comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et incarcerẽ Rudens. ꝑmuasionẽ roma¬
anm uictoria elati. regnũ ludomici sub
Ributo redigunt. Apud constantinopolĩ
alexandro imꝑatore mortuo. Contantin
LiI uiI. P ungari uictoᷤᷤ
ongari uictoᷤ
orecos sub Ributo redigunt. Apud ẜcoᷤ
Romanꝰ humił qͥd genere. s: qͥa leonẽ fero¬
cem occidat ex ꝑte fortitudinis habitus
et ꝑhoc aleone imꝑatore dur nauał erer¬
citus constitutꝰ. uolens fieri tutor constanti¬
ni imꝑatoris qͥ admodũ puer erat. tutorem
illi apatre de putatũ ⁊ om̃s pͥncipes palatii
ad se extra urbem arte euocatos capit et
palatio eliminat:⁊ fauentes sibi officiis
curialib honorat. focas autẽ qͥ terrestrẽ
exercitũ contͣ simeonẽ buls aroꝵ regẽ
durerat. hoc nuncio ꝑterritꝰ fugit abello
⁊ om̃s fugere fecit. sicq ammos et uires bul¬
Garibus addidit. Grecos acriꝰ debellandi
Et ipse aromano captꝰ. ocł̃is priuatur.

Expanded text:
et in carcerem trudens, per invasionem Romaet in carcerem trudens, per invasionem Romaanni victoria elati, regnum Ludowici sub tributo redigunt. Apud Constantinopolim Alexandro imperatore mortuo, Constantinus 4. 7. 1. Ungari ngari victos Grecos sub tributo redigunt. Apud Grecos Romanus humilis quidem genere, sed quia leonem ferocem occiderat, expertae fortitudinis habitus, et per hoc a Leone imperatore dux navalis exeritus constitutus, volens fieri tutor Constantini imperatoris, qui admodum puer erat, tutorem a patre illi deputatum et omnes principes palatii ad se extra urbem arte evocatos capit et palatio eliminat, et sibi faventes officiis curialibus honorat. Focas autem qui terrestrem exercitum contra Symeonem Bulgarum regem duxerat, hoc nuntio perterritus fugit a bello et omnes fugere fecit; sicque animos et vires Bulgaribus addidit Grecos acrius debellandi. Et ipse a Romano captus, oculis privatur.
Abbreviated transcription (Latin):
arnulfũ ruptis cdusis emissa ꝙ arnulfo
uiuente aliquantulũ tẽꝑauerat rabieisuȩ
modo eo mortuo ꝑtotã Galliam. Germaniã
italiamq ut fera tẽpestas diffundit᷑
Euendebaldꝰ rex alothariensib inbello
pimit᷑ in qua conspiratione et bello qui¬
cunq uulneratꝰ ẽ. aut mortẽ ũ euasit aut
nunꝗͣ sanari potuit Erancone leodicẽ¬
siũ ep̃o mortuo. scepħs ep̃s subrogatur
uit scientia et scĩtate clarus qͥ uitã et pas¬
sionẽ scĩ lamb̃ti martyris adbermannũ
de eod martyre. cantũ qͦ de sca k̃initate
ide inuentione stepħi ꝓthomartyris dul
criregłari modulatione cõposint Conra¬
d̾ comes pat̾ conradi qͥ pꝰ luidoucũ regna¬
uit ꝑimit᷑ inbello a comite alb̃to.
conserto cum hunsaris prelio miserabilit̃
Apud constantinopolim leone imꝑatore
mortuo. Constantimis filiꝰ eꝰ et Alexander
fr̃ ipsiꝰ leonis imꝑant anno uno.
Leo romane ec¬
ordinationis suȩ xp̃oforus pb̃r suus capiẽs

Expanded text:
Arnulfum ruptis clusis emissa, quae Arnulfo vivente aliquantulum temperaverat rabiei suae, modo eo mortuo per totam Galliam, Germaniam Italiamque, ut fera tempestas, diffunditur. Zuendebaldus rex a Lothariensibus in bello perimitur; in qua conspiratione et bello quicunque vulneratus est, aut mortem non evasit, aut nunquam sanari potuit. Francone Leodicensium episcopo mortuo, Stephanus episcopus subrogatur, vir sanctitate et scientia clarus, qui vitam et passionem sde eodem martyre, cantumque de sancta Trinitate, et de inventione Stephani prothomartyris dulci et regulari modulatione composuit. Conradus comes, pater Conradi, qui post Ludowicum regnavit, perimitur in bello a comite Alberto.conserto cum Ungaris prelio miserabiliter Apud Constantinopolim Leone imperatore mortuo, Constantinus filius ejus et Alexander frater ipsius Leonis imperant anno uno. Leo Romanae aecordinationis suae Cristoforus presbiter suus capiens
Abbreviated transcription (Latin):
celebrata synodo maguntiȩ iussu ludo¬
uici regis multa eccl̃ie utilia decreuit.
Quedam psendo ꝓphetissa dicens insta¬
re diem iudicii masunciã sollicitabas.
ita ut etiã aliquos sacri ordinis ad se
inclinaret. quȩ ab archiepo correpta
confessa ẽ. ꝑ suggestionẽ cuiusdã pb̃ri
questus causa hoc fecisse.

Expanded text:
celebrata synodo Moguntiae jussu Ludocelebrata synodo Moguntiae jussu Ludowici regis, multa aecclesiae utilia decrevit. Quaedam pseudoprophetissa dicens instare diem judicii, Moguntiam sollicitabat, ita ut etiam aliquos sacri ordinis ad se inclinaret; quae ab archiepiscopo correpta, confessa est, se per suggestionem cujusdam presbiteri quaestus causa hoc fecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
oermaniȩ abrogdos ase deficere molien¬
tes bello ꝑdomuit. occiso rege eoꝵ eorq¬
terram et popłm sibi diuinitꝰ subinga¬
tum ꝑduces ordinauit pud constanti¬
nopolim¶Dichuer ilheodora imꝑant an¬
Hormanni regnũ karoli grauiter in¬
festant et usq: parisiꝰ nauigio ueniuil
cum fresonib trib preliis confligunt. in
pͥmo uicti induob uictores existunt.
Rarol cum britonib infelicit̾ pugnat
Lodouicꝰ rex .xiiii. duces boemanc um
cum suis baptizari fecit.
Lto quartus huiꝰ nominis pape roma¬
ne eccłie cꝰ. presidet. Hic decreunit ut
cdum missarũ sacra sollẽpnia celebrantͥ
nullus exlaicis inpresbiterio stare uelse¬
dere. uel ingredi presumiat. nͥ tantum
sacra plebs que administrationẽ sacri
officii constituta est. Decreuit etiam ut
octaue assũptionis sc̃ẽ mariȩ in ȩccl̃ia
Romana cȩlebrent᷑ quod ante ñfiebat:
Sldensis. ordinatꝰ masuntie archiep̃s.

Expanded text:
Germaniae Abrodites a se deficere molienGermaniae Abrodites a se deficere molientes bello terram et populum sibi divinitus subjugatum per duces ordinavit. Apud Constantinopolim Michael et Theodora imperant anNorthmanni regnum Karoli graviter infestant, et usque Parisius navigio veniunt; cum Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi, in duobus victores existunt. Karolus cum Brittonibus infeliciter pugnat. Ludowicus rex quatuordecim duces Boemanorum cum suis baptizari fecit. Leo quintus hujus nominis papa, Romanae aecclesiae 104u s presidet. Hic decrevit, ut dum missarum sacra solemnia celebrantur, nullus ex laicis in presbiterio stare vel sedere vel ingredi presumat, nisi tantum sacra plebs, quae ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia Romana celebrentur, quod ante non fiebat. Fuldensis, ordinatus Moguntiae archiepiscopus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad cuiꝰ electionẽ tonfirmandã ludonicꝰ¬
filius imꝑatons lotharii apatre missus
ab eodem papa in regem lansobardoꝵ
unctꝰ est Mauri beneuentũ occupant.
Descripto intres partes regno fr̃s ad
urbem Galliȩ uiridunum conueniunt.
et int̾̃se pacificant᷑ et datis & acceptiᷤᷤ
iincẽ sacramentis: quisq: ad descriptas
sibi partes regni tuendas reuertuntur.
Rarolꝰ accepit occidentalia regna a
britannico occcano usq: ad mosã fluui¬
um. inqua parte et tunc im nomen
franciȩ remansit. Ludonico orientalia
regna cesserunt. omnis scił Germania usq:
adrhen: fluenta et alique trans rhenui
ciuitates cum adiacentib pagis propt̃
uim copiam. Lothariꝰ qͥmaior natu
erat ⁊ imꝑator appellabat᷑ omĩa Italiȩ
regna tenuit cum ipsa roma nec non
et ꝓuinciam ⁊ mediam partẽ franciȩ
inter scaldũ ⁊Rhenũ quȩ mutato nomi¬
ne. ab eo denominat᷑ lotharingia P ost
factã ergo diuisionẽ har adus regnat in¬
mania annis .xxxiii.¬
ro Lu donic̃rez

Expanded text:
Ad hujus electionem confirmandam Ludowicfilius imperatoris Lotharii a patre missus, ab eodem papa in regem Langobardorum unctus est. Mauri Beneventum occupant. Descripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas sibi partes regni tuendas revertuntur. Karolus accepit occidentalia regna a Britannico occeano usque ad Mosam fluvium; in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludowico orientalia regna cesserunt, omnis scilicet Germania usque ad Rheni fluenta, et aliquae trans Rhenum civitates cum adjacentibus pagis, propter vini copiam. Lotharius, qui major natu erat et imperator appellabatur, omnia Italiae regna tenuit cum ipsa Roma, nec non et Provintiam, et mediam partem Franciae inter Scaldim et Rhenum, quae mutato nomine ab eo denominatur Lotharingia. Post factam ergo divisionem Karolus regnat inmania annis 33. Ludovicus rex
Abbreviated transcription (Latin):
ternis tueri possint Uictoria tamen ka¬
Rolo et luidonico ꝓuenit.
abello desistentib consilio optimatũ tan¬
dem de pace agit᷑. et de partib singłoꝵ
xlpͥmores eligunt᷑ qui in unũ conueni¬
entes regnũ equaliter diuidẽnt:ita
par in annũ sequentẽ induciat᷑. Ludo¬
uicus interim ꝑgens in saroniã ualidiᷤᷤ¬
simam lib̃toꝵ conspirationẽ dños suos
opprimere uolentiũ fortit̃ cõpescuit. au¬
ctorib factionis capitalisententia dãp¬

Expanded text:
ternis tueri possint. Victoria tamen Karolo et Ludowico provenit. a bello desistentibus, consilio optimatum tandem de pace agitur, et de partibus singulorum 40 primores eliguntur, qui in unum convenientes regnum aequaliter dividerent; et ita pax in annum sequentem induciatur. Ludowicus interim pergens in Saxoniam, validissimam libertorum conspirationem dominos suos opprimere volentium fortiter compescuit, auctoribus factionis capitali sententia da
Abbreviated transcription (Latin):
Grecoriꝰ papa plures italie urbes aut
uetustate aut hostilitate dirutas nouiˢ
fabricis aut muris restaurat. Sarra¬
cenis ad depredandũ usq ad portum
Romanum uemientib Romani instan¬
tialeors pape auxiliantib sibi etiam
neapolitanis eos bello excipiunt. ⁊coopan¬
de sibi diuinitꝰ gram turbine uentoꝵ usq
adinternetionem pene uictos delent.
lachram insulam uastant. et tributũ exigt̃
instar stellarum igniculi ꝑ cȩlũ discurre¬
Lodouicꝰ imꝑator morit᷑. et lotharius
solus imꝑium usurpans impat anni xu.
ciis filii imꝑatoris dolentes se afrẽ suo lo¬
thario debita regni parte pͥuari contͣ eũ
insurgere paratł. des¬
Cometes in signo aquarii apparuit.
Irib fr̃ib de regni partitione discordan¬
tib conserit᷑ inter eos pugna in pago alti¬
odorense apud uillam fontimacũ:i tanta
cedes utrinq facta ẽ. ut nulla etas memine¬
rit tantam stragẽ hominũ factã fuisse in

Expanded text:
Gregorius papa plures Italiae urbes aut Gregorius papa plures Italiae urbes aut vetustate aut hostilitate dirutas novis fabricis aut muris restaurat. Saracenis ad depredandum usque ad portum Romanum venientibus, Romani instantia Leonis papae, auxiliantibus sibi etiam Neapolitanis, eos bello excipiunt, et cooperante sibi divinitus gravi turbine ventorum, usque ad internetionem paene victos delent. alacram insulam vastant, et tributum exiginstar stellarum igniculi per caelum discurreLudowicus imperator moritur, et Lotharius solus imperium usurpans, imperat annis 15. cus, filii imperatoris, dolentes se a fratre suo Lothario debita regni parte privari, contra eum insurgere parant. 842Cometes in signo Aquarii apparuit. Tribus fratribus de regni partitione discordantibus, conseritur inter eos pugna in pago Alciodorense, apud villam Fontiniacum; et tanta cedes utrimque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum factam fuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs assẽtientib luidouicꝰ imꝑator statu¬
it ut inGalha & Germania festint as
omniũ scõꝵ in kalendis nouẽbris cele¬
braret᷑ quã romani ex instituto bonefa¬
cii papȩ celebrabant. Hoc tẽpore reli¬
quiȩ uiłi martyris aparisiꝰ ad corbei¬
am saxoniȩ kansferunt᷑. unde ipsi frã¬
citestati st̃ quod ab illo tẽpore gła fran¬
corum ad saxones kanslatasit Ebbo
Remoꝵ archiep̃s deponit᷑. aliiq multi
qui cum eo in deiectione ludomici imꝑa¬
toris conspirauerant dampnant᷑ exiliattͭ.
Grecorꝰ papa
consũmatam noue urb fabricam sollẽ¬
pnit dedicauit eamq urbẽ leomanã
appellauit. uel aleone terco huiꝰ nomi¬
nis papa qui huiꝰ oꝑis fundamenta olĩ
iecerat. uel a se ipso qͥa ipse leo quartꝰ
dictus est:
Nor manni Gallias grainter infestan
dorestatum uastant. andouerpũ opidũ
⁊ willant. emporiũsitũ iuxta ostiũ mose.
incendunt. afresonib tributũ accipnuis.

Expanded text:
s assentientibus, Ludovicus imperator status assentientibus, Ludovicus imperator statuit ut in Gallia et Germania festivitas Omnium Sanctorum in Kalendis Novembris celebretur, quam Romani ex instituto Bonifacii papae celebrabant. Hoc tempore reliquiae Viti martyris a Parisiam Saxoniae transferuntur; unde ipsi Franci testati sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad Saxones translata sit. Ebbo Remorum archiepiscopus deponitur; aliique multi, qui cum eo in dejectionem Ludowici imperatoris conspiraverant, damnantur et exiliantur. Gregorius papa consummatam novae urbis fabricam solemniter dedicavit, eamque urbem Leonianam appellavit, vel a Leone tertio hujus nominis papa, qui hujus operis fundamenta olim jecerat, vel a se ipso, quia et ipse Leo quartus dictus est. Northmanni Gallias graviter infestant, Dorestatum vastant; Andoverpum oppidum et Witlant emporium situm juxta ostium Mosae incendunt, a Fresonibus tributum accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Gresorꝰ papa dolens crebris sarrace¬
norum incursionib uexari &. uasta¬
ri suburbiũ Romane urbis circa eccł̃i
illic nouã urbẽ edificare. ad quod
consilio et auxilio imꝑatoꝵ animatꝰ
nouam fabricam cepit.
Sarraceni si deci¬
ciliam incursantes. etiam lypparim
insulam deuastant ubi corpꝰ beati
Bartholomei apłi quiescebat. quod
olim loculo plumbeo iniectũ et in
mare dimersũ apasanis ñ ferencib
illud. propt̃ nimiã signoꝵ clarita¬
tem ab omnib uenerari ab india
fuerat. Euiꝰ ossa mͦ asarracenis
huc illucq dispsa ⁊ aquodã mona¬
cho ipso reuelante collecta beneuen
ꝑhoc filios ⁊⁊ optimates suos magis conł̃¬
Grecoriꝰ papa ingalliam ueniens con
imꝑatorẽ cum filiis agebat. Imꝑator u¬
iudicio arma deposuit & ad agendã
penitentiã in clusus ẽ. Sol et luna ꝑ
eclyssim deficiunt.
LUDONICUS
imꝑator laxatus arma imꝑiũ ⁊ uxorẽ
recipit. ac filiũ lothariũ in italã redi¬
xxi.U.re cogit.

Expanded text:
Gregorius papa dolens crebris Saracenorum incursibus vexari et vastari suburbia Romanae urbis circa ecclesiillic novam urbem aedificare: ad quod consilio enovam fabricam coepit. Saraceni Siciliam incursantes, etiam Lipparim insulam devastant, ubi corpus Bartholomei apostoli quiescebat; quod olim loculo plumbeo injectum et in mare demersum a paganis, non ferentibus illud propter nimiam signorum claritatem ab omnibus venerari, ab India fuerat: cujus ossa modo a Saracenis huc illucque dispersa, post a quodam monacho ipso revelante collecta, Benevenhoc filios et optimates suos magis conGregorius papa in Galliam veniens, contra imperatorem cum filiis agebat. Imperator uepiscoporum judicio arma deposuit, et ad agendam poenitentiam inclusus est. Sol et luna per eclypsim deficiunt. Ludowicus imperator relaxatus, arma, imperium et uxorem recipit, ac filium Lotharium in Italiam redire cogit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nabanus abbas tractatꝰ in libro sapi¬
entiȩ ⁊ in ecchastico ad oosarͥũ archiepiᷤ¬
copum edit malariꝰ librũ de officiis ec¬
desiasticis ad imꝑatorẽ ludoiicũ scͥbit.
AnGelomuis etiam ad eundem imꝑato¬
rem tractatꝰ in libros regum edit.
ꝑatoris karoli magni ⁊ liidonici filii
eiꝰ ad ȩccl̃ĩ asticã legẽ ꝑtinentia. induob
libell digessit.

Expanded text:
ibro sapientiae et in Aecclesiastico ad Oggarium archiepiscopum edit. Amularius librum de officiis aecclesiasticis ad imperatorem Ludowicum scribit. Angelomus etiam ad eundem imperatorem tractatus ia Caroli Magni et Ludovici filii ejus, ad ecclesiasticam legem pertinentia, in duobus libellis digessit.
Abbreviated transcription (Latin):
cleꝯie. cxu. p̃sidet hic contͣ stepħm papã
sentiens reconciliauit ordinatos aformo
exordinauerat. nec tamen p̃sũ pserat eõ
iterum consecrare his reconciliatis. cheo¬
doriis papa libros abrenunciationis red¬
didit igni cremari precepit. Iob annes
confirmandã formosi ordinationẽ quẽ
presentib francor archiepĩs ⁊ rege apud
rauennã statuit. ⁊ eorã eis cõbust a est
synodꝰ quã stepħs in ordinationẽ fomo¬
s fecerat.  un saroꝵ gens barbara
quȩ quibdã dusis remota nec ad meri¬
dianam plagam nec ad occidentalem
ereundi antea habuerat facultatẽ. per

Expanded text:
clesiae presidet. Hic contra Stephanum papam sentiens, reconciliavit ordinatos a Formoexordinaverat, nec tamen presumpserat eos iterum consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libellos abrenuntiationis reddidit, et igni cremari precepit. Johannesconfirmandam Formosi ordinationem, quam praesentibus Francorum archiepiscopis et rege apud Ravennam statuit, et coram eis cumbusta est synodus, quam Stephanus in damnationem Formosi fecerat. Hungarorum gens barbara, quae quibusdam clusis remorata nec ad meridianam plagam, nec ad occidentalem exeundi antea habuerat facultatem; per
Abbreviated transcription (Latin):
normannos obsidet. Cum qͦ Godefridꝰ rex
facto fedẽ ut sibi frisia ꝓuincia ⁊ Gilafilia
lotharii regis uror daret᷑. baptizatus ẽ: et
ab imꝑatore de sacro fonte suscept᷑. Sisefri
do qͦ nimis munerato. eos aregno suo rece¬
dere fecit. Quimox franciã repetentes.pꝰ
multas incursiones akarlomannofran¬
coꝵ rege duodecim milia argenti ꝓbati
ꝓ kibuto exigunt. ⁊ sic in xii. anniᷤ pacem
ꝓmittentes mare repetunt. Hoc tẽpore
Rodulfus qͥdam corpꝰ scĩ calixti pape ⁊ mar¬
tyris aromana urbe infranciã kansfert:
qͥ calixtꝰ ieuiniũ .iiiͦi. tẽporũ celebrari¬
XUI. instituit.
ni franciam repetunt. dicentes se cũ rege tm̃
cõpulsi franci karolũ imꝑatorẽ ad auri¬
liandum sibi inintantes: franciã ei subici¬
unt. Qui contͣ normannos apud louaniũ
cast᷑ metatos semel ⁊bis erercitũ misit:
sed nichil dignum fecit. Regnauit ergo
Raroł etiam infrancia annis quinq
Hiomanꝰ Remoꝵ archiep̃s obiit¬

Expanded text:
thmannos obsidet. Cum quo Godefridus rex facto foedere, ut sibi Fresia provintia et Gisla filia Lotharii regis uxor daretur, baptizatus est, et ab imperatore de sacro fonte susceptus est. Sigifrido quoque rege nimis munerato, eos a regno suo recedere fecit. Qui mox Franciam repetentes, post multas incursiones a Karlomanno rege Francorum duodecim milia argenti probati pro tributo exigunt, et sic in duodecim annos pacem promittentes, mare repetunt. Hoc tempore Rodulfus quidam corpus sancti Calisti papae et martyris a Romana urbe in Franciam transfert; qui Calistus jejunium quatuor temporum celebrari instituit.ni Franciam repetunt, dicentes se cum rege Francompulsi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lovanium castra metatos semel et bis exercitum misit, sed nihil dignum fecit. Regnavit ergo Karolus etiam in Francia annis 4. Hincmarus Remorum archiepisco
Abbreviated transcription (Latin):
It alicus ludo decg¬
inci imꝑatonis exercitꝰ dasse in affricã
transuectꝰ conserto p̃lio magnã affroꝵ
stragẽ fecit. In wasconia annona de
cȩlo pluit. frumentosimił s grana bre¬
uiora et rotandiora habens Corpora
scõꝵ ualengni ⁊benesiĩ in anoiam
eius ⁊ optimatũ exorit᷑ Hoc anno qͥ
est annꝰ abin itio mundi quadrimille

Expanded text:
Italicus Ludowici imperatoris exercitus classe in Africam transvectus, conserto prelio magnam Afrorum stragem fecit. In Wasconia annona de caelo pluit, frumento similis, sed grana breviora et rotundiora habens. Corpora sanctorum Valentini et Genesii in Augiam ejus et optimatum exoritur. Hoc anno, qui est annus ab initio mundi
Abbreviated transcription (Latin):
martimaci qͦ defuncto infͣ pͥmũ annum
sui regiminiᷤᷤ. elegerunt quendã iuuenẽ¬
noiẽ pekũ. Quomͦ autẽ p̃dictꝰ pontiꝰ de iero¬
solinus rediens it̃m abbatiȩ cui renuncia¬
uerat p̃ẽẽ uoluit ⁊qͣmͦ scismate facto in
eod monastĩo multũ humani sanguiniꝰ ef¬
fusum ẽ. pudet dicere. Remansit tñ pero

Expanded text:
Marciniaci. Quo defuncto infra primum annum Marciniaci. Quo defuncto infra primum annum sui regiminis, elegerunt quendam strenne Petrum. Quomodo autem predictus Pontius de Jerosolimis rediens, iterum abbatie, cui renuntiaverat, preesse voluit, et quomodo scismate facto in eodem monasterio multum humani sanguinis effusum est, pudet dicere. Remansit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
grex francor ⁊ dux flandrensi cũ exercitu
innormanniã.Inꝗͦ cũ una nocte fuissent
audissentq aduentũ regiᷤ heuxici cũ angli
⁊ normanni atq britonibꝰ: ad fua sine bello
reuersi sunt.oc eod anno Tomkua et gͣn
dines mk decebris affuert̃ :⁊ in eod m̃se cęlũ
rubens acsi ardet apparuit Uioilia aut̃
natiuitati dñi factꝰ ẽ. uent̾ uehemeis siluã
eradicans ⁊ domos conterens ⁊ subũtens¬
Passa ẽ etiã luna edypsim. Terremotꝰ etiã
domos ⁊ homines destruens Pontuis abb̃
clumacenzis cũ uellet adunguẽ corrigere
in p̃sentia paschał papȩ de qͥbꝰdã gͣuisimi ca¬
pitłis lic⁊ falsiᷤ. Quibꝰ cũ dedignaret᷑ respon¬
de dicens nec de accusatioe eoꝵ se cͦare nec
de abbatia. Confidebat enĩ unbona consci¬
entia sua ⁊ingenere u pote filiꝰ comitiᷤᷤ mer¬
gulensis inuito paya abbatiã relinqueis
ierosolimam ꝑrex̃. At illi durantes inma¬
licia sua elegerunt in abbatẽ usonẽ pͥorẽ

Expanded text:
rex Francorum et dux Flandrensis cum exercitu in Normanniam. In qua cum una nocte fuissent, formidantes adventum regis Henrici cum Anglis et Normannis et Britannis, ad sua sine bello reversi sunt. Hoc eodem anno pro nd. Decembris affuerunt, et in eodem mense celum rubens, acsi arderet, apparuit. Vigilia enim nativitatis Domini factus est ventus vehemens, silvas eradicans et domos conterens. Passa est etiam luna eclipsim. Terremotus etiamdomos et homines destruens. Donnus Pontius abbas Cluniacensis cum vellet ad unguem corrigere sentia Pascalis pape de quibusdam gravissimis capitulis, licet falsis. Quibus cum dedignaretur respondere, dicens nec de accusatione eorum se curare, nec de abbatia--confidebat enim et in bona conscencia et in genere utpote filius comitis Mergulensis --invito papa abbatiam relinquens, Jerosolimam perrexit. At illi durantes in malicia sua, elegerunt in abbatem Ugonem, priorem
Abbreviated transcription (Latin):
um opulentissima. Sunc infra ipsã quatuor
sum enun ciuitas ẽ decent̃ edificata iduplici
muro circũ ambita. cour intior ãplus ⁊ in
tione turres st̃ qͥdringente qͥnquaginta for¬
mososis uenustate memis ⁊ defense ꝓpugna¬
clis. Murꝰ extĩor ñ tante celsitudimꝰ s tamen
archã hc̃ cuiꝰ patͥarchatui subiciunt᷑ clir
epĩ. Ab oriente .iiii. claudit᷑ montauei. Ab
occidente uͦ ciuitatiꝰ muros pt̃fluit fluius
cui nom̃ pharfar Octoginta enĩ ⁊ qͥnq re¬
ges cã constituendo sullimauert̃ ⁊ nobilita¬
uerunt. qͦrũ maximꝰ ⁊ pͥmꝰ emersit antioch
de cuiꝰ noiẽ antiochia nuncupata e. biit

Expanded text:
um opulentissima. Sunt intra ipsam quatuor sum civitas est decenter aedificata et duplici muro circumambita: murus interior amplus et in ine turres sunt quadringenta quinquaginta, formosis venustate moeniis et defensae propugnaculis. Murus exterior non tantae est celsitudinis, sed tamen iarcham habet, cujus patriarchatui subjiciuntur 153 episcopi. Ab oriente quatuor clauditur montaneis. Ab occidente vero civitatis muros preterfluit fluvius, cui nomen Pharfar. Octoginta enim et quinque reges eam constituendo sublimaverunt et nobilitaverunt, quorum maximus et primus emersit Antiochus, de cujus nomine Antiochia nuncupata est. Obiit
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑: ⁊tñ ꝗͣuis ex desꝑatioẽ rerum multise
subtraxerint multi etiã repałiau̾int. nono
obsidioniᷤᷤ m̃se capta antiochia xp̃iani a
pasanis u̾sa uice obses si tanta fame afflic¬
ti st̃ ut uix aliqͥ abhuman carnibꝰ absti¬
nerent. s confortati adeo ꝑinuentã ipsiꝰ
lanceã atẽpore apłor ñuisam.ipsa lan¬
cea eos p̃cedente obsessi obsessoribꝰ con¬
currerunt. iiͦii. k iulii: ⁊hoc qͥnto bello
se¶õmissa antiochia duci boiamundo
insyriam et expugnati marra isar¬
ra urbibꝰ sarracenoꝵ et multiᷤ regionũ
castelł.tanta ibi fame rursũ affectisunt.

Expanded text:
en quamvis ex desperatione rerum multi se subtraxerint, multi etiam repatriaverint, nono obsidionis mense capta Antiochia, christiani a paganis versa vice obsessi, tanta fame afflicti sunt, ut vix aliqui ab humanis carnibus se abstinerent. Sed confortati a Deo per inventam ipsius lanceam, a tempore apostolorum non visam, ipsa lancea eos precedente, obsessi obsessoribus concurrerunt 4 Kal. Julii, et hoc tertio bello missa Antiochia duci Boiamundo,in Syriam et expugnatis Marra et Barra urbibus Sarracenorum, et multis regionum castellis, tanta ibi rursum fame affecti su
Abbreviated transcription (Latin):
ualentis auot addens etiam exordine chronica
prosꝑi. idẽ. apͥmo anno oratiani usq ad uannũ
ualentinian ⁊ marciani augͦtoꝵ candẽ propria
anno q̃nce incarnatioĩs. ecclxxxi. Quod ꝓpterea
fec̃ qͥa multa uͭ pote modernus ⁊ multarũ hysto¬
riarum diligens inqͥsitor q̃ ꝓsꝑ necdũ qñ hȩc
sipsit audierat. add̃e disponebat Ponit autẽ
infronte pagine librisui pͥmũ noĩa regnorum
diu̾soꝵ uidelicet romanoꝵ Psar. francor bri¬
tannor. Wandaloꝵ wisicotoꝵ ostrosotoꝵ hui¬
noꝵ. pꝰea supponit regniᷤ noĩa ꝑpa regũ deor¬
sum uͦ ꝑmediam paginam annos singł̃or pͥnci¬
pum. in margine noĩa romanor. pontificum.
iannos dñi respondentes recta fronte annis
p̃dictor. regũ. De regno autẽ britonũ faciens
le nominat nͥ aureliũ ambrosiũ. Simłr de an¬
glis qͥ successerunt britonibꝰ nonnulla loci opor¬
plures reges mead̃ gente fu̾int pꝰ mortẽ Bede
ꝗͣ añ. De ducibꝰ normannoꝵ nicħ aut parun dic̃

Expanded text:
ne chronica Prosperi, id est a primo anno Gratiani usque ad quintum annum Valentiniani et Martiani augustorum, tandem propria anno dominicae incarnationis 381. Quod propterea fecit, quia multa, ut pote modernus et multarum historiarum diligens inquisitor, que Prosper necdum quando hec scripsit audierat, addere disponebat. Ponit autem in fronte pagine libri sui primum nomina regnorum diversorum, videlicet Romanorum, Persarum, Francorum, Britannorum, Wandalorum, Wisigothorum, Ostrogethorum, Hunorum. Postea supponit regnis nomina propria regum; deorsum vero per mediam paginam annos singulorum principum; in margine nomina Romanorum pontificum, et annos Domini respondentes recta fronte annis predictorum regum. De regno autem Britonum faciens le nominat, nisi Aurelium Ambrosium. Similiter de Anglis, qui successerunt Britonibus, nonnulla locis oporplures reges in eadem gente fuerint post mortem Bede, quam ante. De ducibus Normannorum nichil aut parum dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi Cometa ingens infine maii apparuit.
ex kansiit innormanniam Mense maio
siligines ⁊ arbores sacro igne ad uste fructus
sui speciem st̃ mentite:⁊ quedã silue insuper
arefacte subsecuta ẽ. hoium ualitudo gͣui &
diut᷑na cum ꝑfluuio uentris :⁊ mortalitate.

Expanded text:
i. Cometa ingens in fine Mai apparuit. Rex vero transiit in Normanniam. Mense Maio siligenes et arbores sacro igne aduste, fructus sui spem sunt mentite; et quedam silve insuper arefacte. Subsequuta est hominum valitudo gravis et diuturna cum profluvio ventris et mortalitate.
Abbreviated transcription (Latin):
s. ioseph penã .u. cuntatũ ꝑ consũptionẽ igni
isulpliuris mauifestat. qͥtin bonos imitem̃.¬
malorum ẽẽ pedissecos exhorreamus ꝓdigiosũ
autẽ incendiũ peccati fugiendo fecorẽ deuitemꝰ.
hoc ñ solũ moyses s: iom̃s diuinc pagine kacta¬
tores ⁊ inbystoricis ⁊ inmoralib libris faciunt.
unrtutes cõmendando uicia detestando. dm tim̃ẽ
simul ⁊ amare nos admonendo. Nongͥ sc̃ audien¬
di qͥ libros chronicorũ marine a catholiciᷤ edicos
neglegendos dicunt inqͥb tãutił intentio sicut
unceteris Ractatorib generalit᷑ habet᷑. qꝗͣ ui ydi

Expanded text:
 Joseph, penam quinque civitatum per consumptionem ignis et sulphuris, manifestat; quatinus bonos imitemurmalorum esse pedisecos exhorreamus, prodigiosum autem incendium peccati fugiendo fetorem devitemus. Hoc non solum Moyses, sed et omnes divine pagine tractatores, et in historicis et in moralibus libris faciunt, virtutes commendando, vitia detestando, Deum timere simul et amare nos admonendo. Non igitur sunt audiendi, qui libros chronicorum, maxime a catholicis editos, neglegendos dicunt; in quibus tam utilis intentio, sicut et in ceteris tractatibus, generaliter habetur Hoc non i
Abbreviated transcription (Latin):
berto uiro religioso ebroicensi epõsuccesit
ei audoenuis uir magne scĩtati Terremo¬
tu pars urb̾ mamistriȩ corriit ⁊ duo castel¬
la haut ꝓcul abantiochia mariscũ :⁊ Ripha¬
lech.

Expanded text:
berto viro religioso, Ebroicensi episcopo, successit ei Audoenus vir magne sanctitatis. Terremotu pars urbis Mamistrie corruit, et duo castella haut procul ab Antiochia, Mariscum et Triphalech.
Abbreviated transcription (Latin):
me intołabili tẽpestate mari altal acessis
⁊morti imminens ꝑicłm ñ formidas: Quibꝰ
rex ait. De rege fluctib sũ merso sermonem
ñ audim. E rgo mare kansiens spretomorti¬
ꝑicło. nicħ dum uiũet egit unde tantam
famã tantumq: głȩ decus hab̾et .C.enomã¬
niam uͦ ueniens heliam consulẽ fugẽ cõ¬
angliam rediit. In ꝯcilio aruernensi au¬

Expanded text:
e intolerabili maris alta lacessis, et mortis imminens periculum non formidas? Quibus rex: De rege fluctibus submerso loqui non audivi. Ergo mare transiens nihil dum viveret, egit, unde tantam famam, tantum gloriae decus haberet. Cenomaniam vero petens Heliam consulem fugAngliam rediit. Anno illo re
Abbreviated transcription (Latin):
rediit in angliam. D esolata ẽ. mamistͥa
maion t̾remotu Eoð anno deposito ar¬
nulfo patͥarcha iiͦii. ꝑ legatũ apłicũ id pa¬
triarcha romã adut ⁊ꝑpaschalẽ papã
restitutꝰ pallium abeo accepit.

Expanded text:
rediit. Desolata est Mamistria majori terremotu. Eodem anno deposito Arnulfo patriarcha 4o per legatum apostolicum, idem patriarcha Romam adiit, et per Paschalem papam restitutus, pallium ab eo accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ualdriciis ep̃s̃ laudunensis ciues ipsius
urb̃ asacͣmto ꝑperã iurate cõmunionis re¬
uocare nisus. a seditiosis ad arma concur¬
rentib qđ dictunefas ẽ. gladio confossus
interiit. Fra .uͦ. ebdomade paschal̃ .uii. R erai
inletania maiore Tumultuante etiã ĩpetu
confuse multitudinis domꝰ epĩ succendit᷑
unde etiã ipsamat eccl̃ia sc̃e oariȩ: iscĩ
Ioħis baptiste eccl̃ia in abb̃ia monialium
cũ aliis ȩccł̃iis om̃ib euicino appendentib
concremant᷑. In actores seditionis arege
francoꝵ tã seuere ẽ. iundicatũ. ut tam
presentes ꝙͣ futuros a simili scełe det̾rere
guilłmꝰ de cãpelł̃ qͥ fuerat archidiaconus
discipłis suis extͣ urbẽ parisiꝰ in loco ubi
erat quedã capella sci uictoris martiri
cepit monasteriũ edificare dericorum.
Assũpto aũ illo ad ep̃atũ cautalanensĩ
ibi factꝰ ẽ. Sub cuiꝰ regumine multi clerici
nobiles secularib ⁊ diumis litt̃is instrucci

Expanded text:
aldricus episcopus Laudunensis cives ipsius urbis a sacramento perperam juratae communionis revocare nisus, a seditiosis ad arma concurrentibus, quod dictu nefas est, gladio confossus interiit, feria 5. ebdomade paschalis 7. Kal. Mai, in letania majore. Tumultuante etiam impetu confuse multitudinis, domus episcopi succenditur; unde etiam ipsa mater ecclesia sancte Marie, et sancti Joannis baptiste ecclesia in abbatia sanctimonialium, cum aliis ecclesiis omnibus e vicino appendentibus, concremantur. In actores seditionis a rege Francorum tam severe est vindicatum, ut tam presentes quam futuros a simili scelere deterWillelmus de Campellis, qui fuerat archidiaconus discipulis suis, extra urbem Parisiensem in loco, ubi erat quaedam capella Sancti Victoris martyris, coepit monasterium aedificare clericorum. Assumpto autem illo ad episcopatum Cathalaunensium, ibi factus est. Sub cujus regimine multi clerici nobiles saecularibus et divinis litteris instructi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbissimꝰ indixit uinfixit regalib turmis
uerrã calamicate refertam. Apparuert̃
circa solem in meridie.iiͦii. circdi albi colors¬
enRicꝰ rex angloꝵ ꝑrer̃ innormanniam
contͣ frẽm suũ certaturus. Conqͥsiuit gͥ
cadumũ pecunia. baiocũ armis ⁊ auxilio
fulcoms consuł andesauensis. His acti iñse
num̃abilẽ pasanoꝵ multitudinẽ gloriosa
uictoria conterunt. ilius imꝑatoris henri¬
ci apae auersus quoscunq pot̃ abeo aũtit
i sub optentu meliorande rei publicȩ. et
rest aurande ȩccłiȩ meum consurgit.

Expanded text:
probissimus indixit et infixit regalibus turmis probissimus indixit et infixit regalibus turmis werram calamitate refertam. Apparuerunt circa solem in meridie quatuor circuli albi colorHenricus rex Anglorum perrexit in Normanniam contra fratrem suum certaturus: conquisivit igitur Cadomum pecunia, Bajocum armis et auxilio Fulconis consulis Andegavensis. Cepit numerabilem paganorum multitudinem gloriosa victoria conterunt. Filius imperatoris Henrici a patre aversus, quoscunque potest ab eo avertit, et sub obtentu meliorande rei publice et restaurande ecclesie in eum insurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in angliã ⁊ causis uariis int̃cedentibꝰ.
⁊C regis prudentia condonauit ei iiĩ.
marcas quas rex debebat ei ꝑannũ. Cod
anuo uisus ẽ sanguis ebullire de t̾ra in bes¬
chire apꝰ hainstude.  ob̃tꝰ comes flandrensi¬
um in grãm imꝑatoris recipit᷑ Capta c̃ axpĩa¬
nis urbs acchon ꝙ: antiqͥtꝰ dicebat᷑ ptoloma¬
ida quã qͥdam putant ẽẽ acharon sedñ ẽ.
Illa enim phylistea istauͦ pt̾olomaida dicit᷑.
Acaron urbs ẽ phylistea uirta ascalonem.
acchon uͦ idẽ. ptholomaida. ab austro hc̃
carmeli montẽ oiamundꝰ cõmendauit
principatũ antiochie Tancredo nepoti
causis int̾uenientib discordati sunt. Misit
gͥ rex milites in normanniã qͥ aꝑditoribus
ducis recepti predis et cõbustionib ñ mini¬
mam cladem reb consularib ingesserunt.
Guilłmꝰ uͦ consul moretomi causa ꝑfidiȩ
ab anglia erhereditatꝰ arege in normanmã
discedens aĩo ꝑfecto ⁊ exercitio feruenti uir

Expanded text:
enit in Angliam, et causis variis intercedentibus, et cauta regis prudentia condonavit ei 3000 marchas quas rex debebat ei per annum. Eodem anno visus est sanguis ebullire a terra in BesHamstude. Robertus comes Flandrensium in gratiam imperatoris recipitur. Capta est a christianis urbs Acchon, que antiquitus dicebatur Ptholomaida, quam quidam putant esse Accaron, sed non est. Illa enim Philistea; ista vero Ptholomaida dicitur. Accaron urbs est Philistea, prope Ascalonem; Accon vero, id est Ptholomaida, ab austro habet Carmeli montem. Boamundus commendavit principatum Antiochie Tancredo nepoti causis intercedentibus discordati sunt. Misit igitur rex milites in Normanniam, qui a proditoribus ducis recepti, praedis et combustionibus non minimam cladem rebus consularibus ingesserunt. Willermus vero consul Moretuil causa perfidie ab Anglia exhereditatus, a rege in Normanniam discedens, animo perfecto et exercicio ferventi vir
Abbreviated transcription (Latin):
Henracus rex circa trẽ rothomagi quam
edificauit pͥmꝰ Ricard. dux normaiñ inpala¬
tium sͥ murũ altũ. ilatii cũ ꝓpugnacłis
edificat et edificia admansionẽ regiã ꝯ grua
infra eund̃ murũ parat. Ipsiuͦ turri ꝓpug¬
nacła que deerant addit Turrẽ nicħ ommꝰ¬

Expanded text:
Henricus rex circa turrem Rothomagi, quam edificavit primus Ricardus dux Normannorum in palatium sibi, murum altum et latum cum propugnaculis edificat, et edificia ad mansionem regiam congrua infra eundem murum parat. Ipsi vero turri propugnacula, que deerant, addit. In
Abbreviated transcription (Latin):
Turonensis ep̃s:iuͭ admodernoᷤ ueniã marianꝰ
scotꝰ fuldensis monachiis ⁊ siGeb̃tus oemblacẽ¬
sis. om̃s ñ inutilit̃ chronica ediderunt feceruis
hoc ⁊ alii plures tã religiosi ꝗͣ scl̃ares qͦs causabre¬
uitatiꝰ p̃tereo His contͣ obloquentes dictiᷤ. beni¬
uolis intentionẽ nr̃am apꝑiamꝰ. Om̃ibꝰ moder¬
nis chronogͣphis. Sigisbertũ oemslacensẽ prefe¬
rens ⁊ eiꝰ studium uehement admirans. illiꝰ chro¬
nogͣphic deserie tẽporĩ aliquid continuare cona¬
bor Ille siqͥd chronica fusebii que incipiunt ana¬

Expanded text:
ad modernos deveniam, Marianus Scotus Fuldensis monachus, et Sigibertus Gemblacensis, omnes non inutiliter cronica ediderunt. Fecerunt hoc et alii plures tam religiosi quam seculares, quos causa brevitatis pretereo. His contra obloquentes dictis, beninvolis attentionem nostram aperiamus. Omnibus modernis chronographis Sigisbertum Gemblacensem preferens et ejus studium vehementer admirans, illius chronographie de serie temporum aliquid continuare conabor. Ille siquidem chronica Eusebii, que incipiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
Indesertiᷤ atq siluestrib loci monasteria ꝓpͥo
labore condiderunt ⁊⁊ sacͣ ilł noĩa sollerti ꝓui¬
sione imposuerunt. uͭ ẽ. domꝰ dĩ. dara uallis.
elemosina. curia dĩ ⁊alia plura hꝰmodi. qͥb
auditores solo noĩs nectare inuit ant᷑ festinã¬
ter exꝑiri qͣnta sit ibi beatitudo quȩ tã speci¬
ali denotet᷑ uocabło Multi nobiles ⁊ diuites
⁊ ꝓfundi sophistȩ ꝓnouitate singl̃aritatiꝰ ad
eos concurrerunt :⁊ inusitatã districtionem
ordo cisterciensis exortꝰẽ carlumensis etiã¬
in ep̃atu Grannopolitano adinuentꝰ ẽ. Genꝰ
hoc heremitarum sub pͥore agit. nec nuimũm
terciũdecimũ eoꝵ multitudo kanscendit. Asnꝰ¬
qͥsq incella sua pͥuati diebꝰ sepat᷑ ab aliis orat
dormit ⁊ manducat. quȩ tñ cellȩ contigue.
iloco coniuncte sunt. Festi diebꝰ ad ȩccl̃iam
i admensã conueniunt:⁊de spualibꝰ humi
liter int̾se conferunt. Instituta uͦ inoctͣm

Expanded text:
in desertis atque silvestribus locis, monasteria proprio labore condiderunt, et sacra illis nomina solerti provisione imposuerunt, ut est, Domus Dei, Claravallis, Eleemosyna, Curia Dei, et alia plura hujusmodi, quibus auditores solo nominis nectare invitantur festinanter experiri quanta sit ibi beatitudo, quae tam speciali denotatur vocabulo. Multi nobiles et divites, et profundi sophistae pro novitate singularitatis ad eos concurrerunt, et inusitatam districtionem ordo Cisterciensis in Cabillonensi pain episcopatu Grannopolitano adinventus est. Genus hoc eremitarum sub priore agit; nec numerum tertium decimum multitudo transcendit: unusquisque in cella sua privatis diebus separatus ab aliis orat, dormit, et manducat; quae tamen cellae contiguae et loco conjunctae sunt. Festis diebus ad ecclesiam et ad mensam conveniunt, et de spiritualibus inter se conferunt. Instituta vero et noc
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti obstaret. s militib palris concurrẽ¬
tib ad ex occupandũ pontẽ milices filn apon¬
te repellunt᷑: aliis eor captiᷤ. aliis in mosam
dimersis. aliis occisis. int̾qͦs etiã bruno comes
occisꝰ ẽ Sic filiꝰ contͣ pakẽ ueniens rediit in¬
glorius Coloniensib: fidẽ imꝑatoriseruan
tibus. at eoꝵ archiepõ filiũ imꝑatori contra
patrẽ suũ animante coloma obsessa oppug
morit᷑. eiusq filiusuicͦ ei succedit. qͥ p̾ea
quinquennẽ. oc anno Rob̃tꝰ dux norm̃.¬
enit adregẽ henricũ frẽm suũ apͦ norhan¬
tune. amicabilit petensabeo ut ablata sibi
dux iratꝰ rediit innormauinã ⁊ rex añ ausꝰ¬
tum sequutꝰ ẽ eum. Cũ gͦ rex obsedisset cas¬
trum tenechebrai. uenit dux normannor.
⁊ cũ eo Rob̾tꝰ debelesme ⁊ consul de moreto¬

Expanded text:
venienti obstaret. Sed militibus patris concurrentibus ad exoccupandum pontem, milites filii a ponte repelluntur, aliis eorum captis, aliis in Mosam demersis, aliis occisis. Inter quos etiam Bruno comes occisus est. Sicque filius contra patrem veniens rediit inglorius. Coloniensibus fidem imperatori servantibus, at eorum archiepiscopo filium imperatoris contra patrem suum animante, Colonia obsessa oppugnmoritur, ejusque filius ei Henricus succedit; qui postea quinquenneenit ad regem Henricum fratrem suum, apud Norhantune, amicabiliter ab eo petens ut ablata sibi dux iratus perrexit in Normanniam: et rex ante Augustum secutus est eum. Cum ergo rex obsedisset castrum Tenerchebrai, venit dux Normannorum, et cum eo Robertus de Belesme, et consul de Moret
Abbreviated transcription (Latin):
ometes moccidente apparuit tota pͥma
ebdomada octob̃s Himia aqͣr mnundatione
autunnał satio impedit᷑ isterilitas frugũ t̃rȩ¬
subseqͥt᷑: xercit᷑ di aggressꝰ tm̃inos paganor.
martii inqͦ etiã pasani uictist̃. Capta ergo¬

Expanded text:
ometes in occidente apparuit tota prima hebdomada Octobris. Nimia aquarum inundatione autumnalis satio impeditur; et sterilitas frugum terrae sequitur. Exercitus Dei terminos paganorumMartii; in quo etiam pagani victi
Abbreviated transcription (Latin):
multor pͥmatũ regni decmi ibet omnia
dec̾ta ⁊ facta hildebranni papȩ irrit ẽe deb̃e
ibiq om̃s p̃t̃ paucos hildebrannũ abiurant.
eũq papatu abdicandũ ẽẽ iudicant hilde¬
brannꝰ etont᷑ imꝑatorẽ excõmunicat subhoc¬
obtentu uͥ pͥmates regni qͣsi iͦta excausa excõ¬
qͥ indeditionẽ ĩꝑatoriᷤ erant relaratiᷤ peo qͥb
comisi erant. saxones rebellant instinctu
hildebraun p̃p̃. Ipse p̃pa occurres ĩꝑatori
in lansobardia. sub falsa pace eũ absoluit.
iuriũ ꝑiurio cumłantes ĩꝑacorẽ abiurant.
⁊ Rodulfũ ducẽ burgundionũ suꝑse regẽ
statuunt corona ei apapa misa cui erat in¬
scriptũ. Pek̾a dedit pełro.pelrus diadema
Rodulfo. hunc sioefridꝰ archiep̃s masuntie
in regẽ bñdir̃ ⁊ facta amas untim seditione
cont᷑ eos Rodultꝰ cũ archiep̃o noctu aufugit.
hildebrannꝰ. p̃p̃. om̃s aduersantes imꝑatori
absoluit ab infidelitate ⁊ ꝑiurio. mꝑator

Expanded text:
multorum primatum regni, decerni jubet, omnia et facta Hildebrandi papae irrita esse debere, ibique omnes, praeter paucos, Hildebrandum abjurant, eumque papatu abdicandum esse judicant. Hildebrandus econtra imperatorem excommunicat, ut primates regni, quasi justa ex causa excomqui in deditione imperatoris erant, relaxatis per eos quibus commissi erant, Saxones rebellant instinctu Hildibrandi papae. Ipse papa occurrens imperatori in Langobardia, sub falsa cum pace absolvit. urium cumulantes, imperatorem abjurant, et Rodulfum ducem Burgundionum super se regem statuunt; corona ei a papa missa, cui erat inscriptum: Petra dedit Petro, Petrus diadema Rodulfo. Hunc Sigifridus archiepiscopus Moguntiae in regem benedixit; et facta a Moguntinis seditione contra eos, Rodulfus cum arHildebrandus papa omnes adversantes imperatori absolvit ab infidelitate et perjurio. Imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
E cronocraphia
idest tempoꝵ descriptione insubsequñ¬
tibus locutĩ pͥmo detractorib inuidis ⁊ nr̃m
laborẽ mnanẽ reputantib breuit̃ respondebimꝰ
dem amantib beniuolis ⁊ id expedentibꝰ
immo ex postulantib rerũ ordinẽ p̃senti ꝓlo¬
GO succincte aꝑiemꝰ. Q dicunt qͥd necesse ẽ in¬
tas uł mortes uł diusos casus hoĩm litteris
mandare. ꝓdigia cęli ⁊trȩ uł alior elem̃tor.
scͥpti ĩpresa ꝑpetuare. nou̾int bonã urtã et¬

Expanded text:
e chronographia, id est temporum descriptione, in subsequentibus locuturi, primo detractoribus invidis et nostrum laborem inanem reputantibus breviter respondebimus; dein amantibus beninvolis, et id expectantibus, immo expostulantibus, rerum ordinem presenti prologo succincte aperiemus. Qui dicunt: Quid necesse est vitas vel mortes vel diversos casus hominum litteris mandare, prodigia celi et terre, vel aliorum elementorum scriptis impressa perpetuare? noverint, bona
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat obiit At consul andesauis fulco
pat̾ Gaufridi suscepit cenomanniã cũ filia
illius :⁊ tenuit eã contͣhenricui Apꝑaruie
quedã cometa more insolito. Cũ enim ab
oriente insurgens infirmamentũ ascendis:

Expanded text:
tus est. At consul Andegavensis Fulco, pater Gaufridi, suscepit Cenomanniam cum filia ejus, et tenuit eam contra regem Henricum. Apparuit quedam cometa more insolito. Cum enim ab oriente insurgens in firmamentum ascendisset,
Abbreviated transcription (Latin):
peditũ erant. deo ꝓserius suis ad se claman¬
tib pugnanti et nube eos ab estu solis de-¬
fendente. sarracemi solo xp̃ianoꝵ impetu
territi om̃s ꝓiectiᷤᷤ arnis fugerunt: unhoc
Ganoꝵ inporta uͦ ascalonie suffocati surl
ad duomilia At eoꝵ qͥ inmariꝑierunt. et
qui int̃ spineta siluarum consũptisunt:
numerus nescit᷑. Duce autẽ oodefrido
electo adpͥncipatũ remanentibꝰ inierłm:
ceteripͥncipes repałiant.Capta ẽ autẽ
ierłm post annos circit̃. ccce. Ix. exqͦ sub fra¬
dio imꝑatore scda uice capta possessa e edi

Expanded text:
peditum erant, Deo pro servis suis ad se clamantibus pugnante, et nube eos ab estu solis defendente, Saraceni solo christianorum inpetu territi, omnes projectis armis fugerunt. Et in hoc ganorum; in porta vero Ascalonae suffocati sunt ad duo milia; ad eorum qui in mari perierunt, et qui inter spineta silvarum consumpti sunt, numerus nescitur. Duce Godefrido electo ad principandum remanentibus in Hierusalem, ceteri principes repatriant. Capta est autem Hierusalem post annos circiter 460, ex quo sub Eraclio imperatore secunda vice capta, possessa est a
Abbreviated transcription (Latin):
cometes apparuit. radios dirigens ad au¬
strum multis conicientibꝰ hoc signo porten¬
di fut̾am regis henrici expeditiouẽ uersꝰ¬
U II .XI Italiam.
Henricꝰ rex anglor. ⁊ dux normannor ꝑgess
innormanniã contͣ consulẽ andes auensem
Uerre leges in eum ferro ⁊flamma exercuit.¬

Expanded text:
cometes apparuit, radios dirigens ad strum: multis conjicientibus, hoc signo portendi futuram regis Henrici expeditionem versus Italiam. Henricus rex Anglorum et dux Normannorum, pergens in Normanniam contra consulem Andegavensem werre leges in eum ferro et flamma c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceres normaniȩ: ⁊ robur anglie ⁊ andes aui
cum pauci audacissime multos aggressus ẽ.¬
reppulit. Guilł mꝰ qͦ consul moretonii aciẽ
anglor deloco mn locũ ꝑt̾bans ꝓmouit.
aciẽ duci ex adũso ꝓruens subito diffidit. et sic¬

Expanded text:
proceres Normannie, et robur Anglie et Andegaviscum paucis multos audacissime aggressus ereppulit. Willermus quoque consul de Moretolio aciem Anglorum de loco in locum turbans promovit. -aciem ducis ex adverso proruens, subito diffidit; et
Abbreviated transcription (Latin):
miꝰ dux apulię contͣcto undecunq: ex¬
ercitu. accingit᷑ adinuadendũ tonstanti¬
digna que insubiecta pagina annectere
curauimꝰ Dũ adhuc pͥor eẽt in beccensi ce¬
nobio. scͥpsit Ractatꝰ. iii. Primũ: de u̾itate.
Scđm. de lib̃tate arbitrii: Terciũ. de casu
diaboli scripsit ⁊ quartũ quẽ intitulauit
de Grãmalico inqͦ discipło quẽ secũ dĩputã¬
ten introducit respondit:⁊multas diale.¬
etiã librũ sexcũ licet paruulũ s: sententi¬
arum ac subtilissime contẽplatiõis ponde
magnũ quẽ ꝓslosion nominauit. Alloquit᷑
enim meo oꝑe aut se ipsũ aut se Scͥpsit
⁊ septimũ librũ epłarũ ad diũsos dĩusi eoꝵ
negotiis respondens uł ea quȩ sua int̾erañ
ꝓcurare mandans. fec ⁊ octauum de incar¬
natioẽ u̾bi. qͦd opꝰ epistolari stilo conscͥptũ¬
urbano pontifici destinauit. Nonũ librũ
edidit quẽ cur d̾s hõ appellauit. Decinũ
do suꝑnor m̃tẽ eiꝰ repleuerat. Duodecimꝰ¬

Expanded text:
mundus dux Apuliae, contracto undecunque exercitu, accingitur ad invadendum Constantidigna, que subtus annectere curavimus. Dum adhuc prior esset in Beccensi cenobio, scripsit tractatus tres: primum de veritate, secundum de libertate arbitrii, tercium de casu diaboli. Scripsit et quartum, quem titulavit De grammatico; in quo discipulo, quem secum disputantem introducit, respondit, et multas dialecetiam librum sextum, licet parvulum, sed sententarum ac subtilissime contemplationis pondere magnum, quem proslogion nominavit. Alloquitur enim in eo opere aut se ipsum aut Deum. Scripsit et septimum librum epistolarum ad diversos, diversis eorum negotiis respondens, vel ea que sua intererant procurare mandans. Fecit et octavum de incarnatione Verbi; quod opus epistolari stylo conscriptuUrbano dicavit, destinavit. Nonum librum edidit, quem Cur Deus homo appellavit; decimum do supernorum mentem ejus repleverat. Duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. paulim confessoris incripta subt̾ranea in¬
exulauat reportatũ ibi afelice ep̃o eache¬
nis ferreis fuerat suspensũ uuxta eũ mul
de pͥncipib thebee legionis cũ multiᷤᷤ che¬
beoꝵ in hac urbe arictiouaro martyrizat᷑.
rand̾ sother. ad pedes hormisda. papirrus
constans. iouianꝰ ⁊ multi alii ibi iacent. hoꝵ
Rictiouaro passos fuisse docebant.
et mari inscotiam. Melcolm uͦ rex scotoꝵ
illam destruxert̃ uillas cõburendo uine¬
as cedendo ⁊ eãregi subdidunt.

Expanded text:
sancti Paulini confessoris in cripta subterranea inexulaverat, reportatum ibi a Felice episcopo, catenis ferreis fuerat suspensum, et juxta eum de principibus Thebeae legionis, cum multis Thebeorum in hac urbe a Rictiovaro martyrizatus; xander, Sother; ad pedes Ormisda, Papirius, Constans, Jovianus. Et cum multi alii ibi jacerent, hoRictiovaro passos fuisse docebant.et mari in Scotiam, Melcolm vero rex Scotorum illam destruxerunt villas comburendo, vineas caedendo, et eam regi subdiderunt.