comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
C Ommib iudicib ucentiam presta¬
mus siuehis quib a ñro numine liter
mandantur. ulutrib ł spectabiub ł cla¬
nissimis. ł cogats fori cuiusq p̃fecture
cib delegantas utes accipiunt. execute¬
ies si cessauerint causas eis inͣtiuctas
offer̾re. ⁊ rem̃ouere ab exetutioẽ eos. ⁊ ali¬
osidoncos suꝑ ponere: ł ⁊̃ mulciis affice̾
or si quitem illustres sint iudices usq a
ad .ui. soutoꝵ. summam. sin aũt alii us¬
atiiii. tm̃mõ aureos ⁊ at iudices quoꝵ
init̃ referie. quatenus inuitia ex uti pena
luant corporales. nr̃i ant amplissimis
iud̾ĩcib uccntia sit. ⁊ maiores penas ⁊ cor¬
porales maculas exetutorib inponere
simale suerint cutalites uersati. ut sci.
tia aliquot eiuitium imponendũ. di
uice p̃sion ãgenti danti iuoicet ĩ dici¬
ter priuatas ꝑsonas nõ competere fa b¬
cultatt̃ manifcitum ẽ. ⁊ iõ si ut allega¬
tis int̾ priuatas ꝑsonas iscuius memi¬
nisti arbinros dandos putauent. sentẽtiai

Expanded text:
 Omnibus iudicibus licentiam praestamus, sive his, quibus a nostro numine lites mandantur, illustribus vel spectabilibus vel clarissimis vel togatis fori cuiusque praefecturae cibus delegandas lites accipiunt, exsecutores si ceset removere ab exsecutione eos et alios idoneos supponere vel etiam multis adficere, sed si quidem illustres sint iudices, usque ad sex solidorum summam, sin autem alii, ustantummodo aureos, et ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores poenas et corporales maculas exsecutoribus imponere, si male fuerint circa lites versati, ut scianatia aliquod eis vitium imponendum. Ivice praesidis agenti dandi iudices inter privatas personas non competere facultatem manifestum est: et ideo si, ut adlegatis, inter privatas personas is cuius meministis arbitros dandos putavit, sententia
Abbreviated transcription (Latin):
tua disceptatores dedent insinues. ut delẽgata
tatem sibi remittendi compet̾e ad iuditium
p̃sidale cognoscanti maxiine cum ⁊ si iudica¬
tio a licui uitigatoꝵ parti iniusta uideatur. ĩ¬
t̃ponende ꝓ uocationis potestas ẽaitia ex
omni cauia ꝓlata ub̾a litigatorib tribuat.¬

Expanded text:
tua disceptatores dederit, insinues, ut delegata tatem sibi remittendi patere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta videatur, interponendae provocationis potestas a sententia ex omni causa prolata libera litigatoribus tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
or⁊. Periniquum ⁊ temerariumẽe ꝑ¬
spicimus eos qui ꝓfessiones auquas. seu
negotiationes ex̃ cere noscuntur. uidicũ
at quos cõꝵ ꝓfesiomim. scu negotiati¬
onum cura ꝑtinz. iurudictionẽ ⁊ prece¬
ptionẽ cedinait conari. qua pp̃ iub̾m̃.
huius moĩ bominib nec cuiuslib mili¬
tie scu cinguii ł dignitatis prerogatuã
inbac parte suppetert. s cos qui statutis
inquacumꝙ militia cõnumerati sunt
cendunt. sine quadam fori p̃scriptione
ris indicil tam in publicis quam in pri¬
uam cauiis obediit compelli. ad quoꝵ so¬
ilicituomie ꝓscsionis seu negotiationi
quã pt̾ militaam ut dictũ ẽ cr̃cent gu¬
bnatio uidetur it spoiceit. Ita tm̃ uti¬
pĩs nichuominus iudicib sub quoꝵ i¬

Expanded text:
. Periniquum et temerarium esse perspicimus eos, qui professiones aliquas seu negotiationes exercere noscuntur, iudicum, ad quos earundem professionum seu negotiationum cura pertinet, iurisdictionem et praeceptiones declinare conari. Quapropter iubemus huiusmodi hominibus nec cuiuslibet militiae seu cinguli vel dignitatis praerogativam in hac parte suppetere, sed eos, qui statutis in quacumque militia connumerati sunt aetendunt, sine quadam fori praescriptione his iudicibus tam in publicis quam in privatis causis oboedire compelli, ad quorum sollicitudinem professionis seu negotiationis , quam praeter militiam, ut dictum est, exercent, gubernatio videtur respicere, ita tamen, ut ipsis ni
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Quad ragnita o icb qui auspitio¬
cerimoniarum pascaic tp̃s anticipantiom̃is
cognitio in hib̾atur criminalium questio
orꝑr. Ommnes dici iub̾misẽe iu̾ridi:ñ¬
cos. Illos tñmanere feriarum dici fas eiͣt:
quosgeminis mensib ad rẽquiem iaboris
ferũorib mitigantis. ⁊ autum nos fetib
decer pendĩs. b̾alentarumsi anuaniarũ
consuetoidies otio mancipamus. ixnadi¬
citimus natautios dies urbium maxi¬
marum romeatq constantinopoł. in ꝗb
debr̃ iura differri. quia: ab ip̃is nata st̃.
oacros quoq pasce dies qui septeno ł ꝓce¬
tunt numero. ł sequinitur. dies ⁊̃ nata¬

Expanded text:
. Quadraginta diebus, qui auspicioerimoniarum paschale tempus anticipant, omnis cognitio inhibeatur criminalium quaestio. Omnes dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris fervoribus mitigandis et autumnis fetibus decerpendis. Kalendarum quoque ianuarium consuetos dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum romae atque constantinopolis, quibus debent iura differri, qui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt numero vel sequuntur, dies etiam nata
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ute contestitam ł ad aliut iuditium ne¬
cessarium dirigantur. ł publice utilitatis
ratione in auas ꝓuntias ꝓficiscantur. ł diẽ
obierint atq bis rationib negotiis ceptis fi¬
nis non possit ad biberi: alium inleco eoꝵ
iudicem tribui qui negotium examinet.
ne cuismõĩ cauib int̾uenientib ipedi¬
m̃tum aliquod in ꝑsequendis litib af se¬
suꝑsluumnꝰ ẽ mocũtorẽ expectare ꝓuinti¬
e. Iõ pecaneos iurdices hoc ẽ qui negotia
humilora ducept̃. co̾nstituendi dam᷑ p̃¬

Expanded text:
iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias profiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus impedimentum aliquod in persequendis litibus adfesuperfluum est moderatorem expectare provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus pr
Abbreviated transcription (Latin):
dcor. Priuatoꝵ consensus iudicem nõ
facit eum qui nulli pret̃ iudito necꝙ
is statuit rei iuidicate continz aucton¬
orꝑr. N Iemo pͣost ute contestatamor¬
dinãne seois oelint examem. net pꝰiꝰ
p̃secti p̃torio aut comiti ꝯnentis łai
t̃ius spectabilis iudicis inplor. auxili¬
um. s appellanioẽ legib sc̃a ad sacr̃

Expanded text:
. Privatorum consensus iudicem non facit eum, qui nulli praeest iudicio, nec quod is statuit rei iudicatae continet aucto. Nemo post litem contestatam ordinariae sedis declinet examen: nec prius Praefecti praetorio, aut comitis Orientis, vel alterius Spectabilis judicis imploret auxilium, sed appellatione legibus facta ad sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑr. ¶i questio tib̾ gñns abbisquos sir pa¬
tuelesẽe dicis non sit: ad ito p̃side. ⁊ accepto
ire. quod si d̾ca᷑ questio erit prius denatiui¬
tatis ueritate ẜ ui̾in forma queri. ide¬
uirdarissimus cuie rab̾bit. pceao maris

Expanded text:
estio tibi generis ab his, quos frarueles esse dicis, non fit, adito praeside et accepto ire. Quod si de ea re quaestio erit, prius de nativitatis veritate secundum iuris formam quaeri iderissimus curae habeb
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Cum̃ciuiu oisceptatiõni princi¬
pałr mote q stio criminis inciderit. ł cri¬
mineprius instituto ciuius cã ad ui¬
gitur pt̃ iudex eodem tp̃r utiamq que¬
stionẽ sua sententia dirimere. S ͦ oprgͦt

Expanded text:
. Cum civili disceptationi princir motae quaestio criminis inciderit vel crimini prius instituto civilis causa adiungitur, potest iudex eodem tempore utramque quaestionem sua
Abbreviated transcription (Latin):
bius x̃se mouentes que castrẽsis̃ p̾etuli
ce possunt donait apatie sunt: easqͦ ĩ
cet̾o peculio castreni non comunes cũ
incastra fiuo pat conauiti peculii castit̾¬
sis non sunt. diuersiiuris ea p̃dĩa ha¬
rentur. que exoccasione miutie siuis
famulias obuemunt. kec enim castrẽ

Expanded text:
biles vel se moventes, quae castrensis peculii esse possunt, donatae tibi a patre sunt, eas quoque in cetero peculio castrensi non communes cum in castra filio pater donaverit, peculii castrensis non sunt. diverso iure ea praedia habentur, quae ex occasione militiae filiis familias obveniunt: haec enim castr
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Si actinatorib absentib ⁊ nõ
ꝑcontuatiam adeẽ iuditio cessanti¬
u ex una postulatiõe ad itus p̃ses pro¬
uintie nõ cã cogniti sentñtiam diy
qua eum de quo querimoniam de¬
tuustis ubandum existimauit. crini¬

Expanded text:
. Si accusatoribus absentibus et non per contumaciam adesse iudicio cessantibus ex una postulatione aditus praeses provinciae non causa cognita sententiam dixit, qua eum de quo querimoniam detulisti liberandum existimavit, crimi
Abbreviated transcription (Latin):
inuouitãq ꝓferit scripturam. ł ip̃iꝰ testa¬
torii.: cuiꝰlib altuis manu ꝯscriptam.
eamq rogatis testily septẽ nũo ciuib ro¬
manis pubil omnib simł offerre sigͣn¬
tam.⁊ sub scrbñtam. d um tñ testib p̃sẽti¬
b testator suum et̃ testam̃tum dixerit
quod osfertur ib̃q ip̃e coram testib sua
manu inreuqua ꝑte testam̃ti sub scripsnt.¬

Expanded text:
involutamve proferre scripturam vel ipsius testatoris vel cuiuslibet alterius manu conscriptam eamque rogatis testibus septem numero civibus Romanis puberibus omnibus simul offerre signandam et subscribendam, dum tamen testibus praesentibus testator suum esse testamentum dixerit quod offertur eique ipse coram testibus sua manu in reliqua parte testamenti subscrips
Abbreviated transcription (Latin):
quid abco accepisti. babes ꝑ sonalẽ
accõnẽ net potes p̃ferri sisci ratioĩb
a quo dicis ei uectigai denuo locatũ
ec̃. Cum eo pacto iminersa que bt̃
hũitue eo tꝑr quo conductione̾ ac¬
cessit pignoris iure fisco tenentur:
salua igitur in dempitate fiscide¬
bitort̃ tuum ꝓpetunia. quam ꝓ eofisco
soliusti. more souto conuenire nõ
G̾. Si dcbitor cuiis fundum suise
⁊ ip̃e coniteris prius eum dixtͣrit. qͣm
fisco aliquid debuit: in quierantlum
te nõ eẽ ꝓcurator meus cognosci. nã
si postta debitor extitit. nõ io tm̃ea qͥd̾¬

Expanded text:
quid ab eo accepisti, habes personalem actionem nec potes praeferri fisci rationibus, a quo dicis ei vectigal denuo locatum esse, cum eo pacto universa, quae habet habuitve eo tempore, quo ad conductionem accessit, pignoris iure fisco teneantur. Salva igitur indemnitate fisci debitorem tuum pro pecunia, quam pro eo fisco solvisti, more solito convenire non . Si debitor, cuius fundum fuisse et ipse confiteris, prius eum distraxit, quam fisco aliquid debuit, inquietandum te non esse procurator meus cognoscet. Nam etsi postea debitor extitit, non ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr. Hĩtli scripto satisidonce
lege falcidia. si ex austa legatis succes¬
ẽ uñ si legatarius. ł sib̾icom missarius ñ
consentiente patre tuo quẽ asseueraste¬
statori successisse ⁊ bonoꝵ posessionẽ acte¬
pisse: reuita sibi legata. ł fid̾iꝯmissa d̾ti¬
nuit quod ẜ̃ sententiam int̾clicti. qd̾
aduersus legatanos. scriptis hr̃o ib ꝓpoĩ

Expanded text:
. Heredi scripto satis idonec lege falcidia, si exhausta legatis succesest. Unde si legatarius vel fideicommissarius non consentiente patre tuo, quem adseveras testatori successisse et bonorum possessionem accepisse, relicta sibi legata vel fideicommissa detinuit, secundum sententiam interdicti, quod adversus legatarios scriptis heredib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ possessionis u̾te prius possessionis d̾ci
dioꝑt̃e questionẽ. competentu accõra¬
b ut exhoc orine st̃o. de domuni dis¬
ceptatioẽ: ꝓbationes ab eo qui depossesi¬
oẽ uictus ẽ ex igantur. Intduta aũt i¬
ci mextia ordinariis u̾iditiis ꝓne locum

Expanded text:
nis decidi oportere quaestionem competentibus actionibus, ut ex hoc ordine facto de dominii disceptatione probationes ab eo qui de possessione victus est exigantur. Interdicta autem licet in extraordinariis iudiciis proprie locum
Abbreviated transcription (Latin):
orr. Sona manti tui si obreniqua
amministrationis ꝓmmupilarie ͥ fisco ⁊¬
occupata sunt. rẽs quas tuas liquido
cẽ ꝓbaueris. ab auis seꝑate tibi restiti¬
uuntur.
d̾. Quamiuis excã cotis uirquonoã
tuus tͥibi sit condempnatus. tñ sipͥn¬
. quam reseiꝰ tibi obuigarentur cum
fisto contrax̃. uis fũdi cam tuam p̃¬
uenit. quod si post bonoꝵ euns obli¬
gitiont̃. rationu meis c̾eyet̃ obu¬
gatuis. in eius bona cessat pniulegiũ¬

Expanded text:
. Bona mariti tui si ob reliqua administrationis primipili a fisco occupata sunt, res, quas tuas esse liquido probaveris, ab aliis separatae tibi restituuntur.. Quamvis ex causa dotis vir quondam tuus tibi sit condemnatus, tamen si prius, quam res eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. Quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona cessat privilegiu
Abbreviated transcription (Latin):
cessit corporahĩtlitana transtur liena
creoitorily ꝑmansit obligatus. ta in
Siigitur infraudẽ tuam id fecit. frausꝰ.¬
ronis euis excinsis usitatis accõ nib
si tibi negotium suit gestum. caque
fraute alienata ꝓlubrntur reuocab̾.
suisti. oreaque incote cati sunt
comuenne cc̃clitores nequeunt. qb
pign̾a indoit̃ dãta nõ decentur ni¬
si bonis defuncti nõ sufficientib ĩ
fraudem creditoꝵ totẽ constirutam
ꝓbabitur.

Expanded text:
cessit corpora hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. Si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabis fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus in fraudem creditorum dotem constitutam probabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑ. Constat inrum abonis intesti¬
it uxoris suꝑstitib consanguineis ẽẽ
extrancum. cum piucentiũ omnium
responsa. ⁊ lex ⁊ ip̃a natura successores
eos faciat. Eigo uibmus ut omnb
frintrationib amputatis ꝑmt̃tlictum qͦ¬

Expanded text:
. Constat virum a bonis intestate uxoris superstitibus consanguineis esse extraneum, cum prudentium omnium responsa et lex ipsa naturae successores eos faciat. Ergo iubemus, ut omnibus frustrationibus amputatis per interdictum q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. N dueritis debitorẽ eiectis pignorib
ꝑ sonaus accõ non tollitur. s eo quod t̾p̃¬
tio ẜuan potuit indebitum conputato
d̾resiouo mant in tegra petitio.
G. imia credinitate cutumuenta e̾
quod quid colonis inrem snam mutuo
detem. ad omino p̃di postulare posse c̃¬
ditistinec ad eum obugundũ. acctoxi

Expanded text:
. Adversus debitorem electis pignoribus personalis actio non tollitur, sed eo, quod de pretio servari potuit, in debitum computato de residuo manet integra. DIOCL.. Nimia credulitate circumventa es, quia, quod colonis in rem suam mutuo dedisti, a domino praedii postulare posse credidisti: nec ad eum obligandum actorum
Abbreviated transcription (Latin):
O.C um cuimnutuam det isti petunam
adsouitionẽ iurgere competenti debes accõe.
namaducrius negotiatoirs. quos exiñtib
pctuniã abstulisse tuodebitori ꝓonis nł¬
iam yabes accõnẽ:¬
G. Et in arpittio ur̃o ꝑsonalidebitoi
cta sib̾q cradita pignora tenz init̃ ẜuia
oĩn utilitatt recepimus. Consentaneũ
crat ⁊̃ illam reguiam qua uetintas utt¬
uitur. moreẜumano em̃dare ab ꝑĩtli¬
u enm incipeit accõnes. ꝑ ꝯͣ ꝑites uetẽ¬

Expanded text:
. Eum, cui mutuam dedisti pecuniam, ad solutionem urguere competenti debes actione. Nam adversus negotiatores, quos ex mercibus pecunias abstulisse tuo debitori proponis, nullam habes actione. Est in arbitrio vestro, personali debitoris acta sibique tradita pignora tenet, in rem seinum utilitate recepimus, consentaneum erat etiam illam regulam, qua vetustas utebatur, more humano emendare. Ab heredibus enim incipe
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑz. Si pat̃ tuusbonis cessit ꝓpt̃
boneratiuilia ip̃sꝰ facultates oꝑti ĩqn
non patrimonium quoc tibi emã¬
cipate q̃ situmdicis inquietari quod

Expanded text:
. Si pater tuus bonis cessit propter onera civilia, ipsius facultates oportet inquiri, non patrimonium, quod tibi emancipatae quaesitum dicis, inquietari. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
consuiti ad se tam suꝑuacuas quã
scrupulosas aduersitates iespuente᷑.
totum us sr̃ ꝑ is positum trebelliano
senatus consulto adiudicammus.
s inbis nicbil detaducis a nob̾ me¬
ꝓspere gestit ⁊ tristib temporib rõa¬
nis increbuit calamitatib bello co¬
alcidens ciuili innris remaneat teo¬
porib que fauor celestis.: pacis ui¬
gor firmanit. ⁊ suꝑ omnes gentes ĩ

Expanded text:
consulti ad se tam supervacuas quam consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum ius super his positum Trebelliano senatus consulto adiudicavimus. Sed in his nihil de caducis a nobis meprospere gestis et tristibus temporibus Romanis increbuit calamitatibus, bello coalescens civili, nostris remaneant temporibus, quae favor caelestis et pacis vigore firma
Abbreviated transcription (Latin):
iuminib ea concludentes. de tͥnteu̾
aũt : decuratorib geminos libros
conposummns ⁊ memoratã ordinati¬
oñe octo libroꝵ mediam totuis cor¬
ꝑoris reposuimus. omnia undiq tã
ntilissima quam pulcerima uira con¬
tinentẽ. quintus aũt exontur nobis
digestoꝵ articuliis in quo detestame¬
tis ł codiculis cam prinatoꝵ quãmili¬
tum omne quicquid antiquitus dic¬
tum ẽ inueniat. quis repositum. ꝗ
detestam̃tis appellatur ⁊ eiq atus aũt
⁊ fidci cõmisis. quinq ubroꝵ nimetꝰ
ad gregatus ẽ: cumq nupil tam pe¬
cuuare fucrat. quam ut legans qdẽ
legis falcidie naratio. fidei commnis¬
sis aũt senatin consula trebelliam
singulis ubris utriq eoꝵ applicatis:
tota pars. quinta in noue̾ ubros co¬
adunata ẽ. soium aũt senatus cõ¬
suitum trebelliamin ponendum eẽ
existimanimus. captiosas ⁊ cmĩ⁊ ip̃i
ueterib odiosas pagasiam senatus ꝯ¬
suit ambages. ⁊ nirnisq ⁊ senatus

Expanded text:
luminibus ea concludentes. De tutelis luminibus ea concludentes. De tutelis autem et curationibus geminos libros conscripsimus. Et memoratam ordinationem octo librorum mediam totius operis reposuimus, omnia undique tam utilissima quam pulcherrima iura continentem. Quintus autem exoritur nobis digestorum articulus, in quo de testamentis et codicillis tam privatorum quam militum omne, quidquid antiquis dictum est, inveniat quis depositum: qui de testamentis appellatur. De legatis autem et fideicommissis quinque librorum numerus adgregatus est. 6a. Cumque nihil tam peculiare fuerat, quam ut legatis quidem legis falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti trebelliani, singulis libris utota pars quinta in novem libros coadunata est. solum autem senatus consultum Trebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim et ipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus
Abbreviated transcription (Latin):
qui⁊ totuis conpositionis quasi ꝗtũ
inuenitur umn bilicus. octo ubros su¬
scepit. in quib omnia que ad ypote¬
cam ꝑtint̾ reposita sunt. nõ ut apigͣ¬
ratitia accõne inlibris de reb poĩ¬
ta multum distait̾. alio libro eitem
ictum ⁊ redibitoriam accone̾. ⁊ dup
ẽptionum ⁊ uenditionum consẽta¬
nea sunt. ⁊ ꝓ recdicte accioẽs quasi pe¬
disic que ularum abmitio ꝓcesse¬
runt. Inuetutions quidem edicti ordiã¬
tione in loca deina ⁊ mnuito distantia de¬
congregate: cum oportuerat ca que de
eodem penc locuntur inconfinio po¬
nere: auus itaꝙ lib post duos lbros
nob̾ excogitatus ẽ de usuris. ⁊ detracier¬
tiis petumiis. ⁊ demitrum̃tis ⁊ testib.
⁊ ꝓbanonib nec nõ p̃sũptionib ⁊ mei
morati tres singuiares libri uixta cõpoĩ¬
tionẽ dereb positi sunt. post bos. si q̃d̃
sponsaub ł nuptin ł dotib iegib di¬
cta sunt. repostumns trib libroꝵ uo¬

Expanded text:
qui et totius compositionis quasi quidam qui et totius compositionis quasi quidam invenitur umbilicus, octo libros suscepit. In quibus omnia quae ad hypothecam pertinent oreposita sunt, ut non a pigneraticia actione in libris de rebus posita multum distarent: alio libro eodem ictum et redemptionum et venditionum consentanea sunt et praedicta actiones quasi pedisequae illarum ab initio processerunt, in vetustioris quidem edicti ordinatione in loca devia et multo distantia decongregatae, cum oportuerat ea quae de eodem paene loquuntur in confinio ponere. alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usuris et traiecticiis pecuniis et de instrumentis et testibus et probationibus nec non praesumptionibus. Et memorati tres singulares libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. Post hos si qua de sponsalibus vel nuptiis vel dotibus legibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum vo
Abbreviated transcription (Latin):
nnc trinitatis fauore confectum est.
scd̃m nr̃a mandata. que abmitio ad
memoratum iurum excelsum fecio
⁊inquinquaginta ubros omne qued
utiussimum erat. collectum ẽ. ⁊ omne̾
ambiguitates detist. nullo seditoso
relicto nomenque lbris inposiumꝰ
d̾iestoꝵ seu pandectarum. quia om̃s
disputationes. ⁊ detisiones in se h ⁊
iegntimas ⁊ quod udiq suit collet¬
tam. hoc insinus suos recꝙꝑunt. ĩct̃¬
tum quinquaginta pene milia uer¬
suum totum opus consumantes. ⁊
insepitm partes eos disgessimus nõ
pperam n sine rationc s innume¬
roꝵ nat᷑uam. ⁊ art̾e respitientes.⁊ꝯ
sentancam eis diuision̾e partium con¬
sitienter. Igitur quidem prima parsio¬
tius contestins que greto uocabulo ꝓ¬
ta numcupatur. in quatuor librosse¬
pontac̃. scd̃s aũt articulus. septemli¬
bros ht̃ qui deuiditus appellatur. In
ĩtia uõ congregatiõe omnia que de
reb nominãtur contulimis. octo
libris ei deputatus quartus aũt locꝰ

Expanded text:
e confectum est secundum nostra mandata, quae ab initio ad memoratum virum excelsum fecimus, et in quinquaginta libros omne quod utilissimum erat collectum est et omnes ambiguita tes decisae nullo seditioso relicto. Nomenque libris imposuimus Digestorum seu Pandectarum, quia omnes disputationes et decisiones in se habent legitimas et quod undique fuit collectum, hoc in sinus suos receperunt, in centum quinquaginta paene milia versuum totum opus consummantes. Et in septem partes eos digessimus, non perperam neque sine ratione, sed in numerorum naturam et artem respicientes et consentaneam eis divisionem partium conficientes. Igitur prima quidem pars totius contextus, quae Graeco vocabulo prwta nuncupatur, in quattuor libros seposita est. Secundus autem articulus septem libros habet, qui de iudiciis appellantur. In tertia vero congregatione omnia quae de rebus nominantur contulimus, octo libris eis deputatis. Quartus autem locus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sumino numine inuocato. deũ auc¬
toit̾. ⁊ totius opn presulem fieri opta¬
uitmus. ⁊ omne studiim utribuui¬
ano urdexcelso magistro obfitiorũ
suli credidimus. eiq omne mini¬
sterium huuiscemodi orclinatioĩs
inposumiis. ut ip̃e una cum aliis
ilustrib ⁊ prudentissimis uiris. ñro
desiderium ad impler. ⁊nĩa quoque
maiestas semꝑ inuestigando ⁊ ꝑ sciutan¬
do caque abhis conponebantur: quiꝗd
dubium ⁊ incertum inueniebatur. cũ
numinc celesti recit emcndabat. ⁊ ĩꝯ
petentẽ formam recligdur: omnia gͥ
cipales quideor constitimoẽs duod̾cĩ
ubris digestis iam añ incot iet ni̾t
nomine piefulgente contuuimus. po¬
stta uero maximum opus ad gredienit᷑
ip̃a uetustatis studiosissima oꝑa iami
pene confusa ⁊ dissoluta eibem uo̾ exce¬
lso ꝑmisimus tam colligert quam cer¬
to moderamim tratere s cumomina
ꝑcunctaliamur. aprefecto iuro excei¬
so stubiestum ẽ: tuo pene milia libro¬
rum eẽ conscripta ⁊ plusquam trities

Expanded text:
e invocato deum auctorem et totius operis praesulem fieri optavimus et omne studium Triboniano viro excelso magistro officiorum sule credidimus eique omne ministerium huiuscemodi ordinationis imposuimus, ut ipse una cum aliis illustribus et prudentissimis viris nostrum desiderium adimpleret. Nostra quoque maiestas semper investigando et perscrutando ea quae ab his componebantur, quidquid dubium et incertum inveniebatur, hoc numine caelesti erecta emendabat et in competentem formam redigebat. Omnia igitur cipales quidem constitutiones duodecim libris digestas iam ante in codicem nostro nomine praefulgentem contulimus. Pstea vero maximum opus adgredientes ipsa vetustatis studiosissima opera iam paene confusa et dissoluta eidem viro excelso permisimus tam colligere quam certo moderamini tradere. Sed cum omnia percontabamur, a praefato viro excelso suggestum est duo paene milia librorum esse conscripta et plus quam tricies
Abbreviated transcription (Latin):
atum ꝑuenit conpendium. quod ne¬
mo anit nr̃m inꝑium umquam pit.¬
stauit. n humano ingenio possibile
et̃ penitus existimauit. crat enim mi¬
rabile romanam sanctionẽ ab urbe cõ¬
ditausꝙ ad nr̃i imꝑii tp̃a que pene ĩmil¬
le ⁊ quadngentos annos concurruntĩ
consonantiam. ut niceil contrarium.
n. neq idem neq simuc inca mueni¬
atur.⁊ ne gemune leges ꝓreb singulis
poste uiquam apparcant. namq hoc

Expanded text:
ratum pervenire compendium: quod neratum pervenire compendium: quod nemo ante nostrum imperium umquam speravit neque humano ingenio possibile esse penitus existimavit. Erat enim mirabile Romanam sanctionem ab urbe condita usque ad nostri imperii tempora, quae paene in mille et quadringentos annos concurrunt, iconsonantiam, ut nihil neque contrarium neque idem neque simile in ea inveniatur et ne geminae leges pro rebus singulis positae u
Abbreviated transcription (Latin):
rum don ne aũt ꝑ scripturam. aliquã
tĩat in posteru dubitanio. iub̃mus
nõ ꝑsignoꝵ capatitatẽ ⁊ conpendiosa ẽ¬
nigniata. que multas ꝑ se ⁊ ꝑsuum ui
uum antmomias induxerunt: eius¬
oẽ codicis cextum conscribi.⁊ si nui
merus libroꝵ significatur aut aliud
quicquam. nec ⁊ enim ħ ꝑspetiaua si¬
gna numeroꝵ manifestari. s ꝑlitte¬
rarum consequentiam explanan con
facere: tua prudentia una cum aliis
faciindissimis iuris studeat. ⁊ tam su¬
btili q uam celeberimo sim tradere.i
ut cor ex consinatas. ⁊ inquinquai¬
girta sibros digestus nobis offerat i
maximam ⁊ eternam rei memonam. d¬
iꝙ omnipotentis ꝓuidentiam ⁊ argum̃¬
sustentare dignetur. post bella enim ꝑ¬
trica. et̃na pace sopita. postq uuamdu¬
ucam gentem ereptam. ⁊ cartagnico
immo magis omnem litum roma¬
no imꝑio iterum sociatam. ⁊ leges ãtiq̃
iam scnio preg̃uatas. ꝑ nr̃am uigilãtiã
p̃buit innouam pulcritudin̾e. ⁊ mod̾¬

Expanded text:
oriundo. Ne autem per scripturam aliqua fiat in posterum dubitatio, iubemus non per siglorum captiones et compendiosa aenigmata, quae multas per se tium antinomias induxerunt, ejusdem Codicis textum conscribi, etiamsi numerus librorum significetur, aut aliud quidquam; nec enim per specialia signa numerorum manifestari, sed per litterarum consequentiam explanari confacere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat, et tam subtili quam celerrimo fini tradere; ut Codex consummatus, et in quinquaginta libros digestus nobis offeratur in maximam et aeternam rei memoriam, Deique omnipotentis prudentiae argumsustentare dignetur. Post bella enim Parthica aeterna pace sopita postque Vandalicam gentem ereptam et Carthaginem, immo magis omnem Libyam Romano imperio iterum sociatam et leges antiquas iam senio praegravatas per nostram vigilantiam praebuit in novam pulchritudinem et mode
Abbreviated transcription (Latin):
lectionihoc asscribatur: nulla itaq in
omnib predicti codicis menbris añti¬
nona sic enim auetustate greco
uocabulo nuncupatur: aliquems
sibi uendic locum. se si una concor¬
dia una consequentia a duersarion
nemine constituto. s⁊ si militudine
scõm quod dictumẽ. ab huiuismoi
consumatioẽ uolumus ex ulait: ⁊ ea que
sacratissimis constitutionib quas incodi¬
cem nr̃m iedioimus cauta sunt. iterum
pomex uet̾e iuit non concedimus. c̃
diualium constitutionim sactio suffi¬
cit ad eoꝵ auctoritatẽ. nisi forit ł ꝑꝑdi

Expanded text:
lectioni hoc adscribatur. Nulla itaque in lectioni hoc adscribatur. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversario nemine constituto. Sed et similitudinem  secundum quod dictum est ab huiusmodi consummatione volumus exulare: et ea, quae sacratissimis constitutionibus quas in codicem nostrum redegimus cauta sunt, iterum poni ex veteri iure non concedimus, cum divalium constitutionum sanctio sufficit ad eorum auctoritatem: n
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut si quid inuetib nõ bñ positũ
ubris inueniatis. ł auquod suꝑfluũ
udine semota. ⁊ quod iꝑfectumẽ re¬
pleatis. ⁊ omne opus moderatum. ⁊ quam
pulcerimum ostentatis. ħ ⁊̃ nichil ãplui
obseruando. ut si aliquid inuẽtib legi¬
b ł inconstuntionib quas antiqui ĩ suis
ubris posucrunt. non recte scrptum ĩne¬
matis. ⁊ ħ reformetis. ⁊ orcline mod̾ato t̃¬
cams. ut hoc uidũtur eẽ ucrum ⁊ optu¬
mum. ⁊ quasi abinitio scriptum. quoo. i
nobis electum. ⁊ ibi positum fucrit. ⁊ ne¬
mo exconꝑatice uetcris uolumus is qĩ
inciosim scripturam arguere audeat.¬
¶ cũmenim lege antiqua que regia nũ¬
cupalutur: omne uis omnisq potestai̾
populi romam. in mꝑatonam trans¬
lata sunt potestatem. nos uo̾ sãccione
gare: ⁊ intantum uo lumus cadẽ om̃ia
cum reposita sunt optinẽ. ut si alr sue¬
runt ap̃ uettirs conscrpta. aut contra¬
ria incompositionẽ inucniantur: nł¬
ium crim̃ scriptint inputetur. s nr̃e e¬

Expanded text:
i quid in veteribus non bene positum libris inveniatis, vel aliquid superfluum, udine semota, et quod imperfectum est repleatis, et omne opus moderatum, et quam pulcherrimum ostendatis. Hoc etiam nihilominus observando, ut si aliquid in veteribus legibus, vel constitutionibus, quas antiqui in suis libris posuerunt, non recte scriptum inveiatis, et hoc reformetis et ordini moderato tradatis: ut hoc videatur esse verum et optimum et quasi ab initio scriptum, quod a vobis electum et ibi positum fuerit, et nemo ex comparatione veteris voluminis quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae regia nuncupabatur, omne ius omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem gare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apud veteres conscripta, in contrarium autem in compositione inveniantur, nullum crimen scripturae imputetur, sed nostrae e
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Gicui loci ꝓ prictas et ifficãdi
iuxta publicas etes animum deterit¬
is quindetim pedum spatio intͣiecto ĩt
publica ac pruata ed ifficia ita sibi
nouent fabricandum. ut tali inter¬
ualo ⁊ publice etes exꝑiculo uend icẽ¬
tur. ⁊ priuatus eo ifficator. uelud ꝑe

Expanded text:
o pu. Si cui loci proprietas aedificandi iuxta publicas aedes animum dederit, quindecim pedum spatio interiecto inter publica ac privata aedificia ita sibi noverit fabricandum, ut tali intervallo et publicae aedes a periculo vindicentur et privatus aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
cumtue potestatis ec̃s suꝑreb exhĩ
matris optinunti potes eos quitͥ
condẽpnati sunt comienire: quodsi
estitit quite fiuiũ ⁊ insua potestate
condendit. int̃tlicto in eamrẽ ꝓpo¬
sito defide intentionis eius queret᷑¬
sSi adinstar int̃̾dicti dexibnda fiu¬
a prilipi cum comueniendum pͥutiue¬
ris rector aditus ꝓuintie suamnoy accõ¬
it pignus debitor tuns caque
tibi obnoxia sunt uenum dedit inte¬
gram tibi uis ẽ: caꝑsequi ⁊ nõ int̃dicto
saluiano. id enim tĩmnõ adu̾sin con¬
ductoit̃ d̾bitoit̃ne competit. sz ẜ niana
actõne: ł que ad exempium eu̾is insti

Expanded text:
cum tuae potestatis esses, super rebus matris obtinuisti, potes eos qui tibi condemnati sunt convenire. quod si extitit, qui te filium et in sua potestate esse contendit, interdicto in eam rem proposito de fide intentionis eius quaerets . Si ad instar interdicti de exhibenda filia philippi eum conveniendum putaveris, rector aditus provinciae suam vobis accoe pignus debitor tuus ea quae tibi obnoxia sunt venumdedit, integrum tibi ius est ea persequi, non interdicto Salviano  id enim tantummodo adversus conductorem debitoremve competit, sed Serviana actione vel quae ad exemplum eius in
Abbreviated transcription (Latin):
comferit detractat. non netessarie ex¬
t̃ ordinẽ tibi subuenii desid̾as. ⁊ enim
sisouis ed isficaueris nec intratis.
quatuor m̃siũ spatia cum cenͣtesi
nii ꝓsolido uendicarerł sptinere iux¬
ta piacitum antiquitus potis.
orꝑr. Suis contra quẽ p̃ces fundis
opis. solicitudine solitum balnco¬
ꝵ extructione ca m̃it. ut suptus pro
portioẽ tua retiꝑ agͣssus ẽ. s⁊ ut totinꝰ
iocidomimum usurpan. collapsum
balncoꝵ it eo ifficare enisus ẽ cũ ed is¬
fitia que alieno iocoimponuntur:. so¬
io cetant. nec inpense his qui mꝓle
it fecerint restitui debant. antiqͣto
diui adriani et licto. p̃ses ꝓumitie me¬
mor uiris pubuci ind irim̃ta d iscepta

Expanded text:
conferre detractat, non necessarie extra ordinem tibi subveniri desideras. etenim si solus aedificaveris nec intra quattuor mensuum tempora cum centesimnii pro solido vindicare vel obtinere iuxta placitum antiquitus poteris.o. Si is, contra quem precem fundis,operis sollicitudine solidam balneorum extructionem ea mente, ut sumptus pro portione tua reciperet, adgressus est, sed totius loci dominium usurpare et collapsum balneum refabricare enisus est, cum aedificia quae alieno loco imponuntur solo cedant nec impensae his qui improbe id fecerint restitui debeant, antiquato divi Hadriani edicto praeses provinciae memor iuris publici in dirimenda discept
Abbreviated transcription (Latin):
orpr Uci põsitis fundum dequo agit̃
cum abalto netui. nec clam net p̃ca¬
rio posside tii. rettor ꝓuitic iuĩ ficiͣ
ꝓ ribebit ac satisdationis e tranist¬
rende possessionis eoicti ꝑpetiui for¬
m̾a ẜuata deprictate cognoscr. de¬
patris fucrint inpubẽs fuii. dis. R¬
⁊ uos eis estii substituti. at ita ad
nos intra pub̾tate̾ ulis decetentib
cepit hr̃oitas ꝑtinert. d̾exibendĩ
testam̃n tabuus inĩtlicto utipote

Expanded text:
o. Vti possidetis fundum de quo agitur, cum ab altero nec vi nec clam nec precario possidetis, rector provinciae vim fieri prohibebit ac satisdationis vel transferendae possessionis edicti perpetui forma servata de proprietate cognoscepatris fuerunt impuberes filii et vos eis estis substituti atque ita ad vos intra pubertatem illis decedentibus coepit hereditas pertinere, de exhibendis testamenti tabulis interdicto uti pote
Abbreviated transcription (Latin):
buceliarios. ł ysauros armatosq ẜ uos
lubrit oitlinauit. irmata mãcipia se¬
ubuctularios aut ysauros iilins pre¬
diis aut iuixta se hĩt temptauerit pꝰ
cractam c. ubrarum auriꝯ dẽpnati¬
bunt ncquis ant̾at ħ statuta mĩt mã¬
suenidmis inaliquo mo iare sciẽtes

Expanded text:
uod lubriter ordinavit, armata mancipia seu bucellarios aut Isauros in suis praediis aut iuxta se habere temptaverit, post exactam centum librarum auri condemnatibunt, ne quis audeat statuta nostrae mansuetudinis in aliquo violare, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcosoptinẽ scĩmus. qui nuptas mu¬
uers ausi sunt rape. qui duplici cu¬
mine tenentur. tam ad uitii quã
rapine ⁊ oꝑti acruis atuitii crimen
exẜac ad iettiont punĩ quib cõnu¬
añt post comisum tam detestari¬
le crimen aut potentatu raptor se
dnuertas nr̃ oruis regiones. net nõ
uir spectabiis p̃fectus egiptiłco
⁊nicbilominus os uiri spectabiles :
nõ alii casꝰub⁊ orclinis uitites. qui
ulis locis inuenti fucrint simue
studnim cummagna soucitudine
adhibnt ut eos possint comp̃kñte̾ ⁊ conp̃¬
hñsas intali crimine post legntunas ⁊
iuncognitas ꝓbatioẽs. siñ fori pscriptioe
dintissimis penis afficiant. ⁊ mortis cõ¬
dempn̃ suffpucio. Qb ⁊ si appellait uo

Expanded text:
os obtinere sancimus, qui nuptas mulieres ausi sunt rapere, quia duplici crimine tenentur tam adulterii quam rapinae et oportet acerbius adulterii crimen ex hac adiectione puniri. Quibus connuautem post commissum tam detestabile crimen, aut potentatu raptor se diversas nostri orbis regiones, nec non vir spectabilis praefectus Aegypti, et nihilominus viri non alii cujuslibet ordinis judices, qui in locis illis inventi fuerint, simile studium cum magna sollicitudine adhibeant, ut eos possint comprehendere; et comprehensos in tali crimine, post legitimas, et juri cognitas probationes, sine forti praescriptione, durissimis poenis afficiant, et mortis condem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃ raptorem legiitime ꝯ iungentur
Indott̃ lib̾aꝵ mulierum cascẽ res. łqͣ
tas exhis uoiuerint ꝓcete: siũ maritũ
noientes accipe: s insua put ititia re¬
manẽ uoiuerint pleno dñio eissãc¬
niinus applicari. Neminc iudice ł alia
quacumq ꝑ sona. ħ audente contẽpnere:
Net sit facultas rapte uigmi ł uit ue ł
uidue ⁊ cinub mulier raptorem suñ
sibi maritum exposcere: s cui parentes
uoluerint excepto raptoit. eis legitti¬
me copulr̃ matrimonio. qm̃ nullo:
mõ. nullo tp̃r tatur a nr̃a serenitate:
ducere uoluerit sĩ ingennam siue

Expanded text:
praeter raptorem legitime coniungentur, in dotem liberarum mulierum easdem res vel quantas ex his voluerint procedere, sive maritum nolentes accipere in sua pudicitia remanere voluerint, pleno dominio eis sancimus applicari, nemine iudice vel alia quacumque persona haec audente contemnere. Nec sit facultas raptae virgini vel viduae vel cuilibet mulieri raptorem suum sibi maritum exposcere, sed cui parentes voluerint excepto raptore, eam legitimo copulent matrimonio, quoniam nullo modo nullo tempore datur a nostra serenitate ducere voluerit sive ingenuam sive
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. nnilus hreticis mimiatrioꝵ ioc᷑
nulla ãdexcendam animiob itmatõĩs
clem̃tiam pateat octasio. Sciant om̃s.
⁊ si quit sp̃au quoub⁊ ręripto ꝑ fraudẽ
elicito abbuiꝰmoĩ hominum genert
inpetratum sit. non ualere. arceant᷑
tionib turbe. Unius ⁊ sumimidei
nom̃ ubiq celebretur Iicenet fu¬
didudum ama iorib tradite.⁊ diui¬
ne religionis testimonio at atio
scõ quc̃mꝰ ex simmimo renim parente
sꝑͥeiamus.⁊ accipimis. neganto nõ
uor ap̃ quẽ intemeiate noi sensu

Expanded text:
. Nullus haereticis mysteriorum locus, nulla ad exercendam animi obstinatioris dementiam pateat occasio. Sciant omnes, si quid speciali quolibet rescripto per fraudem elicito ab huiusmodi hominum genere impetratum sit, non valere. Arceanturtionibus turbae: unius et summi dei nomen ubique celebretur: nicaenae fidei dudum a maioribus traditae et divinae religionis testimonio atque adsanctum, quem ex summo rerum parente speramus et accipimus, negando non violat, apud quem intemerat
Abbreviated transcription (Latin):
souita funssr. ĩpendendis uinris est¬
legẽ dixisse ꝓfittaris. nõ ꝯ̃ iuris forẜ.¬
mani sententiam tatam palam est.
tur. sententia tm̃ eius rata c̃. qm̃ id cp¬
nitatt̃ rei publict pr̃i uissit.¬
orꝑr. Hec sententia omnẽ tebitiq̃¬
titatẽ cumnsuris competentib solue
iudicatiaccõnẽ parert nõpt̃. cum ap̃
uidices ita demum siñ certa quan¬
titate fẽ comdẽpnatio auctoritate
iti iud icate censcatur. si ꝑte auqua

Expanded text:
soluta fuisset, pendendis usuris legem dixisse profitearis, non contra iuris formam sententiam datam palam est. tur, sententia tamen eius rata est, quoniam indemnitatem rei publicae praeso. Haec sententia: "omnem debiti quantitatem cum usuris competentibus solve" iudicati actionem parere non potest, cum apud iudices ita demum sine certa quantitate facta condemnatio auctoritate rei iudicatae censeatur, si parte aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ab soliccõe uł cõd ẽp̃natõe  nob iutum. qͣ¬
namtatumẽ uox pacisci suadentis pit¬
sidis accõnẽ tuam ꝑimere siquam
ptionis cã. ł inso uitum creditori tra ⁊¬
ditam ꝓponis. ꝓnutiata citra ꝓuocã¬
cionis auxilium sententia rescindi
nõ pt̃. Gerumsi mota questioe pmis¬
sadenmtiatiõe ei qui actor huiꝰmulie¬
rn fuit iudicatum ꝓcessit quantitua

Expanded text:
utum. Qronuntiatum est, vox pacisci suadentis praesidis actionem tuam perimere, si quam ptionis causa vel in solutum creditori traditam proponis, pronuntiata citra provocationis auxilium sententia rescindi non potest. Verum si mota quaestione, praemissa denuntiatione ei, qui auctor huius mulieris fuit, iudicatum processit, quanti tua
Abbreviated transcription (Latin):
atupellatisonis ł retusationis ueniẽ
auxilumi quitam putauant nõ licẽ
añ utẽ contestatam uec uidicẽ retu¬
sait quemadmodum nec aleo appel¬
iare. cumenimsimul utrumq uo¬
cabulum ponitur tamapellationis
quam recusationis. ꝓu catio aũt añ
utẽ contestatam nõ pt̃ porrigi. putalãt:
quod nec itensait quitẽ iudicẽ cui¬
qun conced̾itur añ litẽ contestatam
quod minime uetitum ẽ. caueãt
ita iudices nr̃i niuꝰmoi ẜmonẽ simi¬
lem.⁊ sine c̾ta distinctioẽ ꝓferret d̾ sc̃

Expanded text:
usationis venire auxilium, quidam putabant non licere ante litem contestatam nec iudicem recusare, quemadmodum nec ab eo appellare. cum enim simul utrumque vocabulum ponitur tam appellationis quam recusationis, provocatio autem ante litem contestatam non potest porrigi, putabant, quod nec recusare quidem iudicem cuidam conceditur ante litem contestatam. quod minime vetitum est. caveant itaque iudices huiusmodi sermonem simul et sine certa distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
.S tatutis generaub uissimus i
uniu̾si iudices quib rrdendi uiris ĩ
ꝓuintiis ꝑmisimus facuitatem. cogni¬
tis cauns. uitimas disfiitiones d̃ scrip¬
sanctioni. ut sententia qued icta sue¬
rat cum scripta nõ eẽt. nec nom̃ ꝗtẽ
sententie nr̃e mereatur. nec ad restĩo¬
nem ꝑperam cetretoꝵ apetiationis soi¬
lempnitas requiratur. de sententiis ⁊¬

Expanded text:
Statutis generalibus jussimus, ut universi judices, quibus reddendi juris in provinciis permisimus facultatem, cognitis causis, ultimas definitiones de scripsanctioni, ut sententia, quae dicta fuerit, quum scripta non esset, nec nomen quidem sententiae habere mereatur, nec ad rescissionem perperam decretorum appellationis solennitas requiratur. » Item
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi. ¶emo uidexe aroit᷑ existimi
n consuitationes quas nõrut uioi¬
catas et̃ putauennt. sequenduma
mutromag̃ sententias eminentissi
siquid nõ bñ dirimatur. hoc ⁊ inalio¬
ꝑ indicum uicium extendioꝑti. cũ
nõ exempus s legib iut᷑ icand ũ ẽ
nec si cognitionales sint ampussime p̃¬
fecture. ł alicuius maximi magrãtus
tatt̃ ⁊ legum ⁊ isticie sequi uestigia
sancrimus.

Expanded text:
el arbiter existimet neque consultationes, quas non rite iudicatas esse putaverit, sequendum, et multo magis sententias eminentissimsi quid non bene dirimatur, hoc et in aliorum iudicum vitium extendi oportet, cum non exemplis, sed legibus iudicandum est, nec si cognitionales sint amplissimae praefecturae vel alicuius maximi magistratus itatem et legum et iustitiae sequi vestigia sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
c Qum p̃sentib partib ltt̃ in cho¬
actam ꝓponas si posteaquam contra.
te. uctabsentt̃ ꝓ ninitiatum ẽ intrap̃¬
funitum diem nõ appellasti latam sẽ¬
centiam rescindi postulanti muitesa¬
cir constitutiones refraguntur.¬
si igitur nicduil faiłis. omissa ꝓ uoca.¬
tionis mora ex integro iudicari in petͣ¬
ortlinandum. ut uidices quos cogno¬
osq̃ scendi. ⁊ ꝓnutiandi necessitas tent¬
ut nõ subitas. s deułatioẽ habitã pꝰ
negotiua sententias pont̾atas. siͥañ
formar̃.⁊ em̃datas stitim routellũ
secuta uorutatt conferit̃ scriptasq ex liello
partu legerãs ⁊ necsit ens post bac co¬
pia corigendi. ł mutandi. cxceptis tã
iuris emirientissimis p̃ fectis p̃tono ꝗͣ
aliis illustit amimistiationem gert̃¬

Expanded text:
 Cum praesentibus partibus litem inchoatam proponas, si, posteaquam contra te licet absentem pronuntiatum est, intra praefinitum diem non appellasti, latam sententiam rescindi postulanti multae sacrae constitutiones refragantusi igitur nihil fallis, omissa provocationis mora ex integro iudicari impetrordinandum, ut iudices, quos cognoscendi et pronuntiandi necessitas teneret, non subitas, sed deliberatione habita post negotium sententias ponderatas sibi ante formarent et emendatas statim in libellum secuta fidelitate conferrent scriptasque ex libello partibus legerent, sed ne sit eis posthac copia corrigendi vel mutandi. Exceptis tam viris eminentissimis praefectis praetorio quam aliis illustrem administ
Abbreviated transcription (Latin):
formauenit un uersas eius facuitate̾
fisco nr̃o addici p̃cipimus. Imone¬
tis ⁊enim tũ nr̃is cũdende petunie
studium frequentait nolumus. cuiꝰ
obnoxii maiestatis crim̃ comiit¬
tunt. ⁊ p̃mio accusatoru ꝓposito

Expanded text:
it, universas eius facultates fisco nostro addici praecipimus: in monetis etenim tantum nostris cudendae pecuniae studium frequentari volumus. Cuius obnoxii maiestatis crimen committunt, et praemio accusatoribus proposito
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Quomiam nõ nuili monetarii
aduit᷑mam monetam clamdestmis sce¬
lerib ex̃tr̃. Cmicti cognoscant necessita¬
temsibi incumbe. huiꝰ moĩ bomaines
inquirendi. nt ⁊ in uestigati tradantur
iuoiti st̃i consc̾ios ꝑ tor̃ta ulico ꝓ¬
dituri ac sic dignis supliciis a dicendi
anobis ꝓsingulos statuitur: siquis aũ
militũ huinsmoĩ psonam susceptã
cecinstodia ex ut fecerit capnt pimiat᷑.
appellandi ⁊ priuato licentia denege¬
tur:.sin nõ miles aut ꝓmotus ingra¬
dn huiꝰmolcram̃ incurerit. sũp eius
ncẽ ⁊ gratu atrompetentes uidicẽs
deferatur. oomus uõ ł fundin in qͦs

Expanded text:
. Quoniam nonnulli monetarii adulterinam monetam clandestinis sceleribus exercent, cuncti cognoscant necessitatem sibi incumbere huiusmodi homines inquirendi, ut investigati tradantur iudiciis, facti conscios per tormenta ilico prodituri ac sic dignis suppliciis addicendi.a nobis per singulos statuetur. Si quis autem militum huiusmodi personam susceptam de custodia exire fecerit, capite puniatur Appellandi etiam privato licentia denegetur: si vero miles aut promotus in gradu huiusmodi crimen incurrerit, super eius nomine et gradu ad competentes iudices referatur. Domus vero vel fun
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Quõd ad hibitus adtestam̃tum
commuitonis scribendum. uissu eiꝰ
teriorẽ indulgentie mee pena le¬
gis corneue tibi remittitur in quac̾¬
dote magiserrore quam malitia in¬
cid isse.¬
inꝑante domino ascripsisti. cum ꝓ¬
ponasdominum nõ sub scripsisse
⁊ suitutt̃is suam ubtatẽ cxp̃ssim̃ ñ¬
agnonisse. ad impetrandam uũta¬
tt̃ senatin confuiti auctoritas tib̾
obẽ. pena tm̃ faisi tibi remittetur.

Expanded text:
. Quod adhibitus ad testamentum commilitonis scribendum iussu eius tenorem indulgentiae meae poenam legis Corneliae tibi remitto, in quam credo te magis errore quam malitia incidisseimperante domino adscripsisti, cum proponas dominium non subscripsisse et suis litteris tuam libertatem expressim agnovisse, ad impetrandam libertatem senatus consulti auctoritas tibi obest. Poena tamen falsi tibi remittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr Gefidionuso apat᷑ int̃ te ac frẽm ui¬
cĩsim danto siait̃ urm sine ub̾is exces¬
ẜi uitam. int̃posita transactio rata ẽ. cũ¬
frũm concorlia remoto captante mõtĩ
altims uoto inpbabili retictur. ⁊ nõ pot̃¬
eoᷤ can iscmti tamquãm cͥtum̃uentus
sis. cumpa̾cto tali consciiseris. cũ n eam

Expanded text:
so a patre inter te et fratrem vicissim dato, si alter vestrum sine liberis excesrit vita, interposita transactio rata erum concordia remoto captandae mortis alterius voto improbabili retinetur. et non poteo casu rescindi, tamquam circumventus sis, cum pacto tali cons
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr. ipacto quo penam ad uersariũ
tuũ ꝓ misisse ꝓponis si placito nõ ste¬
tiss stipulatõ subiecta ẽ. extipulatu
agens ł it quod inconuentionẽ d̾ue¬
nerat ut fiat c̃scq̃in. t penam instipu¬
lationẽ conp̃hensam more iudicioꝵ
exigei. nambona ad uersam cui inte tͥr¬
seri citia sollẽpne ordinẽ iuris frust᷑

Expanded text:
i. Si pacto, quo poenam adversarium tuum promisisse proponis, si placito non stetisset, stipulatio subiecta est, ex stipulatu agens vel id quod in conventionem devenerat, ut fiat, consequeris vel poenam stipulatione comprehensam more iudiciorum exiges. nam bona adversarii tui in te transferri citra sollemnem ordinem frustra
Abbreviated transcription (Latin):
icco ⁊ aquiuana stipulatio int̃posita ẽ: iu¬
dex conteplatiõe iuditi ꝙ ẽ bone fide̾i
quci dequanta pẽtĩmia noniinatĩ trãs¬
actum sit. ⁊ si apuruerit dẽ minoͣnt trãs¬
accũ: quamtã petuniã reliquam exã¬
ministratiõe curc debeit ꝓlatũ fucnt. ꝙ¬
iuere eum iutebitꝰ. ꝙ ñ inst̾ipulatior aqꝗͣ

Expanded text:
io et Aquiliana stipulatio interposita est, iudex contemplatione iudicii quod est bonae fidei quaeret, de quanta pecunia nominatim transactum sit: et si apparuerit de minore transactum, quantam pecuniam reliquam ex administratione curae deberi probatum fuerit, solvere e