comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ce. age̾botͦ et eycua crũfusi ꝗ lictori¬
bꝯ ꝓyiios occuꝑat colles ĩ qͦbllicaꝵ
reꝵ mlti magniq erãt iudices noti
õs bellacui et amici quoꝵ sub oculis
nec u̾tꝰ nec ignauia ẽẽ poss occul¬
ta et suapte gͥ ua urri fortes his arti
scimulis sirenuissime rẽ gerebãt ¶ ̃t
Ut breui fracta hostes ꝑtinacia sgen
salutis fuge uetisq cõniterẽt qͥbus
cũ b uela credidissẽt qͣi romanos uiti
subito siluert et stagnante freto et¬
marisq traquillitas ꝯsecuta ẽ sit uit
ĩ iuoliles lãguetibꝰ uadis sirarent
Assecuti romami cũ hora diei qͣrta
ec̃t usq ad occasũ solis ĩ cẽde̾ ac fer¬
ire nũꝗͣ ul momiẽto tpr̃is desciterũt
oĩbꝰ qr fere uł exustis uel opp̾ssis pan¬

Expanded text:
 et exercitus circumfusi, qui litoribus proximos occupabat colles, in quo bellicarum rerum multi magnique erant iudices, noti omnes bellantium et amici, quorum sub oculis nec virtus nec ignavia esse posset occulta. Et suapte igitur natura viri fortes et his acti stimulis strenuissime rem gerebant, sic ut brevi fracta hostis pertinacia, spem salutis fuge ventisque committerent. Quibus quum vela credidissent, quasi Romanos veriti subito siluerunt, et, stagnante freto desmarisque tranquillitas consecuta est, sic ut immobiles languentibus vadis starent. Assecuti Romani, quum hora diei quarta esset, usque ad occasum solis incendere ac ferire numquam vel momento temporis destiterunt, omnibusque fere vel exustis vel oppressis, pau
Abbreviated transcription (Latin):
ad romana castra ad laboris cuml
malto posita ĩuadũt haud dibi
manos p̾ter fuga aut deditidem
ausuros ¶Set fefellit gẽtẽ cadil
una spes Naz sabinus suis mle
ualida exortatõe firmatis et piigi
uehemẽt᷑ optãtibꝰ errũ pẽdi sigia
dedit qui cũ subito p̾t̾ spem hos¬
etiupissẽt idq duabꝰ suuł perto
u̾tute atq exꝑiencia belladi eti
loci et lassitudie hoscui aduitia
gri ip̃i iuirium et qete recieatihi¬
metu nõ modo qui euaẜant cero¬
lio s uicim et se romais dedeit:¬

Expanded text:
astra ad laboris cumulum in alto imposita invadunt, haud dubii, Romanos preter fugam aut deditionem nichil ausuros. Sed fefellit gentem credulam vana spes. Nam Sabinus, suis militibus valida exortatione firmatis et pugnam vehementer optantibus, erumpendi signum dedit. Qui quum subito preter spem hostiutute atque experientia bellandi et natura loci et lassitudine hostium adiuti, integri ipsi virium et quiete recreati fmetu, non modo qui evaserant ex prelio, sed vicini etiam, se Romanis dedi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt oĩu eiꝰ regionis petẽtissima cuiꝰ
hodie ꝙ sciaz. Sic trãseut res hũane
ne nomẽ qdẽ aut uestigiũ ullũ extat
illi at cogitãtes hoc fortassis modo se¬
se obsidi qͦs remanss nõ spõte ded̾ut
recuyaturos legatos detinuert ac uĩ¬
culis astrmyũt hͦ exẽplo freti ppłi ui¬
cin ut quibꝰ leuia mobiliaq sũt in¬
genia legatos etia ad senussos redire
ad suos pari ꝓpeĩte uetuere Dũq̃ hec
adũsa Romãos ĩ gallus cõtra fidẽ ꝯta¬

Expanded text:
regionis potentissima, cuius hodie, quod sciam sic transeunt res humane ne nomen quidem aut vestigium ullum extat. Illi autem, cogitantes hic fortassis modo sese obsides, quos Romanis non sponte dederant, recuperaturos, legatos detinuerunt ac vinculis astrinxerunt. Hoc exemplo freti populi vicini, ut quibus levia mobiliaque sunt ingenia, legatos etiam ad se missos redire ad suos pari proposito vetuere. Dumque hec adversus Romanos in Galliis contra fidem contra
Abbreviated transcription (Latin):
teut captũ opidui uẽditiq õs qͦꝵ turbã
ququagĩta triũ nulliu nũm ĩulesse.
comꝑtũ fuit ¶ Her eosder dies alega
sub Romanũ imꝑiũ uenisse Iamq ad
barbaros qui trãsrhenũ hitabãt rõane
Ce. q u̾tutis et clemẽtie fama ꝑue
dize al nuitio uitio secuture estatis nuꝑ¬
auit cũ ip̃e cx .s. ex italia reduss quo de¬
ductis in cariuites et turones ĩ hib̾na
legionibꝰ festinabat ỹnussis rouiani
literis de rebꝰ ase gestis quaꝵ merito
qudeciz dieꝵ supplicatio ẽ iudicta que
honore aute eũ ducũ iuillꝯ hebuerat

Expanded text:
terit. Captum oppidum venditique omnes; quorum turbam terit. Captum oppidum venditique omnes; quorum turbam quinquaginta trium millium numerum implesse compertum fuit. Per eosdem dies a legasub romanum imperium venisse. Iamque ad barbaros, qui trans Rhenum habitant, romane cesareeque virtutis et clementie fama pervdire initio secuture estatis imperavit, quum ipse scilicet ex Italia rediisset, quo, deductis in Carnutes ac Turones in hiberna legionibus, festinabat, premissis Romam literis de rebus a se gestis, quarum merito quindecim dierum supplicatio est indicta, quem honorem ante eum ducum nullus habuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
linquito ¶Ego ĩ demutati ur̃e ꝓuidebo
ut ueruior ꝓuidi iubẽdo fiitius ne
uos ledãt iussi meo ꝙ̃ nrĩs arnus eritis
tutiores ¶õc p̾cepto ius armoꝵ ĩgeus
tradita¶ o et magna ꝑs retẽta atq
abdica ut ab his qui metu belli nõ amo¬
ie patis agebãt᷑ traditu qͦ oppidũ et
qͥetꝰ ille dies fuit uocte ꝓyima¶Ce mũ
lites suos murris egredi claudiq põtas
iussit ne qͥd iniurie cies anulitibus
patent ¶ S ħis .Ce. epictati hostiũ
fiaus ac furor ob iectꝰ erar ¶taq̃ liõ¬
barica leuitate murato repẽte cõsilie
rebellart̾ neq uctori oppidũ ol stulis¬
se cõrẽti castra etiã ĩuasere tãto nupe¬
tu cãto q ardore nõ modo ꝯͣ. Romanã
uͥtutẽ s cõtra u̾ꝗtatẽ etia locor ut
facile apparerer desꝑantes de salute
ꝑugnare eo cõgressu exillis ad q̃tuor
uulia cecid̾e cet̾is ĩtra opidũ cõpulsis
Sic oĩ peĩta sꝑe abiecta ut die ꝓxuuo
frangẽtibꝰ portas Ronianis ulłꝯ obsti¬

Expanded text:
ego indemnitati vestre providebo, ut Nerviorum providi, iubendo finitimis, ne vos ledant. Iussu meo, quam vestris armis, eritis tutiores. Hoc precepto, vis armorum ingens tradita, sed et magna pars retenta atque abdita, ut ab iis, qui metu belli, non amore pacis agebantur; traditum quoque oppidum; et quietus ille dies fuit. Nocte proxima Cesar milites suos muris egredi claudique portas iusserat, ne quid iniurie cives a militibus paterentur. Sed huic cesaree pietati hostium fraus ac furor obiectus erat. Itaque barbarica levitate, mutato repente consilio, rebellarunt neque victori oppidum abstulisse contenti castra etiam invasere tanto impetu tantoque ardore non modo contra romanam virtutem, sed contra iniquitatem etiam locorum, ut facile appareret desperantes de salute pugnare. Eo congressu ex illis ad quatuor millia cecidere, ceteris intra oppidum compulsis; sic omni penitus spe abiecta, ut die proximo, frangentibus portas Romanis, nullus obsti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsyis proseqͥt᷑ fortũa ꝓseqͥt᷑ successi¬
l. ¶Lis actis Romam uictores se se in
castia recipuit Se galba menior se
illis ĩ locis duuissũ a Ce. nõ ut bellu
g̾uier s ut iter illd̾ exgalus ꝑ alpes
ad ytalia dificile ac m̾catoribꝰ houe

Expanded text:
prosperis prosequitur fortuna successibus. His actis, Romani victores sese in castra recipiunt. Sed Galba, memor se illis in locis a Cesare dimissum non ut bellum gereret, sed ut iter illud eco Galliis per Alpes ad Italiam difficile a
Abbreviated transcription (Latin):
estiũ subscina ¶Iutẽtiq ĩte. mi signũ
eeuptionis expectẽt uix breui hora lobo¬
uose tradita qͥeti dato signo qd̾ cũ uene¬
ar subito p̃ter spem castroꝵ portis erũ¬
uit catis aĩs ut scupetes barbari ferre ini¬
petu nõ posser er digto citius yugne sta¬

Expanded text:
hostium sustinere, intentique interim signum eruptionis expectent. Vix brevi hora laboriose tradita quieti, dato signo, quod convenerat, subito preter spem castrorum portis erumpitur tantis animis, ut stupentes barbari ferre impetum non possent, et dicto citius pugne sta
Abbreviated transcription (Latin):
sueto ⁊ nũꝙͣ ał iuso spectacło stuyefaĩ
legatos ad. Ce. destinart̾ qͦr uiuis ĩ
hanc sun̾a uerba fe cit¶ Cre diuiꝰ o ħo¬
mam uos nõ sine celesti auxilio p̾liari
cilitate ꝑficitie¶Quã ol re resistere
uob̾ nõ ẽ nostri ꝓpositi s ĩ rotescate
cius si tãta ẽ potẽcia tua. Ce. quãtã
fama tua loquit᷑. Si salutẽ noł tri¬
huis arma nõ auferas uicim eĩ nr̃i
os fere nos oder̃t nob̾q ĩ uidẽt aquibꝰ
uos amissit armis ꝓteg̾e neq̾aniꝰ alioqu
optabilius nob̾ ẽ q ꝗd libuerit auobis
tlibꝰ uiris pati ꝙͣ suppliciis ad nece̾ dedi¬

Expanded text:
sueto et numquam alias viso spectaculo stupefacti legatos ad Cesarem destinarunt, quorum unus in hanc sententiam verba fecit: Credimus, o Romani, vos non sine celesti auxilio preliaricilitate perficitis. Quamobrem resistere vobis non est nostri propositi, sed in potestatem tia tua, Cesar, quanta fama loquitur, si salutem nobis tribuis, ut arma non auferas. Vicini enim nostri omnes fere nos oderunt nobisque invident, a quibus nos, amissis armis, protegere nequeamus. Alioquin optabilius nobis est, quicquid libuerit, a vobis talibus viris pati, quam suppliciis ad necem ded
Abbreviated transcription (Latin):
añcedr̾ Sum in hos barbatos uioliͥ
rũpaniꝰ et nil tłe cogitates agedi
adderit pio forcitan fortũa conatui
cemur ordinaria/ Acquieuit fidil ga¬
ba cõsiliis et erãt qͥs merito ciedetia
¶oy edoctis ceturionibꝰ ac tbunses

Expanded text:
antecedunt. Quin in hos barbaros violenter irrumpimus, et nil tale cogitantes aggredimur? Aderit pio forsitan fortuna conatui. vincemur ordinaria. Acquievit fidis Galba consiliis, et erant, qui merito crederentur. Mox edoctis centurionibus ac tribunis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessione nuyie facilia uictoris nusi¬
cordia impetrarẽt pelm ueruorum
aseragita nulibꝰ ad qugẽtos senatũ
asercẽtis ad tres redusle memorabat
¶ista ẽ Ce. Fortissime gẽtis et reli¬
quas liberas sius uti legibꝰ sancxit
p̃cepitq funtinus ne qͥs eoꝵ calauil¬
tatiba ĩ sultaret ¶ Aduaci qͥ ut di¬
uima orem uerinis ferekãt audito.
yli huiꝰ euẽtu sua ĩ ratͥa iedire seq
omnes unui forte ac munitũ ĩ oii

Expanded text:
facilius victoris misericordiam impetrarent, populum Nerviorum a sexaginta millibus ad quingentos, senatum a sexcentis ad tres rediisse memorabant. Misertus est Cesar fortissime gentis, et reliquias liberas suis uti legibus sanxit precepitque finitimis, ne quis eorum calamitatibus insultaret. Aduaci, qui, ut diximus, opem Nerviis ferebant, audito prelii huius eventu, suam in patriam rediere, seque omnes unum f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsas legiões et referta hostiba caẜ
atq oĩa cicũturbata cͥuẽtes actĩu
remans rati fugeret iuctosq ilo
ac delectos sue patrie denũciarẽt
fectos çẽtiriones ãt cesos aut lu¬
cios uit̾q alios sepciũ batulũ fra¬

Expanded text:
dispersas legiones et repleta hostibus castra dispersas legiones et repleta hostibus castra atque omnia circum turbata cernentes, actum de Romanis rati fugerent, victosque illos ac deletos sue patrie nuntiarent. Cnterfectos, centuriones aut cesos aut saucios interque alios P. Sextium Baculum, fort
Abbreviated transcription (Latin):
ue menuissẽt neue ĩsolita roꝵ spe
turbarẽtir ¶Et qui differri ⁊es ampliꝰ
nõ ualebat siguũ pugne tuba dedit
et tã nichil spatii fuit ut ne dicã
ꝯsuete solẽnitates p̃lioꝵ o̾nitterẽtͣ
ulłꝰ fuit atierũ ordo ulła ars iulicie
fortunaq pͥmas ut solet oũis sibi
pugue tiuultuarie ꝑtes usurpauerat
qui ab oꝑe ad pliũ redibãt̃ que casu
quisq sigua ꝯspexerat illis se ꝯfesti
applicabat atq illa applicabat atq l¬
oĩli tp̃s ad mittere oẽ qd̾ ĩhosces iret
suũ signũ extimabat ancipiti ac ter¬
ribili marte pugnatũ ẽ Set ꝑmedi¬
as difficłtates ac picla ⁊omana uͥtus
legio fessos labore uictosq uulncrbꝰ
fregit attrebates octaua nõ undeciã
iuiro manduos cũ duce suo boduognato
quodã qui sũmi apd eos loci erãt¬
¶ Cum ueriuis obstinatius certa¬
in fuit usq ado ut pene ĩ dubid fu̾it
comana fortuna et treueri equites
opinatiss uue u̾tutis ĩ ter os gala
qui auxilio romanis aduenerar

Expanded text:
ne meminissent, neve insolita rerum specie turbarentur; et quoniam differri res amplius non valebat, signum pugne tuba dedit. Et tam nichil spatii fuit, ut ne dicam consuete solemnitates preliorum omitterentur, Nullus fuit acierum ordo, nulla ars militie: fortuna, que primas solet, omnes sibi pugne tumultuarie partes usurpaverat. Qui ab opere ad prelium redibant, que casu quisque signa conspexerat, illis se confestim applicabat atque illa sequebatur, omnibus tempus amitteret: omne, quod in hostes iret, suum signum estimabat. Ancipiti ac terribili Marte pugnatum est; sed per medias difficultates atque pericula romana virtus legio fessos labore victosque vulneribus fregit Atrebates, octava vero et undecima Viromanduos cum duce suo, Buduognato quodam, qui summi apud eos loci erat. Cum Nerviis obstinatius certamen fuit, usque adeo, ut pene in dubio fuerit romana fortuna; et Treveri equites, opinatissime virtutis inter omnes Gallos, qui auxilio Romanis advenerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ coguitas ac reõtas uidẽdi ĩfita
cupidie Recreet᷑ erat aũt illiricũ pro¬
uicie sue ꝑs lege sͥ macima sr addita
cuiꝯ latissii fines st̃e Iñic italia sr̃¬
iorq germania ide macedonia et
trachia et epyrus huis et suius adri¬
acꝯ ĩde maxĩꝰ nr̃i orbis anmut da¬
mibius sane hac rebellione crassi li¬
teris nuntiata remãdauit. Ce. ut in
ligere yclaro aniue galliaꝵ qͥ nouien
et aquas ĩ occeanũ fert classe nauiũ
logaꝵ quãtũ põt extruat gubnatores
cũ uenerit hus copus ad hostes occe¬
anũ attollẽtes sedõ alueo descẽdat et
illirico festiiãtissnue remiauir ĩ gallias
Cu ei hauo dubie cũctos hoĩes oĩ belli¬
ca u̾rute suyau̾̃it et alios et se ip̃r sua
illa ĩ credibł celeritate trãsçedit q̃ sepe
ułtis ĩ locis cognita effecit ut ꝙ̃ tolib
expeditior agiliorq nõ dicã imꝑator
ti galliq aln fcm suuͥ reputates qui
legatos gẽtis potẽtissne barbarica ĩ¬

Expanded text:
tas ac remotas videndi infinita cupidine traheretur. Erat autem Illyricum provincie sue pars lege sibi Vatinia superaddita, cuius latissimi fines sunt: hinc Italia superiorque Germania, inde Macedonia et Thracia et Epirus; hinc sinus Adriacus, inde maximus nostri orbis amnium Danubius. Sane hac rebellione Crassi literis nuntiata, remandavit Cesar, ut in Ligere, preclaro amne Galliarum, qui nomen et aquas in oceanum fert, classem navium longarum, quantam potest, extruat, gubernatores quum venerit, his copiis ad hostes oceanum accolentes secundo alveo descendat. Et Illyrico, festinantissime remeavit in Gallias. Quum enim haud dubie cunctos homines omni bellica virtute superaverit, et alios et seipsum sua illa incredibili celeritate transcendit, que sepe multis in locis cognita effecit, ut quantolibet expeditior agiliorque, non dicam imperator, ti Gallique alii factum suum reputantes, qui legatos gentis potentissime barbarica im
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ roniane naues alit̾ fabre fte̾ octeã¬
. fluctii imꝑes tẽpestatibꝰ ĩ solitis
medaba. ¶Itaq̃ rem. Ce. ĩ telligeus
uefficaci labore pretiusso classem ex¬
rectare duxit honestus ꝙͣ pñtes res
nõ nauis nec se digiuis subt fugus
s uno uide̾bat᷑ trãsigeda certa m̃ine
¶Ias it curas eypectata classis.
affiur alto beiẽs octeano quã cernẽ¬
tes ueneti sius lictoribꝰ ꝓpinquãte cũ
ducẽtis iugniti nnunitissinus nauibꝰ
lli obiuam cxiere ¶E tatq ⁊cmane
rugueratio difficillima ꝙ ot fortiores
cent et maiores barlmror naues et
cralto pugnatibꝰ illie qiiiqͥs p̃ luis

Expanded text:
 fabrefacte oceanique fluctibus impares tempestatibus insolitis tardabantur. Itaque rem Cesar intelligens, inefficaci labore pretermisso, classem expectare duxit honestius, quoniam res non vanis nec se dignis subterfugiis, sed uno videbatur transigenda certamine. Has inter curas expectata classis affuit alto veniens oceano, quam cernentes Veneti suis litoribus propinquantem cum ducentis viginti munitissimis navibus illi obviam exiere. Eratque romane pugne ratio difficillima, quod et fortiores essent et maiores barbarorum, naves, et ex alto pugnantibus illis quasi iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
tpris augustia hic hostiũ iustãtia sra¬
cui dabat S expientia uulitũ ħo¬
mano ꝵ quibꝰ noui nichil accidere
curiere/ Preteia. Ce. iye singulis
legioniba singłos yfecat legatos uetu¬
erat ul unuiũ digredi qͦꝵ qͥsq dux¬

Expanded text:
ris angustia, hinc hostium instantia spatium dabat. Sed experientia militum romanorum, quibus novi nichil accidere currere. Preterea Cesar ipse singulis legionibus singulos prefecerat legatos vetuerat vel mi
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ⁊ omãis ĩ iecerãt Itaq ut. Ce. cur̃o
te pene parũ ꝑesitauĩt uni enui
sił̃ hec eia excqueda erãt explicã¬
dũ uexillũ solẽpne apd̾ romanos in¬
diciũ ĩ cohadi p̾łm ad idẽ qͦ dandum
tuba signu nulites ab oꝑe castror
ad opus armoꝵ retrahedi qͥ petẽdi
ualli cã longnisculo abusset euocãdi
ordinadi aties firmãdi ordie ducif. ãi¬

Expanded text:
nem Romanis iniecerunt, ita ut Cesar cura te, pene parumper hesitaverit. Uni enim simil hec omnia exequenda erant: explicandum vexillum, solemne apud Romanos indicium incohandi prelii, ad idem quoque dandum tuba signum, milites ab opere castrorum ad opus armorum retrahendi qui petendi valli causa longiuscule abiissent evocandi, ordinande acies, firmandi oratione duci
Abbreviated transcription (Latin):
as copus. Ce. erpͤtabat aduatici qͦ
sic el scͥptũ ĩuẽio siue ut ⁊cor aduaci
utcis sic ꝯũgerẽt ꝓperabat. Ce. ex¬
ploratores ac deiide Centuriones
micie peritos ad locũ castris ydone
ciendi addediq sẽꝑ rebꝰ aliquid sp̃e fe¬
cerãt si fortit᷑. ĩ cõpositos aggrederent᷑
facile romanas aties posse turbari et
uerun qͥdẽ ĩtra siluaꝵ tenebras se tene¬
bãt nũc ma ꝑtũ erũpẽtes uc̃ uicissim
se ĩsilua retrahẽtes romãĩs inꝑitia¬

Expanded text:
s Cesarem expectabant. Aduatici quoque sic enim scriptum invenio sive, ut reor, Aduaci, ut eis se coniungerent, properabant. Cesar exploratores ac deinde centuriones militie peritos ad locum castris idoneum tiendi addendique semper rebus aliquid, spem facerent, si fortiter incompositos aggrederentur, facile romanas acies posse turbari. Et Nervii quidem intra silvarum latebras se tenebant, nunc in apertum erumpentes, nunc vicissint se i
Abbreviated transcription (Latin):
tõc apparãt Ac dũ iuneas amonen
muris ceruerẽt turres et machine
qͣles nec uiderãt qͥdẽ unꝙͣ nͨ̃ audies
stuyefacti oppugnatõe nõ eypectata
mintios opidũ seq et sua dedentes a
Ce. trãsmisert ac datis obsidibꝰ nobai¬
sinus gũtis̃ ĩt̾. ques duo fili regie
erãt traditisq armis oibꝰ in romau
fide̾ ⁊e moꝵ p̃ciba st̃ recepti¶ ¶Inc
i bello uacos itu ẽ Cui cũ se ĩopatia

Expanded text:
At dum vineas admoveri muris cernerent, turres et machinas, quales nec viderant quidem unquam nec audierant, stupefacti, oppugnatione non tolerata, nuntios oppidum seque et sua dedentes ad Cesarem transmiserunt; ac datis obsidibus nobilissimis gentis, inter quos duo filii regis erant, traditisque armis omnibus, in romanam fidem Remorum precibus sunt recepti. Hinc in Bellovacos itum est. Qui quum se in oppi
Abbreviated transcription (Latin):
fore ut gẽs quelib ĩ suã prĩam rediret
et cui Roãi pͥmũ arma intulisset eo õs
accurerẽt sibiq inuicc̃̾ opẽ fecrẽt. et suis
frugibꝰ alcrẽt ᷑ et suis infuibꝰ potilłi
dimicaret accessit ad alias discedendi
et ferre suis auxiliũ utilius extĩabant
ꝙͣ ꝓcul donio cũ Romaĩs arma conferre
Abeũtes uocte ulło ordie magnisq.
ut ire s ut fugere ud̾ent ᷑ Itaq u̾itꝰ
ĩsidias ut qui p̾rofectõis ydonea cãn
uõ uideret suos ĩ castris ulło cenuit tu¬
Fides et lux suꝑueĩcns pace fecit equi¬
tatũ Ronianũ hostiũ uestagus iustare
et nouissimos recardare nuꝑat tresqz

Expanded text:
fore, ut gens quelibet patriam in suam rediret, fore, ut gens quelibet patriam in suam rediret, et, cui Romani primum arma intulissent, eo omnes accurrerent sibique invicem opem ferrent, et suis frugibus alerentur, et suis in finibus potissimum dimicarent. Accessit ad alias discedendi et ferre suis auxilium utilius estimabant, quam procul domo cum Romanis arma conferre. Abeuntes nocte nullo ordine magnisque ut ire, sed ut fugere viderentur; itaque veritus insidias, ut qui profectionis causam idoneam non videret, suos in castris nullo tenuit tufides et lux superveniens patefecit, equitatum romanum hostium vestigiis instare et novissimos retardare imperat, tr
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e cũ reliqͥs copus ante castra atiem
hostes trasuẽt utraq ꝑtiũ erpectalar
Ut pͥꝯ iigressos u̾quis locis ĩuaderẽt
Set qd̾ utraq pars sꝑabat ueraq
differebat qͦ cenieritas prius ab hos
xerũt frustra se paludis trãsitũ expͤ¬
tare flumẽ uadare insi sunt ut si pos¬
sẽt cascellu atituriͦ uisessũ caꝑet po̾¬
tẽq cõfring̾ent si miunus uicina arua
uastaret romaĩs utilia eaq ꝑte uẽ¬
turos ĩterciꝑent cõmeatꝰ ¶Certior de
his. Ce. atituri ͦ effc̾ꝰ eqͥtatũ leueniq
armatura ad p̃sidiũ lociducit ibiq.
durissimo marte cõcursũ e¶um
Romani pͥmos hostes ĩtrasitu flũis
occupato eripa deicerẽt cedentq et
cadauera traseuntes deusa iuissiluz
nube ꝯpͥmerẽt arcerẽtq et si qui forte.
trãsissẽt ĩ aꝑto uiuẽtos ac p̃uetos occide¬
rẽt Sic repulsi undiq et frumẽti ĩuopiã
laborãtes coĩ cõsilio decieuert oꝑe p̾cium

Expanded text:
ipse cum reliquis copiis ante castra aciem ipse cum reliquis copiis ante castra aciem hostes transirent, utraque partium expectabat, ut prius ingressos iniquis locis invaderent. Sed, quod utraque pars sperabat, utraque differebat, quo temeritas prius ab hostxerunt frustra se paludis transitum expectare, flumen vadere nisi sunt, ut, si possent, castellum a Titurio insessum caperent pontemque confringerent, si minus, vicina arva vastarent, Romas interciperent commeatus. Certior de eis Cesar a Titurio effectus equitatum levemque armaturam ad presidium loci ducit, ibique durissimo Marte concursum est, dum Romani primos hostes in transitu fluminis occupatos e ripa deicerent cederentque et cadavera transeuntes densa missilium nube comprimerent arcerentque, et, si qui forte transissent, in aperto inventos ac preventos occiderent. Sic repulsi undique, et frumenti insuper inopia laborantes, communi consilio decreverunt opere pretium
Abbreviated transcription (Latin):
funditores balearicos itra opidũ destiua¬
uit quoꝵ aduẽtꝰ oppidauis spem defen¬
tõuis actulit belgis ex pugnatõnis abs¬
tulir mane gͥ. agre crrca oppidũ uas¬
tatis atq ince̾sis hedificus oppugna¬
tõe omissa in. Ce tota belli mole u̾tũtur
liniq ad duo nullia passuũ uxͣ erat
quoꝵ cascra pla ꝙͣ octo nulia occupabãt
ꝙͣtũ et flanus fumoq ĩ cellig̾e erant
Itaq Ce. et nũo mota ut dixi ⁊ u̾tuts
fana prudẽs snuł ac magnanimus
et differe pliũ dcreuit et assidius con¬
gressibꝰ qd hostibꝰ uiriũ quid sius
dit statuit fortũa p̾li tẽptare fossa
tum crrcũducta ne forte ea quã solã
uerebatur młticudie̾ cucũ iri qret ñ
nͥ ĩ faciem pugnaret᷑ et duas quidem
legiões uuxernue scriptas ut de quibꝰ
nõ dũ eyꝑtis in atie forte nõ fideret.
ad cascioꝵ posuit tutelã ut tñ si res
poscet auxilie egẽ tibꝰ dubuenirent.

Expanded text:
funditores Balearicos intra oppidum destinafunditores Balearicos intra oppidum destinavit; quorum adventus oppidanis spem defensionis attulit, Belgis expugnationis abstulit. Mane igitur agris circa oppidum vastatis atque incensis edificiis, oppugnatione omissa, in Cesarem tota belli mole vertuntur; iamque ad duo millia passuum iuncta erant; quorum castra plus quam octo millia occupabant, quantum e flammis fumoque intelligere erat. Itaque Cesar et numero motus, ut dixi, et virtutis fama, prudens simul ac magnanimus, et differre prelium decrevit, et assiduis congressibus, quid hostibus virium, quid suis dit, statuit fortunam prelii tentare; fossa tamen circumducta, ne forte ea, quam solam verebatur, multitudine circumiri quiret, nec nisi in faciem pugnaretur. Et duas quidem legiones nuperrime scriptas, de quibus nondum expertis in acie forte non fideret, ad castrorum posuit tutelam, ut tamen, si res posceret, auxilio egentibus subvenirent:
Abbreviated transcription (Latin):
solititudie ĩgenicq firmatis et psidio
põnis qui flius ripas ꝯuĩgebat ĩpoĩto
et rrãspotem titurio sabiuo legato cũ
sex coliertili ad cuscodia nusso noua
le. aĩum ferit / arra ¶Temp̃e bibracem
cppidũ tenioꝵ non iisi octo nullibus
passuuĩ semotũ aromaĩs castris belgas
tãtis urribꝰ oppugnare nũciatũ ẽ ut
p̃mltitudie lapides ac tela iactãtium
nes defendi oppidũ nec ĩ muris cõlisti
poss deniq ia murũ diriu iã portas
uicendi nec dubui qu iar dudũ eppug¬
natio cõsumata eẽt uisi dirertrix pie¬
lioꝵ nor ĩt̾ueiss uec substiueri pesse
apliꝯ ĩ ꝯfestim laborãtiba suctura tur
¶ec cũ locius cenior nobillissinuis
et pło acceptiss ius unꝰ exhis duobꝰ
qui ad. Ce legati cu deditõne urbis ad¬
uenerat cũ uo oppidi p̾fectꝰ nocte de¬
nuĩciass statunq uora necessitas ul¬
tima nõ ferebat y medias tenebras
lus cisec̃ qui alocio mussi erãt ducibꝰ
nunudas Ce. et cieteses sagitarios ⁊

Expanded text:
licitudine ingenioque firmatis et presidio ponti, qui fluminis ripas coniungebat, imposito et trans pontem Titurio Sabino legato cum sex cohortibus ad custodiam misso, nova Cesaris animum ferit cura. Nempe Bibracem, oppidum Remorum nonnisi octo millibus passuum semotum a romanis castris, Belgas tantis viribus oppugnare nuntiatum est, ut pre multitudine lapides ac tela iactantium nec defendi oppidum, nec in muris consisti possit; denique iam murum dirui, iam portas incendi, nec dubium quin iamdudum oppugnatio consummata esset, nisi diremptrix preliorum nox intervenisset; nec sustineri posse amplius, ni confestim laborantec quum Iocius, Remorum nobilissimus et populo acceptissimus, unus ex his duobus, qui ad Cesarem legati cum deditione urbis advenerant, tum vero oppidi prefectus, nocte denuntiasset, statim, quia moram necessitas ultima non ferebat, per medias tenebras his eisdem, qui a Iocio missi erant, ducibus Numidas Cesar et Cretenses sagittarios et
Abbreviated transcription (Latin):
tu eis ec̃ cõuiratõis nupetũ ut frenari
uequerãt cõiurasse ãt belgas õs et cũ
huis gͣniaõs qͥ eis rhenum hĩtarẽt se
abelli cõsilus alieuos ¶Itaq̃ deditõnez
et obsides oppida et frumẽtu et õe gẽ
obsequii prõptis offerre aĩs ¶uq er
hus ia iͥfidẽ receptis q̃reret scrupulo¬
se deuiribꝰ hostiũ cõꝑit eof antiqua¬
trãsgressos ocm sepe gallia uerasse po¬
płos q suis sedibꝰ eiecisse auctis demi¬
q ueribꝰ et cuubros et theutonos gẽ¬
tis auctores sius fuubꝰ arcuisse dũ
nõ de nũo deq excellecia qieret deỹ

Expanded text:
s impetum, ut frenari nequeat; coniurasse autem Belgas omnes et cum his Germanos, qui cis Rhenum habitarent; se a belli consiliis alienos; itaque deditionem et obsides et oppida et frumentum et omne genus obsequii promptis offerre animis. Quumque ex his iam in fidem receptis quereret scrupulose de viribus hostium, comperit eos antiqutransgressos omnem sepe Galliam vexasse populosque suis sedibus eiecisse, auctis denique viribus, et Cimbros et Teutones, gentis auctores, suis finibus arcuisse. Dum vero de numero deque exc
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝗsq ꝯsuleret Ita his urgẽtibꝰ illis
at uł uaue resiscẽtiba uł plane recedẽ¬
tibꝰ sparsa quide s ꝙ̃ lõga dies tã lõga
fuit etia hõiu cedes sero ãt Romaui ĩ
castra fessi ut auguior et ieuiur sui
dutis imꝑie rediere ¶ Uriduũ illit
egit. Ce. ubi hostes fugia cuanus
cognouit suesionu fines renus p

Expanded text:
e consuleret. Itaque his urgentibus, illis autem vel vane resistentibus vel plane recedentibus, sparsa quidem, sed, quam longa dies, tam longa fuit etiam hominum cedes: sero autem romani in castra fessi, ut auguror, et ieiuni sui ducis imperio rediere. Triduum illic egit Cesar. Ubi hostes fuga evanuisse cognovit, S
Abbreviated transcription (Latin):
¶Semꝑ bello uaces ẜuasse fide ⁊ a¬
ticia eduoꝵ nt̃ falsis cõsilus agia¬
tos asius pucipibꝰ qͥ diceret eduoe
turpi ẜuicio pressos a Ce. digna et
nidigna rati execratos patiẽtia au¬
coꝵ romanũq recusantes impe
sisse tande fraude recograta et belbe¬

Expanded text:
asse fidem et amicitiam Eduorum; nunc falsis consiliis agitatos a suis primoribus, qui dicerent Eduos turpi servitio oppressos a Cesare digna et indigna pati, execratos patientiam amicorum romanumque recusantes imperlico subscripsisse; tandem, fraude recognita, et Bello
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑari ire adeos et ꝑidis se se obuũ fer¬
re dispoluit cõfestim gͥ motis castris
qutodecimo die belgarũ fines attigit
Iusperato aduetu motirenu legatos.
ad eũ pͥncipes ciuitatis duos nuttũt
excusãtes ĩ necẽtia ¶Ton se cũ reliꝗs

Expanded text:
ari, ire ad eos et periculis sese obvium ferre disposuit. Confestim igitur, motis castris, quintodecimo die Belgarum fines attigit. Insperato adventu moti Remi legatos ad eum principes civitatis duos mittunt, excusante
Abbreviated transcription (Latin):
sari cisalpia ĩgallia de mo¬
ranti et fame uotibꝰ et labicui
Aiteris inuitiatũ belgas quos gallorũ
bꝯ cõiuratõe firmata rei hiua ca ẽẽ
mltiplice una ꝙ tuuerẽt ne statu sa¬
oris gallie cõposito ad ces ex ordie uẽi
ret¶Ita ꝙ ad belli galloꝵ reliqͦrii
cõsilus urgent᷑ quibꝰ iurge̾di qͦ cause
erãt uare qͥbꝯdam ut ĩ dificare g̾uianos
ĩ galus egre tulerãt sic ibidẽ rõanes x̾¬
lubernare et ꝑpetuas sedes elig̾e aĩo ui¬
chil equiore ferc̃tibꝰ aliis cã erar sola
uanitas et stultor aĩs nouadaruz
rerũ sc̃ꝑ iuata cupiditas ¶Erãt quibꝰ
alude opes afluxerãt ad cõducẽdes ho

Expanded text:
sari cisalpina in Gallia demoranti, et fame vocibus et Labieni literis, nuntiatur Belgas, quos Gallorum bus coniuratione firmata. Rei huius causam esse multiplicem: unam, quod timerent, ne, statu superioris Gallie composito, ad eos ex ordine veni ad bellum Gallorum reliquorum consiliis urgerentur. Quibus urgendi quoque cause erant varie; quibusdam, ut nidificare Germanos in Galliis egre tulerant, sic ibidem Romanos hibernare et perpetuas sedes eligere animo nichil equiore ferentibus; aliis causa erat sola vanitas et stultorum animis novandarum rerum semper innata cupiditas; erant, quibus abunde opes affluerent ad conducendos ho
Abbreviated transcription (Latin):
q oui et totiꝰ belli duce cõsesu pls
delitũ galba quedi suessienũ rege ra¬
dentia clarũ uirir ac iusticiał sis
oꝑtis. Ce. remos honorifica eronee
plexꝯ senatũ eoꝵ ad se uẽrre miꝑat
et rͥncipũ filios ebsides adduce que d
desciuatũ diẽ obedientissume ad muxe¬
curiosiꝯ admonet ꝙͣtũ rei .p. saluts¬

Expanded text:
um et totius belli ducem consensu publico delectum Galbam quemdam, Suessionum regem, prudentia clarum virum ac iustitia. His compertis, Cesar Remos honorifica oratione complexus senatum eorum ad se venire imperat, et principum filios obsides adducere; que ad destinatum diem obedientissime adimplecuriosius admonet
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣi qͥdã sͥ regna cõflaret q̃ romãs
soliti face posse diffid̾e . ane his ru¬
moribꝰ. Ce. motꝰ duas nc̃ etiã legiões
cit̾iore scribit ĩ gallia easq ꝑ quitũ
pediũ legatũ siui ult̾iorẽ ĩ gallia trãs¬
nuttit ipe mox seqͥt᷑ et senonibꝰ ꝓxĩsq

Expanded text:
 regna conflarent, quod Romanis erant, facere posse diffiderent. Sane his rumoribus Cesar motus duas nunc etiam legiones citeriore scribit in Gallia, easque per Quintum Pedium, legatum suum, ulteriorem in Galliam transmittit; ipse mox sequitur et Senonibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ reuioꝵ fiuies ultiuios de curẽtẽ tasis
¶Iiq tute et opportuno loco cast̃ nnuil¬
uut flum̃e uni castror latꝰ abiete.
tutumq iter et remoꝵ et urbui alo
benturis quieatibꝰ exibete castus ea¬

Expanded text:
r Remorum fines ultimos decurrentem, transiit ibique tuto et opportuno loco castra communiit, flumine unum castrorum latus ambiente, tutumque iter et Remorum et urbium aliarum venturis commeatibus exhibente. Castris om
Abbreviated transcription (Latin):
nusisset barbaris oblitis ⁊õne modestia¬
q carẽtibꝰ cõsilui tãdẽ cepit ut galo.
uallerio porcillio gallice origis s kõac
uͥtut᷑. adoloscẽti ⁊ romano enu lectatõ¬
nis h̾ce mnunus imꝑou̾et et prept᷑ exi¬
nua erga imꝑatorẽ fide̾ ⁊ ꝓpt̾ lingue
gallice uoticia quã ip̃e et ario iustus
dui gallus ĩ cũbẽdo didicerat ad didit
et collegam.M.metiũ arioiusti ipia hos¬
pitẽ ꝙ ĩhos duos et origuus et hospicii
uire mimme seu iturꝯ barbarus uid̾etur
s neq illis hospiciũ ueq origo neq ius
gẽciũ ualuit Illico eĩ ut adse ueĩetes
illos udit audiẽte ex̾citu qͣi ⁊abidꝰ ex¬

Expanded text:
misisset, barbaris obici ratione modestiamisisset, barbaris obici ratione modestiaque carentibus. Consilium tandem cepit, ut Gaio Valerio Procillo, gallice originis, sed romane virtutis adolescenti et romano civi, legationis huiusce munus imponeret, et propter eximiam erga imperatorem fidem, et propter lingue gallice notitiam, quam ipse etiam Ariovistus diu Galliis incumbendo didicerat. Addidit ei collegam Marcum Metium, Ariovisti ipsius hospitem, quod in hos duos et originis et hospitii iure minime seviturus barbarus videretur. Sed neque illis hospitium necque origo neque ius gentium valuit. Illico enim ut ad se venientes vidit, audiente exercitu, quasi rabidus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ expleto ẜuioe dig:edit᷑ et reu̾sꝰ ad
suos nuꝑat ncauid oĩo mssilium ĩ ad¬
u̾sos iacerẽt Nam et si legionis qua
p̾sidio sͥ delegerat adu̾sa rũtẽ hostium
eqͥtatũ tutũ c̾e̾ satis certamẽ ĩ tellig̾et
timuit tñ ut erat fame studiosissĩꝰ
ue forte ẜmo uulgaris sepe culxã anc¬
cẽtilii ad iusontes uertere solitꝰ s apd̾
gẽtes nuyonet ꝙ hoste colloͥo circũ¬
uenire uoluisset. Cetu ubi iucastra ẽ
redditũ ceg̾tuq qua srbia rriouista
gallia ꝙͣi sua reniãis ĩ t̾dicẽt qͦ ue
uupetu sui iactatis ĩ beniaos telis
aĩ cũctor ardorq rugnãdi ¶Post
biduũ mutãt quãtũ ĩ telligi dat᷑ aĩo
nuẜit itm ariouista ad.ce. uelle se de
reba agi ceptis uec ꝑfectis secũ si eis
furori iterũ barbarico coĩtendã ne qͥs
forte subitꝰ motꝰ ĩt̾ u̾ba cõsurgeret
unde sibi aqua cõflari possit ĩ fauua
Rursꝰ et legatos nutti ꝑicłosisẜmui
iudicabat fidos qr hiõĩes uãq alios nõ

Expanded text:
inexpleto sermone, digreditur, et reversus ad suos imperat, ne quid omnino missilium in adversos iactarent. Nam etsi legionis, quam presidio sibi delegerat, adversus presentem hostium equitatum tutum satis esse certamen intelligeret, timuit tamen, ut erat fame studiosissimus, ne forte sermo vulgaris, sepe culpam a nocentibus ad insontes vertere solitus, sibi apud gentes imponeret, quod, hostem colloquio circumvenire voluisset. Ceterum ubi in castra est reditum, cognitumque qua superbia Ariovistus Gallia quasi sua Romanis interdiceret, quove impetu sui iactis in Romanos telis animi cunctorum ardorque pugnandi. Post biduum nutante, quantum intelligi datur, animo misit iterum Ariovistus ad Cesarem, velle se de rebus agi ceptis nec perfectis secum, si ei furori iterum barbarico committendam, ne quis forte subitus motus inter verba consurgeret, unde sibi aliqua conflari posset infamia. Rursus et legatos mitti periculosissimum iudicabat fidosque homines, namque alios non
Abbreviated transcription (Latin):
demuisset pͥmiqz ariuis resselliõe gal¬
lic apprendissẽt hoc it utrãqr uictoriã
int̾esse ꝙ libtatẽ quã arioiustꝰ uictis
abstulerit rouiami reliqͥssẽt cãq illis
ĩ ꝑpetuũ saluã uellẽt ita eĩ seuatum
censuisse ut galli ĩ lib̾tate uiuerent
et sius legibꝰ uterẽtꝰ. Atq ideo kõanoꝵ
ĩ gallia. cum autiquius tum iustiꝯ
senatꝰ iuditio elstiterit ea sat uistar
cam ẽẽ belloꝵ ¶ec dicẽti et pk̾a etia

Expanded text:
is possessionem Gallie apprehendissent; hoc inter utramque victoriam interesse, quod libertatem, quam Ariovistus victis abstulerit, Romani reliquissent eamque illis in perpetuum salvam vellent; ita enim senatum censuisse, ut Galli in libertate viverent et suis legibus uterentur, atque ideo Romanorum in Gallia tum antiquius tum iustiussenatus iudicio obstiterit, eam sat iustam causam esse bellorum. Hec dicenti et plura etiam
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad rheui ripã fuga ꝑpetua fuit
nauigus trãsierũt quo ex nũo ĩe.
fuit Arioiustꝰ qͥ deposita credo surbie
sue sarciuia q̃ tãta erat ut ea nec
grimania caꝑet nec gallia tolleraret
ola uinca casu ĩ ripa cit̾iore ãuis ĩ¬
ueta solus ĩ adusã ripa se ꝓuxuit
sidiqͥ pene õs iustãte Rõano eꝯtatu
fuge medio periere qͥbꝰ due ariousti
ꝯiuges alt̾a sueua norica alt̾a qͣru
rma donio digredies edux̾at ẜam dũ¬

Expanded text:
petua fuit, navigiis transierunt; quo ex numero ipse fuit Ariovistus, qui, deposita, credo, superbie sue sarcina, que tanta erat, ut eum nec tota Germania caperet nec Gallia toleraret, cimba unica casu in ripa citeriore amnis inventa solus in adversam ripam se proripuit. Reliqui pene omnes, instante romano equitatu, fuge medio periere; in quibus due Ariovisti coniuges, altera Sueva, Norica altera, quarum primam domo digrediens educerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e en̾obiecerat creptũ retepisse neq
de sua ꝓsꝑitate aliqͥd anci nuseria.
dinuitũ Ille uc iã liber flebile ridi¬
culũ credi narrabat corã se fuisse de
feredo seq iactu sortiu dilatũ bñficiõ
rhenum trãsit̾i cõuenerãt retrocessere
effuseq domes suas ac trepide repetẽtes
a fiuitiuus magua strage deleti sunt
uaguos q ĩ g̾nana et ĩ galha reru
uiotꝰ hꝰ p̃lii euẽtꝰ exciuerat. Ce. autẽ¬
state una dual ĩ dita iuttorus ĩ sequa¬

Expanded text:
ipse eum obiecerat, ereptum recepisse, neque de sua prosperitate aliquid amici miseria diminutum. Ille vero iam liber flebile ridiculum renarrabat, coram se fuisse de ferendus; seque iactu sortium dilatum beneficio Rhenum transituri convenerant, retrocessere, effuseque domos suas ac trepide repetentes a finitimis magna strage deleti sunt; magnosque in Germania et in Gallia rerum motus huius prelii eventus exciverat. Cesar autem estate una duabus inclitus victoriis, in Sequa
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ꝯstituit᷑ ¶Drauĩtq tñ aric iustꝰ ne
qͦs secũ pedites le. adducẽt allioqu nõ
se ad die collo quii uẽturũ time cũ se
ab illis iusidias. Noluit. Ce. hac de causa
rẽ quã putabat utile nupediri sed desi¬
miã legione du ad colle qͥũ rret gallorur
qui ĩ castris erãt equis nuposuit ut
cqͥtũ spẽ falleret pedites uietuẽtẽ et
ip̃e si res poscẽ̾t fidissimo oiũ psidio uti
rosset ¶Qua uire iocatũ unũ expediti¬
bꝯ uõ ĩ elegant᷑ accepiuꝰ pla inquit
Ce. y̾stat ꝙ̃ promisit dix eĩ se decĩar
legionẽ loco cohortis ytorie hĩturur
ecte eqͥtes nos facit erat exiguus tu¬
młtꝰ planitici iugẽtis ĩ medio locus
aꝑta ab utsq castris equo spacio se¬
motꝰ legio Cc. equis imposita ducẽtis
rassil pari itidem iut̾uallo ariouisti
eqͥtat absciterat ¶ Drãtionis Ce. p.¬

Expanded text:
ne quos secum pedites Cesar adduceret, alioquin non se ad diem colloquii venturum; timere se enim ab illis insidias. Noluit Cesar hac de causa rem, quam putabat utilem, impediri, sed decimam legionem, dum ad colloquium iret, Gallorum, qui in castris erant, equis imposuit, ut equitum specie falleret pedites metuentem, et ipse, si res posceret, fidissimo omnium presidio uti posset. Qua in re iocatum unum ex peditibus non ineleganter accepimus: Plus, inquit, Cesar prestat, quam promisit. Dixit enim se decimam legionem loco cohortis pretorie habiturum: ecce equites nos facit. Erat exiguus tumulus planitiei ingentis in medio, locus apertus, ab utrisque castris equo spatio semotus. Legio Cesaris equis imposita ducentis passibus, pari itidem intervallo Ariovisti equitatus abstiterat. Orationis ce
Abbreviated transcription (Latin):
uupediret ¶ Ce. at cotidie instructam
atiem castris eductis pugne coriã hos¬
tibꝰ faciebat Arioiuista se castris assidue
ꝯtruchat sex tñ eqͥtũ muhia et totide
expeditissimoꝵ peditũ qͥ dictim lend¬

Expanded text:
pediret. Cesar autem quotidie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus faciebat. Ariovistus se castris assidue continebat; sex tamen equitum millia et totidem expeditissimorum peditum mitte
Abbreviated transcription (Latin):
die unu dica qoͣ ⁊eor uescis nõ me so¬
lil i festo hoste liber auero Sed młtoruz
ditũ optãt idq michi ꝓ nuuicios in¬
tiiuarũt ut uitelligas ¶Qua cara
rate etia tuc sis si uo abicus galliam
qͥmͥ uacuã expeditaq reliqueris ma¬
gno ego te prenuo ꝓsequar abeuntem
uoiatim q̃cũq geri bella uolueris Ego
tue discrie ac labore cõficia¶Adusus
desiste poss Neq eĩ ẽẽ sui aut romant
meris socios atq anutos bene meritos
insua adũsitate deserere galliã sane nõ

Expanded text:
dero, unum dicam, quod, ut reor, nescis: non me solum infesto hoste liberavero, sed multorumerditum, optant; idque michi per nuntios intimarunt, ut intelligas, quam carus patrie etiam tue sis. Sin abieris Galliamque michi vacuam expeditamque reliqueris, magno ego te premio prosequar abeuntem: nominatim quecumque geri bella volueris, ego tuo discrimine ac labore conficiam. Adversus posset; neque enim esse sui aut romani moris socios atque amicos bene meritos in sua adversitate deserere; Galliam sane non
Abbreviated transcription (Latin):
iturũ se tñ sola cũdeciã legione de ciuꝯ
fide ulła sibi eẽt hesitatio et hãc sibi
p̃toria cohortẽ fore nurũ unꝯ ui uͥtus
ac facũdia ꝙͣ sepe possit ĩ płrios quãta
his horũq silibꝰ et ꝙͣ repẽtina mutatiͦ
aĩoꝵ ꝙͣtus ex algẽti metu feruor au¬
datie ꝙͣta totis castris alactas ¶oĩatiz
decnua legio ꝑ tͥbunos sibi gͣras egit
tłi sui ducis honestata iudicio Reliq.
õs iꝑatori offẽso ũbis ac rebo satisfa¬
cere studucrũt ad bellũ et nuꝑia cũcta
prouirtissime ¶¶Te .i. diuitiacũ cui
płimũ fidebat iti̾e preꝑato nocte cast
nouit ut qd̃ irata edix̾at placata imple¬
ret et amabilis ququagĩta rassiui
nullibꝰ qͣ planius ꝑge̾tur cõtinuo itiu̾e
dieꝵ septẽ hosti tã ꝓxiua factꝰ ut ĩ t̾.¬

Expanded text:
iturum se tamen sola cum decima legione, de cuius fide nulla sibi esset hesitatio, et hanc sibi pretoriam cohortem fore. Mirum unius viri virtus ac facundia quantum sepe possit in plurimos, quanta his horumque similibus et quam repentina mutatio animorum, quantus ex algenti metu fervor audacie, quanta totis castris alacritas. Nominatim decima legio per tribunos sibi gratias egit, tali sui ducis honestata iudicio. Relique omnes imperatori offenso verbis ac rebus satisfacere studuerunt, ad bellum et imperia cuncta promptissime. Cesar per Divitiacum, cui plurimum fidebat, itinere preparato nocte castra movit, ut, quod iratus edixerat, placatus impleret; et ambitis quinquaginta passuum millibus, qua planius pergeretur, continuo itinere dierum septem hosti tam
Abbreviated transcription (Latin):
ns se ei liemianoꝵ fres eduos dicis Nõ
sii adeo iudis ac barbarꝰ ut iguorẽ ueq
uos utͣis uibellis eduoꝵ ope neq illos ĩ
ius nr̃o uses auxilio ¶⁊iud supest ali¬
ud supplicari nͥ te gẽtis eyt̾ue nichil ad

Expanded text:
tis. Sed enim Romanorum fratres Eduos dicis. Non sum adeo rudis nec barbarus, ut ignorem neque vos vestris in bellis Eduorum ope, neque illos in suis vestro usos auxilio. Quid superest aliud suspicari, nisi te gentis externe nichil
Abbreviated transcription (Latin):
esto aũt male sana mens ycirite ob¬
uituq sui ag̾et nc̃ se tñ ĩtellig̾e eũ hos
tãtos s fingẽt pauores aut de sui ducis
piudẽcia aut propͥa u̾tute diffid̾ent aͭ
aimus dese sparer tli uiro et certe nobi¬
n salte ac Romano ꝙͣ de Baio mari.
rustico arpuate sꝑassẽt patres corii
centonicos ac cibros duobꝯ eruẽtissis
et pꝰ hoi̾ua menioria maxis plus deles¬
set. Neq u̾o desradi uiuci posse g̾uia¬
ues qͥ ut Romane de eis uictorie tacenͣ
sepe al iyis heluctus uc̃ hõano sb̾ditis
nõ id militũ u̾tute s ario iusti cõsilio
gestũ eẽ aͥcũ se suũq excitũ młtos.
meses locis ralustͥbꝰ cenuiss iã de plio
despantes ac dispsos aggressꝯ ĩ ꝯpnio
fudiss ĩ cursu pro iude mil sͥ ac suis
aduictoria de esse romana miõ cõstãcia
nõ desit Nam qui de gn̾is cãs metꝰ
ĩ frumeti pemuriã uertãt ⁊ ursus ario¬
gater face qͥ se curis sui ducis ĩ miscrãt

Expanded text:
esto autem, male sana mens precipitem oblitumque sui ageret, non se tamen intelligere, cur hos tantos sibi fingerent pavores aut de sui ducis providentia aut de propria virtute diffiderent aut minus de se sperarent tali viro, et certe nobili saltem ac romano, quam de Gaio Mario rustico Arpinate sperassent patres eorum, qui Teutonicos ac Cimbros duobus cruentissimis et post hominum memoriam maximis preliis delesset. Neque vero desperandum vinci posse Germanos, qui, ut romane de eis victorie tacerentur, sepe ab ipsis Helvetiis, nunc romano subditis i consilio gestum esse, qui quum se suumque exercitum multos menses locis palustribus tenuisset, iam de prelio desperantes ac dispersos aggressus inopino fudisset incursu. Proinde nil sibi ac suis ad victoriam deesse, romana modo constantia non desit. Nam qui degeneris causas metus in frumenti penuriam vertant, rursus arroganter facere, qui se curis sui ducis immisc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt meritis ⁊ absq noticia ¶ Idq ẜͥ cũ
senatꝰ exmua liberalitate tñ ip̃iꝯ Ce.
esficaçi orera cõtigisse ¶Scda ꝑs de edu¬
oꝵ cũ R̾omaĩs antiqua necessitudĩe
anuticiã tociꝰ gallie principatũ siue
lite possiderĩt sollere ãt Romanos ami¬
cor fortunas nõ tm̃ defẽdere s augere
lerari posse fiuis fuit ut petrt eade pu
que legator ore petierat bello medus
atq ĩ uirus austineret obsides reddeo
ger manos si e nuttere forcitan nõ pa
at salte ue alios i gallias trãspartart
barbara ad ingrinũ ⁊cũsa plenũ sibi

Expanded text:
cum senatus eximia liberalitate, tum ipsius Cesaris efficaci opera contigisse; secunda pars de Eduorum cum Romanis antiqua necessitudine,amicitiam totius Gallie principatum sine lite possederint; solere autem Romanos amicorum fortunas non tantum defendere, sed augere;tolerari posse? Finis fuit, ut peteret eadem ipsa, que legatorum ore petierat: bello in Eduos atque iniuriis abstineret, obsides redderet; Germanos, si emittere forsitan non posset, at saltem ne alios in Gallias transportaret. Barbarus ad ingenium reversus plen
Abbreviated transcription (Latin):
formidiuẽ uic̃te cocerãt terrtiq alis
terrebãt qͥamq uelut ꝯtagiõe quali
totis castris effuso mietu alii hiuular
causis nectͣie ꝓfectõis nussionẽ fligo¬
bãt alios pudor solus ꝯtiuebat Setti¬
qr cestãtilii ⁊ iam uulgi trepidatio abu
ercilii ad egͥͣgies uiros serpe̾s cẽtuuior
qͦq et militũ fortissĩos aĩos attigetar.
quos fateri metũ uere cũdia nõ sincd

Expanded text:
formidinem mente conceperant, territique alios terrebant. Iamque velut contagione quadam totis castris effuso metu, alii simulatis causis necessarie profectionis missionem flagitabant, alios pudor solus continebat, sed trimque testantibus. Et iam vulgi trepidatio ab inertibus ad egregios viros serpens centurionum quoque et militum fortissimos animos attigerat, et quos fat
Abbreviated transcription (Latin):
bello uicti ⁊eꝵ ĩ suꝑ õui ac cede̾te pen¬
ria deditiõem ꝑ legatos obtulert ad sey
milia exhuis fugã ĩgermania medi¬
tãtes Ce. ex ip̃o retrayit itinere proq
hostibꝰ hũit reliqͥ fle̾tes ac supplices.
miẜicordia cõsecuti st̃ traditis arnus
atq obsidibꝰ et ꝓfugis restitutis pre¬
ceptũq eis a ce. ut incenses uicos
atq opida reformarẽt ne forte ger¬
mam iucuia locoꝵ freti dẜtas trar
tã suꝑba gẽte tãq indemita ymo.

Expanded text:
bello victi, rerum insuper omnium accedente penuria, deditionem per legatos obtulerunt. Ad sex millia ex iis fugam in Germaniam meditantes Cesar ex ipso retraxit itinere proque hostibus habuit; reliqui flentes ac supplices misericordiam consecuti sunt, traditis armis atque obsidibus et perfugis restitutis, preceptumque eis a Cesare, ut incensos vicos atque oppida reformarent, ne forte Germani vicinia locorum freti desertas terras tam superba gente tamque indom
Abbreviated transcription (Latin):
icaris fumiẽta maturesce Deniq.
nͨ fame nec errorẽ ie quã ytẽdant
qͥdã niͨ om̃io aliqͥd obscare tñi nõ obstet
sigua illos no secuturos audierit non
crede nõ id eĩ nͥ uł adu̾sa fortũa que
lege ad en die ab eẽt ab eoꝵ signis uł
maricia seu scelere aliqͦ solere cõtĩgere
qͥ de illis suspicari ulło ͦ. rossit Exꝑti¬

Expanded text:
enta maturescere. Denique nec famem nec errorem vie, quam pretendant quidam, nec omnino aliquid obstare, tantum non obstet signa illos non secuturos audierit, non credere; non id enim, nisi vel adversa fortuna, que longe ad eum diem abesset ab eorum signis, vel avaritia seu scelere aliquo solere contingere, que de illis suspicari nullo modo possit. Ex