comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utatur. ut puta si caupofuit ul
stabularius ⁊ mantipia talia¬
ĩ habu̾it ministrantia ⁊ ccc̾iono
nisti̾i questum faciẽtia:. bal¬
eneator fu̾t ucluti i quibdam ꝓ¬
specta cudu su dauestimenta conducta manti
e non ĩ officinalenoceni penatene¬
bitur ¶ pomponius ⁊ eum qui
iã seruitute peculiaria mancipie
prostĩtuta habut. notari post l¬
p̾tatem ait ¶ calumpniatorita
demum notatur. si fu̾it cauimi¬
pauecansad ampnatus neq
emi sufficit calumpmatumꝰ
item p̃uaricator p̃uarigator ẽ¬
auteni quasi uaricator qui diũ¬
sam ꝓtem adiuuat ꝓdita causa¬
sña qd̾ nomen labeo auaria cer¬
tatõne tractum ait nam qui p̾¬
uancatur exutraq ꝑte consistit

Expanded text:
utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius, mancipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facientia; sive balneator fuerit vel ut quibusdam stodienda uestimenta conducta haben‹‹i›a in officina, lenocinii poena tenebitur. Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diuersam partem adiuuat sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit,
Abbreviated transcription (Latin):
sepissime rescriptum ¶ Miles¬
pnatus: ita in famis c̃. ut etiam¬
ip̃a sententia eumꝰ sacramento
ignoimine causa soluat ignomĩ¬
be neq alibi ubi imꝑator ẽ mor¬
rarilicet. ¶ait pretor qui ĩ sgnãt¬
diffinit que ludorum faciendo.¬
specaculimi¬

Expanded text:
epissime rescriptum. Milesnatus, ita infamis est, ut etiamsa sententia eum sacramento iniae causa soluat. Ignominbe neque alibi, ubi imperator esrari licet. Ait praetor: 'qui in scadefinit, quae ludorum faciendospectacul
Abbreviated transcription (Latin):
fit siue ñ manifesti ¶S si furti s
aliis famosis acõnib quis con¬
dempatus ꝓuocauit pendẽte incł̃a
tionͣdumint̾ famosos habetun si
mis ẽ quamiussis iusta applło elꝰ

Expanded text:
esti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si mis est: quamuis s
Abbreviated transcription (Latin):
blico priuato uenr inuico quo e¬
tam̃ nuloco passim homines cã¬
spectatuli ad mitantur eos cm̃¬
questus causa in c̾tamina desce¬
scenam prodeuntes famosos eẽ
locanit ut prodiret artis lucdicre¬
cansa neq ꝓdiit ñ notatur amia
¶tassius responderunt omnino ar¬
tem iudicram non fac̾iurtutis
ita opinantur auule iuteturun¬
neq themelici neq setustici neq
agitatores nec qui aquam equis¬
spargunt. cet̾aq corum iministĩa
quic̾taminib sacris deseruiunt.¬
ignominosi habeantur tesigna

Expanded text:
blico priuatoue uel in uico, tamen loco passim homines li causa admittantur. eos aest‹us› causa in certamina descescaenam prodeuntes famosos esselocauit, ut prodiret artis ludicrcausa neque prodit, non notatur: quia ssius responderunt omnino artem ludicram non facere: uirtutis ita oneque thymelici neque xystici nec agitatores nec qui aquam equspargunt caeteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deserviungnominiosi habeantur. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
tuamꝑtem ingressus ñ fũit
respondit si diuisus ẽ fułus
int̾ socios regionib quod ad
seruitutem attinet que ei fũ¬
do debebatur ꝑinde ẽ atq si
abintio duob sudis debi¬
tanit ⁊ sibi quis q dñorum
nsurpat scruitutem sibinon
utendo deꝑdit nec amplius
incare cause eormrifumdoꝵ
misceantur. nee ti cuilla in¬
immo si quo melior. q̃m si al¬
ter dominoruutendo: sib
ñ toti fundo ꝓficit. ¶ Srns
fundus qui seriuerit ita di¬
isus ẽ scrupulum dubita¬
tionis cares bt. nam si c̾tus
ul funtus inelocus ẽ tunc si
ꝑ longitudinẽ eius fundus
duuisus ẽ. cad̾ omina seruã¬
daerunt. quasiinitio consti¬
tuende eius seruitutis simi¬
lit̃ hii duo fundi fuisse᷑nt si
ueroplatitudinem ine fim¬
dus duusus ẽ nctcͣ multum
refert equalit᷑. id factum ẽ an
incqualiter. cunc manet id̾
ius scruitutis quod fundoĩ¬
cluusofuatnec aut usu deti¬
neri aut ñutendo deperne:
nisi tota mapoͣtit nec si forte
micͣid̾it ut semita que ꝑ alte¬

Expanded text:
tuam partem ingressus non fuerit, respondit: si diuisus est fundus inter socios regionibus, quod ad seruitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat seruitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla inimmo si quo melior, quoniam alter dominorum utendo sibi, non toti fundo proficit. Sed si is fundus qui servierit ita divisus est, plusculum dubitationis ea res habet: nam si certus ac finitus viae locus est, tunc, si per longitudinem eius fundus divisus est, eadem omnia servanda erunt, quae si initio constituendae eius servitutis similiter hic duo fundi fuissent: si vero per latitudinem viae fundus divisus est nec multum refert, aequaliter id factum est an inaequaliius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alte
Abbreviated transcription (Latin):
bebis quia te ħ ere alieno lib̾au
longe magis consequar sistic¬
chus post mortem pamphili
alium uicarium ad quisierit.
lphems. Cõmimis seruus
cum aput alfĩiͣ eẽt. crus fre¬
quam cãu res comiminis dap¬
nicepiss ꝑ arbitrum cõmunl
diuidundo posse recuperate.¬

Expanded text:
bebis, quia te hoc aere alieno liberaui. longe magis consequar, si Stichus post mortem Pamphili alium uicarium adquisierat.orum. Communis seruus cum apud alterum esset, crus frequam casu res communis damni cepisset, per arbitrum communi diuidundo posse recipera
Abbreviated transcription (Latin):
emptorem et uenditorẽ conueĩt
post mortem emptoris ipso uire
lib̾ata sumt. respondi sccłm consti¬
tutionẽ diui adriam suꝑb prola¬
tam pamphilam et stichum deꝗ
bus querẽtun simanumissi ñ sĩ
libo̾s ñ eẽ claudius diuus mart᷑
ex lege dictalib̾catis ĩuentento
quamius ñ manumissos. fore li¬
bers ĩ sem̃strib constitun ucet ĩ
mortis cempus ep̃toris clistulit
uenditor lib̃tatem.ĩ sudant̃¬

Expanded text:
nuenit, post mortem emptoris iure ipso liberata sin‹t›. respondit secundum constitutionem diui Hadriani super hoc prolatam Pamphilam et Stichum, de quibus quaereretur, si manumissi non sint, liberos non esse.Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem. LIBER NON
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Si res quas filie emancipate
pr̃ donauit ex uolinitate eius pea
in dotem ꝓea date sunt. a fiuia do¬
tem non apre uidi datam. fuisse¬
⁊ alias cumneccesse non h̃at mu¬
lier duplum ꝓmittẽ ꝓmisit: quia
ip̃e fundus ẽ in dotem ꝙ cumiq pp̃
eum consecutus fu̾it a muliere
maritus: quandop restituit mu¬
lieri de dote agenti.
uellet. debitor muliris qui soluẽdo
non erat. dotemci promisit. ad id
dumtaxat ad quod soluendo fuit.
iuiri ꝑiculo eares ẽ. ⁊ siquid debitori
ad soluiendu facultatis accessit per¬
iculũ ad eã summimã que accessit
crescet. pmanebitq q̃ sirursus pau¬
perior factus erit quia neq tã cũ
dos. ꝓmittẽtur donatio facta ẽ. insi
eius pecume que a debitore serua¬
ri ñ pot̾it neq cũ soluendo eẽ cepit¬

Expanded text:
Si res, quas filiae emancipatae pater donauit, ex uoluntate eius postea in dotem pro ea datae sunt, a filia dotem, non a patre uideri datam. est et alias, cum necesse non habeat mulier duplum promittere, promisit: quia ipse fundus est in dote, quodcumque propter eum consecutus fuerit a muliere maritus, quandoque restituet mulieri de dote agenti. uellet, debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod soluendo fuit, uiri periculo ea res est: et si quid debitori ad soluendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque etiam, si rursus pauperior factus erit: quia neque tum, cum dos promitteretur, donatio facta est nisi eius pecuniae quae a debitore seruari non poterat, neque cum soluendo is e
Abbreviated transcription (Latin):
aillus aN doptiuus filius siem᷑¬
ancipeti eamque prĩs adopti¬
nouerca locumħ̃t itemsi quis
fuliũ ad optauit. uxorem eiusd̃
quia mirus loco ẽ. nec quid̾ post
emancipationẽ filii ducẽ potĩt.
ẽ qm̃ aliquando nurus eius fuit.
S iules quoq cognatões iniziure
obseruande sunt igitur suam in¬
atrem manumissus ñ ducetux¬
oremi tantumd̃ iuris ẽ ⁊ s̃sorore.
et ĩ sororis filiaid̾ e contrario di

Expanded text:
ictum. Adoptiuus filius si eman cipetur, eam quae patris adoptinouercae locum habet. Item si quis filium adoptauerit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem filii ducere poterit, quoniam aliquando nurus ei fuit, Seruiles quoque cognationes in hoc iure obseruandae sunt. igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tantundem iuris est et in sorore et soro
Abbreviated transcription (Latin):
lege commissoria compreheus¬
relique pecunie uenditor legẽ.ͣ
dictam non exercuiss q partez eͣ¬
reliqui debiti accepiss uid̾i recc̾¬
sum acominissoria. lege
erinog. Post diem cominisso¬
rie legi p̾stitutum si uenditorpre¬
tium petat. legi commissorie ren¬
untiatum uidetur necuariare
ne certis pecuniis: statuta sunt.
tempora solutignis reliqu̾e pecũ¬
me quibus si uõ paruiss ẽptor
pactus ẽ ut arram ꝑdet ⁊ ĩemp¬
te uille eẽnt diestatuto emptor
stanitus ẽ se pecuniam omnem
reliquam paratum fuisse ex sol¬
uere. a sactulum cum pecunia si¬
gnatorum signis obsignauit de¬
fuisse autem uenditricemꝰ post̾ĩore
aũt clĩe nomine fisci: testato con¬
uentum emptorem ne ante mu¬
lieri pecuniam exsolu̾et. quam ĩ¬

Expanded text:
ria comprehensreliquae pecuniae uendito‹r› legem dictam non exercuisset et partem reliqui debiti accepisset, uideri recessum a commissoria. 7 Herum. Post diem commissoriae legi praestitutum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum uidetur, nec uariare ne certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato conuentum emptor‹e›m, ne ante mulieri pecuniam exsolueret quam
Abbreviated transcription (Latin):
ponius querit. Sifundum a
me ꝓprietarius condux̾it eum¬
uctum ꝑ emptorem retineamr.
h ait sicet ꝓprietarius michi ꝑẽ¬
siones soluit tamenuum fruc¬
cum anmti quian meo nomi¬
ne s suo fruitus ẽ emptor tener¬
michi plane ex lecato ꝓprietariũ
quanti meaint̾ fu̾it id fc̃m ñ eẽ
squamquã si ame concuctũ usũ
fructum cuiuis aliilcrau̾it re¬
tinetur uius fructus s siꝓprieta¬
rius eum alii locasset suo noĩe
dicendum amutti ñ enim inco
nomine fruitur colonuo set si
emptum ame iͣsum fructum
ꝓprietariuo uẽdidiss an amitte
usus fructus : ⁊ ait dubitare se
missario nocert suo enimnoĩe
Iutilem accc̃emeũ hĩturum.
auis. Caro et corium mortui
pecoris ĩ fructuñ eͦquia extingã¬
tur mortuo eousus fructus.

Expanded text:
ndum a me proprietarius conduxerit eumuctum per emptorem retineam. et ait, licet proprietarius mihi pensionem solverit, tamen usum fructum amitti, quia non meo nomine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum ufructum quis alii locauerit, retinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus.Sed si emptum a me usum fructum proprietarius uendidisset, amitterusus fructus. et ait dubitare se missario nocere: suo enim nomine utilem actionem eum habiturum.ale: Caro et corium mortui pecoris in fructum non est, quia extinguitur mortuo eo ususfructus.
Abbreviated transcription (Latin):
trariam pignoratitiam actionẽ
⁊ magis oẽ ut pr̃et eam :cui equ
saltim consequi emptorem ꝙ
sine dispendio creditoris futur
titius seio minor se ĩ eauenditi¬
one circunscriptũ dicit. et im¬
petrat cognitionemñtantum
adu̾sus titium: s etiam aduer¬
sus seiumfseiuis postulabat ap̃
p̃torem utuem sibi dreuictõne
stipulationẽ in ticium darit ñ¬
rem seius postulabat. nam si ei
fundus p̾toria cognitione ab¬
latus fu̾it. equumerit ꝑ eund̃
p̃torem ei eiuctionem restitui.
¶Si seruus cuus em̾̃it homin¬
em et eund̃ uendid̾it citio eius¬
q nomiue cluplam ꝓmisĩt. et
tu auenclitore serui scipulatus
fũs: sitit᷑iuis seruiiii pecierit. q
de eo uictus sit qd̾ seruus cuus
stradendo sine uoluntate cua
ꝓprietatem hominis transferre
ñ potuiss suꝑcrit publiciana

Expanded text:
onem. et magis est ut praestet: cui enim saltem consequi emptorem, quod sine dispendio creditoris futuruTitius Seio: minor se in ea venditione circumscriptum dicit et impetrat cognitionem non tantum adversus Titium, sed etiam adversus Seium: Seius postulabat apud praetorem utilem sibi de evictione stipulationem in Titium dari: rem Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum erit per eundem praetorem et evictionem restitui. Si servus tuus emerit hominem et eundem vendiderit Titio eiusque nomine duplam promistu a uenditore serui stipulatus fueris: si Titius seruum petierit et ideo uictus sit, quod seruus tuus in tradendo sine uoluntate tua proprietatem hominis transferre non potuisset, supererit Publiciana
Abbreviated transcription (Latin):
tiones si int̾poĩte fu̾int deli¬
uisione eoͣrumut stetur ei:
et ut alt̾ aitĩ mandet accces: ꝓ¬
curatoremq eum ĩ suam reni
bita et treclita singulis ꝓ soli¬
do aliis alia acribuat q sepes
asolutio ⁊ ex actio pͣtui nõ
minima ĩ comindoda ht̃. nec
tamen ł scuicet attributõ illd̾
efficit. ut quis solus cotunide¬
beat uł totum alicui soli debe¬
atur. s siue agendumsit. ꝑtĩ
suo ꝑtimꝓturatorio nomine

Expanded text:
tiones interpositae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet actiones procuratoremque eum in suam rem bita et credita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima incommoda habet. nec tamen scilicet haec adtributio illud efficit, ut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit, partim suo partim procuratorio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
auqua alia lege deferatur here¬
ditas uł ex senatus consulto
sux etiam conscitutione et ge¬
neralit̾ corum dum taxat cli¬
iidihr̃clitas pot̾ quorum po
test eẽ hr̃ditas. ¶ Si quarta q q¬
liq̃m ex constitutione diui
pii arrogatum defr̃atur. qr
hic neq hr̃des neq bonorum
possõr sit. utile erit familie hei¬
ascunde iuditium necessari.¬
uin ¶ itemsi filii famir mi¬
litis peculum sit. fortius defẽ¬
di pot̾ hr̃ditatem effectam ꝑ
cõstitutiones ⁊ ideo łͣ inditio
lccus erit. ¶ ĩ familie hrc̃ uid.
itio innus quisq hrdua iri
ꝯactoris ꝑtes sustinet. ¶ dubipioca¬
tandum ẽ autemñẽ. quin

Expanded text:
qua lege deferatur hereditas uel ex senatus consulto uel etiam constitutione: et generaliter eorum dumtaxat diuidi hereditas potest, quorum peti potest hereditas. Si quarta ad aliquem ex constitutione diui Pii adrogatum deferatur, quia hic neque heres neque bonorum possessor fit, utile erit familiae erciscundae iudicium necessarium: Item si filii familias militis peculium sit. fort‹i›us defendi potest hereditatem effectam per constitutiones, et ideo hoc iudicio locus erit. In familiae erciscundae iudicio unusquisque heredum et actoris partes sustinet. Dubitandum autem non est, quin
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uditium br̃ditat ñ fiat qđ
si possideat eam ꝑtem licet nons¬
getur ẽ ¶obr̃s ñ uoret talis ex¬
ceꝑtio  qͣuõ fit eo cãri pp̃e itexͣ
aput quem ÷ iditiũ agitur

Expanded text:
udicium hereditati non fiat'. quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
.xii. dig̾. scribit. s ł ita temum
cãu sinondum quic quam do¬
mino abͣsit melius eẽ ait presta¬
n. gelitori. ut caueat ille refusu¬
rum sc. si quid p̃stia̾t dominus
ħ nomine conuentus quam¬
ab iuitio declũciut meclii tem¬

Expanded text:
igestorum scribit. sed hoc ita demum ue, si nondum quicquam domino absit, melius esse ait praestacreditori, ut caueat ille refurum se, si quid praestiterit dominus c nomine conuentus, quamab initio dedu
Abbreviated transcription (Latin):
uip̃. Si dolo accid̃it eius quifa
ciebat pro eo qui delib̾tate con¬
tendebat. quo minus presente¬
adu̾sario scłm lib̾tatem ꝓnũ¬
netur. puto statim de dolo dan¬
damĩeum accõem quia semel
prolb̾tate dictam sinam retiꝰ¬
terem eõq noͣmmc uditumi
acceptum ẽ falso michi ꝑsuasi¬
sti tamquam eam pecuniam
seruomeo aut ꝓcuratori soluis¬
ses eoq modo consequutus et
ut consentiente me ab solũis:
querentib nob anĩte doli uidi¬
cium dari debeat plãcuit de do¬
lo accẽem non dari quia alio¬
motͣo michi succurri potest nã
ex ĩ tegro age̾ possͣm ⁊ si obicia¬
tur ex ceptio reuudicate. repli¬
se eã accõem ꝓconsul pollicetur
quatenus ad eum ꝑuen̾it. id est
quatenus ea ex re lecuplectior at
eumhr̃ditas uenerit.¬

Expanded text:
um. Si dolo acciderit eius, qui faciebat pro eo, qui de libertate contendebat, quo minus praesenteaduersario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retr›terem eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli icium dari debeat, placuit de doionem non dari, quia aliomodo mihi succurri potest: ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, replise eam actionem proconsul pollicetur, quatenus ad eum peruenerit, id est quatenus ex ea re locupletior ad eum hereditas uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
tdandam recte putant quia
tua me lib̾atussis idecoꝵ legis
Laquinie accio tibi denegabitur
lumal ante moram occid̾it.
de dolo accionem reddi oportẽ¬
i uillanus responderum qͣm
cebe̾t. nec soluendo eẽt: ortatu
fuo pecumamimmutuam ame
accepit᷑ ⁊ tibi soluit laboeo ait¬
ta de dolo malo acrr̃emdandam
inͣte. quianec de pecuno utilis
sit. cum ĩ petulio nicħ sit nec ĩ¬
irm dominu̾sumudeatur.
cinni cebitum dominus acce¬
perit. ¶ Si ꝑsuaseris michi n¬
ullansccietatem tibi fuisse cũ
eo cͣiu hrs sum a obid iiditio
ab soluite ꝑassus sim. danda
michi de tolo acccem uilianuis
uirau̾is ab solutussis: postea
q ꝑuirium sũit approbatum.
labeo aitͣ de dolo acc̃cem ĩ cum
dandam: pompomus scribitt
aũt ꝑ ius uirandum transatt̃
uid̾i. quam sententiam ⁊ mar¬
celluslib̾ .uii. dig. probat. sta¬
re emm religionidebet.
auis E legatarius cui supra
inodum iegis falcidie legatũ
hxredi ad huc ignoranti sp̃¬
stantiam hr̃ditatis ultro uirã¬

Expanded text:
 recte putant, quia tu a me liberatus sis: ideoque legis Aquiliae actio tibi denegabitur.nimal ante moram occiderit, de dolo actionem reddi et Iulianus responderunt, quoniam deberet nec solvendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me accepit et tibi solvit: Labeo ait de dolo malo actionem in te dandam, quia nec de peculio utilis sitrem domini uersum uideatur, cum ob debitum dominus acceperit. Si persuaseris mihi nullam societatem tibi fuisse cum eo, cui heres sum, et ob id iudicio absolui te passus sim: dandam mihi de dolo actionem Iulianusveris et absolutus sis, postea periurium fuit probatum. Labeo ait de dolo actionem in eum dandam. Pomponius ait per iusiurandum transactum videri, quam sententiam Marcellus libro VIII digestorum probat: Stari enim religioni debet. Si legatarius, cui supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti sstantiam hereditatis ultro iura
Abbreviated transcription (Latin):
d Sicum michi ꝑmississes ca¬
xum ex fundo tuo eicẽ uł cͤtã a¬
uł arrnam foge̾a sumptinm ĩ¬
bãc renfec̾im ⁊ ñ patiaris me a¬
colle nulla alia quam de dolo

Expanded text:
 Si cum mihi permississes xum ex fundo tuo eicere uel uel harenam fodere, et sumptum ihanc rem fecerim, et non patiaris mlere: nulla alia quam de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
auis Itaq si accepto latasit ti¬
bipetuma. omnimodo cum
br̃de tuo̾ agerur at sires tradi
ta sit tibi: si quid̃ mortuo te ea
res extitit: agitur cum hr̃de tuo.
simmus: ñ agitur. s utiq in
hr̃dem ꝑpetuo dabitur. quia no
debet lucrari ex alieno dampo
scicõueniens ẽ. ut a ĩ ip̃m qui

Expanded text:
si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conueniens est, ut et in ipso, qui
Abbreviated transcription (Latin):
possõr habebat utem ꝓprietatis¬
ad u̾sarius mou̾e cepit ipostea¬
quam oportunitatem ep̃toris¬
cui uenundari potuit pemit:
destitit. placuit possõri ħ noĩe
accõem in factum umͣ sua intẽ¬

Expanded text:
essor habebat, litem propriaduersarius mouere coepit et posteaquam oportunitatem emptoricui uenundari potuit, peremit, destitit: placuit possessori hoc actionem in factum cum sua inde
Abbreviated transcription (Latin):
dolum set a culꝑam irem hr̃d¬
tariam prãre debet cohr̃s qm̃
tum cohr̃de ñ contrahimus s
ĩ didimus ĩ eum ñ tamenn di¬
ugentiam talem pr̃are debet
gẽndi ⁊ ideo negitiorum gestoꝵ
ei acc̃o ñ compent talem igitur
diligentiam pr̃ãre debet qua¬
lẽ ĩ sius reb. sead̾ sunt si dnob
res legata sit nam et hos coniu¬
rxit ad sccietatem ũ cõsensus
s res. ¶ Siincto homine legͣat᷑o
postea defunctolegatario aliꝗs
ex ħrdib legatarii ũ consẽtien¬
do impedierit legatu: is qui
impedit. ħuiditio cetĩs quãti
int̾sit corum: condempnabit ͦ
idemest si econtrario unus ex
expediebat. aidẽo comienti ale¬
gatario iuditio pluris condẽpa¬
ti fũint. ¶ itemculpe nomine
feͣnetur. qui cum ante alios ip̃e
adiss hr̃ditatem seruitutes pre¬
cliis hr̃ditariis debitas passus
ẽ non utendo amimitti ¶ Si filuᷤ
cum pr̃em defend̾e̾t condẽpnatͦ¬
uł uiuo eõuł post mortem: pot̾
equius dicihare repetitionem

Expanded text:
dolum, sed et culpam in re hereditaria praestare debet coheres, quoniam cum coherede non contrahimus, sed incidimus in eum: non tamen diligentiam praestare debet, gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res.Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint. Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, servitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti. Si filius cum patrem defenderet condemnat uiuo eo uel post mortem, potest aequius dici habere petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tumcetis dampnosumm̃ sit. ¶ id̾
iuris ẽ. ĩ petuma promissa a te¬
statore  sub pena ꝓmissa sit. na¬
licet ħ obligatio diuidatur ꝑ le¬
chil ꝓrdest ad penam euitandã
ꝑtem suam soluere. siue udume
souita est pecunianec dies ueĩt.¬
ꝓspitiendum ẽ ꝑcantionemut
de indẽnitate caueat ꝑ qͣmfactũ¬
¶ fu̾it nc omnis pecunia solu̾etur
aut ut caucat se ei qui solidum

Expanded text:
tum ceteris damnosum sit.Idem iuris est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nhaec obligatio diuidatur per leprodest ad poenam euitandam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum
Abbreviated transcription (Latin):
honus ad ip̃m spectet õiia
filii honera et mirus ir̃e agn¬
oscere nec̃ce ht p̾cipere aute
ã solumpr̃i datam doten
filium oportẽ. uerum etia
ip̃i filio marcelł scribit. s filio
datam tamiduiquam diu
peculium patitur uł s̃ iẽ prĩs.
uersum sit. ¶ Si pr̃ uit̾ filios
sine scͥrpturabona diuisit. et
bonera eris alien ꝓ modo po¬
sessiomini distribuit. ñ uidi
simplicem donatr̃em. s priuᷤ
sup̃mi udini diuisionẽ pap̃.

Expanded text:
onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus ipse adgnoscere necesse habet. praecipere autem non solum patri datam dotem filium oportere, verum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri simplicem donationem, sed potius supremi
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓmisiss aeam ante nupti¬
ras emancipass nõresolultur pro¬
missio: namet cum ante nupti¬
D as pr̃moreretur. nchominus he¬
redes eius exꝓmissione obligati
ꝑmmanet. ¶que debitorem filiũ faml:

Expanded text:
tem promisisset et eam ante nuptias emancipasset, non resoluitur promissio: nam et cum ante nuptias pater moreretur, nihilo minus heredes eius ex promissione obligati manebunt.Quae debitorem filium famili
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias ꝓmissaẽ eius temporis
petuliũ ex timari debet. quo nup
lio famir accc̃em dum taxat de pe¬
culio ꝓmisit ad quod ex ea causa
sibi debe̾tur nuptiarum cempore
ĩspicitum siu̾o aui nuptura ussit
filium famil debitorem de pecu¬

Expanded text:
nuptias promissa› eius temporis peculium aestimari debet, quo nuptlio familias actionem dumtaxat de peculio promisit, id, quod ex ea causa sibi deberetur nuptiarum tempore, inspicitur.Si uero alii nuptura iussit filium familias debitorem de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
trimonio res quas tradidit. condic¬
tionera repetiturã. ħ idem ĩ c̃ti cõ¬
dictione consecuturã ut ꝓmissic̾e
libẽtur. ¶ Si debitori suo mulier ñ¬
nupt᷑a. ita dotem ꝓmisiss quod
michi deres: aut fundus sempro¬
uellet idindotẽ erit. ⁊ siquid̃ debitũ
maluiss dotis nomme ap̃iurum

Expanded text:
condictione repetituram, item incerti condictione consecuturam, ut promissione liberetur.Si debitori suo mulier nuptura ita dotem promississet: 'quod mihi debes aut fundus Semprouellet, id in dote erit: et si quidem debitum maluisset dotis nomine apud uirum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte sic accepto tulit. ut uelit
amulieri intocum donatum.
tunc enim credendum ẽ. breui ñ¬
manu acceptim᷑ muliere. ⁊ ma¬
rito datimi . cet̾um mulieri ꝑli
bam ꝑsonam condictio ad quiri
non potꝰ plane secutis nuptiis mu¬
lier soluto m̃m̃io dotis ex actionẽ:
ħt. insiforte sicaccepto tulit extra¬
neus ut ip̃e quo quomodo solu¬
gum fu̾it matrimonium condi¬
ctionem̃ hãt. cunc enim ñ halebit
malier actionẽ. ¶ Sccudũ que
constituita dote ꝑ acceptilationẽ
t secutis nuptiis is effectus erit
dotis ex accõi: ut si quid̾ purasit ob¬
ligatio que acceptilata ẽ ñ ip̃a iã
restituendasit. s soluẽda dos ẽ sec¬
undum sua temporassiũo obugõ
indiem fu̾it. nec ante solutũ ma¬
trimoniũ dies obligatõis preter¬
itc̃cibi. restauranda sit erit ĩdiem
pristimimobligatõ et si debitum

Expanded text:
nisi forte sic accepto tulit, ut uelit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est breui manu acceptum a muliere et marito datum: ceterum mulieri per liberam personam condictio adquiri non potest.Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum fuerit matrimonium, condictionem habeat: tunc enim non habebit mulier actionem. secundum quae constituta dote per acceptilationem et secutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto lata est, non ipsa iam restituenda sit, sed soluenda dos secundum sua tempora. sin uero obligatio in diem fuit nec ante solutum matrimonium dies obligationis praeteriit, restauranda est in diem pristinum oblig
Abbreviated transcription (Latin):
cãm retinente posses si oms¬
b querebatur dotis eẽ uoluitt
a matrimonium post mor ẽ
liam et enimi que naturalit᷑¬
egitetum samilie hr̃c uiditõ.¬

Expanded text:
am retinendae possessious quaerebatur dotis esse uoluit et matrimonium post mortem liam etenim, quae naturalitegi tecum familiae erci
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Que ꝑr̃ int̾ filios ñ diui¬
sit. postea datas actiones uice
diuisionis: ad singulos protẽ¬
reditaria portione ꝑtinent. si¬
num gn̾alit̾ ñ contulituł ies
datas non sequunitur.
nis arbitrio sungi uoluit nõ
cogetur. quam siuice mutua
ꝑtemnexu pignoris liberam
s diuidendi animo pretis ad¬
scriptos uid̾i ꝑlacuit. quare
suspensa  conditione mortuõ
tamhrdi quam fidei comin¬
issario deperisse.

Expanded text:
m. Quae pater inter filios non diuisit post datas actiones uice diuisionis, ad singulos proreditaria portione pertinent, num generaliter non contulit uel res datas non sequuntur. 3nis arbitrio fungi uoluit, non cogetur, quam si uice mutua tem nexu pignoris liberam  diuidendi animo pretiis adscriptos uideri placuit: quare suspensa condicione mortuos tam heredi quam fideicomssario deperisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qui ex asse hr̃s erat cum
si putaret se titium cohr̃dem
hr̃e. acceperit cum eo familiẽ
hr̃c iuditium et contẽpnatio¬
nib factis soluit pecumam:
q̃mex causa indicati soluit.
repete̾ non pot̾ s tuiud̃is e.¬

Expanded text:
 qui ex asse heres erat, si, cum putaret se Titium coheredem habere, acceperit cum eo familiae erciscundae iudicium et condemnationibus factis soluerit pecuniam, quoniam ex causa iudicati soluit, repete
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stitat acobr̃de repete̾ possic ap̃
quẽ morabatur. R. ñ quid̃ debi¬
ta fuisse. ssi id quod datum est.
ĩ alm̃ta cõsumptum sit. irpeti
non possẽ. ¶ filius tei .p. debita
que post mortẽ prĩs contraxit.
ñ pot sinon ĩ omnib sccui eẽnt.
licet hr̃ditatem pat̾nam cõmu¬
prĩa magistratu frũctus: uita¬
decessit. ¶ duos filios scripsit he¬
redes a c̾tos homines unicuiq
eorum p̾legauit. ex quib uni
stephanum cum petulio is uiuo
testatore manumissus: deces¬
sit deiũ pr̃ quesitum ẽ anid qd
ĩpeculio habuit stephanus pri¬
us quam manumitteretur.
ad eum solum cuicum peculio
filios diuisit bona ⁊cam diuisi
quisq ħt. siue habebit. solus su¬
stineret. postea unus ex filiis
cum pecumam mutuaretur.
int̾ueuit pr̃. eiusq consensu.
predia que filio assignau̾at
pignori data sunt. post mortẽ
prĩs ead̾ predia id̾ filius pos¬
edit. usuras soluit. quero an

Expanded text:
praestiterat a coherede repetere possit, apud praestiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem debita fuisse, sed si id, quod datum est, in alimenta consumptum sit, repeti non posse. Filius rei publicae debita, quae post mortem patris contraxit, non potest, si non in omnibus socii essent, licet hereditatem paternam commupatria magistratu functus decessit. Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegavit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is vivo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad eum solum, cui cum peculio filios diuisit bona et eam diuisioquisque eorum habet siue habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an
Abbreviated transcription (Latin):
nillam sorori eius adu̾sus eũ
ex decretis alimentis a pretore
amplius frẽm accepisse dicere¬
causam de totis honis quam
cepit. et obtinuit. cohr̃s ab eo ꝑ¬
tem suam petebat. nec partem
amplius erogatum eẽt. quodi
ip̃ius que cansa defensa eẽtiha¬
bendam rõnem siꝓptiumis
et si omisit doli exͤ ceptione. a¬
gere pot̃. de recipienda portõne
sumptuum. ¶ ĩ testato moriẽs
conlicilł p̾dia sua omnna. et prĩ¬
monium: int̾ libo̾s diuisit ita
ut longe amplius filio: quam
filie reliquerit. q̃situm ẽ an so¬
ror frĩ dotemcbnferre debe̾t¬
sccłinea que ꝓposlentur. si nich̾
ĩ diuisum reliquiss. rectius di¬
ci ex uoliitate desuncti collaͥ¬
tionem dotis cessare. ¶ Seruoͤ
ub̾tatem dedit qui erat annoꝵ
dem ex die mortis sue quo ad
iuu̾ei cibariorum nomine de¬
narios denes uestiarii denarios
quesitum ẽ an utile eẽt abari¬
orum ⁊ uestiariorũ legatum.
cum stichus añt lib̾tatis tempꝰ
decessit et ansi ñ ẽutile. hr̃s qui

Expanded text:
nullam sorori eius aduersus eumdit, cum ex decretis alimentis a praetore amplius fratrem accepisse dicerecausam de totis bonis, quam cepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem amplius erogatum esset, quod ipsius quoque causa defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror fratri dotem conferre debeea quae proponerentur, si nihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cessare. Seruo libertatem dedit qui erat annoruriginta', eidem ex die mortis suae quoad uiueret cibariorum nomine denarios denos, uestiarii denarios quaesitum est, an utile esset cibariorum et uestiariorum legatum, cum Stichus ante libertatis tempus decesserit, et an, si non est utile, heres qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuendi. ¶ itrmilui metus ue cã¬
arem cradana nõ alit̾ michi restitu¬
restituãtur. nec mora mȩa michi
aliquid aufert. ¶ Siactionem
haleam ad id cg̃sequenclum ꝙ
meum non fuit ueluti ex stipuia.¬
Itu: fructus ñ consequar ⁊̃ simorayͣ
facta sit quod siacceptum ẽ iuicdi
tium: tunc sabinus et cassius ex
equitate fructus quoq post accep̃¬
tum uiditiũ pr̃andos putant.ut
cause restituantiur: qđ putorecte
dici: ¶ ex causaetiã emptionis

Expanded text:
ui metusue causa rem tradam, non aliter mihi restiturestituat: nec mora mea mihi aliquid aufert. Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non consequar, etiamsi mora facta scium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dici. Ex causa etiam emptionis
Abbreviated transcription (Latin):
U Eqͣius pfidei comimissum le¬
gatis: post moramhr̃dis quoꝵ fe¬
tus debentiu. e quitio autem ie¬
gator ctiam si mora non interce¬
dat. et iucremento gregis fetus
pignora distraxit. nrte usure fi¬

Expanded text:
Equis per fideicommissum legatis post moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus pignora distraxit, recte usurae fi
Abbreviated transcription (Latin):
dacẽ. quod lcrataea re m̾cedis no¬
mine capi potuit it̾ quoq et actus¬
si petitus sit. iuxe᷑ ut fructus ulli¬
possint estimari: nsi siquis com¬
nicdum in fructibs num̾aret. quod
hĩturus eẽt petitor. si statim eoce
pore quo pecissi: ire age̾ non ꝓhi¬
beretur. quod ad mittendum ẽ.¬
aulus I suras illicitas sortimm. O¬
xtas ip̃as tantum nõ debi cõstat.¬
fiat. more ad mim̾andum: quid
tenim si ad amicos adhͣibendes tebi¬
cor requirat. ur expecliendi debiti
ur fi deuissorib rogandis uł excep̃¬
tio aliqua allegetur mora facta¬
non uidetur.
auius Si modoidip̃m ñ fraud
anlisausa simuletur
subito coactus sit. ut defensionẽ
sliͣ mͣ andare non possit moram
hostimnue potestate eẽ ceperit. ñ¬

Expanded text:
esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit. Iter quoque et actussi petitus sit, vix est ut fructus ullpossint aestimari, nisi si quis comdum in fructibus numeraret, quod turus esset petitor, si statim eo pore quo petisset ire agere non prohiberetur: quod admittendum eum. Usuras illicitas sorti mxtas ipsas tantum non deberi constat,fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora factanon uidetur, aulus andi causa simuletur.subito coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram hostiumve potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
pistorarus cripsit. cdifficilis rei¬
ͦ huiusmõĩ diffinitio Auius quo¬
qr pius cullio balbo rescripsit. an
mora facta ĩ telligatur: noq con¬
stitutione ulla neq uiris actoꝵ
questione decidi posse. cum sit nõ¬
magis factiquamiuris. Qet nõ
sufficit. ad ꝓbationem more. si ser¬
No debitoris ab sentis demĩtiat᷑
Tẽ a creditore proruratoreue eius
nunciotum ẽ cetimi postea cimm
Qͣs sui potestatem face̾t omissa cẽt¬

Expanded text:
pistularum scripsit, difficilis est huius rei definitio. divus quoque Pius Tullio Balbo rescripsit, an mora facta intellegatur, neque constitutione ulla neque iuris auctorum quaestione decidi posse, cum sit magis facti quam iuris. Et non sufficit ad probationem morae, si seruo debitoris absentis denuntiatum est a creditore procuratoreue eius, denuntiatum est, ceterum postea cum is sui potestatem faceret, omissa e
Abbreviated transcription (Latin):
datus sit ueluti dotis causa et ren¬
nuntiata ẽ asinitas fructus.
quoq restituendi sunt. utiq hii
qui percepti sunt eotempore quo
sperabatur ad fimi̾tts: s et põstĩoꝰ¬
res siiremiora fu̾it. utabiuo.
qui reddẽ deleat omnimo restitu¬
endisunt: s et si ꝑmuliem stetit:
quominus nuꝑtie congrahantur
uemeba tur restituere fructus li¬
cũetat ci negligẽ fundum itemsi
indebitum fundum solui re peto:
fructus quoq repetẽ debeofidq ẽ si
mortis cansa fundus sit datus: et
reualũit qui donauit atqita condi

Expanded text:
datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur,ueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui do
Abbreviated transcription (Latin):
uatione cognouit potiusse si fru¬
stratoria morandicausa appelsonẽ
intpoĩtam animadu̾tẽt. q̃ deusur¬
is meclii temporis eum condẽpã¬
re ¶ lutius titius eum. ͦ . et usur¬
us aliquanti temporis debe̾t. mi¬
norem pecuniam quam derebat

Expanded text:
llatione cognouit potuisse, si frustratoriam morandi causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare. Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ  lli. puto u̾umm siib̾auite ex mag¬
aplino incommodo debẽ dici usuras ñ¬
usure uenire eas que autemĩre¬
gione frequentant᷑. ut est in bone
fidenuditiis constitutũ s simutu¬
Alłis dedi: heeueniẽt usure: ip̃e pe̾ qr
onti ꝙ. si pius tibi p̾stiti cõmodi:

Expanded text:
solvi? puto verum, si liberavi ex magno incommodo, debere dici usuras venire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae venient usurae quas ipse pendo, utique si plus ti
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem inora facta ĩtelligitiũ:
ca inbone fidei contractib ex mora
actqusure debentur. quidergo si et fuii¬
sta familias et pr̃ ex ꝑsona eius tene
culium cuius ꝑsona circa morã
sctabͤitur et si qĩid̃ pr dumtas¬
cat couueret ex mora sua nõ
tłir actio inħ ut quodnumus aprẽ
actor consecutus e̾ fuius ꝓr̃erꝗd̃¬

Expanded text:
debitorem mora facta intellegitur. In bonae fidei contractibus ex mora usurae debentur. Quid ergo: si et filius familias et pater ex persona eius teneael in peculium, cuius persona circa moram spectabitur? et si quidem pater dumtaxat convenietur, ex mora sua non tur actio in hoc, ut quod minus a patre actor consecutus est, filius praestet
Abbreviated transcription (Latin):
quam ab eo p cipiantiu ad lone
fidei autem possõrem ꝑtine̾ant:
quoqͥuo moͬco asolo se parati fue¬
nt. sicut eius quiuertigalem
fundumht̃. fructus fuint. suł
atq a solo separatisunt. ¶ bone
fidei emptor seuit. et onte quan
fructus ꝑciperet: cognonit fund̾
auenum eẽ an ꝑceptione fruc¬
tus suos faciat. queritur. ierto
siẽ fidei emptor emptor ꝗd̾ ad per¬
cipiendos fructus inceuigi debet.
quamdiueuictus fundus non
fiũt manet. ¶ Seruus alienis:
quem bona fide emo: tamliu⁊
nuchi ex re mearuł ex operis
suis ad quiret. quam diu ame s.
euictus non fucrit   A
uenatione conͣstet.
facta sit. ianuubrde eius ñ que¬
ritur mora uanicune h̃di pro f̃o¬
ximoiure hĩditario ca competit
ideo ad cetõs quoꝵ deĩteꝑs trans.¬
mittetur.
aius An pecudumfructuq̃ es
fetus ẽ. sicut lac. ⁊pilus et laua
ato agni ⁊ edili: et iutuli statim
plenouire sunt bone fi tei possor¬
is ⁊ fructuaru. partus u̾o ãcille¬
⁊ infructunõ e icaꝙ ad dominũ

Expanded text:
quam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt. Bonae fidei emptor seuit et antequam fructus perciperet, cognouit fundum alienum esse: an perceptione fructus suos faciat, quaeritur. respondi: bonae fidei emptor quod ad percipiendos fructus intellegi debet, quamdiu euictus fundus non fuerit: nam et seruus alienus quem bona fide emero tamdiu mihi ex re mea uel ex operis suis adquiret, quamdiu a me euictus non fuerit. 26 uenatione constet. 2facta sit, iam in herede eius non quaeritur mora: nam tunc heredi proximo hereditario iure ea compet‹et› ideoque ad ceteros quoque deinceps transmittituarum In pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et vituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii. Partus vero ancillae in fructu non est itaque ad dominum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Si bene collocͥte sunt pecunie.
pubuce ^ sortem ĩ quietari debis¬
cores non debent. ⁊ maxime si pa.¬
rient usuras siñ parient. ꝓspicem
rri pͥublice securitati debet preses
ꝓuintie dummͦ n ac̾bum se ex̃¬
actorem nec cõcumeliosum p̾lrat.
s mod̾atum: et cum efficatia beni¬
gnum ⁊cimis stantia humanum
namuit in solertiã incurriosam
⁊cdiligentiamnon ambitiosam:
multumint̾est p̾tea prospice̾ deb
ne pocunie publice credantur sue
pigroribs ydoneis ur ypothecis.

Expanded text:
 Si bene collocatae sunt pecuniae publicae, in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: si non parient, prospicere rei publicae securitati debet praeses provinciae, dummodo non acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest. Praeterea prospicere debet, ne pecuniae publicae credantur sive pignoribus idoneis vel hypothecis.
Abbreviated transcription (Latin):
milus Si quis solutoĩ quid̃ mo¬
ramfacit iuiditium autem acc̃¬
pere paratus fuit. non iudetur feat¬
cisse moramutiq suuste adiudẽ¬
num prouccauit. ¶ cum ieus¬
moram fẽcit et fideuissor cenetur. ft¬
¶ morauidetur creditori sĩ siucip̃iꝰ
siue ei cui mandau̾ at. siue ei qui
negcria gẽbat mora facta sit. nec
hoc cãu ꝑlib̾am ꝑsonam ad quiri
iudetur. s offitiũ implisicuti cum¬
quis furtum michi facientẽ de¬
prehendit negiriũmeũ agens

Expanded text:
m. Si quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reusmoram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri idetur, sed officium impleriquis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt. sicut diximus ¶interdi¬
tto quaꝵ quod ui aut clam magis ẽ
ut omins causa et fructus restituã¬
tur. ¶ ante matrimõium quoq
fructus poeꝑti dotis fiũt. ⁊ cum ea
restituñtur. cad̾ rõ ẽ infructibus
p̾diorum urbanorũ. ¶item si
rost deductionem impensarumꝰ
et̾ puto diuidendos ĩ cetĩs quoq
bone fidei uiditus fructus õĩno
pr̃antur. ¶ Si duos prelegata fu¬
erit. añ nuptias ꝑcepti fructus in

Expanded text:
nt, sicut diximus. In interdicto quoque quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur. Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur. Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum. Item si post deductionem im pensarum? et puto diuidendos. In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur. Si dos praelegata fuerit, ante nup
Abbreviated transcription (Latin):
auis ¶ideamus anr̃omib
rebus petitis ĩ fructus quo ꝙ qd̾
dondempnecur possõꝵ quit enim
n argentum aut uestuĩtum ñ¬
auamue sumilem iri quid p̃¬
terea: siusumfructum aut mi¬
dampprietatem cum auenus
nsies fructus si peteriut neqait᷑
emniuite ꝓprietis quod ad ꝓp

Expanded text:
um. Uideamus, an in omnibus rebus petitis in fructus quoque condemnatur possessor. quid enim si argentum aut uestimentum aliamue similem rem, quid praeterea si usum fructum aut nudam proprietatem, cum alienus usus fructus sit, petierit? neque enim nudae proprietatis, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
predii e nec refertape an scrius đ.¬
uterq eos seu̾it. quia omnnis fruc¬
tus ñiure seminis s uire soli ꝑ¬
cipiturs et quem admodu si¬
totum fudum alienum quis.¬
sciens possideat. nulla ex parte¬
fructus suos faciet quoquomoto
bsaci fu̾int. ita qui cõmunem fum¬
̃dum possidet. non faciet suos fruc¬
tus proea parte qua finidus ad
sccium ꝑtinebit. ¶ ĩ aueno fun¬
do quem citius bona fide m̾catus
fuerat frumentum seuit antiti¬
us bone fider emptor ꝑceptes truc¬
tus slios faciat .re. quod ad fructũ¬
quiex fundo ꝑcipunitur incellis
debet ꝓprius eis accłde̾. que seri
operis suis ad quirunt qm̃ĩ pre¬
cipiendis fructib magis corporis
ius ex quo ꝑcipiuntur. quan se¬
minis ex quo oriuntuntur. aspi¬
citius et ideo neã nemo unquã
dubitauit. quinsi inmeo funto
frũtum cuum seiimi: segetes
⁊ quod messib collectum fuerit
meuntiẽt porro bone fidei possor¬
In ꝑcipiendis fructib iduiris ht
uod dominus p̃diorum cribũ¬

Expanded text:
praedii est: nec refert, ipse an socius uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodutotum fundum alienum qui‹ciens possideat, nulla ex partfructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fdum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit. In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos faciat? respondi, quod fructuex fundo percipiundebet propius ea accedere, quae servi operis suis adquirunt, quoniam in percipiendis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitavit, quin, si in meo fundo frumentum tuum severim, segetes et quod ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei possein percipiendis fructibus id iuris habet, quod dominis praediorum tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ius inceligi pot ucq usus fructus
nitsut fructus elegant computa.¬
bitur quid igitiu si mida ꝓprietas.
uctus  item sunus fruetus petitꝰ
sit ꝓculus ait s̃ fructus ꝑceptos cõ¬
tempnari p̾tea gauus elius pu¬
tat. si uestim̃ta aut sciphus petita

Expanded text:
intellegi potest, neque usus fructus rursus fructus eleganter computabitur. quid igitur, si nuda proprietas uctus. item si usus fructus petitus sit, Proculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus petita
Abbreviated transcription (Latin):
d. Quictis agris sũmitio con¬
uenit nͣt uenditor pretium rest¬
tueret. usure quoqꝵ post euictiõe
prabuntur. quanus emptor
post domimilitemĩ cohatam.⁊
fructus adu̾sario restituit na

Expanded text:
. Euictis agris, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario res