comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celũ ⁊ trãm consecutꝰ est. Deniq omꝰ
nationes & ꝓuincias britamȩ que in
quatuor linguas. idẽ britonũ. pic¬
in dicionẽ accepit. Quo regni culm¬
ne sublimatus. nichilominus qd̾mi¬
rũ dictum ẽ. pauꝑibꝰ & ꝑegrinis sẽꝑ
humilis. benignꝰ & largus fuit. De¬
niq fert᷑ quia tpr̃e quodã cũ die scõ
pasche cũ pͣfato ep̃o consediss& ad
prandiũ. positusq eẽt in mẽsa corã
eo discus argenteꝰ regalibꝰ epulis
benedicendũ missuri. intrasse subito
ministrũ ipsius cui suscipiẽdoꝵ ino¬
pum erat cura delegata. ⁊ indicasse
regi quia multitudo pauꝑũ undecũ¬
q aduenietᷤ maxima ꝑplateas se¬
der&. postulãs aliqͥd helemosine
arege. Qui mox dapes appositas
pit. quouiso põtifex qͥ ad sedebat.
delectatꝰ tali factopi&atis. apphẽ¬
dit dexterã eiꝰ & ait. Nũquã inue¬
terescat hec man. d̃ & ita iuxta
ut actenꝰ incorrupte ꝑdurẽt. De¬
uantur. ac digno acu̾ctis honore

Expanded text:
caelum et terram, consecutus est. Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Picin ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus, quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore quodam cum die sancto Paschae cum praefato episcopo consedisset ad prandium, positusque esset in mensa coram eo discus argenteus regalibus epulis benedicendum missuri, intrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adpositas pit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inveterascat haec manus. » Quod et ita juxta ut hactenus incorruptae perdurent. Dei servantur, ac digno a cunctis honore
Abbreviated transcription (Latin):
alia tam̃ quã decebat ebdomada cele¬
branͣt. Sciebat enĩ ut xpĩani resurec¬
cionẽ dũcã. quȩ pͥma sabbi fact̾a est.
Prima sabb̃i semꝑ eẽ celebra̾dã. sedut
barbari & rustici quando eadẽ pͥma
sabbi quȩ nũc dñuca dies cognomina¬

Expanded text:
 decebat hebdomada celebrabant. Sciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quae prima Sabbati facta est prima Sabbati semper esse celebrandam: sed ut barbari et rustici, quando eadem prima Sabbati quae nunc Dominica dies cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
laici. meditari deberent. idest legen¬
dis scripturis aud psalmis discẽdis
opus illius. & om̃iũ qui cũ eo erant
ubrcũq locoꝵ deuenissent. Et si for¬
te eueniss& qd̾ tam̃ raro euenit. ut
ad regis coniuiniũ uocaret᷑. intrtibat
cum uno clerico aud duobꝰ & ubi
paululũ reficiebat᷑ accelerauit oci¬
ad legendũ cum suis siue ad orãdũ
egredi. Cuiꝰ exemplis informari.
tpre illo religiosi quiq uiri ac fm̃ȩ
consuetudinẽ fecer̃ ꝑ totũ annũ ex¬
cepta remissione quinquasime pas¬
chalis. quarta ⁊ sexta sabbi ieui¬
nuĩ ad nonã usq horã ꝓtelare. Nũ¬
quã diuitibꝰ honoris siue timoris
gr̃a. siqua deliquisset᷑ reticebat. sed
asꝑa illos inuectione corrigebat.
nullã potentibꝰ scłi peccuniã excep¬
ta solũ esca si qͦs ospicio suscepiss&. ũ¬
quam dare solebat. sedea potius
que sibi adiuitibꝰ donaria peccuniaꝵ
largiebant᷑. uł in usus pauꝑũ ut di¬

Expanded text:
laici, meditari deberent, id est, aut legenlaici, meditari deberent, id est, aut legendis Scripturis, aut psalmis discendis opus illius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque locorum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat cum uno clerico, aut duobus; et ubi paululum reficiebatur, adceleravit ad legendum cum suis, sive ad orandum egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagesimae paschalis, quarta et sexta Sabbati jejunium ad nonam usque horam protelare. Nunquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum largiebantur, vel in usus pauperum, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tmpͣre eidem monasterio segenus
uiuendi documenta. saluberrimum
abstinenciȩ uł continentiȩ clericis
exemplũ reliquit. Ciuiꝰ doctrinam
ad maxime cõmendabat om̃ib̾. qd
non alitͣ quã uiuebat cum suis ipse
docebat. Nichil enĩ huius mũdi que¬
rere. nichil amare curabat. Cũcta
quȩ sibi aregibꝰ uł diuitibꝰ scłi dona¬
bant᷑. mox pauꝑibꝰ qui occuirerent
erogare gaudebat. Discurrere ꝑ cũc¬
ta & urbana & rustica loca. non equoꝵ
cdorso sedpedũ in cessu uectus. nisi ma
ior forte necessitas compulisse solebat.
Iuatinus ubicũq aliquod uł diuites uł
pauꝑes incedens aspexiss&. confestiͣ
ad hos liuerter᷑ uł afidei suscipiẽde
sacramẽtũ si infideles eẽnt inuitar&.
uł si fideles in ipsa eos fide conforta¬
r&. atq ad elemosinas oꝑumq bo¬
noꝵ exsecutionẽ & uerbis excitar&
& factis. In tantũ aũt uita illiꝰ anr̃i
tpris segnita distabat. ut om̃s qui
cum eo incedebat. siue ad tonsi siue

Expanded text:
tempore eidem monasterio Segeni avivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, et verbis excitaret et factis. In tantum autem vita illius a nostri temporis segnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu
Abbreviated transcription (Latin):
dos ineredulos & indoctos mitti
nantes. ad p̾dicandũ miseri̾it. Qu̾
ubi tempꝰ accepit. sic̃ prius mode¬
ramine discretionis. ita post modũ
& cetͣis uirtutibꝰ ornatus apparuit.

Expanded text:
dos incredulos et indoctos mitti nantes, ad praedicandum miserunt. Qui ubi tempus accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
angloꝵ ꝓuinciis qͥbꝰ regnauit osu¬
ald. magna deuotione uerbũ fidi
quicũq sac̾dotali erat gradu p̃ditus
ministrare. Cõstrueba̾tur gͦ ecłe¬
ꝑ loca. cͥfluebãt ad audiẽdũ uerbũ
ppłi gaudẽtes. Donabant᷑ munere
regiopossessiones ⁊ tritoria ad in¬
struenda monasteria. Imbuebãt᷑
pͣceptoribꝰ scotis pariuli angloꝵ.
una cũ maioribꝰ studiis ⁊ obserua¬
cione discipline regularis. Nã mo¬
nachi erant maxime qͥ ad pͣdicãdũ
uenerãt. monachꝰ ipse ep̃s aedan.
ut pote de insula quȩ uocat᷑ hĩi destina
septẽtrionaliũ scotoꝵ. ⁊ om̃iu pictoꝵ
monasteriis. non paruo tmpre arce̾
tenebat. regẽdiisq eoꝵ ppłs p̾erat.
Iue uidelic& insula ad uisquidẽ bri¬
tanie ꝑtin&. non magno ab ea fre¬
to discreta. sed donatione pictorũ
qͥ illas bruanie plagas incolũt. iam¬
dudũ monachis scotoꝵ tradita. qr
illis p̾dicãtibꝰ fidem xp̃i.¬

Expanded text:
Anglorum provinciis quibus regnavit rex OsuAnglorum provinciis quibus regnavit rex Osuald, magna devotione verbum  Al.quicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ec loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae vocatur Hii, destinatSeptentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
limausq .xc̾. obseruare solebat.
Hoc eñi ordine septẽtrionalis scoto¬
rũ ꝓuincia. ⁊ om̃is natiopictoꝵ.
illo adhuc tmpre pascha clm̃cu̾
celebrabat. Aestimans se in hac ob¬
seruacia scĩ ac laude digni patrĩ
noscit. Porro gentes scotoꝵ que in
australibꝰ hibnie insulȩ partibꝰ mo¬
rabant᷑. iam dudũ ad ammonicionẽ
apłicȩ sedis antistitis. pascha cano¬
ipse parebat tribuit. Iui uidelico
locus accedẽte ac recedente reuma¬
te bis cotidie instar insulȩ maris
circũluit᷑ undis: bis renudato lit¬
tore contiguus tre reddit᷑. atq eiꝰ
ammonicion̾bꝰ humilit̾ ac libenterinom¬
regno suo multũ diligẽter ledifi¬
care ac dilatare curauit. Ubi pul¬
cherrimo sepe spectaculo. c̃tigit ut
eug̃łizante antistite qͥ angloꝵ
linguã ꝑfecte ñ nouerat. ipse rex
sius ducibꝰ ac ministris intͣpres uer¬
bi existerae celestis. Quia nimirũ
tã longo exilũ sui tmp̃re. linguam
scotoꝵ iam plene didicerat. Ex

Expanded text:
imam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris noscit. Porro gentes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, jamdudum ad admonitionem apostolicae sedis antistitis, Pascha canoipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omisti in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam plene didicerat. Exi
Abbreviated transcription (Latin):
drit galliã & accepto ep̃aͣtu parisia¬
ce cuutatis. ibidem senex & plenꝰ
dierũ obuĩt. Non multis aut annis
post abscessũ ei abritania transactis.
Qui secedet ᷤ ad regẽ mercioꝵ uocabulo
uufheri. emit pͣcio abeosede̾ londo¬
sue tͣminũ mansit. Sicq ꝓuincia
occidentaliũ saxonũ. tp̃re non pau¬
co absq p̾sule fuit. Iuo etiã tpre rex
pͣfatus ipsius gentis grauissimis reg¬
ni sui damnis. sepissime ab hostibus
afflicꝰtus. Landẽ ad memoriã redux̾.
ꝓuĩcia. recte parit̾ diumo fuerit des¬
tituta pͣsidio. Misit gͦ legatarios in
galliã ad achilberectũ. sũmissa illũ satiͦ¬
factione de pͣcans ad ep̃ãtũ suȩ gentis re¬
dire. Atille excusans & uenire non pos¬
se contestans. quia ep̃atu ꝓpriȩ ciuita¬
tis ac parrochiȩ tener& astrictus.
Ne tam̃ obnixe p&enti nichil ferr& au¬
xilii. misit ꝓse illũ pb̃rm eleuterium
dicẽs. qd̾ ipsum eũ dignũ eẽ epãtu uidi¬

Expanded text:
diit Galliam, et accepto episcopatu Parisiadiit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania transactis, qui secedens ad Vulfere regem Merciorum emit pretio ab eo sedem Londosuae terminum mansit. Sicque provincia Occidentalium Saxonum tempore non pauco absque praesule fuit. Quo etiam tempore rex praefatus ipsius gentis, gravissimis regni sui damnis saepissime ab hostibus adflictus, tandem ad memoriam reduxit, provincia, recte pariter divino fuerit destituta praesidio. Misit ergo legatarios in Galliam ad Agilberctum, summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et eo venire non posse contestans quia episcopatu propriae civitatis ac parochiae teneretur adstrictus: ne tamen obnixe petenti nil ferret auxilii, misit pro se illo presbyterumdicens quod ipse eum dignum esse episcopatu judi
Abbreviated transcription (Latin):
diata eni sorore pendan regis. mer¬
cioꝵ quã duxerat uliã duxit uxxo¬
rẽ. Idoq bello potitus ac regno pͥ¬
uat̾ ab illo. seressit ad rege̾ orien¬
taliũ angłoꝵ cui nomͣ erat anna.
apud quẽ triẽnio exulans. fidem
tibꝰ docebimꝰ. Cũ uͦ restitutꝰ eẽ̾t in
regnũ comaluch. uenit in ꝓuiciã
de hib̾niã pontifex quidã agilberec¬
tus natione quidẽ gallꝰ sed tũc lege̾¬
doꝵ grͣa scripturaꝵ in hib̾nia non
paruo tpre demorat: coniuncxit᷑q
se regi sponte ministeriũ pͣdicandi
assumẽs. Cuiꝰ erudicionẽ atq induᷤᷤ¬
striã uiderᷤ sex. pogauit eũ accepta
uibi sede episcopali. suȩ gen¬
itis manere pontifice̾. qui pͣ¬
A cibus eiꝰ annũes. multis annis¬
a eidem genti sac̃dotali iure pre¬
fuit. landẽ rex qͥ saxonũ tam̃ linguã
sum in gallia ordinatum. Diuidet᷑q
in duas p̾arrochias ꝓuiciã huc. in ci¬
untate uenta que agente saxonum

Expanded text:
diata enim sorore Pendan regis Merdiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans fidem tibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum Coinualch, venit in provinciam de Hibernia pontifex quidam, nominene quidem Gallus, sed tunc legendarum gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demoratus, conjunxitque se regi, sponte ministerium praedicandi adsumens: cujus eruditionem atque industriam videns rex, rogavit eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. Qui precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacerdotali jure praefuit. Tandem rex, qui Saxonum tantum linguam sum in Gallia ordinatum; dividensque in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta, quae a gente Saxonum
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Pdicante illis u̾bũ brino
se illo pͣsente in intimis. angloꝵ par¬
tibꝰ quo nullꝰ doctor ꝓcessiss&. sce̾ fi¬
dei semina ẽẽ sparsurũ. Unde & ius
eos qͥb p̃dicare debere inquirer&
Itaq eiuĩgłizante illo in p̾fata ꝓ
fonte babtismi cũ sua gente ab¬
luer&̾. contigit id tmpͣris scĩssimũ
ac uictoriosissimũ rege̾ Nordan¬
himbroꝵ osualdum ad fuisse. eu̾q
de lauacro exeuntẽ suscepisse. Ac
pulcherrimo ꝓrs & dõ digno con¬
sortio cuiꝰ erat filiã accepturus in
comugẽ. ipsũ prius scđa genera¬
cione dõ dicatã sibi accepit infiliũ.
Don auer̾ aut̃ ambo reges eidem
ep̃o ciuitatẽ quȩ uocat᷑ dorcie.
ubi factis dedicatisq ecłus. multis¬
q ad dnͣm pio eiꝰ labore ppłis aduo¬
catis migrauit ad dñm. Sepultus¬
q ẽ in eade̾ cuutate. & post annoᷤ
multos helde epatu agente. trãs¬
li positus est.
rennuit. ⁊ non multo post & iã reg¬
ni terrestris potenciã ꝑdidit. Repu¬

Expanded text:
suscepit, praedicante illis verbum Birinse illo praesente in intimis ultra Anglorum partibus quo nullus doctor praecessisset, sanctae fidei semina esse sparsurum. Unde et juseos quibus praedicare deberet, inquirere. Itaque evangelizante illo in praefata fonte baptismi cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis sanctissimum ac victoriosissimum regem Nordanhymbrorum Osualdum adfuisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatione Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt autem ambo reges eidem episcopo civitatem quae vocatur Dorcic ubi factis dedicatisque ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum agente, transli positus est. renuit, et non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repu
Abbreviated transcription (Latin):
long̾o post tẽpore uisitation¬
grã de brittannuis uir scĩssue
& continentissimꝰ uocabulo hig¬
baudus. qͥ erat abbas in prouina
lindissi. & ut scõs decebat de ua
priorũ patrũ sermonẽ facerii
atq hanc emulari gaudered
teruenit mentio reuerentis sim
antiscitis ceadda. Dix̃q egberas
Scio hominẽ in hac insula adhi
incarne manentẽ : qui cũ uri
le de mundo transir&e. iudu a¬
mã ceddi frĩs ipsius cũ agmine
angłorũ descende de cȩlo: ãi¬
sũpta secũ anima eiꝰ. ad cęlesu
regna redire. Qđ utrũ de se
an de alio aliqͦ dicer&. nobis ma¬
net incertũ: dũ tantũ hoc quod
tantus uir dixerit qͥa uerũ sit. es
ñ possit incertũ. Obiit aut̃ cead¬
da sexto die nonarũ martiarũ
aultus .e. pͥmo qͥdem unta ec¬
instricta ibidẽ ecclabeatissimi

Expanded text:
ost tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angelorum descendere  Al., adsumta secum anima ejus, ad caelestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecconstructa ibidem ec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ a t̾renis. ẽ. munitus
cursib : uerũ etiã ad cele¬
tis uitȩ exercitia magisi
gisq: succensus. Nã hortao
suns eũ: ut librũ beati iob
magnis inuolutũ obscuria¬
tib mrstica interp̃tations
discuterae. Neq negarep¬
tuit opus. qͦd sibi frateris
mor multis utile futurum
iponebat: sedeundẽ librum
diomꝰ iuxta litterã intelligea¬
ram̃ta refetendus. qͦ sensu¬
nicuiq fideliũ sit aptandus
lonis mirancla ratione ꝑdo¬
ut. Qđ uidelic& opus in regi
quidem urbe apoerrsiarius
ichoaiuit: romȩ aut̃ iã pon¬
afex factus expleuit. Qui
ascentẽ ibi nouã heresim
e statu nr̃ȩ resurrectionis.
uante se grã catholicȩ ue

Expanded text:
non solum a terrenis est munitus non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam hortati sunt eum ut librum beati Job, magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret; neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligencramenta referendus, qunicuique fidelium sit aptandus,tionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavit, Romae autem jam pontifex factus explevit  Al.nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, cum uvante se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd tolero: ꝑpendo qͥd amisi
Dũq intueor illud qͦdꝑdidi :
fit hoc grauius qͦd porto
nichil eũ monachicȩ ꝑfecti¬
onis ꝑdidisse. occasione curȩ
pastoralis: immo potiorem
tunc sumpsisse ꝓfectũ de la¬
bore conuersionis multorũ.
maxime qͥa & pontificali fun¬
ctus officio. domũ suã mo¬
nasteriũ facere curauit.
Et dũ primo de monasterio
abstractus. ad minis teriũ al¬
taris ordinatus. atq confati¬
tam̃ in t̾reno conuersatuspi¬
latio. ꝓpositũ uitȩ celestis
termisit. Nam qͦsdã fr̃s ei
monasterio suo qui eũ grãgo
manȩ caritatis ad regiam
urbem secuti sunt. in tutam̃¬
tũ cȩpit obseruantiȩ reguli¬
ris habere : uidelicet ut co¬
rũ semꝑ exẽplo sic̃ ipse sers
ad orationis placidũ litus
quasi anchorȩ fune resa¬
geret᷑. cũ incessabili causa¬
rũ scłariũ impulsu flucto¬
mentẽ. int̾ eos quotidie ps
stuchosȩ lectionis roboras
alloquiũ. Horũ gͦ consor

Expanded text:
quid tolero, perpendo quid amisi: quid tolero, perpendo quid amisi: dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto.nihil eum monachicae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, maxime quia et pontificali functus officio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantamen in terreno conversatus palatio propositum vitae caelestis intermisit. Nam quosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere: videlicet, ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum littus quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctumentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio
Abbreviated transcription (Latin):
largiente conuertit. Nã mu¬
tato repente habitu scłari: mo¬
nasteriũ petit. In qͦ tanta ꝑfe¬
ctionis grã cȩpit conuersari:
ut sic̃ ipse postea flendo solebat
attestari. animo illius labentia
cuncta subter essets: ut rebus
ut nulla nisi cȩlestia cogitare
soler&. ut etiã retentus cor¬
pore. ipsa iam carnis clausera
contẽplatione transir& : ut
mortẽ qͦq quȩ pene cunctis
pena .ẽ. uidelicet ut ingres
ctũ. quẽ sibi ꝑ curã pastoralẽ
incurrisse uidebat᷑. refer¬
re consueuerat. Deniq tem¬
pore qͦdam secreto cũ diacono
suo petro colloquens. enume¬
ratis animi sui uirtutib pris¬
cis: mox dolendo subiunxit.
At nunc ex occasione eurae
pastoralis. scłariũ hominũ
negocia patit᷑: & post tam
pulchrã quietis suȩ speciem.
terreni actus puluere fȩda¬
tur. Cunq se ꝓdescensione
multorũ ad exteriora spar¬
serit: etiã cũ interiora ap¬
pecit. adhȩc ꝓculdubio mi¬
nor redit. Perpendo itaq

Expanded text:
largiente convertit. Nam mulargiente convertit. Nam mutans repente habitu saeculari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea flendo solebat adtestari, animo illius labentia cuncta subter-essent, ut rebus ut nulla nisi caelestia cogitare soleret, ut etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem quoque quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressctum quem sibi per curam pastoralem incurrisse videbatur, referre consueverat. Denique tempore quodam secreto, cum diacono suo Petro conloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulcram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro descensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ nos conuenit qͥa nr̃am idest
glorũ gentẽ de potestate sa¬
sȩ ad fidẽ xp̃i sua industria
uertit : latiorẽ in nra histo
ecclesiastica facere sermo
Quẽ recte nr̃m appellare
imũ in toto orbe pontificatũ
er& & conuersis iam dudum
fidẽ ueritatis eaẽ: pͣlatus ec¬
si is. nr̃am gentẽ eatenus
idolis mancipatã. xp̃i fecit ec¬
desiam. ita ut apłicũ illũ de
coliceat nob ꝓferre sermonẽ:
& si aliis non . ẽ. apłs. sed tam̃
bis .ẽ. Nam signaculũ aposto¬
latus eiꝰ. nos sumꝰ in dño. Erat
aut̃ natione romanus. a patre
rdiano: genus a proaius ñ
plũ nobile sed & religiosum
ligionis : ñ minore quã pare¬
ntes & cognati. uirtute deuo¬
tionis exercuit. Nobilitatẽ uͦ
illã quã ad scłm uidebatur
eccłȩ .x. III. annos. menses sex
& dies decẽ gloriosissime re¬
xit. defunctus ẽ atq ad aet̃¬
nã regni cȩlescis sedẽ transu¬
⁊tus
habere : totã ad nanciscendã su¬
ꝑnȩ głam dignitatis. diuina grã

Expanded text:
 nos convenit, quia nostram, id est, Anglorum gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra Historia ecclesiastica facere sermonem, quem recte nostrum appellare primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam dudum ad fidem veritatis esset praelatus Ecclesiis, nostram gentem eatenus idolis mancipatam, Christi fecit Ecclesiam, ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est; nam signaculum apostolatus ejus nos sumus in Domino. Erat autem natione Romanus, a patre Gordiano, genus a proavis non solum nobile, sed et religiosum ligionis non minore quam parentes et cognati virtute devotionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur esiae tredecim annos, menses sex et dies decem gloriosissime rexit, defunctus est, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatushabere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis divina gratia
Abbreviated transcription (Latin):
tores uiuere. qua discretio¬
ne singulas quasq aũdien¬
tiũ instruere ꝑsonas. đ quarła
consideratione ꝓpriã qͦtidie
debeans fragilitatẽ pensare
quas induob codicib aequa
sorte distinxit. Libros etiã
dialogorũ quattuor fecit:
in qͥb rogatu petrichaconi
sui. uirtutes scõrũ qͦs in ita¬
lia clariores nosse uł audi¬
re poterat. ad exẽplũ uiue¬
ndi posteris collegit: ut
sic̃ in libris expositionũ sua¬
rũ. qͥb sit uirtutib insudan¬
dũ ed ocuit: ita etiã descri¬
ptis scõrũ mira culis. quae
uirtutũ earundẽ sit clari¬
tas ostenderae. Primã qͦq
& ultimã iez echielis pro¬
pħȩ partẽ. quȩ uidebant᷑
obscuriores. ꝑ omelias. xac.
& duas. quantũ lucis intus
habeaÑ demonserauit: ex¬
cepto libello responsionũ.
quẽ ad int̾rogationes scĩ
Augustini primi atiglorum
gentis ep̃m scripsit. ut su¬
pra documus. totũ ipsum
libellũ his inserentes historis

Expanded text:
tores vivere, qua discretiotores vivere, qua discretione singulas quasque audientium instruere personas, et quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare.quas in duobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat, ad exemplum vivendi posteris collegit: ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum, edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partem, quae videbantur obscuriores, per homilias ac quantum lucis intus habeant, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augustini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supra docuimus, totum ipsum libellum his inferentes historiis;
Abbreviated transcription (Latin):
matizabat. corpus nr̃m in
illa resurrectionis gła im¬
palpabile. uentis aereq sub¬
tilius. eẽ. futurũ. Qđ ille¬
udiens: & ratione uerita¬
tis. & exẽplo dnicȩ resurre¬
ctionis ꝓbauit. hoc dogma or¬
todoxȩ fidei omnimodis. eẽ.
contrariũ. Catholica et¬
enĩ fides hab&. qͦd corpus
nrm illa immortalitatis
gła sublimatũ. subtile qui¬
dem sit ꝑ effectũ spũalis.
potentiȩ: sed palpabile ꝑue
ritatẽ naturȩ Iunxit exẽ¬
plũ dnĩci corporis: de quo
a mortuis suscitato dic̃ ipse
sic̃ me uidetis habere. Incu¬
ius assertione fidei. uenera¬
bilis pat̃ gregorius intan¬
tũ contra nascentẽ heresi
nouã laborare contendit:
tanta hanc instantia iuuan¬
te etiã pussimo imꝑatore
trberio constantino cõminuit :
ut nullus exinde sit inuentꝰ.
qͥ eiꝰ resuscitator existeret.
Aliũ qͦq librũ cõposuit
egregiũ qͥ uocat᷑ pastoralis:
inqͦ manifeste luce patefe¬
cit quales ad eccłȩ regim̃
assumant᷑ qualit̃ ipsi rec¬

Expanded text:
matizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Qaudiens, et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis, probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod ipsnostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse icut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus, qui eius resuscitator exiAlium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rec
Abbreviated transcription (Latin):
ut illimũ cõposuit: & familia¬
rib: ad qͦsdã litteris. Qđ eo
magis mirũ . ẽ. tot ac tantas
condere uolumina potus
qͦd omi pene iuuentutis fuae
tẽpore. ut uerbis ipsius lo¬
quar. crebris uiscerũ dolor
cruciabat᷑: horis mom̃tisq
omĩb fracta stomachi uira¬
te lassescebat. Lentis qͥdo
ra teste om̃is filius qͥ recipuꝰ
flagellat᷑ : quo malis p̾sen¬
tib: durius de primebat᷑. eo
de aet̾na certius p̾sũptione
respirabat. Hȩc qͥdem de
immortali eiꝰ sint ingenio : qͦ
nec tanto corporis potuit a¬
nandisq auro uł argento ec¬
clesiis operã dabans hic auꝰ
totus erga animarũ lucra
Iacabat. Quicqͥd ꝓecuniae bre¬
Duerat: sedulus hoc disꝑgere
uedare pauꝑib curabat : st
Ncornu ciꝰ exaltaret᷑ ingla
da ut illud beati iob uera¬
cster dicere posset. Auris au¬
diens beatificabat me. &ocu¬
lus uidens testimoniũ redde¬
bat michi. qͦd liberassem pau¬
ꝑem uociferantẽ. & pupillũ

Expanded text:
llimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidera teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit donandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabat, ut cornu ejus exaltaretur in gloria : ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vocif
Abbreviated transcription (Latin):
scabiẽ tantã ac furfures habe¬
bat in capite. ut nil unquã ca¬
pillorũ ei in suꝑiore parte ca¬
pitis nasci ualer&e : totũ in cir¬
cuitu horridi crines stare ui¬
debant᷑. Hunc gͦ ad duci p̃cepit
ep̃s: & ei in conseptis eiꝰdẽ mansi
acciꝑet . Cũq una qͣdra gesimȩ
ec̃ẽ impleta septimana: sequen
dñca iussit adse intrare paupe¬
rem. Ingresso linguã ꝓferre
ꝯ ore : ac sibi ostenđe uissit. Et
app̃hendens cũ de mento : signũ
scȩ̃ crucis linguȩ eiꝰ impressit.
quã signatã reuocare in os : &
loqui illũ p̃cepit. Dicito inqͥens
lingua anglorũ uerbũ affirma¬
ndi & consentiendi: idest etiã.
bix̃ ille statĩ soluto uinculo lin¬
guȩ qͦd isserat. Ad didit ep̃s no¬
mina litterarũ. dicito A. dixit
lle.a. dicito .b. Dix̃ ille & hoc.
suq: singula litterarũ nomina
dicente epõ responder&: p̃ce¬
cere : & fec̃. Neq ultra cessauit
tota die illa & nocte sequenTe

Expanded text:
scabiem tantam ac furfures habescabiem tantam ac furfures habebat in capite, ut nil unquam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. Hunc ergo adduci praecipit episcopus, et ei in conseptis ejusdem mansioacciperet. Cumque una Quadragesimae esset impleta septimana, sequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: Dicito, inquienlingua Anglorum, verbum adfirmandi et consentiendi, id est etiam. Dixit ille statim, soluto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito A, » dixit ille A. « Dicito B; » dixit ille et hoc. Cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, addicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente,
Abbreviated transcription (Latin):
uius regni principio. de¬
racula qͥ eũ familiarit̃ nouer̃
dicere solen: & maxime uir re¬
uerentissimꝰ ac uera cissimus
berthua diaconus quondã eiꝰ nẽ
aut̃ abbas monasterii qͦduocat᷑
inderauuda. id est insula dero¬
rũ. Eqͥb aliqua memoriȩ tra
ro & uallo circundata. ñ longe
ab agustaldensi eccła. id est uniꝰ
ferme miliarii & dimidii spacio.
int̾̃fluente tino amne separa¬
ta : habens cr̃miteriũ scĩ micha¬
edis archangłi : inqua uir dĩ sepi¬
us ubi oportunitas arridebat
tẽporis. & maxime in qͣdra gesi¬
ma manere cũ paucis. atq ora¬
tionib ac lectioni quietus oꝑam
dare consueuerat . Cũq: tẽpore
quodã incipiente qͣdragesima ibi¬
dẽ mansurus aduenir et : iussit
suis quȩrere pauꝑem aliquem
maiore infirmitate uł inopia
grauatũ : quẽ secũ habe illis di¬
ebus ad faciendã elemosynã pos
Erat aut̃ in uilla ñ longe posita
quidã ad olescens mutus: epõ notꝰ.
Nã sepius ante illũ ꝑcipiendȩ

Expanded text:
ujus regni principio deracula qui eum familiariter noverunt, dicere solent, et maxime vir reverentissimus ac veracissimus Bercthun, diaconus quondam ejus, nunc autem abbas monasterii quod vocatur Inderauuda, id est, in silva Derorum: e quibus aliqua memoriae tradro e vallo circumdata, non longe ab Hagustaldensi ecclesia, id est, unius ferme milliarii et dimidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua vir Dei saepius ubi opportunitas adridebat temporis, et maxime in Quadragesima, manere cum paucis, atque orationibus ac lectioni quietus operam dare consueverat. Cumque tempore quodam, incipiente Quadragesima, ibidem mansurus adveniret, jussit suis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem secum habere illis diebus ad faciendam eleemosynam posErat autem in villa non longe posita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius ante illum percipienda
Abbreviated transcription (Latin):
stecit & ambulabat. & intrauit
cũ illis in templũ. ambulatis &
exiliens & laudans dm̃ : gaudeas
nimirũ uti officio pedũ. quomͦ
tanto serat tẽpore destitutus
Cuiꝰ sanitati congaudens ep̃s:
p̃cepit medico etiã sanandae
scabredini capitis eiꝰ curã adhi¬
bere. Fec̃ ut iusserat: & iuuati¬
te benedictione ac p̃cib antis¬
titis. nata .ẽ. cũ sanitate cutis
uenusta species capillorũ : fa¬
ctusq . ẽ. uiuenis limpidus
uultu. & loquela prõptus. ca¬
pillis pulcherrime crispis: qͥ
ante fuerat deformis. pauper.
& mutus. Sicq de ꝑcepta lȩca¬
tus sospitate : offerente etiã
ei epõ ut insua familia mane¬
ndilocũ acciꝑet : magis do-¬
mũ reuersus. ẽ.

Expanded text:
bulabat; et intravit cum illis in templum ambulans, et exsiliens, et laudans Dominum; gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sanitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini capitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus vultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reversus e
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanitatis ur̃ȩ integria
cirea su conditoris cultũs
ẽ. ardore succensa : ut lon
lateq resplendeat : & ino
mundo annunciata. urĩo
multiplicit̃ referat fru
Sic ÷ enĩ uos reges eẽ. cox¬
citis: dũ regẽ & creatoro
tis: eiq qͦd humana uale
ditio. m̃tis ur̃ȩ sincerã d¬
tionẽ exoluitis. Quid u
dõ nro aliud offerre iu¬
bimꝰ. nisi ut in bonis actib
sistentes. ipsũq: auctorẽ
mani generis confitentes
colerẽ. eiq uota nr̃ã ri¬
dere festinemꝰ : Et ideo
cellentissime fili. paterns
uos caritate qua conua
exhortam : ut hoc qͦd uosi¬
uina miscđia ad suã grãn
uocare dignata. ẽ. sollicta¬

Expanded text:
ianitatis vestrae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem ditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata e
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ꝓȩterna caritate exh¬
tationis uerba p̃mittentes q
legiis congruere posse cons¬
ta urãm petitionẽ. quã filior
nrorũ regũ uob ꝑp̾sentẽ mrꝰ
p̃ceptionẽ uice beati petriap¬
rũ principis auctoritatẽ trbi¬
imus. ut quando unũ ex uob̃ du¬
na ad se iusserit grã euocas
uneti debeat ep̃m ordinare.
pallia ꝓeadẽ orchnatione
ebranda direximꝰ: ut ꝑnrae

Expanded text:
o aeterna caritate exhortationis verba praemittentes, quae legiis congruere posse consuxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum regum voceptione, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocardefuncti debeat episcopum ordinare. pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã tuarũ adhortati
frequentatione succendai¬
ꝓfecto sacrȩ scripturȩ tes¬
niũ ꝑ te expletũ indubitan
ꝑclareat : saluabit᷑ uir in¬
delis ꝑ mulierẽ fidelẽ. A
hoc enĩ miscdiam dnĩcȩ pus¬
tatis consecuta es : ut frucas
fidei creditorũq tibi benes¬
ciorũ. redẽptori tuo muli¬
plicẽ resignares . Qđ eqͥdi
suffragante p̃sidio benign¬
tatis ipsius ut explere uale
assiduis ñ desĩstamꝰ p̃eib po¬
tulare. His gͦ p̃misss: pai¬
nȩ uobis dilectionis exhibe
tes officia. hortamur ut noss
reꝑta portitoris occasione
de hisquȩ ꝑ uos superna
tentia murabilit̃ in conue¬
Ione comugis uri. sumisseq
Usgentis dignata fuerst

Expanded text:
intelligentiam tuarum exhortationum intelligentiam tuarum exhortationum frequentatione succendafecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubitanter praeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem. Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
hortantes quatinꝰ diuinȩ in spi¬
rationis imbuta subsidiis : im¬
portune & oportune agendũ
societatis fȩdere iura teneas
maritalis consortii. Seriptũ
nanq: est: er̃ duo in carne
rit. si a fidei splendore. int̃¬
positis detestabilis erroris te¬
nebris. ille remanserit alie¬
nus: Unde orationi continu
cȩlestis clem̃tiae illuminati¬
onis ipsius beneficia impe¬
trare ñ desinas: ut uideli¬
cet qͦs copulatio carnalis af¬
fectus unũ quodã mͦ corpus
exhibuisse monstrat᷑. hos
qͦq unitas fidei etiã post
huius uitȩ transitũ in ꝑpe¬
tua societate conseruet.
Insiste gͦ głosa filia. & sũ¬
mis conatib duriciã cordis
ipsius religiosa diuinorũ
p̃ceptorũ insinuatione mol¬
lire summoꝑe dematura.
infundens sensib eiꝰ quana
do mi steriũ: quantũ ue s
admirabile qͦd renata p̃m
consequi meruisti. Frigido¬
tẽ cordis ipsius scĩ sp̃s anns¬
ciatione suecende: quatinꝰ a
to torpore ꝑniciosissimi ci¬
tus. chuinȩ fidei calor eli

Expanded text:
hortantes, quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis, importune et opportune agendum societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne rit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Unde orationi continuacaelestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum  mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus annuntiatione succende, quatenus, amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calore jus
Abbreviated transcription (Latin):
Librũ uitȩ &e passionis scĩ anas¬
tasii malede greco translatũ.
ut potui ad sensũ correxi
Uitã scĩ patris monachisimul
& antistis cudberti. & priꝰ he¬
roieo metro & postmodũ pla¬
no sermone descripsi. listo¬
riã abbatũ monasterii huus¬
in qͦ suꝑnȩ pietati de seruire
gaudeo. benedicti. ceolfridi.
ethua. ecberti in libellis duob.
hiscoriã eccłastieã nrẽ insulȩ
Acgentis in libris .d. Marcrꝰ¬
rologiũ de natalitus scõrũ
martr̃rũ dieb : in qͥ om̃s quos
inuenire potui. ñ solũ quadie.
uerũ ediã q̃ genere certaminis
lubrũ smnorũ diuerso metro
siue rithino : Librũ epigrã ma¬
tũ. heroico metro siue elegiaco.
De natura rerũ & de tẽporib:
libros singulos: tẽ de cẽpo¬
de ortografia alfabeci ordi¬
ne dine distinctũ. Itẽ librũ
de metrica arte. &e hiuic adiectũ
aliũ de scematib siue tropis
libellũ : hoc .c̃. de figuris modisq

Expanded text:
Librum Vitae et passionis sancti AnasLibrum Vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum ut potui ad sensum correxi. Vitam sancti Patris, monachi simul et antistitis Cuthberti; et prius heroico metro et postmodum plano sermone descripsi. Historiam abbatuin quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris V. Martyrologium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quo omnes quos invenire potui, non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis,Librum Hymnorum, diverso metro, sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Tempode Orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item librum de metrica Arte; et huic adjectum alium de Schematibus sive Tropis libellum; hoc est, de figuris modisque
Abbreviated transcription (Latin):
ex tractatu beati ieronimi excerͣpꝰ
In etrã & neemiã libros .ii. Ilte
canticũ ab acuolibrũ .i Iulibrũ
Itẽ capitula lectionũ inpentate¬
ucũ morsi. iosue. uidicũ. in libros
regũ &e uerba dierũ: In librum
beati pacris iob : In parabolas. ec¬
cłasten. & cantica canticorũ: In
bros .uI. A meliarũ euangelii
libros .ii. n apłm quȩcunq u
opusculis sci Augustini expossta
inueni : cuncta ꝑ ordinẽ trate¬
scribe curaui: In actus apłoꝵ
libros singulos: In apocalr̃p¬
sin scĩ ioħis. libros .iii. tt̃ capła
lectionũ. in totũ nouũ testam̃tũ:
excepto euangłio : Itẽ librũ
epłarũ ad diuersos: quarũ de
sex actatib scłi una.ẽ. ⁊ De ma¬
nsionib filiorũ isrł. una: Una
ibi incarcerẽ. & post dies mul¬
tos uisitabunt᷑ : De ratione ins¬
sexti ĩ de eqͥnoctio iuxta ana
tholiũ .iͦ. tt̃ de historus scõrũ:
libros uitȩ & passio scĩ felicis
confessoris: de metrico pauli¬
ni oꝑe. in prosam transtuli

Expanded text:
tu beati Hieronymi excerptas; in Esdram, et Nehemiam libros tres; in canticum Habacuc librum unum; in librum rum unum; Capitula lectionum in Pentateuchum Moysi et Josuae, Judicum, in libros et verba Dierum, in librum beati Patris Job, in Parabolas, Ecclesiasten et Canticum canticorum; in bros VI. Omeliarum Evangelii, libros II. In Apostolum quaecumque in opusculis sancti Augustini exposita inveni, cuncta per ordinem transcribere curavi. In Actus Apostolibros singulos. In Apocalypsin sancti Johannis, libros III. Item, Capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio. Item librum Epistolarum ad diversos, quarum de sex aetatibus saeculi una est; de mansionibus filiorum Israel, una; una ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur. De ratione bissexttolium, una. Item de historiis sanctorum librum Vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere, in prosam transtuli.
Abbreviated transcription (Latin):
mediocres qͥq innecessitatib siuis
sed etiã reges ac principes. non
re subditos. tantũ oꝑib iustici¬
ae se exercere faciebat : ut sa¬
ellime uident᷑ ibidẽ qͥ eccłasti¬
cũ gradũ hoc ẽ. Altaris officiũ
apte subireã. plurimi posse
reperiri. Deniq quinq ex eo¬
dẽ monasterio. postea ep̃os ui¬
dimꝰ & hos om̃s singularis meri¬
n ac scitatis uiros : quorũ hȩc
s̃ nomina: Bosa a&la. ost fort
ioħs. & uilfridus. De primo supͣ
diximꝰ: qͦd eboraci fuerit conse¬
cratꝰ antistes. De scđo breuit̃
intimandũ : qͦd in episcopatu

Expanded text:
mediocres quique in necessitatibus suis, mediocres quique in necessitatibus suis, sed etiam reges ac principes nonnure subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antistes: de secundo breviter intimandum, quod in episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
lata aut̃ regimini monas.¬
terii illiꝰ. famula xpĩ hilda :¬
mox hoc regulariuita ꝑ omĩa
put adoctis iuris discerẽ pote¬
rat ordinare curabat. Nam
religiosi iuri: ꝓ insita ei sapiꝗ¬
tia & amore diuini famulatus
secdulo eã iisitare. obnixe ani¬
re. diligent̃ erudire solebaãs
Cũ gͦ aliquot annos huic mo¬
nasterio. regularis uitȩ infi¬
tutioni multũ intenta p̾esst¬
contigit eã susciꝑe etiã con¬
struendũ siue ordinandũ mo¬
nasteriũ in loco qͥ uocat᷑ strea¬
nes hale: Qđ opus sibi iniunc¬
tũ: ñ segnit̃ a dimpleuit. Na
eisdẽ quib prius monasteriũ.
etiã hoc disciplinis uitȩ regu¬
laris instituit. Et̃ qͥdem mul¬
castimoniȩ cȩterarũq uirtu¬
tũ. sed maxime pacis&e cari¬
tatis custodiã docuit : ita ut
in exẽplũ primitiuȩ eccłae
nullus ibi diues. nullus esset
egens : omĩb eẽnt omĩa cõ¬
munia : cũ nichil cuiꝰquã. eẽ.
erat ipsa prudentiȩ : ut ñ solũ

Expanded text:
lata autem regimini monaslata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic monasterio, regularis vitae institutioni multum intenta praeest eam suscipere etiam construendum sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streaneshalch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus prius monasterium, etiam hoc disciplinis vitae regularis instituit: et quidem mulcastimoniae, caeterarumque virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia communia, cum nihil cujusquam esse erat ipsa prudentiae, ut non solum