comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃r ab eo loco diuertit. ⁊ uenationi
autũnali uixta morẽ oꝑam dedit.
⁊ ad temꝑa hiemalia exigenda se aqͥs
terea iudith augusta. consilii qd p̃dẽ
c̃ consiliariis aulicis. cet̾isq regni fr̃a¬
coꝵ nobilib inierat nequaꝗͣ ĩnemor.
ꝑsuasit imꝑatori. qͣtinꝰ ad hlothariũ
filiũ suũ missos muterit. qui eũ ad
prẽm inuitarent. ea conditione. ut si
frĩs sui karoli dilector ⁊ adiutor tutor
q ⁊ ꝓtector ẽẽ. uellet. ueniret ad prẽm
⁊ sciret se ab eo om̃iũ ꝑperam gestorũ
indulgentiã adepturum. simul ⁊ me¬
dietatem ĩꝑii excepta baioaria conse¬
quut᷑um. Que res tam hlothario qm
sollempnitatẽ qmͣ pater c̃ młta alacͥta¬
te suscrpit. ⁊ dapsilit̾ curati p̃cepit. et
sicat mandauerat uniuersa ꝑegit. in
tantũ ut ei datis tͥduo indutiis. uniu̾¬
sim imꝑiũ suũ cum suis ip̃e diuidet.
si ita liberet. ita tñ ut partium electio

Expanded text:
imperator ab eo loco divertit, et venationi imperator ab eo loco divertit, et venationi autumnali juxta morem operam dedit, et ad tempora hiemalia exigenda se Aquisgrani terea Judith Augusta, consilii quod pridem cum consiliariis aulicis caeterisque regni Francorum nobilibus inierat nequaquam immemor, persuasit imperatori quatenus ad Lotharium filium suum missos mitteret, qui eum ad patrem invitarent ea conditione, ut si fratris sui Karoli dilector et adiutor, tutorque et protector esse vellet, veniret ad patrem et sciret se ab eo omnium perperam gestorum indulgentiam adepturum simul et medietatem imperii, excepta Baioaria, consecuturum. Que, res tam Hlothario quasollempnitatem. Quem pater cum multa alacritate suscepit et dapsiliter suos curari precepit et sicut mandaverat universa peregit, in tantum ut ei datis triduo indutiis, universum imperium suum cum suis ipse divideret, si ita liberet, ita tamen, ut partium electio
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator inter filios qnͣtũ sͥ posse
fuit coagło beniuolentie firmato.
pippinũ in aquitaniã. karolũ aũ
inportione regni attributa dimi¬
sit. Et presentes quidẽ neustrie
ꝓuincie pͥmores. karolo ⁊ manꝰ de¬
derunt. ⁊ fidelitatẽ sacͣmento ob¬
stͥnxerunt. Absentiũ autẽ quisq
pꝰea itideni fecit. In eodem loco ⁊
temꝑe. pene om̃s septimanie no¬
biles affuerunt. conquirentes ad¬
uerso b̾nardũ ducẽ illarũ partiu
eo qd̾ homiẽs illiꝰ tam reb ecclas¬
ticis qmͣq pͥuatis. absq ullo res¬
pectu diuino humanoq. ꝓlibi¬
tu abuttrent᷑. Unde petierunt
les missos in eadẽ terra dirigeret. qͥ
⁊ potestate ⁊ prudentia de ablatis eqͦ
libramine penderent. ⁊ hauitã eis
legem conseruarent. Ad qd̾ ꝑagen¬
dum. missi st̃ scd̃m postulationem
coꝵ ⁊ domini imꝑatoris electionem.
bonefatiꝰ comes. ⁊ donatꝰ itidẽ comeᷤ
s ⁊ adrebaldꝰ ab̃b̃s. His rite ꝑactis.

Expanded text:
imperator, inter filios quantum sibi posse imperator, inter filios quantum sibi posse fuit coagulo benivolentiae firmato, Pippinum in Aquitaniam, Karolum autem in portionem regni sibi attributam dimisit. Et praesentes quidem Neustriae provintiae primores Karolo et manus dederunt et fidelitatem sacramento obstrinxerunt, absentium autem quisque postea itidem fecit. In eodem loco et tempore pene omnes Septimanię nobiles affuerunt, conquerentes adversus Berhardum ducem illarum partium, eo quod homines illius tam rebus ecclesiasticis quamque privatis absque ullo respectu divino humanoque pro libitu abuterentur. Unde petierunt,les missos in eandem terram dirigeret, qui et potestate et prudentia de ablatis equo libramine penderent et avitam eis legem conservarent. Ad quod peragendum missi sunt secundum postulationem eorum et domni imperatoris electionem Bonifatius comes et Donatus itidem comes monasterii abbas. His rite peractis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quib rite dispositis. ut ordinaue¬
rat uenatum in ardennã ꝑ rexit.
qd ut dicebant ultͣ solitum ei ꝓsꝑ¬
rime cessit. omĩaq que illo temꝑe
illi placuerunt. ꝓsꝑo euentu cucur¬
rerunt. Preterea insistente augͦ¬
ta. ⁊ ministͥs palatinis. qmdam
partem imꝑii impr filio suo di¬
lectissimo karolo aquis tradidit.
s qr inofficiosa remansit. anobis
qͦq silentio p̾mit᷑. Q mͣ rem audi¬
tam c̃ fi̾s eiꝰ egre tulissent. mutuum
iuiere colloqurũ. S nil se contͣire
posse uidentes. ⁊ ceptum dissimulan¬
tes. motũ qui ex hoc patͥ accidisse
uidebat᷑. facillime composuere. In
his imp̃r tota estate consistens. in¬
dixit generalem conuentũ: autun¬
ni temꝑe. id⁊ septenbrio mediante
incarisiaco. in qͦ loco ⁊ temꝑe. filiꝰ eiꝰ
pippinꝰ ab aquitania ad eum uenit
⁊ ip̃i conuentui int̾fuit. U bi dõnꝰ
imp̃r filiũ suũ karolũ armis mi¬
litarib id ÷ ense cinxit. corona re

Expanded text:
Quibus rite dispositis uti ordinaveQuibus rite dispositis uti ordinaverat, venatum in Arduennam perrexit. Quod ut dicebant, ultra solitum ei prosperrime cessit; omniaque quae illo tempore illi placuere, prospero eventu cucurrerunt. Praeterea, insistente Augusta et ministris palatinis, quamdam partem imperii imperator filio suo dilectissimo Carolo Aquisgrani tradidit, sed quia inofficiosa remansit, a nobis quoque silentio premitur. Quam rem auditam cum fratres ejus aegre tulissent, mutuum iniere colloquium. Sed nil se contraire posse intuentes, et coeptum dissimulantes, motus patris, qui ex hoc accidisse videbantur, facillime composuere. In his imperator tota aestate consistens, indixit generalem conventum, autumni tempore, id est Septembri mediante, in Carisiaco. In quo loco et tempore filius ejus Pippinus ab Aquitania ad eum venit, et ipsi conventui interfuit. Ubi domnus imperator filium suum Karolum armis virilibus, id est ense, cinxit, corona reg
Abbreviated transcription (Latin):
dñtia: ñ aliũ inqͥt tim̾e debemꝰ. pret̾
illũ qui nr̃i ⁊ hꝰ creator ÷ syderis: s eius
dlem̃tiã ñ satis mirari ⁊ landare posso¬
mꝰ. qui nr̃am ut hertiã ẽ simꝰ pec¬
catores ⁊ impenitentes: talib ãmo¬
nere dignat᷑ inditiis. Quia gͦ et
me ⁊ om̃s cõmunit̾ hoc tangit os¬
tentr̃. om̃s ꝓposse ⁊ sapere ad meli¬
ora festinemꝰ ne forte miscd̃am
illo ꝓrogante.⁊ nr̃a impenitudine
impediente. nos illa inueniam᷑ in¬
sit. ⁊ om̃ib id facẽ iꝰsit. ⁊ unũqmq
ad sua se collig̾e u̾sit. noctẽq illam
ut relatum nob̃ ÷ pene ꝑuigilem
ac di laudibꝰ ⁊ obsecͣtiõib honoratã.
luci suꝑuenienti p̃sentauit. In cꝰ¬
crepusculo ministros aliqͦs uocauit.
⁊ elemosinas largissime pauꝑib
ac seruis dĩ tam monachis qmͣq
canonicis porrigi isit. missarũq
sollempnia ꝑ quosẽq potuit cele¬
brari fecit. non tantũ sͥ metuens.
qnͣtum eccłie sͥ credite ꝓspiciens.

Expanded text:
tia: „Non alium", inquit, „timere debemus praeter illum, qui nostri et huius creator est syderis. Sed eius clementiam non satis mirari et laudare possumus, qui nostram inhertiam, cum simus peccatores et inpenitentes, talibus ammonere dignatur inditiis. Quia ergo et me et omnes communiter hoc tangit ostentum, omnes pro posse et sapere ad meliora festinemus, ne forte misericordiam illo praerogante et nostra inpenitudine inpediente, nos illa inveniamur insit et omnibus id facere iussit et unumquemque ad sua se colligere iussit, noctemque illam, ut relatum nobis est, pene pervigilem ac Dei laudibus et obsecrationibus honeratam luci supervenienti praesentavit. In ccrepusculo ministros aulicos vocavit et eleemosynas quas largissime pauperibus ac servis Dei, tam monachis quam canonicis, porrigi jussit; missarumque solemnia per quoscunque potuit celebrari fecit: non tantum sibi metuens, quantum Ecclesiae sibi creditae prospiciens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ prolixitatẽ deposuit qͣs usquequaq
quid suꝑ hoc mͥ uidẽt᷑. Aquo c̃ tempꝰͦ
peterẽ quo faciẽ sydis considarẽ. ac ꝑ
hoc rei ueritatẽ inuestigarẽ. ⁊ cognitã
incrastinũ renu̾tiarẽ. imꝑator ratꝰ qd̾ e¬
rat uerũ. tempꝰ me redim̾e uelle. ne co
que ꝑspexeris renũtia. N oui enim
a me hanc stellam neqͣꝗͣ p̾terita uesꝑa
uisã. ł ate monstrat᷑a. s scio ħ signum
cometariũ ẽẽ. de qͦ iam p̃teritis locuti
sumꝰ dieb. qͥd autẽ portende tͥ uideat᷑
edicito. Cũq aliqua dicerem ⁊ tacuis¬
sem. unũ ÷ inquit. qd̃ adhuc silentio

Expanded text:
que prolixitatem deposuit, quas usquequaque que prolixitatem deposuit, quas usquequaque quid super hoc mihi videretur. Cui cum tempus peterem, quo fatiem sideris considerarem ac per hoc rei veritatem investigarem et cognitam in crastinum nuntiarem, imperator ratus – quod erat verum – tempus me redimere velle, ne cogque perspexeris nuntia! Novi enim a me hanc stellam nequaquam praeterita vespera visam vel a te monstratam, sed scio hoc signum cometarum esse, de quo iam praeteritis locuti sumus diebus. Quid autem portendere tibi videatur, edicito!" Cumque aliqua dicerem et tacuissem, „Unum est, inquit, „quod adhuc silentio
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ꝓpt̾ absentiã ut dictum ÷ ep̃orum.¬
S ⁊ causa gothoꝵ ibidẽ uentilata ẽ:
quoꝵ alii partib b̾nardi fauebant. ali
tas septimanie qm maxima remansit.
legatis illuc missis. qͥ ea q̃ indigebãt cor¬
reptione. in meliorẽ cõponerẽt statum.
His ꝑactis. ⁊̃ filiis popłoq dimissis. ĩꝑ¬
ator autũnali uenatione ꝑacta. missa
scĩ martini aqͥsgͣni rediit. hiemenq
lem sollempnitatẽ uixta morem debi
paschali. dirum semꝑ ac tͥste portentũ
id ÷ comete sydꝰ. in signo uͥginis appa¬
ruit: ĩ ea parte eidẽ signi qua penulã
eiꝰ subtꝰ. caudã uͦ serpentis simulq cor¬
uum conftingit. Qd̾ c̃ non more er¬
rantiũ septẽ syderũ orientẽ uerso pe¬
teret. ꝑ .xxu. dies qd̾ mirum ẽ. dictu id̾
sydꝰ et leonis ac cancͥ. nͨnon ⁊ geminoꝵ
tnͣsiens signa. incapite tauri tandem
sub aurige pedes igneũ globũ iubarũ¬

Expanded text:
sit propter absentiam, ut dictum esit propter absentiam, ut dictum eusa Gothorum ibidem ventilata est, quorum alii partibus Bernardi favebant, alii tas Septimaniae qlegatis illuc missis, qui ea que indigebant correctione, in meliorem componerent statum. His peractis, etiam filiis populoque dimissis, imperator autumnali venatione peracta, missa sancti Martini Aquisgrani rediit hiememque lem sollempnitatem iuxta morem debitpaschali dirum semper ac triste portentum, id est cometę sidus, in signo Uirginis apparuit in ea parte eiusdem signi, qua penulam eius subtus caudam vero Serpentis similiter Coruumque constringunt. Quod cum non more errantium VII siderum orientem versus peteret, per XXV dies – quod mirum est dictu – idem sydus et Leonis ac Cancri necnon et Geminorum transiens signa, in capite Tauri tandem sub Aurigę pedes igneum globum iubarum
Abbreviated transcription (Latin):
brabat᷑ conuentꝰ quidẽ magnꝰ. sed
In quo c̃ de aliis utilitatib eccłie
necessariis. tum p̃cipue de his reb
questum est: quas pippinꝰ ⁊ sui.
multis intulerant eccłis. Ob qͣm
rem imꝑialis auctoritas ⁊ cõmoni¬
toriũ cõmunis ordinat᷑ concilii. qͥbꝰ
cõmoneret᷑ pippinꝰ ⁊ sui. ẽ qnͣto sui
ꝑicło. res eccłasticas ꝑuaserint. Que
res: ꝓsꝑum suscepit exitum. Nam
pippinꝰ monita pii pat̾s. suoꝵq
paruit. ⁊ om̃a in uasa restitui. etĩa
go lugdunensi habuit temꝑe esti¬
uo. inloco qui uocat᷑ stramiacꝰ. cum
pippino ⁊ hludouico filiis. Nam qd̃
hlothariꝰ non affuit. in ualentia egri¬
tudinis supͣdicte obstitit. In qͦ causã
eccłiarũ lugdunensis atͥ uennensis
uacantiũ. uentilari fecit. eo q̃ ep̃i du¬
dum illarũ. agobardꝰ qui iꝰsus ad ratõ¬
nensis affuerit quidẽ. s rursꝰ fugam ĩ¬
ierit. s hec quidẽ res imꝑfecta reman¬

Expanded text:
bratur, conventus quidem magnus, sed bratur, conventus quidem magnus, sed in quo cum de aliis utilitatibus ecclesię necessariis, tum praecipue de his rebus questum est, quas Pippinus et sui intulerunt ecclesiis. Ob quam rem imperialis auctoritas et commonitorium communis ordinatur concilii, quibus commoneretur Pippinus et sui, cum quanto sui periculo res ecclesiasticas pervaserint. Que res prosperum suscepit exitum; nam Pippinus monita pii patris sanctorparuit et omnia invasa restitui etiam go Lugdunensi habuit, tempore aestivo, in loco qui vocatur Stramiacus, cum Pippino et Hludouuico filiis; nam quod Hlotharius non adfuit, invalentia aegritudinis supradictae obstitit. In quo causam ecclesiarum Lugdunensis atque Uiennensis vacantium ventilari fecit, eo quod episcopi dudum illarum Agobardus quidem iussus ad rationensis affuerit quidem, sed rursus fugam inierit; sed haec quidem res inperfecta reman
Abbreviated transcription (Latin):
quondã p̃fectus uenatorib regali¬
b s ⁊ richardꝰ uix euasit. ñ pꝰ mul¬
tum ⁊ ip̃e morit᷑. Hi enĩ erant qͣꝵ
recessu dicebat᷑ francia nobilitate or¬
bata. fortitudine qͣsi neruis succisis
eiurata. prudentia his obeuntib
dit qm salubre sit qmͣq sobriũ
obseruare. qd̃ ex eiꝰ ore ꝓbat᷑ ꝓcede.
Non glorietur inquiens sapiens
insapientia. nͨ forti̾ in fortitudĩe
sua. nec diues indiuitiis suis. Sed
⁊ imꝑatoris animũ quis miret᷑ dig¬
ne. qnͣta hunc temꝑantia. diuina
gub̃nauerit clementia: Et enim
hoc suscepto nũtio. nec inse exulta¬
uit. nͨ morti inimicoꝵ insultauit.
s pugno pectore tonso. lacͥmisq oc¬
cłis repletis. dm̃ illis ꝓpiciũ fieri ẽ
ingenti gemitu p̃catus ÷. Hoc eod̾
facile conqͥeuit. qm imp̃r in eũ spẽ
posuit. cui ueracissime dicit᷑. Sub
est enĩ tͥ dñe cũ uolueris posse. In
ipsis ⁊̃ dieb in quib purificatio be.¬
atissime semꝑ uirginis marie cele-¬

Expanded text:
ectus venatoribus regalibus; sed et Richardus vix evasit, non post multum et ipse moritur. Hii enim erant, quorum recessu dicebatur: Francia nobilitate orbata, fortitudine quasi nervis succisis evirata, prudentia hiis obeuntibus Deus, quam salubre sit quamque sobrium observare, quod ex eius ore probatur procedere: Non glorietur, inquiens, sapiens in sapientia, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis. Sed et imperatoris animum quis miretur digne, quanta hunc temperantia divina gubernaverit clementia? Etenim hoc suscepto nuncio, nec in se exultavit, nec morti inimicorum insultavit, sed pugno pectore tunso lacrimisque oculis oppletis, Deum illis propitium fieri cum ingenti gemitu precatus est. Hoc eodem facile conquievit, quam imperator in eum spem pest enim tibi, Domine, cum volueris, posse. In ipsis etiam diebus, in quibus Purificatio beatissimae semper virginis Mariae cele
Abbreviated transcription (Latin):
intentato terrore ultͣ ꝓgredi ep̃os
tori destinatã. ab eis occulte suscep̃:
⁊ cuidã suoꝵ sub obtentu mendici.
quo usq alpes tnͣsiret ferendã com¬
misit. ac pꝰ imꝑatori porrexit. Eatẽ¬
pestate qnͣta lues mortalitatis. ppłm
qui hlothariũ sequuti st̃ in uaserit:
mirabłe ÷ dictu. Enbreui enĩ a kł
septembͥb usq admissã sc̃i martini.
hi pͥmores eiꝰ uita excesserunt. Ies¬
seolim ambianensis ep̃c. helias tre¬
cassine urb̃ ep̃c. uuala corbͤiensis

Expanded text:
intentato terrore ultra progredi epiintentato terrore ultra progredi epin epistolam imperatori destinatam ab eis occulte suscepit et cuidam suorum sub obtentu mendici, quousque Alpes transiret, ferendam commisit ac post imperatori porrexit. Ea tempestate quanta lues mortalis populum, qui Hlotharium secuti sunt, invaserit, mirabile est dictu. In brevi enim, a kalendis septembribus usque ad missam sancti hi primores ejus vita excesserunt: Jesse, olim Ambianensis episcopus; Helias, Trecassinae urbis episcopus; Wala, Corbiensis
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. necñ ⁊ de reb quarũdã eccł̃arũ abla¬
tis q̃ initalia sunt: quib dã annuit.
quedã se ñ posse seruare respondit.
Et fulco quidẽ atq richardꝰ imꝑatori
a frisia pꝰ fugam nordmannoꝵ reuer¬
tenti. talia nũtiant infrãconofurd pa-¬
latio. uͥ ipse autũnalem exercens ne¬
nationem. hiematũ aquis sese conũ
egrotantem repperit. ⁊ maxime fluxu
sangͥnis. qui licet sensim. continue
tam̃ ex narib effluebat. s tanta alacͥ¬
tate aduerba imꝑatoris ⁊ cõpassionẽ
eiꝰ recreatꝰ est: ut ꝓfiteret᷑ se pene ĩ com¬
moditatis ꝓprie oblitum. Itaq missũ
ad se. epulentissime curauit apd̾ se con¬
sistentẽ ditissime munerauit receden¬
tẽ. mitens c̃ eo duos ep̃os petrũ cen¬
tũcellensis urb. ⁊ gengiũ regionarium
ad domnũ imꝑatorẽ aduentũ. misit
leonem qui tum apd̾ illum magni
loci habebat᷑ bononiã. qui magno

Expanded text:
tus, necnon et de rebus quarundam ecclesiarum ablatus, necnon et de rebus quarundam ecclesiarum ablatis que in Italia sunt, quibusdam annuit, quedam se non posse servare respondit. Et Fulco quidem atque Richardus imperatori a Frisia post fugam Nordmannorum revertenti talia nunciant in Franconofurd palatio; ubi ipse autunnalem exercens venationem, hiematum Aquis sese converium papam egrotantem repperit et maxime fluxu sanguinis, qui licet sensim continue tamen ex naribus effluebat; sed tanta alacritate ad verba imperatoris et compassionem eius recreatus est, ut profiteretur se pene incommoditatis proprie oblitum. Itaque et missum ad se opulentissime curavit apud se consistentem, ditissime muneravit recedentem, mittens cum eo duos episcopos, Petrum Centumcellensis urbis et Georgium regionarium ad domnum imperatorem adventum, misit Leonem – qui tum apud illum magni loci habebatur – Bononiam, qui magno
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ pene ad tantum iter confici¬
endũ spaciũ tribuens. Misit gͦ ad
hlotharium. cõmonens ne talia ficri
ꝑmitteret. monens ut memor esset.
qr qñ ei regnũ italie donauit. ⁊̃ cͤan¬
sc̃e romane ecclie simul cõmisit: ⁊ ꝙͣ
ab aduersariis defensandã susceꝑat.
neqͣꝗͣ asuis diripi ꝑmitteret. cõmonẽs
ne forte obliuistens aut paruipendẽs
ea diuinitatem offenderet. qd̃ sͥ im¬
pune futurum ñ ignoraret. simul ⁊̃
uibens parare sͥ stipendiariã anno¬
nã statiuasq congruas ꝑ anne it
qd̾ romã tnͣsmittit. Dicebat enĩ se limĩa
in ruptio nordmannoꝵ in frisiam impe-
sciłc abb̃em. ⁊ richardũ comitẽ nͦnon ⁊¬
adrebaldũ abb̃em. quoꝵ fulco ⁊ richardꝰ
responsũ sͥ a hlothario referrent. porro¬
adrebaldꝰ romam ꝑgeret. gregorium
papã de necessariis consulturus. ⁊ no¬
luntatem imꝑatoris. ceteraq sͥ iniunc¬
ta ꝑlaturꝰ. S hlothariꝰ de his conuẽ¬

Expanded text:
nullum pene ad tantum iter conficinullum pene ad tantum iter conficiendum spatium tribuens. Misit ad Hlotharium, commonens ne talia fieri permitteret, monens ut memor esset, quia quando ei regnum Italic donavit, etiae Romanae Ecclesiae simul commisit, et quam ab adversariis defensandam susceperat, nequaquam a suis dirupi permitteret. Commonensne forie obliviscens atque parvipendens ea Divinitatem offenderet. Quod sibi impune non futurum non ignoraret. Simul etiam jubens parare sibi stipendiarias annonas, stativasque congruas per omne iter, quod Romam transmittit. Dicebat enim se limina e fieret, irruptio Nordmannorum in Frisiam impediscilicet abbatem, et Richardum comitem, nec non Adrebaldum abbatem. Quorum Fulco et Richardus responsum sibi a Lothario referrent:  Romam pergeret, Gregorium papam de necessariis consulturus et voluntatem imperatoris ceteraque sibi iniuncta perlaturus. Sed Hlotharius de his conven
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ne mandatũ patͥs ad effectũ
ꝑduceret᷑. morbꝰ febrisq int̾cessit.
t uualã quidẽ reb humanis
abduxit. hlotharium uͦ lectulo
deitiens. maximo temꝑe langue¬
re fecit. Imꝑator uͦ clem̃tissimꝰ nat᷑a.
ut filium aduersa ualitudine correp¬
tum audiuit. ꝑ missos fidelissimos. hu¬
tem eũ uisitauit. atq ei omĩa ĩ cõmo¬
da rescire studuit. imitatꝰ uidełc bea¬
tum dd: qui młtis insectatiõib lacessi¬
tꝰ a filio. mortẽ tñ eiꝰ eg̾̃rime tulit:
At uero postꝗͣ deseuiente languore
conualuit. nuntiatũ ÷ imꝑatori eo qd̃
conditiones sacͣmentoꝵ dudũ ꝓmissas
in rumꝑet. maximeq eccł̃am sc̃ĩ petͥ
qmͣ tam auus eiꝰ pippinꝰ. qmͣq pater eiꝰ
karolus. necñ ⁊ ip̃e intutelam susceꝑ¬
ant. homines eiꝰ crudelissima clade uex¬
arent. Que res: ad eo animũ illiꝰ mi¬
tissimũ exasꝑauit. ut qͦdãmͦ extra or¬
dinarie ut uidebat᷑ missos dirigeret

Expanded text:
Sed ne mandatum imperatoris ad effectum Sed ne mandatum imperatoris ad effectum perduceretur, morbus febrisque intercessit, et Walam quidem rebus humanis abduxit, Lotharium vero lectulo dejiciens, maximo temre fecit. Imperator vero clementissimus natura, ut filium adversa valitudine correptum audivit, per missos fidelissimos, Hutem, eum visitavit atque eius omnia incommoda rescire studuit, imitatus videlicet beatum Dauid, qui multis insectationibus lacessitus a filio, mortem tamen eius egerrime tulit. At vero postquam deseviente languore convaluit, nuntiatum est imperatori, eo quod conditiones sacramentorum dudum promissas inrumperet, maximeque ecclesiam sancti Petri, quam tam avus eius Pippinus quamque pater eius Karolus necnon et ipse in tutelam susceperant, homines eius crudelissima clade vexarent. Que res adeo animum illius mitissimum asperavit, ut quodammodo extraordinarie, ut videbatur, missos dirigeret,
Abbreviated transcription (Latin):
siliariis imꝑatoris inito consilio. eo q̃
ualentia ut uidebat᷑ imꝑatoris corpꝰ
destitueret. ⁊ si mors ingrueret ⁊ sibi
⁊ karolo ꝑidm ĩmineret. nͥ aliquẽ
fratrũ s̃ ad sciscerent. coniectantesq
nullũ filioꝵ imꝑatoris tã conueniẽ¬
tem hce rei sicut hlothariũ. hortati
sunt imꝑatorẽ ut ad eũ missos pa¬
cificos mitteret. ⁊ ad hoc iꝑm inuita¬
ret. Qui ut pacis semꝑ studens sẽ¬
ꝑq dilector pacis. atq amator uni¬
tatis. querebat ñ mͦ filios. s ⁊ inimi¬
cos sͥ caritate uniri. In condicta
porro uilla ⁊ intemꝑe p̾finito. ad¬
fuere missi a filio płimi quos ipse
adfuit. Causa autẽ supͣdicta at
i uuale. dimissis quec̃q in eos cõmi¬
serat delictis. mł̾ta alacͥtate ⁊ be-¬
nitate cordis. Mandauitq ꝑ eũ
⁊ ceteros filio missos. ut qnͣtotius
ueniret. qd si faceret: consultissi¬
me sͥ futurum sciret. Qui redi¬
erunt ⁊ filio rem retulerunt.

Expanded text:
siliariis imperatoris consilio inito, eo quod siliariis imperatoris consilio inito, eo quod valentia, ut videbatur, imperatoris corpus mox destitueret, et mors ingrueret, et sibi et Carolo periculum immineret, nisi aliquem fratrum sibi asciscerent, cnullum filiorum imperatoris tam convenientem huiusce rei sicut Hlotharium, hortati sunt imperatorem, ut ad eum missos pacificos mitteret et ad hoc ipsum invitaret; qui ut paci semper studens semperque dilector pacis atque amator unitatis, querebat non modo filios, sed et inimicos sibi caritate uniri. LV. LV.In condicta porro villa et tempfuere missi a filio, quos ipse praecadfuit. Causa autem praedicta venWalae dimissis quaecunque in eos commiserat delictis, multa alacritate et benignitate cordis; mandavitque per eum et caeteros filio missos, ut quantocius veniret. Quod si faceret, consultissime sibi futurum sciret. Qui redierunt, et filio rem retulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
matia uocat᷑. scd̃m condictũ ad ce¬
lebrandũ conuentũ generalẽ adiit.
Tbi ⁊̃ filiꝰ pippinꝰ occurrit: nͨ hludo¬
uicꝰ alt̾ filiꝰ ciꝰ defuit. More autẽ
suo imꝑator neqͣꝗͣ conuentũ istũ a
publica utilitate uacare passꝰ ÷.
Diligenter nãq in eo examinare
studuit. qͥq missoꝵ in diuersas par-¬
tes directi quid egerint. Et qr ali¬
qui comitum inrephensione ⁊ ext̃¬
minatione latͦnũ segnes reꝑti sũt:
diu̾sis sententiis eoꝵ segniciẽ condig
minatꝰ ÷ ⁊̃ seueriorẽ in eos se libratu¬
rum sententiã. qui huic ãmonitiõi
ñ eent obtemꝑatores. Cumq ab
hoc placito popłm dimitt̾et. ⁊ seq̃ns
intheodonis uilla post pascha con-¬
stituiss. adhiemandũ aquis se con-¬
tulit: filioq suo hlothario manda¬
uit. ut nobiles quosq suoꝵ ad eun¬
dem locum dirigeret. quatinꝰ recon¬
ciliationis mutue int̾ se ⁊ illũ ratio
inuestigaret᷑. Angusta uidith c̃ con-¬

Expanded text:
celebrandum conventum generalem adiit, ubi ei etiam filius Pippinus occurrit, nec Hludouuicus alter filius eius defuit. More autem suo imperator nequaquam conventum istum a publica utilitate vacare passus est: Diligenter namque in eo examinare studuit, quique missorum in diversas partes directi quid egerint. Et quia aliqui comitum in reprehensione et exterminatione latronum segnes reperti sunt, diversis sententiis eorum segnitiem condignrminatus etiam severiorem in eos se libraturum sententiam, qui huic ammonitioni non essent obtemperaturi. Cumque ab hoc placito populum dimitteret et sequens in Theodonis villa post pascha constituisset, ad hiemandum Aquis tulit: filioque suo Lothario mandavit ut nobiles quosque suorum ad eumdem locum dirigeret, quatenus reconciliationis mutuae inter se et illum ratio investigaretur. Augusta Judith cum con
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os de sui deiectione conquerebatur.
S cũ qudã initaliã confugissent. aliqͥ
uocati obedire noluissent. solꝰ ebo eoꝵ
qͥ impetebant᷑ adfuit. Qui c̃ rationis
reddende causa suꝑ talib urgẽtur. cã¬
batur se solũ relictis om̃ib in quoꝵ pre¬
sentia hec facta fuerant urgeri. At
uͦ c̃ cet̾i ep̃i obtendent necessitatẽ pre¬
sentie. excusarent aũ uolũtatẽ innocẽ¬
tie. isdem ebo tandẽ moleste ferens
talib extediari. consilio petito aliqͦrũ
ep̃oꝵ. ip̃e inse qͣnͣdã confessionẽ p̾di¬
canit. confirmauitq se ⁊ indignũ sac¬
dotio. ⁊ inreuocabilit̾ eo abstinere ui
tradidit. Quo facto. agobardꝰ lugdu¬
nensis archiep̃c. qui euocat᷑ uenire dis

Expanded text:
pos de sui deiectione conquerebatur, sed cum quidam in Italiam confugissent, aliqui vocati oboedire noluissent, solus Ebo eorum qui impetebantur affuit. Qui cum rationis reddende causa super talibus urgeretur, causabatur se solum, relictis omnibus in quorum praesentia hec facta fuerant, urgeri. At vero cum ceteri episcopi obtenderent necessitatem praesentię, excusarent autem voluntatem innocentiae, hisdem Ebo tandem moleste ferens talibus extediari, consilio petito aliquorum episcoporum, ipse in se quandam confessionem praedicavit, confirmavitque se et indignum sacerdotio et inrtori contradidit. Quo facto, Agobardus Lugdunensis archiepiscopus, qui evocatus ad s
Abbreviated transcription (Latin):
illins conuentꝰ uenit. ⁊ int̾ missarũ
celebrationẽ septẽ archiep̃i. septẽ re¬
conciliationis ecclastice orationes suꝑ
cũ cetinerunt. atq om̃s ppłi hoc ui¬
so. ꝓplenaria restitutione imꝑatoriᷤ
młtis dõ grãs reddidunt. P ostque
om̃ia theodonis uillã tam domnꝰ

Expanded text:
illius conventus venit, et inter missarum celebrationem septem archiepiscopi septem reconciliationis ecclesiastice. orationes super eum cecinerunt, atque omnes populi hoc viso pro plenaria restitutione imperatoris multas Deo gratias reddiderunt. Post quae omnia Theodonis villam tam domnus
Abbreviated transcription (Latin):
rati uiri tamdui suꝑiores hib̃i partes
noctib euntes. ⁊ dieb siluar lustra sectã¬
tes obambulauer̃. usqueqͦ cingã ⁊ hib̾ũ
natando pariter tnͣsierunt. In quo iti¬
nere.ui. dies tnͣsigentes. septima tͣnsmear
Qui uͥ om̃s incolumes euaser̃. terrã hos¬
tium latissime uastauerunt.⁊ usq uil¬
lam eoꝵ maximã q̃ uilla rubea uocat᷑
ꝑuenerunt. unde p̾dam maximã
nunis sustuler. ut pote in ꝓuisis hos¬

Expanded text:
rati viri tandiu superiores in Iberi partes rati viri tandiu superiores in Iberi partes noctibus euntes, diebus silvarum lustra sectates obambulaverunt, usquequo Cingam et Hiberum natando pariter transierunt. In quo itinere sex dies transigentes, septima transmearunt. Qui ubi omnes incolomes evaserunt, terram hostium latissimę vastaverunt et usque villam eorum maximam, quę Uilla Rubea vocatur, pervenerunt; unde praedam maximam nimis sustulerunt, utpote inprovisis hos
Abbreviated transcription (Latin):
karolum suffragaturũ mittebat.
Eiq lugdunũ agenti. ⁊ ad fr̃is ad¬
uitorium ꝓperanti. ñtiꝰ fr̃is regis oc¬
currit. captãq ciuitatẽ ñtiauit.:⁊
ne longiꝰ fatigaret̃ edixit. Qui
ab eodem loco regrediens. ad patrẽ est
reuersus. Rege porro hludouico ina¬
quitania hib̃̾nũ exigente tempꝰ. pat̾
eũ mandat. uenire ad colloquiũ aqͥs¬
grani inpurificatione sc̃e marie ge¬
ꝓficiscit᷑. P rofectꝰq ꝑbarcinonã ⁊ ue¬
niens terraconã. quos ibidem repꝑit
cepit. alios fugauit. uniu̾saq loca. cas¬
tella. municipia. usq tortosã uis mili¬
taris excidit. ⁊ flãma uorax cõsumpsit.
quidẽ partẽ sec̃ contͣ tortosã ducens.
Porro isenbardũ. hademarũ. beram.
burrellũ. c̃ reliquis expeditissime ad
suꝑiora dirigens. ut hib̃o fiumĩe tͣnsi¬
insidis exinꝑuiso ad gredent᷑. aut c̃te
turbata regione inpauorẽ mitterent᷑.
git᷑ rege tortosam tendente. memo¬

Expanded text:
ratrem Carolum suffragaturum mittebat: ratrem Carolum suffragaturum mittebat: eique Lugduni agenti, et ad fratris adjutorium properanti, nuntius regis fratris occurrit, captam civitatem nuntiavit, et ne longius fatigaretur, edixit. Qui ab eodem loco regrediens, ad patrem est reversus. Rege porro Ludovico in Aquitania hibernum agente tempus, pater rex eum mandavit venire ad suum colloquium Aquisgrani, in Purificatione sanctae Mariae geproficiscitur, profectusque per Barcinonam, et veniens Tarraconam, quos ibidem reperit, cepit, alios fugavit, universaque loca, castella, municipia, usque Tortosam vis militaris excidit, et flamma vorax consumpsit. quidem partem secum contra Tortosam ducens: porro Isembardum, Hademarum, Beram, Burrellum cum reliquis expeditissime ad superiora dirigens, ut Ibero flumine transiinsidiis ex improviso eos aggrederentur, aut certe turbata regione, in pavorem solverentur. Igitur rege Tortosam tendente, memo
Abbreviated transcription (Latin):
illam eo p̃sente suꝑari contingeret
Subiestioni huic admodũ rex ho-¬
neste assensũ p̾buit. Tenit gͦ ad ex̾ti¬
tum suũ urbem uallantẽ. atq inde.¬
sinenti obpugnatiõe sex ebdomadi¬
b ꝑtinacissime ꝑdurauit. ⁊ tandem
suꝑata uictori manꝰ dedit. T radita
gͦ ⁊ patefacta ciuitate. pͥmo qͥdẽ die
custodes ibidẽ rex destinauit. Ipse
autẽ ab eiꝰ ingressu abstinuit. don
ordinaret qͣliter c̃ digna dõ gr̃arum
actione cupitã atq susceptã uictoriã
eiꝰ nomini consecraret. Antecedenti¬
b gͦ eũ incrastinũ ⁊ exercitũ eiꝰ sacer¬
dotib ⁊ clero c̃ sollempni appatu et
laudib hymnidicis. portã ciuitatis
ingressꝯ ⁊ ad eccłam scẽ ⁊ uictoriosissi¬
me crucis ꝓuictoria sͥ diuinitꝰ colla¬
ta. gr̃arũ actiones d̾o acturꝰ ẽ. ꝓgͦssꝰ
Porro pꝰ hec bera comite ibidem ob
custodiã relicto. c̃ gothoꝵ auxiliis
hyemandi gr̃a ad ꝓpͥam remeauit.
Cui pat̾ comꝑto quod ei ĩmin̾e ui¬

Expanded text:
illam eo praesente superari contingeret. Suggestioni huic admodum rex honeste adsensum praebuit. Venit ergo ad exercitum suum urbem vallantem; atque indesinenti oppugnatione sex ebdomadibus pertinacissime perduravit, et tandem superata victori manus dedit. Tradita ergo et patefacta civitate, primo quidem die custodes ibidem rex destinavit, ipse autem ab eius ingressu abstinuit, donec ordinaret, qualiter cum digna Deo gratiarum actione cupitam atque susceptam victoriam eius nomini consecraret. Antecedentibus ergo eum in crastinum et exercitum eius sacerdotibus et clero, cum sollempni apparatu et laudibus hymnidicis portam civitatis ingressus et ad ecclesiam sanctae et victoriosissimę crucis pro victoria sibi divinitus conlata grPorro post haec Bera comite ibidem ad custodiam relicto cum Gothorum auxiliis, hiemandi gratia ad propria remeavit. Cui pater, comperto quod ei imminere vi
Abbreviated transcription (Latin):
redierunt. Protracta gͥ obsidione.
autũni ꝑextremũ. R eceptis gͦ su¬
is. ab expeditiõe p̃missa redeuntib
rex hẏemen sequentẽ in suis consistens.
pacifice exegit: ac succedente estate.
accito popli sui generali conuentu.
bellionẽ assurgeret. ad quoꝵ repͥm̃dã
ꝑuicaciam ire publica utilitas pos¬
tularet. Hanc regis uoluntatẽ om̃s
laudib prosecunt᷑. nec talia insubditis
contempnenda. s potiꝰ seuerissime re-¬
secanda testant᷑. Moto gͥ ⁊ disposi

Expanded text:
redierunt. Protracta igitur obsidione, redierunt. Protracta igitur obsidione, autumni perextremum. Receptis ergo suis ab expeditione praemissa redeuntibus, rex hiemem sequentem, in suis consistens, pacifice exegit. At succedente aestate 810, accito populi sui generali conventu, bellionem assurgeret, ad quorum reprimendam pervicaciam ire publica utilitas postularet. Hanc regis voluntatem omnes laudibus prosequuntur: nec talia in subditis contemnenda, sed potius severissime resecanda testantur. Moto igitur et disposi
Abbreviated transcription (Latin):
niens. adeo illam. arietib. mãgonib
uit muralib. ut cuies illiꝰ ab spe deci¬
derent infractosq suos aduerso mar¬
mauris ꝓtalib gestis incussit metũ.¬
uerentib ne singłas ciuitates par sor
inchoate obsidionis. ⁊ inꝓpͥum se con
excursum. exercitum ordinauit. et
oscam c̃ misso patͥs herib̾to mitt̾e
statuit. Quo puenientes qui missi
fuerant ciuitatẽ obsidunt. obuos
quosq aut uiuos comp̾hendunt.
aut infugã coactos compulerunt.
Sed dum cͥca urbẽ sedentes. igna¬
uiori se qmͣ decuit studio resoluũt.
inprudentes ac leues aliqui uiuenũ
ꝓpiꝰ muros accedentes. uerbis qͥdẽ
eos qui ꝓpugnacłis p̾sidebant pri-¬
mum lacessere. deiñ missilib inces¬
sere temptant. Oppidani porro. c̃¬
tempnentes p̾sentiũ paucitatẽ. ab¬
sentiũ metientes serã occursionem
aꝑtis ꝓsiliunt portis. Pugnatum
hinc mñ ÷: cesiq stͣ abutraq parte¬
ceꝑunt. istaͥ autẽ ad cast᷑ mansuri

Expanded text:
niens, adeo illam arietibus, mangonibus, niens, adeo illam arietibus, mangonibus, ivit muralibus, ut cives illius a spe deciderent, infractosque suos adverso marMauris pro talibverentibus ne singulas civitates par sorsinchoate obsidionis et in proprium se contexcursum exercitum ordinavit et Hoscam cum misso patris Heriberto mittere statuit. Quo pervenientes qui missi fuerant, civitatem obsederunt, obvios quosque aut vivos conprehenderunt aut in fugam coactos compulerunt. Sed dum circa urbem sedentes, ignaviori se quam decuit studio resolvunt, inprudentes ac leves aliqui iuvenum propius muris accedentes, verbis quidem eos, qui propugnaculis praesidebant, primum lacessere, dein missilibus incessere temptant. Oppidani porro contempnentes praesentium paucitatem, absentium metientes seram occursionem, apertis prosiliunt portis. Pugnatum hinc inde est; caesi sunt ab utraque parteceperunt, isti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uerum erat abaido renũtiant. At
illi timore coacti. om̃ib que castrensis
habitatio habuit pꝰ habitis atq dimis¬
sis. fuge se cõmiserunt. Qmiũq relie¬
toꝵ nr̃i potiti. in eoꝵ papilionib illa
sunt nocte hospitati. S ed abaidꝰ o
iecta multa manu hostium. eis inc̾sti¬
nũ p̃liat᷑us occurrit. Hr̃i tam̃ diuino
freci auxilio. licet impares. multoq nu¬
mero inferiores: tam̃ hostes fugere cõ¬
pulerunt. multaq eoꝵ strage. uiam
fugientiũ repleuer̃. ⁊ eo usq manꝰ ab
eoꝵ cede ñ continuer̃. donec soł dieiq¬
lumine recedente. ⁊ umbra terrã occu¬
pante. lumĩa stellarũ noctem solat᷑a
succederent. His gestis xp̃o fauente.
ad suos sese magno c̃ gaudio ⁊ opibus
collegerunt. du ⁊̃ simul obsessa urbe
domũ repedarunt. Porro anno huic
tosam repetere statuit. habens secum
herib̾tum luitardũ. isenbardũ. uali¬
dumq frantie supplem̃tũ. Quo ꝑue¬

Expanded text:
quod verum erat, Abaiduno renuntiant. At quod verum erat, Abaiduno renuntiant. At illi timore coacti, omnibus quae castrensis habitatio habuit posthabitis atque dimissis, fugę se commiserunt, omniumque relictorum nostri potiti in eorum papilionibus illa sunt nocte hospitati; sed Abaidun, collecta multa manu hostium, eis in crastinum proeliaturus occurrit. Nostri tamen divino freti auxilio, licet inpares multoque numero inferiores, tamen hostes fugere conpulerunt multoque eorum strage viam fugientium repleverunt, et eo usque manus ab eorum cęde non continuerunt, donec solumine recedente, et umbra noctis terram occupante, lumina stellarum noctem solatura succederent. His gestis, Christo favente, ad suos sese magno cum gaudio et opibus collegerunt. Diu etiam simul obsessa urbe domum repedarunt. Porro anno huic tosam repetere statuit, habens secum Heribertum, Liutardum, Isembardum, validumque Franciae supplementum. Quo perve
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sunt deputati. hademarꝰ sciłc
bera ⁊ reliqͥ tͥum dierum em̃so iti¬
nẽ. erant enĩ sũ sagmatib. celo ꝓ
tecto utentes. foto ne fumo dep̃hen¬
derent᷑ renuntiantes. silius se die ocu¬
lentes. nocte qnͣtũ posse dabatur ier
agentes . iiiͦi. die hibero compactis na¬
uib. ipsi quidẽ sunt tͣnspositi. equos
autẽ natatui cõmiserunt. Quod fac¬
tum. magnũ uoto eoꝵ peꝑerat effec¬
tum. nͥ fuiss acerrime dep̾hensum.
Cum enĩ abaidꝰ dux tortose tnͣsitu¬
minis. ⁊ illi quos supͣdiximꝰ suꝑiora
illiꝰ mͦ p̃dicto tnͣsmiterent. maurꝰ
qͥdam lauandi gr̃a flum̃ ingressꝰ. fi¬
mũ aflumĩe uidit ferri equinum.
Quo uso. sic̃ sunt nimie calliditatis
ad natans. fimũq cõprehendens. ⁊ na¬
rib ad mouens exclainauit. Cerni¬
Enĩuero equina ħ ẽe. constat egesta
que certum ÷ ordeum fuisse. ⁊ obho
timplo duos suoꝵ conscensis specula¬
tum dirigunt equis. Qui nr̃is uisis.

Expanded text:
tum sunt deputati, Hademarus scilicet, tum sunt deputati, Hademarus scilicet, Bera et reliqui, trium dierum emenso itinere erant enim sine sagmatibus coelo pro tecto utentes, igni  Al., foco ne fumo deprehenderentur renuntiantes, silvis se die occulentes, nocte, quantum posse dabatur, iter agentes, quarto die Ibero compactis navibus ipsi quidem sunt transpositi, equos autem natatui commiserunt. Quod factum magnum voto eorum pepererat effectum, nisi fuisset acerrime deprehensum. Cum enim Abaidun dux Tortosae littminis, et illi quos supra diximus superiora illius modo praedicto transmitterent, Maurus quidam lavandi gratia flumen ingressus, fimum a flumine vidit ferri equinum. Quo viso, sicut sunt nimiae calliadnatans fimumque conprehendens et naribus admovens exclamavit: „Cernienimvero aequina haec esse constat aegesta, que certum est ordeum fuisse et ob hoc timplo duos suorum conscensis speculatum dirigunt aequis. Qui nostris visis,
Abbreviated transcription (Latin):
mam ꝑauit. S ed pat̃ ne ꝑsemet ipsũ
illuc ꝑgeret. eum impediuit. Prece¬
ꝑat namq tunc temꝑis fabricari na¬
ues. gtͣ normannicas incursiones.
i om̃ib fluminib quȩ mari influ¬
ebant. Quam curam etiam filio
iuincit suꝑ rodanum ⁊ garmiiã.
⁊ silidam. At tamen misit ei mis¬
sum snum ingob̾tum. qͥ filũ p̃sentiã
p̃ferret. ⁊ uice amboꝵ ꝯtͣ hostes ex¬
ercitum ducẽt. Rege autem in a
quitanam remanente ob supͣdictã
nonam uenit. Ibiq habito inter
se consilio qͣlit̾ hostib clamdestina
possent suꝑuenire in ruptione in¬
uener̃ hunc modũ. sciłc ut naues
tͣnsuectorias fabricantes. unãꝗͣq
earum in qͣternas partirent᷑ par
Dice uͦ ⁊ cera ac stupa p̃ꝑatis. mox
ut ad flum̃ ueniret᷑. cõpagũ uinc¬
ture oblaudi possent. Sic itaq
instructi maxima pars eoꝵ c̃ pre¬
dicto misso ingobto tortosã petie¬
rant. At uͦ hii qui ad opꝰ supradic¬

Expanded text:
niam paravit, sed pater, ne per semet ipsum niam paravit, sed pater, ne per semet ipsum illuc pergeret, eum impedivit. Preceperat namque tunc temporis fabricari naves contra Nordomanicas incursiones in omnibus fluminibus, quae mari influebant. Quam curam etiam filio iniunxit super Hrodanum et Garonnam et Silidam. Attamen misit ei missum suum Ingobertum, qui filii praesentiam praeferret et vice amborum contra hostes exercitum ducquitania remanente ob supradictamnonam venit, ibique habito inter se consilio, quomodo hostibus clandestina possent supervenire irruptione, invenerunt hunc modum: scilicet, ut naves transvectorias fabricantes, unamquamque earum in quaternas partirentur parpice vero et cera ac stupa praeparatis, mox ut ad flumen veniretur, compagum juncturae obcludi possent. Sic itaque instructi, maxima pars eorum cum praedicto misso Ingoberto Tortosam petierat. At vero ii qui ad opus supradic
Abbreviated transcription (Latin):
hanc plagã longe lateq nũtiantib.
collecta ÷ saracenoꝵ maloꝵq multi¬
tudo ñ minima. ⁊ eis obuiã constitit.
ad ostiũ uallis q̃ d̾r ualla ibama.
Cuius uallis nata ÷: ut ipsa ĩ ꝓfun¬
do iacens. hinc iñ p̃ruptis atq altis
ne hostiũ labore lapidũ ictib pote¬
rant int̾ire. uł in manꝰ inimicoꝵ de¬
uenire. At dũ illi uiã p̃struunt.
nr̃i aut̃ aliorsũ uiã aꝑtiorẽ planiorẽ¬
q petunt. Neputantes mauri hec
nr̃os ñ obsui tantũ cͦtodiã s metr
potiꝰ eoꝵ fac̾e. a tergo eos insecunt᷑.
facies hostib nudauerũt.⁊ acͥter¬
resticerunt. xp̃oq iuuante ipsos t̃¬
ga uertere compuler̃. quos adp̾hen¬
dere necauer̃. ⁊ leti ad p̾das qͣs reli¬
querant redierũt. at tandẽ post
dies uiginti sue digressionis. ad
regẽ alacres paucissimis suorũ
amissis reuersi sunt. P ex autem
hludouicꝰ suos letanter suscepit.:⁊
terra hostili usqueqͣq uastata do-
rex hludouicꝰ expeditionẽ in hispa¬

Expanded text:
plagam longe lateque nuntiantibus, collecta est Saracenorum Maurorumque multitudo non minima, et eis obvia constitit ad ostium vallis quae dicitur Vallis-Ibana. Cujus vallis natura est, ut ipsa in profundo jacens hinc inde praeruptis atque altis ne hostium labore lapidum ictibus poterant interire, vel in manus inimicorum devenire. At dum illi viam praestruunt, nostri autem aliorsum viam apertiorem planioremque petunt, reputantes Mauri haec nostros non ob sui tantum cu stodiam, sed metu potius eorum facere, a tergo eos insequunturfacies hostibus nudaverunt, restiterunt, Christoque juvante ipsos terga vertere compulerunt. Quos autedere, necaverunt, et lęti ad praedas quas reliquerant redierunt, ac tandem post dies viginti sue digressionis ad regem alacres paucissimis suorum amissis redierunt. Rex autem Hludouuicus, suis lętanter receptis et terra hostili usquequaque vastata, domrex Hludouuicus expeditionem in Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
sicam recto cursu ꝑuenerunt.
bi iterum in quodam portu eiꝰdẽ
insule c̃ classe cui bucardꝰ p̃erat
p̃lio decertauer. uichq ac fugati
⁊ płimis suoꝵ interfectis. Ad eo
anno illo in om̃ib locis aduersa
fortuna fatigati sunt: ut ipsi sͥ
hoc accidisse testati sint: eo quod
anno suꝑiore cont᷑ om̃e iusticiã
de patularia insula .lx. mona¬
constantinopolitana sedebat in
uenetia. pace facta c̃ pippino
rege. ⁊ induciis usq admensem
augustum constitutis. statione so¬
luta: constantinopolĩ regressꝰ est.
Hoc anno imꝑator aquis pascha
celebrauit. nñ ⁊ natalem domini.
Hyenis mollissima ac pestilens
suit ĩ illo temꝑe. uereq inchoan¬
te imꝑator nouiomagum ꝓfectꝰ.
tͣnsacto qͣdragesimali iesunio¬

Expanded text:
sicam recto cursu pervenerunt. Ibi iterum in quodam portu eiusdem insulae cum classe cui Burchardus praeerat, proelio decertaverunt, victique ac fugati plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi hoc accidisse testati sint, eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patelaria insula sexaginta monaconstantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege, et indutiis usque ad mensem Augustum constitutis, statione soluta Constantinopolim regressus est. Hoc anno imperator pascha Aquis celebravit nec non et natalem Domini. Hiemps mollissima ac pestilens fuit in illo tempore; vereque inchoante imperator Noviomagum profectus transacto ibi quadragesimali ieiunio
Abbreviated transcription (Latin):
sua castellis inclusit & ipse cũdeleta manu Nunc atergo Nlune alatereuis¬
teus liude uuit copias acnoctu & int̃ diuqua cũs. paterat lacerauit Na etinisii
coetit excedere Tribus hominum milibus de exercitu illius int̾fectis. &e trecenti
uł eo amplius caballis captis p̃ter sarcinas & spolia diueriugeneriẽ cureata
quae qunint qs sta suerant ꝑ legatos suos imperatori nun oans euas conian

Expanded text:
sua castellis inclusit et ipse cum delecta manu nunc a tergo nunc a latere inssua castellis inclusit et ipse cum delecta manu nunc a tergo nunc a latere insistens Liudewiti copias et noctu et interdiu, quacumque poterat, laceravit neque coegit excedere, tribus hominum milibus de exercitu illius interfectis et trecentis vel eo amplius caballis captis praeter sarcinas et spolia diversi generis direpta; quae qualiter gesta fuerint, per legatos suos imperator
Abbreviated transcription (Latin):
dux foro iuliensis. febre correptus inipsamarca decessit. Qui cũ baldricꝰ essa
subrogatꝰ & in carantanorũ regionen quae ad ipsius curam ꝑtinebat fuissa
ingressus obuium. habuit liudeuuiti exencitũ. Quem uixta drauum fluuiũ
iter agentem parua manu ad gressus plurib: int̃ fectis & auertit & deilla ꝓu¬
tia fugauit. Borna uero dux dalmatiȩ cũ magnis copus ad colapiũ fluuium
ludeuito ad seuenienti oc currens in prime congressionȩ aguduscanis deseritur.
Auxilio tamen p̃torianorũ suorumꝓtectus euasit Leriit in eo prȩlio dragamosu
sacer liudeuuiti qui inexor dio defectionis relicto genero bornefȩconuierat
gudus cani domũ regressi iterũ aborna subiguntur Ad liudeuuitus oe casu¬
nẽ nanctus cumualida manu decẽbrio mense dalmatiã ingres sus ferro
&igni deuastat Cui cũ borna sepenitus in parẽ conspicer&. Omnia

Expanded text:
dux Foroiuliensis febre correptus in ipsa marca decessit. Cui cum Baldricus esset dux Foroiuliensis febre correptus in ipsa marca decessit. Cui cum Baldricus esset subrogatus et in Carantanorum regionem, quae ad ipsius curam pertinebat, fuisset ingressus, obvium ibi babuit Liudewiti exercitum; quem iuxta Dravum fluvium iter agentem parva manu adgressus pluribus interfectis et avertit et de illa provincia fugavit. Borna vero dux Dalmatiae cum magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito ad se venienti occurrens in prima congressione a Guduscanis deseritur; auxilio tamen praetorianorum suorum protectus evasit. Periit in eo proelio Dragamosus socer Liudewiti, qui in exordio defectionis relicto genero Bornae se coniunxerat. Guduscani domum regressi iterum a Borna subiguntur. At Liudewitus occasionem nanctus cum valida manu Decembrio mense Dalmatiam ingressus, ferro et igni cuncta devastat. Cui cum Borna se penitus inparem conspiceret, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
erceretus deitaliain pannoniam propt̃ liude uuituri belliotẽ mis su
quirebus parum pros pere gestis infecto pene negotio regressus es
diliu de uiutis superbia elatus legatos quasi pacẽ petento adimpr̃
n sit. condicione quas dã ꝓponens ad quarum concessionẽ taque iu¬
nuntur se facturum pollicebatur Quas cũ impr nonrtcipera
aliasque ei ꝑsuos legatos ꝓponer&s: Permanendũ sibi in inchoata
er fidia ue lut opti mũ iudicans missis circũ quaque legatis uit inas
xta segentes ad bellũ sollicitare cura ut. Timocianorũ quo que
epulũ quidimis sa bugarorũ societate ad impĩm uenie acditionc cius
ep inte tere ges uiebat nehoc efficer& itait cepit ac fagelsis es ui¬
asionub inexit ut omisso qđ facere cogitabatt ꝑsidiȩ illius socius
&diuta exister&. Extrcitu uero cepannonia reuerso cadolas

Expanded text:
et exercitus de Italia in Pannoniam propter Liudewiti rebellionem missus, et exercitus de Italia in Pannoniam propter Liudewiti rebellionem missus, qui rebus parum prospere gestis infecto pene negotio regressus est. Et Liudewitus superbia elatus legatos quasi pacem petendo ad imperatorem misit, conditiones quasdam proponens, ad quarum concessionem ea, quae iuberentur, se facturum pollicebatur. Quas cum imperator non reciperet aliasque ei per suos legatos proponeret, permanendum sibi in inchoata perfidia velut Optimum iudicans missis circumquaque legatis vicinas iuxta se gentes ad bellum sollicitare curavit. Timocianorum quoque populum, qui dimissa Bulgarorum societate ad imperatorum venire ac dicioni eius se permittere gestiebat, ne hoc efficeret, ita intercepit ac falsis persuasionibus inlexit, ut omisso, quod facere cogitabat, perfidiae illius socius et adiutor existeret. Exercitu vero de Pannonia reverso Cadolach
Abbreviated transcription (Latin):
tionabili de fensione obiecta sibi refellere Non ualer& ex ilio condompnatus est
& regnũ ceadragothras conis filio datũ Similimodo & lupuscentulli uuasco
quicũ ber gario tolose & uua rino aruenni comite. Eodẽ annoprȩlio conflixi
in quo & fratrẽgar sandũ singularis amaentiȩ hominem amisit & ipse nisi
ibi fugiendo consur & ꝓpe interitũ fuit. Cũ in conspectũ imprĩs ueniss& acde
pfidia euias amemoratis comitib: in mane accusabatur sepurgare Non potius
sarupse temporali est exilio deposatus conuentus et quisgrani post natilem
dñahabitꝰ in quo multa destatu ecdȩsiarum & monas ttriorũ tractata atq
luiatas. Legib etiam capitula quȩdam pernecessariã quia deerant cons¬
filialius. huelbi comits siliam hauuo in dib dun xcrem
terũ que conuentus menseiulio apud ingilum heim palatium habitus

Expanded text:
tionabili defensione obiecta sibi refellere non valeret, exilio condempnatus est tionabili defensione obiecta sibi refellere non valeret, exilio condempnatus est et regnum Ceadrago Thrasconis filio datum. Simili modo et Lupus Centulli Wasco, qui cum Berengario Tolosae et Warino Arverni comite eodem anno proelio conflixit, – in quo et fratrem Grarsandum singularis amentiae hominem amisit et ipse, nisi sibi fugiendo consuleret, prope interitum fuit, – cum in conspectum imperatoris venisset ac de perfidia, cuius a memoratis comitibus inmane accusabatur, se purgare non potuisset, et ipse temporali est exilio deportatus. Conventus Aquisgrani post natalem Domini habitus, in quo multa de statu ecclesiarum et monasteriorum tractata atque ordinata sunt, legibus etiam capitula quaedam pernecessaria, quia deerant, consfiliabus Huelpi comitis filiam nomine Iudith duxit uxorem. Iterumque conventus mense Iulio apud Ingilunheim palatium habitus