comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nra uis est. Hũc ꝯtinuũ ludu
ludimꝰ. Rotã uolubilli orbe u̾samus
Infima sũmis. sũma ĩfimis muta¬
re gaudemus. ascẽd̾ si placet. S ea
tu meos mores ignorabas. nesciebas
Cresuz regẽ lidoꝵ. cyro paulo ante for¬
midabillez. Mox deuḋ misanduz
rogi flamis traditũ. misso celitus
ymbre defẽsu. Nũ te p̃t̾it paulum
ꝑsi regis a se capti calamitatibus pi¬
aꝵ clamor deflet. nisi indiscreto ictu
fortunã felicia regna u̾tentem.

Expanded text:
ec nostra uis est, hunc continuum ludum ludimus; rotam uolubili orbe uersamus, infima summis summa infimis mutare gaudemus. Ascende si placet, sed ea tu mores ignorabas meos? Nesciebas Croesum regem Lydorum Cyro paulo ante formidabilem mox deinde miserandum rogi flammis traditum misso caelitus imbre defensum? Num te praeterit PaulumPersi regis a se capti calamitatibus piarum clamor aliud deflet nisi indiscreto ictu fortunam felicia regna uertentem?
Abbreviated transcription (Latin):
cãs ordinẽ formas ex diuine mentis
stabilitate sortit̾. hec in suc simplicita¬
tis arce ꝯposita multiplicẽ reb geren¬
dis modũ statuit. Qui modus cũ ip̃a
diuine intelligentic puritate cõspicit̃
puidentia nominat. Cũ u̾o. ad ea que
mouet atq disponit refert̃. fatũ. aue¬
terib appellatũ est. q̃ diu̾ss. eẽ facile li¬
quebit. si quis utriusq uiin mente
ꝯspex̾it: Wã ꝓuidẽtia est ip̃a illa diui¬
na r̃õ in sũmõ õium pͥncipe ꝯstituta i¬
que cũcta disponit. Satũ u̾ͥo inherens

Expanded text:
causas, ordinem, formas ex diuinae mentis stabilitate sortitur. Haec in suae simplicitatis arce composita multiplicem rebus gerendis modum statuit. Qui modus cum in ipsa diuinae intellegentiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, fatum a ueteribus appellatum est. Quae diuersa esse facile liquebit si quis utriusque uim mente conspexerit; nam prouidentia est ipsa illa diuina ratio in summo omnium principe constituta quae cuncta disponit, fatum uero
Abbreviated transcription (Latin):
ad hũc egrũ ꝑmisit accedere. que
dolores eius nõ mõullis remedi¬
rent uenenis. Hee sunt eĩz que in¬
fructuosis affectuũ spinis uberẽ fru¬
ctib ratioĩs segetẽ necant. hoĩũq

Expanded text:
ad hunc aegrum permisit accedere, quae dolores eius non modo nullis remedirent uenenis? Hae sunt enim quae infructuosis affectuum spinis uberem fructibus rationis segetem necant hominumq
Abbreviated transcription (Latin):
O diis nec fusus acerbis
Cruor horida tinxͤat arua
Q uid eĩz furor hosticus ulla
U ellet pͥor arma mouere
Cũ uulnera seua uiderẽt
Nec p̃mia sanguis ulla
U tinã mͦ nr̃a redirẽt
S seuior ignibz ethne
H eu pͥmus qs fuit ille
A uri qui põdera tecti¬
G ẽmasq latere uolẽtes¬
P reciosa picula fodit.

Expanded text:
Odiis neque fusus acerbis, Cruor horrida tinxerat arva. Quid enim furor hosticus ulla Vellet prior arma movere, Cum vulnera saeva viderent, Nec praemia sanguinis ulla? Utinam modo nostra redirent saeuior ignibus Aetnae Heu, primus quis fuit ille auri qui poGemmasque latere volentesPretiosa pericula fodit
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ĩꝙͣ necẽe ẽ. Nec beatũ regim̃ ẽẽ
uideat᷑. siꝗde detractãtiu iugũ forz
nõ obtẽpãtiũ salus. Nichil est igitur
ꝙ naturã ẜuãs deo contrahire cone¬
tur. Nichil ĩꝙͣ. Quid si conet᷑ ait.
Nũ tãdem proficiet quicꝙͣ adu̾su
potẽtissimũ ẽẽ cõcessimꝰ. Prorsus
sũmo igit᷑ huic bono uel uelit uł
possit obsistere. Nõ ĩꝙͣ arbitror. Est
Quã ĩꝙͣ me non mõ ea que ꝯclusa
est sũma rationũ. ueꝵ multo mag̃
hec ip̃a qb uteris u̾ba delectãt. Ut
tandẽ aliquando stultiam magna la¬
cerãtẽ sui pud̾at. Accepisti ĩꝗt ĩ fabu¬
lis lacescentes celũ gigãtes. s illos
quoq uti ꝯdignũ fuit benigna for¬
titudo disposuit.

Expanded text:
cesse est; nec beatum regimen esse uideretur, si quidem detrectantium iugum foret, non obtemperantium salus. – Nihil est igitur, quod naturam seruans deo contra ire conetur? – Nihil, inquam. – Quodsi conetur, ait, num tandem proficiet quicquam aduersus potentissimum esse concessimus? – Prorsus, summo huic bono uel uelit uel possit obsistere? – Non, inquam, arbitror. – EsQuam, inquam, me non modo ea quae conclusa est summa rationum, uerum multo magis haec ipsa quibus uteris uerba delectant, ut tandem aliquando stultitiam magna lacerantem sui pudeat! – Accepisti, inquit, in fabulis lacessentes caelum Gigantas; sed illos quoque, uti condignum fuit, benigna fortitudo disposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ludis. ne ĩꝙͣ me ĩextricabillẽ laberĩ¬
tum rationib texens que nũc ꝗdem
qua egrediaris introeas nũ uoͣ quo
introieris egrediare an mirabillẽ ꝙ̃¬
dã diuine simplicitatis orbem ꝯpli¬
cas. Et eĩz paulo ante a beatitudine
ĩcipiẽs eam sũmũ bonũ ẽẽ dicebas
ꝙͣ ĩ sũmo deo sitam loquebare. Ip̃
quoq deũ sũmũ ẽẽ bonũ plenãq
beatitudĩe disserebas. Ex quo nemi¬
nẽ bt̃m fore. nisi qui parit̾ deus ess
quasi munusculum dabas. Rursus
ipa boĩ formã dei ac beatitudinis loq̃¬
teretur. Deũ quoq bonitatis. gub̾¬
nacuł uniu̾sitatẽ regere disputabas.
uolentiaq ꝯcta parere nec ullã ma¬
li esse naturã. Atq hoc nullis extrĩse¬
cus sũptis. s altero ex altero fidem
trahente ĩsitis domesticisq ꝓbatioi¬
bus explicabas.

Expanded text:
Ludisne, inquam, me, inextricabilem labyrinthum rationibus texens, quo nunc quidem, qua egrediaris, introeas; nunc vero qua introieris, egrediare: an mirabilem quemdam divinae simplicitatis orbem complicas? 10 Etenim paulo ante a beatitudine incipiens, eam summum bonum esse dicebas, quam in summo Deo sitam loquebare: ipsum quoque Deum summum esse bonum, plenamque beatitudinem disserebas: ex quo nemin em beatum fore, nisi qui pariter Deus esset, quasi munusculum dabas. Rursus ipsam boni formam, Dei ac beatitudinis 15 loqueteretur: Deum quoque bonitatis gubernaculis universitatem regere disputabas, volentiaque cuncta parere, nec ullam mali esse naturam: atque haec nullis extrinsecus sumptis, sed altero ex altero fidem trahente, insitis, domesticisque probationibus 249 explicabas.
Abbreviated transcription (Latin):
deũq beatitudinem ip̃a esse cõsẽsi¬
mus. Ita quidez. Et ad mũdũ igitur
ĩꝗt regẽdũ nullis extrĩsecis admini¬
culis ĩdigebit. Alioqn siquo egeat
plenã sufficiẽtiam nõ hẽbit. Id ĩꝙͣ ita
ẽ necessariũ. ꝑ se igit᷑ solũ ꝯcta dispo¬
oĩa quẽ bonũ ẽẽ cõsensimus. et hic ẽ
ueluti qdã clauus atq gub̾naculum
quo mũdana machina stabillis atq
ĩcorupta ẜuat᷑. uehemẽt̾ assentior ĩꝙͣ
⁊ id te paulo ante dicturã tenui l suspi¬
tione pspexi. Credo ĩqt. iã eĩ ut arbitror
uigilãtiꝰ ad cernẽda uaͣ oculos deducis.
clauo gubernare uire credat᷑. eademq
oĩa sicuti docui ad bonũ naͣli ĩtẽtiõe fe¬
stinẽt nõ dubitari Potest quĩ uolũta¬
rie regãt᷑. seq ad disponẽtis nutũ ue

Expanded text:
esse consensimus? – Ita quidem. – Et ad mundum igitur, inquit, regendum nullis extrinsecus amminiculis indigebit; alioquin si quo egeat, plenam sufficientiam non habebit. – Id, inquam, ita est necessarium. – Per se igitur solum cuncta dispoomnia quem bonum esse consensimus, et hic est ueluti quidam clauus atque gubernaculum quo mundana machina stabilis atque incorrupta seruatur. – Vehementer assentior, inquam, et id te paulo ante dicturam tenui licet suspicione prospexi. – Credo, inquit; iam enim, ut arbitror, uigilantius ad cernenda uera oculos deducis. clauo gubernare iure credatur eademque omnia, sicuti docui, ad bonum naturali intentione festinent, num dubitari potest quin uoluntaria regantur seque ad disponentis nu
Abbreviated transcription (Latin):
uisꝗs ꝓfũda mẽte uestigat ueꝵ
Cupitq nullis ille deuiis falli
In se reuoluat ĩtimi lucẽ uisus
Uongosq ĩ orbem cogat ĩ flectẽs motꝰ
Animũq doceat ꝗcꝗd exͣ molitur
Suis retrusuz possidere thesairis
D udũ ꝙ atra texit erroris nubes
Tucebit ip̃o ꝑspicacus phebo
Non om̃e nãq m̃te depulit lumen
O bliuiosam corpꝰ ĩuehens molez
Heret profecto semen ĩtrorsuz ueri.¬

Expanded text:
uis profunda mente uestigat uerum cupitque nullis ille deuiis falli in se reuoluat intimi lucem uisus longosque in orbem cogat inflectens motus animumque doceat quicquid extra molitur suis retrusum possidere thesauris; dudum quod atra texit erroris nubes lucebit ipso perspicacius Phoebo. Non omne namque mente depulit lumen obliuiosam corpus inuehens molem; haeret profecto semen introrsum ueri
Abbreviated transcription (Latin):
positaꝵ ibi. ludis
ꝙ deus oĩa gub̾¬
nat sua bonitate
ẜo ostendit modũ
quo oĩa gub̾nat
ꝯcludit ꝙ malu
nichil est ibi. S

Expanded text:
a, ibi, ludis  Deus omnia gubernat sua bonitate. Secundo ostendit modum quo omnia gubernat, concludit malum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod excitat᷑ uẽtilante doctrina
Nam cur rogati spõte recta censetis
Ni m̾sus alco uiueret fomes corde
Or si platonis musa ꝑsonat uex
Q quisq discit ĩ memor recordatur
⁊Im ego placomi ĩꝙͣ uehemẽter
assentior. Nã me hoꝵ iam seꝯdo
comemoras. Primũ ꝙ memoriam
corporea cõtagione de hinc cũ mero¬
ris molle p̾ssus amisi. Tũ illa. si pͥora
ĩꝗt ꝯcessa respicias. ne illõ quidez lon¬
gius aberit quin recorderis ꝙ te du¬
duz nescire confessus es. Quid ĩꝙͣ
Quib ait illa gubernaculis mũdus
regatur. Memini ĩꝙͣ me in scitiam
meam fuisse cõfessũ. S quid affe¬
ras licet iam prospiciã. planius tñ
ex te audire desidero.

Expanded text:
quod excitatur uentilante doctrina; nam cur rogati sponte recta censetis ni mersus alto uiueret fomes corde? Quodsi Platonis Musa personat uerum, quod quisque discit immemor recordatur. – Tum ego: Platoni, inquam, uehementer assentior; nam me horum iam secundo commemoras, primum quod memoriam corporea contagione, dehinc cum maeroris mole pressus amisi. – Tum illa: Si priora, inquit, concessa respicias, ne illud quidem longius aberit quin recorderis quod te dudum nescire confessus es. – Quid? inquam. Quibus, ait illa, gubernaculis mundus regatur. – Memini, inquam, me inscitiam meam fuisse confessum, sed quid afferas, licet iam prospiciam, planius tamen ex te audire desidero.
Abbreviated transcription (Latin):
Mũdũ ĩꝗt hũc adeo regi paulo añ mi¬
nime dubitãdũ putabas. Ne nunc
ꝗdem arbitror ĩꝙͣ nec unꝙͣ dubitãdũ
putabo. Quibq ĩ hoc rõnib acceda
breuiter exponam. Mũdus hic ex taz
diu̾sis contrarisq partib ĩ unã for¬
mã minĩe ꝯueĩss. nisi unus ess qui
tam diu̾sa ꝯuig̾et. Cõuĩcta uõ nat᷑¬
aꝵ ip̃a diu̾sitas ĩuicẽ discors dissoci¬
aret atq diueleret nisi unus esset q
qd̾ nexuit ꝯtineret. Non tam uero
certus nature ordo procederet. necɨ
tam dispositos motus locis tẽporib
efficientia spaciis qualitatib explica¬
ret. nisi unꝰ esset qui has mutatiõu
uarietates manens ip̃e dispon̾et. hoc
ꝗcꝗd est quo ꝯdita manẽt atq agi¬
tant̾ usitato ꝯctis uocabullo deum
nomino. Tũ illa cũ hoc ĩqt ita sen¬
tias puã mͥ restare oꝑam puto ut
felicitatis ꝯpos pr̃iã sospes reuisas.

Expanded text:
Mundum, inquit, hunc deo regi paulo ante minime dubitandum putabas. – Ne nunc quidem arbitror, inquam, nec umquam dubitandum putabo, quibusque in hoc rationibus accedam breuiter exponam. Mundus hic ex tam diuersis contrariisque partibus in unam formam minime conuenisset nisi unus esset qui tam diuersa coniungeret. Coniuncta uero naturarum ipsa diuersitas inuicem discors dissociaret atque diuelleret nisi unus esset qui quod nexuit contineret. Non tam uero certus naturae ordo procederet nec tam dispositos motus locis, temporibus, efficientia, spatiis, qualitatibus explicarent nisi unus esset qui has mutationum uarietates manens ipse disponeret. Hoc, quicquid est, quo condita manent atque agitantur usitato cunctis uocabulo deum nomino. – Tum illa: Cum haec, inquit, ita sentias, paruam mihi restare operam puto ut felicitatis compos patriam sospes reuisas.
Abbreviated transcription (Latin):
exͣ cogẽtib abiciãt manẽdi intẽtiõe
et ad interitũ sponte festinẽt. Omne
nãq aĩal tueri salutẽ laborat mortẽ
uoͣ ꝑniciẽq deuitat. S quid d̾ her¬
bis arboribusq quid d̾ ĩ animatis
omnio consentia reb prorsus du¬
bito. Aca nõ est ꝙr de hoc quoq pos¬
sis ambige cũ herbas atq arbores
intuearis pͥmũ sibi ꝯueĩentibus ĩ¬
nasci locis ubi quãtũ eaꝵ nã queat
cito exarescere atq ĩterire nõ possĩt
Nam alie quidẽ cãpis alie mõtibus
noriũt᷑. Alias ferũt paludes alie saxis
⁊herẽt. Aliaꝵ fecũde sunt steriles a¬
rene. Quas si in alia ꝯspiã loca tra¬
nfe̾re conet᷑ arescãt. S dat cuiq¬

Expanded text:
extra cogentibus, abjiciat manendi intentionem, et ad interitum sponte festinet. Omne namque animal tueri salutem laborat: mortem vero perniciemque devitat. Sed 238 quid de herbis, arboribusque, quid de inanimatis omnino consentiam rebus, prorsus dubito. Atqui non est quod de hoc possis ambigere, cum herbas atque arbores intuearis, primum sibi convenientibus innasci locis, ubi quantum earum natura queat, cito exarescere, atque 5 interire non possint. Nam aliae quidem campis, aliae montibus oriuntur, alias ferunt paludes, aliae saxis haerent, aliarum fecundae sunt steriles arenae, quas si in alia quispiam loca transferre conetur, arescant. Sed dat cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
I tam aĩatis ꝙͣ ĩ aĩatis¬
appetitus manẽdi ñ
sit ex uolũtate probat
Nam uolũtas amplec¬
ra reformidat ut p¬

Expanded text:
 animatis quam in inanimatisappetitus manendi non sit ex uoluntate, probat: uoluntas saepe amplecra reformidat,
Abbreviated transcription (Latin):
põt. Que ig̾ cũ discrepãt minĩe bona
sũt. Cũ uo unũ ẽẽ ceꝑint bona fiunt
Nõ ne hec ut bona sint unitatis fieri
ꝙͣ dui sit unũ. s interͣie atq disolui pa¬
rit̾ atq unũ ẽẽ destiterit. Quo nã mo
ut ĩ aĩalib ĩqt cũ ĩ uniu cocunt ac ꝑma¬
nent aĩa corpusq id aĩal uocatur. Cũ
uõ hec unitas utriusq sepatione disso¬
luitur interire. Nec iam ẽẽ aĩal liquet.
Ip̃m quoq corpꝰ cũ ĩ unã forma mẽ¬
broꝵ ꝯiũctione ꝑmanẽt humana ui¬
situr sp̃es. at si distributẽ sẽgregateq
partes corporis distraxint unitatẽ de¬
sinit ẽẽ qd̾ fuerat. Eoq mõ ꝑcurẽti
cetera ꝓcul dubio patebit sb̾sistere
ra minime aliud uidetur.

Expanded text:
 Quae igitur cum discrepant minime bona sunt, cum uero unum esse coeperint bona fiunt, nonne haec ut bona sint unitatis fieri quamdiu sit unum, sed interire atque dissolui pariter atque unum esse destiterit? – Quonam modo? – Vt in animalibus, inquit, cum in unum coeunt ac permanent anima corpusque id animal uocatur, cum uero haec unitas utriusque separatione dissoluitur interire nec iam esse animal liquet; ipsum quoque corpus cum in una forma membrorum coniunctione permanet humana uisitur species, at si distributae segregataeque partes corporis distraxerint unitatem desinit esse quod fuerat; eoque modo percurrenti cetera procul dubio patebit subsistere ra minime aliud uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
periẽ qiͣ mali paciẽs deffensor oppoĩt᷑.
Iam uõ quãta est nature diligẽtia
ut ꝯcta semĩe multiplicato propa¬
gentur. Que oĩa nõ mõ ad tẽpus
manendi ueꝵ generatĩ quoq qͣi ĩ
ꝑpetuũ ꝑmanẽdi ueluti quasdã ma¬
chinas ẽẽ quis nesciat. Ea q̃ q̃ in a¬
nimata ẽẽ credũt᷑. nõ ne qd suum
est queq sinulli ratione desid̾ant.
Cur eĩ flãmas ꝗdẽ sursũ leuitas
uehit. terras uoͣ deorsu pondus de¬
pͥmit.ꝯ lisi ꝙ hec singuł loca moci¬
onesq ꝯueniunt. Porro autẽ ꝙ cu
sicuti ea q̃ sũt inimica corũpunt.
Iaz uoͣ que dura sunt ut lapides
ad herẽt tenacissime ꝑtib suis et
ne facille dissoluant᷑ resistũt. Que
uoͣ liquẽtia ut aer atq aqua facile
quide diuidẽtib cedũt. s cito in ea
rursus a quib sũt abscisa relabunt᷑
Ignis uo omnem refugit sectionẽ.

Expanded text:
periem quasi mali patiens defensor opponitur? Iam uero quanta est naturae diligentia ut cuncta semine multiplicato propagentur! Quae omnia non modo ad tempus manendi, uerum generatim quoque quasi in perpetuum permanendi ueluti quasdam machinas esse quis nesciat? Ea etiam quae inanimata esse creduntur nonne quod suum est quaeque simili ratione desiderant? Cur enim flammas quidem sursum leuitas uehit, terras uero deorsum pondus deprimit, nisi quod haec singulis loca motionesque conueniunt? Porro autem, quodsicuti ea quae sunt inimica corrumpunt. Iam uero quae dura sunt ut lapides adhaerent tenacissime partibus suis et ne facile dissoluantur resistunt; quae uero liquentia ut aer atque aqua facile quidem diuidentibus cedunt, sed cito in ea rursus a quibus sunt abscisa relabuntur; ignis uero omnem refugit sectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
S uis ne rationes ip̃as ĩuicẽ colli¬
damꝰ forsitan ex huiꝰmoĩ ꝯflictatio¬
ne pulcra quedã u̾itatis sintilla dissi¬
liat. Tuo inꝙͣ arbitratu. Deũ ĩꝗt ẽe
oĩu potẽte nemo dubitauerit. Qui
quide ĩꝙͣ mente cõsistat nullus ꝓrsus
ambigat. Qui uoͣ est inꝗt oĩu potẽs
nichil est qd̃ ille nõ possit. Nichil ĩꝙͣ
Nu igi deus facere malũ põt. Mini
cere ille nõ possit qui nichil non põt.¬

Expanded text:
Sed uisne rationes ipsas inuicem collidamus? Forsitan ex huiusmodi conflictatione pulchra quaedam ueritatis scintilla dissiliat. Tuo, inquam, arbitratu. Deum, inquit, esse omnium potentem nemo dubitauerit. Qui quidem, inquam, mente consistat, nullus prorsus ambigat. Qui uero est, inquit, omnium potens, nihil est quod ille non possit. Nihil, inquam. Num igitur deus facere malum potest? Mincere ille non possit, qui nihil non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ta sine rectore fluitabunt. aut siqd
est ad ꝙ uniuersa festinẽt id erit oĩuz
sũmũ bonoꝵ. Et illa. nimiũ ĩquit o
alũpne letor. Ip̃a eĩ medie ueritatis
notam mẽte fixisti. S in hoc patuit
tibi ꝙ ignorare te paulo ante dicebas
nis. Is est profecto ꝙ desiderat᷑ ab om¬
nib. Q qr bonũ ẽẽ colegimus oportet
rex oĩu finẽ bonũ ẽẽ fateam᷑.¬

Expanded text:
ta sine rectore fluitabunt aut si quid est ad quod uniuersa festinant id erit omnium summum bonorum. – Et illa: Nimium, inquit, o alumne, laetor; ipsam enim mediae ueritatis notam mente fixisti. Sed in hoc patuit tibi quod ignorare te paulo ante dicebas.nis. Is est enim profecto quod desideratur ab omnibus; quod quia bonum esse collegimus, oportet rerum omnium finem bonum esse fateam
Abbreviated transcription (Latin):
Neq nũc nos de uolũtariis aĩe cogno¬
scẽtis motib s de naturali ĩtẽtione tẽ¬
tamꝰ. Sicuti est ꝙ acceptas escas sine
cogitatõe trãsigimus ꝙ ĩ sũpno sp̃m
ducimꝰ nesciẽtes. Nam ne ĩ aĩalib q¬
dem manẽdi amor exaĩe uoluntatib¬
neꝵ ex nat̾e pͥncipiis uenit. Nam sepe
uoluntas amplectit᷑. Contͣq illd̃ q ͦ
solo mortaliũ reꝵ durat diuturnitas
cohercet uoluntas. Adeo hec sui cari¬
tas nõ ex animali motione s ex na¬
turali ĩtẽtõe ꝓcedit. Dedit eĩ ꝓuidẽtia
creatis a se reb hanc uł maxĩa ma¬
nendi cãm ut quo ad possũt natura¬
liter manere desid̾ent. Quare nich̾
est ꝙ ullo mõ queas dubitare ꝯcta q̃
sunt appetere naturałr ꝯstantiã ꝑma¬
nendi deuitare ꝑniciez. Confiteor ĩꝙͣ
nunc me ĩdubitato cernere que du¬
du incerta uidebãtur.

Expanded text:
Neque nunc nos de uoluntariis animae cognoscentis motibus, sed de naturali intentione tractamus, sicuti est quod acceptas escas sine cogitatione transigimus, quod in somno spiritum ducimus nescientes. Nam ne in animalibus quidem manendi amor exuerum ex naturae principiis uenit. Nam saepeuoluntas amplectitur, contraque illud quo solo mortalium rerum durat diuturnitas , interdum coercet uoluntas. Adeo haec sui caritas non ex animali motione sed ex naturali intentione procedit. Dedit enim prouidentia creatis a se rebus hanc uel maximam manendi causam ut quoad possunt naturaliter manere desiderent; quare nihil est quod ullo modo queas dubitare cuncta quae sunt appetere naturaliter constantiam permanendi, deuitare perniciem. Confiteor, inquam, nunc me indubitato cernere quae dudum incerta uidebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ig̃ int̾minabił uite plenitudinẽ totam
parit̾ ꝯp̃hendit ac possidet cui n futiuͣ
quicꝙͣ absit nec p̃teriti flux̾it id et̾nũ
cẽ iure ꝑbibet᷑. Idq necesse ẽ ⁊ sui ꝯpos
p̃sens sibi semꝑ adsiste̾. ⁊ infinitatem
mobilis tpris hr̃e p̃sentẽ. Unde nõ re¬
cte qdã cu ꝗ cũ audĩt uisũ platoni
mundum hũc nec hũisse initiũ tpris
nec habituꝵ ẽẽ defectũ. Hoc iiͨ ꝯditoiͣ¬

Expanded text:
 interminabilis vitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quicquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternum esse iure perhibetur idque necesse est et sui compos praesens sibi semper assistere et infinitatem mobilis temporis habere praesentem. Unde non recte quidam, qui, cum audiunt visum Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse defectum, hoc modo co
Abbreviated transcription (Latin):
uiderẽt ꝯpesatiõe adipiscende ꝓbitatis
nec hos crutiatus ẽẽ dicerẽt. defensoꝵ¬
q operã repudiarẽt ac se totos accu¬
satorib iudicib q ꝑmitterẽt. Quoi
fit ut aput sapiẽtes millus ꝓrsus odio
locus relinq̃tur. Nã bonos qͥs nisi quis¬
stultissimꝰ ode̾it. malos u̾o odisse rone
caret.Nã si uti corpoꝵ langor ita uitio
corpore minime dignos odio s potiᷤ
miẜatiõe iuudicemꝰ. multo mag̾ nõ in¬
seq̃ndi s miẜandi sũt quoꝵ mentes oĩ
langore atrocior urget imꝓbitas.
Uid tantos uuat excitare mor
Et ꝓpria fatũ solicitãẽ manu

Expanded text:
uiderent, compensatione adipiscendae probitatis nec hos cruciatus esse ducerent defensorumque operam repudiarent ac se totos accusatoribus iudicibusque permitterent. Quo fit ut apud sapientes nullus prorsus odio locus relinquatur. Nam bonos quis nisi stultissimus oderit? Malos uero odisse ratione caret. Nam si uti corporum languor orpore minime iudicemus dignos odio, sed potius miseratione iudicemus, multo magis non insequendi, sed miserandi sunt. quorum mentes omni languore atrocior urguet improbitas. Quid tantos iuvat excitare motus et propria fatum sollicitare manu
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti cũ ꝗd scio ẽc id ip̃m ẽe necesse est.
Ita cũ ꝗd futuꝵ noui id ip̃m futuꝵ ẽẽ ne¬
cesse est. S ic fit ig̃ ut euentꝰ p̾scite rei ne¬
qͣat citaiͣ. Postremo si ꝗd aliꝗs aliorsũ
atq se se res habeat existimet io nõ mo
scĩa nõ est. s est opimo falax absciẽtiei
u̾itate longe diu̾sa. Quare si quid ita fu¬
turum est ut eius c̾tus ac nece̾ius nõ sit
cuentus id euentuꝵ ẽe p̾sem qui potei̾t
Sĩc eĩ scĩ. ip̃a ĩꝑmista est falsitati. Ita io
Ea nãq causa ẽ cur mendatio scĩa care¬
at. Qd̾ se ita rẽ quãq hr̃e nec̃e est. uti.¬

Expanded text:
sicuti cum quid esse scio, id ipsum esse necesse est, ita cum quid futurum noui, id ipsum futurum esse necesse est. Sic fit igitur ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia ipsa impermixta est falsitati, ita id Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, q
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii libertas. n eĩ uł factũ aliud ullũ
uł q̃libet existe̾ potei̾t uoluntas insi
qua nescia  falli diuina ꝓuidentia p̾sẽ¬
serit. Nã si aliorsum ꝙͣ ꝓuise sũt detor¬
quen ualẽt. nõ iã eĩt futiͣ firma p̾sciẽ¬
tia. s opinio potius inc̾ta. qd̃ de deo
rõnẽ qua se quidã credunt hũc questi¬
oms nodum posse dissoluere. Auint
tia futuꝵ eẽ ꝓspexit. s econtͣrio potius
lateͣ nõ posse. Eoq modo necessãui
hoc in ꝯͣriam relabi ꝑtẽ. Neq eĩ neccͣe

Expanded text:
ullum uel quaelibet exsistere poterit uoluntas nisi quam nescia falli prouidentia diuina praesenserit. Nam si aliorsum quam prousisae sunt detorqueri ualent, non iam erit futuri firma praescientia. sed opinio potius incerta, quod de deo rationem qua se quidam credunt hunc quaestionis nodum posse dissoluere. Aiunt tia futurum esse prospexerit, sed e contrario potius,latere non posse eoque modo necessarium hoc in contrariam relabi partem, neque enim necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ctiã si p̾sciẽtia futiũs reb eueniẽdi ne¬
cessitatẽ nõ uidca ti̾ferre. Et cĩsi ꝗs pia
sedeat opunoẽ q̃ eũ sede̾ ꝯiectat uera eẽ
nec̃e est. Atq cconu̾so nusus side quo¬
neccitas s nõ id circho quisꝙͣ sedet qm¬
am sedẽ precessit. Ita cũ c̾a u̾itatis ex al
sitas. Similia de ꝓurde̾tia futius q rebꝰ
ratigcinaripz. Nã etiã sid cucho qm̃¬

Expanded text:
s rebus eueniendi necessitatem non uideatur inferre. Etenim si quispiam sedeat, opinionem quae eum sedere coniectat ueram esse necesse est; atque e conuerso rursus, si de quoSed non idcirco quisque sedet qam sedere praecessit. Ita cum causa ueritatis ex altsitas Similia de prouidentia futurisque rebus ratiocinari patet. Nam etiam si idcirco qu
Abbreviated transcription (Latin):
est signũ tñ est neccĩo ea ẽẽ uentura. Hoc
ig̃ modo etiã si p̃cogntio nõ fuiss neccios
fu̾turoꝵ exitus ẽẽ o̾staret. eẽ ⁊ eĩ signum
Quare demostrãduz priꝰ est nich̾ nõ ex ne¬
cessitate ꝯ tinge̾. ut p̾notionẽ sigmii esse
huiꝰ necessitatis appareat. Alioqu si hec i¬
nulla est ne illa ꝗdẽ eiꝰ reisignũ pote̾it ẽẽ
que nõ est. Ia u̾o ꝓbatioẽ firma rõne sb̾¬

Expanded text:
entura. Hoc igitur modo, etiam si praecognitio non fuisset, necessarios futurorum exitus esse constaret; omne etenim signum Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat; alioquin si haec nulla est, ne illa quidem eius rei signum poterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione sub
Abbreviated transcription (Latin):
nichil impediri p̾sciẽtia arbitrii lib̾tate
putat. Aũ cĩ tu aliũde argum̃tũ futuroꝵ
neccͣͬitatis this nisi ꝙ ea que p̾sciun tur
non euenire non possunt. Si ig̃ p̾notio
nullã futuris reb adicit necc̾itatẽ ꝙ tu
etiã paulo añ facebare. quid est ꝙ uolũ¬
tarii exitus reꝵ ad c̾tũ cogant̾ cuẽtum.
Et enĩ positioĩs gr̾a ut ꝗd ꝯsequat᷑ ⁊ dũ¬
tas statuamꝰ nullã ẽẽ p̾scĩam. nũ ig̃ qͣnͣ¬
tũ ad hoc attinet q̃ ex arbitrio ueniunt
ad necessitatẽ cogunt᷑ minime. Statua

Expanded text:
ia arbitrii libertatem putat. Num enim tu aliunde argumentum futurorum necessitatis trahis nisi quod ea quae praesciuntur non euenire non possunt? Si igitur praenotio nullam futuris rebus adicit necessitatem, quod tu etiam paulo ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur, quantum ad hoc attinet, quae ex arbitrio ueniunt ad necesitatem cogantur? – Minime. – Statua
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt ad moueri. que si ullo modo a¬
gitar q̃at nichil ꝓrsus relinq̃t̾ ambigui.
qͦd ita demũ pate̾face̾ atq ex pedire tẽ¬
ptabo siprius ea quib mouens expedi¬
ero. Quero cĩ cur illã soluẽtiũ ronẽ̾ mi¬

Expanded text:
non potest admoueri, quae si ullo modo cogitari queat, nihil prorsus relinquetur ambigui. Quod ita demum patefacere atque expedire temptabo, si prius ea quibus moueris expendero. Quaero enim, cur illam soluentium rationem mi
Abbreviated transcription (Latin):
Tu num̾is clem̃ta ligas ut frigora flãmis rrnses. et̃¬
A rida ꝯueiãt liꝗdis ne purior ignis
E uoler aut m̾sas deducãt põd̾a t̾ras

Expanded text:
Tu numeris elementa ligas, ut frigora flammis, arida conueniant liquidis, ne purior ignis euolet aut mersas deducant pondera terras
Abbreviated transcription (Latin):
¶Har in extremo margine .P. gre¬
cu in sup̃mo uero .T. legebatur
in textũ. atq int̾ utrasq literas
in scalaꝵ modu gradus quidam
insigniti iudebant᷑. quibus ab ĩ¬
feriori ad suꝑius elemẽtũ eẽt assẽ¬
sus. Eandez tñ uestez molentoꝵ
quoꝵdã sciderant manus. Et par¬
ticulas quas quisq potuit abstu¬
lerant. Et dextra quidẽ eius libe¬
los. sceptrũ uero sinistra gestabat
¶Que ubi poeticas musas uidit
nr̃o assistentes thoro flecib me¬
is. uerba ditantes. comota pau¬
lispiac torius ĩflãmata liubus¬

Expanded text:
Harum in extremo margine Π Graecum, in supremo uero Θ legebatur intextum atque inter utrasque litteras in scalarum modum gradus quidam insigniti uidebantur, quibus ab inferiore ad superius elementum esset ascensus. Eandem tamen uestem uiolentorum quorundam sciderant manus et particulas quas quisque potuit abstulerant. Et dextra quidem eius libellos, sceptrum uero sinistra gestabat. Quae ubi poeticas Musas uidit nostro assistentes toro fletibusque meis uerba dictantes, commota paulisper ac toruis inflammata lu
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mõ nostre crederetur eta¬
tis. Statura eius discrecionis am¬
bigue. Nla nũc quidẽ ad cõe se
se hoĩu mensura cohibebat. Nũc
uero pulsare celu sũmi u̾ticis ca¬
cumĩe uidebatur. Que cũ altius
caput extuliss ip̃ etiã celũ pene¬
trabat. Respicientiũq hoĩu fru¬
strabatur intuitũ Niestes eiꝰ erãt
tenuissimis filis subtili artificio ĩ¬
disolubilliq materia pfce̾ quas
uti post eade prodẽte cognoui
sius manib ip̃a texuerat/ Quaꝵ
specimen ueluti fumosas ymãgi¬
nes solet caligo quedã neglecte
uetustatis obdut̾at.

Expanded text:
eretur aetatis. Statura discretionis ambiguae. Nam nunc quidem ad communem sese 5 hominum mensuram cohibebat; nunc vero pulsare coelum summi verticis cacumine videbatur: quae cum caput altius extulisset, ipsum etiam coelum penetrabat, respicientiumque hominum frustrabatur intuitum. 11 Vestes erant tenuissimis filis, subtili artificio, indissolubilique materia perfectae; quas, uti post eadem prodente, cognovi, suis manibus ipsa texuerat. Quarum speciem, veluti fumosas imagines solet, caligo quaedam neglectae vetustatis obduxerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tas gerẽda disposint mobilẽ nexũ atq
ordinẽ tpralẽ. Quo fit ut oĩa q̃ fato sb̃¬
sũt ꝓuidẽtie quoq sb̾iecta sint cui etiã
sb̃iacet fatũ. q̃dam u̾o q̃sũt sb̃ ꝓuiden¬
tia locata fati seriẽ suꝑãt. Ea u̾o sũt que
pͥme ꝓpinqͣ diuinitati stabilit̾ fixa fatał
ordinem mobilitatis excedũt. Nã ut
orbiũ circha eũdẽ cardinẽ se se u̾tentiu
qui ẽ intimꝰ ad simplicitatẽ medietatis
accedit. Cet̾oꝵ q exͣ locatoꝵ ueluti car¬
do ꝗdã circha quẽ u̾sent̾ existit. Ex timꝰ
u̾o maiori ambitu rotatus qnͣ apu̾cti
media indiuiduitate discędit. tanto am¬
pliorib spatiis explicat. Siquid u̾o i
illi se medio ꝯiectat et sotiet insimpli¬
citate cogit̾. diffundiq ac difflue̾ cessat.
Sili rõnẽ qd̾ longius apͦ m̃te discedit
maiorib fati nexibꝰ implicat. Ac tanto
aliqd fato libeꝵ ẽ. qnͣto illũ reꝵ cardinẽ
uicinius petit. Ꝙ si suꝑne mẽtis heẜit fir

Expanded text:
 disposuit, mobilem nexum atque ordinem temporalem. Quo fit, ut omnia, quae fato subsunt, providentiae quoque subiecta sint, cui ipsum etiam subiacet fatum, quaedam vero, quae sub providentia locata sunt, fati seriem superent; ea vero sunt, quae primae propinqua. divinitati stabiliter fixa fatalis ordinem mobilitatorbium circa eundem cardinem sese uertentium qui est intimus ad simplicitatem medietatis accedit ceterorumque extra locatorum ueluti cardo quidam circa quem uersentur exsistit, extimus uero maiore ambitu rotatus quanto a puncti media indiuiduitate discedit tanto amplioribus spatiis explicatur, si quid uero illi se medio conectat et societ in simplicitatem cogitur diffundique ac diffluere cessat: simili ratione quod longius a prima mente discedit maioribus fati nexibus implicatur ac tanto aliquid fato liberum est quanto illum rerum cardinem uicinius petit; quodsi supernae mentis haesserit fir
Abbreviated transcription (Latin):
os duris agitari sunt ut uirtutes ani¬
mi patic̃tie usu atq excitatione confir¬
ment. Alliplus cquo metuunt quod
ferre possũt. alii plus equo despiciunt.
qd ferre nõ possunt. hos in exꝑimẽtum
su tristib ducit. Nõ nulli uenerãdum
scli nom̃ gliose p̃tio mortis emerũt. Qͥ
dã suppliciis in expugnabiles exẽplum
cet̾is ptulerunt in uc̾tã malis c̃ẽ uirtu¬
tẽ. Que ꝙͣ recte ac disposite ⁊ ex cor bo¬
no qb accite̾ uident̃ fiãt nulla dubitatio¬
optata ꝓucĩunt ex eisdẽ ducit᷑ causis. Ac
de tristib ꝗdẽ nemo mirac qḋ cos male
mentos oĩs existimat. quoꝵ ꝗdẽ supplitia
tum cetos ascelci̾b deterrent. tũ ip̃os qbꝰ
inuchunt emendant. Leta uͦ magnũ esse¬
bonis argum̃tum locunt᷑. Quid de huius
modi felicitate debe ant iudicare ꝙͣ famu
lari sepe impbis cernẽt. In qua re illud
ctiã dispẽsan credo. ꝙ c̃ forsitã alicuiꝰ elabi
ls tã pceps atq ĩportima natura. ut eu

Expanded text:
os duris agitari sinit, ut virtutes animi, patientiae usu atque exercitatione, confirment. Alii plus aequo metuunt, quod ferre possunt: alii plus aequo despiciunt quod ferre non possunt. Hos, in experimentum sui, tristibus ducit. Nonnulli venerandum saeculi nomen, gloriosae pretio mortis, emerunt. Quidam 10 suppliciis inexpugnabiles exemplum caeteris praetulerunt invictam malis esse virtutem. Quae quam recte atque disposite et ex eorum bono, os duris agitari sinit, ut virtutes anioptata. proveniunt, ex eisdem ducitur causis. Ac de tristibus quidem nemo miratur, quod eos malo meritos omnes existimant — quorum quidem supplicia. tum ceteros ab sceleribus deterrent, tum ipsos, quibus invehuntur, emendant — laeta vero magnum bonis argumentum loquuntur, quid de huius modi felicitate debeant iudicare, quam famulari- lari saepe improbis cernant. In qua re illud etiam dispensari credo, quod est forsitan alicuius tam praeceps atque importuna natura, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
gen reb quidẽ rectus ordo ẽ. opimoni
uero tue ꝑu̾sa confusio.S sit aliquis
ita bñ moratꝰ. ut de eo diuinũ iudicium
parit̾ hũanũ q ꝯsentiat. s ẽ aĩ uirib ĩfir¬
mus. Cui si ꝗd eueniat adu̾si desiẽtcolẽ
forsitã in nocentiã ꝑ quã nõ potuit retĩe¬
re fortunã:Parcit itaq sapiens dispen¬
sacio ei quẽ faceͬ detenorẽ possit adu̾sitas
ne cui non ꝯuei̾t laborare ꝓaciat᷑. Est aliꝰ
ꝯctis u̾tutib ab solutꝰ sc̃s q ac deo ꝓxi¬
mus. hũc ꝯtingi ꝗbustibet adu̾sis nefas
ꝓuidẽtia iudicat. ad eo ut ne corporeis
qdẽ morbis agitarisinat.Nã ut qdã me
pe uti bonis sũma reꝵ regẽda deferat̃. ut
exuberans retũdat imꝓbitas. Aliis mix
qͦsoa remordet ne lõga felicitate luxuriẽt. ali

Expanded text:
geri rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter humanumque consentiat, sed est animi uiribus infirmus, cui si quid eueniat aduersi desinet colere forsitan innocentiam per quam non potuit retinere fortunam: parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non conuenit laborare patiatur. Est alius ctis virtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus; hunc contingi quibuslibet adversis nefas providentia iudicat adeo, ut ne corporeis quidem morbis agitari sinat. Nam ut quidam me pe, uti bonis summa rerum regenda. deiera.tur, ut exuberans retundatur improbitas. Aliis mixt... remordet, ne longa, felicitate luxurient, ali
Abbreviated transcription (Latin):
pectu ꝓuidẽtia sit. Eadẽ u̾o adimatio
digesta atq explicata tprib fatũ uo¬
cetur. q̃ licet diu̾sa sint alteꝵ tñ pendet
ex alt̾o. Ordo nãq fatalis exꝓuidẽtie
simplicitate ꝓcedit. Sĩc eĩ artifex fa¬
ciende rei formã mẽte ꝑcipiẽs mouet i¬
q ꝓspexerat ꝑ tprales ordines ducit.
ita deus ꝓuidentia ꝗdẽ singłr stabilit̾¬
q faciẽa⁊ disponit. Sato u̾o hec ipsa
que disposuit mulcipłr ac tpralit ad¬
ministrat. Siue igit̾ famusãtib qbꝰ¬
dã ꝓidẽtie diuinis spiritib fatum
ex̾cet᷑. seu ai̾a. sen tota inẜuẽte natura.
sen celestib sideꝵ motib sen angeli¬
ca u̾tute. seu demonũ uana solertia seu¬

Expanded text:
pectum providentia sit, eadem vero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum vocetur. Quae licet diversa sint, alterum tamen pendet ex altero; ordo namque fatalis ex providentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente praecipiens movet spexerat per temporales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fato uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter amministrat. Siue igitur famulantibus quibusdam prouidentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inseruiente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica u
Abbreviated transcription (Latin):
mitati motu carens fati qͦ supgredit ne¬
cessitatẽ. Ig̃ uti est ad intellectum rõcinatio
ad io qd̾ est id qd̾ gignit᷑. id et̾nitatẽ tp̃s.
ad punctũ meduimꝰ ẽ circulus. ita ẽ fati se¬
nes mobil.ad  ꝓuidentie stabilẽ simplicita¬
tem. Ea ẜies celũ ac sidera mouet. clemẽ¬
ta inse inuicẽ tẽꝑat ⁊ alc̾na ꝯmutatione
transformat. Eadẽ nascentia occidẽtiaq
oĩa ꝑsimiles fetuũ seminũqz renouat ꝓ¬
gressus. Hec actus etiã fortunasq homi¬
nũ indissolubili cãꝵ ꝯnexiõe ꝯstringit.i
Que cum ab ĩmobił ꝓuidc̃tie ꝓficiscatur
cue gerunt᷑.si mancns in dium̃a mente sim¬
plicitas urdeclinabilẽ cãꝵ ordinẽ ꝓmat.
hic u̾o ordo res mutabiles ⁊ alioqn temere
funturas ꝓpria in comutabilitate coh̾ceat.
Quo fir ut tã ⁊si nob̾ hũc ordinẽ minime
ꝯsiderare ualentib ꝯ fusa omĩ   ꝑturbataq
uite at᷑. nichilominꝰ tñ suus modus. d bo

Expanded text:
mitati, motu carens fati quoque supergreditur necessitatem. Igitur uti est ad intellectum ratiocinatio, ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum medium circulus, ita est fati series mobilis ad prouidentiae stabilem simplicitatem. Ea series caelum ac sidera mouet, elementa in se inuicem temperat et alterna commutatione transformat, eadem nascentia occidentiaque omnia per similes fetum seminumque renouat progressus. Haec actus etiam fortunasque hominum indissolubili causarum conexione constringit; quae cum ab immobilis prouidentiae proficisctime reguntur si manens in diuina mente simplicitas indeclinabilem causarum ordinem promat, hic uero ordo res mutabiles et alioquin temere fluituras propria incommutabilitate coherceat. Quo fit ut, tametsi uobis hunc ordinem minime considerare ualentibus confusa omnia perturbataque uideantur, nihilo minus tamen suus modus ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ arbicror. Uel oculuisse uerita¬
tem uel concesisse mendacium
Neꝵ id quoquo mõ sit tuo sapi¬
entũq iudicio estimandũ relin¬
quo. Cuiꝰ rei seriem atq uerita¬
tem ne lat̾e posteros queat stil¬
lo q̃q memorie manda¬
iii.⁊ lam de ꝯpositis falso literis
quib libertatẽ arguor sperasse
romanam quid attinet dicere
quaꝵ fraus aꝑta patuiss si no¬
bis ip̃oꝵ confessione delatoꝵ
qd̾ ĩ omnib negociis maxĩas
uires ht uti licuiss.¬

Expanded text:
e arbitror uel occuluisse ueritatem uel concessisse mendacium. Verum id quoquo modo sit, tuo sapientiumque iudicio aestimandum relinquo. Cuius rei seriem atque ueritatem, ne latere posteros queat, stilo etiam memoriaeque mandaui. Nam de compositis falso litteris, quibus libertatem arguor sperasse Romanam, quid attinet dicere? Quarum fraus aperta patuisset si nobis ipsorum confessione delatorum, quod in omnibus negotiis maximas uires habet, uti licuiss
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ usq ĩ occeanũ extendens oriens uasta¬
bat fugabatq. S ip̃e mõ occiso amico. mõ amis¬
so iacebat in tenebris alias scelus alias desideriũ
suũ merens uictor tot regũ atq populloꝵ ire
tristicieq sb̾cũbens. iᵈ eĩ egerat ut oĩa potius
hr̃et ĩ potestate¬

Expanded text:
gentium usque in oceanum extendit oriens, vastabat fugabatque, sed ipse modo occiso amico, modo amisso iacebat in tenebris, alias scelus, alias desiderium suum maerens, victor tot regum atque populorum irae tristitiaeque succumbens. Id enim egerat, ut omnia potius haberet in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
gnificeq sublimatus cõsul oͣdĩariꝰ effcũs ẽ. Nec tm̃¬
ħic s eq̃strẽ statuã ab ĩpatõe. ꝓm̾uit añ regiã collo
dũ ip̃e ĩ u̾be bonis oĩb fruere᷑ gẽtẽq suã ĩ illirico re¬
sioentẽ nõ oĩo ydonea aut refta auduet elegit
potiꝰ solito more gẽtis sue labore querere uictu
ꝙͣ ip̾e occiose frui regͥ. Roͣni boĩs ⁊ gẽtẽ sua me¬
diocrit̾ uicitaie. Eec̃ igiꝰ delib̾ans ad pͥncipẽ ait ꝙͣuis¬

Expanded text:
gnificeque sublimatus, et consul ordinarius est factus. Nec t et equestrem statuam ab imperatore promeruit ante regiam collocdum ipse in urbe omnibus bonis frueretur, gentemque suam in Illyrico sidentem non omnino idoneam aut refertam audiret, elegit potius solito more gentis suae labore querere victum quam ipse otiose frui regni Romani bona et gentem suam mediocriter victitare, secumque deliberans ad principem ait: 'Quam
Abbreviated transcription (Latin):
isci. sic paliatoꝵ choris miscuisti cogã ꝙ grecoꝵ
dogmͣta doctrinã fecisti rõa. Didicisti eĩ qͣ ꝓfon¬
ditate cũ suis ꝑtib specłati᷑ cogitẽ q̃ rõe actiua
cũ sua dĩsic̾e discã. deducens ad romleo ᷤ senato¬
res ꝗeꝗd cicͦpide mũdo fec̾ant singłare. Trãsla¬
tionib aũt tus Pitagoras musicꝰ. ꝑtholoeus
astronoꝰ legũt᷑ ytali. ⁊ lichomacꝰ arismetͥcꝰ. geo¬
metricus euelides audiũt᷑ ausonii. plato thogͦ
Aristotiles logicus qui riuali uoce disceptant
Mechanicũ q̃ archimeĩdẽ latĩu sicłis redidisti
et qͣsꝯ disçiplias łartes feꝯda g̾cia ꝑ singłos
uiros edidoͣ te nẽ auetoe pͥmo ẜmõe roma su¬
scepit. Quos tãta u̾boꝵ luculentia redidisti cla¬
ros tanta lingue propͥetate cõspicuos ut potu¬
issent ⁊ illi opus tuu p̾ferre Si utrũq didi¬

Expanded text:
oisti; sic palliatorum choris miscuisti togam, ut Graecorum dogmata doctrinam feceris esse Romanam. Didicisti enim, qua profunditate cum suis partibus speculativa cogitetur, qua ratione activa cum sua divisione discatur: deducens ad Romuleos senatores quicquid Cecropidae mundo fecerant singulare. Translationibus enim tuis Pythagoras musicus, Ptolemaeus astronomus leguntur Itali: Nicomachus arithmeticus, geometricus Euclides audiuntur Ausonii: Plato theologus, Aristoteles logicus Quirinali voce disceptant: mechanicum etiam Archimedem Latialem Siculis reddidisti. et quascumque disciplinas vel artes facunda Graecia per singulos viros edidit, te uno auctore patrioscepit. Quos tanta verborum luculentia reddidisti claros, tanta linguae proprietate conspicuos, ut potuissent et illi opus tuum praeferre, si utrumque didi
Abbreviated transcription (Latin):
q fluitantes. ꝑditissimũ quẽq
nouis delationũ fraudibus ĩmi¬
nentẽ. Iacere bonos nr̃i discrimi¬
nis t̾rore prostratos. Flagiciosũ
quẽq ad audendũ quidem faci¬
nus ĩpunitate ad efficiendũ uoͣ
p̃miis incitari. Insontes autẽ nõ
mõ securitate ueꝵ ⁊ ip̃a defensi¬
one priuatos. Itaq lib excla¬
mare.
Steliferi conditor orbis
Qui ꝑpetuo nixus solio

Expanded text:
 fluitantes, perditissimum quemque nouis delationum fraudibus imminentem, iacere bonos nostri discriminis terrore prostratos, flagitiosum quemque ad audendum quidem facinus impunitate, ad efficiendum uero praemiis incitari, insontes autem non modo securitate uerum ipsa etiam defensione priuatos. Itaque libet exclamare: O stelliferi conditor orbis, qui perpetuo nixus solio
Abbreviated transcription (Latin):
meq. ad boc nom̃ neccitatis astrĩgas. Ea̾te¬
bor ꝗdẽ rẽ solidissime u̾itatis. s cui uis ali¬
ꝗs nisi diuini speculator accesẜit. Respõde¬
bo nãq id ẽẽ futuꝵ cũ ad diuinã rõnẽ refer¬
tur. necessa̾ium cũ u̾o in sin natura ꝑpẽdĩt
libeꝵ ꝓrsus atq ab solutũ uidei. Duc sunt
cesse ẽ om̃s hoĩes ee morcales simplex al¬
tera u̾o ꝯdicioĩs. ut si.liquẽ ambulare ⁊¬
scias eũ ambulare necesse est. Qḋ enĩ ꝗsq
nouit id eẽ alit̾. aic notũ ẽ nequit. S hec
necessitatẽ nõ ꝓpria fãc natã s ꝯdictionis
adiectio. Nulla eĩ neccitas cogit in cedere
in cede̾ necessai̾u sit. Eodẽ ig̃ mͦ si qu̾rd ꝓ

Expanded text:
eque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis, sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum cum ad diuinam notionem refertur necessarium, cum uero in sua natura perpenditur liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt cesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit, id esse aliter ac notum est nequit, sed haec necessitatem non propria facit natura sed conditionis adiectio. Nulla enim necessitas cogit incedere incedere necessarium s
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽtie simpli¬
citate. de futi se¬
nie de repentims
cusib de cogni¬
tioe et p̃destina¬
tiõe diuina de
arbitrii lib̾tate
q̃ri solet. q̃ qnti
hoc quoq te no

Expanded text:
videntiae simplicitate, de fati serie, de repentinis casibus, de cognitione ac praedestinatione divina, de ar- bitrii libertate quaeri solet, quae quanti haec quoque te n
Abbreviated transcription (Latin):
Dedi sti ut opmoͣ u̾ba fortune. dũ te
illa demulcet. dũ te ut delicias suas fo¬
uet. Munꝰ qd̾ nulli ũꝙͣ pͥuato como¬
dau̾at abstulisti. uis ne igiͣ cũ fortu¬
na calculũ ponere. Nũc te pͥmo liuẽ¬
ti oculo ꝓstrixit. Si numũ mõq letoꝵ
tristiũ ue ꝯsideres adhuc te felicẽ nega¬
re nõ possis. Ꝙ si id circo te fortunatũ
ẽe nõ estĩas qm̃ que tibi leta uidebãt᷑
abierũt. nõ est qd̾ te miẜu putes qm̃
que nũc credũt᷑ mesta p̃tereunt. An
tu ĩ hart᷑ sceuã nũc pͥmũ subitus
hospesq uenisti. ullã ne humanis
reb messe ꝯstãtiã reris. Cũ ipm̃
sepe hoĩe uelox hora disoluat. Nã
et si rara est fortuitis manẽdi ul¬
fortune est etiã manẽtis. Quid gͦ

Expanded text:
Dedisti, ut opinor, uerba Fortunae dum te illa demulcet, dum te ut delicias suas fouet. Munus quod nulli umquam priuato commodauerat abstulisti. Visne igitur cum Fortuna calculum ponere? Nunc te primum liuenti oculo praestrinxit. Si numerum modumque laetorum tristiumue consideres, adhuc te felicem negare non possis. Quodsi idcirco te fortunatum esse non aestimas, quoniam quae tunc laeta uidebantur abierunt, non est quod te miserum putes, quoniam quae nunc creduntur maesta praetereunt. An tu in hanc uitae scenam nunc primum subitus hospesque uenisti? Vllamne humanis rebus inesse constantiam reris, cum ipsum saepe hominem uelox hora dissoluat? Nam etsi rara est fortuitis manendi fifortunae est etiam manentis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
A el uox aurib ĩstrepit
Tũ mẽtis uigor ex citꝰ
Quas intus spẽs tenet
Ad motus sumles uocãs
Notis applicat ex teris
Introrsumq reconditis
Sormis miscet imagines

Expanded text:
el uox auribus instrepit, Tum mentis uigor excitus Quas intus species tenet Ad motus similes uocaus Notis applicat ex teris Introrsumque reconditis Formis miscet imagines
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mors hoĩum felix que se nec dulcib annis
Inserit. et mestis sepe uocata uenit
¶heu hen ꝙͣ surda miseros auertitur aure
Et fientes ocullos claudere sceua negat
dũ leuibus malefida fortuna faueret boĩs
pene caput tristis merserat hora meum

Expanded text:
Mors hominum felix quae se nec dulcibus annis Inserit et maestis saepe uocata uenit. Eheu quam surda miseros auertitur aure Et flentes oculos claudere saeua negat. Dum leuibus male fida bonis fortuna falleret, Paene caput tristis merserat hora meum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ s ex ꝓpria deus simplicitate sortitꝰ est.
Ex quo illud quoq resoluit̾ qd paulo. añ
posiu indignũ cẽ si scie dei c̾am futura no¬
stra p̾stare dicant̃. hec cĩ scĩc uis p̾ntariai
ip̃a constituit. Nich u̾o post̾iorib debet
Que cũ ita sint manet intemerata morta¬
lib lib̃tis arbitrii. nec inque leges solu¬
tis oĩ nece̾itate uolũtatib p̾mia penasq
ꝓponũt. Manet etiã spectator de suꝑ cun¬
ctoꝵ p̃sciuis deꝰ uisionisq q eius semper
p̃sens et̾nitas cũ nr̃oꝵ actuũ futua qͣlita¬
te ꝯcurrit bonis p̃mia malisq supplitiai
dispensãs nec frustra sũt in deo posite i¬
spes p̃cesq. Que cum recte sint in effica¬
ces ẽẽ non possũt. Adusamini ig̃ uitia
collite u̾tutes ad rectas spes aĩum sb̾le¬
uate hiũles p̃ces in ex celsa porrigite.
Magna ẽ uob̾ si dissimulare nõ uultis
necessitas indicta ꝓbitatis cũ añ oculos
agitis uidicis ꝯcta cͥnentis

Expanded text:
ed ex propria. deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque resolvitur, quod paulo ante posuisti, indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enim scientiae ipsa constituit, nihil vero posterioribus debet. Quae cum ita sint, manet intemerata morta-libus arbitrii libertas nec iniquae leges solutis omni necessitate voluntatibus praemia poenasque proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum praescius deus visionisque eius prsemper eternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis premia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in Deo posite specispes precesque, quae cum rectae sunt inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissimulare non uultis, necessitas indicta probitatis cum ante oculos agitis iudicis cuncta cernentis