comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des accipere non dare consuerint. eius rei. ꝑ.
.r. ẽe testem. Hoc responso dato discessit. Po¬
stero die. castra ex eo loco mouent. Idem facit
cesar: equitatumq onnem ad mimerum qͣ¬
tuor millium quem ex omm prounicia ꝙhe¬
dius atq eorum scens eoat tum habeltas. per¬
mutus. qui uideant quas in partes hostes iter
facians. Qui cupichus nouissium agieor
insecti: alieno loco cum equitatu helueciori
prelium commmiititur. ꝙ pauai de ñis cadiuit
Ruio prelio sublan heluccn qd quiteen tus o¬
quitibus tantam multitudinem equitum pio¬
pulcrant: audacius subsistere. nonnrinqr eino¬
uissimio agunne pielio. nros lacessere ceperun
esar suos aprelio continebat. ac satis habebat i
presentia hostem rapinis. pabulatiomibus. po¬
pulationibus prohibeie. Ita dies arciter quin¬
decim iter fecerunt. uti inter nouis simum ho¬
stum agmen. & nr̃m primum. non ampliuis
quins aut sems millibus passuum interesset.

Expanded text:
des accipere, non dare, consuerint; eius rei popudes accipere, non dare, consuerint; eius rei populum Romanum esse testem. Hoc responso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt. Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere. Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset.
Abbreviated transcription (Latin):
quare timeret. neq sinc causa timendum pu¬
taret. Qđ si ueteris contumelie obliuisci uel¬
let. nini etiam iecencium imuriarum. qđ eo
inuito iter per prounciam per uimi temptas¬
sent: qđ heduos. qđ ambarros. qđ allobrogas
yexassent: memoria deponere posse. qđ sua
uictoria tam nisolenter gloriareitur: qđq
tamdiu se impune iniurias tulisse admira¬
rentur. eodem ꝑtinere. Consuesse enm deos
inmortales. quo grauius homiies ex cõmu¬
tatione rerum doleant. quos pro scelere eoꝵ
ulasci uelint. Hns secundiores interdum:
res. ꝙ duiturniorem impunitatem interclũ¬
concedere. Cum ea ita sint. tamen si obsides
ab his sibi dentur. uti ea que pollicentur. fa¬
cꝰturos intelligat. & si hedius de inniriis qͣs
ip̃is. sociisq ẽorum intulerant. item si allo¬
brogibus satisfacerent. se se cum hns pacem
esse fac turum. Dunco ita respondit. ita hel¬
uetios amaioribus suis institutos eͣeͣ. uti obsi¬

Expanded text:
quare timeret neque sine causa timendum puquare timeret neque sine causa timendum putaret. Quod si veteris contumeliae oblivisci vellet, num etiam recentium iniuriarum, quod eo invito iter per provinciam per vim temptassent, quod Haeduos, quod Ambarros, quod Allobrogas vexassent, memoriam deponere posse? Quod sua victoria tam insolenter gloriarentur quodque tam diu se impune iniurias tulisse admirarentur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere. Cum ea ita sint, tamen, si obsides ab iis sibi dentur, uti ea quae polliceantur facturos intellegat, et si Haeduis de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico respondit: ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti obsi
Abbreviated transcription (Latin):
dunco princeps fuit. qui bello cassiano dux hel¬
uetiorum fuerat Is ita cum cesar egie Su pacẽ
popuius romamus cum heluecns facenet. ineã
partem ituros atq ibi futuros heluecios ulx
eos cesar constituisset atq ẽẽ uoluissetis qi bel¬
io. persequi perscueranet. reminisceretur qt ue¬
tiorum. qd inprouiso unum paguim adorꝰ
cum hii qui flumen transissent. sius auxilium
ferre non possent. ne ob cam rem aut sisconet¬
ꝯnopere uirtuti tribuceret. aut ip̃os lespiceret.
Se ita a patribus maioribusq didiscisce. ast ina
ubi constitissent ex calamitate.r.p. et niteru
tione exercitus nomen caperet. aut memoriã
proderet. Hns cesar ita respondit eo sibr mii¬
tius lubitationis dari. qđ cas res quas legati
heluecii cominemorassent. memoria teneret.
Atq eo grauius ferre. quo minus merito.P.u.
fuisset: non fuisse difficile cauere. Sed eo de¬
ceptum qđ neq commissum a se intelligeret.

Expanded text:
Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux HelDivico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare egit: si pacem populus Romanus cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi perseveraret, reminisceretur et vetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque eo gravius ferre quo minus merito populfuisset, non fuisse difficile cavere; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret
Abbreviated transcription (Latin):
magnam parten eorum concidit. Reliqui sele
fuge mandarunt. atq in proxinas siluas ab¬
diderunt. Is pagus appellabatur tigurmus .i
Nam omins ciuitas heluccia: in quatuor pa¬
gos cliuuisa est. H ic pagus unus cumi domo e¬
xisset. patrum morum memona. lucumn cassi¬
um consulem interfecerat. s eius exeratum s
iugum miscrat. Ita snic casu sme consilio deo¬
rum immortalium. que pars ciuitatis helueae
insignem calanitatem. ꝑ .r. intulerat. ea prim¬
ceps penas ꝑsoluit. Quam ie cesar. non solũ
publicas. sed etiam priuatas mnurrias. ultus ẽ.
i eodem prelio quo cassium interfecerani. Hoc
prelio facto reliquas copias helueciorum nit
consequi poiset: pontem in arare facere curat.
atq ita exeratum traducit. Heluecii repente.¬
nociuis aduentũ comnioti. cum id qł ipĩ dicꝰ¬
bus Uigm̃ti egemiie confecerant. ut fluñien
transnent: illum uno dic fecisse in telligeiẽt
Legatos ad eum mĩtunt. Euius legatiõnis

Expanded text:
magnam partem eorum concidit; reliqui sese magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, ni eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis
Abbreviated transcription (Latin):
se se clepopulatis agris. non facile ab oppidis
unn hostium prohibere. Item allobroges qͥ
transrhoclanum uicos possessionesq habe¬
bant: fuga sc ad cesarem recipiunt. ꝙ demõ¬
strant sibi preter agri solum iihil cẽ reliqui
Qiubus rebus acdcsuctus cesar. non expectan¬
clum sibi statuit. dum omnibus fortuns so¬
ciorum consumptis in santones heluecii ꝑ¬
uenerunt. Nlumen est arar qđ per fineshe¬
cluorum & sequanorum in rhodamim ĩ flu¬
it. icredibili leuitate. ita ut oculis in utram
partem fluat. iudicari non possit. Ita helue¬
cii ratibus ac hntribus iunctis transibant. U¬
bi per exploratores cesar factus certior est:
tres iam partes copiarum heluetios id flumẽ
tran sduxisse. quartam uero partem aitra fui¬
men ararin reliquam eẽ. De tercia uigilĩ
cum legiomibus tribus e castas profec tus ad
eam partem peruent que nondum flumen tn¬
sicrant. Eos ipeditos ꝙ mõpinantes agressas.

Expanded text:
sese depopulatis agris non facile ab oppidis sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus
Abbreviated transcription (Latin):
neribus contendit. Duasq ibi legiones con¬
scribit ꝙ tres que apud aquilegiam hiema¬
bant ex hibernis educit. Et quia proxinum
iter in ulteriorem galliam per alpes erat: cũ
hiis quinq legiombus ire contendit. Ibi cen¬
trones ꝙ graioceli ꝙ caturiges locis superio¬
ribus occupatis: itinere exercitum prohibeit
conantur. Compluribus hiis prelus pulsis
die septimnio ꝑuenit. Inde in allobrogum fines
ab allobrogibus. in sebu sianos exercitum du¬
cit. Hii sunt extra prouinciam transihoclamĩ
primi. Heluecii iam per angustias ꝙ fmnes
Hediu cum suaq ab alis defendere non pos
legatos ad cesarem mittunt. rogatum auxi¬
lium. Ita se omm tempore de po.ro. meritos
eẽ ut pene in conspecꝰtu exerctus mĩ agrixa¬
stari. liberi corum in scruitutem abdud. op¬
picla expugnari non debuerunt. Codemi
tempore heclui. ambarri necessarii ⁊ cosan¬
gumei hecduorum. cesarem cerciorem facũt.

Expanded text:
neribus contendit duasque ibi legiones conneribus contendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximum iter in ulteriorem Galliam per Alpes erat, cum his quinque legionibus ire contendit. Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulsis die septimo pervenit; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciam trans Rhodanum primi. Helvetii iam per angustias et finesHaedui, cum se suaque ab iis defendere non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium: ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne apud sequanos plurrimum poterat. Sber¬
uecis erat amicus. Qd ex ca cuutate orgetho¬
rnigis filiam in matrimonium duxeras et
appiditateꝰ regni adductus: nouis rebus stude¬
but at ꝙ̃ plurimas ciuitates sud beneficio here
obstrictas uolebat. Etaq rem suscipit. & a seq̃¬
ins imipetrat. ut per fines suos heluccios sre pa¬
equtur. obsidesq ut inter se se dent perfecie.
Sequani ne temere heluecios prohibeanit. hel¬
uetir ut sic maleficio & imuria transcaner
esari renunciatur heluecus ẽe mamiino per
agcum sequanorum e heduorum in santõ¬
num fines iter facere. qui non longe a tholosati¬
um fimbus absunt. que ciuitas est in prounicia.
Id si fieret: intelligebat magno cum̃ periculo
prouincie futurum. ut homines bellicosos. po
ro. mminicos. locis patentibus maxineq fru¬
mentariis fintimos haberet. Ob eaf causas
ei munitioni quani feccrat. Titum labienumi
legatum prefecit. Ipse in ytalians magnis iti¬

Expanded text:
ne apud Sequanos plurimum poterat et Helne apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit: Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provincia. Id si fieret, intellegebat magno cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet. Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum legatum praeficit; ipse in Italiam magnis iti
Abbreviated transcription (Latin):
mico animo clata facultate per prouinciam
itnicris faciendi: temperaturos ab imuria et
inaleficio existimabat. Tamen ut spacium ĩ¬
tercedere posset dum milites quos imperaue¬
rat conuenirent: legatis responda. diem se
at cleliberanduni sumpturum. si quid uellet̾
ad idus aprilis icuerterentur. Interca ea legi¬
õne quam secum habebat militibusq qui:
ex prounicia conuenerant. a la cu lemainio
qui in flumen rhodani ni fluit. ad montẽ
iuram qui fines sequanorum ab heluecus
rum in altitudinem pedum sedecim. fossam¬
q perlucit. Co opere perfecto. presidia dis¬
ponit. castella cominunit. quo facilius si se iͥ
uniciam cdareꝰ. Et si uim facere conentur ꝓ¬
q cdmpumbus factis alis uadis mhocdani
quanos uia. qua sequams muitis. ꝓpter angu¬
stias ie non poterant. tus cm sua spontr ꝓ¬
uadere non poterant. Legatos ad dumiorigtẽ
hedium mittunt. ut eo deprecatore a sequa¬
ns impettarent. Punnoris graciater largitie¬

Expanded text:
imico animo, data facultate per provinciam imico animo, data facultate per provinciam itineris faciundi, temperaturos ab iniuria et maleficio existimabat. Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent, ad Id. April. reverterentur. Interea ea legione quam secum habebat militibusque, qui ex provincia convenerant, a lacu Lemanno, qui in flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis rum in altitudinem pedum sedecim fossamque perducit. Eo opere perfecto praesidia disponit, castella communit, quo facilius, si se invinciam dare et, si vim facere conentur, psque compluribus factis, alii vadis Rhodani,quanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant. His cum sua sponte persuadere non possent, legatos ad Dumnorigem Haeduum mittunt, ut eo deprecatore a Sequanis impetrarent. Dumnorix gratia et largitio
Abbreviated transcription (Latin):
ad ripam rhodam õmnes comieniant. Is di¬
esari cum id minciatum eẽt eos per piouma¬
am nr̃am iter facere conari: maturat abun.¬
be proficisci. & ꝙͣ maximis potest itiueribuf.
in galliam ulteriorem contendit. & ad ge¬
miam ꝑuenit. Frouimcie toti ꝙͣmarimum
potest militum numerum imperat. Erat oĩ¬
no in gallia ulteriore legio una. Sontem qui
erat ad gemiam iubet rescindi. Ubi de eius
acluentu heluccii certiores facti sunt. legatos
ad cum mittunt nobilissimos ciuitatis. Cuiꝰ
legationis nanieius & uerodoccius principi¬
uni locum optinebant: qui dicerent sibi esse
in annno sine ullo maleficio iter per proui¬
cian facere ꝓpterea qd aliud iter haberent¬
nullum. Rogano ut eius yosuntate id sibi fa¬
cere liceat. Cesꝗr qđ mcmorĩa tencbat. L. cas¬
siumm̃ consulem occisunsi exaritumq eius ab
heluecus pulsum. ⁊ sub iugum missum: cõ¬
ceclendum non putabat: neq homines in¬

Expanded text:
ad ripam Rhodani omnes conveniant. is diad ripam Rhodani omnes conveniant. is diesari cum id nuntiatum esset, eos per provinciam nostram iter facere conari, maturat ab urbe proficisci et quam maximis potest itineribus in Galliam ulteriorem contendit et ad Genavam pervenit. Provinciae toti quam maximum potest militum numerum imperat erat omnino in Gallia ulteriore legio una, pontem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberentnullum: rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non putabat; neque homines in
Abbreviated transcription (Latin):
cucis fĩmtimis uti codem usi consilio. oppidis
suis uicisq exustis: una cum hns proficiscau¬
tur. Boioiꝙ qui transrhenum incolu̾atit:
ꝙ in agrum noricum transierant. noreiamq
oppugnarant receptos ad se socios sibi asciscũt
Erant autem omnino itnera duo. quibus
itincribus domo exire possent. Umim ꝑ se¬
quanos angustum ꝙ clifficile. inter mo̾ntẽ
iuram & flumen rhodanum. Uix qua singłi
carri clucerentur. Nons autem altissimus
impendebat. ut facile perpaua prohibere
possent. Alterum per prouinciam nr̃am mł¬
to facilius atq expeditius. propterea qđ int̾
fines helucciorum et allobrogum qui nuꝑ
pacti erant modanus fluit. isq nomiullis
locis uado transitur. Ex treinum oppidu
aAllobrogum. est proximum ꝙ helueciorum
simbus genua. Exce. oppdo. pons ad heluc¬
cos pertinet. Allo brogibus se se uel ꝑ suasuros
nes ne paterentur. Omnbus rebus ad piofe¬
ctionem comparatis: diem dicunt. qua diei

Expanded text:
brigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis brigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt. Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut facile perpauci prohibere possent; alterum per provinciam nostram, multo facilius atque expeditius, propterea quod inter fines Helvetiorum et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhodanus fluit isque non nullis locis vado transitur. Extremum oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die
Abbreviated transcription (Latin):
familiam ad hominum millia decem undiq
cocgit. Et omnes clientes oberatosq suos qͦ¬
rum magnum numerum habebat: eoclem
concluxit. Fer cos ne causam cliceret se cripuͭ.
Tum ciuitas ob cam rem nicitata. Armis uis su¬
um exequi conaictur. multitudinem hoĩmi
ex agris magistratus eogerent. orgethorix
mortuus est. Neq abest̃ suspicio ut heluecii
arbitrantur: quin ip̃e sibi mortem consciue¬
rit. Fost eus mortem ihilominus heluccii
itl quod constituerant. facere conantur. ut
e fimbus suis exeant. Ubi iam se ad eam
rem paratos ẽẽ arbitrati sunt. oppida sua
omma mimero ad duodecim. picos ad qua¬
dringentos. reliqua priuata eclificia incenꝰ¬
clunt. frumentum omne preterꝙͣ ad secuimi
porcaturi erant: comburunt. ut domũm. re¬
ditionis spe sublata: paratiores ad omina
pericula subcunda essent. Trium mensium
molita cibaria sibi quemq domo efferre iu¬
bent. Fersuaclent rauracis q tulingis & lato¬

Expanded text:
familiam, ad hominum milia decem, undique familiam, ad hominum milia decem, undique coegit, et omnes clientes obaeratosque suos, quorum magnum numerum habebat, eodem conduxit; per eos ne causam diceret se eripuit. Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est; neque abest suspicio, ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi mortem consciverit. Post eius mortem nihilo minus Helvetii id quod constituerant facere conantur, ut e finibus suis exeant. Ubi iam se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Lato
Abbreviated transcription (Latin):
mano amicus appellatus erat. ut regnum in ci¬
uitate sua occuparet qd ante habuerat. Item¬
q cdomino rigi heduo fratri diuiciaci. qui eo
tempore principatum in ciitate optinebat.
ac maxime plebi acceptus erat: ut idem cona¬
retur ꝑsuadet: eiq filiam suam in matrimo¬
num cdat. ꝑ facile factu ẽẽ illis probat conata
perficere. Propterea qđ ip̃e sue ciuitatis impe¬
rium optenturus eẽt: non esse dubium quĩ
tocius gallie plurimun heluecn possent. sc suis
suoq exercitu illis regna conciliaturum ꝯfir¬
mat. Hac oratione adclucti inter se. fidem
et iusuirandum clant. Et regno occupato per
tres potentissimos ꝙ firmissimos populos tociꝰ
gallie se se potiri posse sperant. Ea yes est hel¬
ueciis per uidicium ninciata. Moribus siuis or¬
gethorigeni ex uniculis causam dicere cocge¬
runt. Dampnatum penam scqui oportebat
ut ĩgm̃ cremaretur. Die constituta cause clic¬
tionis orgerthorix ad iudicium omnem suã

Expanded text:
mani amicus appellatus erat, ut regnum in cimani amicus appellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet, quod pater ante habuerit; itemque Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime plebi acceptus erat, ut idem conaretur persuadet eique filiam suam in matrimonium dat. Perfacile factu esse illis probat conata perficere, propterea quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset: non esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex vinculis causam dicere coegerunt; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta causae dictionis Orgetorix ad iudicium omnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
lum inferre possont. Qua ex parte hommes
blancdi cupidi. mãgno dolore asficiebantur
fro multitudine autem hominuim et progli¬
a belli atq fortitudinis: angustos se fines ha¬
bere arbitrabantur. qui in longitudine milli¬
a passuum. ec .xi. in lacitudinem. clexx. pate¬
bant.
Ans rebus adducti & auctoritate orgethorigis
permoti. constituerunt ea que ad proficiscendũ
pertinerent comparare. iumentorum ꝙ carro¬
rum ꝙͣ maximum mimerum coemere. scmẽ¬
tesq ꝙͣ maximas facere. ut in itinere copia fru¬
menti suppeteret. cum proxims ciuitatibus pa¬
ccm ꝙ amiciciam ꝯfirmare. Ad cas res con¬
ficiendas. biennium sibi satis ẽẽ duxerunt. In
tercium amium profectionem lege cõfirmant.
Ad cas res conficiendas. orgethorix delegitur.
Is sibi legationem ad ciuitates suscepit. In eo
itinere ꝑsuaclet castico catanautaleodis filio
scquano. cuuis pater regnui in sequans mul¬
tos amios optinuerat. ꝙ a senatu populoq ro¬

Expanded text:
lum inferre possent; qua ex parte homines lum inferre possent; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. His rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant. Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
partem flumins rhen spectant ad septeniiri¬
onem ꝙ orientem solem. Aquitana agarũ¬
na funiiie ad pirenos montes & cam ꝑtem
occcam que est acl hispaniani pertinet. spectat
inter occasum solis ꝙ septentriones. Apucl̃
heluccios. longe nobilissimus fuit & ditissimiꝰ
co pisone consulibus. regi cupiditate ieluctis
comurationem nobilitatis fecit. S ciuitati ꝑ¬
suasit. ut de fimbus suis. cum oumibus copi¬
is exirent: ꝑ facile ẽẽ cum uirtute omnibus
prestarent. tocus gallie imperio potiri. Ed hoc
facilius eis persuasit. qđ undiq loci natura
heluecii continentur. Una ex parte flminie
rheno latissimo. atq altissimo. qui agrum
heluccium. a gerinanis diuidit. Altera ex ꝑ¬
te monte uirã altissimo. qui est inter sequa¬
nos ꝙ heluccios. Tercia lacu lemanno & flu¬
mine thodano. qui prouniciam nr̃am ab hel¬
uecns cliuidit. Hns rebus fiebat. ut ꝙ mimis
late uagarentur. & nimis facile finitimis bel¬

Expanded text:
partem fluminis Rheni, spectant in septentripartem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem. Aquitania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani quae est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut et minus late vagarentur et minus facile finitimis bel
Abbreviated transcription (Latin):
chiuisa in partes tres .¬
ram u nam ancolunt. bol¬
am qui ipsorumdingua
inititutis. legibus inter se differunt. Q allos
ab aquitanis garumna flumen. a belgis ma¬
trona. S sequana diuidit. Horum omniũ
fortissimi sunt belge. ꝓpterca qđ acultu atq
humanitate proumicte longissime ab sunt.
minimeq ad eos mepcatores seꝑe comineant
atq ea que ad effemmandos animos ꝑtinẽt
imporiant. Noximiq sunt germamis qui tnͣs
rhenum incolunt. quibus contmenter bellũ
gerunt. Qua de causa heluecii quoq reliqͦs
gallos uirtute precedunt. qđ fere cotidiams
prchis. cum germanis contendunt: cum aut
sius fimbus eos prohibent: aut ip̃i in eorum
fimbus bellum gerunt. Corum una pars quã
gallos optinere dictum est: nicium capit a
flumnne rhodano. continetur garumia flu¬
mine. Occcanum finibus belgarum attingit
ctiam a sequanis ꝙ helucens. fluimen rhenui
uergit ad septemptuones. Belge ab ce
gallie finibus orunitur. periinent ad m

Expanded text:
divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgam, qui, ipsorum lingua institutis, legibus inter se differunt. Gallos Lugdunenses ab Aquitanis Garumna flumen, a Belgis Matrona et Sequana dividit. Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant, atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt. Qua de causa Helvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem
Abbreviated transcription (Latin):
uerterunt. magiisq eorum numerus ẽ occisus.
Cesar postero cdie titum labienum legatum cũ
hns legionibus quas ex britama recluxerat: in
morinos qui rebellionem fecerant. misit. Qui
cum ꝓpt̾ siccitates paludum quo s̃e reciꝑent. nõ
haberent. quo ꝑfugio suꝑiore amio semꝑ fue¬
rant usi. omnes fere in potestatem labiem per
uenerunt. Atq titurnus & lucius cocta legati
qui in menapiorum fines cluxerant legiones.
omibus eorum agris uastatis. frumentis suocen¬
sis. eclificiis nicensis. qđ menapn se omnes in
dempsissimas siluas abdiderant. se ad cesarem
receperunt. Cesar in belgis oi legionii hib̾¬
na constituit. Eo duo omnino ciuitates ex bri¬
tania obsides miserunt. relique neglexerunt.
Hñs rebus gestis. ex litteris cesar cdieruim uigĩti
supplicatio a senatu cdecreta est.

Expanded text:
verterunt magnusque eorum numerus est occisus. verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates paludum quo se reciperent non haberent, quo perfugio superiore anno erant usi, omnes fere in potestatem Labieni venerunt. At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipẽ ydoneam tempestatem nactus paulo post
mediam noctem naues soluit: que om̃s incolu¬
mes ad contmentem ꝑuenerunt. S ce hus one¬
rarie due eosdẽ quos relique portus caꝑe non po¬
tuerunt. ꝙ paulo infra delate sunt. Quibus ex na¬
iubus cum ee̾nt expositi militer circiter. ccc. atq
ni castra contenderent: morini quos cesar mbri¬
tamam proficiscens paratos reliquerat. spe prede
adducti. primo non ita magno suorum mumĩo
artunisteterunt. ac si se se interfici nollent arma
ponere nisserunt. Cum illi orbe facto se se defende¬
rent. celeriter ad clamorem hominũ circiter milia
sex conuenerunt. Qua re nunciata cesar omnem
ex castris equitatum. sius auxilio misit. Intermi no¬
stri milites impctum bostium sustinuerunt. atq¬
atq amplius horis quatuor fortissimc pugnaue¬
runt. ꝙ paucis uulneribus acceptis. complures ex
hnis occiderunt. Iostea uero ꝗͣ equitatus noster in
conspectum uenit. hostes acceptis armis terga

Expanded text:
Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga
Abbreviated transcription (Latin):
sent demonstrauerunt. Nns rebus celeriter mag¬
na multitudine ꝑeclitatus equitatusq coacta ał
castra nierunt. Cesar ⁊ si idem qđ supenoribus
diebiis accidere fore uidebat. ut si eeñt hostes pul¬
si. celeritate ꝑiculum effugerent. tñ nactus equi¬
tes graiter.xxx. quos cõmus atrebas de quo ante
dictum est secum transportauerat. legiones in acic
pro castris constituit. Cominisso prelio cdiutius m¬
petum nr̃orum militum. hostes fene non potuert̃
ac terga dederunt. Quos tanto spacio secuti ꝙͣtũ
cursu ⁊ uinbus potuerunt efficere. complures ex
hiis occiclerunt. Demde omnibus longe lateq e¬
dificiis incensis. se in castra recepunt. Codem die le¬
gati ab hostibus missi ad celarem de pace uenerũt.
Hns cesar muinierum obsidum queni ante impauc¬
rat: duplicauit. eosq incontinentem adduai iussit
Qđ propniqua die equinocꝰtn infirmis nauibus
hiemi nauigationem subeundam non existimabat

Expanded text:
sent, demonstraverunt. His rebus celeriter magsent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verterunt. Quos tanto spatio secuti quantum cursu et viribus efficere potuerunt, complures ex iis occiderunt, deinde omnibus longe lateque aedificiis incensis se in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt. His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
prestant. ac tantum usu cotidiano. E exercitatõ¬
ne efficiunt uti indecliui ac precipiti loco incita¬
tos equos sustmere & breui moclerare ac flecte
ꝙ ꝑcemonem ꝑcurrere & in nigo insistere. & se
nide in currus citissime recipe consuerint. Quibus
rebus ꝑturbatis nrĩs nouitate pugne tpre oportu¬
nissimo cesar auxilium tulit. Namq enis acluentu
hostes constiterunt miͣ se ex timore receperunt. Q
facto ad lacescendum. & ad cõnitendum pͣlium
alienum eͣeͣ tempus arbitratus suo se loco constitu
q breui tempore intermisso. legiones intra castra
recluxit. Dum hec geruntur mĩs omnibus occu¬
patis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secu
continerent. E hostem apugna prohiberent Inte¬
rim barbari mincios ꝑ omnes partes dimiserunt
paucitatemq nr̃orum militum suis p̾dicauerunt
E⁊ quanta prede faciencle atq in ꝓpetuum sui libe¬
randi facultas darctur. si romanos castris expulis¬

Expanded text:
praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatiopraestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt. Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutcontinerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi facultas daretur, si Romanos castris expulis
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus premi. atq egre sustinere. & conferta le¬
gione. ex omnibus partibus tela conici ammacl¬
uertit. Nam qđ omni ex reliquis partibus de¬
messo frumento. pars una erat. reliqua suspicati
hostes. huc m̃os eẽ uenturos: noc tu m silius deli¬
tuerant. Ium dispersos dispositis armis in meten¬
do occupatos. subito adorti. paucis interfec tis. re¬
liquos incertis ordinbus ꝑturbauerant. simul eqͥ¬
tatu atq essedis anrtundederant. Nemis hoc est
essedis pugne. primo per omnes partes ꝑequitant
et tela coniciunt atq ip̃o terrore equorum & stre¬
pitu rotarum. ordmes plerumq ꝑturbant. Et cũ
se niter equitum turmas insinuauerunt. ex essedis
disiliunt. E pedibus p̃liantur. Aunge interim
paulatim ex prelio exceclunt. atq ita currus collo¬
cant ut si illi amultitudine hostium p̾mantur.
expelitum ad suos receptum habeant. Ita mobili¬
tatem equitum. stabilitatem peclitum in prelis

Expanded text:
hostibus premi atque aegre sustinere et conferta lehostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis
Abbreviated transcription (Latin):
parabat. Nam & frumentum ex agris cotidie in
castra conferebat. & que grauissime affucte erãt
naues carum materia atq ere ad reliquas refici¬
endas utebatur. E que ad eas res erant usu. ex cõ¬
tmenti comportari iubebat. Itaq cũ summo stu¬
dio amlitibus ad ministraretur. xii. nauibus am
ca geruntur legione. ex consuetudine una missa¬
frumentatum que appellabatur septima. neq ulla
ad id tempus belli suspicione interposita. cum pars
hominum in agris remaneret. pars etiam in castris
uentitaret. hñ qui pro portis in statione erant: ce¬
cesari nunciauerunt. puluerem maiorem ꝙͣ con¬
suetudo ferret in ea parte uideri. quam in partẽ
legio iter fecisset. Cesar id qđ̃ erat suspicatus a
tionibus erant. secum in eam partem proficisci.
ex reliquis duas in stationem cohortes succedere.
ieliquas armari. & confestim sese subsequi iussit.
Cum paulo longuis a castris processisset: suos ab

Expanded text:
parabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in parabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amisea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aluae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatio facta est. Neq enim naues alie quibus
reportan possent. ꝙ omnia cleerant que ad refi¬
ciendas naues erant usui.& qđ omnibus consta¬
bat hicmare in gallia oportere frumentum i hns
locis ni hienem prouisum non erat. Quibus rebꝰ
paucitatem mmlitum ex castrorum exiguitate cog¬
noscerent que hoc erant etiam angustiora qđ sme
npedimentis cesar legiones transportauerat
optimum factu ẽẽ clixerunt. rebellione facta
ifrumento comincatuq nr̃os prohibere. & ren
m hiemem producere. qđ hnis suꝑatis aut redi¬
tu interclusis. neminem postea belli inferendi cã
in britamam transiturum confidebant. Itaq rur¬
sus comuratione facta paulatim ex castris disce¬
dere. aut suos clam ex agris deducere ceꝑunt.
At cesar ⁊ si nondum corum consilia cognoue¬
rat: tamen ex euentu nauium suarum. E ex co
qđ obsides dare intermiserant. fore id qđ accidit
suspicabatur. Itaq ad onnes casus subsidia com¬

Expanded text:
perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus reportari possent, et omnia deerant quae ad reficiendas naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Quibus rebus paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia com
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulla carum cursum tenere posset. sed alic eo¬
dem unde erant profecte referrentur. alie ad in¬
ferioiem partem insule que est propnus solis oc¬
casum magno sui cum ꝑiculo deicerentur. Que
cum anchoris iactis cum fuic tibus complerepit᷑
necessario aduersa noc te in altum prouectercu¬
imentem petierunt. Eadem nocte accidis ut eẽt
luna plena qui dies estus mantimos maximosit¬
ni occeano efficere consueuit. misq id erat mcog¬
nitum. Ita uno tpre & longas naues quibus cesar
exerctum transportanclũ curauerat. quasq in a¬
ridum subduxerat. estus compleuerat. & onerarias
que ad anchoras erant delegate. tempestas affucta¬
bat. neq ulla nris facultas aut aclinmistrandi.
aut auxiliandi dabatur. Compluribus nauibus
fractis. relique cum ee̾nt finibus. anchoris. reliqͥs¬
q: armanientis amissis ad nauigandum milites
magna qđ necesse erit accidere. tocius exercitus

Expanded text:
ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eout nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris mandata deferret: comphenderant atq in
uicula coniecerant. Tum prelio facto remiẜũt
in petenda pace eius rei culpam in multitudinẽ
comecerunt .R. ꝓpter impruclentiam ut ignosce¬
retur petierunt. Cesar questus qđ cum ultro in
contmentem legatis missis pacem ab se petissent
bellum sine causa intulissent. ignoscere imprudẽ¬
tie cdixit. obsidesq imꝑauit. Iuorum illi partem
statim dederunt. partem ex longinquioribus lo¬
cis accersitam. paucis diebus se se daturos dixert̃.
Interca suos remigrare in agros iusserunt. princi¬
pesq uncliq conuennre. ⁊ se cuutatesq suas ce¬
sari cõmenclare ceperunt.
Ins rebus pace confirmata post diem quartum
quam est in britaniam uentum. naues .xuiii.
de quibus supra demonstratum est. que cquites
sustulerant ex suꝑiore portu lem uento soluerũt.
Que cum apropinquarent britanie. S ex castris
uiderentur: tanta tempestas subito cohorta est:

Expanded text:
Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt. Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. Interea suos in agros remigrare iusserunt, principesque undique convenire et se civitatesque suas Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est
Abbreviated transcription (Latin):
gredientes conspexerant incitatis equis impeli¬
tos adoriebantur. Plures paucos arcum sistebant
aln ab latere aꝑto umuersos tela conciebant.
Qd cum aimnaduertisset cesar. scaphas longarũ
nauium item speculatoria nauigia militibus cõ¬
pleri iussit.&. quos laborantes conspexerat. hns
subsidia subiittebat. Nrĩ simul in arido consti¬
terunt. suis omnibus consecutis. i hostes impetũ
feceriuit atq eos in fugam dederuit. Neq longiꝰ
prosequi potuerunt. qđ equites cur sum tenere
atq in sulam capere non potuerunt. Hoc unum
ad pristinam fortunam cesari defuit. Hostes p̾lio
suꝑati simul atq ex fuga se receꝑunt. statim ad ce¬
saiem legatos de pace miserunt. obsides daturos
queq̃ imꝑasset facturos ẽẽ polliciti sunt. Una cum
hus legatis cõmnus attrebas uenit. quem supra de¬
monstraueram acesare in britamam premissum¬
Hunc illi e naui egressum cum ad eos oratons mͦ

Expanded text:
gredientes conspexerant, incitatis equis impedigredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. Hoc unum ad pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasset facturos polliciti sunt. Una cum his legatis Commius Atrebas venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissumHunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo