comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ tͤiis datum sit. ¶ Qtam acc̃c̃es ꝑ pact̾.
ipso uire tolluntur. ut inuiriaꝵ atem
fuiti ¶de pignore une honce ario nascit᷑
expacto accio. tollit᷑ au̾t ꝑ excepĩtem qͦa¬
ens paciscor ne petam. ¶Si quis paciscur᷑
ne ase petat᷑. s ut abhr̃de petatui. hr̃di ex¬
cept̃o no̾ ꝓd̾it. ¶Si pactꝰ su ne ame ue¬
ue aticio petatur. nõ ꝓd̾ic ticio ̾i sim̾bĩs
extit̾it. qr ex post st̃o idꝯfirmari no̾ pot̾.¬

Expanded text:
tenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, qens paciscor ne petam.Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit.Si pactus sim, ne a me neue a Titio petatur, non proderit Titio, etiamsi heres extiterit, quia ex post facto id confirmari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hĩtem ⁊ legatarium st̃m ne ab cos
satisaccipiatur. cum in semestrib rela¬
ta est ꝯstitutõ diui marci ẜuari. in hoc
quoq tesuncti uoluntatem ualidum
esse ꝯstat. nec alegatario remissa h̾idi
se solut᷑m ⁊ stipłancispopend̾at. posteauẽ¬
ditor cauit sͥ quenisse ut atentꝯesset
.XIII . ⁊ ut ea intra prefinita tp̃ra acci¬
pet. debitor ad coꝵ sobationem quenta
pactꝰ est ut sica soluta intra prefinitũ
tp̃enõ essent. exprima cautione ab eo
petitio esseti quesitum est. ancum pos¬
teriore pacto satisfactum nõ sit om̃e
debitum ex prima cautc̃e peti pot̾. R.ẜ¬

Expanded text:
inter heredem et legatarium factum, ne ab eo satis accipiatur, cum in semestribus relata est constitutio diui Marci seruari in hoc quoque defuncti uoluntatem, ualidum esse constat. nec a legatario remissa heredi se soluturum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debitor ad eorum solutionem conuentus pactus ‹est›, si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo petitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti potest.
Abbreviated transcription (Latin):
fustium castigat̾oib ob ẜnare. ataq
eum oꝑtet ut sit ordo aliquis postu¬
latonum .s. ut om̃iũdesidia audiãt᷑.
ne ferteidum honori postalantiũdat᷑
ul impbitati ceditur. mediocres desi¬
adhibunnt aut min freq̃nces n uii.
aliq̃ dignitate positos aduocatoss ꝑs
pexerunt. ¶ aduocatesꝓ petentibus
debebit indulg̾e̾.płmq feminuis ul pu¬
pislis ułalias debilib uł mis qui sue
mentis no̾ sunt. siquis eis petat. uł si
nemo sit quipetat ultro eis date debe¬
bit.s siquis ꝑpotentiam adu̾saru no
inuenire se aduocatum dicat eq̃ eꝑte¬
bit ei aduocatun care. Cet̾m oppͥmi
aliꝙ sui adu̾sanii ꝑpotentiam n̾oꝑcet¬
spectat. Si quis tam impudent᷑̾ se gat
ut e̾s metuant adu̾sꝰ eum aduocatio¬
ne susciꝑe que ⁊ omium presidũ cõia
sunt.⁊ debent ab hiis obseruari.

Expanded text:
fustium castigatione.Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desiadhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere plerumque: feminis uel pupillis uel alias debilibus uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam nospectat, si quis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus eum aduocationem suscipere.Quae etiam omnium praesidum communia sunt et debent et ab his obseruari.
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ fiet. uł in quo sistetui. ⁊d̾ positum
ħ̾at. eniuis casꝰ noc̃e cuinis possit. o
infactũ iudiciñ dabo ¶ Siẜnis insa¬
ente dño fecile dicetur aut nere de¬
dinibebo ¶ hoc odictum suꝑioris por¬
tio estiz seq̃ns ⁊ eĩ fiut pretore ⁊ ĩ hũc
inhabitent. hñt tũ aliꝗd ax positum
his locis. ¶ Fupra eum locum qͦ uul¬
go it fieret. uł in quo ꝯsiste̾tur. id po¬
ñtum. hac ¶Actiꝑe debemus positum
siue in habitatoil ⁊ uł cenacłis.sme ÷¬

Expanded text:
iter fiet inve quo consistetur, id positum habeat, cuius casus nocere cui possit. qui in factum iudicium dabo. si servus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubebo". Hoc edictum superioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc habent tamen aliquid expositum his locis. 'Supra eum locum, qua uolgo iter fieret inue quo consistetur, id positum habeat.' accipere debemus positum siue in habitationis uel cenaculi, siue
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ded̾int innoru sunt. xim enĩ
ui detendere om̃s leges omniaq utra
ꝑmitunt ¶S si defendendi causa mi¬
lapidem in adu̾sarium miso. set no
cum si pret̾euntem ꝑtusẜo tenetor legẽ
aꝗlia. illum enĩ selum quimi infert.
ferur xeditur. et ħ sicuendi dum ca¬
rat. no̾ et̾ ulciscendi ca factum sit ¶¬

Expanded text:
int, innoxii sunt: uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersarium misero, sed non eum, sed praetereuntem percussero, tenebor lege Aquilia: illum enim solum qui uim infert ferire conceditur, et hoc, si tuendi dumtaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Extimatio aũt ꝑemptino̾ eadem inu¬
au̾it tantum pr̾abit qͣnti in anno ꝓxi¬
mo homo psimm fu̾at. Repetitis ex die
terit. in anno ꝓrimo quo uitani exces¬
eiuisc̾ gͦ fui cccisi nõie alius maiorom
alius minere extimai̾tem pr̃abit. nec
mirum cimmi utq eorum exdiu̾sa c̾a ⁊
dn̾isis tp̃rib eccidisse hõiem intlligat᷑.
ĩnt. cogitet longe absurdiꝯꝯstitui
neutrum lege aglia ten̾. aut alt̾m
pocins. cum neq impunita maleficia
esse eporteat. nec facile ꝯsticui ꝑossit.
nͣt pocius lege tencatur. ¶ Mistta aͥt

Expanded text:
estimatio autem perempti non eadem in urauit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis ex die terit in anno proximo, quo uita exceseiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. verit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sane si uissit potest hoc dici. si ant
celiꝰ tn disferentiam facit. int̾ legem
fec̾it. uł aliam noxam ꝯmiẜit. ẜui
nõie accio est norał. nec dns suo no¬
mine tenetur. aAt in legẽ aqlia iqr
leges ꝑtin̾e pot̾it. dicit ⁊̃ ẜin nõie cũ
tño aga posse noxali indicio. ut ꝙ dat᷑
cello apud iulianum probatur.

Expanded text:
 sane si iussit, potest hoc dici: si auteCelsus tamen differentiam facit inter legem fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inleges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod decello apud Iulianum probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
no̾ ee ꝗeꝗd positum est .s. ꝗcꝗd sic pesit̾
est. ut nec̾e pessit. ħ solum ꝓspice̾ pocto¬
rem ne pesdit noce̾. nec spectantus nt no¬
ceat. s oĩs si nocerc pessit. edco locꝯ est
cob̾rcetur au̾is ꝗ posicu̾ m̾ut. siue nocu¬

Expanded text:
d positum est, sed quidquid sic positum est, ut nocere possit, hoc solum prospicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem, qui positum habuit, siue nocu
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. H oc edcm nõ t̾m ad cuutites ⁊ in¬
cos. s ad uias ꝑ quas uulge it̾ fit. ꝑtir
ladeo ait locum hr̃e ħ ede̾m. si interdiũ
dciectum sit. no̾ nocte s ꝗb dami locis.
ex nocte it̾ fit. ¶ Uabitator suam suoꝵ¬
qr culpam prare or. ¶Si si de naue deios¬
tum sit. dabitur accio ntil meu̾ qnaui p̾¬

Expanded text:
tum. Hoc edictum non tantum ad ciuitates et uicos, sed et ad uias, per quas uolgo iter fit, pertinet. Labeo ait locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator suam suorumque culpam praestare debet. Si de naue deiectum sit, dabitur actio utilis in
Abbreviated transcription (Latin):
aurcoꝵ ot p̃natio fit ¶hes aut uerba
siniu nocitumq eiesse dicetur. no̾ ꝑti¬
nent ad dampna qͥurem hoĩs libi fc̃a
sunt. Si forte uestimenta ens uł quid
aliud sisum corrupnꝰ̾ ue est. s ad ea qͥ
incorpus eius admicunt᷑. ¶ Si filius .f.
uł effusum ꝗd sit. de poculio in patrẽ
icaq filium hec accio ⁊petit. ¶ Cum
ẜuris habitator est. ittrum noxalis
accio danda sit. qr nõ est ex neg̾o gͣ

Expanded text:
aureorum condemnatio fit. Haec autem uerba 'si uiuet nocitumque ei esse dicetur' non pertinent ad damna, quae in rem hominis liberi facta sunt, si forte uestimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus eius admittuntur. Si filius famiuel effusum quid sit, de peculio in patrem itaque filium haec actio competit. Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Iab. Equimi tibi comodaui lint᷑.
rent.ainꝯ exhis irruit inequian. taq
deiecit. ⁊ hec casu cruta eꝗ fracta sũt
labes negat tecum nllam acc̾oneri
esse s si eꝗtis culꝑast̾m esset cum e¬
quite. ¶Sane non cum eꝗdṅo agi
cerint us effuderint. unde in eũ lecũ
que uulgo iter fiet. nł in quo ꝯsis¬

Expanded text:
is. Equum tibi commodaui: in eo rent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi cerint uel effuderint: 'Unde in eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consis
Abbreviated transcription (Latin):
maleficio ẜuoꝵ ad u̾sus nos insticu¬
unciu. Eꝵ accionũ uis ⁊ potestas hec
est. ut si dampnati fũimꝰ. liceat nb
dedicione ip̃iꝯ corporis delinq̾rit. eui¬
tare litis extimat̾onem.
sp. Siẜuus sciente dn̾o occidit. in so¬
ndum dñs obligatir. ipͣe̾i indetur dñs
eccidisse. ¶ Si aũt inscience eo noxał
est.nec eĩ d̾ebuit ex maleficio ẜui ĩ plꝰ
teñi ꝙͣ ut noxe eum ded̾at. ¶Is ꝗ nõ
esse dñs. hac acc̾ce tenet᷑. Sufficit ei
si eo tp̃r dñs quo nõ ꝓhibebat fuit in¬

Expanded text:
maleficio servorum adversus nos instituuntur: quarum actionum vis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius corporis quod deliquerit evitare litis aestimationem.Si servus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim videtur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio servi in plus teneri, quam ut noxae eum dedat. Is qui non esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo t
Abbreviated transcription (Latin):
łp. Siuero ples diuiss int̾ se cenaeso
haritens.accis in eum solum datur.
ꝗ inbabitat eam ꝑten unde effusum
est. ¶Siꝗs gracuitas habicationes ded̾it
ip̾m eoꝵ nonuine ten̾icelac̾.ait.ꝙ ne¬

Expanded text:
 Si vero plures diviso inter se cenaculo habitent, actio in eum solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est. Si quis gratuitas habitationes dederit ipsum eorum nomine ten
Abbreviated transcription (Latin):
fad̾is edc̃m m̃locum hre dicend̾ est ¶
hes in factum accio in eimm datur gin
habitas. cum ad deiceretui. uł esfude̾¬
tin:. no in dñm ediumi. sulpa cĩ penes
enin est. nec adicitur cube mentie. uł
inficiat̾ois. ut induplimmi daret᷑ accie
ꝙͣnis damipni minrie utrumq erigͣt

Expanded text:
amen locum habere dicendum est. Haec in factum actio in eum datur, qui inhabitat, cum quid deiceretur vel effunderetur, non in dominum aedium: culpa enim penes eum est. nec adicitur culpae mentio vel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamvis damni iniuriae utrumque exiget.
Abbreviated transcription (Latin):
litate c̾ei recerta esse mnimerabilib
reb ꝓbari pͣ. unͣuim int̾ini ꝓposuisse
tentus ere. ¶ Cum plints trabem ali¬
tnam furandi causa sustissint ꝙͣ singłi
ferre no pessent. furti accone ommes
ten̾i existimantur. ꝙͣuis subtilir̾ene
dici possit. nemine̾ eoꝵ ten̾i. qr nemĩẽ.
grentia accidiss recte de inmri᷑ actiso
et ag̾¶ tabnanus insemita noctu
supͣ lapidem nic̾nam posu̾at.⁊ quidã
p̃t̾iens eam sustusat. tabͥnariꝰ enm
⁊ secutus nic̾nam reposcebat. ⁊ fugien¬
tem retinelat. Me flagello ꝙ ininanu
habelat. in quodolor inerat u̾berare
cab̾narium ceꝑit. ut se diunt̾e̾t. ex eo
maiore riya facta. tab̾nariꝰ ei ꝗluc̾¬
nam fustulerat oculum effederat. Cõ¬
sulebatur nũ campmi inunia nõ ur̃¬

Expanded text:
tate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem gentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non u
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. In adrogatore̾ de peculio accce da̾¬
dam ꝗdam recte putant. ꝙͣuis sal̾. ⁊
cassiꝯ. ex ant̾ gesto te peculio accione
nõ esse dandam existimant.
ante rem iudicatã ẜiu̾ii uerdid̾is. la¬
rem que sierit dampnari te deb̾e. nec
succurrend̾ tͥ. culpa eĩ tua id accidisse
qui ẜuum uendidisses.

Expanded text:
ulio actionem dandam quidam recte putant, quamuis Sabinus et Cassius ex ante gesto de peculio actionem non esse dandam existimant. ante rem iudicatam seruum uendideris, Larem quaesierit, damnari te debere nec succurrendum tibi: culpa enim tua id accidisse, qui seruum uendidisses.
Abbreviated transcription (Latin):
menn qͣm exre mea pecunia michi
ad quancitate debiti qͥdempnandꝯ e̾
cum ⁊ sumꝑtus inpencendo ⁊ euent.
exequtionis possit esse in certꝰ. et co¬
gicanda sit mora cp̃ris que dat᷑ uidi¬
catis. aut uendic̾ois bonoꝵ si it magis
faciend̾ erit. gͦ si ꝑatus sit acciones
mancare ab soluetur.ꝙ enum de si¬

Expanded text:
m ex re mea pecunia mihi dad quantitatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut uenditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absoluetur. quod
Abbreviated transcription (Latin):
u̾icedem accipiunti uo ꝓcustõdia. s na¬
uta ut traiciat uectores. Canpout in¬
atores man̾e in caupona paciat᷑. stabii¬
lariꝯut ꝑmictat iumenca ap̾ eum sta¬
bulari.⁊ t̾n custodie noĩe tenent᷑. Nam
⁊ fullo ⁊ sarcinator nõ ꝓcustodia s ꝓ
arte ĩ̾icedem accipiunt. ⁊ tñ custodie
nõie exlitato tenent᷑. Qcũq de sur¬
to diximꝰ ead̾ ⁊ de dampno debent intł
ligi. no eĩ dubitari eportes. cũ is ꝗsaliu̾i
fore receꝑit. n̾o solum a furto.s ⁊̃ a dasp¬
no recipere uideatur.
inuria passo es. ¶Si ẜuo meo in naui
caupona utaris. ⁊ dampnu̾ mͥ d uł fur¬
tum faciat. ꝙͣꝙͣ ⁊ furti accio. ⁊ dãpnũ unu¬
rie metũ sit. hec tñ accio qr inst̾m est ⁊

Expanded text:
mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut trajiciat vectores, caupo ut viatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat jumenta apbulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur.Quaecumque de furto llegi: non enim dubitari oportet, quin is, qui saluum fore recipit, non solum a furto, sed etiam a damno recipere uideatur. iniuria passus es.Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni iniuria mecum sit, haec tamen actio
Abbreviated transcription (Latin):
tesidare ut sibi ex iudicati acc̾one sat̾ fiat.
si d̾ns licis soluende non sit.
uidicati accionem no̾ recte recusãbit. hoc
sierasse. Si au̾t ex ꝑte his extit̾it.⁊ totũ
solu̾it.t̃iꝗd̾ ei mandatum est. hic quoꝙ
ut seluat mandati acc̾cem adu̾s cohĩedes
haberis.S̾ino sit mandatum neg̃.g̾. ac¬

Expanded text:
desiderare, ut sibi ex iudicatione satis fiat, si dominus litis soluendo non sit.iudicati actionem non recte recusabit. hoc si ex asse. sin autem ex parte heres extiterit et totum soluerit, si quidem ei mandatum est hoc quoque ut soluat, mandati actionem aduersus coheredes habebit: si non sit mandatum, neg
Abbreviated transcription (Latin):
bat. is eum inribomi. arbitratu deffen¬
dat. et ei quo nõie agit id ratum habere¬
eum ad quem ea res ꝑtin. beniuin ar¬
bitratu sat̾isd. eqnum pretori iusum ẽ
cum qui alicuiꝰ noĩe ꝓcurater exꝑit.¬
suam pcuittor int̾ueniat. ad huc dice̾¬
dum est delere enm deffendere. nisi for¬
te ex necessitate fuerit factus.
curatoris nõĩe agat. ułti emptor hrditatis
andebeat inuicem uenditorem desfenders
⁊ placet si bona fide. ⁊ nõ infraudem eoꝵ
qui inuicem a gere uellent. gestum sit
nege̾m. nõ oꝑtere eum inuicem deffend̾e̾
agere licet. ut puta libi. licet sins in po¬
cestate. It pentes fres.⁊ asfines. ⁊ lib̾ti. ¶¬
tum acc̃are potest. ⁊ lib̾tus ꝑ pcuratorem
responte. ¶Non solum au̾t. si accio pos¬
int̾dictum. uł stipłone̾ legatoꝵ. uł dãp¬
in uifecti uelit cau̾i debebit absentem
defendere inꝯpetenti tribunali.⁊eadẽ
aliam ꝓuinciara ⁊ desfendere durũ est.
nor ꝯditio ꝓcuratoris fieri qͣm est dñi. pͥ¬

Expanded text:
t, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator exsuam procurator interueniat, adhuc erit dicendum debere eum defendere: nisi forte ex necessitate fuerit factus.rocuratorio nomine agit, ueluti emptor hereditatis: an debeat inuicem uenditorem defendere? et placet, si bona fide et non in fraudem eorum qui inuicem agere uellent gestum sit negotium, non oportere eum inuicem defendere. agere licet: ut puta liberi, licet sint in potestate, item parentes et fatum accusare potest et libertus per procuratorem respondere.Non solum autem si actio posinterdictum, uel si stipulatione legatorum uel damni infecti uelit caueri: debebit absentem defendere in competenti tribunali et eadealiam prouinciam et defendere durum est.Drior condicio procuratoris fieri quam est domini, pr
Abbreviated transcription (Latin):
erꝑte rei. si ⁊̃ in ꝑsonam actoris obserua¬
buntin. ¶ S ⁊ si adu̾sario nł ip̃e ꝓcu¬
rator dicat dñm nientiri. ap̾ pretorẽ
hoc finiri opret. nec ferendꝰ est ꝓca̾tor
qui sibi asserit ꝓcurat̾orem. siam s
ip̃o suspectus est ꝗ oam suam ing̾it¬
ĩ inuite. nisi forte pingare mag̾ ꝯuiciũ
ꝙͣ procuratd̾em exequi maluit. Et cate¬
nus erit audiendꝰ. sidicat se pcurat̾oe:
ꝗdem carere uelle. s si id illesa sui exis¬
timatone fiat. cet̾mi ferendꝰ eit pudorẽ
suum purgans. plane si dieat in rem
suam se ꝓcuratorem datum.⁊ ħ ꝓ lau̾ic

Expanded text:
ex parte rei, sed etiam in persona actoris obseruabuntur. sed si aduersarius uel ipse procurator dicat dominum mentiri, apud praetorem haec finiri oportet. nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem datum et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cransferatur. no dubitat marcellꝰ qn
rator m̃s udicatum solui sat̃ acceꝑit.
in exstipłatu accio utilis est. sicuti iudi¬
cati accio mͥ indulgetur. s ⁊ si agat ꝓ¬
curator m̃s ex ea stipłoe me inuito nicħ
agendo except̾one debeat repelli. Sicu¬
ti cum agit iudicati nõ inrem suã datꝰ
nec ad eam ꝓcurator fc̃s. ¶ ꝑ ꝯͣiim at

Expanded text:
transferatur, non dubitat Marcellus, qrator meus iudicatum solui satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione me inuito, nihiagendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per cont
Abbreviated transcription (Latin):
cium relictam slu̾is. n̾o selũ caut̾ces non
exegeruns que int̾poni selent. ut ꝙ am¬
plus cepissent inuncipes ꝙͣ ꝑ legem fal¬
cidiam licuissi redc̾ent. uer̾ ⁊ stipłati st̃
ne ea summa inalios uso ꝯu̾teretur. ⁊ sa¬
entes ptudentesq passi sinit eam .ꝑc. ĩ opꝰ
aque ducto in peridi fruiti a postillant red

Expanded text:
ium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, uerum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, fr
Abbreviated transcription (Latin):
asus. Non est nece pupilo ꝓbare ace¬
inssores ꝓtutore datos cum accipiebant¬
y doncos nd fiise. slam ꝓ batio exig̾nda
est ab mis quoꝵ officu fuit ꝓ ind̾ie ut
refers duplicare legatum uolu̾it an re
siam sicreditum petam ille. d. solutan
rũ ⁊ iniqu̾u est cum de statu etatis ali¬
cuiꝰ q̃reret᷑ et diu̾se ꝓfessiones ꝓferu̾t᷑
ei potissim̾ stare que nocet s cacognit᷑
u̾itatem excuti oꝑtet eͣr eo potissim̃ an¬
nos ꝯputari ex quo p̾cipuam fidem in :¬
cam repi ꝯstare credibilius udetur.¬
ip. Circa eum ꝗse ex ubtinitate in¬
tis fuit. sine tubio ipͥm oportebit inge¬
nuitatis c̾am age̾. doc̾eꝙ se ingenuũ ẽẽ.
tendat. ¶ Siꝗs au̾t fiducia ingenuita
ut sm̾am ferat ꝓ ingemutate faciente̾
hoc̃ est ingenitũ esse ut ꝓnũcietur: an
obtemꝑari ei debeat tractari pet̾ et no
abre esse opmor more ei gen ꝓbari se in¬

Expanded text:
um Non est necesse pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: nam probatio exigenda est ab his, quorum officii fuit providere, ut refert, duplicare legatum voluerit an repnam si creditum petam, ille respondeat rum et iniquum est, cum de statu aetatis alicuius quaereretur et diuersae professiones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in ea re constare credibilius uideturis.Circa eum, qui se ex libertinitate inonem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis causam agere docereque se ingenuum esse: ontendat? si quis autem fiducia ingenuitatut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut pronuntietur, an obtemperare ei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor morem ei geri probandi se in
Abbreviated transcription (Latin):
cu ꝯuenic et ꝙ immicicie aut gre suspͥtce
cares ꝯfirmabicq uidex motũ aĩ fui ⁊ ar¬
gͣum̾tis ⁊ testun onus ⁊ que rei aptiora et
uero ꝓximiora esse aꝑerit. nõ ẽi admłtitu¬
dine respici eportet. s ⁊ ad scinseram testimo¬
cui qr loci testare uolentib ⁊ se ipsos et
auos testes uł signatores p̾bere ꝙ faciliꝯ
negocia explicent᷑ et ꝓbo reꝵ salua sit.
ꝓduxit interrogari non placuit.
cim uni p̾stiter̃t testimoniũ dicant ꝙ et
in exsequtorib negoꝵ obfuandum est

Expanded text:
inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque judex motum animi sui ex argumentis et testimoniis, quae rei aptiora et vero proximiora esse compererit. Non enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoque loci testari volentibus et se ipsos et alios testes vel signatores praebere, quo facilius negotia explicentur et probatio rerum salva sit. produxerit, interrogari non placuit. cinium praestiterunt testimonium dicant. quod et in exsecutoribus negotiorum obseruandum est
Abbreviated transcription (Latin):
dicend̾ uł no dicend̾ pecuniam accep¬
use udicatus uł ꝯnictus erit. Nam ꝗdã¬
timonii fidem. ¶ Testes nõ tem̾e euo¬
candi sunt ꝑ longu̾ iter. et młto minꝰ
milices aduocan di sunt asignis uł mu¬
nerit ꝑhibendi testimonii ca itꝙ diuꝰ.
adrianꝰ scripfit s ⁊ dii fre̾s resꝙͥ seru̾t.

Expanded text:
dicendum uel non dicendum pecuniam accepdicendum uel non dicendum pecuniam accepisse iudicatus uel conuictus erit. nam testimonii fidem. Testes non temere evocandi sunt per longum iter et multo minus milites avocandi sunt a signis vel muneribus perhibendi testimonii causa, idque divus Hadrianus rescripsit. sed et divi fratres rescripserunt:
Abbreviated transcription (Latin):
unisꝙ rei sufficiant. pillo c̾to miado sit̃
disinni potest sĩc no semꝑ ita sepe sin̾
publicis monum̾tis ciniꝰ quti u̾itas de̾pͥ¬
henditu: alias ñis testium. ał dignitas
et aucternas. ał ułti ꝯsencientes fama ꝯ¬
firmat rei de qua q̾r fidem. hoc gͦ selu̾ tͥ
rescris possuni sũmati nonciq aoma¬
ꝓ bõis sp̃em cognitr̃em statim alii gare
naris. ¶ P̾ diuus adeianꝯ inmo rufino
ꝓasuli macedonie resqͥ sit. testib se non
testim oniis credit᷑m. u̾ba epse ad hanc ꝑtẽ
ꝑtinentia hec sunt. ¶ Q cͥmina obicetit
ꝙ intend̾at relegaretur. ¶ Gabmie qͥa
mayĩo idem princers inhec ñba rescͥpsit
Alia est aũctas peesentiũ testu̾ ana testi¬
momer que recitari solent. ẽecuingͦ de¬
lib̾a ut si retin̾e eos uelis deseis inpendia¬
¶Lege uina de ui cauet᷑ ne hac lege ĩ
culis custediaue publica erit.quẽ ar bestĩi¬
as ut depugnaret se locauit q̃ue palam
q̃stum faciat. fec̾it ne que obtestimom

Expanded text:
uique rei sufficiant, nullo certo modo satis definiri potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non onis speciem cognitionem statim alligari dnaris'.Idem diuus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. uerba epistulae ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit quod intenderat, relegaretur'.Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'.Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in culis custas ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue ob testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
od̾. Intestib au̾t dignitas fides meres
grauitas exammanda est. et ideo testesqui
gent̾ examu̾anda est idecq in ꝑsona eoꝵ ex¬
causa ꝙͥ facile admitat.uł an inuicus
adrianꝰ iuinio pare legate ꝓuincie cicilie
rescripsit. ¶ Cumꝗ uidicat mag̾ pesse sa¬

Expanded text:
. In testibus fides, dignitas, mores, gravitas examinanda, est, et ideo testes, quer examinanda est, ideoque in persona eorum excausa quid facile admittat: uel an inimicus Hadrianus Uibio Uaro legato prouinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat mag
Abbreviated transcription (Latin):
indebitam hec negau̾it et ipse ꝗ dedit le¬
gitimis ꝓboib soluc̾dem approbai̾nt sin
nlla distinct̾ee ip̃m ꝗ negauit sese. pe. ac
pe. accepisse postꝙͣ fu̾it iuctus eam ac¬
cepisse ꝓbõem nõ debiti adu̾sario exige̾
siuero ab inicio ꝯfiteatur ꝗd̾ suscepisse
pe. dicat aũt no indebitas ei fuisse solu¬
tas pͥsumptdem uidel ꝓ eo esse ꝗ accepit
nemo dubitat ꝗ ei soluit nuꝙͣ ita resu¬
pinꝰ est ut facile snas pe. iactet et ince¬
bitas effundat. Et ĩnaxime supse qui ĩ¬
aliquo facle errasse ⁊ ideo eum ꝗ dicit
indebitas soluisse ꝯpelli ad płoes qd ꝑ¬

Expanded text:
indebitam, hoc negauerit et ipse qui dedit legitimis probationibus solutionem adprobauerit, sine ulla distinctione ipsum, qui negauit sese pecuniam pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non debiti ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui inaliquo facile errasse. et ideo eum, qui dicit indebitas soluisse compelli ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝙ nõ ꝑ ip̃m expediatur.Sane sifisca¬
lis pecirmaria c̾a sit. que as ꝑcintitorẽ
principis respicit meli fecit sise abs.
bbellum id expedire pꝯsul no poterit.
om̃a e̾ͥ quecq canse cognit̾oem desidant
aduocatos pacientem esse ꝓ ꝯsulem oꝑ¬
get.s cum ingenio ne ꝯtemꝑtibilis¬
de ut de suteat᷑ nec adeo dissimulare si quos

Expanded text:
 non per ipsum expediatur. sane si fiscalis pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem principis respicit, melius fecerit, si absti, per libellum id expedire proconsul non poterit: omnia enim, quaecumque causae cognitionem desiderant, ‹a›duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos
Abbreviated transcription (Latin):
ne acciꝑe s passim uilissiqũ est.⁊ ꝑ
onĩa auarissimũ. ⁊ ꝙmandatis ꝯtine¬
tin: ne donũ uł munꝰ ip̃e posul ułqͥ
in aliquo offo erit accipiat.emat ue
quid uictꝰ nͥ cocidiani c̾a.q ad exema¬
iam nõ ꝑtinent. s ad ea que eduliũ
excecant usum s nec exẽnia ꝑducen¬
dasunt ad munerum qualitatem.
aduen̾it. patid comodari sibi ciuitu¬
tem laudesq suas nõ grauitate audi¬
q oꝑta diligentes sollempnit p̃ponere.
minist̾ia quoq militaria si oꝑꝰ fiut
ad curat̾ces adiuuandos dare. ¶ Cum

Expanded text:
ne accipere, sed passim uilissimum est et omnia auarissimum.' et quod mandatis continetur, ne donum uel munus ipse proconsul uel qui in alio officio erit accipiat ematue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum. sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualitatem. aduenerit, pati debet commendari sibi ciuitatem laudesque suas non grauate audique operum diligentes sollemniter praeponere, ministeria quoque militaria, si opus fuerit, ad curatores adiuuandos dare.Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum emisit qua sigͥcaret etmi su¬
ma̾ ex administiat̾te apud ie esse. damq
creditam sibi se debitur cum usuris se¬
missib q̃situm est anex ea ca credita .ẜ.
peti pessit. an ⁊ usure peti possint .Ix. nẽ
esse creditam. aliogn dicend̾ est exõĩ cc̃tu
nuda pacc̾oe pecu̾iam cieditam fi posse.

Expanded text:
ad eum emisit, qua significaret certam summam ex administratione apud se esse eamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti possit et an usurae peti possint. respondit non esse creditam: alioquin dicendum ex omni contractu nuda pactione pecuniam creditam fieri posse.
Abbreviated transcription (Latin):
sit hrditas. anuꝰ ꝑ hos quos suo uiri sub¬
iectes nͥt. uł ꝑ enm cui hr̾sextit̾it  tũ¬
macungͥ pretor cognosc̾e debebit. cum
qͣratur anꝗs respende̾ deleas. qua iire
ue̾s sit. ut siualde int̾esse dꝑenit. plenia¬
⁊ responde uibeat. que obtinere delent.

Expanded text:
 an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde interesse compererit, plenius responderi iubeat. quae optinere debent
Abbreviated transcription (Latin):
accie.⁊ ita sic̾tum petet. necum ignoret
actor q̃ exꝑte adu̾sano de functo e ᷤ titis. in¬
t̃ dũ plus petende aliꝗd aa̾pni sentiat.¶¬
Int̾rogatorus au̾t accoib hodie no utim
qr nemo cogit᷑ anͥ uidiciu̾ de sus unt aliꝗd¬

Expanded text:
actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor, qua ex parte aduersarius defuncto heres exstiterit, interdum plus petendo aliquid damni sentiat.Interrogatoriis autem actionibus hodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo iure ali
Abbreviated transcription (Latin):
elcꝰ. Si defensor inuidicio int̾ Iniatur¬
rogatus an is ꝙ̃ defendit hrs sit. uł queta
ex ꝑte fit falso respond̾it. ipse ꝗd detẽ sor
adu̾sario teneb̾r apsi au̾t ꝙ̃ defendit
ulłm facit puidiciu̾̃. ueram itaq esse cel¬
si smn̾am dubiũ ne̾ eit. angͦ ne̾ uidetur
q ꝯseqns erit dice̾ qr noͣ plene defendit.¬
¶Q int̾rogatur h̾ demse respordit. nec
adiec̾it erqua ꝑte. ex asse respendise dicẽ¬
dum est. ansi forte int̾rogetutan ex di¬

Expanded text:
 si defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor aduersario tenebitur, ipsi autem quem defendit nullum facit praeiudicium. ueram itaque esse Celsi sententiam dubium non est. an ergo non uideatur quens erit dicere, quia non plene defendit.Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex di
Abbreviated transcription (Latin):
um suum in iudiciũ uecasse ꝯstit̾it. ni¬
atica litisq sumptꝰ adu̾sario suo redd̾e
oꝑtebit. ¶Indicib de iure dubitantib
p̾sides respond̾e solent. de fc̾o au̾t ꝯsulẽ¬
cibno debent p̾sides ꝯsilium ĩꝑtiri. uer̾
uiłe̾ eos ꝓut religio suggesẜit. sm̾am ꝓfe¬
rie. hex ei res nõ nunꝙͣ infamat. ⁊ mat̾iam
gr̾e uł ambicionis cribint.

Expanded text:
um suum in iudicium vocasse constitit, viatica litisque sumptus adversario suo reddere oportebit. Iudicibus de iure dubitantibus praesides respondere solent: de facto consulentibus non debent praesides consilium impertire, verum iubere eos prout religio suggerit sententiam proferre: haec enim res nonnumquam infamat et materiam gratiae vel ambitionis tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
quis tn cum es pigner caret. affirma¬
nesse uiceatur ꝙ magis est. tenebit᷑
op. Sirem pignori catam ⁊ iengidit
⁊ sra̾didit ma einumos credidnsti q
ille soluit ei creditori cui pignꝯ ded̾at
tͥq cum es ꝯuenit ut eares qͣm i am
uendid̾at pignori tibi ess nichil ce e¬
gise ꝯstat. qr rem alienam pignori
accepis ea ei rõe emprorem ꝓigii ꝯ liła¬

Expanded text:
quis tamen, cum aes pignori daret, adfirmaesse uideatur: quod magis est. tenebitur or rem pignori datam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus li
Abbreviated transcription (Latin):
ca nõ sit. pignus pet̾ ueniit. si si ita sit scͥp
cum.si qua pecuu̾ia die sua soluta ne enit
statim apetit ei pacti ꝯuentio. ¶ ceuende̾¬
rignus ex paccione uenire potest. nõ so¬
uini obsertenino solutam uenire posic

Expanded text:
non sit, pignus potest uenire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendent. Cum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
sũma inuecta mea ⁊ mata teneruncur.
inq̃ cenacłm ꝯduxi no ei credibile est ł
ꝯuonisse ut ad uniu̾sam pensionẽ insu¬
le friuola mea tencant᷑. uidetur. uic taa¬
te ⁊ cum dnĩo edium hoc ouenisse ut noͥ
pactio cenacularu ꝓficiat dño s sua ppa¬

Expanded text:
ata tenebuntur, in quam cenaculum conduxi: non enim credibile est hoc conuenisse, ut ad uniuersam pensionem insulae friuola mea tenebuntur. uidetur autem tacite et cum domino aedium hoc conuenisse, ut non pactio cenacularii proficiat domino, sed sua p
Abbreviated transcription (Latin):
mino pecu̾ani reodidisti pignꝰ. isꝙ ꝑ
fenestrani dimisit exceptiurs eode ĩ
tustria ad id posu̾it. labeo ait furti
te ag̾e cum debicore posse ad exhibend̾
⁊si agente te ꝯͣia pignoraticia excipi¬
at debitor tepignore sibi reddico. repli¬
cabr de colo ⁊ fraude ꝑꝙͣ nec redditim
s ꝑ fallatiam ablatum id intłligitur
re sie abinico siue postea nẽ t̾m ua¬
do pignore. hoc t̾n ure utim ut liceat
distrahere sunodo no ꝯuenit ne liceat
u̾ uero ꝯuenit ne distrahxret᷑ creditor
si distrayit furti obligat᷑ nisi ei t̾ fu̾it
denu̾ciatũ ut soluat et cessauerit.

Expanded text:
 pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec redditum, sed per fallaciam ablatum id intellegiturre sive ab initio sive postea, non tantudo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut soluat et cessauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ Possunt ste cause intuenire cx
ꝗb cum eo ꝗ comodass agi debet. uiłuci
de inpensais inualitudine ẜni factis q̃¬
ue post fugam regrendi reducendi eis
causa sacte essent. Nam cibanor m
ca nͦ impendia u̾ꝰ est ut sicuti csba¬
uasa niciosa comodaunt. si nifusum
umũ uł ołin corruptũ effusũne est

Expanded text:
causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorumca enim impendia uerius est, ut sicuti cibauasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
mortes ẜuoꝵ que sine colo ⁊ culpa cius
Accidunt. latronũ hostiumue incursũ¬
ꝑ rritaꝵ insidias nausragiũ incendiũ
afugas ẜnoꝵ ꝗ custodire nõ solent. Q at
d̾e latronit. ⁊ piracis ⁊ naufragie dixi

Expanded text:
mort‹e›s seruorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumue incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas seruorum qui custodiri non scient. quod autem de latronibus et piratis et naufragio dixi
Abbreviated transcription (Latin):
sus nõ suscepiss. uolantatis eĩ est susaꝑe
mandatũ nec̾titatis es ꝯsumare. Ig si pu¬
gillares mͥ comodasti ut de bitor mͥ ca¬
ueret. no recte facies in portune petẽdo
siam si negasses. uł emissem uł testes ad¬
hibuissem. Itq erit si ad fulciendam
insulam tigna comodasti de mñ ꝓir̃ac¬
xisti aut ⁊ sciens inciosa comodasti ad¬
inuari nos ꝗipe nõ decipi beneficio oꝑcet

Expanded text:
s non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non decipi beneficio oport
Abbreviated transcription (Latin):
medicis cum egrotares fiuis me dedisse pe
an̾am ⁊ eum decessisse. It̾ uisulam ful¬
sisse ⁊ rofecisse ⁊ postea de ustgmesse nec
ħrem ꝙ possem retin̾e. ¶ Si pignou pl¬
mancipia potest retin̾e dones ei cauea¬
tur ꝙ euictionis nõie cau̾it ꝓmiẜit in¬
tempne̾ eum fucurum. ¶Siuno ex hrdi

Expanded text:
icis, cum aegrotaret seruus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere. Si pignori plmancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum. Si unus ex heredi
Abbreviated transcription (Latin):
qidec comodau̾im ꝙ is amicos ad cenã
inuitatur se dice̾t. ⁊ id ꝑegre secũ porta¬
uerit. sirie ulla dubitat̾ce ⁊ piratarũ
latren̾.⁊ naufragii casum prare debet.
hec ita sidum raxat accipientis gr̃a
ꝯmodata sit res. at si utriusq ulti sico¬
mune̾ amicũ ad cenam inuitau̾imꝰ¬

Expanded text:
am inuitaturum se diceret, et id peregre secum portauerit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerim
Abbreviated transcription (Latin):
gentem patremminime eis obẽẽ pla
si negetur iudicatum esse uł ignora¬
ri potest. an uidicatum sit. qr ad huc
lis subesse possit cransactio fieri pocest.
eg̾it. si postea causettir de eo solo se cogi¬
tasse. q pͥma ꝑte testam̃ti anno̾ ⁊̃ ꝙ p¬

Expanded text:
gentem patrem minime eis subesse plasi negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potest. egerit, si postea causetur de ‹e›o solo ‹se› cogitasse, quod prima parte testamenti ac non
Abbreviated transcription (Latin):
sibi irrogat potestate̾ dm̃ eiutare poc̾it.
slam diuꝯ piꝰ rescripsit o̾io eos dr̃as fuit
redd̾e. suic ante pugnam ad bestias. siue
post pugna q̃m int̾d̾ aut pecuma interũ¬
sa aut comisso alico maiore maleficio
ad fugiendam inꝗsione̾ uł iusticiam a¬
nimadu̾sionis in arenam sedere malu¬
erĩt. reddigͦ eos oportet. De aleatoribꝰ¬

Expanded text:
i irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE ALEATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
or̾one qͣm insenatum recitauit facł ta¬
tem dedit ingredienti tam cesaris ꝙͣ¬
insenatoꝵ ⁊ paganoꝵ predia uelentib
fuginuos ingrere scrutariq cubilia at
uestim̾ta gia eccultatium

Expanded text:
oratione, qua‹m› in senatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantium
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps eod̾ senatꝯ sulto inpunicas
datur ei ꝗ intra prestituta tpra qͣm reꝑ¬
ut sugitinos inagro suo dnd uł magis¬
tratib tradid̾it. ¶hec au̾c senato osul¬
tum aditũ ⁊ dedit militi uł pagano. ad
inuestigand̾ fugitiuum in predia sena¬
toꝵ ais paganoꝵ cui ⁊ rei lexflama ꝓs¬
fc̾n ut fugitiuos inquirere nolentibus
intras ad ingrãtus dentur. młcta ⁊̃ sẽ
tentia solidoꝵ iningracum statutu. si
lt̾is acceptis inꝗrentes nõ adinuant s¬

Expanded text:
deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitivos in agro suo, domino vel magistratibus tradiderit. Hoc autem senatus consultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia senatorum vel paganorum cui rei etiam factum, ut fugitiuos inquirere uolentibus litterae ad magistratus dentur, multa etiam centum solidorum in magistratus statuta, si litteris acceptis inquirentes non adiuuent. s
Abbreviated transcription (Latin):
locaui ⁊ pp̾ te det̾ior fr̃s sit teneb̾is ⁊ hoc
nõie ⁊ si qua caua sunt. ¶Estuacio at̾
habetur in hac accione qͣnͣti ẜiis inuci¬
hor factus sit. ꝙ offoꝰ uidicis expedietur.
dare sollicitator.⁊ ẜuum dñs lucri faci
et preciũ ẜui acciꝑe. ⁊ ĩnꝰ est electõne̾¬
dño dan siue ẜu̾u detin̾e cupit.⁊ dampnũ
qͣnti det̾ior ẜuus factus est induplum ac¬

Expanded text:
locavi et propter te deterior factus sit, teneberis et hoc nomine, et si qua talia sint. Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti servus vilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: dare sollicitator et servum dominus lucrifacit, et pretium servi accipere? servum detinere cupit et damnum, quanti deterior servus factus est, in duplum ac
Abbreviated transcription (Latin):
marci ⁊ comodi.que declarat. ⁊ p̾sides
⁊ ingr̾atus milites ⁊ stacionarios dn̾mn
adinuare debere. de in ꝗrendis sugnus
⁊ ut inuentos redd̾e̾t. ⁊ ut hn apud qͦs
re ne euadant. ¶fugit̾᷑m accipe ⁊ siꝗs
erro sit. fugitiu aũt appłłone ex fugi¬
tina natũ non contineri.

Expanded text:
eclaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos re, ne euadant.Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non contineri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ut manumitat. no oportet ẽi ꝯͦdici.
plane cauebit eĩ ut sii p̾tatem suam
ꝑueniret ẜuus. resticuat itꝙ accepit. eo
minꝰ ꝙ uilior ẜnus fcs est ppͥ fugari. pla¬
ne si ad huc manumiti uelit is ꝗtedit. a¬
le u̾o manumite nolis p̾ͥp fugam effenso¬

Expanded text:
perat ut manumittat non oportet ei condici: plane cauebit, ut, si in potestatem suam peruenerit seruus, restituat id quod accepit eo minus, quo uilior factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit ei ꝗ dedit. plane sino manuns¬
is ꝯsticutio succedit facitq eũ lib̾tũ si no̾¬
dum penituerat eum ꝗ mħ dedit. ¶¬
tus est pm̾a dabit ⁊ diccione̾. si hec ei m¬
nifestum fec̾it. ne si postea eniat dãp¬
no afficiat᷑. siuero iam sit emptꝰ piu̾a¬

Expanded text:
petit ei qui dedit. plane si non manumiserit, constitutio succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui tentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si vero iam sit emptu
Abbreviated transcription (Latin):
cem iretur qͣi decidis anpossim ꝯdicere
simicħ no coucatur ad iudicem ñ iri.
et est u̾m młtum intesse utrũ obhec
tur noniꝯdici pot̾is. sino reꝓmitatur
s ut ne eatur ⁊diccio cessat ꝙͣ dui no

Expanded text:
cem iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc tur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non
Abbreviated transcription (Latin):
pretoris.⁊ ꝓ ucllitate alim̃tõꝵ accipiẽ¬
da sunt. ¶Si adhitat̾oem e̾ta ꝙͣticas
annua sit relicta.⁊ ita sit trans actum
sñ pretore ut habitatio prestetur. ual
mͣsaccio. Quia fructꝰ habicat̾ois pr̃atur
licet ruinc uł incendio sriecta trans¬
accio est. ꝑ ꝯͣium quaq si ꝑ habitatene
que erat relicta placu̾it ẽtam qͣnti¬
tatem pr̃ari cransaccio rata est ⁊ cit᷑

Expanded text:
praetoris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt. Si ad habitationem certa quantitas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incendio subiecta transactio est. per contrarium quoque si pro habitatione, quae erat relicta, placuerit certam quantitatem praestari, transac
Abbreviated transcription (Latin):
ulianns. ¶ xores eoꝵ qui inhostiũ
mibe nõ possunt et gn̾alit̾ diffimẽd̾
est conec c̾tum est maritũ iu̾e inc¬
aptiuitate ꝯstitutũ nlłam hr̃e licen¬
ciam eoꝵ uxores migrare ad alud
pudn pr̾are sin au̾t inuicerto est miꝰ
an inuꝰ apud hostes tenet᷑. uł mo. de p̃¬
uentus. tunc si ꝗnq̾nnu̾ a tempore
captiuitatis excesẜ̾it licentiam hab
nsłi ad alias migiare mptias ita tͥn
ut bona gr̃a dissolutũ uideat᷑ pristi̾¬
mñm ⁊ unus quisq suu̾ uis ħ habeat
inmimitũ eode̾ uire ⁊ in marito in
cuntate degente ⁊ uxore captina obẜ
ignoranciam mutate uoluntatis ob la¬
tentia cognita i ꝗ accepit ip̃m noluit
m̾ni dissolu̾e. tunc ei ꝑ enm ꝗ accepit
solintur ñm.¬
dem. Puius adriamis eum ꝗ alien¬
am uxorem ex itinere domũ suam du¬
xiss ⁊ inde mar̾ito eius replidium ⁊¬
nisi septem ciuib romanis pub̾ibꝰ
adhibitis pret̾ lib̾tum eio ꝗdmortum
facit. et lib̾tum accipiemꝰ ⁊ eum ꝗ

Expanded text:
um.Uxores eorum, qui in hostium nubere non possunt. et generaliter definiendum est, donec certum est maritum uiuere in captiuitate constitutum, nullam habere licentiam uxores eorum migrare ad aliudpudii praestare. sin autem in incerto est, an uiuus apud hostes teneatur uel morte praeuentus, tunc, si quinquennium a tempore captiuitatis excesserit, licentiam habet mulier ad alias migrare nuptias, ita tamen, ut bona gratia dissolutum uideatur pristim et unusquisque suum ius habeat imminutum: eodem iure et in marito in ciuitate degente et uxore captiua obseignorantiam mutatae uoluntatis oblai paenitentia cognita is qui accepit ipse uoluit matrimonium dissoluere: tunc enim per eum qui accepit soluitur m.Diuus Hadrianus eum, qui alienam uxo rem ex itinere domum suam duxisset et inde marito eius repudium nisi septem ciuibus Romanis puberibus adhibitis praeter libertum eius qui diuortium faciet. libertum accipiemus etiam eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum ub̾ta que inuico eo diuerteret
mr cũ diuo patre suo rescripsit intlłigi
enm hoc ipso nołe nuptam sibi ꝗeam
accionem uł anam importet que no̾
solet nisi ex diuortio oriri qͣr si accusa¬
re eam aduit̾ii ceꝑit nł alio crimine reã¬
postulare ꝙ uxori nemo obicit magisẽ
cum alo esse ꝯnubium ꝓuide si patrs¬
est nolle hanc miptani ⁊ si ꝯcubinam
sibi adhibuerit. Idem erit ꝓbandum.

Expanded text:
o eo diuorterat, er cum diuo patre suo rescripsit intellegi eum hoc ipso nolle nuptam sibi, qui eam actionem uel aliam inportet, quae non solet nisi ex diuortio oriri. quare si accusare eam adulterii coeperit uel alio crimine postulare, quod uxori nemo obicit, magis ecum alio esse conubium. proinde si patroest nolle hanc nuptam: et si concubinam sibi adhibuerit, idem erit probandum.
Abbreviated transcription (Latin):
mascus tecendunt. facłtas est agendi
cum ⁊ de matris testam̃co agat᷑. ⁊ obtine
assidue soleant. ¶ huiꝰ aut ũbi de in¬
offõ. uis illa ut diyi est. docẽ in merentẽ
tione. submotum. Resq illo colore def¬

Expanded text:
masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem verbi "de inofficioso" vis illa ut dixi est docere immerentem tione summotum: resque illo colore de