comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝯ nos undiq uersum pari tẽ¬
nobis restare salutis. Ubi autem
longius uisum leuauimꝯ: uidi¬
mus in ip̃ainsula farne egressuz
de latibulis suis amantissimum
deo patrem oidilualdũ. iter nr̃mĩ¬
spicere. Audito .ni. fragore ꝓcella¬
rum ac feruentis oceani: exierat
uidere quid nob̾ acciderit. Cumq
nos in labore ac desperatione posi¬
tos cerneret. flectebat genua sua
orationem compleret. sił tumida¬
equora placauit. ad eout cessante
per omĩa seuitia tempestatis scd̾i
nos uenti ad terram usq per plana
maris terga comitarentur. Cum¬
q euadentes ad terram nauiculã
quoq nr̃am ab undis exportare¬
mus. mox eadem q̃ nostri gratia n¬
modicum siluerat tempestas re¬
diit. et toto illo die multum fure
non cessauit: ut palam daretur in¬
telligi. qr modica illa que p̾uene¬
rat inter capedo quietis. ad uiri d̾i
p̾ces nr̃e euasionis gratia celitus

Expanded text:
nimus nos undiqueversum pari temnobis restare salutis. Ubi autem longius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genua sua orationem compleret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die multum  Al. om. multum furere non cessavit, ut palam daretur intelligi, quia modica illa quae provenerat intercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia caelitus
Abbreviated transcription (Latin):
mus cum scita legis mosayce iux̃
litteram seruaret iudarzante ad¬
huc inmultis eccdã. nec subito ua¬
lentibꝰ apostolis omneni legis ob¬
seruantiam que a deo instituta
est abdicare: quomõ silacra que
a demonibo inuẽta sunt repudi¬
are. omnes qui ad fidem uenũt
ncc̃e est. uidelz ne scandalũ facent
eis qui inter gentes erant udeis
Hinc est enim ꝙ paulus chimothe

Expanded text:
mus, cum scita legis Mosaicae juxta mus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, necesse est: videlicet ne scandalum facerent eis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timothe
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceret. ita exorsus est. Pascha qd̾
facimus inquit uidimus rome.
ubi beati apostoli petrus et paulꝯ
uixere. docuere. passi sunt et sepul¬
ti. ab omĩbus celebrars. hoc in ytalia.
hoc in gallia q ias diͦcendi uel orã¬
di studio pertransiuimꝯ ab oĩbus
agi conspeximus: hoc afuicamasiã.
egiptum gretiam. et omnemor¬
bem quacumq xp̃i ecclã diffusa ẽ
per diuersas nationes et linguas.
uno ac non diu̾so tp̃ris ordine geri
comperimꝰ: preter hos tam̃ et ob¬
stinationis eoꝵ cõplices pictos dico
et brittones. C um quibus de duo¬
bus ultimis oceani iusulis et his
non totis contra totum orbem stul¬
to labore pugnant. Cui hec dicẽti
respondit colmanus. mirum qͣr
stultum appellare uelitis laborem
nrm. in quo tanti apostoli qui suꝑ
pectus dñi recumbere dignus fu¬
it exempla sectamur: cum ip̃m
sapientissime uixisse oĩs mundꝰ
nouerit. At uilfridus. Absit in¬
quit ut iohem stulticie. rep̾henda¬

Expanded text:
ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, quacumque Christi Ecclesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temporis ordine gerere  Al., geri comperimus: praeter hos tantum, et obstinationis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit. » At Uilfridus: « Absit, inquit, ut Johannem stultitiae reprehenda
Abbreviated transcription (Latin):
ant. s omni instantia. omĩq fer¬
uore. que inchoastis deo auctore per¬
agite. Scientes ꝙ laborem mag¬
nun. maior et̾ne retributionis glo¬
ria sequitur. Remeante autem
augustino p̾posito ur̃o. quẽ ⁊ abbatẽ
uobis cõstituimꝰ m̃ oĩbꝰ humiliter
obedite. scientes hocinĩs aĩabus per
omnia ꝓfuturum quicquid auob̾
fuerit in eius admonitione cõplet̃.
Omnipotens deus sua uos gratia
ꝓtegat. et ur̃i laboris fructum in et̾na
me patria uidere concedat. Quatiꝰ
et si nobiscum laborare neq̃o. suuł
in gaudio retributionis inueniar

Expanded text:
ant: sed omni instantia, omnique ferant: sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite: scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite: scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar,
Abbreviated transcription (Latin):
genti anglorum. Qui cum iussis
pontificalibꝰ optemperãtes memo¬
ratum opus aggredi cepissent
dire domum potius ꝙͣ barbaram
ferani incredula ꝙ gentem. cuiꝰ
nec linguam quidem nossent ad¬
ire cogitabant. et hoc esse tutiꝰ cõ¬
muni consilio decertant. N lec
mora angustinũ quem eis episco¬
pum ordinandũ sibi anglis susti¬
piendum disposuerat domum re¬
mittunt: qui a beato gregorio hu¬
mili supplicatu obtineret. ne tam
periculosa. tam laboriosam. tam
incertam peregrinationẽ a dire de¬
terent. Quibus ille exhortatorias
mittens lrãs: in opus eos uerbi di¬
uino confisos auxilio ꝓficisci sua
ma. Gregorius seruus fuoꝵ dei:
Seruis dnĩi nr̃i. Quia melius fu¬
erat bona non incipere. ꝙͣ ab his q̃¬
incepta sunt cogitatione retrorsũ
redire. Sũmo studio dilectissimi
filii oportet. ut opus bonũ qd̾ auxi¬
liante dño cepistis. impleatis. ⁊lec
labor uos itineris ergo. nec male¬
dicorum hominuz lingue de terre¬

Expanded text:
genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepissentdire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadma: Gregorius servus servorum Dei, servis Domini nostri. « Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet ut opus bonum quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterre
Abbreviated transcription (Latin):
nono. Seuerus genere afer tri¬
multis sepe bellis lacessitus. fortis¬
sime quid̃ rem publicã: s laborio¬
sissime rexit. Uictor ergo ciuiliũ
bellorum. que et grauissima occͣre¬
rant. in brittãnias defectu pene
om̃ium sociorum trahitur. Ubi
magnis grauibusq preliis sepe
gestis. receptamq partem ĩsule.
a ceteris in domitis gentibus: ñ
muro ut quidam estimant: sed
uallo distinguendam putauit.

Expanded text:
nono, Severus genere Afer Trimultis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Victor ergo civilium bellorum quae ei gravissima occurrerant, in Brittanias defectu pene omnium sociorum trahitur, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus, non muro, ut quidam aestimant, sed vallo distinguendam putavit.
Abbreviated transcription (Latin):
diem clausit extremum in ꝓum¬
cia que uocatur inunda. Corpiss ꝙ
eius loculo inditum perlatum est
in monasterio ip̃ius qt̾ dicitur
inhripum. et iuxta honorem tan¬
to pontifici congruum in ecclã bea¬
ti apłi petri sepultum. De cuius
statu uite ut ad priora repedantes.
paucis que sunt gesta memora¬
mus. Cum esset puer bone indo¬
ita se modeste et circumspecte in
ioribus quasi unꝯ ex ip̃is amare¬
tur. ueneraretur. amplecteretur.
Ubi quartum decimũ etatis cõte¬
git ãnnũ monasticam seculari
uitam p̾tulit. Qd̾ ubi patri suo
narrauit.iam eni mater obierat.
Libenter eius uotis ac desideriis
celestibus adnuit. eumq ceptis
insistere salutaribus iusłit. Ueĩt
ergo ad insulam lindisfarnensẽ.
ibiq monachorum famulatui
se contradens diligenter ea q̃ mo¬
nastice castitatis ac pietatis erãt.
sa tis erat ingenii didicit citissie
psalmos et aliquos codices nec¬
eis que tonsura maiores sunt.
etaneis suis iusto colebatur affec¬

Expanded text:
diem clausit extremum in provincia quae vocatur Inundalum: corpusque ejus loculo inditum, perlatum est in monasterium ipsius, quod dicitur Inhrypum, et juxta honorem tanto pontifici congruum, in ecclesia beati apostoli Petri sepultum. De cujus statu vitae, ut ad priora repedantes, paucis quae sunt gesta, memoremus, cum esset puer bonae indoita se modeste et circumspecte in joribus quasi unus ex ipsis amaretur, veneraretur, amplecteretur, ubi quartum decimum aetatis contigit annum, monasticam saeculari vitam praetulit. Quod ubi patri suo narravit, jam enim mater obierat, libenter ejus votis ac desideriis caelestibus adnuit, eumque coeptis insistere salutaribus jussit. Venit ergo ad insulam Lindisfarnensem, ubique monachorum famulatui se contradens, diligenter ea quae monasticae castitatis ac pietatis erant, I. Et quia acris erat ingenii, didicit citissime psalmos, et aliquot codices; necis quae tonsura majores sunt vs, et  Al., a coaetaneis suis justo colebatur affec
Abbreviated transcription (Latin):
uelis. Respondebat. austeriora ego
uidi. Sic q usꝙ ad diem uocatioĩs
ĩ fatigabile celestium bonoꝵ deside¬
rio. corpꝰ senile inter cotidiana ie¬
iunia domabat. Multisq et u̾bo
et conu̾satione saluti fuit..

Expanded text:
elis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpiunia domabat, multisque et verbo et conversatione / saluti fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
chilo. et corpus sibi ex carne sꝑ
uirginis ꝗs cohoꝑante scõ spu
fabricauit: panem et uinum
a qua mixtum manente ꝓpria
specie in carnem et sangumẽ¬
suum. ad catholicam p̾cem obre¬
parationem nra sp̃ũ sui scifica¬
tione conuertit. Indeq uniũsos
iussit diuinam p̾cari potentiam.
ut in formam p̾stinam sacroscm̃
reformaret misteriuz: qͣthenus
mulieri ad sumendum fuisset
possibile. qd̾ et factum est. unde
p̾fata mulier plurimum in sc̃a
religione ac fide ꝓficiens: parti

Expanded text:
hilo, et corpus sibi ex carne semper hilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis operante sancto Spiritu fabricavit panem, et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sangsuum, ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam, ut in formam pristinam sacrosanctum reformasset mysterium, quatenus mulieri assumendum fuisset possibile. Quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sancta religione, ac fide perficiens, parti
Abbreviated transcription (Latin):
ex eadem oblatione fuisse quam
ego manimꝰ meis feci. et tibi ob¬
tuli. Et cum eam te intellex̾im
corpus dñi appellasse subrisi. Tc̃
sc̃s dni pontifex sermonem ex¬
inde fecit ad populũ: et hortatus
est eum ut supplicit̾ dnm̃ c̾orar.
Quathenꝯ ad multoꝵ fidem cor¬
roborandam carneis oculis osten¬
deret. quid infidelitas huius m
mulieris. mentis oculis uidere.
et fidei luminibꝰ conspicere
debuisset. Qd̾ cum fuissẽ ora¬
tum. ip̃e unam cum populo et
eadem muliere ab oratione ex¬
gens. ad altare cunctis c̾nẽtibi
et se se aduidendum celeste sp̃¬
taculum cõprimentibꝰ corpo¬
ralem palam releuat et uniũ¬
so populo ip̃aq muliere cõtuẽ¬
te partem digiti auricularis sã¬
guine cruentatam inuenit. ac
mulieri dixit. Disce inꝙͣ ueri¬
tati uel modo iam credere con¬
testanti. Panis quem ego de¬
dero caro mea est. et sanguis ms
uere est potus. S p̾sciꝰ conditor
nr̃: infirmitati nostre ea pote¬
state qua cuncta creaiit ex ni¬

Expanded text:
ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infmulieris mentis oculis videre et fidei luminibus conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo, et eadem muliere ab oratione surrexit, et altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus corporalem pallam revelat, et universo populo, ipsaque muliere cernente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, ac mulieri dixit: Disce, inquam, et Veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do caro mea est, et sanguis meus vere est potus. Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae ea potestate qua cuncta fecit ex ni
Abbreviated transcription (Latin):
.n. modis impletur onine peccatu.
uidelicet suggestione. delectatione.
consensu. Suggestio quippe fit per
dyabolum. Delectatio ꝑ carnem.
Consensus per sp̃m. Quia et primã
culpam ẜpens suggessit. Eua uelut
caro delectata est. Adam u̾o uelut
sp̃s consensit. Et necessaria ẽ magͣ
discretio. ut inter suggestione et
delecttationẽ. Inter delectationem
et consensum. iudex sui aĩmꝰ p̾side¬
at. Cum .n. malignus sp̃s peccatũ
suggerit in mente. si nulla pcati
delectatio sequatur: peccatum õĩmõ
ꝓpetratum nõ est. Cum uͦ delectarͬe
caro ceperit: tẽ pectatũ icipit nasci.
si autem etiam ex deliberatione consẽ¬
cit: tunc peccatum cognoscitur ꝑfici.
In suggestione igitur peccati initiũ
est. In delectatione fit nutͥmentu:

Expanded text:
enim modis impletur omne peccatum; enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentu
Abbreviated transcription (Latin):
aut exhiberi misterium ꝓ eo ꝙ sa¬
cerdos alius in loco deest. ip̃a neces¬
sitas cõpellit. ⁊ lamsi ad sunt alii
sacrimistii prõhibers nõd. Sed ab
ĩmolatione sacu misteri abstine
ut arbitror ħuiliter debet. si tamen
dormientis mentem turpis yma
quidam quibꝯ ita plerumq illu¬
sio nascitur: ut eoꝵ ãĩmus etia
in sõpno corporis positus. turpibꝰ
ymaginationibo nõ fedetur. Qua
in re minꝰ ibi ostenditur ip̃a mens
rea. nõ tamẽ uel suo iuditio libera.
cum se et si dormientis corpore ni¬
chil meminit uidisse. tamen in
uigiliis corporis meminit ĩ inglu¬
uiem cecidisse. Sin u̾o ex turpi co¬
gitatione uigilantis oritur illusio
dormientis: patet. ño suus reatus.
Uidet enĩ a qua radice inquinatio
illa ꝓcesserit: qr qd̾ cogitauit sciens.
hoc pertulit nesciens. Sed pensan¬
dum est ip̃a cogitatio utrum sugges¬
tione andelectatione. uel qd maiꝰ
est peccati consensu acciderit. Trib

Expanded text:
aut exhiberi mysterium, pro eo quod saaut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qsacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem turpi imagiquibus ita plerumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fati sumus. Quia quasi per sõp̃ni¬
um illuditur: Qui tẽptatus ĩmun¬
ditia: ueris ymaginibus incogita¬
tione inquinatur. Sedlauandus
est aqua: ut culpas cogitationis la¬
crimis abluat. Et nisi prius ignis
tẽptationis recessent: reumse qͣsi
usq ad uesperum cognoscat. Sed ẽ
in eadem illusione ualde necessaria
discretio. que subtilit̾ pensar debe¬
at: Ex quare. iccidat menti dormiẽ¬
tis. Aliqñ enĩ ex crapula. aliquan
quidem cum ex nature suꝑfluitate
uel infirmitate euenerit: oĩmodo
hec illusio non est timenda: quãz
hanc aĩmus nesciens ꝑtulisse ma¬
gis dolendum est ꝙͣ fecisse. Cum
uero ultra modum appetitus gule
in sum̃dis alimentis rapitur. atq
idcirco humoꝵ receptacula grauã
tur: habet ex inde animꝰ aliquez
reatum. non tñ usq ad ꝓhibitiõe
percipiendi sci misterii. uł missarũ
sollẽpnia celebrandi. Cum fortas¬
se aut magnus festus dies exigit.

Expanded text:
praefati sumus, quia quasi per somnipraefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquandquidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum rectur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum sollemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓuisione est munditia corporis
requifita. ut qui uerba dei percipe¬
rent mulieribus mixti non essẽt.
quantomͣgis mulieres qui corpus
dñi omni potentis accipiunt. custo¬
dire in se munditia carnis debent.
tem dicitur. ut si amulieribus
mundi essent paneᷤ ppositionis
acciperent. Quos õĩno non accipe¬
rent: nisi p̾ͥus mundos eos daiuid
a mulieribꝰ fateretur. Tunc autẽ
uir qui post amixtionẽ coniugis
lotus aqua fuerit. etiã sacre cõmu¬
nionis misterium ualet accipere:
cum ei iuxta prefinitam sentẽtia
etiam ecc̃am licuerit intrare.
illusionem que per sõpniuz solz
accroere uel corpus dñi quislibet
accipere ualeat: uł si sacerdos sit sa
tum ueteris legis sicut in suꝑiori
capitulo iam diximus pollutum
dicit: et nisi lotum aqua usq ad
uesperum ĩtrare ecclam non conced̾.¬
Qd tamen specialiter ad illum popu¬
lum. spiritaliter. autẽ intelligens:
sub eodem intellectu accipiet. quo

Expanded text:
ta provisione est munditia corporis ta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non essent; quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt, custodire in se munditiam carnis debent, tem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur? Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communionis mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam, etiam ecclesiam licuerit intrare. illusionem, quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, santum veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, et nisi lotum aqua etiam usque ad vesperam intrare ecclesiam non concedod tamen tunc specialiter ad illum populum, spiritaliter autem intelligens sub eodem intellectu accipiet quo
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ liberoꝵ sit gr̃a. non satisfactio
uitiorum. Si quis uero suam con
tus. s solũ modo creandorũ liberoꝵ
et sanguinis misterio. suo est relĩ¬
quendum iuditio. Quia a nobis
ꝓhiberi non debet accipere qui in ig¬
ne positus nescit ardere. Cum u̾o
non amor ꝓcreãde sobolis s uolup¬
tas dñatur inopere cõmixtionis.
hñt cõiuges et iam de sua cõmixti¬
concedit scã predicatio: et tñ de ip̃a
concessione metus aĩmum cõcutit.¬
qui se continere nõ potest heat uxo¬
rem suam statim subiungere cuia¬
uit. Hoc autem dico ẜ indulgẽtia.
uon scdm imperium. tlon eĩ indul¬
getur qd̾ licet: qr iustum est. Nd igr̃
indulge dix̃. culpam esse demonst᷑¬
uit. uigilanti ueromente pensan¬
dum est. qd̾ in sina monte dñs ad
populũ locuturꝰ. pͥus eundem po¬
pulum abstinere a mulierbus p̾¬
cepit. Et si illic ubi dñs percreaturã
subditam hominibꝯ loquebatur tã¬

Expanded text:
dorum liberorum sit gratia, non satisfactio dorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis vero suam conjtus, sed solummodo creandorum liberorum  sanguinisque mysterio, suo est judicio relinquendus; quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne pnon amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commisticoncedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit.Qui se continere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Non enim indulgetur quod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tan
Abbreviated transcription (Latin):
delictis peperit me mater m̾a. Qui
enim in iniquitatibo conceptu
se nouerat: a delicto se natum ge¬
mebat. Quia portat arbor in ramo
humorem uicii. quem traxit ex
radice. In quibus tamẽ uerbis ñ
uoluntatẽ ãmixtionis. Sunt et¬
enĩ multa que licita ac legitima.
et tñ in eoꝵ actu aliquatenus fe¬
damur. Sicut sepe irascendo cul¬
pas insequimur: et tranquillita¬
tem in nobis aĩmi perturbamus.
et cum rectum sit qd agitur: non
est tñ ad̾ pbabile ꝙ meo animus
perturbatur. Contra uitia quippe
delinquentium iratus fuerat qui
meus. quia enĩ non ualet nisi tran¬
quillamens incontemplationis
se lucem suspendere in ira suum o
oculum turbatum dolebat. qr duz
male acta deorsũ insequitur: cun¬
cõfundi atq turbari a sumorum
contemplatione cogebatur. Et
laudabilis est ergo ira contra uici¬
um: et tñ molesta. qr turbatuz se.
aliquem reatum incurrisse estim̃
luntatis. et carnis cõmixtio crean¬

Expanded text:
peccatis concepit me mater mea . Qui peccatis concepit me mater mea . Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, a delicto se natum gemebat: quia portat  Al. add. arbor in ramo humorem vitii, quem traxit ex radice. In quibus tamen verbis nonvoluptatem admixtionis. Sunt etenim multa quae tamen in eorum actu aliquatenus foedamur; sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat qui meus . Quia enim non valet nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum ooculum turbatum dolebat; quia dum mala acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis est ergo ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se aliquem reatum incurrisse aestimaluptatis, et carnis co
Abbreviated transcription (Latin):
at. et ante solis occasum eccłam
non intrare. Qd̾ tam̾ intellispiri¬
taliter potest. Quiꝰ mulieri uir
miscetur: qñ illicite concupiscẽ¬
tie aĩmus in cogitatione per de¬
lectationem coniũgitur. Quia
nisi prius ignis concupiscentie
amente deferueat. dignũ se congre¬
gationi frm̃ estimare non debet. qui
se grauari per nequitiam pͣue uolũ¬
tatis uidet. Quamuis de hacre di¬
uerse hominũ nationes diu̾sa sen¬
tiant atq alia custedire uideantur.
Romanoꝵ tñ semper ab antiqui
oribus usus fuit. post a̾mixtionẽ
ꝓprie coniugis et lauacri purificatio¬
nem querere. et ab ingressu eccle
paululũ reuerenter abstinere. Nec
hec dicentes culpam deputamus
carnis fieri non potest: a sacriloci
ingressu abstinendum est. qr uolu¬
tas ipsa esse sñ culpa nullatenus
potest. Non enĩ de adulterio uel for¬
nicatione: s de legitimo coniugio
natus fuerat qui dicebat. Ecce ĩ
iniquitatibo conceptus sum: et ĩ

Expanded text:
at, et ante soliat, et ante solinon intrare; quod tamen intelligi specialiter potest, quia mulieri vir miscetur, quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur, quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluptatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquoribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu Ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes, culpam deputamus carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est; quia voluntas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio, sive fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ducare ꝓhibeat. In euangelio tñ
dñs dicit. Non qd̾ intrat in hos qͦĩ¬
quinat hominem. Sed que exe¬
unt de ore: illa sunt que quoĩqui¬
nant hominem: atq paulopost
subiecit exponens. Ex corde exeunt
cogitationes male. SUbi ubertim
indicatum est. qr illud ab oĩpotẽti
deo pollutum esse in opere ostendr̃:
qd̃ ex pollute cogitationis radice ge¬
neratur. unrde paulus quoq apłs
dicit. Omĩa munda mundis: so¬
inquinatis autem et infidelibus
nich̾ est mundum. Atq mox eiꝰdẽ
causam coĩquinationis ãdnun¬
tians. subiungit. Comiquinatas̾
enĩ: et mens eorum et consciẽtia.
Si ergo ei cibus inmũdus non ẽ:
cui mens ĩmunda non fuerit:
cur qd̾ munda mente mulier
ex natura patitur. ei in ĩmũditiã
reputetur ꝯ uirautem cum ꝓpria
coniuge dormiens. nisi aqua in¬
trare eccłani non debet. s neq lo¬
tus intrare statim debet. lex autẽ
ueteri populo p̾cipit: ut mixtus
uir mulieri et lauari aqua debe¬

Expanded text:
ducare prohibeat; in Evangelio tamen ducare prohibeat; in Evangelio tamen Dominus dicit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem; sed quae exeunt de ore, illa sunt quae coinquinant hominem . Atque paulo post subjecit exponens: Ex corde exeunt cogitationes malae . Ubi ubertim indicatum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex pollutae cogitationis radice generatur. Unde Paulus quoque apostolus dicit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . Atque mox ejusdem causam coinquinationis adnuntians subjungit: Coinquinata sunt enim et mens eorum et conscientia. Si ergo ei cibus immundus non est cui mens immunda non fuerit: cur quod munda mente mulier ex natura patitur, et in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens , nisi lotus aqua, intrare ecclesiam non debet; sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua debe
Abbreviated transcription (Latin):
Menstrua enĩ consuetudo mulieribꝯ
nõ aliqua culpa est. uidel qr natu¬
raliter accerit. s tamen qd̾ natura
ip̃a ita uitiata est. ut etiam sũ ue¬
luntatis studio uideatur esse pol¬
luta. Exculpauenit uicium. ĩ qͦ
se ip̃a qualis per iuditium facta sit
humana natura coguoscat. Et hõ
qui culpam sponte perpetrauent.
reatum culpe portet inuitus. Atq
ideo femine cum semetipãs con¬
siderant: et si in menstrua consu¬
etudine ad sacramẽtum diñci cor¬
poris et sanguinis accedere non
p̾sumant. de sua recta consideratiõe
laudande sunt. Dum uero pertipi¬
endo ex religiose uite cõsuetudine
eiusdem misterii amore rapiunt᷑:
reprimende sicut p̾diximꝰ nõ sũt.
sicut enĩ in testamento ueteri ⁊¬
exteriora opera obseruantur: itaĩ
testam̾to nouo non tam qd̃ extert
agitur ꝙ̃ id qõ interiꝰ cogitatur
sollicita intentione attenditur. ut
subtili sententia puniatur. ⁊ lam
cũ multa lex uelut inmunda man¬

Expanded text:
Menstrua enim consuetudo mulieribus Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet quia naturaliter accidit; sed quod natura tamen ipsa vitiata est, ut etiam sine voluntatis studio videatur esse polluta, ex culpa venit vitium, in quo se ipsam qualis per judicium facta sit humana natura cognoscat, et homo qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae, cum semetipsas considerant, et quae menstrua consuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testamento Veteri exterTestamento Novo, non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur, sollicita intentione adtenditur, ut subtili sententia puniatur. Nam cum multa lex velut inmunda man
Abbreviated transcription (Latin):
frater barissime qi omne ꝙ ĩ hac
mortali carne patini̾ ex infirmita¬
te nature. est digno dei iuditio post
culpam ordinatum. Esurire nãq
sitire. estuare. algere. lassessere. ex
ĩfirmitate naturaᷤ est. Et quid est
aliud contra famẽ alimenta: contͣ
sitĩ potum. Contra estum auras: ꝯͣ
frigus uestem. Contra lassitudinẽ
requiem querere. nisi medicamẽ
explorare ⁊ semine itaq et men¬
struus sui sanguinis fluxus egri
posita tetigit qd uni psone ĩfirmã¬
ti conceditur. cur non concedatur
cũctis mulieribus que nature sue
uitio ĩfumantur: Sc̃e autem com¬
munionis misterium in hisdem
diebus percipere. non d ꝓhiberi. Si
autem exueneratione magna ꝓ¬
cipere nõ presumit: laudanda est
mentium est. et̃ ibi aliquo modo cul
pas suas asgnoscere: Nbi tulpa nõ
est: qr sepe sũ culpa agitur. qd̾ uenit
exculpa. Unde etiam cum esurimꝰ:
sũ culpa comedimꝰ: quibꝯ ex culpa
prinii hõĩs factum ẽ ut esuriremꝰ.

Expanded text:
frater carissime, quia omne quod in hac frater carissime, quia omne quod in hac mortali carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud, contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem quaerere, nisi medicamentexplorare? Feminae itaque et menstruus sui sanguinis fluxus egritposita tetigit, quod uni personae infirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus, quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praesumit, laudanda est;mentium est, et ibi aliqpas suas cognoscere, ubi culpa non est, quia saepe sine culpa agitur quod venit ex culpa; unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis factum est ut esuriamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tinere nolut. despitiunt lactare qͦs
gignũt. He itaq que filios suos ex
praua consuetudine aliis ad nutriẽ¬
dum tradunt: nisi purgationis tẽ¬
pus transierit. uiris su: s nõ debent
admiscere. Quippe qr et sñ partus
ita ut morte lex sacra feriat. Si quis
uir ad menstruatã mulierẽ acciͤdit. q̃
tamen mulier dum confuetudinez
mẽstruã patitur ꝓhiberi eccłam intra¬
re non debet: qr ei nature suꝑfluitas
inculpam non ualet reputari. Et ꝑ
ut ingressu eccle priuetur. Nouimꝰ
namꝙq qr mulier que fluxum patie¬
batur sanguinis: post tergum dni hu¬
militer ueniens uestim̾ti eius fim¬
briam tetigit: atq ab ea statim sua
infirmitas recessit. Siergoin flu¬
xii sanguinis posita. laudabiliter
potuit dñi uestimentum tangere.
cur queq menstruũ sanguinis:
patitur ei non liceat dnũ ecclã ĩtra¬
re : Se̾ dicis illam ĩfirmitas cõpłit.
has uero de quibus loquĩ consue¬
tudo constringit. Perpende. autẽ

Expanded text:
tinere nolunt, despiciunt lactare quos tinere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quia et sine partus ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum consuetudinem menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet; quia ei naturae superfluitas in culpam non valet reputari: et peut ingressu ecclesiae privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potuit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de quibus loquimur, consuetudo constringit. Perpende autem,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuuero enixa fuerit mulier post qͦt
dies debeat eccłam intrare. testamẽ¬
ti ueteus p̾cepto didicisti. ut ꝓ mas¬
nuerit. actura gratias itret eccãm.
enĩ carnis non dolor in culpa est. In
carnis aut̃ cõmixtione uoluptaᷤs est.
tlam in ꝓlis platione gemitus. Un
et ip̃i prime matri õium dr̃. in dolori¬
bus paries. Si itaq enixam mulie¬
rem ꝓhibemus eccłam intrare: ip̃az
ei penam culpani ĩ deputamus.
Baptizare autem ist enixã mulierẽ
uel hoc qd̃ genuerit si mortis pericu
mors ĩminet et̃ sũ ulla dilatione
offerenda. ⁊ le dum adhuc tẽpus ad
p̾bendum redẽptionis misterium q̃¬
ritur: interueniente paululũ mora
ĩueniri non ualeat qui redimatur.
dere nõ debet: quo. adusq qd̃ gignit᷑
ablactetur. Praua aut̃ in coniuga¬
torum moribus consuetudo surrex̾.
ut mulieres filios quos gignunt
Qd̾ uidelz ex sola causi incontinen¬
tie uidetur inuertum. quia dũ se cõ¬

Expanded text:
Cum vero enixa fuerit mulier , post quot Cum vero enixa fuerit mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masnuerit, actura gratias intrat ecclesienim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genuerit, si mortis periculmors inminet, sine ulla dilatione proferenda; ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora inveniri non valeat qui redimatur. dere non debet, quoadusque qui gignitur, ablactatur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit, ut mulieres, filios quos gignunt,quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum: quia dum se con
Abbreviated transcription (Latin):
nis sacre accedere. Que omĩa rudi
ta. Respondit ggͥ. Hoc nõ ambigo
fraternitatem tuam esse reqͥsitam.
cui iam et responsum reddroisse me
arbitror. s hẽc ꝙ ip̾e dicere et sẽtire
potusti: credoqr mea ap̾te uolueris
responsione firmari. Mulier et en ĩ
pregnans cur nõ debeat baptizari:
cum ñ sit ante oĩpotentis dei oculos
culpa aliqua fecunditas carnis ⁊ rlã
cum p̾mi parentes nr̃i in paradiso
deliquissent: ĩ mortalitatem qͣm
acceperant recto dei iuditio perdide¬
runt. Quia itaq isdem õĩpotens d̾s̃
humanũ genus ꝓculpa sua funditꝰ
extinguere noluit: et inmortalitatẽ
homini ꝓpeccato suo abstulit. Et
tñ probenignitate sue pietatis fe¬
cunditatem ei sobolis reseruauit.
Qd ergo nature hũne ex omĩpotẽ¬
tis dei dono ẜuatum est: qua rõne
poterit a sacri baptismatis gratia
prohiberi In illo quippe misterio
in quo omnis culpa funditꝯ extin¬
guitur. ualde stultum est. si donu
gratie contradicere uideatur posse.

Expanded text:
nis sacrae accedere? Quae omnia rudi ta. Respondit Gregorius. Hoc non ambigo fraternitatem tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benignitate suae pietatis, fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohibere? In illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
paschalis obseruantiam sua p̃¬
dicatione correxit: tam et si eos
qui in hu insula morabantur
monachos. quibusq spetiali rͦ¬
uiam statuti melioris reducẽ
ualebat. Tonsuram quoq si
tamen sibi auctoritatis subeẽt.
emendare meminisset. Sed ⁊
tuam nunc prudentiam rex
et dñs dñorum p̾fecit. in oĩbus
conseruare contendas. Sic enĩ
fit ut post acceptam tempor alis
regni potentia. ip̃e beatissimoꝵ
aplõrum pͥnceps. celestis quoꝙ
regni tibi tuis q cum ceteris elc̃¬
tis libens pandat introhitum.
grãte regis eterni longiori tp̃r
regnantem ad nr̃a om̃ium
pacem custodiat incolumem. di¬
lectissime in xp̃ofili. Hec eplã
cum p̾sente rege naitano mł¬
tis q uiris doctõribꝰ esset lecta.
ac diligenter ab his qui intelli¬
gere poterant in linguã eius
ꝓpriam interp̃tata. multum de
eius eius exortatione guauisꝰ
esse perhibetur. ita ut exurgens de
medio optimatum suorum con

Expanded text:
Paschalis observantiam sua praedicatione correxit: tametsi eos qui in Hii insula morabantur monachos, quibusque speciali re., nec ad viam statuti melioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et tuam nunc prudentiam, rex, et Dominus dominorum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporalis regni potentiam, ipse beatissimus apostolorum princeps caelestis quoque regni tibi tuisque cum caeteris electis libens pandat introitum. Gratia te Regis aeterni longiori tempore regnantem, ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in Christo fili. » Haec epistola cum praesente rege Naitono, multisque viris doctioribus esset lecta, ac diligenter ab his qui intelligere poterant, in linguam ejus propriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse perhibetur; ita ut exsurgens  Al., surgens de medio optimatum suorum con
Abbreviated transcription (Latin):
annis imperium tenuisset getis
illius. et ip̃e relicto regno ac iuue
atorum apłorum Gregorio ponti¬
ficatũ tenente ꝓfectus est: cupiens
in uicinia locorum scõꝵ ad tempus
peregrinare interris. quo familia¬
rius a scĩs recepi meretur incelis.
Qd̾ his temporibus plures de gẽ¬
te anglorum. nobiles ignobiles.
layti. clerici. uiri. ac fenine. certa¬
tim facere consuerunt

Expanded text:
annis imperium tenuisset gentis illius, et ipse, relicto regno  Al., iatorum apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dit: templumq uerendũ aspex.
petri mistica dona regens. Candi¬
dus inter oues xpisti sotiabilis ibit
corpore. Nam tumulũ mente suꝑ¬
na tenet conmnutasse magis scẽp¬
trorum insigniã credas. quẽ reg¬
num xp̃i ꝓmeruisse uides. Hic de
plus minus .xxx. imperante domi¬
no iustiniano piissimo augusto
apostolico uiro dõpno sergio papa
anno secundo. Abeunte. aut̾ romã

Expanded text:
idit, templumque verendum Aspexit, idit, templumque verendum Aspexit, Petri mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit: Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. Hic depplus minus triginta, imperante domno Justiniano piissimo Augusto,apostolico viro domno  Al., domino Sergio papa anno secundo. Abeunte autem Romam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ip̃ius fixa per secula man̾e
et legentes qͦ uel audientes exem¬
plum facti ad studiũ religionis ac¬
cenderet. Scriptum est ergo hoc mͦ
Culmen opus sbͣose pollentia regna.
triumphos exiiuas ꝓceres menia.
castra. lapides. queq patrum uirtꝰ.
et que congesserat ip̃e ceadual ar¬
mi potens. liquet amore diei ut pe¬
trum sedem q petri rex cernereᷤ hos¬
pes. cuius fonte meras sum̾et almꝰ
aquas. splendificumq iubar radiã¬
ti carperet haustu. ex quo uunficꝰ
fulgor ubiq fulsit. Percipiens q
alacer rediuine p̾mia uite. barba¬
ricam rabiem. nomẽ et inde suui.
conu̾sus coniertit ouans petrum¬
ꝙ uocari. Sergiiᷤᷤ antistes iussit ut
ip̃e pater. fonte renascentis. quen
xp̃igratia purgans ꝓtinus abla¬
tum uexit in arte poli. Mira fides
regis dementia maxima xp̃i. cuiꝰ
consilium nullꝯ a dire potest. Sos¬
pes enĩueniens supmo ex orbe brit¬
tãnii. per uarias gentes. perfreta ꝑ¬
que uias. Urbem Romuleam u¬

Expanded text:
tionis ipsius fixa per saecula maneret, et legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Barbaricam rabiem, nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit, ut ipse pater Fonte renascentis, quem Christi gratia purgans Protinus ablatum vexit in arce poli. Mira fides regis! clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Britanni, Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam v
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad frantiam ducebantir uena¬
les. Et qr nos intra ciuitatem fui¬
mus. deo ꝓtegente manus eius
euasimꝰ. quesitum ẽ unde culpa¬
biles esse uiderentur. uidelicet cur
frumenta defuerint que in hac ur¬
be diu multaseruari nlłatenꝰ posst.
sicut in alia suggessione plenius
indicaui. Et quidem de me metipo
in nulloturbatus sum. qr teste
conscientia fateor adu̾sa quelib
p̃ati
paratus sum dum mõ hec omĩa
cum salute dũtaxat anime mee
euadam. Sed dum gloriosis uirls
gregorio p̾fecto et castorio magrõ
militum nõ mediocriter siue af¬
flictus qui et omnia que potue¬
runt fieri nullomõ face negleg¬
xerunt. et labores uigiliarum et
uehementissios pertuler. Et pꝰh
tione ꝑcussisunt: de quibꝯ patẽter
intellio. q eos nõ sua acta: s mea ꝑscã
grauat. Cum quo qr pariter i
tribulatione laborau̾ant.post la¬
bore pariter tribulantur. Qro at̃
dñorum pietas illud michi pauẽ¬
dum et terribile omipotentis d̾i

Expanded text:
qui ad Franciam ducebantur venaqui ad Franciam ducebantur venales. Et quia nos qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremur, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat meae animae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio praefecto et Castorio magistro militum non mediocriter sum afflictus, qui et omnia quae potuerunt fieri nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum et vehementissimos pertulerunt, et ptione percussi sunt. De quibus patenter 768 intelligo quia eos non sua acta, sed mea persona gravat. Cum qua, quia pariter in tribulatione laboraverant, post laborem pariter tribulantur. Quod autem dominorum pietas illud mihi pavendum et terribile omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
is ligneis et lapideis ẜuiebant. ħ
ergo pietati dũoꝵ non pro me sed
ꝓcũctis sacerdotibꝰ suggero. Ego
.n. peccator homo sum. et qr om̃ĩpo¬
tenti deo incessanter cotidie delin¬
quo aliquid michi apud tremen¬
dum examen ĩpius remedium eẽ¬
suspicor si incessantibꝰ cotidie pla¬
gis ferior. Et credo qi eundem oĩpo¬
tentem dñm tanto uobis ampliꝰ
placatis: qͣnto me ei male seruien¬
tem districte affligitis. Multas
enĩ plagas acceperam. et superue
Si possum has celeriter plagas enu̾o.
Primo ꝙ michi pax assupta est.
ꝙͣ cum langobardis intuscia posi¬
tos sine ullo rei publice dispendio
feceram. Deinde corrupta pace
de romana ciuitate milites abla¬
ti sunt. & quidem alii ab hostibus
occisi: alii non armis s penurie
positi. et ut peminia ten̾etur. romͣ
neglecta est. Post ħ plaga grauior
fuit aduentus aguilfi ita ut in ocu¬
lis meis cẽnerem romanos more
canum in collis fumbus ligatos:

Expanded text:
is ligneis et lapideis serviebant? Haec is ligneis et lapideis serviebant? Haec ergo pietati dominorum non pro me, sed pro cunctis sacerdotibus suggero. Ego enim homo peccator sum. Et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto me ei male servientem districtius affligitis. Multas enim jam plagas acceperam, et supervensperabam. Si enim possum, has celeriter plagas enumero. Primum quod mihi pax subducta est, quam cum Langobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae dispendio feceram. Deinde corrupta pace, de Romana civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus occisi, alii vero Narniis et Perusii positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post hoc plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos more canum in collis funibus ligatos,