comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contmstatuta canonũ uilic i ftciunt tałinas ingrrediunit᷑ torpia lucma sectant᷑ & diuersis¬
nis modis usintis in seruiunt & aliorũ domos enhenefte & in pudice fraquentant: &tãries sat¬
iudicaiuimꝰ ut abhino districte seuerit̃q coerte ant᷑ nepeorũ inlicitã & indecentẽ actiorẽ &
ut pentifaces scõrũ p̃ceilenciũ patrũ exempla sequentes religiosis conuersationis suȩ testes
habetio euatinus decrabere uolentib: locũminime p̃beant : Vergosoni
sacerdos discipuł suis d seiet ipso exẽplũ bonũ debieat p̃bere : aplis scribens ad itiũ doct dicens
quoq gegerius indecretis suis ita ait. Verecund mnos inolenit uthuius sedis pentifisab
Cetrita cubilisu soruitialaici purrieis sy ilates ad stꝗentur & cũpastoris inta eõ discipi
sepdibeat mexẽplũ. plerũq derioi qualis inserte tosit uita sui pontifics nesdiunt & utditi¬
ulares ꝓuerisciunt Deauare p̃senta decreto censtituo utapudã exclerics uletiã¬

Expanded text:
ediuntur, turpia lucra sectantur, et diversis modis usuris inserviunt, et aliorum domos inhoneste et inpudice frequentant, et comessatiudicavimus, ut abhinc districte severiterque coherceantur; ne per eorum inlicitam et indecentem actionem et ut pontifices sanctorum praecedentium patrum exempla sequentes religiosos conversationis suae testes habeant, quatenus detrahere volentibus locum minime praebeant. Ut ergo sacerdos discipulis suis de semetipso exemplum bonum debeat praebere, apostolus scribens ad Titum docet dicens: ua. Beatus quoque Gregorius in decretis suis ita ait: « Verecundus mos inolevit, ut huius sedis pontificibus ad secreta cubilis sui servitia laici pueri eis seculares obsequantur; et cum pastoris vita esse discipulis semper debeat in exemplum, plerumque cleridictum sit seculares pueri sciunt. De qua re presenti decreto constituo, ut quidam ex clericis vel etia
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quidetrabit aliũ hominẽ. sicut homicida repu tabit̃ Qiudertt udeilis qu sacet detes
dotrabunt qͥm̃ &e ipsise ipsos oncidunt : & audientes int̃imant : dupla eũpoena dignist̃
quiduplant scelerasua. Quilis sõis momit is rebellos uł in obedientes erta terert scienis
Deprb is eeorũ ecđis̃ undemulta neg lȩgunt᷑ & scandala generunt᷑ in nrã discusione
quatuor nobis pericula apparuerbit Primo guia nonmulli eximis sacen dotib quadã secu¬
nutre accepta neo eaquȩ adcultũ diuminu ꝑtinent faciunt. neq in rostauntio ne

Expanded text:
t de illis, qui sacerdotes detrahunt, quoniam et ipsi semetipsos occidunt, et audientes interimunt? Dupla enim poena digni sunt, qui duplant scelera sua. Qui his sanctis monitis rebelles vel inoboedientes extiterint, sciant se eris et eorum ecclesiis, unde multa negleguntur et scandala generantur, in nostra discussione quattuor nobis pericula apparuerunt. Primo quia nonnulli ex ipsis sacerdotibus quadam saecuritate accepta, nec ea quae ad cultum pertinent faciunt, neque in restauratione
Abbreviated transcription (Latin):
egeneratori p̃dicutores caelestiũ p̃miorũ exemplabonorũ documenta uirtutũ ⁊ forma fideliũ ipsis̃
aetus ecełẽ : in quib fulge&l eccła: Iisi colupne firmissinȩ: quib inxpo fundatis in natitur emĩs malticu doere¬
daues datesunt regni cȩlorũ : Ipsi diã dispensatores regiȩ domius : quorũ arbitrio in aula regis
aeter ni diuidunt᷑ građ & officia singulorũ: CCCXUI. QUODEERSΕM̃ SCM̃ RMISSIO¬

Expanded text:
regeneratorum, praedicatores caelestium praemiorum, exempla bonorum, documenta virtutum et forma fidelium. Ipsi sunt regeneratorum, praedicatores caelestium praemiorum, exempla bonorum, documenta virtutum et forma fidelium. Ipsi sunt decus ecclesiae, in quibus fulget ecclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo creitores, quibus claves datae sunt regni coelorum. Ipsi etiam dispensatores regiae domus, quorum arbitrio in aula regis aeterni dividuntur gradus et officia singulorum. » 316. Quod per Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
sacor dotes e potestatẽ uob̵ dedit de nob quoq iudicandi : e ideo nos auobis recte iudicam᷑: Uoscũtnon
petestis ad hominib undicari : ꝓpt̃ qd di solius int̃uos expectate iudiciũ ut urã urgia quȩ cũq sũ
adillud diuinũ roseruent᷑ exam̃ Vos eenĩnobis adeodati estis dii & conueniens nest itt hemo iudi
caedeos sed illesolus dequoscriptũ est. asstetit insinagoga deorũ inmedio aut̃ deos discernt
Sela hoc illis ad imemoriã reducendũ ẽ. qualit̃ beat̃ prosper in libro quo doconte platua &actuali
uita scripsit : laudẽ sacerdotũ comp̃henderit Ipsi bnĩ in quid idẽ sacordotib ꝓpria anmarũ
curandorũ sollicõr do cõmissac̃ quiponđ płi sibi cõmissi uirilit̃ sistinentos ꝓpeccatis hom inũ uohit
ꝓsuis in fatigabiit̃ supplicant dõ: Ac uelud quidã aaron incensũ contriti cordis & humiliatisps̃ offe¬
om̃blans a mabiles & malenbi conscus eiã ipso uisu terribles undices obprossorũ patres uifidecatholica

Expanded text:
sacerdotes et potestatem vobis dedit de nobis quoque iudicandi; et ideo nos a vobis recte iudicamur; vos autem non potestis ab hominibus iudicari. Propter quod Dei solius inter vos expectate iudicium, ut vestra iurgia quaecunque sint, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: « Deus stetit in synagoga deorum. In medio Deus autem deos discernit. » Sed et hoc illis ad memoriam reducendum est, qualiter beatus Prosper in libro, quem de contemplativa et actuali vita scripsit, laudem sacerdotum compraehenderit. « Ipsis enim, » inquit, id est sacerdotibus, « propria animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus popro suis infatigabiliter supplicant Deo. Ac velut quidam Aaron incensum contriti cordis et humiliati spiritus offeomnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catho
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliã quã libec occasione ad alterã eccłam dederit acomite uł amisso nro distringatur ut
eius de decimȩ quantitatẽ cũ sua lege restituat .cCLXxVIII Deħqui restaurationes eccła
cere neglegunt : Quicũq: dereb: ex ł arũ quas inbeneficiũ habent restaurati¬
nes earũ facere neglexerint : uixta auctoritatis nr̃ȩ capitularẽ in quo deo peribus
&ononis & decimis constitutũ est sic de illis ad impleatur. sicut in libro iIIͦ. capitulo

Expanded text:
vel aliam quamlibet occasionem ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatur, ut vel aliam quamlibet occasionem ad alteram ecclesiam dederit, a comite vel a misso nostro distringatur, ut ejusdem decimae quantitatem cum sua lege restituat. Item de eadem re. Care neglexerunt. 8. Quicumque de rebus ecclesiarum quas in beneficium habent, restaurationes earum facere neglexerunt, iuxta capitularem anteriorem in quo de operibus ac nonis et decimis constitutum est, sic de illis adimpleatur, id est in libro quarto capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
aep̃dicationes sacerdotũ dare neglexerint : ex cõmunicent᷑ Iuram̃to uero eos confriugi no¬
missi in qusi tionẽ faciont : utrũ ꝑneglegentiã aut in possibi betatẽ  deferie¬
te sint Et ubine glegentia inuenta fuerit . epis copali aue toritat em̃dare cogant᷑ ab his¬
quieas restaurare debuerunt. Siuero ꝑ inposibilitatẽ contigit ut aut pluriores sint quã ne¬
cesse sit . aut̃ maioris magnitudinis quã ut exreb: ad eas ꝑtinentib: restaurart possint:
eps modũ inueniat qualiter congrue em̃dari & consistere possint CClxx Vi dehis Qui¬
ionas & decimas dare neglexer̃. Dehis quinonas & decimas iã ꝑmultos annos aut ex
hanc neglegentiã iterauerit : beneficiũ unde hȩȩ nona & decima ꝑsolui debuit amis surũ fesciat
Ita enĩ continet᷑ in capitulare bone memorie genitoris nrĩ in libro primo: cap̃ LVII. Quicũq deci¬

Expanded text:
et praedicationes sacerdotum dare neglexerint, excommunicentur. Iuramento vero eos constringi noet praedicationes sacerdotum dare neglexerint, excommunicentur. Iuramento vero eos constringi nomissi inquisitionem faciant, utrum per neglegentiam aut inpossibilitatem destructae sint. Et ubi neglegentia inventa fuerit, episcopali auctoritate emendare cogantur, qui eam restaurare debuerant. Si vero per inpossibilitatem contigit, ut aut plures sint quam necesse sit, aut maioris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopus modum inveniat, qualiter congrue emendari et consistere possint. 4. De uituere faciant. 5. De his qui nonas et decimas iam per multos annos, aut ex parte hanc neglegentiam iteraverit, beneficium unde haec nona et decima persolvi debuit, amissurum se sciat. Ita enim continetur in capitulare bonae memoriae genitoris nostri in libro primo, cap. 157. « Ut qui ec
Abbreviated transcription (Latin):
suis ministeriis adiutores sint . Comites ministris ecłe corũq ministerus ut hoc pleniu
& denris & dest & desuis hominib: obtinere possint : adiutores in omĩb: fiant. Et quicũq:
a & secunda uice dehis a comitẽ ammonit᷑ ñ secorrexert : uolumꝰ ut ꝑ eundẽ com
ei neglegentia adnrmm̃ notitiã ꝑferat̃ ut nrã auctoritate qđ in nrõ capitulari continet sibi
neglegent̃ uiuentib uuadi ñ accipiant᷑. Diecũ ẽ nob̵ qđ in quib: dã locis ep̃ĩ & comites ab inceftuo¬
sis & abhis qude cimas ñ dant uuadios accipiant : & a prb̃is quib: dã ꝓegenti is int̃se peecuniã
duida nt. Qđpenitꝰ abolendũ decreuimꝰ: ne forte auaritie loc det̃ Et constituim ut incestuosi¬
uxta cano nicã sontentiã penitentiamultect᷑ Quiuero decimas post erebnas ad monationes

Expanded text:
suis ministeriis adiutoresuis ministeriis adiutoret de suis hominibus optinere possint, adiutores in omnibus fiant. Et quicumque prima et secunda vice de his a comite ammonitus non se correxit, volumus per eundem comitem eius neglegentia ad nostram notitiam perferatur, ut nostra auctoritneglegenter viventibus, wadii non accipiantur. Dictum est nobis, quod in quibusdam locis episcopi et comites ab incestuosis et ab his, qui decimas non dant, wadios accipiant, et a presbiteris quibusdam pro neglegentiis inter se pecuniam dividant: quod penitus abolendum decrevimus, ne forte avaritiae locus detur. Et constituimiuxta canonicam sententiam poenitentia multentur; qui vero decimas post crebras ammonitiones
Abbreviated transcription (Latin):
coconseruando. Dimñs laicos monemꝰ ut honorẽ ecclesi asticũ cũ seruent. & dignã uenerationẽ
epis &e disacer dotib ex hibeant: Et ad eorũ p̃dicationẽ cũ sius deuote occurrant &ieiuma
abillis cõmunit̃ indicta reue rent̃ conferuent : & suos obseruare docoant & compellant¬
tos ad inuicẽ & cũ ceteris fidelib: condit̃ uiuant : & ad suaministeria ꝑagenda uicis sim sibi
adiutoriũ ferant cclxxii deoperib: inrestaurationẽ ecdefiarũ adimplendis : de openi¬
b: inrostaurationẽ ecdesiarũ siue in faciendo siue trredim̃do epis copalis potius sequatur
uoluntas : nullaten tam̃ remaneat. quinsicut a nobis sepe uissũ ẽ haec aut illud partib:
eodesiarũ ꝑsoluat᷑ & hocom̃ib: notũ sit quia quicũq: neglegent̃ ex inde egerit & corã nobis
ex inde neglegens reꝑt᷑ fuerit : illud uolumꝰ omĩno ut sub eat qđ inro capitulari dehacre
cõmuni consultu fideliũ nrorũ ordinauimꝰ .cclx x iii. decoantib: ut ministris eccłȩ in

Expanded text:
Omnes vero laicos monemus, ut honorem ecclesiasticum conservent, et dignam venerationem episcopis et Dei sacerdotibus exhibeant, et ad eorum praedicationem cum suis devote occurrant, et jejunia ab illis communiter indicta reverenter conservent, et suos observare doceant et compellanttes ad invicem et cum caeteris fidelibus concorditer vivant et ad sua ministeria peragenda vicissim sibi adiutorium ferant. 272. De operibus in restaurationem ecclesiarum adimplendis. De operibus in restaurationem ecclesiarum, sive in faciendo sive in redimendo, episcopalis potius sequatur voluntas. Nullatenus tamen remaneat, quin sicut a nobis saepe iussum est hoc aut illud partibus ecclesiarum persolvatur. Et hoc omnibus notum sit, quia quicunque neglegenter exinde egerit et coram nobis exinde neglegens repertus fuerit, illud volumus omnino ut subeat, quod in nostro capitulari de hac re communi consultu fidelium nostrorum ordinavimus. 273. De comitibus, ut ministris ecclesiae in
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib: tanto grauius pondus est sacerdotũ : quanto etiã ꝓ ipsis regib hominib: q: ina¬
uino reddituri st̃ ex amine rationẽ Fulgentius quoq: inlibro deueritate p̃defti¬
nationis & gnãẽ . itascripbit. Quantũ ꝑtinee inquid adhuius temporis uitã in
et desia nemo pontifice potior : & in sđo xpĩ ano imperatore ne mocelsior inue¬
non excedant. Emersisse rep̃ hensibilẽ & ualde inclitũ usũ comperimꝰ:
eo qđ quidã corepĩ ultramodũ suũ ꝓgredientes & donũscĩ sps̃ ꝑ inpositionem¬

Expanded text:
in quibus tanto gravius pondus est sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus hominum in diin quibus tanto gravius pondus est sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rationem. » Fulgentius quoque in libro de veritate praedestinationis et gratiae ita scribit: « Quantum pertinet, inquit, ad huius temporis vitam, in ecclesia nemo pontifice potior, et in seculo christiano imperatore nemo celsior inveest, non excedant. Emersisse reprehensibilem et valde inolitum usum comperimus, eo quod quidam chorepiscopi ultra modum suum pr
Abbreviated transcription (Latin):
& coniunctiones administratũ. c̃rescit intẽplũ scm̃ in dnõ Sunt & alia huius cȩrei innumera
empla: quȩ hic obprolixitatẽ uitandã p̃termittuntur. Quisquis ergo ꝑ aliqua ili¬
exm̃ bro xpĩ sefecit m̃brũ diaboli : nouerit se in corpore xpĩ noneẽ . sed incorpore diaboli
Pro inde necesse ẽ. ut corpore xp̃ĩ aquo astutia diabolica separat est. se incdnetanter dũtẽpus
penitentiȩ in prõptu habet᷑: restituere neglegat. cCcxuIIIi. Qđ eius dẽ etłȩ corpus in
duab: principaliter diuidatur eximus ꝑsonis. Principalit̃ itaq: totius scȩ̃ dĩe
induas eximias ꝑsonas in sacerdo talẽ uidelicet & regalẽ sicut ascis patrib: traditũ
accepim diuisũ eẽ nouimꝰ Dequare gelasius romane sedis uenerabilis eps̃ ad anastasiũ
imperatorẽ ita scribit Duȩ st̃ quippe inquid impera trices auguste: quib: princi
palitermunđ hic regitur Auctoritas sacnata pontificũ : & regalis potestas

Expanded text:
et coniunctiones administratum crescit in templum sanctum in Domino. Sunt et alia huiusce rei innumera exempla, quae hic ob prolixitatem vitandam praetermittuntur. Quisquis ergo per aliqua ilembro Christi se fecit membrum diaboli, noverit se in corpore Christi non esse, sed in corpore diaboli. Proinde necesse est, ut corpori Christi, a quo astutia diabolica separatus est, se incunctanter, dum tempus poenitentiae in promptu habetur, restituere non neglegat.duabus principaliter dividatur eximiis personis. Principaliter itaque totius sanctae Dei ecclesiae corpus in duas eximias personas, in sacerdotalem videlicet et regalem, sicut a sanctis patribus traditum accepimus, divisum esse novimus; de qua re Gelasius Romanae sedis venerabilis episcopus ad Anastasium imperatorem ita scribit: « Duae spaliter mundus hic regitur, auctoritas sacrata pontificum et regalis potestas;
Abbreviated transcription (Latin):
Vlacuit ut eccłarũ negotia absq ulladilatione continuo a iudice audiant᷑ & ꝓficue increm̃tentur¬
CCCUIII UT IUDEX CRtinosũ discutiens non ante sententiã ꝓferat cãpitalẽ quã aut
reus ipse confiteat᷑ aut ꝑ innocentes testes conuincat᷑ . Placuit ut iudex criminosũ difcuti
ens ñ ante sententiã ꝓferat capitalẽ : quã aut reus ipse confiteat᷑ aut ꝑ innocentes & ueraces
testes manifestius conuincat᷑. Et maiorib: nra aut successorũ nrorũ expectet᷑ sententia¬
uł quã diu int̃se hereditare potuerint : non coniungant᷑ quia hȩc potius incestiua quã con¬
iugias iudicanda : CCCXI UAbSENIB non iudicetur : Placuit ut ad uersus ab¬
sentes: ñ iudie& : Qđ si factũ fuerit: ꝓlata sententia ñ ualebit: CCCXII. Vt CIINTIOR¬

Expanded text:
Placuit, ut ecclesiarum negotia absque ulla dilatione continuo a iudice audiantur et proficue incremententurPlacuit, ut ecclesiarum negotia absque ulla dilatione continuo a iudice audiantur et proficue incremententur. 308. Ut iudex criminosum discuciens non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus iens non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse confiteatur aut per innocentes et veraces testes manifestius convincatur. Et de maioribus nostra aut successorum nostrorum expectetur sententiavel quandiu inter se hereditare potuerint, non coiungantur, quia haec potius incestiva quam coniugia sunt iudicanda. 311. Ut de absentibus non iudicetur. Placuit, ut adversus absentes non iudicetur. Quod si factum fuerit, prolata sententia non valebit. 312.
Abbreviated transcription (Latin):
tota ebdomada operabat᷑: a quib dã dimidia. aquib duodies. Id circo hȩç statuim ut ne familia
se a p̃dictis operib: subtrahere possit : neq: a seniorib: amplius eis requirat᷑ Et quimin quar¬
te optime de t̃rahabet : scđm aestimationẽ suitelluris opera faciat. Haec ab ad alardo comit
& magnã diligentiã habeant exeis : seu & deuiduis in frasuã parro ehiã poteftatẽ habeant
Eauero quȩ bona memoria genitor irt̃ insuis placitis & sinodis constituit : conseruari p̃cipim: cccu
de eoquia seruo alieno aliquid comparauerit. Si q aseruo alieno aliquid conparauerit nesciente do¬
minosuo sidns̃ firmã noluerit eẽ emptionẽ : reddet p̃tiũ emptori ut emptionibil habeat firmita¬
tis. Su ipsũ ñ habec simile reddat CCCVII Uł ecłarũ negotia aiudice continuo audiantur

Expanded text:
tota hebdomada operabatur, a quibusdam dimidia, et a quibusdam duo dies. Idcirco haec statuimus, ut ne familia tota hebdomada operabatur, a quibusdam dimidia, et a quibusdam duo dies. Idcirco haec statuimus, ut ne familia se a praedictis operibus subtrahere possit, neque a senioribus amplius ab eis requiratur. Et qui minus quartae optimae de terra habetet magnam diligentiam habeant ex eis, seu et de viduis infra suam parochiam potestatem habeant ero, quae bonae memoriae genitor noster in suis placitis et synodis constituit, conservare praecipimus. 306. De eo, qui a servo alieno aliquid comparaverit. Si quis a servo alieno aliquid conparaverit nesciente domino suo, si dominus firmam noluerit esse emptionem, reddat pretium emptori, ut emptio nihil habeat firmitatis. Si ipsum non habet, simile reddat. 307. Ut ecclesiarum negotia a iudice continuo audiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta atq reliqua seruicia exigant᷑ uł agantur. Pronimiaredamatune quȩ ad nos
uenit de hominib: ecclesi asticis seufiscalinis quino ierunt ad urnati quando inceno¬
manico pago fuimꝰ uisu est nobis unacũ consultu fideliũ nrerũ ftatuero : ut quicũ q̃:
de predicts hominib: quarta factitn& cũ suis animalib: senori suo plenit̃ unũdic̃
mada a semore suo requirat᷑. & guitanta animalia non habet ut in unodie hoc imple¬
reualeat: ꝑficiat p̃dictu opus induob dieb: Et qui solu muodo ita inualida ut ps
nom possit arare quattuor animalia hab&: cũ cis sociatissibi aliis aret a nodie in cã¬
posenoris &unodie postmodũ in ipsa eł domada opera manuũ faciat: Et qui nihil extus
facerepotest neq: ammalia hab&s. ꝑ tresdies seniori suo ama ne usq: ad uesperã operetin
& senior suusei amplius non requirat: Diuersis naq: morlis. haec agebant᷑ aquib: dã

Expanded text:
ta atque reliqua servitia exigantur. Pro nimia reclamatione, quae ad nos venit de hominibus ecclesiasticis seu fiscalinis, qui non erant adiurnati, quando in Cenomannico pago fuimus, visum est nobis una cum consultu fidelium nostrorum statuere, ut quicunque de praedictis hominibus quartam facti tenet, cum suis animalibus seniori suo pleniter unum diem n ipsa hebdomada a seniore suo requiratur. Et qui tanta animalia non habet, ut in uno die hoc explere valeat, perficiat praedictum opus in duobus diebus. Et qui solummodo ita invalida, ut per se non possit arare, quatuor animalia habet, cum eis, sociatis sibi aliis, aret uno die in campo senioris, et unum diem postmodum in ipsa hebdomada opera manuum faciat. Et qui nihil ex his facere potest neque animalia habet, per tres dies seniori suo manibus a mane usque ad vesperam operetur, et senior suus ab eo amplius non requirat: diversis namque modis haec agebantur. A quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
pa tter fecta alia duxerit. armis depositis publicã agat penitentia : Et si contumax
fuerit. comp̃hendat᷑ acomite & ferro uinciat᷑ & incustodiã mitat᷑ . doniores ad nrũm
rosident ad testi moniũ non rocipiendos. Delibers hominib: quiꝓpriu ñ habent sedint̃¬
ra dominica resident iu ꝓpt̃ res alterius ad testimoniũ ñ recipiantur Conuratoreftam̃
aliorũ hominũ ideo esse possunt qui aliberist̃ Illi uero qui & ꝓpriũ habent & cam̃ intrado¬
minica resident : ꝓpt̃ hoc ñ habitiant quia intradominica resident sed ꝓpt̃ hoc ad ceftr¬
ñ exorcisca aduersus ac colitũ ñ leccor aduersus exorcistã n osciarius ad uers lectert̃
det accusatione aliqua: & n dapnabitur psulsine Lex duobȩastib: Neque p̃suł sũ mas

Expanded text:
pa interfecta aliam duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam. Et si contumax fuerit, comprehendatur a comite, et ferro vinciatur, et in custodiam mittatur. CAP. 242. - Quod ium non recipiendis. De liberis hominibus, qui proprium non habent, sed in terra dominica resident, ut propter res alterius ad testimonium non recipiantur. Coniuratores tamen aliorum hominum ideo esse possunt, quia liberi sunt. Illi vero, qui et proprium habent et tamen in terra dominica resident, propterea non abiciantur, quia innon exorcista adversus acolitum, non lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam. Et non damnabitur praesul sine 72 testes;
Abbreviated transcription (Latin):
aram ꝑsoluat Nisi forte talem firmitatẽ departe deminica habeat. ꝑquam ipsũ
tributũ sibi ꝑdonatũ possit ostendere. CCXCUIII DETERRΑ CEΝSILI
Siquis terrã censilẽ habuerit quã antecessores sui uł ad aliquã eccłam uł ad uil¬
lã nram dederunt : nullatenus tã scułm lego tenore porest misi illc uolueret̃ ad cuius
potestatẽ uł illa ecđa uł illa uilla ꝑtina: nisi forte filius aut napor eius sit qua
eã tradidit autei eadẽ terra ab tenendũ placitata sit. Sed in hacre consi de¬
randũ st utrũ ille qui hauic ten& diues an pauꝑsit : & utrũ aliud bine ficiũ habe¬
at uol &ia ꝓprium : & qui horũ neutrũ haba: erga hunc miseri corditen agendi
ne extoto expoliatus in egestatẽ incidat: Vt aut talẽ censum indepersolua
qualis et fuerit constitutus uł portionẽ aliquã inde in beneficiũ accipiat undese

Expanded text:
nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. 298. De terra censali. Si quis terram censilem habuerit, quam antecessores sui vel ad aliquam ecclesiam vel ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit, qui eam tradidit, aut ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille, qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, erga hunc misericorditer agendum est, ne ex toto expoliatus in egestatem incidat; ut aut talem censum inde solvat, qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se
Abbreviated transcription (Latin):
eos conuenire non possit. aduocatieoꝵ inmiallo publico ad p̃sencia comitis ueniant &
ibilegitim terminꝰ eorũ contentionib: iponat᷑ Testes uero dequalibet causa non aliun¬
de querant᷑ : niside ipso comitatũ inquores unde causa agtẽ posite sunt. Qua n ẽficre¬
dibile ut uel destatu htminis uł depossessione cui lib& ꝑ alios melius reiueritas
cognosciualeat : quã ꝑ illos qui uiciniores sunt: Si tam̃ contentioquȩ int̃eos exor¬
ta est in confinio duorũ comitatũ fuerit : liceat eis denicina centena ad iacentis
comitatus ab causã suã testes habere : CCxCuii: Deterra tributaria: Quicũ¬
q: terra tributariã unde tribatũ ad partẽ nram̃ exire solebat. uel adecłam ł cuilib&
alteritra diderit isqui eam susceperit tributũ quod inde soluebat᷑. om̃i modo ad part̃

Expanded text:
eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quaerantur, nisi de ipso comitatu, in quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de statu hominis vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei veritas cognosci valeat, quam per illos, qui viciniores sunt. Si tamen contentio, quae inter eos exorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere. 297. De terra tributaria. Quicumque terram tributariam, unde tributum ad partem nostram exire solebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit, is qui eam susceperit, tributum quod inde solvebatur omni modo ad partem
Abbreviated transcription (Latin):
menio fasorũ testiũ ꝑuersttas superet̃ qđ si ambe testũ partes ita int̃se dissenserint ut nal¬
latenꝰ unapars. altericedere uelit eligant᷑ duo exipsis dẽ exutraq parte unus. quicũ scutis &
fustib: incanpo decertent. Vtrapars falsitatẽ aut ueritatẽ suo testimonio sequat᷑ & ca pĩm
quiuiet fuerit ꝓpt᷑ ꝑiuriũ qđ ante pugnã comisit dextramanꝰ amputet Ceueri uexo ride
partis testes quifalsi apparuerint manꝰsuas redimant. Cuius compositionis duȩ partes ei con
trai quẽ testatist dent. Tergia ꝓfredo soluatur & in scđari quidẽ causa huius cemodittsti¬
ũ diuer sitas incampo compbit᷑ In eclesiasticis aut causis ubideuna parte seculare dealtera
uero eclesiasticu nego ciue. idẽ mođ obseru&.
Vbiuero exutraq parte ecclesias ticũ fuerit. rectores carunde eccłarum sise familia¬
rit pacificareuelint licenciam habeant Siaut̃ dehuiuscemodipacificatione inter

Expanded text:
sorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextra manus amputetur. Ceteri vero eiusdem partis testes, quia falsi apparuerunt, manus suas redimant: cuius conpotra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas in campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte seculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat & alterã medi&atẽ inȩlemosina illiũ iuste dis ꝑciat : Quia nullus nobei heres ꝓximie
Vt deinceps monasteria quȩ dõ sacrata eẽ noscurt. diuersoria secularia secundum
canonicã institutionẽ in quortũ hoc cauere possumꝰ ñ fiant sedreligiosis & dotim̃tib homi¬
nib q sacratis tribuant᷑ Clxxx uiui Ut cIOLAIoueS ił cosfuntiones nonfiant
Ut conuiraetiones ul consprationes ̃ fiant : qc hȩc facients sacricanones qnaut dip nant
fuerit: audice publico : sicut & reliqui distringat᷑: Et siuder publicus sesuũ eecesos
furto non p̃sum̃te sine audientia uice domini: aut archidia coni dudetinest aut inunt¬
are presup̃serit : anno oitegro ab ecdȩ limimib arccart᷑ cxcii. ex corecilio autioio

Expanded text:
tribuat, et alteram medietatem in elymosina illius iuste dispertiat: quia nullus nobis eius heres prtribuat, et alteram medietatem in elymosina illius iuste dispertiat: quia nullus nobis eius heres prUt deinceps monasteria, quae Deo sacrata esse noscuntur, diversoria secularia secundum canonicam institutionem, in quantum cavere hoc possumus, non fiant, sed religiosis et Deum timentibus hominibusque sacratis tribuantur. 189. Ut coniurationes vel conspirationes non fiant. Ut coniurationes vel conspirationes non fiant; quia haec facientes sacri canones graviter damnant. fuerit, a iudice publico sicut et reliqui distringatur. Et si iudex publicus servum ecclesiae sine furto non praesumentem sine audientia vicedomini aut archidiaconi aut detinere aut iniuriare praesumpserit, anno integro ab ecclesiae liminibus arceatur. 192. De his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta in aliquo depraudur : Clxxxiii. Deeo quicausã iudicatã repetere p̃sumit Siq̃ causam
xuictus abscabinis qui causã prius iudicauer̃ accipiat : Clxxiiii. Decolonis & fiscalinis :
Vt nec colonus nec fiscalinus: possint a licubi traditiones facere : ClxxxV Deuita
ca nonicorum : In omnib: igit᷑ quantum humana ꝑmittit fragilitas decreuimꝰ¬
ut canonici clerici ca nonice uiuant : obseruantes diuinae scriptur ae doctrinã & docu¬
m̃ta scorũ patrũ. & nihilsine licentia ep̃ĩ suił magistrieorł c̃posite agere p̃sumans : In uno¬
quoq: episcopatu. ut simul manducerł & dormiari ubi his facultas id faciendi sub p&it¬
uł quidereb et clesiasticis scipendia accipiunt. in suo clastro manearł & singulis diebis
mane prima adlectionẽ ueniarit & audiati quideis ĩper&ꝰ : Ad mensã uero similiter
si karoli genitoris nr̃ĩ it a uidelic& ut medi &atẽ uuirgildi eiꝰ ep̃s utilitatib: eccłȩ cui

Expanded text:
depravetur. 183. De eo, qui causam iudicatam repetere praesumit. Si quis causam  conponat, aut quindecim ictus ab scabinis, qui causam prius iudicaverunt, accipiat. 184. De colonis et fiscalinis. Ut nec colonus nec fiscalinus possint alicubi traditiones facere. 185. De vita canonicorum. In omnibus igitur, quantum humana ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel magistri eorum incomposite agere praesumant; in unoquoque episcopatu ut simul manducent et dormiaVel qui de rebus ecclesiasticis stipendia accipiunt, in suo claustro maneant et singulis diebus mane prima ad lectionem veniant et audiant, quid eis imperetur. Ad mensam vero similiter si Karoli genitoris nostri, ita videlicet, ut medietatem wirgildi eius episcopus utilitatibus ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
pabilis iudicet᷑ cclxiii. delocis adel anstra canonicarũ facienda delocis dacidis u
dustra canorũ facienda: side eidẽ ecdȩ reb fuerit nrai liberalitate concedat᷑ ibi Side
Quicũ q tr̃e messis đ t pr̃ uindemnȩ ñ nes essitate sedppt̃ cupiditatẽ conparat amonã:
torũ Nede unoloco ad alterũ transeat ips sine decreto epõrũ : uł toric̃ sine iussione epi sui
cclxxii de eclegiis uł altarib: ambiguis Vt ecła uł altaria quȩ ambigua st̃ deconsecmti¬
one : conss coent᷑ : cc lxuii. de ebrietate. Vt ab ebrietate primo oniiũ seniores semiec ipses

Expanded text:
pabilis iudicetur. 264. De locis ad claustra canonicorum facienda. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, nostra liberalitate concedatur ibi. Si de indemiae non necessitate, sed propter cupiditatem conparat annonam ericorum. Ne de uno loco ad alterum transeat episcopus sine decreto episcoporum, vel clericus sine iussiiguis. Ut ecclesiae vel altaria, quae ambigua sunt de consecratione, consecrentur. 268. De ebrietate. Ut ab ebrietate primo omnium seniores semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
neq ad inertẽ neq al lib̵ tatẽ suã amittendã aut adres reddendas uł mancipia iudi¬
eot sed ista aut in presentia comitis uł missorũ nrõrũ iudicent᷑  CcxciII
bel lacitis amissis dominicis comitib: nota faciendis Vt unus quisq missorum
nrorũ in placitosuo notũ faciat comitib: quiad eius missaticũ ꝑtinent ut in illir
mensib quib ille lego tionẽ suã ñ facit : conueniant interse & cõmunia placta
suciant ta allatrones difcringendos quã ad cteras iustitias faciendas ccxv. Dengoaao:
de functorũ quã partẽ conlabonitionis post obitũ maritoriũ accipere debecaont
Volomꝰ ut uxres defunc corũ post obitĩ maritorũ : tertia partẽ conlaborationis quãsine
ibene ficio conlaboraueriõit accipiant Et delis reb quas is qui illad le ne ficiũ habute: eliunde
addu xit uł conparauit uł ui ab amicis suis conlatesunt : has uolumꝰ tũ ad or fanos definctore

Expanded text:
s vel mancipia iudicetur; sed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicentur. 294. De placitis a missis dominicis comitibus notum faciendis. Ut unusquisque missorum nostrorum in placito suo notum faciat comitibus qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus quibus ille legationem suam non facit, conveniant inter se, et communia placita faciant, tam ad latrones distringendos, quam ad caeteras iustitias faciendas. 295. De uxoribus defunctorum, quam partem conlaborationis post obitum maritorum accipere debeant. Volumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam parin beneficio conlaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel conparavit, vel ei ab amicis suis conlatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
opere & restauratione eccłarũ comes uł ep̃s siue abba una cũ misso nro quẽ ipsi sibi¬
ad hoc elegerint considerationẽ faciant ut unusquisq: eorũ tantũ inde accipiat a dope¬
randũ & restaurandũ quantũ ipse derebus eccłarũ habere cognoscitur : Similiter & uas
nr̃i aut in cõmune tantũ operis accipiant quantũ rerũ ec clesiasticarum habent:¬
quisque ꝑse iuxta quantitatẽ quã ipsete a& : Aut si int̃eos cõuenerit. ut ꝓ operefaciendo
argentum donent : iuxta aestimatio neo peris in argento ꝑsoluant . cũ quo p̃tio rector eccłȩ
ad p̃dictã resta urationẽ operarios conducere & materiã emere possit : & qui nonas &
ecimas dare neglexerit : primũ quidẽ illas cũ sua legorestituat. & in suꝑ bannu
persoluat: Vt ita castigatus caueat : ne sepus iterundo beneficiũ amittat : cClxx uiu¬

Expanded text:
esiarum comes et episcopus sive abbas una cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantum inde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri aut in commune tantum accipiant operis quantum rerum ecclesiasticarum habentquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. De
Abbreviated transcription (Latin):
loneis lacs e nobis eta ut antiqua austa telonta a nogo ciatoribuis hi nteboit ande
potentibus quam den auguis seumercatis. Noua uero siue iniuta ibi id funes ton¬
diedrai n ł ceim nauibus sub potentibus transitur seuuissimilia inquibus mllim ad¬
uetorium terantibus erestatur nonexi gantur. Sim ilitor &iar n ec detiuls quisone
rego cteandi cansa substantiam suam de uno domosua ad aliam cut et d galicustu

Expanded text:
acet nobis, ut antiqua et iusta telonea a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus, quam et de navigiis seu mercatis. Nova vero seu iniusta, ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu et his similia, in quibus nullum adiutorium iterantibus praestatur, ut non exigantur. Similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam ducunt, aut ad palatium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat : & insuꝑbannũ dominicũ soluat : Qutseriui lanceas ñ portert : Quiinuent᷑ fuerit p̃bannũ
a sta frangat᷑ indorso eiꝰ : ccxluiii. De armaturis & brunus habendis. Dearmatura inexer¬
citusicutantea in alio capitula remandauimꝰ ita obseruet : E in suꝑomis homodexi man¬

Expanded text:
n portent. Qui inventus fuerit post bannum, n portent. Qui inventus fuerit post bannum, hasta frangatur in dorso eius. 248. De armaturis et bruniis habendis. De armatura in exercitu, sicut antea in alio capitulare mandavimus, ita servetur. Et insuper omnis homo de
Abbreviated transcription (Latin):
seruitiũ domincũ faciant: Ce xłu Qud tẽpr̃ famis aut cui lib& tribulationis agendũ sit: De hoe
sieueneri fames elades: aut in aequalitas aeris uł alia qualicũq tribu latio ut ñ ex pect&᷑ redicom
dominicũ sed statĩ dep̃c&᷑ dĩmsericordia ut in p̃sentian no defamis inopia utsuos quisq: ad¬
iuu& ꝓut potest: & nemosua annonã nimis careuendat : & neforas imperiũ nrm uenda t᷑ a¬
quod alimoniũ : ccxluii. Vt in fm patriã arma ñ portett & qualit̃ discor da ees ad pacẽcogant᷑
redire: Dcarmis in frapatriã ñ portandis idẽ scutis & lanceis ł loricis : & si faidosus quis st¬
discuciat᷑ tunc qui seduob: c̃trariussit. & ut paccatisint : constringant᷑ ad pacẽ eiã si nolue¬
rint: & sialit̃ : ac fcaro pacificare noluNł adducant᷑ in nr̃am p̃sentiã : Et sia liquis p̃pa
cificationẽ alterũ occiderit componatillũ. & manũ quã ꝑuirauit absq ulla redẽptione¬

Expanded text:
ulationis agendum sit. De hoc si evenerit fames, clades aut inaequalitas aeris vel alia qualiscunque tribulatio, ut non expectetur edictum dominicum, sed statim deprecetur Dei misericordia; ut in praesenti anno de famis inopia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et nemo suam annonam nimis care vendat, et ne foras imperium nostrum vendatur aliquod alimonium. 247. Ut infra patriam arma non portentur. Et qualiter discordantes ad pacem cogantur redire. Ddiscutiatur tunc, quis e duobus contrarius sit ut pacati fiant, et distringantur ad pacem, etiam si noluerint. Et si aliter se pacificare nolunt, adducantur in nostram praesentiam. Et si aliquis post pacificationem alterum occiderit, conponat illum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł olira or ddorauit a rtiquitas. ił antecesso rorum aue tortras de sigrs . cons muit
il nra roboraut serenitas in libata cus todriminca iifitiro pcipinie se censtiun
ꝓcurecert  Drmilet̃ & homines carum: & omia quȩ eis sub iectaseissi t nos ciotur
Siquis contra hecuenerit : componat sicut de inmunitate constituimus
a peniten cia publica a sacer dotibu
usq ad satisfactionẽ multetur CCC xL Deeo quidie dominicaoꝑa seruilia fecerit Siq̃ die
nico aꝑa seruilia fecerit. lib homo siboue uxerit &cum carro abulauerit dextrubouẽ ꝑdat
Et si aliquȩ canonica auc toritate ꝓ hihita sunt seruilia feceritoꝑa: sacerdotib: illaem det sicut de
reliquis neglegentus iudicib: emendarisolet & ab ipsis sacerdotib penitenciã iuxta modũ culpae
iccipiat. Similit̃ & deprecipuis festiuitatib: obseruari placuit. Qd sisacerdotes eos nequiue

Expanded text:
avit antiquitas, vel antecessorum nostrorum auctoritas religiosa constituit, vel nostra roboravit serenitas, illibata custodiri nunc et in futuro praecipimus. 339. De perdurent; similiter et homines earum et omnia, quae eis subiecta esse noscuntur. Si quis contra haec venerit, conponat sicut de emunitate constituimus, et poenitentia publica a sacerdotibus usque ad satisfactionem multetur. 340. De eo, qui die dominico opera servilia fecerit. Si quis die dominico opera servilia fecerit liber homo, si bovem iunxerit et cum carro ambulaverit, dextrum bovem perdat. Et si alia, quae canonica auctoritate prohibita sunt, servilia opera fecerit, sacerdotibus illa emendet, sicut de reliquis neglegentiis iudicibus emendari solet, et ab ipsis sacerdotibus poenitentiam iuxta modum culpae accipiat. Similiter et de praecipuis festivitatibus observari pl
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Liber homines qui uxores defiscis regalibus habent. & femine que libore sunt¬
et homines similiter fiscalinos regios habent aut accipiunt uł dehereditate parentum
uł decausa sua querenda. nec de testimonio pro hac re habici antur. sed talis. etaam
nobis in accausa honor seruetur qualis & ante cessoribus nr̃is regibus. uł impera¬
toribus seruat᷑ esse cognosct᷑ .celx. Vt horatio dominica simbulũ lex & capitula regumn¬
pleniter ediscant: Comites quoq & aentenari & ateri. nobiles. uiri legem suam plenite
discant: sicut in alio loco de cretũ est. Excipimus aut̃ missis nr̃is ut eaque amultis iom
annis ꝑcapitu laria nr̃a intoto regnonr̃omandauimꝰ agere discere obseruare uł in con¬
suotu dinem habere debeant. ut haec omnia nunc diligenter inquirant. Ec omniuo
in nouarestudeant &quantũ dñodon ante pualent adꝑfectũ usq ꝑducant: & nobis omnino
ad ducient quis inde certamen bonum hoc adimplere habuis see ut adõ & a nobis graciã habe¬

Expanded text:
 liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias, et de feminis liberis quae homines similiter fiscalinos regios accipiunt, ut non de hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re abiciantur; sed talis etiam nobis in hac causa honor servetur, qualis et antecessoribus nostris regibus vel imperatoribus servatus esse cognoscitur. 17. De pleniter discant. Comites quoque et centenarii et ceteri nobiles viri legem suam pleniter discant, sicut in alio loco decretum est . Praecipimus autem missis nostris, ut ea quae a multis iam annis per capitularios nostros in toto regno noomnia nunc diligenter inquirant, et omnino innovare studeant, et quantum Domino donante prevalent, ad perfectum usque perducant; et nobis omnino annuntient, quis inde certamen bonum hoc adimplere habuisset, ut a Deo et a nobis gratum habe
Abbreviated transcription (Latin):
uicem & singulariter
inqul r caortuame nonsol ac eustori liceat testos di  gonn ab scont sen sus auscto¬
a cestimoniũ adducit si refutatur. dicat ille quicũ refutat ⁊ ꝓbet quarcillũ retirent
noltr Se depis pgo nonde al toro testes clgartur nisi forte longus etia comit a etipe
causast inquirenda Et siquis conunotus fuerit ꝑiuru. ꝓ dat manũ aut redinat¬

Expanded text:
et singulariter inquirantur; et non solum accusatori liceat testes eligere absente suo causatoi vero aliquis refutatur, dicat ille qui eum refutat, et probet quare illum recipere nolit. Et de ipso pago non de altero testes eligantur, nisi forte longius extra comitatum causa sit inquirenda. Et si quis convictus fuerit perjurii, perdat manum, aut redimat
Abbreviated transcription (Latin):
tuosi submagna districtione & correctione sint correpti : ccxlii Deinuasione
ipiant finitiuã sententiã & antea nullus p̃sumat alterius res ꝓprinde
sed magis suã causã quȩrat ante iudices nro sut diximus & ibi recipiant qđ iustũ est¬
ccxliii. Proquare in p̃sentiã regis ueni re quis debeat : Vtsi aliqus uoluerit dicere
qđ iuste ei ñ iudic& : tunc in p̃sentiã nrãm ueniat : Nit̃ uero ñ p̃sumat in p̃sentiã nram

Expanded text:
tuosi, sub magna districtione et correctione sint correpti secundum eoa Baiuvariaccipiant finitivam sententiam. Et ut in antea nullus praesumat rebus alterius proprindere; sed magis suam causam quaerat ante iudices nostros, ut diximus, et ibi recipiant quod iustum est. 243. Pro qua re in presentiam regis venire quis debeat. Ut si aliquis voluerit dicere, quod iuste ei non iudicetur, tunc in p
Abbreviated transcription (Latin):
catum suum auferat ei necessaria sua : & quidecimã dare neglexerit : nouẽ partes auferent᷑¬
abeo : Clu. Vt eccłȩ pacẽ habeant: Reum confugientẽ ad eccłam nemo abstrahere aude¬
at neq: inde donare ad paenã uł ad mortẽ ut honordĩ ꝗscõrũ eiꝰ conseruet᷑: sed rectores¬

Expanded text:
catum suum auferat ei necessaria sua. Dicit encatum suum auferat ei necessaria sua. Dicit enab eo. 155. Ut ecclesiae pacem habeant. Reum confugientem ad ecclesiam nemo abstrahere audeat neq
Abbreviated transcription (Latin):
gent̃ prbos uł clericos inquirat unde sint & sia liquẽ fugitiuũ inuenerit : ad suũ ei
redire faciat : CLE Delȩtania maiore : Placuio nob̵ ut letania maior obseruanda
sit acuntis xristianis dieb: tribus : Cli De quattuor tẽporib obserucndis : Constitu¬
imus ut quactuor tẽpore anni ab omĩb: cũ ieiunio obseruentur. idẽ in martiomense
sicut est in romana eccła traditũ : clii De indicto ieiunio: qđ siquis indictum t euiniũ
ibiendo contempserit & obseruare cũc&eris cipstianis noluerit : in cangrensicon
dies dominicos cũ omĩ ueneratione obseruare decreuimus & aseruili opere abstine¬
re & menbatꝰ in eis minimȩ sit : nec placitũ ubr aliquis ad mortĩuł ad poentt̃ iudic& :¬
CLiiii Dedecimis : Ammonemꝰ atq p̃cipimꝰ ut decima dõ omnino dare neglegatur
quã ds̃ ipse sibi dari constituit : ql tim̃dũ est . ut quis qus do suuĩ debitũ abstrait : neforte ds̃ ꝑ pec¬

Expanded text:
eros vel clericos inquirat unde sint, et si aliquem fugitivum invenerit ad suum episcopum redire faciat. 150. De letania maiore. Placuit nobis, ut letania maior observanda sit a cunctis christianis diebus tribus. 151 De quatuor temporibus observandis. Constituimus, ut quatuor tempora anni ab omnibus cum ieiunio observentur; id est in Martio mense sicut est in Romana ecclesia traditum. 152. De indicto ieiunio. Quod si quis indictum ieiunium superbiendo contempserit et observare cum caeteris christianis noluerit, in Gangrensi condies dominicos cum omni veneratione observare decrevimus et servili opere abstinere. Et mercatus in eis minime sit, nec placitum, ubi aliquis ad mortem vel ad poenam iudicetur. 154. De decimis. Ammonemus atque praecipimus, ut decima Dquam ipse Deus sibi constituit dari; quia timendum est, si quis Deo suum debitum abstrait, ne forte Deus per pec
Abbreviated transcription (Latin):
liquiis scorũ conseera ta est huius cemodi homicidiũ ꝑporatum fueris : simili modo
emendes ur ul cõponatur. Siuero por tacccłos nonẽconsccrata: eo hbdo comiponatur
qđ atrio cõmuttitur sicut cõponi debas qđ me mlinitare iuioluta cõmietitur CCxxxi Deiiurus

Expanded text:
liquiis sanctorum consecrata est, hujuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo liquiis sanctorum consecrata est, hujuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel componatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo componatur quod in atrio committitur, s
Abbreviated transcription (Latin):
cina .xii coniumatoriblegitimis iuna recogitur : Isuero qui incer fectusẽ absq compo¬
sitio onuiceat: Acdeinde interfector secđm indiciũ canonicum : congruã facinori
đ admi sit paenitentiã agat : Si proprius seiuus hoc admuserit: iudicio st faenor¬
aquȩ exa min&ur utrum hoc sponte anse destndendo eũ interfecisset: Etsimanũs cius
exus tafuerit : interficiatur: Si aut non fuerit : dnseius iuxta qđ aum gil dus illius ẽ¬
ad eccłam persoluat. auteũ si uoluerit : eide ecclesiac tradat :  Do ecclesias¬
prco & si scalino & beneficiario seruo: uolumus ut pro unauice uirgl dusciꝰ
proeo componatur : Atera uice ipse seruus ad supplicium tradature : he¬
reditas tamen liberi hominis qui proptertalefacinus ad mortem: fuerit rafli¬
catus ad legitimos heredes illius perueniat: Sunatrio eccłȩ cuius porta re¬

Expanded text:
cum duodecim coniuratoribus legitimis iurare cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpocum duodecim coniuratoribus legitimis iurare cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione jaceat; ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit poenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc admiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur; si autem non fuerit, dominus eius iuxta quad ecclesiam persolvat, aut eum si voluerit eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico, et fiscalino, et beneficiario servo, volumus ut pro una vice wirgildus ejus pro eo componatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur, haereditas tamen liberi hominis, qui propter tale facinus ad mortem fuerit judicatus, ad legitimos haeredes illius perveniat. Si in atrio ecclesiae, cujus porta re