comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenissae intantũ lues ip̃sa diuino iudicio desaguit ut intra
unius horae spatiũ dũ uoces plebs ad dnm supplicationis emit¬
ter& octoginta homines ad t̃rã corruentes sp̃m ex alare
Sed ñ destitit sacerdos tantus populi p̃dicare ne ab oratio¬
ne cessarent. do nec miseratione diuina ipsa quiesceret
Cũq ad liuc futurus antistes fuge latibula p̃pararo capit
ls gratiȩ officiũ c̃secratus papa urbis efficit᷑ . Quo intẽ pr̃
dũ a iohannȩ rauennatis urbis ep̃o rep̃hensus fuisset. cur
a pastorali officio delitiscendo de subducere uir tã idoneus
uoluisset. hoc occasione c̃pulsus uolum̃ egregiũ qui pastoralis
ippellat᷑ composuit in quo manifesta luce pate fecit qua¬
lis ad aeccła rigom̃ ad sumi qualit̃ ipsi rectores uiuert.
qua discretione singulas quasq audientiũ ꝑ sonas instrue
quintaq e sderatione ꝓ prũ cotidit debeant fragilitatẽ pensart Sed

Expanded text:
venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, lis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quitate᷑ suarũ in manitate desper& ueter nosas nãq nine uitarũ
culpas triduana penitenpia ab ster sit et contiisus latro
uitte p̃mnia aua in ipsa sententia suae mortis emeruit:
Mutemꝰ igut̾ corde et p̃sumamꝰ nos iã ꝑcepisse qđ petimus
Sitius ad pocẽ iudex flectit᷑ si a prauitate sua pecitor cos¬
gint̃ iiminentu ergotantȩ anim aduersionis gladio nos in po¬
trun fletib insistumus fanãq quae ingrata et̃ hominib in poi¬
spsal mistã dic̃ Inuocame indie tribulationistuae. &eripiatt. et
magnificabis me ipse ergo sibi testis. ẽ qx in uocantib miscren
dãpnationis parcat Quã hortationẽ beati gregorii ideo hu
opusculo in serendã putauimus. ut a quanta ꝑfectione p̃¬
dicationis initiũ sũpserit monstraremus. Igit dũ magna
multitudo sacerdo tũ monachorũ diuersiq sexus etatis
iusta p̃ceptionẽ beati gregorii die c̃stituta dñm rogatura

Expanded text:
quitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum quitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inpopsalmistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura
Abbreviated transcription (Latin):
rapit᷑ quã ad lam̃ta penitentiae conuertat᷑ Pensate ergo
qualis ad conspectũ districti iudicis ꝑuenit. cuĩ ñ uacat flere
qđ fecit Habitatores quiq ñ ex parte ñ extrahunt᷑ sed parit̃
corruunt . Domus uacuȩ relinquunt᷑ filiorũ funera paren¬
tes aspiciunt & sui eos ad interitũ heredes p̃cedunt. Vnus¬
quisq. ergo nr̃m adpenitentiae lam̃ta c̃fugiat. Dũ flere
ante ꝑcussionẽ uacat . Reuocemus ante oculos m̃tis quic qd
errando comisimꝰ & qđ ne quit̃ egimus flendo puniamus. prȩ¬
ueniamus faciem eiꝰ in c̃fessione & sic̃ ꝓpheta ã mon& leuemus
porda nr̃a cũ manib ad diñ. Ad dm̃ quippe corda cũ manib. leuare
orationis nr̃ae studiũ cũ merito bonȩ operationis crigere
Pat ꝓfecto dat tremori nro fidutiã qui ꝑ ꝓphetã clamat Nolo
mortẽ peccatoris sed ut conuertat᷑ et uiuat. Nullus aut̃ de in i¬

Expanded text:
rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad poenitentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus; et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et sicut propheta admonet: Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum . Ad Dominum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de ini
Abbreviated transcription (Latin):
hensumq. hic disruptis epłis. tonsensũ quẽ populus feterat
imperatori dis rex̃. At ille gratias dõ agens ꝑ anncitia diaco¬
ni eo qđ locũ deferendi & honoris ut cupierat repperiss&.
data illi p̃ceptione ipsũ institui p̃cepit. Cũq in hoc restar& ut
bene diceretur. ut lues populũ de uastar& uerbũ ad plebẽ ꝓagenda
penitentia hoc modo ex orsus est. Oport& fr̃s dilectissimi ut
flagella dĩ quae metuere uentura debuimus. saltim p̃sentia
&rexꝑta timeamꝰ. conuersionis nob̵ aditũ dolor aperiat & cordis
nr̃i duritiã. ipsa quã patimur poena dissoluat. Vt eñĩ ꝓpheta
teste p̃dictũ ÷ ꝑuenit gladius usq. ad animã. Ecce et eñĩ cuno¬
ta plebs cȩlestis irae mucrone. ꝑcutit᷑ & repentina singuli
caede uastant᷑. nec languor mortẽ p̃uenit. sed languoris
moras ut cernitis mors ipsa p̃currit . Percussus quisq ante

Expanded text:
hensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat hensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante
Abbreviated transcription (Latin):
medio mense undecimo adueniens primũ om̃iũ iuxta
illud qđ in et echiele legit᷑ ascũ ariomeo incipite. pela¬
gium papã ꝑculit & sine mora extinxit. Quo de functo
tanta strages populi facta .ẽ. ut passim sub tractis habita¬
torib domus in urbe plurimȩ uacuat remanerent: Sedd
qa aetcła dĩ sine rectore . eẽ ñ poterat beatũ gregorium
lica totisur rib renitentẽ plebstam̃ om̃ is elegit. Quod
tule apicẽ at tentius fugere tt̃ptans se se omnino indigiꝰ
tali honore clamitabat. Videlic& metuens ne mundigła
quã prius abiecerat ei sub aecclesiasticȩ colore regiminis ali¬
quando subripere possit : Vnde factum .ẽ. ut epłam adimpe¬
atorẽ mauriciũ dirger&. cuius filiũ ex lauacro scõ suscepe¬
rat ad iurans & mult̾a p̃ce de poscens. neumquã ad sensũ popu¬
lo p̃ber& ut se huius honoris gloria sublimara. Sed ꝓfeitus
urbis germanus nomine eiꝰ mintiũ anticipauit. Conpre¬

Expanded text:
medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: compre
Abbreviated transcription (Latin):
extemtplis pomutia sed palyab le ꝑueritatt̃ naturae luxta
esem plapdominiei corporis de quo amortuis suscitato dicit
gongorius in tantũ contra nascentẽ here sẽ nouã laborart
contendit. Tanta hac instantia iuuante &iã piissimso im̃¬
peratore tiberio constantino cõminuit ut nullus ex inde
si unuentus qui eiꝰ resuscitator existeret Igit᷑ post quam
tẽpore tanta inundatio tiberis fluuius alueũ suũ. regres¬
sus est tantũq excreuit ut eiꝰ unda suꝑ muros in fluerat
atq in ea maxima regionis partẽ occupar& Ita ut plura
antiquarũ ȩdiũ monum̃ta eiceret . qua & iã aquarũ uiolen¬
tia horrea aecclesiae subuersa sunt inquib ñ nulla modio¬
rũ trici milia perier̃: Tunc si quidem multitudo serpentiũ
cũ magno dracone in modũ trabis ualidi ꝑhuius fluun al¬
ueum inmare descendit. Sed suffocatȩ bestiae int̃ salsos
maris turbidi fluctus Nec mora lit tort ei ecte sunt: Sub¬
secuta .ẽ. euestigio cladis quã inguinariã uocant nam

Expanded text:
tualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nulsit inventus qui ejus resuscitator existeret. 10. Igitur postquam interjecto tempore, tanta inundatione Tiberis fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda per muros urbis influeret, atque in ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ost horum uero discessũ. soror eorundem totius fe¬
minei sexus de cus post scam mariã uualt burga qͥb.¬
cũq. potuit se imitabile p̃bens exemplum. ei dem
puellaris naterue monasterio in p̃fato loco heidan¬
hem p̃stitutaiẽ. mat̾ familias. ad om̃a quae axp̃o¬

Expanded text:
ost horum vero discessum soror eorumdem, totius feminei sexus decus post S. Mariam, Waldburga, quibuscunque potuit se imitabile praebens exemplum, eidem puellaris catervae monasterio in praefato loco Heydanhem praestituta est materfamilias, ad omnia quae a Chr
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis infundit᷑ eiꝰdem diuinitatis t̃rore refrenat᷑ ut par¬
ue agere metuat ac totis desideriis ad at̃nitatis gratiã uenin
c̃cupiscat. Qđ totũ ut fier& Ita eidẽ beato gregorio gratia diui¬
na c̃cessit ut merito ab anglorũ populis debeat apłs appellari
culis claruerit suꝑ fluo quȩ rit᷑ qđ luce clarius const& qđ isqui
uirtutũ signa siuis meritis ualuit aliis quoq xp̃o largiente ad qui¬
rert si exegisset inportunitas facilius poterat haec aiã ipse ꝓ¬
ceterũ quã diu mandi huius orbita uoluit᷑ eiꝰ laudabile meritũ
sẽꝑ accipit increm̃tũ qr ipsius sine dubio gloriat ad scribit᷑ ł qđ¬

Expanded text:
cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut pracognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appelculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse pCaeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
naratul ort̃ gratiã contulit ut uerbũ fidei qđ ort pdic atant
igno ũ esficatia ẽ firmarent Vnde factũ e ut paucis dabentib
anins adĩ cerer io sulat ipsius reges cã hs quie iserene subitti
ad xp̃i dñ fidẽ ac cederent de cuiu sigqnts fonaret sibit¬
simul & miraculorũ ꝓdigiis quae ibidẽ fiebant. Itabeatꝰ grego¬
rius in libris moralib ꝑ hib& dicens. Ecce lingua brittaniae quae ni¬
hil aliud nouerat quã barbarũ frendere. lãdudũ in diuinis laudib
hebrea coepit uerba resonare. Ecce quondã tumidus iã sub stratus
sc̃oꝵ pedib seruit oceanus. Eiusq barbaros motus quos t̾reni prin¬
cipes ferro ne quiuerant . hos ꝓdiuina formidine sacerdotũ ora
simplicib uerbis ligant Et qui cateruas pugnantiũ infidelis neq¬
quã meturrat. iã nunc fidelis humiliũ linguas tim&. Qui eñi per¬
ceptis caelestib uerbis clarescentib quoq miraculis uirtꝰ ei diuinȩ

Expanded text:
icabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversiomiraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae
Abbreviated transcription (Latin):
Nã alii quidã pontifices construendis ordinandisq auro uł argento
& quicquid pecuniae habere poterat. sedulus disꝑdere etdare pau
dictio perituri suꝑme ueniebat. et cor uduae consolatussũ lusti¬
tia indutussũ & uestiuit mȩ sic̃ uestim̃to &diademate iudicioma
Oculus fui cacco & pesclaudo pat̾ erã pauperũ & causã quã nes¬
ciebã diligentissime inuestigabã. Et paulo post. Si comedi bucel

Expanded text:
Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare paudictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento, et diademate judicio meo. Oculus fui caeco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et paulo
Abbreviated transcription (Latin):
oñisfilus qͥre cipie f lagellat᷑ Quo malis praesentib durius at¬
p̃tero a deordinandi s urbis uiglis ne ab hostib caperet solli¬
ntiedo co d iscra. Vrebant quoq in conanter eiꝰ animũ filiorã.
brn iondse diseremina nuntiata Sed tam̃ ille inetaror e ftada
olt p hen sus incõ modi nũquã otio indulgebat qum aut fulitortũ
utilrtatio inseruret autaliquid dignũ eccł r⁊ eur fi aor¬
trelationis gratiuã sucli e coetisintor cẽt. semib ectũ de tota
pene tabea bingoderdorã gladiosine tuentes plutinsundia adro¬
maua uardẽ confluerrit solertet pomib curd geer eatiu niuer¬
sus et uerdi pubulo corporis siubͥidia minis tra t umlie
tantũ nãq eiꝰ animũ misericordiac cimor de tumx erat ut p solã
horũ. quos p̃sentes habebat necessitatib occurrer& sed insuꝑ longe
positis opem suae largitatis inpender&. Adeo &iã in monte sinai
dĩ famulis constitutis quaequȩ erant oportuna transmitteret

Expanded text:
nis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius . Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesialationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo coriae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
Responsũ ÷ qđ ang li uocarent᷑. At ille bene inquit Nã & angelicã
habent faciem & tales angelorũ in caelis deca. et coheredes Qđ hab&
in qͥd nom̃ ipsa ꝓuincia dequa istist̃ allati : Responsũ ÷ quiaderi uo¬
carent᷑ idem ꝓuinciales. At ille in quit deiide ira eruti. & ad miseri¬
cordiã xp̃i uocati Rex ait ꝓuintiae illius quo modo uocat᷑: Respon¬
in brit taniã aliquos uerbiministros ꝑ quos ad xp̃m c̃uerteret᷑ mit¬
ter&. asserens & se ipsũ in hoc opus dño cooꝑante ꝑficiendũ paratũ
ẽẽ si tam̃ eidem a postolico pape hoc ut fier& placera qđ dũꝑficere
ñ possit qc & si pontifex concedere illi qđ petierat uellet ñ tam̃
ciues romani ut tã longe ab urbe seceder& potuer ꝑmittert¬
Mox ut ipse pontificatus officio functus c̃ opus diu desideratũ
insulã ser uos dĩ mellitũ augustinũ & iohannẽ cũ multis alis dm̃ ti¬

Expanded text:
Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isticarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et ad misericordiam Christi vocati. » Rex provinciae illius quo modo appellatur? responin Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur mitteret, asserens et seipsum in hoc opus domino cooperante perficiendum paratum esse, si tamen eidem apostolico papnon posset quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permox ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum ti
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ miseratio & de utero matris egressa ÷ mecũ Ad cuius pe¬
itis & iustitiae opꝑtin& qđ & anglorũ gentẽ ꝑp̃dicatorti
quos illuc direx̃ dentib antiqui hostis enpiens aet̾ne lbertatis
fecit et participẽ Et eñi quia qui dõ nr̃o fidelit̃ ad hȩ ret sẽꝑ exeiꝰ
dio ꝓcolligendis particula tim fideliũ animab satagera donauit
tat᷑ facta diuinit̾ haec occasio fuit. Dũ die quadã aduenientibus
nuꝑ mercatorib multa uenalia inforũ romȩ c̃lata fuissent mi¬
tiq ademendũ hinc inde confluerent. c̃tigit et gregoriũ ante
capillos quoq p̃cipui candoris habentes. Quoscũ aspicera in t̃rogus
ut a iunt dequa regione uł t̾ra eẽnt allati. Dictũq ẽ. qe debrittano
in sula cuius in colȩ taliom̃s decore niterent Rursus
int̃rogauit utrũ inidem in sula xp̃iani essent anpaganorũ erro¬
trahenssiuspiria. Heu ꝓdolor inquit qđ tã lucidi uultꝰ homines tene¬

Expanded text:
tris meae egressa est mecum . 17. Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet, quod Anglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus nti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit tatur facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante capillos quoque praecipui candoris habentes. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum errotrahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tene
Abbreviated transcription (Latin):
xercitia magis magisq succensus. Tunc ab eisdem fratribus
enixeroganius maxime aleandro uenerabiliuiro his palensis
lim aduenerat. conpulsus ẽ. ut librũ beati ob multis in uolu¬
tũ mysteris enodar& Nec ille negare potuit opus qđ sibi
caritate inter ueniente amor frat̃ nus multis utile in¬
ponebat futurũ sed eundẽ librũ quomodo iuxta litterã
seriem miranda ratione ꝑ docuit . Inquib: libris ita deuirtu¬
tib uituisq disseruit ut ñ solũ uideatur eadem uerbis expone¬
re sed formis modo aliquo uisibilib demonstrart. Vnde ñ ẽ
dubiũ eũ ꝑfectionẽ ipsarũ assecutũ. eẽ. uirtutũ quarũ tam
efficacit̾ intimare ualuit effectus. Quicũ adbuc. eã in ea¬
dem regia urbe positus. nascentẽ ibi nouã heresem de
statu nr̃ae resurrectionis cũ ipso quo exorta .ẽ. initio iu¬
uante gratia catholicae ueritatis at triuit. Si quidem ei¬

Expanded text:
exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi elim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram ibrorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eu
Abbreviated transcription (Latin):
sublimauit. le uitãq septimũ ad suũ adiutoriũ ad sciuit.
Nec multo post ꝓ responsis aecclesiaticis ad urbẽ constanti¬
no polim apro crisariũ direx̃. Nec tam̃ ille quã uis in t̃̾reno
conuersaretur palatio. uitae caelestis inter misit ꝓpositũ.
Secutist̃ nãq eũ multi ex monasterio fr̃s sui germana de¬
unctũ caritate qđ diuina factũ dispensationẽ conspicitur.
ut eorũ uidelic& exemplo ad orationis placidũ litus quasi
anchorae funere stringerecur. Vt dũ causarũ sae culariũ
in cessabili pulsu fluctuar&. ad illorũ consortiũ uelut ad tutis¬
imi portussinũ terreni actus uolumina fluctus refuger&.
Et lic& illud eũ ministeriũ ex monasterio abstractũ apristi¬
nae quietis uitã iuerone suae occupationissuae extinxerat
Inter eos tam̃ ꝑstudiose lectionis alloquiũ cotidiane aspi¬
ratio conpunctionis animabat. Horũ ergo consortio ñ solũ
a t̾renis .ẽ. munitus in cursib uererũ &iã ad caelestis uitae

Expanded text:
sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit ac pauperib erogauit Nobilitatẽq illã quã
ad scłm uideba tͥ habere. tota ad nanciscendã suꝑ nae
gloriã dignitatis diuina gratia largiente conuerti
et qui antẽ serico contextu ac gemmis micantib. solit̾
erat ꝑ urbẽ ꝓcedere trabeatus. post uili contextus
tegmine ministrabant pauꝑ ipse pauperibus. Et eñi
mũtato repente scłi habitu inon asteriũ petit & ex
huius mundi naufragio nudus euasit. In quo tanta
ꝑfectionis gratia coepit conuersari. ut iã tunc in
ipsis initis ꝑfectorũ possit numero deputari. In era
itaq ei tanta abstinentia in cibis uigilantia in oratio¬
nib strenuitas in ieiunus. ut infirmato stomacho
por consstere possit Sustinebat praeterea assidius

Expanded text:
vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas
Abbreviated transcription (Latin):
habitu contegi melius putar&. uell&q p̃senti mundo. quasi
specie tenus de seruire. coeper̃ multa contra eñ ex eius dẽ
mundi cura succrescere. ut in eo non iã specie sed ut ipse dese
sseruit . reteneretur &mente. Tandem cũ et parentum
iã dudũ obitu liberã disponendarũ suarũ iterũ haberet fa¬
cultatẽ qđ prius mente gestiebat aperuit. Qđq iã in diui¬
nis erat obtutib humanis & iã uisib. ostendit. Mox et eñi
cuncta quaȩ habere potuit adpietatis opus distribuens
Sex deniq insicilia monasteꝑia congruens fr̃sillic serui
turos ap̃o ad gregauit. Septimũ uero intra urbis muros
instituit: inquo & ipse post modũ regulari tramite mul¬
tis sibi sociatis fratrib sub abbatis imperiomilitauit
Quib monasterus tantũ dereditib praeditorũ dele¬
gauit quantũ possit illic cõmorantib ad cotidianum
uictũ sufficere Reliqua uero cũ om̃i domus p̃sidio

Expanded text:
habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
oxtulit ꝓ nobis actib de corauit Deniq ut post mꝑ
patulo claruit ñ sine magno quodã prae sagio tale
sontitusest nomen Gregorius nãq exgreco eloquio
uit sibidũ diuinis inherendo praeceptis laudabiliter
uix̃ uigilauit & fideliũ populis. dũ doctrinae afflue¬
tis ingenio eis quotramite caelestia scanderent pate¬
fecit :: Disciplinis uero liberalib hoc ÷ gramatica retho¬
rica dialettica. Ita apuero est institutus ut quã uiseo
tepode florerent adhuc rome studia lit terarũ. nulli
obliui onut radere sed tenaci potius memoriuae cõmdare
Hauriebatq iam tunc sitibundo doctrinat fluenta
pcctore quae ut post congruenti mellito gutture ructua¬
re Nic in annis adulescentiae quib sol& ea aetas saeculi uias¬
in gredi. dõ coepit deuotus existere & ad suꝑnȩ uitae patriã
totus desideriis anhelare. Seddũ diu longeq conuersionis gra¬
tiã differr& & post quã cuelesti .ẽ afflatus desiderio saecular

Expanded text:
extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio vit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, tamen nulli oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus tis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2
Abbreviated transcription (Latin):
luunt emenebat q dnulla nisi caelestia qugntã et bonsuacirn
Qdne ã ransecitis corpore ipsa iã carius claustra eosutt ipla¬
tionde transt: buer qđmort ẽ quoq quae pot ne cunctis poeui
e undelic& cet ingressũ uitae & laborissui prnti amabat poca
nuno ex oc casione curae pastoralis saeculariũ hominum
negos pa patit eri& posttam pulchrã quietis suae tereni
quid amisi Cumq intueor illud ꝑdidi fit hoc grauius qđ
porto Ecce et eñinunc magni maris fluctib quatti or
otq inraui mentis tẽpestatis ualide ꝓcellis in liddor & cũ pri¬
ouis uitae pecolo quasi post tergũ reductis oculis uiso let torr

Expanded text:
lvuntur eminebat, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae pastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciemquod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recol
Abbreviated transcription (Latin):
quia nomina ur̃a seripta iunt incaelis. Ago uelidtt
arna militiat loricã fidei et resecos queus diboli
pootentiũ dẽ Ni fortius oo quiuicit diaboli laboli
infirraes eo qui carne superatur Vita hominis ter¬
tatio est. diaboli sagit tȩ sunt restingue not ig ltar
caro atteritur Inde surgat increm̃ tueut nut unde

Expanded text:
quia nomina vestra scripta sunt in caelis. Apprehendite arma militiae, loricam fidei et resistite laqueis diaboli per potentiam Dei. Nihil fortius eo qui vicit diabolum et nihil infirmius eo qui carne superatur. Vita hominis temptatio est, unde diaboli sagittae sunt restinguendae vigiliarum, caro atteritur, inde incrementa virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
foedarẽ litiquens uestigia. fluxu uentris egestus est:
nter ea cũ demȩtu atq impetu barbarorũ subita ciuita tem
fama turbass&. dae moniacũ ad se exhiberi iub& Imperat anue
erus eã hic nuntius fateretͥ Tunc confessus ẽ. sedecim dac¬
monia fuisse qui tumorẽ hunc ꝑpopulũ dis seminas sent ut
hoe saltim metuex illo martinus oppido fugaret darbaros
mnt uia pos quã irr uptionẽ cogitare Ita cũ haec in mundus ies

Expanded text:
foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus est. XVIII. foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus est. XVIII. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus s
Abbreviated transcription (Latin):
caticũminus factus nec multũ postbaptizat᷑ est sẽꝑ marti¬
nũ salutis suae auctorẽ miro coluit affectu : Per idem
tẽpus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdã domũ
inlimine ipsorestitit. dicens horribile in atrio domus dae mo¬
niũ se uidere. Cuicũ ut disceder& imperar&. quendã efam¬
lia qui interiore parte aedium morabat᷑ arripuit. saeui re
entib: miser coepit. & obuios quoscũq: laniare : cõmota domꝰ.
familia turbata populus infugã uersus. Martinus sefurenti
obiecit ac primũ stare ei imperat. Sed cũdentib: fremer&.
hiantiq: ore morsũ minabat᷑ digitos ei martinus in os intulit
Si habes inquit aliquid potestatis. hos deuora. Tũ uero acsi can¬
dens ferrũ faucib: accepiss&. longe reductis dentib: digitos¬
beati uiri uitabat attingere : Et cũ fugere de obsesso corpore
poenis & cruciatibus cogeret᷑ nec tamen exire ei ꝑ os licer&.

Expanded text:
catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Marticatechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibbeati viri vitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur, nec tamen exire ei per os liceret,
Abbreviated transcription (Latin):
qtnac eraut illius familiaria inistius modi rebusarma soloptõ¬
stratus orauit de inde aegrã intuens. dari sibi olet ꝓostulto
Qđ cũ bene dixisse. inõs puellat uim sti liquoris infudit statim
uox reddita est Tum paulatim singula cͥtacta ei coeper inẽ¬
uiri seruus dae monio correptus dolendo exitu crucia¬
bat᷑ Rogatus ergo martinus ut et manũ in ponera de duci eũ
adsẽ iub& sed nequã sp̃s nullo ꝓferri modo excelsa inqua erat
poruit ita in aduenientes rapidisdentib: sae uiebat Tũ tetra¬
dius ad genua beatiuiri ad uoluit᷑ orans ut addomũ inqua die¬
moniacus habebat᷑ ipse descendera tũ uero martinus nega¬
se ꝓfani & gentilis domũ adire ñ posse Nã tetradius. eo dem¬
tẽpore adhuc gentilitatis errore implicitꝰ tenebat᷑ Spon¬
dit ergose si de puero dae mon fuissa ex actus . xp̃ianũ fore
lta martinus in posita manu puero in mundũ ab eo sp̃m eiecit
quo uiso tetradius dñm nr̃m ilm xp̃m credidit. Statimq

Expanded text:
quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negase profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque
Abbreviated transcription (Latin):
tundens acreputans sibi culpã eo qđ accepis set mortem
hrs uerbis dñi mise ricordiã ex orans Ds om̃ps pat̃ dñi nei¬
bũ xp̃i quiũ solũ peccata dimittis sedetiu iustificus
pecca totis aeceis ũ tantũ poenã relaxas sed donas& p̃mi
fragditatim ea so bace audim̃ ta concede et effectũ caela¬
lio benignus iuntprini serationũ tuarũ ut snueniare au

Expanded text:
tundens ac reputans sibi culpam, eo quod accepisset mortem tundens ac reputans sibi culpam, eo quod accepisset mortem his verbis Domini misericordiam exorans: 'Deus omnipotens, ui non solum peccata dimittis, sed etiam iustificas peccatores, et reis non tantum poenam relaxas, sed donas et praemia, fragilitati meae haec adiumenta concede et effectum caeleste benignus inspira miserationum tuarum, ut inveniar au
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi eiꝰ cordi ingerebat Diȩ quadã huius tẽporis. fr̃s ipsius
monasterii ad oboedientiã st̃ directi ut cellã uiridĩ bauo¬
cymentũ ministrabant. Ex ipsis quidã nomine adinus
suꝑ laustrũ unũ sedit quẽ egressi deuico canes circũ deder
ac coeper̃ insistere fortiter. Hic captus laqueis diaboli
repletusq inuidia uirũ dĩbauonẽ non erubuit blaspbe¬
maret̃. Tanto eũ inpugnare studuit subi ectũ sibi quan¬
to ipsũ ꝑspexit ad famulatũ pristinũ redisse: uidit cru¬
ens ido lasua indĩ tẽplũ mutare frendens rugiensq quae¬
siuit quẽ deuoraret animalia cũ uehiculo suꝑ hominẽ prae¬
eũ turba iam mortuũ cũ fletu corpusi in naui deduxer
admemoratũ castrũ gandauũ. ut tumularetur illic si c̃it
moos est mortunos e pelire . Videns uero uir dñi bauo cũ¬
morieuũ ingemuit dolore nimio cũlaeri mir aibi poauoe

Expanded text:
tissimi eius animo ingerebat. 7. Die quadam huius temporis fratres ipsius tissimi eius animo ingerebat. 7. Die quadam huius temporis fratres ipsius monasterii ad obedientiam sunt egressi, ut cellam viri Dei Bavocymentum ministrarent, ex ipsis quidam nomine Attinus super plaustrum unum sedit, quem egressi de vico canes circumdederunt et ceperunt insistere fortiter. Hic autem captus laqueis diaboli repletusque est invidia, virum Dei Bavonem non erubuit blaspmaret, tanto eum impugnare studuit subiectum sibi, quanto ipsum perspexit ad famulatum pristinum redisse. Videns enim cruentus idola sua in Dei templa mutari, frendens rugiensque quesivit quem devoraret. Animalia itaque cum vehiculo super hominem prae. Videns eum turba iam mortuum, cum fletu corpus eius in navi deduxerunt ad memoratum castrum Gandavum, ut tumularetur illic, sicut mos est mortuos sepelire. Videns eum vir Domini Bavo mortuum, ingemuit dolore nimio; cum lacrimis sibi pectus
Abbreviated transcription (Latin):
rbertũ abbatẽ quẽ almus pontifex amandi
ut pius pater monasterii audiuit eiꝰ petitionẽ gaudio
eã suscepit : et eius dem fratrib monasterii ipsius pate¬
fecit p̃ces luxta p̃ceptum pii patris benedicti Congre¬
tũ fuisset qđ placitũ eẽ. omni potenti cũ om̃i auiditate
cordis susciper& et cõpler& id qđ scriptũ ẽ. Om̃ia fac cũ
consilio et post factũ non penitebis. Igitur petitionẽ au
ditã fr̃s. narrante monasterii abbate animo gratante
susceper̃ dĩ uiri ad luini et quã petut ab eis cellulã largi¬
Quia scriptũ ÷. Quaerite et inuenietis pulsa Etaperietur uob̾
Omnis eni qui petit accipit et quiquȩrit inuenit & pulsant
poris ꝓnihilo reputauit. Sed dĩ teli ardor eũ erexit inuig¬
luis ie iuniis gemitu & lacrimis in aediis & pauperũ elemosi¬
nis supra quã scribi possit . in adflictione corporis positiss. tot
caelestia instrum̃ta animo exercebat qđ misericordia al¬

Expanded text:
rbertum abbatem, quem almus pontifex AmandusUt vero pius pater monasterii audivit eius petitionem, cum gaudio eam suscepit et eiusdem fratribus monasterii, iuxta praeceptum pii patris Benedicti convoctum fuisset, quod placitum esset omnipotenti, cum omni aviditate cordis susciperet et compleret id quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non paenitebis. Igitur, petitione Allowini audita, fratres, narrante monasterii abbate, animo gratanti susceperunt eam, sicque quam petiit ab eis cellulam, largiquia scriptum est: Querite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; omnis enim qui petit accipit, et qui querit invenit, et pulsanti pro nihilo reputavit, sed Dei zeli ardor eum erexit in vigiliis, ieiuniis, gemitu, inediis et pauperum elemosinis, supra quam scribi possit. In afflictione igitur corporis positus tot caelestia instrumenta animo exercebat, quot misericordia al
Abbreviated transcription (Latin):
et suscepit stolã candidã Reliquid pompã huiusmundi
uerbũ dĩ predicare. Quẽ beatus bauo ꝓsecutus ẽ. ut pdica¬
tione eiꝰ pasceretur. Ardebat aut̃ animo ut potaret &
hauriet iustitiã: Tantã mentis suae ds̃ inspirauit ubertati
ut semet ipsũ magna laceratione corporis castigaret
Vulnera nimirũ sibi in posuit medens morbos animȩ ut be¬
ne agens securus posset. et̃ indie dñi. Circũ spex̃ infiri¬
tatẽ cotidie suã nede acceptis uirtutib suꝑbiret. Qu
rũq. correotorũ quã uis magna parte ꝓficiant m̃t¬
sime ad fluenta sacrae scripturae: Quia sic̃ ȩsciscir

Expanded text:
et suscepit stolam candidam; reliquid pompam huius mundi,et suscepit stolam candidam; reliquid pompam huius mundi,verbum Domini praedicare; quem beatus Bavo prosequutus est, ut praedicatione eius pasceretur. Ardebat autem nimium animo, ut potaret et hauriret iustitiam; tantam enim menti eius Deus inspiraverat ubertatem, ut semet ipsum magna laceratione corporis cum alacritate castigaret mentis. Vulnera nimirum sibi imposuit, medens morbos animae, ut bene agens securus posset esse in die Domini. Circumspexit infirmitatem cotidie suam, ne de acceptis virtutibus superbiret; quia plerumque cor rectorum, quamvis magna ex parte proficiat msime ad fluenta sacrae scripturae; quia sicut escis car
Abbreviated transcription (Latin):
pontificemꝰ qui morabatur incastrocuius uocabulum ẽ
neo etiã castro indidit olim antiquitas simula era ne fai
praefatus dĩ pontifex ꝓ nomine xp̃i om̃a fana destrux̃.¬
et ad scãm xp̃ianitatẽ om̃s reuocauit. Basilicã aut̃ ibi in
honore beati petri apłi fecit construi quã reliquiis insertis
altissimo dño consecrauit cũ magno honore In qua uirtu¬
sũ paraliticis soliditatẽ in firmantib sanitatẽ indulgens
Do siquidem annuente clericorũ cȩnobiũ in ipso castro ho¬
norifice ÷ constructũ. & ibi die noctuq laus a fidelib dõ de¬
cantatur: Nis expletis in eodem monasterio. beatus
confessor bauo plenissima de uotione ante oraculũ tẽ¬
plidñi se ꝓsternens comã capitis sui abscidere dep̃catus ẽ
et adeptus uenerandi pontificis amandi manib clericat᷑
honorẽ meruit ficri c̃sors apłorũ. Dimisit comã capitis¬
sui et ipuenit coronã gloriae. Reliquid uestim̃ta saccularia

Expanded text:
pontificem qui morabatur in castro cuius vocabulum est dem etiam castro indiderat olim antiquitas simulacra nefanda praefatus Dei pontifex pro nomine Christi omnia fana destruxet ad sanctam christianitatem omnes revocavit. Basilicam autem ibi in honore beati Petri apostoli fecit construi, quam, reliquiis insertis, altissimo Domino consecravit cum magno honore; in qua virtum, claudis gressum, paraliticis soliditatem, infirmantibus sanitatem indulgens. Deo etiam annuente clericorum coenobium in ipso castro honorifice est constructum, ubi die noctuque laus a fidelibus Deo decantatur. His expletis, in eodem monasterio beatus confessor Bavo plenissima devotione ante oraculum templi Domini se prosternens, comam capitis sui abscidere depraecatus est, et adeptus venerandi pontificis Amandi manibus clericatus honorem, meruit fieri consors apostolorum. Dimisit comam capitis, et invenit coronam gloriae; reliquid vestimenta saecularia,
Abbreviated transcription (Latin):
nmodũ gaudente rege . qđ id impetras set. Conuiuae aut̃ ad¬
prant ueluti addiem festum euocati. sumi atq in lustres uiri
prae fectus idemq consul e uodiusuir quo nihil um quã illo ius¬
eius fuit : comites duo sũma potestate p̃diti. fra t̃ regis & pa¬
truus medius inter hos martini prbrt̃ accubuerat. Ipse aut̃
sellula regẽ iuxta posita c̃sederat. Ad mediũ fere c̃uiuiũ ut mo¬
tis ẽ. paterã regi minister obtulit . Ille sc̃o ad modũ ep̃o potius da¬
i iub& ex spectans atq ambiens ut ab illius dextera poculũ su¬
cilic& existimans digniorẽ qͥpossit prior bibere. Nec integrũ
ibi fore si aut regẽ ipiũ aut eos qͥa rege erant ꝓximi prbo p̃tubssae
psũ eis in quo c̃tẽpti fuerant placeret celeberrimũq ꝑpom̃e pa¬
latiũ fuit fecisse martinũ in regis prandio qđ in infimorũ iudicũ
c̃ unu retureoporã nemo fecisse eidemq maximo longte andce

Expanded text:
in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem adin modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum suscilicet existimans digniorem qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos qui a rege erant proximi, presbytero pipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret: celeberrimumque per omne palatium fuit; fecisse Martinum in regis prandio quod in infirmorum judicum conviviis episcoporum nemo fecisset; eidemque Maximo longe ante
Abbreviated transcription (Latin):
tioni regiae. sacerdo talẽ non cessisse constantiam:
um ad imperatorẽ maximũ ferocis ingenii uirũ &bellori
& faeda circa principẽ om̃iũ adulatio notaretur. seq degenen
in constantia regiae clientilȩ sacerdo talis dignitas sub didis¬
set In solo martino a postolica auctoritas ꝑmanebat. Nã &
si ꝓ aliquib supplicandũ regifuit Imperauit potius quã rogo¬
uit & a conuiuio eiꝰ frequenter rogatus abstinuit. dicens
sem̃se eꝰ participem ẽt non posse qui imperatores unũ res¬
no Alterũ uita expulis set. postremo cũ maximus se ñ spon¬
te sũpsisse imperiũ ad firmare. sed in positã sibi amilitibus
diuino nutu regni necessitatẽ armis defendisse & ñ aliena
ab eo dĩ uoluntatẽ uideri. penes quẽ iã incredibili euentu uis¬
toria fuissa nullũq ex aduersariis nisi in aciae occubuis se
Tandem uictus uelratione uł p̃cibus ad conuiuiũ uenit. oun

Expanded text:
tioni regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, tioni regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum onuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum