comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
descriptas rationes dabit. ¶Cogẽ¬
tur ⁊ succesbres argc̾tarii edłe ratio¬
nes. Qud̃ si plures siit m̃tdes. et u¬
nus hareat. solus adedtione cõmpel¬
litur. s si omnes habẽt. ⁊unus ecli¬
derit. omnes adeditionẽ cõpellẽdis.
quid enĩ sihumuł ⁊deploratus uriꝰ
cctidit. u dubitare ꝗs merito de fides
ditio desiteratur. nã ⁊sipluros tutores
tutelam ãministrauert. simł aut ẽcẽ
exigitur aũt alnisario argẽtarii us¬
iurandĩi. non calũpnie cã postulare
ccu sibin forte x suꝑuacuas ratiões.
ueł que abet sibi postulet. ł uexãdi. ar¬
gentarii causa. ¶ Rat̾ionẽ. iutemla
bero ait cẽ. ultro citroꝙ dandi. acci¬
piccu credendi. obligandi. solueni¬
di sui canegotaationem. noc ullao
rationem anuda dum tarat solu¬
tione debiti ĩcipe noc sipignus ac¬
nam ⁊ ħ exargc̃tana cãuenit. Ex
roc oclicto ĩ id ꝙ ĩterfunͭ actio conc¬
rctit. unde appcre t ita temũ teniͣ
autem udetur ad me ratio. si mo

Expanded text:
t aut descriptas rationes dabit.Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelletur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide ditio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›rii causa.Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acnam et hoc ex argentaria uenit.Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum tenere autem uidetur ad me ratio, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ad cum ꝑtineat. et cauturũ dc ra¬
rato. si mandatoũ eiñ sit. Si mi¬
tium tabuiaꝵ habet cucm ĩ quils titii
ratio scripta est. post modũ mea sine
die ⁊ ꝯfule. etiam mic oclendus ẽ dies
et conful. cõmunis c̃ omns ratioĩs¬

Expanded text:
ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit.Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmondum mea sine die et consule, etiam mihi edendus est dies et consul: communis enim omnis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratorus nras ros rationes ue
nias admistrauit ñ cogitur apie¬
tore pene metu ĩfactum actionis.
rationes ccłe. scilicet. q id cõsequiuꝰ¬
sumus ꝑmãdati actionem. s et

Expanded text:
procurator res rationesve nostras administravit, non cogitur a praetore per metum in factum actionis rationes edere: scilicet quia id consequi possumus per mandati actionem. et
Abbreviated transcription (Latin):
an nec nĩtli argẽtarh. ediratio dereit.
uidendum. et siꝗdẽ instrum̃tu argẽ¬
tarie ad cũ ꝑuenit. ñ deret eiccis. fion¬
nus. calenda est ex causa. nã np̃i arc¬
gc̃tario ex causa ratio ccscda est. si nau¬
fragio. x riuna. uł ĩcendio ⁊ alia simi¬
ua causa rationes poidisse ꝓbat iu
ĩ iongiquo mͣãe. ueluti trãs mare. u¬
Nec itc̾ꝵ postulãti cdi p̾tor iubet nͥ¬
pͥmum clictum ẽ. doc̾cat. uel minꝰ
picne ocuictũ. ł eas rationes quas ca¬
su maiore. ñuero negugẽtia ꝑdi̾de̾it
ram et sico cisuaminit cui ignosci
debeat. ꝙ ĩ tegro ecu iulebit ¶ ħuox
iteꝵ.duas res significat. altã qua
temostraretur tps sccuũi qud̃ greci.¬

Expanded text:
io debeat, uidendum: et si quidem instrumentum argentariae ad eum peruenit, non debet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo habere, ueluti trans mare.Nec iterum postulanti edi praetor iubet, nrimum editum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit.Haec uox iterum duas res significat: alteram, qua demonstraretur tempus secundum, quod Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
tio duoꝵ pluriũue. ĩitẽm placitu
⁊ꝯsensus. Conuẽtionis u̾bu
gnerale ẽ ad omnia ꝑtines de ꝗb
negotii ꝯͣhendi. trãsigẽttiq causa.
ꝯsentiũt ꝗ ĩterse agunt. nã sicu¬

Expanded text:
tio duorum pluriumue in idem placitum ‹et› consensus.Conuentionis uerbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
alio mõ. nactus. ut aliis ĩstrum̃tis
uł testib ql illo tẽprealiqua ex cã
uti ñ potuit. possit ꝓbare potuisse
se i̾cere.sic eni et̾ de cautione sur¬
repta aut corrpta competit ꝯditio.
et dampni ĩiurie actio. qr ꝙ ante
rĩ potuimus ĩtercepta cautione ꝓ¬
ĩstrum̃tis. aut testib ql tunc u¬
ti nõ potiumus. ꝓbare possum̃s.

Expanded text:
alio modo nanctus, aut aliis instrumentis uel testibus, quibus illo tempore aliqua ex causa uti non potuit, possit probare potuisse se uincere. sic enim et de cautione subrepta aut corrupta competit condictio et damni iniuriae actio: quia quod ante non potuimus intercepta cautione pinstrumentis aut testibus, quibus tum uti non potuimus, probare possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ĩttrest cum ip̃o. argẽtario ꝯtͣrou̾sa
sit. an cum auo ĩo aũ argentarios tã¬
rios tãtũ ncq. auos uuos absim̾ulos
actus sui rationẽ diugẽter conficiãt
ẽdi aut ratio ita ĩtelligitur. ita si acã¬
put oclatur. nam ratio nͥ acapite in¬
spiciatur ĩteluigi ñ potest. scilicet u
no totum cuiꝙ codicẽ rationu. tota¬
ꝙ m̃branas ĩspiciendi descrit̾tiꝙ

Expanded text:
nec interest cum ipso argentario controversia sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi
Abbreviated transcription (Latin):
est prepositio diei et consue ¶ecu au̾i
est uel dictat uel tratere ubellume
codicem ꝓferre. pret̾or ai. arge̾tao.
eiue qui itenim edi postub nt̾. cã co¬
grata ccliubete ¶⁊rohiet argenta¬
no ecuilia ratione qua q̃ iue ĩstruct

Expanded text:
est praepositio diei et consulis.Edi autem est uel dictare uel tradere libellum uel codicem proferre.Praetor ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita edi iubebo'.Prohibet argentario edi illa ratione, quod etiam ipse instruct
Abbreviated transcription (Latin):
ñ putarem suffectuꝵad difoi¬
uẽtlam nuptiaꝵ spãmͦ hc̃ nun¬
tium.ñ magis.quam spõsalia
posse eos solos ꝯstitu̾e nisi toat
oñ ista ex uolũtate puelle sit¬

Expanded text:
non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑauie hale credũt. qd̃
ĩpcritia lapsi. logis falcidie le¬
neficio usi n̾sunt. sciant facti
rãtib ⁊ licet municipũ mẽ¬
tio inbac epła fiat. tñ ⁊ in qͣ¬
lilet ꝑsona id obẜuabitims
esse pccunia ꝓponitu. ĩhũc
solum cãu cessare repetitioe
dicẽdum est. nam init̾iũꝯsti¬
tutionis generalt ẽclamnon¬
strit enim si ñ ꝑ criorem so¬
lutum sit ficei ꝯmissum. ꝙ
ĩcebiculn fuit nõ posse repe¬
ti item ⁊ illa pars que gene¬
rał est ut quris ignorantu
logis falcidie ieneficio usi ñ
sunt. nec possint repetẽ. ut

Expanded text:
eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorarantibus'.Et licet municipum mentio in hac epistula fiat, tamen et in qualibet persona idem obseruabitur. esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse repeti: item et illa pars aeque generalis est, ut qui iuris ignorantia legis Falcidiae beneficio usi non sunt, ‹non› possint
Abbreviated transcription (Latin):
aũ undiu sulegato. liccbit usu¬
arioex feno ꝙ ĩ annũdum taxat suf¬
ficit faccit. ucet mediocris p̃dii co
fuo it utctur. u̾nichilalii fructuũ
nomine suꝑ cẽt. ¶ Sic̃ is cui usus
fũdi icgatus ẽ quominus dñs agͥ
colẽcli causa iͥ uersctur ꝓhilt ñ pot.¬

Expanded text:
undi usu legato licebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo seruo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur, prohibere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰc  i tomus usus logatus sit
sine m̃uctucõmunis itfectõe reun
sut s tectis. tãridis quĩ usir iii.
iuiccam tñ ne si fructũ hr̃s accip¬
piat. ip̃t r̃tfic̾ delcat. siucrotał sit
res cuius usud relictus c̃. ut ñs

Expanded text:
usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uti.q̃ srã muerauitetur. aliquo
eͥ largius cũusurario agẽdum ẽ
ꝓdignitait cius cuirelictũs ẽ u¬
sus. ẜ uteturhis ũ putodũtaxit
ĩuulla. pomis aũ ⁊olerib ⁊ florib
qlignis uidẽtumutrũ cod̾iocou¬
tatur. dũ tarit.ãctum ĩ opidũ ei
ceferri possĩt. s melius ẽ. accipe⁊

Expanded text:
tia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta texenda iedom̾it. ł in fuiã
utiusuarius. nec offentetur illi fi¬
bini snã ancile usudato adiani¬
ficiũ. eam ñadmitti. noc cxoꝑisc
motedẽ capit. s fibilanã fac̾e iu¬
re cogeit. sibi enĩ face uidetur: ꝗ nõ

Expanded text:
uestimenta texenda redemerit uel insulam uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
usum harebit. ⁊adaraĩdum ⁊ ad ce¬
legatousu. uitẽdum ne qͥ toma̾e
possit. ⁊ aduẽhendũ sub iugo uti ⁊
si forst uriga fuit cuiusus cquoꝵ
relictus est. non puto cũ cultẽsib
his usur. qr qͣi locare cos uidctur.¬

Expanded text:
usum habebit et ad arandum et ad celegato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
gatoria actioc̃ utatłmr s ĩ oĩlb ita
demũ sin̾sit possessor ꝗagat. nam
et possessoricõretũt. ẽ ud̃ si possidẽt
nichil fructuũ noiẽ ꝯsequetim: qd
egͦ officiũ crit iudicis q̃ hoc u̾seturͦ
ꝯsequatur fructuanus. fruẽiti ucẽ¬
aũͤ uite usufructu iudiciũ
acccp̃ndesierit poffitẽ sine doloma¬
lo absoluctur. eud̃ si uti se optulit q
quasi possessor actionẽ tt usufruc
nit᷑ quo p̃standac̃. quẽ admodũcũ
stipulam᷑ ꝙ ex arcthusi natũ cͥit.¬

Expanded text:
gatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et poss‹ess›ori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequentur. quid ergo officium erit iudicis quam hoc, ut securus consequatur fructuarius fruendi licenfructu iudicium accepit, si desierit possidere sine dolo, absoluetur: quod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de usu frucnit, quo praestanda est, quemadmodum cum stipulamur 'quod ex Arethusa natum erit
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ncꝙꝰ ꝯcedẽt habitationẽ si¬
ne se nec uẽcdant usum s. siusus
ediũ mulicrilegatus sit. ea ꝯditõ¬
ne si auiro diucrtiss. remittẽctr
ei ꝯditionẽ. ⁊cum uiro habitatu¬
ram. quod et põpł .u. ꝓbat.¬

Expanded text:
que concedent habitationem sine se nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
lps Cihabitatio legetur an ꝑĩ¬
tesit atꝙ si usus q̃ritur. ꝯeffectuc
ꝗdem itẽ pene cc̃ icgatũ usus q⁊ ha¬
adhĩtlem tñ nec ipãtransit. nec
ñ utento amittitur nec capitis
tum relictum. s sisic reclictus sit
illi tomus usus fructus habitã¬
dicãutrumhabitationẽ solã.an
et pͥscus mneratius putãt solam
ñ dubbitaitmnus quin ualciet.
utrum aut unius ã sitr̾isit hapic¬
tatio.ã usq ad uitã ap̃uetẽs q̃situ̾
sit relict᷑. minus utiq eẽ quam
fructũ lõge lateꝙ nemo dubitat.s
ꝗd ĩcacausa sit uitendum. Nat̾o ait
habitare cũ infundo pose. dñmq
ꝓhibituꝵ illo uenire. s colonũn
q̃agricolendi cã illic sit. etoꝵ siur¬
barq̃ familiã illo mittit. qui ratd̃ẽ

Expanded text:
 habitatio legetur, an perinde sit atque si usus, quaeritur. et effectu quidem idem paene esse legatum usus et haad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis tum relictum. Sed si sic relictus sit: "illi domus usus fructus habitandi causa", utrum habitationem solam an et pr‹ocul›us et Neratius putant solam non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum sit relictus, minus utique esse quam fructum longeque nemo dubitat. sed quid in ea causa sit, uidendum. et Labeo ait habitare eum in fundo posse dominumque prohibiturum illo uenire: sed colonum non quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam famil
Abbreviated transcription (Latin):
at.dum ipẽ quoꝙ habitat. ñerit cñ
uitẽdũ. Quid enĩ si tã spatio se domͦ
usus sit relictus hoĩ madiocri. u põ¬
tiũcula ꝯtẽtus sitis ꝯcũhis quos
loco ẜuoꝵ ĩ oꝑis ht̃. habitabit. ucet
liltri siit e ẜuialieni. ¶ Mulicric
aũt si us relictus sit. posse eã ꝯcumi
marito nabitare ꝗntus mutiꝰ prioꝰ
dũ foret cũuti uult domo. nã ꝑ ꝯͣi
bitare. noc fuit dubitatũ. cund g
siuidue logatus sit. ãmptiis ꝯtrac¬
tis. post ꝯstitutũ ufũ mulier habi¬
tarecũ marito possit. qẽ uoꝵ ũ pop̃

Expanded text:
at, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus sit? sed et cum his, quos loco seruorum in operis habet, habitabit, licet liberi sint uel serui alieni. Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus dum foret, cum uti uult domo. nam per cobitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum mari
Abbreviated transcription (Latin):
nuit planc ꝓctariũ ad fructus ꝑ¬
cipic̾dos. magis dicẽdum ẽ. ⁊ per
tep̃a fructuũ colligẽdoꝵ.etñ ha¬
bitare illic posse adonitẽdũẽ.p̃¬
ter rabitationẽ autẽ qum ht̃ cui
usus datus ẽ. de ambulãdi quo¬
q agestandiius habebit.sab̾ꝯcas¬
sius ⁊ lignis adusũ cotidianu
⁊orto ⁊ ponus ⁊ olcrib ꝗ florib q

Expanded text:
nire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum coll‹i›gendorum etiam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambulandi quoque et gestandi ius habebit. Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃ uiusus relictus ẽ. uti põt.c
fruin põt. ⁊de singuł uitẽdũ. to¬
mus usus relictus ẽ aut maĩto a¬
ut mulicri. si maritoꝵ. põt illic ha¬
bitart. ñ solus ueꝵ cũ familia ꝙͦc
sua. anqcũlib̾tis fuit q̃stionis. et
celsus scribit. ⁊ cũ lib̾tis posse. hos¬
spitẽ quoꝙ rciꝑe. nãita ubro. xuiii¬

Expanded text:
Cui usus relictus est, uti potest, frui non potest. et de singulis uidendum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, uerum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Celsus scripsit, et cum libertis: posse hospitem quoque recipere, nam ita libro
Abbreviated transcription (Latin):
ag̃. dñs ꝓctatis ñ sit quãius fruc¬
tuirͣius ius utc̃di non ht. uinei
trĩ unt quo possissors sũt uotio¬
res licet nullũ ius hãt.¶ utru
aũt aducisus tominũ dum taxit
ĩrem actio usufructuano cõpetit.
ãctiam adtisus quc̃uis possesso¬

Expanded text:
 proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant. Utrum autem aduersus dominum dumtaxat in rem actio usufructuario competat an etiam aduersus quemuis possesso
Abbreviated transcription (Latin):
undus de tricto usufruc¬
tu iegatus ẽ titio ⁊ eiusdẽ fundi
usus fructus sempronio sub cõ¬
ditione. dixi untrĩ cum ꝓctate n¬
sũ s fructũ cet uceat placeat cu
it tacto usufructu fundus lega¬
tus sit. ap̃hĩtiem usum fructum
cẽ qr pat̾. familias cũ te tratousu
fructu fũdum legat ⁊ uii usum

Expanded text:
Fundus detracto usu fructu legatus est Titio et eiusdem fundi usus fructus Sempronio sub condicione: dixi interim cum proprietate usum fructum esse, licet placeat, cum detracto usu fructu fundus legatur, apud heredem usum fructum esse: quia pater familias cum detracto usu fructu fundum legat et ali
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝗs alius cuius nula oꝑacẽ apũ
dñm potuit. nulla estimatio fiet. itẽ
uolũtatis ł affectionis estimatioñ
halebitur ueluti si ducxit cũ dñsa¬
ut ĩdelitiis habuerit. ceteꝵ decluc

Expanded text:
uis alius, cuius nulla opera esse apud dominum potuit, nulla aestimatio fiet. Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in deliciis habueri
Abbreviated transcription (Latin):
fructuario suitus deltat᷑. fructu¬
carecdecet. adiisus uicini fũdi dñm
Sipartis fundi ususfructus ꝯstitu¬
atur põt decoinit agi. siue uẽtucet
ꝗs usumfructũ. siuc alii neget.⁊̃
his autem actionb q̃ de usufructu
agũtur. q̃ fructũs uonire plusquã
manifestum c̃. ¶ Sipost litt̾de u¬
sufructuꝯtestatã. fu̾it finitus usuᷤᷤ
fructus. an uitius fructus desmĩt
dereri. ⁊putodesine. nam ꝯ si mortuu
fu̾it fructuarius. hĩtdicius actionẽ
p̃tĩtoꝵ dumtaxat fructuũ dandam

Expanded text:
fructuario seruitus debeatur, fructucare debet aduersus uicini fundi dominum. Si partis fundi usus fructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue uindicet quis usum fructum siue alii neget. In his autem actionibus, quae de usu fructu aguntur, etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fructus desinant deberi? et puto desinere: nam et si mortuus fuerit fructuarius, heredi eius actionem praeteritorum dumtaxat fructuum dandam
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ i abhĩtle ex testam̃to fũdi
usus rructus pctitus sit ꝗharboxs
tcicciss ⁊i cclificiũ temolitus esset.
aut aliquo mõ dattriorem usum
fructum feciss. aut ẜ uitutes impo¬
nõdoaut uicinoꝵ p̃dia ubando
ad iudicis religionem ꝑtinet. u̾
inspicia᷑ quał añ iudiciũ accep¬
tũ fudus su̾it. ũ usufructuai¬
riohoc ꝙ intẽst ab coẜuctur.

Expanded text:
i ab herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod interest
Abbreviated transcription (Latin):
sus fructus sit iegatus adq̃aditus
ñ est. phi̾litariũ sundũ. ex testamẽ¬
to utiꝙ agẽdo fructuarius oseq̃tũ
ucũ aditusibi p̃stetur usus fructus
utrũautem aditus tãtum ⁊ iter.an
uõ quia tetentur fructuano icgato

Expanded text:
egatus, ad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus. Utrum autem aditus tantum et iter an uero et uia debeatur fructuario legato
Abbreviated transcription (Latin):
detur siminor sit. et se cutumuẽtum to¬
cẽat. ¶ S et i̾iudiciis subueniti siue
dum ag̃it. siue dum ꝯueniatur captũ
sit. S sihr̃ditatem minor adiit mii¬
nus iucrosam. succurritur ei ut possit
abstinere. nã ⁊ ħ captus ẽ. iõq et ĩtõrũ
possessione. ł alia successione. ¶ nõ solũ

Expanded text:
um doceat. Sed et in iudiciis subvenitur, sive dum agit sive dum convenitur captus sit. Sed et si hereditatem minor adiit minus lucrosam, succurritur ei ut se possit abstinere: nam et hic captus est. idem et in bonorum possessione vel alia successione. non sol
Abbreviated transcription (Latin):
ut designͣet ꝗs eimctũ uł uim adii¬
buit. ⁊ iõ. adhoc tantũ actor astringi¬
tur. ut doceat inctũ in cã fuisse ut
uidcatur iniquũ exalieno facto aliũ
ħ autem actiocum arbitratiria sit.c
h̃t rcus ucẽtiam usq ad sentẽtiamc
carbitro dadam restitutione scđm ꝙ¬
pponatur. arbitriũ absolutionẽ affert
ꝗd eͥ si metũ ꝗd̾ titius adhibuit mec
reb humanis ñ ẽ sũ dolo malo oxo

Expanded text:
ut designet, quis ei metum vel vim adhibuit, sed ad hoc tantum actor astringitur, ut doceat metum in causa fuisse, ut iniquum videatur, ex alieno facto alium uatur. Hec autem actio cum arbitraria sit, habet reus licentiam, usque ad sententiam ab arbitro datam, restitutionem proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me rebus humanis non est sine dolo malo meo
Abbreviated transcription (Latin):
iũ adiiouit debitori fuo ut ei solu̾ct.
hoc elicto ñ tencri ꝓpt̾ inturã inct᷑
cã actionis q̃ dampnũ exigit. quam¬
uis negii ñ possit ĩlegem uiliã tci
inħ uec.br. optimũ est ut si quas putas
te hrẽ petitiones. actiõnib cxꝑiris. cuor
martimus dic̾et ũi nullam fici. cesirc

Expanded text:
im adhibuit debitori suo ut ei solueret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamuis negari non possit in Iuliam eum in haec uerba: 'Optimum est, ut, si quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris. cum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs ñ restituat. ĩ quadruplũ in eum
iudiciũ pollicetur Quadruplabit᷑ aũt
omne ꝙ cũq restitui opõtuit. ¶ Satis
elem̃ter cum roo p̾tor egit. ut daret eiẽ
rstituc̃cu facultatem si̾uit penam eui¬
tart. ¶post ãnum uõ in siplum ac¬
tioncm pollicetur set nĩ scrip. s cã cog¬
ta. ĩ cause aũt cogͥtione u̾situr ut sia¬
ua actio ñ fit. tunc ħ detur. ã sine cu
ꝑmctũ facta ĩ iuria. anno qdẽ utiuc
exoicu̾it. idonca cã esse debet. ut post ã¬
nũ actiohdari deteat. alii aũt actio ĩt
sic pͥõt. si is cui uis admissa c̃. tecesse¬
rit. hr̃s eius ht hrt̾utastis petitionẽ.
Quonum ꝓpossossore quĩ intulit pꝰ¬

Expanded text:
n restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur: Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sitper metum facta iniuria anno et quidem utili exoleuerit, idonea esse causa debet, ut post annum actio haec dari debeat. alia autem actio esse sic potest: si is cui uis admissa est decesserit, heres eius habet hereditatis petitionem, quoniam pro possessore qui uim intulit p
Abbreviated transcription (Latin):
au Iiuuit uer ẽ sicx facto debitois
merĩm adhibentis. fideiussores ac¬
ceptuatione libuti sũt. ctrm aduẽ¬
sus fideussores agi posse. ut se repo¬
tu iudicis aput q̃ ex hoc cclicto agi¬
tur. ñ solum id ꝯtinetur. ut ĩtua
pona roduitegretur obligatio. s ut
ñ minus idoncos adiibeas. p̃terca
ut ꝯpignora que dederas ĩcademq
soris. ut fideiussoris accepto ficret.i¬
iũ fec̃. non tencbitur siccussor. ut
itͣi ctrĩ obligationẽ restitirat.

Expanded text:
uerum est, si ex facto debitoris metum adhibentis fideiussores acceptilatione liberati sunt, etiam aduersus fideiussores agi posse, ut se repotu iudicis, apud quem ex hoc edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut non minus idoneos adhibeas: praeterea ut et pignora quae dederas in eandem soris ut fideiussori accepto fieret vim fecit, non tenebitur fideiussor, ut rei quoque obligationem restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
scit. qsꝗs igitur mͥ ꝓbatus fu̾it. rem̃u¬
uam debitoris. ł pecuniã debitam ñ abc
ip̃o sibi spõte datam sine ullo iudice te¬
mẽ possitere ł accepisse. isꝙ sibi ius inc
cam rẽ dixisse. ius creditiñ haccoit.

Expanded text:
scit. Quisquis igitur probatus mihi fuerit, rem ullam debitoris vel pecuniam debitam, non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere vel accepisse, isque sibi ius in eam rem dixisse: ius crediti non habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩrem scripta sit. nec ponã uim faci¬
ẽtis cohcitcat s aduersus õs restitui
uclit. ꝙ metus cã factũs ẽ. non in¬
merito iuł amarcello notatus est
scͥtens. si sicciussor iũ intulit. ut ac¬

Expanded text:
ta nec personam uim facientis coerceat, sed aduersus omnes restitui uelit quod metus causa factum est: non inmerito Iulianus a Marcello notatus est scribens, si fideiussor uim intulit, ut ac
Abbreviated transcription (Latin):
et diuus martus ĩcã pithodoriq
rogatus erat ꝙ sibi suꝑfuiss eehrẽ¬
ditate recltere. decreũ ut eaq̃ aliena
taerãt non minuedi fidei cõmissi
trimonio ⁊ exhĩditate dececłe. nõ
tãtum ex hr̃litate. ⁊ nc̃ igitur sta¬
tuti sũptus utrũ ex hr̃ditate deccõ¬
rẽt. exemplo rescͥpti diuimnãcian
ex solo patrimonio uiteridũ erit.
et uerius ẽ. ut ex solo patrioonio
dececlãt ea que ⁊ siñ hrs̃ fiuiss ero¬
gͣass. ¶ It sirẽ distrax̃ tone ficerpꝰ¬
sessor nec p̾tio factus sit locupletõr
ã singulas res si ñdum usucapte
fint. uendicare petitor ab ẽptore pꝰ¬
sit. ⁊ siuendicit. an ex ceptione ñ re¬
pellatur. ꝙ p̃ iudicium hitlitatiñ
fiat. int̾ actorẽ ⁊ cum ꝗue uenũd̃

Expanded text:
ivus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decrevit ea, quae alienata erant non minuendi fideicommissi trimonio et ex hereditate decedere, non tantum ex hereditate. et nunc igitur statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti divi Marci an ex solo patrimonio, videndum erit: et verius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem distraxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, vindicare petitor ab emptore possit? et si vindicet, an exceptione non repellatur "quod praeiudicium hereditati non fiat inter a
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ꝙ ad eum nõ ꝑtinebat. s ad
ne dubio ñ tenẽtur quasi locuple¬
tior ñ factus s inproposita q̃stio¬
ne trib diuisionib relatis. una
suꝑẽ restitu̾e cum dełt. quasi suaĩ
tat. utrũ totum.ã partem restitu¬

Expanded text:
at, sed ad ne dubio non tenetur, quasi locupletior non factus. sed in proposita quaestione tribus visionibus relatis, una superest restituere eum debere, quasi suam tat, utrum totum an partem restitu
Abbreviated transcription (Latin):
obligatio ipõ iure ñ cominittetur. ñ
enimĩmoraẽ is a quo pecumam
ꝓpt̾ eeceptionem peti ñ potest. set
quintitatẽ que iglio tp̃r colligi¬
ur suipulamur. cũ ꝯditio extitit. fic̃
⁊̃ in fructib itcn ⁊ iusurs põt et pͥo¬

Expanded text:
obligatio ipso iure non committetur: non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓparte coritlis peti posse. neꝙ pi¬
gnoratc̃risꝙͣ sĩ stipulatus quoꝙe
ess iestit que ad modũ stipulatus ã
namfinoĩatim fortetitio dño suo
mertuoia.dari scipulatus sit: ꝓcul
dubio ĩutiliter eet scipulatus. qd̾
si sibidari scipulatus eẽr dicendu
ita hr̃litati quoq ex itpitlitara ad¬
cł ĩcub non q̃itt̃ dicipotẽ utiꝙ

Expanded text:
eti posse neque pignora teneri. quod si stipulatus quoque esset, referret, quemadmodum stipulatus esset: nam si nominatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. quod si sibi dari stipulatus esset, dicendum ita hereditati quoque ex re hereditaria adc
Abbreviated transcription (Latin):
esse. ꝙ ex omnib siuo partib ꝯstart
ei uertecuiusq n potẽtissima pare
pͥncipumẽ dem̃rsi in foro causas
dicẽtil. nefas u̾ita dixerĩ iutetua
esse. nulla p̾fatione facta uidici
iem cxponat. quãto mag̾ int̃preta¬
omissis initiis atꝙ origine ñ iept¬
tita. atꝙ ĩ locis ũ ita dixerim mãib
ꝓtizius matũm inspretationis tͣc¬
tart. nãq nisi fallor iste p̃ sationes
et libẽtius nos ad lectionẽ ꝓpoĩte m

Expanded text:
esse, quod ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim videtur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretaomissis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae m
Abbreviated transcription (Latin):
uit crecitorib. reputabit. quan¬
quã ip̃o iure ñ libauerit petitorẽ
hĩtlitatis. nam ꝙ quis suo noĩe
soluit. ñ debĩtoris. tebitorẽ ñ ur̃a¬
bit. ita id imputatuꝵ possessore
si cau̾it se petitorẽ defensuꝵ iri.
s an qronesidei possefsor teltat

Expanded text:
uit creditoribus, reputabit, quamquam ipso iure non liberauerit petitorem hereditatis: nam quod quis suo nomine soluit, non debitoris, debitorem non lbit ita id imputaturum possessorem, si caverit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat
Abbreviated transcription (Latin):
declit. iõꝙ si cquus doiore ꝯcitatuscal
ce peticrit. cessart istam actiõem. s cũ
decditp̃t sicum equũ ꝑmł sif s quis
et it actioĩ locus. et si alia quadrupes
alpa ꝯcitaũ ut dampnũ dant.ciuᷤ
erit siue aũt corpore suo pauꝑiẽ de
uł uila alia re deiccta. Intcstiis a¬
utem ꝓpt̾ naturalẽ fcritatẽ. ħ accioc
ubi fera euasit. et iõ sicũ urfum
ocidiqneũ corpusest ¶cuma ĩm¬
arietes uł boues comisissent. ⁊ al¬
ter ateruꝰ oxidit. quintus mmitr
actło ꝗͣ obrẽ eũ fibi. aut noxiã

Expanded text:
dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eumdedit. at si, cum equum permulsisset quis erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitavit ut damnum daret, eius erit. Sive autem corpore suo pauperiem qem vel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio ubi fera euasit: et ideo et si eum occidi, meum corpus est. Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Muciusactio: quamobrem eum sibi aut noxam
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃.cum cõmotafordade ꝑocuit qc¬
drupos puta sicquus ca citiosus
calce ꝓcuãgrit. aũtes cornupetore
ccretur abuliquo aspitait sua cuase¬
rit. ⁊ alicui dampnũdederit. si ꝯtĩci
fumius abali⁊pot̾̃tł si ꝑ eum locũ
induci ñdebuit. ħactio cessabit. et te

Expanded text:
t, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere ceretur ab aliquo, asperitate sua evaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit vel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et
Abbreviated transcription (Latin):
E suitancturẜ uitus cum ipe
cuidebetur utitix: Quiuc ĩposessis¬
ne cius nomine  aut marcenariuᷤᷤ
aũ hospos. aũ medicus que ad uisi
usus suerit.¬

Expanded text:
 retinetur seruitus, cum ipse cui debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitusus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Piquis aũa a qua usus fue¬
rit quã dequa inseruitute
spondenda actũ est. scruitus
amuttitur. tenpus quo ñ
est usus preccoẽs fundi dñs¬
cii fundo seruitus deretur ã¬
putatur ei q ĩ eius icco sufcnt¬
Sicum cius habes uittei di
mncinus stituto tp̃r ecclifici¬
tũ ñ nab̾et ideoq nec tu in¬
midere pdtis. nõ ideo ma¬
gis seruitutẽ mmuttes.quia ñ
põt inderiusucepisse uicinũ
suũs ubertadem eudiaĩ suaꝵ
ꝯius tuũ nõ interpenauit

Expanded text:
quis alia aqua usus fuerit, quam de qua in seruitute imponenda actum est, seruitus amittitur.Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit.Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non ideo magis seruitutem amittes, quia non potest uideri usucepisse uicinus tuus libertatem aedium suarum, qui ius tuum non interpellauit
Abbreviated transcription (Latin):
tes uiam ñ utento ꝙ si intͣ id
tempus añqim ioocires tic¬
bi iegitĩ ẜuitutẽ. tuũ fundum
uenditeris adc̃ptorẽ uia ptinc¬
bit᷑ si reliquotq̃or eausus fu¬
erit. qr scilicet tua eẽ ccͥpat. sit c¬
iamnec ius itpudiãdi logarũ¬

Expanded text:
intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam servitutem, tuum fundum vendideris, ad emptorem via pertinebit, si reliquo tempore ea usus fuerit, quia scilicet tua esse coeperat: ut iam nec ius repudiandi legatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓa qͣq̃ haͬriebatur infundo
uicini plures ꝑeu̾dem rimĩdu
Ucͣe soliti sunt. ita u suo ꝗsq pͥmo¬
pore quo seruitus amittitur ñ
direrdexistimo eũ uis ducend̾
aq amrasse. nec ꝓcet̾os qui du¬
xerunt uis eins isurpatũ eẽ ꝓ

Expanded text:
 quae oriebatur in fundo uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quiatuto tempore, quo servitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae amississe nec per ceteros qui duxerunt eius ius usurpatum esse:
Abbreviated transcription (Latin):
siritã iubuit uenditionem.item
tur. si forte uẽcditio iti sꝑccialit̃ ob¬
tio iuris uc̃ditionem ĩpodiat di¬
discctlatur aut pacistatur croditor
ne pocuniam pctat. nisi qus dicat
pactiim ĩterpositum oẽ ut aꝑsona
ñ pctͣaͣtm. et quitẽ si hoc ctũsit cũ
forte alius ypothet in possitelut fi
cum pactum ꝯuẽtum exceptiono
sunt dici ut᷑. ibypotota difscedãtirr.
Si pasciscatur creditorne intra amu¬
annum petimiam ꝓctat intelligit᷑s
ipotroca quoqudcm pictus cẽ Si
ꝯuernͣt ut pro ypotheca fiteuifsor
daretur.ditus sit. satiffactũ iu¬
debitur᷑ ypotteca ułetit. alius :¬
fuus obligationis uenditerit ͥ¬
ditor.⁊ prcumam accepidi. tũc
crum manert õs obligationes
intogͣte.qina pret icto idaccipi¬
tur non sołonis nomine. ¶ Sa¬
tiffactum cẽ creclitori intelligit᷑
ẽ xpotirce ñ cẽ tem obligatam¬

Expanded text:
buit uenditionem, idem itur, si forte uenditio rei specialiter obtio iuris uenditionem impediat? didiscedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam possidebit? sed cum pactum conventum exceptionem sunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intellegitur de hypotheca quoque idem pactus esse. Si convenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum videbitur, ut hypotheca liberetur. aliud onis vendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur est hypothecae non esse rem obligatam
Abbreviated transcription (Latin):
Niclitor ꝗ unt su̾o pignus di
t̃ heiedes. cũ corpora hr̃ditaru di¬
uisissc̃t. noĩa quoꝙ coĩum debito¬
rum sep̾atĩ diu̾sa singuł in soli
gnus sub co nomine obligatu
uẽle possit. idi potuisse. Quib mo

Expanded text:
Creditor, qui iure suo pignus dister heredes cum corpora hereditaria diuisissent, nomina quoque communium debitorum sepgnus sub eo nomine obligatum uendere possit. respondit potuisse. QUIBUS MO
Abbreviated transcription (Latin):
lato fideuissores obrem udicata
quos defensor declit. non tenebũ¬
tur nec pignõraque dederunt
.i. Sicreditor suiana actiõ̾e pign̾
apossõre petuerit ⁊ possefsor litis e¬
stimatioem obtulit. ⁊ ab eo debitor
orem uenclicz non alx h facere ꝯ¬
ceclitur nisi pͥus ei tebitum offer̾at
ccitum dicin incliorẽ ꝯditionem
inueniss. fu̾itq tradita. et for¬
si melior ꝯditio fu̾it allata.qua¬
quam ubi sic ros distracta c̃. infi
cmptori displicuiss. pignus fui¬

Expanded text:
lato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederunti creditor Serviana actione pignus a possessore petierit et possessor litis aestimationem obtulerit et ab eo debitor rem vindicet, non aliter hoc facere concedetur, nisi prius ei debitum offerat. certum diem meliorem condicionem invenisset, fueritque tradita et forsi melior condicio fuerit allata, quamquam, ubi sic res distracta est, nisi emptori displicuisset, pignus fini
Abbreviated transcription (Latin):
ipt̃ debitor utili actione tcñctur.
ne cxaliena iactura sibi lucrum
acqrat. nam aisi maioros fructus
forit pctẽs a fide uissore crclitori
abstulit uniusos in quãtitaton
bit.⁊ cum ꝑ ĩ iuru̾m iuidicis domi¬
no rẽ que tebitoris ñ fuisf. abstu¬
liss creditor quasi obligatã ñbi ⁊
quattur. an soluto tebito restitu
cam oportẽt debitori sccuolinroi¬

Expanded text:
ipsi debitor utili actione tenetur, ne ex aliena iactura sibi lucrum adquirat. nam et si maiores fructus forte petens a possessore creditor abstulit, uniuersos in quantitatem bit: et cum per iniuriam iudicis domino rem, quae debitoris non fuisset, abstulisset creditor quasi obligatam sibi, et quaereretur, an soluto debito restitui eam oporteret debitori, Scaevola nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcłi auctoritas maior fuit. nã ⁊
plimũ potiit. appelltiꝙ fr̃ pãti
cassiani partĩ ꝓculiani q̃ origo
acipitoe ⁊ lalcone copat. cassio
clius sabinus successit. ꝙ płioũ
iq̃orib ue spasiani potuit p̃cło
urb̾ fuit. celio sibmo p̾scus ialdlẽs¬
nus. pegaso cclsus patricclio. cclr̃
los fucrũt. colsus qd̾ ⁊ ittrum. ialo¬
lcnopͥsto aburiꝰ ualc̃s. ⁊ tuscunꝰ

Expanded text:
i auctoritas maior fuit, nam etiam plurimum potuit: appellatique sunt partim Cassiani, partim Proculiani, quae origo a Capitone et Labeone coeperat. Cassio Caelius Sabinus successit, qui plurimum temporibus Vespasiani potuit: Proculo urbi fuit: Caelio Sabino Priscus Iavolenus: Pegaso Celsus: patri Celso Celsus les fuerunt, Celsus quidem et iterum: Iavoleno Prisco A
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. capitis dimiruitioe amit¬
titur.ẜ. ita demũ aonttitur capitis
diminutione usus fructus. si u
tem. aui inte dic̃ codentẽ ꝗs capi¬
it minutus sit. ꝯstat non am̾tti
sitibi fũdus cx die legatus ẽ ⁊ u¬
sum fructũ mic̾ rogatus es restu¬
tũc. uittnoum erit. sicipite mi¬
nutus fucro ĩtia dicmegatotuo
ĩftum. nc forit saluus sit mͥus
fructus. qͣi aĩdiem codẽtemcai¬
u̾fi ĩ singulos ãnos x m̃sos edios
legatus sit. is temiĩ amnttaturq
iam ꝓcossit. ⁊ si forte ĩan nos sin¬

Expanded text:
stitutus capitis minutione amittitur. Sed ita demum amittitur capitis deminutione usus fructus, si iam tem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti. Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem caut si in singulos annos vel menses vel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et, si forte in annos sin
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut arbitratu cius t̾minetur ẽs.
ipẽ snãm dix̃ prescrtib partib et
tminos pesuit. q̾situm ẽ. an si exc
parte casteluani arbitro paritũ est¬
ñ esset. pena ex cõpinisso cõmissa ñ

Expanded text:
ratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibus partibus et terminos posuit: quaesitum est, an si ex parte Castelliani arbitro paritum non esset, poena ex compromisso commissa est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissum ĩ arbiuiũ alucio titio
et meuio simphronio factũ est.
s criore q̃dam species ĩpetĩtione
cõmitti. od̃ si maugrie n fec̾. pettre
ꝗd̾ potest. s pene subiugab itur.

Expanded text:
missum in arbitrum a Lucio Titio et Maeuio Sempronio factum est, sed errore quaedam species in petitionem committi. quod si maligne hoc fecit, petere quidem potest, sed poenae subiugabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩtuttlã neq in societatem sucte¬
dit. set tantum in es aliẽnũ d̾fũcti:
Contrario iudicio dampnatus. nõ
erit ĩ famis. nec ĩmento. rã in cõ¬
trariis ñ deꝑfidia agitur. s de calc¬
cũlo. q faie ĩ iudicio solet dirmi

Expanded text:
societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti. Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nec immerito. nam in contrariis non de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet diri
Abbreviated transcription (Latin):
ip Quid crgo si ñ duc̾e passus est¬
s postta quã diix̾ ritũ habuerit. utr
puta initio ignoraũ talem ct̃. positi
scit. ñ notabitur p̃tor cr̃ adinitiu
iptaꝵ se retulitsiquis aueno
nomoine bina spõsiliã astitu̾it ñ
notatur nͥeius nominc ꝯstituat
quẽ quãue ĩpotestate haberet. certe
qui fiũ ł fiuam ꝯstitut patit᷑. quo¬
dam mõ iꝑẽ uidctur. ꝯstitũisse od̾

Expanded text:
Quid ergo si non ducere si‹t› passus, sed posteaquam duxit ratum habueri‹t›? ut puta initio ignorauit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit.Si quis alieno nomine bina sponsalia constituerit, non notatur, nisi eius nomine constituat, quem quamue in potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse.Quod
Abbreviated transcription (Latin):
coq ñ csse inifame.s si incã furtic
noc manifesti. ĩ quadruplũ iudex con¬
tempnau̾it honeraũ qd̃ re ũpena a¬
ucta. nã ex furto ñ manisto. ĩ dupłu
ꝯueniri debuit. ueꝵ hinc rtͣ existion¬
tionẽ eius ñ ẜuasse. quãuis si ĩpcã
ñ potimaria cli honerass trĩsactum
cũ cͥouidetur. Crim̃ steluonatus ĩ¬
famiã irrogat dampnato. quã uis
pubucum nõnest iudicium. Fn

Expanded text:
sse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conseruasse, quamuis si in poena non pecuniaria eum onerasset, transactum cum eo uidetur.Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis publicum non est iudicium. 14
Abbreviated transcription (Latin):
ti cc̃elet ex die indtis mariti. ⁊ ĩo sic
ꝯpost iegitimũ temps cognoũ. iat̾ore
ait. ip̃odie ꝯsumi̾e cam lugubria. ⁊õ
olct apͥncipe impetͣn ut ĩ tra
Que uirũ eluge .t. ĩtra id ꝓp̃s spõsa
sit maritus quẽ more maioꝵ lugerr
ñ oportet. ñ posse cam nuptiis ĩ terlc¬
gitimũ temps couocari. p̃tor c̃ñiad
id tp̃s se retulit. quo uir clugerctũ
ꝗ soiet clugeri ꝓpt̃ turbationẽ sinc¬
guinis ¶ popa cã que intralegiti¬
mũ tp̃s partũ ccuterit. putat statĩ
posse nuytiis se collocare. ꝙ uex pu
spendiosi. nec ꝗmanus su ĩtuiert̃
ñ tedio uite s mala õscic̾tia. siqua
gͦ post nuiꝰ mõi cxitũ marstimiptui¬

Expanded text:
cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognovit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lugubria et dee impetrari, ut intra Quae virum eluget, intra id tempus sponsam sit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis.Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim posse nuptiis se collocare: quod ueruspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptu
Abbreviated transcription (Latin):
furti e aua fimili spocie ocẽpnatus.
ĩ famia notabitur. noc ego si abĩtio
ꝑ ꝓcuratorẽ causa agitata ẽpac¬
tus ue ĩqd erit: pactum sic accipimꝰ.
sicũ pretio quãto cũꝙ pactus ẽ alio¬
quĩ ⁊ ꝗ p̾cib impetraũ ne secũ agrͣ¬
tur. erit nõtatus. nec c̾it uenuie ui¬
la ratio: ꝙ ẽ inhumanũ quiᷤ sup̃to¬
ris p̃tiodato pactus ẽ. nõ notitur
s ⁊ si iure iurãdo de lato iurauit qs
se ñ deliꝗsse. ñ erit notatus. nã quo¬
dãmo innocc̃tiã siniure uirãdo ap¬
cutus ẽ. nõ prẽstat. ut pũta fideius
si ꝓte. ⁊ solui. mãdati te si ꝯtempra¬
uero. famosũ facio. Iuut plane
addendum ẽ. ꝙ intc̾dum ⁊ hr̃s suo
noĩe dampratur. qĩo infamis sit᷑
si ĩceposito e mãdato male u̾r̃itus

Expanded text:
furti vel ex alia simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. "Pactusve" inquit "erit": pactum sic accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetravit ne secum ageretur erit notatus nec erit veniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui iussu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. Sed et si iureiurando delato iuraverit quis se non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adpcutus est, non prsi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio.Illud plane addendum est, quod interdum et heres suo nomine damnatur et ideo infamis fit, si in dep
Abbreviated transcription (Latin):
urti accipe. siue manist scit᷑¬
sa sit. siuc ñ manifctis: si furti ł.il
famosis actionib ꝗs ꝯdẽpnatus ꝓ¬
uocau̾it. pẽtiortt iudicio ñdum in¬
t̾ famiosos haretur. si aũt omnia tẽ¬
pora ꝓuoͣcationis lapsa sũt retroin

Expanded text:
urti' accipe si‹ue› manifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tempor
Abbreviated transcription (Latin):
d̾um est. s si in id tempus concurrant
Itom si altiꝰ sponsa altĩnupta sit. cx fña
olicti punitur. cũ auttm factũ notetur
ctiam sicũ eaꝗs nuptias ł sponsania cõ¬
stituat quã uxorem duce̾. uł non potest.

Expanded text:
dum est, sed si in idem tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias vel sponsalia constituat, quam uxorem ducere vel non
Abbreviated transcription (Latin):
nec dice̾tlũm est det̾iorem ꝯditioẽ
totis fieriꝑpactũ q otĩes e ad ius
ꝙ lex nature eius tbuit. dedote ac¬
tio recidit. ñ fit causa dotis det̾ior
s forme sue reciditur. ħ ⁊sceuolec
nostre placucrũt. ¶ Illut nuuai
pactione effici potest. ne dolꝰ malus
ĩstet᷑. quam ius siꝗs paciscatur ne
depositi agat. in ip̃sa id pactus ui¬
ti agã ł in iuriaꝵ si feceris. expec¬
dit enĩtumere furtił in iuriarũ pẽ¬
nam. s post ad missa ħ pacisci pos¬
sumus. It ne experiar ĩterlicto uñ
ui.quatenus publicam causã cõ¬
tĩgit. pacisci ñ possumus. ¶ Et ĩ sũ¬
ma si pactũ ꝯuẽtũ are pͥuata reox¬
aĩadu̾tendũ est. ne ꝯuetio ĩ aua re
facta aut cũ alia pora.ĩ alia re alii
ꝑone noceat. sicũ decem milia
tionẽ. placett̾ si cum .xx. dctes pe

Expanded text:
nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex naturae eius tribuit, de dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae redditur. haec et Scaeuolae nostro placuerunt.Illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur: quamvis si quis paciscatur ne depositi agat, vi ipsa id pactus viti agam vel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti vel iniuriarum poenam: sed post admissa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde vi, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conventum a re privata reimaduertendum est, ne conuentio in alia re facta aut cum alia persona in alia re aliaue persona noceat.Si cum decem mihi tionem placet. item si cum uiginti de
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯtumeua.¶ Idẽ dicem̾us ⁊ ĩrone
fidei ꝯtractib sipactũ ꝯuẽtum totã
obligtõnẽ sustusit. ueluti ẽpti. nõ
ẽ ex nouo pacto. pͥma obligatio re¬
suscitatur s ꝓficiet pactum ad no¬
uum ꝯtrãctũ. oõ fiñ ut totũ ꝯtrac¬
tum tolicret pactũ ꝯuentum int̾¬
cesserit. sut ĩminiieret posterius
pactũ potest renouare pͥmum ꝯtͣc¬
tum. ꝙ ⁊ ĩ specie dotis actionis ꝓce¬
dere põt. puta paciam mulierẽ ut
p̃sentidie tos recidetur: deind̃ pacis

Expanded text:
dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conuentum totam obligationem sustulerit, ueluti empti: non enim ex nouo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum ad nouum contractum. quod si non ut totum contractum tolleret, pactum conuentum intercessit, sed ut imminueret, posterius pactum potest renouare primum contractum. quod et in specie dotis actionis procedere potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos