comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui post prȩlium ad cȩsarem conuenerant: inter se collocuti
cum equites & naues & frumentum romanis deesse intellige¬
rent & paucitatem militum ex castroꝵ exiguitate cognosce¬
rent. que hec erant etiam angustiora: quod sine impedimen¬
tis cęsar legiones transportauerat: optimum factu esse duxe¬
runt: rebellione facta frumento commeatuq nostros prohibe¬
re: & rem in hiemem producere: quod his suꝑatis aut reditu in¬
rerclusis neminem postea belli inferendi causa in britanniam
transiturum confidebant. Itaq rursus coniuratione facta pau¬
latim ex castris discedere aut suos clam ex agris deducere cȩꝑunt.
At cęsar & si nondum eorum consilia cognouerat. tamen ex euẽ¬
tu nauium suatum & ex eo quod obsides dare intermiserant fo¬
re id quod accidit suspicabatur. Itaq ad omnes casus subsidia
comparabat. Nam & frumentum ex agris in castra quoti¬

Expanded text:
qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, cum et equites et naves et frumentum Romanis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra
Abbreviated transcription (Latin):
in altum prouectȩ continentem petierunt. Eadem nocre
accidit ut essec luna plena: qui dies matitimos ȩstus marios
in occeano efficere consueuit: nostrisq id erat incognitum.
ita uno tempore & longas naues quibus cȩsar exercitum trãs¬
portandum curauerat᷑ quasq in aridum subduxerat. estus
compleuerar: & oneratias quȩ ad ancoras erant deligate. tem¬
pestas afslicrabat: neq ulla nostris facultas aut administrandi
aut auxiliandi dabatur. compluribus nauibis fractis. reliqus¬
cum essent funibus ancoris reliquisq armamentis amissis
ad nauigandum inutiles: magna id quod necesse erat accide¬
re totius exercitus ꝑturbatio facta est. Neq enim naues erant
aliȩ: quibus reportati possent. & omnia deerant:quȩ ad refici¬
endas naues erant usui: & quod omnibus constabat: Hiemare
in gallia debere oportere. frumentum his in locis in hiemem
prouisum non erat. Quibus rebus cognitis princeͥps britaniȩ

Expanded text:
in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliqucum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus reportari possent, et omnia deerant quae ad reficiendas naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Quibus rebus cognitis, principes Britanniae,
Abbreviated transcription (Latin):
bellum sine causa intulissent ignoscere imprudentię dixit. ob¬
sidesq imperauit. Quoꝵ illi partem statim dederunt. partem
et longioribus locis aicessitam paucis diebus sese daturos dixe¬
runt. Interea suos remigrare in agros usserunt: principesq
undiq conuenire & sc ciuitatesq suas cȩsati commendare cȩ¬
peruunt. Nis rebus pacc confrcinata post dicm quattum ꝗ est in
britania uentum: naues.xuiii. de quibus supra demonstra¬
nuim est. quȩ equites sustulerant ex suꝑiore portu leni uento
soluerunt. quȩ cum appinquarent britannie er castrisq ui¬
detentur: tanta tempestas subito coorta est. ut nulla catum
cursum tenere posser sed alie eodem unde erant profecte refer¬
rentur. aliȩ ad infetiorem partem insult: qua est ꝓpius solis occa¬
sum magnio sui cum periculo deicercntur. quȩ tamen ancoris
iactis cum fluctibis complerentur necessario aduersa nocte

Expanded text:
bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obbellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. Interea suos in agros remigrare iusserunt, principesque undique convenire et se civitatesque suas Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cum animaduertisser cesar: scaphas longarum nauium itẽ
speculatoria nauigia militibiis compleri iussit & quos laborantes
conspexerat his subsidia misit. Nostri simul in arido constiterut
sius oninibus consecutis in hostes impetum fecerunt. atq eos
in fugam dederunt:. neq longius prosequi potuerunt: quod eꝗ¬
tes cursum tenere atq insulam capere non potuerunt. tloc ũ¬
num ad pristinam fortunam cęsari defuit. hostes prelio suꝑa¬
ti siniuilatq se ex fuga receperunt: statim ad cȩsarem legatos de
pace miscrunt: obsides datiros: queq imperasset facturos esse¬
polliciti sut. una cum his legatis comiius atrebas uenit. quẽ
supra demonstrauimus a cęiare in britanniam premissum. unc
illie naui egressum cum ad eos oratoris modo mandata cȩsatis
deferret compichenderant atq in uincula coniecerant & ꝓpter
cum ultro ui continentem legatis missis pacem a se penissent.

Expanded text:
Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. Hoc unum ad pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasset facturos polliciti sunt. Una cum his legatis Commius Atrebas venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissum. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent,
Abbreviated transcription (Latin):
lam ferebat. contestatus deos. ut ea res legioni feliciter euicniret.
Desilite inquit milites nisi uultis aquilam hostibus prodere. Ego
gna uoce dixisset se ex naui proiecit:atq in hostes aquilam fer¬
recepit. Tum nostri cohortati inter se. ne tautum admitteretus
declecus uniuersi ex naui desilierunt. Hos item nostri ex proxis
primis nauibus cum conspexissent subsecuri hostibus appinqua¬
uerunt. pugnatum est ab utrisq acriter. Nostri tamen quod ne¬
q ordines seruare neq firmiter insistere neq signa subsequi pore¬
raut atq alius ex alia naui quibuscunq signis occurrerat se ag¬
gregabat magnopere perturbabantur. Hostes uero notis omnibus
uidis ubi ex littore aliquos singulares ex naui egredientes conspexe¬
rant: incitatis equis impeditos adoriebantur. plures paucos cir¬
cumsistebant. alii a latere aperto in uniuersos tela comiciebant.

Expanded text:
lam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, lam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego ce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt. Pugnatum est ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines servare neque firmiter insistere neque signa subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus erat pugnandum. Cum illi aut ex arido aut paulum
in aquam progressi omnibus niembris expediti notissimis locis
audacter rela coiuicerent & equos assuefactos incitarent. Quibus
rebus nostri perterriti atq huius omnino generis pugniȩ impe¬
riti non cadem alacritate ac studio quo inpedestribus uti prȩliis
consueuerant utebantur. Quod ubi cęsar animaduertit naues
longas quarum & species barbaris inusitatior & metus ad uiũ
expeditior erat. paulum remoueri ab onerariis naubus & remis
incitari: & ad latus apertum hostium constitui: atq inde fundi
sagutis tormentis hostes ꝓpelli ac submoueri iussit. Que res ina¬
ꝯno usui nobis fuit. Nam in nauium sigura & remorium motu
&iusitato genere tormentoꝵ permon barbari constiterunt. ac
paululum modo pedem retulerunt. atq nostris militib cunctan¬
ribus maxinc ꝑꝑ altitudinem nauis. qui decime legionis aqui¬

Expanded text:
hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibus rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aqui
Abbreviated transcription (Latin):
q in ilitum conuocatis & quȩ ex uoluseno cognosceret & quȩ fie¬
ri ueller ostendit: monuitq ut rei militaris que ratio esser ma¬
xime ut maritimȩ res postularent: quȩ q̃ celerem atq instabi¬
lem motum haberent: ad nutum & ad tempus onines res admi
nistrarentur. Nis dimissis & uentum & ęstum uno tempore
nactus secundo dato signo & sublatis ancoris circiter milia pas¬
suum septem ab eo locõ progressus ac plano littore naues consti
tuit. At barbari consilio romanoꝵ cognito premisso equitatu &
essedariis quo plerumq genere in preliis uti consuerunt. reliqs
copiis subsecuti nostros egredi nauibus prohibebant. Erat ob has
causas summa difficultas. quod naues ꝓpter magnitudinem
nisi in alto consistere non poterant. Militibus aũt ignotis locis
impeditis manibis magno & graui onere armoꝵ oppressis simul
& de nauibus desiliendum & in fluctibus consistendum & cum

Expanded text:
que militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus tuit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum
Abbreviated transcription (Latin):
excitum.o. siturio sabino & L. Arunculeo cottȩ legatis in menapios
arq in cos pagos mnorinoꝵ a quibus adcum legati non uenerant
ducendum dedit .ẜ. sulpicium Rufum legatum cum eo presidio
quod satis esse arbitrabatur: portum tencre ussit. His constitutis
rebus nactus idoncam ad nauigandum tempestatem tertia fere
uigilia soluit: equitesq in ulteriorem portum progredi & naues
conscendere & se scqui iussit. A quibus cum id paulo tardius esset
aclininistratum ip̃e hora circiter diei quarta cum primis nauib
britanniam attigit: atq ibi in omnibus collibus expositas hosti¬
um turinas arinatas conspexit. Cuius loci hȩc erar natura. atq
ita inontibus anguitis inare continebatur. uti ex locis supiorib
in littus telum adiici posset: hunc ad egrediendum nequaꝗͣ ido
ueum arbitratus locum dum reliquę naues eo conuenirent ad
horam nonam in ancoras expectauit. Interim legatis tribunis¬

Expanded text:
ercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios ercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit; Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit. His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset administratum, ipse hora diei circiter IIII. cum primis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunis
Abbreviated transcription (Latin):
rinoꝵ legati ad eum uenerunt: qui se de superioris temporis cõ¬
silio excusarent: quod homines barbari & nostrȩ consuetudinis
imperiti bellum ppło.ro.fecissent: seq ea quȩ imperasset facturos
pollicentur. hoc sibi cȩ̨sar satis oportune accidisse arbitratus. qđ
neq post tergum hostem relinquere uolebat. neq belli gerendi ꝓꝓ
anni tempus facultatem habebat: neq has tantarum rerum
occupationes briranniȩ anteponendas iudicabat: magnum
his numerum obsidum imperat. quibus adductis cos in fidem
recepit. Nauibus circiter ocringentis octoginta onerariis coactis
contractis qi. quod satis esie ad duas legiones transportandas existi
niabat. quod preterea nauium longarum habebat: questori legatis
prefectisq distribuit. Huc accedebant.xuiii. onerariȩ naues: quȩ ex
eoloco a nulibus passuum octo uento tenebantur. quo minus in cun¬
dem locum uenirc possent. has equitibus distribuit. Reliquum ex¬

Expanded text:
rinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis conrinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti bellum populo Romano fecissent, seque ea quae imperasset facturos pollicerentur. Hoc sibi Caesar satis oportune accidisse arbitratus, quod neque post tergum hostem relinquere volebat neque belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum ex
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiore ȩstate ad uenetiorum bellum effecerat classem iubet con¬
uenire. Interim consilio eius cognito & per mercatores perlato ad
brirannos a compluribus insulȩ ciuitatibus ad eum legati ueniũt
qui pollicentur obsides dare atq imꝑio ppliro. obtemperare. Qui¬
bus auditis liberalitex pollicitus hortatusq urin ea sententia per¬
mauerent: eos domum remittit. & cum his una Uolusenum quẽ
ip̃e atrebatibus suꝑatis regem ibi constituerat: cuius & uirtutẽ
& consilium probabat: & quem sibi fidum esse arbitrabatur. cuiꝯq
auctoritas in his regionibus magna habebatur mittit. huic im¬
gionibus omnibus quantum & faculras dari potuit: qui naui e¬
gredi ac se barbaris committere non auderer. qnto dic ad cesarẽ
reuertitm: quȩq ibi perspexisset renuntiat.Dum in his locis
Cȩsar nauium parandarum causa moratur. ex magna parte mo¬

Expanded text:
superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet consuperiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortatusque ut in ea sententia permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imgionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium parandarum causa moratur, ex magna parte Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ret: tamen magno sibi usui fore arbitrabatur si modo insulam
adisser. & genus hominum perspexisset loca portus aditusq cogno¬
uisser. quȩ omnia fere gallis erant incognita. Neq enim temere pre¬
ter inercatores illos adiit quisꝗ̃. neq his ip̃is quicꝗͣ preter oram ma¬
ritimam: atq eas regiones:quȩ sunt contra gallias notum est. Ita¬
q uocatis ad se undiq mercatoribus neq quanta esset insulȩ ma¬
gnitudo neq quȩ aut quantae incolerent nationes neq quem
usum haberent aut quibus institutis uterentur: neq qui essent
ad maioꝵ nauium multindinem idonei portus reperire poterat.
Ad hȩc cognoscenda priusq̃ periculum faceret: idoneum esse arbitrato
.C. uolusenum cum naui longa premittit. huic mandat ut explora¬
tis ominibus rebus q̃ primum ad se reuerratur. Ip̃e cum omnib copi¬
is in morinos proficiscitur: quod inde erat breuissimus in britranni¬
am traiectus. huc naues undiq ex finitimis regionibus: & quam

Expanded text:
ret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiectus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam
Abbreviated transcription (Latin):
omues qui anna ferre possent unum in locum conuenirent. hũc
esse delectum medium fere regionum earum: quas sueui obtine¬
reut. hic romanoꝵ aduentum expecctare atq ibi decertare
constituisse. Quod ubi cȩsar comperit omnibus his rebus confe¬
ctis: quarum rerum causa traducere exercitum constituerat: ut
gerinanis metum iniiceret: ut sicambros ulciscexetur: ut ybios ob¬
sidione liberaret. Diebiis omnino.xuiii. trans thenum consumptis
satis & ad laudem & utilitarem profectum arbitratus se in gal¬
liam recepit: pontemq rescidit. exigua parte ȩstatis relicta Cȩsar
& sun his locis quod omnis gallia ad septentrionem uergit ma¬
turȩ sunt humes: tamen in britaniam proficisci contendit: quod
omnibus fere gallicis bellis hostibus nostris inde subininistrata au¬
xilia indigebat: & si tempus anni ad bellum gerendum deficc¬

Expanded text:
omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus iis rebus confectis, quarum rerum causa exercitum traducere constituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum defic
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar ad utramq partem pontis firmo presidio relicto in fi¬
nes sicambroꝵ contendit. Interim a compluribus ciuitatib
ad eum legatiueniunt: quibus pacem atq amicinam peten¬
tibus liberaliter respondit: obsidesq ad se adduci iubet. Sicã¬
bri ex cotempore quo pons institui cęꝓtus est fuga comparara
horrantibus his quos ex tenetheris atq usipctibus apud se ha¬
bebaut: finibus suis excesserant: suaq omnia exportauerant.
seq in solitudinem acsiluas abdiderant. Cęsar paucos dies in
coꝵ finibus moratus omnibiis uicis ȩdificiisq incensis frumẽ¬
tis incensis se in fines ubiorum recepit.atq: his auxilium suum
pollicitus si a sueuis premerentur. hȩc ab his cognouit. Sueuos
postꝗͣ per exploratores pontem fieri comperissent: more suo cõ¬
silio habito nuntios in omnes partes misisse uti de oppidis de¬
migrarent. liberos. uxores suaq omnia in siluas deponerent: atq

Expanded text:
Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fiCaesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant. Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque
Abbreviated transcription (Latin):
conussa statuebat. hec utraq in super bipedalibus trabibus im¬
missis. quantun corum tignorum iunctura distabat binis u¬
trunq fibulis ab extreia parte detinebatur. Quibus disclusis
atq in contrariam partem reuinctis tanta erar operis firmi¬
tudo atq ea rerum natura ut quo maior uis aquȩ se incitauis¬
set hoc artius illigata reuerentur. Hec directa mnateria iniecta
contexebantur. ac longuriis eratibusq consteruebantuir: ae ni¬
hilo segnius sublice & ad inferiorem partem fluminis obliq̃
agebantur. quȩ pro ariere & subiecte et cum omni opert con¬
iuncte uim fluminis exciperent. Et aliȩ item supra pontem
mediocri spacio ut si arboꝵ trunci siue naues deiiciendi operis
causa essent a barbaris misse. his defensoribus carum rerum
uis minueretur: neu ponti nocerent. Diebus .x. quibus mattria
cepta erat comportari omni opere effecto exercitus traducitur

Expanded text:
conversa statuebat. Haec utraque insuper bipedalibus trabibus imconversa statuebat. Haec utraque insuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pollicebantur. Cȩsar his decausis quas commemoraui rhenũ
transire decreuerat. sed narubus transire neq satis tutum esse
arbitrabatur: neq suę neq ppłi ro. diguitaus esse statuebat. Itaq
& si summa difficultas faciendi pontis ꝓponebatur ꝑꝓ latitudi¬
nem altitudinem rapiditatemq fuminis: tamen id sibi conten¬
dendum aut non aliter traducendum exercitum existimabat.
Rationem igitur pontis hauc instituit. Tigna bina sexquipeda¬
lia pauliun ab imo preacura dimersa ad altitudinem fluminis
interuallo pedum duoꝵ inter se iungebat. hȩc cum machinatio¬
nibus iminissa influmen defixerat fistulisq adegerat nõ sub¬
liuo modo directa ad ppendiculum sed prona ac fastigiata:
ut secundum naturam fluminis procumberent. His item con¬
traria duo ad eundem modum iuncta interuallo iuncta qua¬
dragenum ab inferiore parte contrauim atq impetum flumĩs

Expanded text:
pollicebantur. Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum pollicebantur. Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum transire decreverat; sed navibus transire neque satis tutum esse arbitrabatur neque suae neque populi Romani dignitatis esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum iuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore parte contra vim atque impetu fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
his coniunxerat. Ad quos cum cesar nuntios misisset. qui po¬
stularent eos qui sibi gallicq bellum intulissent. sibi dederent.
responderunt ppłi xo. imperium rhenum finire: si se inuito get¬
manos in galliam transire non ȩquum existimaret:cur sui ꝗcqͣ
esse impcrii aut potestatis trans rhenum postularet: Ubii autem
qui uni ex transrhenanis ad cesarem legaros miserant amiciciã
fecerant obsides dederant. magnopere orabant: ut sibi auxiliũ
ferrer: quod grauiter a sueuis premerentur: uel si id facere occu¬
pationibus ppli xo.prohiberetur. exercitum modo rhenũ trans¬
portaret. Id sibi auxilium spemq reliqui temporis futurum tan¬
tum esse nomen atq opinionem eius exercitiis ariouisto pul¬
so & hoc nouissimo prelio facto etiam ad ultimas germanoꝵ
nationes uti opinione & amicitia ppli.xo. tuti essent possit.
Nauium magnam copiam ad transportaudum exercitum

Expanded text:
his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui pohis coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui potularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent, responderunt: populi Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germanos in Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id facere occupationibus rei publicae prohiberetur, exercitum modo Rhenum transportaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi Romani tuti esse possint. Navium magnam copiam ad transportandum exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
stri ad unum omnes incolumes ꝑpaucis uulueratis. ex tanti bel¬
litimore cum hostium numeruis capitum .ccccxxx. milium fu¬
isset se in castra receperunt. Ccsar iis quos in castris retinuerat
discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusq galloꝵ dece¬
riti quoꝵ agros uexauerant: remanere se apudeum uelle dixe¬
rnt his cesar libertattm concessir. Sermanico bello confecto ins¬
tis decausis cȩsar statiut sibi esse rhenum transeundum: quarũ
illa fuit iustissima: quod cum uideret germanos tam facile im¬
pelli ur in galliam uenirent suis quoq rebus eos timere uoluit.
cum intelligerent & posse & audere ppliro exercitum rbenum
transire. Accessit etiam quod illa pars equitatus usipetum et
tenethorum quam supra memoraui: preliandi frumentandi¬
q causa mosam transisse neq prelio interfuisse post fugam su¬
oꝵ se trans rheuum in fines si cambrorum receperat. seq cum

Expanded text:
stri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belstri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et posse et audere populi Romani exercitum Rhenum transire. Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum
Abbreviated transcription (Latin):
silii habendi neq arma capiendi spacio dato perturbantiia.
copias ne aduersus hostes duccre an castra defendere an fu¬
ga ialutem perere preitaret: quoꝵ timor cum fremitri & con¬
cursu significaretur. milites nostri pristini dici perfidia inci¬
tati in castra irruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere
potuerunt paulisper nostris restiterunt: atq inter castros
impedimentaq prelium commiscrunt. At reliqua multi¬
tudo pueroꝵ mulicrumq nam cum omnibus suis domo ex¬
cesserant rhenumq transierant passim fugere cepit. Ad quos
consectandos cesar equitatum misit. Sermani post tergum
clamore audito cum suos interfici auderent armis abicctis si¬
onisq militaribus relictis se ex castris eiecerunt. et cum ad con¬
flucnrem mose & rheni peruenissent: reliqui fuga desperata
magno numero interfecto reliqui se influmen precipitauerũt.
atq ibi tunore lassitudinc & ui fluminis oppressi perierunt. No¬

Expanded text:
silii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, silii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. No
Abbreviated transcription (Latin):
Nis constitutis rebus & consilio cum legatis & questore com¬
municato ne quem diem pugne intermitterer: oportunissime
res accidit: quod postridie eius diei mane eadem & ꝑfidia & si¬
mulatione usi germani frequentes omnibus principibus ma¬
ioribusq natu adhibitis ad eum in castra uenerunt simul ut
dicebatur sui pugnandi causa quod contra atq esset dictum
& ip̃i petssent: prelium pridie commisissent: simulut siquid
possent de indutiis fallendo inpetrarent. Quos sibi cesar ob¬
latos grauius retineri iussit. lp̃e aũt omnes copias castris edu¬
xit. equitatumq quod recenti prelio perterri tum esse existima¬
bat: aguien subsequi iussit. acie rriplici instructa & celeritnir
octo milium itinere confecto prius ad hostium castra peruenit
ꝗ quid ageretur germani scuure possent: qui omnibus rebus
subito perterriti & celeritate aduentus & discessu suoꝵ. neq cõ¬

Expanded text:
His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore comHis constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque con
Abbreviated transcription (Latin):
nere natus: cius auus in ciuitate sua regnum obtinuerat: A¬
micus a denatu nostro appellatus.hiccum fratri intercluso ab ho¬
stibus auxilium fecret ex periculo illum eripuit: ip̃e equo uul¬
nerato deiectus quoad potuit fortissime restitit.Cum circum¬
uentus multis uulneribus acceptis cecidisset: atq id frater ꝗ
iam prelio excesserat: procuil animaduertisser: incito equo se
hostibus obtulit: atq interfectus est. hoc facto prelio cȩsar nec
iam sibi legatos audiendos: nec conditiones accipiendas arbi¬
trabatur ab his qui per dolum atq insidias petita pace ultro
bellum intulissent:expectare uero dum hostium copiȩ auge¬
reutur equitatusq reuerterentin:summȩ dementie iudica¬
bat. Et cognita gallorum infirmitate:quantum iam apud eos
hostes uno prelio auctoritatis essent consecuri sentiebat. Qui¬
bus ad consilia capienda nihil spaui dandum existimabat.

Expanded text:
nere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat anere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnoscerer: inrerim ad prefecros qui cum omni equitatu anre¬
cesserant. mittit qui nuntiarent ne hostes prelio lacesserent. et
si ip̃i lacesserentur sustinerent quousq ip̃e cum exercitu ꝓpiꝯ
accessisser. At hostes ubi primum nostros equites conspexerũt.
quoꝵ erat quq milium numerus. cum ip̃inon amplius octin
gentos equites haberent: quod hi qui frumentandi causa ierãt
legati eorum paulo ante a cȩsare discesserant: atq is dies indu¬
tus dictus erat ab his peritus impeni facto celeriter nostros ꝑtur¬
bauerunt. Rursus resistentibus nostris consuetudine sua ad
pedes desilierunt. Suffossis equis compluribusq nostris de¬
iectis reliquos in fugam coniecerunt.atq ira perterritos ege¬
riit ut non prius fuga desisterent ꝗ̃ in conspectum agminis
nostri ueniret. In eo prelio ex equitibus nostris interficiuntaR
iiii.&.lxx. in his uiri foctissimi fiso aquitanus amplissimo ge¬

Expanded text:
gnosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antegnosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt, quorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC es haberent, quod ii qui frumentandi causa ierant od legati eorum paulo ante a Caesare discesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo ge
Abbreviated transcription (Latin):
atq ouis auium uiuere existimantur: multsq capitibus in oc¬
ceanum influt. Cȩsar cum ab hoste non amplius passuum .xii.
milia abesser ut erat constitutum adeum legati reuerruntu.
qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur
orabant. cum id non impetrassent petebant uri ad eos equites
qui agmen antecessissent premitteret: eos q prohiberet. sibiꝙ ꝓo
testat̾em faceret in ubios legatos mittendi quoꝵ si princeps ae
senatus sidi iurc iurando sidem fecissent: ea conditione quiȩ a
cȩsare ferreum se usuros ostendebant. Ad has res conficiendas
sibi tridiũ spacium daxet: hȩc omnia cȩsar eodem illo pertinere
arbitrabatur: ut tridui mora interposita equites eorum quui ab¬
erant reuerterentur. tamen sese non longius milibus passuum
quatuor aquationis causa processirrum eodem die dixit. huc
postero die ꝗ̃ fcequentissimi conuenirent: ut de eoꝵ postulatis co¬

Expanded text:
atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oatque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis co
Abbreviated transcription (Latin):
is querantur: & a se auxilium petant. hoc sueuis imperaturum:
legat hec se ad suos relaturos dixerunt. & re deliberata post di
perierunt. ne id quidem cesar a se impetrari posse dixit. uo¬
onouerat enim magnam partem abhis aliquot diebus ante
predandi frumentandiq causa ad ambiuareitos trans. mosam
misam hos expecrat equites atq cius rei causa moram inrcup.¬
ni arbitrabatur. Mosa profluit ex monte uosego. qui est infmib
lingonum & parte quadam ex rheno recepta que appellatur uul¬
occcanum infiuir: neq longius ab occtano milibus passuum octo¬
glnta in thenum ineluir. Rhenus aũt oritur ex lepontios quis
Alpes uicolunt: & longo spacio per fines nantuantium heluetio¬
rum dequanoꝵ mediomatricum tributorum treuerorum q et¬
tatus fortiter & ubi occcano appropinquat in plures defluit par¬
feris barbarisq nationibus incolitu. Ex quibus sunt qui piscib

Expanded text:
is querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. is querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diepetierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Oceanum influit neque longius ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuatium, Helvetiorum, Sequanorum, Mediomatricorum, Tribocorum, Treverorum citatus fertur et, ubi Ocferis barbarisque nationibus incolitur; ex quibu
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc fuit oratio. Germanos neq priores pploro. bellum inferre: ne¬
q tamen recusare si lacessantur: ꝗn armis contendant. quod ger¬
manoꝵ consuetudo hec sit .a maioribus tradita quicunq eis bel¬
lum inferant resistere neq deprecari. Hec tamendicere uenis¬
se inuitos ciectosq domo. si suam gratiam romani uelint. pos¬
se hiis esse utiles amicos. uel si agros attribuant uel patiantur
eos tenere quos armis possederint sese unis sueuis concedere:
quibus ne dii quidem immortales pares esse possint. Ad hȩc qđ¬
lam cum his amicitiam esse posse: si in gallia remanerent. neq
uerum esse qui suos fines tueri non tue potuerint alienos oc¬
cupare. neq ullos in gallia uacare agros qui tantȩ presertim mł¬
titudini sine iniuria sufficere possit sed licere si uelint in ybioꝵ
finibus considere quoꝵ sint legati apud se:& de sueuoꝵ iniuri¬

Expanded text:
haec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre nehaec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si lacessantur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint; reliqlam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
ribus seuiant: et plerumq ad uoluntatem eorum ficta responde
ant. Qua consuetudine cognita cesar ne graiuori bello occurre¬
ret maturius ꝗͣ consueuerat: ad exercitumꝰ proficiscitur. Eo cum
uenisset ea quę fore suspicatus erat facta cognouit. Missas legati¬
ones a nonnullis ciuitatibus ad gexmanos: inuitatosq eos uti
ab rheno discederent. omnia queq postulassent a se fore parata
Qua spe adducti gerinani latus yagabantur: & in fines eburonu
& condrusonum qui sunt Treuerorum clientes peruenerant.
Principibus galliȩ uocatis. cęsar ea quę cognouerat dissimulan¬
da sibi existimauit. eorumq animis ꝓmulsis & confirmatis e¬
quitatuq imperato bellum cum germanis gerere constituit.
Re frumentaria comparata equitatibusq delectis iter in ea loca
facere cepit quibus in locis esse germanos audiebat. Aquibus cũ
paucorum dierum iter abesset: legati ad eum uencrunt: quoꝵ

Expanded text:
tibus serviant, et plerique ad voluntatem eorum ficta respotibus serviant, et plerique ad voluntatem eorum ficta respoant. Qua consuetudine cognita Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
num in suos uicos remigrauerant. Nis interfectis nauibusq coꝵ
occupatis prius q̃ ea pars ienapiorum quȩ cura rhenumerat.cer¬
nor fierer fliunen transierunt. atq omnibiis eorum edificiis occu¬
patis reliquam partem hicmis se eorũ copiis aluerunt. His de rebus
cęsar certior factus & infirmitatem gallorum ueritus. quod sunt
in consiliis capiendis mobiles & nouis plerumq rebus student: ni¬
hil his committendum existimauit. Est aũt hoc galliee consue¬
tudinis uti & uiatores etiam inuitos consistere cogant. & quod
quisq eorum de quaq re audierit aut cognouerit querant: et
mercatores in oppidis uulgiis circumsistat. quibusq ex regioni¬
bus ueniant quasq res ibi cognouerint pronuntiare cogant. Nis
rebus atq auditionibiis permoti de suinmis sȩpe rebus consilia
incunt. quoꝵ eos in uestigio pęnitere necesse est cum incertis mo¬

Expanded text:
num in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum num in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat certior fieret, flumen transierunt atque omnibus eorum aedificiis occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. His de rebus Caesar certior factus et infirmitatem Gallorum veritus, quod sunt in consiliis capiendis mobiles et novis plerumque rebus student, nihil his committendum existimavit. Est enim hoc Gallicae consuetudinis, uti et viatores etiam invitos consistere cogant et quid quisque eorum de quaque re aumercatores in oppidis vulgus circumsistat, quibusque ex regionibus veniant, quasque ibi res cognoverint pronuntiare cogant. His rebus atque auditionibus permoti, de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos e vestigio poenitere necesse est, cum incertis mo