comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
massiliensiũ ad nasidiũ penuemũt ibiq naues ex¬
peduit. rursusq se ad cõflgendu aĩo ꝯfrrmãt et
ꝯsilio comunicãt. Dextra ps attribuit  massiliensi¬
bus smistia nasidio. Eodẽ brutꝰ ꝯtendit aucto. na¬
uiui nũo. Nam ad eas que fatte erat a relate per
Ce. captiue massiliensũ atcesserat sex Has supio¬
ribꝰ diebꝰ refectas atq õibꝰ rebꝰ nistruxerat Itaq
suos cohortatꝰ quos integios sperauisent ut uicto ᷤ¬
ꝯtempnerẽt plenꝰ spes bone atq aĩ aduerius ca ᷤᷤ
pioficiscit᷑ facile erat ex castas .c. tubonii atq
õibꝰ suꝑiorabꝰ locis piospitere in uibem ut om̃is
uuentꝰ que in op̃ido remanserat qsor iurious.¬
etatis cũ libeus atq uxoubꝰ ex pablicis tustodus¬
que aut maro ad celũ manũ tenderet ut tẽpla
deor ĩmortaliũ adnent et añ simulacia preuti
uictoria a dnis cxposcciẽt. Neq eiat quisq oiu
qui nõ ali eiꝰ diei casu suar oĩu fortunaꝵ ent̃¬

Expanded text:
expediunt rursusque se ad confligendum animo confirmant et consilia communicant. dextra pars attribuitur Massiliensibus, sinistra Nasidio. Eodem Brutus contendit aucto navium numero. nam ad eas, quae factae erant Arelate per Caesarem, captivae Massiliensium accesserant sex. has superioribus diebus refecerat atque omnibus rebus instruxerat. itaque suos cohortatus, quos integros superavissent, ut victos contemnerent, plenus spei bonae atque animi adversus eos proficiscitur. facile erat ex castris C. Treboni atque omnibus superioribus locis prospicere in urbem, ut omnis iuventus, quae in oppido remanserat, omnesque suaetatis cum liberis atque uxoribus publicis custodiisque aut muro ad caelu adirent et ante simulacra proiecti victoriam ab dis exposcerent. neque erat quisquam omnium, quin in eius diei casu suarum omnium fortunarum even
Abbreviated transcription (Latin):
At ex reliquis una pͥmissa massilia huiꝰ nũtu
perferendi gia cũ iam appinquaret uibi. oĩs she.
niultitudo ad cognoscendũ effudit. Atq ie cogiita
tantꝰ luctus excepit. ut uibs ab hostibꝰ capta edẽ
uestigio iuderet᷑ Massilienses tñ nich setius ad
defensionẽ uibis ieliqua aparere cepenit. Est aũt¬
aiaduersũ a legionariis qui dextiamn parti opent ad

Expanded text:
at ex reliquis una praemissa Massiliam huius nuntii at ex reliquis una praemissa Massiliam huius nuntii perferendi gratia cum iam adpropinquaret urbi, omnis sese multitudo ad cognoscendum effudit, et re cognita tantus luctus excepit, ut urbs ab hostibus capta eodem vestigio videretur. Massilienses tamen nihilo setius ad defensionem urbis reliqua apparare coeperunt. Est animadversum ab legionariis, qui dextram partem operis a
Abbreviated transcription (Latin):
strs snuul ex ninoribꝰ nanibꝰ magna eunnus
missa tila mlta nũs de ĩ pioniso ĩ pradentibus
atq nnreditis iuiluera inferebat ꝯspicateq ua¬
ues taritiues due nauem .d. bruti que ex signo
facili cognosci poterat duabꝰ ex ꝑtibꝰ sese in eam
nicitaueras S tanta re pronisa brutꝰ celeutate
nauuis usus ẽ. ut paruo moniento antecederet. Ike
adeo gauiter inter se incitate afligirit ut ue¬
he mentissime utieq ce concursu laborarent at̃a
uero pcifiacto rosta tota colabifieret. Qua ie aido¬
uersa que proximo es loto ex biuti classe naues
erant in eas impeditas impetũ facuũt celert q
ambas de pͥmunt sed nasidiane naues nillo uu.
fuerat celeritq pugna ex cesserut Non ei has
aut uspetꝰ patue aut ꝓiquoz precipta de
exte nũ iute pericłm adre cogebas. Itaq es co
nũo nauiũ nulla desiderata e / ex massiliensium
classe.U. sut de presse .iiii. capte una cũ nasidians
profugit que om̃s citeuierem hispama petiuerit.

Expanded text:
minoribus navibus magna vis eminus missa telorum multa nostris de improviso imprudentibus atque inpeditis vulnera inferebant. conspicataeque naves triremes duae navem D. Bruti, quae ex insigni facile agnosci poterat, duabus ex partibus sese in eam incitaverant. sed tantum re provisa Brutus celeritate navis enisus est ut parvo momento antecederet. illae adeo graviter inter se incitatae conflixerunt, ut vehementissime utraque ex concursu laborarent, altera vero praefracto rostro tota conlabefieret. qua re animadversa, quae proximae ei loco ex Bruti classe naves erant, in eas inpeditas impetum faciunt celeriterque ambas deprimunt. Sed Nasidianae naves nullo usui fuerunt celeriterque pugna excesserunt. non enim has aut conspectus patriae aut propinquorum praecepta ad extremum vitae periculum adire cogebant. itaque ex eo numero navium nulla desiderata est; ex Massiliensium classe v sunt depressae, iiii captae, una cum Nasidianis profugit; quae omnes citeriorem Hispaniam petiverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tuitu nulle certo ituere extitũ ducit. Mamq.
itmera que add hilerũ atq octotesan ꝑ tiuebat
castris hos̃tiũ oppositis tenebant . iẏa erãt trassen¬
denia ualle maxmia et dificillima saya mltis
locis prerupta. iter mipedidat arma y maniꝰ ue¬
cessaeno tradebant᷑ militesq in enues subieuatiq
ałn ab alnis magna ytem itineris ꝯficiebat. Sd¬

Expanded text:
uitu nullo certo itinere exercitum ducit. nam quae itinera ad Hiberum atque Otogesam pertinebant, castris hostium oppositis tenebantur. ipsi erant transcendendae valles maximae ac difficillimae, saxa multis locis praerupta iter impediebant, ut arma per manus necessario traderentur militesque inermes sublevatique alii ab aliis magna
Abbreviated transcription (Latin):
tuias extia aciem procunebat seclusam a reliquis
crrcuueniut atq interficuit. incolumesq cũ magna
pieda eode ponte in castia reuertutͣ dui h ad lerda
gerũt᷑ massilienses usi. L. domitii ꝯsilio naues
longas expeduit nũo .xuii. quaz erat .yi. tecte
multa huic inmora nauigia addut ut ipsa.
nstitudine nra classis teneat᷑ magnũ nũ sagiy¬
tarior magnuz abbitor de quilꝰ supra de mostatu
est. inponũt atq hos premus pollicitationibꝰ q
ĩcitãt. certas sibi de poscit demitiꝰ naues atq has
celonis pastoribꝰq quos secũ adduxit cõplet. Sic
o̾ibꝰ ⁊ebꝰ nist uita classe magna fiducia ad nrr̃as
naues procedũt quibꝰ preciat. d brutus hic ad
in sulam que e atra massiliam stationes ebhiuebat
Eras multo inferior nũo nauiũ brutꝰ s electos.
et ollꝰ legionbꝰ fertisimes uees antesigianes¬

Expanded text:
teras extra aciem procurrerat, seclusam ab reliquis teras extra aciem procurrerat, seclusam ab reliquis circumveniunt atque interficiunt, incolumesque cum magna praeda eodem ponte in castra revertuntur. Dum haec ad Ilerdam geruntur, Massilienses usi L. Domiti consilio navis longas expediunt numero xvii, quarum erant xi tectae. multa huc minora navigia addunt, ut ipsa multitudine nostra classis terreatur. magnum numerum sagittariorum, magnum Albicorum, de quibus supra demonstratum est, inponunt, atque hos praemiis pollicitationibusque incitant. certas sibi deposcit navis Domitius atque has colonis pastoribusque, quos secum adduxerat, complet. sic omnibus rebus instructa classe magna fiducia ad nostras navis procedunt, quibus praeerat D. Brutus. hae ad insulam, quae est contra Massiliam, stationes obtinebant. Erat multo inferior numero navium Brutus. sed electos ex omnibus legionibus fortissimos
Abbreviated transcription (Latin):
militibꝰ .Ce. ut naues faciant cuiꝰ gñis cũ supe¬
rieribꝰ annus usus britanine dotuerat. Carme at
primu stramine et leui materia fiebat ⁊diquũ
corpꝰ nauiũ iugiinbꝰ atextũ corns integebatur
Has yfectas carris iunctis deuelit uoctu milia
pasiuã a castas.xxii. lnlites q huis nauilꝰ flu¬
quen transportat. Continẽteniq npe colle ĩpiuso.
occupat. Hunt celerite: priusꝙͣ ab aduersarus sẽ¬
tiatͦ cõmuuut Muc legioneni pestea tansiecit
atq ex utraq parte ponte institutũ bidno. ꝑfecit.
ita comeatꝰ ees qui frumẽti causa processerat tuto
ad se recepit et iem faimẽtariã expedire incipit
Redem die equitu magna ꝓtem flumen ta ietit
qui mopmantes pabulatores et sine ullo dissipa¬
tos tiore agressi ꝙ̃ magnũ nũ iumentoꝵ at.
hoĩnũ intercipũt cohortibꝰ q centuriatis sosidio
missis scienter ĩ duas ytes sese distribiũt. abi ut

Expanded text:
militibus Caesar ut naves faciant, cuius generis eum supemilitibus Caesar ut naves faciant, cuius generis eum superioribus annis usus Britanniae docuerat. carinae ac prima statumina ex levi materia fiebant; reliquum corpus navium viminibus contextum coriis integebatur. has perfectas carris iunctis devehit noctu milia passuum a castris xxii militesque his navibus flumen transportat continentemque ripae collem improviso occupat. hunc celeriter, priusquam ab adversariis sentiatur, communit. huc legionem postea transicit atque ex utraque parte pontem institutum biduo perficit. ita commeatus et, qui frumenti causa processerant, tuto ad se recipit et rem frumentariam expedire incipit. Eodem die equitum magnam partem flumen transiecit. qui inopinantes pabulatores et sine ullo dissipatos timore adgressi magnum numerum iumentorum atque hominum intercipiunt cohortibusque caetratis subsidio missis scienter in duas partes sese distribuunt, alii ut
Abbreviated transcription (Latin):
modies anona puenerat et nulitũ urres mopia
fiumenti dimnueras atq in comoda in dies auge¬
bant᷑ es tam paucis diebꝰ magna erat ⁊eru facta
cõmutatio ac se fortuna in eliuaueiat ut mri magꝰ.
mopia necessariaꝵ rer ꝯfliccarent illi oibꝰ abunda¬
rent rebꝰ superioresq haberet .Ci. hnis ciuitatibus
que ad eiꝰ amicitia accesserat que nimor erat fui¬
menti copia pecꝰ impabat Calones ad longin quie¬
res ciuitates dinuttebat ip̃e unteni mopia quibꝰ
peterat subsidns tutabat᷑ Hec afamꝰ petielusq
et eoꝵ anuici plenora etia atq uberiora roniani.
AD SUIOS ꝑscribebas. multa rumor fingebat ut pene
bellũ afectũ iuderet᷑. Quibꝰ litteris nũtusq remiã
rer latis magni denium acursus ad afaniu ma¬
guie gratulationes fubac multi ex italia ad .Fn.
pemreua preficiisebant᷑ al ut paucirxee tale natia.¬
astulisse aln ne euentũ helli ex pectasse aut ex
oim̃ibꝰ neuissim penisse uid̾ent Cum in hñs ui¬

Expanded text:
modios annona pervenerat, et militum vires inopia frumenti deminuerat, atque incommoda in dies augebantur; et tam paucis diebus magna erat rerum facta commutatio ac se fortuna inclinaverat, ut nostri magna inopia necessariarum rerum conflictarentur, illi omnibus abundarent rebus superioresque haberentur. Caesar iis civitatibus, quae ad eius amicitiam accesserant, quod minor erat frumenti copia, pecus imperabat; calones ad longinquiores civitates dimittebat; ipse praesentem inopiam, quibus poterat subsidiis, tutabatur. Haec Afranius Petreiusque et eorum amici pleniora etiam atque uberiora Romam ad suos perscribebant. multa rumores adfingebant, ut paene bellum confectum videretur. quibus litteris nuntiisque Romam perlatis magni domum concursus ad Afranium magnaeque gratulationes fiebant; multi ex Italia ad Cn. Pompeium proficiscebantur, alii, ut principes talem nuntiattulisse, alii, ne eventum belli exspectasse aut ex omnibus novissimi venisse viderentur. Cum in his an
Abbreviated transcription (Latin):
penũt. Sed iedeni de taulae. ue. que suxͣ sut demos¬
tate p̃lio ampli nõ lacessit. Ex ee dic rabeina cla
satui passus nc̃ eͥ quo paratõres eẽnt ad insequẽ¬
dũ oñis siue noctu sicie interdui erũperent. Illi.
uiaduerso uitia castior tota noat niunitr̾es ꝓfer̃t
castaq tastas ꝯuettut. Hoc idem postero die. Apͥ¬
ma luce fatiũt totũq in ea re diem ꝯsuniuit sẽd
quatũ opere processerat et castia ꝓtrlerat tanto. ab¬
tat ab aqua longiꝰ et rsenti malo alii malis reme¬
ua dabãt Euna nocte aquadi ca uenie igadit᷑ ex

Expanded text:
sed isdem de causis Caesar, quae supra sunt demonstratae, proelio non lacessit. et eo die tabernacula statui passus non est, quo paratiores essent ad insequendum omnes, sive noctu sive interdiu erumperent. illi animadverso vitio castrorum tota nocte munitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo egreditur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ligionũ signa ꝯsistere iubeiẽt magnoq ĩpetu
equitatũ repellezet eo sumoto repente incitati
tarisui sese in uallis uinuersi dinngerent atq
ita transgressi uirsus in locis supioribꝰ ꝯsisterent
Nam tin ab equitu suor auxiliis aberant quoꝵ
nĩs hebat magnũ ut cos supioribꝰ perterritos pͥlis
in mediũ reciperent agnien ultioq eos tueret᷑ qͦꝵ
nulli ex itmere excedere licebat quin ab equitatu
& exciperet᷑. Tali dũ puctnat᷑ iͦ lente atq paula¬
tim procedit᷑ caebroq ut funt auxilio sius subsistũt¬

Expanded text:
legionum signa consistere iuberent magnoque impetu equitatum repellerent, eo submoto repente incitati cursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rursus in locis superioribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum nulli ex itinere excedere licebat, quin ab equitatu Caesaris exciperetur. Tali dum pugnatur modo, lente atque paulatim proceditur crebroque, ut sint auxilio su
Abbreviated transcription (Latin):
atqi ln modo digassi massiliensibꝰ recetez eoruidem
pollicitationẽ ais. atiuebant. pastoresq indennti.
spe libertatis nicitati sub oculis demitui sna po¬
bare eperam studebat iỹi massilienses et celeatite
nauiuz et scientia gubernatoꝵ confili nostias
eludebant mmipetꝰq eoꝵ excipiebãt ex quo ae lcea
latiore spatio producta longiꝰ acie cricũuentie no¬
stros aut pluribꝰ nauibꝰ adorra singulos aut
remios tansiurrentes detergere si uossent atedelas
cum ꝓpiꝰ erat necessacio uentũ ab scientia gu
peritis gubernatoribꝰ utebantͤ quiq repente ca
onerariis nauibꝰ eiant producti neq dum gra
uocabulis armanientor cognitis.tu itia tardi¬
tate et grauitate nauiu impediebat᷑. Facte crmn¬
⁊ subito ex humida materia nõ eunde issi ilea¬
Itatis habuerat. ltaq dun lotꝰ tõĩs pugnandi
Daxitͣ equo aĩo singłas bnus nauibꝰ ebitubat
atq miecta manu feriea et retenta utraq nan
diuersi pugnabant atq an hesti naues kasã¬

Expanded text:
tque hi modo digressi a Massiliensibus recentem eorum pollicitationem animis continebant, pastoresque Domiti spe libertatis excitati sub oculis domini suam probare operam studebant. Ipsi Massilienses et celeritate navium et scientia gubernatorum confisi nostros eludebant impetusque eorum excipiebant et, quoad licebat latiore uti spatio, producta longius acie circumvenire nostros aut pluribus navibus adoriri singulas aut remos transcurrentes detergere, si possent, contendebant. cum propius erat necessario ventum, ab scientia gubperitis gubernatoribus utebantur, qui repente ex onerariis navibus erant producti nequedum etiam vocabulis armamentorum cognitis, tum etiam tarditate et gravitate navium impediebantur; factae enim subito ex umida materia non eundem usum celeritatis habuerant. itaque dum locus comminus pugnandi daretur, aequo animo singulas binis navibus obiciebant atque iniecta manu ferrea et retenta utraque navi diversi pugnabant atque in hostium naves transce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ el equitatu fabꝰq legionibꝰ aftam& die noctuq
proficiscit  in prudentes ante mussis equitibꝰ aggredit᷑
celerit tiĩ sese galli equites expeduit preliũ q tẽnut¬
tunt Hn du pari certannue res geri potiur magnũ
hestiũ nu pauti substinuere sed ubi signa legionũ
ꝓpinquare ceserũt. paucis amissis iele in mentes.
proxnnes aferut Hoc pugne tys magnũ attulit nr̃is
ad salutem moniẽtũ Nacti ei spariũ se in loca su¬
periora receperũt desiderati sũt eo die sagiytarn.
crciter.ec. equites pauci calonũ atq ĩ ped nuẽtoꝵ

Expanded text:
onibus Afranius de nocte proficiscitur inprudentisque ante missis equitibus adgreditur. celeriter sese tamen Galli equites expediunt proeliumque committunt. ii dum pari certamine res geri potuit, magnum hostium numerum pauci sustinuere; sed ubi signa legionum adpropinquare coeperunt, paucis amissis sese in proximos montes conferunt. hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. desiderati sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque impedimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
pente celeriter fortuna mutat᷑. ili yteriti. una
equitũ mmꝰ libere miniꝰ audacter uatabas.: ali
nõ lego a castris progtessi spatis. ut celerbmn iol¬
rtu brẽnt antustus pabulabat᷑ aln lontior
creutu custodias sticionesq eqtũ iitabis us
aliquo atepto det mieto aut protul equitatu ui¬
so en midio itmere proiectis sarciuis fugiebant.
Postenio et plures ntermitere dies et preter ꝯsue¬
tidnit o̾iu noctu astituerant pabulari. Intermi
ehstenses et calagunatam qui eiat cu obicensibus
contrbuti nutut ad eũ legates se seq imperata
fattiros pollitent᷑. Hos taraconenses et iacetam¬

Expanded text:
ponte celeriter fortuna mutatur. illi perterriti virtute equitum minus libere, minus audacter vagabantur; alias non longo a castris progressi spatio, ut celerem receptum haberent, angustius pabulabantur, alias longiore circuitu custodias stationesque equitum vitabant, aut aliquo accepto detrimento aut procul equitatu viso ex medio itinere proiectis sarcinis refugiebant. postremo et plures intermittere dies et praeter consuetudinem omnium noctu constituerant pabulari. Interim Oscenses et Calagurritani, qui erant cum Oscensibus contributi, mittunt ad eum legatos seseque imperata facturos pollicent
Abbreviated transcription (Latin):
uI. se. et.u. R. pautoꝵ factione oppressũ libertati
uniditaret ciuiꝰ oĩone ꝯfirmatꝰ lentulꝰ ut ĩ oppidũ
ciubiti lictat petit quei se sua salute inpetrauent
fore et reliquis fore et reliquis ad sua spem sola¬
ne adio esse ꝑterutos nõ nulleis ut sue uite du¬
cecilius spuit rufus sextꝰ qutiliꝰ uarꝰ questor .l.
abriꝰ preterea filiꝰ domitui aliiq cõplures adolis¬
centes et magnꝰ nũs equitũ romanoꝵ et decuri¬
eum quos ex municipus domitiꝰ cuocauerat hos
eiñs hroductes a cõtuiuelis militũ conatiisq pro¬
nher pauta apud eos loquit᷑ quod sibi apte eoru
El relata non sit pro suis in cos maxinus bene
corfumensibꝰ domitio reedit ne ꝯtiuentior ĩ uita
homu ꝙͣ in pecuma fuisse uideret᷑ et si ea pecu

Expanded text:
 libertatem vindicaret. cuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae duCaecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnus numerus equitum Romanorum et decurionum, quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis benefCorfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
ree et mutato itmere uigis octogesam yuenriet.
Suns cũ obliquo itinere centinati peterit aspicatꝰ
equitatũ . Ce. incehortes impetũ facit nec mnunia
rtem tpus equitũ ium centurati sustinere nõ uo

Expanded text:
ret et mutato itinere iugis Otogesam perveniret. ret et mutato itinere iugis Otogesam perveniret. hunc cum obliquo itinere caetrati peterent, conspicatus equitatus Caesaris in cohortis impetum facit; nec minimam partem temporis equitu
Abbreviated transcription (Latin):
aguien ad dextiam ꝯspexerut iamq pͥmos lupts
regione castior õis aduerterit nenio ciat Aele.
taidus aut fugiens laleus. qu. statim caltuso
eindũ atq ocurenĩ putaret Concdianat dia
cxeunt relictoq ad hiberũ itmere ꝯtendut Brat
in teleritate onmne positũ certamen uti pͥus an¬
gustias montesq occuparent . sed ex̾citũ .Ce. maꝵ
quent morabat᷑ Res tn ab affraniis huic eiat.
necessario diducta. ut si priores montes quos pe¬
tebat attigissent ip̃i picłm uitaret impedimenta
totiꝰ cecitꝰ cohortesq in cascas relictas seruare non
possent. Quilꝰ interclusis cx̃citu Re. auxiliũ feri.
nulla ratẽne poterat confecit prior itei Ce. atq ex
agiuen premeret ͤ et ante se hostem uideret collem
quendam nactꝰ ibi ostitit ex eo loco .iiiiͦ. octiratoꝵ
cohortes in mõtem qui erat in aspectu oiui cecel¬
sissuꝰ nuttit. Munc magno cursu ꝯcitatos ibet
occuꝑare eo ꝯsilio uti iỹe eodem dibꝰ copus ꝯtende¬

Expanded text:
agmen ad dextram conspexerunt iamque primos superare regionem castrorum animadverterunt, nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris quin statim castris exeundum atque occurrendum putaret. conclamatur aexeunt rectoque ad Hiberum itinere contendunt. Erat in celeritate omne positum certamen, utri prius angustias montesque occuparent. sed exercitum Caesaris quens morabatur. res tamen ab Afranianis huc erat necessario deducta, ut, si priores montis quos petebant attigissent, ipsi periculum vitarent, impedimenta totius exercitus cohortisque in castris relictas servare non possent; quibus interclusis exercitu Caesaris auxilium ferri nulla ratione poterat. confecit prior iter Caesar atque ex agmen premeretur et ante se hostem videret, collem quendam nactus ibi constitit. ex eo loco iiii caetratorum cohortis in montem qui erat in conspectu omnium excelsissimus mittit. hunc magno cursu concitatos iubet occupare, eo consilio, uti ipse eodem omnibus copiis contende
Abbreviated transcription (Latin):
rupit. Que res magnas dificłtates cecitiu. Ce.
attulit. Castia ei ut supia demostatũ est. cumi
essent initer flumina duo sicorii et cuigam.
spatio muliii .xxxͦ. neutril hoꝵ cransiri poterat
necessarioq oins hiis angustus atruebat᷑ neqr
cutates que ad Ce. amicitia atcesserãt famuetũ

Expanded text:
quae res magnas difficultates exercitui Caesaris attulit. castra enim, ut supra demonstratum est, cum essent inter flumina duo, Sicorim et Cingam, spatio milium xxx, neutrum horum transiri poterat, necessarioque omnes his angustiis continebantur. neque civitates, quae ad Caesaris amicitiam accesserant, frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
frumẽtũ prohibere petiussẽt. Ac prime afiamam.
milites uisendi tausa loci ex castas procurdbat co¬
tumeliosisq uocibꝰ xxquebant᷑ͦ nos necessari.
uitꝰ ni epia coactos fugere atq ad ilerda ⁊ bucem.
Erat eĩ iter a preposito diueisu ꝯfiriaq ĩ pates¬

Expanded text:
umento prohibere potuissent. Ac primo Afraniani milites visendi causa laeti ex castris procurrebant contumeliosisque vocibus prosequebantur nostros: necessarii victus inopia coactos fugere atque ad Ilerdam reverti. erat enim iter a proposito diversum, contrariamque in parte
Abbreviated transcription (Latin):
eundem oidme in eycitu .Cn. pompei antea duxe¬
at At Ce. milites actianos collaudat pupui di¬
nuttit. auximatibꝰ agit gras seq coꝵ Ft̃i. meniorẽ
fore pollicet Q uibꝰ rebꝰ ronam nũciatis tantꝰ
cepente terror inuasit ut cũ lentulꝰ ꝯsul ad aperi¬
endũ erariũ uenisset ad pecunia pompeio ex .s.
deesse eiꝰ equites falle nũtiabat᷑ Huic marcellꝰ
ellega et pleriq magistratꝰ ꝯsecuti sũt .cU.
pompeiꝰ pridie eiꝰ diei ex uibe yrofectꝰ iter ad le¬
tones hebat quas a ce. actertas in apulia ibens:¬
causa disposuerat deletꝰ intia ubem inter mitiatur.
uichul citia capuami tutũ esse o̾ibꝰ iudet᷑. Capue pͥmu
esse afiriant et colligũt delectuq colenor qui lege.
aulia capua deducti erãt hr̃e iustitiuit gladiatorsq
quos sibi. Ce. in ludo heb̃at ad forũ predutos lentulꝰ
libeitati ꝯfirmat atq hns equos attabuit et se sequi

Expanded text:
eundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxeeundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxerat. at Caesar milites Attianos collaudat, Pupium dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque Pompeio ex senaadesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernocausa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt; gladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attribuit et se sequi
Abbreviated transcription (Latin):
eeripit ¶Quibꝰ rebꝰ cogiutis ꝯfisus municipior uo¬
lutatibꝰ. Ce. cehortes legionis .xiii. ex presidiis dedu¬
cit aurimumq ꝓficiscitᵃ quod oppidũ attiꝰ cohor¬
tibꝰ introductis tenebat delectũq toto piceno cutũ¬
missis senatoribꝰ hebat . Aduentu Ee. cegnito de¬
cnuienes auximi ad actui uaru frequentes con¬
uenuuit decent sui iuditii rem nõ esse neq se m.
ieliques iunicipes pati posse .c. Ce. imxatorem
rene de re u. meritũ tantis rebꝰ gestis oppido me¬
mlꝰq piohiberi Pionide habeat rationẽ postentatis
et perituli Iui. Quoꝵ eratione ymotꝰ .A. uarus
presidui ꝙ intieduxerat ex oppido educit ac ꝓfugit
Muic ex primo ordine pauci. Ce. ꝯsecuti milites
asistere coegerũt cõmsseq ylio deserit᷑ a siuis.
uxrus non nlła ys nulitu domii discedit reliq
ale. yuemut. Atq una cũ hus de prehensus.
p. pupiꝰ primi pili centuris ad ducit᷑. qui hunt.

Expanded text:
recipit. quibus rebus cognitis confisus municipiorum vorecipit. quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis xiii ex praesidiis deducit Auximumque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat. Adventu Caesaris cognito decuriones Auximi ad Attium Varum frequentes conveniunt; docent sui iudicii rem non esse; neque se neque reliquos municipes pati posse C. Caesarem imperatorem, bene de re publica meritum, tantis rebus gestis oppido moenibusque prohiberi: proinde habeat rationem posteritatis et periculi sui. quorum oratione permotus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppido educit ac profugit. hunc ex primo ordine pauci Caesaris consecuti milites consistere coegerunt. commisso proelio deseritur a suis Varus; nonnulla pars militum domum discedit; reliqatque una cum iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, adducitur, qui hunc
Abbreviated transcription (Latin):
que pelliceret᷑ et nõ int̾missures asules poyemaqi
delectꝰ serat nuqua conditio postulare ut ce. a
mino excederet atq in prouincia reuerteret᷑ ipsũ
et proui̾cias et legie nes alienas tenere ex̃citum
Ce. uille dnuatti delectꝰ hr̃e pellaceri se in proũicia
ituꝵ neq ante queni diem iturꝰ sit diffluera u
si ꝑ acto .ce. asulatu pemperꝰ prefectꝰ nõ esset illa
tñ mendaci religione obstatꝰ iuderet ᵒ. ⁊p̃s uers ed¬
Is quio nõ dare ueq accessur pelliceri magnam
pacis desperatione afferebat Araq ab arrimine d¬
intonium cũ coho⁊tibꝰ .U. aretiũ nuttit ipse mrinu¬
i cũ dualꝰ legionibꝰ subsistit ibiq delctũ hr̃e ĩstituit
oppidu munire oiuinq esse tignioꝵ optima eiga
se uolutatẽ curienẽ cũ tabꝰ cohortibꝰ quas pisaura
et arimini hebat mittit. Cuiꝰ ad uentu cogͥto. diffisꝰ
cuiui uolutate termus cohortes ex uibe reducit
et profugit. nulites in itiuere ab ee discedũt ac

Expanded text:
quae polliceretur, non intermissuros consules Pompeiumque dilectus. Erat iniqua condicio postulare, ut Caesar Arimino excederet atque in provinciam reverteretur, ipsum et provincias et legiones alienas tenere; exercitum Caesaris velle dimitti, dilectus habere; polliceri se in provinciam iturum neque, ante quem diem iturus sit, definire, ut, si peracto consulatu Caesaris non profectus esset, nulla tamen mendaci religione obstrictus videretur; tempus vero colloquio non dare neque accessurum polliceri magnam pacis desperationem adferebat. itaque ab Arimino ntonium cum cohortibus v Arretium mittit, ipse Arimini cum duabus subsistit ibique dilectum habere instituit; oppidum munire, omniumque esse Iguinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit. cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. milites in itinere ab eo discedunt ac
Abbreviated transcription (Latin):
stros preniebat Hreruytꝰ locꝰ ciat unaq ex parte
directꝰ ac tantũ in altitudine pacebas ut re is¬
tucta cohortes eũ locũ explerẽt et neq s̃ubsidia
a lateribꝰ s ub nuti neq eqiutes laborantibꝰ isui
esse pessent ab eppide aut editꝰ loc tenu fasti¬
gio uergedat i lengitudine paqiuum eucile. icce.
Mac nt̃s erat uetertꝰ quod eo uicitati scudis
consultuis processerat Hoc pugnabat loco et ꝓster
angustias iiquo et q̃d sub ipsis radicibꝰ montis
ꝯstiterat ut nullũ frusta telũ ineos nutterer᷑. tñ.
uirtute et patientia nitebaut atq oĩa uulneia
subsciebat. Angebant᷑ illis copie atq e& castas co¬
hortes y oppidii caebro subomutterant᷑ ut integ̃a dele

Expanded text:
premebant. praeruptus locus erat utraque ex parte derectus, ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum explerent, ut neque subsidia a lateribus submitti neque equites laborantibus usui esse possent. ab oppido autem declivis locus tenui fastigio verghac nostris erat receptus, quod eo incitati studio inconsultius processerant; hoc pugnabatur loco et propter angustias iniquo, et quod sub ipsis radicibus montis constiterant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur. tamen virtute et patientia nitebantur atque omnia vulnera sustinebant. augebantur illis copiae, atque ex castris cohortes per oppidum crebro su
Abbreviated transcription (Latin):
diunit et magna młtitudine tricũfusa morari atq
iter impedrre in cipuit. Prima lute et supioribus
lecis que . Ce. castus erant auicta cernebant᷑ equi¬
tatꝰ nr̃i plio nouissimes illor premere uehementer
at nõ nũꝙͣ sustinere ertenũ aginen atq ĩtrumpi.
alas inferi signa et uniuersar cobortiũ m̃aꝵ ĩpeta
nioyelli deinde rursus auersos insequi totis uero ca¬
sras milites atiubari et delore hostem ex manibus
dimtti. bellũq necessario longiꝰ duci centirionis.
tabunosq nilitũ adre atq obseccare ut y eos. Ce.
ceitior fierer. ne labori suo neue picłe paiceret pa¬
tatos et sose posse et audere transire flumen qua
tiaduttꝰ eet equitat Quoꝵ studio et uecibꝰ exci¬
tatꝰ.Ce. et si timebat tante magnitidanus flunem
&xcitii obicere conandum tñ atq experiendũ uidicat
Itaq infirmiores nulites ee õitꝰ centuris deligi u¬
bet quoꝵ aut ininꝰ aut uires iudebat᷑ sustmea¬

Expanded text:
dunt, et magna multitudine circumfusa morari atque dunt, et magna multitudine circumfusa morari atque iter impedire incipiunt. Prima luce ex superioribus locis, quae Caesaris castris erant coniuncta, cernebato novissimos illorum premi vehementer ac nonnumquam sustinere extremum agmen atque interrumpi, alias ferri signa et universarum cohortium impetu nostros propelli, dein rursus conversos insequi. totis vero castris milites circulari et dolere hostem ex manibus dimitti, bellum necessario longius duci, centurionesque tribunosque militum adire atque obsecrare, ut per eos Caesar certior fieret, ne labori suo neu periculo parceret; paratos esse sese, posse et audere ea transire flumen, qua traductus esset equitatus. quorum studio et vocibus excitatus Caesar, etsi timebat tantae magnitudini fluminis exercitum obicere, conandum tamen atque experiendum iudicat. itaque infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet, quorum aut ani
Abbreviated transcription (Latin):
iam redurerat iem ut ⁊iquites et si difficulter atos
egaefiebat posent tñ atq auderent flumen trã sire
pedites uero tmmͦ humeris ac simo pectore exta¬
bant ut tum altitudine aque tu etiã rapiditate
fluminis ad transemidũ impedirent᷑. Sa tamen ed̃dẽ
fere tp̃re pons in hibero prope effectꝰ nũtiabat᷑ et
in ficori uadũ repiebatꝰ. iam uero ee magis illi ma¬
turandũ iter existimabãt. Itaq duabꝰ auxili aribꝰ
cohortibꝰ ilerde presidio ⁊elictis õibꝰ copns sicorii.
trahisent et cũ dualꝰ legionibꝰ quasi in supioribus
dietꝰ traduxerant castia ꝯuigũt Relin quebatꝰ.
Ce. nicħ nisi uti equitatu agiuen adu̾sariori auale
hiet ut caperet. Hons ei. ip̃iꝰ magnũ cricuitit kẽ¬
bat ut młto bieuiore itmere illi ad iberum pue¬
nre possent equites ab es muissi flumen traheñt
et cũ de tercia iuigilia petreiꝰ et aframꝰ castra
mouissẽt repente sese ad noiussimũ agnien osten¬

Expanded text:
iam deduxerat rem, ut equites, etsi difficulter atque aegre fiebat, possent tamen atque auderent flumen transire, pedites vero tantummodo umeris ac summo pectore extarent et cum altitudine aquae tum etiam rapiditate fluminis ad transeundum impedirentur. sed tamen eodem fere tempore pons in Hibero prope effectus nuntiabatur et in Sicori vadum reperiebatur. Iam vero eo magis illi maturandum iter existimabant. itaque duabus auxiliaribus cohortibus Ilerdae praesidio relictis omnibus copiis Sicorim transeunt et cum duabus legionibus, quas superioribus diebus traduxerant, castra coniungunt. relinquebatur Caesari nihil, nisi uti equitatu agmen adversariorum male haberet et carperet. pons enim ipsius magnum circuitum habebat, ut multo breviore itinere illi ad Hiberum pervenire possent. equites ab eo missi flumen transeunt, et, cum de tertia vigilia Petreius atque Afranius castra movissent, repente sese ad novissimum agmen osten
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. hestem nisolent᷑ atq acater nr̃es ĩ sequẽ¬
tem impprimit rirsuid tergauertere seq ad oppi¬
Du ulerdam recipero et sub nura asiscere cogit
Bed noue legionus mlites elati scudio dñ sartire
acepru de camẽtũ uoliut temere insecuti fugi
entes et in locũ iniquil pregradiut᷑ et sub mõte
in que erat oppidũ positũ ilerdam suctedũt. Hic

Expanded text:
hostem insolenter atque acriter nostros insequentem supprimit rursusque terga vertere seque ad oppidum Ilerdam recipere et sub muro consistere cogit. sed nonae legionis milites elati studio, dum sarcire acceptum detrimentum volunt, temere insecuti longius fugientis in locum iniquum progrediuntur et sub montem, in quo erat oppidum positum Ilerda,
Abbreviated transcription (Latin):
csciriiꝰ. Hic magnes equitatꝰ magnaq auxilia
depectaba̾t et suis ĩ locis bellũ ĩ hiemem dutere co¬
gitabat Hoc mitio asilio toto fliu̾e ubero naues
conquirere octegesia ad duci iubet de eiat oppidũ
positũ ad yberu mił .u. passiui a castas aberat

Expanded text:
obscurius. hic magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum in hiemem ducere cogitabant. hoc inito consilio toto flumine Hibero navis conquiri et Otogesam adduci iubent. id erat oppidum positum ad Hiberum miliaque pass
Abbreviated transcription (Latin):
legiones. ii. ex castas educit atieq in locis idones
que in statione yro castris erat afian cohortes bre¬
uori itmere ad eñdem occupandũ locũ nuttũtur
Centendit  prelis et qued priꝰ in tunulii af anian
uenerũt nr̃a repellũt atq alus submussis p̃sidns

Expanded text:
legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis quae in statione pro castris erant Afrani cohortes, breviore itinere ad eundem occupandum locum mittuntur. contenditur proelio, et, quod prius in tumulum Afraniani venerant, nostri repelluntur atque a
Abbreviated transcription (Latin):
laq latera castioꝵ singlis attribuit legiombꝰ
mumienda fossasq ad eandem magnitudine.
yfici iubet reliquas legiones in ariis expedi¬
tas ꝯtia hostem ꝯstituit aframꝰ petreuisq.
teriendi causa atq operis ipediendi suas ad
infimas montis radices producũt et prelio la¬
cissũt neq id trrco. Ce. opus int̾nułtit ꝯfusus
presidio legionu tiui manitõne fosse Illi nẽ diu
cõmorati nec lengiꝰ ab infimo colle ꝓgressi.
copias ĩ castia reducũt. ł eicio die Ce. uallo.
castia comunit reliquas cohortes quas ĩ sure¬
rionbꝰ castris ⁊eliquerat impedimetaq ad se
traduci iubet Erat in oppido ilerda et pioximo
colle ubi castia petrerꝰ atq afianiꝰ habebant
ulanicies inicit᷑ passuũ .ccc. atq in hoc fere.
medio spatio tumulꝰ erat paulũ editior quẽ
si ogurasset Ce. et cõmunuiset ab oppido et põte
et comeatu d̃ĩ. que in oppidũ ꝯtulerãt se uit̾¬
clasurun ad urcarios qfidebat oc sperans.

Expanded text:
laque latera castrorum singulis attribuit legionibus munienda, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque operis impediendi copias suas ad infimas montis radices producunt et proelio lacessunt. neque idcirco Caesar opus intermittit confisus praesidio legionum trium et munitione fossae. illi non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio die Caesar vallo castra communit, reliquas cohortes, quas in superioribus castris reliquerat, impedimentaque ad se traduci iubet. Erat inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planities circiter passuum ccc, atque in hoc fere medio spatio tumulus erat paulo editior; quem si occupavisset Caesar et communivisset, ab oppido et ponte et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurum adversarios confidebat. hoc sperans
Abbreviated transcription (Latin):
tellaudas  misse ad uesperĩ senatu oñis qui sit
eiꝰ ordnus a pompeie euocantur laudat pompes
atq ii poscerũ afrauat segnieris cascigat atq
nicitat multi undiq ex neteribꝰ pompti ex̃citailꝰ
spe prenuor atq erdmũ ⁊uocant  multi i di¬
abꝰ ligionibꝰ que sũt tradite a Ce. accersũtui

Expanded text:
collaudatur. Misso ad vesperum senatu omnes, qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat. multi undique ex veteribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duabus legionibus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
L e cidius saeo cũ pancit qui loci nacuram yspis¬
ant uterq idem sius remũtiat d. mul pasiuã po¬
xima intercedere itineris campestas inde excirere
loca aspera et montuosa qui prior bas angustia
occupauerit ab hoc hostem rrchibere inthil ese.
et tỹs piofetionis qutrat᷑. Nerga censebat ut

Expanded text:
Decidius Saxa cum paucis qui loci naturam perspiciat. uterque idem suis renuntiat: v milia passuum proxima intercedere itineris campestris, inde excipere loca aspera et montuosa; qui prior has angustias occupaverit, ab hoc hostem prohiberi nihil esse et tempus profectionis quae
Abbreviated transcription (Latin):
afiam ꝯtendit Aduẽtu.l. biuult uifi quem
a põpero missũ in lnspama de mestratũ e attam
duabꝰ ligionibꝰ tertius ab ana bettoniũ agãi lisi¬
tananiq ꝑars nũo legienũ obtindeas oficia isci
se portiũt uti petrerꝰ ee lusitania pei uetenis.
cũ eibꝰ copus ad afaniũ ꝑreficiscas uara cum
lusitame a petico celtibeas cantabus batbiraq
oilꝰ qni ad otceanũ ꝑtiuent ab afiamo ĩpeal

Expanded text:
Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat, officia inter se partiuntur, uti Petreius ex Lusitania per Vettones cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur, Varro cum Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae Cantabris barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
milites silentio naues ꝯscendere uibet expedites
ex uocatis sagiptarns funditoribꝰ q rares ĩ nurto.
tiuribꝰ q dispenit Hos certo signo reuecare astim¬
It cũ oñs nulites naues ascendissent atq bnie cra¬
dito loco actuaria nanigia relniquit Praneusn pon¬

Expanded text:
milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Po
Abbreviated transcription (Latin):
discedat᷑. Quiꝰ rei magna ꝑtem laudis atq cristi¬
mationis ad libenẽ ꝑuenturam si illo auttore atqi
agente ab arnus sit discessũ libo telloquis canun
dicressus ad pompeui ꝓficiscit ͤ. paulo post renũci¬
ar q̃l ꝯsules absuit siue illis pͥosse agi de ꝯpositẽs¬
Ita frubra ⁊e sepe temptata .Ce. aliquando dnuit¬
tendam sibi uidicat et de bello agendũ ꝓpe dimidia
rẽ citꝰ eo de portauerãt brundusuĩ reueitũt᷑ pemes
siue epeubꝰ . Ce. ymotꝰ siue etia qd ab iuitio ex itala
excede asticuerat aduẽtu nanu prefectione parare.
iucipit et quo faciliꝰ impetũ Ce. tardaret ne sul ipa
profectone nulites oppidũ urũperet portas obstiuit
uicos platrasq in edificat ac fossas trans uerisai uns
ꝑducit atq ibi sũdes stipites que preatutos defige
hec legibꝰ catibꝰ teraq inequat aditꝰ aͥt atq itue
trabiꝰ atq eis pͥacutis precepit hiis paratis :ablis.

Expanded text:
discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existidiscedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositrem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidexercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive opexcedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
latoꝵ excitabas que cõniodiꝰ ab inpetu nauirini¬
nicendnsq defendriet ꝯtra hec pomiperꝰ naues ma¬
gnas naues onerarias quas ĩ portu brundusino
de piehenderar adomabat ibi turres cũ ternis ta¬
bulatis erigebat multisq tormẽtis et dĩ. genere
teloꝵ cõpseris ad opera . Ce. appellabas ut rates
fundis sagiptis reliquisq telis pugnabasꝰ atq e
hec ita. Ce. administabat ut aditoes pacis dimit¬
tendas nõ exiscimaret tam et si magnoye anu¬
rabat magiu que ad pompeii cũ mandatis milse¬
rat ad se non renutti. atq eas res sepe tentata
et si ĩ perꝰ ciꝰ asilia que cardabat tñ õibꝰ rebꝰ in ed
ꝑseuerandũ putabat Itaq corbur camului legatũ
fanuiliare necessariũq scrbonie liboni nutit ad
eñ colloqui causa mandat ut libene de asilianda
ꝑace hortet᷑ ĩ pͥmus ut ip̃e tũ pempus colloquert᷑
postulat magnopere scse afide demuostrat si ciꝰ rei
sit potestas facta fore ut equis aditonibꝰ ab ariis

Expanded text:
 ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates que eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis
Abbreviated transcription (Latin):
qui erae in maro custodie ca collecati es sigue qua
conuenerat reuocant᷑ noctisq itmerabꝰ ad napes de¬
curiũt mulites positis scalis muros ascendũt sde mo¬
uiti abrundusnus ut uallũ yecũ fossasq cautae sibhi¬
tũt et longo itiuere ab hñs circu̾ducti ad porgumm
ex cipuit / Ce. et si ad spem aficiendi negocii. maxie
probabas coattis nauibꝰ mare cansire et pompeim
siqui pͥusꝙͣ ille sese tansimnarmis auxilis afiriuari¬

Expanded text:
ro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum pexcipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmar
Abbreviated transcription (Latin):
cendam no extuuaret exitꝰ ad munistratõnesq
brundusnu portꝰ impedire instituit. Q uoru.
operu hec erat ratio qua fauces eãt angustisie
portꝰ moles atq aggerem ab utiaq yte litoris aa¬
cebar qd hiis locis erat mare uadosũ lengiꝰ pre¬
grssus cũ agger altiore aqua ꝯtmuerl non posset
rates duylices quoque uersꝯ pedes.xxx. e regio¬
ne molis collocabas. Has quatiruis ancoris ex
iiiͦ. angulis destinabat ne fluctibꝰ mouerit᷑ͤ hnẽ
yfrctis cellocatis q alias deinteps parl magiutu¬
dine eates iu̾gebar has cena atq aggeri ꝯrtegelas

Expanded text:
tendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra at
Abbreviated transcription (Latin):
demita auxilia equitatis ꝑarari galliani rtaliaq
centari se absente nolebat. Itaq in pñtia pomipel.
sequendi racõnes ob nuttit. ini hispantã preficisci.
astis. duum uiris municipioꝵ siuiz imperat ut.
naues conquirat brundusuiq deducendas curent
mutit in sardinia cu legione una ualeriũ ligatũ
ui titiliã curione pro pr. R. cũ legionibꝰ .ii. Eun¬

Expanded text:
ncta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus ii
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit es .M. anteruiũ tũ legionibꝰ .Uni. tohortib
U. sul monenses smul atq sigua nr̃a uiderunt
tulantes antonio exierũt luteriꝰ et attiꝰ denuro
se deiecerũt Artuis ad anto luũ deductꝰ petit ut
ad Cei mtteret᷑. Antoniꝰ cũ tohortibꝰ et actio es¬
dem die que profectꝰ eiat reuertit᷑. Ce. eas co¬
hortes cũ ex̃citu suo ꝯiũxit attuiq ĩ columen
diinisit. Cc̃. pͥmis diebꝰ castra magnis opeubus
nunne et ex fiitmus nuucipiis frumentum
comparare reliquasq copias expectare instituit
Ro triduo legio .uiiͦ. ad eu uenit cohortisq ey
neuis gallie delectibꝰ.xxii. equitesq a iege norito.
tutiter. ccc. quoꝵ aduetu altera castia ad ad¬
teram oppidi partem ponit Hiis castris curie¬
nem prefecit ⁊eliquisq dicbꝰ oppidũ ualle castil¬
lisq cricũuenire instituit cuiꝰ operis magna
ꝑte effecta cedem fere tpre missi ad pompem̃ re¬

Expanded text:
mittit eo M. Antonium cum legionis xiii cohortibus mittit eo M. Antonium cum legionis xiii cohortibus v. Sulmonenses simulatque signa nostra viderunt,ilites, obviam gratulantes Antonio exierunt. Lucretius et Attius de muro se deiecerunt. Attius ad Antonium deductus petit ut ad Caesarem mitteretur. Antonius cum cohortibus et Attio eodem die quo profectus erat revertitur. Caesar eas cohortes cum exercitu suo coniunxit Attiumque incolumem dimisit. Caesar primis diebus castra magnis operibus munire et ex finitimis municipiis frumentum comportare reliquasque copias exspectare instituit. eo triduo legio viii ad eum venit cohortesque ex novis Galliae dilectibus xxii equitesque ab rege Norico circiter ccc. quorum adventu altera castra ad alteram oppidi partem ponit; his castris Curionem praefecit. reliquis diebus oppidum vallo castellisque circumvenire instituit. cuius operis maxima parte effecta eodem fere tempore missi ad Pompeium re