comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iratundia queq ꝯsilio iimica ⁊ c̃ ⁊ nicto¬
na uecomsolens ac supla est. Eꝑiturus. Ira
imoderata insamam gignit. Ennodiu̾s.
lesa sepis pd̾tencia. Item grauissma est ꝓ
bi homnis iracundia. Item homo ce corpꝰ
suum ẽ cum irascitur. Iracundiam antem
qui nĩtit hostem frat maximũ. Pratus eciã
tacinis ꝯsilum putat leso doloris remedi¬
um ẽ nuiai dolor. Fñꝙͣ scelus scełe m̃di¬
candum ẽ. ira crucelitatis mr̃ est. Ingeĩa
recta debilitat Iracundia praua ꝯfirm̾at

Expanded text:
Iracundia quoque consilio inimica est, victoria vero insolens ac superba est. Epicurus Ira immoderata insaniam gignit. Ennodius Malesa sepius patientia. Item, gravissima est sibi probi hominis iracundia. Item, homo extra corpus suum est, cum irascitur. Iracundiam autem qui vincit, hostem superat maximum. Iratus etiam facinus consilium putat. Leso doloris remedium est inimici dolor. Numquam scelus scelere vindicandum est. Ira crudelitatis mater est. Ingenia recta
Abbreviated transcription (Latin):
as. ꝑsius. pelliculam uet̾em retines si frote
polius. astutam rapido semuas sb̃ pectore
uulpem. prudencius u̾ supra. latitat lupus
ore suiento lacceolam mentitus ouem so
uelle molli. De ĩuidici sin actor. txx.¬
Nuidia est dolor. ii egritudo ꝓ hõc.¬
amim cx aliena felicitate nascens et
animũ torquens. sic dc̃a. qm̃ mniudꝰ
aliena bona undere non põt. Item inu¬
dia est mactorem suũ reciprocus ex alt̾iꝰ
bono tabescentis amimi cruciatus. hum̃s
taq uicii partes sunt tres .s. affliccio .s. in ꝓ¬
spis ꝓxum a crultacio inadu̾sis ⁊ maligi¬
tas sine malicia. affliccio quid̾ in ꝓsꝑis ẽ
annui ciuciatus ex ꝓfectuminus sͥ placen¬
tis descendens. Exultacio u̾om adusis est
quedam ex alt̾ius casu o dii nebulosa conso¬
lacio. porro malicia est aliep dampm auide
nequissime loluntatis eecusus odiosus. Sã¬

Expanded text:
s Aulus Pelliculam veterem retines si fronte politus, Astutam vapido servas sub pectore vulpem. Prudentius Psychomachia Latitat lupus ore cruento. Lacteolam mentitus ovem sub vellere molli. DE INVIDIA Snvidia est dolor vel egritudo animi ex aliena felicitate nascens et animum torquens sic dicta quoniam invidus aliena bona videre non potest. Item invidia est in actorem suum reciprocus ex alterius bono tabescentis animi cruciatus. Huius itaque vitii partes sunt tres: afflictio, sci exultatio in adversis et malignitas sive malitia. Afflictio quidem in prosperis est animi cruciatus ex profectu minus sibi placentis descendens. Exultatio vero in adversis est quedam ex alterius casu concepti odii nebulosa consolatio. Porro malitia est alieni damni avide nequissimeque voluntatis odiosus excursus. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
tumens spumanti feruida uctu. danguine¬
am torquet suffuso lumma felie. Inpaciẽs
Comes in dinsa furoris pcipites cãpit irã
gradus ⁊ fellea torquet lumina ꝯtempnit¬
cor ammi ꝯͣ aliquem indutatus ⁊ Robo¬
iatus. Item odim est uicium ꝙ irati
monum mimi speq mucce tenacius ab¬
scondit rancor est cum amgnitudine claus.
mordatis amiiui. nulnus anim demõstrat.
discordia est aliquoꝵ dissidencia. quos pͥꝰ
amoris uĩculum colligauat. are. in .uiii.ł.
pħicoꝵ. amicicia facit ex inuitis unũ. dis¬

Expanded text:
tumens spumanti fervida rictu Sanguinea torquet suffuso lumina felle Impatiensqis Comes indivisa furoris precipites capit. Ira gradus et fellea torquet lumina. Contemnitcor animi contra aliquem induratus et roboratus. Item odium est vitium quod irati motum animi spemque vindicte tenacius abscondit. Rancor est cum amaritudine clausa, mordacis animi vulnus habitu demonstratur. Discordia est aliquorum dissidentia, quos prius amoris vinculum colligaverat. Aristoteles Physica Amicitia facit ex
Abbreviated transcription (Latin):
exte accepimus. omi ꝓrsus fient ꝯmumia. cͥp¬
pe egd doccuna aũue maliim. ꝙͣ copulis
atq opulencus. iꝑudit aristotiles libros
illor n editos ẽẽ. n non editos / quia solis
eis ꝯgnoscibiles qui eos intiłig̾ent. didini¬
uͥ supra. locus int noc m̃uidie nõ prebetur
ubi mulius suꝑior est. Omnes emm diuites
facit pauptatis equalitas .cxxx

Expanded text:
orsus fient communia? Quippe ego doctrina anteire malim quam copiis atque opulentiis? Respondit Aristoteles libros illos neque editos esse, neque non editos, quia solis eis cognoscibiles, qui eos intelligerent. Did regis Locus inter nos invidie non prebetur, ubi nullus superior est. Omnes enim divites facit paupertatis equalitas. DE
Abbreviated transcription (Latin):
agas ut nequis tuo mito te od̾it etunt tũ
scmꝑ qui te oderunt. Re uera memoria bñ¬
ficioꝵ fragilis est imurie u̾o tenax. Itemn
diculum est odio nocentir inuocenciam per¬
ignib humor ⁊ cepidus gelido flabit̾ ne
atq caclem regio nesꝑ ⁊ ortus erit. Quem
michi sitrenim positis que sumpsimus ar
Cum petoremsiro que sol ẽe luꝑis. cxxxui¬

Expanded text:
agas ut ne quis tuo merito te oderit, erunt tamen semper qui te oderint. Revera memoria beneficiorum fragilis est, iniurie vero tenax. Item, ridiculum est odio nocentis innocentiam perignibus humor Et tepidus gelido flabit ab aAtque eadem regio vesper et ortus erit. Quod Quam mihi sit tecum positis que sumpsimus armCum pecore infirmo que solet esse lupis.
Abbreviated transcription (Latin):
amor etis. edm es inuidit minor est. Inuidia
siquidem ẽ. amiui dolor ex aliens comodis
aulli ergo mnuidet. iur bonitate preditus.
usias enĩ multis huñdare uirtutib inse qui
alicnas amat. Ennodius. male ꝑtina ⁊ deꝰ¬
dulliuis in or̃one ꝓ cornelio lalbo. Est ha se¬
culi malicia quedam atq labes mĩturi uelle
łemuidere ip̃m qr florem dignitatis infim¬

Expanded text:
maior eris. Qui enim invidet, minor est. Invidia siquidem est animi dolor ex alienis commodis. Nulli ergo invidet vir bonitate preditus. Scias eum multis abundare virtutibus in se, qui alienas amat. Ennodius Magnus FeTullius Pro L. Cornelio Balbo oratio Est hec seculi malitia quedam atque labes, virtuti velle invidere, ipsumque florem dignitatis inf
Abbreviated transcription (Latin):
uide nedum ad uacuũ ꝑuenite contendis mñ
ip̃i ranus quos appͥhendis decides. leo crũq
inimmaꝵ an auium pabulum fuit nichil.
tam fimmim est. au ꝑiculũ uõ sit.iu inuan¬
do. demq si deus es. tribue mortalib bñfi¬
cia debes nonsua eis enpere. Si autem ho
es. id ꝙ es semp ẽe te ergita. stultum est
coꝵ memmisse pp̃ quetuiꝰ obliuisce¬

Expanded text:
dum ad cacumen pervenire contendis, in ipsis ramis quos comprehenderis decidas. Leo quandoque minimarum avium pabulum fuit. Nihil tam firmum est, cui periculum non sit ab invalido. Denique si deus es, tribuere mortalibus beneficia debes, non sua eis eripere. Si autem homo es, id quod es semper te esse cogita: stultum est eorum meminisse, propter que tui oblivisc
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ue tueturur res cie¬
taurat salutem. tnus mat̾ia u̾satur
in morois iuulib. ad hanc itao ꝓ¬
tinent non ea tm̃ que ais eoꝵ exinbet
qui ꝓprie media nominantur. s ł cib
aducrsus ext̾nos utus casus tuatur. h̃ic
am̃o nomen impõatum estimatur.⁊ a
tempamento. ut no multum s paula¬
tim adhilratur omĩs enĩ in modeuaicio
nõ sauitem s piauum affert medianta¬

Expanded text:
corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam adversus externos ictus casusque servatur. Huic a modo nomen impositum estimatur, id est a temperamento, ut non multum sed paulatim adhibeatur. Omnis enim immoderatio non salutem, sed periculum affert; medi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. a uarictate ugum. ꝙ diusor sonos efficiat.
liram pͥmũ ⁊ mͥcirio inuẽtam fuisse dicũt.
l m̃o. Cum regredicus uilus in suoc meatꝰ
uana incamp̃is reliquisse anmalia relicta
⁊ testudo ẽ. Q cum ꝑutrefacra ess ⁊ nerui
cuis remanasseut extenti intra coriũ ꝓcussa
a nicimo sonitũ dedit. ad tuiꝰ sp̃em mͣcuriꝰ
uram feat ⁊orpheo tradidit. qui cius rei mxͣ¬
nie eat scudiosꝰ uñ ⁊ existimatur ead̾ arte
nõ feras tm̃. s ⁊saxa atq siluas cantus mo¬
dułone applicuisse ¶ẜmꝑanũ ẽ pelł uel
coriũ ligno ex mia ꝑte detensum. Est enim
ritum mediũ tympanũ dr̃. xp̃m ut sym pho¬
na ad u̾gulam patitur. ¶nbala acitab¬
bula quedam sunt que ꝑcussa ⁊ ĩuitẽ tãg̃n
se ⁊ souitũ faciũt /  Sitrum ab inuentrite no

Expanded text:
est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus, varia in campis reliquisset animalia, relicta ante testudo est. Que cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit qui eius rei maxime erat studiosus, unde et existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque sylvas cantus modulatione applicuisse. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extensum. Est enim ritum medium tympanum dicitur et ipsum ut symphonia ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quedam sunt, que percussa invicem tangunt se et sonum fa
Abbreviated transcription (Latin):
imaũ terre diuidende ꝑlineas ⁊ incusuras no¬
men aiti dedit. Que in de longiꝰ acunuẽ sa¬
pientũ ꝑfecta ⁊ maris ⁊ celi ⁊ aeris spaciame¬
ciũ tur. Nam ꝓuorati stugiosi cxꝑmt post tre
diuisiõcm ⁊ ccli spacia quere. quanto int̾ual¬
lo bia at̾ric alima sol. ip̃e distarz ⁊us ad
uercicem celi. quanta se mensura distender
qr ex terre dmĩsione ħ discipima cepit ex ĩ¬
tria de terra ⁊ de mensura mĩcupata est. t̾ra
enĩ g̃ce.ge. uocatur mecra mensura. hiꝰ dis
tria quid̃ ⁊ arsmetica hño ciementa ꝑ ꝯ̃ cecłai
toꝵ. in quo consid̾acio fit duobi moĩs. uno
dis antiqui cractatores huiꝰ scĩe usi sũt in
nbric sius s enclides in libro suo nõ incessit.¬

Expanded text:
initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit, qui deinde longius acumen sapientium profecti, et maris et coeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderequia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex intria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius ditria quidem et arithmetica habent elementa, per ntorum in quo consideratio fit duobus modis. Uno dis antiqui tractatores huius scientie usi sunt in libris suis, sed Euclides in libro suo non incessit
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil enĩ sũ illa. Nam ⁊ ip̾e mũdꝰ. quadã ar¬
monia sonoꝵ fatur ẽe ꝯpoit ͣ Et celum ip̃m
ib̃ armonie modinacione reuolu. Musica mo¬
quar cube cõcentꝰ pugnantes acceudit. ⁊ qñti
uchem̃tior sũc clangor. canto fit ad ceitamĩ
antinꝰ forcior. Si quid tremiges cantus hortat᷑¬
⁊.ad tolłandos quoq laborei musica ammũ
multet ⁊ singuioꝵ opum fatigacom modu¬
lacio uans solatur. Eetitatos quoq anmos
bestia. nc nõ ⁊ scrpentes uolucter ⁊ deiphinos
ad auditũ suc modusonis musica ꝓuocat

Expanded text:
nim enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse compositus et celum ipsum sub harmonie modulatione revolvi. Musica moquoque tube concentus puvehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis m
Abbreviated transcription (Latin):
siu dc̃a dr̃. ꝙ cuis anse geminate indeantur au¬
res mutari. recipit autem uĩ uł aque pedem
quadratum. fruniti uo modios ptalitos tres
Eroui grece anfora est ꝯtinens iiuas tres ur¬
na meniniã est ꝙͣ quidam quattanũ dicũt
ꝓpͣe aut urua uas est que ꝓ ꝯdendis defũccoꝵ¬

Expanded text:
uod ejus ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graece amphora est continens urnas tres. Urna mensura est, quam quartarium dicunt: proprie autem urna vas est, quod pro condendis defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
racione. ad efftm alit. et. ax se nũs. ncc̃e c̃ pro¬
dire in effcm̃. omĩa aut̃ corpora telestia funt
semꝑ unom ͦ ͣ in se ip̃is se hũcia renouã¬
tia solum corporaciones situales a deo que st̃
in mũdo infibri. Nec reppitur in ununfitate
mundi sensibił aliud acorporib celestibus. S
se hñs .m. amfestũ ẽ igitur ꝙ omia reuonata
ĩ mũdo cortuptibui p mitutes celestũ xuiii.

Expanded text:
ratione ad effectum aliter se habens, necesse est prodire in effectum; omnia autem corpora celestia sunt semper uno modo in seipsis se habentia, renovantia solum comparationes situales ad ea que sunt in mundo inferiori. Nec reperitur in universitate mundi sensibilis aliud a corporibus celestibus, sic se habens. Manifestum est igitur, quod omnia renovata in mundo corruptibili, per virtutes celes
Abbreviated transcription (Latin):
lenarum est triformem constat ẽe naturay
p̾ma ẽ annonica que cxuocũ cantib ꝯstat
S̾a organita que ex flatu ꝯsistit. tertia ri¬
thunct᷑ que puisu digitoꝵ nũos recipit.
Nam aut uoce editur sonis. si cut ꝑ fauces
aut flatu. sicut ꝑ turbam auttibiam aut pl

Expanded text:
triformem constat esse natura. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat: secunda organica, quae ex flatu consistit: tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces: aut flatu, sicut per tubam aut tibiam: aut pu
Abbreviated transcription (Latin):
sistro ad bellum femmaꝵ excertitus uocabatur.
¶ Intĩnabulum de sono uoas nomen h̃t si¬
racione opꝰ titu babit. uñ fit ut speculacio rõis
oꝑ. udi actu nõ egeat. manuũ u̾o oꝑa ulła
sint. insi racione ducantur. Iam u̾o quanta

Expanded text:
sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sirationis opus titubabit. Unde fit ut speculatio rationis operandi actu non egeat. Manuum vero opera nulla sint, nisi ratione ducantur. Jam vero quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ir flamco cutes inbesc̃t. tũc muito rurore. al
igne uicina ĩuadũtur loca ita ut ĩ febris
cecitetur. e morsibi ⁊ punc hali uͥ suꝑ.¬
ab aliis iinimb difteit si nal ip̃ni
ueneno caret. Morsus a ⁊ putairas aĩal uene¬
nati secũtur acadencia pessima. animaliu
unde ex sui hnũdancia mimuitata ⁊ ꝑutrefc̃ã
⁊ toti corpori domĩans ita corrupta: ncc̃e est
iupidos faciat ⁊ maxime ĩ.autũpno ⁊ ie. Sig
ꝯgnoscendi canem rabid quia alii canes
eum fugiunt ꝑfugus ⁊ solinagus ⁊ mitat
qĩ ebriosꝰ. oris aꝑti. lingne dependentis. Se¬
lina ninia ex ore semꝑ curut ocun sunt ĩu̾si

Expanded text:
re flammeo cutes rubescunt, tunc multo rubore ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. DE MORSIBUS ET PUNCTURIS ab aliis vulneribus differt, si animal ipsum veneno caret: morsus autem et puncturas animalis venenati sequuntur accidentia pessima. Animaliumunde ex sui abundantia immutata, et putrefacta, et toti corpori dominans ita corrupta, necesse est rabidos faciat, et maxime in autumno et vere. Signa cognoscendi canem rabidum; quia alii canes eum fugiunt, profugus, et solivagus, et nutat quasi ebriosus, oris aperti, lingue dependentis: saliva nimia de ore eius c
Abbreviated transcription (Latin):
urdr magist scqui opp̃iom illoꝵ qui dicunt¬
non enĩ quia fornicatur quis scanduliz .it. s qr
duo actus qñ sunt unũ pcc̃m formarr ut ma¬
la uoluntas ⁊ actus sequens ita e ͦ unicꝰ actꝰ
formalr duo põa ut defloracio uirginis dequa
moritur. quia ⁊ ille actus ⁊ ẽ stupꝵ ⁊ẽ homiai¬
dium. sam ⁊ formcacio manifesta que nõ est
nisi urncue attus est pc̃cm libidis. ⁊ ẽ.cxliiii.
scandalum. Decasib in quib uitã miumdiꝰ
liqueat in quib tasib scandalum ẽ pcc̃m
in quib nõ. Nota distĩcc̃om. quia aut ip̃¬
ft̃m dc̃mur siguũ cuiꝰ occ̃one aiii trahunt
ad põm ẽ maiũ inse. uit bonũ. aut indiffe¬
iemi in pͥmocaũ fugicud̾ ẽ om̃mno scandalũ
In so si taie lonum cit quo omisio nõ ess salꝰ
onuutenti non d diuttere illud pp̃ scandalũ¬

Expanded text:
gister sequi opinionem illorum qui dicuntnon enim quia fornicatur quis scandalizat, sed quia duo actus quandoque sunt unum peccatum formaliter, ut mala voluntas et actus sequens, ita econverso unicus actus formaliter duo peccata, ut defloratio virginis de qua moritur, quia ille actus et est stuprum et est homicidium: ita et fornicatio manifesta, que non est nisi unicus actus est peccatum libidinis et est scandalum. DE CASIBUS IN QUIBUS VITANDUM liqueat, in quibus casibus scandalum est peccatum, in quibus non, nota distinctionem, quia aut ipoccasione alii trahuntur ad peccatum, est malum in se aut bonum aut indifferens. In primo casu fugiendum est omnino scandalum. In secundo si tale bonum est, quo omisso non esset salus ommittenti, non debet dimittere illud propter scandalu
Abbreviated transcription (Latin):
tit una ꝓ omnib sitamen sbesd̾ilia causa m¬
chominꝰ iauietur sin̾a isluus canois. prima
opimo est deingnor et ꝯmsor. Elicui autem
qui cum scanduo ꝑassim ⁊pu ͨ ͤ cum plimus
formtatur. l graurꝰ peccet. ꝙ ille ouuublice
mulieres. cum pene poaꝰ sint restriigende eͣ¬
ertendende. de sił uitem qui tenent mnilieres
iisuspectis locis ⁊tũ scanduo sitamen no poe¬
cant cum eis nc pecrare ꝓponĩt pt̾ dici benig¬
na incͣptacione ꝙ nõ incidũt mulam sm̃a¬

Expanded text:
best illa causa, nihilominus incurretur sententia illius canonis. Prima opinio est benignior et communior. Clericus autem qui cum scandalo passim et publice cum plurimis fornicatur, licet gravius peccet quam ille qui publice mulieres, cum pene potius sine restringende quam extende. De illis autem qui tenent mulieres in suspectis locis et cum scandalo, si tamen non peccant cum eis nec peccare proponunt, potest dici benigna interpretatione quod non incidunt in illa
Abbreviated transcription (Latin):
momcõm luuam i ꝙ dixit duxint renuẽdas
intlligo recinendas .i. hfidas quo ad usirmu
catuis. i enĩ nõ teneant cas in expensis suis
tuntur eis ad pcm camis cum scundalordꝰ¬
admoniconi siniam incurtũt snñam. unde
sicitus adult̾ctur. cumurore aucurꝰ manante
in domo mariti ⁊ cohitante cum manto ⁊ ħ
cum scanccuo ⁊ post admonicõm nicurat sẽ¬
tenciam p̾cc̃am i non ceb̾at eam ille cłicus
ab solu̾e subditos suos. Infiores aũt prelati nõ
ꝯsueu̾nt de liabsou̾e. De illo qui post post ab¬

Expanded text:
mam. Et quod dixit duxerint retinendas, intelligo retinendas, id est habendas quoad usum carnis, licet enim non teneant eas in expensis suis tuntur eis ad peccatum carnis, cum scandaloadmonitionem legitimam incurrunt sententiam. Unde si clericus adulteretur cum uxore alicuius manente in domo mariti et cohabitante cum marito et hoc cum scandalo et post admonitionem, incurrit sententiam predictam, licet non exhibeat eam ille clericus copi solvere subditos suos. Inferiores autem prelati non consueverunt de hoc absolvere. DE ILLO QUI POST ABS
Abbreviated transcription (Latin):
lic nõ adcograuit ut in maiorib. Inhus aut̃
distĩguend est. quia doli capax. aliquatenus
pũitur. Infans autem nequaꝙͣ pp̃ ecatis illiꝰ
ignoranciam. Cum quid̃ incipiat ẽẽ doli capix
diu̾si diu̾sa dirunt. Ego. aut credo q tũc ẽ dolita¬
par qñ calliditate plemus ẽ. ꝙ inseptenno ñ
p̾sm̃turnisi liqueat ꝑ euidentes presim ppões
pena u̾o moderata est in talib arbitrio indi¬

Expanded text:
licet non adeo graviter ut in maioribus. In his autem distinguendum est, quia doli capax aliquatenus punitur. Infans autem nequaquam, propter etatis illius ignorantiam. Quando quidem incipiat esse doli capax, diversi diversa dixerunt. Ego autem credo, quod tunc est doli capax, quando calliditate plenus est, quod in septennio non presumitur, nisi liqueat per evidentes presumptiones. Pena vero moderanda est in talibus arbitrio iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i ⁊ infiores prelati ad quosptner hꝰ¬
qlelat a dmonidem facere Infiores cũm
possunt cam facere ⁊ si sunt simplices sacerdo¬
tes cirati tamen cum ꝯsticio illã nõ specifi
alia cormpta intencione dmutcatur eam
facere. S̾l autem ex tausa iusta ditant
qr forte iudent ibi multoꝵ stragem iacere
aut auud sumile nõ pecoant. de ħiꝰ aut̃ focari¬

Expanded text:
pi et inferiores prelati, ad quos pertinet huiusmodi admonitionem facere. Inferiores enim possunt eam facere, etiamsi sint simplices sacerdotes, curati tamen cum constitutio illa non salia corrupta intentione dimittant eam facere. Si autem ex causa iusta dimittant, quia forte vident ibi multorum stragem iacere vel aliud simile, non peccant. De huiusmodi autem focari
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ ẽ ad sum pc̃om tũc primo de prehendr̃
uinũ cẽ pretͥmissum nõ ur̃. aluud remediu
assistentiũ poss mimaran uinũ ⁊ nouus pa¬
ns. suꝑ que tocũ itaretur. nõ sr hostia dn.¬
iam consciratani. De sacerdote tcũ Ramiũdꝰ¬

Expanded text:
entum est ad sumptionem, tunc deprehenditur vinum esse pretermissum, non videtur aliud remedium, assistentium posset ministrari vinum et novus panis, super que totum reiteretur, non super hostiam consecrata
Abbreviated transcription (Latin):
Iabitur nsi decero ci lucrũ meũ ur repe¬
ant u repeciero. au co sõ indice res michi tita.¬
ablatas ab eo. mmquid pp̃utandu sdan¬
datum euis teneor ci dare tem meam.aut ces
ui fanlie in ce̾ nõ ẽ in tuco si careo re mea
puta qmia panpsum imdigeto cum fĩua¬

Expanded text:
abitur, nisi dedero ei librum meum aut si repetiero ab eo sub iudice res mihi ablatas ab eo; numquid propter vitandum scandalum eius, teneor ei dare rem meam aut cessvel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum fa
Abbreviated transcription (Latin):
uł mir in dote prefendi sunt cetis priułm
i acno depositi ⁊ similos ꝓrimliati sunt ut
prius ꝙ debetur exeis qm̃ ad deletur ex alii
priuila. ut ꝑsonarum autaccionũ equa¬
lit contirrant insatisfaccione facienda nsi
de aliquoiłloꝵ pletur ꝙ sit alti preferend

Expanded text:
ulier in dote preferendi sunt ceteris priviet actio depositi et similes privilegiate sunt, ut prius quod debetur ex eis, quam quod debetur ex aliisprivilegia, aut personarum aut actionum, equaliter concurrunt in satisfactione facienda, nisi de aliquo illorum probetur quod sit alteri preferend
Abbreviated transcription (Latin):
s exp̾mio eoꝵ si ⁊ cordia ꝯparata. Idcm. cu¬
mĩa semr auditã. gg̾. indiscussa millo modo
nõ p̃cibat ⁊̃ si accuiatus cum accusatore in gͥ¬
ciam rediiss. Ee summmanur pena collidẽti
ẽ ut deiceps accusare non ꝑmittatur. sic.n
indigestis legitur accusator de p̾uaricatione
ꝯuictus postea ex lege nõ accus p̃t̾ra nõ inci¬

Expanded text:
sit concordia comparata . Idem: Crimina semel audita Gregorius indiscussa nullo modo preteribat, etiamsi accusatus cum accusatore in gratiam rediisset . Summa iuris Pena colludentis est, ut deinceps accusare non permittatur. Sicut enim in digestis legitur: Accusator de prevaricatione convictus, postea ex lege non accuset; preterea non inci
Abbreviated transcription (Latin):
nuuo causa ꝯmestionis fauende. approuat
ti dabituriepencio. ileator autem c. qui ludui
fiat ⁊ auͣcumq iniuria fiat ei uł campu
s ⁊ si fiat ci furdi domi eoꝵ temꝑe quo alea lu¬
debatur apud cum. accio finti nõ datur ei. Id
quoꝵ multomag̾ si mutuo pecaiuam ludcu¬
tib ded̾it. scais ꝑuto si alius nõ. aleator indeu¬
tib credid̾it. Si uo nõ fiat ei fitum eolcco r
temꝑe quoludr̃ apud cum aiccio ꝯpetit ei de
phibu̾it precor iudicau. non a collusores. qͣm̃¬
ius ⁊ hii tdeantur moigni. Nam ⁊lusorqui ꝙ¬
illiqui ludunt ad aleaui uł taxillos. uł qui lu¬
do int̾ siuit. uł sunt ꝑcicipes. urinspectores ludi
petrant ⁊ maxine situnt clici. wilłs. peccãt¬

Expanded text:
o causa comestionis faciende approbatur t sponsio. Aleator autem est qui ludum et quandocumque iniuria fiat ei vel damnum. Sed etsi fiat ei furtum domi eo tempore quo alea ludebatur apud eum, actio furti non datur ei. Idem quoque multo magis, si mutuo pecuniam ludentibus dederit, secus puto si alius non aleator ludentibus crediderit. Si vero non fiat ei furtum, eo loco vel tempore quo luditur apud eum, actio competit ei de prohibuit pretor vindicari, non autem collusores quamvis hi videantur indigni. Nam et lusor, qui cilli qui ludunt ad aleam vel taxillos vel qui ludo intersunt vel sunt participes vel inspectores ludi, peccant et maxime si sunt clerici. Guille
Abbreviated transcription (Latin):
nũquid tenent. breluter dico reneat.¬
Sr ꝯ̃ tale iũs millalex mula dispensaciõ p
admita. Item quia par u parem nõ ħł
impiũ. inuito minꝰ minor in maiorem
Erggo impator tetre non potuit conde iegẽ
ꝯ smpatorem celi. p̾t̾ea dicit impator qd
sacre leges nõ dediguantur miutan sacros

Expanded text:
quid tenent? Breviter dico ra tale ius, nulla lex, nulla dispensatio potest admitti. Item quia par in parum non habet imperium, multo minus minor in maiorem, ergo imperator terre non potuit condere legem contra imperatorem celi. Preterea dicit imperator quod sacre leges non dedignantur imitari sacros
Abbreviated transcription (Latin):
usinm ar nõ. quia in ħ casu dare ei rem illa
esħdare gladium in mami furiosi tr uium
ant̾ qui abstunt res meas sino est solucndo ⁊
penit de pão paratus satisfacere si ħer. unͣdesce
repeticone. sum sine ꝑiauo possim reila ca¬
rete si autrm ẽ soluendo ⁊ non penit non credo
ꝙ tenear cessa re a repeticione pp̃ euis sdandalui¬

Expanded text:
usurum, alias non quia in hoc casu dare ei rem illam, esset dare gladium in manu furiosi. Circa illum autem qui abstulit res meas, si non est solvendo et penitet de peccato, paratus satisfacere si haberet, credo,repetitione, cum sine periculo possim re illa carere. Si autem est solvendo et non penitet, non credo quod teneor cessare a repetitione propter eius scandalu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Raunimoꝰ porro qmͣ magͥnũ pccm sit ut¬
p int alia ex .ix. que intalib ludis accendũt᷑
primũ desidium iucrandi ecce cuꝑiditas que
nandi ꝓrimum ecce rapina. tertu ẽ ulura
maxinia nõ solum in amnio uł mense. s in
eadem die. Quarcum e multiplicata menda¬
cia ⁊ uerla cciosa ⁊ uana. Quĩtum ẽ blasple¬
praua ꝯueuiũt. Geptim est scandalum bonoꝵ
Octauũ est ꝯtemptus ꝓhiciomi sc̃e matrs
ecde. Nonu ẽ amissio tempori: ⁊ bonoꝵ que i
illo tempore ceu̾entur fac̾e. Item de pena ꝯͣtles

Expanded text:
 Porro quam magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que liandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura maxima, non solum in anno vel mense, sed eadem die. Quartum est multiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blaspheprava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur facere. Item de pena contra tales
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ fuuidem lime tibi estint ꝯmisisse. cos
bñficuis suꝑ quib collusum fu̾it nõ. cxlui¬
diffcins ppetuo spoliare. De soã munundꝰ.¬
signũ. auꝰ acc̃one trahitur quis in cõ¬
sensum morcał pcãi. Dicitur aut̃ scan¬
datum a scandalon g̾re ꝙ ẽ offensio latine. pat
iam crhus quid sic scandalirare ꝓximũ. quit
nicħ̾ aliud ẽ ma offendere ꝓrimũ ꝓuocan

Expanded text:
 legitime tibi constiterit commisisse, eos beneficiis super quibus collusum fuerit, non differas perpetuo spoliare . DE SCANDsignum, cuius occasione trahitur quis in consensum mortalis peccati. Dicitur autem scandalum a scandalon grece, quod est offensio latine. Patet iam ex his quid sit scandalizare proximum, quia nihil aliud est nisi offende
Abbreviated transcription (Latin):
uentur utrum de illicite uniũ de illicito ac¬
uisicn clira. Ad ꝙ dicunt quid̃ genafi̾ elma
tr ꝙ non. nec deusura .ni. de rapina. li fuito
n ͨ de symonia. n ͨ de ystuonatu. uc de metu¬
cio. nec de alea. uł alo simli fundant isti oꝑin¬
onem suam suꝑ illa auctẽ. bonora dñni de
tius iustis luborib. Item m deutonꝰ. nõ accei¬
pies mercedem ꝓstibu. Item sał. Qui offeit
mosia ⁊ si pauperid dispensecur. ꝙ ex illiciti
neor acꝯuitur. alii quib assencio pomĩt dis¬
ticcdemi trimẽbrem uidel ꝙ in illicite acquisi¬
tis alũ nõ transtetur dominiũ ⁊̃ accipientem

Expanded text:
cite acmosyna. Ad hoc dicunt quidam generaliter quod non, nec de usura, nec de rapina vel furto, nec de simonia, nec de histrionatu, nec de meritricio, nec de alea, nec de alio simili. Fundant isti opinionem suam super illa auctoritate: Honora dominum de tuis laboribus. Item in Deuteronomio: Non accipieemosyna, etiam si pauperibus dispensetur, quod ex illicitis rebus acquiritur. Alii, quibus assentio, ponunt distinctionem trimembrem, videlicet quod in illicite acquisitis aliquando non transfertur dominium in accipientem
Abbreviated transcription (Latin):
que possident se sustieant ab auis molestau
⁊ postea ut q̃omi cedatur ⁊ bñficia quiete pꝰ¬
sideant qiͣ nomnie transaccionis soluũt auy
de ip̃is bñficuis animam pensionem ut post
mortem ip̃oꝵ in bñficiis ilł suꝑ quib est col¬
lusio tc̃a utsiui ualant uendicare. U̾nde t̾. m.¬

Expanded text:
que possident se sustineant ab aliis molestari et postea ut questioni cedatur et beneficia quiete possideant, quasi nomine transactionis solvunt aliis de ipsis beneficiis annuam pensionem, ut post mortem ipsorum, in beneficiis illis super quibus est collusio facta, ius sibi valeant vendicare. Unde tibi m
Abbreviated transcription (Latin):
redis auic principis an ep̃i an pp̃e. Nam in pͥo
calu. licus primo deponitur dendequm feno
candente in fronte signatur. In scdo casu depo¬
ntur ⁊ ad agendam pͥñam in mõstiũ ietiu¬
nouit sefłas h̾re tr̃as Intim cas noucorp¬

Expanded text:
regis sive principis, an episcopi, an pape. Nam in primo casu, clericus primo deponitur, deinde cum ferro candente in fronte signatur. In secundo casu, deponitur et ad agendam penitentiam in monasterium retrunovit se falsas habere literas, interim eas non corr
Abbreviated transcription (Latin):
Te nõ: ty creditor põt crigere Ad bric¬
ur compensare nõ solum cipensas de codẽ¬
quas fecit colligendo fiuitus. s ⁊̃ quas
scut tona fidem cur rem pignoratami. It
sicaũ fortinto ur anecupasia res pur uo

Expanded text:
tem nota, quod creditor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua r
Abbreviated transcription (Latin):
ap. in quio altas fuit deprehensa de simplic
uiiticia forͣm hẽant. cum ꝓresium iso delxat
ꝙ ꝓ talib ntãs. que possunt facile oꝑtm fra¬
udem quis ꝯmifit fu̾tatis. nec lñs usus ẽ. postip
cns flac ꝯguouit. tu ei officiũ ⁊onficiũ res¬
titueus ip̃n suꝑ ħ ultius nõ molestes. Idem. lit¬
tar que reangute fu̾uit flcatis dilũcius in

Expanded text:
 in quibus falsitas fuerit deprehensa, de simplici iustitia formam habeant, cum presumi non debeat quod pro talibus literis que possunt facile obtineri, fraudem quis commiserit falsitatis, nec literis usus est, postquam eas falsas cognovit, tu ei officium et beneficium restituens, ipsum super hoc ulterius non molestes . Idem: Literas, que redargute fuerant falsitatis
Abbreviated transcription (Latin):
predd̃ canone .s. deriuens desiuat dampnetur
ꝯuũone priuetur. Ex prano cossige ꝙ si non d̾¬
ducit in ꝯsuetud̾iem nõ sustinebit penam p
inconsuetudinem d amou̾i ⁊ si ammonicus
nult cessare euitabit penam preddã d came̾¬

Expanded text:
iens, desinat, damnetur, communione privetur. Ex primo collige quod si non duxit in consuetudinem, non sustinebit penam prin consuetudinem debet admoneri, et si admonitus vult cessare, evitabit penam predictam
Abbreviated transcription (Latin):
fuo prinatur ⁊patnus nb̃co. datur q coluisi¬
onem deregenti. ⁊ħ detectio facienda ẽ. tm̃s
dente nelit exͣneus collusionem deceg̃e. Namsi
ꝑ collusionem ei̾nei suus mensur nb̃tus pro¬
nũcietur ingenuus in ꝓpetuũ adimitat ad

Expanded text:
o privatur et patronus libero, daturque collusionem detegenti. Et hec detectio facienda est tantudente velit extraneus collusionem detegere. Nam si per collusionem extranei, servus meus vel libertus pronuncietur ingenuus, in perpetuum admittatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
sion ẽ siniue demarito. qnͣtum ad dotem ut
tc̃m est. quia socer dando dotem geno efficit̾
pauꝑior. insi quatenus releuatur. ibonere
alende f̾ilie. s debitor nõ fit panꝑior iraipien¬
do nuituũ a creditore. uł emptor autuenditor
recipiendo rem uł pretium ici uenditel credi¬
tor aut qui mala fide credidit peccisiam pri¬
tã iucenti in alca uł dacuro merecriaͥ aut hỹs¬
tniomi uł alis onapidanti bona sua nõ dr
om̃s quib deletur ex ꝯͣctu. ii qͥuali ex male¬
ficio. iił qi possunt recipere ꝙ sibi debetur exre
aut usuraniam in ip̃a specie non recipiant
maxime sui illos qui dicunt ꝙ iniiha non
qͣriu credo ꝙ ip̃a res nisuraria inspetieno dr
recipi m solutumi. quia debitor qui cam teoit
poss ceroitor ꝑ ca alia ei souierẽ ip̃o iuito.¬

Expanded text:
im est simile de marito quantum ad dotem, ut dictum est, quia socer dando dotem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non deomnes quibus debetur ex contractu vel quasi, ex maleficio vel quasi, possunt recipere quod sibi debetur ex reaut usurariam in ipsa specie non recipiant maxime secundum illos qui dicunt quod in usura non rium, credo quod ipsa res usuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit posset creditor pro ea aliam ei solvere ipso invito.
Abbreviated transcription (Latin):
crcedo i illo qui infirmus ⁊ debił cama recrea¬
te lufim nõ tamen feci muntiam ꝓrimo qr
ip̃e Idem fecit iuoluntanus accessit reo. iuitꝰ¬
ctumen ⁊ dolens amisit Idem cum iste ludus
sit turpis ⁊ repiobatus ut puta qui ẽ contra
tus .ii. atulꝰ ẽ ꝓ nõ titulo hñdus ⁊ male fidĩ
tem sunt quedam p ͤ quib indistancte tenr᷑
cis restituere quiqquidab cis bicratus ẽ in a¬
lea ut furiosi ꝓdigi minores .u. amme i maxie
pupuli Item mescecapti. suidi. muci. cen ⁊ q

Expanded text:
credo in illo qui infirmus vel debilis causa recreate luserim, non tamen feci iniuriam proximo, quia idem ipse fecit et voluntarius accessit? Retamen et dolens amisit. Item cum iste ludus sit turpis et reprobatus, utputa quia est contra stus enim titulus est pro non titulo habendus et male fidei Item sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui
Abbreviated transcription (Latin):
coriem piũs euitar neqiubit peuas infius
annotata. Nos enĩ om̃s fłarios licrũ mĩre
qui ꝑse m auos uaiũ altatis excatent cum
fautorio ⁊ defensorib sius. mathematus nĩ¬
culo derhenimꝰ innodatos statuentes ut cli¬

Expanded text:
equibit poenas inferius denotatas. Nos enim omnes falsarios, qui per se vel per alios vitium falsitatis exercent, cum fautoribus et defensoribus suis anathematis vinculis decrevimus innodatos, statuentes ut cleri
Abbreviated transcription (Latin):
orramus. iiiͦ. cum quosd cicos qui flaucrant᷑
sigulnmi reg̾ finncoꝵ catͣali custodie manci¬
pau̾is: eis asius ordiib degradatis in sigui
maleficii cartt̾em aliquemꝰ inꝑͥmi facias
quo int̾ alios egnoscantur ⁊ puiciam illar
cos ab iumre opellens ambire ꝑmictar. Imiꝰ¬

Expanded text:
quosdam clericos qui falsaverant sigillum regis Francorum carcerali custodie mancipaveris, eis a suis ordinibus degradatis, in signum maleficii characterem aliquem imprimi facias, quo inter alios cognoscantur et provinciam illam eos abiurare compellens, abire permittas . I
Abbreviated transcription (Latin):
dui ẽ. quia nõ ẽ dec̾minatum. quͣtum ⁊
singins solidis aut libris. aut martũ al¬
per̾e liceat de lucco. ccxi iundus.¬
ur baustas ⁊ sipria quib homines occi d¬
duntur. Item ꝙ de uł qui facunt uł uen¬
dunt uenenum uł toritum. Item quidde
uł qui faciunt sotiuares pictos ⁊ amitube¬
um ⁊ similia que nõ defcisitur ad ncatate
ux adusum. s aduanam głiam ⁊ur abu¬

Expanded text:
dum est, quia non est determinatum quantum in singulis solidis aut libris aut marchis accipere liceat de lucro. DE HIS balistas et similia, quibus homines occiduntur? Item quid de illis qui faciunt vel vendunt venenum vel toxicum? Item quid de illis qui faciunt sotulares pictos, aurifrisia et similia, que non deferuntur ad necessitatem vel ad usum, sed ad vanam gloriam vel abu
Abbreviated transcription (Latin):
tas improba uoluntas hñdi duntias tẽ¬
pales nõ ad usum ntͣm aut utilitatem. s
tione uidel ut possit de suo labore sibi ⁊ sue
familie in ncãiis ꝓuide. Item ut possit hos
Ex tempore sunt ħ in honesta si fiaut fesciuo
⁊ fenaro. Simili ⁊ iudicia si ercerceatur in
tenebris. quia qui male agit ⁊ odit.. Ee
mie si iudicia intalib loas tractentur. Ite
quia locus ẽ solitarius ui. ałi suspectus. In

Expanded text:
tas, improba voluntas habendi divitias temporales, non ad usum necessarium aut utilitatem, setione, videlicet ut possit de suo labore quis sibi et sue familie in necessariis providere. Item ut possit hospEx tempore sunt hec inhonesta, si fiant festivo et feriato. Similiter et iudicia si exerceantur in tenebris, quia qui male agit odit lucem. maxime si iudicia in talibus locis tractentur. Item quando locus est solitarius vel aliter suspect
Abbreviated transcription (Latin):
tmpit̾ hĩta possut dari pauꝑib talia enim q̃
cetor quent. a tmpit acapientib ꝑ fiscum uł ꝑ
alias priuata psonas in pena talit accipiẽ¬
cium nõ debentur ill. n ͨ illi qui accepuũt cenẽt
loluere msi cum agitur cc̃eq in forma iudicii.
oñ qui furtum fecit. aut aliquit rapuit non
complliturm foro pñali soluere duplũ uł q̃¬
druprum ꝙ statutum ẽꝑ pena. s tñi simplu
ẽ depecauũa symoniace acquisita ꝙ restituẽda ẽ¬

Expanded text:
ta possunt dari pauperibus. Talia enim que extorquentur a turpiter accipientibus per fiscum vel per alias privatas personas in penam taliter accipientium, non debentur illis, nec illi que acceperunt tenentur solvere, nisi cum agitur circa eos in forma iudicii. Unde qui furtum fecit aut aliquid rapuit, non compellitur in foro penitentiali solvere duplum vel quadruplum quod statutum est pro pena, sed test de pecunia simoniace acquisita, quod sit restituenda e
Abbreviated transcription (Latin):
ei sucredere ab incestato tenetur suscipe cute¬
lam hi ⁊ Item datiua que datur amdice.
qñ nullo tucore dato itestamento ⁊ nuł
existentib ꝯsanguĩeis uł ydoneis de officio
ẜones excolendas ad firmam siue ꝯducere
uł ⁊ artificio suo honesto adquire sͥ uictu

Expanded text:
ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vel idoneis, de officio  possessiones excolendas ad firmam sive conducere vel etiam artificio suo honesto acquirere sibi victum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmionis xp̃ianoꝵ ur saicem compllendi st̃
apͥncipib xp̃iani ⁊ ab ecc̃a p̃dc̃o mo. ut non
crigant inmoderatas usuras. at u̾o cep̾sse
uidr sentire amb̾. ꝙ licite atalib hostibus
possunt crigere usuras xp̃iam. Gracianus
amb̾. testatur. dicens. ab illo ceige usuam
cuui m̾ito nocere desid̾as. Cui uux infciuntur
arua. huc llme auałtrũtur usure quem blło
ult̾e non potes. ab ħ usuram erige quẽ non

Expanded text:
istianorum vel saltem compellendi sunt a principibus christianis et ab ecclesia predicto modo, ut non exigant immoderatas usuras. At vero expresse videtur sentire Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt exigere usuras christiani. GratianusAmbrosius testatur dicens: Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non
Abbreviated transcription (Latin):
abalus ꝓpetiutur sͥ imputãtur ⁊ rei sunt
apuo deui oĩ ꝓnimaꝵ que pp̃ le peunt. si
uero dieat se hui̾se bonam intencõem. q cce¬
tebritauũ em̃ie pp̃ aliꝙ licitum usum uł yñs¬
monferentera nichi suph agitabat uł igne¬
radt & ess iulicutũ talia facere uruendere.
In omib istis distinguo. quia ant illeus fa
sunt. que adiumanũ usum possũt e̾ẽ utiles
mquibratr ofecionb ad sanandum egro¬
lum ronũ usũ ucilia ⁊ sutine iuꝑflue. a c sumꝑ¬
turost camisiaꝵ quas pͥapue faciut hỹipni ta¬

Expanded text:
ab aliis perpetrantur, sibi imputantur et rei sunt apud deum omnium animarum que propterea pereunt. Si vero dicat se habuisse bonam intentionem, quia credebat alium emere propter aliquem licitum usum, erentem, nihil super hoc cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, in quibusdam confectionibus ad sanandum egronullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas p
Abbreviated transcription (Latin):
acquisunt intͣ illud emͣglii. facite nob̾ ami¬
cos dema̾mona miquitatis uł ex malo ad¬
quaritur ꝙ ce tupi causa possidetur uluti cũ
mathematicu. Exarte qui docet. uł ex futiuu
que p̾uũciat nõnulla lucratur. Que uo sic
de malo aanuniturn bonũ possiit ꝯueiti.

Expanded text:
cquisivit, iuxta illud Evangelii: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Vel ex malo acquiritur, quod ex turpi causa possidetur, veluti cum mathematicus ex arte quam docet vel ex futuris que prenunciat, nonnulla lucratur. Que vero sic de malo acquiruntur, in bonum possunt converti.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ usus ut frequciꝰ ẽ ad malum .i aliqũ
uudatur. ad alcam ad reciratõem uł ad reme¬
diũ tustiae uł uonanũ cegitaconũ. In tali¬
beergo ad intencõm recurend̾ ẽ. ut ex hac indi¬
ce uidicetur de finctu .i. de artificio ⁊ usi. illos
ã qui faciũt serta de florib dieb dm̃cis ⁊ fest

Expanded text:
quorum usus ut frequentius est ad malum, licet aliquando ludatur ad aleam ad recreationem et ad remedium tristitie vel noxiarum cogitationum. In talibus ergo ad intentionem recurrendum est, ut ex hac radice iudicetur de fructu, id est de artificio et usu. Illos autem qui faciunt serta de floribus diebus dominicis et
Abbreviated transcription (Latin):
tutum dr̃ tum res fuitiua ab alio tibi obla¬
ta cͥta quod apud te ꝯcepta sic mq s cã
mente tibi data fuit. ut apud ce parꝰ qm̃¬
obtulit qmͣuis fur non sit coustianta ẽ s astoe q̃
no obstans non manifescans.i. dei diciture¬

Expanded text:
dicitur, cum res furtiva ab aliquo tibi oblata sit eaque apud te concepta sit, utique si ea mente tibi data fuerit, ut apud te potoptulit, quamuis fur non sit, constituta est actio, quae non obstans, non manifestans. Quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ꝙuideo ꝑ ea que dãi sunt ei resti
spita tomen sup̃e testituat om̃s usuras pu¬
quas accepit. ꝙ uui uelit facere samus ep̃i¬
uimras ⁊ notific hoc udeo. utsciat se libatũ
repeti. sum utłr gessit negocium ip̃us iudĩ
⁊ iouelit uolit tenetur hr̃e ratum. S nũquid id̾
su lidlitur ute xp̃ian ꝰ restituendo uluras illi a
quo. accepit. siue ute situideus siue xp̃ianꝰ. Iam¬
brius tamen ẽ in primo caã dc̃m .s. ut soluat il¬
lis quib uretenetur. ur deponat pectiũam ĩ
ede sacra ur alio tuto leco. Siłr cum. nicte

Expanded text:
udeo, per ea que dicta sunt supra. Ita tamen, si ipse restituat omnes usuras quas accepit, quod nisi velit facere, sanius christiusuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberaturepeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit tenetur habere ratum. Sed numquid idem nsu liberatur iste christianus restituendo usuras illi a quo accepit sive iste sit iudeus sive christianus. Salubrius tamen est primo dictum scilicet ut solvat illis quibus iste tenetur vel deponat pecuniam in ede sacra vel alio tuto loco, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
A ut pascanturi ⁊ ħ faciant ad nccĩam sus¬
tentacõem suam ⁊ suor almm̃tum paupim
non credo ꝙ peccent. Si altem hiꝰ pecora en¬
emant. ad bec ut tradant ad crementu ur̃
ut aludagant in fumidem negiria. duii¬
tioms illicitum ẽ.  puꝑlicis kanirindꝰ¬

Expanded text:
a ut pascantur ibi, si hoc faciant ad necessariam sustentationem suam et suorum et alimentum pauperum, non credo quod peccent. Si autem huiusmodi pecora emant ad hoc ut tradant ad crementum, vel ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est. DE PUBLICIS OFFICI
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta ꝓcedunt cormpta sunt difticile
cĩest ut ait leo ut uono ꝑagantur exitũ.
que mala sunt maoata principio Ateti¬
amb̾. Si quis uiuram accipit raꝑmam ta¬
cit. et Io d usuns querere uł finudare autm
dere dobitoris hica ꝓ uilram. unde si hiiit
de isma tenum ui pecus quiound cenluo

Expanded text:
corrupta procedunt corrupta sunt. Difficile enim est, ut ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata principio. Ambrosius: Si quis uram usuram accipit, rapinam facit. Et Hieronymus: Usuras querede re debitoris habita per usuram. Unde si habuit de usura terram vel pecus quidquid de
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ. de cquitate canonica. l de sp̾cilitare uii
cuuł. alit forte poss dici. Si aut̾ ꝓ babili
ionorancia ductus ẽ quia credebat ño esse
dũ recipe i postinodum sciat uitatem. In
creditore ã qui recipit ꝙ sibi deretm a rapto¬

Expanded text:
nonica, licet de subtilitate iuris civilis aliter forte posset dici. Si autem probabili ignorantia ductus est, quia credebat non esse idum recipere, licet postmodum sciat veritatem. In creditore autem qui recipit quod sibi debetur a rapto
Abbreviated transcription (Latin):
.id restõeuiit̃ cum iich ad eos puenit de ma¬
leficio ⁊ ħ ĩo quia rapina ur fuitum ꝯͣ aolũtatẽ
donim fit qui patitur dampnũ s usura de uo¬
centes nich puenit deusura. sicut dant iura ac¬
tionem ꝯͣillos. quoꝵ opere uł consino uł minis¬
terio furta fiunt ⁊ rapine. i nich̾ ad eos ꝑueit¬

Expanded text:
 etiam cum nihil ad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel furtum contra voluntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de vocentes nihil pervenerit de usura sicut dant iura actionem contra illos, quorum opere vel consilio vel ministerio furta fiunt et rapine, licet nihil ad eos pe
Abbreviated transcription (Latin):
neos ciedmuis eecercendum. eͣ sed
effiertur iso soluendo. q̃ntur utrũ ille qui sol¬
uit usuas possit cum effectu pecere rem emp¬
tam deusinis ab ip̃o possessore a uttũ ille in
foro pm̃ali teneatur restitu̾es inditur ꝙ non
quia pcisi ex refurtina redactum nõ ẽ furti¬
uil̃. a siili res empta de pecrĩa usumna no
ẽ uicionsure sb̃iecta. Item quia ẜm rłam iu

Expanded text:
neos credimus exercendum . DE REBUS efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non, quia pretium ex re furtiva redactum, non est furtivum a simili res empta de pecunia usuraria, non est vitio usure subiecta. Item quia secu
Abbreviated transcription (Latin):
uł rõe more bonc sunt ia pprobande si sãne ĩ
tur. si sors iam soluta erat usurent cebite
irpetentur. Ex pacto solute l peti non pot̾ãt
tamen repeti nõ possut. mł uitra modũ
licitum date sunt. usurarũ modꝰ ex ꝑsonaꝵ
dełctu speccanons est. Itlustres enĩ trienter
usinus stipulari possunt. Negoniatores
uisses. Cet̾i semisses ultra dupum intin a¬
in tempus usure mula occasione erigi pos¬

Expanded text:
one more, bone sunt et approbande, si sane inttur; si autem sors iam soluta erat, usure etiam indebite repetentur. Ex pacto solute licet peti non poterant, tamen repeti non possunt, nisi ultra modum licitum date sint. Usurarum modus ex personarum delectu spectandus est. Illustres enim trientes usuras stipulari possunt, negotiatores bisses, ceteri semisses. Ultra duplum intra anni tempus usure, nulla occasione exigi pos
Abbreviated transcription (Latin):
tanen in tan ueadone monastium ess enor¬
mõur manifesde deceptũ uc fu̾it pura:
uendicio rrecta intencio nec fu̾it douꝰ ad¬
uere decepõem uł supplendo iuidũ preciũ
uł restitu endo rem precio ꝙ miamit Suib
reddito. fictautem estimatio decepõme
mcdio temꝑe computare in preno. excusa¬
tus eni pp̃ bonam fidem ⁊ iustũ titurm

Expanded text:
n in tali venditione monasterium esset enormiter vel manifeste deceptum, licet fuerit pura venditio et recta intentio, nec fuit dolus advere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituendo rem, pretio quod numeravit sibi reddito. Fiet autem estimatio deceptionimedio tempore computare in pretio. Excusatur enim propter bonam fidem et iustum titulum