comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro ut pro uero putat᷑ perire suinersi sic et alie naues sequates
ipiũs simili tempestate corrupte in diuersis pelagi perierunt
Norum autem fr̃m mors clũ gentibus esset incoguita et de eoꝵ
morte nullus esset qui causam certitudis perhiberet quidam
tredere uoluerũt eos diuino mune factos deos et uiuos ut uoluit
antiqua gentiletas translatos in celũ hinc est ꝙ poete dixerũt
eos in celũ assumptos corstitiusse signũ in zodiati tirtulo ꝙ usq
in hodiernũ diem isignũ dicit̾ Gemĩorũ ex hii genũs fratri¬
bus institutũ Licet antiqui philosophi chixerũt gemĩoꝵ sig¬
nũ ndroappellari quia genũs diebus plusꝙͣ in aliis signissol
hoc libro quorũdam gretoꝵ et troyanoꝵ scribere colores et
seruit eni in codite siu oꝑis gieca lingua ꝯpositũ om̃s illos
sius oculis inspexisse uam seplus intex tieugas habitas int̃¬

Expanded text:
prout uere putatur periere submersi. Sic et alie naues sequaces prout uere putatur periere submersi. Sic et alie naues sequaces ipsius, simili tempestate correpte, in diuersis locis pelagi perierunt. Horum autem fratrum mors dum gentibus esset incognita et de eorum morte nullus esset qui causam certitudinis perhiberet, quidam credere uoluerunt eos diuino munere factos deos et viuos, vt uoluit antiqua gentilitas, translatos in celum. Hinc est quod poete dixerunt eos in celum assumptos constituisse signum in zodiaci circulo quod usque in hodiernum diem signum dicitur geminorum quia ex hiis geminis fratribus constitutum, licet antiqui philosophi dixerunt ideo geminorum signum appellari quia geminis diebus plus quam in aliis signis sol hoc loco quorundam Grecorum et Troyanorum colores et seruit enim in codice sui operis, Greca lingua composito, omnes illos suis oculis inspexisse. Nam sepius inter tre
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ymbris aduersis uaria cacumĩa fluctuũ extolluntur¬
in montes spumas eructuantia crebras hinc inde ex quibus
ti igr̃ũ pelagus uelut ebuliens conuertebatur in album Nec
uora frangunt᷑ arbores lacerantur uela rũpũt᷑ fies steriũt᷑
auchore et om̃ia nauiũ earũdem depereũt armanienta disꝑ¬
guntur riaues iulta uentorũ ex aterbatõne uita ab alia sẽpa¬
ta N auis autent illa ini qua predicti fiẽs in simul nauiga¬
bant in potentia tempestatis aduerse fractis temonibus et
eurs arboribus multo stridore colliẜ ꝓpͥo renige destituta fer¬
tur ppelagus In certo itinere nũc huc et aduersis fluctibus nũe¬
et illuc que dũ multa fatigatione uuẽ recta mĩe obliqua per
mare discurret demũ ex hausta maris yactibus ꝓp̾iis dissuta
carinis auulsis tabulis nullo alio mediante demergit᷑ inter
fluctus Inter quas preclicti duo fres et ceteri nauigantes ĩ ip̃a

Expanded text:
tibus nimbis aduersis, uaria cacumina fluctuum extollunturtibus nimbis aduersis, uaria cacumina fluctuum extolluntur, spumas eructancia crebras hinc inde, ex quibus nigrum pelagus, uelud ebulliens, conuertebatur in album. Nec mora, franguntur arbores, lacerantur uela, rumpuntur funes, sternuntur antenne, et omnia nauium earundem depereunt armamenta, disperguntur naues multa uentorum exacerbacione, una ab alia separata. Nauis autem illa in qua predicti fratres insimul nauigabant in potentia tempestatis aduerse fractis themonibus et eius arboribus multo stridore collisis proprio remige destituta fertur per pelagus incerto itinere nunc huc et aduersis fluctibus nunc illuc, que dum multa fatigacione nunc recta nunc obliqua per mare discurreret, demum exausta maris hiatibus, propriis dissuta carinis, auulsis tabulis, nullo alio uidente, demergitur inter fluctus, inter quos predicti duo fratres et ceteri nauigantes in ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
putantes troyanos non dũ in frigiam puenisse tũ quibusdã
coꝵ nauibiis se in mittut in mari si forte predictam hele¬
nam recuperare possent anteꝙͣ Troyam continge̾t applitac
ta statim postqͣ de raptu helene ad eos fama perueit se in maeᷤᷤ
tũ inulto nauigio Inmiserunt sed quitꝙͣ de hoc contige¬
rit frĩbus ipĩs in mare tutrantibus troyanos uolentibirs
persequi nõ dũ per duos dies felititer nauigarũt tũ sb̃i¬
to celũ obductum nubibus obscurans induxit tenebras
cirtũquaq et uariis choruscationibus timida et interpellata lu¬
ce micatibus ruptis nubibus mugiũt clamosa tointrua mẽ¬
tes nauigantiũ exc̾i̾tantia pre timore In pluuiam gͦ coacte
nubes aquosos ymbres effundũt et inualescente uentorũ ra¬
bie procellosa tumet pelagus influctus maximos eleuatum
Ciuus orta aeris obstinitate facta niũ tenebrosa exppiran¬

Expanded text:
putantes Troyanos nondum in Frigiam peruenisse, cum quibusdam putantes Troyanos nondum in Frigiam peruenisse, cum quibusdam eorum nauibus se inmittunt in mare, si forte predictam Helenam recuperare possent antequam Troyam contingeret applicarta, statim postquam de raptu Helene ad eos fama peruenit, se in mare cum multo nauigio inmiserunt. Sed quicquid de hoc contigerit, fratribus ipsis mare intrantibus Troyanos uolentibus persequi, nondum per duos dies feliciter nauigauerant cum subito celum obductum nubibus obscuras induxit tenebras circumquaque, et uariis coruscacionibus tumida et interpollata luce micantibus, ruptis nubibus, mugiunt clamosa tonitrua, mentes navigancium excitancia pre timore. In pluuiam igitur coacte nubes aquosos imbres effundunt, et inualescente uentorum rabie procellosa, tumet pelagus in fluctus maximos eleuatum. Cuius area aeris obscuritate facta nimium tenebrosa, exasperan
Abbreviated transcription (Latin):
et sermorubus fine facto ã quieuit humiliter dgenelauz Et
in continenti per uiuuersos gretie principes lr̃s destinatis incer
alios accesserunt primi illi uiri nobiles Achilles strennuꝰ et patro¬
culus nec non et fortissimus diomedes statimq eis totius negotii
materia declarata d om̃s disportunt unauimes in maxĩo ex¬
citu et in multo nauigio cumulari et pro recuperanda helena
et inclite iniurie obtinendei uindicta se pocenter conferant ap
Troyam Pro huiꝰ autem executiõe negocii ante omĩa statuert
eligere aliquem in ducem et pͥncip̃e tui totus ex̾citus pareat
et sub tuiꝰ ductus reglã exertitus ipe salubriter gubernetur
et sic de comuni assensu oii presentiu tũc ibidem Agame¬
nonem regeni multe strenniũtat̾ uirũ oitĩs sani ꝯsilii dis¬
cretione uigentem Imꝑatorem eoꝵ assumpser̃t et dutem et
cdata ei om̃is plenitudis ptãte Dicti fis̃ Castor et pollux

Expanded text:
et sermonibus fine facto, acquieuit humiliter Menelaus, et et sermonibus fine facto, acquieuit humiliter Menelaus, et incontinenti per vniuersos Grecie principes litteris destinatis, inter alios accesserunt primi illi viri nobiles, Achilles strennuus et Patroclus necnon et fortissimus Dyomedes. Statimque eis tocius negocii materia declarata, omnes disponunt vnanimes in maximo exercitu et in multo nauigio cumulari ut pro recuperanda Helena et illicite iniurie obtinenda uindicta se potenter conferant apud Troyam. Pro huiusmodi autem executione negocii ante omnia statuerunt eligere aliquem in ducem et principem, cui totus exercitus pareat et sub cuius ductu regali exercitus ipse salubriter gubernetur. Et sic de communi assensu omnium presencium tunc ibidem Agamenonem regem, multe strennuitatis uirum, omnis sani consilii discretione uigentem, in imperatorem eorum assumpserunt et ducem. Et data ei omnis plenitudinis potestate, dicti fratres Castor et Pollux,
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis est querenda sed in magna offendendi uirtute Nosti
euim nos habũclare uiribus et in hac ultisterdi cura nos multo
habere consortes cum in hoc totius gietie assurget imperui et
a nobis moniti reges singli arma troyams ingerere non negabt̃
In brachio eumi fortissimo et multa classe apud ł royam nos
unauimiter conferemus In ciuꝰ lutore si nr̃a uigere tentoria nos
contingat cdircũ erit et inpossibile frigiis nos a litore posse deite
Ante erũt maiores neci traditi et seruituti durissime populass
eorũ tũ troyana urbs in nr̃a potentia funditus euertener Et
elle paris tot maloꝵ actor si contingat interrupi uelut nequa
latro furea suspensus amarissimas penas luet Cessandum ẽ
g ab omn clolenli tristicia et acl om̃s reges grerie diuces en
uuntes maiores et nobiles nr̃a scripta mittemus et in hmuy
ultistendi causa decdetoꝵ nobis potenter assistant biq uerb

Expanded text:
lacrimis est querenda sed in magna offendendi uirtute. Nosti lacrimis est querenda sed in magna offendendi uirtute. Nosti enim nos habundare uiribus et in hac ulciscendi cura nos multos habere consortes, cum in hoc tocius Grecie assurgat imperium et a nobis moniti reges singuli arma Troyanis ingerere non negabunt. In brachio fortissimo et multa classe apud Troyam nos vnanimiter conferemus, in cuius litus si nostra figere tentoria nos contingat, durum erit et impossibile Frigiis nos a litore posse deicere. Ante erunt maiores eorum neci traditi et seruituti durissime populares eorum, cum Troyana urbs in nostra potencia funditus euerteretur, et ille Paris, tot malorum actor, si contingat intercipi, uelud nequam latro furca suspensus amarissimas penas luet. Cessandum est ergo ab omni dolendi tristicia et ad omnes reges Grecie, duces et comites, maiores et nobiles, nostra scripta mittemus vt in huius ulciscendi causa dedecoris nobis potenter assistant. " Sicque uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
te torqueris Ad quid fr̃ tanto dolore depͥmeris et si iusta causa
dolendum te moueat non tamẽ est prudentis uiri auinii fui
motũ extrinseca demoristratõne uolgare Dolor enĩ patefactꝰ
extrinsetus in aduersis amitos ad dolendũ plus prouocat et
maiora gauclia generat inimico finge ergo ꝓpalare lecditã
tum dolor habundet et finge te non nirare de hip in quibus
te cdebet rucionabilis cura mordexe nam non curis arixiis aut
fluius lacrimaꝵ honor queritur aut uindicta. Ense igitur
petenda ẽ ultio non niux mure querulaꝵ et sapientis probi¬
tas tũe apparet tũ casibu examinata contrariis aduersa
nouit substinere certamina et malorũ ponderibus aĩm non
subuttit Excita ergo tue strẽmutatis aĩm ad hec mala et ubi
uistus dolor te prouocat rigidum assumas aim ultistendi ui
insuria tibi et nobis illata clura non transeat sine pena que nõ

Expanded text:
ter, tanto dolore deprimeris? Etsi te iusta causa ter, tanto dolore deprimeris? Etsi te iusta causa dolendi moueat, non tamen est prudentis uiri animi sui motum extrinseca demonstratione uulgare. Dolor enim patefactus extrinsecus in aduersis ad dolendum amicos plus prouocat et maiora gaudia generat inimicis. Finge ergo propalare leticiam, cum dolor habundat, et finge te non curare de hiis in quibus te debet rationabilis cura mordere. Curis anxiis aut fluuiis lacrimarum honor non queritur nec uindicta. Ense igitur petenda est ulcio, non murmure querelarum. Nam sapientis probitas tunc apparet cum casibus examinata contrariis aduersa nouit sustinere certamina et malorum ponderibus animum non submittit. Excita ergo tue strennuitatis animum ad hec mala, ut ubi iustus dolor te prouocat rigidum assumas animum ulciscendi, vt iniuria tibi et nobis illata dura non transeat sine pena, que non
Abbreviated transcription (Latin):
clinem alienis manibus contractandam Deflet eius delicias
quas habituram non extimat in iranonibus barbarorum
nullus est finis lamentis eius et latriuus et demũ hoc Nestori
nũtiato Nestor ad ipm ueniens quem sibi caꝵ astrinxẽrat
in amicũ factus lacelmaꝵ suaꝵ partiteps blandis ser mõb
et piis affectibus solari mestũ intendit qui dũ nullis mo¬
nitis lacrimis et fletibus finem datet celer se accingit
ad redicũ regni sui quem nestor nõ desereus ip̃m in co¬
mitiua fitee nultoꝵ flebiliter ꝯmeauit qui suũ postꝗͣ
peruenit ad regnum pro rege Agamenone fre ut ad ip̃m
accederet in ficdeli nũtio demandauit sic Regibus Castori et
polluti similiter qui eius audito nũtio statim ad eũ omnes
predicti tres Reges in tursu celeri prouenerunt Agamenon
autem ut uidit Menelaũ frem̃ tanto dolore torqueri ip̃m̃
est his uerbi consolatoris allocuns ENAd quid fr tanto dolo¬

Expanded text:
dinem alienis manibus contractandam. Deflet eius delicias dinem alienis manibus contractandam. Deflet eius delicias quas habituram non estimat in nacionibus barbarorum. Nullus est finis lamentis eius et lacrimis. Et demum hoc Nestori nunciato, Nestor ad ipsum ueniens, quem sibi carum astrinxerat in amicum, factus suarum lacrimarum particeps, blandis sermonibus et piis affatibus solari mestum intendit. Qui dum nullis monitis, lacrimis, et fletibus finem daret, celer se accingit ad reditum regni sui. Quem Nestor non deserens ipsum in comitiua multorum militum flebiliter commeauit. Qui suum postquam peruenit in regnum, pro rege Agamenone, fratre suo, ut ad ipsum accederet, fideli nuncio demandauit, sic regibus Castori et Polluci similiter, qui eius audito nuncio, statim ad eum omnes predicti tres reges cursu celeri peruenerunt. Agamenon autem, ut vidit Menelaum fratrem suum tanto dolore torqueri, ipsum est hiis uerbis consolatoriis allocutus: "Ad quid, fra
Abbreviated transcription (Latin):
Uut hec itaq in urbe Troya feliciter ymo cetis insidiis
infeliciter gererentur nonclũ Troyanis applicantibus
ui snsulam Tenedon fama loquax reuolans tunnil tuoẜ
relatibus Menelai regis in multa stupe faccione aures ĩ uaclit
qui nõclũ a pera discesserat nec a dutis nestoris comitiua Cui
postquã patefacta sinit siugła de destructione templi uicdel
in iusula Eꝑtharea dominio suo subiecta de nete suorũ inter¬
fectoꝵ ibi nequiter a troyanis de captiuitate mulierũ et alioꝵ
deductorũ in Troyam et demũ de raptu sue helene quã plus
se ip̃o amore tenerrimo diligebat tantorũ doloꝵ aculeis factꝯ
est anxius ꝙ pronus cadens in teriã debilitatus est sp̃n et fac¬
tus est defitens in loquela. Sed post dum per longam horã
uires resup̃sit in multa doloris anxietate corpoꝵ suoꝵ defloe
excidii captiuoꝵ ab ductionẽ helene sue absentiam sub tã¬
ti uituperii sigillatione transcluctam Deflet eius pulchritu¬

Expanded text:
um hec itaque in vrbe Troyana feliciter ymo cecis insidiis infeliciter gererentur, nondum Troyanis applicantibus in insulam Thenedon, fama loquax et euolans tumultuosis relatibus Menelay regis in multa stupefactione aure sinuadit, qui nondum a Pyra discesserat nec a ducis Nestoris comitiua. Cui postquam patefacta sunt singula de disrobacione templi videlicet in insula Cytharea, dominio suo subiecta, de nece suorum interfectorum ibi nequiter a Troianis, de captiuitate mulierum et aliorum deductorum in Troiam, et demum de raptu sue Helene, quam plus quam seipsum amore tenerrimo diligebat, tantorum dolorum aculeis factus est anxius. Qui pronus cadens in terram, debilitatus est spiritum et factus est deficiens in loquela. Sed dum post longam horam uires resumpsit, in multa doloris anxietate corporea suorum deflet excidium, captiuorum abduccionem, et Helene sue absenciam sub tanti uituperii siggilatione transducte. Deflet eius pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
potit᷑ talia conferens a diis gram tũ afflictos ꝯpati humani¬
tas subierat. et dĩis placeant pietates humane Cui Paris
nobilissima dña quetũq maudaueris infallibiliter implebũt᷑
et ea statim per manũ accepta modica uiolentia intermixta
a ꝓpͥa Bessione leuauit ipam̃ secum ad locũ adducendubĩ in
maximo apparatu uiulta ordinata fuere & ut ibi secretius
inter se conferre literet Cui stãtĩ Pari sic dixit Putas ne
domia si te a tius fata traxerũt et te poluerũt in meam per¬
uenisse prouĩtiam ꝙ talis tibi ꝯnnutatio sit cdampnosa ut
iaioribus diuiciis et carioribus nõ habundes delicis An
putas truxanam proiũtiam Aehale non excedere ubertates

Expanded text:
poterit talia conferens a diis gratiam, cum afflictis compati humanipoterit talia conferens a diis gratiam, cum afflictis compati humanitas suggerat et diis placeant pietates humane. " Cui Paris: "Nobilissima domina, quecunque mandaueris, infallibiliter implebuntur. " Et ea statim per manum accepta, modica uiolencia intermixta, a propria sessione ipsam, secum ad locum adducens ubi in maximo apparatu multa ordinata fuere ut ibi secrecius inter se de singulis conferre liceret. Cui statim Paris sic dixit: "Putasne, domina, si te dii a tuis et fata traxerunt et te voluerunt in meam peruenisse prouinciam, quod talis tibi commutacio sit dampnosa ut maioribus diuiciis et carioribus deliciis non habundes? An putas Troyanam prouinciam Achaye non excedere ubertates
Abbreviated transcription (Latin):
ex latrinus. Nam si tot gustasses continuos potus a que quot
latrinias diceris sorbuisse uelud superuatue pleno de pectore
iam mauarent latrimis ergo tuis si placet finem impone et
confortatioius auimo resume quietem tũ in reguo p̃ris mei
ullus te possit occupare defectus nec etiam eos captiuos quos
cum mandauer habunclare Tit enimin tua magnitudine ho¬
noraberis uelud mayor omĩbus suffulta diuitiis delitiis in so¬
limatione mraxia ueneranda et captiui tui quos manclauis
a uinelis liberariꝰ in patris mei regno seturi uiuere poterunt
uelud in ꝓp̾iis laribus habundanter Ad hec helena distenẜ la¬
crinus paridi sic respondit. Otio dne uelim Nolun habere
iretessãs tuas exequi uoluntates tũ feminina potentia non pos¬
sit preualere uiri et precipue in captiuitate dȩtenta quid ergo
michi captiue et aliis captis metũ boni conferet᷑ a quo ꝙͣ sperarẽ

Expanded text:
ex lacrimis; si tot gustasses continuos potus aque quot ex lacrimis; si tot gustasses continuos potus aque quot lacrimas diceris sorbuisse, uelud superuacue pleno de pectore iam manarent. Lacrimis ergo tuis, si placet, finem impone et confortacionis amodo resume quietem, cum in regno patris mei nullus te possit occupare defectus nec eciam eos captiuos quos tu mandaueris habundare. Tu enim in tua magnitudine honoraberis uelut maior, omnibus suffulta deliciis et in sublimacione maxima ueneranda, et captiui tui, quos mandaueris a vinculis liberari, in patris mei regno secure viuere poterunt, uelud in propriis laribus habundanter. " Ad hec Helena, detersis lacrimis, Paridi sic respondit: "Scio, domine, velim nolim, habere necesse tuas exequi uoluntates, cum femina non possit potencie preualere uiriliet precipue in captiuitate detenta. Si quid ergo michi captiue et aliis captiuis mecum boni conferetur a quoquam, sperare
Abbreviated transcription (Latin):
plebi solempne festũ iustituũt uniuersi Existente uero Partde
apud Te nedon prout ibi felix applicuit Regina helena inter
capniuos alios luctuosos multa ut uidebat᷑ astantibus torquetur
angustia dum pectus et faclem continuis fluualibꝰ latrĩs ir¬
rigaret/ et singultuosis uocibu regem uirũ regesq fiẽs filiam¬
et patriam notosq defleret que trebris ululatibus inquieta nul¬
lo tibo aut potu potit᷑ ꝙ Paris pro molesto gerens et graui solari
helenam humilibus et piis uerbis accedit et quia dolores exi¬
reducere pocterat aut solamen uelud iratundia motus adu̾sus
helenam prosiliit in hec uerba Quid est hoc dña ꝙ tam cotti¬
diano dolore contuteris nec quiescis quis ille qui tot doloro¬
sas uoces audire per tollerantiam dui posset tũ die noctuq la¬
mentis uaces et lacriniis An putas ꝙ tibi ip̃i non absit et per¬
sone tue non inferat detrimentũ sane saturata debes esse tantis

Expanded text:
plebi, sollempne festum instruunt vniuersi. Existente uero Paride plebi, sollempne festum instruunt vniuersi. Existente uero Paride apud Thenedon, prout ibi felix applicuit, regina Helena inter captiuos alios luctuosos multa, ut uidebatur astantibus, torquetur angustia, dum pectus et faciem continuis luctualibus lacrimis irrigaret et singultuosis uocibus regem virum regesque fratres, filiamet patriam natosque defleret, que crebris ululatibus inquieta nullo cibo aut potu potitur. Quod Paris pro molesto gerens et graui solari Helenam humilibus et piis uerbis accedit. Et quia dolores exiis reducere poterat aut solamen, uelut iracundia motus, aduersus Helenam prosiliit in hec uerba: " Quid est hoc, domina, quod tam cotidiano dolore concuteris nec quiescis? Quis est ille qui tot dolorosas uoces audire per tolleranciam diu posset, cum die nocteque lamentis uaces et lacrimis? An putas quod tibi ipsi non obsit et tue persone non inferat detrimentum? Sane saturata esse debes tantis
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ et uelis ad uentoꝵ afflatus erectꝭ nauigatione prospeta
pociunt᷑ ita ꝙ per dies aliquos scdõ reinige nauigantes die sep¬
timo ad horus troyani regni perueni̾ut et tuiꝯ clã castri per sex
nuliaria a troya distantꝭ ꝙ thenedon ab incolis dicebat᷑ felicis
portũ i̾itrant ubi ũectis anchoris et nauibus ip̃is secitris fumbꝰ
religatis gaudentes descendũt in terra In qua ab habitatorib
cp̃is tãꝙͣ a suis in honore maxĩo sunt recepti Pari itaq illi¬
to postꝙ̃ descendit in terrã suũ ad rege ꝑͥamũ nũtiumt destiãuit
qui stati postꝙ̃ ad regem uenit refert illi Paridem. columem tũ¬
suis apud thenedon salubriter aduenisse et ei singla que ppa¬
ridem gesta sunt tãꝙͣ ille qui preclictis interfuit retitauit se¬
riatim Ad hoꝵ igit᷑ relationeni rex p̾amus mnaguo pregaudio
exultauit et patefactis singulis aliis Lroye maioribus et uniuso

Expanded text:
uorum, et uelis ad uentorum afflatus erectis, nauigacione prospera uorum, et uelis ad uentorum afflatus erectis, nauigacione prospera potiuntur ita quod, per dies aliquos secundo remige nauigantes, die septimo ad oras Troyani regni perueniunt, et cuiusdam castri per vi miliaria a Troya distantis, quod Thenedon ab incolis dicebatur, feliciter portum intrant. Vbi iniectis anchoris et nauibus ipsis securis funibus religatis, gaudentes descendunt in terram, in qua ab habitatoribus ipsis, tamquam a suis, in honore maximo sunt recepti. Paris itaque illico postquam descendit in terram, suum ad regem Priamum nuncium destinauit, qui statim postsuis apud Thenedon salubriter aduenisse et ei singula que per Paridem gesta sunt, tamquam ille qui predictis interfuit, recitat seriatim. Ad horum igitur relacionem rex Priamus magno pre gaudio exultauit, et patefactis singulis aliis Troye maioribus et vniuerse
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ qui fuge subsidio in castrũ se recipere sunt conati stupefti
surgunt a stratu arma capuĩt et armati rapido tursu descenden¬
tes a castro irriũt in troyanos erat em̃ in castro ĩpõ multoꝵ qͣ¬
dam bellicosa iuuentus qui armorũ magisterio uelut edocti ac̾ter
insultant in troyanos et dura resistentia tpõs impellunt putan¬
tes eos neci tradere et captos posse recuperare personas Conflicti
ergo fit maximus ex quo sequitur magna cedes Bed troyaui de¬
niũ qui eos multopotius in quaduplo excedebant p̃ multitudine
ad radices montis castri predicti in ore gladii persequũt᷑. ffit
ergo finis bello et troyami obtenta uictoria gauelentes reuertũt᷑
ad uaues uichil prorsum relinquẽtes in templo Ex nuiꝰ pͤ¬
da multas̃ et innumerabiles diicias quesier̃t Afcendunt
ergo uauibus predictis pleuis dĩuiciis et multitudine capri¬

Expanded text:
aliorum qui fuge subsidio in castrum se recipere sunt conati, stupefacti aliorum qui fuge subsidio in castrum se recipere sunt conati, stupefacti surgunt a stratis, arma capiunt, et armati rapido cursu descendentes a castro irruunt in Troyanos. Erat enim in castro ipso multorum quedam bellicosa iuuentus, qui armorum magisterio uelut edocti acriter insultant in Troyanos et dura resistencia ipsos impellunt, putantes eos neci tradere et captas posse recuperare personas. Conflictus ergo fit maximus, ex quo sequitur magna cedes. Sed Troyani demum, qui eos multo pocius quam in quadruplo excedebant pre multorum areos usque ad radices montis castri predicti in ore gladii persequuntur. Fit igitur finis bello et Troyani, obtenta uictoria, gaudentes reuertuntur ad naues, nichil preciosum relinquentes in templo, ex cuius preda multas et innumerabiles diuicias quesierunt. Ascendunt ergo naues predictis plenas diuiciis et multitudine capti
Abbreviated transcription (Latin):
cante et ael occasũ luna uergente troyani sub ipius noctis silẽcio
arma capint et armati relictis nauibꝰ in tuta custodia arma¬
torũ subito templu intrant et irruẽtes in illos quos ĩuenẽrt
in illo hostili suspitõne securos in ore gladii inermes capũt ⁊
captos acdducũt ad naues loca eoꝵ queq diripuĩt templu
spoliant et uniuersa predãt᷑ Regntam Heleitam et om̃s en
comites Paris ꝓpͥa maũ tepit In qua nullius resistenne cõ¬
tradictionem inuenit dũ auinasset eam assensus pocius ꝙͣ dis¬
seusus Ducitur ergo ꝑꝑaridem tũ om̃ibus suis ad naues
et in eis ip̃a dimissa sub fida custodia Iterũ Paris redit ad
nocti si lentiũ et hoꝵ p̃ipue qui malũt neci tradi ꝙ̃ dur cap
tiui Ex multo igitur tumultu clamoris inplentur incolar
aures qui in quodam castro in eminentiori loco supra templũ
ip̃m̃ firmato degebant et experge facti in uocibus occisoꝵ et

Expanded text:
cante et ad occasum luna uergente, Troyani sub ipsius silencio cante et ad occasum luna uergente, Troyani sub ipsius silencio arma capiunt, et armati, relictis nauibus in tuta custodia armatorum, subito templum intrant, et irruentes in illos quos inuenerunt in illo, ab hostili suspicione securos, in ore gladii inermes capiunt et captos adducunt ad naues, bona eorum queque diripiunt, templum spoliant, et vniuersa predantur. Reginam Helenam et omnes eius comites Paris propria manu cepit, in qua nullius resistencie contraddicionem inuenit, dum animasset eam consensus pocius quam dissensus. Ducitur ergo per Paridem cum omnibus suis ad naues, et in eis ipsa dimissa sub fida custodia, Paris iterum rediit ad noctis silencia et horum precipue qui malunt neci tradi quam tiui. Ex multo igitur tumultu clamoris inpelluntur incolarum aures, qui in quodam castro in eminenciori loco supra templum ipsum firmato degebant, et, expergefacti in vocibus occisorum et
Abbreviated transcription (Latin):
ubertas quid alibi potius disponimus querere quid magis se
prebeat nobis acceptũ Dico si laudabile uobis apparet ueni¬
ente noctis umbratulo omnes in arma furtiue surgamus irrua¬
mus in templu ad depopulatõnem ip̃ius uiros et etiam mulieres
existentes in illo captos nras gelucanus ad naues et pretipue he¬
leuam quã si captiuam educe poterimus apud Troyam ex eiꝯ̃
captione spes certa resultat ꝙ ob ꝯmutatõnem ip̃nis de facili
poterit Rex pͥamius suam recuperare sorõre Dideat ergo uiuisqͥsq
litas subtrahat᷑ et demũ suo colloquio fine dato multi de astã¬
tibus faciendum inprobant et nchilominus plures probãt
Sed postremo multo examĩato consilio ad iter ꝯiũter est tleuẽ¬
tum ut adueniente nocte et luna selucis radios occultãte ar-¬
mata inanu ĩ templũ irruant in templũ et expoiant prede
quie poter̃t uniuersa factum est autem ꝙ nocte sydera publi¬

Expanded text:
tendatur ubertas. Quid alibi potius disponimus querere quod magis se tendatur ubertas. Quid alibi potius disponimus querere quod magis se prebeat nobis acceptum? Dico quod, si laudabile uobis apparet, veniente noctis umbraculo, omnes in arma furtiue surgamus et irruamus in templum ad depopulacionem ipsius, viros et eciam mulieres existentes in illo captos nostras deducamus ad naues et precipue Helenam, quam si captam deducere poterimus apud Troyam, ex eius capcione spes certa resultat quod ob commutacionemn ipsius de facili poterit rex Priamus suam recuperare sororem. Videat ergo vnusquisque tamus nobis habilitas subtrahatur. " Et demum suo colloquio fine facto, multi de astantibus faciendum improbant et nichilominus plures probant. Sed postremo, multo examinato consilio, ad id communiter est deuentum ut, adueniente nocte et luna sue lucis radios occultante, armata manu in templum irruant et exponant prede que potuerunt vniuersa. Factum est autem quod, nocte sidera publi
Abbreviated transcription (Latin):
uec nos sumus in tanta quantitate potentes ut ipi regi thelainoi
preualere possemus in uiribus nec ui nobis est tanta potentia uł
tiuitatem aliꝙͣ in gietiꝰa uobis subuigarẽ possemus Tanta est
in istis partibus gentis danae multitudo Buper est ergo ut lau¬
dabile donu ꝙ sicut puto nobis lii offerũt in hoc loco non
p̃ternutaamus ui grati uidemus enĩ in hac insula in qua nos
fata diis fauentibus applicuert de maroribus grecie tiuibus
festo suadente uenisse et de melioribus mulieribus prouĩtie ad¬
iacentis templum ueneris esse repletum cũ inter alias sit istius
regni regina uxor regis uidelicet Menelay templum etiam mł
tis est duntiis opulentum si irruerimus in illud et ellos qui
morantur ii illo si eos poterimus captiuos educere maximus
erit nobis et ditissunus prede questus non solũ personaꝵ ex p̃da
captaꝵ uerũ eciam reꝵ tũ in templo ip̃o multa uasa sint aurea

Expanded text:
Nec nos sumus in tanta quantitate potentes vt ipsi regi Thelamoni Nec nos sumus in tanta quantitate potentes vt ipsi regi Thelamoni preualere possemus in viribus. Nec in nobis est tanta potencia ut ciuitatem aliquam in Grecia nobis subiugare possemus, tanta est in istis partibus gentis Danae plenitudo. Superest ergo ut laudabile donum quod, sicut puto, nobis dii offerunt in hoc loco non pretermittamus ingrati. Videmus enim in hac insula, in quam nos fata diis fauentibus appulere, de maioribus Grecie ciuibus, festo suadente Ueneris, et de melioribus mulieribus prouincie adiacentis templum Ueneris esse repletum, cum inter alias sit istius regni regina, uxor regis videlicet Menelay. Templum eciam est multis diuiciis opulentum. Si irruerimus in illud et illos qui morantur in illo, si eos poterimus captiuos educere, maximus erit nobis et ditissimus prede questus, non solum personarum ex preda captarum verum eciam rerum, cum in templo ipso multa sint uasa aurea,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ fieri deberet inter se breui perstrnisere in sermone Quo facto ꝑars
ab helena humili obtenta licentia in comitiua suoꝵ tempłũ exiuit
quen exeuntem heleua dũ potuit eũ uidere cdultibus est aspectibus
insecuta Procedente igit᷑ Paride leto sed amore uexato suas perue¬
unt ad naues ubi confestim onines sui maiores ex̾citu ad se uocari
uianclauit et ipis coactis in unũ sic eos auinosis est uocibus allo
cuit nos in gretiã transmisisse fuit eius talis intẽtio ut Exionẽ
sororem suam nr̃o studio rehaberet Cuiꝰ obtentus si nobis ir¬
possibilis uidetur saltim dampnificare gretos quocũq modo pos¬
femtus deberemus studiũ̃ adhibere Ecce enĩ nobis Exione recu¬
peracio inpossibilis facta est cũ stiamus eã a rege thelamone dili¬
gentius detineri uiro dtiq fortiori nobis qui nobis eam restitueᷤ
non sine grauis belli conflictu concedẽt eius amore bachatus

Expanded text:
eorum fieri deberet inter se breui perstrinxere sermone. Quo facto, Paris, eorum fieri deberet inter se breui perstrinxere sermone. Quo facto, Paris, ab Helena humili obtenta licencia, in comitiua suorum templum exiuit, quem exeuntem Helena, dum potuit eundem uidere, dulcibus est aspectibus insequta. Procedente ergo Paride, letus sed amore uexatus, suas peruenit ad naues, vbi confestim omnes sui maiores exercitus ad se vocari mandauit, et ipsis cohactis in vnum, sic est eos animosis uocibus alloqcuerit nos in Greciam transmisisse. Fuit enim totalis eius intentio ut Exionam sororem suam nostro studio rehaberet. Cuius obtentus si vobis impossibilis uideretur, saltem damnificare Grecos quocunque modo possemus deberemus studium adhibere. Ecce enim nobis Exione recuperacio impossibilis facta est, cum sciamus eam a rege Thelamone detineri, viro utique fortiori, qui nobis eam restituere non sine grauis belli conflictu concederet, eius amore bachatus.
Abbreviated transcription (Latin):
les heleue racłis ꝯmisceri et sic per mutuas et placidas uisiones sibi
uruicem cõsonantes amoris uehementiam manifestãt Et dumi am¬
bo contingant in se ipĩs quałt eoꝵ unusquisq alteri sue intentiõis
archana reuelet Ausu est Paris ĩ teͬsignia uocis uitaria pͥmitias
exoluere uoti sui Bed helena tãꝙͣ ardore tũe extussa simili sensit
paridis appetitu et signa similia rependit eicdem Monet etiani nu¬
tu eum ut inter lucdentiũ tumultus fiat sibi magis ꝓpinquus Id
ꝙ Paris omi putoꝵ obmissi aligine sessioni helene uicinius aꝓ¬
ꝓinquat et ꝙ siguis latentꝭ eunserat latenti causa et subiuist̃
uoce uulgauit et sic uacantibus aliis acd ea que iocose fiebãt in tẽplo
nec aduertentibus illoro ansidias armatoꝵ unus alteri quicꝙͣ gestie¬
rat in aĩo resolutis in suspiria uocibus ꝓpalauit et quicꝙͥ de optat̾

Expanded text:
es uisualibus Helene radiis commisceri, et sic per mutuas et placidas uisiones sibi es uisualibus Helene radiis commisceri, et sic per mutuas et placidas uisiones sibi inuicem consonantes communis amoris uehementiam manifestant, et dum ambo cogitant in seipsis qualiter eorum vnusquisque alteri sue intencionis archana reuelet, ausus est Paris per intersigna uocis uicaria primicias exsoluere uoti sui. Sed Helena, tamquam ardore tunc excussa consimili, sentit Paridis appetitum et signa similia rependit eidem. Monet eciam nutu eum ut inter tumultus ludencium fiat sibi magis propinqus. Ad quod Paris, omni pudoris omissa caligine, sessioni Helene uinicius appropinquat, et quod signis latenter commiserat latenti tamen et submissa uoce uulgauit. Et sic uacantibus aliis ad ea que iocose fiebant in templo nec aduertentibus illorum insidias amatorum, vnus alteri quicquid gestierat in animo resolutis in suspiria uocibus propalauit, et quicquid de optatis
Abbreviated transcription (Latin):
prestantiori forma putat et concipit esse mẽbra latẽtia dũ
uere putet et patent̃ inspiciat in eius ꝯpoĩtione persone na¬
trant in aliquo nullatemis delirasse Bũmo igit᷑ studio.
Paris uixta helenan modestie fimbus non obmissis fit ꝓpior
et dũ in eius lumia figit intuitũ heleria intentis aspectus ex
suoꝵ aspectibus mutua relatione xepensat ꝑ lazuit eñ helene
forma paridis plusꝙ̃ de ea p̃ambula predixere preconia dũ
de eius forma ip̃a sibi sit iudex et testis asserens in corde suo nũ¬
ꝙ uiclisse hominem simlis spetiei nec qui tantũ suo aspectui
Seniret N unq̃ ergo helena ad festiua solatia que fiebant i
templo flectir intutus aut acl aliena colloquia uertit caput¬
D ane inspiciendi ꝑaridis auiditate concepta curꝰ tota depͥimit̃¬
ad aluid inspectira sua lumina non retorquens Quam dum Paras
percipit sibi sius luminibus blandientem gaudet suos radios uisua

Expanded text:
prestanciori forma putat et concipit esse membra latencia, dum prestanciori forma putat et concipit esse membra latencia, dum uere putet et patenter inspiciat in eius composicione persone naturam in aliquo nullatenus delirasse. Summo igitur studio Paris iuxta Helenam, modestie finibus non omissis, fit propior et dum in eius lumina figit intuitum, Helena intuentis aspectus ex suorum aspectibus mutua relatione repensat. Placuit enim Helene forma Paridis plus quam de eo perambula predixere preconia, cum de eius forma sibi sit ipsa iudex et testis, asserens in corde suo nusquam uidisse hominem similis speciei nec qui tantum suo affectui conueniret. Nunquid ergo Helena ad festiua solacia que fiebant in templo flectit intuitus aut ad aliena colloquia uertit caput. Sane inspiciendi Paridem auiditate correpta curis tota deprimitad alid inspectura sua lumina non retorquens. Quam dum Paris percipit sibi suis luminibus blandientem, gaudet suos radios uisalu
Abbreviated transcription (Latin):
la niuẽũ presentare nitorem quem niuei splendoꝵ candor
tenuiꝰ massa pĩgixedis eleuat prodigalitate lactea de albabĩ
dumn canderitem gulam ipiũs linealis ordo depingeret mo¬
renoꝵ Sie miratur in illa equales scapulas humili plani¬
cie subsidentes terga plana promittere a quibus sulcus de¬
cliuus in medio utrĩq latus gratili iocũditate iũgebat Bic
miratur in illa brachisi decenti proceritate clisteusa amplexꝰ
suadere dultissimo dum eius manus modica eleuatione pig¬
wescerent et digitoꝵ extrema tenui producta libramĩe ung¬
ues eburneas putarent que brachia manus er digiti seremͦ
candor Lacteo fulgore nitebant Dic mirat᷑ in illa lati pec̾¬
tor equalitate extensam in tuiꝰ plauitie eius ubera ueluti
duo porna surgẽcia actrix natura quasi geminas cõcumina¬
uit in pilas eẽ deniũ staturã eius eque proceritat᷑ attendens

Expanded text:
la<m> niueum presentare nitorem, quem niuei splendoris candor la<m> niueum presentare nitorem, quem niuei splendoris candor tenui massa pinguedinis eleuatum prodigalitate lactea dealbabat, dum candentem gulam ipsius linealis ordo depingeret murenarum. Sic miratur in iila equales scapulas humili planicie subsidentes terga plana promittere, a quibus sulcus decliuus in medio utrunque latus gracili iocunditate iungebat. Sic miratur in illa brachia decenti proceritate distensa amplexus suadere dulcissimus, dum eius manus modica eleuacione pinguescerent et digitorum extrema tenui producta libramine ungues eburneos presentarent, que brachia, manus, et digiti sereni candoris lacteo fulgore nitebant. Sic miratur in illa lati pectoris equalitatem extensam, in cuius planicie duo urbera sic ueluti duo poma surgencia aeris natura quasi geminas cacuminauit in pilas. Et demum staturam eius eque proceritatis attendens
Abbreviated transcription (Latin):
lacteo caudore per fusam cuiꝯ gerias rose uescierant mixterosis clum¬
dimi nulla temporis uarietate. roseus color int illis ex hausto uigore
languestere uideret᷑ sic intermixto colore niuco lileaꝵ intor gem¬
mas et labra tursus figurare lilia uidelant᷑ poseam surgentem au̾era¬
que nec multa tenuitate uidere poterat dulcia basia refurare s
Eeorũ dura decent̾ eleuatione tumentes intuentes ad ostula aĩud̃
affectibus inuitabant Dic miratur dentes ebeir mios pusillos &
in ordine positos alteꝵ alteꝵ nullatenus excedentem quoꝵ ordi¬
nem niuee rosee linealiter amplectentes uere destribere uidebã¬
tur lilia mixta rosis Siq toti ambitus faciei mentũ modita
in medio concauitate sulcatũ forma sperica concludebat dũ
chorus sub menti ualle modica applicatus fulgorẽ uidebat᷑
effundere cristallinũ. Sic miratur etiam et ip̃a colli colũpiui¬

Expanded text:
lacteo candore perfusam, cuius genas rose uestiuerant mixte rosis, culacteo candore perfusam, cuius genas rose uestiuerant mixte rosis, cum nulla temporis uarietate roseus color in illis exhausto uigore languescere videretur. Sic intermixto colore niueo linearum inter genas et labia, rursus figurare labia uidebantur roseam surgentem auroraque nec multa tenuitate uideri poterant dulcia basea refutare sed eorum dura decenter eleuacione tumentes intuentes ad oscula auidis affectibus inuitabant. Sic miratur dentes eburneos pusillos et in ordine positos, alterum nullatenus alterum excedentem, quorum ordine gingiue rosee linealiter amplectentes uere describere uidebantur lylia mixta rosis. Sicque totus ambitus faciei mentum, modica in medio concauitate sulcatum, forma sperica concludebat, dum thorus sub menti ualle modice duplicatus fulgorem uidebatur effundere cristallinum. Sic miratur eciam in ipsa colli columpnu
Abbreviated transcription (Latin):
distinguebat in maiori fulgore t̾cũferentias ocitloꝵ. Mtratur
igitin. oculos duoꝵ sydeꝵ radios destribentes quoꝵ orbes qͣi gẽ
ee marũ iũcturis artificiose conpoiti uaga uolubilitate non prodigi
aspectibus frenare moclestis stabilem animi constantta promit¬
tebant quos pilir ⁊ etiam in proceritate cdecenti modeste frena¬
bant palpebrarum habene Miratur etiam in illa mire pulch¬
tudims nasi sui lineam regularẽ qiti maxellas duucleus in ge¬
niias partes equales noc multa longitudiẽ uergebat ad ymu
nec nunia breuitate correptus superiors labii seclem indecenter
suspendebat in altũ sic nec nimia guossi ciẽ tumefactus sed in mł¬
Etani latitudinem diffundebat dũ ꝯpositorum nariũ t̾mini nõ mł¬
ta coartacione se inuĩgerent nec se in multe aperture pateftiõe
uulgarent Miratur eciam totam pulchritudinẽ faciei tanti candor

Expanded text:
distinguebant in maiori fulgore circumferencias oculorum. Miratur distinguebant in maiori fulgore circumferencias oculorum. Miratur eciam oculos duorum syderum radios describentes, quorum orbes, quasi gemmarum iuncturis artificiose compositi, uaga uolubilitate non prodige aspectibus frenati modestis stabilem animi constanciam promittebant. Quos pilorum eciam in proceritate modesta frenabant palpebrarum habene. Miratur eciam in illa mire pulchritudinis nasi sui lineam regularem, qui maxillas diuidens in geminas partes equales nec multa longitudine uergebat ad ymum nec nimia breuitate correptus superioris labii sedem indecenter suspendebat in altum. Sic nec nimia grossicie tumefactus se in multa latitudine diffundebat, dum compositarum narium termini non multa uaccacione se iungerent nec se in multe aperture patefacione uulgarent. Miratur eciam tantam pulchritudinem faciei tanti nitoris,
Abbreviated transcription (Latin):
fatibus accessus ueneris in ueneris templo desiderio fluctuat anxio¬
so et diligente in heleuã figens intuitũ sigillatim eius mẽbra tã¬
to decoro respersa sub tiliter contemplat᷑ Miratur enĩ tam inea
rutilanti fulgore flauescere trines multos quos niuei candor pro¬
tractus in medio strine drametre equalibus portiombus diuide¬
bat et auira fila hicinde serpentia sub certi legis felere coegerẽt
inuolitos Sub quibus subsidens ac frp̃tis lactea et niuosa pla¬
uicies ad eius falgentis timpora usq distenła crinũ aureoꝵ
tumulus perlutida uisione fulgebat et tuiꝯ frontis derestabis
nulla rugositas planiciem sultauerat adequatam miratur
etenim in tam nitidi frontis extremis ꝯuallibus gemina suꝑ¬
tilia quasi manufacta sic cdecenter eleuata flauescere et gẽmi¬
no exemplata pelut in artus non ut in multa piloꝵ tenebrositat
horrend ingiesterent sed ducta moderato libamine geminas

Expanded text:
facibus accensus Veneris in Veneris templo desiderio fluctuat anxiofacibus accensus Veneris in Veneris templo desiderio fluctuat anxioso. Et diligenter in Helenam figens intuitum siggilatim eius membra tanto decore respersa subtiliter contemplatur. Miratur enim tam in ea rutilanti fulgore flauescere crines multos, quos niuei candoris protractus in medio crine dyametris equalibus diuidebat et aurea fila hinc inde serpencia sub certi lege federis co<e>gerant inuolutos. Sub quibus subsidebat frontis lactea et niuosa planicies ad eius fulgencia tempora usque distensa ubi crinium aureorum cumulus prolucida uisione turgebat. Cuius frontis detestabilis nulla rugositas planiciem sulcauerat adequatam. Miratur etenim in tam nitide frontis extremis conuallibus gemina supercilia, que manufacta sic decenter eleuata flauescere ut geminos exemplata uelud in arcus non in multa nube pilorum tenebrositatis horrende nigrescerent, sed ducta moderato libramine geminas
Abbreviated transcription (Latin):
regno mułtu extiterat ¶itharea remota tum uelud in eius op¬
poito constituta ab ip̃ius finibus modito freto distaret Ne mora
equi parant᷑ et comites et helena tũ sius comitibus regio appa¬
ratu equos astendens peruenit ad littus et a littore in Insułã
cythaream breui rem ige nauigauit Ubitam ab incolis ꝙͣ ab
aliis uelud regina tpius iusule in multo honore recepta spã de¬
nñ causa sui soluendi uoti uener templum adiuit ibiq suas
oblationes dee ueneri in mults et pretiosis mimeribus presenta¬
uit Quod postꝙ notũ paridi factũ est. Reginam uidelitet
heleuant aenelay regis uxorem ad templũ ipm̃ ueneris aces¬
sisse Et in multa comitiua suoꝵ apparatu mirabili paris ex¬
cellenter ornatus peruenit u templũ Audierat eni fama pre¬
dicante iam du helenam Castoris et polutis regum sororem ĩ¬
tredibili spetiositate uigere quã ut pidet Inuidit dum de facili

Expanded text:
regno extiterat Cytharea remota, cum uelut in eius opregno extiterat Cytharea remota, cum uelut in eius opposito constituta ab ipsius finibus modico freto distaret. Nec mora, equi parantur et comites et Helena cum suis comitibus in regio apparatu equos ascendens peruenit ad litus et a litore in insulam Cythaream breui remige nauigauit, vbi tam ab incolis quam ab aliis uelud regina ipsius insule fuit in multo honore recepta. Ipsa demum causa sui soluendi uoti Veneris templum adiuit ibique suas oblaciones dee Veneri in multis et preciosis muneribus presentauit. Quod postquam Paridi notum factum est reginam videlicet Helenam, Menelay regis uxorem, ad templum ipsum Veneris accessisse in multa comitiua suorum apparatu mirabili, Paris excellenter ornatus peruenit ad templum. Audiuerat enim, fama predicante iam diu, Helenam, Castoris et Pollucis regum sororem, incredibili speciositate uigere. Quam ut uidit, inuidit, dum de facili
Abbreviated transcription (Latin):
uolgaria loca discursus O ꝙͣ grati femĩs esse debent que eaꝵ do¬
moꝵ terminos et honestatis eaꝵ fines et limites conseruarũt.
Nũꝙ nauis sibi sentiret dissuta naufragiũ si contiuue suo sta¬
ret in portu tu partes non nauigans alienas Optasti ergo tu he¬
lena na exire regiam et unsitare Cythaream ut ᷑ pretextu uoti soluẽ
di uirũ posses uidere barbarũ et pretextu liciti ad illicita declina¬
res Nam euis uiri uisio uirus fuit quo infecta parte grena tota
fuit propter ꝙ demũ occubue̾ tor danay et duris morsibus tot
frigii uenenati Qud ultra ad cõsuãnone desiderii sui iam cõ¬
cepni helerra quibusdam familtaribus suis ꝯuocat uibet eis
parare necessaria equos et conntes tũ apud Cytharea ad templu
beneris appetat se conferre ubi eius festum colitur tam solempᷤᷤ
et ubi soluere sua desiderat quedam uota Non enim a genelix

Expanded text:
uulgaria loca discursus! O quam grati feminis esse debent earum douulgaria loca discursus! O quam grati feminis esse debent earum domorum termini et honestatis earum fines et limites conseruare! Numquam enim nauis sentiret dissuta naufragium si continuo suo staret in portu, in partes non nauigans alienas. Optasti ergo tu, Helena, tuam exire regiam et uisere Cythaream ut di virum posses uidere barbaricum et ut pretextu liciti ad illicita declinares. Nam eius uiri visio virus fuit quo infecta per te Grecia tota fiut, propter quod tot demum occubuere Danay et duris morsibus tot Frigii venenati. Quid ultra? Ad consummacionem sui desiderii iam concepti Helena, quibusdam suis familiaribus conuocatis, iubet eis parare necessaria, equos, et comites, cum apud Cithaream ad templum Veneris appetat se conferre, ubi eius festum colitur tam sollempne et ubi soluere quedam desiderat vota sua. Non enim a Menelay
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenes et adolestences eguotas instituisse chorras que snãi festa
sunt causa multi ꝑpetrati pudoris ꝓpter quas multe etiam
iam pudice ad proditorias infestationes honũ enormiter cor¬
ruerunt propter ꝙ etiam multotiens orta sũt scandala et młtde¬
necis causa secuta Cateruatim ergo adire templa cleoꝵ et eor
celebrare festiua ꝙ̃ quã sit phas uephas tamen euidenter appa¬
ret cũ sit in dissolucionibus aĩoꝵ qui moti ad instrumẽtoꝵ so¬
nitus et ad diuersas modulam̃ĩs cantileui̾s facilius corriũt
in se ipĩs Ued tu helena spetiosissima mulieꝵ quis te rapuit spũs
ut in absentiꝰa uiri tui tua desereres tam leui relacione palatia
exire eius claustra ignotum uisura hominem que te ꝯpescere habena
freui facili potusti ut seruasses pudica lumĩa intra regiu sceptri
tuiꝰ O quã multas cduxit ad labem itus et reditus et facilis ad

Expanded text:
iuuenes et adolescentes ignotos instituisse coreas, que manifesta iuuenes et adolescentes ignotos instituisse coreas, que manifesta sunt causa multi perpetrati pudoris. Propter quas multe eciam iam pudice ad proditorias infestaciones hominum enormiter corruerunt, vnde multociens orta sunt scandala et mnecis causa sequta. Cateruatim ergo adire templa deorum et eorum celebrare festiua quamquam sit fas, nefas tamen euidenter apparet cum sit in dissolucionibus animorum, qui moti ad instrumentorum sonitus et ad diuersas modulaminis cantilenas facilius corruunt in seipsis. Sed tu Helena, speciosissima mulierum, quis te rapuit spiritus ut in absencia uiri tui tua desereres tam leui relacione palacia, exires eius claustra ignotum uisura hominem, que te compescere habena freni facili potuisti ut seruares pudica ieiunia intra regia sceptri tui? O quam multas adduxit ad labem iter et reditus et facilis ad