͣ ad quiret. Cs s
ꝓc̾at᷑or m̃s uł tutor rem pigͦn ded̾it.
ip̃e agere pignoraticia pont qd̾ in
ꝓcutatore ita ꝓcedit. si ei madatũ
fiñt pignori dare.

Expanded text:
torem adprehendere, ipsam autem obligationem libera persona nobis non semper adquiret. Sed si procurator meus vel tutor rem pignori dederit, ipse agere pigneraticia poterit: quod in procuratore ita procedit, si ei mandatum fuerit pignori dare.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. E uictis agris si minitio cõ¬
uenit. ut uenditor p̃tiũ restitueret.
medu ip̃is ẽptoris dãpiũ ẽ. ¶ port
taditam possõem defuncto uẽditore.
cui successor inc̃tus fint. medi quo¬
fu̾it pr̃abuntur.

Expanded text:
.Euictis agris, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›medii temporis emptoris damnum est.Post traditam possessionem defuncto uenditore, cui successor incertus fuit, medii quofuit, praestabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uid̃i morã ꝓhĩdem factam diuꝰ
piꝰ rescpͥsit. Ergo nec eidebetut qui
qd̾ rei .p. cã abfuit. uł ex alia causa
iusta impeditus exqui re restitutio ĩ¬
dulgetut petere nõ põtuit. Quid eͥ
põt imputari ei qui soluere q̃ siuel¬
let nõ potuit. nec simile urd̃i posse.

Expanded text:
non uideri moram per heredem factam diuus non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa afuit uel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile uideri posse,
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾ alitatis mnrẽ .p. facte u¬
sure nõ exigĩitur. ¶ Cum usure
p̃tu fundi ibeo qui afisco emerat
peterent᷑. ⁊ emptor negaret t̃ditam
mͣnis ꝗnͥcunces usuris p̃statuꝵ et
siquo anno ñsoluiss tẽ totiꝰ pecuĩe
exdie qua mutuatus est semisses¬
se solutuꝵ. redditis ꝑ iliquot an¬
nos usuris mox stipulatõ ꝯmissa
de cuiꝰ iniquitate questus es. ad mo¬
dũ iuste exactõĩs rediget. ħ ꝯstitutõ
idinfinitũ mod̾ eecedit. Quid ergo
sic tẽꝑinda est res ut infutuꝵ dum¬
taxit exdie cessatioĩs crescãt usure.¬
duꝰ piuᷤ ita rescpͥsit. parũ iuste p̃tĩtas
usuras pocis quas omisse te iñt uallũ¬
ipis iudicat. qui eos. adebitore tuo
ut gͣtior iput eũ uidelicet eẽs perẽdas
nõ putasti. ¶Intacito fid̾i ꝯmisso
õe emolum̃tũ nr̃di anferendũ ⁊fi¬
sco pr̃dũ. diuus pnis resꝙͥsit. Er¬
go qusuraꝵ emolum̃tũ interetur
hr̃di. ¶ Si pupillo nõ habenti tu¬
torem fidi ꝯmissum solui ñ possit.

Expanded text:
iberalitatis in rem publicam factae usurae non exiguntur.Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traditamannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissde cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura.Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te lm indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nõ acquisierũt. Usure enĩ ñ ꝓpt
luctũ petentiũ s ꝓpt̃ morã nõ solue
tiũ infiguntur. ¶ Exlocato qui
ꝯuenitur. nisi ꝯuenit ut tardiꝰ pectẽ
illate usus prãe debẽret. non nisi ex
exsius ꝯtractib usuras nõ dat. s ip̃e
iccipit. ut solet a foricarus qui tar¬
dius pecuniã inferunt. It exuectiga¬
ub cũ aũt in loco pͥuati successit q̃
dñe solet. ¶Si debitores qui mui¬
nores semissib pr̃abant usuras. fi¬
semisses cogẽdi sũt pr̃are. ¶Eos
qui ex. idmistratoẽ reꝵ ciuitatũ ꝯue

Expanded text:
 non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, sed propter moram soluen tium infliguntur.Ex locato qui conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisemisses cogendi sunt praestare.Eos qui ex administratione r
Abbreviated transcription (Latin):
reman̾e pactꝰ est nequid maritus
infimꝰ ꝯferret. anfimeraria maritꝰ
reneatur. ⁊ ait siqurd̃ ip̃e stipulitõ
mulierẽ fimerauit locum ẽẽ pͥatro
⁊ mutilem ei fimerariã fore sino
alius funerauit posse eũ marit̃ que¬
nire. quia ꝑ acto hoc public̃ ius in
nõ quid hic infimꝰ ñ ꝯferat. s cimm
dos morte mulieris adeũdẽ ꝑue¬
nĩt. põt dici ꝯferre eñmi. ¶ Sima¬
ritus lucratur dotem ꝯueĩ et fimera¬
ria. pat̾ aũt nõ s in hũc caum puto
sidos qr ꝑmodica fuit infimꝰ non
suffic̃ insuꝑfluũ inpatre debere

Expanded text:
id maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur. et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, posse eum maritum conuenire, quia pacto hoc publicum ius infnumquid hic in funus non conferat? sed cum dos morte mulieris ad eum peruenerit, potest dici conferre eum. Si maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem non. sed in hunc casum puto, si dos, quia permodica fuit, in funus non sufficit, in superfluum in patrem debere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ñ potu̾it cũ honere. siq̃dam
m̾ces inscaphã trans iecte sũt. aut
ne ex̃ flum̃ ꝑiclitetur aut in ip̃o
hostio uł portu eaq serpha subm̾¬
sa est. ratõ hrĩ debet int̃ eos qui ĩ
naue m̾ces saluas hñt. cũhis qui
inscaphã ꝑdidert̃. ꝑ iñ ẽ tamquã
cũ parte m̾tiũ salua est. antõ muiꝰq¬

Expanded text:
non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio uel portu, eaque scapha summersa est, ratio haberi debet inter eos, qui in naue merces s‹a›luas habent, cum his qui in scapha perdiderunt, proinde tamquam cum parte mercium salua est, naui
Abbreviated transcription (Latin):
pensionũ noĩe teneatur. nec pro¬
sint ei ꝯstitutiones quib cauetur
eos qui ꝓaliis pecuniã exsolue¬
rant sortis solũmodo dampnũ
agnoscere oportere. paulus .R.
uissor se obligauit eum quoq
exemplo coloni tardiꝰ illataꝵ per
morã coloni pensionũ pr̃are de¬
bere usuras. Uiure n inbone fid̾
iudicis. q si nõ tam exobligatõe ꝓ¬
ficiscantur. quã exoffõ uidicis ap¬
plicentur. m̃ cũ fideuissor moẽm
cam̃ se applicuit. equũ uidetur.

Expanded text:
sionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere.Paulus responis etiam fideiussor se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
qui meliorẽ rem focĩt. int̃ est cõator
cõuenatur. Ꝙ minime dicẽduo.
est ne eocaũ lib̾alitatis sue donator
penã patiaut. Itaꝙ siqua res donet᷑
necesse nõent ca re promittẽ. que
inreb uenalib ediles repromitti
iubent. Sane dedolo donator obli¬
gare se debet. ⁊ solet ne qd̾ benĩgne
solas hoc edicium ꝑtine̾ nõ tm̃ mã¬

Expanded text:
t donator conveniatur? quod minime dicendum est, ne eo casu liberalitatis suae donator poenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus venalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne solas hoc edictum pertinere non tantum man
Abbreviated transcription (Latin):
potestate eiꝰ quẽ penitet ꝯpromisisse.
sit ꝯpromissũ esut̾e. gͦadu̾sus eum pe¬
na ꝯmittẽda est. lite aput iudicẽ suo or¬
dine ꝑagenoa.

Expanded text:
potestate eius, quem paenitet compromisisse, sit compromissum eludere. ergo adversus eum poena committenda est lite apud iudicem suo ordine peragenda.
Abbreviated transcription (Latin):
cularꝰ tenebr᷑. ¶dex̾citorib tatiũ.
Itẽlytriis nicͥ caue̾t. s idẽ ꝯstitiu oportẽ
lab̾o scrid̾ ⁊ ħiure utimur. ¶ caupo¬
nes ãt ⁊ stabularios eque eos accipieoꝰ.
qui cauponã ł stabulũ excẽt. ĩstitores¬
ne eoꝵ. Cet̾m si quis oꝑimed uastii fũ¬
gitur. nõ ꝯtinetur. Ut puta atr̃aru ⁊
focari ⁊ his siłec. ¶At ỹtor qd̾ cuiꝰ¬
q saluũ fore receꝑ᷑iut. n et quãcũque
rẽ siue m̃tẽ receꝑint. Iñ ap̃ uilianim

Expanded text:
 tenebitur. De exercitoribus ratium, item lyntrariis nihil cavetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur. Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam vel stabulum exercent, institoresve eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et his similes. Ait praetor: "quod cuius salvum fore receperint": hoc est quamcumque rem sive
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ eũ qui naue̾ ex̾cet. ꝗͣnis maute
⁊ ppellant᷑. õs. qui nauis nauig̾ite
cã ĩ naui sũt. S t̾ excitore solũmoto p̃¬
tor se̾ntit. noc eͥ debet inꝗt põponiꝰ
premig̾e aut mesonnautã oblignͣ.¬

Expanded text:
debemus eum qui nauem exercet: quamuis nautae appellantur omnes, qui nauis nauigandae causa in naue sint: sed de exercitore solummodo praetor sentit. nec enim debet, inquit Pomponius, per remigem aut mesonautam oblig
Abbreviated transcription (Latin):
cryib cari debent q̃atũ est picuuun
eni euz ebitur. neppetuus fieret.
qr neq morte. nec fãcuie capitis dimi¬
nutõe ꝑmturus ẽ. qua ratõe aͥxtas in¬
utilis eẽt futura semꝑ abicedente
uisufructus tñ placuit tantũ dẽ acti¬
oñe ĩm seques dubitatõ ẽ quo usꝙ

Expanded text:
icipibus dari debeat, quaesitum est: periculum enim esse uidebatur, ne perpetuus fieret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾is. iudicati actionẽ nõ recte recͣu¬
sabit. hoc si exasse. Sin aũt exparte he¬
res exntiͣt qͣtotũ soluit. Siquidem ei
mandatum est. hoc qq̃ ut soluat. m̃a¬
tati actionẽ xou̾sus cohĩtẽ n ĩbebit.¬
S si nõ sit mandatũ negoꝵ gͣetoꝵ ac¬
tio datur ¶ qd̾ est sir̃s procurator nõ¬
um p̾sonaꝵ plures dare ꝓcura¬
tores nõ est ꝓmbĩtum. ¶ Iulianꝰ
ait eumqui dedit diu̾sis remporib
ꝓ curatores duos. posteriorẽ tando

Expanded text:
litis: iudicati actionem non recte recusabit. hoc si ex asse. sin autem ex parte heres extiterit et totum soluerit, si quidem ei mandatum est hoc quoque ut soluat, mandati actionem aduersus coheredes habebit: si non sit mandatum, negotiorum gestorum actio datur. qum personarum plures dari procuratores non est prohibitum. Iulianus ait eum, qui dedit diuersis temporibus procuratores duos, posteriorem dando
Abbreviated transcription (Latin):
siõe ẜuiitis siuelib̾tatis. desuo sta¬
¶Publice utile est absentes aquib¬
tũq defendi ¶Nam ⁊ incapitalibus
iudiciiꝰ defensio datin ꝓo̾cũꝙ itaꝙ
absens quis dapuari põt. ibiqũeuis
u̾ba ꝓeo fatientẽ q ĩ nocentiã excu¬
santẽ. Audiri equũ ẽ. cortnariuo¬

Expanded text:
vitutis sive libertatis de suo staest. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemvis verba pro eo facientem et innocentiam excusantem audiri aequum est et ordinariu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł xuii. adsab̾. Si quasi recep¬
nirus a debitore tud com̃inꝰ pecu¬
mã. reddisti ei pignꝰ ñq ꝑfenestrã
emisit excepturo eo quẽ de indu¬
stria ad idposuĩt. lab̾o ait. furti rẽ
agere cum debitore posseq adex¬
hibendũ. et si agñte te ꝯͣra pigno¬
raticia excipiat debitor depigre
sibi reodito. replicabitur dedolo
latiam ablatum io intelligĩt.
straliendo pignore. siue abinitio
suie pꝰa. nõ tantum uenditõ ualet.
u̾eꝵ incdpit ep̃tor om̃ũ rei hr̃ess si¬
nõ ꝯuenitur dedistrahendo pigͥre
ħ tñ iure utimur ut liceat distrahẽ
simodo nõ ꝯuenit ne liceat ubi

Expanded text:
decimo ad Sabinum Si quasi recepturus a debitore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo fallaciam ablatum id intellegitur.strahendo pignore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. snerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non convenit, ne liceat. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
scił. ratõe adeũ ꝑtinẽt qui utendum
accepiss. s id qd̃ de inpensis inuali¬
tudine aut fuge diximꝰ admaiores
ipentas ꝑtinetebet. modica eͥ ĩpẽ¬
dia u̾iꝰ est ut sicuti cibarioꝵ adeuntẽ
ꝑtinent. ¶ Item qui sciens uisa
uitiosa comorauit. sũ fusͫ uinũ uł oleũ
comiptum effusũ ue est. ꝯ̃dẽpnãtꝰ

Expanded text:
scilicet ratione ad eum pertinent, qui utendum scilicet ratione ad eum pertinent, qui utendum accepisstudinis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia verius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus
Abbreviated transcription (Latin):
cenã inuitatuꝵ se orẽt. qid ꝑegre se¬
cũ portau̾it. sine ulla dubitatoẽ cĩpi¬
rataꝵ ⁊ latroñ mnaufragu casus p̾¬
stare debet hec ita si dum taxat acci¬
pientis grã ꝯmotata sit re Eãt si utri¬
uͣͣq ueluti sicoẽm amicũ adcenam
inuitauerimꝰ. tuq eiꝰ rei curã susce¬
pisses. et ego tibi argentum ꝯmota¬
uer̃i. scͥptum quid̃ ap̃ quosdam ĩue
est. ne ci culpa pr̃anda sit ut ita culpe
frat exstimitõ sic̃ inreb pigri datis
⁊ dotalib exstimm solet. ¶Siue ãt
pignꝰ siue cominotata res siue tepõi¬
ta tet̾ior abeo qui acceꝑit facta sit. ñ
solũ iste sũt actoẽs dequib loquimur.
ueꝵ q̃ et legis aquilie. s siqua em accũ
fui̾t. alie tolluntur. ¶ possunt iuste
cause int̾uenire ex quib cũ eo qui cõ¬
modass agi deberet. ueluti dempen¬
sis inualitudine ẜui factis q̃ue ptꝰ fu¬
gam requirendi reducendiq eiꝰ cã
facta eẽnt. nã cibarioꝵ inpense ñli

Expanded text:
egre secum portauerit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdam inueest, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. Siue autem pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones, de quibus loquimur, uerum etiam legis Aquiliae: sed si qua earum actum fuerit, aliae tolluntur. Possunt iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impensae naturali
Abbreviated transcription (Latin):
uicem ꝓpõite sunt actões. ut appa¬
reat qd̃ inpͥncipio benefitii ac nud̃
uoluntatis fuerat. ꝯu̾ti in mutuas
pr̃atõnes actiones q̃ cu̾ile ut acci¬
dit ineo qui absentis negotia gere
inchorũ. neque eͥ ipune ꝑͣtura de¬
sereret. suscepiss e fortassis alius siis
nõ cepisset. uołuntatis enĩ est sus¬
cipere mandatum necessitatis ꝯsu¬
mare. gͥ sipugillares mͥ ꝯmodasti
ut debitor mͥ caueret. nõ recte fati¬
es inportune repetento. nã smnegã¬
ses uł emissẽ. uł testes adhibuissẽ.
f̃ qr est si adfulciendam insulam
tigna ꝯmodasti. dem̃ ꝓtraxisti aut
q̃sciens uitiosa ꝯmodau̾ie. adiuua¬
ri quippe nõ decipi benefitõ opotet.¬
tatis. recte de alt̃a ꝯmodato agi pꝰse
iuinanꝰ scͥpsit. Ꝙita ud̃i uerum sise¬
ꝑate sĩnt᷑. pop scribit. Nam eũ qui cͣarũ¬
cam puta uł lecͥuennͣ ꝯmodauit.
nõ recte actiu desingulis partibus.
Erem ꝯmodatam ꝑdidi ⁊ ꝓea p̾tiũ
tedi. dem̃ res inpotestate ua uenit.

Expanded text:
icem propositae sunt actiones, ut appareat, quod principio beneficii ac nudae voluntatis fuerat, converti in mutuas praestationes actionesque civiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoavit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: voluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caveret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, vel emissem vel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens vitiosa commodaveris: adiuvari quippe nodatis recte de altera commodati agi posse Uiuianus scripsit: quod ita uideri uerum, si separatae sint, Pomponius scripsit: nam eum, qui carrucam puta uel lecticam commodauit, non recte acturum de singulis partibus. Rem commodatam perdidi et pro ea pretium dedi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽqͦ ꝑscrib̾e est eiꝰ qui dñfitiũ tribu¬
it. cum ãt id fet̾. ioẽ pꝰquã ꝯmodauit.
tc̃ finẽ ꝑscribere ⁊ rerto agere atque
intẽpestiue usũ ꝯmodate tei auffer¬
re. nõ osfitiũ nñ inpedit. s ⁊ suscep¬
ta est obligatõ int̃ dadum accpiẽ¬

Expanded text:
escribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, sed et suscepta obligatio inter dandum accipie
Abbreviated transcription (Latin):
cum. si milla culpa tua int̃ueniente in
ip̃o itinere det̾ior oquuᷤᷤ fact sit nõ te¬
nens ꝯm̃odati. nã ego inculpa ero
aminta longũ it᷑ ꝯmodan qui eum
laborem sustinere non poiuit.
De pͣignoraticia accione. R¬

Expanded text:
 si nulla culpa tua interveniente in ipso itinere deterior equus factus sit, non teneris commodati: nam ego in culpa ero, qui in tam longum iter commodavi, qui eum laborem sustinere non potuit. VI DE PIGNERATICIA ACTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
candem submpunti. dem̃ cũ cõtnodati
igeres. nec. ate scirem oẽ subreptam.
iudex me ꝯdẽpnauit. ⁊ solui. postea
ꝯpeti ate rẽ ẽẽ fubreptã. quesitum ẽ.
que mͥ tec̃ actõ sit. respondi fumi quis
mͥfore. ¶Inexcitu contubnalib
uasa utenda coĩ ꝑiculo deoi. ac demide
mens ẜ uus subrẽptis his. aid hostes pro¬
fugiss. ⁊ pꝰa sine uasis rocepius est. nibi¬
turũ me ꝯmodati actõnẽ cũ ꝯturber¬
nalibus ꝯstat. ꝓcinꝰq parͣte. s ⁊ illi i¬
noxa caput sequitar. ¶ Et sitibi rẽ
ꝑiculo tuo utñdam ꝯmotan̾o. eaque
isuo meo subripiatut. agere mecũ
furti possis ẜui nõie.

Expanded text:
andem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subreptam: quaesitum est, quae mihi tecum actio sit. respondit furti quidem mihi fore. In exercitu contubernalibus uasa utenda communi periculo dedi ac deinde meus seruus subreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis receptus est. habiturum me commodati actionem cum contubernalibus constat pro cuiusque parte: sed et illi noxa caput sequitur. et si tibi rem periculo tuo utendam commodavero eaque a servo meo subripiatur, agere mecum furti possis servi nomine.
Abbreviated transcription (Latin):
mita ꝯuentõe. uideamꝰ. an siquis aux
hostendit qi pignori daturus. qesd̃
est. ut ain obligetur. nõ aut̃ es quia
in hoc nõ ꝯsenserũt. ssiquis m̃ cũ es
pignori daret affirmauit ħ aurũ
eẽ. qita pignori ded̾it. uidendum

Expanded text:
entione, videamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes est ut aurum obligetur, non autem aes, quia in hoc non consenserint. Si quis tamen, cum aes pignori daret, adfirmavit hoc aurum esse et ita pignori dederit, videndum
Abbreviated transcription (Latin):
datam uñdidit ⁊trad̾ioit. tuq ei
nũmos c̾diͣsti quos ille soluit ei
ẽditõri cui pignꝰ dederat. iq cumco
ꝯuenit. ut ea res quã iã uenoite¬
rat pignori tibieẽt. mcͥ te egisse ꝯ¬
stat. quia rem alienã pignori acce¬
ꝑis. ca enĩ ratõe ẽptorem pignus
lib̾atũ hr̃e cepisse. neq adrem ꝑti¬

Expanded text:
datam vendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille solvit ei creditori, cui pignus dederat, tibique cum eo convenit, ut ea res, quam iam vendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem per
Abbreviated transcription (Latin):
filiam habũit. Eet̃m si miatã dotẽ
pãt defuncta ĩ matͥmonio filia re¬
cuꝑass reddi pecuniã sotietati de¬
bunssez pact̃ exequitate sic nobis in¬
t̃p̃tanduntio E sisalua sotietate di¬
uortõ matͥ mõiũ solutũ foret. cũ fua cã

Expanded text:
filiam habuit. ceterum si numeratam dotem pater defuncta in matrimonio filia reciperasset, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretantibus. quod si salua societate diuortio mat‹rimonium› solutum foret, cum sua causa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ soluet. m̃de ea relicta decessit que pꝰa
cũ marito de exigñda tote eg̃ accepto
lib̾ata est. Quesitum est ansipro sotio
ageͣt. dotis ꝗͣtitatẽ ꝑciꝑe deberet. sifor¬
ie ꝯueniss iñt socios. ut d̾cõidos ꝯsti¬
nĩerẽt᷑ dixi pactũ nõ oẽ niͣqũ uti¬
que siñ de alt̾iꝰ tm̃ filia ꝯuenit. Nã

Expanded text:
 solveret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum est, an, si pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si forte convenisset inter socios, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non de a
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł. Sotietatẽ mec̃ coisti ea ꝯ¬
dĩtõe ut n̾ua amitꝰ coñ partẽ sotieta¬
tis ꝯstitueret. ñua ꝯstituit ut tuexiti¬
ente sotiꝰeẽs. ego ex besse. q̃rit᷑ ut rum
ratũ iduire sotietatis sit. annicͥomi¬
nꝰ exequis partib sotu simꝰ. Existi¬
mo aut̃ meliꝰ req̃sitũ fuisse utr̃ exhis
partib sotu eẽmꝰ qͣs is ꝯstituiss an¬
ex hus qͣs uirũ bonũ ꝯstituere oportu¬
huiꝰ mõi. ut siue oqũ sit. siue iniqũ
parere debeamꝰ. ꝙ obẜuatũ cũ excon¬
adboni uiri arbitriũ rͣedigi deb̾at.
⁊ si noĩat̃ ꝑsona sit ꝯp̃hñsa. cuiꝰ ar¬
bitratu fiat.

Expanded text:
rum Societatem mecum coisti ea condicione, ut Nerva amicus communis partes societatis constitueret: Nerva constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse: quaeris, utrum ratum id iure societatis sit an nihilo minus ex aequis partibus socii simus. existimo autem melius te quaesiturum fuisse, utrum ex his partibus soex his quas uirum bonum constituere oportueiusmodi, ut siue aequum sit siue iniquum, parere debeamus quod obseruatur, cum ex comad boni uiri arbitrium redigi debeat, etsi nominatim persona sit comprehensa, cuius arbitratu fiat 7
Abbreviated transcription (Latin):
in toto corꝑe. alias in parte accid̾e¬
solet. llamꝙ totiꝰ corꝑis morbus
est puta. or̃. febris. partis ueluti
cecitas. licet homo ita natus sit.
uiciũq amorbo multũ differre.
ut puta siquis balbus sit̾. nã hc̃
uitiosum mag̃ ẽẽ. quã morbosũ
ego ꝑuto ediles tollende dubitati
usũ miniffiumꝙ hoĩs inpediat
id dabi ͭ redibitioni locũ. dũ mͦ
meminerimꝰ nõ utiq qd̾ libet
quã leuissimũ efficere ut morbo¬
sus uitiosus ue nabeatur sp̃ind̾
leuis febricula aut netin quar¬
tana que tñ iam sꝑru põt.⁊¬

Expanded text:
in toto corpore, alias in parte accidere namque totius corporis morbus est puta φθίσις febris, partis veluti caecitas, licet homo itaque natus sit: vitiumque a morbo multum dut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. ego puto aediles tollendae dubitatiusum ministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo meminerimus non utique quodlibet quam leuissimum efficere, ut morbosus uitiosusue habeatur. proinde leuis febricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni pot
Abbreviated transcription (Latin):
uulmisculũ modicũ. nullũ ht̃ ĩse
delictũ. qͣs ꝓñtiatũ nõ sit. ꝯtẽp¬
ni enĩ n ee poterunt. ¶ Exempli
ita q grã referamus qui morbosi
⁊ aliqua. ꝓfatus eẽt. an nicͥomnus
dẽ intesligere debere. Alioquin in¬
quid futurum. aut infinitũ hac
rõe multos sanos ẽẽ negaremus.
ut puta leuem suꝑstinosum. nracũ¬
dum. ⁊ cõtumac̃e ⁊ siqua similia st̃
aĩ uitia mag̾ enĩ de corꝑis sanitate
quã de aĩ uitus repromĩtti solet.

Expanded text:
uulnusculum modicum nullum habet in se delictum, quasi pronuntiatum non sit: contemni enim haec potuerunt. exempli itaque gratia referamus, qui morbosi et aliqua profatus esset, an nihilo minus esse intellegere debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis sanitate, qua
Abbreviated transcription (Latin):
at nullũ uitium ẽẽ. neq eo noĩe
ꝙ aliqu̾ado id facit actõ eiͣt. Sicuti
si aliquãdo febrem huiͣt.Cet̾um
sinicͥominꝰ maneret meo uitio ut
cͥca fanabaccari soleret. q quisi de¬
mens responsa daret q̃ siꝑlux̾nriã
id factũ est. uitiũ tñ eẽ aĩ ñ corꝑis¬

Expanded text:
at, nullum uitium esse: neque eo nomine, quod aliquando id fecit, actio est, sicuti si aliquando febrem habuit: ceterum si nihilo minus permaneret in eo uitio, ut circa fana bacchari soleret et quasi demens responsa daret, etiamsi per luxuriam id factum est, uitium t
Abbreviated transcription (Latin):
Iocuł. Quitam hiberus noĩe qui
nt p̾hortea mẽi insulam balneariã
fecit scõm parietem coẽm. Nõ licet ãt
tubulos hr̃e. at m̾otos ad paͣrietẽ coem.
sicuti nec parietẽ quid̾ suũ. ꝑparietẽ
cõẽ detubulis eo amplius hoc iusẽ.
tate puto qd̾ rẽ nõ ꝑmissã fatiat. tubu¬
etẽ coẽm incrustare licet. scõicapitdĩs¬
nrẽ inpariete cõi. Set̃um sidemollitus
sit uicinꝰ ⁊ exstipulatu actõe dãpni ĩ¬
fecti agnt. nõ pluris quã uulgaru tec¬
toria exstimari debẽt qd̾ obẜuari ⁊ in

Expanded text:
um Quidam Hiberus nomine, qui habet post horrea mea insulam, balnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris etare puto, quod rem non permissam facit tubuetehabere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari debent: q
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃tuis. ¶ pap ait. cͥca tutele resti¬
tutionem ꝓfauore pupiliorum
lat̾ĩor int̃ pretatõ facta ẽ. Nemo
e̾ ambigit hodie. siue iudex̃ accipi¬
atur indiem᷑ sm̃e. siue sine iudi¬
ce tutela restituatur meũ diem qͦ
restit̾ut usuras pr̃ari plane si tu¬
tele iuditio nolentẽ exꝑrri. tutor
ultro ꝯu̾enĩt ⁊ pecuni i ꝯuemi̾t

Expanded text:
ctatus? Papinianus. Circa tutelae restitutionem pro fauore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultr
Abbreviated transcription (Latin):
g id illoꝵ pignoꝵ ꝑ secutõnẽ c̃oitor
ad mitti potĩt. scilicer tẽ cũ ꝯditio
exs̃t̃t obligntõis. ⁊ ilio cͥũ pignus
amissũ fui̾t. uł uiliꝰ distractũ. uł
surauis postã ꝑierat. quã dies pfi¬
nitus ꝑiculo exattus fuit.

Expanded text:
 ad illorum pignorum persecutionem creditor admitti potuerit? scilicet tunc cum condicio exstiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit vel vilius distractum vel si navis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
mattã uõ disscusso ꝑiculo noc pigno¬
ra uł ypothece titulo maioris nsure
renebuntur. ¶ pro oꝑis ẜu trarec¬
ticie pecunie perent̾ grã secuti. ¶ Qr
insingłos dies instipułatũ deductũ
est adfinẽ centesime. nõ ultra du¬
plum debetur. ¶ Instipulatõne
fenoris post diem ꝑiculi seꝑatim
int̃põita. qd̾ mei legitime usure
d̾erit. ꝑ alt̾̃am stipulatonẽ oꝑarum
supplebitur.
nasci solent. ut si manumittas si nõ
illuo fatias si nõ ꝯualuero ⁊cer̾a. nͥ
duͤitabis sipiscator erogato in ip¬
piratũ płimũ recĩe decerm ut si
iccẽpissi. redder⁊. ⁊ aiete unde se exhi¬
beret. exercer ⁊ q. ut si uiciss redd̾ci. ĩ his
gendam obligatõnẽ ꝓd̾ẽ.
mairitimis mutuã dando. quasdam
m̾ces innauẽ pigno̾i̾s accepit &xꝗͥb
si nõ potiiss totum debitũ exsolui.
iliaꝵ m̃ciũ aluis nuib impõitar

Expanded text:
a vero discusso periculo: nec pignora vel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur. Pro operis servi traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione aenoris post diem periculi separatim interposita quod in ea legitimae usurae deerit, per alteram stipulationem operarum supplebitur. nasci solent, ut "si non manumittas", "si non illud facias", "si non convaluero" et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecuniae dederim, ut, si cepisset, redderet, et athletae, unde se exhiberet exerceretque, ut, si uicisset, redderet. In his gendam obligationem prodestmaritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositar
Abbreviated transcription (Latin):
S si cũ alii in capo iacularent᷑ ẜuus
ꝑeũ locũ tnͣsierit. aquilia cessat. qr
nõ debuit ꝑcãpũ iaculatoriũ it̃ intẽ¬
restiue facere. qui t̃ tataoꝑa ĩeuo
iaculatus est utiꝙ aquilia tenebit᷑.

Expanded text:
 si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
S q̃ exlege aquilia ⁊ exlege .xii.
tabulaꝵ arboꝵ furtim cesarũm.
⁊ int̃dicto qd̃ ui aut clam s uti¬
que iudicis qui ex locato iuidicat.
offitio ꝯtinetur. ut c̃et̃as actoẽs
locator omittat. ¶Uis maior
debet ꝯductori dampno eẽ si
plus quã tollerabile est lesi fu¬
erunt fruct᷑us alioquin modi¬
cũ dap̃nũ. equo. nõ ferre deb
colonus ci modicũ bocrum
nõ aufferietur. apparet aũt d̾
eo nos colono dr̃e. qui ad pecu¬
niam numeratã ꝯduxit. alioꝗu
portantam ꝯduxit. si eam duor
tollitur. aut portatur aut re¬
ponitut fracta sit. ita is ꝑiculũ

Expanded text:
etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabularum arborum furtim caesarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat. Uis maior, debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur. apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin portandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝯpendii factuis erat ꝯ¬
sequetur. Sera est enĩ patien¬
tr̃a fruendi que offertur eo ip̃t
quo frui colomis alus rebus
illigatus nõ põt. Ꝙ si paucis
gra nic̾ ex obligatõe pancorũ
dierum mora mĩmuit. ¶Item
utilit̾ ex ꝯducto agot. n cui sccõ¬
dum ꝯuentionẽ nõ pr̃ãrentur
que ꝯuenerant. uł abextraneo

Expanded text:
nos compendii facturus erat, cnos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conuentionem non praestantur quae conuenerant,