comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Et benignius est in hoe
casu nchil ei auferri. Si aũt
me hr̃dem instituto controu̾¬
sia mͥ fiet hrditatis si cauet
legatarius eiucta hr̃ditate.
fidei. cõ. non resti tuam. ¶Si
duorum seruo legatum fit sb̃
conditione dandi. non posse ꝑ
partes conditioni parere. qui¬
dam auint. S semel dandam
peccuniam. s ego contra puto
¶si pars rei legate usu cap¬
ta sit. an in solidum parendũ
sit. dubito. et pot̾ dici ꝓ parte
parendum ex sententia testa

Expanded text:
sit: et benignius est et in hoc casu nihil ei auferri. Si autem me herede instituto controuersia mihi fiet hereditatis, si cauet legatarius euicta hereditate fideicommissi non restituam. Si duorum seruo legatum sit sub condicione dandi, non posse per partes condicioni pareri quidam aiunt, sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto. Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum parendum sit, dubito. et potest dici pro parte parendum ex sententia testa
Abbreviated transcription (Latin):
quum.
dem. ui heredi dare iussits
est. ẜuo alieno instituto. non
domino dare debet. Nam et si
alio hr̃de instituto uissus ẽ.
ẜuo ticii dare. ip̃i ẜuo dat᷑
quia que facti sunt non trã
non ticio. s ẜuo eius dari ⁊¬
potest. et hec uera sunt. sed
cum h̾rdi dare iussus est ui¬
deanius ne dño dandum sit
et con sequens est. et hic ẜuo
dari. certe statu liber quin do¬
mino daie debeat. non est du¬
bium. contra qui domino de¬
beret dare uon implet condi¬
tõm dando seruo eius. nisi do
minus consen ẜit uemo enun
in tali specie. condicionem:
nesciente me ul nolente imp
di dandum est. ut impleatur
conditio. nec ħ restituendu
bitabatur an ei auferendum
et iuo

Expanded text:
um. Qui heredi dare iussus est, seruo alieno instituto non domino dare debet. nam et si alio herede instituto iussus est seruo Titii dare, ipsi seruo datur, quia quae facti sunt, non trannon Titio, sed seruo eius dari potest: et haec uera sunt. Sed cum heredi dare iussus est, uideamus, ne domino dandum sit: et consequens est et hic seruo dari. Certe statuliber quin domino dare debeat, non est dubium. Contra qui domino debet dare, non implet condicionem dando seruo eius, nisi si dominus consenserit: nemo enim in tali specie condicionem nesciente me uel nolente implituta est, heredi dandum est, ut impleatur condicio: nec hoc restituendum bitabatur, an ei auferendum et in
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. Cum emançipa¬
ti filii nomine nepotum pꝰ¬
humuni post aui mortem
accipere oportere necessari¬
um erit dicere. omuia bõa
sua eum conferre. licet nõ
poterit dici mortis tp̃r aui

Expanded text:
um. Cum emancipati filii nomine nepotem postumum post aui mortem ssessionem accipere oportere, necessarium erit dicere bona sua eum conferre, licet non potest dici mortis tempore aui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quis reum habeat
et fideuissorema reo
liberatione leget. Inł. ibidẽ
scribit et reuin paccepti¬
lationem libandum. alioqu
fideuissoremcepit conueĩ¬
re.alia rationereus cõuemt᷑
Q tamensidonaciomis can¬
sa fidenissor intemenerit nͤ
bãt adũsus reum regressir
nł quid siad fidenissorem pec¬
cumam puenerit et ip̃e re¬
um dedent ince sua rpeq fide¬
uisserit. pacto reus ẽ libandꝰ
at quin solemus dicere pac¬
ti exceptionem fidenissori:
dandam. q̃ reo com petit. s
cumaliamens legantis alaa
pascentis. nequiq̾nam hoc
dicinns quod fidenissori sit
berandus. S et hic puto intͥ

Expanded text:
um habeat et fideiussorem et reo liberationem leget, Iulianus ibidem scripsit reum per acceptilationem liberandum: alioquin si fideiussorem coeperit convenire, alia ratione reus convenitur. quid tamen, si donationis causa fideiussor intervenit nec habet adversus reum regressum? vel quid si ad fideiussorem pecunia pervenerit et ipse reum dederit vice sua ipseque fideiusserit? pacto est reus liberandus. atquin solemus dicere pacti exceptionem fideiussori dandam, quae reo competit: sed cum alia sit mens legantis, alia paciscentis, nequaquam hoc dicimus. Quod si fideiussori sit berandus. sed et hic puto int
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Li pater ex hr̾dato
fiuo ita cauit ut uis liberti
saluum ei sit. nichil ei ad
hanc rem nocet ex br̃datio
qd̾ ad debitam portionem
attinet satiffaciat ĩ uito
tamen aliquid ex torq̃re

Expanded text:
m.Si pater exheredato filio ita cauit, ut ius in libertum saluum ei esset, nihil ei ad hanc rem nocet exheredatio.quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere
Abbreviated transcription (Latin):
qr obuencionũ. Item requira
tione. tunc ꝑmitcet distrani
si modo urgcat cͥditor. autu¬
surarr moctus parendũ eri
alicno suadeat. Idem p̾tor ex¬
timare debebit. utnun uendẽ
pociꝰ nõ obligair ꝑmitat nec

Expanded text:
obue‹nti›onum. item requirattione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat.Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obliga
Abbreviated transcription (Latin):
et mag̾ est nepossit. alioquĩ
inuenta ent auenandi ratõ.¬
S si ꝑat̾ stipulanti fund spo¬
pond̾it succc r̾itq pͥupillus
instipulatum forcius dicetur
sine p̾coris aũcte posse cum it¬
ode̾. Idemq et si iure ur̃ditan¬
oalu success it qui erat oblig¬
tꝯ eademq ĩre et si parens fiui¬
dum nendidit. uł quis auus
aui pupilhꝰ successit pot̾ clici
pupillum cct̾a uendicionis
in ꝯsulto p̃tore posse ꝑfice. fũ¬
dum cẽat legatum repudia
¶õ passim tutorib s̃obten¬
tu cris auiem ꝑmitti debuit.
uendicio. Namq nõ ẽẽ uiam
cis distractionis tributamet
iõ p̾cori arbicnium hiuꝰ rei se¬
natꝰ dedit.cun offõ in primis
hoc ꝯuenit extut̾e an alunde
possit pectuma adextemiant
es.alienũ expecln. q̃ irir ergo
deb an pectumam pupillus
hãt uł in num̾̃ato. uł m õĩb

Expanded text:
possit: alioquin inuenta erit alienandi ratio.Sed si pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat oblig Eadem ratione et si parens fundum uendidit uel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupillum cetera uenditionis inconsulto praetore ‹po›sse perficere. Fundum autem legatum repudiarNon passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tributam. et ideo praetori arbitrium huius rei senatus dedit, cuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere ergo debet, an pecuniam pupillus habeat uel in numerato
Abbreviated transcription (Latin):
ix fidei comissa. reudit. name¬
iuxe nounntatis p̾cos ad õem
successionum spc̃m poriretei
Uiude bantur. ¶Mando filie me
e ꝓsaluit sollicito ip̃iꝰ ut qͦ¬
adlib̃os tollat testm̃ nõ facia.
ita em̃ pot᷑at sine piculo mũ¬
tem sorori cohr̾di nõ uidi rel¬
ictam appart. nõ qd̾ depectu¬
bona tua qñq distribubuas
ub̾is cius ut quisq dete meni¬
erit udetur omitꝰ lib̃is ⁊ si n

Expanded text:
 fideicommissa respondi: nam enixae voluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae videbantur. "Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo vivtem sorori coheredi non videri relictam apparuit, quod non de pecunbona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit". videtur omnibus liberis, etsi n
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. quo filia pr primas nup¬
cias indotata cõstitueirturce
tere. ¶afiua pat pecierat ut cin
uellet exlibis sius p̾dia cum
moreretur ietitu̾et um exlib¬
is p̃dia fidei comissi unia do¬
nauit nõ et electione pot inc̾¬
tum diem fidei comissi c̾te do
nacionis indebatur. Nam ĩeũ
destinacio dirigi potest qui fi¬
deicomissum int̾ cet̾os h̃itur
et irmota matns clectione.
¶Fidei h̃rdum meor comicto
ne fundum tusculinũ alicu¬
ent. et ne de faminia nõis niei
pr̾des extranei fidri comissan¬
am lib̾tate reddid̾it. ¶ Fidci
tue comitto uxorur dos resti¬
tuas filie mee cum moriens
quicqd adte quoquo noĩe de
doĩgmeis ꝑuenit etiam ca que
postea codicili urori deditn
dei comisso cõtincbuntur. Qa
ordo scriptuix nõ in redit ca
iris ac noluntatis.Sr dos

Expanded text:
luisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ctere. A filia pater petierat, ut cui vellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi viva donavit. non esse electionem propter incertum diem fnationis uidebatur: nam in eum destinatio dirigi potest, qui fideicommissum inter ceteros habiturus est remota matris electione. 'Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et ne de familia nominis meiheredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. 'Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoquo nomine de bonis meis peruenerit'. etiam, ea, quae postea codicillis uxori dedit, fideicommisso continebuntur, nam ordo scripturae non impedit causam iuris ac uoluntati
Abbreviated transcription (Latin):
put quisq prior alienau̾it ꝑ¬
tem postioribh nõ facit. Eo
uero ttardi uendidit ei qui
mo uendid̾it et nouissim si¬
ne libis nita decessit fidei com¬
issi peticio nõ superit. ¶Cumm
int̾ nb̃tos i ad pͥdn legatum

Expanded text:
ut quisque prior alienauerit, partem posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, ei qui mo uendiderit et nouissimus sine liberis uita decesserit, fideicommissi petitio non supererit.Cum inter libertos ad praedii lega
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ꝑdinsione obtigenint ĩ¬
tercobrdes int̾rosits delegati¬
onb no astringuntur. non
magis ꝙͣ predior cum pinnt¬
ao irium discernos comuta¬
cione int̾uenit. ¶Alia mea
pcipiat sibiq hr̃e uolo irmm
atus suc furicto quos medior
tempore pat ꝓcepit uns incep̾a

Expanded text:
 divisionem optigerunt inter coheredes interpositis delegationibus, non adstringuntur, non magis quam praediorum, cum permutatio rerum discernens communionem intervenit. "Filia mea praecipiat sibique habeat volo rem matris suae". fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in sepa
Abbreviated transcription (Latin):
one cessante sufficit. ¶Eos at
si soli ꝓmenusset existimaui
qd si neminẽ eleg̾it cos solos
o mat̾ in hedes sacras u̾bfidci¬
comissi nõ subncxam deposu¬
it et lict᷑as calos adediticiu
misit. Instruntur uoluntati
mec post morit meam filio
meo tradinolo. ¶Cum płib
hr̃dib intestato diem suum
obiiss intelligi fidei .cõ. filio
o cum quo desup̃mis quislo¬
quati.s in quem nolumtat¬
dingatur. ¶Lb̃tis p̾dium re¬
uquid acpetunt ne id aucna
rent atq infamił uõtorum
retinent. si excepto uno cct̾i p¬
tes suas uendid̾it. quinõne̾¬
dicdit cetor ꝑtes quibo nõ de¬
dit auenandi uolun tattm
in tegram petet. ¶Cos enĩ ad

Expanded text:
one cessante sufficiet, si non si soli promeruissent, existimavi: quod si neminem elegerit, eos solos o mater in aede sacra verbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: "instrumentum voluntatis meae post mortem meam filio meo tradi volo". cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio  oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem voluntatdirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne irent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit ur sequitur. ad comu¬
nionem ad fũitur. si dicto scr¬
ptum ogniat. ¶Eiliꝰ matrer
hrdem scripẜat et fidei comis¬
sa tabulis data cum uinsm¬
randi irligione pran rogau̾¬

Expanded text:
cedit vel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogave
Abbreviated transcription (Latin):
cum discordia ꝓpinquoꝵ se dã¬
clis ꝓspex̾it quas mat̾ia comu¬
nionis sol ercitar. ¶ pat̾ pli¬
bfilus hr̃dibꝰ institutis mo¬
riens clancs et anulu cã cus¬
todic maiori natu filic tracdi¬
dit et liũto eidem filie qui p̃¬
sens erat et iosquas sub cura
sua hũit assignare iussit. Co

Expanded text:
cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia communionis solet excitare. Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claves et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit
Abbreviated transcription (Latin):
s ienntieam abincio nisu
tator uoluit ab surdu ẽ uti¬
qr aut̃ testator ñ expleta sit
cõdicio n scrptu hr̃de adh̃¬
ditatem uocauit. n ꝑhunc
illi uoluit irstitin ħrditatẽ.
Simdanda pectunia ꝯdicõ

Expanded text:
itti eam ab initio uisum tator uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uocauit neque per hunc illi uoluit restitui hereditatem. Si dandae pecunia‹e› condicio
Abbreviated transcription (Latin):
sente coquasi nõ hñti dato
sit.dacio nulla ẽ. Nam ⁊ quo¬
quomodo inpcticione tutor¬
is si erratum fu̾it infacti cau¬
samaxime pr ꝯstitutoem diu¬
orum frm̃ nõ ualet tutoris
dacio. CElsus.

Expanded text:
nte eo quasi non habenti datus sit, datio nulla est: nam et quoquo modo in petitione tutoris si erratum fuerit in facti causa, maxime post constitutionem divorum fratrum non valet tutoris datio. Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
cio milli erit momẽtidant
cutor omĩdic pot̾it. ¶Funo¬
so et funose et muco et sundo
tutor uł curator ap̃tore uł p̃¬
am ut tuͣtor detur exca pmis¬
sum est. Idem.¬

Expanded text:
omenti.Dari tutor omni die poterit.Furioso et furiosae et muto et surdo tutor uel curator a praetore uel praeam ut tutor detur, ex causa permissum est. 10 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ei legatum offilius cissel¬
lius. et item rum auditore
reculerint pm̃. habendum
eẽ ac si seruus alicui mortu¬
us ant pro eo .c. legata eẽnt
quod uerumm ẽ. quia his u̾¬
bis non dos ip̃a. s pro dote
peccuma legata indetin.

Expanded text:
ei legatum Ofilius Cascellius, item et Seruii auditores rettulerunt: perinde habendum esse ac si seruus alicui mortuus aut pro eo centum legata essent. quod uerum est, quia his uerbis non dos ipsa, sed pro dote pecunia legata uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
conditõnes inpersonas cõ¬
locantur aut ip̃orum qui¬
bus quid relinquitur aut
aliorum. tercia species me¬
uentu ponetur. ¶Fiscus
si hisdem conditionibus pa¬
rere debet quibus ꝑsona a
qua id ip̃m quod relictũ ẽ
peruenit. sic etiam cum su¬
o honere h̾ ip̃m uendicat

Expanded text:
condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorum: terti‹a› species in euentu ponetur.Fiscus iisdem condicionibus parere debet, quibus persona, a qua ad ipsum quod relictum est peruenit, sicut etiam cum suo onere hoc ipsum uindicat
Abbreviated transcription (Latin):
uissus. status controuer¬
siam impuberi faciat qͥ
filius ẽẽ et cestm̃ patris
rupisse dicitur .uił. ait.u¬
traq uidicia. et hr̃ditatis
et libertatis in tempus
pubtatis differenda. Neu¬
trum eium eorum ita ex¬
plicari pot̾. ut non condi¬
tiomi eius. qui se filium
contendat ẽẽ preiudicet᷑
cetere quoq libertates qo¬
nes ex testõ. pendentes in
tempus pubertatis diffe¬
runtur. ¶Cum ex starz
impubes qui se fium de¬
functi diceret debitoresꝙ

Expanded text:
ussus status controuersiam impuberi faciat, qui filius esse et testamentum patris rupisse dicitur, Iulianus ait utraque iudicia et hereditatis et libertatis in tempus pubertatis differenda: neutrum enim eorum ita explicari potest, ut non condicioni eius, qui se filium esse contendat, praeiudicetur. ceterae quoque libertatis quaestiones ex testamento pendentes in tempus pubertatis differuntur.Cum extaret impubes, qui se filium defuncti diceret, debitores
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si debitor. credi¬
core hr̃dem instituto peti¬
sset uem ratione legis fa¬
ici. ponenda creditum suũ
legatariis reputaret. sine
dubio ratione.do.ma. exce¬
ptionis apud arbitrum
falcidie defuncti uoluntaᷤᷤ

Expanded text:
m Si debitor creditore herede instituto petisset, ne in ratione legis Falcidiae ponenda creditum suum legatariis reputaret, sine dubio ratione doli mali exceptionis apud arbitrum Falcidiae defuncti volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm quod liberto intestato
defincto qm ad legitti mã
hr̾ditatem ad mitti nõ po¬
ssunt uidendum ne admi¬
tatur fulius assignatoris
iufamilia reman̾ens an
non et putem emancipa¬
tos per p̾torem p̃ferendos
liberos autem eius cui as¬
signatus est accipere debes
non solum filios uerum
etiam nepotes et nepotes
et de inceps descendentes
¶siquis duobus assig¬
nauerit libertum et alter
in ciuitate esse sine lib̾is
desierit alternon.

Expanded text:
m quod liberto intestato defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos. Liberos autem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum etiam nepotes et neptes et deinceps descendentes. Si quis duobus adsignauerit libertum et alter in ciuitate esse sine liberis desierit, alter non
Abbreviated transcription (Latin):
m lex deficit. nõ erit nec nu¬
uis acco danda. ¶Qd ait lex
quanta poccuma erit tanta
peccuma dato ostendit esti¬
macionẽ hr̃ditatis uł bõrũ
lib̃ti nõ ip̃am hrditatẽ uo

Expanded text:
s lex deficit, non erit nec utilis actio danda. Quod ait lex: "quanta pecunia erit tantam pecuniam dato", ostendit aestimationem hereditatis vel bonorum liberti, non ipsam hereditatem vo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝑtem dotis reddenda. õp.¬
erit id ꝙ mulieri ex ꝑecuło ẜui
restitui dcxet et ideo et dolum
⁊ culpam inco peculio uł acqrẽ¬
re debet. et fructꝯ ereo ꝑcepti
quomodo cui lib iri dotar

Expanded text:
tem dotis reddendae erit id, quod mulieri ex periculo servi restitui debebit: et ideo et dolum et culpam in eo peculio vel adquirenre debet et fructus ex eo percepti quo
Abbreviated transcription (Latin):
sarius desiderandum a
pretore ne instrã in pos¬
sessionem suam redigat
Cet̾um decipiet᷑ pupillus
dum uel in struitur adu̾¬

Expanded text:
sarius, desiderandum a praetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupillus, dum uel instruitur adue
Abbreviated transcription (Latin):
suicus de biis actionibus tnͣs¬
ferendis loquatur. que uire
cuuli hrdi et in hr̃dem compe¬
cunt tamen honoratie actiones
transeunt nulla enim seꝑat̾o
est. mino et causa nacuralium
obligationum transit. ¶ꝑso¬
na autem Nr̾dis insticuciꝰ. tre¬
hec iure utimur. ut successor

Expanded text:
us de his actionibus transferendis loquatur, quae iure ciuil‹i› heredi et in heredem competunt, tamen honorariae actiones transeunt: nulla enim separatio est: immo et causa naturalium obligationum transit.Persona autem heredis institu‹ti› Trehoc iure utimur, ut et succ
Abbreviated transcription (Latin):
Ucius ticius curator gau se
u tp̃r cure fund̾ cornelianũ
locauit sempnio qui semꝓ¬
nius ieliqua ꝯtraxit. pupil¬
lus etate ꝓbata eund̾ quon¬
dam collocanũ sẽpniu fe¬
cit ꝓcuratorẽquero an exeo
quod ille ut ꝓcurator egit
om̃e debitum adolescens ag¬
nouisse uideat eoq noĩe cura¬
torem suũ lib̃ass.pauł.q.nõ

Expanded text:
ucius Titius curator Gaii Seii tempore curae fundum Cornelianum locauit Sempronio, qui Sempronius reliqua traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: quaero, an ex eo, quod ille ut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse uideatur eoque nomine curatorem suum liberasset. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
coluit ꝓcuratorem hr̃e uol¬
uit debitum ꝙ ex cõduguõr
reliquatꝰẽ agnouisse eum
uidi. ¶ Sempmi qui ex pol¬
ucitacione debitor patric fue
extit̾at hona reos .p̃. iussu p̃si¬
dis possedit quor bõr mag¬
herent idonei in ipo tp̃r ãmĩs¬
tratois ẽẽ desierunt postea
pupili hr̃s sempni qui ab¬
stentꝯ erãt ab impatore im¬
petrauit. ut bonapat̾na ei
restituentur quero an exbo
nis cor qui idonei sutandẽr¬
nitati pupilli ꝓspicidebeat
cum in diuidiui his o fficiũ
cure amagigtratibo inuinc¬

Expanded text:
coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatione debitor patriae suae exstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum magherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituerentur: qunis eorum, qui idonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat, cum individuum his officium curae a magistratibus iniun
Abbreviated transcription (Latin):
catores continen uenus
ẽ Instrumento balnea¬
rio legato dictimi ẽ. balne¬
acorem sic instrumenco
continen balneario quõ

Expanded text:
catores contineri uerius est.Instrumento balneatorio legato dictum est balneatorem sic instrumento contineri balneario, quo
Abbreviated transcription (Latin):
comisit mrec upa. a nob̾ peto
ut quiquid nob legam cõten¬
tisitis inuentes ut pruos fi¬
uis meis restituatis defuncta
situm est an aditabrditate ꝑa¬
trone filꝰ abço prde suo ꝓnis

Expanded text:
commisit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta situm est, an adita hereditate patronae filius a coherede suo
Abbreviated transcription (Latin):
in exhr̃dib uencuidit. qͣritur
an cum uuste filius ex ca emp¬
cionis ea possideat fr̃ib et cos¬
redib fidei comissi peticio et
anu̾o eapempta ee̾t cum cõit
uimusa scquenti c̾clitori obli¬

Expanded text:
i ex heredibus uendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an uero ea perempta esset, cum communiter uniuersa sequenti credito
Abbreviated transcription (Latin):
curcamfilius de functi nu¬
tam peccumam a flamadi¬
onisia accepit et locatis edi
orꝓpit sua pensiones sibi
tebitas creditnq delegau̾at
an condicio testmenti ertitis¬
se iudeaturut filus sus fida¬
comissi noĩc tencatim Ro.

Expanded text:
cum filius defuncti mutuam pecuniam a Flauia Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testamenti exstitisse uideatur, ut filiis suis fideicommissi nomine teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
n cum h̾ret uuorem et erca
fiuam emancipatam codici¬
lis hec ũiba inẜuit. ꝑtineat
aut̾ bn cocticuli aduxorem
et filiam.primũ aũt rogo¬
ut sic int̾ uõs agatis ut me
mo egistis itaq rogo ut qc¬
quid aut ego relinqͦnero aut

Expanded text:
ret uxorem et ex ea filiam emancipatam, codicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut
Abbreviated transcription (Latin):
clum c̃ nnsi priꝰ debitum abe
iis emptoricidemq cohrcli
psoruetur.¶ Filic fidei comisit
in ħ uba pcto ate filia mea ut
dotalem cauc̾cem post morte
meam mutes et ita ienones ñ
rs cui doce stipulaitnt᷑ hoc ca¬
su ut si sin ub̃is umo płibo ue
matrimonio morictis dos ad
cos ꝑueni at post mortem pa¬
tris decessit mantus ante qua
renonartur caucio dotalis et
prea ali nupta decessit nullo

Expanded text:
um est, nisi prius debitum ab eis emptori eidemque coheredi persolueretur.Filiae fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo
Abbreviated transcription (Latin):
it posse insulam lib̾tis utirꝰ¬
q serus legauit.itauterred¬
ditu eo mascuuim dupiũ fe¬
minc simplum ꝑcipiant cã¬
qr alin. an uetuit. ex cõsensu
omium abhrde uenundata
est. Quero an exprecio misule
dupium manes simpium fe¬
minc carerent. ¶Rndiooy
cium nullam fidei comissip¬
secutioem ee msi ca mente uẽ¬
diciomi consensunt ut siłr
ex pcio mares quiter duplũ
cmĩc aut sĩplum nõscquãt᷑¬
¶Instituto fiuo hr̃de erereo
ncpotibꝰ emançipatis itsta

Expanded text:
etere posse.Insulam libertis utriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuit: ex consensu omnium ab herede uenumdata est: quaero, an et ex pretio insulae duplum mares, simplum feminae caperent. respondi ob pretium nullam fideicommissi persecutionem esse, nisi ea mente uenditioni consenserunt, ut similiter ex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur.Instituto filio herede et ex eo nepotibus emancipatis testa
Abbreviated transcription (Latin):
atidisse dum ei rapinam fa¬
a fecet. Quero cum uror inte¬
tato decessisset et leginma ci
hͣrditas ad fratrem ꝑtineat
ansororis filia fidei comissũ
ab eo petere possunt .R. posse¬

Expanded text:
idisse, dum ei rapinam faa fecit'. quaero, cum uxor intestata decessit et legitima eius hereditas ad fratrem pertineat, an sororis filii fideicommissum ab eo petere possunt. resp
Abbreviated transcription (Latin):
fun eidonauit.⁊ adiccit p̾ci¬
mortez suam hr̃e uelle. q̃ro
cum testõ significau̾it. si qd
obsignatum recepisse io ui
cotinenturadfiuum ꝑtine¬

Expanded text:
iecit praecimortem suam habere uelle. quaero, cum testamento significauerit, si quid obsignatum recepisset, id ucontinentur ad filium pertine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intestõ scriptum ẽ ualcas.
om inc̾tus homo lega Dẽ¬
tus tibi eet pr̃s stichum scre
no tuo tradidit. Nerach .i.
siuoluntate dm̃ tradidit
ueratum hoc dñs huit dei̾
de eim lib̾atum atq si stich
legatus eẽt  ipianis .l.¬
ita sit scriptum sicun lega¬
uero bis scmel hrs ei dato
nelut semel debeatur etͥide
uas scripẜit uł duos fun¬
dos anutrũq dehxatur et ait
aristo unum iudi legatum.

Expanded text:
mortuus fuerit heredem dare mihi damnauerit, ratum esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere. Regula iuris ciuilis est, quae efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum quoque seruis legare possumus. In legatis nouissimae scriita sit adscriptum: 'si cui legauero bis, semel heres ei dato' uel 'ut semel debeatur', et eideademptione potest. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima
Abbreviated transcription (Latin):
dem. U erbis legati uł
fidei comissi. non neces¬
ssarie ciuitati relinqui¬
tur quod ex causa polli¬
citationis prestari nece

Expanded text:
m Verbis legati vel fideicommissi non necessarie civitati relinquitur, quod ex causa pollicitationis praestari nece
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. et cum de fide cõ¬
missis uł legatis queri¬
tur. differri pot̾ causa ĩ
tempus pub̾tatis. Id eĩ
diuus pius claudio a

Expanded text:
nto scriptum est.Et cum de fideicommissis uel de legatis quaeritur, differri potest causa in tempus pubertatis: id enim diuus Pius Claudio
Abbreviated transcription (Latin):
heredibus et promoribus.
cuntatis dispiciendum est
inquanirem comierti debet
fideiꝯmissum ut memoria:
testators alio et licito gen̾e¬
concelebretur. S ceu̾.

Expanded text:
heredibus et primoribus civitatis dispiciendum est, in quam rem converti debeat fideicommissum, ut memoria testatoris alio et licito genere celebretur. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
q dicionis fu̾it. uł sui niris
accõmodauit tenebitur. hoce¬
dicto s et siquis filie familias
auctor facto sit adꝯͣhendu te¬
netur. Itemq ueri est si ancil¬
le quis tutore auccore cͥclidiss.
Nam omib istis modis ꝓptͥ.
tutorem decipitur isqui ꝯͣxit.
fuit. quam si tutoris auccori¬
tractat. an etiam ĩpatre debe¬
at dari hec accio qui filiam mi¬
norem .xii. anñ. nuptui dedit.
et mag̃ ꝓbat patri ignocend
eẽ qui filiam suam maturius
ĩfamiliam sp̃osi ꝑduce uoluit
affectu cm̃ ꝓpensiore mag̾ qͣm
dolo malo aduidi fecisse. osi
intra .xii. annos ħ decesẜit cũ
hret dotem putat. mł. si dolo
malo cõuersatꝰ sit. id ad ꝙ̃ dos
ꝑtin.posse maritu doli mali
ex ceptõe ꝯdicentem sũmonem
incaĩb in quibꝰ dote uł into¬
tum uł in ꝑtem si ꝯstabat ma¬
trimonium fũat incraturs.

Expanded text:
 uel sui iuris accommodauit, tenebitur hoc edicto.Sed et si quis filiae familias auctor factus sit ad contrahendum, tenetur. idemque iuris est, si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui contrafuit, quam si tutoris auctoritractat, in patrem debeat dari haec actio, qui filiam minorem duodecim annis nuptum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in familiam sponsi perducere uoluit: affectu enim propensiore magis quam dolo malo id uideri fecisse.Quod si intra duodecim annos haec decesserit, cum haberet dotem, putat Iulianus, si dolo malo conuersatus sit is ad quem dos pertinet, posse maritum doli mali exceptione condicentem summouere in casibus, in quibus dotem uel in totum uel in partem, si constabat matrimonium, fuerat lucraturus.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq etiam colationis ꝯmo¬
dum ei restituer ¶Si ex dodrã¬
te fuerit institutus filius. qui
erat in potestate. extraneus ex
quadrante emancipatum ac¬
cipientem. contra.ta. ꝓ quadr¬
ante tm̃ bona sua collaturum
uiłait. quia solum quadrãtẽ
fr̃i abstulit. arguntũq pro
bus ex senatis solis conferre
cogitur. ¶Pater filium quẽ
inpotestate habebat. et extͣ¬
mum conferre fri suo debere
si aliquid ei ex ca pr̃ditaria
abstulerit. Nam si minore
exparte ꝙ̃ dinidia is qui u
potestate erat. hrs scriptus
fuerit inq uidebr᷑ collatiõe
postulare ab eo ꝓpt̃quem ã¬
plius ex hrditate pat̾na hã¬
turus est. tociens igit᷑ collã¬
tioni locus est. quociens ĩ co
niõ aliquo affectus est is qͥ
in potestate est. int̾uentu e¬
iancipati. cet̾m si non est
collatio cessabit. uł maxume
aũt tunc eniancipatum cõ¬
ferre uon oportet si etiam ui

Expanded text:
utique etiam collationis commodum ei restituit. Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipatum accipientem contra tabulas pro quadrante tantum bona sua collaturum Iulianus ait, quia solum quadrantem fratri abstulit: argumentum pro bus ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem in potestate habebat et extrmum conferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa hereditaria abstulerit: nam si minore ex parte quam dimidia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique videbitur collationem postulare ab eo, propter quem amplius hereditate paterna habiturus est. Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interventu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit. Vel maxime autem tunc emancipatum conferre non oportet, si etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
Ien pupuni cin smñtutoris auc¬
toritate peccuĩa cͥdita eratres¬
tituta ex eo senato ꝯsulto mi¬
chi fũ̾it hr̃ditas si soluar cre¬
ditori nõ ixpetam. qd si hr̃s¬

Expanded text:
ius pupilli, cui sine tutoris auctoritate pecunia credita erat, restituta ex eo senatus consulto mihi fuerit hereditas, si soluam creditori, non repetam: adquin heres
Abbreviated transcription (Latin):
tatem supra scriptam. uii¬
ta decessit. fidei comissi con¬
ditionem comectura pieta¬
tis.R. defecisse. quod minꝰ
scriptum quam dictum fu¬
erat uueniretur

Expanded text:
tatem supra scriptam vita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis respondi defecisse, quod minus scriptum, quam dictum fuerat, inveniretur
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. S i fundus lega¬
tus sit quinquaginta dig¬
nus sub hac condictione.
si quin quaginta h̾rdi de¬
disset pleriq putant uti¬
le ẽẽ legatum quia cou dic¬
tõnis implende causa dat
Nam constat etiam falcidi¬
am eum pati posse s si .l. au

Expanded text:
am.Si fundus legatus sit quinquaginta dignus sub hac condicione, si quinquaginta heredi dedisset, plerique putant utile esse legatum, quia condicionis implendae causa datur: nam constat etiam Falcidiam eum pati posse. sed si qu
Abbreviated transcription (Latin):
excumationem br̃des fratris so¬
rori euis pr̃are debent. qui a si ma¬
numissus non eeͣt iussu mulie¬
ris adire eam potuiss. si uoͣ ui¬
uente filo sempnius decesserit
hr̃dicas. in causa fidicõmissi ñ
deduceretur quippe ab ip̃o filio.
adire uissus brdicatem ei acqui¬
rerec .
auł. Quimbus cuntatibus q̃
sub miꝑio populi romam funt
restitui debere et posse hrditatem
froĩsmissam. apmanium sena¬
tus consuitum iuret. ¶S actio¬
nes meas placuit ex trebelliano

Expanded text:
estimationem heredes fratris sorori eius praestare debent, qu‹i›a, si manumissus non esset, iussu mulieris adire eam potuisset. si uero uiuente filio Sempronius decesserit, hereditas in causa fideicommissi non deduceretur: quippe ab ipso filio adire iussus hereditatem ei adquireret.. Omnibus ciuitatibus, quae sub imperio populi Romani sunt, restitui debere et posse hereditatem fideicommissam Apronianum senatus consultum iubet. sed et actiones in eas placuit ex Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
uatam et pregnantem
matrem ex alio marito.
¶Quero si mater brdita ⁊¬
tem repudi auerit dũ ad¬
huc pregnans est post ea¬
uiam an eciam semproĩa

Expanded text:
atam et praegnatem matrem ex alio marito: quaero, si mater hereditatem repudiauerit, dum adhuc praegnas est, posteaniam, an etiam Sempronia
Abbreviated transcription (Latin):
ne poti ꝑ fidei conussum dederat et¬
cepto kalendario mortis tempe
mea area nqua instrumenta ⁊ cau¬
tiones debitorum erant peccuĩa
mimerata inuenta ẽplensq ui¬
debatur nirnensimile eẽ ut testa¬
tor de peccuma numerata sensiss
Ego ante illud dignum anmad¬
uersione eristimabam cum qͥs¬

Expanded text:
 fideicommissum dederat excepto kalendario: mortis tempore in ea arca, in qua instrumenta et cautiones debitorum erant, pecunia numerata inuenta est. plerisque uidebatur uix uerosimile esse, ut testator de pecunia numerata sensisset. ego autem illud dignum animaduersione existimabam, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
bus faciendis destinate cidem
fidei cõmisso ced̾e debenit quin ⁊
illud que puten defendi posse iꝰ

Expanded text:
faciendis destinatae essent, eidem fideicommisso cedere debeant. quin etiam illud quoque putem defendi posse, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
falcidia: brdicatem resticuat
his: qui priore testamento scͥp¬
ti fuerant. ꝓp̃r inserta fidĩ ꝯmis¬
si u̾ba quibus ut ualet prius
cestam entum: exp̾ssum est: du

Expanded text:
Falcidia hereditatem restituat his, qui priore testamento scripti fuerant, propter inserta fideicommissaria uerba, quibus ut ualeret prius testamentum expressum est, du
Abbreviated transcription (Latin):
s qm cõ plures lib̾tos re¬
linquebat cribus ex his
fudum legaierat et penerat
nel alteri exhis qui sibrilesi
to ꝯuniti ẽent relinquere ꝑtẽ
siuam deberet et anpossit ueli
ali cum liberto suo emi relmi¬
quere placint ⁊ si uoluntatis
questio ẽẽt satis illum factur̃

Expanded text:
qui complures libertos relinquebat, tribus ex his fundum legauerat et petierat,uel alteri ex his, qui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possit uel alii conliberto suo eam relinquere. placuit, etsi uoluntatis quaestio esset, satis illum factur
Abbreviated transcription (Latin):
iꝯauc̾tas suffic̾ ꝓcuidubio em̾e
pot. s si malãfide emptio int̾¬
cess it nulliꝰ erit mom̾iti. idoq
s si ꝑ intponitam ꝑsona rem
pͥupilli em̃nt. incaca est. ut emy¬
cio nulbi mom̾iti sit qr nõ bõa
fide uidetur rem gessisse et itaẽ.
pptim adiuo seu̾o. ⁊ antoni¬
nosane si quide en̾ut ip̃e pa¬
lamdedit aut nom̃ nõ mala
fide s simplicit᷑ ut solent bones¬
tiores nõ pati noĩa sua ĩstrum̾¬
timscribi ualet emꝑdo ꝙ si ca¬
uide id erit ac si ꝑint̾positͥam ꝑ¬
sonam emiss. s et si cͥditor pu¬
pilli distrahat. eq̃ em̃te uona
fide pot̾it. si filius tucoris ułq̃
alia ꝑsona uiti en sb̃iecta em̃¬
it idem erit ac su ip̃e emissetP õp

Expanded text:
itas sufficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque si per interpositam personam rem pupilli emerit, in ea causa est, ut emptio nullius momenti sit, quia non bona fide uidetur rem gessisse: et ita est rescriptum a diuo Seuero et Antonio.Sane si ipse quidem emit palam, dedit autem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit ac si per interpositam personam emisset.Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona fide poterit.Si filius tutoris uel quae alia persona iuri eius subiecta emerit, id
Abbreviated transcription (Latin):
nase sic tñ si aucͣtas tutoris u¬
nius sufficiat cetum si no saf¬
ficiat dicendu ent imuitilẽ eẽ
stiplacce. ¶Si et pat et filius q̃
intestate en fu̾it tntoros sũurit.
⁊ pat sit stipłatꝰ fiuo auctore.¬

Expanded text:
re, sic tamen, si auctoritas tutoris unius sufficiat: ceterum si non sufficiat, dicendum erit inutilem esse stipulationem.Si et pater et filius qui in potestate eius fuit tutores fuerunt et pat
Abbreviated transcription (Latin):
dem reliquid eiusq fidei
misit ut decem uncias fili¬
o cominu comorentur. re¬
stitueret duas uncias at¬
nepoti. qͣi tum est an id qͦ
quod ex amĩstratione rerũ
apd̾ maritum res edisse cõ¬
sticerit. cum ceteris bonis
Prata decem unciarum fili¬
o restitui debeat.R. id qd¬

Expanded text:
dem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restitui debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
controu̾siam facit. si si¬
mul cum eo in pouem
missus est ali ex bois
defunctiͣ debebit. nec
quicqͣm de bonis dimi¬
nuere. hec euim possõ

Expanded text:
controversiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debebit nec quicquam de bonis deminuere: haec enim poss
Abbreviated transcription (Latin):
Uinaunim ulargen¬
cum legatumẽ quicqͥd
auriargentiq relictumsit
continentur siue factum
siueinfectum peccumam
autem signatam placet eo
legato non continen.pro¬
nec exuasis tanget.¶S siargẽ¬
ti facti pondo .c. mnit legata ex
facto argento debebitur leg¬
tum nde est quesitumꝰ
apud celsum an exuascula
possit seꝑare et scrpsit uas¬
cula non seꝑaturumlicet ei
gata an replumban debeant
ut sicappendant. et ꝓculus
et celsus auint excep̾to plu
bo appendi debereha memꝓ¬
toribus replubate issign¬
tur et inraciones argenti.
pondus argenti sic defertur
que sencencia t rationer¬
pͥlmesi cuiuascul argenter
ut putalances quadrate sit

Expanded text:
um aurum uel argentum legatum est, quidquid auri argentique relictum sit, legato continetur siue factum siue infectum: pecuniam autem signatam placet eo legato non contineri. Pronec ex uasis tanget. Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, an et uascula possit separare: et scripsit uascula non separaturum, licet ei licta, an replumbari debeant, ut sic appendantur. et Proculus et Celsus aiunt exempto plubo appendi debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae sententia habet rationem.Plane si cui uascula argentea, ut puta lances quadratae sint
Abbreviated transcription (Latin):
tractaripot. Et cum młti
sit casus quibus libertum
here qui in potestate possit
curnon hoc quoq admittẽ¬
dum sit ut per eum pater
fiuii.fa. ut puta sistrẽsem
ẜuum eorum in anumise¬
runt emancipatos quoq

Expanded text:
tractari poterit. et cum multi sint casus, quibus et libertum habere qui in potestate est possit, cur non hoc quoque admittendum sit, ut per eum pater filii familias, ut puta si castrensem seruum eorum quis manumiserit. Emancipatos quoq
Abbreviated transcription (Latin):
rs adiciatur ꝙ eius cã parata
sint hanc int̾ pretacionem o¬
ptinuit. ꝙ magisuxoris can¬
saquam comunis ꝓmisciq
u̾sus cã paratum foret.n int̾¬
ẽẽ insum est añductam uxo¬
remid ꝑat familias paranis¬
set an postea anetiam his re¬
b quib ipe uti solet urori a¬
li quid assignama dum id:
muliens usib ꝓpric attribu¬

Expanded text:
s adiciatur 'quod eius causa parata sint', hanc interpretationem optinuit, quod magis uxoris causa quam communis promiscuique usus causa paratum foret. neque interesse uisum est, ante ductam uxorem id pater familias parauisset an postea an etiam ex his rebus quibus ipse uti soleret uxori aliquid adsignauisset, dum id mulieris usibus proprie adtribu
Abbreviated transcription (Latin):
assius ecim si habi¬
beret et pret̾ea placint age
possecolomimcurn hr de
extestamento ut lib̾etur cõ¬
cdrictione qd̾ reccissime dr̃.¬

Expanded text:
assius. etiam si habiberet. et praeterea placuit agere posse colonum cum herede ex testamento, ut liberetur conductione: quod rectissime d
Abbreviated transcription (Latin):
tin ⁊ liu̾tos diuisisse nlło
n iure id eum fecisse placu¬
it ulłam ẽc̃ lib̾toꝵ diuisio¬
nem.alimentorum au̾t di¬
uisionem auidice int̾ coke¬
des factam eodem modo ra¬
Tiam milicibo pieta¬
tis raco inꝑentes cõ¬
si filius miles in patrem a¬
liq̾ comisit ꝓ modo delicti
pimiendus est ⁊ inter co¬
nb̾tos matrem. mỹe ⁊ fili
oporcet contumelus afficit
ul impias manꝰ infeit pre¬
fectus urbis delictum ad
publicam pietatem ꝑtine̾s

Expanded text:
etiam libertos divisisse: nullo enim iure id eum fecisse. placuit nullam esse libertorum divisionem: alimentorum autem divisionem a iudice inter coheredes factam eodem modo ratiam militibus pietatis ratio in parentes consi filius miles in patrem aliqua commisit, pro modo delicti puniendus est.Et inter collibertos matrem et filiuoportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Etaq si castratũ
lib̾tum uire uirando quis
adegent dicendum est nõ
ꝑuniri patronum hacłge.
nuberet fraudem legi facta
iuł. aic. et ꝑinde patronum
teneri. ac si coegisset urare
lib̾tam nõ nupt᷑am. ¶lege
uilia de maritandis ordim¬
ln remictitur iusuirandũ
qd̾ lib̾to in ħ impositum ẽ

Expanded text:
possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac legenuberet, fraudem legi factam Iulianus ait et perinde patronum teneri, ac si coegisset iurare libertam non nupturam.Lege Iu‹l›ia de maritandis ordinibus ‹re›mittitur iusiurandum, quod liberto i
Abbreviated transcription (Latin):
mortin sint ad suos hr̃des ħ
transmittent lucnus ticius
testamento suo nb̾tis lib̾ta¬
bus qr cibaria et nestiana a
libers sis eisdemq hr̃dib
prestan uissit milla condici¬
one adita. Queroansi sme pa¬
trono libens.idem liberti aga¬
nt cibana et nestiana accipe
Erba testamenti omĩb
libertis nris cibana p̾sta¬
bitis parbituo nr̃o nõ igno¬
rantes quot exbis caros ha¬
buenm. Item alio leco ꝑ hu¬
mum polliconimxpatu¬
.iiii.comendo ut nobicu
sint et cibaria prestetis peto

Expanded text:
mortui sint, ad suos heredes haec transmittent. Lucius Titius testamento suo libertis libertabusque cibaria et uestiaria a liberis suis eisdemque heredibus praestari iussit nulla condicione addita: quaero, an, si sine patroni liberis idem liberti agant, cibaria et uestiaria accipere e testamelibertis nostris cibaria praestabitis pro arbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio loco: 'Prothymum Polychronium Hypatium commendo: ut et uobiscum sint et cibaria praestetis, peto
Abbreviated transcription (Latin):
dem s cui sub conditione
non faciendi aliquid relictur
est ei scilicet cauere debet mu¬
ciana cautione. ad quez iure
ciuuili de ficiente conditione
ħ legatum eaue hereditas ꝑ¬
tiuere potest. stir

Expanded text:
e.Is, cui sub condicione non faciendi aliquid relictum est, ei scilicet cauere debet Muciana cautione, ad quem iure ciuili, deficiente condicione, hoc legatum eaue hereditas pertinere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
dotalibus continencur he¬
recli meo exhibuerit et tͣ¬
didenit sumam dotis qua
pro ea pat̾ eius intulit dan
uolo Bamplius denarios
x. quesitum ẽ. cumres in
dotem date plues ipẽ usufi¬
inteeent nec moriente ma¬
rito fuerat an quasi subin¬
possibili accione condicioẽ
legatum datum debeatir.R.
uideri condiciom paritum
siquod ex rebus indotem
dacis superat in ꝑotestate

Expanded text:
dotalibus contineantur, heredi meo exhibuerit et tradiderit, summam dotis, quam mihi pro ea pater eius intulit, dari uolo: hoc amplius denarios decem'. quaesitum est, cum res in dotem datae plures ipso usu finitae essent nec moriente marito fuerant, an quasi sub impossibili condicione legatum datum debeatur. respondi uideri condicioni paritum, si quod ex rebus in dotem datis supererat, in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex patronis alicisatufẽ
nõ ent ita utamu amplius
sua portone ex bonis lib¬
ti reunquetur ei tiisatis¬
fc̃m nõ erit it act̾o dab̾r.
ut eius porto suppleatur
ex co ꝙ extraneo hrdi et
ꝙ patrono suam port̾cem
reliccum est. eadem rat̾o et
in pluribꝰ patronis lib̾to¬
rum ẜuabitur. Iułait. eu
qui a bauo suo ex hrdatus
est a bonis libertorum eiꝰ
sũmoueri. a patris uero
sui libertorum bomis non
excludi. ꝙ si apatre sit ex¬
reredatus ab auo non sit
ño solum a libertorum pa¬
ternorum bomis uerum⁊
ab. am queq excludi debe
quia per patrem aui liber¬
tos consequitur. ꝙ si patͥ
eius sit ab auo exhereda¬
tus ip̃e non est posse nepo¬
tem auitorum libertoru
contra tabulas bonorum
pos. petere. Idem ait si pat̾
me exhrdauit auus meu
patrem meum et prior au
decesserit ab utriusq liber¬
tis me repellit. s si ante pa¬
ter decessisset postea auus
dicendum erit nichil mich̾
nocere patris exheredat̾oer
ab patre suo sit exheredato

Expanded text:
 ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono supra suam portionem relictum est. eadem ratio et in pluribus patronis seruabitur.Iulianus ait eum, qui ab auo suo exheredatus est, a bonis libertorum, eius summoueri, a patris uero sui libertorum bonis non excludi: quod si a patre sit exheredatus, ab auo non sit, non solum a libertorum paternorum bonis, uerum etiam ab aui quoque excludi debere, quia per patrem auitos libertos consequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotem auitorum libertorum contra tabulas bonorum possessionem petere. idem ait, si pater me exheredauit, auus meus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum erit nihil mihi nocere patris exheredationema patre suo sit exheredatus,
Abbreviated transcription (Latin):
quominus adimetur qu
ĩmo et si sic aduit quasi ẽx
debita portone institutus
morapparint cum mino¬
rem partem quam spera¬
uit accepisse equissimum
est admitti eum ad suuz
auxilium. s et si test ator
conuenisset heredem ut si¬
bi legatum solueretur mox
penituisset. puto eum pos¬
se adiuuan. ¶Si patrono
legatum sibi relictum ag¬
noũit idq fuerit cuctum
competit ei legictunum au¬
xilium quia id qd̃ sꝑauit
se habiturum nõ habet. S
et si nõ totum euctum sit
uerum aliquominus ht
q̃m putauit erit ei sb̃uem¬
endum. ¶Si ẜuoul filio
suo aliquid relictum patro¬
nus agnonent pinde acõ¬
tra tabulas bonorum pos¬
sessione repelletur atq si
agnonisset sibi relictum.¬
Sr et mortis causa don a¬
tonem agnouerit dicend
est repelli eum a contrata.
terum si eiumꝰ liuerrus do¬
naunit et sic accepit nõ id¬
curco erit repulsus a contra
t.a. bonorum possõne. quia
potest dicere sperasse q in
test. amento queq gratus
circa eum fieret. remnitiq

Expanded text:
nus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari.Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se habiturum, non habet. sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum.Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit, perinde a contra tabulas bonorum possessione repelletur atque si adgnouisset sibi relictum.Sed et si mortis causa donationem adgnouerit, dicendum est repelli eum a contra tabterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonorum possessione, quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique