comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas atq elegantia summa scribendi. Tum uerissima suoꝵ scia lla
explicandorum mihi ne quidem illud accidit. ut allexandrino als
affricano bello interessem. Quae bella ꝗͣꝗͣ ex ꝑte nobis cȩsaris sermae
sint nota tñ ałr audimus ea que rerum nouitate aut admirationi
nos capiunt ałi quȩ protestimonio sumus dicturi. S Ego nimil
dum om̃s excusationĩs cã colligo necum Cesarem cõferã hoc ip̃m al¬
men ãrogantiae subeo ꝙ me iuditio existimem cuiꝰ q̃ posse cũ sa¬
sare compari. ALE
MNI GALLIA DEUICTA GESAR
cum suꝑiore estate nullum bellãdi tempus
int̾misisset. milites q hibernoꝵ quiete refi¬
cere a tantis laboribus uellet complures
eodem tempore ciuitates renouare belli cõ¬
silia nuntiabantur cõuirationes q facere
cognitum esset neq ulla multitudine in
uaum locum coacta resisti posse aromanio necꝰ diuersa bela com pluris eo¬

Expanded text:
tas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorutas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. Omni Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque facere. Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eo
Abbreviated transcription (Latin):
mea recusatio non difficultatis excusaticẽm s ĩherie
uideretur dep̃cationem hr̃e difficillimam rem suscep
fectum abrebus gestis alexandiae confeci us adexitum non qdẽ eiuilise
scensionis. Cuiꝰ finem nullum uidemus. sed uitȩ Caesaris. quos ũt qu
legerint scire possint q̃ inuitus susceperim scribendos quo facilius can
stultitia atq arrogantiae crimine qui me medium inter posueri Celas
scriptis. Constat ti. inter omnes nł tam oꝑose abaliis esse ꝑfectũ ꝙ ue
horum ellegantia cõmentariorꝵ suꝑent̃: qui st̃ editi ne scientia tanti
reꝵ scriptoribus desit. atq adeo probant᷑ omniũ uiditio ut p̃cepa ũ
praebita facultas scriptoribus uideat᷑. Cuius tamen rei maior noste
ꝗ reli quorum est ad miratio. Ceteri .ti. q̃ bñ atq emendate nos et
q facile atq celeriter eos pfecerint scimus. Erat aũt incesare tũ facul¬

Expanded text:
mea recusatio non difficultatis excusationem, sed inertiae mea recusatio non difficultatis excusationem, sed inertiae videretur deprecationem habere, rem difficillimam suscepi. fectum ab rebus gestis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris. Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis. Constat enim inter omnes nihil tam operose ab aliis esse perfectum, quod non horum elegantia commentariorum superetur: qui sunt editi, ne scientia tantarum rerum scriptoribus deesset, adeoque probantur omnium iudicio ut praerepta, non praebita, facultas scriptoribus videatur. Cuius tamen rei maior nostra quam reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emendate, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus. Erat autem in Caesare cum facul
Abbreviated transcription (Latin):
ie i munitione procastris consedit. Eo duces producunt᷑. Pergĩto¬
ix dedit᷑. atma producunt᷑. Reseruatis heduis atq auẽnis si ꝑ eos
cmuitates recuꝑare posset. Ex reliquis captiuis toto exorcitu capita
singula prede nomine distribuit. His rebus confectis in heduos pro¬
sciscitut ciuitatem recipit. Eolegati abãuẽnis missi. que ĩperaret
e actutos policent̃ imꝑat magnum nũm obsidum. Legionese shibe¬
na mictit Captiuorum cĩciter.xx. millia edius ãuẽtus ꝙ testaituit.
litum labienum duabus cum legionibus ce equitatu insequa uas
collocat nequam afinitimis bellouatis callamitatem accipiant .C ande
reginum inambibãtos. T. sextium inbituriges.C. Caninium Rebilim
in ruthenos cum singulis legionibus mictit. Q. Tuliũ Ciceronem &s
collocat. ip̃e bibratte hyemare constituit. Hlaꝵꝰ rers lñs cognitis Rox
dierum .xx. supplicatio indicitur.

Expanded text:
Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; VercingetoIpse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter viginti milia Aeduis Arvernisque reddit. Titum Labienum duabus cum legionibus et equitatu in Sequanos  Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceroncollocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio redditur.
Abbreviated transcription (Latin):
isedulus dux ce pͥnceps rnemus tum occidit᷑. uercassi uellanus ã uernꝰ
smint᷑. pau̾ci extanto nũo se incolumes in castta recipiũt. Conspicati
ci oppido cedem exfuga suoꝵ desꝑata salute copias a munitionibus re¬
aucunt. fit protinus hac re audita ex castris galloꝵ fugaꝙ nisi crebris
sussidis. ac totius diei labore milites defatigati fuissent õs hostiũ co¬
nus delere potuissent. De media nocte missus equitatus nouissimũ
agmen consequit᷑ magnus nũs capit᷑ atq interficit᷑. Reliqui ex su¬
oa inciuitates discedunt. Postero die uergintorix cõcilio cõuocato
ubellum se suscepisse non suarum necessitatum: sed cois libertatis
ã demonstrat. Et qm̃ sit fortune cedendum adutram ꝙ rẽ se illis
efert seu mõte sua romanis satisfacere: seu uiuũ tradere uellit mic¬
unt dehis rebus ad cesarem legati. iuibet ãma tradi. pͥncipesq duci

Expanded text:
Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci.
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ex pͥmo castello deducit: equitum ꝑtem sequi oe ꝑtẽ ꝯuenin
ext̾iores munitiones: et atẽgo hostes adorii iubet. Labienus postq̃
neq ageres neq fosse uim hostium substinẽ poterant coactis una li
cohõtibus quas ex proxximis p̃sidiis deductas sors obtulit Cesarem
quã nios certiorem facit quid faciendum existimet. Accelerat Celar ut
elio intersit. Eius aduentu ex colore uestitus cognito quo insignĩ
relis iuti consueuerat tũmis ꝙ equitũ e eohõtibus uisis. quas se seꝗ
userat ut delocis suꝑioribus ac decliubus ce deuexis cẽnebant᷑. hostes
pasium cõmictunt. Uttmnq clamore sublato excipit᷑. Ru̾sus ex uallo an
oninbus munitionibus clamõ. Nostriobmissis pilis gladuis rem ge¬
puit: repente post tergum equitatus cẽnit̃ colõtes alie a ppro pinquat.
nostes terga uerterunt. fugientibus equites occurũt. fit magna cedes.

Expanded text:
quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes.
Abbreviated transcription (Latin):
gatis inuicem integri succedũt. Ager ab uniuersis ĩ munitice con¬
iectus et ascensum dat gallis ce ea que intra occultauñt romani
contegit. Hec iam ãma nusq nec uires suppetũt. His reb cogn¬
tis cesar labienum cum cohõtibus sex subsidio labotantibus mi¬
tit: & imꝑat si substinere non possit deductis cohõtibus eruplĩ
pugnaret. Id nisi necessario non faciat. ip̃e addit reliquos cohoi¬
tatus ne labori succũbant omniũ suꝑiorum dimicationũ. frue¬
temptant.huc ea que parauerãt cõferũt multitudine thelor
ex tũribus propugnantes detũbãt aggere ce cratibus. fossas epla
facibus uallum adhõti ĩam rescindũt. Mictit pͦ brutum adolescentem¬
cesar cum cohõtibus. post cum aliis.C. fabiũ legatũ. Postremo ip̃e cũ
uehementius pugnaretur integros subdicit adducit. Restituto pe¬
lio ac repulsis hostibus eo quo labienum miserat contendit cohots

Expanded text:
gatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem congatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructemptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes
Abbreviated transcription (Latin):
one sus demostauimus contendit. codem tempore eqꝯ uitat adea resties
mniiones accedere : & reliquȩ copiȩ procastris sese oitenclẽ sepe rãr
fima insa est huc concũtitur. Romanorum manus tantis eruptionibis
destinetur. nec facile pluribus locis occũrit multum adterendos
nrõs ualet clamor: qui post tergum pugnantibus extitit ꝙ suum
culum maliena uident uĩtute cõsistere. Omnia .N.plerumq qu
absunt uehementius hoiũ mentes ꝑtũbant. Cesar ydoneũ locun
nactus quid quaq ex ꝑte gerat᷑ cognoscit laborantibus sub nuctu
utris q adanimum occũrit. Unum esse illud tp̃s: quo maxime o¬
tendi conueniat. Salli nisi ꝑfregerint munitioẽs de oĩ salute desp¬
rant. Romani si rem obtinum̃t finem oiũ laboꝵ ex pectant mapĩ
adsuꝑiores munitiones laborat quo uercassi uellanũ missũ demõ.¬
stranimus. Iniquum loci ad decliuitatẽ fastigiũ magnũ ht̃ mo¬
mentum. Alii thela cõniiciunt. Alii testudine fcã subeũt defacti¬

Expanded text:
stravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt.pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defati
Abbreviated transcription (Latin):
nubnnficentia apud opulentiores. cupiditas apua humilioẽ sec ura
onies fegiones galliae togate cȩsar ꝑcurrisset sumina celeritate ad eines¬
omirs lemontotenam redi legionibus q ex omtubus hrbertis ad fines
muetorum eutecatis eo profectus est ibi qu exereitũ lustrauit rẽt Adbie
dmimicis suis solititan. certio q siebat id agi paucoꝵ consilis ut ii¬
psita senatris auctonitate. aliqua pte exercitus spoliaret̃. tñi ñ de Labr

Expanded text:
nificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum lustravit. T. Labienuinimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de
Abbreviated transcription (Latin):
tis anni commendaret: ꝑꝑ ea ꝙ insolenter ad uẽsarĩi sui gloriarentui
.K. Lentulum: ce . C. Marcellum consules creatos: qui omẽ honc̃
et dignitatem Cesaris spoliarent.ereptum Ser. Salbum consulatum
cum is multo plus grã suffragiis q ualuisset ꝙ sibi coniũctꝰ & fani¬
liaritate & consuetudine legationis esset.Exceptus est cesaris adues
ab omnibus municipiis et coloniis incredibili amore atq honore.
Cum pͥmum.ni. ueniebat abillo uniuerse galliae bello nł relinq̃batur
quod ad õnatum põtarum itinerum. locoꝵ q omnium. qua cela

Expanded text:
tis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur tis anni commendaret, propterea quod insolenter adversarii sui gloriarentur L. Lentulum et C. Marcellum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis esset. Exceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore. Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
li gerendi. ne cum exercitum deductunꝰ esset bellum aliquod reliqu
rifice appellando pͥncipes maximis proeliis ał p̃miis afficiendo nula h¬
nera iniungendo deffessam tot aduersis p̃liis galliam conditiõne pa¬
rendi meliore facilem inpace continuit. Ip̃e hibẽnis ꝑ actis cõtͣ cõsuetu¬
dinem inytaliam qͣ maximis itineribus est profectꝰ ut muicipia e
colonias apellaret: quibus.M.antonis questoris sui cõmendauera
sacerdotii petitione contendebat .n. grã cum libenter pro hoĩe sͥ con¬
iunctissimo quem paulo ante premiserat ad petitioẽm tum acriterꝙͣ
factionem ae potentiam paucoꝵ: qui. M. Antonii repulsã cesans¬
grãm decedentis conuellere cupiebant. Hunc & si augurem pͥus factum
cipia &e colonias adeundi existimauit ut his grãs aget: ꝙ frequentilm
atq offm̃ suum Antonio prestitissent. Simłq se ce honorẽ suũ seq̃n¬

Expanded text:
belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqubelli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinquvitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitionem. Contendebat enim gratia cum libenter pro homine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum ausam municipia et colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequen
Abbreviated transcription (Latin):
ansita ant nossti resistere. &e conuersis equis lostene pe lete. p
abiacridit complures hostium magno nostroꝵ itpetoi ꝑc ullo
un herantiit at ptim infuga proterunt̃. ꝑtim intero pllo auode
abto ullneratus ptefettus esset ut uite periculuaud dituos ide¬
uro respietut in castra. Comius aũt siue ex piato suo dolore siũ
aibus firmat. Unum illud orat ut timoti suo concedat nenoni
ipetum ueniat cuiusq̃ tomani. Cuius postulationem anto ni
cum uidicaret ab iusto nasci timore: ueniam petenti dedit. obsides anis
Cio cesarem singulorum annotum singulos cõmentarios cos¬
stas nequis tamen ignoraret quibus in locis cesar exercitus q eo tenpoꝰ
fuissent pauca esse inscribenda. coniungenda q huic cõmentaũ u¬
tui. Cesar cum in belgio hiemaret unum aliud propositum habetae
continere inamicitia ciuitates. nulli spem au̾ cam̃ dare ãmoꝵ. Nini
.ti. minus uolebat qͣ sub discessu suo necessitatem sibi aliqͣ imponi

Expanded text:
dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive dibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confe Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi
Abbreviated transcription (Latin):
ce .c. Trebonio: oe .P. uatinio legatis. duas legioẽs inheduos deduat
quorum inoĩ gallia summam esse auctoritatem sciebat. duas. ĩ turoe
ad fines cãnitum posuit quae omnem aliã regioẽm coniũctã occeato
continẽnt. duas reliquas inlemonicum finibus nõ longe ab ãueno
ne qua ꝑs gallie uacua abexercitu ess. paucos dies ip̃e in prouintie
moratꝯ cum celeriter omnes conuentꝰ ꝑcũriss. publicas cõfueisia
cognouiss: bñmeritis p̃mia tribuisset. cognoscendi .ti. maximã facul¬
tatem habebat quali quisq fuisset animo intotiꝰ gallie deffectiõe qͣ
sbstinuãt fidelitate atq auxiliis prouintiae illius confectis rebus
adlegiones inbelgium serecepit. hybẽnatq Nemeto Cẽna. Ibi coͥs¬
ausam aftrebatem prolio cum etruitatra suo o ateodide ed lamo ciuan¬

Expanded text:
et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognosCommium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
intreueris equestre picelium fecit sođm. com pluribus q trruã
interfectis oe germanis qui nullis aduersus romanos auxilia denegabat
pͥncipes eoꝵ uiuos redigit insuam potestatem. Atq in his surum hediũ
qui ce uirtutem ce summam gñis nobilitatem habebat. solusq ex hai¬
is ad id tempus ꝑmanserat inãmis. Ea re cognita Cesar cũ ĩ oĩb ꝑtu
galliae res bñ gestas uideret: iudicaret ꝙ suꝑiorbus estiuis galliã deus
subactam q esse inaquitaniam: quam nusqͣ adisset: sed ꝑ.p. Ctassi
quadam ex ꝑte deuicisset cum duabus legionibus in eam ꝑtem galȩ
est profectus ut ibi extremum tp̃s cõsumeret estiuoꝵ. quam rem sice
cetera celeriter feliciter q confecit. Namq õs aquitaniae ciuitates li¬
gatos ad Caesarem miserunt: obsides q ei dederũt. quibus reb gs
inhiberna deducit .iiii. Legiones inbelgio collocauit cum.M. Antono

Expanded text:
in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus in hiberna deduxit: quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio
Abbreviated transcription (Latin):
nint. Cesar itaq cum suam lenitatem cognitãtem omnibus scĩet
neq uereret nequid crudelitate nature uidet asperius fecisse. neꝙ
gitum consiliorum suorum animaduertẽt si tali rõne diuersis in
locis plures consilia inissent. exemplo supplitiĩ deterendos reliqͥs
existimauit. Itaq omnibus qui ãma tulerant manus p̃cidit. uitã¬
ꝙ concessit. quo testatiõ esset pena in proboꝵ. Drapes quẽ cap¬
tum a Caninio esse docui siue indignitate et dolore uinculoꝵ sii
timore grauioris suplitii paucis diebus cibo se abstinuit: atqi
interũt. Eodem tempore luterius quem proͬgisse ex p̃lio scripis
cum inpotestatem uenisset Epasnaci aruerni crebro eum muli¬
dis locis multorum fidei se cõmictebat ꝙ nus q̃ diutius fif siu
periculo cõmemoraturus uidebat᷑ cum sibi conscius esset qͣ ini¬
cum deberet Cesarem hrẽt. Hanc Epasnacus ãuẽnꝰ amicissim

Expanded text:
runt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret runt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem capesse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, hunc Epasnactus Arvernus, amicissim
Abbreviated transcription (Latin):
anen dia fortissimo substinebant animo. Res.i. gerebant̃. et excel¬
olaeo et in conspectu exertitus nr̃i: magnus q utinq clamo oriebatã
mut quisq poterat maxime in signis. quo notior testatior ꝓ ulns
usiet eiuis fielis hostium flammeq se offerebat. Celat cules pldee
sos uulnerari uideret ex omnibus oppidi ꝑtibus cobiotes niuie
ilcendere. ce simulatione menium oiccupandoꝵs cdamdem iubet
undiq tollere. quo fcõ ꝑterriti oppidani cum quid ageret̃ il ꝯcis
iiquis rescirent suspensi reuocant ab ĩpugnationis opibus ãma¬
us amurisq disponunt. ita nr̃i sine proelio fc̃o celeriter oꝑa sla¬
na com prehensa ꝑtim restinguunt et ꝑtim interscindũt. Sus per¬
maciter rescissceñt oppidani et magna ꝑte amissa siti suoꝵ i sinae
auersȩ. Quo fcõ repente ce ꝑ ẽnis exaruit fons tantam q aitulit
oppidanis salutis desꝑatioẽm ut id nõ hominum consilus sed
deoꝵ uolumptate fctm putaret. Itaq se necessitate coacti tradide¬

Expanded text:
tamen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in senaversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradide
Abbreviated transcription (Latin):
qui in illis regionibus p̃erat satis firmas duas legiones hr̃e exisim¬
bat .T. Labienum ad se uocat. Legioẽm aũt xii. que cum eo fuca̾t
in hibernis intogatam galliam mictit ad Colonias ciuiũ tomano
tuendas: ne quod simile ĩ cõmodum accidẽt discũsione bãbatoꝵ
ut suꝑiore estate tergestinis acciderat: qui arepentino latrocinis
atq impetu incole illorum erant oppressi. Ip̃e aduastandos depo¬
pulandos q infines ambiorigis proficiscit᷑: quem ꝑt̾ritũ ac fugẽ¬
tem cum redigi posse insuam potestatẽ desꝑass proximũ suȩ
dignitatis esse ducehat adeo fines eius uastare ciuibus edifitiis p¬
core ut odioꝵ suo& ambiorix si quos fortuna reliquos fecisset

Expanded text:
qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimqui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipse ad vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
leriter a familiaribus prohĩtus Cõmii interficẽ hoiẽm non potuit.
Srauiter tam̃ pͥmo ictu gladio caput percussit: Cum utrĩq gladi
districti essent non tam pugnandi q defficiendi fuit utroꝵq cõ.
rumq insidiis cognitis pluraqͣ uiderant existimabant. Quo facto
statuisse Cõmius dicebat᷑ nunqͣ inconspectu cuiusqͣ romãĩ uenie
Bellicosissimis gentibus deuictis Caesar cum uideret iam nulla esse
Ciuitatem que bellum id prepararet: quod sibi resisteret. sed nõ nil¬
los ex oppidis demigrare exagris diffugere ad pñs periculũ deui¬
tandum plures in ꝑtes exẽcitũ dimictẽ constituit. M. antonium
questorem cum legione.xii. sibi cõiungit.C. fabiũ legatũ cũ cohͣ¬
tibus .xx.u. dimictit indiuẽsissimam ꝑtem gallice ꝙ ibi quasam
ciuitates inãmis esse audiebat. Neq. C. Cãiũ Rebillum legatũ

Expanded text:
vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque cotum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum,
Abbreviated transcription (Latin):
arpdluctos seire atq intelligere se cam̃ peccati facilime moruos delega¬
i uetunem uõ tm̃ pollere uͦt inuitiis pͥncipalibus relsie. dto seniet et
muibun dornus repugnantibus infirma manu plebis bellu cos adie ei
tioe trinsequenti leggaiti responsa ad suos teferũt. oblider cofatuut eo¬
atunt reliquariur ciuitatum legati qui bello uacon specula bemta
mientirs obsides dant. impata facuĩt excepto cõmio quẽ tmõ
sdetut cueꝰ qua fidei suam cõmitere salutem. Nam sapaomeiats
comperisset sollicitare ciuitates. et cõuitationem cõtra Cesarem faceni
fidelitatem eius sine ulla ꝑfidia iudicauit compͥmi posse quem qua
non ãbitrabatur uocatum in castra uentuꝵ ne temptando cantid
facẽt.C. uolusenum quadratum misit qui eũ ꝑsimulationem co¬
loqui cũraret interfitiendum. Ad eã rem delectos ydoneos tradits
centuriones. Cum ĩ colloquium uentum esset et ut ꝯuenãt manui
Cõmii uoluscenus ãripuisset. Centurio uelut insultare ꝑ mon c

Expanded text:
rductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore ancomperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. treueri ꝙ aberant longius: & ab gẽmanis p̃mebant᷑ que fuitã
q̃i toto abẽet bello: ce neutris auxiliũ mictẽnt. Magno dolore hedui
fuerunt: se deiectos pͥncipatu geruntur fortune cõmutatioes: ce Cesa¬
ris indulgentiam inse requirunt. neq tam̃ suscepto bello suũ cõsilũ
abreliquis seꝑare audent. Inuiti sũme spei adolescentes Eporodorix et
Uiridomarus Uergintorigi parent. Ip̃e imperat reliquis ciuitatib obsi¬
des deniq ei rei constituit diem. Huc om̃s equites .x.l. millia nũo
celeriter conuenire iubet peditatu q quem ante habuerat se fore cõten¬
tum dicit: neq fortunam temptatuꝵ aut inacie dimicatuꝵ. s qm̃
romanos prohibere equo mõ aĩo suo sua ip̃i frumenta cõrumpant.
edifitia q incendant: qua rei familiaris iactura ꝑ petuũ ĩperiũ libei¬
atm ꝓ consequi undicantur. His constitutis rebus uecluis segt liairioq¬

Expanded text:
bantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa bantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit. Omnes equites, quindecim milia numero, celeriter convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque incendant, qua rei familiaris iactura perpetuum imperium libertatemque se consequi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisq
Abbreviated transcription (Latin):
montesq texerunt abequitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto
labienus reuertitur agedicum: ubi impedimenta totiꝰ exercitus relicta
erant. Inde cum omnibus copiis adcesarem ꝑuenit. defectione hedu¬
orum cognita bellũ auget᷑. legatiões in om̃s ꝑtes c̾icũmictunt᷑ q̃tũ gã
auctoritate pecunia ualent ac solicitandas ciuitates mictunt᷑ nactiad¬
sides: quos cesar apud eos deposuerat. Horum supplitio dubitantesta¬
ritant. petunt auẽgintorige hedui ut ad se ueniat: rõnesq belli gerẽdi
comunicet.Re impetrata contendunt: ut ip̃i sum̃a imperii tradatũ
e rem incontrouersiam deduci totius galliae consiliũ bibratte indicitui
Eodem cõueniunt undiq frequentes multitudines suffragiis res pei¬
mictit᷑ ad unum om̃s uergintorigem probant imꝑatõẽm. Ab hoc cõsilio
remi lingones. treueri abfuerunt illiq amicitiam romanoꝵ seque¬

Expanded text:
montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti. hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorigem probant imperatorem. Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum seque
Abbreviated transcription (Latin):
nemoriam. atq ipm c̃ȩsarem cuĩ ductu sepenũo hostes supassent
pũtem adesse existimarent. Dat signum prcelii pͦ concursu abdextꝰ
conui ubi septima legio constiterat hostes pellunt᷑ ato infugam con¬
icuint Asimnistro quem locum quinta decima legio tenebat cum
pmio dines hostium transsixi telis concidissent. tam̃ teliq acc̃erime
resistebant: nec dabat suspitionem fuge quisꝙͣ. ip̃e dux hostiũamul¬
legenus suis aderat atq eos colõtabat᷑ incẽto nũc et̃ exitu uictoĩe
um aleptina legione itibuns esent nuitiata que ĩsinustro cor nu
gerentur post tergum hostium legionem ostenderũt signaq ĩtule
Nec eo quidem tempore quisq loco cessit: sed cicumuenti om̃s ĩtsa¬
suis ierunt: collem q coeperunt: neq nr̃oꝵ militum uictoꝵq ĩpetum
substinẽ poterunt. Sic cum suis fugientibus ꝑmixti quos nõ silue

Expanded text:
memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, memoriam atque ipsum Caesarem, cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt. Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes intersuis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt. Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae
Abbreviated transcription (Latin):
equitatus peditatus q equitibus romanis administrantibus qͦs
ã negotio pfecerat celeriter transmictit᷑. Uno fere tp̃r sublucẽ hostib
nuntiatur in castris romanoꝵ p̃ter consuetudinem tumultuariũ
e magnum ire agmen aduẽso flumine sonitũ q remoꝵ ĩ eã de
ꝑtem exandiri: &e paulo infra milites nauibus transpõtati: quibus
rbus auditis ꝙ existimabant tribus locis transire legiones atq om̃s
ꝯturbatos defectione heduoꝵ fugam parare suas q copias intres pãtes
distribunt. Nam presidio regione castrorum relicto eꝑua manu ele¬
sebum ad uersus missa que tm̃ progrediebaf quantum naues pro¬
cessisent reliquas copias contra labienum duxũnt. pͥma luce et ñĩ
omnes erant trans põtati et hostium acies cernebat᷑. Labienus milites
coh̃otalis ut sue p̾stine iuĩtutis ce secu idissimoꝵ prolioꝵ retinerent

Expanded text:
exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt. Prima luce et nostri omnes erant transportati, et hostium acies cernebatur. Labienus milites cohortatus ut suae pristinae virtutis et secundissimorum proeliorum retinerent
Abbreviated transcription (Latin):
mum flumen distrahebat tantis subito difficultatibus obiectis
abaĩ uĩtute auxilium petendum uidebat sub uesꝑũ cõcilio cõuo¬
cato cohõtatus ut ea que impetrasset diligenter: industrieq mini¬
strarent. Naues quas a mellodene deduxerat singulas equitib
no ꝗ rogredi: ibiq se ex pectari iubet. Quinq cohõtes quas minime fir¬
ns addimicandum esse existimabat casttis p̃sidio reliquit. quĩ ꝙ
nusdem legionis reliquas demedia nocte cũ oĩb ĩpedimentis adue¬
soslumine magno tumultu proficisci imꝑat iuibet. conquerit ẽt
intres has magno sonitu remorum incitatas in eandem ꝑtem mi¬
nt ip̃ẽ paulo post silentio egressus cum tribus legionibus eũdes
locum petit: quem naues appelli miserat ab uisẜat. So cũ eẽt uẽ¬
tam exploratores ꝙ hostiũ omni ꝑte fluminis essent dispositi in¬
opmantes ꝙ magna subito cohõta tempestas ab nostris oꝑ pͥmũtur

Expanded text:
mum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis mum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus o flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
adripas sequanne exregione lutetiae ꝯ̃ labienũ castra conscindũt
lam Cesar agergouia discessisse audiebat᷑ lam de heduoꝵ deffectiẽ
&e scd̃o galliat motu rumores afferebant᷑. Salliq incolloquiis ĩ tei¬
clusum itinere et ligeris Cesarem inopia frumenti coactũ ĩ prouin¬
tiam contendisse confirmabant. Bello uagii aũt defectione heduor
cognita: qui ante erant ꝑ se infideles manus cogere atq apꝑte ta¬
lum parare coeperunt. Cum labienus tanta rerum cõmutaticẽ
longe aliud sibi consilium capiendum atq antea fecerat ĩ tellegi¬
bat. Neq iam ut aliquid acquitẽt. proelio q hostes lacesseret sed
ut in columen exercitum agendicum reducẽ cogitubat Namq alta
ex ꝑte bellouaci que ciuitas ingallia maximã hrꝰ oppinicẽm uĩtutis
instabat. Alteram camulogenus pacato atq instructo exẽitu tene¬
bat. Cum legiones a presidio. atq impedimentis inteꝵ clusas maxi¬

Expanded text:
ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maxi
Abbreviated transcription (Latin):
po singulatem sententiũ tti militatis adeũ este honorẽ euocaꝰ Is cũ
animad uẽtisset ꝑ petuam esse paludem que influeret inscquannam.
atq omnem illum locum magno oꝑe impediret hic consedit nrõs ꝙ
transitu prohibere instituit. Labienus pͦ uineas aggere cratibus atq a
gere paludem explere. atq iter munire conabat᷑: Postq̃ id difficilus
fieri animaduẽtit scilentio ecastris.iͣ. uigilia egressus eodem quo uent¬
rat itinẽ meledunũ ꝑuenit. Id est oppidũ senonum in insula seqͣnra
de ꝑteritis oppidanis quorum magna ꝑs erat adbellum euocata sine
contentione oppido potit᷑. refecto q põte quẽ suꝑioribus diebus hosts
resciderant exercitum traduxit: & sodõ flumine adlutetiã iter facere
cepit. Hostes re cognita abhis qui acamulogeno fugerant: Iuteciam
incendi pontes q eius oppidi rescindi uibent. Ip̃i prospecta palude

Expanded text:
propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude
Abbreviated transcription (Latin):
demum magnus diũnis noctũnis q itineribus cõfecti corte uereiitat
oomiuiãm aqigetim uenit. uadoq ꝑequites inuento prore. neceisaitae
oppotino ut h taieuia modo atq humeri adsubstinẽda ama liber aban
aboooies is piosito equitatu qui nõ fluminis retringet atos hosti.¬
duis pͥmo aspectu pturbatis in columem exercitũ naducit. stumentũ ꝙ
magnis et pecoris copiam nactus repleto his rebus exẽcitu iter ⁊ lenoea
sacere i n t̃nttuit: Dum hec apud Caesarem gerunt labietins ersso plendueto
quoi nnp en ytalya uenerat relicto agendici ut ẽet impelim entus iofulio
quo quat uoy lebio nien lutetam prosiciscit᷑. Id est oppidui parisim osio
quad positum est in insula fluminis sequanne. cuꝰ aduentu ab hoslib
cegnito magne ex infinitinis ciuitatibus copiae c̃õueneran ⁊ Su mar
imperi traditur Ciamulogeno aulerco qui prore confectus etate iam̃

Expanded text:
admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contraadmodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contram ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qses inter se priti sunt. obsides cuutatum uirate de. limasealtum
aeducendos curauñt. oppidum ꝙ ase teneta nõ pouie auliraban
nel uuesset usui romanis incenderunt. frumenti quoi sus rorũ pe¬
nst hauibus auexetũt reliquum flumine atq iacendis eotai te¬
mnt apienfinitimis regionibis copias cogere plidim eusi oibio sco
osl rntare ceperunt: Si abte frumentaria romanos exeludete aui ad luuiabit¬
nopta ee pͥrtouintia expellere possent quantum adfe multũ col adiiuaua
quo iget ce niuibus creuetat ut oĩo uado nõ posse transiti uideiet̃. abus
aibus ogtits caesar maturandum sibi censuit si eset inpficiendis potibus
aciendum ex istimabat. cum infamia atq indignitas reice oppositꝰ mẽs
auene uiarumq difficultas impediebat. Tum maxiẽ ꝙ adiũcto labie¬
no ate hus legionibus: quas una miserat uehementer timelar ltium

Expanded text:
equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, quod a se teneri non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque