comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis exire dignatus est publicum: ut nobis ȩternitatis suȩ reuelaret ar¬
chanum: Sed siꝰ mox ut in euangelicȩ doctrinȩ cepit uerba prumpere
ac noue grȩ mysteria rudibus adhuc imꝑatoꝵ cordibus aꝑire: statĩ
diuinitatis suȩ panderet sacram̃tum cuius quȩ so ferret auditus cuius
umquã caperet intellectus : Nam ut dediuinitate nunc taceã cum
dñs diceret quia nisi manclucaueritis carnẽ filu hominis & biberias eiꝰ
sanguinẽ. non habebitis uitã in uob & qui manducat me. ipse uiuet
ꝓpter me : ꝓtinus asꝑnati sunt uerbum: & ex horruere dicentes: Durus
est hic sermo quis potest eum audire : Deinde scriptura subiungit: Ex
Uidelicet ñ deturba. non quilibet imperiti. sed ipsi & iam discipłi neqͥ¬
uerunt caꝑe uerba mysterũ Quid gͦ isti facerent ante solem. qͥ cecad
sunt ad iucernã : Quomͦ thonitrui sustineant sonitũ. qui clangentis

Expanded text:
litatis exire dignatus est publicum, ut nobis aeternitatis suae revelaret arlitatis exire dignatus est publicum, ut nobis aeternitatis suae revelaret arcanum. Sed si mox, ut in evangelicae doctrinae coepit verba prorumpere, ac novae gratiae mysteria rudibus adhuc imperitorum cordibus aperire, statim divinitatis suae panderet sacramentum, cujus quaeso ferret auditus, cujus unquam caperet intellectus? Nam ut de divinitate nunc taceam, cum Dominus diceret: «Quia nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: et, qui manducat me, ipse vivet propter me ;» protinus aspernati sunt verbum, et exhorruere dicentes: «Durus est hic sermo: quis potest eum audire?» Deinde Scriptura subjungit: «Ex non ambulabant » videlicet non de turba; non quilibet imperiti, sed ipsi etiam discipuli nequierunt capere verbum mysterii. Quid ergo isti facerent ante solem, qui caecati sunt ad lucernam? Quomodo tonitrui sustineant sonitum, qui clangentis
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑ fruit᷑ & quod uiderat qđ audierat qđ manib: attrec᷑taueat
deuerbo uitȩ : tanto iã liquidius. quanto sublimius contẽplat᷑. Hodie sci¬
licet illa mirabilis aqͥla quã & olim herechiel eminere cȩteris quartuor
animalibus uidit & ipse ioħs suimet ut ita loquar ꝓpħa factus : uolan¬
tem in mystica uisione conspex̃ ad unicã angłoꝵ & hominũ ȩscã pennas
librata sublimium meritoꝵ felicit̃ euolauit: Licet enĩ ubicũq fuerit corpus
illic nȩcessario congregent᷑ & aquilȩ sed iste tanto familiarius ad uitae
pabulũ corruptionis uinculis iã solutus accedit : quanto & in carne ad¬
huc positus in ipsũ ȩterni solis orbem : hoc est in diuinȩ substantiȩ claritatẽ
radios purificate mentis infi ixit: Oquã miranda suꝑ nos cȩlestis consilu
dispensatio : quã ꝓfunda diuinȩ sapientiȩ est alatudo : Descendit ds̃ ad ho¬
minem : ut occultam hominib: in notesceret deitatem: Ad humanȩ morta¬

Expanded text:
tate perfruitur, et quod viderat, quod audierat, quod manibus attrectaverat de verbo vitae, tanto jam liquidus quanto sublimius contemplatur . Hodie scilicet illa mirabilis aquila quam et olim Ezechiel eminere caeteris quatuor animalibus vidit , et ipse Joannes suimet, ut ita loquar, propheta factus, volantem in mystica visione conspexit, ad unicam angelorum et hominum escam, pennis librata sublimium meritorum feliciter evolavit. Licet enim ubicunque fuerit corpus, illic necessario congregentur et aquilae ; iste tamen tanto familiarius ad vitae pabulum, corruptionis vinculis jam solutus accedit, quanto et in carne adhuc positus in ipsum aeterni solis orbem, hoc est, in divinae substantiae claritatem, radios purificatae mentis infixit. O quam miranda super nos coelestis consilii dispensatio! O quam profundam divinae sapientiae est altitudo! Descendit Deus ad hominem, ut occultam hominibus patefaceret Deitatem. Ad 335 humanae morta
Abbreviated transcription (Latin):
Petra quoq factus est iohannes supra cuius fidei fundam̃tũ totius eccłȩ
struetura consurgit: quã uidelicet siue hereticorum furor in pingat.
siue tẽptationũ irruat impetus. non euertit: Hȩc petra ueri clauid im¬
plet fundã. qua philisteũ goliath signant᷑ infronte ꝑcutiat: ubi ui¬
delicet crucis uexillũ ꝓfanus & impius non habebat. Haec siquidẽ pe¬
tra. om̃s ecclesiastice doctrinȩ aduersarios destruit: hȩc iudaicam
ꝑfidiã cũ om̃i ꝓrsus hereticoꝵ prauitate ꝓsternit Nec mirũ si instar
petri & ioħs petra dicat᷑: cũ hȩc ad iezechielem dñs dicat Eece dedifa¬
ciẽ tuam ualentiorem faciebus eorũ. & frontẽ tuã duriorẽ frontib eorũ:
ut admantẽ & ut silicem dedi faciẽ tuã. Plane quod ut̃q discipłs ꝓtu¬
lit desacram̃to dñicȩ fidei quãquã ꝓfundissimũ sit atq om̃ino diuinũ.

Expanded text:
Petra quoque factus est et Joannes, supra cujus fidei fundamentum totius Ecclesiae Petra quoque factus est et Joannes, supra cujus fidei fundamentum totius Ecclesiae structura consurgit, quam videlicet, sive haereticorum furor impingat, sive tentationum irruat impetus non evertit. Haec petra veri David implet fundam, qua Philisthaeum Goliath signanter in fronte percutiat , ubi videlicet crucis vexillum profanus et impius non habebat. Haec siquidem petra omnes ecclesiasticae doctrinae adversarios destruxit, haec Judaicam perfidiam cum omni prorsus haeretica pravitate prostravit. Nec mirum si instar Petri et Joannes petra dicatur, cum haec ad Ezechielem Dominus dicat: «Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut silicem dedi faciem tuam . » Plane quod uterque discipulus protulit de sacramento Dominicae fidei, quanquam profundissimum sit atque omnino divinum,
Abbreviated transcription (Latin):
squaloribus corrũpebant : Consundit᷑ mundus turbat᷑ eccła: uacillat
fides & uelut inhorrescente tẽpeftate ꝑfidiȩ plurimi naufragant᷑: Qu
plura : Tandẽ ꝑempto domiciano duce diuina grã redit ioħsꝰ ephesum:
turbatã gemit eccłam: Sed quic quid inuenit erroris turbine ac tẽpestate
turbatam solidius atq robustius ad pͥstinȩ fidei reuocat fundam̃tũ: Nã
rogatus ut ab historigraphis tradit᷑ a caritate fere totius uniuersalis
eccłȩ in illud tandem erupit diinȩ inspirationis elogiũ: In pͥncipio in.¬
quiens erat uerbũ : & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ : Hoc itaq
signaculo ueritatis & hereticorũ tergi uersationibus metã fixit : & ca¬
tholicoꝵ fidẽ ꝑpetua extunc & deinceps ceratudine corroborauit: Petrus
igit᷑ petra: Tues inquit petrus & suꝑ hanc petrã ȩdificabo ȩccłam meã

Expanded text:
squaloribus corrumpentes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat squaloribus corrumpentes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat fides, et velut inhorrescente tempestate perfidiae plurimi naufragantur. Quid plura? Tandem perempto Domitiano, duce divina gratia, rediit Joannes Ephesum, turbatamque gemit Ecclesiam. Sed quidquid invenit erroris turbine atque tempestate turbatum, solidius atque robustius ad pristinae fidei revocat fundamentum. Nam rogatus, ut ab historiographis traditur, a charitate fere totius universalis Ecclesiae, in illud tandem erupit divinae inspirationis elogium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Hoc itaque signaculo veritatis et haereticorum tergiversationis metam fixit et catholicorum fidem perpetua ex tunc et deinceps certitudine roborabit. Petrus igitur petra: «Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . »
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheas : donec ad pecrũ uentũ ẽ. nutabut assertio. nec ambiguitatis uin-¬
culum soluebatur: At ubi qͥđ habe at discipłoꝵ sensus exigit᷑: p̃cedit
inueritatis confessione. qui primus erat in apłica dignitate. petrus iude
lumina. int̃ꝓcellosas ambiguitatum fluctuantiũ tẽpestates : piscator
ifte ueritatis anchorã fixitꝰ. nauiculã fidei intutissimo tranquilli portus
collocauit: Sed uideamus utrũ ioħes & huic oꝑi aliquã cũbeato petrosi¬
milituclinẽ teneat: Constantissime itaq p̃dicationis arguitur : sicq ado¬
miciano tunc cȩsare in exiliũ destinat᷑. ꝓtinus heretici marcion cherintus¬
& hebion. cȩteriq quã plurimi quos ipse conuenient̃ antrxp̃os appel¬
lat: caulas eccłastici gregis irrũpunt & uelut lupi graues suꝑ oiulia
paftoris auxilio destituta grassant᷑: xp̃m scilicet ante mariã non fuisse
dogmatizabant. & ita simplicem euangelicȩ fidei puritatẽ. ꝑfidiȩ suȩ

Expanded text:
prophetis . Donec ad Petrum ventum est, nutabat assertio nec ambiguitatis vinculum solvebatur. At ubi quid habeat discipulorum sensus exigitur, praecedit in veritatis confessione qui primus erat in apostolica dignitate, Petrus videllumina, inter procellosas ambiguitatum fluctuantium tempestates piscator iste veritatis anchoram fixit, et naviculam fidei in tutissimo tranquilli portus gremio collocavit. Sed videamus utrum Joannes et huic operi aliquam cum B. Petro similitudinem teneat. Constantissimae itaque praedicationis arguitur, sicque a Domitiano tunc Caesare in exsilium destinatur. Protinus haeretici Marcion, Cerinthus, Ebion, caeterique quamplurimi, quos ipse convenienter Antichristos appellat, caulas ecclesiastici gregis irrumpunt, et veluti lupi graves super ovilia pastoris adminiculo destituta grassantur, Christum scilicet ante Mariam non fuisse dogmatizantes, et ita simplicem evangelicae fidei puritatem perfidiae suae 339
Abbreviated transcription (Latin):
nendo conatur: Amor quippe dñi quo eũ p̃cunctis mortalib plus dilexit.
eo eiꝰ pondus frat̾nȩ dilectionis exibuit ut nimirũ plus amar& qui plus
amabat᷑ & qui pͥmus erat in redẽptoris amore p̃cipuus in frat̃na fieret ca¬
ritate᷑. Quantũ enĩ apud dñm impetrandi locũ. quã p̃cipuȩ familiritatis
ioħs optinuerit pͥiulegiũ : hinc manifestius colligere possumus quod idẽ
beatus iohs euangelista testat᷑ : quia in ipso uitalis cenȩ coniuuio iħc turbatꝰ¬

Expanded text:
nendo conatur. Amor quippe Domini, quo eum prae cunctis mortalibus dilexit et nendo conatur. Amor quippe Domini, quo eum prae cunctis mortalibus dilexit et hoc ei pondus fraternae dilectionis exhibuit, ut nimirum plus amaret qui plus amabatur, et qui primus erat in Redemptoris amore praecipuus in fraterna fieret charitate. Quantum autem apud Dominum impetrandi locum, quam praecipuae familiaritatis Joannes obtinuerit privilegium, hinc manifestius colligere possumus; quod idem beatus evangelista testatur, quia in ipso vitalis coenae convivio 341
Abbreviated transcription (Latin):
cominus quicdã auui. ÷ꝓͥ soscet in quibus utiq ꝑͥ om̃em fere pagnã
quasi ꝑ quas dã rimas caritatis uapores effundere : caritatis uidet᷑ ardorib
eftuare: Mlodo enĩ patres nominatĩ ad caritatẽ ꝓuocat mͦ non filios sed
eiuolos: tenere diligens appellat: Modo ꝓpͥis ȩtatũ uocabulis infantes mͦ
iuuenes : mͦ singillatĩ cõmonet adolescentes: Modo etiã mulieribus epł
destinat easq ad cautelã fidei &studiũ sincere dilectionis inuitat:
fic itaq inenarrabili caritatis ardore succensus huc illucq se uertens.
undiq circuiens ubiq discurrens: omĩa ad salutẽ hominũ genera con¬
citat. om̃ia ȩtatũ increm̃ta ꝑlustrat : om̃s humanȩ conditionis ordines
oculo curiose sollicitudinis inuestigat : & tanquã argus uniuersalis ȩccłȩ
factus tocius humani generis summã ulnis paternȩ dilectionis amplec¬
titur atq ad redẽptoris sui consortiũ t̃ rahere unũ quẽq singillatĩ ad mo¬

Expanded text:
us patenter agnoscitur, in quibus utique per omnem fere paginam, quasi per quasdam rimas, charitatis vapores effundere, charitatis videtur ardoribus aestuare. Modo enim patres nominatim ad charitatem provocat, modo non filios, sed filiolos, quasi tenere diligens appellat. Modo propriis aetatum vocabulis infantes. modo juvenes, modo sigillatim admonet adolescentes. Modo etiam mulieribus epistolas destinat, easque ad cautelam fidei et studium sincerae dilectionis invitat. Sic itaque inenarrabili charitatis ardore succensus, huc illucque se vertens, undique circumiens, ubique discurrens omnia ad salutem hominum genera concitat, omnia aetatum incrementa perlustrat, omnes humanae conditionis ordines oculo curiosae sollicitudinis investigat, et tanquam Argus universalis Ecclesiae factus, totius humani generis summam, ulnis paternae dilectionis, amplectitur atque ad Redemptoris sui consortium trahere unumquemque sigillatim admo
Abbreviated transcription (Latin):
AMerito nẽpe bertus iohis al p̃cedentes om̃s ae subsequente duunors
seriptores uoluminũ gła singularis p̃cedit eloquit que nonlexu¬
iia olluit non libido corrupit sed uirginalis integritas ꝑpetue
incoreuiptionis ⁊ttulo decorauit: Qui nimirũ nuptialis copulȩ tha¬
lamũ descrens omẽm illecebrȩ carnalis ardorem incelestiũ dele¬
tiarũ tranftulit uoluptatẽ: artissimeq se in sui redẽptoris ac dilec¬
tous amore coniunxẽ ꝓpt̃ que scilicet coniugalis thori federa abeli¬
cauit. Mnde diuinitus illi concessũ est: ut tanta coreius euã credut¬

Expanded text:
nempe beatus Joannes et praecedentes omnes ac subsequentes divinorum scriptores voluminum, gloria singularis praecedit eloquii, quem non luxuria polluit, non libido corrupit, sed virginalis integritas perpetuae incorruptionis titulo decoravit. Qui nimirum nuptialis copulae thalamum deserens, omnem illecebrae carnalis ardorem in coelestium deliciarum transtulit voluptatem, arctissimeque se in sui Redemptoris ac dilectoris amore conjunxit, propter quem scilicet conjugalis tori foedera abdicavit. Unde divinitus illi concessum est ut tanta cor ejus etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
fabiailitote descripsit Vnde non immento potest dicere cĩ ꝓpħa Fruc¬
tatuu. cormeũ uerbũ bonum: Recte igit᷑ uirgo uirgini ad obsequiũ tra¬
artur & pelño seruus uice filii subrogat᷑. ut uirginalis puditiiȩ splenoo
peutra q ꝑ sona sibimet iniucẽ congruat : & florelus intimi candoris ao¬
paltus quod inse urere considerat. hoc uernare & in altero dep̃hendat :
Libet hic fr̃s him̃i pulchrã uarietatẽ diuinȩ dispositionis corã faritate
ur̃a ꝑ pendere. & egregios duos redẽptoris nr̃i discipłos qualit̃ int̃ se qua¬
dam dis nieatis similitudine congruant cõparare. Petrũ ui deliet
& iohannem. Cõmisit nãq dñs petro claues eccłȩ uioluit & beato ioħi
custo diam delegare marie: Utraq nimirũ mat̃: Mater maria mut̃¬

Expanded text:
sublimitate descripsit. Unde non immerito potest dicere cum Propheta: «Eructavit cor meum verbum bonum .» Recte igitur virgo Virgini ad obsequium traditur et pro Domino servus vice filii subrogatur, ut virginalis pudicitiae splendor ex utraque persona sibimet invicem congruat, et floridus intimi candoris aspectus quod in se virere considerat hoc vernare et in altero deprehendat. Libet hic, fratres charissimi, pulchram varietatem divinae dispositionis coram charitate vestra perpendere, et egregios duos Redemptoris nostri discipulos qualiter inter se quadam dignitatis similitudine congruant comparare? Petrum videlicet, et Joannem. Commisit namque Dominus Petro claves Ecclesiae ; voluit et beato Joanni custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
in uico cuius est uocabulũ liricantus : parentib quidem non
in obilis. gentili ad huc rite detentis: Pater eius maxinus. mãt
uero eufemia hicebatur: Siquidem genitor eius ad eo nobilita¬
te preminebat temporali: ut ab imperatore maximiano ꝓ sẽ¬
cutore scilicet xp̃ianoꝵ atrocissimo. ad deuastandos p̃ficeret᷑.

Expanded text:
IN VICO CUJUS EST vocabulum Liricantus, parentibus quidem non ignobilis attamen gentili adhuc ritu detentis. Pater ejus Marinus, mater vero Eufemia dicebatur. Siquidem genitor ejus adeo nobilitate preminebat temporali, ut ab imperatore Maximiano, persecutore silicet Christianorum adtrocissimo, ad devastandos profiteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Sitotũ mundũ libri reꝑleant diuinascientia: mi¬
nime poterit inenarrabilis enarrari : Qui .ẽ. indicibilis
suȩ substantie natura: Sileat lingua oratoria: cuidefictt
sermo indicibilis: Cũ consũmͣ xuerit mens humana. deliui¬
nemoscit nisi quigenuit: & nemo cõꝑit secreta patresc
nisi is qui ꝑnaturam nascendi initiũ amisit: Cũ confitaet¬

Expanded text:
ina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divinemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis e
Abbreviated transcription (Latin):
h ominẽ ꝓtulisse dm̃ quidẽ tim̃tẽ. uerũ tam̃ muilla natũ e
nutritũ sed non multa lectionis eruditũ scientia. Contra
Cũ quicdã decollegis et consacerdotib nr̃is infirmitate defes¬
sus et de apppinquante morte sollicitus cõmeatũ sibi prȩ
ciret᷑ : astitit dep̃caniti et iã pene morienti iuuenis honore
et malestate uenerabilis. statu celsus et clarus aspectu: et quẽ
assistentẽ sibi uix posset humanus aspectus oculis carnalibus
intueri. nisi quod talẽ uidere iã poterat de scło recessurus
Atq ille nonsine quadã mimi et uocis indignatione infrȩ¬
muit et dixit : Pati timetis exire non uultis qͥd faciã uobis.¬

Expanded text:
hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte solcaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobis
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ enum eũ dixisse intelligendũ. eẽ. nec mori timeo quia bonũ dm̃
habemꝰ. necrederet᷑ p̃fidens desuis purgatissimis morib premuisisse
non sic urxi ut me pudeat int̾uos uiuere hoc enĩ dixerat ad illud
qđ homunes de homine nosse poterant Nã ad exam̃ ȩquitatis di¬
umȩ debono se dño magis considere Cui etiã morationẽ quotidia
na dicebat. dimitte nobis dibita nrã Cuiꝰdã quoq coep̃i et famili¬
arissimi amici: in extremis uitȩ detalib frequentissime referebat
dictũ : Ad quẽ cũ usitandũ ũ morti ꝓpinquantẽ uentitasse et ille
magnꝰ gestu se de sło exiturũ significaret. atq ase illi eẽt responsũ. ad¬
huc cũ ȩccłe necessariũ uiuere posse. illũ neputaret᷑ huiꝰ uitȩ te¬
nere cupidrtatẽ respondisse: simĩquã bene si aliquando.
quare non modo : et talẽ sententiã mirabatur et laudabat

Expanded text:
Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; ne crederetur praefidens de suis purgatissimis moribus praesumpsisse, Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant. Nam sciens examen aequitatis divinae, de bono se dixit Domino magis confidere: cui etiam in oratione quotidiana dominica dicebat, Dimitte nobis debita nostra . Cujusdam quoque coepiscopi, et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat
Abbreviated transcription (Latin):
sua patria petitũ ire ad conuuium: Desingrilis rebus p̃sentans
causas scilicet nedũ int̃se coniugati iurgarenter malede¬
cerent ꝑquẽ coniuncti eeñt: Sed plane aclhoc sibuam consep¬
tientes pecitũ int̃. eẽ. debere sacerdotẽ: ut uel corũ iam pac̾ta uł
placita firmarent᷑ uł benedicerent᷑. et ne militie com̃datus ue male
simũ et pussimũ responsũ. et multũ laudabat ac p̃dicabat̃: Nam
cũ ille uenerabilis ultima iaceret ȩgritudine. et a fidelib honoratis
merentib tanti ac talis antistitis. eccłan posse priuare uerb et sa¬
cram̃ti dĩ dispensatione. et rogaret᷑ cũ lacrimis ut sibi ad nõ uitaea
posceret cõmeatũ. eũ illis dixisse: Nonsic uixi ut me pudeat inter
uos uiuere. sed nec mori timeo: quia bonũ dnm̃ habemꝰ Et in his
nr̃ augustinus senex elimata ac librata ãmirabat᷑ et laudabat uerba

Expanded text:
sua patria petitus iret ad convivium. De singulis rebus reddens sua patria petitus iret ad convivium. De singulis rebus reddens causas, scilicet ne dum inter se conjugati casu jurgarent, ei maledicerent per quem conjuncti essent: sed plane ad hoc sibi jam illis consentientibus petitum interesse debere sacerdotem, ut vel eorum jam pacta et placita firmarentur, vel benedicerentur. Et ne militiae commendatus ac male simum et piissimum responsum, et multum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jaceret aegritudine, et a fidelibus honoratis ob hoc moerentibus tanti ac talis antistitis Ecclesiam posse privari verbi et sacramenti Dei dispensatione, rogaretur cum lacrymis, ut sibi a Domino vitae posceret commeatum, eum illis dixisse: Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere; sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus. Et in his noster Augustinus senex elimata ac librata admirabatur et laudabat verba.
Abbreviated transcription (Latin):
nasci: Et illos qui cũ ep̃o uł quolibet clerico forte manerenacex
illis om̃ib feminarũ ꝑsonis posie umna cõmorantib aut aduem:¬
tantib aut tẽptationib humanis perire: aut certe malis hon¬
nũ suspitionib pessime diffamnari Obhoc ergo dicebat nũquã
feminas debere cũ serus dĩ etiã castissimas unamanere elomo
neut dictũ . ẽ. aliqđ scandalũ uł offendiculũ taliexempl& ere¬
neretur infirmis Et si forte ab aliquib feminis ut uidene¬
tur uł salutaretur rogabatur. numquã sine clericastes¬
tib ad eũ intrabant uel solus cũ solis numquã estloutꝰ:
las intribulationib constitutas uisitaret: Et si fortereb euo¬
teria non nisi urgentib necesitatib ũisitauit: Se enstitdi
quoq inuita et morib hominis dĩ referebat: d qua nũq
posceret neq militare uolentẽ ad hoc cõmendaret. neq in

Expanded text:
nasci; et illos qui cum episcopo vel quolibet clerico forte manerent, ex nasci; et illos qui cum episcopo vel quolibet clerico forte manerent, ex illis omnibus feminarum personis posse una commorantibus vel adventantibus, aut tentationibus humanis perire, aut certe malis hominum suspicionibus pessime diffamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur vel salutaretur, rogabatur; nunquam sine clericis testibus ad eum intrabant, vel solus cum solis unquam est locutus, uas in tribulationibus constitutas visitaret . Et si forte ab aegroteria nonnisi urgentibus necessitatibus visitabat. Servandum quoque in vita et moribus hominis Dei referebat, quod in posceret, neque militare volentem ad hoc commendaret, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
inpeccatis Et ut dũ quisq offerret mimus suũ ad altare et illic
recordatus fuerit qđ sr̃ suils haberet aliqͥd adu̾sus illũ: relinquen¬
dum. eẽ munus ad altare atq eũdũ quo frĩ reconciliaretur et
tunc ueniendũ ec munus ad altare offerendũ Siuero ipse ad¬
uersus frem suũ aliqͥd haberet. corripere eũ deberet inparte.
et si eũ audisset lucratus eẽt. suũ frem̃: sin minus adhibendum
Siuero et huic non oboediret: eẽt. illi ut ethnicus et publicanꝰ:
Et illud addens ut peccanti et ueniã petenti: non solũ septies
sed septuagies septies delictũ relaxaretur: sicut imus quisq
soror: quȩ uidua dõ seruiens multo tẽpore: usq indiẽ obitus sui
Dicebat uero quia si desorore et neptis secũ commorantib nulla
cũq manentib feminis. eẽ. non possint. et quod adeas edã ullu a
foris intrarent: dehis posse offendiculũ aut scandalũ infers

Expanded text:
in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atque eundutunc veniendum, et munus ad altare offerendum . Si vero ipse adversus fratrem suum aliquid haberet, corripere eum debere in parte; et si eum audisset, lucratus esset suum fratrem: sin minus, adhibendum am: sin vero et huic non obediret, esset illi ut ethnicus et publicanus. Et illud addens, ut fratri peccanti et veniam petenti, non septies, sed septuagies septies delictum relaxetur , sicut quisque soror, quae vidua Deo serviens multo tempore usque in diem obitus sui Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus nulla cumque manentibus feminis esse non possent, et quod ad eas aliae etiam a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ded et deneglecto afidelibus gato filatio et secretarionemde
altare necesiaria inferrentur aliquando in ecclesia loquens
ammonebat: qđ etiã beatissimũ ambrosium se p̃sente pn
eccła tractauisse nob̵ aliquando reculerat. Qum ipso semꝑ¬
clerici una etiã domo ac mensa sũptibusq cõmunib alebant
et uestiebantur Et nequisquã facili uratione etiã ad ꝑiuri¬
um decidissec: et in ȩccła popło p̃dicabat. et suis instidu¬
erat: nequis uraret ne ad mensam quidẽ: Qđ si prolapsus
fecisset. imã destatutis ꝑdebat potionẽ: numerus enũ ena
siuis secũ cõmorantib et coninuantib poculorũ prȩfixus
Indisciplinationis quoq ec transgressionis suorũ aregula
recta et honesta. et arguebat et tolerabat quantũ dece¬
uat et oporaebat in talib p̃cipue docens necuiꝰ quã cor
dedinaretur in uerba maligna adexcusandũ excusationes

Expanded text:
. Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia tractavisse, nobis aliquando retulerat. CAPUT clerici, una etiam domo ac mensa sumptibusque communibus alebantur et vestiebantur. Et ne quisquam facili juratione etiam ad perjurium decidisset, et in ecclesia populo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes
Abbreviated transcription (Latin):
ta eius uerbũ audiret: dequa soror conquȩsta qđ ab eadem
cirta multũ ministeriũ occupata non adiuiuaretur. audi¬
uit Motha marcha meliorem partẽ elegit maria reni
non auferctur abea: Nam fabricarũ nouarũ numquã
studiũ habuit: deuitans in eis implicationẽ sui aniuio
que seꝑ liberũ habere uolebat ab om̃i molestia tempo¬
raili nontdoñ illa uolentes et edificantes ꝓhbebat   etee
tantũin moderatos: Interea dum ecłe petimia cdefere¬
rat: hoc ipso popło xp̃imno denuntiabat nonse haberoe
qđ indigentib erogaret: Nam et deuasis dominics propt̃
capriuos ec quã plurimos indigentes frorgi et conflane
uibebat : et indigentibus dispensari. Qđ non cõmmorassẽ.
nisi contra carnalẽ sensũ quorũ doo fieri ꝑuderẽ bcs
hoc ipsũ etiã uenerabilis memoriȩ ambronus ingalibus
necessitatibus indubitanter. ẽẽ. faciendũ: e dreit et serpsu

Expanded text:
ta ejus verbum audiret: de qua soror conquesta, quod ab eadem ta ejus verbum audiret: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Martha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecunia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propter captivos et quam plurimos indigentes, frangi et conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
requentius quoq dicebat magis securius et tutius ęccłe
legata adefunctis dimissa debere suscipere: quã heredi¬
tates forte sollicitas et damnosas. ipsa legata magis offeren¬
cla. eẽ. quã exigenda: Comm̃data uero quȩq. ipsẽ suscipie non¬
sed maiorib magis et spiritalib suspensus et inberens rebuis:
aliquando se ipiũ ad illa tẽporalia ab et̃norũ cogitatione
relaxabat et deponebat Quib ille dispositis ecir rliam
cem quã aurib mordacib acmolestis anime recursie admn¬
teriora mentis et superiora faciebat: quo uel dem uenieꝙ¬
didiumis rebus cogitaret uel deiam inuentis aliquidt
dictrurisut cercesexiam dictis utq drans scriptus alidil
emendaret Et id agebat indie laborans et innocte lucubra
et erat tãquã illa gloriosissima maria tr̃pũ gestans suꝑne
eccłȩ dequia scriptũ est: qđ sederet ad pedes dñiateudem¬

Expanded text:
Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiesed majoribus magis ac spiritualibus suspensus et inhaerens rebus, vix aliquando se ipsum ad illa temporalia ab aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum gestans supernae Ecclesiae, de qua scriptum est, quod sederet ad pedes Domini atque inten
Abbreviated transcription (Latin):
misit Cuius ille oblationẽ libent̃ accepit: congratulans qđ ȩt̃ne
suȩ memor cẽt.salutis Uerum post aliquos annos nob forte cum
eodẽ incõminus constitutis. ecce ille donator litceras ꝑ suũ filiũ
mittens. rogauit ut illȩ donationis tabulȩ suo redderent᷑ filio:
pauperib uero erogandos direxit solidos centũ: Quo ille sc̃s
cognito ingemuit hominẽ uł finxisse donationẽ. uel eũ debo¬
nõ oꝑe penituisse : et quantũ potuit dõ suggerente cordi eiꝰ
cũ dolore animi exeadẽ refragatione dixit᷑ In illius scilicet
increpationẽ et correctionẽ. et tabulas quas ille sponte misera
nec desideratas nec exactas confestm reddidit:pecuniãq illã res¬
puit: Atq rescriiotis eundẽ sicuti oportuit et arguit et corripuit.
ammonens ut desua simulatione uel iniquitate pęnitentia et
humilitate dõ satis faceret: ne cũ tã graui delicto de scło exire

Expanded text:
misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentur filio; pauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum de bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo suggerente cordi ejus cum dolore animi ex eadem refragatione dixit, in illius scilicet increpationem et correctionem: et tabulas quas ille sponte miserat, nec desideratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret.
Abbreviated transcription (Latin):
eidẽ recitabantur. quo sciret᷑ quantũ acceptũ quantumq.
dispensatũ fuerit: et qͥd dispensandũ remanserit Et inmul¬
tis titulis magis illius p̃positi domꝰ fidẽ sequens: quã ꝓbatũ
manifestũq cognoscens  Domũ. agrũ. seu uillã nũquã ẽmere
uoliuit : uerũ si forte eccłe aquoquã sponte tale aliqđ clona¬
retur: uł titulo legati dimitteretur. non respuebat sed suscipi
iubebat nam aliquas eũ hereditates recusas se nouimus. ñ
quia pauꝑib mutilis. eẽ. possẽt: sed quoniã iustũ ex ȩquum
.eẽ. uidebat. ut amortuoꝵ uł filis uł parentib uł af finib
magis possiderentur: quib ea cleficientes dimittere noluer̃
Qui clã etiã exhonoratis ipponieniũ apud kartaginẽ uiuens.
ȩccłȩ ipponiensi possessionẽ donare uoluit: et confectas tabu¬
las sibi usu fruc̾tus retento. ultro eidẽ scȩ̃ memoriȩ augustino

Expanded text:
eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansisset; et in multis titulis magis illius praepositi domus fidem sequens, quam probatum manifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, et confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem sanctae memoriae Augustino
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculũ surrecturũ: Qđ ego et alii qui illi mense int̃fuimꝰ¬
exꝑti sumus : cũ pauperũ uero semꝑ memor erat᷑. hisq. inde
erogabat: unde et sibi suisq om̃ib secũ habitantib hoc est
uel ex reditib possessionũ ȩccłȩ. uel etiã ex oblationib fide¬
liũ : Et dũ forte ut assolet depossessionib ipsis inuidia cle¬
ricis fieret. a lloquȩbatur plebẽ dĩ: malens excollationib
magis plebis dĩ uiuere. quã illarũ posses sionũ curã uł gub̾na¬
cionẽ pati et paratũ se. eẽ. illis cedere. ut eo modo om̃s dĩser¬
ui et ministri uiuerent quo inueteri testam̃to leguntur altari
deseruientes. eodẽ cõnpartire: sed numquã id laici suscipere
ualentiorib clericis delegabat et credebat Nũquã claum.
nũ quã anulũ inmanuhabens : sed abhisdẽ domus p̃positis.
cuncta et accepta et erogata notabant᷑: quȩ anno completo

Expanded text:
cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimcubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimqualis. Compauperum vero semper memor erat, eisque inde erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum habitantibus; hoc est, vel ex reditibus possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se ex collationibus magis plebis Dei vivere, quam illarum possessionum curam vel gubernationem pati; et paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento leguntur , altari deservientes de eodem comparticipari. Sed nunquam id laici suscipere valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo
Abbreviated transcription (Latin):
atĩt sumendo apłi extat sententia: ad timotheũ scribentis
ac dicentis: Noli usq ad huc aquã bibere. sed uino modico
utere ꝓpt̃ stomachum ec frequentes tuas infirmitates: So¬
clearib tantũ argenteis utens: ceterũ uasa quib mense infere¬
bantur cibi. testea uel lignea et marmorea fuerunt: nontam
necessitatis in opia sed ꝓposito uolutatis Sed et hospitalita¬
tem. semꝑ exhibuit Et in ipsa mensa magis lectionem uel
disputationẽ : quã epulationẽ potationẽq diligebat: Et̃
contra pestilentiã humanȩ consuetudiis inea seriptum
ita habebat. Quis qͥs am̃at dictis absentũ rodere uitam:
hanc mensam indignã nouerit esse sui  Et idõ omnem
ammonebat : Nã et quosdã suos familiaris simos coep̃os.
illius scripture oblitos et contra eã loquentes: tam asꝑe
aliquando rep̃hendit commotus. ut diceret aut delendos
eẽ. illos demensa uersus. aut se demedia refectione ad suũ

Expanded text:
autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ꝓpter hospites uel quosq infirmiores: Semip
aũt uinũ bibebat. quia nouerat cdocebat ut apłs dicit. qđ
om̃is creatura dĩbona sit et nichil abiciendũ qđ cũ grarũ
actione ꝑcipitim Qcĩ ficatur enĩ ꝑ uerbũ dĩ. ec orationem:
Ec ut idẽ augustinus sc̃s insuis confessmũ libris posunt eli¬
cens non ego inmundiciã obsonii tieo sed in miidiciã
cupiditatis: Scio noe ome carnis genus qđ cibo. eediluune
manducare ꝑmissui : heliã: cibo carnis refectirn loharnesc
miraibili abstͥmentia preditũ. animalib hoc est locustis mescã
cedentibus non fuisse pollutũ : Et scio esau lenticulse coso rep̃¬
pscentia deceptu ee dauid ꝓp̃t a qñȩ desideriũ ase ipso rep¬
hensu et regem nrm non dec irne sed depane temptitũ Ideoo
et popłs inheremo non quia carnes desiderauit: sed quia escȩ
desiderio aduersus dm̃ murmurauit meruit impbari Deuinro

Expanded text:
aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Et, ut idem Augustinus sanctus in suis Confessionum libris posuit, dicens: Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe omne genus carnis quod cibo esset usui, manducare permissum; Etiam cibo carnis refectum; Joannem mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum. Scio et Esau lenticulae concupiscentia deceptum; et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum; et Regem nostrum, non de carne, sed de pane esse tentatum. Ideoque et populus in eremo, non quia carnes desideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ. ꝑdiuersas ꝓuntias cȩlebrata cũ potuit frequentauit.
non in eis quȩ sua sunt sed quȩ iħu xp̃i quȩrens ut uel fides
scẽ eccłȩ catholice inuiolata maneret Uel non nilli sacerdotes
et clerici siue ꝓfas sue ꝓnefas ex communicati: uel ab solueren¬
tur uel abicerentur nordinandis uero sacerdotib et cleri-¬
cis concessũ maiorẽ xp̃anorũ et consuetudinẽ eccłȩ sẽ quen
dũ arbitrabat᷑ Uestis eiꝰ et calciam̃ta et lectualia. exmodera¬
to et competenti habituerant. nec nitida nimiũ. nec abiec¬
ta plurimũ: quia his plerũq uel iactarese inso lent̃ homines
solent. uel abicere : exutroq nonquȩ iħu xp̃i. sed quȩ sua
sunt idem quȩrentes: At iste ut dixi mediũ tenebat neq
indexterã neq insinistrã declorans Mensa usus est fruga¬
li: et parca Quȩ quidẽ int̃ holera et legumina etiã carñes

Expanded text:
dotum per diversas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; dotum per diversas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum mustinus. Vestes ejus et calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex utroque non quae Jesu Christi, sed quae sua sunt iidem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. pro supplicilitteris interueniret atq paruissec
hoc modo rescriptũ misit: Oiro modo afficior sapienti¬
am tuã. et in illis quȩ edidisti : et inhis quȩ int̾ueniens ꝓsol¬
licitis nittere non grauaris Nã illa tantũ habent acumi¬
nis scientia sc̃ĩtatis: ut nihil supra sit et hȩc tantũ uerecun¬
diȩ ut nisi faciã qđ mandas culpã penes me remanere ñ
in negotio. eẽ : duudicẽ dñe merito uenerabilis et suscipi¬
endẽ pater. Non enĩ instans qđ pleriq homines istius loci
faciunt. ut quod cũq sollicitus uolueris extorquęas : et qđ
tibi auidice tot curis obstricto petibile uisũ fuerit ãmones
sub seruiente uerecundia quȩ maxima difficiliũ int̾ bonos
efficatia ese : Pro inde statĩ comm̃datis effectũ desiderii tribue
Nã sperandi uiã: ueniã ante pate fecerã S cõrũ concilia sacer¬

Expanded text:
nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines istius loci faciunt , ut quodcumque sollicitus petitor voluerit, extorqueas; sed quod tibi a judice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefeceram . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
longanimitate et doctrina: prȩcipueq oꝑam habens quo¬
struere eos quieent idonei et alios docere: Rogueis quoq
anon nullisicorũ temporalib causis episcolas adediuersoũ
dabat. sedhanc suã a melioribus reb occupaonẽ uie disa
angariam deputabat suauem semꝑ habens debas eret disur
uel allocutonem uel collatione frterne acolomiesticae
intercessum apud scli potestaites postulatũ non dedisse. dices¬
iemi cuiusdã sapientis seruandam. eẽ. sententiam dequo
scriptũ. eẽt. qđ multa sui fame contemplatione amicis non
prȩstitis set Et illud nichilominus suum ad dens: qm̃ ple¬
rumq potestas quȩ petit prȩmit: Cum uero int̾cedendũ
.eẽ.rogatus uidebat: tam id honeste ac temperanter agebat
ut non solum onerosus ac molestus non uideretur. uerũ
etiã mirabilis extitissec Namdum ex orta necessitate
suo more apud quencdam africȩ uicarium machedoniũ

Expanded text:
longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans inlonganimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocutionem fraternae ac domesticae intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium
Abbreviated transcription (Latin):
oculos habens dicentis se malle int̃ incognitos quã progr¬
coputos amicos causas audire eo quod de incognites ꝓoroquo
arbitra ȩquitatẽ udicaretur iniquum possit ac quarerre
deamicis uero imnus esset contra quem sententia proferrea
ꝑditurus. et eas aliquando usq in horam refectionis
aliquando aut̃ totadie ieumans semꝑ. tamemenui noscibar
et dirimebat intendens in eis xp̃ianorũ momento saxer¬
morũ quantũ quisq uel infide bonisq morib oproficerer
net abhis deficeret atq comꝑtis rerum opoutiintulba
diuine legis ueritatẽ padrtes docebat eamq illis inculea¬
bat. nisi tantũ obȩdientiam et deuotionem xpĩananbus
que et dõ debetur et hominib ꝓeccates coram omibiuᷤ
crguens ut cęteri timorẽ habeant: Et faciebat hoc tẽcpũ
speculitor adño constituis domus isrł prȩdicanis uerbũ
ui instans oportune: Aguens. hortans increpans mom̃

Expanded text:
oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem sententia proferretur, perditurus. Et eas aliquando usque ad horam refectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, nisi tantum obedientiam et devotionem christianam, quae et Deo debetur et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam speculator a importune, arguens, hortans, increpans, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
et epistolarũ indiculũ ad iungere Quo lecto qui magis dĩ
ueritatẽ quam temporales am̃ant diuitias. sibi quisq qđ uo¬
luerit adlegendum eligat. et id ad describendum uel debi¬
bliotheca ipponiensis ȩccłȩ petat. ubiemendatiora exem¬
plaria forte potuerint inueniri. uel unde uoluerit inqui¬
rat. et inuenta describat et habeat et petenti ad scribendũ
sine inuidia etiã ipse tribuat Secundũ apłi quoq senten
tium Subens iudicare ab iniquis et noꝵ apudobes iudu
nesitis quia scĩ demundo iudicabimo ei oruobis iudi¬
ter mundus : indignisunt udiciorũ minimorũ neseits
indecła hos cõłlocate. Ad reuerentiam uolis locuoremsu
non est interuos quisquã sapiens qui possit intes frerasue
nodicare sed fõcum fratre contendit: et hoc apudinfideles
nar pellatus ergo a xp̃ianis uel acuiusq secde hornimbus
causas audiebat᷑ diligenter ac pie: cuiusdã sententiam anite

Expanded text:
et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quisque quod voluerit ad legendum et cognoscendum eligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel unde valuerit inquirat, et inventa describat et habeat, et petenti ad describendum, sine invidia etiam ipse tribuat. CAPUT XIX.-- In tium habens judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indigni estis judiciorum minimorum? Nescitis inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratredijudicare? sed frater cum fratre dijudicatur, et hoc apud infideles : interpellatus ergo a Christianis, vel a cujusque sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante