comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. Ita lib̾e ꝑurbem cedes ꝑcussorib passim ua¬
gantibꝰ. ut qͦcũq uł ira ł p̃da sollicitabat eo agitabat.
Igit᷑ cunctis iam qd̃ singli timelunt aꝑte frementib
qͥntꝰ catulus palam sille dixt. Cum qͥb tandẽ uictͦ
sumꝰ. si inbello armatos. in pace iiermes occidimꝰ: Tc̃
silla auctore lucio forsidio pͥmi pilari. pͥmus infamẽ
riꝰ norbanꝰ et scipio. ⁊ inter eos sertoriꝰ t̃e maxime
ꝑ timescendꝰ. itẽ alia cũ qͥngentis nomĩb p̃posita ẽ.
Qͣm cũ luliꝰ qͥppe securꝰ nichilq sͥ conseiꝰ legẽt. uͥ suũ
repente nom̃ offendit. dum se tͤpidꝰ ad oꝑto capite
foro subtͣrit. int̾fectꝰ est. S ne tp̃is qͥdem tabulis fides
ac finis maloꝵ uidebat᷑. Namq alios qͦscͥpserant
iugulabant. alios autẽ pꝰꝙͣ iugula uerant ꝓscͥbebant.
Hec ip̃iꝰ mortis erat uia simplex. aut una conditio. ut
in nece ciuium saltẽ us hostiũ seruaret᷑. qͥ nichil

Expanded text:
rbem caedes, percussoribus passim uagantibus ut quemque uel ira uel praeda sollicitabat, agitabantur. igitur cunctis iam quod singuli timebant aperte frementibus Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bulla auctore L. Fursidio primipilari primus infamem rius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit, interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis malorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium seruaretur, qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
et ciuilis belli ꝑ plurimas terraꝵ partes ardentes su¬
des sparsi st̃. multaq incendia exuno fomite diffude¬
runt. Nam lepidꝰ et scipio initalia. brutꝰ ingallia. do¬
mitiꝰ cuine gener in africa carbo incussura et sicilia.
ꝑ penna in liguria. et post cũ sertorio in hispania.
om̃iumq atͦcissimus sertoriꝰ ĩ eadem hispania. hec
tunc ciuilia. uł qͦ aliqͦ discenda st̃ nomĩe bella excitã¬
tes. de uno multa. de magno magnͣ fecerunt. absq
illis tͥb uastissimis bellis. qͦ tẽ ext̃na uocabant᷑. hoc
est pamphilico macedonico atq dalmatico. Dissimu¬
lato etiã magno illo mitͥclatico longe om̃tũ diut᷑no
infestissimo ac formidolosissimo. deinde ad huc hispa¬
niensi sertoriano nundũ finito. immo ad huc ip̃o ui¬
uente sertorio hoc fugitiuoꝵ et ut ueriꝰ dicã gladi¬
atoꝵ bellũ inhorruit. iã non spectandũ paucis.

Expanded text:
et ciuilis belli per plurimas terrarum partes ardentes suet ciuilis belli per plurimas terrarum partes ardentes sudes sparsi sunt multaque inoendia ex uno fomite diffuderunt. nam Lepidus et Scipio in Italia, Brutus in Gallia, Domitius Cinnae gener in Africa, Carbo in Cossura et Sicilia, Perpenna in Liguria et post cum Sertorio in Hispania, omniumque atrocissimus Sertorius in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno magna fecerunt; absque illis tribus uastissimis bellis, quae tunc externa uocabantur, hoc est Pamphylico Macedonico atque Delmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico longe omnium diuturnissimo infestissimo ac formidulosissimo; deinde, adhuc Hispaniensi Sertoriano nondum finito immo adhuc ipso uiuente Sertorio, hoc fugitiuorum et, ut uerius dicam, gladiatoricium bellum inhorruit, iam non spectandum paucis
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑. S undiq diu̾sis causis uocabuł formis
malisq excitata coaceruataq. conc̾runt. ut e ꝑnino
repet̾a ⁊ infame illd seruile p̃tereã iugͦcinũ bellũ.
qd̵ ũdum ad huc ab africo ꝑtonuerat. iã cunbͥ cum
a circio fuilminabat decimbͥcis illis nubib ad huc
fedi nastiq torrentes effusi sangͥnis agebãtur.
Iam socialis belli nebulas. ĩ magnͣ continuo maloꝵ
nubia coit᷑as misera exalabat italia. Ad huc uͦ post
infinitã crebramq italie belli tempestate. discugr
tuto ꝑ italiam minune poterat. Ita om̃s absq illis
ꝑ icłosissimis inimicaꝵ urbium uoragiib disso¬
luta ac lubͥca pacetitubabant. iã sͥ marianũ atq
cpnnamũ ronia parturiebat excidium aliudq. edi¬
uerso oriens atq aqͥlo. hoc est mitͥdaticũ minabat᷑.
Qd̵ qͥdem metͥclaticũ bellum asuꝑiorib ceptũ. porro
ĩ ulteriora pcerigit᷑. De mariana face. pogꝰ allane
cladis accensus esti de isto rogo funestisstimo sillam

Expanded text:
sequuntur, sed undique diuersis causis uocabulis formis malisque excitata coaceruataque concurrunt. ut e proximo repetam et infame illud seruile praeteream, Iugurthinum bellum nondum adhuc ab Africo perdetonuerat, iam Cimbricum a circio fulminabat. de Cimbricis illis nubibus adhuo foedi uastique torrentes effusi sanguinis agebantur, iam socialis belli nebulas in magna continuo malorum nubila coituras misera exhalabat Italia. adhuc uero post infinitam crebramque Italici belli tempestatem discurri tuto per Italiam minime poterat, ita omnes absque illis periculosissimis inimicarum urbium uoraginibus dissoluta ac lubrica pace titubabant; iam sibi Marianum atque Cinnanum Roma parturiebat excidium, aliudque e diuerso oriens atque aquilo, hoc est Mithridaticum, minabatur, quod quidem Mithridaticum a superioribus coeptum porro in ulteriora porrigitur. de Mariana face rogus Sullanae cladis accensus est, de isto rogo funestissimo Sullani
Abbreviated transcription (Latin):
bono erigunt᷑. ut oblectam̃to corꝑis ra¬
tronale m̃tis ⁊ si non actui p̃ferant. uiditio tam̃
p̃fe̾ndũ sciant. Qͤ mens ratione duce inlustͣta in
medio uirtutũ. qͥb genuino fauore qͣmuis uitus
inclinet᷑. ad surgit ad scientiã cħz qͣsi arcẽ ꝓspiciti
Dm̃ etũ quilibet hominũ cõtempn̾e ad tempꝰ potest.
nescire in totũ non potest. Utide qͥdam dũ in młtis
dm crediuit. multos deos indiscreto timore sinxert̃.
S hinc iã uł maxiẽ cũ auctoritate ueritatis oꝑan¬
te tũ ip̃a etiã ratione discutiente discessũ ẽ. qͥppe ꝯ

Expanded text:
ut oblectamento corporis rationale mentis etsi non actu praeferant, indicio tamen praeferendum sciant. quae mens, ratione duce inlustrata, in medio uirtutum, quibus genuino fauore, quamuis uitiis inclinetur, adsurgit, scientiam Dei quasi arcem. porospicit. Deum enim quilibet hominum conescire in totum non potest. Unde quidam, dum in multis Deum credunt, multos deos indiscreto 365 timore finxerunt. Sed hinc jam vel maxime, cum auctoritate veritatis operante, tum ipsa etiam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
animatiq niuib miserabili morte refugerunt.
Namq ita ut attoniti timore hostiũ steterant.
alii stirpib uł saxis reclines alii armis suis in¬
nitentes patentib cuncti ocłis dentib q nudatis.
uiuentiũ ĩ modũ uisebant᷑. Nec ullũ erat ꝓcul intu¬
entibꝰ mortis inditiũ. nͥ duit᷑na immobilitas.qm
nullo mͦ humane uite uegetatio diu ꝑpeti potest.
Eadem die picentes congͤssi ⁊ uicti st̃. quoꝵ dux
epulas largaq pocula. cunctos ad exemplum
sui ꝓuocans. hausto ueneno ad sũptus ẽ. cunctis
pͤactũ eiꝰ laudantib se nemine subseqͣnte.
suꝑbia om̾ium inse militũ odia suscitasset. lapidib
occisꝰ est. Silla ꝯsul ciuilem cruorẽ. ñ nͥ hostili
sangͥ̾ne expiar. posse testatꝰ est. Cuiꝰ rez con¬
scientia ꝑmotꝰ exercitꝰ. ita in pugnã exortus ẽ.
ut sͥ unꝰ qͥsq ꝑeũdũ uide̾t. nͥ uicisset. Decẽ ⁊ no

Expanded text:
animatique niuibus miserabili morte riguerunt. animatique niuibus miserabili morte riguerunt. namque ita, ut attoniti timore hostium steterant, alii stirpibus uel saxis reclines, alii armis suis innitentes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus sed nemine subsequente.olerabili superbia omnium in se militum odia suscitasset, lapidibus occisus est. Sulla consul ciuilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cuius rei conscientia permotus exercitus ita pugnam adortus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ridente deposuit.atq ad antiquũ toge decorem
recuꝑauit. Mariꝰ deiide sex milia marsoꝵ ciei¬
one romani ciuies ⁊ milites p̃mebant᷑. maximo
bello ⁊ plurima cede hostiũ urbem sociosq ser¬
uauit. Gneus ponpeiꝰ picentes gͣui p̃lio fudit. qͣ
uictoria senatꝰ laticlauia ⁊ cet̾a dignqͥtatis insig¬
nia recepit. cũ togas tantũmͦ uictoria cesaris pͥ¬
nũ respirante sũpsisset. Portius cato p̃tor et¬
ruscus plotius legatꝰ. umbros pluruo sang̾ne
impenso. et difficillimo labore uicert. Gneo pon¬
peio ⁊ lucio portio catone consulib. ponpeiꝰ diu
obsedit ausculũ ciuitat̾e. nec tam̃ expugnauisset.
nisi ppłm in campũ prũpentẽ gͣuissima opp̾ssione
uicisset. Necem et nouem milia marsoꝵ mea pug¬
na.cũ fraueo imꝑatore sua cesa st̃. capta tͥa milia.
Quatuor milia aũ italici uiri exea cede ꝓfugi.ugũ montis
coacto inunũ agnune forte ꝯscend̾ant. uͭ opp̃ssi ex¬

Expanded text:
ridente deposuit, atque antiquum togridente deposuit, atque antiquum togrecuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecione Romam ciues et milites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque seruauit. Cn. Pompeius Picentes graui proelio fudit, qua uictoria senatus laticlauia et cetera \'dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo uictoria Caesaris primum respirante sumpsisset. Porcius Cato praetor Etruscos, Plotius legatus Vmbros plurimo\' sanguine inpenso et difficillimo labore uicerunt. Cn. Pompeio L. PorCio Catone consulibus Pompeius diu obsedit Asculum ciuitatem; nec tamen expugnauisset, nisi populum in campum prorumpentem grauissima oppressione uicisset. decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede profugi iugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant, ubi oppressi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ritu oberrabant. Igit᷑ gneꝰ ponpeiꝰ p̃tor cũ picen¬
tib iussu senatꝰ bellũ gessit ⁊ uictus ẽ. pꝰꝙͣ sib
samnites papiũ mutiliũ imꝑatarẽ p̃fecerant.
Marsi autẽ agamennonẽ archiphiratã p̃ opta¬
uerant. Iuliꝰ cesar samnitũ pugnͣ uictus. ceso
fugit exercitu. Rutiliꝰ consul. mariũ ꝓpinquũ
suũ legatũ sͥ legit. Qu̾e assidue sũmonentem.
morã bello utilem fore.⁊ paulisꝑ in castͥs exerce̾
militẽ oportere tironẽ. dolo id eũ ag̾e̾ ratus
ꝯtempsit. scseq in insidias marsoꝵ et uniũsu̾
agnien exercitꝰ su in cautꝰ in iecit. U̾bi ⁊ ip̃e
ꝯsul occisꝰ. et multi nobiles interfecti. ⁊ octo.m.
romanoꝵ militũ cesa st̃. Arma ⁊ corꝑa inter¬
lit. atq in testimoniũ cladis euexit. Mariꝰ ratiᷤᷤ
ꝯtinuo copus. uictores insꝑatꝰ op̃pssit. octo milia
it ip̃e marsoꝵ interfecit. Cumq ab exercitu u
ris. qͣm exorto sociali bello sumpserat. hac spe ar¬

Expanded text:
e. Igitur Gneius Pompeius praetor cum Picentibus jussu senatus bellum gessit, et victus est; postquam sibi Samnites Papium Mutilium imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant, Julius Caesar, Samnitum pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium propinquum suum legatum sibi legit, quem assidue submoventem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id agere ratus, contempsit, seseque in insidias Marsorum et universum agmen exercitus sui incautus injecit, ubi et ipse consul occisus et multi nobiles interfecti: et octo millia Romanorum militum caesa sunt. Arma et corpora interlit atque in testimonium cladis euexit. Marius raptis continuo copiis uictores insperatus oppressit, octo milia et ipse Marsorum interis, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe ar
Abbreviated transcription (Latin):
recepta. nouissime tͦpiꝰ qm duxit abiecit. Priuigna
uͦ suã. hoc est filiã sororis ⁊ ꝯiugis ꝯiugem absciuit.
filium suũ qͣm ex sorore susceꝑat. nec ñ ⁊ filiũ fr̃is oe¬
cidit. Qͣ obrem tantis in cestis parriciduisq execͣbił
ab alexand̾nis regno pulsus est. Hisdem temꝑibꝰ anthrocꝰ
ñ ꝯtentꝰ babilonia atq egebatana toco qͥ metlio un¬
ꝑio. adu̾sus pharachatẽ parchoꝵ rege̾ ꝯgͦssue et uictꝰ

Expanded text:
receptam nouissime turpius quam duxit abiecit. priuigaam receptam nouissime turpius quam duxit abiecit. priuigaam uero suam, hoc est filiam sororis et coniugis, coniugem adsciuit, filium suum, quem ex sorore susceperat, nec non et filium fratris occidit. quamobrem tantis incestis parricidiisque exsecrabilis ab Alexandrinis regno pulsus est. Isdem temporibus Antiochus, non contentus Babylona atque Ecbatana totoque Mediae imperio, aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
iam circũuentꝰ ab hostib et pene captus esset. uͥgã
qͣ erat usus ad equũ in ocłm tͣtis impegit. Barbarꝰ
autẽ cũ irt et dolore exarsisset. latus eͣssi gladio
tfisuerbauit. Ita ille ex cogitato gen̾e morcis. effu¬
git ⁊ deletꝰ et seruitutẽ. ꝑ penna ꝯsul qͥ esso sucoes¬
serat. audita morte cͣssi et clade exercitꝰ romani.
raptim in asiam ꝑ uolauit. Aristonicũ recenti uicto¬
ria elatũ. feriatũ imꝓuiso bello adortꝰ. nudatũq om̃ib
copus infugam uertit. Cumq sttonicẽ urbẽ ad quam
ille confugerat obsiclione cuixisset. trucidatũ fame
ad deditionẽ coegit.ꝑ penia asul apd̃ ꝑ gamũ correptꝰ
morbo diem obut. aristonieꝰ rome uissi senatꝰ in carce̾
sEͣngulatꝰ est. Eodem auno cholomei alexandnorũ
regis. misera uita miseriorẽ uite exitũ delit. Is
enĩ sororem suã stupro cognitã ac deinde ĩ matͥmoniũ

Expanded text:
iam circumuentus ab hostibus et paene captus esset, uirgam, iam circumuentus ab hostibus et paene captus esset, uirgam, qua erat usus ad equum, in oculum Thraecis inpegit; barbarus autem cum ira et dolore exarsisset, latus Crassi gladio transuerberauit. ita ille excogitato genere mortis effugit et dedecus et seruitutem. Perpenna consul, qui Crasso successerat, audita morte Crassi et clade exercitus Romani raptim in Asiam peruolauit, Aristonicum recenti uictoria feriatum inprouiso bello adortus nudatumque omnibus copiis in fugam uertit; cumque Stratonicen urbem, ad quam ille confugerat, obsidione cinxisset, trucidatum fame ad deditionem coegit. Perpenna consul apud Pergamum correptus morbo diem obiit; Aristonicus Romae iussu senatus in carcere strangulatus est. Eodem anno Ptolemaei Alexandrinorum regis misera uita miseriorem uitae exitum dedit. is enim sororem suam stupro cognitam ac deinde in matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ taurominiũ ⁊ bennã firmissima fugitiuaꝵ
refugia bello recipit. Ampliꝰꝙͣ. xx. milia tunc ser¬
uoꝵ truerdata referunt᷑ musera ꝓfecto talis belli
et in extͥcabilis causa. Pereundũ utiq clñis erat.
nͥ in solescentibꝰ seruis ferro obuam iret᷑. Sed
tam̃ in ipsis qͦ infelicissimis dãpnis pugne et infe¬
licioribꝰ lucͥs uictorie. qͣnͣti ꝑiere uicti. tãtum ꝑdid̾e¬
publiꝰ lucuiꝰ iustꝰ crassus ꝯsul et pontifex manmnꝰ.
aduersus aristonicũ attali fratͤm. qͥ tͣlitam ꝑ testa¬
mentũ romanis asiam ꝑuaserat. cũ instructissumo
missus est exercitu. Preterea a magnis regibꝰ hoc ẽ.
nichomede rege bithinie. mitͥclate ponti ⁊ armenie.
ariarthe cappadocie .ps lemene paflagonie. eoꝵq
marimis copiis. At iustꝰ ꝯserto tanien bello uictꝰ ẽ.
et cũ exercitu post plurimã cedẽ infrugã acto. ip̃e

Expanded text:
quoque Tauromenium et Hennam, firmissima fugitiuorum quoque Tauromenium et Hennam, firmissima fugitiuorum refugia, bello recepit: amplius quam xx milia tunc seruorum trucidata referuntur. Misera profecto talis belli et inextricabilis causa. pereundum utique dominis erat, nisi insolescentibus seruis ferro obuiam iretur. sed tamen in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae quanti periere uicti tantum peP. Licinius Crassus consul et pontifex maximus aduersus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam peruaserat, cum instructissimo missus exercitu, praeterea a magnis regibus hoc est Nicomede Bithyniae, Mithridate Ponti et Armeniae, Ariarathe Cappadociae, Pylaemene Paphlagoniae eorumque maximis copiis adiutus, conserto tamen bello uictus est; et cum, exercitu post plurimam caedem in fugam acto, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
flammata nobilitas. fragm̃tis subsellior plebem
fugauit. Grachꝰ ꝑ gͣdus qͥ st̃ suꝑ calpurniũ forn¬
cem de tͣcto amiculo fugiens. ictꝰ fragm̃to sub sellu
corruit. Rursusq assurgens alio ictu claue cerebꝰ
Rta p̃terea in sicilia belle seruił atagio. multaᷤᷤ
late interfecit ꝓuintias. Nam ⁊ mint᷑nis. ce¬
ce.l. milia incrucẽ acti ⁊ insiniusse ad sex milia
seruoꝵ. qͥnto metello et gneo seruilio cepione op¬
p̃ssa st̃. In metallis qͦr atheniensiũ. idẽ tu multꝰ sec¬
uilis ab eraclito p̃core discussꝰ ẽ. Apud delon etiã
serui nouo motu in tumescentes oppidanis p̃uentib
iste uelut scĩ tille micantes. diu̾sa hec ĩcendia se¬
minart̃. Insicilia eñ pꝰ fuluium ꝯsulem pico
ꝯsul mãmertiũ oppidũ expugnͣuit. uͥ octo milia
fugitiuoꝵ interfecit. Qs aũ caꝑe pocuit pari¬
bulo suffint. Cui cũ rutiliꝰ ꝯsul successiss idẽ

Expanded text:
flammata nobilitas, fragmentis subselliorum plebem flammata nobilitas, fragmentis subselliorum plebem fugavit. Gracchus per gradus, qui sunt super Calpurnium fornicem, detracto amiculo, fugiens, ictus fragmento subsellii corruit, rursusque assurgens, alio ictu clavae cerebrOrta praeterea in Sicilia belli servilis contagio multas late infecit provincias. Nam et Minturnis servi in crucem acti: et Sinuessae ad septem millia servorum a Q. Metello, et Cn. Servilio Cepione oppressi sunt. In Metallis quoque Atheniensium idem tumultus servilis ab Heraclito praetore discussus est. Apud Delon etiam servi novo motu intumescentes, oppidanis praevenienistae velut scintillae micantes, diversa haec incendia seminaverunt. In Sicilia enim post Fulvium consulem Piso consul Mamertium oppidum expugnavit, ubi octo millia fugitiuorum interfecit, quos autem capere potuit, patibulo suffixit. cui cum Butilius consul successisset, idem
Abbreviated transcription (Latin):
eũsa. Thiresus respondit. concordia inuicta.
discordia exitio fuit. Qd̾ romani tãꝙͣ. ÷ acͤ se
dictum. erempli loco acceꝑunt. qͥppe qͥb iam
e seditionibꝰ discordantis totiꝰ oͥrbis ñtiabat᷑.
Carchagine numantiaq deleta. orit᷑ apud ro¬
manos utilis de ꝓuisione alatio. ⁊ oritur ĩ famiᷤᷤ
de ambitione ꝯtentio. Grachꝰ tͥbunꝰ plebis iratꝰ
nobilitateͥ. cur inter auctores numantin fede¬
ris notatꝰ esset. agrũ apͥuatis eatenꝰ possessum
ppło diuidi statuit. Octauo tͥbuno plebi obsisten¬
ti ad enut imꝑiũ. et successorẽ minutiũ dedit.
appetens legẽ tulit. ut ip̃a pecunia q̃ fuisset at¬
tal ppło distribueret᷑. Obsistente nasica etiam
ponpeiꝰ spondit se gͣchum. cũ pͥmũ magistrũ adis¬
set accusat᷑um. Grachꝰ cũ eniteret᷑ ut ip̃e tͥbunꝰ
plebis sub seqñti anno ꝑ maneret. Cũq comitior
die seditiones ppłi accenderet. auctore nasica in¬

Expanded text:
euersa. Thyresus respondit: concordia inuicta, euersa. Thyresus respondit: concordia inuicta, discordia exitio fuit. quod Romani tamquam sibi ac de se dictum exempli loco acceperunt, quippe quibus iam de seditionibus discordantis totius Vrbis nuntiabatur. Carthagine Numantiaqmanos utilis de provisione collatio, et oritur infamis de ambitione contentio. Gracchus trib. pleb. iratus nobilitati, cur inter auctores Numantini foederis notatus esset, agrum a privatis eatenus possessum, populo dividi statuit. Octavio trib. pleb. obsistenti ademit imperium, et successorem Minutium dedit. appetens, invidam legem tulit, uti pecunia, quae fuisset Attali, populo distribueretur. Obsistente Nasica, etiam Pompeius spopondit se Gracchum, cum primum magistratu abiset Delum. Gracchus cum eniteretur, ut ipse tribunus plebis subsequenti anno permaneret, cumque comitiorum die seditiones populi accenderet, auctore Nasica, in
Abbreviated transcription (Latin):
tes inurbem reuertunt᷑. corꝑa in terfectoꝵ ad sepult᷑am
oblata acciꝑe noluerunt. Nouissima spe desꝑationis
in mortẽ om̃s destinati. clausam urbẽ ip̃i introrfum
succendert. cumctiq parit̾ ferro ueneno atq igne
ꝯsumptist᷑. Roinan nichil ex his penitꝰ habuere
uictis p̃ter securitatẽ suã. Neq em̃ euersa nu¬
mantia uicisse magis numantinos qͣ. euasisse duxer̃t.
unũ numantinũ uictoris catena non denuit uñ
tͥumphũ dederit roma ñ uidit. aurũ uł argentũ
qd̾ igni suꝑ esse potusset. apud pauꝑes ñ fuit. arma
et uestem ignis absumpsit. Igit᷑ ea tempestate cũ
hec apd numantiã gesta st̃. apd romã gͣcoꝵ seditio¬
nes agitabant᷑. Scipio aũ cũ deleta numantia cete¬
ras hispanie gentes pace cõ poneret thiresum qͥn¬
dam celticũ pͥncipem ꝯsuluit. qͣope res numan¬
tiana. aut pͥus in uicta durasset. aut post fiuiss

Expanded text:
tes in urbem reuertuntur, corpora interfectorum ad sepulturam tes in urbem reuertuntur, corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. nouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere uictis praeter securitatem suam; neque enim euersa Numantia uicisse se magis Numantinos quam euasisse duxerunt. unum Numantinum uictoris catena non tenuit; unde triumphum dederit, Roma non uidit; aurum uel argentum, quod igni superesse potuisset, apud pauperes non fuit; arma et uestem ignis absumpsit. Igitur ea tempestate, cum haec apud Numantiam gesta sunt, apud Romam Gracchorum seditiones agitabantur. Scipio autem cum deleta Numantia ceteras Hispaniae gentes pace conponeret, Thyresum quendam, Celticum principem, consuluit, qua ope res Numantina aut prius inuicta durasset aut post fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
cidat. declitionẽ sui optulert̃ si tolerabilia iuberent᷑.
Sepe etiã orantes iuste pugne facultatẽ. ut tãqͣm ui¬
ris mori liceret. ultime ãs duab sub to portis e¬
ruper̃t̃. larga pͥus potione usi non ui ͣͣͥ ni. cuiꝰ ferax
is locꝰ ñ est s et succo tͥtic ꝑ artẽ confecto. qͦm sucũ a
calefaciendo celiã uocant. Suscitat᷑ enĩ igne illa
uis germinis madefacte frugis. ac deinde siccat᷑.
et post infariã redacta molli succo admiscet᷑. Quo
fermentato. sapor austeritatiᷤᷤ et calor ebͥetatis adicit᷑.
Hac gͥ potione pꝰ longã fam̃ recalescentes. bello sese
optulert̃. a trox diu certam̃. et usq adꝑiculũ ro¬
manoꝵ fuit. Iterumq romani pugnare adu̾sum¬
numantinos fugiendo ꝓbauissent. nͥ sub scipione
pugnassent. Humantin interfectis suoꝵ fortissiniᷤ.
bello cedunt. cõ positis tam̃ ordinibꝰ. nec sicut fugien¬

Expanded text:
cidati, deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia juberentur, cidati, deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia juberentur, saepe etiam orantes justae pugnae facultatem, ut tamquam viris mori liceret. Ultimo omnes duabus subito portis eruperunt, larga prius potione usi, non vini, cujus ferax is locus non est, sed succo tritici per artem confecto, quem succum a calefaciendo Celiam vocant. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis, ac deinde siccatur et post in farinam redacta, molli succo admiscetur, quo fermento sapor austeritatis et calor ebrietatis adjicitur. Hac igitur potione post longam famem recalescentes, bello sese obtulerunt. Atrox diu certamen et usque ad periculum Romanorum fuit: iterumqNumantinos fugiendo probauissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suorum fortissimis bello cedunt, conpositis tamen ordinibus nec sicut fugien
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq scipio insistendũ ĩ opinatis ꝓuentibꝰ censuit. urbẽ
ip̃am obsidione conclusit. fossa etiã circumdedit. cuiꝰ
latitudo pedib decẽ. altitudo uiginti fuit. Ip̃m deinde
uallum sudib ꝑstructũ. crebris t᷑rib cõmuniuit.
ut sique ab erũpente hoste ineũ tẽptaret᷑ in ruptio.
iã ñ qͣsi obsessor cũ obsesso. s u̾sa uice obsessus cũ ob¬
sessore pugnͣret. Numantia aũ intumulo sita. haud
ꝓcul aflumine durio. tͥamilia passuũ ambitu murs
amplexabat᷑: qͣm uis aliqͥ asserant eã hec paruo situ
et sine muro fuisse. Unde crelibile ẽ. qr hoc spatu
cura alendoꝵ custocliendoꝵq pecori. uł etiã exercendi
ruris cõmodo cũ bello p̃merent᷑. in cluserint ip̃i arcẽ
paruã nat᷑a munitã optinentes. alioqͥn tantã pauci¬
tatẽ hominũ. tã amplũ urbis spaciũ. ñ munire magqͣ¬
ꝓdere uidebatur. Igit᷑ ꝯclusi numantini et fame tu¬

Expanded text:
itaque Scipio insistendum inopinatis prouentibus censuit, urbem itaque Scipio insistendum inopinatis prouentibus censuit, urbem ipsam obsidione conclusit, fossa etiam circumdedit, cuius latitudo pedibus decem, altitudo uiginti fuit. ipsum deinde uallum sudibus praestructum crebris turribus conmuniuit, ut, si qua ab erumpente hoste in eum temptaretur inruptio, iam non quasi obsessor cum obsesso sed uersa uice obsessus cum obsessore pugnaret. Numantia autem in tumulo sita haud procul a flumine Durio tria milia passuum ambitu muri amplexabatur; quamuis aliqui adserant eam et paruo situ et sine muro fuisse: unde credibile est, quia hoc spatii cura alendorum custodiendorumque pecorum uel etiam exercendi ruris commodo cum bello premerentur incluserint, ipsi arcem paruam natura munitam obtinentes; alioquin tantam paucitatem hominum tam amplum urbis spaprodere videbatur. Igitur conclusi diu Numantini, et fame tru
Abbreviated transcription (Latin):
africanꝰ hyspaniã ingressus. ñ se ilico ingessit hostib
ut qͣsi incautos circũ ueniret. sciens nũꝙͣ hoc genus
hominũ adõ in otium torꝑe atq animo resolui. ut
in ip̃a qͣlitate habitudinis sue apꝑatus alioꝵ p̃celleret.
s aliqnͣdiu militẽ suũ in castͥs uelut inscolis exercuit.
Et cum parte estatis. totãq hẏemeni ne apta atẽpta¬
in dust̾a. Nãmq uͥ copia pugnandi fc̃ã ẽ. epercitꝰ ro¬
manꝰ opp̃ssus impetu numantinoꝵ terga ꝯu̾tit. Sed
in cͤpatione ⁊ minis obiectantis sese ꝯsulis manuiq re¬
tinentiᷤᷤ tandem in dignͣtꝰ in hostem rediit. et qͣm fugie¬
bat fugere cõpulit. Difficilis tunc in relatu fides.
numantinos effug̾e. et fugientes uidere romani. Uñ
qͣm uis scipio qr p̃ter spem accid̾at letatꝰ ⁊ głatus esset.
tam̃ ultͭ bello adu̾sum eos audendũ ñ esse ꝓfessus ẽ.

Expanded text:
Afrioanus Hispaniam ingressus non se ilico ingessit hostibus, Afrioanus Hispaniam ingressus non se ilico ingessit hostibus, ut quasi incautos circumueniret, sciens numquam hoc genus hominum adeo in otium corpore atque animo resolui, ut non ipsa qualitate habitudinis suae apparatus aliorum praecelleret, sed aliquamdiu militem suum in castris uelut in scholis exercuit. et cum partem aestatis totamque hiemem ne adtemptaindustria. namque ubi copia pugnandi faota est, exercitus Romanus oppressus impetu Numantinorum terga conuertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis manuque retinentis tandem indignatus in hostem rediit et quem fugiebat fugere conpulit. difficilis tunc in relatu fides: Numantinos et fugauere et fugientes uidere Romani. linde quamuis Scipio, quia praeter spem acciderat, laetatus et gloriatus esset, tamen ultra bello aduersum eos audendum non esse professus est.
Abbreviated transcription (Latin):
miserior fuit. qi in sula est. et nũꝙͣ erga statũ suũ
iuris idonei. Nunc tẏrannis sub iecta. ñc̃ seruis iđ
illis dñatu imꝓbo exigentib seruitutẽ. uł istis p̃¬
sumptione ꝑu̾sa cõmutantib lib̾tatẽ. maxime qr
clausa undiq mari egerere foras ñ facile potest
in testinũ malum. Uiꝑtnã qͥppe ꝯceptionẽ ꝑditio¬
ni sue aluit. sua libidine auctã. sua morte iuctam.
n hoc aũ seruilis tumultꝰ excitatio. qͣnͣto rarior
cet̃is. tanto erudelior est. Qͥa intentione ꝯmo¬
uetus lib̾a multitudo. ut patͥam augeat. seruilis
pene infamia defedere apud numantiã pacto. qͣm
apd caudenas qͦndã furculas pudorẽ romane frontiᷤᷤ
oneraret scipio africanꝰ ꝯsensu om̃ium tͥbuũ ꝯsul
creatꝰ. atq ad expugnandã numantiã ꝯ exercitu
missus ẽ. Numantia aũ citerioris hispanie haud
ꝓcul a uacceis et cantabͥȩ. in capite gallie sita. ul¬

Expanded text:
miserior, quia insula et numquam erga statum suum miserior, quia insula et numquam erga statum suum iuris idonei nunc tyrannis subiecta nunc seruis, uel illis dominatu improbo exigentibus seruitutem uel istis praesumptione peruersa conmutantibus libertatem, maxime quia clausa undique mari egerere foras non facile potest intestinum malum. uiperinam quippe conoeptionem perditioni suae aluit sua libidine auctam, sua morte uicturam. in hoc autem seruilis tumultus excitatio quanto rarior ceteris tanto truculentior est, quia intentione commouetur libera multitudo ut patriam augeat, seruilis or paene infamia de foedere apud Numantiam pacto quam apud Caudinas quondam furculas pudorem Romanae frontis oneraret, Scipio Africanus consensu omnium tribuum consul creatus atque ad expugnandam Numantiam cum exercitu missus est. Numantia autem citerioris Hispaniae, haud procul a Vaccaeis et Cantabris in capite Gallaeciae sita, ul
Abbreviated transcription (Latin):
aliene qͥeti se ingererent. tanto t᷑piꝰ uincerent᷑. Ser¬
uio fuluio flato qͥnto calpurno pissone ꝯsulibus.
rome puer ex ancilla natus qͣdripes. qͣdrimanus.
ocłis qͣtuo  . auribꝰ totidem. nat᷑a uirili duplex.
Insicilia end̾ mons aechna. uastos ignes eructa¬
quiora. autẽ fauillis callidis. cũ uapore gͣui la¬
te uolantib torruerunt. qd̾ sicilie semꝑ u̾nacu¬
lum genꝰ monstͥ. non portendere malũ solet. s infer¬
re. Inbononensi agͦ. fruges in arborib enecate st̃.
git᷑ insicilia. bellũ seruile ortum ẽ. Qd̾ a d̾o gͣue et
atrox multitudine seruoꝵ. instructu copiaꝵ. mag¬
nicudine uirium fuit. ut non dicã p̾tores roma¬
nos qͦs penitꝰ ꝓfligauit. s ꝯsules qͦ tr̃uerit. Nam
.lxx̃. milium seruoꝵ t̾e in arma ꝯspirantiũ fuisse
referunt᷑. excepta urbe mesana q̃ seruos lib̾aliter
habitos in pace ꝯtinuit. Ceterum sicilia in hoc qͦ

Expanded text:
alienae quieti sese ingererent, tanto turpius uincerentur. Seralienae quieti sese ingererent, tanto turpius uincerentur. Seruio Fuluio Flacco Q. Calpurnio Pisone consulibus Romae puer ex ancilla natus quadripes quadrimanus, oculis quattuor. auribus totidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructaquiora autem fauillis calidis cum uapore graui late uolitantibus torruerunt: quod Siciliae semper uernaculum genus monstri non portendere malum adsolet sed inferre. in Bononiensi agro fruges in arboribus enatae sunt. igitur in Sicilia bellum seruile ortum est, quod adeo graue et atrox multitudine seruorum, instructu copiarum, magnitudine uirium fuit, ut. non dicam praetores Romanos, quos penitus profligauit, sed consules quoque terruerit. nam LXX milia seruorum tunc in arma conspirantium fuisse referuntur, excepta urbe Messana, quae seruos liberaliter habitos in pace continuit. ceterum Sicilia in hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrpe romane⁊ in hoc u uisto bello ĩtissime cela ẽ i¬
reliqͥ eruti cast̾e. armis etiã ꝑditis euasert̃. Hec minus
turpis hec sub lepido cladis. qͣm sub mancino fuit.
ta nunc sͣ hec temꝑa loco felicitatis assebant. ut non
direrim hispani tot pulsati fatigatiq bellis. set ut
ipsi saltẽ romani tã continiuis sub acti cladib toue̾q
suꝑati. ut ñ expbem qͦt p̃tores eoꝵ qͦt legati. qͦt ꝯfules.
qͦt legiones. qnͣtiq exercitꝰ ꝯsumptistꝰ. Illud solũ re¬
uoluo. qͣnta fu̾it timoris amentia. ut miles romanꝰ
hebetatꝰ. iã ne ad exꝑimentũ qͥdem belli ad hibere pe¬
dem atq adfirmare animã possit. s ꝯfpecto hispano
spetiałr. hoste diffugiens. uinci se pene pͥus crederet.
qͣm uideri. Quo argum̃to patet apud utͦsq misera
illa temꝑa iundicata. cũ ⁊ hispani ⁊ si uinctre pote¬
rant. in uiti tam̃ desererent. dulcia ocia fua. et bel¬
la ext̾na tolerarent. Et romani qͣnto ĩpudentius

Expanded text:
pe Romanorum in hoc iniusto bello iustissime caereliqui exuti castris, armis etiam perditis, euaserunt. Nec minus turpis haec sub Lepido clades quam sub Mancino fuit. ita nunc sibi haec tempora loco felicitatis adscribant ut non dixerim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones quantique exercitus consumpti sint, illud solum reuoluo, quanta fuerit timoris amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem atque offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugiens uinci se paene prius crederet quam uideri. quo argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere poterant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarent, et Romani quanto inpudentius
Abbreviated transcription (Latin):
italicũ duc̃e ⁊ magnũ ip̃iꝰ ppłm ꝑsecutꝰ occidit.
Poertuis cato ꝯsul marianas copias habens. ꝯali¬
qͣnta stͤnue gessiss. gloriatꝰ ẽ gaiũ mariũ ñ ma¬
iora ficisse. ⁊ ob hoc ꝯ ad locũ fonicũ contͣ marsos
bellum gereret. a filio gaumaris ĩ tumultu
bell. qͣsi abincerto auctore ꝓstͥtus ẽ. Galbimꝰ
legncꝰ. in expugnͣtione hosbidliũ castroꝵ interfectꝰ ẽ.
Marrucuni uestinitq. sulpitio legato ponpeii ꝑ¬
sequente uastati st̃. Nopediꝰ ⁊ obsidiꝰ italici imꝑa¬
tores. ab eodem sulpitio apud flum̃ theanũ. horri¬
bili p̃lio opp̃ssi ⁊ occisi st̃. Ponpeiꝰ asculũ ingͦssus.
ꝑfectos centuriones cunctosq pͥncipes eoꝵ u̾gis
cicidit. securiq ꝑcussit. seruos p̃damq omẽm
sub hasta uendidit. Reliqͦs lib̾os quidem. s mudos
t᷑ͤgentes abire p̃cepit. Et dũ de hac p̃da opitu¬
lationẽ aliꝙͣ. in usu stipendii publici senatꝰ fore

Expanded text:
Italicum ducem, et magnum ipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul, Marianas copias habens, cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non majora fecisse: et ob hoc cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Marii in tumultu belli, quasi ab incerto auctore, prostratus est. C. Gabinius legatus in expugnatione hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Vestinique Sulpicio legato Pompei persequente uastati sunt. Popaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamque omnem sub hasta uendidit, reliquos liberos quidem sed nudos et egentes abire praecepit; et cum de hac praeda opitulationem aliquam in usum stipendii publici senatus fore
Abbreviated transcription (Latin):
animantiũ. tanta pestilentia ꝯsecuta ẽ. ut aui¬
um. pecudũ. acbestiaꝵ corruptione deris disso¬
lutari putͦfc̃a passim cadauera. uitiũ corruptio¬
nis angerent. At uͦ qͣnta fu̾it hominũ lues.
ego ip̃e dũ refero. toto corꝑe ꝑ horresco. Siqͥdem
ĩ nuimedia in qͣ tẽ micipse rex erat. dcce. milia
hominũ. circa horã uͦ maritimã qͦ maxͦ cartha¬

Expanded text:
animantum tanta pestilentia consecuta est, ut auianimantum tanta pestilentia consecuta est, ut auium pecudum ac bestiarum corruptione aeris dissolutarum putrefacta passim cadauera uitium corruptionis augerent. at uero quanta fuerit hominum lues, ego ipse, dum refero, toto corpore perhorresco: siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa rex erat, octingenta milia hominum, circa oram uero maritimam, quae max
Abbreviated transcription (Latin):
uantesq corerit. homĩes qͦ nͥ qͥ longiꝰ potuere. dif¬
fugere recipcatu anhelitu. calidi aeris. adustis in¬
trorsũ uitalib suffocau̾it. Marcro plautio hypseo
marco fuluio flacco ꝯsulib. uix dũ africã abellor
excidus qͥ escentẽ. horribił ⁊ inusitata ꝑditio ꝯse¬
cuta ẽ.Namq cũ ꝑtotã africã in mense locustaꝵ
multitudines co alussent. ⁊ ñ mͦ iã cunctã spem
frugũ abstrarissent. herbasq os ꝯparte radicũ.
folia arboꝵ cũ teneritudine ramoꝵ consũpssissẽt.
uerũ etiã amaras cortices atq arida lignͣ p̃rod̾ent.
repentino ab repte uento atq inglobos cacte.
portateq dui ꝑ aerẽ. africano pelago ĩ merse st̃.
Harũ ꝯinm̾sos acernos longitudinis urguentes
fluctus ꝑ extenta late litora ꝓpulsissent. tetrũ
ninus atq ultͣ opionẽ pestiferũ odorẽ. tabita
⁊ putrefacta congeries exaluit. Uñ oĩum pariter

Expanded text:
natantesque excoxerit. Homines quoque nisi qui longius potuere difnatantesque excoxerit. Homines quoque nisi qui longius potuere diffugere, reciprocato anhelitu calidi aeris, adustis introrsum vitalibus, suffocabat. M. Plautio Hypseo, M. Fulvio Flacco coss., vix dum Africa a bellorum excidiis quiescente, horribilis et inusitata perditio consecuta est. namque oum per totam Africam mmensae lucustarum multitudines coaluissent et non modo iam cunctam spem frugum abrasissent herbasque omnes cum parte radicum, folia arborum cum teneritudine ramorum consumpsissent, uerum etiam amaras cortices atque arida ligna praeroderent, repentino abreptae uento atque in globos coactae portataeque diu per aerem, Africano pelago inmersae sunt. harum cum inmensos aceruos longe undis urguentibus fluctus per extenta late litora propulissent, taetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem tabida et putrefacta congeries exhalauit, unde omnium pariter
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾etur.cc. milia ãpli calonũ atq lixarũ ĩ mixta
cohortibꝰ ⁊ histͥonib tͣhebat. Itaq facile cũ utuu̾so
exercitu suo parthor iurib opp̾ssus interit. Gneo
semꝓnio ditano ⁊ marco acilio consulib. publiũ scipio¬
nuntiari cognouisset. Alio die mane exonimem ĩ cub¬
culo suo reꝑtũ. ñ temere. inter maxina romauoꝵ
mala recensuerim. Presertim cũ tantũ ĩ ea urbe
african uigor ⁊ modestia ualeret ut facile eo uiuo.
neq sociale neq ciuile bellũ posse eustere crederer᷑.
necatũ ferunt. ne scełata ut credo familia ad ꝑ¬
niciem patͥe nata. inter impias seditiones uirorũ.
nec ñ etiã facinoribꝰ mulierũ esset ĩ manior. Emilio
lucio oreste ꝯsulibꝰ. echua uasto tͤmore concussa. oruada
igneis globis. Ruosusq alio die lipara insula. et
uicinũ circa eã mare uitantũ efferbuit. ut ad¬
ustas qͦ rupes dissolueret tabulataq nauiũ liqͦͤ¬
factis ceris extorruerit. exanunatos pisces super¬

Expanded text:
lia amplius calonum atque lixarum inmixta scortis et histrionibus trahebat. itaque facile cum uniuerso exercitu suo Parthorum uiribus oppressus interiit. C. Sempronio Tuditano et M. Acilio consulibus P. Scipionuntiari cognouisset, alio mane exanimem in cubiculo suo repertum non temere inter maxima Romanorum mala recensuerim, praesertim cum tantum in ea urbe Africani uigor et modestia ualeret, ut facile uiuo eo neque sociale neque ciuile bellum posse exsistere crederetur.necatum ferunt, ne scelerata ut credo familia ad perniciem patriae suae nata inter impias seditiones uirorum non etiam facinoribus mulierum esset immanior. M. Aemilio L. Oreste consulibus Aetna uasto tremorigneis globis. Rursusque alia die Lipare insula, et vicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut adustas quoque rupes dissolverit, tabulata navium liquefactis ceris extorruerit, exanimatos pisces, super
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑasset. qmͣ tam̃ pp̃e fecerat desꝑatam. pu¬
blice in senatu acte sunt. Porro autẽ mancinꝰ
qͥ sorte bellica circũ uentũ exercitũ ne ꝑ deret
laborauit ab eodem senatu deditione dãpnatꝰ est
sicut romaniꝰ et illud in uarrone displicuit. sed
cẽꝑi ꝯcessum est. Ethoc in mancino placuit.
s scd̾m tempꝰ p̃sumptũ ẽ. atq id̾o abinitio ꝑfidis
ut nec qͥsqͥs ꝯsulat ꝯuenient᷑ ingͣtis. nec ħ ostii
fidelit̾ credat in fidis.
nterea brutꝰ in uit̾iore hispania . xl.m̃.
gallo gͣcoꝵ qͥ lusitanis ĩ auxiliũ uener ant
asꝑimo bello ⁊ difficili qͣm uis uicautos circũ¬
uenisset opp̃sit. Quoꝵ ĩ eo p̃lio .l. milia. occisa.
tͥa nilia. capta ferunt᷑. pauci fuga euaserunt.
Incitiore hispania lepidꝰ ꝓ ꝯsul. uacceos ĩ noriã
gentẽ ⁊ supplicẽ. etiã senatu ꝓ hibente ꝑtinacit
xpugnͣre. temptauit. S mox accepta clade gͣ

Expanded text:
desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, pudesperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt Porro autem Mancinus, qui sorte bellica circumuentum exercitum ne perderet laborauit, ab eodem senatu deditione damnatus est. scio, Romani, et illud m Varrone displiouit, sed tempori concessum est, et hoc in Mancino placuit, sed secundum tempus praesumptum est; atque ideo ab initio perfecistis, ut nec ciuis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania LX milia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio uenerant, asperrimo bello et difficili quamuis incautos circumuenisset, oppressit: quorum in eo proelio L milia occisa, sex milia capta referuntur, pauci fuga euaserunt. in citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaeos, innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente pertinaciter expugnare temptauit
Abbreviated transcription (Latin):
fecleris dispulit. qͥ ꝑclitantes pat̾e uires ĩ melio
ra reseruauit: Aut si displicuit fedꝰ qd̾ pactũ
ẽ. cur miles hoc pignore redemptꝰ s̃ aut cũ reu̾¬
teret᷑. redditꝰ ñ ẽ. aut cũ repteret᷑ redditꝰ ñ ẽ.
aut si placuit seruati militis qͣlisꝯq ꝓuisto.
cur mantinꝰ qͥ hoc pepigit solus micũ declitus
fuit.  nuꝑ narro ut p̃ꝓpere pugna uuretur.
collegam paulũ oble̾ctantẽ impulit. repudian¬
tẽ p̃cipitauit exercitũ. Infelioes copias apud
in fames ellas romanis cladib cannas ñ dispo¬
suit certamini. s ꝯpposuit morti. Plusꝙͣ.xl.
miliũ ibi militũ romanoꝵ solam pacientia
sua deqͣ sib uictoriã iam cludũ hannibal p̃su¬
mebat amisit. Collega etiã panlo qͦ tandẽ niro
ꝑdito. nouissime in urbe pene solus in puden¬
tissime redire ausus est. meruitq ĩ prudentie
sue pͥmiũ Nam gr̃e ei qd̾ dere puplica. non

Expanded text:
foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignore redemptus ant, cum reuerteretur, receptus est aut, cum repeteretur, redditus non est? aut, si placuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui hoc pepigit, solus deditus fuit ? Nnper Varro, ut praepropera pugna iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exercitum, infelices copias apud infames illas Romanis cladibus Cannas non disposuit certamini sed opposuit morti; plus quam XL milia ibi militum Romanorum sola inpatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulo — quo tandem uiro! — perdito, nouissime in Vrbem paene solus impudentissime redire ausus est meruitque impudentiae suae praemium. nam gratiae ei, quod de republica non
Abbreviated transcription (Latin):
tinoꝵ exposit᷑. ibiq usq in noctẽ. manens asuis
desertus. ab hostibꝰ autẽ ñ susceptꝰ. lacͥmabile
utͥsq spectacłm p̃buit. Exclamare hoc loco do¬
lor exigit. cur falso nob̾ romani magnͣ illa nu¬
mina iusticre fidei fortitudinis et miscd̾ie ui ẽ¬
dicatis. anumantimiꝰ hec uerĩ discite. forcitudine
opꝰ fuit. pugn̾ndo uicerunt. fides etigebat᷑. cre¬
dentes aliis scdm se qͦs occide potuerant᷑. pacto se¬
dere remisert̃. Iusticia ꝓbanda erat. ꝓbauit cã¬
etiam uł tacitus senatus cũ idem numantim ꝑ
legatos suos aut iniuiolatã solam paẽe. aut om̃s
quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant re¬
poscebant. Miscd̃ia examinanda uidebat᷑ satis
docum̃t indiciũ dedert̃. uł emittendo ad uitã
inunicũ exercitũ. uł ad penã ñ recipiendo man¬
cinũ. Mantinꝰ ne rogo dedendꝰ. qͥ uicti exerettꝰ
impendentẽ trucidationẽ p̃cento unbone pacti

Expanded text:
tinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis tinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praebuit. Exclamare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna illa nomina iustitiae fidei fortitudinis et misericordiae uindicatis? a Numantinis haec uerius discite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia examinanda uidebatur? satis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti
Abbreviated transcription (Latin):
uicit et cepit. Qͦ capto. diothꝰ qͥdã cũ alexand
filio regnũ eiꝰ. et regiũ nom̃ usurpauit. Qͥ pea
ip̃m alexandrũ filiũ qm participẽ pericul imꝑ
uadendo regna habuerat. ne optinendo ꝯsortẽ
haberet occidit. Em ilio lepido gneo hostilio
mancino ꝯsultb. ꝓdigia apparuere diuersa
et qͣntum P in ip̃is fuit exmore curata st̃. Sed
ñ semꝑ aucupatoribꝰ euentuũ. et structoribꝰ fal¬
laciaꝵ aruspictbꝰ. oportuni casus suffragant᷑.
Nam mrantinꝰ ꝯsul pꝰ qmͣ apopilio apud nu
cuncta gessit. atq in id supp̃ma desꝑatione per¬
Ductus est. ut t᷑pissimũ fedus cũ numantinis
facere cogerent᷑. Qͣmuis ⁊ pompeiꝰ iã aliud
eque in fame fedus. cũ hisdem niumantinis
pauso ante pepigisset. senatꝰ dissolu fedꝰ et mã¬
tinũ dedi numantinis p̃cipit. qͥ nudato corꝑe
manib qͦ pꝰtergũ reuinctis. aute portas numati¬

Expanded text:
uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexandro uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in peruadendo regno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido C. Hostilio Mancino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt. sed non semper aucupatoribus euentuum et structoribus fallaciarum haruspicibus opportuni casus suffragantur. namque Mancinus consul postquam a Popilio apud Numcuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numan
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑat. manꝰ p̃cidit. Pompeiꝰ seqñtis anni ꝯsul
fines numantinoꝵ in gͦssus. accepta maxuna cla¬
de discessit. non solum exercitu pene our̃i ꝓfliga¬
to. uerũ etiã płimis nobiliũ qͥ ei militie ad erant
manos duces atq exercitꝰ ꝑ tͥuisset. uisidiis ⁊ ur¬
suor interfectꝰ est. in hoc solũ romanis circa eũ fortit̃
agentibꝰ. qd ꝑ cussores eiꝰ in dignos p̃mio iudicart.
At gͦ ñ mͦ nune. uerũ etiã sepe uter terere ori¬
entis illa in extͥcabilia bella pot̾am. que raro ñ¬
qͣm nͥ scełibꝰ aut incipiunt aut t̃minant᷑. Sed
iure fastidiant᷑ aliena. Mitͥdatis siquidẽ rer
parchoꝵ sertꝰ ab arsace. uicto demet̾ p̃fecto.ba¬
bilonẽ urbem finesq eiꝰ uniu̾sos uictor ĩ uasit. Os
p̃terea gs̃. que inter hydaspen fluuiũ ⁊ indũ ia¬
cent subegit. Ad indiã qͦ cruentũ extendit ĩ¬
ꝑium. demetͥum ip̃m scd̾o sibi bello occͬrentẽ

Expanded text:
susceperat, manus praecidit. Pompeius sequentis anni consul susceperat, manus praecidit. Pompeius sequentis anni consul fines Numantinorum ingressus accepta maxima clade discessit, non solum exercitu paene omni profligato uerum etiam plurimis nobilium, qui ei militiae aderant, manos duces atque exercitus protriuisset, insidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores eius indiguos praemio iudicarunt. At ego non modo nunc, uerum etiam saepe intertexere Orientis illa inextricabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur ; sed iure fastidiantur aliena. Mithridates tunc siquidem, rex Parthorum sextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem