comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ pleb̾ appłuit flam̃ uetustũ uis saic̾donii
repetebat datũ id ꝯtoga p̃testata ꝯ sella
curuli ⁊ flanũo cẽ p̃tor nõ exsolitis uetu¬
ria dialem quemꝙͣ adius usurpa t̾ribuni
rẽ ĩ ertia flaminũ oblitã tã ipĩs nõ sac̾dotõ
dãno fuisse cũ equũ censuissẽt ne ip̃o ꝗdem ꝙͣ
tendente p̃tore magno astasu pꝵ ple. ue
flam̃ ĩ senatũ introduxert̃ oĩb ita existimã¬

Expanded text:
 plebis appellauit. flamen uetustum ius sacerdotii repetebat: datum id cum toga praetexta et sella curuli ei flamonio esse. praetor non exoletis ueturia Dialem quemquam id ius usurpasse. tribuni rem inertia flaminum oblitteratam ipsis, non sacerdotio damno fuisse cum aequum censuissent, ne ipso quidem contra tendente praetore, magno adsensu patrum plebisque flaminem in senatum intr
Abbreviated transcription (Latin):
tritici quar ducentu yl modia ⁊ centu dece
milia ordei ĩuenta. ¶ Ceteꝵ nequaꝙ̃. iñ tm̃
gaudiũ fuit ꝙͣta clades int̾ paucos dies accr¬
pta ẽ haut ꝓcul aburbe herdonea castra ibi
cũ fului̾ ꝓ ꝯsul he̾bat spe recipiende herdonee
satis tuto poĩta noc p̃sidiis firmata negłia
plus tͥroris hosti abicẽt acies ĩstrueta accesit pa¬
ri audatia. ¶Roñ ꝯsilio ⁊uirib ĩ par copiis tap¬
tim eduetis ꝯflixit qnta legio ⁊si nistta a lacrit

Expanded text:
 quadraginta milia modium et centum decem milia hordei inuenta. ceterum nequaquam inde tantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe. castra ibi Cn. Fuluius proconsul habebat spe recipiendae Herdoneae, satis tuto posita nec praesidiis firmata. neglegentiam plus terroris hosti obiceret, acie instructa accessit. par audacia Romanus, consilio et uiribus impar, copiis raptim eductis
Abbreviated transcription (Latin):
monumtis tradũt᷑ ea nec asumare nec nesellẽ
ĩ aĩoẽ. Dat᷑ hec ueĩa antiꝗtati ut mistẽdo huma
diunis pͥmordia ubiũ angustiora faciãt. Et si
refeare auctores ea belli głia ẽ ppło roͣno: ut cu
suũ ꝯditorisq sui patẽtẽ mart̾e̾ potissimũ scmat

Expanded text:
c adfirmare nec refellere in animo est. datur haec venia antiquitati, ut miscendo humana divinis primordia urbium augustiora faciat; et si creferre auctores, ea belli gloria est populo Romano ut cum suum conditorisque sui parentem Martem potissimum ferat
Abbreviated transcription (Latin):
res ppłi romani p̃smpseũ. nec satis scio: nec
sistia dice̾ ausi. Quippe ꝗ ueter tã uulgatã esse
rẽ uideã. dũ nouissĩe ꝑ sirptores aut ĩ reb certius
aliꝗd allaturo se aut stribendi arte rude uetusta¬
tẽ suꝑ atir credũt. ut cũq erit inuabit tñ reum
gestaꝵ memoriȩ pͥncipis t̾raꝵ ppłi ꝓ urili parte

Expanded text:
res populi Romani perscripserim, nec satis scio, nec, si sciam, dicere ausim, quippe qui cum veterem tum volgatam esse rem videam, dum novi semper scriptores aut in rebus certius aliquid allaturos se aut scribendi arte rudem vetustatem superaturos credunt. utcumque erit, iuvabit tamen rerum gestarum memoriae principis terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ci auctũ inpiu̾ sit. labe̾te deinde paulati discipli¬
na. uclud deside̾tes pͥmo mores stquat᷑ am̃s. de¬
inde ut mag̾ magisq lapsi sinitũ ire cepũt p̃a¬
pites. nec ad hec tp̃a qb nec uicia nr̃a nec reme¬
diai pati possumꝰ ꝑuentũ ẽ. Hoc ẽ illud p̾cipue ĩ co¬
gnitae rey salubie ac frugifeꝵ oĩs te cͥe docu¬

Expanded text:
et auctum imperium sit; labente deinde paulatim disciplina velut desidentis primo mores sequatur animo, deinde ut magis magisque lapsi sint, tum ire coeperint praecipites, done ad haec tempora quibus nec vitia nostra nec remedia pati possumus perventum est. hoc illud est praecipue in cognitione rerum salubre ac frugiferum, omnis te e
Abbreviated transcription (Latin):
qd imuitori oipios iñ fedũ ł̃ ceptu fed exitu qluit
Ceteꝵ aut me amor negoii sustere fallit. aut nlli
gniueit. nec uͥtant᷑ ac tã diu pauꝑtati ac ꝑaimo¬
nie hono fuerit. adco ꝙͣlũ reꝑ minꝰ tãto mmꝰ aipi¬
ditatis erat. nuꝑ diuicie auaritiã a habũa
uoluptates desidcuũ pluxa atq libidinẽ prundi

Expanded text:
d imitere capias, inde foedum inceptu foedum exitu quod uites. ceterum aut me amor negotii suscepti fallit, aut nulla grauerint, nec ubi tantus ac tam diu paupertati ac parsimoniae honos fuerit. adeo quanto rerum minus, tanto minus cupiditatis erat; nuper divitiae avaritiam et abundantes voluptates desiderium per luxum atque libidinem pereundi
Abbreviated transcription (Latin):
bi hĩtarẽt ¶ Eadẽ estait mago amilcaĩs
fili ex minoit balcaꝵ ĩsula ubi ꝓb̾narat
repẽtino aduẽtu cepit.in ad orã ligurũ
alpmori siquos ibi iot̾ facc poẜ classem
a pullit ĩ ganuis liguꝵ ea gẽs c̃. bellum
ea tẽpestatt gerebãt ꝯ ẽpatiis montanis
Igỹ peñ auone opido alpino p̃da depoĩta
⁊ .xx. longis nauib ĩ statĩe ad p̃sidium
relictis. cetis curtaginẽ missis adiuendam
maritimã orã qr fama ecat sti pionem
traiectaꝵ ip̃c stcictatt ꝯĩ grauinis quori
grã malebat ꝯpoĩta mõtana ĩstituito¬
pugnan ⁊ crestrbat ̃ dies ex̾cit ad famã¬

Expanded text:
bi habitarent. eadem aestate Mago Hamilcaris filius ex minore Baliarium insula, ubi hibernarat, repentino aduentu cepit. inde ad oram Ligurum Alpinorum, si quos ibi motus facere posset, classem adpulit. Ingauni—Ligurum ea gens est—bellum ea tempestate gerebant cum Epanteriis Montanis. igitur Poenus Sauone oppido Alpino praeda deposita et decem longis nauibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis adtuendam maritimam oram quia fama erat Scipionem traiecturum, ipse societate cum Ingaunis quorum gratiam malebat composita Montanos instituit oppugnare. et crescebat
Abbreviated transcription (Latin):
legiones cui mꝑio uideret dato exuilr du¬
ci uberet m ualeriꝰ leuiniꝰ aritiũ eas legi¬
ones dux̾. eisdẽ dieb naues honerarie
missas ad anibalẽ comeatuq honustas
ualeri p̃dã etruscã ligurq ⁊ montunoꝵ
captiuꝯ cartaginẽ portantes tradit. ¶n
bruuiis nich ferme eo año memorabile

Expanded text:
legiones imperio cui uideretur dato ex urbe duci iuberet. M. Ualerius Laeuinus Arretium eas legiones duxit. iisdem diebus naues onerariae misso ad Hannibalem commeatuque onustas, Ualerius praedam Etruscam Ligurumque et Montanorum captiuos Carthaginem portantes captas tradit. in Bruttiis nihil ferme an
Abbreviated transcription (Latin):
um̃q ⁊̃ uicẽ africa casira roͣ poti carta¬
gĩs portis ĩmineãt ꝙͣ no iteꝵ uallũ hosti¬
um ex menib nrĩs iudcam. africasit re¬
lia belli staes ille t̾ror fugaq ppłatio a gro
destenio socior. cet̾ belli clades q̃ ĩnꝯ per

Expanded text:
rque in uicem Africa. castra Romana potius Carthaginis portis immineant quam nos iterum uallum hostium ex moenibus nostris uideamus. Africa sit reliqui belli sedes; illuc terror fugaque, populatio agrorum, defectio sociorum, ceterae belli clades, quae in nos per
Abbreviated transcription (Latin):
giñsib firmũ aut stabilesit ĩ fidis sociis gra
uirib nr̃is milite ro.stetimꝰ cartagine si nicħ
ciiuł roboris ẽ mͥccie patos milites hñt a fri
lẽ obsidei̾ cartaginẽ̾ leciores ⁊ frrqn̾tiores
ex africare exspectare nũcio ꝙͣ ex ispana
accipiebatis. has mͥ spes subicit fortuã.pͥ.x.

Expanded text:
giniensibus firmum aut stabile est infidis sociis, grauiribus nostris milite Romano stetimus: Carthaginiensi nihil ciuilis roboris est: mercede paratos milites habent, Afros lem et obsideri Carthaginem. laetiores et frequentiores ex Africa exspectate nuntios quam ex Hispania accipiebatis. has mihi spes subicit fortuna populi
Abbreviated transcription (Latin):
nit ut cũ ꝯsul ⁊̃ brutiis adn̾sus anibale
bellũ geret̃ ¶Ludi de ĩ stipioĩs magna
freqñtia ⁊ fauore exspoctantiũ celebrati
legati delpho addomũ exp̃da asdrubalis
portandũ missi m põp̾ matha atq eric¬
tius tuller̃t coronã aurea .ct. põdo sims¬

Expanded text:
nit ut cum consule in Bruttiis aduersus Hannibalem bellum gereret. ludi deinde Scipionis magna frequentia et fauore spectantium celebrati. legati Delphos ad donum ex praeda Hasdrubalis portandum missi M. Pomponius Matho et Q. Catius . tulerunt coronam auream ducentum pondo et simu
Abbreviated transcription (Latin):
ca oñderit n recordat illi ip̃i tã ⁊ felio ĩpripa
des acrepta foret qn egr mun ĩ africã rrgulo ca¬
lici̾ xantipũ lacedemoiu cartagini ꝙ̃ me prĩc¬
mec sinerẽ natũ eẽ crestet᷑ qi m exeo ip̃a fidu¬
cia ꝙ possit ĩ hoĩs uniꝰ uirtute tm̃ momĩti eẽ ac q̃¬
a chenienses audiendi st temẽ ĩ sialia omissodo¬
re uacat nõ agatonẽ poti̾ siracusimnũ regem
cũ du sicilia puĩco bello uritet᷑ trĩsg̾ssũ ĩ hanc
cande̾ africã aũtisse co bellũ im̃ uenãt refert¬

Expanded text:
cam offenderit, neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori pades accepta foret, qui ego minus in Africam Regulo calicius Xanthipatum esse, cresceretque mihi ex eo ipso fiducia quod possit in hominis unius uirtute tantum momenti esse. at etiam Athenienses audiendi sunt temere in Siciliam omisso dore uacat, non Agathoclem potius, Syracusanum regem, cum diu Sicilia Punico bello ureretur, transgressum in hanc eandem Africam auertisse eo bellum unde uenerat refer
Abbreviated transcription (Latin):
giũsi hosit ĩ yspaĩa ꝙ̃ ĩ africa bellũ geri acti ẽ
facile ẽ p̃ fusi fugatisq q̃tuor exçit punicos
pꝰ a uibes .iii. captas aut metu sb̾actus ĩ dictõt
senas genpes p̾ reçeptã totã yspanã itaut uesti¬
giũ belli ullũ reli qũsit. releuare meas tes ge¬

Expanded text:
am in Africa bellum geri aptius est? facile est post fusos fugatosque quattuor exercitus Punicos, post tot urbes ui captas aut metu subactas in dicionem,saeuas gentes, post receptam totam Hispaniam ita ut uestigium belli nullum reliquum sit, eleuare meas res ge
Abbreviated transcription (Latin):
silłe pacato mai̾ ꝑ orã ytalie gallieq ꝓiuncie
piecs ẽporis ĩ urbẽ strior classem apulisti expo
ro. arcũ yber excitũ prĩs patruiq tui post a¬
muists inꝑres ferctiores ex callaĩtate ipsa
foẽs dux tumłtuariꝰ ꝗdẽ ille .c. martius
ꝗ militari sufragio ad tp̃s let.ceteꝵ sino¬
bilitas ac iusti honores adornarẽt᷑ claĩs
in ꝑrib qualib belli arte belli opugnata
ꝑ sũmũ odiũ cartago nlłm triũ punicoꝵ
nõ ciuitas sina nõ rex aĩqͥ nõ ꝓcede̾di co
pia quacũq crauĩ spexis hostilia oĩa atq in¬
festa an siphaci numidisq eredis. satis sit
semel aardicã nõ semꝑ temtas ẽ felix et
stans fidẽ ⁊̃ ꝑuis sibi p̃stitit ut cũ oꝑe p̃ciu¬
sit ꝯmcede magna fallat nõ hostẽ prẽm
patruũq tiuĩ armis prĩꝙ celtiberi soci
frande arcũuener̃t nec t̾ ipĩ amago ne
⁊apdrubale hostiñ ducib ꝙ tũ ab indibile
 mea domo ĩfide acceptis piouli fuit nu¬

Expanded text:
simile? pacato mari praeter oram Italiae Galliaeque uectus Emporias in urbem sociorum classem adpulisti; expoHiberum exercitus patris patruique tui post amissos imperatores ferociores calamitate ipsa facti, et dux tumultuarius quidem ille L. Marcius et militari suffragio ad tempus lectus, ceterum si nobilitas ac iusti honores adornarent, claris imperatoribus qualibet arte belli par; oppugnata per summum otium Carthago nullo trium Punicorum ni; quacumque circumspexeris hostilia omnia atque infesta. 'an Syphaci Numidisque credis? satis sit semel creditum; non semper temeritas est felix, et fraus fidem in paruis sibi praestruit ut, cum opcede magna fallat. non hostis patrem patruumque tuum armis prius quam Celtiberi socii fraude circumuenerunt; nec tibi ipsi a Magone et Hasdrubale hostium ducibus quantum ab Indibili et Mandonio in fidem acceptis periculi fuit. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
cie̾ restringendũ incendiũ ꝯcurrẽt alit̾ idem
illi cartagi nenses yspaĩa defendert aliter
menia prĩe tẽplũ deũ aras ⁊i focos defendent
rint ultro um̃ nouũ ex̾atũ ĩ italiã aut exafi¬
ca misint aut magonẽ quẽ abalcarib elas¬
se trãsmissa iã p̃t̾ orã ligur alpinor uectaĩ
ꝯstat anibali se ꝯuige̾ uix erĩt nẽpe ĩ eodem
t̾rore crim ⁊quo nuꝑfiumi cũ asdrubal ĩ itali¬
az m̃scendit quẽ tu q nõ solũ cartagiẽ s ãz
africã excitu tuo es clausutꝰ emaĩb tuis in
italiã emisisti uictũ ate dices eoꝗdẽ minꝰ uelẽ

Expanded text:
commune restinguendum incendium concurrent. aliter iidem illi Carthaginienses Hispaniam defenderunt, aliter moenia patriae, templa deum, aras et focos defendent rint, ultro ipsi nouum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint, aut Magonem, quem a Baliaribus classe transmissa iam praeter oram Ligurum Alpinorum uectari constat, Hannibali se coniuin quo nuper fuimus cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti. uictum a te dices; eo quidem minus uellem—et
Abbreviated transcription (Latin):
ille neĩc cartaginsi mitis tͥrorib reli¬
ꝗsse om̃s has gestas magis tẽptata t̾ũphi
spes ꝙ petita ꝑtinaciter qr neĩem ad eã diẽ
triũphaste ꝗ siñ magnãtu res gestiꝙ ꝯstabt᷑
senatu demuto uibẽ ẽ ing̾ssus argẽtiq p̃

Expanded text:
isse; neminem Carthaginiensem in iis terris reliquisse. ob has res gestas magis temptata est triumphi spes quam petita pertinaciter, quia neminem ad eam diem triumphasse qui sine magistratu res gessisset constabat. senatu misso urbem est ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
tes p. rͥo urẽq failie p̾ecerĩt diei me deficiet¬
si reges inpnsq temẽ ĩ hostiũ t̾ͥra tñs gressos
ꝯ cladibi siuis mayis exatuũq suor enu̾are
uelĩ. ateniensis prudẽtissa cr̃uitas bello dom
relicto auctore cq̃ ĩpigro atq nobili iuuenᷤ
magna classe ĩ ciolia transmista una naua¬

Expanded text:
bal ire ad urbem perget, tum demum te consulem ex Africa, sicut Q. Fuluium a Capua, arcessemus? quid? quod in  cladibus suis exercituumque suorum enumerare uelim. Athenienses, prudentissima ciuitas, bello domi relicto, auctore aeque impigro ac nobili iuuene, magna classe in Siciliam tramissa, una pug
Abbreviated transcription (Latin):
munĩs dari ne min dena milia eris. legatrr̃s
ut quateñ tuto possent ytaliã spectatũ irẽt
de ꝓuĩcis relatũ. ¶ Cũ africã nouã ꝓuin¬
tia ex̃ sortẽ .s. scipioni desti nari hoĩes fama
minsportaret actuꝵ st id ꝑ ppłm acte ferret¬

Expanded text:
ulos dari ne minus dena milia aeris. legationes ut quatenus tuto possent Italiam spectatum irent, de prouinciis relatum. cum Africam nouam prouinciam extra sortem P. Scipioni destinari homines fama transportasset
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dirimi atãm rabie neqrẽt insigne spectałm
ex̾ citũ p̾bue̾ dicuintũq quantũ cupiditas in¬
ꝑi malũ int̾ mortales eẽt maior usti ãmoꝵ
actu facile stolidas uires minoris suꝑauit
¶uie gladiatoꝵ spectaculo ludi funebrer
additi ꝓ copia ⁊ ꝓuĩciali ci castir̾i apanitu¬
¶ Res mtrrĩ nichoin alogatis gerebantur
duas opulẽtas ciutates smñ cͥtaĩe ĩ deditione
accepit. ¶ascnpaurle cartaginẽ siue semꝑ

Expanded text:
m exercitui praebuere documentumque quantum cupiditas imperii malum inter mortales esset. maior usu armorum et astu facile stolidas uires minoris superauit. huic gladiatorum spectaculo ludi funebres additi pro copia prouinciali et castrensi apparatu. res interim nihilo minus ab legatis gerebantur.duas opulentas ciuitates sine certamine in deditionem accepit. Astapa urbs erat Carthaginiensium semper
Abbreviated transcription (Latin):
gͣui militia fessu pugnãdũ sit ꝙͣ ꝯpar ꝯsiliũ
tuũ paretis tui ꝯsilio sit reputa ille ꝯsul ꝓfeũs
ĩ y paniã ut anibali ab alpib descendẽti ccauir¬
bat ĩ ytaliã ex ꝓuicia rediit.tũ ai ambal my
talia sit reli q̾re italiã paras nõ qr resp. id uni¬

Expanded text:
ui militia fessum pugnandum sit? quam compar consilium tuum parentis tui consilio sit reputa. ille consul profectus in Hispaniam, ut Hannibali ab Alpibus descendenti occurreret in Italiam ex prouincia rediit: tu cum Hannibal in Italia sit relinquere Italiam paras, non quia rei publicae uti
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uõ anibal hostis ĩ coluĩ exatu quartũ
decimũ ãnu ytaliã obsident penitebit
te pi corneli głe tue ubihostẽ eũ ꝗtot
funeꝵ tot claudiũ nob̾ cũ fuit tu ꝯsul
ytulie expullĩs ⁊ sic̃ penes. C luctatium
prioris puĩci ꝑpetrati belli titulus fuit ita
penes be hĩ fuĩt ñ aut amilcar ãnibali
dux ẽ p̃ferend̾ aut illud bellũ huic aut

Expanded text:
cum uero Hannibal hostis incolumi exercitu quartum decimum annum Italiam obsideat, paenitebit te, P. Corneli , gloriae tuae si hostem eum qui tot funerum tot cladium nobis causa fuit tu consul Italia expuleris et, sicut penes C. Lutatium prioris Punici perpetrati belli titulus fuit, ita penes te huius fuerit? nisi aut Hamilcar Hannibali dux est praeferendus aut illud bellum huic, aut
Abbreviated transcription (Latin):
yberno anetem ẜ alia tiar ultias finit ec¬
cean domitã armis hẽtis. ytalie nͥ quatꝰ
uallũ castror cingit nich reliqritis peno
Ioui optio maxĩo p̃sidii capito line arcis non
gͦ ferre iduti ꝑmitatis qũs utiq si uobis
¶ Senatꝰ legatis sagũtinis Rit ⁊dirutũ
⁊ restitutũ saguntũ fi dei soniał utrĩq ẜuate
dacum̃tu oĩb gentib fore suꝯ ĩꝑres recti ꝗ¬

Expanded text:
 ultimas finit Oceanus domitam armis habeatis, Italiae nisi quatenus uallum castrorum cingit nihil reliqueritis Poeno. Ioui optimo maximo, praesidi Capitolinae arcis, non ergo ferre. id uti permittatis quaesumus, utique, si uobis .' senatus legatis Saguntinis respondit et dirutum et restitutum Saguntum fidei socialis utrimque seruatae documentum omnibus gentibus fore
Abbreviated transcription (Latin):
his cerdi bellus ꝓ pala dedictoĩs auctor ymilco
puĩcis auxiliarib p̃erat quo urbẽq cla fi de
accepta turdubellus rõius ꝓdit mitior ea uic¬
toria fuit nec tindem noxe amissũ erat. et
aliquãtulũ ue lienierat uolũturia deditio
¶Inde ĩ barbaris si qui nũdũ ꝑdoĩti erãt ss̾
uis dictionẽq redigendos missor stipio car¬
taginẽ ad uota soluenda diis munꝰq ꝯpauãt¬

Expanded text:
ionis auctor, Himilco Punicis auxiliaribus praeerat; quos urbemque clam fide accepta Cerdubelus Romano prodit. mitior ea uictoria fuit; nec tantundem noxae admissum erat et aliquantum irae lenierat uoluntaria deditio. Marcius inde in barbaros si qui nondum perdomiti erant sub ius dicionemque redigendos missus. Scipio Carthaginem ad uota soluenda dis munu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ hostẽ ã ĩ festulimũ fem de alloqũdo sibi cõci¬
liaret mi rabiliotẽq sibi iuꝵ eũ ꝯgͣssio corã
iusũ p̃se ferebat ꝙ̃ bello reb gestis nec du bi¬
taie ꝗn siphas regnũq eĩ iã ĩ roñoꝵ eeñt pe¬
testate eã artẽ illi uiro ad ꝯclianda aĩq̃ et̃
itaq nõ com̃o yspaĩc amisse st̃ q̃tendũ ma¬

Expanded text:
quendo sibi conciliarit. mirabiliorem sibi eum congresso coram uisum prae se ferebat quam bello rebus gestis, nec dubitare quin Syphax regnumque eius iam in Romanorum essent potestate; eam artem illi uiro ad conciliandos animos esse. itaque non quo modo Hispaniae amissae sint quaerendum ma
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatũ. pax añ ĩ itulia ꝙ̃ bellũ ĩ africa sit
⁊ nob̾ pri decedat timor ꝙͣ ultro aliis in¬
ferat᷑. siutrũq tuo dueru auspitioq fiei̾
pt anibale hic uicto illic cartaginẽ ex¬
pugna. si alterutra uictoria nouis ꝯsulib̾
relinquenda ẽ por tũ maiorq tũ cã et ĩ hoc¬

Expanded text:
pugnatum. pax ante in Italia quam bellum in Africa sit, et nobis prius decedat timor quam ultro aliis inferatur. si utrumque tuo ductu auspicioque fieri potest, Hannibale hic uicto, illic Carthaginem expugna: si alterautra uictoria nouis consulibus relinquenda est, prior cum maior clario
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵq ĩ bellẽ ĩ ermẽq ciues sui cederẽt ⁊ in
sucensũ rogũ semi aĩa pleraq iuiceret cor¬
ꝑa riuiq sanguis flãma orientẽ exstigue¬
rent post̾mo ip̃i cede miẜanda suor fatiga¬
ti ꝯarmis medio ĩ cendiost ĩ iecerũt ¶Iam
cedes ꝑ petrate uictores rõmi supuenc̾ ac p̾o¬

Expanded text:
ederent et in succensum rogum semianima pleraque inicerent corpora riuique sanguinis flammam orientem restinguerent: postremo ipsi caede miseranda suorum fatigati cum armis medio incendio se iniecerunt. iam caedi perpetratae uictores Romani superuenerunt. ac p
Abbreviated transcription (Latin):
cerraturs ꝓfessi st̃. corb̾ maior etat etate
or sue pr̃ pͥnceps ꝓxĩe fua̾t afr̃e maioc̾ prĩ¬
yͥ morte eiꝰ pͥncipatu accepto ꝯu̾bis distey¬
tare stipio uelli ac sedare iris negato id
anbo dicc̾ cõib cognatis nec aliũ deoru
hoũ ue ꝙ̃ martẽ st indicẽ hĩtutos ẽt̃ robore¬

Expanded text:
fessi sunt. Corbis maior erat aetate: Orsuae pater princeps proxime fuerat a fratre maiore post mortem eius principatu accepto. cum uerbis disceptare Scipio uellet ac sedare iras, negatum id ambo dicere cognatis communibus, nec alium deorum hominumue quam Martem se iudicem habituros e
Abbreviated transcription (Latin):
notis ioui sucaficaret ĩ yspaĩa spondebantq
aĩ sic̃ c. luctatĩ supi̾ bella punicũ finisẜ ita id
qd̾ ĩstaret .p. corneliũ finituꝵ. atq ut ĩ yspaĩa
om̃i peno expulisẜ sic italia pulsiuꝵ cẽ affei¬
cumq ei ꝑ iñ debellatũ ĩ ytalia foret ꝓuin¬
niã destinabat¶ p̃toria tñ coĩtia hĩtir sreati
duo ꝗ tũ ediles ple. emit .s.c. lucretĩ.c. ẜuiliꝰ scipiͦ¬
3l. emili papĩan ¶ xͦ año punici belli .p. corneli
stipio ⁊.l. liciuiꝰ aussus ut ꝯsulatũ inicrũt no¬
miãte ꝯsulib ꝓuĩcie st sticilia scipioni exͣ soaẽ
ꝯ cedente collega qr sacroꝵ cura pontisicẽ maxi¬
mũ ĩ italia retinebat bruci crasso tũ p̃torie
puicie insortẽ ꝯiecte urbana ꝯẜiulio obligit
ariminũ ita galliã appellabat .sp. lucretiosla¬
lia .l. emilio en octauio sardinia. ¶Senatus
ĩ cupitolio ẽ hĩtꝰ ibi referẽte.p. stipione se sta
turũ ẽ ut quo ludo int̾ sedietr̃e militarẽ in

Expanded text:
ui sacrificaret; spondebantque animis, sicut C. Lutatius superius bellum Punicum finisset, ita id quod instaret P. Cornelium finiturum, atque uti Hispania omni Poenos expulisset, sic Italia pulsurum esse; Africamque ei perinde ac debellatum in Italia foret prouinciam destinabant. praetoria inde comitia habita. creati duo qui tum aediles plebis erant, Sp. Lucretiecimo anno Punici belli P. Cornelius Scipio et P. Licinius Crassus ut consulatum inierunt, nominatae consulibus provinciae sunt, Sicilia Scipioni extra sortem, concedente collega, quia sacrorum cura pontificem maximum in Italia retinebat, Bruttii Crasso. tum praetoriae provinciae in sortem coniectae. urbana Cn. Servilio obtigit, Ariminum—ita Galliam appellabant—Sp. Lucretio, Sicilia L. Aemilio, Cn. Octavio Sardinia. senatus in Capitolio habitus. Ibi referente P. Scipione senaem militarem in
Abbreviated transcription (Latin):
uerãt ãt hice rri m̃tõe placẽtinoꝵ ⁊cremo¬
nẽsiũ legati q̃rentes aqr suũ abĩdolł guił
ĩ cursari ac uastaĩ magnãq ꝑtẽ colonoꝵ
suor dilapsaz ẽẽ ⁊ infreqñtesse urbes agri
uastatũ ac deẜtũ hr̃c maĩlio p̃cori mãda¬
tũ ut colonias abhoste tueret. ꝯsules .s.¬

Expanded text:
uerant autem huiusce rei mentionem Placentinorum et Cremonensium legati querentes agrum suum ab accolis Gallis incursari ac uastari, magnamque partem colonorum suorum dilapsam esse, et iam infrequentes se urbes, agrum uastum ac desertum habere. Mamilio praetori mandatum ut colonias ab hoste tueretur: consules
Abbreviated transcription (Latin):
naitũ uidemꝰ ac uidisse nos ciuib nris renũ
mas hostiũ nr̃oꝵ cepisẜ ĩ yspana urbt ubi¬
q ex captoꝵ nũo ex cretos sagũtino ĩ plia
remusit. postͥmo tudertaĩa adeo ĩfestam
nob̾ ur illagente ĩ columi stare sugũtum
nõ posẜ itabello a flix ut si mõ not absir u̾¬

Expanded text:
ratum uidemus ac uidisse nos ciuibus nostris remas hostium uestrorum cepisset in Hispania urbes, ubique ex captorum numero excretos Saguntinos in patriam remisit; postremo Turdetaniam, adeo infestam nobis ut illa gente incolumi stare Saguntum non posset, ita bello adflixit ut non modo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
metricanꝯ haud minꝰ t̾rebãt ĩ edẽ Iouis
forib ipĩs duo ꝑlapsi angues abantio nũ¬
ciatu ẽ crrientas spicas metentib iusas
ẽẽ. Cere porc̾ biceps ⁊ angnꝰ mastuł idẽq
feĩa natꝰ erat. Et galbe duo soles iusos
ferebat. Et nocte fregelł lucẽ aꝑtã. Et bor
ĩ agro ro. lout̾. Et ara neptũm młto ma¬
nasse sudore ĩ arco flaminio dicebat᷑. Et
edes cetere sabbatis qrini dtelo tacte.
¶ ꝓdigia ꝯ suł hosuiis maiorib ꝓarare
iussi suplicatõ unũ diẽ hr̃c. Sa cx senat̾o

Expanded text:
tricanos haud minus terrebant in aedem Iouis foribus ipsis duo perlapsi angues; ab Antio nuntiatum est cruentas spicas metentibus uisas esse; Caere porcus biceps et agnus mas idem feminaque natus erat; et Albae duo soles uisos ferebant et nocte Fregellis lucem obortam; et bos in agro Romano locutus et ara Neptuni multo manasse sudore in circo Flaminio dicebatur; et aedes Cereris Salutis Quirini de caelo tactae. prodigia consules hostiis maioribus procurare iussi et supplicat
Abbreviated transcription (Latin):
Ande cũ fama acccdisẜ brustia bi¬
time regem ĩ fines regni sui transgressũ
traieat ⁊ sulpitĩ eginã clasem reccpit. uni
initio ueris ꝓfciĩs erat haud ĩ maiore certa¬
mine ꝙ̃ oport attalł decertãs. ¶ philippus
toronẽ cepit ĩcollebãt eã uilẽ ꝓfugi del
tebuiptiotias iube sua capta aphilippo cu
infide etoloꝵ ꝑfugisrẽt sedem eis etholis dede¬
rant urbes deuastute ac deẜte pͥore euisdez
iussis ibi se ꝯꝑire ptolomei dioꝵ q legatis
uenit ubi cu defimendo etolico bello agẽ¬
tur affuerãt eĩ legati nuꝑ era clec ꝯalio¬

Expanded text:
inde, cum fama accidisset Prusian Bithyniae regem in fines regni sui transgressum,traiecit. et Sulpicius Aeginam classem recipit, unde initio ueris profectus erat. haud maiore certamine quam Opuntem Attalus ceperat, Philippus Toronen cepit. incolebant urbem eam profugi ab Thebis Phthioticis; urbe sua capta a Philippo cum in fidem Aetolorum perfugissent, sedem iis Aetoli eam dederant urbis uastae ac desertae priore eiusdem iussis ibi se opperiri Ptolomaei Rhodiorumque legatis uenit. ubi cum de finiendo Aetolico bello ageretur—adfuerant enim legati nuper Hera
Abbreviated transcription (Latin):
qr uires adst̃ pugnantib tella nĩ strãt saxa ĩ
muro munientib gerũt. nõ lib̾tas solũ a ꝗc¬
spũ. itaq tãto ardore cͥtam̃ initũ ẽ ut abuniꝰ¬
adꝑtẽ piculi capestendã eẽ ras ĩtrrpida igna¬
ua militũ ferri stalas uib ⁊ st ip̃m si ceti

Expanded text:
tibus tela ministrant, saxa in muros munientibus gerunt. non libertas solum agespectu. itaque tanto ardore certamen initum est ut domitac partem periculi capessendam esse ratus increpita ignauia militum ferri scalas iubet et se ipsum si ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
dubio qn hostiũ ceñt opͥmiq aplib prĩ ꝙͣ
eĩ ex alto uela acriori uẽto prĩ ĩ portũ ĩ tulle¬
runt ꝗnq remes ꝙ̃ peni ancoras molirentũ
nec ultra nmultũ de reqdꝙ̃ ĩ regio portu audeb¬
ant ita prioe ĩ t̾rã asdrubal mox scipio ⁊ lelĩ
egssi adregẽ ꝑgũt magnificũqi id siphaci nec
erat alr̾ uiꝵ duor opulẽtissioꝵ ea tẽpestate du¬
ces ppłor uno die suã pace̾ aĩaiciãq petentes
uenisst utrũq ĩ hospitiũ ĩuitat aqm̃sors eꝙ¬

Expanded text:
dubio quin hostium essent opprimique a pluribus priusquam enim ex alto uela paulo acriori uento prius in portum intulerunt quinqueremes quam Poeni ancoras molirentur; nec ultra tumultum ciere quisquam in regio portu audebat. ita in terram prior Hasdrubal, mox Scipio et Laelius egressi ad regem pergunt. magnificumque id Syphaci—nec erat aliter—uisum duorum opulentissimorum ea tempestate duces populorum uno die suam pacem amicitiamque petentes uenisse. utrumque in hospitium inuitat, e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dux ac fuge anctor ĩ ꝓxiq colles ꝯstx mi¬
lib ferme semiertniu euasit. ora cesi capti¬
qi. castra tumłtuaua tapti penitumulo edi¬
ini quo a sensu conas cẽt haud disiculter
sest nitati st. ẜ obsidio ⁊̃ loco nudo atq ĩopi
uix ĩ paucos dies tolletabił etat. Itaq trã¬
sitoẽs ad hostẽ fiebãt. postͥmo dux ipẽ naui¬

Expanded text:
or in proximos colles cum sex millibus ferme semermium euasit; ceteri caesi captique. castra tumultuaria raptim Poeni tumulo ediiniquo adscensu conatus esset haud difficulter sese tutati sunt. sed obsidio in loco nudo atque inopi uix in paucos dies tolerabilis erat; itaque transitiones ad hostem fiebant. postremo dux ipse naui
Abbreviated transcription (Latin):
relictis i p̃e ꝯ.c. lelio duali quq temib
a cartaginc ꝓfcũs trã qllo mari płimum
remis int̾du ⁊ leui adiunãte uẽto ĩ assi¬
cam traiecit. ¶ forit ita dadit ut oo ipõ
tp̃r asdrubał pulsus yspaĩa .uii  demis

Expanded text:
relictis ipse cum C. Laelio duabus quinqueremibus ab Carthagine profectus tranquillo mari plurimum remis, interdum et leni adiuuante uento, in Africam traiecit. forte ita incidit ut eo ipso tempore Hasdrubal, pulsus Hispania, s
Abbreviated transcription (Latin):
tant ad penq illium gitum ꝓ dendis qui ge
illa clade ades ꝑfugerãt int̾fia endisq stelus q̃
de fectoĩs addiderãt ĩ eꝙ ppło pͥmo aduẽtu aĩ
dubie yspaĩe eeñt mĩto mag̃ ꝙͣ utilr seuitũ
uidebas ueĩsse accitũ atarone .l. martium
ꝯt̾cia ꝑte copiar adcastulone opugnandũ
mutit ip̃e ꝯcet̾o eycitu qntis ferme ad il¬
li turgĩ cassris pueĩt clause erãt porte oĩa

Expanded text:
rat ad Poenos: Iliturgitani prodendis qui ex illa clade ad eos perfugerant interficiendisque scelus etiam defectioni addiderant. in eos populos primo aduentu cum dubiae Hispuidebatur uenisse, accitum ab Tarracone L. Marcium cum tertia parte copiarum ad Castulonem oppugnandum mittit, ipse cum cetero exercitu quintis fere ad Iliturgin castris peruenit. clausae erant portae o
Abbreviated transcription (Latin):
ora fortuns eeñt ẜuarẽt̃ s rẽ ĩ clinatã forc¬
uiderẽt atq ĩ eo eẽ iã ut uib caperet᷑ stirẽt
om̃s quos euntes ĩ p̃liũ cͥnerẽt mortẽ da
pugna hĩturo illos st ꝑ deg suꝑor ĩ fergqi o¬
rare ut memores lib̾tutis q̃ illodie aut
morte hoẽsta aut suntute fimenda esstt¬
ferrũ ignẽq ĩ manib eẽ aĩce ac fida ponus
ea q̃ ꝑitura ceñt absumerẽt manꝰqͣ ĩ sul¬
tarent supbe ludibrio hostes Chortatõibus
execratio dira adiecta si ꝙ̃ apoĩto spes mi¬
litia ue aĩ flexiss iñ ꝯcitũto agmĩc patẽ¬
tib portis ingẽti tumłtu erũpũt ¶n enit
ulla sans firma statio opoĩta qr nicħ miỹ
ꝙ̃ ut egtedi maĩb audetẽt timeĩ pot̾at ꝑpa¬
uce eq̃tũ tume leiusqi armatc repentt e
fuit. itaq pulsus eques ꝗ pͥmꝰ st hosti obtu¬
llerat tͥrorẽ ĩ tullit leui armate pugna¬
tũq ss̾ ip̃o uallo forer ni tobar legionum
ꝑ exiguo adĩ struendũ dato tpi aciẽ dire¬

Expanded text:
rtunis essent seruarent; si rem inclinatam uiderent atque in eo iam esse ut urbs caperetur, scirent omnes quos euntes in proelium cernerent mortem in ipsa pugna obituros; illos se per deos superos inferosque orare ut memores libertatis, quae illo die aut morte honesta aut seruitute infaferrum ignemque in manibus esse; amicae ac fideles potius ea quae peritura forent absumerent manus quam insultarent superbo ludibrio hostes. his adhortationibus exsecratio dira adiecta si quem a proposito spes mollitiaue animi flexisset. inde concitato agmine patentibus portis ingenti cum tumultu erumpunt; neque erat ulla satis firma statio opposita, quia nihil minus quam ut egredi moenibus auderent timeri poterat. perpaucae equitum turmae leuisque armaturfuit. itaque pulsus eques qui primus se hosti obtulerat terrorem intulit leui armaturae; pugnatumque sub ipso uallo foret, ni robur legionum perexiguo ad instruendum dato tempore aciem dire
Abbreviated transcription (Latin):
tñ met̾ ⁊ ꝑicłm cessandi nõdabat tp̃s prima
luce opugnaturis hostib castra saitis undiq
circa ex ꝓpinꝗs uallib ꝯgestis augẽt uallũ
monum̃tr se st quõ ĩ armis par p̃sidii foret᷑
defensuri ¶S transicio sinor fugauit ut
tuciora mora iuderet frit pͥncipiũ de fcõĩs
semel ad defectionẽ aĩs seꝑet res silẽtio ꝓxic̃
nactis as drubal castra mouet ¶Sapio ut
agnũe ducti st̃ ut si uia tecta uestigia stĩ¬
tes issent haud dubie assraiti fuerĩt ẜ duab
transeuntes a grrderent. Casdrubal clauss

Expanded text:
tus et periculum cessandi non dabat tempus prima luce oppugnaturis hostibus castra, saxis undique circa ex propinquis uallibus congestis augent uallum, munimento sese quando in armis parum praesidii foret defensuri; sed transitio sociorum fuga ut tutior mora uideretur fecit. principium defectionis semel ad defectionem animis serperet res, silentio proximae noctis Hasdrubal castra mouet. Scipio, uagmine ducti sunt ut, si uia recta uestigia sequentes issent, haud dubie adsecuturi fuerint: ducibus transeuntes adgredere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ mañ ꝯ hoste ꝯsererẽt ita steterũt stuti i nixi
cꝗtũ uelitũq aleuis armature ꝯst̾nati ecorui¬
b ĩ mediã aciẽ sese intullerãt. fessigͥ cor ꝑibus
aĩsq retullẽ pedẽ ordines tñ ẜuantes haudstc̃
ꝙ si ĩ pͥo ducis cederẽt ĩ trgra acies ẜ ꝯeo ip̃
acrus ubi ĩ clinatã sensere uictores se uͥdiq
ĩ ueherẽt ne facile ĩ pet̾ sb̾stini̾ posẜ quãꝙͣ reti¬
nebat obsistrbatq codentib asdrubal. at̾go
eẽ colles tubiiq receptũ si modioc se reapent
clamitas tũ uinaente uentũdiã metua ꝯꝓxĩo
ꝯsistẽ sic una ĩ tadiab colluĩ ac reuocarei
ordines militẽ crꝑant ꝯtantib ĩ adu̾sũ collẽ
erige̾ acic̃ roñis inde inferri inpigrr signa ui¬
derunt integra fuga ĩ casira pauidi ꝯpellũt
imbret nubes efulget tãta iugaq̃ deiecisit
ut uix ĩ castra sua receꝑũt se uictores q̃sdã

Expanded text:
quam manus cum hoste consererent. itaque steterunt scutis innixi. quam manus cum hoste consererent. itaque steterunt scutis innixi. ti e cornibus in mediam aciem sese intulerant. fessi igitur corporibus animisque rettulere pedem, ordines tamen seruantes haud secus quam si imperio ducis cederet integra acies. sed cum eo ipso acrius ubi inclinatam sensere rem uictores se undique inueherent, nec facile impetus sustineri posset quamquam retinebat obsistebatque cedentibus Hasdrubal ab tergo esse colles tutumque receptum si modice se reciperent clamitans, tamen uinsistere signa in radicibus collium ac reuocare in ordines militem coeperant cunctantibus in aduersum collem erigere aciem Romanis; deinde ut inferri impigre signa uiderunt, integrata fuga in castra pauidi compelluntur. imbre nubes effulget, tanta vis aquae deiecta esset ut vix in castra sua receperint se victores, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aciẽ peditũ tutꝰ receptꝰ erat S uͥ ĩa hant pł
qngentos passus acies int̾ sese diuise aberant
¶nde ubi mapiende iã pugne tp̃s enit yssu¬
nꝙ ea media acies fuit p̃sso gradu ĩ cede̾ uib
ip̃e edestrro cornu ibi nãq p̾erat nũciũ ad silla¬
nu ⁊ martiũ mittit ut corni extenderẽt in
si nistrã ꝑtem ꝙ̃admõ se tendentẽ ad destra
indissent a ꝯexpeditis peditũ eqt̃q pri pugna
ꝯsererẽt ꝯhoste ꝙͣ corte intra se medie a cespo
erat qua segni yspanor signa ĩ cedebãt nã cõ¬
flixerat curnua cũ qd̾ roboris ĩ acie hostium
erat peni ueterani affriq nũdũ ad teli con¬
iectã uenisset̃ n ĩcornua ut adiuuare pu
eques leuesq ai matura uellites araũductis
aliis ⁊̃ lat̾a ĩ carrebãt cohortes a fronbe urgebãt
ut ab runꝑent cornua cet̾a acie ⁊ cũ adco oĩ
ꝙ abo corꝑa firmarẽt tapti ĩ aciẽ exire adidse¬
culo diẽ extraẜat scipio ut sera pugna cet

Expanded text:
in aciem peditum tutus receptus erat; sed ubi iam haud plus quingentos passus acies inter sese aberant, inde ubi incipiendae iam pugnae tempus erat, Hispanos— ea media acies fuit—presso gradu incedere iubet; ipse e dextro cornu—ibi namque praeerat—nuntium ad Silanum et Marcium mittit ut cornu extenderent in sinistram partem quemadmodum se tendentem ad dextram uidissent, et cum expeditis peditum equitumque prius pugnam consererent cum hoste quam coire inter se mediae acies poerat, qua segnius Hispanorum signa incedebant. et iam conflixerant cornua cum quod roboris in acie hostium erat, Poeni ueterani Afrique, nondum ad teli coniectum uenissent, neque in cornua ut adiuuarent peques leuisque armatura ltacgt uelites circumductis alis in latera incurrebant: cohortes a fronte urgebant ut abrumperent cornua a cetera acie; et cum ab omni  corpora firmarent raptim in aciem exire; et ad id sedulo diem extraxerat Scipio ut sera pugna esset;
Abbreviated transcription (Latin):
nisse tp̃s quo a nephandã comilitonũ strage
⁊i ĩsemet ip̃s si eodẽ fuga delati forẽt ĩstructã
fortuna oportunũ ĩ uirie dice̾t ¶Abhac coar¬
tatrẽ ducs ĩcitati stalas electi ꝑmanipu¬
lꝯ uiris diuidũt ꝑtito excitu ita ut ꝑtĩ alti
lelĩ p̃eẽt legas duob simł locis ancipili tͥnue
urbe agirdiunt᷑ ¶nõ duxun aut płos pͥncipes

Expanded text:
nisse tempus quo et nefandam commilitonum necem et in semet ipsos, si eodem fuga delati forent, instructamfortuna opportunum iniuriae duceret. ab hac cohortatione ducis incitati scalas electis per manipulos uiris diuidunt, partitoque exercitu ita ut parti alteri Laelius praeesset legatus, duobus simul locis ancipiti terrore urbem adgrediuntur. non dux unus aut plures principes
Abbreviated transcription (Latin):
opĩo destinatũ suor hostũq rꝰ milite cornib
firmatis seriis ⁊̃ media aciẽ acceptis asdrubal
clamore eqtũ exctar ut extabͥnacło ꝓsiluit
tumłtũq añ uallũ ⁊trepidatõ suor a ꝓcul
signa legionũ fulgẽna plenꝙ qi hostiui cn pos
uidit cꝗtatũ oẽ extĩplo ĩ eꝗtes enuttit ip̃e ꝯpe
ditũ agmĩe ocastris egredr exoidĩe sblito qdpͣ

Expanded text:
onem destinatam suorum hostiumque Romano milite cornibus firmatis, sociis in mediam aciem acceptis. Hasdrubal clamore equitum excitatus ut ex tabernaculo prosiluit tumultumque ante uallum et trepidationem suorum et procul signa legionum fulgentia plenosque hostium campos uidit, equitatum omnem extemplo in equites emittit; ipse cum peditum agmi
Abbreviated transcription (Latin):
speculatores tñssugaꝵ dcã affirmãtes uene̾
¶Cũ sarcinis ĩmediũ ꝯiectis arma tõni
cupiũt acieq iusta ĩ pugnã uadũt mille¬
q passuũ aberãt cũ ab hoste ꝯspecti trepi¬
dariq repente ceptũ ⁊ mago ex castris cita¬
to equo ad pͥmũ clamorẽ ⁊ tumłtũ adue¬
hitur erant aut̃ ĩ celtibero e̾xcitu xl. stuta
a .cc. eꝗtes hãc iustã legionẽ ⁊ id fermc ꝗd̾¬
roboris erat ĩpͥma acie locat. ceter leue ar¬
matura in insidiis posuit cũ ita ĩ structos
adduce̾t ecastris uix dũ ing̾ssus uallo in¬
es roͥ pila ꝯiecerũt. sb̾sidũt yspani aduer¬
excepissent scutis cũ pes ꝯpede collas gla¬
diis gerires cepta ẽ.ceter asꝑitas locoru
celtiberis ꝗb ĩ p̃lio ꝯcursare mos ẽ ueloci¬
tatẽ ĩ utile faciebat ⁊ haut iiq ademãt
roͣnis stabili pugne assuetis ñ ꝙ angusti
⁊ int̾ nata iurgulta ordines dirimebat

Expanded text:
speculatores transfugarum dicta adfirmantes uenerunt; speculatores transfugarum dicta adfirmantes uenerunt; tum sarcinis in medium coniectis arma Romani capiunt acieque iusta in pugnam uadunt. mille passuum aberant, cum ab hoste conspecti sunt trepidarique repente coeptum; et Mago ex castris citato equo ad primum clamorem et tumultum aduehitur. erant in Celtiberorum exercitu qua equites; hanc iustam legionem—et id ferme roboris erat—in prima acie locat: ceteros leuem armaturam in subsidiis posuit. cum ita instructos educeret e castris, uixdum in egressos uallo eos Romani pila coniecerunt. subsidunt Hispani aduerexcepissent scutis, tum pes cum pede conlatus et gladiis geri res coepta est. ceterum asperitas locorum et Celtiberis, quibus in proelio concursare mos est, uelocitatem inutilem faciebat, et haud iniqua eadem erat Romanis stabili pugnae adsuetis, nisi quod angustiae et internata uirgulta ordines dirimebant
Abbreviated transcription (Latin):
9 cesẜat nũ maris ora oĩsq ferme yspãla
qua orientẽ iͥgit scipioĩs ac rõne dictoĩs
magoniq iũt cu ĩ celtiberia q̃ media int̾
tũ cꝗtib qͥngẽtis misit silan qr itis iaxĩ
uentꝰ sui p̃ gressus ducib ĩ dide̾ excel ti beĩa
bina castra arca uiaz qua irẽt ẽẽ leua
celtiberis nouũ exatũ supͣ nouẽ milia hõi¬
nu destra punica tene̾ castra. Sa statõib
ugiliis oĩ iusta militaĩ custodia tuta et
firma eẽ illa alta soluta negletta quent
barbaroꝵ ⁊ tironũ ⁊ minꝰ tim̃tiu ꝙ ĩ sua
t̾ra eeñt ea pri egͥdienda ratꝰ silan signa
ꝙͣ maxĩe ad leua iubebat ferri nec iñ
a statõib punicis ꝯspiceret᷑ ipe p̃missis spe¬
culatorib citato agnũe adhostem pergit᷑
tria milia ferme aberat cũ haut dum ꝗsꝙ̃
hostiuz senẜat Ꝯfragosa loca ꝯobsita uir¬
gults tũbat colles ibi ĩ caua ualle atq
ob id oculta obside̾ militẽ ⁊cibũ cape̾ uib¬

Expanded text:
 nostri maris ora omnisque ferme Hispania qua in orientem uergit Scipionis ac Romanae dicionis Magonique iunctus cum in Celtiberia, quae media inter tum, equitibus quingentis misit. Silanus quantis maximis aduentus sui praegressus, ducibus indidem ex Celtiberia bina castra circa uiam qua irent esse; laeua Celtiberos nouum exercitum, supra nouem milia hominum, dextra Punica tenere castra; ea stationibus uigiliis omni iusta militari custodia tuta et firma esse: illa altera soluta neglectaque, ut barbarorum et tironum et minus timentium quod in sua terra essent. ea prius adgredienda ratus Silanus signa quam maxime ad laeuam iubebat ferri, necunde ab stationibus Punicis conspiceretur; ipse praemissis speculatoribus citato agmine ad hostem pergit. tria milia ferme aberat, cum hauddum quisquam hostium senserat; confragosa loca, et obsiti uirgultis tegebant colles. ibi in caua ualle atque ob id occulta considere militem et cibum capere i
Abbreviated transcription (Latin):
ssentq munientes ꝗ abditi pͥ tumulũ opor¬
tune ad id poĩa astipione cates ĩ ꝓuiso me
fustr ĩ cucurissent. Ei ꝓntissimũ quẽqi et
signis atqi ordine agmis incesẜant longiõ
⁊ diu ambigna pugna fuit.ẜ cũ abstãti¬
b pͥmũ expedi cohortes deinde ex oꝑe deduc¬
ti milites atq arma capẽ uisi płes ⁊ ĩ trari

Expanded text:
ssentque munientes ni abditi post tumulum opportune ad id positum ab Scipione equites improuiso in effusos incurrissent. ii promptissimum quemque et signis atque ordine agminis incesserant, longior et diu ambigua pugna fuit. sed cum ab stationibus primum expeditae cohortes, deinde ex opere deducti milites atque arma capere iussi plures usque et i
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec dedictio tuta ad tã ĩ festis udebatur
nec spes menib aut armis tuende salutis
erat facinꝰ ĩst ac sug fedũ ac feꝵ ꝯstisaĩt
lacũ in foro destinãt quo p̃aosissa neo suarũ
cum iusissent ligna circa exstriuĩt .i. faces q̃

Expanded text:
 nec deditio tuta ad tam infestos uidebatur neque spes moenibus aut armis tuendae salutis erat, facinus in se ac suos foedum ac ferum consciscunt. locum in foro destinant quo pretiosissima rerum suarum cum iussissent, ligna
Abbreviated transcription (Latin):
iuo ꝯsu. rome ad senatũ nũciass ꝯsule satis
plidus gallie ꝓuicie credẽ .l. portiũ ꝯsuis legiõib
et decedẽ se iñ ac deduci excitũ ꝯsulatẽ posst
pr̃es ñ in liuiu tm̃ redite adiubẽ ẜ collegam
quaꝵ eiꝰ. c claudiũ iusẜũt. Idmõ ĩ decto intͥ¬
fuit ꝙ in liuii exatũ teduai neronis legio¬

Expanded text:
um nuntiasset consulem satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse, patres non M. Liuium tantum redire ad urbem sed collegam quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo in decreto interfuit quod M. Liui exercitum reduci, Neronis legio
Abbreviated transcription (Latin):
gessi ssent. itaq̃ꝙͣ exdiusis regioib ꝯuenitẽt᷑ uno
colligam ibi oꝑire uissus forte ita eueĩt ut
codem die ambo p̃neste uenirẽt. in p̃misso e¬
dos ut triduo p̃ frrqũs senat adede bellonead¬
eẽt oi młt̾tudine obiua efuxa adube̾ accsscͣ

Expanded text:
sis regionibus conuenirent uno collegam ibi opperiri iussus. forte ita euenit ut eodem die ambo Praeneste uenirent. inde praemisso edicto ut triduo post frequens senatus ad aedem Bellonae adesset, omni multitudine obuiam effusa ad
Abbreviated transcription (Latin):
gratuita oꝑa pugnãtiũ fuit. nã alii miisi
ab reguł st̃ ad spẽm insite gentis uirtutis o¬
stendendũ. alii ip̃i ꝓfessi se pugnaturos ĩ gr̃a
ducis alis emu lanio ⁊ cͥtam̃ ut uocarẽt pro¬
uocatiq haud abnuerẽt ¶Traxit ꝗdez quas
disceptando ꝯtrou̾sias fiire nequa̾t.ca ut
uoluãt pacto int̾ se ut uictorẽ res stq̃ret̾
ferro decͥuẽ.n obscuri gni̾s hoiẽs ẜ clari illu¬
stres q corb̾ c⁊ orsua patrueles frẽs depͥnapa

Expanded text:
gnantium fuit. nam alii missi ab regulis sunt ad specimen insitae genti uirtutis ostendendum, alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis, alios aemulatio et certamen ut prouocarent prouocatique haud abnuerent traxit; quidam quas disceptando controuersias finire nequierant aut noluerant, pacto inter se ut uictorem res sequeretur, ferro decreuerunt. neque obscuri generis homines sed clari inlustresque, Corbis et Orsua, patruele
Abbreviated transcription (Latin):
das qr etrustoꝵ unbroꝵ uł ppli defectois aroͣ¬
nis ad asdrubale sb̾aduẽtu eiꝰ ꝯsilia agitassẽt
qnq eũ auxiliis aut ope aliqua iuussent
¶hec co ano domi milicieq gesta ludi
cõmi int̾ toti ĩstaurati abedilib curilib ꝯẜ
uilio cepione ẜuilio cor nelioleniulo. Itez

Expanded text:
das qui Etruscorum Umbrorumve populi defectionis ab Romanis ad Hasdrubalem sub adventum eius consilia agitassent quique eum auxiliis aut commeatu aut ope aliqua iuvissent. haec eo anno domi militiaeque gesta. ludi Romani ter toti instaurati ab aedilibus curulibus Cn. Servilio Caepione Ser. Cornelio Le
Abbreviated transcription (Latin):
llege cepat głas auxiliũ eqrũ agebãt see dier
spatio trãscurisre longitudinẽ ytalle  eodis ai
asdrbale ⁊ ytalia signis collatis pugnasse qd
eñ custra adu̾su se se ĩ apulia pou̾n hĩe dibal
credidisẜ. Ita unũ ꝯsulẽ ꝓ utraq ꝑte ytalie ad¬

Expanded text:
 illum equitem aiebant sex dierum spatio transcurrisse longitudinem Italiae, et eo die cum Hasdrubale in Gallia signis conlatis pugnasse quo eum castra aduersus sese in Apulia posita habere Hannibal credidisset. ita unum consulem pro utraque parte Italiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
reũ ⁊ tripilã. aliphela aut̃ magalo poli¬
tis ꝙ suoꝵ uus ẽe finiu satis cẽ ꝓbabant
restituit. iñ nauib acceptis ab acheis em̃t
aut̃ tres quadu remos ⁊ biremes totidem
siu clasti miẜat ĩ corinthũ sinũ ꝓfectus
fuit. in siluas montesq fugit pecora q̃ intͥ fe¬
stinatoe abigne ꝗ erat st̃ direpta ⁊ ĩ nanes

Expanded text:
raeam et Triphuliam, Alipheram autem Megalopolitis quod suorum fuisse finium satis probabant restituit. inde nauibus acceptis ab Achaeis—erant autem tres quadriremes et biremes totidem—sium classi miserat in Corinthium sinum, profectus fuit in siluas montesque refugit: pecora quae inter festinationem abigi nequierant sunt direpta et in naues
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at scundũt sicubi nimis arduã aleue str¬
um ccuriebat clauo p modica int̾ualla sigẽ¬
tes cũ uolut gradus fecispet̃ p̾mũ stqntes extra¬
uibẽ iã captã arõnis ¶Tum uo̾ aparsut abi¬
ra ⁊ abodio urbe̾ opugnatã ẽẽ nemo cupiẽdi ui¬
uos nemo patẽtib ad directõe oĩb p̃de mẽor
ẽ trucidati ĩ ermes atq armati feiãs parit̾ ac ui¬
rir usqi ad infantiũ cedem ira crudeł peruenit
ignẽ deinde tectis inicuũt ae diriu̾it q̃ moẽdio
assũmi neq̃unt adeo uestigia quaꝵ ub extin¬
guẽ ac delẽ memoriã hostiũ sedis cordi est
¶Castulonẽ in scipio exatũ duar quã ur¬
ẜ aduentu scipioĩs p̃uenãt fama cladis li¬
turgitanor t̾rorq deinde atqr despatio ĩ uase¬
rat yĩ diu̾sis cãis cũ sibi ꝗsq ꝯsultũ ne alte̾¬

Expanded text:
poterant scandunt. sicubi nimis arduum et leue saxum occurrebat, clauos per modica interualla figentes cum uelut gradus fecissent, primi insequentes extraurbem iam captam ab Romanis. tum uero apparuit ab ira et ab odio urbem oppugnatam esse. nemo capiendi uiuos, nemo patentibus ad direptionem omnibus praedae memor est; trucidant inermes iuxta atque armatos, feminas pariter ac uiros; usque ad infantium caedem ira crudelis peruenit. ignem deinde tectis iniciunt ac diruunt quae incendio absumi nequeunt; adeo uestigia quoque urbis exstinguere ac delere memoriam hostium sedis cordi est. Castulonem inde Scipio exercitum ducit, quam ursed aduentum Scipionis praeuenerat fama cladis Iliturgitanorum terrorque inde ac desperatio inuaserat; et in diuersis causis cum sibi quisque consultum sine alte
Abbreviated transcription (Latin):
ad oĩa ip̃ẽ raptĩ isset nulli mñ sera ĩ tpre
cocuirisse ⁊ rapientẽ oĩa ex ocalis eluxi¬
sse celeritatẽ suã fortunã ĩ ꝯclio ãt disi¬
mulãs egriludinẽ elato aĩo deseruit testa¬
t̾ deo hoic̃sq se nlło loto noc tp̃i de fusst qn
ubi hostiũ armatũ ꝯcrepuissent co quãta
maxia posẜ celeritete tendẽt ẜ uix rõci imi¬
ri posse utr̃ a se audati anfugatiꝰ ab hostib
genat᷑ bellũ. Ne ab oponte attallũ. sic sulpi¬
tiũ a calcde. sc eis ipĩs dieb machianidã
ema nib suis elapsũ ẜ nõ semꝑ felice eẽ
fugã noc ꝓdificili id bellũ hñdu ĩ quo si

Expanded text:
ad omnia ipse raptim isset, nulli tamen se rei in tempore occurrisse, et rapientem omnia ex oculis elusisse celeritatem suam fortunam. In concilio autem dissimulans aegritudinem elato animo disseruit, testatus deos hominesque se nullo loco nec tempore defuisse quin, ubi hostium arma concrepuissent, eo quanta maxima posset celeritate tenderet; sed vix rationem iniri posse utrum a se audacius an fugacius ab hosatur bellum. sic ab Opunte Attalum, sic Sulpicium ab Chalcide, sic eis ipsis diebus Machanidam e manibus suis elapsum. sed non semper felicem esse fugam nec pro difficili id bellum habendum in quo, si