comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum post belli cuule qͥreret᷑ ut ꝙͥ ita
melletiõe de errass poperum cesari pfe¬
redo p̾cictura ĩquit me decepit his ille
snil uerata ĩ comodis pene cotidie lati¬
bula piitabat seq uo nũꝙͣ ab inqͥsitori¬
n pecuma redimebat futꝰ̃ regũ diis
ac regiorũ ⁊ cam diu hͦ instatu ⁊ fuit
donec mamereus emilius et aurelius
cocta uiri nobilissum et affines eiꝯ sille
uero amissum simłq uescales uirgines
quoꝵ suma tũs erat auctoritas młtis
ac ualidis p̃cibꝰ sibi ueniã pecierunt

Expanded text:
dum post bellum civile quereretur, ut quid ita dum post bellum civile quereretur, ut quid ita in electione deerrasset Pompeium Cesari preferendo: Precinctura, inquit, me decepit. His simul ille vexatus incommodis pene quotidie latibula permutabat, seque nonnumquam ab inquisitoribus pecunia redimebat, futurus regum dominus ac regnorum; et tam diu hoc in statu fuit, donec Marcus Emilius et Aurelius Cotta, viri nobilissimi et affines eius, Sulle vero amicissimi, simulque Vestales virgines, quarum summa tunc erat auctoritas, multis ac validis preci
Abbreviated transcription (Latin):
An Iuln cesaris dicta¬
toris exordia ut plera¬
q mortalium fragilia¬
progressa magnifici
fuus preceps adoleces
liaud sane diues fuit
ꝙͣuis nobilissima de.
inpe liqͥde ab ip̃ ¶tomae urbis inicio
et ante ierbe cõditã yclarũ nom̃ iulie
gẽtis muemio accessit ad domesticam
difficultatẽ cẽpelciua mors patris qui
illo annu etatis sertũdecimũ agẽte
but ciua aliqũo de nõie ame ip̃o et ab
aliis dubitatu menum credituqq. ut
sel stellas sic pat̾uũ nom̃ filn daritas
obscurass legẽdo tñ coperi qd̾ nesciẽtibi
predo patrẽ huuia luciũ Iuluĩ cesarem.
fuisse ¶ Sed ut reu̾tar ad filiũ accessit
et quartana febris iuers tedui longeq
molestie ⁊ om̃i febre piculosius sille ho¬
diũ dictatoris qͥ ciuili bello uictor tam
andelis tam uir potẽs ia tũ cesarem
int aduharies numerabat ⁊ de illo loqͥns
sepe his ubis et põperm et nobiles
admonebat male pͥcictũ puerũ cauete
Et ei Celar cͥta omatũ corporis cum¬

Expanded text:
 Iulii Cesaris dictatoris exordia, ut pleraque mortalium, fragiliaprogressus magnifici, finis preceps. Adolescens haud sane dives fuit, quamvis nobilissima de stirpe; siquidem ab ipso romane urbis initio et ante urbem conditam preclarum nomen Iulie gentis invenio. Accessit ad domesticam difficultatem intempestiva mors patris, qui, illo annum etatis sextumdecimum agente, obiit. Cuius aliquando de nomine a me ipso et ab aliis dubitatum memini, creditumque quod, ut sol stellas, sic paternum nomen filii claritas obscurasset. Legendo tamen comperi, quod nescientibus prodo, patrem huius Lucium Iulium Cesarem fuisse. Sed ut revertar ad filium, accessit et quartana febris, iners tedium longeque molestie, et omni febre periculosius Sulle odium dictatoris; qui civili bello victor, tam crudelis vir, tam potens, iam tum Cesarem inter adversarios numerabat, et de illo loquens sepe his verbis et Pompeium et nobiles admonebat: Male precinctum puerum cavete. Etsi enim Cesar circa ornatum corporis mul
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ italiã ⁊edit ⁊ aptĩq ibi ꝯscͥptis duabꝰ
legionibꝰ nec nõ trib aliis qr aqͥleie
ĩhiberius erãt arcessitis quq̃ iam
noius legionibꝰ subiuxꝯ breuissima
sub medias alpes uia ĩ ult̾iorẽ gal¬
liã pari celeritate ⁊eu̾tit¶Dũq y¬
aruxta mõtiũ cõscẽdit ab alriuis gẽ¬
tibꝰ it ex alto ꝓhibere uolẽtibꝰ ułtis
retardata ĩtra paucos dies malobroges
ꝑueniẽs mox cũ toto rodanum trãsit
ex̃citu ¶ Illĩc castra hũtẽ abaꝵ edu¬
orũq legatoẽs adeũt fatũ pat̾ͥe nui¬
ẜãtes fortũe sue qͦsit ĩstatu edocẽt
trasisse y se qͣnor fines helueticoruz
rabile ⁊ ĩ suos effusa fines oĩa uastare
agros ia colonis uacuos egre oppida.

Expanded text:
 Italiam redit, raptimque ibi conscriptis duabus legionibus nec non tribus aliis, que Aquileie in hibernis erant, arcessitis quinque iam novis legionibus, subnixus brevissima per medias Alpes via in ulteriorem Galliam pari celeritate revertitur, rupta montium conscendit, ab alpinis gentibus iter ex alto prohibere volentibus multis retardatus, intra paucos dies in Allobroges perveniens, mox cum toto Rhodanum transit exercitu. Illic castra habentem Ambarorum Eduorumque legationes adeunt: fatum patrie miserantes, fortune sue quo sint in statu, edocent: transisse per Sequanorum fines Helvetiorum rabiem et in suos effusam fines omnia vastare, agros iam colonis vacuos, egre oppida
Abbreviated transcription (Latin):
so quod consulto non extimabat fitri / Ita r¬
rũpendo maues que ad flumen betĩ fuissent
incendnt Ium Nosta dum incendio detinit᷑
illa prefugir et ab equitibus conciduntur
Quo facto oppide recuperato hastamt
facire cepit. Ex qua ciuitate legati ade dedito¬
nem uenerũt / mundensesqui ee prelio in
oppidum cenfugerant. cum diutiꝰ crcũhide¬
rent᷑  pene multi deditione faciut./ Et cum
essẽt in legionim discabuti coniuiat nigerie
se nogtu signo dato qui in oppido fuset erus¬
tionem faterent illi tẽdem in castus ad mi¬
instiarent. Mac re cognita n sequiti nocte
nigilia tercia tessera data tetia ualla om̃is
occupant. cides fit magna. sauciꝰ pemres
naues .xxu. ocupat longas et prefugits dau
qui gadis classa prefiusset de quem siula¬
cius allatꝰ est. confestiui seqna cepit partim¬
dibus partim ad equitatꝰ ad uersi quendim
plicat Dum aquant didius classe octurat
paucis profugit et locum queneeon munite

Expanded text:
id quod consulto non existimabant fieri. Ita eid quod consulto non existimabant fieri. Ita erumpendo navis, quae ad Baetim flumen fuissent, incendunt. Nostri dum incendio detinentur, illi profugiunt et ab equitibus conciduntur. Quo facto oppido reciperato Astam iter facere coepit; ex qua civitate legati ad deditionem venerunt. Mundenses, qui ex proelio in oppidum confugerant, cum diutius circumsiderentur, bene multi deditionem faciunt et, cum essent in legionem distributi, coniurant inter sese, ut noctu signo dato qui in oppido fuissent eruptionem facerent, illi caedem in castris administrarent. Hac re cognita insequenti nocte vigilia tertia tessera data extra vallum omnesoccupant; caedes fit magna; saucius Pompeius navis XX occupat longas et profugit. Didius, qui Gadibus classi praefuisset, simul nuntius allatus est, confestim sequi coepit; Carteia pedites et equitatus ad persequendum applicant. Dum aquantur, Didius classe accurrit, eius cum paucis profugit et locum quendam munitum
Abbreviated transcription (Latin):
legiones subsidio inilronutteret Hoc cũ aiaduerte¬
ient hoĩes fugitiui opidum intendere ceperunt
Qui superati a nr̃is sunt et interfecti homniu
um legatũ cum presidie intromittit. iỹe castra
ꝓhileni illi qui pomelianaꝵ partiu fuisset de¬
fensor acerumꝰ is tota insitana notissimus
tiat Hic clam presitio lusitaniam proficiscit᷑
et ceciliũ nigium nomiie boebarũ ad lenmiu
cenuenit qui pene magnam manum lusita¬
noꝵ habeiret. Reuersus hnaspalim oppidu denuo
poctu ꝑ nurũ ⁊ecipitͤ prisieui ingilesq iugu¬
lant portas precuadut de integro pugnare cepe¬
rũt Dum hec heiunt᷑ legati cartelinses ñ¬
ciauerũt Que pompeiran in petestatim haa¬
bient. Quod aente. Ce. portas preciusisent.
illo beneficio sun maleficium existimabat se
luca facere usitam haspalim opugnare illo
cenderent et menia delerent ita consilio ha¬
bito noctu patitͣ lusitanos eruptionẽ facere

Expanded text:
legiones subsidio intromitteret. Hoc cum animadvertelegiones subsidio intromitteret. Hoc cum animadverterent homines fugitivi, oppidum incendere coeperunt. Qui superati a nostris sunt interfecti hominum nium cum praesidio legatum intromittit: iPhilonem, illum qui Pompeianarum partium fuisset defensor acerrimus — is tota Lusitania notissimus erat —: hic clam praesidia Lusitaniam proficiscitur et Caecilium Nigrum, hominem barbarum, ad Lennium convenit, qui bene magnam manum Lusitanorum haberet. Reversus Hispalim in oppidum denuo noctu per murum recipitur: praesidium, vigiles iugulant, portas praecludunt, de integro pugnare coeperunt. § 36 Dum haec geruntur, legati Carteienses renuntiaverunt quod Pompeium in potestatem haberent. Quod ante Caesari portas praeclusissent, illo beneficio suum maleficium existimabant se lucri facere. Lusitani Hispali pugnare nullo cenderent et moenia delerent; ita consilio habito noctu patitur Lusitanos eruptionem facere;
Abbreviated transcription (Latin):
eo conuentũ effec conuitiare ceperut nos ex plio
paucõs super esse quo fugeremꝰ Ita pugnare ce¬
perut de ponte. Ceͫ flumen traiecit et castia po
et libertos conuecauit piram sibi extaxit cena
afferri ꝙͣ optimam imperauit Item optinus ĩster¬
et naidum identidem sibi infundit Ita noui ssio
tpre seruil uissit et libeitam qui fuisset eiꝰ cocubiuꝰ
alterũ cito se iugulare alterum piram ĩcendee
Oppidam au̾t simul ac ce ͥ casria contia id oppidũ
posuit. discordare ceperut usq ed ut clamor in
castia nostia peruenires que fire inter cesarianes.
et pompeianos eiant Mic legiones que ex yfugie
conscapte partim oppidanoꝵ serui qui crant a põ
prio sexto manumissi lũc in .Cͫ aduentũ descẽ¬
dede ceperit. legio .xiii. oppidum defendere cepit.
Nam cum repugnarent turres ex xte et muru
occu pauerut. deniio legatos ad. Ceͫ mitũt ut sibi.

Expanded text:
eo ventum esset, conviciari coeperunt: nos ex proelio eo ventum esset, conviciari coeperunt: nos ex proelio paucos superesse; quo fugeremus? Ita pugnare coeperunt de ponte. Caesar flumen traiecit et castra poset libertos convocavit, pyram sibi exstruxit, cenam adferri quam optimam imperavit, item optimis instere; resinam et nardum identidem sibi infundit. Ita novissimo tempore servum iussit et libertum, qui fuisset eius concubinus, alterum se iugulare, alterum pyram incendere. § 34 Oppidani autem, simul Caesar castra contra ad oppidum posuit, discordare coeperunt usque eo ut clamor in castra nostra perveniret rixae inter Caesarianos et inter Pompeianos. Erant hic legiones duae ex perfugis conscriptae, partim oppidanorum servi, qui erant a Sex. Pompeio manu missi; qui in Caesaris adventum discedere coeperunt. Legio XIII. oppidum defendere coepit, nonani cum iam depugnarent,106 turres ex parte et murum occuparunt. Denuo legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
a milia .iiiͦ. nostri de siderati ad homnnum mul¬
u uallo ciicucluderentur aduersarn Ita galli.
sugilis iatulis q oppidum ex hostium cadaueribꝰ
semplexi oppugnare ceperut Ex hoc prelio pha¬
dras adolescens cordubam cum pancis equitibus
lugit sexto pompeie qui cordihe fuisset rem ge¬
ram refert. Cognito hoc negocio quos equites
danie dixit se de pace ad.Cel proficisci et secunda
ailia ab oppido discessit. cM. pompenis cumie¬
uniti& paucis non nullisq peditibus ad nauale
Mitea pompei prepositus esset eius uerbis migiu
muttit cum munus belli habere ut mittat letica q̃
nn oppidum deferri posset luteris mussis pomxeiꝰ
cartaiam defertur Qui illaꝵ partui fautores
erat conuenerũt in domum qua erat delatus
Qui arbitiati sut clanculũ uenisse ut abe eo que
uellet debello requirerent cũ frequencia cõueniss
ex cede ee refugerant pontem occupauerũt cu

Expanded text:
ad milia III. Nostri desiderati ad hominum milad milia III. Nostri desiderati ad hominum milet vallo circumcluderentur adversarii.96 Ita Galli tragulis iaculisque oppidum ex hostium cadaveribus circumplexi oppugnare coeperunt. Ex hoc proelio Valerius adulescens Cordubam cum paucis equitibus fugit; Sex. Pompeio, qui Cordubae fuisset, rem gestam refert. Cognito hoc negotio, quos equitesdanis dixit se de pace ad Caesarem proficisci et secunda vigilia ab oppido discessit. Cn. Pompeius cum equitibus paucis non nullisque peditibus ad navale antea Pompei praepositus esset, eius verbis nuntium mittit eum minus belle habere: ut mitterent lecticam qua in oppidum deferri posset. Lecticariis missis Pompeius Carteiam defertur. Qui illarum partium fautores essent conveniunt in domum quo erat delatus — qui arbitrati sunt clanculum venisse —, ut ab eo quae vellet de bello requirerent. Cum frequentia convenisset, ex caede eo refugerunt, pontem occuparunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
diffruent uictoriam Congressus enm et cdlre
quibus magxiine hostie conterentur ĩ celle¬
⁊ pari crant conditione. Ita ex utioq genii
pugne cum parem iurtutem ad bellandim a¬
tulissent pilorum missus fixorum cumila
et concidit aduerariorum multitida dexa
de mostranimus decumanos cornaa temise
Qui et si trant pauci tamien proyter ueni
magno aduersarios timore eorun optra il¬
cietant quod a sue laco hostis nahene ae
pamer cererunt ut ad subsidum ne a latere
nesti rosta ecupacent. legio aduersarior tiadnci
n acie ad subsidiuns uemendi non daretur intelũ
sribus ollatus inperitorum mentes tinore prepe¬
delae Hic ut ait enmius. pes rede prenuitur armis
cruntu rmna Aduasarios q uehe mentissnie pu¬
mantes nosri agere cererunt  iubus oppidum fu¬
sent inhi in eum locum confutissẽt exque erat
igesil in quo prelio ceciderunt milia hominum crr
ꝯtisis utasq funus est factum. Itemq equi¬
til Ro. partim ee urbe ptim ex preuincia.

Expanded text:
nt victoriae. Congressus enim et clamor, quibus rebus maxime hostis conterretur, in collatu pari erat condicione. Ita ex utroque genere pugnae cum parem virtutem ad bellandum contulissent, pilorum missu fixa cumulatur et concidit adversariorum multitudo. Dextrum ut demonstravimus decumanos cornum tenuisse; qui etsi erant pauci, tamen propter virtutem magno adversarios timore eorum opera adficiebant, quod a suo loco hostes vehementer premere coeperunt, ut ad subsidium, ne ab latere nostri occuparent, legio adversariorum traduci in aciem ad subsidium veniendi non daretur. Ita cumrepitus auribus oblatus, inperitorum mentes timore praepediebat. Hic, ut ait Ennius, pes pede premitur, armis teruntur arma, adversariosque vehementissime pugnantes nostri agere coeperunt; quibus oppidum fuissent, nisi in eum locum confugissent ex quo erant egressi. In quo proelio ceciderunt milia hominum circoccisis utrisque funus est factum, itemque equites Romani partim ex urbe partim ex provincia
Abbreviated transcription (Latin):
cedebant ut aut ab extelso loco aut oppido dise¬
derent Uosra pede presso propius ⁊ uum tum
aꝓpni quassent aduersam patiocinati loco inqu
non defecerunt Erat acies .xii. aquilis tonsti¬
tuta Que lateribus equitatu tegelatua. cuii
leui aermatura milibꝰ .ui. breterea auxiligas e
nicie nuquum in locum nostu cum apuma¬
sent paratus hostis erat superor ut tranand
superius iter uehementer esset perculo sum
culpa sua ad mitteretur cum locum dsffinra.
epit ¶Quod cum hommum auribus esset dbi¬
ttum moleste et a ccibe accpiebant se ipedr
quo minus yrelium conficere possent Hic
re impediri ad cõmutendum prdium . ta i
rentei iiquo loco sui pocescatem ifficiebant
ut magno eñ pericule accessus corum habcat
Hic decuniant suum locum comu dexrum
et cetera auxilia equitatus clamore fato p¬

Expanded text:
scedebant, ut aut ab excelso loco aut ab oppido discescedebant, ut aut ab excelso loco aut ab oppido discederent. Nostri pede presso propius rivum cum appropinquassent, adversarii patrocinari loco iniquo non desinunt. § 30 Erat acies XIII aquilis constituta, quae lateribus equitatu tegebatur cum levi armatura milibus sex, praeterea auxiliares anitie iniquum in locum nostri appropinquassent, paratus hostis erat superior, ut transeundum superius iter vehementer esset periculosum.culpa secus admitteretur, eum locum definire coepit. Quod cum hominum auribus esset obiectum, moleste et acerbe accipiebant se impediri quo minus proelium conficere possent. Haec pias timore impediri ad committendum proelium. Ita se efferentes iniquo loco sui potestatem faciebant, ut magno tamen periculo accessus eorum haberetur. Hic decumani suum locum, cornum dextrum, e cetera auxilia et equitatus.91 Proe
Abbreviated transcription (Latin):
tur rebus oppidi excelsi et loci natura Umc dri¬
genus prorma plamitu sequebatur. Ciuus decur¬
sus antecedebas ⁊ius qui ad eorun accessum su¬
minam efficiobat loci miquitatem Nam palusta
et uoragnioso solo curens ciat. Erant antem ad
dextrum. Io quod Cˡⁱ cum aciem directam iudisiet
non habuit dubium qr media planicie in equum
ad dnuicandum aduersain procederent Hec erant
in onnmumni conspectu Muc accedibat ue locꝰ illa
planitie equitatum ornaret et dici solisq seraemas
ue marificum et optandum tempus prope a diis.
in mortalibus ad istĩi tabutum eset prelium cõ¬
nutte ndum Mosta letara non nulli etiam tnnere
quod in cum locum ⁊ee forruneq õuim duccien¬
tur ut quicquid post horam castais fieret ĩ dibio
poneretur Itaq nosta ad dimicandum procedinit
io quod dduersarios exssennabanus esse facturos
lengiue non audebat procedea in quo sibi piope.
murum adueisaen constituebant. Itaq nosta.
toriam/ Neq tamen illi a sua consuetudiie di¬

Expanded text:
ppido et excelsi loci natura. Hinc derigens proxima planities aequabatur. Cuius decursum antecedebat rivus, qui ad eorum accessum summam efficiebat loci iniquitatem: nam palustri et voraginoso solo currens erat ad dextram. Itaque Caesar cum aciem derectam vidisset, non habuit dubium quin media planitie in aequum ad dimicandum adversarii procederent. Hoc erat in omnium conspectu. Huc accedebat ut locus illa planitie equitatum evocaret et diei solisque serenitate,89 ut mirificum et optandum tempus prope ab dis immortalibus illud tributum esset ad proelium committendum. Nostri laetari, non nulli etiam timere, quod in eum locum res fortunaeque omnium deducerentur ut, quidquid post horam casus tribuisset, in dubio poneretur. Itaque nostri ad dimicandum procedunt, id quod adversarios existimabamus esse facturos; longius non audebant procedere, immo se ibi prope murum adversarii constituebant. Itaque nostrid victoriam; neque tamen illi a sua consuetudine di
Abbreviated transcription (Latin):
bus affecere. Un dum ut hacaenus nostris.
cesere parunye. Itaq yretai consuetudinem.
cum a nostris aideuersum esset cedere cente¬
enes ex ligione quinta flumen transgresi duo
uestituerunt aciem acuterq exnia uritute
plures cum agerent ex supenore loco multita¬
dine telorum alter coꝵ concidit Ata cum els ce
par prelium factre cepiset cum undiq se cr¬
cũueniri aĩaduertisset parumper ingasub pde
offendit Huiꝰ cencidentis urri casal passim
to Cum plures aduersarierum concuisum ficie
equites nostri tranigiessi ex inttuere loca adu¬
sarios ad uallum agere ceptiũt. Ita cupidius.
cum nitra presidia illoꝵ student cidem facta
aturmis et leui armatura sunt inteiclusi.
Quorum insi sũma iurtus fuisset capti fu¬

Expanded text:
ibus adfecere. Hic tum, ut ait Ennius, 'nostri ibus adfecere. Hic tum, ut ait Ennius, 'nostri cessere parumper'. Itaque praeter consuetudinem cum a nostris animadversum esset cedere, centuriones ex legione V. flumen transgressi duo restituerunt aciem, acriterque eximia virtute pluris cum agerent, ex superiore loco multitudine telorum alter eorum concidit. Ita cum eius comes impar proelium facere coepisset, cum undique se circumveniri animum advertisset, regressus pedem offendit. In huius concidentis centurionis  compluris adversariorum concursum facerent, equites nostri transgressi inferiore loco adversarios ad vallum agere coeperunt. Ita cupidius dum intra praesidia illorum student caedem facere, a turmis et levi armatura sunt interclusi. Quorum nisi summa virtus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
liceres legatum ad uꝰ proficisci illi se satistactuꝵ
Potistate data cum dechet yrefectus presidis cõ¬
heace cum pene magnam manum fecisset et
uocturno tpre per sallaciam i oppidum esset de¬
ceptus iugulationem magnam facit. Binicipi¬
usq qui sibi contiarn fuissent interfectis op¬
pidum ini suam potestatem recepit. Hoc p̾terito
tempore seriu cransfuge nunciauernt oppida¬
norum bona uendi. ne tui extra uallum lite¬
atigua eset captum metu conterritos fugere
cemplirres in beturiam neq sibi ullam spem
uictorie propositam habere ut si qui ex nris.
t ansfugeient in leuem armaturam conici.
cumqi non amplius .xuii. accipere hnsequẽti.
tempore. Cͥ castus castia contulit et brachiu
ad flunen falsum ducere cepit Dic dum i
opere nosta distenti essent complures ex supio¬
re loco adueisarioꝵ decurarũt. Nec detmnentibꝰ
nastus multis telis miectis complires uulneu¬

Expanded text:
liceret legatum ad Caesarem proficisci: illi se satisfacturum. liceret legatum ad Caesarem proficisci: illi se satisfacturum. Potestate data cum inde esset profectus, praesidio comparato, cum bene magnam manum fecisset et nocturno tempore per fallaciam in oppidum esset receptus, iugulationem magnam facit principibusque qui sibi contrarii fuissent interfectis oppidum in suam potestatem recepit. — Hoc praeterito tempore servi transfugae nuntiaverunt oppidanorum bona venire neque extra vallum liceAtegua esset captum metu conterritos compluris profugere Baeturiam; neque sibi ullam spem victoriae propositam habere et, si qui ex nostris transfugerent, in levem armaturam coici eumque non amplius XVII accipere. § 23 Insequenti tempore Caesar castris castra contulit et bracchium ad flumen Salsum ducere coepit. Hic dum in opere nostri distenti essent, complures ex superiore loco adversariorum decucurrerunt nec desinentibus nostris multis telis iniectis compluris vulner
Abbreviated transcription (Latin):
et ae uͫ uenerũt/ Hec pieterito tempore qui.
in oppido articula bursauelensis capti sunt
legati et prefecti sũt tum noscus ut iem ge¬
scam birla uo lensibto ⁊eferent quid specrãt dci.
pemyetio cum indeient hospites ingulari Uierea¬
ea multa scelera ab hiis fieri qui presidii tausa
qui fuisset equites romami et senatres non
sunt ausi nitrore in opidum paterqͣ qui etꝰ
cuutatis fuissent Quorum respenlis ultio ca¬
tioq recertis et redditis cum ad nostios se retipe¬
tent qui extia oppidum fuissent illi piesidio.
isecuti ee aduesione legatis iugularunt. Duo
reliqui ex eis fugerũt et. Cel rem gestam de¬
tulerant et speculatores ad oppidum ateguam m¬
serunt.¶ Qui cum cetum comperassent legato¬
rum responsa ita ese gesta que madiuodur
illi retulissẽt ab oppidans concursu Itd eu
qui legatos ugulasset la pidate et eiꝰ manꝰ
intentare cepetunt illus opera he perge Ica
iuix peritulo liberatꝰ ꝑetui ab oppidanis ut ei.

Expanded text:
em venerunt. § 22 Hoc praeterito tempore, qui in oppido Ategua Ursaonenses capti sunt legati profecti sunt cum nostris uti rem gestam Ursaonensibus referrent; quid sperarent de Cn. Pompeio, cum viderent hospites iugulari, praeterea multa scelera ab eis fieri qui praesidi causa qui fuissent equites Romani et senatores, non sunt ausi introire in oppidum, praeter quam qui eius civitatis fuissent. Quorum responsis ultro citroque acceptis et redditis cum ad nostros se reciperent qui extra oppidum fuissent, illi praesidio insecuti ex aversione legatos iugularunt. Duo reliqui ex eis fugerunt et Caesari rem gestam detulerunt . . .57 et speculatores ad oppidum Ateguam miserunt. Qui cum certum comperissent legatorum responsa ita esse gesta quemadmodum illi rettulissent, ab oppidanis concursu facto eum qui legatos iugulasset lapidare et ei manus intentare coeperunt: illius opera se perisse. Ita vix periculo liberatus petiit ab oppidanis ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
ueetur fiuem bellandi horum dramere.
muana. Ita auidi cupidiq sudrum quis .¬
ucuim ex pertorum uirorum fautorumq uo¬
lntas habebatur uorum uirtute alacr cũ
Aenuitandum in planiciem se contulissent
intramiq laudis insigius prefulgens opus.
il supra demostrauimꝰ leuem armaturam p̾¬
sn causa non lonce ab opere castrorum consti¬
nusent. Ut nostri equites in receptu ad caste
adeunt aduersarn sunt cupidius insecuti uni¬
uesi. Caniore facto impetum deerant Ita mietu

Expanded text:
videretur finem bellandi duorum dirimere videretur finem bellandi duorum dirimere pugna.  Ita avidi cupidique suarum quisque ex partium virorum fautorumque voluntate habebatur. Quorum virtute alacri, cum ad dimicandum in planitiem se contulissent, scutorumque laudis insignia praefulgens opus cut supra demonstravimus . . . levem armaturam praesidi causa non longe ab opere constituit.73 Ut, nostri equites in receptu dum ad castra redeunt, adversarii cupidius sunt insecuti, universi clamore facto impetum dederunt. Ita metu
Abbreviated transcription (Latin):
eius presiduum uenissec. uristino illo tũc
ue ntebantur inscicuto Nam pieter equites nł
loco equo se committere audebant  Cum nẽi.¬
nopere essent equitum copie concuisus facere
geruit Inuulq uociferantibus legionariis cũ
licum eflagitarent ex consuetudnie inequenti.¬
aostimari possent paratissnnos se esse ad dum¬
andun. Mosta ex humili conualle pene lõge
uns egrssi et planicie in eque loco ꝯstiterir
li tamen procul dubio ad cengrediendum in
quim logum non sunt ausi descender pret
rium antistium tiugiene. Qui fidens uu¬
ne ee ad uersaens sibi parem ese ne minem
aogitare cepit Hic fertur achillib mẽ nouisq
engrassusqi yempeuis inger eques romanus
talicensis ex acie nostra ad congrediendum est¬
rogressus. Quomam ferocitas antistni omir
uentes conuertebat ab opere ad spectandum
mes sunt dispositel Nam niter bellatores.
uncipesq dubia posita erat uictoria ut ꝓpe

Expanded text:
eius praesidium venisset, pristino illo suo eius praesidium venisset, pristino illo suo utebantur instituto: nam praeter equites nullo loco aequo se committere audebant. Cum nostri in opere essent, equitum copiae concursus facere coeperunt, simulque vociferantibus legionariis, cum locum efflagitarent, ut consueti insequi — existimare posses paratissimos esse ad dimicandum — nostri ex humili convalle bene longe sunt egressi et planitie in aequiore loco constiterunt. Illi tamen procul dubio ad congrediendum in aequum locum non sunt ausi descendere praeter unum Antistium Turpionem, qui fidens viribus ex adversariis sibi parem esse neminem agitare coepit. Hic, ut fertur Achillis Memnonisque congressus, Q. Pompeius Niger, eques Romanus Italicensis, ex acie nostra ad congrediendum progressus est. Quoniam ferocitas Antisti omnium mentes converterat ab opere ad spectandum, acies sunt dispositae: nam inter bellatores principesque dubia erat posita victoria, ut prope
Abbreviated transcription (Latin):
plirres uulneribus affecti In quibus etiam
dius arquitius intei quos ita coninꝰ est p¬
tenatum ut ce nostus preter duos centarrene
nemo desideratus gloria se eferentes Lestra
die ab soracaria utreq conuenere corie neli
brachia ducere ceper unt. Hempeie cum ull¬
teret castello se excludi al pania quod q
necessauo de uocabat. ut ad dimitendum decen¬
deret Neq tamen equo loco suui petestati
faciebat sed ex grno excelsum tunulum
piebat ip̃o eo ut necessarie cegeret nqui
locum subrre. Quo facto cum utidrumq
tumulum excellentem petissenc prohibi a
sras sunr deiectiq planicie Que reb sic¬
dum nostas efficiebat prelium undiq cas¬
bus aduersarns nen porum magna inca
uersabant᷑. Quibus mons non matus silis
ribus nr̃as omm auxilio priuati issetsi
ceciderunt ex leui armatura cccxeii. a
um iitricutio. ac aduersacior pena et litata
insequenti di pari censuetudiie cum adende lo

Expanded text:
sunt vulneribus adfecti, in quis etiam Clodius Arquitius; inter quos ita comminus est pugnatum ut ex nostris praeter duos centuriones sit nemo desideratus gloria se efferentis. § 24 Postero die ad Soricariam utrorumque convenere copiae. Nostri bracchia ducere coeperunt. Pompeius cum animadverteret castello se excludi Aspavia, quod est necessario devocabat ut ad dimicandum descenderet; neque tamen aequo loco sui potestatem faciebat, sed ex grumo . . .67 excelsum tumulum capiebant, usque eo ut necessario cogeretur iniquum locum subire. Quo de facto cum utrorumque copiae tumulum excellentem petissent, prohibiti a nostris sunt deiecti in planitiem.68 Quae res secundum nostris efficiebat proelium. Undique cedentibus adversariis non parum magna in caede versabantur. Quibus mons, non virtus, saluti ioribus nostris omni auxilio privati essent. Nam ceciderunt ex levi armatura CCCXXIIII, um interitio hac adversariorum poena est litata. § 25 Insequenti die pari consuetudine cum ad eundem locum
Abbreviated transcription (Latin):
andum octasionem nõ pretermittũt et reli
nem pieficiscũtͦ. Quod oppidum matna nu¬
pitione continebat᷑ sicut ip̃e letus non solum
opere sed etiam natura ad aditꝰ oppugnãdu
hostem appeteiet Huc acciderat quel a qua pre¬
terꝙͣ in iỹo oppids non erat Nam cricũ cuca¬

Expanded text:
nem non praetermittunt et reliquos nem proficiscuntur; quod oppidum magna munitione continebatur, sic ut ipse locus non solum opere sed etiam natura datus ad oppugnandum hostem appareret. Huc accedebat ut aqua praeter quam in ipso oppid
Abbreviated transcription (Latin):
mn persecũt a tergo insiere clamore sublato
mucuuenut Didius magna cũ uirtute tu
fompliralꝰ interficitur Non nulliq ea pugna
asas que ad litꝰ erat occupãt. Iren cõplures
punos ad naues que in salo fuerũt se ⁊ icipuĩt
incorisq sublatis pelagus remuis petere tepert
Que res eoꝵ uite subsidis fuit. Ansitami preda
ꝑitunt. Cea gadibꝰ rursus hispalim recũrit
faliuis maxmius quem ip̃e ad presidium op¬
guandum reliquerat opeuibꝰ assidnis hostes¬

Expanded text:
dum persequuntur, a tergo insidiae clamore sublato dum persequuntur, a tergo insidiae clamore sublato circumveniunt. Didius magna cum virtute cum compluribus interficitur; non nulli ea pugna scaphas quae ad litus fuerant occupant, item complures nando ad navis quae in salo fuerunt se recipiunt, ancoris sublatis pelagus remis petere coeperunt; quae res eorum vitae fuit subsidio. Lusitani praeda potiuntur. Caesar Gadibus rursus ad Hispalim recurrit. § 41 Fabius Maximus, quem ad Mundam praesidium oppugnandum reliquerat, operibus assiduis
Abbreviated transcription (Latin):
Cedes a nris undioꝵ ad minstiabat᷑ Exclusa
nunitione aiissisq auxiliis a cõuallem atq¬
exessũ locum ut in speluncam pompeiꝰ Ie ot¬
cultare cepit ut a nr̃is nõ facile inuenirer
aillatum et ppͦ datum est ĩ cõspectũ Inter¬
ete .Cn. pempeis a dolescente. didius quez
iurra demostrauimꝰ illa affictꝰ leticia ꝓxino
si racipit castello nion nullasq naues ad iefi¬
fuerit ad signum se receperut et pene magna
mani cemparata ad didium se reportant. Hie
i si non aberat diligencia ad naues tuẽdas
en nõ naꝙ̃ ex castello ꝓptir eor crebras excuisio¬
nis eicubat et sic prope quotidianis pugnis
insitias ponut et trytito signo distribunt Erãt
rnati qui naues inteneerint incensisq ꝗ sub¬
adium repeterent Hi sic dispositi erat ut a
ra cu ex cascello dicius ad propellendum peoces¬
aiblet ta copiis signil alusatanis tollit naues
sucentunt Simulq qui castello ad pugna
roceisseiat codem signo fugientes lationes.

Expanded text:
ris undique administrabatur. Exclusus munitione amissisque auxiliis ad convallem exesumque locum in speluncam Pompeius se occultare coepit, ut a nostris non facile inveniretur allatum et populo datum est in conspectum. § 40 Interfecto Cn. Pompeio adulescente Didius, quem supra demonstravimus, illa adfectus laetitia proximo se recepit castello non nullasque navis ad refierfuerunt ad signum se receperunt et bene magna manu comparata ad Didium se reportant. Huic etsi non aberat diligentia ad navis tuendas, tamen non numquam ex castello propter eorum crebras excursiones eliciebatur,122 et prope cotidianis pugnis insidias ponunt et tripertito signa distribuunt. Erant parati qui navis incenderent, incensisque qui subsidium repellerent:123 hi sic dispositi erant, ut a Ita cum ex castello Didius ad propellendum processisset cum copiis, signum a Lusitanis tollitur, naves incenduntur, simulque qui ex castello ad pugnam processerant, eodem signo fugientis latrones
Abbreviated transcription (Latin):
set castia mouit ucũbim uersus. sed crcum ca
loca castella dispeynit et munitionibus se cõtmere
cepit . Ce. mouit es propius castra castas conti¬
lit ./ Eadem tpre mane loricatus unus ex legio¬
ne uer nacula ad nos trasfugic et nuciauit pom¬
peuum oppidanos incubensit conuocasse eisq ita
impera uisse ut diligencia adlubita per quirerent
qui essent suoe partium iteniq aduersariori
utorie fautrrs Hoc pretirito tp̃re in oppidd qd
fuit captum seraus est derabensus u cunicili
quem supra demossauimus demnam ingulase
Ie Uilis est combultus Idemo temporis centirr¬
omes loricati .uiiiͦ. ad Cel transfugerũt ex legio¬
ne uernatula ¶Et equites nri tum aduersarieri
equitibus congiessi sũt et saucni aliquoes occidett
le ui armatura ea nocte speculatores prehensi. tus ⁊
serui et unue ee legione uernatula seruui sunt
in caice sublati militi ceruices absciselbostero
die equites cum leui aematura ee aduersarior

Expanded text:
set, castra movit Ucubim versus et circum ea set, castra movit Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere coepit: Caesar movit et propius castra castris contulit. Eodem tempore mane loricatus unus ex legione vernacula ad nos transfugit et nuntiavit Pompeium oppidanos Ucubensis convocasse eisque ita imperavisse, ut diligentia adhibita perquirerent qui essent suarum partium itemque adversariorum victoriae fautores. Hoc praeterito tempore in oppido quod fuit captum servus est prensus in cuniculo quem supra demonstravimus dominum iugulasse; is vivus est combustus. Idemque temporis centuriones loricati VIII ad Caesarem transfugerunt ex legione vernacula, et equites nostri cum adversariorum equitibus congressi sunt, et saucii aliquot occiderunt levi armatura. Ea nocte speculatores prensi servi III et unus ex legione vernacula. Servi sunt in crucem sublati, militi cervices abscisae. § 21 Postero die equites cum levi armatura ex adversariorum
Abbreviated transcription (Latin):
emina concessurum Quod difficile eiat factu.
qt eam curem sine periculo ẜ quil incenderet
rra fune crirre de ligno cum broyiuis actosiss.
Moppidanie est occisus lEadem nocte transfuha
nũciauat pompeiu et labienum de iugulatione
ecundum et tercium Gedem tpre pro muro.
puciauers acerame. et turum nostram ut su¬
prabrem incenderunt. secrrco qued uentum oppi¬
dam ad hos setundum haburrut Insequenti lu¬
te mater familias de muro se pioucit et ad nos
cianssilis dixitq se cum sauilia constitutum
hab uisse. ut una trasfugerent ad .cꝰ. illam op¬
nessam et iugilatam Hec proꝵterea tempore
alalle de nuro sunt proiecti in quibꝰ scriptur
tabius quoniam a. MM. pompeio sum deseitus
qualem me illi prestiti tali iurtute es constan¬
tia futurum me uite esse prescabo uedem tẽpore
opp idanor legati qui ante exierant. Ce. adierunt
potitus imperatoi est appellatus. Et pompens.
ex pfugis cum dedicionem oppidi factam esse scis¬

Expanded text:
omnia concessurum. Quod difficile erat factu, omnia concessurum. Quod difficile erat factu, ut eam turrem sine periculo quis incenderet. Ita fune crura deligatus,52 cum propius accessisset, ab oppidanis est occisus. Eadem nocte transfuga nuntiavit Pompeium et Labienum de iugulatione secundum et tertium. Eodem tempore pro muro pugnarunt acerrime et turrim nostram ut superiorem incenderunt, idcirco quod ventum oppidani secundum habuerunt. Insequenti luce materfamilias de muro se deiecit et ad nos transsiliit dixitque se cum familia constitutum habuisse ut una transfugerent ad Caesarem; illam oppressam et iugulatam. Hoc praeterea tempore tabellae de muro sunt deiectae, in quibus scriptum tribues, quoniam ab Cn. Pompeio sum desertus, qualem me illi praestiti tali virtute et constantia futurum me in te esse praestabo'. Eodem tempore oppidani legati qui antea exierant Caesarem adierunt:potitus imperator est appellatus. § 20 Quod Pompeius ex perfugis cum deditionem oppidi factam esse scis
Abbreviated transcription (Latin):
palium facum esset suo signo perise homindei
uerb. neq licere castrs. CR. pomyei nuntiari
neq dici perise que niq̃ol sernus cuuis deminue
I m .uc castas fiuisset ueorem et filiũ in oppied.
xliue⁊a deninum iungulauit et ita clam a
Qͣ presiins in pomper cascia discessire / et inditiuz
Nande captum misit per quoi certior ficrt. ui
que ni oppido ad defendendum compararentur
Ira litteris acceptis tum n oppidum relursi essẽt
qui nuctere glaridem inscriptam solebant lnise
quemuami oppido subsidio non poser uerire no¬
gtn ex adursariorum conspectu se deducerent ad
mare uersum unum respondisse ut potius ad
imacandum descenderent ꝙ̃ signum fuge osten¬
uus tum qui ita locutꝰ esser iugulatum Se
um tyre tabellarii erꝰ de prehensi qui ae oppdou
ue iucbant. Quorum litteras. Ccⁱ. oppidams obiecis
it qui iutam sibi hetcret iussit turiem ligicam
apidanerium intendere do si feciset ei se ymisit

Expanded text:
oelium factum esset, suo signo perisse homines oelium factum esset, suo signo perisse homines XXXV, neque licere castris Cn. Pompei nuntiare neque dicere perisse quemquam.50 Servus, cuius dominus in Caesaris castris fuisset — uxorem et filios in oppido reliquerat — dominum iugulavit et ita clam a Caesaris praesidiis in Pompei castra discessit . . . et indicium glande scriptum misit, per quod certior fieret Caesar quae in oppido ad defendendum compararentur. Ita litteris acceptis, cum in oppidum revertisse qui mittere glandem inscriptam solebat.51 . . quoniam oppido subsidio non posset venire, noctu ex adversariorum conspectu se deducerent ad mare versum; unum respondisse ut potius ad dimicandum descenderet quam signum fugae ostenderet; eum qui ita locutus esset iugulatum. Eodem tempore tabellarii eius deprensi qui ad oppidum veniebant: quorum litteras Caesar oppidanis obiecit et, qui vitam sibi peteret, iussit turrem ligneam oppidanorum incendere; id si fecisset, ei se promisit
Abbreviated transcription (Latin):
cor sunt potiti iuuosq aliquos ceperũt qui
Ie nephandum et scelus fecisse Ulam eed incͥi¬
in uenisse quare tali pena afficerent qui ui
arab et foces sueb recepissent qua. Mes eet he¬
spitium stelere contaminasse mulsia pateala
xisse. Qua oratione decerrtos amplus iitli¬
fecit. utinam quidem dn ĩiuortales fecissente
tuus pocius miles ꝙͣ . c. pempel facius ¶c
et hanc untutis constanciam in tua eu¬
non ni illus talamitate prestarem Cuiꝰ fiete
lauides quoniam ad hane fortimam recideu
gtuosam perniciem dedimur hostium e
in aduersa secundam obtimumꝰ iuctoriam qu
legionum tot ipetus suscentassent neciene
Durrnsq operibꝰ gadioꝵ ictus telorumq iub
ex pectantes uicti et deserti a pompeio tua uen
superati salutem a tua ddemencia de poscne pr
Quod tiberius cum fieri aiaeuertit sunilari¬
uionem eduxit et manum cuis incidie Ita c
rrmia transtugit et ĩnotuit quo di iquhsa¬

Expanded text:
eorum sunt potiti vivosque aliquos ceperunt, qui eorum sunt potiti vivosque aliquos ceperunt, qui se nefandum et scelus fecisse; nam eos nihil meruisse quare tali poena adficerentur qui eos ad aras et focos suos recepissent, eosque hospitium scelere contaminasse; multa praeterea dixisse: qua oratione deterritos amplius iugulapud Caesarem verba fecit: 'Utinam quidem di immortales fecissent ut tuus potius miles quam Cn. Pompei factus essem et hanc virtutis constantiam in tua non in illius calamitate praestarem. Cuius funestae laudes quoniam ad hanc fortunam recideruluctuosam perniciem demur hostium nuin adversa secundam obtinuimus,45 qui legionum tot impetus sustentantes, nocturnis diurnisque operibus gladiorum ictus telorumque missus exceptantes, relicti et deserti a Pompeio, tua virtute superati salutem a tua clementia deposcimus peQuod Tiberius cum fieri animadvertit, simul pugionem eduxit et manum eius incidit. Ita rprima transfugit, et innotuit, quo die eques
Abbreviated transcription (Latin):
ceperut sicuti apud barbares / qued post bominũ
memeriam nunꝙͣ est faccum Huns dici extce¬
nio tp̃r a pempcians clam ad nr̃os tabellarius
est mussus ut ea necte turies aggeremq incen¬
derent. et iiiͦ. uigilia eruptionem faterent ita:
igue celorunq multitudine iacta cum pene ias¬
magnam partem nuri consumysissent pertar
que eregione et in censpecu pemipei casciorũ
fueras apperuerut copie q tote ciuptione ficere
et aepatones ad calas qui scramentitie a nostus
inbernorum causa dficate crant dimendas et
ncendendas preterea aigentum et uestnueca
ut dum nostra in prda detieient. sla cde f̃a.¬
ponipei ad presidia se reciperentl. Nam quela
istnabas ees yosse conatum efficere node teti
ultia wbat flumen salsum in acie. Quõd lices.¬
cum et factum nec opmantieus noscas essie.
gestum . tñ uirtute fieti repulses multisq uil¬
uerilꝰ affectos oppido represserũt preda arallos

Expanded text:
coeperunt, sicuti apud barbaros; quod post hominum coeperunt, sicuti apud barbaros; quod post hominum memoriam numquam est factum. § 16 Huius diei extremo tempore a Pompeianis clam nostros tabellarius est missus, ut ea nocte turres aggeremque incenderent et tertia vigilia eruptionem facerent. Ita igne telorumque multitudine iacta cum bene magnam partem noctis consumpsissent, portam quae e regione et in conspectu Pompei castrorum fet harpagones ad casas, quae stramenticiae ab nostris hibernorum causa aedificatae erant, diruendas et incendendas, praeterea argentum, vestimenta, ut dum nostri in praeda detinentur, illi caede facta ad praesidia Pompei se reciperent: nam quod existimabat eos posse conatum efficere, nocte tota ultra ibat flumen Salsum in acie. Quod factum licet nec opinantibus nostris esset gestum, tamen virtute freti repulsos multisque vulneribus adfectos oppido represserunt, praedam armaque
Abbreviated transcription (Latin):
lati. sut preluum facere fer apũd exercitus hec
est equascas prelm censuetudo tCuin eques ad di¬
micandum dimisso eque cum pedite congradat᷑
lio. Cum pedites Ieui armariua lecti ad pugnam
equitibus nestae nec opmantibꝰ uenissent do qi
in prelio aiaduersum esset compliues ex equis
descenderael. Ita eigui trre eques pedestra pedes¬
e questie prelium facrra cepir iusq eo ut cẽdem
praxine a ualle fecerintl In quo prelio aduers dei¬
orim ceciderunt. cxxiii. cemplures q armis ceuti.
niulti uulueril afecai ni cascra sũt redacti Nostei.
ticidirũs. II. saucn .uii pedites et equitee Asei
diei sequenti tyr pristina asuitudine pro muro
pugnara coptum ehe cum pent magtuam nultitu¬
dniem celerum itnem q nestus defendentibus in¬
ietissent nephandum caidelissmium q facmus.
ũt aggaessi ni conspectuq nostio hospictes qui iͥ
oppido eat ingulare et de muis precipites nutte

Expanded text:
sati sunt proelium facere. § 15 Fere apud exercitus haec sati sunt proelium facere. § 15 Fere apud exercitus haec est equestris proelii consuetudo: cum eques ad dimicandum dimisso equo cum pedite congreditur accidit proelio. Cum pedites levi armatura lecti ad pugnam equitibus nostris nec opinantibus venissent, idque in proelio animadversum esset, complures ex equis descenderunt. Ita exiguo tempore eques pedestre proelium facere coepit, usque eo ut caedem proxime a vallo fecerint. In quo proelio adversariorum ceciderunt CXXIII, compluresque armis exuti, multi vulneribus adfecti in castra sunt redacti. Nostri ceciderunt III, saucii XII pedites et equites V. Eius diei insequenti tempore pristina consuetudine pro muro pugnari coeptum est. Cum bene magnam multitudinem telorum ignemque nostris defendentibus iniecissent, nefandum crudelissimumque facinus sunt aggressi in conspectuque nostro hospites qui in oppido erant iugulare et de muro praecipites mittere
Abbreviated transcription (Latin):
teloꝵ emisso pugnare pro nurro toto ceperunt
piopter quod fere magna pais honunum qui.
ni cascris nostris essent non dubita ueru̾t quin.
eiuptionẽ eo dit ent facturi. Ita corona cr¬
cundata pugtnatuui est aliquanidiu uihenien¬
tissime.Siulq balista mssa a nostris turie
deiecit. Quari aduersauoꝵ qui in ea turie.
a nostas prohantus. falsa q illa opnuone go¬
riatꝰ est quid prope in nostris portibꝰ locum
tenuisset. Item insequenti dil eadem consuetu¬
dine dum longiꝰ prosequitͣ. quo loco equitis
nostri scationem habuerat aliquot turme cui
leui armacira impetu facto loco sunt deuce
et piopter paucitatem nostoꝵ equatum sinulo.
cum leni armatira inter turmas adueisauor
protate. Hoc in conspectu utrorumq casciorum.
gerebatur et maiore pomperani exultabant gloua
lengius quod nostas cedentibꝰ prosequi sepisent.
Qui cum aliquo loco a nostas recepti estns ut
consuesent ex snuili uritute clamore facto auer¬

Expanded text:
telorum misso pugnare pro muro toto coeperunt; telorum misso pugnare pro muro toto coeperunt; propter quod fere magna pars hominum qui in castris nostris essent non dubitarunt quia eruptionem eo die essent facturi. Ita corona circumdata pugnatum est aliquamdiu vehementissime, simulque ballista missa a nostris turrem deiecit, qua adversariorum qui in ea turre fa nostris prohibitus falsaque illa opinione gloriatus est quod prope in nostris partibus locum tenuisset. Item insequenti die eadem consuetudine dum longius prosequitur, quo loco equites nostri stationem habuerant, aliquot turmae cum levi armatura impetu facto loco sunt deiecti et propter paucitatem nostrorum equitum simul cum levi armatura inter turmas adversariorum protriti. Hoc in conspectu utrorumque castrorum gerebatur, et maiore Pompeiani exsultabant gloria longius quod nostris cedentibus prosequi coepissent. Qui cum aequo loco a nostris recepti essent, ut consuessent, eximia virtute clamore facto aver
Abbreviated transcription (Latin):
staram qui et infrrere loco premebantur¬
tum repulsis ad uersaens pene nultis iune¬
rabꝰ afecti in oppidum se contulerũt hostero.
di pomipeiꝰ ex castris suis brachium cepis ad
sũt deuecti et occisi tres / Eo die aulus ual gius
senatoris filiꝯ cuius fiacer in castus pompel.
fiusset onnuibꝰ suis rebus relictis equum cons¬
tendit et fugit. Speculator de legione .iiͦ. pom¬
capiendum accederit se scutum esse positinum
Qua spe non nulli dum sine periculo mbr
ascendere et oppido potirl se sperant hostero die
ad niurum opus facere ceperunt Et pene ma¬
gna prioris nurri pars deiecta est. Quo fc̃o.
ab oppidanis ac si suarum partium esent con¬
seruati musos fecerũt loricatos / quiq presidni.
causa prepositi oppido a pompeio esent orabãt
Quibus respondit . Uⁱ. se conditienes dare non
accipere consuesse illi cum in oppidum reuertis¬
sent relati respenso clamore sublato oñi genere

Expanded text:
nostrorum, etsi inferiore loco premebanturnostrorum, etsi inferiore loco premebantur, repulsi adversarii bene multis vulneribus adfecti in oppidum se contulerunt.31 § 13 Postero die Pompeius ex castris suis bracchium coepit a, de statione sunt deiecti et occisi tres. Eo die A. Valgius senatoris filius, cuius frater in castris Pompei fuisset, omnibus suis rebus relictis equum conscendit et fugit. Speculator de legione II. Pomcapiundum accederent, se scutum esse positurum. Qua spe non nulli, dum sine periculo murum ascendere et oppido potiri posse se sperant, postero die ad murum opus facere coeperunt, et bene magna prioris muri parte deiecta.33 . . . Quo facto ab oppidanis, ac si suarum partium essent, conservati . . . missos facere loricatos, qui praesidi causa praepositi oppido a Pompeio essent, orabant. Quibus respondit Caesar se condiciones dare, non accipere consuevisse. Qui cum in oppidum revertissent, relato responso clamore sublato omni genere
Abbreviated transcription (Latin):
uisi. Hoc ureteris tp̃e .c. fundariꝰ eques roma¬
us ex castus adueisariorum ad nos trã fugit
postero die ex legione uer nacula milites sũt
on aot ab equitibꝰ nostas tres qui dixerune se
emos esse Cum uenirent cogniti sũt a malitibꝰ
qui antea cum bobio et pedio fuerãt et ad tre¬
honum casfugerant eis ad ignoscendum ulla
sultis es daca et a nulitibus nostus sunt in¬
tefecti i Redem tp̃ie capti tabellarn qui acordi¬
ha ad pomperum nussi erant per ueramiq ad no¬
sra casfia peruenerant precisis manibꝰ mussi st̃
fatti spari consuetudine iugilia secunda ex op¬
pido ignem quultum teloriumq multitudine
iaccando pene magnum tỹs consumpserunt.
complines q uulneribꝰ afecerũt huterto nottis
pre eruptionem ad legionem .ui. fecerũt cum
nopere nostr distenti essent acriterq pugnare
apeuit. Quoꝵ uis repressa a nostas nulitibus
E si eppidani supiore loco defendebantur. l. cum
cuptionem facere cepissent .tum iurtute nulitũ

Expanded text:
nt.27 Hoc praeterito tempore C. Fundanius, eques Romanus, ex castris adversariorum ad nos transfugit. § 12 Postero die ex legione vernacula milites sunt capti ab equitibus nostris duo, qui dixerunt se servos esse. Cum venirent, cogniti sunt a militibus qui antea cum Fabio et Pedio fuerant . . . et a Trebonio transfugerant. Eis ad ignoscendum nulla facultas est data et a militibus nostris interfecti sunt. Idem temporis capti tabellarii, qui a Corduba ad Pompeium missi erant perperamque ad nostra castra pervenerant, praecisis manibus missi sunt facti. Pari consuetudine vigilia secunda ex oppido ignem multum telorumque multitudinem iactando bene magnum tempus consumpserunt complurisque vulneribus adfecerunt. Praeterito noctis tempore eruptionem ad legionem VI. fecerunt, cum in opere nostri distenti essent, acriterque pugnare coeperunt; quorum vis repressa a nostris, etsi oppidani superiore loco defendebantur. Hi cum eruptionem facere coepissent, tamen virtute militum