comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonus simplicit̃. Sanimal bipes. Non eñi erit scđm accidens. Amplius. Nec
quȩ cũq in sunt in aliquo. Quare neq album frequent᷑. neq homo ł animal
bipes. Iñ sunt enĩ in homine bipes & animal. Quȩ superius cõprehendit ea
nune: aꝑtissima ratione de terminat dicens de his solis extra p̃dicantis
ueraciter unam non posse p̃dicationẽ. fieri ueram. si coniuncta sunt.
quȩ cumq aut accidentia sunt eidem aut cũ unũ alii accidit. accidens
redus est. rursus socrates bonus est siutraq ueracit̃ predicet: duo acci¬
dentia. de uno sub iecto p̃dicauit iđ de socrate. Iuo circa non potest una¬
ex his una fieri p̃dicatio ut dicatur socrates citharedus bonus est  Rursus si
de socrate p̃dicet᷑ muscicus. sit enĩ socrates muscicus. de musico aũt si p̃dicet᷑
alb & hoc fortasse sit uerũ. nontam̃ iã necesse est musicũ albũ eẽ Si enĩ
sit musicus socrates. si de eodem musico alb p̃dicet᷑. p̃dicat᷑ quidẽ desocra¬

Expanded text:
bonus simpliciter, sed animal bipes; non enim secundum accidens. Amplius nec quaecumque insunt in alio; quare neque album frequenter neque homo animal vel bipes; insunt enim in homine animal et bipes. Vernunc apertissima ratione determinat dicens, de his solis extra praedicatis veraciter non posse unam praedicationem fieri veram, si conjuncta sint, quaecunque aut accidentia sunt eidem, aut cum unum alii accidit, accidens es citharoedus est, rursus Socrates bonus est, si utraque vere praedicet, duo accidentia de uno subjecto praedicavit, id est de Socrate. Quocirca non potest ex his fieri una praedicatio, ut dicatur, Socrates citharoedus bonus est; rursus si de Socrate praedicetur musicus, sit enim Socrates musicus; de musico autem si praedicetur albus, et hoc fortasse sit verum, non tamen jam necesse est musicum album esse. Si enim sit musicus Socrates, si de eodem musico albus praedicetur, praedicatur quidem de Socra
Abbreviated transcription (Latin):
homo. decadauere non potest p̃dicari. uł &iam quando in est. qui dẽ semꝑ
non uerũ est. Quando uõ non in est. non semꝑ uerũ est homeris est ÷ aliquid
ut poeta Ergo etiam in est an non: Scđm accidens enĩ p̃dicat᷑ eẽ. de homero
nib: dicantur. & scđm se p̃dicent᷑ & non scđm accidens. in his & simpliciter
uerum erit dicere. Qđ aũt non est qm̃ opinabile est. non est uerũ dicere eẽ.

Expanded text:
homo de cadavere non potest praedicari. Vel etiahomo de cadavere non potest praedicari. Vel etianon verum, quando vero non inest, non semper verum est; ut 'Homerus est aliquid' ut 'poëta'; ergo etiam 'est' aut non? Secundum accidens enim praedicatur 'esse' de Homero; praedicantur, et secundum se praedicantur et non secundum accidens, in his et simpliciter verum erit dicere. Quod autem non est, quoniam opinabile est, non est verum dicere esse
Abbreviated transcription (Latin):
ordo aut̃ se sic habet Dubitans enĩ dixit. Uerũ ÷ aut̃ aliquid dicere
de aliquo composite & conexe. & rursus simplicit̃ quendam hominẽ hominẽ
aut quendã albũ albũ. ancerte non semꝑ. s tunc quando in ad iecto iđ. in eo
qđ ad iectũ cũ aliquo p̃dicat᷑ in est aliquid oppositoꝵ taliũ. quȩ cũq consequit᷑
hominis & mortui sequat᷑ contradictio animal scilicet & non animal. Si igitͥ
sic sunt. non est uerũ simplicit̃ predicari s falsum. ut mortuum hominem.
quẽ coniunetȩ uere dicipossis. eundẽ hominẽ. solũ nonuere p̃dicabis. Quando
enĩ hec oppositio. in his que p̃dicant᷑ non ÷: uerũ est ꝙ conuinetȩ p̃dicaueris
& simplicit̃ p̃dicare ad iectũ est aut̃. in quo uenit ali quotiens oppositio huiꝰ¬
modi ut in eo qđ est homo mortuus mortuus adicit᷑ homini. Aliter enĩ uere

Expanded text:
Ordo autem se sic habet, dubitans enim dixit. Verum est autem aliquid dicere Ordo autem se sic habet, dubitans enim dixit. Verum est autem aliquid dicere de aliquo composite et connexe, et rursus simpliciter, ut quemdam hominem aut quemdam album hominem, an certe non semper, sed tunc quando in adjecto, id est in eo quod adjectum cum aliquo praedicatur, inest aliquid oppositorum talium quaecunque c et mortui sequatur contradictio, animal scilicet et non animal. Si igitur sic sint, non est simpliciter verum praedicari, sed falsum, ut hominem mortuum, quem conjuncte vericantur non est, verum est quod conjuncte praedicaveris, et simpliciter praedicare. Adjectum est autem in quo venit aliquoties oppositio hujusmodi, ut in eo quod est homo mortuus, mortuus adjicitur homini. Aliter enim vere
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Solũ aut̃ manũ dicere eẽ eam. quȩ statuȩ est. falsum est. habet
enĩ manus potestatẽ dandi accipiendiq sed illã mamoreã non habet.
Ergo est quedã contra dictio int̾ manũ. & manũ marmoreã. ꝙ illa dare
atq accipere potest. illa non potest. Hȩc enĩ sibi contra dictionis oppo
nuntur modo. Ergo quotiens cumq tale aliquid p̃dicat᷑ ut homo de cadauere
cui tale aliquid coniunctũ sit atq adiaceat. qđ faciat contradictionem
p̃dicatũ. ut hic ad iacet mortuus homo simulq: p̃dicc
ut faciat contra ipsum hominẽ contradictionẽ eamq inse contineat.
non potest separari. un a p̃dicatio. ut singulatim dicatur Sin uõ non sit ista
contra dictio potest ut in eo. ꝙ est. socrates animal bipes est : animal & bipes
nulla contra dictione opponuntur. Quo circa potest deeo & animal
singulatim atq simplicit̾ & bipes dici. Sensus quidẽ huiusmodi est

Expanded text:
dicit; solum autem manum dicere eam quae statuae est, falsum est. Habet dicit; solum autem manum dicere eam quae statuae est, falsum est. Habet enim manus potestatem dandi accipiendique, sed illa marmorea non habet. Ergo est quaedam contradictio inter manum et manum marmoream, quod illa dare atque accipere potest, illa non potest. Haec enim sibi opponuntur contradictionis modo. Ergo quotiescunque tale aliquid praedicatur, ut homo de cadavere, cui tale aliquid conjunctum sit atque adjacet, quod faciat contradictionem contra praedicatum, ut hic adjacet mortuus hout faciat contra ipsum hominem contradictionem, eam quae in se contineat, non potest separari vera praedicatio, ut sigillatim dicatur. Si vero non sit ista contradictio, potest, ut in eo quod est Socrates, animal bipes est, animal et bipes nulla contradictione opponuntur. Quocirca potest de eo et animal sigillatim atque simpliciter et bipes dici, sensus quidem est hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
dubitans diceret sic. Uerũ est aut̃ dicere de ali quo cõ positũ. coniunctumq
aliquid ut de aliquo homine hominẽ. aut de aliquo albo albũ. ita ut extra
horũ aliquis simplicit̾ predicetur. Ancerte non semꝑ & dat regulã quam
ꝑ noscamus. an quȩ cõposita dnr̃ eadem singillatĩ dici possunt. anminime.
Quotiens enĩ alia sunt quȩ p̃dicant᷑ cũ alio. ut in se non habeant contradie¬
aut̃ hominẽ uere dicere non potest. id circo qm̃ prius cũ coniunctione
p̃dicauit dicens. hominẽ mortuum. mortuus qđ adiacet hominis pre¬
dicamento. Cũ homine enĩ p̃dicatũ ÷ mortuus contradictionẽ tenet
contra hominẽ. Est enĩ homo animal. mortuus uõ non animal. Ergo
mortuus & homo contradictionẽ quandã int̃ sehabent. Illud est. enim
animal. Illud uõ non animal. Quo circa qm̃ int̾se hec habent quandã
contrarietatẽ separatus homo demortuo homine solus non dr̃. Eodẽ
quoq modo est. & siquis dicat manũ eẽ marmoream statuȩ uerum

Expanded text:
dubitans diceret sic: Verum est autem dicere de aliquo compositum conjunctum quod aliquid, ut de aliquo homine hominem, aut de aliquo albo album, ita ut extra horum aliquid simpliciter praedicetur, an certe non semper. Et dat regulam qua pernoscamus an quae composita dicuntur, eadem sigillatim dici possint, an minime. Quoties enim talia sunt quae praedicantur cum alio, ut in se non habeant contradicautem dicere hominem vere non potest. Idcirco quoniam prius cum conjunctione praedicavit dicens, hominem mortuum, mortuusque adjacet hominis praedicamento, cum homine enim praedicatum mortuum, contradictionem tenet contra hominem. Est enim homo animal, mortuus vero non animal; ergo mortuus et homo contradictionem quamdam inter se habent. Illud enim est animal, illud vero non animal. Quocirca quoniam inter se habent haec quamdam contrarietatem, separatus homo de mortuo homine, solus non dicitur. Eodem quoque modo est si quis dicat manum esse marmoream statuae, verum
Abbreviated transcription (Latin):
an semꝑ eadẽ uere con iuncta seposita que dicerent᷑. Hic aut̃ conuerso ordine
idẽ querit. an ea quȩ cõposita uere p̃dicant᷑. singillatĩ dicta uere dicantur.
Post obitũ enĩ socratis. possum dicere. hoc cadauer homo mortuus.. & homi¬
nẽ mortuũq iungentes. inde unam uerã facere p̃dicationẽ. Solũ autem
hominẽ dicere cadauer. illud non. uerũ. Rursus. eundẽ socratẽ uiuum

Expanded text:
r vere eadem conjuncta compositaque dicerentur; hic autem converso ordine id quaerit, an ea quae composita vere praedicantur, sigillatim dicta vere dicantur. Post obitum enim Socratis possumus dicere, hoc cadaver, homo mortuus est, et hominem mortuumque jungentes, unam inde veram praedicationem facere. Solum autem hominem dice
Abbreviated transcription (Latin):
erit dicere huius modi est. ea que superius dixit. una ratione collegit dicens
Quȩ cũq eomodo p̃dicantur. ut neq: in nominib: neq: in definitionib: ꝓpriis.
ĩ teneant contrarietatẽ. Hȩc & extra simplicit̃ que p̃dic
rietatis. contradictionis uȩ sunt: Ssi hoꝵ ꝓnominib difinitiones sumantur
mox contrarietas oppositionis agnoscitur. Si quis enĩ dederit hominis defini
atq in animũ. atq ex hoc totauis contradietionis ap
circa si sum ant᷑ de finitiones ꝓnominib & in his aliqua contrarietas in ẽe
uidebitur. ł si scđm accidens aliꝗd p̃dicet᷑. ut est de homero. cũ de poeta
principalit̃ predicetur. non p̃dicabunt᷑ simplicit̃ id quȩ cũq composita p̃dica¬
bant᷑. Qđ sineq contrarietas ullasit. & ꝑse p̃dicentur & non ꝑ accidens. ꝗc ꝗd
cõposite uere dr̃. hoc simplicit̃ uere p̃dicatur. Qm̃ aut̃ fuerunt q¬

Expanded text:
est, sed quoniam non est. Ea quae supra dixit una ratione colligit dicens: est, sed quoniam non est. Ea quae supra dixit una ratione colligit dicens: Quaecunque eo modo praedicantur, ut neque in nominibus neque in diffinitionibus propriis aliquam tenent contrarietatem, haec et extra simpliciterque praediarietatis contradictionisve sunt. Sed si horum pro nominibus diffinitiones sumantur, mox contrarietas oppositionis agnoscitur. Si quis enim hominis diffinitionem datque inanimatum, atque ex hoc tota vis contradictionis apparet. Quocirca si sumantur diffinitiones pro nominibus, et in his aliqua contrarietas inesse videbitur, vel si secundum accidens aliquid praedicetur, ut est de Homero, cum de poeta principaliter praedicetur, non praedicabuntur simpliciter vere quaecunque composita praedicabantur. Quod si neque contrarietas ulla sit, et per se praedicentur et non per accidens, quidquid composite vere dicitur, hoc et simpliciter vere praedicatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. quando cũq in adiecto eẽt aliqua contradictio: non eẽ uerum
simplicit̃ p̃ dicare ꝙ conunetȩ diceretur. Quando aut̃ non in est contradictio
non semꝑ uerũ est. p̃dicare simplicit̃. ꝙ coniuncte uere diceretur. s ali¬
quotiens uerũ aliquotiens uõ falsũ: Huius rei tale exemplũ. Cũ dico home¬
rus poeta ÷ & poeta coniunete de homero p̃dicabit᷑ : Sin uõ dixero
homerus est falsum est quã qui non sit aliqua contradictio. Inter ÷ & poetã
neq in ad iecto est ulla talis oppositio quã consequatur contra dictio
Cur aut̃ hoc eueniat talis ratio est. De homero enim po etã ꝗdẽ. principa¬
liter p̃dicamus cũ dicimus homerus poeta: est aut̃ uerbum depoeta qui dem
p̃dicamus principalit̃. de homero aut̃ scđo loco. Non enĩ idcirco p̃dicamus
i. poeta: licet nullam contra dictionẽ habeat. est ꝙ adiacet poetȩ contra
poetam non sit uera p̃dicatio dicendo homerus est. Scđ̾m accidens enĩ est.

Expanded text:
cto esset aliqua contradictio, non esse verum simpliciter praedicare, quod conjuncte diceretur, quando autem non inest contradictio, non semper verum est praedicare simpliciter, quod conjuncte vere diceretur, sed aliquoties quidem verum, aliquoties autem falsum. Hujus rei tale exemplum est cum dico: Homerus poeta est, est et poeta conjuncte de Homero vere praedicavi. Sin vero dixero Homerus est, falsum est, quanquam non sit aliqua contradictio inter est et poetam, neque in adjecto est ulla talis oppositio quam consequatur contradictio; cur autem hoc eveniat, talis ratio est. De Homero enim poetam quidem principaliter praedicamus, cum dicimus: Homerus poeta est. Est autem verbum de poeta quidem praedicamus principaliter, de Homero autem secundo loco. Non enim idcirco praedicamus edicatur, id est poeta, licet nullam contradictionem habeat est, quod adjacet poetae, contra poetam, non fit vera praedicatio, dicendo: Homerus est. Secundum accidens enim est
Abbreviated transcription (Latin):
quic quã discrepat. dicere cras posse eẽ. circenses & rursus cras contingere eẽ.
circenses nisi hꝰ tantũ ꝙ possibile quidẽ potest pͥuatione subduci. contingere
ali quotiens. ut est possibile ẽẽ. & pͥuatio ut est impossibile eẽ. Nãq: ꝙ dicimꝰ
in possibile eẽ. pͥuatio possibilitatis est In contingenti aut̃. quã qui idem significa&¬

Expanded text:
quidquam discrepat dicere, posse cras esse circenses. Et rursus contingere cras esse quidquam discrepat dicere, posse cras esse circenses. Et rursus contingere cras esse circenses, nisi hoc tantum, quod possibile quidem potest privatione subduci, contingens aliquoties, ut est non possibile est esse, et privatio, ut est impossibile esse. Namque quod dicimus impossibile esse, privatio possibilitatis est; in contingenti autem qua
Abbreviated transcription (Latin):
gatione ꝑ empta est. res quippe quã negatio positã non inuenit. s tantũ modus
qui etiam ab affirmatione constitutus est. Magna aut̃ distantia est. an ad
modũ negatio ponatur an aduerbũ. Nam si ad uerbũ ponã p̃dicatione a sub¬
iecto disiungitur. ut socrates non ambulat. Nam ambulat ꝙ p̃dicatio est.
a subiecto diuidit᷑. sed ap̃dicatione potius disiungitur modus ut in eo ꝙ est
socrates non uelocit̃ ambulat. non ambulationẽ a socrate ꝓpositio ista dis¬
iunxit . s uelocitatẽ ab ambulatione. iđ modũ ap̃dicato: Et hoc in aliis facilius
ostendere ꝙ a nobis & ad huius modi suptilitatẽ ꝓderit quã tractamus : & superiora
que cũq de continentib dicta sunt. magis liquebunt. & analiticoꝵ nob mentem.
aꝑtissima luce uulgabit. Quatuor modi sunt. quos aristoteles in hoc libro de

Expanded text:
gatione perempta est res, quippe quam negatio positam invenit, sed tantum modum, gatione perempta est res, quippe quam negatio positam invenit, sed tantum modum, qui etiam ab affirmatione constitutus est. Magna autem distantia est an ad modum negatio ponatur, an ad verbum. Nam si ad verbum ponatur, praedicatum a subjecto disjungitur, ut est, Socrates non ambulat. Nam ambulat, quod est praedica subjecto dividitur. Sed a praedicatione potius disjungitur modus, ut in eo quod est, Socrates non velociter ambulat, non ambulationem a Socrate propositio ista disjungit, sed velocitatem ab ambulatione, id est modum a praedicato, et hoc in his facilius evostendere, quod nobis ad hujus loci subtilitatem proderit, quem tractamus, et superiora quaecunque de contingentibus dicta sunt, magis liquebunt, et Analyticorum mentem nobis apertissima luce vulgabit. Quatuor modi sunt quos Aristoteles in hoc libro de
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ subrui.rẽ uõ que fieri dr̃ ꝑmanere. & cũ dicimꝰ socrates non uelo cit̃
ambulat. ambulare eũ quidẽ ñ subtractũ est. s tantũ hȩc negatio. uelo¬
citatẽ ab ambulatione dis uinxit. In his aut̃ quȩ possibilitate aliquid in futu
faciendi ꝑmodũ ponunt. nullus om̃ino actus ponitur. sed tantũ modus ad
quẽ modũ uincta negatio modũ ꝗdẽ ꝑimit s res illa de qua modus p̃dicas¬
batur ñ ꝑmanet. Id circo qm̃ nec tunc cũ p̃dicabatꝰ cũ modo aliquid fieri
agiue ꝓpositũ est ut siquis dicat socratem possibile .ẽ. ambulare. positus
quidem mođ est. resuõ ac tus constituta non est. Non enĩ dic tũ est. qm̃ am
in ꝓpositione quȩ dicit socratẽ non possibile est ambulare . s in eadẽ ꝓpositio¬
ne res de qua dicebat᷑ mođ ille non ꝑmanet. Hoc aũt idcirco euenit qr ne in
affirmatione quidẽ posita est res de qua p̃dicatꝰ est mođ. Atq: ideo non ane¬

Expanded text:
rui, rem vero quae fieri dicitur permanere, ut cum dicimus, Socrates non velociter ambulat. Ambulare enim eum quidem non subtractum est, sed tantum haec negatio velocitatem ab ambulatione disjunxit. In his autem quae possibilitatem aliquid in futuro faciendi per modum ponunt, nullus omnino actus ponitur, sed tantum modus; ad quem modum juncta negatio modum quidem perimit. Sed res illa de qua modus praedicabatur non permanet, idcirco quoniam nec tunc cum praedicabatur cum modo aliquid fieri agive propositum est, ut si quis dicat Socratem possibile esse ambulare, positus quidem modus est, res vero actu constituta non est. Non enim dictum est quoniam in propositione quae dicit, Socratem non possibile est ambulare. Sed in eadem propositione res de qua dicebatur modus ille non permanet; hoc autem idcirco evenit, quia nec in affirmatione quidem posita est res de qua praedicatus est modus. Atque ideo non a ne
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat rectissime oppositione facta. ambulare asocrate dis iunxit:
Rus sus huius ꝓpositionis quȩ est socrates phylosophus est. Siquis ad est
bũ negationem ponat. in tegram faciet negationẽ o¬

Expanded text:
ambulat, rectissime oppositione facta ambulare a Socrate disjunxit. ambulat, rectissime oppositione facta ambulare a Socrate disjunxit. Rursus hujus propositionis quae est, Socrates philosophus est, si quis ad est verbum negationem ponat, integram faciet negationem
Abbreviated transcription (Latin):
tingere & in possibile & denecessario: Habent enĩ aliquas dubitationes.
Omĩs ꝓpositio aut sine ullo modo simplicit̃ ꝓnuntiat᷑ ut socrates ambulat
ut dies est ł quic quid sim pliciter & sine ulla qualitate p̃dicatur. cũ ꝓprus
est additus. cũ dicimus eum uelocit̾ ambulare. Iuomo enĩ ambulet si¬
ficat id quod de ambulatione eius uelocit̃ p̃dicamus. Similit̃ aut̃ siquis
dicat socrates bene doctus est quẽ ad modum sit doctus ostendit. nec solũ
doctus duxit s modũ quoq doc trinȩ socratis co adiungit. S qm̃ st̃ modi
alii. ꝑ quos aliquid posse sieri dicimus. aliquid in eẽ. aliquid neces se eẽ.
aliquid contingere queritur in his quoq quẽ ad modũ sieri contra dictio¬
nis debeat oppositio In his enĩ ꝓpositionib quȩ simplicit̾ & sine ullo modo
p̃dicantur. facile. locus contradictionis agnoscitur. Huius enĩ affirmationis
que est socrates ambulat. negatio si ad uerbũ ponat᷑. ut est socrates non

Expanded text:
 habent enim aliquas dubitationes. Omnis propositio aut sine ullo modo simpliciter pronuntiatur, ut Socrates ambulat, ut dies est, vel quidquid simpliciter et sine ulla qualitate praedicatur. Sunt autest additus, cum dicimus eum velociter ambulare, quomodo enim ambulat, significat id quod de ambulatione ejus velociter praedicamus. Similiter autem si quis dicat, Socrates bene doctus est, quemadmodum sit doctus ostendit, nec solum doctus dixit, sed modum quoque doctrinae Socratis adjunxit. Sed quoniam sunt modi alii per quos aliquid fieri posse dicimus, aliquid non posse, aliquid necesse esse, aliquid contingere, quaeritur in his quoque quemadmodum fieri contradictionis debeat oppositio; in his enim propositionibus quae simpliciter et sine ullo modo praedicantur, facile locus contradictionis agnoscitur. Hujus enim affirmationis quae est, Socrates ambulat, negatio si ad verbum ponatur, ut est, Socrates non
Abbreviated transcription (Latin):
possibilis est ut lignũ hoc potest quidẽ secari. s nichilo tamenminus
habet ad contrariã cognationẽ potest enĩ non secari. & aqua potest
quidẽ calescere sed nichil eam ꝓhibet frigori quoq eẽ. con iunctã.
et uniuersalitẽ dicere est quȩ cumq neq semꝑ sunt neq semꝑ ñ sunt.
Sed ali quotiens sunt & aliquotiens non sunt ea ꝑhoc ipsum quod sunt¬
& non sunt habent aliquã ad contraria cognationẽ. Hȩc aũt in possibi¬
lium & necessariorũ media sunt. In possibile enĩ numquã ẽẽ. potest
Necessariũ num quã non eẽ. Interhȩe ꝓpria quorundam natura est
quȩ horũ utrorumq sit media que & ẽẽ scilicet possit & non eẽ. ergi
hoc nunc dicit Ui demus inquit in his que non semꝑ actu sunt illa aũt
non semꝑ actu sunt quȩ ad utraq contraria habent. contrarietatem.

Expanded text:
possibilis est, ut lignum hoc potest quidem secari, sed nihilo tamen minus possibilis est, ut lignum hoc potest quidem secari, sed nihilo tamen minus habet ad contraria cognationem. Potest enim non secari. Et aqua potest quidem calescere, sed nihil eam prohibet frigori quoque esse conjunctam. Et universaliter dicere est, quaecunque neque semper sunt, neque semper non sunt, sed aliquoties sunt, aliquoties non sunt, ea per hoc ipsum quod sunt, et non sunt, habent aliquam ad contraria cognationem. Haec autem impossibilium et necessariorum media sunt. Impossibilest, quae horum utrorumque sit media, quae et esse, scilicet possit et non esse. Ergo hoc nunc dicit: Videmus, inquit, in his, quae non semper actu sunt. Illa vero non semper sunt actu, quae ad utraque contraria habent cognationem:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. necesse est. ea eñi putat nullã habere ad contrariã cognationẽ. ut
nix qm̃ sem ꝑ est frigida num quã calori coniunctaest. Ignis quoq: nũquã
frigori cognatus est. idcirco quod semꝑ infrigoris contrarietate ũsatur
idem in calore. Omiã ergo quȩ cũq sunt necessaria nullã ad contra-¬
riarũ qualitatũ quas ipse retinet habent cognationẽ. Qđ si quam
cognationẽ habere ignis ac frigus frustra ẽẽt illa cognatio ñumquam
igne infrigus qualitatẽ uertentẽ sed nouimus nichił ꝓpriũ natum.
frustranatura solere ꝑficere. Ergo illa sint posita necessaria quȩ cumq
ad contraria nullã habent cognationẽ. Quȩ cũq aut̃ habent illa sunt
non necessaria. s qm̃ ad utramq partẽ contrarietatis naturali quadam
cognatione uidentur eẽ coniuncta. Id circo in utraq parte eoꝵ euentꝰ

Expanded text:
per necesse esse est, ea putat nullam habere ad contraria cognationem, ut per necesse esse est, ea putat nullam habere ad contraria cognationem, ut nix, quoniam semper est frigida, nunquam calori conjuncta est. Ignis quoque nunquam frigori cognatus est. Idcirco quoniam semper in frigoris contrarietate versatur, id est in calore. Ergo omnia quaecunque sunt necessaria, nullam ad contrariam qualitatem, quam ipsa retinet, habent cognationem. Quod si quam cognationem haberet ignis ad frigus, frustra esset illa cognatio, nunquam igni se in frigoris qualitatem vertente, sed novimus nihil proprium natum frustra naturam solere perficere. Ergo illa sunt posita necessaria quaecunque ad contraria nullam habent cognatsunt necessaria. Sed quoniam ad utramque partem contrarietatis naturali quadam cognatione videntur esse conjuncta, idcirco ad utramque partem eorum eventus
Abbreviated transcription (Latin):
omĩã subire coguntur. qui cũq cũ definite alterã contra dictionis partẽ
in futuro ueram eẽ: contendunt: sola necessitatẽ in reb indicunt neque
enĩ siquis naufragio perit inpelago. Id circo sinum quã nauigasset inmor¬
talis in terra futurus suisset. at uõ non ex euentu rerũ sed ex natura euentꝰ
ipsos suscipientiũ ꝓpositionũ contra dictiones iudicandȩ sunt: Si enĩ ine
omiã nunc suppeditent ut athenas eam etiã si non uadã posse me
tam̃ ire manifestũ : & cũ iero potuisse non ire. id quoq apud eos ꝗeuentꝰ
ex rerũ natura recta ratione diuidicant indubitatũ est non ergo idem est
possibile ut sit necessariũ. sed qũa quã qđ necessariũ est possibile sit. ẽ ta ñ
po ⁊ quedã ex trinsetus pasũbilititu nanira que & ab inpossibili & aneces¬
sitate se uncta est. Aristoteles enĩ hanc habens opinionẽ de his quȩ sẽ ꝑ¬

Expanded text:
ssibilia subire coguntur. Quicunque enim definite alteram contradictionis partem ssibilia subire coguntur. Quicunque enim definite alteram contradictionis partem in futuro veram esse contendunt, solam necessitatem in rebus inducunt. Neque enim si quis naufragio periit in pelago, idcirco si nunquam navigasset, immortalis in terra futurus fuisset. At vero non ex eventu rerum, sed ex natura eventus ipsos suscipientium propositionum contradictiones judicandae sunt. Si enim mihi omnia suppetunt nunc ut Athenas eam, etiamsi non vadam, posse me tamen ire manifestum est, et cum iero potuisse non ire. Id quoque apud eos qui eventus ex rerum natura recta ratione dijudicant indubitatum est. Non ergo id est possibile ut sit necessarium. Sed quanquam quod necessarium est, possibile sit, est tamen alia quaedam extrinsecus possibilitatis natura, quae et ab impossibili et a necessitate sejuncta est. Aristoteles enim hanc habens opinionem de his quae sem
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere falsitatẽ. In possibile uõ qđ scđm ꝓpriã naturam nũ quã possit
su scipere ueritatẽ : Idẽ tamen ipse contingens & possibile unũ eẽ. confirmat
Diodorus possibile eẽ de terminat qđ aut est aut erit inpossibile quod cũ
falsum sit non erit uerũ. necessarium qđ cũ uerũ sit non erit falsum. non
e ces sarium qđ aut etiam est aut erit falsum Stoici i
quȩ cum extra sint cũ ipsotam̃ fieri contingunt: In possibile aut̃ qđ nullã
um quã suscipiat ueritatẽ aliis extra euentũ ipsius ꝓhibentib necessa¬
rium aut cũ sit uerum fabsam p̃dicationẽ nulla ratione suscipiat. Dod
miã exnecessitate fiunt indiodori sententia non re
moriretur eum in terra mortẽ non potuis se suscipere. qđ neq:
Nam si quis quis in mari mortuus est illũ necesse fuit in mari necari. In possibile

Expanded text:
suscipere falsitatem. Impossibile vero secundum propriam naturam, nunquam possit suscipere falsitatem. Impossibile vero secundum propriam naturam, nunquam possit suscipere veritatem. Idem tamen ipse et contingens et possibile unum esse confirmat. Diodorus possibile esse determinat, quod aut est aut erit, impossibile quod cum falsum sit, non erit verum, necessarium quod cum verum sit non erit falsum. Non necessarium, quod aut jam est aut erit falsum. Stoici vequae cum extra sint, cum ipso tamen fieri contingunt. Impossibile autem quod nullam unquam suscipiat veritatem, aliis extra eventum ipsius prohibentibus. Necessarium quod cum verum sit, falsam praedicationem nulla ratione suscipiat. Sed si omnia ex necessitate fiunt, in Diodori sententiam non re si quis in mari moreretur, eum in terra mortem non potuisse suscipere, quod neque Nam si quis in mari mortuus est, illum necesse fuit in mari necari, impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate se iungimus quia alit̾ enĩ dr̃ possibile me eẽ. ambulare cũ se¬
deam. Alit̃ solem nunc esse insagittario & post paucos diesin aquariũ
trans gredi. ita enĩ possibile est ut etiã necesse sit possibile aut̃ dicere
solemꝰ. qđ cũ non sit esse possit & cũ sit non esse iterũ possit. siquis
ergo omiã necessitate subiecerit. ille naturam possibilitatis interupit:
Tres sunt ergo sententiȩ de possibilitate. filo enĩ dicit possibile eẽ ꝙ natura
ꝓpria enuntiationis suscipiat ueritatẽ. Ut cũ dico me hodie ẽẽ. theoemi
bucolica relecturũ. hoc si nihil extra ꝓhibeat quantũ inse est. potest
ueracit̃ p̃dicari. eodem aut̃ modo idem ipse filo necessariũ eẽ. definit
qđ cũ uerũ sit quantũ inse est nunquã possit susceptiuũ eẽ. m̃datii &¬
& necessarium aut̃ idem ipse de terminat qđ quantũ in se est possit

Expanded text:
cessitate sejungimus. Aliter enim dicitur possibile me esse ambulare cum secessitate sejungimus. Aliter enim dicitur possibile me esse ambulare cum sedeam, aliter solem nunc esse in Sagittario et post paucos dies in Aquarium transgredi. Ita enim possibile est ut etiam esse necesse sit. Possibile autem dicere solemus, quod et cum non sit, esse possit, et cum sit, non esse iterum possit. Si quis ergo omnia necessitati subjecerit, ille naturam possibilitatis intercipit. Tres ergo sunt sententiae de possibilitate Philo enim dicit possibile esse, quod natura propria enuntiationis suscipiat veritatem, ut cum dico me hodie esse Theocriti Bucolica relecturum, hoc si nihil extra prohibeat, quantum in se est potest veraciter praedicari. Eodem autem modo idem ipse Philo necessarium esse definit, quod cum verum sit, quantum in se est nunquam possit susceptivum esse mendacii, non necessarium autem idem esse determinat, quod quantum in se est, possit
Abbreviated transcription (Latin):
uera est. Alia uõ magis quidẽ in plurib alterũ. Sed contingit fieri & al¬
terũ. ad alterũ uõ minime. TContinuus quidẽ sensus est ex superiorib:
hoc modo. supͣ enĩ ait. qđ si non hȩc sunt possibilia. idẽ ut omĩa necessitas
ad ministrat. Uidemus enĩ anobis quidem ẽẽ. principium futurorum
& a nostris actib atq consiliis His illud addidit. qm̃ sunt aliqua pos¬
sibilia quidẽ sunt eẽ. cũ non sint & non eẽ. cũ sint Hȩc ętiam simul
auferuntur si necessitas in omĩb dominetur. & sensus quidẽ cũ superi¬
orib ita coniunctus est. Quid aut̃ habeat argumentationis tota sen¬
tentia. hoc modo ꝑspiciendũ est Possibile eẽ. dr̃ qđ in utrãq partem
facile naturȩ suȩ ratione uertatur ut nec cũ nonsit possibile sit eẽ. nec
cũ sit ut non sit res ulla ꝓhibebat ita ergo & qđ possibile dicimus a ne¬

Expanded text:
alia vero magis quidem et in pluribus alterum, sed tamen contingit fieri et alalia vero magis quidem et in pluribus alterum, sed tamen contingit fieri et alterum, alterum vero minime. Continuus quidem sensus ex superioribus hoc modo. Supra enim ait quod si haec non sunt possibilia, id est ut omnia necessitas administret. Videmus enim a nobis quoddam esse principium futurorum et a nostris actibus, atque consiliis, his illud addit, quoniam sunt aliqua quae possibilia sunt esse cum non sint, et non esse cum sint, haec jam simul auferentur si necessitas in omnibus dominetur, et sensus quidem cum superioribus ita conjunctus est. Quid autem habeat argumentationis tota sententia, hoc modo perspiciendum est. Possibile esse dicitur quod in utramque partem facile naturae suae ratione vertatur, ut cum non sit, possibile sit esse, nec cum sit, ut non sit res ulla prohibeat, ita ergo et quod possibile dicimus a ne
Abbreviated transcription (Latin):
auferuntur ꝑspicua sunt ꝙ uõ ponitur id ÷ ad firmationẽ & negationem
fugere rationis uiã. & tenere eam quȩ cũ uera sunt tunc manifesta sunt.
& qm̃ supͣ iam dixerat quare non oportebit neque consiliari neq: negotiari
nunc hoc reddidit ad qđ ait: Consiliari dicens eẽ. principium futurorum
teneatur rationis ordinisq necessitas Iet qm̃ est om̃ino in hisquȩ ñ sẽ ꝑ
quare fieri & non fieri. & multa nobis manifesta sunt sic se habentia.
ut qm̃ hanc uestẽ possibile est incidi & non inciditur. s pͥius exterit᷑
similit̃ aut̃ & non incidi possibile est. non enĩ eẽt eã pͥus exteriti. nisi
esset possibile ñ in cidi. quare & in aliis facturis quȩ cũq: scđm potentiã
dicuntur huius modi manifestũ est. qm̃ non omĩa ex necessitate uł st̃
iunt. S alia quidẽ utrũlibet. & non magis uł affirm

Expanded text:
afferuntur, perspicua sunt, quod vero ponitur, id est, affirmationem et negatafferuntur, perspicua sunt, quod vero ponitur, id est, affirmationem et negatacem subterfugere rationis viam, et tenere ea quae cum vera, tum manifesta sunt, quoniam jam supra dixerat, quare non oportebit neque consiliari, neque negotiari, nunc hoc reddidit ad id quod ait neque consiliari, dicens nos esse principium futurorum,  ut in ea teneatur rationis ordinisque necessitas. Et quoniam est omnino in his quae non semper Quare fieri et non fieri. Ac multa nobis manifesta sunt sic se hut quoniam hanc vestem possibile est incidi et non inciditur, sed prius exteritur; similiter autem et non incidi possibile est; non enim esset eam prius exteri nisi esset possibile non incidi; quare et in aliis facturis quaecumque secundum potentiam dicuntur huiusmodi ‒ manifestum est quoniam non omnia ex necessitate vel sunt vel fiunt, sed alia quidem utrumlibet et non magis vel adfir
Abbreviated transcription (Latin):
natura dominante uł facimus uł patim᷑ ut mortẽ uł huius modi habi¬
tudinẽ corporis multa secũ rerũ ipsarũ necessitas trahit ut ea quȩ cum
facere uelimus non tam̃ facere ualeamus multa aut̃ dat liberum¬
& animi ratione participet anima uõ uelut inligata corporib quib
natura dominatur imaginationib & cupiditatib & iracundiae ardorib¬
& ceteris que ad fertur corpora ex ipsa cui in ligata est natura participat.
Cuncti aut̃ diuinȩ ꝓuidentiae subiecti ex illa quoq diuinoꝵ uoluntate
pendemus. Itaq nec cęlestiũ necessitas tora subruitur nec casum disputatio hȩc
de rebus eliminat & liberũ firmat arbitrium S hȩc maiora sunt quã ut nc̃
digne ꝑtractari queant:. Sumus igitur nosquoq: rerũ principia & ex nostris
consiliis atq actib in reb plura consistunt: Qđsi ea quȩ ꝑhanc rationẽ

Expanded text:
natura dominante vel facimus, vel patimur, ut mortem vel hujusmodi habinatura dominante vel facimus, vel patimur, ut mortem vel hujusmodi habitudinem corporis. Multa etiam secum rerum ipsarum necessitas trahit, ut ea quae cum facere volumus, non tamen facere valeamus. Multa autem dat voet animi quoque ratione participet. Anima vero velut alligata corporibus, quibus natura dominatur, imaginationibus et cupiditatibus et iracundiae ardoribus caeterisque, quae afferunt corpora, ex ipsa cui illigata est natura participat. Cuncti autem divinae providentiae subjecti, ex illa quoque divinorum voluntate pendemus, itaque nec coelestium necessitas tota subruitur, nec casum disputatio haec de rebus eliminat, et liberum firmat arbitrium, sed haec majora sunt quam ut nunc digne pertractari queant. Sumus igitur nos quoque rerum principia, et ex nostris consiliis atque actibus in rebus plura consistunt. Quod si ea quae per hanc rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponunt᷑ S hȩc quã sint in possibilia ipse aristo telis ꝓbat cuius recta
sententia neque casu neque necessitate neque possibilitate in utraque
parte naturȩ neq liberũ tollit arbitriũ. s cuncta ꝑmiscens reb plurib:¬
sibilia inquit ista sunt ut omiã ex necessitate: ꝓueniant. sumus enĩ quȩdã
nos ipsi quoq: principia & animus nr̃ ratione formatus actionesq nostrȩ
ea ratione directȩ quarundã rerũ principiũ tenent. sic enĩ id ꝙ in nobis
est habere dr̃ nulloq extra inpediente ł cogente ad qđ nobis uidetur
ratione iudi cante prosilimus. nec omĩa necessitatib sub ripiend a sunt:
Om̃ium namq animaliũ genus in eo qđ animalia sunt sub iectũ est
aliud naturȩ. aliud cęlestib si derũ cursib aliud rationi m̃ti & animi
& naturȩ & siderib & ꝓpriȩ uoluntatis subiecta sunt. multa enim̃

Expanded text:
proponuntur. Sed haec quam sint impossibilia ipse Aristoteles probat, cujus recta proponuntur. Sed haec quam sint impossibilia ipse Aristoteles probat, cujus recta sententia neque casum, neque necessitatem, neque possibilitatem in utraque parte naturae, neque liberum tollit arbitrium, sed cuncta permiscens, rebus pluribsibilia, inquit, ista sunt ut omnia ex necessitate proveniant. Sumus enim quorumdam nos ipsi quoque principia, et animus noster ratione formatus, actionesque nostrae ea ratione directae quarumdam rerum principium tenent. Sic enim id quod in nobis est se habere dicitur, nulloque extra impediente vel cogente ad quod nobis videtur ratione judicante prosilimus. Nec omnia necessitatibus surripienda sunt. Omnium namque animalium genus in eo quod animalia sunt subjectum est aliud naturae, aliud coelestibus siderum cursibus, aliud rationi quoque mentiset naturae et sideribus et propriae voluntati subjecti sunt. Multa enim
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si hoc inquit est in possibile. uidemus enĩ quasdã res ex principio liberi
tru & ex nostroꝵ actuum fontẽ descendere. quid dubita
rationem om̃ium necessitatis excludere & dilectũ humanȩ uitȩ int̃ positi¬
one necessitatis ad sum mere .: Quȩ enĩ erat ulla discretio in ter homines
sili beri arbitrii uiditiũ perit. Curpostremũ leges conditȩ : Curpublis
rei iura. Responsa sunt: Cur instituta moresq publici & priuati actus
constitutionib principũ & iuditioꝵ nexib continentur: Sicertum est
nichil humanis licere ꝓpositis: frustra enĩ cuncta sunt siliberũ arbitriũ
ñ est leges enĩ & cetera ad continendos animos hominũ conditas scimꝰ:
Qđ si se ipsi animi ñ regunt & eos aliqua quȩ dã uiolentia necessitatis inpde
dubiũ non est quinuacuȩ istȩ leges sint quȩ nichil sponte facientibus

Expanded text:
Quod si hoc, inquit, impossibile est videmus enim quasdam res ex principio liberi Quod si hoc, inquit, impossibile est videmus enim quasdam res ex principio liberi arbitrii et ex nostrorum actuum fonte descendere, quid dubitasitatis excludere? et delectum humanae vitae interpositione necessitatis non absumere? quae enim erit ulla discretio inter homines, si liberi arbitrii judicium perit? Cur postremum leges conditae? Cur reipublicae jura? Cur responsa sunt? Cur instituta? Cur mores publici et privati actus constitutionibus principum et judiciorum nexibus continentur, si certum est nihil humanis licere propositis, frustra enim cuncta sunt, si liberum arbitrium non est, leges enim et caetera ad continendos animos hominum conditas scimus. Quod si seipsi animi non regunt, et eos aliqua quaedam violentia necessitatis impellit, dubium non est quin vacuae istae leges sunt, quae nihil sponte facientibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnino aliquid n ec in adfirmatione nec innegatione. p̃dicat. manifestuĩ
est qm̃ nec de eo ulla distantia est siue enĩ siquis ante quãlibet multũ tẽpus
euenturũ uere esse p̃dixerit ł ante quã libet paucos die
retur annon p̃diceretur nichil quoq: int̾ est aniusta prȩdicatur an longius:
liberũ arbitrium perit totus casus ad summit rerũ possibilitas p̃ter necessitatẽ
omĩs excluditur. simul aut̃ aristoteles p̃nuntiationẽ euentũq coniungens
rerũ necessitatẽ ex ipsa ꝓpositionũ ueritate confirmat dicens Si hȩc ita sunt
ut omĩtẽ pore sic se haberet unũ qđq eoꝵ qđ fac tũ est ut hoc ipsũ uere p̃di¬
hoc aut̃ curfiat hȩc ratio est. qđ enĩ uere quis dicit fieri necesse est. illa eñ
ꝓnuntiaretur futurũ nulla esset dubitatio omiã ex necessitate ꝓuenire:

Expanded text:
omnino aliquid, nec in affirmatione nec in negatione praedicat, manifestum omnino aliquid, nec in affirmatione nec in negatione praedicat, manifestum est quoniam nec de eo ulla distantia est: sive enim quis ante quamlibet multum tempus aliquid eventurum vere esse praedixerit, sive ante quamlibet paucos dieretur an non prediceretur? nihil quoque interest an juxta praedicatur an longius. se est, totum liberum arbitrium perit, totus casus absumitur, rerum possibilitas propter necessitatem omnis excluditur. Simul autem Aristoteles praenuntiationem eventumque contingens, rerum necessitatem ex ipsa propositionem veritate confirmat dicens: Si haec ita sunt, ut in omni tempore se sic haberet unumquodque quod factum est, ut hoc ipsum vere praediHoc autem cur fiat haec ratio est, quod enim vere quis dicit, fieri necesse est. Illa enimaciter praenuntiaretur futurum, nulla esset dubitatio omnia ex necessitate provenire.
Abbreviated transcription (Latin):
dere aliqua uera p̃dixerit. rẽ quã ante p̃nuntiauerit aliter euenire
non tam̃ id circo rerũ necessitas ex p̃dicationis ueritate pendet. Sed
diuinandi ueritas exrerũ potius necessitate ꝑpenditur. non enim
erat futurum id circo de eare potuit aliquid uere predici quod sita est
eueniendi rei uł non eueniendi non est causa his quȩ p̃dicit futurã eẽ.
uł negat. non enĩ ad firmationẽ & negationẽ esse necesse est s id circo
ea esse necesse est quȩ sutura sunt qm̃ in natura ꝓpriã quãdã habent
gantẽ in reb necessitas est. s ꝓpt̾ rerũ necessitatẽ ueritas in p̃nuntiatione ułfal¬
qm̃ erunt. & his ita. positis rẽ necesse esset euenire. siue illi p̃dicerent. si ue
utrum libet in reb est namq s nichil necessitatẽ rerũ ad iuuat diuinatio
& nichil int̾ est utrũ quis predicat futurũ eẽ. aliquid aut neget. annullus

Expanded text:
de re aliqua vere praedixerit, rem quam ante pronuntiaverit evenire, de re aliqua vere praedixerit, rem quam ante pronuntiaverit evenire, non tamen idcirco rerum necessitas ex praedictionis veritate pendet, sed divinandi veritas ex rerum potius necessitate perpenditur. Non enim erat futurum, idcirco de ea re potuit aliquid vere praedici, quod si ita est, eveniendi rei vel non eveniendi non est causa is qui praedicit rem futuram esse vel negat. Non enim propter affirmationem vel negationem esse necesse est, sed idcirco ea esse necesse est quae futura sunt, quoniam in natura propria quamdam habent gantem in rebus necessitas est, sed propter rerum necessitatem veritas in pronuntiatione vel falci quoniam erunt, et his ita positis rem necesse esset evenire, sive illi praedicerent sive rum, et nihil omnino utrumlibet in rebus est; namque si nihil necessitatem rerum adjuvat divinatio, et nihil interest utrum quis praedicat futurum esse aliquid, an neget, an nullus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. an alius neget. non est enĩ sic dicere uł negare cuncta facienda sunt
negatas subsequi : Etiam silli non dicant quȩ illis dicentib euenire necesse
erat &tiã non dicentib euenire necesse est Idicit aut̃ hoc modo. atuõ
ne hoc differt si aliqui dixerit negationẽ uł non dixerit manifestũ ÷
ꝓpt̃ ad firmare uł negare erit uł non erit nec in millesimũ magis quã
in quanto libet tẽpore. quare si in omĩ tempore sic se habebat ut unum
uere diceretur necesse eẽt hoc fieri ut unũ quodq eoꝵ quȩ fiunt sic se
haberet ut ex necessitate fieret. quando enĩ uere dicit quis qm̃ erit
non potest non fieri. & qđ factũ est uerũ erat dicere semꝑ qm̃ erit.¬
Euentus necessariarũ rerũ aristoteles non ex precedentium ueritate
sed ex ipsarũ rerũ natura considerans quod libet necesse sit quis quis

Expanded text:
esse dicat, an alius neget, non est enim ut propter dicere vel negare cuncta facienda sint esse dicat, an alius neget, non est enim ut propter dicere vel negare cuncta facienda sint es quoque affirmatas vel negatas subsequi, etiam si illi non dicant quae illis dicentibus evenire necesse erat, etiam non dicentibus evenire necesse est, dicit autem hoc modo: At vero neque hoc differt, si aliquis dixerit contradictionem, vel non dixerit, manifestum est  adfirmare erit vel non erit, nec in millesimum annum magis quam in quantolibet tempore. Quare si in omni tempore sic se habebat ut unum verum diceretur, necesse esset hoc fieri et unumquodque eorum quae fiunt sic se habere ut ex necessitate fieret. Quando enim vere dicit quis quoniam erit, non potest non fieri; et quod factum est, verum erat dicere semperEventum necessarium rerum Aristoteles non ex praedicentium veritate, sed ex ipsarum rerum natura considerans ait, quod licet necesse sit quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illius benignitas parit . quando quidẽ cuncta necessitas ad ministrat.
ut ipsum deibene facere exnecessitate quod ad modo sit & non exipsiur
uoluntate nã si ex ipsius uoluntate quȩdã fiunt ut ipse nulla necessitate
claudatur. non omiã exnecessitate contingunt: Quis igitur tã impie sapi¬
ens dm̃ quoq necessitate constringat. Quisi omĩa exnecessitate fieri
dicat ista quoq us in possibilitatis eueniet Quare ponendũ in rebus est
casu quȩdã posse & uoluntate efficere: et necessitate constringi. & oratio
quȩ utrumius horũ subruit in possibilis uidicanda est. nonigitur in me¬
rito aristoteles ad inpossibilem rationẽ ꝑducit dicens. & possibilitatem
& casũ & liberũ arbitriũ deperire qđ fierinequit: Om̃ium futurarum
& liberũ sub uidicat arbitrium. unde nunc quoq idem repetens dicit
nichil impedire utrũ aliquis ante mille an nos dicat aliquid futurum

Expanded text:
enim illius benignitas parit, quandoquidem cuncta necessitas administrat, enim illius benignitas parit, quandoquidem cuncta necessitas administrat, ut ipsum Dei benefacere ex necessitate quodammodo sit, et non ex ipsius voluntate, nam si ex ipsius voluntate quaedam fiunt, ut ipse nulla necessitate claudatur, non omnia ex necessitate contingunt. Quis igitur tam impie sapiens Deum quoque necessitate constringat? qui si omnia ex necessitate fieri dicat, ista quoque vis impossibilitas eveniet. Quare ponendum in rebus est casu quaedam posse, et voluntate effici, et necessitate constringi. Et oratio quae utrumvis horum subruit, impossibilis judicanda est. Non igitur immerito Aristoteles ad impossibilem rationem perducit dicens, et possibilitatem, et casum, et liberum arbitrium deperire, quod fieri nequit, si omnium futurarum et liberum subducat arbitrium. Unde nunc quoque idem repetit dicens: Nihil impedire utrum aliquis ante mille annos aliquid futurum
Abbreviated transcription (Latin):
scire proponat. non ille nouerit sed potius nescit : ita qđ non est poten¬
tiae nosse : Sed arbitri nosse potius in potentiȩ est : Quis quis ergo
dicit deũ cuncta nosse & ob hoc cuncta ex necessitate futura eẽ:
Is dicit deum ex necessitate cuncta uentura credere. Quȩ cũq ex ne¬
cessitate non eueniunt. Nã si om̃a ex necessitate euentura nouit deus
innotione sua fallit᷑: Non enĩ omĩã ex necessitate eueniunt. sed aliqua co¬
tingenter. ergo sique contingent̃ : Euentura sunt exnecessitate euentura
nouerit in ꝓpria ꝓuidentia falsus est. Nouit enĩ futura ds̃. non ut ex neces¬
sitate euenientia. sed ut contingent. ita ut &iã aliud posse fieri nonignoret.
quid tam̃ fiat. ex ipsoꝵ hominũ & actuũ ratione ꝑsciscat. quare siquis om̃a
exnecessitate fieridicat. deo quoq beniuo lentia subripiat necesse est nichil

Expanded text:
scire proponat, non ille noverit, sed potius nescit. Ita quoque non est potenscire proponat, non ille noverit, sed potius nescit. Ita quoque non est potentiae nosse, sed id arbitrari nosse potius impotentiae est. Qui ergo dicit Deum cuncta nosse et ob hoc cuncta ex necessitate esse futura, is Deum dicit ex necessitate cuncta ventura credere, quaecunque ex necessitate non eveniunt. Nam si omnia ex necessitate ventura novit Deus, in notione sua fallitur, non enim omnia ex necessitate eveniunt, sed aliqua contingentur. Ergo si quae contingenter eventura sunt, ex necessitate eventura noverit, in propria providentia falsus est. Novit enim futura Deus, non ut ex necessitate evenientia, sed ut contingenter, ita ut etiam aliud posse fieri non ignoret, quod tamen fiat ex ipsorum hominum et actuum ratione persciscat. Quare si quis omnia ex necessitate fieri dicat, Deo quoque benevolentiam subripiat necesse est, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tio maneat: si non omnia in reb ex necessitate contingunt: Nã quod in
uera p̃dicatione est idem est scientia. & sicut cũ quis uerũ predicet.¬
ra pro nuntiet : atq id circo frequent̃ ita diuinatur qđ facillime in ue¬
terũ libris agno scitur hoc quidẽ euenturũ eẽ. sed si hoc fit: non eueniet
quasi intercidi possit: & alio modo euenire Qđ suta est : necessitate non
euenit : utrũ aut̃ si omĩa futura sciat ds̃. omiã eẽ necesse est Ita queramus
uis dicat descientia de futuris euentũ subsequi necesst
nã scientiam dei sequitur euentuum necessitas Si euentuum necessitas
non fit : diuina scientia perimitur. & quis tam inpiaratione animo
torqueatur ut hȩc dedeo dicere audeat: Sed fortasse quisdicat qñ
nefas ÷ : sed siquis hoc dicat illi uidendũ est . quod dm̃ dũ omĩa scire cona
efficere omiã contendat. binariũ enĩ numerũ eẽ imparẽ siquis se

Expanded text:
tio maneat, si non omnia in rebus ex necessitate contingant. Nam quod in tio maneat, si non omnia in rebus ex necessitate contingant. Nam quod in vera praedicatione est, idem est in scientia. Et sicut cum quis verum praedicitra pronuntiet. Atque idcirco frequenter ita divinatur, quod facillime in veterum libris agnoscitur. Hoc quidem eventurum est. Sed si hoc fit, non eveniet Quasi interdici possit, et alio modo evenire. Quod si ita est, necessitate non evenit. Utrum autem si omnia futura sciat Deus, omnia esse necesse est, ita quaeramus. Si quis dicat Dei scientiam de futuris eventuum subsequi necessitNam scientiam Dei sequitur eventuum necessitas, si necessitas eventuum non sit, divina scientia perimitur. Et quis tam impia ratione animo torqueatur, ut hoc de Deo dicere audeat? Sed fortasse quis dicat, qunefas est. Sed si quis hoc dicat, illi videndum est, quod Deum dum omnia scire conatur, efficere omnia nescire contendit. Binarium enim numerum esse imparem si quis se