comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agricolar ut milites armatoᷤ
quos ler caligatos appellã h ẽ in¬
securis ⁊ agricolis licẽtia fireᷤcis
que filii legitti qui patrũant
mediocͥtate aut militares uel
rusticas eccupators ⁊ ignorãtia

Expanded text:
agricolas aut milites armatos, quos lex caligatos appellat, hoc est vilscuris et agricolis licentia sit eis eque filii legitimi, qui patrum aut mediocritatem aut militares vel rusticas occupationes et ignorantias
Abbreviated transcription (Latin):
dec noiꝰ ¶quãtũ u̾o inmilici
honestiorib ⁊ negocuis ⁊ o̾io
ꝓfessionib digmoribi est
siuoli̾nt legittime urori
copulari⁊ non fac̾e miptialĩ
docim̃eta nõ sic quomo̾c̾q
sme cautela effuse ⁊ sine ꝑ¬
bat̾oe ħ agatur / s nemãt ad
quanda or̾onis domũ⁊ fa¬
teat sactissime illiꝯ ecͣca de¬
fensoriballe au̾t adhibens
tres aut q̃tior ⁊ inde reu̾en

Expanded text:
Quantum vero in militiis honestioribus et negotiis et omnino professionibus dignioribus est, si voluerint legitime uxori copulari et non facere nuptialia documenta, non sic quomodocumque et sine cautela effuse et sine probatione hoc agatur, sed veniat ad quandam orationis domum et fateatur sanctissimae illius ecclesiae defensori, ille autem adhibens tres aut quattuor exin
Abbreviated transcription (Latin):
curatore inquib oĩo curas a¬
liquo quoꝵ introducũt lege
ꝓcligorum forte qui aut fira¬
osoꝵ aut am̃tuim aut siquid
aliud iamdicit. aut siquioni¬

Expanded text:
curatore in quibus omnino curas aliquorum introducunt leges, prodigorum forte aut furiosorum aut amentium aut si quid aliud lex tam dixit aut si quid in
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ optime se habc̾it
instrimi̾eta minorũ ⁊ que cir¬
cacos curatores c̃ scudiosa cis
qui ꝓfercudi leges adeo liccnͣ
pccperunt dicimꝰ aut̃ de coq
impat multas itaq cãs audi¬
uimiꝰ ubi.ad iminstrat̾. curato¬
ribꝰ cessiones fc̃esunt. ad usꝯ
minores sinc impuberes qd

Expanded text:
quemadmodum optime se habeant instrumenta minorum et quae circa eos est curatio res est studiosa eis qui proferendi leges a deo licentiam perceperunt, dicimus autem de eo qui imperat. Multas itaque causas audivimus, ubi administrantibus curatoribus cessiones factae sunt adversus minores, sive impuberes
Abbreviated transcription (Latin):
le post uiodũ dumacura ces¬
sau̾it.⁊ latere fec̾it quod inali¬
gne egit. fortetunc iam non
curator existens cessionem
eum cinus priꝯ cura mi̾strau̾¬
fieri ad olesçenti licet cessio p
ueris cãis fc̾a sit. nonut rem¬
eet rursꝰ adcum quicessit t̾a¬
quam siichil qiͣ in mediũ
ꝯ̃legem insum fu̾it actũ. set
cadit abeis q̃ ex iñ exħsũt q̾itͣ¬
ipt̃ crãsgression̾e nr̃e legis ⁊

Expanded text:
le postmodum, dum a cura cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem cum cuius prius curam administrafieri adolescenti, licet cessio pro veris causis facta sit: non ut remeet rursus ad cum qui cessit, tamquam si nihil quasi in medium contra legem visum fuerit actum, sed cadat ab eis quae exinde sunt quaesit
Abbreviated transcription (Latin):
netur seabstinebunt ẜ mo¬
ne ad casquas amant que
centie magintudine uscti
latent̾ paulatim ꝯiges sc̃m¬
gͦ casta lege sanctire benese
here c̾didimꝰ. in maioribus
itaq dignitatibꝰ ⁊ q̃ cũq

Expanded text:
uo se abstinebunt sermone ad eas quas amant, quescentiae magnitudine victi laterent paulatim coniuges semgo casta lege sancire bene se habere credidimus. In maioribus itaque dignitatibus et quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
efficiũt᷑ eor dĩnfacultatũ ut
non cxistentia forsaudbita ss̃¬
cuntes aut paruo p̾cio cessic̾e
accipientes çor q̃ sunt inidiq
fragiles aut ã celantes desust¬
epta existẽtia iumorũ rebo
⁊ ita cessiones accipientes ⁊
scõm multas et pse ercasioes
¶ quid eĩ hõ ad malciam sencł
or. ies ꝓprias faciatsbꝰ oĩalege

Expanded text:
efficiuntur eorum domini facultatum, aut non existentia forsan debita subeuntes aut parvo pretio cessiones accipientes eorum quae sunt undique fragiles, aut etiam celantes desuscepta existentia in minorum rebus et ita cessiones accipientes, et secundum multas et plures occasiones quid enim homo ad malitiam semel norum res proprias faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
duisio nat᷑ͣał eis inimiscuit tã
ꝙͣ gͦ sili passiomib fi̾ctis
cuni delinquentibosierue¬
ritatealiquid circathoru
apparuerit deliquisse. aliter
namq fieri ħ uitalib casibꝰ¬

Expanded text:
am ergo similibus passionibus factis tu relinquenti, si ex veritate aliquid circa torum apparuerit deliquisse aliter namque fieri hoc in talibus casib
Abbreviated transcription (Latin):
ei filioꝵ fieret mater nõ pot̾
extali natos germincrursus ut
diohens cos quicrillis nasc
pat̾ ẽ teste erist̾ctiũ nuptiar.
pͥor. quid dõ sc̾idariũ aut̃ lege
Cate̾ nob̾ lex ꝓcantela sit np¬

Expanded text:
ei filiorum fieret mater, non potest ex tali natos germine rursus utdium contrahens eos qui ex illis nascupater est, teste existente nuptiarum priorum quidem deo, secundarum autem lege. Eadem nobis lex
Abbreviated transcription (Latin):
rium bonoꝵ quicis deputa¬
.ti sunt. licebit ei unam talũ
eccaꝵ accipientihãe edifica̾e
⁊ hac uoluntated̾o ãmabilis
orthodorũ ep̃i resagenda est
sic eĩ pot̾it ⁊ Sacre domꝯ fab¬
ricator uocari ⁊ nchil desuo
suꝑ expend̾e. deputatis iam
circa ħ expensis oblatis ab ei
quiq̃ priꝯ has expendebant.

Expanded text:
rium horum qui eis deputati sunt: licebit ei unam talium ecclesiarum accipienti hanc aedificare ; et hic voluntate deo amabilis orthodoxorum episcopi res agenda est. Sic enim poterit et sacrae domus fabricator vocari et nihil de suo superexpendere, deputatis iam circa haec expensis oblatis ab eis qui etiam prius has expendebant.
Abbreviated transcription (Latin):
uegotia ⁊ rirsꝯ em̃gentia.
sufficiente pluriinamq.
nõis cã non ad opscͤarum
eccͤarum accedunt dem̾ ase¬
dificantes neq̃ꝙͣ cura poniit
ut expensas quoq̃ ea deponãt
decentes ⁊ adluminaria ⁊ ad
obẜuanttu alimeta ⁊ adsac

Expanded text:
negotia et rursus emergentia sufficiente. Plurimi namque nominis causa ad opus sanctarum ecclesiarum accedunt, deinde eas aedificantes nequaquam curam ponunt ut expensas quoque ei deponant decentes et ad luminaria et ad ob
Abbreviated transcription (Latin):
duxcto non recte ignorabit᷑
Alt̾am᷑ uo nouellam que int̾
ꝯstitutoes po codice poĩta est
ses insumuatois sicuti p̃diximiꝰ
c̃o q factis anobis uniformi¬
b consticutoibꝰ de mensura
insticut̾ois filiorũ aliam qde
itituduus frequentiain aliã.¬

Expanded text:
cto non recte ignorabitur. Alteram vero novellam, quae inter constitutiones post Codicem posita est,ses insinuationis, sicuti praediximus: eo quod factis a nobis uniformibus constitutionibus de mensura institutionis filiorum, alia quidem ltitud
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝙ tp̃r quosup uixerĩt illi
cas non mutauert non em̾
oĩa sũt in nob̾ nec semꝑ qui¬
lndam tp̃x sit testandi re pe¬
cence pleruq incid̾t oĩbusꝰ
mortes testandi eiꝯ pot̾at̾e
auferẽtes quamobrem ab
untio facte recte eo qui nõ
fuint mutatũ nõ arbitramͣ᷑
p̾ca mutariaut anquo mõ
nifringi. s ninutilatam
man̾e quete placiit testaco

Expanded text:
empore quo supervixerunt illi eas non mutaverunt. Non enim omnia sunt in nobis nec semper quibusdam tempus fit testandi, repente plerumque incidunt hominibus mortes testandi eis potestatem auferentes. Quamobrem ab initio factum recte eo quod non fuerit mutatum non arbitramur postea mutari aut aliquo modo infringi, sed immutilatam manere quae tunc placuit testatori
Abbreviated transcription (Latin):
ter legis lacoe litt̾is. ꝓpriis ꝯᷤ
scripserũt h̾rdum appellatoe
aut restibꝰ eas non fecerunt
maĩfestas. aut tres uncias⁊
non ampliꝯ relinquerunt
filiis non el infringi ficuti p̾¬
diximꝰ defuctorum uolu¬
niꝯ dispo̾it̾des s ratas eas per
legisnondũ ũ̾o ꝯtigerato¬
stitutoes fca̾s in notinsse. et
suꝑ inuentib forte testacõibꝰ
nõ sut mmutata. manc̾at ⁊̃ sic

Expanded text:
tem legislationem litteris propriis non scripserunt heredum appellationes aut testibus eas non fecerunt manifestas aut tres uncias et non amplius reliquerunt filiis. Non enim infringi sicuti praediximus defunctorum volumus dispositiones, sed et ratas eas per legis, nondum vero contigerat constitutiones factas innotuisse, et superviventibus forte testatoribus non sunt mutata, ma
Abbreviated transcription (Latin):
recte ex eo ꝙ t̾e non crat fer¬
ẽ pꝰea mutat. collectiue gͥ
dicendũ pcipiant filu relic¬
tas sibi siita ꝯting̾it ap̾rib
cres micias ex testauietis ita
tesc̾e ¶ Sino adiectumsit tes¬
tam̾ti.¬

Expanded text:
recte ex eo quod tunc non erat factum postea mutetur. Collective igitur dicendum percipiant filii relictas sibi, si ita contigerat, a patribus tres uncias ex testamentis ita tesceret. Si vero adiectum sit testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
nctoꝵ q peos expendũt ci
aut consiliario aut ciꝰ offo
Sr undiq eis puraẜuari quͤ
nr̃a largitate daut sufficiet c̾̃
õib ꝓuedela decentigerma¬
ne cinugub̾nante singulu

Expanded text:
 eos expenduntur ei aut consiliario aut eius officio, sed undique eis pura servari quae nostra largitate dantur. Sufficiet enim omnibus pro medela decenti germane eum gubernantem cingulum
Abbreviated transcription (Latin):
ducia ⁊ iudicib insistere.⁊ ad
nos referre ⁊ et se ag̾e. ꝯperc̃tia
ut n infirmitate n alio omo
culpatꝰ nro suꝑco iudicio mi
ꝯiuelite ubi ductinos⁊̃ siqͦ
egtuit auxilio legunioħ̾ p̾ccp

Expanded text:
nsistere et ad nos referre et ex se agere competentia, ut neque infirmitate neque alio omnino culpatus nostro super eo iudicio minsine lite ibi ducturos, et si quo egent auxilio legitimo hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
mui ⁊ a trãsinissi st̃ hus ⁊ cas¬
tigarde impõat deceutẽ ⁊ ue¬
lxmetiꝯ t̾tͣm trãsmitat. sic
nob̃ ⁊̃ foris cimtites habita
armis partib collocare. q⁊ de
foris uemẽtes in quirãt ⁊ hĩc
destinatos suscipicte ad ꝓum¬

Expanded text:
issi sunt, his et castigationem imponat decentem et vehementius iterum transmittat. Sic nobis etiam foris civitates habitabarinis portibus collocare, qui etiam deforis venientes inquirant et hinc destinatos suscipientes ad provin
Abbreviated transcription (Latin):
ut lites non habentes ihacsut
nr̃a crutate ut ꝓpt̾ inctũ aut eo
qdhͥ ad cor. desideria nõ sufficĩt¬
iam ⁊̃ peccent. corpoꝵ eoꝵ statũ
quał quisẽ inspisce ⁊ siquidu
aleut eis corpa. potentos aũt su¬
fficere ad labore sunt. siquid
ẜuilta quor. fu̾int cognoscere
quor sunt. ⁊ hos⁊̃ mintos possori¬
Utrasmitte sũio libi fortuna¬

Expanded text:
litis non habentes in hac sunt nostra civitate, ut propter victum aut eo quod hic ad eorum desideria non sufficiat iam etiam peccent, corporum eorum statum qualis quis est inspicere, et si quidem valent eis corpora potentes autem sufficere ad laborem sunt, si quidem servi aliquorum fuerint, cognoscere quorum sunt et hos etiam invitos possessoribus transmitte
Abbreviated transcription (Latin):
regiani cuntate ĩparare possõ¬
res cicius cas discerne ꝓ quibꝰ
mox q̃ iusta sut guio forsan
adresultatoe possõrum ucn¬
erunt ⁊ adu̾sꝰ cos dicant cãs
siqd multituto sit ples qo
remitt̾e ꝯtinuo ad ꝓiutiam
.duob aut tͥbus relictis ꝗsm

Expanded text:
parare possessores citius eas discernere pro quibus mox quae iusta sunt. Si vero forsan ad resultationem possessorum venerunt et adversus eos dicant causas, si quidem multitudo sit, plures quidem remittere continuo ad provinciam duobus aut tribus relictis,
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq qͥrelam suscipiũt
falsicatis suꝙ uegatur falsase¬
aliquis talit̾ lesor. audierit or
desuo reodet eaciqui ab conẽ¬
glectꝰ ẽ male q̃ docuerat cũ
Adelinq̃ntes pcipe insuꝑ ⁊ in

Expanded text:
quaecumque querelam suscipiunt falsitatis seu quod vocatur falsa scrialiquis taliter laesorum adierit ordde suo reddet ea ei qui ab eo neglectus est male, quae decuerat eum a de
Abbreviated transcription (Latin):
panificantiu̾ stationũ⁊ hortos
opantib aliis q̃ diu̾sis artibꝰ
aut opibꝰ in quiba ualẽt simul
quid laborare. simulaut alia se¬
gu̾e ita ad meliore mutare in¬
tam¶Siu̾o aliqui uolunt obẜ¬
uare obpibꝰ quibꝰ traditisu̾t. ħ
sectari hac regia cuntate pẽtes
cieam hãc sancunꝯ ut nõ segni¬
cie eos ad illicitos acto impellẽ¬
tes leges eos abrpiant ad pt̾i
⁊m̃is tradentes iudicibꝰ lesos at̾
aut lesas corpore aut canitie gr¬
auesh̾sͥme molestia c̃e nibemo
ihac boãcnutate. aut picagere
uolentib adsc̾bendos fi.alioru
siigsos int̾rogare quauenert
graa inquisitis qͥdignast sup
eis ag̾e. ii nõ pigri hic sccc̾at .s:
coupetentia agentes.adppriaᷤ
aut in hac habitantium cunta¬
te. aut ⁊̃ de foris uementiũ cul¬
pent aliquitanqͣ abeis dr̃pni¬

Expanded text:
nificantium stationum et hortos operantibus aliisque diversis artibus aut operibus, in quibus valent simul quidem laborare simul autem ali et segnem ita ad meliorem mutare vitam. Si vero aliqui noluerint observare operibus quibus traditi sunt, hos sectari hac regia civitate. Parcentes enim eis haec sancimus, ut non segnitie eos ad illicitos actus impellente leges eos arripiant ad poenas nostris tradentes iudicibus. Laesos autem aut laesas corpore aut canitie graves hos sine molestia esse iubemus in hac bona civitate, a pie agere volentibus adscribendos. Et aliorum singulos interrogare, qua venerunt gratia, et inquisitis quae digna sunt super eis agere, ut non pigri hic sedeant, sed competentia agentes ad propriaut in hac habitantium civitate aut etiam deforis venientium culpent aliquos tamquam ab eis damni
Abbreviated transcription (Latin):
tudos⁊ quidam forsan alii au̾t
⁊̃ litigacuri adu̾sꝯ alios. ⁊ hictar¬
dẽt. uonquiescere s cum oĩ nis¬
tantia uid̾tes inguere cumfe¬
stinatõe eoscontentionibus.
ab solue ⁊ litiba lib̾atos remit¬
tere su ꝗs cntates ⁊ ꝑuinciaͥ
hibit.ar ¶S ioforsancum nsii¬
t̾int. audicores litis aut agri¬
colarum dũiqui. a nob statuti
sunt iudices utlitigantes. au
obẜuantes lib. ip̃i. Adħ differ¬

Expanded text:
alii aut etiam litigaturi adversus alios, et hic tardent, non quiescere, sed cum omni instantia iudices urgere cum festinatione eos contentionibus absolvere et litibus liberatos remittere suas civitates et provincias habitare. Si vero forsan cum institerint auditori litis aut agricolarum dominis qui a nobis statuti sunt iudices, ut litigantes aut observantes liberent, ipsi ad hoc differ
Abbreviated transcription (Latin):
dei auxilio oc̾ui. scimo
yiutentia̾ ut sbiectiab
do clemenia traditi nob̾ illesi
ciꝯ curantes iusticia ⁊ ꝙ paula¬
tim labit reparare festinanns
q̃ castigatesq in honoratũ est
mediocora faciunt delicta q̃le
udelic aliquid p̾tores ipli in
hic feciuiꝯ magna urbem uti¬
ussio ex ip̃o reꝵ expinieto õibi

Expanded text:
dei auxilio omnem facimus providentiam, ut subiecti ab eius clementia traditi nobis illaesi eis curantes iustitia, et quod paulatim labitur reparare festinamus, quae castigantes quod inornatum est mediocriora faciunt delicta. Quale videlicet aliquid praetores populi in hac fecimus magna urbe, utilissimum ex ipso rerum experimento omnib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ muc̾ientes offũ uolumꝰ
aut̃ siungłu huter hͥ. respiciẽte
tem exquacũq pi̾tia sint.
iuros siue mulieres. aut clos
scu moachos uel mõachas suic
ex t̾naꝵ ciuitatũ aduocatos.

Expanded text:
c venientes officium. Volumus autem cingulum habentem hoc respicientem tem, ex quacumque provincia sint, viros sive mulieres aut clericos seu monachos vel monachas sive externarum civitatum advocatos
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝯ.aut ⁊ ip̃as q̃ adordinato¬
ne: ꝑducunt᷑ diaconissas srũ
et iuduitate. siue ex inrgitate
non cũ aliquo coherẽtes. aut
cognatoru̾ aut eor. ꝙ appellãt
dilectos calib ẽi nõibutc̾tes
maligna suspit̾de suã repient.
uita s aut sole habite̾r.aut c̃
parẽtib solis ⁊ filiis. aut u̾c fr̃i
catur tale aliquid de aliqua
carum q̃ indiaconissaruordi¬
natd̃er ingrediuult. qd alicͥ
coberit subnnaginc quid bonꝰ¬

Expanded text:
lumus autem et ipsas, quae ad ordinationem perducuntur, diaconissas, sive ex viduitate sive ex virginitate, non cum aliquo cohaerentes aut cognatorum aut eorum quos appellant dilectos talibus enim nominibus utentes maligna suspicione suam replent vitam: sed aut solae habitent, aut cum parentibus solis et filiis aut vero fratribus catur tale aliquid de aliqua earum, quae in diaconissarum ordinationem ingredi vult, quod alicui cohaeret sub imagine, quid
Abbreviated transcription (Latin):
insa moner ⁊ sacror. audre
hibeant et adherentes sacris
mandatis fiduciar cime re
aut ⁊ cofundi sacrocad̾e ordi¬
ne scituris qͥd si p̾sũpẜunt. au
erubescctes ordinatte. aut
derelinquẽtes sacrummist̾i
sc̃issinis ecc̃iis aut moast̾us
in quitꝰ sunt qu u̾o eas aut
urores accipere aut corrũpere
p̾sũpserit ob noruquid̾e ⁊ ip̃i
gladio er̃t. sub̾a aut̃ corũ appli¬
cabitur. fisco. sicm̃ mantiqᷤ

Expanded text:
issae sacrorum audire habeant et adhaerentem sacris mandatis fiduciam, timeant autem et confundi, et sacro cadere ordine: scituris quod si praesumpserint, aut erubescentes ordinationem, aut derelinquentes sacrum ministsanctissimis ecclesiis, aut monasteriis in quibus sunt. Qui vero eas aut in uxores accipere, aut corrumpere praesumpserint, obnoxii quidem et ipsi gladio erunt, substantia autem eorum applicabitur fisco. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
natoe nõ faciẽs mopsant
uiraut mulier inue̾iat. ⁊ mo¬
nes quid̾e aut inr aut femu
locuples sit.ille u̾oułilla sr̃¬
stes pmuꝑeristat. namsiali¬
unde forsanh̾t non offeie̾¬
tem dore̾aut non dintem
sp imptias doatoe non erit
iustum grauare filios ꝑsuc¬
cessioner. quĩ alialer enradi

Expanded text:
nationem non faciens inops aut vir aut mulier inveniatur, et moriens quidem aut vir aut femina locuples sit, ille vero vel illa superstes pauper existat. Nam si aliunde forsan habeat, non offerentem. dotem aut non dantem propter nuptias donationem non erit iustum gravare filios per successi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sũpẜuit eis derebn suis te¬
standi int̾clicimus faculta¬
tem ut meo pumanturm
quo delinquerunt alias ꝓ¬
ut culpe qualitas exigerit pi¬
mendiDagricultorib

Expanded text:
pserint, eis de rebus suis testandi interdicimus facultatem, ut in eo puniantur, in quo deliquerunt, alias prout culpe qualitas exegerit puniendi. Agricultor
Abbreviated transcription (Latin):
cioruy lo te ⁊ putatam ea ut .s. ꝙ metus
cum est. Item cum idꝙ. certoloco ꝓmis¬
sum ẽ pctitur. ¶ ad exhĩbendum quo¬
ꝙ acco txarbittio uidicis pendet. Inuii
tnum acconib et ect̾is similib ꝑmittit᷑
uidici exbono et equo. si cułꝙ rei de qui

Expanded text:
 metus tum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo, secundum cui
Abbreviated transcription (Latin):
Deosenatus ꝓspex qr sept honãti erẽ ꝙͥ¬
lieno creditaꝵ pecuniaꝵ quas inui¬
xuria ꝯsumebat uite parentiũ insi¬
di abantur. ¶ Illud inslimma admõ¬
nẽclisumus. id ꝙ iussu patris. diuue
erit. direc̃to quoq p̾se adno parteue cͥo

Expanded text:
deo senatus prospexit, quia saepe onerati aere adeo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno creditarum pecuniarum, quas in luxuriam consumebant, vitae parentium insidiabantur. Illud in summa admonendi sumus id, quod iussu patris dominive fuerit, directo quoque posse a patre do
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. S erit stultissim si omissa actio¬
ne quaficilume solidum exꝯtc̃tuꝯst
cõpe. eque depecłio. et de intem u̾so a¬
gt põt. s sane huic modo tributõria ex¬
pcclit aꝗ̾t modo deptolio et de inr̃c u̾so.
tributina ideo expedit age q mea dm̃¬
ñ deducitur. s ciꝰdem uiris e̾ dñs. cuiꝰ ⁊ ce¬
ter c̾clitores. At incoaccõne de pecu
inhac accõnẽ toniꝰ peculu ratiohabitur.
At intributoria eiꝰ peculĩ tãntũ in quo
negociatur. et pot̾ quisq t̾cia forte par¬
te pcculu. aut quartał etiam minima
hãc acconẽ . ĩ illam elige debet. Cerit
nrem uso ag̾e debet. ¶ Que diximꝰ
o. ⁊ filia. aut nepote. et nepͦte. et patͦ.¬
te. ⁊ ei ꝗtredidit de negatur accõ. tã
ad u̾sus ip̃mfilũ. filiãue. nepotẽ. nep¬
tẽ ut. suit ad huc in potestatt sunt.
suie morte parentis. ł emacipatione.
sue potestatis c̃e ceꝑint. quã aduer¬
sus patrẽ. auũue. suie hat cos ad huc
inpotestate. suic emancipauit. Que i¬

Expanded text:
possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contcompetit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tributoria ideo expedit agere, non deducitur, sed eiusdem iuris est dominus, cuius et ceteri creditores: at in actione de peculin hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria eius tantum quod negotiatur, et potest quisque tertia forte parte peculii aut quarta vel etiam minima hanc actionem vel illam eligere debet: certe in rem verso agere debet. Quae diximus o et filia aut nepote et nepte et patrtur actio, tam adversus ipsum filium filiamve, nepotem neptemve, sive adhuc in potestate sunt, sive morte parentis vel emancipatione suae potestatis esse coeperint, quam adversus patrem avumve, sive habeat eos adhuc in potestate sive emancipaverit. quae i
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Uñ aũt sic appellatur. facile ẽ intelli¬
ge̾. Namq stipłatu quis ut soluĩetur sͥ:
ꝙ siũt iuidicatum. ¶ Multomagis is
qui inrem acc̃one conueniebatur sitis da¬
re cogebatur. si alieno nomine uiditiuo
acc̃ipiebut. Ip̃c aũt quunrem actłut. si
suo nomine petebat.satis dare non coge¬
butur. ¶ ꝓxuratõ uõ siiẽ agebat. sauiꝰdare

Expanded text:
i: unde autem sic appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare
Abbreviated transcription (Latin):
sifurrũ fecint᷑. aut bonarapu R¬
crint. ai dampnũ decłint. ali iui¬
niam ꝯmiser̃t. noxales accones ꝓdite
sunt. quib dño dapnato ꝑmittitur.
aut litis eͥxtimationẽ sufferre. aut
homanẽ noxe dedere¶ Nora aũt ẽ cor¬
pus ꝙ nocuit id c̃ suus. noxia ip̃mma¬
lefitiũ. ułiti furtumi. dupnũ. rapina.¬

Expanded text:
si furtum fecerint aut bona rapuerint aut damnum dederint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur, aut litis aestimationem sufferre aut hominem noxae dedere. Noxa autem est corpus quod nocuit, id est servus: noxia ipsum maleficium, veluti furtum
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ sliam plus complexus fuãt. quã
ad cum ꝑtineat. causi cadcbat. Id̾ rem
restuuebatur. Nissminor erat .xx. ꝗnq¬
anms huic i sic̃ in aliis cãĩs causa cogͥ¬
ta succurrebatur. suapsuis uuentutt fu¬
tꝑit. ita et in hac cã succum soutũ crat.
currebitur. ulliti siquis totum iegatũ
pecient. p̾t deinde ꝓlati fuant codici¬
lli quib aũ pars legati ad ep̃ta sit.¶a¬
ũ quib da̾m aluis legita datasint qͥ e
fficiebant uplus petisse petitor uide¬
batur quã dodrantẽiatq id̾o iege fal¬
tam. rmaion exparte suam ẽẽ intid̾it.
tionẽ pecieĩt. quanitione cum ꝗtar o¬
diuc souut quã solue deber minus solũe

Expanded text:
tione sua plus complexus fuerit quam ad eum pertineat, causa cadebat, id est rem restituebatur nisi minor erat XXV annis. huic enim, sicut in aliis causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. currebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Faleam vel maiore ex parte suam esse intenderit. cionem petierit. qua ratione enim qui tardi
Abbreviated transcription (Latin):
dit . ꝙ exstiplatu debctur. ¶ Sunt p̃¬
terea quedam accones. quib ñ solidũ
senꝑ ꝙ. debetur nob̾ ꝑsequitur. s mo¬
dosolidum ꝯsecmir. modo minus.¬
sut ecce si inpetuliũ filus uiue ag̃a¬
muis.Ntam siñ minus inpeculiosit
condempnatit. siuero minus inue¬
matur. actenus ꝯdepnet uidex. qͣ te¬
nus inpeclio sit. Quem admodũ aũ
peculium intelligi debeat suo ordine
ꝓponemus. ¶Itemsi d cdote iudi¬
trum mulier agat. placet eatenus ma¬
rititm ꝯ depnari dede. quatenꝰ facere
possit. Idẽm quatenus facultates tius
nicumtur. Itaq si dotis quãtitati cõ¬
currant facuitate. cius in soudũ dãp¬
natu. Siminus int̃atum quatsi face
pot . ꝓpt̃ retentionem qͦ dotis repe¬
titio minuitur.¶ Itam ob impẽsas u
Ires dotales factas. marito retetio ꝯces¬
sa ẽ. q ip̃ouire necessarus suptib dos
minuitur. Sicut exlatiorib digͥoꝵ u
bris cognoscere licit. ¶ S ⁊ siquis c̃
parẽte suopatrono ue agat. Item si

Expanded text:
ipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii servive agamus: nam, si non minus in peculio sit condemnatur: si vero minus inveniatur, eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tantum quantum facere potest. propter retentionem quoque dotis repetitio minuitur: nam ob impensas in res dotales factas marito retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si
Abbreviated transcription (Latin):
na. uiutisim agistratus muiriam passus
fuerit. ueisistnatori abhumilimum a fac¬
tasit. aut parenti patroneꝙ fiat. aubis
ꝑtromiq alit extranci. Et humał ꝑsone
iiuria estimatur. Non numquã ⁊ lo¬
tus uulneris atrocem inuiri im facit. ua¬
utiss inocło quis p̾cuffit. ¶ Parui aũt re¬
feitutrum pun familias. anfiuofami

Expanded text:
na, veluti si magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti patronoque fiat a libetronique, aliter extranei et humilis personae iniuria aestimatur. nonnumquam et locus vulneris atrocem iniuriam facit, veluti si in oculo quis percussus sit. parvi autem refert, utrum patrifamilias an filiofami
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ¶ Omnis aut noxea acc̃õ caput
sequitur. Nam sisuus tuus noxiam con
rit. cum illo incip̃ accõ eẽ. At simanumis¬
sus fuit cdlirecto ip̃e tenctur. ⁊ extiguit᷑¬
ta accõ naxił cẽ incipit. Namsilib̾ homo
ant̃a clirecta fuisset. ¶ Sisuus ddomino
noxiam ꝯ miserit. accõnulla nascitu.¶ Nã
fuĩt. neq cũm ipso. neq cum eo cuiꝰ nuc
in potest̾ate sit. agit pot̃. Uñ si alicñ sius
noxiam tͥ comiserit. et is postea inpotesta¬
casui declucta sit. in quo ꝯsiste ñ potit.Iõ¬
ꝙ licet exierit de tu a potestate. age ñ po¬
tes. quẽ ad modum si dñs insuĩ suũ aliꝗͥ
coninistrit. nec simanaimissus fiũt. l aue¬

Expanded text:
rum. Omnis autem noxalis actio caput sequitur. nam si servus tuus noxiam commrit, cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitta actio noxalis esse incipit: nam si liber homo ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namqfuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam tibi commiserit et is postea in potestacasum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel a
Abbreviated transcription (Latin):
noxili iuditios iuissu nomine ꝯuentus
ẜ uũ acton noxe declendo libatur. Nec
minus ꝑpetuũ ciꝰ diũum adño trãs¬
fertur. Si aũt dampnũ ei cui deditus
ẽ. resarcierit quesita pecunia. auxili
õp̃toris inuito dño manumittetur.
uirie. lege aquilia. Edicto pretoris

Expanded text:
i sui nomine conventus servum actori noxae dedendo liberatur. nec minus perpetuum eius dominium a domino transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito domino, manumittitur. iuriae lege Aquilia: edicto praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
udum p̾tor ad uersus dñm accõnem
pollcctur. Scilicet qui ita ꝯtrabit. fidẽ
dm sequi uidtur. ¶ Fad ratione p̃tor
duas alias insolidum accõnes poui¬
cotidi ams nauis q̃stus ꝑtinet. ¶ In¬
stitoria cũc loc̾ h̃t cum quis tabne fo.¬
te aut cui libet negotiatiori ẜitũ p̃po¬
suit. ⁊ quidcum eõ ełrei cã cuipposit̃¬

Expanded text:
adversus dominum actionem pollicetur, scilicet quia qui ita contrahit fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicottidianus navis quaestus pertinet. institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit et quid cum eo eius rei causa cui p
Abbreviated transcription (Latin):
sequat᷑. quã ti debeatur. Na exbono
et tquo hibita ratione eiusꝙ inuicẽ
actorem ex ead̾ cã prestare oportet.
.In reliquui eum cũ quo actum ẽ ꝯdẽꝑ¬
net uidex. sicut iam d̾ictum ẽ ¶ Fuor
quoq qui creclitorib suis bois cesse¬
rit.si pͦtea aliquid ad ꝗsieĩt quodido¬
nera emolumentũ habeat exinte¬
gromid ꝙ fact pot̃. creditores cũ
to exꝑiantur in hum anũ eñ erat
spoliatũ fortunis suis insolidũ dãpna

Expanded text:
sequatur, quam ei debeatur: namque ex bono et aequo, habita ratione eius quod invicem actorem ex eadem causa praestare oporteret, in reliquum eum cum quo actum est condemnare licet, sicut iam dictum est. que, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spoliatum fortunis suis in solidum damna
Abbreviated transcription (Latin):
dari solent. diligentẽs ad moneamus
Et q siue cums ius negotium gestũ
sit. Nuc cumbis qui inpotestate᷑ parẽ¬
tis sunt. ferẽ cad̾ iuira ẜuatur. Ne u̾bo¬
sa fiat disputatio dirigamus ẜmonẽ¬

Expanded text:
dari solent, diligentius admoneamus. et quia, sive cum servis negotium gestum sit, sive cum his qui in potestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputatio, dirigamus sermone
Abbreviated transcription (Latin):
um am passisunt cam estimare. ut uidex ł
tanti condepnet: quanti muriam passus
estimaũit uel minoris p̃cu. put ciuisuor
sucrir. s pena quid̾ iiune que exiege.x¬
habut. quam aũt pretores introduxtrũt
que cti am ronoratia appeulatur inuidi¬
tus frequentatur. nã scdm gradum dĩgͥ¬
tatis uiteq honestatem grescit aumimu¬
tus homine. aludinuilissimo. łopeclito¬
nelia qͥ de inunus loquitirr. ⁊ inuiiar

Expanded text:
uriam passi sunt eam aestimare, ut iudex vel tanti condemnet, quanti iniuriam passus aestimaverit, vel minoris, prout ei visum fuerit. sed poena quidem iniuriae quae ex legeabiit: quam autem praetores introduxerunt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. nam secundum gradum dignitatis vitaeque honestatem crescit aut minutus homine, aliud in vilissimo vel conelia de iniuriis loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
creclitores prata portione distribua¬
tur. et qr ipsi dño distributionẽ ꝑmut¬
Nam siquis ex creditorib qͥnatu qͣi
minus ei tributũsit. quã oportũt. hãc
ei accõnẽ accomodat q̃ tributona ap¬
pellatur. ¶Preterea introducta est
actõ de pecculio deq eoꝙ inrem dñi u̾¬

Expanded text:
creditores pro rata portione distribuatur. et quia ipsi domino distributionem permittit, si quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam oportuerit, hanc ei actionem accommodat, quae tributoria appellatur. Praeterea introducta est actio de peculio deque eo, quod in re
Abbreviated transcription (Latin):
hnt precias s et petunie numerate
non monib regionib subisclem usti¬
ris fenerantur ¶Siquis tñ ephesi petat id
t̃ colocoperat quo usibi detur stipłatus
c̃. pura accõne recit agit. idq eniã pre¬
cor monstrat. scilicet qi utilitas soluen¬
di. salua t̃ ꝓmissori. ¶ Huic aũt ꝗlo
coplus petere intelligrar. ꝓximus ẽ¬

Expanded text:
nt pretia: sed et pecuniae numeratae non in omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque etiam praetor monstrat, scilicet quia utilitas solvendi salva est promissori. 33d. Huic autem, qui loco plus petere intellegitur, proximus e
Abbreviated transcription (Latin):
sumũsit. ꝙ d petat. nichominus plus
massorifacilius sit illudsolue ꝙ maio
rem coartauit.¶ Et si quid̾ tp̃r plus fu¬
erit petitum quã statui oportit. zeno¬
nis diue memorie loquitur ꝯstitutio
Sin aũt quatitate x aliomodopluo fu¬
grit petitum: om̃e si quod forte dãpni
ut insportuł exhac cã accid̾it ticẽ q̃
plus petitũ fuĩt. comiissa irpli cõ¬
deꝑnatione. sic̃ sup̃cdixim᷑ puniatur¬

Expanded text:
uis petat, nihilo minus plus missori facilius sit illud solvere quodrem coartavit, et si quidem tempore plus fuerit petitum, quid statui oportet Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, ut in sportulis, ex hac causa acciderit ei contra quem plus petitum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra dixim
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. cum infiliab ⁊ pudicicie fauorh
sepius dictum ip̃os fllĩos familias p̾suis
ge.xii. tabular̃ ꝓdita ẽ. Que animalia
sinoxe declantui. ꝓficiunt reo adutati
si equus calcitrosus calce ꝑcusserit. aut
locum ht̃. set̾um si ggͣcntat sit feritas ces¬

Expanded text:
tetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc saepius dictum, ipsos filiosfamilias pro suisdecim tabularum prodita est quae animalia, si noxae dedantur, proficiunt reo ad libersi equus calcitrosus calce percusserit aut blocum habet: ceterum si genitalis sit feritas, ces
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam creditonb cuis solucrit. aũ edifi¬
tia ruentia fuscrit. aut familie frumtu
emĩt. ł ctiam fundũ. aũqũ alitet auã re
necessanam mercatus fuit. Itaq si ex dcẽ
apura aurtis quos siuis tiis aticiomu¬
tuo acceꝑit. creditori tuo qnq aurcos
soluit reliquos uero quĩq quolibet mo¬
cenꝰ in peculiosit. Ex quoscił apparet sito
que de ea accõne agitur añ despicere
soiet an inrem dñ u̾sum sit. Nec alit̃
ad peculii estimationẽ trariasit. qualla
ut nich mnrem dñauersum intelligturr.
au̾non totũ ¶Cum aũt queritur quã¬

Expanded text:
cuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emerit, vel etiam fundum aut quamlibet aliam rem necessariam mercatus erit. 4b. Itaque si ex decem utputa aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creditori tuo quinque aureos solverit, reliquos vero quinque quolibet motenus in peculio sit. ex quo scilicet apparet, si tquem ea actione agitur, ante dispicere solet, an in rem domini versum sit, nec aliter ad peculii aestimationem transit quam si aut nihil in rem domini versum intellegatur aut non totu
Abbreviated transcription (Latin):
tor quã ad cum ꝑtinetiuluti sicũ eid
cem aurei deb̾ent᷑. quĩq sibi dari opor¬
tẽ intend̾it: aũ cum totus fund̾̃ cuis
eẽt. partẽ dimidiam suam et̃ pctie¬
erit. sine ꝑ icło agi Inreliquũt cicħ¬
ominus iudex adusarium meos ui¬
ditio ei condempnat. ex constituti

Expanded text:
tor, quam ad eum pertineret, veluti si, cum ei decem deberentur, quinque sibi dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse petierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝯ petit. cusint̃ est rem saluamn ẽe. li¬
cet dñs non sit.Itaq nec dno ałrꝯpetit
accõfurti. Quã sicius int̃ sit rem n ꝑire
uñ ꝯstat crelitorẽ depignore subre¬
ptofurti agẽ posse. Etiam sudoneuo
quidẽ ut quãuis ipse debitor eam rem
mercedaec̾ta accepit. eaꝙ furto amise
dñi nich̾ int̃ est eam rem ñ ꝑire. cũui¬
om̃i modoꝯ petit furti accõ. quẽ admo
quãm sisoluendo sint boc t̃ si domino

Expanded text:
ei conpetit, cuius interest rem saluam esse, licet dominus non sit. itaque nec domino aliter conpetit, quam si eius intersit rem non perire. Unde constat creditorem de pignore subrepto furti agere posse; adeo minus id est ipse debitor eam rem mercede certa acceperit eaque furto amiseni nihil interest eam rem non perisse, cum iomnimodo competit furti actio, quemadmoduquam si solvendo sint, hoc est si domino
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ excõtractu nascuntin. fẽrt̾ os rei ꝑse¬
quede causa ꝯparate uidentur. Ulut ꝙ¬
bmutuam pecuniam. ł instipłatuo
decluctam petit actor. Itemq ꝯmodati.
depostri. mandati. ꝓsocio. excp̃to. uen¬
dito. locato. ꝯducto. ¶ Pline si de posit
agitar conomine q. tumuitus incendi¬
i. rume. naufragii ca depostrum sit ĩ du¬
plũ actionẽ p̃tor reddit simodo cũ ip̃o a¬
pud quẽ depositusit. aũ cum ixrede eiꝰ
ex doioipstus aget̾. quo casu mixta est
nes. aue cantum pene ꝑsequende cã

Expanded text:
untur fere omnes rei persequendae causa comparatae videntur: veluti quibus mutuam pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est nes aliae tantum poenae persequendae causa
Abbreviated transcription (Latin):
stichũ aut aurtos dctinsibi dan opor¬
tere. idc̃ ut comodo petet quostipti¬
tusẽ. ¶Preterta siquis gnalit homi¬
nemstipratussit. ⁊ speci alit hostichũ
petat. aut gnalit umũ stipłatus sit.
specialit̾ campanum petat: aut gña¬
ut pupur aistipł atus stt ¶ Demde spe¬
cialit tm ampctatᷤ. plus pet̾e intelu¬

Expanded text:
aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo peteret, quo stipulatus est. praeterea si quis generaliter hominem stipulatus sit et specialiter Stichum petat, aut generaliter vinum stipulatus, specialiter Campanum petat, aut generaliter purpuram stipulatus sit, deinde specialiter Tyriam petat: plus petere intell
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inadconem pecunie constitute trans¬
susum ẽ. Ea quas suꝑuacua uisa ẽ. cupsu¬
a auctontart a nr̃is legib rececłe. ¶Item
ptor ꝓposuit de pecũliosuoꝵ filioꝵ ꝙ ie fa¬
milias exq̃ua quentu anactor iurauit. et
alias quã pitͣs. ¶ De pecunia aũt ꝯstituta
iurc cuĩuiicenctui. ¶ Accõnes aut depecu¬
uo. id aduersus patrem dnm ut cõparauit.
p̾tor q licet ex ꝯtractu filioꝵ suoꝵ ue ip̃o

Expanded text:
 transfusum est, ea quasi supervacua iussa est cum sua auctoritate a nostris legibus recedere. item praetor proposuit de peculio servorum filiorumque familias, et ex qua quaeritur, an actor iuraverit, et alias complures. De pecunia autem constituta iure civili tenentur. Actionem autem de peculio ideo adversus patrem dominumve comparavit praetor, quia licet ex contractu filiorum servorumve ipso
Abbreviated transcription (Latin):
duplĩ qũat dãpnũ ditum sit ꝯstituta
ẽ accõ. ob hoiẽ ueroutũoccisũ quĩqua¬
gnita aurcooꝵ pena ꝯ stituitur. Si uero
uiuet nocitumq ei cẽ dicitur. quãtuor
obemirem cquũ iudici udetur actro
datur. Iudex enim ꝯputart debet mͥ¬
cedes medicis p̾stitas. cet̾aq impeni¬
cdia que incuratione facta sunt. pre¬
terea oꝑar̃ quib caruit. aut caritu
tint. Et qd extenacio tius deicctuo
effusumut sit. siue qͥd positu. sus¬
pensumut sghabiĩt. cuiꝰ casus ẽ. ui¬
lano placuit inpatrem muliam ẽt
accõne. s cum ip̃ofilio agcclum. ꝙ et
infiuo familias uidice obsuandum ẽ.
quilitem suam fecit ¶ Item eecitor.
naius. an caupone. au̾stabuli. de dolo. ⁊̃¬
aufurto. ꝙ mnnaue. aũ in caupona. aũ
instabulo factum erit. qi cxmalesitio
tem uidetur simodo ip̃ius nulum est
contractu sit adusus eum constituta
ħaccõe ⁊ aliquatemis culpe reus est.

Expanded text:
sit, constituta est actio. ob hominem vero liberum occisum quinquaginta aureorum poena constituitur: si vero vivet nocitumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudici videtur, actio datur: iudex enim computare debet mercedes medicis praestitas ceteraque impendia quae in curatione facta sunt, praeterea operarum quibus caruit, aut cariturrit et quid ex coenaculo eius deiectum effusumve sit, sive quid positum suspensumve habit, in patrem nullam esse actionem, sed cum ipso filio agendum. quod et in filiofamilias iudice observandum est, qui litem suam fecerit. Item exercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in stabulo factum erit, quasi ex maleficio teneri videtur, si modo ipsius nullum est contractu sit adversus eum constituta haec actio et aliquatenus culpae reus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sticoo. Item p̃clioꝵ urbanoꝵ inuicem
quoq p̃dite sunt actiones uquis intẽ¬
dat us non ẽ adu̾sanoutendi fruendi.
cundi. agendi. a quãue ducendistem
altius touendi. ꝓspiciendi. immiten
disiste quot accones inrc̾m funt᷑. s. ne¬
gatiue. ꝙ gñc acconis in ꝯtrouersus re¬
rum corꝑalium ꝓditum non ẽ. Namĩ
his ĩs agit qui non possidet. Ei uero qui
possidet. non t̃ accõpdita. ꝑ quã negit
rem actoris cẽ. ¶ Sanẽ unocasu qͣuipos¬
sidet. nichominus is actoris partem ob¬
tinet. sic̃ inlatiorib digõꝵ ubris opor¬
cunius apparebit.¶ S iste ꝗͣ accõnes qua¬
rum m̃tionẽ habuimꝰ. ⁊ si q̃ sunt simi¬
¶ Auie aũt funt quas p̾tor ex sua iuris diSi¬
tione ꝯparatas halet. tam inrem quaor

Expanded text:
sticorum, item praediorum urbanorum invicem sticorum, item praediorum urbanorum invicem quoque proditae sunt actiones, ut quis intendat, ius non esse adversario utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducendi, item altius tollendi, prospiciendi, proicienones in rem sunt, sed negativae. quod genus actionis in controversiis rerum corporalium proditum non est: nam in his is agit qui non possidet: ei vero qui possidet non est actio prodita per quam neget rem alterius esse. sane uno casu qui possidet nihilo minus actoris partes obtinet, sicut in latioribus digestorum libris oppotunius apparebit. Sed istae quidem actiones, quarum mentionem habuimus, et si quae sunt simi. aliae autem sunt, quas praetor ex sua iurisdictione comparatas h
Abbreviated transcription (Latin):
quib int̾ aliquos ap̃ ui dices arbitro¬
ue de quacq re queritur fũma diuisio
in duo gña declucitur. Aut u inrem
sunt. aut in p̃sonam. Namq unus qͥ¬
ꝙ agit. aut cum toqui ei obligatus
c̃ x exotractu. ł exm̃alefio quocasu
tendit aduersarium ei dare ad facere
oportere. ¶ Et alus quib dum modis
aut cum co agit qui nullo iuirͣe ci ob¬
ligatus ẽ. mouet tñ aucui dealiqua
rem ꝯtrouersiam quo casupdite ac¬
tiones mr̾em sunt᷑. uluti slrem corpa¬
lem possideat quis quãtic̾uus suamte
affirmet. Et possessor dnin eł st c̃ẽ di¬
cat. Nam si ticius ẽẽ suam intendat
ĩmrem accõ ẽ. ¶ Eque nagat iues c̃ẽ:
łꝑfundum uicini eundi. agendi. e
ex fundo uicim. aquã ducendi in reor
acciot. ¶ Eius dem gnis ẽ accõde
iure p̃dioꝵ urbanoꝵ. ulli̾i siagat
ius sͥ eẽ altius edes suas tollendi. ꝓ¬
spiciendi ueł ꝓiciendi aliꝗͥ ł imu¬
tendi inuicim edes. ¶ Et cẽquaqͣ: de
usu fructu ⁊ de ẜuitutib p̃dioꝵ ru

Expanded text:
quibus inter aliquos apud iudices arbitrosve de qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusquisque aut cum eo qui ei obligatus est vel ex contractu vel ex maleficio, quo casu tendit adversarium ei dare facere oportere, et aliis quibusdam modis: aut cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iure praediorum urbanorum, veluti si agat, ius sibi esse altius aedes suas tollendi prospiciendive vel proiciendi aliquid vel immittendi in vicini aedes. contra quoque de usu fructu et de servitut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ cat positssorem usu ncepisse et obidsuã
.s sic̃ exlatiore digoꝵ seu pandactaꝵ uolu
iͦ i mine intellige licet ¶ Item siquis infra¬
dem creditoꝵ rem fuam aliciutradidit
bois eiꝰ acreditorib exscntĩtia psidie p̾ses¬
siꝯ ꝑmittitur ip̃is creditorb rescissa tra¬
ditione eam rem p̾te̾t.i. dicere cãrem
traditam non ẽt. Et obid mbonis debito¬
rismansisse. ¶Icem ẜuiana.⁊ qĩsiuam¬
q̃ ⁊̃ bypothecan a uocatur. Exip̃ius p̾toĩs
f aũt qui creclitorte pignora. hypotetas¬
thecam. quãtum ad actiont̃ hyporhetan
obligata. utraq hac appellatione ꝯtinet᷑.
S malus differentia t̃. nampignoris ap¬
peliatione eam rem ꝓͥe ꝯtim̾i dicimꝰ. q̃si
simul ⁊ traditur creclitori. maxime simo¬
bre sit. at ea que sine traditione nudaꝯ
uentione tenentur ꝓͥe hypothece appel¬
latione ꝯtimi dicimus ¶In ꝑsoam̃ quo¬
q accones ex sua uiris dictione ꝓpositasha¬
bet p̃tor. luti depecumam ꝯstitutĩ. cũisiͥ¬

Expanded text:
cat, possessorem usu non cepisse et ob id sua sicut ex latiore digestorum seu pandectarum volumine intellegere licet. Item si quis in fraudem creditorum rem suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia praesidis possessis, permittitur ipsis creditoribus, rescissa traditione, eam rem petere, id est dicere eam rem traditam non esse et ob id in bonis debitoris mansisse. Item Serviana et quasm hypothecaria vocatur, ex ipsius praetoris  autem qua creditores pignora hypothecasthecam quantum ad actionem hypothecari pro debito obligata, utraque hac appellatione continetur. sed in aliis differentia est: nam pignoris appellatione eam proprie contineri dicimus quae simul etiam traditur creditori, maxime si mobilis sit: at eam quae sine traditione nuda conventione tenetur proprie hypothecae appellatione contineri dicimus. In personam quoque actiones ex sua iurisdictione propositas habet praetor. veluti de pecunia constituta, cui sim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. alioloco pent sinc ꝯmemoratione il¬
lius locim quosibr daristipłatus ẽ. Uer¬
bi gr̃a sihis quita stipłatus fuĩt epbe¬
si dare spondens rome purt intendat ͥ¬
dari sibi oportẽ. Ideoq plus petẽ intelli¬
gitur. Quia utilitaie quã habuit ꝓmis¬
sor. si ephesi soluẽt. admͣͣt ei pura in¬
tentione.¶ propt̃ quã cãm alioloco pet̃e¬
ti. arbitraria accõ ꝓponitur. in quascił
ratio habetur utilitatis q̃ pꝰmisson ꝯ perr¬

Expanded text:
commemoratione illius loci in quo sibi dari stipulatus fuerit: verbi gratia si is qui ita stipulatus fuerit ‘ Ephesi dare spondes? ’, Romae pure intendat dari sibi oportere. ideo autem plus petere intellegitur, quia utilitatem quam habuit promissor, si Ephesi solveret, adimit ei pura intentione: propter quam causam alio loco petenti arbitraria actio proponitur, in qua scilicet ratio habetur utilitatis quae promissor
Abbreviated transcription (Latin):
atur. s sabinorecte placuit. ꝑinde hndã
estimationẽ. acsi gtiam hac parte puni
miabum adiectum fuisset. Nam pielẽ
romanã que aquilio tribu̾no rogante hãc
legem cũuit. ꝯcetim fiusse q pͥma par¬
te cou̾bousa ẽ. ¶ Ecterum plicuit ita de¬
mũ. ex hac lege directam accõnẽ et̃. Si
quis p̃cipue corpore suio dampnũ ded̾it:
Icoq ineum ꝗ alio modo dãpnũ deditu
nles accones dursoient. suliti siquis homi¬
nẽ alienũ. aũpegtus ita inclusit ũ fame.
necarctur. aut uimtum tam uehem̃ter
egͥit ut rũpetur. aut pegcus intantuor
ex igit᷑auent. ut p̃cipitaretur. aũsiquis
alienco suo ꝑ suisent ui arborem ascẽ¬
deret. ut inputtũ descẽderet. et his ascen¬
alienũ ẜuũ d̾ põte aũ derippa influm̃
netur sS si non corpe dĩpnũ fuit datum
neq corpus lesum fuĩt. ẜ. alio modo dĩpnĩ
alicui ꝯtigit cum ñ fuffic̃. neq directa.
noxius fuerit infactum᷑ acc̃one tenen
a que ꝯ temp̃nendo dicta t̃. quam gre¬

Expanded text:
tur. sed Sabino recte placuit, perinde habendam aestimationem ac si etiam hac parte ‘ plurimi ’ verbum adiectum fuisset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum ex hac lege actionem esse, si quis praecipue corpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necaretur, aut iumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascenalienum servum de ponte aut ripa in flumen netur. sed si non corpore damnum fuerit datum neque corpus laesum fuerit, sed alio modo damnum alicui contigit, cum non sufficit neque directa noxius fuerit in factum actione teneria, quae a contemnendo dicta est, quam Grae