comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llartelueatur etauod ex ea pnt
uenditronennatumerit ixalde¬
tur sueinus partus sit. siue
plureots et si forte usuo fructus¬
ꝓprietti acc̾reu̾it.ĩ dubitate hic
quaꝵ restituetur. ¶ sipeculium
quesit aput emptore quid deĩ
dicemus ẽt siquid̾ ex ie emptor¬
is acciescit. dicendume̾. aput ip¬
sumiciinq̃ndum: si aliunte ac¬
creuit uenditori restituẽlumẽ.
¶Si plures hr̃des sint emptoris
anonines ad reclibendum consẽ¬
tire debrant. iudeamus erait por¬
ponius om̃s conseutur derẽ adre¬
dibeudum. dareqrimum prccu¬
intoremne forte uenditor ĩiuiri¬
am patiatur dũ abalio ꝑtemie¬
cipit hominis aui ñ inꝑtemp̃tu
condempnabit. or quanti mino¬
ris is homosit. ¶ idemait homĩe
mortuo ur etiam redibito siugu¬
lo ꝓ suis portoib recteagẽ p̾tiũ
autem ⁊ accessiones ꝓ ꝑte recipi¬
ent. ¶ S et fructus accessionis
quo et si detĩor homo factuo ẽ pro
ꝑte prãbitur ab ip̃is nsi forteta¬
lesit. qd̾ diuisionemñ irapiat. nĩ¬

Expanded text:
lla redhibeatur, et quod ex ea post venditionem natum erit reddeunus partus sit sive Sed et si forte usus fructusoprietati adcreverit, indubitate hic que restituetur. Si peculium it apud emptorem, quid de dicemus? et si quidem ex re emptoris accessit, dicendum est apud ipsum relinquendum, si aliunde crevit, venditori restituendum est. Si plures heredes sint emptoris, an omnes ad redhibendum consentire debeant, videamus. et ait Pomponius omnes consentire debere ad redhiberatorem, n‹e› forte uenditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnatur, quanti minoris is homo sit.Idem ait homine mortuo uel etiam redhibito singulos pro suis portionibus recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo factus est pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
cessionesq an et iasuras pretii
consequatur. quas quod sla in¬
tersit debeat accupxir. maxime cũ
fructus quoq restituat upx̃ et pl¬
acet consẽcͣnturimii: ¶ Si quid
tamen dampni sensit. uł. si quid
proseruo imrendit. cõsequetur
arbitrioiidicis sic tamennut
ei horum nomine uenditor con¬
demͣpnesur. ut ait inli anus s ne
alias complłatur hominemuẽ¬
ditorirestitũe quam sieum ĩ dẽ

Expanded text:
cessionesque. an et usuras pretii consequatur, quasi quod sua intersit debeat accipere, maxime cum fructus quoque ipse restituat? et placet consecuturum. Si quid tamen damni sensit uel si quid pro seruo impendit, consequetur arbitrio iudicis, sic tamen, non ut ei horum nomine uenditor condemnetur, ut ait Iulianus, sed ne alias compellatur hominem uenditori restituere, quam si eu
Abbreviated transcription (Latin):
emptout sihip ꝑte uenditor er¬
ħ inemptiorib scruari oportere
ait nanuenditor pignoris icco:
zquod uendidit retuiet quo ad
emptor satisfaciat. ¶ pomp̃ait.
ilia eius procuratorus. culpa uł
deio fetĩt irem det̾orem: equimi
cẽ insoudimi eum ceueri arbiti¬
io uidicis ħ autem expalitus eẽ
Nomnes hr̃des iuuĩ procuratorem
ad agrudum ded̾unt cunc em̃
si qͣuoͣ detior seruus cupa iniuis
hr̃dum factus ẽ. et ħ soluitum cnͣt
ceteri familie hersciscunde uili¬
tum adu̾sus eum halrbunt.
quia pp̃ ip̃m: dampinim senti¬
unt. impediunturq redibẽ. ¶Su
uenditori pliurs hr̃des extit̾ut.
angius proportione hrditaria
potit seruus redibiset siscruuis pi¬

Expanded text:
empto, ut sibi pro parte venditor trhoc in emptoribus servari oportere ait: nam venditor pignoris loco quod vendidit retinet, quoad emptor satisfaciat. Pomponius ait, ilia eius vel procurator culpa vel dolo fecerit rem deteesse in solidum eum teneri arbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior servus culpa unius heredum factus est et hoc solutum est, ceteri familiae erciscundae iudicium adversus eum habent, quia propter ipsum damnum sentiunt impediunturque redhibere. Si venditori plures heredes exstiterint, singulis pro portione hereditaria poterit servus redhiberi. et si servus pl
Abbreviated transcription (Latin):
seruum dampna sensit. solaui
dabimus ci corporis ietentione
ditor si nolit hominẽ recipere. quo
facto p̾tii prationemr eorumq que
non euitabit ¶Si uenditor pro¬
tenctur ex sua ꝓmissione. si furtũ
scruus fãcit eẽ enim ħ cãufurem

Expanded text:
servum damna sensit, solam dabimus ei corporis retentionem: ditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem eorumque quae non euitabit.Si uenditor protenetur ex sua promissione, si furtum seruus fecit: esse enim hoc casu furem
Abbreviated transcription (Latin):
restitur: et quod uenditioni ac¬
cessit. ⁊ si quas accessiones ip̃e
prestitit. ut ut̾q irsoluta emp¬
tione nicħ̃ amplius consequa¬
mittere ẽ. tale aliquid delinq̃re
ꝓpͣ quod capite puniendus sit.
uetẽs enim fraudem ꝓ pena po¬
nere solebant capitalem frau¬
dem admisisse accipiemus do¬
lo malo et ꝑuequiti amscetum
s.siqiuis cãu fẽcit. cessabit elictũ.
unde pomponius ait. neq imꝑ¬
uberem neq furiosum capitale¬
s fraudem uidĩ admmisisse. ¶ ex¬
Icipitur. et ille qui mortis cona¬
scende causa quid feci̾t malus
seruus creditus ẽ. quraliquid
facit quo magis se reb huma¬
Inis extrahat. ut puta laq̃um¬
sit torsit. siue medicam̃tum
eꝓuenenobibit. p̾cipitem ue se
se ex alto miserit aliudue quid
fecit quo facto sperauit mortẽ
ꝑuenturam canquam non
nich̾ in alium ausurus: qui ħ
adũsus se ausus ẽ. ¶ Siseruuss
qui uendidit uł filius famstiã.
ĩ dominũur in pr̃em depeculio

Expanded text:
restitui et quod uenditioni accessit et si quas accessiones ipse praestiterit, ut uterque resoluta emptione nihil amplius consequamittere est tale aliquid delinquere, propter quod capite puniendus sit: ueteres enim fraudem pro poena ponere solebant. capitalem fraudem admisisse accipiemus dolo malo et per nequitiam: ceterum si quis casu fecerit, cessabit edictum. unde Pomponius ait neque impuberem neque furiosum capitalem fraudem uideri admisisse. Excipitur et ille, qui mortis consciscendae causa quid fecerit. malus seruus creditus est, qui aliquid facit, quo magis se rebus humanis extrahat, ut puta laqueum torsit siue medicamentum pro ueneno bibit praecipitemue se ex alto miserit aliudue quid fecerit, quo facto sperauit mortem peruenturam, tamquam non nihil in alium ausurus, qui hoc aduersus se ausus est. Si seruus sit qui uendidit uel filius familias, in dominum uel patrem de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit. s culpasua s ħ dicemꝰ
si ante uiditium acceptum:
deressit cet̾um si post uiditium
acceptum decessisse ꝓponatur.
tunc ĩ arbitrumi iudicis ue¬
niet qualit̾ mortuus sit ut ñ
enimpediouidetur. ea quecũq
post litis estimationẽ conting¬
unt arbitriumiudicis desider¬
ant ¶ quod ĩ prccuratore dĩ¬
ximus: idem et ĩtutore ꝯcura¬
tore dicendum erit. cet̾isq qui
ex offitio ꝓ auis ĩt̾ueniunt. et
ita pedius ait et adicit. quibus
ad ministratio rerum cõcessa¬
ẽ culpam ab ẽẽ pr̃are. ñ inique
dominum cogisidem pedius
ait. familie applłone et filios
familias demonstraris facra
enim domesticorum: rectli¬
bitoria agentẽ pr̃are uoluit.¬
¶ Siquis egĩt quanto mino¬
ris pp̃ serui sugam: deinde ñ¬
agat ip̃morbum: quanti fĩ
condempnatõ debeat. et quidẽ
sepiuis agiposse quanto mino¬
ris cubuminõ e s ait inua¬
nus it agendimi eẽ. ne us¬
rum emptor faciat. et bis eiũ¬
demiri estimationẽ conseqͣ¬

Expanded text:
lpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis veniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio videtur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt, arbitrium iudicis desiderant. Quod in procuratore diximus, idem et in tutore et curatore dicendum erit ceterisque, qui ex officio pro aliis interveniunt: et ita Pedius ait, et adicit, quibus administratio rerum, culpam abesse praestare non inique dominum cogi. Idem Pedius ait familiae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare voluit. Si quis egerit quanto minoris propter servi fugam, deinde agat propter morbum, quanti fieri condemnatio debeat? et quidem saepius agi posse quanto minoris dubium non est, sed ait Iulianus id agendum esse, ne lucrum emptor faciat et bis eiusdem rei aestimationem consequ
Abbreviated transcription (Latin):
it si plurs rei; fuint uenditores:
ssugulis ĩ solidum redibiendũ
sitamen ꝑtes empte suit ã singu¬
lis iecte dicetur altĩ quid̾ posse
redib̾i: cumalto autem agi qnͣ¬
tominorio. Qtemsi plures singli
partes ab imo emant. cunc pro
parte quisq corum experietur.
q ĩsolidum redibebit. ¶ Siman¬
cipium quod iedib̾i oportẽt mor¬
tiumerit ħ queritur numquid
cuipaemptoris ul famile eius:
uł prauratoris: homo demortu¬
us sit. nam sicuipacius docessit.
pro uuobñdus ẽ iuno et pr̃ent᷑
ea omina: que prarentur si ui

Expanded text:
lures rei fuerunt venditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno emant, tunc pro parte quisque eorum experietur: que in solidum redhibebit.Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris homo demortuus sit: nam si culpa eius decessit, pro uiuo habendus est, et praestentur ea omnia, quae praestarentur si ui
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Item si seruiredibendiꝰ
nomine emptor uiditum accep̃
ul eius ip̃e nomime dictaͣut. ca¬
uendum ex utraq ꝑteerit ut si
quid sine doioialo condempna¬
tus sit. uł siquid ex coquod egĩt
lo factum sit quominus ꝑuenint.
idrecdlat. ¶ quas impensas ncc̃io
incurrandum seruum post litẽ
contestatam emptor fcc̾it᷑. iiip¬
utabit precedentes autem impẽ¬
sas: nominatim comp̾hendẽdas
pedius aitis cibaria scruo datañ
oẽ imputanda aristo aituamnec
ab ip̃o exigi qđ ministĩo cius fu̾it.

Expanded text:
ulium.Item si serui redhibendi nomine emptor iudicium accepit uel ipse eius nomine dictauit, cauendum ex utraque parte erit, ut, si quid sine dolo malo condemnatus sit uel si quid ex eo quod egerit us factum sit quo minus perveniret, id reddat. Quas impensas necessario in curandum servum post litem contestatam emptor fecerit, imputabit: praecedentes impensas nominatim comprehendendas pedius: sed cibaria servo data non esse imputanda Aristo, nam nec ab ipso exigi, quod in ministerio eius fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem iudicatimitti. si intilum
toris potiusq res ia ordinanda
sit. ut emptor caueat suntra cer¬
tum tempus pecunia sibi soluca
sit. se mancipium restituturũ.
ip̃. Debet autemrecipere pecun¬
Liam quam dedit ꝓ eo hominer
siquid accessiõis nonsine. ¶da¬
ri autem ñid solum accipient
quod num̃atur uenditor. ut
puta pretium et usuras eius
s et si quid emptionis causa er¬
rogatũ e ħ autemitademum
deducitur siex uoluntate uẽcli¬
toris datur: cesumsi quid suans¬
te datum eẽ ꝓponatur. ñ impu¬
cabitur neq enim debet ꝙ quis
suo arbitrio dedit auenditore
exigero / quid ergo si forte uecti¬
galis nomine datumẽ quodep̃¬
corem forte sequeretur. dicent᷑
cdicto cluium continentur. nõ
taueat poilicerur adũsus eũ rebi¬
clibitoriu iudiciumintradu
Omenses: ut quanti emptoris
int̾at iutra sex menses
T Illud sciendu e̾ siemptorne¬
ditori ħ non prãt que dosid̾ant
inhaeactiono non posse eruẽdi¬
torem condempnari siautem ep̃¬

Expanded text:
tionem iudicati mitti, si interdumtoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caueat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium restituturum.ium Debet autem recipere pecuniam, quam dedit pro eo homine, vel si quid accessionis nomine. dari autem non id solum accipiemus, quod numeratur venditori, ut puta pretium et usuras eius, sed et si quid emptionis causa erogatum est. hoc autem ita demum deducitur, si ex voluntate venditoris datur: ceponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet quod quis suo arbitrio dedit a uenditore exigere. quid ergo, si forte uectigalis nomine datum est, quod emptorem forte sequeretur? dicemus edicto aedilium continentur non caueat, pollicentur aduersus eum redhibend‹i› iudicium intra duos menses uel quanti emptoris intersit intra sex menses Illud sciendum est, si emptor venditori haec non praestat, quae desiderantur in hac actione, non posse ei venditorem condemnari: si autem emp
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit quid ergoĩquit iulia¬
nus: sinolu̾it uenditor hominẽ
recipere. ñ eẽ cogendum ait ꝗc¬
quam prare nec amplus ꝙͣ
pretio condẽpnabitun et ħ de¬
trimentum suaculpa empto¬
rem ꝓassurum qͣiicͣum poss
homhem noxe detẽ. malũit liti̾
estimationem sufferre. et uide¬
tur michi uiliani sentẽtia hu¬
manior eẽ. ¶ cum redlibetur
mancipium si quid ad empto¬
rem ꝑͦusenit. ut ur culpa eius
non ꝑuenit restitiu oportet. nõ
solum suꝑẽ fructus ꝑcepit. mer¬
cedesue a seruor uł conluctore
serui aceꝑit. s etiam si auedi.¬
tore fut idrco comsecutus:
quod tardius ẽ ei hominem re¬
sticuit s et si aquouis alio po̾¬
sessore fructus accepit. emptor
restitũe ess debebit. s et si quid¬
fructuum nomine consecut᷑
ẽ. id pr̃etsitem suegatum uel
hr̃ditas seruo obuen̾it. neq re¬
fert potũit hec consequi uendi¬
tor an ñ potu̾it siseruum no
uencdidiss. pona nus enim
talem eẽ qui capere alquid ex

Expanded text:
praestiterit. quid ergo, inquit Iulianus, si noluerit uenditor hominem recipere? non esse cogendum ait quicquam praestare, nec amplius quam pretio condemnabitur: et hoc detrimentum sua culpa emptorem passurum, qui cum posset hominem noxae dedere, maluerit litis aestimationem sufferre: et uidetur mihi Iulian‹i› sententia humanior esse. Cum redhibetur mancipium, si quid ad emptorem peruenit uel culpa eius non peruenit, restitui oportet, non solum si ipse fructus percepit mercedesue a seruo uel conductore serui accepit, sed etiam si a uenditore fuerit idcirco consecutus, quod tardius ei hominem restituit: sed et si a quouis alio possessore fructus accepit emptor, restituere eos debebit: sfructuum nomine consecutus est, id praestet: item si legatum vel hereditas servo obvenerit. neque refert, potuerit haec consequi venditor an non potuerit, si servum non vendidisset: ponamus enim talem esse, qui capere aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
et e contrarunninquit siconite¬
platigneueditoris i stititu
potcrtur tamen dicetur iest¬
tuere emptorem ñ debe uedito¬
¶tle si nollet eum redien
peuni seruum ad quisitum ẽ
id iustumaudĩ rectlioportere.

Expanded text:
et per contrarium, inquit, si contemplatione venditoris institutus proponeretur, tamen diceremus restituere emptorem non debere venditori, si nollet eum redhibeper eum servum adquisitum est, id iustum videri reddi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
duis eorum quoq nomine
quĩ aliena potestate sunt. cõ¬
retere ꝓinde ⁊ si filla familias
ul ancilla distrax̾it que clicend̃
ẽ actiones edilitias lcci hr e.
¶ actiones que ex l eclicto ori¬
untiu. etiam adu̾sus hr̃des
competuntiet si bona fide nob
seriuent lib̾i forde homines l
serui aueni: qui uendid̾int.¬

Expanded text:
dum est eorum quoque nomine qui in aliena potestate sunt competere. proinde et si filia familias vel ancilla distraxit, aeque dicendum est actiones aedilicias locum habere. Hae actiones quae ex hoc edicto oriuntur etiam adversus heredes omnes competunt. Et si bona fide nobis servient liberi forte homines vel servi alieni
Abbreviated transcription (Latin):
rum mancipiinon caueat.ca
enim que sunt moris et cõsue¬
tudinisi bone fidei uiditus¬
debẽt ueniir. ¶ qui mancipia¬
uencdunt. nationem cuiusq¬
suenditione pronuntiare¬
debent plerumq enimnatiq ⁊¬
serui aut ꝓuorat aut deterret.
scire nationem sp̾sumptum ⁊¬
enimẽ quosdam seruos bonos
eẽ quia nationis sunt ñ ĩ fanta¬
te quosdam males uidĩ quia¬
de mea natione sunt. q̃ mag̾
ĩ famis e quod si de natione
ita ꝓuuntiatumierit ñ: iudi¬
cium emptori. om̃ibus q ad
quos eares ꝑtinebit dabitur
per quod emꝑtorredib man¬
ciꝑium: ¶ Siquid itauenient
lut nisi placuit iutra ꝑfinitũ
tempus redlileatur. ea cõuẽ¬
cio rata habeturs siautem de
tempore nicħ conuen̾it. ĩ factũ
actio intrasex aginta dies uti

Expanded text:
r mancipii non caueat: enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudebent venire. Qui mancipiavendunt, nationem cuiusquvenditione pronuntiaredebent: plerumque enim natio servi aut provocat aut deterret si nudo consensu placuerit, ut redtenim est quosesse, quia natione sunt non infamata, quosdam malos uideri, quia ea natione sunt, quae magis infamis est. quod si de natione ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium.Si quid ita uenierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conventio rata habetur: si autem de tempore nihil convenerit, in factum actio intra sexaginta dies uti
Abbreviated transcription (Latin):
cautionem nocessariam cẽ ne for¬
te aut pignori datus sit seruus
ab emptore. aut uissueius furtũ
sue dampnum alicui dacũsit.¬
¶ id̾ pomponius ait int̾ium etiã
duplicit̾ cautiones int̾romi delr
alias ĩ pretĩtum: alias ĩ futurũ:
ut puta sieius serui nomine q
redib̾etur emptor ꝓrguratore ei.
uiditiũ accepit. us quod Nͥe cũeo
cius nomine a gr̃t cauẽdum es̃

Expanded text:
cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum cui datum sit.Idem Pomponius ait interdum etiam dupliciter cautiones interponi debere, alias in praeteritum, alias in futurum, ut puta si eius serui nomine qui redhibetur emptor procuratorue eius iudicium accepit, uel quod cum eius nom
Abbreviated transcription (Latin):
suu̾it. nonꝑtinet adħ iuditum
quod ante foctuẽ siue ip̃e de¬
tcriorem ergo cum feat. suie fa¬
milia cius: siue procurator: te¬
omnes quũ seriutio sunt con¬
tinentur. alib̾i homines quiei
bonafide seruiunt ur alieni fui
acripe eg quoq quuĩ potestate ĩ¬
eius sunt. ¶ ꝓruratoris sic m̃tõ
ĩhac actione s nera cius ꝓcura¬
toremhic eium accipiendum
¶ pedius ait equum fuisse id
dimitaxat imputari emptori
ex facto procuratoris ⁊ familie
quod non fuit qd̾ passurus
sĩ co concedi emptori. seriu
sui noxe deditionem et ereo
inquit quod ꝓcurator cõmsu
solum actionum pr̃andarũ:
necessitatemeñ iungi quid

Expanded text:
uit, non pertinet ad hoc iudicium quod ante factum est.Siue ergo ipse deteriorem eum fecit siue familia eius siue procurator, teomnes qui in seruitio sunt continentur, etiam liberi homines, qui ei bona fide seruiunt, uel alieni: accipe eos quoque qui in potestate eius sunt. Procuratoris fit mentio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum . Pedius ait aequum fuisse id dumtaxat imputari emptori ex facto procuratoris et familiae, quod non fuit passurus enisset, in eo concedi emptori servi sui noxae deditionem et ex eo, inquit, quod procurator commisit, solum actionum praestandarum necessitatem ei iniungi. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dempabitur ħ autem ꝙ detĩor
factus ẽ ueruus non sonum ĩ¬
ad corpus s etiam ad animmi
uicia refẽndumẽ. ut puta si
uitatione. conseruorum ap̃
ep̃torem talis factus est alea
noxedetẽ et seruum siuim noc
enim factum seruorum suoꝵ
itemq peccuratoris prat. ¶t̃ si¬
iendume hoc om̃ia que expri¬
muntur. elicto edilium prare
cum debẽsi ante iclitu ac¬
Cceptum facta sunt idcirconece̾
se c̾nim habuisse eanum̾ari:
ut si quid eorum antelitemcõ¬
⁊ cestatam contigiss prareturde¬
terumpostiuditium acceptũ
totaca ad hominem iestituedũ
Queniunt. quamidͥ qͥuod decĩor
factus ẽ cetã quaꝵ ueniung iu¬
dici cuim staton atq uidex fac¬
tus e. omuniuerumnoffitium
meinĩ cumbit quecumq in
Tiuditiou̾santur. ¶Ca autemã
anceiidicium contingunt ñ
ualde ad eumptinentnss fue¬
rint ei nominatimi iuncta. ¶ p̃¬
tẽa inelicto adicitur sio et quã¬
ta pocumapro cohomine soluta
accessiõis ue nõe dataeritaĩ nl
deretur cuius uepecunie quis

Expanded text:
demnabitur.Hoc autem, quod deterior factus est seruus, non solum ad corpus, sed etiam ad animi uitia referendum est, ut puta si imitatione conseruorum apud emptorem talis factus est, aleatnoxae dedere seruum suum: nec enim factum seruorum suorum itemque procuratoris praestat.Item sciendum est haec omnia, quae exprimuntur edicto aedilium, praestare eum debere, si ante iudicium acceptum facta sint: idcirco enim necesse habuisse ea enumerari, ut, si quid eorum ante litem contestatam contigisset, praestaretur. ceterum post iudicium acceptum tota causa ad hominem restituendum veniunt quam id quo deterior factus est ceteraque veniunt: iudici enim statim atque iudex factus est omnium rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio versantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non valde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: "et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisve nomine data erit, non reddetur: cuiusve pecuniae quis
Abbreviated transcription (Latin):
uł dolo malo uł culpacius fac¬
tum sit. quominus ꝑuenint. ñ¬
hisõ dieb recdlisidem ait. futuri
cemporis nomine cautionem
ci quisciẽs uendit sĩ solẽ ¶ Si in
suga ẽ homo sine culpa ep̃toris:
q inchominus condẽpnatir uẽ¬
ditoᷤᷤ tunc cauere eum oportẽ
ut emptor hominem ꝑ sequat᷑
ut ĩ suapotestate redactum uen¬
eni ditori reclat.¬

Expanded text:
 doloue malo uel culpa eius factum sit, quo minus perueniret isdem diebus, reddi.Idem ait futuri temporis nomine cautionem ei, qui sciens uendidit, fieri solere, si in fuga est homo sine culpa emptoris et nihilo minus condemnatur uenditor: tum enim cauere oportere, ut emptor hominem persequatur et in sua potestate redactum uenditori reddat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Cumaute mirlibitiosit. si
det̾ius mancipium siue animo
suie. de corpore ab emptore factu
eẽt. prãbit emptor uencditoritut
puca si strupratum sit. aut̃ seui¬
tia emptoris fugitiuuus. ut ex qͣ
id arbitrio iudicis arbitrio esti¬
metur. et uenlicori prẽtur. qd̃
si sinẽ uidice/ redibitus sit reliqͥ
autem̃ que cliximus nolit ep̃

Expanded text:
ium.Cum autem redhibitio fit, si deterius mancipium siue animo siue corpore ab emptore factum est, praestabit emptor uenditori, ut puta si stupratum sit aut saeuitia emptoris fugitiuum esse coeperid arbitrio iudicis aestimetur et uenditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua au
Abbreviated transcription (Latin):
stare eum debet. s ad aliquẽ mo¬
dum peritimi ut neꝙ eum sum¬
me scientie accipias: neq rursũ
ili doctumoẽ martisicrũt f suffic̃
igitur talem eẽ quales uulgoar
aiunt ediles emptori omibq ĩ
ad qu& eans ꝑtinet. uiditium da¬
bimus s pollicentur emptori actio¬
nem: et successtrab eius qui in
inniu̾sumius succedunt empto¬
rem accipere debemus eum qui
Spretiocinit. ¶ O asiquis ꝑmui¬
tamu̾it dicendimie᷑ utrumq
emptoris quenditoris locohr̃i
autrumq posse erħ edicto: expe¬
riri: ¶ cempus aũt recdibitoĩs
sex menses utiles ht̃ssi autemũ
mantipiũ non redibeatur. s quã¬
to minoris agitur ãnus ucius
ẽis tempus ielibitõis ex dieue¬
ditionis airrit aut si dictum pro¬
aius Sinuero anteuenditio¬
ius cempus dictumintãeni̾t. de¬
nide post alquot dies intpoĩta
fuit stĩpulatio: cecilius sabinꝰ
scribit. ex priore causa: que sta¬
timinquit utuenit id mantipi¬
um eo nomine posse age̾ cepit.

Expanded text:
stare debet, sed ad aliquem modum peritum, ut neque consummatae scientiae accipias, neque rursum indoctum esse in artificium: sufficiet igitur talem esse, quales volgo aiunt aediles: "emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus". pollicentur emptori actionem et successoribus eius qui in universum ius succedunt. emptorem accipere debemus eum qui pretio emit. sed si quis permutaverit, dicendum est utrumque emptoris et venditoris loco haberi et utrumque posse ex hoc edicto experiri. Tempus autem redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed quanto minoris agitur, annus utilis est. sed tempus redhibitionis ex die venditionis currit aut, si dictum prolium. Si uero ante uenditionis tempus dictum intercesserit, deinde post aliquot dies interposita fuerit stipulatio, Caelius Sabinus scribit ex priore causa, quae statim, inquit, ut ueniit id mancipium, eo nomine posse agere coepit
Abbreviated transcription (Latin):
et honus sustin̾c nequisseni
neq cum domino mularũ ne¬
q cum homimib cẽ actionẽn.
illud quid̃ certe quoquo az res
se hr̃et. cum domino postĩorũ
mularum aginon᷑ posse qm̃
ñ sua sponte s ꝑcusse retroie¬
dissent. ¶quidambous es
uendiclit ealege. nti daret ex¬

Expanded text:
et onus sustinere nequissent, neque cum domino mularum neque cum hominibus esse actionem. illud quidem certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent.Quidam boues uendidit ea lege, uti daret ex
Abbreviated transcription (Latin):
dici possit uemimem corum
ten̾i quia nemiem u̾misit
scientia aut domini negli¬
gentia accidiss. recte de ĩ iux¬
ia ccciso eo agitur. ¶ taber¬
narius insemita noctu supͣ
lapidem iucernam posũat
aquidam p̾tiens cam sustu¬
ierat ta b̾narius eum conse¬
cutus lucernam reposcebat.
afugientem retinebat ille
flagello quod ĩ manu habe¬
bat. in quo dolor ĩ erat u̾bera¬
re tab̾narium ceperat ut se
dimittẽt ex eo maiore rixa
facta tab̾narius ci quilucer¬
nam sustulerat crculum ef¬
fod̾at consule batur mũ dãp¬
num ĩ iuria non iudetur de¬
disse q̃m prior flagello pcus¬
sus eẽt responcli insidata opͣe¬
ra effcdiss occulumr̃ iud̾i dã¬
ꝑnum in uiria fecisse culps¬
am eẽ enimpenes eum qui
prior flagello pcussit resitemꝰ
s si ab eo non prior uapulas¬
set s cum eilucernam eripere
uellet rixatus eẽt tab̃narii
capitolino duo planstra ho¬
msta mule ducebat prioris
plaustri muliones comisimi
planstrum subleuabant quo

Expanded text:
dici possit neminem eorum teneri, quia neminem uerum sit scientia aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur.Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus esset. respondi, nisi data opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo
Abbreviated transcription (Latin):
donationis causa ꝑmaneat. cum
eolcco res sit. quo eẽt sicimc quoq
cum ꝓmittẽtur des lccuples fuis
cunia comparate sunt. dotales
uidentur.

Expanded text:
donationis causa permaneat, cum eo loco res sit, quo esset, si tum quoque, cum promitteretur dos, locuples fuisscunia comparatae sunt, dotales esse videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieriin dotem ab ea datumeẽt
usum fructum dotis causa eimima¬
xito dedit. quanius ab eausu̾fruc¬
tus decessit. maritus camenũ usũ
fructum st. s suo fundo quasi dñs
ucitur consecutus ꝑ dotem plena
sundiꝓprietatem ũseparatam ob¬
usli fructu nec ẽ quod ñ utendo ma¬
ritus amittat diuotio autem fc̃or
constituet in eod̾ fundousum fruc¬
serit uxor: nich ob emolum̃ti ob dotẽ
b̾re iudetur maritus quia et supco¬
rem eam ñ duxiss: fructuarie morte
funitus usus fructus ad ꝓprietatez
redires ideo nec ĩ fumus confert mł

Expanded text:
mulieri in dotem ab ea datum esseusum fructum dotis causa eum marito dedit, quamuis ab ea usus fructus decesserit, maritus tamen non usum fructum habet, sed suo fundo quasi dominus utitur, consecutus per dotem plenam fundi proprietatem, non separatam usu fructu, nec est, quod non utendo maritus amittat. diuortio autem facto constituet in eodem fundo usum frucserit uxor, nihil emolumenti ob dotem habere uidetur maritus, quia et si uxorem eam non duxisset, fructuariae morte finitus usus fructus ad proprietatem rediret: id
Abbreviated transcription (Latin):
dotemꝓmisĩt. ualet ꝓmissio: nam
⁊ si tempus quo tempore morere¬
tur ꝓmisiss obligaretur. s si con¬
ualu̾it. cureiũ remuttatur obli¬
gatio ꝑ condictionẽ atq sistipisã¬
ti quinus auus ꝓmisiss auc dotem
alicuius nomine nam ut corpori
uł pecume cranslate obligatiõĩs
constitute mortis causar conlictõ
usuris debeat nuptura ĩ docem pro¬
misiss quod is sibi debe̾t post contr¬
actas imptias secutitemporis usu
roueretur. ꝑ inde ac si solutũ debitũ¬

Expanded text:
missio: nam et si in tempus, quo ipse moreretur, promississet, obligaretur. sed si conualuerit, cur ei non remittatur obligatio per condictionem, atque si stipulanti quiuis alius promisisset aut dotem alicuius nomine? nam ut corporis uel pecuniae translatae, ita obligationis constitutae mortis causa condictio usuris debebat, nuptura dotem promisisset quod is sibi deberet, post contractas nuptolleretur, perinde ac si solutum debitu
Abbreviated transcription (Latin):
quimĩmio mortua fu̾it. habebit. ex
sua ꝑsonausus fructus petitõir ẽ.¬
qd̾ sumuilier ĩ fundo suo maritous
fructum dotis causa cõstitũt. cũc
ex mariti psona eritusus fructus
ꝓprie qui⁊ et ñutendo ip̃iperit qd
slaccid̾it. uideamus anetiam nunc
dotata sit. mulier. et si quid̃ dñium
aput mułem ẽ fundi: ad queni re¬
uersus ẽ usus fructus nicħ ĩ dotẽ
habet. quod actione dotis consaqua¬
cur ab eo: cui qd̃ ñutendo amisit
usum fructumimputari ũ por. ex
quo iꝑ̃a iucrum ht. ideoq ĩ totatañ
erit. ¶ qd̃ si alienau̾it uxor ꝓpueta¬
cem qͣue sinĩ ulio mulieris emol¬
ẽ quia dotis accĩe teneridebet man¬
tus: quia qñlicuit. usufructuutr
amisit eimm nutendo. narasi hr̃e ꝑ

Expanded text:
imonio mortua fuerit, habebit ex sua persona usus fructus petitionem.Quod si mulier in fundo suo marito usum fructum dotis causa constituerit, tunc ex mariti persona erit usus fructus proprie, qui et non utendo ipsius pereat: quod si acciderit, uideamus, an etiamnunc dotata sit mulier. et si quidem dominium apud mulierem est fundi, ad quem reuersus est usus fructus, nihil iam in dote habet, quod actione dotis consequatur ab eo, cui quod non utendo amisit usum fructum imputari non potest, ex quo ipsa lucrum habet: ideoque indotata erit. quod si alienauerit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolest, quia dotis actione teneri debet maritus, qui quando licuit usu fructu uti amisit eum non utendo. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam in sportuilas cognato
suoordim errogau̾itandonationa¬
let. ⁊ ait ualẽ. nec uid̾i locuplectiorẽ
impelitis actenus reuccatur. ab
eo: ur ab ea pecumi a cui donatum
ẽ. ut si quid̃ ex tet resruendicetur
siconsumptasit. condicatur acte¬
nus: quatenus lccuplectior quis
eorum factus ẽ.
aut in iusta causaretum̃ ĩcelligr̃
ex quib causis: conclictio nasci
solet
pus anlccuplectiores sint facti
utrum cempus litis contestante¬

Expanded text:
pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uideri locupletiorem impeditis hactenus reuocatu‹r› donum ab eo ab eave cui donatum est, ut, si quidem exstet res, vindicetur, si consumpta sit, condicatur hactenus, quatenus locupletior quis eorum factus est: aut ex iniusta causa retineri intellegitur: ex quibus causis condictio nasci solet.pus, an locupletiores sint facti, utrum tempus litis contestat
Abbreviated transcription (Latin):
donant nec de suo putant ꝓficisci ꝙ
de aueno plenius restitiumt uolũ¬
carem defuncti seutinet ĩm̾itosepe
ciedimus aliquid defunctum uol¬
iusse et tamenñr ogasse que sen¬
nonerant deducta quarta rogatus¬
restitũe. ꝯ tamen ĩ cegram fidem¬
prestitit. cominisso: s.s. cominodo
hic enimuere fidẽ ex soluit. uolum¬
tatem cestatoris obsecutus:ħita
sine pereorem calculi fecit. cec̾um
indebiti fidri cõmissi eẽ ixpetsonẽ. q¬
dicitur uale̾ donatione ubicumq
camen ñ sit de facuitatib siuis qui
donauit. ualet. ur etiam sidimim¬
uat. locuplectiorcamen ñ sit qͥ ac¬
cepit donatioualei¶ marcellusł¬

Expanded text:
donant nec de suo putant proficisci, de alieno plenius restituunt uoluntatem defuncti secuti: nec immerito redimus aliquid defunctum uolisse et tamen non rogasse. quae sennon erat deducta quarta rogatusrestituere et tamen integram fidempraestitit omisso senatus consulti hic enim uere fidem exsoluit uolutatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum indebiti fideicommissi esse repetitionem dicitur ualere donationem. ubicumque t de facultatibus suis qui donauit, ualet, uel, etiamsi deminuat, locupletior tamen non fit qui accepit, donatio ualet.Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃. Soleñt etiam custeliarumis¬
cognitõem mandare legatis scil¬
eut p̃ auditas custtdias adͣse re¬
¶e mittant. ut ĩnocentem ip̃e uberet¬
s ħ genus mandati ertra ordĩa.¬
ruimẽ nec enim potest quis gla¬
dclii potestatem sibi datam uł cui¬
ferre nec libandi igitur reos us÷¬
cum accusari aput cum non p̃os¬
sint sicut aũt mandare uirisdi¬
tr̃em uł non mandare ẽ ĩ arbitr¬
io ꝓ consulis ita ad iͣnĩe mandatã¬
irisdicc̃em licet quid̃ ꝓconsuli.¬
non aũt delet ĩ consulto principe

Expanded text:
ulis. Solent etiam custodiarumcognitionem mandare legatis, scilut praeauditas custodias ad se remittant, ut innocentem ipse liberetc genus mandati extraordinat: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam uel cuferre, nec liberandi igitur reocum accusari apud eum non possint. Sicut autem mandare iurisdonem uel non mandare est in arbitrroconsulis, ita adimere mandatarisdictionem licet quidem proconsulnon autem debet inc
Abbreviated transcription (Latin):
que reto obtiniut dãrese des sq¬
cras ⁊ õpera publica cutiure ma¬
spitiendi grã. an sarta tectaq¬
sint uł an aliqua refectõne indi¬
gcnt ã si qua cepta sunt ut cona¬
lice ꝑmutunt curare deret cu¬
ratoresꝙ operum diligentes ⁊¬
quoq militaria si opus fu̾it ad¬
curatores adiuuandos dare.¬
¶ cum plẽnissimam aũt uirisi¬
dicc̃em ꝓconsul bat ominum

Expanded text:
quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumspiciendi gratia, an sarta tectaqsint uel an aliqua refectione indigeant, et si qua coepta sunt ut conlicae permittunt, curare debet cuue operum diligentes quoque militaria, si opus fcuratores adiuuandos dare Cum plenissimam autetionem proconsul habeat, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
mum ciuitatem ueniat uł ap¬
plicet magnicmm facient pro¬
uintiales seruari sibi cõsũetud¬
inem istam ⁊ ħuiusmõi p̾roga
adcout imꝑator nr̃antonius
asitanorum ꝑ se rescripsit ꝓcon¬
suli necessitatem impõitam ꝑ
atting̾e̾ ¶ post ħ ing̾ssus ꝓuinti¬
am mandare uirisdicc̃em lega¬
to suo debeͣt noc ħ ante facere qͣm
fu̾it proͣiuntiam ĩg̾ssue sẽ enimr
ꝑquam absurdim añquam ip¬
se uirisdicõem uanͣtiscatiu nec
cnim prius ei cõpetit qͣm ueam
ꝓuintiam uen̾it. alii eam mauł¬

Expanded text:
mum ciuitatem ueniat uel applicet: magni enim facient prouinciales seruari sibi consuetudinem istam et huiusmodi praerogatadeo, ut imperator noster Antoninus Asianorum rescripsit proconsuli necessitatem impositam per attingere. Post haec ingressus prouinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc ante facere, quam fuerit prouinciam ingressus: est enim perquam absurdum antequam ipse iurisdictionem nanciscatur nec enim prius ei competit, quam in eam prouinciam uenerit alii eam man
Abbreviated transcription (Latin):
umisquisq insua prĩa eum
ca ciperegrecte autem ⁊ ordine
faciet. si ẽdictum cecessori suo⁊
misit. significet q qua die fine
sit ĩ gressurus plerumq em̃i ĩ¬
c̾ta ħ a ĩopinata turbant pro¬
uintiales. ⁊ actus ĩpediutiin¬
gͣressus eͥtiam eumꝰ obseruare
oportet᷑ ħ ut peam ꝑtem in pro¬

Expanded text:
usquisque in sua patria eum exciperet. Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo miserit significetque, qua die fines sit ingressurus: plerumque enim incerta haec et inopinata turbant prouinciales et actus impediunt. Ingressum etiam hoc eum obseruare oportet, ut per eam partem pro
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e aufidio seu̾iano rescripsit. gꝰ¬
nemo procõsulum stratores su¬
os hr̃e pot̾. s uice corum militesͤ
¶iministio ĩ ꝓuintiis sunguñtur
ꝑfitͣiscĩ autem ꝓ cõsulem melius¬
ẽ quid̃ sine urore. s cum uxore po¬
test. dũmodo sciat senatum coita
⁊ messala cõsulib censuisse futu¬
rumait siquid uxores coꝵ qui ad
ꝯfficia ꝓficiscuntur deliq̃rintab.
ip̃is rõ ⁊um dicta exigitur ¶ ant̃¬
qmͣu̾o sines ꝓuintie decrete sibi
ꝓconsul ing̾ssus sit. edictum de¬
bet de aduentu suo mitt̾e cõtinẽs
cõmͣendatõem aliqmͣ sui. si qua
ci famuliaritas sit cum ꝓuintia¬
lib uł coniunctõ maxĩe ercusãs¬

Expanded text:
patre Aufidio Severiano rescripsit. Nemo proconsulum stratores suos habere potest, sed uice eorum milites ministerio in prouinciis funguntur. Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur. Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouincialibus uel coniunctio, et maxime excusa
Abbreviated transcription (Latin):
bͣus cederr iubere ers autem qui
colo fecisse ĩ cendium᷑ conuincẽ¬
tur. ad fauium cilonem p̾fecͥ¬
tum urb̃ amicum nr̃i renuit¬
t̾i ⁊ fugitiuos comquirere. eos¬
q dominis redde̾ debes de offõ¬
turbem egressus ẽ põtestatenis
aũt ñ. ex ħceret nisi mea ꝓuin¬
tia sola que ei decreta est.
coͣ possunt tam lib̾i qm scrui
ci adoptiones fieri i ¶ Apnt
legatum n̾o ꝓconsulis uemo
manimutte̾ potͣ quia nnbt
iuirisdicõem talcmuumdicta.

Expanded text:
s caedi iubere: eos autem, qui dolo fecisse incendium conuince‹n›tur, ad Fabium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitiuos conquirere eosque dominis reddere debes.' DE OFFurbem egressus est: potestatem autem non exercet nisi in ea prouincia sola, quae ei decreta est. eos possunt tam liberi quam serui et adoptiones fieri. Apud legatum uero proconsulis nemo manumittere potest, quia non habet iurisdictionem talem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit qͥl enim posse euͣm oriris
ffractis q̃stionem hr̃e de suis
custodib licet ĩ illis ip̃ius ini¬
peratoris portõ eẽt. sciẽdum ẽ
aũt p̾fectum uigilum ꝑtotare.
noctẽ iugilase cͥerẽ qͦ coħrar
calciatum cuii arm̃is ⁊ doͣla hiͣ¬
bris ut curam adhibeant õs ͣ
ĩ quilinos ammou̾e ne negligẽ¬
tia aliqua ĩ cendii casus oriatur.
p̃t̾eca ut aquam unus quisq
ĩ quilinus ĩ cenaculo habeat u¬
heantur ad mouere. ¶ adu̾sũs Ec¬
capiarico quoq qui m̾cede ẜuã ꝑt

Expanded text:
sit. ait enim posse eum horreis effractis quaestionem habere de serius custodibus, licet in illis ipsius imperatoris portio esset. Sciendum est autem praefectum uigilum per totam noctem uigilare debere et coerrare calciat‹u›m cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque inquilinus in cenaculo habeat, iub‹e›tur admonere. Aduersus capsarios quoque, qui mercede
Abbreviated transcription (Latin):
emptõ arbitrio iuidicis imper.¬
fecta fierinon pot̾. aideo et si exs¬
emptour uendico uł redibito¬
ria ante actum su̾it. expleta cõ¬
ditione iterum agi potit. ¶ intͣ¬
dum etiam si pura sit uenditõꝵ¬
pp̃ iuris conditionem ĩ suspẽso.:¬
e. ueluti si scruus ĩ quo ait̾ius

Expanded text:
emptio arbitrio iudicis imperfecta fieri non potest: et ideo etsi exempto uel uendito uel redhibitoria ante actum fuerit, expleta codicione iterum agi poterit. Intdum etiamsi pura sit uendititer iuris condicionem in suspensot, ueluti si seruus, in quo alterius
Abbreviated transcription (Latin):
masse equum castratum sa¬
num eẽ. sicuti spado amus est.¬
s si emptoe ignorauit uenclitor
scit: exempto eẽ actionẽ ⁊i̾uiiẽ
quod ofilius ait. ¶ quesitum ẽ¬
simula talis sit ut transiungi nõ
poss an sana sit. etait pomponuiᷤ¬
cẽ sanam: plerasq deniq carru¬
carias rales cẽ: ut non possũt trã¬
uingiidemait. siuata sit eo in¬
genio aut corpore. ut altrrum.
uigum non paciatur sanami
cẽ. ¶ nontantum autem obmorͣ¬
bum uitiumue redibitio locum
habebit. ĩuiientis: u̾umetiam
si contradictum ꝓmissumue
erit locus ẽ reclibitiõi ex emplo
mancipiorũ ¶uendenli aũt causa
ornamc̃tum ium̃tum iudĩ ceci¬
lus ait. ñsi sub tempore uencli¬
tionis ħ ẽ biduo ante uenditio
uenale cumeẽt sic ornatum in¬
spiceretur. semꝑq cum de orna¬
mentis agitur ĩuenditõne et ĩ
odicto ad iectum ẽ uendendi cau¬
sa ornata ductae ẽ.potĩt enim or¬
natum iumentum itiñis causa
duci: deinte uenire ¶Si plura

Expanded text:
masse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sad si emptor ignorauit, uenditor scit, ex empto esse actionem: et uerum est quod Ofilius. Quaesitum esi mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucharias tales esse, ut non possi‹n›t transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam non esse. Non tantum autem ob morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biduo ante uenditionuenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentis agitur, et in actione et in edicto adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire. Si plura
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ morbineq uiti quid hr̃e¬
iudctur. quianeq de forntudĩe¬
quid eius detrahitur. neq deuti¬
litute cum ad gn̾andum num¬
quam sit habilis celius quaꝵ¬
scribit. ñ omnia animalia case¬
ta obidip̃m: itiosa es̃ nisi pp̃ ip¬
sam castrationem facta sunt in¬
tiosimiid̾ refert ofilium existi

Expanded text:
neque morbi neque uitii quid habeidetur, quia neque de fortitquid eius detrahitur neque delitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quscribit non omnia animalia castrata ob id ipsum uitiosa esse, nisi propsam castrationem facta sunt intiosum. idem refert Ofilium existi
Abbreviated transcription (Latin):
quadruplum consecutus s̃ deiñ
seruu redibeat. reddẽ delxbit
quod accepit. orsi ꝑcum scruũ
ĩ iuriam passus. iiurie nomino
egit. n reddet uenditori. ¶alit
forsitan atq siloris ab aliquo
cesus: aut questione de eo hĩra:
emptor egit. ¶ aliquando eciã
recllib̾i mancipium debebit. liq
estimatoria id e quanto minoriᷤ
agamus: nam si a deo nuluus
sit pretiiut nec expediat quidẽ
tale mancipium dñm br̃e. uelu¬
ti si furiosum: aut launaticum sic
licet estimatoria accumfu̾it. offi¬
tio tamenuidicis continebitur
ut redlito mancipio pretium
trecipiatur ¶ si quis cum con¬
silium inisiss fraudandorum
crrditorum iͣctlibu̾it. ñ relibi¬
curus alias⁊ nisiuellet eos fras¬
udare cenetur creditoribꝰ ꝓpt̾¬
inͣ ancipuniuenclitor. ¶ pignꝰ¬
manebit obligatum etiam si:

Expanded text:
quadruplum consecutus est, deinde seruum redhibeat, reddere debebit quod accepit: sed si per eum seruum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet uenditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliquando etiam redhiberi mancipium debebit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, ueluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibiturus alias, nisi uellet eos fraudare, tenetur creditoribus propter mancipium uenditor. Pignmanebit obligatum, e
Abbreviated transcription (Latin):
xerit aleatorem non eẽ. furemñ
cẽ ad statuam nũquam confugi¬
se oportet eumid pr̃ãre. ¶ dictum.¬
a promisso sic discernitur. dictũ¬
accipimus quod ilbotenus pro¬
nutiatum ẽ. nudoq sermone¬
fiuitiuspiissum autem pocest
referri: aut adnudam ꝓmissionẽ

Expanded text:
xerit aleatorem non esse, furem e, ad statuam numquam confugse, oportet eum id praestare. Dictua promisso sic discernitur: dictaccipimus, quod uerbo tenus pronuntiatum est nudoque sermoneromissum autem potest referri
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ea que adiuidam laudẽ
seruiꝑtinent. uetuti sidix̾it fru¬
gi: probum: dicto audientem:¬
ut enͥm pedius scribit. multum
interẽ. commnendandi serui cã
quid dix̾it. anũo p̾staturum se¬
promisĩt quod dixit plane si di

Expanded text:
scilicet ea, quae ad nudam laudem ertinent: ueluti si dixergi probum dicto audientemut enim Pedius scribit, multum interest, commendandi serui causa quid dixerit, an uero praestaturum spromiserit quod dixit. Plane si di
Abbreviated transcription (Latin):
debet. quiu̾o simplicit̾ cocrum
ẽẽ clix̾it. sacisface̾ uidetur. etiam¬
si mediocrem coccum prets id̾ et ĩ
cetĩs gn̾ibus artificiorum eq̃¬
Nͣ quis simplicit̾ cdix̾it peculiatũ¬
cẽ seruum: sufficit. sus us mini

Expanded text:
debet: qui uero simpliciter esse dixerit, satis facere uidetur, etiamsi mediocrem cocum praestet. teris generibus artificiorumsi quis simpliciter dixerit peculiatuse seruum, sufficit, si is
Abbreviated transcription (Latin):
cipio asfirmau̾it. idq ñ ita eẽ ep̃¬
torqueratur aut retlibitorio aui
estimatorio: idẽm quanto mino
stantem aut laboriosimir aut cur¬
racemiugilacem cẽ. aut ex fruga¬
litate sua peculium adquirentẽ
affirmau̾it. et is ex diliso leuis
ꝓtrrius desidiosus: sompnicia¬
ossis. piger tardus. cõmessorĩ¬
ueniatur. hec om̃ia uidentur eo
ꝑtineres ne ad id quod affirmaue¬
rit uenditor amare ab eo exiga

Expanded text:
cipio adfirmaverit idque non ita esse empcipio adfirmaverit idque non ita esse emptor queratur, aut redhibitorio aut aestimatorio id est quanto minora si constantem aut laboriosum aut curracem vigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmaverit, et is ex diverso levis protervus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inveniatur. haec omnia videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exiga
Abbreviated transcription (Latin):
misisse. s illud noxa solutum
ẽẽ. ħ ẽ noxau uilitio subiectum
noncẽ ergo si noxam commnisit
nec ꝑmanet noxar solutus ui¬
detur. ¶ noxas accipere debemꝰ
priuatas: ħ ẽ eas quecumq cõ¬
mittuntur ex delictis non pub¬
licis criminib ex quib agitur
iuiclitiis noxaub /deniq specia¬
lit̾ cauetur ĩ fra de capitalibus
fraudisbe: ex priuatis autem
noxus oritur dampnum pecu¬
marium: si quis forte noxe de¬
derenolũit. s utis estimationẽ
sufferre. ¶Siquis talis sit ser¬
uus qui omnino manumitti
ñ possit. ex constitutiõĩd ur si sb̃
pena uinculorũ distractus sita
domino uł ab auiqua potestate
equissimum erit et ħ p̃dici: ¶ Si
qͣuis affirmau̾it aliquid ad eẽ ne.
ad sit uł ab eẽ ⁊ ad sit ut puta si
dix̾it fiuem non eẽ. et fur sit sidi¬
et non sit. hic enim quiaquodas¬
seuerau̾nt non pr̃ãnit adũsus ĩ¬
dictum ꝓmissumue facẽ uidẽt.¬
aius. Siquid uenditor de mã¬

Expanded text:
mississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus videtur. Noxas accipere debemus privatas, hoc est eas, quaecumque committuntur ex delictis, non publicis criminibus, ex quibus agitur iudiciis noxalibus: denique specialiter cavetur infra de capitalibus fraudibus. ex privatis autem noxiis oritur damnum pecuniarium, si quis forte noxae dedere noluerit, sed litis aestimationem sufferre. Si quis talis sit servus, qui omnino manumitti non possit ex constitutionibus, vel si sub poena vinculorum distractus sit a domino vel ab aliqua potestate aequissimum erit etiam hoc praedici. Si quis adfirmaverit aliquid adesse servo nec adsit, vel abesse et adsit, ut puta si dixerit furem non esse et fur sit, si diet non sit: hi enim, quia quod adseuerauerunt non praestant, aduersus dictum promissumue facere uidentium Si quid venditor de man
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾it non ex acta grauitas et¬
constantia quasi a solio philoso¬
pho desidẽtur. et si laboriosumet
ugilacem eẽ affirmau̾it non cõ¬
cinuus labor ꝑdies noctes q ab
co exigatur. s hec omimia ex bõ¬
no et equo modice desid̾entur.¬
idem et ĩ cetĩs queuenditor affir¬
mau̾it. ĩ telligimus. ¶ uenditor

Expanded text:
maverit, non exacta gravitas etconstantia quasi a philopho desideretur, et si laboriosum igilacem adfirmaverit esse, non continuus labor per dies noctesque ab gatur, sed haec omnia ex bono et aequo modice desiderenturidem et in ceteris quae venditor adfirverit intellegemus. Vendito