comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine pres recte adexhiberdum ageͣ
adfurmet. omnib gͥ adexhibendum
accõ ꝯpetit. quua oĩum mt̃ est cxhib̾i
hominemiᷤsbidẽ subiunx̃. uidicem
pet arbit̾um sibi ex hac accõne com¬
missum ⁊ oxceptioẽs extimare quas
possessor obicit. et si que̾ tam cladais sit.
ut facile repellaragentem. der̾e poss¬
esso iẽabsolin.si obscurior. uł que ht
altiorẽ quoñẽ differendm indiroctũ

Expanded text:
mine recte plures ad exhibendum agere adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem. Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam evidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolvi, si obscurior vel quae habeat altiorem quaestionem, differendam i
Abbreviated transcription (Latin):
sit diuisio. quarum ttrum comiauura
gi posstt:etait mela. Ita demum posse. si
souim ẽius com̃munc sit. ¶hocurdiciũ
loẽ fitci est quare suma res indiuisa ⁊eli¬
cta sit ualebit utiq ⁊ cererarum diuisio

Expanded text:
arum rerum dominium hiudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit. Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio
Abbreviated transcription (Latin):
hrc̃. ꝑciputa debet.ut e cã filũ sir inqua fu¬
turrus cẽt sidos perꝑceptiones leg̃lta fuissi.
Qt fructus post utẽ coñtascitam percepti
adeum redigẽtasout hĩta rõne impensa
Et impensa fum rõh l debet quia nul¬
lns casus mt̃uemre poti ⁊ qui hoc gemĩ
doduatonsimpediat. ¶ Siegoaren
ereditatem pcbe uellẽ. u mecu n fanu¬

Expanded text:
 ita debet, ut ea causa filii sit, in qua futura esset, si dos per praeceptionem legata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redigendi sunt habita ret impensarum ratio haberi debet, quia nullus casus interuenire potest, qui hoc genus deductionis impediat. Si ego a te hereditatem petere uellem, tu mecum fami
Abbreviated transcription (Latin):
tus p̃st᷑it. quesitum ẽ aninfantilia ħr¬
ascunde urordo ꝯsequatu quod exdup¬
le stipione a host yͥmouidamus. an hic
del ut. du̾plãm̃ cui̾e.et mͥ uroetur nõ
tebissi. hiienim temum addupleca¬
ution: cor pelluntur qui sponte sua
difcrahunt. Cet̾m si offiao distrahenti
sungͥ si tobetastringi. Non mag̃ ãnsi

Expanded text:
stitit: quaesitum est, an familiae erciscundae iudicio consequatur, quod ex duplae stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si
Abbreviated transcription (Latin):
cium uemant. decꝰeti suo in tegrum sit
familic ħras urite iudicum. ¶ Si fa¬
imilic ħrascundo ł ꝯmum diidundo
actum sit aouidicatõnes p̃tor tuctur.
excepticẽs. aut accionesdando. ¶ Si cõ¬
hĩdes absente uno cobrde rẽ im̃orterĩt
et inei re tolo.in.fecerunt. quo plus ad
eos ꝑueniret. uł familie łrtiscunde uroi¬
cõprapitur ei qui ab fint. ł ħrdit᷑atis peti¬
tioẽ. ¶ fructus quos anaditam ħrra

Expanded text:
ium ueniant, de ceteris uero in integro sit familiae erciscundae iudicium. Si familiae erciscundae uel communi diuidundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel familiae erciscundae iudicio praestabunt ei qui afuit uel hereditatis petitione. Fruc
Abbreviated transcription (Latin):
conueniri qͣm gessit. ꝙ q araisit post¬
quam hr̃o effectus sit. Cec̃mi cessat fam¬
ilie ħrtiscunte a ccõ. et io sianquam quis
qui eum posse sumptum quem fecit in
rum ca pegre agenti subministrauit.
si ñ credendi asꝯ pit̃ misisse fui̾t comptu¬
tus. s pietat: orbura ductus. inrõnem põ¬

Expanded text:
conueniri, quam gessit quodque admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis cio consequi eum posse sumptum quem fecit in rum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem por
Abbreviated transcription (Latin):
btrosit. tẽuire ỹoii ꝯtrou̾sia su. placet
omnesens int̾ quos arbit̃ sumptussit.
agẽ.⁊ opus niouum nuntiare ꝓsua qͦ
parte posse. et cum ad iticationes alã¬
bitrofiat. siuni adiudicetur unus

Expanded text:
ii controuersia sit, placet omnes eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus nouum nuntiare pro sua quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur totus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rat ꝯmum diuounto iudicie quia
uitrtur partẽ suam nõ potuisse ex̃p¬
oite ucrare. Cer̃m non alias coccecan
incommunem locum mortuumnin¬
sine ins inferendi insepulgum uni¬
auq insolidum ꝯpetit. locum aũt pu¬
rum act̾ ñ pot̃ face̾ religlosu. treba¬
tius aũt.⁊atõ quam qͣm putant non

Expanded text:
at communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare. ceterum non alias communi dt. Si quis in communem locum mortuum insane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum. Trebatius autem et Labeo quamquam putant non
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdis admisit. mudicium fimilie ħ¬
rascunde non uenit. nisi domini aripi
inhoc erat quod non idoẽum sguumr
apatre hr̃s institutus sir int̾m upois
de dote accõnem p̃end̾e. plane si posta
mortem socen diuortium factum sit.
quamuis pendente ꝯdictioẽ institutio¬
nis dicendum est ꝑreytioni dotisiocũ cẽ.
quia mortuo paorequedam fiuossecurã.¬

Expanded text:
dis admisit, in iudicium familiae erciscundae non uenit, nisi si domini culpa in hoc erat, quod non idoneum seruum a patre heres institutus sit, interim uxoris de dote actionem pendere. plane si post mortem soceri diuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filios sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ommmotosnam ferre debet. ¶ Itẽ non
est cogendus si denegõtransactum sit. ꝑ ħõ
mortunsest de quoerat compinissum.
nisipost̃ore caualiquid utigantiumi¬
t̃sit. ¶ Ił. indistincͥte⁊ serioit. si pet er¬
ioremde famosodesictoa darbitrumitũ
est ułde enede qu̾a publicum iudicurm
sit constitutum. ueluti de adultuissica¬
ruset simiłib uetare debet p̃tor sñ amdi¬
bratis est ut mãiores indices hr̃e deb̾at Ea¬
dẽdicenta sunt. siue de ingem̾tate

Expanded text:
tiam ferre debet. Item non tiam ferre debet. Item non est cogendus, si de negotio transactum est, vel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua publicum iudicium sit constitutum, ueluti de adulteriis sicariis et similibus, uetare debet praetor sententiam dilibertatis est, ut maiores iudices habere debeat. eadem dicenda sunt, siue de ingenuitate
Abbreviated transcription (Latin):
Et itcosi arbitrum quisconupit. uł peccu¬
partis. uł aliquem erhis quib causam su¬
am cominisat. et exdolidausula potent
conueniri. łsi adu̾sattum callite circum¬
ueniat. et omninosi in hac litedolouer¬
satus est locum habebit exstipulatu accõ
ctiõ si rlit. de doio aoconem aduersan¬
tu acconem Quidsi hinusmoidausulaĩ
conꝓpmisso sgiꝑtanon est. tunc de dolo
a cc̃ourexceptio icrum hãbebit hõcaũt
missismñoran maiorsit pena. qũares
dequaagitur. ¶ Noncogiturarbit sen¬
tentiam dicẽ nisi pͥna ꝯpmissasit ¶ Si
mulieraucno nomine compromittãt.
ne muntio nullam sit com̃promissuro
siue sit. s pend̾at. an ex eopena cxigi pt̃.
sbue posfea defitiat pena/ Comp̃gnisso
soluro. diẽ. morte. acceptilatice. iudicõ
pãcto. sac̾doto obuemente. in debimus
ancogatur arbit̾ sententiam dicẽ. Ioetũ
nontm̃ honori ꝑsõarsi s et maiestati di
induigetur. anussacrisuacait sacerdoteᷤᷤ
op̃õnet cetenim si poste̾a suscepit. isteqͦ I¬

Expanded text:
et ideo si arbitrum quis corrupit vel pecunpartis, vel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conveniri, vel si adversarium callide circumvenit, et omnino si in hac lite dolose versatus est, locum habebit ex stipulatu actio: et ideo si velit de dolo actionem exertu actionem. quod si huiusmodi clausula in compromisso adscripta non est, tunc de dolo actio vel exceptio locum habebit. hoc autem romissis, minor an maior sit poena quam res de qua agitur. Non cogetur arbiter sententiam dicere, si poena commissa sit. Si mulier alieno nomine compromittat, nve initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sententiam dicere: id enim non tantum honori personarum, sed et maiestati dei indulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum si postea suscepit, iste
Abbreviated transcription (Latin):
mł.ł. Adu̾sussententiam arbitri fit. si
petatur abco aquoar bit petiuetint. Eyo
ergosiafideussore eius petatin. anpenaꝰ
sore comͣpͣmisit. et arco petatur nisi mt̃¬
sit ficciissoris non cominittetur.
anꝑꝑ Siquis tẽ de qua compinissum
sititudicium dedocat. quidam dicũt
ꝓ̃torẽ non interucre ad cogendum
arbitrum sententiam dicere. quia iam
sse sit com̃pmissumelutere. ergo adu̾¬
suscum pña commmutqida est litẽ ãput
uldicẽ suooidine peragenda:¬
ulatio. dumadu̾suseam quid fit fisine
dolo. orstiplantisfcm̃ est. sub haceram
conditiõe m̃ititur strpło ne quis doli
su p̃mirr ferãtis. si quidẽ ꝯꝓmissoad¬
itiaturut siquid dolomeart fact̾um sit
exstipulatu comiemĩ quidolofecit nͣ.¬

Expanded text:
m Adversus sententiam arbitri fit, si petatur ab eo a quo arbiter peti vetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena sore compromisi et a reo petatur, nisi intersit fideiussoris, non committetur. Si quis rem, de qua compromissum sit, in iudicium deducat, quidam dicunt praetorem non intervenire ad cogendum arbitrum sententiam dicere, quia iam sse, sit compromissum eludere. ergo adversus eum poena committenda est lite apud iudicem suo ordine peragendaulatio, cum adversus eam quid fit, si sine dolo malo stipulantis factum est: sub hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur "ut si quid dolo in ea re factum sit", ex stipulatu conveni
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.l: Ptaulus notat siemptio ceti sit
toge p̃dita. aut lañas. et pictus sit.ũd¬
itor. ne altertrius emptio mãneat p¬
uto resolu obligõnem huius rernoie
dumtaxat.uñdit¬
emptoriacceptum faciat. uoliratas u¬
triusq ostenditur ida gentis.ut anꝗgd¬
tio discenarur. et ꝑmoe habeaturac si
cõuenisset int̃ eos ut neut᷑ abalto eo¬
rum quioquam pet̾et.s etut cuiden

Expanded text:
 Paulus notat Si emptio contracta sit togae puta aut lancis, et pactus sit venditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolvi obligationem huius rei nomine dumtaxat. Iuliacceptum faciat, uoluntas utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur et perinde habeatur, ac si conuenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam pet
Abbreviated transcription (Latin):
arteq̃r fui̾t res secuta. It̃o quesitũ
ess. siemptor fitruisso remacceꝑit. uł
inditor stipłatus fint. annutnuolã¬
rate resoluatur obligõ. Iuł scripfit. ex
emproquidẽ aginon posse. quia boẽ¬
s fitei uicio excep̃tioẽs pactiꝰ insunt
an aũt fidelusson uru sit exceptiorur¬
penoum ost. et ꝑuto. lib̾cto reo: et ficriꝰ¬
sorem libar¶Itẽ m̃ rortorem exstipul¬

Expanded text:
antequam fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur obligatio.Iulianus scripsit ex empto quidem agi non posse, quia bonae fidei iudicio exceptiones pacti insunt: an autem fideiussori utilis sit exceptio, uidendum: et puto liberato reo et fideiussorem liberari. item
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it. Neq enim alit urdicio unͣditi lib̾a
nporest. quensoiet.anutuit̃ depeculio
agere possit. et uiuset utiliusuidetur
cogitasse. quoo scip̃i malarõne dñisa
uferent. ¶ Siliber hobonafite ẜuiens
ptoris factum sit: cͣcia mandati accõnca¬
gi posse constat. ut tñ accõnesp̃rentur
assubixit. s tͣditas non redoroit uro¬
ĩciomantuti non furti tenctur.
nib non distractis eligipot̾it. quod utiꝙ̃
liceat. sibatisexꝓtimatus distractisqͦ
pignorib adeinticͣreditor redire pot̾it.
ererm que dubitationis tollente cãꝯ
dunt. ¶ Fideuissor qui pecumamin
ẜ but obsignauit. ac publice deposuit.

Expanded text:
dicio venditi liberari potest, quaeri solet, an utiliter de peculio agere possit. et verius et utilius videtur cogitasse, quo se ipsi mala ratione dominis auferrent. Si liber homo bona fide serviens emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones praestentur, as subtraxit, sed traditas non reddidit, iudicio mandati, non furti tenetur. oribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: edunt. Fideiussor qui pecuniam in bat obsignavit ac publice deposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
mandati acuio soluitu quot siforemã¬
tuto tefensionem suscepisti nrgotiũ
quotam modo defuctigere nstitue¬
ras. et quẽad̾m sullum libasses compe¬
lutiun atiusceditor suomantatorẽ
dedit den defimcto debitore maiote
parte caditorum ꝯsentiente ap̃tore de¬
ottumest. ut portionemoeditres abhe¬
redib ferant. ab sente cocrabtorea p̃

Expanded text:
mandati actio solvitur. quod si sine mandatu defensionem suscepisti, negotium quodammodo defuncti gerere institueras, et quemadmodum, si illum liberasses, compeLucius Titius creditori suo mandatorem dedit: deinde defuncto debitore maiore parte creditorum consentiente a praetore decretum est, ut portionem creditores ab heredibus ferant, absente eo creditore apud
Abbreviated transcription (Latin):
auis.i. Itaq si ac̃cepto lata sit tioi re¬
ccura: om̃mmeco cum hide cu̾c age¬
tur. at si ie tibi t᷑radita sit. si quitem
mortuo te ẽa res extitent agetur ap
hr̃de tuo. si minus. non agetur¶ s uri
q mhrdem perpetuo tabitur. quia si
teret uictari exalieno damyno.Cu con¬
ueniens est ut et in rp̃o qui tolo comi

Expanded text:
ale Itaque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conveniens est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inperꝑxtirum teneri opoitet.
rocuł .i. Cum quis persuaserit fam¬
ilie mee: ut de possessõe disc̃e dat. p̃¬
sessio quidẽ non anr̃atitur. s: de coio
or iudicium ineum conpetit siauioi
dampni michi accesserit
ceũ .ł. Ilius legatum sibi ẜunti ꝑ
p̃ceptionẽ. rogatus manunirite: posi
ccrtum tẽpus. postea quam idnes ip̃i
et cohrdib fr̃ĩb reddidiss: an diem et
ante redoitas rõnes adlipertatẽ uin¬
dicta manurttendo ꝑduxerat. que¬
situm est an ex fidri cõmisso fr̃ib cen¬
eretur. ut ratioẽs eoꝵ ꝓportionib reddet.
Respondi cum uberum feciss excansa
quitẽ fidei cominissupa non teneri
uerũ si ideo ꝓpetass manumittere ne
ratioẽs fr̃b redderet posse de doloacti¬
onem meum erercere.

Expanded text:
in perpetuum teneri oportere.epistularum Cum quis persuaserit familiae meae, ut de possessione decedat, possessio quidem non amittitur, sed de dolo malo iudicium in eum competit, si quid damni mihi accesseritum Filius legatum sibi servum per praeceptionem rogatus manumittere post certum tempus, posteaquam rationes ipsi et coheredibus fratribus reddidisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem vindicta manumittendo perduxerat: quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus tenetur, ut rationes eorum pro portionibus redderet. respondi, cum liberum fecisset, ex causa quidem fideicommissi non teneri: uerum si ideo ‹pro›perasset manumittere, ne rationes fratribus redderet, posse de dolo actionem in eum exercere.
Abbreviated transcription (Latin):
rebunt ixfentere qui n sine mat¬
daco agẽie ucet. utp̃ũta eer ucet
sint in porestate. ¶ Et parnͣtes ec i.
et affineset nberc. ¶ parionus uuertõ.
et per ꝓcuratorem ut ingratum ãcc̾u¬

Expanded text:
ebunt defendere, quibus sine mandatu agere licet: ut puta liberi, licet sint in potestate, item parentes et fratres et adfines et liberti. Patronus libertum et per procuratorem ut ingratum accu
Abbreviated transcription (Latin):
i. Omnum aut actionur noie
debt oefintẽre. ⁊ carum que in ħrde
nõ tanͣtut Onte est quesitum si ad uͭ .¬
sarius plures intendat actioes. et rnsir¬
gulai singuu cristant defensores. susci¬
pere pt̾rari. ut ti cum retre defcrror
uiuagus ai quount nos uti põp. icb¬

Expanded text:
. Omnium autem actionum nomine debet defendere, etiam earum quae in heredem non dantur. Unde est quaesitum: si aduersarius plures intendat actiones et in singulas singuli existant defensores suscipere parati, uideri eum recte defendi Iulianus ait. quo iure nos uti Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.i. Cumbic statuscet dũtionum
natincensendi flauioemiliano. et nu¬
mio albino consulib ut siquid laxaret᷑
exiurisrigore. Oratio aũt impitorisno¬
stn deconfirmandisdationib non
solumadea ꝑtinet quenoĩe uxonsau
uro comꝑita sunt. s ad om̃stũitionesm
fiant eiuscindõate sunt ⁊ obuigõfitꝰ
ciuilis. et defaladia ubi possit locum b¬
abere tractandum sit. aulgaiita fo¬

Expanded text:
abinum Cum hic status esset donationum abinum Cum hic status esset donationum natui censendi Fulvio Aemiliano et Nummio Albino consulibus, ut aliquid laxaret ex iuris rigore. Oratio autem imperatoris nostri de confirmandis donationibus non solumuiro comparata sunt, sed ad omnes donationes fiant eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum ita fo
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. nequidũnoitor obeannrem
pr̃et urdendum est. quidto eumtoitiot
agatur. ut̾̃ resuemerit. et totũ nego¬
tiumualcat. amiout easola paction
pactum finssactum. et uũsẽ. pictũ
dumtaet iitumeẽ. Io̾dicemus. si
uxorundicintebet si nemetudõntiois
p̃senssolue potest. qͥuamiuscomodũ
tpis ittenta pecuma sentire potit.
Qdlegitnius maut hrãitatis noĩe
reliduses. potes rogitus a meurorim¬
ce relm quere. et non indeturei ec̃ dõati¬
inquomaxĩẽ maiores dcanti succrnss
peurait. ita neamore alt̾ius att despolia¬
dicum. nlis martus. aut natalidie de¬
disf dõatio est.s. summpensasquas faceret
mislier. quohonestius sehret tuẽtur cc̃cẽ
guentis. aut incibarus famiue tẽatam
sibi pecumam impendet. ¶Que lura
lima uxorisfamilie ium̃tisuc pstitit
que musu coĩerunt. non condicentur.
Quod si familiam domesticam uxoris
autucnaliciam pauit. ce puto obscrua¬
ri debere

Expanded text:
r, ne quid uenditor ob eam rem praestet, uidendum est, quid de ea uenditione agatur, utrum res uenierit et totum negotium ualeat, an uero ut ea sola pactio ipacti fuisset actum. et uerius est pactum dumtaxat irritum esse.Idem dicemus, si uxori in diem debet, sine metu donationis praesens soluere potest, quamuis commodum temporis retenta pecunia sentire potuerit. Quod legaturus mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non videtur ea esse donatiin quo maxime maiores donanti succurrisse Proculus ait, ne amore alterius alter despoliadicum calendis Martiis aut natali die dedisset, donatio est: sed si impensas, quas faceret mulier, quo honestius se tueretur, contra guentis aut in cibariis familiae donatam sibi pecuniam impenderit.Quae uir cibaria uxoris familiae iumentisue praestiterit, quae in usu communi erant, non condicentur: quod si familiam domesticam uxoris aut uenaliciam pauit, contra puto obseruari debere
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t: nec ne cum mgra que uemelut
ex furto uelutiquãtam delegatioẽ
cesi e: Om̃ funtum sit cum quis
int̾corcos ninmos sciens accrpra
solue̾at amp̃isurtum fiat. Et pom¬

Expanded text:
fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione oniam furtum fit, cum quis indebitos nummos sciens acceperit, solvat, an ipsi furtum fiat. et Pom
Abbreviated transcription (Latin):
te impurabit. ¶ occitm uniu̾sa
in societatẽ conserre debe. nerat. ait. Oi
om̃mum bonorum souissit. et adeo
siue obinurriam sibi factamuł exlege
aquilia. siue ip̃ius fiue filii corꝑi necit¬
ciumomĩum bonoꝵ noncogi conferte
que ex ꝓhioitiscausisacquisierit.

Expanded text:
mputabit.Socium uniuersa in societatem conferre debere Neratius ait, si omnium bonorum socius sit: et ideo siue ob iniuriam sibi factam uel ex lege Aquilia, siue ipsius siue filii corpori nocitcium omnium bonorum non cogi conferre, quae ex prohibitis causis adquisierit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗraatore pecitoris ut abeoa usom¬
la admisu. que non magn̾am ma
cuolenor puto inei dmdam ac¬
cionem sicut exceptio datur. ¶Or
an in muncepes de dolo detur atio
dubitatur. ex ꝑudo erilio qraxẽ do
iopes dolo facere sossumis siouid i¬

Expanded text:
ratore petitoris, ut ab eo absollia admisit, quae non magnam machcupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. et puto ex suo quidem dolo icipes dolo facere possunt? sed si quid
Abbreviated transcription (Latin):
coguntur in inrłi collocare dotare
ꝓhibere aũt utdeti: et qui conditio
cirratonis non ꝑtin̾e mibat puella:
annon. quia offitium cius inaram¬
rrastratiõe negõꝵ constat. et ita. dc¬

Expanded text:
coguntur in matrimonium collocare et dotare. prohibere autem uidetur et qui condicioncuratoris ‹non› pertinere, nubat pupilla an non, quia officium eius in administratione negotiorum constat: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. lͥ Sisenaton indiugentia pͥn¬
cipisfi̾it ꝑmissum. isbtinam iustã
hr̃e uroron: potest iusta uxor ẽẽ.
insineis familia ingenu iũra sit
consecutus. ut lib̾timim tñ asenatoi¬
is nuꝑxis repellendumessc.
fũint. nec int̃ morasaut illa alui
nupẜit. aut hicaliam duxĩt: max¬
nne sinec dotem uir reddrõit
di mariti filie.f. non fieri nuptiafrõ¬
nisest.itaq ꝑsoãm cuis patri demon¬
strari quiimo consenseit ut nu¬
prie ꝯͣhantur necẽe est. ¶Rcam
adultu quamuir iure mariti past¬
ulauit non ꝓhibgur postabolitio¬
nem uxorem denuo ducere. s ⁊ si
non iure mariti ream postulaue¬

Expanded text:
Papiam.Si senatori indulgentia principis fuerit permissum libertinam iustam uxorem habere, potest iusta uxor esse. uis in eius familia ingenui iura sit consecutus, ut libertinum tamen a senatoriis nuptiis repellendum esse. fuerint nec inter moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dotem uir reddideritdi mariti filiae familias non fieri nuptias rationis est: itaque personam eius patri demonstrari, qui matrimonio consenserit, ut nuptiae contrahantur, necesse est.Ream adulterii, quam uir iure mariti postulauit, non prohibetur post abolitionem uxorem denuo ducere: sed et si non iure mariti ream postulau
Abbreviated transcription (Latin):
scadamicum quem aop̃cindum per¬
duceret. ¶Ner eum guremfugitiu¬
ret.quidomimnaitumloamnee ad pci¬
pitandum se ascentss. magisq hẽ
mortem sibi consciseit uolinss ¶LLũ
cium quod płir q abim pnudentur in¬
quit dicisolet cum sugitiuum ct̃. qui

Expanded text:
ad amicum, quem ad precandum perduceret. ne eum quidem fugitivret, qui domi in altum locum ad praecipitandum se ascendisset, magisque hunc mortem sibi consciscere voluisse. illud enim, quod plerumque ab imprudentibus, inquit, d
Abbreviated transcription (Latin):
puta sporeit furem noneẽ. et fursit. et¬
si dixi̾t artificem eẽ et nonsit. hicenrir
quia quodasseuerauerunt non pr̃ant
adu̾susdictum ꝓmissumue face̾ ui
dentur
pio affitmauãt. idq nonitacẽ ẽptor
queratur. aut redibitorio aut estim
põt̃ u̾bigrã sicõstãtẽ aut laboriosũ aut curacẽ
uigilatem eẽ aut exffiugalitate suapeculiũ ac¬
ꝗrẽtẽ affirmuũt. ⁊ his exdiu̾soleuiꝰ ꝓpteruus
desidiosus sompindilosus. piger. tardꝰ
comiñsor mucmiatur. hec omĩa urõ¬
tur eo ꝑtine̾. ne id quod affirmauit
ũnditor amare ab eo exigatim s cum
quodam temꝑam̃to. si forte constã¬
rem ec̃ affirmauit. non eractagͣuita
et constantia. qiaphilosopho desid̾e¬
tur. et suaboriosum et uigulatan ẽẽ
affirmaui̾t non continuus labor
ꝑdies noctesq ab eo exigatu s hec
omnia exbono et equo modice desi¬
tentur urm et incetisque ir̃nditõ
affirmnaruẽt intelligemus ¶Uẽ¬
ditor qui optimam cocumẽe dii¬

Expanded text:
puta si dixerit furem non esse et fur sit, si dixerit artificem esse et non sit: hi enim, quia quod adseuerauerunt non praestant, aduersus dictum promissumue facere uidentur.pio adfirmauerit idque non ita esse emptor queratur, aut redhibitorio aut aestimapotest: uerbi gratia si constantem aut laboriosum aut curracem uigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmauerit, et is ex diuerso leuis proteruus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inueniatur. haec omnia uidentur eo pertinere, ne id quod adfirmauerit uenditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmaverit, non exacta gravitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et vigilacem adfirmaverit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, sed haec omnia ex bono et aequo modice desiderentur. idem et in ceteris quae venditor adfirmaverit intellegemus. Venditor, qui optimum cocum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
uillant ꝓfugẽt. et quiseum prius¬
ugitiuum uideri anipo menim fugi¬
tiuum facere. ¶ I̾ant. Neccum qui
aofugam gͣdum uum alterumue
ꝓmoiit.ł ⁊̃ curere cepit. si dñm seq̃n¬
uiim ¶ Id recte ait. libertatiscuiustam
sp̃m cẽ fugisse. hoc est potestate dĩncã
inp̾sem lib̾tum se oẽ. ¶pignorida
uisus tehitorem quidem trĩrmbt¬

Expanded text:
ut profugeret et quis eum, priusfugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere.Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumue m currere coepit, si dominum sequevum. Idem recte ait libertatis cuiusdam speciem esse fugisse, hoc est potestate dominica in praesenti liberatum esse. Pignori datus servus debitorem quidem dom
Abbreviated transcription (Latin):
xamꝯmisit nec ꝑmanet noxi solutꝰ ẽ
uidctur noxas acciꝑe debemis pͥuatas
hoc easest quecumq ꝯmutuntur ex
delictis non pubucis criminib ex̃qua¬
b agitur iudiciis noxalib. demiq sꝑ¬
ecialit caũctur infra decapitalib frau¬
dib cxpriuatisaũt noxusoritur dĩ¬
prum pecunarum. diquis forte no
retrde noluit s litisestimationem su¬
ferre. ¶siquistał sit ẜuus quiadiso

Expanded text:
xam commisit nec permanet, noxa solutus xam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur.Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cauetur infra de capitalibus fraudibus. ex priuatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre.Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. qui ancra iugiantd aĩo hoc fac̃
si tam̃ ane fugit. et postea se contu¬
dominus recuꝑare non possit. multoq
magisulum fugitiuu cẽ qui eocõ
ferat. Uñ abducinonpossit. ¶Etron¬
cmnitadiffinit lalc. pusillum fugitiuũ
cẽ.exetdiu̾so fugituum magnumer¬
quinon quidem fugit s freq̃nter smñ
cĩuagatur et temporib ĩres m̃ugato¬
nasconsumptis ẜuuad dnm redit.
Aprd celium scriptum est lib̾ti apid
patronum habirantis sic. ut subima
b̾ti fugit. s int̾ edes patrom et tota no¬
celiusait. plane sitaicm cussodĩam
ea habitõ non habuit. et mẽacellali¬
miscunm plium cel lariumit est.
gerere cepiss hunc non eẽ fugitiuum
necaba enimtmmtiendoseubm in¬
quit fugitiuscẽceꝑit. quia sine fu¬
ge consiuo rofecir. ¶ Quodauint oa̾¬
iltsnora solutus nonsit. sic intelligẽ¬
dum estiut hoc non debeat ꝓnuntian¬
nullam eum noxam cominusisse. set
illud noxa solutum eẽ. hoc est noxali
iudicio subioctum noneẽ. ergo sino¬

Expanded text:
fugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contudominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possit. Erronem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erqui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit. Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub unaberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota noCaelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella limiscuum plurium cellarum iter est, gerere coepisset, hunc non esse fugitivum: nec enim mentiendo se liberum, inquit, fugitivus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit. Quod aiunt aediles "noxa solutus non sit", sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntianullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si no
Abbreviated transcription (Latin):
slt̃t ⁊ corifugi auteo se ꝯferat qͥso
lore cucore qui se uenales postulãt
ansiori fugitiuus sit. egoputo cũ
non ẽe fugniuurai qui it facit qõ
publice face̾ licere arbit̃rur. nece¬
ura quetm cariad statuas cesarisꝰ
ingĩt fuguuium arbiror none¬

Expanded text:
asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent venire qui se venales postulant, an fugitivus sit: ego puto non esse eum fugitivum, qui id facit quod publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitivum arbitror: non e
Abbreviated transcription (Latin):
q scrib. fugituram et̃ qui certoꝓpoĩtoi
dñmderelinquat. Ifapuo uiuaanum
itlatum eẽ fligituram ftreabaffectu
ai intelligendum ce nonutiq afuga
Namcum qui bostemant latronem
incendium rumamue fuge̾t. q̃mmu¬
isfugisse um est. nontn fugiturmẽc.
Itm. nec eum quidem quas reptoit ctuĩ
disciplitia stradrusorit fugusiee fugrri¬

Expanded text:
 scribit fugitiuum esse qui certo proposito dominum relinquat.Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu animi intellegendum esse, non utique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium ruinamue fugeret, quamuis fugisse uerum est, non tamen fugitiuum esse. item ne eum quidem, qui a praeceptore cui in disciplinam traditus erat aufugi
Abbreviated transcription (Latin):
siamagropucr recessit. et rursusadm¬
atremꝑuenit. cum quereretur num
nemhret telictialicuius. nonẽe fu
rit simoriendidumtarat consilio su¬
scepto adñodiscessiss noneẽ fugiti¬
nurm. et si fuge pͥusconsilumina a¬
bui̾t. deinde mutatauoiuntare se
eitemꝓtat. et toco qui deponte sepre¬
apitauit. hex omm a uã sunt quect
iensuicaium sium sccum abduxit
diuicarius mnuitus aut improderis
te nac̃tus est precemnsit nor a tõi fu¬

Expanded text:
stro puer recessit et rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num nem haberet delicti alicuius, non esse fTiberim deiecit, si moriendi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata uoluntate in eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia uera sunt, quae iens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens te
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ itõsum. si rabo̾nem. har emmexilurui
onsaccid̾e sołe. si tñexcorꝑis uiciordi
accroi̾t. ueluti quodieur. quod pulm
o. aut quid simile dolet. morbosus est.
sab̾. siuuluc uiciohoc contigĩt. morbo¬
sameẽ. ¶ Simulier pregnans uenie¬
crit. inter oinsconuenit sañamet̃ cã
auximumcinm ac p̃cipuum mi̾mis
feminarum est concipere. actucncõ¬
simo ichilcxtnsorus accidit. quod cor¬
teret. ¶ Pestiuati liñ distinguerei
sanumnonet̃. quod miecto sonnoi
uinoq p̃ssls. aut. ⁊ pigricia surgendi
iniam faciat. omaut uciouesior¬

Expanded text:
uie oris accidere solere. si tamen ex corporis uitio id accidit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut aliud quid similiter dolet, morbosus est. Sabinus, si uuluae uitio hoc contingit, morbosam esse. Si mulier praegnas uenierit, inter omnes conuenit sanam eam esse: maximum enim ac praecipuum munus feminarum est accipere ac tueri consi modo nihil extrinsecus accidit, quod corteret. De sterili Caelius distinguere sanum non esse, quod in lecto somno uinoque pressus aut etiam pigritia surgendi urinam faciat:
Abbreviated transcription (Latin):
hiboi posse. et ueriuis eist. quod pduis¬
an p̾cisasit. tolle magisqͣm pĩare redi¬
bitionerꝗ quor morb minuitur ego
puto. si mgib sitdesimt noneẽ redib¬
redibitionem locumire.  Siquisdi¬
gitis conumctis nascatu. non uidetur¬
sinuscẽ. s itademꝑm suncommotutsr
adusuis manus. ¶ Muleremitiartam
ut muliet fieri non possit. sanamnor
o. idest inuet̾atas. et que iam discurir:õ
sciens unditor morbum ꝯsultoreticu¬
licutionem. ¶omoiatim morbrerce¬
ptusnonsit. tał tñ morb sit.quiom̃b
ponit apparere.uxputa sicetushõ uemi¬
eluit.aut qui cicatncem euidentẽ et ꝑi¬
culosam habebat. ui incapite ułm par

Expanded text:
hiberi posse: et uerius est quod Pedipraecisa sit, tollere magis quam praestare redhibitionem, quod morbus minuitur: ego puto, si morbus desinit, non esse redhibredhibitionem, locum habere. Si quis digitis consanus esse, sed ita demum, si incommodatur ad usum manus. Mulierem ita artam, ut mulier fieri non possit, sanam non o, id est inveteratas, et qui iam discuti non sciens venditor morbum consulto reticulicationem. Si nominatim morbptus non sit, talis tamen morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta caecus homo uen‹i›bat, aut qui cicatricem euidentem et periculosam habebat uel in capite uel in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciouxoriuir fundum restituct postenio
uolente uxote uircum fundum tiuoa¬
toramundidat. & diuortium facum¬
et t lab̾ꝯputat uiro potestatẽ sieri debere. u¬
tna uelit ducentauł fundimi reãte
nec ei ꝯuntum pictum remitti oporc̃e. Io¬
le noĩt catam pecumam indotem ꝓmi¬
sat. et pactusest. ne inuitus eam soruiaet
nichil apco exigendum puto.quia roqd
paicto ꝯuñtonemintus erigẽtur conue¬
dotali cessat. si obid quodmantustamꝓ
ninfectinonciuebat missussit uianꝰ
inpossõnem dotalisfundi. deĩn iussus p̃
hocalienationonest uoluntaria. s ꝑuni¬

Expanded text:
ndum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum.Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum reddere, neque ei pactum conuentum remitti oportere. idliae nomine certam pecuniam in dotem promiserat et pactus est, ne inuitus eam solueret: nihil ab eo exigendum puto, quia id, quod pacto conuento ne inuitus exigeretur conu‹edotali cessat: si ob id, quod maritus damni infecti non cauebat, missus sit uicinus in possessionem dotalis praedii, deinde iussus sit haec alienatio
Abbreviated transcription (Latin):
aul.l Ent ogo potestas legisambii¬
quar. alienare possit: quia potest alte¬
ruim redimẽ. anhoc nodebet recipi. añ
nullus indotesti.certe expost storiã¬
bitur recit alieriatus illo p̾anadẽpto.¬

Expanded text:
um.Erit ergo potestas legis ambuquoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur recte alienatus illo postea redempto.
Abbreviated transcription (Latin):
sas partes eũt qui distrahunt m̾m̾
Ithec: tuas res tibiagito. ¶ In iroma¬
lo: quoq discuticndis piacuat daum¬
iationcminiuanre oportere. inqua te
hec uerb ꝓluta sunt. conditicẽ tuanõ

Expanded text:
sas partes eunt, qui distrahunt matriitem haec: "tuas res tibi agito". In sponsalibus quoque discutiendis placuit renuntiationem intervenire oportere: in qua re haec verba probata su
Abbreviated transcription (Latin):
tib Consules ⁊ seorsum singuli mn¬
anurũtteunt.s non potest qui ap̃
alfum uoia edid̾it ap̃ altm man̾u¬
nintere. Seꝑate enim sunt manu¬
numissiões. Sane siq̃ exͣcauia colleg¬
a manumitte ñ pot̾it. in fumitate ꝑ
auqua iusta cã impedit̾is: collegam
possc manumissiones expedire sena¬
tus censint. ¶Consules apud se ẜuo̾
suos manumittere posse nuulla du

Expanded text:
orsum singuli manumittunt: sed non potest is, qui apud alterum nomina ediderit, apud alterum manumittere: separatae enim sunt manumissiones. sane si qua ex causa collega manumittere non poterit infirmitate uel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit. Consules apud se seruos suos manumittere posse nulla du
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ ꝑuem̾int. oꝑe co̾nsilioq firitũ
factum agendum: qt ⁊ antiquis placu¬
it. itx̃ ⁊ infactum diri posse accõnem
ait.Si mulier pugno. uł equa itua
te ꝑcussa eiecit. brutusait a quilia te¬
mi. qͣrtrupto. ¶ Et sinr᷑olum plus
Sioliuam inmat᷑uram dẽcẽpserit. ł
segetẽ trseciũt. iinaturam. uł uine¬
as crũdas aquilia tenebitur. Qd sũã
maturas cessat aquilia. nulla emmĩ¬
iuria est. cum tͥ. ⁊̃ ĩpensas dõaui̾t᷑. que
incollectioẽ huiusmoĩ fructuum im¬
rerro uritui s sicollecta hec mt̃cer¬
rit furti tenctur. Octamis minus
atꝰ ut esfundrti ¶ Io̾ ⁊ insilua ce¬
dua scrib. ut si inmaturam aquilia te¬
neatut. Quod simaturam int̃cepiti. i
furtitinũ eum ⁊ arboꝵ furti cesarum.
disalictum maturum. tea ne stirpes
lełer tulis cessare a quiliam. ¶ Et

Expanded text:
nt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. Idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et si mulum plus Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis cit, ut effunderentur. Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et mulus cruꝑit. sic ut pollicẽ auelłet ẜ
uo. et se p̃cpitart. mela soibit. si pꝑito
imꝑi̾tus locatus sit. exconducto agend̃
cum dño obmulum ruptum. ł tebilita¬
tum. s siictu aut tertore mulus turbatꝰ
mͥ aut uidetur. et eorñi quo exlocatõ accõ¬
ũ ꝯpcte ⁊ aquilie. ¶ It sitecton locanĩs
lacimn umo plenum airandum. ctille osi
ꝑfudit᷑. ut uinum sit osfusum. lauo sccibͥ
capiendoꝵ ca faciunt si mim̃ĩb focerũt.¬

Expanded text:
et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatusmihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato ac etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo scribicapiendorum causa faciunt, si in itiner
Abbreviated transcription (Latin):
si pucrum quis cistiauĩt. et p̃ciosiorem
fecĩt uilianus scribit. cessare aquiliam
s inuniarum crit agendum aut cxedic
iniuria tenebitur. siuõ imꝑitia non fre¬
git.s rimas habebat uitiosas. sic põt eẽ ex¬
cusatus. et iõ płmqiartifices conuenire so¬
lent. cum ciuismoĩ mat̾ie dantur. non
ꝑi cłosuose facc. quẽ res exlocato tolu̾it
accõnem et aquilie. ¶ Si cum maritus
uxori margantas mex tricatus dediss ã
usu easq muito. uł inscio uiro ꝑforass:
siue diu̾tit siue nupta ost adhuc. ¶ Si
quiscdificii mei fores confregit. aut si
netur. Siquis adicum meum dirue¬
tit. licet cem̃ta mea sunt. que. quedi¬
rupta sunit. tñ quia t̃ra mea non sit. q̃a
quam duco. ia elus est dicẽ accõnẽ uti¬
lemtancom. ¶Si explaustro lapisceri¬
plaustrarium temꝰ plac. si maie compo¬
suit lapites. et io lapsisunt. ¶ siquiss¬
uum conductum hauens admulum re¬
gcoum. cõm̃ daui̾t ci mulum. et ille
ad pollicẽ suum cum alligauẽti de loro

Expanded text:
si puerum quis castraverit et pretiosiorem fecerit, Vivianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex ediciuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforassesiue diuertit siue nupta est adhuc. Si quis aedificii mei fores confregerit uel renetur. Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciplostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro
Abbreviated transcription (Latin):
scintet alicui corpus. ł tumorẽ fec̾it. si
ita temum. Si tampnum inuma da¬
tum ẽ cat̃m sinulloẜuum p̃tio uiliorẽ
uriorẽũe fecut.a quilia cessat. iniuriarumq e¬
rit agettum. dum taxat. aquilia crãe¬
as ruptiones que tampna dant ꝑsequit᷑.
erggo et sip̃tio quitem non sit det̾ior ẜuu̾
fõs. iiiͦ sumptus insalutem cius ⁊ santa¬
te fci sunt. i hoc nachi urdi dampnum
datum. atq iõ lege aquila age̾ posse.
Si quis uestim̃ta scrrõit ł inquinauĩt
aquila qͣi tuꝑit tenetur.s ⁊ siquis mi¬
lur. n uł frum̃tum meumi effurd̾it. infi¬
um̃. sufficit acc̃õ aquiue. t siquis frum̃¬
to harenam. ł aluro inquit mmniscuiͣt.
ut diffiꝗł seꝑatio sit. qͣr te corruptoagi
pot̾it. ¶ Siquis de manum̾ nummo̾
excusẜit. sabinus xistimat. tampni ĩ¬
iurie eẽ accõn̾em. si ita ꝑierint ne adali¬

Expanded text:
it, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur. Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita
Abbreviated transcription (French):
¶Int̾ pringnos ̃ hinptic possunt
et si fr̃em comiminem exnouo ꝑar:¬
tum imimo susceptum habeanti

Expanded text:
Inter privignos contrahi nuptiae possunt, etsi fratrem communem ex novo parentium matrimonio susceptum habeant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝯuia ł aͣ t sinẽ possessicẽ non constͣtit.
possessio aũt plimmum scħt. cã aũt
ã .łͫ Pec utilem acc̃onemei tibru
oporret. cuminiquassimum sitan¬
ferre dĩmim quot nĩus non abstul¬
lł. Nec enim intelligiturãmissum

Expanded text:
quia haec sine possessione non constitit, possessio autem plurimum facti habetnum. Nec utilem actionem ei tribui oportet, cum sit iniquissimum auferre domino, quod usus non abstulit: neque enim intellegitur amissum
Abbreviated transcription (Latin):
Mqħest acat polliaturĩe act̃onẽ
non diunim nar ineum quiurrauit
neq mneum qua mlociima eiuscuiius¬
si ãbigitur an iusurrandum delatum
sit ercrptioni locusest. ¶Iure uirando
dito uł ranasso reus quitẽ an quirit ex¬
ceptio.. ⁊⁊ sibialiisꝙ actor uõ accõnẽ
acgutt In qua hocsu i queritur. an
ex famoso uroicio. famosum ẽe uagis
est. ¶ ousquitempaliaccon michi
obligatus erat. oetun̾it uis uirandum
ut unẽ eum dare opone. ego uirauiõ

Expanded text:
m est pollicetur se actionem non daturum neque in eum qui iurauit neque in eos qui in locum eius cui iussi ambigitur, an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor uero actionem adquirit, in qua hoc solum quaeritur, an ex famoso iudicio, famosum esse magis est.Si is, qui temporaria actione mihi obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut iurem eum dare o
Abbreviated transcription (Latin):
qui eiius urrandum detullt. Non erã
erasuam ẽẽ uirauit. s eius non eẽ¶ꝑ¬
in si cam pessidet defẽnte petitore rem
suam eẽ uirauĩt. ꝯsequent̃ dicemusa¬
missa quo possoẽ. susqui detulit ui¬
urrairoum.nactus sit possõnem accõ¬
ꝯͣ nem infcm ei dandam. et fructusexre
perceptos. quam meamce. iuraui. re

Expanded text:
ui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, sed eius non esse.Proinde si, cum possider‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque possessione, si is qui detulit iusiurandum nanctus sit possessionem, actionem in factum ei dandam. et fructus perceptos ex re
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qui urcauit se furtumnon secis¬
ie. hoc solum nortime condigior si gn¬
ueruanur excepticẽ utatur. Cetm sicõ¬
tendat qui condiat qi cuħrde sc̃ fũ¬
risagẽ nonderet repelli. et qͣi condicio¬

Expanded text:
ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione utatur? ceterum si contendat qui condicit quasi cum herede se furis agere, non debet repelli et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tior̃ ert̃ ipanqum defeitur roferrinon
porest. ¶ pirpulus tutore uisurcã
tutore auctore detuuir exceptio etob¬
stabius rq̃sicsuĩtlir quiarerum aom¬
oitutor qui tutelam gentaut cura
enare res. et solui eius põt.ctagaroo
iẽ in iudicium declucũt. ¶ꝓrurator

Expanded text:
um defertur, referri non potest.Pupillus tutore auctore tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum admSi tutor qui tutelam gerit aut curatenare res et solui eis potest et agendo rem in iudicium deducunt.Procurator
Abbreviated transcription (Latin):
stichum ẜuum Halendario p̃posuerat
rom: testmn recułatum erat. quoidem
stichus liħet expante herserat scriptũ.
qui status sinignarus pecuniam def¬
uncti aiͥt exegit. aut̾ credidit. et ut ĩ¬
t̃dum stiplartur et oignora acciꝑet.
ꝯrasulantur quid de hisiuris eẽt.
placebat debitoresquitẽ a qui soui¬
isent lit̾ atoseẽ. simõ rõiquoq igno

Expanded text:
kalendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatur quid de his iuris esset. placebat debitores quidem ei qui soluissent liberatos esse, si modo ipsi quoque igno
Abbreviated transcription (Latin):
dehet ogreli. ¶s siquis infrautem cre¬
ditaꝵ ius iura. mum detullt dr̃bitori
aduersus erceptionem iurisuirunt ixx¬
plcatio fraudis redito so debet dra
terea si frautator deridt ius iura.mĩ
creditõriut uiret sibi .x. dari oport̃e m¬
or boniseius unditis ex ꝑiriuoletlu¬

Expanded text:
debet egredi.Sed et si quis in fraudem creditorum iusiurandum detulerit debitori, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis eius uenditis experi
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ łͣ e postei reusqui semeluirauit. a
tsio conueratur. nec multum a ꝓfici¬
et si funĩt eite ratocautum. siue enim
bris petat cagetur dix̃e reus liquido urtã¬
se se. oppoita siliq ercepioe siue exstip¬
ulaticẽ de r̃atoagit. necẽe habebit ip̃e
de perinirio suo tocere.

Expanded text:
 n‹e› postea reus, qui semel iurauit, a domino conueniatur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: siue enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione, siue ex stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo docere.
Abbreviated transcription (Latin):
sa optinuãt. ts̃i usinatum obligõ rp̃o
iure non cõmutetur. Non onmin
cndictio exticat: sic̃ est infructio rõ
et musuris põt. exprim. ut ad die
non scluta pecunia quod ꝯpetit u¬
sutu nomine ertie int̃poĩte sti¬
pulatioris prestetin

Expanded text:
sa optinuerit, tamen usurarum obligatio ipso iure non committetur: non enim in condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ina̾. exiure unant̃n suo posse conut¬
iiini.qd̾ iragis ꝓbat. cui quintus m¬
q: utitureius quiurauit eamque
uxor sua fui̾t rẽ sibi indotẽ delisse.
Nam et hic uxonait. utilemte dote
accõnem tundam. que non ẽe ext̃c
¶Oi qui sunaui̾t inre uecumnrta ege

Expanded text:
reiurando suo posse conveniri, quod magis probat. cui Quintus Sque utitur eius, qui iuravit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra Si quis iura