comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Noctesdiesq. continua oratio sepe consũmauit.
Motus animi tanta mansuetudine coartauit.
ut cũ sciret misereri. nesciret irasci. Omnibus
clemens. omnib misericors. Aduenientium uͦ
miserias ita ꝑferaebat. ut qui cumq merens ue¬
niss&. ad primȩ consolatus lȩtior rediret. Lan¬
guores aut̃ egre se habentium nonsolum sua
intercessione. sed etiã beati petri apłi accepta
auctoritate libere curabit. Ita pastor in popłio
uere medicus agnoscebatur eẽ salutis. Sicut
aut̃ ingestis eius quȩ multo ante nos conscripta
sunt studioso lectori ꝑ facile ẽ inuenire. emun¬
data ut supra dixximus eadẽ leuchoꝵ urbe
stephani. Aliuid uero templũ construaxit ex
latere in parte australi. quod sollempni ppłaꝵ
frequentia dedicauit. in honore & ueneratione
scĩ iohannis baptiste. ubi dicitur ad fontes.
Deinde aut̃ ꝑ omnẽ diocesis suȩ ꝓuinciam
plurimas construaxit ȩcłas. ordinatis prbris

Expanded text:
noctes diesque continuata oratio saepe consummavit. noctes diesque continuata oratio saepe consummavit. Motus animi tanta mansuetudine coarctavit, ut cum sciret misereri, nesciret irasci, omnibusque clemens, omnibusque misericors. Advenientium vero miserias ita perferebat, ut quicunque moerens venisset, apprime consolatus laetior rediret. Languores autem aegre se habentium non solum sua intercessione, sed etiam beati Petri Apostoli accepta auctoritate libere curabat. Ita pastor in populis vere medicus agnoscebatur esse salutis. Sicut autem in gestis ejus quae multo ante nos conscripta sunt, studioso lectori perfacile est inveniri, emundata, ut supra diximus, eadem Leuchorum urbe rotomartyris Stephani. Aliud vero templum construxit ex latere in parte australi, quod solemni populorum frequentia dedicavit in honore et veneratione sancti Joannis Baptistae, ubi dicitur ad Fontes. Deinde autem per omnem dioecesis suae provinciam plurimas construxit ecclesias; ordinatis presbyteris
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ꝑ omnia ciuib ꝓfuturũ. non iã quasi ꝑe¬
grinum. sed tamquã pastorẽ ꝓprium. apłice p̃¬
fultum priuilegio dignitatis. insedẽ statuunt
pontificalis honoris.
unc uniuersi iam catholica fide fundati per
omnes dominationȩs suȩ terminos longe lateq
uerbum saluts cunctis inferri p̃cipiunt. ita
uolentes nolentesq aut uere conuertuntur. aut
patria ꝓpelluntur. nec ullus relinquitur. qui
aut non bapti hetur. aut ñ baptihandus ad fidẽ
imbuatur. Sic gͥ uir dĩ electus. prius quidem
romȩ ep̃c consecratus. post uͦ ut uerbis p̃ceden¬
tib patet. generali populoꝵ acclamatione.
signis atq ꝓdigiis ad pomificii culmen leuchoꝵ
urbis assumptus. sermone ñ potest cõp̃hendi
quanta & qualia diuinitus meruit operari.
Miscđia namq et pietas semꝑ in eius ore et
mente uersabatur. nec episcopalis auctoritas.
pristini rigoris & abstinentiȩ frena resoluit.

Expanded text:
hunc per omnia civibus profuturum non jam quasi perehunc per omnia civibus profuturum non jam quasi peregrinum, sed tanquam pastorem proprium apostolicae praefultum privilegio dignitatis, in sedem statuunt pontificalis honoris. ejus jam catholica fide fundati, per omnes dominationis suae terminos longe lateque verbum salutis cunctis inferre praecipiunt, ita volentes nolentesque aut vere convertantur, aut patria propellantur, nec ullus infra relinquatur qui aut non baptizetur, aut non baptizandus ad fidem imbuatur. Sic igitur vir Dei electus prius quidem Romae episcopus consecratus; post vero, in verbis praecedentibus patet, generali populorum acclamatione signis atque prodigiis ad pontificii culmen Leuchorum urbis assumptus, sermone non potest comprehendi quanta et qualia divinitus meruit liberari. Misericordia namque et pietas semper in ejus ore et mente versabatur, nec episcopalis auctoritas pristini rigoris et abstinentiae frena resolvit,
Abbreviated transcription (Latin):
uocib erumpentes. baptismatis sarramentum
quod prius ꝑtinatiter recusabant. humiliter
omnes ex postulant. Tunc uero scđm catholicã
disciplinã abeato antistite sc̃ȩ fidei regulam
prius edocti. ac dein de grãm baptismatis
sunt consequuti. rex scilicet & regina omnisq
eoꝵ familia. omnis militaris ordo. uniuersa
rufficoꝵ multitudo. & factũ ẽ gaudiũ magnũ
in illa cuutate. Tunc omnis candidatoꝵ turba.
& cȩlestes in laude xp̃i cohortes nouũ redẽp¬
tionis genus adepti. & uetusto angiuni tegmi¬
nis squalore expoliati. diuinã potentiã am¬
mirantes. & głosa beati alansueti merita
magnifice p̃dicantes. pari uoto pariq c̃sensu
sem̃ uirũ torius ȩccłȩ summũ rectorẽ eligun
ac pastorẽ iustũ eẽ. ut qui ad salutẽ totius
popłi uenerat. totius electione populi. pas¬
toris uira teneret. ac sic uniuersi ac cla¬
mantes. hunc eẽ dignũ. hunc ẽẽ głosum.

Expanded text:
vocibus erumpentes, baptismatis sacramentum, vocibus erumpentes, baptismatis sacramentum, quod prius pertinaciter recusabant, humiliter omnes expostulant. Tunc vero secundum catholicam disciplinam a beato antistite sanctae fidei regulam prius edocti, ac deinde gratiam baptismatis sunt consecuti, rex scilicet et regina, omnisque eorum familia, omnis militaris ordo, universa rusticorum multitudo, et factum est gaudium magnum in illa civitate. Tunc omnis candidatorum turba, et coelestes in laude Christi cohortes, novum redemptionis genus adepti, et vetusto anguini tegminis squalore exspoliati, divinam potentiam admirantes, et gloriosa beati Mansueti merita magnifice praedicantes, pari voto parique consensu sanctum virum totius Ecclesiae summum rectorem eligunt ac pastorem justum esse, qui ad totius populi salutem venerat, totius electione populi pastoris jura teneret; ac sic universi acclamantes, hunc esse dignum, hunc esse gloriosum,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi beati confessoris cepi citius intercessio
subueniret. quȩ cum amalignis spiritib atq ab
infernalib daustris eriperet. et adsuperos reuo¬
caret.
humiliter ꝓfitetur. patrẽ ac matrẽ ceterosq
quoꝵ sollicitior fuerat ut idem facerent uotis
monitisq quib fite poterat suadebat. dicens
sem̃ pontificẽ adõ fuisse destinatũ. urbi in sa¬
lutem uenisse. ciuib pastorẽ scm̃. animarum
rectorem atq custodem. diuuna dispositione
& apostolica institutione electum. ciuus ipse
& tota ciuitas communit̃ saluaretur. aduentũ.
Tunc gͥ inter uerba pueri et eudentissimã
resuscitationis euis uirtutẽ tantę nouitatis
insolito miraculo stupe facti omnes. uidentes
manifestã di uirtutẽ. cui resistere & in aliquo
contradicere nemo illoꝵ poterat. ydola res¬
puunt. aras subuertunt. cunctas diaboli offi¬
nomen communit᷑ inclamare. & laudes in
celo ꝑ sonare coeperunt. Deinde etiã claris

Expanded text:
nisi beati confessoris Christi citius intercessio nisi beati confessoris Christi citius intercessio subvenisset, quae eum a malignis spiritibus atque ab infernalibus claustris eriperet, et ad superos revocaret. humiliter ac devote profitetur. Patrem ac matrem caeterosque quorum sollicitior fuerat, ut idem facerent votis et monitis quibus poterat suadebat, dicens suum pontificem a Deo fuisse destinatum urbi, in salutem venisse civibus, pastorem sanctum animarum rectorem atque custodem divina dispositione et apostolica institutione electum; cujus ipse et tota communiter civitas salvaretur adventu. Tunc igitur inter verba pueri, et evidentissimam resuscitationis ejus virtutem, tantae novitatis insolito miraculo stupefacti omnes, videntes manifestam Dei virtutem, cui resistere et in aliquo contradicere nemo eorum poterat, idola respuunt, aras subvertunt, cunctas diaboli offinomen communiter inclamare, et laudes in coelo personare coeperunt. Deinde claris
Abbreviated transcription (Latin):
simul patent̃ ostende. Tunc ille ut recens ab in¬
fernalib ꝓdiens emerserat umbris. ad nutum
antistitis ora resoluens. atq tenero pectore alta
suspiria trahens. libere coepit dicere quod in in¬
ferno positus uel senserat uel uidisset. Multa
iudelicet et innumerabilia tormentoꝵ genera
inter tartareos ignes flamiuomos iugere serpen¬
tes. in mensas iterum multitudines diuersis sup¬
plicus deditos ac miseroꝵ sp̃c interflammas &
frigora coartatos stridore deficere. atq ex suo
defectu ad rediuiua iterũ incendia renouari
ubi aduitã nulla recuperatio. sed omniũ bonoꝵ
obliuio. sola presentiũ pęnarũ in en arrabilis
cruciatio. ad quã quoq ipse rex & regina
om̃sq qui p̃sentes aderant. ꝓcul dubio essent
ꝑuenturi. nisi beati antistitis dictis & factis
crederent. & xp̃ianȩ fidei colla subuigarent.
seq ipsũ ad eadẽ loca poenarũ deductũ. per¬
petuȩ dampnationis tenebris fuisse deputatũ.

Expanded text:
simul patenter ostende. Tunc ille, ut recens ab insimul patenter ostende. Tunc ille, ut recens ab inferis prodiens emerserat umbris, ad nutum antistitis ora resolvens, atque a tenero pectore alta suspiria trahens, libere coepit edicere quid in inferno positus vel senserat vel vidisset; multa videlicet et innumerabilia tormentorum genera, inter tartaraeos ignes flammivomos vigere serpentes, immensas reorum multitudines diversis suppliciis mancipatos, ac miserorum spiritus inter flammas et frigora coarctatos stridore deficere, atque ex suo defectu ad rediviva iterum incendia renovari, ubi ad vitam nulla recuperatio, sed omnium bonorum oblivio, sola praesentium poenarum inenarrabilis cruciatio; ad quam ipse quoque rex et regina, omnesque qui praesentes aderant, procul dubio essent perventuri, nisi beati antistitis dictis et factis crederent, et Christianae fidei colla subjugarent, seque ipsum ad eadem poenarum loca deductum perpetuae damnationis tenebris fuisse deputatum,
Abbreviated transcription (Latin):
dei se firuros eẽ cultores. si is qui iacebat¬
ex animis spũ redeunte monstraretur post
mortẽ ad superos posse respirare. Hic sc̃s
pontifede plenus semꝑ uscerib pietatis. id qđ
petebatur ꝑ sp̃m intellegit operandũ. Iterum
genu flexco in orationẽ. diuinȩ maiestati suppli¬
caturus humi ꝓsternitur. & xp̃ianos qui tunc
forte pauel ad modum numero aderant. idem
expleta. mortuus repente uitali flatu membris
concutitur. atq ad scĩ uiri imperiũ uipedes eri¬
gitur. & cunctis ammirantib patri in columis
redditur.
rant. manifesta dĩ uirtute flere coepere pre
gaudio. nomenq xp̃iincommune fateri & illũ
p̃ omnib eẽ colendum. qui cunctis mortalib
spiraculũ uitȩ dedit. & post lȩtalia funera
mortuoꝵ spc̃ imperio cohercet. atq iterũ cũ
uoluerit reduuuuis corporib ad superos reuocari
iubet. Iunc fidelis dñi sacerdos adresuscitatũ
parentib quid uideris uel ubi fueris. cunctis

Expanded text:
Dei futuros se esse cultores, si is qui jacebatDei futuros se esse cultores, si is qui jacebatexanimis, spiritu redeunte, monstraretur post mortem ad superos posse respirare. Hinc sanctus pontifex, plenus semper visceribus pietatis, id quod petebatur per Spiritum intelligit operandum. Iterum genu flexo, in orationem divinae majestati supplicaturus humi prosternitur, et Christianos qui tum forte pauci admodum numero aderant, idem expleta mortuus repente vitali flatu membris concutitur, atque ad sancti viri imperium in pedes erigitur, et cunctis admirantibus patri incolumis redditur. rant, manifesta Dei virtute flere prae gaudio, nomen Christi in commune fateri, et illum prae omnibus esse colendum, qui cunctis mortalibus spiraculum vitae dedit, et post lethalia funera mortuorum, spiritus imperio coercet, atque iterum, cum voluerit, redivivis corporibus ad superos revocari jubet. Tunc fidelis Domini sacerdos ad resuscitatum parentibus quid videris, vel ubi fueris, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã sibi ad ẽẽ uirtutẽ. ad muri locum se
duci p̃cępit. de cuius culmine preceps deuolutꝰ
puer ingurgitẽ decidisset. Inquo uidelicet loco
orationem fundens. ac p̃cipue fidens indno.
deuotis p̃cibꝰ incubuit. in uocatoq dep̃i nomine.
cunctis qui littora cinxerant aspicientib corpꝰ
iacentis pueri apparuit. & aꝓfundis eductũ
ferri suꝑ ȩquora coepit. Quod celeriter ab
undis ereptũ. ante pedes beati uiri ꝓtinus ẽ
illatũ. Ecce habes inquit ad patrẽ corpus exe¬
anime qđ peristi. si tam̃ implere decreueris
qđ spopondisti. ad erit qͦq diuina clementia
quȩ tibi adhuc multo ualeat p̃stare maiora.
Nam et ego ad hoc ueni et ꝑegrinationem
tantã asumpsi ut ꝑ me uobis pateat cȩlestis
ianua regni a principe apłoꝵ missus. salutio
are negotia ꝓsequor. ur̃arũ gaudens lucra
amananĩ quero: Tunc pat̾ et cuncti qͥ aderant
unanunter ꝓfitentur ab dicatis y dolis ueri

Expanded text:
divinam sibi adesse virtutem, ad muri locum se divinam sibi adesse virtutem, ad muri locum se perduci praecepit, de cujus culmine princeps devolutus puer in gurgitem decidisset. In quo videlicet loco orationem fundens, ac praecipue fidens in Domino, devotis precibus incubuit, invocatoque Christi nomine, cunctis qui littora cinxerant aspicientibus, corpus jacentis pueri apparuit, et a profundis eductum ferri super aequora coepit. Quod celeriter ab undis ereptum, ante pedes beati viri protinus est illatum. Ecce habes, inquit ad patrem, corpus exanime quod petisti. Si tamen implere decreveris quod spopondisti, aderit quoque divina clementia, quae tibi adhuc valeat multo praestare majora. Nam ego ad hoc veni, ad hoc peregrinationem tantum assumpsi, ut per me vobis pateat coelestis janua regni. A principe apostolorum missus salutis vestrae negotia prosequor, vestrarum gaudens lucra animarum quaero. Tunc pater, et cuncti qui aderant, unanimiter profitentur, abdicatis idolis, veri
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur uir sc̃s aregis offitialib sed eo die mi¬
nime reperiri potuit. Labor frustra querentiũ
usq indiẽ tertiũ ꝓtelat᷑ iãq spes inueniendi pene
subtrahit᷑. Illucescente aut̃ die tertio. tandẽ ꝓli
bitu uir dĩ inuentus. regus obtutib presentatur.
Cui ille pristinȩ feritatis rigore deposito. õ scẽ
inquit dĩ quẽ saluti nr̃ȩ ab exteris partib gau¬
demus aduenisse. miserere orbati parentis.
miserere exctincti nati adhuc subaquis letifere
decumbentis. Iã ꝓtinus assto & credulus. aras
destruo. templa et simulachra subuerto. doemo¬
num figmienta cuncta contenipno. immolaticios
cruores deuitt. fidẽ quã p̃dicas suscipio. dm̃ cęli
quẽ orbis romanus iã petro docente ꝑ sensit ad¬
orandũ spondeo. et me et popłm meũ diuinis
legib subiugabo. dum ꝑ te merear tantũ modo
punctus. simul sentiens tantã frugẽ populoꝵ

Expanded text:
Quaeritur vir sanctus a regiis officialibus; sed eo die miQuaeritur vir sanctus a regiis officialibus; sed eo die minime reperiri potuit. Labor frustra quaerentium usque in diem tertium protelatus, jamque spes inveniendi pene subtrahitur. Illucescente autem die tertio tandem pro libitu vir Domini inventus, regiis obtutibus praesentatur. Cui ille pristinae feritatis rigore deposito: O sancte, inquit, Dei, quem saluti nostrae ab exteris partibus gaudemus advenisse, miserere orbati parentis, miserere exstincti nati, adhuc sub aquis lethifere decumbentis. Jam pronus asto et credulus, aras destruo, templa et simulacra subverto, daemonum figmenta cuncta contemno, immolatitios cruores devito, fidem quam praedicas suscipio, Deum coeli, quem orbis Romanus jam Petro docente prosensit, adorandum spondeo; et me, et populum meum divinis legibus subjugabo, dum per te merear tantum vel epunctus, simul sentiens tanta fruge populorum
Abbreviated transcription (Latin):
rito regina turbaris. merito confunderis. meri¬
to triste funus filii tui exsoluis. Nã si condito¬
rẽ tuũ cognosceres. & uerbis olim meis tu &
rex tuus fidẽ adhiberet. ab hoc forsitan in for¬
tunio libera fuisses. uel multo salubrius hȩc
contingerent. dũ animã simul cũ corpore per¬
euntis. beata quies exciperet uitȩ renascentis.
Sed nc̃ qͥd iã facies. si uel corpꝰ exctineti reciꝑe
merearis: At uͦ illa se deuouens acturã quod
imperaret. Cũ ꝓlixiora scĩ uiri ambiret colloquia.
eiꝰ usio int̾ affamina rũpit᷑. At illa ꝓtinꝰ somno
excita. marito qđ uiderat exordine intimauit
Tẽ ille. Osi possũ inqͥt eiꝰ quẽ scm̃ dĩ edoces ꝓmereri
p̃sentiã. Polliceor enĩ me eiꝰ dictis assensũ p̃bitu¬
rũ. tantũ ꝑeũ obtineã uel cadauer ex anime.
de lania membra gurgustio ñ earere sepul chro
Nter hȩc nocte decedente. dies adducit᷑ crastinꝰ

Expanded text:
rito, regina, turbaris, merito confunderis, meririto, regina, turbaris, merito confunderis, merito triste filii tui funus exsolvis; nam si Conditorem tuum cognosceres, et verbis olim meis tu et rex tuus fidem adhiberet, ab hoc forsan infortunio libera fuisses, vel multo salubrius haec contingerent, dum animam simul cum corpore pereuntis, beata quies exciperet vitae renascentis. Sed quid jam nunc facies, si vel corpus exstincti recipere merearis? At vero illa se devovens acturam quod imperaret, cum prolixiora sancti viri ambiret colloquia, ejus visio inter affamina rumpitur. At illa protinus somno excitata, marito quod viderat ex ordine intimavit. Tunc ille: O si possim, inquit, ejus quem sanctum Dei edoces, promereri praesentiam, polliceor enim me ejus dictis assensum praebiturum, tantum per eum obtineam ut cadaver exanime et lanianda membra gurgustio non carere sepulcronter haec, nocte decedente, dies adducitur crastinus.
Abbreviated transcription (Latin):
ambitus quendã reflexerat angulũ esublimi
loco ꝓlapsũ. casu influuiũ mosellȩ decidisse.
Qui scilicet fluuius aluei sui cursu loca uiciniora
possidens. tunc temiporis ꝓpter moenia ciuitatis
influebat. tantaq erat illie a quarũ ꝓfunditas.
ut absortũ auoragine puerũ arte & spe descisse¬
ret querentiũ sollers industria uiroꝵ. Ciuitas
tota ruit infunera. clamor attollit᷑ rustic oꝵ
Pat̃ & mat̃ pene edcanimes referunt᷑. Tragoedie
ꝑsonant mulierũ. falsoꝵ frustra ꝓuocantur
subspecie deoꝵ. Dies uertitur inluctũ. ludi in
miseriã. sollempnitas in merorẽ. Ita sorte duplici
merore et labore consumptis omnib nocte
irruente dies claudit᷑. Cumq fessa membra
post tantũ laborẽ lecto reclinarent. graui ut̃q
parens somno deprimitur. cũ ecce repente dor¬
mienti regis conuigi ut ambo decumbebant.
beatus s ansuetus ꝑ uisũ apparuit dicens. Me¬

Expanded text:
ambitus quemdam deflexerat angulum, e sublimi ambitus quemdam deflexerat angulum, e sublimi loco prolapsum casu in fluvium Mosellae cecidisse. Qui scilicet fluvius alvei sui cursu loca viciniora possidens, tunc temporis prope moenia civitatis influebat. Tantaque erat illic aquarum profunditas, ut absorptum hac voragine puerum arte et spe descisceret quaerentium solers industria virorum. Civitas tota ruit in funera, clamor attollitur rusticorum, pater et mater pene exanimes referuntur, tragediae personant mulierum, falsorum frustra provocantur sub specie deorum; dies vertitur in luctum, ludi in miseriam, solemnitas in moerorem; ita sorde duplici moerore et labore consumptis omnibus, nocte irruente dies clauditur. Cumque fessa membra post tantum laborem lecto reclinarent, gravi uterque parens somno deprimitur; cum ecce repente dormienti regis conjugi ut ambo decumbebant, beatus Mansuetus per visum apparuit, dicens: Me
Abbreviated transcription (Latin):
illud hominũ genus insequeretur. usq ad eum
tos cerneres rigusse. nec ultra exemptȩ nec ẽ
in temptare capturȩ. Quare sepe regia in digna
dandũ. Quẽ tam̃ diuina uirtus inter arma
barbara & mores ferocissimos aderudiendum
plebẽ fideliũ & ex piandã urbẽ fecib ydoloꝵ
conseruabat illesũ. nolens uitã eiꝰ breui consum¬
mare articulo martyris sed ꝓlidcis temporum
sudoribꝰ immorantẽ fructũ afferre copiosiorẽ.
& pacẽ aeccłȩ quã rectur erat multimoda
commertia referentẽ. ad regnũ transire cȩlorꝵ¬
Nterea causa eociuit qua rex etpopulosa gentiliũ
multitudo. ludis suis sollempnẽ frequentiã. age¬
rent. et consuets otii sui exercitiis uacarent. Cũq
talib intenti tenerentur. accidit p̃dicti regis
unicũ paruulũ filiũ exmuro cui tũ suꝑstare
uidebatur ea uidelicet parte. qua reducto pau¬
lulũ sinu. quẽ sors edificantib dederat. muri

Expanded text:
illud hominum genus insequeretur, qui talibus illud hominum genus insequeretur, qui talibus tos cerneres riguisse, nec ultra exemptae necem intentare capturae. Quare saepe regia indignatdandum; quem tamen divina virtus inter arma barbarica et mores ferocissimos ad erudiendam plebem fidelium, et expiandam urbem faecibus idolorum conservabat illaesum, nolens vitam ejus brevi consummare articulo martyrii, sed prolixis temporum sudoribus immorantem, fructum afferre copiosiorem, et navem Ecclesiae quam recturus erat, multimodo commercia referentem, ad regnum transire coelornterea causa exstitit, qua rex et populosa gentilium multitudo ludis suis solemnem frequentiam agerent, et consuetis otii sui exercitiis vacarent. Cumque talibus intenti tenerentur, accidit praedicti regis unicum parvulum filium ex muro cui tum forte superstare videbatur, ea videlicet parte qua reducto paululum sinu quem sors aedificantibus dederat, muri
Abbreviated transcription (Latin):
fuit initiũ. & ꝓuentus tã diu dilatȩ credulitatis
& salutis. Beatus aut̃ pontifex in ꝓspectu urbis
ut diocimꝰ umbrosis siluarũ frondibꝰ contectũ
locũ delegerat et remotũ. inquo soli dñõ uacar .s.
attentius opus quod coeperat uotis assidius defe¬
rebat. Qui non tantũ suis. quantũ etiã magistri
sui apłoꝵ principis subsidus innidxus. signis et
uirtutib coruscabat. Clarus aspectu moribus
dulcis. alloquio mitis. constantia fortis. pacientia
longanimis. castitate p̃cipius. in beneficiis largus.
egenoꝵ miseriis ꝓnus. consiliis cautus. misedĩa
plenus. hospitalitatis gram consectatꝰ. in orationibꝰ
assiduus. in lectione deuotus. in lacrimis ꝓfusus.
in compunctione atiritus. inceteris bonis actibus
ꝓbatus atq ꝑfectus. Cuius uirtutẽ cum in rebus
res sunt exeperti. Nam cũ in agendis ferarum
ex equintionib quȩ libet animalia canũ uolentia

Expanded text:
fuit initium et proventus tandiu dilatae credulitatis fuit initium et proventus tandiu dilatae credulitatis et salutis. Beatus autem pontifex in prospectu urbis, ut diximus, umbrosis silvarum frondibus contectum locum delegerat, et remotum, in quo soli Domino vacans attentius, opus quod coeperat, votis assiduis deferebat. Qui non tantum suis quantum etiam magistri sui apostolorum principis subsidiis innixus, signis et virtutibus coruscabat. Clarus aspectu, moribus dulcis, alloquio mitis, constantia fortis, patientia longanimis, castitate praecipuus, in beneficiis largus, egenorum miseriis pronus, consiliis cautus, misericordia plenus, hospitalitatis gratiam consectatus, in orationibus assiduus, in lectione devotus, in lacrymis profusus, in cordis compunctione attritus, in caeteris bonis actibus probatus atque perfectus. Cujus virtutem cum in rebus res sunt experti. Nam cum in agendis ferarum exsecutionibus, quaelibet animalia canum violentia
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quẽ cũ ꝑlatus eẽt scĩ uiri aduentus. et
qua ꝑpopłos serebat diuini p̃dicationẽ uerbi
spreuit & abnuit. et uerũ ȩternȩ deitatis
ureconẽ surda aure perterebat. Uir aũt
dii infauna constantia reluctatus ꝓpt̃ moenia
eumats exigue habitationis sibi receptoriũ
barauit eunctosq ad se uenientes ad cognitio¬
nẽ ueri di asper sttionib demonũ reuo cabat
heredes futuros p̃finuiit. Quid plura: Regina
credidit. & nisi pagani regis potestas obstitiss&.
legitimo ad niaca matrimonio. purgari ñ desiste¬
ret fonte salutari. Tam̃ rege aliarũ rerũ euen¬
tib & curis implicito. quotiens regina seria onor¬
tuna conciderant. uirũ dĩ frequentius adscitũ.
rat gͥ his paruulus filiꝰ. qui instituebatur
adritũ parentũ ꝓfanoꝵ. Cuius uidelicet
exigua puertnȩ tempora. licet teneris ageret
natura sub annis. parentib tam̃ ut post patuit res

Expanded text:
Ad quem cum perlatus esset sancti viri adventus, et Ad quem cum perlatus esset sancti viri adventus, et quam per populos serebat divini praedicatio verbi, sprevit et abnuit, et verum aeternae deitatis praeconem surda aure praeteribat. Vir autem Domini instanti constantia reluctatus, prope moenia civitatis exiguae habitationis sibi receptorium praeparavit, cunctosque ad se venientes ad cognitionem veri Dei a superstitionibus daemonum revocabateredes futuros praefinivit? Quid plura? Regina credidit, et nisi pagani regis potestas obstitisset, legitimo annexa matrimonio purgari non desisteret fonte salutari. Tamen rege aliarum rerum eventibus et curis applicato, quoties reginae seria opportuna considerant, virum Dei frequenrat igitur his parvulus filius, qui instituebatur ad ritum parentum profanorum, cujus videlicet exigua pueritia tempora licet teneris ageret natura sub annis, parentibus tamen, ut post patuit res,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ in commutabilẽ principiũ. quiẽ fons &
origo bonoꝵ. a quo omne genus mortaliũ
excistendi sumpsit initiũ. euiꝰ potestas nec cȩ¬
pit eẽ nec desinit in ȩternũ ꝑ quẽ pereunti
mundo aeternȩ redemptionis uenit remediũ.
patris decęlis missus adterras ꝑ uterũ intactȩ
uirginis carne uestitus humana. mortalib
uisibilis ostensus. plurimis & mirandis uirtu¬
tũ signis declaratus. adultimũ ut diaboli
ex cluderet dominationẽ incruce iudeoꝵ in¬
fidelitate spontanea dispensatione sui consilii
appensus p̃tio fusi sanguinis ab errore doe¬
monũ eos absoluit. quos uitȩ perhennis
rat tunc temporis memorata ciuuitas po¬
puloꝵ stipata cateruis. rerũ ditissima copiis.
ac diuersȩ supellectilis referta commertis.
Rex quoꝙ gentilis et barbaricus cũ sua con¬
uige leo nomine dm̃ ignorans. cum omni
populo suo ydolatrie cultib subiugatus.

Expanded text:
rerum incommutabile principium, qui est fons et rerum incommutabile principium, qui est fons et origo bonorum, a quo omne genus mortalium existendi sumpsit initium, cujus potestas nec coepit esse, nec desinit in aeternum; per quem pereunti mundo aeternae redemptionis venit remedium, Patris de coelis missus, ad terras per uterum intactae Virginis carne vestitus humana, mortalibus visibilis ostensus, plurimis et mirandis virtutum signis declaratus, ad ultimum ut diaboli excluderet dominationem, in cruce Judaeorum infidelitate spontanea dispensatione sui consilii appensus, pretio fusi sanguinis ab errore daemonum eos absolvit, quos vitae perennis rat tunc temporis memorata civitas populorum stipata catervis, rerum ditissima copiis, ac diversae supellectilis referta commerciis. Rex quoque gentilis et barbaricus cum sua conjuge, Leo nomine, Deum ignorans, cum omni populo suo idololatriae cultibus subjugatus.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei eẽ cultorẽ. abitaliȩ partib uenientẽ ab
eo quẽ romanũ pars maxima uere fidei signi¬
ferũ & papã sequit᷑. se Petro eẽ missũ ueracit̃
asserentẽ. dm̃ cęli hominumq factorẽ apertis
atq assiduis uocib p̃dicantẽ. Cumq hȩc &
similia rei nouȩ ammiratione referentib re¬
ginȩ gentilis animus aliquomͦ flecterotur
ad audiendum. absentis regis sui libera potita
facultate. secreta usa cubiculi. uirũ dĩ sibi pre¬
cepit intromuti. Quȩ ẽ inquiens hȩc noua
& actenus nobis in audita religio. quã nr̃oꝵ
culturȩ deoꝵ suꝑ ducere gestiens. alia nobis
colenda denuntias. quȩ usq inp̃sens generi
nr̃o & in cognita ꝑmanent & inculta : Intel¬
legens aut̃ uir heatus intentionẽ i eginȩ scisci¬
tantis. & spẽ habens in ea uite regenerantis.
dm̃ inquit unũ & uerũ indiftinctione trium
ꝑ sonarũ patris scilicet & filii. & sp̃c̃ scĩ. omniũ

Expanded text:
fidei esse cultorem, ab Italiae penitus venientem, ab fidei esse cultorem, ab Italiae penitus venientem, ab eo quem Romanorum pars maxima verae fidei signiferum et papam sequitur; se a Petro esse missum veraciter asserentem, Deum coeli hominumque factorem apertis atque assiduis vocibus praedicantem Cumque haec et similia rei novae admiratione referentibus reginae gentilis animus aliquo modo flecteretur ad audiendum, absentis regis sui libera posita facultate, secreto usa cubiculi virum Dei sibi praecepit intromitti. Quae est, inquiens, haec nova et hactenus nobis inaudita religio, quam nostrorum culturae duorum superducere gestiens, alia nobis colenda denuntias, quae usque in praesens generi nostro et incognita permanent et inculta? Intelligens autem vir beatus intentionem reginae sciscitantis, et spem habens in ea vitae regenerantis: Deum, inquit, unum et verum in distinctione trium personarum: Patris scilicet, Filii, ac Spiritus sancti, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem quȩ post hanc mortalẽ uitã secu¬
tura ẽ aliquid attinentia. Unum dm̃ pottꝰ
colerent. qui terras & maria condidisset.
qui cęli sublimitatẽ sua ditione teneret. qͥ
corporib uitã post mortẽ felitus p̃staret iu¬
uendi facultatẽ. Tantoꝵ falsoꝵ deoꝵ cultu¬
ram horrendȩ uanitatis ẽẽ ludibria. anima¬
rum dispendia ꝑhennũ tormentoꝵ nil aliud
quã futura tormenta.
eligens potius diuersis eruciatib ac supplicus
corpus ẽẽ t̾radendum. quã id qđ beati apłi
magistri sui edicto susceperat aeternȩ salutis
ministerium declinar et. Instabat gͥ negotio
rumoris huiuis sollempnis frequentia adnotitiã
reginȩ perfertur. Cui familiares domestici ad¬
uingint talia referentes. adẽẽ uidelicet quendã
patria quidẽ ꝑegrinũ. genere ignotũ. affatu
dissimilẽ. uultu et habitu sibi penitus ignotum¬
& ñ eẽ eis consortẽ. conditione tam̃ xp̃ianẽ

Expanded text:
felicitatem, quae hanc mortalem vitam secufelicitatem, quae hanc mortalem vitam secutura est, aliquid attinentia; unum Deum potius colerent, qui terras et maria condidisset, qui coeli sublimitatem sua ditione teneret, qui corporibus vitam post mortem felicius praestaret vivendi facultatem; tantorum falsorum deorum culturam horrendae vanitatis esse ludibria, animarum dispendia, perennium tormentorum nihil aliud quam futura irritamenta. eligens potius diversis cruciatibus ac suppliciis corpus esse tradendum, quam id quod beati apostoli magistri sui edicto susceperat, aeternae salutis ministerium declinaret. Instabat igitur negotio rumoris hujus solemnis frequentia ad notitiam reginae profertur, cui familiares ac domestici adjungunt talia referentes, adesse videlicet quemdam, patria quidem peregrinum, genere ignotum, affatu dissimilem, vultu et habitu sibi penitus non esse consortem, conditione tamen Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ decernens. pontificalis auctoritatis
priuilegio premuniuit. ut predicationis
diuuinȩ emolumentũ sacer dotalis offitii pre¬
cederet sacramentum. Imperiũ quoq ma¬
armatus edicto. instructus eloquio. obȩdiens
inp̃ceptis. fidus in ꝓmissionib. romã egressus.
longissimos indicti ttineris anfractus ab eato
petro corporali noumentis intuttu separat:
longinquȩ peregrinationis ꝓxep̃i regno se uftro
subiciens. leuchoꝵ urbis se cuubus intulit in
omnia supplicioꝵ ꝑ ferenda genera p̃ paratꝰ
Quȩ iudelicet ciuitas. aquis irrigua pascuis
uberrima. muroꝵ ambitu io cunda seris et
turrib secus undiq premunita. ydolorum
tam̃ sordib usq quaq polluta fuerat et con¬
fusa. Metas itaq p̾fatę ciuitatis xp̃o duce.
ac beati Petri p̃uia auctoritate ingressus
barbaricã multitudinẽ nichil ueritus uerȩ
fidei sacramentum et xepianȩ religionis cultũ
gentib p̃dicare coepit ydola uana ẽẽ & sur¬
da et muta manu potius facta hominum et

Expanded text:
s auctoritatis privilegio praemunivit, ut praedicationis divinae emolumentum sacerdotalis officii praecederet sacramentum. Imperium itaque maarmatus edicto, instructus eloquio, obediens in praeceptis, fidus in promissionibus, Roma egressus, per longissimos jam dicti itineris anfractus a beato Petro corporali, non mentis intuitu separatus, longinquae peregrinationi pro Christi regno se ultro subjiciens, Leuchorum urbis se civibus intulit, in omnia suppliciorum perferenda praeparatus genera. Quae videlicet civitas aquis irrigua, pascuis uberrima, murorum ambitu jucunda, seris et turribus secus undique praemunita, idolorum tamen sordibus usquequaque polluta fuerat et confusa. Metas itaque praefatae civitatis Christo duce ac beati Petri praevia auctoritate ingressus, barbaricam multitudinem nihil veritus, verae fidei sacramentum et Christianae religionis cultum gentibus praedicare coepit: idola vana esse, surda et muta, manu potius facta hominum et
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ operũ p̃ conio p̃eunte. catholicȩ in¬
formationis p̃ elegit principẽ. decuius fonte
sumeret quod uerissimis testimoniis ut patuit
post modũ apꝓbaret.
idens aut̃ beatus petrus
futuri ꝓuentus. ac bonarũ uirtutũ in eo
signa radiare. et claritatẽ suꝑnȩ illustrationis
manifestis inditus emicare. tauto ardentius
beatum uirum ad cęleste magisteriũ edocen¬
dum. sibi uirtute confessionis ad sciuerat.
quanto insalutẽ credentiũ p̃sentiũ scilicet
ac futuroꝵ multiplicibꝰ ueritatis cooperatoribꝰ
indigebat. Qui uidelicet beatissimus pastor

Expanded text:
divinorum operum praeconio praeeunte, catholicae indivinorum operum praeconio praeeunte, catholicae informationis praelegit principem, de cujus fonte sumeret quod verissimis testimoniis, ut patuit, postmodum approbaret.idens autem beatus Petrus futuri proventus ac bonarum virtutum in eo signa radiare, et claritatem supernae illustrationis manifestis indiciis emicare, tanto arcius beatum virum ad coeleste magisterium edocendum sibi virtute confessionis asciverat, quanto in salutem credentium, praesentium scilicet ac futurorum, multiplicibus veritatis cooperatoribus indigebat. Qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
cordib copulari. rigidioribꝰ uͦ instantius
abrumpi. in sc̃ĩficationis puritatem assumi.
in decliuioris ludibrii ꝓludium absolui. im¬
becillib atq in opia ꝓfligatis tota mentis
intentione conferri. ac miseroꝵ gemitꝰ ut
tutis opinio. ut non solum sibi sed etiã porentib̾
fieret insalutẽ. Naturalis quoq ingenii effi¬
catia cȩlesti inspiratione p̃cedente Iitteralis
magisterii disciplinã sic dileoeit. sic ẽ ꝓsequuit᷑
ut neminẽ consortis collegii ꝑspicatiorem.
neminẽ in his studus habuerit precedentem.
Cumq felicib auspicus diuini feruoris
instantia animos aspiraret ad olescentis. aro¬
manis artib cẽpianȩ fidei beati petri apłi¬
sollertia titulo radiante romã ꝓfectus. eiuc
quẽ totis uiscerib ambiebat p̃sentiã expetut.
atq apłicȩ institutionis magisterio se abiectis
omnib sub dens. in eum iniecit oculos. cuius ar¬
debat desiderio sanctitatis. Insigni quoq

Expanded text:
cordibus copulari, rigidioribus vero instantius cordibus copulari, rigidioribus vero instantius abrumpi, in sanctificationis puritatem assumi, in declivioris ludibrii praeludium absolvi, imbecillibus atque inopia profligatis tota mentis intentione conferri, ac miserorum gemitus ut tutis et pietatis infusio, ut non solum sibi, sed etiam parentibus fieret in salutem. Naturalis quoque ingenii efficacia coelesti inspiratione praecedente, litteralis magisterii disciplinam sic dilexit, sic est prosecutus, ut neminem consortis collegii perspicaciorem, neminem in his studiis habuerit praecedentem. Cumque felicibus auspiciis divini fervoris instantia animos inspiraret adolescentis, a Romanis arcibus Christianae fidei beati Petri apossolertia titulo radiante Romam profectus, ejus quem totis visceribus ambiebat, praesentiam expetit, atque apostolicae institutionis magisterio se abjectis omnibus subdens, in eum injecit oculos, cujus ardebat desiderio sanctitatis. Insigni itaque
Abbreviated transcription (Latin):
solis radios ꝑ diuersas terrarum partes
sollicitus eiubrasset. credentiũ populorum
multitudines aggregans. inspẽ salutis et̃nȩ
corroborabat. Cuius scĩ fama nominis. ñ solũ
adfinitimas. sed etiã ad exeteras perlata fuerat
nationes.
a tempestate ut scripturȩ documento
percepimus. quidam sc̃ȩ indolis fuerat adoles¬
cens nomine oiansuetus. transmarinis partib
nobilium quidẽ scottoꝵ clara ꝓgenie genitꝰ
sed mentis egregie nobilitate multo p̃tiosius
in signitus. Quo uidelicet tenere adhuc ȩtatis
ꝓcessu consistente. cump̃sagio nominis ꝓue¬
hebatur culmine sanctitatis. Morib q uoca¬
bulo consonantib se semꝑ sublimior stude¬
bat fieri augmento pietatis. Qui cũ ceteris
bonoꝵ operum studus uere extiterat amator
in nocentię. ita quoq ut sui commoda p̃teriens.
exterorũ causas libentius ageret. aliorũq
infortunus ut ꝓpris influebat. mansuetoꝵ

Expanded text:
solis radios per diversas terrarum partes solis radios per diversas terrarum partes sollicitus evibrasset, credentium populorum multitudines aggregans, in spem salutis aeternae corroborabat. Cujus sancti fama nominis non solum ad finitimas, sed etiam ad exteras perlata fuerat nationes.a tempestate, ut scripturae documento percepimus, quidam sanctae indolis fuerat adolescens, nomine Mansuetus, transmarinis partibus nobilium quidem Scothorum clara progenie genitus, sed mentis egregiae nobilitate multo pretiosius insignitus. Quo videlicet tenerae adhuc aetatis progressu consistente, cum praesagio nominis provehebatur culmine sanctitatis, moribus vocabulo consonantibus se semper sublimior studebat fieri augmento pietatis. Qui cum caeteris bonorum operum studiis verae extiterat amator innocentiae, ita quoque ut sui commoda praeteriens, exterorum causas libentius ageret, aliorumque infortuniis ut propriis influebat, mansuetorum
Abbreviated transcription (Latin):
OSTGLORIOSUA
cȩlestis uictoriȩ triumphũ. cum quo
scłoꝵ conditor hoste de uicto cȩloꝵ
penetrauerat regnũ. apłicȩ dignitati ipsus
saluatoris p̃sentia petrus apłs electus et auctor
p̃signatus. c laues cęloꝵ suscipere. atq uniũsalis
aeccłȩ gubernacula meruit obtinere. Cumq
primũ ut in eccłasticis hẏstoruis legimus hiero¬
solimoꝵ post antiochiȩ partib diuinȩ ulustra¬
tionis radus in fudiss&. & diabolicȩ suꝑstitio¬
nis tenebras manifesta uirtute depulisset ro¬
mani imperii dignitate. xp̃ianitatis titulo
ac sc̃e crucis ueccillo dilatare & sublimare
decernens. mundi dominã & caput orbis
roma aggreditur: ac dõ disponente cęlestis
magisterii disciplinȩ. sc̃ȩ aeccłȩ catholicȩ
principalis pastor & magister efficitur. ut ui¬
delicet ubi diuersarum nationum confluxe¬
rat multitudo. inde quoq liberius atq ua¬
lentius cresceret indm̃ xp̃ianitatis sana religio
Cumq sc̃ȩ p̃dicationis uelut clarissimos

Expanded text:
ost gloriosum coelestis victoriae triumphum, cum quo saeculorum Conditor, hoste devicto, coelorum penetravit regnum, apostolicae dignitati ipsius Salvatoris praesentia Petrus apostolus electus et auctor praesignatus, claves coeli suscipere atque universalis Ecclesiae gubernacula meruit obtinere. Cumque primum, ut in ecclesiasticis Historiis legimus, Jerosolymorum, post Antiochiae partibus divinae illustrationis radios infudisset, et diabolicae superstitionis tenebras manifesta veritate depulisset, Romani imperii dignitatem Christianitati titulo ac sanctae Crucis vexillo dilatare et sublimare decernens, mundi dominam et caput orbis Romam aggreditur, ac Deo disponente coelestis magisterio disciplinae sanctae Ecclesiae catholicae principalis pastor et magister efficitur; ut videlicet, ubi diversarum nationum confluxerat multitudo, inde quoque liberius atque valentius cresceret in Deum Christianitatis sana religio; cumque sanctae praedicationis, velut clarissimos
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o creditũ acceperat dęmonũ erroribꝰ
in uolui. ac subditũ eẽ illacrimans. ꝑfectissimos
quosq diuni uerbi p̃cones ordinauit. quiase
ingallis dirigendi. uirtute constantiȩ. et
fidei testimonio comprobati. galliarũ ppłos
qui iugo tenebantur diaboli eruerent. &
ad diuini cultus sacramenta prouocarent
quibꝰ etiã hunc beatũ uirũ consortis ministe¬
rii collegã deputauerat. ut pote longo
apłicȩ sublimitatis exercitatio edoctum.
ac cęlestis magisterii experientia incunctis
ad summe cõꝓbatͦ.¬

Expanded text:
 sibi creditum acceperat, daemonum erroribus involvi, ac subditum esse illacrymans, perfectissimos quosque divini verbi praecones ordinavit, qui a se in Galliam dirigendi virtute constantiae et fidei testimonio comprobati, Galliarum populos qui jugo tenebantur diaboli eruerent, et ad divini cultus sacramenta provocarent.quibus etiam hunc beatum virum consortis ministerii collegam deputaverat; utpote longo apostolicae sublimitatis exercitio edoctum, ac coelestis magisterii experientia in cunctis adsumme comprobat
Abbreviated transcription (Latin):
tes quasi postulantes aduentum eius. qͦ uiso
furibundi ad eums impetu ualido dirigunt.
At ille signũ erucis opponens ilis euanescentib
absq metu oratorium ẽ in gressus. alia noc¬
te egressus ab oratorio. inuenit cellulã suã
plenã dȩmonib. Dixitq eis. Unde uenistis
a roma aiunt hesterno egressi. hodie adhunc
locum accessimus. Quib ille. Abscedentes
ait detestabiles. & nolite accedere adlocũ
in quo nomen dnĩ inuocatur. Hȩc eo di¬
cente sicut fumus euanuerunt. His & talibꝰ
uirtutũ magnarũ grã pollens. impleto uite
p̃sentis curriculo uttã ꝑcepturus aeternã
emigrauit scło. Cuuis beatũ sepulchrum
miraculoꝵ illustrium effectu plerumq reddit᷑

Expanded text:
tes, quasi praestolantes adventum ejus: quo viso furibundi ad eum cum impetu valido dirigunt. At ille signum crucis opponens, illis evanescentibus absque metu oratorium est ingressus, Alia nocte, regressus ab oratorio, invenit cellulam suam plenam daemoniis, dixitque eis: Unde venitis? A Roma, aiunt, hesterna die egressi, ad hunc locum accessimus. Quibus ille: Abscedite, inquit, detestabiles, et nolite accedere ad locum in quo nomen Domini invocatur. Haec eo dicente 1231 sicut fumus evanuerunt. IV. His et talibus virtutum magnarum gratia pollens, impleto vitae praesentis curriculo, vitam percepturus aeternam emicuit saeculo, cujus beatum sepulcrum miraculorum illustrium effectu plerumque redditur
Abbreviated transcription (Latin):
epulto si quidẽ ut p̃diximus corpore
beati remigii in ȩccła scĩ eristofori. eũ
multa et stupenda miracula in eadẽ ȩccła
ꝑ merita eiuis dñi grã fierent. ampliata
et exaltata ẽ ipsa eccła. Et facta cripta
retro altare inqua transferretur corpus
sanctissimum. effossum ẽ de loco inqͦ erat.
ut infossam factam in memorata cripta
deponeretur. sed nullomodo moueri potu¬
it. Suꝑ ueniente aut̃ nocte et ꝑ noctantib
fratrib in ymnis & canticis. multis accen¬
sis luminarib circa mediã noctẽ sopor
inuentum ẽ angelicis manib positum in
fossa criptę retro altare factȩ. Tantaq
euigilantes odoris suauitate repleti sunt
omnes qui affuerunt. ut humana linqua
hoc effari non ualeat. et sic per totã diẽ
in crastina. ipse odor in eade a eccła per¬
seuerauit. Ipsaq die trans lationis ei cũ
diuinis laudib sumpte sunt reliquie acor¬
porei illius. de capillis uidelicet eius et
casula ac tunica ipsius. et inuolunim ẽ

Expanded text:
epulto siquidem, ut prediximus, corpore beati Remigii in aecclesia sancti Cristofori, cum multa et stupenda miracula in eadem aecclesia per merita eius Do mini gratia fierent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia. Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et pernoctantibus fratribus in ymnis et canticis, multis accensis luminaribus, circa mediam noctem sopor inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem et in crastina ipse odor in eadem aecclesia perseveravit. Ipsaque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum est
Abbreviated transcription (Latin):
Puellas aut̃ uirgines. quasi uiperas ꝑhorrebat.
Iacebat aut̃ in oratione immobilis. et amplexus
earũ et oscula quasi sagntarũ ictus scuto suȩ
fidei excipiens. clamabat ad dnm̃ dicens. Ex¬
urge dñe in ad uitorium mͥ. dic animȩ meȩ
salus tua ego sum. Quis enĩ istã pugnã adia¬
bolo excitatã uincere p̃ualet. nisi tua pro eo
fuerit dextera dimicata ͤ Errat qui se putat
castitatẽ ꝑfectã suis nisib obtinere. nisi enĩ

Expanded text:
Puellas autem virgines quasi viperas perorrebat. Iacebat autem in oratione immobilis et, amplexus earum et oscula quasi sagitarum ictus scuto sue fidei excipiens, clamabat ad Dominum dicens: «Exurge, Domine, in adiutorium michi, dic anime mee: Salus tua ego sum. Quis enim istam pugnam a diabolo excitatam vincere prevalet, nisi tua pro eo fuerit dextera dimicata? Errat qui se putat castitatem perfectam suis nisibus obtinere. Nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibere culture. Ds̃ enim non potest nec esti¬
mari nec credi. nisi qui omnẽ scĩtatẽ omnemq
suꝑ greditur uirtutẽ. Quȩ gͦ bona saturnus
faleifer habuit. qui ꝓprios suos filios quotienscũq
nascebant᷑ occidit. et ut dicã comedit sieut exꝰ¬
cultores asseribunt: Quȩ bona in ioue fuisse
existimas. qui quot dies uixit. tot in audita

Expanded text:
 rapiuntur. Deus enim non potest estimari nec credi, nisi qui sanctitatem omnemque supergreditur maiestatem. Quot ergo bona Saturnus falcifer habuit, qui proprios filios quoties nascebantur occidit; ut non dicam comedit, sicut cultores eius scribunt? Quot bona in Iove fuisse existimas, qui quot dies vixit, tot inaudita
Abbreviated transcription (Latin):
ipse correctus & aliis post futurus excemplũ
neque aut falsȩ iustitiȩ umbra decipiat.
aut incerta mobilitas inutili leuitate com¬
pellat. semel cepta deserere. Hȩc uos de ur¬
tutib dñi quas in seruis suis uł imitanda
oꝑatus ẽ. uł timenda scire sufficiant. Sed
quia satis feci ur̃is aurib immo etia uerbosior
fui fortasse quã debui. Tu modo ad me aut̃
loquebatur debitũ fenus exsolue. ut te de
martino tuo ut es soltius plura referentẽ.
am pride in hoc desideriis meis estuantibus
liber ille non sufficit. quẽ ipse tu nosti me
de illiꝰ uita atq uirtutib edidisse.

Expanded text:
ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Haec vos de virtutibus Domini, quas in servis suis vel imitanda operatus est vel timenda, scire sufficiat. Sed quia satisfeci vestris auribus, immo etiam verbosior fui fortasse quam debui, tu modo ad me autem loquebatur debitum fenus exsolve, ut te de Martino tuo, ut es solitus, plura referentem, jam pridem in hoc desideriis meis aestuantibus,liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius vita atque virtutibus edidisse
Abbreviated transcription (Latin):
salatte suor non sine impietate neglegeret
suĩ modi gͦ false uisticiȩ colere supenrit.
post quadrienniũ fere. cellulam suã atq
ꝓpositum heremita deseruit. Sed ubi ad ꝓxi¬
mũ monasteriũ qđ amulus fr̃ĩb habitabatur
accessit causã discessionis atq consilium que¬
rentib confitetur. Renitentib cunctis et p̃cipue
loci illiꝰ abbate. male animo fixa sententia
non potuit auelli. Igitur infelici se obtinacio¬
ne ꝓripiens cum dolore omnium digressus
adoemone cruentasq spumas ore ꝓuoluens
suis dentib se lacerabat. Deinde ad idẽ mo¬
nasteriũ fratrũ humeris reportatus. cum
coherceri in eo sp̃c inmundus non ualeret.
necessitate cogente ferreis nexib alligatur.
pedes cum manib uinciuntur. Non in merita
poena fugitiuo ut quẽ non cohibuerat fides
catenȩ cohiberent. P ost bienniũ demum
oratione scoꝵ ab inmundo spũ liberatus ad
heremũ unde discesserat mox regressus. &

Expanded text:
salutem suorum non sine impietate negligeret. salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cunctis, et praecipue loci illius abbate renitente, male animo fixa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione proripiens, cum dolore omnium digressus a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde discesserat, mox regressus est, et