comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sita demum sint̾ fuit eius
mania  ẽẽ uasam ꝗb uinum
fuit ułuti si locaturus ea fu¬
dolia ¶Cõmõdius ẽau̾tur
condici uasa/nec reddiuinu.
ip̃ĩus incomomodo fieri pot̾.
oꝑam dare ut ꝙͣ mĩmo detri¬
m̾tosit ea res emptorissi So¬
uare uinũ enus nec detradẽdo
eo quicꝙͣ ꝯuen̾it id uidi actu¬
ẽeut añ euacuarentur qmͣ ad
uindemia oꝑa eoꝵ futura sit
ciendũ ẽ ꝙ uet̾e̾s putauerunt
m̃sura eẽt ñ appareat iudelic

Expanded text:
ita demum, si interfuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fudolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum,ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori. Si doliare uinum emeris nec de tradendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam opera eorum futura sit ciendum, quod ueteres putauerunt, mensura esset, non appareat, uidelic
Abbreviated transcription (Latin):
plrceir. Iucius ticius publio
meuio filio naturali domum
ꝯmunem ꝑmilit᷑ ñ donatõis
ca creditori filũ obligare post¬
ea meuio defunctorelicta pu¬
piua tutores eius iudice ad¬
u̾sus ticiũ acceꝑũt. et ticiusde

Expanded text:
rum.Lucius Titius Publio Maeuio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsitut se rome soluturu de¬
nẽgaturĩ enmactõdeꝯstituta¬
¶od exigi ut si debitũ ꝙ cõ¬
stituiturm rem exacͣtum est
creditor sit ¶ Nam et ꝙ ego
debeo cuꝯstituendo. ceneb̾is
et ꝙ tibi debetur si michi con

Expanded text:
ituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta.Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum est, creditor sit: nam et quod ego debeo tu constituendo teneberis, et quod tibi debetur si mihi con
Abbreviated transcription (Latin):
modo ñ detrahi ẜ ad id pecu¬
lium ꝑtinuit contractus
ꝙ ap̃ maritum resedit In¬
t̾clum et ip̃i fructuano adu̾¬
sus dñm datur. accõ de pecu¬
lio utputa si ap̃ enͣm peculĩ¬

Expanded text:
modo non detrahi, si ad id peculium pertinuit contractus, quod apud maritum resedit.Interdum et ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum ha
Abbreviated transcription (Latin):
p. Sinepos uxorẽ uelit ducẽ
auo furente omĩmo pr̃is auc¬
coritas erit necͣcͣa. s si pr fun¬
at auus saꝑiat. sufficit uolu¬
tas ani. ¶Is cuius pr̃ ab hosti¬
bo captus ẽ sunt criemnum

Expanded text:
 Si nepos uxorem velit ducere avo furente, omnimodo patris auctoritas erit necessaria: sed si pater furit, avus sapiat, sufficit avi voluntas. Is cuius pater ab hostibus captus est
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Duta pr̃ absit ut ignoret᷑
ubisit. et ansit quid faciend̾ ẽ.
m̾ito dubitabatur et si trien¬
nium effurc̾it postqmͣ aꝑtissi¬
me fu̾it ignoratum pr̃ubi de
ubi eius utriusq sexus m̃m̃¬

Expanded text:
 pater absit, ut ignoretur ubi sit et an sit, quid faciendum est, merito dubitatur. et si triennium effluxerit, postquam apertissime fuerit pater ignotus, ubi degntur liberi eius utriusque sexus m
Abbreviated transcription (Latin):
uito denũtietur ut cestimonui
litis dicat: adus socum geñu.
uictricum. priuignũ. sobrmũ.
sobrinam. sobrina uenatum
Eos ne ꝗ priore gͣu sunt. Idc̃
ne lib̾to ip̃ius. liborumne eius

Expanded text:
vito denuntietur, ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui priori gradu sint. Item ne liberto ipsius, liberorum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. U binũs testiũ n adiͨcitur
⁊̃ duo sufficiẽt. pluralis enim
licis iudicus calupine damp¬
nati: testimonium in uditõ pu¬
blico piłx possut. s n lege re

Expanded text:
Ubi numerus testium non adicitur, etiam duo sufficient: pluralis enim licis iudiciis calumniae damnati testimonium iudicio publico perhibere possunt. sed neque lege Re
Abbreviated transcription (Latin):
nori ded̾itidicend̾ erit senat:
ꝯsuł. exceptõm denẽganda
usq ad pignoris qnͣtitatem.
¶Si abalio donatam sibi pecu¬
mam. filius creclitori soluit.
an pr uendicare uł repetere

Expanded text:
nori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem. Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori soluerit, an pater uindicare uel repetere
Abbreviated transcription (Latin):
Unl. uob reis stipulandi
abaltero delatimiinsiuand
es alc̃i ñõcebit. ¶ Qd si reus in¬
raĩnt. etiam ficenissori ꝓficit.
A fidenssore ⁊ exactum iusin¬
randum ꝓdesse ⁊̃ et reo cassi

Expanded text:
n duobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iuravit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum prodesse etiam reo Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
qr soluit ꝙ et infidenssore de¬
biti distinguend ẽ. ¶ Ex duo¬
breis ꝓmittẽdi eiusdẽ peciñe.¬
si alt̾ nirau̾it. nt̃i quo prodesse
debebit. ¶Excepto uinsiuran¬
di ñ ti siea accone qs utatur
cuꝰ noĩe exegit nisiurandum
ob.accõm mandatinegõꝵ gõꝵ¬

Expanded text:
quod et in fideiussorem debiti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iuravit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum,ob actionem mandati negotio
Abbreviated transcription (Latin):
tue portrentur eas q m̾ces
nulla nauta necͣcitate coactꝰ
tuecum ea naue ꝑienit inq̃
nouissime uecte sunt.he̾s ex
conducco cum priore nauta
m̃o ea naiugatõe ut̃q nauis
piit. cum id sine dolo ⁊̃ cłpa

Expanded text:
tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa
Abbreviated transcription (Latin):
Aut. Cum dep̃ssanauis aut
inuen̾int eas auaturos et si
suspicati fu̾int inꝙ̃ locum
iacte sunt reꝗsituros ut ꝑinde
rem abiet̾it mox cumaliis re¬
u̾suns ut eandẽ.iuferret do

Expanded text:
um.Cum depressa nauis aut inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde rem abiecerit mox cum aliis reuersurus, ut eandem auferret. 9
Abbreviated transcription (Latin):
istole ħ sunt. Tumagis scirepo¬
tes: qnͣta fides hñda sit testib
qui et quib cur dignitatis et
cius existimatois sunt et qui
simplicit̾ uisisunt diceutru
unũ eñdemq p̾meditatũ ẜm¬
onem accułint an ad ea quemn¬
t̾rogau̾as ex tp̃r iusimilia res¬
pondint. ¶Eisdemquor pr̃ĩ¬
cipis ex stat rescriptũ ad ualeri
ui um de excutienda fidetest

Expanded text:
magis scire potes, quanta fides habenda sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui simpliciter visi sint dicere, utrum unum eundemque meditatum sermonem attulerint an ad ea quae interrogaveras ex tempore verisimilia responderint". Eiusdem quoque principis exstat rescriptum ad Valerium Verum de excutienda fide test
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas: alias ułnti ꝯsẽties
fama. ꝯfirmat rei de q̃ queritur
fidem. Hergo solum tibi rescri

Expanded text:
auctoritas, alias veluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescri
Abbreviated transcription (Latin):
ex aminanda ẽsĩoq inꝑsona co¬
rum exploranda erit in primiꝰ
doñdco cinusq utrumquis de¬
curio. in ple̾reius sit et an hon¬
este aninculpate uitean uero
notatus quis. et rep̾hensibir
anlocuplex. uł egenus sit ur lu¬
cri causa quid facile. m̃ĩtat. ⁊
ancim̃imicus sit. adu̾sus qm̃
testimoniũ fert. uł. amicus ei
sit ꝓ quo testimonium dat. Nã

Expanded text:
examinanda est, ideoque in persona eorum exploranda erunt imprimis conditio cujusque, utrum quis decurio, an plebeius sit, et an honestae et inculpatae vitnotatus quis et reprehensibilis: an locuples uel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat: uel an inimicus ei sit, aduersus quem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dat. nam
Abbreviated transcription (Latin):
lrcell mas qui edes hebat¬
dominus una contignatione
tectas utxasq diuisas legauit
dixi qr magis placeat tignu
posse duorum ẽc itant c̾ce pͣtes
cuiusq sint contiguationis.
ex religione cuiusq dni fore
tigna. nec ullam inuicem hĩ

Expanded text:
Binas quis aedes habebat una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contignationis, ex regione cuiusque domini fore tigna nec ullam inuicem h
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶Item ꝑ magistratumi
fc̃m iudetur. si ꝑ gr̃am. aut lor¬
des magr̃atus ius ñ dix̾itiẽt
ħpars iocum hebit. nec no
supior secum ueagendi pote¬
statem ñ faciat. nam id egit
uctigator ne secumagatur. d̃
iudicem corrupperit. Actio
exemptasicerit accipienda

Expanded text:
um uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non dixerit: et haec pars locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
net pret̾qm ad eumqab sens
quid̃ nsucepit qͣmplene supͣ
te eo cantumẽ. ¶Ait p̾corsiue
cͣiũ ꝑ magistratus sinedolom
ipĩns accõ exempta ẽẽ dicetur.
Hoc quor utsipdilatones in¬
dicis effectum sit. ut acc̃o exim¬
atur et fiat restitutos s et sima¬
gistratus copia ñ fuit. labbait
restitutõm faciend.a sp̃ magi¬
stratum aũt fc̃m it. a accipien¬

Expanded text:
net praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit: quoniam plene supra de eo cautum est. Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipien
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝯtingat ꝑinsiemit. aliq¬
uid si nẽdidit. si societatẽ cohiit.
simutuam peciũam acceꝑit et
captus õei succurretur. ¶S ⁊
si ei peciña.⁊ debitore pr̃no solu¬
ta sit. uł ꝓprio et hanc ꝑdidit.i¬
dicendum ẽ ei sub ueniri q̃ige¬
stumm sic cum eoset ĩo siminor
ueniat debĩtor̃e. adbib̾e d cura¬
tores ut ei soluatur petimia.
cet̾m ñ ei ꝯpelletur solue¶ E
hodie sol pecunia mn edem depõi
debitor ultͣ musuris hoñetur.
uł crẽclitor minor ꝑdrit pecuni¬
amaut curatoribsoluisi sũt.
Permictutur ⁊ exstitutõne
principum debicori compeliere
adolescẽtes. adpẽtẽdos sibi cur¬
atores qd tñ si p̾tor dec̾nat sol¬
uẽdam pecimiam minori fũ
curatorib. et solu̾it. in possit
ec̃ securus dubitan pot̾. puco
aut̃ si allegans minorem ẽt cõ¬
pulsus sit. ad solutonem. nich̾
ei impntand. nisi forte qĩ. adu̾¬
sus miuriam appeland̃ qs ei
rem ũcegrũ restigui uolentẽ
auditurũñ eẽ. ¶ Non solum

Expanded text:
aliud contigit. Proinde si emit aliquid, si vendidit, si societatem coit, si mutuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia in aedem deponi, debitor ultra usuris oneretur vel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus solvi, si sunt. permittitur etiam ex constitutione principum debitori compellere adulescentem ad petendos sibi curatores. quid tamen: si praetor decernat solvendam pecuniam minori sine curatoribus et solverit, an possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum: nisi forte quasi adversus iniuriam appellandum quis ei rem in integrum restitui uolentem auditurum non esse.Non solum
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. ñ est.absurd̃ ꝑ ꝯsequẽ¬
ciam et in sp̃ali in rem actõne
minus possideat. etͣ is sine cul¬
pa prĩs dni ue reiiudicande
tcͣmpore absit uł tempus dã¬
dumuił cauendum est de poss¬
essione restituenda. ¶ In re pe¬
tita si ppssor añ litem ꝯtͣesta

Expanded text:
fertur, non est absurdum per consequenfertur, non est absurdum per consequentias et in speciali in rem actione dr uel dominus possideat et is sine culpa patris dominiue rei iudicandae tempore absit: uel tempus dandum uel cauendum est de possessione restituenda.In rem petitam si possessor ante litem contesta
Abbreviated transcription (Latin):
inreagẽda testatone ꝓbau̾o:
omimodo ꝰ dempn. indiis est.
Possid̾e aũt. aliquis d utiq ⁊
utis concestate cp̃re. et quo res
iudicatur. Eꝵ silitis ꝯtestatõis
cpre possedit. Cum aũt resiu¬
dicatur. sine dolo m alo. amisit
possõm: absoluendꝰ ẽ possõr.
Itẽ silitis concestate tpĩe non
possedit. Quo. nĩt iudicatur
possid ꝓbanda est proculisẽ¬
tentia. ut om̃imodo⁊ dẽpnet᷑.
Ergo et fructuum nomine
ex quo cepit posside̾. dampna¬
buit᷑. Si ho petitus dolo pos¬
culpa eius exaliqua causan
mortuus sit. estimat̃o eius ñ¬
fiet. qmi det̾iorem eum fec̾it.
qr nicħ̾ int̾est pecitoris. s hec
qnͣtum ad in rem accõm legis
aũt acquilie accõ dnͣrat. ¶S
et is ꝗ añ litem ꝯtestata dolo
desut rempossid̾e. tenetur ĩ rẽ
accõne idq ex senatus ꝯsulto.
coiligi pot̾ quo cautum ẽ ut
diximus ut dolus p̾t̾itus in
hroitatis petitõm ueniat.Tũ
enmmnhrditats petitõe qͥẽt
ip̃a in rem est dolus pret̾itus

Expanded text:
testatione probavero, omnimodo condemnandus est. Possidere autem aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absolvendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est Proculi sententia, ut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur. Si homo petitus dolo posculpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio eius, quod deteriorem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat.Sed et is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim in hereditatis petitione, quae et ipsa in rem est, dolus praeteritus
Abbreviated transcription (Latin):
ea que fuit petitoris. ꝑ errorẽ
insiuam ẽdificauits nisi tñ
patus sit petitor pati tollerẽ
ori donata ꝑ idicem qui de
dote cognoscit. faciend̃ d̾ix̾ũt
possides erudisses. ñ idẽ obẜ
uandum ꝓculus existimat.
Quianz carere ẜuo meo debeã
nec pot̾ remediũ id̾ cohib̾i ꝙ¬

Expanded text:
ea quae fuit petitoris per errorem insulam aedificavit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. possideruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhib
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ex aliems scem̃tis in
solo suo edificau̾it. domũ ꝗdẽ
uendicare pot̾it. ¶ Tem̃ta. aũt
resoluca prior dns im̃dicabit
etiamsi post tempus usucapi¬
oms dissolutum sĩt ẽdifitiũ.
postqm abone frd̃i emptore
possessum sit. nec enim sĩgła
cem̃ta usucapiũtur. et si doͣmꝰ
ꝑ temporis spacuminra fiãt.
in sine causa cum ñ possid̾et
nec dolo feciss quominus po¬
ssid̾et. si actor ignoret. ñ ẽ ab¬
soluendus ut marceu ait q̃¬
tam .¶Tetͥum aut̃ inditium
acceptum ñ decipit accorẽ ꝙ
se negat posside. cumũe possi¬
d̾et. nec uidetur se liti optulis¬
se: qui discessit.

Expanded text:
si quis ex alienis cementis in solo suo aedificaverit, domum quidem vindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus vindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium, postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spatium nostra fiat.i sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est absolvendus, ut Marcellus ait: qtam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum vere non possideret: nec videtur se liti optulisse qui discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. In rem aͣctõ competit ei
qui autiure gentium. aut iure
cuuli dĩum adꝗsiuit. ¶Loca
sacͣra. Item religiosa q̃i nostra.
in remacc̃one. peti ũ possunt.
Si ꝗs rei sue rem alienam ita
statue sue brachiumaupedem
alienum adiec̾it. aut cipho ans¬
am ur fundꝰ. urcandelabro. si¬
gillum. aut mense pedem dñi¬
um eius cotius rei effici. Uereq
statuam suam dicturũ et ciph¬
ui. pliqͣ recte dicunt ¶S et
id ꝙ m catta mea scribuur.aut
intabula pingitur. statĩ meũ
fit lic depictura. quidam ꝯtra
s necce̾ ẽ ei rei cedi qui sine ua
eẽ non pocest. ¶n õmib igit᷑
istis in quib mea res ꝑ preua¬
lentiam alienam rem trabit.
eiuis ꝙ accesẜit dãre ¶ Itẽ qued
aliis adimncta siue adiecta acce¬
ssionis locodedunt ea qm̃du
cohent. dominus uendicareñ
pot̾. s ad exibend̃ ag̾e pot̾ ut
separentur et tunc uendicent᷑.
scil excepto eo ꝙ cassins de fer¬
ruminatõne scribit. Dicit
eninsi statue sue ferruminat¬

Expanded text:
um In rem actio competit ei, qui aut iure gentium aut iure civili dominium adquisiit. Loca sacra, item religiosa, quasi nostra in rem actione peti non possunt. Si quis rei suae alienam rem ita statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam uel fundum, uel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scyphum plerique recte dicunt.Sed et id, quod in charta mea scribitur aut in tabula pingitur, statim meum fit: licet de pictura quidam contra sed necesse est ei rei cedi, quod sine illa esse non potest.In omnibus igitur istis, in quibus mea res per praeualentiam alienam rem trahit meius quod accesserit dare.Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non potest, sed ad exhibendum agere potest, ut separentur et tunc uindicentur: scilicet excepto eo, quod Cassius de ferruminatione scribit. dicit enim, si statuae suae ferruminat
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis ñ restĩtuat. in q̃dru¬
plum meum iudiciũ pollice¬
ement̾ cum reo p̃tor cͣgit ut
daret ei restituendi fãcultate.
si uult penam euitare. Post
In cause cnim cogͥnitõne noc¬
u̾satur ut si alia accõñsit tũc
ħ detur et sane cump metum
fca mniuria anno quid ũtili exͣ¬
annum accõ ħ dan debeataua
acco qm̃ius si ãnus sarguetur
nit io aut successorib datur. qm̃¬

Expanded text:
s autem non restituat, in quadruplum in eum iudicium polliceementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sit, tunc hec detur. Et sane cum per metum facta iniuria, anno et quidem utili exannum actio hec dari debeat. Alia actio, quamuis, si annus largiretur, sit. ideo autem successoribus datur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ułuti ꝙ p̾rutigator filiũ uł fi¬
liam uł uxor uirũ uł ꝙ filii pa¬
rentes amisunt. et insimilib
causis cognicõm ad.aliꝙ̃ mod
sustiñe. ¶Senator si negociis
ñ d iuditiũ recusare negoru
gestoꝵ. s accõm eum excipere
prius cognoscendum de ui ꝙͣ
de ꝓprietate reidiuus adrianꝰ¬
dis subdutum fu̾it tũc enim

Expanded text:
ter litigator filium uel filiam uel uxor uirum uel filius parentem amiserit, et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri. Senator si negotiis non debet iudicium recusare negotiorum gestorum, sed actionem eum excipere prius cognoscendum de vi quam de proprietate rei divus Hadriandis subductum fuerit: tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾. cum alisitans tres capti es¬
sent. et inus ea ꝯdc̃one missus
ut is peciuam pro tribo. afferret.
et nisi reodiss ut duo ꝓ eo quor
pecĩam darent. et is reũti nol¬
uiss. et ħ ob hanc cãm. iui pro
ni.R. equũ cẽ p̾toremin eũ red¬
dere iuditiũ. ¶Qu negotiahr̃¬
ditaria g̾ĩt. quodãmo sibi br̃di¬
tatem seq ei obligat. Ior nicħ̾
refert. in q̃ pupiltꝰ hr̃s exĩstat.
qr id es alienum cum cet̾ĩs hr̾¬
ticio nẽgotra er.ad ministrare
cessanũ ẽ ut accioit cñ. alt̾ exso¬
cus mortuus q̾ namquecũq
prioris negotui explicandi cã
geruntur. incħ refert quo cp̃r
ꝯsim̾ietur. s quo tempore ĩcho¬
arentur. ¶Mandato tũo ne¬
gotia mea lucius ticius gessit.¬

Expanded text:
 cum a Lusitanis tres capti essent et unus ea condicione missus, uti pecuniam pro tribus adferret, et nisi redisset, ut duo pro eo quoque pecuniam darent, isque reverti noluisset et ob hanc causam illi pro it aequum esse praetorem in eum reddere iudicium. Qui negotia hereditaria gerit, quodammodo sibi hereditatem seque ei obligat: ideoque nihil refert an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereTitio negotia eius administrare cessarium est. ut accidit cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit
Abbreviated transcription (Latin):
Iulianus et mͣrcellus
pputant filium fam̾. depõĩti
recte ag̾e põsse.
depõitam tibi amisis. nec te¬
si dep̾bendis eam redoi suñ¬

Expanded text:
Iulianus et Marcellus putant filium familias depositi recte agere posse. depositam tibi amiseris, nec desi deprehenderis eam reddi: s
Abbreviated transcription (Latin):
uendidit ũã ẽ eorum opinio.
ꝗ peticõm ei dandam putant.
etad u̾sus bone fid̃i emptore.
ne melioris ⁊dcͣonis emptor
sitqm fu̾it uenditor Item si
et hũc fund̃ uendicat. excepcb
quid̃ opponitur eide reempca
uł tradita. s rẽp̾licabrͣ miułre¬
ac si ea conditõ ꝯͣ senatusꝯsul¬
tum fc̃ã sit et ħ ꝓcedit sui ipẽ
creditor emit siũ int̾posu̾nt a¬
lum quo mułr ea rõnecareat
re suasid est. et si ñ ꝓ uiro s pro
alio debitore rem iuam tͣdidit.
Simułr ne ip̃a int̾ci̾et alii
mandar ut id fac̾et.an in hi
ꝑsona locus hiucsenatus ꝯsu¬
ito sit. qui rogatu mułris io
fac̾et totus enim smo senat
cõsulti. ad petitõm ñ dandam.
adu̾sus ip̃am mułrem spectat.
et puto rem ita ẽc distinguẽ¬
dam ut siquid̃ creditorciume
obligaui mandante mułre
s in fraude egiss senatus cõ¬
sũti ne ip̃a inc̾uenu contra
senatus ꝯ suitum daret.x aliũ
excludend̃ eum excepione fr¬
audis senatus consulto facte.

Expanded text:
a est eorum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor.Item si et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur senatus consultum facta sit", et hoc procedit, sive ipse creditor emerit sive interposuerit alium, quo mulier ea ratione careat re sua. idem est et si non pro viro, sed pro alio debitore rem suam tradidit. Si mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui rogatu mulieris id faceret? totus enim sermo senatus consulti ad petitionem non dandam adversus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligavi mandante muliere, hoc in fraudem senatus coset, ne ipsa interueniret contra senatus consultum, daret autem alium, excludendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae:
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃. Etiam ꝙ natura debetur
compensabit᷑uranqm̃ dies i¬
ueniat qmͣqm dan oporteat.¬
Si rõnem compensatonisiu¬
dex ñ hũit. salua manet petito.
Nec enim reuudicate except̃o
obici pͣot̾ siuud dicã si reproba¬
uit penͣsacõm qͣi ñ existente
debito tunc enimrei iudicate
ipichi nocebit except̃o.
Dliuis. In compensatõmeetĩa
io deducitur quo nõie cũ acto¬
relis contestata e ne diligen¬
tior quisq dec̾iorͣis condcõis
bẽat. si compensac̾o ei denege

Expanded text:
.Etiam quod natura debetur, compensabitur, antequam dies uenit, quamquam dari oporteat.Si rationem compensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existente debito: tunc enim rei iudicatae mihi nocebit exceptio.le In compensationem etiam id deducitur, quo nomine cum actore lis contestata est, ne diligentior quisque deterioris condicionis habeatur, si compensatio ei deneget
Abbreviated transcription (Latin):
eius suscipiataux̃ est ut succnͣ
ei debeat nisi fraude creditoꝵ
id ꝯceptũm nit l ecemm loco
ptiꝑ om̃ia hñda ẽ mułr.¶Si
mułr rem asepignoridatam
ꝑ int̾cessionem reciꝑe nelit. fr
frã fuit eonõie magis exie¬
tur. ED si creclitorꝗ pignus

Expanded text:
eius suscipiat, uix est, ut succurri ei debeat, nisi si fraude creditorum i‹d› conceptum sit: nec enim loco per omnia habenda est mulier.Si mulier rem a se pignori datam per intercessionem recipere uelit, frufacta fuerit, eo nomine magis aestimetur. sed si creditor, qui pignus
Abbreviated transcription (Latin):
ut n eñ sũme scictie accipias. n
rursus in doctũ ẽc martifitium.
Sufficit igitur talẽ ẽe. quales u¬
nulgo artifices dñr. Deinde
aiuint eͣcliles emptori om̃ibq
ad quos eares ꝑtin iuditiũda¬
bimus ¶Poucentur emptori:
actõm et sũccessorib eius qm
unu̾sum ius succedũt ẽptore¬
enin acciꝑe debemus. eũ ꝗ p̾cio
emit.  S si ꝗs ꝑmutau̾it dicẽ
dume. utsq emptoris et uedit¬
oris locũbri et utrũq posse ex
reddibitois sex mses utilesht Si
aut mancipiũ ñ redibeatur. S
qnͣtominoris agitur. amn utir
ess tempus reddibitoĩs ex die
uenditoĩs currit. aut siclictu
tempus dictũ int̾cessit deinde
post aliquot dies int̾põita fu̾it

Expanded text:
e scientiae accipias, neque rursum indoctum esse in artificium: sufficiet igitur talem esse, quales volgo artifices dicuntur. Deinde aiunt aediles: "emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus". pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui in universum ius succedunt. emptorem accipere debemus eum qui pretio emitmptoris et venditoris loco haberi et utrumque posse ex redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed quanto minoris agitur, annus utilis est. sed tempus redhibitionis ex die venditionis currit aut, si dictum tempus dictum intercesserit, deinde post aliquot dies interposita fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Nius. Siqd uenditor de manc:¬
ipio adfirmau̾it: roq ñ ita esse
emptor q̃ratur aut reclibitorio
aut extimatorio idc̃ qnͣtomino¬
stantem. aut iaboriosũ auit cur¬
ace ingilac̾e̾ ẽe aut ex frugali¬
tate sua petuliũ adꝗrentẽ affir¬
mauit. et is ex cliu̾so leuis pro¬
t̾uus desidiosus. sompnicłosus
pig̃ tardus. ꝯmessor inueniat᷑
sħ omĩa idẽtur eoꝑtin̾e. ne id
ꝙ. ad fumau̾it uenditor amare
ab eco exigantu: s cũ quodami
tepam̃to ut si forte ꝯstante ẽc̃. if¬
firmau̾it.ñ exacta gͣtuitas et cõ¬
stantia qĩ aphilosopho desid̾et᷑.
et sil aboriosu: et uigilace affir
desid̾entur sidẽ et incet̾is q̃ uen¬
ditor affirmau̾it intelligimius.¬
enditor ꝗ optimu totũ eẽ
dix̾it. optimũ in eo artifitium

Expanded text:
i quid uenditor de mancipio adfirmauerit idque non ita esse emptor queratur, aut redhibitorio aut aestimatorio id est quanto minostantem aut laboriosum aut curracem uigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmauerit, et is ex diuerso leuis proteruus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inueniatur. haec omnia uidentur eo pertinere, ne id quod adfirmauerit uenditor  quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmauerit, non exacta grauitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et uigilacem adfirdesiderentur. idem et in ceteris quae uenditor adfirmauerit intellegemus.Uenditor, qui optimum cocum esse dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
si dix̾it.aic̃atore ñee fure no ẽx.
sic disc̾nitur dictũ accipimusq
mone finitur ꝓmissũ aut̃ pot᷑
ca stipulanti sꝑopõditꝰ et ex stip¬
uatu posse ꝯnemri et reddibi¬
toris actonib ñ est nouũam

Expanded text:
si dixerit aleatorem non esse, furem non esse, sic discernitur: dictum accipimus, quod rmone finitur: promissum autem potest causa stipulanti spopondit, et ex stipulatu posse conveniri et redhibitoriis actionibus:
Abbreviated transcription (Latin):
SSi rapinam fecint int̾ secol¬
iusores: ini uõrum raptorum
ñ denegabitur actõ/ suscepto¬
res enim dumitaxat ꝓhibuit
uindicani. n etiam collsores
qm̃uis et hii indigni uideat᷑.¬
Itẽ notandum est ꝙ suscepto
domi. et ẽõ tpr quomalea lu¬
debatur lici tusorñ filit quic
quid eorum fecitumpimefit.

Expanded text:
 fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur.Item notandum, quod susceptordomi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, impune fit.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ita diffunit labõ. Pusulu
fugitiuũ ẽẽ: et ex diu̾so fugitin¬
um magnũ errone ẽẽ. s ꝓprie er¬
rone sic cliffinimus qñquid fu¬
git. s frequet̾ sine causanagat᷑.
et temporib inres nugatorias
ꝯsumpcis serius. id dnm reclit.¬
Ap celũ scriptũ ẽ. lib̾ti ap̃ patro¬
num hĩtantis sic ut subuna cl¬
m̃te ne recliret ad cum extͣhĩta¬
cõm lib̾ti fugit. s intͣ edes pr̃o¬
ni et cota nocte oblicuit. uidies
eũ fugitiuu: celius ait planesi
talc̾m custodia eabĩtaton hũit
et in ea cella lib̾tus hĩtauit. cui
ꝯmune et ꝓmiscuũ plunũ cell¬
it et laẜo ꝓbat. Id̾ celius ait. ser¬

Expanded text:
nem ita definit Labeo pusillum fugitiuum esse, et ex diuerso fugitiuum magnum erronem esse. sed proprie erronem sic definimus: qui non quidem fugit, sed frequenter sine causa uagatur et temporibus in res nugatorias consumptis serius domum redit.Apud Caelium scriptum est: liberti apud patronum habitantis sic, ut sub una clmente, ne rediret ad eum, extra habitationem liberti fuit, sed intra aedes patroni, et tota nocte oblituit: videri esse fugitivum Caelius ait. plane si talem custodiam ea habitatio non habuit et in ea cella libertus habitavit, cui commune et promiscuum plurium cellit et La
Abbreviated transcription (Latin):
taxat. aquilia enim eas corrup¬
tõnes que dampna dant ꝑseqt᷑.¬
sergo et si p̾cio quid ñ sit det̾ior ẜ¬
uus fc̃s. um sumptus insalute
eius et sanitatem fc̃ĩ sunt in ħ̾
micħ uidi dampnum datum ⁊
atq ĩo lege aquilia. agi posse¬
¶Siquis uestim̃ta scid̾it ur inꝗ¬
nau̾it. aquilia qĩ ruꝑit tenebit᷑.¬
S et siꝗs miliũ uł frum̃tũme¬
umeffud̾it in flum. sufficit. ⁊q¬
ne accõ. ¶Ite si ꝗͣs frunto irena
uł aluid quid ĩmiscũit. ut diffi¬
cir sepato eius sit qĩ de corrupto
agipot. ¶Siquis demanumi¬
chi nũmos excuseit sab̾ existi¬
mat dampni miuric ẽe actõm
si ita ꝑierint ne ad alique ꝑue¬
nirent. puta sun flum uł ĩ ma¬
re. ur incloacham cecidunt qd̃
si ad aliquẽ ꝑuerint ope̾ et ꝯsilio
furtum fc̃m agendum furtiq
et antiquis placuitid et̾iamin
fc̃m damposse accomait. ¶ Si¬
mulier pugno uł equa ictu ate
ꝑcussa eiecit. brutus ait aquilia
ceni qi de rupto. ¶ Et simulu

Expanded text:
nim eas ruptiones, quae damna dant, persequitur.Ergo etsi pretio quidem non sit deterior seruus factus, uerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi ruperit tenetur.Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent, puta si in flumen vel in mare vel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem pervenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. idem etiam in factum dari posse acmulier pugno uel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto.Et si mulum
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. Si sciens emam ab
eo cuibonis int̾dictũ sit ueli
cui cempus ad delib̾andũ de
brditate ita datim sit ut eidi¬
minueridi pocestas ñ sit. dñs
ñ ero dissimiratq si adebitore

Expanded text:
um. Si sciens emam ab eo cui bonis interdictum sit uel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas non sit, dominus non ero: dissimiliter atque si a debitore
Abbreviated transcription (Latin):
ille refusurum se siquid p̾sti¬
terit dominus hoc nominei
conuentus qmͣ ab inito dedu¬
ciut medii cemporis int̾im

Expanded text:
ille refusurum se, si quid praestiterit dominus hoc nomine conuentus, quam ab initio deduci, ut medii temporis int
Abbreviated transcription (Latin):
cium ꝑticipand̾ se uẽnire pas¬
sus ẽ. Iure gentium ẜui ur̃i
sunt. qui ab hostib capi̾tur
aut qui ex. incillis nr̃is nascũt᷑
Ingenuisunt. ꝗ ex inre liban a¬
tisunt. sufficit enim lib̾am fu¬
isse mrẽm eo tempore quo nas¬
citur licz. ancillam concepit. et
econtͣrio si lib̾a concepit deuide
ancula fc̃a panat. placuit eum
qui nascitur lib̃m nascinecint̃
ei qui inuentre ẽ. Ex ħ quoq

Expanded text:
ium participandum venire passus est: iure gentium servi nostri sunt, qui ab hostibus capiuntur aut qui ex ancillis nostris nascuntur. Ingenui sunt, qui ex matre libera nati sunt: sufficit enim liberam fuisse citur, licet ancilla conceperit. et ex contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci, e qui in ute
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.. In multis uiris nrĩ articii¬
lis det̾ior ẽ ꝯdico feminanim
quam masculorum.
eius sexum estimandum qui
et ignorante de ꝯiunctõne filic
conceptus est licet post mortẽ¬

Expanded text:
.In multis iuris nostri articulis deterior est condicio feminarum quam masculorum. eius sexus aestimandum, quiet ignorante de coniunctione filiae conceptus est, licet post morte
Abbreviated transcription (Latin):
quõl mo p̾buit. s lege aqua
is demu ten̾i nissus ẽ. ꝗ adhĩta
ui et qĩ manu cãm mortis preb̾.¬
uiss. tracta uidelic int̾pretato¬
ne uocis accedendo. et accedet. ⁊¬
rursus aqͣlia lege ten existim¬
ati sunt ñ solũ ꝗ ita uuln̾assẽt
ut confestĩ uita priuarent. s
aliqm̃ uitã excussurũ ¶Igitur
si quis fuo mortiferũ uumus
influx̾it. eñdemq ali exint̾ua¬
uo ita ꝑcusẜit. ut maturius int̾¬
ficetur qm̃ ex priori uuln̾e mo¬
riturus fu̾at. statuend̾ ẽ. utrũq

Expanded text:
o praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
constitui putauit. cogitet ionge
absurdius ħ cõstitui neutruile¬
ge aꝗlia tem aut alt̾m potius
cumn imp̃imita malefitiaet
õporteat. nec facile ꝯstitui poss¬
it. ut̾ potius lege teneatur.
disp̃ntandi ꝓutilitate coĩ recep

Expanded text:
constitui putauerit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. disputandi pro utili
Abbreviated transcription (Latin):
di cã substułint. qmͣ singłi ferre
ñ possent furti accõne õs ten̾iex¬
istimantur. qmuis subtili rõe
dicipossit. nemine eoꝵ ten̾i qr
diũ negligentia accidiss: recte
de imuiria occiso eo. agitur. ¶ Ga¬
b̾narius insemita noctu supra
lapidẽ luc̾nam posũat. quidam
p̾t̾iens eam substułat. tab̾nari
cũ ꝯsetutus. luc̾nam reposcebat.
et fugientem retinebat. Iue fla¬
gello ꝙ in manu hebat. in quo
dolor merat u̾b̾are tab̾naniũ ce¬
pat. ut se dimitt̾et. et ex eo mai¬
ore rixa fc̃a tab̾narius ei ꝗ luc̾¬
nam substułat oculũ effod̾at.
ꝯsulebatur nũ dãpni miuria
ñ uidẽtur dedisse. qm̃ prior fla¬
gello ꝑcuss ẽẽt. Rndi nisidata
õꝑ̃a effodiss oculũ ñ iud̃i dam¬
pnumimuna fecisse. Culpa .n.
no duo plaustra honustamule
ducebint. prioris plaustrimu¬
uones ꝯũsum plaustrum suble¬
uabant quo facile mule ducẽt.
Int̾im suꝑius plaustrũ cesim
ire cepit et cũ muliones ꝗ inter
duo plaustra fu̾ant emedio ex¬

Expanded text:
di causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, verberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus esset. respondi, nisi data opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim no duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio ex
Abbreviated transcription (Latin):
ita uuln̾atus ẽẽt. ut ñ apparer
cuius ictu ꝑiss. om̃s lege aqlia
teni indicau̾unt. ¶Estimatio
aũt pempti: n ead inutriusq
płimi uenire potũit in eo. ĩno¬
ꝓximo quo uita excessit. ĩ quo
pciũ quo hrditatis erit. ¶ Ei¬
dem ergo sui occisi noĩe. alius
maiorem alius minorẽ extim¬
atõnem pr̃abit. imiru cũ ut¬

Expanded text:
areret cuius ictu perisset, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt. Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum ut
Abbreviated transcription (Latin):
ue.  tamiln̾atus ẽ ẜuus ut eo
ictu c̾tum ẽet moriturũ medio
demũ ip̃r hr̃s ẜnus institutus
e̾ et postea ab alio ictus decessit.
quero ancum utro lege aqlia¬

Expanded text:
um. Ita uulneratus est seruus, ut eo ictu certum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occi
Abbreviated transcription (Latin):
stitit utqm primum uiam dir.¬
exiss ea demuuia ireag̾e d nec
amplius m̃utande eius potãtẽ
hr̃et sicuti sabino quo uidebat᷑
qui argumito nui utebatur ꝙͣ
primo qmlib duce liciuss post¬
ea qm ductus ẽẽt cnͣsferre ñ lice¬
ret ꝙ etiam in uia ẜuandum

Expanded text:
stitit, ut, qua primum uiam direxisset, ea demum ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino quoque uidebatur, qui argumento riui utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset, transferre non liceret: quod et in uia seruandu
Abbreviated transcription (Latin):
nis est. Ut ponium decerꝑe
liceat: et ut spatian et ut cena¬
re mnalieno ppossimus: ẜuitus
imponiñ potest. ¶ Si p̾dium
tuum micħ ẜuiat siueego par¬
tis p̾dũ tui dñs ẽc cẽpero. siue
tumei ꝑ ꝑtes fuitus retinet᷑.
lic ab mnitio ꝑ ꝑtes acquirĩ¬
dum uia cuius piam ꝯcedat
uł relinquatur minfinito ui¬
ag̾e licebit tñ cuuli modo. Nã
quedam in ẜmone tacite exci¬
pumitur. Non enim ꝑ uillam
ip̃am nec ꝑ medias uineas:
ireag̾e sinendus est.cum id

Expanded text:
ium.Ut pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest.Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui dominus esse coepero siue tu mei, per partes seruitus retinetur, licet ab initio per part‹e›s adquirifundum cuiuspiam cedatur uel relinquatur, in infinito, uiagere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per medias uineas ire agere sinendus est, cum id
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Cer ꝓcuratorem ñ semꝑ
acquinmus accõnes. s retine¬
mus ueluti si reum ꝯuẽmat
int̾ legitimum tempus uł si
ꝓhibeat opus nouũ fi̾ ut int̾¬
dictum nob̾utile sit᷑. q uiaut

Expanded text:
 procuratorem non semper adquirim‹u›s actiones, sed retinemus: ueluti si reum conueniat intra legitimum tempus: uel si prohibeat opus nouum fieri, ut interdictum nobis utile sit quod ui aut
Abbreviated transcription (Latin):
ditorem suum.is ad ministra¬
ta tutela reliquit frem suum
hrdem qͣui et ipẽ decessit et ꝑ
fidĩ commussũ nom̃ debitoris
ticio reliquit. eĩq mandate st̃
actõnes ab hr̃dibquero cum
iam cutele actõ qmͣ pecunie cre¬
dite ex hrditate sempronũdes¬
cendant. an ñ alit̾ mandata
acr̃o ei detur. qmͣ si defendat hr̃¬
des aquib ei actõnes mãdate
sunt. redi debe defendere.

Expanded text:
ditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata actio ei detur, quam si defendat heredes, a quibus ei actiones mandatae sunt. respondi debere defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
deat ergo si et furere ceꝑit ser¬
uus uł filius retinebt̃ pecu¬
lum ¶In peculio. aũt res ẽẽ
possut om̃s et mobiles ⁊ soli.
incarios quo inpeculiũ pot̃

Expanded text:
deat. ergo et si furere coeperit servus vel filius, retinebunt peculium. in peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: vicarios quoque in peculium po
Abbreviated transcription (Latin):
uctã in fũdum ulataibinata
pignori eent ⁊ anqm̃ ĩducat
aui rem ypotħ̾ce nõie obliga¬
u̾it tũc dem̃ eam infundun
indux̾it. potior erit qui spalt
pure acceꝑit. qñ qr ñ ex ꝯue̾tõe
priori obligatur. s ex eo quiͦmn¬
ducta res e̾ ꝙ post̾ius fc̃m est.
Si de futura reꝯueniat utypo¬
tħce sit. sicuti ẽ de ꝑtu. s qͣran¬

Expanded text:
ucta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligaverit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conventione priori obligatur, sed ex eo quod inducta res est, quod posterius factum est. Si de futura re convenerit, ut hypothecae sit, sicuti est de partu, hoc qua
Abbreviated transcription (Latin):
rum utrułie ꝯsecuturũ Nerua
ꝓculus nisi aduturuq pensi¬
onem pignora suffic̾ent ius
õium pignoꝵ primum. ad me
pͣtin̾e qr nicħ. apͣte dictum ẽec
anomunit̾ ex omĩb pignori¬
b suma prorata ẜuetur siquid

Expanded text:
ius utrumque secuturum. Nerva ius utrumque secuturum. Nerva Proculus, nisi ad utramque pensionem pignora sufficerent, ius omnium pignorum primum ad me pertinere, quia nihil aperte dictum esset, an communiter ex omnibus pignoribus summa pro rata servetur: si quid
Abbreviated transcription (Latin):
et quas primo creditori solũit.
eam au ferre potit pret̾ priore
creditor̃e et ꝗ ab eo emit. ¶ Ati¬
tio mutuatus pactus ẽ. cũ eont
ei p̾diũ suũ pignori ypotħceue
eẽt. dem̃ mutuatus ẽ peciũam¬
datus mutuam pecuĩam cibi.
ut cito solu̾es. et pasciscrtur tec̃
ut id̃ p̾dium ei pignori ypotł¬
ceue sit ⁊ iocum euis łubeat.
Nũn hic medius t̾cio pocior ẽ.
qui pactus ẽ ut tit̾o soluta pecu¬
ma impleatur condit̾o. et t̾cins
cumͣ sua negligentia quen de¬
beat s cũ et hic t̾cius creditor
scdõ p̾ferendus ⁊ est. ¶ Si t̾ci
creditor pignorã sua distrabi
ꝑmittit ad ħ ut priorͥ pecuma
solu ta maliũ pignꝰ priorisue¬
cedat. successur eum pap̃ scrip¬
ori et loco enis succedat.Si
potorem ec̃ Nam et inpignore
plac si prior ꝯucint de pigno¬
re lic pignori res tradatur ad
et dixi prioris ani pensionem
micħ seqnͣtium tibi accessurã
pignoꝵ qr ius ab inqlino dato

Expanded text:
et quas primo creditori soluit: set quas primo creditori soluit: seam auferre poterit praeter priorem creditorem et qui ab eo emit.A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeue esset: deinde mutuatus est pecudat mutuam pecuniam tibi, ut Titio solveres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeve sit et locum eius subeat: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua neglegentia queri debeat? sed tamen et hic tertius creditor secundo praeferendus est. Si tertius creditor pignora sua distrahi permittit ad hoc, ut priori pecunia soluta in aliud pignus priori succedat, successurum eum Papiori et loco eius succedat.Si potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior conuenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adet dixi prioris anni pensionem mihi, sequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino datorum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ip̃e ypotħ cam accepit. sñ
dubio post̾ior in ypotħca ẽsyñ
si in dicmͣ de ypotħca ꝯueñ du¬
bium ñ est. quin potior sit lic
añ dic̾ cũ alio creclicore pure de
eadẽ ꝯuenit. ¶Si id̾ bis id est
añ sccłm ⁊ post eũ credidit t̾cio
in priore peciũa potior est scdo.
inpostiore. t̾cius e̾. ¶ Si tecũde
ypotħ̾ca paciscatur debitor. de¬
iñ id̃ cum alio tua uoluntate
scd̃s pocior erit / peciũa aut so¬
luta scd̾o: an rursus teneatur
tibi recte queritur. Erit.aũ fc̃i
questio agitanda: quid inter
eos accũsit utrum ut discedat᷑
ab ypotħca in tot̾. cũ priorꝯces¬
sit crelitori alii obligari ypo¬
tħcami anut ordo ẜuetur et pri
nouatoe fc̃a: ead pignora cu
pensam ferat. ñ ⁊̃ qm̃ postea
credidit. et ꝙ suꝑfluũ ex añrio¬
re creditore accepit. ħ scdõ res¬
cituat. ¶ Sciendum ẽ scdõ cre¬
ditori rem teni ⁊ inuito debito¬
re taminsuũ debitũ qm̃ inpri¬
mi creditoris et musuras sua.

Expanded text:
 ipse hypothecam accepit, sine dubio posterior in hypotheca est: unde si in diem de hypotheca convenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re convenit. Si idem bis, id est ante secundum et post eum crediderit, in in priore pecunia potior est secundo, in posteriore tertius est.Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prionouatione facta eadem pignora ‹cum› pensam ferat, non etiam quam postea credidit, et quod superfluum ex anteriore credito accepit, hoc secundo restituat.Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam inuito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Ex conducto acto ꝯducco¬
n datiuscompit. aũt ex hiis ca¬
usis fere utputa si reqm̃ ꝯduxͣ¬
at frui ei ñ liceat forte qr possõ
ei aut tocius agriaut partis
ñ pr̃atur. auit uilla ñ reficitur
aut stabulum. uł ubi greges
eius stare oporteat uł si qd in
tetur ex conducto agetur.¶ Si
ius tempestatis calamitose
tig̾it. an locator ꝯductori aliq¬
uid p̾stare debeat uideamus.
Seruius omnemium cui re¬
sisti ñ pot̾ dominũ colono
p̾starc dełxait. itputa cũ fsũ¬
tñde uitia ex ip̃a re oriantur.
ħ̃ dampno coloni ẽt ułuti si
iunũ coacũit si ioncis. aut ħb̾
segetes corrupte sunt. Sed

Expanded text:
. Ex conducto actio conductori datur. Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in tatur, ex conducto agetur. Si uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, uideamus. Seruius omnem uim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta fluen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑ nec soluendoeẽt optat᷑u
tuo pecuiam. mutuam. ame
accepit. et tibi eam soluit. la¬
bõ. ait de dolo malo.iccõm ĩ te
d̾adam qr nec de peculio utilis
sit. cum in petulio nicħ sit nͨ
in rẽdonimi u̾sum indetur
cũobdebitũ dñs accepit. ¶Sĩ¬

Expanded text:
eret nec soluendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me accepit et tibi soluit: Labeo ait de dolo malo actionem in te dandam, quia nec de peculio utilis sit, cum in peculio nihil sit, nec in rem domini uersum uideatur, cum ob debitum dominus acceperit.Si