comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commentatio prima defectione galliae facere in prouinda
uoluisse impetum cognitum est. Caninius legatus cum la¬
onibus duabus ad eos psequendos contendit ne detrimens
uis rinore prouuncie magna infamia pditorum hominum la¬
nocinus capetur. C. fabuis cum reliquo exercitu in carnutes
diquasꝗ proficiscitur ciuitates quarum eo proelio qđ cum
dunico fecerat copias esse accitas sciebat. Non enim dubita¬
lir quin recenti calamitate sum missiores essent future. Da
uͦ spatio ac tempore eodem instigante dũnaco possent eo¬
utari. Qua in re summa facilitas celeritasq in recipiendis
cuitatibus fabium consequitur. Nam carnutes qui sepe
nexat nunꝗͣ pacis fecerant mentionem datis obsidibus ue¬
nunt indeditionem. coetereq ciuitates posite in ultimis gal¬
lie finibus occeano coniuncte quae armoricae appellantur
anctoritate adducta carnutum aduentu fabi legionumq

Expanded text:
commentario prima defectione Galliae facere in provinciam commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubitabat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumque
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu hostium ueniunt. Quibus uisis pculse barbatori
turmae ac perterrite acies hostium ꝑturbato impedimentoru
agminae magno clamore discursuq passim fuge se mandant
At nostri equites paulo ante cum resistentibus fortissime co¬
flixerant laetitia uctoriae elati magno undiq clamore sublati
cedentibus circunfisi quantum equorum uires ad psequendu
dexxtraeq ad cedendum ualent tantum eo proelio interficiuit
Itaq amplius milibus. Xii. aut armatorum aut eorum qui
eo tempore arma proiecerant interfectis omnis multitudo ca¬
pitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constar& drap¬
petem senonem qui ut primum defecerat gallia collectis u¬
diq perditis hominibus seruis ad libertatem uocatis exi
& cõmeatus romanorum interceꝑat non amplius hominum
milibus ex fuga.u. collectis prouinciam petere. unaq consi¬
lium cum eo lucterium cadurcum cepisse: quem superiore

Expanded text:
in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exupedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore
Abbreviated transcription (Latin):
dum consequeretur ipse. Cuius preceptis in res gereretur
Q uitatius uarus prefectus equitum singularis & animi
& prudentiae uir suos hortatur. agmq hostium secutus
turmas partim idoneis locis disponit: partim equitum
proelium cõmittit. Confligit audatius eꝗtatus hostium
sucedentibus sibi peditibus qui toto agmine subsisten¬
tibus equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. fit pre¬
lium acri certamine. Namq nostri contemptis pridie sup¬
tisq hostibus cum subsequi legiones meminissent & pudore&
dendi & cupiditate per se conficiendi proclu fortissime com
pedites preliantur: hostesq nihil amplius copiarum accessi¬
rum credentes ut pridie cognouerant delendi equitatus
nacti occasionem uidebantur. Cum aliqͣdui summa cont¬
tione dimicaretur dũnacus instruit aciem quae sius esse
equitibus inuicem presidio cum repente confercte legiones

Expanded text:
dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligit audacius equitatus hostium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit proelium acri certamine. Namque nostri contemptis pridie superatis hostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones
Abbreviated transcription (Latin):
umere oppidanos repente eo ex loco cum copiis recedit.
nec se satis tutum fore arbitratur nisi flumine ligeri
quod erat ponte ꝑꝑ magnitudinem transeundum copias
iraduxiss&. fabius & si nondum in conspectu uenerat
hostibus neq se caninio coniunxerat tam doctus ab his
qui locorum nouerant naturam potissimum credidit ho¬
sbes perterritos non eum locum quem petebant petituros.
ltaq cum copiis ad eundem pontem contendit: equita¬
numꝗ tantum procedere ante agmen imꝑat legionum
quantum tum processiss& sine defatigatione equorũ in
eadem se recipent castra. Consecuntur equites nostri ut
erat preceptum: inuaduntq dũriaci agmen: & fugien¬
es perterritosq sub sarcinis itinere aggressi magna pre¬
li multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se reci¬
punt in castra. Insequenti nocte fabius equites premit¬
ut sic paratos ut c̃fligent: atq omnen agmen morarẽt᷑

Expanded text:
timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio coniunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem conuenisse hostuam in fines pictonum
littẽis nuntusq duraci cognouiss& qui ꝑpetuo in ⁊¬
micitia manserat romanorum cum pars quȩdam a¬
uitatis eius defeciss& ad oppidum limonum contendis.
Quo cum aduentar& atq ex captiuis certius cognous¬
s& multis hominum milibus deunaco duce andiũ du¬
racium clausum limone oppugnari neq infirmas le¬
giones l hostibus committere auder& castra posuit
loco munito. Dũiacus cum appropinquare caninium
cognouiss& copus omnibus ad legiones conuersis calti
romanorum oppugnare instituit᷑. Cum complures dis
in oppugnatione consumpsiss& & magno suorum deti¬
mento nullam partem munitionum conuellere potus¬
s& rursus ad obsidendum limonem redut. Eo tempote
e.fabius legatus complures ciuitates in fidem recoepit: ob
ad auxilium duracio ferendum. At dunriacus aduentu
fibu cognito desꝑata salute si tempore eodem coastus ess&
& romanum externum sustinere hostem & respicere ac

Expanded text:
multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit. Quo cum adventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hominum milibus a Dumnaco, duce Andium, Duratium clausum Lemoni oppugnari neque infirmas legiones hostibus committere auderet, castra posuit loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium cognosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac
Abbreviated transcription (Latin):
rum ac supiore estate tergestinis acciderat. quia repenti¬
uo latrocinio atq impetu incollae illorum erat oppressi. Ipse¬
ad uastandos populandosq fines ambiorigis proficiscitu
quem perterritum ac fugientem cum redigi in suam pot¬
statem desꝑass&. proximum suae dignitatis esse duccbat
adeo fines eius uastare. ciuibus adificiis pecore. ut odio
suorum ambioria si quos fortuna reliquos feciss& nul¬
lum reditum propter tantas calamitates haber& in ci¬
uitatem. Cum in omnes partes finis ambiorigis aurle¬
giones aut auxilia dimisiss&. atq omnia caedibus ine¬
diis rapinis uastass&. magno numero hominum interfe¬
cto aut capto labienum cum duabus legionibus in trcuitꝰ
mutit. quorum cuutas propter germaniae ui ciuitatea
quotidianis exercita bellis cultu & feritate nõ multu
a germanis differbat: neq imꝑata unꝗͣ nisi excercitu
corstao faciebat. Interim .c. caninius legatus cũ magñi

Expanded text:
rum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentirum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipsead vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem. Cum in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auxilia dimisisset atque omnia caedibus, incendiis, rapinis vastasset, magno numero hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit, quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ifecum gallorum quod insidis cognitis plura qͣ uide¬
nur extumescehant. quo facto statuisse comus dicebat᷑
nunqͣ in conspectu cuiusqͣ romani uenire. Bellicosissimis
gentibus deuictis Caesar cum uider& nullam iam esse ci¬
nitatem quae bellum id parar& quod sibi resister& sed
non nullis ex oppidis dimigrare ex agris effugere ad pus
imnpium eutandum. plures in partes exercitum dimittere
constituit .M. antonium quaestorem cum legione.xii. sibi
ioniungit .C. fabium legatum cum cohortibus. xxu. mit¬
it in diuersissimam partem galliae. quod ibi quasdam ciui¬
rites in armis esse audiebat. neq. c. caniniu rebilium lega¬
sum qui in illis regionibus preerat satis firmas duas legi¬
ones habere existimabat.T. labienum ad se uocat. legionẽ
autem.xii. quae cum eo fuerat in hibernis in togatam gal¬
liam mittit ad colonias ciuium romanorum tuendas. ne
quod simile incomodum accider& de incursione barbaro¬

Expanded text:
adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videadfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbaro
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusqͣ fidei suam commitere salutem. Nam supiort ans
.t. labienus caesare in gallia citeriore ius dicente cum con¬
mium compiss& solicitare ciuitates & coniurationem con¬
tra s aesarem infidelitatem eius sine ulla perfidia uidici¬
uit comprimi posse. quem qulia non arbitabatur uocĩ
in castra uenturum ne tentando cautiorem facer&.c. uolu¬
senum quadratum misit qui cum ꝑ simulationem colloquii
curar& interficiendum. Ad eam rem delestos idoneos ei tra¬
didit centuriones. Cum in colloquum uentum ess& & ut
conuenerat manum comii uolusenus arripuss& centurio
pelit insucta re pmotus celeriter a familiaribus prohibitꝰ
omu conficere. hominem non potuit. grauiter tam pͥmo ic¬
ni gladio percussit. Cum utrinq gladĩ districti essent no
tim pugnandi ꝗͣ diffugiendi fuit utrorunq consilium.
Nostrorum quo mortifero uoluere comium credebant

Expanded text:
cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant
Abbreviated transcription (Latin):
tatoi multitudinis essor interfectus. Nunqͣ enim sce
tantum in ciuitate illo uiuo. quantum impitam plebeno¬
tiusse. Haec orantibus legatis commemorat caesar cols
tempore supiore anno bellouacos cocterasq gallie cuites
suscepisse bellum ptinacissime. hos ex omnibus in sentrs
pmansisse neq ad sanitatem reliquorum deditione esse
dustos. Scire atq intelligere se causam peccati facilime nõ¬
tuis delegati. Neminem uͦ tantum pollere ut inuius pro¬
cipibus resistente senatu omnibus bonis repugnantibis ĩe¬
ma manu plebis bellum concitare & gerere posser. sed tun
se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent
Nocte in sequenti legati responsa ad suos referunt. obsiati
confiiunt. Concurtunt reliquarum ciuitatum legati qui
bellouacorum speculabantur euentum obsides dant in¬
perata faciunt. excepto commio quem timor prohibebat

Expanded text:
citator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum citator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat
Abbreviated transcription (Latin):
un & si flumine impeditum transitum uidebat tam
ceratu traducto progreditur. At bellouaci reliquaeq
cuitates repente ex fuga paucis atꝗ his uulneratis recẽ¬
pus qui siluarum beneficio casum euitauerant omnib
iduersis cepnita calamitate interfecto corbeo amisso
equitatu & fortissimis peditibus cum aduentare roma¬
nos existimarent concilio repente cantu tubarum cõ¬
uoratuo conclamant. legati obsidesq ad Caesarem mit¬
tintur. Noc omnibus probato consilio cõmius atrebas
ua cos confugit germanos ⁊ quibus ad iad bellu iuceilia
muduatis erat. Coeteri euestigio mitunt ad sacsit
Sitosi petuntq ut ea paena sit contentus hostium que
sinc dimicatione inferre integris possee prosua denr
pese questri proclio bellouacorum esse delectorum p¬
tum multa milia interisse. uix refugisse nuntios ceds
tam̃ magnum ut in tanta calamitate bellouacos eo pa
commodum esse consecutos quod corbeus auctõ beli cor¬

Expanded text:
tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua cleopes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, con
Abbreviated transcription (Latin):
ostti icerrime preliantur. nesi tardius rem gesissor
pusborie gloriam communicasse cum legionibus uide¬
pitur. ⁊ ostes concidunt animis atq in itineribus di¬
utsis fugas quaerunt nequicꝗͣ: nam quibus difficulta¬
Idus locorum romanos claudere uoluerunt his ipsi
onbantur. uiati tamen ꝑculsiq maiori parte amissa co¬
dernati profugiunt partim silius petitis partum flumi¬
e: qui tamen in fuga a nostris acriter in sequentibus
conficuntur. Cum interim nulla calamitate uictus
oibeus excedere proclio siluasq petere. aut inuitan¬
ndus nostris ad deditionem potuit adduci quin fortis¬
lune preliando compluresq uulnerando coger& ela¬
ms iracundia uictores in se tela conucere. łali modo
r gista recentibus prolii uestigiis ingressus Caes. cu
uietos tanta calamitate existimar& hostes nuntio ac¬
oepto locum castrorum relicturos quae non longuis ab
a cede ab esse plus minus.uiiii. milibus dicebantur.

Expanded text:
nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑꝑ aliquem timorem accidit. tum multitudine s¬
sorum detrimentum accipitur. cum dispositis turmis e
uicem rari preliarentur neq ab lateribus circunuenin
suos paterentur erumpunt coeteri corbeo preliante es
siluis. fit magna contentione diuersum proelium. Qu
cum diutius pari marte iniretur paulatim ex siluis us¬
structa multitudo procedit peditum quae nostros cagi
cedere equites. Q uibus celeriter subueniunt leuis at¬
mature pedites quos ante legiones missas docui: tut¬
misq nostrorum interpositis constanter preliantur. Pu¬
gnatur aliquandui pari contentione. Deinde ut ratio
postulabat proclii qui sustinuerant primos impetusi¬
sidiarum hx ipso fiunt suꝑiores quod nullum ab insidiant¬
bus imprudentes accoepant detrimentum. Accedunt ꝓ¬
pius interim legiones: trebriq eodem tempore & nollis
& hostibus nuntu afferuntur imperatorem instrudtis
opis adesse. Qua re cognita presidio cobortium confili

Expanded text:
cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipcum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi
Abbreviated transcription (Latin):
pabuli romanos missuros suspicaretur. Quo cognito con¬
silio legiones plures qͣ solebat educ: equitatumq qua con¬
suetudine pabulatoribus mittere presidio consuerat p¬
matit. huic interponit auxilia leus armaturae. Ipse
cum legionibus qͣ potest i axime appropinquat. Hostes¬
in insidiis dispositi cum sibi delegissent campum adn
gerendam non amplius patentem in omnes partes passibis
mille siluis undiq aut impeditissimo flumine munines
udut indagine hunc insidiis circundederunt. Explore
hostium consilio nostri ad preliandum animo atꝗarius
parati. cum subsequentibus legionibus nullam dimicato¬
nem recusarent turmatim in eum locum deuenerunt.
Quorum aduentu cum sibi corbeus oblatam occasionens
rei gerende existimar& primus cum paucis se ostendir
atq in proximas turmas impetum facit. Nostri constante
in cursum sustin& insidiatorum: o neq plures in unun
locum conueniunt. quod plerunq equestribus proelis

Expanded text:
pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito conpabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostesin insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis
Abbreviated transcription (Latin):
aretur legiones promouit. & ad in sequendum ipse ueri¬
nis insidias ne forte in eodem loco subsistere hostis atq eli¬
tere nostros in locum conaretur iniquum tardius procedit.
tquites cum intrare summum iugum & flamma densissi¬
nam timerent. ac si qui cupidius intrauerant uix suoꝵ
ipsĩ priores partes animaduerterunt. Ita fuga equoru
insiduas ueriti liberam facultatem sui recipiendi belloua¬
as aederunt. Ita fuga timoris simul caliditatis plena sine
ullo derrimento milia non amplius decem progressi hostes
munitissimo loco castra posuerunt. Inde cum saepe insidi¬
is eqtes peditesq disponerent magna detrimenta romanis
n pibulationibus inferebant. Quod cum crebrius accide¬
re ex captiuo quodam compit Caes. corbeum bellouaco¬
tum ducem fortissimoꝵ milia sex peditum delegisse.
cqutesq ex omni numero mille. quos in insidus eo loco
collocarat quem in locum propter copiam frumenti ac

Expanded text:
caretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse vericaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac
Abbreviated transcription (Latin):
castrisq eo loco metatis muniri iub& castra. ac solitis opib
pro uallo legiones instructas collocat. equites frenatis equl
in statione: disponit. Bellouaci cum romanos ad inseque¬
dum paratos uderent neq pernoctare aut diutius per¬
manere sinc piculo eodem loco possent. tale consilium sui
recipiendi coepunt. Fasces ut consuerant nainq in acie se¬
dere gallos consuesse supioribus commentaruis caesaris de¬
cdaratum est. pinanus stramentorum ac uirgultorũ quẽ
suna erat in castris copia inter se traditos ante aciem collo¬
aunt extremoq tempore diei signo pronuntiato uno tem¬
pre incenderunt. Ita continens flamma copias omnes re¬
penite ⁊ conspectu texit romanorum. Quod ubi accidit
ubati uehementissimo cursu fugerunt. Cacsar & si dis¬
essum hostium anim aduertere non poterat incendus oppo¬
dus. tamen id consilium cum fuge causa initium suspi¬

Expanded text:
castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspi
Abbreviated transcription (Latin):
admouendas ut discedere ex eo loco sine periculo barban
militibus instantibus non possent. Ita cum palude impedi¬
ta a castris castra diuider& quae transeundi difficultas cele¬
ritatem insequendi tardar& poss& atq id iugum quod iras
paludem pene ad hostium eastra pertiner& mediocri uall
a castris eorum intercisum animaduerter& pontibis palude
constrata legiones tradue. eleriterq in summam planitien
iugi peruenit. quae decliui fastigio duobis ab lateribus n¬
niebantur. Ihi legionibus instrustis ad ultimum iugum pe¬
uenit. aciemq eo loco constituit. unde tormento missa tl¬
la in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci ñ
cum dimicare non recusarent si forte romani subire collea
conarentur ac si ipsi paulatim copias distributas dimitten
non auderent ne dispsi pturbarentur in acie pmanserunt.
Quorum ꝑtinacia cognita Caesar.xx. cohortibus instrudis

Expanded text:
admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis
Abbreviated transcription (Latin):
cis qͣ se aut in castra suorum recipent aut non nulli
nudore coacti longius profugerent. Quorum periculo
sc omnes copia sunt pturbate ut uix iudicari poss&
utrum secundis minimisq rebus in solentiores an diuer¬
somediocri casu timidiores essent. Compluribus dichus
idem castris consumptis cum propius accessisse legiones
&c. trebonium legatum cognouissent. duces bellouacoꝵ
ueriti similem obsessionem alexiae noctu dimittunt eos
quos etate aut uiribus inferiores aut inermes habebãt.
unaꝗ reliqua impedimenta. Quorum perturbatum &
confusum dum exeplicant agmn magna enim multitudo
carrorum etiam expeditos sequi gallos consueuit oppresi
luce copias armatorum in suis instruunt castris. ne prus
romani psequi se inciperent qͣ longuis agmen impedimens¬
rum suorum processiss&. At Cacsar neq resistentes aggrali¬
endos tanto collis ascensu uidicabat neq non usqeo legiones

Expanded text:
cis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli cis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipe ciuitatis prefecto equitum. qui cum uix eqis
popter cratem poss& uti tam consuetudine gallorum
neꝗ etatis excusatione in suscipienda prefectura usus e¬
rt neq dimicari sine se uoluerat. Inflammantur atq
matantur hostium animi secundo proclio principe &
& frecto remorum interfecto. nostriq detrimento admo¬
ientur diligentius exploratis locis stationes disponere:
ic moderatius cedentem in sequi hostem. Non intermit¬
nintur interim quotidiana prolia in conspectu. utro¬
runq castrorum qua ad uada transitusq fiebant pa¬
lidis. Qua contentione germani quos propterca Exsar
taduxerat rhenum ut equitibus interpositis preliare¬
nir cum constantius unuiersi paludem transissent
puasꝗ in resistendo interfectis ꝑtinacius reliquam ml¬
ntudinem essent insecuti perterriti non solum hi qui
uit cominus opprimebantur aut eminus uulneraba¬
prius finem fuga fecerunt sepe missis suꝑioribus lo¬

Expanded text:
principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabaprius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus lo
Abbreviated transcription (Latin):
ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se ut¬
nir& ipse equites inuicem remorum ac lingonum r¬
liquarumq ciuitatum quoꝵ magnum num erum cu¬
cauerat presidio pabulationibus mutit qui subitas e
cursiones hostium sustinerent. Quod cum quotidie
fier& ac iam consuetudine diligentia muniretur
quod plerunq accidit diuturnitate. bellouaci dei¬
cta manu peditum cognitis stationibus quotidians
eꝗtum nostrorum siluestribus locis insidias disponĩt
codemq equites postero die mittunt. qui pͥmum elicerent
nostros insidiis. deinde circunuentos aggrederentur. cu¬
ius mali sors incidit remis quibus ille dies fungendi
muneris uenerat. Namꝗ hi cum repente hostium equi¬
tes animaduertiss& ac numero suꝑiore paucitatem
contempsissent cupidius insecuti pedibus undiꝗ suu
circundati. Quo facto perturbati celerius ꝗͣ consueui¬
do fert equestris proelii se recoepunt amisso ueriso

Expanded text:
ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit, qui subitas hostium incursiones sustinerent. Quod cum cotidie fieret ac iam consuetudine diligentia minueretur, quod plerumque accidit diuturnitate, Bellovaci delecta manu peditum cognitis stationibus cotidianis equitum nostrorum silvestribus locis insidias disponunt eodemque equites postero die mittunt, qui primum elicerent nostros, deinde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco,
Abbreviated transcription (Latin):
iansibant acriusq hostes insequebantur. aut uicissim ho¬
stes eodem transgressi nostros longius summouebant.
Accidebat autem quotidianis pabulationibus id quod ac¬
adere erat necesse cum raris disiectisq ex xdificus pabu¬
lum conquireretur ut impeditis locis dispsis pabulatoes
arcinuenirentur. Qua res & si mediocre detrimentum¬
iumentorum ac seruorum nostris afferebat. tam̃ stultis
cogitationes incitabat barbarorum: atq eo magis quod eo¬
muis quem profectum ad auxilia. germanorum arcesse¬
da docui cum equitibus uenerat. Caesar cum animadue¬
ter& hostem complures dies castris palude & locis nati¬
ra munitis se tenere. neq oppugnare castra eorum sine
dimicatione ꝑnitiosa nec locum munitionibus claudi
nisi a maiori exercitu posse. litteras ad trebonium mt¬
tit ut ꝗͣ celerrime poss& legionem. xiiii. quae cum.⁊
sextio legato in biturigibus hiemabat accersir&. ati

Expanded text:
transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hotransibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentumiumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; rteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque
Abbreviated transcription (Latin):
deprimi directis. turres excitari crebras in altitudinem tri¬
im tabulatorum pontibus traiectis constratisq coniungi quo¬
rum frontes iuminea loricula muniretur. ut ab hostibus du¬
pici fossa duplici propugnatorum ordine defenderetur
quorum alter ex pontibus tutior altitidine ess& hoc auda¬
cus longiusq promitter& tela alter quo propior hostem
cllocatus essee ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis
fortes altioresq turres imposuit. Huius mutionis duplex
erat consilium. Namq & opum magnitudine & timorem
sium spabat fiduciam harbaris illaturum & cum pabula¬
nin frumentatumq longius ess& proficiscendum parius
opus castra munitione. ipsa uidebat posse defendi. Interim
tebro paucis utrinq procurrentibus inter bina castra pa¬
lide interiecta contendehatur. Quam tam paludem non¬
nuinꝗͣ aut nostra auxilia aut gillorum germanorumq

Expanded text:
deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trideprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque
Abbreviated transcription (Latin):
elicere ad dimicandum. Agminis ordinem ita constinit
omnium impedimentoꝵ agm̃. quod tum erat mediore
ut in expeditionibus esse consueuit. coger& .xi. ne maions
multitudinis species accidere. hostibus poss& qͣ ipsi depopo¬
scissent. Hac ratione pene quadrato agmine instructo n
conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum
adducit: cum repente instructas uelut in acie certo gradu
legiones accedere: galli uiderunt quorum erant ad Cadi¬
rem plena fiducia consilia perlata siuic certaminis pial
sine subito aduentu seu expectatione nostri consilii copias in¬
striunt pro castris. nec loco supiore decedunt. Caesar & si
dimicare optauerat tamen admiratus tantam multitudine
postium ualle intermissa magis in altitudinem depressa qͣ
lite patente castra castris hostium confert. Haec impat uallo
pedum.xii. munire. Ioriculam pro hac ratione eius altitudi¬
uis in edificari. fossam duplicem pedum denuiqnum laterib

Expanded text:
elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituitelicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituitomnium impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus
Abbreviated transcription (Latin):
conditione cum toto exercitu decertare cogerentur. si m¬
iores copias adducer& in eo loco ꝑmanerent quem dele¬
gissent. Pabulatione autem quae ppanni tempis cum en¬
gua tum deiecta ess&. & frumentatione & reliquo com¬
meatu ex in sidiis prohibere romanos. Quae Caesar consen¬
uentibus plurimis cum cognouisse atq ea quae prepone¬
rentur consilia plena prudentiae: longeq a temeritate
barbarorum remota esse iudicar& omnibus rebus inst¬
uendum statuit quo celerius hostes contenta suorum par¬
citate proderent in aciem. Singularis enim uirtutis ueter¬
rimas legiones.uii.uiii. & uiiii.habebat sum mae spei deles¬
tȩq uiuentutis. xi. quae octauo iam stipendio tam̃ in col¬
latione reliquarum nondum eamdem uetustatis ac uiru¬
tis coepat opinionem. Itaq consilio aduocato rebus his que
ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudins
confirmat si forte hostes trium legionum numero poss&

Expanded text:
condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si mcondicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscer&. Equites officio functi renuntiant paucos in a¬
dificus esse inuentos. atꝗ hos non qui agrorum colendo¬
ntudo ess& bellouacorum quodq ess& consilium eoꝵ
inueniebat bellouacos omnes qui arma ferre possent
in unum locum conuenisse: itemq ambianos aulurcos.
caletos. liocasses. atrebatas. locum castris excelsum in sil¬
ua circundata palude delegisse. impedimenta omnia
in ulteriores siluas contulisse. Complures esse pͥncipes
belli auctores: sed multitudinem maxime corbeo ob¬
tempare. quod ei summo odio esse nomen populi.r.
intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris atreba¬
tem commium discessisse ad auxilia germanorum
adducenda. quorum & uicinitas propinqua & mul¬
titudo ess& infinita. Constituisse autem bellouacos
omnium principium consensu summa plebis cupidi¬
tate si ut diceretur Caesar cum tribus legionibus uenito
offerrent se ad dimicandum. ne miseriore ac duriore pole

Expanded text:
gnosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in agnosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendotitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea
Abbreviated transcription (Latin):
nibus remorum certior fier& bellouacos qui belli glo¬
ria gallos omnes belgasq prestabant finitimasq ciuiti¬
tes duce corbeo bellouaco & cõmio atrebate exercitum
comparare atq in unum locum cogere ut omni mula¬
tudine in fines suessonum qui remis erant attributi
facerent impssionem. pertinere autem non tantum
ad dignitatem sed etiam ad salutem suam uidicar& nul¬
lam calamitatem socios optime de re.p. meritos accipere
legionem ex hibernis reuocat rursus.xi. litteras autem
ad .c. fabium mittit ut in fines suessonum legiones du¬
is quas habebat adducer&. alteramq ex duabus a .l.
labieno arcessit. Ita quantum hibernorum oportunitas
belliꝗ ratio postulabat perpetuo suo labore inuicem
legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis
coatis ad bellouacos profiascitur. castrisq in corum
sinibus positis eꝗtum turmas dimitit in omnes partes
ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia co¬

Expanded text:
nibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli glonibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia co