comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suspicionẽ affectati regmi ab illo
qui utiq regib om̃ib maior erat
et maioiez esse se nouerat le
sũt fere cause hec fut trimiã
que ce sarẽ morte dignũ effece¬
rut et eorũ utor ubo et Iure ce¬
sus existumet᷑. Coniuratũ est
in cũ alx. Senatorib Gaio Ca¬
ssio et marco ac Decimo brutis
tante cedis ducib quoꝵ p̾mus
atqiz uitimꝰ ex suorũ mi̾o erãt
Medius semꝑ adu̾se ꝑtis extite¬
rat sed ueniar donatus ac pro¬
iuĩcia auctus aut ablata respu¬
ere aut profecto ip̃e quoq sunꝰ
esse debuerat sed uno modo sui
ouis fuerũt per emptores et
multa quidẽ ꝯuiratis fuere cõ¬
silia qualit atqz ubi euz perderẽt
Tandez senatus Idib marcũs ĩ
pompei curiaz edicto et locus pla¬
cuit et tempus nec ipi quidez
cesari mors ignota est debuerat
iusi ꝙ ꝑituris oculos obstruit
fortuna Omicto tabulam eueã
forte capis regis e sepulcro eat¬
tam in qua grece stripta erat

Expanded text:
suspicionem affectati regni ab illo, suspicionem affectati regni ab illo, qui utique regibus omnibus maior erat, et maiorem esse noverat. He sunt fere cause, hec sunt crimina, que Cesarem morte dignum effecerunt, et eorum utor verbo ut iure cesus estimetur. Coniuratum est in eum a sexaginta senatoribus; Gaio Cassio et Marco ac Decimo Brutis tante cedis ducibus; quorum primus atque ultimus e suorum numero erant, medius semper adverse partis extiterat, sed venia donatus ac provincia auctus, et aut oblata respuere, aut profecto ipse quoque suus esse debuerat. Sed uno modo sui omnes fuerunt peremptores. Et multa quidem coniuratis fuere consilia, qualiter aut ubi eum perderent: tandem, senatu Idibus Martiis in Pompeii curiam edicto, locus placuit et tempus. Nec ipsi quidem Cesari mors ignota esse debuerat, nisi quod perituris oculos obstruit fortuna. Omitto tabulam eneam forte Capis regis ex sepulcro erutam, in qua grece scriptum erat
Abbreviated transcription (Latin):
uyergressus est at quod sequit᷑
quale est sumilaciũ iuxta deos
et quos deos queso Iouẽ forsitã
aut neptimũ qui certe pedez ce¬
saris non ualebant hoĩẽs uiciosi
ac ut striptũ est om̃s diĩ gẽciũ
demoma despexisse eciã fertur
aruspicia et quid oro dignũ infa¬
mia ne dũ morte et nõ pocuis
multa lande dignissimũ S ex¬
pedia mus illã in expiabilez ut
Dicũt ĩiudie causam Senatum
se ad eũti et houori ficẽtissims
de certis honestãti nõ assure¬
xiss suie prohibitus ut auĩt a
cornelio balbo cũ uellet assurg̾e
sue sponte sua neqz de asfurgẽ¬
do cogitas en grane camẽ cuz nrã
etate filii rusticorũ regib atq
p̾ncipib nõ assurgat s euĩ id
maxiẽ ĩ dignacõne in senatus
auxit ꝙ ip̃e cesar sibi triũpha̾ti
nõ assurrexisse põcuiz aquilam
egere tulerat en cã inparitas
reꝵ Rogo aut̃ quid habet põcuis
uighante insi forte eadem in
patria natũ esse pares facit
S nũꝙͣ odio tã de fuit addunt

Expanded text:
upergressus est. At, quod sequitur, quale est? Simulacrum iuxta deos; et quos deos, queso? Iovem forsitan aut Neptunum, qui certe pedem Cesaris non valebant, homines vitiosi, aut, ut scriptum est: Omnes dii gentium demonia. Despexisse etiam fertur aruspicia. Et quid, oro, dignum infamia, nedum morte, et non potius multa laude dignissimum? Sed expediamus illam inexpiabilem, ut dicunt, invidie causam: senatui se adeunti et honorificentissimis decretis honestanti non assurrexit, sive prohibitus, ut aiunt, a Cornelio Balbo, quum vellet assurgere, sive sponte sua neque de assurgendo cogitans. En grave crimen; quum nostra etate filii rusticorum regibus atque principibus non assurgant. Sed enim id maxime indignationem senatus auxit, quod ipse Cesar sibi triumphanti non assurrexisse Pontium Aquilam egre tulerat. En causa, en paritas rerum. Rogo autem: quid habet Pontius umphante? nisi forte eadem in patria natum esse pares facit. Sed numquam odio causa defuit. Addunt
Abbreviated transcription (Latin):
stipendii nomẽ ĩ̾posuit germa¬
nos qui transrhenũ incolut p̾mꝰ
romanorũ ponte fabricato aggre
ssus et britãnos ignotos autea
suꝑatisi peciuãs et obsides imꝑa¬
uit Et hec ille que nos la cut
in lustorie formã nr̃o more digre

Expanded text:
stipendii nomine inposuit. Germastipendii nomine inposuit. Germanos, qui trans Rhenum incolunt, primus Romanorum ponte fabricato assus et Britannos ignotos antea, superatisque, pecunias et obsides imperavit. Et hec ille, que nos latius in historie formam, nostro more, dige
Abbreviated transcription (Latin):
iai p̾sagiens cuule bellũ in
ytalia ueuit ut om̃s br̃bes
et famosa opida cissalxme gal¬
lie circũeundo pplõꝵ grã sibi
conciliaret a quib dĩb plusqy
humauo cultu ac ueneracõne sus¬
ceptus rursus tuͣsalpmã in gal¬
liã remeauͭ. ad ex̾citus suspe̾sus
aĩo atq expectãs quid de se sena¬
tus et res publica de creuissot ¶
Hi sunt quidez multorũ anuoꝵ
tesaris labores in gallia he diffi¬
cultates hec ꝑiclã uĩri magno ĩ¬
perio ne dũ uni uiro multa satis
et grama quorũ sũmã ꝯplexus
est Suetonius tñquillꝰ his iõbis
que inser̾e uiuat ꝓpt̾ eximiã bre¬
intatez gessit inquit nouẽ ãnis
quib ĩperio fuit hec fere omnẽ
galliã que a saltu pireneo alxib¬
qz et monte gebenna fluminib
rheuo ac rodano continet᷑. patetq
circuitu ad bis et tacies cẽtũ nilia
passuũ p̾ter socias ac bene meri¬
tas citates in proiĩcie formã
redegit eiqz in singulos annos

Expanded text:
iam presagiens civile bellum in iam presagiens civile bellum in Italiam venit, ut omnes urbes et famosa oppida cisalpine Gallie circumeundo populorum gratiam sibi conciliaret, a quibus omnibus plus quam humano cultu ac veneratione susceptus rursus transalpinam in Galliam remeavit ad exercitum, suspensus animo atque expectans, quid de se senatus et respublica decrevisset. Hi sunt quidem multorum annorum Cesaris labores in Gallia, he difficultates, hec pericula uni magno imperio, nedum uni viro, multa satis et gravia, quorum summam complexus est Svetonius Tranquillus his verbis, que inserere iuvat propter eximiam brevitatem. Gessit, inquit, novem annis, quibus in imperio fuit, hec. Fere omnem Galliam, que a saltu Pyreneo Alpibusque et monte Gebenna fluminibus Rheno ac Rhodano continetur, patetque circuitu ad bis et trecies centena millia passuum, preter socias ac bene meritas ciredegit, eique cccc in singulos annos
Abbreviated transcription (Latin):
tum bella sollictus fuiss mĩt
una illi cura ess erat ome
belli semen extingnere nichil
arnus s omia mitib actis dul¬
tibus uerbis ag̾e̾ amicos bete¬
res suare nouos q̃re̾ nulli ma¬
lũ face̾ bona omĩb ml noui
oueris imꝑone̾ multis beteris
uel nimu̾e̾ uel au ferre de¬
inqz moĩs omĩb curare ut
discedeus pactatã reliqueret
regionẽ Et cessante bello ad
trũ phũ rediens uictore ex̾cuũ
reducẽt quod sibi continge̾ bello
durãte non potãt Effecitq spe¬
rato quoq facilius quod optabat
Nã et ixe ad talia or̃ semꝑ effi¬
catissimꝰ nec bello ꝙͣ affablĩta¬
te nec uictu ꝙͣ conciliati homni
maior et fessa bellis gallia appe¬
tentissiã pacis exat Eoq ma¬
gis ꝙ et dux semꝑ nata mitis
nũc mitissimꝰ et parendi me¬
liorib condicio semꝑ tollerabil
ñc aptabilis ac libertate au¬
uia melior uidebat᷑. Ipẽ quidez
hiberns exactis axud Bolgas

Expanded text:
tum bella sollicitus fuisset, tunc tum bella sollicitus fuisset, tunc una illi cura erat omne belli semen extinguere, nichil armis, sed omnia mitibus actibus, dulcibus verbis agere, amicos veteres servare, novos querere, nulli malum facere, bona omnibus, nil novi oneris imponere, multum veteris vel minuere vel auferre; denique modis omnibus curare, ut discedens pacatam relinqueret regionem, et, cessante bello, ad triumphum rediens victorem exercitum reduceret, quod sibi contingere, bello durante, non poterat; effecitque sperato quoque facilius, quod optabat. Nam et ipse ad talia semper omnium efficacissimus nec bello, quam affabilitate, nec victu, quam conciliatu hominum maior, et fessa bellis Gallia appetentissima pacis erat, eoque magis, quo et dux semper natura mitis, nunc mitissimus, et parendi melioribus conditio semper tolerabilis, nunc optabilis ac, libertate anxia, melior videbatur. Ipse quidem, hibernis exactis apud Belgas,
Abbreviated transcription (Latin):
citiã ppłi romam uno fidei tenore
suau̾a̾t per eñ uinctus ad cesarẽ
est perductus ¶ Rebus undiqz
ad uota fluentib cesar oñi gallia
per domita suũ credidit equita¬
miã licet per legatos uictã per se
abire ibidemq agere ꝙ suꝑesset
estatis Eo igitur profectus om̃s
illas tras incertũ utrũ maiori fe¬
licitate an celeritate ꝯposuit cũ
certatim om̃s p̾mo eius aduẽtu
et obsides ad eũ micterẽt et le¬
gatos eligẽtes beniuolenciã tãti
uiri pociꝰ ꝙͣ potenciã exꝑiri Inde
narbonam a dut diuisisq legionibz
Phiberna sic ut nulla pars gallie
uresidus uatua ess Ip̃e cognitis
interduz causis ppłorũ ad qd nemo
aptior ne ns facilior fuit contis
et meritis singulorũ et pro ba¬
rietate meritorũ penis ac premis
assignatis iter flexit in belgas
Ibiq proxinũ hieniẽ egit corpo¬
re forsam occiosior ꝙ estate ued
non aiõ et ꝙyͣqmͣ preteritas ꝑ
hiemes ad sequẽtur̃ semꝑ esta¬

Expanded text:
citiam populi romani uno fidei tenore citiam populi romani uno fidei tenore servaverat, per eum vinctus ad Cesarem est perductus. Rebus undique ad vota fluentibus, Cesar, omni Gallia perdomita, suum credidit Aquitaniam, licet per legatos victam, per se adire ibidemque agere, quod superesset estatis. Eo igitur profectus omnes illas terras, incertum utrum maiori felicitate an celeritate, composuit, quum certatim omnes primo eius adventu et obsides ad eum mitterent et legatos, eligentes benivolentiam tanti viri potius, quam potentiam experiri. Inde Narbonam adiit, divisisque legionibus per hiberna, sic ut nulla pars Gallie presidiis vacua esset, ipse, cognitis inter eundum causis populorum, ad quod nemo aptior, nemo facilior fuit, cognitis et meritis singulorum, et pro varietate meritorum penis aut premiis assignatis, iter flexit in Belgas, ibique proximam hiemem egit corpore forsan otiosior, quam estate, sed non animo. Et quamquam preteritas per hiemes ad sequentium semper esta
Abbreviated transcription (Latin):
obsiare clemẽciã prouiderat qz
aiõ nullũ finẽ reꝵ fore si om̃ib
eque puis om̃s ad rebellandũ spe
mĩe incitaret S ĩ uitus ꝯtra suã
naturã cõtiaq suũ morẽ quit ꝙͣ
durius cogitabat Ex diuersõ autẽ
suã mansuetudinẽ sic notã om̃ib
fiduria et exempli cã inductus õs
qui illo ꝯpido contͣ eũ arma gesta¬
nerãt insuetũ sibi suppłicn geuꝰ
ex cuit quib ad t̾rorẽ ceterorũ pre¬
cisis mar̾b uitã dedit ¶ Per
hos ipoo dies la bienus equesta¬
nlio tieueros bicis nuistos q corũ
ac germanorũ qui eis tulerant
tulissentqz omib ꝯba Romauos
auxiliũ. Interfeat multos ex yr̃ĩ¬
cipib uiuos texit Et lucterius
cadurcus quẽ uictũ a canio pro¬
fugisse memorau cũ creberrime
nuitaret hospitia ut qui sibi ma¬
le ꝯtuis nusꝙͣ tulũ se puraret
et sit uagus forte ĩ mauus uenis¬
set Et pasuacti a lueuin qui niter
tot prĩe sue motus semper ami¬

Expanded text:
obstare clementiam, provideratque obstare clementiam, provideratque animo nullum finem rerum fore, si omnibus eque pius omnes ad rebellandum spe misericordie incitaret. Sed invitus contra suam naturam contraque suum morem quicquam durius cogitabat. Ex diverso autem suam mansuetudinem sic notam omnibus fiducia et exempli causa inductus in omnes, qui illo in oppido contra eum arma gestaverant, insuetum sibi supplicii genus exercuit, quibus ad terrorem ceterorum, precisis manibus, vitam dedit. Perque hos ipsos dies Labienus equeselio Treveros vicit, multosque horum ac Germanorum, qui eis tulerant tulissentque omnibus contra Romanos auxilium, interfecit, multos ex principibus vivos cepit; et Lucterius Cadurcus, quem victum a Caninio profugisse memoravi, quum creberrime mutaret hospitia, ut qui sibi male conscius nusquam tutum se putaret, et sic vagus forte in manus venisset Erpasnacti Alverni, qui inter tot patrie sue motus semper ami
Abbreviated transcription (Latin):
iactabant Atqz ita multis exustio
sum suã alieuo intendio uindica¬
uant ibi uero et contͣ flamãs et
ꝯtra tela et contra ipam̃ loci
difficultatez a Romanis a cerri¬
me decertatuz est eoq ardetiue
quo alciore in loco duuicabã tur
ut cuelqz uictus et ignania ab ĩ¬
patore totoqz ꝓpicerẽt ex̾citu qr
tamẽ dificilima res erat et mul¬
ti ex Romains assidue uuluera¬
baut᷑. ex cogitaint aliaz uiã ce¬
sar et omisso certannẽ ĩpariac
Dampnoso cuniculis sub terbã
actis ad ipus iã fontis uenas
penetando ꝑuenerat quib p̾¬
cisis atqz aliorsũ deriuatis subi¬
to fous sicatus est que res intrẽ¬
secis tni doloris actulie ac stupo¬
ris ut nõ humanũ opus credere¬
t s diuinũ Et qͣiͣ Romami ĩ bello
dus auxiliarib uterẽtur triti
desiiterẽt ab inrepto atq ultiã
uicogẽre se traderent ad ꝯm̃e uie¬
toris arbitriũ Censerat pridez
cesar ad res gerendas suã sibi

Expanded text:
iactabant, atque ita multis exustis iactabant, atque ita multis exustis sitim suam alieno incendio vindicabant. Ibi vero et contra flammas et contra tela et contra ipsam loci difficultatem a Romanis acerrime decertatum est, eoque ardentius, quo altiore in loco dimicabatur, ut cuiusque virtus et ignavia ab imperatore totoque conspiceretur exercitu. Quia tamen difficillima res erat, et multi ex Romanis assidue vulnerabantur, excogitavit aliam viam Cesar, et, omisso certamine impari ac damnoso, cuniculis sub terram actis, ad ipsius iam fontis venas penetrando pervenerat, quibus precisis atque aliorsum derivatis, subito fons siccatus est. Que res intrinsecis tantum doloris attulit ac stuporis, ut non humanum opus crederent, sed divinum, et quasi Romani in bello diis auxiliaribus uterentur, territi desisterent ab incepto, atque, ultima vi cogente, se traderent ad omne victoris arbitrium. Senserat pridem Cesar ad res gerendas suam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
censuit Itaq cũ sit opidũ ab om̃
parte circũdatũ ess ut iul oꝑib
addi posset et obcessis rerũ copiã
ñin esst sentiret a qm̃ eis aufer¬
re templaint et flumẽ in p̾mis
qd̾ preter fluit ad Radicẽ mõtis
au̾tere Cũq id natura rerũ ob¬
stante ne quiuissz ac hostes bsu
saliẽ fluis prohibere iusus erat
positisq ad unã Rippã sagicta¬
rus alteruis adituz p̾cluserat Erat
autẽ unius ac habundans haud
procul anueris opidi Is au ferri
nullo modo posse uidebatur qd̾
ꝓpter loci inquitatẽ ꝑiculosa
essz pugna Romauis labore tñ
igenti et indesinẽti certannẽ et¬
ficit ut ad fontẽ telis uemẽtib ꝑi¬
culosa hostibz et difficilis ess a¬
quacio uñ nõ tn pectora s homiẽs
plurimos sitis extiuxerat neq
tamẽ iul mĩmũ ꝓposito mouebã¬
tur sz ut periculũ ꝑiculo ꝓpulsa¬
ret᷑ seuo et pice ardentib et aple
instructis ignẽ in oꝑa Romana

Expanded text:
censuit. Itaque, quum sic oppidum ab omni censuit. Itaque, quum sic oppidum ab omni parte circumdatum esset, ut nil operibus addi posset, et obsessis rerum copiam omnium esse sentiret, aquam eis auferre tentavit, et flumen inprimis, quod preterfluit ad radicem montis, avertere. Quumque id, natura rerum obstante, nequivisset, at hostes usu saltem fluminis prohibere nisus erat; positisque ad unam ripam sagittariis, alterius aditum precluserat. Erat autem fons vivus et abundans haud procul a muris oppidi: is auferri nullo modo posse videbatur, quod propter loci iniquitatem periculosa esset pugna Romanis. Labore tamen ingenti et indesinenti certamine effecit, ut ad fontem telis venientibus periculosa hostibus et difficilis esset aquatio, unde non tantum pecora, sed homines plurimos sitis extinxerat. Neque tamen vel minimum proposito movebantur, sed, ut periculum periculo propulsarent, sevo et pice ardentibus et apte instructis ignem in opera romana
Abbreviated transcription (Latin):
comuẽ oni ꝑiculũ unius in caput
uertunt quesitus a pplõ diligẽter
et ĩ uentus cũ ad eũ ess aductus
uim nature sue cesar actulit utqz
unius supplicio metu om̃s absolue¬
ret illũ a quo dampna et mala oĩa
ex̾citui illata õi una uoce cõstabut
nlitũ odio ꝑmisit et securi ꝑcuti
passus est ¶ Cesari apud carim¬
tes agenti luere reddũtur a cami¬
no legato destrage hostiũ lucterii¬
q fuga et captiuitate drappetis
in suꝑ et de opidanorũ ĩ muitabili
proposito qui nec ducũ euentu
nec ex̾citus flecterẽtur queres et¬
si admod̾ parua aĩm ducis mouit
ne stilicet unũ opidũ multis urbi¬
b argumẽtũ xẽe nõ sibi suꝑiori¬
b bellis ad deffensionẽ libertatis
tã potenciã ꝙ ꝯstanciã de fuisse
et potuisse urbes teneri cũ opida
teuerentux hant opinouẽ extut¬
pandã neqndo forte nouãdarum
rerũ esse posset occasio et obcesso¬
rũ ꝑtinaciã penitus confringẽdã

Expanded text:
commune omnium periculum unius in caput commune omnium periculum unius in caput vertunt, quesitus a populo diligenter et inventus quum ad eum esset adductus, vim nature sue Cesar attulit, utque unius supplicio metu omnes absolveret, illum, a quo damna et mala omnia exercitui illata omnium una voce constabat, militum odio permisit, et securi percuti passus est. Cesari apud Carnutes agenti littere redduntur a Caninio legato de strage hostium Lucteriique fuga et captivitate Drappetis, insuper et de oppidanorum immutabili proposito, qui nec ducum eventu nec exercitus flecterentur. Que res, etsi admodum parva, animum ducis movit, ne scilicet unum oppidum multis urbibus argumentum esset, non sibi superioribus bellis ad defensionem libertatis tam potentiam, quam constantiam defuisse, et potuisse urbes teneri, quum oppida tenerentur. Hanc opinionem extirpandam, ne quando forte novandarum rerum esse posset occasio, et obsessorum pertinaciam penitus confringendam
Abbreviated transcription (Latin):
tans subito hostiũ incursu pari
strage deletus est hoc int̾fuit ꝙ
alter suis pemitib abierat hic
in mauus hostiũ uiius uemit pau¬
cisq pꝰ dieb seu dolore captin¬
tatis et fortune suo odio seu me¬
tu supplicii grauioris spontanea
relicto in bellonatis marco auto¬
nio cũ presidio ne quid nouitu¬
multus oriretur per se ipm̃ ur̃¬
bes alias inuasit Euocatisq
ad concionẽ pplis ꝯrõne miciãt
magnifica qua in re p̾ncipes
oĩm sclorũ uicit et prestãtissimos
oratores equanit multa undiqz
ꝑturbata ꝯposuit Nam et amicos
illa raint et hostes ꝓlacaiit et
dubios firmaint et de iectos erexit
et mestos ac pauidos cõsolatus est
Iuter teto̾s pplõs cũ carmites adu¬
sset uñ ut diximꝰ multa rebellio
orta erat cogitans eos plus cet̾is
oĩb ꝓpter offeuse ꝯstiẽtiã formi¬
dare mox ut urbez actigit ꝯuira¬
cionis auctorẽ guctuariũ de̾ poposct
Is uulgato more hom̃i qui libẽter

Expanded text:
tans, subito hostium incursu pari tans, subito hostium incursu pari strage deletus est. Hoc interfuit, quod alter, suis pereuntibus, abierat; hic in manus hostium vivus venit, paucisque post diebus, seu dolore captivitatis et fortune sue odio seu metu supplicii gravioris, spontanearelicto in Bellonatis Marco Antonio cum presidio, ne quid novi tumultus oriretur, per se ipsum urbes alias invisit, evocatisque ad concionem populis, oratione miti ac magnifica, qua in re principes nium seculorum vicit, et prestantissimos oratores equavit, multa undique perturbata composuit. Nam et amicos hilaravit et hostes placavit et dubios firmavit et deiectos erexit et mestos ac pavidos consolatus est. Inter ceteros populos, quum Carnutes adiisset, unde, ut diximus, multa rebellio orta erat, cogitans eos plus ceteris omnibus propter offense conscientiam formidare, mox, ut urbem attigit, coniurationis auctorem Gutuarium depoposcit. Is, vulgato more hominum, qui libenter
Abbreviated transcription (Latin):
fere semꝑ eatenus obstirrati
rebellione ꝑmã serãt quorũ
exemplo mote urbes alie gal¬
liaꝵ octeauũ accolentes que
dicebant᷑. armorice sponte Ro¬
mauo iugo colla subicm̃t Que
omiã per gaiuz fabiũ gesta
suẽ de ga̾tus cãnus drapẽtem
se nonẽ et lucteziũ caduitũ audatii¬
simos nocẽtissimos qz hoiẽs qui
adimata ẜuorũ exulũq ac latro¬
nũ manũ et Romanos comeatus
turbare et late latrocinari scliti
erant Sic infuub cadurcorum
obsedit p̾mũ de huic autẽ frumẽ¬
tis uerselledinũ id opido ubi ob¬
sidebatur erat nomẽ cõportãdis
intentos agressus lucteriuz seor¬
sum ita acre contudit ut uixx eo
cũ pancissimis fugiẽte sui ad
unũ oñs cederentur neq em̃
quiemyͣ stelestorũ furũ romami
nlites uniũ cape̾ Dignarent᷑.
Tanta demqz strages fuit ut ne
unuos quidez suꝑesset qui rei nũ¬
cius ad drapentez nret ut qui
puto rerũ nestuis in castris
agens et fortasse sotuiz expec¬

Expanded text:
fere semper eatenus obstinati in fere semper eatenus obstinati in rebellione permanserant, quorum exemplo mote urbes alie Galliarum oceanum accolentes, que dicebantur Armorice, sponte romano iugo colla subiiciunt, que omnia per Gaium Fabium gesta sunt. At Gaius Caninius Drappetem Senonem et Lucterium Cadurcum, audacissimos nocentissimosque homines, qui, adunata servorum exulumque ac latronum manu, romanos commeatus turbare et late latrocinari soliti erant in finibus Cadurcorum obsedit primum; dehinc autem frumentis Versellodunum id oppido, ubi obsidebantur, erat nomen comportandis intentos aggressus Lucterium seorsum ita acie contudit, ut vix, eo cum paucissimis fugiente, sui ad unum omnes cederentur, neque enim quemquam scelestorum furum romani milites vivum capere dignarentur. Tanta denique strages fuit, ut ne unus quidem superesset, qui rei nuntius ad Drappetem iret, qui, ut puto, rerum nescius in castris agens et fortasse socium expec
Abbreviated transcription (Latin):
neq ar nus uincere se iuper p̾li
abstinẽtem neqz cuesu assequi
soye fuga p̾cipiti sibi elaxsũ
sꝑans estimabat uatistate fuũ¬
u ac dampuus sic in uisũ pat̾e
sue face̾ ut consensu ciuiuz belli
auctor ꝑpetuo plecteret᷑. exilio
Et ip̃e interĩ uel amicis ꝯpem
uel hostib pestẽ aliquã ĩporta¬
ret copus usqueq̃z diffusis
utrũq uotiue accidit Nã et fi¬
nes ambiorigis multis captis
cesisqz mortalib ferro atqz igne
uastaint Et per legatos ĩterea
amicis subuenit egentib no¬
minatĩ pictonũ infinib odio
duracio ppłi romam amico sta¬
bili semper uc fido qui tuc tẽ¬
poris ad liuionẽ obsidebatur
ab abdunato qui ad famã ad¬
nẽtantis auxilii romami in
fugã uersus atq int̾ fugiẽdũ
prelio nictus ac farcuus oĩb spo¬
latus uix euasit duxaceꝰ obsi¬
dione liberatus est multe per
id tempus urbes in ptãte pplo
rõm redacte et in fidem recepte
sut in quib fuere carmites qͥ

Expanded text:
neque armis vincere semper prelio neque armis vincere semper prelio abstinentem, neque cursu assequi sepe fuga precipiti sibi elapsum sperans estimabat vastitate finium ac damnis sic invisum patrie sue facere, ut consensu civium belli auctor perpetuo plecteretur exilio, et ipse interim vel amicis opem vel hostibus pestem aliquam importaret. Copiis usquequaque diffusis, utrumque votive accidit; nam et fines Ambiorigis, multis captis cesisque mortalibus, ferro atque igne vastavit, et per legatos interea amicis subvenit egentibus, nominatim Pictonum in finibus Andio Duratio, populi romani amico stabili semper ac fido, qui tunc temporis ad Limonem obsidebatur ab Adunaco, qui ad famam adventantis auxilii romani in fugam versus, atque inter fugiendum prelio victus ac sarcinis omnibus spoliatus, vix evasit: Duratius obsidione liberatus est. Multe per id tempus urbes in potestatem populi romani redacte et in fidem recepte sunt, in quibus fuere Carnutes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
petcastis et uos uobis pcc̃i penã
irogastis qͣ contentus aliã
nõ imponã datis obsidib pax
quenit Secute exẽplũ urbes
nebat motus ꝯpressa et pacta¬
ta omiã uidebant᷑. prẽt trene¬
ros Eo labienũ cũ Duab legio¬
nib dirigendũ statuit Superãt
lũ ut ex magnis egritudinib
solent dolores aliqui mẽbrox
Sic ex grauib bellis p̾uatoꝵ
hoĩm singulares motus ex huc
aut illa urbe nugrãtiũ sedesq
mutãciũ nullã alia ob cam̃
ꝙͣ ut Romanũ imperiũ de crecta¬
rent Cui nec obstare poterãt
nec subiti Dignabant: Ffuge
remediũ mt difficultates ele¬
gerãt hos motus neq cõpͥm
magno opus apparatu neq
omĩno negligi consilĩ erut
my obrem diuidere legiones
sub legatis per extrema gal¬
liarũ statuit quib et fugas
rebellu et ĩ nirias fideliũ
ĩ hiberet Quo facto ipẽ qui¬
dez ad uastandos sui antiq̃
hostis ambio rigis eburonũ
regis agros proficiscit᷑. quẽ

Expanded text:
peccastis, et vos vobis peccati penam peccastis, et vos vobis peccati penam irrogastis, qua contentus aliam non imponam. Datis obsidibus, pax convenit. Secute exemplum urbes nebat motus compressa et pacata omnia videbantur, preter Treveros. Eo Labienum cum duabus legionibus dirigendum statuit. Supererant tamen, ut ex magnis egritudinibus solent dolores aliqui membrorum, sic ex gravibus bellis privatorum hominum singulares motus ex hac aut illa urbe migrantium sedemque mutantium nullam aliam ob causam, quam ut romanum imperium detrectarent, cui nec obstare poterant nec subiici dignabantur: fuge remedium inter difficultates elegerant. Hos motus neque comprimi magno opus apparatu, neque omnino negligi consilium erat; quamobrem dividere legiones sub legatis per extrema Galliarum statuit, quibus et fugam rebellium et iniurias fidelium inhiberet. Quo facto, ipse quidem ad vastandos sui antiqui hostis Ambiorigis, Eburonum regis, fines proficiscitur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eoq supplicio contentus esto qd̾ ipi
nõ negamus S peccati nr̃a gra¬
nissimas penas damꝰ Amisimꝰ¬
mãs et uetustam gloriã et ma¬
illo solo speramꝰ quẽ offendimꝰ
Hoc tauuis in ma lis bom est ꝙ
simł et corbens oĩs mali auctor
ocrubuit quo sospite nũꝙͣ nobis
resipiste liciussz Ille plebem mi¬
seram quotũq libuerat cõcitabat
Plus ille unus ꝙͣ senatus nr̃
iyͣ p̾ncipes postremo ꝙͣ tota ci¬
nitas poterat gandemꝰ ꝑusse
dũ ille ꝑierit Ad hoc cesar et
annio altero priim furentũ ulti¬
imi rescispitẽtiũ fuistis et nñt̾¬
tulistis Ez em̃ fecit hec corbeus
solus nullũ in aliis camẽ est
licet id quide opuiari Stio tñ
qmͣ accusare mortuos net respõ¬
suros leue ẽ S mĩꝙͣ tantũ unꝰ
in pplõ potest qm̃ plus possit
uinũsa nobilitas si ad salutẽ
publicã bona fide concordet Ego
uutẽ nõ omictã morẽ meũ in uob̾
ꝑtã uel indignis nõ quid uos
doceat aspicieus sed quid me uos

Expanded text:
eoque supplicio contentus esto, quod ipnon negamus, sed peccati nostri gravissimas penas damus. Amisiras et vetustam gloriam, et villo solo speramus, quem offendimus. Hoc tantis in malis boni est, quod simul et Corbeus, omnis mali auctor, occubuit, quo sospite numquam nobis resipiscere licuisset. Ille plebem miseram, quocumque voluerat, concitabat; plus ille unus, quam senatus noster, quam principes, postremo quam tota civitas, poterat. Gaudemus periisse, dum ille perierit. Ad hec Cesar: Et anno altero primi furentium, ultimi resipiscentium fuistis et nunc ntulistis. Sed enim fecit hec Corbeus solus, nullum in aliis crimen fuit. Libet id quidem opinari; scio tamen, quam accusare mortuos nec responsuros leve est. Sed numquam tantum unus in populo potest, quin plus possit universa nobilitas, si ad salutem publicam bona fide concordet. Ego autem non omittam morem meum in vobis: parcam vel indignis, non quid vos deceat, aspiciens, sed quid me. Vos
Abbreviated transcription (Latin):
tucior aliquãtulu̾ quiesteret quod¬
q ubi illiguid ocii ad esset inter
bella etiã cupidisse factitabat ut
leccione ac stripture operã daret
neq tñ diuturna respirandi conti¬
git facultas ĩ muci enĩ pũciaz po¬
n̾e idq libenter crebris usurpa
re ẜmonib om̃s nr̃õꝵ imꝑatoꝵ
om̃s ext̾aꝵ gẽciũ põtentissi
morũ ppłõrũ om̃s regũ clarissi
morũ res gestas cr̃a tuis nec cõ¬
tentionũ magnitudine nec mu̾o
p̾liorũ nec uarietate regionũ
nec celeritate conficiendi nec
dis similitudine bellorũ posse
conferri nec uero disuic̾tis simas
terras ciciꝰ passib cuiꝰ ꝙͣ iã
potuisse ꝑagrari qm tuis nõ
dicam cursibz s uictoriis illustra¬
te sũt Que quidem ego uͦ ita
magna esse fatear et ea uix
cuiꝰ qmͣ mens aut cogitacio ca¬
pere possit amens sũ milites
nõ urbaitate nec forã nec
fortuna quidez sed birib corpo
ris atq ai extimabat et seue¬

Expanded text:
tutior aliquantulum quiesceret, quodtutior aliquantulum quiesceret, quodque, ubi otii aliquid adesset, inter bella etiam cupidissime factitabat, lectioni ac scripture operam daret. Neque tamen diuturna respirandi contigit facultas. Inimici enim plenioribus vellet Venus. Neque vero feminarum, quam divitiarum, appetentior fuit, non ut eas reconderet, quod omnes fere faciunt, qui divitias querunt, morum res gestas cum tuis nec contentionum magnitudine nec numero proeliorum nec varietate regionum nec celeritate conficiendi nec dissimilitudine bellorum posse conferri, nec vero disiunctissimas terras citius passibus cuiusquam potuisse peragrari quam tuis non dicam cursibus, sed victoriis lustratae sunt. quae quidem ego nisi ita magna esse fatear ut ea vix cuiusquam mens aut cogitatio capere possit, amens sim; sscribens. Neque tantum militari aut oratoria eloquentia, que habetur ad presentes, enituit, sed et libros scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uercingetorix suo iã cercior de¬
statu agit iam cũcta fidencius
edicitq om̃ib ut equitũ certũ
nũm ꝯficiãt oltemperatũi illi¬
co est quĩ decĩ nilia equitũ fuisse
satis cõuenit peditatu sane nõ
alio quã ꝙ̃ huĩis opus esse pro¬
fessus est qui octuaginta milia¬
mentes et cesarẽ nec iã more lo¬
cum esse extimãtes ad aꝑtam uĩ
conuersi nocte proxima illũ intra
regiã obsederũt ffuit q tũc̃ maxi¬
me uirtute opus exima que tot
hostiũ tota nocte cũ paucis ĩpe¬
tum tollerarz Incendioqz ꝓpelle¬
ret uicinarũ ediuz fama est tuni¬
sse liostes ne una cũ cesare mier
tenebras opprimerẽt suũ regem
quẽ saluũ cupiebant ut ptãte
pueri ad om̃e scelus abutebant᷑
Sicut nõ nulli nr̃a faciũt etate
ea q cesaris alucis cam̃ extitisse
Ipẽ aut̃ se in urbe parũ tutum
sentiẽs ĩ proisus pharũ pene
ĩ sulaz occupauit ut loco saliez

Expanded text:
Vercingetorix, suo iam de statu ceVercingetorix, suo iam de statu certior, agit iam cuncta fidentius, edicitque omnibus, ut equitum certum numerum conficiant, obtemperatumque illico est. Quindecim millia equitum fuisse satis convenit: peditatu sane non alio, quam quem habuisset, opus esse professus est, qui octoginta milmentes et Cesarem, nec iam more locum esse estimantes, ad apertam vim conversi nocte proxima illum intra regiam obsederunt. Fuitque tunc maxime virtute opus eximia, que tot hostium tota nocte cum paucis impetum toleraret, incendioque propelleret vicinarum edium. Fama est timuisse hostes, ne una cum Cesare inter tenebras opprimerent suum regem, quem salvum cupiebant, ut qui potestate pueri ad omne scelus abutebantur, sicut nonnulli nostra faciunt etate, eamque Cesaris salutis causam fuisse. Ipse autem se in urbe parum tutum sentiens improvisus Pharon pene insulam occupavit, ut loco saltem
Abbreviated transcription (Latin):
liũ gallie tocius iustituitur ad
qd̃ ppl̃ our̃o conuen̾e p̾ter remos
et lugones treuerosq̃z et illos
quide duos amicitia cõtinut
romanorũ hos t̾rio locorũ distã¬
cia et suus labor quẽ paciebã¬
tur eo tpr̃e ab incursib germa¬
norũ que res toto illos bello
medios tenuit ut ĩuentrã ꝑte
iniclinarẽt In eo sane cõsilio
ꝯmissa questione suffragus cõ¬
seu su oñ ppłorũ uercingetorix
belli dux decerint᷑. Cuiꝰ decreti
pudore siml ac merore cõster¬
nati edui et espe improba de¬
rem ceperũt et fortunã suã nõ
tñ ab incepto reslue ausi huic
cesaris huic gallorũ metu tñ
p̾mũ q tumidi adolestentes Exo¬
redorix et uiri domarus indignã¬
tes agnoste potuerũt qnͣto ess
honestius sub cesare tali uiro et
de eis ita merito ꝙͣ sub uertui¬
getorige aduersus cesarem nuli¬
tare ¶ Ipẽ aut̃ pridez factus
nũc refectus quodq est fortuis
ꝯtencione reformatus imperator

Expanded text:
lium Gallie totius instituitur, ad lium Gallie totius instituitur, ad quod populi omnes convenere, preter Remos ac Lingones Treverosque; et illos quidem duos amicitia continuit Romanorum, hos tertios locorum distantia et suus labor, quem patiebantur eo tempore ab incursibus Germanorum, que res toto illos bello medios tenuit, ut in neutram partem inclinarent. In eo sane concilio commissa questione suffragiis consensu omnium populorum, Vercingetorix belli dux decernitur. Cuius decreti pudore simul ac merore consternati Edui, et e spe improba deere ceperunt et fortunam suam, non tamen ab incepto resilire ausi hinc Cesaris, hinc Gallorum metu. Tum primum quoque tumidi adolescentes Eporedorix et Viridomarus indignantes agnoscere potuerunt, quanto esset honestius sub Cesare, tali viro et de eis ita merito, quam sub Vercingetorige adversus Cesarem militare. Ipse autem pridem factus, nunc refectus, quodque est fortius, contentione reformatus imperator
Abbreviated transcription (Latin):
redit Inde ad cesarez cũ incolum
profectus ex̾citu Nec mumis ideo
gallorũ ppłi quirãt edius quis
credat autorib legati undiqz de¬
stiuãtur Si qui aũt uisi erant
ad consensũ lenti nõ modu in¬
uenti euant oñn fere obsides iploy
quos ibidem cesar ut diximꝰ sub
eduorũ fide relingrat hiqz eorũ
ĩ potestate erãt om̃s horũ ergo
supplicus hesitantes t̾rebant et
unt̃ p̾cando ñt mirando suã
demqz ad ipm̃ uercingetorigem
legatos petunt ut edui accede¬
bat Ibiqz de racionib belli cõsi¬
liũ meatur paret ille hand gra¬
natim et illorũ deffeccõe letus
et belli cupidus gerendi Cñqz
es ꝑuentuz essz petere illos in
consilio non puduit o p̾ceps in¬
pudencia ut eis adu̾sus amicũ
suã cesarez belli admi̾stracio cre¬
deret᷑ quã recusare debuerũt̃¬
Id eñ uero cũ negatũ resq in
ꝯtrou̾sia uersa ess libracte am¬
plissiõ tũc eduorũ opido consi¬

Expanded text:
redit, inde ad Cesarem cum incolumi redit, inde ad Cesarem cum incolumi profectus exercitu. Nec minus ideo Gallorum populi coniurant. Eduis quis credat? auctoribus legati undique destinantur. Si qui autem visi erant ad consensum lenti, Novioduni inventi erant omnium fere obsides populorum, quos ibidem Cesar, ut diximus, sub Eduorum fide reliquerat, hique eorum in potestate erant omnes; horum ergo suppliciis hesitantes terrebant, et nunc precando, nunc minando suam denique ad ipsum Vercingetorigem legatos, petunt, ut Eduum accedat, ibique de rationibus belli consilium ineatur. Paret ille haud gravatim, et illorum defectione letus et belli cupidus gerendi. Quumque eo perventum esset, petere illos in consilio non puduit o preceps impudentia, ut eis adversus amicum suum Cesarem belli administratio crederetur, quam Id enimvero quum negatum, resque in controversiam versa esset, Bibracte, amplissimo tunc Eduorum oppido, consi
Abbreviated transcription (Latin):
at cesaris meñssent eu̾q sibi
fingerẽt pũtez quo duce lot tã
claras uictoris hubuissent Si¬
quidẽ illius auspitus etiã nut
pugnari et nel solain sui me¬
moriã fiduciã suis terrorẽ hostib
illlaturã His Dictis signũ pugne
dedit Pugnatũ est magnis hic̃
inde aĩs usq ad eo ut galli p̾mo
pedem loco moueriẽ et cũ septiã
legio clam ĩ missa a tergo illos
ĩuaderet terga quidez hostuõ
uidit s mĩme fugiẽtiũ Cesi
ꝯm̃s et ixe ꝙͦ camuui logenꝰ suo¬
rum usq in finẽ hortator egre¬
gus nullo boni ducis officio p̾ter¬
misso S ita sibi statutũ erat
ut uel decre pitus in prelio mo¬
reret᷑. pars hostiũ que presidio
castris relicta erat audito prelio
occuroit Us et hyec in romanos
madens uictoriũ nuxetiẽ non tulit
eandẽi ꝙ cũ suis sortez huit insi
ꝙ illi fere oĩs in p̾lio Ex his plu¬
rum in fuga ꝑiere Cũ hac ma¬
gna uictoria labienus agedeuicũ

Expanded text:
ac Cesaris meminissent, eumque sibi ac Cesaris meminissent, eumque sibi fingerent presentem, quo duce tot tam claras victorias habuissent; siquidem illius auspiciis etiam nunc pugnari, et vel solam sui memoriam fiduciam suis, terrorem hostibus allaturam. His dictis, signum pugne dedit. Pugnatum est magnis hinc inde animis usque adeo, ut Galli primo pedem loco moverint. Et quum septima legio clam immissa a tergo illos invaderet, terga quidem hostium vidit, sed minime fugientium. Cesi omnes, et ipse quoque Camulogenus suorum usque in finem hortator egregius, nullo boni ducis officio pretermisso; sed ita sibi statutum erat, ut vel decrepitus in prelio moreretur. Pars hostium, que presidio castris relicta erat, audito prelio, accurrit; sed et hec in Romanos incidens victorum impetum non tulit, eamdemque cum suis sortem habuit, nisi quod illi fere omnes in prelio, ex his plurimi in fuga periere. Cum hac magna victoria Labienus ad Ageduicum
Abbreviated transcription (Latin):
motu esse Quibz rebz labienus ip̃e
promotus nõ pugnare decreuerat
Idq unũ aĩõ noluebat qualiter a¬
gediutum id opido nomẽ exat unde
discessat atq ubi presidio ĩposito
ĩpedimẽta dimiserat saluas redu¬
teret legiones. Interĩ tñ et bello¬
nati inter gallos famosi motib
tantis accessant et rebellione
eduoruz exciti odiũ dui celelatiẽ
u ꝑuerant. Iainqz aperti hostes
in armis erant Itaqz huic ꝑi¬
sus inde bellonacis et uaria belli
more pressus et circũuentus cõ¬
siliũ mutauit ex temꝑe Sta¬
tuit q fortuuã prelii temptare
et nocturna lempestate horrida
aduitus exploratorib hostiũ ml
tale cogitantib int̾ fectis tota
nocte tumultus nario et trepi¬
dacione multiplici fugã simulas
cum solicitos ac suspensos hostes
usq ad lucẽ tenuiss subito ꝯti¬
tit et iitructa acie magnifice
suos ud hortatus est Illud in
P̾mis obsecrans ut et sue pristi¬
ne atqz experte tocrens uirtutis

Expanded text:
motu esse. Quibus rebus Labienus ipse motu esse. Quibus rebus Labienus ipse permotus non pugnare decreverat, idque unum animo volvebat, qualiter Ageduicum id oppido nomen erat unde discesserat, atque ubi, presidio imposito, impedimenta dimiserat, salvas reduceret legiones. Interim tamen et Bellonati, inter Gallos famosi, motibus tantis accesserant, et rebellione Eduorum exciti odium diu celatum aperuerant, iamque aperti hostes in armis erant. Itaque hinc Parisiis, inde Bellonatis, et varia belli mole pressus et circumventus, consilium mutavit ex tempore, statuitque fortunam prelii tentare; et nocturna tempestate horrida adiutus, exploratoribus hostium nil tale cogitantibus interfectis, tota nocte tumultu vario et trepidatione multiplici fugam simulans, quum sollicitos ac suspensos hostes usque ad lucem tenuisset, subito constitit, et, instructa acie, magnifice suos adhortatus est illud in primis obsecrans, ut et sue pristine atque experte totiens virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
arelodinũ uemit opidũ tunc st¬
nonũ et naub ĩuentus ĩ flu¬
mĩe int̾gressus acpene uacuũ
nactus locũ qnͣ pars maxiã acco¬
larũ lucẽtiam ad bellũ uissa
prexerat sine ꝯtradicione aut
ulla repugnãtia eũ cepit inde
suꝑ amnẽ refecto põte copias
tũffert atqz illis t̾restre iter
agemib ip̃e sedõ fluminis alua
lucẽcia ⁊epetit quo p̃cognito hostes
opidũ incenderũt pontesq opidi
quorũ alter dexterã ripã corcũ¬
flui ams leuain alter actui¬
gebat resciderũt. Ibi nero non ya¬
risioꝵ sole s finitimarũ omĩs
gẽtiũ copie ꝯstiterat p̾posito qñi¬
bz Ca nui logeno quodaz cogno¬
laborem ꝯsensu dim coactus ex¬
lia metate susceꝑat dic se reb
habentib rumores uarii iactabã¬
tur Ce sarem gergomia digressũ
ac ligere int̾clusũ demũ frimẽti
mopia ultiua ꝯpulsũ in proue̾ciã
Romanã eis Rodanũ concessisse
Eduos rebellasse galliãqz oem̃

Expanded text:
Melodunum venit, oppidum tunc SeMelodunum venit, oppidum tunc Senonum, et, navibus inventis in flumine, introgressus ac pene vacuum nactus locum, quod pars maxima accolarum Lucetiam ad bellum iussa perrexerat, sine contradictione aut ulla repugnantia eum cepit. Inde super amnem refecto ponte, copias transfert atque, illis terrestre iter agentibus, ipse secundo fluminis alveo Lucetiam repetit. Quo precognito, hostes oppidum incenderunt pontesque oppidi, quorum alter dexteram ripam circumfluit amnis, levam alter attingebat, resciderunt. Ibi vero non Parisiorum sole, sed finitimarum omnes gentium copie constiterant, preposito omnibus Camulogeno quodam, cognolaborem consensu omnium coactus extrema in etate susceperat. Sic se rebus habentibus, rumores varii iactabantur: Cesarem Gergonia digressum ac Ligere interclusum, demum frumenti inopia ultima compulsum in provinciam romanam cis Rhodanum concessisse, Eduos rebellasse, Galliam omnem in
Abbreviated transcription (Latin):
sum quide equitũ suorũ uadu
in flanuẽ repetẽ altuz quidem
ac difficile sz pro qualitate hpr̃s
ꝯportunũ Itaq qd̾ ꝑsepe et fece¬
rat et facturus erat trãsuersis
in flurẽ equis maiorib qui unda¬
rũ p̾mũ nixetũ sustinerẽt sal¬
nũ quidem licet usq ad humeros
madefactũ traduxit ex̾citu Et
qũ preter om̃ opimionẽ ac spem
uenerat solo hostib stupe factis
aspectu ĩ gentẽ uim frumẽti ac
pecoris late effusi ad extu egẽtes
reꝵ oĩm legiones dispersa iier
eos reꝵ copia recreauit ¶ Dũ
hec ab imꝑatore tam celerit ꝙͣ
feliciter gerẽtur legatus uir forti¬
ssimꝰ labienus ĩ ꝑꝑlexitatib nul¬
tis erat profectus nempe cum
quatuor legionibz luceciam ꝑi¬
siorũ que in ĩsula secane sita erat
ubi nũc est tocius tu salpine gal¬
lie famosior cuutas fundata pa¬
risius magna ibi multitudine
hostiis exceptus et ne quiꝙͣ tẽp¬
tato trãsitu repulsus erat ued̾
nocturno inde silencio digressus

Expanded text:
orum vadum in flumine reperiere, altum quidem ac difficile, sed pro qualitate temporis opportunum. Itaque, quod persepe et fecerat et facturus erat, transversis in flumine equis maioribus, qui undarum primum impetum sustinerent, salvum quidem, licet usque ad humeros madefactum, traduxit exercitum. Et quoniam preter omnium opinionem ac spem venerat, solo hostibus stupefactis aspectu, ingentem vim frumenti ac pecoris late effusi adeptus, egentes rerum omnium legiones, dispersa inter eos rerum copia, recreavit. Dum hec ab imperatore tam celeriter quam feliciter gererentur, legatus, vir fortissimus, Labienus in perplexitatibus multis erat. Profectus nempe cum quatuor legionibus Lucetiam Parisiorum, que in insula Sequane sita erat, ubi nunc est totius transalpine Gallie famosior civitas fundata Parisius, magna ibi multitudine hostium exceptus, et, nequicquam tentato transitu, repulsus erat. Sed nocturno inde silentio digressus
Abbreviated transcription (Latin):
dedicionẽ declinauit atq ad
germaues se contulit uñ equita¬
lũ nuꝑaddux̾at legenti cu ad
resarem uenissent ad genna ꝑro¬
uoluti uerba in hanc fecere smãm
Parce resar ꝑre neꝙ ꝓpter degenes
actus nr̃os tuã nobiliisimã cor¬
rũ pere naturã insi peccarent
hoiẽs segnis eẽt et ociosa cle¬

Expanded text:
itionem declinavit, atque ad Germanos se contulit, unde equitatum nuper adduxerat. Legati quum ad Cesarem venissent, ad genua provoluti, verba in hanc fecere sententiam: Parce, Cesar, parce, neque propter degeneres actus nostros tuam nobilissimam corrumpe naturam. Nisi peccarent homines, segnis esset et otiosa cle
Abbreviated transcription (Latin):
ticie freua laxabat ut aduir¬
turno labore recrearetur cor¬
pora nilitũ atq aĩ Et siĩ
hoc argueret᷑ Rndebat mi¬
lites mei et ungnẽtati bene
possũt et puguare uincere
illudqz ei ꝑmictebat ut auro

Expanded text:
ie frena laxabat, ut a diuturno labore recrearentur corpora militum atque animi, et, si in hoc argueretur, respondebat: Milites mei et unguentati bene possunt et pugnare et vincere. Illud quoque eis permittebat, ut auro
Abbreviated transcription (Latin):
flanus̃ ĩmissis exuserut et fru¬
menti parte nauib qͣnͣtu paucis
horis licuit Erat eñ in rippa li¬
geris opidũ auecta parte aquis
aut flanus̃ ĩiecta ne q̃d penitꝰ
romaiis tanto ex opido suꝑessee
Nieq his duo cõtenti illi egregie
cesaris amici collige̾ om̃i ex ꝑte
presidia quib cesari obsisterẽt
rippas flumis custodire quo eũ
trãsau prohiberẽt faiͭͣ corrũe¬
re aut asportare ut eũ si nõ
aliter saltem fame repellerent
quã in spẽ ualde illos liger a
auius ut uadari misqͣ posse cre¬
deret᷑ ¶ Cesar hec ita fieri
audiens credo cognostẽ cepit se
clemẽtiorẽ esse nõ ꝙͣ sibi s ꝙrͣ
rei pu ͭ ͤ expediret nchil tamẽ
aiõ deiectus s perfidia ĩ aucto¬
res uer tere cogitans celerandũ
statuit ut si fieri poss cũ hostib
añ ꝯgrederet᷑. ꝙͣ eorũ copie ex
oni galliarũ augulo quenirẽt
que añ retroqz ĩ nimer abiles ⁊
ĩ mense exant Cogitabat auĩt

Expanded text:
flammis immissis, exurunt, fruflammis immissis, exurunt, frumenti parte navibus, quantum paucis horis licuit erat enim in ripa Ligeris oppidum, avecta, parte aquis aut flammis iniecta, ne quid penitus Romanis tanto ex oppido superesset. Neque his contenti duo illi egregii Cesaris amici, colligere omni ex parte presidia, quibus Cesari absisterent, ripas fluminis custodire, quo eum transitu prohiberent, frumenta corrumpere aut asportare, ut eum, si non aliter, saltem fame repellerent; quam in spem valde eos Liger aus, ut vadari nusquam posse crederetur. Cesar ita hec fieri audiens, credo, cognoscere cepit se clementiorem esse non quam sibi, sed quam reipublice expediret. Nichil tamen animo deiectus, sed perfidiam in auctores vertere cogitans, celerandum statuit, ut, si fieri posset, cum hostibus ante congrederetur, quam eorum copie ex omni Galliarum angulo convenirent, que ante retroque innumerabiles et immense erant. Cogitabat autem
Abbreviated transcription (Latin):
illico et uerborũ et reꝵ om̃ et
tanti ducis ĩ me mores Itaq
statim ut nõ mũdanũ actĩgert̾
ubi cesar eduorũ fidei credens
obsides ex on gallia et frumẽ¬
tum ac pecama rei pu ͨ ͤ et sua
et ex̾citus magna ex ꝑte ĩpe¬
dumẽta de posuerat equorũꝰ nu¬
merũ ingentez in usus belli
ex ytalia atqz hispama deduc¬
torũ compto ꝙ lictanictus ab
edius cũ honore susceptus ess
et magrãtuum ac senatus ot¬
cursu missiq de amicicia picᶜ ͤ
ad uercingetorigez legati et
sibi lempus audendi aliq̃d ad¬
uenisse rati nec cõtenti preda
u ciuenta cuidelitate respersa
esset opidi custodib et roma¬
ius negociatorib ad unũ cesis
quecũq ibi reperta sũt tã .y.
bellis uel hereditate que sita
equis iter se porciomibz diui¬
serut preter obsides quos ad
magrãtus ab illis libertati red¬
dendos dedux̾unt Opidũ uoto ip̃m
non sat ualidum extimantes
neqñ romains utile esse posset

Expanded text:
illico et verborum et rerum omnium et illico et verborum et rerum omnium et tanti ducis immemores. Itaque statim, ut Noviodunum attigerunt, ubi Cesar Eduorum fidei credens obsides ex omni Gallia et frumentum et pecuniam reipublice et sua et exercitus magna ex parte impedimenta deposuerat equorumque numerum ingentem in usus belli ex Italia atque Hispania deductorum, comperto, quod Litavitus ab Eduis cum honore susceptus esset, et magistratuum ac senatus occursu, missique de amicitia publice ad Vercingetorigem legeti, et sibi tempus audendi aliquid advenisse rati, nec contenti preda nisi cruenta crudelitate respersa esset, oppidi custodibus et romanis negotiatoribus ad unum cesis, quecumque ibi reperta sunt, tamquam bello vel hereditate quesita equis inter se portionibus diviserunt preter obsides, quos ad magistratus ab illis libertati reddendos deduxerunt. Oppidum vero ipsum non sat validum estimantes, ne quando Romanis utile esse posset,
Abbreviated transcription (Latin):
latens ad huc prodicio eruxtu¬
ra maturiꝰ ne tñ aut liberum
comeatũ liberis hoĩb denegãdo
uideret᷑. i̾iuris aut ĩinitos detinẽ¬
do painidus crede̾tur licẽtiã dedit
abeundi digrediẽtes u̾o sit allo¬
quit. et ite ait amici qñ sic liber
Memẽ tote aut̃ et uris ciuib me¬
morate si forsitã obliti essem
mea in illos et ppłi Romam be¬
neficia Ego eñ nõ anti qua res
est añ paucos annos cũ uos edu
huĩles et conclusos in opidis
agris ac fortunis om̃ib amissis
uer uim obsides alus ac stipẽdia
pendentes urĩo fui tinuo ludibrũ¬
accepissem nõ mõ stipendio atq
obsidib liberaui S suxͣ omis
cui memoriã gloriosos feci Ita ne
ex mseria et mihabili fortuna
ĩuidiosos toti gallie reddide nm
Ite iꝙͣ mei et horũ que uobis
Dico memores humains eciaz
in rebus nichil est penitus fide
nobilius. Illi aũt̃ quibz ess mis
p̾cordiis affixa perfidia abiere

Expanded text:
tibus, latens adhuc proditio eruptutibus, latens adhuc proditio eruptura maturius. Ne tamen aut liberum commeatum liberis hominibus denegando videretur iniurius, aut invitos detinendo pavidus crederetur, licentiam dedit abeundi. Digredientes vero sic alloquitur: Et ite, ait, amici, quando sic libet. Mementote autem et vestris civibus memorate, si forsitan obliti essent, mea in illos et populi romani beneficia. Ego enim, non antiqua res est, ante paucos annos quum vos, Edui, humiles et conclusos in oppidis, agris fortunisque omnibus amissis, per vim obsides aliis ac stipendia pendentes, vestris finitimis ludibaccepissem, non modo stipendio atque obsidibus liberavi, sed supra omnis evi memoriam gloriosos feci ita; ut ex misera et miserabili fortuna invidiosos toti Gallie reddiderim. Ite, inquam, mei et horum, que vobis dixi, memores. Humanis etiam in rebus nichil est penitus fide nobilius. Illi autem, quibus esset imis precordiis affixa perfidia, abiere