comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uẽdicart cam dñs põt noc ulla cxccp¬
tione sũmoucri. nͥ indempnitas ci
p̾stctur. ¶ Oclio autem cãmandan¬
tis ficri poͣt. si cum tibi madassem ut
stichum .x. cmes tucum minoris e¬
meris.ł tantimdẽ ut aliud ꝗquam
ẜuo accołet utroꝙ enĩ caũ aut ñ ultͣ
p̃tͥi um. aut uitra pretium fccisti

Expanded text:
t nec ulla exceptione summoueri, nisi indemnitas ei praestetur. Melior autem causa mandantis fieri potest, si, cum tibi mandassem, ut Stichum decem emeres, tu eum minoris emeris uel tantidem, ut aliud quicquam seruo accederet: utroque enim casu aut non ultra pretium aut intra pretium fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
dauit gaic scie. ⁊ dix̃ci. cũ salua sa¬
naue ueno. restituos mͥ. ccrte si aliqͥ
mͥ humanitus cõtingĩt. filio meo q̃
cx alio marito susccpittfuncta cam
testata desitc̾io ies cõmendate ciuresti¬
tui tcltant. filio.ann anto. pauł.R.c¬

Expanded text:
uit Gaiae Seiae et dixit ei: 'cum sana saluaue uen‹e›ro, restitues mihi: certe, si aliquid mihi humanum contigerit, filio meo, quem ex alio marito suscepi.' defuncta ea intestata desidero res commendatae cui restitui debeant, filio an marito. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
monio collocauit. cui ⁊̃ dote̾m decit qͣ
subtitulo depositi in cautionẽ ꝯtulit. ⁊
posita nulla tenũtiatione ctño facta.pat
teccssit. mor ⁊ pãfilius ẜuus. q̃ro qua
poculio pccuram itpetẽlam.

Expanded text:
auit, cui etiam dotem dedit, quam sub titulo depositi in cautionem contulit, et postea nulla denuntiatione a domino facta pater decessit, mox et Pamphilus seruus: quaero, qua peculio pecuniam repetendam.
Abbreviated transcription (Latin):
functum d̾positam colo inf̾ucr ier¬
tert. quodamutiq caũ in partos toc¬
tes obstricti cr̃t. non e̾ amplius acto¬
ns ĩtcrest: ꝙ si iancẽ ꝯflauerĩt. aut ꝯ¬
flan abiliquo passi fuerĩt. aliaue
que spõs dolo corum int̾uessa fu̾it.
in solidum ꝯueniri pottrũt. ac srip¬
si ẜ̃uandã suscepissẽt. nam certe uc¬
ri ẽ insolidumquaq tolo fecisse.
et nisi solito ies ñ potent restitui. ncc
tñ ab suitle sentiet qħ putau̾it pla¬
ne nͥ intogit iti restitutõ e tumcũ

Expanded text:
functum depositam dolo interuerfunctum depositam dolo interuerterint, quodam utique casu in partes tetes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflauerint aut conflari ab aliquo passi fuerint aliaue quae species dolo eorum interuersa fuerit, in solidum conueniri poterunt, ac si ipsi seruandam suscepissent: nam certe uerum est in solidum quemque dolo fecisse et nisi pro solido res non potest restitui. nec tamen absurde sentiet, qui hoc putauerit plane nisi integrae rei rest
Abbreviated transcription (Latin):
ducitu. itaꝙ hoc cãi. in solidũm unꝰ¬
qsq uitctur deposuisse ꝙ̃ alit̾ est cu
icm cõmunem płos dcponũt. ¶ Rcide¬
positt ꝓͥctas aput ceponẽtem manet
s et possesoħi aput scquestrum de¬
posita ẽ nãtum tcmũ scquester possi¬
det. id enim agitur ca depositione. ut
naufragii causa tepositum est in hr̃e
ttm dolo mortui actio ⁊ ꝓhĩtlitariac
portione. et ĩ simplum.⁊ ĩtra annui
quoꝙ ĩ ipsum. ⁊ ĩ solidũq in duplu
et in perpetuum dat᷑ur
famlias depositi iocte agert põrest.
tibi amiscris. nec depositi itrus. nec
caucre delos. sitẽp̃hentens cam itd¬
posita sit. ⁊ cinãcipatus iem tencit.
pat̾ noc intra annum d̾ poculio debet
ꝯucruri. s ipẽ filiu̾s plus trebatius
cxistimat ctiam si. ap̃ ẜuum depositũ
sit. ⁊ manumissus it̾ tencat. irup̃su
danda ẽ.actio. ñ in dominum licet
crectĩs causis. ĩ manumissũ actõñ

Expanded text:
ducitur. itaque hoc casu in solidum unuducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque uidetur deposuisse: quod aliter est, cum rem communem plures deponunt. Rei depositae proprietas apud deponentem manet: sed et possessio, nisi apud sequestrem deposita est: nam tum demum sequester possidet: id enim agitur ea depositione, ut naufragii causa depositum est, in heredem de dolo mortui actio est pro hereditaria portione et in simplum et intra annum quoque: in ipsum et in solidum et in duplum et in perpetuum datur. familias depositi recte agere posse. 20tibi amiseris, nec depositi teneris nec cauere debes, si deprehenderis eam redposita sit et emancipatus rem teneat, pater nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius. Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in ma
Abbreviated transcription (Latin):
adicrit. restituẽtlam it̾m p̃sentib ina¬
iorem autẽ partem ñ ex numo utiq
psonarum. s ex magnitudine por¬
tionum hr̃ditariarum ĩtelligẽlam
cautela itonea itddenda. ¶ Siue aũt
cum ip̃o aput quem depositum ẽ ac¬
tum fu̾it. siue cũ hĩtie cius.⁊ sua naͣ
res ante rem iudic̃atã intotiderituc¬
luti sihõ mortuũ fucrit. sabinus ⁊ cis¬
sius absolui dełe cum cum quo actũ
est cdixcrunt. qr equum cẽt naturalo
int̾itum adactorem ꝑtincit. utiq cu
irtĩturã ess cares. ⁊ si restituta ce̾t actõi
cuitm suam teponi ap̃ se pat̃i¬
tur ł uteciam rogat. nec tepositi. nec:
cõmodati actione tenetur. sicuti qui
rem suã ꝯi. ucit aut p̃cario iogat. nec
ycario tenctur. noc ex locato
teponat. et ille dolo ꝗd admiserit. obe
olum cius ap̃ quan postea depositũ¬
sit. catenus cumtcii. ap̃ quam tude¬
nus possunt. at tam̃ aput scquestru
r̃nisi płes tepone possunt. nam tu
id fit. cum aliqua its inꝯtrou̾sim ic¬

Expanded text:
dierit, restituendam rem praesentibus: maiorem autem partem non ex numero utique personarum, sed ex magnitudine portionum hereditariarum intellegendam: cautela idonea reddenda. Siue autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit siue cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatam interciderit, ueluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et Cassius absolui debere eum cum quo actum est dixerunt, quia aequum esset naturalem interitum ad actorem pertinere, utique cum interitura esset ea res et si restituta esset actorim suam deponi apud se patitur uel utendam rogat, nec depositi nec commodati actione tenetur: sicuti qui rem suam conducit aut precario rogat, nec precario tenetur nec ex locatodeponat et ille dolo quid admiserit, ob dolum eius, apud quem postea sit depositum, eatenus eum teneri apud quem tu denus possunt, attamen apud sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controuersiam de
Abbreviated transcription (Latin):
Aͥ utius titius sempronio salutẽ.
centum nĩmos quos hac die cõmẽ¬
facio. quos quãdo uoles ⁊ ubi uola.
ꝯfestim tibi num̾abo. q̃ritur ꝓpf̃ usi¬
rai̾um increm̃tum. respõdi. depositui
actionem locum habere. ꝙd ẽ enim a

Expanded text:
ucius Titius Sempronio salutem. Centum nummos, quos hac die commenfacio: quae quando uoles et ubi uoles confestim tibi numerabo.' quaeritur propter usurarum incrementum. respondi depositi actionem locum habere: quid est enim a
Abbreviated transcription (Latin):
itdtenda. an ĩ publicum d̾fcrẽtlã sũt.
si tñnaturale ⁊ gẽtum uis intuca¬
mur. ci ꝗdehit restituccla sunt. siciui¬
aE ius ⁊ logatum ordinemanãg ĩpu¬
blicum totreda sunt. nam male mĩt
publice. ut exẽpio aliis ad detintlam
maleficia sit. ctiam egestate laboait del
Incurritħ ⁊ alia ĩspectio. an bonã fite
int cos tantum int̾ quos ꝯtractum

Expanded text:
enda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet. Incurrit hic et alia inspectio. bonam fidem inter eos tantum, quos contractum
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝙñteneriq̃i occiterit. s qͣi uul¬
nerauit. qr exalieno uulnert piit. po¬
steriorẽ teneriq occidit. Qud̃ ⁊ mar¬
ello uidetur. ⁊ ẽ ꝓbabilius.¶ Sips
trabẽ deiecit ⁊ hominẽ obcresierĩt. e¬
que uetĩb ꝑlacet õs lege aqlia ienc¬

Expanded text:
em non teneri quasi occiderit, sed quasi uulnerauerit, quia ex alio uulnere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uidetur et est probabilius.Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia tene
Abbreviated transcription (Latin):
lialocum habet. fluit enũ in ip̃ius
arbitno ita se ñ honorare iũ ⁊ si lap¬
sus aliqs ẜuum alicriũ honeit p̃s¬
serit pegasus ait lege aquilia ten̾i
cum.itatemũ siuel plus iusto se
honorau̾it. ł nogligentius ꝑ lubͥ¬
pulsu dãpnum declent. ꝓculus

Expanded text:
t, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis seruum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubrpulsu damnum dederit, Procul
Abbreviated transcription (Latin):
ti cc̃elet ex die indtis mariti. ⁊ ĩo sic
ꝯpost iegitimũ temps cognoũ. iat̾ore
ait. ip̃odie ꝯsumi̾e cam lugubria. ⁊õ
sit maritus quẽ more maioꝵ lugerr
ñ oportet. ñ posse cam nuptiis ĩ terlc¬
gitimũ temps couocari. p̃tor c̃ñiad
id tp̃s se retulit. quo uir clugerctũ
ꝗ soiet clugeri ꝓpt̃ turbationẽ sinc¬
guinis ¶ popa cã que intralegiti¬
mũ tp̃s partũ ccuterit. putat statĩ
posse nuytiis se collocare. ꝙ uex pu
spendiosi. nec ꝗmanus su ĩtuiert̃
ñ tedio uite s mala õscic̾tia. siqua
gͦ post nuiꝰ mõi cxitũ marstimiptui¬

Expanded text:
cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo ait ipsa die et sumere eam lugubria et desit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis.Pomponius eam, quae intra legitimum tempus partum edide‹rit›, putat statim posse nuptiis se collocare: quod ueruspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾um est. s si in id tempus concurrant¬
Itom si altiꝰ sponsa altĩnupta sit. cx fña
olicti punitur. cũ auttm factũ notetur
ctiam sicũ eaꝗs nuptias ł sponsania cõ¬
stituat quã uxorem duce̾. uł non potest.

Expanded text:
dum est, sed si in id‹em› tempus concurrant.Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur.Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias uel sponsalia constituat, quam uxorem ducere uel non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩtuttlã neq in societatem sucte¬
dit. set tantum in es aliẽnũ d̾fũcti:¬
Contrario iudicio dampnatus. nõ
erit ĩ famis. nec ĩmento. rã in cõ¬
trariis ñ deꝑfidia agitur. s de calc¬
cũlo. q faie ĩ iudicio solet dirmi

Expanded text:
societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti.Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nec immerito. nam in contrariis non de perfidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet diri
Abbreviated transcription (Latin):
it matit filiꝰ obiss. uir totis põ¬
tioẽ uxore in matrimõio defucta
rctincict. mułr naufragio cũ ãni¬
culo filio ꝑit. qr uc̃i simile in¬
debatur añ matit̃ in fantt̃ pis¬
nere ¶ uir dotẽ q̃ e pacto filie¬

Expanded text:
te matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisnere
Abbreviated transcription (Latin):
ã Uxor und fundũ estimatum
cod p̃tio uxori iir fũdu resti¬
tuct postea uolẽte uxore. uir cũ
nortiu e̾at fictũ lało putat mõ
potestatẽ fieri tełe utrũ uelit. ce̾¬

Expanded text:
Uxor uiro fundum aestimatum eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum uortium erat factum.Labeo putat uiro potestatem fieri debe
Abbreviated transcription (Latin):
ditor musis dimictatur.an
uiłat pactũ. dico si añ mptũ
minor̃ dot t̃ꝯstitutam.post
nuptus us cum honã mat̾¬
monii fructus relcuãt. iã de
suo mutus paciscitur. ũ du¬
mittat croditorẽ ⁊ crit meattaco¬

Expanded text:
ris dimittatur, an ualeat pactum? dico, si ante nuptias minorem dotem constitutam: post nuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera
Abbreviated transcription (Latin):
a Dat̾cu filic sue nõc totẽ
daret. pactus ẽ ut mortua fi¬
lia. imo płi uc lib̾is supsti¬
tib. decluct᷑a parte tna.atliqͣ
dos sil aut post mortt̾ suã a¬
lii aut illi filiis quos ĩpotesti¬
te habebat recłdatur.tcm̃ ħ̾ ita
fier stipłatus c̃. post morte

Expanded text:
 cum filiae suae nomine dotem daret, pactus est, ut mortua filia uno pluribusue liberis superstitibus deducta parte tertia reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde haec ita fieri stipulatus est: post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
nis actioĩb nec ñ furti ccrtũ est. sic̃
q̃liret aliũ qui ĩ auenaie tale qd cõ¬
miserit. te riq osultils ꝙ tonum
fuit actionẽ polliceri p̃torem. cu
casus qu cess aqlic actio id iudicẽ
dari ait cuius arbitratu utatur fiu¬
tes ñ supserit. item aquaꝵ ductus
corrũpi patitur. lege aꝗlia ñ ten̾c¬
tur ead̃ ⁊ ĩusuario dicẽda sũtis si
ĩt̾ duos fructuanos sit ꝯtiou̾su. iu

Expanded text:
nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cucasus, quibus cessat Aquiliae actio, ideo iudicem dari, ut eius arbitratu utatur: nuites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructuarios sit controuersia, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
abrilioꝰ t̾ra scparẽtim. mag̃ ꝓͥctario
ꝯdictionẽ competẽ. fructuario aũt
furti actionẽ. qm̃ int̾fint eius fruc¬
tus ñ esse abalatos marcellus aũt
mouetur. ed̃ ꝙ si postea fructus e¬
istos nactus fint fructuarius. for¬
tassis. fiant cuis. nã si fuit cius q̃¬

Expanded text:
tario condictionem competere, fructuario autem furti actionem, quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos. Marcellus autem mouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
it ñ pimit usũfructũ. non magis
quã insucapio ꝓͥ̾etatis q̃ post ꝯstitu¬
tũ usum fructũ ꝯtingit. debebit pli¬
ne donegari usus fructus ꝑsocutio
siciꝗ noxe accep̾utis estimatio ñ of¬
feratur a fructuario. Siꝗs ẜuum
occitent. utuẽ actionẽ cxẽploaqlie
fructuario dũdam nũquã dubitar¬

Expanded text:
re non peremit usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario. Si quis seruum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuario dandam numquam dubit
Abbreviated transcription (Latin):
tuaruꝰ efficic̃tur. exc̾plo rei sub ꝯdi¬
tione legate que ĩterim hñtus est.
cxistẽte autẽ ꝯditione ad legatari¬
um trãsit uerũ est. cr̃ ꝯditionem
cõpetẽ ꝓpͥctario cumaũ inpẽdẽti est
drñum ũ ip̃e iuł aiͣt. ĩ fetuꝗ sũm it¬

Expanded text:
tuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad legatarium transit. uerum est enim condictionem competere proprietario: cum autem in pendenti est dominium ut ipse Iulianus ait in fetu qui summit
Abbreviated transcription (Latin):
it ñ posfsquãuis iumina ñ obscu¬
rẽtur. qr tectũ magis turbatur. ꝙ
sitom̃us usus fructus iegatas sit.
incritoria illic fact fructuarius nõ
tdet. nec ꝑcenaculatodiuidẽ domũ
at qniocare põt. s oportebit qͣidomu
locare. noc balncũ ibi faciẽclum ẽ ed
autem dic̃ meritoria ñ facturũ ita ac
partetomus. ĩter dietas ameñas.
ñrccit. s exboniui arbitratu factum
sud locare ceꝑit. ĩ. publicare lauet

Expanded text:
lere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum magis turbatur: qusi domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum est. quod autem dicit meritoria non facturum ita accparte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu facturum, si id locar
Abbreviated transcription (Latin):
cum ñ css tã oportune uͥ sepel̾ct᷑. ¶Et
cõne detĩorem ꝯditionẽ fiuctuarii
dñs cohercere possit. ⁊aristo ap̾cas¬
siumnotat.plenissimã incũ coh̃¬
tionẽ hrẽ.si mo sine tolomalo faci¬
at. quãus usu fructuanus noc ꝯͣ¬
riis ꝗdẽ minisitriis. aũ in usitatis
artificiũ eius cerrũpe possit. nec ẜ

Expanded text:
cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit
Abbreviated transcription (Latin):
pas scrus petitus nt titius ñ
tenobĩ si uõ triens quẽ titius ti¬
bi traditenti⁊ sex tãs ex besse quẽ
ame acccyas pcutus fu̾itititius
qdc̃ ꝓ triente ego ꝓ scx̾tate cuis¬
tionem t̾ prestabimũs. ¶Ut
icies filium siĩ quem ũdiesta¬
te lubelat. ignoranti c̃ptori uẽ d

Expanded text:
peras semis petitus fuerit, Titius non tenebitur, si vero triens quem Titius tibi tradiderat et sextans ex besse quem a me acceperas petitus fuerit, Titius quidem pro triente, ego pro sextante evictionem tibi praestabimus. Pater sciens filium suum quem in potestate habebat ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
ałꝰ Sipgnans incͥcilla uẽctita
⁊ tradita sit curto partu. uedito
ñ põt. de euictione ꝯucmii. qr pur¬
tus̃ uenditus non st.
cmptionẽ natus est. cuincatur.
agcrt ex duple stipulatione nõ
pͣof. qr noc ip̃a nec usus fructus
ciunciturnam ꝙ dicuus ui¬
tulum si uctu eñe uacce. ñ iusf
corpus temostramus. sicuti p̾di¬
orum frum̾ta.⁊ uinũ si ictũ ricie
dicimus. cũ ꝯstet catomħ non rec¬
te us̃ in fructum appellari.

Expanded text:
gnas ancilla uendita et tradita sit, euicto partu uenditor non potest de euictione conueniri, quia partus uenditus non est.emptionem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usus fructus euincitur. nam quod dicimus uitulum fructum esse uaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum constet eadem haec non recte usum fructum appellari.
Abbreviated transcription (Latin):
re sũu interrogatus. inc̾i fac̃ pͥrctoris
auctorn. i ẜ. ip̾ius iesponsum. siue
m̃datium.¶Qui iusto crore lucta
negau̾n sc hĩdem uenia dignus cĩt.¬
Rndit: clicnidum ent absolui cũ te¬

Expanded text:
re fuerit interrogatus, nihil facit praetoris auctoritas, sed ipsius responsum siue mendacium.Qui iusto errore ductus negauerit se heredem, uenia dignus est.ponderit, dicendum erit absolui eum de
Abbreviated transcription (Latin):
aũ¶diehibendum possũt agẽ
omnes quorum ĩterest.s. qdã ꝯfu¬
luit. an posit. eff̃ccit y̾ actiout rões
aduiarii sibi exriberc̃tur. quas exui
tere ius ciuile calũpniari. neꝙ uer¬
bacius captari. s qua m̃te iddicͥct̃¬
ar̃duerteit ꝯuenire. nãilla ratione
ctiam studiosum alicuius doctͥne
pose dicerc sua ĩttitẽ illos. aut illos
libros sibi cxhibi. qr si es̃ct̃ ex hibi¬
ticum cos legiss: doctior et melior.
futurus esset

Expanded text:
Ad exhibendum possunt agere omnes quorum interest. sed quidam consuluit, an possit efficere haec actio, ut rationes aduersarii sibi exhiberentur, quas exhibtere ius ciuile calumniari neque uerba captari, sed qua mente quid dicaduertere conuenire. nam illa ratione etiam studiosum alicuius doctrinae posse dicere sua interesse illos aut illos libros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et melior futurus esset
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽre ꝙ ñ plone defendit. ¶eui ĩ¬
tcrrogatus hr̃dẽ se cẽ itspond̾it ug
adiecc it. ex qua pirit. exasse respõ¬
dise clicendimi ẽ. nͥ forte ita interro¬
gcturan ex dimidia parte sit hĩd. et
puto adimtrrogatũ respondisse.¬
Illut q̃rit. anꝗs cogatur respõł

Expanded text:
ia non plene defendit.Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dimidia parte heres sit, et puto ad interrogatum respondisse.Illud q
Abbreviated transcription (Latin):
st rĩticm t̃ ꝓ intrrogato lurc̾tursint̃¬
rgatum ñ solum ap̃tore accire delt¬
ingetur nulla crit inrogitio. ñ mi¬
gs quam si ẜuus ĩtt̃rroget. ali u
ꝓͦ alio ñ ⁊tret respondcit c̃ogi. an sit
hĩs. ec se crum delet os ĩiuditio in¬
iuditio int̾rrogatus anis quẽ deftn¬
dit hr̃s ͣt. ł quota ex parit sit. falso
respondit. ipẽ quitem defcrisor aduẽ¬
sario tẽ icbr̃ ipsi autem quẽ defenc¬
dit nullum fac̃ pitiuditiũ .i. cram¬

Expanded text:
rrogato habetur.Interrogatum non solum a praetore accipere debrogetur, nulla erit interrogatio, non magis quam si seruus interroget.Alius pro alio non debet respondere cogi, an heres sit: de se enim debet quis in iudicio iniudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor aduersario tenebitur, ipsi autem quem defendit nullum facit praeiudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
ip  oluit p̾tor adstrĩgerecum ꝗ
ꝯuerutur ex sua ĩiuditio resposionẽ
titĩt ex inttrrogatione certiorẽtur.¬
qud ait p̃tor qui ĩunt interrogatuᷤᷤ
respondit. sic accipiẽdum est. aput
magistratus ppłi romãrł presidos¬

Expanded text:
oluit praetor adstringere eum qui conuenitur ex sua in iudicio responsione, titit, ex interrogatione certioretur.Quod ait praetor: 'qui in iure interrogatus responderit' sic accipiendum est apud magistratus populi Roma
Abbreviated transcription (Latin):
pdictum te int̾rogationibus
ĩo precor ꝓposuit. qr sciebat diftici¬
le esse cei ꝗ hredem lonorum ue pos¬
sessorem ꝯuerut. ꝓbare aliquem ẽ
hĩtdomronorum ue possessorem.¬

Expanded text:
Edictum de interrogationibus ideo praetor proposuit, quia sciebat difficile esse ei, qui heredem bonorumue possessorem conuenit, probare aliquem esse heredem bonorumue possessorem
Abbreviated transcription (Latin):
te quo quis ĩunt interrogatus its¬
iura pos liminioꝵ possũt iteꝵ cfti¬
cere dubitart nos. at tñ non purolo¬
cum cẽ norili actioniq ñ est ĩ nost̃
potesateqũamquã auttmn placct q̃¬

Expanded text:
in iure interrogatus resiura postliminiorum possint efficere dubitare nos, attamen non puto locum esse noxali actioni, quia non est in nostra potestate. Quamquam autem placet
Abbreviated transcription (Latin):
nto dedit. quãuis ab ea usus
fructus discefẜit. matus tan¬
tũ nonusũ fructũ btͣ. s suo fũ¬
to qͣi tominus utitur ꝯsccutus
ꝑ dotẽ plenã fundi ꝓctatẽ. ñ s¬
pata ab usufructu. nec ẽ ꝙ nõ
utt̃do mantus amittat. diuor¬
tio aũ facto ꝯstitur ĩ eod̾ flfimco
usu ̃frctũ muli. ꝙ ñ ĩ matmoio
tcresserit uyor nel aolum̃ti¬

Expanded text:
dedit, quamuis ab ea usus fructus decesserit, maritus tamen non usum fructum habet, sed suo fundo quasi dominus utitur, consecutus per dotem plenam fundi proprietatem, non separatam usu fructu, nec est, quod non utendo maritus amittat. diuortio autem facto constituet in eodem fundo usum fructum mulieri. quod si in matrimonio decesserit uxor, nihil emolum
Abbreviated transcription (Latin):
auiꝰ. rgetari rationẽ cłe iuret᷑.
nec ĩttrest cum ip̃o. argẽtario ꝯtͣrou̾sa
sit. an cum auo ĩo aũ argentarios tã¬
rios tãtũ ncq. auos uuos absim̾ulos
actus sui rationẽ diugẽter conficiãt
ẽdi aut ratio ita ĩtelligitur. ita si acã¬
put oclatur. nam ratio nͥ acapite in¬
spiciatur ĩteluigi ñ potest. scilicet u
no totum cuiꝙ codicẽ rationu. tota¬
ꝙ m̃branas ĩspiciendi descrit̾tiꝙ

Expanded text:
ale. Argentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio ni‹si a capite› inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi
Abbreviated transcription (Latin):
dicare uetat. cetĩs id cõmittt̃r uid̾¬
tur. ¶ Iudicẽ dare possũt qu ale
gͣe. ued ꝯstitutione. ł senatus ꝯsul¬
to ꝯceditur lege sic̃ ꝓ ꝯsul. Is qͣ¬
cui mãdat᷑a est iuris dictio iudice
darc põt. ut sũt iegati ꝓ ꝯsul.itẽ mi
ꝗb id m̾ore ꝯcessũ est. ꝓpt̾ uim im

Expanded text:
is id committere uidetur. Iudicem dare possunt, quibus hoc lege uel constitutione uel senatus consulto conceditur. lege, sicut proconsuli. is quoque cui mandata est iurisdictio iudicem dare potest: ut sunt legati proconsulum. item hi quibus id more concessum est propter uim im
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝗliti renũtauit ĩtotum. tesistere
eñi est. tt negotio abstinert. ꝙ calũp¬
niandi aĩo institucrat. plane siꝗs
cognita rei ueritate suum negotiũ
teseruerit. nolẽs inlut improba per¬
seucrare. quã calũpnie cã non in¬
stituerat. is destitisse non uitetur
mocũ erat utẽ ꝯtestatus.ł cum qu
solui iudiciũ marcelł.l. ii dig qͣm

Expanded text:
sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei ueritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseuerare, quam calumniae causa non instituerat, is destitisse non uidetur.mecum erat litem contestatus uel cum quo ego: solui iudicium Marcellus libro
Abbreviated transcription (Latin):
oputo p̾statuꝵ. ¶ Siẜuus petitus
uł aũat aluit de mortuũ sit. sine
tolomalo qculpa possessoris. p̃tiũ
rius si forte distracturus erat pe¬
titor. si accepiss. morã passo deleit
p̃stari. nã si ei restituss distraxiss
qp̃tium eẽt lucratus.

Expanded text:
puto praestaturum. Si seruus petitus puto praestaturum. Si seruus petitus uel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et culpa possessoris, pretium rius, si forte distracturus erat petitor si accepisset, moram passo debere praestari: nam si ei restituisset, distraxisset et pretium esset lucratus.
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ qũ detĩor. res sit facta.ratioc̃m
iudex hit̃ delebit. finge eͥ debiulitatũ
tui. utiꝙ rõ ꝑ iudicc̃ habebitur. qͣn¬
todctĩor sit factus. quãquam ⁊ logis
num debeat. quã si remittatur actõ
legis aqlie. ⁊ lalto putat cau̾c peti¬
torẽ oportẽ lege aqlia ñ actirum.
ruc sententia uera ẽst.¬
aũs ud̃ simalit actor potius
logis aqlie actione uti. ab soluen¬
dus ẽ possessor. itaꝙ clectio actori
dãda est. ñ ut tͥpiũ s duplũ ꝯseq̃t¬
lñs tem sit̾ibatum cradidit. la¬
i̾o aic ctiã in iuriaꝵ cõpetere actõ¬
nem petitori. ¶ Si ꝗs rem ex nece¬
sitãte distrax̃. fortassis huic offi¬
cio iudicis succurreretur ut p̃tiũ
dũ taxͤat tebũt restituere. nã ⁊ sin
fructus ꝑceptos distrax̃. ne corrũ¬
pãtur eque rĩ amplius quam p̃¬
tium p̃stabit. pretẽia si forte a¬
ger fuit ꝗ petitus est. ⁊ militib as¬
fignatus ẽ. modico honoris grã p᷑¬
sesforidato an ħ restitu̾e debeat. et

Expanded text:
erum et si deterior res sit facta, rationem iudex habere debebit: finge enim debilitatum tui: utique ratio per iudicem habebitur, quanto deterior sit factus. quamquam et legisnum debeat, quam si remittatur actio legis Aquiliae. et Labeo putat cavere petitorem oportere lege Aquilia non acturum, quae sententia vera euod si malit actor potius legis Aquiliae actione uti, absoluendus est possessor. itaque electio actori danda est, non ut triplum, sed duplum conseqtem si uerberatum tradidit, Labeo ait etiam iniuriarum competere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius quam pretium praestabit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et
Abbreviated transcription (Latin):
nis cem̃tis ĩ solo suo cclificau̾it to¬
mũ qd̃ uendicare potit. cem̃ta añ
resoluta pͥor dñs uendicabit.q̃ sip
põt tempus usucapionis dissoui¬
tũ sit cclificiũ postquã aldne ficeic
emptore posscssa sit. noc e̾ singuias
cem̃ta usucapiũti. si dõmus ꝑtẽ¬
poris spatium nrã fiãt.

Expanded text:
olo suo aedificaverit, domum quidem vindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus vindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium, postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spatium nostra fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
rem locũht̃. in fac̾tũ actio necessa̾
ẽ Cit ĩbis corporib q̃ ex distãti cor¬
porib cẽ ꝯstãt. singulas partes ixti¬
ne suam pͥam speciẽ ut singuli hoĩe¬
⁊ singule oues. iõꝙy posse me gregez
uẽlicare. quãuis anes tuus sit c¬
mixt᷑us. s ctt arictẽ uendicare poꝰ¬
se ꝙ ñ id̃ incoherẽtib corporib e¬
ueniet. nam si statue mec brahiũ
alicric statuc addideris. ñ posse dici
brathiũ tuum cẽ. qr tota statua u¬
no spũ ꝯtinctur. ¶⁊ ignũ alic̾u

Expanded text:
rem locum habet, in factum actio necessaria est. at in his corporibus, quae ex distantibus corporibus essent, constat singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oves: ideoque posse me gregem vindicare, quamvis aries tuus sit immixtus, sed et te arietem vindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eveniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur. Tignum alienum
Abbreviated transcription (Latin):
tor diut. tantiulem põt dic. s
uõ tõnuit an exceptione illum
sumoueit. an facti sit magis q̃¬
stio. numqd udo uemi uoluit. s
p̃tio accepto. ip̃i quoꝙ its cxpe¬
diat. quo caũ non nocebit᷑ ͦscss
ꝙ si in totẽ decłit. uendidisse iilz
quoꝙy caũ rate uidetur ꝓpt̾ honera

Expanded text:
tor dare? tantundem potest dici. Sed vero donaverit, an exceptione illum summoveat? an facti sit magis quaestio, numquid ideo veniri voluit, ut pretio accepto ipsi quoque res expediat? quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, vendidisse in hoc casu recte videtur propter onera
Abbreviated transcription (Latin):
cquumerit excipi. si non uolũn¬
tate creditoris uerat. Nt. emmi
dolus malus tebitoriᷤ int̾uemat
qum̃ solunt. tn sccundus crelitõ
quipignori accepid. potior̾ eͤst.t¬
utius tñ est sitebitor acceditore
petat. ut ei ꝑmittatut pignusu¬
edere. quo mag sansfanat. ⁊ñ ca¬
utioem acciꝑo ab eo ꝗrem ẽptur
erit. u pretium rei uendite usq
ad sumam cebiti creclitori soluat᷑
uenditionis autc̃ applłaticem ge¬
nali᷑. lccipe debemus ut ⁊ si legate
ꝑmifit ualeat quod c̃ cessit quo
ita intelligomus ut ⁊ silegatum
cepudiatiũ fucrit ꝯualescat pi
ris. inucrocum tencatur crip¬
to pignus extingatur ꝙ ⁊m̃a¬

Expanded text:
unc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non soluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est. Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut pretium rei uenditae usque ad summam debiti creditori soluatur. Uenditionis autem appellationem generaliter accipere debemuspermisit, ualeat quod concessit: quod ita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pigris, an uero, cum teneatur ex empto, pignus exstinguatur?
Abbreviated transcription (Latin):
diderit. post facti q̃stĩo cẽ. qd inte¬
lex̃ creditor. s recte ucnisse dicẽdũ
ẽ. hec erum subtilitates aiidicib
ñ admututur. ¶ si debitor forte
ꝯcessa uẽditioẽ desierit possitert.⁊
nouus possessor uecliterit. an du¬
sessori ñ debitori aquo ypothetam
accep̃ ꝯcessit creditor ucc̃it. dicen¬
dum ẽ noccit ei exccͣptionẽ. s si
ĩtra annũm aũ bienniũ ꝯsense¬
rit croditor uẽcłe. post hoc tẽpus te¬
bitor uẽdendo. ñ ausert pignus ẽ¬
ditori¶ Si creditor ypothecaria u¬
sus apossessore litis estimatione
ꝯsocatus fu̾it. ⁊ atebitore petat de¬
bitum puto tolimali x ceptioe
a ob statũram.

Expanded text:
tellexit creditor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur. Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendiderit, an dussessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem. Sed si intra annum aut biennium consenserit creditor uendere, post hoc tempus uendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli mali exceptionem ei obstaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ non ec̃ repellendum crecdi¬
torem. ĩ ꝯtrario non crit querẽdu
quin recte uẽdidit. si plis uendi¬
terit quam ꝯcefsit creditor. ¶ Ñ
uidetur aũt ꝯcessisse creditor. si
s̃cic̃te co debitor rẽ uenditerit. cu
iõ passus ẽ uenire. ꝙ sciebat ubiq
pignus sibi dutare. s si subscrip¬

Expanded text:
dum est non esse repellendum creditorem: in contrarium non erit quaerendum, quin recte uendit, si pluris uendiderit, quam concessit creditor. Non uidetur autem consensisse creditor, si sciente eo debitor rem uendiderit, cum ideo passus est ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. s
Abbreviated transcription (Latin):
piant quasi uẽtant. Siu¬
oluntate creclitoris fious
alienatus est inuerctunte ip¬
plicari sibi eum crectitorts¬
sic̾at ñ tñ effectus sit secut᷑
uenditioĩs nam fino uerne¬
rit non est ĩatis ad replienoũ
creditorẽ ꝙ uolu̾it ueniit᷑ quen¬

Expanded text:
piant, quasi uendant. Si upiant, quasi uendant. Si uoluntate creditoris fundus alienatus est, inuerecunde applicari sibi eum creditor desiderat, si tamen effectus sit secutus uenditionis: nam si non uenierit, non est satis ad repellendum creditorem, quod uoluit uenire. Su
Abbreviated transcription (Latin):
a.itut recorporali ex tincta i¬
ta ⁊ usu frlctinertincto.pignꝰ
ypothetaue pit. ¶ ececlitorne
pignori ypothece ue si patissi po¬
test ⁊ ic̾o si br̃dͣi pactus fuerit ei
quoꝵ ꝓderit pactum ciri resti¬
tuit h̃rditatem cesenatus cõ¬
fulto trebellaño. Si procur¬
rator debitoris inrem suãm
sit nõ puto clubitari cebete
quin paccum noceat coeduori.
itemq ⁊ si aparte creclitoris ꝓcu¬
rator intem suam cetͣit̾it. paci¬
scendo mutilẽ sibi faciet ypot
hecariam actionem intantum
cliiso pignorisic quetũq fũ¬
dituis ꝑs aquolib possore pe¬
tatur dmnoia nõ recte pctet᷑
Si płes decerĩt pro ᷤ mcdnuso ⁊cũ
uno crectitor paciscatur nc ypo¬
thece sĩt deinte ab eo petut᷑ ⁊ sił
cua quo pactus est solidum fũ
aitͣto. C an pacifsi possũt filĩ.
cubuarit᷑ ypothecam acceꝑit
⁊abeant liba administratio¬
cissi nec pignori su possint.s
clicẽdum est ut ꝯcetere poĩt
silic si pretim pactioẽ ac̾ci¬

Expanded text:
icut re corporali extincta, ita et usu fructu exstincto pignus hypothecaue perit. Creditor, ne pignori hypothecaeue sit res, pacisci potest: et ideo si heredi pactus fuerit, ei quoque proderit pactum, cui restituit hereditatem ex senatus consulto Trebelliano. Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem sibi faciet hypothecariam actionem, in tantum, diviso pignori sit, quaecumque fundi eius pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur. Si plures dederint pro indiviso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundm a toto. An pacisci possint filius culiariter hypothecam acceperint et habent liberam administratiocisci ne pignori sit possint. sed dicendum est, ut concedere possint, scilicet si pretium pro pactione acci
Abbreviated transcription (Latin):
rem possittat. nisi ꝙ põt fieri ut
tebitor pmissu creclitoris uecti¬
tenit deiñ postesta bonafite recde¬
mit ab eode̾ uel abalio. ad q̃ peri
successionẽ ea ios ptincre cepiss
aut su p̃e debitor emptori heres
extitĩt. ueꝵ tñ cum pacunia solu¬
ta ñ sit. tolimali suspitio une¬
rit. trãsiata ad p̃sers tep̃s. ut pꝰ

Expanded text:
potest fieri, ut debitor permissu creditoris vendiderit, deinde postea bona fide redemerit ab eodem vel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: verumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ipo ¶etus aũt causa abesse ui¬
tetur qisto timore mortis uł
crucutum corporis ꝯterritus ab¬
est. ħ exasfectu ciꝰ intesugitur. s
ñ suffic̃ quolibet terrore adduc¬
tum timuisse. ẜhuius rei disq¬
sitio iudicis est.

Expanded text:
um. Metus autem causa abesse uidetur, qui iusto timore mortis uel cruciatus corporis conterritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ria nautaꝵ fuerit crecditum. sine
ꝗb nauis salua ꝑman̾e non po¬
tera̾t utn siquis ĩ mcitis sibu
oblig̾at᷑s crcditerit. uł ut salue
fiãt. uł ut naulum ex soułi aifur

Expanded text:
ria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat.Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluatur
Abbreviated transcription (Latin):
t̃r Nitius cimi mutuam pecli ͤ¬
niam accirͣe uellet ancuio. Caũ
ci et quasdam res ypothece no¬
mins due testinauiti tcm̃ põt¬
quam quasdam exhis reb uẽ¬
didiss. accep̃ pocuniã. quefitũ
E. an ⁊ prius res uelite creclito¬
ri ienerentir itdi. cũ impotesta¬
tt fu̾it tebitoris post cantioẽ
ittrpositã pocimiam ñ acciptit:
co tempore pignoris obligatõ¬
nem ꝯtractam uiteri. quo pccu

Expanded text:
Titius cum mutuam pecuniam accipere uellet a Maeuio, cauit ei et quasdam res hypothecae nomine dare destinauit: deinde postquam quasdam ex his rebus uendidisset, accepit pecuniam: quaesitum est, an et prius res uenditae creditori tenerentur. respondit, cum in potestate fuerit debitoris post cautionem interpositam pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem contractam uideri, quo p
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝙsi t̃tbitor aliude iocuam
soluiss. pͥorem prescrẽctum.¶ po̾t
diisionẽ regionib factam. int̾
ꝓ indiuso pignori datam.tͣre¬
titore suo ñ liłusset ex diuisione
q̃site partis pirtẽ dimidiam al¬
ter ctistraheret: pignus. intelli¬
gi ꝯtractum existimaui. s pͥore
pignus ad cam prta duectu
iuitebatur quã ultra partem sua

Expanded text:
debitor aliunde pecuniam soluisset, priorem praeferendum.Post diuisionem regionibus factam inter pro indiuiso pignori datam a creditore suo non liberasset, ex diuisione quaesitae partis partem dimidiam alter distraheret. pignus intellegi contractum existimaui, sed priorem pignus ad eam partem directum uidebatur, quam ult
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. ait e̾ manumissioni ñ osfi¬
cuntur tacite ĩtelliguntur yigͥ
si nominatĩ id non ꝯũe̾rũt u¬
uitendũ est no non oĩa uata.x
inducta. s ea sola q̃ ut ibi sint
nia utatim. põt croditor te fruc¬
tib rei sibi pignorate ad modñ
leoitimũ usuras retłnere.
t̾: Est differẽtia obligatoruꝵ
tione manistste pignoris no¬
mine tenetur ꝙ manumittẽ
mãcipia obliͣg sła pignori nõ
possumus. ĩ habitatoros aute
manumittĩmus.s. añ quam
pensionis noĩe ꝑcludantur.
tuc e̾ pignoris noĩe retenta oũ¬
cipia ñ lib̾abimus ⁊ de risus ẽ¬
nerpa iuris ꝯsultissq ꝑ fene

Expanded text:
bat: ait enim manumissioni non officuntur tacite intelleguntur pignori si nominatim id non conuenerit.Uidendum est, ne non omnia illata uel inducta, sed ea sola, quae, ut ibi sint,nia utatur, potest creditor de fructibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retinere.gatorum tione manifestari pignoris nomine tenentur, quod manumittere mancipia obligata pignori non possumus, inhabitantes autem manumittimus, scilicet antequam pensionis nomine percludamur: tunc enim pignoris nomine retenta mancipia non liberabimus: et derisus Nerua iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ai Dom̃p.ł.xl. uariarum lectionu̾
scribit. si gratuitã habitationem
ꝯductor micͥ prestĩt. inuecta ai
me domino ĩsule pignori nõnõe¬
Item illud inquid uitendũ est uo¬
luntate domini induci pignus
ita ꝓoñc. ut ĩparte tebiti sit obligͣ
pignoridata ñt. bellissime intel¬
ligitur ħ ipõ ꝙ fiteiubeat. quodã¬
mõ mandart its suas cẽ oblig̾a¬
tas. sane sipostea sint cĩs ros y¬
pothece date. ñ crunt obligate.

Expanded text:
imo uariarum lectionum scribit, si gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, inuecta a me domino insulae pignori non esse.Item: illud, inquit, uidendum est uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatpignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae.
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃i Si modus agriminor ĩue¬
matu ꝓ numo iugoꝵ auctor ob¬
ligatus ẽ. qr ubi modus minorr
inuenitur. ñ potest estiman ioni¬
tas loci ꝗ ñ cxtat. s nõ solum si mõ¬
dus agri totius minor ẽ.agicu
uc̃clitore põt. s ctiam d̾ partib eiu
ut puta si dictum est. uince iuge¬
ra tot ẽc̃ uł oliucti.⁊ minus inuc¬
loci fict estimatio.

Expanded text:
Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus est, quia, ubi modus minor inuenitur, non potest aestimari bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueloci fiet aestimatio.
Abbreviated transcription (Latin):
agi cum co potit. s si falso cxistioris
se dampnatũ uentre uenditert
dicc̃dum est. agicũ cocrempto poᷤ
se. quonũ dolina icxcoptione ac¬
tor sũmoiũ pot. quom. admodu
si falso cxistimãs se dampnatum
dait ꝓmisiss. agentẽ tolimali cx¬
ccptione sũmou̾et. pop ctiam in

Expanded text:
agi cum eo poterit.Sed si falso existimans se damnatum uendere uendiderit, dicendum est agi cum eo ex empto non posse, quoniam doli mali exceptione actor summoueri potest, quemadmodum, si falso existimans se damnatum dare promis‹is›set, agentem doli mali except
Abbreviated transcription (Latin):
co loco płis fuit . ł quo ucn̾it. ucd u̾
agatur ꝙ si ẽptorẽ mora fiuss estic¬
miri oportẽt. pittium ꝙ fit cũ aga¬
turet quo leco minoris sit. mora
autem uitctur esse si nulla diffi¬
cultas ueditorsm impediat. quo
cius loci p̾̃tu spoctan. in quo agat
s cuis uͥ uina tradi oportet nmꝙ
alibi facta sit. brlinduso tͣcli oportet

Expanded text:
fuit, vel quo venit vel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestimari oportet pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem videtur esse, si nulla difficultas venditorem impediat, quo eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi uina tradi oportet: namalibi facta sit, Brund‹i›si tradi oportet
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ex uẽdito esse actionem. ut
uiqd emptor ꝯtra quã legt uadi¬
tionis cautũ est. seciss: aut ñ fccis¬
s nob̾ aliquanto placebat non a¬
lias ex uendito ꝓpt̾ penam hoĩ ir¬
rogatam agi posse. quam pecunie
ratioẽ uenditoris int̾cfs. uclutiꝙ¬

Expanded text:
nem, si quid emptor contra quam lege uenditionis cautum est fecisset aut non fecisset.Nobis aliquando placebat non alias ex uendito propter poena‹m› homini irrogatam agi posse, quam si pecuniae ratione uenditoris interesset, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem unt aduocau̾it. trã¬
dita possessio ñ intclugitur. ¶ Si
emptor uacuam possionẽ tradi sti¬
pulatus sit. ⁊ exstipulatu agat.
fructus ñ uenuͣ t in cim actõ¬
nem. qr ꝯ fundum tradi stipula¬
ittur. uacuam quoc possessiono
tradi oportct stipulm intelligitur
net tam̃ fructuũ prtstatio eastipu¬
lationc ꝯtinctur. neq rursus plu¬

Expanded text:
it, tradita possessio non intellegatur.Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam actionem, quia et qui fundum dari stipularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. u erditori si emptor ĩpietio
soluendo morã feccrit. usurasc
dum taxat p̃stab̾. non omẽ oĩo
ꝙuenditor mora ñ facta ꝯscq
potĩt. uduti si negotiator fuit. et
p̃tio soluto ex inꝗtil plusquam
ex usuris tquit poͣtuit. ⁊ fuis er¬

Expanded text:
.Uenditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit. DE SER
Abbreviated transcription (Latin):
dius diuus maitus ex logr dicta u¬
u̾tat̾is in uctiento. quĩus non ori¬
nuinissos fore libos inscinestͥb cõ¬
stituit. licet ĩ mortis tp̃s cp̃toris di¬
stulit uenditor lib̾tattm.

Expanded text:
dius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
op. Qud it micͥ dut oportct. si pos
sita pencrit quã ꝑit factũ crit quomi¬
nus id mic darct. tuum fore io detͥ¬
mẽtũ ꝯstat. ẜ̃ cũ queratur an perte
factũ sit. animaduti dicbit. nõ solũ
ĩ põtestait tua fu̾it idnec nc. aũtolo
infeceris quominus cẽt noc ne s si

Expanded text:
. Quod te mihi dare oporteat si id postea perierit, quam per te factum erit quominus ‹i›d mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. sed cum quaeratur, an per te factum sit, animaduerti debebit, non solum in potestate tua fuerit id nec ne aut dolo malo feceris qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ facto ẽius ĩtelligirur ad cũ ꝗacce¬
ꝑit puenisse. Qua ꝓpt̾ si cantẽ pecuc¬
niam is qui in creditum e insolutũ
acceꝑit. alii porro ĩcreditum ł in soc¬
lutum dccłit. ꝯsumpta ea. ⁊ ĩpse pu¬
pillo obligatur. ł eum asc libe̾iabit
et cum cui decłit obligatum halec¬
bit. uł sc fab co uiltrabit/nam oĩo ꝙ
alituam pecuniã creditendicã dat.

Expanded text:
ur ad eum qui acceperit peruenisse: quapropter si eandem pecuniam is, qui in creditum uel in solutum acceperat, alii porro in creditum uel in solutum dederit, consumpta ea et ipse pupillo obligatur uel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit uel se ab eo liberabit. nam omnino qui al
Abbreviated transcription (Latin):
tum fencrãdi rabucrit. ⁊tu emptͣus
pdia tesiterau̾is mutuã pocuniam
ses susciꝑt. atꝙ ita c̾cditor qr nocessi¬
tatem forte ꝓfici scc̃cli rabebat epo¬
sucrit ap̃iehanc cãdem pocuniamã
si emisses ccliti noĩt obligatus c̃c̃s.s
ħ̾ depontũ picuio ẽcius ꝗ susccp̃ari

Expanded text:
itum faenerandi habuerit et tu empturus praedia desideraueris mutuam pecuniam sses suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si pecumam mulitis ꝓcurato
cius mutuã dodit. sidcuissoremꝙ
accepit. cxeñĩplo co quo si tutor pu
gan põt. si adutulitatem ciuis pocu¬
nic usc sũt alioq ip̃i soliꝗꝯsserĩt

Expanded text:
 Si pecuniam militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupgari potest, si ad utilitatem eius pecuniae versae sunt: alioquin ipsi soli qui
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. Citibiptcuniãdonassem ut tuc
neꝙ tonationẽ esse. neꝙ pecuuam
ceditamitonationẽ non esse. qui
non eimẽte pecunia dantur. ut
Iomni moto perios accipi¬
ei item manieret: creutam ñ eiłe.
quia ex souiendi causa magis da¬
d̃cdent. non fore creclitã. magis e̾e
uncum accepisse intelligi detõo.
ibec intelligenda sunt ꝓpt̾sutili¬
tatem u̾boꝵ ltgnignius tñ estiua¬

Expanded text:
. Si tibi pecuniam donassem, ut tu neque donationem esse neque pecuniam creditam: donationem non esse, quia non ea mente pecunia daretur, ut omnimodo penes accipientem maneret: creditam non esse, quia exsoluendi causa magis dadederit, non fore creditam: magis enim meum accepisse intellegi debeo. sed haec intellegenda sunt propter suptilitatem uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
Ciet me ꝯtititum mutuã pe¬
cuniam rogni̾ere. et ego incũ teri¬
torem tibi ꝓmittore iusscritu stipu¬
latus sis. cum putares cũ iiti debi¬
torcmcẽ. an mic obligaris. subfisto
qr pccuniam tibi credidi.ħ enĩnisi ĩs¬
ter ꝯsertiẽtes fieri ñ põt. s q ptunci¬

Expanded text:
et me et Titium mutuam pecuniam rogaueris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto,uia pecuniam tibi credidi hoc enim nisi inter consentientes fieri non potest: sed q