comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: Qua exfrequentia .T. labienus proditso¬
missa oratione loqui de pace. Alt̾cari cum uatinioĩ.¬
cipit quoꝵ mediam orationem interrumpit subito
undiq tela ĩ missa q̃ ille obtectus armis militum
uitauit. Uulnerantur aũt̃ complures in his Coͣnelius
Balbus .M. Plotius .I. Tiburtius centuriones mili.¬
tesq nõ nulli. Tum labienus desinite ergo de com.¬
positione loqui. Nam nisi cȩsaris capite delato par
esse non pot. Hisdem temporib. A Celius Rufus
pr. cã debitoꝵ suscepta initio magratus tribunal:
sum iuxta.c. Trebonii pr uxbani sella collocauit
asiquis appellauisset de extimatione et desolutio¬
abuos perꝑ arbitros fierent ut cȩsar presens cori¬
ieuerat fore auxilio pollicebatur sed fiebat eqiote
situeti et humanitate treboniii qui his temporibus
dementer et moderate uis hoc dandum eristima¬
Stut reperrei non posset a quibus initium appellãcli

Expanded text:
bantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, subantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipit. quorum mediam orationem interrumpunt subito undique tela immissa; quae ille obtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L. Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo de conpositione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi
Abbreviated transcription (Latin):
insermonem pompeius interpellauit et loco prohibua
festus sum reductus extimabor bello perfeao. Quapio
cȩsar hec dicta cognouit qui sermoni in terfueeunt
conatus ẽ aut nihilominus aliis rationib ꝑ colloqu¬
um depace agere ut interbina castra pompei atqui
unum flumen tantum interat tapxus celebratao
iñter se colloquia milites hẽbant ne ullum intimte¬
legatum adripam fluminis qui ea quȩ maxime per
tinere ad pacem uiderentim agẽt et crebro magnar
uoce pronuntiar et diceret ut ciuilib armis discede¬
Multa suppliter locutus ut desua atq onniũ salute
debebat silentioq ab uteisq militib facto auditm
responsum ẽ ab altera parte aulum uaronem pro¬
fiteri se alt̾a die ad colloquium uentueꝵ atq una
ius ẽt̃ uteunq ad modum toto legati uenire et uel¬
lent exponere possent certumꝙ ei rei tempus con¬
stituitur quo cum eẽt posterodiȩ uentũ magna

Expanded text:
in sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prin sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prfectus sum reductus existimabor. bello perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquia de pace agere. Inter bina castra Pompei atque Caesaris unum flumen tantum intererat Apsus, crebraque inter se colloquia milites habebant, neque ullum interim telegatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad civemulta suppliciter locutus, ut de sua atque omnium salute debebat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemadmodum tuto legati venire et quae vellent exponere possent; certumque ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. neq hanc rem illis ẽẽ impedimenti loconeq
legatos cȩsaris recipere neq ꝑiculum p̃stare eorũ sed
totam rem ad pompeu recitare unum instare de
indutus uehementissimeq contendexe: quem ubi
çȩsar intellexit presentis ꝑiculi atq in opie uitande
causa omnẽ rationem instituisse neq ullam speni
aut conditionem paucis affere reliquam cogitationẽ
belli sese recipit.Bibulus multos dies teͬra ꝓhibitus et
ꝯrauiorae morbo et fugore ac labore impeditutꝰ neq
curari posset neq suspedum officium deserere uellet
ium morbi substinere non potuit. Eo morbo adnemi¬
nem unum summa imperũ redit. Sed seperatim
suam quisq classem ad arbituium suum administra¬
bat. Ubi illius tumultu sedato quem repentinus ad¬
bito Bibone et.Lluciolo et theofane quibus commu¬
nicare demaximis rebus pompeius consueuerat de
mandatis cȩsaris agere instituit eum ingeessum

Expanded text:
rentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque rentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse, neque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitationem belli sese recepit. Bibulus multos dies terra prohibitus et graviore morbo ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset neque susceptum officium deserere vellet, vim morbi sustinere non potuit. eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Cabito Libone et L. Lucceio et Theophane, quibuscum communicare de maximis rebus Pompeius consueverat, de mandatis Caesaris agere instituit. quem ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
rentꝰ pompei sũmam ẽȩ ac fuisse sũmam uolũtatem
ut componerent᷑ atq axniis discederent᷑. Sed potesta¬
tem cuius rei nullam se hẽe propterea ꝙ decon sili snĩa
sum̃ã bellixerumq omnium pompeio misint Sed postu¬
lats cesaris cognitis missuros adpompeiũ atq illum
aeliqua ꝑ se acturum hortantib ip̃is. Int̾ea manẽtit
indutiẽ dumabillo rediri posset ne ue alt̾ alti nocẽt.
c addi ĩ pauca decausa et de copiis auxilsꝙ suis qui
ut memorie prodatur satis cause putamus. postulaba
cesar ut legatos sibi ad pompeium sine ꝑiculo mittere
liceret idqͦ ibi fore xeciꝑent aut acceptos ꝑse ad eum
dirent ip̃e ut aqua terraq eos prohibẽt et si hoc sibi
remitti uellent remittent ip̃i demaximis. Custo¬
dus se illud tenerent sequoq ad retentuꝵ nihilox¬
minus tam̃ agi posse de compositione ut hec nõ mitte¬

Expanded text:
rentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, rentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis discederetur, sed potestatem eius rei nullam habere, propterea quod de consilii sententia summam belli rerumque omnium Pompeio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. it, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum dirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitte
Abbreviated transcription (Latin):
untur am̃bo exnauibus cum . M. attilio et statio mi¬
sede maximis rebus cum cȩsare si sibi eius facultas de¬
tur. Huc addunt pauca xi confirmande causa ut de
compositione actuxi uidẽntur intim postulantut sit
indutie. Atq ab his impetrant magnum enũ qđ ast¬
rebant uidebatur. et cesarem id sume sciebant cupi
et ꝑfecturum aliquid de Bibuli mandatis existimalas
Cesar eo tempore cum legione una prefectus ad pfedus¬
ad recipiendas ultiores ciuitates et rem frumentan.¬
am expediendam qua anguste utebatur erat adbu
co ꝑ litteras factus depostulatis liboĩs et bibuli legionem
relinquit ip̃e oricum reuertitur. Eo cum uenissets.
uocantur illi ad colloquium prodit libo neq excusat
Bibulum ꝙis iracundia sũma erat inimicitiasq ha.¬
bebat ẽt priuatas cum ex cȩsare et ex ȩdilitate et pet¬
tura conceptas obeam cam. colloquium uitasse ne res
maxĩe spei maximeq utilitatis ciuus iracũdia impedi¬

Expanded text:
untur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Muruntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murse de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, erat ad Bco per litteras factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaeque utilitatis eius iracundia impedi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore magnoq casu totius exercitus solus constitit.
bibulus ut supra demonstratũ ẽ erat cum classe ad ori¬
cum et sicuti mari portubq cȩsarem ꝓhibebat. ita ip̃e
omni t̾ra earũ regionum ꝓhibebatur. p̃sidus enĩ dis¬
positis omĩa littora a Cȩsare tenebant̃ neq lignandi ni
aquardi net naues ad eram religandi potãs fiebat
Erat res in magna difficultate uim̃isq angusuora
necessariarũ premebatur adeo ut cogerent cuo
reliquum cõmeatum ita ligna atq aquam conti
nauib onerariis supportare atq et unotempoer
accidit ut difficiliorib usi tempestatib expellibuo
quib erant tecte naues noctirenũ excipere rorum
congerentur ĩuici quas ante difficultates patient᷑ atꝗ
equo animo ferebant neq sibi nudanda littora et oei¬
quẽtes portus extimabant. Sed cum ẽent ĩ quib deno¬
straui angustiis ac selibo cum bibulo coniunxisset lequ.¬

Expanded text:
tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ut castellis uigilus q bene merite ciuitates tute
essent p̃sidio ibiq reliquarum exitalia legionum ad¬
uentum expectare et subpellibus hiemare constituit.
da idem fompeurs fecit et teansflumen tarum poĩtis
castris eo copias omnes aauxiliaq conduxit. Calenus
lemionibus equitibq Brundusii ĩ anes ĩ positis ut erat
sceptum a cesare q̃ tum nauiũ facultatem hẽbat na.¬
ues soluit. Paululumq aporti ꝓgressus lr̃as a cȩsare ac.¬
cepit quib ẽ certior faictus portus littoraq omnia classib
aduersario &itineri. quo cognito se ĩportum recepit na¬¬
uesq omnes reuocat. Una exhis q̃ per seuerauit neꝙ im¬
perio caleni obtemꝑauit ꝙ exat sine militib priuatai
consilio administrabatur delataq oricum atq abibu¬
lo expugnata est qui deseruis liberisq omnib ad impu¬
beres supplicium sumit et ad unũ ineficit. ita exiguo

Expanded text:
ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo
Abbreviated transcription (Latin):
siciscitur. Euis aduentu audito ł. Steabeuis ꝗ
ibi p̃ erat aquam comportare ĩ aͣciem atq eam mũ¬
Strabeius illi ad cȩsarem legatos mittit oppidoq recip¬
unt hos secuntur obsides bilidenses amatini et reliq̃
finitime ciuitates tantaq Epit et legatis adcesarem
missisq̃ imꝑaret facturos se pollicentire atpomperꝰ
cognitis his rebus q̃ erant orici atq appollonie geste
durachio timens duirnis eo noctirenisq itin eubi co¬
padit. Simul et cȩsarem appropinquare dicebantꝰ
aompeuis constituisset. Castraq muixi ussisset pre¬
peoetiam cum ex excitu princeps labienus procedit iu¬
ratqͥ se eum desexturum. eundemq casum subitur
uecũq ei fortuna teibuisset. Hoc idem reliqui uirãt
epati h&c tribuni militum centurionesq secunt᷑. atq ĩde
finis exercitus iurat. Cȩsar profecto occupato itinere
adDurachium finem proꝑandi facit castraq ad
Numen habus supponit infinibus appolloniatum

Expanded text:
ficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam muStaberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur;Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium,
Abbreviated transcription (Latin):
facilius probari possent omnes suas tẽrestres urbi¬
umq copias dimissireꝵ Bibulus his expositis cõem
nõ mimis necessarium ẽẽt extimauit dereporui
aduentu cȩsaris pompeiuim fieri certiorem utpiquio
Atq idem continuato nocte et die itinere uessie
nib copus mutatis ad celeritatem ui metig ion¬
peuim contendit ut ad esse cesare nũtiaret. Raio¬
uis erat eo tempore in cãdauia. Itemq exmacedamo
turbatus maioribus ⁊tineribus appolloniam prtert
cepit ne cesar ore maritime ciuitates eccuparer
At ille expositis militibus eodem die oricum protitit¬
tur quocum uenisset. L. Torquatus qui uissupotia
oppido p̃ erat p̃sidiumq ib ꝑtinoe habebat conas
portis clausis oppidum defendẽ grecos murũ a scea¬
ratis omnib auxilus portas aꝑuit et seatq oppidũ
cesari dedit in columisq ab eo conseruatus ẽ recen
cesar orico nulla inter posita mora appolloniam pro¬

Expanded text:
facilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbifacilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbiumque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesaris Pompeium fieri certiorem, uti ad id atque ideo continuato nocte ac die itinere atque omnibus oppidis mutatis ad celeritatem iumentis ad Pompeium contendit, ut adesse Caesarem nuntiaret. Pompeius erat eo tempore in Candavia iterque ex Macedonia turbatus maioribus itineribus Apolloniam petere coepit, ne Caesar orae maritimae civitates occuparet. at ille expositis militibus eodem die Oricum proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascenratis omnibus auxiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam pro
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina et preceptis hr̃e possent ut reliquos casus
timent illum ab italia expulsum amissa. Sicilia
et sardinia duabq hispaniis et cohortib italia atq
et detrimẽto affraniani erercitus tanto militum
deditione ad corciram proinde sibi ac rei .p. parce
rent ꝙ̃ tum inbello fortuna posset. Iam ip̃i incomo¬
dis suis satis ẽet documẽto hoc unum ẽẽ tempus de-
pace agendi dum sibi uterq confideret et pares ã-¬
bouiderentur. Si uõ alti paulum modo tribuiss
fortuã non ẽẽ usum conditionib pacis eum qui
supior uideretur neq: fore ȩqua parte cõtentum
qui se omĩa hĩturum confidẽt conditiones pacis
quoniã antea conueni᷑e nõ potuisse romȩ asenatu
cere oportere si uterq incontione statim uirauis sẽt
setuiduo proximo eccrtum dimissuꝵ depositisq
auxilusq quib nũc confident necessario populi se:¬
natusq uidicio fore utrũq contemptũ. Noe qͦ ut

Expanded text:
disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in; Italia et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad Curictam. proinde sibi ac rei publicae parcerent, cum quantum in bello fortuna posset, iam ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur; si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui superior videretur, neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret. condiciones pacis quoniam antea convenire non potuissent, Romae ab senatu cere oportere, si uterque in contione statim iuravisset se triduo proximo exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi senatusque iudicio fore utrumque contentum. haec quo
Abbreviated transcription (Latin):
xima optauii castra ĩ rumpunt.His expugnatis eo¬
dem impetu altera sunt adorti. tñ tertia et quarta
et deinceps reliqua omnibq eos casters expulerũt. et
magno nũo in t̾fecto reliquos atq ip̃m optauũ ĩnaues
confugẽ coegerunt. Hic fuit oppugnationis eritus. lãq
suem s appropinquabat et tantis detrimentis receptis
Sotauius desperata oppugnatione oppidi durachiũ
use ad pompeium recepit. demõstrauimus . M. bibu
um rufum p̃fectum bis ĩpotestatem uenisse cȩsaĩs
at ab eo eẽ dimissum semel ad corfinium ⁊tee
ihispania. Hunc prosuis beneficiis cȩsarideo iudi¬
cauerat quem cum mandatis ad. En. pompeium
nittẽt eundẽq apud. Qn. pompeium auctoritatẽ
hr̃e intelligebat. Erat aũt ħ summa manda¬
torum debere utrũq ꝑtinacie finem facere et ab¬
armis discedere neq Amplius fortunam ꝑiclitari
satis ẽẽ magna utriq in commoda accepta q̃ pro

Expanded text:
xima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eoxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestatem pervenisse Caesaris atque ab eo esse dimissum, semel ad Corfinium, iterum in Hispania. hunc pro suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad Cn. Pompeium mitteret, eundemque apud Cn. Pompeium auctoritatem habere intellegebat. erat autem haec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse magna utrimque incommoda accepta, quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
citationib neq denuntiatione ꝑiculi ꝑ mouere
posset oppidum oppugnare instituit᷑. Est aut op¬
pictum loci natura exdolle munitum. Sed celep¬
ter cuies. R lingeis offeĩs turrib his se munierunte
cum eent infirmi adresistendum ꝑꝑ paucitatem
hominum crebris confecti uuln erib ad extremum
auxilium descenderunt. Seruosq puberes liberaue
atq uno tempore obsidione et oppugnationib eosp̃¬
mere cepit. illi omnia perpeti parati maxime are fui¬
mentaria laborabant qui remissis ad cȩsarem nũ¬
tus auxilium abeo petebant.reliqua ut pot̾ant perses
ĩ cõmoda substinebant & longo in t̾posito spatio cum
dutũ nitas oppugnationis negligentiores optauianos
offecisse nacti occasionem meridiani tẽporis discessu
eorum pueris muli eribq ĩ muro dispositis nequid
cotidiane consuetudinis desideraret ipsi manu facta
cum his quos nuper manu missos liberauerant in pro¬

Expanded text:
citationibus neque denunciatione periculi permouere citationibus neque denunciatione periculi permouere posset, oppugnare instituit. Est autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulneribus, ad extremum auxilium descenderunt servosque omnes puberes liberaveratque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem legatis auxilium ab eo petebant; reliqua, ut poterant, incommoda per se sustinebant. et longo interposito spatio cum diuturnitas oppugnationis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudinis desideraretur, ipsi manu facta cum iis quos nuper maxime liberaverant, in pro
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ra prouecte nauesq use nocturne aura ĩ redeundo
offenderunt Bibulus enim corcire certior factus de
aduentu cȩsaris in spixans alicui se parti onustarum
nauium occurrẽ posse nauib occurrit et nactus circi¬
ter xxx. ĩ eas diligentiȩ suȩ ac doloris ieacundia
ierupit omnesq in cendit eodemq igne nautas
dominosq nauum in terficit magni pene reliqͥs
detẽrere sperans. Hoc confecto negocio a salonis ado¬
rici portum stationes littoraq om̃nia longei dto
glassibus occupauit studus diligentius dispositio toꝵ
grauissimahieme ĩ nauib excubabat neꝙ ullumt
em ut onuis despiciens neq subsidium expedandso
in cȩsaris complexum ueniret. Sed post disceslimosi
libirenaꝵ ex hillirico .M optauius cumhis qua
habebat nauib salonas peruenit. ibiq concitatua¬
dalmaticis reliquisq barbaris hissam ab amicitias
cesaris auertit. Conuẽtum solone cum neq polli¬

Expanded text:
a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligentius dispositis, ipse gravissima hieme in navibus excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex Illyrico M. Octavius cum iis quas habebat navibDelmatis reliquisque barbaris Clissam a Cęsaris amicicia auertit, conuentumque Salonensem quum neque polli
Abbreviated transcription (Latin):
nimo ẽẽ facturos sccło naues Ilanͣ. naues soluit. Imposi¬
asut supra demonstratum ẽ legionib. Uii postridie ter¬
ram attigit grecorum saxa et inter alia loca ꝑiculosa
quietam nactus stationem et portus omnes timẽs quos
teneti ab aduẽsariis arbitrabat᷑ ad eum locum qui ap¬
pelatux pharsalia omib nauibus aduam ĩ columib mi¬
sites ex posuit Erat oe orici Iucretius hispilo et minutiꝰ
portu prodire sunt ausi cum Cȩsar omnino xii. naues lo¬
eis presidio duxisset in quib erat et ip̃e ille neq Bibu¬
lis impeditis nauib disꝑosisq remigibus satis mature ce¬
cur̾it ꝙ prius ad continẽtem uisus ẽcesar ꝙͣ de eius ad¬
naues eadem nocte Brimdusium a cȩsare remittitur
ut reliq legiones equitatusq teansportari possẽt. huic
officio prepositus erat Rufus colenus legatus qui cele¬
ntatem ĩ transportandis legionibus adhbere sed seriꝰ

Expanded text:
animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. imposianimo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demonstratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de eius admilitibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius
Abbreviated transcription (Latin):
cirenis reliquisꝙ regionibus comparauerat. Hiemare
dirachio appolloniȩ omnibꝙ oppidis maritimis cõ¬
stituerat ut mare transire cȩsarem ꝓhiberet eius¬
q rei causa omni ora maritima classem disposue¬
rat. Pre erat egiptus nauibus pompeii filius asi¬
aticis . D. lelius et .C. triaxius Siriaticis .C. Cassius
xhodus .C. Marcellus cum. GN. pompeio. libimicȩ
atq athice classi tribonius libo. 4 M. octauius tosi
tamen officio martimo. M. Bibulus p̃positus eundta
iamimnistrabat ad hunc simima impii respieiebat.
airut Seundisium concrionatus apud miilites. qm̃
cope ad finem laborum ac ꝑiculorum ẽet peruen¬
pop equo ut animo mancipia atq impedimenta in
ulia uelinquerent ipsi expediti naues conscendent
quo maior numerus militum posset imponi omnia ꝙ
quoi tona et ex sua liberalitate sꝑarent conclamantib
onnib imꝑaret quod uellet quod cũꝙ imꝑauisset se equo

Expanded text:
Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo
Abbreviated transcription (Latin):
ponto ai syri̾a reliquisq ciuitatibus tria milia
numero hẽbat ato. etiam funditorum cohortostx¬
milia derotaxiis ad cluxerat. PDariobarzanesoi
capadocia ad eundem numexum. Cotus extracii¬
idem dederat: et sasalam filium miserat. exmacau¬
nia .ec. exant quibus rascipolis pre erat excellentui
uirtute .D. exgabinianis in alexandria gallos gei¬
manosꝙ quos ibi a gabinio presidũ causa apudre¬
gem ꝑtolomeum reliquerat pompeuis filus cum
nilaus ex gallo grecia tantudem. Hoxum alt una
uenerat alter filium miserat. Cc. ex syria acoma¬
geno anthioco cui magna pompeius tribuit missi
erant. in his pleriq hi potoxote ẽt dardanos bessos
partim mercennarios paxtim imperio aut gratia
coparatos. Item macedonos thessalos ac reliquaꝵ
gentium et ciuitatum pompeius adiecerat atq eũ
quem supra demonstraui mus numerum impleuerat
Frumenti uini maximã ex thessalia a sya egipto creta

Expanded text:
Ponto atque Syria reliquisque civitatibus iii milia Ponto atque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohortes sallos Deiotarus adduxerat, d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum nilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta
Abbreviated transcription (Latin):
cium bello atq ab hoste ociosum fuerat magnam et
asia cicladibusꝙ insulis corcira athenis ponto bi thi¬
nia siria phi nice. cilicia egipto classem coegerat.
magnam i nommibus locis ȩdificandam curauerat:
magnam imꝑatam asiȩ siriȩ regibusq omnibus
et dinastis et tetrarchis et liberis acharȩ populis
pecuniam exegerat. magnas societates earum pro¬
unciarum quas ip̃e obtinebat sibi numerare coe.¬
rerat. unam ex sicilia ueteranam quam factam
exduabus gemellam appellabat. unam excreta
et macedonia ex ueteranis militibus qui dimissi a
superioribus impatoribus inhis prouinciis consede¬
rant. duas exasia quas lentulus consul conscribẽ¬
das curauerat. ꝑreterea magnum numee ex
thessalia boetia a chaia epreoq supplementi nomin:
in legiones distuibuerat Elisantoni anos milites an aa¬
erat. preterhas expedabat cum scipione ex syualdoi¬
ones duas. sagittarorum exexeta lacede monen

Expanded text:
cuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex cuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coeerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque supplementi nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex
Abbreviated transcription (Latin):
hello uti uellet proinde extimans ac siusus eet
ꝗ suffecissent potestate. Statuerat eum prius hae
iudicio populi debere restitui ꝗͣ suo beneficio uidea
rplos. ne aut in gxatus inferenda gratia aut arro¬
dnT in preripiendo populi beneficio uideretur. his
sbus etferus latinis comitiisq omnib perficiendis.xi
soateibuit dictatura ꝙ se abdicat et ab urbe prosi
ossum omnem uenire iu̾sserat. Sed tamen nauium
ieperit ut anguste .xU. milia legionarioꝵ militũ
et pequtes transportare possent. Hoc unim ino¬
eã nauium cȩsari ad celexitatem confiendi belli
lifuit atq he i pẽ coprȩ hoc mfrequentiores quoq ira¬
ponuntur qđ multi galli totbellis defecexunt longũꝗ
utet er hispania magnum numerum demimierat
etoxauis autũnus in apulia circũꝙ brundisium ex
salubercimis galliȩ et hispanie regionibus omnem
crercitum ualitudine tentauerat᷑. Pompeius anĩ
spacium ad comparandas copias nactus quođ ua-¬

Expanded text:
bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus essbello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur. His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat et ab urbe profictatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod va
Abbreviated transcription (Latin):
Ittatore habente comitia cȩsare
consules creanture. Iu. cȩsar et d st¬
uilius. Is enim erat annus quo per
leges ei consules fieri liceret. Hig ue¬
bus confectis cum fides toti italiȩ ẽ
angustior neq credite peciiȩ solueeentur eon¬
stituit ut arbitri darentur. ꝑ eos fierent extima¬
tiones possessionum et rerum qͣnti q̃ꝙ eaꝵ ante
bellum fuissent atq ea creditoribus traderentur
hoc et adti morem nouarum tabularum tollen¬
dum minuendumꝙ qui fere bellum: et cuules di¬
sensiones sequi consueuit: et ad debitorum tuenda
extimationem eẽ aptissimum extimauit. Item
pretoribus tribunisq pł. rogationes ad ppłm ferea¬
tibus non nullos anibitus. pompeia lege dannatos
illis temporibus quibus ⁊ nuebe presidia legiomĩ
pompeus hũerat que uidicia alus audientibus
iudicibus aliis sententiam ferentibus singulis die¬
bug exint ꝑ feta in integrum restituit. Qͦ uisȩ
illiꝰ ccio cuulis belli contulerant si sua opera in

Expanded text:
ictatore habente comitia Caesare consules creantur Iulius Caesar et P. Servilius; is enim erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur, constituit ut arbitri darentur; per eos fierent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum ante bellum fuisset, atque eae creditoribus traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum existimavit. item praetoribus tribunisque plebis rogationes ad populum ferentibus nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in
Abbreviated transcription (Latin):
xit ita ut abima omnes constare nũo x uͦ. &identura
et naufragio infixent et ex magno remigium ꝓpugnt¬
rumq numero ꝑaes ađ scopulos allisa int̾eefice nura
La nostris detaheret quos om̃es conseruatos cesar domũ
remisit. Nostre naues due tardius ciresu cõfecto i n¬
tem cõieste cũ ignorarẽt quẽ locum relique cepissent o¬
tra lipsum in ancoris constiterũt. Has sc aphis minorb¬
qr nauigus compluribo sumptis optacilius erassus q lipło p̃¬
erat expugnare parabat simul deditione eorum ape¬
bat et ĩ columitate deditis pollicebatur. haealta na¬
ius se exlegione tironem substulerat. Alta exuerana
im cet hominib p̃sidu in ani formidine trrones enam¬

Expanded text:
ixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur ixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar domum remisit. Nostrae naves duae tardius cursu confecto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris constiterunt. has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius Crassus, qui Lissi praeerat, expugnare parabat; simul de deditione eorum agebat et incolumitatem deditis pollicebatur. harum altera navis ccxx e legione tironum sustulerat, altera ex veterana antum esset hominibus praesidii in animi firmitudine. tirones en
Abbreviated transcription (Latin):
ra appolloniatum cũsum dirigẽ atq eo naues elicẽ possẽt
Hec acustodibus classium loca maxime uocabant apud se
lonois portibus promittẽ non audexent Illi ad hibita auda¬
cia et uirtute ad ministrantib . M. antonio et Rufo caleno
dassi rhodie p̃ erat naues ex portu echuit et camas
nostri remissiori uento appropinquaslem iete mauuis
usam conatu desistebat sed dolore et ꝑleuer antinei¬
tareum se uim tempestatis superare poste spenbano
tur nostei usi fortune beneficio tñ impetum elasequis
bant si foete uentus remisisset nasti portumaꝗ appe¬
tur nimpheum ultra lipsum milia passum t arpe
naues in teaduxerunt. qui portus ab affrico tegebatui¬
Eo naues ab austro non erat tutus. Peuis q tegeratur
causa classis ꝑiculum extimauerunt quosimul ita
intuo ẽ itum incredibili felicitate auster qui pe eii¬
um flauerat ĩ affricum se conuertit. Hic subitam do¬
mutationem fortune uiderilicuerit. Qui modosco
tulerat. hos tutissimus portus recipiebat qui nua mern

Expanded text:
e possent. haec a custodiis classium loca maxime vacabant, quod se longius a portibus committere non auderent. Illi adhibita audacia et virtute administrantibus M. Antonio et Fufio Caleno, praeerat, naves ex portu educit, et cum iam nostris remissiore vento adpropinquasset, idem auster usam conatu desistebat, sed labore et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat equebatur. nostri usi fortunae beneficio tamen impetum classis timebant, si forte ventus remisisset. nacti portum, qui appellatur Nymphaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt — qui portus ab Africo tegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis periculum aestimaverunt. quo simulatque intro est itum, incredibili felicitate auster, qui per biduum flaverat, in Africum se vertit. Hic subitam commutationem fortunae videre licuit. qui modo sibi timuerant, hos tutissimus portus recipiebat; qui nostris
Abbreviated transcription (Latin):
dum ecistimabat: ꝗ̃toq amplius processerat temporis.
tanto erant alacxiores ad custodias qui classib p̃ exat
maioremq siduciam ꝓhibendi habebant et crebris põ¬
pei litteris castigabantire. Quoniam pͥmo uenien¬
tem cȩsarem ndn ꝓhibuissent ut reliquos eiꝰ excitus
impedixẽt duriusq quotidie tempꝰ ad trãsportandũ
leniorib uectis expectabant quib reb ꝑmotus cesar

Expanded text:
ue eius amplius processerat temporis, tanto erant alacriores ad custodias, qui classibus praeerant, maioremque fiduciam prohibendi habebant, et crebris Pompei litteris castigabantur, quoniam primo venientem Caesarem non prohibuissent, ut reliquos eius exercitus impedirent, duriusque cotidie tempus ad transportandum lenioribus ventis expectabant. quibus rebus permotus Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
concessit. quo testatior eẽt pena improboꝵ. Draps
quem captum ẽe acanino docui siũ indignitate et
dolore uinculoꝵ siue timores grauioris supplicii pi¬
ucis diebus cibo se abstinuit atq ita interiit. Eodem
antore lucterius quem profugisse exprelio scripsi cũ
e presfatem uenulet epas nadi arueñi erebro euito¬

Expanded text:
concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arve
Abbreviated transcription (Latin):
dere et simulatione menium occupando ꝵ clamoreru¬
diq iubet tollere. quo facto perterriti oppidani cum qua
ageretur in locis reliquis essent su spensi reuocant abim¬
pugnandis operibus. armatos murisq disponunt. Ita
nostei fm̃ prelii facto celeriter opera flama comprehea¬
sa: ꝑtim restringunt ꝑtim in t̾scindunt. Cum peci¬
naciter resi sterent oppidani magna etiam partea¬
facto repente phennis exaruit fons tantamq attu¬
liti oppidanis salutis desperationem ut id non hoium
consilio sed deorum uoluntate factum putarent. ⁊ta
se necessitate cohati tradider Cesar itaq cum sua
lenitatem cognitam omnibus sciret neq uereretur
nequid crudelitate nature uideretur asperius fecistꝰ
neq exitum consiliorum suorum anim aduerteret
si tali ratione diuersis in locis plures consilia missent¬
⁊ exemplo supplicii deterrendos reliquos existimauit
taq omnib qui arma tulerant manus precidit uitãs

Expanded text:
dere et simulatione moenium occupandorum clamorem udere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte afacto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque
Abbreviated transcription (Latin):
ncum tela tormentis ⁊acerentur ad fontis aditum
nec sine periculo a quari possent oppidani non tantum
pecora atq iumenta s etiam in agna hominum multi¬
tudo siti consumebat᷑. quo malo ꝑ territi oppidani cup¬
pas sepo pice scanduł complent eas ardentes i nopere
pro uoluunt. Eodemq tempore acerrime preliantu ut
abincendio restinguendos dimicationis periculo deter¬
ieant romanos magna repente in ipsis operib flama
extitit. q̃cunq enim ꝑlocum precipitem missa trait
ea uineis et aggere suppressa comp̃hendebant ian
tissimo sustinebant animo. Res eium gerebatimam
so loco et inconspectu exercitus nostei. magnusꝗ utans
clamor oriebatur ita ut quisq poterat maxime insoni
quo notior testatiorq esset uixtus eius telis hostiumu
meꝙ se offerebat. Cesar cum pluxes suos uulnerati u¬
deret ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascen¬

Expanded text:
ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id amen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascen
Abbreviated transcription (Latin):
pdo aqͥtorum unum inlocum conueniebat sub ip̃ius op¬
pds murum ubi magnus fons aque prerum pebat. ab
n parte que fere pede trecentorum interuallo fuminis
encuitu uacabat. Hon fonte prohiberi posse oppidanos
cumn optarent reliqui. Cesar unus uideret regiones eiꝰ
uneas agere aduersus montem et aggerem insteuẽ
cenit magno cum labore et continua dimicatione. Oppi¬
aam enimloco superiore decurerunt et eminus sine pe¬
aculo preliantur multos ꝙ pertinacit᷑ succedentes uul¬
nerant non deterentur tamen milites nostri iuneas
proferre et labore atꝙ operibus lacorum uincere difficul¬
tates. fodem tempore cuniculos tectos adiuineas agut
et cap̃ fontis ꝙ genus operis sine ullo periculo sine sus¬
pitione hostium facere licebat exteuit agger in altitu¬
dnem pedes. Ui. colloca᷑ in eo turris .x. tabulatorum.
non quidem q̃ m enibus equaret id omni nullis oꝑibus
isfici poterat sed q̃ superare fontis fastigium posset. Ed

Expanded text:
udo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius opudo aquatorum unum in locum conveniebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant; non deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tationem omnium Cesar uxeledunum uenisset. Op.¬
pidumq operib clausum animadũ teret neq ab oppu¬
gnatione recedi uideret ulla conditione posset ma¬
gna aut copia frumenti ab undare oppidanos expro¬
Fugis cagouisset aq̃ prohibere hostem tentar̃ cepit
flumen in infimam uallem diuidebat q̃ pene totum
montem cingebat inpquo positum erat preruptum
undiq oppidum uxeledunum ħ auertͬe locinã prohi¬
bebat. in infimis enir sic radicibus montis ferebat᷑
urpulam ĩ paxtem deflexis fossis deriuari posset.E¬
at aut orpidanis difficilis et preruptus eo descen sus
ut peonibentibus nostris sme uulneribus ac periculo ui
u hes adie flumen neꝙ arduo recipere se possenta¬
scensu. qua difficultate eorum cognita cesar sagltts¬
ses fun ditoribusq dispositis tormentis etiam quibusdã
s conna facilimos descensus collocatis aqua flumis
ihibebat oppiclanos. Quorum omnis postea multĩ¬

Expanded text:
ctationem omnium Caesar Vxellodunum venisset opctationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multit