comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit bñdictus. Tunc itaq sc̃i uiri obitum
sicut p̃sentes discipuli uiderunt: ita absen¬
tes ex signo qͦd eis predictum fuerat agno¬
uerunt. Scpultus uͦ est in oratorio beati io¬
hanns baptiste: qͦd destructa ara apolli¬
nis ip̾c construxit. Qui & in eo specu in qͦ
pͥus sublacus habitauit: nunc usq si pe¬
tentium fides exigat. miraculis choruscat.
uꝑ namq ẽ res gesta quam. rrri¬
narro: quia quedam mulier mente
capta. dum scnsum funditus ꝑdidisset: ꝑ
montes et ualles. siluas et campos. die noctuq
uagabatur. Ibiq tantummͦ quiescebat:
ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Qua¬
dam uͦ die dum uaga niiiũ crraret. ad
bcatiumri bñdicti patris specum deuenit:
ibiq nescicus ingressa mansit. Facto autẽ
mane ita sanato sensu egressa ẽ: ac si cam
nunqͣm insania capitis ulla tenuisset. Que
omni uite suc tempore in eadem quam
acceꝑat salute ꝑmansit. P etrus. Quid¬
nam eẽ dicimus. qͦd plerumq in ipsis

Expanded text:
dit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
honore sancti stephani pͥmi martyris edi¬
ficauit : iuxta quam mansionẽ eidem p̃¬
parauerant fr̃s. ubi diumo cultui deditus.
sollicitius oꝑis dei curam erhibebat: que
distabat abasilica sc̃i pauli apłi passib
fere triginta. Annis itaq plurimis expers
erat lectuli: subͣ monachili tunica ciliciũ
tegebat. Nam & egrotis medelam ita cõ¬
ferebat: ut quocunq quis languore detẽ
debatur. Hir namq uenerandus bergau¬
dus monachus. patruus scilicet ouadonis
abbatis. ex ea passione que greco eloquio
paralisis dicitur. ita subito membroꝵ dis¬
solutione ꝑcussus fuerat: ut & pariter lo¬
quelam. et omne dimitteret officium cor¬
poris. Ad quem cum beatus xp̃i pontifex
uulfrannus uisendum uenisset. & oleo eũ
pontificali bñdictione consecrato tetigisset:
fugata ẽ ilico omnis molestia morbi. et
pͥstine sanitati redditus ẽ. His & huiusmͦ
miraculoꝵ signis: qualis fuerit cius uita.

Expanded text:
honore sancti Stephani primi martyris aedihonore sancti Stephani primi martyris aedificavit, iuxta quam mansionem eidem praeparaverant fratres, ubi, divino cultui deditus, sollicitius operis Dei curam exhibebat, quae distabat a basilica sancti apostoli Pauli passibus fere triginta. Annis itaque plurimis expers erat lectuli, cuius corpus sub monachili tonica cilicium tegebat. Nam et egrotis medelam ita conferebat, ut, quocumque quis languore detentdebatur. 12. Vir namque venerandus Bertgaudus monachus, patruus scilicet Wandonis abbatis, ex ea passione, quae Greco eloquio paralysis dicitur, ita subito membrorum dissolutione percussus fuerat, ut et loquelam pariter et omne amitteret officium corporis. Ad quem cum beatus Christi pontifex Vulframnus visendum venisset et eum oleo pontificali benedictione consecrato tetigisset, fugata est ilico omnis molestia morbi, et pristinae sanitati redditus est. His et huiusmodi miraculorum signis, qualis fuerit eius vita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fatus dux rathodꝰ. anuo dñi dei nr̃i iħ̾u
xp̃i in quem ip̃e credere contẽpsit septin¬
gentesimo nonodecimo: qui erat annus
Sertus inditi pͥncipis Raroli. Nencrabilis
autẽ p̃sul uulfrannus. cũ tenuisset pon¬
tificatum senonice urbis annis multis cũ
ad p̃dicandum p̾fate fresionũ genti sicut
diuinitus sibi fuerat reuelatum animum
conũtit: qui erat annus dominice incar.¬
pͥncipis: annꝰ .xiiiꝰ. Quod opus ꝑ annos
quinq infatigabilit̾ pegit: ad fontanel¬
lam monasterium sepius reuercens: ubi
monachicũ sumpserat habitum. In eadem
deniq p̾dicatione uerbi dei occupatus. &
in maiori senectute iam positus. nam & pe¬
dum dolore frequent̃ uexabatur: ordinato
in ep̃atu senonice urbis iericho uenerando
pontifice. secessit ad p̃fatum fontanelle
monasterium: ibiq regularib subclitus
disciplinis. coronam expectabat eternam.
Nam & in hoc monasterio basilicam in

Expanded text:
praefatus dux Rathbodus anno domini Dei nostri Iesu praefatus dux Rathbodus anno domini Dei nostri Iesu Christi, in quem ipse credere contempsitDCCXVIIII, qui erat annus VI. incliti principis Karoli. 11. Venerabilis autem praesul Vulframnus, cum tenuisset pontificatum Senonicae urbis annis ferme . . .ad praedicandum praefatae Fresionum genti, sicuti divinitus sibi fuerat revelatum, animum convertit, qui erat annus dominicae incarprincipis annus XIII. Quod opus per annos quinque infatigabiliter peregit, ad Fontanellam monasterium sepius revertens, ubi et monachicum assumpserat habitum. In eadem denique praedicatione verbi Dei occupatus et in maiori senectute iam positus, – nam et pedum dolore frequenter vexabatur, – ordinato in episcopatu Senonicae urbis Gerico venerando pontifice, secessit ad praefatum Fontanellae monasterium, ibique regularibus subditus disciplinis, coronam expectabat aeternam. Nam et in hoc monasterio basilicam in
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudebat᷑ homo. euanescendo transiit ĩ
diabłm: & domꝰ aurea uersa ẽ in lutũ. Re¬
manscruntq hii duo simul. fresio indeli¬
cet & diaconus in medio locoꝵ palustrium:
que plena erant longissimis rauscis uirgul¬
tis. Eriduoq imm̃si laboris iter conficientes.
reũtuntur ad oppidum: inuenientes p̃fatũ
ducẽ rathodum sins baptismatis sacram̃¬
to mortuum. Narranq beato antistiti: qͣn¬
tam adiabolo ꝑtulissent illusionẽ. frcsio
autẽ ingomarus sine cuningus. Qui ce
ip̃e ad fontanellense cenobium beatũ iuil¬
frannum secutus c̃. Indutiasq sͥ renunti¬
andi quas putauerat sͥ acdipisci. p̃dictus
dux minime ualuit impetrare: quia ñ
erat ex ouib xp̃i. neq ad uitam predesti¬
uatus eternam. Percrebuitq hoc stupen
apud incolas gentis fresionũ: atq er hoc
facto plurima ex eis multitudo conuersa
ẽ ad dominũ. Mortuus ẽ autẽ infeliciter

Expanded text:
qui videbatur homo evanescendo transiit in qui videbatur homo evanescendo transiit in diabolum, et domus aurea versa est in lutum; remanseruntque hi duo simul, Fresio videlicet et diaconus, in medio locorum palustrium, quae plena erant longissimis rauseis virgultis, triduoque inmensi laboris iter conficientes, revertuntur ad oppidum, invenientes praefatum ducem Rathbodum sine baptismatis sacramento mortuum, narrantque beato antistiti, quantam a diabolo pertulissent inlusionem. Fresio autem Ingomarus sive Chuningus, qui et ipse ad Fontanellense coenobium beatum Vulframnum secutus est. Induciasque sibi renuntiandi quas putaverat adipisci praedictus dux minime valuit inpetrare, quia non erat ex ovibus Christi neque ad vitam praeordinatus aeternam. Percrebuitque hoc stupenm apud incolas gentis Fresionum, atque ex hoc facto plurima ex eis multitudo conversa est ad Dominum. Mortuus est autem infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
ab oppido ꝓcessissent: obuium sibi reppcri¬
unt m humana effigie. quendam itim̃is
omitẽ. Qui diẽ eis. Proꝑamini cito. Nã
ostensurus sum uobis mansionẽ eximie
pilchrtuaiis: que p̃parata ẽ a cleo suo.
rachodo pͥncipi. Qui ducem ac comitẽ itisir
ꝓsrnuentes. loca diu ꝑagrant incognita:
done mã ingͥdientes lacissimã. aiũsorum
gũlb marmoꝵ cam ctuuno polito ope
decoratã. Nidentq alonge domũ aureã :
at ꝓuemunt usq ad placeam que ante
p̾fatam domũ sita erat: & ipsa auro gem¬
misq strata. Intrantes quoq in domum
aurei splendoris & incredibilis pulchritudi¬
nis: aspiciunt thronum mie magnitudi¬
nis. Tunc ductor itiñis ⁊ hec ẽ inquit domꝰ
& ista ẽ pulcherrima sedes: quam post eiꝰ
mortẽ principi rathodo deus suus largitu¬
rum se spopondit. Et diaconus obstupefact᷑
in his que uiderat dixit. Si a deo cunctipo¬
tente facta sunt ista. ꝑpetua mancant: si

Expanded text:
ab oppido processissent, obvium sibi repperiab oppido processissent, obvium sibi repperiunt in humana effigię quendam itineris comitem, qui dixit eis: 'Properamini cito! Nam ostensurus sum vobis mansionem eximiae pulchritudinis, quae praeparata est a deo suo Rathbodo principi'. Qui ducem ac comitem itineris prosequentes, loca diu peragrant incognita, donec viam ingredientes latissimam, diversorum generibus marmorum eam cernunt polito opere decoratam, videntque a longe domum auream ac perveniunt usque ad plateam, quae ante praefatam domum sita erat, et ipsa auro gemmisque strata. Intrantes quoque in domum aurei splendoris et incredibilis pulchritudinis, aspiciunt thronum mirae magnitudinis. Tunc ductor itineris: 'Haec est', inquit, 'domus, et ista est pulcherrima sedes, quam post eius mortem principi Rathbodo deus suus largiturum se spopondit'. Et diaconus opstupefactus in his quae viderat, dixit: 'Si a Deo cunctipotente facta sunt ista, perpetuo maneant; si
Abbreviated transcription (Latin):
tus ruit in terram: & ex angelo benigno.
demon tet̾rimꝰ effectus ẽ. Cuius muidia mors
int̾iuit in orbem t̾rarũ: dũ pͥmũ hõĩem cõ¬
cupiscentiã docuit. atq ad mobedientie
culpã trarit. Nam qui ꝓmittit aureas lar¬
giri mansiones sͥ credentib: tartareas po¬
tius inferi deducit ad sedes. fetidumq lacũ
cocyti. Unde ut ab his penis eripi ualeas.
& bomis frui et̃nalib: festina in xp̃o bap¬
trari. in qͦ ẽ remissio om̃ium peccatorum
& ꝑ qͦm uite celestis tribuit᷑ ingressus. Hec
&e huiusmͦi plura ꝓsequente sc̃o pontiti¬
cei respondit p̃dictus incredulus princeps.
om̃ia se facturum que audiebat: si illa
demonstraretur a suo deo mansio. quã
Slargiturũ spoponderat. Cumq in supa¬
bilem in cunctis sacerdos xp̃i animũ illi
cerneret: ne a gentilib alia fingerentur
paluis: misit continuo cũ quodam fresi¬
one suum diaconum. Qui cũ paululum

Expanded text:
tus ruit in terram et ex angelo benigno tus ruit in terram et ex angelo benigno daemon teterrimus effectus est. Cuius invidia mors introivit in orbem terrarum, dum primo homini concupiscentiam docuit atque ad inoboedientiae culpam traxit. Nam qui promittit aureas largiri mansiones sibi credentibus, tartareas potius inferi deducit ad sedes foetidumque lacum Cocyti. Unde ut ab his poenis eripi valeas et bonis frui aeternalibus, festina in Christo baptizari, in quo est remissio omnium peccatorum et per quem vitae caelestis tribuitur ingressus'. Haec et huiusmodi plura prosequente sancto pontifice, respondit praedictus incredulus princeps omnia se facturum quae iubebat, si illa non demonstraretur a suo deo mansio, quam sibi largiturum spoponderat. Cumque insuperabilem in cunctis sacerdos Christi animum illius cerneret, ne a gentilibus alia fingerentur pro aliis, misit continuo cum quodam Fresione suum diaconum. Qui cum paululum
Abbreviated transcription (Latin):
ctis astruam fidẽ. Qua ꝑpt̃ cras accersius
uulfrannũ doctorẽ xp̃ianoꝵ: inquire ab
eo ubi nam sit illa mansio et̾̃ne laricas
quam te pollicetur si xp̃ianum susctpi¬
dognia. in celestib habiturũ. Quam cũ de¬
monstrare nequiuerit: utͥusq partis mitcan
tur legati: eroq dux itineris: et demonstrabo
illis mansionẽ erimie pulchritudinis ac ful¬
goris imm̃si. quã tͥ post modicũ sũ claturus.
Qui eingilans sc̃o pontifici uulfranno cuncta
ꝑ ordimem pandit. At ille congemiscens eiꝰ
cͥampnationi: ait. Sec illusio liaboli est:
qͥ om̃s uult ꝑire. et neminẽ saluari. Qua¬
ꝓpt̾ salua temetip̃m uir nobilis credendo in
xp̃m : et festina ad fontẽ baptisim. in qͦ ẽ re¬
missio om̃ium pecc̃oꝵ: et nullo mͦ fidem ac¬
cõmodes u̾bis diaboli m̃dacib. Ip̃e ẽ enim
seductor. qͥ uniũsum seducit orbem: qͥ prop¬
ter suam suꝑbiã de alto celi culmine ꝓstra¬

Expanded text:
dictis astruam fidem. Quapropter cras accersiens dictis astruam fidem. Quapropter cras accersiens Vulframnum doctorem christianorum, inquire ab eo, ubinam sit illa mansio aeternae claritatis, quam te pollicetur, si christianum suscepdogma, in caelestibus habiturum. Quam cum demotur legati; et ego ero dux itineris; et demonstrabo illis mansionem auream et pulchgoris inmensi, quam tibi post modicum sum daturus'. Qui evigilans, sancto pontifici Vulframno cuncta per ordinem pandit. At ille congemiscens eius dampnationi, ait: 'Haec inlusio diaboli est, qui omnes vult perire et neminem salvari. Quapropter salva temet ipsum, vir nobilis, credendo in Christum et festina ad fontem baptismi, in quo est remissio omnium peccatorum, et nullo modo fidem accommodes verbis diaboli mendacibus. Ipse est enim seductor, qui universum seducit orbem, qui propter suam superbiam de alto caeli culmine prostra
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis noluerit mergi. Nam in egͥtuclimne
positꝰ. de qua & uite p̃sentis lucẽ clausit. ꝓpcti¬
asq auerni descendit ad umbras: dũ sopori
deditꝰ foret : deceptor hominũ diabłs. qͥ ctiam
dei om̃ipotentis ꝑmissu in angłm transfigu¬
rat se lucis. ei apparuit: diademate aurco cũ
fulgentib geminis capite cooꝑtus ⁊ uester
auro tertili toto amictus corpore. Diuq al¬
tonitꝰ p̾fatꝰ pͥnceps diligent̃ in eum intt¬
debat: stupens ac tremebundꝰ. admirans
cuiꝰ speciei ac uͥtutis eẽt. qͥ sͥ apparebat nun¬
tius. Isq multimode artis nocendi seuisim¬
inquit draco ad eũ. Dic queso fortissime
uiroꝵ. qͥs te ita sedux̃ ÷ ut a cultura dcoꝵ. s
religione p̃decessoꝵ tuoꝵ uelis recedcre: No¬
li ita obsecro agere: s in his que hactenis
tenuisti culturis deoꝵ ꝑmane÷ ibisq ad do¬
mos aureas et̾nalit̾ ꝑmansuras. quas tͥ is
proximo sum cdaturus: ut meoꝵ uerboꝵl

Expanded text:
generationis noluerit mergi. Nam in egritudine generationis noluerit mergi. Nam in egritudine positus, de qua et vitae praesentis lucem clausit perpetuasque averni descendit ad umbras, dum sopori deditus foret, deceptor hominum diabolus, qui etiam Dei omnipotentis permissu in angelum se transfigurat lucis, ei apparuit, diademate aureo cum fulgentibus gemmis capite opertus vesteque auro textili toto amictus corpore. Diuque attonitus praefatus princeps, diligenter in eum intendebat, stupens ac tremebundus, ammirans, cuius speciei ac virtutis esset, qui sibi apparebat nuntius. Isque multimoda arte nocendi sevissimus draco inquit ad eum: 'Dic, queso, fortissime virorum, quis te ita seduxit, ut a cultura deorum et religione praedecessorum tuorum velis recedere? Noli ita, obsecro, agere, sed in his quae actenus tenuisti culturis deorum permane, ibisque ad domos aureas aeternaliter mansuras, quas tibi in proximo sum daturus, ut meorum verborum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus. Sed qñ ut scͥptum ẽ ĩ maliuolã
animã ñ introibit sapientia÷ & quia dubi¬
tando ꝑ om̃ia in fide catholica & temptin¬
do scõs antistites loquebat᷑: ideo optinereñ
meruit. qͦd ficte querebat. Cum uͦ cius legate
suꝑ hoc facto beatus suscepisset uulbro ldus:
respondisse dicitur. Quia p̾dicationem sc̃i-
fratris nr̃i uulfranni pontificis duxx ũr̃ au¬
dire contẽpsit ÷ meis quoq qualit̾ obsctum¬
dabit edictis: Nam hac nocte uidi illum
in uisu. cathena ligatum ignea. Unde ter¬
tum fore constat. dampnationẽ illũ iam
subisse et̾nam. Cumq iter carperet quo
ad domũ ciusdem dampnati ducis duce¬
batur: nuntiat᷑ ei ip̃m sine baptismi sac̃¬
m̃to ẽẽ iam mortuum. Sicq ceptũ descre
iter: ꝓpͥa repedauit habitacula. Nec pre¬
tercunda ratio ẽ. quam de p̃fato duce ra¬
thodo p̃dicto ueñabili p̾sbitero ouo nant¬
te didicimꝰ: cur in xp̃m credere. ac fonte be¬

Expanded text:
christianus. Sed quoniam, ut scriptum est, in malivolam christianus. Sed quoniam, ut scriptum est, in malivolam animam non introibit sapientia, et quia dubitando per omnia in fide catholica et temptando sanctos antistites loquebatur, ideo optinere non meruit, quod ficte querebat. Cum vero eius legatum super hoc facto beatus suscepisset Wilbrordus, respondisse dicitur: 'Quia praedicationem sancti fratris nostri Vulframni pontificis dux vester audire contempsit, meis quoque qualiter obsecundabit edictis? Nam hac nocte vidi illum in visu catena religatum ignea. Unde certum fore constat, dampnationem illum iam subisse aeternam'. Cumque iter carperet, quod ad domum eiusdem dampnati ducis ducebatur, nuntiatur ei et ipsum sine baptismi sacramento esse iam mortuum; sicque coeptum deserens iter, propria repedavit habitacula. 10. Nec praetereunda ratio est, quam de praefato duce Rathbodo, praedicto venerabili presbitero Ovo narrante, didicimus, cur in Christum credere ac fonte re
Abbreviated transcription (Latin):
derit & baptizatꝰ fũit: cũ xp̃o gaudebit ĩ
fonte retraxit: dicens ñ se carere posse con¬
sortio p̃decessoꝵ suoꝵ pͥncipũ fresionũ ⁊ &
cũ paruo pauꝑum numero residere ĩ illo
celesti regno. Qum potiꝰ ñ facile posse dictis
nouis assensum p̃bere: s potiꝰ ꝑmansurũ
se in his que multo tempore cum õi fresio¬
num gente seruauerat. At beatus xp̃i pon¬
tifex. Heu ꝓhdolor inqͥt deceptum te in¬
deo: a seductore qui humanum decipit
genus. S nͥ penitentiã egeris. et credideris.
& in nõie sc̃e tͥnitatis baptizatus fũis. ianu¬
am regni ꝑhennis ñ intrabis: s et̾ne dãp¬
tifice. multi fresionũ credebant & baptira¬
bant᷑: p̾dicto rege in paganismo ꝑseuerãte.
Nam a sacro fonte infelicit̾ recessit ÷ etiam
ctorẽ p̾fate gentis accersiri iussit: ut ad eiꝰ
consulta simul cũ beato uulfranno in do¬
dtrina sue religionis concordante efficeretir

Expanded text:
derit et baptizatus fuerit, cum Christo gaudebit in derit et baptizatus fuerit, cum Christo gaudebit in fonte retraxit, dicens, non se carere posse consortio praedecessorum suorum principum Fresionum et cum parvo pauperum numero residere in illo caelesti regno; quin potius non facile posse novis dictis adsensum praebere, sed potius permansurum se in his, quae multo tempore cum omni Fresionum gente servaverat. At beatus Christi pontifex: 'Heu pro dolor', inquit, 'deceptum te video a seductore, qui humanum decepit genus! Sed nisi poenitentiam egeris et credideris et in nomine sanctae trinitatis baptizatus fueris, ianuam regni perhennis non intrabis, sed aeternae damptifice, multi Fresionum credebant et baptizabantur, praedicto rege in paganismo perseverante. Nam a sacro fonte infeliciter recessit, etiam ctorem praefatae gentis accersiri iussit, ut ad eius consultum simul cum beato Vulframno, in doctrina suae religionis concordante, efficeretur
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suũ imposuit: a qͦ apud incolas fresio¬
num hoc nom̃ enituid. Quo uiso supra me¬
morato miraculo: plurima multitudo gen¬
tilium conu̾sa ẽ ad dñm. Credebantq &
baptizabant᷑: qͦtqͦt p̾destinati erant ad
et̾nam uitam. Prefatus autẽ pͥnceps ratho¬
dus cũ ad ꝑcipiendũ baptisma imbueret᷑:
ꝑcunctabatur a sc̃o ep̃o uulfranno. iuram̃¬
tis eum ꝑ dñi nom̃ stringens. ubi maior ẽc̃t
numerus regũ et pͥncipum seu nobilium
gentis fresionũ : in illa indelicet celesti regi¬
one. quã si crederet & baptitaretur ꝑceptu¬
rum se ꝓmitcebat: an in ea ꝗͣ dicebat tar¬
taream dampnationẽ. Tunc beatus uulfrã¬
nus. Noli errare indite pͥnceps: apd̃ d̾̃m cer-¬
tus ẽ suoꝵ numerus eleccoꝵ. Nam p̃decesso¬
res tui pͥncipes gentis fresionũ. qͥ sine baptis¬
mi sacram̃to recessert̃: certũ ẽ dampnatiõis
suscepisse sententiã. Qui uͦ ab hinc credi¬

Expanded text:
nomen suum inposuit, a quo apud incolas Fresionomen suum inposuit, a quo apud incolas Fresionum hoc nomen enituit. Quo viso supramemorato miraculo, plurima multitudo gentilium conversa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praedestinati erant ad vitam aeternam. 9. Praefatus autem princeps Rathbodus, cum ad percipiendum baptisma inbueretur, percunctabatur a sancto episcopo Vulframno, iuramentis eum per nomen Domini astringens, ubi maior esset numerus regum et principum seu nobilium gentis Fresionum, in illa videlicet caelesti regione, quam, si crederet et baptizaretur, percepturum se promittebat, an in ea, quam dicebat tartaream dampnationem. Tunc beatus Vulframnus: 'Noli errare, inclite princeps, apud Deum certus est suorum numerus electorum. Nam praedecessores tui principes gentis Fresionum, qui sine baptismi sacramento recesserunt, certum est dampnationis suscepisse sententiam; qui vero abhinc credi
Abbreviated transcription (Latin):
subleuare. dũ iam ingurgitarent᷑. Aderat
nãq ad spcctałm infandum antefatꝰ dux
incredulus: cũ plebe innumera gentilium
Sed nulla cõpassionis piccas. uł miserantis
affectꝰ: saxcum ciꝰ cor emollire qͥuit. Sacer uͦ
pontifer uulfrannꝰ eos sͥ uiteq ꝑlonar roga¬
bat: dicens ñ ẽẽ iustũ de hõib add ymaginẽ
p̃senti eos liberaũit. eiꝰ am̃io eos ꝑpetim con
maris in altũ se subrigens cumulũ. dño in¬
bente p̃dictum subito reddidit locũ aridum
in qͦ stabant innocentes. iam proxime mori¬
turi. Sicq sc̃s pontifex de dñi pietate fisus.
bis. donec ad predictos puerusos ꝑuenit:
unũq manu dextra. alterũq leua app̾hen¬
dens. plantis tantumꝰ a qua tinctis. quasi
suꝑ humũ gradiens siccã sic aqͣs maris cal¬
cans. p̾fatos pueros deo donante de ꝑiculo
cripuit mortis ÷ et flenti matͥ reddidit inco¬
lumes: ac fonte baptismatis eos abluens. umi

Expanded text:
sublevare, dum iam ingurgitarentur. Aderat sublevare, dum iam ingurgitarentur. Aderat namque ad spectaculum infandum antefatus dux incredulus cum plebe innumera gentilium; sed nulla compassionis pietas vel miserantis affectus saxeum eius cor emollire quivit. Sacer vero pontifex Vulframnus eos sibi vitaeque perdonari rogabat, dicens, non esse iustum de hominibus ad imaginem culo praesenti eos liberaverit, eius dominio eos perpetim concmaris in altum se subrigens cumulum, Domino iubente, praedictum subito reddidit locum aridum, in quo stabant innocentes iam proxime morituri. Sicque sanctus antistes, de Domini pietate fisus, bis, donec ad praedictos puerulos pervenit, unumque manu dextera alterumque leva apprehendens, plantis tantummodo aqua tinctis, quasi super humum gradiens siccum, sic aquas maris calcans, praefatos puerulos, Deo donante, de periculo eripuit mortis et flenti matri reddidit incolomes, ac fonte baptismatis eos abluens, uni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq stupendũ. & antea mauditũ. et nͥ apło
petͦ rarissime alicui sc̃oꝵ concessũ miracłm:
uerax scbentis stilus pandat aurib fideliũ.
Mos pessimꝰ diabolica fraude inuentꝰ. p̃dicto
increduloꝵ duci merat: ut corpora hominũ
dampnatoꝵ. in suoꝵ sollẽpinis deoꝵ. et ñ de¬
oꝵ s demonioꝵ. eretrabilia sepissime diũsis
litaret modis. Quosdã indelicet gladiatoꝵ
animadũsiõib int̾mens : alios patibulis ap¬
pendens : aliis. laqueis ac̃bissime uitã ex¬
torquens: p̃terea & alios marinoꝵ siue aqͣrũ
fluctib instinctu diabolico subm̾gens. Fra
in dicta gente mulier qͥdam uidua duos
km̃os habens natos: qͥ ex sorte missa demo¬
nib fuerãt ĩmolandi. et gurgite maris ene¬
candi. Ducti nãq st̃ ad qͥndã locũ. bitalassi
more aqͣ inclusum: ut dũ reuma maris eun
qͥnqͥunis. Cũq reuma maris tempore malig¬
no predictũ impleret locũ: is qͥ maior natu
erat puerulus. iuniorẽ frẽm ulnis nitebat᷑

Expanded text:
que stupendum et antea inauditum et nisi apostolo Petro rarissime alicui sanctorum concessum miraculum verax scribentis stilus pandat auribus fidelium. Mos pessimus, diabolica fraude inventus, praedicto incredulorum duci inerat, ut corpora hominum damnatorum in suorum sollemniis deorum – et non deorum, sed daemoniorum execrabilia – sepissime diversis litaret modis, quosdam videlicet gladiatorum animadversionibus interimens, alios patibulis appendens, alios laqueis acerbissime vitam extorquens; praeterea et alios marinorum sive aquarum fluctibus instinctu diabolico submergebat. Erat in praedicta gente mulier quaedam vidua, duos carissimos habens natos, qui ex sorte missa daemonibus fuerant immolandi et gurgite maris enecandi. Ducti namque sunt ad quendam locum bitalassi more aqua inclusum, ut, dum reuma maris eundquinquennis. Cumque reuma maris tempore malinae praedictum impleret locum, is qui maior natu erat puerulus iuniorem fratrem ulnis nitebatur
Abbreviated transcription (Latin):
atq imitando uestigia. Alios quoq duos
adolescentes ex ip̃a fresionũ natione. qui
similit̃ ritu ꝓphano demonib fuerant
imolandi. quoꝵ unꝰ uocabat᷑ curinus.
alterq ingomarus. dep̃cante claro ponti¬
fice uulfranno p̃fatus dux uite donauit:¬
& eidem gratuito munere contradiatt. Q
dimuis misteris imbuti. atq in ficle confirma¬
a in scẽq tͥnitatis nõie baptrrati. et a ddemoni¬
e scruitutis ugo erepti: libtate ꝑhenni io¬
uati st᷑. Sicq a p̃fato pontifice fontanellam
pauti: & hilbto alb̃i cclucandi traditi sunt.

Expanded text:
ac sequendo vestigia. 7. Alios quoque duos ac sequendo vestigia. 7. Alios quoque duos adolescentes ex ipsa Fresionum natione, qui similiter ritu profano daemonibus fuerant immolandi, quorum unus vocabatur Eurinus alterque Ingomarus, deprecante claro pontifice Vulframno, praefatus dux vitae donavit et eidem gratuito munere contradidit. Qui divinis mysteriis imbuti atque in fide confirmati in sanctaeque trinitatis nomine baptizati et a daemonicae servitutis iugo erepti, libertate perhenni donati sunt, sicque a praefato pontifice Fontanellam perducti et Hiltberto abbati educandi tra
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ manui. pontifer sanctus dix̃. In noĩe iesu
lumis surrerit: nullum illate sͥ pene senti¬
ens dolorem. Atq ex hoc facto plurima fre¬
sionum multitudo conũsa ẽ ad dñm. Ere¬
debantq & baptizabantur: quotqͦt preor¬
dinati erant ad uitam eternam. Predictus
autẽ ouo lauachri salutaris unda ꝑfusus.
atq a prefato sancto pontifice fontanellam
ꝑductus. litterisq sacris cruditꝰ. postea dia¬
conus consecratus: deinde sequenti tempore
a uenerando pontifice regillando urbis ro¬
thomagensis p̃sbiter ordinatur. Et quia
erat in arte scriptoria eruditus. plurimos
codices in predicto scͥpsit monasterio: sed
& testam̃ta ac largitiones fidelium pluri¬
mas. quas ip̃i loco felici munere confere¬
bant. Ibiq magno confectus semio. sub ob¬
strulfi abbatis tempore uitã in deo t̾mina
uit: digna conu̾satione magistri & dñi
sui uulfranni sacerdotis eximii. sequendo

Expanded text:
eius manu, pontifex sanctus dixit: 'In nomine Ieeius manu, pontifex sanctus dixit: 'In nomine Ielomis surrexit, nullum inlatae sibi poenae sentiens dolorem. Atque ex hoc facto plurima Fresionum multitudo con versa est ad Dominum, credebantque et baptizabantur, quotquot praeordinati erant ad vitam aeternam. Praedictus autem Ovo lavacri salutaris unda perfusus atque a praefato sancto pontifice Fontanellam perductus litterisque sacris eruditus, postea autem diaconus consecratus, deinde sequenti tempore a venerando pontifice Raginlando urbis Rotomagensis praesbiter ordinatur. Et quia erat in arte scriptoria eruditus, plurimos codices in praedicto transcripsit monasterio, sed et testamenta ac largitiones fidelium plurimas, quas ipsi loco felici munere conferebant, ibique magno confectus senio, sub Ostrulfi abbatis tempore vitam in Deo digna terminavit conversatione magistri et domini sui Vulframni sacerdotis eximii imitando
Abbreviated transcription (Latin):
horarum ÷ extimploq sacerdos dm̃. ꝓ sali¬
te & uita ñ solum illius qui in torm̃to cũt
mortis constitutus. uerum ꝓ obcecatione
ppłi. qui sathane uinculis erat irretitus:
flectens genua. hanc ad dñm fudit orall¬
onẽ. Deus inuisibilis. immortalisq & tt̾ie:
exorabilis tuis esto supplicib. Et sicut quol¬
dam danielem liberasti de lacu leonĩ: uta
hunc puerũ de faucib eripe illius seui leo¬
de illius duplici saluatione. ppłs hic maes¬
dulus deposita sorde yddolatrie. ad ucra¬
tis conũtatur agnitionem: et ꝑ cunctas
gn̾ationes tuum bñdicatur nom̃ in scła.
Hac completa oratione. ilico ditupta s¬
uincula. quib pueri semiuiui guitur illiga¬
tum erat: sicq illesus ad terram ruit. Nide¬
batur autẽ illi. ut post ip̃e narrabat. quasi
sopore graui teneretur oppressus: sanctiq pon¬
tificis zona pectore circumligatus. subleua¬
retur omnis eius corporis status. Apprehensaq

Expanded text:
horarum; extemploque sacerdos Domini pro saluhorarum; extemploque sacerdos Domini pro salute et vita non solum illius, qui in tormento erat mortis constitutus, verum pro obcecatione populi, qui satanae vinculis erat inretitus, flectens genua, hanc ad Dominum fudit orationem: 'Deus invisibilis, inmortalis et aeterne, exorabilis tuis esto supplicibus, et sicut quondam Danihelem liberasti de lacu leonum, ita hunc puerum de faucibus eripe illius sevi leode illius duplici salvatione populus hic incredulus, deposita sorde idolatriae, ad veritatis convertatur agnitionem, et per cunctas generationes tuum benedicatur nomen in secula'. Hac completa oratione, ilico disvincula, quibus pueri semivivi guttur inligatum erat, sicque inlesus ad terram ruit. Videbatur autem illi, ut post ipse narrabat, quasi sopore gravi teneretur oppressus, sanctique pontificis zona a pectore circumligatus, sublevaretur omnis eius corporis status. Apprehensaque
Abbreviated transcription (Latin):
rum quendam ex ip̃sa fresionum nationt
ortũ. diis immolandum. duci ad laqueum
Orabat autẽ pontifex sc̃s incredulum au¬
cem. ut hunus pueri uitam sͥ donaret: nce
hominẽ ad ymaginem dci factum. sacr¬
ficium execrabile demonib immolaret.
uocabatur autẽ puer ouo. Respondebat
autẽ idem dux patrio sermone. decretũ ẽ
lege ꝑhenni olim a decessorib suis. om̃iq fir¬
sionum gente: ut qͣmcũq sors elegisset u
eoꝵ sollempniis. duis offerendum sine mora.
At uͦ sc̃s presul dum ꝑsisteret in precib. s
p̃fatus ppłi pͥnceps eius digne petitiomi sacd¬
facere uellet÷ animosi gentiles ⁊elo uanit
roris deuincti. sicut scͥptum ẽ. ⁊elus apprehen¬
dit ppłm incruditum: unanimes frustra
corm̃to mortis eum eripuerit: sit eius tuus
cuo ꝑhcun scriuuis. Add hec sanctus pontifte
patibulum. aspicientib xp̃ianoꝵ simulꝙ.
gentilium turmis. ꝑ duarum fere spacum

Expanded text:
rum quendam, ex ipsa Fresionum natione rum quendam, ex ipsa Fresionum natione ortum, diis immolandum duci ad laqueum. Orabat autem pontifex sanctus incredulum ducem, ut huius pueri vitam sibi donaret nec hominem ad imaginem Dei factum sacrificium execrabile daemonibus immolaret. Vocabatur autem idem puer Ovo. Respondebat autem dux patrio sermone, decretum esse lege perhenni olim a praedecessoribus suis omnique Fresionum gente, ut, quemcumque sors elegisset, in eorum sollemniis diis offerendum sine mora. At vero sanctus praesul dum persisteret in precibus et praefatus populi princeps eius dignae petitioni satisfacere vellet, animosi gentiles zelo vani erroris devincti, sicut scriptum est: Zelus apprehendit populum ineruditum, unanimes frustrabistus de tormento mortis eum eripuerit, sit eius tuusque aevo perhenni servus'. Ad haec sanctus pontifex:patibulum, adspicientibus christianorum simulque gentilium turmis, per duarum fere spatium
Abbreviated transcription (Latin):
cans: sacrosancta missarum complcuit sol¬
lempnia. Nec impar hic beatus pontifer
hoc in facto sc̃o helysco ꝓph̾e. & beato pa¬
tri bñdicto: ꝑ quos similia xp̃c fecerat imi¬
racula. Ad eorum ciim preces. de ꝓfundis
aquarum ferrea remearunt instrumenta:
& isto preclaro presule orante. lanx aurea
diuinitus extimplo rediit ad suꝑa. Diuulga¬
tumq hoc miracłm & celebre factum apd̃
incolas galliarum & germanoꝵ. ad quos
hoc factum ꝑuenire potuit: usq in presen¬
tem diem. Nam & ip̃a patena. in eodẽ
cenobio fontanellensi ꝓ munere sacro ser¬
uata tenetur: quam isdem uenerandꝰ pre¬
sul. una cum suo calice ibidem largitus ẽ.
dum monachicũ sponderet uotũ. Altare qͦc
consecratũ. in quattuor anguloꝵ locis. et in
medio reliquias continens scoꝵ in modum
clipei : qͦd secum dum it̾ ageret uehere solitꝰ
lum. sicut ab eis didicimus coram quib fa¬
ctum ẽ: ob edificationẽ posteroꝵ narrare

Expanded text:
cans, sacrosancta missarum complevit solcans, sacrosancta missarum complevit sollemnia'. Nec inpar hic beatus pontifex hoc in facto sancto Heliseo prophetae et beato patri Benedicto, per quos similia Christus fecerat miracula. Ad eorum enim preces de profundis aquarum ferrea remearunt instrumenta, et isto praeclaro praesule orante, lanx aurea divinitus extemplo rediit ad supera. Divulgatumque est hoc miraculum et celebre factum apud incolas Galliarum et Germanorum, ad quos hoc factum perveniri potuit, usque in praesentem diem. Nam et ipsa patena in eodem coenobio Fontanellensi pro munere sacro servata tenetur, quam isdem venerandus praesul una cum suo calice ibidem largitus est, dum monachicum sponderet votum; altare quoque consecratum in quattuor angulorum locis et in medio reliquias continens sanctorum in modum clipei, quod secum, dum iter ageret, vehere solitus lum, sicut ab eis didicimus, coram quibus factum est, ob aedificationem posterorum narrare
Abbreviated transcription (Latin):
presuli porrigere debuit. Extensaq manu:
expectabat horam qua sũsciꝑet eam. Sed
dum minister eam abluere uellet: in ma¬
re cecidit. Prostratusq pedib sancti pon¬
tificis. humilit̾ ueniam precabatur dicens.
quod dum eam abluere uoluisset: suis ma¬
nib in mari relapsa ꝓfunda petisset. Moxq
idem uir dei flectens genia sua ad patrem
ut qui quondam coram patrib fecerat in
mari rubro mirabilia : ꝑpitius suis adesscc
precib. finita uero oratione: imꝑat diaco¬
no. ut cum in quem patena ceciderat locũ.
mrtteret manum. Quo facto. mox ab imo
maris. eadem patena diuinitus reuecta:
ciusdem ministri manui in hesit. Quod u¬
dentes naute ceteriq comites nauis. dñm
cunctipotentẽ dotis uiscerum precordiis col¬
laudauerunt: qui ꝑ seruum suum tale
dignatus ẽ oꝑari miracłm. Sicq cõmum¬
onem corporis & sangumis dñi isdem sc̃s
pontifex faciens. nomenq saluatoris głifi¬

Expanded text:
praesuli porrigere debuit, extensaque manu, praesuli porrigere debuit, extensaque manu, expectabat horam, qua susciperet eam. Sed dum minister eam abluere vellet, in mare ceciderat, prostratusque pedibus sancti pontificis, humiliter veniam precabatur, dicens, quod, dum eam abluere voluisset, suis manibus vi maris elapsam profunda petisse. Moxque isdem vir Dei flectens genua sua ad patrem ut, qui quondam coram patribus fecerat in mari Rubro mirabilia, propitius suis adesset precibus. Finita vero oratione, imperat diacono, ut in eum in quem patena ceciderat locum mitteret manum. Quo facto, mox ab imo maris eadem patena divinitus revecta eiusdem ministri manui inhesit. Quod videntes nautae ceterique comites navis, Dominum cunctipotentem totis viscerum praecordiis conlaudaverunt, qui per servum suum tale dignatus est operari miraculum. Sicque commixtionem corporis et sanguinis Domini isdem sanctus pontifex faciens nomenque salvatoris glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ ut creditur transiuit e mundo
Nec silentio ẽ pretereundum: qͥd duuna
pietas ꝑ cundem sc̃m pontificẽ oꝑari dig¬
nata est. Plurima enim uͥtutum miracula
& in itinere dum ad eam iret: & in cacdem
gente ꝑ cum fiebant. Ex quib unũ memo¬
rie tradere: & posteris intimare. cõmodum
duximus. Demq fr̃s qui eum familiarit̃
noucrunt. & coram quib patratũ ẽ. dice¬
re solent: maxime uir reuerentissimus
uuando tunc temporis diaconꝰ. & coopator
ciusdem p̾sulis in uerbo dei. postea autem
p̃sbiter⁊ et succedenti tempore abbas eiusdẽ
monasterii fontanellensis. in quo educatꝰ
erat. Dum enĩ nauigaremꝰ in quit fresiam
positis nobis in medio mari. qͥd adiacens ẽ
regioni mormoꝵ: affuit hora in qua sacri¬
ficium deo uictime salutaris immolandũ
erat. Tum positis anchoris: nauis immobi¬
lis manebat. Celebrantiq codem sancto
pontifice missarum sollempnia: uentũ
est ad cum locum. ubi minister patenam

Expanded text:
mundus, ut creditur, transivit e mundo. 5. mundus, ut creditur, transivit e mundo. 5. Nec silentio est praetereundum, quid divina pietas per eundem sanctum pontificem operari dignata est. Plura enim virtutum miracula et in itinere, dum ad eam iret, et in eadem gente per eum fiebant. Ex quibus unum memoriae tradere et posteris intimare commodum duximus. Denique fratres, qui eum familiariter noverunt et coram quibus patratum est, dicere solent, maxime vir reverentissimus Wando, tunc temporis diaconus et cooperator eiusdem praesulis in verbo Dei, postea autem praesbiter et succedenti tempore abbas eiusdem monasterii Fontanellensis, in quo educatus erat: 'Dum enim navigaremus', inquit, 'Fresiam, positis nobis in medio mari, quod adiacens est regioni Mormorum, adfuit hora, in qua sacrificium Deo victimae salutaris immolandum erat. Tum, positis anchoris, navis immobilis manebat, celebrantique eodem sancto pontifici missarum sollemnia, ventum est ad eum locum, ubi minister patenam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽnt. Dei creandi materiam lignum uel
lapidem eẽ ñ posse ÷ quoꝵ recisure uł igni
absumerentur. uł in uasa quelibet huma¬
no usui formarent᷑. nel certe dlespefui fo¬
ras ꝓicerentur: et pedib conculcata in ter¬
ram uerterent᷑. Deum potuis intelligendũ
maiestate incomprehensibilem : humã
num genus creasset. regeret⁊: & iudicatu¬
rus ẽet in equitate orbem: cuiꝰ sedes eterna
ñ uili & caduco mecallo⁊ s in celis esieo
credenda. Hec & huiusmi ꝓsequente incli¬
to xp̃i sacerdote: una cum comitib libient̃
audiebatur. Multiq cotidie nobiium
& infimoꝵ. abrenuntiata sorte idolatrie:
fidei fonte abluebantur. Nes phibuit pre¬
dictus dux uerbum: ut si qui uellent au¬
dire p̃dicaretur. Inter quos & filius eiuscẽ
rathodi ducis credens. baptiratus ẽ. impo¬
sito sibi nomine sui genitoris a prefaco sc̃o
pontifice. & ab co a sacro fonte susceptus.
adhucq in albis positus. a carne solutus.

Expanded text:
essent; Dei creandi materiam lignum vel essent; Dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur vel in vasa quaelibet humani usus formarentur vel certe despectui foras proicerentur et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intellegendum maiestate incomprehensibilem, humanisanum genus creasset, regeret et iudicaturus esset orbem in aequitate. Cuius sedes aeterna non vili et caduco metallo, sed in caelis esset credenda. Haec et huiuscemodi prosequente inclito Christi sacerdote, una cum comitibus libenter audiebatur, multique cotidie nobilium et infimorum, abrenuntiata sorde idolatriae, fidei fonte abluebantur. Nec prohibuit praedictus dux, verbum ut, si qui vellent audire, praedicaretur; inter quos et filius eiusdem Rathbodi ducis credens baptizatus est, inposito sibi nomine sui genitoris a praefato sancto pontifice, et ab eo a sacro fonte susceptus adhucque in albis positus, a carne solutus,
Abbreviated transcription (Latin):
lent. Nepos quoq predicti sc̃i pontificis
uulfranni nomine motgislus. aliã lar¬
gitionẽ dedit de patͥmonio maniaco:
siue uillare qͦd ẽ situm in pago milidu¬
nensi. Qui in predicto monasterio mo¬
nachus effectus. et regularib subditus
disciplinis: spretis terrenis celestia sꝑare di¬
dicit. Sed his omissis: nunc intimandum
qualit̾ prefatus sanctus presul ex prefata
fresionis gente. plurimam p̃dicando par¬
tem conuerterit acd xp̃m. Siquidem pre¬
fatum fontanellam monasterium ꝓueni¬
ens: de eodem loco oꝑatores uerbi strcuos.
& ad p̃dicandum idoneos. intpote actione
liu et cruditione p̃claros allumenss pre¬
paratis omnib que nauigantib eõ ncces¬
lana nidebantur. in portu ciuscem mona¬
lemi nauẽ ascendit: et ꝑ fuuuaum meai¬
ium secane mare introiens. gallitum nã¬
ingium fresiam & genti illius. ac cducĩ eĩ
lachodo. ũbum dei annuntiabat dicens.¬
deos ñ et̃. qui hominum manib facti

Expanded text:
lent. Nepos quoque praedicti sancti pontificis lent. Nepos quoque praedicti sancti pontificis Vulframni, nomine Motgislus, aliam largitionem edidit de patrimonio Maniaco sive Villare, quod est situm in pago Milidunensi. Qui in praedicto monasterio monachus effectus et regularibus subditus disciplinis, spretis terrenis, caelestia sperare didicit. 4. Sed his omissis, nunc intimandum est, qualiter praefatus sanctus praesul ex praefata Fresionum gente plurimam praedicando partem converterit ad Christum. Siquidem ad praefatum Fontanellae monasterium perveniens, de eodem loco cooperatores verbi strenuos et ad praedicandum idoneos, utpote actione simul et eruditione praeclaros, assumens, praeparatis omnibus, quae navigantibus esse necessaria videbantur, in portu eiusdem monasterii navim adscendit, et per fluvium magnum Sequanae mare introiens Gallicum, navigavit Fresiam et genti illius ac duci eius Rathbodo verbum Dei adnuntiabat, dicens,deos non esse, qui hominum manibus facti
Abbreviated transcription (Latin):
entia scripturarum imbutus : s & eccłiasti¬
cis simul ac monasterialib disciplinis sum¬
me instructus. monachicum & nom̃ ser¬
uans & habitum: in predicto monaste¬
rio multoꝵ pat̾ extans monachoꝵ. Hun
pontificẽ adiens beatus uulfrannus: suã
ci mẽe patefecit uoluntatẽ. ut p̃dicto ppło
in tenebris ignorantie sedenti. uerbũ inte
immortalis annuntiaret. Nam & antea
possessionẽ suã que uocatur mauriliaeꝰ.
que sita ẽ in t̾ritorio uuastinensi. ꝑ testa¬
menti seriem predicto sacro loco. & ipsi
sco patri contradiderat: que facta erat
anno qͥnto decimo regis theodorici. Nec¬
dum enim isdem uir dei pontificatus con¬
scenderat gradum. Intererat in hoc con¬
uentu. et confirmauerat cum alus illu¬
strib uiris hoc scͥptum sc̃s erimb̾tus ep̃c
urbis tolose: et monachus eiusdem ceno¬
bu fontanellensis: cuius nunc ossa sacra
in codem monasterio u̾tutum gła pol¬

Expanded text:
entia scripturarum imbutus, sed et ecclesiastientia scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, monachicum et nomen servans et habitum, in praedicto monasterio multorum extans pater monachorum. Hunc pontificem adiens beatus Vulframnus, suam ei inesse patefecit voluntatem, ut praedicto populo in tenebris ignorantiae sedenti verbum vitae inmortalis adnuntiaret. Nam et antea possessionem suam quae vocatur Mauriliacus, quae sita est in territorio Wastinensi, per testamenti seriem praedicto sacro loco et ipsi sancto patri contradiderat. Quae facta erat anno XV. regis Theoderici; necdum enim isdem vir Dei pontificatus conscenderat gradum. Intererat in hoc conventu et confirmaverat cum aliis inlustribus viris hoc scriptum sanctus Erembertus episcopus urbis Tolosae et monachus eiusdem coenobii Fontanellensis, cuius nunc ossa sacra in eodem monasterio virtutum gloria pol
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃atus gradum: ad mitationẽ pͥoꝵ scõr
uirtutum ornabat oꝑib. Commissam
namq s̃ͥ plebem. et orationib ꝓtegebat
assiduis: & admonitione pia ad celestia
anhelanda ꝓuocabat. Et quod marime
doctores iiuare soleo: ea que agenda doce¬
bat. ip̃e pͥus agendo p̾monstrabat. Frat ciũ
diuine dilectionis igne succensus ÷ paticirie
uͥtute modestus: orationũ dcuotioni sollet¬
tissime intentus. Affabilis omnib: qui ad
se consolationis gr̃a ueniebant. Frat absti¬
nentie castigatione insignis: erat gratia
compunctionis semꝑ ad celestia suspensus
Aliquot autẽ annis in p̃sulatu admim¬
stratis ÷ suꝑno oraculo in uisri ammonitus.
ut genti fresionũ uerbũ dñi semꝑ antea in¬
ꝓposuit ilico animo plurib ꝓdesse. Erat
autẽ eo tempore in urbe rothomagensi.
que & ip̃a mat̾ ẽ cuiitatũ. presul scissins¬
religionis. & abbas prefati monasterũ fon¬
tanelle famulus dñi ansbertus. & ip̃e sci¬

Expanded text:
episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat operibus; commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat assiduis et ammonitione pia ad caelestia anhelanda provocabat, et quod maxime doctores iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo praemonstrabat. Erat enim divinae dilectionis igne succensus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus, qui ad se consolationis gratia veniebant. Erat abstinentiae castigatione insignis, erat gratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. 3. Aliquot autem annis in praesulatu administratis, superno oraculo in visu ammonitus, ut genti Fresionum verbum Domini sibi antea inolico, proposuit ilico animo pluribus prodesse. Erat autem eo tempore in urbe Rotomagensi, quae et ipsa mater est civitatum, praesul sanctisreligionis et abbas praefati monasterii Fontanellae famulus Domini Ansbertus, et ipse sci
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis territorio uuastinense habuit.
patrino nuncupato mauriliaco. Fuit eñ
carnis origine nobilis: s culmine m̃tis nob¬
lior. Genitor quoq eius uultb̾tus nõie. in
aula regis dagob̾ti. et filii eius ludouici:
militan oꝑi cuum impendit. Predictus uͥ
dei famulus in puerili etate constitut᷑: Abr̃
magistris catholicis traditus ẽ. sacrarum
litterarum studiis imbuendꝰ. Que ꝑ omne
Exiñ cresccutib m̾itis pie intentiõis. cderi¬
catus habitum sumens : parentũ horcatu
ac suffragii adminiculo fultus. in aula
regum unnioꝵ lotharii & theoderici eccl̃i¬
astici ordinis cure delegatus: diumis se stu¬
debat attentissime inseriuire edictis. Terce¬
na iudelicet queq transiliens: atq ad ce¬
lestia semꝑ amanda. petenda & quere¬
dã ꝑuolans. Sub hoꝵ tempore regum:
electione ppłi senonice urbis. consensuq
ac fauore omnium pontifex eligit᷑ ac benc¬
dicitur. Successit autẽ in ordine ep̃atꝰ ue¬
ncrabili lamb̾to pontifici. Qui susceptum

Expanded text:
nativitatis territorio Wastinensi habuit, patrimonio noncupante Mauriliaco. Fuit enim carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Genitor quoque eius Vultbertus nomine in aula regis Dagoberti et filii eius Hludovii militari operi aevum impendit. Praedictus vero Dei famulus in puerili aetate constitutus, ab ipso magistris catholicis traditus est sacrarum litterarum studiis imbuendus; quae per omne Exin, crescentibus meritis piae intentionis, clericatus habitum sumens, parentum hortatu ac suffragii amminiculo fultus, in aula regum iuniorum Hlotharii et Theoderici ecclesiastici ordinis curae delegatus, divinis se studebat attentissime inservire edictis, terrena videlicet quaeque transiliens atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. 2. Sub horum tempore regum electione populi Senonicae urbis consensuque ac favore omnium pontifex eligitur ac benedicitur. Successit autem in ordine episcopatus venerabili Lantberto pontifici. Qui susceptum
Abbreviated transcription (Latin):
agere stude. ut prauos salubriõ sorigl
& scancdalum de maloꝵ societate. filiorl
tuorum animis non inducas.
Ro unius culpa iudicari alium rcas

Expanded text:
agere stude, ut pravos salubriter corrigas, et scandalum de malorum societate, filiorum tuorum animis non inducas. » 46. Pro unius culpa vindicari alium r
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus & bii qui nunc mopiam patun¬
tur sustertationem aliquam habeant ÷ &
mllic uoluerit cs odiari ep̃m. habeat
ine subsistat. De lapsis sacerclotib. uel
quolibet ex clero obseruare te uolumus.
ut in reb eoꝵ nulla contaminatione mis¬
in eisdem monasterus ad penitentiam lap¬
sos trade ÷ & res lapsorum in eo loco ꝓficiañ.
in quo agere penitentiam traduntur: qua¬
tinus ip̃i ex reb eoꝵ subsidium habeant. qͥ
de correctione corum sollicitudinẽ gerunt.
Si uͦ parentes habent. res corum legitcimis
parentib dentur: ita ut eoꝵ stipendium
qui in penitentiam dati fuerint. sufficient̃
debeat ꝓcurari. Si qui uͦ ex familia eccłiasti¬
ca saccrdotes. uł leuite. uel monachi. uel
derici. uł quilibet alii lapsi fuerint. dari
cos in penitentiam uolumus: sed res eorum
eccłiastico iuri ñ subtrahi. Ad usum tamen
suum accipiant unde ad penitendum sub¬
sistant: ne si nudent᷑. locis in quib clati fu¬

Expanded text:
quatenus et ii qui nunc inopiam patiunquatenus et ii qui nunc inopiam patiuntur, sustentationem aliquam habeant; et si illic Deus voluerit ordinari episcopum, habeat unde subsistat. De lapsis sacerdotibus vel quolibet ex clero, observare te volumus ut in rebus eorum nulla contaminatione misin eisdem monasteriis ad poenitentiam lapsos trade; et res lapsorum in eodem loco proficiant, in quo agere poenitentiam traduntur, quatenus ipsi ex rebus illorum subsidium habeant, qui de correptione eorum sollicitudinem gerunt. Si vero parentes habent, res eorum legitimis parentibus dentur, ita tamen ut eorum stipendium, qui in poenitentiam dati fuerint, sufficienter debeat procurari. Si qui vero ex familia ecclesiastica sacerdotes, vel levitae, vel monachi, vel clerici, vel quilibet alii lapsi fuerint, dari eos in poenitentiam volumus, sed res eorum ecclesiastico juri non subtrahi. Ad usum tamen suum accipiant, unde ad poenitendum subsistant, ne si nudentur, locis, in quibus dati fu