comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in speciẽ nat᷑alem. iuxea quã nutͥt᷑ onĩe animal. neresẽ ⁊ sobolem creat.
ł i speciem sensilem urta quã diferunt int̾ sc quę. animã hñt uitẽ
que sola uita fruunt᷑ ił animalia ⁊ stirpes. Ite in eã speciem quȩ locũ
ex loco mutat. ut serpentia omĩa. ł q̃ hñt appecicũ qͥ in ꝑfectiołibus
inuenit᷑ animalib. in qͥb ẽ. cupiditas ⁊ iracunelia. Eitem in eã speciẽ
q̃ s̃. ꝑfectior cȩtĩs ratione uiuentiũ : ꝗ̃ in nat᷑a honũs tancũ inuenit᷑.
Est gͥ ecta inqͥt anima in totis partib uiuentis animalis. ⁊ nat᷑alis
qͥdem eiꝰ species ꝑ omẽ se diuidit corpꝰ. Sensus uͦ tructꝰ qͥdem ꝑ om̃e
corpꝰ. Uisus aũ ł auditꝰ. ⁊ cęc̃i incet̾is m̃bris ꝗ̃ st̃ oryana sentiendi. łrm
cipalis uͦ animȩ pars siue potentia ad quã ferunt᷑ q̃ nunciant singłi

Expanded text:
in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, uel in speciem sensilem, iuxta quam differunt inter se quae animam habent et item quae sola uita fruuntur, id est animalia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, ut serpentia omnia uel quae habent appetitum qui in perfectioribus inuenitur animalibus, in quibus est cupiditas et iracundia, et item in eam speciem, quae est perfectior ceteris ratione utentium, quae in natura hominis tantum inuenitur. «Est igitur tota, inquit, anima in totis partibus uiuentis animalis». Et naturalis quidem eius species per omne se diuidit corpus, sensus uero tactus quidem per omne corpus, uisus autem uel auditus et ceteri in ceteris membris quae sunt organa nuntiant sensus
Abbreviated transcription (Latin):
mouent᷑ animalia. ł oũ agunt aliqͥd ł cũ patiunt. Sus cũ sre intel¬
ligibilis ⁊ sine corꝑe: conseqnt̾ ñ sine qͣntceate ẽẽ inuenlẽ. Quippe
cuiꝰ neq ꝓlaitas ulla neq latitudo neq ꝓfunditus aitet iop
nenĩ ẽ. ut linea ł suꝑficies: nec nͦ figͣani ht̃ uillam N ec ẽ. diuidua  ut
quȩ constant ex partib. Diuiditur tam̃ qͦdã alio genere. sic̃ excidẽ
diuisiõe. ñ magis partes ei ullȩ quãn u̾tutes ⁊ poten̾tis considerent.
Nec uͦ species eius ulls st̃: ut gnis aliciuꝰ species diei sdet it reere¬
rice diseiplinȩ. que ẽ. intelligibilis res. n⁊ sine corpe species tam̃es
eiꝰ dr̃ ea oratio que facta ẽ ad doct̾ne ostentatioem. a itẽ ipecies¬
hui contionabilis ł species oratiõis forensis. Sie gͦ cũ anima qͦq resate
sine corꝑe ⁊ sine magnitudine. nichił int̾ ẽ dicere partes anuns̨.
uite pocentias anim̾e. ł cũ luidimꝰ eã. Cũ sit illa nat᷑e diucluȩ.

Expanded text:
um sit intellegibilis et sine corpore, consequenter etiam sine quantitate esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies; nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex partibus; diuiditur tamen alio quodam genere, sic ut ex eadem diuisione non magis partes eius ullae quam uirtutes et potentiae considerentur. Nec uero species eius ullae sunt, ut generis alicuius species dici solet, ut rhetoricae disciplinae, quae est intellegibilis res et sine corpore, species tamen eius esse dicitur ea oratio quae facta est ad doctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species orationis forensis. Sic ergo, cum anima quoque res sit sine corpore et sine magnitudine, nihil interest dicere partes animae et item potentias animae, uel cum diuidimus eam, cum sit illa naturae indiuiduae,
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥorẽ eẽ corꝑe nec ut endelechiã crescere cũ c̃ceptis senũb cũq¬
budem mat̾ari ad ꝑfectioẽm uenire. S quia dupler eeneia ẽ Afta
corpea: alt̃a carens corꝑe: consequenter docebimꝰ qđ sit anuina ẽeutia
carens corpe ł rincipio qđ om̃e corp̃ penetret idq uiu ficet et

Expanded text:
antiquioreantiquioreisdem maturari et ad perfectionem uenire. Sed quia duplex essentia est, altera corporea, altera carens corpore, consequenter docebimus quod sit anima essentia carens corpore. Principio quod omne corpus penetret idque uiuificet; p
Abbreviated transcription (Latin):
ones uicissim suscipit. ut iusticiã. Competit porro hȩc corꝑeȩ sospitati.
um itẽ iniqͥtatẽ: quȩ demũ c̃grute corꝑis morbis. Sic̃ pulchritudiui qͥdẽ
temꝑantia. tͤpitudini libido. Ite foreitudini. magnanunteas : ĩ becilli¬
eati porro tiniditas. ⁊ ignauia: & omĩo bona qͥdẽ corpis ualitutudo:
comꝑat᷑ animȩ bonȩ ualitutidini. quȩ uͥtꝰ ẽ. ala uͦ corꝑis ualicudo.
uiciositati. Dem̾ anima sic̃ in suꝑiorib constieit modulata ẽ. positaq
ria susttnere. id̾ aũ hoc ⁊̃ animȩ cõmune ẽ. ꝓꝓculdubio nichil ẽ aliud
anima: quã ẽentia. Certe ridicłm ẽ id qđ paret. atq obseqͥt᷑ eentia
cẽ. c̃cedere: scilicet corpꝰ. Ocł uͦ dñat᷑ et regit: negare in substantia po¬
sitũ. cũ plato tã dignicate quã uͥeutũ p̃stantia uenerabile aic̃ eẽ auiã.
anplane corꝑis dñam Ft eentia qdẽ fore animã sic pbat᷑ andep

Expanded text:
suscipit, ut iustitiam — competit porro haec corporeae sospitati — et item iniquitatem, quae demum congruit corporis morbis, sicut pulchritudini quidem temperantia, turpitudini libido, item fortitudini quidem magnanimitas, imbecillitati porro timiditas et ignauia, et omnino bona quidem corporis ualetudo comparatur animae bonae ualetudini, quae uirtus est, mala uero corporis ualetudo uitiositati. Deinde anima, sicut in superioribus constitit, modulata est positaque aria sustinere, idem autem hoc etiam animae commune est, procul dubio nihil est aliud anima quam essentia; certe ridiculum id quod paret atque obsequitur essentiam esse concedere, scilicet corpus, quod uero dominatur et regit negare in substantia positum, cum Plato tam dignitate quam uirtutum praestantia uenerabilem dicit esse animam et plane corporis dominam. Et essentiam quidem fore animam sic probatur eandemque
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: corpꝰ ẽẽ. aĩam plane facent᷑. Qd si ita ẽ: corpꝰ corꝑi sociatũ ẽ. Io¬

Expanded text:
dicentes corpus esse animam plane fatentur. Quod si ita est, corpus corpori sociatum edicentes corpus esse animam plane fatentur. Quod si ita est, corpus corpori sociatum e
Abbreviated transcription (Latin):
decdinant insidias. p̃rupta ⁊ p̃cipitia suꝑsiliunt. necesitudinẽ recognoscunt.
ñ tam̃ rationabilẽ: qͥnpociꝰ nat̾alem. Colus uͦ homo. ex mortalibꝰ pͥncipali ñreis
bono hoc ẽ. ratiõe utit᷑. ut ate idẽ chrisippꝰ. Cic̃ aranea in medietate cassis.
or̃a filoꝵ tenet pedib exordia ut oũ qͥd ex bestiolis plagas incurrerpt
ex qͥcũq parce: de ꝓximo sentiat. sic animę pͥncipale positũ in media sede
cordis sensuũ exordia retinere. ut cũ qͥd nunciabunt: de ꝓximo recognoscat.
Nocẽ qͦq dñt epenetli pectoris ił corde mutati in gremio coredis iuten¬
t̾e sp̃u. qua nerius obsitꝰ limes int̾iectꝰ. cor apulmone secernit utͦq n
uitalib cet̃is. qͦ fautiũ angustias arierante: formatoq lingua. ⁊ cęt̾is uo¬
cabulis organis: arcicłos eđi sonos. sermonis elem̃ta. qͦ qͥdẽ int̃p̃te: nr̃cis ar¬
chani motꝰ aꝑiunt᷑. Id porro pͥncipale anime uocat. Ergo sp̃m animã ẽẽ.

Expanded text:
declinant insidias, praerupta et praecipitia supersiliunt, necessitudinem recognoscunt, non tamen rationabilem, quin potius naturalem; solus uero homo ex mortalibus principali mentis bono, hoc est ratione, utitur, ut ait idem Chrysippus: «Sicut aranea in medietate cassis omnia filorum tenet pedibus exordia ut, cum quid ex bestiolis plagas incurrerit ex quacumque parte, de proximo sentiat, sic animae principale positum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cum quid nuntiabunt, de proximo recognoscat». Vocem quoque dicunt e penetrali pectoris, id est corde, mitti, gremio cordis nitente spiritu qua neruis obsitus limes interiectus cor a pulmone secernit utroque et uitalibus ceteris, quo faucium angustias arietante formanteque lingua et ceteris uocalibus organis articulatos edi sonos, sermonis elementa, quo quidem interprete mentis arcani motus aperiantur. Id porro principale animae uocat. Ergo spiritum animam esse
Abbreviated transcription (Latin):
Si dele uita corpis in anima locata ẽ. ꝓpt̾eaq anima encielecdiu ẽ cor¬
poris. U q corpa partim dñi mathematica. ut spherr oyb ÷ param
hñt. uita uidelicet utentia. nat᷑alis anima. corpis enetlectia stt noes¬
se ẽ. Competit ⁊̃ alia diuisio. Nam corpm quȩda simplicia ut. elent n qse
composita. ut quȩ ex simplicib coaugm̃tant᷑. Compositoꝵe parti organia
nuncupant᷑ parcĩ sine nomĩe. aurũ. aes. gẽme. ceca immobili nat̾a. ini¬
nime organica. Animaliũ uͦ ⁊ stirpiũ ⁊ omĩo qualiũ cũq uita urentium.¬
ciant᷑ oportunitatẽ. Ut ad sum̃dos cibos. ⁊ ad generanda ꝓlem. paris eicłeq
nat᷑e : cum ad sentiendũ ⁊ tͣnslaticiũ ex loco ad locũ morũ. ut cuncta gdi¬
entia. tũ ad fatiendũ impecũ unta desidia ⁊⁊ appetitꝰ ut animalii que

Expanded text:
idem uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim ntra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simplicia, ut elementa, composita, ut quae ex simplicibus coagmentantur. Compositorum partim organica cupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae, cetera immobili nanime organica. Animalium uero et stirpium et omnino qualiumcumque uita utentiumiantur opportunitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum ex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad faciendum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ speciem qͣ formant᷑ singła: generalit̾ aristoteles. ena e l& ciiã Nt̃.
id ẽ absolutã ꝑfectiõem uocat. Hac enĩ obueniente siluȩ: q̃ olim fue¬
rane in sola possibilitate: ꝑueniunt ad effectũ. Itẽ q qł uiuit duplex¬
amina ⁊ corpꝰ opmor ut qulȩ discunt᷑ : diab reb sociant᷑ doctua ⁊aia

Expanded text:
ergo speciem qua formantur singula generaliter Aristoteles entelechiam, ergo speciem qua formantur singula generaliter Aristoteles entelechiam, id est absolutam perfectionem, uocat; hac enim obueniente siluae quae olim fuerant in sola possibilitate perueniunt ad effectum. Item quod uiuit duplexanima et corpus, opinor, ut quae di
Abbreviated transcription (Latin):
quę constat ex corꝑe uelut animalia ł q̃ arte fiunt. Essentia dicta: qr hȩc
apsa ẽ. ⁊ cet̾a q̃ sunt: fac̃ eẽ. Alt̾a. qua mat̾iã informẽ ⁊ adhuc siluam
nite consiłam. Hȩc qͥppe possibilitate om̃a ẽ: q̃ ex ea fieri ⁊ possunt: ł trec¬
cum aũ: ñdũ qͥcꝗͣ ut massa eris. et intͣctata ligna. Tercia cui accidns
effectũ: ꝑfic̃ eam exornatq imp̃ssiõe formę łx qͣ forma quã ĩ signiute
ars: id qđ ꝑfectũ ẽ nom̃ accepit. ut statua. q̃ ex similitudine forię
cuiꝰ ẽ. statua: simulacrũ uocat᷑. Simlit̃ inqͥt homo animal certe est.
⁊ ẽ. ut sluestris ⁊ mat̾ialis ẽentia. Et hec composita. ex mat̃ie formaq
qͥppe ex corꝑe constat nanima. Ergo corpꝰ eiꝰ matĩa ẽ. Anima uͦ spęcies
siue forma. Iurta quã speciẽ id animã animal ẽ cognominatũ. Hanc

Expanded text:
quae constat ex corpore, uelut animalia uel quae arte fiunt, essentia dicta, quia haec quae constat ex corpore, uelut animalia uel quae arte fiunt, essentia dicta, quia haec ipsa est et cetera quae sunt facit esse; altera qua materiam informem et adhuc siluam mente consideramus, haec quippe possibilitate omnia est quae ex se fieri possunt, effectu autem nondum quicquam, ut massa aeris et intractata ligna; tertia cui accidens effectus perficit eam exornatque impressione formae, ex qua forma quam insigniuit ars, id quod perfectum est nomen accepit, ut statua, quae ex similitudine formae, cuius est statua, simulacrum uocatur. Similiter, inquit, homo animal certe est, et est ut siluestris et materialis essentia, et haec composita ex materia formaque quippe ex corpore constat et anima; ergo corpus eius materia est, anima uero species siue forma, iuxta quam speciem, id est animam, animal est cognominatum. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ e Uita enĩ scd̾m ipsos in solo sp̃u qͥ applicitꝰ ñ ꝑmanat ad corpꝰ
intimũ. Nichil enĩ penetrat applicitũ. ⁊ tocũ animal uiuere aiunt. Non
g̃ anima ncorpꝰ applicatiõe sotiant᷑. Ci uͦ ꝑmixta fẽ. anima. ic̃p᷑ aĩa unũ
t̾ranseunt duo corꝑa. ⁊ locꝰ unꝰ qͦ corpꝰ continet᷑ duob corꝑib p̃bebit
capacitatẽ. Cũ uas qđ aquã recipit uinũ ⁊ aquã simul caꝑe ñ possit.
Neq gͥ ex applicatiõe. neq ꝑnintiõe. neq uͦ exconcretiõe: corpꝰ naĩa
sociant᷑. Ex qͦ c̃fie. aĩam ñ ẽẽ. corpꝰ. Est gͥ u̾tus ⁊ potentia carens corꝑe.
ꝗł qr ẽ. in ea pͥncipale: cõpetentẽ nature suę sedem habeat necẽe ẽ.
At uͦ aristotelis aĩam definit hactenꝰ Anima ẽ pͥma ꝑfectio corꝑis na¬
t᷑alis: organici nominabilis: possibilitate uitã hñtis. ꝑ fectiõ em appellans¬
nc̃: spetialẽ ẽentiã q̃ ẽ. in effigie ł ssentia enĩ tͥphariã incelli git̃. Una.

Expanded text:
 secundum ipsos in solo spiritu, qui applicitus non permanat ad corpus intimum nihil enim penetrat applicitum; et totum animal uiuere aiunt: non igitur anima et corpus applicatione sociantur. Si uero permixta sunt, anima unum transeunt duo corpora et locus unus quo corpus continetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod aquam recipit uinum et aquam simul capere non possit. Neque igitur ex applicatione neque permixtione neque uero concretione corpus et anima sociantur; ex quo confit animam non esse corpus. Est igitur uirtus et potentia carens corpore, quodque est in ea principale competentem naturae suae sedem habeat necesse est. At uero Aristoteles animam definit hactenus: «Anima est prima perfectio corporis naturalis organici possibilitate uitam habentis», perfectionem nunc appellans specialem essentiam quae est in effigie. Essentia enim trifariam intellegitur: una
Abbreviated transcription (Latin):
ut quȩ̨ adbibreo fotu ex hisdẽ ereludunt᷑ animalia. E qͦ apparet. en¬
delechiã fore animã. ñ ciũlibet corꝑis. s eiꝰ qđ pot̾ animã sumere. iata
eĩdem uiuere pat᷑cmiũ motꝰ u̾itales exerere inagendo ures qq: pasnois
expiri: ꝓpt̃caqi definitiõi additũ possibilitate uitam h̃cis. łt defutio
qͥdẽ anins ꝑipatetieis at torib calis ẽ. Que tam ex ea cũfiunt mint¬
festant. pͥncipio animam. neq corpeã qͥcꝗͣ es̃ : ⁊ sensile s intelligibi¬
le potiꝰ nsme corpe quȩ tam̃ recipiat᷑ acorpe. Quippe corꝑi pfocti¬
onem d&e ipsa sitq eiꝰ endelechia. res ꝑ semet ipsam ĩ mobili ssic̃

Expanded text:
Ex quo apparet entelechiam fore animam non cuiuslibet corporis, sed eius quod potest animam sumere, iuxta eiusdem uiuere patrocinium motusque uitales exercere in agendo, uitae quoque passiones experiri, proptereaque definitioni additum: «possibilitate uitam habentis». Et definitio quidem animae Peripateticis auctoribus talis est. Quae tamen ex ea confiunt, manifestant principio animam neque corporeum quicquam esse uel sensile sed intellegibile potius et sine corpore, quae tamen recipiatur a corpore, quippe corpori perfectionem det ipsa sitque eius entelechia; r
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt c̃gestosq ⁊ tãꝗ firmiore soliditate pauidos orbes luminũ. grũ cam p leue
angusta mecdiecus subtilior: serenꝰ ignis ꝑ eandẽ fiueret medietatẽ. a gͣ nũ¬
alit̾ phisici m̃branis uł ĩ tunicis solidis contini oculoꝵ orbes asseuerantet. de nat̾a
eoꝗ int̾ptari uidĩt᷑ : Angusta porro illa medietus ꝙ̃ puenit usq: ad oculoꝵ
cuuas sedes. q̃ alia ẽ. ꝗͣ hęc ꝑ quã fluit ignis serenꝰ e leaq inqͥt cũ diurnũ iu

Expanded text:
s congestosque et tamquam firmiore soliditate probatos orbes luminum, quorum tamen esset s congestosque et tamquam firmiore soliditate probatos orbes luminum, quorum tamen esset angusta medietas subtilior, serenus ignis per eandem efflueret medietatem. Itaqualiter physici membranis uel etiam tunicis solidis contineri oculorum orbes asseuerantes de natura eorum interpretari uidentur? Angusta porro illa medietas, quae peruenit usque ad oculorum cauas sedes, quae alia est quam haec per quam fluit ignis serenus? «Itaque, in
Abbreviated transcription (Latin):
luciferi oculoꝵ orbes corusant. Et mox: duȩ st̃ opinor. ututes ig̃nis alta edꝑm¬
ꝑemptoria. alt̾a mulcebris in noxio lumine. Nuic gͥ exqͣ lux cłiẽ inuchens pan¬
dit᷑ cognatũ ⁊ familiare corpꝰ oculoꝵ diuinȩ potestates comte. st̃. Inti mũ siqͥde nñ i
omĩũ anti̾pitio. uippe sol muncd oculus appellat᷑ ab omib ideoq: aͣuetor
inpolitia solẽ qͥle simulacrũ ẽẽ ait: inuisibis dĩ. Oculũ uͦ solis ⁊⁊ solsticiale qͣdiã ut
sic eminens sol in intelligibili mundo. suus huc similis insensili globr iste igutꝰ
luciter. cuiꝰ simulacrũ icꝰ lum̃ ẽ qͦ illustrat᷑ uisus amimaliũ iet oculus. fluere por¬
ro uisũ ꝑ oculos. consentiunt tã phisici ꝗͣ ⁊i medici qͥ ersectis capitis mbris. dũ
scrutant᷑ nat᷑e ꝓuidã sollertiã: notauer. terri biuio tmite ignis liqͥre. Ut pleue

Expanded text:
luciferi oculorum orbes coruscant», et mox: «Duae sunt, opinor, uluciferi oculorum orbes coruscant», et mox: «Duae sunt, opinor, uet peremptoria, altera mulcebris innoxio lumine. Huic igitur, ex qua lux diem inuehens panditur, domesticum et familiare corpus oculorum diuinae potestates commentae sunt, intimum siquidem nostri omnium anticipatio, quippe sol mundi oculus appellatur ab omnibus ideoque idem auctor in Politia solem quidem simulacrum esse ait inuisibilis dei, oculorum uero solis et solstitiale quiddam, ut sit eminens sol intellegibili mundo suus, huic similis in sensili globus iste ignitus lucifer, cuius simulacrum id lumen quo illustratur uisus animalium, id est oculus. Fluere porro uisum per oculos consentiunt tam physici quam etiam medici, qui exectis capitis membris, dum scrutantur naturae prouidam sollertiam, no
Abbreviated transcription (Latin):
specie pueniant ad oculoꝵ c̃cauas sedes. qͣsuꝑcilioꝵ obliqͥ tͣmites porri¬
gunt᷑ sinuateq illic tuncarũ g̃mio. nat᷑alẽ humorẽ recipientes. globes
ciplent munitos tegniae palpebraris. Ex qͦ appellant̃ orbes. Porro eł una sede
ꝓgeluant᷑ iucifere seniite. docet qͥ dẽ sectio pͥncipalt᷑. Nichilominꝰ tam̃ inteligit᷑
er eo qͦs qeł utq oculut moueat᷑ una. nec alt̃ sine alt̃o moueri q ueãt. Iculi por¬
ro ipsiꝰ continentiã in quatuor m̃branis se cunicis notuuer̃. disparili solidtate erũ
differentiã ꝓpͥecatẽq si qͥsꝰ ꝓseqͥ uelit. maiorẽ ꝓposita mat̾ia suscipies lalore. hiti
uerbis placonis eipositis ⁊ q̃ sit inhis nat᷑aliĩ archanoꝵ cẽphensio. atq. ex p̃ssid.
considem. Cũ densib loq̃ret᷑ qͦs capitis instrumta ẽe. dierat: adcuit. Ex qb pͥui

Expanded text:
specie perueniant ad oculorum concauas sedes, qua superciliorum obliqui tramites porrispecie perueniant ad oculorum concauas sedes, qua superciliorum obliqui tramites porriguntur, sinuataeque illic, tunicarum gremio naturalem humorem recipiente, globos complent munitos tegmine palpebrarum, ex quo appellantur orbes. Porro quod ex una sede progrediantur luciferae semitae, docet quidem sectio principaliter, nihilo minus tamen intellegitur ex eo quoque quod uterque oculus moueatur una nec alter sine altero moueri queat. Oculi porro ipsius continentiam in quattuor membranis seu tunicis notauerunt disparili soliditate; quarum differentiam proprietatemque si quis persequi uelit maiorem proposita materia suscipiet laborem. Interim uerbis Platonis expositis et quae sit in his naturalium arcanorum comprehensio atque expressio consideremus. Cum de sensibus loqueremur quos capitis instrumenta esse dixerat, addidit: «E quibus primi
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃tũ uet̾ aduocet᷑ medicoꝵ ⁊ it ẽ fisicoꝵ illustriũ sane uiroꝵ qͥ ad cõ¬
p̃hencdã sane nat᷑e sollerciã: art̾ humani corꝑis facta m̃broꝵ ex sectiõ e
rimati sunt. qđ euistimalunt: ita demũ se suspitiõibus. atq opimonib cer¬
tiores fict᷑os. sitã rationi uisus quã iusui ratio concineret. Demonstraudag
oculi nat᷑a ẽ. de qua cũ pleriq alii. tũ alc meous croconiensis in phisicis exer¬
citatꝰ. qͥq pͥmꝰ exsectiõem agg̃cui ẽ. ausus. ii calistines aristoceles auditor.
⁊ herophilus. niulta ⁊ p̃clara in lucẽ ꝓtuler̃. duas eẽ. angustas semitas q̃
a cerebri sede in qͣ ẽ sita pocestas animȩ sũma ⁊ pͥncͥpalis. ad oculoꝵ ca¬
uernas meent. nat᷑alem sp̃m continentes. q̃ cũ ex uno initio eadẽq
radiee ꝓg̾ssę aliqͣntis ꝑ coniunctȩ sint: in frontis intimis seꝑatę ĩ buuui

Expanded text:
commentum uetus aduocetur medicorum et item physicorum, illustrium sane uirorum, qui ad comcommentum uetus aduocetur medicorum et item physicorum, illustrium sane uirorum, qui ad comprehendendam sanae naturae sollertiam artus humani corporis facta membrorum exectione rimati sunt, quod existimabant ita demum se suspicionibus atque opinionibus certiores futuros, si tam rationi uisus quam uisui ratio concineret. Demonstranda igitur oculi natura est de qua cum plerique alii tum Alcmaeo Crotoniensis, in physicis exercitatus quique primus exectionem aggredi est ausus, et Callisthenes, Aristotelis auditor, et Herophilus multa et praeclara in lucem protulerunt: duas esse angustas semitas quae a cerebri sede, in qua est sita potestas animae summa et principalis, ad oculorum cauernas meent naturalem spiritum continentes; quae cum ex uno initio eademque radice progressae aliquantisper coniunctae sint in frontis intimis; separatae biuii
Abbreviated transcription (Latin):
Causaq pͥncipalis uidñdi lum̃ ẽ. intimũ. nec tam̃ usq qͦq ꝑfecta ⁊ suffitiens¬
ad mim̾is cõpetentis ꝑfunctioẽm. Opus ẽ. qͥppe adium̃to cognati ⁊ excimi lu¬
Cũ uͦ minor: clara ⁊ candida. ut ꝙ̃ patulus. n aꝑtꝰ uisus ãmiteat. Siuͦ maior
erte color qͥ ex corꝑib eudpͤat᷑. quã ẽ. oculoꝵ ambitꝰ. regit᷑. confundit᷑q acis
positũ consanguineũ umini nr̃o. qđ simul oꝑat᷑ ⁊ adiuuat. lum̃ qͦq qđ
quoꝵ si qͥd deerit : impediri usũ necẽe . ẽ. Nis tã pleue. tamq ãiligent̃
elaboratis: uniores pħ ilosophi optimi. ut non heredes. pat̾nũ censũ in
frusta dissipantes: ꝑfectã atq ub̾en sententiã. in mutilas opiniunculas
cecidunt. Quare fatiendũ ut ad certã exploratiõem platonici dogm̃atis.

Expanded text:
causaque pcausaque pad muneris competentis perfunctionem. Opus est quippe adiumento cognati extimi lucum uero minor, clara et candida, ut quae patulus et apertus uisus admittat; si uero maior erit color qui ex corporibus euaporatur quam est oculorum ambitus, tegitur confunditurque acies positum, consanguineum lumini nostro, quod simul operatur et adiuuat, lumen quoque quod ria; quorum si quid deerit, impediri uisum necesse est. His tam plene tamque diligenter elaboratis iuniores philosophi, ut non optimi heredes paternum censum in frusta dissipantes, perfectam atque uberem sententiam in mutilas opiniunculas ceciderunt. Quare faciendum ut ad certam explorationem Platonici dogmatis
Abbreviated transcription (Latin):
causa sequunt̃ atq adiuiuant ⁊ sine qͥb ñ poc iuisus euitere. ui mores¬
sumptis ex plena sententia parcibus. cle hiscẽ parcib eamꝗͣ deniniũsitate ieu¬
ser d pt̾eaq ut qͥ uera cicant. merito moueno. S qͥa nulla partis ꝑfectiõe aliq̃¬
tenꝰ succieiũt: ut exposica platonis sententia. resipsa monstrabit. Censet enĩ
plato. lumñ ex oculis ꝓfundi purũ ⁊ liquatũ qđ sit uelut flos qͥdã ignis intin
nr̃i lñis cũ solsticiali sumine cognatiõem. Colis porro lum̃. instrum̃tũ anin
fore ad uisibiliũ s̃pecierũ contẽp̃atiõem. Ciq̃cle ad oculos ferat᷑. quoꝵ leiugatu
soliditas ⁊ tersa rocinditas. ute poteᷤ munita cunicis textis tenui neruoꝵ sub¬
tegnune: fert facile obiuã lucẽ. Nedietas uͦ in ꝗͣ constituit ucħidi uis. delicat
corꝑis. n sincere. ꝓpe modũq in corꝑee puricatis: ad mictat ẽcẽplatiõis ing̾ssu

Expanded text:
causam sequuntur atque adiuuant et sine quibus non potest uisus existere, iunioressumptis ex plena sententia partibus de isdem partibus tamquam de uniuersitate senserunt proptereaque, ut qui uera dicant, merito mouent; sed quia nulla partis perfectio est, aliquatenus succidunt, ut exposita Platonis sententia res ipsa monstrabit. Censet enim lumen ex oculis profundi purum et liquatum, quod sit uelut flos quidam ignis intimi nostri habens cum solstitiali lumine cognationem, solis porro lumen instrumentum animae fore ad uisibilium specierum contemplationem, siquidem ad oculos feratur, quorum leuigata soliditas et tersa rotunditas, utpote munita tunicis textis tenui neruorum subtemine, fert facile obuiam lucem. Medietas uero, in qua constituitur uidendi uis, delicati corporis et sincerae propemodumque incorporeae puritatis admittit contemplationis ingressum;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ĩ formi aliq̃uo corpon gmĩo ꝑ inde ut que in picturis subst¬
nit̃. ⁊ fẽcto dẽcolor ad colot lumina sub uehendo.  it sierit̃ꝗ

Expanded text:
us informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda. Etenim si erit
Abbreviated transcription (Latin):
iam adꝓpinquaret annũ. me tc̃ agento annos p.
publicis cerimoniis. celebri die. or̃ta cau̾sa ꝯme¬
morationis. ex salonis ũsuu̾t cãtililina. ẜ rat enĩ
p̃positis. inantare pmii puerilib Multn
g carminib tam uet̾ũ. qͣm nouoꝵ poetarum
menmoriter ꝓnũtiatis: intque : salonis aliqͣto
plinib d q̃ nouitas cõm̃daret ad gram̃.
hiemit quemdam siue qd̾ ita iudicaret : seu
qQd̾ uellet critian pnereri : dꝑxisse. plane
salonẽ sudi sibi n solu prudentia &etu taude
dignis. S etiam areminb p̃stituse.
sener ualde̾ enim memini letatus: exinie. qui sinuĩ
ꝓfunctorie. sed debita oꝑa : poeticam fiuissedt

Expanded text:
iam propmquaret annum, me tunc agente annos decem, iam propmquaret annum, me tunc agente annos decem, publicis caerimoniis celebri die orta causa commemorationis ex Solonis uersuum cantilena; erat enim propositis inuitare praemiis puerilibus. Multis ergo carminibus tam ueterum quam nouorum poetarum memoriter pronuntiatis, inter quae Solonis aliquanto pluribus, ut quae nouitas commendaret ad gratiam, memini quendam, siue quod ita iudicaret seu quod uellet Critiam promereri, dixisse plane Solonem uideri sibi non solum prudentia caeteris laude dignis, sed etiam carminibus praestitisse. senex, ualde enim memini, laetatus eximie, "Quid, si non perfunctorie sed dedita opera poeticam fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
sermone: contendi. anobis quoq nũituum fieri.
uos quoq imꝑatũ mutuis recepistis. ⁊adtũ ut
nobis ate munus ꝓ uirib exequem᷑ p̃sertĩ
c̃nulla excusandi. ꝯ̃petat. rõ. Namq ̃pret̾ito die
mor qͣuente solitoꝰ ad ospitiũ rediremus quo
suscepti atcia : sumus. ⁊ idem postea de iꝑsare
ħ abiumus tractatum. nͣ qđ ociotum: bicgͥ nob̾
ex historia uetĩ uarrõ ẽ recensuit. ꝗͣ ueliuis
crit̾ia repetas ut ꝯ̃gnouerit soctes: essimet.
sit ne fut᷑a utilis. ad imꝑate remunerationis esse¬
ctum. Cri. Sic fieri ꝯuenit: si tertio ꝯ̃sorti muneris
timneo ñ aliterꝰ cx idetur Audi osoctes miram qui dẽ
s plenam fidei ueritatisq rem. ũ enumero. ui
sapientium pͥmarius salo recensebat. quem auimĩmꝯiditu
liarem Quo referente puer ego accepi. resgestas.
tan penes te grã collecet᷑: quam debita. dee:
cuuis hodierna ponpa est. instauretur ueneratio.
Rarrabat. enĩ grandis natu. ut qui ad nonagesimũ.

Expanded text:
sermone contendi a uobis quoque mutuum fieri uosque imperatum munus recepistis; et adsum, ut unctum nobis a te munus pro uiribus exequemur, praesertim cum nulla excusandi competat ratio; namque et praeterito die mox conuentu soluto cum ad hospitium rediremus quo suscepti a Critia sumus et ibidem postea de ipsa re habuimus tractatum non otiosum. Hic igitur nobis ex historia uetere narrationem recensuit quam uelim, Critia, repetas, ut, cum cognouerit Socrates, aestimet sitne futura utilis ad imperatae remunerationis effectum. CRATES. Sic fieri conuenit, si tertio consorti muneris Timaeo non aliter uidetur. Audi, o Socrate, miram quidem sed plenam fidei ueritatisque rem, ut e numero septem sapientium primarius Solo recensebat, quem aui mei et conliarem. Quo referente puer ego accepi res gestas tam penes te gratia collocetur quam debita deae, cuius hodierna pompa est, instauretur ueneratio. Narrabat ergo grandis natu, ut qui ad nonagesimum
Abbreviated transcription (Latin):
opinari futo ꝓuenit. Nos uͦ duninã legem seq̃ntes: repecenꝰ ab exordio
digesto ordine quȩ de futo. plato uerteatis ipsiꝰ ut m qͥdẽ uidec᷑ instis¬
cu. locutꝰ ẽ. Principio cuncta q̃ sunt. ⁊ ipsũ mundũ c̃cineri: regiq pͥni¬
cipalit̃. qͥdẽ a sũmo dõ. qͥ ẽ sũmũ bonũ ultͣ omem substantiã. ominẽq
nat᷑am estimatiõe intellectuq melior. quẽ cuncta expecunt. cũ ipse
sit plenę ꝑfectiõis. ⁊ nulliꝰ societntis uidiguus de qͦ plura dici nc̃ exor¬
bitare ẽ. Deĩ apuidentia quȩ ẽ pꝰ illũ sumũ sccle eminentie. quẽ num

Expanded text:
opinari fato prouenerit. Nos uero diuinam legem sequentes repetemus ab exordio opinari fato prouenerit. Nos uero diuinam legem sequentes repetemus ab exordio digesto ordine quae de fato Plato ueritatis ipsius, ut mihi quidem uidetur, instinctu locutus est. Principio cuncta quae sunt et ipsum mundum contineri regique principaliter quidem a summo deo, qui est summum bonum ultra omnem substantiam omnemque naturam, aestimatione intellectuque melior, quem cuncta expetunt, cum ipse sit plenae perfectionis et nullius societatis indiguus; de quo plura dici nunc exorbitare est. Deinde a prouidentia, quae est post illum summum secundae eminentiae, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenient e S nimitũ monstri simile ẽ. dicere raciõe fieri mala. q̃
multo ueriꝰ dicent᷑. nulla ratiõe iniquus ẽ ł ⁊̃ libidinosus. Series uͥ
illa causarũ unͣ accipiet exordiũ. nͥ pͥus merita nr̃a in quãcũq par¬
tẽ locent᷑ e Illud uͦ qͥs ferre possit. qđ p̃t̃ cęc̃a quȩ̨ irreligiose dñr¬
diuinitas ex t̃minat᷑: Qa enĩ faciet ds̃. si omĩa scđm hano uersutoꝵ
homĩũ adfirmatioẽm fient. atq impulsi rapido ferant᷑ ꝓ necesũ¬
tatis instinctue fac̃ tam̃ hȩc una p̃sũptio: faciliorẽ causã nocen¬
tib. Quib licebit ñ animi sui ꝑuersitatẽ c̃dẽpnare. s de fatali iuo
lentia c̃queri fac̃ bonoꝵ uota: uxta uitã laudabilẽ. ⁊ impetus¬
prudentiȩ: pigͥores. Quare missũ fatiendũ ẽ gen̾ homĩũ ex uersutia ⁊
uanitate c̃oretum q̃ it ipsi putunt aduso fato naci st̃. qͥb bec i talia

Expanded text:
prouenient? Sed nimirum monstri simile est dicere ratione fieri mala, quae prouenient? Sed nimirum monstri simile est dicere ratione fieri mala, quae multo uerius dicentur nulla ratione. Iniquus est uel etiam libidinosus; series uero illa causarum ineuitabilis unde accipiet exordium, nisi prius merita nostra in quamcumque partem locentur? Illud uero quis ferre possit quod, praeter cetera qudiuinitas exterminatur? Quid enim faciet deus si omnia secundum hanc uersutorum hominum affirmationem fient atque impulsu rapido ferantur pro necessitatis instinctu? Facit tamen haec uana praesumptio faciliorem causam nocentibus, quibus licelentia conqueri; facit bonorum uota iuxta uitam laudabilem et impetusprudentiae pigriores. Quare missum faciendum est genus hominum ex uersutia et uanitate concretum qui, ut ipsi putant, aduerso fato nati sunt, quibus haec et talia
Abbreviated transcription (Latin):
an inuicis. siue uolentibꝰ: animalia st̃ stelle. ⁊ iuxta ꝓ positũ mouent᷑.
Si inuccis. nullus ẽ. actus earũ. Gerte aut om̃s stelle diuine st̃ ⁊ bong
nec qͥoꝗͣ faciunt mali. aut q̃dã malefice e s maleficas ẽẽ. in illo sc̃o
⁊ pleno bonitatis loco quatenꝰ conuenit e Gumq omĩa sidera ple¬
na sint cęlestis sapientię maliciã porro sciamꝰ. ex dem̃tia nascr.
qͣtenꝰ conuenit. maleficas stellas ẽẽ. dicere e nͥ qͣd forͣte uͥd ñ ẽ
beneficia  malefitia p̃bere & S hoc absurdũ ẽ. putare gelestẽ sapieu¬
tiã. una eademq nat᷑a p̃dit̾am. ñ ĩ omũb stellis eandẽ eẽ. s plerasq
tamꝗ appͥa degenerare nat᷑u. S nimirũ inuite hoc stesię patit̾nt᷑.
Et que nã erit illa necessitas tanta. q̃ inuitas cogat derelinquere:
⁊ hec ipsa utrũ diuiua erte anima. an malignas̾ an uͦ ratio quędã
ẽ ut aiunt. qͥ fiunt omĩa. quȩ adp̃sens agunt᷑. quȩq fut᷑a erunt

Expanded text:
um mouentur; si inuitis, nullus est earum actus. Certe aut omnes stellae diuinae sunt et bonae nec quicquam faciunt mali aut quaedam maleficae. Sed maleficas esse in illo sancto et pleno bonitatis loco quatenus conuenit, cumque omnia sidera plena sint caelestis sapientiae, malitiam porro sciamus ex dementia nasci, quatenus conuenit maleficas stellas esse dicere? Nisi forte — id quod bere; sed hoc absurdum est putare caelestem substantiam una eademque natura praeditam non in omnibus stellis eandem esse sed plerasque tamquam a propria degenerare natura. «Sed nimirum hoc inuitae stellae patiuntur». Et quaenam erit illa tanta necessitas quae inuitas cogat delinquere? Et haec ipsa utrum diuina erit anima an maligna? An uero ratio quaedam est, ut aiunt, qua omnia fiunt quae ad praesens aguntur quaeque futura erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatũ qͥs eger. qͦ medente reualescat. Deniq fieri freq̃nt̃. ut ñ ame¬
dico. s ab imꝑteo curet᷑ eger. cũ talis erit conditio decreci. Similic
ratio ẽ. laucdũ. urcuꝑationũ. anĩadusiõum. p̃mioꝵ. fit enĩ frequent̃.
ut adu̾sance fato quȩ recte gesta sunt. ñmͦ nullã laudẽ. s conera
rep̃hensioẽm suppliciaq afferant. At uͦ diuinaciõem dicunt clare
demonstrare. ꝓuentꝰ iã dudũ eẽ. aecretos. Heq enĩ nͥ decretum p̃cederet: ad
ratiõem eiꝰ accedere potiusse p̃sagos. Animoꝵ uͦ nr̃oꝵ inotꝰ. nichil aliud ẽẽ¬
hoĩes utam optinere eoꝵ quȩ dñr sine qͥb agi ñ por sic̃ sine loco o ñ
pot̾ motꝰ aut statio. Aduersum quȩ tum pugnacit᷑. ⁊ iplo fato. uiolentiꝰ
ipsorũ sciat. necessitati qͥdẽ subuigatũ ut necesitaiti obnoriumt ancepi

Expanded text:
ordinatum quis aeger quo medente reualescat; denique fieri frequenter ut non a meordinatum quis aeger quo medente reualescat; denique fieri frequenter ut non a medico sed ab imperito curetur aeger, cum talis erit condicio decreti. Similis ratio est laudum, uituperationum, animaduersionum, praemiorum; fit enim frequenter ut aduersante fato quae recte gesta sunt non modo nullam laudem, sed contra reprehensionem suppliciaque afferant. At uero diuinationem dicunt clare demonstrare prouentus iam dudum esse decretos; neque enim, nisi decretum praecederet, ad rationem eius accedere potuisse praesagos. Animorum uero nostrorum motus homines uicem obtinere eorum quae dicuntur «sine quibus agi non potest», sicut sine loco esse non potest motus aut statio. Aduersum quae tam pugnaciter et ipso fato uiolentius ipsorum sciat: necessitati quidem subiugatum, ut necessitati obnoxium, anceps
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta casib Porro cũ hȩc omĩa iã dudũ decreea sint: cuncta q̃
ꝓueniunt. ex fato ꝓuenire concluolunt. leges ⁊̃ ec exhortatiões. ⁊ ob¬
uirgatiões. ⁊ disciplinas. q̃q huiꝰ modi st̃: omĩaᷤ teneri fatalib conditiõib
qͣndo sicui qͥd accicłe clecretũ ẽ. ⁊ una ũ ilłd decretũ sit. cuiꝰ ope ł be¬
neficio cdebeat ꝓuenire. Ut sicui salus ꝓuent᷑a erit in naiugando ꝓue¬
niat ei ñ alio qͦquã. s illo gub̾natore nauĩ regente. Uel sicui ciuitati ꝓ¬
uent᷑um erit ut bonis u̾tat᷑ insticutis. ⁊ morib ut sparcę lyrgurgi legi¬
bus hoc clebeat ꝓuenire. Ieem si qͥs erit iustus fut᷑us. ut aristides. huic
clucatio parercũ adium̃to sit iniusticiȩ atq eqͥtitis obtentũ. Arces qͦ.
sub fati decretũ cadere: manifestũ ẽẽ. auine. Nam ⁊ hinc iã dudũ eẽ.

Expanded text:
subiecta casibus». Porro cum haec omnia iam dudum decreta sint, cuncta quae subiecta casibus». Porro cum haec omnia iam dudum decreta sint, cuncta quae proueniunt ex fato prouenire concludunt, leges etiam et exhortationes et obiurgationes et disciplinas quaeque huius modi sunt omnia teneri fatalibus condicionibus, quando, si cui quid accidere decretum est, una etiam illud decretum sit cuius ope uel beneficio debeat prouenire, ut si cui salus prouentura erit in nauigando, proueniat ei non alio quoquam sed illo gubernatore nauim regente, uel si cui ciuitati prouenturum erit, ut bonis utatur institutis et moribus, ut Spartae, Lycurgi legibus hoc debeat prouenire, item si quis erit iustus futurus, ut Aristides, huic educatio parentum adiumento sit in iustitiae atque aequitatis obtentu. Artes quoque sub fati decretum cadere manifestum esse aiunt, nam et hinc iam dudum esse
Abbreviated transcription (Latin):
mul atq una accedentiũ sine ratiõe causarũ. inuita carentib ł mutis
animalib. Ut cũ cla̾se fere stabulis euasis. rursũ aa eadẽ stabula ultͦ¬
reu̾tunt᷑. cũq ultͦ dicimꝰ saxũ cecidisse. Ac de fato qͥdẽ deq his q̃ in
homĩs potestate st̃. forcuna qͦ ⁊ casib satis dictũ ẽ.S qr sunt aliqͣn¬
ta q̃ contͣ hȩc ediu̾so dñr. ꝓponenda fc̃ i diluenda. Tc̃ demũ enĩ. fir¬
mis erit fundam̃tis locata platonis sententia. Aiunt gͦ. Si ds cuncta
ex initio scit. ãnquã fiãt. nec sola celestia q̃ felici necessitate ꝑpecue bea¬
titulinis qͣsi qͦdam fato tenent᷑. s illȩ niã nr̃as cogieatiões ⁊ uolunta
ex initio nec pot̾ falli ds̃. omĩa certe ex initio dispostea atq decreta
st̃:. tam ea q̃ in nr̃a potestate posita ẽẽ. dñr. quã fortuita nec non

Expanded text:
mul atque una accidentium sine ratione causarum in uita carentibus uel mutis mul atque una accidentium sine ratione causarum in uita carentibus uel mutis animalibus, ut cum clausae ferae stabulis euasis rursum ad eadem stabula reuertuntur ultro cumque ultro dicimus saxum concidisse. Ac de fato quidem deque his quae in hominis potestate sunt, fortuna quoque et casibus, satis dictum. Sed quia sunt aliquanta quae contra haec e diuerso dicuntur, proponenda sunt et diluenda; tunc demum enim firmis erit fundamentis locata Platonis sententia. Aiunt: «Ergo, si deus cuncta ex initio scit, antequam fiant, nec sola caelestia, quae felici necessitate perpetuae beatitudinis quasi quodam fato tenentur, sed illas etiam nostras cogitationes et uoluntatex initio, nec potest falli deus, omnia certe ex initio disposita atque decreta sunt, tam ea quae in nostra potestate posita esse dicuntur quam fortuita nec non
Abbreviated transcription (Latin):
Debinc agͥcola ꝓpositũ habens uitẽ aliamue quãlibet stirpem ꝓpagare. illũ¬
thesaurũ dũ scrobẽ molit᷑ inueniat. Certe neq qͥ condidit ut aliꝰ inue¬
niret. s ut ipse cũ ꝓlato opꝰ e̾e̾t reporcaret. nec agcola ut thesaurũ inue¬
pina. Quare sic ñ fortuna recte diffiniri poẽ. Forcuna ẽ. c̃̾cursus simul
cadentiũ causarũ duarũ. originẽ ex ꝓposito trahentiũ ex qͦ c̃cursu. ꝓue¬
nie aliqͥd p̃t̃ sp̃e cũ admiratiõe. Ut si credieor obdiu frustra repeti¬
tũ debitũ ꝓcedat ad forum instruendoꝵ gr̃a patͦnoꝵ. eodẽ ñ debitor
mercandi causa. Dehinc c̃uentꝰ debitor arbieris patͦnis du cͦctũ debieũ
olep̃sentet. Diu̾sa qͥppe causa ut̾sq ꝓcedenli fuit. ⁊ ẽ. ilło potiꝰ actũ
qđ ꝓposicũ ñ erat. ꝗͣ qł iã pene agebat᷑. Erit gͦ & iã casus c̃cursus si¬

Expanded text:
dehinc agricola propositum habens uitem aliamue quamlibet stirpem propagare dehinc agricola propositum habens uitem aliamue quamlibet stirpem propagare thesaurum illum, dum scrobem molitur, inueniat; certe neque qui condidit, ut alius inueniret, sed ut ipse, cum prolato opus esset, reportaret, nec agricola ut thesaurum inuepina. Quare sic etiam fortuna recte definiri potest: fortuna est concursus simul cadentium causarum duarum originem ex proposito trahentium, ex quo concursu prouenit aliquid praeter spem cum admiratione, ut si creditor ob diu frustra repetitum debitum procedat ad forum instruendorum gratia patronorum, eodem etiam debitor mercandi causa, dehinc conuentus debitor arbitris patronis diu tractum debitum depraesentet; diuersa quippe causa utrisque procedendi fuit, et est illud potius actum quod propositum non erat quam quod iam paene agebatur. Erit ergo etiam casus concursus si
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ fuerat institutũ. Cõmunit̃ gͦ tam forcunã quã casũ pͥncipali
cause accidntes causas ẽẽ. dicimꝰ ut sit causa qͥdem pͥncipalis in
fato. In forcuna uͦ ⁊ casib causa accid̾ns. Et qua quȩ fumt par¬
tim ex necessitate. hñt auctoritatẽ: parcĩ i sitati ⁊ frequentis
exempli ft̃. partĩ ex raro accidunt. ⁊ forcuna n casus. in his inue¬
niunt᷑ q̃ raro acciclunt. Et fortunȩ qͥdẽ in rationabilis ⁊ cũ adii¬
raciõe ꝓuentꝰ inopinꝰ. ex homĩũ ꝓposito sumit originẽ. Casus uͦ.
citͣ ꝓposicũ homĩs fie. siqͥdem qđ casu accidie ł in reb utta ca¬
rentib ł in mutis animalib inuenit᷑. Breuit̃ gͦ cum duę cause ĩtium
habentes ex ꝓposito nr̃o ita concurrunt. ut ñ qł ꝓpositũ ẽ. ⁊ longe secꝰ p̃t̃q
opinionẽ accidat: fortunę ludus ẽ. Ut si qͥs occulte thesaurũ t̾re mander.

Expanded text:
iter fuerat institutum. Communiter ergo tam fortunam quam casum principali iter fuerat institutum. Communiter ergo tam fortunam quam casum principali causae accidentes causas esse dicemus, ut sit causa quidem principalis in fato, in fortuna uero et casibus causa accidens. Et quia quae fiunt partim ex necessitate habent auctoritatem, partim usitati et frequentis exempli sunt, partim ex raro accidunt, et fortuna et casus in his inueniuntur quae raro accidunt; et fortunae quidem inrationabilis et cum admiratione prouentus inopinus ex homta carentibus uel in mutis animalibus inuenitur. Breuiter ergo, cum duae causae initium habentes ex proposito nostro ita concurrunt ut non quod propositum est at longe secus praeterque opinionem accidat, fortunae ludus est, ut si quis occulte thesaurum terrae mandet,
Abbreviated transcription (Latin):
rerum sie ꝓuidentia. qͥdue fatũ in substantia positũ. n itẽ qͥd in
mun̾e atq actu inuenit᷑: qͥdue in homĩs pocestate sit. qͥd itẽ
qcł iuxta fãti decretũ ꝓuenit ꝓsecuti sumꝰ: de forcuna deq his
que casu ꝓueniunt disseremꝰ. fortimę pocestatẽ omnẽ. in reb
homĩũ dic̃ ẽẽ. Casus: aliam quandã uiris dilectiõem. q̃ enĩ ł
reb urea carentib. ł sine ratione uiuentib animalib accidunt.
ñ ex nat᷑a ł arce : hec omĩa casu facta dñr. Que uͦ hom̃ib ac¬
cidit̃. ł fauentia negotiis eoꝵ ł adu̾santia: forcuita ⁊ ex fortunę
arbitrio putant᷑. Causarũ uͦ alt̾a pͥncipalis ẽ. alt̾a accidens. Prin¬
cipalis causa ẽ. iein̾is fatiendi ł negociatio ł ruris inspectatio. ł
aliqͣ gen̾is huiꝰ. Accidens ut cũ it̾ ing̾sios. sol aeq estus adu¬
runtꝰ q̃ seqͥt᷑ infectio uultꝰ ⁊ coloratio. qͥppeꝰ ñ infectiõis causa

Expanded text:
ntia quidue fatum in substantia positum et item quod in munere atque actu inuenitur quidue in hominis potestate sit, quid item quod iuxta fati decretum prouenit prosecuti sumus, de fortuna deque his quae casu proueniunt disseremus. Fortunae potestatem omnem in rebus hominum dicit esse, casus aliam quandam iurisdictionem. Quae enim uel rebus uita carentibus uel sine ratione uiuentibus animalibus accidunt non ex natura uel arte, haec omnia casu facta dicuntur, quae uero hominibus acl fauentia negotiis eorum uel aduersantia, fortuita et ex fortunae arbitrio putantur. Causarum uero altera principalis est, altera accidens. Principalis causa est itineris faciendi uel negotiatio uel ruris inspectatio uel aliqua generis huius; accidens ut cum iter ingressos sol atque aestus adurunt, quae sequitur infectio uultus et coloratio; quippe non infectionis causa
Abbreviated transcription (Latin):
mixtã qͣndã ẽẽ. substantiã. & qͥ fieri pot̃̾. ut unũĩd̾ qͥd. malitia simul
⁊ bonitace sit p̃dicũ. intemꝑantiãq ⁊ castitatẽ creet cȩt̃amq uͥtutũ uiti¬
orumq imporret contͣrietatẽ e Que porro erie de faco exstimatioe qđ

Expanded text:
mixtam quandam esse substantiam. Et qui fieri potest ut unum et idem quid malitia simul mixtam quandam esse substantiam. Et qui fieri potest ut unum et idem quid malitia simul et bonitate sit praeditum intemperantiamque et castitatem creet ceteramque uirtutum uitiorumque impor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ horũ omĩum duplex genꝰ unũ eoꝵ quę ꝑ raro accidunt. qͣ ł torte
ꝓueniune ł casu alicͦ inportant᷑ ut ex hom̃ib portenta nasci ałtũ.
qͥđ freq̃ntiꝰ qͥdẽ ꝓuenit. s originẽ sumit ex humani iuditi adcpula¬
tiõe. cũ ł apotentib iratis. ł ab inimicis: res iudicant᷑. ut acciait soc̾ti.
eiꝰdemq popłi iuditio: oũ uir iustissimꝰ c̃dẽpnatꝰ ẽ. aristides. ł cũ ꝓpħe a
consceleratis unꝰ isaias m̃bratĩ sectꝰ: alt̃ iheremias obrutꝰ saxs. Numqͥd
⁊̃ horũ causa penes fatũe nec intelligunt ani̾sas contͣriãq potentias
icł uͥtutẽ ⁊ itẽ. uitia simul qđ fieri ñ pot̾ assignare decreto. Cũ huiꝰmodi
cͥmina fati ꝓpͥa eẽ. dicunt. Consticuant deniq qͥd ẽẽ. facũ uelint iͥtu¬
cẽ ne a̾iuinã e s ñ eẽt causa malor. an uͦ animã malignãe s demũ ama¬

Expanded text:
et horum omnium duplex genus: unum eorum quae perraro accidunt, quae uel forte et horum omnium duplex genus: unum eorum quae perraro accidunt, quae uel forte proueniunt uel casu aliquo importantur, ut ex hominibus portenta nasci; alterum quod frequentius quidem prouenit, sed originem sumit ex humani iudicii deprauatione, cum uel a potentibus iratis uel ab inimicis res iudicantur, ut accidit Socrati eiusdemque populi iudicio cum uir iustissimus condemnatus est Aristides, uel cum prophetae a consceleratis unus membratim sectus, alter obrutus saxis. Numquid etiam horum causa est penes fatum? Nec intellegunt diuersas se contrariasque potentias, id est uirtutem et item uitia simul, quod fieri non potest, assignare decreto, cum huius modi crimina fati propria esse dicunt. Constituant denique quid esse fatum uelint. Virtutemne diuinam? Sed non esset causa malorum. An uero animam malignam? Sed demum a ma
Abbreviated transcription (Latin):
ret. responsũ ẽ. uicinis offensa. dõ carissima plebes. amorũ cohibe
munimina. corꝑis om̃e. discͥmen. sola capteis tittabit᷑ umbra. Sci¬
ebat enĩ qͥd eẽt eligendũ. qđq oprio penes hoĩem. ia uͦ qd sequit᷑.
optiõem penes fatum. Hebreis qͦ consiliũ datũ ͤ adõ cũ p̃duictiõe rerũ
fut᷑arũ in istũ modũ. si p̃ceptis meis parebitis: bona t̾rarũ omĩa penes
uos erunt. lac itaq ⁊ mellui fructus ñ deerunt. Sic̃ tempseris poe¬
narum ĩminentiũ seriẽ. diuina uox ꝓsecuta ẽ. Quippe qđ eẽt Au¬
bium id qđ erat posicũ in homĩs pocestate parere ł concempn̾e
iussa celestia. Quod si optiõem eoꝵ p̃cederes decrecũ ineuitabile. nessario
asserebatur. mat̾iȩ rerũ earũ quȩ agunt᷑. ꝑ quas agunt᷑ s causa p̃ceclis
quã seqͥt᷑ id qł ex fato ẽ. s p̃t̃ spemi aunit. aliqͣntu ꝓuenire. Scimꝰ

Expanded text:
ret responsum est: Vicinis offensa, deo carissima plebes, armorum cohibe ret responsum est: Vicinis offensa, deo carissima plebes, armorum cohibe munimina: corporis omne discrimen sola capitis tutabitur umbra. Sciebat enim quid esset eligendum, quodque optio penes hominem, id uero quod sequitur optionem penes fatum. Hebraeis quoque consilium datum est a deo cum praedictione rerum futurarum in istum modum: «Si praeceptis meis parebitis, bona terrarum omnia penes uos erunt. Lac itaque et melliflui fluctus non deerunt. Si contempseritis, poenarum imminentium seriem diuina uox prosecuta est», quippe quod esset dubium id quod erat positum in hominis potestate, parere uel contemnere iussa caelestia. Quod si optionem eorum praecederet decretum ineuitabile necessarioque asserebatur, materiae rerum earum quae aguntur, per quas aguntur, sed causa praecedens quam sequitur id quod ex fato est. «Sed praeter spem aiunt aliquanta prouenire». Scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deposittrũ bellorũ aliqͣ exempla p̃cesserant. S ꝙ uoluntas utriꝰq
adu̾sabat᷑. armorũ depositiõi. cũ ⁊ crrus fera quadã eẽt ⁊⁊ głiosa nat᷑a.
croesus qͦ c̃fidens. potentiȩ spcupidus: decretũ qđ sequebat᷑ ratũ erat factũ
exutͥus q ꝓposito pacẽ int̾ eos minime fut᷑am. Suꝑerat gͥ ex reliquis
alt̾utrũ idq erat dubiũ cuĩnã regnũ extingueret᷑ ꝓpt̃eaq dubia sors.
dubiiq intellectꝰ p̃cessit oraculime ut qd cumq accidisset: id p̃dic¬
tũ ab apolline uideret᷑. St̃ aliȩ p̃tictiões consilioꝵ exarami similes
Quia cũ sit in nr̃a ꝓotestate deligere ex incertis alt̃um. ne in delectũ
peccet᷑ ex ignorantis. suadet homĩb qͥã sit optandũ ꝓpitia diunitas.
Ut argins ꝑ oraculũ q̃rentib an aduersum ꝑsas bellũ suscipi c̃ueni¬

Expanded text:
et depositorum bellorum aliquot exempla praecesserant; sed quia uoluntas utriusque et depositorum bellorum aliquot exempla praecesserant; sed quia uoluntas utriusque aduersabatur armorum depositioni, cum et Cyrus fera quadam esset et gloriosa natura, Croesus quoque confidens potentiaeque praecupidus, decretum quod sequebatur ratum erat factum ex utriusque proposito pacem inter eos minime futuram; supererat igitur ex reliquis alterutrum idque erat dubium cuiusnam regnum extingueretur; proptereaque dubia sors dubiique intellectus processit oraculum, ut quodcumque accidisset id praedictum ab Apolline uideretur. Sunt aliae praedictiones consiliorum examini similes, quia, cum sit in nostra potestate deligere ex incertis alterum, ne in delectu peccetur ex ignoratione, suadet hominibus quid sit optandum propitia diuinitas, ut Argiuis per oraculum quaerentibus an aduersum Persas bellum suscipi conueni