comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. deniq sine ulla suspitione menda¬
tii mentiri potest omĩa ꝗsa semel pot¬
uit non mentiri unum eĩ illd memo¬
rat preceps infutuꝵ promines ⁊ pret̾iti
sic oblita credulitas ac deceptoribus sus
fauens. ẜ̾. Diuinis leta nuntiantib.
credo . R. Furentibus credere furor est
certe qͣz ius hic cicero uideatur sensisse
alr conueniẽtius hinc rei nomen agre¬
cis inditum qͣ aur̃is iudico. latini eĩ
adiuis. seu adiuinitate diuinationẽ
illi aũt qd̾ ẽ manticen afurore dixerũt
Uos fortassis ornatius at illi ueruis
hanc saca doctores umo om̃s ore con¬
demnãt. Ambroxius Augustinus cetͣi¬
q qui si forte qñ int̾ multos hic quoq
mos pestifex inualuit ut int̾ hos gar¬
rulos inquo esti ueri obipm professio¬
nis sue nomen suspecti habeantur uere
fidei professores auditi non erunt.cũ
omĩbus idem sentientib qui sũt ĩ nu¬
men et qͣ uis diuinationẽ improbẽt

Expanded text:
tur. Denique sine ulla suspitione mendatur. Denique sine ulla suspitione mendacii mentiri potest omnia quisquis semel potuit non mentiri. Unum enim illud memorat preceps in futurum prominens et preteriti sic oblita credulitas ac deceptoribus suis favens. Divinis leta nuntiantibus credo. Furentibus credere furor est. Certe quamvis hic Cicero videatur sensisse aliter, convenientius huic rei nomen a Grecis inditum quam a vestris iudico. Latini enim a divis seu a divinitate divinationem, illi autem quod est “manticen” a furore dixerunt: vos fortassis ornatius, at illi verius. Hanc sacri doctores uno omnes ore condemnant: Ambrosius, Augustinus ceterique qui, si forte quando inter multos hic quoque mos pestifer invaluit, ut inter hos garrulos in questione veri ob ipsum professionis sue nomen suspecti habeantur, vere fidei professores auditi non erunt, cum omnibus idem sentientibus, qui sunt innumeri. Et quamvis divinationem improbent
Abbreviated transcription (Latin):
incelo fiunt ita nuntient quasi cosilio
celestum int̾fuerint recentiq nũc ind̾
ueniant memoria. cum tñ interim ꝗd
intertis ꝗd inpatria quid indomo ꝗd in
thalamo suo fiat nestiant. Sic penitus
uerum est. quod ad pud tulium legis
qd̃ est añ pedes nemo spectat. celi scrutan¬
tur plagas. ẜ. aagna nuntrat math¬
ematicus insignis et uerax .R. Q uo
diuinus insignior et mentiendi liber¬
tas maior et fides pronior mendatio ẽ
Sequpe quidem mirari soleo. nosterq
nõ in merito miratus ẽ cicero quid hoc
ingne̾ nouũ in suetumq accidit ut cũ
incuntis hominibo multa uera memor¬
abili. uno mendatio obscurent᷑ et su¬
specta fides inposterum loquentis fiat
in hiis ꝯtͣ grauibo mille mendatiis u¬
na leuis ac fortuita ueritas uelum qd̾¬
fuit qn qñq uerum diceret. nolens ẽt
aut ignarus uni horum ueri forte ali¬
quid effluxerit. actum est scilicet ea¬
susura hodie celo astra denuntiet crede¬

Expanded text:
in celo fiunt ita nuntient quasi consilio in celo fiunt ita nuntient quasi consilio celestium interfuerint recentique nunc inde veniant memoria, cum tamen interim quid in terris, quid in patria, quid in domo, quid in thalamo suo fiat nesciant! Sic penitus verum est quod apud Tullium legis: Quod est ante pedes nemo spectat, celi scrutantur plagas. Magna nuntiat mathematicus insignis et verax. Quo divinus insignior, et mentiendi libertas maior et fides pronior mendacio est: sepe quidem mirari soleo nosterque non immerito miratus est Cicero, quid hoc in genere novum insuetumque accidit, ut cum in cunctis hominibus multa vera memorabili uno mendacio obscurentur et suspecta fides in posterum loquentis fiat, in his contra gravibus mille mendaciis una levis ac fortuita veritas velum quodfuit, quin quandoque verum diceret, nolens etiam aut ignarus —, uni horum veri forte aliquid effluxerit: actum est, si casura hodie de celo astra denuntiet, crede
Abbreviated transcription (Latin):
ns. hinc promissis inpulsus ysionio
semper more rotaberis .E. Opem bona
mͥ tribuũt aruspices. R̾. Non maius
est spem credulo q̃ metum pauido in¬
ferre con stantes animi neutrara in
partem.facile inclinat.s. adulta un¬
diq mͥ promictũt mathematici. Ri Ril
prontius qͣ promissis affluere hiis qui
careant pudore. quos mentiri aũt pu¬
det. ad promictendũ tardi sũt. S. Le¬
ta spondent mathematici .Er.. Oponso¬
res quere. alioss seu pignus promissi¬
fragum. genus esti nudo u̾bo male cee¬
ditur. S. adulta promictũt mathema¬
tici..R. Quere ꝗ promissum inpleat/.
satis esti spem dedisse. nõ põt unus da¬
re om̃ia .s. rdromissis aruspicum
exprectus sum.R. Consopieris euẽ¬
tibus. nich̾ eueniet promissorũ ..S.
Magna iubeor sperare..K. adirum
Hec iusserit difficile licet ac pessimũ
paretur .p. Mathematici leta p̾ͥũtrãt/.¬
Rdiri homines futura sola qui nouerinti
preterirorum atq presentium ignari et q̃

Expanded text:
ns, hinc promissis impulsus ixionio ns, hinc promissis impulsus ixionio semper more rotaberis. Spem bonam michi tribuunt aruspices. Non maius est spem credulo quam metum pavido inferre; constantes animi neutram in partem facile inclinant. Multa undique michi promittunt mathematici. Nichil promptius quam promissis affluere iis qui careant pudore; quos mentiri autem pudet ad promittendum tardi sunt. Leta spondent mathematici. Sponsores quere alios seu pignus: promissifragum genus est, nudo verbo male creditur. Multa promittunt mathematici. Quere qui promissum impleat: satis est spem dedisse, non potest unus dare omnia. Promissis aruspicum experrectus sum. Consopieris eventibus: nichil eveniet promissorum. Magna iubeor sperare. Mirum ut ahec iusserit, difficile licet ac pessimum, paretur. Mathematici leta priri homines, futura qui noverint preteritorum atque presentium ignari, et que
Abbreviated transcription (Latin):
bebit pelues ac lebetes et phyalas olen¬
tium aquarum. herbas pretͥea ꝑegrinas
et ext̾nos sales et sulphur et distilla¬
toria et caminos deq hiis om̃ib tibi ĩ
finem curas in utiles et scultitia cord¬
is. oris obstenitatẽ ac squalorẽ et cali¬
ginẽ oculorũ ac solicitam conflaueris
prrupertatẽ qd̾q hiis omĩbo pene peius
dixerim. circulatoris nomẽ et noc¬
turnis intenebris atq infames int̾
Latebras fireum uitam. s.s. Spero ef¬
fectum propositi uotiuũ/.R. O pera¬
re hinc forsitam et gestire dabitur. nõ
gaudere.s. Ad propositi terminũ pro¬
pinquo. R. Am mercuriũ congelasti
an ꝗd aliud uanitatis nũc maxime a
proposito longe es. semꝑq rebus aliqd
defuerit dolis nichil .ꝯ.z
sdesꝓmissis Aruspicũ hoiba¬
Ruspices multa michi pollicẽtur.
Rnuenisti ecce aliud hoĩuz
genus. cui sicredas semꝑ pen¬
deas semꝑ speres. nam neq res umq
romissores sic res hinc profugas capta¬

Expanded text:
bebit pelves et lebetes et phialas olenbebit pelves et lebetes et phialas olentium aquarum, herbas preterea peregrinas et externos sales et sulphur et distillatoria et caminos deque his omnibus tibi in finem curas inutiles et stultitiam cordis, oris obscenitatem et squalorem et caliginem oculorum ac sollicitam conflaveris paupertatem quodque his omnibus pene peius dixerim, circulatoris nomen et nocturnis in tenebris atque infames inter latebras furum vitam. Spero effectum propositi votivum. Sperare hinc forsitan et gestire dabitur, non gaudere. Ad propositi terminum propinquo. An Mercurium congelasti? an quid aliud vanitatis? Nunc maxime a proposito longe es: semper rebus aliquid defuerit, dolis nichil. 112 DE PROMISSIS ARUSPICUM OMNIBUruspices michi multa pollicentur. Invenisti ecce aliud genus hominum, cui si credas semper pendeas, semper speres; nam neque res unquam romissores. Sic res hinc profugas capta
Abbreviated transcription (Latin):
dus flando exhaustus flamis affla¬
tus aspersusq fulginie.S. Adagna mͥ
promictit alchimista  dic ut ea sibi poe¬
stet que promictit aliis. primũq suã
pellat inopiam. est ei fere mendicum
genus hominum. cumq se pauperes
fateantur ditare alios uolunt. ql ali¬
ena illis qͣ propͥa molestior sit pau¬
ꝑtas. sic ut miseri se alios mi serari
dicere soleant inpudenter. et ignotis ẽt
interdum magna promictere . o. tuxpis
promissio et o stulta credulitas . S̾.
Alchimie artem didici diues fiam.
R. Smo quidem sifusti. esse desines A¬
es nempe quam memoras nulla est.
nͥ mentiendi artem dicimus ac falle¬
ndi. Age aute̾ qnͣ ita fert animus et
incumbe. predico aũt tibi. qd̾ te luce¬
um exchat arte manent. domus tua
miris hospitibus ac miris plena erit
inpedimentis. erũt ibi estores et poto¬
res. idq aud in merito quos ignis exi¬
ceat et cupiditas. erunt sufflatores.
deceptores. derisores. om̃is angulus ha¬

Expanded text:
dus, flando exhaustus, flammis affladus, flando exhaustus, flammis afflatus aspersusque fuligine. Magna michi promittit alchimista. Dic: ut ea sibi prestet que promittit aliis primumque suam pellet inopiam. Est enim fere mendicum genus hominum cunque se pauperes fateantur, ditare alios volunt, quasi aliena illis quam propria molestior sit paupertas, sic ut miseri se alios miserari dicere soleant impudenter et ignotis etiam interdum magna promittere. O turpis promissio et o stulta credulitas! Alchimie artem didici, dives fiam. Immo quidem, si fuisti, esse desines; ars nempe quam memoras nullam est, nisi mentiendi artem dicimus ac fallendi. Age autem, quando ita fert animus, et incumbe; predico autem tibi quod te lucrum ex hac arte maneat: domus tua miris hospitibus ac miris erit impedimentis plena. Erunt ibi esores et potores idque haud immerito quos ignis exiccat et cupiditas, erunt suflatores, deceptores, derisores; omnis angulus ha
Abbreviated transcription (Latin):
lfolles et forçipes et carbones nec aliis q̃
sue heresis conuiue̾ didicerũt in siluestres
pene hoĩes euasisse. Non nullos deniq a¬
missis primũ animi luminib inhet exe̾¬
citio corporeos in suꝑ oculos amisisse.S.
Promissum abartifice aurum spero.R.
Refert cuius artis artifex quid promi¬
ttat. Sunt quibus promictentibus ni¬
chil credi possit eoq minus si promis¬
sum Iuris iurandi religione firmau̾in
S o ceci parum ne erat ueris in meta¬
llis que terra fert furere. nͥ uos menda¬
tio defossa torqueret. parum ne aurr¬
tutibus aberasse. nͥ errori damnum.da¬
mno labor et labori pudor accresceret.h¬
ic qui tibi aurum suum spondet cũ tuo
auro in prouisus aufugiet. Noui nich̾
narro mos est pubcus et q̃ uis igne
cõmissa fraus sepe igne pirgetꝰ. Nich̾¬
lominꝰ tu delusus. deceptoris tui suppli¬
tio nõ indep̃nior sed notior remanebis
digitoq meo straberis auarus ac stoli¬

Expanded text:
folles et forcipes et carbones nec aliis quam folles et forcipes et carbones nec aliis quam sue heresis convivere didicerunt, in silvestres pene homines evasisse, nonnullos denique amissis primum animi luminibus in hoc exercitio corporeos insuper oculos amisisse? Promissum ab artefice aurum spero. Refert cuius artis artifex quid promittat. Sunt quibus promittentibus nichil credi possit eoque minus si promissum iusiurandi religione firmaverint. Sed, o ceci, parumne erat veris in metallis que terra fert furere, nisi vos mendacio defossa torquerent? parumne a virtutibus aberrasse, nisi errori damnum, damno labor et labori pudor accresceret? Hic qui tibi aurum suum spondet, cum tuo auro improvisus aufugiet. Novi nichil narro: mos est publicus et quamvis igne commissa fraus sepe igne purgetur, nichilo minus delusus deceptoris tui supplicio non indemnior, sed notior remanebis digitoque monstraberis, avarus ac stoli
Abbreviated transcription (Latin):
poro alchimie prospeios exitus.¬
Re odirum unde id speres. qd̾
nec tibi umqͣ uere accidit nec
cuiqͣ et siaccidisse non nullis fama fuĩt
abhis ficta quibus id credi expediret.s.
Spero alchime successum . la. Et quẽ
queso. preter fumum cinerem sudorem
suspiria u̾ba dolos ignominiã. hii sunt
enim alchimie successus. quib in opem
numqͣ ad diuitias euectum multos adi¬
uitiis adinopiam redactos sepe uidims
Non tñ ilłd actenditis/. tam blandum ẽ
sperare et falli . Huc uos agit auaritie
stimulis inpulsa dementia ut uerum
opinemini qd̾ optatis. falsumq quod
cernitis. notastr ne aliquos prudentes
in xeliquis hac in sania laborare. quo¬
sdam opilentissimos hac uanitate co¬
n sup̃tos. dumq opilentiores fieri stu¬
dent et fedo questui inhiant. bene pa¬
eta prodigere censuq omi in suꝑuacuis
effuso tandem necessariis etram̃ destitu¬
tos alios cuulitate deposita mestos semꝑ
atq anxios dum nec cogitare aliud qͣ

Expanded text:
pero alchimie prosperos exitus. Mirum unde id speres, quod nec tibi unquam vere accidit nec cuiquam, etsi accidisse nonnullis fama fuerit, ab his ficta quibus id credi expediret. Spero alchimie successum. Et quem, queso, preter fumum, cinerem, sudorem, suspiria, verba, dolos, ignominiam? Hi sunt enim alchimie successus, quibus inopem nunquam ad divitias evectum, multos a divitiis ad inopiam redactos sepe vidimus. Non tamen illud attenditis: tam blandum est sperare et falli! Huc agit vos avaritie stimulis impulsa dementia, ut verum opinemini quod optatis falsumque quod cernitis. Notastine aliquos, prudentes in reliquis, hac insania laborare, quosdam opulentissimos hac vanitate consumptos dumque opulentiores fieri student et fedo questui inhiant, bene parta prodigere censuque omni in supervacuis effuso tandem necessariis etiam destitutos, alios civilitate deposita mestos semper atque anxios, dum nec cogitare aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
ture finib non contenti insaniã arte
laxastis.G. Memoria ompnipotens
est. R. Titulus hic uni suus est deo ⁊
multipotes dicere uoluisti. Ei qua m̃
insignis memorie uis est. qd̾ om̃i cur

Expanded text:
ture finibus non contenti insaniam arte laxatis. Memoria omnipotens est. Titulus hic uni suus est Deo: multipotens dicere voluisti; si qua tamen insignis memorie vis est, quod omni cur
Abbreviated transcription (Latin):
fortiu s in ertuĩ ẽẽ lntibula. Certe hat e
tate fefanus colupnesis eui oĩs illustͥe
uiris par. cũ in eiꝰ auxiliũ ad famã sui
noĩs uenisset nõb ꝗdã iir ext̾nus eł in¬
cognitus. essentq die quodã graui et c¬
ancipiti pͥlio ⁊ ingenti turba hostumçir¬
cunuenti. ille ꝑiculu uidens accessit pro¬
pius et ubi imꝗt. D Stefane arx ma
est Nͥsle subridens ut qui nec domũ ꝗdem
auctore dignissimã. Sic esti aũt santi
et deuoti uiri om̃em spem indeo habent. Iu¬
sti et polliciti in u̾tute fortes et bellicosy in
armis timidi et ignaui inmuris atq arci¬
¶ Te suppellectili pretio

Expanded text:
fortium, sed inertium esse latfortium, sed inertium esse lattate Stephanus Columnensis, evi omnis illustribus viris par, cum in eius auxilium ad famam sui nominis venisset nobilis quidam vir externus et incognitus essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circumventi, ille periculum videns accessit propius et “ubi” inquit “o Stephane, arx tua est?” Ille subridens, ut qui nec domum proprauctore dignissimam! Sic est autem: sancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arci6 DE SUPPELLECTILI PRETIO
Abbreviated transcription (Latin):
gena frebe fragilior resurexił Do sũmas
nilan expugnabile. tutũ nich abhumais¬
e fraudib .G. Arce subnixus munitissima
ml timeo. Re. prces pestifera mults ꝯfi¬
dentiam p̃buere adulti ꝗ tuti sine artib
inpate iuxissent. arcium fiducia ausi st̾
und̾ ip̾is inartib ꝑiere. Wt illic potissimũ¬
⁊ audãcia domaret᷑ uñ orta erat. nõ sut ad
audiendũ ieitandi animi s frenandi. Q¬
mns magna securitas nͥ que de deo orit᷑
stulta est. U. Habito marce munitissima.¬
P ut sit aliqd arxhec tua ꝗd ẽ aliud q̃so
q̃uã refũgiũ. quodam. et degenẽs latebre
ad p̃ferendã obsidionẽ ꝙ ut ait liuius ani¬
samt e inbello. Qñ ũq audiuisti ubi usqͣ
Legisti. Nuliu. Cesarem utrũq dffricaniꝰ.
aagnũ pcompeĩ. adarium. Slexandru
dinum. Ambalem. Aliosq iuros mago
noĩs. se se arcibus ꝯtinẽtes et nõ potiua
arcib insultantes. yrdes stito receptaculo

Expanded text:
ga febri fragilior resurrexit? Ad summam, ga febri fragilior resurrexit? Ad summam, nil inexpugnabile, tutum nichil ab humanis fraudibus est. Arce subnixus munitissima nichil timeo. Arces pestiferam multis confidentiam prebuere. Multi qui tuti sine arcibus in pace vixissent, arcium fiducia ausi sunt, unde ipsis in arcibus periere, ut illic potissimum audacia domaretur unde orta erat. Non sunt ad audendum irritandi animi sed frenandi. Omnis magna securitas, nisi que de Deo oritur, stulta est. Habito in arce munitissima. Ut sit aliquid arx hec tua, quid est aliud, queso, quam refugium quoddam et degeneres latebre ad perferendam obsidionem? quod, ut ait Livius, miserrimum est in bello. Quando umquam audivisti, ubi umquam legisti Iulium Cesarem, utrumque Africanum, Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, Pyrrhum, Hannibalem aliosque viros magni nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non receptacula
Abbreviated transcription (Latin):
gna suspitioe liberait domũ suq̃ d̾ miõte de¬
Iposuit¬
G. Arx inexpugnabilis est m̾. he. An illud
uetus prouibiũ nõ audisti. Nullu in expu¬
gniabitis locũ esse imque N sellus homasta
auro possit ascendere. Drahit oppuignatio¬
ne arx munita nõ impedit. Restitit ali¬
ꝙ tulu senonũ in sultib aex tarpeia. pene¬
rum tarentina donec utriq opportuno re¬
medio suctursu est. Illi camillus affiut e
huit fabius. S an gemina arx lociensis.
ab ip̾o defendi quiuit hanibale. profecto
nec gliom ip̃u. nec busa defendi potuit/.
nec corinthus que una peruetustã inexp¬
ugnabilis famia habuerat s hanc sibim¬
umiꝰ uictor eripuit. Non ne añ hos sep¬
tuaginta annos. prenesçina arxe quane¬
stio an ulla usq fortior eẽt atq munitior
ab illo magno hoste quia armis non
potat blanditiis at pͥmissis fallacib cax¬
ta fuit. ac diruta. et iuix tande̾ uelut eloᷤ¬

Expanded text:
gna suspitione liberaret, domum suam de monte degna suspitione liberaret, domum suam de monte deposuit? Arx inexpugnabilis est michi. An illud vetus proverbium non audisti, nullum inexpugnabilem locum esse in quem asellus onustus auro possit ascendere? Trahit oppugnationem arx munita, non impedit. Restitit aliquantulum Senonum insultibus arx Tarpeia, Penorum Tarentina, donec utrique opportuno remedio succursum est: illi Camillus affuit, huic Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso defendi quivit Hannibale? Profecto nec Ilion ipsum nec Byrsa defendi potuit nec Corinthus, que una pervetustam inexpugnabilis famam habuerat; sed hanc sibi Mummius victor eripuit. Nonne ante hos septuaginta annos Prenestina arx, qua nescio an ulla usquam fortior esset atque munitior, ab illo magno hoste, quia armis non poterat, blanditiis ac promissis fallacibus capta fuit ac diruta et vix tandem velut e lon
Abbreviated transcription (Latin):
Unitissimis Arcibus habito. Ria
cib mali multũ. Ille protegũt
ab estib auentis ab inbribus. he aĩum po¬
ssidentis sollicitudinũ procellis obitiunt
et securitatẽ pollicite curas afferiĩt ac pa¬
uores. G. Iex mͥ p̃ualidis menib cinta
est. Re. An excidit illud spartani dictaro
qui amico muros patrie ostentanti. si hos
inquit feminis extruxistis recte quidẽ
at siuiris turpitꝰ .G. Arcem Habeo fortissi¬
mam: Rx. Quid nͥ impatientia et suꝑ¬
bia et auaritia ur̃a fẽcit. ut artib opũs
essẽt. quãto erat honestius equo Iure cũ
homib uue̾ꝰ et in plano cultisq magellis
habitare. quietos carpentẽ somnos. ꝙ teru¬
pibo hispidis inclusisse noct̾nis excubiis
ululantẽ teq tua miẜfia suspectũ et inuidi¬
osu oĩb reddidisse. An et publicole factũ
extidit qui q̃uis int̾pͥmos urbem romã.
Suitio regio liberasset sentienẜ mn se ssinio
edumm suspectũ plebi ut seip̃m liceto ed¬

Expanded text:
unitissimis arcibus habito. In cibus mali multum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico patrie muros ostentanti: “Si hos” inquit “feminis extruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”? Arcem habeo fortissimam. Quid nisi impatientia et superbia et avaritia vestra fecit ut arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos carpentem somnos, quam te rupibus hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset, sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet indi
Abbreviated transcription (Latin):
Egnis gema expressis mulceor. ReiNce¬
essit nõ infitior ad nature decus queda
artis ornatus et minutos ĩ uultus in¬
qr signoru usum gemas scalpi subtilio rne¬
doni ine ingeni opa num̃atu ubi etamẽ¬
stitus in t lapides uł inpressione facilis il
suctossu prospor ut phitent et inter artisces

Expanded text:
gnis gemma expressis mulceor. Accessit, non inficior, ad nature decus quidam artis ornatus et minutos in vultus inque signorum usum gemmas scalpi subtiliora quidem inter ingenii opera numeratum, ubi et amethistus inter lapides vel impressioni facilis vel successu
Abbreviated transcription (Latin):
fors ac pͥncipiũ lucis est. Rutili carbũculi.
pirdes smaragdi. sereni zaphiri. candide
margarite sic allitiunt. nec solis fulgor aut
syderum nec tͥre uiros aut arborũ nec sere¬
nitas aeris nec candor nitidus tangit aiuore
Otupetia facies manu hominũ gem̃is ĩstul¬
tas nec artifiçis stupetis ĩgeniũ. ĩmo u̾o n
illũ uen̾amini tot q tamlaris aduerum
uiis agnostitis ꝗ gẽmas ip̃as ꝙnq ingenĩũ
qui manus ꝗq ocłos feçit. quibo hec ser¬
norentur atq intelligerẽt et fieret ꝑsemp
uilium muatores rerum semꝑq nobiliũ con¬
temptores..
¶ de tabulis pictis. Ga¬

Expanded text:
fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, fons ac principium lucis est? Rutili carbunculi, virides smaragdi, sereni saphyri, candide margarite sic alliciunt: nec solis fulgor aut siderum, nec terre viror aut arborum, nec serenitas aeris, nec candor nitidus tangit aurore! Stupetis facies manu hominum gemmis insculptas nec artificis stupetis ingenium, immo vero neque illum veneramini totque tam claris ad verum viis agnoscitis, qui gemmas ipsas quiqui manus quique oculos fecit quibus hec cernerentur atque intelligerentur et fierent! O semper vilium imitatores rerum semperque nobilium contemptores! 40 DE TABULIS PICTIS
Abbreviated transcription (Latin):
unus et cuntis suis generis ydoneus  le¬
pandro uisus ẽ sculpende sui oris ymagiy.
qr rosinodina dilus augustus usuo e coñe¬
ma illa qua erat uti solitus in iocos hora
abiisset expin xenigmatica diceret. ita ut pt
exactionũ difficultates ip̃a quoq signi poleꝵ¬
itas uerecundissio principi parere uideretur
inuidiam huic ꝓximus uł ingenio uł etate
Apollomtes fiut et eronius.: Post hos mag
noĩs in hac arte dyostores fuit. Quiꝰ cũ opus
expͥmeret nom̃ siluisse plinium miror hicesti
es ꝗ ip̃ius diui augusti sculsit effigiẽ. qua ad
extremũ ⁊ ip̾e dum uixit et post eũ młti ꝑͥnci¬
pu usi sunt ea ul cesarei oris uen̾atio uł admi¬
ratio fuit artificis Et nũc ego tanto degomi
habito ẜmone quas seu nã integras solidasos
uoluptatib ur̃is exhibet. sen ars cauas. quero
exte quato amplius delectaret/ ãu deberes
sine pretio aut labore para̧ibilis splendor eth¬
ereus. imo ne is eqdem. s ꝗ hud et illiuis

Expanded text:
s e cunctis sui generis idoneus Alexandro visus est sculpende sui oris imagini, qua postmodum divus Augustus usus est, cum gemma illa, qua erat uti solitus, in iocos hominum abiisset et Sphinx enigmata afferre diceretur, ita ut preter exactionum difficultates ipsa quoque signi perplexitas verecundissimo principi parere videretur invidiam. Huic proximus vel ingenio vel etate Apollonides fuit et Cronius; post hos magni nominis in hac arte Dioscorides fuit, cuius cum opera exprimeret, nomen siluisse Plinium miror. Hic est enim qui ipsius divi Augusti sculpsit effigiem, qua ad extremum et ipse dum vixit et post eum multi principum usi sunt: ea vel Cesarei oris veneratio vel admiratio fuit artificis. Et nunc ego tanto de gemmis habito sermone, quas seu natura integras solidasque voluptatibus vestris exhibet seu ars cavas, quero ex te, quanto amplius delectare animum deberet sine pretio aut labore parabilis splendor ethereus, immo ne is equidem, sed qui huius et illius
Abbreviated transcription (Latin):
mataruerint querantur sisensus illis ac
sermo datus sit et non potius gratulentirr
se ad id peruenisse ad qd̾ nata erant est ut
ceterarũ rerum sic etatis maturitas quedã
mors iuuenũ acerba quidem ⁊ dicit᷑ ⁊ acer¬
ba est acribitati aũt obiecta matitas que
cum impomis ac frugibus bona sit ꝗd nͥ
in hoĩe sit optima. non ꝙ nestram anͣ ꝙͣ
maturestant multa marcestere ea uo nõ
etatis culpa s ꝑuersitas ẽ nature. nõ ꝗdẽ
omĩu s multorũ ꝗ ad bonũ nati magno ni¬
su madu̾sum tendunt. adaturuisse igit᷑
debes siquid in te suci nobilis fuit iam me¬
ssoris tui inanũ securus expecta. non mors
illa quam metuis set laborum finis ac pͥn¬
cipium uite est non mors inquam s diffi¬
cilis me t̾minus ad que̾ pauci iramquilla
nauigatione pueniũt s pene om̃s nudi
flentes ac naufragii tu ꝑ media̾ senectu¬
te lene iter infinem prospero agens uento
e multis rerum fluctib portũ subis subdu¬

Expanded text:
maturuerint querantur, si sensus illis ac maturuerint querantur, si sensus illis ac sermo datus sit, et non potius gratulentur se ad id pervenisse, ad quod nata erant? Est, ut ceterarum rerum, sic etatis maturitas quedam, mors iuvenum acerba quidem, et dicitur et acerba est, acerbitati autem obiecta maturitas, que, cum in pomis ac frugibus bona sit, quid nisi in homine sit optima? non quod nesciam antequam maturescant multa marcescere: ea vero non etatis culpa, sed perversitas est nature, non quidem omnium, sed multorum, qui ad bonum nati, magno nisu in adversum tendunt. Maturuisse igitur debes si quid in te suci nobilis fuit. Iam messoris tui manum securus expecta: non mors, illa quam metuis, sed laborum finis ac principium vite est; non mors, inquam, sed difficilis vie terminus, ad quem pauci tranquilla navigatione perveniunt, sed pene omnes nudi, flentes ac naufragi. Tu per mediam senectutem, leve iter in finem, prospero agens vento, e multis rerum fluctibus portum subis. Subdu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tus manet nec cessura senio nec morti.
illi uni bono stabili ab intio insĩstendum e¬
rat. si neglectũ difficilius ad extremũ fateor
s uirtutis studiu nulla etas respuit imo
quo difficilior eo clarior uirtus multi nosse
se ip̃os ac saꝑe uix tandem inseso cepe̾ serũ
quidem ac intempestiuũ minime et si eĩ
nõ ram uite desinẽti acoĩstanti saltẽ morti
utile cui hercde uni hore ut sine horrore me¬
stitiaq transigi posset. si non ultimũ modo
s totum ute tp̃us inpenderetur. bene nisi
fallor inpensum esset nan nec frustra nasci¬
tux qui bene moritur nec mutiłr uixit qui
feliciter desiit D Senui iam uicina m¬
ors est. R. Mors eque om̃ib uicina
esse pot. et sepe ibi quoq uicinior est ubi
uidetur ab sennor. Nemo tam Iuuenis q
non possit hodie mori. nemo tam senex
ꝗ non possit annum uiuere. si nil aliud ꝙͣ
senectus incidat/. O. Prorsus senui. R¬
Umo matueruisti an ho defles. an poma cũ

Expanded text:
virtus manet nec cessura senio nec morti. virtus manet nec cessura senio nec morti. Illi uno bono stabili ab initio insistendum erat; si neglectum fuit, difficilius ad extremum, fateor, sed virtutis studium nulla etas respuit, immo quo difficilior eo clarior virtus. Multi nosse seipsos ac sapere vix tandem in senio cepere, serum quidem at intempestivum minime: etsi enim non iam vite desinenti ac instanti, saltem morti utile; cui, hercle, uni hore ut sine horrore mestitiaque transigi posset, si non ultimum modo, sed totum vite tempus impenderetur, bene, nisi fallor, impensum esset; nam nec frustra nascitur qui bene moritur, nec inutiliter vixit, qui feliciter desiit. Senui, iam vicina mors est. Mors eque omnibus vicina esse potest, et sepe ibi quoque vicinior est, ubi videtur absentior. Nemo tam iuvenis qui non possit hodie mori, nemo tam senex qui non possit annum vivere, si nil aliud quam senectus incidat. Prorsus senui. Inmo maturuisti. An hoc defles? An poma cum
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ ꝑ ignauiam decieu̾ẽ fateor inutile uixe¬
sni tuu camen non etatis. D. Senui et res
meas agere nequeo.R Siquid aĩo sit
ngendum tanto id asene melius fieri constat
quanto ⁊ experientie illi plus est rerumq no¬
agere senem decet s egisse cui corporens le¬
bor omis at ergo est cui sipuc etrã inheret
nec auelliꝰ uult zediculu illd antiquũ reno¬
uat iomani senis qui uissus apͥncite sore la¬
toribus abstinere quorũ ferias inbeculis
hinc etas hinc forrina opulena merebat
sit indoluit ut se quasi mortuũ fleret arꝙab
om̃i familia fleri uellet mirus senex quiꝗ
etem ceu spetiem mortio horreiet cũ nichil
seni aptius quiere nichilq sit turpius sene la¬
borioso ac solicito cui uita oĩs tramquilitatis
ut memorant pacta. qua maxima m̃ pars i¬
ortalium in expleta moritur. D. Tenui⁊
repente sugit etas mea. R Forma uali¬
tudo uelccitas iuires ur̃a fere omĩa fugiunt

Expanded text:
idit, per ignaviam decrevere, fateor inutiliter vixiidit, per ignaviam decrevere, fateor inutiliter vixisti, tuum crimen, non etatis. Senui et res meas agere nequeo. Si quid animo sit agendum, tanto id a sene melius fieri constat, quanto experientie illi plus est rerumque noagere senem decet, sed egisse, cui corporeus labor omnis a tergo est, cui si nunc etiam inheret nec avelli vult, ridiculum illud antiquum renovat Romani senis, qui iussus a principe fori laboribus abstinere, quorum ferias imbecillis hinc etas, hinc fortuna opulens merebatur, sic indoluit, ut se quasi mortuum fleret atque ab omni familia fleri vellet. Mirus senex, qui quietem ceu speciem mortis horreret, cum nichil seni apertius quiete, nichilque sit turpius sene laborioso ac sollicito, cuius vita omnis tranquillitatis ut memorant peracta, qua maxima tamen pars mortalium inexpleta moritur. Senui et repente fugit etas mea. Forma, valitudo, velocitas, vires, vestra fere omnia fugiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit patimini senestentib. statim menbr
aios a liqn senestere. neq semꝑ inuobia pro¬
uerbiũ uerum sit posse unum animũ corpo¬
ra multa consumere sine murmure corpus
simul atqs animus adexremũ fere s nin
intrauerut simul exeant neq altero ad me¬
tam properante alter. ⁊eror sum niti uelit al¬
terumq retrahere. frustra tergiusamini Re o¬
pportet nec redire licet nec subsistere idas
uobis facilius debet ẽe inmortalitatem anime
et corporis instaurationẽ expectantibus ꝙ cetis
quibuocuq. quib uł horum alt̾um de fuit uł
utumq frustra imqͣ oblectamini humanũ¬
q ugum. nascendo sb̾istis excutiis D. de¬
nui et uires corporis in mimite sut. enuuta
aut te sũt uires aĩ bene est. feliciter ꝑ muta¬
n maiora eĩ gesta esse serꝑ et geu posse cõ
uiribus ꝙͣ corporis. nemo nisi animi impos
est q nestiat/. sin uires ⁊̃ animi ur sepe nce¬

Expanded text:
non fuit. Patimini, senescentibus statim membris, non fuit. Patimini, senescentibus statim membris, animos aliquando senescere, neque semper in vobis proverbium verum sit: “Posse unum animum corpora multa consumere”; sinite, sine murmure, corpus simul atque animum ad extremum ferri: simul intravere, simul exeant; neque altero ad metam properante alter retrorsum niti velit alterumque retrahere. Frustra tergiversamini: ire oportet, nec redire licet, nec subsistere; idque vobis facilius debet esse, immortalitatem anime et corporis instaurationem expectantibus, quam ceteris quibuscunque, quibus vel horum alterum defuit vel utrunque. Frustra, inquam, obluctamini humanumque iugum quod nascendo subiistis excutitis. Senui et vires corporis imminute sunt. Si aucte vires animi, bene est: feliciter permutasti. Maiora enim gesta esse semper et geri posse, animi viribus quam corporis, nemo nisi animi inops est qui nesciat; sin vires etiam animi ut sepe acc
Abbreviated transcription (Latin):
sim senex s compatere ꝙ iuuenis fui. oquantũ
sensuum tegit breuis ista respontio. qd̾ menti
nequit nisi qui etatis huiꝰ bona probauerit
et illius mala meminerit bono tuo igitur gra¬
tulare ꝙͣq ĩlld quoq uerũ sit ꝙ sepe bona mi¬
uitis euenũt et mala uolentibus. Uiro an̾t
bono ⁊ u̾tutum amico ⁊ passionũ hosti pluris
est  haud dubie dies unus huꝰ qd̾ acausas ror̾is¬
integer q̃ illius alt̾ius integer. Ad. Deu m
nam senui. R.Sam si ꝑstas tibi quoq cũ
nulgo iure dicit᷑. Non senuisse miserums
uixisse ita ut hec sb iite finẽ tam inepte dice¬
res. parcitẽ aũt iam lamentis querulu genus
et uolentes ite sub imꝑium nate. Aichil fien¬
dum qd illius in mota lex statuit/ quid nale
au̾t mag̾ homini nato qͣ uiuente̾ senestere
senem mori. Sit uos conditiois in memores u¬
tumq ⁊esp̾uitis cũ uł alterum uł utrumq ne¬
cessario obeundũ sit qd̾ si neutrũ uolebatio et
t̾tio abstinendu̾m erat nascendũ mͥ ciedite

Expanded text:
sim senex, sed compatere quod iuvenis fui. O quantum sensum tegit brevis ista responsio, quod metiri nequit, nisi qui etatis huius bona probaverit, et illius mala meminerit. Bono tuo igitur gratulare, quanquam illud quoque verum sit, quod sepe bona invitis eveniunt et mala nolentibus; viro autem bono, et virtutum amico, et passionum hosti, pluris est haud dubie dies unus huius quod accusas temporis, quam illius alterius integer annus. Heu michi, iam senui. Iam si perstas, tibi quoque cum vulgo iure dicitur non senuisse miserum, sed vixisse, ita ut hec sub vite finem tam inepte diceres. Parcite autem iam lamentis, querulum genus, et volentes ite sub imperium nature: nichil flendum quod illius immota lex statuit. Quid naturale autem magis homini nato, quam viventem senescere, senem mori? at vos conditionis immemores utrunque respuitis, cum vel alterum vel utrunque necessario obeundum sit. Quod si neutrum volebatis, et tertio abstinendum erat: nascendum, michi credite,
Abbreviated transcription (Latin):
ue rienientẽ ꝑspexisses. presentẽ in ꝑturbat
aspiceres D Heu mͥ ram senex sum:¬
R hoc ne igitur defles durum ac diffic¬
le munus inplesse. dumosumq iter. ac srru¬
peum transisse atq in amena hanc fabula
ꝑegisse. atq comico more plaudendũ eeae¬
So ss Senex sum. R. Am oblitus es
ut nuꝑ tibi por fãmiłe notus unus modernoꝵ
sententiam rei hui ᷤ ex tpr̃e protulit non mo¬
dernam s antiquis parem amito ei dicen¬
ti. conpatior tibi nam ut uideo iapa senesus
esses utina qualis exas quando te pͥmũ noui.
subito ille ⁊ espondit parum ne tibi ergor
amens uideor ñ amplioeẽ mͥ nũc et amen¬
tiam in preceris. Noli queso mͥ compati ꝙ¬

Expanded text:
ue venientem prospexisses, presentem imperturbatus ue venientem prospexisses, presentem imperturbatus aspiceres. Heu michi iam senex sum. Hoc ne igitur defles, durum ac difficile munus implesse, damnosumque iter ac scrupeum transisse atque inamenam hanc fabulam peregisse? atqui Comico more plaudendum erat. Senex sum. An oblitus es, ut nuper tibi perfamiliater notus unus modernorum sententiam rei huius ex tempore protulit, non modernam sed antiquis parem? amico enim dicenti: “Compatior tibi: nam, ut video, iam senescis; esses utinam qualis eras quando te primum novi!” subito ille respondit: “Parum ne tibi ergo amens videor, nisi ampliorem michi nunc etiam amentiam impreceris? noli queso michi compati
Abbreviated transcription (Latin):
ndi erant illis eĩ passib ad hunc tͥminum
ibas. d Beu senui. R. Ouotorum
is tabilitas huc maxime anelabas. huc porue¬
mre optabas huc non posse ꝑtingere formida¬
bas qͦ cum ꝑuentũ esset ingemisceres. Mor¬
num incredibile nͥ tam crebrum esset/ senes
fieri uolu̾t om̃s senex eẽ uult nemo uno
uͦ sẽner ee ad miseriam senes dici ad anursas
haũt quasi sit probrum senuisse qd profecto
nullis indori debet nisi quibus dedecus sit
uuixisse que ingens non infitior turba esti cui
re tñ exẽptum ẽẽ opportet ut nẽo colloquio
feui possis alioquim ut auribus illabantur
sana consilia in animũ non descendent edo
dandem senui. R. Et quos ager. et quo
equor et quos bellum et quos alea decipitysen¬
gula deramenta dinumerat tu unus infinẽ
ex pgisteris et tu queri inciperis dum ux o
est querelarũ finis om̃iuz. d. Semui R
stultum est senectute non cogitare nͥcuno
uenerit/.Nam profecto si uentura seu assid¬

Expanded text:
ndi erant: illis enim passibus ad hunc terminum ndi erant: illis enim passibus ad hunc terminum ibas. Heu senui. O votorum instabilitas: huc maxime anhelabas, huc pervenire optabas, huc non posse pertingere formidabas, quo, cum perventum esset, ingemisceres. Monstrum incredibile, nisi tam crebrum esset: senes fieri volunt omnes, senex esse vult nemo; immo vero senex esse ad miseriam, senes dici ad iniuriam trahunt, quasi sit probrum senuisse, quod profecto nullis videri debet, nisi quibus dedecus sit vixisse; que ingens, non inficior, turba est, cui te tamen exemptum esse oportet, ut nostro colloquio frui possis; alioquin, ut auribus illabantur, sana consilia in animo non descendent. Tandem senui. Et quos ager, et quos equor, et quos bellum, et quos alea decipit, singula detrimenta dinumerant, tu unus in finem expergisceris, et tu queri incipis, dum iusta est querelarum finis omnium. Senui. Stultum est senectutem non cogitare nisi cum venerit, nam profecto si venturam, si assid
Abbreviated transcription (Latin):
formis sanitatem eger. fessus requiem exul
reditum at iuuẽtam optare uerus senex
neꝗt puerile potius uotum est .D. Benu
hen cur tam cito dulcs me iuuenta deseruil.
Numq̾ non cito deseruit qd̾ iiurabat. numqͣ
non preporpẽꝰ affint qd̾ angebat uanum auĩt
esti optare qd̾ haberi neꝗd. nocuitq habitu
et si redeati nociturũ sit s iam par suspiis dũ
ht aĩo fucris cito canus fieri poteris: seneꝵ nũ¬
q desideriu eĩ iuuentutis insẽne ꝗd est aliud
ꝙ quenam pueritia senectutis.D. Senui inc¬
arratusq sum. R. Sam tam tibi ramaspi¬
d unde uenis ⁊ quo pergis cogita hunc es¬
ressus huc redis natura te principii simi¬
ꝑ finis ad monet poteras aberrare pͥubcum ubi
ster ostenditur sine id quidem est satis ingre¬
ditur uł curuatus incende/ solent çeçi anuia ma¬
nu retrahi.d Bubito senui. R.Smo
semnsim tedetentim paulatim leuiter. s nncbil
nda tibi fuerat senectuo singli dies iute fle¬

Expanded text:
formis, sanitatem eger, fessus requiem, exul formis, sanitatem eger, fessus requiem, exul reditum; at iuventam optare verus senex nequit; puerile potius votum est. Senui. Heu cur tam cito dulcis me iuventa deseruit? Nunquam non cito deseruit quod iuvabat, nunquam non prepropere affuit quod angebat; vanum autem est optare quod haberi nequit, nocuitque habitum, et si redeat nociturum sit; sed iam parce suspirii: dum hoc animo fueris, cito canus fieri potes, senex nunquam; desiderium enim iuventutis in sene, quid est aliud, quam quedam pueritia senectutis? Senui incurvatusque sum. Iam iam terram aspice; unde venis, et quo pergis cogita: hinc egressus, huc redis. Natura te principii simulque finis admonet; poteras aberrare: publicum tibi iter ostenditur, si ne id quidem est satis, ingredi vel curvatus intende. Solent ceci in via manu retrahi. Subito senui. Immo sensim, pedetentim, paulatim, leniter; sed nichil nda tibi fuerat senectus, singuli dies vite fle
Abbreviated transcription (Latin):
m prereritos zeferat si iuppiter annos. R
At nil tale suspirante legimus socratẽ nili
platonẽ nil fabium nił catone̾ et suerũt
senes set sũt fateor sapientes regibus za¬
riores. itaq si rex euander fuit sapiens
non eque. Tane illud euandrum suspirĩ
iam coe nrĩs est senibus uulgatũq surdã
stulti senes et profugam adosostentia reuo¬
cant ac suspirant nec suspiriis tm̃ seu
tacitis uotis. s medicaminib ieritis atq
inani artificio nature ius affertur indomite
qua in re facete ad modũ lusit adrianus
pͥnceps. canestenti cuidam aliquid negauerit
eundem post ea ad easdem preces/ meditato
interim crine d. redeunte ita reppulit uade
inquit. hoc iam patri tuo negaui. D e¬
nuiio / si mea nũc redeat ruuentus reu̾surã¬
R Reuersuram mͦ illam dixi iam reu̾¬
sam dico. si tam facile uotorũ om̃iũ cõpos.
fĩas nichil incassum uoles pauꝑ certe diui¬
tias optare põt libertate̾ seruus spetiem d̾¬

Expanded text:
michi preteritos referat si Iuppiter annos!? michi preteritos referat si Iuppiter annos!? At nil tale suspirantem legimus Socratem, nil Platonem, nil Fabium, nil Catonem, et fuere senes; sed sunt, fateor, sapientes regibus rariores; itaque si rex Evander fuit sapiens, non eque sane illud Evandrium suspirium, iam commune nostris senibus vulgatumque. Surdam, stulti senes, et profugam adolescentiam revocant ac suspirant; nec suspiriis tantum seu tacitis votis, sed medicaminibus irritis, atque inani artificio nature vis affertur indomite; qua in re facete admodum lusit Hadrianus princeps, canescenti cuidam, cui aliquid negaverat; eundem postea, ad easdem preces, medicato interim crine, redeuntem, ita repulit. “Vade, inquit, hoc iam patri tuo negavi”. Senui. O si mea nunc redeat iuventus! Reversuram modo illam dixi; iam reversam dico. Si tam facile votorum omnium compos fias, nichil incassum voles; pauper certe divitias optare potest, libertatem servus, speciem de
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonũ dicatur qd̾ affectui intentis apti¬
ssimum esti.ꝙͣ uis affectus ip̃e sit pessimꝰ
sit catenam predo captis insontib sic ty¬
rannis arce̾ liberati plebis inpositam sic
ueneficus presentaneũ aconitum. sic si cari¬
us pugiore prontum cedibus bonũ uocat
Sic uos igitur etatẽ que ad id scil qd̾ maxi¬
me cupitis apta est. Etaq nemine̾ istoꝵ
qui annos irreduces deplorant pueritia
quidem uł infantiam uideas optari que pro¬
fecto optime partes essent si abesse ꝙͣ lon¬
gissime asenio bonum eẽt ut memorant
s nec adultam ac solidam iuuẽtutẽ nec ind¬
pientem ⁊ ad huc uiridem senectã pessimã
om̃s ⁊ ꝑiculosissimã uite ꝑtẽ adolestentiã
requirũt. o quintũ et uigesimũ annũ dic¬
ũt nͥ te reliquimꝰ neq lateat ꝙͣ uos pret̾ita¬
⁊ peniteat feditatum qui nõ nͥ tpũs appri¬
me illis ydoneum exoptatis/. U. Senui
cur non cum uirgiliario rege suspirẽ. ⁊

Expanded text:
ut bonum dicatur, quod affectui utentis aptiut bonum dicatur, quod affectui utentis aptissimum est, quamvis affectus ipse sit pessimus. Sic catenam predo, captis insontibus; sic tyrannus arcem libertati plebis impositam; sic veneficus presentaneum aconitum; sic sicarius pugionem promptum cedibus, bonum vocat; sic vos igitur etatem bonam, que ad id scilicet, quod maxime cupitis, apta est, vocatis. Ita neminem istorum, qui annos irreduces deplorant, pueritiam quidem vel infantiam videas optare; que profecto optime partes essent, si abesse quam longissime a senio bonum esset, ut memorant; sed nec adultam ac solidam iuventutem, nec incipientem nec adhuc viridem senectam: pessimam omnes et periculosissimam vite partem, adolescentiam, requirunt; “o quintum vigesimum annum, dicunt, ubi te reliquimus?” ne quem lateat, quam vos preteritarum peniteat feditatum, qui non nisi tempus apprime illis ydoneum exoptatis. Senui: cur non cum Virgiliano rege suspirem: O
Abbreviated transcription (Latin):
etas ut bona bonis sic male utentib mala u¬
trisq aũt breuis prorsus ⁊ extremo proxima
est ubi uos manet hinc bonoꝵ merces. hinc
supplitũ maloꝵ quenã hec igit᷑ etas bona u¬
biq aspera semꝑ fugax nͥ ꝙͣtum ad ecternita¬
tem uia est. Alioquim ⁊ si dulce aliꝗd ineẽt
om̃e fuga dulcedinẽ extintura uideret᷑ ꝗs eiꝰ
fugiens degustat fugienti dario fetide ats
obstene potus aque suauissimus fuit/ sicis¬
ut putat cicero ut ego sentio gustum metu
extinxerat urgebat int̾gum Mlexander uictõ
Uos atergo rapidum tp̃s premit anni celer¬
es precipitesq dies /oreq uolatiles an̾ ocu¬
los nũt mors est. nec artatis reditus. nec
inpulsus mora nec preuentus ẽ transitus
Uie huiꝰ tot difficultatib tantisq t̾roribo
obsesse. quenam queso pars ẽ/ set intelli¬
go nempe etatem probris ac libidinibus
aptiore bona dicitis / est hic quidẽ fandi moᷤᷤ

Expanded text:
etas ut bona bonis, sic male viventibus mala, uetas ut bona bonis, sic male viventibus mala, utrisque autem brevis, prorsus et extremo proxima est, ubi vos manet hinc bonorum merces, hinc supplicium malorum. Quenam hec igitur etas bona, ubique aspera, semper fugax, nisi quantum ad eternitatem via est? Alioquin, etsi dulce aliquid inesset, omnem fuga dulcedinem extinctura videretur: quis enim fugiens degustat? Fugienti Dario fetide atque obscene potus aque suavissimus fuit; sitisut putat Cicero, ut ego sentio, gustum metus extinxerat: urgebat in tergum Alexander victor. Vos a tergo rapidum tempus premit, anni celeres, precipitesque dies, hore volatiles. Ante oculos autem mors est; nec arctatis reditus, nec impulsis mora, nec preventis est transitus. Vie huius, tot difficultatibus tantisque terroribus obsesse, quenam, queso, pars bona est? Sed intelligo: nempe etatem probris ac libidinibus aptiorem bonam dicitis. Est hic quidem fandi mos,
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ẽ rex. et conditor scculoꝵ. Uaq hic ferui¬
dus hic gelidus hic sictus hic humidus hic
nubilus hic serenus hic turbidus hic tram¬
quillus si ad huniu̾si decorem natureq ordinẽ
asꝑitias boni omẽs aduos au̾t urũmq iudi¬
cium relati exequo ꝓpe omes mali/ mesti du¬
bii. soliciti laboriosi anxii amari queruli fle¬
biles erimosi. En his cumͥnesçio quos noĩas
leros dies quidũ ad eruit tristes lamentisq
suia plem crant nũc ut leti uideant᷑ nichil
e̾ cãe nͥ ꝙ abierũt qd̾q illis prenũ desiderium
tibi auget ieredituri. multaq secum tibi oli
segnius forsam amata rapientes seltus eim
nichil plene amat nͥ qd̾ ꝑdit. D. Benui o si
dilapsa redeat mue̾t. R. O nõ minus fru¬
ltum ꝙͣ inane uotum ut tu sentis at si altiuᷤᷤ
aspires nõ inefficax. redibit ẽĩ in apr̃e et ut
stͥptũ uides renouabr̾̃ ut aquile in̾uentus ĩua¬
D. Tenui ⁊ etas bona rerro esti.R. Ois

Expanded text:
enim Rex est et conditor seculorum, itaque hic fervienim Rex est et conditor seculorum, itaque hic fervidus, hic gelidus, hic siccus, hic humidus, hic nubilus, hic serenus, hic turbidus, hic tranquillus: si ad universi decorem natureque ordinem aspicias, boni omnes. Ad vos autem vestrumque iudicium relati, ex equo prope omnes mali, mesti, dubii, solliciti, laboriosi, anxii, amari, queruli, flebiles, erumnosi. In his tu michi nescio quos nominas letos dies, qui, dum aderant, tristes lamentisque suis pleni erant, nunc ut leti videantur, nichil est cause nisi quod abierunt quidque illis pretium, desiderium tibi auget, irredituri, multaque secum tibi olim segnius forsan amata rapientes. Stultus enim nichil pene amat nisi quod perdidit. Senui. O si dilapsa redeat iuventus! O non minus stultum quam inane votum ut tu sentis, at, si altius aspires, non inefficax: redibit enim in tempore, et, ut scriptum, vides. “Renovabitur ut aquile iuventus tua.” Senui et etas bona retro est. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio euenturũ dixi minus quide̾ auide
speculo in minebis minꝰ tus forsita minus
Haud dubie mulierculaꝵ oculis placebis. ꝗb
plaçere uelle maior ne uanitas an libido sit
nescio. at qui fidem qui constantiã qui gra¬
uitatẽ qui prudentiã querũt certius inter.
has rugas ꝙͣ inplanis ac molib maxilli
se qd̾ cupiu̾t reperturos sperent.D. Re¬
nui mehorq post tergum metas rema¬
net.R. Amo deterior non semꝑ que
delectant magis atq optantur meliora sũt mł̃ti
malum sium concupistũt qd̾ non eẽt nͥ ꝗa ĩlld
satprici uerum est pauci disc̾nẽ possunt uera
bona/. D. Senui ⁊letiores abierũt dies¬
R Om̃iũ ferme dies tp̃oꝵ int̾se similimi
animi hominũ diu̾si quin unus ideniq aĩus
secum distors. hic inuente furor hiit inpa¬
fientia senecte talibus. uitã inplene̾ Iudiciis
ut melius puret ec̃ qd̾ peius ẽ / optimũq qd̾
pessimũ. cetͥu dies omẽs in se boni bonus

Expanded text:
ab initio eventurum dixi: minus quidem avide ab initio eventurum dixi: minus quidem avide speculo imminebis, minus tuis forsitan, minus haud dubie muliercularum oculis placebis, quibus placere velle maior ne vanitas, an libido sit nescio. At qui fidem, qui constantiam, qui gravitatem, qui prudentiam querunt, certius inter has rugas, quam in planis ac mollibus maxillis, se quod cupiunt reperturos sperent. Senui meliorque post tergum etas remanet. Immo deterior, non semper que delectant magis, atque optantur, meliora sunt: multi malum suum concupiscunt; quod non esset, nisi quia illud Satyrici verum est: Pauci discernere possunt vera bona. Senui et letiores abierunt dies. Omnium ferme dies temporum inter se simillimi, animi hominum diversi; quin unus idemque animus, secum discors, hinc iuvente furor, hinc impatientia senecte, talibus vitam implevere iudiciis, ut melius putet esse quod peius est, optimumque quod pessimum. Ceterum dies omnes in se boni: bonus