comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Timor non ÷ in caritate. Intali uideli¬
c& caritate. quae adimitationem
diuinae bonitatis. &iam inimicis
bene facere. & hos diligere nouit:
Sedꝑ fecta inquid caritas. foras iittit
cipiens opera iustitiae: neueniat
districtus iudex. & seminꝰ casti¬
gatum inueniens dampn&. sed¬
& p̃sentium aduersitatum timorẽ.
ꝑfecta caritas eicit ex animo:
quam habere quaerebat. qui
dño supplicans agebat. Atimore
inimici eripe animammeam:
Quam & ille habebat. quidice¬
bant. Quis nos separabit acari¬

Expanded text:
Timor non est in charitate. In tali videlicet charitate quae ad imitationem divinae bonitatis etiam inimicis benefacere et hos diligere novit. Sed perfecta charitas foras mittit cipiens opera justitiae, ne veniat districtus Judex, et se minus castigatum inveniens damneet praesentium adversitatum timorem, perfecta charitas ejicit ex animo. Quam habere quaerebat, qui Domino supplicans aiebat: A timore inimici eripe animam meam . Quam habebat qui dixit: Quis nos separabit a chari
Abbreviated transcription (Latin):
dauit delictum. Speculantur ergo
oculi dñi bonos & malos. ut bonis bon
x malis raribuat mala. ut illis ꝓbon
poenam tribuat sempit̃nam. Istos it
ex audiat & saluce. illos ut ꝑdao &
dampn&. Sicut scriptum est. Ocil

Expanded text:
t malos.  Speculantur ergo oculi Domini bonos et malos, ut bonis bona et malis retribuat mala, ut illis pro bis actionibus poenam tribuat sempiternam; istos ut exaudiat et salvet, illos ut perdat et damnet, sicut scriptum est: Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
cum possit audire ille cui loquitur
&iã si leuius loquamur. iam nonerre
uox s clamor. quod ÷ notabile nisi
forte grauiorsit auditus eiꝰ cui loqͥmur.
& necessitas nos cogat ad clamandũ¬

Expanded text:
cum possit audire ille cui loquimur, etiamsi lenius loquamur, jam non erit vox, sed clamor, quod est notabile: nisi forte gravior sit auditus ejus cui loquimur, et necessitas nos cogat ad clamandu
Abbreviated transcription (Latin):
TEXT̃ INMONASTERIO INOSTO INVIA IN
AGRO UE LUBICŨQ SEDENS. AM¬
BURANS. UELSTANS. INCLINATO
SITSEMPER CAPITE. DEFIXIS IN
TERRAASPICTIBUS. REŨSE OMI
HORA DEPICCATISSUIS ESTIALANS.
TASE TREMENDO IUDICIO P̃SENARI
ESTIMET. DICENS SIBI IN CORDE
SEMꝑ ILLUO. QUOS PUBLICANUS
ILLE EUANGELICUS FIXIS INTER¬
RAM OCULUS DIXIT. DNE. ÃSU
DIGNUS EGO PE CATOR. LEUARE
OCVLOS MEOS ADCAELVM.¬
Quantum ueniȩ fiduciã dignȩ
petentib: p̾b&. quod publicanus
qui reatũ suae nequitiae ꝑfecte
cognouit. fleuit confessus est.
& si iniustus adtem plum uenit.
iustificatus atemplo rediit. Vnꝰ¬

Expanded text:
rio, in monasterio, in horto, in via, in agro, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terram aspectibus, reum se omni hora de peccatis aestimans jam se tremendo judicio repraesentari aestimet. Dicens sibi in corde semper illud, quod publicanus ille evangelicus fixis in terram oculis dixit: Domine, non sum dignus ego peccator levare oculos meos ad coelQuantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet quod publicanus qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit!
Abbreviated transcription (Latin):
ERGO HIS OMNIBUSE HUAUILITATIS
GRADIDUS ASCENSIS MONACHIS¬
MOX AD CARITATEM DI RUENIET .I¬
ILLAMQUE ꝑFECTA FORAS MITTIT
TIMORTAC¬

Expanded text:
Ergo his omnibus humilitatis gradibus ascensis monacha ad charitatem Dei perveniat illam, quae perfecta foras mittat timor
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum magnopere ÷ quia
tanto una quaeq anima p̃tiosior
ante ocubos dĩ est. quanto pro
amore ueritatis dispectior
suerit ante oculos
suo

Expanded text:
Sciendum magnopere, quia tanto unaquaeque anima fit pretiosior ante oculos Dei, quanto pro amore veritatis despectior fuerit ante oculos suo
Abbreviated transcription (Latin):
dictas ħl nouembris. sic tempes
hora. ut uigiliarum agenda. pis¬
uissimo inter uallo quo fr̃s adne¬
saria naturae exeant. mox ma
tini qui incipiente luce agendis
subsequantur. Lix

Expanded text:
das Novembris, sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. In
Abbreviated transcription (Latin):
ad romanos ÷ adchorinthios
n ad galaztas ÷. adephesios ÷. ad
philippenses .i. ad tesa lonicenses
.ii. ad colosenses ÷ ad timotheũ
ii. adaitum ÷. adphili monem .÷. ad

Expanded text:
ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
diximus iungi. ut digesti a sõno
fr̃s uigilanti. & degesto sensu.
quod dicunt agnoscant. & idõ
int̃uallum ponitur. ut ꝓlixa
nocte somni grauitas finiatur.
pecum ante pullorũ cantũ in breuib
noctib coacti fuerint fr̃s sugere:
adhuc crudi ab inchoato somno.
cũ in ipso imp&u. uenarũ sangui¬
nis. & humor ꝑuenas bellescit.
& armonia grauidinis suscitati
somni discocunt membra escã
quã sup̃ erant. in ipso adhuc ĩ coca
occisi incendio. non suscitati.
sed potius occisi cũ inchoati fue¬
rint fr̃s surgere. graui adhuc
capite. & indigestu raptu.
effugient sp̃s scĩ carismata

Expanded text:
des: ut digesti a somno fratres vigilanti et digesto sensu quod dicunt, agnoscant. Et ideo intervallum ponitur, ut prolixa nocte somni gravitas finiatur.e ante pullorum cantum cum in brevibus noctibus coacti fuerint fratres surgere adhuc crudi ab inchoato somno, cum in ipso impetu venarum sanguis et humor per venas bullescit, et inarmonia gravedinis succussati somni discoquunt membra escam quam susceperant, in ipso adhuc incocti occisi incendio, non suscitati, sed potius occisi, cum coacti fuerint fratres surgere gravi adhuc capite et indigesto rupti effugent sancti Spiritus charismata
Abbreviated transcription (Latin):
XP̃. Quã uis linguosi possint dici.
& illi quilinguȩ ubertate facumn¬
disunt. tamen illis ħ specialit̾
nom̃ constat impositũ. quiit¬
considerata locutioñ uerbosis.
Sic enim contrarios sapientib
& diuerso se more tractantes.
omis homo uelox ad audiendum :
tardus autem adloquendũ. Tales
enim suꝑ terram minimae diriguđ
quia flebilitate sua frequenter
excedunt. Difficile ẽ. enim iN¬
de liberatum. rectum. eẽ sermonẽ¬
DECIALUS HUMULITATIS. X.¬
GRADUS EST SINONSIT FACILIS
AC PROMPTUS INRISU. QUIA
SCRIPTUEST STULTUS. INRISU
IXALTAT VOCEMSUAM

Expanded text:
. Quamvis linguosi possint dici et illi qui linguae ubertate facundi sunt, tamen illis hoc specialiter nomen constat impositum, qui inconsiderata locutione verbosi sunt. Sunt enim contrarii sapientibus, et diverso se more tractantes. omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum . Tales enim super terram minime diriguntur, qui a levitate sua frequenter excedunt. Difficile est enim indeliberatum rectum esse sermoneDecimus humilitatis gradus est, si non sit facilis ac prompta in risu, quia scriptum est: Stultus in risu exaltat vocem suam
Abbreviated transcription (Latin):
prius res humanas cogitabat coroe
ad confessionis medicabile donum
diuina gratia miserante ꝑuent
Confusus quando illa quae male
gesserat paenitentiae professiont
dampnauit. Obeata confusio quat
ax̃num tollis obꝓbrium. Nã quico
in reatum uenerit paenttentum:
ꝑp&uis scłis redditur absolituma¬

Expanded text:
ium res humanas tumido corde ad confessionis medicabile donum, divina gratia miserante, pervenit. Confusus, quando illa quae 298 male gesserat poenitentiae professione damnavit. O beata confusio quae aeternum tollis opprobrium! Nam quidquid in reatum venerit poenitentium, perpetuis saeculis redditur absolutum
Abbreviated transcription (Latin):
Q IN SCLM MISERICORDIAEI¬
onẽ istam. ad medicinã pęnitu¬
dinis applicandam designat.
tinere non dubiũ ÷ : quando
maior gła ẽ. pi&atis confitenti
parcere. quã uiuentisine con¬
fessione praestare: &ne aliqͥs
deculparũ suarũ numerositatib
terrer&ur. addidit qm̃bonus
Quis enĩ dubit& ad eũ recurre¬
re. quem sibi audit posse cęler¬
rimȩ subuenire. Addidit : qm̃
bono dño nese humana negle
gentia. studiosa. & sedula
supplicatione suspender&. reme¬
dii causam dic̃. ut ad confessio¬
munere festinare. In scłm
uitae huius significat cursum.
ubi miserisunt quicumq delin¬
Ibi enĩ dampnatio .ẽ. confiteri
pexcaitum. ubiiam constat. eẽ iudiciũ¬

Expanded text:
 in saeculum misericordonem istam, ad medicinam plenitudinis applicandam designat. tinere non dubium est, quando major est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire. Addidit, quonibono Dgentia ab studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessiomunere festinare. In saeculum, vitae hujus significat cursum, ubi miseri sunt, quicunque delinIbi enim damnatio confiteri peccatum, ubi jam constat esse judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
laxauerit peccata. qndo sic iudi¬
cat piũ uotũ. quem ammodum
oꝑationis effectum. Dix̃ enim
in corde suo dnõ nontacere quȩ
gesserat. & tam quam iã cuncta
ꝑ diderit. ita illi remissa sunt
qua e uoluit confiteri. Confessio¬

Expanded text:
laxaverit, quando sic judicat pium votum, quemadmodum operationis effectum. Dixit enim in corde suo, Domino non tacere quae gesserat; et tanquam jam cuncta prodiderit, ita illi remissa sunt quae voluit confiteri; meri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Uelũ qđdã . ẽ. densitas peccitoꝵ:
inde uia id ẽ. uita nr̃a tenebrosa
amictus circum datione uestita est:
Hanc reuelamꝰ qñdo delictinrã tene
prosa: ꝓmptissimȩ confitemur.
lo dixit. caro concupiscit ad uersus

Expanded text:
iet. Velum quoddam est densitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosi amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra promptissime confitemur. suam, quando dixit: Caro concupiscit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ET INĨ IURUIS PPATIENTIAM
ADIMPLINTES. QUIPERCVSSI
INMAXILLAM P̃BENT FTALIAM
AUFERENI TUNICA DIMITTUNT IT
PALLIṼ. ANGARIATE MILIARIO
UADVNT ETDUO. GUPAULO ANTO

Expanded text:
et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxilla praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, angarianti milliario vadunt et duo , et cum Paulo apo
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ. cognitum facere. in confes¬
sionem delicta ꝑducere. Operire :
autẽ. ualde aliquid silentio tegere
aut cordis simulatione caelare.
hoc faciunt sculti quiputant dm̃
ignorare posse quod agunt : contra
qͥ illum nouer̃ res om̃s habere
manifestas. ad humilẽ confessio¬
nẽ & paenitentiae uota descen¬
dunt. neiudicem patiantur iN¬
fensum. quem ꝓpitium habere
poterant aduocatum seqr̃¬

Expanded text:
hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. Operire est autem valde aliquid silentio tegere, aut cordis dissimulatione celare. Hoc faciunt stulti, qui putant Deum ignorare posse quod agunt. Contra, qui illum noverunt res omnes habere manifestas, ad humilem confessionem et poenitentiae vota descendunt, ne judicem patiantur infensum, qui propitium habere poterant advocatum. De
Abbreviated transcription (Latin):
SECUNDUS HUMILITATIS GRA¬
DUSĨS SIPROPRIAM QUIS NON
AMANS UOLUNTATE. DESIDERIA
SUA NONDELECTETUR IMPLERE:
SUOCE ILLAMDNI FACTIS IAUI¬
TETUR DICENTIS: NONUENI
FACERE UOLUNTATEMEÃ. s eius
QUIME MISIT.
Sic̃ nom pot÷ homo dõ simul &¬
mammone seruire. sic non pot :

Expanded text:
Secundus humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur dicentis:i propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur dicentis: No
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃. Dñ sinfirmitatẽ hominis quẽ
postabad ostendens ait Pat̃. si fieri
potest. transeat ame calixiste
& exemplũ discipulis suis tribuens.
ut non uoluntatẽ suã sed dĩ faciant.

Expanded text:
em portabat ostendens ait: pater, si fieri potest, transeat a me calix iste, et exemplum discipulis suis distribuens, ut non uoluntatem suam sed Dei faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ista. hierłm tangit glorioso
fastigia. Namsi c̃ suꝑbia mergt a
tartarum. ita ista tollit ad caelur
Ista quippe humiliatio qͣle pͥmium
habeat. conseqñt̃ ex ponit cũ dies¬

Expanded text:
enim ista Jerusalem tangit gloriosa fastigia; nam sicut superbia mergit ad tartarum, ita ista tollit ad coelum. Ista quippe humiliatio quale praelium habeat consequenter exponitur; di
Abbreviated transcription (Latin):
SIRUERO ME ABINIQTATE MEA
describitur. qui quando ad aliquẽ
se gratiam dñi ꝑuenisse cognoscunt:
cauent neiterum iniquitates antiquȩ
calamitatib: innodentur. Nã cogita¬

Expanded text:
servabo me ab iniquitate mea. describitur, qui quando ad aliquam se gratiam Domini pervenisse cognoscit, cavet ne iterum iniquitatis antiquae calamitatibus innodetur.
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum accipiat humilitatis
xxp̃o. deuotionis a p&ro. caritatis
hohanne. oboedientiȩ abraham
patientiae abisaac. tolerantiae
mansu&udinis a moyse constantiȩ
diosue. benignitatis a samuhele mise¬
ricordiae adauid. abstinentia e
ad aniheleð ic c&era faeta priorum.
quo labore. quomoderamine. quaue
ntentione. uł conpunetione gerant᷑:¬

Expanded text:
exemplum accipiat humilitatis a Christo, devotionis a Petro, charitatis a Joanne, obedientiae ab Abraham, patientiae ab Isaac, tolerantiae mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerant
Abbreviated transcription (Latin):
DICINSGALMO PROGħA NONNOS OECLI¬
UANTIS INMALO ET INVTIEES FACTOS
ILIQUA HORA ASPICIATDS. ET PARCINDO
FODIS IN HOC TEMP̃I. QUIAPIUS EST
TEX SEETATNOS CONVERTI INMELIUS.
SEDICAT NOBIS INFUTVRO. HFECISTI.
TTACVI

Expanded text:
in psalmo Propheta, ne nos declinantes in malo et inutiles factos , aliqua hora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est, et exspectat nos converti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, et tacui
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃dũ. sibona malaq in cogitationẽ
ueniant. sed magis gloriandum ẽ
sensu prudentiori discernit. uut mala
cognita caueat. aut intellecta bona¬
faciatt¬

Expanded text:
timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta facia
Abbreviated transcription (Latin):
GRENES DS.¬
cutere : & animi nr̃i uigorem
potentiȩ suae luce pen&rare.
Nam lic& nobis multo celsiores
sint potestates caelorum. nulli
Etamen creaturarum datum ẽ.
cogitationum nr̃arum plenissimȩ T¬
ser&a cognoscere. Agnoscit
tam̃ ꝑfecta eͥ nobis. solus ipse. qui

Expanded text:
et renes Dcutere, et animi nostri vigorem potentiae suae luce penetrare. Nam licet nobis multo celsiores sint potestates coelorum, nulli tamen creaturarum datum est cogitationum nostrarum plenissime secreta cognoscere. Agnoscit autem perfecte in nobis solus ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
Respic̃ ille abdita & secora.
atq occulta considerat: nec dĩ
dicentis. ego ds̃ approximans.
& non ds̃ delinginquo Si abscon¬
sus fuerit homo in abditis. ergo
ego non uidebo eum: non ne
caelũ & terram ego impleo. hinc

Expanded text:
rspicit ille abdita, et secreta atque occulta considerat. Nec Dei dicentis: Ego Deus approximans, et non Deus de longinquo. Si absconus fuerit homo in abscondito, ergo ego non uidebo eum? nonne caelum et terram ego impleo, dic
Abbreviated transcription (Latin):
inmaculatam. potero ducere uitã.
sime nonni aculauerit cogitatio pͥua.
Neq enĩ potest sine macula uiuere.
cuius iniqua cogitatio polluto m̃te.
Sedille tantũ bene in maculatus
uiuit. quise ab iniquitate prauȩ
cogitationis custodit. &ne aliqͥs¬

Expanded text:
immaculatam potero ducere vitam, si me non maculaverit cogitatio prava; neque enim potest sine macula vivere, cujus iniqua cogitatio polluit mentem, sed ille tantum bene immaculatus vivit, qui se ab iniquitate pravae cogitationis custodit. »
Abbreviated transcription (Latin):
requiem quã illuc expectant. hic
quodã modo habereiam inchoant.
Ergo tam ꝑseuerant̃ intendere
oport& animum nrm. orando atque
pulsando. quousq inportunas
desideriorum carnalium suggesti¬
ones quaenrĩs obstrepunt sensib
fortissima intentione superemus.
actam diu insistere. quousq ꝑsisten¬
do uincamus.
TATES UIDERI. ET AB ANGELIS. OM̃I
HORA RENUNTIARI

Expanded text:
requiem quam illuc exspectant, hic quodammodo habere inchoant. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. tatis videri, 9 et ab angelis omni hora renuntiari
Abbreviated transcription (Latin):
succedit uitiorum. ut dũ unum hab¬
erit. succedat aliud: iuxta ꝓphocę
testimonium. quiait. Residiũ eruce
cõmedit locusta. & residuum locuis
cõmedit brucus : & residuum bruo
comedit rubigo. & cõ. Hinciterũ¬

Expanded text:
succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo
Abbreviated transcription (Latin):
ad sum mũ bellũ. non solũ milites.
sed &iã c&eri uocantur. Unde.¬
& euocare. educere. seu ꝓuocare
intelligitur. Quod uerbum
apte satis hoc in loco ÷ positum.
quia ut adbellandum contra
diabolum duo decim gradibus
humilitatis armati: fortiter
consurgamus. cotadiae adño
euocamur. educimur. ac ꝓuoca¬

Expanded text:
ad summum bellum non solum milites, sed etiam caeteri vocantur; unde evocare, educere seu provocare intelligitur; quod verbum apte satis hoc loco est positum, quia ut ad bellandum contra diabolum duodecim gradibus humilitatis armati fortiter consurgamus, quotidie a Domino evocamur, educimur et provoca
Abbreviated transcription (Latin):
uitia sunt. qua e in ipsis potas. id est
in ipsis sensib: animȩ regnant
Neq enim aliunde peccamꝰ. nisi
uidendo. ad traectando. gustando. atq
tangendo. Vnde & alias dr̃. In¬
trauit mors ꝑfenestras nrãs. Quod uero¬

Expanded text:
unt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. E
Abbreviated transcription (Latin):
OTIOSA ETRISŨ MOUENTIA
AETEANA CLAVSVRA IN OMIBUS
LOCIS DAPHAMVS. ET ADTALIN
ELOQUIA. DISCIPULU ASERIRE OS
NONꝑMITTIMUS
amonachis om̃i modo debent. eẽ:

Expanded text:
otiosa, et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus, et ad tale eloquium discipulum aperire os non permittimus monachi,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ unus quisq sc̃s infuturo iudicio
ꝓquantitate uirtute glorificabit᷑.
ita & unusquisq: impius: ꝓquantate
facinorum condempnabitur.
Nec de erit insupplicio futurꝰ dãp¬
nationis ordo. sed iuxta qͣlitatẽ
criminum discr&io erit poenarũ¬
potentis dĩ iuftitia. futurorum
prescia. ab ipsa mundi origine
gehennae ignem creauit. qui it
poena reproborum. eẽ semper
inciper&. sed ardorem suum. &iã
sine lignis nũquã finera s &ã¬
miseris mors sine moste. finis sine
fine : defectus sine fectu : quia
& mors uiuit. & finis semper
pauorem fugat. flãma cõburit.
sed nequaquã tenebras decutit.
Idõ hoc in cordesuo semꝑ euoluat.

Expanded text:
nusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarupotentis justitia futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Igmiseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit; i
Abbreviated transcription (Latin):
& animam huiꝰ scalȩ duo dic̃ . eẽ. latera:
quia ex utroq: omĩs homo cõpositus
bona & ut in resurrectionis gloriã
inutraq substantia laborissui reci¬
pi& p̃mia. in utraq substantia.
sollicite satagit dñi custodire man¬

Expanded text:
et animam hujus scalae duo dicit esse latera; quia ex utroque omnis homo compositus bona; et ut in resurrectionis gloria in utraque substantia laboris sui recipiat praemia, in utraque substantia sollicite satagit Domini custodire man
Abbreviated transcription (Latin):
inquirat . & int̃ agendum suã
cautissimae linguam. Nonsolũ
abotiosis sermonib coherceat.
uerum & abipsa quam nuper
didicit ueritatẽ. p̃dicanda con¬
tineat Nam & tutius est ut¬
audiatur. quam p̃dic&ur. Qũo
cũ auditur humilis custoditur.
iactantia. Hinchieremias. Bene e¬
instituti adolescentis uitam
describens modestiam tactt᷑ni¬
tatis int̾̃ prima uirtutum
studia computat. bonum est
uiro inquit. cũ portauerit iugũ
ab adolescentia sua. sed ebit
solitarius. & tacebit
SUNT APRIORE CUOMNI
HVMILITATE. ET SUBIECTIONE
REUERENTIAE REQUIRANVR¬

Expanded text:
inquirat. Et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ab ipsa quam nuper didicit veritate praedicanda contineataudiatur quam praedicetur. Quoniam cum auditur, humilitas custoditur; jactantiae. Hinc Jeremias bene instituti adolescentis vitam describens, modestiam taciturnitatis inter prima virtutum studia computat. Bonum est vero, inquit, cum portaverit jugum ab adolescentia sua. Sedebit solitarius et tacebit sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requiran
Abbreviated transcription (Latin):
Cogtatio uͦ hom̃inis tunc dõ conftut᷑.
quando peccata p̃terita humili satis¬
factione ab illo dampnantur. Quia
dum unus quisq diuina in lumina¬
tione p̃uenitur. statim molestiis
turpium cogitationũ pulsatur. sed eas
dño confiteri humilit̃ non uer&ur

Expanded text:
Cogitatio hominis, ait, tunc Deo confitetur, quando peccata praeterita humili satisfactione ab illo damnantur; quia dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur, sed eas Domino confiteri humiliter non veretur
Abbreviated transcription (Latin):
monachi uirtus humilitas ÷
sũ mum uitiũ eius suꝑbia.
Tunc aut̃ sequisq monachum
iudic&. quan dose minimũ
existimauerit. &iam cũ maiora
uirtutũ oꝑa gesserit semper¬

Expanded text:
monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ oculus dõ prestat obsequium:
cũ turpia declinat aspicere. Tunc¬
lingua merebi: ur p̃mium. quando
auditus placebit dõ. sid& ractionib
non misceatur. & pedes laudare
dm̃ poter̃. sicursum suũ ab om̃i malioa
reuocare festinent. & manꝰ benedians
sirapinis renunti auerint. & adnise¬
principalib id ÷ agula. fornication
auaritia. ira. trifatia. accidia. uan
gła. & ab octaua eorum gen&rice
suꝑbia. & ab omnib ꝓrsus illorum
nociuis ramusculis. que quasi uenent

Expanded text:
Ps.: ‘Oculus deo prestat obsequium si turpia declinet aspicere, lingua meretur premium quando auditus placebit deo si se detractionibus non immisceat, pedes laudare deum poterunt si cursum suum ab omni malitia reuocare festinent, manus benedicunt deum si rapinis renuntient et ad miseprincipalibus, 206 id est a gula, fornicatione, avaritia, ira, tristitia, acedia, vana gloria, et ab octava eorum genitrice superbia, et ab omnibus prorsus illorum nocivis ra
Abbreviated transcription (Latin):
XT̃. SCALA ILLA ERIGENDAEST
QUAEINSONIOIIACOB APPARUIT:
PQUA ELDESCENDENDINTES
ELASCINDENES ANGELI MON¬
STRABANTUR NONAUUD
SINEDUBIO. DESCENSUS IUE
ET ASCENSUS ANOBIS INTELUI¬
GITUR: HISI IXALTATIONE
DESCENDERE. ET HUMILITATE
ASCENDERI

Expanded text:
 scala erigenda est illa, quae in somno Jacob apparuit, per quam ei descendentes et ascendentes angeli monstrabantur. Non aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere et humilitate ascendere,
Abbreviated transcription (Latin):
TIXT̃. ERGO QUAUIS OEBONIS EISCĨS
ITEDIFICAHIONU ELOQUIIS ꝑFECTIS
DISCIPULIS PROPTER TACITNI¬
TATIS GRAUITATEM RARA LOQN¬
DI CONCEDATUR LICENTIA

Expanded text:
i? Ergo quamvis de bonis et sanctis, et aedificationum eloquiis perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatem rara loquendi concedatur licentia
Abbreviated transcription (Latin):
humiliatum corsacrificium dõ. ẽ:
sacrificium obtulit. quidixit
Dñe : non÷ ex altatum cormeũ¬
quia hoc purpuratus rex. & ꝓ¬
Sugitur scĩuiri &iam cũ agunt
fortia desem& ipsis uilia sentiuNt.
quid insua excusatione dicturi
sunt. quisi ne oꝑe uirtutis intu
nulla sunt nisi ex humilitate con¬
diantur. Miranda quippe actio
dum elatrone noneleuat. sed
grauat. Quienim sine humilitate
uirtutes congregat. inuento
puluerem portat. & unde aliqđ
ferre cernitur. inde d&erius elati¬
Hoc ÷ dicere. nihil meritis meis¬
reputaui. nihil scientiaemeae
contuli. sedsi aliquid boni habui.
totum gloriȩ dĩ dedi. Nolui
quasi mirabilib in nocescere
hominib. & nȩcq siui aliquid
suꝑ uires meas. undeme apud
inperitos iactarem: Alit̃ in magnis
enim ambulare ÷ : magna dese unum¬
quemq: sentire . Inmirabilib: ire ẽ.
mirabile dese aliquid existimare :¬

Expanded text:
humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit qui dixit: «Domine, non est exaltatum cor meuquia hoc purpuratus rex sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius st dicere: « Nihil meis mereputavi, nihil scientiae meae contuli; sed si aliquid boni habui, totum gloriae Dei dedi; nolui quasi mirabilis innotescere hominibus, nec quaesivi aliquid super vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Aliter: In magnis enim ambulare est magna de se unumquemque sentire. In mirabilibus est, mirabile de se aliquid existimare
Abbreviated transcription (Latin):
& c&r̃ . Istis fomitib quasi qͥb¬
dã gradib coalescit ome peccatũ
cogitatio namq praua. del ec¬
tationem parit. delectatio con¬
sensum. consensus. actionem.
actio consu&udinẽ. consu&udo.
necessitatẽ. His ergo uinculis
euelli nonualeat. nisi diuina
gratia. manum iacentis appre¬

Expanded text:
r. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensum, consensus actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem, sicque his vinculis evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis appre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quosdam grados. desidiosa mens.
in foueam lapsus impellit᷑. & dum
otiosa uerba cauere neglegimus
ad noxia ꝑ uenimus. ut prius loqui
aliena libeat. & post modũ detrac¬
tionib: uitã dequib: loquitur moro¬

Expanded text:
 quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mor
Abbreviated transcription (Latin):
VI. DETACITURNITATE.
Naciturnitas. uistus est
humilitatis. & indiciũ graui¬
tatis. Nutrix uirtutũ. & custos¬
ẽ. animarũ. Hinc salomor
ait. Quicustodit ossuum & lini¬
guã suã. custodit ab angustis

Expanded text:
I. De taciturnitate. Taciturnitas autem virtus est humilitatis et indicium gravitatis, nutrix virtutum et custos animarum. Hinc Salomon ait: Qui custodit os suum et linguam suam, custodit ab angustiis
Abbreviated transcription (Latin):
Primo. simortificatus in sem& ipso¬
monachus. om̃s habebat uoluntates
Secundo . sinonsolum suorũ actuum.
uerum &iam cogitationum. nilsuo
caelẽ uerit seniori. Tertio sinihil dis¬
erocion eͥsuae. sed iudicio eiꝰ. uniuersa
cõmittat. acmonita eiꝰ. siciens aclibent᷑
aut scult& Quasto. si i n omnib: ob
seru& oboedientiae mansu&udinis.
patientiaeq constantiam. Beactꝰ ergo

Expanded text:
primo si mortificatas in sese omnes habeat uoluntates, secundo si non solum suorum actuum, uerum etiam cogitationum nihil suum celauerit seniorem, tertio si nihil suae discretioni, sed iudicio eius uniuersa committat ac monita eius sitiens ac libenter auscultet, quarto si in omnibus seruet oboedientiae mansuetudinem patientiaeque constantiam, quinto
Abbreviated transcription (Latin):
siluam incendit: sicut enim amodica
scintilla ignis ex crescens magnam
sepesiluam incendit. ita in continen¬
ta linguae. suis nutrita leuitatib
magnam bonorum operum m ateriem.
multos uitȩ sp̃italis fructus. ubi ad¬
amina uerit. ꝑdit. Sed & inmunera
ocutionis folia consumit:¬

Expanded text:
icus ignis. Sicut enim a modica scintilla ignis excrescens magnam saepe silvam incendit, ita incontinentia linguae suis nutrita levitatibus magnam operum bonorum materiam, multos vitae spiritalis fructus, ubi attaminaverit perdit, sed et innumera locutionis folia consumit
Abbreviated transcription (Latin):
INcunctis ergo quae agimꝰ humiltĩ¬
oꝑis humilitatẽ tenemus. Nec quib
suꝑiores. sed quib adhuc inferiores
sumus aspicimus. ut dum meliorum
nobis exempla ꝓponimꝰ. ad maiora
semꝑ ascendere ex humilitate

Expanded text:
In cunctis ergo quae agitioperis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
urtus idõ maximȩ int̃uirtutes. exi¬
nias honerata consurgit. qm̃ eam
dignatio maiestatis assumpsit. De¬
inq: consideremus. quantum hono¬
ntasit humilitas. quae suꝑbiae contra¬
nia .in .xii. mo gradu noscitur collocata
mergit intartarum. haec ꝑ .xii. humi

Expanded text:
uae ideo maxime inter virtutes eximias honorata consurgit, quoniam eam dignatio tuae majestatis assumpsit. Denique consideremus quantum honorata sit humilitas, quae superbiae contraria, in duodecimo gradu noscitur collocata; mergit in tartarum, haec perduci
Abbreviated transcription (Latin):
SEDB̃ IPSO OBOEOIENTIATUNC
ACCEPEABILISGO ETDULCIS HOMI¬
NIBUS SIQUOD IBETVR NONTTPIOE
UONTARDE NONTEPIDE. AUTCVAVR
IEFICIATUR.

Expanded text:
ec ipsa obedientia tunc acceptabilis erit Deo, et dulcis hominibus, si quod jubetur non trepide, non tarde, non tepide, aut cum mefficiatur;
Abbreviated transcription (Latin):
NAMCVMALO ANIMOSIOSOEDIAT
DISCIPULVS. ETNONSOLUORI. SEOETIA
IN CORDESI MVR MVRAVERIT ETIA M¬
SIIM PLEAT IVSSIONE IAM̃ ACCIPTU
NULLAM CONSEQUITUR GRATIAM.
IMMOPOENA MURMURANTIUM
IN CURRIT. SINON CUSATIS FACTI¬
ONE EMENDAUERITAS¬

Expanded text:
m malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi impleat iussionem, tamen acceptum nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
absq: murmuratione faciant:
ne qđ absit. murmurando ea senteo¬
tia pereant. qua illi ꝑier̃ qui in
uerunt. & ꝑier̃ manna mandu¬
rando. Illimanna manducabo
mortui sunt. istiscripturas legendo
& audiendo spitali fame cottidiȩ
moriuntur Illi murmurando
t̃ram rȩꝓmissionis non introier̃.
& istimurmurando paradysum¬

Expanded text:
absque murmuratione faciant, ne, quod absit, murmurando ea sententia pereant, qua perierunt ii qui in verunt . Illi perierunt manna manduando. Illi manna manducando mortui sunt, et isti scripturas legendo et audiendo spirituali fame quotidie moriuntur. Illi murmurando terram repromissionis non intraverunt, et isti murmurando paradis
Abbreviated transcription (Latin):
Indecimꝰ humilitatis gradꝰ est. Si cũ loquit᷑
monachꝰ. lenit̃ & sine risu humilit̃ cũ grauitate. uł pauca uerba &
racionabilia loquat᷑. & nõ sit clamosus in uoce. Sic̃ scriptũ est. Sa¬
piens uerbis in notescit paucis. Quodecimꝰ humilita¬
uidentib se seꝑ indic&: Idt̃ in opere. in oratorio. In monasterio
Inorto. Inua. Inagro. ut ubicũq sedens. ambulans. ut stans. in cli¬
nato sit sẽꝑ capite. De fixis int̃ra aspectib. reũ se om̃i ora d̃ peccaui
sius existimans. Iam se trem̃do iudicio dĩ p̃sentare existim&. Dic̃s¬

Expanded text:
Undecimus humilitatis gradus est, si cum loquitur monacha, leniter et sine risu, humiliter et cum gravitate, vel pauca verba et rationabilia loquatur, et non sit clamosa in voce, sicut scriptum est: Sapiens verbis innotescit paucis. CAPUT XLVIIvidentibus se semper indicet, id est, in opere, in oratorio, in monasterio, in horto, in via, vel ubicunque sedens, ambulans, vel stans inclinato sit semper capite, defixis in terra aspectibus, ream se omni hora de peccatis suis existimans, jam se tremendo judicio Dei repraesentari existimet, dic
Abbreviated transcription (Latin):
S & p̃ceptũ dñi in aduersis & in in iuriis ꝑpacienciã ad implentes.
Qui ꝑcussi in maxillã. p̃bentes aliã. Auferenti tunicã: dimitũt
& palliũ. Angariati miliario: uadut̃ & duo. Cũ paulo apło.
Falsos fr̃s sustinẽt. & ꝑsecucionẽ sustinet̃. & maledicentes se. be¬
Quintꝰ humilitatis gradꝰ est. Sĩ om̃s
cogitaciones malas cordisuo aduenientes uł mala ase absconse co¬
missa. ꝑ humilẽ confessionẽ abbati suo nõ celauerit. Hortans nos
de hac re scriptura dic̃r. Reuel a addnm̃ uiã tuã & sperameũ. &
itẽ dicit. Confitemini dño qm̃ bonꝰ qm̃ inscłm modia eiꝰ. Qitẽ ꝓpħa¬

Expanded text:
 praeceptum Domini et in adversis et in injuriis per patientiam adimplentes, qui percussi in maxillam, praebent et aliam, auferenti tunicam dimittunt et pallium, angariati milliarium vadunt et duo, cum Paulo apostolo falsos fratres et persecutionem sustinent, et maledicentes se beQuintus humilitatis gradus est, si omnes cogitationes malas cordi suo advenientes, vel mala a se absconse commissa per humilem confessionem seniori suae non celaverit; hortans nos de hac re Scriptura dicit: Revela Domino vitam tuam, et spera in eum . Et iterum dicit: Confitemini Domin
Abbreviated transcription (Latin):
diens usq ad mortẽ. QuaRtus grad̾ est siin ipsa obedien
cia duris & contrariis rebꝰ uł & iã qͥb lib& in rogatis in iariis. tacita cons
scriptura. Qui ꝑ seuerauerit cha ausq infinẽ hic saluus erit.
Itẽ confortetur cor tiũ & sustineA dnm̃. & hostendens fidelẽ
na sufferenciũ.: ꝓpt̃ te morte afficim᷑ totadie. extimati sumꝰ¬
sic̃ oues occisionis. & securi de spe retribucionis diuine sub¬
sequant᷑ gaudentes & dicentes. S in his om̃ibꝰ superamꝰ: ꝓpt̃ eũ qui
dilexit nos. Enẽ alio loco scriptura dicit. ꝓbastinos inqͥd dr̃ igne

Expanded text:
diens usque ad mortem . CAPUT XL. tia duris et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscsancta Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; et item: Confortetur cor tuum, et suna sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et dicentes: Sed in omnibus superamus propter eum qui dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
habent modice meliores. Quas exeuntes inuia accipiant đuestiario. & reuer¬
tenies restituant. Stram̃ta aut̃ lestoꝵ. sificiat᷑. matta. sagã. & lena. & ca¬
piciale. Quȩ tam̃ lecta frequent̃ ababbate scrutanda sut̃. ꝓpt̃ opꝰ pecculiare
ne in ueniatur. & sicui inuentũ fuerit. Qd̃ ab abbate nõ acceperit. grauissi.¬
mȩ disciplinȩ subiaceat. & ut hȩc uiciũ pecculiaris radicitꝰ. amputet᷑. Dent᷑
cuttello graphio. acos. mapulas. tabulas. Ut om̃is auferat᷑ necessitas excusacio
aquo tam̃ ab abbatȩ seꝑ consideret᷑ illa sentencia ac tu um apłoꝵ: quia dabat̾
singulis. ꝓur cuiq opꝰ erat. Ita gͦ & abbas consider& infirmitates in digenciũ

Expanded text:
habent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et reverhabent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, laena et capitale. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: Quia dabatur singulis, prout cuique opus erat . Ita ergo abbas consideret infirmitates indigentium,
Abbreviated transcription (Latin):
UQuia insfrigidis regionib amplius indigit᷑ incalidis uͦt minꝰ. Hec gͦ consi¬
deracio apud abbatẽ est. Nos tam̃ medio cribꝰ locis. sufficere̾ credimꝰ monichĩs ꝑ
singulos. cuculla & tunita. cucullã in yeme uellosã. in estatẽ uero purã aut ue¬
tustã. & scapulare ꝓp̃t opera. Indum̃ta pedũ: pedules & caligas. De qͣrũ rerł
omnno colore. aut grossitidine. nõ causentur monachi. s quales inuerire posu
inpuincia qua habitat᷑. aut qđ uiliꝰ conparare possut̃. Abbas aut̃ d mensura
ꝓuident. ut nõ sint curta ipsa uestim̃ta. utentibꝰ eas& m̃surata. Accipientes
naua ueuera sep̃ reddat. in p̾sente reponenda inuestiario ꝓpt̃ pauperes. Sufficat
enũ monacho. duas tunicas. & duas cucullas habere ꝓpt̃ nos tes & ꝓpt̃ laborare.
Ipias resiam ꝗdđ supꝰ fuerit. suꝑfliũ est amputare ab&. pedules & qđcuq est. uetem
qui reuertes lota ibi restituat̃. Cuculle & tunicȩ sint aliqͣnto asolito qͣs

Expanded text:
ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari debet. Et pedules, et quodcunque est vetustum quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq adterciã plenã uacent lectionibꝰ suis. & usq ad decimã plenã ope.¬
rent᷑. qđ eis in iungint᷑. In qͥbꝰ diebꝰ. quadragesimȩ. accipiat̃ om̃s singulos
codices dblibioteca. quos ꝑordinẽ ex integro legant. Qui codices incaput
quad ragesime dandi sut̃. Ante omĩa sanȩ đputent᷑ unꝰ. aut duo seniores. qͥ
circum eant monasteriũ.oris qͥbꝰ. uagat̃ fr̃ lettioni. Quideãt neforte in¬
ueniat᷑ sr̃. ocio sus. qͥ uaccat ocio aut fabulis. & nõ est intentꝰ. in lectioni.
& nõ solũ sibi inutilis est. &iã alios extollit. Hic tales si quad absit reꝑtꝰ
fuerit. coripiat᷑ semel. & scđo. Si nõ em̃ dauerit. coreptioni regulari sub¬
liqͣtis. talis opera aut ars in iungat᷑. ut nec ociosi sint. Nec uiolentia labo¬
ris opͥmant. aut effugiant᷑. Quoꝵ in becillitas ab abbatę consideranda est.

Expanded text:
sque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subelicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
tate a nob̾ m̃su ra uictꝰ. alioꝵ constituit᷑. tam̃ infirmoꝵ cogitantes in becillita¬
tẽ. Credimꝰ eminã iuni ꝑsingulos suficere ꝑdiẽ. Quibꝰ aut̃ donat dĩ toleranciã
abs tinencie ꝓprio se habituros mercedẽ sciant. Qd̾ si aut̃ loci necessitas aut labor
aut ardor estatis poposcerit amplius in abrrio prioris consistat. Considerans
mom̃ibꝰ: nec subrepat sacietas. aut ebrietas. Lic& legamꝰ. uinũ monachoꝵ om̃no¬

Expanded text:
mensura victus aliorum cōstituitur. Tamen infirmorū contuentes imbecillitatem, credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiæ, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor æstatis amplius poposcerit, in arbitrio Prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas: licet legamus vinum omnino mon
Abbreviated transcription (Latin):
mitatibꝰ. ut forte qͥ ex uno nõpotuerit ȩdere. & alio reficiat᷑. Ergo duo pul¬
iñtaria cocta fr̃ibꝰ om̃ibꝰ sufficiãt. & si fuerit ind̾ poma aut nascencia legu¬
minũ. addat & t̾cius. Panis libra una ꝓ pensa suficiat indie. siue una sit re¬
fectio siue prandii & cenȩ. Esi cenaturi sut. de eadẽ libra t̾cia pars cella¬
rario res uet᷑ redenda cenandis. Qd si labor. forte facł fuerit maior. in ar¬
bitrio & potestate abbatis erit. si expediat aliqͥd augere. Remota ꝓ om̃ib cra¬
pula ut nũquã subripiat mõnacho indigeries. quia nichil sic contrariũ est om̃i
xp̃iano qͦmͦ crapula. Sic̃ ait dns̃ nr̃. Uidete ne grauent̾ corda ur̃a in era

Expanded text:
it edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliqpula, vt nunquam subrepat monacho indigeries, quia nihil sic contrarium est omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster, Videte ne grauentur corda vestra in cra
Abbreviated transcription (Latin):
npmus dnm̃ dm̃ tuũ diligere. extoto corde. tota ainima tota intutre se¬
inatuẜ dimũ tanquã se ipsũ. D inde nõ occidere. nõ adulerare. ñ facere fur¬
tũ. nõ concupicere. nõ falsũ testimotiũ dicere. Honorare om̃s homuines & qđ
aibi qus fieri nõ uult alio ne faciat. Abnegare semetipsũ sibi ut seqͣtur ap̃m
Corpꝰ castigare. delicias nõ amplecti. Ie iuniũ amare. pauperes recreare
Nudũ uestire. Mortuũ sepelire. Infirmũ uisitare. In tribulacione subuenire.
Dolentẽ consolare. A scło actibꝰ se facere alisn̾ũ. Nichil amore xp̃ĩ p̃ponere.¬
Irã nõ ꝑficere. Iracundie tẽp nõ res uare. Dolũ in corde nõ tenere. pacem
faliam nõ dare diaritatẽ nõ derelinquere. Nõ iurare. ne forte ꝑur&.
Uertatẽ ex corđ & ore ꝓ̃ferȩ. Malũ ꝓmalo. nõ reddere. Inuriã nõ
facere. s facta pacient̃ sufferȩ. Inimicos diligere. maledicentes se nõrema

Expanded text:
rde, tota anima, tota virtute. Deinde proximum tanquam seipsum. Deinde non occidere. Non adulterari. Non facere furtum. Non concupiscere. Non falsum testimonium dicere. Honorare omnes homines. Et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare. Delicias non amplecti. Jejunium amare. Pauperes recreare. Nudum vestire. Infirmum visitare. Mortuum sepelire. In tribubulatione subvenire. Dolentem consolari. A sIram non perficere, iracundiae tempus non reservare. Dolum in corde non tenere. Pacem falsam non dare; charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjuret. Veritatem ex corde et ore proferre: malum pro malo non reddere; injuriam non facere, sed et fa
Abbreviated transcription (Latin):
exibendũ est. s &iã sibi inuicẽ obedient frc̃. Scientes ꝓro hac obedien¬
ciauiã sc̃ ituros addm̃. p̃misso gͦ abhatis uł p̃positorũ qͥ ab eo constituunt᷑
imperio. cui nõ ꝑmatimꝰ pͥuata imperia p̃poni. Ecetero om̃s iuniorer pͥoribꝰ
suis. om̃i baritate sollicitudine obediant. Qd siqͥs contẽpcios repertꝰ fuerit. cori¬
piat᷑. Siqͥs aut̃ fr̃ ꝓ qua uis minima causa. adbatȩ id aqͦcũq. priore suo cor¬
rpit᷑. qͣlib modo Uł si leuit̃ senserit animo prioris cuiꝰ cũq contra se iratũ
intra saris faciens usq dũ benedictionẽ sanet᷑ illa comecio. Qd siqͥs con¬
tẽp̃serit facere. aut corporali uindict& sub iacect. aut si contumax

Expanded text:
r hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abbatis, ut praepositorum, qui ab eo constituuntur, imperio, cui non permittimus privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque priore suo corripitur quolibet modo, vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos es ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& qͥint̃ eos ꝓlexiores s̃ psalmi. & duodecim ꝑ unã quãq constituant᷑ nocte. Hoc p̃¬
cipue comonentes. si cui forte hec distribucio psalmoꝵ displicuerit. ordin& simelius alit̃
iudicauerit. dũ modo om̃is modis adtendat᷑. Ut om̃i ebdomada psalteriũ & integro
numero. centũ qͥnquaginta psalmoꝵ psallat᷑. & dñico dic seꝑ acapite repetant᷑ auigilias.
consuetudmaris. ꝑseptimane circulũ psallit̃: dũ quando legamꝰ scõs patres nr̃os. unodie
hoc strenue impleuisse. utinã septimana integra ꝑ soluam.

Expanded text:
 unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distributio psalmorum displicuerit, ordinet, si melius aliter judicaverit: dum omnimodis id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. consuetudinariis per septimanae curriculum psallunt: dum quando legamus sanctos Patres nostros uno die hoc strenue
Abbreviated transcription (Latin):
res inueniunt᷑. Iađt. centesimꝰ treces nꝰ octauus. centesimꝰ quadragesimꝰ t̃tius. & centesimꝰ
quadragesimꝰ quart. Centesimꝰ uͦ sexto decimꝰ. qͥ paruus est. cũ centesimo quinto decimo.

Expanded text:
res inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus res inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus q
Abbreviated transcription (Latin):
norimis sep̃ diurnus oris dicat᷑ uers dĩ in ad iutoriũ meũ intende. dnẽ ad ad¬
iuuandũ me festina. & gła. De inde ꝑmn: unsꝰ cutꝰq. ore. De inde prama ora
dicant᷑ Apͥ ma aut̃ scđã feriȩ dicant᷑ tres psalmi. Iat pͥmꝰ seđr. & sextꝰ. & ito
ꝑ singulos dies. ad pͥmã usq ad dñca dicant᷑ ꝑ ordñe t̃ni ꝑsalmi usꝙͣ nono
mo ipsa terna ꝑ easdẽ oras dicant᷑. Expenso gͦ psalmo centesimo oc tauo de¬
niclul omninꝰ. lectionẽ uł uersũ disposicione uni formi cuncti : dieb. seruatas.
& ita scilic& sẽꝑ dñica acentesimo octauo decimo incipiant᷑. Uespera aut̃ coti
li quatuor psalmoꝵ modulacione canat᷑. Qui psalmi incipiant᷑ acentesimo
nonc usq ad centesimũ quadragesimũ septimũ. exceptis his qͥ in diuersis oris
& trecesino tuo. & centesimo quadragesimo scđo. Reliqͥ om̃s in uespera dicendis.
& quia minꝰ ueniuit̃ tres psalmi. Ideo duudendi r̃ qͥ in numero supͣ scripto fortio¬

Expanded text:
um intende: Domine, ad adjuvandum me festina, etc. Inde hymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora dicantur. Ad primam autem secundae feriae dicantur tres p singulos dies ad primam usque dominicam dicantur per ordinem terni psalmi usque ad nonum vo, ipsa terna per easdem horas dicantur. Expenso ergo psalmo centesimo octavo denihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo die quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono, usque ad centesimum quadragesimum septimum: exceptis his qui in diversis horio tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo secundo. Reliqui omnes in vespera dicendi sunt. Et quia minus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortio