comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cesare de loci iniqͥtate causante. Itaq ibi cesar
rumpentib desuꝑ hostib p̾ssus. multa erercitus
sui parte ꝑdita uictus aufugit. Dũ hec ad helesiã
gerunt᷑. uercingeto rex qͣm om̃s consensu pari re¬
gem parte p̃optauerant. suadet uti ex tota gallia
oñis qͥ arma fere possent. huic bello p̾sto essent.
Hoc enĩ ẽẽ unũ bellum qͦ aut ꝑpetua lib̾tas. aut et̾na
seruitꝰ. aut mors om̃ium ꝯseqͣtur. Itaq absq eo¬
numero qͤm infinicõ ande construrerat. eqͥtum
circiter octo milia peditũ. ce. & qͥnqͣginta milia
ꝯtͣcta sunt. De hinc duos colles sͥ inuicẽ obuersos.
romani galliq ceꝑunt. Unde młtis sepe eruptio¬
nib et uariis ꝓuentib p̃liantes. tandem romani
p̃cipua germanoꝵ eqͥtũ qͦs sͥ iã dudũ amuicos
nunc ĩ auxiliũ accepant. uͥtute uicert̃. Uercin¬
geto rex alio die congͤgͣtis om̃ib qͥ fuga euaserãt.

Expanded text:
Caesare de loci iniquitate causante. itaque ibi Caesar Caesare de loci iniquitate causante. itaque ibi Caesar erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, uictus aufugit. dum haec ad Alesiam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptauerant, suadet, uti ex tota Gallia omnes, qui arma ferre possint, huic bello praesto sint. hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua. libertas ant aeterna seruitus aut mors omnium numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circiter octo millia, peditum ducenta quinquaginta millia contracta sunt. Dehinc duos colles sibi invicem obversos Romani, Gallique ceperunt. Unde multis saepe eruptionibus et variis proventibus praeliantes, tandem Romani praecipua Germanorum equitum, quos sibi jamdudum amicos nunc in auxilio asciverant, virtute vicerunt. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga evaserant,
Abbreviated transcription (Latin):
iundicandi gen̾e sec᷑us. in italiã rediit. Igit᷑ cesa¬
re in italia reu̾so. gallia rursꝰ in arma coniurat.
multisq simul ppłi coeunt. Dux his uertingeto¬
rex fuit. cuiꝰ ꝯfilio statĩ om̃s galli ciuitates suas
ultͦ incenderunt. pͥma asuis incensa biturigo.
Inde adcesarẽ qͥ magnis itinerib ꝑ narbonensem
ꝓuintiã. clam ad exercitũ recurrerat. impetũ
faciunt. Cesar tẽ oppidũ nomĩe cenapũ obsidio¬
ne concluserat. Qd̾ diu oppugnͣtũ. tandẽ pꝰmłtaᷤᷤ
romanoꝵ clades. puluio die cũ hostiliũ machinaꝵ
augm̃ta neruq elanguerant. aplicitis t᷑rib captũ
galloꝵ castͣ uenert̃. Preterea aruerni cet̾iq
ꝯ fines sollitatis ad se eduis. młtis adu̾sies eesarẽ
p̃liis bellauert̃. Qͥ cũ se pugnando fatigati ĩ qͦddã
castellum recepissent. milites p̃de inhiantes.
ad expugnͣtionẽ oppidi animũ in tendunt frustͭ

Expanded text:
uincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Caesauincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Caesare in Italiam reuerso Gallia. rursus in arma coniurat multique simul populi coeunt. dux his Vercingetorix fuit, cuius consilio statim omnes Galli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa Biturigo. inde ad Caesarem, qui magnis itineribus per Narbonensem ouinciam clam ad exercitum recucurrerat, impetum faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat: quod diu oppugnatum, tandem post multas Romanorum clades pluuio die, cum hostiluim machinarum agmenta neruique elangueranGallorum castra uenerunt. praeterea Aruerni ceterique confines, sollicitatis etiam ad se Aeduis, multis aduersum Caesarem proeliis bellauerunt. qui cum se pugnando fatigati in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ q̃ copiosissima erat exercitui ꝑmitit. Deinde me¬
napos qͥ sͥ ꝓpter in mensas paludes atq impeclitissi¬
mas siluas munitissimi uidebant᷑. tͥb agminib ĩ ua¬
dit nimiaq cecle uulgo agitata residuos supplices
indeclitionẽ recepit. Labienꝰ seqñti p̃lio om̃s terre¬
ueroꝵ copias interfecit arte in bellũ ꝓuocatas. pͥꝙͣ
toꝵ uolens. ambio regem et eburones delete legio¬
que tociꝰ gallie maxina ẽ.atq aripie ihemi finib¬
q tͤueroꝵ ad neriuos usq ꝑtingit. et in longicudi
suis maximi ꝑicłi fore. si ꝑ obstructas spatiosasq
siluas ignoti diuiderent᷑ hostemq locis notissimũ
quererent. om̃em galliã ꝑ nuntios inuitat. utq
scd̃m placitũ suũ reconditas in aduenna silua p̃¬
das qͣrant diripiantq. Q ͦ fc̃o. gallis utrunq mo¬
rientes maximas romanoꝵ in uirias sine cuiꝰqͣm
romani discͥmine iundicauit. Itaq hoc tutissimo

Expanded text:
vero, quae copiosissima erat, exercitui permittit. Deinde Mevero, quae copiosissima erat, exercitui permittit. Deinde Menapios, qui sibi propter immensas paludes atque impeditissimas silvas munitissimi videbantur, tribus agminibus invadit, nimiaque caede vulgo agitata residuos supplices in deditionem accepit. Labienus sequenti praelio omnes Treverorum copias interfecit, arte in bellum provocatas, pritorum volens, in Ambiorigem et Eburones deletae legioua totius Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque Treuerorum ad Neruios usque pertingit et in longitudinsuis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque siluas ignoti diuiderentur hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios inuitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Arduenna silua praedas quaerant diripiantque. quo facto Gallis utrimque morientibus maximas Romanorum iniurias sine cuiusquam Romani discrimine uindicauit. ita hoc tutissimo
Abbreviated transcription (Latin):
cile fc̃o arbit᷑bat᷑ dełe statuit. ac deinde eburonib
qͥb potest artib simulat timorẽ. atq ita inducio¬
marũ neglectiorẽ cũ insultantib copus ꝓuallo ob er¬
rantẽ. repentina eruptione ꝓstrauit. Hac uictoria
labieni. reliqͥ galloꝵ conatꝰ rep̃ssi st̃. et cesar paulo
qui etior reliqͣ parte ihems fuit. S in telligens
sibi inuora suꝑ esse negotia. maxune qͣm plurima
parte exercitꝰ abrasa. aliisq gͣuiter saueus ne
ad sustinendũ qͥdem ÷ͥ idoneꝰ. ñ clicã ad cõpͥmendũ
galloꝵ impetũ uideret᷑. gneo pompeio ꝯsulc ꝯ sc̾bi¬
legiones sibiq in auxiliũ mitti petit. Itaq ante ex¬
actã hiemen. tͤs adeum legiones in cast᷑ uenerunt.
git᷑ cesar pͥusꝙͣ in unũ hostiũ copie coirent. in eunte
uere aggͦcdi tͤpidos. et oppͥmere sparsos insuis finib
parat. Primũ itaq neriuoꝵ fines diripit. p̃dam

Expanded text:
cile factu arbitrabatur, delere statuit ac deinde Eburonibuscile factu arbitrabatur, delere statuit ac deinde Eburonibusquibus potest artibus simulat timorem atque ita Indutiomarum neglegentiorem cum insultantibus copiis pro uallo oberrantem, repentina eruptione prostrauit. hac uictoria Labieni reliqui Gallorum conatus repressi sunt et Caesar paulo quietior reliqua parte hiemis fuit. sed intellegens sibi maiora belli superesse negotia, maxime quia plurima parte exercitus amissa aliisque grauiter sauciis ne ad sustinendum quidem sibi idoneus, non dicam ad conprimendum Gallorum impetum uideretur, a Cn. Pompeio proconslegiones, sibique mitti in auxilium fecit. Itaque ante hiemem exactam tres ad eum legiones in castra venerunt. Igitur Caesar priusquam in unum hostium copiae coirent, ineunte verno aggredi trepidos et opprimere sparsos in suis finibus parat. Primum itaque Nerviorum fines diripit, praedam
Abbreviated transcription (Latin):
rutilantia intra castrũ iecerunt. Qͦ fc̃õ ꝑculme a
culmĩa iaptim uentꝰ insistens sparsum animauit.
incendiũ .s ne sic qͥdem romani eũ undiq obruerent᷑.
uulnerib. laborib. uigiliie. ieuiniis. in cendus ue
cesserunt. Tandẽ cesari niuitiatũ est unã deletã ẽẽ
legionẽ. alt̾am iampene confectam. Aduentante
cũ duab legionib cesare. deserunt hostes obsidionẽ.
atq in cũ cuncti raptis copiis ruunt. Cesar paruissi¬
ms se castͥs consulto condidit. eqͥtib p̃missis ut fugã
fingerent imꝑauit. ut ad transitũ uallis que mecdia
erat sibiq picłosa uidebatur hostes contẽptui suo in¬
uitaret. Qͥbr in uͤitantib. in suꝑ obstrui portas p̃ci¬
pit. Qͦ uiso galli uastissuna cede confecit. Nã .xl. oĩ.¬
tunc fuisse referunt᷑. eqͥb pauci ꝑ paludes in uias eua¬
serunt. Induciomarꝰ tͤueroꝵ pͥnceps. magnas ar¬

Expanded text:
rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulneribus laboribus uigiliis ieiuniis incendiisue cesserunt. tandem Caesari nuntiatum est unam deletam esse legionem, alteram iam paene confectam. aduentante cum duabus legionibus Caesare, deserunt hostes obsidionem atque in eum cuncti raptis copiis ruunt. Caesar paruissimis se. castris consulto condidit equitibusque praemissis, ut fugam fingerent, imperauit, ut ad transitum uallis, quae media erat sibique periculosa uidebatur, hostes contemptu sui inuitaret. quibus aduentantibus insuper obstrui portas praecepit. quo uiso Galli, quasi tunc fuisse referuntur, e quibus pauci per paludes inuias euaserunt. Indutiomarus Treuerorum princeps, magnas ar
Abbreviated transcription (Latin):
ro natib et aduatucis conspirans. animatꝰ tͤuerorũ
consilio. cotã ⁊ sabinũ legatos apud eburonas cũ tota
funditꝰ legione insidiis circũuientos interfecit : Am¬
lio rex hac uictoria elatus. ad uatucos ⁊ neriuos pluri¬
mosq alios raptim in arma contͣhit. atq ad ciceronẽ
legatũ qͥ similiter tunc in hib̾nis p̃erat contendit.
Multitudo hostiũ ex hoc colligi potuit. qr cũ obsidio¬
ne castroꝵ uallũ circundandũ cẽ acaptiuis romanis
docer ent᷑. et instrum̃ta ruralia ñ haberent. gladuis
ꝯcidendo terra ⁊ sagulis ex portando iux tͥb horis uallũ
pedũ decẽ. et fossam peclũ qͥndecim. ꝑ milia passuũ
qͥndecumn in circuitu ꝑfeceriuit. Preterea. e.xx. tres
noctesq succidiu hostiũ cunei pugnͣrent. ac uentus
subito plurimꝰ ȩxortꝰ esset. testas feruentas in torsere
fundis. fla̾mataq focis tela. ac mox concepto igne

Expanded text:
ronibus et Aduatucis conspirans, animatus Treuerorum ronibus et Aduatucis conspirans, animatus Treuerorum consilio Cottam et Sabinum legatos apud Eburonas cum tota funditus legione insidiis circumuentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elatus Aduatucos et Neruios plurimosque alios raptim ad arma contrahit atque ad Ciceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis docerentur et instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram et sagulis exportando uix tribus horis uallum pedum decem et fossam pedum quindecim per milia passuum quindecim in circuitu perfecerunt. praeterea centum noctesque succidui hostium cunei pugnarent ac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectus. qͦm utio tantũ loco uadis tͣnsmeabilem fert̃.
In huiꝰ ulteriore rippa casso bella uno duce in mensa hostiũ
multitudo consederat. ripamq flumĩs ac pene totũ sub
aqͣ uadum acutissimis sudib p̾struxerat. Qd uͥ aro¬
mauis apprehensum acuitatũ est. barbari legionum
un petum ñ ferentes. silius sese ablidere. unde crebͥs
eruptionib romanos gͣuiter ac sepe lacerabant. Interea
tͥnouantũ firmissuna ciuitas cũ androgio duce datis.¬
bes alie cõplures. in fedꝰ romanoꝵ uenerunt. Hifdemq
demonstͣntib. cesar oppidũ casso bella unũ inter duas
paludes sitũ. obtentu insuꝑ siluaꝵ munitũ. om̃ib q
reb confertissimũ. tandẽ gͣui pugnͣ cepit. Ex inde
cesar abͥtannis reuersus in galliã postqͣm legiones in
hib̃nia misit. repentinis belloꝵ tumultib uncliq cir¬
cum uentꝰ et conflictatꝰ ẽ. Namq ambio rex cũ cubu¬

Expanded text:
profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. in huius ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo consederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce datisbes complures in foedus Romanorum venerunt. Iisdem demonstrantibus, Caesar oppidum Cassibellauni inter duas paludes situm, rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est. namque Ambiorix cum Ebu
Abbreviated transcription (Latin):
mor ingalliã sciso ponte concedit. Inde admorinoᷤ
uenit. unde adbͥtanniã ꝓximꝰ et b̾issimꝰ tͣnsit᷑ ẽ.
N aub cirtiter oneratis atq actuarus. lxxx. p̃¬
paratis inbͥcanniã transgͦdit᷑. ubi acerba pͥmum
pugnͣ fatigatꝰ. deinde aduersa tempestate correptus.
plurimã clasis partẽ et ñ paruũ numerũ militũ.
eqͥtum uͦ pene omẽm disꝑdidit. Regͦssus ingalliam
legiones in hib̃na dimisit. ac sexcentas naues utͥusꝙ
cõmodi fieri imꝑauit. Quib it̃m inbͥtanniã pͥmo ue¬
re tͣnsuectus. dũ ip̃e in hostẽ cũ exercitu ꝑgit. naues
in anchoris stantis tempestate correpte. uł conlise int̾
se. uł arenis inlise ac dissolute sunt. ex qͥb .xl. ꝑiert̃
eqͥtatus pͥmo congͤssu abͥcannis uictꝰ. ibiq labienus
tͥbunꝰ occisus ẽ. Scdõ p̃lio cũ magno suoꝵ disc̾mine.
uictos bͥtannos in fugam uertit. Inde ad flum̃ tam̃sẽ

Expanded text:
Mox in Galliam reciso ponte concedit. Inde ad Morinos Mox in Galliam reciso ponte concedit. Inde ad Morinos venit, unde in Britanniam proximus et brevissimus transitus est. Navibus circiter onerariis atque actuariis paratis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem disperdidit. regressus in Galliam legiones in hiberna dimisit ac sescentas naues utriusque commodi fieri imperauit. quibus iterum in Britanniam primo uere transuectus dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naues in anchoris stantes tempestate correptae uel conlisae inter se uel harenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus us primo congressu a Britannis uictus ibique Labienus tribunus occisus est. secundo proelio cum magno suorum discrimine uictos Britannos in fugam uertit. inde ad flumen Tamsim
Abbreviated transcription (Latin):
sociates magno eqͥtatu pedestͥbq copus p̃ualidis ro¬
manos adorti.diu gͣuiter tꝰbauerunt. pꝰ qmͣ uicti atq
inopidum sodatũ coacti. obsessiq se pugnari uid̾ent.
armis tͣclitis in deditionẽ recepti st̃. Eqͥtani clade
ꝑ moti undiq exercitũ ꝯtͣhunt deciteriore qͦ hos¬
pania auxilia arcescunt. Duces bello eos p̃ficiunt.
qͥcũ sertorio militauerunt. Hi om̃s dũ obsidionẽ
cͤsso parant. in castͥs suis esso obruente deleti sunt.
Nam ex eqͥtanis et cantabͥe quoꝵ qͥnqͣginta milia
in auxiliũ uenerant. xxx. et octo milia cesa refe¬
runt᷑. Cesar germanos qͥ rhenũ cũ in mensis copus
tͣnsmiserant. simul ⁊ totas gallias subicere sͥ ꝑabant.
maniã facto ponte tͣnsgredit᷑. sie ambros et cu¬
bios obsicdione lib̾at. sueuos marimã ⁊ ferocissi¬
mã gentẽ quoꝵ esse pagos centũ et ppłos mult
ꝓ dilere. totamq germaniã aduentu suo terret.

Expanded text:
Sontiates magno equitatu pedestribusque copiis praeualidis RoSontiates magno equitatu pedestribusque copiis praeualidis Romanos adorti diu grauiter turbauerunt; post uicti atque in oppidum Sontiatum coacti obsessique, cum se expugnari uiderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani clade permoti undique exercitum contrahunt; de citeriore quoque Hispania auxilia accersunt; duces bello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militauerant. ii omnes dum obsidionem Crasso parant, in castris suis Crasso obruente deleti sunt nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta milia tunc in auxilium uenerant, triginta et octo milia caesa referuntur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subicere sibi parabant, maniam facto ponte transgreditur, Sugambros et Vbios obsidione liberat; Suebos maximam et ferocissimam gentem, quorum esprodidere, totamque Germaniam adventu suo terret.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ opus esset app̃hensos eminus rudentes. sub cductis
hastilib ꝑ funẽ falcẽ retͣhendo succiderent. His ce¬
lerit̃ expeditis. dirumpi hostiliũ anteninaꝵ arma¬
menta p̃cipit. Antempniᷤᷤ ruentib. cõ plures ilico
naues uelut captas ĩmobiles reddidit. Illi hoc ꝑicu¬
lo territi. suspensis uelis qͣ uentꝰ in tenderet fug̾e
conati. cessante mox uento destituti. ludibͥo fuere
romanis. Itaq incensis om̃ib nauib. interfectisq
cesar maxime ob in uiriã legatoꝵ. et ut gent ad
om̃ia consilia mobili/ terribilis exempli notã uiure¬
ret. cunctis pͥncipib ꝑ torm̃ta uiterfectis. reliqͦs
sub corona uenclidit. Hisdem clieb titurios. sabiuos.
aluercos. eburos. iuces. lixoiuosq qͥ pͥmates suos cur
auctores belli resuscitandi nollent esse in terfecerant
eruptione fc̃a in credibili cede deleuit. Pupli uͦ cͣssus
cũ in aquitaniã ꝑuenisset. bello exceptiis est. Hamq

Expanded text:
cum opus esset adprehensos eminus rudentes subductis cum opus esset adprehensos eminus rudentes subductis hastilibus per funem falcem retrahendo succiderent. his celeriter expeditis disrumpi hostilium antemnarum armamenta praecepit : ita antemnis ruentibus conplures ilico naues uelut captas immobiles reddidit. alii hoc periculo territi, suspensis uelis qua uentus intenderet fugere conati, cessante mox uento destituti ludibrio fuere Romanis; itaque incensis omnibus nauibus interfectisque iderunt. sed Caesar maxime ob iniuriam legatorum et ut genti ad omnia consilia mobili terribilis exempli notam inureret, cunctis principibus per tormenta interfectis reliquos sub corona uendidit. isdem diebus Titurius Sabinus Aulercos Eburouices Lixouiosque, qui primates suos, cur auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta incredibili caede deleuit. Poblius uero Crassus cum in Aquitaniam peruenisset, bello exceptus est. namque
Abbreviated transcription (Latin):
ablintes et menapos ad sciscunt. auxilia qͦ a
britannia arcescunt. Cesar ꝑ cͣssum de rebellio¬
ne dediciaꝵ gentiũ certior factus. qͣm uis in¬
telligeret qnͣta in eundi belli difficultas esset.
tam̃ rẽ tanti negotii ñ negligendã ratꝰ. ne cet̾is
exemplo ciꝰmodi audend licentia laxaretur.
Itaq terrestͥ p̃lio ꝑseqͥ hostes frust᷑ aggͦsus ẽ.
qͥppe cũ hostes ꝑinter fusa ex occeano pelagi¬
estuaria. atq in accessos recessus tutis terrarũ finib
munirent᷑. naues longas eclificari in ligoro fluuio
sunt. ccxx. naues eoꝵ ꝑate. atq om̃i gen̾e armorũ.
instructissime ꝓ gͦsse. portu ex ad uerso constiterunt.
Bruto circũspicienti im parẽ longe nauiũ esse con¬
flictũ. qr barbaroꝵ naues solido robore in tere saxoꝵ
auxilium fuit. qd̃ falces acutissimas ñ ꝑtinaciter
contis prestxas. funib autẽ sub nixas parauerat. qͥb

Expanded text:
ablintes, et Menapios adsciscunt: auxilia quoque a ablintes, et Menapios adsciscunt: auxilia quoque a Britannia arcessunt. Caesar per Grassum de rebellione deditarum gentium certior factus, quamvis intelligeret quanta ineundi belli difficultas esset, tamen rem tanti negotii non negligendam ratus est, ne caeteri exemplo hujusmodi audendi licentia laxarentur. Itaque terrestri praelio persecuti nostes frustra aggressus, quippe cum hostes per interfusa ex Oceano aestuaria, atque in accessos recessus, tutis terrarum finibus munirentur: naves longas aedificari in Ligeri fluvio ginti naues eorum paratae atque omni genere armorum instructissimae progressae portu ex aduerso constiterunt. Bruto circumspioienti imparem longe nauium esse conflictum, quia barbarorum naues solido robore intextae cauerauxilio fuit quod falces acutissimas non pertinaciter contis praefixas funibus autem subnexas parauerat, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ceclis ac p̃cde societatẽ uocauerunt. Igit᷑ galba tã
p̃sentib ꝑicłis cucũsepto ac t᷑pido atq inter uarias
consultationes certi consilii incerto repente gall
descensu montis effusi. cast᷑ im ꝑfecta circiundant.
raros ꝑ uallũ repugnatores saxis telisq onerant.
Cũq iã cast᷑ in rũꝑent᷑. pacubũ pͥmi pilaris et uo¬
luseni tͥbuni consilio. cuncti romani portis eru¬
Nam ampliꝰ.xxx.milia barbaroꝵ. tẽ cesa re¬
ferunt᷑. Igitur cesar cũ iã pac̾tas uniu̾sas galli¬
arũ gences putaret ad nouũ maximũ bellum
retͣctus est. Nam cdũ publius essus adolescens cũ
legione septima occeano tenus apud andecanos
ihemat. ueneti cet̃iq cõfines repente repente in
arma con iurant. legatos romanoꝵ uinciunt.
eosq ita demũ se reddit᷑os si obsides suos recipi
ant. romanis in dicunt. Socios ÷ͥ bellũ osismoᷤ.
luxonios namnetes. ambibaritos. marinos. di¬

Expanded text:
caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam praesentibus periculis circumsaepto ac trepido atque inter uanas consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi castra inperfecta circumdant, raros per uallum propugnatores saxis telisque onerant. cumque iam castra inrumperentur, Pacuuii primipilaris et Voluseni tribuni consilio cuncti Romani portis erunam amplius triginta milia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar cum iam pacatae uniuersas Galliarum gentes putaret, ad nouum et maximum bellum retractus est. namque dum P. Crassus adulescens cum legione septima Oceano tenus apud Andicauos hiemat, Veneti ceterique confines repente in arma coniurant, legatos Romanorum uinciunt eosque ita demum se reddituros, si obsides suos rant, Romanis indicant. Socios ad id bellum Osismios, Lexovios, Nannetes, Ambibaritos, Morinos, Di
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt similit̃ qͥnqͣginta milia. At̾bates
menapi nouẽ milia.caleti.x. milia. uelocasses
milia. condruses. eborones. cerosi. cemani. qͥ uno
his repente silua erũpentib. exercitꝰ cesariꝰ pt̾batꝰ
atq infugã actus. płimis suoꝵ amissis tandem
ortatu ducis restitit. uictoresq aggͤssus usq ad in¬
ternitionẽ pene deleuit. Igitur cesar magnis in
gallia reb gestis. cũ in italiã ꝓficisci de creuisset.
galbam cũ legione duodecima adberag̾s durosq
misit. Qͥ cum hiemandi causa in uico beragͥrũ
cui nomen erat octodorꝰ conseclisset. mediãq oppi¬
di partẽ que torrente distinguebat᷑ accolis concessis.
quadã die eosdem discessise ꝑ noctẽ ac primo inse¬
disse colli uidet. qͥppe illi paucitatẽ uix mechie legio¬
nis despectu habentes. ultͦneam sͥ p̃dam nullo ces¬
surã negotio arbit᷑bant᷑. finitimosq suos in hanc

Expanded text:
habuerunt similiter quinquaginta milia; Atrebates habuerunt similiter quinquaginta milia; Atrebates Menapii nouem milia, Caleti decem milia, Velocasses milia; Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
aciem tuti undiq p̾struxerant. S post qͣm aliqͥ
romanoꝵ militũ agilitate audatiaq in signes. sup¬
ad dictã soluere testitudinẽ scutisq sigillatim ue¬
lut sqͣmis deuulsis. de suꝑ nudos dep̃hensoꝵ detecto¬
rũq humeros ꝑ foderunt. territi hostes nouo mor¬
tis ꝑculo terribilem dissoluere cõpaginẽ. Ex inde
neq conici numerꝰ potuit germanoꝵ. uł qnͣtus pug¬
ne ad fuerit. uł qͣnͣtꝰ fuerit occisoꝵ. Nost hec belgaꝵ
gens que t̃tia pars galliaꝵ ẽ. adu̾sum cesarẽ ex ar¬
sit. qͣrũ distͥbutĩ copia hec fuit. bellobagu qͥ cet̾is
numero et uͥtute p̃stare uiderent᷑. habuisse lectis¬
sima .lx. milia armatoꝵ. suessones ex duodecĩ op¬
pidis qͥnqͣginta milia. Nerui quoꝵ a dõ indomita
feritas p̃dicabat᷑. ut ñ qͣm in id temꝑis mercatores
ad se ad miserint. uina cet̾aq uenalia deferre.
qͥb in clucta iocunclitatis corporẽ u̾tutis afferret

Expanded text:
aciem tuti undique praestruxerant. sed postquam aliqui aciem tuti undique praestruxerant. sed postquam aliqui Romanorum militum agilitate audaciaque insignes supra obductam saliere testudinem scutisque singillatim uelut squamis reuulsis desuper nudos deprehensorum detectorumque humeros perfoderunt, territi hostes nouo mortis periculo terribilem dissoluere conpagem. exinde iaesi sunt neque conici numerus potuit Germanorum uel quantus pugnae adfuerit uel quantus fuerit occisorum. Post haec Belgarum gens, quae tertia pars Galliarum est, aduersus Caesarem exarsit: quorum distributim copia haec fuit. Bellouagui, qui ceteris numero et uirtute praestare uiderentur, habuere lectissima sexaginta milia armatorum; Suessones ex duodecim oppidis quinquaginta milia; Neruii, quorum adeo indomita feritas praedicabatur, ut numquam in id temporis mercatores ad se admiserint uina ceteraque uenalia deferre, quibus inducta iucunditas torporem uirtutis adferret,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ ꝓgͣssa ẽ. om̃is multitudo. heliuticoꝵ. utulu¬
gioꝵ. latobogioꝵ. rauracoꝵ. et boicoꝵ utͥusq sexꝰ.
.xluii. milia i bello ceciderunt. cet̾a in terras pͥas
remissa sunt. Postea cesar ꝯtͣ ariobistũ regẽ congͥssꝰ
excitantẽ. in uehentẽq secũ in cͤdibiles germanoꝵ
copias. qͥb nuꝑ uniu̾sos gallaꝵ p̾płos sub egisse iac¬
labat. apud seqͣnos uicit. Cum diu exercit᷑ cesariͤ
germanoꝵ multitudine et uͥtute ꝑ territꝰ pug¬
nã de tͣctasset. ariobistꝰ in germaniã arrepta naui¬
cula rhenũ tͣnsuectꝰ effugit. uxores eiꝰ due totidẽq
filie capte sunt. Fuert̃ autẽ in exercitui artobist.
arocles. marco mones. tͥbotũ. bangiones. nemiteᷤ.
edise et sueu. pugnͣ maxime gͣuis et phalange
germanoꝵ fuit. gͣuis Qͣm coacto in uno agmine
scutisq supͣ capsta contex̾is. ad irrũpendã romanor

Expanded text:
primum progressa est, omnis multitudo Heluetiorum Tuliprimum progressa est, omnis multitudo Heluetiorum Tulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boiorum utriusque sexus  millia in bello ceciderunt: caetera in terras proprias remissa sunt. Postea Caesar Ariovistum regem, 389 excitantem invehentemque secum incredibiles Germanorum copias, quibus nuper universos Galliarum populos se subegisse jactabat, apud Sequanos vicit; cum diu exercitus Caesaris, Germanorum multitudine et virtute perterritus, pugnam detrectasset. Ariovistus in Germaniam, arrepta navicula Rhenum transvectus, effugit, uxores ejus duae totidemque filiae captae sunt. fuerunt autem in exercitu Ariouisti Arudes Marcomanes Triboci Vangiones Nemetes Eduses et Suebi. pugna maxime grauis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine scutisque supra capita contextis ad inrumpendam Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
gaio cesare et lucio bibulo ꝯsulib lege uati¬
nia cesari tͦs ꝓuintie cũ legionib septẽ ĩ qͥnquen¬
niũ date gallia trans alpina et cis alpina ⁊ illirieᷤ
galliã comatã pꝰea senatus adiecit. Hanc historiã
seutoniꝰ tnqͥllus plenissime explicuit. Cuiꝰ nos cõ¬
petentes porciuncłas decerpsimꝰ. Heluicioꝵ anĩos
fortissime galloꝵ om̃ium gentis. ea uł maxime erusa
qd̾ ꝓpetuo pene cũ germanis bello altercabant᷑. a qͥb
rheno tantũ flumine dirimunt᷑. orgeto rex qͥdã pͥn¬
ceꝑs gentis spe totas in uadencdi gallias in arma acceti¬
derat. qͦ cet̾i optimates correpto & ad mortẽ coacto
cohib̾e tam̃ semel anunatas imp̃dã plebes neqͥue¬
rt̃. Qͥ coniuratione fc̃a ac die dicta. gxustis iicis
ac domib suis. ne qd̾ cdefideriũ suũ expe reu̾tendi.
foret ꝓfectisunt. Qͦs clũ apud rhodanũ flum̃ ob¬
uos cesar habuisset. magno difficiliq bello bis
uicit. uictosq ad cleditionẽ coegit. Horũ fuit cũ

Expanded text:
re et L. Bibulo consulibus lege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquennium datae Gallia Transalpina et Cisalpina et Illyricus; Galliam Comatam postea senatus adiecit. Hanc historiam\' Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cuius nos conpetentes portiunculas decerpsimus. Heluetiorum animos, fortissimae Gallorum omnium gentis ea uel maxime causa quod perpetuo paene cum Germanis bello altercabantur a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis spe totas inuadendi Gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto et ad mortem coacto cohibere tamen semel animatas in praedam plebes nequiuerunt. qui coniuratione facta ac die dicta, exustis uicis ac domibus suis, ne quod desiderium ex spe reuertendi foret, profecti sunt. quos cum apud Rhodanum lumen obuios Caesar habuisset, magno difficilique bello bis uicit uictosque ad deditionem coegit. horum fuit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ge aliud om̃s homines uiuend genꝰ subeatit. ut¬
liter placere studeant. ñ insolent̃ offende. s ad tã
salubr̃ẽ humilitatis doctͥnã magist᷑ opꝰ est. Itaq
oportune cõpositis rebꝰ augti oesaris. narꝰ est dñs

Expanded text:
ge aliud omnes homines uiuendi genus ge aliud omnes homines uiuendi genus liter placere studeant, non insolenter offendere. sed ad tam salubrem humilitatis doctrinam magistro opus est. itaque oppor
Abbreviated transcription (Latin):
in digne ꝑemptꝰ. plures hab̾e possit ulcores. pluri¬
maq nobilitas una sinł catena scełis copulatur.
Ne forte tandem maloꝵ materia ñ belli magnitu¬
dine suppleat᷑. s uindicte bͤuitate tenuet᷑. Medĩã
illam. fabule ferunt dentes qͦsdam occisi seitisse
serpentis. eqͥb qͣsi competens semint seges armati
homines terra emersert᷑. seseq mox in uicem
pugnando ꝓstrauerint. E quidẽ hoc poetarum
com̃ta finpert̃. Nrã autẽ roma cesare occiso. qͣnta
decinerib eiꝰ agmina armt᷑a parturuit. qnͣta
bella intestimomũ misere fecunditatis ñ legenda
bella cuilia inde iterũ pulularunt. Non gͦ int̾ta
cedes est coꝵi. qui eã in iuste consectant᷑. si ambitio¬
nis emulatio ꝑ ipsos atq in ipsis et agit᷑ ⁊ punit᷑.
donee qͥ detractauere collegium. distant ferre do¬
minatũ. sũmaꝗ imꝑii. tociꝰ ad unũ redacta. lon¬

Expanded text:
indigne peremptus plures habere posset ultores; pluriindigne peremptus plures habere posset ultores; plurimaque nobilitas una simul catena sceleris copulatur, ne forte tanta malorum materia non belli magnitudine suppleatur sed uindictae breuitate tenuetur. Medeam illam fabulae ferunt dentes quondam occisi seuisse serpentis, e quibus quasi conpetens semini seges armati homines terra emerserint seseque mox inuicem pugnando prostrauerint. equidem hoc poetarum commenta finxerunt; nostra. autem Roma Caesare occiso quanta de cineribus eius agmina armata parturiit! quanta bella in testimonium miserae fecunditatis nen legenda.bella ciuilia, inde iterum pullularunt. non ergo iniusta caedes est eorum, qui eam iniuste consectantur, si ambitionis aemulatio per ipsos atque in ipsis et agitur et punitur, donec qui detrectauere collegium, discant ferre dominatam, summaque imperii totius ad unum redacta lon
Abbreviated transcription (Latin):
ne fuisse ampliꝰ .lx. conscios ferunt. duo bruti ⁊¬
gaiꝰ cassius. aliiq socii stͥctis pugionib ĩ capitoliũ
recesserunt. Dui delib̾atum est. utrũ capitoliũ
cũ auctorib cedis oporteret incendi. Corpꝰ eius
raptũ popłs dolore instimulatꝰ. inforo fragm̃tis
tͥbunaliũ ac subsellioꝵ cͤmauit. ꝑcensuit latitu¬
dinẽ regni sui roma cladib suis. atq in suã cõuer¬
sa cedem. singłas qͣsq gentes ibidem uͥ domuit uin¬
dicauit. Asie curope atq affrice. ñ dico tͥb mũdi
ꝑtib. s totis tͥum partiũ angulis edidit gladia¬
tores suos feriatisq inimicis spectacłm miserie
ultionis ingessit. Hec tam̃ sufficit. ip̃as qͦ cũ aue¬
torib causas fuisse consũptas. Recidua semina in
eodem agͦ germinant. magnͣ ꝯtinuo metentib
maloꝵ increm̃ta cũ magno sudore factura. uUic¬
tor ciuilis belli aciuib cesar occidit᷑. in cedẽ uniꝰ

Expanded text:
ne fuisse amplius sexaginta conscios ferunt. duo Bruti ene fuisse amplius sexaginta conscios ferunt. duo Bruti et C. Cassius aliique socii strictis pugionibus in Capitolium secesserunt. diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis oporteret incendi. corpus eius raptum populus dolore instimulatus in foro fragmentis tribunalium ac subselliorum cremauit. Percensuit latitudinem regni sui Roma oladibus suis atque in suam conuersa caedem singulas quasque gentes ibidem, ubi domuit, uindicauit. Asiae Europae atque Africae, non dico tribus mundi partibus sed totis trium partium angulis edidit gladiatores suos feriatisque inimicis spectaculum miserae ultionis ingessit. nec tamen sufficit ipsas quoque cum auctoribus causas fuisse consumptas; recidiua semina in eodem agro germinant, magna continuo metentibus malorum incrementa cum magno sudore factura: uictor ciuilis belli a ciuibus Caesar occiditur, in caedem unius
Abbreviated transcription (Latin):
erubescentib. cũ cedi cogiq aciem suã cerneret.
p̃uenire morte fut᷑m uicti de clecꝰ oogitaret. cum
subito u̾sus in fugã põpeioꝵ cessit ȩxercitꝰ. Eqͥdem
co die hoc bellu̾ actum ẽ. qͦ põpeiꝰ pater ab urbe bellũ
gesturꝰ aufugerat.iiͭiͬ. ꝙ annis hoc bellũ ciuile
indesinent̾ totũ ꝯbem tenuit. Tittis labienꝰ ⁊ actiꝰ
uarrꝰ. in acie cesi st̃. Gęneus pompeiꝰ cũ centesimo
equitatu fugit. fr̃ eiꝰ sextꝰ pompeiꝰ contͣ celeriter
ñ parua lusitanoꝵ manu. cũ cesonio congͤssus ⁊ uictꝰ.
fugiensq interfectus ẽ. Munda ciuitas cũ in m̃sa
hominũ cede. cesare opugnante uix capta est. Cesir
romã rediit. Ibi dum rei puplice statũ contͣ exẽ¬
pla maioꝵ clementer instaurat. auctorib bruto
etcassio. conscio etiã plurimo senatu incuria .xx.
⁊ iiͦii. uulnerib confosus interit. Inqͣ coiiratio¬

Expanded text:
erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, praevenire morte futurum victi dedecus cogitarit, cum subito versus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. Et quidem eo die hoc bellum actum est, quo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, quattuorque annis hoc bellum ciuile indesinenter toto Orbe tonuit. T. Labienus et Attius Varus in acie caesi sunt. Gnaeus Pompeius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante uix capta est. Caesar Romam rediit. ubi dum reipublicae statum contra exempla maiorum clementer Înstaurat, auctoribus Bruto et Cassio, conscio etiam plurimo senatu, in curia uiginti et tribus uulneribus confossus interiit. in qua coniuratio
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ młtitudinẽ interfecit. Castra utͥusq direp¬
ta sunt .lx. elephanti capti. cato sese apd̾ uticã occidit.
uba ꝑcussori iugulũ p̃tio dato p̾buit. petreuis eodẽ se
gladio ꝑfodit. Scipio in naui ꝗͣ ad hispanias fugere
ꝯtendens. uento actus in africã redierat. semet ipse iu¬
gulauit. In eadem naui. etiam titꝰ tor qftus occisus ẽ.
Cesar pompeu magni nepotes filiamq põpeiã. simłq
cũ his faustũ sillam ⁊ afraniã ⁊ pet̾ium filiũ iꝰsit
occid. Inde .iiͦiͦi. triumphis urbem ingͦsꝰ. disposite
pompeii filios ꝓfectꝰ.septimo decimo qͣm egͤssus ab
urbe fuerat die saguntũ ꝑuenit. S̾tatimq adu̾sũ
pompeios duos.⁊ labienũ atq attiũ uarũ. młta bel¬
la et uaria sorte gessit. Ultimũ bellũ apd̃ mundã
flumen gestũ ẽ. ub tantis uirib dimicatũ tantaq
cedes acta. ut cesar qͦ ueteranis etiã suis ced̾e non

Expanded text:
hominum multitudinem interfecit. castra utriusque direphominum multitudinem interfecit. castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud Vticam occidit; Iuba percussori iugulum pretio dato praebuit, Petreius eodem se gladio perfodit; Scipio in nani, qua ad Hispaniam fugere contendens uento coactus in Africam redierat, semet ipse iugulauit. in eadem nani etiam T. Torquatus occisus est. Caesar Pompei Magni nepotes filiamque Pompeiam simulque cum his Faustum Sullam et Afranium et Petreium filiam iussit occidi. inde quattuor tPompeii filios profectus, septimo decimo quam egressus ab Urbe fuerat die, Saguntum pervenit, statimque adversus Pompeios duos, et Labienum atque Attium Varum, multa bella et varia sorte gessit. Ultimum bellum apud Mundam urbem gestum est, ubi tantis est viribus dimicatum, tantaque caedes acta, ut Caesar quoque, veteranis etiam suis cedere non
Abbreviated transcription (Latin):
Mox nauali certamine pulsatꝰ. magnͣ facilitate clas¬
sem regiam. aut dep̾ssit. aut cepit. Alexandͥnis peten¬
tib regẽ reddidit. monitũ. ut magis amicitiã roma¬
nã qͣm arma expiriri studeret. qui tam̃ ilico ut lib̃
fuit bellũ intulit. s ꝯtinuo cũ toto exercitu suo &
ip̃e deletus ẽ. Nam.xx. milia hominũ in eo bello
dita. d. ex iuctorib cecidisse dicunt᷑. Rex ip̃e adoles¬
cens scapha exceptꝰ ut fugeret. młtis insilientib
mersus necat᷑q est. Corpꝰ eiꝰ ad litus deuolutũ. in¬
dicio lorice auree cognitũ fuit. Qͣcesar alexandͥ am
p̃missa. alexand̾nos om̃s ad cdeclitioneᷤᷤ desꝑatione
cõpulit regnũq egipti cleopatre dedit. Inde sẏriã
ꝑuagatꝰ. farnacẽ im ponto uicit. Postea uͦ qm ronã
uenit. dictator ⁊ consul ereatꝰ. in africã tͣnsit. ⁊ apud
thapsum cũ uba ⁊ scipione pugnͣuit. maxiniãꝙ ibi

Expanded text:
mox nauali certamine pulsatus, magna felicitate clasmox nauali certamine pulsatus, magna felicitate classem regiam ant depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem reddidit monitum, ut magis amicitiam Romanam quam arma experiri studeret; qui tamen ilico ut liber fuit bellum intulit, sed continuo cum toto exercitu suo et ipse deletus est. nti ex uictoribus cecidisse dicuntur. rex ipse adulescens scapha exceptus ut fugeret, multis insilientibus mersus necatusque est; corpus eius ad litus deuolutum indicio loricae aureae cognitum fuit: qua Caesar Alexandriam praemissa Alexandrinos omnes ad deditionem desperatione conpulit regnumque Aegypti Cleopatrae dedit. inde Syriam peruagatus Pharnacem in Ponto uicit. postea uero quam Romam uenit, dictator et consul creatus in Africam transiit et apud Thapsum cum Iuba et Scipione pugnauit maximamque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sp̃uit imꝑium uerũ et aciem direxit. In ipso p̾lio
regia classis forte sub ducta iubet᷑ incendi flamia¬
ꝓrunis forte edib ꝯdita erussit. singłare ꝓfecto mo¬
nim̃tum studii. cureq maioꝵ. qͥ tot tantaq illustͥ¬
um ingenioꝵ oꝑa agesserant. Unde qͣmlibet hodieq
in templis extent q̃ ⁊ nos uidimꝰ armaria librorum.
qͥb derelictis derelictis exinanita ea anr̃is hom̃ib.
nr̃is temꝑib memorent. qd̃ quidem uerũ est. Lam̃
honestiꝰ credit᷑ alios libros fuisse quesitos. qͥ pͥstinas
otecã. que extͣ. ccce.xl. milia libroꝵ fuisse. ac ꝑhoc
euasisse credat᷑. Cesar postea insulam uͥ farus est cepit.
eo achillas cũ gabinianis milttib postea uenit. in genꝰ
pugnͣ cõmissa est. Magnͣ ibi cesarioꝵ militũ młtitudo
cecidit. om̃s etiã interfectores põpen in terfectist᷑. Cesar
una manu elata qͣ cartas tenebat. natando ꝑuenit.

Expanded text:
modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. In ipso proelio modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. In ipso proelio regia classis forte subducta iubetur incendi. Quo inis forte aedibus condita, exussit: singulare profecto monimentum studii, curaeque majorum, qui tot tantaque illustrium ingeniorum opera congesserant. Unde quamlibet hodieque in templis exstent, quae et nos vidimus, armaria librorum; quibus direptis, exinanita ea a nostris hominibus, nostris temporibus memorent — quod quidem uerum est —, tamen honestius creditur alios libros fuisse quaesitos, qui pristinas othecam, quae extra quadringenta milia librorum fuisse ac per hoc euasisse credatur. Caesar postea insulam, ubi Pharos est, cepit. eo Achillas cum Gabinianis militibus uenit. ingens pugna commissa est: magna ibi Caesarianorum militum multitudo cecidit, omnes etiam interfectores Pompei interfecti sunt. Caesar una manu eleuata, qua chartas tenebat, nando peruenit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Pompeiꝰ fugiens ĩ hostio peneans. onerariam
nauem manctus. in asianis tͣnsiit. Indestircũ in egop¬
tũ uenit. ibiq mox ut litꝰ attigit. nissu tholome
adolescentis. ingrãm cesaris uictoris occisus est.
Pompeu uror filiq fugert̃. ceta põpeiana classie
direpta est. om̃ib qͥ in ea erant crudelissime truci¬
datis. ibiq põpeiꝰ bithinicꝰ occisus est. Lentulꝰ uͦ uir
ꝯsularis apud pilusiũ in terfectꝰ est. Cesar ꝯposiaᷤͤᷤ
apud thesaliã reb alexand̾am uenit. ꝑlatoq ad se ac
giã recepisset. eludebat᷑ atutorib qd minꝰ pecuman
acceꝑit. templa sua astu spoliantib. ut ⁊ regioᷤᷤ thesau¬
ros uacuos ẽẽ ostenderent. ⁊ min uidrã cesaris ppłm ꝯ
citarent. Preterea achillas dux regiꝰ imbutꝰ semel
pompeu sangͥne. cesaris qͦ necẽ meditabat᷑. Nã uissus
exercitũ dimitt̾e cui p̃erat.xx. miliũ armatoꝵ non

Expanded text:
fuit. Pompeius fugiens in ostio Penei amnis onerariam fuit. Pompeius fugiens in ostio Penei amnis onerariam nauem nanctus in Asiam transiit. inde per Cyprom in Aegyptum uenit ibique mox ut litus attigit, iussu Ptolemaei adulescentis in gratiam Caesaris uictoris occisus est. Pompei uxor filiique fugerunt; cetera Pompeiana classis direpta est omnibus qui in ea erant crudelissime trucidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud Thessaliam rebus Alemndriam uenit perlatoque ad se ac giam recepisset, eludebatur a tutoribus, quo minus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibus, ut et regios thesauros uacuos esse ostenderent et in inuidiam Caesaris populos concitarent. Praeterea Achillas dux regius inbutus semel Pompei sanguine Caesaris quoque necem meditabatur. Nam iussus exercitum dimittere cui praeerat •XX• milium armatorum, non
Abbreviated transcription (Latin):
plures in eo p̃lio cefisunt. Cesar inde citato agmine.
ꝑ eporũ inthesaliã ꝑrexit. Pompeiꝰ cũ marimis
copiis secutꝰ. bellũq ꝯmissum est. Itaqi instruit᷑
ut̾mq acies. Pompeiꝰ. lxxx.⁊ octo cohortes tͥplici
insinist᷑ cornu sexcenti. indextͦ qͥngenti. Preterea
reges młti. senatores eqͥtesq romani plurun. absq
leuiũ armatoꝵ magna copia. Ces ar similit̃. lxxx.
cohortes tͥplici ordine disposuit. Cui fuert̃ minꝰ
gemere erat. contͣctas romanoꝵ uires in campis
thesalicis ad occisionẽ mutuã constitisse. qͣs si con¬
cordia rexisset. nulli ppłi. nulli reges ferre potuis¬
sent. Prima ꝯ gͦssione eqͥtatꝰ põpen pulsus. sinist ͭ
lit̾a nudauit. deinde cũ dui ut̾inq dubia sorte ce¬
derent᷑. atq ex alia ꝑte põpeiꝰ inter hortandum
diceret parte ciuib. nec tam̃ faceret. ex alia uero
cesar hoc fac̾e̾t qđ̵ urgueret dicens miles faciẽ feri

Expanded text:
plures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine plures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruitur utrimque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici in sinistro cornu sescenti, in dextro quingenti, praeterea reges multi, senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt mingemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri,
Abbreviated transcription (Latin):
expositis opime pecudis in testinis non fingat esuriens :
qͣm obrem eqͦ animo ferant. Et si imitari interum
uolunt. nos idueritatis iuditio etiã ꝓhib̾e. qd potue¬
punt maioreᷤ coꝵ uł ȩiꝑiendo contẽpnere. Interea apd
dirraciũ młti orientis regis ad põpetum. ꝯ auxilis
ꝯuenert̃. Qͦ cũ cesar uenisset. põpeium obsidione
p̃struens. cũ illi maria paterent. p̃opeiꝰ castellũ
qͦdam ꝓpinquũ mari qd̵ marcellinꝰ tuebat᷑ au̾tit.
p̃sidiaq cesariꝰ qͦ ibidem morabant᷑ occidit. ces ar
torqͣtum legionẽq unã ut expugnaret aggͦssus est.
hoc ꝑicło socioꝵ põpeiꝰ cognito. om̃e eo copias ꝯ tͣrit.
inqͣm se ilico cesar omissa obsidione conu̾tit. Tor¬
quatꝰ autẽ euestigio ꝓrumpens au̾sum insecutꝰ est.
ta cesaris milites ancipiti ꝑicło t̾riti. ip̃o cesare
militũ cesaris. centurione.Xxii. eqͥtes romani com¬

Expanded text:
expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, sexpositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, squamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id ueritatis iudicio etiam prohibere, quod potuerunt maiores eorum uel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis conuenerunt. quo cum Caesar uenisset, Pompeium obsidione praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, euertit praesidiaque Caesaris, quae ibidem morTorquatum legionemque unam Caesar ut expugnaret aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito omnes eo copias contraxit. In quem se ilico Caesar omissa obsidione conuquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. ita Caesaris milites ancipiti perioulo territi ipso Caesare militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani con
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ille. Et neforte paru id pendeant. qͥd ꝯtẽp¬
cu abolitũ atq antiqͥtatũ fuit. boc ẽ. aito numen
aut sedem apollo ille ille pithicꝰ erat. qm ferunt
magno illo pithone seppñte inter fecto. tocius
uaticinationis auctore ⁊ pͥncipe. heredem ⁊ sedis
⁊diuinationis ⁊ numinis extitisse. ibiq eũ reddere
responsa elegisse. uͥ orta cũ auctore ip̃a diunatio
uidebatur. Preterea qũe ꝑ alias qͦ t̾rarũ partec
spumantib buccis. rapidoq discursu oĩs furi. udrũ
ructat insania adqͣm płimi terraꝵ reges qͣs ad
uuiã uocẽ consulti numinis concurrert. Cui se¬
pisime ip̃i qͦ romani opulentissima dona miser̃t.
At si a pollo este pichic̃ paulatĩ discernente exꝑi¬
entia contẽptꝰ. relictus acb oblitꝰ est. qͥd uuiu de mortua
pecude: qͥd uerũ de amente muliercula sꝑari potest:
Qͥd postremo inflauit. cũ pinguis se tyrrenꝰ adaras

Expanded text:
Sibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contempSibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est aut numen aut sedem: Apollo ille Pythius erat, -quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti numinis cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente exentia contemptus relictus atque abolitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? quid postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras,
Abbreviated transcription (Latin):
uigilusq confecit. Appiꝰ claudiꝰ censorinꝰ qͥ uissu
põpeũ greciã tuebat᷑. iã obolitã poetici oraculi fidẽ
uoluit experiri. qͥ ppe ab eo ad actauates descendere
inspecũ respondisse fert᷑ debello consulenti. Nichil
adte hoc romanũ bellũ ꝑtinet eubee cela optineb̾.
Cela aũ uocant eubocitũ sinũ. Ita appiꝰ p̃plexa
incertꝰ sorte discessit. Ammonet noᷤ aliqͥs obtrec¬
batorib nr̃is. ꝯsultor iste consułe. Qͤrunt᷑ utiq
fide. xp̃ianoꝵi sͥ sac inter dicta. cerimoniasq sub la¬
tas. et ob hoc ideo maxune qd̵̃ ȩxtis uaticiniisq ces¬
santib. fut᷑e clades qr sciri nequeant ñ uitantur.
Cur gͦ longe ante imꝑium cesaris natiuitatẽq
.xͥ. sicut ip̃oꝵ auctores attestant᷑ obolita fuerat
poetiei oraculi fides. obolita autẽ ideo qi ꝯtempta.
poeta p̃monuit. in consulti abeunt. sedc̃q adere

Expanded text:
uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae coela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste consulere. queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta caerimoniasque sublatas et ob hoc ideo maxime, quod extis uaticiniisque cessantibus futurae clades, quia sciri nequeunt, non uitantur. cur ergo longe ante imperium Caesaris natiuitatemque Christi, sicut ipsorum auctores adtestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? abolita autem ideo, quia contempoeta praemonuit: Inconsulti abeunt sedemque odere