comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum afrinianu uenerunt nostri repelluntur atq aliis submissis. prei¬
diis terga uertere seq ad signa legionum recipere coguntur. Eenus
erat pugnȩ militum illoꝵ ut magno impetu primo procurrerent au¬
dacter locum caperent. ordines suos non magnopere struarent rari di¬
sꝑsiq pugnarent si prȩmerenturꝰ pedem referre & loco excedere nom
turpe existimarent cum lusitams reliquisq barbaris genere quodã
pugnȩ assuefactis quod fere fit quibus quisq ĩ locis miles inuetemuerit
ut multum earum regionum consuetudine moueatur. Hȩc tum raitio
nostros ꝑ turbauit ĩ suetos buius generis pugne circuiri enim sese ab aꝑto
latere procurrentibus singulis arbitrabantur. Ip̃i enim suos ordines serua-¬
re neq a signis discedere: neq sine griui causa eum locum quem ceꝑant
dimitti censuerant oportere. Itaq ꝑturbatis antesignariis legio quȩ ĩ

Expanded text:
lum Afraniani venerant, nostri repelluntur atque aliis submissis subsilum Afraniani venerant, nostri repelluntur atque aliis submissis subsidiis terga vertere seque ad signa legionum recipere coguntur. Genus erat pugnae militum illorum, ut magno impetu primo procurrerent, audacter locum caperent, ordines suos non magno opere servarent, rari dispersique pugnarent, si premerentur, pedem referre et loco excedere non turpe existimarent, cum Lusitanis reliquisque barbaris genere quodam pugnae assuefacti; quod fere fit, quibus quisque in locis miles inveteraverit, ut multum earum regionum consuetudine moveatur. haec tum ratio nostros perturbavit insuetos huius generis pugnae; circumiri enim sese ab aperto latere procurrentibus singulis arbitrabantur; ipsi autem suos ordines servare neque ab signis discedere neque sine gravi causa eum locum, quem ceperant, dimitti censuerant oportere. itaque perturbatis antesignanis legio, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
non clu commorati: nec longius ab infimo colle progressi copias ĩ castra
redicunt. Tertio dic cesar uallo castra cõmunit reliquas cobortes quas
ĩ suꝑioribus castris reliquerat impedim̃taq ad se traduci iubet. Erat in
opbido ylerda & proximo colle ubi castra petreius atq afranius habe¬
bant planities circiter passuum .ccc. atq ĩ hoc fere medio spatio tumu¬
lus erat paulum editior quem si occupasset Cȩsar a cõmuniusset ab
oppido & ponte a cõmeatu omni quȩ ĩ oppidum contulerant se interclu-¬
surum aduersarios confidebat. Hoc sperans legiones.ui. ex castris educit.
acieq ĩ locis idoneis constructa unius legionis antesignarios procurrẽ
atq occupare eum tumulum iubet. Qua re cognita celeriter quȩ in
statione pro castris erant a franii cobortes brȩuiori itinere ad eundẽ
occupandum locum mittuntur. Contendicur prelio & quod prius ĩ tumu¬

Expanded text:
non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio die Caesar vallo castra communit, reliquas cohortes, quas in superioribus castris reliquerat, impedimentaque ad se traduci iubet. Erat inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planities circiter passuum ccc, atque in hoc fere medio spatio tumulus erat paulo editior; quem si occupavisset Caesar et communivisset, ab oppido et ponte et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurum adversarios confidebat. hoc sperans legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis structa unius legionis antesignanos procurrere atque eum tumulum occupare iubet. qua re cognita celeriter, quae in statione pro castris erant Afrani cohortes, breviore itinere ad eundem occupandum locum mittuntur. contenditur proelio, et, quod prius in tumu
Abbreviated transcription (Latin):
muniri uetuit quod procul eminere & uideri necesse erat. Sed a fronte ca¬
stra contra hostem pedum quindecim fossam fieri uissit. Frima & secunda
acies ĩ armis ut ab initio constituta erat ꝑmanebat. Fost hoc opus ĩ occulto aci¬
es tertia fiebat. Sic omẽ prius est & ꝑfectum quam ĩtelligerentur ab afranio
castra muniri. Sub uesperum cesar intra hanc fossam legiones deducit. atq
ibi sub armis proxima nocte conquiestit. fostero die omnem exercitum int
fossam continet singulaq latera castroꝵ singulis attribuit legionibus mumiẽda.
fossasq ad eandem magnitudinem ꝑficiubet reliquas legiones ĩ armis expeditis
contrã hostem constituĩt. A franius petreiusq terrendi causi atq operis impe¬
diendi suas ad infimas montis radices producunt. & prelio lacessunt neq id circo
cesar opus stermitit. confisus presidio legionum trum & nunitione fosse illi¬

Expanded text:
muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte contra hostem pedum xv fossam fieri iussit. et prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat; post hos opus in occulto a iii acie fiebat. sic omne prius est perfectum opus, quam intellegeretur ab Afranio castra muniri. sub vesperum Caesar intra hanc fossam legiones reducit atque ibi sub armis proxima nocte conquiescit. Postero die omnem exercitum intra fossam continet, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque operis impediendi copias suas ad infimas montis radices producunt et proelio lacessunt. neque idcirco Caesar opus intermittit confisus praesidio legionum trium et munitione fossae. ill
Abbreviated transcription (Latin):
uterentur. Quarum aduentu prelium dirimitur ac suas uterq legiones redu¬
cit ĩcastra. Cobiduo Cesar cum equitibus decoc. quosibi prȩidio reliquerat
ĩ castri ꝑuenit. pons qui fuerat tempestate ĩ terruptus pȩne erat refecdus. Nũc̃
noctu ꝑfici uissit. Ip̃e cognita locoꝵ natura ponti castrisq presidio cohortes
relinquit. atq omnia impedimenta & postero die omnibus copis triplici in¬
structa acie ad ylerdam proficiseitur & sub castris afrani constitit. & ib paulis¬
per sub armis moratus facit ex equo loco pugnandi porestatem. porestate facta
a franius copias educit & ĩ medio colle sub castris constituit. Cesir ubi cognouit
afranium stare quo minus prelio dimicaretur ab infimis radicibus montis ĩter¬
missis circiter passibus. cccc. castra facere constituit. Et ne ĩ opere faciendo mi¬
lites repentino hostium ĩcursu exterrerentur atq opere prohiberentur uallo

Expanded text:
uterentur. quarum adventu proelium dirimitur ac suas uterque legiones reduuterentur. quarum adventu proelium dirimitur ac suas uterque legiones reducit in castra. Eo biduo Caesar cum equitibus dcccc, quos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuerat tempestate interruptus, paene erat refectus; hunc noctu perfici iussit. ipse cognita locorum natura ponti castrisque praesidio sex cohortes relinquit atque omnia impedimenta et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afrani consistit et ibi paulisper sub armis moratus facit aequo loco pugnandi potestatem. potestate facta Afranius copias educit et in medio colle sub castris constituit. Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit, et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exterrerentur atque opere prohiberentur, vallo
Abbreviated transcription (Latin):
& omnis equitatis sequeretur subito umentoꝵ aaquȩ magnitudine pons est
interruptus & reliqua multitudo equitum interclusa. Quo cognito a petreio &
a franio ex aggere a eratibus que flumine ferebantr celeriter sus ponte
affranus quem oppido castrisꝗ conunctum habebat legiones quatuor. equitatũ¬
ꝗ omnem traiecit duabusq fabianis oecurrit legionibus. Cuius aduentu nãtiato.
plancus qui legionibus preerat necessaria re eoactis locũ capit sipiorẽ duer¬
samq aciẽ ĩdius ꝑtes consticuit ne ab equititu circũuenri posset ita congresis
ĩpar numero magnos impetus legionum equitatusq substinet. Cõmisso abeꝗ¬
tibus prelio signa segionum duarum procul ab utrisq conspiciuntur quas c.
fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat suspicatus fore id quod acridit
ut duces aduersirioꝵ oc casione & beneficio fortunȩ ad nostros opprimendos

Expanded text:
et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa. quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus. cuius adventu nuntiato L. Plancus, qui legionibus praeerat, necessaria re coactus locum capit superiorem diversamque aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu circumveniri posset. ita congressus impari numero magnos impetus legionum equitatusque sustinet. commisso ab equitibus proelio signa legionum duarum procul ab utrisque conspiciuntur, quas C. Fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus fore, id quod accidit, ut duces adversariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprimendos
Abbreviated transcription (Latin):
timi generis hominum ex aquitanis montanisq qui galliam prouinciam
attĩgunt. Postꝗ̃ audierat pompeium ꝑ mauritaniam cum legionibus iter ĩ
hispaniam facere confestimq esse uenturum. Simul a tribunis militum cẽ¬
turionibusq mutuas pecumas sumpsit. Has exercitui distribuit Quofacto du¬
as res consecutus est. quod pignore animos centurionum deuinxit & largi¬
tione redemit militum uoluntates. Fabius finitimaꝵ ciuitatum animos lit¬
teris nuntusq tentabat. In sicore flumine pontes effecerat duos interse di¬
stantes milia passuum. uiiͦʳ. his pontibus pabulatum mutebat quod ea quȩ
citra flumen fuerant suꝑiorib diebus consumpserat. hoc idem fere atq eaidem
de causa pompeiani exercitus duces faciebant crebroq inter se equestribus
preliis contendebant. Huc cum quotidiana consuetudine congresse pabulatori-¬
bus presidio proprio legiones fabiane duȩ flumen transirent impedimentaq

Expanded text:
timi generis hominum ex Aquitanis montanisque, qui Galliam provinciam timi generis hominum ex Aquitanis montanisque, qui Galliam provinciam attingunt, adiecerat. audierat Pompeium per Mauretaniam cum legionibus iter in Hispaniam facere confestimque esse venturum. simul a tribunis militum centurionibusque mutuas pecunias sumpsit; has exercitui distribuit. quo facto duas res consecutus est, quod pignore animos centurionum devinxit, et largitione militum voluntates redemit. Fabius finitimarum civitatum animos litteris nuntiisque temptabat. in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum iiii. his pontibus pabulatum mittebat, quod ea quae citra flumen fuerant superioribus diebus consumpserat. hoc idem fere atque eadem de causa Pompeiani exercitus duces faciebant, crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. huc cum cotidiana consuetudine egressae pabulatoribus praesidio propiore ponte legiones Fabianae duae flumen transissent, impedimentaque
Abbreviated transcription (Latin):
nes cum omnibus copus ad afranium proficiscatur. Uarro cum his quas ha¬
bebat legionibus omnem ulteriorem hispaniam tueatur. his rebus constitutis
equites auxiliaq totius Lusitaniȩ a petred celtiberis. cantabris barbarisq
riter Petreuis ꝑ uetones ad affranium ꝑuenit. consticuuntq cõmuni cõsilio
bellum ad ylerdam propteripĩus loci opõtunitatem gerere. Erant ut sup̃
demõstratum est legiones a franii tres. petreii due Preterea scutate citerio¬
ris prouinciȩ & cetͣtȩ Ulterioris hispaniȩ cohortes circiter. Lxxxͦ. equitum
utrusq prouinciȩ circiter.U. milia. Cesir legiones ĩ hispaniam premiserat¬
ad sex mił. auxilia peditum nulla. equitum. uĩ. milia omnibus suꝑioribus
bellis habuerat. & parem ex gallia numerum: quem ip̃e parauerat nominatĩ
ex omnibus cuutatibus nobilissimo & fortissimo quoq euocato ad se hic̃ op¬

Expanded text:
nes cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur, Varro cum iis quas hanes cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur, Varro cum iis quas habebat legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae Cantabris barbarisqueriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere. Erant, ut supra demonstratum est, legiones Afrani iii, Petrei duae, praeterea scutatae citerioris provinciae et caetratae ulterioris Hispaniae cohortes circiter lxxx equitumque utriusque provinciae circiter v milia. Caesar legiones in Hispaniam praemiserat VI; auxilia peditum nulla, equitum iii milia, quae omnibus superioribus bellis habuerat, et parem ex Gallia numerum, quam ipse pacaverat, nominatim ex omnibus civitatibus nobilissimo et fortissimo quoque evocato; huc op
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus effectis armatisq diebus .xxxͦ. a qua die materia cesa est adducts¬
q massiliam his .O. brutum prefecit.C. Trebonium legatum ad oppugna¬
tionem massiliȩ reliquit. Dum hȩc parat atq administrat . C. fabium le-¬
gatum cum legionibus tribus quas narbone circũq ea loca hyemandi cau¬
sa disposuerat ĩ hispaniam premittit. celeriterq pirrencos saltus occupari¬
ubet. qui eo tempore a.L. a franio legato presidiis tenebantur. reliquas
legiones quȩ longius hyemabant subsequi iubet. Fabius ut erat imperatũ
adhibita celeritate presidium ex saltu deiecit magnisq itineribus ad exẽ¬
citum a franii contendit aduentu. L. bibuli Rufi quem a pompeio missũ
hispaniã demostratum est afranius & petreus &e uarro legati sõpeii
legionibus tertius abana. bettonum agrum lusitaniamq pari numero legi¬
onum obtinebat officia inter se partiuntur uti petreius ex lusitania ꝑ reto¬

Expanded text:
quibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisquibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae relinquit. Dum haec parat atque administrat, C. Fabium legatum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Pyrenaeos occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. reliquas legiones, quae longius hiemabant, subsequi iubet. Fabius, ut erat imperatum, adhibita celeritate praesidium ex saltu deiecit magnisque itineribus ad exercitum Afrani contendit. Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius et Petreius et Varro legati Pompei, legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat, officia inter se partiuntur, uti Petreius ex Lusitania per Vetto
Abbreviated transcription (Latin):
& iluorum publice iis concesserit. alter bello uctas gallias attriuerit. ue¬
tigaliaq auxerit. quare paribus eoꝵ beneficiis parem se quoq uolũtatẽ
tribuere debere & neutrum eoꝵ contra alterum uiuare aut urbe aut
portibus recipere. Hec dum inter eos aguntur Domitius nauibus massiliã ꝑ¬
uenit. atq ab his receptus urbi preficitur. summa ei belli administrandi
ꝑmiticur. Eius imperio classem quo quo uersus dimittunt onerarias naues
quas ubiq possunt deprehendunt: atq ĩ portum deducunt. Parũ clauis
aut materia atq armam̃tis ĩstructis. ad reliquas armandas reficiendasq u¬
tuntur. frumenti qđ ĩuentum est ĩ publicum conferunt reliquas mertes
commeatusq̃ ad obsidionem urbis accidant reseruant. Quibus iniuris
ꝑmotus cesar legiones tres massiliam adducit. turres uineasq ad oppu¬
gnationem urbis agere naues longas arelate numero .xii. facere ĩstituit.

Expanded text:
et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit veet Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit atque ab iis receptus urbi praeficitur; summa ei belli administrandi permittitur. eius imperio classem quoquoversus dimittunt; onerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. quibus iniuriis permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
albicos barbaros homines qui ĩ eoꝵ fide antiquitus erant montesc supra
massiliam ĩ colebant. ad se uocauerant. frumentum exfinitimis regionib
atq ex omnibus castellis ĩ urbem conuexerant. armoꝵ officinas in urbȩ
instituerant muros a portas reficiebant. Cuocat ad se Cesar uasfilia .xu.
primos & cum his agit ne initium inferendi belli & massibensibus oriat᷑
debere eos ytaliȩ totius auctoritatem sequi potuis ꝗͣ unius hominis uolũ¬
tati obtemꝑare reliqua que ad eoꝵ sanandas mentes ꝑtinere arbitrabatũ
commemorait. Cuius orationem domum legati referunt atq ex aucto¬
ritate hȩc cęsari renũtiant: ĩ telligere se diusum esse populum romanũ
ĩ ꝑtes duas neq sui uidicii neq suarum esse uirium discernere utra ꝑs
iustiorem habeat causam. principes uero esse earum partium .CN. fompeiũ
& .c. cȩsirem patronos ciuitatis quoꝵ alter agros uolgarum tremicorum

Expanded text:
Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se divisum esse populum Romanum in partes duas. neque sui iudicii neque suarum esse virium discernere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum
Abbreviated transcription (Latin):
mansissent & qui ĩ castris cesaris fuissent. Sic triduum disputationibus
cis cȩsaris qui hanc rem distrahat reliquasq res quascũq agere ĩstituerit
impediat. Cuius cognito consilio Cȩsar frustra diebus aliquot consump-¬
tis ne reliquum tempus omittat, infectis his quȩ agere destinauerat ab ur-¬
be proficiscitur atq ĩ ulteriorem galliam ꝑuenit. Quo cum uenisset cogno¬
finio captum ip̃e dimiserat prefectum. Item Domitium ad occupandã
massiliam nauibus actuaris septem quas sicilie & sardiniȩ priuatis coactis
seruis liberisq coloniis siuis compleuerat. Premissos etiam legatos massiliẽ:¬
ses domum nobiles adolescentes quos ab urbe discedens pompeius erat adõ¬
tatus ne noua cȩsaris officia ueterum suoꝵ beneficioꝵ ĩ eos memoriam
expellerent. Quibus mandatis acceptis massilienses portas cȩsari clauserãt

Expanded text:
mansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus mansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus nimicis Caesaris, qui hanc rem distrahat, reliquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Quo cum venisset, cognofinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant;
Abbreviated transcription (Latin):
circũscribendis tr̃.pł. conditiones a se latas & expetita colloquia & denegata
cõmemorat pro quibus rebus orat ac postulat ut rem .p. suscipiant atꝗu¬
na secum administrarent. sin timore defugiant illis se oneri non futurum
a ꝑst rem .p. administraturum. legatos ad pompeium de compositione muti
oportere: neq se reformidire. quod in senatu pompcius paulo ante dixisset
ad quos legati mitterentur. His auctoritatem attribui timoremq eoꝵ qui
muterentur significari. tenuis atq infirmi hoc animi uideri. Se uero ut
opibus ante ire studuerit sic iustitia & equitate uelle suꝑare. Probat rem
senatus demutendis legatis. sed qui muterentur non reperiebantur maxime¬
q timoris causa prose quisq id munus legationis recusabat. Pompeius enĩ
discedens ab urbe ĩ senatu dixerat eodem se habiturum loco: qui romȩ re¬

Expanded text:
circumscribendis tribunis plebis; condiciones a se latas, expetita colloquia et denegata circumscribendis tribunis plebis; condiciones a se latas, expetita colloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri non futurum et per se rem publicam administraturum. legatos ad Pompeium de compositione mitti oportere, neque se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. tenuis atque infirmi haec animi videri. se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae re
Abbreviated transcription (Latin):
proficiscitur. Coacto senatu in uirias inimicoꝵ commemorat docet se nul¬
lum extraordinarium honorem appetisse. sed expectato legitimo tempore
consulatus eo fuisse contentum: quod omnibus ciuibus pateret latum ab.x.
tr̃. pł. contradicentibus inimicis catonem uero acerrime repugnantem &
pristina consuetudine dicendi mora dies extrahentem ut sui ratio absẽtis
haberetur ip̃o consule pompeio: qui si improbasset cur ferri passus eẽt si pro¬
busset cur suo uti populo beneficio prohibuisset. patiãm ꝓponit suam cũ de
exercitibus dimittendis ultro postulauisset ĩ quo iacturã dignitatis atq hono¬
nis ipẽ facturus esset acerbitatem inimicoꝵ docet qui qd ab altero postilarẽt̃
in se recusarent atq omnia ꝑmisceri mallent ꝗͣ imperium exercitusq dimic¬
tere. Inuiriam ĩ eripiendis legibus predicat crudelitatem & insolentiam in

Expanded text:
proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nulproficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnibus civibus pateret. latum ab x tribunis plebis contradicentibus inimicis, Catone vero acerrime repugnante et pristina consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus esset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in
Abbreviated transcription (Latin):
bellum apta ac parata confirmauisset. Hȩc ĩ contione questus ex prouin¬
cia fugit. Nacti uacuas prouincias ab ĩꝑus Sardiniam Ualerius curiu̾is
Siciliam cum exercitibus eoꝑueniunt. Tubero cum in affricam uenisset
ĩuenit ĩ prouincia cum imperio attium Uarum qui ad auximum ut
supra demostrauimus amissis cohortibus protinus ex fuga ĩ africã ꝑuenit
atq eam sua sponte uacuam occupauerat delectuq babito duas legiones
effecerat hominum & locoꝵ notitia & usu eius prouinciȩ nactus aditus
adea conanda quod paucis ante annis ex pretura eam prouinciã obtinue¬
rat. Nic uenientem xticam cum nauibus tuberonem portu atq oppido
hibet. neq affectum ualitudine filium exponere ĩ terra patitur. sed sublacis
ancoris excedere eoloco cogit. His rebus confectis cȩsir ut reliquum tp̃s
a labore ĩ termuteret milites ĩ proxima municipia deducit ip̃e ad urbem

Expanded text:
bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provinbellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstravimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem
Abbreviated transcription (Latin):
nibus.iii. Eundem᷑ siciliam recepisset protinus ĩ affricam traducere ex¬
citum iubet. Sardiniam obtinebat. M. cotta. Siciliam. M. Cato Africã
Sorte subero obtinere debebat Caralitini simul ad se Ualerium miti
audierunt non dum profecto ex italia sua sponte. ex oppido Cottam eier¬
unt. Ille ꝑterritus quod omnem prouinciam consentire intelligebat ex
ex dardinia in affricam profugit. Cato ĩ siciliam naues longas ueteres re¬
ficiebat. nouas ciuitatibus imperabat. Hec magno studio ꝑagebat ĩ luca¬
nis brutisq ꝑ legatos suos ciuium romanoꝵ delectus habebat. equitum
peditumq certum numerum a ciuitatibus ĩ sicilia exigebat. Quibus reb
pene ꝑfectis aduentu curionis cognito quȩritur ĩ contione se proiectum
ac proditum a. CN. fompeio qui omnibus rebus ĩꝑatissimis non necessariũ
bellum suscepisset & ab se reliquisq in senatu ĩ teroxitus omma sibi esse ad

Expanded text:
nibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exernibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perterritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
actis nauibus mare transire: & pompeium sequi. priusꝗ ille sese. transmari¬
nis auxilis confirmaret: tamen rei eius moram. temporisq longinꝗtarẽ
timebait quod ommibus caactis nauibus pompeius pntẽm facultaitem ĩsequẽ¬
di sui ademerat. Relinquebatur ergo ut ex longinquioribus regionib
gailliȩ piceniq & a freto naues essent᷑ expectandȩ sed id propter annitẽ¬
pus longum atq ĩpeditum uidebatur. Interea ueterem exercitum
duas hispanias confirmari quarum altera erat maximis beneficis pompeis
deuincta auxilia equitatum parari galliam italiamq tentari se absente
nolebat. Itaq in presentia pompeii sequendi rationem obmittit. ĩ bispaniã
proficisci constituit. diumiuris municipioꝵ omnium imperat. ut naues cõ-¬
quirant brundusiumq deducendas curent. Mutit ĩ Sardimam cũ legio¬
ne una. Ualerium legatum. in Siciliam Curionem pro. pr̃. R. cum legio¬

Expanded text:
actis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmariactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem timebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longinquioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id propter anni tempus longum atque impeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legio
Abbreviated transcription (Latin):
loco actuaria nauigia relinquit. Brudusini pompeanoꝵ militum ĩ uirisat¬
q i pius pompeiꝰ contumelis ꝑ moti Cesaris rebus fauebunt. Ittaq cognita põ¬
pci profectione concursintibus illis atq ĩ ea re eecupatis uulgo ex tectis ignib¬
significabãt. ser qͦs re cognita cesar scalas parari militesq armari iubet᷑ neq̃
rei gerendȩ facultatem dimitat. Atq fompeiis sub noctem nauessolut.ꝗ
erant ĩ muro custodiȩ causa collcati eo signo quod conuenerant reuocãt᷑.
notisq itineribus ad naues decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt.
sed moniti a brundusinis ut uallum cecum fossasq caucant subsistunt & lõ¬
oitinere abbis circũducti ad portum ꝑueniunt duasq naues cum militib
quȩ ad moles cesaris adeserant scapbis lintribusq deprehendunt. deprehẽ¬
sas excipiunt. Cesar & si ad spem conficiendi negotii maxime probabat. co¬

Expanded text:
loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atloco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noctem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat co
Abbreviated transcription (Latin):
bus Dyrachio remisse quȩ priorem ꝑtem exercitus eo deportauenint brũ¬
dustum reuertuntur. Pompeius siue operibus cesaris ꝑmorus siuie etiam qđł
ab initio ex italia excedere constituenait aduentu nauium profectionẽ pa¬
rare incipit. & quo facilius impetum cȩsaris tardarit ne sub ip̃a profectioñ
milices oppidum irrũperent portas obstruit uicos plateasq ĩ ȩdificat ac fos¬
sas trinsuersas uiis ꝑducit atq ibi sudes scipitesq preacutos defigit. ⁊tȩc le¬
uibus eratibus terriq in equat adius autem atqꝗ itinera quȩ ex̃ murã
ad portum strebant maximis defixis trabibus atq eis preacutis presepit his
paratis rebus milites silentio naues conscendere uibet expedicos aut exũo¬
catis sagiptaris funditoribusq raros ĩ muro turribus q disponit. boscerto sigꝰ
reuocart constituit. Cum omnes milites naues conscendissent atq bis expedito

Expanded text:
bus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brunbus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab initio Italia excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito
Abbreviated transcription (Latin):
magium quem ad pompeium cum manditis mistrat ad st non remuti
atq ea res sepe tentata & si impetus eius consiliaq tandibat tamen om̃ib
rebus ĩ eo ꝑscuerandum putabat. Itaq corbium caninum legatum
familiarem necessariumq Scribonio liboni mitit ad cum colloqi causa
mandat ut libonem de concilianda pace hortetur in primis ut p̃e cũ põ.¬
peio colloqueretur postulat magnopere se se confidere demostrit si eiusrei
sit potestas facta fore ut equis conditionibus ab armis discedatur. cuius rei
magnam ꝑtem laudis atq existimatioms ad libonem ꝑuenturam si illo
aucłore atq agente ab armis sit discessuim. Libo colloquio caninq digrs¬
sus acd pompeium proficiscitur. paulo post renũtiat quod consules ab sint stnĩ
do cumutendam sibi iudicat & debello agenum prope dimidia parte
operis a cesare effecta. diebusq in ea re consimptis. Uini. naues a consuli¬

Expanded text:
Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine do dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consuli
Abbreviated transcription (Latin):
ternis ancoris ex uit. angulis destinabat ne fluctibus mouerentur. Nis
ꝑfictis colocanisq alias clcinceps pari magniudine rats iungebat has
terra atq adgere contegebat. ne aditus atq incursus ad defendendum
im pediretur: a fronit aqq ab utroq latere cratibus ac pluteis protegebat.
in quarta quaq earum turres bmñoꝵ tabulatoꝵ excitabait quo cõ¬
medius ab impetu niuium incendisq desenderet. Contra hec pompeius
naues magnas onerarias quas in portu brundusino deprebenderat aeldõ¬
nabat ibi turres cum ternis tabulatis erigebat casq multis tormentis
& omni genere teloꝵ completis ad opera. Cesaris appelabat ut rates ꝑ¬
rumperet᷑: atq ominã disturbaret. Sic qo̾tidiȩ eminus fundis sagiptis re¬
liquisq celis pugnabatur. Atq bec ita cȩsar administrabat ut condino¬
nes pacis dimitendas non existimaret. tam & si magnoꝑe admirabatur

Expanded text:
ternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his ternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur
Abbreviated transcription (Latin):
liquis quas ex nouo delectu confiterat atq ĩ itinert cõpleuerat. Domitianas
emim cohortes protinus aͥ corfinio ĩ siciliã miserat. Repperit cõsuł oxrachiũ
prestctos cũ magna ꝑte exercitus. pompeiũ remanere brũ dus ibi remã sisse¬
quo facilius omne adriaticum mare ex ultimis italiȩ ꝑtibus regionib ꝙ gre¬
cie ĩ porestate haberet. atq ex utraq ꝑte bellum ad mimistrare posset. an
inopia nauium ibi resticisset ueritusq ne italiam ille dimutendam nõ
ex istimaret: exitus administrationesq brundusini portus impedire instituit.
Quorum operum hȩc erat ratio. Qua fauces erant angustissime portus mo¬
les atq aggerem ab utraq ꝑte lit̾oris iacebat. quod his locis erat mare ua
dosum longiis progressus cum agger altiore aqua contineri nõ posset
nites duplices quos uersus pedes .xxx. ẽ regione molis collocabat. Flas qua¬

Expanded text:
liquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas liquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. repperit consules Dyrrachium profectos cum magna parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has qua
Abbreviated transcription (Latin):
pastores armat. atq bis equos atribut. ex his enciter. eec equites efficit.
Lalanilius pretor albam cum cohortibus .Ui. profugit. Rutilius Lupus
pretor tarracinam cum. tribus: quȩ procul equitatum Cesaris cõspicate
cui prȩerat Hiuius curius relito pretore signa ad curium transferunt at¬
q ad eum transtunt. Item reliquis itineribus non nullȩ cobortes ĩ agmen
cesaris aliȩ in equites ĩcidunt. Reducitur ad eum de prehensis ĩitinẽ
C. Magius cremona prefictus cri. pompeii quem cesar ad eum remitit
cum mandatis. quonam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atq
ad se brundusium sit uenturus interesse rei .pu. & cõĩs salutis se cum pom¬
peio colloqui nec uero idem ꝑfici longo itineris spatio cum ꝑalios condi¬
tiones ferantur ac si coram de omnibus conditionibus disceptetur ptis da¬
tis mandatis brũdusium cum legionibus xi. ꝑuenit ueteranis. iiiꝰ ac re¬

Expanded text:
pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et communis salutis se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et re
Abbreviated transcription (Latin):
tumelis militum comitisq probibet. pauca apud eos loquitur quod sib apte
coꝵ gratia relata non sit. pro suis t̃ eos maximis beneficis dimitit omnesĩ¬
columes. Aurum qđ aduexerat domitius atq ĩpublico deposuerat allatũ ad se
ab his uiris corfiniensibus Domitio reddit ne continentior ĩ uita hominum quã
ĩpecunia fuisse uideretur & si eam pecuniam publicam esse constabat datã¬
h a pompeio ĩ stipendium milites domitianos sacramentum apud se dicere
ubet. atq eo die castra mouet iustumq iter conficit. Septem omnino
dies ad corfinum commoratus & ꝑ fines marrucinoꝵ. ferrentanoꝵ eo
Larinatium ĩ apuliam ꝑuenit. Pompeiusq his rebus eognitis. quȩ erant
ad corfiium gestȩ Luceria proficiseitur cãnusum atq inde brundu¬
sium copias undiq omnis ex nouis delectibus ad se conuingi iubet. seruos

Expanded text:
tumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte tumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos,
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar incerpollat se non malefiti causa ex prouincia egressum seduti se a
suam dignitatem restitueret ut se & populum romanum paucoꝵ fachione
oppressum libertati uendicaret. Cuius oratione confirmatus lentulus ut ĩop.¬
pidum reuerti liccat petit quod de sua salute impetrauerit fore etiam reli¬
quis ad suam spem solatio adeo esse ꝑterritos non mulos ut suȩ uitȩ durus
consulere cogantur. Facta potestate discedit. Cȩsarubi illuxit omnes senato¬
res senatoꝵꝗ liberos. tr̃. mił. equitesq romanos ad se produci iubet. Erint
quinquaginta ordines. L. Domitius .P. Pentulus spinter. Lcecilius Spinter¬
Rusus. Sextus quincilius uarius questor.L. Rubrius Preterta filius domitis
aliq complures adolescentes & magnus numerus equitum romanoꝵ &o decurio¬
num quos ex municipiis Domitius euocauerat. Nos omnes productosa cõ¬

Expanded text:
Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti se a Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti se a suam dignitatem restitueret, et se et populum Romanum factione paucorum oppressum in libertatem vindicaret. cuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi luxit, omnes senatores senatorumque liberos, tribunos militum equitesque Romanos ad se produci iubet. erant quinque senatorii ordinis, L. Domitius, P. Lentulus Spinther, L. Caecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnus numerus equitum Romanorum et decurionum, quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a con
Abbreviated transcription (Latin):
t eq eo tam remisso ac langudo animo quisꝗ omnium fuit qui ea nocte co¬
quieuerit. Ianta erat summa reꝵe expectatio ut nullus ĩ aliam partem
mente adꝗ animo traberetur quid ip̃is corfiniesbus ꝗd domitio ꝗd lẽtulo ꝗd
reliqus aceideret qui quosq euentus acciperent. Quarta iuigilia circiter lẽ¬
tulus spinter de muro cum iuigilis custodibusq nostrs colloquitur uelle sbi
fiat potestas Cesarem conuenire. facta potestate exoppido mutitur neq ab
eo prius Domitiani milites discedunt quam ĩ conspectum cesaris deducatur
cum eo de salute sua orat atq obsecrat ut sibi parcat ueteremq amicitiã
commemorat. Cesarisq in se benefitia exponit quȩ erant maxima quod ꝑ
eum ĩcolegium pontificum uenerat quod prouincuam bispuniam ex pre¬
tura habuerat quod ĩ petitione consulatus erat subleuatus. Cuius orationem

Expanded text:
neque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte coneque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesarem convenire. facta potestate ex oppido mittitur, neque ab eo prius Domitiani milites discedunt, quam in conspectum Caesaris deducatur. cum eo de salute sua orat atque obsecrat ut sibi parcat veteremque amicitiam commemorat Caesarisque in se beneficia exponit, quae erant maxima: quod per eum in collegium pontificum venerat, quod provinciam Hispaniam ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem
Abbreviated transcription (Latin):
Domitium uiuum ĩ eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis cȩsar &¬
si magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesq ad
se ĩ castra traducere. nequa aut largicionibus aut animi confirmatione aut
falsis nũtis cõmutatio fieret uoluntatis. quod sepe ĩ bello paruis momentis mag
casus intercederent. tamen ueritus ne militum introitu & nocturni temporis li-¬
centiã oppidum diriperetur eosqui uenerant collaudat. atq in oppidũ di-¬
mittit. portas murosq obseruari uibet. Ip̃e his operibus quȩ facere instituerat
milices disponit. non certis spatis ĩ termissis ut erat suꝑioꝵ dieꝵ consuetudo sed
perpetuis uigiliis stationibq ut cõtingant inter se atq omnem munitionem
compleant tr᷑ mil & prefectos circũmutit atq hortatur non solum ut ab erup¬
tionibus caueant sed etiam singuloꝵ hominum occultos exitus obseruẽt.

Expanded text:
Domitium vivum in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etDomitium vivum in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas murosque adservari iubet. ipse iis operibus, quae facere instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed perpetuis vigiliis stationibusque, ut contingant inter se atque omnem munitionem expleant; tribunos militum et praefectos circummittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent.