comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lbtinoꝵ qd ex prelio cordubam cõ
uenisset familiam et libes cõuo¬
ccuit. prnami sibi extrurit. cenc̃
cifferri qmͣ optiuam imꝑeuit. itẽ
optinis insternendum uestim̃tis.
pecumam ⁊ argentũ in presentie
Renulie doncuit ip̃e de temyoreie
fuudit. Ita nouicsumo tempore ser¬
uum iussit ⁊ liberum qui fiusset
concubinus alteꝵ se iugulare. al¬
teꝵ pum incendere. Oppidam aũt
sinin cesar castin continad oppid
posuit. discordare ceꝑunt usq eo
fcreniter cessaranos ⁊ int̾ pompei¬
quos erint. hic legiones que ex ꝑ¬
fugis conscripte. ꝑtim oppidanoꝵ
mimissi qui in cesciris ciduentum
descendere ceꝑunt legio .xiii. opp.¬
diui defendere cepit. Non cũ iam
repugnarentur res ex paite ⁊ mux
occuparunt. denuo legatos ad cesa¬
reui mittit. ut sibi legiones sub¬
sidio intronutteret. Hoc cum cũm¬
aduterent nomĩe fugitun oppidũ
uicenderi ceꝑunt. Qui suꝑati a nũs
sinit int̾fecti hominum nuł. xxii.
preterquã exim murum qui ꝑier̃t.

Expanded text:
t, ex proelio Cordubam cum venisset, familiam et libertos convocavit, pyram sibi exstruxit, cenam adferri quam optimam imperavit, item optimis insternendum vestimentis; pecuniam et argentum in praesentia familiae donavit. Ipse de tempore nfundit. Ita novissimo tempore servum iussit et libertum, qui fuisset eius concubinus, alterum se iugulare, alterum pyram incendere. § 34 Oppidani autem, simul Caesar castra contra ad oppidum posuit, discordare coeperunt usque eorixae inter Caesarianos et inter Pompeianos. Erant hic legiones duae ex perfugis conscriptae, partim oppidanorum nu missi; qui in Caesaris adventum discedere coeperunt. Legio XIII. oppidum defendere coepit, nonani cum iam depugnarent,106 turres ex parte et murum occuparunt. Denuo legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi legiones subsidio intromitteret. Hoc cum animadverterent homines fugitivi, oppidum incendere coeperunt. Qui superati a nostris sunt interfecti hominum milia XXII, praeter quam extra murum qui perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
n fidem confugit. Cesar ex prelio
munitione circinndata cordubam
uenit. qui er cede eo iefugerunt. pon¬
tom occuparunt. Cum eo circumuen¬
tum ẽẽt conuiciare ceyunt. Nos ex
prelio pauces supẽe quos sugemuo

Expanded text:
um fidem confugit. § 33 Caesar ex proelio um fidem confugit. § 33 Caesar ex proelio Munda munitione circumdata Cordubam venit. Qui ex caede eo refugerunt, pontem occuparunt. Cum eo ventum esset, conviciari coeperunt: nos ex proelio paucos superesse; quo fugeremus?
Abbreviated transcription (Latin):
tirelude̾nti adu̾saru. Ita galli
tinguł iaculisq oppidum ex ho¬
stimu cadauib cutumplexi oppu¬
nus adolescens cordubomi crme
pancis equitib fugit. sor pompe¬
io qui cordube fiuscet. remi gestã
refeit. Coguito hoc negotio. quos
equites secum hiũt. quot pecume
lecuiu hrũt distubuit. ⁊ oppidanic
dixit se de pace ad cescurm ꝓfiasci.
⁊ scda igilia ab oppido diccescit.
Oñ pompeius cum equitib paucis.
non nullisq peditib ad nauale
presidium parte alt̾a contendit
cd̾ oppidum abest a corduba mił
paũ. cer. Quo cum ad octauium
miliarum uenisset .p. cauciti qͥ
castrio antea pompei ppositꝰ eẽt
eius u̾bis nũcumi mittit. cum
minus belle hr̃e ut mittet leticã
qua opꝑidum defenz possit. listinor
micsis pompeius. cte iam defertur
nulut in domum quo eint dilcitus.
Qti cũbrtrati surt clanculiule¬
mcc̃e ut sib eo qui uellent. de bello
requirerent. Cum frequentia con¬
uenioset deletica. pompeius eor¬

Expanded text:
luderentur adversarii.96 Ita Galli tragulis iaculisque oppidum ex hostium cadaveribus circumplexi oppurius adulescens Cordubam cum paucis equitibus fugit; Sex. Pompeio, qui Cordubae fuisset, rem gestam refert. Cognito hoc negotio, quos equites secum habuit, quod pecuniae secum habuit eis distribuit et oppidanis dixit se de pace ad Caesarem proficisci et secunda vigilia ab oppido discessit. Cn. Pompeius cum equitibus paucis non nullisque peditibus ad navale praesidium parte altera Carteiam contendit, quod oppidum abest ab Corduba milia passuum CLXX. Quo cum ad octavum miliarium venisset, P. Caucilius,98 qui castris antea Pompei praepositus esset, eius verbis nuntium mittit eum minus belle habere: ut mitterent lecticam n oppidum deferri posset. Lecticariis missis Pompeius Carteiam defertur. niunt in domum quo erat delatus — qui arbitrati sunt clanculum venisse —, ut ab eo quae vellet de bello requirerent. Cum frequentia convenisset, de lectica Pompeius in eor
Abbreviated transcription (Latin):
guidib fuicde hispalim .ii. id. ap̃ł.
caput aliatum. ⁊ ppło dacum ei.
Incouspectu int̾eecto .crĩ. pomipeio
adolescente didius quẽ supra de¬
monstin uimus illa affectus leci¬
cia. pͥmo se recepit cactello. non
nullasq naiues ad iraciendum
sub durit. ⁊ qd ius eẽnt brachium

Expanded text:
 Hispalim prid. Id. April. caput allatum et populo datum est in conspectum. § 40 Interfecto Cn. Pompeio adulescente Didius, quem supra demonstravimus, illa adfectus laetitia proximo se recepit castello non nullasque navis ad reficiendum subduxit et quodvis essent bracchium
Abbreviated transcription (Latin):
legtiti acutelenses renũcieuenunt.
qdꝰ pompeiuini in potestatentohũt
qͣuod ante porteni cesori portas pre¬
clnsisent illo beneficio. siuuum ina¬
leficium existimabant se lucri
Eacere. lusitam hisꝑali pugnore
mlio tempore desistebcart. Qdꝰ ce¬
sar cum ammum aiduteret si op¬
piduni cape contenderet. cut hoies
pditi incenderent. ⁊ ineuia delent
Ita consilio habito: noctu panter
Iusitanos emptionem facere.⁊ta
quod consulto non existimcibant
fien. ita irrumpendo nonus q̃ ad
bethumn flumen fuissent incen¬
diuit. Nrĩ dum incendio deciuent᷑.
illi ꝓfugiunt ⁊ cib equitib conce¬
duitur. Quo facto. oppido iecupato.
hactam int̾im facere cepit. ex qua
cluu tate legati cid deditionemr ue¬
ueruit. nundensesq ex yrelis
in oppidum confugerant. Cum
diutius cirtumsederentur bene
multi deditionem fatuuit. ⁊ cuu
eẽnt in legionem distribut.coro¬
iuituit inter sese. ut noctu signo
dato qui in oppido fiuissent eiuyns¬
onem fucent. illi cedem in castus

Expanded text:
legati Carteienses renuntiaverunt quod Pompeium in potestatem haberent. Quod ante Caesari portas praeclusissent, illo beneficio suum maleficium existimabant se lucri facere. Lusitani Hispali pugnare nullo tempore desistebant. Quod Caesar cum animadverteret, si oppidum capere contenderet, timuit ne homines perditi incenderent et moenia delerent; ita consilio habito noctu patitur Lusitanos eruptionem facere; id quod consulto non existimabant fieri. Ita erumpendo navis, quae ad Baetim flumen fuissent, incendunt. Nostri dum incendio detinentur, illi profugiunt et ab equitibus conciduntur. Quo facto oppido reciperato Astam iter facere coepit; ex qua civitate legati ad deditionem venerunt. Mundenses, qui ex proelio in oppidum confugerant, cum diutius circumsiderentur, bene multi deditionem faciunt et, cum essent in legionem distributi, coniurant inter sese, ut noctu signo dato qui in oppido fuissent eruptionem facerent, illi caedem in castris
Abbreviated transcription (Latin):
eunt ui aduentu nos depellunt qͥ
telis quib cedentib cupidius in¬
sequebautur adu̾sarii. et confectĩ
tardabeuit cib ciccessu. Hoc sepius
d fieri ꝑiculo oꝑe circũ niuuire ui¬
stituit. Poui auitem ex celi fectma¬
tione arcum mittones iugo diu¬
guut. ut equo pede cun aducauiis
congrodi pocsent. il quib ciu aũm
aduenun ẽẽt. fuga sibi presidiũ
cayiunt. Pompeuis ut supͣ demon¬
stimumus scucio ⁊ incorto tulo
iccuto teurdabatur ad fugiendũ
itemq ꝓp̃ loci difficultatẽ. ni exi¬
guo n nehiculo. salutis sue p̾si¬
dium pomie potenit. Cedes quũs
undiq adinustibat᷑. Erdusa n
munitione amicsisq curxiliis ad
speluncam latronum pompenis se
occultare cepit. ut a nrĩs nen fiͤ¬

Expanded text:
eunt in adventu nostri, depelluntur eunt in adventu nostri, depelluntur telis. Quibus cedentibus cupidius insequebantur adversarii et confestim tardabant ab accessu. Hoc saepius id fieri periculo. Opere circummunire instituunt;118 pares autem ex celeri festinatione circummunitiones iugo derigunt, ut aequo pede cum adversariis congredi possent. A quibus cum animum adversum esset, fuga sibi praesidium capiunt. § 39 Pompeius, ut supra demonstravimus, saucius et intorto talo idcirco tardabatur ad fugiendum, itemque propter loci difficultatem neque equo neque vehiculo saluti suae praesidium parare poterat. Caedes a nostris undique administrabatur. Exclusus munitione amissisque auxiliis ad speluncam Pompeius se occultare coepit, ut a nostris non f
Abbreviated transcription (Latin):
eiuit que legatos ad cesarem nuseiat.
pais eiit q̃ pomperanar partiũ fa¬
tores ẽẽnt. sedicione coucitata ꝑtes
accupaut. Cedes fit magua saucius
pompeuis naues .xx. occupat lougos
⁊profugit didius qui gadis aadi
diu pedib et equitatus ad ꝑcequen¬
dum celenter iter facielaut. Iteie
ꝓfectis. in ea qua fuicsent ad tirm
applicant. Dum aiquantur. didius
classe accurut. nanes incendit. ñ
mullais copit pompesꝰ cum paucis
peugit. ⁊ locum quemdam inuuncũ
natura octupat. equites et cohortes¬
q̃ ad ꝓsequendinu iucti eẽnt spxcu¬
lacorib cute nucsis ctiores fiiut.
dieui ⁊ uoctem it faciunt. Pompeiꝰ
humero ⁊ suuctro cuite uehement
emit sauciuo. ħoc accedebat nt etiã
tciliuu intorsisset. q̃ res mcorn̾e
ipediebut. Itci letica atuire q̃m ẽẽt
ablatus in ea ferebatur. luatant
cohortib q cutumcluditur. Erat
accessus loci difficultas. Nani idcͥco¬
multitudine deducti homines er
superiore loco defendere possunt cõ¬

Expanded text:
sarem miserat, pars erat quae Pompeianarum partium fautores essent. Seditione concitata portas occupant; caedes fit magna; saucius Pompeius navis XX occupat longas et profugit. Didius, qui Gadibus classi ia pedites et equitatus ad persequendum celeriter iter faciebant item coarteia profecti sine aqua fuissent, ad terram applicant. Dum aquantur, Didius classe accurrit, navis incendit, non nullas capit. § 38 Pompeius cum paucis profugit et locum quendam munitum natura ocqui ad persequendum missi essent speculatoribus antemissis certiores fiunt; diem et noctem iter faciunt. Pompeius umero et sinistro crure vehementer erat saucius. Huc accedebat ut etiam talum intorsisset; quae res maxime impediebat. Ita lectica ad turrem cum esset ablatus in ea ferebatur. Lusitanucohortibusque circumcluditur. Erat accessus loci difficilis. Nam idcircomultitudine adducta pauci homines ex superiore loco defendere possent. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
Hic̃ ut aut ennius pes pede pͥnut
aruus teruntur aruci: ad u̾sauos¬
qr ue hementissime pugnautes
nũ cgere cepiuit. quib oppidini
fuit subsidĩo. Ita mpĩs libemlibuo
in eum locum confugissent ex
quo enuit egressi. In quo prelio
ceciderunt iuł hominum cuciter.
xxxie si quid omplius. Preterea
labienus. attius. uaruo. Quibus
occisis utriq fimus ẽ factã. tem¬
o equites ronam ꝑtim ex urre
ꝑtum ex proruntia ad mil. iiiNã
Desidertiti ad ͥomimim co pattim
te cadauem collocabantur. scuta¬
dio ut mucro.⁊ capita hominum
ordincita cid oppidu conuersa

Expanded text:
Hic, ut ait Ennius, pes pede premitur, Hic, ut ait Ennius, pes pede premitur, armis teruntur arma, adversariosque vehementissime pugnantes nostri agere coeperunt; quibus oppidum fuit subsidio. Ita ipsis Liberalibus in eum locum confugissent ex quo erant egressi. In quo proelio ceciderunt milia hominum circiter XXX et si quid amplius, praeterea Labienus, Attius Varus, quibus occisis utrisque funus est factum, itemque equites Romani partim ex urbe partim ex provincia ad milia III. Nostri desiderati ad hominum mille partim te cadavera collocabantur, diorum mucrone capita hominum ordin
Abbreviated transcription (Latin):
Preluuu clamore facto. cõmitte¬
adu̾san loco suꝑiore defendebent
acerrime uehemeus fiebat ab utc¬
q cle mor teloꝵq micsl concursus
sic ut ꝓpe nũ diffiderent uctioue.
Congressus eiũ et clauor quib
reb marime hostis conterretur
incollatu pari eint conditione
ita er utroq gen̾e gen̾e cum poiẽ
nututẽ ad bellandum contuictẽt
concidit adu̾sarioꝵ multitudo de¬
triu ut demoustrauimus decu¬
mauos cornu tenucse qui et si
eranc pauci tamẽ pp̾ uututẽ ma¬
quo adusarios tumore eoꝵ opeue
afficiebant: qd a suo loco hoctes
uehementer premeie cepunt. ut
ad sub sidium uec ab latere nostu
octurparent leg̃ adu̾sanior tinduci
cepte sit ad dextrum qui simuleͣ
mota equitatus cesaris smstrã
coruu premere cepit. Ita uti eemus
uirtute prelium face̾ possentut
locui macien ad cubcidiu ue¬
mundi nou daretur. ita cũ cla¬
duior eẽt int̾imrtus genutus gla¬
dioꝵq crepitus qiurib oblatus.
iiipatoꝵ mentes tiniore ppedierat.

Expanded text:
o committiadversarii loco superiore se defendebant acerrime, et vehemens fiebat ab utrisque clamor telorumque missu concursus, sic ut prope nostri diffiderent victoriae. Congressus enim et clamor, quibus rebus maxime hostis conterretur, in collatu pari erat condicione. Ita ex utroque genere pugnae cum parem virtutem ad bellandum contulissent, concidit adversariorum multitudo. Dextrum ut demonstravimus decumanos cornum tenuisse; qui etsi erant pauci, tamen propter virtutem magno adversarios timore eorum opera adficiebant, quod a suo loco hostes vehementer premere coeperunt, ut ad subsidium, ne ab latere nostri occuparent, legio adversariorum traduci coepta sit a dextro.94 Quae simul est mota, equitatus Caesaris sinistrum cornum premere coepit ita uti eximia virtute proelium facere possent,95 locus in aciem ad subsidium veniendi non daretur. Ita cum clamor esset intermixtus gemitu gladiorumque crepitus auribus oblatus, inperitorum mentes timore praepediebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc pomieius ad oppidum oppuoᷤ¬
nionem tutiorem efficeret: omueni
mateniem cucũ oppidum succisam
intro congessit. Itai necessario di¬
Ducebantur nr̃i ut a nunda quod
ꝓrine ceꝑant materiem illo depor¬
tarent. Dum hec cid munda gerũ¬
tur ⁊ ursaonem cesar ab hispali
cum gadib se recepisset: in seq̃nti
die contione aduocata. untio que
stitiusset. et q̃ potuisset eo tempore
beneficia largitum ẽẽ: in seq̃nte
pretura cmplicito houore: uecti¬
gcilici q̃ metellus imposiuocet a
senatu petisset. et eius prouintiã
pecunia liberasse. Simulq patro¬
cinio succepto. multis legatioui¬
bus abse insenatum inductis
sumui puplicis. pͥuatioq cauisis.
multoꝵ innucitiis susceptis defẽ¬
dicce. Suo item inconculatu ab
sentem que potuisset conmoda
tis cognitis more barbaroꝵ ꝓpłi.r.¬

Expanded text:
c Pompeius ut se ad oppidi oppugnationem tutiorem efficeret, omnem materiem circum oppidum succisam intro congessit. Ita necessario diducebantur nostri, ut a Munda, quod proxime ceperant, materiem illo deportarent. § 42 Dum haec ad Mundam geruntur et Ursaonem, Caesar, ad Hispalim cum Gadibus se recepisset, insequenti die contione advocata commemorat:stituisse et quae potuisset eo tempore beneficia largitum esse; insequente praetura ampliato honore vectigalia quae Metellus inposuisset a senatu petisse et ea pecunia provinciam liberasse simulque patrocinio suscepto multis legationibus ab se in senatum inductis simul publicis privatisque causis multorum inimicitiis susceptis defendisse; suo item in consulatu absentem quae potuisset commoda tis cognitis more barbarorum populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
erat superior ut timisenudũ supus
iter uehementer ẽẽt ꝑiculo sinu.
¶d cum acesam ẽẽt amuĩ aduer¬
⁊cicerbẽ cicapiebant impediti quo
minus prelium conficere possent.
Hec uiora a dussirios cilacniores et¬
ficiebat cesanis copias tamore au¬

Expanded text:
erat superior, ut transeundum superius erat superior, ut transeundum superius iter vehementer esset periculosum. Quod cum a Caesare esset animadveret acerbe accipiebant se impediri quo minus proelium conficere possent. Haec mora adversarios alacriores efficiebat: Caesaris copias timore im
Abbreviated transcription (Latin):
milli etiam timere qd̾ in eũ locum
res fortuneq oĩm deducerentur.
ut quicquid post horam causas
trbuicet in dubio ponereture
Itaq nr̃ĩ aid dimicaudum ꝓcedũc.
id quod adu̾sanos existima bamꝰ
ẽẽ facturos. qui tamen a nunitio¬
ue oppido longius non cuidebent
ꝓcedere in quo sibi ꝓpe murum ad¬
uersariis constituebant. Itaq nũ
ꝓcediuit interdum. equitas loci
adu̾sarios efflagitabat. ut tali
conditione contenderent cid ucto¬
ram. Neq tameu illi a suci consue¬
tudine discedebant. ut aut ab excel¬
co loco aut oppido disced̾ent. Nostr
pode presso ꝓpuis riunu cium ap¬
ppniquaccent adu̾serii. patrocona
loco iuniquo nõ desimunt. Eit cide
uiii. aquilis constituta que lat̾ib
equitatu tegebatur ciuu leui ar¬
matura militib ser. Pret̾ea auxi¬
liares accedebant ꝓpe cilterũ tĩ
nił equitum. itã cum in extcrma
plamnicie iniquuni in locum nr̃
appropinquassent. painitus hostis

Expanded text:
nulli etiam timere, quod in eum locum nulli etiam timere, quod in eum locum res fortunaeque omnium deducerentur ut, quidquid post horam casus tribuisset, in dubio poneretur. Itaque nostri ad dimicandum procedunt, id quod adversarios existimabamus esse facturos; qui tamen a munitione oppidi longius non audebant procedere, immo se ibi prope murum adversarii constituebant. Itaque nostri procedunt. Interdum aequitas loci adversarios efflagitabat ut tali condicione contenderent ad victoriam; neque tamen illi a sua consuetudine discedebant, ut aut ab excelso loco aut ab oppido discederent. Nostri pede presso propius rivum cum appropinquassent, adversarii patrocinari loco iniquo non desinunt. § 30 Erat acies XIII aquilis constituta, quae lateribus equitatu tegebatur cum levi armatura milibus sex, praeterea auxiliares accedebant prope alterum tantum;  milibus equitum. Ita cum in extrema planitie iniquum in locum nostri appropinquassent, paratus hostis
Abbreviated transcription (Latin):
mabant mentes oppidanoꝵ. Ita hpc
opinione fretus totos fac̾e posse
existimabat. Etem̃ ⁊ nata loci de¬
fendebantur. ⁊ ipĩus oppidi muni¬
tione ubi castra conctituta. Nam¬
locci ex cellentia tumulis concuen.
Intrm millam planitio diuidit. d
qd eo uicidit tempore. plaiitiẽs ĩ¬
ter utrumq castra int̾cedebat cir¬
per duab defendentur reb opordi
eecelsi ⁊ loci nata hinc diugens
proria planities equabatur. ciurꝰ
Decursum catecedebait ruus qui ad
eon accessum sumuam effciebat loci
inquitatem Nam palustu ⁊ uora¬
gmnoso solo currens ermt ad dertrũ
id qd cũ cesar aciem directam indiss.
non habuit dubiũ quin media pla¬
nitiem equumn ad dnuicaudum ad¬
uͭsarii procedent: Hoc erat in omniũ
conspoctu. Hoc accidebat ut locus il¬
la planicie equitatum oruaret ⁊diei
solis q serenitatẽ ut mirificum ut
oytandum tempus ꝓpe cib diis ii¬
mortalib illud tributum ẽẽt ad p¬

Expanded text:
mabant mentis oppidanorum. Ita hac mabant mentis oppidanorum. Ita hac opinione fretus totum se facere posse existimabat: etenim et natura loci defendebantur et ipsius oppidi munitione, ubi castra habuit constituta. Namloca excellentia tumulis contineri intervallo planitiei dividi;85 id quod eo incidit tempore. § 29 Planities inter utraque castra intercedebat cirpei duabus defenderentur rebus, oppido et excelsi loci natura. Hinc derigens proxima planities aequabatur. Cuius decursum antecedebat rivus, qui ad eorum accessum summam efficiebat loci iniquitatem: nam palustri et voraginoso solo currens erat ad dextram. Itaque Caesar cum aciem derectam vidisset, non habuit dubium quin media planitie in aequum ad dimicandum adversarii procederent. Hoc erat in omnium conspectu. Huc accedebat ut locus illa planitie equitatum evocaret et diei solisque serenitate,89 ut mirificum et optandum tempus prope ab dis immortalibus illud tributum esset ad p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contin hispalim in oliueto consti¬
tuit. tesar pusqmͣ eodem ẽẽ ꝓfect
linuci hora tirciter serta uiscr est
Ita ccctris motis ucubm pompetꝰ
presidium quod reliquid iussit ut¬
iucende̾nt ⁊ deucto oꝑpido iu cactͣ
inaiora se reciperent. In sequeti tyr̃e
cepicset deditione facta iterfecit
in carrucam contra pompeium cast
posuit. Pompenus oppidũ qd̾ cont̾
nia presidia portas ciausicset incẽ¬
dit: uuilesq qui freu suum iu ca¬
facto: in cãpũ in undensem cum
eẽt uentum caistia contin pompei¬
uin constituit. Sequenti die cum
iter fcicere cesar cum copiis uellet.
renuuitiatũ est a speculatoribus
pompeium de tertia nngilia ĩcicie
stetisse. Le nuitio aillato uexillũ
ꝓposuit. Ictuto em̃ copias edux̾ait
qd uersa onencium ciuitati fiuissẽt
factores autea lict̾as uuserat. ce¬
sarem nolle in conuallẽ descende
qdͥ iciorem ꝑtem ex̾citus tironẽ
Nr̃et. Hee litt̾e nehementer confir¬

Expanded text:
et contra Spalim in oliveto constiet contra Spalim in oliveto constituit. Caesar prius quam eodem est profectus, luna hora circiter sexta visa est. Ita castris motis Ucubim Pompeius praesidium quod reliquit iussit incendere, ut deusto oppido in castra maiora se reciperent. Insequenti temporcoepisset, deditione facta iter fecit in Carrucam, contra Pompeium castra posuit. Pompeius oppidum, quod contra sua praesidia portas clausisset, incendit; milesque, qui fratrem suum in cafacto in campum Mundensem cum esset ventum, castra contra Pompeium constituit. § 28 Sequenti die cum iter facere Caesar cum copiis vellet, renuntiatum est a speculatoribus Pompeium de tertia vigilia in acie stetisse. Hoc nuntio allato vexillum proposuit. Idcirco enim copias eduxerat, quod Ursaonensium civitati, qui sui fuissent fautores, antea litteras miserat Caesarem nolle in convallem descendere, quod maiorem partem exercitus tironem haberet. Hae litterae vehementer confir
Abbreviated transcription (Latin):
equites. K. connuaisse ouũs qui
tn castus pomyei ẽẽnt ut tuina¬
tionem facent serui. iuditio oõ
in cuctodia ẽe comiectos equibus
citasioue capta. se tinustugisse
Item hoc die lictere sunt deprehẽ¬
niũ felicitas ex sententia adu̾sa¬
nos ad huc ꝓpulsos. qui si equo loco
sui potesteui fac̾ent celerius quĩ
nr̃a opiuio fere ẽ: bellum ꝯficicsem.
s ex̾titum tyronem nõ audent ĩ
comynui ducere. nrĩsq adhuc firi.
presidiis bellum dutunt. Nam sin¬
gulas cuutatos circunisederunt ude
sibi comineatus capiunt. Quare et
ciuitates nr̃aꝵ ꝑtium conseruabo
i bellumi pͥmo q tempore conficĩ
cohortes cmmo habeo ad uos mitt̾s.
ꝓfecto nr̃o cõmeatu pͥuati neces¬
cario aid dimicaudum descendent.
distenti eeñt. equites in oliueto
dum lignautur interfecti sint.
aliquot serui tumsfugerunt qui
nticiauetiunt. ad .iii. rio. marci
Qe eo tempore metum ẽe inagnũ
actiu uarum artum castella p̾¬
eẽ. Eo die pompeius castii mouit.

Expanded text:
sse omnis qui in castris Pompei essent ut transitionem facerent; servi indicio omnis in custodiam esse coniectos, e quibus occasione capta se transfugisse. Item hoc die litterae sunt deprensaut nostra felicitas, ex sententia adversarios adhuc propulsos habemus, si aequo loco sui potestatem facerent, celerius quam vestra opinio fert bellum confecissem; sed exercitum tironem non audent in campum deducere nostrisque adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas civitates circumsederunt: inde sibi commeatus capiant. Quare et civitates nostrarum partium conservabo et bellum primo quoque tempore conficiam. Cohortes . . . animo habeo ad vos mittere. Profectu nostro commeatu privati necessario ad dimicandum descendent.' distenti essent, equites in oliveto, dum lignantur, interfecti sunt aliquot. Servi transfugerunt, qui nuntiaverunt, a. d. III. Non. Mart. ex eo tempore metum esse magnum, et Attium Varum circum castella praeesse. Eo die Pompeius castra movit
Abbreviated transcription (Latin):
temporis aiquar fortis iusignia cũ
complures cidu̾sarioꝵ concuisum
feicͥent equites nñ trriusgressi inti¬
ori loco adu̾sarios ad uallũ agere
ceꝑunt. Ita cupidius dum iutra
presidia illoꝵ studẽt cedem fcicere
a turmis ⁊ leui arucitura sun
int̾clusi. quoꝵ uisi summa uir
fuiccet uiui capti ẽẽnt. Nam et
municione presidii ita coangusta¬
bcuitur. ut eques spatio iut̾cluso
uir se defendere posset. er utros
geuere pugue complures sunt nulne¬
tibus affecti. In quis etiam dodius
arquitinius inter quos ita cõmuius
est pugnatum. ut ex nris preter
duos centurones sit nemo desid̾at
glia se effeientes. Postero die abso¬
brachia ducere ceꝑiuit. Pompeus¬

Expanded text:
centurionis ac viri fortis insignia cum centurionis ac viri fortis insignia cum compluris adversariorum concursum facerent, equites nostri transgressi inferiore loco adversarios ad vallum agere coeperunt. Ita cupidius dum intra praesidia illorum student caedem facere, a turmis et levi armatura sunt interclusi. Quorum nisi summa virtus fuisset, vivi capti essent: nam et munitione praesidi ita coangustabantur ut eques spatio intercluso vix se defendere posset. Ex utroque genere pugnae complures sunt vulneribus adfecti, in quis etiam Clodius Arquitius; inter quos ita comminus est pugnatum ut ex nostris praeter duos centuriones sit nemo desideratus gloria se efferentis. § 24 Postero die ad Sobracchia ducere c
Abbreviated transcription (Latin):
uallum liceret exire nisi distiuctũ.
Ictuto qd ex quo die oppidumi a¬
tegua ẽet captum. metu contutos
comylures ꝑfug̾e in beturiam. i
sibi ullam spem uictorie ꝓpositã
hr̃e ut si qui ex nrĩs tinusfugerũt
in leuem ariuaturam couici enui¬
que non amplius .xuii. acciꝑe. Iu
sequenti tempore cesar castris ca¬
stm contulit. et brachium ad flum̃
falsum ducere cepit. Hic dum in
oꝑe uĩ distenti eẽnt. complures
ex supenori loco adu̾scirioꝵ decuc̃¬
rerunt. nec detiuentib multos:¬
ur̃os multis teł iiectis complures
parimꝑ. Itciq p̾ter conluetudĩe
credere centunones ex legiomb.
u. flumen tinugressi duo restite¬
runt ciciem. cicuterq eximia uitͣ
plures cum cig̾ent. ex suꝑiore loco
multitudiue telor alcer eor con¬
cidit. Itti cum eis compar p̾lium
facere cepilset. cũ undiq se cirtũ¬
uenu animum adu̾ticset. ingros¬
sus pedem offendit: Hiuꝰ concidẽtis

Expanded text:
vallum licere exire nisi discinctum, vallum licere exire nisi discinctum, idcirco quod ex quo die oppidum Ategua esset captum metu conterritos compluris profugere Baeturiam; neque sibi ullam spem victoriae propositam habere et, si qui ex nostris transfugerent, in levem armaturam coici eumque non amplius XVII accipere. § 23 Insequenti tempore Caesar castris castra contulit et bracchium ad flumen Salsum ducere coepit. Hic dum in opere nostri distenti essent, complures ex superiore loco adversariorum decucurrerunt nec desinentibus nostris multis telis iniectis compluris parumper'. Itaque praeter consuetudinem cedere, centuriones ex legione V. flumen transgressi duo restituerunt aciem, acriterque eximia virtute pluris cum agerent, ex superiore loco multitudine telorum alter eorum concidit. Ita cum eius comes impar proelium facere coepisset, cum undique se circumveniri animum advertisset, regressu
Abbreviated transcription (Latin):
quam qui eius ciuitatis fuissent
Quoꝵ responsis ultro citro acceytis
⁊ reditis cum cid ur̃os se reciperẽt
qui ceti oppidum fuissent. Iu pre¬
sidio insecuti ex adu̾sione legatos
iugularunt. Duo reliqui eis fuge¬
Qui cum c̾tum comyissent lega¬
torum responsa ita ẽẽ gesta quem¬
cidinodum illi reculissent. cib op¬
pidanis concursu facto: eum qui
legatos iugulasset lapidare et ei
manus intentare ceꝑunt: illius
oꝑa se ꝑisse. Itci uix ꝑiculo lib̾atꝰ.
petiit ab oppidauis ut ei liceret
legatum cid cesarem ꝓficisci. Illi
se facturum sacis. potestate data.
cuui inde eẽt profectus. pͥsidio com¬
parato cum beue magnam ꝑtema¬
manum fecisset: nocturuo temꝑe
ꝑ fcllaticm in oppidum eẽt ccẽptꝰ.
iguicitionem magnam fecit.
ꝓͥncipib qui sibi contiarii fuissẽt
interfectis: oꝑpidum in suaui po¬
testatem iecipit. Uoc p̾t̾rito temꝑe.
serui transsuge nunciauerunt op¬
pidanoꝵ bona uendere necui excua

Expanded text:
quam qui eius civitatis fuissent. quam qui eius civitatis fuissent. Quorum responsis ultro citroque acceptis et redditis cum ad nostros se reciperent qui extra oppidum fuissent, illi praesidio insecuti ex aversione legatos iugularunt. Duo reliqui ex eis fugeQui cum certum comperissent legatorum responsa ita esse gesta quemadmodum illi rettulissent, ab oppidanis concursu facto eum qui legatos iugulasset lapidare et ei manus intentare coeperunt: illius opera se perisse. Ita vix periculo liberatus petiit ab oppidanis ut ei liceret legatum ad Caesarem proficisci: illi se satisfacturum. Potestate data cum inde esset profectus, praesidio comparato, cum bene magnam manum fecisset et nocturno tempore per fallaciam in oppidum esset receptus, iugulationem magnam facit principibusque qui sibi contrarii fuissent interfectis oppidum in suam potestatem recepit. — Hoc praeterito tempore servi transfugae nuntiaverunt oppidanorum bona venire neque extra
Abbreviated transcription (Latin):
uote seculatores presenti serui
iii. ⁊ unus ex legione nernacla.
Seru sunt in crucem sublati iuils¬
bus ceruices abscise. Pocto die eqͥ¬
tes cum leui aruat᷑a ex adu̾carioꝵ
castris ad uos tuiusfug̾unt et eo
temipore circiter.xi. equites ad aq¬
tores ur̃os extucurreriut. nõ nul¬
los int̾fecerunt. Item alios uiuos
aiddurerunt. e quib capti sunt eqͥ¬
tes .uiii. Insequenti die pompeius
securi ꝑcucsit homines.lex.iiii. qͥ
Dicebnt᷑ ẽẽ fauctores custus uic¬
torie reliquos uͥsum oppidum. uis¬
sit deduci. ex quib fugenut.cxx.
⁊ ad cescocen ueneriuit. Hoc p̾t̾rito
tempore qui in oppido acticula bur¬
sa uonenses captisunt. legati ꝓ¬
fecti sunt. cumi urĩs uti rem gestã
bursa uonensib referrent. quid:
spararent. de cri. pompeio cumi uide¬
rent hospites iugulari. P̾t̾ea uil¬
ta sceła ab his fieri qui presidii cã
cib his reciꝑentur. qui ad oppidum
sunt ausi introire in oppidum p̾t̾

Expanded text:
nocte speculatores prensi servi nocte speculatores prensi servi III et unus ex legione vernacula. Servi sunt in crucem sublati, militi cervices abscisae. § 21 Postero die equites cum levi armatura ex adversariorum castris ad nos transfugerunt. Et eo tempore circiter XL equites ad aquatores nostros excucurrerunt, non nullos interfecerunt, item alios vivos abduxerunt; e quibus capti sunt equites VIII. Insequenti die Pompeius securi percussit homines LXXIIII, qui dicebantur esse fautores Caesaris victoriae, reliquos rursus in oppidum iussit deduci; ex quibus effugerunt CXX et ad Caesarem venerunt. § 22 Hoc praeterito tempore, qui in oppido Ategua Ursaonenses capti sunt legati profecti sunt cum nostris uti rem gestam Ursaonensibus referrent; quid sperarent de Cn. Pompeio, cum viderent hospites iugulari, praeterea multa scelera ab eis fieri qui praesidi causa ab eis reciperentur. Qui cum ad oppidum sunt ausi introire in oppidum, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
Oñ pompeio sum desertus qualẽ
ne illi prestiti tali mi ͭ i cõstãtia
futuriu me uite ẽẽ prestabo.
Codem tempore legati qui antea
exieut cesarem aidienunt si s
uitam concederet sece insequeti
luce oppidum ẽẽ dedituros. Quib
iespondit secescirem eẽ. fidemq
p̾staturum. Ita aute diem. ui.ll.
ppellatus. Qd pompeius ex ꝑ¬
fugis cũ deditionem oppidi fãc¬
tam ẽẽ scicset: castin mouit ucũ¬
buu u̾sus. s cutum ea loca castel¬
la disposuit. ⁊ mintionib se con¬
tinere ceꝑit. Cesar mouit. ⁊ ꝓpius
castra castus contulit. Eodem tpro
nrcue loricatus iius ex legioue
uernacula ad nos tnͣsfugit ⁊ nui¬
cicisse pompeium oppidanos ucu¬
benses conuocasse. eisq ita iipe¬
trauisse ut diligentia adhibita
pꝯuiterent. qui ẽẽnt sucos ꝑtum.
itemq adusarior uictorie fancto¬
res. Hoc p̾tito tempore moppido
qdi fiut captũ. seruus ẽ prensus ĩ
ciiculo quem supra demonstra¬
iumus domincn iugulasse. Is
occiderunt leui armatum. Ea

Expanded text:
sertus, qualem me illi praestiti tali virtute et constantia futurum me in te esse praestabo'. Eodem tempore oppidani legati qui antea exierant Caesarem adierunt: si sibi vitam concederet, sese insequenti luce oppidum esse dedituros. Quibus respondit se Caesarem esse fidemque praestaturum. Ita ante diem XI. Kaleappellatus. § 20 Quod Pompeius ex perfugis cum deditionem oppidi factam esse scisset, castra movit Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere coepit: Caesar movit et propius castra castris contulit. Eodem tempore mane loricatus unus ex legione vernacula ad nos transfugit et nuntiavit Pompeium oppidanos Ucubensis convocasse eisque ita imperavisse, ut diligentia adhibita perquirerent qui essent suarum partium itemque adversariorum victoriae fautores. Hoc praeterito tempore in oppido quod fuit captum servus est prensus in cuniculo quem supra demonstravimus dominum iugulasse; is occiderunt levi armatura. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. italicensis ex acie niũ ad cona¬
dietidum progressus qmĩ ferocitas
aucuti ouiuiũ iuentes conuerteit
sb opere. ad spectanduin acies teuit
discosite. Nom iter bollatores
pncireo q dubia eint posita uicto¬
na ut ꝓpe uideretur finem bellãdi
duor dirim̾e pugna. ita aldĩcu¬
pidiq suaꝵ quisq ex ꝑtiumm idrũ
factorq uoluutos habebatur.
Quor uirtutẽ alacu. cuuui ad dimi¬
sandum iu planitiem se ꝯtulesent
scutoꝵq laudis insignia preful¬
geno opus celatum quoꝵ puquo

Expanded text:
Romanus Italicensis, ex acie nostra ad congRomanus Italicensis, ex acie nostra ad congrediendum progressus est. Quoniam ferocitas Antisti omnium mentes converterat ab opere ad spectandum, acies sunt dispositae: nam inter bellatores principesque dubia erat posita victoria, ut prope videretur finem bellandi duorum dirimere pugna.  Ita avidi cupidique suarum quisque ex partium virorum fautorumque voluntate habebatur. Quorum virtute alacri, cum ad dimicandum in planitiem se contulissent, scutorumque laudis insignia praefulgens opus caelatum . . . quo
Abbreviated transcription (Latin):
sier tumulum capiebant usq ut
necessario cogeretur. iiquum lo¬
cum subur. quo de facto cum utu¬
q copie tummilum excellentem pe¬
tiffent ꝓrohibiti a mĩs siuit deiee
bcit prelium iudiq cedentib adũ¬
sariio. Non parum icigna iicede
ciur̃ilio pͥucti ẽẽnt. Nam cecide¬
riut ex leui ariuatura. ccc.xx.iiii.
Eelegionaris. cxxx.uiii. pt̃ quã
ita prid̾ duor centurionĩ mt̾itio.
iuc adũsarioꝵ pena ẽ litcitia. Iu
lequenti die pari consuetudine cũ
adeunidem locum eius presidium
ueuisset. pͥstiuo illo suo utebantur
iuctituco. Nam ꝑp̃ equites nullo
loco equo se cõnuttẽ auidelant. Cũ
ni in opeir eẽut: equituu copie
concursus facere ceperunt. sinui¬
q uoci feimtib legionariis cum
loium efflagitturent ut consueti
egressi ⁊ plauicie iniquior ioco
consditeruut. Illi tamen ꝓcul dubio
ad cougrediendium. in equũ lociuio
uor sunt auisi deccendere. pter onu
achulis ĩuonisq congrestus fut¬
contra quem pompeius niger cã

Expanded text:
sum tumulum capiebant, usque eo ut necessario cogeretur iniquum locum subire. Quo de facto cum utrorumque copiae tumulum excellentem petissent, prohibiti a nostris sunt deiecti t proelium. Undique cedentibus adversariis non parum magna in caede auxilio privati essent. Nam ceciderunt ex levi armatura CCCXXIIII, ex legionariis CXXXVIII, praeterquam Ita pridie duorum centurionum interitio hac adversariorum poena est litata. § 25 Insequenti die pari consuetudine cum ad eundem locum eius praesidium venisset, pristino illo suo utebantur instituto: nam praeter equites nullo loco aequo se committere audebant. Cum nostri in opere essent, equitum copiae concursus facere coeperunt, simulque vociferantibus legionariis, cum locum efflagitarent, ut consueti egressi et planitie in aequiore loco constiterunt. Illi tamen procul dubio ad congrediendum in aequum locum non sunt ausi descendere praeter unum Achillis Memnonisque congressus, Q. Pompeius Niger, eques
Abbreviated transcription (Latin):
leueui aricitumm. presidn cauca
nou longe ab opere cactu ꝯctituit.
ut nũ equites in receptu dum ad
castiri redeunt aduercarii cupidĩs
sunt insecuti. Uniuersi clamore
facto. irupecum dederut ita me¬
tu ꝓt̾riti. cum in fuga eẽnt inui¬
tis auucsis in cactin se recipiunt.
Nesar ob nututem turme cassa¬

Expanded text:
levem armaturam praesidi causa non longe ab opere constituit.73 Ut, nostri equites in receptu dum ad castra redeunt, adversarii cupidius sunt insecuti, universi clamore facto impetum dederunt. Ita metu perterriti, cum in fuga essent multis amissis in castra se recipiunt. § 26 Caesar ob virtutem turmae Cassia
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore pro muro
pugnarunt acerrue tur¬
ru ur̃am ut suꝑiorem incende¬
nuit iccuro qd uentũ oppidam se¬
cundum. hobuerunt. In cequente
luce mat̾iam illam de muro se
deiecit ad nos timisilit. diit qr
secumi fomilia constitutũ hũisse
ut una um̾ tranctug̾ent ad cesa¬
rem. illam oppressam ⁊ iugula¬
tami. Hoc pͥtea tpr̃e tabelle de iu¬
ro siuit deiecte. in quib sccaptum

Expanded text:
odem tempore pro muro pugnarunt acerrime et turrim nostram ut superiorem incenderunt, idcirco quod ventum oppidani secundum habuerunt. Insequenti luce materfamilias de muro se deiecit et ad nos transsiliit dixitque se cum familia constitutum habuisse ut una transfugerent ad Caesarem; illam oppressam et iugulatam. Hoc praeterea tempore tabellae de muro sunt deiectae, in quibus scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
quod oppidum ẽ mandubior iter
faicere cepit.celeriterq impedim̃ta
ecastus educi ⁊ se subsequi iucsit.
Cesar liuyedimentis in proximũ
colleui deductis. duab legionib
presidio relictis sequutus hostes¬
quantum diei tempus ẽ: passim
curiter tribus milib hoctiũ ex no¬
uuissuuo egnune int̾fectis. altero
die ad alesiam castiu fecit. ꝑspto
urbis situ tritis q hostib qd  equi¬
toiti. quo maxinia parte ex̾citus
confidebant erant pussi adhorto¬
oumiialleae instituit. Ipũi eunt
oppidim alesia in colle sumnio
sdmodum edito loco. ut nisi obsi¬
Cuiue colli indices. duoducib ex ꝑ¬
tib flummina subluebant. Aute op¬
pidum plauities curit̾ iil. pacr̃.
iii. in longitudinem patebat. ie¬
liquis. ex omuib ꝑtib colles medio¬
cri. intioto spcicio pau altitudiuis
fastigio oꝑꝑidum cingebant. sub
nuroq pars collis ad orientem
solem spectabat. Hunc omnẽ locũ
copie galloꝵ cõ pleuemut. solsam¬
ꝙ ⁊ maceram in altitudinem.¬

Expanded text:
Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortarcumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsiCuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
nis. li ꝑ eos ciuituces recuꝑan pos¬
set. ⁊ reliquis captiuus toto ex̾citu
capita siungula prede nomĩe dit᷑¬
buit. His reb ꝯfectis. in heduos
ꝓfiascitur. cui tatem recipit. N
se factios pollicentur. Impat.¬

Expanded text:
nis, si per eos civitates reciperare posnis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo se fact
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt. Conspicati ex oppido
cede. ⁊ fugam suoꝵ desꝑata salu¬
te copias a nrnitionib reducũt.
fit ꝓtinus hac re audita ex ca¬
stus galloꝵ fuga. Qd̾ nisi cre¬
bris subsidiis. ac totius diei la¬
lore nulices ẽẽ defessi. oõ hoctiũ
copie deleu potuicsent. De media
nate misus micsus equicatus
nouissimũ aguieu consequitur.
magnus nus capitur acq int̃¬
ficitur. Reliqui ex fuga nni cuuita¬
tes discedunt. Postero die uer¬
ciugetorix concilio conuocato
id bellum suscepisse se nõ cuar̃
necessitatum. s cõmuus lib̾tatis
causa demonstunt. Et qũi fortu¬
ne sit cedenduni. ad utramiq q
reui se. illis offerre. seu morte
sua rouianis satiffac̾e. seu uinũ
tradere ueliut. Mittinitur de
his reb ad cesarem legati. iubet
ariua tindi. pͥncipes produci Ipẽ
in nunitione pro cactirs ⁊scdit.
eo duces ꝓducintur. Meitinge¬
torix deditur. arma ꝓituuuitur:
Nesecuaas heduis atq arump¬

Expanded text:
recipiunt. Conspicati ex oppido recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arver
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Labienus postqmͣ neq agg̾es.
n fosse nim hostium sustin̾e po¬
terant. coactis. de .xl. cohortibus
quas ex ꝓximis presidiis deductas
sors obtulit. cesarem ꝑ nuncios
certiorem facit. qͥd faiciendũ exi¬
stimet. accelerat. Cesar ut prelio
int̾sit. Eius aduentu excolore ue¬
stitus cognito. qͦ insigni in p̾liis
uti consueu̾at. turmisqz equitũ
⁊ cohortib uisis qua se sequi iusẜat.
ut de locis suꝑiorib hec decliuia
⁊ deuexa ceruebantur. hostes p̾lu
cõmictunt. btrinq clamore sõ¬
laco. excipit rursus ex uallo at
ominib municionibz clamor. Nã
emissis pilis.: glediis iem gerunt.
Repente pꝰ tergum equitatus cer¬
uitur.cohortes alie appropiuqͣbat.
hostes t̾ga ũtunt. fugientibq eqͥ
acurunt. Fit magna cedes. Se¬
duluis dux ⁊ pͥuceps. leuioicum
occiditur: cacliuellaunꝰ arumpuor
iuuus in fugani comprehendit᷑
rem referuntur. pauci ex tanto
numero incolumes se in castra

Expanded text:
bet. Labienus, postquam neque aggeres bet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprrem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra
Abbreviated transcription (Latin):
subsidio laborantib mitit. imꝑat
si sustinere nõ possit. deductis co¬
hortib eruptione pugnaret. Id nͥ
necessano nefaciat ip̃e. Ad id reli¬
quos cohortatur. ne laboris succum¬
bant. omnium suꝑioꝵ Dimicationũ
fructũ. in eodie atq hora docet cõ¬
sistere. Int̾iores desꝑatis campestri¬
bus locis ꝓp̃ magnitudiuem mu¬
i loca p̾rupta ex cscensu temptãt.
Huc ea q̃ paniu̾ent conferunt. mł̾¬
titudine toloꝵ ex turub ꝓꝓugnan¬
tes deturbant. agg̾e ⁊ cratib fossas
erplent. falcib uallũ cic loricam
rescindunt. Cesar uuttit pͥmum
brutum adolescentem cum cohor
lẽgatum. postremo ip̃e cũ uehem̃¬
tius pugnaretur. integro subsidio
adducit. Restituto prelio. ac repul¬
sis hostib. eo qͦ labienũ iuiserat
contendit. Cohortes .iiii. ex primo
castello deducit. equitum ꝑcem se
sequi ꝑtem circũire ext̾iores muni¬
tiones. ⁊ a tergo hostes aidorui iu¬

Expanded text:
sex subsidio laborantibus mittit: imperat, sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem mupraerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortlegatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iu
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽẽt: huc concurritur romanoꝵ
uauus tantis munitionibus
distinetur. Nec fticile pluribus
locis occurrit. multũ ad t̾rendos
enim plerumq q̃ absunt. uehem̃¬
tius hominu mentes ꝑturbant.
Cesar idoneũ locũ nactus. qͥd qͥq
in ꝑte geratur cognoscit: Laborã¬
tib sũmittit utroq ad animum
quo maxime contendi rueuiat.
Ealli iuisi ꝑfregeruit uiuutiones.
de omui salute desꝑant. Romai
si rem optinuerint. finem labor
omnium expectant. maxime ad
suꝑiores munitioues laboratur.
quo uercassi ł launũ missum de¬
monstrauinius iniquũ loci ad
decliuitatẽ fastigium magnum
haibet monientum. alii tela coti¬
unt. alii testudine facta subeunt.
Defatigatis inuicẽ incegni succedũt.
agger aib unuersis iniunitione cõ¬
iectis. ⁊ ascensum dat gallis. ⁊ ea
q̃ in teria occultauerant romaui
contegit. nec iam arma mrĩs uec ui¬
res suppetunt. His reb cognitis cogͥ¬
tis cesar: labienũ cũ ser cohortibus

Expanded text:
ma est, huc concurritur. Romanorum ma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus
Abbreviated transcription (Latin):
reuilus legati cum duab legionib
obtinebant. Coguitis ꝑ exploratores
regiouib duces hostium.lx̃. ex
orm uũmero deligunt: earuin¬
ciuitatum q̃ maximam uirtutis o¬
pinionem habebant. Quid quoquo
pacto agi placeat occulte inter se
constituunt cidemndi tempus de¬
fimunt. Cuni meridie ẽẽ uideat᷑
his copiis uercassi. ł launũ arum¬
uertingetorigis preficiut. Ille e
castris pͥua iugilia egressus. ꝓpe
confecto sublucẽ itinere. pꝰ mortẽ
montem se occultauit. nilites q
ex nocturno labore sese refice iussit.
Cum iam cid meridies appropin¬
quare inde̾tur. ad ec castra q̃ supͣ
monstinuimus concendit. Codem
tempore equitatus ad camyestres
uuiniciones ciccedere ⁊ reliq̃ copie
ꝓ castus sese ostendere ceꝑunt.
Uercingetorix ⁊ arce allesie suos
conspicatus ex oppido egreditur.
Acastris longurios. musculos. fal¬
ces reliquaqz q̃ eruptiomis causa
paniuerrt. Pugnatur. nuo tpr̃e¬
occurat omnib locis. atqz ouña

Expanded text:
Rebilus legati cum duabus legionibus Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earucivitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum ArveVercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia