comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muio imꝑatori sine difficultate restituat uire ꝓpͥ
exhibite fidelitatis pͥncipi concedat. qd̾ si auctore
comitatu ad cast᷑ imꝑialia. u cum debita honori¬
ficentia a dño susceptꝰ imꝑatore: recensitis ad pla¬
citum. hinc m̃ pactis cõsensum. fidelitatem suã
dño imꝑatori manualit̾ exhibuit.S ⁊ statim p̃¬
dictarum urbium cum omnib ꝑtinenciis suis
dñs imꝑator inuestituram ei concessit. spondẽs
firmissime qd estate ꝓxime futuras eas auctore
tare dño ꝯp̾hensas. corꝑalit̾ trabat. Sic itaq fed̾e
completo. pace plenius reformata. uexillo imꝑi¬
ali suꝑ pͥncipalem p̾sidii arcem collocato. donis
ingentib cumulatꝰ. cum suis pͥnceps in ciuita¬
tem ẽ egressus: dñs aũt imꝑator ꝓpt̾ instantem
hyemis asꝑitatem. cum uniu̾sis excitib suis
inciliciam reu̾sus. cͥca tarsum in regione mari
mite. in eius obsequio constitutis.

Expanded text:
mino imperatori sine difficultate restituat jure propmino imperatori sine difficultate restituat jure propexhibitae fidelitatis, principi concedat, quod si, auctore comitatu, ad castra imperialia: ubi cum debita honorificentia a domino susceptus imperatore, recensitis ad placitum hinc inde pactis consensum, fidelitatem suam domino imperatori manualiter exhibuit; sed et statim praedictarum urbium cum omnibus pertinentiis suis dominus imperator investituram ei concessit, spondens firmissime, quod aestate proxime futura, eas auctore Domino, comprehensas corporaliter tradat. Sic itaque foedere completo, pace plenius restituta, vexillo imperiali super principalem praesidii arcem collocato, donis ingentibus cumulatus, cum suis princeps in civitatem est regressus. Dominus autem imperator, propter instantem hiemis asperitatem, cum universis exercitibus suis in Ciliciam reversus, circa Tarsum in regione maritmite in ejus obsequio constitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientia. Int̾ponunt se itaq uiri timora¬
ti parcium arbit. pacis portantes manipłos. et
dñi imꝑatoris ingressi castͣ. eius u̾b̃ pacificis. et
omni humilitate p̾tenta. mitigare satagebãt
indignationem. Rursum dñm pͥncipem adeun¬
tes. prudent̃ ⁊ cͥc̃ipecte nuis ꝓut opꝰ erat. uam
pacis studẽt iunuenire: tande̾ uisumẽ arbitris.
⁊ quesiti fed̾is mod̾atorib qd̾ dñs pͥnceps ad in¬
ꝑialem accedens magnificentiam. in p̾sentia illus
ꝓcerum suoꝵ cum debita sollempnitate. ei ligiã
exhibeat fidelitatẽ. Iuret q p̾stito corporalit̾ sacͣ¬
m̃to. qd̾ dño imꝑatori antiochiam ingredi uolẽti
uel eius p̾sidium. siue irato. siue paccato. lib̾um ⁊
tranquisium ñ neget introitũ ⁊ si dũs imꝑator ei
hala piam cesaream. hamã. emissam. sic̃ pactis erat
insertum pͥncipi restitueret quietas qd̾ his et ali¬
is cͥcumadiacentib contentꝰ urbibꝰ antiochiam do¬

Expanded text:
convenientia. Interponunt se itaque viri timoraconvenientia. Interponunt se itaque viri timorati, partium arbitri, pacis portantes manipulos: et domini imperatoris ingressi castra, ejus verbis pacificis, et omni humilitate praetenta, mitigare satagebant indignationem: rursum dominum principem adeuntes, prudenter et circumspecte nimis, prout opus erat, viam pacis student invenire. Tandem visum est arbitris et quaesiti foederis moderatoribus, quod dominus princeps ad imperialem accedens magnificentiam, in praesentia illuprocerum suorum, cum debita solemnitate ei ligiam exhibeat fidelitatem; juretque praestito corporaliter sacramento, quod domino imperatori Antiochiam ingredi volenti, vel ejus praesidium, sive irato sive pacato, liberum et tranquillum non neget introitum. Et si dominus imperator ei Halapiam, Caesaream, Hamam, Emissam, sicut pactis erat insertum, principi restitueret quietas, quod his et aliis circumadjacentibus, contentus urbibus, Antiochiam do
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ⁊ arci cont̃mina ẽ. ingressus. imꝑatorẽ
adhuc in eod̃ ꝑseu̾antem ꝓposito. repꝑit. Ubi
ꝑ dies aliquos habitis congressib. ñ nullis anti¬
ochenis in imꝑatoris ex̾citum clam sepe. palam
sepiꝰ irruptiones fatiendo. dampna eis frequent̃
intułunt enormia. ⁊ cum eis more hostili ñ attẽta
fidei ꝓfessione. u̾sabantur. Imꝑator qͦ u̾sa uice
torm̃tis ingentib ⁊ machinis iacłatoriis. cautes
ĩmanissimos ⁊ ĩmensi pond̾is ꝯtorquendo. aporta
pontis menia cedendo ⁊ turres. urb̃ claust᷑ debili¬
tare. ⁊ eͤfring̾e nitebatur. dispositis qͦ ꝑ girum
legionib sagittis. ⁊ omni missilium gen̾e. nͨ ñ et
fundibularioꝵ manu ꝓt̾ua ciues a muri ꝓpug¬
natione arcebant eminus. ⁊ adsubfodienda me¬
nia aditum ⁊ oportunitatem nitebant᷑ uendi¬
care. hiis gͥ ita se hñtib timori erat prudenti
ꝯsilio. res in eum casum ee̾t deuentura. In quoñ
facile ꝑicuł em̾gentib remedia possent aptari

Expanded text:
ci contermina est, ingressus, imperatorem adhuc in eodem perseverantem proposito reperit: ubi per dies aliquot habitis congressibus, nonnullis Antiochenis in imperatoris exercitum clam saepe, palam saepius irruptiones faciendo, damna eis frequenter intulerunt enormia; et cum eis more hostili, non attenta fidei professione, versabantur. Imperator quoque versa vice tormentis ingentibus et machinis jaculatoriis, cautes immanissimos, et immensi ponderis contorquendo, a porta pontis moenia caedendo et turres, urbis claustra debilitare et effringere nitebatur. Dispositisque per gyrum legionibus, sagittis, et omnium missilium genere, necnon et fundibulariorum manu proterva, cives a muri propugnatione arcebant eminus; et ad suffodienda moenia aditum et opportunitatem nitebantur vindicare. His igitur ita se habentibus, timori erat prudentioconsilio, res in eum casum esset deventura, in quo non facile, periculis emergentibus, remedia possent aptari
Abbreviated transcription (Latin):
Rediens a clero suo iustinctu pͥncipis ñ recipit᷑:
in t̾ram secedit conuitis edessam. tandem cuni
pͥncipe pacificatꝰ antiochiam ingreditur. xiiii¬
defungit᷑. dirigit᷑ ad idem albericꝰ ep̃c hostiensis.
synod̾ ap̃ antiochiam indicitur. xu¬
ꝓponitur. citatur. s uenire differt. serlo appami¬
ensis archiep̃c eius fautor deponitur. xui
Patͥarcha quasi contumax absens deponitur.
ignominiose tͣctatur. uincłis mancipatur.
romam it̾m ꝓfectꝰ ex parte grãm obtinet. sed
rediens ueneno interit. XuiI¬

Expanded text:
Rediens, a clero suo, instinctu principis non recipitur; in terram secedit comitis Edessani; tandem cum principe pacificatus, Antiochiam ingreditur. defungitur; dirigitur ad idem Albericus, episcopus Hostiensis. Synodus apud Antiochiam indicitur. proponitur; citatur, sed venire differt. Serlo Apamiensis archiepiscopus, ejus fautor, deponitur. DiPatriarcha quasi contumax absens deponitur; ignominiose tractatus, vinculis mancipatur; Romam iterum profectus, ex parte gratiam obtinet; sed rediens veneno interit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit diuinitate ꝓpicia. ut infra paucos dies. ⁊ ex¬
pectato citius. ut̃q p̃dictoꝵ illustͥum cum hones¬
to comitatu regũs se castris sub castello nouo. ĩ
loco qui dr̃ nigͣgarda unde ciuitatem obsessã
erat cominus intueri. se intulunt. Audiens gͦ no¬
radinus qͦd pͥnceps pͥncipes p̃dc̃i cum dño rege
conuen̾ant. ⁊ inꝓcinctu erant ut ad urbẽ acce¬
d̾ent. sicut uir ꝓuidꝰ erat. ⁊ in negociis suis cͥ¬
cunspectissimꝰ. licet opidum iam ex partibꝰ plu¬
rib effre giss. ⁊ iam obsessis nulla ẽẽt spes resis¬
tendi: tamen bellorum declinans insidias ⁊ casꝰ
p̃lioꝵ ancipites. obsidione soluta. in ult̾iores
sui regni partes se contulit. xui¬

Expanded text:
dit, Divinitate propitia, ut intra paucos dies, et exsdit, Divinitate propitia, ut intra paucos dies, et exspectato citius, uterque praedictorum illustrium, cum honesto comitatu, regiis se castris, sub Castello novo, in loco qui dicitur Nigraguarda, unde civitatem obsessam erat cominus intueri se intulerint. Audiens ergo Noradinus, quod principes praedicti cum domino rege convenerant et in procinctu erant, ut ad urbem accedere; sicuti vir providus erat et in negotiis suis circumspectissimus, licet oppidum jam ex partibus pluribus effregisset, et jam obsessis nulla spes esset resistendi, tamen bellorum declinans insidias et casus praeliorum ancipites obsidione soluta, in ulteriores sui regni partes se contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
alios ad resistendum animabat. ne de futurum
in ꝓximo subsidium ⁊ ꝑhennem głam bñ merẽ¬
tib cerciꝰ ꝓmittens. Uñ erat qͦd omnes qͣi ꝓ re
ꝓpͥa dimicantes. stupendos se ⁊ admirabues ꝓ
indeficientib uigiliis ⁊ continuis laborib hos¬
tibus darent. Qui nichilominus omnino resistẽ¬
tib oĩo adu̾sari parati. sine int̾missione moles¬
tias inferunt: ⁊ maiores hñtes nuõs. qui alter¬
natim sͥ succed̾e p̃cipiebant᷑. eos qui unde uires
reꝑararent penitꝰ ñ habebant. Nunciatur uit̾ea¬
dño regi. s ⁊ pͥncipes qui residui erant in regno¬
ñ latebat. qͣntis anxietatib qui in cuutatibus
obsessi erant p̃merentur. Uñ missis legatiõib
tam ad pͥncipem antiochenum qͣm ad tͥpolita¬
num comitem. ut mora pꝰ posita ad subuenien¬
dum maturarent. Rex uõ qͦo residuum erat in
regno milicie. missis conuocat p̃conib. ⁊ acci¬

Expanded text:
alios ad resistendum animabat; nec defuturum alios ad resistendum animabat; nec defuturum in proximo subsidium, et perennem gloriam bene merentibus certius promittens: unde erat, quod omnes quasi pro re propria dimicantes, stupendos se et admirabiles, pro indeficientibus vigiliis et continuis laboribus, hostibus darent. Qui nihilominus, omnino resistentibus omnino adversari parati, sine intermissione molestias inferunt; et majores habentes numeros, qui alternatim sibi succedere praecipiebantur, eos qui unde vires repararent, penitus non habebant, ad dedomino regi, sed et principes qui residui erant in regno non latebat quantis anxietatibus, qui in civitate obsessi erant, premerentur. Unde missis legationibus tam ad principem Antiochenum, quam ad Tripolitanum comitem, ut, mora postposita, ad subveniendum maturarent; rex vero, quod residuum erat in regno militiae missis convocat praeconibus; et acci
Abbreviated transcription (Latin):
pliorib adicit ĩt̾um. ut paueadem obsideat. ni¬
chil minus suspicans. quam ꝑ regem uel eiꝰ pͥnci¬
pes. quoꝵ uires attriuerat. obsessis ministraret᷑
subsidium. Locata gͥ secundum ꝓpositum cͥca se¬
pe dictam urbem obsidione. iterum more hos¬
tili machinis freguentib i oidine congruo dis¬
positis: turres concutit. menia debilitat. ⁊ crebra
sagitariorum oꝑa. ⁊ telorum instar grandinis
inmissione. eos qui intꝰ se receꝑant. uices ꝓhibet
ex̃cere resistentis. Cuies aũt loci illiꝰ memores qͦ¬
mͦ in ꝓxime p̃tita obsidioe. ciuitatem tueri cu
abiens. ⁊ aliis trarctꝰ negociis. cuidam consangui¬
neo suo guidoni uidelicet ⁊ descandalione: rei mi¬
litaris exꝑientissimo: s modice fidei. ⁊ dm̃ ꝓrsus
ignoranti. Is tum mandãtis intuitu. tum p̃textu
ꝓpͥe extinationis. ne qͦs in reb bellicis egregie
gestis titulos obfuscaret. u̾bo sumul ⁊ exemplo.

Expanded text:
plioribus, adjicit iterum ut Paneadem obsideret; niplioribus, adjicit iterum ut Paneadem obsideret; nihil minus suspicans quam quod per regem vel ejus principes, quorum vires attriverat, obsessis ministraretur subsidium. Locata igitur secundum propositum, circa saepedictam urbem obsidione, more iterum hostili, machinis frequentibus et ordine congruo dispositis, turres concutit, moenia debilitat, et crebra sagittariorum opera, et telorum instar grandinis immissione, eos qui intus se receperant, vices prohibet exercere resistentis. Cives autem loci illius, memores quomodo in proxime praeterita obsidione, civitatem tueri cupabiens, et aliis tractus negotiis, cuidam consanguineo suo, Guidoni videlicet de Scandalione, rei militaris experientissimo; sed modicae fidei, et Deum prorsus ignoranti. Is cum mandantis intuitu, tum praetextu propriae existimationis, ne quos in rebus bellicis egregie gestis titulos offuscaret, verbo simul et exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
sum bellicis tumuitib se subduxerat. Anxiegͦ
nimis ⁊ qͣi mat̃ unicum hñs filium. piamꝑ eo
gerit plebs uniu̾sa sollicitutlinem. ⁊ dum igno¬
rat quid cͥca eum geratur. quicquid det̃iꝰ acci¬
dere pͭ. id eum passum affectuosissime ꝯpatiens
suspicatur. Ip̃e uõ regione ab hostib auqͣntulũ
expedita. cum paucis ad modum qui cum eo ĩ
p̃dictum opidum se contulerant. Ad uinctis sͥ
ñ nulus. qui casu de hest̾nis euaserant ꝑiculis.
ad acconensem ꝓperans ur bem. cum plausu ppłi
⁊ exuitatione ñ modica. quasi rediuiuus exceptꝰ
ẽ. Fc̃m̃ ẽ ħ anno regni domini baldun qͣrto de¬
cimo. m̃se unio. tercio decimo kł uilii. xu¬
oradinus uͦ sicut erat uir strenuus. ⁊ successꝰ
suos continuare impiger: transcursis uni¬
u̾sis regionib. ⁊ p̃dis huic iñ comportatis. factus
locupletior. reuocatis iterum militarib copus.
⁊ lege edictali ex damasco. ⁊ om̃ib finib eiꝰ accitis am¬

Expanded text:
sum, bellicis tumultibus se subduxerat. Anxie ergo sum, bellicis tumultibus se subduxerat. Anxie ergo nimis, et quasi mater unicum habens filium, piam pro eo gerit plebs universa sollicitudinem; et dum ignorat quid circa eum geratur, quidquid deterius accidere potest, id eum passum affectuosissime compatiens suspicatur. Ipse vero, regione ab hostibus aliquantulum expedita, cum paucis admodum, qui cum eo in praedictum oppidum se contulerant, adjunctis sibi nonnullis qui casu de hesternis evaserant periculis, ad Acconensem properans urbem, cum plausu populi et exsultatione non modica, quasi redivivus exceptus est. Factum est hoc anno regni domini Balduini quarto decimo, mense Junio, XIII oradinus vero, sicut erat vir strenuus, et successus suos continuare impiger, transcursis universis regionibus, et praedis hinc inde comportatis, factus locupletior; convocatis iterum militaribus copiis; et lege edictali ex Damasco et omnibus finibus ejus, accitis am
Abbreviated transcription (Latin):
Ioħ̃s gotinannus. Rohardꝰ ioppensis. ⁊ balianus
fr̃ eiꝰ. Dertaandꝰ deblanquefort. Magr̃ milicie
templi. uir religiosus ⁊ timens dm̃. ⁊ alii multi
quoꝵ nomina ñ tenemus. Refudit nob̃ oñs iuixͣ
m̾tum uiarum nr̃arun fructũ. ⁊ qui innocẽtes
⁊ de nr̃a p̾sum̃tes fide. spretis humanitatis legi¬
b opp̃sseramꝰ in debite. equa lance pensam repor¬
tamus confusionem. dati sunt enĩ meliti nr̃i gen¬
tib in oprobrium. ⁊ hostium expositi ludibrio pec¬
catis nr̃is exigentib traditisunt in cõmotõnem
capitis inppłis. Telꝰ domini ex̾cituum fec̃ ħ. bene
tñ ⁊ misericordit ñ oblitꝰ misereri nͨ continens in
ira musericordias suas nob̃cum fec̃. ꝓuidens ut
regẽ saluum facẽt. Qui si illa die defeciss: regnũ
omne proculdubio in sup̃mum qͦd d̃s au̾tit descẽ¬
diss ꝑ icłm. Inmilite enun qͣntum uis eximio uniꝰ
de rege uarius. longe lateq regionem pro eo

Expanded text:
Joannes Gotmanus, Rohardus Joppensis, et Ballianus Joannes Gotmanus, Rohardus Joppensis, et Ballianus frater ejus: Bertrandus de Blanquefort, magister militiae Templi, vir religiosus et timens Deum, et alii multi, quorum nomina non tenemus. Refudit nobis Dominus juxta meritum viarum nostrarum fructum; et qui innocentes et de nostra praesumentes fide, spretis humanitatis legibus, oppresseramus indebite, aequa lance pensam reportavimus confusionem. Dati sunt enim inclyti nostri, gentibus in opprobrium; et hostium expositi ludibrio, peccatis nostris exigentibus, traditi sunt in commotionem capitis in populis ; zelus Domini exercituum fecit haec . Bene tamen et misericorditer, non oblitus misereri, nec continens in ira sua misericordias suas, nobiscum fecit; providens ut regem salvum faceret, qui si illa die defecisset, regnum omne procul dubio in supremum, quod Deus avertit, descendisset periculum. In milite enim, quantumvis eximio, uniude rege varius longe lateque regionem pro ea
Abbreviated transcription (Latin):
ex aũt cum paucis qui ei adeserant. ui¬
I dens acies dissolutas. confusum ex̃citũ.
hostib undiq pat̾e ad predam. hostes undiq
inualesc̾e. nr̃os uͦ iam ñ oefic̾e. s ab inicio pociꝰ
defecisse: ut saluti consułet. prudent̃ subiit
in montem qui uicinus erat. Uñ cum Cum mis
ꝑiculis hostes nunc a dextris nunc asinistris.
equi cui ĩ sid̾bat bñficio declinans incastrum cͤ
sephet nom̃ qͦd in eodẽ monte situm erat. uix
⁊ cum multa difficultate se recepit. Capta ẽ
illa die de pͥncipib nr̃is maxima multitudo. ce¬
si uͦ pauci. Nam om̃s indifferent̃. tam qui reimi¬
litaris dicebãtur hr̃e prudentiam. iusum p̃ci¬
puuni. quam gregarii. hostib tanqͣm. uilia mã¬
cipia ignominiose seruitutis iugum ⁊ ꝑpetue
infamie notam ñ abhorrentes. ut misere uite
consułent. sine contradictione se tradebant.
Captꝰ ẽ int̃ cetõs ibi uir nobił ⁊ melitꝰ. dñs hugo¬
de ihelin. oddo qͦ de sco amando. regiꝰ marescalcꝰ.

Expanded text:
ex autem cum paucis qui ei adhaeserant, videns acies dissolutas, confusum exercitum hostibus undique patere ad praedam; hostes undique invalescere, nostros vero jam non deficere, sed ab initio potius defecisse; ut saluti consuleret, prudenter subiit in montem qui vicinus erat: unde cum summis periculis hostes nunc a dextris nunc a sinistris, equi cui insidebat beneficio, declinans, in castrum cui Sephet nomen, quod in eodem monte situm erat, vix et cum multa difficultate se recepit. Capta est illa die de principibus nostris maxima multitudo, caesi vero pauci; nam omnes indifferenter, tam qui rei militaris dicebantur habere prudentiam, et usum praecipuum, quam gregarii, hostibus tanquam vilia mancipia ignominiosae servitutis jugum, et perpetuae infamiae notam non abhorrentes, ut miserae vitae consulerent, sine contradictione se tradebant. Captus est inter caeteros ibi vir nobilis et inclytude Sancto Amando, regius marescalcus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hñti. ui honesto matͥmonio ꝓuideatur. Tan¬
dem pꝰ multas delib̾ationum partes multipli¬
ci concurrente ratione. uisum ẽ om̃ib ex
tare. tum quia nobilium uirginum. ⁊ ꝓxima
consanguinitate iunctuarum. in palatio suo
ñ deerat ei copia tum quia pͥnceps potentis¬
simus ⁊ int̾ mortales locupletior. de suis copi¬
is nr̃am qͣ regnum maxime laborabat. pote¬
rat releuare inopiam.⁊ tenuitatem mutata
conditione. redd̃e suꝑhabundantẽ. Missi sũt
gͦ de comuni osensu ad explendum auctore
dño qd̾ conceꝑant. dñs qͦ attardꝰ nazarenus

Expanded text:
non habenti, in honesto matrimonio provideatur. Tannon habenti, in honesto matrimonio provideatur. Tandem post multas deliberationum partes, multiplici concurrente ratione visum est omnibus exrbum tentare; tum quia nobilium virginum et proxima consanguinitate junctarum, in palatio suo non deerat ei copia; tum quia princeps potentissimus et inter mortales locupletior, de suis copiis, nostram, qua regnum maxime laborabat, poterat relevare inopiam et tenuitatem mutata conditione reddere superabundantem. Missi sunt ergo de communi consensu, ad explendum, auctore Domino, quod conceperant, Attardus Nazaraenus
Abbreviated transcription (Latin):
parte nr̃is principib regnum in desolatiõe
iac̃et. accidit diuina nos respiciente clem̃tia. co¬
mitem fland̾e dominum theodoricum inclitũ
⁊ magnificum uirum cꝰ int̾itꝰ in regno sepe fue¬
rat utił ⁊ necc̃uis. cum uxore sibilla. q̃ dñi re¬
gis ex patre soror erat. iii portu berytensium
applicuisse. cuius aduentum tanta m̃tis exulta¬
tione uniu̾sus suscepit ppłs. ut iam qͣi p̃sagire
iud̃etur. regni p̃ssuras importabiles. eus ⁊ suoꝵ
introitu ⁊parte plurima releuandas fore. hec
fraudati sunt a desid̾io suo: qui ꝓ regni tͣnquil¬
utate erant pie solliciti. Namstatim pꝰ eiꝰ ingres¬
sum. affuit magni consilii angłs. qui nr̃oꝵ ui¬
as dirigens. ad regni compendia ⁊xani głam no¬
minis eos miscdit᷑ p̃cessit. sic̃ oseq̾nt̃ dicet᷑. Int̾ea
tñ uidentes regni pͥncipes. tam eccłiastici qͣm
ut ei filiꝰ tanqͣm heres legittunꝰ in regnũ succe¬
deret: consulũ t in medium. ut regi liberos.

Expanded text:
parte principibus, regnum in desolatione jaceret, accidit, divina nos respiciente clementia, comitem Flandrensium, dominum Theodoricum, inclytum et magnificum virum, cujus introitus in regno saepefuerat utilis et necessarius, cum uxore Sibylla, quae domini regis ex patre soror era t, in portu Berytensium applicuisse; cujus adventum, tanta mentis exsultatione universus suscepit populus, ut jam quasi praesagire videretur, regni pressuras importabiles, ejus et suorum introitu, ex parte plurima relevandas fore; nec fraudati sunt a desiderio suo, qui pro regni tranquillitate erant pie solliciti. Nam statim post ejus ingressum, adfuit magni consilii Angelus, qui nostrorum vias dirigens ad regni compendia et Christiani gloriam nominis, eos misericorditer praecessit, sicut consequenter dicetur. Interea tamen videntes regni principes, tam ecclesiastici quut ei filius tanquam haeres legitimus in regnum succederet, consuluerunt in medium, ut regi liberos
Abbreviated transcription (Latin):
ioppem ordinatis agminib descendentes
dirigunt legiones. Quo audito qui urbem
impugnabant. in classem certatim se reci¬
piunt. nr̃oꝵ aduentum formidantes. Classe
autem instructa. remis incumbũt. expec¬
tantes quid suis quos hostib uicinos esse
cognouerant accideret. Nr̃i uͦ interea p̃¬
uia cruce dñica. fide armati.⁊ cooꝑante
d̃i gr̃a. in uictorie spem erecti ꝯpositis
acieb. & in ꝯgruum redactis ordinem.
iuxta locum qui dicitur ibelim. hostes
reperiunt: qui etiam iuxta morem eoꝵ
cohortib dispositis affecti. ut cum nr̃is ꝓcril
dubio pugnarent aduenerant. S uiso nr̃oꝵ
apparatu. &e animositate certis argumentis
intellecta. qui qͣsi leones accesserant. lepores
ce leporib timidiores. bellum detrectare cu¬
piunt. magis tamen cupientes ñ incepisse.
Nr̃i porro popłi ꝓmiscui. & plebis oĩmode
dicebantur eẽ. qͣsi . uii. milia. hostium uͦ expe¬
ditoꝵ ad p̾lium. sedecim milium dicebatur

Expanded text:
Joppen, ordinatis agminibus descendentes, Joppen, ordinatis agminibus descendentes, dirigunt legiones. Quo audito, qui urbem impugnabant, in classem se certatim recipiunt, nostrorum adventum formidantes. Classe autem instructa, remis incumbunt, exspectantes quid suis, quos hostibus vicinos esse cognoverant, accideret. Nostri vero interea, praevia cruce Dominica, fide armati, et cooperante Dei gratia, in victoriae spem erecti compositis aciebus et in congruum redactis ordinem juxta eum locum qui dicitur Ibelim, hostes reperiunt. Qui etiam, juxta morem eorum, cohortibus dispositis, affecti ut cum nostris procul dubio pugnarent, advenerant; sed viso nostrorum apparatu et animositate certis argumentis intellecta, qui quasi leones accesserant, lepores et leporibus timidiores, bellum detrectare cupiunt, magis tamen cupientes non incoepisse. Nostri porro populi promiscui, et plebis omnimodae, dicebantur esse quasi septem millia: hostium vero, expeditorum ad praelium,
Abbreviated transcription (Latin):
tisgͥ septuaginta galeis. cum infinita pedes¬
tris exercitus multitudine tͣnscursa solitudi¬
ne. apud ascalonam castris metatis cum suis
resedit legionib. Classis autem usq ioppem
ꝓg̾ssa. ibi ante urbem se locauit. Egressiq de
nauib in graui multitudine urbem ceꝑunt
ex omni parte ꝑ girum continuatis gressi¬
onib hostiliter molestare. ita ut pre inopia
defendentium. securi ad murum suffodien¬
dum accederent. & in locis plerisq debilita¬
rent. Qd̃ si liberas ferias urbem impugnan¬
di ꝑ diem seq̃ntem habuissent: effractis me¬
nib ꝓcul omm dubio. uiolenter occupassẽt
ciuitatem. Pauei ceenim erant intus. qui eoꝵ
cong̃ssionib repugnarent. Interea dñs patͥ¬
archa. dñs quoq eustachuis grenier regni
constabulariꝰ. cum aliis regni principib
congregata omni ea quam tunc habere po¬
tuerunt militia. in campestͥb cesaree. ĩ loco
cui caco nomen conuenerũt. Inde u̾sus

Expanded text:
tis igitur septuaginta galeis, cum infinita pedestis igitur septuaginta galeis, cum infinita pedestris exercitus multitudine, transcursa solitudine, apud Ascalonam castrametatus, cum suis resedit legionibus, classis autem usque Joppen progressa, ibi ante urbem se locavit; egressique de navibus in gravi multitudine, urbem coeperunt ex omni parte per gyrum, continuatis congressionibus, hostiliter molestare, ita ut prae inopia defendentium, securi ad murum suffodiendum accederent, et in locis pluribus debilitarent. Quod si liberas ferias urbem impugnandi per diem sequentem habuissent, effractis moenibus, procul omni dubio, violenter occupassent civitatem; pauci enim erant intus, qui eorum congressionibus repugnarent. Interea dominus patriarcha, dominus quoque Eustachius Grener, regni constabularius, cum aliis regni principibus, congregata omni ea quam tunc habere potuerunt militia, in campestribus Caesareae, in loco cui Caco nomen, convenerunt; inde versus
Abbreviated transcription (Latin):
di uiolenter ꝯpulerunt. dieb quatuor ꝯti¬
nuis inuitis ciuib moram ibi facientes Q
autem de regno erant ab aliis diuisi. in reg¬
num redeuntes. circa partes scitopolita¬
nas transito iordane terras hostium subito
ingrediunt᷑. & imparatos reꝑientes. irru¬
unt suꝑ eos. pluribq ex eis gladio inter¬
emptis. captiuatis etiam infinitis. tam
uiris qͣm mulierib. cũ ingenti preda.
& optimis spoliis. leti ouantesq ad ꝓpria re-
Nterea princeps egyptuis de regis captiuita¬
te arbitrans sibi multam oportunitatem em̃¬
sisse. ut regnum ierłimoꝵ sibi merito suspectis¬
simum aliqua ex parte posset opprimere. ex
omni egypti finib militaria precipit auxilia
conuocari. urbibq maritimis mandat p̾¬
fectis oꝑum ad hoc specialiter deputatis.
galeas p̾parari. armari classem. &e cetera que
ad usum naualis exercitus possunt ẽẽ neces¬
saria fine dilatione precipit ordinari. Pͥara¬

Expanded text:
di violenter compulerunt: diebus quatuor contidi violenter compulerunt: diebus quatuor continuis, invitis civibus moram ibi facientes. Qui autem de regno erant, ab aliis divisi, in regnum redeuntes, circa partes Scythopolitanas, transito Jordane, terras hostium subito ingrediuntur, et imparatos reperientes, irruunt super eos, pluribusque ex eis gladio interemptis; captivatis etiam infinitis tam viris quam mulieribus, cum ingenti praeda et opimis spoInterea princeps Aegyptius de regis captivitate arbitrans sibi multam opportunitatem emersisse, ut regnum Hierosolymorum sibi merito suspectissimum, aliqua ex parte posset opprimere, ex omnibus Aegypti finibus militaria praecipit auxilia convocari; urbibusque maritimis mandat, praefectis operum specialiter ad hoc deputatis, galeas praeparari, armari classem; et caetera quae ad usum navalis exercitus possunt esse necessaria, sine dilatione praecipit ordinari. Para
Abbreviated transcription (Latin):
um dilationes non posse caꝑe. s opꝰ eẽ mat̃o
consilio ce indilato. factumq ẽ ita. ut ad ex
hortationem congregat᷑ ẽ. regni uniuersi po¬
pulus qͣi uir unus. & assumpta sibi cruce
dũica de singłis urbib que erant medie auxi¬
lia sibi ꝯiungentes. antiochiam ꝑuenerũt.
Uͥ adiunctis sibi eiusdem ciuitatis tam ple¬
be qͣm patͥb. p̃uio comite turbesel ꝑuenert̃.
ubi quid circa dñm regem medio temꝑe ac¬
cidisset plemiꝰ cognito. ꝯꝑtoq qd̾ ulteriꝰ ꝓcede.
non eẽt fructuosum. de ꝯmunt ꝯsilio ordina¬
tumẽ. ut singuli redirent ad ꝓpͥa. Tamen ne
omnino nichil fecisse uideantur. ordinãt
apud se. ut apud halapiam transeuntes.
exꝑiantur utrum aliquid dampni. aut
iniurie hostib inferre possint. qd̾ scd̾m ꝓ¬
positum factum ẽ. Nam ante urbem predic¬
tam habentes tͣnsitum. ciues eiꝰdem loci ꝯtra
eos qͣsi ad pugnandũ egressos. in urbem regre¬

Expanded text:
um dilationes non posse capere, sed opus esse maturo um dilationes non posse capere, sed opus esse maturo consilio et indilato. Factumque est ita, ut ad ejus exhortationem congregatus sit regni universi populus, quasi vir unus; et assumpta sibi cruce Dominica de singulis urbibus, quae erant mediae, auxilia sibi conjungentes, Antiochiam pervenerunt, ubi adjunctis sibi ejusdem civitatis tam plebe quam patribus, praevio comite, Turbessel pervenerunt. Ubi quid circa dominum regem medio tempore accidisset, plenius cognito, comperto quod ulterius procedere non esset fructuosum, de communi consilio ordinatum est, ut singuli redirent ad propria; tamen ne omnino nihil fecisse viderentur, ordinant apud se, ut apud Halapiam transeuntes experiantur, utrum aliquid damni aut injuriae hostibus inferre possint; quod secundum propositum factum est. Nam ante urbem praedictam habentes transitum, cives ejusdem loci, contra eos quasi ad pugnandum egressos, in urbem regre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagens. cum uictu modico. &e duob utrib
quos secum casu detulerat. usq ad fluuium
magnum eufraten ꝑuenit. ubi habita cũ
ꝑiculor consortib quomͦ fuiuium tͣnsire posset
delib̾atione. impletis uento utͥb. eisq fune sͥ
circumpositis. regentib eum adextris leuaq
sociis quib multum innatando erat exerei¬
cium. auctore dño ulteriorem ripam sanus
ce incolumis attigit. Inde non minore ꝑieulo
nudis pedib labore pressus insolito. fame. &
siti. ce lassitudine fatigatus. tandem p̾uia dñi
miscdia apud insigne oppidum eiꝰ turbessel
ꝑuenit. Inde inuincti uerbi plenam gerens
sollicitudinem. aptato sibi necessario ꝓ tẽꝑe
comitatu. antiochiam. deuide cum ꝯsilio
dñi patͥarche bernardi ierłimã ꝓfectus. rem
dño patͥarche &e regni pͥncipib ordine pandit.
casum qui acciderat seriatim aꝑit. ad subsidrũ
sine dilatione inuitat. asserens regis negoti¬

Expanded text:
peragens, cum victu modico et duobus utribus, peragens, cum victu modico et duobus utribus, quos secum casu detulerat, usque ad fluvium magnum Euphratem pervenit. Ubi habita cum periculorum consortibus, quomodo fluvium transire posset, deliberatione, impletis vento utribus, eisque fune sibi circumpositis, regentibus eum a dextra laevaque sociis, quibus multum erat in natando exercitium, auctore Domino, ulteriorem ripam sanus et incolumis attigit. Inde non minore periculo, nudis pedibus, labore pressus insolito, fame et siti, et lassitudine fatigatus, tandem praevia Domini misericordia, apud insigne oppidum ejus Turbessel pervenit: inde injuncti verbi plenam gerens sollicitudinem, aptato sibi necessario pro tempore comitatu, Antiochiam, deinde cum consilio domini patriarchae Bernardi, Hierosolymam profectus, rem domino patriarchae et regni principibus ordine pandit, casum qui acciderat, seriatim aperit, ad subsidium sine dilatione invitat: asserens regis negoti
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti fragore collapsa. timuit rex ne casu
simili uniuersum p̃sidium in preceps irrue¬
ret. castrum balac nullis int̾positis ꝯditionib
resignauit. Qui obtento castro dño regi ⁊ cuidã
nepoti suo. dño quoq galeranno uitam in¬
dulsit. eosq in carram ciuitatem edesse uiei¬
nam. uinctos ꝯpedib precipit deportami.⁊ cos
ibidem sub arta conseruari custodia. p̃dictos
autem armenios uiros strenuos ce fideles. qui
nt regem &e dñm suum a uinculis soluerent
tantis se exposuerant ꝑiculis. uariis affẽcit
cruciatib. alios enim unos decoriari fecit.
alios serra diuidi ꝑ medium. alios uiuentes
sepeliri. alios pueris suis qͣsi signũ ad sagit¬
tandum tradi. Qui ce si coram illis tormenta
passi sunt. spes tñ illoꝵ immortalitate plena
c̃ in paucis temptati in multis bñ dispoñt᷑
assumpserat uie consortes. cum multa sol¬
licitudine. &e timore continuo iter inceptum

Expanded text:
ingenti fragore collapsa, timuit rex ne casu ingenti fragore collapsa, timuit rex ne casu simili universum praesidium in praeceps rueret, castrum Balac nullis interpositis conditionibus resignavit. Qui obtento castro, domino regi, et cuidam nepoti suo, domino quoque Galeranno vitam indulsit; eosque in Carram, civitatem Edessae vicinam vinctos compedibus praecipit deportari, et eos ibidem sub arcta conservari custodia. Praedictos autem Armenios, viros strenuos et fideles, qui ut regem et dominum suum a vinculis solverent, tantis se exposuerant periculis, variis affecit cruciatibus. Alios enim vivos decoriari fecit, alios serra dividi per medium, alios viventes sepeliri, alios pueris suis quasi signum ad sagittandum tradi; qui, etsi coram illis tormenta passi sunt, spes tamen illorum immortalitate plena est; et in paucis tentati, in multis bene disponentur. assumpserat viae consortes, cum multa sollicitudine et timore continuo iter incoeptum
Abbreviated transcription (Latin):
& securum usq ad urbem edessanam p̾staret
conductum. Rex autem de oppidi munitione
confisus. sꝑans cũ ãminiculo eoꝵ qui adeunt
ingressi fuerant. castrum posse usq ad aduẽ¬
tum subsidii uiolenter detinere. conditiones
respint oblatas. ee in defensione municipii in¬
stantiꝰ ꝑseuerat. Balac uero spretis ꝯditionib
iratꝰ admodum artifices ꝯuocat. & machinas
ordinat multiplices quib solent hostium p̾si¬
dia impugnari. & instans ꝓteruiꝰ in omne
argumentum quo nocere possit obsessis. sub¬
tiliter se attollit. Erat autem collis suꝑ quem
situm erat oppidum cretaceꝰ.⁊ ad suffodiend̾
facilis. Uidens gͦ ea parte facilius posse locũ
aggrauari. immissis fossorib. serobes precipit
ingentes intꝰ colle subfodi. trabibq &e lignea
materia substentari. deinde receptis artificib
igne immisso succensa que intͦ erant mat̾ia.
collis subsedit. & turris que suꝑposita erat eũ

Expanded text:
et securum usque ad urbem Edessanam praestaret et securum usque ad urbem Edessanam praestaret conductum. Rex autem de oppidi munitione confisus, sperans cum adminiculo eorum, qui ad eum ingressi fuerant, castrum posse ad adventum subsidii violenter detinere, conditiones respuit oblatas, et in defensione municipii instantius perseverat. Balac vero, spretis conditionibus iratus admodum, artifices convocat et machinas ordinat multiplices, quibus solent hostium praesidia impugnari: et instans protervius, in omne argumentum, quo nocere possit obsessis, subtiliter se attollit. Erat autem collis, supra quem situm erat oppidum, cretaceus et ad suffodiendum facilis. Videns ergo ea parte facilius posse locum aggravari, immissis fossoribus, scrobes praecipit ingentes intus colle suffodi, trabibusque et lignea materia sustentari: deinde receptis artificibus, igne immisso, succensa quae intus erat materia, collis subsedit; et turri quae superposita erat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rib satagebat. temptans si quo pacto usq
ad aduentum subsidii qd̾ in ꝓximo sꝑabat.
illud sibi conseruare posset. xix¬
⁊ uero balac terribili uisione ea nocte tur¬
batus in sompnis uidebat᷑ sibi uidere. qd̃
comes ioscelinus eum ꝓpriis manib luminib
orbaret. Quo uisu territus summo mane ad
predictum oppidum nuntios dirigit. qͥ dñm
ioscelinum absq mora decollarent. Qui acceden¬
tes ad castrum ꝓpius cognoscentes qd̾ eo casu ĩ
manus hostium deuenisset. remenso itinere eũ
omni uelocitate ad dñm redeunt. omĩa q̃ illie
gesta fuerant: ordine pandentes. Ip̃e uero ꝯ¬
uocatis undiq militarib copiis. ad partes
illas impiger contendit. ce locatis in girum
expeditionib. obsidione uallat eos. qui in
oppidum se ꝯtulerant. ubi ꝑ internuntios
habito sermone eum dño reg̃e. spondet. ⁊ pro¬
mittit firmiꝰ. qd̾ si absq difficultate p̾sidium
ei restituat. ip̃e sibi &e suis omĩb lib̾um exitũ

Expanded text:
ribus satagebat, tentans, si quo pacto usque ad adventum subsidii, quod in proximo sperabat, illud sibi conservare posset. t vero Balac terribili visione eadem nocte turbatus, in somnis videbatur sibi videre, quod comes Joscelinus eum propriis manibus, luminibus orbaret. Quo visu territus, summo mane ad praedictum oppidum nuntios dirigit, qui dominum Joscelinum absque mora decollarent. Qui accedentes ad castrum propius, cognoscentes quod eo casu in manus hostium devenisset, remenso itinere cum omni velocitate ad dominum redeunt, omnia quae illic gesta fuerant, ordine pandentes. Ipse vero convocatis undique militaribus copiis, ad partes illas impiger contendit, et locatis in gyrum expeditionibus, obsidione vallat eos, qui in oppidum se contulerant. Ubi per internuntios habito sermone cum domino rege, spondet et promittit firmius, quod si absque difficultate praesidium ei restituat, ipse sibi et suis omnibus liberum exitum
Abbreviated transcription (Latin):
dentes spolia. supra modum locupletati.
reuersi sunt ad ꝓpͥa. Classis uͦ intellecto qd̾
sius acciderat. ut securam sibi stationem eli¬
gerent. apud ascalonam que adhuc in eoꝵ
potestate erat declinantes. de suoꝵ runa
pleniꝰ eclocti sunt. Per sdem tempꝰ dñs eusta¬
chius grenier regni ꝓcurator uir ꝓuidus.
ce discretus: uita decessit. In cuiꝰ loco substi

Expanded text:
dentes spolia, supra modum locupletati, dentes spolia, supra modum locupletati, reversi sunt ad propria. Classis vero intellecto quid suis acciderat, ut securam sibi stationem eligerent, apud Ascalonam, quae adhuc in eorum potestate erat, declinantes, de suorum ruina plenius edocti sunt. Per idem tempus, dominus Eustachius Grener, regni procurator, vir providus et discretus, vita decessit: in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i suꝑ eos in sp̃u uehementi. corde cont̾to.
⁊ in timore dr̃u. auxilio de suꝑnis inuocato
instant gladiis attrociꝰ. & cominꝰ irrogato
mortis ꝑicło. respirandi etiam negant fa¬
cultatem. mirantur tandem egyptii uires
plagis sentiunt impositis. & oculata fide
contuentur. Parant tñ & contendũt illatis
resistere iniuriis. &e nr̃is equalance respon¬
dere. s longe impares & animis &e uirib
in ꝓposito defitiunt fugam᷑ in euntes. Relictis
gͦ caftͥs. omni diuitiarum geriere. & ꝯmodi¬
tate refertis. fuga uite ꝯsalunt. Nr̃i tñ insec¬
tantes instantius. quoqͦt ex eis ꝯsequi possunt
gladiis obtruncant. ita ut de tanta multi¬
tudine pauci uł uincula. uł mortem eua¬
serint. Dicuntur ea die septem ex eis milia
cecidisse. Nr̃i autem uictores in castra reu̾si.
garas egyptias immensa auri argentiq pon¬
dera. suppellectilem uarii generis p̃tiosissi¬
mam. papiliones. &e tentoria. equos. loricas.
gladios copiose reꝑientes. iure belloꝵ diui¬

Expanded text:
ri super eos in spiritu vehementi, corde contrito, et in timore Domini. auxilio de supernis invocato, instant gladiis atrocius, et cominus irrogato mortis periculo, respirandi etiam negant facultatem. Mirantur tandem Aegyptii nostrplagis sentiunt impositis, et oculata fide contuentur. Parant tamen, et contendunt illatis resistere injuriis et nostris aequa lance respondere; sed longe impares et animis et viribus, in proposito deficiunt, fugam ineuntes. Relictis igitur castris, omni divitiarum genere et commoditate refertis, fuga vitae consulunt. Nostri tamen insectantes instantius, quotquot ex eis consequi possunt, gladiis obtruncant, ita ut de tanta multitudine pauci vel vincula vel mortem evaserint. Dicuntur ea die septem ex eis millia cecidisse. Nostri autem victores in castra reversi, gazas Aegyptias, immensa auri argentique pondera, supellectilem varii generis pretiosissimam, papiliones et tentoria, equos, loricas, gladios copiose reperientes, jure bellorum divi
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ex ordine didicissenit. Nam illis in eo
pelago laborantib. decem naues hostium
haut longe ab eis uise sunt. ad quas cum
celeritate contendentes. primis cong̃ssiõib
eas iuolenter occupant. uiris quos in eis reꝑũt
partim occisis. partim ꝯpedib mancipatis.
Crant autẽ naues heedem orientalib onerate
merrimoniis. specieb uidelicet & pannis sericis.
Que omĩa scd̾m ꝯsuetudinẽ suã diuidentes.

Expanded text:
runt, ex ordine didicissent; nam illis in eo runt, ex ordine didicissent; nam illis in eo pelago laborantibus, decem naves hostium haud longe ab eis visae sunt, ad quas cum omni celeritate contendentes, primis congressionibus eas violenter occupant, viris quos in eis reperiunt partim occisis, partim compedibus mancipatis. Erant autem naves eaedem Orientalibus oneratae mercimoniis, speciebus videlicet, et pannis sericis; quae omnia secundum consuetudinem suam dividentes
Abbreviated transcription (Latin):
ne. usq ad passuum in circuitu duo mi¬
lia. colorem sanguineum contraxisse. Lit¬
tora uero cadauerib a salo ꝓiectis. ita re¬
pleta fuisse: ut de fetore putrescentiũ fu¬
nerum circumposita regio ce luem contra¬
heret &e aeris corruptelam. Continuatur
cominus pugna. &e ardentib studiis im¬
pugnant hii. illi temptant resistere. Sed
tandem auctore dño facti suꝑiores ueneti.
hostes uertunt in fugam retentis galeis qͣ¬
tuor. cum totidem gatis. & naue una maxi¬
ma. duce eoꝵ interempto. uictoriam obtinu¬
erunt. scłis memorabilem. Collata gͥ nr̃is
diuinitus p̾dicta uictoria. nolentes tempꝰ
inutiliter ꝯsumere. p̾cipiente duce uersus
egyptias partes usq ad laris antiquissimam
solitudinis urbem maritimam ꝑuenerunt.
explorantes utrum hostium naues aliquas
sibi casu haberent obuias. Qd̾ ita factum ẽ.
ce ita eis successit ad uotum. tanqͣm si aliqͦ
certo nuntio uniuersa que postea accide¬

Expanded text:
ine, usque ad passuum in circuitu duo miline, usque ad passuum in circuitu duo millia, colorem sanguineum contraxisse; littora vero cadaveribus a salo projectis ita repleta fuisse, ut de fetore putrescentium funerum, circumposita regio et luem contraheret, et acris corruptelam. Continuatur cominus pugna, et ardentibus studiis impugnant hi, illi tentant resistere; sed tandem auctore Domino, facti superiores Veneti, hostes vertunt in fugam; retentis galeis quatuor, cum totidem gatis et nave una maxima, duce eorum interempto, victoriam obtinuerunt saeculis memorabilem. Collata igitur nostris divinitus praedicta victoria, nolentes tempus inutiliter consumere, praecipiente duce, versus Aegyptias partes usque Laris antiquissimam solitudinis urbem maritimam, pervenerunt, explorantes utrum hostium naves aliquas sibi casu haberent obvias: quod ita factum est, et ita eis successit ad votum, tanquam si aliquo certo nuntio universa quae postea accide
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ministrante: eam conspiciunt
uiciniorem. Stupefacti gͦ &e plurimum
timentes: remos corripiunt. & clamore
et nutib suos hortantur. ut funes rese¬
cent. anchoras erigant. remiges ordinent.
ce de pugna securi. arma corripiant.Xeuii
dine ee confuso tumultu. metu ꝯfusionẽ
inducente aguntur: ecce ex ueneticis ga¬
leis una cui dux merat. alias uelocitate p̾¬
currens. eam casu forturto cui partis dux
aduerse insidebat. tanto concussit impẽ¬
tu. ut pene totam cum suis remigibus
fluctib in uolueret. Alie tandem multa
uelocitate seq̃ntes. single singłas pene
fretis inuoluunt. fit gͥ pugna grauis.
⁊ congressus utrinq ualde hostilis. tan¬
taq strages hominum. ut etiam &e si fide
uideatur carere. qui interfuerũt ꝯstant᷑
asierant. uictoꝵ pedes. occisoꝵ sanguine
usq ad summum eoꝵ cruentatos sorduis¬
se. Mare uero adiacens de precipitatis corꝑib
& effluente de nauib interemptoꝵ sangͥ¬

Expanded text:
amplius ministrante, eam conspiciunt amplius ministrante, eam conspiciunt viciniorem. Stupefacti ergo, et plurimum timentes, remos corripiunt, et clamore et nutibus suos hortantur, ut funes rescindant, anchoras erigant, remiges ordinent et de pugna securi arma corripiant. dine et confuso tumultu, metu confusionem inducente, aguntur, ecce ex Veneticis galeis una, cui dux inerat, alias velocitate praecurrens, eam casu fortuito, cui partis dux adversae insidebat, tanto concussit impetu, ut pene totam cum suis remigibus fluctibus involveret; aliae tandem multa velocitate sequentes, singulae singulas pene fretis involvunt. Fit igitur pugna gravis, et congressus utrinque valde hostilis, tantaque strages hominum, ut etiam etsi fide videatur carere qui interfuerunt, constanter asserant, victorum pedes, occisorum sanguine usque ad summum eorum, cruentatos sorduisse: mare vero adjacens de praecipitatis corporibus, et effluente de navibus interemptorum sangu
Abbreviated transcription (Latin):
&e cum eis temptate congͥssum. Porro sicut
uiri ꝓiudi. ot in eo negotio exercitati. clas¬
sem ordinant scd̃m quod eis ut ilius uisũ ẽ.
Erant sane in eadem classe quedam naues
rostrate. quas gatos uocant. galeis maiores. ha¬
bentes singule remos centenos. quib singulis
duo erant remiges necessarii. Erant autem ⁊
quatuor naues maiores ut prediximꝰ ad depor¬
tanda onera. machinas. arma. ce uictui ne¬
cessaria deputate. Has cum gatis priores ordi¬
nant. ea intentione: ut si ab hostib forte de
remoto ꝯspicerentur. ñ putaret᷑ hostium ex¬
ercitus. s mercatoꝵ naues. Galee uͦ subseque¬
bantur. Sic gͦ ordinato exercitu. uersus litto¬
ra ꝓficiscuntur. Erat autem eis &e aure fa¬
uor optabilis. ce maris grata tͣnquillitas.
&e hostium classis in uicino. Cumq iã eẽt
circa crepusculum matutinum. &e aurora lu¬
cis orientis nuntiaret aduentum. hostes
classem sentiunt aduenire. Die qͦ luminis

Expanded text:
et cum eis tentare congressum. Porro sicut et cum eis tentare congressum. Porro sicut viri providi, et in eo negotio exercitati, classem ordinant, secundum quod eis utilius visum est. Erant sane in eadem classe quaedam naves rostratae, quas gatos vocant, galeis majores, habentes singulae remos centenos, quibus singulis duo erant remiges necessarii. Erant autem et quatuor naves majores, ut praediximus, ad deportanda onera, machinas, arma et victui necessaria deputatae. Has cum gatis priores ordinant, ea intentione, ut si ab hostibus forte de remoto conspicerentur, non putaretur hostium exercitus, sed mercatorum naves. Galeae vero subsequebantur. Sic ergo ordinato exercitu, versus littora proficiscuntur. Erat autem eis et aurae favor optabilis, et maris grata tranquillitas, et hostium classis in vicino. Cumque jam esset circa crepusculum matutinum et aurora lucis orientis nuntiaret adventum, hostes classem sentiunt advenire; die quoque luminis
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempe audita regni orientalis x¬
necessitate. dux uenecie dñicus michaelis. umna
cum maiorib eiusdem ꝓuintie ꝯposita classe
cum quadraginta galeis. gatis uiginti octo.
quatuor maiorib ad deuehendas ab aptis na¬
uib iter in syriam arripiunt. Cumq in ꝙyprũ
insulam ꝑuenissent. denuntiatum ẽ eis. eorum
iam precognito ad uentu. qd̾ egyptioꝵ classis
circa partes syrie in maritima ioppensi appli¬
cuisset. & circa partes illas moram faceret.
urbib maritimis ualde suspectam. Quo au¬
dito dux p̾fatus eg̃ssum suis indicit. oe ordi¬
nato exercitu. uersus littora ioppensia cursũ
accelerat. Iluntiatur eis interea qd̃ predicta
classis egyptia. ioppe relicta: in partes se ꝯ¬
tulerant ascalonitanas. Audierant enim de
suis qui cum nr̃is in terra pugnauerant.
rumores sinistros: eaq occasione ad suam se
contulerant ciuitatem. Quo etiam uenetis
ꝑ intebnuntios cognito. illuc classem dirigũt.
optantes intime hostium classem inuenire:

Expanded text:
odem tempore, audita regni Orientalis necessitate, dux Venetiae, Dominicus Michaelis, una cum majoribus ejusdem provinciae, composita classe, cum quadraginta galeis, gatis vigenti octo, quatuor majoribus ad devehenda onera aptatis navibus, iter in Syriam arripiunt; cumque in Cyprum insulam pervenissent, denuntiatum est eis, eorum jam praecognito adventu, quod Aegyptiorum classis circa partes Syriae in maritima Joppensi applicuisset, et circa partes illas moram faceret, urbibus maritimis valde suspectam. Quo audito, dux praefatus suis egressum indicit, et ordinato exercitu, versus littora Joppensia cursum accelerat. Nuntiatur eis interea, quod praedicta classis Aegyptia, Joppe relicta, in partes se contulerat Ascalonitanas; audierant enim de suis, qui cum nostris in terra pugnaverant, rumores sinistros; eaque occasione ad suam se contulerant civitatem. Quo etiam Veneti per internuntios cognito, illuc classem dirigunt, optantes intime hostium classem invenire
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiscerib u̾bum oblatum cum omni auiditate
suscipiunt. admirantes uñ tanta hominis tam
inclem̃tis ꝓcesserit humanitas. Q cunq tñ occa¬
sione. porrectas gratant̃ suscipunt conditões:
pactis gͦ hinc inde ad placitam utͥnq redactis cõ¬
sonantiam comes tͥpolitanꝰ restituit᷑. ⁊ cumeo cap¬
tiuorum maxã multitudo. Statimq dñs rex cum
siuis egressus. abhoste satis humane tractatꝰ p̾sidio
turcis designato. confusus quidem. s tñ de ꝑicu¬
lorum nimia ꝑplexitate erutꝰ. gaudens de mon¬
tib descendit im campestͥa. archis cont̾mina. ͥ
auoito dñi pͥncipis ⁊ dñi comitis aduentu. appro¬
bans eorum sollicitudinẽ. ⁊ frat̾nam caritatem.
s sero oblatam conquerens eis occurrit deuotꝰ.
Solutis q ingentib gr̃arum actionib quod ꝓ
euis negotio tam sollicitos se exhibuerant. et
quantum meis erat optatum ministrau̾ant

Expanded text:
ti viribus, verbum oblatum cum omni aviditate ti viribus, verbum oblatum cum omni aviditate suscipiunt, admirantes unde tanta hominis tam inclementis processerit humanitas: quacunque tamen occasione, porrectas gratanter suscipiunt conditiones. Pactis ergo hinc inde ad placitam utrinque redactis consonantiam, comes Tripolitanus restituitur, et cum eo captivorum maxima multitudo; statimque dominus rex cum suis egressus, ab hoste satis humane tractatus, praesidio Turcis resignato, confusus quidem, sed tamen de periculorum nimia perplexitate erutus, gaudens de montibus descendit in campestria Archis contermina, ubi audito domini principis et domini comitis adventu, approbans eorum sollicitudinem et fraternam charitatem, sed sero oblatam conquerens, eis occurrit devotus; solutisque ingentibus gratiarum actionibus, quod pro ejus negotio tam sollicitos se exhibuerant, et quantum in eis erat, optatum ministraverant