comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egͥ corporis mot̾ c̃ sp̃u illo qui molesti
ꝑfluebat ictu uehemtius et quassãte
uenas suas. Mecut illi paulo ante diceb̃t
et. neꝙ enim innobis febris alias ꝑ¬
tes moratius alias citius impellit. s et
ꝑom̃s pariequalitate discurrit. uide
ergo nuc quis intret millã spẽ excir¬
cumfuso acrequi quam diu h̃t exitum
sinc inuiria labitur. si offendit aliquio
et ĩcidit quod inam clautẽt tc̃honerat̃
pͥmo infuntẽte se at̾go ⁊ gẽ. dem̃ ꝑaliꝙͣ¬
rimã maligne fluit. ech̾ ⁊crus fertuꝵ
quo angustius tosinepugna nõ põt fiẽi
nec pugna sine motu. at sin̾rimam ꝑq̃
atꝙ illuc circũ agitur. aliaq deicit. alia ĩ¬
terctoit cũ tenuisimꝰ ĩtẽq fortissi ⁊itrepa¬
quãus ĩ obstructa ⁊ quicquam int̃¬
uerit in sua diducat ac dissipet. Tuc
tra iactatur aut enim datura uento
locum discendit aut cum dedit in
ip̃am que illum emisit cau̾nam
fundamento spoliato concidit. Qͥ
locis ꝑforata est. nec tm̃ primos il¬

Expanded text:
aegri corporis motus est, spiritu illo qui modestius perfluebat icto uehementius et quassante uenas suas. Nec, ut illi paulo ante dicebantet; neque enim in nobis febris alias partes moratius, alias citius impellit, sed per omnes pari aequalitate discurrit. Uide ergo num quid intret in illam spiritus ex circumfuso aere. Qui, quamdiu habet exitum, sine iniuria labitur; si offendit aliquid et incidit quod uiam clauderet, tunc oneratur primo infundente se a tergo aere, deirimam maligne fugit et hoc acrius fertur, quo angustius. Id sine pugna non potest fieri, nec pugna sine motu. At si ne rimam quatque illo circumagitur aliaque deicit, alia intercidit, cum tenuissimus idemque fortissimus et irrepaquamuis in obstructa et quicquid intrauit ui sua diducat ac dissipet. Tunc terra iactatur: aut enim datura uento locum discedit, aut, cum dedit, in ipsam qua illum emisit cauernam fundamento spoliata considit. CAPlocis perforata est nec tantum primos il
Abbreviated transcription (Latin):
impetu agitur qr nõ patitur utriusq̃
natura ocordiam nec in uno moram
fugiẽs ergo et oĩmoto cupiẽs excedẽ
pxima queꝙ remolit᷑ ⁊ iactat.iamq
añ quam t̾ra moueat̃ sol mugitus a
udiri auetis ĩ audito tumultuantibus
slec enĩ alit̃ poss. utait nr urgiliꝰ sub
pedib mugir solum et iuga celsa i
deinde huiꝰ pugne sũt dum fitcalidi cõ¬
gregatio ac rursus eruptio tuc frigida
pescuntur et succeount mox futꝰ potẽ¬
tremẽ tram. s exalia cã qͣuam aristoͥ.
placuit. Quid ẽ qd̃ abhiis dicat᷑ audi
Corp̾ nĩm et sangnine irrigatur ꝯspi¬
ritu qui ꝑsua itinera decurrit. Hemuc
aũt quedam ingustiora receptacula
dam patentioã in quib colligitur. ũr
diuiditur inꝑtes. sicħ totũ t̾rarum om¬
niũ corpꝰ. ⁊aquis que uicẽ sangninis

Expanded text:
impetu agitur, quia non patitur utriusque impetu agitur, quia non patitur utriusque natura concordiam nec in uno moram. Fugiens ergo et omni modo cupiens excedere proxima quaeque remolitur ac iactat. Ideoque antequam terra moueatur, solet mugitus s audiri uentis in abdito tumultuantibus. Nec enim aliter posset, ut ait noster Uergilius, "sub pedibus mugire solum et iuga celsa modeinde huius pugnae sunt eaedem: fit calidi congregatio ac rursus eruptio; tunc frigida compescuntur et secedunt mox futura potentremere terram, sed ex alia causa quam Aristoteli placuit. Quid sit quod ab his dicatur audi: corpus nostrum et sanguine irrigatur et spiritu, qui per sua itinera decurrit. Habemus autem quaedam angustiora receptacula dam patentiora in quibus colligitur et unde diuiditur in partes. Sic hoc totum terrarum omnium corpus et aquis, quae uicem sa
Abbreviated transcription (Latin):
inquem exeat nõ ht. retro fertur atq
insereuoluitur. D̾ m̃ rixa sp̃u recipro¬
cãtis iactat obstantia.⁊ siue int̾clusuᷤ
siue ꝑ ang̾ta enixus ẽ motum actu¬
multum ¶ Straton exeademsco¬
la est qui hane parrem phylosophie i
maxime coluit: ⁊ rerum nature in qui¬
sitor fuit huius tale dec̾tum ẽ. frigidr̃
e calidum semꝑ inotraria abeuntama
eẽ nõ possunt. Eo frigidum ꝯfluit. uñ
ius calida discessit et inuicer ibi eali¬
dum ẽ. unde frigus expulsum ẽ.H
pra tram frigus ẽ calent putei. nec
minus specus atq omẽs sub̃tra reces¬
sus. qr illo secalor ꝯtulit suꝑiora pos¬
sitenti frigoricedunt. Qui cũ inĩfi̾cã
ꝑueĩt et eosequãtum sepotãt ĩgessit
quo densior hoc ualidior biic ẽ alius
et ĩ angłm p̾ssus locs cedit. Itentcõio
cuenit. cum uis maior frigioi illata ĩ
cau̾nis ẽ quicꝗd illic calidi latet frig¬
gori cetẽs abit ĩ angustum ⁊magno

Expanded text:
in quem exeat non habet, retro fertur atque in quem exeat non habet, retro fertur atque in se reuoluitur; deinde rixa spiritus reciprocantis iactat obstantia et, siue interclusus siue per angusta enisus est, motum ac tumultum ciet. Straton ex eadem schola est, qui hanc partem philosophiae maxime coluit et rerum naturae inquisitor fuit; huius tale decretum est. Frigidum et calidum semper in contraria abeunt, una esse non possunt: eo frigidum confluit unde uis calidi discessit, et inuicem ibi calidum est unde frigus expulsum est. pra terram frigus est, calent putei nec minus specus atque omnes sub terra recessus, quia illo se calor contulit superiora possidenti frigori cedens; qui, cum in inferiora peruenit et eo se quantum poterat ingessit, quo densior, hoc ualidior est. Frigori cet in angustum pressus loco cedit. Idem contrario euenit: cum uis maior frigidi illata in cauernis est, quicquid illic calidi latet, frigori cedens abit in angustum et magno
Abbreviated transcription (Latin):
quãtum aer potuit dempsatus ẽ
mo cogit deinde ꝑturbut tum ille
querẽs locum omẽs angustias di¬
mouet et claustra sua conatur ef¬
frigere. sic euenit. ut t̃re sp̃u luctã¬
tante et fugã querẽte moneantu
Itaq cum tremotus futurus est ꝑ¬
cedit aeris traquillitas et quies ui
solet minferm sede retinet. ¶Nue
quoꝙ cum hic motus ẽ campa¬
nia fuit quãuis hybeno tp̃re ⁊ in¬
quieto ꝑsuꝑiores dies celo aer
stetit. quid ergo numꝙ̃ uento fl̃¬
te tra concussa est ad modũ raro
duo simul flauẽ uẽti fieri fieritñ põt et
solet qd̾ si recipimus et ꝯstat duo uẽ¬
alt̃ imfernum ¶ In hacsmia lieet po¬
nas aristotilem et discipulu ens che¬
ophrastum nõ ut grecis uisum est
diuimitam̃ et dulcis eloquii ruru
et nitidi. Sine labore quid utriq pla¬
ceat exponam. Nam semꝑ aliq̃ euapo¬
ratio est etra que mõ arita ea modo
humida. Hec abimfimo edita⁊ ĩqͣn
tum potit elata cum ultiorem locum

Expanded text:
quantum aer potuit densatus est,quantum aer potuit densatus est,mo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustra sua conatur effringere: sic euenit ut terrae, spiritu luctante et fugam quaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aeris tranquillitas et quies, uisolet, in inferna sede retinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno tempore et inquieto, per superiores dies caelo aer stetit. Quid ergo? Numquam flante uento terra concussa est? Admodum raro; duo ‹si› simul flauere uenti fieri; tamen et potest et solet. Quod si recipimus et constat duos uenalter infernum? In hac sententia licet portas Aristotelem et discipulum eius Theophrastum non, ut Graecis uisum est, diuini, tamen et dulcis eloquii uirum et nitidi sine labore. Quid utrique placeat exponam. Semper aliqua euaporatio est e terra, quae modo arida est, modo umido mixta; haec ab infimotum potuit elata, cum ulteriorem locum
Abbreviated transcription (Latin):
dam nõ ꝑcussa tñdecidũt cumꝰ pł
ponderis habuẽ quam uirium. ⁊¬
Ita in hoc uniu̾so corpore terre eue¬
nit ut ꝑtes cius uctustate soluatũ
solute cadant et tremorem affcrãt
Nichil enim utiq magnum sine
motu cius cui hesit absorbetur. De¬
inte cum decrount solroo ercepte re¬
siluint pile more que cum cecroit
exultat ac sepis pellitur tociẽs a selo
innonum impetum missa. ¶ Sio
ipẽ casus uicina ꝯcutit fluctu que
subitum uastumq illisum exalto
gentem uaporem siuc exitu uolare q
remissior fui̾t nichil ampluic aꝙͣ̃
mouet. uitemus a quam spumare
igne subiecto qd in bac a qua fac̃ in¬
chusaet angusta multomagis illũ
fac̾e creclamus cũ molẽtus ac uast̾
ingentes aquas excitat tẽ ille uapo¬
ratone fluctũãtiũ undaꝵ quicot
pulsauĩt agitatur. Sp̃m ẽẽ qui
moueat et płimis ꝯmaximis au¬
ctorib placet. Archelaus antiqui
tatis diligens ait ita uenti in ꝯca¬
ua trarum deferũtur. De ind ubi
iayr omia spacia plena sunt et in

Expanded text:
dam non percussa tamen decidunt, cum plus ponderis habuere quam uirium, ita in hoc uniuerso terrae corpore euenit ut partes eius uetustate soluantur, solutae cadant et tremorem superiorinihil enim utique magnum sine motu eius cui haesit absciditur; deinde, cum deciderunt, solido exceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens a solo in nouum impetum missa; si uero ipse casus uicina concutit fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto gentem uaporem sine exitu uoluant, remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et angusta, multo magis illum facere credamus, cum uiolentus ac uastus ingentes aquas excitat: tunc illa euaporatione fluctuantium undarum quicquid pulsauit, agitatur. Spiritum esse qui moueat et plurimis et maximis auctoribus placet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt et in
Abbreviated transcription (Latin):
sophandum estsiuc nosiexo¬
rabili lege ꝯstrĩgunt fata siũ
arbit̾ deu̾s uniuersi cunctai
dispositseu casus res hu¬
manas sine ordine impellit
et iactat phylosophia nos tu¬
eri debet. Hec ad hortabitur
ut deo libenter pareamus. ut
fortune otumaciter. hec dece¬
bitut deum sequaris. feras ca¬
sum set nõ est nũc ĩ hanc disꝑ¬
utatõem transeñdum quid
sit uiris nr̃i si ꝓuidentia in im¬
pio est. ant sifatorum series
ulligatos trabit/ ant si repen

Expanded text:
sophandum est: sive nos inexorabili lege fata constringunt, sive arbiter deus universi cuncta disposuit, sive casus res humanas sine ordine inpellit et iactat, philosophia nos tueri debet. Haec adhortabitur, ut deo libenter pareamus, ut fortunae contumaciter; haec docebit, ut deum sequaris, feras casum. Sed non est nunc in hanc disputationem transeundum, quid sit iuris nostri, si providentia in imperio est, aut si fatorum series inligatos trahit, aut si repen
Abbreviated transcription (Latin):
adhiberi. aliis nequeũt ⁊ quod
aliiro ꝓdeẽt sine dapno uerecũ¬
die adsit in hõestum loco uulnis
nõ tepudet luctum uoluptate
sanare seuerius ista plaga cura¬
da est. ¶ Illuo potius amone ⁊
nullum malisensum ad cum
qui perit ꝑuenire. nam si ꝑue¬
nerit nõ perit. nulla inquam
res ledit qui nullus est uiuit
sileditur. Utrum putas illi ma¬
leeẽ qua nullus. an quod est ad¬
huc aliquis. at qui nec exeo p̃t
ei form̃tu eẽ quod nõ ẽ quiseĩ
nullius sensus ẽ. nec exco quod
est. ¶Effugit enĩ marimum
mortis incõmodum nõ ee ¶ I¬
lud quoꝙ dicamus ei qui de¬
flet ac desidãt metate primarꝓ¬
tum. ¶Omes quatuz adbre¬
uitatem eui si uniu̾so ꝯpares u
uenes et senes inequo sumus
minus eni ad nos exetate om̃i
uenit quã ꝙ minimũ eẽ quit
dixeric qm̃ quidẽ minimum
aliqua ꝑs est. hoc ꝙ uiuimus ꝓ¬

Expanded text:
adhiberi aliis nequeunt, et quod aliubi prodesset sine damno verecundiae, id fit inhonestum loco vulneris. Non te pudet luctum voluptate sanare ? Severius ista plaga curanda est. Illud potius admone, nullum mali sensum ad eum, qui periit, pervenire; nam si pervenit, non periit. Nulla, inquam, res eum laedit, qui nullus est; vivit, si laeditur. Utrum putas illi male esse, quod nullus est, an quod est adhuc aliquis ? Atqui nec ex eo potest ei tormentum esse, quod non est; quis enim nullius sensus est ? Nee ex eo, quod est; effugit enim maximum mortis incommodum, non esse. " Illud quoque dicamus ei, qui deflet ac desiderat in aetate prima raptum: omnes, quantum ad brevitatem aevi, si universo conpares, et iuvenes et senes, in aequo sumus. Minus enim ad nos ex aetate omni venit quam quod minimum esse quis dixerit, quoniam quidem minimum aliqua pars est. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inuitus teneriꝰ põt. Calcare ipãs
rus inquit dixit. Quid tib cỹ
alieno. quod um est mecum est
ꝑscuerabo epicurum tibi iunge̾
ut istiquim u̾ba iurarant. neqd
aũt dicatur estimẽt. Set aquo
sentiant. queꝙ optima sunt eẽ
communia.Uale. Epła .xiii. De¬

Expanded text:
in vita teneri potest. Calcare ipsas in vita teneri potest. Calcare ipsas rus," inquis, "dixit. Quid tibi cum alieno ?" Quod verum est, meum est. Perseverabo Epicurum tibi ingerere, ut isti, qui in verba iurant, nec quid dicatur aestimant, sed a quo, sciant, quae optima sunt, esse communia. VALE. Seneca Lucilio
Abbreviated transcription (Latin):
usu suam fecit. cum uiuo ⁊ illis fu¬
norib ẽpłis sibi parẽtauĩt. sic ĩcu¬
biculum ferebatur acenaut int̾
plausus exoletorum hoc adsym¬
biote. Nullo ñ se dic extulit. hoc
quod ille exmala conscientia faci¬
ebat. Nos exbona faciamus ⁊ in
sop̃num iturileti hylaresq dica¬
mus. xixi et quẽ dedãt cursum
fortuna ꝑegi. Crastinum si ad¬
iecerit deus leti recipiamꝰ illebe¬
atissimus ẽ ⁊ securus su posẜor i
qui crastinum sine solitudine ex¬
pectat. Quiqͥs dixit uixi cotidie
adlucrum et surgit. set iam de¬
beocpłam includere. Sic inquis
siñ ullo ad mepecculio ueniet.
Noli timere aliqd secum sifert. qr
aliquid dixi. multum. Quid erã
hac uoce pclarius quam illi trado
adte p̃ferendam. Malum est in
necͣcitate uiuere. Set in nec̃cita¬
te iuere necessitas nulla ẽ. Qͥd¬
ni nlła sit: patent undiq adliber¬
tatem uic multe. breues faciles¬
sagamus deo gracias. quod nẽmo

Expanded text:
usu suam fecit, cum vino et illis fuusu suam fecit, cum vino et illis funebribus epulis sibi parentaverat, sic in cubiculum ferebatur a cena, ut inter plausus exoletorum hoc ad symβίωται. Nullo non se die extulit. Hoc, quod ille ex mala conscientia faciebat, nos ex bona faciamus et in somnum ituri laeti hilaresque dicamus: Vixi et quem dederat cursum fortuna, peregi. Crastinum si adiecerit deus, laeti recipiamus. Ille beatissimus est et securus sui possessor, qui crastinum sine sollicitudine expectat. Quisquis dixit " vixi," cotidie ad lucrum surgit. Sed iam debeo epistulam includere. " Sic," inquis, "sine ullo ad me peculio veniet?" Noli timere; aliquid secum fert. Quare aliquid dixi ? Multum. Quid enim hac voce praeclarius, quam illi trado ad te perferendam ? " Malum est in necessitate vivere; sed in necessitate vivere necessitas nulla est." Quidni nulla sit ? Patent undique ad libertatem viae multae breves, faciles. Agamus deo gratias, quod nemo
Abbreviated transcription (Latin):
cingat.Hic ꝑtinet anatali. ddiẽs
extremum. Est alter quiãnos i¬
adolescentic exclusit.⁊ qui totaz
puericiam ambitu suo astrĩgit
Est deinde ꝑse annus inse omã
contines tempora quorum ml̾ti¬
plicatõne debita uita componi¬
tur. Mensis artiore pcingit. An
gustissimum habet dies girum
S ⁊hic abinicio exitum ueut ab
ortu ad occasum. Ideo heraditus
cui cognom̃ scatauion fecit oronis
obscuritas. unus inquib dies par
onũ est. Hoc alius alit̾ excepit. Di¬
xit enum parem ẽẽ horis nec mẽti¬
tuor horarum necẽe est omnes
inter sedies pares cẽ. quia nox ht
quod dies ꝑdidit. Alius ait parez
cẽ unum die Om̃ibus simili¬
tudinem. Nichil enim habet lõ¬
gissimi tp̃ris spacium quod nõ
et inuno die iuenias lucem et
uices plura facit ista nõ alias cõ¬
tractiõ alias ꝓcluctior. ita quis sic
ordinãdus est oies omis tamq̃
cogat agnien et ꝯsũmet atq ex¬
pleat uitam. Pacubiꝰ qui seria

Expanded text:
et cingat; hic pertinet a natali ad diem et cingat; hic pertinet a natali ad diem extremum. Est alter, qui annos adulescentiae cludit. Est qui totam pueritiam ambitu suo adstringit. Est deinde per se annus in se omnia continens tempora, quorum multiplicatione vita conponitur. Mensis artiore praecingitur circulo. Angustissimum habet dies gyrum, sed et hic ab initio ad exitum venit, ab ortu ad occasum. Ideo Heraclitus, cui cognomen fecit orationis obscuritas, " Unus," inquit, " dies par omni est." Hoc alius aliter excepit. Dixit enim parem esse horis, nec mentinti et quattuor horarum, necesse est omnes inter se dies pares esse, quia nox habet, quod dies perdidit. Alius ait parem esse unum diem omnibus similitudine; nihil enim habet longissimi temporis spatium, quod non et in uno die invenias, lucem et vices plures facit istas, non alias contractior, alias productior. Itaque sic ordinandus est dies omnis, tamquam cogat agmen et consummet atque expleat vitam. Pacuvius, qui Syriam
Abbreviated transcription (Latin):
mea quocũꝙ me au̾t̾am appa¬
ruit. Coplectamur illam ⁊ame¬
musplena est uoluptatis.Si
illa scias uti gͣtissima sunt pona
cum fugiunt puericie maxiniꝰ
ĩcxitu decor est. Deditos uino po¬
tio extrema delectat illa que mer¬
git que ebrietati summam maa¬
num imponit. Qd̃ inse iocũdis¬
simum hominis uoluptas ht̃
ĩfinem sui differt iocundissima
ẽ eras deuexa iã ñ tñne prexceps.
illam quoq mextrem᷑ regła stan¬
tem urdico hr̃e suas uoluptates
aut hoc ip̃m succedit in lccum uo¬
luptatum. nullis egere quã dul¬
ce est cupiditates fatigasse ac re¬
liquisse. Molestum ẽ inquismõ
tem ante occulos habere. primũ
ista tam senian ccculos deb ẽe ꝙͣ
iueni. Nõ enim citamur excen¬
su. De inde nemo tam senex est. nt
imꝓbe unum dicm speret. unus
aũt dies gͣdus inte ẽ. tota uita ꝑ¬
tib constat. ⁊orbes labet circun¬
ductos maiores minorib. Esta¬
liquis qui om̃s complectatur

Expanded text:
mea, quocumque adverteram, appamea, quocumque adverteram, apparuit. Conplectamur illam et amemus; plena est voluptatis, si illa scias uti. Gratissima sunt poma, cum fugiunt; pueritiae maximus in exitu decor est; deditos vino potio extrema delectat, illa quae mergit, quae ebrietati summam manum inponit. Quod in se iucundissimum omnis voluptas habet, in finem sui differt. Iucundissima est aetas devexa iam, non tamen praeceps. Et illam quoque in extrema tegula stantem iudico habere suas voluptates. Aut hoc ipsum succedit in locum voluptatum, nullis egere. Quam dulce est cupiditates fatigasse ac reliquisse ! " Molestum est," inquis, " mortem ante oculos habere." Primum ista tam seni ante oculos debet esse quam iuveni. Non enim citamur ex censu. Deinde nemo tam senex est, ut inprobe unum diem speret. Unus autem dies gradus vitae est. Tota aetas partibus constat et orbes habet circumductos maiores minoribus. Est aliquis, qui omnis conplectatur
Abbreviated transcription (Latin):
set uillam uet̾em cẽ. Hec uilla
inter manus meas creuit. Quid
michi futurum᷑ sitam pudida s̃
etatis mec saxa. Iratus illi proxi¬
mam occasionem stomacãdi ar¬
ripio. apparet inquam hasplata¬
nos negligi. nullas h̃nt frondes
quam nodo sesunt ⁊ retorti rami
quamtristes et squalidi trũci. hoc
nõ accideret. siquis has circunfo¬
deret. si irrigaret. Iurat ꝑgeniũ
meum sc omnia facere innulla
re cessare curam suam sedillas i¬
uetulas ẽẽ. Quodint᷑ noc sit e¬
go illas posueram. ego illarum
primum uideam folium/ ꝯuer¬
ad motus. foras enim spectat. uñ
istic nactus es: Quid te delectauit
alienum mortuum tollere: at
ille nõ cognoscis me inquit. Ego
sum felicior cui solebas singla¬
ria afferre. Ego sum physiti uil¬
lici filius deliciolum tuum ꝓfcõ
in quam iste telirat. ppłs ctiam
delicium meum factus est prs
põt fieri: Dentes illicum maxi¬
me cadunt. Debeo hoc subur¬
bano meo quod michi sencctus

Expanded text:
illam veterem esse. Haec villa inter manus meas crevit; quid mihi futurum est, si tam putria sunt aetatis meae saxa ? Iratus illi proximam occasionem stomachandi arripio. " Apparet," inquam, " has platanos neglegi; nullas habent frondes. Quam nodosi sunt et retorridi rami, quam tristes et squalidi trunci! Hoc non accideret, si quis has circumfoderet, si inrigaret." Iurat per genium meum se omnia facere, in nulla re cessare curam suam, sed illas vetulas esse. Quod intra nos sit, ego illas posueram, ego illarum primum videram folium. Converrito ad ostium admotus? Foras enim spectat. Unde istunc nactus es ? Quid te delectavit alienum mortuum tollere ? " At ille "Non cognoscis me ?" inquit. " Ego sum Felicio, cui solebas sigillaria adferre. Ego sum Philositi vilici filius, deliciolum tuum." "Perfecte," inquam, "iste delirat. Pupulus etiam delicium meum factus est ? Prorsus potest fieri; dentes illi cum maxime cadunt." Debeo hoc suburbano meo, quod mihi senectus
Abbreviated transcription (Latin):
ultum tibi ec̃ animi
scio. Nam etiam antequam in¬
strueres te preceptis salutaribus
cdura uincentib satis ad u̾sus

Expanded text:
ultum tibi esse animi scio. Nam etiam antequam instrueres te praeceptis salutaribus et dura vincentibus, satis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
celeste magficuz. Aec ĩom̃s bonuz
cadit. nec quelibet possessorẽ patit
cuset queq. Hic segetes. illic uei̾ũt
feliciꝰ une. arborei fet̾ alibi atq in¬
uissa uirescut. Gramina. Nĩme uide
croceos. ut tinolus odore. India mit¬
tat ebur. Molles sua thura sabei At
calibes nudi ferrũ. Ista ĩregioẽ d̾ sc̃p¬
ta st̃.ut neciu mortalib ess inter

Expanded text:
aeleste, magnificum. Non in omnes bonum cadit nec quemlibet possessorem patituque recuset: Hic segetes, illic veniunt felicius uvae. Arborei fetus alibi atque iniussa virescunt Gramina. Nonne vides, croceos ut Tmolus odores, India mittat ebur, molles sua tura Sabaei? At Chalybes nudi ferrum. Ista in regiones discripta sunt, ut necessarium mortalibus esset inter
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Que n magtudĩez aĩo dãt. nec
frdutiã. nec securtatẽ. ꝯ aũt ĩsolẽtiã
timorẽ. arrogantia creat. mala sunt
Afortuitis autem. in hec impellimur
frgo non sunt bona. Hanc inquit
ratione. nec ꝯmoda ista quide ista
enint. Alia est ꝯmodorum conditio
Alia bonoꝵ. Cõmodu ẽ quod plus
usus ht̃. quã molestie. Sonũ sincem̃
esse debet. et abomĩ parte ĩnoxiũ. Nõ
id bonũ quod plus ꝑdest. s qd tãtũ
⁊ adinꝑfectos homines ꝯad stultos.
amaiore sui parte estimatum Ro¬
num adimum sapientem ꝑti¬
net. In molatum ẽẽ oportet ho¬
ni onimum hre. unus tibi
nodus. s hercula neus restat
exmalis bonum nõ fit ¶ Ex
multis pauꝑtatib duaciefiũt
ergo diuiciebone nd sunt. hanc in¬
tegatoem nostrino agnoscunt ꝑ¬
ipntetici et fingunt illam ⁊ solunt¬
¶ Ait aũt possidomius hec sophisira
pomes dyaleticorum scolas lac¬
tatum sit abantipatre refelli pari

Expanded text:
e magnitudinem animo dant nec fiduciam nec securitatem, contra autem insolentiam, tumorem, arrogantiam creant, mala sunt. A fortuitis autem in haec inpellimur ergo non sunt bona." " Hac," inquit, "ratione ne commoda quidem ista erunt." Alia est commodorum condicio, alia bonorum; commodum est, quod plus usus habet quam molestiae. Bonum sincerum esse debet et ab omni parte innoxium. Non est id bonum, quod plus prodest, sed quod tantum  ad inperfectos homines et ad stultos. a maiore sui parte aestimatum; bonum ad unum sapientem pertinet; inviolatum esse oportet. Bonum animum habere; unus tibi nodus, sed Herculaneus restat: " ex malis bonum non fit. Ex multis paupertatibus divitiae fiunt; ergo divitiae bonum non sunt." Hanc interrogationem nostri non agnoscunt, Peripatetici et fingunt illam et solvunt. Ait autem Posidonius hoc sophisma, per omnes dialecticorum scholas iactatum, sic ab
Abbreviated transcription (Latin):
ta nob̾ inꝯmocla eueĩunt. hus qdã
hoc m̃de̾it. frratis. qui incõmoda di¬
uicus ĩputatis. Ille neĩem ledũt. ant
iua nocet cuiq stultitia. aut aliena⁊
neqtia. Sic ꝙͣadm gladius quineĩe
occidit. eceidentis telũ ẽ nõ ĩo diuitie
tͥ nocẽt. si ppt̾ diuitias tibi nocetur.
Possidoniꝰ ut ego existimo melĩꝯ
ait diuitias et̃ cam maloꝵ nõ ꝗa ipe
sa ẽ effitiens. q̃ protinꝰ nec̃e ẽ noceat. ⁊
p̃cedens. Hãc p̃cedentẽ eãm diuitie hñt
inflant aĩo. Supbiã pariũt. Inuidiam
ꝯfhunt. ⁊ usq eo m̃tẽ alienãt. ut fa¬
ma pecuie nos ⁊ nocitura dełctet. Bo̾
aũt oĩa carere culpa decet. Pura st̾. no
cõpungũt aĩo. no sollicitant. Extollũt

Expanded text:
lta nobis incommoda eveniunt." His quidam hoc respondent: " Erratis, qui incommoda divitiis inputatis. Illae neminem laedunt; aut sua nocet cuique stultitia aut aliena nequitia, sic quemadmodum gladius neminem occidit; occidentis telum est. Non ideo divitiae tibi nocent, si propter divitias tibi nocetur." Posidonius, ut ego existimo, melius, qui ait divitias esse causam malorum, non quia ipsae sa eiiciens, quae protinus necesse est noceat, alia praecedens. Hanc praecedentem causam divitiae habent; inflant animos, superbiam pariunt, invidiam contrahunt et usque eo mentem alienant, ut fama pecuniae nos etiam nocitura delectet. Bona autem omnia carere culpa decet; pura sunt, non corrumpunt animos, non sollicitant. Extollunt
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ.⁊̃ honestũ ei̾t. ⁊ recte uocabi¬
tur fẽm. Nrã .n. actio est. quod nlłius
motaliu cogitõ recipit.frgo bona
nasci ex maldꝰ nõ post̾. Nam sic̃ dici¬
tis obhoc unũ saclegiuz malu est
quia młtu mali affert. si remiẜis il¬
li supplitia. si secui̾tatẽ spopodeis. ex
to bonũ eĩt. at qui maximũ sceleru
supplici imp̃is est. frrãs m̃ꝙͣ si illa
ad carnifice.aut carcẽz diffeir.Sta¬
ti puniũt᷑ cũ fc̃a st̾.ĩmo dũ fiũt. Nõ
nascit᷑itaq ex bono malũ. nõ mag̾
ꝙͣ fic̃ ex oleo. Ad semen nata rñdent.
Bona degñare nõ post̾.Quẽaḋm ex
turpi honestũ nõ nascit. ĩta ne exma¬
lo quid boiũ. Nlamide ẽ bonestu
Putemꝰ peciña bonĩ eẽ uĩcũq sũpta¬
nõ tam̃ iõ ex saclegio sumit᷑. bor sic intel¬
lige Ine ad̾ uina ꝯaurum ẽ ⁊ipa. Si
aurum exurna sustulei̾s. quia illie ⁊ i¬

Expanded text:
 etiam honestum erit et recte factum vocabitur: nostra enim actio est. Quod nullius mortalium cogitatio recipit. Ergo bona nasci ex malo non possunt. Nam si, ut dicitis, ob hoc unum sacrilegium malum est, quia multum mali adfert, si remiseris illi supplicia, si securitatem spoponderis, ex toto bonum erit. Atqui maximum scelerum supplicium in ipsis est. Erras, inquam, si illa ad carnificem aut carcerem differs; statim puniuntur, cum facta sunt, immo dum fiunt. Non nascitur itaque ex malo bonum, non magis quam ficus ex olea. Ad semen nata respondent, bona degenerare non possunt. Quemadmodum ex turpi honestum non nascitur, ita ne ex malo quidem bonum. Nam idem est honestum Putemus pecuniam bonum eam si ex sacrilegio sumitur. Hoc sic intellege: in eadem urna et aurum est et vipera. Si aurum ex urna sustuleris, quia illic
Abbreviated transcription (Latin):
lapis ergo concedas oportet ex
buis quoq que sensum quẽ effu¬
guunt ceterum rõe preduntur eẽ
inquibdam unitatẽ corꝑum

Expanded text:
lapis. Ergo concedas oportet ex his quoque quae sensum quidem effugiunt, ceterum ratione prenduntur, esse in quibusdam unitatem cor
Abbreviated transcription (Latin):
nobis placuit quod ere alieno
conuenit. ꝟbum referre est ad
cumaquo acceperie referre hoc
uor significat uoluntariam re¬
latẽem qui retulit ipe se appella¬
uit. ¶ Sapiensom ĩa examĩa¬
bit secum quantum acceꝑit aqͦ
quãto ubi quemadmod itaq i
negamus queq scire grãs refe̾¬
re nisi sapientem nõ magis ꝙͣ
beneficium dare quisquã scit nͥ
sapiẽs hic si licet qui magis da¬
to gaudet quam alius accepto
hec aliquis inter illa numerat
que uidemur inopinata om̃ibꝰ
et ait nemo ergo scit pret̾ sapiẽ

Expanded text:
nobis placuit, quod aeri alieno nobis placuit, quod aeri alieno convenit, verbum. Referre est ad eum, a quo acceperis, rem ferre. Haec vox significat voluntariam relationem; qui rettulit, ipse se appellavit. Sapiens omnia examinabit secum: quantum acceperit, a quo, quando, ubi, quemadmodum. Itaque negamus quemquam scire gratiam referre nisi sapientem; non magis quam beneficium dare quisquam scit nisi sapiens, hic scilicet, qui magis dato gaudet quam alius accepto. Hoc aliquis inter illa numerat, quae videmur inopinata omnibuset ait : " Nemo ergo scit praeter sapie
Abbreviated transcription (Latin):
erit istud cum alius iniuriam
fecerit alius bnficium dedĩt. nã
siidem est bnficio ius mnuine
extinguitur. nam cui etiam si
merita nõ antecessẽt oportebat
ignosci post b̃nficia ledenti plaᷤ
quam uenia debetur nõ pono
utriq p̾tium pluris existimo
bnficium quam in uiriam nõ
omẽs grati sciunt bñficium
et pensare abaccepto.ignorat a¬
utem quãtum ꝓ hec debeat uni
sapienti est notum quati res
queq taxanda sit. ¶Nam
ille dequo loquebar mostultuᷤᷤ
etiam si bone uoluntatis est.
id quod referẽdum est. effun¬
ditatq abicit mira inquib¬
dam reb uerbis ꝓprietas ẽ ⁊ꝯ
suetudo ẜmonis antiqui q̃ dam
efficacissimis etofficia docentib¬
signat notis. Sic certe so lemus
loqui. ille illi grãm retulit refe¬
re est ultro ꝙ debeas afferre no
dicimus gram redclidit. ¶Re¬
delunt enim et qui reposcutũ
et qui inuiti. et qui uͥlib ⁊ qui
palium nõ. dnĩs reposuit b̃nfi¬
cium aut soluit. nullum eniz¬

Expanded text:
erit istud, cum alius iniuriam erit istud, cum alius iniuriam fecerit, alius beneficium dederit; nam si idem est, beneficio vis iniuriae extinguitur. Nam cui, etiam si merita non antecessissent, oportebat ignosci, post beneficia laedenti plus quam venia debetur. Non pono utrique par pretium. Pluris aestimo beneficium quam iniuriam. Non omnes grati sciunt debere bene est ab accepto; ignorat autem, quantum pro eo debeat. Uni sapienti notum est, quanti res quaeque taxanda sit. Nam ille, de quo loquebar modo, stultus etiam si bonae voluntatis est, Id quod referendum est, effundit atque abicit. Mira in quibusdam rebus verborum proprietas est et consuetudo sermonis antiqui quaedam efficacissimis et officia docentibus notis signat. Sic certe solemus loqui: "ille illi gratiam rettulit." Referre est ultro, quod debeas, adferre. Non dicimus " gratiam reddidit," reddunt enim et qui reposcuntur et qui inviti et qui ubilibet et qui per alium. Non dicimus "reposuit beneficium" aut "solvit"; nullum
Abbreviated transcription (Latin):
est. Set de isto satis multa locu
bñficiis inscributur. ¶Illud
magis querẽdum uidetur qd̾r̃
quam ante ꝓfuerat. ¶Sirectã
illam rigido iudicio sña quei̾s
alt̾um abaltõ absoluet.⁊ dicꝙͣ¬
ius in uurie p̾pondẽnt tam̃ b̃nfi¬
ciis donetur quod ex in uria sy¬
est plus nocuit. S plus ꝓfuit
Itaq hãtur et tp̃ris rõ. ¶Iam
illa maĩ festiora sunt qua ut ad¬
moneri debeas querẽdum cẽ qi
libent᷑ ꝓfuĩt quam in uitus no¬
cuerit qi animo et b̃nficia ⁊
inuirie constant noliu bnficio
dare.uictus sum aut uerecũdia
aut instantis ꝑtinatia. aut spe
eoanimo quicꝗd debetur quod
Nũc ꝯiectura tollatur. ⁊illud be¬
neficium fuit.⁊ ħ quod modũ
beneficii prioris excessit iniuria
est. ¶ Uir bonus utrosq calcy¬
los sic ponit ut se ip̃e circum scri¬
scribat b̃nficio adicit murics
mit alter illeremissor uidex ꝙ̃
cẽ me malo inurie oblunsci d¬
bebit officii meminisse. hec in
ait certe grãm malam.uerum

Expanded text:
est. Sed de isto satis multa in iibeneficiis inscribuntur. Illud magis quaerendum videtur, quod non quam ante profuerat. Si rectam illam rigidi iudicis sententiam quaeris, alterum ab altero absolvet et dicis iniuriae praeponderent, tamen beneficiis donetur, quod ex iniuria superest." Plus nocuit; sed prius profuit. Itaque habeatur et temporis ratio. Iam illa manifestiora sunt, quam ut admoneri debeas quaerendum esse, quam libenter profuerit, quam invitus nocuerit, quoniam animo et beneficia et iniuriae constant. " Nolui beneficium dare; victus sum aut verecundia aut instantis pertinacia aut spe." Eo animo quidque debetur, quo Nunc coniectura tollatur; et illud beneficium fuit et hoc, quod modum beneficii prioris excessit, iniuria est. Vir bonus utrosque calculos sic ponit, ut se ipse circumscribat; beneficio adicit, iniuriae demit. Alter ille remissior iudex, quem esse me malo, iniuriae oblivisci iubebit, officii meminisse. " Hoc caut certe malam gratiam." Verum
Abbreviated transcription (Latin):
quib ꝑcorpora utitur emissis
erit peius qdotra fidem est feli¬
ciores eẽ liberis. ⁊ iuniu̾sum
datis clausas et obsessas. ¶Il¬
lud quod dixam sibona sũt ca
que tam homini contingũt
quam mutis aĩalib et muta
aialia beatam uitam actura.
quod fieri nullo modo põt o
omia ꝑhonesto patienda sut
quod nõ erat faciendum. si
eẽt ullum aliquid bonum ꝙͣ
hõestum. hec quam uis latius

Expanded text:
quibus per corpora utimur, emissis quibus per corpora utimur, emissis erit peius, quod contra fidem est, feliciores esse liberis et in universum datis clausas et obsessas. Illud quoque dixeram, si bona sunt ea, quae tam homini contingunt quam mutis animalibus, et muta animalia beatam vitam actura; quod fieri nullo modo potest. Omnia pro honesto patienda sunt; quod non erat faciendum, si esset ullum aliud bonum quam honestum. Haec quamvis latius
Abbreviated transcription (Latin):
receperis aliquid bonum ẽẽ. p̃¬
ter hõestum. nulla nõ uirtus la¬
borabit. nulla enim optineri
potĩt siquidquam extra se re¬
spexerit. ꝙ si est rõni repugnat
quid eiꝰ acciderit equo animo
sustinebit. sciet enim io acci¬
disse lege diuina qua uniu̾sa
ꝓceclunt et si est unum illi bo¬
num erit quod hoestum. inh
enim positum ⁊ parere diis neͤ
excandescere ad subdita nec de¬
plorare sortem suam. Set pati¬
ent̾ exciꝑe fatum et facere im¬
ꝑata si nullum aliud est bonỹ
quam honestum.Scquitur ⁊¬
nos auiditas iute. auroitas re¬
rum. uitam instruẽtium qd̾ ẽ
intollerabile. infinitum uagũ
Solum ergo bonum est honc¬
stum cuimodus est. diximus
futuram hominis feliciorem
uitam quam deorum si ea bo¬
na sunt quorum nullum in
usu eorum est.tam quam pec¬
cunia honores adice nunc qḋ
simodo solute corporib aĩc i
manẽt felicior illis statusgre¬
stat quam est dum u̾sãtũ in
corpore. ¶At qui susta bona st̃

Expanded text:
receperis, aliquid bonum esse praereceperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit. Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit. Quod si est, rationi repugnat,quid illi accidit, aequo animo sustinebit; sciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt. Quod si est, unum illi bonum erit, quod honestum; in hoc enim positum est et parere dis nec excandescere ad subita nec deplorare sortem suam, sed patienter excipere fatum et facere imperata. Si ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas rerum vitam instruentium, quod est intolerabile, infinitum, vagum. Solum ergo bonum est honestum, cui modus est. Diximus futuram hominum feliciorem vitam quam deorum, si ea bona sunt, quorum nullus dis usus est, tamquam pecunia, honores. Adice nunc, quod si modo solutae corporibus animae manent, felicior illis status restat quam est, dum versantur in corpore. Atqui si ista bona sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Siuna in depͣuata uirtus est et
sola ꝑmanet tenoris sui unum
est bonum uirtus cuun iamaccidẽ
ne fit bonum nõ põt mutatoĩs
ꝑiculum effug̃. ¶Stulticia
ad sapiani eripit. Sapĩa instulti¬
cia nõ reuoluit᷑ dixisi forte me¬
ministi cõcupita uulgo et fõmi¬
data mosulto impetu plerosq ⁊
calcasse. ¶Inuetus est qui flam¬
mis imponeret maũ cuiꝰ nsum
nõ int̾rum pẽt tortor qui infunã
libõrum lacrimam non mitteret
qui mortem nõ trepidꝰ occurrẽt.¬
amor et nimia cupiditas peri¬
cła depoposcerint quod põt bre¬
iius obstinatio aĩum aliquo
stimul o extitata quanto magis
uutus que nõ est exĩpetu. nec subito
set cqualiter ualz ciꝑpetuu ro¬
bur est. ¶Scqͥtur ut que ab ĩ¬
ꝯsultis sepe contepnuntur asa¬
pientib semper ea nec bona sĩt
nec mala. ¶Unum ergo bonͦ
ĩpa uirtus est. que inter hanc
fortunam et illam suꝑba ince
cum magno utriusꝙ contẽp¬
tu. ¶Si hanc oppinionem

Expanded text:
si una indepravata virtus est et si una indepravata virtus est et sola permanet tenoris sui; unum est bonum virtus, cui iam accidere, ne sit bonum, non potest. Mutationis periculum effugit; stultitia ad sapientiam erepit, sapientia in stultitiam non revolvitur. Dixi, si forte meministi, concupita volgo et formidata inconsulto impetu plerosque calcasse. Inventus est, qui flammis inponeret manum, cuius risum non interrumperet tortor, qui in funere liberorum lacrimam non mitteret, qui morti non trepidus occurreret.m, ira, cupiditas pericula depoposcerunt. Quod potest brevis obstinatio animi aliquo stimulo excitata, quanto magis virtus, quae non ex impetu nec subito, sed aequaliter valet, cui perpetuum robur est. Sequitur, ut quae ab inconsultis saepe contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala. Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu. Si hanc opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
uno beatus efficitur. dicimus
et illa hona ee que auutute
illa est. Siom̃e maĩo bonum
est quicquid illud ꝯfirmat
extollit amplificat bonum
est ualidiorem aut aium et
excelsiorem etampliorem ⁊¬
facit untus nam cerã que
cuꝑiditates nras uritant te¬
primũt quoꝙ aĩu et labe faciũt
⁊ cum uident actollere ĩflãt ac ⁊¬
multa uanitate deludũt ergo
iounum bonum est quome¬
lior animꝰ efficitur om̃s actio¬
nes tocius uite hõesti acturpis
respectu tempantur. ad hec faci¬
endi et nõ faciendi ratio dirigi¬
tur quid sit hecdicam iuir bonꝰ
quod hoẽste se facturum puta¬
laboriosum erit faciet etiam si
sumerit. Rursus quod turpe
erit nõ faciet etiam si pecciam
afferet. ctiam si uolup̃tatem ⁊̃ si
potentiam abono suo nulla re
deterebit᷑ adturpia nulla inuita¬
bitur. ¶ Ergo si hoẽstum utiq
secuturis est turpe utiq uitatu¬
rus et monũ actu uite spectatur
nec aliud malum quam turpe

Expanded text:
uno beatus edicitur. Dicimus uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute illa est. Si omne in animo bonum est, quicquid illum confirmat, extollit, amplificat, bonum est; validiorem autem animum et excelsiorem et ampliorem facit virtus. Nam cetera, quae cupiditates nostras inritant, deprimunt quoque animum et labefaciunt et, cum videntur adtollere, inflant ac multa vanitate deludunt. Ergo unum id bonum est, quo melior animus efficietur. Omnes actiones totius vitae honesti ac turpis respectu temperantur; ad haec faciendi et non faciendi ratio derigitur. Quid sit hoc, dicam: vir bonus quod honeste se facturum putalaboriosum erit, faciet, etiam sisum erit; rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam adferet, etiam si voluptatem, etiam si potentiam. Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabitur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturus et in omni actu vitae spectaturus nec aliud malum quam turpe,
Abbreviated transcription (Latin):
goictiorerum eadem hominis
est. naiiis bona dicitur nõ q̃ p̃¬
ciosis colorib picta ẽ. nec cui
argẽteum aut aurum rostru
est. nec cuius tutela ebore celata ẽ
nec que fiscis atq opibo regiiᷤ
p̾ssa est. Sec stabilis et fuala⁊
in uinctirĩs aque exclutentibꝰ
spissa ad ferẽdum incursum
maris solida gub̾naculo perrẽs
uelox et insentiens uentum
Gladium bonum dices. ñ cui
auratus est balteus. nec curus
uagina gẽmis distĩguitur s
cui⁊ adseccãdum subtilis est
et mucromunim̃tum ome
rupturus regła nõ quã formo¬
sa. s quam recta sit queritur
Eoquitq laudatur cui oꝑat̾
quod illi ꝓprium ergo in ho¬
minequoq nichil ad rem ꝑ¬
tinet quantum aret quãtum
feneret aquã multis salute¬
tu quem p̃cioso incumbat
lecto. quã ꝑlucido poculo bi¬
bat. S quam bonus sit.bonu̾
unicum homuĩs bonum. Nã
cum sola ratio ꝑficiat hoĩez
sola ratio ꝑfc̃a beatum facit.
hoc antem unum bonum qͤ

Expanded text:
condicio rerum, eadem hominum condicio rerum, eadem hominum est. Navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est nec cui argenteum aut aureum rostrum est nec cuius tutela ebore caelata est nec quae fiscis atque opibus regiis pressa est, sed stabilis et firma et iuncturis aquam excludentibus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo parens, velox et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum omne rupturus. Regula non quam formosa, sed quam recta sit quaeritur. Eo quidque laudatur, cui comparatur, quod illi proprium est. Ergo in homine quoque nihil ad rem pertinet, quantum aret, quantum faeneret, a quam multis salutetur, quam pretioso incumbat lecto, quam perlucido poculo bibat, sed quam bonus sit. Bonusunicum hominis bonum. Nam cum sola ratio perficiat hominem, sola ratio perfecta beatum facit; hoc autem unum bonum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
finem nature suc. Hecratio ꝑ¬
hoestum est. ¶Iditaꝙ unum
bonum ẽ in homine quod uny
hominis est. ¶Nunc enum
nõ querimus qluid sit bonum
S quid sit hominis bonum
¶Si nullum aliud est hominis
quã ratio hec erit eius unum
bonum. s pẽsandum est cum
om̃ib si sit aliquis malis pu¬
to rem ꝓbabitur. sibonusputo
ꝓbabitur. idergo in hom inep¬
mum solumqͦs ẽ quo et ꝓbatũ
et imꝓbat᷑ nõ dubitas hoc sit
bonum dubitas. an solum bo¬
num sit. siquis omĩa alia hãt
ualititome diicias. ymagi¬
nes multas frequens atrium
set malis excõfesso sit imꝓbab
illum. ¶ Item siquis nichũ
quidem illorum queretuliba¬
beat deficiatur peccimnia clienti¬
um turba noblitate et annorũ
pannoꝵq serie.set excõfesso
bonais sit ꝓbabis illum. ergo ẜ
unum est bonum hominus ꝙ
qui hab etiam sialiis destitua¬
tur. laudandꝰ est. quod qui no
hab ĩ oĩum aliorum copied
dãpnatur ac reicitur. ¶Que

Expanded text:
finem naturae suae perfinem naturae suae perhonestum est. Id itaque unum bonum est in homine, quod unum hominis est. Nunc enim non quaerimus, quid sit bonum, sed quid sit hominis bonum. Si nullum aliud est hominis quam ratio, haec erit unum eius bonum, sed pensandum cum omnibus. Si sit aliquis malus, puto improbabitur; si bonus, puto probabitur. Id ergo in homine primum solumque est, quo et probatur et inprobatur. Non dubitas, an hoc sit bonum; dubitas an solum bonum sit. Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens atrium, sed malus ex confesso sit, inprobabis illum. Item si quis nihil quidem eorum, quae rettuli, habeat, deficiatur pecunia, clientium turba, nobilitate et avorum proavorumque serie, sed ex confesso bonus sit, probabis illum. Ergo hoc unum est bonum hominis, quod qui habet, etiam si aliis destituitur laudandus est, quod qui non habet, in omnium aliorum copia damnatur ac reicitur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
laudatam quam ꝓbatam putaᷤᷤ
et ut martum que dẽa sunt cõ¬
traham om ĩa bono suo ostant
uitem fertilitas com̃dat et sapõ
uinum et uelocitas ceruum.ꝙͣ
quorum hic unus est usus sarci¬
nasferre. ¶Incane saga citas
prima est sim uestigare deb fe¬
rat cursus si con sequi audatia
simordere et inuadere.⁊¶dq
cui nascitur quo censetur. ¶ In
ratio hac antecedit. alia deos se¬
quitur. Ratio ergo sequit᷑ ꝑfcõ¬
ꝓprium bonum est. setam illi i¬
cumaĩalib satis coĩa sunt. ual
⁊leones formosus ẽ. ⁊ pauonẽ
uelox est.⁊ equi nõ dico in hiy
omib uncitur. nõ quero ꝗo
inse maximum habeat set
haber impetum ac uobitariũ¬
motum et bestie ⁊ u̾ mes. hab uo¬
cem set quanto clariorem ca¬
nẽe acutiorem aquile grauio¬
rem thauri dulciorem mobili¬
oremꝙ luscinii Quro inkõie
ꝓprium ratio.hec recta et cõsua¬
ta felicitatem hominis imple¬
uit ergo si omĩs res cũ bonum
suum ꝑfecit laudabilis est ⁊ ao

Expanded text:
laudatam quam probatam putas, et in artum, quae dicta sunt, contraham. Omnia suo bono constant. Vitem fertilitas commendat et sapor vini, velocitas cervum. Quam quorum hic unus est usus, sarcinam ferre. In cane sagacitas prima est, si investigare debet feras, cursus, si consequi, audacia, si mordere et invadere. Id cui nascitur, quo censetur. In Ratio; hac antecedit animalia, deos sequitur. Ratio ergo perfecta proprium bonum est, cetera illi cum animalibus satisque communia sunt. Valet; et leones. Formosus est; et pavones. Velox est; et equi. Non dico, in his omnibus vincitur. Non quaero, quid in se maximum habeat, sedHabet impetum ac motum voluntarium; et bestiae et vermes. Habet vocem; sed quanto clariorem canes, acutiorem aquilae, graviorem tauri, dulciorem mobilioremque luscinii ? Quid in homine proprium ? Ratio. Haec recta et consummata felicitatem hominis implevit. Ergo si omnis res, cum bonum suum perfecit, laudabilis est et ad
Abbreviated transcription (Latin):
tantum honus insua labe factiat.⁊
cur mõ tremat. mo laxata subsidat.
¶Nunc ĩꝑtes diuisa discedat᷑ et alias
ꝯprimat. nunc amnes magnitudi¬
nis nocte ꝯu̾tat introrsum. nc̃ no¬
uos exprimat aꝑit aliqñ aquarum
calentium uenas aliqn refrigẽt. ags¬
q nõ numqͣm ꝑ aliq ignotum an¬
tea mõtis ⁊ turpis foramen emittat
locis et defert montes.subrigit plana
ualles exubeat nouas inꝑfundo ual¬
les uł insulas erigit hec exquib caĩs
accidant digna res excutit. Quodĩ¬
quis erit p̾cium oꝑe quo nullum
maiis ẽ nosce naturã. ¶ Neq enim
quicquam h̃t inse huiꝰ mat̾ie trac¬
tatio pulcrius cum multa bãt fu¬
tura u̾si qm ꝙ hõiem magnisicẽnia
sui detinet nec mercede. S miracło
colitur. Inspiciamus ergo quid sit
michi inspectio ut quauis aliq̃nd
motu t̾rarum uolum̃ iuuonis edi¬
derim: tam̃ tẽptare me uoluerim
et expinan an ctas aliquado nobis
adsciam aut c̾te addiligentiam ad¬
iecent.

Expanded text:
tantum onus ui sua labefactet; tantum onus ui sua labefactet; cur modo tremat, modo laxata subsidat, nunc in partes diuisa discedat et alias i, alias cito comprimat; nunc amnes magnitudinis notae conuertat introrsum, nunc nouos exprimat; aperiat aliquando aquarum calentium uenas, aliquando refrigeret, ignesque nonnumquam per aliquod ignotum antea montis aut rupis foramen emittat,locis et defert montes, subrigit plana, ualles extuberat, nouas in profundo insulas erigit: haec ex quibus causis accidant, digna res excuti. Quod, inquis, erit pretium operae? Quo nullum maius est, nosse naturam. Neque enim quicquam habet in se huius materiae tractatio pulchrius, cum multa habeat futura usui, quam quod hominem magnificentia sui detinet nec mercede sed miraculo colitur. Inspiciamus ergo quid sit ulcis inspectio ut, quamuis aliquando de motu terrarum uolumen iuuenis ediderim, tamen temptare me uoluerim et experiri, aetas aliquid nobis aut ad scientiam aut certe ad diligentiam adiecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ratõe ꝯp̃hendiosꝰ. nec cogitamus
quid illa facere possit. s tm̃ quid fece¬
rit. Damus itaq huius negligentie
penas tamquã nouis t̾riti cum illa nõ
sint noua s insolita. Quid ergo nõ
religionem incurrit. mentib et quidẽ
publice sine deficere sol uisus ẽ sic
luna cuiuus obscuratio fẽquenturor a¬
ut ꝑte sui aut tota delicuit longeq
magis illa acte intͣnsu̾sum faces ⁊ ce¬
li magna ꝑs ardens et crinita sydera ⁊
plures solis orbis et stelle ꝑdiẽ uise
Subitiq tnscursus ignium multa
post se lucem thentium nichil boruz
sinc tim ore miramur et cum timẽ¬
di sit cã nescire. nõ est tanti scire ne
timeas. Quato satuis ẽ cãs inqui¬
rere et quidem toto ĩhec mutuum
animo. ¶Leqz enim illo quicꝙ̃
inuenin dignius põt cui se nõ tm̃o
modet. S impendat. ¶Nueramus
ergo quid sit quod tram ab imfimu¬
o moucat quid tanti molem põde¬
ris impellat quid sit illa ualẽtius ꝙ

Expanded text:
non ratione, comprehendimus nec cogitamus non ratione, comprehendimus nec cogitamus quid illa facere possit, sed tantum quid fecerit. Damus itaque huius neglegentiae poenas tamquam nouis territi, cum illa non sint noua sed insolita. Quid ergo? Non religionem incutit mentibus, et quidem publice, siue deficere sol uisus est, siue luna, cuius obscuratio frequentior, aut parte sui aut tota delituit? Longeque magis illa, actae in transuersum faces et caeli magna pars ardens et crinita sidera et plures solis orbes et stellae per diem uisae subitique transcursus ignium multam post se lucem trahentium? 3,4 Nihil horum sine timore miramur: et cum timendi sit causa nescire, non est tanti scire, ne timeas? Quanto satius est causas inquirere, et quidem toto in hoc intentum animo! Neque enim illo quicquam inueniri dignius potest, cui se non tantum commodet sed impendat. Quaeramus ergo quid sit quod terram ab infimo moueat, quod tanti molem ponderis pellat; quid sit illa ualentius quod