comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scinditur. neq sine unuidia com¬
municatur. Non bene cum sociis
regna uenusꝙ manent. E sicut
nulla fides regni sociis. ita nec thi¬
ri. serte facilius ẽ regni diuitias
qm̃ affectionẽ coniugii alii cedea
At qui nec isti conuiges sunt: sed
lenones. Tunc demũ omnia credũ¬
tur exposuisse diuitib. cum fau
fidem faciat fides uiolata. S qͥd
ipsam naturam qͣsi gigantes an
tromachiam nouam exercentesn¬
surgunt. filios offerunt uemi. ecs¬
demꝙ in oblatione pupparũ ina¬
gnies preire compellunt. In ilis
⁊ enim etatis maturitas expectatꝰ
At inhis sufficit alione impudit¬
cie uoluptatẽ posse expleri. Pudc
dicere. quod se ipsos irri etate ꝓ¬
uectiores ⁊ sensu. tͣpitudini tant
ñ subtrahunt. ⁊ cum eos innobi¬
orisexii nat᷑a creu̾it: ad det̾iorem
qnͣtum in ipsis ẽ. ex innata mas¬
cia ꝓlabuntur. effemiuati uics
⁊ cormptela moꝵ. cum tamen i¬
ture benefio femine eẽ ñ possus.

Expanded text:
non scinditur, neque sine invidia comnon scinditur, neque sine invidia communicatur. Non bene cum sociis regna Venusque manent: et sicut « nulla fides regni sociis, » ita nec tori. Certe facilius est, regni divitias, quam affectionem conjugii alii cedere. Atqui nec isti conjuges sunt, sed lenones. Tunc demum omnia creduntur exposuisse divitibus, cum fidei fidem faciat fides violata. Sed quiipsam naturam, quasi gigantes alii, Theomachiam novam exercentes, insurgunt. Filios offerunt Veneri, eosdemque in oblatione pupparum virgines praeire compellunt. In illis etenim aetatis maturitas exspectatur; at in his sufficit alienae impudicitiae voluptatem posse expleri. Pudet dicere, quod se ipsos viri aetate provectiores et sensu, turpitudini tantae non subtrahunt, et cum eos in nobiliori sexu natura creaverit, ad deteriorem quantum in ipsis est, ex innata malitia prolabuntur, effeminati vitio et corruptela morum, cum tamen naturae beneficio, feminae esse non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter suam. cum matͥmoniz
tem̾entur iura. ⁊ coniugis adult̾ũ:
coniunx ꝓcuret. Dum egreditur
sponsa de thalamo: conugẽ noli
maritum cred̾e. s lenonem. ꝓducte
eam. libidinosis expontii ⁊ si spes
dolosi numini refulgeat: affectus
callida simulatione ꝓstituit. filia
nanq decentior aut siquid aliud
in falłia placeat diciori. publita m̾e¬
łx est. E xposita quidem: si emptorẽ
iuueniat. Si licet iustus dolor eos
aliquatenus cruciet. qui thori par¬
ticipes admittunt aut faciunt: egͥ¬
tudo tam̃ utilitatis compenitio mi¬
tigatur. uł saltem doloris dissimu¬
lat cruciatum. Si enim res serio a¬
cia: ñ est dolor ficut dolor ille. quo
corpus suum quis uidet aliena li¬
bidine pollui. Cet̾a namq peccata
extra corpus sunt. s qui fornicat᷑:
in corpꝰ fuum peccat. Hoc inquit
os ex ossib meis. ⁊ caro de carne
mea. ut ñ iam duo suit uir ⁊ mu¬
her huna caro. Hec utiꝙ sũ dolere

Expanded text:
simpliciter suam, cum matrimonii simpliciter suam, cum matrimonii temerentur jura, et conjugis adulterium conjux procuret. Dum egreditur sponsa de thalamo suo, conjugem noli maritum credere, sed lenonem. Producit eam, libidinosis exponit, et si spes dolosi nummi refulgeat, affectus callida simulatione prostituit. Filia namque decentior, aut si quid aliud in familia placeat ditiori, publica merces est, exposita quidem, si emptorem inveniat. Sed licet justus dolor eos aliquatenus cruciet, qui tori participes admittunt, aut faciunt; aegritudo tamen utilitatis compendio mitigatur, vel saltem doloris dissimulat cruciatum. Si enim res serio acia, non est dolor, sicut dolor ille, quo corpus suum quis videt aliena libidine pollui. Caetera namque peccata extra corpus sunt; sed qui fornicatur, in corpus suum peccat . Hoc, inquit, os ex ossibus meis, et caro de carne mea, ut jam non duo sint vir et mulier, sed una caro. Haec utique sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
conclamatur. salutationes excipit
pͥmas. pͥmas sententias in iudiciis.
profert. in demonstrationib hones¬
tissime. in deliberationib utilissi¬
me sentit. Quic qͥd loquit᷑: sal me¬
rus ẽ. Quicqͥd agit: iusticia aut
lib̾alitas. Age gͦ.⁊ inter istos saꝑe
aude. Ilico multa adulatoꝵ ueni¬
et manus. ⁊ ueluti te iudei cogẽt
in suam conced̾e turbam. Multi¬
tudine itaq tuti sunt ⁊ artificio.
ut ipsos possuit ctiam reges ⁊ prin¬
cipes expugnare. s miro modo
inermis popłs preualet in arma¬
tos ⁊ mollicies que robustissima
sunt potenter expugnat. Dispo¬
fueram tamen filere de mollib.
qui sicut ignomimosi: ita sunt.
⁊ uiddentur ignominabiles. Silenti¬
um indicit reuerentia moꝵ ⁊ uere¬
cunctus aminuis natura dictante il¬
loꝵ decliat aspectum. Quid mul¬
ta: Si natura negat facit indigna¬
tio u̾bum. Apud istos ars ẽ suam
pudicitiam copstituere. alienã iuo¬
lare uł oppugnare. Nec quidem

Expanded text:
conclamatur, salutationes excipit conclamatur, salutationes excipit primas, primas sententias in judiciis profert, in demonstrationibus honestissime, in deliberationibus utilissime sentit, quidquid loquitur, sal merum est; quidquid agit, justitia vel liberalitas. Age ergo et inter istos sapere aude. Illico « multa adulatorum veniet manus, et veluti te Judaei cogent in suam concedere turbam. » Multitudine itaque tuti sunt, et artificio, ut ipsos possint etiam reges, et principes expugnare. Et miro modo inermis populus praevalet in armatos, et mollitie quae robustissima sunt, potenter expugnat. Disposueram tamen silere de mollibus, qui sicut ignominiosi, ita sunt t videntur innominabiles. Silentium indicit reverentia morum, et verecundus animus, natura dictante, illorum declinat aspectum. Quid multa? Si natura negat, facit indignatio verbum. Apud istos ars est suam pudicitiam prostituere, alienam violare, vel oppugnare. Nec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tant. pudicis narib hunc impor¬
tant ñ odorem s fetorem. Quicqͥd
gꝰ ex ea causa adquiritur: etiã ab
herede iuste potest auelli. Nec cre¬
do quod possit petitorib obuiari.
Si uendicare aucdeant qđ adulato¬
ril contulerunt. S quis sapiens
⁊ intelliget ista: Aut ad hoc quis
sdoneus. cum ñ m momni domo.
aut conuiuentium cetu adulanti¬
um fit tanta copia. ut si quis mo¬
destus adu̾sus eos mutire audeat:
illos defendat. nunu̾is. iuncteq
umbone phalanges: Certe ctũ uir
honestus innitens conscientie uͥtu¬
tum insistens officiis. esurit. sitit.
alget. ⁊ multiplicłs fortune ĩdig¬
nantis iniurias excipit: uilis ad¬
ulator picto iacet ebriuis ostro. deli¬
ciis ingurgitat᷑ ad crapulam. ui¬
no estuat. lauciorib cibis distendi¬
tur. ⁊ ꝓ arbitrio uariis artificiis ce¬
lum sibi contemꝑat. Primos h̾t re¬
cubitus in cenis. in conuentib pͥ¬
mos consessus. p̃electo pre nomine

Expanded text:
tant, pudicis naribus, hunc important, pudicis naribus, hunc important, non odorem, sed fetorem. Quidquid ergo ex ea causa acquiritur, etiam ab haerede juste potest avelli. Nec credo quod possit petitoribus obviari, si vindicare audeant, quod adulatoribus contulerunt. Sed quis sapiens et intelliget ista? Aut ad hoc quis idoneus, cum non modo in omni domo, aut conviventium coetu, adulantium tanta sit copia, ut si quis modestus adversus eos mutire audeat, illos Defendat numerus, junctaeque umbone phalanges? Certe dum vir honestus innitens conscientiae, tutumque insistens officiis, esurit, sitit, alget, et multiplices fortunae indignantis injurias excipit, Vilis adulator picto jacet ebrius ostro, deliciis ingurgitatur ad crapulam, vino aestuat, lautioribus cibis distenditur, et pro arbitrio variis artificiis coelum sibi contemperat. Primos habet recubitus in coenis, in conventibus primos consessus, praeelecto praenomine
Abbreviated transcription (Latin):
cautior eo suspectior habendas.
Si dolus dedit causam contils
rescinditur. ⁊ reuocantur omnia
que ex eo uł ob id ꝑfecta sunt. he¬
retes quoq defiuicti insolictum ⁊
imꝑpetuum tenent᷑. de eo qd̾ ad eos
constitit ꝑuenisse. S quid adulatore
dolosius: At mͥ focte obicies. qr ñ õs
noui. uerum quidem ẽ s a multis
mͥ didicisse uideor omnium moreͤ.
Duellius iam senex. iam decrepitus
corpore cordeq trementi. dolens sibi
exꝓbratum ẽẽ in uirgio quod oris
uicio fetidis t̾et: se domum contulit.
cumq uyxori gͣuius quereret᷑ quod
ñqmͣ eum monuerat huiꝰ uicii que¬
rere medicinam. fecissem inquit nł
putassem ora uirorum omniũ sic
olere. Laudare poteris euis matͥmo¬
nii pudiciciam.⁊ preferre patiẽtiã
milieris que uiri uiciũ tanta paci¬
entia tulit. ut ille infelicitatem cor¬
poris ñ uxoris fastidio s maledicto
arbitror sic olere. Omnes falłam ⁊
dolum redolent. ⁊ quocunq se uer¬

Expanded text:
cautior, eo suspectior habenda est. cautior, eo suspectior habenda est. Si dolus dedit causam contractui, rescinditur, et revocantur omnia, quae ex eo, vel ob id profecta sunt. Haeredes quoque defuncti in solidum et in perpetuum tenentur de eo, quod ad eos constiterit pervenisse. Sed quid adulatore dolosius? At mihi forte objicies, quia non omnes novi. Verum quidem est; sed a multis mihi didicisse videor omnium mores. Duellius jam senex, jam decrepitus corpore cordeque trementi, dolens sibi exprobratum esse in jurgio, quod oris vitio fetidus esset, se domum contulit. Cumque uxori gravius quereretur, quod nunquam eum monuerat hujus vitii quaerere medicinam: « Fecissem, inquit, nisi putassem ora virorum omnium sic olere. » Laudare poteris ejus matrimonii pudicitiam, et praeferre patientiam mulieris, quae viri vitium tanta patientia tulit, ut ille infelicitatem corporis, non uxoris fastidio, sed maledicto arbitror sic olere. Omnes fallaciam et dolum redolent, et quocunque se ver
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui adulator ei xiiii.¬
nequaqm̃ parere potesti qui
nichil aliud querit: nsi ut place¬
at. Si potest ꝑ se: sui autẽ. ꝑsonan
suppositam queriti uxorem foete.
aliam ue comunctam uł iure nł
affectione. Affectio tamen effica¬
tior ẽ: eo qd̾ ad naturam familiatꝰ
accedit. Ipsiq uint᷑ anime qme¬
quid affectionis federe copulat᷑
Non ẽ utiq ꝑuiciosior assentati
qm̃ ea que affectionis inducdior
peocedit. Inde ẽ quod sepe mari
arcius amplectunt᷑. ⁊ se riualibus
suis exponunt plemus. ⁊ sepius
inuitant ad cenam mat̾moni
corruptores: dum ut ꝓu̾bialim
dicitur amator incautus pub¬
ce magis uxori qm̃ infidelib ob
crecdit. Honne satis delusus ̃
qui ocłis suis assertionem femu¬
am que ex eo solo decipit crebulꝰ
quod int̾cipit᷑ raruis anteponit
pica siquitem puluinaris effia¬
cissima ẽ. ⁊ ut ddici solet cornis
nocturna quo uis oratore dise¬
tior ⁊ cuiusq oꝑis faciem. qui¬
cuq libu̾it colore uestit. Quos

Expanded text:
qui adulator ei nequaquam parere potest, qui nihil aliud quaerit, nisi ut placeat. Si potest, per se; sin autem personam suppositam, quaerit uxorem forte, aliamve conjunctam vel jure, vel affectione. Affectio tamen efficacior est, eo quod ad naturam familiarius accedit, ipsique unitur animae, quidquid affectionis foedere copulatur. Non est utique perniciosior assentatio, quam ea quae affectionis inductione procedit. Inde est quod saepe mariti arctius amplectuntur, et se rivalibus suis exponunt plenius, et saepius invitant ad coenam matrimonii corruptores, dum, ut proverbialiter dicitur, amator incautus pudicae magis uxori, quam infidelibus oculis credit. Nonne satis delusus est, qui oculis suis assertionem femineam, quae ex eo solo decipit crebrius, quod intercipitur rarius, anteponit? Pica siquidem pulvinaris efficacissima est, et, ut dici solet, cornix nocturna quovis oratore disertior, et cujusque operis faciem, quocunque libuerit colore, vestit. Quo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iustau ia sibi ẜ stulabat xponi. Cũ
Auͦ alter petentis desid̾ium ꝓmissioni
calliditate alt̾ius. accidit ut eadei
uocte pariter sompiuarent. alt̾ qd̾
rem quesitam petenti exponeret.
alter qd̾ ei a doctiore diligen une
exponeretur. factiumq ẽ ut cum ũ¬
bra quietis euanesceret: se miraret᷑
ille ad scientiam qmͣ. dui quesie¬
rat. sine doctioris beneficio nulloq
su exercitio ꝑuenisse. Deinde cũ
more solito apud doctiorem tig̾et
ut sibi ꝓmissum solueret᷑: iam in¬
quit doctior factum ẽ qd̾ petisti. cũ
ea nocto ut̾ docerem accesserum. Qs
hiuius facti explicet rationem. in¬
si quod boni sp̃c. uł maligni exigẽ¬
tib honunum mełitiĩ. eos erudi¬
mater ec . ia. quouͦ ad : bunal u¬
dicis di ta ꝯtus. eo qu od uenemen
ibidem coati u ẽ ꝓfit̾i. se u tra gen¬
tiꝰium lĩbros ñ mͦ ñ lecturũ: sed
uic e tram habit᷑um. Ante siquid̾
ꝓfi ilionem in t̾rogatꝰ cum se cdic̾et
xp̃ianum. ei a uidice ꝓbeose obrectũ

Expanded text:
instantia sibi postulabat exponi. Cum vero alter petentis desiderium promissionibus calliditate alterius, accidit ut eadem nocte pariter somniarent, alter quod rem quaesitam petenti exponeret, alter quod ei a doctiore diligentissime exponeretur. Factumque est ut, cum umbra quietis evanesceret, se miraretur ille ad scientiam, quam diu quaesierat, sine doctoris beneficio, nulloque sui exercitio pervenisse. Deinde cum more solito apud doctiorem ageret, ut sibi promissum solveretur, jam, inquit doctior, factum est quod petisti, cum ea nocte ut docerem accesserim. Quis hujus facti explicet rationem, nisi quod boni spiritus vel maligni exigentibus hominum meritis, eos erudimater Ecclesia, quomodo ad tribunal judiibidem coactus est profiteri se ultra gentilium libros non modo non lecturum, sed nec etiam habiturum. Ante siquidem professionem interrogatus, cum se diceret Christianum, ei a judice probrose objectum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ioꝵ spẽs diu̾sis oaupationib exer¬
ceri: ⁊ nunc istos ad penam trahi ꝓ
m̃tis: minc illos ad głam fullinia¬
ri. Fret̾ea ifartes exponi lamiis.
⁊ numc frustatim discͥptos edaci
smgsiuie in uentrem tiniectos ꝯgeri. nunc p̃siden
miseracõne reiectos in cunas repor Quus ul dera
ingliuentrem traiectos ꝯge¬
ri:ui c posidentis miseratione
ixicilos in cunas reponi. Quis uł
cecus hoc ludificantium demonu᷑
ñ uicteat eõ nequitiam: Quod uł
ex eo patet quod muliercuł ⁊ uiris
simpliciorib ⁊ infirmiorib in fide.
ista ꝓueniunt. Si uͦ quisqmͣ eoꝵ

Expanded text:
teriorum species diversis occupationibus exerteriorum species diversis occupationibus exerceri, et nunc istos ad poenam trahi pro meritis, nunc illos ad gloriam sublimari. Praeterea infantes exponi lamiis, et nunc frustratim discerptos, edaci ingluvie in ventrem trajectos congeri, nunc praesidentis miseratione rein ventrem trajectos congeri, nunc praesidentis miseratione rejectos in cunas reponi. Quis vel caecus hoc ludificantium daemonum non videat esse nequitiam? Quod vel ex eo patet, quod mulierculis et viris simplicioribus et infirmioribus in fide ista proveniunt. Si vero quisquam eo
Abbreviated transcription (Latin):
S cissimus ⁊ prudeutssimus doctor um¬
bram sompuii ñ fuisse. sed rem sec ĩ
u̾aciter agi ctño uifitante: etiam iu¬
ris urandi rligione confirmet. ⁊ ut
plenam sue assertionis faciat fidem:
liuorem u̾b̾un in cute. uuln̾um
cicatrices exꝑgefactus ostendit in cor¬
ure. S cum ħ asp̾itib cura homunes
fiant: eam solam rerum nnaginem
fidelis anima ñ asꝑnatur que inno¬
centiam relĩquit incolumem. Quod
si mat̾iam uiciis afferat libidinom
forde accenctens ut auariciam aut
dñandi ing̾ens appetitum. aut qͥc¬
quid huuisiͦ ẽ: aut subu̾sionem
amme ꝓculdubio aut caro aut
sp̾c malignꝰ immiitit. Qui in quos¬
dam exigentib culpis dño ꝑmittẽ¬
te tanta malicie sue licentia deba¬
catur. ut quod in spu paciunt᷑. mi¬
serrime ⁊ iuendatissime credant in
corporib euenire. Iu. le ẽ quod nõ¬
presidem uoctis dũani concilia ⁊ con¬
uentus denocte asserunt conuoca¬
n uaria celebrar comuuia. minis¬

Expanded text:
cissimus et prudentissimus doctor umbram somnii non fuisse, sed rem secum veraciter agi, Domino visitante, etiam jurisjurandi religione confirmet. Et ut plenam assertionis suae faciat fidem, livorem verberum in cute, vulnerum cicatrices expergefactus ostendit in corpore. Sed cum haec a spiritibus circa homines fiant, eam solam rerum imaginem fidelis anima non aspernatur, quae innocentiam relinquit incolumem. Quod si materiam vitiis afferat, libidinem forte accendens, aut avaritiam, aut dominandi ingerens appetitum, aut quidquid hujusmodi est ad subversionem animae, procul dubio aut caro aut spiritus malignus immittit. Qui in quosdam exigentibus culpis, Domino permittente, tanta malitiae suae licentia debacchatur, ut quod in spiritu patiuntur, miserrime et mendacissime credant in corporibus evenire. Quale est quod nocpraesidem noctis dominam concilia et conventus de nocte asserunt convocare, varia celebrari convivia, minis
Abbreviated transcription (Latin):
iit. ueritas suradt aeo fnge
facta ẽ ne. eam fatiliui poteit. al¬
p̃hendere. qm̃ urionem expimg̃e.
uł punclo curare carcuieim: qui
caligantib ocłis in mĩdie palpat.
fuꝰ a stimils excttanda. ⁊ maleficis
pntus qñ arifficii unpugnanda

Expanded text:
mit. Veritas siquidem ab eo longe facta est, nec eam tam facile potest apprehendere, quam urionem expungere, vel puncto curare cartineam, quae caligantibus oculis in meridie palpat. fidei stimulis excitanda et maleficii potius, quam artificii impu
Abbreviated transcription (Latin):
plicare in uolucra.⁊ illustrare tene¬
bras figurarum: Siquis est qui pa¬
ri gr̾e p̾uilegio gaudeat: accelat
ad damelem ⁊ ioseph. ⁊ similiter eis
ñ illustrat. de arte sompnolenta fru¬
stra confidit: cum ars omnis habe¬
at a natura origiuem. ab usu ⁊ ra¬
tione ꝓcessum. Ratio uͦ in his tan¬
tum defectum patit᷑. ut quo se uer¬
tat.quid uidicet. plerumq ommo̾
ñ habeat. Quod quidem cum freꝙ̃¬
ter eueniat: facillime ex paucis col¬
lignt᷑  Sollicitus quidam ⁊ ei a memora excidic¬

Expanded text:
plicare involucra, et illustrare teneplicare involucra, et illustrare tenebras figurarum? Si quis est qui pari gratiae privilegio gaudeat, accedat ad Danielem, et Joseph, et similiter cum eis iritus non illustrat, de arte somnolenta frustra confidit, cum ars omnis habeat a natura originem, ab usu et ratione processum. Ratio vero in his tantum defectum patitur, ut quo se vertat, quid judicet, plerumque omnino non habeat. Quod quidem cum frequenter eveniat, facillime ex paucis colligitur. Sollicitus quidam, nomen etenim a memoria excidi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ utiq sc̃s uir ñ fecisset: si genti¬
lium disciplinis instrui credidis¬
set peccatis ascribentlum. Habu¬
itq eruditionis pͥncipes. quos le¬
gis et iusticie dei se gaudebat ha¬
bere consortes. Simul etenrm
oiscebant.amanias azarias misahel ꝙͥq̃ potãt doc̾e
caloeus. simił a m̃sa et a regalib ep̃łis ab stmebant
quod inspirabat deus. Acceptꝭ leg inm̃b ꝑit̾ ificiebãt᷑¬
ceptis legumnini b partter reficiebãt᷑.
eiscdem contempu militie sue stipen¬
diis. regi una famulabãtur. S ecce
pͥuilegium qd̾ homo conferre ñ po¬
tuit sigillatu datum ẽ damieli: ut
in lucem ꝓderet eniginara somp¬
moꝵ. ⁊ domino dictante umbras
discit̾et sigurarũ. Ut uͦ familia¬
ritas diuine gr̃e uidentius illuces¬
cat: quid rex in strato cubans preco¬
rum completum ẽ aut complen¬
dum: prudenter exposuit. Siccine
solent comectores. etiam cogitatio¬
nes excutẽ. ⁊ umbraᷤᷤ exinanire. ex¬

Expanded text:
quod utique sanctus vir non fecisset, si gentiquod utique sanctus vir non fecisset, si gentilium disciplinis instrui, credidisset peccatis ascribendum. Habuitque eruditionis participes, quos legis et justitiae Dei se gaudebat habere consortes. Simul etenim discebant Ananias, Azarias, Misael, quidquid poterat docere Chaldaeus: simul a mensa et a regalibus epulis abstinebant, quod inspirabat Deus. Acceptis leguminibus pariter reficiebantceptis leguminibus pariter reficiebantur, eisdem contenti erant militiae suae stipendiis, regi una famulabantur. Sed ecce privilegium quod homo conferre non potuit, singillatim datum est Danieli, ut in lucem proderet aenigmata somniorum, et Domino dictante umbras discuteret figurarum. Ut vero familiaritas divinae gratiae evidentius illucescat, quid rex in strato cubans praecoorum completum est, aut complendum, prudenter exposuit. Siccine solent conjectores etiam cogitationes excutere, et umbras exinanire, ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃i trĩ rasi de inuicdia sompni¬
oꝵ uentitum hisr iahelitis obnoxi¬
um feicrant seruituti: digitus dm̃
nõ mnuis iocundo qmͣ salubri mis¬
t̾io: reuciata facie futuroꝵ que se re¬
gi quiescenti ingesserant. quasi quo¬
dam somprnor uehitulo desqualo¬
re carceris iu regni fastignim subli¬
mauit: ut ñ mͦ lib̾ de seruo. secl nobi¬
lium ⁊ ꝓcepim primus: uno tantũ
regni scilicet solio prececłetur a rege
Quod utiq si de humane sapientie
artificio co ting̾e potuisset: aliq̃m
decessor suoꝵ ante eum m̾uisse cre¬
diłim. uł scientiam ꝓmerencti itirũ
scm̃. ⁊ petatis affectu plenum. si niͦ
humano gem̾ in comimune qd̾ tñ
equitatis c̾et: fratͥb ⁊ filiis facile pu¬
tau̾im reliquisse. Ad hec moyses e¬
ruditus in omni sapientia egiptio¬
rum: hanc aidem aut nescruit aũ
spreuit. cum eam impietatis erro¬
rem detestatus: a ppło di ext̾mim¬
re curau̾it. Pret̾ea sc̃s damel disti¬
plinas ⁊ sapientiã dicdicit caldeoꝵ

Expanded text:
 fratres quasi de invidia somniorum venditum Ismaelitis, obnoxium fecerant servituti, digitus Domini non minus jucundo, quam salubri mysterio, revelata facie futurorum, quae se regi quiescenti ingesserant, quasi quodam somniorum vehiculo, de squalore carceris in regni fastigium sublimavit, ut non modo liber de servo, sed nobilium et procerum primus, uno tantum regni scilicet solio praecederetur a rege. Quod utique si de humanae sapientiae artificio contingere potuisset, aliquem decessorum suorum ante cum meruisse crediderim, vel scientiam promerendi virum sanctum, et pietatis affectu plenum, si non humano generi in commune, quod tamen aequitatis esset, fratribus et filiis facile putaverim reliquisse. Ad haec Moyses eruditus in omni sapientia Aegyptiorum hanc artem aut nescivit aut sprevit, cum eam, impietatis errorem detestatus, a populo Dei exterminare curaverit. Praeterea sanctus Daniel disciplinas et sapientiam didicit Chaldaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
rabat: s absit ut uantatẽ hanc in
artem redisg̾it uir sce. qui lege moy
siꝓhibitu ee uou̾at: ne fidelium
quis sompnia sequeret᷑ sciens i tiq
satellitem i th.ne ad subusionem
homminum in angłm lucis tñsfigu¬
frari et mimissicẽs fien ꝑ angłos malos. Ioseph qͥͦ
ꝯiectondi grã egipti pncipatũ obrinuit et quem

Expanded text:
rabat; sed absit, ut vanitatem hanc in rabat; sed absit, ut vanitatem hanc in artem redegerit vir sanctus, qui lege Moysi prohibitum esse noverat, ne fidelium quis somnia sequeretur! sciens utique satellitem Satanae, ad subversionem hominum, in angelum lucis transfigurari, et immissiones fieri per angelos malos. Joseph quoque conjectandi gratia Aegypti princip
Abbreviated transcription (Latin):
tib tim it u̾itate᷑. Ueium quisqͥs
cteiuen si ai sig. ficationib
aisigat so upuioꝵ : platiu m ẽ. qr tam
a .i.. ectate fidei qm̃ a tramite ratio¬
s̃ ecorbitat. Nluie si sermo ꝓferatur
oml iguus. ⁊ ciuiuᷤ multe sint signi¬
suationes: ñ ne nu̾to parum doctus
uudebitur. quisquis ex eo citra dis¬
custion in sensiim sibi aliquid ꝑ¬
tinatuis suadebitrꝰ ꝓfecto reram om¬
nium ut p̃dictum est: multipłex ẽ
⁊ uaria ẜ gnisicatio. Multipliciũ uͦ
distinctio diligens habenda est. ue
forte dum unam diligentius se¬
queris: in alia det̾iuis ꝓlabe̾ris. unde
patet comectoriũ qui nõie damelis
iustribit᷑: auctoritatis ⁊ u̾itatis ro¬
bore destitutum. cumn res singulas
singusĩ significationib arcet. de qui¬
b ñ nicdetur lacius excquendum:
cum tota l unuis mͦ sit inepta tradi¬
tio. ⁊ uagus comectoꝵ liber ꝑcuriosõ¬
ram m ͤ. ̃   ent̾ discurrat.
ͥi. ibuit damel sane gr̃am int̾pretan¬

Expanded text:
quisquis credulitatem suam significationibus alligat somniorum, planum est, quia tam a sinceritate fidei, quam a tramite rationis exorbitat. Plane si sermo proferatur ambiguus, et cujus multae sint significationes, nonne merito parum doctus videbitur, quisquis ex eo citra discussionem sensuum sibi aliquid pertinacius suadebit? Profecto rerum omnium, ut praedictum est, multiplex est, et varia significatio. Multiplicium vero distinctio diligens habenda est, ne forte dum unam diligentius sequeris, in aliam deterius prolabaris. Unde patet conjectorium, qui nomine Danielis inscribitur, auctoritatis et veritatis robore destitutum, cum res singulas singulis significationibus arcet. De quibus non videtur latius exsequendum, cum tota hujusmodi sit inepta traditio, et vagus conjectorum liber, per curiosorum manus impudenter discurrat. Habuit sane Daniel gratiam interpretan
Abbreviated transcription (Latin):
gina ꝓtendetur si ea ꝑstruyxemo: q̃
in hac parte tragiti. oratores. comiti.
satirici. poete. ut de pħis ethicis. ⁊
theologis taceam: ꝓcdicłunt. Sed ta¬
men nec omnes istos arbitroi fus¬
fecisse ad hanc non dico maliciam
dolendam aut reprimendam: sed
nec ad exponendam.Si clixero qd̃
multi sunt exꝑti quia nec melir
pedib silicem que concutit attum
qmͣ que seruoꝵ uehitur ceruice su¬
orum. hoc in inuiriam mulieRx
dictum malicia calũpinabit᷑. N¬
chil enim meliuis nichil utiliꝰ mu¬
liere puctica. nichil eorum que
possunt excogitari iocunctius. his qui
contin̾e non possunt aut nolunti
Sed desipientis est ab his laudẽ spe¬
rare. que ueniam rectus merentur
qmͣ głam: si tamen mod̾ationis bo¬
no fuerint temꝑata. Alioquin. ñ

Expanded text:
gina protendetur, si ea perstrinxero, quae gina protendetur, si ea perstrinxero, quae in hac parte tragici, oratores, comici, satyrici, poetae, ut de philosophis, ethicis et theologis taceam, prodiderunt. Sed tamen nec omnes istos arbitror suffecisse ad hanc, non dico malitiam delendam, aut reprimendam, sed nec ad exponendam. Si dixero quod multi sunt experti, quia Nec melior, pedibus silicem quae concutit atrum, Quam quae servorum vehitur cervice suorum. hoc in injuriam mulierum dictum, malitia calumniabitur. Nihil enim melius, nihil utilius muliere pudica, nihil eorum quae possunt excogitari jucundius his, qui continere non possunt, aut nolunt. Sed desipientis est ab his laudem spectare, quae veniam rectius merentur quam gloriam, si tamen moderationis bono fuerint temperata. Alioquin n
Abbreviated transcription (Latin):
ne meretur de maiorib quoꝵ san¬
guinem sobole furtiua ñ uiciat.
Bene de lib̾ts: quib nec de matre e¬
rubescenctum. nec de patre dubitã¬
cdum ẽ. Bene in primis de se. qmͣ a
contumelia alieni corꝑis uendicat.
saptuitatis nulla maior calamitaᷤᷤ
est: qmͣ ad alienam libidmem tra¬
hi. Uiros consulatos illustit eloquẽ¬
tia. in nomen et̾num tnͣffert gła mn¬
litaris triumphosq noue gentis con¬
serat. Multa sunt que ꝑ se clara in¬
genia nobilitent mulieriun ꝓprie
uirtus pulicicia ẽ. Ieromimus destis
ẽ quod anteqm religio xp̃iana ful¬
geret in mundo: unicubas semꝑ ha¬
buisse. inter matronas decus ꝑ illas
fortune muliebri satra fieri soliti.
hullum sacerdotem cligamũ. nul¬
lum flaminem bimaritũ. ierophã¬
tias quoq atheniensium duttissĩe
cicute sorbitione castrari. ⁊ postqmͣ
inpontificatum fuerint allectirꝰ ui¬
ros ẽẽ desinere. In immensum pa¬

Expanded text:
ne meretur de majoribus, quorum sanne meretur de majoribus, quorum sanguinem sobole furtiva non vitiat: bene de liberis, quibus nec de matre erubescendum est, nec de patre dubitandum est: bene in primis de se, quam a contumelia alieni corporis vindicat. Captivitatis nulla major calamitas est, quam ad alienam libidinem trahi. Viros consulares illustrat eloquentia, in nomen aeternum transfert gloria militaris, triumphosque novae gentis consecrat. Multa sunt, quae per se clara ingenia nobilitant, mulierum proprie virtus, pudicitia est. Hieronymus testis est, quod antequam religio Christiana fulgeret in mundo, unicubas semper habuisse inter matronas decus; per illas Fortunae muliebri sacra fieri solitum: nullum sacerdotem bigamum, nullum flaminem bimaritum. Hierophantas quoque Atheniensium diutissime cicutae sorbitione castrari, et postquam in pontificatum fuerint allecti, viros esse desinere. In immensum pa
Abbreviated transcription (Latin):
posita usu ⁊ euentu uł bona uel
mala fiunt: ita ⁊ uxores. sitas in bo¬
norum maloꝵ ue confinio. Graue
uͦ ẽẽ uiro sapienti uenire in dubiũ
utrum bonam aut malam ductu¬
rus sit. Si gͦ tanta est molestia imp¬
tiatum que ꝓculdubio bone sunt.
⁊ a dño institute. ut eas sapienᷤ re¬
formidet: quis nisi demens ip̃am ap¬
probet uoluptatem. que illicita .ẽ.
⁊ tota u̾satur in sordib. qmͣ homineꝰ
culpant. ⁊ d̾s ꝓculdubio contẽpna¬
bit : ⁊ Iam cum he due uoluptateᷤ
scilicet gule ⁊ uen̾i̾s quodamm ben¬
toꝵ suit: altera porci immunditiã.
alt̾a ⁊ hirci uidetur habere fetorem.
Ut eium pudicicia inter uͥtites e¬
minet. sic petulantia in uiciis ab¬
iectissima est: ⁊ cum illa utrumq
deceat sexum muliebrem tamen
magis ẽxoruat. Siquidem doctissi¬
ẽe retinendam. qua amissa: omnis
uutus ruit. In hac muliebeium uͥ¬
tutum pͥncipatus est: hec pauꝑem
comiñdat. diuitem extollit. de for¬
mem rectimit. exornat pulciã. Be.¬

Expanded text:
posita, usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas in bonorum malorumve confinio. Grave ergo esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam an malam ducturus sit. Si ergo tanta est molestia nuptiarum, quae procul dubio bonae sunt, et a Domino institutae, ut eas sapiens reformidet, quis nisi demens eam approbet voluptatem, quae illicita est, et tota versatur in sordibus, quam homines culpant, et Deus procul dubio condemnabit? Nam cum hae duae voluptates, scilicet gulae et Veneris, quodammodo brutorum sint, altera porci immunditiam, altera et hirci videtur habere fetorem. Ut enim pudicitia inter virtutes eminet, sic petulantia in vitiis abjectissima est: et cum illa utrumque deceat sexum, muliebrem tamen magis exornat. Siquidem doctissiesse retinendam, qua amissa omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram. Be
Abbreviated transcription (Latin):
siquictem mathesis dum penulti¬
mam extendis. figmenta: ad ma¬
gicam referuntur. cuuis płime
sꝑeties sunt ⁊ diu̾se.

Expanded text:
ivina mathesis, dum penultimam extendis, figmenta, ad magicam referuntur, cujus plurimae species sunt et dive
Abbreviated transcription (Latin):
enum eo indignior qui sui ipsius
contempnit habere noticiam qui
tempus quod᷑ manui datum ẽ ad
mensuram in usum uite nͦ solum
reparari ñ potest. usuraria q̃dam
accessione ⁊ penali repetenctum. ĩ
uite dispenctia ꝓdigit ⁊ incontu¬
meliam auctoris effundit. Quid eo
bruti qui ex defectu raationis et im¬
pulsu libidinis dimissis ꝓpͥis aliena
negocia curat⁊ ñ mͦ negotiis. s
et alienis ociis iugiter occupat᷑.
Quid eo bestialius qui omisso officio
de mectia nocte surgit. ut sagacita¬
te camuni. uenatoꝵ industria. stu¬
dio commilitonũ. seruuloꝵ fretus
obsequio: temporis ⁊ fame iactura
rerum laborisq dispendio de nocte
ad noctem pugnet ad bestias:

Expanded text:
enim eo indignior, qui sui ipsius contemnit habere notitiam? qui tempus, quod parca manu datum est, ad mensuram in usum vitae, et solum reparari non potest, usuraria quadam accessione et poenali repetendum in vitae dispendia prodigit, et in contumeliam auctoris effundit? Quid eo brutius, qui ex defectu rationis, et impulsu libidinis, dimissis propriis, aliena negotia curat, et non modo negotiis, sed et alienis otiis jugiter occupatur? Quid eo bestialius, qui omisso officio, de media nocte surgit, ut sagacitate canum, venatorum industria, studio commilitonum, servulorum fretus obsequio, temporis et famae jactura, rerum laborisque dispendio, de nocte ad noctem pugnet ad bestias
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ⁊ porcum sic grauidari posse
mraberis. is̃i forte acͥmirationem
multiplex. ignota ⁊ mandita luxu¬
ria tollat. E quidem multa que nos
usu uł ab usu edocti ũ miram̃. uisa
sunt admiranda: unmo ⁊ stupenda
maiorib. Nam ⁊ porcum iam ñ tro¬
ianum sed domesticum ddici mus.
⁊ in hunc moctum fartiendo qm̃ pła
fatimus ẽẽ trorana. unde marcus uar¬
ro in libeo t̾cio de agͥcultura. Hoc quo
ꝙ nꝑ institutũ ẽ saginari et lepoidᷤ
Cum exceptos eleporario quondami
caueis. ⁊ loco clauso faciam ꝑingues.
Sed ⁊ cocleas luxus effecit saginatis.
iam notam: sedẽ cuulitatis insig¬
ne. quicquid incentinum ẽ gulẽ.

Expanded text:
dere, et porcum sic gravidari posse dere, et porcum sic gravidari posse miraberis, nisi forte admirationem multiplex, ignota et inaudita luxuria tollat. Et multa quidem, quae nos usu vel abusu edocti non miramur, visa sunt admiranda, imo et stupenda majoribus. Nam et porcum jam non Trojanum, sed domesticum dicimus, et in hunc modum faciendo quamplurima facimus esse Trojana. Unde M. Varro in libro tertio De agricultura: « Hoc quoque nuper institutum est, saginari et lepores, cum exceptos e leporario concludant in caveis, et loco clauso faciant pingues. Sed et cochleas luxus effecit saginatas. habet notam, sed est civilitatis insigne, quidquid incent
Abbreviated transcription (Latin):
sttino politanas babilonicas al ecã¬
arias palestinas tripolitanas bar¬
batorum sirias pheniciasq delicias
congessit. ac si sicilia. ealabeia. apu¬
sia. campaniaꝙ non sufficiant cõ¬
uiuium instruere delicatum. Co¬
piam rerum. minist̾is disciplinã. se¬
diitatem obseguis. urbanitatẽ hos¬
pitis plenuis ⁊ melius referet uir
singularis eloquii. ⁊ qui omnib qͦs
uidum trium linguarum gr̃a prat.
ħs quidem ẽ ioħs thesantarius eborasi.
Nam et ipse interftut. S quod sine
rubore fictelium diti uł aucdiri nõ
potestrin fidelib teste matrobio plura
turpia. ⁊ lrxuriosa uidebantur. que
scło nt̃o placent: et obtinente luxu
magnifica appellant᷑. ⁊ Ian ticus in
strasione legis fannie obicit seło fuo
quod porcum troianum m̃sis in¬
feraut. quem isli ideo sic uocabant:
quasi aliis inclusis ammalib grau¬
dus atmatis fuit. Cenam trimalchi¬
ois apud petronium si potes ingre¬

Expanded text:
stantinopolitanas, Babylonicas, Alexanstantinopolitanas, Babylonicas, Alexandrinas, Palaestinas, Tripolitanis, Barbarorum, Syras, Phoeniciasque congessit delicias, ac si Sicilia, Calabria, Apulia, Campaniaque non sufficiant convivium instruere delicatum. Copiam rerum, ministerii disciplinam, sedulitatem obsequii, urbanitatem hospitis plenius et melius referet vir singularis eloquii, et qui omnibus, quos viderim, trium linguarum gratia praestat. Is quidem est Joannes thesaurarius Eboraci. Nam et ipse interfuit. Sed, quod sine rubore fidelium dici vel audiri non potest, infidelibus, teste Macrobio, plura turpia et luxuriosa videbantur, quae saeculo nostro placent, et obtinente luxu, magnifica appellantur. Nam Titius in suasione legis Fanniae objicit saeculo suo, quod porcum Trojanum mensis inferant; quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus gravidus armatis fuit. Coenam Trimalchionis apud Petronium, si potes, ingre
Abbreviated transcription (Latin):
murenarum lactes ex c̃tis maris
partib pecitarum cominiscuit.
Nunquid uilio uł augusto maior ẽ
metellus pontifex luxuriosus. cuius
cenam facilius ẽ referre qmͣ intelli¬
gere: Nam ⁊ ipse famosam immo
infamem fecit cenam. ⁊ anticemũ
uł ut ait portumanus paraceniũ
tanta instruxit luxuria: ut ñ mͦ
splendorem cene cuulis. sed etiam
luxuriam accusaret. alioꝵ q̃n tot
reb farta fuit cena pontificum. Nã
⁊ ipsa edulioꝵ gena uł dictu turpia
sunt. ⁊ ñatib licet nimis u luxus
splendore głentur ꝓ parte maudita.
Siquis ea nosse desiderat recenseat
saturnalia. ꝑcurrat portuniam ci¬
uilia iustituta. Ete tam̃ uiciorũ
longe potautur exempla: maiorum
errorib suos nr̃a etas adiecit. Memi¬
in meipsum in apulia duutis ctiins¬
dam interfuisse cene que ab hora
diei nona fere usq ad xxui. noctis. et
hoc quidem temꝑe equicliali ꝓtracta.
In hanc itaq camsimus hospes con¬

Expanded text:
murenarum lactes ex certis maris murenarum lactes ex certis maris partibus petitarum commiscuit. Nunquid Julio vel Augusto major est Metellus pontifex luxuriosus, cujus coenam facilius est referre quam intelligere? Nam et ipse famosam, imo infamem fecit coenam, et anticoenium, vel, ut ait Portunianus, paracoenium, tanta instruxit luxuria, ut non modo splendorem coenae civilis, sed etiam luxuriam accusaret aliorum, quando tot rebus facta fuit coena pontificum? Nam et ipsa eduliorum genera vel dictu turpia sunt, et nostratibus, licet nimis in luxus splendore glorientur, pro parte inaudita. Si quis ea nosse desiderat, recenseat Saturnalia, percurrat Portuniani civilia instituta. Ne tamen vitiorum longe petantur exempla, majorum erroribus suos nostra aetas adjecit. Memini me ipsum in Apulia divitis cujusdam interfuisse coenae, quae ab hora diei nona fere, usque ad duodecimam noctis, et hoc quidem tempore aequidiali, protracta est. In hanc itaque Canusinus hospes, Con
Abbreviated transcription (Latin):
facit in talib legis sumptuarie men¬
tionem. nec tamen cesare maior est.
aut magnificentior quisqͣm eoꝵ : qͥ
morũ rerumq iactura exercent gu¬
lam. luxurie obsequuntur. seruiũt
uanitati. ⁊ nequitiam aut negligẽ¬
tam suam nitunt᷑ libalitatis una¬
gine consolari. Quis cesare augusto
cant contentus erat. ⁊ non nisi nec¬
assirate cogente comedebã łamico:
Quis nerone gulosior. aut sump¬
tuosior: E tñ hic nunqmͣ magnus
aut laudatus eraͥt alicui sapienti.
ũ magis qm .s. caligła aut uttelliꝰ:
sed etiam minꝰ. Nam ⁊ hic prandia.
⁊ cenas ⁊ comessationee ĩ moctice fre¬
quentabat. Famosissima suꝑ cet̾as
fuit cena. in qua inuitatus a fratre
fuit. habens duo milia lectissimoꝵ
piscium. septem milia auium. Hãc
quoq exuꝑauit ipse indeticatio¬
ne patine. qmͣ ob immensam mag¬
intudiuem clipeum min̾ue appel¬
lauit. In hac fasianoꝵ ⁊ pauonum
cerebella. linguas phenicopterum

Expanded text:
facit in talibus legis sumptuariae menfacit in talibus legis sumptuariae mentionem. Nec tamen Caesare major est, aut magnificentior quispiam eorum, qui morum rerumque jactura exercent gulam. Luxuriae obsequuntur, serviunt vanitati, et nequitiam aut negligentiam suam nituntur liberalitatis imagine consolari. Quis Caesare Augusto cant, contentus erat, et non nisi necessitate urgente comedebat, vel amico! Quis Nerone gulosior aut sumptuosior? Et tamen hic nunquam magnus, aut laudatus erit alicui sapienti, non magis quam C. Caligula aut Vitellius, sed etiam minus. Nam et hic prandia, et coenas, et comessationes immodice frequentabat. Famosissima super caeteras fuit coena, in qua invitatus a fratre fuit, habens duo millia lectissimorum piscium, septem millia avium. Hanc quoque exsuperavit ipse in dedicatione patriae, quam ob immensam magnitudinem, clypeum Minervae appellavit. In hac phasianorum et pavonum cerebella, linguas phoenicopterum,
Abbreviated transcription (Latin):
dier: pͥmis mensis licuerit immist¬
re. Sollempnia quidem pulmẽta
sunt: que in omnes ꝑtñseunt. ia
grecis catholica hoc ẽ uniu̾salia
nomunautur. Parentetica ĩ ql
ex causa necc̃itatis aut urbauitats
in preceptam aliqua ratione uenz¬
unt partem. sic dicta: eo quod sol¬
lempuib .i. unuersalib particula¬
riter soleant interponi. Nec emni
pulm̃ ta molere aut legumine dũ¬
taxat constare certum ẽ: cum ex
mniultis tamen ex eo quod patriar¬
cha ysaac de uenatione filii sibi
pulmentũ fieri imꝑauit. Signifi¬
cant autẽ bellaria omne genus m̃se
setunde. qm̃ ibi solent apponi que pul¬
cricea siuit: ⁊ delitiora. Utitur autem
hoc nõie martus uarro. Bellaria in¬
quit maxime ea mellita sunt: que
mellita ñ sunt. Quod forte eo refer¬
n potest. qd̾ utenti gr̃ora sunt ea q̃
neccessitas appetit. qm̃ que irritatio
gule inuenit. Sed forte pusilli uide¬
tur antini qui ad hunc modum pͥ¬
me mense luxiutam cohibet. aut qͥ

Expanded text:
diei, primis mensis licuerit immiscdiei, primis mensis licuerit immiscere. Solemnia quidem pulmenta sunt, quae in omnes pertranseunt, et a Graecis Catholica, hoc est universalia nominantur. Parenthetica vero, quae ex causa necessitatis, aut urbanitatis, in praeceptam aliqua ratione veniunt partem: sic dicta, eo quod solemnibus, id est universalibus, particulariter soleant interponi. Nec enim pulmenta in olere aut legumine duntaxat constare certum est, tum ex multis, tum ex eo quod patriarcha Isaac de venatione filii sui sibi pulmentum fieri imperavit. Significant autem bellaria omne genus mensae secundae, quoniam ibi solent apponi quae pulchriora sunt et delicatoria. Utitur autem hoc nomine M. Varro: « Bellaria, inquit, ea maxime mellita sunt, quae mellita non sunt. » Quod forte eo referri potest, quod utenti gratiora sunt ea quae necessitas appetit, quam quae irritatio gulae invenit. Sed forte pusilli videtur animi, qui ad hunc modum primae mensae luxuriam cohibet, aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
quid eis magnificum aut inirificũ
iuderetur afferrent. Defluxit gͦ in
uisulam opulentam ⁊ que fere so¬
la suis bonis est in orbe contempta:
quicqͥd magnificentie ĩmo luxurie
potuit inueniri. laudabile quidem
fuit magni uiri ꝓpositum. qui uir¬
tutes omniũ orbi suo uolebat infũ¬
dere. S meo arbitratu laudabilius
extitisset. si ingentem qmͣ armis
uicerat. ⁊ qͣm luxurie preuicerat
magnitudo: legem temꝑantie ꝓmuil¬
gasset. Sane fructuosius ẽẽt cam
roborare uerbo ⁊ oꝑe. qm̃ lasciuiẽ¬
di ab auctoritate multorũ magni¬
rumꝙ ꝓpagare audatiam. Secus
egisse gaium cesarem pace urbi
reformata. refert portumanus qui
sumptuarie legis usistens uestigio
donium cuulem pocius qͣm imꝑa¬
toriam in mensa prima trib sol¬
lempnib pulmentis sine fertulis
statuit ẽẽ contemptam. dum tũ
bellaria parentetica. ꝓ necc̃itate
aut diguitate ꝑsonarum. aut ex¬
cenda lib̾tate aut sollempnitate

Expanded text:
quid eis magnificum aut mirificum quid eis magnificum aut mirificum videretur, afferrent. Defluxit ergo in insulam opulentam, et quae fere sola bonis suis est in orbe contenta, quidquid magnificentiae, imo luxuriae potuit inveniri. Laudabile quidem fuit magni viri propositum, qui virtutes omnium, orbi suo volebat infundere. Sed in eo arbitratu laudabilius exstitisset, si in gentem quam armis vicerat, et quam luxuriae praevicerat magnitudo, legem temperantiae promulgasset. Sane fructuosius esset, eam roborare verbo et opere, quam lasciviendi ab auctoritate multorum magnorumque propagare audaciam. Secus egisse C. Caesarem pace urbi reformata, refert Portunianus; qui sumptuariae legis insistens vestigio, domum civilem potius quam imperatoriam, in mensa prima, tribus solemnibus pulmentis, sive ferculis, statuit esse contentam, dum tamen tellaria parenthetica, pro necessitate aut dignitate personarum, et aut exercenda liberalitate, aut solemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
neualeat comprehendi. ⁊ fuit płi¬
ma scło nr̃o incognita: que illi uel
ũbis exprimere. uł exercere morib
potuerunt. Sicut enim grecia cap¬
ta ferum uictorem cepit. ⁊ artes it ÷¬
tulit agresti latio. sic omnium gen¬
tium mores boni ⁊ mali romanum
uictorem ꝓsequiti sunt. Siquidem
numina immo demonia gentrum
suꝑsticiosius qmͣ religiosius aduo¬
cabant. magnamq sibi uisi sunt
assequi religionem: quia nullam
respuerant falsitatem. Deos tutela¬
res non tampio qm̃ imꝑio cultu oĩb
subtrahebant. ut omnes in una
urbe collecti: in illius custoclia uigi¬
ter ugilarent. Sic ⁊ que ubiq loco¬
rum placuisse audierant in urbẽ
traiecerunt. ut eẽt  unde posset᷑
uocare. Simile aliquid fecis¬
se uisus est rex angloꝵ Wilłmus
cenomannis. ⁊ tandem maior bri¬
tantua cessit. Assumpto nam ꝙ
regni diacdemate. ⁊ pace composita:
legatos misit ad ẽceras nationes.
ut a p̃claris ominum domib quie¬

Expanded text:
ne valeat comprehendi, et sint plurine valeat comprehendi, et sint plurima saeculo nostro incognita, quae illi vel verbis exprimere, vel exercere moribus potuerunt. Sicut enim Graecia capta ferum victorem cepit, et artes Intulit agresti Latio, sic omnium gentium mores boni et mali Romanum victorem persecuti sunt. Siquidem numina, imo daemonia gentium, superstitiosius quam religiosius advocabant, magnamque sibi visi sunt assequi religionem, quia nullam respuerant falsitatem. Deos tutelares non tam pio quam impio cultu, omnibus subtrahebant, ut omnes in una urbe collecti, in illius custodia jugiter vigilarent. Sic et quae ubique locorum placuisse audierant, in urbem trajecerunt, ut esset unde possent rovocare. Simile aliquid fecisse visus est rex Anglorum Willelmus Cenomannis, et tandem major Britannia cessit. Assumpto namque regni diademate, et pace composita, legatos misit ad exteras nationes, ut a praeclaris omnium domibus quid
Abbreviated transcription (Latin):
co. Edimus turdum pingueni. bo¬
nuimq piscem. lupum germanum
qui inter pontes captus fuit. Hec
ticius. Sed ⁊ plinus sui temꝑis ele¬
ganter tetigit gulam. Cum enim
scriberet de pisce antipensere. qui
licet rarus ẽẽt: precium enisiuluerat.
post premissa subiecit. Nullo in ho¬
nore nunc ẽ quod equidem miror.
cum sit rariis inuentu. Sed non
du sterit ħ parsimonia. nam tem¬
porib seueri pͥncipis samonitus
seremis uir scło suo doctus. subi¬
um ait pisce̾ hunc nullo iz
honore traiani temꝑib extitisse.
Uerum ab eo dici apuid antiquos
fuisse in precio. Ego autẽ testimo¬
uss palam facio uł eo magis quod
gram eus uicteo ad epulas qͣsi post¬
limimo rectiisse. Quppe qui dignat̃o¬
ne uĩa cum uit̾sim coniiuio sacro.
aninadu̾tam hunc piscem a co¬
ronatis ministris cum tibicine in¬
troferri. Longum erit si omnia que
leges cibarias iuduxerunt. uł aciba¬
ris lgib nata sunt: uoluero enar¬
rare. cum nec luxus morum sermo¬

Expanded text:
co. Edimus turdum pinguem, boco. Edimus turdum pinguem, bonumque piscem, lupum germanum, qui inter pontes captus fuit. » Haec Titius. Sed et Plinius sui temporis eleganter tetigit gulam. Cum enim scriberet de pisce acipensere, qui licet rarus esset, pretium ejus viluerat, post praemissa subjecit: « Nullo in honore nunc est, quod equidem miror, cum sit rarus inventu. » Sed non diu stetit haec parcimonia. Nam temporibus Severi principis, Sammonicus Serenus vir saeculo suo doctus, subjium, ait, piscem hunc nullo in honore Trajani temporibus exstitisse; verum ab eo dici apud antiquos fuisse in pretio. Ego autem testimoniis palam facio, vel eo magis quod gratiam ejus video ad epulas quasi postliminio rediisse. Quippe qui indignatione vestra, cum intersim convivio sacro, animadvertam hunc piscem a coronatis ministris cum tibicine introferri. Longum erit si omnia quae leges cibarias induxerunt, vel a cibariis legibus nata sunt, voluero enarrare; cum nec luxus morum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
mo. sed etiam mores quib tunc
pleriq uuebant facile publica¬
bunt. Describens enim homines
pdigos in forum ad iudicandum
tbrios cõmeantes queq soleant in¬
ter se sermocinari: sic ait. Ludũt
alea studiose. delibiti unguendiᷤ.
scortis stipati. ubi hore decem sit̃t:
uibent puerum uocari. ite comitͥ¬
umn eat ꝑcunctatũ. quid in foro
gedũ sĩt qui suaserint. qui dis¬
suaseruit. quot tͥb uisserint. quot
uetuerint. Inde ad comicium ua¬
diuit. ne litem suam faciant. Dũ
eant nulla ẽ in angiportui ampħo¬
ra qmͣ ñ impleant. quippe qui ue¬
sicam plenam uini habent. Ueniũt
in comicium t̾stes. uibent dicere qͦ¬
rum negotium ẽ. Harrant. Iudex
testes poscit. Ipsus it minȩtum̃ ubi
iedit: ait se omnia auduusse. tabu¬
las poscit. litt̾as inspicit. uix pre ui¬
no sustinet palpebras. sunti in consi¬
lium: ibi hec oratio. Qui mͥ negocii
est cum istis nugatorib: Potius qm̃
potemus mulsum mixtũ uino gre¬

Expanded text:
nio, sed etiam mores, quibus tunc nio, sed etiam mores, quibus tunc plerique vivebant, facile publicabunt. Describens enim homines prodigos, in forum ad judicandum ebrios commeantes, quaeque soleant inter se sermocinari, sic ait: « Ludunt alea studiose, delibuti unguentis, scortis stipati. Ubi horae decem sunt, jubent puerum vocari, ut comitium eat percunctatum, quid in foro gestum sit, qui suaserint, qui dissuaserint, quot tribus jusserint, quot venerint. Inde ad comitium vadunt, ne litem suam faciunt: dum eunt, nulla est in angiportu amphora, quam non impleant, quippe qui vesicam plenam vini habent. Veniunt in comitium tristes, jubent dicere quorum negotium est. Narrant: Judex testes poscit, ipsus it mictum. Ubi redit, ait se omnia audivisse. Tabulas poscit, litteras inspicit, vix prae vino sustinet palpebras. Eunti in concilium, ibi haec oratio: Quid mihi negotii est, cum istis nugatoribus? Potius quam potemus mulsum mistum cum vino Grae