comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romanam eccliam̃ ꝑtinere
noscuntur. et que ex his
uire tibi debet faciat. Ex
aliis uero imperii partib
consecratus infra sex mẽses.¬
ate regalia per sceptrũ acci¬
piat. De quib uero michi
querimoniam feceris. et auxi¬
lium postulaeris scdm̃ offi¬
cii mei debitum: auxilium
tibi prestabo. Do tibi uerã
pacem: et omnib qui m
tua parte sunt uel fuerunt
tempore huius discordie.
Rescriptum henrici impera¬
toris. Ego henricus romano¬
rum imperator augustus:
pro amore dei. et setẽ roma¬
ne eccliẽ. et donin pape calix¬
ti. et pro remedio amme mee:
dimicto deo. et sanctis aplĩs
dei. petro et piulo. saucteqz
catholice eccliẽ omnem mue¬
stituram per anulum et bacu¬
lum. et concedo momnib
eccliis que in regno et imꝑio
meo sunt. canonicam fieri
electionem. et liberam con¬
lecrationem. Possessiones et
regalia sancti petri que a p̾n
cipio huuis discordie. usq
ad hodiernã diem. siue tpẽ
patris mei. siue etiam meo

Expanded text:
Romanam aecclesiam pertinere Romanam aecclesiam pertinere noscuntur; et quae ex his jure tibi debet, faciat. Ex aliis vero partibus imperii consecratus infra 6 menses regalia per sceptrum a te recipiat. De quibus vero michi querimoniam feceris et auxilium postulaveris, secundum officii mei debitum auxilium tibi praestabo. Do tibi veram pacem, et omnibus qui in tua parte sunt vel fuerunt tempore hujus discordiae. Rescriptum Henrici imperatoris: Ego Henricus, Romanorum imperator augustus, pro amore Dei et sanctae Romanae aecclesiae et domni papae Colisti, et pro remedio animae meae, remitto Deo et sanctis apostolis Dei Petro et Paulo sanctaeque catholicae aecclesiae, omnem investituram per anulum et baculum, et concedo in omnibus aecclesiis, quae in regno et imperio meo sunt, canonicam fieri electionem et liberam fieri consecrationem. Possessiones et regalia beatcipio hujus discordie, usque ad hodiernam diem, sive tempore patris mei, sive etiam meo,
Abbreviated transcription (Latin):
sultu tocius romani senatꝰ
rum. imittuntur ex latere
apostolici. lambertus ostiẽ¬
sis epũs: et saxo cardinalis
de monte celio et gregorius
alter cardinalis: ad ordinẽ¬
dam rem tanti negocii.
Nlense septembrio in nati¬
uitate sancte marie: henricus
imperator cum epĩs et opti¬
matibus regi uenit uuor¬
matie ubi occurrerunt ei
legati sedis aplic̾e. Dui. ut
fit in tantoꝵ magnatorum
consessu euentilata ratione
tandem grã antique karita¬
tis redintegratur inter mi¬
peratorem et apostolicum
dei ordinatione. Quorũ
consensus talis est. Ego
calixtus epũs. seruus seruo¬
rum dei: tibi dilecto filio
henrico. dei gratia romano¬
rum imperatori augusto:
concedo electiones epõꝵ.
ab batum teutonici regni.
na. et absq uiolencia. ut
si qua inter partes emerserit
et cõproiuincialiũ consilio
uel iudicio. samori parti
assensum et auxilium pre
beas. Electus autem. ate
regalia accipiat per sceptcũ:
exceptis omnibus que ad

Expanded text:
sultu totius Romani senatussultu totius Romani senatusrum, mittuntur ex latere apostolici Lambertus Ostiensis episcopus et Saxo cardinalis de monte Celio, et Gregorius alter Cardinalis, ad ordinandam rem tanti negotii. Mense Septembrio, in nativitate sanctae Mariae, Henricus imperator cum episcopis et optimatibus regni venit Wormatiae; ubi occurrerunt ei legati sedis apostolicae. Diu, ut fit in tanto magnatum consessu, eventilata ratione, tandem gratia antiquae caritatis redintegratur inter imperatorem et apostolicum Dei ordinatione . Quorum consensus talis est: EgCalixtus episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio suo Heinrico, Dei gratia Romanorum imperatori Augusto concedo electiones episcoporum et abbatum Teutonici regni, nia, et aliqua violentia; ut, si qua inter partes discordia et comprovincialium consilio, et judicio, saniori parti assensum et auxibeas. Electus autem a te regalia accipiat per sceptrum, exceptis omnibus quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimates regni cũ
epĩs conuementes
henricum imperatorẽ: deo
sibi propicio. id egerunt
saluberrimo consultu: Ut
interipm̃ et apostolicum
controuersia de muestitu¬
raecclĩarum. tandem fim¬
retur. Legantur inde ro¬
mam exparte imꝑatoris
bruno spirensis epiĩs. et ar¬
nulfus abbis fuldensis. In¬
terim henricus imperator
pascha diñ aquisgram cele¬
brat. demde leodium contẽ¬
dit. Hic querela apud eum
ficta. de insolencia cuiusdã
gothuini: castrum eius qd̾
mons falcoms dicitur. ãm¬
tante sibi godefrido duce
obsidet: capit: incendit. et
destiuit. Ecdĩã hannomẽ¬
sis cum omnib appendicuiᷤ
lius. leditione aduocati lui.
cum tota uilla crematur:
saluo tamen thesauro et
bibliotheca. Thuronis eti¬
am contencione orta inter
cdericos et laicos ecclesia sã¬
cti martm penitus est cõ¬
busta.
Omnus apostolicus
uisa et recepta le¬
gatione imperatoris: perte¬
sus et ipẽ ualde dissonancie
mimum inter eos diutine:
libenter assensit. et tam cõ¬

Expanded text:
timates regni cum episcopis convenientes Henricum imperatorem, Deo sibi propitio id egerunt saluberrimo consultu, ut inter ipsum et apostolicum controversia de investituris aecclesiarum tandem finiretur. Legantur inde Romam ex parte imperatoris Bruno Spirensis episcopus, et Arnulfus abbas Fuldensis. Interim Henricus imperator pascha Domini Aquisgrani celebrat , deinde Leodium contendit. Hic querela apud eum facta de insolentiis cujusdam Gothuini, castrum ejus, quod Monsfalconis dicitur, annitente sibi Godefrido duce obsidet, capit, incendit et destruit. Aecclesia Hannoniensis cum omnibus appendiciis suis seditione advocati sui cum tota villa crematur, salvo tamen thesauro et biblioteca. Turonis etiam contentione orta inter clericos et laicos, aecclesia sancti Martini penitus est combusta. Domnus apostolicus visa et recepta legatione imperatoris, pertesus et ipse dissonantiae nimium inter eos diutinae, libenter assensit; et tam con
Abbreviated transcription (Latin):
monte castriloco. eccliã scte
gualdedrudis. cum aliis du¬
abus ecliis minoribus
et cum toto pene oppido¬
michaelis de periculo maris
appendentibus. Galdricus
epũs laudunensis. ciues ip̃i
us urbis a sacramento per pe¬
ram uirate cõmunitatis re¬
uocare insus: a sediciosis ad
arma concurrentibus quod
dictu nefas est gladio con¬
fossus interiit: feria quinta
Tumultuante etiam impetu
confule multitudinis: domꝰ
epĩ succenditur: unde etiam
et eccliã sancti iohannis bap¬
tiste mabbatia sanctimoma

Expanded text:
Monte Castriloco ecclesia sancte Waldetrudis cum aliis duabus ecclesiis minoribus arsit cum toto pene oppidoMichaelis de periculo maris appendentibus sibi eus urbis a sacramento perperam juratae communionis revocare nisus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu nefas est, gladio confossus interiit, feria quinta re. Tumultuante etiam impetu confusae multitudinis domus episcopi succenditur. Unde ipsa et ecclesia Sancti Joannis Baptistae in abbatia moni
Abbreviated transcription (Latin):
et archiepĩ libertatẽ habeant
a te muestitos epõs uel abba¬
tes canoince consecrandi. Pre¬
decessores enim urĩ. ecclias
regmi sui tantis regalium
suorum beneficiis ampliaue¬
runt: Ut regnum ipm̃. ep̃õ
ri: et populares dissensiones
que melectiombus sepe cõ¬
tingunt regali oporteat
maiestati compesci. Quã
obrem prudencie et potestati
tue. cura debet solicitius ĩ¬
minere: ut romane eccliẽ
magnitudo. et ceteraꝵ salus.
prestante dommo beneficiiᷤᷤ
tius. et seruiciis cõleruetur
Si qua igitur eclesi astica
secularis ue persona hanc nr̃e
concessioms pagnam sciẽs
contra eam temerario ausu
uenire temptauerit anathe¬
matis uinculo nsi recipuit.
inodetur : honorisqz ac
dignitatis sue ꝑiculum pa¬
tiatur. Obseruantes autem.
sonam potestatem qz tuam.
ad honorem suũ et gloriã
feliciter impare concedat
Confirmatio pacis inter
papam et imperatorem:
Um uero incelebra¬
¶tionem misse trade̾t
ei corpus et sangumẽ dm̃

Expanded text:
et archiepiscopi libertatem habeant, et archiepiscopi libertatem habeant, a te investitos episcopos vel abbates canonice consecrandi. Praedecessores enim vestri ecclesias regni sui tantis regalium suorum beneficiis ampliarunt, ut regnum ipsum maximeri, populares dissensiones, quae in electionibus saepe contingunt, regali oporteat majestate compesci. Quam obrem prudentiae et potestati tuae cura debet sollicitius imminere, ut Romanae aecclesiae magnitudo et caeterarum salus praestante Domino beneficiis tuis et servitiis conservetur. Si qua igitur aecclesiastica secularisve persona, hanc nostrae concessionis paginam sciens, contra eam temerario ausu venire temptaverit, anathematis vinculo, nisi resipuerit, innodetur, honorisque ac dignitatis suae periculum patiatur. Observantes autem sonam potestatemque tuam, ad honorem suum et gloriam, feliciter imperare concedat. Confirmatio pacis inter apostolicum et imperatorem, dum in celebratione missae tradei corpus et sanguinem Dom
Abbreviated transcription (Latin):
teutoincoꝵ regi. et per dei
omnipotentis gram̃. roma¬
norum imperatori augu¬
sto: salutem et apostolicã
benedictionem. Regnum
uestrum romane ecclesie
singulariter choherere dis¬
posicio diuina cõstituit.
tatis et prudencie amplio¬
ris grã: romane urbis co¬
ronam et imꝑiũ consecu¬
ti sunt. At cuius uidelicet
corone et imperii digni¬
tatem tuam quoq ꝑsonã
uexit. Illam igitur dig̃¬
tatis prerogatiuã quãprẽ¬
decessores nrĩ. Urĩs prede¬
cessoribus catholicis im¬
peratoribus concesserunt.
et priuilegiorum pagiis
confirmauerunt: nos quoq
dilectiom tue concedimus
et pñtis priuilegii pagma
confirmamus: ut regni tui
epĩs uel abbatibus libere pre¬
ter uiolenciam et symomã
electis: muestituram iuerge
et amili conferas. Post mue¬
stitionem uero: canonice cõ¬
secrationẽ accipiat ab epõ
ad quẽ pertimierit. Si quis
autẽ a dero et populo pret
tuum assensum electus fu̾it:
insi ate muestiatur. a nemi¬
ne consecretur. Sane epĩ uel

Expanded text:
Teutonicorum regi et per dei omnipotentis gratiam Romanorum imperatori augusto salutem et apostolicam benedictionem. Regnum vestrum sanctę Romanę ecclesię singulariter coherere dispositio divina constituit. tatis et prudentię amplioris gratia Romanę urbis coronam et imperium consecuti sunt. Ad cuius videlicet coronę et imperii dignitatem tuam quoque personam, ovexit. Illam igitur dignitatis prerogativam, quam predecessores nostri vestris predecessoribus, catholicis imperatoribus, concesserunt et privilegiorum paginis confirmaverunt, nos quoque dilectioni tuę concedimus et presentis privilegii pagina confirmamus, ut regni tui episcopis vel abbatibus libere, preter violentiam et symoniam electis investituram anuli et virgę conferas. Post investitionem vero canonice consecrationem accipiant ab episcopo, ad quem pertinuerint. Si quis autem a clero et populo prettuum assensum electus fuerit, nisi a te investiatur, a nemine consecretur. Sane episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
se maio. siligmes et arbores
sacro igne aduste : fructus
sui spẽ sunt mentite. et q̃¬
dam silue insuꝑ arefacte.
Subsecuta est hominum
ualitudo grauis et duturna
cum pro fliiuo uentris et
mortalitate:¬

Expanded text:
se Maio siligenes et arbores sacro igne aduste, fructus sui spem sunt mentite; et quedam silve insuper arefacte. Subsequuta est hominum valitudo gravis et diuturna cum profluvio ventris et mortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
et mestimabilis multitudo
promiscui sexus. quod dic¬
tu nefas est simul cõcrema¬
ta periit. Gregorius qui et
ninocencius pipa remis post
festum sancti luce euange¬
liste. concilium habuit cũ
mediante francoꝵ rege lu¬
doiuco. cum filio qui scdõ
crat natu. Nam primus an¬
tea coronatus. tunc forte pa¬
risius uenerat: et ut fertur.
a demone nispecie porci lu¬
dificatus dum hac illac e¬
quũ girat. subito corruit
ex amms. Unde pater ual¬
de mestus remis aduemens.
sedm̃ natu filium secum ad¬
uexit. et a papa mungi et be¬
nedici. et coronari in regem
imperauit. Sfredericus colo¬

Expanded text:
et inestimabilis multitudo et inestimabilis multitudo promiscui sexus, quod dictu nefas est, simul concremata periit. Gregorius, qui et Innocentius papa, Remis post festum sancti Lucae evangelistae concilium habuit cum mediante Francorum rege Ludovico cum filio qui secundus erat natu. Nam primus antea coronatus tunc forte Parisius venerat, et, ut fertur, a demone in specie porci ludificatus, dum hac illac equum girat, subito corruit exanimis. Unde pater valde maestus Remos adveniens, secundum natu filium secum advexit, et a papa inungi et benedici et coronari in regem impetravit. Frittericus Colo
Abbreviated transcription (Latin):
noratur. Tota cuitas. in
obsequio feruet: salutatio¬
nibus et epłis uacat. Om̃ca
in medio quadragesime
gregorius sicut hyrcus ca¬
prarum. in damele. qui pe¬
dibus terram non tange¬
bat: cum curribus et redis
ab eccłia sancti martini ĩ
publico monte. quasi ro¬
me uia triumphali. Usq
ad capitolium sancti lam¬
berti ascendit. Missam ce¬
lebrat: regẽ et regniã coro¬
nat. coniugatos pbrõs ex¬
cominunicat. Estimati st̃
epĩ affiusse: abbates quin
medio duorum uel trium
in suo noĩe. dñs se dicat ad¬
esse. tamẽ omins cõstitucio
eorum. nec calamo nec car¬
ta indiget. Ciuitas uultra¬
iectumꝰ ex maxima parte
cõcrematur: scilicet palaci¬
um epĩ et maior eccłia sctĩ
martim: et altera sancti
bonefacii: et tercia sancte
marie. Hugo cannauene.
exortis inimiciciis cõtra
oppidanos sctĩ richarii: ĩ
pago pontiuo totum oppi¬
dũ cũ eccliã sctĩ richirii.
penitus combussit: in qua
ecclelia aliquanti monachi

Expanded text:
noratur; tota civitas in noratur; tota civitas in obsequio fervet, salutationibus et epulis vacat. Dominica in medio quadragesimae Gregorius, sicut hyrcus caprarum in Daniele, qui pedibus terram non tangebat, cum curribus et redis ab aecclesia sancti Martini in publico monte, quasi Romae via triumphali, usque ad capitolium sancti Lantberti ascendit, missam celebrat, regem et reginam coronat, conjugatos presbiteros excommunicat. Estimati sunt pi affuisse, et abbates 53. medio duorum vel trium in suo nomine Dominus se dicat adesse, tamen omnis constitutio eorum nec calamo nec carta indiget. Civitas Vultrajectum ex maxima parte concrematur, scilicet palatium episcopi, et major aecclesia sancti Martini, et altera sancti Bonifacii, et tertia sanctae Mariae. Hugo Canna avenae , exortis inimicitiis contra oppidanos Sancti Richarii in pago Pontivo, totum oppidum cum aecclesia sancti Richarii penitus combussit; in qua aecclesia aliquanti monachi
Abbreviated transcription (Latin):
nalium sibi usurpat petrꝰ¬
uero altitudine sãgũs glo¬
rians: domum crescentis
muadit: cedibus hominũ
rapinis. incendiis grassatur.
Eccliã sancti petri inloua¬
ma. concrematur cum toto
oppido. Gregorius ueritus
potenciam petri: profugus
a lancto paulo inspoleto e¬
menso mari tandem apud
sanctum egidium appullit.
Postea uenit inburgũdiã.
et clumaci excipitur et fauo¬
re ominum francorum cele¬
bratur. Deinde lotharius
rex alemame. quorũdam
suoꝵ epõrum ambitione
delintus: legationẽ afran¬
cis de gregorio benigne ho¬
norat: et in eius electione
coniurat. Perrone. eccłia
co comes andegauensis. fit
insulam datie: octo epĩ cũ
regis sui filio. ac multis
populis. sedã feria penthe¬
costes publica prelii cõgres¬
sione perierunt:
Regorius multo
comitatu epõꝵ et
ab batum a francia exiens
in lotharingiam transit.
et dm̃ca tercia quadragesi¬
aprilis: leodium uenit. Ibi
alothario rege alemamne.
et multis epis et abbatib

Expanded text:
nalium sibi usurpat; Petrnalium sibi usurpat; Petrus, altitudine sanguinis glorians, domum Crescentis invadit, caedibus, hominum rapinis, incendiis grassatur. Aecclesia sancti Petri in Lovanio crematur cum toto oppido. Gregorius, veritus potentiam Petri, profugus a Sancto Paulo et Spoleto, emenso mari, tandem apud Sanctum Egidium appulit. Postea venit in Burgundiam, et a Cluniaco excipitur, et favore omnium Francorum celebratur. Deinde Lotharius rex Alemanniae, quorundam suorum episcoporum ambitione delinitus, legationem a Francis de Gregorio benigne honorat, et in ejus electione conjurat. Parrone aecclesico comes Andegavensis fit insulam Daciae octo episcopi cum regis sui filio ac multis populis 2 feria pentecostes publica congressione perierunt regorius multo comitatu episcoporum et abbatum a Francia exiens, in Lotharingiam transit, et dominica tertia quadragesiAprilis, Leodium venit. Ibi a Lothario rege Alemanniae et multis episcopis et abbatibus
Abbreviated transcription (Latin):
et nobilissima cuutas est.
ubi templũ est in honore
ipĩus uirginiis matris:
dotatum decapillis. et de
beato lacte eius. Ibi mł¬
ti infium sanati sunt: qꝵ
numeꝵ nemo nouit. msi
solus deus. Attrebati intẽ¬
plo uirgim nirĩ dicato:
tot et tanti curati sunt:
Ut omnns homo id enar¬
randum elingius fiat.
hec precipua loca descrip¬
simus: sed si per alia loca m
memoriam cius dicata. uel¬
lemus euagari: ubi medi¬
cibili potencia cunctos nu¬
bi confugientes. mirabi¬
lis dei sanauit clemencia:
nec sensus. nec ratio. ad
hoc sufficere posset. Baldiu
spiram alterius ã¬
ins uicissim obsessam. tã¬
dem capit tercio nonas
intate concessa. Lambert᷑ꝰ
qui et honorius papa mo¬
ritur. Romane eccliẽ pax
interpollatur. altercantib¬
apostolica: quodam grego¬
rio et altero petro leoms gẽ¬
te romano: monacho clum¬
ascensi Gregorius p̾uule¬
gim electionis ab hono¬
rio papa ad huc iuuente.
concessu quorumdã cardi¬

Expanded text:
et nobilissima civitas est, et nobilissima civitas est, ubi templum habetur in honore ipsius Virginis matris, dotatum de capillis et de beato lacte ejus. Ibi multi infirmi sanati sunt, quorum numerum nemo novit nisi solus Deus. Atrebati in templo Virginis matris dicato tot et tanti curati sunt, ut omnis homo ad enarrandum elinguis fiat. Hec precipua loca conscripsimus; sed si per alia loca in memoriam ejus dicata vellemus evagari, ubi inedicibili potentia cunctos inibi confugientes mirabilis Domini sanavit potentia, nec sensus, nec ratio ad hec sufficere posset. BalduinSpiram alternis annis vicissim obsessam, tandem capit 3. Nonas itate concessa. Lanbertus, qui et Honorius, papa moritur . Romanae aecclesiae pax interpolatur, altercantiapostolica, quodam Gregorio, et altero Petro Leonis, gente Romano, monacho Cluniacensi. Gregorius privilegium electionis ab Honorio papa adhuc vivente consensu quorundam cardi
Abbreviated transcription (Latin):
uirgins matris eis ꝑiũ¬
tur. Ergo quiq rei diun
diuino igne exuruntur:
ad illud nobile templũ
uirgiis matris confugi¬
unt. et dum esset idem
templum languentibus
plenum: audite ꝙͣ głose¬
in momento curantur. Lo¬
cus ille antiquislimus et
nobilissimus sub altire scẽ
uirginis matris apud se
continet. Quadam itiq
nocte dum omnes flerẽt
et mugitũ cordis. ex ni¬
mia angustia cũstridore
dencium emitterẽt: con¬
spicuit lumẽ splendidum.
altare descendere. Accedit
mr̃ et uirgo ad unum de
egrotis sciscitatur. an uelit
sanari: intelligit cupitum
eius desidenium sanandi.
tangit eum. sanatur impe¬
rat. ut hic idem omnibus
a se uisa patefaciat: Tan¬
guntur sanantur: tota ci¬
uitas letatur. foramẽ per
quod ingressũ est lumen
delumine. quasi prosigno
remanet et ab omnibus
honoratur. Carnotũ. ubi
camisia habetur eiusdem
uirgins: innumera mul¬
titudo sanata est. Quid etiã
decameraco dixerim. Ca¬
meracus antiquissima

Expanded text:
Virginis matris eis aperiunVirginis matris eis aperiuntur. Ergo quique rei, dum divino igne exuruntur, ad illud nobile templum Virginis matris confugiunt; et, dum esset idem templum languentibus plenum, audite quam gloriin momento curantur. Locus ille antiquissimus et nobilissimus subtalare sanctae Virginis matris apud se continet. Quadam igitur nocte, dum omnes fierent et mugitum cordis ex nimia angustia cum stridore dentium emitterent, conspiciunt lumen splendidum, altare descendere. Accedit mater et Virgo ad unum de egrotis; sciscitatur an velit sanari; intelligit cupitum ejus desiderium sanandi. Tangit eum; sanatur. Imperat, ut hoc itidem omnibus a se visa patefaciat. Tanguntur, sanantur; tota civitas letatur; foramen per quod ingressum lumen de lumine, quasi pro signo remanet, et ab omnibus veneratur. Carnotum, ubi camisia habetur ejusdem Virginis, innumera multitudo sanata est. Quid etiam de Cameraco dixerim? Cameracus antiquissima
Abbreviated transcription (Latin):
siam ueniens. coram altare
uirginis matris eum expo
ut reddat ei filium. Illico
exaudita est a matre miẽ.
Surgit puer. uiuit ĩfans
qui defunctus fuerat. In
testimonio camisia pueri
suspenditur. coram altario.
Fama uolat per aures omi.
cor et lingua cõtremit om̃r.
pergalliam. Iniuromando
uilla est fontanas dicta.
ubi intemplo uirgnuis
matris. crebro fiebant mi¬
racula. Dum scirent qui¬
dam mercatores et pegrim
sanctitatem loci. fide et de¬
uocione firim. et illo ten¬
derent: obuiauit illis ma¬
trona. quasi mr̾ honorifi¬
cata: sic eos alloquens. No¬
tifico uobis quia uirgo et
mr̃ dnĩ maria locũ ampli¬
ori dilectione sibi fecerit
dignum suessiomis. Mo¬
nẽo uos ut illuc ueniatis.
Illi dum non magnope
curant uerba que audierat:
ecce iterum matrona. quod
primo dixerat. sedõ reite¬
rauit et abiit. Tanto atto¬
initi miraculo suessiomis
tendunt. et uementes ba¬
silice ualuas obseratas
prospiciunt: orant exau¬
diuntur. Ostia basilice

Expanded text:
siam veniens, coram altari siam veniens, coram altari Virginis matris eum exponut reddat ei filium. Ilico exaudita est a matre misericordiae; surgit puer, vivit infans qui defunctus fuerat. In testimonio camisia pueri suspenditur coram altari. Fama volat per aures omnium; cor et lingua contremit omnium per Gallias. In Viromando villa est Funtanas dicta, ubi in templo Virginis matris crebro fiebant miracula. Dum scirent quidam mercatores et peregrini sanctitatem loci, fide et devotione firmi, et illo tenderent, obviavit illis matrona, quasi mater honorificata, sic eos alloquens: Notifico vobis, quia virgo et mater Domini Maria locum ampliori dilectione sibi fecit dignum Suessionis. Moneo vos, ut illuc veniatis. Illi dum non magnopere curant verba quae audierant, ecce iterum matrona, quod primo dixerat, secundo reiteravit et abiit. Tanto attoniti miraculo, Suessionis tendunt; et venientes basilicae valvas obseratas prospiciunt; orant, exaudiuntur; ostia basilicae
Abbreviated transcription (Latin):
lescens quidam. quẽ ab¬
ista gerebantur. ab infan¬
cia pro amore dei nitrie¬
rat: surdus et mutus. dũ
in eccł̃ia merediams horis
quiesceret. uilum est quod
semor quidam mueis in¬
dutus uestibus aures et
labia eius pertractaret¬
inquit. Deus et sancta mͣ.
miserenuum mei. Dixit hoc
Sanatus agit grãs deo. et
omnis plebs magnificat
deum. Mulier de renus ci¬
uitate ueniens cum filio
ad domum sctẽ uirginis:
dum querit amme salutẽ:
amittit filium. seo gratia
dei consolatur. Filius enĩ
eius dum marea luderet:
repente in puteum uetusta¬
te defructum decidit. et
mortuus est. Ad uespera¬
scente die: querit mater
filium: sed dum nõ mue¬
nt eum. tristatur et cla¬
mat. Accurrunt uicin
turbitur ciuitas. Dicit qͥ¬
dam. quia uidisset eum
super os putei. cum pueris
iocari. Intro inspiciunt.
uident eum mortuũ iacẽtẽ:
extractus matri redditur.
Illa nchil cunctata. ad ec¬
clesiam uadit. tota ciitas
eam prosequitur. Ad eccle¬

Expanded text:
lescens quidam, quem ablescens quidam, quem abista gerebantur, ab infantia pro amore Dei nutrierat, surdus et mutus, dum in aecclesia meridianis horis quiesceret, visum est, quod senior quidam, niveis indutus vestibus, aures et labia ejus manu sua pertractaretinquit, « Deus et sancta Maria, miseremini mei. » Dixit hoc; sanatus agit gratias Deo, et omnis plebs magnificavit Deum. Mulier de Remis civitate veniens cum filio ad domum sanctae Virginis, dum querit animae salutem, amittit filium; sed gratia Dei consolatur. Filius enim dum in arca luderet, repente in puteum vetustate destructum decidit, et mortuus est. Advesperascente die querit mater filium; sed dum non invenit eum, tristatur et clamat. Accurrunt vicini, turbatur civitas. Dicit quidam, quia vidisset eum super os putei cum pueris jocari. Intro inspiciunt; vident eum mortuum jacentem. Extractus matri redditur. Illa nihil cunctata ad aecclesiam vadit; tota civitas eam prosequitur. Ad aeccle
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Apuo lamacum in die
assencioins dĩce: tres ante
aram perpetue uirguns ex¬
tinguntur. Transeamus
ad suessionum cuutatem.
Ibi specialius pre omnib
gentibus dei gemtrix. Ibi
muti. ceci. claudi. paraliti¬
ci curati sunt. mortuus
resuscitatus. Uidimus
horrendum quidã. Igns
diumus. nasum. labia mẽ¬
tum cuiisdam pauꝑcule
mulieris exusserat. fẽtor
horror sencientes et uidẽ¬
tes repleuerat. Expulsa
de domo uirgius matris:
rediit ad propriam domũ.
Pro expulsione. pro infir¬
mitate sua dolet. gemit.
et orat dicens. Heu michi.
nullum repellit. preter me
solam. Deus qui fctũs es
sana me per feminam. ma
te que incrastinascit in
sabbatum: recepit sanita¬
tem. Restituta est ei caro
sua nasus labia: mentum.
Omma sua propria ex ĩ¬
tegro recepit. Uidens no¬
bile miraculum. Caro il¬
la similis facta est carmn
relique: et quod mirabiliꝰ
est inconunctione carnis
ueteris et noue quasi sig¬
num tenuissimi fili pro
testimomo appacuit. Ado¬

Expanded text:
tur. Apud Laniacum in die tur. Apud Laniacum in die ascensionis dominicae tres ante aram perpetuae Virginis extinguntur. Transeamus ad Suessionum civitatem. Ibi specialius pre omnibusit gentibus Dei genitrix. Ibi muti, ceci, claudi, paralitici curati sunt, mortuus resuscitatus. Vidimus horrendum quiddam. Ignis divinus nasum, labia, mentum cujusdam pauperculae mulieris exusserat; fetor, horror sentientes et videntes repleverat. Expulsa de domo Virginis matris rediit ad propriam domum; pro expulsione, pro infirmitate sua dolet, gemit et orat dicens: Heu michi! nullam expellit, preter me solam. Deus, qui factus es sana me per feminam matrte quae incrastinascit in sabbatum, recepit sanitatem; restituta est ei caro sua, nasus, labia, mentum; omnia propria sua ex integro recepit. Videres nobile miraculum: caro illa similis facta est carni reliquae, et, quod mirabilius est, in conjunctione carnis veteris et novae quasi signum tenuissimi fili pro testimonio apparuit. Ado
Abbreviated transcription (Latin):
hac clade laborantes. et se
muocantes. misertum iri.
Ideo parisius in templo
ipĩus scẽ uirgnus ma¬
tris deportari. et ibi ha¬
bes sanari. Cui ille. Om̃i
ore. Heatus et miraculoꝵ
patrator diceris. Hac de
causa domum tuam sam¬
tatem ꝑ te recuperaturus
intrauĩ. Et sctus marti¬
nus. Sine ꝑmissione uͥ¬
giis matrĩs que peperit
deum nm̃ qui ignis cõ¬
sumens est. non poteris
extingui. Discessit sctũs
martius. Iterum rediẽs:
uissit illum redire ad ma
te sanabor: aut hic mori¬
ar. et sanctus martinus.
tibi signum. Tu primus
post te sex inhac domo sana¬
buntur. Ceterum quicũq
aduenerint. frustra labora¬
bunt. Sanctus marcinus
discedit. Ille sanatus pre¬
dicat santatem suam. Mul¬
ti confluunt. Ex magna
copia non curantur insi
sex: sicut predixerat scłs
martinus. Parisius confu¬
giunt ad ecclĩam uirgnus
matris. Centum et tres
uno die sanantur. Duo seu
iubente. seu ꝑmittente deo:
non curantur sed extingũ¬

Expanded text:
hac clade laborantes et se hac clade laborantes et se invocantes misertum iri. Ideo Parisius in templo ipsius sanctae Virginis matris deportari et ibi habes sanari. Cui ille: Omnium ore beatus et miraculorum patrator diceris; hac de causa domum tuam sanitatem per te recuperaturus intravi. Et sanctus Martinus: Sine permissione Virginis matris, quae peperit Deum nostrum, qui ignis consumens est, non poteris extingui. Discedit sanctus Martinus. Iterum rediens, jussit illum redire ad matte sanabor, aut hic moriar. Et sanctus Martinus:  Et hoc tibi signum: tu primus, post te sex in hac domo sanabuntur. Ceterum quicunque advenerint, frustra laborabunt. Sanctus Martinus discedit. Ille sanatus predicat sanitatem suam. Multi confluunt; ex magna copia non curantur nisi sex, sicut predixerat sanctus Martinus. Parisius confugiunt ad aecclesiam Virginis matris. Centum et tres uno die sanantur; duo, seu jubente seu permittente Deo, non curantur, sed extingun
Abbreviated transcription (Latin):
fctã sunt fulgura et to¬
intrua. primo cõtitimo
noctis. prima luna quĩ
ta feria. ¶o anno pla¬
ga ignis diuimi.carnotũ.
parisius. suessionẽ. came¬
racum attrebatum. et alia
multa loca mirabiliter ꝑ¬
uadit : sed mirabilius ꝑ
sanctam dei genitricem
mariam extinguitur. Iu¬
uenes etenim cum uimo¬
ribus uirgines etiam te¬
nere in pedib in manib
in manullis. et quod grã¬
uius est ingenis exurun¬
tur. et celeriter extingũt᷑
Apud parisius. eccłiola
est in honore sancti mar¬
tim. In qua quidam hac
infirmitate detentis. se
apportari fecit. Pbi dũ
pernoctaus urgentibus
augustuis uociferaretur.
primo noctis conticinio.
ad est sanctus martinus:
qua de causa domum suã.
intrasset scicitans. Ille in¬
firmitatis sue angustias
demonstrans: orat sibi mi¬
sereri. Cui sanctus marti¬
nus. Scito inquit incuria
supni iudicis. terribilem
et horribilem datam sen¬
tenciam hanc combustio¬
nis plagam. per galliam
destiire. et matrẽ mĩe pre¬
cibus optinuisse. omnes

Expanded text:
facta sunt fulgura et tonitrua, primo conticinio noctis, prima luna, 5. feria. Hoc anno plaga ignis divini Carnotum, Parisius, Suessionem, Cameracum, Atrebatum, et alia multa loca mirabiliter pervadit, sed mirabilius per sanctam Dei genitricem Mariam extinguitur. Juvenes etenim, senes cum junioribus, virgines etiam tenerae, in pedibus, in manibus, in mamillis, et, quod gravius est, in genis exuruntur, et celeriter extinguntur. Apud Parisius aecclesiola est in honore sancti Martini, in qua quidam hac infirmitate detentus se apportari fecit. Ubi dum pernoctans urgentibus angustiis vociferaretur, primo noctis conticinio adest sanctus Martinus, qua de causa domum suam intrasset sciscitans. Ille infirmitatis suae angustias demonstrans, orat sibi misereri. Cui sanctus Martinus: Scito, inquit, in curia superni Judicis terribilem et horribilem datam sententiam, hanc combustionis plagam per Galliam desevire; et matrem misericordiae precibus optinuisse, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno. godefridus
et sigifridus reges normã¬
norum.cum mestimabi¬
li multitudine. iuxta mo¬
sam in loco hasson con¬
sedentes. leodium: traie¬
ctum: tungris. colomã
agguppinam : bunnam
cum adiacentibus castel¬
lis comburunt: aquis ĩ
palacio equos stabulantes.
oppidum et palacium ĩ¬
cendunt ⁊ preterea mona¬
steria stabulaus. malmũ¬
darium: indam: priumã.
Sacri ordinis mutroq se¬
xii mistri: Ubi poterãt
oportumus latebant. et
sanctorum pignora et
corpora locis tutioribus
absconderant. Ad hec mala
huc filius lotharii regis
exuualdrada pelice in locho¬
ringia: et boso supra scrip¬
tus inburgundia tiranniza¬
bant.

Expanded text:
Eodem anno Godefridus Eodem anno Godefridus et Sigifridus reges Northmannorum cum inaestimabili multitudine juxta Mosam in loco Haslon considentes, Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam, Bunnam cum adjacentibus castellis comburunt; Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et palatium incendunt; preterea monasteria Stabulaus, Malmundarium, Indam, Prumiam. Sacri ordinis in utroque sexu ministri, ubi poterant oportunius, latebant, et sanctorum corpora et pignera locis tutioribus absconderant. Ad haec mala Hug, filius Lotharii regis ex Waldrada pelice, in Lotharingia, et Boso suprascriptus in Burgundia tyrannizabant.
Abbreviated transcription (Latin):
aliis uero regno germa¬
me illud resociare uolen¬
tibus. nascitur interim
ex uxore legitima ludoiuci
balbi filius : qui ex nonĩe
aui: Karolus nominatus
est. Filii tamen ludouici
balbi ex concubina. ludo¬
uicus et karlomannus
dicti. interim regnum
francorum. inter se duu¬
dentes. regnauit amnis
quatuor ⁊ et bosonem sẽ¬
Per persecuti sunt. In
silua francie carbonaria.
plusquam nouem milia
normannorum a francis
multo post. ludouico al¬
tero fratre suo. in matiua
morte prerepto: post da¬
ras de mimicis uictorias:
regnum germame opti¬
nuit. karolus rome apa
pa iohanne n mperato¬
rem benedicitur. Norma¬
in adiunctis sibi dans.
franciam et lochorins. a
peruagantes. imbianis:
attrebatis: corbeiam ÷ came¬
racum. taruennam: fines
morminorum: menapioꝵ.
brachatensium: omnem¬
q circa scaldum flumen
terram. monasteria sctõꝵ
uualarici et richarii ferro
et igm deuastant: inde
uuial fluuium ingressi:
totam batuam. palatium
etiam neomagi incendũt

Expanded text:
aliis vero illud regno Germaaliis vero illud regno Germaniae resociare volentibus, nascitur interim ex legitima uxore Ludowici Balbi filius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Filii tamen Ludowici Balbi ex concubina, Ludowicus et Karlomannus dicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, regnant annis quatuor, et Bosonem semper persecuti sunt. In silva Franciae Carbonaria plus quam novem milia Northmannorum a Francis multo post Ludowico altero fratre suo immatura morte prerepto, post claras de inimicis victorias regnum Germaniae optinuit pa Johanne in imperatorem benedicitur. Northmanni, adjunctis sibi Danis, Franciam et Lotharingiam pervagantes, Ambianis, Atrebatis, Corbeiam, Cameracum, Tarvennam, fines Morinorum, Menapiorum, Bracbatensium, omnemque circa Scaldum fluvium terram, monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
filium recens detuncti
romans initiatꝰ
ita ut etiam in custodia te¬
neretur. pro eo quod laro¬
lo non fauebat. in franci¬
am ueniens cum rege lu¬
douico balbo. pene annu
moratus est. Normanno¬
rum plusꝙͣ quinꝙ milia
afrancis in gallia cesa sut
Hoc tempore. clarebat mi¬
lo monachus de sanc to
amando. qui uitam sctĩ
amandi. metrice edidit.
et librum de sob̾ etate. ad
karolum caluum scripsit
Sub hoc milone. adoles¬
cebat etiam nepos eius
hubaldus. Qui in septe
liberalium artium ꝑitia
clarus: egregie preter ce¬
tera in musica claruit :
et de multis sanctis can¬
tus dulci et regulan mo
dulatione composuit:
na ita obscuratꝰ
est: ut stelle in celo pare¬
rent. Rex francorum lu¬
douicus balbus moritur.
uxorem suam ex segra¬
iudam relinquens. De re¬
gno eius francis uarie sẽ¬
cientibus aliis illud fi¬
liis ludouici balhi ex cõ¬
cubina debere iudicantib.
aliis. bosom prouincie re¬
gulo ad illud imuste in¬
uadendum assentientib:

Expanded text:
filium recens defuncti filium recens defuncti Romanis injuriatus, ita ut etiam in custodia teneretur, pro eo quod Karolo non favebat, in Franciam veniens cum rege Ludowico Balbo paene annum moratus est. Northmannorum plus quam quinque milia a Francis in Gallia caesa sunt. Hoc tempore clarebat Milo monachus de sancti Amandi, qui vitam sancti Amandi metrice edidit, et librum de sobrietate ad Karolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat etiam nepos ejus Hubaldus, qui in septem liberalium artium peritia clarus, egregie preter caetera in musica claruit, et de multis sanctis cantus dulci et regulari modulatione composuit. na ita obscuratus est, ut stellae in caelo apparerent. Rex Francorum Ludowicus Balbus moritur, uxorem suam ex se gravidam relinquens. De regno ejus Francis varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex cocubina deberi judicantibus, aliis Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uiriliter eum bello exce¬
pit: eumq uictum.
cum mio exercitus
dampno. et multo de de¬
core fugere compulit.
Ingruente ingermama
pecc̃orum pestilencia: dũ
canes undiq collecti. ca¬
daueribus incumberent:
ita disparuerunt. Ut nec
uini nec mortui repperi
romam scdo pro¬
fectus: bosom. germano
Uxoris sue neptem suam
filiam ludouici imperato¬
ris. Uxorem dedit: et data
ei proiuncia. eum in rege
coronauit: ut etiam regi¬
bus imperare uideretur
Qui audiens tratrueles
suos karlomannum et ka¬
rolum. contra se exercitũ
ducere: pauore solutus.
reditum parat: et inter
redeundum a quodam se¬
dechia uideo. male potio¬
natus: mautue moritur
filius eius ludonicus.
cognomento balbus se¬
cundus post diuisionẽ:
regnat in francia annis
duobus. Iumor uero la¬
rolus filius ludouici re¬
gis germanorum imperi¬
um adeptus est amitten¬
tibus sibi quibusdam
nobilium romanorum :
iohanne autẽ papa sa ta¬
gente imperium transfer¬
re ad ludouicum balbũ

Expanded text:
viriliter eum bello exceviriliter eum bello excepit, eumque victum cum nimio exercitus damno et multo dedecore fugere compulit. Ingruente in Germania pecorum pestilentia, dum canes undique collecti cadaveribus incumberent, ita disparuerunt, ut nec vivi nec mortui reperireRomam secundo profectus, Bosoni, germano uxoris suae, neptem suam, filiam Ludowici imperatoris, uxorem dedit, et data ei Provincia, in regem eum coronavit, ut etiam regibus imperare videretur. Qui audiens fratrueles suos Karlomannum et Karolum contra se exercitum adducere, pavore solutus reditum parat, et inter redeundum a quodam Sedechia Judaeo male potionatus, Mantuae moritur. Filius ejus Ludowicus cognomento Balbus, secundus post divisionem regnat in Francia annis duobus. Junior vero Karolus filius Ludowici Germanorum regis, imperium adeptus est, annitentibus sibi quibusdam nobilium Romanorum; Johanne autem papa satagente imperium transferre ad Ludowicum Balbum,
Abbreviated transcription (Latin):
tas copias conducturum.
Ut ab equis flumine ex¬
hausto. ipse per aridum.
alueum. germame regnũ
maninam cum suis pene¬
uit bhuc deriuãtur
genealogia ducum norma¬
norum : et regum qui
ex eis nati: prefucrunt
post modum genti anglo¬
Erum.
Euricus monachꝰ
uitam sanc ti ger¬
mam antisiodorensis. He¬
roico metroin lex libellis
luculenter exaratam: la¬
rolo imperatori obtulit.
Ludouicus rex germanoꝵ
moritur: relinquens tres
filios suos heredes ludoui¬
cum iumiorem. et krarolũ.
qui non multo post impe¬
rauit: et karlomannum.
patrem arnulfi imperato¬
ris. Karolus imperator.
de morte fratris sui gaui¬
sus: iiusticiam quãm cõ¬
tra fratrem conceperat.
contra filios fratris perfi¬
cere paratus: cum quinqͣ¬
gnita et eo amplius honñ
milibus regnum eorum
aggressus: colomam us¬
q uenit. filiis ludouici
alias occupatis: ludouicus
iumor. legatione ad pa¬
truum missa. rogabat ea
que pacis sunt. Quod
cum impetrare nõ posset:

Expanded text:
tas copias se conducturum, tas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regnum manniam cum suis penevit. Ab hoc derivatur genealogia ducum Normannorum et regum, qui ex eis nati, prefuerunt postmodum genti Anglorum. eiricus monachus vitam sancti Germani Antisiodorensis, heroico metro in sex libellis luculenter exaratam, Karolo imperatori obtulit. Ludowicus rex Germanorum moritur, relinquens tres filios suos heredes, Ludowicum juniorem et Karolum, qui non multo post imperavit, et Karlomannum patrem Arnulfi imperatoris. Karolus imperator de morte fratris sui gavisus, injustitiam, quam contra fratrem conceperat, contra filios fratris perficere paratus, cum quinquaginta et eo amplius hominum milibus regnum eorum aggressus, Coloniam usque venit, filiis Ludowici alias occupatis. Ludowicus junior legatione ad patruum missa rogabat ea, quae pacis sunt. Quod cum impetrare non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia et altari. penitus
absorta sit: et nullum ha¬
bitacionis remanserit ue¬
stigium. Iudouicus mi¬
perator. in ytalia morit᷑.
et patruus eius. karolus
rex francorum. romam
pergit: et iohanne papa.
et romannis per munera
sihi conciliatis: imperator
creatur ÷ et imperat an¬
nis tribus. Sed ei sfatim
a lucouico fratre suo bel¬
lum paratur ÷ quod se ĩ¬
consulto. solus impiũ
fratruelis uliupauerit. Brit¬
tones rege suo salomone
mortuo: pro contencione
muiti. cessant agallie ex¬
termimo. Kirosus impera¬
tor. post adeptum imperiũ
Ultra se elatus. consuetu¬
dines francorum uilipen¬
dens. grecas głas. et in so¬
litos habitus affectabat:
et talari dalmatica indutꝰ
et de super balteo accintus
pendente usq ad pedes:
capite uero inuoluto ue¬
lamine serico. et diadema¬
te super impolito proce¬
debat. Et cum esset lepore
tumdior. et hostes fugere
quam fugare paratior:
fratrem suum ludouicũ
lacessebat: minatus sẽ tã¬

Expanded text:
aecclesia et altari penitus aecclesia et altari penitus absorta sit, et nullum habitationis remanserit vestigium. Ludowicus imperator in Italia moritur, et patruus suus Karolus rex Francorum Romam pergit, et Johanne papa et Romanis per munera sibi conciliatis, imperator creatur, et imperat annis tribus. Sed ei statim a Ludowico fratre suo bellum paratur, quod se inconsulto solus imperium fratruelis usurpaverit. Britones rege suo Salomone mortuo, pro contentione inviti cessant a Galliae exterminio. Karolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tan
Abbreviated transcription (Latin):
requiem mereretur habere
Obhoc ad diuersa mona¬
steria elemosmis destina¬
tis: obinxe filius succurre¬
bat patri. Unde dabatur
intelligi: quia licet idem
imperator multa deo et ho¬
minbus placita fecisset:
plura tamen deo contraria
in regno suo fieri consensit
In quibus grauiora uide¬
bantur. quod heresi incho¬
lattatur non restitit ÷ et
monita gabrielis archan¬
geli. duodecim capłi̾s com¬
prehensa. que emarcus ei
legenda et obseruanda oꝑ¬
tulit. seruare non studuit
Normanm urbem andegi¬
ius. quasi mea habitaturi.
cum sius omnibus occu¬
pant. Ad quam obpugnã¬
dam. Karolus rex ascito
salomone brittonum rege
multis diebus eam obse¬
dit. Sed cum normann
ad desperationem ad ducti
fuillent: rex inuito exer¬
citu peccuma ab eis accepta.
egressum eis annuit⁊ eis¬
q hoc pacto peiora faciẽ¬
di locum dedit
tilantior apparuit
tibus et flumĩnbus re¬
mota: in momento cum
hominibus et bestiis cũ
arhoribus et edificiis: cũ

Expanded text:
requiem mereretur habere. requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem imperator multa Deo et hominibus placita fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri consensit. In quibus graviora videbantur, quod heresi Nicholaitarum non restitit, et monita Gabrielis archangeli, duodecim capitulis comprehensa, quae Emarcus ei legenda et observanda optulit, servare non studuit. Nortmanni urbem Andegavis, quasi in ea habitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Karolus rex, ascito Salomone Britonum rege, multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex invito exercitu, pecunia ab eis accepta, egressum eis annuit, eisque hoc pacto pejora faciendi locum dedit.tilantior apparuit.tibus et fluminibus remota, in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uius diei premittentes
ad metuanda cãstia uẽtu¬
re multituoin ⁊ circa ho¬
ram nonam. ad locum
preuilum uementes: ibi¬
qz solis ortum expectantes:
per spacium uinus diei. ae¬
ram uelabant. ipsum solis
splendorem obnubilantes:
ore lato extenso intestino.
omma uiridia in herbis
et arboribus uastabant:
spacium diurm itmeris
quatuor aut quĩq milib
extendentes. Hoc miserabi
li spec taculo. usq admare
britamicum peruementes:
tandem flatu uentorum.
in profundum maris de¬
merse sunt: sed estu octeani
ad lictus reiecte: exputre¬
dine sua aere corrupto mił¬
tos perire fecerunt: Secu¬
ta fames ualidi. multos
consumpsit media. Ut pene
tercia pars homnium. con
et prolixior. Nix
Set gelu a kł nouembris
Usq̾ aduernale cquinoctiũ
ludoiuico regi germanoꝵ.
apparuit in somins gem¬
tor suus ludouicus olim
imperator ⁊ adiurans eimi
per nomen sancte triita¬
tis ut eum eriperet a tor¬
mentis. in quibus detine¬
batur. Ut tandem eternam

Expanded text:
unius diei premittentes unius diei premittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem velabant, ipsum solis splendorem obnubilantes; ore lato, extenso intestino, omnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris quatuor aut quinque milibus extendentes. Hoc miserli spectaculo usque ad mare Britannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed aestu Oceani ad littus rejectae, putredine sua aere corrupto multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut pene tertia pars hominum consuet prolixior; nix et gelu a Kalendis Novembris usque ad vernale aequinoctium. Ludowico regi Germanorum apparuit in somnis genitor suus Ludowicus olim imperator, adjurans eum per nomen sanctae Trinitatis, ut eum eriperet a tormentis, in quibus detinebatur, ut tandem aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
repugnans beneuentum
et capuam capit⁊ sed do¬
lis adalgisi persuasus ex¬
ercitum dninttere. ita ab
eo est circumuentus:. Ut
non posset euadere. insi
turpi federe fac to compul¬
sus uirasset adalgiso se
numꝙͣ in uita sua beneuẽ¬
ti fines intraturum. Ob
hoc ad algisus a senatu ro¬
manorum. reus maiesta
tis. et hostis publicus di¬
iudicatus. et bello contra
se decreto: incorsicam fugit.
Karolus iumor ludouicĩ
a demomo grauiter in
presencia patris et optima¬
tum eius uexatur. et in ip̃a
uexacione confitetur hoc
sibi ideo contigisse: quia
contra patrem suum con¬
spirationem facere molie
pluisse narratur. Normã¬
ni. etiam a regno ludouici
germanorum regis tribu¬
tum exigentes ab excercitu
illius grauiter cesi uincũ¬
tur. Locuste galliam depo¬
pulantur mnumerabiles.
ceteris locustis maiores: se¬
na a larum renngia. sex pe¬
des. duos dentes. lapide du¬
riores habentes: Ut castroꝵ
acies. turmatim uolantes.
duces cum paucis itmere

Expanded text:
repugnans, Beneventum repugnans, Beneventum et Capuam capit. Sed dolis Adalgisi persuasus exercitum dimittere, ita ab eo est circumventus, ut non posset evadere, nisi turpi foedere facto compulsus jurasset Adalgiso, se nunquam in vita sua Beneventi fines intraturum. Ob hoc Adalgisus a senatu Romanorum reus majetis et hostis publicus adjudicatus, et bello contra se decreto in Corsicam fugit. Carolus Junior Ludovici a daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatur, et in ipsa vexatione confitetur, hoc sibi ideo contigisse, quia contra patrem suum conspirationem facere moliebpluisse narratur. Northmanni etiam a regno Ludowici Germanorum regis tributum exigentes, ab exercitu illius graviter cesi vincuntur. Locustae Galliam depopulantur innumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castrorum acies turmatim volantes, duces cum paucis itinere
Abbreviated transcription (Latin):
Sstica calamitas in filiis sius
afflixit. Si quidem karolo¬
mannum inclericitu usq
ad dyaconatus officium
prouectum. ip̃e pater
cepit et execauit: pro eo
quod ad apostasiam con¬
uersus et omm genere no¬
cendi regnum perturbans:
alter quidam uilianus ef¬
fectus erat. Porro alter
filius eius krarolus dum
inconsulte uoluisset experi¬
ri. expertam cuusdam al¬
bium militis fortitudinẽ:
et solus soli congressus
fuisset: ab eodem albumo
ignorante quis esset perẽ¬
ptus est. Balilius impera¬
tor grecorum: inter cetera
munera. mittit ludouico
regi germanorum. cristalũ
mire magnitudinis: mire
auro genmisq ornatum :
cum parte non modica
sanc te crucis:¬
iohannes romane eccliẽ
dyaconus uitam primi
gregorii pape scribit ⁊ in
quãtuor libellis laudabili¬
ter editam. Ad algisus
dux beneuentanorum a
grecis seductus contra
ludouicum imperatorem
rebellat ÷ et multas ytalie
Urbes. ab eo deficere fecit.
Cui imperator iuriliter

Expanded text:
stica calamitas in filiis suis stica calamitas in filiis suis affixit. Siquidem Karlomanad diaconatus officium provectum pater cepit et excaecavit; pro eo quod ad apostasiam conversus, et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro alter filius ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset peremptus est. Basilius imperator Grecorum inter caetera munera mittit Ludowico regi Germanorum christallum mirae magnitudinis, mire auro gemmisque ornatam, cum parte non modica sanctae crucisJohannes, Romanae aecclesiae diaconus, vitam primi Gregorii papae scribit, in quatuor libellis laudabiliter editam. Adalgisus dux Beneventanorum a Grecis seductus contra Ludowicum imperatorem rebellat, et multas Italiae urbes ab eo deficere fecit. Cui imperator viriliter