comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentium dñi atq uictoris posse suffragiis uel dare uel detrahere qd̾ uelit
ferre modice populi uoluntates allicere alienas retmere partas placare tur¬
batas. honores si magni non putemꝰ non seruire populo. Sui eos expectamꝰ
non defatigari supplicando. Uenio iam ad ip̃iꝰ populi partes ut illius contra
te orõne pocius qm mea disputem. ui si tecum congrediatur et si una loqui
uoce possit hec dicat. Ego tibi laterensis plantiũ non anteposui. s cum esse¬
tis ȩque bom uiri. meũ beneficium potius ad eum detuli. qui a me concede¬
rat. qmͣ ad eum qui non mĩnis submisse supplicarat. Respondebis credo te
splendore & uetustate familiȩ fretum non ualde ambiendũ putasse. Ad uo̾
te ille ad sua istituta suoꝵq maioꝵ exempla reuocabit. Semper se dicet
rogari uoluisse. semꝑ placuisse. M. seuĩ qui ne equestrem quidem splendorem

Expanded text:
gentium domini atque victoris, posse suffragiis vel dare vel detrahere quod velitgentium domini atque victoris, posse suffragiis vel dare vel detrahere quod velitferre modice populi voluntates, adlicere alienas, retinere partas, placare turbatas; honores si magni non putemus, non servire populo; sin eos expetamus, non defetigari supplicando. venio iam ad ipsius populi partis ut illius contra te oratione potius quam mea disputem. qui si tecum congrediatur et si una loqui voce possit, haec dicat: ego tibi, Laterensis, Plancium non anteposui sed, cum essetis aeque boni viri, meum beneficium ad eum potius detuli qui a me contenderat quam ad eum qui mihi non nimis submisse supplicarat. respondebis, credo, te splendore et vetustate familiae fretum non valde ambiendum putasse. at vero te ille ad sua instituta suorumque maiorum exempla revocabit; semper se dicet rogari voluisse, semper sibi supplicari; se M. Seium, qui ne equestrem quidem splendorem
Abbreviated transcription (Latin):
non semꝑ laudanda dixerunt. Quare cum te edilem fieri oportuisse dicis
popłi culpam non competitoris actusas. Ac fueris dignior ꝙͣ plancuis de qͦ
ita tecum contẽdam paulo post ut conseruem dignitatem tuã. Sed ut fue¬
ris dignior non competitor a quo es uictus. sed populꝰ a quo es p̃teritus ĩ
culpa est. In quo pͥmũ illud debes putare. comiciis prȩsertim ediliciis studi¬
um ẽẽ populi non iudiciũ. eblandita illa non enucleata eẽ suffragia. eos
qui suffragium ferant quid deniq ip̃i debeant deliberare sȩpius. qm̃ quid
cuiq a. R.P iudeatur deberi. Sin autem mauis est iudicium. non tibi id re¬
scuidendũ est. sed ferendum. Male iudicauit populus. ac iudicauit. Non de¬
buit. ac potuit. Non fero. ac multi clarissimi & sapientissim ciues tulerũt.
Est enĩ condicio liberoꝵ populoꝵ p̃cipueq huius principis popłi et om̃ium

Expanded text:
non semper laudanda dixerunt. qua re, cum te aedilem fieri oportuisse dicis, non semper laudanda dixerunt. qua re, cum te aedilem fieri oportuisse dicis, populi culpam, non competitoris accusas. ut fueris dignior quam Plancius—de quo ipso tecum ita contendam paulo post ut conservem dignitatem tuam—sed ut fueris dignior, non competitor a quo es victus, sed populus a quo es praeteritus, in culpa est. in quo illud primum debes putare, comitiis, praesertim aediliciis, studium esse populi, non iudicium; eblandita illa, non enucleata esse suffragia; eos qui suffragium ferant, quid cuique ipsi debeant considerare saepius quam quid cuique a re publica debeatur. sin autem mavis esse iudicium, non tibi id rescindendum est sed ferendum. male iudicavit populus. at iudicavit. non debuit. at potuit. non fero. at multi clarissimi et sapientissimi cives tulerunt. est enim haec condicio liberorum populorum praecipueque huius principis populi et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cas digutatem tuam. quã ut ego eam ulla contumelia coner attingere.
Tu continẽtiam. tu industriam. tu aniniũ in rem .P. tu uirtutẽ. tu inno¬
cenciam. tu fidem. tu labores tuos. qd̃ edilis non sis factus fractos ẽẽ et
abiectos et repudiatos putas. Uide tandem laterensis qnͣtum a te dissen¬
ciam. Si mediusfidius .X. soli eẽnt in ciuitate uiri bom sapientes. iusti.
graues qui te uidignum edilitate iudicauissẽt. grauius de te iudicatum
putarem. qm est hoc quod tu metuis. ne a populo udicatũ esse uideatur.
Non enimi comiciis uidicat semꝑ populus sed mouetur pleruiq gr̃ã cedit
pretib facit eos a quib est maxime ambitus. Nemq si iudicat non dilectu
aliquo aut sapĩa ducitur ad uidicandũ s impetu non nũqm & quadam
eciam temeritate. Non est enim consiliũ in uulgo. non racõ. non discri¬
men. non diligentia. Semperq sapientes ca quȩ populus fecisset ferenda

Expanded text:
cas dignitatem tuam, quam ut eam ego ulla contumelia coner attingere. cas dignitatem tuam, quam ut eam ego ulla contumelia coner attingere. tu continentiam, tu industriam, tu animum in rem publicam, tu virtutem, tu innocentiam, tu fidem, tu labores tuos, quod aedilis non sis factus, fractos esse et abiectos et repudiatos putas? vide tandem, Laterensis, quantum ego a te dissentiam. si me dius fidius decem soli essent in civitate viri boni, sapientes, iusti, graves, qui te indignum aedilitate iudicavissent, gravius de te iudicatum putarem quam est hoc quod tu metuis ne a populo iudicatum esse videatur. non enim comitiis iudicat semper populus, sed movetur plerumque gratia, cedit precibus, facit eos a quibus est maxime ambitus, denique, etiam si iudicat, non dilectu aliquo aut sapientia ducitur ad iudicandum, sed impetu non numquam et quadam etiam temeritate. non est enim consilium in volgo, non ratio, non discrimen, non diligentia, semperque sapientes ea quae populus fecisset ferenda,
Abbreviated transcription (Latin):
te laterensis constitue quod sit ꝓprium laudis tuę quin id tibi sit cõmune
cum plantio. Sed hoc totum agetur alio loco. Nunc tm̃ disputo de iure
populi qui et potest & solet non nũqmͣ dignos pretire. Nec si a popło pre¬
teritus est quem non oportuit a iudicib condẽpnandus est qui pretitus nõ
est. Nam si ita eẽt qd̃ prẽs apud maiores ur̃os tenere non potuerũt ut re¬
prehensores eẽnt comicioꝵ id hẽrent uidices uel qd̃ multo minꝰ eciam est
ferendum. cum enĩ magistratũ non gerebat is qui ceperat si patres auctores
non erant fc̃i. uunc postulatur a uobis. ut eius auxilio qui creatus sit iudi¬
cium.P. R. reprehendatis. Itaq qmͣꝙͣ qua nolui ianua simi ingressus in cau¬
sam sperare uideor tantum abfuturam eẽ orõnem meam a minima sus¬
pitõne offensionis tuȩ te ut pocus obuirgare ꝙ miquũ in discrimen addu¬

Expanded text:
te, Laterensis, constituere quod sit proprium laudis tuae quin id tibi sit commune te, Laterensis, constituere quod sit proprium laudis tuae quin id tibi sit commune cum Plancio. sed hoc totum agetur alio loco; nunc tantum disputo de iure populi, qui et potest et solet non numquam dignos praeterire; nec, si a populo praeteritus est quem non oportuit, a iudicibus condemnandus est qui praeteritus non est. nam, si ita esset, quod patres apud maiores nostros tenere non potuerunt, ut reprehensores essent comitiorum, id haberent iudices, quod multo etiam minus esset ferendum. tum enim magistratum non gerebat is qui ceperat, si patres auctores non erant facti; nunc postulatur a vobis ut eius exitio qui creatus sit iudicium populi Romani reprendatis. itaque iam quoniam qua nolui ianua sum ingressus in causam, sperare videor tantum afuturam esse orationem meam a minima suspicione offensionis tuae, te ut potius obiurgem, quod iniquum in discrimen addu
Abbreviated transcription (Latin):
antepono contumeliosa habenda est oratio. & dicendum est id qd̾ ille me flagi¬
tat laterensem a plantio dignitate eẽ suꝑatum. Ita aut amicissimi homĩs exi¬
stimatio offendenda est. si illam accusationis condicionem sequar aut optime de
me meriti salus deserenda est. Sed ego laterensis cecum me et p̃cipitẽ
ferri confitear in causa si te aut a plancio aut ab ullo dignitate potuisse su¬
pari dixero. Itaq discedam ab ea contentõne ad quam tu me uocas: et uemiã ad
putas ec̃ popłm: fFortasse non nũqͣm est. Utinam uo̾ semꝑ esset. S est praro.
& si qñ est. in his magistratib est mandandis quib salutem suam committi
putat. his leuiorib comitiis diligentia. et gr̃a petitoꝵ honos paritur. nõ hic
ornamentis quȩ ẽẽ in te uidemꝰ. Nam qd̃ ad popłmn pertinet semp digni¬
tatis inquus uidex est qui aut inuidet aut fauet. Qmꝙͣ mhil potest in

Expanded text:
antepono, contumeliosa habenda est oratio, et dicendum est id quod ille me flagiantepono, contumeliosa habenda est oratio, et dicendum est id quod ille me flagitat, Laterensem a Plancio dignitate esse superatum. ita aut amicissimi hominis existimatio offendenda est, si illam accusationis condicionem sequar, aut optime de me meriti salus deserenda. sed ego, Laterensis, caecum me et praecipitem ferri confitear in causa, si te aut a Plancio aut ab ullo dignitate potuisse superari dixero. itaque discedam ab ea contentione ad quam tu me vocas et veniam ad putas esse populum? fortasse non numquam est; utinam vero semper esset! sed est perraro et, si quando est, in eis magistratibus est mandandis quibus salutem suam committi putat; his levioribus comitiis diligentia et gratia petitorum honos paritur, non eis ornamentis quae esse in te videmus. nam quod ad populum pertinet, semper dignitatis iniquus iudex est qui aut invidet aut favet. quamquam nihil potes in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdifficilis iudices et lubrica defensionis ratio ꝓponitur. Ilam si tm̃modo
ihi necesse eẽt contra laterensem dice̾ tñ idipsum ẽẽt in tanto usu ur̃o
tantaq amicicia molestum. Uetus enim est lex illa iuste uereq amiciciȩ
que uihi cum illo iam du est ut idem amici semp ueluit. Neq est ullum
certius amiciciȩ uinculum qͣm consensus et societas consilioꝵ et uoluntatum.
Alihi autem non id est in hac re molestissimũ contra illum dicere. sed młto
illud magis qd̃ in ea causa contradicendum est in qua quędam hominũ ipsoꝵ
iudetur facienda ẽẽ contentio. Querit enim laterensis. atq hoc uno maxĩe
urget. qua se uirtute. qua laude plancius. qua dignitate suꝑarit. Ita si cedo
illius ornamentis. quȩ multa et magna sunt. non solum huiꝰ dignitatis
iactura facienda est. sed eciam largitionis recipienda suspicio est. Sin hũc illi

Expanded text:
perdifficilis, iudices, et lubrica defensionis ratio proponitur. nam, si tantum modo perdifficilis, iudices, et lubrica defensionis ratio proponitur. nam, si tantum modo mihi necesse esset contra Laterensem dicere, tamen id ipsum esset in tanto usu nostro tantaque amicitia molestum. vetus est enim lex illa iustae veraeque amicitiae quae mihi cum illo iam diu est, ut idem amici semper velint, neque est ullum citiae certius vinculum quam consensus et societas consiliorum et voluntatum. mihi autem non id est in hac re molestissimum, contra illum dicere, sed multo illud magis quod in ea causa contra dicendum est in qua quaedam hominum ipsorum videtur facienda esse contentio. quaerit enim Laterensis atque hoc uno maxime urget qua se virtute, qua laude Plancius, qua dignitate superarit. ita, si cedo illius ornamentis, quae multa et magna sunt, non solum huius dignitatis iactura facienda est sed etiam largitionis recipienda suspicio est; sin hunc illi
Abbreviated transcription (Latin):
GN plantio dicendum est cuiꝰ ego salutem nõ secus ac meam tueri debeo
sed eciam pro me ip̃o de quo accusatores plura pene qmͣ de re reoq dixeriuit.
Qmͣꝙͣ iudices si quid ẽ in me ip̃o ita rep̾hensum ut ab hoc
sit non me id magnope conturbet. Non enim timeo ne quia praro grati ho¬
mines repiantur. idcuto cũ me miniũ gratum illi ẽẽ dicant id mihi crimĩo¬
sum esse possit. Quȩ u̾o ita sunt agitata ab illis ut aut mũta. GN. plãcii
erga me imora ẽẽ dicerent qmͣ a me ip̃o predicarẽtur. Aut si eẽnt summa
negarent ea tñ ita magni ut ego putarem ponderis apud uos esse debere.
Hec mihi sunt tractanda iuidices. et modice ne quid ip̃e offendam cętũ. Demq
cum respondero criminib ne nõ tam innocentia reus sua qmͣ recordatione
meoꝵ tempoꝵ defensus eẽ uideatur. Sed mihi in causa facili atq explicata

Expanded text:
Cn. Plancio dicendum est, cuius ego salutem non secus ac meam tueri debeo, Cn. Plancio dicendum est, cuius ego salutem non secus ac meam tueri debeo, sed etiam pro me ipso, de quo accusatores plura paene quam de re reoque dixerunt. quamquam, iudices, si quid est in me ipso ita reprehensum sit, non me id magno opere conturbat; non enim timeo ne, quia perraro grati homines reperiantur, idcirco, cum me nimium gratum illi esse dicant, id mihi criminosum esse possit. quae vero ita sunt agitata ab illis ut aut merita Cn. Planci erga me minora esse dicerent quam a me ipso praedicarentur, aut, si essent summa, negarent ea tamen ita magni ut ego putarem ponderis apud vos esse debere, haec mihi sunt tractanda, iudices, et modice, ne quid ipse offendam, et tum denique cum respondero criminibus, ne non tam innocentia reus sua quam recordatione meorum temporum defensus esse videatur. sed mihi in causa facili atque explicata
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq nõ extimesto. ne. GN. plancio custodia meȩ salutis apud eos obsit.
qui me ip̃m maxime saluũ udere uoluerunt. Sepiusq udices mihi uenit
n mentem admirandũ esse. M. laterensem hoiem studiosissimũ & diligen¬
tissimũ salutis meȩ. reum sibi hunc potissimum delegisse qm metuendum
ne nobis id ille magna rõne fecisse uideatur. Emꝙͣ mihi non sũmo tantum
iudices neq arrogo ut. GN. plancium suis erga me meritis impunitatem
consecuturum putem. nisi eius integerrimã uitam. modestissimos mores. sũ¬
mam fidem. continẽtiam. pietatem. innocenciã ostendero inhil de pena re¬
cusabo. Sm omĩa prestitero q̃ sunt a bome uiris expetenda. petam iudices
a uobis ut cuius miscdĩa salus mea custodita sit. ei uos ur̃am miscdiam me
dep̃cante tribuatis. Equidem ad reliquos labores quos in hac causa maiores
suscipio qmͣ in cet̾is eciam hanc molestiam assumo qd̃ unhi non solum pro

Expanded text:
itaque non extimesco ne Cn. Plancio custodia meae salutis apud eos obsit itaque non extimesco ne Cn. Plancio custodia meae salutis apud eos obsit qui me ipsi maxime salvum videre voluerunt, saepiusque, iudices, mihi venit in mentem admirandum esse M. Laterensem, hominem studiosissimum et dignitatis et salutis meae, reum sibi hunc potissimum delegisse quam metuendum ne vobis id ille magna ratione fecisse videatur. quamquam mihi non sumo tantum neque adrogo, iudices, ut Cn. Plancium suis erga me meritis impunitatem consecutum putem. Nisi eius integerrimam vitam, modestissimos mores, summam fidem, continentiam, pietatem, innocentiam ostendero, nihil de poena recusabo; sin omnia praestitero quae sunt a bonis viris exspectanda, petam, iudices, a vobis ut, cuius misericordia salus mea custodita sit, ei vos vestram misericordiam me deprecante tribuatis. equidem ad reliquos labores, quos in hac causa maiores suscipio quam in ceteris, etiam hanc molestiam adsumo, quod mihi non solum pro
Abbreviated transcription (Latin):
UM. PROPUERegregiam & singulaiẽ. GH.
plancii iudices in mea salute custodienda fidem. tam
multos et bonos iuros eius hondri uiderem ẽẽ fautores
capiebã animo nõ mediocrem uoluptatẽ qd cuius
officium mihi saluti fuisset ei meoꝵ tempoꝵ memo¬
riam suffragari udebam. Cũ autem audirem meos ꝑtim ĩnnicos. ꝑtim
iiudos huit accusatõni esse fautores. eandẽq rem aduersariã esse in iu¬
dicio. GN plantio quȩ i peticione fuisset adiutrix dolebam iudices.
et acerte ferebam. si huiꝰ salus ob eam ip̃am causam eẽt infestior qd̾ is
meam salutem atq uitam sua benuolẽtia. pręsidio. custodiaq texisset.
Nunc autẽ ur̃ uidices conspectus & concessus iste reficit. & recreat mẽ¬
tem meam. cũ intueor & cõtemplor unũquẽq ur̃m. Uideo enũ hoc in
numero neminẽ cui mea salus non cara fuerit. cuiꝰ non extet ĩ me
suũ meritum. cui nõ sim obstrictus memoria beneficii sempiterna.

Expanded text:
cum propter egregiam et singularem Cn. Planci, iudices, in mea salute custodienda fidem tam multos et bonos viros eius honori viderem esse fautores, capiebam animo non mediocrem voluptatem quod, cuius officium mihi saluti fuisset, ei meorum temporum memoriam suffragari videbam. cum autem audirem meos partim inimicos, partim vidos huic accusationi esse fautores, eandemque rem adversariam esse in iudicio Cn. Plancio quae in petitione fuisset adiutrix, dolebam, iudices, et acerbe ferebam, si huius salus ob eam ipsam causam esset infestior quod is meam salutem atque vitam sua benivolentia praesidio custodiaque texisset. nunc autem vester, iudices, conspectus et consessus iste reficit et recreat mentem meam, cum intueor et contemplor unum quemque vestrum. video enim hoc in numero neminem cui mea salus non cara fuerit, cuius non exstet in me summum meritum, cui non sim obstrictus memoria benefici sempiterna.
Abbreviated transcription (Latin):
uerisiłe proferre potiustis. Deinde ut omittam cȩtera triemno post mortẽ
oppianici de eius morte querebatur. Atq etiam incensa odio pristino nico¬
stratum eundem illum tum sine cã in questionem postulauit. Oppiancus
primo recusauit. Postea ꝙͣ illa abducturam se filiam. mutaturã esse testa¬
mentũ minaretur: mulieri crudelissime seruũ fidelissimũ non in questio

Expanded text:
potuistis? deinde, ut omittam cetera, triennio post mortem Oppianici de eius morte quaerebatur? atque etiam incensa odio pristino Nicostratum eundem illum tum sine causa in quaestionem postulavit. Oppianicus primo recusavit. postea cum illa abducturam se filiam, mutaturam esse testamentum minaretur, mulieri crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
rebus minutis aduncam ex oñi parte dentum et tortuosam uenne serrolã.
quã illud potuisset ita cirtũsecaret uideretur. Ne multa. ꝑquiritur a coacto

Expanded text:
rebus minutis aduncam ex omni parte dentatam et tortuosam venire serrulam rebus minutis aduncam ex omni parte dentatam et tortuosam venire serrulam qua illud potuisse ita circumsecari videretur. ne multa, perqui
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Teccium annũ Sassia quiescebat. ut uelle atq obtare aliquid cala¬
mitatis filio pocius ꝙͣ id struere & moliri inderetur. Tum interim hor¬
tensio. Q. metello consulib ut hunc oppianicũ aliquid agentẽ ac iuhil
eiusmodi cogitantem ad hanc accusatõnem detrahet. inuito despondit
ei filiami suã illam quam ex genero susceperat. ut eum nupciis alligatũ
simul et testamentis pede uinctum possit habere in potestate. Hoc ipso
fere tempore strato ille medicus domi furtum fecit. & caedem eiusmodi.
Cum eẽt in adib armarium in quo sciret esse nũmoꝵ aliqũtũ ꝙ auri.
noctu duos conseruos dorimentes occidit. i piciuamq deiecit. Ipẽ arma¬
rii fundum exsecuit. & sextertioꝵ et auri quinq pondo abstulit uno
ex seruis puero non grandi conscio furto. Postridie cogiti onĩs suspitõ
in eos seruos qui nõ comparebant cõmouebatur. Cum exsectio illa fun¬
ex auncis Sassiae iecordatus est se nuꝑ i auctione quadam iudisse m¬

Expanded text:
assia quiescebat, ut velle atque optare aliquid calamitatis filio potius quam id struere et moliri videretur. tum interim Q. Hortensio Q.Quinto Metello consulibus ut hunc Oppianicum aliud agentem ac nihil eius modi cogitantem ad hanc accusationem detraheret invito despondit ei simul et testamenti spe devinctum posset habere in potestate. hoc ipso fere tempore Strato ille medicus domi furtum fecit et caedem eius modi. cum esset in aedibus armarium in quo sciret esse nummorum aliquantum et auri, noctu duos conservos dormientis occidit in piscinamque deiecit; ipse armari fundum exsecuit et HS x et auri quinque pondo abstulit uno ex servis puero non grandi conscio. furto postridie cognito omnis suspicio in eos servos qui non comparebant commovebatur. cum exsectio illa funebant. quidam ex amicis Sassiae recordatus est se nuper in auctione quadam vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
Cornelii. qm equitas ur̃a pudorem eus adiutura uideatur. Itaq q̃d̃
maxime petendum est a uobis. idcuto non peto iudices ne de ur̃a sapi¬
entia atq de ur̃a humantate dubitare uidear. Est autem petendũ ne

Expanded text:
Corneli quam aequitas vestra pudorem eius adiutura videatur. itaque quod Corneli quam aequitas vestra pudorem eius adiutura videatur. itaque quod maxime petendum est a vobis idcirco non peto, iudices, ne de vestra sapientia atque de vestra humanitate dubitare videar: est autem petendum ne
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis ut me officii pocius qmͣ dicendi studis hanc suscepisse operã ac
munꝰ putetis. At priusqmͣ aggrediar ad ius causamq Cornelii. qͥddã
de cõmum condicione om̃um nr̃m deprecande maliuolencie causa bre¬
iuter cõmemorandũ uidetur. Si quo quisq loco nr̃m est iudices natus.
aut si ni qua fortuna est uascendi mitio constitutus Hunc uite sta¬
tum usq ad senectutem obtiuere deberet. & si onmes quos aut fortuma
extulit aut ip̃orum inlustrauit labor & industria poene sunt afficiẽdi
non grauior. L Cornelio qm multis uiris bonis acq fortib constitu
lex uite & condicio uideretur. Sm autem multorũ uirtus. ingenũ. hu¬
mantas ex infimo genere & fortune gradu non modo amicicias & rei
familiaris copias consecuta est. sed sũmam laudem. honores. gloriam
dignitatem. non intelligo cur potius muidia moliatur a iuitute. L.

Expanded text:
a vobis ut me offici potius quam dicendi studio hanc suscepisse operam ac a vobis ut me offici potius quam dicendi studio hanc suscepisse operam ac munus putetis. ac prius quam adgrediar ad ius causamque Corneli, quiddam de communi condicione omnium nostrum deprecandae malivolentiae causa breviter commemorandum videtur. si quo quisque loco nostrum est, iudices, natus, aut si, in qua fortuna est nascendi initio constitutus, hunc vitae statum usque ad senectutem obtinere debet, et si omnes quos aut fortuna extulit aut ipsorum inlustravit labor et industria poena sunt adficiendi, non gravior L. Cornelio quam multis viris bonis atque fortibus constitui lex vitae et condicio videretur: sin autem multorum virtus, ingenium, humanitas ex infimo genere et fortunae gradu non modo amicitias et rei familiaris copias consecuta est, sed summam laudem, honores, gloriam, dignitatem, non intellego cur potius invidia violatura virtutem L.
Abbreviated transcription (Latin):
testes essent totum orbem t̾rarum ur̃o imperio teneri. quem popłus. R.
dus factum diceretur. quis audiret: Nemo profecto. Mlors enim cum
extinxisset inuidiam res eius geste sempiterm nominis głia niteren¬
tur. Cuius igitur audita uitus dubitatiom locum non daret. huiꝰ expta
atq ꝑsecta obtrectatorũ uoce ledetur: Ounttam igitur. pompeiũ iam õ¬
racione mea relinquam. sed uos uidices amins ac memoria tenetote. De
lege. de foedere. de exemplis. de ꝑpetua consuetudine ciuitatis nr̃e renoua¬
bo ea que dicta suit flihil enim mihii noui. nihil integri neq. Al. crassꝰ
qui totam causam & pro facultate & pro fide sua diligentissime uobis ex¬
plicauit. neq. GN. pompeius cuius oracio om̃ib ornamentis abunda¬
uit. ad dicendum reliquit. Sed qm̃ me recusante placuit ambob adhi¬
beri hunc a me quasi per poliendi quẽdam operis extremũ laborem: peto

Expanded text:
testes essent totum orbem terrarum nostro imperio teneri, quem populus Romtestes essent totum orbem terrarum nostro imperio teneri, quem populus Romdus factum diceretur, quis audiret? nemo profecto; mors enim cum exstinxisset invidiam, res eius gestae sempiterni nominis gloria niterentur. cuius igitur audita virtus dubitationi locum non daret, huius visa atque perspecta obtrectatorum voce laedetur? omittam igitur Pompeium iam oratione mea reliqua, sed vos, iudices, animis ac memoria tenetote. de lege, de foedere, de exemplis, de perpetua consuetudine civitatis nostrae renovabo ea quae dicta sunt; nihil enim mihi novi, nihil integri neque M. Crassus, qui totam causam et pro facultate et pro fide sua diligentissime vobis explicavit, neque Cn. Pompeius, cuius oratio omnibus ornamentis abundavit, ad dicendum reliquit. sed quoniam me recusante placuit ambobus adhiberi hunc a me quasi perpoliendi quendam operis extremum laborem, peto
Abbreviated transcription (Latin):
eciam illarũ quę sine suumo ocio non facile discũtur. Gkl. pompeius
excellat. singularem quandam laudẽ & prestabilem esse scienciam ĩ foe¬
deribus. pactionib. condicionib popłorũ. regum & t̾rarum nationũ: in
uniuerso demq belli iure atq pacis. insi forte quȩ nos libri docent i¬
umbra atq ocio ea. GN. pompeiũ neq cum requiesceret licterę neq cũ
rem gereret regiones ipse docere potuerunt. Atq ut ego sencio uidices cau¬
sa dicta est temporum: magis ego nunc ut his inqͣm genere uidicii plura
dicam. Est enim hec seculi quedam matula atq labes uirtuti inuidere
uelle. ip̃m florem dignitatis infriagerel. Nenim si pompeius ab hunc
amnos quingentos fuisset is uit a qño senatus adolescentulo atq equite
R. sepe cõnunus salutis auxilium exp̃etisset cuius res geste om̃is gen¬
tes cum clarissima uictoria t̾ra mariq pagrassent. cuius tres trium phi

Expanded text:
etiam illarum quae sine summo otio non facile discuntur, Cn. Pompeius etiam illarum quae sine summo otio non facile discuntur, Cn. Pompeius excellat, singularem quandam laudem et praestabilem eius esse scientiam in foederibus, pactionibus, condicionibus populorum, regum, exterarum nationum, in universo denique belli iure atque pacis; nisi forte ea quae nos libri docent iumbra atque otio, ea Cn. Pompeium neque cum requiesceret litterae, neque cum rem gereret regiones ipsae docere potuerunt. atque, ut ego sentio, iudices, causa dicta est. temporum magis ego nunc vitiis quam genere iudici plura dicam; est enim haec saeculi quaedam macula atque labes, virtuti invidere, velle ipsum florem dignitatis infringere. etenim si Pompeius abhinc annos quingentos fuisset, is vir a quo senatus adulescentulo atque equite Romano saepe communi saluti auxilium expetisset, cuius res gestae omnis gentis cum clarissima victoria terra marique peragrassent, cuius tres triumphi
Abbreviated transcription (Latin):
ora. quȩ sedes. qui locus. in quo non extent huius cũ fortitudims tum uo̾
humanitatis: cum animi tum consilii impressa uestigia: Hlunc quis¬
qm incredibili quadam atq maudita grauitate. uirtute. constancia p̃¬
ditum. foedera scientem neglexisse. uolasse. rupisse dicere audebit :
Gratificatur mihi gestu accusator. iscientem. GN. pompeium fecisse
significat. Quasi uo leuius sit cum in tanta. R. P. euerse re & maxi¬
mis negociis presis facere aliquid quod scias non licere. an omĩno non
gesserat. quo iure gaditana ciuitas esset nesciebat. au cuius lĩguã po¬
non uosset. interp̃tationẽ foederis nõ tenebat: Id igitꝰ quisqm. GR
pompeiũ ignorasse dicere audebit. qd̾ mediocris homines qd̾ nullo usu
nullo studio prediti militari. qd̾ librarioli deniq scire profiteantur:
Equidem contra existimo iudices cũ i om̃i genere ac uarietate aitium.

Expanded text:
ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero humanitatis, cum animi tum consili impressa vestigia? hunc quisquam, incredibili quadam atque inaudita gravitate virtute constantia praeditum, foedera scientem neglexisse violasse rupisse dicere audebit? gratificatur mihi gestu accusator: inscientem Cn. Pompeium fecisse significat,—quasi vero levius sit, cum in tanta re publica versere et maximis negotiis praesis, facere aliquid quod scias non licere, quam omnino non gesserat quo iure Gaditana civitas esse nesciebat, an, cum ius illius populi nosset, interpretationem foederis non tenebat? id igitur quisquam Cn. Pompeium ignorasse dicere audebit quod mediocres homines, quod nullo usu, nullo studio praediti militari, quod librarioli denique scire se profiteantur? equidem contra existimo, iudices, cum in omni genere ac varietate artium,
Abbreviated transcription (Latin):
dam apud eos qui sancte grauiterq uixisset. & testimoniũ publice dixis¬
set. & ut mos grecorũ est uirandi causa ad aras accederet. una uoce om̃s
iudices ne is iuraret reclamasse. Cum greci homines spectati uiri nolue¬
runt religione uideri pocius qm ueritate fidem esse constrictam nos eciã
in ipã religione & legum & foederum conseruanda. qualis fuerit. GN¬
pompeius dubitabiuus: Utrum enĩ inscientem uultis contra foedera fe¬
cisse an scientem: Si scientem. O nomen ur̃i imperii. O. popłi. R. ex¬
cellens dignitas. O. GN. pompeii sic late longeq diffusa laus: ut eius
glorie domicilium cõmunis impenii finib terminetur. O nationes. urbes.
populi. reges. tetrarchȩ. tyranni. testes. GN. pompeii non solum uirtutis
in bello sed eciam religionis in pace. Ios deuiq multe regiones imploro.
& sola terrarũ ultimarũ. uos maria. portus. insule. littora. quȩ est enĩ

Expanded text:
dam apud eos qui sancte graviterque vixisset testimonium publice dixisdam apud eos qui sancte graviterque vixisset testimonium publice dixisset et, ut mos Graecorum est, iurandi causa ad aras accederet, una voce omnis iudices ne is iuraret reclamasse. tum Graeci homines spectati viri noluerunt religione videri potius quam veritate fidem esse coin ipsa religione et legum et federum conserPompeius dubitabimus? utrum enim inscientem vultis contra foedera fecisse an scientem? si scientem,—O nomen nostri imperi! O populi Romani excellens dignitas! O Cn. Pompei sic late longeque diffusa laus ut eius gloriae domicilium communis imperi finibus terminetur! O nationes, urbes, populi, reges, tetrarchae, tyranni,—testes Cn. Pompei non solum virtutis in bello sed etiam religionis in pace! vos denique, mutae regiones, imploro, et sola terrarum ultimarum; vos, maria, portus, insulae, litora! quae est enim
Abbreviated transcription (Latin):
recusanti. huiꝰ de facto iudices ita queri. ut id agatur licuerit ne ei
facere quod fecit. an uõ non dicam non licuerit sed nefas fuerit. Con¬
tra fedus enim id est contra. P. R. religionem & fidem fecisse dicitur.
Q. metellus. L. F. causam de pecumiis repetendis diceret. ille ille uir
cui patriȩ salus dulcior qm̃ conspectus fuit: qui de ciuitate decedere
qͣm de sentencia maluit: hoc igitur causam dicente cum ip̃ius tabule cir¬
cunferrentur inspiciendi nominis. causa. fuisse uidicem ex illis equitib
romanis grauissimis uiris neminem: qui remoueret oculos sẽ totum auer¬
teret. ne forte qd̾ ille in tabulas publicas retulisset. dubitasset quisꝙͣ ue¬
rum ne an falsũ ẽẽ uideretur. Nos. GN. pompeii decretum iudicium de
consilii sentencia pronunciatũ recognoscemus: cum legib conferemꝰ. cum
federib omĩa acerbissima diligenciȩ ꝑtendemus : Athenis auunt cũ qui¬

Expanded text:
recusanti, huius de facto, iudices, ita quaeri ut id agatur, licueritne ei recusanti, huius de facto, iudices, ita quaeri ut id agatur, licueritne ei facere quod fecit, an vero non dicam non licuerit, sed nefas fuerit— contra foedus enim, id est contra populi Romani religionem et fidem fecisse dicitur—nQ. Metellus Luci filius causam de pecuniis repetundis diceret, ille, ille vir, cui patriae salus dulcior quam conspectus fuit, qui de civitate decedere quam de sententia maluit—hoc igitur causam dicente, cum ipsius tabulae circumferrentur inspiciendi nominis causa, fuisse iudicem ex illis equitibus Romanis gravissimis viris neminem quin removeret oculos et se totum averteret, ne forte, quod ille in tabulas publicas rettulisset, dubitasse quisquam verumne an falsum esset videretur: nos Cn. Pompei decretum, iudices, de consili sententia pronuntiatum recognoscemus, cum legibus conferemus, cum foederibus, omnia acerbissima diligentia perpendemus? Athenis aiunt, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
castra iuiderunt qmͣ hic triũphauit. Qui tot habet triumphos quot
hore sunt partesq t̾rarum: tot uictorias bellicas. quot sunt in rerũ
natura genera bellorũ. An ingenium quin ęciã ip̃ẽ casus euentusq
rerum. non duceᷤᷤ sed comites eus consiliorũ fuerunt. In quo uno ita
summa fortuna cum sũma uirtute certauit: ut om̃ium iudicio plus
homini qͣm deȩ tribueretur. An pudor. an integritas. an religio in eo.
an diligencia unqͣm requisita est: Quem prouinciȩ nr̃e. quẽ liberi
populi. quem reges. quem ultra regences castiorem. moderatiorẽ. sancti¬
orem non modo uiderunt: sed aut sperando uinqͣm. aut obtando co¬
gitauerunt: Quid dicam de auctoritate quȩ tanta est qnͣta in his
tantis uirtutib ac laudib esse debet. cui senatus pophsq . R. amplis¬
simȩ dignitatis prenna dedit nõ postulanti imperia. uerum eciam

Expanded text:
castra viderunt quam hic triumphavit, qui tot habet triumphos quot castra viderunt quam hic triumphavit, qui tot habet triumphos quot orae sunt partesque terrarum, tot victorias bellicas quot sunt in rerum natura genera bellorum. an ingenium? quin etiam ipsi casus eventusque rerum non duces, sed comites eius consiliorum fuerunt: in quo uno ita summa fortuna cum summa virtute certavit ut omnium iudicio plus homini quam deae tribueretur. an pudor, an integritas, an religio in eo, an diligentia umquam requisita est? quem provinciae nostrae, quem liberi populi, quem reges, quem ultimae gentes castiorem, moderatiorem, sanctiorem non modo viderunt, sed aut sperando umquam aut optando cogitaverunt? quid dicam de auctoritate? quae tanta est quanta in his tantis virtutibus ac laudibus esse debet. cui senatus populusque Romanus amplissimae dignitatis praemia dedit non postulanti, imperia vero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
adfecisset. qui ȩciam si uirum bonũ sed non ita meritum. si deniq a¬
liquid quod non contra ac liceret factum diceretur. s contra atq opor¬
teret. tamen ẽẽt omnis eiusmodi reprehensio a uobis uidices repudiã¬
da. Nlunc uõ quid dicitur. quid ait accusator: fecisse pompeuni. qd̾
ei facere non licuerit. Qd̃ grauius est qmͣ si id factum ab eo diceret
qd̃ non oportuisset. Sit enim aliquid quod non oporteat ȩciam si licet.
quicquid uero non licet certe non oportet. Hic ego uunc cuncter sic
agere iudices non esse fas dubitari quin qd̃. GN. pompeiũ fecisse con¬
stet. id non solum decuisse sed ȩciam debuisse fateamur. Quid enm
abest huic homm: Qd̃ si ãbesset. uire hec & tribui & concedi puta¬
remus. Usus ne rerum. qui puericie tempus extreme principiũ habuit
bellorum. atq imperioꝵ maximorũ : Cuius pleriq equales inuiꝰ sepe

Expanded text:
adfecisset, quin etiam si virum bonum sed non ita meritum, si denique aadfecisset, quin etiam si virum bonum sed non ita meritum, si denique aliquid non contra ac liceret factum diceretur, sed contra atque oporteret, tamen esset omnis eius modi reprehensio a vobis, iudices, repudianda. nunc vero quid dicitur? quid ait accusator? fecisse Pompeium quod ei facere non licuerit; quod gravius est quam si id factum ab eo diceret quod non oportuisset. est enim aliquid quod non oporteat, etiam si licet; quicquid vero non licet, certe non oportet. hic ego nunc cuncter sic agere, iudices, non esse fas dubitari quin, quod Cn. Pompeium fecisse constet, id non solum licuisse sed etiam decuisse fateamur? quid enim abest huic homini quod, si adesset, iure haec ei tribui et concedi putaremus? Vsusne rerum? qui pueritiae tempus extremum principium habuit bellorum atque imperiorum maximorum, cuius plerique aequales minus saepe
Abbreviated transcription (Latin):
Cornelio causa ip̃ius probetur. poena quęratur. in pompeio causa ledat᷑.
poena sit nulla fame sic innocentissimi hominis fortunas. prestantis¬
sum imꝑatoris factum condemnari uolunt. Ergo in iudicium caput
Cornelii factum pompeii uocatur. Hunc enim in ea ciuitate in qua sit
natus honestissimo loco natum esse concedis. & ab ineunte ȩ̨tate re¬
lictis rebus suis om̃ibus n nr̃is bellis. nr̃is cuin imꝑatorib esse uersatũ.¬
nullius laboris. nullius obsessions. nullius prelii exꝑtem fuisse. Hec
sunt om̃a plena cum laudis: tum propria cornelii. Nec in his rebus
crimen est ullum. Ubi est igitur est crimen: Quod eum pompeuis
ciuitate donauit. Hiuusce crimen minime. nisi honos ignomima pu¬
tanda est. Cuius igitut reuera nullius acciones accusatoris. eius unius
qui donauit. Qui si adductus gracia minꝰ idoneum hominem p̃mio

Expanded text:
Cornelio causa ipsius probetur, poena quaeratur, in Pompeio causa laedatur, Cornelio causa ipsius probetur, poena quaeratur, in Pompeio causa laedatur, poena sit nulla nisi famae: sic innocentissimi hominis fortunas, praestantissimi imperatoris factum condemnari volunt. ergo in iudicium caput Corneli, factum Pompei vocatur. hunc enim in ea civitate in qua sit natus honestissimo loco natum esse concedis, et ab ineunte aetate relictis rebus suis omnibus in nostris bellis nostris cum imperatoribus esse versatunullius laboris, nullius obsessionis, nullius proeli expertem fuisse. haec sunt omnia cum plena laudis tum propria Corneli, nec in iis rebus crimen est ullum. ubi igitur est crimen? quod eum Pompeius civitate donavit. huius crimen? minime, nisi honos ignominia putanda est. cuius igitur? re vera nullius, actione accusatoris eius unius qui donavit; qui si adductus gratia minus idoneum hominem praemio
Abbreviated transcription (Latin):
&& liciusse concedant. Nam ueruis uihil est qmͣ qd̃ hesterno die dixit
ip̃e ita.L. Corneliũ de fortuns omibus dimitare. ut nullius in delicti
crimen uocaretur. Non enim furatus esse ciuitatem. non genus suum
ementitus. non in aliquo impudenti mendacio delituisse. non inrepsisse
ncensum dicitur. Unum obicitur natum esse gadibus. quod negat ne¬
mo. Ceterũ accusator fatetur hunc in hispama durissimo bello cũ. q.
metello. cum. C. memimo & ni classe & in exercitu fuisse et ut põpeiꝰ
in hispania uenerit menimiũ q habere questorem ceperit. nũqmͣ
a meimmno discessisse. cartaginem esse profectum. Acerrimis illis pre¬
liis & maximis sucronensi & duriensi interfuisse. cum pompeio ad extre¬
pro periculis premiorũ. Premia quidem ip̃a non sunt in eius facto qͥ
adeptus est sed in eius qui dedit. Ponatus igitur est ob eas causas a
GNi. pompeio cuutate. Id accusator non negat. sed reprehendit. ut in

Expanded text:
ei licuisse concedant. nam verius nihil est quam quod hesterno die dixit ei licuisse concedant. nam verius nihil est quam quod hesterno die dixit ipse, ita L. Cornelium de fortunis omnibus dimicare ut nullius in delicti crimen vocaretur. non enim furatus esse civitatem, non genus suum ementitus, non in aliquo impudenti mendacio delituisse, non inrepsisse in censum dicitur: unum obicitur, natum esse Gadibus, quod negat nemo. cetera accusator fatetur, hunc in Hispania durissimo bello cum Q. Metello, cum C. Memmio et in classe et in exercitu fuisse; ut Pompeius in Hispaniam venerit Memmiumque habere quaestorem coeperit, numquam a Memmio discessisse, Carthagine esse obsessum, acerrimis illis proeliis et maximis, Sucronensi et Turiensi, interfuisse, cum Pompeio ad extrepro periculis praemiorum; praemia quidem ipsa non sunt in eius facto qui adeptus est, sed in eius qui dedit. Donatus igitur est ob eas causas a Cn. Pompeio civitate. id accusator non negat, sed reprehendit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui tantum potuit impartire huic studio temporis qnͣtum ip̃e a ꝓue¬
ricia usq ad hanc ȩtatem a continuis bellis & uictoriis conquieuit: Qͦ
mihi difficilior est hic exeititus ꝑorandi locus. & enĩ ei succedo oracioĩ
que non preteruecta sit aures urãs. sed in animis omĩum penitus in¬
sederit. ut plus uoluptatis ex recordacione illus oracionis qmͣ non mͦ
in mea. qm̃ ex cuiusqmͣ oratione capere possitis. Sed mos est gerendꝰ
non modo coruelio cuius ego uoluntati in eius periculis nullo modo deeẽ
possum. sed eciam. G N. pompeio qui sui facti sui iudicii. sui beneficii
noluit me esse: ut apud eostem uos iudices nuper in ala causa fuerit &
predicatorem & actorem. Ac mihi quidem hoc dignum rei uidetur. hoc
teberi huius excellentis uiri prestantissime glorie. hoc propriũ esse ur̃i
officii. hoc satis esse cause ut qd̾ fecisse. GN. pompeium coustet. id omnes

Expanded text:
eo qui tantum potuit impertire huic studio temporis quantum ipse a pueeo qui tantum potuit impertire huic studio temporis quantum ipse a pueritia usque ad hanc aetatem a continuis bellis et victoriis conquievit? quo mihi difficilior est hic extremus perorandi locus. etenim ei succedo orationi quae non praetervecta sit auris vestras, sed in animis omnium penitus insederit, ut plus voluptatis ex recordatione illius orationis quam non modo ex mea, sed ex cuiusquam oratione capere possitis. sed mos est gerundus non modo Cornelio, cuius ego voluntati in eius periculis nullo modo deesse possum, sed etiam Cn. Pompeio, qui sui facti, sui iudici, sui benefici voluit me esse, ut apud eosdem vos, iudices, nuper in alia causa fuerim, et praedicatorem et actorem. ac mihi quidem hoc dignum re publica videtur, hoc deberi huius excellentis viri praestantissimae gloriae, hoc proprium esse vestri offici, hoc satis esse causae ut, quod fecisse Cn. Pompeium constet, id omnes
Abbreviated transcription (Latin):
facere potuerim. ad p̾dicãdã & habendã certe satis esse facturum. Que
fuerit hesterno die. GN. pompeii grauitas in dicendo iudices. quȩ facul¬
tas. quȩ copia. non opmione tacita ur̃orum ammorũ. sed perspicua admi¬
ratione declarari uidebantur. Nihil enim inqͣm audiui qd̃ mihi de iure
subtiluis dici uideretur. inhil de memoria maiore. de exemplis. inhil peritiꝰ
de foederibus. ihil illustriore auctoritate de bellis: nhil de. R.P. grauius.
nihil de ip̃o modestuis. inhil de causa & crimine ornatius. Ut mihi iam
uerum uideatur illud esse quod non nulli litteris ac studiis doctrimsq dediti
quasi quiddam incredibile dicere putalantur. ei qui omnes animno uͥtutes
peintus comprehendisset. omĩa quȩ faceret tractare. Quȩ enim in.L.
crasso potuit homine nato ad dicendi singularem quandam facultatem.
si hanc causam ageret maior esse ubertas. uarietas. copia. qmͣ fuit in

Expanded text:
facere potuerim, praedicanda et habenda certe satis esse facturum. quae facere potuerim, praedicanda et habenda certe satis esse facturum. quae fuerit hesterno die Cn. Pompei gravitas in dicendo, iudices, quae facultas, quae copia, non opinione tacita vestrorum animorum, sed perspicua admiratione declarari videbatur. nihil enim umquam audivi quod mihi de iure subtilius dici videretur, nihil memoria maiore de exemplis, nihil peritius de foederibus, nihil inlustriore auctoritate de bellis, nihil de re publica gravius, nihil de ipso modestius, nihil de causa et crimine ornatius: ut mihi iam verum videatur illud esse quod non nulli litteris ac studiis doctrinae dediti quasi quiddam incredibile dicere putabantur, ei qui omnis animo virtutes penitus comprehendisset omnia quae faceret recte procedere. quae enim in L. Crasso potuit, homine nato ad dicendi singularem quandam facultatem, si hanc causam ageret, maior esse ubertas, varietas, copia quam fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
& musitato aliquid sono incredibiliq prȩdicunt. In quo constituende uobis
quidem sunt procurationes & obsecratio quemadinodum moneniur. Sed
faciles sunt preces apud eos qui ultro nobis uiam salutis ostendunt. Mostre
nobis sunt inter nos ire discordieq placandę:¬
I. AUETORITATES. patronorum in iudiciis ua¬
lerent ab amplissimis. L. Coruelii causa defensa est.
Si usus: a peritissimis. Si ingenia. ab eloquentissi¬
mis. Si studia: ab anncissimis. & cum beneficiis cum
.L. Cornelio maxima tũ familiaritate coniunctis.
Que sinit igitur meę partes auctoritatis tante. ꝙͣ¬
tam uos in me esse uolustis. usus mediocris ingenii minime uoluntati pa¬
reus. Nam cȩteris a quibus est defensus hunc debere plurimũ uideo. ego
qnͣtum ei debeam. alio loco. Frincipio orationis hoc obpono: me ommibꝰ
qui amici fueruit saluti & dignntati mes si uimꝰ ad ferendã graciã satis

Expanded text:
et inusitato aliquid sono incredibilique praedicunt. in quo constituendae nobis et inusitato aliquid sono incredibilique praedicunt. in quo constituendae nobis quidem sunt procurationes et obsecratio, quem ad modum monemur. sed faciles sunt preces apud eos qui ultro nobis viam salutis ostendunt: nostrae nobis sunt inter nos irae discordiaeque placandi auctoritates patronorum in iudiciis valent, ab amplissimis viris L. Corneli causa defensa est; si usus, a peritissimis; si ingenia, ab eloquentissimis; si studia, ab amicissimis et cum beneficiis cum L. Cornelio tum maxima familiaritate coniunctis. quae sunt igitur meae partes? auctoritatis tantae quantam vos in me esse voluistis, usus mediocris, ingeni minime voluntati paris. nam ceteris a quibus est defensus hunc debere plurimum video; ego quantum ei debeam, alio loco; principio orationis hoc pono, me omnibus qui amici fuerint saluti et dignitati meae, si minus referenda gratia satis
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos aut referri nunciata ostenta non conuenit. aut eorum responsis com¬
moueri necesse est. Qd̃ si cętera magis peruulgata nos sepe & lemora moue¬
rũt. uox ip̃a deorum immortaliũ non mentes om̃ium permouebit: Nolite
enim id putare accidere posse quod in fabulis sepe uidetis fieri: ut deus aliqͥs
delapsus de celo coetus hominũ adeat. uersetur in terris. cum hominib conlo¬
quatur. Cogitate genus sontus eiuis quem latmienses nunciarunt. Recorda¬
nim illud ȩciam quod nundũ est relatum. qd̃ eodem fere tempore factum
i agro piceno potencię nuuciatur. terre motus horribilis cum quibusdam
multis metuendisq rebus. hec eadem profecto quę prospicimus impendencia
pertimescetis. & einm hec deorum ĩmortalium uox. hec poene oratõ iuditan¬
da est. cum ip̃e mumdus. cum agri atq terrę motu quodem nouo contremiscũt.

Expanded text:
ad quos aut referri nuntiata ostenta non convenit aut eorum responsis comad quos aut referri nuntiata ostenta non convenit aut eorum responsis commoveri necesse est. quod si cetera magis pervulgata nos saepe et leviora moverunt, vox ipsa deorum immortalium non mentis omnium permovebit? nolite enim id putare accidere posse quod in fabulis saepe videtis fieri, ut deus aliqui delapsus de caelo coetus hominum adeat, versetur in terris, cum hominibus conloquatur. cogitate genus sonitus eius quem Latinienses nuntiarunt, recordamini illud etiam quod nondum est relatum, quod eodem fere tempore factus in agro Piceno Potentiae nuntiatur terrae motus horribilis cum quibusdam † multis metuendisque rebus: haec eadem profecto quae prospicimus impendentia pertimescetis. etenim haec deorum immortalium vox, haec paene oratio iudicanda est, cum ipse mundus, cum maria atque terrae motu quodam novo contremiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Suffragia di scripta tenentur a paucis. Bonorũ aminus ad nutum
nr̃i ordims expeditus iam non erit. Ciuem qui se pro patrie salute op¬
ponat inuidiȩ. frustra posthac requiretis. Quare hunt statum qͥ nunc
est qualiscũq est. uulla alia re msi concordia retinere possummus. Nam
ut meliore simus loco: ne obtandum quidem est illo impinnto. Peterio¬
re autem statu ut simus umus est inferior gradus. aut interitus aut ser¬
uitutis. Quo ne trudanur dii immortales nos admonent. qm̃ iam pri¬
dem humana consilia cȩciderunt. Atq ego hanc orationem. P C. tam
tristem. tam grauem non suscepissem: non quin hanc hanc ꝑsonam &
rem. & possem sustinere. Sed tamen facile tacentibus cȩteris reticuissem.
Sed hec oratio omnis fuit non auctoritatis mee sed publicȩ religionis.¬
Alea fuerunt uerba fortasse plura. sentenciȩ quidem om̃s haruspicum.

Expanded text:
runt, suffragia descripta tenentur a paucis, bonorum animus ad nutum runt, suffragia descripta tenentur a paucis, bonorum animus ad nutum nostri ordinis expeditus iam non erit, civem qui se pro patriae salute opponat invidiae frustra posthac requiretis. qua re hunc statum qui nunc est, qualiscumque est, nulla alia re nisi concordia retinere possumus; nam ut meliore simus loco ne optandum quidem est illo impunito; deteriore autem statu ut simus, unus est inferior gradus aut interitus aut servitutis; quo ne trudamur di immortales nos admonent, quoniam iam pridem humana consilia ceciderunt. atque ego hanc orationem, patres conscripti, tam tristem, tam gravem non suscepissem, non quin hanc personam et rem et possem sustinere, sed tamen facile tacentibus ceteris reticuissem; sed haec oratio omnis fuit non auctoritatis meae, sed publicae religionis.mea fuerunt verba fortasse plura, sententiae quidem omnes haruspicum,