comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mens fontes aquarum : qui es lapis reꝓbatus
ab edificantib : qui es lapis offensionis et petͣ
scandali ÷ tu comminue lapides istos: ut sciat
me pͥscus per lapidem inuisibilem lapides
eiꝰ uisibiles non curare. nec timere: et eum cũ
suis legib ꝓnichilo computare. Hec et his si¬
milia orans: cum dixisset ameir: illi lapides
conu̾si sunt in puluerem : ita ut penitus nec
omnis argum̃tatio eius facta est inderisum.
Tunc angustiari cepit pͥscus. et tedium pati:
erubescens se a puella sepissime in omniũ con¬
spectu hominũ superatum. Erant autem in
uia uarii tres cerulei immanes bestie marine:
quasi ouum consorbere hominem p̃uale¬
rent. Statinq ad famulam dei cum ho¬
nore accurrunt: et caudis adulantib blan-¬
diuntur. Atq iungentes caudam ad cau¬
dam: quasi cathedram ei ex suis m̃bris com
illa sedens: uoce clarissima loqͥtur dicens.
Miserabilis prisce: ista signa non fidelib

Expanded text:
mens fontes aquarum qui es lapis reprobatis mens fontes aquarum qui es lapis reprobatis ab ae| difecantibus qui es lapis offensionis et petra scandali . | tu comminue lapides istos . ut sciat priscus me per lapidem in| uisibilem . lapides eius uisibiles non curare . et eum cum suis regi| bus pro nihilo conputare. Haec et his similia cum dita con| uersi sunt in puluirem ut penitus puluires omnes argumentacio eius facta est in| derisum. Tunc angustiare coepit priscus . et taedire. erubis| cens se a puella saepissime in omnium conspectu hominum| superatum. Erant autem ibi in uiuario tres cerulei imma| nes bestiae marinae . quasi ouum sorbilem hominem praelibarent. Statim| ad famulam dei cum honore adcurrunt et gaudis adulan| tibus blandiuntur . atque iungentes caudam . ad caudam quasi| cathedram ei ex suis membris compilla sedens uoce clarissema loquibatur dicens. Mise| rabilis prisce ista signa . non fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
pitis mei comam placuisse illi. pro cuiꝰ amore
mori parata sum. Priscus dixit. Quis est ꝓ
cuiꝰ amore mori uis: fufemia dixit. Xpistus
dei filius: qui pro amore hominis crucis pati¬
bulum sumpsit. Tunc uidens eam pͥscus
ita constantem et sanam ut parem habere
non poiset: dixit. Quo usq hec: fiant qua
tuor petre. quatuor acumina habentes: et
sicut oliua frangitur : ita ut infringatur totũ
corpus eufemie sacrilege. Interim uero quia
pinguis et lacertuosa est. his septem diebus
nullum cibum nullumq potum suscipiat:
ut media tabescens. cruciatim intereat. Igitur
ma quoq dic pingnior et hylarior egressa. suꝑ
petram imposita est: que suꝑ se habebat qua¬
tuor petras accutissimas et inmanes. uolubili
aite compositas: que terrorem etiam aspicien¬
tib excitabant. Tunc sc̃a eufemia expandens
manus suas ad celum: dixit. Tu dñe qui es ue¬
rus lapis angularis : qui es solida pecra uo¬

Expanded text:
pitis mei| comam placuisse illi . pro cuius amore pitis mei| comam placuisse illi . pro cuius amore mori parata sum. | Priscus dixit quis est pro cuius amore mori uis . eufemia di| xit . christus dei filius . qui pro amore hominis . crucis patibulum| sumpsit. Tunc uidens eam priscus ita constantem et sanam| aut parem habire non possit dixit . quousquue fiant quat| tuor petrae . quattuor cacumina habentes . et sicut oliua| frangitur . ita frangatur totum corpus+ Eufemiae sacrile| gae. Interim quia pinguis et lacertosa est . his septem die| bus . nullum cibum . nullumque suscipiat potum ut inae| dia tabescens cruciatim intereat. Igitur ma quoque diae pinguior| et hilarior etgressa supra petram inposita est que super| se quattuor petras . acutissimas et inmanes . uolubili ar| te conpositas gerens terrorem etiam aspicientibus excita| uit. Tunc sancta eufemia expandens manus ad caelum di| xit . tu domine qui es uerus lapis angularis qui es solida pe| tra . uo
Abbreviated transcription (Latin):
qui eam afferre perrexerunt facientib moras:
tyrones sumus: et qm̃ contra imꝓbum iudi¬
cem nos pugnare ñ possumꝰ. rogamus te ut
animas nr̃as accipias: ut quos dignatus es
illuminare: digneris tua liberatione eripere.
his et huiuscemodi sermonib exorantes dm̃:
audierunt uocem dicentem sibi. Qd̃ petitis
potestas in nobis: ecce imus ad regem nr̃m.
Uidens autẽ eos pͥscus exisse de corꝑe: tristis
surrexit. et abiit. Tunc a xp̃ianis sublata st̃
corꝑa ipsoꝵ: et sicut decuit dignissime sunt
tradita sepulture. Postero nanq die prima
luce sedens publice. p̃sentari sibi iussit uirginẽ
uere. Quid miser martem tuum existimas dm̃:
qui te ipsum hominem ẽẽ iam nescis: Si homi¬
nem scires te ẽẽ÷ ostenderes te racionabilem: et
Ad hanc deformationem: tua sponte uenire¬
uoluisti. Eufemia dixit. Nunqͣm melus or¬
nati sunt crines mei. Modo certa sum: ca¬

Expanded text:
qui eam adferre perrexerant facientibus moras . qui eam adferre perrexerant facientibus moras . . tyrones sumus . quoniam contra| inbrobum iudicem nobis adesse non possumus rogamus te+. animas| nostras accipias . ut quos dignatus es inluminare noticia tua| digneris tua liberatione eripere his et huiuscemodi sermonibus ex| orantis deum . audierunt uocem dicentem sibi quia petistis ibi detur| tur potestas in nobis . ecce imus ad regem nostrum. Videns autem| eos priscus exisse de corpore . Triss surrexit et abiit . tunc a christi| anis sublata sunt corpora et sicut decet dignissime sunt| traditae sepulturae . postero namque die prima luce sedens| publicae praesentare sibi praecepit eufemiam ue| re quid miser . martem tuum estimas deum qui te ipsum| hominem esse iam nescis. Si enim hominem te scris esse os| tenderis te racionabilem . etad hanc defor| mationem tua sponte deuenisti. Eufemia dixit . numquam| melius ornati sunt crines mei . modo certa sum+ ca
Abbreviated transcription (Latin):
quas tu dicis coli debere: et in ipsis aliquam
maiestatem constare posse. Priscus aucliens
hec. ita furere cepit et gemere: ut si posset fieri
Tamen repetita uoce ait ad eos. Infelices. do¬
leo uos magicis eufemie artibus interceptos:
et ideo pacienter uel uideo. uel interrogo. uel
etiam alloquor. Unde et iterum moneo. reu̾¬
timini ad sanam mentem: et libamina of¬
tui fuimus. iussa tua audire potumꝰ et ti¬
mere: nc̃ uero mutata milicia÷ illum time¬
mus iudicem. qui et te & nos auditurus ẽ.
Tibi autem de corporib nr̃is potestas data
est: de mentib audem nr̃is. nobis est tͥbu¬
ligatos ad stipites. ursos feroces dimitti.
Qui euntes: adorauerunt eos tantũ. Simi-¬
liter et leonem habuerunt rapacem: et
ipse similiter pergens adorauit eos et reli¬
quit. At ubi fere recepte. sunt. iussit affer¬
ri cupam: ut in ea eos mittens uiuos incen¬
deret. coram om̃i popło ciuitatis. Illis itaq

Expanded text:
quas tu| dicis coli debere . et+ in ipsis aliquam quas tu| dicis coli debere . et+ in ipsis aliquam maiestatem posse constare | Priscus audiens haec ita furore coepit gemere . ut si possit fieri tamen re| petita uoce . ait ad eos Infelicis . doleo uos magicis artibus eu| femiam interemtos . et ideo pacienter uel uideor uel interrogo .| aut etiam alloquor Vnde iterum moneo. Reuertimini ad sanam| mentem . et deos intui fuimus . iussa tua et uidire potuimus et timire. Nunc| uero mutata est milicia. Illum timimus iudicem qui et te| et nos auditurus est . tibi autem de corporibus nostris potestas| data est . de mentibus autem nostris . nobis est conclegatis ad stipidem +ursus eius feroces dimisit qui e| untes odorauerunt eos . tantum similiter et leonem habue| runt rapacem . ex ipso similiter pergens . odore solo agens .| reliquid eos at ubi ferae receptae sunt . iussit afferri captam . aut| in ea eos mittens uiuos incenderet coram omni populo ciuitatis. Illis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ille ꝓsternens se: cepit dicere. Ab ista
ait. Dñe mi iudex. putabam usq hodie te¬
sani esse consili: et iuste contra dei famulam
indignari. Illa autem dei famula ẽ. Cum
illa ds̃ est et angłi: et scias eam penitus supe¬
rari non posse. Nam ego pergens ad eam. ui¬
di ibi exercitum uirginum splendentium ÷
cum quib illa gaudens exultabat: non eu¬
rans de te. nec de officio tuo. nec de ministriᷤᷤ
tuis. Et hoc tͥ certum sit. quia et ego ex hac
sum: et iam non colo martem uanum. nec
iouem insanum÷ sed colo xp̃m filium dei:
quem colit eufemia ancilla eius. Tunc in¬
dignatus priscus iussit hunc cum sostene
mauimꝰ: et tunuimus imagines. quas mures
ñ timent: et contexunt aranee: et aues sterco
lis m̃tis: uidemꝰ diuinitatem alibi non posse.
nisi in sc̃itate constare. Ubicũq est iniqui¬
tas: ibi humani generis ẽ inimicus. iclest de¬
mon pessimus: qui habitat in statuis istis.

Expanded text:
Tunc ille prosternens se . coepit dicere | Ab ista Tunc ille prosternens se . coepit dicere | Ab ista ait . domine mi iudex putabat usque hodie sanitatem esse| consilii . et iuste contra dei famolam indignari. Illa autem dei| est famula . cum illa deus est et angeli . et scias eam paenitus su| perare non posse Nam+ ego pergens ad eam . uidi ibi exercitum| uirginum splendendum. Cum quibus illa gaudens exsult\a/t .| non curans nec de te . nec de officio tuo . nec de ministris tuis et hoc| tibi certum sit . quia et ego ex hac sum . et iam non colo nec martem ua| num . nec iouem insanum. Sed colo christum filium dei+ quem colit| eufemia . ancilla eius. Tunc indignatus priscus . iussit et| hunc cum sustene mauimus et timui| mus imagines quas mures non timent . et contexunt . ara| neae. et aues stercorlis mentis . uidemus diuinitatem alibi| non posse nisi in sanctitate constare . ubicumque tas. ibi est humani generis inimi| cus. Idem demon pessimus . qui habitat in statuis istis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quem clamare cepit officium ꝓconsulis.
dicens. Miser: malam mortem ducturus es.
Quid est qd̾ agis: Tunc ille exemit gladium
quo erat precinctus: et ait ad priscum. Dñe
uidex. si iubes ego mͦ me hic ipse ꝑcutio: qͣm
stantes angłos dei: qui eam confortantes faci¬
unt eam penitus non timere. Tunc descenden¬
tem sostenem recipi iussit in carcerem: illam
autem a multis officialib depositam. misit
in cippo dicens. Usq in mane sic sit: ut cogi¬
tem quo interitu perdam eam. Mane aut̃
facto: uocauit unum ex cancellariis suis noĩe
uictorem. dicens. Uade ad carcerem ÷ et indu¬
ci facies ad eam omnem petulantiam iuuenũ:
ut eam turpiter fatigantes. defectam faciant
interire. Tunc uictor pergens ingressus ẽ. ubi
stabat famula dei in oratione. extensis ma¬
didior sole fulgebat: et dicunt ei. Hictor
te ipsum hoc qd̃ in noĩe diceris. factis proba.

Expanded text:
Ad quem clamare coepit| ficium proconsulis Ad quem clamare coepit| ficium proconsulis dicens. Miser . mala morte ducturus es . | quid est quod agis. Tunc ille et exemit gladium quo praecinc| tus est et ait ad priscum . domine iudex . si iubes . modo me hic| ego ipse percutio quam stantes angelos dei .| qui eam confortantes . faciunt te paenitus non timire unde dis| cendentes sustenem recepi+ iussit in carcirem. Illam autem| a multis officibus depositam . misit in cippo dicens . usque ad ma| ne sic sit . ut cogitem quo interitu perdam illam. Mane au| tem facto . uocauit ad se unum ex cancillariis suis . nominem| uictorem dicens+. Vade ad carcirem et induci facies ad eam| omnem petulantium iuuentutem . ut eam turpiter fatigantes | defectum faciant interire. Tunc uictor pergens . ingressus est| ubi stabat famula dei in oratione . et extensis madidior solae fulgebat. Et dicunt ei uictor |te ipsum hoc quod in no| mine diceris . factis proba.
Abbreviated transcription (Latin):
pellianus dixit. Ignoras magiam artem xp̃ia¬
norum ubiq posse p̃saguis ludere: et ars
ipsorum non potest igne superari. sed fer¬
ro. Iube gͦ illam deponi. ubi eam artes ma¬
gice leuauerunt : et agens eam supplicus ua¬
rus. ferro eam interfice: sciens eam aliter supe¬
rari non posse. Tunc ꝑrexit ꝓconsul: et au
diens cam constanter in xp̃i nomine popłm
alloqui: in furorem ductus. p̃cepit ministris.
ut ligantes machinam deponerent eam.
Frat eñi locus in quo stabat nimis excelsus:
et non erat penitus qua illuc sine machina
posset ascendi. Igitur factis machinis: ascer¬
dit quidam torib nomine. Et mittens ad¬
cam manum : totus paraliticus cepit uoces &
gemitus mittere: atq ululatum teterrimum
dire uocis emittens : uix inde semianimis libe¬
ratus est. Ascendit quoq ad eam alius soste
nes noĩe: et dum ꝑuenisset iuxta eam: adora¬
re cam cepit dicens. famula der: miserere mei.

Expanded text:
pellianus . dixit. Ignoras magicam artem christiapellianus . dixit. Ignoras magicam artem christianorum ubique| posse praestigiis ludire et ars ipsorum non potest igne superare| sed ferro. Iubet ergo illam+ deponi . ubi eam artes magicae leua| uerunt . et agens eam diuersis suppliciis ferro eam interfice sci| ens eam aliter superare non posse. Tunc perrexit proconsul et ui| dens eam constanter christi nomen populum alloqui et in furore| ductus . praecepit scasoribus ut ligantes machinam depone| rent illam. Erat enim locus in quo stabat nimis excelsus . et non| erat paenitus quo illic sine machinam posset ascendi. Igitur| factis machinis ascendit quidam thoribus nomine . et mittens| +eam manum+ totus paraliticus factus . coepit uoces et mugitus| mittere . atque ululatum teterrimum dirae uocis emittens . uix| inde semianimis liberatus est. Ascendit ad eam alius susti| nes nomine . et cum peruenisset iuxta eam aderare eam copi| tu dicens . Famula dei miserire mei
Abbreviated transcription (Latin):
nissimus iudex: et suadeat uobis martem
colere uanũ et truncum: sed mͥ credite : qͥa
solus xpistus dei filius ẽ colendus: qͥ credentes
inse. nunqͣm patitur interire. Hec et his si¬
milia dicens: repente fecerunt impetum ciues.
ut eam eriperent dicentes. Tollemus et defen¬
demꝰ te ab iniusto iudice: qͥa sanctam te et in¬
impedire certamen meum głosum: sed ami¬
mos ur̃os ad fidem conuertite: et me contra
draconem pugnantem fidentes in dño expe¬
ctate: ut dũ compleuero cursum meum:
am qu̾ uultis. Conuenerunt autem ad hoc
spectaculum om̃s. et mulieres et uirgines:
et aliis flentib. aliis clamantib. alus mur¬
in xp̃o est ampliabatur: et minuebatur
gentilium error insanus. Deniq ingressus
ad iudicem appellianus lixit. Tu estimas
eufemiam igne consumptam: ipsa autem
publice lege xpistiana omnem popłm docet.
Suꝑ quo admiratus udex: dixit ad appellia¬
num. figo uerum dm̃ colit: siuiuit. Cui ap

Expanded text:
nissimus iudex et suadeat uobis . mar| tem nissimus iudex et suadeat uobis . mar| tem colere uanum et truncum . sed credite mihi quia so| lus chistus dei filius est colendus . qui sperantes in se numquam| patitur interire haec et his similia multa repetens . fece| runt impetum ciues . ut eam eriperent . dicentes tollimus| te . et defendimus . ab inusto iudice . quia sanctam et ininpedire certamen meum gloriosum . sed animos uestros| ad fidem conuertite . et me contra draconem pugnantem fidenter| in domino expectate ut dum conpleuero cursum meum .re faciam quod uultis. Conuene| runt autem ad hoc spectaculum omnes . et mulieres . et uirgines .| et aliis flentibus . aliis clamantibus in christo est ampliabatur . et minuebatur gentilium error in| sanus. Denique ingressus ad iudicem Appelianus dixit . tu es| timas . eufemiam igne consuptam. Illa autem puplice legem| christianam omnem populum docet supra quo admiratus iudex | dixit ad appellianum . Ergo uerum deum colet si uiuit. Cui ap|
Abbreviated transcription (Latin):
em meam foueam: et inciderunt in eam
Interea uidentes ciues mecanicum calcedo¬
nie interfectum: sediciosum murmur exci¬
tant. Clamat uxor: lamentantur filii mater
parentes. affines. Et cata unum copadium
ex membris eius eicier es: omnem ciuritatem
ad tumultum et fremitum incitabant.
Cumq liberassent omnia m̃bra eius: alla¬
ta sunt ligna infinita. et circa rotam posi
Cumq suꝑposito igne cepisset stridorem su¬
cendens soluit famulam xp̃i. Et eleuans eam
cde medio incendio: suꝑ arcum celsum qͥ uixta
erat constituit. Factum est audem postqͣm ar¬
sit rota cum omnib lignis: respiciens popłs
suꝑ arcum digesto fumo. transacto incendio:
uident scãm eufemiam suꝑ arcum stantem
incolumem. inductam uestimentis suis: ex-
tem. Quam attendentes popłi: alii diceban
ipsa est: alii dicebant sp̃s eius ẽ: alii dicebaã
non est ipsa ÷ sed parens eiꝰ est. At ubi om̃s

Expanded text:
em meam foueam| et ipsi inciderunt in eam. em meam foueam| et ipsi inciderunt in eam. Interea uidentes ciues micha| nicum chalchedoniae interfectum . sediciosum murmur| et exagitant clamabat uxor . lamentabant . filii . mater . pa| rentis . adfines . et cata unum copadium . et ex embris eius ei| cientes . omnem ciuitatem ad tus multum et fremitum| incitaltant. Cumque liberassent omnem membra eius ad| lata sunt ligna infinita . et circa rotam positCumque supposita igne .| copisset . stridorem su lo discendens . soluit famulam christi . et eleuans eam de me| dio incendii supra arcum et excelsum qui iuxta erat . consti| tuit. Factum est autem . postquam arsit rota cum omnibus| lignis respiciens populus super arcum digesto fumo transac| toque incendio . uident eufemiam super arcum stantem inco| lomem . indutam uestimentis suis . ouatem quam attendentis populi dicebant| ipsa est . alii dicebant spiritus eius est . alii dicebant . non est ip| sa . parens eius est. At ubi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa rota posset media pars eius sursum
discerpi: et media deorsum trahi. Sed quia
ds̃ probat magis qͣm dccipit suos: mecani¬
cus qui hoc adimienit supplicium. dederat
signum trahentib dicens. Ego ingrediar int̾
rotam ut eam temperem: et dum percussero¬
non dedero sonitum: uos trahere nolite. Sta¬
bant gͦ triceni uiuenes: tenentes ex utroq la¬
tere uectem. Suꝑ rotam autem erat imposi¬
ta sc̃a eufemia : et intra rotam intus erat me¬
canicus: ut dum ex interiori parte dedisset so¬
nitum: illi sic traherent. ut pars rote exterior
uolueretur: et interior eẽt immobilis. Secd
nutu dei ferram̃tum quo temperatur rota
de manib eius cecidit: et dedit sonitum. Iuli
autem putantes eum ad signũ qd̃ constitue¬
rat ꝑsonasse: trabere ceperunt cum impetu.
Et tota rota interior reuoluta: ipsum meca¬
nicum copadium immisit. Uirgo autem
xp̃i in exteriori parte ꝑmansit immobilis
cantans dño et dicens. Foderunt ante faci¬

Expanded text:
in ipsa| rota possit media pars eius sursum in ipsa| rota possit media pars eius sursum discerpi . et media deorsum| trahi. Sed quia deus probat magis quam decepit suos . micha| nicus qui hoc adinuenit . hoc dederat signum trahentibus di| cens . ego ingredior intra rotam autem temporem et dum pero sonitum trahere nolite. Stabunt ergo trecenti iu| uenis tenentis et ex utroque laetere uectem. Super rotam+| erat inpsita sancta eufemia . et intra rotam intus erat micha| nicus . ut dum ex interiore parte dedisset sonitum . illi sic|  traherent . ut \et/ pars rotae et exterior uolueretur . et interior| esset immobilis. Sed nutu dei ferramentum ad quod tempe| rabat rotam de manibus eius cecidit . et dedit sonitum. Illi| autem putantes illum ad signum quod constituerat perso| nasse. trahere coeperunt cum impetu . et tota rota inte| rior reuoluta . ipsum michanicum cupadiatim misit. Vir| go autem christi in exteriore parte permansit immobilis . can| tans domino et dicens. Foderunt ante faci
Abbreviated transcription (Latin):
pi inter famulos dei comp̾utare: quia pro
nomine eius mereor ad agones accedere.
Applica ignes: torque. tencde. intende. ac per¬
cute: nec in hoc glorieris qd̃ in malis p̃uales.
Si enim occidere potes: iuncere tamen potes
ꝓfide et ueritate pugnantem. Tunc indig¬
natus priscus qd̃ publice apuella per oĩa
unceretur : iussit eam exui: et solo pudoris¬
teginine adumbrata: omnia m̃bra eius nu¬
da supͣ medios rote geminos concauos ue¬
ctes artari: intra quos ignis intus latens.
subinde ad gyrum rote incalesceret. et uir¬
ginis artus assaret. Imposita itaq super
cos: exultare cepit in dño. Argumentum
itaq rote huius duplicis: tale erat. Unus
uectis erat fixus in terra: qui utrumq latus
alius uectis positus. sic aligni sectoribus
ducebatur. ita ut dum ab uno ducitur. et
ab alio impellitur: una pars insursum
uersus duceret: alia in deorsum traheret.
brachium eius sursum trahebatur ab una
parte: aliud brachium deorsum: ut ibi

Expanded text:
r dei famulas conputare qua pro r dei famulas conputare qua pro nomine eius| mereor ad agones accedire . Applica ignes . torquae . incende . ac| percute ne in hoc glorieris quod in malis praeualis . +Si enim occidi| re potes uincire tamen non potes . pro fide et ueritate pugnantem| Tunc indignatus priscus . quod publice a puella per omnia uin| ceretur . iussit eam exui . et suo pudori stegmine adumbrata . om| nia membra eius nuda supra medios rotae geminos . concauos| uectes artari. Intra quos ignis intus latenus subinde+ ad gyrum| rotae incalisceret . et uirginis arcus assaret. Inposita itaque| super eos et exultare coepit+. in deo Argumentum itaque rotae hu| ius duplicis . tale erat . unus uectes erat fixus ad terram qui u| trumque l. alius uectis positus sicut a ligni sectoribus ducebatur Ita ut dum ab uno dicitur et ab alio inpellitur . una pars rotae sur| sum uersus duceretur . alia in deorsum trahereturbrachium eius sursum| trahebatur ab una parte . aliud brachium deorsum ut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
lic uectes allati. nullomͦ poterant ianuam
aperire: quo adusq demonio truculento cor
mitens se in eum. lacerauit faciem eius: et
scidit uestim̃ta eius clamans. et runconariũ
ꝑ spiritum immundum agens: uix de mani¬
bus eius euasit. Tunc appellianus sophista
gentilium. dixit ei. Age qd agis : nam et ip̃si
ad delectationes tuas in eius aspectũ ani¬
mos inclinasti. Unde si eieceris illam: ad ex¬
quisitas penas applica eam. Et si consenserit
sacrificio martis inuicti: uteris ea ipso mar¬
te ꝓpicio. Sin uero marte irato ⁊ quomͦ tibi
am deorum obnoxiam. Tunc iussit eam ma¬
ne in conspectu populi eiectam sacrificare: &
posuit ante eam rotam duplicem : que inter
uectes concauos feruentes retinens ignes in¬
cendii. iterum minabatur. Et intendens¬
in eam priscus preses ait. Elige tibi qu ius.
Aut in ista rota coartaberis: aut ad sacrifici¬
istud supplicium incomparabile non eua¬
des. Cui beata eufemia dixit. Ego me m ce¬

Expanded text:
lic| uectes adlati . nullo modo poterant ianuam lic| uectes adlati . nullo modo poterant ianuam aperire . quoad| usque daemonio truculento corrmittens se in eo . laceraut faciem eius . et s| cidit uestimenta eius . clamans . et runconarium per spiritum| inmundum agens . uix de manibus eius euasit. Tunc . ap| pellianus sofista gentilium dixit ei Age quod agis . nam et| ipsi ad delecta| ciones tuas in eius aspectu animos inclinasti. Vnde si eieco| ris illam ad exquisitas poenas . adplica eam . et si consenserit| sacrificio martis Inuicti uteris eam ipso marto propicio. Sin uero ira| to marte . ubi tibi am deorum obnoxiam| Tunc iussit eam mane in conspectu populi eiectam sacrifecare . | et posuit ante eam rotam duplicem que inter uectes concauos| ardentis pruinas retinens . incendii interitum minabatur. et inten| dens eam priscus ait . elige tibi quod uis . Aut in ista rota cohar| taueris . At ad sacrificiistud sup| plicium inconparabile euadis. Cui sancta eufemia dixit .
Abbreviated transcription (Latin):
infecta obligauit me. Respondens autem
eufemia dixit. Quadraginta et nouem m̃r̃m
cincta cateruis. me psam qͥnquagesimam ab
infantia xp̃i sponsam ÷ ausus fuisti uolun¬
tate polluta contingere. sceleratissime ho¬
minum: Age legib qd̵ cepisti. Contende
tu pro legibus deorum tuorum: et ego pro
lege dei mei. Sed quid dicam de legibus
deorũ tuorũ. cum homines turpissimos eos¬
fuisse nouerimꝰ ÷ ad quorum facta omnis
ingeniutas erubescit. omnis pudicitia obti¬
mescit: Tamen si agis de deorum tuorũ hono¬
re. a nr̃o te pudore suspende: ne incipias to¬
tus talis fieri. qualis cepit esse manus tua.
Tunc uocauit ad se maiorem domus sue
iudex iniquus nomine putacum: et dixit ei.
Ingenuitatem et diuitias a me consequeris:
si istam hodie feceris mulierem. Tunc pitta¬
cus gaudens perrexit ad carcerem. ut inde
eam tolleret ad libitus suos: et inuenit car¬
cerem clausum. Illic claues. illic secures. il¬

Expanded text:
 obligauit me. Respon| dens autem  obligauit me. Respon| dens autem eufemia dixit quadragenta et nouem martirum| cinctam caeteruis . me ipsam quinquagensimam ab infantia| christi sponsam . ausus fuisti uoluntate polluta contingire Scele| ratissime hominum . age legibus quod coepisti contende tu pro le| gibus deorum tuorum et ego pro lege dei mei . sed quid dicam de legibus| deorum tuorum cum homines turpissimos issimos . ad quorum facta omnis| ingenutas erubescit . omnis pudicicia ommutiscit. Tamen| si agis deorum tuorum honorem a nostro te pudore suspende ne in| cipias totus talis fieri qualis coepit esse manus tua. Tunc| aduocauit ad se maiorem domus suae turpissimum . nomine| yptacum et dixit+ Ingenuetatem et diuicias a me conseque| ris . si istam tu hodie feceris mulierem. Tunc . yptacus gau| dens perrexit ad carcirem . ut inde eam tolleret ad libitos suos | et inuenit carcirem clausum . +illic claues . illic secures . il
Abbreviated transcription (Latin):
Et deficientib his qui eam cedebant: illa im¬
maculata et intrepida facie ꝑmanebat. Tunc
indignissimꝰ appellianus dixit ꝓconsuli. Hos
uerberatos et afflictos tormentis adcomita¬
tum dirige: hanc uͦ sacrilegam cuiꝰ ope latue¬
ni cdetine. Placuit dictum ꝓconsuli: et iussit
uniuersos in carcerem recipi. Inter quos dũ
sc̃a euferia duceretur ÷ ꝓconsul demonum
actus stumulis currens uelut lupus. et gregem
immergens arpabat qͣsi ouem beatam cufe¬
autẽ diligens xpistum: exclamauit et dixit.
Adiuua me dñe. Priscus autem dixit acd
cam. Honora temet ipsam: et tui generis
głam non omittas. Illa autem constanter
insufflauit in faciem eius dicens. Percuciet
dñs manum tuam de qua me contigisti :
de qua etiam tuo marti sacrificasti: ita ut
tota die bodie contractam habeas. S: ne
recdlam retribuentib michi mala: tran¬
sacto die loco suo restituetur. Qd̾ cum factũ
esset: cepit clamare dicens. Magicis artib

Expanded text:
et deficientibus his qui eam cedebant . illa| inet deficientibus his qui eam cedebant . illa| inmaculata et intrepida faciae permanebat. Tunc indignissi| mus Appelianus . dixit proconsuli. Hos uerberatos et tormentis| adfectos ad comitatum dirige . hanc uero sacrilegam . cuius| opes latuene detine placuit dictum| proconsuli et iubet uniuersos +carcere recepi inter quos dum sancta| eufemia duceretur proconsul demonum actus stimulis currens| arpagat quasi ouemrens| arpagat quasi ouem beatam eufeautem diligens christum et ex| clamauit et dixit. Adiuua me domine+ priscus autem dixit ad| eam . honora te  ipsam t tui generis gloriam non mittas. I| la autem constanter et exufflauit in faciem eius dicens . per| cutiat deus manum tuam de qua me contigisti . de qua etiam| tuo +marti sacrifecasti. Ita ut tota diae hodiae contrata| meam habeas . sed ne reddam retribuenti mihi mala . trans| acto diae loco suo restituetur. Quod cum factum esset clama dicens magicis artibus
Abbreviated transcription (Latin):
tolli a mulierib apud quas ꝑsuasionib age¬
batur: et carceris custodia recipi. Altera itaq
scã cufemia: exclamauit dicens. Iniuste agis
iudex: contra leges pͥncipum tuoꝵ agis.
Cui ꝓtonsul ait. Quicd iniuste me agere
putas: Sc̃a cufemia dixit. Quia imꝑatores
cis. Contestor officium et leges et publicum:
qͥa de me offensam iuris eorum et legum in
curres. Isti ergo ferro om̃s uincti ad głam ue¬
niunt: me solam a uincło eorum fecisti alie¬
nam. Quid eñi me existimas. ut non in uin¬
culis tenear xp̃i : Aut negaui me eius ẽc famu¬
lam et ancillam exiguam: Et licet non mere¬
ar hoc nomine sublimari: tamen tu si iudex
esses eqͥssimus. non mecum aliter ageres. alit̾
cum istis: quorum fidei me participem cla¬
mo. credo. confiteor. Tunc priscus iussit eam
alapis cedi. Et dum cedebatur in facie ÷ uultꝰ
cius erat immobilis. perseuerante in ea sani¬
tate qua fuerat: ita ut nultus eius albesceret.

Expanded text:
tolli mulieribus apud quas persuasionibus agetolli mulieribus apud quas persuasionibus agebatur et| carceris custodia recopi. Altera autem prior Sancta eufemia| exclamauit dicens. Iniuste agis iudex+ . contra legis prin| cipum tuorum agis. Cui proconsul ait quid iniuste me agere| putas. Eufemia dixit quia imperatoris ibus partis . contestor officium et legis| et publicum quia de me offensam iuris eorum et legum in| curris. Isti enim omnes ferro uincti . ad gloriam ueniunt | me+ solam ab eorum uinculo fecisti alienam quid enim me ex| istimas utinem in uinculis teneas christi . aut negan me eius| esse famulam aut ancillam exiguam et licet non| merear hoc nomine sublimare tamen si iudex essis aequissimus Non mecum aliter ageris+. aliter cum istis| quorum fide prcipem me lamo . credo . confiteor. Tunc priscus| iussit eam alapis caedi . et quidquid cedebatur in faciem uultus| eius erat immobilis . perseuerans ea sanitate . qua fuerat ita et uul| tus eius albisceret
Abbreviated transcription (Latin):
is uirgineis cuicta: hymnifluis uocibus tͥ
obuiam ꝓperat. His et huiscemodi uerbis
illa atconita: irata uehementer respicit iudi
iudex letus efficitur : putans eam iniutiam
asserere. qd̃ uellet sacrificiis demonum consentire:
etait ad eam.Ut qͥd indignanter te hanc inui¬
riam qͣm pateris asseris continere: Cui beata
eufemia ait. Nobilem me ista ciuitas ab aui
et ꝓauis habet: et ante posuisti mͥ aduenas
et ignotos. et pͥores eos fecisti ad palmam xͥ ꝑtin¬
fatuuf. ꝓutas me t̾rorib recipi carnificis: slam facis
me attendere głosam. ubi enim tu pena ͤ :
ibi ego triumphos numero. Et qd̾ tu confu¬
sionem existimas: ego supͣ consulatus głiam
concupisco. Dicit ei ꝓconsul. Sperabam de
ad mentem tuam redisse: et gaudere cepe¬
ram. qd̾ tu nobilitatis tue memor ẽẽ uel tar¬
de iam ceperas. Inde agendum est mͥ: ut
ista amentia a te auferatur. Tunc iussit eam

Expanded text:
is uirgineis cincta hymni| fluis uocibus tibi in is uirgineis cincta hymni| fluis uocibus tibi in obuiam properat. His et huiuscemodi uer| bis . illa attonita irata respecit iudiciudex laetus efficitur . putans| eam ideo se iniuriari adserire . quod uellet sacrificiis de| monum consentire. Ait ad eam utquid indignanter te| hanc iniuriam quam pateris adseris sustinire. Cui bea| ta . eufemia . ait. Nobilem me ista ciuitas ab auis . et pro| auis habet et tu anteposuisti mihi aduenas et ignotos . et| priores fecisti ad palmam chrifatuus . putas me terroribus decipi . carnifecinam facis ad| tendere gloriosam . ubi enim tu poenas . ibi ego triumphos nu| mero et quod tu confusionem et existimas . ego supra conso| latus gloriam concupisco . Dicit ei proconsul . sperabam te| ad mentes tuas redisse . et gaudire coeperam quod tu nobili| tatis tuae memor esse uel tardo iam coeperas. Vnde agendum| mihi est ut ista a te amentia auferatur. Tunc iussit eam|
Abbreviated transcription (Latin):
cere us regi tuo homini mortali ⁊ quantoma¬
gis nos immortali deo fidem integratam exi¬
ipsum habentes. hominem non timemus.
Audiens hec priscus. immutauit faciem: et
iussit singulos diuidi ⁊ et uariis suppliciis
interfici. Cumq ꝑ singulos dies torquerent᷑:
iubebat eos qui in uinculis erant p̾sentes eẽ
et penas attendere: ut terrori cederent. dum
ceruerent crudeliter laniari constantes. Inte¬
rea sanctam eufemiam fecit uaruis mulierũ
secluctionib titillari: et tam ignobilium
qͣm nobilium feminarum ꝑsuasionibus¬
ꝑ dies aliqͣntos dic. noctuq succedere. Inuase.¬
rat enim ipsum priscum ꝓconsulem clande¬
stina calamitas: et ad ens terrorem. diuerso
eius terrorem uexari: clamabant ad eam in
suppliciis positi. Nide ne perditus iste te ter¬
reat. Iam tibi thalamus in celo componitur :
iam tibi in occursum qͥnq prudentes uirgi¬
nes ueniunt: habentes oleum leticie in ua¬
sis suis. Iam regina uirginum maria. chore¬

Expanded text:
cire studis regi tuo homeni mor| tali . quanto magis non inmortale deo. Fidem+ integram| et exhiipsum habentis| hominem non timemus Audiens haec priscus . inmuta| uit faciem . et iussit singulos diuidi et uariis suppliciis| fatigatos interfici. Cum per singulis diis torquerentur iu| bebat eos qui in uinculis erant praesentis esse et poenas| adtendire . ut terrore cederent. Cum uiderint crudeliter| laniari constanter. Inerea sanctam eufemiam fecit uariis mulierum| seductionibus titillari . et tam ignobiliam quam+ nobiliam| feminarum persuasionibusper dies aliquos die| noctuque succidire inuaserat enim ipsum priscum clandestina| calamitas . et ad eius terrorem diuerso + terrorem uexare . clamabant ad eum in suppliciis| positi. Vide ne iste perfidus te terreat. Iam tibi thalamus| in caelo conponitur. Iam tibi in occursum quinque prudentes uir| gines ueniunt . habentes oleum laeticiae in uasis suis. Iam| regina uirginum . maria . chor
Abbreviated transcription (Latin):
romam petiit: unde postea non est reuersus.
uulneris morbidus: tandem carne solutus. ce¬
lestis uite gaudia exultante sp̃u felix petunt.
Adtanti quoq uiri obitum uiris undecumq re¬
ligiosis confluentib⁊ sepultus ẽ quodam loco

Expanded text:
Romam petiit, unde postea non est reversus. Romam petiit, unde postea non est reversus. vulneris morbidus, tandem carne solutus, coelestis vitae gaudia exsultanti spiritu felix petivit. Ad tanti quoque viri obitum viris undecunque religiosis confluentibus, sepultus est quodam loco
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse autem homicida amens factus. eccł̃iam pe¬
cut: cruentisq manib signum pulsare cepit.
hora : cum magna admiratione surgentes. et sc̃m
uirum interfectum audientes. ad lectum illius
reppererunt Comp̃hensum gͥ predictum dagui¬
num. fr̃s sc̃o uiro obtulerunt: scire cupientes.
qͥd de admisso tanto scelere seueritas clementie
eius iudicaret. Deniq sanctus pater uerborum
dñi non immemor. quib patri ꝓ persecutoribus
supplicauit dicens. pater ignosce illis quia nesci¬
unt qͥd faciunt: clementer remisit illi. quam
in se exercuerat culpam. Deum tibi frater inqui¬
ens penitentialiter placabilem ficri studeto:
nam qͣntum ad me actinet. omni te liberum
impietate remitto. Romami gͦ fili progredere:
ut te hoc scelere immunem exhibeat: qui ligan¬
di soluendiq potestate suscepta. diuersis mor¬
borum generib subuenit diuina clementia.
Egressus igitur daguinus ex p̃cepto beati uiri

Expanded text:
ipse autem homicida amens factus, ecclesiam peipse autem homicida amens factus, ecclesiam petiit, cruentisque manibus signum pulsare coepit.hora, cum magna admiratione surgentes, et sanctum virum interfectum audientes, ad lectum illius o spiritum repererunt. Comprehensum igitur praedictum Daguinum fratres sancto viro obtulerunt, scire cupientes quid de admisso tanto scelere severitas clementiae ejus judicaret. Denique sanctus pater verborum Domini non immemor, quibus patri pro persecutoribus supplicavit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, clementer remisit illi, quam in se exercuerat culpam. Deum tibi, frater, inquiens, poenitentialiter placabilem fieri studeto: nam quantum ad me attinet omni te liberum impietate remitto. Romam ergo, fili, progredere, ut te hoc scelere immunem exhibeat, qui ligandi solvendique potestate suscepta, diversis morborum generibus subvenit corporis umbra. Egressus igitur Daguinus, ex praecepto beati viri
Abbreviated transcription (Latin):
polita. sub ouina pelle rapacis contegebat gesta¬
mina belue. Itaq ex merito sue iniquitatis
diabolo cum uda traditore traclitus⁊ indigne
ferens doctrinalia patris obuirgamina: intu¬
mescente macula sub pectore bili. contendit
insanus sanctum uirum se iniuste tradere sa¬
chane. Deniq cum beatus pater diurno
anxietatis labore non modice fessus. una
cum fr̃ibus lectulo reclinatus m̃bra sopori
dedisset ÷ et odium incurrit qui arguit cri¬
minosos: idem filius sathanc armis impieta¬
tis armatus ÷ postqͣm eum fessum soporatum
credidit: irruens in cum. mortali uulnere at¬
ferrum: reatus sui conscuis. in piscinam que
intra claustra monasterii tc̃ temporis habebat᷑
qͣm citissime potuit uelut occultandum do¬
nat. Ulideres tunc laticem uelut tanti sceleris
cognitorem: furtum in se receptare expauescere.
Nam mox ut aquam tetigit: uelut leuissime
pluma materiei suꝑ aquas mirabiliter natauit.

Expanded text:
polita sub ovina pelle, rapacis contegebat gestapolita sub ovina pelle, rapacis contegebat gestamina belluae. Itaque ex merito suae iniquitatis, diabolo cum Juda proditore traditus, indigne ferens doctrinalia patris objurgamina, intumescente mascula sub pectore bili, contendit insanus sanctum virum injustae tradere neci. Denique cum beatus pater diurno anxietatis labore non modice fessus, una cum fratribus lectulo reclinatus membra sopori dedisset, quia odium incurrit qui arguit criminosos, idem filius Satanae armis impietatis armatus, postquam eum fessum soporatum credidit, irruens in eum mortali vulnere atferrum, reatus sui conscius in piscinam, quae intra claustra monasterii tunc temporis habebatur, quam citissime potuit velut occultandum dejecit. Videres tunc laticem velut tanti sceleris cognitorem, ferrum in se receptare expavescere. Nam mox ut aquam tetigit, velut levissimae pluma materiei super aquas mirabiliter natavit;
Abbreviated transcription (Latin):
nitus sibi notificatũ manebat. Scitote filio¬
le: suꝑna instante uocatione. me in hoc ul¬
terius corpore manere nullomͦ posse. Nec lu¬
geatis quasi pastorem ablatum: cum uos eter¬
no custodi regiq sponsatas. certa cordis deuo¬
tione teneatis fixum. Nullo igit᷑ corporeo
ex me adiutorio amplius sustentandas: cele¬
sti rectori ut ꝓprias cõmendo filias. Adharũ
gͥ consolationum affamia. cũ uehem̃ti ulula¬
tu erumpentes in lacrimas ÷ pater sanctus do¬
lorem uerbis exhortationum mitigans: uale¬
dicens eis et benedicens abscessit. Cum psal¬
mis autẽ et hymnis peractis omnib. ad ceno¬
bium redeundi iter aggreclitur: ẽadem mo¬
nachis. pauperib et peregrinis facturus.
filiolum suum quem de sacro fonte susceptũ.
monachum ẽẽ statuerat. caguinum nomine:
exigentib culpis suis. uerbere increpationis ut
moris est feriendum decerneret. Nam hic ut
postea claruit. pessimus et flagiciosus: fronte

Expanded text:
nitus sibi notificatum manebat. Scitote, filionitus sibi notificatum manebat. Scitote, filiolae, superna instante vocatione, me in hoc ulterius corpore manere nullo modo posse; nec moereatis quasi pastorem ablatum, cum vos aeterno custodi regique sponsatas certa cordis devotione teneatis fixum. Nullo igitur corporeo ex me adjutorio amplius sustentandas, coelesti rectori ut proprias commendo filias. Ad harum ergo consolationum affamina cum vehementi ululatu erumpentes in lacrymas, pater sanctus dolorem verbis exhortationum mitigans, valedicens eis et benedicens abscessit. Cum psalmis autem et hymnis peractis omnibus, ad coenobium redeundi iter aggreditur, eadem monachis paoperibus et peregrinis facturus. filiolum suum quem de sacro fonte susceptum monachum esse statuerat, Daguinum nomine, exigentibus culpis suis, verbere increpationis, ut moris est, feriendum decerneret. Nam hic, ut postea claruit, pessimus et flagitiosus, fronte
Abbreviated transcription (Latin):
bulasq eburneas optimas secum deportauit.
Sicq romam multociens adiens. plurimoꝵ¬
inde sc̃orum reliquias deculit ⁊ et honorifice
cum ep̃is in prefatis locis conseruandas condi¬
dit: in quibus locis suffragantib illorum sc̃oꝵ
meritis. quorum reliquie illo delate sunt:
prestante xp̃o uberiora fidelib popłis benefi¬
cia largiuntur
laborum certaminib in huius mundi sta¬
dio pro uite celestis brauio transcursis: cum
iam dñs operarium suum digna donare mer¬
cecle disponeret. resolutionis corporee iiminers
tempus ante dedit agnoscere. Nam iam pas¬
chali instante sollempnitate ⁊ feria quinta
qua cena dñi babebatur. gregis sibi commissi
pater sollicitus. monasterium puellarum de¬
uote adiit: promore fidelium precepta dñi ex¬
pleturus. Inter igitur multa exhortationum
uerba. et consolationum affamina. hoc quoq
eis p̃dixit: qͦd de resolutione ꝓprii corꝑis dim¬

Expanded text:
bulasque eburneas optimas secum deportavit: bulasque eburneas optimas secum deportavit: sicque Romam multoties adiens, plurimorum sanctorum reliquias detulit, et honorifice cum episcopis in praefatis locis conservandas condidit: in quibus locis suffragantibus illorum sanctorum meritis, quorum reliquiae ibi delatae sunt, praestante Christo, uberiora fidelibus populis beneficia largiuntur.laborum certaminibus in hujus mundi stadio pro vitae coelestis bravio transcursis, cum jam Dominus operarium suum digna donare mercede disponeret, resolutionis corporeae imminens tempus ante dedit agnoscere. Nam jam paschali instante solemnitate, feria quinta qua coena Domini habebatur, gregis sibi commissi pater sollicitus monasterium puellarum devote adiit, pro more fidelium praecepta Domini expleturus. Inter igitur multa exhortationum verba et consolationum affamina, hoc quoque eis praedixit, quod de resolutione proprii corporis divi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝓcessit. ut aulam sibi decenti ornatu ut
regiam decebat maiestatem. in loco qui dicit᷑
puteolus fabricatam. ubi causa uenandi
crebo aduentare consueuerat: dono ei conce¬
deret. Unde ipse domnꝰ bercharius eccł̃iam
deo in honore sc̃orum apłorum petri et pau¬
li consecrandam construxit: qͣm ex p̃fato loco
ipsis precio suscepit uiros octo captiuos: quos
in sc̃a religione edocens ⁊ primos in eodem lo¬
co monachos constituit. Multi uero scãm con¬
uersationem illius ac religiositatem admirantes :
per ipsius exhortationem deo fauente qui nemi¬
nem uult perire. relinquentes omnia que in
seculo habere iudebantur: sub monastica
norma. et sub doctrina sancti ipsius patris.
deo se manciparunt. Ipse gͦ aquam ad ipsũ
cenobium delonge ꝑduxit: officinas ad om̃ia
necessaria parauit. Habitacula quoq puel¬
larum ordinate disponens : ierosolimam acdut
sacrasq plurimum reliquias impetrauit: ta¬

Expanded text:
usque processit, ut aulam sibi decenti ornatu, ut usque processit, ut aulam sibi decenti ornatu, ut regiam decebat majestatem, in loco qui dicitur Puteolus fabricatam, ubi causa venandi crebro adventare consueverat, dono ei concederet: unde ipse domnus Bercharius ecclesiam Deo in honore SS. apostolorum Petri et Pauli consecrandam construxit, quam ex praefato loco ipsis pretio suscepit viros octo captivos, quos in sancta religione edocens, primos in eodem loco monachos constituit. Multi vero sanctam conversationem illius ac religiositatem admirantes, per ipsius exhortationem Deo favente, qui neminem vult perire, relinquentes omnia quae in saeculo habere videbantur, sub monastica norma et sub doctrina sancti ipsius patris Deo se mancipaverunt. Ipse ergo aquam ad ipsum coenobium de longe perduxit, officinas ad omnia necessaria paravit, habitacula quoque puellarum ordinate disponens, Hierosolymam adiit, sacrasque plurimum reliquias impetravit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
uum suum diuersis intentũ. propno labore
frustrari. Nam qui eo cccũ bonorum cxecu¬
tione oꝑum pollentem adunandum p̃no¬
uerat: digne tali p̾sagio initia oꝑum beati
uiri p̾signauit. Qui locus: duob integris mi¬
liariis. a p̃fato loco qui dicitur puteolus dis¬
paratur. Ibi ergo beatus bercharius multo
labore siluis radicitus crutis: cenobium edi¬
ficandi statum p̃elegit. Exinde ad palatium
ꝓgreditur regis: suꝑ hoc negocio clementie
supplicaturus. Auxiliantib uero sibi ꝑ dun¬
nam grãm cuis desiderio ista agebat. sc̃o
leudegario ep̃o. et amalrico maiore domus:
fulcoaldo quoq et wlfando. niuardo etiam
et atelano ep̃is: impetrauit sibi dari a rege
siluam ex suo fisco qui uocatur uasciacus.
in circuitu p̾fati loci sicut ex auctoritate regia
tenetur exterminatum ÷ unde sumptus ha¬
bere ualeret. ac predia ad cenobium consti¬
tuendum. Cum etiam deo disponente acd
plurima sibi rex libentissime faueret ⁊ adhoc

Expanded text:
vum suum diversis intentum, proprio labore vum suum diversis intentum, proprio labore frustrari. Nam qui eo coetum bonorum exsecutione operum pollentem adunandum praenoverat, digne tali praesagio initia operum beati viri praesignavit: qui locus duobus integris milliariis a praefato loco, qui dicitur Puteolus, disparatur. Ibi ergo B. Bercharius multo labore silvis radicitus erutis, coenobii aedificandi statum praeelegit. Exinde ad palatium progreditur, regis super hoc negotio clementiae supplicaturus. Auxiliantibus vero sibi per divinam gratiam, ex cujus desiderio ista agebat, S. Leodegario episcopo et Almarico Majore domus, Fulcoaldo quoque et Wlfaudo, Nivardo etiam et Atelano episcopis, impetravit sibi dari a rege silvam ex suo fisco qui vocatur Vassiacus in circuitu praefati loci, sicut ex auctoritate regia tenetur exterminatum, unde sumptus habere valeret ac praedia ad coenobium constituendum. Cum etiam Deo disponente ad plurima sibi rex libentissime faveret, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Se quidem dicit diuersa temptasse: sed
nullo penitus loco commanendi habitacula
fida inuenisse. At illi p̾mio accepto: talibus
sermonib sc̃o uiro respondent. Nos quidem per¬
habitandi habilem. pronr̃o scire ostendere pa¬
rati sumus. Nam persepe inibi suillos greges
iam desperati inuenimus ⁊ nec seductos aliorsũ
spes est requirere porcos: cum illum semꝑ absq
ductore. perditi sues expetant locum. Adest
quoq ibi dñc pater quedam non ignoti mira¬
culi fagus: subter qͣm luminaria sepe cũ ocłis¬
nr̃is absq hominum accessu uiderimꝰ. diuimi
aliqͥd fore subputamus. Nunc inquit beatus
bercharius ocius preite: tantiq presagii loca sig¬
nificate: meq sequentem. iam iamq suspensũ.
animequiorem in rectlendo tanta curarum
mole absoluite. Eum dictis p̃dictus pater acd
locum ꝓperat: fidem dictorum excepturus. Nec
maniter ferens testimonium pastorum: diui¬
nitus credidit factum ẽ miraculum. et adeo
sibi locum ostensum: qui non pateretur ser¬

Expanded text:
et: se quidem diversa tentasse, sed nullo penitus loco commanendi habitacula fida invenisse. At illi praemio accepto, talibus animi votis sancto viro respondent: Nos quidem habitandi habilem pro nostro scire ostendere parati sumus: nam persaepe inibi suillos greges jam desperati invenimus, nec seductos aliorsum spes est requirere porcos, cum illum semper absque aliquo ductore perditi sues expetant locum. Adest quoque ibi, Domine pater, quaedam non ignoti miraculi fagus, subter quam luminaria saepe cum accensa absque hominum accessu viderimus, divini aliquid fore suspicamur. Nunc, inquit B. Bercharius, ocius praeite, tanti praesagii loca significate, meque consequentem jamjamque diu suspensum animo quietiorem reddendo, tanta curarum mole absolvite. His dictis praedictus pater ad locum properat fidem dictorum excepturus: nec inaniter ferens testimonium pastorum divinitus credidit factum esse miraculum, et a Deo sibi locum ostensum, qui non pateretur ser
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice diuinorum operum insignis habe¬
retur commertio: hunc tamen solum hunc sibi
ascunt p̃cipuum ÷ cui consona auctoritate et
merito future fabrice curam deponeret: et sani
dispositione consilii. omni illi structure specialiter
p̃ficiendum decerneret.
rredium est publicum in pago remensi. octo
milib ab urbe disparatum: cui indelicet
euo p̾cedenti sparnacus nomen fuisse constat
impositum. Qd̃ olim quidem tempore scilicet
clodouei francorum magni principis. quem
beatus remiguus apłica auctoritate p̃ditus et
ꝓbatus. dotrina et uirtutib magnificus. cum
p̃ciosi inlimerat ⁊ idem pater mirificus non mo¬
dice qͣntitatis precio adquisierat: ac remensem
eccłiam cui auctore deo p̾sidebat heredem con¬
stituerat. Deniq głosissimus dei pontifex niuar¬
dus. pastoralis sollertie condigne amministrais
officium ÷ cum ad alia sue diocesis loca gr̃a in¬
uisendi pergeret. adhunc sepe uicum egrediens.

Expanded text:
reipublicae, divinorum operum insignis habereipublicae, divinorum operum insignis haberetur commercio, hunc tamen solum, hunc sibi adsciscit praecipuum, cui consona auctoritate et merito futurae fabricae curam deponeret, et sani dispositione, consilii omni illi structurae specialiter praeficiendum decerneret. Praedium est publicum in pago Remensi octo millibus ab urbe disparatum, cui videlicet aevo praecedenti Sparnacus  Epernay  nomen fuisse constat impositum, quod olim quidem, tempore scilicet Chlodovei Francorum magni principis, quem beatus Remigius apostolica auctoritate et praeditus et probatus, doctrina et virtutibus magnificus, cum ntis illinierat, idem pater mirificus non modicae quantitatis pretio acquisierat, ac Remensem Ecclesiam, cui auctore Deo praesidebat, haeredem constituerat. Denique gloriosissimus Dei pontifex Nivardus pastoralis solertiae condigne administrans officium, tum ad alia suae dioecesis loca invisenda, tum quoque ad hunc saepe vicum egrediens,