comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
batum exercitum pellerent. ꝗͣ a nobis telum in hostem iaceret᷑. Ita
sine ꝑiculo legionum: et pene sine uulnere bellum conficiemꝰ. Id autẽ
difficile non est. cum tantum eqͥtatu ualemus: simul denuntiauit. ut
esset animo paratum prelium. ei qͦniam fieret dimicandi potestas: ut
sepe cogitauissent. ne usu manuq reliqͦrum opinionem fallerẽt. Hũc¬
labienus excepit: et cum caesaris copias despiceret. pompeii consilium
summis laudibꝰ effert. Noli inquit existimare pompeii hũc ẽẽ exẽci¬
tum. qui galliam germaniamq deuicerit. omnibꝰ praeliis inter fui.
neq temere in cognitam rem pronuntio: perexigua pars illiꝰ exercitꝰ
suꝑest. magna pars deperiit:. quod accidere tot praeliis fuit necesse
multos autumni pestilentia in italia comsumpsit. multi domum di¬
scesserunt. Multi sunt relicti in continenti. An non ex audistis ex

Expanded text:
batum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita batum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. HuncLabienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex
Abbreviated transcription (Latin):
em pompeii progressam. ut non iniquo loco posse dimicari uidere¬
tur. Tunc cęsar apud suos cum iam eẽt agmen inportis. differẽdum
est inquit iter in presentia nobis: et de praelio cogitandum. sic̃ semꝑ
depoposcimꝰ. animo simus ad dimicandum parati. non facile occasionẽ
postea reperiemus. Confestimq expeditas copias educit. Pompeius qͦ
ut postea cognitum est. suorum omnium hortatu statuerat prȩlio de¬
certare. Nanq etiam in concilio suꝑioribꝰ diebus dixerat. pͥusꝗͣ con¬
currerent acies. fore uti exercitus cȩsaris pelleretur. Id cum essent
pleriq admirati. Scio me inquit pene in credibilem rem polliceri.
sed rationem consilii mei accipite: quo firmiore animo in preliũ
prodeatis: persuasi equitibꝰ nr̃is id quod mihi se facturos confirmaue¬
runt. ut cum propius sit accessum: dextrum cȩsaris cornu ab la-¬
tere aperto aggrederentur. ut circũuenta a tergo acie. prius extur¬

Expanded text:
em Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videreem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium hortatu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelleretur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis. persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius pertur
Abbreviated transcription (Latin):
dum equestre fecit. atque unum allobrogem ex duobus qͦs ꝑfu-¬
gisse ad pompeium supra docuimus cum quibusdam interfecit.
ompeius quia castra in colle habebat ad infimas radices mõtis aciẽ
instruebat. semper ut uidebatur expectans: si iniqͥs locis cȩsar se
subuceret. Cesar nulla ratione ad pugnam elici posse pompeium
existimans. hanc sibi commodissimam belli rationem iudicauit:
ut castra ex eo loco moueret. semperq esset in itineribꝰ. hoc sꝑans
ut mouendis castris. pluribꝰq adeundis locis: commodiore consi¬
lio passim frumentariare uteretur. Simulq in itinere. ut aliquam
occasionem dimicandi nancisceretur. et insolitum ad pompeii labo¬
em exercitum qͦtidianis laboribꝰ defatigaret. His constitutis reb
signo iam profectionis dato. taberna culisq incensis: aĩaduersũ est
paulo ante extra quotidianam consuetudinem: longiꝰ a uallo esse aci¬

Expanded text:
dum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfudum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla ratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commodissimam belli rationem iudicavit, uti castra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movendis castris pluribusque adeundis locis commodiore re frumentaria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itineribus defatigaret. his constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius a vallo esse aci
Abbreviated transcription (Latin):
existimauit: qͥdnam pompeius propositi ac uoluntatis ad dimican¬
dum haberet. Itaq exercitum ecastris eduxit aciemq instruxit.
primum suis locis. pauloq a castris pompeii longius. continentibus
uero diebus ut progrederetur a castris suis collibꝰq pompeianis aci¬
em subiceret. quae res in dies: confirmatiorem eius exercitum effi¬
ciebat. Suꝑius tamen institutum in equitibꝰ. quod demonstrauimꝰ
seruabat. ut quoniam numero multis partibꝰ eẽt inferior. adole¬
scentes atq expeditos ex antesignarios electos milites ad ꝑnicitatẽ
armis intereqͥtes praeliari iubet: qui quotidiana consuetudine u¬
sum quoq eius genei̾s prelioꝵ perciperent. His erat rebꝰ effectum
ut equitum mille etiam apertioribꝰ locis. uii. pompeianoꝵ impetũ
um adesset tempus sustinere auderent. neq magnoꝑe eorũ mu¬
titudine terrerentur. Nanq etiam per eos dies praelium secun-¬

Expanded text:
mptandum existimavit, quidnam Pompeius propositi aut voluntatis ad dimicanmptandum existimavit, quidnam Pompeius propositi aut voluntatis ad dimicandum haberet. itaque exercitum ex castris eduxit aciemque instruxit, primum suis locis pauloque a castris Pompei longius, continentibus vero diebus, ut progrederetur a castris suis collibusque Pompeianis aciem subiceret. quae res in dies confirmatiorem eius exercitum efficiebat. superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut equitum mille etiam apertioribus locis vii milium Pompeianorum inpetum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secun
Abbreviated transcription (Latin):
Scipio affinitate pompeii confideret. Postul auit etiam.L.
a franium ꝓditionis exercitum Actius rufus apud pompeium
quod gestum in hispania diceret. et. L. domitius in concilio di¬
xit. placere sibi bello confecto ternas tabellas dari adudican¬
dum: hisordinis ẽẽnt senatorii. belloq una cum ip̃is non inter¬
fuissent. sententiasq de singulis ferrent. qͥ romae remansissẽt̃.
quiq inter presidia pompeii fuissent. neq oꝑam in re militari prestitissent.
unam fore tabellam qui liberandos omni periculo censerent: alteram qͥ
capitis damnarent: tertiam qui pecunia mulctarent. postremo omnes
aut de honoribꝰ suis: aut de premiis pecuni&e. aut de ꝑsequendis ini¬
miciciis agebant. ne quibꝰ rationibꝰ suꝑare possent: sed quem ad modũ
uti uictoi̾a deberent cogitabant. Re frumentaria praeparata et con¬
firmatis militibꝰ: et satis longo spatio tempoi̾s a dyrachinis prelus in¬

Expanded text:
Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Scipio adfinitate Pompei confideret. postulavit etiam L. Afranium proditionis exercitus Acutius Rufus apud Pompeium, quod gestum in Hispania diceret. et L. Domitius in consilio dixit placere sibi bello confecto ternas tabellas dari ad iudicandum iis qui ordinis essent senatorii belloque una cum ipsis interfuissent, sententiasque de singulis ferrent, qui Romae remansissent quique intra praesidia Pompei fuissent neque operam in re militari praestitissent: unam fore tabellam, qui liberandos omni periculo censerent, alteram, qui capitis damnarent, tertiam, qui pecunia multarent. postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant. Re frumentaria praeparata confirmatisque militibus et satis longo spatio temporis a Dyrrachinis proeliis in
Abbreviated transcription (Latin):
perio: et consulares: praetoriosq seruorum hr̃e numero dicerẽt.
amq interse palam de premiis ac sacerdotiis contendebant: in
annosq consulatum diffiniebãt. aliiq domos: bonaq eorum qͥ inca¬
stris erant caesaris petebant. Magnaq inter eos in concilio fuit
controuersia. oporteret ne.L hircii quod is a pompeio ad parthos
isus esset: proximis comitiis p̃toriis absentis rationem hr̃i : cĩ
us necessarii fidem implorarent pompeii ut prestaret: qđ pro¬
ficiscenti recepisset: ne per eius auctoi̾tatem deceptꝰ uideretur.
R eliqui in labore pari ac ꝑiculo. ne unus omnes antecedere recusa¬
rent. lam de sacerdotio cȩsaris domitiꝰ. Scipio. Spinther. et g. lẽ¬
tulus quotidianis contentionibꝰ ad grauissimas uerborũ contu¬
melias palam descenderunt. Cum lentulus aetatis honorem
ostentaret. domitius urbanam gratiam. dignitatemq iactaret.

Expanded text:
perio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. perio et consulares praetoriosque servorum habere numero dicerent. iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque consulatum definiebant, alii domos bonaque eorum, ui in castris erant Caesaris, petebant; qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri, quod is a Pompeio ad Parthos missus esset, proximis comitiis praetoriis absentis rationem haberi, cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent. Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret,
Abbreviated transcription (Latin):
xexcitibus scipionis tenebantur qͥn cęsari pareret: atq imꝑata
faceret. ille segetis idoneum locum in agris nactus: quae ꝓpe
iam matura erant. ibi aduentum expectare pompeii: eoq om̃ẽm
belli rationem conferre constituit. Pompeius post diebꝰ pau¬
cis inthessaliam peruenit: concionatusq apud cunctũ exerci¬
iam uictoria: praed&e ac premiorum uelint ẽẽ participes
Receptisq omnibꝰ in una castra legionibus suum cum scipione hono¬
rem partitur. classicumq apud eum cani: et alterum illi iubet
pretorium tendi. Auctis copiis pompeii duobꝰq magnis execitibꝰ
iunctis pristina omnium confirmatur opinio: et spes uictoiae auge¬
tur. adeo ut quicqͥd intercederet tempoi̾s: id morari reditũ in
italia uideretur. Et si quando quid pompeius tardiꝰ. aut conside¬
ratius faceret unus esse negocium diei: sed illum delectai᷑ im¬

Expanded text:
xercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata xercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent. ille idoneum locum in agris nactus, quae prope iam matura erant, ibi adventum expectare Pompei eoque omnem belli rationem conferre constituit. Pompeius paucis post diebus in Thessaliam pervenit contionatusque apud cunctum exerciiam victoria praedae ac praemiorum velint esse participes, receptisque omnibus in una castra legionibus suum cum Scipione honorem partitur classicumque apud eum cani et alterum illi iubet praetorium tendi. auctis copiis Pompei duobusque magnis exercitibus coniunctis pristina omnium confirmatur opinio et spes victoriae augetur, adeo ut, quidquid intercederet temporis, id morari reditum in Italiam videretur, et siquando quid Pompeius tardius aut consideratius faceret, unius esse negotium diei, sed illum delectari im
Abbreviated transcription (Latin):
usum hr̃et ad subleuandam omnium rerum in opiam potiri oppi¬
do pleno atq opulento: simul reliqͥs ciuitatibꝰ huius urbis exẽplo
inferre terrorem. et id fieri celeriter priusꝗͣ auxilia concũrerẽt
taq usus singulari militum studio: eodem quo uenerat die post
horam nonam oppidum altissimis moenibꝰ oppugnare aggressus
ante solis occasum expugnauit: et ad diripiendum militibꝰ cõces¬
sit. statimq ab oppido castra mouit: et metropolim uenit. Sic
cum nuntiis expugnati oppidi famaq antecederet. metropolitae
primum eodem usi consilio: iisdem ꝑmoti rumoribꝰ portas clause¬
runt. murosq armatis compleuerunt. Sed postea casu ciuitatis
comprehensis cognito ex captiuis quos cȩsar ad murum ꝓdu¬
cendos curauerat muros aperuerunt. quibus diligentissime
conseruatis. collata fortuna metropolitum cum casu gomphen¬
sium. nulla thessaliae fuit ciuitas preter larisseos: qͥ magnis e¬

Expanded text:
usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppiusum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus singulari militum studio eodem quo venerat die post horam nonam oppidum altissimis moenibus oppugnare adgressus ante solis occasum expugnavit et ad diripiendum militibus concessit statimque ab oppido castra movit et Metropolim venit, sic ut nuntios expugnati oppidi famamque antecederet. Metropolitae primum eodem usi consilio, isdem permoti rumoribus portas clauserunt murosque armatis compleverunt, sed postea casu civitatis Gomphensis cognito ex captivis, quos Caesar ad murum producendos curaverat, portas aperuerunt. quibus diligentissime conservatis, collata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis e
Abbreviated transcription (Latin):
sarem legatos miserat ut suis omnibꝰ facultatibus uteret᷑: presi¬
diumq ab eo militum petierat. sed eo fama iam p̃currerat: quã supͣ
docuimus de presidio dyrachino: quod multis auxerat partibus.
taq androstenes pretor thessaliae: cum se uictorie pompeii comi¬
tem esse mallet. ꝗͣ socium cȩsaris in rebus aduersis: omnem ex agris
multitudinem seruoꝵ ac liberoꝵ in oppidum cogit. portasq pre¬
cludit. et ad scipionem pompeiumq nuntios mittit. ut sibi sub¬
sidio ueniant. se confidere munitionibꝰ oppidi si celeriter succũ¬
ratur. longinquamq oppugnationem sustinere non posse. Scipio
discessu exercitus a dyrachio cognito. larissam legiones abduxẽat
pompeius non dum thessali&e appropinquabat. Cȩsar castris muni¬
tis. scalas musculosq ad repentinam oppugnationem fieri: et crates
parari iuissit. Quibus rebus effectis. cohortatus milites docuit: qͣtũ

Expanded text:
sarem legatos miserat, ut suis omnibus facultatibus uteretur, praesisarem legatos miserat, ut suis omnibus facultatibus uteretur, praesidiumque ab eo militum petierat. sed eo fama iam praecurrerat, quam supra docuimus, de proelio Dyrrachino, quod multis auxerat partibus. itaque Androsthenes, praetor Thessaliae, cum se victoriae Pompei comitem esse mallet quam socium Caesaris in rebus adversis, omnem ex agris multitudinem servorum ac liberorum in oppidum cogit portasque praecludit et ad Scipionem Pompeiumque nuntios mittit, ut sibi subsidio veniant: se confidere munitionibus oppidi, si celeriter succurratur; longinquam oppugnationem sustinere non posse. Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat. Caesar castris munitis scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ne omnibꝰ copiis amissis haec itinera in festa redebant. Hac ciui¬
tates non nullas ab eius amicicia auertebant. Quibꝰ accidit
rebus ut plurimis itineribus a cȩsare ad domitium et adomi¬
tio ad caesarem. nulla ratione conficere iter possẽt. Sed allo¬
broges. roiugi atq eoꝵ familiares quos ꝑfugisse ad pompeium
demonstrauimus conspicati itinere: exploratores domitii seu
pristina sua consuetudine: quod uera in gallia bella gesserant.
seu gloĩa elati cuncta ut erãt ex acta exposuerũt. et cȩsaris ꝑ¬
ectionem: et aduentum pompeii docuerant. A quibꝰ domit
certior factus.uix.iiii. horarum spatio antecedens. hostiũ bñfi¬
cio periculum uitauit: et ad eginium: quod est obiectum. oppo¬
situmq thessaliae cȩsari uenienti occurrit. Coniuncto exẽcitu
cesar gomphos ꝑuenit. quod est oppidum pͥmum thessaliae ue¬
nientibus ab epyro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad cȩ¬

Expanded text:
ne omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civine omnibus copiis amissis. haec itinera infesta reddiderat, haec civitates nonnullas ab eius amicitia avertebat. quibus accidit rebus, ut pluribus dimissi itineribus a Caesare ad Domitium et a Domitio ad Caesarem nulla ratione iter conficere possent. sed Allobroges, Roucilli atque Aeci familiares, quos perfugisse ad Pompeium demonstravimus, conspicati in itinere exploratores Domiti, seu pristina sua consuetudine, quod una in Gallia bella gesserant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profectionem, adventum Pompei docuerunt. a quibus Domitius certior factus vix iiii horarum spatio antecedens hostium beneficio periculum vitavit et ad Aeginium, quod est obiectum oppositumque Thessaliae, Caesari venienti occurrit. Coniuncto exercitu Caesar Gomphos pervenit, quod est oppidum primum Thessaliae venientibus ab Epiro. quae gens paucis ante mensibus ultro ad Cae
Abbreviated transcription (Latin):
scipioni ferret. si ab ora maritima corcyraq discedere nollet: ꝙ
legiones equitatumq ex italia expectaret. ipse ut omnibꝰ copi
domitium aggrederetur. His de causis uterq eorum celera
studebant: et suis ut ẽẽt auxilio ad oppͥmendos aduersaĩos ne
occasio temporis adesset. Sed caesarem apollonia a recto itinẽ
auerterat. Pompeius per candauiam iter in macedoniam expe¬
ditum hẽbat. Accessit etiam ex improuiso aliud in commodum
ꝙ domitius qui dies complures castris scipionis castra collocata
habuisset rei frumentaĩe causa abeo discesserat: et heracliam
senticam quae est subiecta condauiȩ iter fecerat: ut ip̃a fortu¬
na illum obiicere pompeio uideretur. Haec ad id tempꝰ cȩsari¬
gnorabat simul a pompeio lr̃is ꝑomnes prouincias ciuitatesq
dimissas quibꝰ prelio ad dyrachium facto: latius inflatiꝰq multo
ꝗͣ res erat gesta fama percrebuerat. pulsum fugere cȩsarem pe¬

Expanded text:
Scipioni ferret, si ab ora maritima Oricoque discedere nollet, quod Scipioni ferret, si ab ora maritima Oricoque discedere nollet, quod legiones equitatumque ex Italia expectaret, ipse ut omnibus copiis Domitium adgrederetur. His de causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deesset. sed Caesarem Apollonia a derecto itinere averterat; Pompeius per Candaviam iter in Macedoniam expeditum habebat. accessit etiam ex improviso aliud incommodum, quod Domitius cum dies complures castris Scipionis castra collata habuisset, rei frumentariae causa ab eo discesserat et Heracliam Senticam quae est subiecta Candaviae, iter fecerat, ut ipsa fortuna illum obicere Pompeio videretur. haec ad id tempus Caesar ignorabat. simul a Pompeio litteris per omnes provincias civitatesque dimissis de proelio ad Dyrrachium facto elatius inflatiusque multo, quam res erat gesta, fama percrebruerat pulsum fugere Caesarem pae
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ autem rei consilium his rationibꝰ explicabat ut si pompeiꝰ eodem
contenderet: abductum illum amari: atq abhis copiis: quas dyrachii
comparauerat frumento: ac cõmeatu abst ractum pari conditione
belli secum decertare cogeretur. si in italiam transiret cõiuncto e¬
xercitu cum domicio ꝑ illyricum itali&e subsidio ꝓficisceretur: si a¬
polloniam. oricumq oppugnaret: et si omnia maritima ora exclu¬
dere conaretur obsesso scipione: necessario illum suis auxiliũ fer¬
re cogeretur. Itaq praemissis nuntiis ad .cti. domitium cęsar
scripsit. et quid fieri uellet ostendit. praesidioq apolloniae cohor¬
tibus .iiii. lisi .i. tribus orici relictis. quiq erant ex uulneribus
aegri depositis: per epyrum atq acarnaniam iter facere cepit. Pom¬
peius quoq de cȩsaris consilio coniecturam uidicans ad scipionem
proꝑandum sibi existimabat. si cȩsar iter illo hr̃et: ut subsidium

Expanded text:
totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem totius autem rei consilium his rationibus explicabat, ut si Pompeius eodem contenderet, abductum illum a mari atque ab iis copiis quas Dyrrachii comparaverat, frumento ac commeatu abstractum pari condicione belli secum decertare cogeret; si in Italiam transiret, coniuncto exercitu cum Domitio per Illyricum Italiae subsidio proficisceretur; si Apolloniam Oricumque obpugnare et se omni maritima ora excludere conaretur, obsesso Scipione necessario illum suis auxilium ferre cogeret. itaque praemissis nuntiis ad Cn. Domitium Caesar scripsit et quid fieri vellet ostendit praesidioque Apolloniae cohortibus iiii, Lissi una, iii Orici relictis quique erant ex vulneribus aegri depositis per Epirum atque Athamaniam iter facere coepit. Pompeius quoque de Caesaris consilio coniectura iudicans ad Scipionem properandum sibi existimabat, si Caesar iter illo haberet, ut subsidium
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit. Postero die caesar praetermissis pͥma nocte impedi¬
mentis: de quarta uigilia ipse egredit᷑: ut siqua ẽẽt imposita di¬
micandi necessitas subitum casum expedito exercitu subiret:
Hocidem reliquis fecit diebus. Quibus rebus prefectum est. ut
altissimis fluminibus atq impeditissimis itineribꝰ. nullũ ac¬
ciperet in commodum. Pompeius enim primi diei mora illa¬
ta: et reliquoꝵ dierum frustra labore suscepto: cum se magnis
itineribus extenderent. et praegressos consequi cuperet: quar¬
ta die finem sequendi fecit. atq aliud sibi consilium capien¬
dum existimauit. Cȩsari ad saucios deponendos stipendiũ
exercitui dandum socios confirmandos. presidium urbibus
relinquendum necesse erat adire apolloniam. Sed his rebus tantum tp̃is
tribuit: qͣntum erat ꝓꝑanti necesse. timensq domitio ne aduẽtu pom¬
peii praeoccuparetur: ad eum omni celeritate et studio: incitatꝰ ferebat᷑.

Expanded text:
non potuit. Postero die Caesar similiter praemissis prima nocte impedinon potuit. Postero die Caesar similiter praemissis prima nocte impedimentis de quarta vigilia ipse egreditur, ut siqua esset imposita dimicandi necessitas, subitum casum expedito exercitu subiret. hoc idem reliquis fecit diebus. quibus rebus perfectum est, ut altissimis fluminibus atque impeditissimis itineribus nullum acciperet incommodum. Pompeius enim primi diei mora inlata et reliquorum dierum frustra labore suscepto cum se magnis itineribus extenderet et praegressos consequi cuperet, quarta die finem sequendi fecit atque aliud sibi consilium capiendum existimavit. Caesari ad saucios deponendos, stipendium exercitui dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat. Caesar tra¬
ductoq exercitu flumen genusum: ueteribꝰ eius castris: contra as¬
ratumq per causam pabulandi emissum confestim decumana
porta. in castra se recipere iussit. Simili ratione pompeius: cõfecto
eius diei itinere: in suis ueteribus castris: ad asparagum cõsedit.
eiusq milites. quod ab opere integris munitionibus uacabãt: alii
ligandi. pabulandiq causa longius progrediebantur. alii qͥdem
subito consilium ꝓfectionis ceperant: magna parte impedimentoꝵ
et sarcinarum relicta ad haec repetenda inuitati propinquitate
suꝑiorum castrorum depositis: in contubernio armis uallum re¬
linquebant. Quibus ad sequendum impeditis caesar quod fore
preuiderat. meridiano fere tempore signo profectionis dato e¬
xercitum educit. duplicatoq eius diei itinere. uiii. milia passi¬
um ex eo loco procedit: quod facere pompeius discessu militũ

Expanded text:
rent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, trarent. Confecto iusto itinere eius diei quod proposuerat Caesar, traductoque exercitu flumen Genusum veteribus suis castris contra Asnuit equitatumque per causam pabulandi emissum confestim decumana porta in castra se recipere iussit. simili ratione Pompeius confecto eius diei itinere in suis veteribus castris ad Asparagium consedit. eius milites, quod ab opere integris munitionibus vacabant, alii lignandi pabulandique causa longius progrediebantur, alii, quod subito consilium profectionis ceperant magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta ad haec repetenda invitati propinquitate superiorum castrorum depositis in contubernio armis vallum relinquebant. quibus ad sequendum impeditis, Caesar quod fore providerat, meridiano fere tempore signo profectionis dato exercitum educit duplicatoque eius diei itinere viii milia passuum ex eo loco procedit. quod facere Pompeius discessu militum
Abbreviated transcription (Latin):
ribus portis eductas eodem itinere premisit. paruoq spatio inter¬
misso. ut militare institutum seruaretur. et citissime euis ꝓfectio
cognosceretur conclamari uissit: statimq egressus: et nouissimũ
agmen consecutus: celeriter ex conspectu castroꝵ discessit. Neq
uero pompeius cognito euis moram ullam ad insequendũ intu¬
lit. sed eadem spectans. si itinere impeditos ꝑterritos depren¬
dere posset exercitum e castris eduxit: equitatum q premisit
qui nouissimum agmen demorandum neq consequi potuit.
quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. Sed cũ uen¬
tum esset ad flumen genusum quod ripis erat impeditis cõse¬
cutus equitatus nouissimos prelio detinebat. Huic suos cȩsar
equites opposuit: expeditosq antesignarios admiscuit. cccc qui
tantum profecerunt. ut equestri prelio cõmisso pellerent omnes
compluresq interficerent. ipsiq in columes se ad agmen recipe¬

Expanded text:
ribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio interribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio detinebat. huic suos Caesar equites opposuit expeditosque antesignanos admiscuit cccc, qui tantum profecerunt, ut equestri proelio commisso pellerent omnes compluresque interficerent ipsique incolumes se ad agmen recipe
Abbreviated transcription (Latin):
feros ignominia notauit: et loco mouit. Exercitui qͥdem omni
tantus in cessit ex in commodo dolor. tantumq studium infa¬
mia&e sarciendae. ut nemo aut tribuni. aut centurionis imꝑium desi¬¬
simulq omnes arderent pugnandi cupiditate. cum suꝑioris etiam
ordinis. non nulli oratione permoti: manendum eo loco et rem plio
cõmittendam existimarent. Contra ea Caesar: neq satis militibꝰ
perterritis confidebat: spatiumq interponendum ad recreãdos
aĩos putabat. relictisq munitionibꝰ magnopere rei frumentariae
timebat. Itaq nulla interposita mora saucioꝵ modo et ȩgroꝵ ha¬
bita ratione: impedimenta omnia silentio prima nocte et castris
apolloniam praemisit. Haec conquiescere ante iter confectum
uetuit. His una legio missa presidio est. Hlis explicitis rebꝰ. duas
in castris legiones retinuit. et reliquas de quarta uigilia cõplu¬

Expanded text:
feros ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni feros ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desisimulque omnes arderent cupiditate pugnandi, cum superioris etiam ordinis nonnulli ratione permoti manendum eo loco et rem proelio committendam existimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modo et aegrorum habita ratione impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia complu
Abbreviated transcription (Latin):
frumentariasq ꝓuincias in potestatem redigissent. Deniq recor¬
dari debere: qua felicitate inter medias hostium classes oppletis nõ
solum portibus sed etiam littoribꝰ omnes incolumes ẽẽnt transpoͣ¬
tati. si non omnia caderent secunda: fortuna esse industria suble¬
uanda. Quod eẽt acceptum detrimenti cuiusuis potiꝰ ꝗͣ suae cul¬
pe debere tribui: locum securum ad dimicandum dedisse. po¬
titum eẽ hostium castris: expulisse ac superasse pugnantes.
sed siue ip̃orum ꝑturbatio: siue terror aliqͥs. siue etiam for¬
tun&e paratam iam presentemq uictoriam inter pellauissent:
dandam omnibꝰ oꝑam ut acceptum in cõmodum uirtute sarci¬
retur. Quod si esset factum ut detrimentum in bonum uertẽnt
uti ad gergouiam accidisset. atq ii qui ante dimicare timuissẽt̃.
ultro se prelio offerrent. Hac habita concione: non nullos signi¬

Expanded text:
frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recorfrumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui. locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signi
Abbreviated transcription (Latin):
ni. uel obiecte religiones: magna detrimenta intulissent. E̾tiẽs
uel ducis uitio. uel culpa tribuni in exercitu eẽt offensum. sed
proinde ac si uirtute uicissent: neq ulla commutatio rerum posset
accidere ꝑ orbem terrarum fama ac lr̃is uictoriam eius diei cõce¬
lebrant. Caesar a suꝑioribus consiliis depulsus: omnem sibi cõmu¬
tandam belli rationem existimauit. Itaq uno tempore presidi¬
is oĩbus deductis: et oppugnatione dimissa. coactoq in unũ locũ
exercitu. concionem apud milites habuit. hortatusq est n
ea quae accidissent grauiter ferrent: neue his rebꝰ terrerent᷑. mu¬
tisq secundis preliis unum aduersum: et id mediocre oppone¬
rent. habendam fortun& gratiam: ꝙ italiam sine aliqͦ uulnere
cepissent. Quod duas hyspanias bellicosissimoꝵ hominum ꝑitis¬
simis. atq exercitatissimis ducibus pacauissent. Quod finitimas

Expanded text:
ni vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens ni vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas
Abbreviated transcription (Latin):
At labienus cum abeo impetrauisset. ut sibi captiuos tradi iuberet
omnes ductos ostentationis ut uidebat᷑ causa quo maior ꝑfugis fi¬
des haberetur. commilitones appellans: et magna uerboꝵ contu¬
melia interrogans: solerent ne ueterani milites fugere in oĩum
conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritꝰ pom¬
peianis accessit. ut non de ratione belli cogitarent. sed uicisse iã
sibi uiderentur. Non nulli paucitatem nostroꝵ militum: nõ
iniquitatem loci atq angustias. praeoccupatis castris. et ancipitẽ
terrorem utraq extra munitiones: non abscisum induas partes exeͣ¬
citum cum alter alteri auxilium ferre non posset causa fuisse co-¬
gitabant. non haec addebant: non ex concursu agri facto: non p̃lio
dimicatum. sibiq ip̃is multitudine atq angustiis maus attulisse
paruulae sepe causae: uel falsae suspiciones. uel terrores repenti¬

Expanded text:
at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solerentne veterani milites fugere, in omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium ferre non posset, causae fuisse cogitabant. non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repenti
Abbreviated transcription (Latin):
quare aliquandi nõ audebat. equitesq eius angustis portis
atq his a cęsaris militibus occupatis ad insequendum tarda¬
bantur. Ita paru&e res magnum in utranq partem momẽtum
habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen productae
expugnatis iam castris pompeii propriam et expeditam ce¬
saris interpella uerunt uictoriam. eadem res celeritate in seq̃ntium tar¬
data nr̃is salutem attulit. Suobus iis unius diei preliis. Cȩsar deside¬
rauit milites. deccelx. et notos eqͥtes r.eccc. et tuti canum gallum sena¬
um pars magna in fossis. munitionibus et fluminis ripis oppressa
suorum terrore ac fuga sine ullo uulnere interiit. signaq sunt mili¬
taria amissa.xxxxii. Pompeius eo prelio imperator est appellatus.
Hoc nomen optinuit. atq hoc noĩe ita se postea salutari passus. sed in
lr̃ĩs quas scribere est solitus: neq in fascibꝰ insignia laure ae p̃tulit.

Expanded text:
quare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis quare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam castris Pompei prope iam expeditam Caesaris victoriam interpellaverunt, eadem res celeritate insequentium tardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos equites Romanos Tuticanum Gallum, senaum pars magna in fossis munitionibusque et fluminis ripis oppressa suorum in terrore ac fuga sine ullo vulnere interiit; signaque sunt militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atque ita se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solitus, neque in fascibus insignia laureae praetulit.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiebat. At pleriq ex his ne in angustias inciderent.x. pe¬
dum munitionis se in fossas praecipitant: pͥmisq oppressis: reli¬
qui ꝑ horum corpora salutem sibi atq exitum pariebãt. Sini¬
stro cornu milites. cum ex uallo pompeium ad esse: et suos fuge¬
re cernerent: ueriti ne angustiis intercluderent᷑. cum extra et
intus hostem hr̃ent: eodem quo uenerant. receptiu sibi consu¬
lebant: omniaq erant tumulus timoris fugae plena. adeo ut
cum caesar signa fugientium manu prenderet: et consistere iu¬
beret: alii dimissis equis eundem cursum confugerent. Alii
xmetu etiam signa dimitterent. neq quisꝗͣ omnino consi¬
steret. His tantis malis neq subsidia succurrebant: qͦminꝰ
omnis deleretur exercitus. Sed pompeius insidias timens
credo: quod haec praeter spem acciderant: eius qui paulo ante
ex castris fugientes suos conspexcerat: munitionibus appropĩ¬

Expanded text:
recipiebat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x perecipiebat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primisque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant, omniaque erant tumultus timoris fugae plena, adeo ut, cum Caesar signa fugientium manu prenderet et consistere iuberet, alii dimissis equis eundem cursum confugerent, alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His tantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deleretur exercitus, quod Pompeius insidias timens, credo quod haec praeter spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientis suos conspexerat, munitionibus adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
strorum: ꝙ eam munitionem ẽẽ arbitrarentur. Quod cum
esset aĩad uersum coniunctam esse flumini positis munitio¬
nibus defendere nullo transcenderunt: omnisq noster eqͥta¬
tus eas cohortes est secutus. Interim pompeius longa: ac satis
interiecta mora: et renuntiata .U. legionem ab opere deduc¬
tam subsidio suis dixit. eodemq tempore equitatus eius nr̃is
eqͥtibus appropinquabat. et acies instructa a nr̃is: qͥ castra oc¬
cupauerant cernebatur: omniaq sunt subito mutata: pompeiana¬
enim Legio celeri spe subsidii confirmata a decumana porta resi¬
stere conatur: atque ultro in nr̃os impetum faciebat. Eqͥtatus
enim Cȩsaris quod angusto itinere per aggeres ascendebat re¬
ceptui suo tamen initium fuga faciebat. Dextrum cornu qđ
erat a sinistro seclusum: terrore eqͥtum animaduerso: ne in¬
tra munitionem opprimeretur. ex parte qua proruebat sese

Expanded text:
strorumque eam munitionem esse arbitrarentur. quod cum strorumque eam munitionem esse arbitrarentur. quod cum esset animadversum coniunctam esse flumini, prorutis munitionibus defendente nullo transcenderunt, omnisque noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legio celeris spe subsidii confirmata ab decumana porta resistere conabatur atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrore equitum animadverso, ne intra munitionem opprimeretur, ea parte, quam proruerat, sese
Abbreviated transcription (Latin):
nitiones magnae castroꝵ: tamen sinistro cornu ubi erat ip̃e cele-¬
riter aggressus pompeianos ex uallo deturbauit. Erat obiectus
portis ericis: hic paulisper est pugnatum. cum irrumpere nr̃i
conarentur. illi castra defenderent. fortissimeq .T. puleione: cuiꝰ
opera proditum exercitum .c. Antonii demonstrauimꝰ e loco
propugnante. Sed tamen nr̃i uirtute uicerunt. Excisoq e¬
ricio pͥmo in maiora castra: post etiam in castellum qđ erat in¬
clusum maioribus castris irrumpunt: et quo pulsa legio sese
receperat. non nullos sibi repugnantes interfecerunt.Sed for.¬
tuna quae plurimum potest: cum in reliquis rebus: tum p̃ci¬
pue in bello: paruis momentis magnas rerum commutatio¬
es efficit. ut tum accidit munitionem ꝗͣ pertingere a castr
ad flumen supra monstrauimus. dexxtrum cȩsaris cornu co¬
hortes ignorantia loci sunt secutae. cum portam q̃rerent ca-¬

Expanded text:
nitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celenitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celeriter adgressus Pompeianos ex vallo deturbavit. erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatum, cum inrumpere nostri conarentur, illi castra defenderent, fortissimeque Tito Puleione, cuius opera proditum exercitum C. Antonii demonstravimus, eo loco propugnante. sed tamen nostri virtute vicerunt excisoque ericio primo in maiora castra, post etiam in castellum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio sese receperat; nonnullos ibi repugnantes interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit. munitionem, quam pertinere a castris ad flumen supra demonstravimus, dextri Caesaris cornus cohortes ignorantia loci sunt secutae, cum portam quaererent ca
Abbreviated transcription (Latin):
quoq mutato consilio: quibusdam de causis quas memorare neces-¬
se non est eo loco excesserat. ita complures dies manserant ca¬
stra: munitiones qͥdem omnes integrae erant. Eo signo legionis
illato: speculatores caesari renuntiarunt: hoc idem uisum ex suꝑi¬
oribus castellis quibusdam confirmauerant. Is locus aberat no¬
uis pompeii castris circiter passus. u. hanc legionem sperans cȩsar
se opprimere posse: et cupiens eius diei detrimentum sarcire. reli¬
quit in opere duas cohortes: quae speciem munitionis praeberent.
ipse diuerso itinere ꝗͣ potuit occultissime reliquas cohortes numero
xxxiii. in quibus erat legio nona multis amissis centurionibus:
diminutoq militum numero: adlegionem pompeii: castraq mi-¬
nora duplici acie eduxit. neque eum prima opinio fefellit. Nã
et peruenit prius ꝗͣ pompeius sentire posset. et tametsi erãt mu-¬

Expanded text:
quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesquoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superioribus quibusdam castellis confirmaverunt. is locus aberat novis Pompei castris circiter passus quingentos. hanc legionem sperans Caesar se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit in opere cohortes duas, quae speciem munitionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas cohortes, numero xxxiii, in quibus erat legio nona multis amissis centurionibus deminutoque militum numero, ad legionem Pompei castraque minora duplici acie eduxit. neque eum prima opinio fefellit. nam et pervenit, priusquam Pompeius sentire posset, et tametsi erant mu
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Qua perfecta munitione aĩaduersum est a speculatoribꝰ cesaĩs
cohortes quasdam ꝙ instar legionis uideretur esse post siluam et
inuetera castra duci. Castrorum hic sitiis erat suꝑioribꝰ diebꝰ noua
cȩsaris legio cum se obiecisset pompeianis copiis atq oꝑe ut de mõ¬
strauimus circũmuniret. castra eo loco posuit. Haec siluam qͣndam
contingebant. nec longius a mari passibꝰ cecc. aberant. post muta¬
to consilio quibus de causis cȩsar paulo ultra eum locum castra
transtulit. paucisq intermissis diebꝰ eadem haec pompeiꝰ occupaue¬
rat. Et quod eo loco plures erat legiones habiturus. relicto in¬
teriore uallo maiorem adiecerat munitionem. Ita minora ca-¬
stra clausa maioribꝰ castelli atq arcis locum optinebant. Item ab
angulo castrorum sinistro: munitiones ad flumen ꝑduxerat circit̃
passus.eccc. quo liberius ac sine ꝑiculo milites aquarentur. Sed is

Expanded text:
sit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, sit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum hic situs erat: superioribus diebus nona Caesaris legio cum se obiecisset Pompeianis copiis atque opere, ut demonstravimus, circummuniret, castra eo loco posuit. haec silvam quandam contingebant neque longius a mari passibus ccc aberant. post mutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit, paucisque intermissis diebus eadem haec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. sed is
Abbreviated transcription (Latin):
tur: incolumemq ad eum deferte. Hoc casu aquila conseruatur
omnibus pͥmȩ cohortis centurionibꝰ interfectis praeter pͥncipem
priorem. lamq pompeiani magna cȩde nostroꝵ castris marcel¬
lini appropinquabant: non mediocri terrore illato cohortibꝰ reli¬
quis. et.M. antoniꝰ qui proximum locum presidioꝵ tenebat. ea
re nuntiata cum cohortibꝰ .xii. descendens ex loco suꝑiore cẽne¬
batur. Cuius aduentus pompeianos compressit: nr̃osq firma¬
uit: ut se ex maximo timore colligerent. Neq multum post
cȩsar significationem per castella fumo facta ut erat supioris¬
temporis consuetudo. deductis quibusdam cohortibꝰ ex presidiis eo¬
dem uenit. Qui cognito detrimento: cum animaduertisset pompe¬
ium extra munitiones egressum castra secundum mare ut libere
pabulari posset. ne minus aditum hr̃et. commutata ratione belli
quoniam propositum non tenuerat. iuxta pompeium munire ius¬

Expanded text:
tatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur tatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur omnibus primae cohortis centurionibus interfectis praeter principem priorem. Iamque Pompeiani magna caede nostrorum castris Marcellini adpropinquabant non mediocri terrore inlato reliquis cohortibus, et M. Antonius qui proximum locum praesidiorum tenebat, ea re nuntiata cum cohortibus xii descendens ex loco superiore cernebatur. cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent. neque multo post Caesar significatione per castella fumo facta, ut erat superitemporis consuetudo, deductis quibusdam cohortibus ex praesidiis eodem venit. qui cognito detrimento cum animadvertisset Pompeium extra munitiones egressum castra secundum mare ut libere pabulari posset nec minus aditum navibus haberet, commutata ratione belli, quoniam propositum non tenuerat, iuxta Pompeium muniri ius