comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum eus ẽẽ idquod incastris ad quisieĩt.
Quamquam uire ciuuomium. quiinpo¬
testate parentum sunt. peculia ꝑinde in
bonis parentum ꝯputantur: ac siẜ noꝵ pe¬
culia inbonis dominoꝵ nuãntur. exceptis:
udelicet hĩs. que exesacns ꝯstiutionio. ⁊
p̃cipue nostris ꝑꝑdiuersas causas nonad.¬
quiruntur ¶reter bos igiur. quicastrense
peculium ⁊ielquasi castiense habent. si
quis alius fuius fa. testam̃tum fecit. inuti-¬
le ẽ. licet sue potestatis factus decessit᷑. Pre¬
terea testam̃tum facere nonpostunt impube.¬
s quia nullum eoꝵ animi iuditium est. Itẽ
funosi. qr m̃te carent. Nec adremꝰ ꝑtinet. fĩ
pubes postea pubes factus. ant stiriosus poste¬
a compos m̃tis factus fuĩt: ⁊deceffit. Euno.¬
si an̾t siꝑid tempus fecerint testam̃tum. qͦ
furor eoꝵ. int̾misslis ẽ. uie testati eẽ uiden¬
tur. certe eo quod ante furorem fecerait: te¬
stam̃to ualente. Namnoq testam̃ta recte fa¬

Expanded text:
um eius esse id quod in castris adquisierit, quamquam iure civili omnium qui in potestate parentum sunt peculia perinde in bonis parentum computantur acsi servorum peculia in bonis dominorum numerantur: exceptis videlicet his quae ex sacris constitutionibus, et praecipue nostris, propter diversas causas non adquiruntur. praeter hos igitur qui castrense peculium vel quasi castrense habent, si quis alius filiusfamilias testamentum fecerit, inutile est, licet suae potestatis factus decesserit. Praeterea testamentum facere non possunt impuberes, quia nullum eorum animi iudicium est; item furiosi, quia mente carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. furiosi autem si per id tempus fecerint testamentum quo furor eorum intermissus est iure testati esse videntur, certe eo quod ante furorem fecerint testamento valente: nam neque testamenta recte fa
Abbreviated transcription (Latin):
suam testarentur. ita iocutus ẽ. ut decla¬
rateret quemuell⁊ sibi heredem eẽ : cicu
ilibertatem tribuere: potest uideri smne
scͥpto hoc modo eẽ testatus. Et uoluntas
eius rata habenda e. Cet̾um fuit plenĩq
ẜ monibus fien solet. dixit alicui. ego
te hẽdem fatio: aut tibi bona mea relin¬
quo: non oportet hoc ꝓtestam̃to obẜuani
Nec ulloꝵ magis interẽ. quam ipsoꝵ co
id pͥnilegium datum ẽ: euis modi exemp¬
lum non admitti. Alioquin ñdifficulter
post mortem aucuius militis testes exi¬
steñt. qui affirmarent se audisse dicẽ¬
tem aliquem reunquere sebona cui ui¬
sum sit. ⁊phoc iuditiauera subuertã¬

Expanded text:
suam testaretur, ita locutus est ut declasuam testaretur, ita locutus est ut declararet quem vellet sibi esse heredem et cui libertatem tribuere, potest videri sine scripto hoc modo esse testatus, et voluntas eius rata habenda est. ceterum si, ut plerumque sermonibus fieri solet, dixit alicui : ‘ ego te heredem facio ’ aut ‘ tibi bona mea relinquo ’, non oportet hoc pro testamento observari. nec ullorum magis interest quam ipsorum quibus id privilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existent, qui adfirment se audisse dicentem aliquem, relinquere se bona cui visum sit, et per hoc iudicia vera subvert
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sua uoluntate coram eis mincupata.
sciat hoc ꝑfectissimum testamentum u
tio deordinandis testam̃tis. militibus
ꝓpter nimiam imꝑitiam ꝯstitutignibus
principalibus remissa est. Nam quãiuis
mineq iegitimũ nũm testium athibue¬
rint. neq alam testam̃toꝵ sollempnitatẽ
obẜuauerint: recte nichilhomuinus te¬
stantur. uitelicet cuminexpeditionibus
octupatisunt. Quod mento nĩa ꝯstitutio ĩ¬
troduxit. Quoquo N modo uoluntas eius
supma siuie scͥpta inuematur. siue siñ
scͥptura: uales testam̃ium exuoluntate
eiis. Illis antem temponb. ꝑque aitra ex¬
peditionum necessitatem malus locis ł
insius eclibus degunt: minime aduen
xime exposuimus. ¶Plane demuitum
testam̃tis diuus traianlus statilio seuero ita
his testam̃ta rata sunt: sic intelligi de
mtum factumeẽ. quodasine scͥptura añ
militantibus quoq fieri potest. Pergo
nules. decuius bonis apud ce queritur.
siꝯuocatis ad hoc hõibus. ut uoluntatẽ

Expanded text:
 sua voluntate coram eis nuncupata, sciat hoc perfectissimum testamentum iuin ordinandis testamentis militibus propter nimiam imperitiam constitutionibus principalibus remissa est. nam quamvis hi neque legitimum numerum testium adhibuerint neque aliam testamentorum sollemnitatem observaverint, recte nihilo minus testantur, videlicet cum in expeditionibus occupati sunt: quod merito nostra constitutio induxit. quoque enim modo voluntas eius suprema sive scripta inveniatur sive sine scriptura, valet testamentum ex voluntate eius. illis autem temporibus, per quae citra expeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis sedibus degunt, minime ad vinproxime exposuimus. Plane de militum testamentis divus Traianus Statilio Severo ita his testamenta rata sint, sic intellegi detum factum esse, quod et sine scriptura a non militantibus quoque fieri potest. is ergo miles de cuius bonis apud te quaeritur, si convocatis ad hoc hominibus, ut voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tacitam ui̾se ꝯ ditionem habebat. ut tunc ra¬
tum cẽt. cummatrionium fuit insequu.¬
tum. Ideoq ante nuptias appellabatur. qd̃
ante matrimonium effitiebatur: ⁊misquã
post nup̃t. celebratas talis donano ꝓceclebat.
s⁊ pͥmus quidẽ diuus iustinus pater nr̃. cũ
angen totes ⁊ postnupnas fuerat ꝑmissum:
ilquid tale euenerit: ⁊̃ ant nuptias donatioẽ
angen: ⁊ ꝯstante mat̾monio sua ꝯstitutione
ꝑmisit.s ⁊ tm̃ nomen in ꝯueniens remane.¬
bat. tum añ nupt. quid uocabatur: post i¬
ip̃t. aut tale accipiebat inq̾ñtum.S⁊i nos
plenissimo fini tradere sanctiones cupientes.
tiꝯsequentia nõa rebus eẽ studentes. ꝯstitr:¬
rmus. ut otales donationes nangeantur tm.
s. cĩ ꝯstante matͥmonio. initium accipiant.
s ⁊̃ funt. ita uste conationes. que ꝓpoter
np̃t. int̾tiucte sunt: ñsolum antecedãt

Expanded text:
et tacitam in se condicionem habebat, ut tunc raet tacitam in se condicionem habebat, ut tunc ratum esset, cum matrimonium fuerit insecutum: ideoque ante nuptias appellabatur, quod ante matrimonium efficiebatur et nunquam post nuptias celebratas talis donatio procedebat. sed primus quidem divus Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur tantum sed et constante matrimonio initium accipiant sed etiam fiunt, ita et istae donationes, quae propter nuptias introductae sunt, non solum antecedant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfectum robur. ⁊ traditionis necessitas
rant soutoꝵ:. nostra ꝯstictuo ⁊ quantitarem
usq ad quingentos solitos ampliauat. quã¬
stare ⁊ sme insiniauone stanut. ⁊ quasdã
donãtiones inuenit: que penuus insimu¬
ationẽ sieri minime desiderant. finisȩ ple-¬
nissimam nabent firmitatem ¶ Et aliam
super muita adub̃iorem exitum tonauons
unuenimus. Oue omnia exrãis ꝯstautioni¬
b. quas super hio posuimus. colligenda fũt.
Siendum im ẽ. quod ⁊ siplenssime sunt do¬
nationes: tm̃ sungrati existant homines. ĩ
quos benefitium collatum ẽ. donatoribus
ꝑ nostram ꝯstitutionem ucentiam p̃stauimꝰ
cerus excausis easreuocare. nequi suas ros
mauos ꝯtulerunt. abhis quandam patiat᷑
miunam: ł iacturam scđm enñatos innos¬
stra ꝯstitutione modos ¶ Est ⁊ auud ge¬
nus inter uiuos donatiosium. quod uetib
quidem prudentib penitus erat incognu¬
tum. postea aut ainnionb dinis pͥntipibus
int᷑tluctumẽ. quod añt̃ nuptias uocabatur.

Expanded text:
fectum robur et traditionis necessitas rant solidorum, nostra constitutio et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliastare et sine insinuatione statuit, et quasdam donationes invenit quae penitus insinuationem fieri minime desiderant, sed in se plenissimam habent firmitatem. alia insuper multa ad uberiorem exitum donationum invenimus, quae omnia ex nostris constitutionibus, quas super his posuimus, colligenda sunt. sciendum tamen est, quod, etsi plenissimae sint donationes, tamen si ingrati existant homines in quos beneficium collatum est, donatoribus per nostram constitutionem licentiam praestavimus certis ex causis eas revocare, ne, qui suas res in alios contulerunt, ab his quandam patiantur iniuriam vel iacturam, secundum enumeratos in nostra constitutione modos. Est et aliud genus inter vivos donationum, quod veteribus quidem prudentibus penitus erat incognitum, postea autem a iunioribus divis principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Heres. ⁊piue ⁊ sub.uitione institui põt. excẽrto
tempore. aut ad ct̃um tempus nonpõt. Ueliti pꝰ
adiectum ꝓsuꝑuacuo hr̃i placet. ⁊ ꝑinde eẽ. ac
sipure heres institutus eẽt. ¶Imposibilis con¬
ditio minstitutionib ⁊ legatis. nec noñficlĩ cõ¬
missis. ⁊ lib̾tatibus ꝓnonscripto uabeatur ¶ Si¬

Expanded text:
Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non potest, veluti ‘ post adiectum pro supervacuo haberi placet, et perinde esse ac si pure heres institutus esset. Impossibilis condicio in institutionibus et legatis nec non in fideicommissis et lib
Abbreviated transcription (Latin):
ut milla fraus adhibeatur: Noc ad ditum
ẽ. ut ꝑmanus testatons uel testium nomen
heredis exprimatur. ⁊ omnia secundum il¬
lus ꝯstitutionis tenorem ꝓceclant. ¶ Pos¬
sunt aũt testes om̃s. ⁊ uno amilosignare te¬
stam̃iũm. Qu̾id ii si .uii. anuli una sciu¬
neq ẜ uis. neq muius. neq furdus. neq
Si cumaliquis extestib testamti. quidẽ
fatiendi tempore liber extimabatur. po¬
b̃alitate testõ. ut sic habeatur. atq suit
opõrtet. factum eẽt. cum eotpr̃. quo te¬
stam̃tum signaretur. om̃tũ ꝯsensu hu
testis lib̾oꝵ loco fuerat. nec quisquam
eẽt.: quiei status questionem moueret
Pater necronis quimpotestate eius ẽ.

Expanded text:
ut nulla fraus adhibeatur, hoc additum ut nulla fraus adhibeatur, hoc additum est, ut per manum testatoris vel testium nomen heredis exprimatur et omnia secundum illius constitutionis tenorem procedant. Possunt autem testes omnes et uno anulo signare testamentum quid enim, si septem anuli una sculneque servus neque mutus neque surdus neque Sed cum aliquis ex testibus testamenti quidem faciendi tempore liber existimabatur, poberalitate testamento, ut sic habeatur atque si ut oportet factum esset, cum eo tempore quo testamentum signaretur omnium consensu hic testis liberorum loco fuerit, nec quisquam esset qui ei status quaestionem moveat. Pate
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ partim hoc inusuẽe tesut. S⁊ p̾dicta ꝗ¬
dem nõa testamitoꝵ adius cuule reffere¬
batur. Postea uero exedicto p̾ions ana for¬
ma fanendoꝵ testamentoꝵ introducta ẽ.
Iure ii honorano nulla emancipatio de fide¬
rabatur. s. uii. testium signa suffinebant.
cam uire cuuli signa testium nonerant ne¬
cessana. s. ⁊ cumpaulatim tam exisu hõiũ
quam ex ostitũtionim em̃dationib cepit ĩ
cuule quodammodo cxigebat .uni. testu adhi¬
bitis: ⁊ ñ ibscͥptione testium qd̃ ex ꝯstitutionib
inuentumẽ: ⁊ exedicto p̾ions signacula te¬
stam̃tis imponerentur. ut hoc uis itꝑtitum
ẽẽ uideatur. ut teostes qurõ ⁊ eoꝵ p̾sentia
uno ꝯtextu testamenti celebrandr gr̃a aui¬
re auili descendant. Sub scͥptioneᷤ aũt te¬
statons ⁊ testium exsacraꝵ ꝯstitutionũ ob¬
ẜuatione admbeantur. signacula aũt ⁊
nũs testium exedictop̃toris. S⁊ his om̃ib ex
⁊ nr̃a ꝯstitutione ꝓpter testam̃toꝵ sincertatẽ.

Expanded text:
 partim et hoc in usu esse desiit. Sed praedicta quidem nomina testamentorum ad ius civile referebantur. postea vero ex edicto praetoris alia forma faciendorum testamentorum introducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu hominum quam ex constitutionum emendationibus coepit in  testibus adhibitis et subscriptione testium, quod ex constitutionibus inventum est, et ex edicto praetoris signacula testamentis imponerentur: ut hoc ius tripertitum esse videatur, ut testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum observatione adhibeantur, signacula autem et numerus testium ex edicto praetoris. Sed his omnibus ex nostra constitutione propter testamentorum sinceritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ũtriq remedium imposinmus. ut q̃ meas res
queinpuintiali solo posite sunt: mitlicta fi¬
at alienatio. ł obugatio. Et neutrum eoꝵ ne
q ꝯsentientious mulieribus ꝓcedat. nesexꝰ
tione quantius euis ea res ñsit. auenare põt.
s⁊ hoc forsitan ideoindetur fien: quoduolũ¬
tate debitons inteiligitur pigniis anenari. ꝙ
neq debitoras temere suarum renim dniũ
gnoꝵ distracuo possit ꝓceclere. Cuius tenȩore
utriq partic̾ditoꝵ ⁊ debitoꝵ satis ab undeq
ꝓuisimnẽ ¶ Nunc admonendi sumus i
neq pupullan. neq pupillam ullamrem
sine tutoris auctoritare auenare posse. Ideo¬
q fimutuam pecunam aucui fine tatoris au¬
ctontare decdit. ñ ꝯtrabit obliganonem. qui¬
a pecunia ñ facit accipierass. Ideoq uendica¬
ri niura possunt. sic ubi existant. Sisinũ¬
mi quos mutuos dedit. abeoqui accepit.¬

Expanded text:
utrisque remedium imposuimus, ut etiam in eas res utrisque remedium imposuimus, ut etiam in eas res quae in provinciali solo positae sunt interdicta fiat alienatio vel obligatio, et neutrum eorum neque consentientibus mulieribus procedat, ne sexutione, quamvis eius ea res non sit, alienare potest. sed hoc forsitan ideo videtur fieri, quod voluntate debitoris intellegitur pignus alienare, qui neque debitores temere suarum rerum dominignorum distractio possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abundeque provisum est. Nunc admonendi sumus, neque pupillum neque pupillam ullam rem sine tutoris auctoritate alienare posse. ideoque si mutuam pecuniam alicui sine tutoris auctoritate dederit non contrahit obligationem, quia pecuniam non facit accipientis, ideoque vindicari nummi possunt, sicubi extent: sed si nummi, quos mutuos dedit, ab eo qui accepit
Abbreviated transcription (Latin):
bat .s. ⁊ cumpessimum fuãt exempio. aliuer.¬
tate suum defraudari: ⁊ exea humaniõĩb
quidem dnĩs dampnum fieri. seuionb at̃
lucrũ dm̃s ad cresecere. Hoc quasi miudia ple-¬
num pioremedio ꝑnostiam ꝯstitutionemi
meden necessarium duximus. ⁊ inuenimus
uiam. ꝑ quã ⁊ manumissor ⁊ sonus eius. ⁊ ꝗ
lib̾tarem accepit. nostro fiuantur benefiuo.
ub̃tare cumeffectu ꝓcedente.Cuius fauore
antiquos legis latores multa. ⁊ contra coẽs
regulas statuisse manisestissimum ẽ. ⁊ eo.
ist: auenare ñpossit. ⁊ contra quidominus
ñist: auenande rei potestatem hãt. Nam
dotale p̃dium maritus inuita muliere. ꝑ
legem uiliam ꝓhibetur auienare. quamius
ipsiuis sit: dous causa ei datum. Quodnos ie¬
gem uili am corngentes inmeliorem statuor
deluximus. Cumenim iex insoli tantummo
reb locum habebat queitalice fuerat: ⁊ alie¬
nationes inhibeat queinuita muuere fie-¬
bant. hypothecas aut earum etiam uolente:

Expanded text:
bat. sed cum pessimum fuerat exemplo, et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferri, severioribus autem lucrum adcrescere: hoc quasi invidiae plenum pio remedio per nostram constitutionem mederi necessarium duximus et invenimus viam, per quam et manumissor et socius eius et qui libertatem accepit nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas statuisse manifestissimum est et eo ienare non possit, et contra qui dominus non sit alienandae rei potestatem habeat. nam dotale praedium maritus invita muliere per legem Iuliam prohibetur alienare, quamvis ipsius sit, dotis causa ei datum. quod nos, legem Iuliam corrigentes, in meliorem statum deduximus. cum enim lex in soli tantummodo rebus locum habebat quae Italicae fuerant, et alienationes inhibebat quae invita muliere fiebant, hypothecas autem earum etiam volente:
Abbreviated transcription (Latin):
bõã fide ꝯsumprisunt: ꝯdicipoesunt. Simala
fide: ad exhibendum deiis agipotest ¶ At
excontario omnes res pupillo. ⁊pupille sme
tutoris anctontatt recte dan possunt. Ideoq
sidebitor pupiuosoluat. necefsaria ẽ tutonis
auctontas. auoquin sinonsoierit anctori¬
maratione statinimẽ in ꝯstitutione. quã
ad cesarienses aduocatos exsuggestione ni¬
buniani inneminentissimi questoris sacͥ
bitorem pupillarem soluere. ut pͥus sentẽ¬
tia uiditiał sine omnidampno celebrata ħ
ꝑmittar. quo sub secuto. si ⁊ incex ꝓnunti¬
ait̃. ⁊ debitor soluent: sequatur huius¬
modi souitionem̃ p̾lenissima secuntas. Sin
autem aliter quam disposuimus. soumo fac¬
ta fiũt. pecumam aut saluam nãt pupillus.
aut ex ea locupletior sit. ⁊ adnuc eandẽ sũmã
peciie petat: ꝑexceptionen don mali sum¬
aut furto amisit᷑: nichilꝓpdent debitori do.¬
li maliexceptio. s ⁊ nichilhominus damp¬
nabitur. qui⁊a temere sinetutoris auctori¬

Expanded text:
bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at ex contrario omnes res pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. ideoque si debitor pupillo solvat, necessaria est tutoris auctoritas: alioquin non liberabiturma ratione statutum est in constitutione, quam ad Caesarienses advocatos ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacribitorem pupillarem solvere, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, si et iudex pronuntiaverit et debitor solverit, sequatur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et pecuniam salvam habeat pupillus aut ex ea locupletior sit et adhuc eandem summam pecuniae petat, per exceptionem doli mali sumaut furto amiserit, nihil proderit debitori doli mali exeptio, sed nihilo minus damnabitur, quia temere sine tutoris auctori
Abbreviated transcription (Latin):
o uellongi temponis possessio nobis acci¬
d̃it ¶ Dehis aut̃ ẜins inquibus tin n
sum .F. habetis. ita placuit ut quicquid
exre uestra. uelexoꝑib sius ad quirant:
id nobis admatur. Quoduero exira eas
causas ꝑsecutisunt: id ad dominũ ꝓpri¬
etatis ꝑtineat. Itaq sus ẜiiis heres insti¬
tutus sit. legatmue quidei. ant doã¬
tum fuĩt: nusu fructuaro. ẜ domĩno ꝓpͥe¬

Expanded text:
o vel longi temporis possessio vobis accedit. De his autem servis, in quibus tantum usum fructum habetis, ita placuit, ut, quidquid ex re vestra vel ex operibus suis adquirant, id vobis adiciatur, quod vero extra eas causas persecuti sunt, id ad dominum proprietatis pertineat. itaque si is servus heres institutus sit, legatumve quid ei aut donatum fuerit, non usufructuario, sed domino p
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur ubĩ uñ utrursq sexus quos inpote¬
statet habetis. olimquidem quicquid ad
eos ꝑuenerat. exceptis uideł castrensions
pecuuis hoc parentibus sius adquirebant
sine ulla clistinctione. Et hocita parentũ fi¬
ebat. nt eet eis licentia ꝙ ꝑunum nel ꝓuniã
eoꝵ adquisitum ẽ. fuio alii uł extraneo do¬
nare. ueluendere. uel quocumq modo nolu¬
erant applicare. Quod nob̾ inhumanũ ui¬
sumẽ. ⁊gn̾ali ꝯstitutione emissa: ⁊ lib̃is pe¬
norem. Sanctitum. ⁊ N a nobis est. ut siquid
exre pat̾ris ei obueniat. hoc secuntũ nram¬
totum parenti adquirat. Que n inuidiaẽ
quodexpatris occasione ꝓfectumẽ. hoc ade¬
um reu̾ti. ¶ Quodantem ex allacansa si¬
bi fiius. fa. ad quisuut. huiꝰ usum. f.¬

Expanded text:
Igitur liberi vestri utriusque sexus, quos in potestate habetis, olim quidem, quidquid ad eos pervenerat exceptis videlicet castrensibus peculiis, hoc parentibus suis adquirebant sine ulla distinctione: et hoc ita parentum fiebat, ut esset eis licentia quod per unum vel unam eorum adquisitum est alii filio vel extraneo donare, vel vendere vel quocumque modo voluerant applicare. quod nobis inhumanum visum est et generali constitutione emissa et liberis pevimus. sancitum etenim a nobis est, ut, si quid ex re patris ei obveniat, hoc secuntotum parenti adquirat quae enim invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum reverti?: quod autem ex alia causa sibi filiusfamilias adquisivit, huius usum f
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃e. tħ. Urẽ pietatis famulationur ad¬
tium ad alia ꝓtrahi iuditia. s mir ulustuis
tm̃ magister offitioꝵ obẜuare examen.
rãt obsequia decipiuꝑntur ⁊ agentib adu¬
sus eos uire admbeatur responsum. ade¬
remplum itaq deuotissimoꝵ scolaril milli
expleto agentis inrele ulnim miutiam
tus ⁊ amhis quiobsequus nr̃is inculpata
offitia p̃buerant. quanullis quiinscrim¬

Expanded text:
ostrae pietatis famulationibus adtium ad alia protrahi iudicia, sed viri illustris tantum magistri officiorum observare examen.rae obsequia decipiuntur et agentibus adversus eos iure adhibetur responsum. Ad exemplum itaque devotissimorum scholarium nulli expleto agentis in rebus ultimi militiam s tam his, qui obsequiis nostris inculpata officia praebuerunt, quam illis, qui in scri
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. ut nec ip̃i nec fiui uelnepotes eoꝵ ad
honores ł mutia municpoalia deuocent.
turmanoꝵ quos capitularios nocãt cu¬
rant subeant. ł obsequium temonanoꝵ:
uł pentaꝓcie: aut ⁊ tironis p̃stationem
agnoscant. nã þenestrus ittis uadignis.¬

Expanded text:
nepotes eorum ad honores vel munera municipalia devocentur. turmariorum, quos capitularios vocant, curam subeant vel obsequium temonariorum vel pentaprotiae aut etiam tironis praestationem agnoscant. Nam beneficiis nostris ita digni
Abbreviated transcription (Latin):
nem dou mali repelli. Utiq sbona fide posse¬
sor fuĩt ille quipicturam imposui Illud N
palamẽ quod siue isquipinxit. subtpint
tabulas. sinȩ alus. ꝯpetit onotabulaꝵ fui¬
c̃dident. bona fide fund umemit̃. ł exdo¬
natione auane qualb⁊ iusta causa eque
bona site acceꝑit. naturau ratione placuit
fructus. quos ꝑceꝑit. euis ẽẽ ꝓc̾uitra: ⁊ cura.
Et ideo sipostea dñs suꝑuenĩt: ⁊ fundum uẽ¬
dicet. defructib abeo ꝯsumptis agere ñp̃ot.
Ei uen quissens auenum fundum possedit᷑
ñidem ꝯcessumẽ. Itaq cum fundo ⁊̃ fructus
licet ꝯsũpust̃. cogitur restituere. ¶Is adq̃
ꝓp̾etatis ad quiruntur. Eadem fere ⁊ dẽcolo¬
no dicuntur. ¶ Inpecudum fructu ⁊̃ fetꝰ
ẽ. sicuti lac. ⁊ piłus. ⁊ lana. Itaq agni ⁊edi.

Expanded text:
nem doli mali repelli, utique si bona fide possenem doli mali repelli, utique si bona fide possessor fuerit ille qui picturam imposuit. illud enim palam est, quod, sive is qui pinxit subripuit tabulas sive alius, competit domino tabularuderet, bona fide fundum emerit vel ex donatione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione placuit, fructus quos percepit eius esse pro cultura et cura. et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sint, cogitur restituere. Is ad que domino proprietatis adquiruntur. eadem fere et de colono dicuntur. In pecudum fructu etiam fetus est, sicuti lac et pilus et lana: itaque agni et
Abbreviated transcription (Latin):
sabona fice ꝯseuit. ¶littere quoq uicer
auide sint. ꝑinde cartus mẽnbranis uecedĩ.
acsisoloceciere solent eaquemedificantur:
atq inseruntur. Ideosim cartis m̃branis¬
ue tuis carm̃ ł hystonam. uel oratione¬
tas iuos ubros. tuasue m̃branas ee: nec ĩ¬
pensam scͥpture soluere paratus sis. pott
se tuuis defencere ꝑexcepnonem dolimau
utiq. sibona fide earum mbranarũue
ena tabula pinxit. quidam putant tabu¬
lam picture cedere. auis uidetur picturã
qualis qtumq fit. tabule cecdere.s ⁊nobis
iudetur melius ẽẽ tabulam picture cedere.
Ridiculum ẽ enim picturam appellis uel
parasii maccessionem uilissȩtme tabiue
cedere. Unde siadomino tabule ymaginẽ
posscidente isquipinxit. eam petat: nec
somat p̾tium tabule. pont᷑ ꝑ exceptionẽ
dou mau summonen. at sus quipinxit
possticeat: ꝯsequensẽ. ut utilis actio dño
tabule adũsus eum detur. Quocaũ sino
soluat impensam picture: potit̃ ꝑexceptio¬

Expanded text:
sa conseuit. Litterae quoque licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt, ac solo cedere solent ea quae aedificantur aut seruntur. ideoque si in chartis membranisue tuis carmen uel historiam uel orationetas, tuos libros tuasve membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide earum chartarum me. Si quis in aliena tabula pinxerit, quidam putant tabulam picturae cedere: aliis videtur pictura, qualiscumque sit, tabulae cedere. sed nobis videtur melius esse, tabulam picturae cedere: ridiculum est enim picturam Apellis vel Parrhasii in accessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino tabulae, imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri: at si is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impensam picturae, poterit per exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
sua ⁊ auena lana uestm̃atum fecĩt: dubitã¬
dum nonẽ inhoc caĩi ẽẽ dominũ eum qui
fecit᷑. cum ñsoium opus suum dedit. s ⁊ p¬
arten eius dem materie p̾stuit Si tamai
alienã purpuram quis intexuit suoresti¬
mento: licet p̃tiosior e purpura: accessionis
uice sue cectit uestim̃to. Etquidominus fint
purpure: adu̾sus eum qui subripuit: Nt̃i
furtiactionem. ⁊ ꝯditionem. siue ipse ẽ qui
uestum̃ũm fecit: siue alius. Namextincte
res ucet uendican ñpoffunt. ꝯdicitm̃ afuri¬
bus ⁊ aquibusdam anis possessorib poffut̃.
¶Siduoꝵ mat̾ie exuoluntate cominoꝵ ꝯfr¬
se sunt: totum id corpus quodex ꝯ fitflone
fit: uariusq cõe ẽ. Uelutsi qui uina fua ꝯfy¬
dennt. aut massas argenti. ł auri ꝯflauĩnt.
factasit: forte ex iuno et melle mulsum:
ant exauro ⁊ argentd electrum. idem iuni

Expanded text:
bitandum non est, hoc casu eum esse dominum qui fecerit: cum non solum operam suam dedit, sed et partem eiusdem materiae praestavit. Si tamen alienam purpuram quis intexuit suo vestimento, licet pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus fuit purpurae, adversus eum qui subripuit habet furti actionem et condictionem, sive ipse est qui vestimentum fecit, sive alius. nam extincci tamen a furibus et a quibusdam aliis possessoribus possunt. Si duorum materiae ex voluntate dominorum confusae sint, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. facta sit, forte ex vino et melle mulsum aut ex auro et argento electrum, idem iuris
Abbreviated transcription (Latin):
uestra. cõe erit. Qma singula corpora: idẽ.
singula grana. queciiusq ꝓpͥa fuerunt. ex
ꝯsensu uestro coicatasunt. Quodsicasu id
mixtum fuĩt. ł̃ ituis idmiscuit sine uoly¬
tate tla. inudetur cõe eẽ. Quia singła cor¬
s pora insua sub̾a durant. S⁊ nec magis isti
caib cõe sit frumtum: quam grex coĩs eẽ
intelligntur. sipetora tini tuis pecorib ꝑ
mixta fuiñt. S si ab alt̾utrouim idtoium

Expanded text:
estra, commune erit, quia singula corpora, id est singula grana, quae cuiusque propria fuerunt ex consensu vestro communicata sunt. quodsi casu id mixtum fuerit, vel Titius id miscuerit sine voluntate tua, non videtur commune esse, quia singula corpora in sua substantia durant nec magis istis casibus commune fit frumentum quam grex communis esse intellegitur, si pecora Titii tuis pecoribus mixta fuerint: sed si ab alterutro vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝑtinet. ab surdum N uidebatur homi¬
nem infructueẽ.: cum omnes fuctus rerum
natura hominum gratia comꝑauerit. ¶ Si
oꝵ capitum ex fetufructuarius sũmutere de¬
bet. Ut ⁊uiuano uisumẽ. ⁊ inuinearum de¬
mortuaꝵ. Parboꝵ locum alias deb⁊ substitr¬
ere. Recte Ncolere deret: ⁊ quasi bonus pater¬
famit uticeb⁊ ¶ Tnesauros quos quisq ĩ
suoiod inuenit. diuus adnanus naturaiem
equitatem secutus eiꝯcessit. quimuenst̃. Idẽq
statuit. siquis insacro aut religioso ioco fortuito
casu inuenĩt: At siquis in alieno loco ñdato
dium iuenton: dimidium domino sou
ꝯcessit. Et ꝯuenienter. siquis in cesans iocoĩ¬
uenit. omnoium inuentoris.: aimidium ce¬
sans eẽ statuit. Cui ꝯueniens ẽ: utsiquis
inpublico loco. ł fiscali muenĩt: dinudui
ipsus eẽ. dimidium fisci uelciuitatis. ¶ꝑ
trachtionem quoq tinre naturali res nobr̃s
lentis rem fuam inauum nansferre: ratam
hnĩ. Et ideo cuniscumq grĩs fit̃ corpora¬

Expanded text:
tatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum gratia comparavit. Sed orum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colere debet et quasi bonus paterfamilias uti. Thesauros, quos quis in suo loco invenerit, divus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in alieno loco non data erit, dimidium domino soli concessit. et convenienter, si quis in Caesaris loco invenerit, dimidium inventoris, dimidium Caesaris esse statuit. cui conveniens est et si quis in publico loco vel fiscali invenerit, dimidium ipsius esse, dimidium fisci vel civitatis. Per traditionem quoque iure naturali res nobis lentis rem suam in alium transferre, ratam haberi. et ideo cuiuscumque generis sit corpora
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ talca pͥdia ex nostra ꝯstitutione nł¬
ladiffeñtia ẽ. S⁊ fiquidem excansa donatio¬
ins. ant dons. aut qualib⁊ alia excausa tr¬
tantur: sine dubio tianfferuntur. ¶ Uẽn¬
dite uero ⁊tradite ñ auter emptor adqui¬
runtur. quam sus uenditori pretum. sol¬
uent. ł auo modo eisatis fecit. ueluti ex¬
ꝯ ꝓmissore. ant pignore dato. Quod caui
dicendum ẽ statim remempions fieri
Nichil au̾t int̃ẽ. utrũ ipse dñs tradat ali¬
cuirem suam. anuolintate eius alius.: ant¬
sicui libã unnu̾soꝵ negotioꝵ administ̃¬
tio adomino pmissa fũit. isq exhis negori¬
is remuendident. ⁊ tradidit. facit eam acci
ueluti sirem quanttibi anquis cõmotaũ.
aut locauit: aut aput te deposuit. uen

Expanded text:
ex nostra constitutione nulla differentia est. 4 Sed si quidem ex causa donationis aut dotis aut qualibet alia ex causa tradantur, sine dubio transferentur: venditae vero et traditae non aliter emptori adquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod cavetdicendum est, statim rem emptoris fieri. Nihil autem interest, utrum ipse dominus tradat alicui rem, an voluntate eius alius. si cui libera negotiorum administratio a domino permissa fuerit isque ex his negotiis rem vendiderit et tradiderit, facit eam accipveluti si rem, quam tibi aliquis commodavit aut locavit aut apud te deposuit, ven
Abbreviated transcription (Latin):
fiea speties ad mau̾iam rudem reducipos¬
fit: eum uderi dominum eẽ. quimat̾ie do¬
minus fuerat. Si non poffit reduci: eum potiꝰ
intelligi dominum quifecit. Ut ecce uas
ꝯflatum potest adrudem massã ens. uel ar¬
genti. uel auri rcluci. Uinũ aiit ant oleum.
aut̃ frumtũ ad u̾uas. ⁊ ouuas. ⁊ spicas reu̾ti
ñpot. Acnec mulsum quidem aduinum ⁊
mel resolui põt.¶ Quodsiparum exfua
mat̾ia partim exallina spenem aliquam fe¬
cit᷑ quisq: ueluti ex fsuouino ⁊ abienomel¬
ie mulsum: aut exsuis ⁊ alienis medica

Expanded text:
ea species ad materiam reduci possit, eum videri dominum esse qui materiae dominus fuerat; si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit: ut ecce vas conflatum potest ad rudem massam aeris vel argenti vel auri reduci, vinum autem aut oleum aut frumentum ad uvas et olivas et spicas reverti non potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resolvi potest. quodsi partim ex sua materia, partim ex aliena speciem aliquam fecerit quisque, velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et alienis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ souim potest culpa opponi. quodten¬
mere edificauit in eo solo: quod intellexe¬
ra auenum ẽt. ¶ Sitiius auenam plã¬
tam in suo soloposiñt: ipsius erit. Et exdi¬
u̾so: Sititius suam plantam inmemii soio
posiũt: meiui planta erit: ꝯiodontroq
ꝓprietas eius cõmutatur: ut fuucun arbor
sictiam inuici fundum radicem egerit.
coĩs sit arbor. Quaratione aũt plante.
que t̾ra coalescunt. solo cedunt. Ea¬
dem ratione frum̃ta quoq que sata funt
solocedere intelligantur. ¶ Ceterumsi

Expanded text:
esse solum, potest culpa obici, quod teesse solum, potest culpa obici, quod temere aedificaverit in eo solo quod intellegeret alienum esse. 3 Si Titius alienam plantam in suo posuerit, ipsius erit: et ex diverso si Titius suam plantam in Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque proprietas eius commutatur, ut, si vicini arborem si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
num alienum edib suis imunctũ exi¬
mere cogatur. S⁊ diipium ꝓeoprestet. ꝑ
actionem queuocatur detigno miunc̃to.
appellatione aut tigni om̃is mau̾a signifi¬
catur: exqua ecuifitia funt. Quodideo ꝓ¬
uisumest. neecufitia rescindi necefsit. Set
siauqua excausa cdiruium sit ecuifitium: po¬
terit materie dominus. sinon fuĩt dupluo
iam ꝑsequtus. tunc eam uendicare. ⁊ ad
so. Siqius in alieno solo ex suamat̾ia dom¬
um ecdificauit: islius sit domus cuius ẽso
uim & hoc cau mat̾ie dñs ꝓprietatem eiꝰ
amittit. qr uoluntate euis auenata intel¬
ligitur.Utiq finonignorabat malieno so¬
lo se ecuficare. udeo ucet dixutasit domus:
uendicare mãtiam nonposfit ¶Certe il¬
lud ꝯstat: surpossessione ꝯstitu̾to edificato¬
re: sou dñs petat domum suameẽ: nec sol¬
uat p̃tium mau̾ie. ⁊ mercedes fabroꝵ:
posse eum tominũ ꝑexcepuonem dou
mali repelli. uq sioone fidei possessor
fuit ille quieclificauit. Namssenti auenũ

Expanded text:
num alienum aedibus suis iniunctum eximere cogatur, sed duplum pro eo praestat per actionem quae vocatur de tigno iuncto appellatione autem tigni omnis materia significatur ex qua aedificia fiunt: quod ideo provisum est, ne aedificia rescindi necesse sit. sed si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, poterit materiae dominus, si non fuerit duplum iam consecutus, tunc eam vindicare et ad rso si quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, illius fit domus, cuius et solum est. sed hoc casu materiae dominus proprietatem eius amittit, quia voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta sit domus, vindicare materiam non poterit. certe illud constat, si in possessione constituto aedificatore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat pretium materiae et mercedes fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali repelli, utique si bonae fidei possessor fuit qui aedificasset: nam scienti, alienum
Abbreviated transcription (Latin):
aquolib⁊ iuxta eõs den aqueductus plan¬
stirpio labe faccentur parietes aquetu¬
tum ce clignoscaur. scientib uniu̾sis qd̃
inposteꝵ suꝑhiuus mõi cõmissis subur¬
Portus adcuiususum. aqua .p. fuĩt dertua¬

Expanded text:
quolibet iuxta eosdem aquaeductus planstirpibus labefactentur parietes aquaedutum esse dignoscitur. Scientibus universis, quod in posterum super huiusmodi commissis suburvel hortus, ad cuius usum aqua publica fu
Abbreviated transcription (Latin):
moĩcensis percommanensmm ⁊ anitatẽ¬
sium armenie scde amesonoꝵ elonopõ¬
ti. ⁊diocesarensium capadotie scdẽ urbis
salubris actemꝑare ꝑequationis mod̾um
sunt euata dño ł fundo eẽ redoendos.
dꝰ fierentino. Seruuosł tributanios. s
inquilinos aput drĩos uolumus remanẽ.
nam cũmetu dameni det̾itus unus quis¬
q eum que incognitum huit ase cepit ꝓ¬
pulsare ⁊ oluntas fugiendi ẜ uinonertt.
nemo N dñm suum deserit. sciens nun¬
quam sibi latendi locum eẽ deielictum:
sant cognitum sibi ingenini. unus quis¬
q suscipia. aut eum quise libum eẽ simu¬
lamt̃: a se suomouebit. metuers moq
ferat detẽptator: rp̃si aut cuius fuiñt p̃¬
ter eundem fugitiuũ alt̾um ⁊̃ eiusdem
extimationis inferre decernimus.
linos coionos ue quoꝵ quantũ adorñgi¬
nem ꝑtinet uendicandam indascta eademꝙ
pene udetur ẽẽ corontio. licet sit discrim̃
rente censito. statim pai̾ne ꝯditionis agnosc.¬

Expanded text:
usmodi censibus per Comanensium et Ariarathensium Armeniae secundae, Amasenorum Helenoponti et Diocaesarensium Cappadociae secundae urbes salubris ac temperatae peraequationis modumsunt elicita, domino vel fundo esse reddendos.AA. Florentio. Servos vel tributarios vel inquilinos apud dominos volumus remanere. nam cum metu damni deterritus unusquisque eum quem incognitum habuerit coeperit propulsare, voluntas fugiendi servis non erit: nemo enim dominum suum deserit sciens nusquam sibi latendi locum esse derelictum. Sed aut cognitum sibi ingenuum unusquisque suscipiet, aut eum qui se liberum esse simulaverit a se submovebit metuens his quae ferat detentator, ipsi autem cuius fuit praeter eundem fugitivum alterum etiam eiusdem aestimationis inferre decernimus. linos colonosve, quorum quantum ad originem pertinet vindicandam indiscreta eademque paene videtur esse condicio, licet sit discrimenrente censito statum paternae condicionis agnosca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵitadno fimdi teneatur: nt sine pena su¬
scipientis npossit abscedere. ad ano eout
possessionis dño renocanti euis plenatri.¬
buatur auccoritas decolononis ttensib.¬
op̃e. tn Teruanũsam diocesim trã¬
chiaꝵ sublato imꝑpetuum humãne capi¬
tationis censu subiugatio tantum trena sol¬
uantir. ⁊ neforte colonis tributane sortis ne¬
xib absoluns. uagandi. ⁊ quolicuiͣt receden¬
di facultas ꝑmissa iudeatur. ipsi quice or¬
rigmarioinre teneatur. licet ꝯclitione ui¬
deantur ingenui. ẜm tam̃ tre ip̃ius qra
natisut existmm̃tur. necrecedendi quo
uelint. aut ꝑmutandiloca hant faculta¬
tẽ. s possesor eoꝵ ire utatur. ⁊patror
sollicitudine. ⁊ om̃ porestate. Siquis nõ
alienũ colonii suscipiendũ retinendũi¬
ue c̾didit᷑. duas auri libras ei cogatur exs¬
oluere cuius agros trans fuga cultore ua
linos ꝙ ꝑilliricum incinasq regiones ab¬
eundi rre in quo eos orriginuis agnati.¬
omsq sue mĩto c̾tum ẽ. immorar licẽ¬

Expanded text:
ino fundi teneatur, ut sine poena suscipientis non possit abscedere: addito eo, ut possessionis domino revocandi eius plena tribuatur auctoritas. DE COLONIS THRACENSIBPer universam dioecesim Thraciarum sublato in perpetuum humanae capitationis censu iugatio tantum terrena solvatur. Et ne forte colonis tributariae sortis nexibus absolutis vagandi et quo libuerit recedendi facultas permissa videatur, ipsi quidem originario iure teneantur, et licet condicione videantur ingenui, servi tamen terrae ipsius cui nati sunt aestimentur nec recedendi quo velint aut permutandi loca habeant facultatem, sed possessor eorum iure utatur et patroni sollicitudine et domini potestate. Si quis vero alienum colonum suscipiendum retinendumve crediderit, duas auri libras ie cogatur exsolvere, cuius agros transfuga cultore vacque per Illyricum vicinasque regiones abeundi rure, in quo eos originis agnationisque merito certum est immorari, licen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃soan eo tpractio denegibitur. Exceptis
minori quifiunͣt indefensi. his ⁊̃ qui
hum̃t facultatem.
mpͣ. hoñ : Aꝑad eum possessio firmaꝑ
finsse ꝯstitit. R euoua uero ipis anteacta
anouiodno fiscum põstulare npatimur.
nec aitius culpa altĩ incipiat inbĩacere
hispencdio. Siquis uero pͥuatus aut oba¬
uire ꝯfirmat. allegationes suas fine m̃o
tam manifestarẽ debetnt. ita ut siequi¬
tatio ratione snodente. aopetnorem fũt¬
e trans lata posseno. is quieam aꝑequato¬
rib fusceꝑint. renetorate receptio sub¬
leuetur expensis. Ueꝵ ne subspe inis
diationes semel ꝯstitute nirbentur.ui. m̃¬
sium spatium censennis rebere ẜuari. in¬
traquodis quiputat sibi nbi rem ꝓdabeli
ratione competere ciebnas exerat acnomes.
mente trans actum nullumpenitus re

Expanded text:
mpore actio denegabitur, exceptis minoribus qui fuerint indefensi, his etiam qhabuerunt facultatem. apud eum possessio firma pfuisse constiterit. reliqua vero temporis ante acti a novo domino fiscum postulare non patimur, ne alterius culpa alter incipiat subiacere dispendio. Si quis vero privatus aut obliiure confirmat, allegationes suas sine moratam manifestare debebit, ita ut, si aequitatis ratione suadente ad petitorem fuerit translata possessio, is, qui eam a peraequatore susceperit, rei melioratae receptis sublevetur expensis. Verum ne sub specie litis dominationes semel constitutae turbentur, sex mensum spatium censemus debere servari, intra quod is, qui putat sibi rem probabili ratione competere, debitas exserat actiones.ente transactum, nullum penitus rep
Abbreviated transcription (Latin):
gnitum recipiendũeẽ duxiit. t̃am inreli¬
bitionem oꝑaꝵ ⁊ damꝙpni quiõ iocis q̃
deẜuerant. factumẽ. quammulte cuius
modum auctoritatẽ iudicis collocamus
itant ⁊ dñs fundi in quo alienus fuisse
monstrabitur. ꝓqualitate pectati coher¬
nonem subire cogatur necsit ignorati

Expanded text:
ipiendum esse duxerint, tam in redhibitione operarum et damni, quod locis quae deseruerant factum est, quam multae, cuius modum in auctoritate iudicis collocamus: ita ut etiam dominus fundi, in quo alienus fuisse monstrabitur, pro qualitate peccati coercitionem subire cogatur nec sit ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
rectorib obsecuntur quiq incłuĩsis agt
canocipiam necefsitatem obsequii qͣi
mancipio sui uiris imponãt ant ẜnũ
eius ł forte hoiu bonenz musts ꝓpͥos
necessitatemq ꝯuerterunt. oblatis om̃i¬

Expanded text:
rectoribus obsequuntur quique in diversis agunt cano cuipiam necessitatem obsequii quasi mancipio sui iuris imponant aut servum eius vel forte bovem in usus proprios necessitatesque
Abbreviated transcription (Latin):
tus sepe tractammẽ. ut parua portione t̾re
empioritadita. om̃is int ĩ tegnfrardi cui¬
tura eximatur. s cum sonditas fundoꝵ uł
apuo supiores dominos ⁊ possesseores rã
insolditate uelinparte manserut. ⁊ ẽp
dos ẜnos cumagnatione eoꝵ nendicatio¬
ne concessa. ⁊ sialqua demq excansa dis.¬
simiis auerit. legis usurpare bene fitium:
atiꝑisse suphac taciturmtate decessit. ⁊hẽ¬
dib eius ⁊ contra heredes empidns uendica¬
tionem damus. longi tpr̃s p̃scͥptione sub¬
mota. Mala fide naniq possessorem ẽẽ

Expanded text:
tum est, ut parva portione terrae emptori tradita omnis integri fundi cultura adimatur. Sed cum soliditas fundorum vapud superiores dominos et possessores vel in soliditate vel in parte manserunt: et emdos servos cum agnatione eorum vindicatione concessa. Et si aliqua denique ex causa dissimulaverit legis usurpare beneficium atque iste sub hac taciturnitate decesserit, et heredibus eius et contra heredes emptoris vindicationem damus longi temporis praescriptione submota: mala fide namque possessorem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ricis ⁊ uel possessionib adpꝰatrocinia ꝯ¬
fugientib publiconendicandis. he aũ
ꝑsone que ontra publica commoditatẽ
indientel am suam suscepisse collatores
detente fuerĩt. nobiliores quide .c. libra¬
N auri ꝯdempnationẽ subrre cogentur
mediocris uero fortune facultan m suaꝵ
amissione plectentur. eademq pena o¬
mulctandis. ⁊ his quiiitedentes mim¬
scͣium sinim huius modi nefariis actib
imꝓba iñte ꝓbuinͣt. quamformã exeoqui¬
d̃ tp̃r quodsacra ꝯstitimo adiue memori¬
e martiano ꝓmulgata ꝯtinet .i. intratia.¬

Expanded text:
onibus ad patrocinia confugientium publico vindicandis. Eae autem personae, quae contra publicam commoditatem in clientelam suam suscepisse collatores detectae fuerint, nobiliores quidem centum librarum auri condemnationem subire cogentur, mediocris vero fortunae facultatum suarum amissione plectentur: eadem poena multandis etiam his, qui intercedentes ministerium suum huiusmodi nefariis actibus improba mente praebuerint. Quam formam ex eo quidem tempore, quod sacra constitutio a divae memoriae Marciano promulgata continet, id est i
Abbreviated transcription (Latin):
ris loca sui muris auienare uolnit: nonli¬
cere nisi ad abitaiorem ascͥptum eidem
metrochonne ꝑqualemcumq contrac
transferre. Scieme ꝑsona extranea quod
sicõtra nenitum se nuc nigono mimis ceͣ
nel illic pofsciciere temptanit. quicũ¬
q comnictus finitus frat carebit effecͭ

Expanded text:
is loca sui iuris alienare voluerit, non licere ei nisi ad habitatorem adscriptum eidem metrocomiae per qualemcumque contractionemque transferre: sciente persona extranea, quod, si contra vetitum se huic negotio immiscere vel illic possidere temptaverit, quicumque contractus initus
Abbreviated transcription (Latin):
aomae̾. Quisquis colonis pius ado¬
mino exigitia. quam ante ꝯsueuerat. ⁊¬
quaminantioniu temporiu exactum est.
ao eat iudicem. cuius pͥmum pont᷑ hr̃e p̃sẽ¬
tian. ⁊⁊ facinus comꝓpb. ut ille quiꝯintit¬
amplius postuiare quam actipere ꝯsuene¬
rat hoc facere ipostenu ꝓmoetur. prius
rectoito quod super exactione ꝑpetrata no
mpͣt. arcñ. Colorcensib dimtaxat
ascͥpti. sicuti addͥis lidĩ sunt. quib eos tribu¬
ta subiectos ñfacuint. stalns quibus ami¬
is functionid ⁊ debito ꝯditionis obnoxũ
sunt: pene est. ut quadã debmi ẜ uitute ui¬
deantur. ꝙ minr e fenͣdñ. ut eos auteat̃
lite pulsare.aquib ipõs ut pote adñs una

Expanded text:
. Quisquis colonus plus a domino exigitur, quam ante consueverat et quam in anterioribus temporibus exactus est, adeat iudicem, cuius primum poterit habere praesentiam, et facinus comprobet, ut ille, qui conviamplius postulare, quam accipere consueverat, hoc facere in posterum prohibeatur, prius reddito quod superexactione perpetrata nom Asiae. Coloni censibus dumtaxat adscripti, sicuti ab his liberi sunt, quibus eos tributa subiectos non faciunt, ita his, quibus annuis functionibus et debito condicionis obnoxii sunt, paene est, ut quadam servitute dediti videantur. Quo minus est ferendum, ut eos audeant lite pulsare, a quibus ipsos, utpote a dominis, una
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuiratoremsuum. hiinc restituere cumonĩ
ratuse. publicas functiones siue t̾renas. si¬
ne aaĩales ꝓeoinferre. compelletur ⁊cura
⁊ ꝓrusione tam eminentissime p̃fecture
quam presitis ꝓuintie: co arcetur antẽ
fic adrestitutionem eius secundum ue.¬
teres ꝯstitunones ⁊ penas eis insertas.
aut machinanore. siue sciemiu dmis. siue
ignorartis sibi uxores ꝯuicxiñt. ł po¬
stea ꝯnincxerant itsuialib̾alitate ꝑmanere
tam eas quamꝓlem. que tems ꝓc̃ata cogno.¬
scur sancamins. Iuo proculoubio obfuã¬
do. u siexubero marid ⁊ ascripntia uxore
partus fuat ecditus: tsmaine ꝯditionis ma¬
cular mñpatͥnãs equatur lib̾tatem. S ne
ascrptita putent simi imputum ẽẽ tale
conamen quo aerine uendue. nedeliba¬

Expanded text:
uratorem suum hunc restituere cum omniratus est, publicas functiones sive terrenas sive animales pro eo inferre compelletur cura et provisione tam eminentissimae praefecturae quam praesidis provinciae: coartetur autem et sic ad restitutionem eius secundum veteres constitutiones et poenas eis insertas.ue machinatione sive scientibus dominis sive ignorantibus sibi uxores coniunxerunt vel postea coniunxerint, in sua libertate permanere tam eas quam prolem quae ex eis cogno sancimus: illo procul dubio observando, ut, si ex libero marito et adscripticia uxore partus fuerit editus, is maternae condicionis maculam, non paternam sequatur libertatem. Sed ne adscripticii putent sibi impunitum esse tale conamen, quod maxime verendum est, ne lib
Abbreviated transcription (Latin):
possessores ꝑquoꝵ fines formarum meatus
transeunt abextraordinarus honorio uo¬
lumus eẽ imunes ut eoꝵ oꝑa aquarũ du¬
cius sordil oblecti mundentur. nec ad ali¬
ud super inducte rei omis hisdem possõi¬
b artmendis. nec cͥcares alias occupan res¬
purgium formaꝵ facere ñocturret. Qõ
sineglexinͣt amissione possessionum mł¬
ctaountur. namfistus eius p̃dium opu¬
hant ob ẜuante offitio iudicis. ut siquot
tp̃r unlulauint excidantur. neearum ra

Expanded text:
Possessores, per quorum fines formarum meatus transeunt, ab extraordinariis oneribus volumus esse immunes, ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundentur, nec ad aliud superindictae rei onus isdem possessoribus attinendis, ne circa res alias occupati repurgium formarum facere non occurrant. Quod si neglexerint, amissione possessionum multabuntur: nam fiscus eius praedium obtihabeant: observante officio iudicis, ut, si quo tempore pullulaverint, excidantur, ne earum ra