comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuis exasse heres institut᷑ c̃. ĩ deo ñ
pot̾ dic̾e in offõsum quia ht̃ fal¬
cicliam. falcidia ã lib̾tates ñ mi¬
nuit: pot̃ clici decluctis lib̾tatibus
qͣrtam ineñdã  sui igitur pla¬
lam excludat. nisi forte hic fili᷑
si ñ funit inpͣtate apr̃e heres ĩsti¬
tutus m̃ito omittit hereditatẽ:
ditatẽ. . Si oclicõi parere testa¬
tor heredẽ iuss̾it ĩ ꝑsonã filii ł alt̃¬
uis qui eãd̾e q̃relã mouere pot̾:¬
⁊ sciens is acceꝑit udendũ ne of
ficiosi q̃rela extludatur agnouit
euĩ iudiciũ d ẽ ⁊ si legatarius ei
ꝑ statu lib̾ decłit. ⁊ pot̾ diciexcludi
enui marume si heredem ei uisse¬
rat . Cẽtm si legatariũ. nũquid se¬
legatarii oblatio. Curergo in he¬
redem absolute diximus: qm̃ ante
aditã ħ̾ editatẽ nec uastetur q̃r̾e¬
la. ego ẽuẽtũ puto sequẽdũ in
hac re. ut si forte añ qͣm itliciũ
moucatur. obło ei fi at eitisq relic¬
tum ẽ ⁊ qͣsi ex uoluntate testato

Expanded text:
se heres institutus est, ideo non potest dicere inofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dici deductis libertatibus quartam ineundam. cum igitur plafficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem editatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid selegatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testato
Abbreviated transcription (Latin):
tur quẽadmod̾ ei cui excrebelliano
senatus o sulto hereditas restitu¬
ta ẽ peticio heretlitatis uatur.¬
Heres debitoris id ꝙ defunttus pi¬
gnori ded̾at quin hereclitatẽ pe¬
tendo ꝯsegui possit dubiũ nͥonẽ.¬
Cũ p̃cia urbana ⁊ rustica nogli¬

Expanded text:
tur, quemadmodum ei, cui ex Trebelliano senatus consulto hereditas restituta est, petitio hereditatis datur.Heres debitoris id quod defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est.Cum praedia urbana et rustica negl
Abbreviated transcription (Latin):
o solum ades alienum herecli¬
tariũ ex soluendum necͣta alie¬
natio possõri ẽ s ⁊̃ si impense
nccͣie in rem hereditariã fc̃e st̃
a possõre. ł si mora res ꝑiture cͤte¬
iores ne futeerant. uł .ł. uiii¬

Expanded text:
 solum ad aes alienum hereditarium exsoluendum necessaria alienatio possessori est, sed et si impensae necessariae in rem hereditariam factae sunt a possessore, uel si mora periturae deterioresue futurae erant. 54 Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ seruitutes ue luminib officiat᷑
⁊ ne ꝓspectui offendatur aluid ⁊ ali¬
m̃tum ꝓhib̾i pot̾at. ¶Si suitus
⁊Ndebeatur opꝰ quoq ei nouũ nͦunti¬
ari pot̾ si quo sic faciat. ut lum̃i

Expanded text:
nter seruitutes ne luminibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud et alimentum, prohiberi potest, si seruitus debeatur, opusque ei nouum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumini
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ut ita sunt. hoc sigt̃at ĩpõitã
uicinis nc̃tatẽ stalicidioꝵ extipiẽ¬
coꝵ ñ illud ⁊̃ ut emptor stillitidi¬
a suscipiat edificioꝵ ncinoꝵ hoc
gͣ poͬslictur uenditor sibi quidẽ sti¬
licicdioꝵ serititutẽ deb̾i. se aũ
nulli deb̾t que de stillicidio scͥpta

Expanded text:
t, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stillicidia suscipiat aedificiorum uicinorum: hoc igitur pollicetur uenditor sibi quidem stillicidiorum seruitutem deberi, se autem nulli debere. Quae de stillicidio scripta
Abbreviated transcription (Latin):
rat. si quid̃ in eo locdquo gratũ e¬
rat eum ñ ẽẽ pot̾it dici nichil cͣcͣ
s̃ uitutẽ fac̾e. si uͦ elio camino uł
solario dicendum erit. qr umbͣm
si deponat etlificium ł arboris ra¬
mos quo fcõ loc opacus qͦndam ce¬
pit solis ẽẽ plenus ñ facit cͣcͣ suitu¬
tem hanc enĩ debuit neluminib
officiat ñc luminib officit. s pa
equo lum̃ fac̃ ¶nt̾dum dici pot̾it
eum quoq qui tollit eclificiũ uł¬

Expanded text:
at, si quidem eo loci, quo gratum erat eum non esse, potest dici nihil contra seruitutem facere: sin uero heliocamino uel solario, dicendum erit, quia umbram si deponat aedificium uel arboris ramos, quo facto locus opacus quondam coepit solis esse plenus, non facit contra seruitutem: hanc enim debuit, ne luminibus officiat, nunc non luminibus officit, sed plus aequo lumen facit. Interdum dici potest eum quoque, qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
turũeius hoc itasehr̃e manifestĩ
ĩ cã legatoꝵ apparet. et enĩ si heres
a quo decͣcto usu f̃. ꝓprictas legata
sit prius qͣm ex testam̃to ageret᷑ de¬
cesc̾it. muus dubit andum quin
.heres cius plenam ꝓpͥetatẽ sit de¬

Expanded text:
turum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit de
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. ususf̃. s̾iũ ticiolegat᷑ ẽ.¬
⁊ c̃ ꝑ hecem staret quo minus pr̃a¬
retur seriuis mortinis ẽ. aliud ñ p̾se
dici ait qͣm in idobligatiin ẽẽ he¬
redẽ qͣnti legatarii int̾sit mor am
fc̃am ñ ẽe ut scił ex eo tempore indli¬
em inquo seruns sit mortuus u¬
ꝙ in diem mortis estimatio ususf.
usunf. de te dari stipulatus ẽt̃m
ꝑ te stet̾it qͦ minꝰ dares ⁊ quinq̃nui¬
um transierit quid iuri sit. It si sti¬
ẽ quo minus darent᷑. M arc̃ . ł.l.iii.¬

Expanded text:
io legatus est: cum per heredem staret, quo minus praestaretur, seruus mortuus est: aliud dici non posse ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii intersit moram factam non esse, ut scilicet ex eo tempore in diem, in quo seruus sit mortuus, u, in diem mortis aestimatio usus frusum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stiest quo minus darentur. 38 Marcianus libr
Abbreviated transcription (Latin):
gisẽ ut utr̃cs ꝯplectat᷑ scͥhphũ forte
ł lancẽ ł pat̃ dicendo ⁊ mat̾iã ⁊ põ¬
d̾ addendo. s ⁊ si purpa. sit in festã
ł lana pondus simu̾r adiciend̾. sal¬
uo eo ut si qͣntitate poncłis ĩc̾tũ ẽ¬
t uirãti sucturrat᷑. ¶ sic ista sig¬
nata deposita sit utr̃ ĩsta tm̃ petat᷑
an ⁊ sp̃es ꝯp̃hendende sint z ait cban᷑
cistã repetendam ñ sigłar u ce
posit i agend̾ q̃ ⁊ sires hostere sĩt¬
⁊ sp̃es ⁊ uestis ⁊ sic deposite adiciende¬
deponit. singłas qͦ res uideri de poñe.
igñ̾auit is qui depositũ s̃cipiebat res
ibi eẽ ñ multũ fac̾e cum suscep̃ depo¬
sitũ ego ⁊ rerũ depositi agi posse exi¬
stimo qͣmuis signata cista depõĩta sit.
Filiũ fa. teñi depositi ꝯstat. qr ⁊ ince¬
tis accõib tenet᷑. s ⁊ c̃ pr̃e eius agi
pot̾ dũ taxat depeculio. id̾ ⁊ ĩ suo. Nã
⁊c̃ dño agetur. plane ⁊ iuł. scͥpsit ⁊ no

Expanded text:
 scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur.Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petatur an et species comprehendendae sint? et ait Trebatius cistam repetendam, non singularum rerum depositi agendum: quod et si res ostensae sunt et sic depositae, adicienddeponit singulas quoque res videri deponere: ignoraverit is, qui depositum suscipiebat, res ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamvis signata cista deposita sit. Filium familias teneri depositi constat, quia et ceteris actionibus tenetur: sed et cum patre eius agi potest dumtaxat de peculio. idem et in servo: nam cum domino agetur. plane et Iulianus scripsit et no
Abbreviated transcription (Latin):
nis hoc eneniat residuo ł apud
eũ remanẽte si hoc uołi̾it siguł
uidelici pͥus ei ĩp̃ssis ł ap̃tore uł
ab his quib coram signacła remo¬
ta sunt ł si hoc recus au̾it in edẽ
deponendo s si res c̃ que dnudi ñ
possunt om̃s debebit trad̾e satis da¬
tõe idonca apetit oe ei prãnda. Iħ ꝙ¬

Expanded text:
siduo uel apud eum remanente, si hoc uoluerit sigillis uidelicet prius ei impressis uel a praetore uel ab his, quibus coram signacula remota sunt uel, si hoc recusauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit tradere satisdatione idonea a petitore ei praestanda in
Abbreviated transcription (Latin):
tate eius darẽ egoq ded̾o antene¬
pisti careogͥ dolo. siũo qͣi meã ꝓ
lib̾tate eius nuau̾o tenebor q̃sña
ẜñ reddidit
lo ñ reddilit aliud ẽ enĩ redd̾e alid̾
qͣi de suodare. ¶ Si pẽcuma ap̃te
ab intõ hac lege depostta sit ut si¬
tu uoluisses ut̾eris pͣ qͣm utaris de¬
positi teneb̾is. E sepe eueñ ut res
deposita snũmꝑiculo sint eius a
Ipud q̃m deponũt᷑ ut puta si hoc
nõiatĩ ꝯueñ. s ⁊si se quis depõito
nato deposita sit⁊ unis ex hr̃ili¬
b ei qui deposuit uemiat repetẽs.

Expanded text:
rtate eius dem, egoque dedero, an tenepisti, careo igitur dolo: si uero quasi meam pro libertate eius numerauero, tenebor. quanon reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare.Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis.Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito nato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens,
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ Iud̃ ⁊̃ iead̾ ognicõe nomine
emptoris desiderabatur ut sumptꝰ qͦs
in unũ ex his ꝙ̃ erͣud̾erat feccrat. ei
restitu̾entur. Itẽ q̃ro arethusa q̃ recu¬
sauit emptorẽ pr̃onũ hr̃c cuius sit

Expanded text:
 etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit
Abbreviated transcription (Latin):
mit qui iam ꝯstitutꝰ ẽ. ut si insingu¬
los annos ł nĩses ł dies legat᷑ sit ĩte
oe mũ ãmittit᷑ qui iam ꝓͥcessit: si for¬
te inannos singulos legatus ẽ. ilsĩ
oumtarat anni usus frnctus ãmitti¬
t᷑ ⁊ si ĩ m̃seseus m̃sis. ⁊ si indies e̾ius
linqͣtur ꝯtimis annus ꝓprietas mi¬
damẽ. Cumsilegatarium umũ
substituas cu ast̾uis annis legat᷑
sit usus f̾. plena sit ap̃ heredẽ ꝓpri¬
etas eo tempore quo ius fruendi
legatario ñẽ. ꝙ si ex duob aster¬

Expanded text:
mit, qui iam constitutus est, ut si in singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius linquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcum ad quisit᷑ retineatur.  Rei
mutacõe ĩt̾ire usũf. placet. ueluti
ł exuste sint siuedubio extinguit᷑.
an ⁊ areẽ c̃tissimũ ẽ exustis elib n
arte nec cem̃toꝵ usum fructiui deb̾i.
ectificiũ sit si c̃ rem mutari ⁊ usũ f̃.
gestingui ostati plane si ꝓprietatis¬

Expanded text:
adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: veluti vel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimum est exustis aedibus nec areae nec cementorum usum fructum deberi. rem mutari et usum fructum extingui constat. plane si prop
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc cõstirtnt se rome solutu¬
rũ denegat᷑ ĩ cũ accõ de constitu¬
ta.: Ꝙ exigimꝰ ut sit debitũ
ꝙ cõsatuitur ĩ rem exactũ ẽ ñ
utiq ut iscui constituit᷑ cͣclitor
sit. Nam ⁊ ꝙ ego deb̾o tu ostitu¬
ẽdo teneb̾is. ⁊ ꝙ tͥ debet ͫ si mͥ cõ¬

Expanded text:
adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta. Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum est, non utique ut is cui constituitur creditor sit: nam et quod ego debeo tu constituendo teneberis, et quod tibi debetur si mihi con
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝓ sono hr̃s snonõie ꝯdempna¬
neq in societatẽ sũccedit. s tñai.
in es alienum defuncti cõncci
agitur. s ce całculo qui fe̾re iudi¬
Itio solet dirimi. Pauł.ł .u. ad̾.¬
nactõnib que ex ccͣctu ꝓficiscũt᷑
Nicet fãmose sunt ⁊ dampͥnati no¬
tantur accñ pactus ñ notatur. ax¬
rito qm̃ exhiscãis ñ tam turpis est

Expanded text:
suo nomine damnaneque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti. Contraragitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi. Paulus actionibus, quae ex contractu proficiscuntur, licet famosae sint et damnati notantur, attamen pactus non notatur, merito: quoniam ex his causis non tam turpis est
Abbreviated transcription (Latin):
rnquid ent Pactũ sic accipimus
sicũ p̃tio qͣnto cumq pactus: alio¬
quin ⁊ q p̾cib imperrauit ne
set̃ agetur erit notatus uerit
ueme uula ratio quod ẽ ĩhũma¬
num. Qui iussu p̾cõris p̃tiodato
pactus c̃ nõnotatur. s ⁊ si iureui¬
rando delato uirau̾it qiuisse ñ
deli quisse ñerit nõtatus. Nã
qiuodãmꝰ innocentiam suam iui¬
returando approbauit. ¶Mã¬
dati. depnatus u̾b̾edicti notatur
ñ solum qui mandatum susce

Expanded text:
pactum sic accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetravit ne secum ageretur erit notatus nec erit veniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui iussu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. Sed et si iureiurando delato iuraverit quis se non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobavit. "Mandati condemnatus": verbis edicti notatur non solum qui mandatum susce
Abbreviated transcription (Latin):
is ł añ abunꝑatore indulgetur:
Est cansara cuc ꝓp̃ ualitudines
laborib milicie᷑ soluit. Est ⁊ ig¬
nomniosa. Ignomuniosa aut̃
missio tociensẽ. quotiens is qͥ
mittit ad ierirnonunat ĩ ig¬
nomne cã se mittere semꝑ
enim deb addere cur miles mit¬
tatur. S ⁊ si cum exauct̃orau̾it
.i. insignia militaria detraxerit
int̾ infames effecit. licet non adi¬
diss ignominie cã cum ex aũc¬
torasse Est ⁊ qͣrtum gẽnus mis¬
sionis siquid̃ euitandor muner̃
cã miliciã subiss. hec aũt mis¬
sio estimatõem ñ led̾it. ut ẽ sepiͦ¬
sime rescͥptum. : miles qui le¬
ge iulia de adult̾iis fu̾it damp¬
natus. ita in famis ẽ ut ⁊̃ ip̃a sẽ¬
tentia cum sacm̃to ignomini¬
e c̃a soluat Ignominie ã causa
missis neq inurbe. neq alibi
ubi imꝑator ẽ morarilicet
ait ptor qui iuscẽnã ꝓdierit
ĩ famis c̃. scena ẽ. ut lab̾o diffi¬
nit que ludoꝵ faciendoꝵ cã qͦ li
b loco ubiquisostat moueat᷑¬

Expanded text:
 ab imperatore indulgetur: e‹s›t causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit addidit nominatim ignominiae causa se mittere: semper enim debet addere, cur miles mittatur. sed et si eum exauctorauerit, id est insignia militaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et qsionis, si quis evitandorum munerum causa militiam subiisset. Hec autem missio estimationem non ledit. Ignomisime rescriptum. Miles, qui lege Iulia de adulteriis fuerit damnatus, ita infamis est, ut etiam ipsa sententia eum sacramento ignominiae causa soluat. Ignominia autem missis neque in urbe neque alibi, ubi imperator est, morari licet. Ait praetor: 'qui in scaenam prodierit, infamis est'. scaena est, ut Labeo definit, quae ludorum faciendorum causa quolibet loco, ubi quis consistat moveatu
Abbreviated transcription (Latin):
tia. non inofficina lenocinũpe¬
na tenebitui Põp̃. ⁊ enni qui iu
ĩuitute peculiaria mancipia pl¬
stituta habuit. notari p᷑ lib̾tatẽ
ait.:¶ Calumpniator ita demũ
notatur. si fu̾it calũpnie cã dãꝑ¬
natus. Naꝙ enim suffitit casump¬
matu. It p̃uancator. Preuari¬
cator ã ẽ q̃i uaricator qui diu̾sã¬
m̃ lab̾o auaria certatione trac¬
tatum ait. Nam qui p̾uaricat᷑¬
s exut᷑raq parte ꝯsistit. qͥn immo
o noe dampũatus pactus ue crit.

Expanded text:
t‹i›a in officina, lenocinii poet‹i›a in officina, lenocinii poena tenebitur. Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem men Labeo a uaria certatione tractum ait, n‹a›m qui praeuaricatur, ex utraque parte constitit, quin immo o nomine damnatus pactusue erit'
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ oꝑas suas locauit ut ꝑ¬
diret artis ludicre causa neq ꝓ¬
dit ñ notatur. quia ñ ẽ ea res a¬
deo turpis ut ⁊̃ oscilium pͣũnri
omnino artem ludicrã ñ fac̾e.
uircutis enim gr̃a hoc facere ⁊ ge¬
neraliter ita omnes opinant᷑
⁊utile idetur ut neq tlioine
res. nec quia qͣm eaius spargũt.
Cet̾aq cor mist᷑ia qr certami¬
nib sacris deseruiunt ignomi¬
uiosi habeantur. desĩgnatores
artem ludicrã ñ fac̾e celsus ꝓbat.
qr minist̾ium ñ artẽ ludicrã ex̾¬
ceant. ⁊ sane locurs iste hodie a prĩ¬
cipe non ꝓmodico beneficio dat᷑.
adem cã ẽ. suie aut̃ principali¬
ter hoc negonium gerat siue
alt̾ius negotiatõis accessione
utanir. ut puta si caupo fuit l̃
stabłarius ⁊ mancipia talia ha¬
buit iniustrantia ⁊ orcasio ne
nimist̾ii q̃stum facientiã suie¬
balueator fu̾it ueluti inquib¬
dã ꝓuinciis fit in balneis ad cus¬
todienda uestim̃ta ꝯducta hãt
mancipia hocgemis obseruã¬

Expanded text:
Qui autem operas suas locauit, ut prodiret artis ludicrae causa neque prodit, non notatur: quia non est ea res adeo turpis, ut etiam consilium puniri omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque res nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur. Designatores artem ludicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur.adem causa est. siue autem principaliter hoc negotium gerat siue alterius negotiationis ‹ac›cessione utatur ut puta si caupo fuit uel stabularius et mancipia talia habuit ministrantia et occasione ministerii quaestum facientia: sibalneator fuerit, uelut in quibusdam prouinciis fit, in balineis ad custodienda uestimenta conducta haben‹s› mancipia hoc genus obseruan
Abbreviated transcription (Latin):
sus fructus ẽ ius alienis reb u̾tẽ
li necẽe ẽ. S auuis .l.¬
Omnium
p̃dioꝵ uire logari pot̃ cõnsritui
usus fructus ũ hrs uibratur dare
alicui usum fructũ dare anĩt in¬
tlłig̃r si rudux̾it infund̃ legata¬
rium cum ue patiat᷑ uti frus
sine testam̃to aut̃ siquis uelit u¬
sum fructum constitu̾e paͣccõibus
⁊ scipͥulatõib id effic̾e pot̃.Con¬
stitint᷑ aũ usus fructus ñ tm̃ iifũ¬

Expanded text:
susfructus est ius alienis rebus utendi li necesse est. Cassius lOmnium aediorum iure legati potest constitui usus fructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumue patiatur uti frui. et sine testamento autem si quis uelit usum fructum constituere, pactionibus et stipulationibus id efficere potest. Constitit autem usus fructus n
Abbreviated transcription (Latin):
posse ab co cui lib̾tus in fraudẽ ali¬
en auit. qͥr calui s̾aria accõe ei teꝰ¬
uetur. patroni ã debitor ẽ iste: ñ
ex cã fidei ꝯmissi restitu̾it ħ edita¬
tẽ ł singulas res p̾stit̾it: peti ab
eo hereditatẽ posse.qua h̃t ꝯdic

Expanded text:
em alienavit, quia Calvisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non ex causa fideicommissi restituerit hereditatem vel singulas res praestiterit, peti ab eo hereditatem posse, quia h
Abbreviated transcription (Latin):
crnia ħ editaria. udendũ er̃.
⁊ puto eciã ħ uenire simagna u¬
tilitas ħeditans u̾setur. preciũ
si licet restituturo hẽrede/ s ñ oĩa
que ex hereclitaria petunia oꝑa¬
ta st̃ iuhereditatis petic̃õe ueni¬
iuit. Deniq iuł. scͥ .ł.ni.d̾. Si pͦ
scsor ex pecunia hereditaria ho¬
minẽ em̃it: ⁊ ab eo petatur here¬
ditas. ita ĩ ħ editatis uenire peti¬
tõem si hercclitatis int̾fũ enm
emi. Si sui cã emͤit preciũ ueĩre¬

Expanded text:
cunia hereditaria, videndum erit: et puto etiam haec venire, si magna utilitas hereditatis versetur, pretium scilicet restituturo herede. Sed non omnia, quae ex hereditaria pecunia comparata sunt, in hereditatis petitionem veniussor ex pecunia hereditaria hominem emerit et ab eo petatur hereditas, ita venire in hereditatis petitionem, si hereditatis interfuit eum emi: at si sui ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ ⁊ litis estimatõẽ ꝯsecut᷑ ẽ:
Nõ solũaũ debitore defuncti: s a
debitore hereditario peti h̾edi¬
tas pot᷑. Den̾q ab eo qui uegociũ¬
r hereditariũ gessit: ⁊ celso ⁊ uił.
tẽ posse / qͣi auiris possessore. qui
ht̃ int̾dictũ unde inquo uictus
cedere deb. S eum qui deiecit:
peticõe ħ editatis teñi quia res here¬
ditarias ꝓ possessore p̾sidet. ¶ Id̾e
Iuł. ait. siũ quis p̾sidẽs. siu ñ. reni
uendicłit: petitõe heditati eũ teñi¬

Expanded text:
ditatem et litis aestimationem consecutus est, Non solum autem a debitore defuncti, sed etiam a debitore hereditario peti hereditas potest: denique ab eo, qui negotia hereditaria gessit, et Celso et Iuliano tem posse quasi a iuris possessore, quia habet interdictum unde vi, quo victus cedere debet: sed et eum qui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet. Idem Iulianus ait, sive quis possidens sive non rem vendiderit, petit
Abbreviated transcription (Latin):
ut cotp̃r solu̾it legata quo ad huc
nulla otrou̾sia nata sit zob id nul¬
lã int̾posu̾it cautõuẽ: placet ĩ eo
casu eiucta herecditate dandam ei
l Nrepetitõem s cum cessante cautõe
repetitõ ei datur: ꝑiculum ẽ ne p̃p
ip̃e quid̃ ex rett̃itõe reꝵ ħ edita¬
ritꝵ sibi satis faciat. Cedat aut̃¬
Maccõss petitori qui suo ꝑiculo
eas exerceat. Pp.ł. xx.¬

Expanded text:
ut eo tempore soluerit legata, quo adhuc nulla controuersia mota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam ei esse repetitionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculum est, ne propter ipse quidem ex retentione rerum hereditariarum sibi satisfaciat, cedat autem actio- nibus petitori, ut suo periculo eas exerceat. 18
Abbreviated transcription (Latin):
ss ⁊̃ que ñ sunt ħelitaria quoꝵ ⁊
tñ ꝑiculum ad heredem ꝑtinet.
ut res pignori date defiuitto. ł ꝯ
modate. dcposite ue. ⁊ quidẽ rei
pignori date ⁊̃ sp̃alis peticio ẽ. ut

Expanded text:
sed et quae non sunt hereditaria, quorum tamen periculum ad heredem pertinet: ut res pignori datae defuncto vel commodatae depositaeve. et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
licet eaꝵ nomine q̃ ꝯmodate ł
de posite sunt nulla sit facile ac
pleta sit. ñ ueniet in h̾editatis pe¬
ticõe. qr heres idest petitor dr̃e
eã sriam pot̃. nc̃c ulla exceptio da¬
tur possõri. ¶Ueniunt ⁊ hce res
in helitatis peticõe inquib in qͥ¬
b possõr retentõe hũit ũ etiam
petitõe. ułti siurrauerat defũ¬
ctus petitoris remi ñ ẽẽ ⁊ decess̾it:
debent hequoq restitui ⁊ miuo
uebitur hoc noĩe. Id̾q erit ⁊ ĩ p̃do¬
ne licet hic ꝑꝑculpam ñ teneat᷑. qr
noc hic deb has retiu̾e.: S̾iutu¬
tes in restititõne hereclitatis nõ
uenire ego didici. cũ nichil eo
nomine poss restitui. sic̃ ẽ s̃cor¬
porib ⁊ ia fruct̃ib. s si ñ paciat᷑
ire ag̾e: ꝓpͣria accõe.Ulpͣ lxr.

Expanded text:
licet earum nomine, quae commodatae uel depositae sunt, nulla sit facile actpleta sit, non ueniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam uindicare potest nec ulla exceptio datur possessori. Ueniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: ueluti si iurauerat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo nebitur hoc nomine. idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Servitutes in restitutionem hereditatis non venire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire e
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. ꝓbaat. uñ elegant᷑ tractͥat. sus
sit locus inꝙ̃ alt̾ ex litigatorsb
honeste uenire ñ p̾sit alt̃ possit:
zisñ uen̾it quisie turpitudinq
conenire possit: is uen̾it quĩ ho¬
neste uenerat a nomittat᷑ pena
pͤutat ñ ꝯmitti absurdũ enĩ eẽ ii¬
tatur stipulatio. Uidenũ ẽ. ⁊ siqͥ¬
ti pot᷑. et tũ inquit ⁊ si dccłit añ¬

Expanded text:
bat. unde eleganter tractat, si is sit locus, in quem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an committatur poena putat non committi: absurdum enim esse iutatur stipulatio, uidendum est. et si quiti potest: et tamen, inquit, et si dederit an
Abbreviated transcription (Latin):
¶Colutioni diẽ posse arbitrũ statũ¬
ere putoz ita crebatius uidef sẽcire.
pop̃. ait mutiliter arbirirm In¬
certã sũã dic̾e ut puta qͣntũ eide¬
bes recide diuisioni ũe stari p

Expanded text:
olutioni diem posse arbitrum statuere puto: et ita et Trebatius uidetur sentire. Pomponius ait inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, ut puta: 'quantum ei debes redde': 'diuisioni uestrae stari p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sc̃i p̃toriouiris ꝯsulti cantio hꝰ¬
mͦii. lutuis tͥitius scͥpsi me accepis
tiꝰ ticuis siͣ clie supͣ scͥpta ssĩma pu¬
blio inenio ei ꝙ adꝙͣ ea res ꝑͣtine¬
u̾ data soluta. satis ue conoĩe fa.¬
ctum ñ erit tiuc eo amplius ꝙ
los darͣistipulatus ẽ publius me¬
uius spopondi ego lutiͣs. Cõue¬

Expanded text:
cti praetorio iuris consulti cautio huiusmodi: 'Lucius Titius scripsi me accepisscius Titius. si die supra scripta summa Publio Maeuio eiue ad quem ea res pertinebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, qlos dari stipulatus est Publius Maeuius, spopondi ego Lucius
Abbreviated transcription (Latin):
q si metlio temꝑe pign creditor
pigñi decłit dño soluente pecũiã
ꝙͣ debuit. sccł̃i pigñis neq ꝑsecutõ
dabit᷑ neq retentio relinq̃tur.
pisti datur utił accõ pigñaticia c̃¬
ditori. ñ ẽ idem diceudũ. siego ti¬
tio qui rẽ meã obligau̾at siũ mẽa

Expanded text:
ue si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino soluente pecuniam quam debuit secundi pignoris neque persecutio dabitur neque rpisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea
Abbreviated transcription (Latin):
itis contestate tempore queri so¬
let an pupillus cͦ sine tutoris aut¬
toritate gesta funt locupletior
sit ex ea re fẽs cum is patit᷑ accõẽ.¬
Si pecume quis negõm gerat u¬
suras quoq pr̃are cogit᷑ ⁊ ꝑiculũ
eoꝵ nõiũ queip̃e contraxit nisi
fortuitis casib debitores it a suaᷤᷤ
fortunas amisint ut tempore
litis exactõe contestate soluendo
ñcẽnt. ¶Pr̃ si em ancipati filii
res a sc donatas amnuimstͣuit fi-
pecumiã debebat creditoris sui
rum usuras. quod si dies soluẽde
pecunie tp̃r quo nogõm gerebat
ñ dũ uenerat usuras ũ debiturũ.
s die pr̃ito sin intulit rõnib

Expanded text:
itis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem.Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent.Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filpecuniam debebat, creditoris sui rum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hr̃es ⁊ pecus uicini ĩ eos laq̃os
incidiss.Si ꝓtectum meũ ꝙ
supͣ domũ tuã nullo iuuire hẽbã
recidisset posse me tec̃ dampni
ĩ uiria ag̾e ꝓculus scͥbit. debnsti
enĩ mec̃ uis michi ñ ẽẽ ꝓtectum
hr̃e agere nec ẽc equum dãpnũ
me pati recisiͤ⁊ ate meis tig¬
nis.: ¶ Aud ẽ diceudum ex re¬
scͥpto imꝑatoris seu̾i qui ei ꝑcuiꝰ
rat citra suitutẽ rescͥpsit uire suo
c̃.  Si nau̾is tua inpacta ĩ meã
scaphã dampiram michi dectit q̃¬
situm ẽ q̃ accio michi compereret.
et ait ꝓculus si ĩ potestate nautaꝵ
fuit ne id acciłet ⁊ culpartorũ
fcm sit lege a quilia cum nautis¬
ẽẽ agendum quia ꝑui refert. an¬
nauem ĩmittendo aut scraculũ
banaue ducendo an tu manu damp¬
num decłis qr omnib hismodis ꝑ
te dampno afficior ¶s si fune rup¬
to aut ẽ anullo regeretur naius

Expanded text:
cus vicini in eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Severi, qui ei, per cuius rat in alieno fecit.Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parvi refert navem immittendo aut serraculum ad navem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur navis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ur. ⁊ eo casu quo ex lõcato ac¬
tio ẽ. conpet᷑e ⁊̃ aquilie It̃ si tec¬
tori locaũis sait̃ plexũ uino cu¬
ranctum ⁊ sile eũ ꝓtundit uinũ
cã faciunt si itiñib fẽcunt co¬
ꝙ aliquid decidit sc̃mq det̾uisẽ
lege aquilie obligati sũt at si ĩ

Expanded text:
idetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae.Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in
Abbreviated transcription (Latin):
ui se deb̾e petiimiã mulieri puta¬
bat. iussu eius dotis nõie ꝓmisit
sponso ⁊ soluit. nuptie de i ñ ĩt¬
cessunt. Quesitũ ẽ utrũ ĩpepot
repet̾e cam pocimiã qui dedusd an
ip̃m repetitmꝵ sed si c̃ sciret se
ꝑtĩnet. si ã uedebitor fuisset ⁊ añ
nuptias soluiss ⁊nuptie secute
uĩ fuissent ip̃epossit condic̾e cã
debiti integra muislieri ad hoc solĩ¬
⁊:ͥ mañte ut ad nͥl alind debitor cõ¬

Expanded text:
ui se debere pecuniam mulieri putabat, iussu eius dotis nomine promisit sponso et soluit: nuptiae deinde non intercesserunt: quaesitum est, utrum ipse potest repetere eam pecuniam, qui dedisset, ipsum repetiturum. sed si, cum sciret se pertineret. si autem uere debitor fuisset et ante nuptias soluisset et nuptiae secutae non fuissent, ipse possit condicere causa debiti integra mulieri ad hoc solum manente, ut ad nihil aliud debitor co
Abbreviated transcription (Latin):
Dnui infuturũ usuras adebitore
acceꝑat tacite pactus uidetur
neuit᷑ idtemp᷑ sortẽ petat. ¶ Si
ex alt̾a partenirem. ex alt̾a ĩ
ꝑ sonã pactun. ceptum fu̾it
ueluti ne ego p̾ctam ł ue ate ͦ¬
petat᷑. ⁊ hr̃s m̃s ab omnib uob̾
peticionẽ ħebit. ⁊ ab h̾ede tuo
o m̃s pet̾e põt̾im᷑. Ierat᷑. ł . iiii.

Expanded text:
ui in futurum usuras a debitore acceperat, tacite pactus videtur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte in rem, ex altera in personam pactum conceptum fuerit, veluti ne ego petam vel ne a te petatur: heres meus ab omnibus vobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes petere p
Abbreviated transcription (Latin):
tas co nomne expensa c̃ usuriͤ
licitis restituat᷑. s pars dimidia
mͥ debebat᷑ pẽtã ñ intlłigitur
mora mͥ fi̾mortuo quoq sticho
puto ñ teñi reũ qui añ pactũ

Expanded text:
tas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia mihi debebatur, petam: non intellegitur mora mihi fieri mortuoque Sticho puto non teneri reum, qui ante pactum
Abbreviated transcription (Latin):
tuo existimas pactus sis ne ab eo.
pet̾es noq iure ip̃o lib̾abitur de¬
bitor. n te petentẽ sinͦmnouebit
cͣiͣi legatum falso existimas deb̾e.¬
⁊ debitor pactus sit ciutitiõ suo
debiore.⁊ stituto naꝑ tibi adu̾suᷤ¬

Expanded text:
tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ honestam data sit pecinia ut fi¬
lius emãciparet᷑ ł suis maniuit¬
tetur ł alite discedat᷑ cã secuta re¬
peticio cessat.Si parendi condi¬
tiõi cã tibi dedero .x. mox repudi¬
aũo hcditatẽ ł legatum possum
condicere. Hermog̃ ł .ii.¬

Expanded text:
inhonestam data sit pecunia, ut filius emanciparetur vel servus manumitteretur vel a lite discedatur, causa secuta repetitio cessat. Si parendi condicioni causa tibi dedero decem, mox repudiavero hereditatem vel legatum, possum condicere. Hermogeni
Abbreviated transcription (Latin):
one emptor p̾dia possid̾et. q̃ sitũ
ẽ c̃ neq fideuissor datuf ẽ nec õis
pecunia sccł̃m legẽ sus dieb solu¬
ta sitan p̾ctia inuenditasint. R¬
di si oueniss ut ñ prius penini¬
A solu̾etur qͣm fi deuissor uẽtli¬
ti cã daretur. nec id factum eẽt. c̃
peremptorẽ ñ staret quo minus¬
fac̾et fieret ñ posse post̾iorẽ legis

Expanded text:
raedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta sit, an praedia inuendita sint. respondit, si conuenisset, ut non prius pecunia solueretur quam fideiussor uenditi causa daretur nec id factum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis
Abbreviated transcription (Latin):
iciꝰ seii ꝓcurator de functo seio au¬
eo scͥptus beres cũ ignoraret. fun¬
dum uendente seruo hereditario
rei publice uenit s c̃ lunius ticius
debitor ꝓfessus ẽẽt paratũ se ẽẽ uec¬
tigal er soluere solidum c̃ minore

Expanded text:
ius Seii procurator defuncto Seio aiptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, rei publicae ueniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse uectigal exsoluere
Abbreviated transcription (Latin):
d ẽ ⁊ solutis legatis. si nouaz ino¬
pinata cã h̃litatẽ abstulit ue
fuisse ignorabat ł ⁊ ab hostib
reũso filio ꝙ̃ p̃r abisse falso p̾sũp¬
serat.Nam utiles accões pꝰuno
ł filio qui hereditatẽ eͥtucerat dõi

Expanded text:
 et si solutis legatis noua et inopinata causa hereditatem abstulit, ueln utero fuisse ignorabat, uel etiam ab hostibus reuerso filio, quem pater obisse falso praesumpserat: nam utiles actiones postumo uel filio, qui hereditatem euicerat, dari
Abbreviated transcription (Latin):
usũf. tibi dedero falso existinãs
me eũ tͥ deb̾e ⁊ añ qͣm repetã decesse¬
rim concticõenis ad hedẽ qͣq meũ
transibit. R̾.ł .x.¬
⁊ teuet᷑ ⁊ pignus ꝓ eodatum tenebit

Expanded text:
uctum tibi dedero falso existimans me eum tibi debere et antequam repetam decesserim, condictio eius ad heredem quoque meum transibit. Idem s tenetur et pignus pro eo datum tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex istim asse. Si minor.xxu.
siquidẽ empcor sequens scit
rẽ ita gestam restitutõem adu̾¬
sus eum faciendã. si ignorauit
⁊ peioremptor soluendo eẽt. nõ
ẽẽ faciendam. si uero ñ eẽt sol¬
curri ctiam adu̾sus sgnor antẽ

Expanded text:
nem existimasse, si minor uiginsi quidem emptor sequens scit rem ita gestam, restitutionem aduersus eum faciendam: si ignorauit et prior emptor soluendo esset, non esse faciendam: sin uero non esset solcurri etiam aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
desinͭ m̃m̃t restitutiones ꝑ pen¬
dende sunt. ¶Int̾dum aũ mino¬
o ñsit contractum. ut putasi
rem aminore emisti ⁊ alii uen¬
didisti pot desiderare adu̾sus poͤ¬

Expanded text:
desint in integrum restitutiones perpendendae sunt. Interdum autemnon sit contractum. ut puta rem a minore emisti et alii uendidisti: potest desiderare interdum adu
Abbreviated transcription (Latin):
siẽa soluta it᷑ p̃finitum temꝑ ñ
c̃ẽt ut ex prima caut̃oe ab eo pe¬
ticio eẽt q̃situm ẽ ancum pt̾io¬
repact o satis fc̃m ñ sit. omne
debitum ex pͥma caut̃õe peti po¬

Expanded text:
si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo petitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti po
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmapud me tatitam habes re¬
fundam tĩbi. siꝙ instrum̃tũ a
te emissum .i. scͥptum ciuiusc̃¬
q sũme ex qͣcumq causa ap̃
me remanserit uannm ⁊ ꝑ
cantellato h̾ebitur. Quesitũ
ẽ cum lucus turius aute hocͥ cy¬
iphum scio nummulario
mandau̾at. utipatͦno eius tre¬
quocumq cõtͣctu uaue ⁊ ꝑ can¬
accepti. atq expensi cẽt ꝯputa¬
ta. cet̾as obligatões man̾e ĩn

Expanded text:
apud me tacitam habes, refundam tibi. si quod instrumentum a te emissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me remansit, vanum et pro cancellato habebitur". quaesitum est, cum Lucius Titius ante hoc chirographum Seio nummulario mandaverat, uti patrono eius trequocumque contractu vanae et pro canaccepti atque expensi esset computata, ceteras obligationes manere in
Abbreviated transcription (Latin):
uusionis placitũ nisi traclicõe ł
stipulatõc sumat effectum. ad
actõnem ut nudum pactum mł¬
actum uit̃ hedem ⁊ legatariũ
fc̃m iabeo satis accipiatur c̃ in
semestrib relata ẽ ꝯstitutõ duu
marti seruari in hoc quoq defũ¬
ctinoluntatẽ ualid̃ eẽ ꝯstat nec
alegatdeio remissa ħedi satis da¬
tio ꝑ paccionẽ ex penitentia reuo¬
cari deb cum siccͣat uiris sui ꝑsecu¬
tõem. aut sp̃e fut᷑e ꝑceptõnis de

Expanded text:
sionis placitum nisi traditione vel stipulatione sumat effectum, ad actionem, ut nudum pactum, nuactum inter heredem et legatarium factum, ne ab eo satis accipiatur, cum in semestribus relata est constitutio divi Marci servari in hoc quoque defuncti voluntatem, validum esse constat. nec a legatario remissa heredi satisdatio per pactionem ex paenitentia revocari debet, cum liceat sui iuris persecutionem aut spem futurae
Abbreviated transcription (Latin):
ntẽr debitorẽ ⁊ creditorẽ o uen̾at
ut ͤ cͤaitor honus iributi p̃diipig¬
norati ñ agnosc̾et. s eius soluẽ¬
di uocessitas debitorẽ spectaret ta¬
lem ꝯuentionẽ. qͣnt᷑ ad fisci rõẽ
ñ cẽ seruandam. R pactis ⁊ enĩ
priuatorum formã uiris fiscalis
emptor. ꝙ si incͣcͣhendo aliquid
exceptum fu̾it id seruari debebit.

Expanded text:
at, ut creditor onus tributi praedii pignerati non adgnosceret, sed eius soluendi necessitas debitorem spectaret. talem conuentionem quantum ad fisci rationem non esse seruandam respondi: pactis etenim priuatorum formam iuris fiscalis emptor: quod si in contrahendo aliquid exceptum fuerit, id seruari d
Abbreviated transcription (Latin):
ũsor foree accõe nͥ si donare pr̃i fi¬
liꝰ uolũit dũ se obligat. qr pot̃ di¬
ci ⁊ si de peculio accõe qͣi defensor
patris susceꝑit tem̃ pr̃ẽ de inrẽ
ut fi finita sit. acc̃o depẽc. de in
rẽ u̾so ꝯueniat᷑. ego ⁊ ãte ꝯdemp¬
natẽẽ pꝰ iudiciũ patris noĩe accqp¬
tum de inrẽ ñso pre tenĩ pͣntõ.

Expanded text:
 si donare patri filius voluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem de in rem ut, si finita sit actio de peculio, de in rem verso conveniatur. ego et ante condemnationem post iudicium patris nomine acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ fu̾it ⁊ suũ negotiũ gerens.
ditori suo solu̾et ñ erit ĩ rem u̾sũ
ita tñ uͥsiũ minoris sit qͣm ẽ ẽp̃¬
tus tm̃ uideat᷑ inrẽ u̾sũ. Q nti dig¬
nussit sũ pluris sit ñ plus udeat᷑

Expanded text:
si non fuit et suum negotium gerens fditori suo solveret, non erit in rem versum, ita tamen, ut, sive minoris sit, quam est emptus, tantum videatur in rem versum quanti dignus sit, sive pluris sit, non plus videatur
Abbreviated transcription (Latin):
undus michi cõmunis ẽ pupule
coh̾edi inco fundo reliquie sũt
condite quib religio abu tͥusq
partib debebatur. Nam parẽtes
dum nolunt ego ñ consentio
s portõem nicam possidere ma¬
lo cum unu̾sitatem em̃e ñ possĩ
⁊ uelim ꝓ meo arbitrio ex sequĩ
religionis quero an recte arbitͥ¬
um cõmum diuiflundo adhunc
fundum ꝑtientlum petam an⁊̃
his arbiter qui fauuliertiscunde
datur hiscem ꝑtib fungi possit
ut hanc possõem exceptis cet̾is cor¬
ꝑib hereditariis ꝓuire ouiq nob̾
patiatur. herenniuis modestinus
respondit nichil ꝓponi cur fami¬
liertiscunde iudicio adictus arbi¬
t̃ offm̃ suũ ⁊̃ in eius fundiꝰde quo
agitur diuisionem int̃ponere
ñpossit. s Religiosa loca inuidi¬
cium ñ decluci eoꝵ q ius insinguł
heredib insolidum competere.

Expanded text:
undus mihi communis est pupillae coheredi: in eo fundo reliquiae sunt conditae, quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes dum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi dividundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter, qui familiae erciscundae datur, isdem partibus fungi possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur. Herennius Modestinus respondit nihil proponi, cur familiae erciscundae iudicio addictus arbiter officium suum etiam in eius fundi de quo agitur divisionem interponere non possit: sed religiosa loca in iudicium non deduci eorumque ius singulis heredibus in solidum competere.
Abbreviated transcription (Latin):
etati unꝰ ex sociis co tp̃r quo int̾fu¬
it socii ñ diriii societatẽ omitt̃e
eũ in ꝓsocio accionẽ. nã si enum
mancipia inita societate deinde
reñties michi eo tp̃r quo uend̾e
mancipia ñ expedit: hoc casu qr
dicio ꝓculus ait hoc ita uerũ ẽẽ
sisocietatis int̾sit ñ dirimi socie
tatẽ. semꝑ enĩ ñ id ꝙ priuatim ĩ¬
t̾ẽ unius ex sociis seruari solet:
s ꝙ. societati expedit. hec ita acci¬
pienda sũt si nichil de hoc incoeũ
do socium a se ñ se asocio lib̾at. Ita¬
q siquid ꝯpendii p᷑ ea fc̃m erit euiˢ
ꝑtem ñ feretat si dispendiũ eque q¬
pr̃abit portionẽ. nisi renũtiatio ex
necessitate qͣdam fc̃a sit ꝙ sitẽpꝰ fi¬
nitũ ẽ lib̾m ẽ reced̾e qr sine doloma¬
lo id fiat. ¶ Renũti are societati
ꝓcuratorẽ quoq pꝰse t̾enuntiare so¬
cierati. s utrum de  dictim sit cui

Expanded text:
ociis eo tempore, quo interfuit socii non dirimi societatem, committere eum in pro socio actione: nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi eo tempore, quo uendere mancipia non expedit, hoc casu, qudicio.Proculus hoc ita uerum esse ‹ait, si› societatis non intersit dirimi socie tatem: semper enim non id, quod priuatim interest unius ex sociis, seruari solet, sed quod societati expedit. haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coeunpus renuntiando socium a se, non se a socio liberat: itaque si quid compendii postea factum erit, eius partem non fert, at si dispendium, aeque praestabit portionem: nisi renuntiatio ex necessitate quadam facta sit. quod si tempus finitum est, liberum est recedere, quia sine dolo malo id fiat.Renuntiare societati rocuratorem quoque posse renuntiare socie
Abbreviated transcription (Latin):
ttce distrahitur c̃ aut stipula¬
tione aut iudicio mutata sit
cã societatis. ꝓculus enĩ ait hoc
ip̃o ꝙ iudiciũ ideo dictatũ ẽ u̾
societas distrahatur: renuntia¬
tã societatẽ. siũ totor bonoꝵ
siũ muis rei societas corta sit.
It̃ bonis acreditorib nenditis i¬
ius socii distrahi societatẽ lab̾o
ait. ¶Si inrẽ certam em̃dã odu¬
cendã uecoita sit societas: tunc
⁊̃ p̾ alicuius mortẽ quitquid lu¬
cri detͥm̃ti ue factũ sit omtne
ẽẽ lab̾o ait. ¶: Diximus dissensu

Expanded text:
e distrahitur, cum aut stipulatione aut iudicio mutata sit causa societatis.Proculus enim ait hoc ipso quod iudicium ideo dictatum est, ut societas distrahatur, renuntiatam societatem, sive totorum bonorum sive unius rei societas coita sit. Item bonis a creditoribus venditis unius socii distrahi societatem Labeo ait. Si in rem certam emendam conducendamve coita sit societas, tunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentive factum sit, commune esse Labeo ait. Diximus dissensu
Abbreviated transcription (Latin):
utiq obseruandũ ẽ si dolom aloꝵ q¬
renũtiatio fc̃a sit⁊ ueluti sit̃ oĩum
bonorum societatẽ inissemus de¬
inde c̃ obueniss uni hr̃ditas pp̃ hoc
reñtiauit. Ideoq siquid dampnũ i¬
attulit hrditas ħ ad cũ qui renũci¬
re cogetur accõe ꝓ sacio ꝙ siquid pͦ
renuntiationẽ adquisierit n erit
ꝯmunicandũ. qr nec dolus admis
cietati ut solus em̃es teneb̾is qͣnti
rnt̾ ẽ mea. s si ideo renũtiau̾is qr ep̃o¬
tio tͥ displicebat ñ teneb̾is ꝙͣuis e¬
go enio qi hic nulla fraus ẽ id q ⁊
iiliano plan̾et. ¶ Lab̾o ã pꝰteri

Expanded text:
utique obseruandum est, si dolo malo renuntiatio facta sit, ueluti si, cum omnium bonorum societatem inissemus, deinde cum obuenisset uni hereditas, propter hoc renuntiauit: ideoque si quidem damnum attulerit hereditas, hoc ad eum qui renuntire cogetur actione pro socio. quod si quid post renuntiationem adquisierit, non erit communicandum, quia nec dolus admisscietati, ut solus emeres, teneberis quanti interest mea: sed si ideo renuntiaueris, quia emptio tibi displicebat, non teneberis, quamuis ego emero, quia hic nulla fraus est: eaque et Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ fcm̃. s ⁊ siquis c̃ suspicaret᷑ ali¬
ũ secum astuꝵ alio pec̾. aũtat. do¬
lo ñ caret s sialii soluit. ñ dubito
Nconsoquenctñ.: Si dolo tutoris
łcuratoris furiosi ł ꝓcuratoris ft̃m

Expanded text:
eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii soluit, non dubitoconsequendum. Si dolo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uel netustriores incendiis artẽ¬
dis trium uirip̃erant. qui ab co
qu̾i excubias agesant. nocturni
dicti sunt int̾uenebant ñ nũꝙͣ
⁊ẽdiles ⁊ tribum plebis. Erat aut̃
familia publica cirta portã ⁊ muroᷤ
disposita. si uñ op᷑ eẽt uocabat᷑. fu̾¬

Expanded text:
pud uetustiores incendiis arcendis triumuiri praeerant, qui ab eo quod excubias agebant nocturni dicti sunt: interueniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. erat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r̃ eius manumitt̾e adoptõem da¬
Barbarĩ philippus. cum suis fu¬
gituꝰ eẽt rome p̃turam petiit.
⁊ p̾tor dẽsig̾natꝰ ÷. s nͥl ei suitntẽ
functũ ⁊ tñ uideam᷑ si seruisꝙͣ
dui lãtuit dignitate p̾toria fũ¬
ctus sit qũid dicemꝰ. q̃ dixit q̃
dec̾int nllus fore momͣti. an fo¬
re ꝓpt̾ utilitatẽ coꝵ. qui apud
eum eg̾unt ł lege ł quoasio iĩ¬

Expanded text:
daBarbarius Philippus cum seruus fugitiuus esset, ‹Ro›mae praeturam petiit et praetor designatus est. sed nihil ei seruitutem functum. et tamen uideamus: si seruus quamdiu latuit, †‹d›ignitate praetoria functus sit, quid dicemus? quae edixit, quae decreuit, nullius fore momenti? an fore propter utilitatem eorum, qui apud eum egerunt uel lege uel quo alio iu
Abbreviated transcription (Latin):
resc̾ari. tam priciosꝙͣ pleberos.
Ingressus ÷ enim ⁊ q̃i pͥmordium
g̾endorum bonoꝵ. sẽtẽtieq ĩ se¬
natũ dicende. ex his sic̃ diximus
quidam sunt qui caudidati prĩ¬
cipis dicebant᷑. quiq epłas enis ĩ

Expanded text:
reari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senatu dicendae.Ex his, sicut dicimus, quidam sunt qui candidati principis dicebantur quique epistulas eius in
Abbreviated transcription (Latin):
uo meo fͦtũ mͥ fet̾is icd ex pec. de¬
ducẽd̾. c̃ qͦ minus obrẽ sub reptã
ꝯsequi possũ. ¶ Si erealieno do¬
mruico exhauriat᷑ pec̃. sui res
tũ ĩ cã peculiari mͣanent. Nã si
ã s̾uo donasset debitũ dñs aiĩ nõie
c̃ui aliꝰ domino ĩtuliss pẽc. suꝑ¬
ꝑletur nec ẽ noua ꝯcesione dñi opͦ.
Nõ solum id ĩ pec̃ uicarioꝵ poñ

Expanded text:
uo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur peculium serui, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini opus. Non s
Abbreviated transcription (Latin):
Ii defunctus sit dñs añlitẽ ꝯtesta¬
tam iuclicatum solui stipłatõe ꝓ
suo ꝓcuratore datasꝓcurator õpel¬
lendus ẽ ad iudicuim accipiend̾
ita tñ si hoc dñs sciẽte ꝓcuratore

Expanded text:
i defunctus sit dominus ante litem contestatam, iudicatum solvi stipulatione pro suo procuratore data, procurator compellendus est ad iudicium accipiendum: ita tamen si hoc dominus sciente procuratore