comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ in aliis locis iustȩ fieri nͥ in locis dõ ab epõ dicatis nͥ causa hostilitatis
aut summȩ necessĩtatis : Et hoc ñ in mansionib aut indomib ñ sacratis sed
intabernaculis dedicatis ab ep̃is & altarib apontificib sacraunctione in uncis
& diuinis p̃cib consecratis Et hoc sũma ex necessitate & in itinere procul abedi
nulla alia exoccasione aut pigritia seu p̃sũptione sed prop̃dicta necessiti
hoc concessũ eẽ legimꝰ. Alit̃ quoq nͥ ut p̃sixũ ẽ. in locis ñ consecratis
fieri ullo mͦ licet : qm̃lex diuina ad modũ p̃cipiens ait caueat quisq ne
offerat holo causta sua in om̃ĩ loco: sed in loco quẽ dñs elegit Et alibi¬
ñ cantare aut audire. quã in locis inlicitis missãs cantare aut audire :¬
Im̃ qͥ inlicita agit & prohibita facit ñ modicũ errat. & nimis peccat

Expanded text:
scimus in aliis locis iuste fieri, nisi in locis Deo ab episcopo dicatis, nisi causa hostilitatis scimus in aliis locis iuste fieri, nisi in locis Deo ab episcopo dicatis, nisi causa hostilitatis aut summae necessitatis: et hoc non in mansionibus aut in domibus non sacratis, sed in tabernaculis dedicatis ab episcopis, et altaribus a pontificibus sacra unctione unctis et divinis precibus consecratis, et hoc summa ex necessitate et in itinere procul ab ecclesia nulla alia ex occasione aut pigritia seu praesumptione, sed pro praedicta necessitate hoc concessum esse legimus. Aliter quoque nisi ut praefixum est in locis non consecratis ecessitatibus fieri ullo modo licet; quoniam lex divina admodum praecipiens ait: Caveat quisque, ne offerat holocausta sua in omnon cantare aut audire, quam in locis illicitis missas cantare aut audire. Quoniam qui illicita agit et prohibita facit non modicum errat, et nimis peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
Simul & hoc statitũ ẽ ut nullus sac̃dos in alis quã indõ dicatis ussis & ab ep̃is
Econsecratis ministrare seu missas cȩlebrare p̾sumat qr̾ sic̃ ñ ẽ concessum ut alii
missas cantent & sacrifitia consecrent: quã illi qui ab ep̃issunt consecrati
ita ñ ẽ licitũ ut in aliis domib uł altarib aut uasis missas sacerdo tescȩlebrare
p̃sumant. quã ab ȩp̃is consecratis: Sunt ȩtiã ab ep̃is consecranda & benedicendi
corporales palle ac alia uestim̃ta sacerdotalia nec ñ & orm̃aquȩ in usus basilicȩ
ł altaris siue ministerio sac̃dotũ ad diuina ministeria explenda cõplec̾tunt᷑
quatenꝰ cũ his sacris dõ sacratius siue placabilius ministrare ualeant. Vnde & in
alis scõꝵ patrũ decretis legitur. Quaquã dm̃ uerafide ubiq orare liceat:
sacrifitia uͦ offerre aut corpus dm̃ conficere nullo mͦ legimꝰ aut ueracit᷑

Expanded text:
Simul et hoc statutum est, ut nullus sacerdos in aliis quam in Deo dicatis vasis et ab episcopis Simul et hoc statutum est, ut nullus sacerdos in aliis quam in Deo dicatis vasis et ab episcopis consecratis ministrare seu missas celebrare praesumat: quia sicut non est concessum, ut alii missas cantent et sacrificia consecrent, quam illi, qui ab episcopis sunt consecrati, ita non est licitum, ut in aliis domibus vel altaribus aut vasis missas sacerdotes caelebrare praesumant, quam ab episcopis consecratis. Sunt etiam ab episcopis consecranda et benedicenda corporales pallae ac alia vestimenta sacerdotalia, necnon et omnia, quae in usus basilicae vel altaris sive in ministerio sacerdotum ad divina mysteria explenda conplectuntur, quatenus cum his sacris Deo sacratius sive placabilius ministrare valeant. Unde et in aliis sanctorum patrum decretis legitur: « Quamquam Deum vera fide ubique orare liceat, sacrificia vero offerre aut corpus Domini confici nullo modo legimus aut veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
prbi rorũ excepto quando in itinere ꝑgit᷑ & locus basilicȩ procul ẽ. & id in
altarib ab ep̃o consecratis fieri necessitas cõpellit. ne popłs dĩ sine missarũ
cdebratione & corporis & sanguinis dñici ꝑceptione maneat. missarũ cȩlebrationes
in huiꝰ cemodi inlicitis locis. post tot tantasq prohibitiones facere tẽptauerit.¬
ut grad suiꝑiculũ incurrat. Et hoc popłis de nunciandũ sũ mopere asacerdotib
acp̃dicandũ ẽ ne misas in p̃dicts̃ inlicitis locis sacerdotb cantare
offeras holo causta tua in om̃idoco quẽ uiders sed inloco quẽ elegerit dñs
ut ponat nom̃ suũ ibi: Satius igitur ẽ. missam non audire quã eã ubi ñ
licet nec oportet celebrare nec audire: Et in canonib legitur: ut nullus
sacerdotũ indomib ł in aliis locis nͥ in eccłus dedicatis cȩlebrare missam
audeant. Siqͥs contra hȩc decreta egerit: canonica correptione feriatur

Expanded text:
inc, excepto quando itinere pergit et locus basilicae procul est et id in altaribus ab episcopo consecratis fieri necessitas conpellit, ne populus Dei sine missarum celebratione et corporis et sanguinis dominici perceptione remaneat, missarum celebrationes in huiuscemodi inlicitis locis post tot tantasque prohibitiones facere adtemptaverit gradus sui periculum incurrat. Et hoc populis denuntiandum est, missas in praedictis illicitis locis sacerdotibus cantare offeras holocausta tua in omni loco, quem videris; sed in loco, quem elegerit Dominus, ut ponat nomen suum ibi. Satius igitur est missam non audire, quam eam ubi non licet nec oportet caelebrare nec audire. Et in canonibus legitur, ut nullus sacerdotum in domibus vel in aliis locis nisi in ecclesiis dedicatis celebrare missas audeat. Si quis contra haec decreta egerit, canonica correctione feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Appellantẽ non debet afflictio ulla aut carceris aut detentionis in iuriare custodia
omoliber quistatũ suũ in potestate habet & peiorare eũ & meliorẽ ei  tenetur¬
facere potest atq idõ opassuas diurnas nocturnasq locat
Quod ꝑsone solent in iuditus eẽ quattuor accusator causȩ testes. & iudex.
quo quisq utitur offitio udex. ȩquitate : Teftes ueritate accusator intentione
ad ãplificandã causam: defensor extenuatione ad minuendã causam: Sepe
enĩ fit causa ratiocinationis aut metu. & gła. aut pecunia idẽ aut cõmodi aliqͥd unta
Tontantũ qui furtũ fecerit sed etiã iscuius opere aut consilio furtũ factũ
fuerit: furti actione tenebitur.

Expanded text:
Appellantem non debet afflictio ulla, aut carceris, aut detentionis, injuriare custodia; omo liber, qui statum suum in potestate habet, et peiorem eum et meliorem facere potest: atque ideo operas suas diurnas nocturnasque locatQuot personae solent in iudiciis esse? Quattuor: accusator causae, defensor causae, testes, iudex. Quo quisque utitur officio? Iudex aequitate, testes veritate, accusator intentione ad amplificandam causam, defensor extenuatione ad minuendam causam. Saepe enim fit causa ratiocinationis aut metu aut gloria aut pecunia, id est, aut commodi aliquid aon tantum qui furtum fecerit, sed etiam is cuius opere aut consilio furtum factum fuerit, furti actione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
reconcilatoria manus in posicione eis cõmunicare qđ morienti sufficit
consolacioni scđm definitiones patrũ. qui huiꝰ cȩmodi cõmumonẽ con¬
gruent̃ uiaticũ nominarunt. Quod sĩ sũꝑ uixerint stent inordine pae¬
nitentũ. Vt offensis necessariis penitentiae fructib legitimã c̃omũ

Expanded text:
reconciliatoria manus inpositione eis communicare: quod morientis sufficit reconciliatoria manus inpositione eis communicare: quod morientis sufficit consolationi secundum definitiones patrum, qui huiusmodi communionem congruenter viaticum nominarunt. Quod si supervixerint, stent in ordine poenitentum; ut ostensis necessariis poenitentiae fructibus legit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sẽꝑ noriũ chrisma ab ep̃o suo querat & deuietere nullus baptitare
p̃sumat. sed ardere inluminarib ecłȩ uetꝰ non tardet
Ut de incestis & criminosis curã gerant sac̃ dotes magnã. similit̃ de in¬
firmis & penitentib ut morientes sine sacrati olei unctione & reconcilia¬
tione atq uiatico nontranseant & de ieiunio quattuor tẽpores¬
Pautũmũ aliud uͦ sine cessitas fuerit. ł si de nũciatio regis urgeat
uocat᷑ uenire nemo tardet.
orationes facere nemo ex hoc negligens appareat.
ullus sic̃dos nisi in locis dõdicatis ł mnitinere intabernaculis & mensis¬
lapideis ab ep̃is conseeratis misas : celebrare p̃sumat. Quod qui p̃sũpser
gradus sui ꝑiculo subracebit.
ac̃dotes qui rite ñ sapiunt ad inplere ministeriũ suũ nec discere iuxta
p̃ceptũ suorũ ep̃orũ ꝓuirib satagunt ł conteptores canonũ existĩt:

Expanded text:
Domini semper novum chrisma ab episcopo suo quaerat. Et de vetere nullus baptizare Domini semper novum chrisma ab episcopo suo quaerat. Et de vetere nullus baptizare esumat, sed ardere in luminaribus ecclesiae faciat. Ut de incestis et criminosis curam gerant sacerdotes magnam. Similiter de infirmis et poenitentibus, ut morientes sine sacrati olei unctione et reconciliatione atque viatico non transeant. Et de ieiunio quatuor temporplacita, si necessitas fuerit, vel denuntiatio regis urgeat, vocatus venire nemo tardet. orationes facere, nemo ex hoc neglegens appareat. 14. Nullus sacerdos nisi in locis Deo dicatis, lapideis ab episcopis consecratis missas celebrare praesumat. Quod qui praesumpserit, gradus sui periculo subiacebit.15. Sacerdotes qui rite non sapiunt adimplere ministerium suum, nec discere iuxtaepiscoporum pro viribus satagunt, vel contemptores canonum existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ria. siue in cantationes siue hostias inmolaticias quas stulti homines iux¬
ta eccłas ritu pagano faciunt sub nomine sc̃orũ martrrũ ł confessorũ dñi
qui potius quã ad miscđiã sc̃osuos ad iracũdiã ꝓuocant
Statuimꝰ ut singulis annis unusquisq ep̃s parrochiã suã sollicite circũ¬
eãt popłm confirmare & plebes docere & inuestigare & ꝓhibere
paganas obseruationes diuinosq ł ortilegos auguria philacterra in can
Decreuimꝰ iuxta scorũ canones ut unꝰqͥsq: prbt in parrochia habri¬
tans ep̃o subiectus sit illi F in cinus parrochia habitat & semꝑ
in quadragesima racionẽ & ordinẽ ministerii sui siue debaptismo
siue defide catholica. siue de p̃cib: & ordino missarũ ep̃oreddat¬
& ostendat. Et quandocũq iure canonico ep̃s circũeat parrochiã
popłos ad confirmandos prb̵t sẽ ꝑparatus st ad suscipiendũ ep̃m
cũ collectione & adiutorio popłi qui ibi confirmari debet & incena

Expanded text:
ria, sive incantationes, sive hostias immolatitias, quas stulti homines juxta ecclesias ritu pagano faciunt sub nomine sanctorum martyrum vel confessorum Domini; qui potius quam ad misericordiam sanctos suos ad iracundiam provocant. 7. Statuimus ut singulis annis unusquisque episcopus parrochiam suam sollicite circumeat, et populum confirmare et plebes docere et investigare, et prohibere paganas observationes, divinosque vel sortilegos, aut auguria, phylacteria, incanquoque juxta sanctorum canones, ut unusquisque presbyter in parrochia habitans episcopo subjectus sit illi in cujus parrochia habitat, et semper in quadragesima rationem et ordinem ministerii sui, sive de baptismo, sive de fide catholica, sive de precibus, et ordine missarum episcopo reddat. Et quandocunque iure canonico episcopus circumeat parrochiam ad populos confirmandos, presbyter semper paratus sit ad suscipiendum episcopum, cum collectione et adiutorio populi qui ibi confirmari debet. Et in coena
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i adõ uidicandisunt ñ abhumanis. aut prauę uitȩ
hominib lacerandi ipso dño exẽplodante quando ꝑse ipsũ
& ñ ꝑ alios uendentes & em̃tes eiecit de tẽplo & m̃sas ñ mulari¬
orũ ꝓpͥo euertit flagello & eiecit de tẽplo Et sic̃ alibiait:
ucũꝙ sẽ ꝓpria uoluntate aut in aquã iacta uerit aut colld̃ ligauert
aui de arbore p̃cipitauerit aut foro ꝑcusserit: aut qualibet uolumtane
se morti tradiderit istoꝵ oblatio ñ recipiat᷑:¬

Expanded text:
pi a Deo iudicandi sunt, non ab humanis aut pravae vitae hominibus sunt lacerandi, ipso Domino exemplum dante, quando per ipsum et non per alios vendentes et ementes eiecit de templo et mensas nummulariorum proprio evertit flria voluntate aut in aquam jactaverit, aut collum ligaverit, aut de arbore praecipitaverit, aut ferro percusserit, aut cuilibet voluntariae se morti tradiderit, istorum oblatio non recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑtestam̃tũ sibi aliquid derelictũ acceperit & uindicauerit & uoluerit
contra uoluntatẽ defuncti agere : licentiã penitus non habebit¬
Nulli quidẽ de bonis usurpandis uirorũ nec diuidendi contra bonos mores c̃cessa
licentia ẽ sed precipiente patre diuisionẽ ab eo factã durare sinodo usq
ad extremũ eiꝰ uiuendi spatiũ uoluntas eadẽ ꝑseuerasse doceatur.
leserit: probatas in iuditio lesionis causas donationẽ pat̃ siuoluerit in in¬

Expanded text:
 testamentum sibi aliquid derelictum acceperit et vindicaverit, et voluerit contra voluntatem defuncti agere, licentiam penitus non habebitNulli quidem de bonis usurpandis virorum nec dividendi contra bonos mores concessa licentia est; sed praecipiente patre divisionem ab eo factam durare, si modo usque ad extremum eius vivendi spatium voluntas eadem perseverasse doceatur. laeserit, post probatas in iudicio laesionis causas, ad donationem pater, si voluerit, in in
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens de reuocandare ł causa in tegri restitutionis benefitiũ petitur: aut in rẽ
aut in ꝑsonẽ agendũ ẽ. ut res ipsa quȩ sublata ẽ recipiatur. Et cũ in ꝑsona actio ceꝑit
intendi: his qui rẽ indebitȩ abstulisse conuicitur id qđ sublatũ ẽ intra annũ in ꝗda¬
quadruplũ reformetur : post annũ uero imduplũ reddendũ ẽ.
scriptorũ officiorũ ineorũ usib: ł ecđȩ laborent : Siquis uero iudicũ aut a ctorũ
clericũ aut seruũ clerici ł eccłȩ in publicis ac priuatis negotus occupare uoluerit:
acõmunione ȩccłaftica cui impedimentũ facit effitiatur extraneus: olqu¬
int semꝑ ꝑspectores ep̃ĩ scđm regis ad monitionẽ qualiter iudices cũ
popłis agant. & aut ipsos prȩ monitos corrigant. aut insolentias eorũ auditib
printipũ in notescant : Qđ si correptos emendare nequiuerint. & ab ȩcđa
& a cõmunione eossuspendant.

Expanded text:
Quociens de revocanda re vel causa integrae restitutionis beneficium petitur, aut in rem aut in personam agendum est, ut res ipsa, quae sublata est, recipiatur. Et cum in persona actio coeperit intendi, is qui rem indebite abstulisse convincitur, id, quod sublatum est, intra annum in quadruplum reformet; post annum vero in dupradictorum officiorum in eorum usibus vel ecclesiae laborent. Si qui vero judicum aut actorum, clericum aut servum clerici vel ecclesiae, in publicis ac privatis negotiis occupare voluerit, a communione ecclesiastica cui impedimentum facit, efficiatur extraneus. int semper perspectores episcopi secundum regis ammunitionem, qualiter iudices cum populis agant, et aut ipsos praemonitos corrigant, aut insolentias eorum auditibus principum innotescant. Quod si correptos emendare nequiverint, et ab ecclesia et a communione eos suspendant.
Abbreviated transcription (Latin):
accipit anathemisit. Sumꝰ eñĩ anathematos homines & inp̃senti scło in¬
fames eeꝰ. ac ꝑditos & a consorcio fideliũ in om̃ib absq pane & aqua fieri
alienos atq absq eccłȩ sitis factione dehac uita recesserint areg¬
no dĩ fore extorres. Quã foueã cauere dissĩmulans ł recusans nr̃a
s̃sciat. ꝑ om̃ia carere societate quia ñ solũ qui faciunt . sed qͥfatientib:
praua c̃sentiunt reisunt. Satius enĩ nob̵. ẽ regnũ ñ habe t̃renũ : qͥa
qũa omem̃ militiã sołirẽ. Qua ꝓpt̃ dm̃s scire cupimꝰ si suꝑhis quib frui¬
arbonis unĩto st̃ mundũ lucrare potuissemꝰ. nr̃ unurasq animas ꝑdẽ¬

Expanded text:
senti seculo infames esse ac perditos, et a consortio fidelium in omnibus absque pane et aqua fieri alienos, atque si absque ecclesiae satisfactione de hac vita recesserint, a regno Dei fore extorres. Quam foveam cavere dissimulans vel recusans nostra se sciat per omnia carere societate; quia non solum qui faciunt, sed qui facientibus prava consentiunt, rei sunt. Satius enim nobis est regnum non habere terrenum quam quam omnem militiam secularem. Quapropter omnes scire cupimus, si super his quibus fruimur bonis univers
Abbreviated transcription (Latin):
rebonẽ deceant : uti aut hab̾e ñ liceat.
Serui si inscio dño confessi ł conuicti fuerint uiolentiã cõmisisse:
ad dicti torm̃tis grauib puniant᷑. Si uͦ iubentib dñis ulolentiȩ crim̃
ad miscrint : dñi qui inlicita p̃ceꝑunt notant᷑ in famia & nobilitatis
ł honoris sui dignitatẽ tenere ñ possũt. Serui autẽ quitalib: dñorũ
iussionioib: paruer̃. in metallo detrudant᷑. Ceterũ ñ liceat iudicib:
discussionẽ uiolentiȩ differre. ł dimittere ł donare. Si autẽ ꝓbauerit¬
uiolentiã & ñ statĩ uindicauerint : nouerint sẽ ꝑieulũ subitũ. Viles
autẽ ꝑsone que frequent̃ ad misisse uiolentiã cõꝓbant᷑ : constituta

Expanded text:
religionem deceant uti aut habere non liceat.religionem deceant uti aut habere non liceat.Servi si inscio domino confessi vel convicti fuerint violentiam commisisse, addicti tormentis gravibus puniantur. Si vero iubentibus dominis violentiae crimen admiserint, domini qui inlicita praeceperunt, notantur infamia et nobilitatis vel honoris sui dignitatem tenere non possunt. Servi autem, qui talibus dominorum iussionibus paruerunt, in metallo detrudantur. Ceterum non liceat iudicibus discussionem violentiae differre vel dimittere vel donare. Si autem probaveriviolentiam et non statim vindicaverint, noverint se periculum subituros. Viles autem
Abbreviated transcription (Latin):
bent eos ep̃s & su benedocti ministri ueracit̃ & discrote doceant. Vt qͥ
facere ł qͥd uitare debent sciant quatenꝰ eoꝵ uitã bene & condigne
atq in rep̃hensibilit̃ ducant & aliis bene uiuendo bonũ exem̃plũ
absq ulla offensione p̃beuit. & eoꝵ ministeria sapient̃ & ratio¬
nabilit̃. Ad impleant & innullã qđ absit offensionẽ incidant
sed dĩ gr̃ã ꝓmereri ualeant.
Sanccitũ .ẽ. ut qͥsqͥscłs relicto officio suo ꝓp̃t̃ districtionẽ
ad scłarẽ quẽ libet confugerit & his ad qũẽ recurrit solaciũ
ei defensionis inpenderit : cũ eodẽ dde ȩccłȩ cõmunione pellit᷑¬
Simulq sanccitũ. ẽ. ut si qͥs cłs furtũ ȩccłȩ fecerit : ꝑegrina ei cõmunio
tribuat᷑. Similimͦ de cretũ ẽ ut cłi qui com̃ã nutriunt. ab archidiaco¬
no etiã si noluerint inuiti detondant᷑. Vestim̃ta uͦ ł calcram̃ta eisnisi quȩ

Expanded text:
bent, eos episcopus et sui bene docti ministri veraciter et discrete doceant, ut quid bent, eos episcopus et sui bene docti ministri veraciter et discrete doceant, ut quid facere vel quid vitare debent, sciant; quatenus eorum vitam bene et condigne atque inrepraehensibiliter ducant, et aliis bene vivendo bonum exemplum aliisque ulla offensione praebeant, et eorum ministeria sapienter et rationabiliter adimpleant, ut in nullam, quod absit, offensionem incidant, sed Dei gratiam promereri valeant.acuit, ut si clericus relicto officio suo propter districtionem ad saecularem fortasse confugerit, et is ad quem recurrit solatium ei defensionis impenderit, cum eodem de ecclesiae communione pellatSimulque sancitum est, ut si quis clericus furtum ecclesiae fecerit, peregrina ei communio tribuatur. Simili modo decretum est, ut clerici, qui comam nutriunt, ab archidiacono, etiamsi noluerint, inviti detondantur. Vestimenta vero vel calciamenta eis nisi quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dropt̃ abscntes uolumꝰ iterare ut quic qͥd fuerit eis a qualibet ꝑsoni
ablatũ totũ Amicis eorũq ꝓximis. ł seruis cũ iudicẽ int̃pellauerint.
sine dilatidne reddatur. ut res quas discedens dñs insũa ꝓpietate di¬
misit : integra ab auctorib dñi quocũq sedeat uindicctur. Quecũ
aut inmilitia constitutis ł absentib ꝑuasa fuerint : sinc aliqua iubemꝰ
ab ep̃o sibi constitutas conuenuit discendi gr̃a ut aliqͣ pars in parrochiuis
prborũ remancant̃. ne popłi & eccłȩ dĩ absq offitio sint & aliqͣ utiba in
ciuitate dis cant. ut meliores ad parrochias demũ & sapientiores atq po¬
idoc tis ministris bono animo instruant᷑ desaeris lectionib: & diuinis
cultib & sc̃is canonib siue debaptismatis sacram̃to atq missirũ sollẽp¬
niis & p̃eib & dereliqͥs officiis om̃ib sibi necessarus plenit̃ & distinte ae
singillatĩ inbuant᷑ om̃ia que illi parrochias docere p̃dicare facere de¬

Expanded text:
ropter absentes legem volumus iterare, ut quicquid fuerit eis a qualibet persona ablatum, totum amicis eorumque proximis vel servis, cum iudicem interpellaverint, sine dilatione reddatur; ut res, quas discedens dominus in sua proprietate dimisit, integre ab actoribus domini, quocumque sedeat, vindicentur. Quaecumque autem in militia constitutis vel absentibus pervasa fuerint, sine aliqua iubemus ab episcopo sibi constitutas conveniant discendi gratia, ut aliqua pars in parrochiis presbiterorum remaneat, ne populi et ecclesiae Dei absque officio sint; et aliqua utilia in civitate discant, ut meliores ad parrochias demum et sapientiores atque podoctis ministris, bono animo instruantur de sacris lectionibus et divinis cultibus et sanctis canonibus, sive de baptismatis sacramento atque missarum solemniis et precibus, et de reliquis officiis omnibus sibi necessariis pleniter et distincte ac singillatim imbuantur. Et omnia, quae illi per parrochias docere, praedicare ac facere de
Abbreviated transcription (Latin):
sticionẽ magis quã xp̃ianã obseruantiã ꝑtinere ꝓbat᷑. Iua ꝓpt̃ id
statiimꝰ ut die dñico qđ ante fieri licuit liceat Arurali tam̃ oꝑe idẽ
Abstinẽdũ qđ facilius ad eccłã uenientes orationis gr̃a uacent. qđ si
inuentus fuerit aliqͥs in oꝑib sup scriptis : aut que int̃ dic tas exercort
p̃sũpserit : qualit̃ em̃dare debeat ñ in laicorũ districtione sedinsac̃dots
Hemissis nullus laicoꝵ ante discedat quã dñica dicat᷑ oratio & si ep̃s
õsons fuerit eiꝰbenedictio expectet᷑. Neq ante misuã ex plectã.
tib adbellorũ usũ ex pectet. Qđ si fecert : in sic̃ docis potestate con¬

Expanded text:
stitionem magis quam ad christianam observantiam pertinere probatur. Quapropter id statuimus, ut die dominico quod ante fieri licuit, liceat. A rurali tamen opere, abstinendum, quo facilius ad ecclesiam venientes orationis gratia vacent. Quod si inventus fuerit aliquis in operibus suprascriptis, aut quae interdicta sunt exercere praesumpserit, qualiter haec emendare debeat, non in laicorum districtione, sed in sacerdotis hsi episcopus praesens fuerit, eius benedictio expectetur. Neque ante missam expletam tibus ad bellorum usum expectet. Quod qui fecerit, in sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
dereb eccł isticis ł sicro ministerio traditis : nihil alienare ł obligarẽ¬
absq ꝑmissione & subscriptione ep̃i sui liceat. Qđ si p̃sũpserint : degra¬
dentar cõmuniane concessa. Et qđ temere p̃sũptũ alienatũ ẽ or¬

Expanded text:
de rebus ecclesiasticis vel sacro ministerio traditis nil alienare de rebus ecclesiasticis vel sacro ministerio traditis nil alienare absque permissione et subscriptione episcopi sui liceat. Quod si praesumpserint, degradentur communione concessa, et quod temere praesumptum vel alienatum est, or
Abbreviated transcription (Latin):
riũ uͦ puellarũ homines nonnisi ꝓbate uite aetaitis ꝓuec te adqͣscuq
earũ necessitates ł ministrationes ꝑmittant᷑ intrare. ad faciendas
uͦmissas clerici qui in gressi fuerint. statm ꝑ acto ministerio regredi
festinent alit̃ autẽ nec clericus nec monachus uiuenis ullũ ad pu¬
ellarũ congregationẽ habeat Accessũ : nisi hoc aut pat̾na aut ger¬
mana nec essĩtudo ꝓbet᷑ ad mitere.
iqͥs clericorũ circasẽ aut districtionẽ aut retractationẽ
iquis isecłȩ debitas ł ꝓpmras sac̃docs horrende cupiditetis instincta¬
ocorpauert retinuert Aut a potes tate ex competicione ꝑceꝑt. nsiea srestitur
reformauerit aut ut ipsũ ius agnoscere possi iuditiũ electorũ uenire dstu¬
lertt tandiu a c̃õm̃umone ecclastica sus pendit᷑ quã diu restitutis reb.
tã eccłã quã sac̃ dotẽ reddat indenpnẽ. Similis etiã qui oblationes defun
ne sua eccłis dedit reuocare p̃sũpserit. Abbatib prb̃is ceterisq ministris

Expanded text:
homines nonnisi probatae vitae et aetatis provectae ad quascumque earum necessitates vel ministrationes permittantur intrare. Ad faciendas vero missas clerici, qui ingressi fuerint, statim peracto ministerio regredi festinent. Aliter autem nec clericus nec monachus iuvenis ullum ad puellarum congregationem habeat accessum, nisi hoc aut paterna aut germana necessitudo probetur admittere.is clericorum circa se aut districtionem aut retractationem siae debitas vel proprias sacerdotis horrendae cupiditatis instinctoccupaverit, retinuerit aut a potestate ex competitione perceperit, si eas non reformaverit, aut ut ipsum jus agnoscere possit, in judicium electorum venire distulerit, tandiu a communione eccltam ecclesiam quam sacerdotem reddat indemnem. Similis etiam his, qui oblationes defunne sua ecclesiis dedit, revocare praesumpserit. Abbatibus, presbiteris ceterisque ministris
Abbreviated transcription (Latin):
Uanecitũ est ut prbt ł diaconꝰ siue quilibet ełsregule subiectus in¬
consulto ep̃o anidicẽ scłarẽ ñ ꝑgat᷑. Mee non & hoc saiccstũ est ut
sine epistola ep̃i sui ñ liceat clerieũ ł monachum ꝓfics ci. Et alibi
inemorib legiturita. Prb̵t Aut diaconꝰ ł cłs sine antistiti su
epistolis. Ambulans cõmumonẽ einullus inpendat. Simulq statu

Expanded text:
anccitum est, ut presbiter vel diaconus sive quilibet clericus regulae subiectus inconsulto episcopo ad iudicem secularem non pergat. Necnon et hoc sanccitum est, ut sine epistola episcopi sui non liceat clericum vel monachum proficisci. Et alibi in canonibus legitur ita: « Presbiter aut diaconus epistulis ambulanti communionem nullus inpendat. VII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
synodalẽ conuocet᷑ conuentũ. Et ut epm̃ apud iudices publicos nemo
audeat accusare : sed aut apud primates diocesẽarũ aut pud sẽdem
apłicã. Nec aliorũ nisi suorũ aut certe electorũ iudicũ sentencia in pe¬
tatur ł teneat᷑. Sane si cirea hacc secus actũ fuerit : uirib: carere in
om̃ib ha ut dubiũ est.
qͥs ep̃orũ accusat᷑ ad sũmos primates causã deferat accusitor
Qui ad cencius discucrat᷑. si causa pietatis hocfiat nec ne. Iqđͣsi
alicinꝰ inuidia aut inimicicia ł praua cupiditate aut mala uolun¬
tate actũ fuerit nullomͦ tale reciprat᷑ negociũ. Qm̃ in conueniens est :
ut hi qui throni dĩ uocant᷑ & immobiles essẽ debent prauorũ accusacio¬
nib moreant᷑ ł ꝑturbentur. Nã si causa pretatis agiinuentũ fuerit :
pacient̃ audiantur. Minꝰ nereicrantur : & canonice corrigantur.
uentu honestorũ & ad iuditiorũ cõmunione separet᷑: & uideat

Expanded text:
synodalem convocetur conventum. Et ut episcopum apud iudices publicos nemo synodalem convocetur conventum. Et ut episcopum apud iudices publicos nemo audeat accusare, sed aut apud primates diocesearum, aut apud sedem apostolicam; nec aliorum nisi suorum aut certe electorum indicum sententia inpetatur vel teneatur. Sane si circa haec secus actum fuerit, viribus carere in omnibus haut dubium est.scoporum accusatur, ad summos primates causa deferat accusator; qui attentius discutiant, si causa pietatis hoc fiat necne. Quod si alicuius invidia aut inimicitia vel prava cupiditate aut mala voluntate actum fuerit, nullo modo tale recipiatur negotium; quoniam inconveniens est, ut hi, qui throni Dei vocantur et immobiles esse debent, pravorum accusationibus moveantur vel perturbentur. Nam si causa pietatis agi inventum fuerit, patienter audiantur; minus ne, reiciantur et canonice corrigantur. ventu honestorum et a iudiciorum communione separetur, et videat
Abbreviated transcription (Latin):
& plenit̃ restituatur: Si qͥs uͦ lib̃e suis eccłeq sibi cõmisse & integerrime
fruens reb: ac honorib suꝑcertis accusat᷑ eriminib post quia ante ñ bi
cet quã accusitorib familiarit̃ ut ea em̃dare debeat suꝑ quib resagt᷑
ãmonitus fuerit. si int̃se seminime pagauerint. canonice ad synodũ con¬
uocetur. ut ab om̃ib qui hec p̃t̃ miserint exutraq parte publice Arguãt᷑.
& corrigant᷑ qui familiarit̃ se & secrete corrigi noluer̃. Quod sĩ sponte aut
aliqua necessitate conpulsus aut infratrũ conuentu aut in qͣlibet loco¬
ñ cinonice uocatꝰ nec olim famibarit᷑ cõmonitꝰ uenerit. Anullo compel¬
lit᷑. ante quã hec fiant ut respondeat. Sed prius ut p̃libatũ est. familia¬
rit̃ conueniatur : ut dese & desuis ea sanet undeq remonia agitur.
Deinde tẽpore innicenis canonib: p̃fixo ud canonice respondeat Ad

Expanded text:
et pleniter restituatur. Si quis vero libere suis ecclesiaeque sibi commissae et integerrime et pleniter restituatur. Si quis vero libere suis ecclesiaeque sibi commissae et integerrime fruens rebus ac honoribus super certis accusatus fuerit cricet, quam ab accusatoribus familiariter ut ea emendare debeat, super quibus res agitur, ammonitus fuerit. Si inter se se minime ante pacaverint, canonice ad synodum convocentur, ut ab omnibus, qui haec praetermiserint, ex utraque parte publice arguantur et corrigantur, qui familiariter se et secrete corrigi noluerunt. Quod si sponte aut aliqua necessitate compulsus aut in fratrum conventu aut in quolibet loco canonice vocatus nec olim familiariter commonitus venerit, a nullo conpellatur, antequam haec fiant, ut respondeat; sed prius, ut praelibatum est, familiariter conveniatur, ut de se et de suis ea sanet, unde querimonia agitur. Deinde tempore in Nicenis canonibus praefixo, ut canonice respondeat, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uod illi prbi quisine ep̃o ꝓprio arbitrio uiuentes scłares defensores
Thabent contra ep̃os & seorsũ popłos congregant eorũq erroneũ
ministeriũ ñ in eccła sed ꝑ agrestia loca & mansiunculas agunt & ecđa
cõturbant : tales sac̃ dotes uitandi & honore ꝓpriosunt priuandi
carcerib q ł monasticẽ uite sub penitencia uite sue tradendi malaq
que eger̃ luit᷑i¬
Clericus cuiꝰ libet gradus sine pontificis suiꝑmissũ nullũ ad scłare
iudiciũ p̃sumat ad trahere : nec laico quẽ libet clericũ in scłar̃ iudi¬
cio liceat accusare cũ priuatorũ xp̃ianorũ causas magis apłs ad ecła¬
tunꝰ quisq prbt ꝑsingulos annos ep̃o suo racionẽ ministerii sui
reddat tã defide catholica quã debaptismo atq de om̃i ordine
minis terii sui.
Panonica testante tuba didicimꝰ. qđ ep̃s ciectus aut sũis reb ex¬
polatus. nequaquã debet accusari ł iudicar antequã legaliter

Expanded text:
ui sine episcopo proprio arbitrio viventes seculares defensores habent contra episcopos, et seorsum populos congregant, eorumque erroneum ministerium non in ecclesia, sed per agrestia loca et mansiunculas agunt et ecclesias conturbant, tales sacerdotes vitandi et honore proprio sunt privandi, carceribusque vel monasticae vitae sub poenitentia diebus vitae suae tradendi, mala quae egerunt luitClericus cuiuslibet gradus sine pontificis sui permissu nullum ad seculare iudicium attrahere praesumat, nec laico quemlibet clericum in seculari iudicio liceat accusare, cum privatorum christianorum causas magis apostolus ad ecter per singulos annos episcopo suo rationem ministerii sui reddat tam de fide catholica, quam de baptismo atque de omni ordine ministerii.ctus vel suis rebus expoliatus nequaquem debet accusari vel iudicari, antequam legaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Uñdet᷑. neccis quialiminib excłȩ sunt exclusi. neq eis ante cano¬
nicã reconcibationẽ. qui pũblieãger̃ penitentiã sedantũ
benedictũ sal asic̃ dotib ꝓ cõmunione tribuat᷑.
Et qͥa fideles ꝑ illos dief sacram̃tã ñ mutant. nec
xat̃icuminas ł publice penitentes oportet mutare.

Expanded text:
canonicam reconciliationem, qui publicam gerunt poenitentiam; sed tantum benedictum sal a sacerdotibus pro communione tribuatur. Et quia fideles per illos dies sacramenta non mutant, nec caticuminos vel publice poenitentes oportet mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
t laici secus altare quo sc̃ã misteria celebrant᷑ intra clericos tã
aduigilias quã ad missas stare penitus ñ p̃sumant. Sed pars
illa quȩ acuicellis ũsa altare diuidit᷑ choris tantũ psillentiũ
pateat clericoꝵ. Adorandũ uͦ & cõmunicãdũ larcis & feminis sĩcut
mos ẽ. pateant scã scorũ¬
sl ipse eadẽ die tenebris palleatꝰ lumine subduxerit ipsi que elem̃ta turꝰ¬
bita mesticiã tocius mundi ostenderint illi ieiuniũ dõite diei pollunt
pulisq inseruiunt. Et qͥa totũ eũdẽ diem uniu̾ salis eccł a ꝓpt̃ passionẽ dñ
imerore & abstinẽtia pagit : quicũq in cõ ienuniũ p̃t̃ paruulos senes
ilinguidos ante ꝑactas indulgentie p̃ces ꝑsoluerit : a paschab gaudio de¬
pallt᷑. Nec ineo sacram̃tũ corporis & singuinis dm̃ ꝑcipiat quidie passio¬
nis eiꝰ ꝑ abstinentiã ñ honorat.

Expanded text:
t laici secus altare, quo sancta mysteria celebrantur, inter clericos tam ad vigilias quam ad missas stare penitus non praesumant. Sed pars illa quae a cancellis versus altare dividitur, choris tantum psallentium pateat clericorum. Ad orandum vero et communicandum laicis et feminis, sicut mos est, pateant sancsol ipse eadem die tenebris palliatus lumina subduxerit ipsaque elementa turbata moestitiam totius mundi ostenderint, illi ieiunium tamen diei polluunt, epulisque inserviunt. Et quia totum eundem diem universalis ecclesia propter passionein moerore, et abstinentia peragit, quicunque in eo jejunium, praeter parvulos, senes et languidos, ante peractas indulgentiae preces resolverit, a paschali gaudio depellatur, nec in eo sacramentum corporis, et sanguinis Domini percipiat, qui diem passionis ipsius per abstinentiam non honorat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatutũ est ut inlicitus feminarũ accessus ad altare ñ fiat quia
contra omnẽ auc toritatẽ diumnã & canonicã institutionẽ est femi¬
nas scĩs altarib: se ultro ingerere aut sacrata uasa inpudent̃ con¬
tingere siue indum̃ta sac̃ dotalia prbis ministrare Aut corpus
ceps hoc facere p̃sũpserint udicio canonico usq ad satis factionẽ

Expanded text:
tatutum est, ut illicitus feminarum accessus ad altare non fiat; quia contra omnem auctoritatem divinam et canonicam institutionem est, feminas sanctis altaribus se ultro ingerere, aut sacrata vasa inpudenter contingere, sive indumenta sacerdotalia presbiteris ministrare, aut corpus ceps hoc facere praesumpserint, iudicio canonico usque a
Abbreviated transcription (Latin):
Quid t̃sius fieri alteri ñ facias. Ne uob iudices & principes quiabimpo
accipieis munera : & iusticiã iusti aufertis ab co. Et rememoramin
utansactudiniss nr̃e lege ꝓhibemꝰ in iudiciis ep̃os accusare nedũ¬
U Nafaturã ipsoꝵ benefitio inpunitas estim t᷑. lib. asit ad arguen¬
iñb dosbos animis furialib copra. Si qͥdẽ igit᷑ querellarũ qđ qͥsprã de¬
fert : apud alios potissimũ ep̃os c̃uenit explorari ut oportuna ad
cõmoda cunc toꝵ questionib audientia cõmodetur:

Expanded text:
Quod tibi non vis fieri, ne facias. Vae vobis, iudices et principes, qui ab impio accipitis munera, et iustitiam iusti aufertis ab eo. Et rememoramini Mansuetudinis nostrae lege prohibemus in iudiciis episcopos accusari, ne dum adfutura ipsorum beneficio impunitas estimatur, libera sit ad arguendos eos animis furialibus copia. Si quid est igitur querelarum, quod quispiam defert, apud alios potissimum episcopos convenit explanari, ut oportuna atque commoda cunctorum quaestionibus audientia commodetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝰ ꝑcussionẽ montiũ dorsa ferre ñ possunt. Nos uͦ¬
iro
ista nec agere uolumꝰ. nec facere uolentib con¬
ufentire. Nenos ipsos qđ absit ꝑdamꝰ. aut̃ se ꝑd̾e uolentib consentiamꝰ.
Qua ꝓpt̃ p̃cipimꝰ ut siqͥs ẽxiure eccłastico ac tenꝰ nr̃a largitate aliqͥd possẽ¬
dit: ssilla de inceps hab̾e uoluerit ut ad ꝓpͥos ep̃os ueniat & abeis & ap̃po¬
sitis eccłarũ unde ẽẽ. uident᷑ quocũq modo iuste potuerit eã impetrare.
satagat: & nihil exeis alit̃ abigat aut concupiscat ł accipiat. necupidus sc̃a¬
rũ rerũ ignis qui in eis ẽ. fauillosius exurat. Vnde & in sacris canonib: sp

Expanded text:
cussionem montium dorsa ferre non possunt. Nos vero ista nec agere volumus nec facere volentibus consentire; ne nos ipsos quod absit, perdamus aut se perdere volentibus consentiamus. Quapropter praecipimus, ut si quis ex iure ecclesiastico hactenus nostra largitate aliquid possedit, si illa deinceps habere voluerit, ut ad proprios episcopos veniat et ab eis et a praepositis ecclesiarum, unde esse videntur, quocumque modo iuste potuerit, ea inpetrare satagat, et nihil ex eis aliter ambiat aut concupiscat vel accipiat, ne cupidus sanctarum rerum ignis, qui in eis est, eos favillosius exurat. Unde et in sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Et indiscretalib pape gregorii legit᷑. Si qͥs diaconã Aut monacham
aut cũ matrẽ sp̃italẽ taut fr̃is uxorẽ aut neptã Aut nouereã aut
nurũ suã. aut cũ subrinã. aut de ꝓpria cong̃gatione. ł quã cognatꝰ

Expanded text:
Et in decretalibus papae Gregorii legitur : Si quis diaconam, aut monacham, Et in decretalibus papae Gregorii legitur : Si quis diaconam, aut monacham, aut commatrem spiritualem, aut fratris uxorem, aut neptem, aut novercam, aut nurum suam, aut consobrinam, au
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ea sponsare & legitime dotare debet. Scribit nãq delegitimo mi¬
trimonio beatus augustinus ita: talis c̃ẽ debet que uxor habenda est ut
scđm legẽ sit casta inuirginitate & dotata legitime & aparentib: tradita
sponsa & a paranim phis accipienda. Et ita scđm legẽ & eu ingeliũ prblicis
nuptiis honestata in coniugio licite sum̃da. & om̃ib dieb uitȩ sue nisi ex con¬
sensu & causa uacaindi dm̃ ñ qrã ꝓpt̾ hominẽ sẽparandi. Et si formeta fuert¬
& uir eiꝰ uoluerit dimittenda sed illa uiuente altera ñ ducenda : quia ad ul¬
teri regnũ dĩ ñ possidebunt: & penitenera illi accipienda. Nolite uos uiri ha¬
bere uxores quorũ priores mariti inuunt adulterina eni sunt ista ciugia¬
Et hoc ut diximꝰ om̃ino ꝓuidendũ est. ne eiꝰ sit ꝓpinqͣ quia scriptũ est: om̃is
homo ad ꝓximan singuinis suiñ accedat ut reuelet turpitudinẽ eiꝰ. Simi¬

Expanded text:
hominum eam sponsare et legitime dotare debet. Scribit namque de legitimo mhominum eam sponsare et legitime dotare debet. Scribit namque de legitimo mtrimonio beatus Augustinus ita: « Talis esse debet quae uxor habenda est, ut secundum legem sit casta in virginitate, et dotata legitime, et a parentibus tradita sponso, et a paranimphis accipienda. Et ita secundum legem et euangelium publicis nuptiis honestata in coniugio licite sumenda; et omnibus diebus vitae suae nisi ex consensu et causa vacandi Deum numquam propter hominem separanda. Et si fornicata fuert vir eius voluerit, dimittenda; sed illa vivente, altera non ducenda, quia adulteri regnum Dei non possidebunt; et poenitentia illi accipienda. Nolite vos, viri, habere uxores quarum priores mariti vivant: adulterina enim sunt ista coniugiaEt hoc, ut diximus, omnino providendum est, ne eius sit propinqua; quia scriptum est: Omnis homo ad proximam sanguinis sui
Abbreviated transcription (Latin):
Delatores dicunt᷑ qui ut facultates ꝓdiderint alienas : iut capud¬
npetunt abienũ. Quisi conuenti fuerint continuo strangulantur. Si seruus
su ꝑ dñm fuerit dilator etiã si obiecta ꝓbauerit puniatur.nl¬
Cancitũ est ut publice nuptie abhis qta nub̾e cupiunt fiant: quia sẽpe in
nuptiis clam factis grauna peccita tan in :sponsis aliorũ quã & in ꝓpinquis
siue ad ulterinis coniugiis & qđ peius est dicere cũ sanguineis ad crescunt uel
adcumulantur . Ex his autẽ ꝓcreari solent cȩxi. claudi. grbbr. & lippidi
siue alii turpib maculis aspsi. Et hoc nede inceps fiat : om̃ib cauendõ est
Sed pius conueniendũ est. sac̃dos in cuius parrochia nuptiae ficri debent in ecđa
corã popło & ibi inquirere una cũ popło ipse sac̃ dos debet sicꝰ ꝓpinqͣ sit annon.
aut abcerius uxor. ł sponsa ł ad ultera. Et silicitã aut honesta om̃ia parit̃ in¬
uenerint tunc ꝑ consiliũ & benedictionẽ sac̃ dotis & consultu aliorũ bonorũ

Expanded text:
Delatores dicuntur, qui aut facultates prodiderint alienas aut capunpetunt alienum. Qui si convicti fuerint, continuo strangulentur. Servus si super dominum fuerit delator, etiamsi obiecta probaverit, puniatur.ancitum est, ut publicae nuptiae ab his, qui nubere cupiunt, fiant: quia saepe in nuptiis clam factis gravia peccata tam in sponsis aliorum, quam et in propinquis sive adulterinis coniugiis, et quod peius est dicere consanguineis, accrescunt, vel accumulantur. Ex his autem procreari solent coeci, claudi, gibbi et lippi sive alii turpibus maculis aspersi. Et hoc ne deinceps fiat, omnibus cavendum est. Sed prius conveniendus est sacerdos, in cuius parrochia nuptiae fieri debent, in ecclesia coram populo. Et ibi inquirere una cum populo ipse sacerdos debet, si eius propinqua sit an non, aut alterius uxor vel sponsa vel adultera. Et si licita et honesta omnia pariter invenerit, tunc per consilium et benedictionem sacerdotis et consultu aliorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
riorem hab̾e uolumꝰ. Et ut hȩc cercius credant᷑. & ꝑfutura tẽpora
conseruent᷑ : p̃cipimꝰ ut nullus res ecłe nisi p̃cario possideat & post q̃
ipsẽ p̃carie finite fuerint. faciant potestatiue speculatores excłȩ
utrũ eligerint aut ipsas res recipiant aut posteris eorũ sũbp̃cario
& censu hab̾e ꝑmittant. Ita tamen ut ipsi ꝓprias & utiles res eisdem
eccłus dequarũ iure ẽẽ. uident᷑ legalit̃ tradant : & sic arec torib: carũde
eccłarũ p̃carie si renorande sunt canonice renouant᷑. Norumꝰ ergo mul¬
ta regna & reges corũ ꝓpt̃ ea cecidisse : quia eccłas expoliauer̃ resq
carũ uastauer̃. abstuler̃ alienauer̃. ł diripuer̃ ep̃isq & sic̃dotib:¬

Expanded text:
riorem habere volumus. Et ut haec certius credantur et per futura tempora riorem habere volumus. Et ut haec certius credantur et per futura tempora conserventur, praecipimus, ut nullus res ecclesiae nisi praecario possideat. Et postquam ipsae precariae finitae fuerint, faciant potestative speculatores ecclesiae, utrum elegerint, aut ut ipsas res recipiant, aut posteris eorum sub precario et censu habere permittant: ita tamen, ut ipsi proprias et utiles res eisdem ecclesiis, de quarum iure esse videntur, legaliter tradant, et si a rectoribus earundem ecclesiarum precariae renovandae sunt, canonice renoventur. Novimus ergo multa regna et reges eorum propterea cecidisse, quia ecclesias exspoliaverunt resque earum vastaverunt, abstulerunt, alienaverunt vel diripuerunt, episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
ac qͦ praculo reisunt in conspectu dĩ & sc̃orũ eiꝰ. Siuͦ ista ueracit̃ exu¬
traq parte fucrint custodita : credimꝰ quia corruent ante nos om̃s
uitã possidebimꝰ sempiternam.
uia instigante antiqͦ hoste audiuimꝰ quosdã nos suspectos ha¬
bere ꝓpt̃ ea qđ concessimꝰ ep̃is & sic̃ dotib: ac reliqͥs dĩ seruis
ut in hostes nisi duo aut tres accteris clecti & sac̃ doces similit̃ ꝑ pa¬
ci abeis electi ñ irent sic̃ in priorid nr̃is continet᷑. capitularib nec
ad pugnã ꝓperarent nec arma ferrent nec homines tã xp̃ianos
quã paganos necarent nec agitatores sanguinũ fierent ł quic quã
contra canones facerent qd honcros sac̃ dotũ & res eccłarũ auffere
ł minõre eis uoluissemꝰ quod nullatenꝰ facere uelle t facere uolen¬
tib consentire om̃s serre cupimꝰ. sed quanto quiscorũ amplius
suã normã seruauerit & dõ serierit tanto eũ plus honorare & ca¬

Expanded text:
aequo piaculo re sunt in conspectu Dei et sanctorum eius. Si vero ista veraciter ex utraque parte fuerint custodita, credimus, quia corruent ante nos omnesvitam possidebimus sempiternam.audivimus quosdam nos suspectos habere, prepterea quod concessimus episcopis et sacerdotibus ac reliquis Dei servis, ut in hostes nisi duo aut tres a ceteris electi et sacerdotes similiter perpauci ab eis electi non irent, sicut in prioribus nostris continetur capitularibus, nec ad pugnam properarent, nec arma ferrent, nec homines tam christianos quam paganos necarent, nec agitatores sanguinum fierent, vel quicquam contra canones facerent, quod honores sacerdotum et res ecclesiarum auferre vel minorare eis voluissemus: quod nullatenus facere vel facere volentibus consentire omnes scire cupimus; sed quanto quis eorum amplius suam normam servaverit et Deo servierit, tanto eum plus honorare et ca
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥs crimin at᷑ ñ ante iniudieiũ decidat quã accusitor p̃¬
sentetur: Atq scđm legem & canonica sententiã exqͥratur. qđ sindigna
ad accusandũ ꝑsona inuenit᷑ . ad accusitionẽ ñ admitet᷑. quia in dig¬
nõ est ut uita in nocentis ulla maculetur ꝑnitiae.
ꝑsona in hoc scelere fuerit dep̃hensa amissa mediotate bono¬
irũ suorũ ꝑpetua no tet᷑ infamia. Siclericus de positꝰ om̃i honore
clericali ꝑenni exilio deputur. Siiudex hoc ꝑseqͥ aut inplere dis¬
tulerit. facultatib & honore priuetur. Et quicũq: hoc scelus accũ¬
sare uoluerit. licentia tribuatur

Expanded text:
i quis criminatur, non ante in iudicium detrudatur quam accusator pentetur, atque secundum legem et canonicam sententiam exquiratur. Quod si indigna ad accusandum persona inveniatur, ad accusationem non admittatur, quia indignum est, ut vita innocentis ulla maculetur pernicie.sona in hoc scelere fuerit depraehensa, amissa medietate honorum suorum perpetua notetur infamia. Si clericus, depositus omni honore clericali perenni exilio deputetur. Si iudex hoc persequi aut implere distulerit, facultatibus et honore privetur. Et quicumque hoc scelus accusare voluerit, licentia tribuatur
Abbreviated transcription (Latin):
ł dimiser̃ tandi a comunione habeant᷑ alieni quã diu adeis redi¬
erint ȩccłis in qͥb primosunt constituti. Iđsi alius aliotrans inigran

Expanded text:
vel dimiserunt, tandiu a communione habeantur alieni, quamdiu ad eas redivel dimiserunt, tandiu a communione habeantur alieni, quamdiu ad eas redierint ecclesias, in quibus primo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
clxxxi¬
Quotiens quilibet accusator aliqͥd deadũsariosuo eo absente
suggesserit. ei ante discussionẽ utriusq partis penitꝰ ñcredaitur.
Si qͥs iudicẽ ꝓqͥb cũq causis ad ũsus ibi senserit Aut habueri forte
sus pectũ : uocẽ appellitionis exhbeat. Ut cũ ei concessũ fuerit integro
negotio apud abũ iudicẽ amotis dilitionib possit audiri.
Sanccitũ.ẽ. ut ꝑsonarũ discordintiũ nemo ante quã reconcilent᷑
ad altare d̃i accede audeat ł gr̃am cõmunionis sc̃e ꝑciꝑe sed gemina¬
to tẽpr̃ ꝑpenitencũ conpensabt̃. in qͦ discordie seruier. Quod si uinꝰ eoꝵ
alio contẽpnẽte adsatis factionẽ caritatis occurrerit : ex eotẽꝑe ut pa¬
cificus in eccłam recipiat᷑. ex qͦ ad c̃ cordiã festinasse conuiet᷑:.¬
Sanccitũ.ẽ. ut illi sac̃ dotes quide eccłis adeccłis migrant łͥmi¬
grauer̃ & suos titulos absq lieentia & consensũ ep̃i dimittunt

Expanded text:
XIQuoties quilibet accusator aliquit de adversario suo eo absente suggesserit, ei ante discussionem utriusque partis penitus non credatur.Si quis iudicem pro quibuscumque causis adversum sibi senserit aut habuerit forte suspectum, vocem appellationis exhibeat, ut, cum ei successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri.Sancitum est, ut personarum discordantium nemo, antequam reconcilientur ad altare Domini accedere audeat vel gratiam communionis sanctae percipere; sed geminato tempore per poenitentiam conpensabunt, quod discordiae servierunt. Sed si unus eorum alio contemnente ad satiscificus intra ecclesiam recipietur, ex quo ad concordiam festinasse conviSancitum est, ut illi sacerdotes, qui de ecclesiis ad ecclesias migrant vel migraverunt et suos titulos absque licentia et consensu episcopi dimittunt
Abbreviated transcription (Latin):
hac contra hȩc ueniendũ crediderit ł insistere motu pestifere ꝓsuasion¬
tẽptauerit : conpetenti pena & digno supplicio coerceatur.
Quĩ falsũ nesciens alligauit: falsi pena ñ teneat᷑. In capud dñi patro¬
niue nec seruus nec lib̾tus int̃ rogari potest : ut p̃gnentẽ memo tor¬
eos usq ad exitũ non cõmunicare & in fames sẽꝑ exist̃.¬
sqͥ inblasphemiã alterius cantica composuerit: ł quic anta uerit
ea : extra ordinẽ uindicet᷑. Nãlex exiliari iubet eos qui libellos fa¬
mosos excogitant aut ꝓponunt. Notat᷑ in famia. quicũq dũ ap̃¬
pellatt. uidicẽ conuitũ dnxerit. Montantũ his quimaledictũ Aut con¬
uitiũ doxerto samosus effictur : sed & his cuuꝰ consilio factũ essẽ patuent
absente parte alia iudice dita nullã optinet firmitatẽ. Qsinnter
sentes iudicita : p ost decenniũ reuolui ñ potest Nccint̃ absenter post
uncenniũ : Inclusi captali : absens nemo dãpnetur. Meq absens ꝑ alũ

Expanded text:
 veniendum esse crediderit, vel insistere motu pestiferae perseverationis audebit, competenti poena et digno supplicio coerceatur.Qui falsum nesciens allegauit, falsi poena non tenetur. In caput domini patroniue nec seruus nec libertus interrogari potest. Praegnantes neeos usque ad exitum non communicare, 338 nis in blasphemiam alterius cantica composuerit, vel qui cantaverit ea, extra ordinem vindicetur, nam lex exiliari iubet eos, qui libellos famosos excogitant aut proponunt. Notatur infamia, quicumque, dum appellat iudicem, convicium dixerit. Non tantum is, qui maledictum aut convicium dixerit, absente parte alia, a judice data, nullam obtinet firmitatem. Causa inter praesentes judicata, post decendium revolvi, non potest, nec inter absentes post vicendium. In causa capitali absens nemo damnetur, neque absens per alium