comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simstram: Ad dext̾m declinare ẽ: in
unitis o ꝑib quie in modo confistt mo¬
di extedere. Omnis uͭ uehementia
salictis inumica ẽ. ⁊ excessus omnis
in culpa. bonarũꝙ ierum coufuecti¬
do miia: pessima ẽ. Uncde ethuicus.
hniani fapiens nomenferetiequiis¬
iniqui: Ntra qmͣ satis c̃ urtutema
quit eẽ nimis iustus. Quid gͦ mimi¬
um ꝓdest. si regina u̾tutũ iusticiaĩ
nua humilitas: maxinia pais suꝑ¬
bie est. Ad simnistram declinare est:¬
deuuiare. Item deflectitur ad sinstiãs
qui mn subiectoꝵ culpis minis ꝓnus
ẽ actiundictam. ⁊ ad dextram gerl¬
sum ⁊oequet: qui delinquentib ex mai¬
suetudine nimis indulget. Itemaũ
uitumq demium est. sed quodad si¬
istꝑam u̾git. ꝑniciosuis est..x.¬
ed logitime huius obseruante q̃¬
Inam erit ntilitas: sam utiꝙ po¬
picus scrmo ꝓtimis fubdit. Ait eng
ut longo tempore rrgnet ipse ⁊ filiul
euis suꝑ ifrł. Ecce quenam cante al¬
ficultatis futura sit m̾ces dumieg

Expanded text:
sistere. Ad dextram declinare est, in virtutis operibus quae in modo consistit, modum excedere. Omnis vero vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa; bonarumque rerum consuetudo nimia, pessima est. Unde ethicus: Insani iniqui, Ultra quam satis est, virtutem si esse nimis iustus. Quid ergo nimium prodest, si regina virtutum nimietate que humilitas maxima pars superbie est. Item ad sinistram declinat,deviare. Item, deflectitur ad sinistram, qui in subjectorum culpis nimis pronus est ad vindictam, et ad dextram gressum torquet, qui delinquentibus ex mansuetudine nimis indulget. Iter autem utrumque devium est, sed quod ad sinistram vergit perniciosius est.ed legitimae hujus observantiae quaenam erit utilitas? Eam utique propheticus sermo protinus subdit. Ait enim: Ut longo tempore regnet ipse, et filius ejus super Israel . Ecce quaenam tantae difficultatis futura sit merces, dum regna
Abbreviated transcription (Latin):
Ne credas somnio: a gamennom di¬
attim ẽ in sompnis. dum in exadio
troie gretia laboearet. Huiusꝙ soꝑ¬
ii int̾pretationem ioui ceniuerut
grecoꝵ sapientissimi reseruandił.
Laborantes uicti qmpłmos. dum
queritur anqui ditit ego menti¬
or ĩium dicat. Sed neminẽ uidi
qui scillam uitaret ⁊ karindim.
nisi debilem aut ꝓpicium sustim¬
erit hostem. At in litigiosis difpia¬
tationib ⁊ declamationib scolasti¬

Expanded text:
Ne credas somnio, Agamemnoni diNe credas somnio, Agamemnoni dictum est in somnis, dum in excidio Trojae Graecia laboraret. Hujus quoque somnii interpretationem, Jovi censuerunt Graecorum sapientissimi reservandam. Laborantes vidi quamplurimos, dum quaeritur an qui dicit, ego mentior, verum dicat. Sed neminem vidi qui Scyllam vitaret et Charybdim, nisi debilem aut propitium sustinuerit hostem. At in litigiosis disputationibus et declamationibus scholasti
Abbreviated transcription (Latin):
iudices ut antique u̾bis ittar hi
storie. dubiosum hoc ⁊ nexplicabi¬
leq ẽẽ quod utrumq dicebat᷑ rati.
ne sententia utͣmq in partem dic¬
ta. ipsa sese retinderet: rem inuin¬
dictam reliquerunt. causam in
diem longissumum ꝓtelantes. tͤi
młtũ refeit ad ꝓpositum pithagoraᷤ
an prothagoras sicut quintiliano
rem ambiguam sine tenu̾tatedif¬
finiri ñ posse. Sunt aut̃ multe
captiose questioneȩ. que tutius ⁊
cominoctius presertim in uitticiis
differuntur: qmͣ accelerentur. uñ
reꝑttut. & si plerumq in his ꝑ ex¬
ceptionem doli mali res possit tem¬
perari. ⁊ equitas ipsa uiris int̾dum
queat mitigare rigorem. nisi urgẽ¬
tissima rerum necc̃itas togat. in
talib sententiã expedit dif¬
ferreqm̃ ferrre. fere apu¬
ero didicisti quia
inque¬
stionnib que habent
po¬
sitiones implicitas ⁊ que
latenter inuoluunt contiaria:
laboriosa solutio ẽ: nisi forte te an¬
tiquo nestore reputes aitiorem.¬

Expanded text:
judices, ut antiquae historiae verbis judices, ut antiquae historiae verbis utar, dubiosum hoc inexplicabileque esse quod utrinque dicebatur rati, ne sententia sua utramque in partem dicta, ipsa sese rescinderet, injudicatam reliquerunt, causam in diem longissimum protelantes. Nec multum refert ad propositum, Pythagoras, an Protagoras, sicut Quintiliano rem ambiguam sine temeritate diffiniri non posse. Sunt autem multae captiosae quaestiones, quae tutius et commodius, praesertim in judiciis, differuntur, quam accelerentur. Unde reperitur. Et, si plerumque in his per exceptionem doli mali possit res temperari, et aequitas ipsa juris interdum queat mitigare rigorem, nisi urgentissima rerum necessitas cogat, in talibus sententiam expedit differre, quam ferre. Fere a puero didicisti, quia in quaestionibus quae habent positiones implicitas, et quae latenter involvunt contraria, laboriosa solutio est, nisi forte te antiquo Nestore reputes cautiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
peto. siue ꝓ te ꝓnuntiatum erit: siue
contra te. Nam si contra te lis clata
erit: m̃ces mͥ ex sententia debebitur
qi ego euicero. Sin uͦ scdm̃ te nnidi¬
catum erit: m̃ces mͥ ex paucto debebi¬
tur quia tu uiceris. Ad ea placite¬
euallus. Opto inquit huic tue tã
incipiti captioni isse obuiam. si uer¬
la non ipse facerem: atq alio patro¬
nouterer. S magis in ista uictoria
poludium ẽ: cum te ñ in causa tñi
sdi arguinento quoq isto uicero.
bisce gͦ tu magister sapientissime.
itroꝙ nłi fore uti ñ reddam quocł
petis. sine contra me ꝓnuntiatum
sitt:suie ꝓme. Nam si udices pro
ausa mea senserint: nicħ tibi ex sẽ¬
tintia debebtitir. quia ego uicero.
Sicont̃ me ꝓniuitratũ fu̾it: nichil
abi ex pacto debeo. quia ñ inicero. Sic
w adolescente discipło magister
liquantgie in clittis suo argimnento
confutatus ẽ: et captionis u̾sute. et
excogitate frustratus fuit. Tum

Expanded text:
peto, sive contra te pronuntiatum erit sive peto, sive contra te pronuntiatum erit sive pro te. Nam si contra te lis data erit, merces mihi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin vero secundum te iudicatum erit, merces mihi ex pacto debebitur, quia tu Evallus: « Opto, inquit, huic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem, atque alio patrono uterer. Sed magis in ista victoria, praeludium est, cum te non in causa tantum sed in argumento quoque isto evicero. Disce ergo tu, magister sapientissime, utroque modo futurum uti non reddam quod petis, sive contra me pronuntiatum fuerit, sive pro me. Nam si judices pro causa mea senserint, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero; si contra pronuntiatum fuerit, nihil tibi ex pacto debeo, quia non vicero. » Sic ab adolescente discipulo, magister eloquentiae inclytus suo argumento confutatus, et captionis versutae, et excogitatae frustratus fuit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tullio pitagoram intelligi oportẽit
hic tamen tota auctoritate sua ne¬
qͣqm uidicium flexit. sed adhue mt̾¬
ueniente dilactione ꝓpt̾ rei ambign¬
tatem pendet sententia. T hema qui¬
dem huiusmͦ ẽ. Euallus a dolescens
diues eloquentie discende gr̃a cauls¬
q orancli cupiens fuit. Hic in dist¬
plina pitagore se dedit: ꝓmittensp¬
cuuiam qͣntam ptragoras petietat.
data medietate anteqmͣ ingredet
daturus alt̾am quo primum die
causam apuct uicdices porasset it
incuses. Postea cum chutins aucdi¬
tor assert̾orq pichagore suisset. fa¬
tundiamq peomouisset a studio:
et transcurso tempore longiou: cau¬
santib patrocinium denegaret. ut
putabatur ne doctoris impleret m̾¬
cedem: habito consilio litem cũ eo
ptthagoras contestatur. Cum gͦ ad
indices ineunde constituendeq c̃e
uenissent gr̃a: ptchagoras sic exor¬
sus ẽ. Disce inquit stultissime ado¬
lescens. utroq id mͦ forẽ uti reddas qd̾

Expanded text:
Tullio, Pythagoram intelligi oportebat. Tullio, Pythagoram intelligi oportebat. Hic tamen tota auctoritate sua, nequaquam judicium flexit, sed adhuc interveniente dilatione, propter rei ambiguitatem pendet sententia. Thema quidem hujusmodi est: Evallus adolescens dives, eloquentiae discendae gratia, causasque orandi cupiens fuit. Hic in disciplinam Pythagorae se dedit, promittens pecuniam quantam Pythagoras petierat, data medietate antequam ingrederetur, daturus alteram quo primum die causam apud judices perorasset, et vicisset. Postea cum diutius auditor, assectatorque Pythagorae fuisset, facundiamque promovisset a studio, et transcurso tempore longiori, causantibus patrocinium denegaret, ut putabatur, ne doctoris impleret mercedem, habito consilio, litem cum eo Pythagoras contestatur. Cum ergo ad judices ineundae constituendaeque causae venissent gratsus est: Disce, inquit, stultissime adulescens, utroque id modo fore uti reddas quod
Abbreviated transcription (Latin):
tior ⁊ houestior. Frugalitati pater.
lixurie filius magis deditus erat.
Quib artib oebis imꝑii fundamen¬
tapater iecit. oꝑis tanti głam filius
consummauit.Ast in unõ ñ mͦ pnis
sed omnium ingenuoꝵ tnͣscenlit
uicia: quod inconti uentisfrme fuit
inurdie. ad eo etiam ut pat̾ni tͣuphi
ei lacrimas extorquerent: ac siei ur¬
tus paterna omnũ gerendorũ pre¬
riꝑet głam. Eos etiam aut ꝓpriis
manib interficiebati aut rapi pre¬
cipiebat ad penam. qui pat̾ne iurtu¬
tis preconia predicabant. E At y¬
tagoras aput pħos tante excit̾it aui¬
toritatis. ut ad omnium questionũ
descisionem sufficeret: si in parte
crecteretur pitagoras extitisse. lan¬
tum nanq opinio preuidicata pote¬
rat. ut nicħ conualesceret ab opposito
dum hec ipse dyxisse diceretur. et
ex usu adquiescentium: uox ip̃a ꝓ¬
nominis pitagoram indicabat. sũ
enim simpliciter dicebatur ipst hoc
dixit: ex precepta auctoritate rest

Expanded text:
tior et honestior. Frugalitati pater, tior et honestior. Frugalitati pater, luxuriae filius magis deditus erat. Quibus artibus orbis imperii fundamenta pater jecit, operis tanti gloriam filius consummavit. Ast in uno non modo patris, sed omnium ingenuorum transcendit vitia, quod incontinentissimae fuit invidiae, adeo ut etiam paterni triumphi ei lacrymas extorquerent, ac si ei virtus paterna omnium gerendorum praeriperet gloriam. Eos etiam aut propriis manibus interficiebat, aut rapi praecipiebat ad poenam, qui paternae virtutis praeconia praedicabant. At Pythagoras apud philosophos tantae exstitit auctoritatis, ut ad omnium quaestionum decisionem sufficeret, si in parte crederetur Pythagoras exstitisse. Tantum namque opinio praejudicata poterat, ut nihil convalesceret ab opposito, dum hoc ipse dixisse diceretur, et ex usu acquiescentium, vox ipse pronominis, Pythagoram indicabat. Cum enim simpliciter dicebatur, « Ipse hoc dixit, » ex praecepta auctoritate, teste
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ursignis oratio. acuminis ⁊ soller¬
cie plena. ut nec oeuatus facilitas.
nec facilitati inuentionum dec̾et
ornatus. huic alexander filus succe¬
sit. ⁊ uircute ⁊ uiciis patre maior.
hic aꝑta. ille artib bella tractabat.
Deceptis ille gaudere hostib. hic pa¬
lam fusis. Prudentior ille consilio.
hic animo magnificentior. Iram pat̾
dissimulare. plerunq etiam iuncere.
hic uͭ exarsissec: nec dilatio ultionis
nec modus erat. uini ninis itt̾q aui¬
dus. s ebrietatis diu̾sa uitia. Patra
mos erat etiam de coniuuio in hos¬
re. Alexander ñ in hostem sed in su¬
os seinebat. Quẽobrem sepe philipũ
imlu̾atum prelia remisere. hic amico¬
rum uit̾ fectoꝵ conuuio frequenter
excessit. Regnare ille cum amicis no-¬
lebat. hic in amicos regna exercebat.
Amari pater malle. hic mettii. Litt̾a¬
rum cultus utriq funilis. Sollertie
pater maioris. hic fidei. Uerbis atq
oratione philipus. hic reb modera¬
tior. Parcendi uictis. filio animꝰ ꝓmꝑ¬

Expanded text:
 insignis oratio, acuminis et sollertiae plena, ut nec ornatui facilitas nec facilitati inventionum deesset ornatus. Huic Alexander filius successit et virtute et vitiis patre maior. Hic aperta, ille artibus bella tractabat. Deceptis ille gaudere hostibus, hic palam fusis. Prudentior ille consilio, hic animo magnificentior. Iram pater dissimulare, plerumque etiam vincere; hic ubi exarsisset, nec dilatio ultionis nec modus erat. Vini nimis uterque avidus, sed ebrietatis diversa vitia. Patri mos erat etiam de convivio in hosre; Alexander non in hostem, sed in suos saeviebat. Quam ob rem saepe Philippum vulneratum proelia remisere, hic amicorum interfector convivio frequenter excessit. Regnare ille cum amicis nolebat, hic in amicos regna exercebat. Amari pater malle, hic metui. Litterarum cultus utrique similis. Sollertiae pater maioris, hic fidei. Verbis atque oratione Philippus, hic rebus moderatior. Parcendi
Abbreviated transcription (Latin):
demq quid futurum e̾et illis qui
omnia ꝓ eo relinquerant int̾ragi¬
tib sedes in regeneratione promisti
⁊ uiticiariam qmͣ cum eo habitun
sunt potestatem. Ex quib constat
quia causa ꝓpositum opusq cõ

Expanded text:
demque quid futurum esset illis, qui omnia pro eo reliquerant interrogantibus, sedes in regeneratione promisit, et judiciariam, quam cum eo habituri sunt, potestatem. Ex quibus constat, quod causa propositum, opusque co
Abbreviated transcription (Latin):
a puit pscos. Tr̾ustra quis coruchũ
tenctit ad laiclem: nnsi queat ant ue
suifaceret: petit. At lais hoc qnͣtum
poposeit. qͦd nr̃atis nimim denariũ
fatiat decies mille. Equaturꝙ mecdie¬
tati talenti maioris. ꝙ nĩatiꝰ denari inig̃.¬
ti milia clanctit. Tali petulantia mũ¬
lieris atꝙ pectme magnitulme ict
ex panidusꝙ demostenes ai̾taitur. ⁊
discedens. ego inquit penitere tanti ñ
enõ. dis ne ꝑximmoraͦ. tosti quis dixe¬
agit fruentes. apũꝙ par uolantũ ubi
grata mella studit. sugii. ⁊ uimis e¬
naci fecit icta corda in oesi. ͥunicia nãꝗ
cupidinis. cdulcia sunt sitꝑ mel tfañ.
At nountima enisiquo ius abfintio:
amaricea sunt. Qnis est enim finis
confabulationis. comuuioꝵ ⁊ exple

Expanded text:
apud Graecos: « Frustra quis Corinthum apud Graecos: « Frustra quis Corinthum tendit ad Laidem, nisi queat, aut velopiam sui faceret, petit. At Lais hoc quantum poposcit, quod nostratis nummi denarium faciat decies mille, aequaturque medietati talenti majoris, quod nostratis denarii viginti millia claudit. Tali petulantia mulieris atque pecuniae magnitudine ictus, expavidusque Demosthenes avertitur, et discedens: « Ego, inquit, poenitere tanti non emo. » Visne proximiora? Nosti quis dixeagit furentes, Apumque par volantum, Ubi grata mella fudit, Fugit, et nimis tenaci Ferit icta corda morsu. Initia namque cupidinis, dulcia sunt super mel et favum: at novissima ejus quovis absinthio amariora sunt. Quis est enim finis confabulationis conviviorum, et exple
Abbreviated transcription (Latin):
mia fac inquit cum confilio.
⁊ post factim ñpentreb̾. Prete̾a
sicut prncipem leuia ꝓferre ñ decet:
fic nec facilem quidem ẽe ad leura au¬
dienda. Ait enuini sapientia. Princeps
qui libenter audit u̾ba mendatii. õe
ministros hc̃ impios. Confabulatõ¬
nib ⁊ comuuiis se totis mrib ĩ nis¬
cet uenus. cuius qui pͥma missilia
libent᷑ actintitit: quin posf̾ioribus
gͣuius uuln̾etur iux euacłta. Ui¬
sus ⁊ alloquutm. contactus. oscła
factum. sicut se precedunt ex oecli¬
ne. ita ⁊ ex necessitate doloris infe¬
runt partum̃. Uoluptatis siquidẽ
fius: penttentia ẽ. Si mͥ ñ credis.
demostem crecte. qui satis urbane
Iaiti cdicitur respondisse. Hec
autẽ lacis coemitia ob elegantiã ue¬
nuistatemq forme: grandem petu¬
mam demerebat. Connentusꝙ ad
eam ctioꝵ hominum ex onin gre¬
tia celebres c̾ant nec admittebat:
nsi qui dabat que poscebantur os¬
cebat antem illa: mimũ qnͣtũ hinc
natum est frequens illudͥ ꝓu̾bram

Expanded text:
 fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Praeterea sicut principem levia proferre non decet, sic nec facilem quidem esse ad levia audienda. Ait enim Sapientia: Princeps qui libenter audit verba mendacii, omnes ministros habet impios . Confabulationibus et conviviis se totis viribus immiscet Venus, cujus qui prima missilia libenter admittit, quin posterioribus gravius vulneretur, vix evadit. Visus, et alloquium, contactus, et oscula, factum. sicut se praecedunt ordine, ita et ex necessitate doloris inferunt partum. Voluptatis siquidem finis, poenitentia est. Si mihi non credis, vel Demostheni crede, qui satis urbane hoc Laidi dicitur respondisse. Haec autem Lais Corinthia ob elegantiam venustatemque formae grandem pecuniam demerebat. Conventusque ad eam divorum hominum ex omni Graecia celebres erant, nec admittebat nisi qui dabat, quae poscebatur. Poscebat autem illa nimium quantum. Hinc natum est frequens illud proverbium
Abbreviated transcription (Latin):
Deo enim uł priuatus uł militãs se¬
utt. cum fideliter eum diligi: qui
deo regnat auctore. Iurant inqͣ̃m s
ilł mortem recusaturoi ꝓre pebie
cuins sunt conscripti militie. Cum
uͦ hoc prestit̾int iuismrantum: cui¬
gło militari donantur ⁊ priuilegi¬
is. Adeoq obtinitit ut electio ⁊ sacͣ¬
mentum militem facerent: ut si¬
ne electione nemo conscriberetur
aut uuraret. sine uiramento ne¬
mo nomen militis aut officium
sortiretur. ¶In libro officioꝵ marcꝰ
tullius refert qd pompilius unꝑa¬
tri tenebat ꝓuinciam. in cuuis exer¬
utu filius catonis tiro militabat.
sum autẽ pompilio uidetur uuã
dimittẽ legiouom. catonis quoq si¬
lum qui in eadem legione milita¬
bat: dimisit. Sed cum amore pug¬
nandi in exercitu remansisserica¬
toad pompilium scripsit. ut si pa¬
teretur in exerritu remanere eũ:
nqua scribit se eum aucdisse factũ
annssum ẽẽ a cosule. cum macedo
ra bello ꝑsico mules ẽẽt. Monet
sut caueat ne prelium meat. ne¬

Expanded text:
deo enim vel privatus vel militaris servit, cum fideliter eum diligit, qui deo regnat auctore. Iurant autem mill mortem recusaturos pro republica cujus sunt conscripti militiae. Cum vero hoc praestiterint jusjurandum, cingulo militari donantur, et privilegiis. Adeoque obtinuit ut electio et sacramentum militem facerent, ut sine electione nemo conscriberetur aut juraret, sine juramento nemo nomen militis aut officium sortiretur. In libro Officiorum M. Tullius refert, quod Pompilius imperator tenebat provinciam, in cujus exercitu filius Catonis tiro militabat. Cum autem Pompilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Pompilium scripsit, ut si pateretur in exerin qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cumnia bello Persico miles esset. Monet igitur ut caveat, ne praelium ineat; ne
Abbreviated transcription (Latin):
sub est et nemini noceatur. Hoc et¬
enim non adu̾satur officio uel na¬
ture. Sinautem impugnat alteru¬
trum. statim ẽ ⁊ simplicit̾ alienum.
⁊ usq qͣq non licet. Huius itaq con¬
trectatio. semꝑ ẽ aut erroris aut cri¬
minis.

Expanded text:
subest, et nemini noceatur, hoc etenim non adversatur officio vel naturae; sin autem impugnat alterutrum, statim est et simpliciter alienum, et usquequaque non licet. Hujus itaque contrectatio semper est, aut erroris aut criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis ignari. Cis namq gr̃a subt̃¬
hitur. daturꝙ malignis spiritib licẽ¬
cia nocendi: cum nisi domino ꝑttr¬
tente omnino nocere ñ possint. nec
si ueluit. E sicut eusĩgłieco docetur
testimonio: ñ impetiata licentia ñ
audeant aut queant irruere ingre

Expanded text:
ligionis ignari. Eis namque gratia subtrahitur, daturque malignis spiritibus licentia nocendi, cum, nisi Domino permittente, omnino nocere non possunt, nec si velint: et sicut evangelico docetur testimonio, non impetrata licentia non audeant, aut queant irruere in gre
Abbreviated transcription (Latin):
reuis est. ut a sinilib. d suinlia recͣ¬
uit int̾pretatiõ. Uenu hanc uisiomĩ
quas quies inducti diisi men. ꝑ
opposita ñ fieri ceͣttun ẽ:i eadẽ
ꝓ parte sit iusio. aliunde deacłm. et
ꝓpter rerum figuras p̾oꝙ ⁊ iompus¬
is agg̾gari. ⁊ uniu̾sas coꝵ sp̃es qͣndo
contingat. qd̾ ⁊ studiosis script᷑aꝵ
planim ẽ. Uisio affricani. aporalipsis
apłi. danelis ⁊ erechielis oracula. sõp¬
ia pharaonis ⁊ ioseph: eoꝵ que dicta
sunt faciunt fidem. ꝑsonis quoq qui¬
bdam u̾itas frequentius illutes cte
inpote compositum habentib ani¬
mum. alias frequentior error in uol¬
uit. Augustus cesar cum adu̾sus an¬
tonium dimicat᷑us e̾ẽt: egritudine
graui laborans inquiete mandatũ
accepit. ut ad uictoriani consequen¬
dam: seguenti die prelio int̾e̾et. Pa¬
ruit itaꝙ lectica deuectus in p̃lium:
⁊ inctt. Socrates sibi ex ara uenis que¬

Expanded text:
re jus est, ut a similibus ad similia recurrat interpretatio. Verum hanc visionum, quas quies inducit, divisionem per opposita non fieri certum est; cum eadem pro parte sit visio, aliunde oraculum, et propter rerum figuras possit somniis aggregari, et universas eorum species quandoque contingat: quod et studiosis Scripturarum planum est. Visio Africani, Apocalypsis apostoli, Danielis et Ezechielis oracula: somnia Pharaonis et Joseph, eorum quae dicta sunt faciunt fidem. Personis quoque quibusdam veritas frequentius illucescit, utpote compositum habentibus animum, alias frequentior error involvit. Augustus Caesar, cum adversus Antonium dimicaturus esset, aegritudine gravi laborans, in quiete mandatum accepit, ut ad victoriam consequenti die praelio interesset. Paruit itaque lectica devectus in praelium, et vicit. Socrates sibi ex ara Veneris, qu
Abbreviated transcription (Latin):
su ꝑspicuitate opinio. fic ⁊ singła
que ꝓ babiliora sunt: eo necc̃iorum
fideliorum imaginẽ p̃ferunt. E ne
me soluis opinionis lubrico fluctua¬
re ꝑutesi auctorem quo me tueor mag¬
num ꝓfero aug̾. qui locum illũ ex¬
ponens euuangelii. ũ de iultis mran¬
sionib que in domo patris mei st̃
asaluatore fit mentio: ait. Si quo
minus: dixissẽ nob. qͥa uado parare
uob̾ locum .i. si ñ e̾ent predestinati:
ixissem ibo ⁊ p̃destinabo. Duisitatẽ
etenin mansionũ que in domo pa¬
tris electis fius preparate sunt: di¬
diuine p̃destinationi coaptat. que
saluanctis probñplacito disponentis:
parit diu̾sa karismata grãrum ⁊
num̾um. Cum gͦ tantiis pat̾ hunc
apprehendit int̾pretationis sensum
ut dix̾it. si ñ ee̾nt predestinati. dixis¬
sem uob̾. ibo ⁊ predestinabo: credibile
est. dum rerum pendet euentris. si
ouinipotenti placeat: eos qui ñ un¬
dum predestinati sunt. posse p̃des.¬

Expanded text:
sui perspicuitate opinio, sic et singularia sui perspicuitate opinio, sic et singularia quo probabiliora sunt, eo necessariorum fideliorem imaginem praeferunt. Et ne me solius opinionis lubrico fluctuare putes, auctorem quo me tueor magnum profero Augustinum, qui locum illum exponens Evangelii, ubi de multis mansionibus, quae in domo Patris sunt, a Salvatore fit mentio, ait: Si quo minus dixissem vobis, quia vado parare vobis locum , id est si non essent praedestinati, dixissem, ibo et praedestinabo. Diversitatem etenim mansionum quae in domo Patris coelestis praeparatae sunt, divinae praedestinationi coaptat, quae salvandis pro beneplacito disponentis parit diversa charismata gratiarum et munerum. Cum vero tantus Pater hunc apprehenderit interpretationis sensum, ut dixerit, si non essent praedestinati, dixissem vobis, ibo et praedestinabo, credibile est dum rerum pendet eventus, si omnipotenti placeat, eos qui nondum praedestinati sunt, posse praedes
Abbreviated transcription (Latin):
tam ut predictum ẽ inuestigatio¬
nis audatia ommipotentiam mi¬
nuo. aut immensitati enus qmcũ¬
q p̃scribo mensuram. Hoc autem
cum multis sentio. quia siquid
non prouidit. Uñ u ꝓbabilit̾ ad mi¬
nus colligitu qr si potest ñ euenire:
potest etiam non fuisse p̃uisum.
Quid enim ex quo u̾acit᷑ consequat᷑.
ipsa u̾itas nouit. iunct᷑amq ratio¬
num plens ⁊ ꝑfecte pͥmitiua ratio
pensat. Hanc autem humano ge¬
neri indulget a cademia antiqua
licenciã. ut quicquid unicuiq ꝓba¬
bile occurit. suo iure defendat. So¬
lebat nr̃i temꝑis ꝑipateticus pala¬
tinus omnib his conditionib ob¬
mare: ubi ñ sequentis intellectum
autecedentis conceptio clauctit. aut
ñ antecedentis contrariũ: consequẽ¬
tis destructoria poni. Cõqd̃ omnes
necr̃iam tenere consequentiã u̾lĩt.
et si ñ nulle sola dum tam magna
sint ꝓbabilitate contente. Sicut e¬
nim scientie asistit euidentior pro

Expanded text:
tamen, ut praedictum est, investigatiotamen, ut praedictum est, investigationis audacia omnipotentiam minuo, aut immensitati ejus quamcunque praescribo mensuram. Hoc autem cum multis sentio, quia si quid non praevidit. Unde probabiliter ad minus colligitur, quia si potest non evenire, potest etiam non fuisse praevisum. Quid enim ex quo veraciter consequatur, ipsa veritas novit, juncturamque rationum plene et perfecte primitiva ratio pensat. Hanc autem humano generi indulget academia antiqua licentiam, ut quidquid unicuique probabile occurrit, suo jure defendat. Solebat nostri temporis peripateticus Palatinus omnibus his conditionibus obviare, ubi non sequentis intellectum, antecedentis conceptio claudit, aut non antecedentis contrarium, consequentis destructoria ponit, eo quod omnes necessariam tenere consequentiam velint, etsi nonnullae sola, dum tamen magna, sint probabilitate contentae. Sicut enim scientiae assistit evidentior pro
Abbreviated transcription (Latin):
uere p̃cdicata. qualia subiecta ꝑmi¬
seruit. ominumq p̃dicamentali¬
um ium ⁊ ꝓpͥetatem: nat᷑aliũ fi¬
nib limitari. Fandemq cum act
culmen theologie ascenditur. qͣsi
natiuo colore destitutam ⁊ robo¬
re alt̾ari plane deficit uis u̾boꝵs.
⁊ intellectus ipse mortalis subcum¬
bit: uͥ diuine discutitur unmen¬
sitas maiestatis. ⁊ in naturalibus
obtinet. his scił. que rerum nume¬
rum augent uł minuunt. ut qd̾
fuit ñ possit ñ fuisse: aut ñ pret̾iis¬
se quod p̃teriit. dum tamen quod
u̾um fuit se i̾im forte lecturum:
nicħominus u̾um ñ fuisse possit.
Quod ttaq pret̾itum ẽ: reuocari
non potest ne fu̾it. ⁊ eque quod
ex insidiis fortune pendet. dum
ex facilitate nature u̾tus libet. sor¬
tis expectat euentũ: nulla euemẽ¬
cti sibi necc̃itas subicit. Sic forte
dum ꝓuidentie ñ impletur effectꝰ
quod fict᷑um ẽ ⁊ ñ euenire potest:
potest etiam ñ fuisse preuisum. Nõ

Expanded text:
nere praedicata, qualia subjecta perminere praedicata, qualia subjecta permiserint, omniumque praedicamentalium vim, et proprietatem naturalium finibus limitari: eamdemque, cum ad culmen theologiae ascenditur, quasi nativo colore destitutam, et robore, alterari. Plane deficit vis verborum, et intellectus ipse mortalis succumbit, ubi divinae discutitur immensitas majestatis, et in naturalibus obtinet, his scilicet quae rerum numerum augent vel minuunt, ut quod fuit non possit non fuisse; aut non praeteriisse, quod praeteriit, dum tamen quod verum fuit, secum forte lecturum, nihilominus verum non fuisse possit. Quod itaque praeteritum est, revocari non potest ne fuerit, et aeque quod ex insidiis fortunae pendet, dum tamen ex facilitate naturae utriuslibet sortis exspectat eventum, nulla eveniendi sibi necessitas subjicit. Sic forte dum providentiae non impletur effectus, quod futurum est, et non evenire potest, potest etiam non fuisse praevisum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
manifestata ẽẽ congͣtulatur: oꝑa
euis sup̃ sensum hominis ianifi¬
cata asserit. ⁊ dumn scrutatur oĩa:
cogitationes altissĩmi nuis pro¬
fundas agnoscit. Huic u̾itati cõ¬
sonat. quod in eccłiastice sc̃s salo¬
mon in audicu fidelium concio¬
natur. Est homo qui dieb ⁊ noctib
ñ capit ocłis sompnũ. ⁊ intellexi
quod omium oꝑum di nullam
eorum que sunt sub sole. E qnͣto
plus laborau̾it ad querendum:
tanto minus inueniet. etiam si
dixerit sapiens se nosse: non po¬
t̾it reꝑire. Si gͦ inueniri ñ potest
ratio subsolarium. quis plene su¬
pra solarium reddit᷑us est rationẽ:
Quis enim cognouit sensum .d. a.
omnium u̾itatis ardore querẽdã:
ut pia intentio suam infirmita¬
tem agnoscati ⁊ ex omnib rebus
peoficiat: dum sibi ꝑsuaserit diui¬
nani inaiestatem fidelit̾ honoran¬
dam. ⁊ misccłie in deficientis abissũ
iugit̾ amplectendam. Deniq apud
philosophos cautum ẽ: talia ma¬

Expanded text:
manifestata esse congratulatur, opera manifestata esse congratulatur, opera ejus supra sensum hominis magnificata asserit, et dum scrutatur omnia, cogitationes Altissimi nimis profundas agnoscit. Huic veritati consonat, quod in Ecclesiaste sanctus Salomon in auditu fidelium concionatur: Est homo qui diebus et noctibus non capit oculis somnum, et intellexi quod omnium operum Dei, nullam eorum quae sunt sub sole. Et quanto plus laboraverit ad quaerendum, tanto minus inveniet; etiamsi dixerit sapiens se nosse, non poterit reperire . Si ergo inveniri non potest ratio subsolarium, quis plene suprasolarium redditurus est rationem? Quis enim cognovit sensum Domini omnium veritatis ardore quaerendam, ut pia intentio suam infirmitatem agnoscat, et ex omnibus rebus proficiat, dum sibi persuaserit divinam majestatem fideliter honorandam, et misericordiae indeficientis abyssum jugiter amplectendam. Denique apud philosophos cautum est, talia ma
Abbreviated transcription (Latin):
tem excludat. Ipsa uͦ ineffabilisi¬
głaritate inirabił. ⁊ mirabili ĩmẽ¬
fitate singłaris omnem sensũ exu¬
equidem qr scrutator maiestatis
opprimetur a gła. ⁊ ex ecticto alts¬
simi bestiam si montem tetigerit
lapictib obruendam. Unde que
in talib ꝓponunt᷑. sine preiiditu
melioꝵ inuestigantis animo paiꝰ
dicta sunt: qm̃ tem̾aria contentu¬
ne a dimpugnationẽ ueri aliquid̃
statuentis. S nec illud mescire ꝙͥ¬
fiteor cur hoc repbato alium p̾eleg̃t
nsi q̃ł cum patͥb sentio m illo ocm̃¬
tam cdei iusticiam uen̾andam. us
ad t̾cium celum audiuit archana
ũba que ũ licet homini loqui. hu¬
uis difficultatis artiłm ñ tamdis¬
cutiens qmͣ admirans. altitudinẽ
diuritiarũ sapientie ⁊ scĩe dei cõfes¬
sione humili ueneratꝰ. iudicia eniꝰ
in comprẽhensibilia. ⁊ inas imꝑ¬
uestigabiles ẽẽ ꝓnunciat. In cer¬
ta ⁊ occulta sapientie ddei qui sibi

Expanded text:
tem excludat. Ipsa vero ineffabili sitem excludat. Ipsa vero ineffabili singularitate mirabilis, et mirabili immensitate singularis, omnem sensum exsuequidem quia scrutator majestatis opprimetur a gloria, et ex edicto Altissimi, bestiam, si montem tetigerit, lapidibus obruendam. Unde quae in talibus praeponuntur, sine praejudicio meliorum, investigantis animo potius dicta sunt, quam temeraria contentione, ad impugnationem veri aliquid statuentis. Sed nec illud me scire confiteor, cur hoc reprobato alium praeelegerit, nisi quod cum patribus sentio in illo occultam Dei justitiam venerandam, in ad tertium coelum audivit arcana verba, quae non licet homini loqui, hujus difficultatis articulum non tam discutiens quam admirans, altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei confessione humili veneratus, judicia ejus incomprehensibilia, et vias impervestigabiles esse pronuntiat. Incerta et occulta sapientiae Dei, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cometetis. Quod si nolueritis. ⁊
me adiratiictiam concitau̾ttis:
gladius deuorabit uos. qi osdo¬
mini loquittũ ẽ. Ecce quia libum
hic sernatur arbitrium. dum si
uolueritis. ⁊ si nolueritis dicens:
in utmꝙ partem ñ ex iudicio ir¬
recͣctabili fato uedei. sed ex m̾ito
singłoꝵ omnib penam uł premi¬
uin repnititie. Esset utꝙ m uo
buntatem collata condicio ꝓm̾en¬
dimntił si faciendi uł ñ fa̾ciendi
neccessitas: ẽẽt ꝓuidentie uł fati¬
rum nexib illigata. Quod si istudͥ
ñ sufficit contutiosis. an ñ ex eũn¬
głico testimonnio pot̾ad in passio.¬
ne filius rogare patrem surim. ut
exhiberet ei plusqm xii. legiones
angłoꝵ. cum tamen liqueat ex post
fasto. ñ hoc s oppositum eius quod
contigit fuisse ꝓuisumꝰ N Iec ꝑspi¬
catioris ingenii moueat sensum: si
in tante maiestatis scrunnio exẽ¬
plis cdeficimus. nec rationib habum¬
damus: cum admirationẽ ratiotol¬
lati. ⁊ ecẽplorũ uiductio singłari¬

Expanded text:
si nolueritis, et me ad iracundiam concitaveritis, gladius devorabit vos, quia os Domini locutum est . Ecce quia liberum hic servatur arbitrium, dum si volueritis, et si nolueritis dicens in utramque partem, non ex judicio irretractabili fatove Dei, sed ex merito singulorum omnibus poenam vel praemium repromittit. Esset utique in voluntatem collata conditio promerendi inutilis, si faciendi vel non faciendi necessitas, esset providentiae vel fatorum nexibus illigata. Quod si istud non sufficit contentiosis, an non ex evangelico testimonio poterat in passione Filius rogare Patrem suum, ut exhiberet ei plus quam duodecim legiones angelorum, cum tamen liqueat ex post facto, non hoc, sed oppositum ejus, quod contigit, fuisse provisum. Nec perspicacioris ingenii moveat sensum, si in tantae majestatis scrutinio exemplis deficimus, nec rationibus abundamus, cum admirationem ratio tollat, et exemplorum inductio singularita
Abbreviated transcription (Latin):
uideri uel cogitari possunt. potestã¬
ł est.
Hunic illuo salonrnis. Omins potes¬
tas a dño deo ẽ. Adu̾sus hanc nul¬
la me unqͣm contumatia erigã. cer¬
tus quia ipsa sola ẽ que potest am¬
mam ⁊ corpus mitr̾e ingehennã.

Expanded text:
videri vel cogitari possunt, potestavideri vel cogitari possunt, potestas est. Hinc illud Salomonis: Omnis potestas a Domino Deo est . Adversus hanc nulla me unquam contumacia erigam, certus quia ipsa sola est, quae potest animam et corpus mittere in gehennam.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carnem potest reinteg̃re corrup¬
tam. ut tota sub̾a sui iuderi possit.
que cecid̾at suscitata. Quod si oratorio
tropo usus intellexit que fuerint
ñ posse ñ fuisse: ñ nec̃ce fuit ad uir¬
ginem ꝓstratam recurr̾e. cum in pre¬
t̾itis omnib simili sententia uł er¬
rore: hoc idem potu̾it inueniri.
Sententiam uͦ ab errore scienter
diuido. eo qđł sententia semꝑ ha¬
bere debet u̾itatis significationẽ.
sicut apud sc̃m iob inuenis. Quis
est iste inuoluens sententias ser¬
monib imꝑtuis S forte uirgun¬
tas aliquis gradus est: q̃m impos¬
sibile est a quacunq corrupta ap¬
p̃hendi. Quod aut̃ possĩbile dicit᷑:
interdum ad facilitatẽ que singu¬
lis in est. uł ex fortune calculo. uł
ex aptitudine dispositionis refer¬
tur: qñdoq ipsam terum nat᷑am
respicit. nunc ad fonte̾ omnium
diuinam reflectitur maiestatem.
aqua omnis ñ mͦ ꝑsonarum po¬
tentatus. sed rerum omnium q̃

Expanded text:
et carnem potest redintegrare corrupet carnem potest redintegrare corruptam, ut tota substantia sui videri possit, quae ceciderat, suscitata. Quod si, oratorio tropo usus, intellexit quae fuerunt non posse non fuisse, non necesse fuit ad virginem prostratam recurrere, cum in praeteritis omnibus simili sententia vel errore, hoc idem potuerit inveniri. Sententiam vero ab errore scienter divido, eo quod sententia semper habere debet veritatis significationem. Sicut apud sanctum Job invenis: Quis est iste involvens sententias sermonibus imperitis ? Sed forte virginitatis aliquis gradus est, quem impossibile est a quacunque corrupta apprehendi. Quod autem possibile dicitur, interdum ad facilitatem, quae singulis inest, vel ex fortunae calculo, vel ex aptitudine dispositionis, refertur, quandoque ad ipsam rerum naturam respicit, nunc ad fontem omnium, divinam reflectitur majestatem, a qua omnis non modo personarum potentatus, sed rerum omnium quae
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Głatut quis qł eum nichil se¬
ꝑabit a karitate xp̃i. ⁊ tam̃ castigat
corpus suum ⁊ in seruitutẽ redigit.
ne forte cui aliis predicau̾it: ipse
repb inueniatur. In apocalipsi qͦq
monentur augłi eccłiarum. nunc
agere penitentiam. ⁊ pͥma oꝑa fa¬
cere ne moueat᷑ candelabrum eoꝵ.
nunc tenere locum suum: ne enn¬
dem alteri cedant. Cur ita. si que fu¬
tura erant mutari ñ pot̾ant. Hec
quoq sententia nec gentilium phi¬
losophos latuit : qui fatoꝵ seriẽ cłi¬
cunt immobilem. ñ quia moueri
ñ possit: sed quia moueri omnino
contingit. Hinc ẽ illud. Exire a me¬
diis potuit pharsalia fatis. Itemq
poeticum quo senex carnotenfis ĩ
angustiis fortune frequentius u¬
tebatiu fata uiam inuenient. ⁊¬
cet̾a. Que uͦ elapsa sunt. ⁊ fecundo
dispositionis effectu completa: na¬
tiualit̾ quidem ñ possunt ñ fuis¬
se. licet nicħ asserere in alt̾ut᷑ au¬
deam in iiuriam disponentis.
int̾pretante apłs ponit. ut sit u̾go

Expanded text:
ti. Gloriatur quis quod eum nihil separabit a charitate Christi, et tamen castigat corpus suum, et in servitutem redigit, ne forte cum aliis praedicaverit, ipse reprobus inveniatur. In Apocalypsi quoque monentur angeli ecclesiarum nunc agere poenitentiam et prima opera facere, ne moveatur candelabrum eorum, nunc tenere locum suum, ne eumdem alteri cedant. Cur ita, si quae futura erant, mutari non poterant? Haec quoque sententia nec gentilium philosophos latuit, qui fatorum seriem dicunt immobilem, non quia moveri non possit, sed quia moveri omnino non contingit. Hinc est illud: Exire a mediis potuit Pharsalia fatis. Itemque poeticum, quo senex Carnotensis in angustiis fortunae frequentius utebatur: Fata viam invenient, etc. Quae vero elapsa sunt, et secundo dispositionis effectu completa, naturaliter quidem non possunt non fuisse; licet nihil asserere in alterutro audeam in injuriam disponentis. interpretante, Apostolus ponit, ut sit virgo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ationis uices ignorat. ⁊ uno singu¬
lari aspectu ⁊ induuduo: omni¬
um que dici aut quocunq sen¬
su excogitari possunt uniu̾sitatẽ
daudit ⁊ continet. adeo equidẽ
sine motu. ut localia sine loco.
nascentia si ne inicio. decedentia sũ
sine. ftuctuantia sine alt̾atione. tẽ¬
ꝑalia sine inutabilitate. ⁊ mora fic
uinformit̾ comp̃hencdit: itx ei nͨ
p̃t̾ita tñseant. nec futura succedãt.
Nec mirum hoc inet̾nitatis statu.
nisi qr quicqͥd ibi ẽ. mutabile est:
cum et in nobis mutabilium
motum ⁊ festinantium cursum
aliquatenus quiescens comp̃hen.¬
dat aspectus. Intellectus quoq rẽ
magnam sine distensione ⁊sme
contractione sui rem mocticã con¬
templatur: nec loco indiget ut
localia claudat. ant spatioꝵ int̾sti¬
ciis ut distantia complectat᷑. in co¬
ꝙ patrem luminum sequit᷑. s non
passib equis: cum hic multis. ille
uͦ omnino nulli motui obuoxius
sit. Cum uͦ diuine simplicitatis as¬
pectus inimabilia claudat: una

Expanded text:
ationis vices ignorat, et uno singulari aspectu et individuo, omnium quae dici, aut quocunque sensu excogitari possunt, universitatem claudit, et continet: adeo quidem sine motu ut localia sine loco, nascentia sine initio, decedentia sine fine, fluctuantia sine alteratione, temporalia sine mutabilitate, et mora, sic uniformiter comprehendit, ut ei nec praeterita transeant, nec futura succedant. Nec mirum hoc in aeternitatis statu, nisi quia quidquid ibi est, mirabile est, cum et in nobis mutabilium motum et festinantium cursum aliquatenus quiescens comprehendat aspectus. Intellectus quoque rem magnam sine distensione, et sine contractione sui rem modicam contemplatur, nec loco indiget ut localia claudat, aut spatiorum interstitiis ut distantia complectatur, in eoque Patrem luminum sequitur, sed non passibus aequis, cum hic multis, ille vero omnino nulli motui obnoxius sit. Cum vero divinae simplicitatis aspectus innumerabilia claudat, una
Abbreviated transcription (Latin):
ueri. ⁊ licet ei uit̾dum p̃teriti tem¬
poris aut futuri u̾ba aptentirr:
ñ ei quicqm ex hoc subtrahi uł im¬
pendere. sed rerum subiectarũ mu¬
dabilitas siquid ꝓprie dicitur. ue¬
raciter incticatur. Cum gͦ ipsum
aliquił p̃nouisse audimus. min¬
me intelligimꝰ. ftuxu temporis eiꝰ
pret̾isse scientiam. sed si u̾boꝵ na¬
turam sequim᷑. precessisse tempus
quo u̾aciter credatur. eius qd fitu

Expanded text:
licet interdum ei praeteriti temporis aut futuri verba aptentur, non ei quidquam ex hoc subtrahi vel impendere, sed rerum subjectarum mutabilitas, si quid proprie dicitur, veraciter indicatur. Cum ergo ipsum aliquid praenovisse audimus, minime intelligimus fluxu temporis ejus praeteriisse scientiam; sed si verborum naturam sequimur, praecessisse tempus, quo veraciter credatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sitam teponit. nunc quasi in spe¬
culo natiue puritatis replicat.
⁊ reuoluit. facilius enim ẽ motũ
hunc ab ammo omnino defice̾:
qͣm contemplatione iugi aiumo
in herere. ꝙ quidem hic motus
si ñ ꝓuidontia ẽ: aut ꝓuidentiã
parit: aut ei cuiuscunq fecłis
noticia uicinat᷑. Cum uo̾ motus
p̃cedens ⁊ ex eo concepta spes fut᷑i
oꝑis sequela frustratur: inanis ẽ
agitatio mentis.⁊ quasi umbra
in sompnis sine uerttatis aorpore
euanescit. Motus tamen qr re ip¬
sa fuit in anima: ñ potest ũ fuis¬
se manima.⁊ anima que motꝰ si
gttatione mota ẽt non mota ñ fal¬
esse ñ potest. Porrro diuine simpli

Expanded text:
sitam, reponit, nunc quasi in spesitam, reponit, nunc quasi in speculo nativae puritatis replicat et revolvit. Facilius enim est motum hunc ab animo omnino deficere, quam contemplatione jugi animo inhaerere. Et quidem hic motus, si non providentia est, aut providentiam parit, aut ei cujuscunque foederis notitia vicinatur. Cum vero motus praecedens, et ex ea concepta species, futuri operis sequela frustratur, inanis est agitatio mentis, et quasi umbra in somnis, sine veritatis corpore evanescit. Motus tamen, quia reipsa fuit in anima, non potest non fuisse in anima, et anima quae motus agitatione mota est, non mota non fuisse non pote
Abbreviated transcription (Latin):
ñ e̾e. ⁊ quod fuit. possibile ẽ ñ fuis¬
se. ⁊ que iam pret̾ierunt. reuocari
possint ne fuerint. Equidem in¬
fiuitam potentiam dei scientiole
nec ei finem q̃m ñ ht̃ impono. Scio
enim qr omnia potest. s tñ quia
mendose colligis: patent̾̃ uideo. pͥ¬
mo qr diuine matestatis ĩmensi¬
tatem paruitaus humane mo¬
dulo circuinscribis. ⁊ et̾nitatis ĩ¬
mutabilem statum: labentium
rerum imagine ⁊ succedentũ si¬
bi temꝑuni uarietate distinginis.
S longe secus ẽẽ hic atꝙ in his:
ex precedentib oportuit concipi.
cum et̾nitatis statum nulłꝰ om¬
ino motus attingat.⁊ creatura
quelibet accessu uł decessu accidẽ¬
tium moueat᷑. Homo siquidem
siquid ꝓuidet fut᷑oꝵ: statim m̃¬
tem eius quidã motus agg̾dit᷑.
ut antinꝰ quadam applicatione sui
ad aliud apud se futuri oꝑis sp̾em
p̃figuret. Eandemq plerumq nẽ
quasi in archiuis memorie depo¬

Expanded text:
non esse, et quod fuit possibile est non fuisnon esse, et quod fuit possibile est non fuisse, et quae jam praeterierunt, revocari possunt ne fuerint. Et quidem infinitam potentiam Dei, scientiolae nec ei finem, quae non habet, impono. Scio enim quia omnia potest; sed tamen quia mendose colligis patenter video. Primo quia divinae majestatis immensitatem, parvitatis humanae modulo circumscribis, et aeternitatis immutabilem statum, labentium rerum imagine, et succedentium sibi temporum varietate distinguis. Sed longe secus esse hic, atque in his ex praecedentibus oportuit concipi, cum aeternitatis statum nullus omnino motus attingat, et creatura quaelibet accessu, vel decessu accidentium moveatur. Homo siquidem si quid providet futurorum, statim mentem ejus quidam motus aggreditur, ut animus quadam applicatione sui, ad aliud apud se futuri operis speciem praefiguret, eamdemque plerumque nunc quasi in archivis memoriae depo
Abbreviated transcription (Latin):
nectute tnͣfierit ille. in quo latin¬
tas nr̃a solo inuenit. quicqͥd inso¬
lenti gretie eleganter opponit aut
p̃fert. Ciceronem loquor romani au¬
corem eloquii. q̃m ad eos qiͣ in cal¬
ce uite du̾tisse lib̾ de natura deoꝵ
inscriptus docet. Efferant stoici in¬
opinabiles sententias suas qͣs para¬
doxas uocant. ueras quid̃ preclaras
⁊ admirabiles nos pingii ut dicit᷑
min̾ua agentes. nichil eoꝵ approba¬
mus. que omnib aut plurib. aut
sapientib singłis in sua facultate
ꝓbabiliorib. falsa e̾ẽ uidentur Nec
ex possibili ꝓcłucant. ad quiescendũ
censeo me potius aliqua fallacie nu¬
be deceptum ueri suilit̾ optnabor.
Hac gͦ uia tendicłas tuas egredior
ut dicam ꝓuidentiã falli ñ posse.
rem tñ que ꝓuisa ẽ: posse ñ euenire.
S quid inferre consueu̾is scio. Prgo
possibile ẽ. eam ñ eẽ p̃isã. łistom
qmͣ. Quo ultra ꝓgrederis: Eugo in¬
quis reclamante ꝓpħra. ⁊ quod est:

Expanded text:
nectute transierit ille, in quo Latinnectute transierit ille, in quo Latinitas nostra solo invenit, quidquid insolenti Graeciae eleganter opponit, aut praefert, Ciceronem loquor, Romani auctorem eloquii, quem ad eos, quasi in calce vitae, divertisse, liber De natura deorum inscriptus, docet. Efferant stoici inopinabiles sententias suas, quas paradoxas vocant, veras quidem, praeclaras, et admirabiles: nos pingui, ut dicitur, Minerva agentes, nihil eorum approbamus, quae omnibus, aut pluribus, aut sapientibus singulis in facultate sua probabilioribus falsa esse videntur. Nec ex possibili producant, acquiescendum censeo, me potius, aliqua fallaciae nube deceptum, verosimiliter opinabor. Hac ergo via tendiculas tuas egredior, ut dicam providentiam falli non posse, rem tamen quae provisa est, posse non evenire. Sed quid inferre consueveris, scio. Ergo possibile est, eam non esse praevisam. Esto, inquam. Quo ultra progredieris? Ergo, inquis, reclamante philosophia, et quod est
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uerum. Ex possibili quoq ⁊
impossibili interdum possibile
sequitur. Non tamen ex quo uis
impossibili omnia impossibilia. nͥ
forte aluid tͥ ꝑsuaserint illi. quo¬
rum si uera omina sunt: ex nui
impossibili sequiit᷑ omnnia ĩ pos¬
sibilia ⁊ ex quouis falso: quelibet
falsa. Si uͦ obtinuisses ex uero falfu.
iure ⁊ ex sententia omnium que¬
rerer me a semita u̾itatis abdiu¬
tum. Non tamen his importu¬
uitatib eatemis peemoe. ut quod
mopinabile ẽ licet inueniam con¬
sortes erroris: propria tem̾itate tu¬
eri contendam. Malo cum a cade¬
micis si tñ alia uia ñ pateat. de
singłis dubitare: qm ꝑniciosa si¬
mulatione scĩe quod ignotum
uł absconditum ẽ demere diffi¬
nire. presertim in quo assertioi
mee fere totus adu̾sabitur mi¬
diis. Eoꝙ libentius academicos¬
audio: quod eoꝵ que noui nichil
auferunt. ⁊ in multis faciunt cau¬
tiorem magnoꝵ uiroꝵ auctorita¬
te suffulti. cum ad eos etiam in se¬

Expanded text:
nisi verum. Ex possibili quoque et nisi verum. Ex possibili quoque et impossibili, interdum possibile sequitur: non tamen ex quovis impossibili omnia impossibilia. Nisi forte aliud tibi persuaserint illi, quorum si omnia vera sunt, ex uno impossibili, sequuntur omnia impossibilia, et ex quovis falso, quaelibet falsa. Si vero obtinuisses ex vero falsum, jure et ex sententia omnium quererer me a semita veritatis abductum. Non tamen his importunitatibus eatenus premor, ut quod inopinabile est, licet inveniam consortes erroris, propria temeritate tueri contendam. Malo cum academicis, si tamen alia via non pateat, de singulis dubitare, quam perniciosa simulatione scientiae, quod ignotum vel absconditum est, temere diffinire, praesertim in quo assertioni meae fere totus adversabitur mundus. Eoque libentius academicosaudio, quod eorum quae novi, nihil auferunt, et in multis faciunt cautiorem, magnorum virorum auctoritate suffulti; cum ad eos etiam in se
Abbreviated transcription (Latin):
Nstas tamen dicens nisi euem̾̃t
aliquid quod preuidit: illud cer¬
ta significatione complectens. for¬
telapidem recasurum in t̾tam.
fallitur disposirio. Quia gͦ lapis
ñ recitere potestr iubes me de duo¬
b eligere quoꝵ neutrum commu¬
inter approbatur. ut uł fatear ꝓui¬
dentiam posse fatłli qd̾ fides abhoe¬
ret. uł quod absonũ esti expossibłi
impossibile consecutione uera cõ¬
sentiam euenre. Angustie quid̾
sunt undiq. huic: ne diuinam
iniuuam maiestatem. inde: ne
multoꝵ clamorib ⁊ sententie
que iam fere omnib ꝑsuasa ẽ:
contradicam. S q melius ẽ inci¬
dere in linguas hominum. qmͣ un¬
pie u̾sari indm. si utrumq uita¬
re ñ possum. absonus malo uideri
suasum ẽ omnib:. qd ex possibili
impossibile ñ sequatur. Nam hoc
non nulli recipiunt. S an recte:
uicłunt ipsi ⁊ uidicent. At ut ex
uͦ falsum sequatur: neno sapiens
adquiescit. Uerum siquidem ex fal¬
soseguitur ⁊ uero. s ex uero: non

Expanded text:
nstas tamen dicens, nisi evenerit aliquid quod praevidit, illud certa significatione complectens, forte lapidem recasurum in terram, fallitur dispositio. Quia ergo lapis non recidere potest, jubes me de duobus eligere, quorum neutrum communiter approbatur, ut vel fatear providentiam posse falli, quod fides abhorret, vel, quod absonum est, ex possibili impossibile consecutione vera consentiam evenire. Angustiae quidem sunt undique. Hinc, ne divinam minuam majestatem; inde, ne multorum clamoribus et sententiae, quae jam fere omnibus persuasa est, contradicam. Sed quia melius est incidere in linguas hominum, quam impie versari in Deum, si utrumque vitare non possum, absonus malo videri, suasum est, quod ex possibili impossibile non sequatur. Nam hoc nonnulli recipiunt; sed an recte, viderint ipsi et judicent. At ut ex vero falsum sequatur, nemo sapiens acquiescit. Verum siquidem ex falso sequitur et vero, sed ex vero, non