comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
respiciens. singłors uires ꝑpende¬
bat. Sed nec romani tã & sipe¬
ni & hannibal in ceruicib erant̃.
soluti metu macedonico uideban᷑¬
Quippe eos t̾rebat & uetꝰ macedo.¬
num deuicti orientis gła. & phi¬
lippꝰ studio alexandri emulatio.¬
triumq cognouerant. Igͥ philip.¬
pu̾ cũ it̾ato uictoꝰ peniꝰ romanos
didiciss&. aꝑte hostẽ se his ꝓfessuᷤ.
naues qͥb in italiã exercitũ traice¬
ret. fabricare cep̃ legatũ deinde
ad hannibalẽ ungende societa.¬
tis gr̃a cum epłis mittit. Qui cõ-¬
phensus. & ad senatum ꝑductus.
in columis dimissus. ẽ. Non in hono.¬
rẽ regis. sẽ ne dubius adhuc indu¬
bitat᷑ hostis redderet᷑. Postea uͦ cũ
romanis nuntiatũ ess& in italiam
philippũ copias traiecturũ. leuiñ
prȩcorem cũ instructis nauib ꝓ ad
hibendũ tͣnsitũ mittunt. Qui ẽ
in gretiã t᷑ieciss&. multis ꝓmissis
impellit ethoł bellũ. adu̾sus phi¬

Expanded text:
respiciens singulorum vires perpenderespiciens singulorum vires perpendebat. Sed nec Romani, tametsi Poeni et Hannibal in cervicibus erant, soluti metu Macedonico videbantur;quippe terrebat eos et vetus Macedonum devicti Orientis gloria et Philippus studio Alexandri aemulatiotriumque cognoverant. Igitur Philippus, cum iterato victos a Poenis Romanos didicisset, aperte hostem se his professus naves, quibus in Italiam exercitum traiceret, fabricare coepit. Legatum deinde ad Hannibalem iungendae societatis gratia cum epistulis mittit,qui conprehensus et ad senatum perductus incolumis dimissus est, non in honorem regis, sed ne dubius adhuc indubitatus hostis redderetur. Postea vero, cum Romanis nuntiatum esset in Italiam Philippum copias traiecturum, Laevinum praetorem cum instructis navibus ad prohibendum transitum mittunt. Qui cum in Graeciam traiecissinpellit Aetolos bellum adversus Phi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cruenti helli. Uide tonantẽ ac ful¬
minantẽ ab occasu ꝓcellã. quã in
qͥscũq t̾raꝵ partes uictoriȩ tẽpestas
detulerit: magno cruoris imbre oĩa
fedata freqnt̃ greciã ingentes motͦ
nii bellis. S ⁊ illa leuia oia existima¬
tos. si ea q̃ nc̃ italiã concurrit manus
exet᷑ t̾rã illã se effuderit. Cerne.¬
re se q. cruenta & sanguinar ia
int̾ se bella utriq popłi & uiribꝰ
copiarũ & ducũ artibꝰ gerant.
quȩ rabies finiri solo partiꝰ alt̾iũ
int̾itu sine riuna finitimoꝵ non
possit. Feroꝰ gͥuictorũ animos mi¬
nus quidẽ macedonie quã gre¬
tie timñdos. qͥa & rei notior. & in
uicta. & robustior sit: scire tͣm
se eoᷤ qͥ tantis uirib concurrant.
nꝰ contentoᷤ hoc fine uictorie fo¬
re: metuendũq sibi qͦq certam̃
eorũ qͥ suꝑiores extiterint. Hoc
pͣtexͣ finito cũ ethoł bello. nihil
alud ꝗͣ penorũ romanoꝵq bella

Expanded text:
et cruenti belli; videre tonantem ac fulet cruenti belli; videre tonantem ac fulminantem ab occasu procellam, quam in quascumque terrarum partes victoriae tempestas detulerit, magno cruoris imbre omnia foedaturam. Frequenter Graeciam ingentes motus num bellis, sed omnia illa levia fuisse existimaturos, si ea, quae nunc in Italia concurrat manus, extra terram illam se effuderit. Cernere se, quam cruenta et sanguinaria inter se bella utrique populi et viribus copiarum et ducum artibus gerant, quae rabies finiri solo partis alterius interitu sine ruina finitimorum non possit. Feros igitur victorum animos minus quidem Macedoniae quam Graeciae timendos, quia et remotior et in vindictam sui robustior sit;scire tamen se eos, qui tantis viribus concurrant, non contentos hoc fine victoriae fore, metuendumque sibi quoque certamen eorum, qui superiores extiterint. Hoc praetexto finito cum Aetolis bello nihil aliud quam Poenorum Romanorumque bella
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto ꝓmptiꝰ nobiliꝰq sit regnũ . ton¬
to sit romanos acriores hostes habtis.
Suꝑ hȩc red̾e se illi regno. qđ roma¬
ni occupaũe ꝓfiteatur. Gñis habi¬
t᷑us: si in posiessionẽ imꝑi suiso¬
tiũ potiꝰ quã hostes uid&. Huꝰ & scȩ¬
modi oratione impulit phi lippũ
ut omisis etholis: bellũ romanis
imferret. minꝰ negotii ex istiman¬
tẽ. qđ iã uictos eos ab hannibale
apud tͣrimeñ lacũ audierat. Itaqꝙ
ne eodẽ tp̃r multis bellis detinere¬
tur: pacẽ cũ ȩtholis facit. non qͣsi
alio bellũ nũꝗ tͥnslat᷑us. sed ut gre¬
cie quieti consult̾us: quã nũq in
maiore ꝑ iculo fuisse affirmabat.¬
Siqͥdem consungentibꝰ ab occidente.
nouis pęnoꝵ ac romanoꝵ imꝑiis.
quibꝰ una ħ greci atq asia sitmora.
dũ interse bello discrim̃ imꝑii fati¬
unt. cet̾um statĩ: uictoribꝰ transitũ
morientẽ fore. uide se atq ait con¬
surgentẽ in italiã nubẽ illã trucis

Expanded text:
nto promptius nobiliusque sit regnum, tanto sit Romanos acriores hostes habiturus. Super haec cedere se illi regno, quod Romani occupaverint, profitetur, gratius habiturus, si in possessione imperii sui socium potius quam hostes videret. Huiuscemodi oratione inpulit Philippum, ut omissis Aetolis bellum Romanis inferret, minus negotii existimantem, quod iam victos eos ab Hannibale apud Trasimenum lacum audierat. Itaque ne eodem tempore multis bellis detineretur, pacem cum Aetolis facit, non quasi alio bellum translaturus, sed ut Graeciae quieti consulturus, quam numquam in maiore periculo fuisse adfirmabat,siquidem consurgentibus ab Occidente novis Poenorum ac Romanorum imperiis, quibus una haec a Graecia atque Asia sit mora, dum inter se bello discrimen imperii faciunt; ceterum statim victoribus transitum in Orientem fore. Videre se itaque, ait, consurgentem in Italia nubem illam trucis
Abbreviated transcription (Latin):
ni: in locũ eleomenis suffecerant
ligungũ. Ꝙ ne qua tẽporibꝰ muta¬
tio deꝰ eẽt : aput carthaginienses
quoq ȩtate in mat᷑a dux hanni¬
lul constituit᷑. non pęnuria seni¬
oꝵ. s odio. romanoꝵ: qui imbutũ
eũ apueritia sciebant. fatale non
intenti: magna in dolis uirtutis
enituit. Solus ꝑtolomeiis sic scȩ¬
lestꝰ inoccupando: ita ⁊ segnis in
ad ministrando fuit. Plippũ dar¬
dani cȩt̃iq om̃s finitimi popłi. qͥbꝰ
bontra: ille sũmotis hostibꝰ: non con¬
tentꝰ sua defendisse. ultro etho lis
bellũ in ferre gestiebat. Quȩ agi¬
tantẽ illũ demetriꝰ rex illirioꝵ
niꝑ ã paulo romano consule uictꝰ.
upplicibꝰ p̃cibꝰ aggredit᷑. in muriã¬
romanoꝵ q̃rens: qui non contẽit
italie t̾minis imꝑiũ spe in ꝓbatotꝰ
orbis amplexi. bellũ cũ oĩb regibꝰ ge¬
rant. Sic illo siciliȩ. sic sardaniȩ. hns¬
panieq. sic deniq totiꝰ affrice imꝑiũ

Expanded text:
ni in locum Cleomenis suffecerant ni in locum Cleomenis suffecerant Lycurgum. Et ne qua temporibus mutatio deesset, apud Karthaginienses quoque aetate inmatura dux Hannibal constituitur, non penuria seniorum, sed odio Romanorum, quo inbutum eum a pueritia sciebant, fatale non intentis magna indoles virtutis enituit. Solus Ptolomeus, sicut scelestus in occupando, ita et segnis in administrando regno fuit. Philippum Dardani ceterique omnes finitimi populi, quibContra ille submotis hostibus non contentus sua defendisse ultro Aetolis bellum inferre gestiebat. Quae agitantem illum Demetrius, rex Illyriorum, nuper a Paulo, Romano consule, victus supplicibus precibus adgreditur, iniuriaRomanorum querens,qui non contenti Italiae terminis, imperium spe inproba totius orbis amplexi, bellum cum omnibus regibus gerant. Sic illos Siciliae, sic Sardiniae Hispaniaeque, sic denique totius Africae imperium
Abbreviated transcription (Latin):
nis. fortunã tantȩ urbis misemta
adireptione milites ꝓhibuit. ue¬
niãq his qui suꝑfuerant dedit
p̃fatꝰ bellũ se cũ cleomene non
cũ sparthanis habuisse. Quiꝰ fuga
om̃is ita enus finita sit. Nec mino
ris fore: si ab eo seruata lacede¬
ina. quo solo capta sit ꝓderet᷑
Parcere gͥ solo urbis ac testis ꝙ
homines quibꝰ parcer& non suꝑ¬
fuissẽt. Nec multo post ipse de¬
cecit: regnũq philippo pupillo
mnnos quattuor deciꝰ nato tradi¬
dit.
Usdẽ ferme tẽporibꝰ: ꝓpe uni¬
ũ si orbis imꝑia nona regĩt
successione mutata st̃. Nã & in
macedonia philippꝰ mortuo anti¬
gono tuttire. eodẽq uitrico an¬
noꝵ .xiiii. regnũ suscep̃. & inasia
launos. impubis adhuc rex antio¬
chus constitutꝰ ẽ. Cappadociȩ qͦꝙ
regnũ: arianicti puero ad modũ
pat᷑ ipse tͣdiderat. Egỹptũ patre
ac matre ĩ t̃fectis occupaũat ptolo¬
meus: cui ex facinoris crimine cog¬
nom̃tũ fiło pat̃ fuit. S ⁊ spartha¬

Expanded text:
nis fortunam tantae urbis miseratus a direptione milites prohibuit veniamque his, qui superfuerunt, dedit, praefatus bellum se cum Cleomene,non cum Spartanis habuisse, cuius fuga omnis ira eius finita sit;nec minori sibi gloriae fore, si ab eo servata Lacedaemon, a quo solo capta sit, proderetur. Parcere igitur solo urbis ac tectis, quoniam homines, quibus parceret, non superfuissent. Nec multo post ipse decedit regnumque Philippo pupillo, annos quattuordecim nato, tradidit.Isdem ferme temporibus prope universi orbis imperia nova regum successione mutata sunt. Nam et in Macedonia Philippus mortuo Antigono, tutore eodemque vitrico, annorum XIV regnum suscepit;et in Asia inpubes adhuc rex Antiochus constitutus est;Cappadociae quoque regnum Ariarathi, puero admodum, pater ipse tradiderat;Aegyptum patre ac matre interfectis occupaverat Ptolomeus, cui ex facinoris crimine cognomentum Philopator fuit. Sed et Sparta
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ ꝓpt̾ asiã gerebant. Ptolo¬
meus rex eg pti. sub specie so¬
roriȩ ultionis. asie in hiabat.
Hinc bitinꝰ eumenis. inde galli
humilioꝵ sẽꝑ mercenaria manꝰ:
asia depopłabant᷑. Cũ int̾ea nemo
defensor asiȩ int̾ tot p̃dones in¬
ueniebat᷑. uicto antiocho. cũ eu¬
menes maiorẽ partẽ asiȩ occu
cordare potuer᷑ sed õmi so ext̾no
hoste. inmut uũ exitiũ bellũ
reꝑant. In eo antiochꝰ denuo ui¬
tꝰ: multoꝵ dierũ fuga fatigatꝰ
tandẽ ad socerũ sũũ artame¬
netẽ regẽ capadociȩ ꝑuehit᷑.
Aquo cũ benigne pͥmũ exceptꝰ¬

Expanded text:
bellum propter Asiam gerebant, Ptolobellum propter Asiam gerebant, Ptolomeus, rex Aegypti, sub specie sororiae ultionis Asiae inhiabat. Hinc Bithynus Eumenes, inde Galli, humiliorum semper mercennaria manus, Asiam depopulabantur, cum interea nemo defensor Asiae inter tot praedones inveniebatur. Victo Antiocho cum Eumenes maiorem partem Asiae occupcordare potuerunt, sed omisso externo hoste in mutuum exitium bellum reparant. In eo Antiochus denuo victus multorum dierum fuga fatigatus tandem ad socerum suum Ariamenem, regem Cappadociae, pervehitur. A quo cum benigne primum except
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ fac̃. Sed pace ab hoste data.
int̾ pellat᷑ ã frẽ. Qui conducto
galloꝵ mercenario exercitu. ꝓ
auxilio bellũ. ꝓfrẽ hostẽ. in̾ plo¬
ratꝰ exhibuit. Ineo pͣlio: uirtute
galloꝵ uictor quidẽ antiochꝰ fuit.
Sed galli arbit᷑ntes sceleuchũ in
plio cecidisse: inipsũ antiochũ
arma uͥt̾e. lid̾ius depopłati asiã.
si oẽm stirpẽ regiã ex tuyrissent.
đ ubi sensit antiochus: uelut a
p̃donibꝰ auro se redemit. sociȩ¬
tatẽq cũ mercenariis suis un¬
git. Int̾ea rex bithiniȩ eume¬
nes sparsis cũ sũptisq frib
bello intestinȩ discordiȩ. qͣsi ua¬
cantẽ a si e possessionẽ inua¬
surꝰ: auctorẽ antiochũ. gallosq
aggredit᷑: ne difficile saucios
ad huc ex suꝑiore cõgressione
integer ipse uiribꝰ suꝑat. Ea
nãq tẽpestate oĩa belli in exi¬
tiũ asiȩ gerebant᷑. uti qͥsq fortio
fuisset. asiã uelut p̾dã occupa¬
bat. Sceleuchiis & antiochus fr̃s.

Expanded text:
pacem facit;sed pax ab hoste data interpellatur a fratre, qui conducto Gallorum mercennario exercitu pro auxilio bellum, pro fratre hostem imploratus exhibuit. In eo proelio virtute Gallorum victor quidem Antiochus fuit, sed Galli arbitrantes Seleucum in proelio cecidisse in ipsum Antiochum arma vertere, liberius depopulaturi Asiam, si omnem stirpem regiam extinxissent. Quod ubi sensit Antiochus, velut a praedonibus auro se redemit societatemque cum mercennariis suis iungit. Interea rex Bithyniae Eumenes sparsis consumptisque fratribus bello intestinae discordiae quasi vacantem Asiae possessionem invasurus victorem Antiochum Gallosque adgreditur. Nec difficile saucios adhuc ex superiore congressione integer ipse viribus superat. Ea namque tempestate omnia bella in exitium Asiae gerebantur: uti quisque fortior fuisset, Asiam velut praedam occupabat. Seleucus et Antiochus fratres
Abbreviated transcription (Latin):
lutandi regis ex plosa
ad oratione. Post hȩc in¬
diã petit. ut oçcea no ulti¬
moꝙ orientẽ finiret
imꝑiũ. Qui głȩ ut etiã
ex ercitus ornam̃ta con¬
& arma. argento in ducit.
ex ercitũq suũ abargen

Expanded text:
lutandi regis explosa adoratione. Post haec Indiam petit, ut Oceano ultimoque Oriente finiret imperium. Cui gloriae ut etiam exercitus ornamenta cont arma militum argento inducit exercitumque suum ab argen
Abbreviated transcription (Latin):
quo nata est olimpias ma¬
ter magni alexandri & a¬
lexander qui post eũ re¬
gnũ epiri tenuit. & in ita¬
lia bello gesto in brutiis
int̾it. Post eiꝰ mortẽ fr̃ ea
cidaᷤ regno successit. Qui as¬
siduis ad u̾sus macedonaᷤᷤ
belloꝵs certaminib popłm
fatigando offensam ciuiũ
contraxit: ac ꝓptea in exi¬
liũ actus prrrũ filiũ ui¬
uũ admodũ paruulũ in
regno relinquit. Qui & ip¬
se cũ apopło ꝓpter odiu̾
patris ad necẽ quereret᷑.
furtim subtractus. in illi¬
rios de fertur: traditusq
est bero eglamci regis uxo¬
ri: nutriendus : que & ipsa
genus eacidarũ erat. Ibi eu̾
seu mĩa fortunȩ eius. seu
in fantilib blandim̾̃tis in¬
ductus rex: ad ũsũ cassan¬
drũ macedonie rege̾ qui
eũ sub belli cõminationẽ
deposcebat diu ꝓtexit : ad¬
dito in auxiliũ  etiã ad¬
optionis offitio. Quibus
reb moti epirote. odio in
tis tutoribꝰ qui regnũ usq
tur. Adolescens de in de̾
multa bella gessit tantꝰ

Expanded text:
quo nata est Olympias, mater magni Alexandri,et Alexander, qui post eum regnum Epiri tenuit et in Italia bello gesto in Bruttiis interiit. Post eius mortem frater Aeacidas regno successit, qui adsiduis adversus Macedonas bellorum certaminibus populum fatigando offensam civium contraxitac propterea in exilium actus Pyrrum filium, bimum admodum parvulum, in regno reliquit. Qui et ipse, cum a populo propter odium patris ad necem quaereretur, furtim subtractus in Illyriosdefertur traditusque est Beroae, Glauciae regis uxori, nutriendus, quae et ipsa genus Aeacidarum erat. Ibi eum seu misericordia fortunae eius seu infantilibus blandimentis inductus rex adversum Cassandrum, Macedoniae regem, qui eum sub belli comminatione deposcebat, diu protexit, addito in auxilium etiam adoptionis officio. Quibus rebus moti Epirotae odio in tis tutoribus, qui regnum usque tur. Adulescens deinde multa bella gessit tantusque
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ. Quẽ ut capadocia expulit. anis¬
gonꝰ: sic frigia minore arrideũ & dipo
uictꝰ in ellesponto nauali bello. Repe¬
titũ rursus bellũ ab eumene : ꝑ arg¬
raspidaᷤ. Quo uictus abantigono. in¬
t̾ut. Et in maccdonia cassander uicto
ichia matrẽ alexandri olimpiadam ob¬
sessam interfecit:¬
uintodecimo uolumine continent᷑
ħ. Ut demetriꝰ antigonis filiꝰ. gare
uictus est: abtholomeo et cassander in
macedonia filiũ alexandri regis int̾fec̃.
classe demetriꝰ: idẽq ab obsidione rothodi
cõmotꝰ ẽ. Repetita in excessu origo roh¬
digoꝵ. Unde digressus de metriꝰ. lib̃as
achasandro greciã. De in pat̾ eiꝰ antigonꝰ

Expanded text:
gestum: quem ut Cappadocia expulit Antigonus, sic Phrygia minore Arridaeum et Cliton victos in Hellesponto navali bello. Repetitum rursus bellum ab Eumene per Argyraspidas; quo victus ab Antigono interiit. Vt in Macedonia Cassander victo ychia matrem Alexandri Olympiada Pydnae obsessam interfecituinto decimo volumine continentur haec. Vt Demetrius Antigoni filius Gazae victus est ab Ptolomaeo. Vt Cassander in Macedonia filium Alexandri regis interfecitomaeum vicit classe Demetrius idemque ab obsidione Rhodi summotus est. Repetita in excessu origo Rhodiorum: unde digressus Demetrius liberavit a Cassandro Graeciam. Dein pater eius Antigonus
Abbreviated transcription (Latin):
ecimo uolumine continent᷑ ꝑfice
res. Et artar xerxex anemone
pacificatꝰ. cũ euagora rege ciprio. bellũ
egyptiũ in urbe ace cõpararit: ipse
in cadusis uictos effectores. inasia pur¬
pfectũ hellesponti ariobaizanen. de in¬
de in siria p̾fectũ armeniȩ oronti in
õibꝰꝙ uictis decesserit: filio suo succes¬
sore ochois. De inde occisis optimatib
sidon accepit. Lgypto bellũ ter intulit.
ut post mortẽ ochi regnarit arsen. de in¬
de reus: qui cũ alexandro macedonũ
regis ꝑsaꝵ darii dicteq excessu origi¬
ues. & reges cariȩ.

Expanded text:
continentur Persicae res. Vt Artaxerxes Mnemon pacificatus cum Euagora rege Cyprio bellum Aegyptium in urbe Ace conpararit, ipse in Cadusis victus, defectores in Asia purpraefectum Hellesponti Ariobarzanen, deinde in Syria praefectum Armeniae Oronten, omnibusque victis decesserit filio successore Ocho. Is deinde occisis optimatibus Sidona cepit: Aegypto bellum ter intulit. Vt post mortem Ochi regnarit Arses, deinde Darius, qui cum Alexandro Macedonum regis Persarum Darii, dictaeque in excessu origines et reges Cariae.
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante uictores: nec animꝰ
neꝙ uires pares fuere. Frima
itaq congressione fundu ne
Deletis iã suore copiis: suꝑu¬
nit agesilaus rex. Qui restic¬
to p̃lio: non dificult recenti
& multis ex peditionibꝰ indun¬
to milite: hostibꝰ uictoriã en¬
puit. Ipse tam̃ gͣuiter sauo¬
atur. Quibꝰ rebꝰ cognitis athe¬
nienses: ueriti ne it᷑um lao¬
demoniis uictoribꝰ in p̾stina
sortẽ seruitutis redigerent¬
exercitũ contrahunt. eũq
auxiliũ boetioꝵ ꝑ ipioraten
.xx. qͥdẽ annos natũ. sed mas¬
ne indolis iuiuenẽ duci iuꝰ¬

Expanded text:
paulo ante victores nec animus paulo ante victores nec animus neque vires pares fuere; prima itaque congressione funduntur. Deletis iam suorum copiis supervenit rex Agesilaus, qui restituto proelio non difficulter recenti et multis expeditionibus indurato milite hostibus victoriam eripuit; ipse tamen graviter sauciatur. Quibus rebus cognitis Athenienses verentes, ne iterum Lacedaemoniis victoribus in pristinam sortem servitutis redigerentur,exercitum contrahunt eumque in auxilium Boeotiorum per Iphicraten, XX quidem annos natum, sed magnae indolis iuvenem, duci iu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ ꝑdidissent: contẽpni
a finitimis ceꝑe. Primi g the¬
bani atheniensibꝰ aux iliantibꝰ
bellũ his intulere. Que ciuitaᷤᷤ
ex finitimis in crem̃tis: uirtute
epaminonde ducis ad spẽ im¬
ꝑii greciȩ erepta est. ł it itaq
t̾restre p̃liũ eadẽ lacedemo.¬
nioꝵ fortuna qua pugna¬
tũ adũsus conon nauali p̾.¬
lio fuerat. Ineo bello lsan¬
der quo athenienses uicti a
lacedemoniis fuerant. inter¬
ficit᷑. Pausanias quoq alter
dux lacetlemo niors ꝑditio.¬
nis accusatꝰ : in exiliũ abiit.
Igit᷑ thebani potiti uictoria:
uniũsũ ex ercitũ adurbẽ
lacedemonioꝵ ducẽ ut faci¬
le̾ expugnationẽ rati qm̃ ã¬
sotiis erant. Qđ metuentes
lacedemonii: regẽ suũ age¬
silaũ exasya qui ibi magnaᷤᷤ
res gerebat. ad defensione᷑
patriȩ accersunt. Occiso enĩ
habebat. Cuiꝰ qm̃ serꝰ ad uent᷑
erat con scripto exercitu. obinã
hosti ꝓcedunt. Sed uictis: ad ũtꝰ

Expanded text:
virtutem perdidissent, contemni virtutem perdidissent, contemni a finitimis coepere. Primi igitur Thebani Atheniensibus auxiliantibus bellum his intulere,quae civitas ex finitimis incrementis virtute Epaminondae ducis ad spem imperii Graeciae erecta est. Fit itaque terrestre proelium eadem Lacedaemoniorum fortuna, qua pugnatum adversus Conona navali proelio fuerat. In eo bello Lysander, quo duce Athenienses victi a Lacedaemoniis fuerant, interficitur. Pausanias quoque, alter dux Lacedaemoniorum, proditionis accusatus in exilium abiit. Igitur Thebani potiti victoriam universum exercitum ad urbem Lacedaemoniorum ducunt, facilem expugnationem rati, s erant. Quod metuentes Lacedaemonii regem suum Agesilaum ex Asia, qui ibi magnas res gerebat, ad defensionem patriae arcessunt. Occiso enim m serus adventus erat, conscripto exercitu obviam hosti procedunt. Sed victis adversus
Abbreviated transcription (Latin):
alieni p̃lii uiribꝰ dimicet. pug¬
nat᷑us ꝑiculo regis: uicturꝰ pͥmio
patriȩ. głamq diu̾sis artibꝰ
quã pͥoris ciuitatis suȩ duces
consequtos. Quippe illoᷤᷤ uincen¬
do ꝑsas. patriã defendisse:
se ꝑsas uictores faciendo.
restiturum patriã eẽ. Porro ꝑr¬
sandrus ꝓconiunctione age¬
silai. etiã uirtutũ emulator
erat. Contendebatq ne arebꝰ
gestis eiꝰ. & głe splendore
deceder&. ne ut tot bellis
quos maior sollicitudo crucia¬
bat. Non tã ne ipsi quęsitaᷤᷤ
opes amitt̾ent: quã ne pͥstina
athenienses reciꝑent. Sed q̃nto
maiꝰ p̾liũ fuit. tanto clarior
uictoria cononiꝰ. Uicti lacede.¬
monii. fugã capesser᷑. p̾sidia
hostiũ athenis deducunt᷑. sopło
restituta dignitate: conditio
seruił eripit᷑. Multe qͦq ciui¬
tates recipiunt᷑. Hoc initiũ
atheniensibꝰ resum̃de potentiȩ.
& la cedemoniis habende finis
fuit. Nã suelud cũ imꝑio etiã

Expanded text:
alieni proelii viribus dimicet, pugalieni proelii viribus dimicet, pugnaturus periculo regis, victurus praemio patriae, gloriamque diversis artibus quam priores civitatis suae duces consecuturus:quippe illos vincendo Persas patriam defendisse, se Persas victores faciendo restituturum patriam esse. Porro Pisandrus pro coniunctione Agesilai etiam virtutum aemulator erat contendebatque, ne a rebus gestis eius et gloriae splendore decederet, neu tot bellis quos maior sollicitudo cruciabat, non tam ne ipsi quaesitas opes amitterent, quam ne pristinas Athenienses reciperent. Sed quanto maius proelium fuit, tanto et clarior victoria Cononis. Victi Lacedaemonii fugam capesserunt, praesidia hostium Athenis deducuntur,populo restituta dignitate condicio servilis eripitur, multae quoque civitates recipiuntur. Hoc initium Atheniensibus resumendae pndae finis fuit. Namque veluti cum imperio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Postulat dari s min istrũ
impense. quia pluribꝰ id man¬
dare ꝑniciosũ sit. Dato stipen¬
dio: ad classẽ remittit᷑. Nec morã
agendis rebꝰ fac̃ multa fortit᷑.
multa felicit᷑. agit. Agros hostiles
uastat. urbes expugnat. & qͣsi¬
tẽpestas quȩdã cũ mota ꝓstͣnit.
Quibꝰ rebꝰ t̾riti lacedemonii: ad
p̾atȩ subsidiũ reuondũ. ab asia
agesilaũ decernt᷑. Int̾im pisan¬
drus ab agesilao ꝓfisciscente
dux patriȩ relictus: ingentẽ
classe in sũmis uiribꝰ institu¬
it. fortunã belli tẽptaturꝰ. Nec
non & conon tõ pͥmũ cũ hostiũ
exercitu concursutꝰ ex magna
ducũ tantũ in eo p̃lio: quã uul¬
gi emulatꝰ fuit. Nam & ipse
dux conon non tã persis qͣm
patrię studebat. & sic̃ afflictis
atheniensiũ rebꝰ auctor amisse
dñationis fuerat. sic uolebat
idẽ haberi redditȩ. patriãq
uincendo reciꝑe: q̃m uietus
amiserat: & spetiosius qđ ne
ipsoꝵ quidẽ atheniensiũ: sed

Expanded text:
sit. Postulat dari sibi ministrum sit. Postulat dari sibi ministrum inpensae, quia pluribus id mandare perniciosum sit. Dato stipendio ad classem remittitur, nec moram agendis rebus facit; multa fortiter, multa feliciter agit, agros hostiles vastat, urbes expugnat et qtempestas quaedam cuncta prosternit. Quibus rebus territi Lacedaemonii ad patriae subsidium revocandum ab Asia Agesilaum decernunt. Interim Pisandrus ab Agesilao proficiscente dux patriae relictus ingentem classem summis viribus instruit, fortunam belli temptaturus. Nec non et Co magna ducum tantum in eo proelio quam vulgi aemulatio fuit. Nam et ipse dux Conon non tam Persis quam patriae studebat,et sicuti adflictis Atheniensium rebus auctor amissae dominationis fuerat, sic volebat idem haberi redditae patriamque vincendo recipere, quam victus amiserat;eo speciosius, quod ne ipsorum quidem Atheniensium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio regñ claudicare pꝰqͣm
agesisaũ. cũ ingentibꝰ copiis
m asia misere. Non facile dix¬
eri qd aliuo ꝑducũ tã bene
cõparatũ fuerit. Quippe ȩtas.
uirtꝰ. consiliũ. sapientia. utriq
eadẽ. Quibꝰ cũ paria oĩa fortu¬
na dederit. in uictũ tam̃ utrũq
aparatꝰ belli: magnę res geste
fuer᷑. Sed cononẽ seditio mili¬
tũ inuadit: qͦs p̾fecti regis
fraudare stipendio soliti erant.
Co instantꝰ debita poscentibꝰ.
qͦͥ guiorẽ sub magno duce mi¬
litiã p̃sumebãt. Igitur conon
diu rege ꝑ epistolas frustra fa¬
tigato: ad postremũ ipse ad eũ
pergit. Acuiꝰ conspectu & col¬
loquio ꝓhibitꝰ est. qđ eũ more
persaꝵ̃ adorare nollet. Agit
tam̃ cũ eo : ꝑ internuntioᷤ. &
querit᷑ oppulentissimi regis
bella mopia delabi: & qui ex¬
ercitũ parẽ hostibꝰ habeat.
peccunia uinci quã p̾stat in¬
feriorẽ. quȩ eũ ea parte uirũ
in ueniri. qua longe suꝑior

Expanded text:
imperio regnum claudicare. Postquam imperio regnum claudicare. Postquam Agesilaum cum ingentibus copiis in Asiam misere, non facile dixerim quod aliud par ducum tam bene conparatum fuerit. Quippe aetas, virtus, consilium, sapientia utrique eadem. Quibus cum paria omnia fortuna dederit, invictum tamen paratus belli, magnae res gestae fuerunt. Sed Cononem seditio militum invadit, quos praefecti regis fraudare stipendio soliti erant, eo instantius debita poscentibus, quo graviorem sub magno duce militiam praesumebant. Itaque Conon diu rege per epistulas frustra fatigato ad postremum ipse ad eum pergit,a cuius aspectu et conloquio prohibitus est, quod eum more Persarum adorare nollet. Agit tamen cum eo per internuntios et queritur opulentissimi regis bella inopia dilabi, et qui exercitum parem hostibus habeat, pecunia vinci, qua praestet, inferioremque eum ea parte virium inveniri, qua longe superior
Abbreviated transcription (Latin):
criminat᷑: ut lacedemonios
asyã in gressoᷤᷤ : non reppule¬
rit armis. sed impensis res
Aluerit: mercet᷑ꝙ abhis ut
hostẽ p̾cio. non armis: sũm¬
ueri. his uocibꝰ regẽ eysafer
alienatũ. Hortat᷑ ut in locũ e
naualis belli ducẽ eligat co¬
nona atheniensẽ. qͥ amisso
bello patria eypri exulabat¬
Quippe atheniensibꝰ & si fc̃ȩ st
opes: opes. manere tam̃ nau
usũ. nec si eligendus sit: exi
conona clasi ꝓficere. his cos¬
tis lacedemonii : & ipsi areg
egypti mercinioni aułia no¬
ualis belli ꝑ legatos petunt.
qͦ centũ triremes. & sex cent
qͦq sotũs ingentia auxilia co¬
tracta st̃. Sed tanto exercitus
& contͣ tantũ ducẽ: de erat
dignꝰ imꝑator. Itaq postulan¬
culi delfici. diu lacedemonii as
eũ sũmȩ rei p̃ponerent. delii¬
uer᷑. Quibꝰ fut̾is impiĩ finis
De nuntiabat᷑: cũ rege elare¬
dicasset imꝑiũ. Erat᷑ enĩ pede
el audꝰ. Ad postremũ statuer᷑.
meliꝰ eẽ incenssu regẽ: qͣm

Expanded text:
criminatur: ut Lacedaemonios Asiam ingressos non reppulerit armis,sed inpensis regis aluerit merceturque ab his, ut hostem pretio, non armis submoveri. His vocibus regem Tisapherni alienatum hortatur, ut in locum eius navalis belli ducem eligat Conona Atheniensem, qui amissa bello patria Cypri exulabat;quippe Atheniensibus, etsi fractae sint opes, manere tamen navalem usum, nec, si eligendus sit ex unConona classi praeficere. His cognitis Lacedaemonii et ipsi a rege Aegypti Hercynione auxilia navalis belli per legatos petunt,a quo centum triremes et sexcenta quoque sociis ingentia auxilia contracta sunt. Sed tanto exercitui et contra tantum ducem deerat dignus imperator. Itaque postulanaculi Delphici diu Lacedaemonii an eum summae rei praeponerent deliberaverunt,quibus futurus imperii finis denuntiabatur, cum regium claudicasset imperium; erat enim pede claudus. Ad postremum statuerunt melius esse incessu regem quam
Abbreviated transcription (Latin):
filio & successori: alexandro
cognati bubaris. non darii ta
tꝑ̃ibꝰ pacẽ p̾stitit uerũ etiã
xerxẽ ad eo conciliauit. ut
cũ grãm ueluti tẽpestas quę
occupasset : in ter olĩphũ h¬
mũq montes. totiꝰ regionis
imꝑio dondu̾it. Sed nec ui¬
tute minꝰ quã ꝑsarũ libe¬
tate . regñ ampliauit. Fora¬

Expanded text:
filio et successori Alexandro cognatio Bubaris non Darii tantum temporibus pacem praestitit, verum etiam Xerxen adeo conciliavit, ut, cum Graeciam veluti tempestas quaedam occupasset, inter Olympum Haemumque montes totius regionis eum imperio donaverit. Sed nec virtute minus quam Persarum liberalitate regnum ampliavit. Per
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ occupatas diripuit: con¬
iuges libosq oĩum sub co¬
rona uendidit. Non deoꝵe
in mortaliũ tẽplis. non ue¬
edibꝰ sacris. non diis pęna¬
tibꝰ publicis. pͥuatisq ad qͦs
paulo ante ingressus hos¬
pitalit᷑ fuerat: peꝑcit. ꝓrsus
ut non tã sacrilegii ultor ex¬
titisse. quã sacrilegioꝵ licen¬
tiã quesisse uideat᷑. Inde
ueluti rebꝰ egregie gestis. in

Expanded text:
liter occupatas diripuit;conliter occupatas diripuit;coniuges liberosque omnium sub corona vendidit;non deorum inmortalium templis, non aedibus sacris, non diis penatibus publicis privatisque, ad quos paulo ante ingressus hospitaliter fuerat, pepercit:prorsus ut non tam sacrilegii ultor extitisse quam sacrilegiorum licentiam quaesisse videretur. Inde veluti rebus egregie gestis in
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥdẽ tõ ꝓlibertate greciȩ
nĩ ꝓsac rilegio publico. Aunc
rapina hostiũ tẽpla uin¬
dicat᷑i. nc̃ ad u̾sus uindices
teploꝵs raptores defensuri¬
cuiꝰ epe erat. alios uindices
uisse. In memores ꝓrsus.
qđ in dubiis rebꝰ suis illo
deo etiã consilioꝵs auctore
usi fuerant: quod illo duce
tot bella uictores inierant.
tot urbis auspicato condi¬
derant. tantũ imꝑiũ t̾ra
mariq quesierant. qđ nichil
sine maiestate numinis eiꝰ
aut pͥuate unquã. aut pu¬
blice rei gesserant. Tantũ
facinꝰ ad misisse in genia
omĩa doctrina exculta pu¬
cherrimis legibꝰ institutisq
forma. ut qͥs post hac suo¬
censeri iure barbaris posset
non haberent. Sed nec phi¬
lippꝰ melioris fidei adusus
socios fuit. Quippe uelut
timens ne ab hostibꝰ sacri¬
legii scelere uinceret᷑: ciui¬
tates quaꝵ paulo dux fue¬
rat: que sub auspiciis eiꝰ mi¬
litaũ ant: quȩ gratulate illi
sibiq uictoriã fuerant. hosti¬

Expanded text:
siquidem tunc pro libertate Graeciae, siquidem tunc pro libertate Graeciae, nunc pro sacrilegio publico, tunc a rapina hostium templa vindicaturi, nunc adversus vindices templorum raptores defensuricuius turpe erat alios vindices fuisse,inmemores prorsus, quod in dubiis rebus suis illo deo etiam consiliorum auctore usi fuerant, quod illo duce tot bella victores inierant, tot urbes auspicato condiderant, tantum imperium terra marique quaesierant, quod nihil sine maiestate numinis eius aut privatae umquam aut pblicae rei gesserant. Tantum facinus admisisse ingenia omni doctrina exculta, pulcherrimis legibus institutisque formata, ut quid posthac suscenseri iure barbaris possit non haberent. Sed nec Philippus melioris fidei adversus socios fuit. Quippe veluti timens, ne ab hostibus sacrilegii scelere vinceretur, civitates, quarum paulo ante dux fuerat, quae sub auspiciis eius militaverant, quae gratulatae illi sibique victoriam fuerant, hosti
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃nti p̾lio. pͥmꝰ inter con¬
tissimos dimicans. cecidit. &
sacrilegii poenas imꝑio sa¬
guine luit. In huiꝰ locũ: di
non possent. sed philippũ s¬
cedoniȩ regẽ ducẽ eliguni
& ex t̾ne dnationi quã ins
timuer᷑. sponte succedun
Noͥ philippꝰ qͣsi sacrilegiin
thebanoꝵ ultores. sed om
milites coronas laureas si¬
aenses in signibꝰ dei conspec¬
dis: conscientia delictux
triti abiectis armis fuga
capessunt. pgnasq uiolatȩ
religionis sanguine & ce¬
sus suis pendunt. Ancredi¬
qle. quantũ ea res apuo
omis nationes philippo głe
dedit. Illum uindice  sa¬
ea ilegũ: illũ ultorẽ religi¬
nũ. Qđ orbis uiribꝰ ex¬
iari debuit. solũ qui pia¬
ua exiger&. extitisse dignũ
iaiestas uindicata sit. Sed
thenienses audito belli ei¬
tu. ne ingreciã philippꝰ
ransiret angustias t̾mo¬
ilas pari ratione sicuti
ntea ad uenientibꝰ ꝑsis occu¬
pauere. Sed ne quaquã simi
aut uirtute aut causa.¬

Expanded text:
Sequenti proelio primus inter conSequenti proelio primus inter confertissimos dimicans cecidit et sacrilegii poenas impio sanguine luit. In huius locum duxnon possent,sed Philippum, Macedoniae regem, ducem eligunt et externae dominationi, quam in suis timuerunt, sponte succedunt. Igitur Philippus, quasi sacrilegii, non Thebanorum ultor esset, omnes milites coronas laureas suit. Phocenses insignibus dei conspectis conscientia delictorum territi abiectis armis fugam capessunt, poenasque violatae religionis sanguine et caedibus suis pendunt. Incredibile quantum ea res apud omnes nationes Philippo gloriae dedit;illum vindicem sacrilegii, illum ultorem religionum; quod orbis viribus expiari debuit, solum qui piacula exigeret extitisse. Dignum maiestas vindicata sit. Sed Athenienses audito belli eventu, ne in Graeciam Philippus transiret, angustias Thermopylarum pari ratione sicuti antea advenientibus Persis occupavere, sed nequaquam simili aut virtute aut causa:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatũ alit auxiliũ in fe¬
rio ribꝰ ferendo uictos pari¬
ter. uictoresq s regiam
seruitutẽ coegit. Causa &
origo huiꝰ mali: thebani fu¬
ere. Qui cũ rerũ potirent᷑:
scđam fortunã in becillo ani¬
mo ferentes uictos armis la¬
cedemonios & phocenses: qͥsi
parua supplicia cedibꝰ &ra¬
pinis luissent: apd̾ cõmune
grecie conciliũ suꝑbe accu.¬
sauerͣ. Lacedemoniis cri¬
ni datũ quod arcẽ the¬
nã in diciaꝵs tẽpore occu¬
po pulati eẽnt. ꝓrsus qͥsi¬
arma & bellũ locũ legibꝰ
liqͥssent. Cũ iudiciũ arbi
uictoꝵ exerceret᷑: tanta
cunia dãpnat᷑ qͣnta exoli
non posset. Igit᷑ focenses
Inde auro & peccunia di¬
tes con ducto mercenario
lite. bellũ thebanis in tule
Factũ focensius iam & si or
execrarent᷑ ꝓpt̃ sacrilegii
plus tm̃ in uidiȩ thebanis
aqͥbꝰ ab hãc necessitatẽe
pulsi fuerant. quã ipsis
tulit. Itaq auxilia his aba
melus thebanos castris ex

Expanded text:
civitatum alit auxilium infecivitatum alit auxilium inferioribus ferendo, victos pariter victoresque subire regiam servitutem coegit. Causa et origo huius mali Thebani fuere, qui cum rerum potirentur, secundam fortunam inbecillo animo ferentes victos armis Lacedaemonios et Phocenses, quasi Parva supplicia caedibus et rapinis luissent, apud commune Graeciae concilium superbe accusaverunt. Lacedaemoniis crimini datum, quod arcem Thebanam indutiarum tempore occudepopulati essentllum locum legibus reliquissent. Cum iudicium arbitrio victorum exerceretur, tanta pecunia damnantur, quanta exsolvi non posset. Igitur PhocenseInde auro et pecunia divites conducto mercennario milite bellum Thebanis intulerunt. Factum Phocensium, tametsi omnes execrarentur propter sacrilegium, plus tamen invidiae Thebanis, a quibus ad hanc necessitatem conpulsi fuerant, quam ipsis intulit. Itaque auxilia his et amelus Thebanos castris exuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil minus quã bellũ me¬
tuentẽ. impulsus ex pugnat:¬
uñq corpꝰ equitũ pedestrũq
copiasꝰ inuicti exercitus fec.
molosoꝵ filiã uxorẽ duc̃
Gonciliante nuptias frẽ. pat¬
pueli auctore uirginis sarra¬
ba rege molosoꝵ qui sororẽ
olĩpiadis troiadã in matrimo¬
nio habebat: que causa illi
ex itium maloꝵq oĩum fu¬
it. Nam dũ regni in crem̾ta
affinitate philippi adqui¬
sitͦum sꝑat : ꝓpͥo regno ab
eodẽ priuatꝰ. in exilio con¬
senuit. His ita gestis: phi¬
lippꝰ iam cõtẽptus sub mou̾e
bella: utro etiã quiçtos la¬
cessit. Cũ mathanã urbẽ op¬
pugnaret: p̃t̾euntis demuris
sagitta iacta: dextrũ oculũ
regis effodit. Quo nec segni¬
or in bellũ. nec iracundior
ad u̾sus hostes factus est.¬
Adeo ut in t̾iectis diebꝰ. pacẽ
mutuũ exitiũ sine mͦ ruen¬
amittent non nisi op p̾ssȩ
senserunt.Si qͥdẽ philippꝰ
rex macedoniȩ uelut specu¬
la quadã libertati oium in¬
sidiat᷑: dum contẽptiones

Expanded text:
minus quam bellum metuentem inprovisus expugnat,unumque corpus equitum pedestriumque copiarum invicti exercitus fecitMolossorum, filiam, uxorem ducit, conciliante nuptias fratre patrueli,auctore virginis, Arryba, rege Molossorum, qui sororem Olympiadis Troada in matrimonio habebat; quae causa illi exitii malorumque omnium fuit. Nam dum regni incrementa adfinitate Philippi adquisiturum sperat, proprio regno ab eodem privatus in exilio consenuit. His ita gestis Philippus iam non contentus submovere bella ultro etiam quietos lacessit. Cum Mothonam urbem oppugnaret, in praetereuntem de muris sagitta iacta dextrum oculum regis effodit. Quo vulnere nec segnior in bellum nec iracundior adversus hostes factus est,adeo ut interiectis diebus pacem mutuum exitium sine modo ruenamitterent, non nisi oppressae senserunt;siquidem Philippus, rex Macedoniae, velut e specula quadam libertati omnium insidiatus, dum contentiones
Abbreviated transcription (Latin):
liciȩ dãnis haberet᷑ mittit cũ
patre copiaꝵe magnabaꝵs. ad
igendã traciã cęt̾aq eius tractꝰ
regna quibꝰ ꝓignobili mom̃to
erat accessura macedonia. Qui
breui tẽpore ex secuto regis im¬
ꝑio: legatis ad aminctã rege̾
macedoniȩ. missis. obsides in
pignꝰ fut᷑e pacis dari sũ po¬
stulabat. Sed legati benigne
excepti. in ter epulas ebrie¬
tate crescente rogant amin¬
tã ut apparutui epulaꝵ ad¬
iciat ius familiaritatis. Ad¬
hibitis in conuiũ suũ filiis
& uxoribꝰ: id apud ꝑsas habi
pignꝰ ac fedus hospitii. Qui
ander rogat patrẽ respectu
ȩtatis. a grauitatis suȩ ab ir
matronali habitu exornatos
iuuenes opponit. eos petulan¬
tiã legatoꝵs ferro qđ sub ue¬
ste tenebant cõpesc̾e iubet.
At q in t̾fectis omĩbꝰ : ignarꝰ
rei megabarꝰ: cũ legu ñ redi¬
rent : mitcit eo cuni exercitꝰ
parte bubarẽ. ut in bellũ fa¬
cile & medioere dedignatus

Expanded text:
s haberetur, mittit cum s haberetur, mittit cum parte copiarum Magabasum ad subigenda Thraciam ceteraque eius tractus regna, quibus pro ignobili momento erat accessura Macedonia. Qui brevi tempore executo regis imperio legatis ad Amyntam, regem Macedoniae, missis obsides in pignus futurae pacis dari sibi postulabat. Sed legati benigne excepti inter epulas ebrietate crescente rogant Amyntam, ut apparatui epularum adiciat ius familiaritatis adhibitis in convivium suum filiis et uxoribus; id apud Persas haberi pignus et foedus hospitii. Quaeander rogat patrem, respectu aetatis ac gravitatis suae abiret quarum locum matronali habitu exornatos iuvenes opponit, eosque petulantiam legatorum ferro, quod sub veste gerebant, conpescere iubet. Atque ita interfectis omnibus ignarus rei Magabasus, cum legati non redirent, mittit eo cum exercitus parte Bubarem, ut in bellum facileet mediocre, dedignatus
Abbreviated transcription (Latin):
in infantiã regis pupilli con¬
tẽnentes: bello macedones
aggrediunt᷑. Qui p̾lio pulsi.
rege suo incunis ꝓlato. &
pone aciẽ posito. acriꝰ certa¬
men repetiuere: Iamquã ideo
uicti antea fuissent. quod bel¬
lantibꝰ sibi regis sui auspicia
defuissent. Put᷑i ł ꝓpt̃ ea uic¬
tores. quod ex suꝑsticione ani¬
mũ uincendi cȩꝑant: simul
& miseratio eos infantis tene¬
bat. quẽ si uicti forent: cap¬
tiuũ de rege facturi uidebant᷑.
Conserto itaq p̾lio. magna
cede illirios fudere. Osten¬
duntq hostibꝰ suis: pͥori bello
rege macedo nibꝰͣ uirtutẽ.
defuisse. Huic amintas suc¬
cedit. & ꝓ pͥa uirtute. & alex¬
andri filii egregia in dole
in signit᷑ clarꝰ. cui alexan¬
dro tanta omĩũ uirtu¬
tutũ nat᷑a ornam̃ta extitere:
ut etiã inolimpio certamine
uario ludicroꝵ genere conten¬
derit. Cũ in tͣii dariꝰ rex
ꝑsaꝵ turpi abscithia fuga
remotꝰ : ne ubiq deformis mi

Expanded text:
i infantiam regis pupilli coni infantiam regis pupilli contemnentes bello Macedonas adgrediuntur. Qui proelio pulsi rege suo in cunis prolato et pone aciem posito acrius certamen repetivere,tamquam ideo victi antea fuissent, quod bellantibus sibi regis sui auspicia defuissent,futuri vel propterea victores, quod ex superstitione animum vincendi ceperant;simul et miseratio eos infantis tenebat, quem, si victi forent, captivum de rege facturi videbantur. Conserto itaque proelio magna caede Illyrios fudere, ostenderuntque hostibus suis priore bello regem Macedonibus, non virtutem defuisse. Huic Amyntas succedit et propria virtute et Alexandri filii egregia indole insigniter clarus;cui Alexandro tanta omnium virtutum natura ornamenta extitere ut etiam Olympio certamine vario ludicrorum genere contenderit. Cum interim Darius, rex Persarum, turpi ab Scythia fuga submotus, ne ubique deformis m
Abbreviated transcription (Latin):
gibꝰ pulsis in locũ omĩũ ip¬
se solus successit. Primꝰq ad¬
unatis gentibꝰ uarioꝵ po¬
płoꝵ ueluti unũ corpꝰ mace¬
doniȩ fec̃. Orescentiq regno:
ex oraculo pͦcepta memora¬
bilia fuere. Si qͥdẽ senex.
moriens : argeonlion mon¬
strauit loc uꝰ quo condi uel.¬
let. Ibiq non sua tantũ. sed
& suecedentiũ sibi in regnũ:¬
ossa poni iussit. Prefatus quo¬
ad ibi condite postoꝵ reli-¬
quiȩ forẽt: regñ familię
mansurũ. Gredt̃q hanc suꝑ¬
sticionẽ extictam. in alexan¬
dro stirpẽ. quia locũ sepul¬
t᷑e mutaũit. Argeus mođate
& cũ amore popłariũ admi¬
nistrato regno. successorẽ filiũ
philippũ reliqͥd. Qui in mat᷑a
morte raptus: europũ par.¬
uulũ ad modũ instituit here¬
dẽ. Sed macedonibꝰ assidua
certamina cũ tracibꝰ & illi¬
riis fuere. Quoꝵ armis ue¬
luti cotidiano exercitio. in¬
durati : głȩ bellicȩ laudis
finitimos t̾rebant. Ig illirii¬

Expanded text:
gibus pulsis in locum omnium gibus pulsis in locum omnium solus successitprimusque adunatis gentibus variorum populorum veluti unum corpus Macedoniae fecit, crescentique regno ex oraculo, praecepta memorabilia fuere. Siquidem senex moriens Argeo filio monstravit locum, quo condi vellet; ibique non sua tantum, sed et succedentium sibi in regnossa poni iussit, praefatus,quoad ibi conditae posterorum reliquiae forent, regnum in familia mansurum;creduntque hac superstitione extinctam in Alexandro stirpem, quia locum sepulturae mutaverit. Argeus moderate et cum amore popularium administrato regno successorem filium Philippum reliquit, qui inmatura morte raptus Aëropum, parvulum admodum, instituit heredem. Sed Macedonibus adsidua certamina cum Thracibus et Illyriis fuere, quorum armis veluti cotidiano exercitio indurati gloria bellicae laudis finitimos terrebant. Igitur Illyri
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Sed postea uirtute m
& gentis in dustria: sub tͣc
pͥmo finitimis. mox popłis
mos orientis terminos ꝓ la
In regione paeonia que nc̃
mos uindices urbis nom̃ ac-¬
cipimꝰ. Ex alio lat̾e : in euro.¬
pa regñ europꝰ nomiẽ tenuit.
Sed & ceranꝰ cũ magna multi¬
tudine grecoꝵ sedes in mace¬
donia responso oraculi uissus
q̃tere: cũ emathia uenisset.
urbe egressã non sentibꝰ opi¬
danis. ꝙ pt̃ imbriũ & nebulȩ
magnitudinẽ : gregẽ capraꝵ
imbrẽ fugientiũ secutꝰ occu¬
pauit. Reuocatꝰq in memo¬
riã oraculi. quo iussus erat
ducibꝰ capris imꝑiũ q̃rere.
regni sede statuit. religioseq
postea ob seruauit quocumq
agmen mouer&: ante signa
easdẽ capras habere: ceptoꝵ
duces habit᷑us. quas regni ha¬
buerat auctores. Erbẽ edis¬
sam ob memoriã muneris
aegeas: po płm egeadas uo¬
cant. Pulso de inde midani.
mis qui quintã portionẽ
macedonie tenuit. aliisq re¬

Expanded text:
icebatur. Sed postea virtute regum icebatur. Sed postea virtute regum et gentis industria subactis primo finitimis, mox populis mos Orientis terminos prolatum. In regione Paeonia, quae numos vindices urbis nomen accipimus. Ex alio latere in Europa regnum Europus nomine tenuit. Sed et Caranus cum magna multitudine Graecorum sedes in Macedonia responso oraculi iussus quaerere, cum Emathiam venisset, urbem Edessam non sentientibus oppidanis magnitudinem gregem caprarum imbrem fugientium secutus occupavit;revocatusque in memoriam oraculi, quo iussus erat ducibus capris imperium quaerere, regni sedem statuit;religioseque postea observavit, quocumque agmen moveret, ante signa easdem capras habere, coeptorum duces habiturus, quas regni habuerat auctores. Vrbem Edessam ob memoriam muneris Aegaeas, populum Aegeadas vocavit. Pulso deinde Mida nam is quoque portionem Macedoniae tenuit aliisque re
Abbreviated transcription (Latin):
Ut audiũ thebano bene has
se rẽ. dĩx. Atq ita uelud
tulabundus pat̾ȩ. ex piras
amisso cui emulari consis¬
uerant. In segniciã torpor
resoluti. non ut olim in classi
exercitꝰ. sed in dies festos ap¬
ratuq ludoꝵ reditꝰ publicos
effundt᷑. & cũ auctoribꝰ nob¬
simis. poetisq theat᷑ celebra
freq̃ntꝰ cȩnã quã castra uisi¬
tes. uersificatoresq meliores o
duces laudantes. Tum uecti
public̃ qͦ antea milites & rei¬
ges alebant᷑: cũ urbano po
diuidi coeptũ. Quibꝰ rebꝰ effe
est: ut inter otia grecoꝵ. sor¬
dũ & obscurũ antea mace¬
nũ nom̃ emergeret. Philippꝰ
ses triennio thebis habitꝰ. ep¬
minunde. & pelo phidaꝵ uinr¬
tibꝰ eruditꝰ. regñ macedonię
greciȩ. & asie. ceruicibꝰ ueli
iugũ seruitutis imponer&:
acedonia ante nomie
ꝑmathionis regis. cuiꝰ p̾m
uirtutis ex ꝑim̾ta in illis loc
extant. emathia cognominat
est. Huiꝰ sicuti increm̃ta mi
ita t̾mini ꝑangusti fuere.

Expanded text:
Vt audivit Thebanos, bene habere Vt audivit Thebanos, bene habere se rem dixit atque ita velut gratulabundus patriae exspiravit. amisso,cui aemulari consueverant, in segnitiamtorporemque resoluti non ut olim in classem et exercitus, sed in dies festos apparatuque ludorum reditus publicos effunduntet cum auctoribus nobilissimis poetisque theatra celebrant, frequentius scenam quam castra visentes versificatoresque meliores quam duces laudantes. Tunc vectigal publicum, quo antea milites et remiges alebantur, cum urbano populo dividi coeptum. Quibus rebus effectum est, ut inter otia Graecorum sordidum et obscurum antea Macedonum nomen emergeret,et Philippus obses triennio Thebis habitus, Epaminondae et Pelopidae virtutibus eruditus, regnum Macedoniae Graeciae et Asiae cervicibus veluti iuacedonia ante a nomine Emathionis regis, cuius prima virtutis experimenta in illis locis exstant, Emathia cognominata est. Huius sicuti incrementa modica, ita termini perangusti fuere.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibꝰ sed cladibꝰ in signes
fuere. ut manifestũ sit patriȩ
głam & natãꝰ extinctã cũ eo
fuisse. Fuit autẽ incertũ. ur
melior an dux ẽẽt. Nã & im-¬
ꝑiũ non s semꝑ sed patriȩ
quesiuit. & pecunie a deo pareꝰ
fuit : ut sũptus funeri defue¬
rit. Ołȩ qͦq non cupidior. quã
peccuniȩ. Qu ippe recusanti
omia. imꝑia in gesta st̃. honores¬
qͦq ita gessit. ut ornatũ non acci¬
ꝑe. sed dare ipsi dignitati uid̾et᷑.
Iã litt᷑aꝵ studiũ. iã philosophiȩ
doctrina tanta ut mirabile ui¬
deret᷑. unde tã in signis militiȩ
scientia hõi inter littas nato
neq ab hoc uite ꝓ posito mortiᷤ
ratio dissensit. Nã ut relatꝰ
in castra semianimiᷤ: uocẽ sp̃mq
collegit. Id unũ ac ircũ stantibꝰ
requisiuit. nũ cadentis scu¬
tũ ademisset hostis. Qđ ut ser¬
uatũ audiũ: ad latũq uelud¬
laboꝵ głeq sotiũ osculatꝰ est.
It̃um quesi u̾: utri uicissent

Expanded text:
virtutibus, sed cladibus insignes virtutibus, sed cladibus insignes fuere, ut manifestum sit patriae gloriam et natam et extinctam cum eo fuisse. Fuit autem incertum, vir melior an dux esset. Nam et imperium non sibi semper, sed patriae quaesivit,et pecuniae adeo parcus fuit, ut sumptus funeri defuerit. Gloriae quoque non cupidior quam pecuniae; quippe recusanti omnia imperia ingesta sunt,honoresque ita gessit, ut ornatum non accipere, sed dare ipsi dignitati videretur. Iam litterarum studium, iam philosophiae doctrina tanta, ut mirabile videretur, unde tam insignis militiae scientia homini inter litteras nato. Neque ab hoc vitae proposito mortis ratio dissensit. Nam ut relatus in castra semianimis vocem spiritumque collegit, id unum a circumstantibus requisivit, num cadenti sibi scutum ademisset hostis. Quod ut servatum audivit adlatumque veluculatus est, iterum quaesivit, utri vicissent.
Abbreviated transcription (Latin):
pͣlio duo duces hostiũ cecide.¬
Cũ intim agesilay ad uentu
nuntiati thebani recessere.
nec bellũ diu dilatũ. Si qͥdẽ
sparthanoꝵ iuuentꝰ. senũ
uirtute & gła in censa tenere
non potuit. qͥn ex continenti
aciȩ de cerner&. cũ uictoria
thebanoꝵ ẽẽt. epaminunda dũ
ñ ducis tantũ uerũ & fortissi¬
mi militis officio fungit᷑. guit᷑
uulnerat᷑. Quo audito: his ex
dolore metꝰ. & ilł exgaudio
stu poꝵ inicit᷑. Atq ita uelud
ex plato consensu: a p̾lio disce¬
dit᷑. Post paucoᷤ de inde dies.
epaminunda decedit: cũ quo
uires quoq rei publicȩ cecider᷑.:
Nã sicuti tęlo si pͥmã aciẽ p̃¬
fregeris. reliquo ferro uim no¬
cendi sustuleris: sic illo uelud
mucrone deli ablato duce.
thebanoꝵ quoq rei publice
uires hebetatȩ st̃ : ut non tã
illũ amisisse. quã cũ illo in¬
tisse om̃s uiderent᷑. Nã neq
hunc ante ducẽ illũ memo¬
rabile bellũ gessere. nec pꝰea

Expanded text:
proelio duo duces hostium ceciderproelio duo duces hostium cecidere,cum interim Agesilai adventu nuntiato Thebani recessere. Nec bellum diu dilatum, siquidem Spartanorum iuventus senum virtute et gloria incensa teneri non potuit, quin ex continenti acie decerneret. Cum victoria Thebanorum esset, Epaminonda, dum non ducis tantum, verum et fortissimi militis officio fungitur, graviter vulneratur. Quo audito his ex dolore metus et illis ex gaudio stupor inicitur atque ita velut ex placito consensu a proelio disceditur. Post paucos deinde dies Epaminonda decedit, cum quo vires quoque rei publicae ceciderunt. Nam sicuti telo si primam aciem praefregeris, reliquo ferro vim nocendi sustuleris, sic illo, velut mucrone teli, adlato duce Thebanorum rei quoque publicae vires hebetatae sunt, ut non tam illum amisisse quam cum illo interisse omnes viderentur. Nam neque hunc ante ducem ullum memorabile bellum gessere, nec postea