comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem hoste insistente suꝑati. aut ser¬
uitutẽ recepto regi subiecti. Post hec
sabini contractis undiq copiis. mag¬
no apparatu belli romam contendt̃.
Quo metu consternati romani. dic¬
tatorem creant. cuiꝰ auctoritas & po¬
tentia consulem p̃iret: que res in illo
tuncbello plurimũ emolumenti tu¬
lit. Sequitur discessio plebis a patri¬
bus: cum marco ualerio dictatore
delectũ militũ agente uariis popłs
stimulatus in iuriis. sacrũ montẽ
in sedit armatus. Qua ꝑniciȩ quid
atrocuis. cum corpus capite de sec¬
tum ꝑlitionẽ eius ꝑ qͦd spirabat me¬
ditaret᷑: Actumq de romano noĩe
intestina ꝑniciȩ foret: nisi matura¬
ta reconciliatio subrepsisset. pͥusquã
se cliscessio ipsa cognosce̾t. Urget se
atq imminet sibi extra illas aꝑtasbel¬
loꝵ clades. successu misero clandesti¬
na ꝑnicies: quippe tito gessonio et
publio minutio consulib. duo uł
maxima omniũ maloꝵ ab homina¬

Expanded text:
tem hoste insistente superati, aut sertem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti. post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctoritas et potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello plurimum emolumenti tulit. Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius quam se discessio ipsa cognosceret. urguet se atque inminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina pernicies: quippe T. Gesonio et P. Minucio consulibus duo uel maxima omnium malorum abomia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Quib uelutiadulta rei publi¬
ce crescentis etas robustiorib ausis
exercebatur:
nno post urbem conditã. scc. qͣ¬
romanos consul: primũ conditorem
regemq rome ñ solum exequare par¬
ricidio. s & uincere studuit. Quip¬
pe duos filios suos ad olescentes. toti¬
demq uroris sue fr̃es uitellios uiue¬
nes. reuocandoꝵ in urbe regũ placi¬
to insimulatos inconcionem protra¬
xit. uirgis cicidit. securiq ꝑcussit:
ipse deinde ueientum. tarquiniensiũ¬
q bello. cum arrunte suꝑbi filio con¬
gresso sibi. cõmortuoq ꝓcubuit. Por¬
senna rexe truscoꝵ grauissimus regii
nominis suffragator. tarqͥnio manũ
ingerens. tribus continus annis tre¬
pidam urbem t̾ruit. condusit. obse¬
dit: & nͥ hostem uł mutius constanti
urende manus pacientia. uł uirgo cly¬
dia ad mirabili transmeati fluminis
audatia ꝑmouissent. ꝓfecto romani
compulsi forent ꝑpeci aut captiuita¬

Expanded text:
runt: quibus ueluti adulta reipublirunt: quibus ueluti adulta reipublicae crescentis aetas robustioribus ausis exercebatur. Anno post Vrbem conditam CCRomanos consul primum conditorem regemque Romae non salum exaequare parricidio sed et uincere studuit; quippe duos filios sues adnlescentes totidemque uxoris suae fratres, Vitellios iuucnes, reuocandorum in Vrbem regum plaoito insimulatos, in contionem pretraxit, uirgis cecidit securique percussit, ipse deinde Veientum Tarquiniensiumque bello cum Arrunte, Superbi filio, congresso sibi commortuoque procubuit. Porsenna rex Etruscorum, grauissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annis trepidam urbem terruit conclusit obsedit; et nisi hostem uel Mucius constanti urendae manus patientia uel uirgo Cloelia admirabili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut captiuita
Abbreviated transcription (Latin):
cie duodecim popłos innumeris conei¬
disse conflictib. ueientes seruio tullio
insistente. uictos fuisse nec domitos
tarquinii suꝑbi regnũ occisi soceri sce¬
lere assumptũ. habita in ciues crude¬
litate detentũ. flagicio ad ulterate lu¬
cretie amissum. & int̾ domestica uicia
uirtutesq forinsecus emicantes. id est
oppida ualida in lacio ꝑeũ capta. ar¬
deam. oricłm. suessam. pometiamq
& quicqͥd ingabiosuł fraude propͥa.
uł pena filii. uł romanis uirib ꝑpetͣ¬
uit.S romani qͣnta mala ꝑ .cͦcͦ.lx. &¬
iiͦi. annos continua illa regum dñati
one ꝑtulerint: ñ solum uniꝰ regis ex¬
pulsio. uerũ etiã coniuratio regii no¬
minis &e potestatis ostendit. Namsi
uniustantũ suꝑbia fuisset inculpa:
ipsum solum oportuisset expelli. ser¬
uata regia dignitate. Meliorib gͥ
regib urbe propulsis. romani con
sulendum sibi. quã cuiquã sue liber¬
tati dñandum rati: consules creaue¬

Expanded text:
ciae duodecim populos innumeris conciciae duodecim populos innumeris concidisse conflictibus: Veientes Seruio Tullio insistente uiotos fuisse nec domitos: Tarquinii Superbi regnum occisi soceri scelere adsumptum, habita in ciues crudelitate detentum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, et inter domestica uitia uirtutesque forinsecus emicantes, id est oppida ualida in Latio per eum capta Ardeam Oricolum Suessam Pometiamque et quidquid in Gabios uel fraude propria uel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Romani quanta mala per CCCLIII annos one pertulerint, non solum unius regis expulsio, verum etiam ejuratio regii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum superbia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbe propulsis, Romani consulendum sibi quam cuiquam suae libertati dominandum rati, consules creaue
Abbreviated transcription (Latin):
tem regni assumpsit. occidit. Cum
ueientib prelium adhuc paruo no¬
mine. iam magnis uiribus agitatũ:
cemnensiũ captũ ac dirutũ oppidũ.
Assumptis semel armis nunquã qͥes:
quippe quib egestas turpis. atq obs¬
cena fames domi timerent᷑. siunqͣm
paci ac quieuissent. Iamhinc inces¬
sabilia certamina. & iuxta qͣntitatẽ
uirium semꝑ grauia quã breuissime
strinxerim: tullium hostiliũ milita¬
ris rei institutorem. fiducia bene ex¬
citate iuuentutis albanis intulisse bel¬
lum. & diu altrinsecus spe incerca
certa clade. tandem pessimos exitus
& dubios euentus. compendiosa ter¬
germinoꝵ congressione finisse. Rur¬
sus pace dirupta metiũ fufesium cũ¬
fide nate bello meditata etiam ꝓdi¬
tione suspensum: currib indiuersa
raptantib duplicis animi noram. pe¬
na cliuisi corꝑis expendisse. latinos
anco marcio duce sepe congressos.
aliqͣndo suꝑatos. tarqͥniũ priscum.
om̃s finitimos & potentestunctus¬

Expanded text:
tem regni adsumpsit, occidit. cum tem regni adsumpsit, occidit. cum Veientibus proelium adhuc paruo nomine, iam magnis uiribus, agitatum. Caeninensium captum ac dirutum oppidum. adsumptis semel armis numquam quies, quippe quibus egestas turpis atque obscena fames domi timerentur, si umquam paci adquieuissent. iam hinc incessabilia certamina et iuxta quantitatem uirium semper grauia quam breuissime strinxerim: Tnllum Hostilium militaris rei institutorem fiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsecus spe incerta, certa clade, tandem pessimos exitus et dubios euentus conpendiosa tergeminorum congressione finisse: rursus pace disrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitimos et potentes tunc Tus
Abbreviated transcription (Latin):
riͦii.olimpiade aut̃ sexta. quȩ qͥnto
demũ anno quatuor in medio ex¬
pletis apud helidem gretiȩ ciuitatẽ.
agone & ludis exerceri solet: urbs
roma in italia romulo & remo ge¬
minis auctorib condita ẽ. Cuiꝰ reg¬
nũ continuo romulus parricidio
imbuit: pariq successu crudelita¬
tis sine mora raptas sabinas imꝓbiᷤᷤ
nuptiis confederatas. maritoꝵ et
parentum cruore dotauit. Itaq ro¬
mulus interfecto pͥmũ auo numi¬
tore. de hinc remo frẽ. arripuit im¬
ꝑium. urbemq constituit: regnũ¬
aui. muros fr̃is. templũ soceri sangui¬
ne delicauit. sceleratoꝵ manũ ꝓmis¬
sa impunitate collegit. Primus illi
campus adbellum foꝵ urbis fuit: mix¬
ta simul ext̾na ciuiliaq bella nunqͣ
defutura significans. Sabinoꝵ quos
federe ludisq pellexerat feminas tã
in honeste presumpsit quã nefarie
defendit: ducẽ eoꝵ ticum taciũ senẽ
honeste pietatis causis insistentẽ diu
armis ꝓpulsatum. mer ut insociera¬

Expanded text:
cxmi, olympiade autem sexta, quae quinto demum anno quattuor in medio expletis apud Elidem Graeciae ciuitatem agone et ludis exerceri solet, urbs Roma in Italia a Romulo et Remo geminis auctoribus condita est. cuius regnum continuo Romulus parricidio imbuit, parique successu crudelitatis sine more raptas Sabinas, inprobis nuptiis confoederatas maritorum et parentum cruore dotauit. itaque Romulus, interfecto primum auo Numitore dehinc Remo fratre, arripuit imperium Vrbemque constituit; regnuaui, muros fratris, templum soceri sanguine dedicauit; sceleratorum manum promissa inpunitate collegit. primus illi campus ad bellum forum Vrbis fuit, mixta simul externa ciuiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. ducem eorum Titum Tatium, senem honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox, ut in societa
Abbreviated transcription (Latin):
tum annum miseriis deputabit: S
illi qui hunc annum pro glorioso signo
infatigabilis uirtutis collocauerunt: uti¬
nam atq utinam pro obliuione calami¬
tatis continuȩ eum preterissent. Nam
sicut in corpore hominis ita demum le¬
pra dinoscitur. si uariatim inter sanas
cutis partes color diuersus appareat.
at si ita se ibiq diffundat. ut omnia
unius coloris quamuis ad ulterini fa¬
ciat perit illa discretio: ita si continu¬
us laborem equali tolerantia sine respi¬
randi appetitu ꝑrofluxisset: inten¬
tio uoluntatis & electio consuetudinis
diceretur. Cum autem in hoc parxil¬
lulum ocii tantopere uł maiorum gar¬
dia. uł minorum studia reclinantur.
profecto discernitur & quam iocundi¬
tatem habuerit hec breuitas. & quas
amaritudines illa prolixitas: hoc ẽ &
quies illa quam grata fuisset. Si diu¬
turna mansisset: & hec incessabilis mi¬
seria quam etiam uitanda fuerit. si uita¬
ri quacumq arte potuisset.

Expanded text:
tum annum miseriis depatabitP sed tum annum miseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtutis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor aequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gaudia uel minorum studia reclinantur, profecto discernitur, et quam iucunditatem habuerit haec breuitas et quam amaritudinem illa prolixitas, hoc est, et quies illa quam grata fuisset, si diuturna mansisset, et haec incessabilis miseria quam etiam uitanda fuerit, si uitari quacumque potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
pax ista unius anni. uel magis um¬
bra pacis. lenimentum miseriarum
an incentiuum malorum fuerit:
fllicidium istud olei in medũ mag¬
ne flamine cadens. exxtinxerit mag¬
num fomitem. tanti ignis an aluerit
parum aque frigide. ardentissimis
haustumͥ febrib sanauerit egrotum
an pocus incenderit. ꝑ annos quippe¬
prope septingentos. id ẽ ab hostilio tul¬
lo usq ad cesarem augustum una
tantummodo estate. romana sanguinẽ
uisc̾a ñ sudarunt: & inter plurimas mag¬
norum seculorum etates. misera ciuitas
uere miserie mater. uix uno tempore
a timore luctuum ut ñ dicam ab ip¬
sis luctib conquieuit. Hoc si quisquam
hominum tam parum in uita sua qui¬
etis habuisset numquid uł uixisse di¬
ceretur: Aut si quisquam ꝑ totum an¬
num dolorib & cruciatib agatur. me¬
dio autem anni ipsius spacio. unum
tantum diem tranquillum & sine con¬
flctationib transigat. numquid eoc eo
leuam̃tum malorum accipiet. ac ñ to¬

Expanded text:
pax ista unius anni uel magis umpax ista unius anni uel magis umbra pacis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum an potius incendit.? per annos prope septiogentos, id est ab Hostilio Tullo usque ad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater, uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam ab ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, medio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non to
Abbreviated transcription (Latin):
missis legatis nichil profecissent: pꝰ
etiam decem principib bis eque sup¬
plicantib ñ impetrarent: nouissime
hamnonis minimi hominis inter lega¬
tos oratione meruerunt. Hoc anno por.¬
ta lani geminis clausa ẽ: quia nusquã
eodem anno bellum erat quod sub mi
ma pompilio rege soluminodo prouene¬
rat. Hic demum nobis tacendum ẽ. &
tempora quib conferri nr̃a nullo modo
possunt silentio transmitti expetit: ne
obtrectatores dierum uitȩ suȩ ad insul¬
tandum pocius hoc stepitu suscitemus.
Ecce porte iani clause fuerunt. foris bel¬
omnem sobolem suam ingremio suo
conquiescentem roma continens ñ sus¬
pirauit. Et hoc quando: ꝑꝰ pͥmum pu¬
nicum bellum. Post quantum temporis:
Post annos quadringentos quinqua¬
guta. Quandiu: Announo. Et quid
altero subsecutum ẽ: Ut de ceteris tace¬
am. bellum gallicum & hamnibalis:
cum bello punico secundo. Hei mͥ quã¬
me pudet cognouisse hȩc & denudas¬

Expanded text:
missis legatis nihil profecissent, post missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio demum nobis tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris belomnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post quantum tempost annos quadringintos et quadraginta: quamdiu? anno uno: et quid altero subsecutum est? ut de caeteris taceam, bellum Gallicum, et Annibal cum bello Punico secundo. ei mihi, cognouisse haec et denudas
Abbreviated transcription (Latin):
plurime & peregrine uictorie confer¬
re ñ possent. Dem cũ omnia incircu¬
itu fori popularetur: edem ueste cor¬
ripuit: & ne quidem diis sibi uenien¬
tib ignem illum qui eternus puta¬
batur: temporalis ignis oppressit. uñ
etiam metellus dum arsuros deos
ito simpronio. gracco. galo. ua¬
lerio. flaccone consulib: cum
faliscis bellauere romani. eon
prelio quindecim milia faliscoꝵ in¬
terfecta sunt. E odem anno gallicis a¬
pini noui exetitere hostes: aduersũ
quos uaria sorte bellatum ẽ. N am in
pruno conflictu ualerii: consulis: tͥa
milia quingenti cecidere romani. Se¬
cunda uice quatuor milia gallorũ ee¬
sa: duo milia capta st̃. S obpriorem
cladem: triumphus consuli denegat᷑:
ito. manlio torquato.
lico consulib: sardinia insula
rebellauit: auctorib penis: unde mar
quam poposcissent: inferri bellum de¬
cretum ẽ. Contra cartaginienses pacẽ
suppliciter poposcerunt: ut cum bil

Expanded text:
plurimae et peregrinae uictoriae conferplurimae et peregrinae uictoriae conferre non possent. dehinc cum omnia in circuitu fori popularetur, aedem Vestae corripuit, et ne sibi quidem dis subuenientibus ignem illum, qui aeternus putabatur, temporarias ignis oppressit; unde etiam Metellus, dito Simpronio Gracco et Gaio Valerio Falcone consalibos cum Faliscis bellauere Romani, eoque proelio quindecim milia Faliscorum interfecta sunt. eodem anno Galli Cisalpini noui exstitere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia quingenti cecidere Romani, secundo quattuordecim milia Gallorum caesa, duo milia capta sunt, sed ob priorem cladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato o consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox , quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita quingente¬
simo septimo: repentina subuersio
ipsius rome: preuenit trumphiĩ
romanorum. N eq enim temere dixe¬
rim quando non uel modicam letici¬
am rome suꝑueniens repente quam
grauissimus luctus oppresserit. Siqui¬
dem quinto lutacio. cantulo. aulo.
manlio. consulib diuerse ignium
aquarumq clades: pene assumpsere
urbem. Nam tiberis insolitis auctus
imbrib & ultra oppinionem uł di¬
uturnitate uł magnitudine redim¬
dans. omĩa rome edificia in plano
posita deiecit: diuerse qualitates lo¬
corum ad unam conuienere perniciem
qm̃ & que seuior redundatio ten̾it.
madefacta dissoluit. & que cursus tor¬
rentis inuenit. inpulsa deiecit. A qua¬
rum grauissimam cladem: grauior.
ignis secuta ẽ uastacio. Qui ignis in¬
certum unde surrexerit. plurimas
ciuitatis partes ꝑuagatus. cum homi¬
num domorumq miserabilem stra¬
gem fecit: tum etiam tantum opum
uno consumpsit incendio. quantũ

Expanded text:
Anno ab Vrbe condita DAnno ab Vrbe condita DVII repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo A. Manlio consulibus diuersae ignium aquarumque clades paene absumpsere Vrbem. nam Tiberis insolitis auctus imbribus et ultra opinionem uel diuturnitate uel magnitudine redundans omnia Romae aedificia in plano posita deleuit. Diuersae qualitatee locorum ad unam conuenere perniciem, quoniam et, quae segnior redundatio tenuit, madefacta dissoluit et, quae carens torrentis inuenit, inpulsa deiecit. aquarum grauissimam cladem granior ignis secuta uastatio est; qui ignis, incertum unde surrexerit, plurimas oiuitatis partes peruagatus cum hominum domoramque miserabilem stragem fecit tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tem: duodecim naues dem̃se sunt.
Lutacius deinde ad ericinam ciuita¬
tem quam peni tenebant uenit: ibiq
duo milia carthaginiensium conser¬
ta pugna interfecit.
unc carthaginienses precipiti
festinatione ad lutacium con¬
sulem. ac deinde romam mit¬
tunt: orant pacem: quam conditioni¬
bus ante propositis ilico consecuntur.
Conditiones autem erant. ut sicilia
sardiniaq decederent: proque impen¬
sis pum bellicis puri argenti tria mi¬
lia talentorum euboicorum equis pen¬
sionibus ꝑ annos uiginti penderent.
Huius pacis conditio habita ẽ post an¬
num tercium & uicesimum: ex quo bel¬
lum punicum primum fuerat inchoatũ
Quis rogo duarum ciuitatum unum
bellum ꝑ annos tres. & .xx. gestum. fan¬
do explicet. quot reges carthaginiensiũ.
quot consules romanorum. quot agmi¬
na exercituum. quantum numerum
exercituum. contraxerit. profligarit. op¬
presserit: Et tun demum si illa ad ple¬
num propensa uideantur: de presenti¬
bus iudicetur.

Expanded text:
tem duodecim naues demersae sunt. tem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condicio habita est post annum tertium et uicensimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum ciuitatum unum bellum per annos tres et uiginti gestum fando explicet, quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, de praesentibus indicetur.\'
Abbreviated transcription (Latin):
niuersam classem naufragio amisit.
Anno etiam sequenti classis punica
mitaliam transiit: eiusq plurimas
partes longe lateq uastauit.
N terea lutacius consul. cum classe tre¬
centarum nauium insiciliam trans¬
uectus. dum apud drepanam ciuita¬
tem pugnam inter primores cõmitte
lam obrueretur ereptus ẽ. ꝑ orro autẽ
peni cum quadringentis nauib mag¬
nisq copiis ad siciliam duce hamno
penorum mira celeritate preuenit. Pꝰ¬
quam enim proxime sibi utrorumq¬
classes. apud egades insulas ꝑtotam noc¬
tem inter textis prope modum anchoris
constiterunt: orta luce prior lutacuis
signum bello dedit: crudescente pugna.
uictus hamno nauem auertit: & dux
fuge primus fuit. Auquanta cum eo
pars exercitus sui affricam petit: alii
confugere lilibeum. sexaginta & tres
punice naues capte sunt. centum ui¬
ginti quinque demerse: xxxͣic. & duo
milia hominum capta. cesa quatuor¬
decim milia fuere. R omanorum au¬

Expanded text:
niuersam classem naufragio amisit. niuersam classem naufragio amisit. Anno etiam consequenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque uastauit. interea Lutatius cum classe trecentarum nauium in Siciliam transuectus dum apud Drepanam ciuitatem pugnam inter primores ciet, jam obrueretur ereptus est. Porro autem Poeni cum quadringentis navibus magnisque copiis ad Siciliam duce Hannono consilia Poenorum mira celeritate praevenit. Postquam proximae sibi utrorumqclasses apud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae naues captae sunt, centum uiginti quinque demersae, triginta duo milia hominum capta, caesa quattuordecim milia fuere; Romanorum au
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Ad quam rem attilium regu¬
lum ducem antra romanorum: quẽ
iam quinque annos captiuum detine¬
bant: inter ceteros legatos p̃cipue mit¬
tendum putauerunt. Quem ñ impe¬
trata pace ab italia reuersum: resectis
palpebris illigatum in machina. iugu¬
lando necauerunt. Alter deinde atti¬
lius regulus. & manlius uulsco ambo
bis consules. cum classe ducentarum na¬
uium. & quatuor legionib lilibeum ꝓ¬
fecti sunt: quod oppidum inpromun¬
torio situm obsidere romani conati:
suꝑueniente hamnibale qui amilcaris
filius fuit. uicti maiore sui exercitus
parte ꝑdita ipsi egre euaserunt. Post
hos claudius consul cũ classe .c.xx. na¬
uium ad drepam portum contra ho¬
stem ꝓfectus: uͥ mox eceptus classe pe¬
norum. suꝑatusq ẽ & ipse quidem cũ
.xxx. nauib lilibeum incastra ꝓfugit.
Reliq̃ om̃s hoc ẽ nonaginta. aut cap¬
te aut demerse fuerunt: octo milia
ius quoq uinuis collega claudii. u¬

Expanded text:
verunt. Ad quam rem Attilium Reguverunt. Ad quam rem Attilium Regulum ducem Romanorum, quem iam per quinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uieti, maiore exercitus sui parte perdita ipsi aegre euaserunt. post hos Claudius consul cum classe centum uiginti nauium ad Drepani portum contra hostem profectus: ubi mox exceptus classe Poenorum superatusque est. et ipse quidem cum triginta nauibus Lilybaeum in castra confugit, reliquae omnes, id est nonaginta, aut captae ant demersae fuerunt; octo milia ius \' quoque Iunius collega Claudi u
Abbreviated transcription (Latin):
piditate ruperunt. P reterea cotta consi
insiciliam transgressus. plurimis prelui
aduersum penos. & siculos terra mario
pugnauit: & ꝑ totam siciliam partim
hostium partim etiam sociorum in hu¬
matas strages reliquit.
ucio. cecilio. metello. gaio. furio
placido. consulib hasdrubal cari¬
giniensium nouiis imperator. cum ele¬
fantis centum triginta & equitum ped¬
libeum uenit ex affrica: & continuo cl
metello consule. apud panormum pue¬
nam conseruit. S metellus uim & pug¬
nam beluarum timens. pͥus eas magni
usus consilio. uł infugam. uł in mort
egit: & sic facile quamuis magnam uis
hostium superauit. Triginta milia cas¬
thaginensium cesa sunt in eo prelio: el¬
capti. & ꝑitaliam ducti. maximums
licis gentib spectaculum prebuerunt.
hasdrubal cum paucis lilibeum ꝓsis
atq absens a penis capite dampnatus ẽ.
Post hec fessi tot malis carthaginienses:
petendam ẽẽ a romanis pacem decre¬

Expanded text:
piditate ruperunt. praeterea Cotta consul piditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperator cum elephantis centum triginta et equitum pedlybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proelio capti, et per Italiam ducti, maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, atque absens a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginenses, petendam esse pacem a Romanis decre
Abbreviated transcription (Latin):
uum reliquos comdempnauit: pͥn¬
cipes autem omnium populorum
patibulo suffixit. Tercio amno sic̃
semꝑ indoinitus furor. cito pericu¬
lorum obliuiscitur. seruilius scipio.
& simpronius blesus consules. cum¬
ducentis septuaginta nauib inaf¬
fricam transgressi: unuiersam bram
maritimam que circa sirtes iacet de¬
populati sunt. atq insuꝑiora pro¬
gressi. captis euersisq ciuitatib plu¬
rimis. ingent̾ẽ predam ad classem
deuecerunt. Inde cum aditaliam
redirent: circa parinuli promuntor¬
um quod a lucanis montib in altum
excurrit. illisi scopulis centũ quinqua¬
guta naues onerarias. nobilemq p̃dan
crudeliter acquisitam: infeliciter ꝑdide¬
runt. Uicit aliquando apud romanos
unprobissimam cupiditatem: enormitas
miseriarum. Nam patres quib iam naus¬
tice rei ꝑtesum eẽt: decreuere ne amplu
quam sexaginta nauium classis ad si¬
sidium haberetur italie: quod quidem
decretum continuo adacti indomita cu¬

Expanded text:
um reliquos condemnauit; prinum reliquos condemnauit; principes autem omnium populorum patibulo suffixit. Tertio anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Sempronius Blaesus consules ducentis sexaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, inlisi scopulis centum quinquaginta naues onerarias nobilemque praedam crudeliter adquisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad subsidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si. clipeam urbem petunt. Eo con¬
festim carthaginiẽses cum classe pa¬
ri uenerunt: nec differri potuit
nauale certamen. Centum & iiiͬi.
naues carchaginiensium dem̃se.
ipsis cesa sunt. Romanorum autem no¬
uem nauib depressis. mille &.c. peri¬
ere milites: consules apud clipeam ca¬
stra posuerunt. Duo hamnones imꝑa
tores penorum eo rursus cum mag¬
no exercitu conuenerunt: prelioq
cõmisso: nouem milia militum ꝑdi¬
derunt. S tunc apud romanos diu¬
turna felicitas erat: & qualescumq
successus magnis continuo maloꝵ
molib obruebantur. Nam cum ro¬
mana classis ad italiam predis onu¬
sta ẽ: remearet: nefando naufragio
euersa ẽ. Nam de trecentis nauib
uix abiectis onerib liberate sunt.
Amilcar dux penorum cum exer¬
citu innumidiam mauritaniamq
missus: postquam hostiliter cruen¬
teq in uniuersos egit: cur regulũ
libenter suscepisse dicerentur: mil¬
le argenti talentis & .xx. milib bo¬

Expanded text:
si, Clupeam petunt. Eo consi, Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginenses cum pari classe venerunt. Nec differri potuit navale certamen. Centum et quatuor naves Carthaginensium dimersae, ipsis caesa sunt. Romanorum autem novem manibus depressis, mille centum periere milites. Consules apud Clupeam castra potores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut tunc apud Romanos numquam diuturna felicitas erat et qualescumque successus magnis continuo malorum molibus obruebantur — cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufragio euersa est: nam de trecentis nauibus uix abiectis oneribus liberatae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
i pacem a regulo poposcerunt. S cu
lltolerabiles ⁊ duras conditiones pacis
udissent: tucius rati sese armatos mo¬
ri quam miseros uiuere: p̃cio ñ so¬
lum hispanorum uł gallorum au
randa duxerunt. Itaq xantippum
lacedemoniorum regem cum auxi¬
liis accitum: ducem bello p̃fecerunt.
Xantippus inspectis penorum copiis
atq in campum deductis: longe in
melius mutato apparatu. pugnã
cum romanis conseruit. Ingens ibi
la cunc congressione prostrata st᷑.
Regulus ille dux nobilis. cum qͥn¬
gentis uiris captus ẽ: & incathe¬
nas coniectus ẽ. Decimo demum
anno punici belli: nobilem triũ¬
phum carthaginiensib p̾buit.
Xantippus cam audacis facti cons¬
cius. rerum instabilium muta¬
tionem timens: ilico ex affrica mi¬
grauit ingretiam.
gitur emilius paulus. & fuluiꝰ
nobiliores consules. audita captiui¬
tate reguli. & clade exercitus ro¬
mani: transire in affricam cum
classe trecentarum nauium uis¬

Expanded text:
i, pacem a Regulo poposcerunt. Sed cum i, pacem a Regulo poposcerunt. Sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non soluto, Hispanorum vel Gallorum auxranda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xantippus inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi manorum in ille tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux vir nobilis cum quingentis viris captus est, et in catenas conjectus. Decimo demum anno Punici belli nobilis triumphum Carthaginensibus praebuit. Xantippus, tam audacis facti conscius, rerum instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jus
Abbreviated transcription (Latin):
sinuosa circumfert: ut ꝑ exteriorem spine
curuaturam: rigentem costarum aciem
tendat.: costis autem natura ad summũ
erectis squamarum ungulas figat. quod
uicissim & sceleriter agendo. ñ solum pla¬
na ꝑlabitur. s etiam conuexa conscen.¬
dit: toc uestigiis instructa quot costis.
hunis itaq rei causa ẽ. ut si inqualibet
corporis parte ab aluo usq ad caput ictu
aliquo collidatur. debilis reddita cursum
habere non possit: quia ubicunq ille ic¬
tus inciderit spinam soluit. ꝑ quam co¬
starum pedes. & motus corporis agebantur.
Unde etiam hec serpens que tam du.
tot iaculis inuulnerabilis obstitit: adu
nius saxi ictum debilis cessit: ac mox çir¬
uinuenta telis facile oppressa ẽ. ẽ oriu̾
uitem eius romam deuectum quod fu
res. idẽ hasdribales duos. & acci¬
tum a sicilia amilcarem atrocis¬
fanti abducti. oppida octoginta & .ii. in
beditionem: cessere romanis. Carthagi.¬
uenses fracti bellis. & cladib exinan¬

Expanded text:
sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnenius saxi ictum debilis cessit, et mox circumventa telis, facile oppressa est. Corium autem ejus Romam devectum, quod fures, id est, Hasdrubales duos, et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocisphanti adducti, oppida octoginta duo in deditionem cessere Romanis. Carthaginenses, fracti bellis et cladibus exinanit
Abbreviated transcription (Latin):
egulus bellum carchaginiense
titus iter cum exercitu faciens
procul a flumine bigrada castr
constituit. Ibi cum plurimos militum¬
ad aquandi necessitate descendentes. ser¬
pens mire magnitudinis deuoraret:
gulus adexpugnandam bestiam cu
tu irrito que ꝑhorrendam squamaru
etatem quasi ꝑ obliquam scutorumte¬
titudinem labebantur. mirumq um
dum ne corpus ledent ipso corpore pl¬
lebantur: cum insuꝑ magnam multu¬
dinem morsu comminui. impetu pres
halitu etiã pestifero exanimari uidẽt b¬
listas deferri imꝑauit per qyas mir¬
bile saxum spine eius incussum comp¬
gem tocius corporis soluit. T̃aus siquid̃
ẽ natura serpentis. ut cum pedib cali¬
re uideatur. costis tamen & squamis d̃
a summo guiture usq ad unam alui
parili modo dispositas habet. ita młid¬
itur: ut squamis quasi unguib cosi
porpusculi sui partes. gradatim porrigendo
contractas. contrahendo porrectas motũ
explicat. s alternis intenta conatib late

Expanded text:
egulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cumictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera
Abbreviated transcription (Latin):
xiliis processerunt. Confecit hanc
pugnam marcus ualerius auxili¬
ante coruo alite: unde postea corui¬
nus dictus ẽ. Occiso enĩ ꝓuocatore
gallo hostes territi sparsimq fugien¬
tes: grauit̾ trucidati sunt. Nume¬
randum etiam int̾ mala censeo: pͥ¬
mum illud dictum cum carthagi¬
niensib fedus quod isdem temporib
fuit: presertim exquo tam grauia
orta sunt mala ut exin cepisse uide

Expanded text:
xiliis, processerunt. Confecit hanc xiliis, processerunt. Confecit hanc pugnam Marcus ante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidati sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit; praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim coepisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
uos scissa sorberet.
nno ab urbe condita cec lacxx¬
uiii. iterũ terribilis gallorũ
inundatio iuxta anienem
fluuium ad quartum ab urbe la¬
pidem consedit: facili sine dubio
pondere multitudinis. & alacri¬
tate uirtutis ꝑturbatã occupatu¬
ra ciuitatẽ: nisi ocio & lenitudi¬
ne torpuisset. Ubi atrocissimam
pugnam manlius torquatus sin¬
głariter inchoauit: tytus quintius¬
dictator cruentissima congressiõe
confecit. Fugati ex hoc prelio mul¬
ti galli instauratis iterum copiis in
bellum ruentes: a gaio sulpicio dic¬
tatore superati sunt. Post paululũ
quoq tuschorum pugna subgaio
marcio consequta ẽ. Ubi conicida¬
tur quantũ hominũ cesũ sit: qͣn¬
do uiiii milia sunt capta tuschorũ
T̃ercio autẽ inhisdem dieb galli
se in predam ꝑmarityma loca sub¬
iectosq camposabalbanis montib
diffuderunt: adu̾sum quos nouo
militũ delectu habito. conscripiisq
legionib decem sexaginta milia ro¬
manorum negatis sibi latinorum au¬

Expanded text:
uos scissa sorberet. Anno ab urbe condita CCCLXXXVIII iterum terribilis Gallorum inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoauit, Tdictator, cruentissima congressione confecit. Fugati ex hoc praelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes, a C. Sulpicio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub Marcio consecuta est: ubi conici datur quantum. hominum caesum sit, quando octo milia sunt capta Tuscorum. Tertio antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subiectosque campos ab Albanis montibus diffuderunt; aduersum quos, nouo militum dlegionibus decem, sexaginta millia Romanorum, negatis sibi Latinorum au
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita nongen¬
seuerus genere affer. tripolita¬
nus ab oppido lepti. qui se ex nomine
imꝑatoris quem occisum ultus fuerat
ꝑtinacem appellari uoluit. septimꝰ xꝰ
uus. multis sepe bellis lacessitus. for¬
tissime quidem rem publicam s la¬
boriosissime rexit: picennium nugrũ
qui in egipto &e siria adtirannidem
aspirauerat. apud ciricum uicit. &
interfecit. Iudeos &e samaritas rebel¬
lare conantes ferro choercuit: parthos

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCSeuerus, genere Afer Tripolitanus ab oppido Lepti, qui se ex nomine imperatoris, quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari noluit, septimus deuus, multis semper beliis lacessitus, fortissime quidem rempublicam sed laboriosissime rexit. Pescennium Nigrum, qui in Aegypto et Syria ad tyrannidem adspirauerat, apud Cyzicum uicit et interfecit. Iudaeos et Samaritas rebellare conantes ferro cohercuit. Parthos
Abbreviated transcription (Latin):
 in his nullatenus negligenter
memorie commendandũ: quod
intuenti mͥ occurrit existimo. Sic
enim necesse ẽ ut pat̾ intelligatur
memoria. filius intelligentia. sp̃c a¬
mor: ut nec pat̾ indigeat filio. aut
cominuni spu. nec filius patre uł eo¬
dem sp̃u. siue idem sp̃c patre aut filio:
quasi pat̾ ꝑ se meminisse solũ possit.
intelligere aut̃ non nisi ꝑ filium.
& amare ñ nisi ꝑsuum filiiq sp̃m.
et filius ꝑse intelligere tantum que¬
at. ꝑ patrem aut̃ memor sit. & per
sp̃m suum amet: &. idem spc̃ ꝑ se ñ
aliud quam amare ualeat. s pat̾
illi sit memor. & filius illi intelligat.
Nam cum in histrib unusquisq
singulus sit summa ẽẽntia. & sum¬
ma sapientia sic ꝑfecta. ut ipsa ꝑ se
memor sit & intelligat ⁊ amet: ne¬
cesse ẽ ut nullus horum trium alio
indigeat. aut ad memorandum. aut
ad intelligendum. aut ad amandum.
Singulus enĩ qͥsq ẽẽntia ht̃ ẽ & me¬
moria. & intelligentia et amor: et

Expanded text:
 in his nullatenus negligenter memoriae commendandum, quod intuenti mihi occurrit, existimo. Sic enim necesse est ut Pater intelligatur memoria, Filius intelligentia, Spiritus amor; ut nec Pater indigeat Filio, aut communi Spiritu, nec Filius Patre vel eodem Spiritu, sive idem Spiritus Patre aut Filio; quasi Pater per se meminisse solum possit, intelligere autem nonnisi per Filium, et amare nonnisi per suum Filiique Spiritum; et Filius per se intelligere tantum queat, per Patrem autem memor sit, et per Spiritum suum amet; et idem Spiritus per se non aliud quam amare valeat, sed Pater illi sit memor, et Filius illi intelligat. Nam cum in his tribus, unusquisque singulus sit summa essentia et summa sapientia sic perfecta, ut ipsa per se memor sit et intelligat, et amet, necesse est ut nullus horum trium alio indigeat, 23 aut ad memorandum, aut ad intelligendum, aut ad amandum. Singulus enim quisque essentialiter est et memoria, et intelligentia, et amor, et
Abbreviated transcription (Latin):
pediuit. Itaq inocc ꝑ illiricum &e me¬
siam undiq copias contraxcit: raptĩq
in hostem reuersus narseum magnis
consiliis uiribq suꝑauit. Extinctis
ꝑsarum copiis ipsoq narseo infugã ac¬
to castra eius inuasit: uxores. sorores.
liberosq cȩpit: ce inmensam uim
gare ꝑsice diripuit. captiuos quam¬
plurimos ꝑsarum nobilium abõuxcit.
Reuersus in mesopotamiam a diocle¬
ciano plurimo honore receptus ẽ. Pos¬
tea ꝑeosdem duces strenue aduersũ
carpos basternasq pugnatum ẽ. Sar¬
matas deinde uicerunt: quorum co¬
piosissimam captiuorum multitu
dinem ꝑ romanorum finium disꝑse¬
re p̾sidia. Interea diocletianus inorien¬
te maxximianus herculius in occiden¬
te uastari ȩccłias affligi int̾ficiq xp̃i¬
anos. detimo post neronem loco pre¬
ceperunt: que ꝑsecutio omnib fere

Expanded text:
pediit. itaque mox per Illyricum et Мoepediit. itaque mox per Illyricum et Мoesiam undique copias contraxit raptimque in hostem reuersus Narseum magnis consiliis uiribusque superauit. extinotia Persarum copiis ipsoque Narseo in fugam aoto, castra eius innasit, uxores sorores liberosque cepit, immensam uim gazae Persicae diripuit, captiuos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. reueraus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore susceptus est. postea per eosdem duces strenue aduersus Carpos Basternasque pugnatum est. Sarmatas deinde uicerunt: quorum copiodinem, per Romanorum finium dispersere praesidia. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari ecclesias, affligi interficique Christianos, decimo post Neronem loco, praeceperunt: quae persecutio omnibus fere
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsar in galliam pͥmo p̾lio ab aleman¬
nis ꝓfligato exercitu suo uix ipse sub¬
reptus ẽ: secundo autẽ secuta ẽ satis
scd̾a uictoria. Nam paucis horis sex¬
aginta milia alemannorum cȩsa
referuntur. At maximianus au¬
gustus: quinq gentianos inaffri¬
ca ꝑdomuit. Porro autẽ diocletianꝰ
achileum obsessum ꝑ octo menses
apud alexandriam cȩpit ce interfe¬
cit: s unmoderata usus uictoria:
alexandriam direptioni dedit. egip¬
tum totam ꝓscripstionib cedibq fe¬
dauit. Preterea galerius maximinꝰ
cum duob lam p̾liis aduersus narse¬
um conflixisset: tercio inter galericũ
&& carras congressus ce uictus. amissis
copiis ad diodetianum refugit: a quo
arrogantissime receptus ẽ. ita ut ꝑali¬
quot milia passuum purpuratus an¬
te uehiculum eius cucurisse referatur.
Ueruntamen hac contumelia quasi
cote aduirtutẽ usus ẽ: ꝑ quam det̾rita
regii fastus rubigine aciem mentis ex¬

Expanded text:
Caeear in Qallia primo proelio ab AlamanCaeear in Qallia primo proelio ab Alamannis profligato exercitu suo, uix ipse subreptus est; secundo autem secuta est satis secunda uictoria: nam paucis horis sexaginta milia Alamannorum caesa referuntur. at Maximianus Augustus Quinquegentianos in Africa domuit. porro autem Diocletianus Achilleum obsessum per octo menses apud Alexandriam cepit et interfecit. sed inmoderata uictoria usus Alexandriam direptioni dedit, Aegyptum totam proscriptionibus caedibusque foedauit. praeterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeliis aduersus Narseum conflixisset, tertio inter Gallinicum et Carras congressus et uictus, amissis copiis ad Diocletianum refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum purpuratus ante uehiculum eius cucurrisse referatur. uerumtamen hac contumelia quasi cote ad uirtutem usos est, per quam detrita regii fastus rubigine aciem mentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
p̾donib p̾dam nulla ex parte res¬
tituendo dñis
s soli sibi uendican¬
o: accendit
suspicionem quia
in cursandos fines.
artifici negligentia ꝑmitteret. Quã¬
obrem a macrimiano iussus occidi: pur¬
puram sumpsit. ac britannias occu¬
pauit. Igitur ꝑ omnes romani fines iin
perii subitarum turbationum fragores
fricam quinq gentiani infestarent:.
narseus etiam reoc ꝑsarum orientem
bello p̾meret: hoc periculo diocletia¬
nus ꝑmotus. maximianum herculi¬
ũ: ex cȩsare fecit augustum. constantiũ
uero &e maximinum galerium cȩsa¬
res legit. Constantius herculimaxi¬
imiam pͥuignam theodoram accepit
uxcorem: excqua sex filios fr̃s constan¬
tini sustulit. Carausius britannia si¬
bi ꝑseptem annos fortissime uendi¬
cata ac retenta. tandem fraude allec¬
ti socii sui interfectus ẽ. Allectus postea
ereptam carausio insulam ꝑtrien¬
nium tenuit: quẽ asclepiodotus p̃fec
tus p̾̃torii oppressit britanniamq pꝰ
decem annos recepit. E onstantius uͦ

Expanded text:
donibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando, accendit suspicionem, quodincursandos fines artifici negligentia permitteret: quamobrem a Maximiano jussus occidi, purpuram sumpsit, ac Britannias occupavit. Igitur per omnes Romani imperii fines subitarum turbationum fragores et Africam Quinquegentiani infestarent; Narseus etiam rex Persarum Orientem bello premeret. Hoc periculo Diocletianus permotus, Maximianum Herculeum ex Caesare fecit Augustum; Constantium vero et Maximianum Galerium, Caesares legit. Constantius Herculei Maximiani privignam Theodoram accepit uxorem: ex qua sex filios fratres Constantini sustulit. Carausius, Britannia sibi per septem annos fortissime vindicata ac retenta, tandem fraude Allecti socii sui interfectus est. Allectus postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit, quem Astus praetorio oppressit Britanniamque post decem annos recepit. Gonstantius uero.
Abbreviated transcription (Latin):
cum lucullus asiam. pompeius hispa¬
niam cesar galliam ꝑdomuit. roma¬
num imꝑium usq ad extremos pro¬
pemodum terre terminos propaga¬
tum ẽ. Hanc nunc amplussimam di¬
latationem: uastissima ruina conse¬
quitur. Apud parthos enim consuln
manus occiditur: exercitusq deletur
atrocissimum illud pompeii & cȩsaris
bellum ciuile consequitur. & inter hȩ
roma ipsa repentino correpta incendi
concremaretur.

Expanded text:
cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispacum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. hanc nunc amplissimam dilatationem uastissima ruina consequitur. apud Parthos enim consul Romanus occiditur exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei atque Caesaris bellum ciuile conseritur et inter haec Roma ipsa repentino correpta incendio concrematur.