comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quorum p̃cio eri alieno satis fieri pos¬
sit. Si gͥ dep̃hendunt non posse aliunde
exolui. quam ex p̃dioꝵ distractione tunc
ꝑmitti distrahi. si modo urgeat creditor.
aut usimarũ modis parendũ aeri alieno
suadeat. Idem p̃tor existimare debebit u¬
trum uende potius an obligare ꝑmittat.
nec non illud uigilant̃ obseriiare. ne plũ
accipiatur sub obligatione p̃dioꝵ fenoris.
quam quod opus sit ad soluendum aes
alienum. aut distrahendũ arbitrabitur ne
ꝓpt̃ inodicũ es alienũ possessio magna dis¬
trahatur. Sed si sit alia possessio minor uel
minus utilior pupillo. magis eam iube dis¬
trahi: quã maiorem iutiliorem: In primis
gͥ quotiens desid̾atur ab eo ut remittat distra¬
hi. ꝑ quirere debet eũ qui se instruat de fortu¬
nis pupilli. nec nimiũ tutorib uł curatorib
crede. qui nonnunquam lucri sui gr̃a adser¬
uari p̃tori solent. necesse eẽ distrahi possessio

Expanded text:
fieri possit. si igitur deprehenderit non posse aliunde exsolui quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitrabitur, ne propter modicum aes alienum magna possessio distrahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem. In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutoribus uel curatoribus credere, qui nonnumquam lucri sui gratia adseuerare praetori solent necesse esse distrahi possessio
Abbreviated transcription (Latin):
die nescierit aut non potuerit: nulla
cire uł non posse admittere. scił si cum
inicio cognouisset eum intestatũ deces¬
sisse. postea quasi ceriore m̃icio allato du¬
bitare ceꝑit. nũquid testatus decesserit. ł
nunquid inuat. quia hic rumor postea
repsat᷑. idem ⁊ in contriũ accipi potest.
ut qui ignorauit micio postea scire inei¬
pꝰ. que de plano peti potuit. Quod si ea
que cause cognitio ẽ ꝓ tribunali desidãt.
uł que decretũ exposcit. Sessiones erũt
quidẽ p̃tor ꝓtribunali. sed postulatioĩb¬
aut militarib custodiis. aut cognitiõib
pectare debemius ut p̃ses ꝓu̾e ueniat ad
missus sit. bonoꝵ possessionis tp̃s ñ cede
seq̃ntib nequaꝗͣ ambigendũ ẽ. Nec tm̃¬

Expanded text:
die nescierit aut non potuerit, nulla cire vel non posse admittere: scilicet si, cum initio cognovisset eum intestatum decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit vel numquid vivat, quia hic rumor postea perrepserat. idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignoravit initio, postea scire inci quae de plano peti potuit. quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat uel quae decretum exposcit, sessiones erunt quidem praetor pro tribunali, sed postulationibaut militaribus aut custodiis aut cognitionibus pectare debemus, ut praeses prouinciae ueniat ad sessionem missus sit, bonorum possessionis tempus non cedere sequentibus nequaquam ambigendum est, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
ater instrum̃to dotis comp̃hendit.
filiam ita dotem accepisse. nequid ali-¬
ud ex hr̃ditate patris sꝑaret. Eam scͥp¬
turam uissu successionis non mutasse
constat. Priuatoꝵ tĩ cautiones legum
auctaritatem non censeri. Ad senatus

Expanded text:
ater instrumento dotali comprehendit filiam ita dotem accepisse, ne quid aliud ex hereditate patris speraret: eam scripturam ius successionis non mutasse constitit: priuatorum enim cautiones leg‹u›m auctoritate non censeri. AD SENATUS
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse certũ est. Scđm que ⁊ siuis erat
qui p̃cedebat. ł consanguineus. si nemo
eoꝵ cum repudietur hr̃ditas uiuit.
CoRximum eũ accepimus qui tunc eũ
repudiatur hr̃ditas pͥmus est. Uñ ulłe q̃
ri pot̾.an. ĩ postrepudiationẽ adhuc de¬
mus successionẽ. Propone hr̃dẽ scͥptum
rogat᷑ retinere hr̃ditatẽ. repudiasse eã.
cũ nichilominus compelli potuit adire
gatus restituere. dicend̃ post̾i̾orem am¬
mita cũ honore fidĩcõmissi.

Expanded text:
cessisse certum est. secundum quae et si suus erat cessisse certum est. secundum quae et si suus erat qui praecedebat vel consanguineus, si nemo eorum, cum repudiatur hereditas, vivit, proximum eum accipimus, qui tunc, cum repudiatur hereditas, primus eaeri potest, an etiam post repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire gatus restituere: dicendum posteriorem admitti cum onere fideicommissi.
Abbreviated transcription (Latin):
partes habuit. ł duos patruuis. unus ex
his. Unum filium. alius duos. reliquithr̃¬
ditas mea in tres partes diuidetur. Parui
aũt refert. agnatus hic natiuitate: an
adoptione sit quesitus. Nam qui adoptat᷑
hisdem fit agnatus. quib pater ipsius. ⁊
legitimã eoꝵ hr̃ditatẽ habebit: ł ipsi eiꝰ.¬
unus soł sit. an ex duob pͥor pluribꝰ ue.
an duo pluresue ab eodem gͣdu uenien¬
tes. qui ł c̃tos ante cedant ł soli sint. Qis
est pximus quẽ nemo antecedit. is aut̃
ultimus quẽ nemo sequitur: ⁊ int̃dum iđ
pͥmus postremusq soluit occurrit. Int̃.¬
dum ult̾iorem agnatũ animitiimmus. Ut
puta fecit quis test̃ cum hab̾et patruum.
⁊ patrui filium. delib̾ante hr̃de scͥpto. pa-¬
truuus decessit. mox hr̃s institutus repudia¬
uit hr̃ditatem. patrui filius ammitietur.
Ergo ⁊ bõꝵ possessionẽ petere potest.
Calximũ non eum querimus qui inter
fũit cum moreretur paterfamilias. sed
eum qui tunc fuit cum intestatum de¬

Expanded text:
res habui uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur.Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit uel ipsi eius.unus solus sit an ex duobus prior pluribusue an duo pluresue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit.Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: ut puta fecit quis testamentum, cum haberet patruum et patrui filium, deliberante herede scripto patruus decessit, mox heres institutus repudiauit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo et bonorum possessionem petere potest. Proximum non eum quaerimus, qui tunc fuit, cum moreretur pater familias, sed eum, qui tunc fuit, cum intestatum de
Abbreviated transcription (Latin):
reliquisset. ⁊ matrẽ ⁊ sororẽ. si uiua uxore
mat᷑ mortua fuisset. deinde uxor mortuũ
peꝑisset. ad sororẽ solam legitima hr̃ditas
ꝑtinet. Quia c̃tum eẽt matrẽ eo tp̃r deces¬
sisse. quo legitima hr̃ditas ad eam non
bus quidã omiserint adire hr̃ditatem.
ł morte. ł qua alia ratione impediti fuĩnt
quominus ad eant. reliquis qui adierint
accrescit illoꝵ parcio. ⁊ licet decesserint
arteqͣm accrescent. hoc ius ad eoꝵ hr̃ds¬

Expanded text:
reliquisset et matrem et sororem, si uiua uxore mater mortua fuisset, deinde uxor mortuum peperisset, ad sororem solam legitima hereditas pertinet, quia certum esset matrem eo tempore decessisse, quo legitima hereditas ad eam non bus quidam omiserint adire hereditatem uel morte uel qua alia ratione impediti fuerint, quo minus adeant, reliquis, qui adierint, adcrescit illorum portio et licet decesserint, antequam adcresceret, hoc ius ad hered
Abbreviated transcription (Latin):
tabł ad leg̃ hr̃dit̾. is qui mutero fuit am.¬
mitutur. si fu̾it editus. Iñ solet remorari in¬
sequentes sibi agnatos quib p̃fertur si
fuĩt editus. iñ ⁊ partem facit his qui pari
gradu .sͣ. ut puta fr̃ unus ẽ iuiterus. ł patrui
filius unus natus ẽ qui mutero est. ¶ Est
aut̃ tractatus pro qua parte faciat: quia
exuno utero plures nasci possunt. ⁊ placuit
si in rerum natura certũ sit hanc que se
dicit p̃gnantem non eẽ ex asse iam esse
Post .x. m̃ses mortis natus. non admittet᷑
ad legitimam hr̃ditatem. De eoaut̃ qui
centesimo octogesimo .ii. die natus ẽ. ypo¬
crates scͥpsit. ⁊ dius p̃t pontificib iusto tp̃r.¬
tus ẽ. legitime hr̃ditatis uis ⁊ inc̃tis ꝑsoĩs.
nint̾ se retinent: ⁊ ali adu̾sus eos.

Expanded text:
timam hereditatem is qui in utero fuit adtimam hereditatem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari insequentes sibi adgnatos, quibus praefertur, si fuerit editus: inde et partem facit his qui pari gradu sunt, ut puta frater unus est et uterus, uel patrui filius unus natus et qui in utero est.Est autem tractatum, pro qua partem faciat, quia ex uno utero plures nasci possunt. et placuit, si in rerugnatem› non esse, ex asse iam esse Post decem menses mortis natus non admittetur ad legitimam hereditatem.De eo autem, qui centensimo octogensimo secundo die natus est, Hippocrates scripsit et diuus Pius pontificibus rtus est, legitimae hereditatis ius et in ceteris personis et inter se retinent et alii adversus eos.
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ assignauit p̃tor cuns lib̾tus sit. si¬
ne dubio erit. ⁊ ei legitana hr̃ditas defertur.
Quod sine addidit: efficietur quidẽ enus
romanus: sed ⁊ erit lib̃tus. cuiꝰ ꝓxie fui̾t
seruus.⁊ ad legitimã hr̃ditatem ipse am¬
mittetur. nisi sicubi quasi indigno denegan¬
da fu̾it hr̃ditas. Si quis lib̾tam sic ureui¬
rando adegit: ne illicite nubat. non deb̾e in¬
cid̾̃e in lege eliesentiã. Sed si inc̃tum tp̃s ne¬
ducat. neue aliam quã de qua patronus con¬
senserit. ł non nisi collib̾tam. aut patrom
cognatam dicendũ est incide eum in legem
eliesentiã. nec ad legitimã hr̃ditatem am¬
mitti. ¶ Simunicipes seruũ manuisĩt
ammittuntur ad legitmã hr̃ditatem iN
bonis lib̃ti. ł lib̾tate intestatoꝵ. Miles ma-¬
numittendo seruũ peculiarẽ suũ faciet li¬
bt̃. ⁊ ad legiamam hr̃ditatem ⁊ a dmittet᷑.¬
¶Principem ad bona lib̾toꝵ suoꝵ ãmit
plusqͣm manifestum est. Utiq ex lege .xii.¬

Expanded text:
dem adsignavit praetor, cuius libertus sit, sine dubio eius erit et ei legitima hereditas deferetur: quod si non addidit, efficietur quidem civis Romanus, sed eius erit libertus, cuius proxime fuerit servus et ad legitimam hereditatem ipse admittetur, nisi sicubi quasi indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit "ne illicite nubat", non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si "intra ducat' 'neue aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendum est incidere eum in legem Aeliam Sentiam nec ad legitimam hereditatem admitti.Si municipes seruum manumiserint, admittentur ad legitimam hereditatem in bonis liberti uel libertae intestatorum.Miles manumittendo seruum peculiarem suum faciet libertum et ad legitimam hereditatem eius admittitur.Principem ad bona libertorum suorum admitti plus quam manifestum est.Utique et ex
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cum hab̾et fr̃m. ⁊ pa-¬
truum decesserit testo facto dem̃ pendñ¬
te conditione. hr̃dum scͥptoꝵ fr̃ intesta¬
m̃to decesserit mox conditio defecerit. pa¬
trium posse utriusq adire legitimam
sub conditione instituit. quesitũ est si post
mortẽ patris pendente con dic̃ filius uxo¬
rem duxisset. ⁊ filium ꝓereasset ⁊ decessis¬
set. deide conditiõe instituti hr̃dis defe¬
cisset. an ad hunc postumũ ne põt legiti
est. quia conceptus: quodãmodo in rerũ
natina eẽ existimatur.

Expanded text:
quis, cum haberet fratrem et patruum, decesserit testamento facto, deinde pendente condicione heredum scriptorum frater intestato decesserit, mox condicio defecerit: patruum posse utriusque adire legitimam sub condicione instituit: quaesitum est, si post mortem patris pendente condicione filius uxorem duxisset et filium procreasset et decessisset, deinde condicio instituti heredis defecisset, an ad hunc postumum nepotem legitimest, quia conceptus quodammodo in rerum natura esse existimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pater eoꝵ deportatus sit: nichilominus
hos int̾ se eẽ consanguineos. licet patͥ sui
hr̃des non extitissent. & qui nunquã in
potestate fuer̃ sibi consangninei sunt.
Utputa qui post captiuitatẽ patris nas¬
cuntur: ł qui post mortẽ. Non solũ aũt
naturał. uerũ etiã adoptiui quoq uiã
consanguinitatis habebunt cũ his qui
nati. si consangumei non sunt ñto. Nã
si sunt consangumei. licet non adierint
hr̃ditatẽ: legitimis nondeferuntur. Sed
hoc sic erit accipiendũ. si nec sꝑantur eẽ.
Cetũm si uł nasci consanguineus ł decap¬
tiuitate reu̾ti pot̾it: agnati impediuntur.¬
CAgnati aũt sunt cognati uirił sexus ab
eodem ofiti. Nam post suos consanguineõ
statun mͥ ꝓximus ẽ consanguinei mei filiꝰ.
iego ei. Patͥs quoq fr̃. qui patriuis appel¬
latur. deincepsq certi qui sunt incerti ĩ
insinitũ. C hr̃ditas ꝓximo agnato .i. ei
quẽ nemo antecedit defr̃tur. ⁊ si plures¬

Expanded text:
pater eorum deportatus fuerit, nihilo minus pater eorum deportatus fuerit, nihilo minus eos inter se esse consanguineos, licet patri sui heredes non extitissent: et qui numquam in potestate fuerunt, erunt sibi consanguinei, ut puta qui post captiuitatem patris nascuntur uel qui post mortem.Non solum autem naturales, uerum etiam adoptiui quoque iura consanguinitatis habebunt cum his qui nati, si consanguinei non sunt, merito. nam si sunt consanguinei, licet non adierint hereditatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiendum, si nec sperantur esse: ceterum si uel nasci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur.Adgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consanguineos statim mihi proximus est consanguinei mei filius et ego ei: patris quoque frater, qui patruus appellatur: deincepsque ceteri, si qui sunt hinc orti, in infinitum.Haec hereditas proximo adgnato, id est ei, quem nemo antecedit, defertu
Abbreviated transcription (Latin):
erat captus. nepos aut in cuite. mortuos
filios arrogato mortuo ⁊ captiuo ap̃ hostes
ꝓnepos iste suus hr̃s mͥ erit. Sciendũ est
aũt nepotes. ⁊ deinceps int̃dum ĩ si pa¬
rentes eos mortis tp̃r p̃cesserunt. tm̃ posse
bante hr̃de instituto filius decesserit. pꝰea
deinde repudiauĩt hr̃s institutus: nepos
pot̾it suus ẽẽ ut ⁊ marcełł. libro .xͦ. scrib̃.¬
dum.⁊ si filius ex asse sub ẽdic̃ que fuit in
arbitrio ipstus. ł nepos suboĩ institutus. nõ
impleta condicione decessit. Nam dicend̾
erit suos posse succede. si mõ mortis testato¬
ris tp̃r ł in reb humanis. ł saltim conce¬
pti fui̾nt. Idemq uulio ⁊ marcello pla¬
cet. ¶ Post suos statim consanguineiuo.¬
cantur. Consangnineos aũt cassius diffineõ.
qui sangume int̾̃ se conexi sunt. ⁊ uerũ ẽ
ẽẽ eos consanguineos: ⁊̃ si sui hr̃des non
extiter̃ patri. ut puta ex hr̃datos. S isi

Expanded text:
erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo erat captus, nepos autem in ciuitate: mortuo filio adrogato, mortuo et captiuo apud hostes pronepos iste suus heres mihi erit.Sciendum est autem nepotes et deinceps interdum, etiamsi parentes eos mortis tempore praecesserunt, tamen posse berante herede instituto filius decessit, postea deinde repudiauit heres institutus: nepos poterit suus heres esse, ut et Marcellus libro decimo scridum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum erit suos posse succedere, si modo mortis testatoris tempore uel in rebus humanis uel saltem concepti fuerint: idque et Iuliano et Marcello placet.Post suos statim consanguinei uocantur.Consanguineos autem Cassius definit eos, qui sanguine inter se conexi sunt. et est uerum eos esse consanguineos, etiamsi sui heredes non extiterunt patri, ut puta exheredatos: sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
hic filius habeat. ¶Si filius suus hr̃s eẽ
desiit. in eiꝰdem partem ẽẽ succedunt õs
nepotes neptesq ex eodem nati. qui inpo¬
testate sunt. Quod non tali equitate contin¬
git. filius aũt suus hr̃s eẽ desiit. si capitis
diminutione ł magna ł minore exit de
potestate. Quod si filius apud hostes sit.
quãdiu uiuit nepotes non succedunt.
Pinde isi fĩt redẽptus nondum succedt̃
añ liuitionẽ. S et si int̾im decesserit. com
placeat eum stati recepto decessisse nepo¬
tib obstabit. Sed siquis nondesiit ẽẽ in
potestate. s nunꝗͣ cepit. ut puta si filus
m̃s uiuopatre meo ab hostib captus ẽ. mox
ihi me patresamilias facto decesserit: ne¬
potes in ⁊ locũ succedunt. Non minus aut̃
neptes quã nepotes succedunt ui locum
parentum. Int̾dum licet parens alieuius
inpotestate ẽẽ non desierit: sed nec ceꝑittm̃
puta arrogaui eũ cuis filus ab hostib

Expanded text:
hic filius habeat.Si filius suus heres esse hic filius habeat.Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo nati qui in potestate sunt: quod naturali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione uel magna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu uiuit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit.Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent.Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium.Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit,puta adrogaui eum, cuius filius ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
isse cͣdr̃. queri pot̾it. si ex ea quȩ infidei¬
cõmissa lib̾tat᷑ moram passa ẽ. conceptus et
natus sit aut suus pater existat. & cumpla¬
ceat eum ingenuum nasci. ut est a diuom
Eta suitꝰ pariat᷑. Nec mirum sit ex sua inge¬
tuum nasci: cum ex captiua rescpͥtum sit
ingenuum nasci. Qr̃ ausim dice. ⁊ si pat̾
huius pueri euisdem sortis fũit. cuiusma¬
ter: maram passa in lib̾tate fidĩcõmissa ip̃e¬
q moram passus ẽ. siũ eum patri nasciex¬
emplo captiuoꝵ parentiũ: cum quib rediit.
Ergo siũ postea pater ⁊ postmorã maniimit¬
tatuir:. recipiet eum in potestate sue antede¬
cesserit diffiniend̾ erit siue existere. Suos
hr̃des acciꝑe debemus. filio filias. suie na¬
turalis. siue adoptiuos. Item dum filius ħ¬
eres suũ excluditur. fisco p̃lato. Utputa si ꝑ¬
duellionis fũĩt damnatus pat̃. post mortem
suam hoc quoq ut nec iura sepulcrorum

Expanded text:
isse creditur.Quaeri poterit, si ex ea, quae in fideiisse creditur.Quaeri poterit, si ex ea, quae in fideicommissa libertate moram passa est, conceptus et natus sit, an suus patri existat. et cum placeat eum ingenuum nasci, ut est a diuis cta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumittatur, recipiet eum in potestate, siue ante decesserit, definiendum erit suum existere.Suos heredes accipere debemus filios filias siue naturales siue adoptiuos.Interdum etiam filius suus heres excluditur fisco praelato, ut puta si perduellionis fuerit damnatus pater post mortem suam, hoc quo, ut nec iura sepulchrorum
Abbreviated transcription (Latin):
gamus statim pͥmo die. quo fũt delata. a¬
gnouisse eũ bõꝵ possessionẽ concionare
Incipient aũt cede cum certior fieri potu
bit. Queri pot̾ sicũ posset filius petẽ .b.p.
patre ita absente. ut c̃ciorãe eum non
possit. ł. ĩ furente petere neglex̾it. an
peti ampluis non possit. sed quid noce¬
ante adquireretur quã pater cõpbasset.¬
¶ Si seruus alienus hr̃s institutus uenis¬
set. qr̃. an postiori dño dies bõꝵp. petend̾¬
imputari oportẽt. ⁊ placet qͣntum pͥori
possent test̾ facere. testati non sunt. s uis
qui teste fecit. si ⁊ hr̃ditas adita non ẽ. uł
decessisse. Nane qui testari non potuit: ꝓ¬
prie non ẽ intestatus. Utputa impub̾es. fu¬
riosus. ł eui bonis int̃dictũ ẽ. S hos qͦq
ꝓintestatis acciꝑe debemus. eum quoq
quiabhostib captus ẽ. qm̃ ꝑ legem corne¬
liam successio hisdẽ fr̃t᷑. quib deferretur
siinciuitate decessisset. Nã ⁊ ⁊ hr̃ditas fu¬

Expanded text:
gamus statim primo die, quo fuerit delata, adgnouisse eum bonorum possessionem, certiorare ies centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuibit.Quaeri potest, si, cum posset filius petere bonorum possessionem, patre ita absente, ut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceante adquireretur, quam pater comprobasset? Si seruus alienus heres institutus uenisset, quaeritur, an posteriori domino dies bonimputari oporteret. et placet, quantum priori possent testamentum facere, testati non sunt. sed et is, qui testamentum fecit, si eius hereditas adita non est uel decessisse. plane qui testari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus uel cui bonis interdictum est: sed hos quoque pro intestatis accipere debemus: eum quoque, qui ab hostibus captus est, quoniam per legem Corneliam successio his defertur, quibus deferretur, si in ciuitate decessisset: nam et eius hereditas fu
Abbreviated transcription (Latin):
unenander scribunt.⁊q bona intestati
si punitus sit ad cognatos eius ꝑtinere Sitm
exmilitari delicto. non excrimine punitꝰ
intestato defuncti castrensi afisco ñ uendi¬
cantur. Cum hr̃s legitimus ad fiñ.u. gͣis.¬

Expanded text:
enander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari delicto, non ex communi punituintestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem qui
Abbreviated transcription (Latin):
endũ est. Scientiã eam obseruandum
ẽẽ pomp̃ ait. non que cadit in num̾¬
us prudentes. sed quã quis aut ꝑse aũ
ꝑalios assequi potuit. Scił consulendo
prudentiores. ut diligentiorẽ patrem
familias consulere dignum sit.

Expanded text:
servandam Pomponius ait, non quae cadit in iuris prudentes, sed quam quis aut per se aut per alios adsequi potuit, scilicet consulendo prudentiores, ut diligentiorem patrem familias consulere dignum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
huc non sit legari posset. ułuti quicquid illa an¬
cilla peꝑisset. consistit. uł ita ex uno quod in
fundo mõdo natum est. ł fecus. tatũ dato.
iusum fructum habeam. eumq legaũim.
nisi postea ꝓprietatem eius nactus sim: inutile
legatum ẽ. Siquis post testam̃tum factum
fundo titiano legato partem aliquam adiecerit.
quam titiano fundodestinaret. id qđ adiectum ẽ
exigi alegatario potest. & similis ẽ causa alluuio¬
nis :imaxime si ex alio agro qui fuit eius cum tes¬
tam̃tum faceret eampartem adiecit. Quodsi post
testam̃tum factum ex fundo titiano aliquid detra¬
xit. ⁊ alii fundo adiecit. uidendum ẽ utrum ne
eam quoq partem legatarius petiturus sit. An
hoc minus quasi fundi titiani ẽẽ desierit. cum
nr̃a destinatione fundoꝵ nomina: ⁊ domus non
natura constituentur: Et magis ẽ ut quod alii de-¬
stinatum ẽ: ademptum eẽ uideatur. & si nauem

Expanded text:
huc non sit, legari posse, veluti "quidquid illa anhuc non sit, legari posse, veluti "quidquid illa ancilla peperisset", constitit: vel ita "ex vino quod in fundo meo natum est" vel "fetus tantum dato". Si usum fructum habeam eumque legaverim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est. Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluvionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit. Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, videndum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur. Et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse videatur. si navem
Abbreviated transcription (Latin):
diũsum eẽ in illa scͥptura quas pecunias lega¬
uit. Iuib dies appositus non ẽ. annua bina.
t̾madiae hr̃s m̃s dare dãnas esto. Nonenim ħ
egisse destatorem ut confirmaret que inutilia sñt.
sedut indiem utilib ꝓrogaret. Idem eodem loco
ĩ substituto in prib̾i seͥpsit. ut si fuerit ab in pube
inutilit̾ legatum. substitutus hoc debeat. si hoc
amplius legatum ab eo sit relictum aliquid. nec
ille patri hr̃s extit̃ĩt: uimpubes decesserit.
N legata plurib relicta si partes adiecte nonsuis:
habet. ⁊ unum exhis legasset. ut non intelligere¬
tur quẽ legasset: eẽt electio legatarii.¬
lp̃. ł ads̃. Erege legato ⁊ que postea ac¬
pecora uiuo testatore mortua fuerint. ineorũq
locum aliqua eẽnt substituta. eundẽ gregem
uid̃i. ⁊ si diminutum ex eo grege pecus eẽt ułunꝰ
sisset ee. Q. uẽadmodum ininsula legata si combus¬
gauerit ut hodie fit: sme fructibus restituitur nͥ
Sompõ.ads. ¶uod inrerum natura ad¬

Expanded text:
ptura: "quas pecunias legavi, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto": non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sunt, sed ut diem utilibus prorogaret. Idem eodem loco et in substituto impuberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum, substitutus hoc debeat, si "hoc amplius" legatum ab eo sit relictum aliquid nec ille patri heres exstiterit et decesserit. In legato pluribus relicto si partes adiectae non sunthaberet, unum ex his legasset, ut non intellegeretur quem legasset, legatarii Sabinum Grege legato et quae postea acpecora vivo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem videri: et si deminutum ex eo grege pecus esset et vesisset esse: quemadmodum insula legata, si combuslegaverit, ut hodie fit, sine fructibus restituitur, nisi m Quod in rerum natura ad
Abbreviated transcription (Latin):
er om̃ia exaquata sunt
legata fidei comissis.
mumfidei cõmissum posse relinquere: qui tes
ex suprascriptis hr̃s erit. aut si hr̃s erit seius.
uł si hr̃ditatem adierit. subiectum legatum
uł fidĩ cominissum non faciunt conditionale.
icornelianum ꝓ semꝓniano nominauit. de¬
bebitur semꝑnianus. sed i si in corpore errauit.
non debebitur. Quod si inquis cum uellet ues¬
tem legare suppellectilem ad scͥpsit. dum putat
suppellectilis appellatione uestem contineri põ
si quis putet auri appellatione electrum. ł auri¬
calcum contineri. uł quod est stultius uestis ap-¬
pellatione ⁊̃ argentum contineri. Rerũ enum
uocabła immutabilia sunt hõium mutalia.¬
iquis hr̃des instituerit ⁊ita legauerit. qͥs¬
quis michi gallicaꝵ rerum hr̃s erit dãnas esto

Expanded text:
er omnia exaequata sunt legata fideicommissis. mum fideicommissum posse relinquere, qui testex supra scriptis heres erit' aut 'si heres erit Seius' uel 'si hereditatem adierit' subiectum legatum el fideicommissum non faciunt condicionale. et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianus: sed si in corpore errauit, non debebitur. quod si quis, cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribsit, dum putat suppellectilis appellatione uestem contineri, Pomm si quis putet auri appellatione electrum uel aurichalcum contineri uel, quod est ‹st›ultius, uestis appellatione etiam argentum contineri. rerum enim uocabula immutabilia sunt, hominum mutabilia.Si quis heredes instituerit et ita legauerit: 'quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
absens fit tutor ⁊ alĩta pupillus desi¬
det. ⁊ siquidem negligentia ⁊ nimia
cessatio in amministratione tutoris obicia¬
tur. quȩ ⁊̃ ex hoc arguatur qđ ꝑ absenti¬
am eius deserta relictaq sunt pupilli ne¬
gotia euocatis afinib atq amicis tutoĩs.
p̃tor edicto ꝓposito causa cognita. ĩ absen¬
te tutores. ł remouendũ eum qui dignuᷤ
tali nota uidebitur. decẽmił ad ugendũ
curatorem: uta qui datus erit expedi¬
⁊ alim̃ta pupillo. Si uero necessaria ab¬
sentia tutoris ⁊ impiusa accidit. forteꝙ
subito ad cognitionẽ pͥncipalit̃ ꝓfectus uec
rei fue ꝓuidẽ. nec consułem pupillo po¬
tuerit ⁊ sꝑatur redire. ⁊ idoneus sit tutor
nec expediat aliũ adiungi.⁊ pupillis
alim̃ta de re sua postulet. recte constitue¬
tur. ad hoc solũ ut ex repupilli alim̃ta

Expanded text:
absens sit tutor et alimenta pupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo. si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae prouidere ne‹c› consulere pupillo potuerit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
familia nupsisset. ducenta legata erant.
ne quicqͣm p̃terea tutorem eis sẽ ꝓnium
dedit. Is a cognatis. ⁊ aꝓpinquis pupil¬
le ꝑductus ad magistratũ uissus ẽ ali¬
m̃ta pupillȩ ⁊ mercedes ut lib̾alib arti¬
bus instrueretur pupillȩ nomine p̃cep¬
torib dare pubes factus pupillus pubi
iam facte sorori sue ducenta legati cau¬
sa soluit. quesitum ẽ an tutele udicio cõ¬
sequi possit. quod in almm̃ta pupille et
mercedes a tutore ex tutela p̃stitũ sit .ix.
existimo ⁊ si citra magistratiuuĩ lecrecũ
tutor sororem pupilli su alii citiliba¬
bilib Artib insticuerit. eñt uliter ei
contingerenon posset. Nicmil eo nomi¬
ne tutele uidicio pupillo aut sustitutꝰ
pupillũ oporteat causa cognita id p̾si¬
dem statuere oportebit. In cause cog¬
nitione euitandi sunt. qui pudiciciȩ
in pubis possunt insidiari.

Expanded text:
nupsisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa soluit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes a tutore ex tutela praestitum sit. respondi: existimo, etsi citra magistratuum decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut substitutipupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt insidiari.
Abbreviated transcription (Latin):
tum conditio int̃dum existens effici ⁊ le¬
gatũ om̃ino non debi. Quippe cum
habita ratione lib̾tatum .⁊ deductis p̃ciis
eoꝵ tunc demũ legatoꝵ in eatur ratio. In
quibdam aũt testam̃tis falcidia ꝗdem
locũ non h̃t̃. ueꝵ tĩr ita obseruatur. ut
licet qͣdrantẽ hr̃s ñ retineat. tm̃ hactenꝰ
legata debeantur. quatinꝰ pat̾monii ui¬
res sufficiunt. utiq deducto ere alieno.
itẽ deductis p̃cus eoꝵ qui lib̾tatẽ in tes¬
tam̃to. uł directã uł sidĩ cõmissariã acce
ꝑunt. sed i legataĩo cauendũ ÷ a quo sidĩ¬
cõmissum relinquit᷑.¬
Int̾dum ñ legis falcidie. sed ⁊̃ alt̃ius le¬
gis in hac stipulatione ratio facienda est.
ut puta si patronꝰ ex asse hr̃s institutus
sit. ⁊pure quin cum .x. legatus sit ipũe¬
supͣ debitam pat̾no partem. Nam iN
hunc casum ratio facienda ẽ illius legiꝰ
que patͦnos uocat. ñ legis falcidia. Si

Expanded text:
tium condicio interdum exsistens efficiet letium condicio interdum exsistens efficiet legatum omnino non deberi, quippe cum habita ratione libertatium et deductis pretiis eorum tunc demum legatorum ineatur ratio.In quibusdam autem testamentis Falcidia quidem locum non habet uerumtamen ita obseruatur, ut, licet quadrantem heres non retineat, tamen hactenus legata debeantur, quatenus patrimonii uires sufficiunt, utique deducto aere alieno, item deductis pretiis eorum, qui libertatem in testamento uel directam uel fideicoSed et legatario cauendum est, a quo fideicommissum relinquitur.Interdum non legis Falcidiae, sed etiam alterius legis in hac stipulatione ratio facienda est, ut puta si patronus ex asse heres institutus sit et pure quincunx legatus sit esupra debitam patrono partem: nam in hunc casum ratio facienda est illius legis, quae patronos uocat, non legis Falcidiae.Si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ uilius scrib. Eum cui quadrans
sub conditione ⁊⁊ dodrans pure legatũ
ẽ caũe deb̃e qͣnto amplius ꝗͣ ꝑ legem
falcidiam liceat ceꝑit reddi. hec stipi¬
latio iõ locũ habet. quia ⁊ si repeti pot̃
id qđ solutum ẽ. tm̃ fieri pot̾. ut ñ sit
soluendo is cui solutũ ẽ ac ꝑhoc ꝑeat
qđ datum est. In mortis cã quoq donati¬
onib pot̾ dici hanc stipulationẽ eẽ int̾¬
ponendam. S hec ũba stipulationis quod
ampluis legatoꝵ noĩe oeꝑis. qm me lege
falcidia caꝑe licebit. ñ tm̃ eũ rẽp̃hendt᷑
qđ amplius acceꝑit. qͣmei falcidia ꝑmi¬
sit. ut reddat partẽ. hãt partẽ. uũ ⁊̃ eũ
qui totũ debet restituere. Q̾ ti sciendũ
est legem falcidiam intdum partẽ eius
qđ datũ est. int̾duni totũ reuocare. Cum
enĩ habita ratione eris alieni falcidia i¬
eatur. plerũq euenit ut em̾gente debi¬
to. uł conditione eris alieni existente. to¬
tumqͥ legatũ est exauriatur. s i lib̾ta¬

Expanded text:
ianus scribit eum, cui quadrans sub condicione et dodrans pure legatus est, cauere debere 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam liceat, ceperit, reddi'.Haec stipulatio ideo locum habet, quia, etsi repeti potest id quod solutum est, tamen fieri potest, ut non sit soluendo is cui solutum est ac per hoc pereat quod datum est.In mortis causa quoque donationibus potest dici hanc stipulationem esse interponendam.Haec uerba stipulationis 'quod amplius legatorum nomine ceperis, quam e lege Falcidia capere licebit' non tantum eum comprehendunt, qui amplius accepit, quam ei Falcidia permissit, ut reddat partem, habeat partem, uerum etiam eum qui totum debet restituere. etenim sciendum est legem Falcidiam interdum partem eius quod datum est, interdum totum reuocare. cum enim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et liberta
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Nisi dolo ipsius aliꝗͥ factũ sit.
t̾ unc t ñ ex dolo clausala que in ista
stipulatione continetur. tenebitur et
replicatione repelli pot̾it. ħ cautio que
ꝓpt̾ legem falcidiam int̾ponitur fide¬
i inplures dies pecimia legata ẽ cũ

Expanded text:
. nisi si dolo ipsius aliquid factum sit: tunc enim etiam ex doli clausula, quae in ista stipulatione continetur, tenebitur et replicatione repelli poterit.Haec cautio, quae propter legem Falcidiam interponitur, fidei in plures dies pecunia legata est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Si cm plus
qͣm liciũt leget᷑.
⁊ dubitari iuste
possit utrũ lex
falcidia locum
habitura ẽ. nec
ne. subuent
ptor hr̃di. ut ei legatarus satisdet. ut si
apparuerit eum ampluis legatoꝵ noĩe ce¬
pisse. quã ex lege falcidia caꝑe licebit qͣn¬
ti eares erit. tantã pecumã det dolus qđ
malus ab eo affuturus sit neq int̃ sẽ utrũ
inpͥmis tabulis hoc fiat an inpupillarib
an inutrisq ⁊N legẽ falcidiã semel eẽ
admittendã. ⁊̃ si duplex sit testam̃tũ iam
conuenit c̃tributis legatis. tã his que ab ip¬
so pupillo qͣm his que a substituto impu¬
b̃i relicta sint. ⁊ si ñ fuisset int̃posita stipu¬
latio. ex ꝑsona pupilli. tutele actio hr̃dipu

Expanded text:
Si cui plus quam licuerit legetur et dubitari iuste possit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subvenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere licebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dmalus ab eo afuturus sit.Neque interest, utrum in primis tabulis hoc fiat an in pupillaribus an in utrisque: etenim legem Falcidiam semel esse admittendam, etiamsi duplex sit testamentum, iam conuenit, contributis legatis tam his, quae ab ipso pupillo quam his, quae a substituto impuberi relicta sunt.Si non fuisset interposita stipulatio ex persona pu
Abbreviated transcription (Latin):
ineundã qͣntitatem bonaꝵ tã ⁊ siunus
aliquiad modicũ fidĩ cõmissũ ꝑsequatur.
que cõputatio p̃iudicio ñ debet cet̃s. qui
ueniant ad arbitrum ibiq causã suam
agant. plerũq creditarib de iit ere ali¬
eno ꝓbent. ht̃ tm̃ racionẽ in legatariis.
it̃ infidĩ cõmissarus. ut si offerat integrũ
qđ relictũ est hr̃s desidans caũe sibi hac
stipulatione audiatur. ¶ Si legata q̃dam
ti sint integra soluant᷑. Iuł demq scrib.
si pure ⁊ sub conditione legata fuerius

Expanded text:
ineundam quantitatem bonorum, tametsi unus ineundam quantitatem bonorum, tametsi unus aliquid modicum fideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ueniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et creditoribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur.Si legata quaedam ti sint, integra soluantur.Iulianus denique scribit, si pure et sub condicione legata
Abbreviated transcription (Latin):
falcidia incipit locũ hab̃e. de tutele qͦq
actione id̾ scribit.
arcellus ait. qui qͣdraginta in bo¬
Inis habebat. inpubem filiũ hr̃dem insti¬
tuit. eiq substituit filiũ titiũ. ⁊ seium. si¬
nicħ apupillo testator legauit. s a titio
trecenta: utrũ de ducenta in quit presta
re nichil uidetur uĩus ñ amplius eũ par¬
de sua rogare compelli. Certe nec minus
scđm qđ eueniret. ut ñ soli cõmittatur
stipulatio. sed om̃ib hr̃dib int̃ponen¬
da ẽ. s causa cognita faleidiã locum
hab̃e. ⁊ legatoꝵ modus facit. ⁊ eris ali¬
eni bonus. ⁊ si d euidens es alienũ est
uł ẽtum facilis ẽ cõputatio. Si aũt ad¬
huc int̾ertũ ÷ quia forte uł conditio eius
pendet uł creditor litẽ contestatus ẽ ⁊
necdũ lis finita ẽ dubitabit᷑ qͣntũ legata¬
riis debeat᷑ ꝓpt̃ inẽtum hodie tm̃ sub si¬
mile aliquid fit in fidĩ cõmissis. ¶cũ dr̃
lex falcidia locũ habe arbit̾ dari soletad

Expanded text:
a incipit locum habere. de tutelae quoque actione idem scribit. Marcellus ait: qui quadringenta in bonis habebat, inpuberem filium heredem instituit eique substituit Titium et Seium: nihil a pupillo testator legavit, sed a Titio trecenta: utrum ducenta, inquit, praestre. mihi videtur verius non amplius eum parte sua erogare compelli, certe nec minus: secundum quod eveniret, ut non soli committatur stipulatio, sed omnibus heredibus interponenda est, sed causa cognita. Falcidiam locum habere et legatorum modus facit et aeris alieni onus. et si quidem evidens aes alienum est vel certum, facilis est computatio: si autem adhuc incertum est, quia forte vel condicio eius pendet vel creditor litem contestatus est et necduriis debeatur propter incertum.Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis.Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Qretiens pat̾ dotem dat ist uͥat¬
pulat᷑. ita demũ ĩ suã ꝑͥm d̾ dote
iccoe̾m tͣnsfert: si ex continenti sti¬
plentur. Cet̾m si int̾posito tpͣr sti¬
płari ułit: ñ uͥ ꝯsentiẽte filia pot̾it.
qͣnis ĩ potestate sit filia . qr dt̾iorẽ
ꝯditoem in docẽ fĩlie face ñ pot̃. iͥ
ꝯsentiat. Plane si añ imptias dotẽ

Expanded text:
.Quotiens pater dotem dat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari uelit, non nisi consentiente filia poterit, quamuis in potestate sit, quia deteriorem condicionem in dote filiae facere non potest nisi consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cetm̃ si ñ ꝑlicure ⁊ ex iustis cãis solui¬
ta sit: ñ sr̃erit acc̃o. s mo̾tuo patre nͦ ⁊̃
hĩdes agent nͨ mulier. ¶ Si mulier
soluto int̾nͦ egentẽ reũ dotis ꝑ noua¬
toe̾m d̾cepta accipiat: ⁊ nicͥonnꝰ acco
dotis remanebit. ¶ Si pat̾ fila absẽ¬
te d̾ dote egit. ⁊ si omissa sit drato sa¬
ꝓlimis locis sc̾bit. ꝯpensandũ ei ĩdotẽ
ꝙ. a patre dat᷑. lucro qͦ eiꝰ cedit. si cm̃

Expanded text:
iturae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. sed mortuo patre nec etiam heredes agent nec mulier.Si mulier soluto matrimonio agentem reum dotis per nouationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit.Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato sauribus loci‹s› scribit compensandum ei in dotem quod a patre datur lucroque eius cedi
Abbreviated transcription (Latin):
itiũ ħ nose. Siu ⁊ ĩ suoͣsntali s adh
dicõs ẽ immod̾atã eiꝰ seuitiã suidi¬
to cohrendã. ꝙͣis .i. cliligntiã uxor
cã demũ ab eo exigat quã reb sius
DSexhib. nec plus possit: attñ seuitia
q̃ in ꝓpriis culpanda ẽ ĩ alienis cołxeꝵs¬
da ẽ. ħ ẽ indotalib. ¶ Si uxor uiri rei
comodau̾it ea q ꝑierit. indndũ ẽ an
opensatõe noĩe pati possit. ⁊ puto si
q̃ ꝓhiblut eã mãitꝰ comodare: statĩ
deductõẽ fie̾i. Si u̾o̾ ñ ꝓhibuit como¬
dare: irbit᷑o iudicis modicũ tp̃sei in¬
dulg̾i cautcẽm p̾benti. ¶ Si bõa mu¬
lieris. ꝓ parte st̃ publicata: suꝑ ẽ mu¬
łeri relique ꝑtis dotis exact̃o. pyꝰ pu¬
to ⁊ si pꝰ litẽ ꝯtestatã publicata sit ꝓ
parte dotis. fufficiat arbitͥũ iudicis adͥ
partis ꝯdẽp̃natõem faciendã. Ꝙsi tota
dos publicata sit: exspirabit iuditiũ.

Expanded text:
lis, adhuc dicendum est immoderatam eius saeuitiam hoc iudicio coercendam: quamuis enim diligentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus possit, attamen saeuitia, quae in propriis culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus.Si uxor uiri rem commodauer‹it› eaque perierit, uidendum, an compensationem hoc nomine pati possit. et puto, si quidem prohibuit eam maritus commodare, statim deductionem fieri: si uero non prohibuit eam commodare, arbitrio iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti.Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. quod si tota dos publicata sit, exspirabit iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ĩpensis hoc sciendũ ẽ. eas demũ ĩ¬
pensas dotem imũe: q̃ indote fce
inse reputatoem. ¶ Int necẽanas
ĩpensas ẽẽ labeo ait moles ĩ mar
necẽano scm st. ĩnecẽaruis ĩpensis
ficiũ ruens ꝙ habere museriutat e

Expanded text:
 sciendum est eas demum inpensas dotem minuere, quae in dotem factae in se reputationem. Inter necessarias inpensas esse Labeo ait moles in marenecessario factum sit, in necessariis impensis ficium rue
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. Xet ĩ totũ id inidet᷑ in nẽarus
impensis ꝯtinĩ: ꝙ si a mãito id omis¬
sum sit. iud̾x tanti eũ ei dãpnabit.
qͣnti młens int̾fũit eas impens asfi.
tem. eaq exusta sit. impẽsas ꝯseꝗt᷑.
mimie: sicent accipiendũ ut põpait.¬

Expanded text:
um. Et in totum id uidetur necessariis impensis contineri, quod si a marito omissum sit, iudex tanti eum damnabit, quanti mulieris interfuerit eas impensas fiertem eaque exusta sit, inpensas consequitur, minuere, sic erit accipiendum, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
euoł. Cũmulier uni lenocmio ad¬
ultãta fuit: nicͥ exdote retmebr᷑. sur
NIt. ĩpbat mãĩtus mores qͦs ipẽ añ cor
m̃te sumz qs ut nec accusare possit ꝙ
alistt̃. Si dot᷑ali ĩstm̃to ita stiplato
sposita sit. ut liłoꝵ noĩe dos ap̃ma̾itũ e¬
resideat: nepotũ qͦ noĩe dos retinebñ¬

Expanded text:
um. Cum mulier uiri lenocinio adul terata fuerit, nihil ex dote retinetur: cur enim improbet maritus mores, quos ipse aut ante legis sumet quis, ut nec accusare possit, qui ionum. Si dotali instrumento ita stipulatio interposita sit, ut liberorum nomine dos apud maritum resideat, nepotum quoque nomine dos retineb
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Siꝗs alib̾is ali id deside̾t. ⁊ si li¬
den ut a parente exhibea̾t᷑. lud̾x de
emançipatos. łex alia cã sui uiris cõ¬
sũt lib̃i ĩ potestate. alendos a parẽtib
⁊ iuce mutua alere parẽtes debere.¬
sexus parentes alere cogam᷑. anuo̾
⁊ ꝑ illũ sexũ ꝯtingentes cogam᷑ alere:
surus. quoꝵ dã egͥtudini.⁊ cũ ex e¬
qui tate ħ redescendat. caͣitateq sã¬
guinis. singłoꝵ desid̾na ꝑpendere

Expanded text:
i quis a liberis ali desideret vel si liberi, ut a parente exhibeantur, iudex de emancipatos uel ex alia causa sui iuris consunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere.sexus parentes alere cogamur, an uero per illum sexum contingentes cogamur alere,surus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere
Abbreviated transcription (Latin):
ubiõꝵ cessat m̾m᷑ ut puta ĩ ea q̃ tuco¬
¶ Resamotas clm̃s. ñ solũ eas qͣsimu¬
ueramoi̾it cũ diuõtu ꝯsiliũ ĩisset:
s ⁊ eas quas nupta amou̾it. sicũ clisoe¬
det eas celasit. ¶lõ solũ eas res q̃
extant. ĩ reꝵ amotarũ iuditiũ ueni¬
re iuł ait. uĩn ⁊ eas ĩmit uati esse

Expanded text:
ue cessat matrimonium, ut puta in ea, quae tuto res amotas dicimus non solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudicium uenire
Abbreviated transcription (Latin):
s. ꝯtinẽt᷑ omiẜit: suuĩ heredẽ ei nas¬
ci ¶ Ex hus apparet. siũ uxor omisent
cusare potĩt filũisplane si d̾mĩtiate
młere negau̾it ex se ẽẽ p̾gnantẽ. tã¬
⁊ si custodes ñ miẜit. ñ euitabit qͦ minꝰ¬

Expanded text:
tinentur, omiserit, suum heredem ei nasci. Ex his apparet, sive uxor omisserit, cusare poterit filium. Plane si denuntiante muliere negaverit ex se esse praegnatem, tametsi custodes non mi
Abbreviated transcription (Latin):
res amou̾it: Mela ac fũlciniꝰ aiĩt. d̾
pecliodindĩ accõem. qr displicuit eã
furtiobliga̾i. ł ĩ ip̃am obres amotas
dnͣ accoẽm. S si pat̾ adiũcta filia de
dote agat. ñ alrei dandã accõem ae
tõem ꝗ̃ tiliã reꝵ amotaꝵ iuudito ĩ so¬
lidũ.⁊ cũ sat̾ditoe deffendat. s mor

Expanded text:
res amoverit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: vel in ipsam ob res amotas dari actionem. Sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯlier furtũ ñ faciat. ꝙͣuis ẜuiis ĩ facinos¬
Urib disi dicto audiens ce ñ cħeat. s rr̃
amocaꝵ accb erit. ¶At si in dotem
ẜuus datꝰ furtũ uiro fẽce̾̃it. siꝗ̃ muser
tis reb amiẜit un: rõ habenda ẽ shec
acco lic⁊ ex d̾licto nascat᷑. tñ rei ꝑsecu¬

Expanded text:
furtum non faciat, quamvis servus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit. At si in dotem servus datus furtum viro fecerit, si quidem mulier tis rebus amiserit vir, ratio habenda est. Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecu
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. flũa au̾tere. eclificia uet̾a ful¬
cur. itẽq refice̾. arbões in locũ mor¬
tuaꝵ reponẽ. ¶Utiles sũt uluti pe¬
luntarie sũt balirea exstruere. ¶T
sũt docem m̾iłuiere: ita int̾pretandꝰ¬
ẽũsi ꝗd extͣ tutelĩ necẽanã in res dota¬
les impensũ sit:. idñ inea cã sit. Nã cu¬
eri res dotales iir suo sũptu cb. aliapi
tã cibaria dotalib mancipus data. et
quenismodica edificõꝵ dotaliũ refec¬
tio. ⁊ agroꝵ qͦ agͥcultura dotẽ mnuni¬

Expanded text:
tere, aedificia vetera fulcire itemque reficere, arbores in locum mortuarum reponere. Vtiles sunt veluti peluptuosae sunt balinea exstruere. Nersunt, dotem deminuere, ita interpretanduid extra tutelam necessariam in res dotales impensum est, ‹id› in ea causa sit: nam tueri res dotales uir suo sumptu debet. alioquin tam cibaria dotalibus mancipiis data et quaeuis modica aedificiorum dotalium refectio et agrorum quoque cultura dotem minu