comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tũ ẽ ꝯcesisst iñ aqua nũciatũ eẽt lennãq po¬
pulũ ⁊ ludis celebritatẽ addidit stdẽ suas so¬
lep̃ni spectaculo reddita. ¶Claudiũ y cõsule
ꝓ fcm̃ tumdẽ aburbe int̾port̾ cũ sanu lorẽta¬
nũq atrox uis tẽpestatis adorta ĩ metũ ĩ gentẽ᷑
caz acorsica ĩ sardiniam traiecit. ¶Ibi supã
adorta disiecit classẽ multe quassait armam̃ns¬
q spoliate naues. q̃dã fractt ita uexata ac lacc¬
rata classis caralis tenuit uͥ dũ sb̾duete refiai¬
¶M. ẜuili ne coĩtior cã adurbem reuocant᷑
dcatore dc̃o en. ẜuilio gemino ĩꝑuĩciam c̃¬
intecta proferti tempestates proibuerũt
¶taq oĩ.p .x. id̾ martias uetẽs mag̾tat̾ abis¬
sent noui suffecti ne eẽt tes .p. sm̃ auilibus

Expanded text:
cum decessisse inde aquam nuntiatum esset; laetitiamque populo et ludis celebritatem addidit sedes sua sollemni spectaculo reddita. Claudium consulem profectum tandem ab urbe inter portus Cosanum Loretanumque atrox uis tempestatis adorta in metum ingentem adcam, a Corsica in Sardiniam traiecit. ibi superancis tempestas adorta disiecit classem. multae quassatae armamentisque spoliatae naues, quaedam fractae; ita uexata ac lacerata classis Carales tenuit. ubi dum subductae reficiM. Seruilius , ne comitiorum causa ad urbem reuocaretur dictatore dicto C. Seruilio Gemino , in prouinciam indicta perfici tempestates prohibuerunt; itaque cum pridie idus Martias ueteres magistratus abissent, noui suffecti non essent, res publica sine
Abbreviated transcription (Latin):
lerio flaco ⁊ cito qntio flamino biduũ
ĩ stauratũ ẽ. E frum̃tiq iu ingẽte qd̾
ex africa p c miẜat quatͥnis heris ppͦ
ꝯ sũma fide ⁊ gnĩ diuisũt. ¶ Et plebei
ludi ter tot ĩstaurati abedilib pleb̾
L apustio fulcone ⁊ ⁊ minutio tufo ꝗ
ex edilitate p̃tor c̾at̾ erat ⁊ Iouis epulini

Expanded text:
lerio Flacco et L. Quinctio Flaminino; biduum instauratum est; frumentique vim ingentem, quod ex Africa P. Scipio miserat, quaternis aeris populo cum summa fide et gratia diviserunt. et plebeii ludi ter toti instaurati ab aedilibus plebi L. Apustio Fullone et Q. Minucio Rufo , qui ex aedilitate praetor creatus erat. et Iovis epulum
Abbreviated transcription (Latin):
parua ẜ magna eadẽ ĩ regenda momita ꝯgru¬
ens clamor a ronis eo ꝙ maior ⁊ t̾ribilior
disensione illis ut gentiu młtar distrepẽti¬
b linguis uoces pugna roña stabił cisuo ⁊
armori pondẽ ĩ cumbentiũ ĩ hoste̾ ꝯcursatio
⁊ ueloatas illie maior ¶Qrͣius gͥ p̃o in petu¬
extiplo mouẽ liro hostiũ aciẽ roma ala de¬
niũ ut uiri boni pulsantes ĩ submotos gradus
multo aliꝙ̃tũ spatio uelut nullo resistẽte incesse
ur gentib ⁊⁊ nouissis pͥmer ⁊ semel motã aciem
sensere ꝙipãm uĩ magnã ĩpellendũ hostẽ ad de¬
bat ap̃ hostis auxiliaris cedẽtis ẜaacies affri ⁊ car
ꝑtinacit̾ po̾ cedendo adse ꝓuei̾ret hostis pedẽ rest̃¬
rẽt gͥ auxiliares tͥgadat᷑ repẽte ⁊ ĩslio reu̾si ptĩ
cuca campũ ex̃ p̃liũ uice̾ nepauiar fuga uul¬
nĩb qi milites ĩ ceterã integrã aciẽ mistetẽt

Expanded text:
parua sed magna eadem in re gerenda momenta: congruparua sed magna eadem in re gerenda momenta: congruens clamor ab Romanis eoque maior et terribilior, dissonae illis, ut gentium multarum discrepantibus linguis, uoces; pugna Romana stabilis et suo et armorum pondere incumbentium in hostem, concursatio et uelocitas illinc maior quextemplo movere loco hostium aciem Romani. ala deinde et umbonibus pulsantes, in summotos gradu inlato, aliquantum spatii velut nullo resistente incessere, urgentibus et novissimis primos ut semel motam aciem sensere, quod ipsum vim magnam ad pellendum hostem addebat. apud hostes auxiliares cedentes secunda acies, Afri et Carpertinaciter primos caedendo ad se perveniret hostis, pedem referrent. igitur auxiliares terga dant repente, et in suos versi partim circa campum extra proelium eiecere, ne pauido fuga uolneribusque milite sinceram et integram aciem misce
Abbreviated transcription (Latin):
obstentat᷑ galli ꝓpio ati ĩsito ĩ rõno odio
accendunt. ligurib capĩ ubes ytalie deductis
ex asꝑimis his mõtib ĩ spem uictorie obsten¬
tantur. mauros numidasqr Masnisse ĩ po¬
teno futuro dñatum tͥrẽt. aliis alie spes ac
metꝰ iactant̃ cartagiñsib menia prĩa dii
mor ort̾ ut clephanti ĩ sus sinistro maxime
cornu u̾terent mautis ac numidas addidit
facile masuissa ꝑculsii t̾rore cedẽ nudatũq
ab ea ꝑte aciẽ cq̃stri auxilio pauce tñ besti¬
aꝵ ĩ trepide ĩ hostem acte int uelitũ ordic̃s
ꝯ młtis suis uulnĩb ingentẽ stragt̃ edebãt
Resilientes eĩ ad manipuls uelites cũ uiã
sabant donce undiq ĩ adentib telis exacti
exrõna acie hii quaq ĩsuo destro cornui i põs
cartaginẽsts cꝗtes ĩ fugã uͥterũt. ¶lelius ut
turbator indit hostes addit ꝑculsis t̾rorẽ utũ¬
q eꝗtib nudata erat puĩca acies cũ pedes
occurrerit nec spe nec uirib iã par ad hoc dcũ

Expanded text:
ostentatur; Galli proprio atque insito in Romanos odio accenduntur; Liguribus campi uberes Italiae deductis ex asperrimis montibus in spem victoriae ostentantur; mauros Numidasque Masinissae inpotenti futuro dominatu terret; aliis aliae spes ac metus iactantur. Carthaginiensibus moenia patriae, di mor ortus ut elephanti in suos, sinistrum maxime cornu, verterentur, Mauros ac Numidas. addidit facile Masinissa perculsis terrorem nudavitque ab ea parte aciem equestri auxilio. paucae tamen bestiarum intrepidae in hostem actae inter uelitum ordines cum multis suis uolneribus ingentem stragem edebant. resilientes enim ad manipulos uelites cum uiam sabant donec undique incidentibus telis exacti ex Romana acie hi quoque in suo dextro cornu ipsos Carthaginiensium equites in fugam uerterunt. Laelius, ut turbatos uidit hostes, addidit perculsis terrorem. utrimque nudata equite erat Punica acies cum pedes concurrit, nec spe nec uiribus iam par. ad hoc dictu
Abbreviated transcription (Latin):
loco ad demetenda frum̃ta iã eĩ matue̾
erãt segetes ꝓfect̾ n explorato aĩca n ͨ
statõib satis firmis q̃ armate ĩ ermesat¬
q oꝑi intẽtes tutarent᷑ poĩtis ĩ ꝓuiso ĩ pe¬
pauor fugaq ⁊̃ armatꝰ cepit. ad septẽ
milia hoĩu pallata ꝑ segetes sẜ̃ cesa int̾
quo ip̃e .C. api̾ p̃stũs. cet̾i ĩ castra metu
ꝯpulsi. iñ siñ c̾ro duce ꝯsensu militaĩ ꝓxĩa
nocte relicta magna ꝑte rer suã adcun¬

Expanded text:
loco ad demetenda frumenta—iam enim maturae loco ad demetenda frumenta—iam enim maturae erant segetes—profectus neque explorato circa nec stationibus satis firmis, quae armatae inermis atque operi intentos tutarentur, positis improviso impepavor fugaque etiam armatos cepit. ad septem milia hominum palata per segetes sunt caesa, inter quos ipse C. Ampius praefectus; ceteri in castra metu compulsi. inde sine certo duce consensu militari proxima nocte relicta magna parte rerum suarum ad con
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝯ sultatio de macedoico bello ĩtegra ad ꝯsules
ꝗtuc ĩ p̃lio bochis erãt reiecta c̃. Interĩ ad pto¬
lomeũ egipti regẽ legati tres missi claudius
nero marc̾ emili lepid̾ ꝑ senpiũ tuditanꝰ
agerent regi ꝙ ĩ reb dubiis cũ finitimietiã
socii roͣnes desererẽt infide mausiiẜ ꝯpete¬
rent ut si coacti ĩ urris bellũ adu̾sus phi¬
lippũ sus cepissent pͥstinũ aĩu erga ppł¬
ro. ꝯẜuaret ¶ Eod̾ feretp̃r p elĩ ꝯsul ĩ gal¬
lia cũ audiss abochis añ suũ aduentu
ĩ cursiones ĩ agrs socioꝵ fcũs duab legi¬
onib subitariis tumłt eiꝰ cũ striptis ad¬
ditiq ad eas quatuor cohortib de excitu
suo. C. apiũ p̃fcm̃ sociũ hac tumłmaria
manu ꝑ umbriã quã tribu sabinãuo¬
cant agr boior ĩ uadẽ iussit. ip̃e cod̾ aꝑ¬
to itine̾ ꝑ montes dux̃ apiꝰ ĩ g̾ssus hosti¬
um fines po ppłatões sat᷑ ꝓsꝑe ac tuto fec̃
delecto de iñ ad cast mutilũ satis ydenͦe

Expanded text:
o bello integra ad consules, qui tunc in provinciis erant, reiecta est. interim ad Ptolomaeum, Aegypti regem, legati tres missi, C. Claudius Nero, M. Aemilius Lepidus , P. Sempronius Tuditanus agerent regi, quod in rebus dubiis, cum finitimi etiam socii Romanos desererent, in fide mansisset, et peterent, ut, si coacti iniuriis bellum adversus Philippum suscepissent, pristinum animum erga pin Gallia, cum audisset a Boiis ante suum adventum incursiones in agros sociorum factas, duabus legionibus subitariis tumultus eius causa scriptis additisque ad eas quattuor cohortibus de exercitu suo C. Ampium . praefectum socium, hac tumultuaria manu per Umbriam, qua tribum Sapiniam vocant, agrum Boiorum invadere iussit; ipse eodem aperto itinere per montes duxit. Ampius ingressus hostium fines primo populationes satis prospere ac tuto fecit; delecto deinde ad castrum Mutilum satis idoneo
Abbreviated transcription (Latin):
bẽt ꝯsuli senatã eqũ cõstre ytalia tenti eñ
¶de iñ cũ p̃tor spreraꝵ eũ lrũs suas dicẽt
dcãtor ad idipm̃ c̾as .p. sulpitiꝰ ꝓuire ma¬
ioris in ꝑii ꝯsulẽ ĩ ytaliã teuocauit. reliq
rant nocendiq singulaꝵ causis ꝯsũpssit.

Expanded text:
et consuli senatum aequum censere in Italiam reuerti eum; dein, cum praetor spreturum eum litteras suas diceret, dictator ad id ipsum creatus P. Sulpicius pro iure maioris imperii consulem in Italiam reuocauit. reliqurant noscendisque singularum causis consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut rex socĩqi ⁊ aic̾ appłet̾ noĩs eiꝰ honorẽ pro
tari ue ueller rursus absenatu ei postulan
loctis ex ꝓẜpine thesauris nocte clã sublatq
nec adquo ꝑtineat facinꝰ uestigia ulla exstu¬
re. ¶Iudigne passus senat nõ cessaĩ absagi¬
legiis : ne pliminiu ꝗde tã claꝵ recẽsq nocte

Expanded text:
ut rex sociusque et amicus appelletur; nominis eius honorem pro tarive vellet, rursus ab senatu ei postulandLocris ex Proserpinae thensauris nocte clam sublatam, nec, ad quos pertineat facinus, vestigia ulla extare. indigne passus senatus non cessari ab sacrilegiis, et ne Pleminium quidem, tam clarum recensque noxae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ paucis effugit ¶ Tum adtinetũ codẽ quo
ꝙ̃ añ qm̃ mag̃ cogebat fortuna gerunt ẜ ali¬
ꝙ̃to minore cũ eũ miẜicordia ab recẽti me
⁊tam ualide urbi ubi reputarẽt ⁊ ip̃m scipio¬
nẽ exspectatio sucessoris uentiui ad patatã¬
alteri labore ac ꝑicalo finit belli famã soli¬
citaret pacẽ oĩu aĩaduisi sunt ¶posto die
tra derẽt elephantosq quo hr̃ent domitos ncq
domarẽt alios bellũ neue ĩ africa neue extra
detẽt frd̾qi ꝯeo facerẽt frumtũ scipendiumq
aut aluis donec a roma legan uenissẽr p̃sta¬
es oneraie captr q̃ fiussẽt ĩ nauibi restituere
t̾ qłr ucc ĩ dutias noc spem pacis ullam esse.
¶Has ꝯdoẽs legati cã domũ teferre iussi in
diri a rectũ gisgonẽ manusua suꝑieã laco dettax¬
¶ Que ĩsueta lib̾t᷑ auitati spẽs aĩ fremitum
pͥ mouiss ⁊ pturbat̾ militaris uir urbanalib

Expanded text:
cum paucis effugit. tum ad Tynetem eodem quo quam ante quo magis cogebat fortuna egerunt; sed aliquanto minore cum misericordia ab recenti memet tam ualidae urbis reputarent, et ipsum Scipionem exspectatio successoris uenturi ad paratalterius labore ac periculo finiti belli famam, sollicitaret, ad pacem omnium animi uersi sunt. postero die traderent elephantosque quos haberent domitos, neque domarent alios: bellum neue in Africa neue extra  frumentum stipendiumque auxiliis donec ab Roma legati redissent praestaes onerariae captae quaeque fuissent in nauibus restituerentur; aliter nec indutias nec spem pacis ullam esse. has condiciones legati cum domum referre iussi in dirique arreptum Gisgonem manu sua ex superiore loco detraxit. quae insueta liberae ciuitati species cum fremitum populi mouisset, perturbatus militaris uir urbana libe
Abbreviated transcription (Latin):
domi ĩ ueĩt ut p̃ualida corꝑa ab exͥnis ciũs
gini detrahebant᷑ cũ ĩ ermẽ iã ac iiuda i
destitui int̾ tot armatas gentes affricam
cͥnerenis nẽo ingemuit. nũc ꝙ tributum
siõ ĩ malo uo odic lacamasst. ħ anibal
ap̃ cartaguiẽres. ¶scipio ꝯtoe aduccata n¬
asnissã ad regnũ pr̃nu circa opido ⁊ crtrĩ

Expanded text:
domi inuenit, ut praeualida corpora ab externis causis gini detrahebantur, cum inermem iam ac nudam destitui inter tot armatas gentes Africae cerneretis, nemo ingemuit: nunc quia tributum ssimo in malo uos hodie lacrimasse.' haec Hannibal apud Carthaginienses. Scipio contione aduocata Masinissam ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
nes utiq inqri crt̾a q̃ abeent exti manda
scipioi ꝑmitti atq ita pecuĩa lue̾ cartagiñses
sũt ꝗ anibalẽ ex acie ad mare uenisse iñ pro¬
ꝑate naue̾ ad regẽ anticchũ extĩplo ꝓfcm̃ tradãt
postulãtiq añ oĩa stipioĩ ut anibal sibi traderet

Expanded text:
nes utique inquiri: cetera quae abessent aestimanda Scipioni permitti atque ita pecunia luere Carthaginienses. —sunt qui Hannibalem ex acie ad mare peruenisse, inde praeparata naue ad regem Antiochum extemplo profectum tradant, postulantique ante omnia Scipioni ut Hannibal sibi traderet
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauer̃e. ac lcratis ĩ sulas eo ilł exeũtib̾
ĩ aciẽ portendit. ẜ ad eo ad eẽ fidẽ belli ac
laboris ĩ maĩb eẽ. p̃dã cartagis redditũ dom¬
um ĩ prĩa ad parẽtes lib̾s ꝯuiges penates¬
q dess celsus hoc corpe uultq ita leto ut
uicisse ia crrderes dicebat. OInstaut de ĩ
p̃os astato p̾ eos pͥncipes triariis postremam
aciẽ clausit. non ꝯfirtas aut̃ cohortes añ¬
ĩsua quaq signa ĩstituebat. ẜ manipulg¬
ut aliꝙ̃tũ int̾se distantes cẽt spaciũ quo
elephanti hostiũ acti nicħ ordines turbarent
leliui cuiꝰ añ logati co año q̃storis ex̃ sortem
nistro cornu masnissaz numidasq destro o¬
posuit uias patentes int̾ manipulq ante¬
signarioꝵ uelicib ea tue leuis armatura
erat ꝯpleuit. dato p̃cepto ut adĩpetũ elep¬
hantoꝵ ac post irreptir refugetẽt ordines aͭ
⁊ destra leuaq distursu aplicãte signis uiaz¬

Expanded text:
pugnauerint insulas, ea illis exeuntibus in aciem portendisse deos. adesse finem belli ac laboris; in manibus esse praedam Carthaginis, reditum domum in patriam ad parentes liberos coniuges penatesque deos. celsus haec corpore uoltuque ita laeto ut uicisse iam crederes dicebat. instruit deinde primos hastatos, post eos principes; triariis postremam aciem clausit. non confertas autem cohortes ante sua quamque signa instruebat sed manipulos aliquantum inter se distantes ut esset spatium qua elephanti hostium acti nihil ordines turbarent. Laelium, cuius ante legati, eo anno quaestoris extra sortem nistro cornu, Masinissam Numidasque ab dextro opposuit. uias patentes inter manipulos antesignanorum uelitibus—ea tunc leuis armatura erat—compleuit, dato praecepto ut ad impetum elephantorum aut post directos refugerent ordines aut in dextram laeuamque discursu applicantes
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ gr undiqi t̾rore ꝑculsor cartagini ratꝰ misso
lelio romã ꝯuictorie nũtio octauiu t̾cestri itinẽ
duoe̾ legiones cartaginẽ iuber ip̃e ad suã ue¬
terẽ nouãq lentuli classem adiutã ꝓfiũs ad
uticã portum cartaginis peciit. legatio car

Expanded text:
 terrorem perculsae Carthagini ratus, misso Laelio Romam cum victoriae nuntio, Cn. Octavium terrestri itinere ducere legiones Carthaginem iubet; ipse, ad suam veterem nova Lentuli classe adiuncta, profectus ab Utica portum Carthaginis petit. haud pr
Abbreviated transcription (Latin):
luit lapideo mbri. ⁊ inuelit̾no agro t̾ra ĩ gẽ¬
tib cauernis ꝯsedit arboresq ĩ ꝓfundũ abstra̾
afliẽ for ciaira tabne.frusinone mun ali¬
quot loas. ⁊ porta de celo tacta. Et ĩ pało lapi¬
dib pluit.¶ Id ꝓdigiũ more patrio nouẽdiale
sacro cet̾a hostiis maiorib expiata ¶Int q̃ a

Expanded text:
luit lapideo imbri, et in Ueliterno agro terra ingentibus cauernis consedit arboresque in profundum haustae; Ariciae forum et circa tabernae, Frusinone murus aliquot locis et porta de caelo tacta; et in Palatio lapidibus pluit. id prodigium more patrio nouendiali sacro, cetera hostiis maioribus expiata. inter quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dhoc discrim ꝓcedũt postero die
duor opulc̃tissimor ppłoꝵ duo loge
clariiss duces duo fortissimi exerat. młta
porta decora aut cumulaturi co die aut en¬
suri. anceps gͥ spes ac met̾ mistebãt aĩos
ꝯtẽplantib qi nõ suã mõ hostiũ aciẽ ꝯoculis
mag̃ ꝙͣ tõne pensates uires siml leta simul
tristia obũsabant̃ q̃ ip̃i sua sponte nõ suboã¬
tot duces rõno tot ex̾cit cadione occisos
⁊ sua cuq decora uͥ ad ĩsignẽ alic̾ pugne
incoriã militẽ uenãt refecebat sti pio

Expanded text:
d hoc discrimen procedunt postero die duorum opulentissimorum populorum duo longe clarissimi duces, duo fortissimi exercitus, multa ante parta decora aut cumulaturi eo die aut eversuri. anceps igitur spes et metus miscebant animos; contemplantibusque modo suam, modo hostium aciem, cum oculis magis quam ratione pensarent uires, simul laeta, simul tristia obuersabantur: quae ipsis sua sponte non succurtot duces Romanos, tot exercitus occidione occisos et sua cuique decora ubi ad insignem alicuius pugnae memoria militem uenerat referebat: Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ t̃ qd̾ refetã adꝯsiliũ snulla quaꝵ gra¬
uia iuderũt bellũ ꝑate qm̃ pacẽ pati non
ponustis ¶ta ĩ stã pact excollaio ad sug
cũ st recepissent frustra ũba p̃cata reuũ¬
ciant armis decͥnendã ẽẽ hñdãqi cã fortũa
quã dei dedissent. ¶Incastra ut ẽ uentum
ꝓ nũciãt ambo arma expeditẽt milites
aĩosq ad supmũ c̾tam̃ nõ ĩ unũ dĩc ẜ in
ppetuũ si flicitas adeet iuctons r᷑ ancã¬
tugo uiragẽtib daret añ crastinã noctez
stinito n eĩ africã aut ytaliãs orlẽ cca¬

Expanded text:
rauia uidentur, bellum parate quoniam pacem pati non potuistis.' ita infecta pace ex conloquio ad suos cum se recepissent, frustra uerba temptata renuntiant: armis decernendum esse habendamque eam fortunam quam di dedissent. in castra ut est uentum, pronuntiant ambo arma expedirent milites animosque ad supremum certamen, non in unum diem sed in perpetuum, si felicitas adesset, uictores. Roma an Carthago iura gentibus daret ante crastinam noctem scituros; neque enim Africam aut Italia
Abbreviated transcription (Latin):
tili militã turba p̃sidii spe ĩ opida bruta agri
sra q̃ roboris ĩ eẋatu erat ĩ africa transuexit
młtis ytalici gnis qr ĩ africa secuituros abnuẽ¬
tes ꝯcesẜant ĩ iunones canone lacinie ĩ delu¬
bri ĩ iuolatũ ad eã diẽ ĩ tẽplo ip̃o fid̾ int̾ftĩs.

Expanded text:
pida Bruttii agri ssa, quod roboris in exercitu erat in Africam transuexit, multis Italici generis, quia in Africam secuturos abnuentes concesserant in Iunonis Laciniae delubrum inuiolatum ad eam diem, in templo ipso foede in
Abbreviated transcription (Latin):
armis ad ferẽtinũ magius itimi̾b cama con¬
tendit. cama quq dieꝵ itͥ ab curͣgine ab est.
q̃ nũciabant᷑ ⁊ oĩa : Masuissa ꝯsex milib pe¬
ditũ q̃luor eqiũ uenisst eoforte ip̃o dic ad fere¬
bat̃ leto aĩo audit maxie si hostis fiducia que
petẽt pacẽ eꝗora ĩ petrari posst tat̾ qr luciu
ad scipionẽ miiit ut collarũdi secũ pot̾e facet
id u trũqi suasponte fecit an pu . ꝯsilio neutr
eũ ascipione quo.xii. milia armatoꝵ ĩ acie

Expanded text:
armis adferentium, magnis itineribus Zamam contendit. Zama quinque dierum iter ab Carthagine abest. i sex milibus peditum, quattuor equitum venisse eo ipso forte die adferebant—, laeto animo audivit, maxime hostis fiducia, quapeteret pacem, aequiora impetrari posse ratus, nuntium ad Scipionem misit, ut conloquendi secum potestatem faceret. id utrum sua sponte fecerit an publico consilio, neutrum eum ab Scipione, quo duodecim milia armatorum in acie
Abbreviated transcription (Latin):
acis ⁊quopł ꝓpe ꝙ dasdrubale atq excitu
suo spei reposuerãt ꝑculsi iã nlło auetoe bel¬
li ultra audito oratores ad pacẽ petendam
illos ꝯsiliũ maximu q ad ip̃m senatũ tegen¬
dũ missi. ¶Qui ubi ĩ castra r᷑ ⁊ p̃toriũ pue¬
nerũt more adulantiũ crrib ritu exea regi¬
one exqua oriundi erãt ꝓabuer̃t. ꝯueniẽs
or̃o tã humili adulatõi fuit. nõ culpã pug¬

Expanded text:
 quam in Hasdrubale atque exercitu suo spei reposuerant, perculsi, iam nullo auctore belli ultra audito oratores ad pacem petendam illos consilium maximaque ad ipsum senatum regendum vis. qui ubi in castra Ronerunt, more adulantium—accepto, credo, ritu ex ea regione ex qua oriundi erant—procubuerunt. conveniens oratio tam humili adulationi fuit, non culpam pu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q uͥ nũciatũ ẽ stipioni neqd eger ał fetor
iuueĩs grauiꝰ ꝯsulet accitũ eũ extĩplo minc
solat᷑ nũc ꝙ temĩtatẽ temĩtate alialu̾t tͥsti¬
orẽq rẽ ꝙͣ necesse fiũt fccit̃ leuit̾ castigat.¬
¶ post̾o die ut apñti motu au̾tẽt aũim eiꝰ
ĩ tribunal astendit ⁊ ꝯtõe aduocaĩiussit.ibi
Mas iussa pͥmũ regẽ appłtu eximiis ornatũ
landib aurra corona patera sella curuli al¬
eburnea ⁊ scipione eburno toga picta⁊ pal.
ma tacta tunica donat addit u̾ bis honorez
phantib ãpliore̾ eo ornatũẽẽ quo uno oĩum

Expanded text:
oni, ne quid aeger animi ferox iuuenis grauius consuleret accitum eum extemplo nunc solatur, nunc quod temeritatem temeritate alia luerit tristioremque rem quam necesse fuerit fecerit leniter castigat. postero die ut a praesenti motu auerteret animum eius, in tribunal escendit et contionem aduocari iussit. ibi Masinissam, primum regem appellatum eximiisque ornatum laudibus, aurea corona aurea patera sella curuli et scipione eburneo toga picta et palmata tunica donat. addit uerbis honorem: phantibus ampliorem eo ornatum esse q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ malũ uniꝰ ꝗtenerẽt regionẽ cũ dixiꝙ sepulcꝵ
gub̾natore adleptĩ apullit claspe̾ atq ibi cupi¬
as exposuit. ¶Nec co año ĩ africa gesta ĩstqñ¬
qr̃ eꝗtũ erat. T.claudiꝰ nero ꝯsules fcĩ sũt.
¶Ceter exit̾ supioris am̃ cũ logati sociarũ
urbiũ ex̾g̾cia q̃ sissẽt uastati agris ab regiis
p̃sidiis ꝓfcõqi ĩmacedoniã legato ad respectã¬
das nõ admissus ad filippũ regẽ simł nũci¬
assẽt.c.xxx. ꝯsopa trod̾ traiecta ĩ africã dua

Expanded text:
 quam tenerent regionem, cum dixisset sepulchrum gubernatore ad Leptim adpulit classem atque ibi copias exposuit. haec eo anno in Africa gesta; insequenerat, et Ti. Claudius Nero consules facti sunt. ceterum exitu superioris anni cum legati sociarum urbium ex Graecia questi essent vastatos agros ab regiis praesidiis profectosque in Macedoniam legatos ad res repetendas non admissos ad Philippum regem, simul nuntias
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ĩ ꝯspectũ ferme afrior ꝓsꝑo cursu uectũ
p̃o destituit uent̾ diei. in de nͥ sus ĩ afticam
tur bauit ac passim naues disiecit. Item
cũ ꝓstratis ꝑ adiisus fluct ĩgenti remigũ
labore cursus appolis ꝓmõtoriũ tenuit
oneraue ꝑs maxia adeginũ ĩ sulã casi¬
nũ abalto clandit inquo sita cartago .x
be ipam̃ ad calidas aquas oelatess. oĩa ĩ
dutiar nec dũ eĩ dies exierat finẽ opponc¬

Expanded text:
fuit. in conspectum ferme Africae prospero cursu uectum primo destituit uentus, deinde uersus in Africum turbauit ac passim naues disiecit. ipse cum rostratis per aduersos fluctus ingenti remigum labore enisus Apollinis promunturium tenuit: onerariae pars maxima ad Aegimurum insulam—ea sinum ab alto claudit in quo sita Carthago esbem ipsam ad Calidas Aquas delatae sunt. omnidutiarum—necdum enim dies exierat—fidem oppone
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendo minui uidebat᷑. ¶ Pacẽ pumcã bellũ
macedonicũ excepit ꝑiculo haut quaꝙ̃ con¬
ꝑandũ. aut uirtute ducis aut militũ robore
claritate regũ antiquoꝵ uelustaq forma gẽ¬
tis ci magnitudine inꝑu quo multã ꝯdã Eu¬
rope maiorẽ ꝑtẽ asie obtinuetãt armis ꝓpe¬

Expanded text:
ficiendo minui videbatur. pacem Punicam bellum Macedonicum excepit, periculo haudquaquam comparandum aut virtute ducis aut militum robore, claritate regum antiquorum vetustaque fama gentis et magnitudine imperii, quo multa quondam Europae, maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ asdrubale fugacissiõ duce futura aut tu
arma pũo ꝯdã milite iiy dũ iuuene in ꝑre
ꝗ senes uincendostũs yspanias gallias yspa¬
nia ab alpib ad fretũ monum̃as ingentiu
rer ꝯpless ducẽ excitũ equalẽ stipendiis suis

Expanded text:
eius Hasdrubale, fugacissimo duce, rem futuram aut cum arma, puero quondam milite, vixdum iuvene imperatore, qui senex vincendo factus Hispanias, Gallias, Italiam ab Alpibus ad fretum monumentis ingentium rerum complesset. ducere exercitum aequalem stipendiis su
Abbreviated transcription (Latin):
belli molr ĩ unũ exctũ ducẽ q ĩ clinata quo
euasura cẽt res. ¶ꝑ cosdem dies lagati sa
argẽti ĩ uestibulo curie posuer̃t hõib a coeptis
⁊ ĩ carcerẽ ꝯditis auro argẽto q redito gre le
ĩ yspaniã ceuterent̃ ¶Mentio de iñ asenio¬
rib fcũ ẽ segniꝰ hoiẽs bonaq mala sẽtite
comisisse. quas de iñ clades ques luct̾ inci¬
ad celũ porngendũ auditas. ũꝙͣ ille dies
futur̾ eẽt quo uacuã hostib ytaliã bona
pace florentẽ uisuri ceñt dedixe id deq tã¬

Expanded text:
belli mole in unum exercitum ducemque inclinata quo euasura esset res. per eosdem dies legati Sagargenti in uestibulo curiae posuerunt. hominibus acceptis et in carcerem conditis auro argentoque reddito gratiae legin Hispaniam reuerterentur. mentio deinde ab senioribus facta est segnius homines bona quam mala sentire; minisse; quas deinde clades, quos luctus inciad caelum porrigentium auditas en unquam ille dies futurus esset quo uacuam hostibus Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos ta
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ẽc uti poste̾ ⁊ ꝙͣ ut̾ ea pace quã postir¬
mo ꝯꝯsule luctatio fcãeet mane̾ licetet.
federib int̾fuerãt alia alii int̾ogarẽt non
meĩsse ꝑ etatẽ ⁊ eĩ om̃s ferme uiuenes ꝗ¬
erãt dicerẽt logati ꝯclamatũ exoĩ parte

Expanded text:
datum esse uti peterent quam ut in ea pace quae postremo cum C. Lutatio facta esset manere liceret. foederibus interfuerant alia alii interrogarent, nec meminisse se per aetatem—etenim omnes ferme iuvenes erant— dicerent legati, conclamatum ex omni par
Abbreviated transcription (Latin):
agendas adco ne aduenientẽ ꝗdem grãm
U. dies çirca oĩa puluinaria suplicaretur
gĩsiu logatos de pace ad senatũ ueni ẽtes
puteolis iust iñ t̾ra uẽturo allatũ esset
tenocaĩ tũ leliũ placuit. ut corã eo d̾ pace
ageret fuluiꝰ gillo legat stipioĩs cartagm̃¬
ses romã addux̾ ꝗb uetitis ĩgredi urbem
hostiũ ĩ iulla pi. senat̾ ad edẽ bellone datꝰ est

Expanded text:
m gratiaut quinque dies circa omnia puluinaria supplicaretur giniensium legatos de pace ad senatum uenientes Puteolis uisos inde terra uenturos allatum esset, reuocari C. Laelium placuit ut coram eo de pace ageretur. Q. Fuluius Gillo legatus Scipionis Carthaginienses Romam adduxit; quibus uetitis ingredi urbem hospitium in uilla publica, senatus ad aedem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsingłis int̾ pretib egͣssi st. nõ suo mõetatis
maxĩ duces ẜ oĩs añ st meorie oii gentiu
culib regũ in pii ue pares paulisp altͤ aliuis
ꝯspcctu admitatr̃e inutua ꝓpe attoniti ꝯtiaue᷑
rẽ. tͥ quaq int̾ multa eg̾gia nõ ĩ ulũs laudum
fuit hoc anibalẽ cui tot de rõnis ducib ucto¬
rias diiadissẽt t̾ cessisst te qr huic bello urĩs
płꝙͣ ronis nr̃is cladibĩ signi finẽ ĩposuisse
her quaq ludibuũ caũs de dit aut fintuna

Expanded text:
essi sunt, non suae modo aetatis maximi duces sed omnis ante se memoriae omnium gentium cuilibet regum imperatorumue pares. paulisper alter alterius conspectu, admiratione mutua prope attoniti, conticuere; rem. tibi quoque inter multa egregia non in ultimis laudum hoc fuerit Hannibalem cui tot de Romanis ducibus uictoriam di dedissent tibi cessisse, teque huic bello uestris prius quam nostris cladibus insigni finem imposuisse. hoc quoque ludibrium casus ediderit fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor ꝯfilio cui marco p̃nom̃ erat ĩ pigro ui¬
uene ad cꝗtes ꝑgit iussosqi astendẽ ilquo tepẽ¬
te ĩ hostẽ enuttit tumultũ cq̃stre̾ aux̃ clamor ab
legiõib addit̾. noc strtisẜ hostiũ aces ni mago
adpͥmũ cotatũ motũ ꝑato elephãtes exti ploĩ
p̃liuĩ ĩduxiss ad quor sindorẽ odorc̃q ⁊ aspertia

Expanded text:
praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, inpigro iuvene, ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit. tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus, nec stetisset hostium acies, ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo in proelium induxisset. ad quorum stridorem odoremque et aspect
Abbreviated transcription (Latin):
dati eẽt. tũ ad spoctaculũ tã fedũ ꝯplotatio
orta ⁊ ꝑtĩ pauore menia st̃ deẜta. partim
repẽtino q̃ sensu grãm aꝑ uictorẽ quã reti¬
nuit patefet̃ porte ¶Et masnissa p̃sidie cir¬
ca portas oportunaq meniu dimisto ne cͥ
fugt pateret exis ad regiã crupandã citoua¬
dit. Equo intrãti uestibulo ĩ ip̃õ uestibuli¬
li mine sophonia uyor si phacis filia asdru¬
balis peni orcurrit. ⁊ cũ ĩ medio aꝯmĩc arma¬
toꝵ Masnissa ĩsignẽ ꝯarmis cͥte hĩtu ꝯspexisẜ¬

Expanded text:
datus est. tum ad spectaculum tam foedum comploratio orta, et partim pauore moenia sunt deserta, partim repentino consensu gratiam apud uictorem quaerentium patefactae portae. et Masinissa praesidio circa portas opportunaque moenium dimisso ne cui fugae pateret exitus, ad regiam occupandam citato uadit equo. intranti uestibulum in ipso limine Sophoniba, uxor Syphacis, filia Hasdrubalis Poeni, occurrit; et cum in medio agmine armatorum Masinissam insignem cum armis tu
Abbreviated transcription (Latin):
cias ualerĩ ꝓdit ĩ castra rõna ad colaqũ lleĩsse
p̾a ut cã ꝓbabił sui ꝯmou̾di foret ĩ castra
hostiũ melĩ ead̾ illa abnuẽ ac spem facere
sepĩ ultro curoq agitãtib tẽ ꝯuẽturam
ybnacula cartagiñsiũ ꝯgesta temẽ ex a¬
gris maͣ edificabat. lignea ferme tota erãt
humid̾ p̃cipne arũdine textis storea q̃ pars
¶hec relata scipioĩ spez fecerãt castra hostiuz
loꝗo mittendi legati eeñt uagi ꝑ castra ali
alia adit exit̾q om̃s sitũ formãq uniũsor¬

Expanded text:
tias Valerius prodit, in castra Romana ad conloquium venisse. a probabilis suis commeandi foret in castra hostium, mollius eadem ilia abnuere ac spem facere saepius ultro citroque agitantibus rem conventuram. hibernacula Carthaginiensium, congesta temere ex agris materia exaedificata, lignea ferme tota erant. Numidae praecipue harundine textis storeaque pars allumque habitabant. haec relata Scipioni spem fecerant castra hostium nloquio legati essent, vagi per castra alius alia aditus exitusque omnes, situm formamqu
Abbreviated transcription (Latin):
clamorib qłi aliis młtitudo sol leticiã ĩ mo¬
dicã sigͥficarẽt.itaqi p̃tor extĩplo edix uti e¬
dictui edes sacras tota urbe apirẽt circũeũdi
salutandiq deos agendiq grates ꝑtotũ dic̃ pplo
potas fiẽt posto die legatos masnisse ĩ senatũitro¬
duxit gratulati pͥmũ senatiust̃ ꝙ.p. stipio
ꝓ sꝑe res ĩ africa gessisẜ. dem̃ grãs egert ꝙaia

Expanded text:
is multitudo solet laetitiam inmodicam significarent. itaque praetor extemplo edixit uti aeditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem populo potestas fieret. postero die legatos Masinissae in senatum introduxit. gratulati primum senatui sunt quod P. Scipio prospere res in Africa gessisset; deinde gratias egerunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
insita casuũ repugnet ꝙ̃ fortuna numꝙ
decepit. ꝙ ego sũ ad transmenũ ad cãnas id
tu odie uixdũ militaĩ etate ĩꝑio accepto
oĩa auda cissiẽ incipientẽ nusꝙ fefellit sũ¬
fortunã prĩs ⁊ patruiibi ꝓstait mortr̃ ac ca¬

Expanded text:
incerta casuum reputat quem fortuna numquam decepit. quod ego fui ad Trasumennum, ad Cannas, id tu hodie es. vixdum militari aetate imperio accepto omnia audacissime incipientem nusquam fefellit fortuna. patris et patrui persecutus mortem ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulti. inde prẽm rege̾ ĩ custodiã albã mitten¬
dũ censuer̃t. leliũ retiñdũ donec legati cartagi¬
nẽ ses uenirent suplicatio ĩ quat᷑duũ dec̾ta ẽ
post leli̾ par senatu misso ⁊ ꝯtõe in aduccata
ꝯ.l. cecilio ĩ rostra ascendit. ibi uõ audienter
fuxꝯ cartu giñsiũ ex̾citꝰ deiuietũ cuptum
ĩgentis noĩs regẽ numidã oc̃ eg̾gia uictoĩa¬

Expanded text:
consulti inde patres regem in custodiam Albam mittendum censuerunt, Laelium retinendum donec legati Carthaginienses uenirent. supplicatio in quadriduum decreta est. P. Aelius praetor senatu misso et contione inde aduocata cum C. Laelio in rostra escendit. ibi uero audientes fusos Carthaginiensium exercitus, deuictum et captum ingentis nominis regem, Numidiam omnem eg
Abbreviated transcription (Latin):
duxisẜ stipionẽ ir ad cartaginẽ ausũ qui
ꝯsul hostẽ penũ ĩ ytalia nõ uidisẜ secentũ
milib armatoꝵ ad trãs menũ aut can̾as ce¬
cusans q̃ rens q exdiutina p̾one ytalie ẽ de¬
tract ¶Romã ꝑ cosdem dies ⁊i magonẽ et

Expanded text:
ui consul hostem Poenum in Italia non vidisset; se, centum milibus armatorum ad Trasumennum, ad Cannas caecusans querensque ex diutina possessione Italiae est detractus. Romam per eosdem dies et Magonem et
Abbreviated transcription (Latin):
mutiat᷑ ostłia. nuplias ⁊̃ eũ ip̃m dic̃ paraus
repẽte iub n eꝗd relinq̃ret ĩ regno cait lelio aͭ
ip̃i scipioĩ ꝯsulendi uelut cuptiuã q̃ masnisst
i ã nupta foret fcĩs nptiis suꝑueĩt leli̾ ꝯ ado
nõ disi mulauit ĩ ꝓbũ a rege fcm̃ ut po etiã¬

Expanded text:
nuptias in eum ipsum diem parari repente iubet ne quid relinqueret integri aut Laelio aut ipsi Scipioni consulendi uelut in captiuam quae Masinissae iam nupta foret. factis nuptiis superuenit Laelius et adeo non dissimulauit improbare se factum ut primo etia
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua frenauit ac domuit multo mai̾
det̾ maiorẽ q uictoriã sibi peꝑit ꝙͣno. si¬
phace uicto hũimꝰ q̃ me absente strenue
ac fortit̾ fecisti libentͥ ac ꝯmemonũ et
menũ cet̾a te ipm̃ reputare tecũ ꝙͣ me di¬
cente erubestẽ malo siphas.ꝑ .x. auspitiis¬

Expanded text:
antia sua frenauit ac domuit multo maius decus maioremque uictoriam sibi peperit quam nos Syphace uicto habemus. quae me absente strenue ac fortiter fecisti libenter et commemoraui et memini: cetera te ipsum reputare tecum quam me dicente erubescere malo. Syphax populi
Abbreviated transcription (Latin):
tagiũsem matronã domo acceꝑit. Illis
nuptialib faucb regiã ꝯflagrasst suã
hospitẽ atq amicũ ĩ ducẽt. ꝑdito tñ ati
aflicto sibi ĩ miẜiis solatiis ẽẽ ꝙ ĩ õiim
hoĩu inimicissims sibi domũ ac penates
eamde̾ pestẽ ac furiã traxisse uideat. n¬

Expanded text:
thaginiensem matronam domum acceperit. illis nuptialibus facibus regiam conflagrasse suam; hospitem atque amicum induerit. perdito tamen atque adflicto sibi hoc in miseriis solatii esse, quod in omnium hominum inimicissimi sibi domum ac penates eandem pestem ac furiam transisse videat.
Abbreviated transcription (Latin):
se orãtis ut arbitriũ rrgũ duoꝵ fortuna
accessio eet sophoniã mstã ad scipionem
excitet misso siphace ⁊ captinii cet̾as urbes
numide q̃ p̃sidiis tegis tñbant̃ adiuuante
masiissa recepit ¶Siphacẽ ĩ custra addu¬
ci cũ cẽt nuĩciatũ oĩs uelud ad specula tu
triũphi młtitudo efusa ẽ p̃cedebat ip̃ẽ uies¬

Expanded text:
 regum duorum fortunae accessio Sophoniba esset ad Scipionem reiceret, misso Syphace et captiuis ceteras urbes Numidiae quae praesidiis regiis tenebantur adiuuante Masinissa recipit. Syphacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis uelut ad spectaculum triumphi multitudo effusa est. praecedebat ipse ui
Abbreviated transcription (Latin):
is ĩ mortalib ꝑs utraq hostiis macta̾dis pa¬
cẽ peciisẜ ita abro utrũq parit̾ cũcicia peti¬
tã iã tanti hũisse opes ut masnissam regno
pulsũ uẽ degĩt ut uita eiꝰ fama mortis ⁊ la¬
tebris feraꝵ mõ ĩ siluis rapto iuuẽtis tegẽt᷑
his ẜmonib arcũ stantiũ celebrat̾ tex ĩ p̃¬
toriũ adstipionẽ ẽ ꝓduct. ¶Mouit⁊ stipi

Expanded text:
is immortalibus pars utraque hostiis mactandis pacem petisset, ita ab eo utrimque pariter amicitiam petitam. iam tantas habuisse opes ut Masinissam regno pulsum eo redegerit ut uita eius fama mortis et latebris ferarum modo in siluis rapto uiuentis tegeretur. his sermonibus circumstantium celebratus rex in praetorium ad Scipionem est perductus. moui
Abbreviated transcription (Latin):
Ec secũ uoluẽti leli ac masniga su¬
puener̃t quos cũ parit̾ ambos bemgn
uultu excepiss ⁊eg̾giis laudib freq̃nt p̃tinõ
ce lebrass adduccũ ĩ secͥtũ masnistã sic alart̃
¶Aliqua te existimo masnissa ĩ tuentẽ ĩ me
bona ⁊ pͥnçipio ĩ yspaĩa adĩiũgedã aĩcicar¬

Expanded text:
ec secum uolutanti Laelius ac Masinissa superuenerunt. quos cum pariter ambo et benigno uoltu excepisset et egregiis laudibus frequenti praetorio celebrasset, abductum in secretum Masinissam sic adloquitur: 'aliqua te existimo, Masinissa, intuentem in me bona et principio in Hispania ad iungendam mecum am
Abbreviated transcription (Latin):
Er cosdem forte dies cũ leli ⁊ Mas
ꝑuẽnissẽt mesesuli rrgnũ pr̃nũ masnisse
leti ut ad regẽ diu desideratũ ꝯcesẜe si phas
pulsis iñ p̃fcũs qr p̃sidiis suis uectir ꝯtinebt᷑
ir uxoris socerq ⁊ita uiris eꝗsi abũdabat
ut sb̾iecte acuł regni ꝑ młto florẽs annos
uires ẽt minꝰ barbaro atip ĩ patẽti cuo spũs
¶Nactis cꝗs arma tella diuidit. eates int̾¬
didicerat distribuit. eycitu haud mi nore
to ur ad hostes ꝑgit ⁊ castris ĩ ꝓpiquo poitis
po pauci eꝗtes extuto speculãtes obstato ĩb
ꝓ g̃di añ iaculis sb̾moti recurrẽ ad sug inde
excursiones ĩ uicẽ fi ꝯpulsꝙ ĩ dignatio accen¬
deret ple̾s sb̾ut ꝙ irritamtũ c̾taminũ cque¬
striũ. cũ aut iuncẽtib spes aut pulsis na
agͥgat sug.ita ꝯpaucis p̃lio a censo omez
utuĩq post̾mo cꝗtatũ cͥtamĩs studio effũdit
ac du sũm̃ sincere cq̃stir p̃liũ erat multi¬
tudo mascsulior ingẽtia agmĩa si phace emi¬

Expanded text:
er eosdem forte dies cum Laelius et pervenissent, Maesulii, regnum paternum Masinissae, laeti ut ad regem diu desideratum concessere. Syphax pulsis inde praefectis praesidiisque suis vetere re uxor socerque, et ita uiris equisque abundabat ut subiectae oculis regni per multos florentis annos uires etiam minus barbaro atque impotenti animo spiritus coactis equos arma tela diuidit; equites in tturionibus didicerat, distribuit. exercitu haud minore to, ire ad hostes pergit. et castris in propinquo positis primo pauci equites ex tuto speculantes ab stationibus progredi, dein iaculis summoti recurrere ad suos; inde excursiones in vicem fieri et, cum pulsos indignatio accenderet, plures subire, quod inritamentum certaminum equestrium est, cum aut vincentibus spes aut pulsis ira adgregat suos. ita tum a paucis proelio accenso omnem utrimque postremo equitatum certaminis studium effudit. ac dum sincerum equestre proelium erat, multitudo Masaesuliorum, ingentia agmina Syphace emi
Abbreviated transcription (Latin):
ferme milia armator ¶Scipio uelud iazde¬
bellato ꝙ ad siphacẽ cartaginẽsesqi attiuerͣ
utice opugnandũ intentũ iãq machinas ad¬
mouentẽ muris au̾tit fama reuitegrati belli
modiasq p̃sidiis adspem mõ obsidionis t̾ra
mariq relictis ip̃e ꝯrobore excit̾ ire ad hostes
ꝑgit. p̾o tumulo qͣtuor ferme distũte a custris¬
regiis ꝯsedit. posto die ꝯeqtatu ĩ magnos ita
uocãt cãpor sb̾iectos ei tu mulos digressi succdẽ¬
do adscatoẽs ho stiũ lacestendoq leuib preliis
numidas masnissaz qr oposiut siphas asdrubal¬
q nunudas adu̾sus ytalicũ eqtatũ cartagi
ñ siũ ꝯ̃ masmssa locatis celtiba aciẽ media
ĩadũsa signalegionũ accepe̾ ¶Ita ĩstructio¬
les masnissa recẽti suꝑ cet̾a uictoriã t̾rbilem
n ec fuga salus ulla oñdebat᷑ lois ignotis
noc spes ueĩe abstipione erat quẽ bñ mertũ
dest ⁊gente sua mͥcenaĩis armis ĩ afticã opu¬
gnatũ uenissẽt. gͥ oreũ fusis undiq hostibus

Expanded text:
Scipionem, uelut iam debellato quod ad Syphacem Carthaginiensesque attineret, Uticae oppugnandae intentum iamque machinas admouentem muris auertit fama redintegrati belli; modicisque praesidiis ad speciem modo obsidionis terra marique relictis ipse cum robore exercitus ire ad hostes pergit. primo in tumulo quattuor regiis consedit; postero die cum equitatu in Magnos—ita vocant—Campos subiectos ei tumulo degressus, succedendo ad stationes hostium lacessendoque levibus proeliis Numidas Masinissamque opposuit. Syphax Hasdrubalque Numidis adversus Italicum equitatum, Carthagintra Masinissam locatis Celtiberos in- mediam aciem adversus signa legionum accepere. ita instructi coles, Masinissam recenti super cetera uictoria terribilem nec in fuga salus ulla ostendebatur locis ignotis neque spes ueniae ab Scipione erat, quem bene meritum de se et gente sua mercennariis armis in Africam oppugnatum euenissent. igitur circumfusis undi
Abbreviated transcription (Latin):
neli̾ ꝓꝯsul ĩ agro ĩ subr gallor ẽ magone pe¬
no signis collatis pugnauer̃t p̃toris legiones
ĩ pͥma acie fuer̾t .p. corneli̾ suas ĩ sb̾ sidiũ te¬
cornib p̃tor ac ꝯsul milites adinferenda ⁊̃ ho¬
stes signastima ui ortabant᷑. ¶ postip nichil
ꝯmouebãt tũ quali cornelio lentior ut inde
sit pugna ⁊ ĩ dutat p̃t̾ spem resistendo hostiũ
timor ac neu̾tat᷑ ĩ audatiã ꝑiculũ ẽ cq̃stre

Expanded text:
nsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt; Cornelius suas in subsidiis tecornibus praetor ac proconsul milites ad inferenda in hostes signa summa ui hortabantur. postquam nihil commouebant, tum Quinctilius Cornelio: 'lentior, ut uides, fit pugna, et induratur praeter spem resistendo hostium timor, ac ne uertat in audaciam periculum est. equestrem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ nauali c̾taĩe sol rostratis q̃ p̃sidio aliis
eẽ pot̾ant ĩ postͥmã aciẽ irceptis ꝓpe tͥram
onerariar quadruplicẽ ordinẽ ꝓ muro
adu̾sus hostes oposuit.casqi ipãs ne ĩtumłtu
pugne tiurbau ordines possent malis antẽ¬
nisip de naue ĩ nauẽ traiectis ac ualidis fu¬
nib uelud uno int̾se iuĩculo illigatis ꝯp̃ssit
cur̃ speculatorie naues ĩ hostẽ ac hito trapi
possẽt. his raptĩ ꝓ tpr̃ ĩsttuctis mille ferme de¬
lecti ꝓpugnatores on craii ĩ ponũt᷑ teloru¬

Expanded text:
 in nauali certamine solet rostratis quae praesidio aliis esse poterant in postremam aciem receptis prope terram, onerariarum quadruplicem ordinem pro muro aduersus hostem opposuit, easque ipsas, ne in tumultu pugnae turbari ordines possent, malis antennisque de naue in nauem traiectis ac ualidis funibus uelut uno inter se uinculo inligatis comprendit,rocurrere speculatoriae naues in hostem ac tuto recipi possent. his raptim pro tempore instructis, mille ferme delecti propugnatores onerariis imponuntur; teloru
Abbreviated transcription (Latin):
uadit ignib q ĩ ꝓxĩa tecta ꝯiectis efuxa flam¬
ma pͥmo uelud sparso płib lais telux. de inde
ꝑ ꝯtinua serpens uno repẽte oĩa ĩcendio auxit
ambusti hostes uimĩtaq feda pͥmũ fuga de inde
struge obtinebãt itua̾ portaꝵ quas nõ op̃ssenit
iguis fetro absup̃ti q castra die uno deleta duces¬
cendio efugerũt. cesa aut hausta flãmis.xl.
magna uis armatoꝵ cupta ea oĩa ĩꝑr uulcao
saccata inoendit ¶asdrubal exfuga Ꝯpaucs
affroꝵ urbẽ ꝓximã pecierat coq oc̃s superãt ue¬
stigia ducis stqñtes se arcã tullerãt metudem̃
ne dederet᷑ scipioĩ urbe excessit mox eodẽ petẽtib̾

Expanded text:
adit; ignibusque in proxima tecta coniectis, effusa flamma primo velut sparsa pluribus locis reluxit, dein per continua serpens uno repente omnia incendio hausit. ambusti homines iumentaque foeda primum fuga, dein strage obruebant itinera portarum. quos non oppresserat ignis fecendio effugerunt. caesa aut hausta flammis ad magna uis armorum capta; ea omnia imperator Uolcano sacrata incendit. Hasdrubal ex fuga cum paucis Afrorum urbem proximam petierat, eoque omnes qui supererant uestigia ducis sequentes se contulerant; metu deinde ne dederetur Scipioni urbe excessit. mox eodem patentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex ẜutute post xui añu receptis ꝗ aduicũ
cunetũ ab etholis capti fuerãt hĩc pr̃e. hĩc
catulo latͥi ⁊i orcãdantes pͥuato mag̃ ꝙͣ pu
decoẽ ĩ signis roñis rediit. latũ adppłm ẽ ne
pena młnq alii ignobiles ppłi seuestere
punicu bellũ cͥuentes defecẽ. ¶Ide ꝯsul ꝯ
anibale ĩ agro crotoniensi acie ꝯ flix̾. ob¬
scuraẽ pugne fama. ualeri antias.u. mi¬
lia hostiũ cesa ait ꝗ tãta res ẽ ut aut ĩ pu¬
deret ficta sit aut negligent̾ premisfa.
¶Nich̾ c̾te ulira rẽ ĩ ycaliã ab anibale ge¬
stũ nã adeũ quoq legati ab cartagine uocã¬
tes ĩ africã his forte dieb ꝗb ad magonẽ
uener̃t frendẽs gemẽsq ac uix lactimnis
tẽꝑans dr̃ legator uba audisst. Epo scꝙpedcã

Expanded text:
extum decimum annum receptis, qui ad vicum Tannetum a Boiis capti fuerant, hinc patre, hinc Catulo lateri circumdatis privato magis quam publico decore insignis Romam rediit. latum ad populum espetia multique alii ignobiles populi, senescere Punicum bellum cernentes, defecere. idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae fama est. Valerius Antias quinque milia hostium caesa ait; quae tanta res est ut aut impudenter ficta sit aut neglegenter praetermissa. nihil certe ultra rei in Italia ab Hannibale gestum. nam ad eum quoque legati ab Carthagine revocantes in Africam, iis forte diebus quibus ad Magonem venerunt. frendens gemensque ac vix lacrimis temperans dicitur legatorum verba audisse. pos
Abbreviated transcription (Latin):
de inceps amplex̾ totis se passi distipauit ca¬
stas quidẽ castra ⁊ trepidatio ꝗde ꝙ̃ta necesst
eẽt ĩ natno esuxo tã late ĩcendio ortaẽ.cr
ter formtũ nõ hostilẽ at bellũ iquẽrati esst
sm̃ armis a drestangendũ ĩ cendiũ efusi ĩ arma¬
tos dadẽ hostes may numidas ab masnissa
nonçia ngioꝵ castror ad exititinez y doneis
i p̃i sua spontt incendiũ ortũ ⁊ clamor inter
portis cuiq ꝓximũ erat comõ quo restringẽdo
igni forent portantes ĩ agm̃ rõnu ruebãt ¶ꝗb̃i

Expanded text:
inua amplexus totis se passim dissipavit castris. et trepidatio quidem, quantam necesse erat in nocturno effuso tam late incendio, orta est; ceterum fortuitum, non hostilem ac bellicum ignem rati esse, sine armis ad restinguendum incendium effusi in armatos incidere hostes, maxime Numidas ab Masinissa notitia regiorum castrorum ad exitus itinerum idoneis et ipsi sua sponte incendium ortum; et clamor inter portis, qua cuique proximum erat, ea modo quae restinguendo igni forent portantes, in agmen Romanum ruebant. qui
Abbreviated transcription (Latin):
ccde diutĩ ꝙ̃ pugna qm̃ uictoe̾s nox aip̃ssit
¶postẽ die scipio leliũ masnissãq Ꝯ oĩ ron̾o
⁊numidico eꝗͥtatu expeditisq militũ ad ꝑstq¬
uendũ siphac̃c atq asdrubalẽ mittit ip̃c ꝯro
bore excit urbes orca q̃ oẽs cartagiñsiũ dictoĩs¬

Expanded text:
caede diutius quam pugna victores nox oppressit. postero die Scipio Laelium Masinissamque cum omni Romano et Numidico equitatu expeditisque militum ad persequendos Syphacem atque Hasdrubalem mittit; ipse cum robore exercitus urbes circa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ tullert tm̃ tũc meoria prioꝵ claudiu
seu pñs error ualuit ¶bi siphas dũ obrq¬
tat hostiũ turmis sipudore si piculo suo fugã
sistẽ poss equo ꝯmuit̾ icto pcussus opͥmitur
capit᷑q ut ussu letuni añ oẽs masnisse p̃¬

Expanded text:
m tulerunt; tantum seu memoria priorum cladium seu praesens terror ualuit. ibi Syphax dum obequitat hostium turmis si pudore, si periculo suo fugam sistere posset, equo grauiter icto effusus opprimitur capiturque et uiuus, laetum ante omnes Masinissae p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtu int̾ualli int̾ asdrubał ac irgiacastra
cet speailarent morẽq simł nosterẽt stati¬
onu uigiliaꝵ q̃ nocte añ int̾diu oportuno¬
res ĩsidiandi ĩcendi ⁊ int̾ crrbra collaquia
alii ati alii de ĩ dusiria qͦ plib oĩa nota eeñt
mittebãt¶ Cum sepi agitata res arciorẽ spet

Expanded text:
nterualli inter Hasdrubalis ac regia castra esset, specularentur moremque simul noscerent stationum uigiliarumque, nocte an interdiu opportuniores insidianti essent; et inter crebra conloquia alii atque alii de industria quo pluribus omnia nota essent mittebantur. cum saepius agitata res certiorem spem
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ̃tũ oneraic̾ ex tostratis pene uana ple¬
raq sic põte suplicio ac tutella ĩ locum
supiorẽ mitebant grauior ac pondc᷑ ip̃o
libratior suꝑne exonerat int̾ erat spet¬
po ip̃ã ⁊ alto ĩpetu ⁊ magiutudiẽ rostrato¬
biguo ictu suis ĩ ciderẽt post̾mo asẜ es fortes
ut queq retir ĩ hibitu rostrata onerauahũtẽ
unco neret sandi uidet̃ iũcla qb alla aliis
ĩ nexa erãt seriẽ aliã simł płiu nauium

Expanded text:
ae superabant; ex rostratis Poeni uana pleraque, utpote supino iactu, tela in locum superiorem mittebant; grauior ac pondere ipso libratior superne ex onerariis ictus erat. specprimo ipsae tantum impetu ac magnitudine rostratabiguo ictu suis inciderent. postremo asseres ferreo ut quaeque retro inhibita rostrata onerariam haerentem unco traheret, scindi uideres uincula quibus aliis innexa erat, seriem aliam simul plurium nauium