comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum mouetur. alt̾a inclinatio
qͣ in latera nutat. alt̾ni nauigii
more. Ego ⁊ t̾cium illud existĩo.
qd̾ nr̃o uocabulo signatũ e̾. Nõ
enĩ sine causa tremorẽ terre dixẽ
maiores. qui utriq dissimilis e̾.
nã ⁊ nec succutiũtur tũc omĩa.
nec inclinantur s iubrantur
Res minime in eius casu modo
noxia sicut longe ꝑniciosior est
inclinatõ ꝯcussione. Nam nisi
celerit̾ ex alt̾a ꝑte ꝓperabũt motꝰ
qui inclinata restituãt. riuna ne
tiente dicamus. Si qnͣdo mag¬
na onera ꝑuices uehiculoꝵ plu¬
riũ tracta sũt. ⁊ rote maiore nĩ¬
su in salebras inciderũt. t̾ram cõ¬
cuti senties. Asclepiodotus tra¬
dit. cũ petra e lat̾e montis abrup¬
ta cecidisset. edificia uicina tre¬
more collapsa sũt. Idem sub ter¬
ris fieri potest. ut ex hiis q̃ impẽ¬
dẽt rupib aqua resoluta mag¬
no pondere ac sono in subiacen¬
tẽ cau̾nam cadat. eo uehemẽ¬
tius. quo aut ponderosius uenit

Expanded text:
sum mouetur, altera inclinatio, sum mouetur, altera inclinatio, qua in latera nutat alternis nauigii more. Ego et tertium illud existimo quod nostro uocabulo signatum est; non enim sine causa tremorem terrae dixere maiores, qui utrique dissimilis est; nam nec succutiuntur tunc omnia nec inclinantur sed uibrantur, res minime in eiusmodi casu noxia; sicut longe perniciosior est inclinatio concussione: nam nisi celeriter ex altera parte properabit motus qui inclinata restituat, ruina necetiente dicamus. Si quando magna onera per uices uehiculorum plurium tracta sunt et rotae maiore nisu in salebras inciderunt, terram concuti senties. Asclepiodotus tradit: cum petra e latere montis abrupta cecidisset, aedificia uicina tremore collapsa sunt. Idem sub terris fieri potest, ut ex his quae impendent rupibus aliqua resoluta magno pondere ac sono in subiacentem cauernam cadat, eo uehementius quo aut plus ponderis uenit
Abbreviated transcription (Latin):
Fortasse calida ius sp̃c in ignem
u̾sa ⁊ fluminis similis cũ mag¬
na strage obstantiũ fertur. For¬
tasse palustres ⁊ iacentes aquas
aliquis flatus ĩpellit. ⁊ inde aut
ictus t̾ram qͣtit. aut sp̃c agitatõ
ip̃o motu crescens ⁊se incitans
abimo in sũma usq ꝑfertur. Nl¬
lam tam̃ illi placet causã motꝰ
ẽẽ maiorẽ qmͣ sp̃m. Nobis quoq
placet hũc sp̃m eẽ qui possit tan¬
ta conari quo nichil e̾ in rerũ na¬
tura potentius. nich̾ acrius. sine
quo nec illa quidẽ que uehemẽ¬
tissima sunt ualent. Ignẽ sp̃c
ꝯcitat. aque si uentũ detͣhas ĩerces
sũt. tũc deinde impetũ sumũt. cum
illas agit flatus.⁊ potest dissipare
magna terraꝵ spacia ⁊ nouos
montes subiestus extollere. ⁊ in¬
sulas ñ ante uisas in medio ma
bitat quin in lucẽ sp̃c uexerit:
Duo genera sũt ut possidonio pla¬
cet quib mouetur terra. Utriq
nom̃ ẽ ꝓpriũ. Alt̾a succussio est
cũ t̾ra quatitur. ⁊ sursũ ac deor¬

Expanded text:
Fortasse calida uis spiritus in ignem uersa et fulmini similis cum magna strage obstantium fertur. Fortasse palustres et iacentes aquas aliquis flatus impellit et inde aut ictus terram quatit aut spiritus agitatio ipso motu crescens et se incitans ab imo in summa usque perfertur. Nullam tamen illi placet causam motus esse maiorem quam spiritum. Nobis quoque placet hune spiritum esse qui possit tanta conari, quo nihil est in rerum natura potentius, nihil acrius, sine quo ne illa quidem quae uehementissima sunt ualent: ignem spiritus concitat; aquae, si uentum detrahas, inertes sunt: tunc demum impetum sumunt, cum illas agit flatus. Et potest dissipare magna terrarum spatia et nouos montes subiectus extollere et insulas non ante uisas in medio marbitat quin in lucem spiritus uexerit? Duo genera sunt, ut Posidonio placet, quibus mouetur terra. Utrique nomen est proprium: altera succussio est, cum terra quatitur et sursum ac deor
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : Nõ desiit enĩ assidue trem̾e cã¬
pania clemẽtius quidẽ s ĩgenti
dãpno. qr qͣssa qͣtiebat. quib ad ca¬
dendũ male stãtib ñ erat impelli
s agitari. Nõdũ uidelicet sp̃c oĩs
exierat s adh̃c emissa sui ꝑte maio¬
re oberrabat. Int̾ argum̃ta quib
ꝓbatur spũ ista fiero ñ ẽ qõ dubites
⁊ hoc pone̾. Cũ maximus editus tre¬
ñ pt par illi subse qui alius s post
maximũ leues motus sũt. qr iã ue¬
hemẽtius exitũ uẽtis luctãtib fecit
reliquie deinde residui sp̃c ñ idem pos¬
sũt. nec illis pugna opus e̾ cum
iã uã inuen̾int. seqͣntur q ea que
prima uis ac maxima euasit. Hoc
quoq dignũ memoria uidico. ab
eriditissimo ⁊ gͣuissimo uiro cog¬
nitũ. forte enĩ c̃ hoc euenit lauabat᷑:
Uidisse se affirmat ĩ balueo tessel¬
las quib solũ erat stratũ altam ab
alt̾a seꝑari itẽq ꝯmitti.⁊ aqmͣ mo¬

Expanded text:
fuit? Non desiit enim assidue tremere Camfuit? Non desiit enim assidue tremere Campania, clementius quidem sed cum ingenti damno, quia quassa quatiebat, quibus ad cadendum male stantibus non erat impelli sed agitari: nondum uidelicet spiritus omnis exierat, sed adhuc, emissa sui parte maiore, oberrabat. Inter argumenta quibus probatur spiritu ista fieri, non est quod dubites et hoc ponere: cum maximus editus trest, non potest par illi subsequi alius, sed post maximum lenes motus sunt, quia iam uehement‹ior› uis exitum uentis luctantibus fecit; reliquiae deinde residui spiritus non idem possunt, nec illis pugna opus est, cum iam uiam inuenerint sequanturque ea qua prima uis ac maxima euasit. Hoc quoque dignum memoria iudico ab eruditissimo et grauissimo uiro cognitum forte enim, cum hoc euenit, lauabatur: uidisse se affirmat in balneo tessellas quibus solum erat stratum alteram ab altera separari iterumque committi et aquam mo
Abbreviated transcription (Latin):
b seuit. Sic ⁊ hispanias a ꝯtextu
affrice mare abripuit. sic ꝑ hãc in¬
undatõem ꝙͣ poetaꝵ maximi ꝯce¬
lebrãt. ab italia sicilia reiecta e̾. Ali
aut̃ plus ĩpetus hñt q̃ ex ĩfimo ue¬
niũt. Acriora enĩ sũt. quib nisus
ẽ ꝑ angusta. Qnͣtas res hii t̾raꝵ
tremores qmq mira spectacła edi¬
derint: satis dcm̃ ẽ. Cur ergo aliqͥs
ad hocstupet qd̾ unius statue es nec
solidũ quidẽ s ꝯcauũ ac tenue dir¬
ruptũ e. cũ fortasse in illud se sp̃us
q̃rens fugã ĩcluserit: Illud u̾o quis
nescit Diductis edificia angulis
uidimus mou̾i. tt̾um q cõponi. q̃dã
u̾o paꝵ aptata positu suo ⁊ a fabͥs
negligẽtius solutiusq ꝯposita t̾re
motus sepius agitata ꝯpegit. Qd̾
si totos parietes ⁊ totas findit do¬
mos. ⁊ lat̾a magnaꝵ turriũ ꝙͣuis
solida sint scurdit. ⁊ pilas oꝑibus
subditis dissipat. quid ẽ qͣre quisꝙͣ
ctam abimo ad cap̃t ĩ ꝑtes statuã:
Quare tam̃ ꝑ plures dies motus

Expanded text:
Sic et Hispanias a contextu Africae mare eripuit, sic per hanc inundationem, quam poetarum maximi celebrant, ab Italia Sicilia reiecta est. Aliquanto autem plus impetus habent quae ex infimo ueniunt: acriora enim sunt quibus nisus est per angusta. Quantas res hi terrarum tremores quamque mira spectacula ediderint, satis dictum est: cur ergo aliquis ad hoc stupet quod aes unius statuae, ne solidum quidem sed concauum ac tenue, disruptum est, cum fortasse in illud se spiritus quaerens fugam incluserit? Illud uero quis nescit? Diductis aedificia angulis uidimus moueri iterumque componi. Quaedam uero parum aptata positu suo et a fabris neglegentius solutiusque composita terrae motus saepius agitata compegit. Quod si totos parietes et totas findit domos et latera magnarum turrium, quamuis solida sint, scindit et pilas operibus subditas dissipat, quid est quare quisquam iter ab imo ad caput in partes duas statuam? Quare tamen per plures dies motus
Abbreviated transcription (Latin):
ligione ꝑcussit mixta. Statuã diui¬
sã ñ miror cũ dix̾im mõtes a mõtib
recessisse. ⁊ ip̃m duruptũ ẽẽ ab imo
solũ. Hec loca ui quondã ⁊ uasta cõ¬
uulsa ruina tatũ eui lõginqͣ ualet
mutare uetustas. dissiluisse ferunt
cũ ꝓtinus utͣqͣ tellus una foret. uenit
ĩgenti ui põtus. ⁊ ingẽs hesꝑium
siculo latus abscidit. aruaq ⁊ ur¬
bes equore diductas. ãgusto int̾luit
ictu. Uides totas regiones a sius se¬
dib reuelli.⁊ tnͣsmare iacere qd̃ in
ꝯfinio fuerat. Uides ⁊ urbiũ fieri
gentiũq discidiũ. cũ ꝑs nature cõ¬
cita ẽ deeẽ. ⁊ ĩ aliqd̾ mare ignẽ spũ¬
ĩpegit quoꝵ mira ut ex toto uis ẽ. Qͣ

Expanded text:
cussit. Statuam diuisam non miror, cum dixerim montes a montibus recessisse et ipsum disruptum esse ab imo solum. "Haec loca ui quondam et uasta conuulsa ruina tantum aeui longinqua ualet mutare uetustas dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una foret. Uenit ingenti ui pontus et ingens Hesperium Siculo latus abscidit aruaque et urbes aequore diductas angusto interluit aestu." Uides totas regiones a suis sedibus reuelli et trans mare iacere quod in confinio fuerat; uides et urbium fieri gentiumque discidium, cum pars naturae concita est dehiscens et aliquo mare, ignem, spimpegit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis rubor e̾ sine ulla luce aliis can¬
dor.⁊ purũ ⁊ liquidũ lum̃. aliis flã¬
ma ⁊ hec ñ sincera nec tenius s mul¬
tũ circa se uoluens fumidi ardoris.
Cruenti quidã minaces qui omen pꝰt
se futuri sanguinis fuerũt. Hii minu¬
ũt augentq lum̃ suũ ꝙ̃ admodũ ali¬
a sidera q̃ clariora cũ descendere sunt.
minora cũ redeũt. ⁊ obscuriora quia
metis qd̾ ĩ cet̾is. Comete enĩ quo pri¬
mũ die apparuerint maximi sunt
At qui deberẽt cresc̾e. quo ꝓpius accede¬
rent nũc aut̃ manet illis prima fa¬
cies. donec incipiat extĩgui. Deinde
qd̾ adu̾sus priores. etiã adu̾sus hũe
dicitur. Si erraret cometes eẽtq sidꝰ.
intͣ signiferoterminos mou̾etur: in¬
tra qd̾ õe sious cursus suos colligit.
Nũꝙͣ apparet stella ꝑ stellã. Acies nr̃a
ñ potest ꝑ mediũ sidus exire. ut ꝑ ilłd
editiora ꝑspiciat. ꝑ cometẽ aut̃ ñ alit̾

Expanded text:
aliis rubor est sine ulla luce, aliis canaliis rubor est sine ulla luce, aliis candor et purum liquidumque lumen, aliis flamma et haec non sincera nec tenuis sed multum circa se uoluens fumidi ardoris; cruenti quidam minaces, qui omen post se futuri sanguinis ferunt. Hi minuunt augentque lumen suum quemadmodum alia sidera, quae clariora cum descendere sunt minora cum redeunt et obscuriora, quiametis quod in ceteris. Cometae enim quo primum die apparuerunt, maximi sunt; atqui deberent crescere, quo propius accederent: nunc autem manet illis prima facies, donec incipiant extingui. Deinde quod aduersus priores, etiam aduersus hunc dicitur: si erraret cometes essetque sidus, intra signiferi terminos moueretur, intra quos omne sidus cursus suos colligit. Numquam apparet stella per stellam; acies nostra non potest per medium sidus exire, ut per illud superiora perspiciat; per cometen autem non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo aut̃ si e qui uiderit ĩ du
as ꝑtes dirimi. nemo urdit fieri ex
duab. Quare aut̃ ñ adiecit ĩ quas
stellas diuisus sit. cũ aliqͣ ex quinq
stellis ẽe debuerit. Appollonius miti¬
dius ĩ diu̾sa opinione e̾ Ait enĩ co¬
fieri. s multos cometas erraticos eẽ.
Non ẽ inquit species falsa. nec duaꝵ stel¬
laꝵ cõfinio ignis executus. s ꝓpriũ si¬
dus cometes ẽ. sicut solis ⁊ lune. Talꝰ¬
ẽ illi forma. ñ ĩ rotũdũ distrista. s
ꝓcerior ⁊ in lõgũ ꝓducta. Ceteꝵ ñ est¬
illi palã cursus altiora mũdi secat.
⁊ tunc demũ apparet. cũ in imũ cursꝰ
sui uenit. nec est qd̾ putemus eũdem
uisũ sub claudio que sub augusto
uidimꝰ. ne hunc qui sub nerore cesare
apparuit. ⁊ cometis detraxit ĩfamiã.
illi similem fuisse qui post diui iulii
ludis uen̾is genetricis circa undecimã
horam m̃sit. Multi uariiq sũt. dispa¬
res magnitudine dissimiles colore.

Expanded text:
Quomodo autem, si est qui uiderit cometen Quomodo autem, si est qui uiderit cometen in duas dirimi, nemo uidit fieri ex duabus? Quare autem non adiecit in quas stellas diuisus sit, cum aliqua ex quinque stellis esse debuerit? Apollonius Myndius in diuersa opinione est: ait enim coeffici sed multos cometas erraticos esse. Non est, inquit, species falsa nec duarum stellarum confinio ignis extentus, sed proprium sidus cometae est, sicut solis ac lunae. Talis illi forma est, non in rotundum restricta sed procerior et in longum illi palam cursus: altiora mundi secat et tunc demum apparet cum in imum cursus sui uenit. Nec est quod putemus eundem uisum esse sub Claudio quem sub Augusto uidimus, nec hunc qui sub Nerone Caesare apparuit et cometis detraxit infamiam illi similem fuisse qui post excessum diui Iulii ludis Ueneris Genetricis circa undecimam horam diei emersit. Multi uariique sunt, dispares magnitudine, dissimiles colore:
Abbreviated transcription (Latin):
debẽt erratice ut tam lõgũ celi trastũ
occuparẽt igne ꝯtinuo: Contra argu¬
m̃ta dc̃m e̾. ꝯtra testes dicendũ e̾. nec
magna molitione detrahenda est
auctoritas. Effero hystoricus e̾ quidã.
incredibiliũ relatu ꝯm̃dationẽ parãt.
⁊ lectorẽ aliud astuꝵ si ꝑ cotdiana
duceretur miraculo excitãt. Quidã
creduli quidã negligentes sũt quib¬
dã mendaciũ obrepit. quibdã pla¬
cet illi ñ euitãt alii appetũt hoc ĩ cõ¬
mune de tota natione q̃ approbare
opus suũ ⁊ fieri ppłare ñ putat
uero ñ ẽreligiosissime fidei. sepe deci¬
pitur. sepe decipit. sicut hic. Cometẽ
qui õium mortaliũ oculis custoditꝰ
eͥ. q ingẽtis rei trahit euentũ cum
elicẽ ⁊ burĩ ortu suo m̾serit. ait illũ
discessisse in duas stellas. qd̾ pret̾ il¬
lũ nemo tͣdidit. Quis enĩ posset ser¬
uare illd̾ momentũ. quo cometes
solutus ⁊ in duas ꝑtes redactus estͦ

Expanded text:
debent erralicae, ut tam longum caeli tractum debent erralicae, ut tam longum caeli tractum occuparent igne continuo? Contra argumenta dictum est, contra testes dicendum est. Nec magna molitione detrahenda est auctoritas Ephoro: historicus est. Quidam incredibilium relatu commendationem parant et lectorem, aliud actduceretur, miraculo excitant. Quidam creduli, quidam negligentes sunt: quibusdam mendacium obrepit, quibusdam placet. Illi non evitant, hi appetunt: et hoc in commune de tota natione, quae approbare opus suum, et fieri populare non putat ro non est religiosissimae fidei: saepe decipitur, saepius decipit, sicut hunc cometen, qui omnium mortalium oculis custoditus est, quia ingentis rei traxit euentum, cum Helicen et Burin ortu suo merserit, ait illum discessisse in duas stellas, quod praeter illum nemo tradidit. Quis enim posset obseruare illud momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est?
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qd cadit. Quid ẽ deinde qd̾ probes
ñ quinq tantũ stellas mou̾i. s młtas
ẽẽ ⁊ ĩ multis mũdi regionib.aut si
hoc sine ullo probabili argum̃to lis
respondẽ. quid ẽ qͣre ñ aliquis aut õs
stellas aut nullã dicat: Pret̾ea nich̃
te adiuuat ista stellaꝵ passim eũtiũ
turba nã quo plures fuerint. sepus
cuus democritus ⁊ anthiocus filii fu¬
ere. Paulo ante achaiũ bellũ come¬
tes effulsit ñ minor sole. Primo igneus
ac rubicũdus orbis fuit. claꝵq lumẽ
emittens. qnͣto uinceret noctẽ. deinde
ꝑaulasi magnitudo eius districta e
⁊ euanuit claritas. nouissime totꝰ
int̾licit. Quid ergo: Coire stellas opor¬
tet. ut tm̃ corpus efficiant: Mille in
metes modicus apparuit. emnde¬
sustulit se diffudit ꝙ ⁊ usq in equino¬
aialem circulũ uenit. ita ut illã pla¬
gam celi cui latea nom̃ est. ĩ ĩ mensũ
extẽtus eqͣret. Quid ergo: Conuenisse

Expanded text:
in quod cadit. Quid est deinde quo probes in quod cadit. Quid est deinde quo probes non quinque tantum stellas moueri sed multas esse et in multis mundi regionibus? Aut si hoc sine ullo probabili argumento licet, respondere: quid est quare non aliquis aut omnes stellas moueri aut nullam dicat? Praeterea nihil te adiuuat ista stellarum passim euntium turba: nam quo plures fuerint, saepiucuius Demetrius et Antiochus liberi fuere, paulo ante Achaicum bellum cometes effulsit non minor sole: primo igneus ac rubicundus orbis fuit clarumque lumen emittens, quanto uinceret noctem; deinde paulatim magnitudo eius districta est et euanuit claritas; nouissime totus intercidit. Quoi ergo coire stellas oportet, ut tantum corpus efficiant? Mille in metes modicus apparuit, dsustulit se diffuditque et usque in aequinoctialem circulum uenit, ita ut illam plagam caeli, cui lactea nomen est, in immensum extentus aequaret. Quid ergo? ‹Quot›› conuenisse
Abbreviated transcription (Latin):
a ĩposuit quid sit qͣre credamus ei tã¬
tam ẽẽ crassitudinẽ celi. Qͥd fuit qd̾
illo tã solida corꝑa adduceret. ⁊ ibi
detineret: Deude qd̾ tãte crassitudi¬
nis e̾. necesse ẽ̾ magni ponderis sit.
Qũo ergo in sũmo manẽt grauia:
Quõ illa moles ñ descendit. ⁊ se on̾e
suo frangit: Fieri enĩ ñ potest. ut tã¬
ta uis ponderis qnͣtã ille substituit
pendeat. ⁊ leuib subnixa sit. ne ilło
quib cade̾ ꝓhibeatur nec rursus de
medio aliquto eẽ oppositi qd̾ ĩminens
corpus accipiat acfulciat. Iild etiã ne
nemo dicere audebit mũdũ ferri per
unensũ. ⁊ cat̾e quidẽ. s ñ apparere an
cadat. qi precipitatior eius et̾na est.
nichil nouissimũ habẽs in qd̾ ĩ cur¬
rat. Hoc quidã de t̾ra dixerũt cũ ra¬
tionẽ nullã iuenirẽt ꝓpt̾ꝙͣ pondus
⁊ aere staret fẽrtur ĩ quiũt semꝑ seb
ñ apparet an cadat. qd̾ infinitũ est

Expanded text:
a imposuit, quid sit quare credamus illi tana imposuit, quid sit quare credamus illi tantam esse crassitudinem caeli. Quid fuit quod illo tam solida corpora adduceret et ibi detineret? Deinde quod tantae crassitudinis est, necesse est et magni ponderis sit: quomodo ergo in summo manent grauia? Quomodo illa moles non descendit et se onere suo frangit? Fieri enim non potest ut tanta uis ponderis, quantam ille sustinuit, pendeat et leuibus innixa sit. Ne illudquibus cadere prohibeatur, nec rursus de medio aliquid esse oppositi quod imminens corpus excipiat ac fulciat. Illud etiamnunc nemo dicere audebit, mundum ferri per immensum et cadere quidem, sed non apparere an cadat, quia praecipitatio eius aeterna est, nihil habens nouissimum in quod incurrat. Hoc quidam de terra dixerunt, cum rationem nullam inuenirent propter quam pondus in aere staret: Fertur, inquiunt, semper, sed non apparet an cadat, quia infinitum est
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ignotas. aut ꝓpt̾ circłõꝵ positio¬
nẽ talẽ. ut tũc demũ cũ ad extrema eoꝵ
uenere. uisantur. Ergo int̾turrũt q̃dã
stelle ut ait nobis noue. q̃ lum̃ suũ cõ¬
stantib misceãt. ⁊ maiorẽ ꝙͣ stellis mos
e̾. porrigãt ignẽ. Hoc ex hiis q̃ mẽtitur
leiussimũ e̾. tota eius narratõ mũdi m̃¬
datiũ ĩpudẽs e̾. Nã si illi credimus sũ¬
ma celi hora solidissima ẽ. ĩ modũ tet¬
ti durata. ⁊ alti crassiq corꝑis qd̃ atho¬
mi ꝯgesti. coaceruati q fecerũt. Huic pro¬
xima suꝑficies ignea e̾. ita ꝯpacta ut
solui uiciari q ñ possit. h̃t tam̃ spiram̃¬
ta q̃dã ⁊ qͣsi fenestras. ꝑ qͣs ex ꝑte ext̾i¬
ore mũdi ĩfluant ignes. ñ tã magni
ut int̾iora turbentur. rursus ex mũ¬
ista quid aluid e̾ ꝙͣ manũ exercere ⁊
ĩ uentũ iactare brachia. Uelim tñ mͥ
dicat iste qui mũdo tã firma lacunari¬

Expanded text:
nobis ignotas aut propter circulorum positionobis ignotas aut propter circulorum positionem talem ut tunc demum, cum ad extrema eorum uenere, uisantur. Ergo intercurrunt quaedam stellae, ut ait, nobis nouae, quae lumen suum constantibus misceant et maiorem quam stellis mos est porrigant ignem. Hoc ex his quae mentitur leuissimum est: tota eius enarratio mundi mendacium impudens est. Nam si illi credimus, summa caeli ora solidissima est, in modum tecti durata et alti crassique corporis, quod atomi congestae coaceruataeque fecerunt. Huic proxima superficies ignea est, ita compacta ut solui uitiarique non possit; habet tamen spiramenta quaedam et quasi fenestras per quas ex parte exteriore mundi influant ignes, non tam magni ut interiora conturbent, rursus‹que› ex munista quid aliud est quam manum exercere et in uentum iactare brachia? Velim tamen mihi dicat iste, qui mundo tam ferma lacunari
Abbreviated transcription (Latin):
stellaꝵ ñ est eatẽ potẽtia. Deinde nich̾
hoꝵ nisi ĩfra lunã ĩ t̾raꝵ uicinia nasci¬
tur suꝑiora pura ⁊ sincera sũt. ⁊ colo¬
ris sui semꝑ. Pret̾ea si quid tale accid̾et.
ñ hr̃et morã. sex extingueretur cito. sic̾
c̃orone q̃ solẽ lunã ue cuigũt. uitͣ breuis¬
simũ spaciũ exolosot. ne arcus quidẽ di
u ꝑseuerat. Si quid ẽẽt tale quo mediũ
inter duas stellas spaciũ ꝯfũderetur.
eq̃ cito dilaberetur. utiq ñ in tantum
man̾et qnͣtũ morari comete solẽt. Stell̾
intͣ signifeꝵ cursus e̾. hũc p̾mũt girũ
at comete ubiq cernũtur. Nõ magis
c̾tũ e̾ illis tp̃s quo appareant. ꝙͣ locus
ullus ultͣ qm̃ ñ exeant. Adu̾sus hoc ab
archemidoro illa diꝯtur. ñ has tantũ
stellas quinq discurrere. s has solas
obseruatas ẽẽ ceteꝵ ĩnumerabiles fr̾i
ꝑ occultũ. aut ꝓpt̾ obscuritatẽ luminis

Expanded text:
stellarum non est eadem potentia. Deinde nihil stellarum non est eadem potentia. Deinde nihil horum nisi infra lunam in terrarum uicinia nascitur; superiora pura et sincera sunt et coloris sui semper. Praeterea si quid tale accideret, non haberet moram sed extingueretur cito, sicut coronae quae solem lunamue cingunt intra breuissimum spatium exolescunt; ne arcus quidem diu perseuerat: si quid esset tale quo medium inter duas stellas spatium confunderetur, aeque cito dilaberetur; utique non in tantum maneret quantum morari cometae solent. Stellis intra signiferum cursus est, hunc premunt gyrum. At cometae ubique cernuntur: non magis certum est illis tempus quo appareant, quam locus ullus ultra quem non exeant. Aduersus haec ab Artemidoro illa dicuntur: non has tantum stellas quinque discurrere, sed has solas obseruatas esse; ceterum innumerabiles ferri per occultum aut propter obscuritatem luminis
Abbreviated transcription (Latin):
metẽ fac̾et stella stelle suꝑueniens
mom̃to eẽ desin̾et. sũma eĩ uelocitas
transeuntiũ e̾. ideoq oĩs defectõ side¬
rũ breuis ẽ qr cito illas idẽ cursus
qui admon̾at abstrahit uidemus
solem ⁊ lunã intra exiguũ tempus cũ
obscurari ceꝑint. liberari. Qnͣto celerior
debet fieri ĩ stelł digressio tãto minorib :
At qui comete senis m̃sib manẽt. qd̾ ñ
accideret si duaꝵ stellaꝵ ꝯuẽtu gignerẽ¬
tur. Ille enĩ dui coherere ñ possũt. s
necesse e̾ illas lex celeritatis sue separet.
Pret̾ea ista nobis uicina uidẽtur. ceteꝵ
int̾uallis ĩ gẽtib dissidẽt. Qũo ergo po¬
test altera stella usq ad alterã stellam
ignẽ ĩmittere. ita ut utͣq iuncta uide¬
atur cũ sĩt ĩgenti regione diducte: Stel¬
laꝵ ĩquit duaꝵ lum̃ miscetur. ⁊ p̾bet uniꝰ
ne sol uisitur. hec oĩa primũ magna
ui efficiũtur. Sol enĩ e̾ qui ista succẽdit

Expanded text:
meten faceret stella stellae superueniens, meten faceret stella stellae superueniens, momento esse desineret. Summa enim uelocitas transeuntium est, ideoque omnis defectio siderum breuis est, quia cito illa idem cursus qui admouerat abstrahit; uidemus solem et lunam intra exiguum tempus, cum obscurari coeperunt, liberari: quanto celerior debet fieri in stellis digressio tanto minoribus? Atqui cometae senis mensibus manent, quod non accideret, si duarum stellarum conuentu gignerentur: illae enim diu cohaerere non possunt et necesse est illas lex celeritatis suae separet. Praeterea ista nobis uicina uidentur, ceterum interuallis ingentibus dissident: quomodo ergo potest altera stella usque ad alteram stellam ignem mittere, ita ut utraque iuncta uideatur, cum sint ingenti regione diductae? Stellarum, inquit, duarum lumen miscetur et praebet unius rue sol uisitur. Haec omnia primum magna ui efficiuntur; sol enim est qui ista succendit:
Abbreviated transcription (Latin):
acrior acies aut hebetior e̾. ita ait aut
luctoiorẽ eẽ. aut rubiꝯdiorẽ et crines
aut ĩ int̾iora deductos aut in latera
circa se dissipatũ ignẽ trahentis. Q¬
ldã antiquoꝵ. hec placet ratio. Cũ
ex stellis errãtib alt̾a se alti ĩplicuit.
ꝯfuso ĩ unũ duaꝵ lumine facies lõ¬
gioris syderis redditur. nec hoc tantũ
euenit cũ stella stellã attigit. s etiã cũ
appropĩquauit. Int̾uallũ eiũ qd̾ int̾
duas ẽ illustratur ab utraq ĩflãma¬
tur ꝙ ⁊ longũ ignẽ efficit. His illud
apparere ⁊ cometẽ. ex quo manifestũ
ẽ ñ illaꝵ coitu fieri cometẽ. s ꝓpriũ
eẽ ⁊ siu iuris. Etiã nũ frequẽter stella
sub alt̾uus stelle uestigiũ uenit. ⁊ fat᷑¬
nus qñq supͣ iouẽ e̾. ⁊ marus uene¬
rem aut mercuriũ resta linea despi¬
cit nec tũ ꝓpt̾ hũc illoꝵ ꝯcursũ cũ alt̾
alt̾um subit cometes fit. alio quin
liꝙ̃ stelle ĩ eodẽ signo simul sũt. Si co¬

Expanded text:
ut cuique acrior acies aut hebetior est, ita ait aut lucidiorem esse aut rubicundiorem et crines aut in interiora reductos aut in latera circa se dissipatum ignem trahentis. Quibusdam antiquorum haec placet ratio: cum ex stellis errantibus altera se alteri applicuit, confuso in unum duarum lumine facies longioris sideris redditur; nec hoc tunc tantum euenit, cum stella stellam attigit, sed etiam cum appropinquauit: interuallum enim quod inter duas est illustratur ab utraque inflammaturque et longum ignem efficit. His illud apparere et cometen, ex quo manifestum fit non illarum coitu fieri cometen sed proprium esse et sui iuris. Etiamnunc frequenter stella sub altioris stellae uestigium uenit: et Saturnus aliquando supra Iouem est et Mars Uenerem aut Mercurium recta linea despicit, nec tamen propter hunc illorum concursum, cum alter alterum subit, cometes fit; alioquin e stellae in eodem signo simul sunt. Si co
Abbreviated transcription (Latin):
te nilo resistunt. ⁊ cursu eius aucto ꝯtͣ
ostia maris sustinent. Iam reu̾beratus
in se recurrit nec crescit. s exitu ꝓ hibitꝰ
resistit. ⁊ quacũq mox potuit inꝯgestꝰ
erumpit. Euchienes massilliensis
testimoniũ dicit. Nauigaui inquit
athlanticũ mare. inde nilus fluit ma
uentis cũ resederit ⁊ pelagus ꝯquiescit
maiorq descendenti inde nilo uis est. ce¬
terũ dulcis mari sapor e̾. ⁊ similes
niloticicis belue. Quare ergo si nilum
ethesie ꝓuocant ante illos incipit incͤ¬
mentũ eius. ⁊ post eos durat: Pret̾ea
ñ fit maior quo illi fauere uehem̃tius.
nec remittitur incitaturꝙ ꝓ ut illis
impetus fuit. qd̾ fieret si illoꝵ uirib
cresceret. Quid qd̾ ethesie littus egyp¬
tus uerberant ⁊ contra illos nilus
descendit. inde uenturus unde illi si
ab illis origo eẽt. Pret̾ea ex mari pu¬
rus ⁊ ceruleus esflueret. nõ ut turbi¬
dus uenit. Age qd̾ testimoniũ eius

Expanded text:
ti Nilo resistunt et cursum eius acto contra ti Nilo resistunt et cursum eius acto contra ostia mari sustinent: ita reuerberatus in se recurrit nec crescit, sed exitu prohibitus resistit et quacumque mox potuit ui congestus erumpit. Euthymenes Massiliensis testimonium dicit: "Nauigaui, inquit, Atlanticum mare: inde Nilus fluit, mauentis. Cum resederunt, et pelagus conquiescit minorque descendenti inde uis Nilo est. Ceterum dulcis mari sapor est et similes Niloticis beluae". Quare ergo, si Nilum etesiae prouocant, et ante illos incipit incrementum eius et post eos durat? Praeterea non fit maior quo illi flauere uehementius, nec remittitur incitaturque prout illis impetus fuit: quod fieret, si illorum uiribus cresceret. Quid, quod etesiae litus Aegyptium uerberant et contra illos Nilus descendit, inde uenturus unde illi, si origo ab illis esset? Praeterea ex mari purus et caeruleus efllueret, non ut nunc turbidus ueniret. Adice quod testimonium eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhyemes in sũmo ⁊ aꝑto serpens est.
llexandria quoq longe ab ĩmodicis
calorib posita est. Nuies ñ cadunt. supi¬
ora pluuia carent. Quẽadmodũ ergo
regio tantis subiecta feruorib dura¬
turas ꝑ totã estatẽ niues recipit. quas
sane aliqui montes illic quoq extipi¬
ant: Nũquid magis qmͣ alpes ꝙͣ tra¬
cie iuga aut caucasus: At qui hoꝵ
montiũ flumina ⁊ primo uere.⁊ esta¬
te primna intumescũt. deinde hibernis
minora sũt. Quippe u̾nis temꝑib im¬
bres niuẽ diluũt. reliquias eiꝰ primus
calor dissipat. Nec renus nec rodanus
onib iugit̾ sũt niues. Phasis quoꝙ
ꝑendit tp̃s ⁊ boristenes cresterẽt ut ni¬
na ꝓduc̾e. Pret̾ea si hec causa attoleret
nilũ: estate prima plenissimus flueret.
tunc enĩ maxime integre ad huc niues
ex mollissimo q̃ tabes est ulus autẽ
ꝑ mẽses qͣtuor reliquitur. Et illi qͣls
accessio. Si talem creclis. ethesie discetẽ.¬

Expanded text:
hiemes in summo et aperto serpens est. hiemes in summo et aperto serpens est. Alexandriae quoque, quae longe ab immodicis caloribus posita est, niues non cadunt; superiora pluuia carent. Quemadmodum ergo regio tantis subiecta feruoribus duraturas per totam aestatem niues recipit? Quas sane aliqui montes illic quoque excipiant: numquid magis quam Alpes, quam Thraciae iuga aut Caucasus? Atqui horum montium flumina uere et prima aestate intumescunt, deinde hibernis minora sunt: quippe uernis temporibus imbres niuem diluunt, reliquias eius primus calor dissipat. Nec Rhenus nec Rhodanus onibus, iugiter sunt niues. Phasis quoque per idem tempus et Borysthenes crescerent, ut nina producere. Praeterea si haec causa attolleret Nilum, aestate prima plenissimus flueret; tunc enim maxime integrae adhuc niues ex mollissimoque tabes est: Nilus autem per menses quattuor liquitur et illi aequalis accessio est. Si Thaleti credis, etesiae descenden
Abbreviated transcription (Latin):
anno ⁊ undecimo constat. significatam
aiuint duob rerũ potientib defestoẽm
Antonii enĩ cleopatre q deficit imꝑium.
ꝑnouẽ annos nõ ascendisse nilũ suꝑio¬
tib seculis gallimatus est austor. S
nunc ad inspiciendas causas ꝓpt̾ qͣt
estate nilus ascendat: accedam ⁊ aban¬
tiquissimis incipiã. Anaxagoras ait
ex ethyopie iugis solutas niues ad ni¬
lum usq decurrere: In eadẽ opinione oĩs
uetutas fuit. Hoc eschilus sophocles
erupides tradunt. S falsum est argu¬
mẽtis płib patet. Porimã ethyopiam
feruentissimã color adustus hominũ
domus sunt. Saxa uelut igni feruesꝯt.
nec tm̃ medio s inclinato quoq die.
Ardẽs pulius nec humani uestigii pa¬
tiens. Argentũ replũbatur. Signoꝵ
coaugm̃ta soluuntur. nullũ materie
suꝑ adornate manet oꝑim̃tũ. Auster
quoq qui ex illo tractu uenit: uentoꝵ
calidissimus ẽ. Nullũ ex his aĩalibus

Expanded text:
anno et undecimo, constat. Significatam anno et undecimo, constat. Significatam aiunt duobus rerum potientibus defectionem: Antonii enim Cleopatraeque defecit imperium. Per nouem annos non ascendisse Nilum superioribus saeculis Callimachus est auctor. Sed nunc ad inspiciendas causas, propter quas aestate Nilus crescat, accedam et ab antiquissimis incipiam. Anaxagoras ait ex Aethiopiae iugis solutas niues ad Nilum usque decurrere. In eadem opinione omnis uetustas fuit: hoc Aeschylus, Sophocles, Euripides tradunt. Sed falsum esse argumentis pluribus patet. Primo Aethiopiam feruentissimam esse indicat hominum domus sunt. Saxa uelut igni feruescunt non tantum medio sed inclinato quoque die; ardens puluis nec humani uestigii patiens; argentum replumbatur; signorum coagmenta soluuntur; nullum materiae superadornatae manet operimentum. Auster quoque, qui ex illo tractu uenit, uentorum calidissimus est. Nullum ex his animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
tor est. Cum ip̃e p̾fectus obtineret egyp¬
tum. heracleatico hostio nili qd̾̃ e̾ maxi¬
mũ exspectacło sibi fuisse delphinoꝵ
a mari occurrentiũ ⁊ cocodrilloꝵ a
placidis morsuq innoxiis uictos. Hi¬
is suꝑior pars corꝑis dura. ⁊ in pene¬
trabilis est. etiam maioꝵ aĩalium dẽ¬
tib. at infi̾or mollis ac tenera. Hanc
delphini spinis qͣs dorso eminentes ge¬
runt. subm̾si uulnerabant ⁊ in adu̾¬
sum enisi diuidebant. Recisis modo hoc
płib cet̾i uelut acie u̾sa fugerũt. fugat
animal instat audaci audacissimũ¬
cedũ timido. Nec illos tanti rite gn̾is
aut sangu̾uis ꝓprietate suꝑant. s ꝯtẽp¬
tu ⁊ tem̾itate. Ultro eni insetũtur.
fugientesq iniecto trahunt laqueo.
Pleriq ꝑeunt quib minꝰ p̾sens animꝰ
ad ꝑsequẽdũ fuit. Nilum aliqnͣdo ma¬
rinam aqmͣ detulisse theophrastus
est auctor. Biennio ꝯtinuo regnante
cleopatra. nõ ascendisse decimo regni

Expanded text:
tor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptum, Heracleotico ostio Nili, quod est maximum, spectaculo sibi fuisse delphinorum a mari occurrentium et crocodillorum a b animalibus placidis morsuque innoxiis uictos. His superior pars corporis dura et impenetrabilis est etiam maiorum animalium dentibus, at inferior mollis ac tenera. Hanc delphini spinis, quas dorso eminentes gerunt, submersi uulnerabant et in aduersum enisi diuidebant; rescissis hoc modo pluribus ceteri uelut acie uersa refugerunt: fugax animal audaci, audacissimum timido! Nec illos Tentyritae generis aut sanguinis proprietate superant, sed contemptu et temeritate. Ultro enim insequuntur fugientesque iniecto trahunt laqueo: plerique pereunt, quibus minus praesens animus ad persequendum fuit. Nilum aliquando marinam aquam detulisse Theophrastus est’ auctor. Biennio continuo regnante Cleopatra non ascendisse, decimo regni
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ras ⁊ eiuscerent. nilus tanto ceteris
maior ad eo nich excedit. nich abradit.
ut contra adiciat uires. nimiũ q in
eo sit qd̾ solum temꝑet. Illato eium
limo harenas saturat ac iungit. Deb¬
q illi egyptus nõ tantũ fertilitatem
terraꝵ s ipãs. Illa facies pulc̾ruma ẽ.
cũ iam in agros se nilus ingessit. latẽt
campi. oꝑte q sũt ualles oppida insu¬
larum modo extant. Nullum in medi¬
tertaꝵ suaꝵ uident. Sic quoq cum
se ripis continet. nilus ꝑ septena ho¬
stia in mare emittitur. Qxo̾ cumꝙͥ¬
ex hiis elegeris mare est.Multos nĩ¬
ch̾ominus ignobiles ramos in aliud
aque litus porrigit. Ceterũ beluas
marinis uel magnitudine uł noxa
pares eclucat.⁊ ex eo qnͣtus sit estima¬
ri potest. qd̾ ingentia aĩalia ⁊ pabulo
sufficienti ⁊ ad uagandũ loco continet.
Babillus uiroꝵ optimus ꝑfectusq
in omni litt̾aꝵ gen̾e. rarissimus aut¬

Expanded text:
terras et euiscerent, Nilus, tanto ceteris terras et euiscerent, Nilus, tanto ceteris maior, adeo nihil exedit nec abradit, ut contra adiciat uires minimumque in eo sit, quod solum temperat: illato enim limo harenas saturat ac iungit, debetque illi Aegyptus non tantum fertilitatem terrarum, sed ipsas. Illa facies pulcherrima est cum iam se in agros Nilus ingessit: latent campi opertaeque sunt ualles, oppida insularum modo exstant, nullum mediterrarum suarum uident. Sic quoque, cum se ripis continet Nilus, per septena ostia in mare emittitur: quodcumex his elegeris, mare est. Multos nihilominus ignobiles ramos in aliud atque aliud litus porrigit. Ceterum beluas marinis uel magnitudine uel noxa pares educat, et ex eo quantus sit aestimari potest quod ingentia animalia et pabulo sufficienti et ad uagandum loco continet. Balbillus, uirorum optimus perfectusque in omni litterarum genere rarissime, auc
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Circa demum memphim lib̾ ⁊ ꝑ
campestria uagus in plura scindit᷑
flumina manuq canalib factis ut
sit modus in diriuantiũ potestate ꝑ
totam currit egyptum. Initio diduci¬
tur. deinde continuatis aquis in faciẽ
lati ac turbidi maris stagnat. Cursũ
illi iuolentiam q eripit latitudo re¬
gionũ. In quas extenditur dextra
leuaq totam amplexus egyptum.
Qnͣtum creuit nilus: tantũ spei in
annũ. Nec ꝯputatio fallit agricolam.
ad eo ad mensurã fluminis respondet
ꝙͣ fertilem facit nilus. Is harenoso ac
sicienti solo ⁊ t̾ram inducit ⁊ aquã
Namcũ turbulentus fluat. ommem
in siccis atq hyantib lotis fecem re¬
linquit.⁊ quicquid pingue secũ tulit.
arentib locis allinit. Iuuat q agros
duab ex causis. ⁊ qd̾ inundat. ⁊ quod
obliniat. Itaq quicꝙͥ nõ adiuuit: ste¬
rile ac squalidum iacet. Si creuit sr̃
debitun nocuit.Mira itaq natura
fluminis. qd̾ cũ ceteri annes alluãt

Expanded text:
sus. Circa Memphim demum liber et per sus. Circa Memphim demum liber et per campestria uagus in plura scinditur flumina manuque canalibus factis, ut sit modus in deriuantium potestate, per totam discurrit Aegyptum. Initio diducitur, deinde continuatis aquis in faciem lati ac turbidi maris stagnat: cursum illi uiolentiamque eripit latitudo regionum in quas extenditur dextra laeuaque totam amplexus Aegyptum. Quantum creuit Nilus, tantum spei in annum est; nec computatio fallit agricolam, adeo ad mensuram fluminis terra respondet, quam fertilem facit Nilus. Is harenoso ac sitienti solo et aquam inducit et terram: nam cum turbulentus fluat, omnem in siccis atque hiantibus locis faecem relinquit et, quicquid pingue secum tulit, arentibus locis allinit iuuatque agros duabus ex causis, et quod inundat et quod oblimat. Itaque quicquid non adiuit, sterile ac squalidum iacet; si creuit super debitum, nocuit. Mira itaque natura fluminis quod, cum ceteri amnes abluant
Abbreviated transcription (Latin):
tati. tandem tenuissimos canales tenẽt
ꝑ quos angusta tupiũ effugiunt. ⁊ cũ
toto flumine effusi nauigium ruens
manu temꝑant magno q spectanti¬
um metu in caput missi. cum iam
ris. longe ab eo in quẽ ceciterũt loco
nauigant. torm̃ti modo missi. Nec
m̾git illos illos cadens unda. s pla¬
nis aquis tradit. Prunũ increien¬
tum nili circa insulam qmͣ modo re¬
tuli philas. nascitur. Exiguo ab hac
spacio petra diuiditur. abaton greci
uocant nec illam ulli nisi anstitites
calcant. illa primũ saxa auctum flu¬
muus sentiunt. Post magnũ deinde
spaciũ. duo eminent scopuli. Nilli ue¬
nas uocant incole ex quib magna
ius funditur. nõ tũ qnͣta oꝑire pos¬
sit egyptum. In hec ora stipem sacer¬
totes ⁊ aurea dona prefecti cũ sollẽp¬
ne uenit sacrũ iaciunt. Hinc iam ma¬
nifestus nouaꝵ urium nilus alto
ac profundo alueo fertur. ne in altitu¬
dinem excedat obrestu montium pref¬

Expanded text:
tati tandem tenuissimos canales tenent, tati tandem tenuissimos canales tenent, per quos angusta rupium effugiunt et, cum toto flumine effusi, nauigium ruens manu temperant magnoque spectantium metu in caput missi, cum iam ris, longe ab eo, in quem cediderunt, loco nauigant tormenti modo missi; nec mergit illos cadens unda sed planis aquis tradit. Primum incrementum Nili circa insulam, quam modo rettuli Philas uisitur: exiguo ab hac spatio petra diuiditur Abaton Graeci uocant, nec illam ulli nisi antistites calcant; illa primum saxa auctum fluminis sentiunt. Post magnum deinde spatium duo eminent scopuli Nili uenas uocant incolae ex quibus magna uis funditur, non tamen quanta operire possit Aegyptum. In haec ora stipem sacerdotes et aurea dona praefecti, cum sollemne uenit sacrum, iaciunt. Hinc iam manifestus nouarum uirium Nilus alto ac profundo alueo fertur, ne in latitudinem excedat, obiectu montium pres
Abbreviated transcription (Latin):
as excisas ꝙ płib in locis rupes nilus
insurgit ⁊ uires suas ꝯcitat. frangitꝰ
enĩ occurrentib saxis ⁊ ꝑ angusta elu¬
ctatus. ubicũq uincit aut uincitur.
fluctnat. ⁊ illis excitatis primũ aqͥs
quas sine tumultu leui alueo dixe¬
rat. iuolentus ⁊ torrẽs ꝑ malignos
ꝓsilit tnͣsitus. dissimilis sibi. Qiuippe
ad id lutosus ⁊ turbidus fluit. At ubi
⁊ illi ñ ex natura sua s iniuria loci
color est tandemq elustatus obstãtia¬
⁊ in uasta altitudine subito destitutus
cadit cum ingenti circũiacentium stre¬
piti regionũ. Quem ꝑferte gens ibi a
ꝑsis collocata nõ potuit. obtusis assiduo
fragore aurib ⁊ ob hoc sedib do quere¬
¶tiora
translatis. Int̾ miracła fluminis
incredibilẽ incolarum audaciam
accepi. Bini ꝑuula nauigia conscẽ¬
clunt. quoꝵ alter nauem regit alter
exhaurit. Seinde int̾ rapidam insa¬
niam nili ⁊ reciprocos fluctus uolu¬

Expanded text:
as excisasque pluribus locis rupes Nilus as excisasque pluribus locis rupes Nilus insurgit et uires suas concitat. Frangitur enim occurrentibus saxis et per angusta eluctatus, ubicumque uincit aut uincitur, fluctuat et illic excitatis primum aquis, quas sine tumultu leni alueo duxerat, uiolentus et torrens per malignos transitus prosilit dissimilis sibi, quippe ad id lutosus et turbidus fluit; at ubi et illi non ex natura sua sed ex iniuria loci color est, tandemque eluctatus obstantia in uastam altitudinem subito destitutus cadit cum ingenti circumiacentium regionum strepitu. Quem perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora translatis. Inter miracula fluminis incredibilem incolarum audaciam accepi: bini paruula nauigia conscendunt, quorum alter nauem regit, alter exhaurit; deinde multum inter rapidam insaniam Nili et reciprocos fluctus uolu
Abbreviated transcription (Latin):
piam u̾git aut nulli imbres sunt
aut rari ⁊ qui insuetam aquis t̾ram
ñ adiuuent. Unam ut scis egyptus
in hoc spem suã ht̃. Prouide aut st̾ilis
aut fertilis est prout magnus illigeᷤ
aut patior. Nemo aratoꝵ respicit celũ
Quare ñ cũ poeta meo iocor ⁊ illi oiui¬
dium suũ impingo qui ait. nec pluui¬
o supplicat herba ioui: Unde crescere in¬
cipiat. si ꝯp̾hendi posset cause quoq in¬
cremẽti inuenirẽtur. Nunc u̾o magnas
solitudines ꝑuagatus.⁊in paludes
las primũ exuago ⁊ errante colligitꝰ
Phile insula est. asꝑa ⁊ undiꝙ p̾rup¬
ta duob in unũ in unũ coituris anni
b cingitur. qui nilo mutantur. ⁊ eius
nom̃ ferũt. Urbem totam ꝯplectitur.
Ab hac nilus magnus magis ꝙͣ mo¬
lentus eg̾ssus ethiopiam harenas q
ꝑ qͣs iter ad ꝯmercia indici maris est.
prelabitur. Excipiunt eũ cataraste no¬
hilis in signi spectacło locus. Ibi ꝑ ardu¬

Expanded text:
piam uergit, aut nulli imbres sunt piam uergit, aut nulli imbres sunt aut rari et qui insuetam aquis caelestibus terrain non adiuuent. Unam, ut scis, Aegyptus in hoc spem suam habet: proinde aut sterilis annus aut fertilis est, prout ille magnus influxit aut parcior; "nemo aratorum respicit caelum". Quare non cum poeta meo iocor et illi Ouidium a suum impingo, qui ait "nec Pluuio supplicat herba Ioui"? Unde crescere incipiat si comprehendi posset, causae quoque incrementi inuenirentur: nunc uero magnas solitudines peruagatus et in paludes las primum ex uago et errante colligitur. Philae insula est aspera et undique prearupta; duobus in unum coituris amnibus bus cingitur, qui Nilo mutantur et eius nomen ferunt; urbem totam complectitur. Ab hac Nilus magnus magis quam uiolentus egressus, Aethiopiam harenasque, per quas iter ad commercia Indici maris est, praelabitur. Excipiunt eum Cataractae, nobilis insigni spectaculo locus: ibi per ardu
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia in se circaq se mirabilia. om̃s
int̾im ꝓuincie tue q̃stiones p̾teribo.
⁊ in diuersum cogitatões tuas abstͭͣ¬
ham. Queram enĩ tetũ id qd̾ libro
suꝑiore distuli: qd̾ ita nilus mensib
estuus abundet. Cui danubiũ simi
hyeme maior sit. Utrũq apparuit
falsum. Nam ⁊ caput eius in g̾ma¬
nia ẽẽ ꝯperimus ⁊ estate quidẽ inci¬
pit crescere. s ad huc manente intra
m̃suram suam nulo. primis calorib
cũ sol uehementior intra extrema ue¬
ris niues mollit. qͣs ante consumit
qmͣ tumescere nilus incipiat.Reli
quo estatis minuitur. ⁊ ad hybernã
magnitudine redit. atq ex eademit¬
titur. At nilus ante exortum canilẽ
augetur mediis estib ultra equino¬
ctiũ. Hunc nobilissimũ anniũ nat᷑a
disposuit. ut eo tpre mundaret egyp¬
tum. quo maxime usta feruorib
t̾ra undas altius traheret. tantũ
m̃sura qnͣtum siccitati annue suffĩ¬
cere possit. Nam in ea ꝑte qua ethio¬

Expanded text:
Sicilia in se circaque se mirabilia, omnes Sicilia in se circaque se mirabilia, omnes interim prouinciae tuae quaestiones praeteribo et in diuersum cogitationes tuas abstraham. Quaeram enim tecum id quod libro superiore distuli, quid ita Nilus aestiuis mensibus abundet. Cui Danuuium similhieme maior sit. Utrumque apparuit falsum: nam et caput eius in Germania esse comperimus, et aestate quidem incipit crescere sed, adhuc manente intra mensuram suam Nilo, primis caloribus, cum sol uehementior intra extrema ueris niues mollit, quas ante consumit quam tumescere Nilus incipiat; reliquo uero aestatis minuitur et ad hibernam magnitudinem redit atque ex ea demittitur. At Nilus ante exortum Caniculae augetur mediis aestibus ultra aequinoctium. CAPUT 2 Hunc nobilissimum amnium natura s et ita disposuit, ut eo tempore inundaret Aegyptum quo maxime usta feruoribus terra undas altius traheret, tantum usura quantum siccitati annuae sufficere possit. Nam in ea parte, quae in Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
meliora ꝑlucã. Et ne solitudinẽ sentĩ¬
as. huic tecũ miscebo sermones. Erimꝰ
uicẽ ꝯsilia ex uultu audientis pendẽ¬
tia. Longe te ab ista ꝓuincia abducã.
ne forte magnã hystoriis ẽẽ fidem cre¬
dam. ⁊ placere tibi incipias quotiẽs
cogitau̾is. hanc ego habeam sb̾ meo
iure ꝓuinciã q̃ maximaꝵ urbium
taginẽ. ⁊ romã ingentis belli p̾cium
iacuit cũ qͣtuor romanoꝵ pr̃icipum
idest totius imꝑii iures ꝯtractas in
unũ locũ uidit. Aliud ꝙ ponpeii for¬
tunã rexit. cesaris fatigauit. lepidi
tnͣstulit omniũ cepit. que illi ĩgenti
spectacłõ int̾fuit. ex quo liq̃re morta¬
lib posset. qmͣ uelox iforet adimum.
lapsus e sũmo. qmͣq diu̾sa uia mag¬
nam potentiã fortuna destrueret.
Uno enĩ tpr̃e uidi ponpeiũ lepidum¬
q e maximo fastigio alit̾ ao ext̾ma
deiectos. cũ ponpeius alienũ ex̾citũ
inde te abducã. qmͣuis multa habeat

Expanded text:
meliora perducam, et, ne solitudinem sentimeliora perducam, et, ne solitudinem sentias, hinc tecum miscebo sermones: erimusuicem consilia non ex uultu audientis pendentia; longe te ab ista prouincia abducam, ne forte magnam historiis esse fidem credas et placere tibi incipias, quotiens cogitaueris: "Hanc ego habeo sub meo iure prouinciam, quae maximarum thaginem et Romam ingentis belli pretium iacuit; quae quattuor Romanorum principum, id est totius imperii, uires contractas in unum locum uidit aluitque, Pompeii fortunam flexit, Caesaris fatigauit, Lepidi transtulit, omnium cepit; quae illi ingenti spectaculo interfuit, ex quo liquere mortalibus posset quam uelox foret ad imum lapsus e summo, quamque diuersa uia magnam potentiam fortuna destrueret: uno enim tempore uidit Pompeium Lepidumque ex maximo fastigio aliter ad extrema deiectos, cum Pompeius alienum exercitum , ut totum inde te abducam, quamuis multa habeat
Abbreviated transcription (Latin):
moniã. sermonis modestiã. adu̾sus
minores humanitatẽ. adu̾sus maio¬
res reu̾entiam. Post hec ipẽ ꝯsule uera
an falsa memorau̾is. Si u̾a sũt corã
magno teste laudatus es. si falsa: sine
teste derisus. Possũ ⁊ ip̃e nũc uidĩ a te
aut captare aut exꝑiri. Utrũlibet cre¬
de ⁊ om̃s timere a me incipe. Uirgili¬
anũ illõ excludi. Nusqͣm̃ tuta fides
aut ouidianũ qͣ t̾ra patet fera regnat
erinis. In facinus iurasse putes. Aut il¬
lud menandri. Quis enĩ ñ in hoc magni¬
tudinẽ ingenii sui ꝯcitauit: Detestatꝰ
malos uiu̾e. ⁊ in scenam uelut rusticꝰ
poeta ꝓsiluit. Nõ senem excipit ñ pue¬
rũ. ñ feminã. nõ uirũ. ⁊ adicit in sin¬
głos peccare nõ paucos s iã scelus ẽẽ
ꝯtextũ. Fugiendũ ergo ⁊ in se receden¬
dum est ĩmo etiã ad se recedendũ. Hoc
tibi ⁊ si diuidimur mari p̾stare tẽp¬
tabo. ut subinde me iniecta manu ad

Expanded text:
moniam, sermonis modestiam se, aduersus moniam, sermonis modestiam se, aduersus minores humanitatem, aduersus maiores reuerentiam. Post haec ipse te consule, uerane an falsa memoraueris: si uera surit, coram magno teste laudatus es; si falsa, sine teste derisus es. Possum et ipse nunc uideri te aut captare aut experiri: utrumlibet crede et omnes timere a me incipe. Vergilianum illud exaudi "nusquam tuta fides", aut Ouidianum "qua terra patet, fera regnat Erinys: in facinus iurasse putes", aut illud Menandri quis enim non in hoc magnitudinem ingenii sui concitauit, detestatusmalos uiuere et in scaenam uelut rusticus poeta prosiluit; non senem excipit, non puerum, non feminam, non uirum, et adicit non singulos peccare nec paucos, sed iam scelus esse contextum. Fugiendum ergo et in se recedendum est; immo etiam a se recedendum. Hoc tibi, etsi diuidimur mari, praestare temptabo, ut subinde te iniecta manu ad