comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euesti murũ labere. ac facileruiturum sitor mentirepeterctur ictus
animaduertit. manus tendens rogabat caesarem uocemis erabili
ut periturȩ urbi iamparceret. nec su praemo excidio labefactandã
putaret: Caesar aestimauit quod sedulo ueniam dep̃caretur.
manus daturus ut deditio ꝓcederet. iubet tor mentũ cessare: Iacula¬
tores temperare a proclio: castoridat loquendi copiam. Illed escen¬
sumsimulare. deinquasi suaderesuis aliiuelle. alureniti subitoq
uelud indignantes qui cogerentur supͣ loricam semꝑ cucientes cȩxi¬
dere Miraculum ingens cũ fraus lateret sic tempus ducere: Inter
que unus emilitibus romanis. Iaculo sagittȩ narem castoris ꝑcus¬
sit. Illedeplorare et tonquȩri apud caes arem poscereut iuberet aliquẽ
sibidex terãdare. ita semꝑfugio usurum: Caesar ioseppomandat ne¬
gotium: Verum illequicaueret iudacorũ insidias. nihils incerũ meo

Expanded text:
euerti murum labare et facile ruiturum si tormenti repeteretur ictus euerti murum labare et facile ruiturum si tormenti repeteretur ictus animaduertit, manus tendens rogabat Caesarem uoce miserabili ut periturae urbi iam parceret nec supremo excidio labefactandam putaret. Caesar aestimauit quod sedulo ueniam deprecaretur manus daturus. Vt deditio procederet iubet tormentum cessare, iaculatores temperare a proelio. Castori dat loquendi copiam. Ille descensum simulare, dein quasi suadere suis, alii uelle alii reniti, subitoque uelut indignantes qui cogerentur supra loricam se percutientes cecidere. Miraculum ingens cum fraus lateret. Sic tempus ducere. Inter quae unus e militibus Romanis iaculo sagittae narem Castoris percussit. Ille deplorare et conqueri apud Caesarem, poscere iuberet aliquem sibi dexteram dare, ita se perfugio usurum. Caesar Iosepgotium: verum ille qui caveret Judaeorum insidias, nihil sincerum in
Abbreviated transcription (Latin):
daciam dabat romanis gboriȩ cupiditas uirtutem addebat: Par
tamen imparibus. animis mostis contẽptus. Iud acisolatium pu¬
tabant cum hoste commori. titus festinabat conficerebellum
sed sine suorum dispensio: quietiam ipsos hostes serua re si pos¬
set quã ꝑdere malebat: Nec aliud monebat militem. nisi consul¬
tobellandum . eamsolam. ẽẽ ueram iustutẽ. cui comes sit ꝓuidenta:¬
Namsine consilio fortitudinem temeritatẽ uideri Necus quã magis
cauendum quã inuictoria perireenim cũ inferiores uperiorẽ uictri
triumphus est: Consulendumitaq neuideatur cuentus fuis se qđ iui
cerit. Ignauiac quod consortium periculi non cuaserit Iubet itaq
arietem ad moueri ad medium muriseptentrionalis. Erat ibi castor cal¬
lidus et ad fraudemparatus quifugatis ȩȩceris periacula sagittariorũ
cũ aliis nouȩ fraudis socus praetendebat. Is ubi ad pulsu arietis turrĩ

Expanded text:
dadatamen imparibus animis mortis contemptus: Judaeis solatium putabatur, cum hoste commori. Titus festinabat conficere bellum, sed sine suorum dispendio, qui etiam ipsos hostes servare si posset, quam perdere malebat. Nec aliud monebat militem, nisi consulto bellandum: eam solam esse veram virtutem, cui sit comes providentia:nam sine consilio fortitudinem temeritatem videri, nec usquam magis cavendum quam in victoria. Perire enim cum inferiore superiorem, victi triumphus est. Cocerit, ignauiae quod consortium periculi non euaserit. Iubet itaque arietem admoueri ad medium muri septentrionalis. Erat ibi Castor callidus et ad fraudem paratus, qui fugatis ceteris per iacula sagittariorum cum aliis nouem fraudis sociis praetendebat. Is ubi adpulsu arietis turrem
Abbreviated transcription (Latin):
sua caesari : cũ ipsetoties ꝓ exercitupericulis offerresẽ nondubita¬
uisset. Ar mabat eos uincendi consuetudo. et cedendi ignorantia.
praccipuȩq p̃sens nnius cuiusq uistutis arbitertitus: a quonon
renum eratio fostitudinis expectabatur. sed supraomnia fructus
amplis simi erat proemii. illospectante quicquã strenuȩ egressisse
quod ei nondis pliceret: Loincentiuo longinus aquestris militiȩ
uir exercitus aduersas ꝓmuris uidens iudacorũ cateruas. tãquã
indignatus quod romanos bello lacesserent et exaequo ꝓdire au¬
derent: desiliuit acquo: at que in medios se in iecit hostes: Et unum
mnore ipso parante occurrere teloꝑcussit. simulq tius uocem et ani¬
mamrapit: Alteriereptũ decorporȩ ꝓs trato telum infigit et ad su¬
os uictor seserecepit. Depra eminentibꝰ. loquimur. cȩterum multi
imitatores utraq ex paste. sed diuerso genere iudaeis desperati. au¬

Expanded text:
sua Caesari, cum ipse se totiens pro exercitu periculis offerre non dubitasua Caesari, cum ipse se totiens pro exercitu periculis offerre non dubitauisset. Armabat eos uincendi consuetudo et cedendi ignorantia, praecipueque praesens uniuscuiusque uirtutis arbiter Titus, a quo non remuneratio fortitudinis expectabatur, sed supra omnia fructus amplissimi erat praemii illo spectante quicquam strenue gessisse quod ei non displiceret. Eo incentiuo Longinus equestris militiae uir excitus aduersas pro muris uidens Iudaeorum cateruas tamquam indignatus quod Romanos bello lacesserent et ex aequo prodire auderent, desiluit equo atque in medios se iniecit hostes. Et unum in ore ipso parantem occurrere telo percussit simulque eius uocem et animam rapuit, alteri ereptum de corpore prostrato telum infigit et ad suos uictor sese recepit. De praeminentibus loquimur: ceterum multi imitatores utraque ex parte sed diuerso genere. Iudaeis desperatio au
Abbreviated transcription (Latin):
tronis sus omnis exercitus pęnediruit murũ exteriorẽ nebellanti¬
bus. Diuiserunt sibilo caiohannes et simon coniuraticir camu
rũ secundũ. Iohannes cumsius in castro cui nomen antonia proe¬
liabatur. ci propinquaerat porticus templi queuer gebat ad pastẽ
septentrionis: Nã et ipselocus in quo castrum postea antoni uocabulo
conditum duas interiacenis posticus septentrionalis. hocẽ brios
nuncupatur : Si mon uero adiohannis sepulchrum uicemtuendȩ
urbis susceperat: His prosalute. romanis deuictoria certam̃ erat:
Q uibꝰ et siuistus potiorad congrediendum locus tamen inferior ad
obsidionem. Cumeos demuro grauaret proelium temeritas iu¬
deis in solentior fortitudoromanis acriorerat: Imminebant
pastibus duces . eoq maior oriebatur contentio. dumquisq suis
doctoribꝰ periculas ua gestit ꝓbaresimon suos urgebat terrore et
formidine: Romanos titus pudoresui quã maximeconuenie¬
bat. quod morte grauius arbitrabantur. ñ ex hibere pericula

Expanded text:
tromissus omnis exercitus, pene diruit murum exteriorem, ne bellantibus. CAPUT XII. Diviserunt sibi loca Joannes et Simon rum secundum. Iohannes cum suis in castro cui nomen Antonia proeliabatur. Ei propinqua erat porticus templi quae uergebat ad partem septentrionis. Nam et ipse locus, in quo castrum postea Antoni uocabulo conditum, duas interiacens porticus, septentrionalis hoc est borius nuncupabatur. Simon uero ad Iohannis sepulchrum uicem tuendae urbis susceperat. His pro salute, Romanis de uictoria certamen erat. Quibus etsi uirtus potior ad congrediendum, locus tamen inferior ad obsidionem, cum eos de muro grauaret proelium. Temeritas Iudaeis insolentior, fortitudo Romanis acrior. Imminebant partibus duces eoque maior oriebatur contentio, dum suis quisque ductoribus pericula sua gestit probare. Simon suos urguebat terrore et formidine, Romanos Titus pudore sui quam maxime conueniebat, quod morte grauius arbitrabantur non exhibere pericula
Abbreviated transcription (Latin):
dĩsem ẽ Ait apł qđ estisuos ipse ẽ eđo. ecclesia scã. Ecdesia
uno Ecdesiauerr. Ecdesicecatholica. Contprõms here sespug¬
nanspugnare potest. &pugnar non porest. heresesom̃s deilla
exerunt tac̃ quã sarment& inutilia deuite precissa. ipsa autẽ
man& in ra dicesua. in inta sua. incaritatesua. ꝓte inferorum
lo ꝑfeccein uobis fiet quando baptiza mini nemodicat illud feci
forte nom nhi dimittit᷑. quid fecisa quantũ facisti: dicmmane
gitecrenemo audet quid quiduis feceris numquidx p̃m decidis¬
ti non ẽ. fecctũ non .ẽ aliquid peius quia & xpõnihibe me

Expanded text:
 estis vos . Ipsa est Ecclesia sancta, Ecclesia una, Ecclesia vera, Ecclesia catholica, contra omnes haereses pugnans: pugnare potest, expugnari tamen non potest. Haereses omnes de illa exierunt, tanquam sarmenta inutilia de vite praecisa: ipsa autem manet in radice sua, in vite sua, in charitate sua. Portae inferorum lum perfecte in vobis, quando baptizamini. Nemo dicat: Illud feci, forte non mihi dimittitur. Quid fecisti? quantum fecisti? Dic immane gitare horres: quidquid vis feceris, numquid Christum occidisti? Non est isto facto aliquid pejus, quia et Christo nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
genas unaminaccepit. saulus ꝑsecut est ȩcłamdĩ paulus sũmiss
iupra pax instabulũpecudis subito &ipsefastus estorus
taq quis iã desper& demagnitudinetr iminis Auidehumilitatogeneris

Expanded text:
genas una minus accepit. Saulus persecutus est Ecclesiam Dei; Paulus submissus genas una minus accepit. Saulus persecutus est Ecclesiam Dei; Paulus submissus Dum intrat lupus rapax in stabula pecudis, subito et ipse factus est ovis. Itaque quis jam desperet de magnitudine criminis, aut de humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
saulequid meꝑsequeris : Quid frustra in sanisticontra nomi meũ &
occidistimastrrẽmeũ : Olĩ quidẽ debi ꝑderete . sed stephanus
me ꝑsequeris : Quid est qđ rugiente populomugitarchanũ &
contra sȩuitiã pauli militia conquintur çȩli. Nisi ut quinon credi
ad eu& signa eũ carateremeo. multa enĩ patietur ꝓ nomine meo
& ille Dne audui deuiro hoc quanta mala fecit scistuis Ait illidãss¬
dares sifostemanunon e& cuimilitaris. Ideoꝓsternit᷑suꝑbua utengat᷑
sanctitas . Uenitergo ananias. bapti zauit saulũ & fecitpaulũ &¬
coepimꝰ habere p̃dicatorẽ quẽ habumꝰ ꝑsetutorẽ. Deniq coepit p̃dicare
xp̃m cui antea resistebat. Parat᷑ patiꝑ eo contraquẽ ante pugnabat
atitur panlus qđ fecerat raulus. Saulus lapidauit Paulus lapidat᷑
est. Saulus xp̃ia nos uirgiraffecit. Paulus ꝑxp̃o quinquies quadra¬

Expanded text:
Saule, quid me persequeris? Quid frustra insanisti contra nomen meum, et Saule, quid me persequeris? Quid frustra insanisti contra nomen meum, et occidisti Martyrem meum? Olim quidem debui perdere te; sed Stephanus me persequeris? Quid est quod rugientis poli mugit arcanum, et contra saevitiam Pauli militad eum, et signa cum charactere meo, multa enim patietur pro nomine meo. Et ille: Domine, audivi de viro hoc, quanta mala fecerit sanctis tuis; ait illipidares, si fortis manu non esset cui militares. Nam ideo prosternitur superbia, ut erigatur sanctitas. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum, et fecit Paulucoepimus habere praedicatorem, quem habuimus persecutorem. Denique coepit praedicare Christum, cui antea resistebat; paratus pati pro eo, contra quem antea pugnabat. Patitur Paulus quod fecerat Saulus. Saulus lapidavit; Paulus lapidatus est. Saulus Christianos virgis affecit; Paulus pro Christo quinquies quadra
Abbreviated transcription (Latin):
estamatre inluminat esta patre & coepituelle petrũiudere & cũ
quȩ rer& eũ ualdeuidere: Nagis eũ coepittimere. Audiuiteni petrus
quia saulus eũ quȩ rer&. Noliti mere beatepetre quia non saulus te
quȩrit sed paulus uasel etionis tecupitiudere. O scẽ perebenedic
patrẽ & suscipe fratrẽ & habes cũ quo defendere matre . Obeate petrȩ
quia conuersus est saulus miraris:qualis estu erit&ipsetalis & un
erit uobis natalis. Quillũ fecitex saulo paulũ : ipsefecit ex symone petru
Enꝰ uos honorauit. unuos coronauit. Mutauiqꝑ secutorẽ mutauit
& pis catorẽ & sitepnorẽ tamen ambob unũ dita uit honore. Ueni¬
scepaule uenisq repetrũ sed docentẽ onfugientẽ. Fugiebat
apłorũ cũ reuitaretur audiuimꝰ. cȩlestiuo cȩystrat᷑ est. Dũ furitad
caulas in lupina rabie ex osũ sibi nom̃ in nocentis agniꝑsequit᷑. Duai
querudis corperea utuexaregregẽ : dudiuit altisona uocẽ. Saule

Expanded text:
st a matre, illuminatus a Patre; et coepit velle Petrum videre: et cum quaereret eum valde videre, magis eum Petrus coepit timere. Audivit enim Petrus quia Saulus eum quaereret. Noli timere, beate Petre; quia non Saulus te quaerit, sed Paulus vas electionis te cupit videre. O sancte Petre, benedic Patrem, et suscipe fratrem; et habes cum quo possis defendere matrem. O beate Petre, quia conversus est Saulus, miraris; qualis es tu, erit et ipse talis, et unus vobis erit Natalis. Qui fecit ex Saulo Paulum, ipse fecit ex Simone Petrum. Unus vos honoravit, unus vos coronabit. Mutavit persecutorem, mutavit et piscatorem; etsi tesancte Paule, veni, sequere Petrum; sed docentem, non fugientem. Fugiebat, Apostolorum, cum recitaretur, audivimus, coelesti voce prostratus est. Dum furit ad caulas lupina rabie, dum exosum sibi nomen innocentis Agni persequitur, dum quaerit discerpere aut vexare gregem, audivit altisonam vocem, Saule,
Abbreviated transcription (Latin):
ciali& ꝓpna nra eurbis &x ultatione uenerandaest : ut ubi p̃cipuoꝵ
a postolorũ glonficatestexitꝰ. Ibundie mastrnieorũ sĩtlȩtitiae
principat. Estieni isti suniun ꝑ quostibieuu angeliũ xp̃i roma
resplenduit & qua eeras magistra erroris. facta es discipula
uentatis Isti sut sci patroniau uenq: pastores. quite regnis cȩlestib:
in serenda multo melius multoq: felicius condiderun. quã illi quoꝵ
regia ꝑ sacrabeatipets edẽ capu torbis effecta. latius residetis
religione diuina quã dominatione terrena. Quãuis enĩ multis

Expanded text:
ia nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorregia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres rel
Abbreviated transcription (Latin):
mini quandiust suꝑ ipsos sunt oma peccataeorũ. Sicaticumi¬
niquanto magis pagani quanto magis heretici. Sedheretics
lptis mũ nom mutamus quare quie sichabentbaptismũ. quo
tam̃ side sertor ips ecorrectꝰ. inciperit imlitare. Nũ quid ciu¬
det eiquis quã caracterẽ mutare. Cuedimꝰ & insẽs urrectionẽ¬

Expanded text:
meni quamdiu sunt, super illos sunt omnia peccata eorum. Si catechumeni, quanto magis Pagani? quanto magis haeretici? Sed haereticis Baptismum non mutamus. Quare? Quia sic habent Baptismum, quomtamen si desertor ipse correctus incipiat militare, numquid audet quisquam ei characterem mutare? CAPUT IX. 17. De resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ tota noctẽ frustra uigilantib: nobis non ꝓfecnra piscatio pis cabor tam non
sinstrum̃ tosed gratia. Nasti s industra sideuotionis in stantia. Intuo inquit
ũbo laxaborete. Legimũ bũ eẽ dnm̃ saluatorẽ sic̃ aiteuua ngelista in principio
retia. In x poutiq relaxateloq & cũille c̃texta & disposita indicto p̃cep¬
toris lina & plicat magis distincta & c̃uenientia in nom̃es aluatoris
ũbadilatat quib possit non animantias alua resianimas ꝑtotã in quit noat
laborantes nibilccepimꝰ ꝑ totã uõ nodẽ labora uerat petrꝰ quipnus obscuntatt
patiens sin ex ponpoteratiudere qđ caper&. At ubi lux ei s aluatoris illuã
discussis terebris coep̃etiã in altũ fidecerner quos oculis non uidebath
HNoctẽ planepass
estpetrus donecdie
undeait a postol paul
nox p̃ces sit diesautẽ

Expanded text:
quia per totam noctem frustra vigilantibus nobis non proficit nostra piscatio, piscabor 645 jam non quia per totam noctem frustra vigilantibus nobis non proficit nostra piscatio, piscabor 645 jam non instrumento, sed gratia; non artis industria, sed devotionis instantia. In tuo, inquit, verbo laxabo rete. Legimus Verbum esse Dominum Salvatorem, sicut ait Evangelista: In principio retia, in Christo utique laxat eloquia, et cum ille contexta et disposita in dicto praeceptoris lineo explicat, magis distincta et convenientia in nomine Salvatoris verba dilatat, quibus possit, non animantia salvare, sed animas. Per totam noctem laborantes nihil 646 cepimus. Per noctem vere laboraverat Petrus, qui prius obscuritatem patiens, sine Christo non poterat videre quod caperet. At ubi lux ei Salvatoris illuxit, discussis tenebris, coepit etiam in altum fide cernere quod oculis non videbat. Noctem plane passus est Petrus, donec dies Unde ait apostolus Paulus: Nox praecessit, dies autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ir mirabat̃ referta nauiculã palpitantẽ cũ pisciũ numero uiũtiũ onustã
eđ am hominũ multitudineplus miret᷑. Totaigit᷑ serierlestionis mysticũ
c̃tin& intellectũ Nã & in supenoylo co ubis edens in nauicula dñsaitpetro
Ducin altũ & laxiteretia ura in capturã utiq: nontã eũ doc& piscdtionisin ꝓfundũ
in strum̃ta iacere quã p̃dicationis in altũ uerba iastare qđ altũ etia paulus
oris suiiaculo penetraũdicens o altitudodiuitarũ sapientie & scientiȩ dĩ
operat᷑̃ fidesinterris qđ reteo perat᷑ influctib: Na si c̃ rete quos c̃tin& uagare
ñ patit᷑ Ita & fides errare quos colligit ñ ꝑmittit si sic̃ ubi capt sinu qđ per¬
duc̃ adnauẽ : Ita & hnccongregatos gremio quodã deduc̃ãdrequiẽ. Utautem
intellegas qr despinta lipis catione dñs loq: bat᷑. aitpetrus. p̃ceptor ꝑtota
nostẽ laberantes nihilcepim si in uerbotuo laxaborete. uelud sidicer&

Expanded text:
i mirabatur refertam naviculam palpitantium piscium numero, viventium onustam Ecclesiam hominum multitudine plus miraretur. Tota igitur series lectionis mysticum continet intellectum. Nam et in superiori loco, ubi sedens in navicula Dominus ait Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, utique non tam eum docet piscationis in profundum instrumenta jacere, quam praedicationis in altum verba laxare. Quod altum etiam Paulus oris sui jaculo penetravit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei operatur fides in terris, quod rete operatur in fluctibus. Nam sicut rete quos continet vagari non patitur, ita et fides errare quos colligit non permittit; et sicut ibi captos sinu quodam perducit ad navem, ita et hic congregatos gremio quodam deducit ad requiem. Ut autem intelligas quia de spirituali piscatione Dominus loquebatur, ait Petrus: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, sed in verbo tuo laxabo rete ; velut si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
empammon& fr̃s ut euuangelicũ capitulũ qđ nuꝑ lectũ est disseram
in quoait ad petrũdns adhucinei nauicula constitutꝰ. Nolitimere
ex hoc iã homines eris uiuificans. Exista enĩ clausula possumus¬
non id ꝓmuter& qđ dicebat sedsponder& qđ penit ignorabat. hoc estin
ipra inqua eratnauicula ꝓpilpitantib: piscib: uiuficandorũ hominũ copiã
largiret᷑ cũ utiq: innauicula non uiuifican homin es soleant sed postan¬

Expanded text:
et, fratres, ut Evangelii capitulum quod nuper lectum est disseramus, in quo ait ad Petrum Dominus adhuc in ejus navicula constitutus: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens. Ex ista enim clausula non id promitteret quod discebat, sed sponderet quod penitus ignorabat? Hoc est in ipsa in qua erat navicula, pro palpitantibus piscibus vivificandorum hominum copiam largiretur: cum utiq
Abbreviated transcription (Latin):
extingui cuius hocipsũ eratmaximũ lucrũ ut contẽptus uttr hiuus occi¬
duȩ ꝑfestio fier& felictutis eternȩ. Pretiosa ergoestin conspestud ñi mors
scor euis necullo credulitats genere destrui a test sacramento crucis xpi
dominicager segeteditior euestiturdũ granaquȩ singulaca dued
multiplicata nascunt᷑. Inde duo ista p̃clara diunis eminis germina
rutlantib populis ambier und & quasi & multarũ honoregemarũ conseftb
plũpatientiȩ & conformatione fide p̃parata un iuer faliter fide in omniũ
scorũ cõmemoratione lȩtandũest. Sedin horũ excellentia patrum
meyto est ex ultantib glonandũ quos gratiadũintanto apice interoma
tueritlum oculorũ. Dequorũ mentis atq: uistutib: quȩ omne loquendi
superat facultatẽ. Nihildiuersũ N ibildebem senti re discretũ quia illos
electio pares & laborsimilis & finis feutȩquales. Pdñm nrmiħm

Expanded text:
 hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina ateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto ientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia ituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor simil
Abbreviated transcription (Latin):
occupato siluã istã frementiũ bestiarũ & turbulentis simȩ ꝓfuns¬
ditatis oceanũ constantior quã eũ suꝑ mare gradientt in grederis
Nec mundi domina nontimes romã. qui incaiphȩdomoex paueras
sacerdotalis ancillã Nũ quid aut in iudiciopilati dut sȩiutia uidȩ¬
orũ minor est uel in claudio potestas uel innerone crudelitas
ceperas diligenidos. Hunc autẽ intrepidȩ caytatis austore iamtune ꝓfecto
conaeperas quando psessictiuamoris indñitymȩinter rogationis estsoli¬
data mistryo. Nec aliud abbacmentis tuȩ in tentionequȩ setũest qua¬

Expanded text:
occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunoccupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? ceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae in
Abbreviated transcription (Latin):
niũ gentiũ seruieba erroyb & magna sibiuidebatur suscepisse
religionẽ quia nullã respuerat falsitatẽ. Unde quanto erat ꝑdiabolũ
apłi ꝑ sp̃mscm ominiũ loqutione linguarũ imbuendũ euuangelio mun¬
dũ distybutis sibi terrarũ pastib: suscepis seN : beatis simpetrus princeps
a postoli ciordinis ad arcẽromanidestinat᷑ imperii ut lux uentatis quȩ
in omniũ gentiũ reuelabat᷑ salute efficacius seabipsocapite ꝑtotũ
mundicorpꝰeffunder&. Cuius autẽnationis homines in hactunc
urbe Nonessen dutquȩ usquã gentes ignorarent qđ roma didicisr&
hiccollocantes philo sophiȩ opiniones hic dissoluendȩ era tt terrenȩ
sapientiȩ uanitater Hic confutandus dȩmonũ cultꝰ. hic omniũ
sac yficiorũ impietas destruenda ubidiligentis sima habebatur¬
sostẽ głȩtuȩ paulũ apłm aliarũ adhucȩcdesarũ ordinationibus

Expanded text:
nium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse nium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum elio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima supersorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus
Abbreviated transcription (Latin):
s namq: bonus iustus omps quimisen cordiã suã huma nogenen
nũ quã negauit. Omsq: in cõmune mostales ad coitionẽ suam
habundantis simis sempbeneficus erudiuit : uolũ taya errantiũ
cecitatẽ & ꝓcliuã in detenoranequitiã sec retion consilio & altion
pietatemis erãtest mittendo uerbũ suũ aequalẽ sibi atq: coȩternũ
qđ caro factũ itadiuinã naturã natura e unuit bumanȩ utillius
adinfima inclinationra fier& ad suma ꝓuectio. Utautẽ huuis
in enarrabilis gratiȩ ꝑ totũ mundũ diffunderitur effectus
roma nũ regnũ diuina ꝑuidentia p̃parauit . Cuius ad eos limites incre¬
menta ꝑducta surs quib: cunctarũ undiq: gentiũ uicina & congrua
e& uniuersitas. Disposito enĩ diuinitus openmaximecongruebat ut
multa regna uno confoedera ret᷑ impeyo & cito ꝑuios haber& populos
p̃dicatione generali quos uniustener & regim ciuitatis. Hȩcaute c iuitas
ignorans suȩ ꝓtectionis auctorẽ cũ pene omnib: dominaret᷑ gentib: om¬

Expanded text:
cordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, om
Abbreviated transcription (Latin):
Qugeban qq̃ fiduciã tuã totsigna mira culorũ totdona carismatũ
adex pehenda iuistutũ . Lã populos quiex circũ usione credider aN
tas estosta fundaueras. lampontũ galatiã cappadotiã atq bithiniã
legib euua ngelicȩ p̃dicationi s im pleueras necut dubius depfectu operis
a ut despatioduȩignar ȩtatis tropheũ rucis xp̃iromanis arcibus
esttẽpore quo omni sin nocenta omnis pudor omnisq: lib̵tas sub
neronis laboraba timpeno. Cuius furor ꝓomniuitiorũin flã matexcessu

Expanded text:
ugebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, as; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fuderunt & ꝑ ipsum sanguinem remis scm ẽ illis pecca¬
tenete uitambonam in p̃ceptis ut baptis mumurm custodia¬
tisusq infinẽ. Non uobis dico qr sinepec catũ hicuiuere pote¬
ritis sed sunt peccato uenialia sine quibus non potest isto
dimit te nobis debretonirr̃ sic̃ & nos dimitimꝰ debitoribꝰ. nris
Semel abluimur baptis mate. cottidie abluimuroratione. Sed no¬
lite illac cõmittere ꝓquib neces sesit ut cxp̃i corpore separemini
qđ cabsit auobis illienim quđ uideti sa gerepenitentiã scelent cõ¬
miser̃ auta dulteria. aut aliqua fector in mana ideoagunt
penitentiã. Namsileui cipeccato eorũ eẽnt. hoc cottidio piec
oritione delendo sufficerent Ergo tribus modis dimittuntur

Expanded text:
ejus sanguinem: dimissum est illis peccatenete vitam bonam in praeceptis Dei, ut Baptismum custodiatis usque in finem. Non vobis dico quia sine peccato hic vivetis; sed sunt venialia, sine quibus vita ista Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Semel abluimur Baptismate, quotidie abluimur oratione. Sed nolite illa committere, pro quibus necesse est ut a Christi corpore separemini: quod absit a vobis. Illi enim quos videtis agere poenitentiam, scelera commiserunt, aut adulteria, aut aliqua facta immania: inde agunt poenitentiam. Nam si levia peccata ipsorum essent, ad haec quotidiana or
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post. Non sicut delictũ ita & gnatior. Si enim
unius delicto multi mortui sunt multo magis gratia di
& donũ ingritia hunius hominis ihũ xp̃i inplures habun¬
dauit. Etnonsicut ꝑ unum peccantem it& & donum nã
iudicium quidem ex uno in condempnatio graticiaũt &
multis delictis in iustificationẽ. Sienim unius delicto

Expanded text:
uri sed non sicut delictum ita et donum si enim unius delicto multi mortui sunt multo magis gratia Dei et donum in gratiam unius hominis Iesu Christi in plures abundavit et non sicut per unum peccantem ita et donum nam iudicium ex uno in condemnationem gratia autem ex multis delictis in iustification
Abbreviated transcription (Latin):
dans dediuersis mẽbris loquebatur . Cũ haec ait ut non. eent
scisme uel scissure incorpore. Ds creauit corpus nr̃m her¬
bamds̃ crecit corpꝰ. nrm̃ quis creat. Vnde probamus quia
die ẽ & cras inclibanũ mittitur ds̃ sicuestit illeergo crect
quiuestit. Eta postolus. Stulte quod seminas nonui ficatur

Expanded text:
n essent scissurae in corpore. Deus creavit corpus nostrum. Herbam Deus creavit, corpus nostrum quis creavit? Unde probamus quia die est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit . Ille ergo creat, qui vestit. Et Apostolus: Stulte, quod seminas non vivificatur,
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. ista trinitcs . Vnus ds̃. Vnanaturir. Vno substaentia
VIna potentia. Sũ mcequalitas. Nulla diuisio. Nulla diuersi¬
ta. iussus ẽ edificare templũ dp̃o siedificaret templũ soliaut
lune. autstelle alicui. auta licui angelo. ñ neda pnaret illũ ds̃
Quia ergo dõ tẽplũ aedificauit ostendit secolere dm̃. Etunde x¬
dificauit. delignis & lapidib: quia dignatus . ẽ ds̃ foccere fibi
ꝑseruũ suũ domũ interra ubi roga recur non ubimoreretur
Vndedicit beatꝰ stephanꝰ. Salo mon aedificauit illidomũ sed
sũmus non in manu factis hominũ tẽplis in habitabat: Si

Expanded text:
. Ista Trinitas unus Deus, una natura, una substantia, una potentia, summa aequalitas, nulla divisio, nulla diversita jussus est aedificare templum Deo. Si aedificaret templum soli, aut lunae, aut stellae alicui, aut alicui angelo, nonne damnaret illum Deus? Quia ergo templum aedificavit Deo, ostendit se colere Deum. Et unde aedificavit? De lignis et lapidibus: quia dignatus est Deus facere sibi per servum suum domum in terra, ubi rogaretur, ubi memoraretur. Unde dicit beatus Stephanus: Salomon aedificavit illi domum, sed Altissimus non in manu factis templis inhabitat . Si
Abbreviated transcription (Latin):
susꝑtulit. Sed participacione morbialieni non proprietecte uulne¬
ris sui. Sensit sicut homines sentiunt quimoriente carnementibꝰ.
duntur. quid ãsane commnunẽ mortẽ etiã hoc pacto difiniunt
dicencentes nił aliubd hanc ẽẽ quã c̃ diuersarũ rerũ con¬
sensu uita facientiũ ueludꝑ discidiũ quod dac ab inuicem fue

Expanded text:
sus et pertulit; sed participatione morbi alieni, non proprietate vulnesus et pertulit; sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit sicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus duntur. Quidam sane communem mortem etiam hoc pacto definiunt, dicentes, nihil aliud hanc esse, quam cum diversarum rerum consensu vitam facientium, velut per discidium quo
Abbreviated transcription (Latin):
ignoruit. Restait ut diuinitati uelm̃ tiuox iste conuenitit. Seddic̃
in eo cu promit teliatur accipimus : hoditinquid lcaroni mecũeris
in pccit drso. Cuius corpususq a futunt̃ resurratione merscõminus
indusit : animaigitur ẽ. cudñs. hoc promisit & prefttit. Sugitur
mortuo corpore ad partdisũ latponisanima moxuocatur. Que quã¬
nec adhuc impiumn credimus quidicere audecit. Qm̃ anima scduatoris
traduo illo corpore mortis apud in feros custodie mancipuntur s &
ẽ anima meccusq ad mortẽ Tristis usq ad mortem p̃praffectũ sus¬
ce preccirnis non post mortem cũ beatitudinẽ spondit societas dĩtatis
non ininiciũ erroris mors ista sed finis. ẽ nec incipiunt posthanc
iustorũ flagella sed desinunt : cũ & in pedimenta materiȩ fluc¬
tucntis exponunt & cuuctorẽ suũ plenioris intellegentiȩ contẽpla
& mnauestate non sensit quidergo diceba sẽẽ quod ꝑtulit sensit : ꝓr¬

Expanded text:
ignorat: restat ut divinitati vel menti vox ista conveniat. Sed dicit ignorat: restat ut divinitati vel menti vox ista conveniat. Sed dicit in eo cui promittebatur accipimus? Hodie inquit latroni, mecum eris in paradiso: cujus corpus usque ad futuram resurrectionem mors communis inclusit. Anima igitur est, cui Dominus hoc promisit et praestitit. Si igitur mortuo corpore ad paradisum anima mox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere audeat, quoniam anima Salvatoris nostri triduo illo corporeae mortis apud inferos custodiae mancipetur? Et est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis; non post mortem, cum beatitudinem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis est: nec incipiunt post hanc justorum flagella, sed desinunt; cum et impedimenta materiae fluctuantis exponunt, et auctorem suum plenioris intelligentiae contemplatet in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit pror
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Namremota culpa iubemur homines nontimere. Quicũ
possint corpus animã tam̃ negantur occidere. Dehincqm̃ chocdo toqi
nature &equa litaite potentiȩ non hoccredimus meruis se : Suscepit
ergo saluator condicionẽ mortis nre. Sed ñ ita ut deteriorẽ eat̃ facereo
cũp̃terc̃ suecudinẽ dominarieã ꝑmitebat animȩ. Sed potius ut nihil
hancobeẽ animȩ pariter iustorũ omniũ ꝓbasset &uitȩ sed fingamꝰ lice¬
in hismortẽ non repellenti t̃tiũ tam atq speciale maiestatis. ẽ. quã
non potuitmors huma na contingere . ad sumã uidecimus incruceposit̾
quid promisit. Hodieinquit mecũ eris in pant drso. Hlodie inquidñ
posttriduũ . Cũ carnẽ meac desepulchri requiesus citeuero. Noncũin
me primitias futurȩ resurreccionis ostendero. Cuius putamꝰ hȩcuox ẽ
maies ttis mentis. Ancorporis : corpus aut̃ in sepulchro fuis senull

Expanded text:
minis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum minis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum possint corpus, animam tamen negantur occidere. Dehinc, quoniam hoc Denaturae, et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cum praeter consuetudinem dominati eam permittebat animae, sed potius ut nihil hanc obesse animae pariter justorum omnium probasset et vitae. Cin his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Hodie, inquit, non post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero; non cum in me primitias futurae resurrectionis ostendero. Cujus putamus haec vox est majestatis? mentis an corporis? Corpus autem in sepulcro fuisse nullus
Abbreviated transcription (Latin):
Quesiquis fideioculis non priuectus & cusserit om̃s eorũ machi¬
nas fcicilinttione confundit. Ergo ut dicere coepenimus am¬
ma nocditer quã sol uitã tribuet carnicũ uenerit: mortem
efficit cumrecedit. Quã nequisputet corporis morte consumi : Audiat
quid dehoc dñsineuanglio generili auctori tate definiat. Nolitem quo
timete cumpotius qui animã & corpus potestocaidere in gehennaignis
Diergo suꝑ stite anima corpus constatoccidi & p̃pr ea consequens ac
neces sarium ñ .ẽ. animas corporũ internitione consumi : hoc suta ẽ.
etic̃ postmortẽ corporis nihibominus mentibus. uiuitur. Quod side
uno quoq nr̃m rectesentitur. Quomodo fonsuite ꝓp̃t participationẽ
humanementis uiuificandi potentiã ꝑdidis seicctatur : Ded potest
inquis anima & corpus occidiingehenna ignis. Quod aduersũ nospri¬
mũ idurconon facit :qr morsista non condicionis. uidetur ẽẽ sed cri¬

Expanded text:
Quae si quis fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machiQuae si quis fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte consumi, audiat quid de hoc Dominus in Evangeliis generali auctoritate definiat: Nolite, inqused timete eum potius qui animam et corpus potest occidere in gehennam ignis . Ergo superstite anima corpus constat occidi; et propterea consequens ac necessarium non est, animas, corporum internecione consumi. Hoc si ita est, etiam post mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si id de unoquoque nostrum recte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae mentis, vivificandi potentiam perdidisse jactatur? Sed potest, inquis, anima et corpus occidi in gehennam ignis. Quod adversum nos primum idcirco non facit, quia mors ista non conditionis videtur esse, sed cri
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ constat eẽ substcntiã Hincꝑ acto diurnitẽ poris cursu abhuma¬
niuisus contemplatione discesserit . ENoc tẽ discedendo mox facit
Facit inquã subtrahendo copia m luminis non luserecipiendo substntia
mortis. Itaq unalucis substantiã : et noctem facceret uidetur & diem
sed non uno modo. Namdiem cũuenit : noctẽ efficit cũ recedit.
Vnde & manicheorũ non in religiositantũ : uerũ etiã stultec̃ diuisionẽ
quabona malis & que & cantibus nituntur separare substantus
Plerumque confundimus. hostendentes eis luminane maius quo fieri
nouimus diẽ. & cogentes ut et ipsi similiter nosdocerent quod eẽt
sidicto fras ẽ tenebrdemaius.: quo substantia liter fieri crede¬
remus & noctẽ. Sed dehiscilicis qui ꝑstultitia blas femiȩ dog¬
metis aut pro extantib non e subs tentia aut proprincipalibꝰ.
consecute. aut pro contirriis uidentur affirmare communia

Expanded text:
autem constat esse substantiam. Hic cum, peracto diurni temporis cursu, ab humaautem constat esse substantiam. Hic cum, peracto diurni temporis cursu, ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipiendo substantiam noctis. Itaque una lucis substantia et noctem facere videtur et diem, sed non uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde et Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stulqua bona a malis aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes ut et ipsi similiter nos docerent, quod esset, si dictu fas est, tenebrale majus, 354 quo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principilibus consecuta, aut pro contrariis videntur affirmare communia.
Abbreviated transcription (Latin):
defcituit corpus uitanrt non perut dum disceden sani¬
menonuim suam ꝑdidit. Sed quod ui uifocauerat. hocdi¬
mitit . & quantũ inse .ẽ. alterius mortẽ facut. ipsañ
recipit feccit. In quã nonuiuificando quod deserit.
non amitendo quodiuũt. Itaq hominis mors nihilaliud quã carnis occas¬
sus ẽ s a qua. cumuis potentiȩ uiui ficantis absces serit. interradequa
sumpta ẽ amissis quos nom ꝑseipsã habuit sensibus reddit. Atquid coni¬
turia inquis uitȩ mors ẽ. Fateor Sed non exeo genere contritriorũ
quȩ existentis substantiae oppossitione seperimunt. Sed exeorum
potiusquȩ dumlibet accidunt simulquidem ẽẽ. nom possunt. Sed
unius tantũ substantiae habitu acpriuatione gignuntur. Dic̃
uerbi gratia nocte docemus ediem. Nam hȩc eiusdem generis docen¬
tur . ẽẽ conturiaa cumno nutriusq sed unius tantũ uidectur. eẽ
substuntia. Ecceenim diemdicimus . eẽ. cũ solẽ suꝑ terram  solẽ

Expanded text:
destituit corpus, vita nostra non periit; dum discedens anidestituit corpus, vita nostra non periit; dum discedens anima non vim suam perdit, sed quod vivificaverat hoc dimittit, et quantum in se est, alterius mortem facit, ipsa non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit, non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per se ipsam habuit sensibus redit. Atqui contraria, inquis, vitae mors est. Fateor: sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt, sed unius tantum substantiae habitu ac privatione gignuntur. Sicut, verbi gratia, noctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum videatur esse substantia. Ecce enim diem dicimus esse, cum sol est super terram: solem
Abbreviated transcription (Latin):
substuntiȩ suȩ plenitudinis ñ priuacuit. Nondimi sit pa¬
trecum uenit aduirginẽ ubi que totus ubiq ꝑfectus qr
nec diuisionẽ incorporei simplicitas recepit . & partis nom̃
plenitudo non nouit. Enitergo uno atq eodem tẽpore totꝰ
etic̃ in inferno totus incdo. Illic patiens iniurict̃ carnis
hic non relinquens gloriã ditatis. Ente apud inferos resus¬
citctio mortuorũ. s errtsuꝑ celos uitcuiuentiũ
mortuus. uereuiuus in quo & mortẽ susceptiomor talitatis
&cepit. Etuitã diuinitas seruata non ꝑdidit. Quotienscũ¬
q: ergo hac quaea xpo humiliter sunt tolerata consideras.
ipsumecuctorẽ uoluntarie pasionis agnosce. Itafiet. Vt
dum humi litas patienti faccientiuirtus adscribitur. Idem
infirmus. Cum facit omps docecitur. Sed necidhuc in mor¬
te filidĩ &liqua in sensibi litatẽ nos credactis accipere. Inpor¬
tunũ non .ẽ.q. demorte sensa sint uestigare. Qua sidebio

Expanded text:
substantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit pasubstantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit patrem cum venit ad virginem, ubique totus, ubique perfectus, quia nec divisionem incorporei simplicitas recipit, et partis nomen plenitudo non novit. Erat ergo uno atque eodem tempore ipse totus etiam in inferno, totus in coelo: illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resuctio mortuorum, erat super coelos vita viventiumortuus, vere vivus: in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas servata non perdidit. Quotiescumque ergo haec quae a Christo humiliter sunt tolerata, consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas patienti, facienti virtus ascribitur; idem infirmus, cum facit omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint investigare: in qua sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
sponce patitur id ẽ. opꝰ quitrumq licet non elio cogente so¬
lus tamen ipseꝑpecitur. Eecit carne inutero matris. habes
auctoremoperis. Ip sein hancnasci dignatus . ẽ. habesopꝰ auc¬
toris. Vncctamen ꝑsona. ẽ. sclua utriusq. ꝓprietatem
substantiae &cuctoris eoperis. Si cergomortuus ẽ.
non discedente uitas sicut passus . ẽ. ñ ꝑ eunte potentio
ne moaufert animac̃ eius abeo: quia potes tatẽ habet po¬
nendi & potes catẽ ad sumendieam. Habes etiã hicituciorẽ
operis ponita nimã proamicis suis. Habesopus auccoris quodutge¬
nertli difinitione condudã : quociens in tarne xp̃s aliquid patit᷑
opus ciuctoris .ẽ. Sed qui ipsũ suc potestate nõcclio cogente
ꝑpecitur. sipsecuctor ẽ operis. Nonergo amariã localimo¬
tuuerbi diuinites uenit. Sed in effabili potentiȩ suo manifes¬
tatione . &uterũ matris gignefedus impleuit & qđ totũ ẽ

Expanded text:
sponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, sosponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris; habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est; habes opus auctoris: una tamen persona est, salva utriusque proprietate substantiae, et auctoris et operis. Sic ergo mortuus est non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, et potestatem assumendi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum sua potestate, non alio cogente perpetitur, ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris gignendus implevit: et quod totum est
Abbreviated transcription (Latin):
absit absita fidelib: ista suspicio ut sicxp̃c senserit morte ut quoꝵ¬
tũ inse ẽ uitaꝑ diderit uitã. Nasi hoc itaceet quomodo pu¬
tuis seillo triduodicimus aliquid uiuere siuitefontem credimꝰ.
aruisse: sensitigitur mortem diuinita sxp̃i. Partitipati¬
oñe humaniaffectus quẽ sponte susceperat : non nature
suepotentiã ꝑdidit ꝑquac̃ cunctat uiui ficciuit. Sicinse¬
pulcro carnem su& cõmoriendo non deseruit sicut inutoro
uirginis connascendo formauit. & sicin utroq & nasci &
mori ñ Acoactus ab ciltero sedspote dñs uolitt ut hoc eo
constit ꝑtulis se quod fecit. Nerideo non patientem quia
ipse fcciebat .snecideo non facientẽ quicalius tolerirbat
Ncĩ sid ominice incrnationis misteriũ sclua ndiuiduetri¬
nitactis cooperatione consideres: idem sibi in hea humilitate¬
& cuctor . &opus ẽ Idemauctor quicisponte nafcitur.

Expanded text:
Absit, absit a fidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit mortem noAbsit, absit a fidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit mortem noest, vita perderet vitam. Nam si hoc ita esset, quomodo illo triduo potuisse dicimus aliquid vivere, si vitae fontem credimus aruisse? Sensit igitur mortem divinitas Christi, participatione humani affectus quem sponte sua susceperat, non naturae suae potentiam perdidit, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit: et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, qui sponte nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus rerũ c̃tẽplator adtendas : p̃cosior ẽ anime substantia sit
tuns gressionis culpã ppr intellegentiã peiori causa. Ego autx pm̃¬
liorẽ & prudentiȩ capacẽ ñ dispex̃. Secundo ec̃q magis fuerat uulne¬
rata suscepit. Neq enim autiscipientie conuenit deduobꝰ eq suis insipi¬
entis simamplus amaret. aut ꝑ fecce pietatis magis indigentẽ ñ iuuis se-
ueratiter dicta sunt. Et intellexis se inp̃cedentibꝰ fecteor . s& ꝓbasse
ñ nego Xp̃icuit̃ diuinitas quoꝑ cacto mortẽ sensis sediatur igno¬
ro. Dequoutrũ tu obscurt aliquid dixeris. anego sufficient᷑ dicta
ingenii tarditate ad sequi non potuenam .snescio. Neq enim
credereausim. qđ fonsilleuite a quohabent uniuersa qđ uiuunt.
ptriduum quo insepulchro corpus iacuitusq eo a nature sue pro¬
tantũ sedomã spiritalis głȩ ornamenta deserer&. AVGS R¬

Expanded text:
gnarus rerum contemplator attendas, pretiosior est animae substantia: si gnarus rerum contemplator attendas, pretiosior est animae substantia: si transgressionis culpam, propter intelligentialiorem et prudentiae capacem non despexit; secundo eam quae magis fuerat vulnerata suscepit. Neque enim aut sapientiae convenit, de duobus aeque suis, insipientissimam plus amare; aut perfectae pietati, magis indigentem non juvisse. exisse me in praecedentibus fateor, et probasse non nego: Christi autem divinitas quo pacto mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non potuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo habent universa quod vivunt, per triduum quo in sepulcro corpus jacuit, usque eo a naturae suae protantum, sed et omnia spiritualis gloriae ornamenta desereret. AUG.