comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delicti. Precedentia itaq peccata
sequentiũ sunt criminum causa :
ut illa quȩ secuntur sint p̃cedentiũ
pena. Prȩcerdentiũ peccatorum
ipsa pena uocatur induratio. ueni¬
ens dediuina iusticia. Hic ẽ qđ ait
ꝓpħa. Indurasti cor nr̃m necimere¬
mus te. Neq enĩ dũ quicũq ius¬
ti sunt adõ. impellunt᷑ ut malifiaqs:
sed dũ mali iam sunt indurant᷑ ut
deceriores existant. Sic̃ et apłs
runt ut salui fierent: inmisit illis
ds̃ sp̃m erroris. Facit ergo ds̃
quosdam peccare. sed in quibus
iam talia peccata p̾cesserint. ut
iusto uidicio eius mereant᷑ indete¬
rius ire. Alia quippe peccata
p̃cedentib aliis peccatis. plabunt᷑
inpenam quã peccata merentur:
Quedã de ira dĩ ueniunt peccata
quȩ ꝓmerito aliorum cõpensant᷑
peccatorũ. Unde et ꝓpħa. Ecce
inquit tu iratus es. et nos pecca¬
uimus: in ipsis fuimꝰ semꝑ. Tamꝗͣ
si diceret quia semꝑ inpeccatis

Expanded text:
delicti. Praecedentia itaque peccata delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores existant, sicut et Aposrunt, ut salvi fierent, immisit illis Deus spiritum erroris . Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
x degrauioribus peccatis.
Iperimento minorũ peccatoꝵ
maiorum cõmitti peccata. ut duriꝰ
feriantur ꝓmagnis scelerib qui de
paruis corrigi noluerunt. Iudicio
autẽ diuino inreatu nequius re
labuntur. qui distringere minora
sua facta contẽpnunt. Multi a
crimine incrimina corruunt qui
dĩ cognitionẽ habentes timore̾m
eius neglegunt. et quẽ nouerunt
ꝑscientiam ꝑ agͥtionẽ non ueneran¬
tur. Ideoq cecantur diuino iudicio
punienda cõmittere: et inpęnũ
cõmissi facinoris facinꝰ deterius
addere. sepe peccatũ alterius pec¬
cati causa ẽ. Quod cũ cõmittit᷑
aliud exipso. quasi sua soboles
oritur sicut fieri solet nasci libidi¬
nem : exnimia uentris ingluuiȩ
Pena uͦ peccati peccatũ ammittitur:
quando ꝓmerito cuiꝰq peccati. dõ
deserente in aliud peceatũ deteriꝰ
itur: de quo amplius qͥ ad miserit
sordidetur Ergo p̃cedens peccatũ:
causa ẽ sequentis peccati. Sequeis
uero petcatum: pena ẽ pͣcedentis

Expanded text:
 De gravioribus peccatis. 1. Experimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩno iniquitatũ mearũ ut ñ ibi¬
inimici mei. Ecce enim ut leorugiens
deuorare me querit: excita potenti am
tuam. et ueni ut me saluũ facias. Co¬
rusca coruscationes tuas. et disꝑge uir

Expanded text:
de coeno iniquitatum mearum, ut non iinimici mei: ecce enim ut leo rugiens devorare me cupit. Excita potentiam tuam, et veni, ut salvum me facias; corusca coruscationes tuas. Disperge vir
Abbreviated transcription (Latin):
minum benignissime. ad iurote
ꝑ miserationes tuas. ne me cũ aedis
adũnistram tuam statuas: cum his
qui te ex acerbarunt. nedicas michi
nescio te: sed tribue michi ꝓpt̾tuã¬

Expanded text:
minum, benignissime Deus. Adjuro te per miserationes tuas ne me cum hoedis a sinistris tuis statuas cum iis qui te exacerbaverunt. Ne dicas mihi, Nescio te; sed tribue mihi p
Abbreviated transcription (Latin):
N uptiȩ partite sunt inquiunt: et al¬
tilia mea immolata sunt. Sponsus
cum claritate et magnificentia
inthalaimo residet: et cum gaudio
intrantes recipit. Lanuę patent.¬

Expanded text:
Nuptiae paratae sunt, inquit, et altilia nostra immolata, Sponsus cum claritate et magnificentia in thalamo residet, et cum gaudio intrantes recipit. Priusqua
Abbreviated transcription (Latin):
riose uiuentes. insenectute continen¬
tes fieri delectantus : et tunc eligunt
seruire castitati. quando eos libido
seruos habere contẽpnit. Nequaquã
insenectute continentes uocandi sunt:
qui inuiuentute luxuriose uixerint.
Tales non habent p̾mium: quia laboris
certamen ñ habuerunt. eos enĩ ex¬
pectat gła inquibus fuerint labori.¬
osa certamina. de conitinentia.

Expanded text:
riose viventes, in senectute continenriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certamina. 246 CAPUT XL.
Abbreviated transcription (Latin):
meretricis. Maxime ꝑ carnis luxuriã
humanũ genus subditur diabolo: quã
ꝑcetera uitia. Cũ enĩ ille uarus tẽp¬
tam̃tis in lectos homines conetur per¬
uertere. magis autẽ mȩchandi desi¬¬
derium suggerit: quia utrũq sexũ
in hoc uitio amplius egrotare inten¬
dit. Demones scientes pulchritudi¬
nem eẽ animȩ castitatẽ. et ꝑhanc
hominẽ angłicis meritis ȩquibus
illi lapsisunt coȩquari: liuore ꝑculsi
inuidiȩ iniciunt ꝑsensus corporis õpꝰ
dendiumq libidinis. quatinꝰ acȩles¬
tibus deor sum deiectam animã per¬
ra ducant. Quando inpulsu de¬
monũ mens addelectationẽ forni-¬
cationis impellitur. diuni iudicui
metus et ęterni tormenta incendii
ante oculos p̃ponantur : quia nimi-¬
rum omĩs pęna grauioris supplicu
formidine suꝑatur. Sic enĩ clauus
clauũ expellit. ita sepȩ recordatio ar¬
doris gehennę : ardorem excludit
luxuriȩ. Quidam in iuuentute luxu¬

Expanded text:
meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam perra ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxu
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾ contra rectam uoluntatem
rebellare sentimꝰ. Si plus oblectat
mentẽ delectatio fornicationis. quã
amor castitatis: adhuc in homine.
pectatũ regnat. Certe si amplius
delectat pulchritudo intimȩ castita¬
tis: iam ñ regnant peccata sed regnat
iusticia. Nam ñsolum de cominissa
fornicatione peccatũ regnat in homi¬
ne. sedsi adhuc delectatur atq animũ¬
teneat. ꝓcul dubio regnat: fornicatio
carnis adulterium ẽ. Fornicatio ani¬
mi: seruitus idolorum ẽ. Est autẽ et
Qui uiderit mulierem ad concupiscendũ
eam : iam mechatꝰ ẽ eã incorde suo.
Om̃is immunda pcllutio fornicatio dicit᷑.
quã uis quisq diuersa turpitudinis
uoluptatȩ ꝓstituatur. Ex delectatio.¬
ne enĩ fornicandi uaria gignuntur
flagitia. quibus regnũ dĩ claudit᷑: et
homo adõseparatur. Intercet̾a septẽ
uitia fornicatio maximi ẽ sceleris.
quia ꝑcarnis inmundiciã templũ dĩ
uiolat. et tollens m̃bra xp̃i facit m̃bra

Expanded text:
tros contra rectam voluntatem in tros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animuteneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, fornicatio animae servitus idolorum est. Est autem et Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra
Abbreviated transcription (Latin):
nes sunt auferende : et ñ pręrũpunt
in oꝑe. H inc ẽ qđ ꝑ propħam dicit᷑
Accingite lumbos ur̃os. suꝑ ubera ur̃a:
hoc est incorde libidinis resecate quȩ̨
ad lũbos ꝑtinet. Nam cor suꝑ ubera
est : ñ inlũbis. Libidinis in moderata
licentia. nescit habere modũ. Nã dũ
sẽ uitiosus animus in explenda form.¬
catione carne luxuriante laxauerit:
nichilhominꝰ ad alianefanda scelera
suadentibus demonib transit. Dũq
in moderate metas pudoris excesserit
crimen criminib adicit: paulatimq
ad deteriora ꝓcedit. Non ita suauis
ẽ amantium immo amentiũ incer¬
ta carnis libido. sicut exꝑta.: nec ita
delectat fornicatio dũ primũ com¬
mittitur Nam repetita maiorem
delectationem ingerit. iã uero si in
usum uenerit: tanto ꝑditis dulcior
fit ut suꝑari difficile possit. Unde
et sẽpe exconsuetudine delinquendi
quasi captiui ad peccandũ cũ quadã
uiolentia trahimur: sensusq nrõs¬

Expanded text:
nes sunt auferendae, et non prorumpent nes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc est quod per prophetam dicitur: Accingite lumbos vestros super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nos
Abbreviated transcription (Latin):
ne carnis tẽptamentis sollicitatur.
Stimuli carnis qͥ inpaulo excitunte
satanȩ angło inerant ex lege pecca¬
ti erant : quȩ inm̃bris hominum
de necessitate libidinis habitant.
quã reluctantẽ dum inse expugnant
ꝑficitur : et de infirmitate libidinosȩ
titillationis uirtutem suscipit glori¬
osi certaminis. Seruis dĩ multa
certamina de sua carne mouentur:
N am quã uis in amore dĩ eorũ sit in con¬
cussa intentio. mens tam̃ decarne
quã exteriꝰ gestat interna prelia
tolerat. Os autẽ quihęc adpbatio¬
nem ꝑmitat: gr̃ã ꝓtegente suos
ñ deserit. Ideo nonnũquã elect̾i lap¬
su carnali corruunt: ut auitio su¬
perbiȩ qua de uirtutibus tument
sanentur. It qui deuirtutũ effecꝰ¬
tibus existunt suꝑbi ut cadant :
carnis uitio humiliantur ut sur¬
gant : Antequã ꝑficiatur ad ulterium
in oꝑe: iam ad ulteriũ extat in cogitati¬
one. Ex corde aenim primũ fornicatio¬

Expanded text:
ne carnis tentamentis sollicitatur. 11. ne carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
possidet genus. uel dũ mentẽ in siꝑ¬
biam erigit uel dũ ꝑluxuriã carnẽ
corrumpit. Multi luxuriȩ subditi
sunt. et contumaci suꝑbia de ipso
luxuriȩ oꝑe głantur. Et inde ma¬
gis elatisunt. unde humiliari de¬
buerant. Ad cõparationẽ mali fit
deterius. quando ñ solum flagicia
cõmittuntur sed etiam deipsis fla¬
giciis uanitate laudis ꝑditi ex¬
tolluntur. Sicut scriptum est.
Haudat᷑ peccator indesideriis animȩ
suȩ. Quid enim peius quã inflagicuᷤᷤ
miseros gaudere dequib iam debent
copiosius deplorare : Libido tunc
magis quęritur dũ uidetur. Nã sicut
quidam sapiens ait. pͥma fornicati.¬
onis oculorũ tela sunt. Scđa: uer¬
borũ. Sed qui non capitur oculis
potest uerbis resistere. Sufficit na¬
tura ubi adhuc liber affectus ẽ. qui
suggestionis. ñ transit ad consensum
libidinis. Cito enĩ resistit oꝑa. qui
titillanti ñ accõmodat delectationi.

Expanded text:
possidet genus, vel dum mentem in suppossidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
lico ꝑ libidinem: sed dũ euitat
quis libidinem cadit inelationem.
tem dum in caute delinat elationẽ:
cadit segniter in libidinem. Sicq
ex occulto uitio elationis: itur in
aperto libidinis. Et de aꝑto libidi¬
nis : itur in occulto elationis. Sed
dĩ seruus discrete utrumq pensais
sic cauet libidinem. ut non incurrat
elationem. Et sic p̃mit elationem.
ut ñ resoluat animũ ad libidinem.
uxuriosis atq suꝑbis: demones plus
faucores existunt. Dumq inceteris
uitiis sp̃s maligni deseruiant his
tamen maiori familiaritatte iungun¬
tur : eisq amplius iuxta desidium
famulantur. Principalit̾ his duob
uitiis diabolus humanogeneri do¬
minatur: id ẽ ꝑsuꝑbiã mentis et
luxuriã carnis. Unde et dñs ad iob
loquitur de diabolo dicens Sub
umbra dormit insecreto calami: in
locis humentib. Per calamũ enim
in anis suꝑbia. Per loca uͦ hum̃tia
carnis demonstratur luxuria. Per
hȩc enĩ duo uitia diabolus humanũ

Expanded text:
lico per libidinem. Sed dum evitat lico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
dari se uolunt. Utilius ẽ arrogan.¬
tibus quocũq uitio labi et humi.¬
les pꝰcasum dõ fieri: quã ꝑelationẽ
suꝑbire grauiorẽq runȩ dãpnatio¬
nem per suꝑbiam sumere. de
nandam carnis inmundiciã itur.
Nam alterum pendet ex altero. sed
sicut ꝑsuꝑbiam m̃tis itur inꝓstituti.¬
onem libidinis: ita ꝑhumilitatem
mentis salua fit castitas carnis. Ds̃
autẽ non numquã deicit occultam
mentis suꝑbiã. ꝑcarnis manifestam
ruinam. Libidinis nasci inmundiciã.
de animi occulta suꝑbia : exemplo
primi. hominis qui pꝰquã ꝑsuꝑbiam
contra dm̃ tumuit. statim carnis
libidinẽ sensit et pudenda operuit.
Qua ꝓpt̾ unusquisq suȩ deputet cul¬
pȩ qđ cecidit. quotiens libidine uin-¬
citur : quia nisi p̾̃cessissẽt latens su¬
perbia ñ sequeretur libidinis ma-¬
nifesta riuna. Non numquã gemi¬¬
no uitio xpĩanus adiabolo appeti¬¬
tur. et occulto ꝑ elationem et pub¬

Expanded text:
dari se volunt. 11. Utilius est arrogandari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem per superbiam sumere. CAPnandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta constat superbia, exemplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et pub
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ imitantur: et exinde gra¬
uius corriunt quia de excelsius
labuntur. Suꝑbia sicut origo est
omĩum criminũ : ita riuna cuncta¬
rũ uirtutũ. Ipsa ẽ enĩ inpeccato pͥma:
ipsa in conflictu pꝰtrema. Haet enĩ
aut in exordio mentẽ peccato pros¬
ternit: aut nouissime de uirtutibus
deicit. Inde et omĩum peccatorum
ẽ maxima : quia tam ꝑuirtutes
quã ꝑuitia humanã mentẽ ext̃minat.
ibi cadere suꝑbiã ubi et nascitur.
ut ñ sit suꝑbis aliud culpa. aliud
pena. sed ipsa culpa sit illis pena
arrogantia nasci suꝑbiã. Nã nisi
p̃cesserit occulta elatio mentis. non
sequitur aꝑta iactantia laudis: ita
gͦ inculpa p̃ponitur suꝑbia arrogan¬
tiȩ. sicut prȩfertur origine. Perũq
ad elationis emendationẽ ꝓuiden¬¬
tia dĩ aliquo casu ñnulli cadunt:
ꝑquẽ lapsum rep̾hensi a semetipsis
Humiliter sapiant et de munerib
dĩ laudari non appetant. sed lau.¬
dent d̃ a quo acceꝑunt unde lau-¬

Expanded text:
diabolum imitantur; et exinde gradiabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa sit illis et poarrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde lau
Abbreviated transcription (Latin):
minusq culpa eius sentitur. Luxu.¬
ria uero carnis ideo notabilis om̃ib
pensante dõ suꝑbia minor ẽ. Sed
qui detinetur suꝑbia et nonsentit.
labitur carnis luxuria : ut ꝑhanc
humiliatur et a confusione exurgat
et asuꝑbia. Om̃is peccans suꝑbus ẽ. eo
qđ faciendo uetita contẽptui habeat di¬
uina p̾cepta. Recte gͦ initiũ om̃ispec¬
cati suꝑbia: quia nisi p̃cesserit manda¬
torum dĩ in obȩdientia transgressionis
ñ sẽquit᷑ culpa. Om̃is suꝑbia tantõ in
imo iacet quanto in alto se erigit: tan¬
toq ꝓfundius labitur quanto excelsiꝰ
eleuaturᷤ. Qui enim ꝑ ꝓpͥam suꝑbiam
attollitur. ꝑdĩ iusticiam indinatur:
qͥ inflant᷑ suꝑbiȩ uento pascuntur.
Ende et ꝓpħa. Om̃s in qͥt pastores tuos
faciunt. Nam reuera sine humilitate
uirtus quęlibet et sine caritadoin
uitio deputatur. Merito suꝑbiȩ dia¬
bolus a suꝑna beatitudine corruit.
Qui ergo deuirtutib attolluntur

Expanded text:
minusque culpa ejus sentitur. Luxuminusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibuspensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos  voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis extingunt. Libidinem:
abstinentia domat. Nam quantum
corpus in edia frangitur. tanto mens
ab illicito appetitũ reuocatur. Aduer¬
sus iram : tolerantia demicat. Iraaut̃.
semetipsam necat. Sustinendo autẽ
patientia : uictoriã portat. Tristiciȩ
merorem: spes a et̾ni gaudii superat.
Et quẽ turbata mens de exteriorib
afficit. dulcedo interioris tranquil¬
litatis lenit. Ad uersus inuidiam:
p̃paratur caritus. Et aduersus irȩ.
imitantur suꝑbi: ad aduersus quã
obponit᷑ humilitas. xp̃i. qͣ humili ant᷑
elati. Principaliũ septẽ uitiorũ regi.¬
quȩ ita sibimet quadã cognatione
iunguntur ut ex altero alterũ oriat᷑.
Sicut princeps septẽ uitiorũ suꝑbia.
nos eorũ potestatib subdit: itaxp̃s
septi formi grã plenus adominatu
uitiorũ nos eruit. Et quos illa ad¬
dicit septimplici uitio. iste liberat
mis ꝑsonis et primis ad sumit᷑. seu
qđ deoꝑe iusticiȩ et uirtutis exorit᷑

Expanded text:
charitatis exstinguunt. Libidinem charitatis exstinguunt. Libidinem abstincorpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regiquae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat mis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne de acceptis uirtutibus at collatur:
frangi non debet. Quia et hoc ipsu
qđ plagis humiliatur. ȩquanimiter
ferre ꝓcul dubio uirtutis ẽ magnę.
UNCSE uiri scĩ uitia.
ueracius auitiorũ conluuione de ter¬
gunt : dum ab eis contra singula uitu
uirtutes singule obponuntur. Int̾dũ
uitia cũ uirtutib ad utilitatẽ con-¬
fligunt : ut ipso cercamine uel mens
exerceatur uel ab elatione concussus
animus restringatur. Aduersus im¬
petus uitiorum. contrariis uirtutibus
est pugnandum. Contra luxuriã enĩ:
cordis ẽ adhibendã mundicia. Contra
odium: dilectio ẽ p̃partinda. Cont᷑
iracundiã : pacientia ẽ ꝓponenda.
orro contra timorem: fiducię adhi¬
benda ẽ uirtus. Contra torporem
zeli: p̃lium. Tristiciȩ quoq: gaudi¬
um. Accidiȩ. fortitudo. Auariciȩ:
largitas. Suꝑbiȩ. humilitas obpo¬
nenda est. Sicq uirtutes singulę
nascentia contra seuitia reprimunt:
ac tẽptationũ motus uirtute diuinȩ

Expanded text:
ne de acceptis virtutibus attollatur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est magnae.unc se viri sancti veracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae
Abbreviated transcription (Latin):
luxuria. Quȩdam sunt sũme uirtu¬
tes : quedã uero meridiȩ. fides. spes.
et caritais. summe uirtutes sunt. Nam
a quibusdam habentur utiq ueracit̃
habentur. Aliȩ uero uirtutes me¬
diȩ sunt. quia et ad utilittitẽ et ad
ꝑniciem possunt haberi: si dehis ad¬
roganter quisq tumuerit. ut puta
doctrina. ieiuniũ. castitas. scientia.
siue temporales diuitiȩ : dequibus
scilicet et bene oꝑari possumꝰ et male.
Quisqͥs ex deteriore iam melior esse
cepit caueat de acceptis extolli uir¬
tutibus: ne grauiꝰ ꝑuirtutes corruat
quã prius exlapsũ uitiorum iacebat.
Quẽ ds̃ iustificat ne iterũ se deuirtutib
erigat : quȩdam illi uirtutũ dona tri¬
buit. quȩdã retrahit. ut dũ mens de
id qđ habet erigitur. Iterũ de id quod
nequaquã hab̾e cognoscitur humiliet᷑
quisqͥs dono cęlestis gr̃ȩ inspiratꝰ ad uir¬
tutes erigitur: si forte moderantis di
manu aliqua aduersittite reprimit᷑.

Expanded text:
luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtuluxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed amodicis ad suescunt : et sic in
maximis pruunt. Sicut paulatim
homo aminimis uitiis. in maximis
pruit: ita modicis uirtutib grada¬
tim ad ea quȩ sunt excelsa contendit.
Qui autẽ in ordinate uirtutes cõpre.¬
hendere nituntur: cito pericditantur.
Haec ẽ causa in rerũ natura. ut quȩcũ¬
q uelociter adpfectũ tendunt sine
dubio celeriter finiantur. sicut herbȩ
quȩ tanto festinemꝰ ꝑeunt: quanto
celerius crescunt. At contͣ arbores
alta radicȩ fundatȩ ideo ꝑdurant diu¬
tius: quia gradatim ad ꝑfectũ ꝑueni.¬
unt. Nichil ꝓd ẽ ad mixto malo agere
aliquid bonum : sed prius ẽ cohiben¬
dũ amalo. deinde exercendũ bonũ.
Hoc enim indicat ꝓpħa. cũ dicit. Qui¬
escite agere ꝑuerse : discite bene fa-
cert. Prius uitia extirpanda sunt in
homine : deindẽ inserendȩ uirtutes.
Nam coerere et coniungi ñ potest ue¬
ritas cumm̃datio. pudor cũ petu¬
lantia. fides cumꝑfidia. castitas cũ

Expanded text:
sed a modicis assuescunt, et sic in sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum
Abbreviated transcription (Latin):
ra eẽ uidetur. dũ tamen ista sit uirtꝰ
illa uitium. Tali igitur exemplo.
uitia species uirtutũ imitantur. Et
inde se ñ nulli ẽẽ iustos confidunt:
unde maxime reꝓbantur : aꝑtum
exemplũ uitiorũ. delatronis specie
sumitur. Nã sicut ex insidiis latro
ꝓdit seq iter agentibus iungit fin¬
gens se socium. donec decipiat inꝓ¬
uisum : et dum subito eruperit ad
exitum latro manifestus ostenditur.
ita se miscent interdũ ꝑiculose uir¬
tutibus uitia quousque omẽm boni
oꝑis efficatiã insuis usibus rapiant:
et anima quȩ sibi erat placens de
uirtutibus deceptã se conspiciat ui
uitia sine labore dilabim᷑. Ista
enim ꝓna. illa ardua sunt. Gran¬
des enim sudores ꝑpetim᷑. ut ad cę¬
lum conscendere ualeamus: quem¬
ad modũ adiurtutũ tendentes cul¬
men ñ a sũmis inchoant. sed amodi¬
cis ut sensim ad altiora ꝑueniant.
ita et qui delabuntur aduitia ñ
statim a magnis criminb incipiuã¬

Expanded text:
ra esse videtur, dum tamen ista sit virtus, ra esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitvitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiu
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatione. Itẽ quȩdã uitia species
uirtutũ eẽ uidentur: sed tamꝰ uirtu¬
tes ñ sunt. Nã interdũ sub p̃textu
iusticie crudelitas agitur. et putat᷑
eẽ uirtus qđ nimirum ẽ uitium:
sicut remissa segnities mansuetudo
eẽ creditur. et qđ agit torpens ne-¬
gligentia putatur agere indulgen¬
tia pietatis. Non numquã etiam
uirtutẽ largitatis. imitatur uitiũ
ꝓdige effusionis: et uirtutẽ parci¬
tatis tristis tenacitas imitatur. et
uitiũ ꝑtinatię absconditur sub uir¬
tute consttintię. Item timor sub
uirtute obȩhientis occultatur. et dicit᷑
uirtus humilitatis qđ tam̃ uitium ẽ
timoris : sed et ꝓcacitas uocis pueritatiᷤ
libtate accipitur. et uitiũ pigritiae
quietis uirtutẽ imitatur. Porro uitiũ
inquietudinis uirtutẽ se uult uocari
sollicitudinis. et p̾cipitationis fallaci¬
tas feruor boni studii creditur.
Et bene agendi tarditas consili mo¬

Expanded text:
damnatione. 3. Item quaedam vitia species damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mo
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ transeat. Item apđ quosdam
ex uirtute uitiũ gignitur : dum
quisq decastitatis et abstinentiȩ
meritis głatur. Nam et qͥ elemo¬
sinam uane głe causa imꝑtit : ex uir¬
tute uitium facit. sed et hisqui de
sapientia arrogantiam habet: et qͥ
ꝑ iusticia p̾mium appetit. et qͥ aliqđ
donũ dĩ quod meruit in suã laudem
conuertit. aut inmalos usus assumit:
ꝓcul dubio uirtutẽ inuitiũ tranffert.
S omines deuirtutib uitia nutriunt.
ex quibus ꝑ eant. Iterum ds̃ arte
potentissima ex nr̃o uitio uirtutes
format : quibus nos ab iniquitate
ideoq ꝑniciosius suos sectatores deci¬
piunt. quia se sub uelamine uirtutũ
tegunt. Nam uitia quȩ statim uir¬
tutũ contraria apparent: cito dum
inpalam uenerint emendant᷑. Propt̃
qđ sequaces eorũ detalib criminib
erubescunt: carnales autẽ plerumq
ꝑ insensu alitaitẽ mentis ñ agnoscuns
uitiũ eẽ culpabile. qđ dignũ uidet᷑

Expanded text:
tium transeat 6. Item apud quosdam tium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualvitium esse culpabile, quod dignum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
usȩ uirtutes. et seuitia gignuns:
quod fit ꝑ inmoderatũ animi ap¬
petitum. cui ñ sufficit donũ quod
meruit nisi inde aut laudes aut
lucra dãpnantdar quęsierit. Int̾dũ
uirtutes uitia gignunt: dũ aliqͣn¬
do ꝓtempore oportuno minime
relaxantur. Sicq fit ut quȩ con-¬
gruo loco uirtutes sunt. in congruo
uitia deputentur: ueluti si ꝑfr̃s ad¬
uentu canonicũ ñ soluat᷑ ieiunium.
irtutũ igitur discretionẽ a paulo
apło sume. qui ad tempꝰ egit quod
agendũ cẽ omĩno ꝓhibuit. Item
quedã uirtutes dũ discretioni non
seruiunt : inuitiis transeunt. Nã
sepe iusticia dũ suũ modũ excedit.
crudelitatis suȩ seuitiã gignit: et
nimia pietas dissolutionẽ discipli¬¬
ne parturit. et zeli studiũ dum
plus ẽ quã oportet in iracundiae
uitiũ transit : et multa mansuetu¬
do torporis segnitiem gignit.
rudentis autẽ uiri discretio sol¬
lerter prospicit. ne bonũ intem¬
peranter agat: et de uirtute in ui¬

Expanded text:
usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ defenduntur ad missa nec lam̃¬¬
tantur: ex flagitio adsuꝑbiã itur.
Unde fit ut duplictiti sit criminis
reus. qui et admittit scelera per
uoluntatẽ. et defendit ea ꝑcontu¬
matiȩ tumorẽ. Sic uitio uitium
gignitur. sicut uirtus uirtute con
cipitur. Ex uitio enim gignitur
uitiũ. ficut dauid quidũ non eui¬
tat adulteriũ. ꝑpetrauit et homi¬
cidium. Item uirtus uirtute con¬
cipitur. sicut ꝑuirtutẽ euangłicȩ
p̃dicationis. uirtutẽ martiriꝰ apłi
meruerunt. In cordib seculariter
uiuentiũ inuicẽ sibi succedunt
uitia : ut dũ unũ abierit succedat
aliud uixta iohelis ꝓpħȩ testimo¬
num qui ait. Residuum cruce
comedit locusta. & residuũ locꝰtȩ
comedit brucus. et residuũ bruci:
comedit rubigo. Pro id ergo ista
subuitiorũ allegoria colliguntur:
quia sequitur. Expergiscimini
ebrii. et flete Aliquando utilit̃
peccatur inminimis uitiis: ut
maiora utilius caueantur. Lege

Expanded text:
dum defenduntur admissa, nec lamendum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio vitium gignitur, sicut virtus virtute cocipitur. Ex vitio enim vitium gignitur, sicuti David, qui dum non evitavit adulterium, perpetravit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli merueviventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joelis prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. 5. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si unũ uitium distriete uitetur.
et alia negligantur : in anis labor
est. Non enim potest in unius ob¬
seruatione uirtutis fortiter ꝑdura.¬
re. cuiꝰ alia uitia dominantur in
corde: ñ numꝗͣ homineᷤ sua uitia
ꝑsecunt᷑. quia nimirũ qͥpriꝰ uolendo
ea sibi fecit sotia postea sentit etiã
nolens stimulosa. Non nulli ñ antea
in errorẽ uitiorũ labunt᷑ : nisi priuꝰ
interioris rationis ꝑdiderint oculoꝰ.
sicuti samson ñ antea ab allofilis ad
erroris ligatus ẽ machinã. nisi post¬
quã ei sunt lumina oculorũ extin¬
cta. Quidam uegetanti mentis
ratione uitiorum suꝑantur incur¬
su: sicq deinde intentionẽ bonorũ
oꝑum ꝑdunt. sicut rex babilonis
in oculis sedẽchiȩ prius filios iaui¬
ipsius interfecitꝰ. et sic postea oculoᷤᷤ
eius cuulsit. Ac per hoc post multoꝵ
opum consuctudinem et interemp¬
tionem bonorum perit quorundã
peccata: ut dũ non euitant᷑
parua incedatur in maximis. Et

Expanded text:
Nam si unum vitium districte vitetur, Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et
Abbreviated transcription (Latin):
fidem polliceatur. Tolerabiliꝰ ẽ enim
ñ implere sacram̃tum: quã ꝑmane¬
re instupri flagicio. Iurare ẽ dĩ.¬
in illa ꝓuidentia quã statuit non
con uellere statuta. Penitentia autẽ
dĩ rerũ mutatio ẽ: non penitere
ut dum patitur infesta uitia reuerten.¬
do unde cecidit resipiscat. Et si scĩ
toto adnisu contendunt suꝑarȩ uitia
nec extingunt. quid agunc hĩi qui
non solum ñ odiunt uitia. sed toto
ea amore sec̾tantur : Satis delicate
se palpat. qui uult sine labore uitia
suꝑare. dũ peccati legẽ quã sibi de¬
seruiendo uitiis fecit. sine uiolentia
doloris resecare ñ possit: Perfecte re¬
nunciat uitiis. qui occasionẽ euitat
impetrando peccato. Nam si uelis
tantundem ñ peccare. et data occa¬
sione peccaueris : tu tibi et reus et
iuidex es. qͥ et cõmissa dapnas. et
dãpnata cõmittis: se autẽ iudice
reus ẽ. qͥuitia et accusat et ꝑpetrat.
suos inse faciunt relabi auctores.

Expanded text:
fidem polliceatur. Tolerabilius est enim fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et accusat et perpetrat vitantur, suos in se faciunt relabi auctores.
Abbreviated transcription (Latin):
fallant ꝑuirant. ut ꝑfidem sacram̃ti
fidem faciant uerbi : sicq fallendodũ
ꝑiurant et mentiunt᷑. hominẽ incau¬
tum decipiunt. Interdũ et falsis la¬
crimis seducti decipimur: et credit᷑
dũ plorant quib credendũ non erat.
Plerũq sine iuram̃to loqͥ disponimus.
sed incredulitate eorum qͥñcredunt
qđ dicimus iurare compellim᷑ : taliq
necessitate iurandi consuetudinẽ faci¬
mus. Sunt multi ad credendũ pigri:
qui ñmouentur ad fidem uerbi. Gra-¬
uiter autẽ delinquunt. qui sibi lo¬
quentes iurare cogunt: qua cũq arte
uerborũ quisq iuret. ds̃ tamen qui
conscientiȩ suȩ testis ẽ: ita hoc accipit
sicut ille cui iurat᷑ intelligit. Dupli¬
citer autẽ reus sit. qͥ et dĩ nom̃ inuanũ¬
ad sumit et ꝓximũ dolo capit. Nonẽ
conseruandum sacram̃tum. quo malũ
incaute ꝓmittitur: ueluti si quispiã
ad ulterȩ ꝑpetuã cum ea ꝑmanendi

Expanded text:
fallant, perjurant, ut per fidem sacramenti fallant, perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinemus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus assumit, et proximum dolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi
Abbreviated transcription (Latin):
manibus et ccndido pectore pauꝑem
se et sp̃ũ et opib głatur. Nemo potest
et uirtutes simul et diuitias possidere.
Qui uult eẽ ꝑfectus: multitudines homi¬
num et officia saluttitionis et conuiuia
quasi quasdam cathencis fugiat uolup¬
tatum. Monachi cibus sit uilis et ue¬
sꝑtina holera. et legumina: interdum
et pisciculos ꝓsũmis ducat delicus. quic¬
quid pꝰgulam ñsentitur: hoc ei sit qđ
et panis et legumina. Monachus fre¬
quenter oret: et flexo corpore m̃tem
ad xp̃m erigat. Crebro uigilet: uen¬
tre uacuo sepe dormiat. Et inter hec
rumusculos. et gloriosas. et palpantes
ad ulatores. quasi hostes fugiat. Monacꝰ
humilittitẽ uestium tum̃tẽ animo non
machinetur dolos. habeat et serpen¬
tis astutiã : ne aliorum subplantetur
insidis. Non multũ distat auitio.
uel deciꝑe posse uel decipi. Monachus
qui substantiam suã xp̃o obtulerit.
caueat ne eam inpuderter effindat:
id est ne rempauꝑumi tõpec perlus

Expanded text:
manibus et candido pectore, pauperem manibus et candido pectore, pauperem se, et spiritu, et opibus glorietur. Nemo potest et virtutes simul et divitias possidere. Qui vult esse perfectus, multitudines hominum, et officia salutationis, et convivia quasi quasdam catenas fugiat voluptatum. Monachis cibus sit vilis et vespertinus. Olera et legumina, interdumque et pisciculos pro summis ducat deliciis. Quidquid enim per gulam non sentitur, hoc ei sit quod et panis et legumina. Monachus frequenter oret, et, flexo corpore, mentem ad Christum eriget. Crebro vigilet, et ventre vacuus saepe dormiat, et inter haec rumusculos, et gloriosos et palpantes adulatores quasi hostes fugiat. Monachus humilitate vestium, tumente animo, non machinetur dolos: habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis, quia non multum distata vitio vel decipere posse vel decipi. Monachus qui substantiam suam Christo obtulerit, caveat ne eam imprudenter effundat, id est, ne rem pauperum non pauperibus