comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb et msti eĩt adẽptci eqͥ qui cãnẽsiũ segionũ equites in siciłia etũt addidem̃t
di equis pͥuatis facerẽt magnũ p̃terea nũm eoꝵ cõqui siuerũt qͥ equo meren defre¬
natq exħis qui pͥncipio ei bell septẽdecẽ annos nati fuerãt neq misita uem̃t cs̃ era¬
nosi secenĩt socauerĩt inde reficienda q̃ cica foꝵ incendio cõsup̃ca erãt.uii. cabnas
fuliunis p̃gressus capuã post pancos dies cõseat̃ fab̾ius qui et collegã coram
oppugnant. Ea urbe adep̾ta hoscuĩdiq pulso ne ub̾i cõfistit ne quid fidum respicet
Sabens ne remorindi quidẽ cã i italiã fore. Rogiũ eciã nĩtiũ mictit ad p̃fectũ p̾sidi
so a leuino cõsuse adusus bnitios ibi socatũ erat ecto miłia hoiũm os maxima abi
agachimna sic̃ amñdcm est ex sicilia tind̾ucra rapto uiue̾ hoium ad sueroꝵ. Addici

Expanded text:
omnibus—et multi erant—adempti equi qui Cannensium legionum equites in Sicilia erant. addiderunt omnibus—et multi erant—adempti equi qui Cannensium legionum equites in Sicilia erant. addiderunt terea numerum eorum conquisiverunt qui equo merere deberent; atque ex iis qui principio eius belli septemdecim annos nati fuerant neque militaverant omnes aerarios fecerunt. locaverunt inde reficienda quae circa forum incendio consumpta erant septem tabernas, Fuluius praegressus Capuam: post paucos dies consecutus Fabius, qui et collegam coram oppugnaret— ea urbe adempta hosti iam undique pulso, nec ubi consisteret nec quid fidum respiceret habenti, ne remorandi quidem causam in Italia fore—Regium etiam nuntium mittit ad praefectum praesidii quod ab Laeuino consule aduersus Bruttios ibi locatum eraiuere hominum adsuetorum; additi
Abbreviated transcription (Latin):
sempñi tuditam. Cesores ur agrũ cã panũ fiuendũ socarẽt̃ ex auctoritate patiũ sacũ in
plebẽ est. plebsq sauit. Sonatus sc̃tionem cõtẽtio init̾ cẽsores de pͥncipe legend
cenut. Eempronii setio eiit. Ceim̃ cornelius morẽ traditũ patrib seꝙ̃dum agelu
ut qui pͥm censor ex his qui uiue̾nt fuisser eũ pͥncipẽ segerẽt et ibi manlius for¬
quat̾ eint sempiũ cu dii sortẽ segendi dedissent et ius liberũ eosdem dedissẽ dõ so
eẽ uł hãmbalis iidice dictur᷑ eẽc. Sũ dui ce̾tatũ eẽt u̾b cõcedente collega let̃ a
sempnio pͥnceps in senatu. Q. sabius maxim coñs inde alius letus senat̃ occo
p̃centis int̃ quos. M. cxcsuis metessus infamis anctor deserẽde icalie p̾ cãtiẽsem
in essitib qͥ nosis eadẽ ẜuaca cã ẜ erãt ꝑ panci quos ea infamia attigẽt iłlis

Expanded text:
Sempronius Tuditanus . ii censores ut agrum Campanum frueSempronius Tuditanus . ii censores ut agrum Campanum frueplebem est plebesque scivit. senatus lectionem contentio inter censores de principe legendo tenuit. semproni lectio erat; ceterum Cornelius morem traditum a patribus sequendum aiebat, ut qui primus censor ex iis qui viverent fuisset, eum principem legerent; is T. Manlius Torquatus erat; Sempronius , cui di sortem legendi dedissent, ei ius liberum eosdem dedisse deos; se esse uel Hannibale iudice uicturus esset. cum diu certatum uerbis esset, concedente collega lectus a Sempronio princeps in senatum Q. Fabius Maximus consul. inde alius lectus senatus octo praeteritis, inter quos M. Caecilius Metellus erat, infamis auctor deserendae Italiae post Cannensemis eadem servata causa, sed erant perpauci quos ea infamia attingeret. illis
Abbreviated transcription (Latin):
auri pa uũ ꝙ in antẽ tarẽtinã portaret᷑. Ceto asi sũt ad uestuñta p̾senti peciũa sacã¬
da excitui qui in hispania bellum sc̃dã sua fama ducisq gerebat. Prodigia ꝙͦ on
arborq cẽpło ppĩqua ec hostiũ lacus et capue murus fortuneꝙ edis et sinu eẽ mutͥ
et pͥuni sans cõstabat bouẽ eẽ socotũ uolturiũq firꝙ̃ti foro in cab̃nã deuosa sse et sii¬
eẽ natũ ambiguo int̾ marẽ ac feminã sexu infãtẽ qs andirginos uulg̃ ut plemo fa
ałiore ad dupłicanda u̾ba g̾co ẜmone appeslat et sacre pluuisse et cum eleplanti ca¬
onte puenĩ natũ. Ea ꝓdigia hostiis maiorib ꝓcurata et supplicatio cĩca dĩa puliunans
obsetatio ĩunũ diẽ indicta er decretũ ut coñs hostili p̃cor ludos appollinis sic̃ hia ã¬
nis uoti factiq oĩt uouet facet̾i. P̾ eos dies et cẽsonb creandis.q̃. fuliũ cons co¬
mitia hĩt. Ereat cẽsores amb̾o qui nõdũ cõs fuerãt. M. cornelius cetegis. publus

Expanded text:
auri praecipuum quod in arcem Tarentinam portaretur; cetero auro usi sunt ad uestimenta praesenti pecunia locanda exercitui qui in Hispania bellum secunda sua fama ducisque gerebat. prodigia quoque arborque templo propinqua, et Ostiae lacus, et Capuae murus Fortunaeque aedis, et Sinuessae muret Priuerni satis constabat bouem locutum uolturiumque frequenti foro in tabernam deuolasse, et Sinuessae natum ambiguo inter marem ac feminam sexu infantem, quos androgynos uolgus, ut pleraque, faciliore ad duplicanda uerba Graeco sermone appellat, et lacte pluuisse et cum elephanti capite puerum natum. ea prodigia hostiis maioribus procurata, et supplicatio circa omnia puluinaria, obsecratio in unum diem indicta; et decretum ut C. Hostilius praetor ludos Apollini sicut iis annis uoti factique erant uoueret faceretque. per eos dies et censoribus creandis Q. Fuluius consul comitia habuit. creati censores ambo qui nondum consules fuerant, M. Cornelius Cethegus P.
Abbreviated transcription (Latin):
int posares cã fynoniti spẽ nact ꝑ sororẽ quolibet ĩpesli uosse amance quid sparec
ad cõsulem denusit. Que cũ hant uana cogicatio uisa eẽt ꝓ trasfuga est uissus

Expanded text:
inter populares tam honorati, spem nactus per sororem quolibet impelli amantem posse, quid speraret inter populares tam honorati, spem nactus per sororem quolibet impelli amantem posse, quid speraret ad consul
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. Cum abħis er uini er pacti fre̾s songe nobilissime gẽtis ei eandem
q̃ daca lucanis erat cõdicioe dedicionis perẽtes uenissẽt. Q. fab̾ius cõsuł oppĩdi
rentũ ꝓfect᷑ in ip̃is faucib port posuit castra. Naues qͣs̃ luũ tutandis cõme¬
anb huenit paͣtĩ machinationib onerat apparitu qͦ meniũ oppugnãdoꝵ ꝑtim
tur ut asii machinas scalasq ad nuros fe̾rẽt alii ꝓcul ex nauib uuluerarent
meniũ ꝓpugnatores. he nanes ab aꝑto man ut urbem aggredent᷑ instricte pateq
sũt et erat łibum mare classe punica cum physippus oppugnare ethosas paret
corcurã trasmissa: In brutiis intĩm auicone obrugnatores sub aduẽtu hanibalis
r̃tim habebũt. i p̃sidii p̃fect᷑ depiebat amore mulieraile cuũi fr̃ in ex̾citu fabi

Expanded text:
facta est, cum ab iis Uibius et Paccius fratres, longe nobilissimi gentis eius, eandem facta est, cum ab iis Uibius et Paccius fratres, longe nobilissimi gentis eius, eandem quae data Lucanis erat condicionem deditionis petentes uenissent. Q. Fabius consul oppidum in rentum profectus in ipsis faucibus portus posuit castra. naues quas Laeuinus tutandis commeatibus habuerat partim machinationibus onerat apparatuque moenium oppugnandorum, partim m quae remis agerentur, ut alii machinas scalasque ad muros ferrent, alii procul ex nauibus uolnerarent moenium propugnatores. hae naues ab aperto mari ut urbem adgrederentur instructae parataeque sunt; et erat liberum mare classe Punica cum Philippus oppugnare Aetolos pararet Corcyram tramissa. in Bruttiis interim Cauloniae oppugnatores sub aduentu Hannibalis rentini habebant. eius praesidii praefectus deperibat amore mulierculae cuius frater in exercitu Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
magno certamĩne dissiꝑatas trepidantesq aũtũt. Cũ ĩfugiẽtes equitatũ ĩmictit
marcessus. Nec añ finis seꝙ̃di est fact᷑ ꝙͣ in castra pauentes cõpulsi sut. Nã suꝑ
alia q̃ te̾roiem crrepidationẽq facerẽt elephanti duo in ipa porta coͣruerãt coactiq
em̃t misites ꝑ fossam uallũq tuere in castra.Ibi maxima hostiũ cedes facta. Ce¬
sa ad occo miłia houĩm quĩq esephanti. Nec rͥs ĩcmenta uictoria fuit mille ferme
santior. Epeculatores qui ꝓsequont̾ agm̃ missi postero die retuletũt britios hãn¬
balem petere hisdem ferre dieb erad .q̃. fuliuum coñs irpim et lucani et uultiẽ¬
ces ciiditis p̃sidiis hãnbalis q̃ in urbib habebant dedide̾ sese. Csem̃td a cõsule
cum ubor tm̃ castigatiõe ab e̾rore p̃cento accepti sũc. Et brutiis sumlis res ueũ

Expanded text:
magno certamine dissupatos trepidantesque avertunt. tum in fugientes equitatum inmittit magno certamine dissupatos trepidantesque avertunt. tum in fugientes equitatum inmittit Marcellus, nec ante finis sequendi est factus quam in castra terrorem trepidationemque facerent, elephanti quoque duo in ipsa porta corruerant, coactique erant milites per fossam uallumque ruere in castra. ibi maxima hostium caedes facta; caesa ad octo milia hominum, quinque elephanti. nec Romanis incruenta uictoria fuit: mille ferme sauciorum. speculatores qui prosequerentur agmen missi postero die rettulerunt Bruttios Hannibalem petere. iisdem ferme diebus et ad Q. Fuluium consulem Hirpini et Lucani et Uolceientes traditis praesidiis Hannibalis quae in urbibus habebant dediderunt sese, clementerque a consule cum uerborum tantum castigatione ob errorem praeteritum accepti sunt, et Bruttiis similis spes ueniae
Abbreviated transcription (Latin):
nu uistricta .s. cornelius sentulus ⁊c̃. claudius uõ leg̾ati cornib p̃erãt maurel¬
lus mediã aciẽ ortator cestisq p̃sens firmabat. Ab hãnnibale hispani pͥmã obti¬
erãt nudauerãt una ꝑte aciem latiusq fuga manasser.ni.c̃. decimꝰ flaud. drr.
mił signo arrepto pͥmi hastati manipulũ eiꝰ sigui sequi se uississet duxͣ uͭ maxiẽ
tumstum cõgsobate besue faciebant pisaq in eas conici uissit. hesere omĩa tela i¬
aut difficise ex ꝓpmquo in tunta corzom i cru et cã coft̾a turba. S ut nõ om̃s uul¬
phantor potat̃ pila conicere. Eo mag̃ ruere in suos belue tantoq maiorẽ stragẽ
ed ꝙ̃ int̾ hostes edidem̃t ꝙͣto acͥus pauor cõsternatã agit ꝙͣ insidetis magistr
imꝑio regitur : In ꝑturbatam cm̃scursu beluaꝵ aciẽ signa ĩferũt.rͥ. pedites et hauc

Expanded text:
nu instructa. L. Cornelius Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant; Marcelnu instructa. L. Cornelius Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant; Marcellus mediam aciem hortator testisque praesens firmabat. ab Hannibale Hispani primam obtierant nudaverant una parte aciem, latiusque fuga manasset, ni C. Decimius Flavus tribunus militum signo arrepto primi hastati manipulum eius signi sequi se iussisset. duxit ubi maxime ultum conglobatae beluae faciebant pilaque in eas conici iussit. haesere omnia tela haud difficili ex propinquo in tanta corpora ictu et tum conferta turba; s fugientium elephantorum poterat, pila conicere. eo magis ruere in suos beluae tantoque maiorem stragem edere quam inter hostes ediderant, quanto acrius pavor consternatam agit quam insidentis magistri imperio regitur. in perturbatam transcursu beluarum aciem signa inferunt Romani pedites et haud
Abbreviated transcription (Latin):
cui aut morte satisfaciendum aut eggia uictoria eẽt.Postero die ornati armatiq
q̃ signa amisissẽt se in pͥma acie inductuꝵ edicere iã se oĩb pugnãdũ ac uĩcen¬
dũ eẽ er ad nicendũ sĩgłis uu̾sioq ne pͥus heste̾ne fuge ꝙͣ hodierne uictonie fa¬
ma rͫ ꝑueniat. Inde cibo corpora firmare uissi ut longior pugna ẽẽt uirib q
nibali nũtiatũ est cũ eo nimꝵ inquit hoste eẽ qui nec bonã nec mala feͬre fortu¬
nã possit. Seu uĩcit ferocit̾ instat seu uict᷑ est instaurac cũ uictonb ceͬtam̃. Sig̾
iñ cane̾ uissit copias educit. Pugͥtũ utͥnq aliꝙͣto ꝙͣ pͥdie acͥus est penis ad ob̾ti¬
nendũ hest̾uũ dec̾ ad nitẽtib rͥs ad demendã ignominiã. Sinistra ala ab rͥs. et
cohortes q̃ amisem̃t signa in pͥma acie pugnabãt/ et legio uicessima ab dextro cor¬

Expanded text:
cui aut morte satisfaciendum aut egregia uictoria esset. postero die ornati armatique cui aut morte satisfaciendum aut egregia uictoria esset. postero die ornati armatique incendum esse et adnitendum singulis uniuersisque ne prius hesternae fugae quam hodiernae uictoriae fama Romam perueniat. inde cibo corpora firmare iussi ut si longior pugna esset uiribus nibali nuntiatum est, 'cum eo nimirum' inquit 'hoste res est qui nec bonam nec malam ferre fortunam possit. seu uicit, ferociter instat uictis: seu uictus est, instaurat cum uictoribus certamen.' signa inde canere iussit et copias educit. pugnatum utrimque aliquanto quam pridie acrius est Poenis ad obtinendum hesternum decus adnitentibus, Romanis ad demendam ignominiam. sinistra ala ab Romanis et cohortes quae amiserant signa in prima acie pugnabant et legio duodeuicesima ab dextro cor
Abbreviated transcription (Latin):
hest̾no die duremistis pugna. Quid̾ hec nox quid hec dies attulit. dr̃ẽ his copie ĩ¬
stis signa alicui mamipulo aut cohorti abstulisset ad huc cesis legionib r̃s głia¬
sutur uos iłn hodierno die pͥmũ fugati ex̾cit᷑ dedistis decus. Clamor inde ortus
ut uemã ei diei daiet uͥ uesset dem̃ exꝑiret᷑ misitũ suoꝵ aĩos. Ego uõ exꝑiar ĩqͥt
milites et uos cinstina die in aciẽ educam ut uictores potiꝰ ꝙͣ uicti impetretis ꝙͣ
petitis. Cohorcib q̃ signa amisenĩt ordeũ dari iussit centurionesq mamipulorum
qͦr signa amissa fuemnt destctis gladiis discinctos destitui iussit et ut postero
Die dõ eqͥtes pedicesq armati adessent edixit. Ita cõcio dimissa faciendo uire ac
mito sese incirpatos. Neq illo die uir quẽq iacie romana fuisse p̃t̾ unũ ducẽ

Expanded text:
hesterno die diremistis pugnam. quid haec nox, quid hic dies attulit? uestrae iis copiae imhesterno die diremistis pugnam. quid haec nox, quid hic dies attulit? uestrae iis copiae imstis? signa alicui manipulo aut cohorti ademisset? adhuc caesis legionibus Romanis gloriabatur: uos illi hodierno die primum fugati exercitus dedistis decus.' clamor inde ortus ut ueniam eius diei daret: ubi uellet deinde experiretur militum suorum animos. 'ego uero experiar,' inquit 'milites, et uos crastino die in aciem educam ut uictores potius quam uicti ueniam impetretis quam petitis.' cohortibus quae signa amiserant hordeum dari iussit, centurionesque manipulorum quorum signa amissa fuerant destrictis gladiis discinctos destituit; et ut postero die omnes pedites equites armati adessent edixit. ita contio dimissa fatentium iure ac merito sese increpitos neque illo die uirum quemquam in acie Romana fuisse praeter unum ducem,
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. de ala pͥma q̃ fugit duo de legione q̃ cedentib scris sucessernt omissa. Mar¬
cessus pꝰꝙͣ in castra reditum est cotionẽ adeo seuã atq acerbam apud milites hũit
ut p̃sio ꝑ diem totum infesicitꝰ tosenato cristior unti ducis omtio eẽt. Diis ĩ morta
sib ut in tasi re saudes gritesq inquic ago ꝙ uictor hostis cũ tanto pauore inciden¬
cib nob̃ in uassum portasq nõ ipa castra est adg̃ssus deẜuissetis ꝓfecro eo tenore
castra qͦ omisistis pugnã. Qͥ pauor hic om teror q̃ repence qui ercũ quib pugnaretis
ob̾liuis aiõs cepit. Nẽpe idẽ sũt hi hostes quos iuncendo et uictos se qñ pͥore escaite
absup̃sistis quib dics noctesq fugiencib ꝑ hos dies inscicistis quos leuib p̃liis
sugastis/ quos externo die nec iber face nec castra ponẽ passi estis. Omicto ea quib
głian potestis cui et ip̃ius pudẽ ac penitere uos oportet refem̃. Nãq equis manib

Expanded text:
ttuor de ala prima quae fugit, duo de legione quae cedentibus sociis successerat amissa. Marcellus , postquam in castra reditum est, contionem adeo saevam atque acerbam apud milites habuit ut proelio per diem totum infeliciter tolerato tristior iis irati ducis oratio esset. dis immortlibus, ut in tali re, laudes gratesque' inquit 'ago quod uictor hostis cum tanto pauore incidentibus uobis in uallum portasque non ipsa castra est adgressus; deseruissetis profecto eodem terrore castra quo omisistis pugnam. qui pauor hic, qui terror, quae repente qui et cum quibus pugnaretis obliuio animos cepit? nempe iidem sunt hi hostes quod uincendo et uictos sequendo priorem aestatem absumpsistis, quibus dies noctesque fugientibus per hos dies institistis, quos leuibus proeliis fatigastis, quos hesterno die nec iter facere nec castra ponere passi estis. omitto ea quibus gloriari potestis: cuius et ipsius pudere ac paenitere uos oportet referam—nempe aequis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
subrienmi ntiona a mnuie si abnosa iopulisset is trra manꝙ uictis ab se hostib
cedert arma ꝓpero capere militos et efferri signa uibet. Instieno ec̾citũ derẽ
esfusis rouis ad uosant ex hostium acie numide nũtiãtes połares suos pͥmum
crectatib ducib głie ci sub irãm ce̾tamĩs diem absegatũ uideant ꝯuieturos iu
ungnã. Gens falłar ꝓmissi fidẽ p̃stitit. Itaq et rͥs creũ añi nũtio cełeri ꝑ ordi¬
nem inisso destitutũ ab equite hostẽ eẽ quẽ maxime tunuemĩt et t̾riti hostro p̃t̃¬

Expanded text:
subnixum uictoria Cannensi ab Nola reppulisset, his terra marique uictis ab se hostibus subnixum uictoria Cannensi ab Nola reppulisset, his terra marique uictis ab se hostibus cedere, arma propere capere milites et efferri signa iubet. instruenti exercitum decem effusis equis aduolant ex hostium acie Numidae nuntiantes populares suos, primum trectantibus ducibus gloriae eius sub ipsam certaminis diem ablegatum uideant, quieturos in pugna. gens fallax promissi fidem praestitit. itaque et Romanis creuit animus nuntio celeri per ordines misso destitutum ab equite hostem esse quem maxime timuerant, et territi hostes, p
Abbreviated transcription (Latin):
misiũ int̾nallo cõsedit quid agerer parẽt ue expectatur̾. S nulsũ ncq socum
neq tp̃e cũctatioi cõsilio ue dedit mutines. Tm̃sg̾sus amnẽ ac stationib hosti¬
um cum uigẽti t̾rore ac cumłtu ĩuect. Postero die ꝓpe iusto płio cõpulit hostẽ
mtm mium̃ta Inde reuocat᷑ sediniõe numidax in castris scã cũ crcͥ. fr̾me cor
heracleam minorẽ cõcessisset ad mitigados ieuocandosq eos ꝑfert᷑ magnope ma¬
nuisse duces dr ne absente secũ hoste man̾ cõsererẽt. Id ambo egie passi duceo
mag̃ hãno iã añ anei głie ei̾ mutinẽ sibi modũ facẽ degenerem affiũ ĩpaco¬
ri carthaginẽsi misso absenatu pplaqr. Is ppulit cuc̃tãtẽ epyadẽ ut trãsgressi
flum in aciẽ exirẽt. Nã si mutinẽ opprrẽt᷑ et sode pugne fortuna euen̾isser¬
siaut dubie mutinis gliam fore. Eñ uõ indignũ iatus marelluo se qui bõmbult

Expanded text:
milium interuallo consedit, quid agerent pararentue exspectaturus. sed nullum neque locum milium interuallo consedit, quid agerent pararentue exspectaturus. sed nullum neque locum neque tempus cunctationi consilioue dedit Muttines, transgressus amnem ac stationibus hostium cum ingenti terrore ac tumultu inuectus. postero die prope iusto proelio compulit hostes intra munimenta. inde reuocatus seditione Numidarum in castris facta, cum trecenti ferme eorum Heracleam Minoam concessissent, ad mitigandos reuocandosque eos profectus magno opere monuisse duces dicitur ne absente se cum hoste manus consererent. id ambo aegre passi duces, magis Hanno, iam ante anxius gloria eius: Muttinem sibi modum facere, degenerem Afrum imperatori Carthaginiensi misso ab senatu populoque? is perpulit cunctantem Epicyden ut transgressi flumen in aciem exirent: nam si Muttinem opperirentur et secunda pugnae fortuna euenissehaud dubie Muttinis gloriam fore. enimuero indignum ratus Marcellus se, qui Hannibalem
Abbreviated transcription (Latin):
.dedidem̃t ut uicti a uictore leges accepunt. Erãt tñ aut pue iesiqͥe bessi aͥca
agͥgentum rs. Epycides er hãno duces reliqui pͥoris belli et tẽtus nouus ab
hãnibale in locũ ypocratis missus libipeni cum genis hupacinatis myctõnem
pplares uarubat uir ĩpiger et sub hãnbile magr̃o oĩ belli aͬte edoct᷑. hiuie ab
epycidi et hãnone numide dati auxiliares cum quib ita puagat᷑ hostiũ agros ita
socios ad retincdũ in fideaiõs coꝵ ferẽdoq in tp̃r auq auxiliũ adit ut brem tp̃r
totã siciliã impleret noĩs sui nec spes alia maior apd fauẽtes reb carthagi
nẽsuĩ eẽt. Itaq inclusi ad tp̃s menib agͥgẽti dux penꝰ siracusañq nõ cõsilio ̾¬
mutinio ꝙͣ fidutia mag̃ ausi egredi ex̾ muros ad hiemerã ãnẽ posuer̃t castra
Ad ubi platũ ad marcellum est ex tĩplo copias mouit et ab hoste qͣtuor fẽme

Expanded text:
dediderat ut uicti a uictore leges acceperunt. erant tamen haud paruae reliquiae belli circa dediderat ut uicti a uictore leges acceperunt. erant tamen haud paruae reliquiae belli circa Agrigentum Romanis, Epicydes et Hanno, duces reliqui prioris belli, et tertius nouus ab Hannibale in locum Hippocratis missus, Libyphoenicum generis Hippacritanus—Muttinen populares uocabant—, uir impiger et sub Hannibale magistro omnes belli artes edoctus. huic ab Epicyde et Hannone Numidae dati auxiliares, cum quibus ita peruagatus est hostium agros, ita socios ad retinendos in fide animos eorum ferendo in tempore cuique auxilium adiit, ut breui tempore totam Siciliam impleret noitaque inclusi ad <id> tempus moenibus Agrigenti dux Poenus Syracusanusque, non consilio Muttinis quam fiducia magis ausi egredi extra muros ad Himeram amnem posuerunt castra. quod ubi perlatum ad Marcellum est, extemplo copias mouit et ab hoste quattuor ferme
Abbreviated transcription (Latin):
drubailis. Quiete deiñ aliꝙͣdiu in hispania res fuere utrisq põ tãtas ĩuicẽ ac¬
ceptas insatasq olades auctãtib piculum sũme roꝵ face̾̃. Dum hec in hispara
geiĩt᷑ marcessus cupcis sucusis cũ cerã in sicilia cãta fide ac integninte cõ¬
posuissẽt uc nõ modo suam gliam s eriã maiestatẽ pͥp rͥ. augerẽt ornam̃ta sigͣ
mirandi gt̃aꝵ artiũ opa sicẽticq huic sacra ꝓfanaq oĩa uulgo spoliandi factũ ẽ
q̃ postremo in rͦs deos tẽplu id ip̃m pͥmũ ꝙ a mairello eximie ornatũ est u̾tit
uisebant᷑ eĩ ab ext̃nis ad portã capenã dedicata a marcello tẽpła ꝑꝑ excessetia eĩ
gnis ornam̃ta quoꝵ ꝑ exigua ꝑa cõparet. legatioẽs orũm fe̾me ciuitatũ Sicilie
ad eũ cõueniebãt dispar ut cã eaꝵ ica cõcio enit. Qui añ captas suricusas se¬

Expanded text:
drubalis. —quietae deinde aliquamdiu in Hispania res fuere, utrisque post tantas in uicem acdrubalis. —quietae deinde aliquamdiu in Hispania res fuere, utrisque post tantas in uicem acceptas inlatasque clades cunctantibus periculum summae rerum facere. dum haec in Hispania geruntur, Marcellus captis Syracusis, cum cetera in Sicilia tanta fide atque integritate composuisset ut non modo suam gloriam sed etiam maiestatem populi Romani augeret, ornamenta urbis, mirandi Graecarum artium opera licentiaeque hinc sacra profanaque omnia uolgo spoliandi factum est, quae postremo in Romanos deos, templum id ipsum primum quod a Marcello eximie ornatum est, uertit. uisebantur enim ab externis ad portam Capenam dedicata a M. Marcello templa propter excellentia eius generis ornamenta, quorum perexigua pars comparet. legationes omnium ferme ciuitatium Siciliae ad eum conueniebant. dispar ut causa earum, ita condicio erat. qui ante captas Syracusas
Abbreviated transcription (Latin):
bes mermes aut hum sedentes accubãtes ꝙ aut ob ab̃ulares an uallur pug̾¬
tas m e⁊ mes fio lamscams solunsq romani calentes adhue ab toceni ⁊ puoᷤ
Duio tenuisset n cruenta scuta romanor uisa inditiũ alt̾ius cladis penis
am unte pauorẽ mniecissent. h ie tẽror in fugã ũ̾tit es effiusiqr auuost es tp̃
annases acisianos ex greco in lũcinũ ẜmonẽ ue̾tic captos ad misle. dcce.xxx.¬
binchini hasdiubalis ualenus aucias/ una castra magonis capta tradidit. Sep¬
tẽ milia cesa hostiũ altõ p̃lio oiupriõe pugnatũ cum hasdrubale decẽ milia occi
sa.iiiiͦ. milia.cccxxx.captos. Piso .u. milia hoĩum cum mago cedentis nrr̃s
effuse seq̃ret cesa ex insidiis senbit. Apud õs magnũ nom̃ martii ducis est
cum magno pauore auũstãtiũ milicũ monim̃tũq uictone eĩ de penis usq ad
uicen sum capitolium fuisse in tẽplo clippeũ ma̾tiũ appellatum cũ ymagine has¬

Expanded text:
es inermes aut humi sedentes accubantesque aut obambulantes ante uallum portasque. cum his tam securis solutisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum uisa indicium alterius cladis Poenis atque inde pauorem iniecissent. hic terror in fugam auertit omnes effannales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem uertit; captos ad mille ocBarcini Hasdrubalis. Ualerius Antias una castra Magonis capta tradit, septem milia caesa hostium; altero proelio eruptione pugnatum cum Hasdrubale, decem milia occitrecentos triginta captos. Piso quinque milia hominum, cum Mago cedentes nostros effuse sequeretur, caesa ex insidiis scribit. apud omnes magnum nomen Marcii ducis est;cum magno pauore circumstantium militum; monumentumque uictoriae eius de Poenis usque ad incensum Capitolium fuisse in templo clipeum, Marcium appellatum, cum imagine Has
Abbreviated transcription (Latin):
soliti eẽne. fłeir os̃ repente et offensare capita et alii man̾ ad̾ celum tendo̾ dõs
ĩcusantes alii strati humo suũ ꝗsq noĩatĩ ducẽ ĩplorare. Neq sed̾m sam̃tano
pottit excitãtib centunonib manipusares ex ip̃o mulcãte ex ĩciroãte maͬsio

Expanded text:
soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare. neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio
Abbreviated transcription (Latin):
plina sub qua ꝑ tot ãnos oĩs milicie aͣtis edoct̾ fuerat et ex fuga collectis mi¬
litib quib dam de p̃sidiis deductis aut cõtepnẽdũ excitũ ferat cõuixeratq cũ
.tĩ. fonteio p̃. scipionis segato. S tãtũ pstitit eques. R. auctoritate inter mi¬
sites acq honore ut castris citra ħibum cõmunitis cũ ducẽ excituũ comitiis mi¬
sitaib crem placuisset subeñti alii aliis in custõdiam ualli stationesq donec p
os̃ suffiugiũ iret ad sutiũ martiũ cũcti sũmã imꝑii detulerũt. Om̃e mnd̾e tõs¬
nis ueniencẽ ad resiquias belli delendas transisse hiberuĩ et apropĩqua̾re alła¬
cum est signũq pugne ꝓpositũ a nouo duce milites uiderũt recordati quos pa¬
uło añ imꝑatores habuissẽt̃ quibusq er ducib et copiis firti ꝑdur ad ꝑugnã

Expanded text:
plina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis miplina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio , P. Scipionis legato. sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore, ut castris citra Hiberum communitis cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam ualli stationesque, donec per omnes suffragium iret, ad L. Marcium cuncti summam imperii detulerint. omne inde tempusonis uenientem ad reliquias belli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est signumque pugnae propositum ab nouo duce milites uiderunt, recordati quos paulo ante imperatores habuissent quibusque et ducibus et copiis freti prodire in pugnam
Abbreviated transcription (Latin):
n potuerũt ui captã om̃oq int̾ cum ip̃o imperatore occisos. Anno ocmuo xͣꝙͣ.
in hispaniã uenerat. CNi. Scipio in tricesimo die post frĩs mortẽ est ĩcfect̾.
suct᷑ ex morte eoꝵ nõ rome maior ꝙͣ ꝑ totã hispaniã fuit qn apud̾ aues ꝑtẽ
dolons eo ex̾cit᷑ amissi et alienata piũtia et priblica trahebat clades. hispaiẽ
ipõs sugebat̃ desiderabatq duces. cñ. eñ mag̃ ꝙͣ duitius p̃fueit iis. Porq
et fauorẽ occuꝑauerat et speam̃ uistitie tẽpenĩtieq romane pͥm dederat cum
delet̾ exitꝰ amisseq hispame uderẽt᷑ uir un irspõdit has restitui. Erat in ex̾ci¬
tu.s. matii septuni.f.e.q.r. ĩpiger uiuenis aĩq er ingenii aliꝙͣto ꝙͣ ꝓ for
cuna in qua enic natus maior. Is ad sũmã ind̾olem accesẜat. cñ. sapioĩs disci¬

Expanded text:
ri potuerant ui, captam omnesque intus cum ipso imperatore occisos. anno octauo postquam ri potuerant ui, captam omnesque intus cum ipso imperatore occisos. anno octauo postquam in Hispaniam uenerat, Cn. Scipio undetricesimo die post fratris mortem est interfectus. luctus ex morte eorum non Romae maior quam per totam Hispaniam fuit; quin apud ciues partem doloris et exercitus amissi et alienata prouincia et publica trahebat clades; Hispaniae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen iustitiae temperantiaeque Romanae primus dederat. cum deleti exercitus amissaeque Hispaniae uiderentur, uir unus res perditas restituit. erat in exercitu L. Marcius Septituna in qua erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disci
Abbreviated transcription (Latin):
uelud murado quodam tenuit er cũ duces undio uocifenirẽt᷑ ꝯd starẽt et non
ludibriũ illud uix feminis pueris ne moiuĩdis satis ualidũ distruherẽt dura¬
rẽtqr captum hostem tenen latẽtẽ po sainas. hec cõceptĩ duces increyabant
Cetm neq trãsilure nec molin ouera obiecta nec ade̾ stipatas clitessas ipisꝙ
obrutas sananis fiale enit̃. Cinditis din cñ amoliti obiettũ onã ãmatis ded¬
ssent uiam plib q idẽ ꝑtib fieret capta iã undiq castia erãt. Pauci a młtis
ꝑcussiq a nictonb passim cedebant᷑. magna ꝑs cñ miłitũ cũ in ꝓpinquas refu¬
gisset siluas in castia. p̃. Scipionis quib.t̾i. foncei̾ segat᷑ p̃erat p̃fugersĩt. Cñ
Scipionẽ ałii in tamulo pͥmo imperu hostiũ cesum cuidũt ałii cũ paucis in ꝓpĩqͣ
castris tuͣr ꝑsugisse. hac igni curũdatã atq ita exustis forib qm nulla moli¬

Expanded text:
uelut miraculo quodam tenuit, cum duces undique uociferarentur quid starent et non uelut miraculo quodam tenuit, cum duces undique uociferarentur quid starent et non ludibrium illud, uix feminis puerisue morandis satis ualidum, distraherent diriperentque? captum hostem teneri, latentem post sarcinas. haec contemptim duces increpabant; ceterum neque transilire nec moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus cum amoliti obiecta onera armatis dedissent uiam pluribusque idem partibus fieret, capta iam undique castra erant. pauci a multis perculsique a uictoribus passim caedebantur; magna pars tamen militum, cum in propinquas refugisset siluas, in castra P. Scipionis , quibus Ti. Fonteius legatus praeerat, perfugerunt. Cn. Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse; hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moli
Abbreviated transcription (Latin):
ter mipet incursantiũ mimudaꝵ arrebãt. Dem poscꝙͣ coro agmine tirs ĩꝑatoos
cum tubus ustis excitib aderãt apparrbat paꝵ amis ad tuendũ socũ siñ muni¬
into ualituros eẽ. Enrũspectare atqr agitare dux cepit si qͦmͦ possot uallũ ciͣc¬
inicore. S erat adeo nudiis cumulus er̃ asꝑi soli ut nec uingulta uasso oedende
nec t̾ra cespiti facuado aut ducende fosse alii ue ulli oꝑi apta ĩuenin posset
nec fitura quicꝙͣ satis arduũ aut abscsum enit ꝙ hosti aditũ ascensum ue di¬
fialem p̾bet oĩa fastigio seui subuexa. Ut tñ aliꝙͣ unaginẽ ualli obiceñt de¬
tellas inligatas onenb uelud stiuentes ad altitudinẽ solitã apcũdabãt cimulo
saninar oiõ genis obiecto uͥ ad molliendũ cletelle defuem̃t. Punici ex̾cit̾ pqͣ
aduene in tumulu qͥde̾ ꝑ facile agm̃ erexe̾̃ munitiois uo̾ facies noua pͥmo ea

Expanded text:
ulter impetus incursantium Numidarum arcebant; dein, postquam toto agmine tres imperatores ulter impetus incursantium Numidarum arcebant; dein, postquam toto agmine tres imperatores cum tribus iustis exercitibus aderant apparebatque, parum armis ad tuendum locum sine munimento ualituros esse, circumspectare atque agitare dux coepit si quo modo posset uallum circumicere. sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae aliiue ulli operi apta inueniri posset; nec natura quicquam satis arduum aut abscisum erat, quod hosti aditum adscensumue difficilem praeberet; omnia fastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imaginem ualli obicerent, clitellas inligatas oneribus uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant, cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant. Punici exercitus postquam aduenere, in tumulum quidem perfacile agmen erexere; munitionis facies noua primo eos
Abbreviated transcription (Latin):
duces et excit hostiũ nõ posset ip̃e cẽce cũ fre̾ cõiũget copias ħis anxius curie
id mͦ eẽ salutare in p̃ses̃ crcdebat cedeꝰ iñ ꝙcũ posset. Et iñ una nocte ignaris
hostib et ob̾io quiets aliꝙͣtũ em̃sus ẽ it luce ut sensem̃t ꝓsoctos hostes u̾¬
missis numidis qm̃ uoc̾ant maxiẽ aitato agmine seqͥ ceperũt. Añ noctẽ asseciti
numide nũc nc̃ abtͥgo nũc in latã incu̾sãtes cõsistẽ cepunt ac tutan agm̃ ꝙͣtũ
rosset. Tam̃ cuto ut simul pugnarẽt pcedẽntq scipio horcabit᷑ pͥuo ꝙͣ pedestire
copie assequerẽt᷑. Ccm̃ nũc agedo nũc substinendo agm̃ cum aliqͣdu aut multu
ꝓcederet et nox iã insturet ieuont p̃lio suos scipio et cossẽctos in tumulu quõdã nõ
auide satis tutũ p̃sitim agmini pcusso ed̾iciorem cñ qm̃ cetã cĩca emãt subducit
Ibi pͥmo ipedim̃tis et equitatui in mediũ receptis ciũdati pedites aut diffia¬

Expanded text:
duces et exercitus hostium non posset, ipse certe cum fratre coniungeret copias? his anxius curis id modo esse salutare in praesens credebat, cedere inde quantum posset; exinde una nocte ignaris hostibus et ob id quietis aliquantum emensus est iter. luce ut senserunt profectos, hostes praemissis Numidis quam poterant maxime citato agmine sequi coeperunt. ante noctem adsecuti Numidae, nunc ab tergo, nunc in latera incursantes, consistere coegerunt pugnarent procederentque, Scipio hortabatur, priusquam pedestres copiae adsequerentur. ceterum nunc agendo, nunc sustinendo agmen cum aliquamdiu haud multum procederetur et nox iam instaret, reuocat e proelio suos Scipio et collectos in tumulum quendam non quidem satis tutum, praesertim agmini perculso, editiorem tamen quam cetera circa erant, subducit. ibi primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati pedites haud diffic
Abbreviated transcription (Latin):
besso nec oꝑa nec cõsilio culis uin usa res.p̃. cẽt.c̃. neroni neq.Q. fabium
n.mͥ. ualenũ leuinũ dan collegas posse qr duos pat̾cios aran nõ licet. Eãdẽ
gium par cõsulum fore. si.m. liuiũ cum claudio collegã ad iũxissent nec ppłs
mentionẽ exrei ortam a patrib est asꝑuat᷑. uñ cã rẽ in ciuitate is cui de fferebit᷑
honos ab̾nuebat. leuicace auitatis accusans sordidati rei nõ miẜtos/ candidã to¬
gam inuito offerre eosdem honores penasq cõgeri. Si bonũ ducerẽt quid ica
ꝓͦ noxio cõꝑissent/ quid ita male credico pͥoro cõsulatu altm cred̾ent. hec caliaq
arguentẽ et querentẽ castigabat᷑ pacres.⁊m. furiũ memorãtes reuratũ de exi¬
lio patͥa pulsum sede sua rescituisse ut parẽtum seuitiã sic pat̾e paciendo ac fe
um eiꝰ diei p̃coꝵ comitia ħica. Ptores cirati.l. poͣtius licinius manlius er ho

Expanded text:
neque Q. Fabium neque M. Ualerium Laeuinum dari collegam posse quia duos patricios creari non liceret; eandem regium par consulum fore, si M. Liuium C. Claudio collegam adiunxissent. nec populus mentionem eius rei ortam a patribus est aspernatus. unus eam rem in ciuitate is cui deferebatur honos abnuebat, leuitatem ciuitatis accusans: sordidati rei non miseritos candidam togam inuito offerre; eodem honores poenasque congeri. si uirum bonum ducerent, quid itaiaque arguentem et querentem castigabant patres, et M. Furium memorantes revocatum de exsilio patriam pulsam sede sua restituisse—ut parentium saevitiam, sic patriae patiendo ac ferum eius diei praetorum comitia habita. praetores creati L. Porcius Licinus, C. Mamilius, C.
Abbreviated transcription (Latin):
obient antias mor ut nemo tota inuẽtute habẽtur por nec ꝓbutior p̾ͥmonbu
uittu snis imit asienisi cẽt huiꝰ sume cõsensu elatus ad iustã fidatiã sin rẽ
int misla o młt̃os annos ob̾ indigͥratẽ flaminũ p̾onĩ repetẽ ut in senatũ introire
Ingressum eñ cunã aũ s sionius p̃tor inde eduxisset. tr̃. pl. appellanit. alam ue¬
custum uns sacedoti repetebat datũ id̾ cũ coga p̃cexta er sella curusi et flammid ee
sõlor na reosttis uetustate ãnalĩ exẽplis stare uis ẜ recẽtissume auĩq cosuerudime
ustes nasebat nec uatrũ nec auoꝵ memonia dialem quẽꝙͣ idius nẜrasset. Tnbuni¬

Expanded text:
t nemo tota iuventute haberetur prior nec probatior primoribus patrum, suis pariter alienisque, esset. huius famae consensu elatus ad iustam fiduciam sui rem intermissam per multos annos ob indignitatem flaminum priorum repetivit, ut in senatum introiret. ingressum eum curiam cum P. Licinius praetor inde eduxisset, tribunos plebis appellavit. Flamen vetustum ius sacerdotii repetebat: datum id cum toga praetexta et sella curuli ei flamonio esse. praetor non exoletis vetustate annalium exemplis stare ius, sed recentissimae cuiusque consuetudinis usu volebat: nec patrum nec avorum memo
Abbreviated transcription (Latin):
pxima castra seymisium int̃ uallo distãtes asie copie penier. uallis coua onrert
bodepsa aorboribi n hui silue medio fẽme stadia cohors romana artise panica
abdit᷑ es cquites ita medio i nẽ int̾ cepto cerẽ copie silenti agmine ad ꝓri¬
mos hostes ducte. Et cũ statio nulla ꝓ poͬtis neq in uallo custodaree. er cos¬
ludo oy sa castia nudlo usꝙͣ obsistente penetrantre. Inde signa camiĩt ex cel¬
sicoir clamor. Pars semisopnos hostes cedut pars ignis escas snum̃to anão
cetis intuit pars poicas occupant ut fugã int̾cliddant. hostes siml ionio
clamor cedes uosut alienatos sensib nee audire nec ꝓuidere qcp̃ seniũt. n.¬
dut iermes mnt̃ cauinas aͥmatoꝵ. Asii ruũt ad potas. alii opseptis itinelisa

Expanded text:
lo distantes aliae copiae Poenorum. uallis caua intererat, condensa arboribus; in huius siluae medio ferme spatio cohors Romana arte Punica abditur et equites. ita medio itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine ad proximos hostes ductae et, cum statio nulla pro portis neque in uallo custodiae essent, uelut in sua castra nullo usquam obsistente penetrauere. inde signa canunt et tollitur clamor. pars semisomnos hostes caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant ut fugam intercludant. hostes simul ignis, clamor, caedes, uelut alienatos sensibus, nec audire nec prouidere quicquam sinunt. incidunt inermes inter cateruas armatorum. alii ruunt ad portas, alii obsaeptis itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidii eẽt et ip̃e hãnibal sentiret. Cesa eodem die qui hui pugne auctores sũt
niri płusq pauoris ꝙͣ ce̾tamĩs fuisse cum inoppinato in castra romana numide
hispaniq cum helephantis inrupissent elephanti ꝑ media castru uadentes stra¬
gem tab̾naculoꝵ ingẽti sonitu ac fugam ab rũpentiũ uĩcula ium̃toꝵ facerẽt
Frandem ꝙͦ suꝑ tumltum ad iectã ĩuisis ab hãnbale qui huĩt aliquẽ gnarum

Expanded text:
praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret.praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret.ni plusque pavoris quam certaminis fuisse, cum inopinato in castra Romana Numidae Hispanique cum elephantis inrupissent, elephanti per media castra vadentes stragem tabernaculorum ingenti sonitu ac fugam abrumpentium vincula iumentorum facerent; fraudem quoque super tumultum adiectam, inmissis ab Hannibale qui habit
Abbreviated transcription (Latin):
auc rõte ũecto tmñsicũ hostib ded̾it. Ibi ꝑ simgẽ iacẽtiũ elephantoꝵ atx edita ce¬
des. Altu i ꝑte castroꝵ iã pulsiem̃t cãpani punicũq p̃sidiũ ec sub ip̃a porta
capue q̃ uscurnũ fert pugnabat᷑. Neꝙ iã armati ĩrũpẽtib romanis tesist¬
bant ꝙ̃ quo balistis scorpionib ꝙ inscrucca missilib ꝓcul hystes artebat. Et suꝑ¬
pressit impetum romanoꝵ milnꝰ imiꝑatons. app̃. claudii cũ suos añ pma signa
adhortanti sub leuo humero sub leuo sũmũ pect̾ ceso ictũ est magnã m̃ nis
hostium añ portam est cesa ceri trrꝑidi in urbem cõpussi. Et hãnibal postꝙ
cohortis hispanoꝵ stragẽ iudit sũmaq ui castra hostium defendi omissa oppu¬
tione recipe signa ex cõu̾tẽ agm̃ peditum obiecto abtgo equitatu ne hostis i¬
stant cep̃ segionũ ardor ingens ad hostẽ in seꝙͣdum fuit ẜ flactus receptui ca¬
ni uissit satis ad uttũq ꝓfectũ int̾ ut et camꝑani qm̃ haut mstum in hanbał

Expanded text:
ibus dedit. ibi per stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes. altera in parte castrorum iam inpulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae quae Volturnum fert pugnabatur; neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant, quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostis arcebat. et suppressit impetum Romanorum volnus imperatoris Ap. Claudi, cui suos ante prima signa adhortanti sub laevo umero summum pectus gaeso ictum est. magna vis tamen hostium ante portam est caesa, ceteri trepidi in urbem conpulsi. et Hannibal, postquam cohortis Hispanorum stragem vidit summaque vi castra hostium defendi, omissa oppugnatione recipere signa et convertere agmen peditum obiecto ab tergo equitatu, ne hostis instaret, coepit. legionum ardor ingens ad hostem insequendum fuit: Flaccus receptui cani iussit, satis ad utrumque profectum ratus, ut et Campani quam haud multum in Hannibale
Abbreviated transcription (Latin):
rem. p̃. patiar inultam et suam disciplinã suaq ĩstituta sequi uibent et ut im¬
ꝑiis uiuoꝵ nemo obẽdientior me uno fuit ita post moͬtem suã ꝙ in quaq re fac¬
turos illos fuisse maxiẽ censeam id optimũ ducere uos qͦ ueli milites. Non
sam̃tis lagrinioq tãꝙͣ extictos ꝓsequi uiuũt uget̃q fama reꝵ gestaꝵ s qͦti¬
enscũq ocauirer memonia illoꝵ uelud si adhortãtis signũq dantis uideatis eos
rabile ilłud ed̾idit p̃lium qͦ docum̃tũ deb̾istis hostib nõ cũ scipionib extic̃tum
eẽ nom̃ romonũ. Et cĩ ppłi us atq ui̾tas nõ obnipta fuit cãnẽsi cdãde ex om̃i
qñtum audentis duce urõ auctore. Nõ eĩ hesteno die aim signũ rect ptur dedi seq¬
aibuo esfuss nob̾ turdatũ hostẽ fingiꝰ audatiam uit̃m s difene in maiois głia

Expanded text:
rem publicam patiar inultam, et suam disciplinam suaque instituta sequi iubent et, ut imrem publicam patiar inultam, et suam disciplinam suaque instituta sequi iubent et, ut imperiis uiuorum nemo oboedientior me uno fuerit, ita post mortem suam, quod quaque in re facturos illos fuisse maxime censeam, id optimum ducere. uos quoque uelim, milites, non lamentis lacrimisque tamquam exstinctos prosequi—uiuunt uigentque fama rerum gestarum—sed, quotienscumque occurret memoria illorum, uelut si adhortantes signumque dantes uideatis eos, ctum esse nomen Romanum et, cuius populi uis atque uirtus non obruta sit Cannensi clade, ex omni quantum audeatis duce uestro auctore. non enim hesterno die, cum signum receptui dedi sequentibus effuse uobis turbatum hostem, frangere audaci
Abbreviated transcription (Latin):
dosq sibi milites int̾ cõtione aduocata ita disseruit. ues mea erga ĩpenitores
nr̃os uiuos mortuos q pietas uł p̃sens oiũm nim misites fortuna fide̾ cui¬
uis face̾ põt mͥ hoc ĩꝑium ut ampłu uidicio nr̃o ita re ip̃a graue ac solłicitũ eẽ
Quo enĩ cpr̃ nͥ met̾ in errorem obstupefacet uix ita cõpos mĩ cẽm ut aliqua so¬
latia ĩuenie egͦ aĩo possem. Cogor urãm oĩum uicẽ ꝙ difficiłimũ in suctu est
unꝰ cõsulẽ. Et ne tñ quidẽ uͥ qͦnãmͦ has reliꝗas duoꝵ excituũ. pate cõẜuare possẽ¬
cogitandũ est au̾tẽ aĩim ab assiduo merore libet. Presto est ei acoba memonia
et scipiones me ambo dies noctesq curis in sõpnisq agitãt ec excitãt sepe sop̃n
nen se nen ĩuictos ꝑ acto ãnos in hiis teͬns milites suos cõmisitones urõs / neu

Expanded text:
dosque sibi milites ratus, contione aduocata ita disseruit: 'uel mea erga imperatores dosque sibi milites ratus, contione aduocata ita disseruit: 'uel mea erga imperatores nostros uiuos mortuosque pietas uel praesens omnium nostrum, milites, fortuna fidem cuiuis facere potest mihi hoc imperium, ut amplum iudicio uestro, ita re ipsa graue ac sollicitum esse. quo enim tempore, nisi metus maerorem obstupefaceret, uix ita compos mei essem ut aliqua solacia inuenire aegro animo possem, cogor uestram omnium uicem, quod difficillimum in luctu est, unus consulere. et ne tum quidem, ubi quonam modo has relicogitandum est, avertere animum ab assiduo maerore licet. praesto est enim acerba memoria, et Scipiones me ambo dies noctesque curis insomniisque agitant et excitant saepe somno, neu se neu inuictos per octo annos in his terris milites suos, commilitones uestros, neu
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Carthagiẽses tͤpide pͥmo ab hostiũ uallo acti p̾ꝙͣ neminẽ usequi uidert̃
metu substicisse rati cõcep̃tĩ iu̾sus er sedato gradu in castra abeñt. Par ne¬
gligẽtia in castris custodiendis fuit. Nã er si ꝓpinquus hostis eit/ cam̃ re¬
liquias eũ eẽ duoꝵ ex̾cituñ añ paucos dies deleroꝵ sucrinrbat᷑. Obhoc cũ oiã
neglecra apud hostes eẽnt exploratis iis ma̾tius ad cõsiliũ pͥma spẽ cemeran¬
um magis ꝙͣ audax aiuim adieat ut ultro castra hostium oppngnaret faciliꝯ
cẽ rat᷑ uni hasd̾rubalis oxpugnari castra qmͣ sise mͥsus tres excit᷑ ac tros du¬
ces iumnxissẽt sua defendi. Siml aut successisset ceptis receptuꝵ se afflictas
res aut si pulsus eẽt cam̃ ultro inferendo arma cõtep̃tũ sui dep̃tuꝵ. Ne tñ
dubia res er uocrim tẽror er̃ nõ sue fortune cõsiliũ ꝑt̾baret allaꝙydos adhortã¬

Expanded text:
xit. Carthaginienses trepide primo ab hostium uallo acti, postquam neminem insequi uiderunt, xit. Carthaginienses trepide primo ab hostium uallo acti, postquam neminem insequi uiderunt, metu substitisse rati, contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt. par neglegentia in castris custodiendis fuit; nam etsi propinquus hostis erat, tamen reliquias eum esse duorum exercituum ante paucos dies deletorum succurrebat. ob hoc cum omnia neglecta apud hostes essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit ut ultro castra hostium oppugnaret, facilius esse ratus unius Hasdrubalis expugnari castra quam, si se rursus tres exercitus ac tres duces iunxissent, sua defendi; simul aut, si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut, si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum. ne tamen subita res et nocturnus terror et iam non suae fortunae consilium perturbaret, adloquendos adhortan
Abbreviated transcription (Latin):
to clamor tubaꝵq soñ iã enĩ ꝓpe uallu hostes erãt exaudit᷑. Inde u̾so irpẽte
intra luctu discinũt ai aͥma ac uelur accẽsi rabie disciĩt ad portas et in ho¬
stem negligẽt᷑ atq ĩcõposice uenientẽ occu̾rũt. Ex cĩplo ĩꝓuisa res pauorẽ ĩcu¬
tit penis minibundiq uñ cot hostes tã subito exorti poe deleto excitu forent
nĩ tãta audatia cãta fidutia suis uictis ac fugatis quis ĩpacor duob scipionib
cesis extitisset quis castris p̃cẽt quis signũ dediss pugne. Adhee tot iã nec¬
opinata pͥmo oium ince̾ti scupẽtesq referũt pedẽ de ĩuauda ĩp̃ssioẽ uussi terga
uerlũt et aut fugientiũ cedes fed̾a fuiss aut temerbilis ꝑiculosusq scꝙ̃tium
impet᷑ in martius ꝓpe receptu dedissec signũ obsistes qi ad pͥma signa q̃sdã
ip̃e retinẽs cõcitatã rep̃ssit aciem iñ in castra auidos ad huc cedis sangius̃q redu¬

Expanded text:
enim prope uallum hostes erant—exauditur. inde uerso repente in iram luctu discurrunt ad arma ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et in hostem neglegenter atque incomposite uenientem incurrunt. extemplo improuisa res pauorem incutit Poenis mirabundique unde tot hostes subito exorti prope deleto exercitu forent, unde tanta audacia, tanta fiducia sui uictis ac fugatis, quis imperator duobus Scipionibus caesis exstitisset, quis castris praeesset, quis signum dedisset pugnae—ad haec tot tam necopinata primo omnium incerti stupentesque referunt pedem, dein ualida impressione pulsi terga uertunt. et aut fugientium caedes foeda fuisset aut temerarius periculosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptui dedisset signum obsistensque ad prima signa et quosdam ipse retinens concitatam repressisset aciem. inde in castra auidos adhuc caedisque et sanguinis redu