comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ fuir ancille. que pignore obliga¬
te adebitore manumisse erũt. lib̾e fu¬
ent. nam ip̃e manumissor sifraudem
sefecisse creditorib ut reuooet lib̾tatẽ
audear dicẽ audiri non deb nͨ hes ei
patentum meoꝵ obligate funr fauore
pupilloꝵ lib̃i facti non sunt.
cipta indotem dedisti. sire post dotem
datamdepecunia dotis maritus tuus q̃¬
dam conparaint. iuris uõnib dñinia e¬

Expanded text:
m fuerit, ancillae, quae pignori obligatae a debitore manumissae erant, liberae fiunt. nam ipse manumissor si fraudem se fecisse creditoribus, ut revocet libertates, audeat dicere, audiri non debet nec heredparentium meorum obligati sunt favore pupillorum, liberi facti non sunt. cipia in dotem dedisti, sive post datam dotem de pecunia dotis maritus tuus quaedam comparavit, iuris
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ asuor q̃n solẽt. muncipum lib̾tuis
fuus non efficitur. si itaq scdm legem
uectilibĩtrul bilici cuiꝰ potestatem sena¬
le ⁊ neracio marcello consulib fc̃o ad
ꝓͥuĩcias porrectam constitit: manun¬
issus ciuitatem romanam consecut
espost uero lb̾tus tabularĩam admin¬
istrando hibratem qnͣ fiũas consecunis.
non aministinec actus tus filio ẽx lib̾¬
is ingenuo fuscepto quominus decuno
quãnti sua mt̃ ẽ sepe rescriptum ẽ.¬
re semuos emisse dĩcis si dñtum fui quẽ
manumisit nondum ad te tͣnstissat.
fnistra petis ut denegata lib̾tate ei
q̃m manumissum dicis possessio eiis¬
tibi tradatur.

Expanded text:
 solent, municipum libertus servus non efficitur. Si itaque secundum legem Vetti libici, cuius potestatem senaet Neratio Marcello consulibus facto ad provincias porrectam constitit, manumissus civitatem Romanam consecutus es, post vero ut libertus tabularium administrando libertatem quam fueras consecutus non amisisti, nec actus tuus filio ex liberis ingenuo suscepto, quominus decurio quanti sua interest, saepe rescriptum ete servos emisse dicis, si dominium servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis possessio tibi tradatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃issuo suam partem qm̃ meo habe¬
bat legauit ⁊ semel accepta dubitationi
crebra indagacione adgredientes du¬
plicem ẽẽ eũm opinamtur aut em̃ put¬
quihiꝰ legatum ei retiquit. aut si hoc
muime cogitaũit asfectu socii fecirũ
ei acquiratur. hedes aut̃ suos eundem
suum possidẽ minime uotuit. ⁊ sir ma¬
nifestum a fuo ꝑatrimonio penitus
eẽ euni alienum uitali itaq conpar¬
acione nos qui fautore ĩ ub̾tatis fumꝰ.
sic ambiguam testatoris int̃pretani
uoluntatem. tanqmi si uoluir eum li¬
b̾tatenisua parte donãre. ⁊ cum iã de
comunib seruis manumitendis sta
santionis tenore ⁊ h̾moĩ spes fit diffi¬
nita. fiat itaq lib̾ exparte quid̃ testat¬
oris sm eiꝰ uoluntatem. exaltã at par¬
te ex nr̃a diffinicione. p̃cio sm p̃dicte

Expanded text:
 ipsi servo suam partem quam in eo habebat legavit. Et semel accepta dubitationiscrebra indagatione adgredientes duplicem esse eum opinamur: aut enim put, qui huiusmodi legatum ei reliquit, aut, si hoc minime cogitavit, adfectu socii fecit, ut ei adquiratur, heredes autem suos eundem servum possidere minime voluit, ut sit manifestum a suo patrimonio penitus esse eum alienatum: in tali itaque comparatione nos, qui fautores libertatis sumus, sic ambiguam testatoris interpretamur voluntatem, tamquam si voluit eum libertate in suam partem donare. Et cum iam de communibus servis manumittendis statsanctionis tenore et huiusmodi species sit definita. Fiat itaque liber, ex parte quidem testatoris secundum eius voluntatem, ex altera autem parte ex nostra definitione, pretio se
Abbreviated transcription (Latin):
lege munitipali constitucionibq pͥn¬
cipum conp̃henditur cum fiuis public̾
qͣm decleras ucartum infugam se cõ¬
ctoris ꝓuincie conꝓbauit. quo is lib̾ta¬
tem acceꝑat. cui postea fũas ur ꝓponis
mĩno copislatanatã ex hmõi mio.¬

Expanded text:
lege municipali constitutionibusque principum comprehenditur, cum servus publicus quem dederas vicarium in fugam se conctoris provinciae comprobavit, quo is libertatem acceperat, cui postea fueras, ut proponis, matrimonio copulata, natam ex huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
d. ã. Lib̾tas a debitore fisci seruo data
qui pignori non ẽ exconuencione spe¬
cialis tm̃ pͥuilegio fisci obligatus ñ
alit̾ infirmatur qmͣ si ħ fraudis ꝯfilio
esfectpm deregatur

Expanded text:
s . Libertas a debitore fisci servo data, qui pignori non est ex conventione speciali, sed tantum privilegio fisci obligatus, non aliter infirmatur, quam si hoc fraudis consilio effectum detegatur
Abbreviated transcription (Latin):
torib om̃ib sanisfaciat. ⁊ hb̾tates mpoẽt.
his quib uoluit cestatõr uarie dubita¬
ciones ex hac constitucione em̃serunt.:¬
¶ namsires heditarie hrede mniminie in¬
uento uenint an post uendicionem ea¬
rundem rerum possibile ẽ. iss fuum uł
semel reb uenditis. ħ non admisit nb
xime pp̃ libtates nede inpereant. ⁊ post
uendicionem rerum annuale remed¬
rumdare diui marci constitucioni mtͣ

Expanded text:
toribus omnibus satisfaciat et libertates imponat his, quibus voluerit testator, variae dubitationes ex hac constitutione emerserunt. Nam si res hereditariae herede minime invento venierint an et post venditionem earundem rerum possibile est vel servum vsemel rebus venditis hoc non admisit, noxime propter libertates, ne depereant, et post venditionem rerum annale remedium dare divi Marci
Abbreviated transcription (Latin):
constĩtucõ siieri ⁊ antonim pͥncipũ rep¬
ta ẽ ex qua gn̾alir necessitas inponebat
secio partem suam socio suo uende̾ qͣten
libtas suo inponatur. licẽt nicħ lucri ex
suba seccumorientis atii socio accedat
missor ⁊ paistus uibro ĩcio fidĩ comissorũ.

Expanded text:
constitutio Severi et Antonini principum reperta est, ex qua generaliter necessitas imponebatur socio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat,mmissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum
Abbreviated transcription (Latin):
to tibi libtas q̃fita post costudentib tã
scͥptis hedib qmͣ ab intestato uendicã¬
Stib fuccestionem adimi non potuitsꝙ
si sponte repudiaũunt fibi delarqͣm fu¬
ccessione momĩa que testam̃to fuerãt
scͥpta defecisse conuenit F̃iũo ut uos
fraudarent nb̾tate. costufisse hos p̃ses

Expanded text:
to tibi libertas quaesita post colludentibus tam scriptis heredibus quam ab intestato vindicantibus successionem adimi non potuit. Quod si sponte repudiaverunt sibi delatam successionem, omnia quae testamento fuerant scripta defecisse convenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collusisse eos praeses
Abbreviated transcription (Latin):
cillam in.mino. collocau̾it. dotem ꝑea cons¬
cupsit. qd solutum ẽ inlibis ꝑsonis soł ꝓoed̾e
anolla non latina ẜ. ciiseficratur iomana.
fi eniħ qd freq̃ntissime inciues romanos
⁊ marime in nobiles ꝑsonas fi sol io ẽ do¬
tatis instrum̃ti conscͥptio ⁊ ush̃ ꝑsona adhi¬
bita ẽ. necessanumẽ consentaneuyi esfec

Expanded text:
matrimonio collocaverit et dotem pro ea conscripserit, quod solitum est in liberis personis solis procedere, ancilla non Latina, sed civis efficiatur Romana. Si enim hoc, quod frequentissime in cives Romanas et maxime in nobiles personas fieri solet, id est dotalis instrumenti conscriptio, et in hac persona adhibita est, necessarium est consentaneum effec
Abbreviated transcription (Latin):
uum te ⁊ te̾stam̃to manmissumi eẽ
dicas ap̃ suoᷤ mo̾ioes cam agẽ debes. si tã¬
tum iustum ocͣditorem habes. Dẽ eum
qui se patronum tuũ ẽẽ dicusmͣem̃or
senatim censuisse. ut quipost man¬
uisionẽ originemrepecierĩt ea q̃
de domo manumissoris hñt. ĩbi relĩqͣt.
mttim̃tor fumptus. neꝙ suitutis ob¬
seqͥlm faciut ancillam. neq manum

Expanded text:
uum te et testamento manumissum esse dicas, apud suos iudices causam agere debes, si tamen iustum contradictorem habes, id est eum, qui se patronum tuum esse dicit, memor senatum censuisse, ut, qui post manumissionem originem repetierint, ea quae de domo manumissoris habent ibi relinquant. nutrimentorum sumptus neque servitutis obsequium faciunt ancillam neque manum
Abbreviated transcription (Latin):
q familia publice reptitit. neq ip̃e eũ
ꝓcurans neq alii comendans neq ĩue¬
ñabilem uenoñ eum mitens neq confu¬
eta ei p̃bens salaria. maneat ab eo euisq
qͣm iam fu̾it. infata sua concessus ¶simi¬
tiq nõ siquis ancillam suam fub h con¬
dicione alienaũit. neꝓstituatur. nou
aũt dñs ipia m̃tacione eam ꝑstituen

Expanded text:
 familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem Xenonem eum mittens neque consueta ei praebens salaria, maneat ab eo eiusque quam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienaverit, ne prostituatur, novus autem dominus impia mercatione eam prostituen
Abbreviated transcription (Latin):
catus. siue rostium ioces atestacionẽ fũt
amplere. Iutas tam publicirum ꝓso¬
nanum qm testium ħ̾ant similimo ser
uadcuitatẽ ꝓducantur romanã q̃ si
ex codicistis fimsłr lib̾tatem adipiscentes
¶sscimus eciam ħ ẽẽ iuantiqͣ latiuitate
ex edicto diui claudii introductum ꝙ
siquis finu surm egritudine pictitan¬
t̾em sua tomo publice eiec̃ĩt. neq ip̃e:
eum ꝓcurans neq alii eum com̃dans.
cumetat ei hba facultas. ¶i ñ ipẽ. ad eins
curam fufficet. ainsenonem eum mitẽ.
iss quo pot̾at mõ eum adiuuare. hifuus
inlibtate latina. aña morabatur. que
ille moriendo dereliquid. ei bona ĩm c̃
donaturs frar illico cruis romanus nec a¬
dinis inunre patronatus quondam do

Expanded text:
catus sive testium voces attestationem sunt amplexae et litteras tam publicarum personarum quam testium habeant, simili modo servi ad civitatem producantur Romanam quasi ex codicillis similiter libertatem adipiscentes. Sed scimus etiam hoc esse in antiqua Latinitate ex edicto divi Claudii introductum, quod, si quis servum suum aegritudine periclitantem sua domo publice eiecerit neque ipse eum procurans neque alii eum commendans, cum erat ei libera facultas, si non ipse ad eius curam sufficeret, in Xenonem eum mittere vel quo in libertate Latina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam do
Abbreviated transcription (Latin):
tnis falore cẽnsemus ⁊ fidĩcomissari.
rnec non directam libtatem suã fir¬
mitatomhr scus in masculo. siue ĩfe¬
iina qͣue aͣdhuc inuentre habeti
matno. ut cum bb̾tate solem resp̾iciat.
⁊ si mar̃ sua adhuc insuitute manẽs.
eum leam edidit ¶ si aũt plurescre¬

Expanded text:
tis favore censemus et fideicommissariam nec non directam libertatem suam firmitatem habere sive in masculo sive in femina, quae adhuc in ventre vehatur materno, ut cum libertate solem respiciat, etsi mater sua adhuc in servitute constans eum vel eam ediderit. Sin autem plures cre
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ nr̃ constituit ap̃sidib ꝓuuiciarum.
ni qui coheitendor malefic̃or porestatẽ
Hñt. inꝑpetua uincula dampnatos. ad n¬
ħtatem ꝓduci non posse̾. hii qui itra tp̃a
pene. lbi ⁊ hedes eẽ iussi sunt. aut legauim.
ftõi comissumue accepint. neq lib̾tãte
Adipiscinec quicq̃ eor que his data sunt᷑:
cape possumñt. ad̾ ñ pene tpe complemĩt iam
onñ uintisio exsolutir qi ad pstinaniuiel
siplic̃em fuitutis condicionem iedactĩ.

Expanded text:
iarum vel qui coercendorum maleficiorum potestatem habent in perpetua vincula damnatos ad libertatem produci non posse, hi, qui intra tempora poenae liberi et heredes esse iussi sunt aut legatum fideicommissumve acceperunt, neque libertatem adipisci nec quicquam eorum quae his data sunt capere possunt. Quod si poenae tempus compleverint, iam omni vinculo exsoluti et quasi ad pristinam vel simplicem
Abbreviated transcription (Latin):
tãtidonar. ꝑ q̃m gub̾nacio rerumm
eum delararum ꝓcedatꝰ. mnutiaͣ cãui
in integrum resfitucionis aueslio mi¬
inime ei denegando. ¶ similiq mõ
⁊ in instite filio famisias qui recusaũ¬
ir a dicionem heditatis. que ei excastrẽ¬

Expanded text:
r quem gubernatio rerum in eum delatarum procedat: in utroque casu in integrum restitutionis auxilio minime ei denegando. Similique modo et in milite filio familias, qui recusaverit aditionem hereditatis, quae ei ex castre
Abbreviated transcription (Latin):
comissariam lib̾tatem. placint. nec de¬
sicit hoe debitum si int̾unditasi m̃o
nith eruidicio euis quique reliquid
lib̾tatem pcepit noluir uende quia
poisit epa ꝓcecente ubicumq arasic¬

Expanded text:
commissariam libertatem placuit: nec deficit hoc debitum, si interim domina, si modo nihil ex iudicio eius, qui quaeve reliquit libertatem, percepit, noluit vendere, quia possit tempore procedente, ubicumque occasi
Abbreviated transcription (Latin):
lite pulsetur. ⁊ uider non in ip̃m suum n
s menstimatione nitis condempnacio:¬
nem ꝓferat uet̾is uiris inĩpretes dubita¬
quodanda ẽ. utrum ne ab hede. an ale¬
gataruis qd̾ expecuniaria condempã¬
cione accepit. tumit detin siue totum.
siue expatte siue eciam nich. talem ita¬

Expanded text:
lsetur, et iudex non in ipsum servum, sed in aestimationem litis condemnationem proferat: veteris iuris interpretes dubitaquo danda est utrumne ab herede an a legatarius, quod ex pecuniaria condemnatione accepit, firmiter detinet sive totum sive ex parte sive etiam nihil. Talem ita
Abbreviated transcription (Latin):
tibi delicto. cum testatoris filtus ad
annum uicesimum qntum ꝑueni¬
sset. non int̃cidit. hoet hedem intra
p̃stitutam etatem decessisse ꝓponas.
tp̃r quippe quo siniueret p̃fimiiam
etatem ⁊ mslet. rrus foret. spẽ ĩsbtatiꝰ
non int̃cidere. uet is placitum ẽ.¬
d ã. Cumꝓpõnas sid̃ crmissariã
lib̾tate nrita tibi datam si uxori
testa oris placuisꝵ noet ea non ade¬
nte ħ aditatem ad filtum selida łs¬
odita s ꝑtiñe ceꝑit. non refrãgͥanite tĩ¬
tum uppre testatoris potos petẽ hł tatẽ.

Expanded text:
tibi relicta, cum testatoris filius ad annum vigensimum quintum pervenisset, non intercidit, licet heredem intra praestitutam aetatem decessisse proponas: tempore quippe, quo, si viveret, praefinitam aetatem impleturus foret, spem libertatis non intercidere vetus placitum e . Cum proponas fideicommissariam libertatem ita tibi datam, si uxori testatoris placuisset, licet non adeunte hereditatem ad filium solida hereditas pertinere coepit, non refragante tamen uxore testatoris potes petere libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
d .a. ¶um multa pulggia ipiali¬
b donationib iam p̃stita sin̾t. digs¬
num increm̃tum ⁊ his offerre nr̃a di¬
gnata ẽ dem̃cia. siquis asserentissiõ
igitur pͥncipe iss apiissima agusta:
siue masculus siue femina donatio¬
nes sit consecutus uł comecura siue
mmobiliũ fiue mobilium seu sem¬
adquificione ab solutas. nemini eas
facisltatem ineas filii iss filie famstiã
hant. ur enĩ inpialis fortuna omes
sapemin ałias. i ta oportet ⁊ pͥncip¬
ałes ubalitates culmen habere pre¬

Expanded text:
 . Cum multa privilegia imperialibus donationibus iam praestita sunt, dignum incrementum et his offerre nostra dignata est clementia. Si quis igitur a serenissimo principe vel a piissima augusta sive masculus sive femina donationem sit consecutus vel consecuta sive mobilium sive immobilium seu se madquisitione absolutas et nemini eas facultatem in eas filii vel filiae familias habeant. Ut enim imperialis fortuna omnes supereminet alias, ita oportet et principales liberalitates culmen habere pr
Abbreviated transcription (Latin):
utmã inpone comuni fu̾o uoli̾t hoc
faciat necessiratem hñte socio uende pa¬
itemsuram. qñtam infuo possid fine di¬
midiam siue t̃cram siue ꝯ̃tramcumq
⁊ siplures sunt socii uno ex hiis lib̾tatẽ
inpoũe cupiente alios om̃s necesfitatẽ
hre ꝑtes fuas qͣs ifũo possidẽt uendere
ip̃i qui lbtatem suo inpon̾e desid̾at bl¬
edieiꝰ. licer ꝙp̃e comiis suus heseñsti¬
tutus fit ⁊ ħ moriturus dỹat. itatm̃ ut
omĩmõ ip̃e qui partes atias conꝑaiirs
iicenciam ei damꝰ offeire ħ ꝑ piblitas
psonas. ⁊ figillo inp̃sso metem satrã de

Expanded text:
itimam imponere communi servo voluerit, hoc faciat, necessitatem habente socio vendere partem suam, quantam in servo possidet, sive dimidiam sive tertiam sive quantamcunque, et si plures sint socii, uno ex his libertatem imponere cupiente alios omnes necessitatem habere partes suas, quas in servo possident, vendere ipsi, qui libertatem servo imponere desiderateius  licet ipse communis servus institutus sit, si hoc moriturus dixerit, ita tamen, ut omnimodo ipse qui partes alias comparavitlicentiam ei damus offerre hoc per publicas personas et sigillo impresso in aedem sacram d
Abbreviated transcription (Latin):
debiusti fre emancipato. pocianima¬
orem ẽam que infimilia mansit. ma
iñus emancipati bonis non habi.s. eᷤ
pãrit si sollemꝑnit pecierunt bonoꝵ
possessignem succede.¬

Expanded text:
debuisti fratre emancipato potiorem eam quae in familia mansit in alterius emancipati bonis non haberi, sed eos pariter, si sollemniter petierint bonorum possessionem, succede
Abbreviated transcription (Latin):
dã S eruoꝵ lib̾tates intestam̃to re¬
uctas tam dixectas qm̃ fidĩ comissarias
adexemplum inr uiuos lib̾ratum in¬
distincte uasecemsemus iege firia cani¬
na. decetõ cessantenec inpẽdiente tesi¬
tantium ꝓsun suis clem̃tes disposicicẽs

Expanded text:
 Servorum libertates in testamento relictas tam directas quam fideicommissarias ad exemplum inter vivos libertatum indistincte valere censemus, lege Fufia Caninia de cetero cessante nec impediente testantium pro suis servis clementes dispositiones
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ex hac lege innouetur maneant
ap̃eosuire antiquo firmit̾ detenta ⁊ uen¬
dicanda. m̃tuicuris aũt lib̾tis p̃seps consti¬
tucio iocum sibi uendicet. de seruo coi
eoꝵq nb̾tatem ⁊ qũ cuidam dño pars lb̾¬
uins auctoros. ⁊ inuenta ẽ constitucio ap̃
marcianũ inconstitucionib dĩui seu̾i¬

Expanded text:
nihil ex hac lege innovetur, sed maneant nihil ex hac lege innovetur, sed maneant apud eos iure antiquo firmiter detenta et vindicanda. In futuris autem libertis praesens constitutio locum sibi vindicet. IUST. e libertatem et quando cuidam domino pars libeiuris auctores. Et inventa est constitutio apud Marcianum in institutionibus di
Abbreviated transcription (Latin):
fius forsitan detur⁊ fua malignitate ad
ub̾tatem ꝑueniãt. ralis modus c̃ta ⁊ indu¬
bitata ꝓbatione manifestetur. ut testib:
mulo suo. isł delear. aut alio mõ corrũpat
⁊ exeo gͥ mõ ciuitatem. ro. ei conpetẽ cens¬
emus salno nire patronatus tam inb̃ sp̃e
qm icet̃is infi uͥ sp̃alit̃ ħ patronis deneg¬
tiq latinitatis electis. cet̃i om̃s qui ulibͥs
prudentum isi constitucionib enumm̃ati
fut penitus conqiuiescant. nec latine ab eiꝰ
dicione nec tan remedio abuti concedant᷑:
senatꝰ confulto cessante fileat edictum di¬
senatus confisitum iss ectam consti tucio
loquitur delatinis ea inefficax qñtum mea
ꝑtemꝰ remanear. ⁊ trplex an̾a uta nb̾tatis
que muluplices introducebat. ambages
imo durcto traanute discat anbulare. ꝙ si
aliqua ler uł constinicio hb̾tatis faciarm̃¬
cionem ñ aũ latiuntatis ea ꝓ guitate.ro.
mortiu sr̾i hona cor q̃i latinor his quorũ
inp̾erat agregata funt. issadhuciuuũt.

Expanded text:
servis forsitan detur et sua malignitate in libertatem perveniant, talis modus certa et indubitata probatione manifestetur, ut testibus mulo suo vel deleat aut alio modo corrumpat. Et ex eo igitur modo civitatem Romanam ei competere censemus, salvo iure patronatus tam in hac specie quam in ceteris, nisi ubi specialiter hoc patronis denegtiquae Latinitatis electis ceteri omnes, qui in libris prudentium vel constitutionibus enumerati sunt, penitus conquiescant nec Latini ab eis in sua condicione nec tali remedio abuti concedantur.senatus consulto cessante, sileat edictum disenatus consultum vel etiam constitutio loquitur de Latinis, ea inefficax quantum in eam partem remaneat et triplex antea via libertatis, quae multiplices itroducebat ambages, uno directo tramite discat ambulare. Quod si aliqua lex vel constitutio libertatis faciet mentionemsunt, et bona eorum quasi Latinorum his quorum intereat adgregata sunt, vel adhuc vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p diocd.a. Sirectis ũbis iuire da¬
ta lib̾tate non iolampoĩcione p̾illei. s
adita heditate si nulla uiris inpediat
tum inhoc. nec lb̾tatescum nõ fuisse
aditum ut ꝓ cod icislis scriptum ualere
ꝓpõn̾as. iecte datas constabit.

Expanded text:
mano. Directis verbis iure data libertate non sola impositione pilei, sed adita hereditate, si nulla iuris impediat tum, in hoc nec libertates cum non fuisse additum, ut pro codicillis scriptum valeret, proponas recte datas constabit.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Contra uolimtatem matris
tue abtatemineum consferre. quem
illa lib̾m̃ fi ꝓhibuit. non debes ne ude¬
atis urra pietatis uiolare.
tp̃r nupciarum tilu suiuł fstie. seruo
dan ussit aion tp̃e pstaͣnde lib̾tatis p̃i¬
titit᷑. s pocrus condicionis iocum fecu
licet te hedem scripsisse ꝓponatur. tñ:
directam lib̾tatam dare non potint.i¬
ure enĩ diecto lb̾tatem secundum:¬

Expanded text:
. Contra voluntatem matris tuae libertatem in eum conferre, quem illa liberum fieri prohibuit, non debes, ne videaris iura pietatis violare.e servo dari iussit, non tempus praestandae libertati praestituit, sed potius condicioni locum fecit, licet te heredem scripsisse proponatur, tamen directam libertatem dare non potuit: iure enim directo l
Abbreviated transcription (Latin):
iacurad hibatur filioꝵ consensus.
nisi ad hue inprma sinretate consti¬
tutiais longe absuntᷤ. sumptib iude¬
licet apatre ꝓp̃ rerum increm̃ta faci¬
endis̃. cum enĩ nuda ꝓprietas ap̃ filiũ
ĩuenitur ex qua fuba possibile ẽ eũ
slimptus litis depẽnde: ¶ sin aut̃ es
alienum ex defimcti ꝑsona descendit:
Iatur. que post detͣctum es alienũ suꝑ¬
⁊ sedir. ħat pat̃ licentiam ẽx reb hediͦ¬
taris primum quid̃ demobilib. si at̃
non sufficiunt: ex in mobilib suffici¬
entem partem filii noĩe uenundate.
ut illico reddatur es alienun ⁊ non
usurarum hoñe p̃grauetur. qd̾ si p̃r¬

Expanded text:
autem etiam filiorum consensus, nisi adhuc in prima sunt aetate constituti vel longe absunt, sumptibus videlicet a patre propter rerum incrementa faciendis. Cum enim nuda proprietas apud filium invenitur, ex qua substantia possibile est eum sumptus litis dependere Sin autem aes alienum ex defuncti persona descendit, itur, quae post detractum aes alienum supersederit, habeat pater licentiam ex rebus hereditariis primum quidem mobilibus, sin autem non sufficiunt, et immobilibus sufficientem partem filii nomine venumdare, ut ilico reddatur aes alienum et non usurarum onere praegravetur. 4a .
Abbreviated transcription (Latin):
oñose heditati sunt. uł quocumq mo
dampnose. quas fine ꝑiculo uende patͥ
cum ꝑatña pietate licet. ut p̃cium ea¬
iss filio suetur. ¶ filis aut familias in
his dum̃taxat cafib in quib usus . f.
ap̃ parentes constitutus ẽ. donec parẽtes
uiuunt. nec tectari de his reb ꝑmitimꝰ

Expanded text:
onerosae hereditati sunt vel quocumque modo damnosae, quas sine periculo vendere patri cum paterna pietate licet, ut pretium eavel filio servetur. 5a . Filiis autem familias in his dumtaxat casibus, in quibus usus fructus apud parentes constitutus est, donec parentes vivunt, nec testari d
Abbreviated transcription (Latin):
qnqͣ: sĩ sui uiuis fuint. Nła tp̃rali p̃scrpi¬
oue non obstante. casd res om̃ib mͦis uen¬
ditare mt̃i forte postqm apotestate paren¬
tum eos contig̾it lib̾ari tantum tp̃ris efflu¬
xitꝰ. ut ex continua ÷ in concussa tenentis
possessigneni eoꝵ excludat᷑ intencio.

Expanded text:
 sui iuris fuerint, nulla temporali praescriptione obsistente easdem res omnibus modis vindicare, nisi forte, postquam potestate parentium eos contigerit liberari, tantum temporis effluxerit, ut ex continua et inconcussa tenentis possessione eorum excludatur intentio.
Abbreviated transcription (Latin):
um rei ad eos ꝑimesuis alienãre. łpote¬
centulo dare. iss pignori assignare.
elũis ẽ enĩ coartaxe iuueniles calores
ne cupidmni dedĩti rristem exitum sen¬
ciãnt qu eos post disꝑsiim expecrat ꝑa¬
trmonium. ¶ cum enĩ sicut dictũ e̾.
parentes ale̾ eos scd̃m leges ⁊ naturam¬
compessentur. quare aduendicionẽ re¬
ium suarum ꝓfilire desid̾ant. E⁊ ubi
aut̃ pueulis et᷑as pami licenciam pr̃at
eciam si sine consensu filii ħeditatẽ
patrra potestate fuĩt lib̾atus. iss adole¬
cet noiẽ fili adiit moĩs om̃ib alliga¬
mus. quare enĩtalem heditatem adi¬
ent qualem nec ip̃e. nec fllius idone¬
am sibi eẽ existimant᷑ non aur̃ filio
damus licentiam si mintegrum re¬
stitutionẽ petat. tespuendam esse
cuiricistis instantib it̃m peraliam¬

Expanded text:
ei ad eos pertinentis alienare vel hypothecae titulo dare vel pignori adsignare. Melius enim est coartare iuveniles calores, ne cupidini dediti tristem exitum sentiant, qui eos post dispersum expectat patrimonium. Cum enim, sicut dictum est, parentes alere eos secundum leges compelluntur, quare ad venditionem rerum suarum prosilire desiderant. Ubi autem puerilis aetas patri licentiam praestat etiam sine consensu filii hereditatem fuerit potestate liberatus vel adolecet nomine filii adiit, modis omnibus illigamus: quare enim talem hereditatem adiit, qualem nec ipse nunc nec filius idoneam sibi esse existimat? 6a . Non autem filio damus licentiam, si in integrum restitutionem petat respuendam esse curric
Abbreviated transcription (Latin):
d .a. Dũm testam̃to direc̾tam liber¬
tatem pat̾nius fit consecutus qͣmius
ei hesertitis. frustratñ rationes qral
ep̃i fitutis gessit. ut reddas com̃pelle¬
ts. cum nͭon ea condicione accepit lib¬
¶tatenfis aut̃ cu nb̾tas siue fid̾i comissa¬
m siue diecta si raciones ieodidisset
rolicta ẽ. ante reliqua illatazei que
malo confilio amota sunr. ꝓd libtatẽ

Expanded text:
 . Cum testamento directam libertatem pater tuus sit consecutus, quamvis ei heres extiteris, frustra tamen, rationes quas tempore servitutis gessit ut reddas, compelleris, cum non ea condicione acceperit libertatem. Is autem, cui libertas sive fideicommissaria sive directa, si rationes reddidisset, relicta est, ante reliqua illata et ea, quae malo consilio amota sunt, ad libertate
Abbreviated transcription (Latin):
llatur. Et sin aut legata. iss fidĩcomi¬
ssa. siue analia. siue semel reticta ĩ mi¬
nent huiꝰmõi ꝑsonis siquid̾ tales re¬
ditus funt qui sufficiunt ad annali¬
fidi comissoꝵ p̃stationẽ: us minime
redditus uł alias accessiones contin¬
eat. sint tñ res mobilesaił in mobile̾.
steriles quid. non tñ inutsles. ueluti:
domus inpiũcuis p̃ciose. iss ubicumq
poĩta sunt fuburbana p̃dia ex quibus
huiꝰ mõi legata possint explicari. licẽ¬
cia dabitur patri susficientem partẽ
eor. similit̾ fslĩ noĩe uendẽ. ⁊ satis fa

Expanded text:
lletur. 4b . Sin autem legata vel fideicommissa sive annalia sive semel relicta imminent huiusmodi personis, si quidem tales reditus sunt, qui sufficiunt ad annalifideicommissorum praestationem vel minime reditus vel alias accessiones contineat, sint tamen res mobiles vel immobiles, steriles quidem, non tamen inutiles, veluti domus in provinciis pretiosae vel ubicumque posita suburbana, ex quibus huiusmodi legata possunt explicari, lice patri sufficientem partem eorum sim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓonas ħeditatem enis aditam non eẽ.
aquotibi fidi comissariam libtatemt
elieramdicis ⁊ ab intestato alium qm
qui scͥtus ẽ heditatem possedisse.si ñ
alerinmo quoq ħede fidĩ comissaria
heditas repetita e. millo iuite p̃stari ea
Aes qui roganus non ẽ defideras.pla¬
nefi peciia accepta ħedem institutũ
omisisse heditatem docueris. isberta:¬
tem tibi prestare cogetur.
auũco destncti legatus eẽ uidearis f¬
alssi ꝓnunciati sunt. tñ si añ motam
eminis q̃stionem iustam ibtatem es
⁊ alegatano consecutus postĩoreuentus
non infirmat ita datam lib̾tatem. p¬
lane scd̃m diuui adriam constitucionẽ

Expanded text:
onas hereditatem eius aditam non esse, a quo tibi fideicommissariam libertatem relictam dicis, et ab intestato alium quam qui scriptus erat hereditatem possedisse, si non a legitimo quoque herede fideicommissaria libertas repetita est, nullo iure praestari eam ab eo qui rogatus non est desideras. Plane si pecunia accepta heredem institutum omisisse hereditatem docueris, libertatem tibi praestare cogetur.ulo defunctae legatus esse videaris, falsi pronuntiati sunt, tamen si ante motam criminis quaestionem iustam libertatem es a legatario consecutus, posterior eventus non infirmat ita datam libertatem. Plane secundum divi hadriani constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
eciam uł neptib ħ obsuardum eẽ cen¬
semus.ut maritus qui uxore mortua
ñ extãtib filiiscũ solis nepotib ł nepti¬
bꝰ ex hac lege ademolum̃tum uocand
ẽ si unꝰ ułuna plures ue nepotes ex fi¬
lio uno. uł plurib qui inpotestate de¬
fecut ꝓcreati sunt ħ uire utatur ꝙ̃
de filiis constiturũ ẽ. namlioet ħ nou¬
ump̃sens lex constiuat in nepotes: ñ
tibꝰ fĩlii non sinantur hab̾a g auui
ueniens cum nepotib inporestate du¬
defuncte auie successionẽ detata sunt

Expanded text:
etiam vel neptibus hoc observandum esse censemus, ut maritus, qui uxore mortua, non extantibus filiis, cum solis nepotibus vel neptibus ex hac lege ad emolumentum vocandus est, si unus vel una pluresve nepotes ex filio uno vel pluribus, qui in potestate defecerunt, procreati sunt, hoc iure utatur, quod de filiis constitutum est. 2apraesens lex constituat in nepotes, non tibus filii non sinantur. Habeat igitur avus veniens cum nepotibus in potestate dudefunctae aviae successione delata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to. fidĩ comisso. legato. dona¬
oone uł alio quołib tiło largicioĩs.
uł eciam intestati fuccessionẽ contu¬
lerint. pat̾ filio filiene incegra illiba¬
taq custodiat. ut uendẽ. donare uelinq̃¬
re altĩ obligare. sic̃ nec matña bona ñ
possit. usi fructu dum taxat ad eum
ꝑtinẽte. ita ut q̃madinodũ ipẽ suꝑ hi
reb licenciam tociꝰ potestatis amitit.
defumcto eo. filio. filie ue p̃cipua con¬
putentur. nec ab illis qui expͣatte sc̃
coheredes uendigeñtur.

Expanded text:
testamento fideicommisso legato donatestamento fideicommisso legato donatione vel alio quolibet titulo largitionis vel etiam intestati successione contulerint, pater filio filiaeve integra illibataque custodiat, ut vendere donare relinquere alteri obligare, sicut nec materna bona, non possit usu fructu dumtaxat ad eum pertinente, ita ut, quemadmodum ipse super his licentiam totius potestatis amittit, defuncto eo filio filiaeve praecipua computentur nec ab illis, qui ex patre sunt coheredes, vindicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
deuotute.ira sũt inparentum pocesta¬
te ur fruendidum tarat habant facu¬
ltatem. domuno iudelicet earum ad li¬
bos ꝑtinentesparentes autem penos qͣ
mat᷑narum rerum utendi fruendiq:
tantum potestas ẽ omẽm debent tuen¬
deiei diligenciam adhibe.⁊ qd̃ uire fil¬
us debetur. inexamine per se issꝑ pro¬
curatorem poscẽ. et sumptus ex sinctib
mpigre face̾⁊ litem inferentib resis¬
tẽ. atqr omĩa ĩta ag̃e tanqͣm solidum ꝑ¬
⁊ ꝑsonam gerant legitimãfita ut siꝙͣ¬
do rem alienare uoliũt emptoruł is
cui res donatur. obsuer neunqmͣ parx¬
esearum rerum quas alienare ꝓhibi¬
tum ẽ. sciens accipiat.uł ignorans. do¬
cẽ enĩ pat̃ deb ꝓpriiiuris eam rem ẽẽ
qm donataut distrahit.⁊ emptori
si uelit fideuissorem licebit accĩpe.
quia nullam potĩt p̃scͥcion̾em op¬
pone filiis qũc̃ꝗrem suani uẽdicãtib.¬
auus ꝓ auia ex matñalinea uenien¬
tes. nẽpoti nepti ue ꝓnepoti ꝓ neptiue

Expanded text:
devolutae, ita sint in parentum potestate, ut fruendi dumtaxat habeant facultatem, dominio videlicet earum ad liberos pertinente. Parentes autem, penes quos maternarum rerum utendi fruendique tantum potestas est, omnem debent tuendae rei diligentiam adhibere et quod iure filiis debetur in examine per se vel per procuratorem poscere et sumptus ex fructibus impigre facere et litem inferentibus resistere atque ita omnia agere, tamquam solidum ppersonam gerant legitimam, ita ut, si quando rem alienare voluerint, emptor vel is cui res donatur observet, ne quam partem earum rerum, quas alienari prohibitum est, sciens accipiat vel ignorans. Docere enim pater debet proprii iuris eam rem esse, quam donat aut distrahit: et emptori, si velit, fideiussorem licebit accipere, quia nullam poterit praescriptionem opponere filiis quandoque rem suam vindicantibroavus proavia ex materna linea venientes nepoti nepti pronepoti pronepti
Abbreviated transcription (Latin):
obsuatum ꝓ cedentib ⁊ millo excog̾¬
tis sup̃ memoratos gradus adius. a¬
gnatiõis formam redigendo. s iolum
ordinem suamq ꝓrimitatemtenor¬
te mcoruptam squ̾as aue ꝑsonas ex
iire cognacionis inlegitimam fuse¬
essionẽm transneximus. eas⁊ tutele
solum lucrum senciant s eciamgͥ¬
uamini subiugentur. ¶ siquiab

Expanded text:
observatum procedentibus et nullo ex cognatis supra memoratos gradus ad iuris agnaticii formam redigendo, sed suum ordinem suamque proximitatem tenente incorruptam. Quas autem personas ex iure cognationis in legitimas successiones trsolum lucrum sentiant, sed etiam gravamini subiugentur. Si qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
irionis capar repudiet heditatem
ułalia tatoe q̃rende facultatem a¬
mictat. ei qui testam̃tum reliquit.
intestato nemo succedit. igitur ꝑs¬
picis qd restam̃tarie successionis spe
duranteintestati bona defuncti. non
uecte uendicentur.¬

Expanded text:
ionis capax repudiet hereditatem vel alia ratione quaerendae facultatem amittat, ei qui testamentum reliquit intestato nemo succedit. Igitur perspicis, quod testamentariae successionis spe durante intestati bona defuncti non recte vindicentur
Abbreviated transcription (Latin):
est siquis res heditarie sufficiunt adi¬
plendos creditores eciam om̃ib fiuida¬
deẽ in exsomendis credirorib human¬
ius ẽ it atim paucruentant adubia¬
tem. ¶ s. ħ quid antiquis dibitacioib
temedium iuenimꝰ. ¶ bellissimam
aut replecionem ꝓ̃fate confultacioni
tonantes santimꝰ. siñc uniis ueiiat b¬
editatis petitors ptures sigiid̾ uno
momto utq us ampliores om̃ibi des
licencia comunit heditatem adirep
satidacione ab omĩb danda ut credi¬
torib. ⁊ lib̾tatib satis faciant. finaut̃¬

Expanded text:
est, si quidem res hereditariae sufficiunt ad implendos creditores, etiam omnibus servis dadeest in exsolvendis creditoribus, humanius est, ut saltim pauci veniant ad libertatem. Sed hoc quidem antiquis dubitationibus remedium invenimus. Bellissimam autem repletionem praefatae constitutioni donantes sancimus: si non unus veniat hereditatis petitor, sed plures, si quidem uno momento uterque vel ampliores, omnibus detur licentia communiter hereditatem adire, prius satisdatione ab omnibus danda, ut creditoribus et libertatibus satisfaciant. 4a
Abbreviated transcription (Latin):
datam lib̾tatem adimi ab hede non po¬
tuisse c̃tum ẽ. nec alienatio nec ufu:¬
bis liceat intestam̃tis relinq̃te. t ita hb¬
tates duxcte date iideanturac si legĩtim¬
is ubis eas testatordari iussisse.¬
arcideclarat. fiquis testam̃to condito. ul
sine testam̃to moriens ut locus fiat ab in¬
testato successioni lib̾tãtes reliq̃nt nemo

Expanded text:
atam libertatem adimi ab herede non posse certum est: nec alienatio nec usubis liceat in testamentis relinquere, ut ita libertates directae datae videantur, ac si legitimis verbis eas testator dari iussissearci declarat, si quis testamento condito vel sine testamento moriens, ut locus fiat ab intestato successioni, libertates reliquerit, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
nos inp̃sentiquoq negco de quo sublu¬
itas tua suggessit. eqnĩtati conueniente
ussiani tante existimationis uiri atq dise¬
rtissim unisꝑiti oꝑinionem sequi qui ẽ
de dorasti p̃dio tractatu ꝓpõĩto. id̃ iustam
de uxore qm de sponsa obsuare arbitratus
sit licet lex uilia de uxore tantum loquat᷑
qua rõne tam sponsaliciam donacionem
qmͣ h̾editatem qmͣ menioratus sponsus
suam fronsam lucrari uoluit: non adqͥri
par̾s ad eandem puemre benignum eẽ¬
uenimus aũt iuetĩs uiris obsuacione
multas ẽẽ uos. que extrinsecus ad filos fa¬
milias ueniunt. ⁊ minime patrib ad qͥ¬
runtur. qm̃admodum in mat̾ius bonis
⁊ inhis que exaliis causis filiis familias
ad quiruntur. c̃tam introduxiniꝰ disfin¬
icionem sigius itaq filiꝰ familias uł pa¬

Expanded text:
nos in praesenti quoque negotio, de quo sublimitas tua suggessit, aequitati convenientem iuliani tantae existimationis viri atque disertissimi iuris periti opinionem sequi. Qui cum de dotali praedio tractatu proposito idem ius tam de uxore quam de sponsa observare arbitratus sit, licet lex iulia de uxore tantum loquatur: qua ratione tam spons aliciam donationem quam hereditatem, quam memoratus sponsus suam sponsam lucrari voluit, non adquiri patri, sed ad eam pervenire benignum evenimus autem in veteris iuris observatione multas esse res, quae extrinsecus ad filios familias veniunt et minime patribus adquiruntur, quemadmodum in maternis bonis ta et in his, quae ex aliis causis filiis familias adquiruntur, certam introducimus definitionem. Si quis itaque filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
d .ã. Qoo scitis porib continetur
uec afiłta quem potestate ẽ donaciõe
aniupcias pr̃ necafilio dotem ada¬
nico addito confirmaniꝰ ut defuneti
his ad huc inpotestate pris fi ubisextã¬
tib moriantur. ad̾libos eoꝵ heede ros
uire heditatis non ad paires unẽ pe¬
culii tñsinirantur. nec ꝑ nepotes auo
iudelr ad quirende. ¶ sin aut̃ sõ ne¬
pos supstitib tam patre qmͣ auo pat̃

Expanded text:
 . Quod scitis prioribus continetur nec a filia quae in potestate est donationem ante nuptias patri nec a filio dotem adquiri, eo addito confirmamus, ut, defunctis his adhuc in potestate patris, si liberis extantibus moriantur, ad liberos eorum eaedem res iure hereditatis, non ad patres iure peculii transmittantur nec per nepotes avo videlicet adquirendae. Sin autem idem nepos sup
Abbreviated transcription (Latin):
testrresintraime ad quini decnni
dmtaritoul uiore quocuunq titido co¬
nra. siue ultimia uotuntate tusus¬
u. nuillus ad id quoq ꝑtiñe extimet
qs ab ipo parente datum dotisante
mipcias donacionis eã. ꝓuna exmen¬
oratis ꝑsonis p̃stitum fueratut mini¬
me ad eum ficasus tułit. reũtatur ꝑ
spiciendum ẽ enĩ ue h ac miecra
formidine parentum cirea liborre
unticentia irrardetur. s ut his pores¬
tatisitue ad parentis reu̾fis cetã que
ex suba sp̃ali conugis ad supititetii

Expanded text:
ime adquiri decrevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntate transmissa, nullus ad id quoque pertinere existimet, quod ab ipso parente datum vel ante nuptias donationis causa pro una ex memoratis personis praestitum fuerat, ut minime ad eum, si casus tulerit, revertatur  prospiciendum est enim, ne hac iniecta formidine parentum circa liberos munificentia retardetur : sed ut his potestatis iure ad parentes reversis cetera, quae ex subs
Abbreviated transcription (Latin):
libis parentes si mopia ex utraq parte
ũtitur. ss pat̾ quid inp̃dictis tm̃mõ
causis habeat licenciam rite res filioꝵ
nullo mõ licentia concedenda fstiis eas¬
demuendiciones uł ypotecas retracta¬
¶re ⁊ non aũ licencia parentib danda
extramemoratas causas resquarum
diñum ap̃ eoꝵ potestatem ẽ alienare.
uł pignori. uł ypotece titulo dare. s fi h̃
fecint scituris qd̃ necesse ẽ eos in legũ:
laq̃os incidẽ quib hmͦ uendiciones

Expanded text:
liberis parentes, si inopia ex utraque parte vertitur Sed pater quidem in praedictis tantummodo causis habeat licentiam recte res filiorunullo modo licentia concedanda filiis easdem venditiones vel hypothecas retractare: non item licentia parentibus danda extra memoratas causas res, quarum dominium apud eorum posteritatem est, alienare vel pignori vel hypothecae titulo dare, sed si hoc fecerint, scituris, quod necesse est eos in legum laqueos incidere, quibus huius
Abbreviated transcription (Latin):
aiuis ꝓ auta alinea maina uenentẽs.
quocumq titulo contulissent.ħ quoqꝵ
conuienit obsuari. ut quicqund uxor.
manto non emantipato ass marinui
nullatẽnus ad quiratur: atq iõ iei
tantum cii del alatum ẽ iure durabit.

Expanded text:
avus proavia a linea materna venientes quocumque titulo contulissent, hoc quoque convenit observari, ut, quicquid vel uxor marito non emancipato vel maritus nullatenus adquiratur, atque ideo in eius tantum, cui delatum est, iure durabit.
Abbreviated transcription (Latin):
nimissioĩs accipiat. uł si expturib̾ al¬
tõs manũmitat altõs retinet. ex par¬
exparte uo inporestate manenciũ.
betinear usum.f. qd̃ si nepõtes sint.
neptes ue. aut exemancipato filio aũ
filia ꝓcreati aut ab̃ ip̃o auia uiuentẽ
de sacris demissi. idẽ anus uiris cũ ip̃is
portionis habeat ufum. f. si uõ exuẽ¬

Expanded text:
numissionis accipiat, vel, si ex pluribus alteros manumittit alteros retinet, ex parex parte vero in potestate manentium retineat usumfructum. Quod si nepotes sint neptesve aut ex emancipato filio aut ex filia procreati aut ab ipso sacris avia vivente dimissi, idem avus virilis cum ipsis portionis habeat usumfructum.
Abbreviated transcription (Latin):
sib occasionib ꝑueniat patridã¬
dilicentiã adire heditatem ux ad
fiussꝰ. ħ es institutus eo iidelicet sub¬
iacente omĩb hoñib heditariis et
omĩa comoda habitõ ⁊ adfilium ulło
pitulo redundãreᷤ ⁊ ħ quid inhisca¬
sib obfuanda funt. quib discordia in¬
t̃ patrem ⁊ filium ũtitur. ¶ ubiaut

Expanded text:
sibus occasionibus perveniat, patri danda licentia adire hereditatem, ut ad fuisset heres institutus: eo videlicet subiacente omnibus oneribus hereditariis et omnia commoda habituro et ad filium nullo periculo redundante, et haec quidem in his casibus observanda sunt, quibus discordia inter patrem et filium vertitur. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
enx. qm̃ omĩ comodo destitintur pat̃.
nec retim usum. f. iurile̾ ei int̾ filios.
siueunus siue plures sint: ufus fru¬
ctus tribuimꝰ porciones. si uõ mulier
moriens alios ex filiis emancipatos
apatre alios inparnia potestate dim¬
isit. m ħ casu dispari utetur maritꝰ
defuncto bñficio quo cãu utͥq p̃scͥpsi¬
adhucmsacris retinentur ufum. f.

Expanded text:
modo destituitur pater nec retinet usumfructum, virilis ei inter filios, seu unus seu plures sunt, usumfructus tribuimus portionis. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, quod casui utrique praescribsiadhuc
Abbreviated transcription (Latin):
mip̃. iusti. Sancimꝰ q̃madinodũ
de his reb que libis insacris consti¬
tuitis exoccasione manͣtali ad quifi¬
te sunt. c̃tus ordo destinatus ẽ ut sin
quis ex his ab hac luce fĩt subtra¬
ccuis parseis qmͣ iucratus ẽ ad eni
liboros ut nepotes iss ꝓ nepotes conc¬
edant. quib non extantib ad frẽss
eciam non suꝑsint ad fiẽs ex alus mu¬
paris ꝓcrcatos. cumq nemo eor fus
relittus. tunc ad patrem ꝑueniat. ĩ
mas dispoĩtiones. us ab nitestato desͤ¬
cendinit similisordo suacur primo
ifin uł filie successionem posterit¬
ate enis uocanda eaq: non inuẽta.
fr̃no consorcio eiusd̾. issalieͥ matri¬
momii scdm p̃dictum ordinem. aire¬
ssito. timc ad ultimum locum. pat̃
alegib conclametur:⁊ sui filii nõ
gratam h editatem relictam. s tlã¬
ste lucrucrum fibi lugeat ad quisi¬
qui adħeditatem defuncti. patrẽ:
añcedunt. ufu frũctu rerum qua¬
rum dñiũ ad eos ꝑuenit aput pa¬
uentes remansuro de bonis mater̾¬

Expanded text:
ianus . Sancimus, quemadmodum de his rebus, quae liberis in sacris constitutis ex occasione maritali adquisitae sunt, certus ordo destinatus est, ut, si quis ex his ab hac luce fuerit subtractus, pars eius, quam lucratus est, ad eius liberos vel nepotes vel pronepotes concedat, quibus non extantibus ad fratres etiam non supersint, ad fratres ex aliis nuptiis procreatos, cumque nemo eorum fuerit relictus, tunc ad patrem perveniat: imas dispositiones vel ab intestato descendunt, similis ordo servetur, primo in filii vel filiae successione posteritate eius vocanda eaque non inventa frater no consortio eiusdem vel alieni matrimonii secundum praedictum ordinem arcessito , tunc ad ultimum locum pater a legibus conclametur et sui filii non gratam hereditatem relictam, sed triste lucrum sibi lugeat adquisiqui ad hereditatem defuncti patrem antecedunt, usu fructu rerum, quarum dominium ad eos pervenit, apud parentes remansuro. D. XV k. Oct
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cellant. ⁊ ħ quid̾ de scdĩgrãdus snoces¬
sione satishabundͤe aub̃ cum siima
utilitate. dispoĩta simr. ¶ cmaur ter¬
tio gradu extransũsa linea fu̾it locus
ubi patruns ⁊ filiis frm̃ ⁊ soroꝵ locũ an¬
riquitas dedicauit. una cum illis ram.
emancipati frỹs qm emancipate soror.¬
lpͥs filium mĩmõ ⁊ filiam siueemanci¬
patos siue suos suispartib constintoᷤ.
⁊ neminem alium ult̃nis nec non fra¬
rine filium ⁊ filiam tm̃imõ ex legitimͣ
uinea iuitem uocari censenus. sic̃
iam sancĩiumꝰ ut om̃s quiuł abãtiqͦ
iure uł a nr̃a lib̾alitate in legitimoꝵ
nunciatinnt heditati⁊ nolũint eam
adire. nullusq alius sit inscdo gradu
qui fuocede̾ pot ⁊ nult. tunchu quos
psentilege enumi̾ammꝰ extcio gradu
inlocum recusantium fucc̃edant. Mno¬

Expanded text:
praecellant. Et haec quidem de secundi gradus spraecellant. Et haec quidem de secundi gradus ssatis abundeque nobis cum summa utilitate disposita sunt. Cum autem tertio gradui ex transversa linea fuerit locus, ubi patruis et filiis fratrum et sororum locum antiquitas dedicavit, una cum illis tam emancipati fratris quam emancipatae sororis filium tantummodo et filiam, sive emancipatos sive suos patribus constitutos, et neminem alium ulterius, nec non frarinae filium et filiam tantummodo ex legitima linea invicem vocari censemus, sicut iam sanximus, ut omnes, qui vel ab antiquo iure vel a nostra liberalitate in legitimorununtiaverint hereditati et noluerint eam adire nullusque alius sit in secundo gradu, qui succedere et potest et vult, tunc hi, quos praesenti lege enumeravimus ex tertio gradu, in locum recusantium succedant.
Abbreviated transcription (Latin):
cessatium duxiptus. ut siquid axp̃toria
emancipatum. licet sũbtili uire capite
fuãt dininuitus at tñ ad pri success¬
ionem fineułla duininucione uocate
sim̃ fuoꝵ successionem ab eo uocabatur.
s nec filii eins iuire legitimo fins patr¬
uis succedebant necessarium duximꝰ
ħ pͥmum̃ corrigẽ. ⁊ legem anastasianã
usto m̾icrem̃to ꝑfectam ostñde̾. ut eniã¬
cipatus filiꝰ ⁊ filia non solum in ꝑat̃ius
boms ad fuor similitudinem fuccedãt.
sibi succedant. ⁊ non scom̃ legem ana¬
stasianam partealiqua d̾minura ⁊ hoc
quid̾ de filus emancipatis sancire uel¬
lissimum nb̃ usum ẽ ¶s nec fr̃os nec
sorores nt̾rinos concedimꝰ incognacio¬
nis loco reluqui Stum enĩtam ꝓximo
gradu sunt: niento eossine ulla disfe¬
rencia tanqͣm si consang̾nei fuu̾nt cũ
legitimis frĩb ⁊ sororib uocindos eẽ sã¬
timꝰ. ut scdõ gradu constituti ⁊ legnimͣ
successione digni repri. aliisom̃ib qui
sir ulñoris gradus noet legimi suit.

Expanded text:
cessarium duximus, et si quid ex praetoria tor filium emancipatum, licet subtili iure capite fuerat deminutus, attamen in patris successione sine ulla deminutione vocare rum suorum successionem ab eo vocabatur, sed nec filii eius iure legitimo suis patruis succedebant, necessarium duximus hoc primum corrigere et legem Anastasianam iusto incremento perfectam ostendere, ut emancipatus filius et filia non solum in paternis bonis ad suorum similitudinem succedant, sibi succedant et non secundum legem Anastasianam parte aliqua deminuta. Et haec quidem de fi liis emancipatis sancire bellissimum nobis visum est Sed nec fratrem vel sororem uterinos concedimus in cognationis loco relinqui. Cum enim tam proximo gradu sunt, merito eos sine ulla differentia, tamquam si consanguinei fuerant, cum legitimis fratribus et sororibus vocandos esse sancimus, ut secundo gradu constituti et legitima successione digni reperti aliis omnibus, qui sunt ulterioris gradus, licet legitimi sint,