comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remotus exercere. Cumq ibi corã illo
aliqui frẽs astarent. infixis coram
ipsis duob paxillis designauit m̃¬
surã unius capacis loci stature. et
ait illis. Cum de hac p̾senti uita tan¬
dẽ uolente deo auobis iigrauero.
uos me in hoc loco sepelire ꝓcurate.
Et uelud abeo dictũ fuerat. ita factũ
cito euenit. Nam maltero die domi¬
nico qͤm diximus subsequenti ꝓxi¬
mo. sarcina tunc carins deposita ui
ctor migrauit ad regna celestia. rux¬
ta illam qͣm diximus arborẽ inqua
beatus ep̃s beretundus. ut ipse poste¬
a referebat scõꝵ reliquias solebat suᷤ¬
pendere. Quod huic dei famulo ante
fuerat incognitum. nisi fuisset adi¬
eod̾e loco qualiter ipse predixerat ac
designauerat. sumnio cum honore
scã ac felicia ibid̾e recundunt᷑ eius
menbra. Et hoc nobis aꝑte dat᷑ intel¬
ligi qd̾ eid̃e obitus suus inmo et lo¬
cus qui iami erat reliquiis apl̃icis
consecratus diuino quid̃e munere

Expanded text:
remotus exercere, cumque ibi coram illo remotus exercere, cumque ibi coram illo aliqui fratres astarent, infixis coram ipsis duobus paxillis, designabat mensuram unius capacem staturae et ait illis: 'Cum de hac praesenti vita tandem, volente Deo, a vobis migravero, vos me in hoc loco sepelire curate'. Et cum ab eo dictum fuerat, ita factum cito evenit. Nam in altero die dominico, hunc quem diximus subsequente proximo, sarcina carnis deposita, cum victoria migravit ad regna caelestia. Iuxta illam quam diximus arborem, in qua beatus episcopus Berchundus, ut ipse referebat, sanctorum reliquias solebat suspendere, – quod huic Dei famulo ante fuerat incognitum, nisi fuisset a diemque loco, qualiter ipse praedixerat hac designaverat, summo cum honore sancta ac felicia ibidem reconduntur membra. Et ex hoc nobis aperte datur intellegi, quod eidem obitus suus, immo et locus, qui iam erat reliquiis apostolicis consecratus, divino quidem numine
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomada frequenter nisi indie
dominico nil sibi sumebat. ñ uinu̾
non ceruisam. nec aliud qd in ebri¬
ari potest usitans. tũ maduentu
quide hospigum. in dilectione cari¬
tatis de omnib his poculis ꝑgusta¬
ret. Et sic tabe corporis animã suam
pauit ut de officio tamen sibi com¬
misso nil umqͣm p̾teriret. Quan¬
do uero ꝑeũ dñs diuersis languori¬
b grãm curationũ dabat. et futura
uel occulta ꝓnunciabat tunc roseo
colore malagenarum eius nimio
fulgore uisu mirabili enricabant ut
ꝑ hoc palam omnib daret᷑ intelligi.
qd̾ ea que dicta uel facta ꝑ eũ didici
sc̃o fiebant. Et his ita gestis. ad beatũ
et felicem ꝓspe iã ꝓperabat finem.
adueniens et claustra monasteriz
sui dominico die fuisset ingressus
accedens inuertice montis subquã¬
dam arborẽ que undiq ueprib erat
circum septa ꝑuenit ubi uir deo ple¬
nus furtiuas illas et dignas deo
ozationes quas sepe diximus solebat

Expanded text:
ebdomada nisi in die ebdomada nisi in die dominico nihil cibi sumebat, non vinum nec siceram neque aliud quod inebriare potest usitans, cum in adventu quidem hospitum in dilectione caritatis de omnibus his poculis praegustaret. Et sic tabe corporis animam suam pavit, ut de officio tamen sibi commisso nihil umquam praeteriret. Quando vero per eum Dominus diversis languoribus gratiam curationum dabat, vel futura et occulta pronuntiabat, tunc roseo colore malae genarum eius nimio fulgore visu mirabili emicabant, ut per hoc palam omnibus daretur intellegi, quia ea quae facta vel dicta per eum dicimancto Spiritu, fiebant. Et, his ita gestis, ad beatum ac felicem prospere iam properabat finem.veniens et claustra monasterii sui dominico die fuisset ingressus, accedens in verticem montis ad quandam arborem, quae undique vepribus erat circumsepta, ubi vir Deo plenus furtivas illas et dignas Deo orationes, quas saepe diximus, solebat
Abbreviated transcription (Latin):
se certatim aduentantes ut more so
hito annonam sibi ablatam. de manu
famuli dei iterum atq iterũ assu¬
mebant. Et circa ipsos etiam frẽs
tanta ei benigna. pietas inerat ut
si qͤm piam de iumorib ꝓ qͥblibet
culpis tussisset flagellari et hoc ip¬
sum ne fieret frequenter iubebat.
Sed conuocato illo ad se blande lem¬
terq admonebat dicens. fili hoc ca¬
ue et tͥ met ip̃si iã attende qualem
et quantã in ruriam nunc ꝑpeti po¬
teras. Sed modo ademendandũ tibi
ista sola uerecundia sufficiat ut ul¬
terius iam hoc uicium ñ admittas.
Et qͣm plures hoc modo sua melhflu¬
a doctrina magis ꝓhibebat acrimi¬
ne qͣm alioꝵ trascenciũ dira uerba
coercebant. Et cũ esset uultu hilaris
sermone compositus. statura optima
longa exili. palme tenues et exten¬
te. gracillissimis et ꝓlixis digitis.
oculisq pulcherrimis aspectuq de¬
lectabili facies erus ualde pallida.
et macie erat confecta quia intota

Expanded text:
e certatim adventabant, ut more suo e certatim adventabant, ut more suo solito annonam sibi allatam de manu famuli Dei iterum atque iterum assumerent. 28. Circa ipsos etiam fratres tanta ei benigna pietas inerat, ut si quempiam de iunioribus pro quibuslibet culpis iussisset flagellare, et hoc ipsum ne fieret frequenter iubebat, sed, convocato illo ad se, blande leniterque admonebat, dicens: 'Fili, hoc cave et tibimet ipsi iam adtende, qualem et quantam iniuriam nunc perpeti poteras; sed modo ad emendandum ista tibi sola verecundia sufficiat, ut ulterius iam hoc vitium non admittas'. Et quam plures hoc modo sua melliflua doctrina magis prohibebat a crimine, quam aliorum irascentium dira verbera coercebant. 29. Et cum esset vultu hilaris, sermone conpositus, statura optima, longa et exili, palmae tenues et extentae, gracilissimis et prolixis digitis, oculis pulcherrimis aspectuque delectabili, facies eius valde pallida et macie erat confecta; quia frequenter in tota
Abbreviated transcription (Latin):
et consolatornis uerbis refouebat dicẽs.
filii hoc sectamini. et ꝓcerto scitote
atq ꝓbatũ habete. quia quicumq hi¬
lari amino necessaria petentib tribu¬
erit. quicquid et ipse necessariũ po¬
stulauerit cicius adño impetrabit.
Sed hoc ipsum ñ solum uerbis sed e¬
tiã factis confirmabat. Nam p̾dictis
suis fr̃ib affluenter administrante
dño et ipso orante undiq ex his af¬
ferebantur ommna. Tanta uero man¬
suetudo dnumne misericordie erat in
eo. ut anicule inmanu eius frequẽ¬
ter sine formidine cybum fumerent.
et articulis suis quandoq uellet o¬
blita sua feritate quasi domesticas
eas palpabat. Cumq fr̃ẽs adeũ ue¬
nientes expauescerent et circũqͣq
uolitantes aues adessent ille dice¬
bat ad eos. filii ñ faciamus eis iniu¬
riam. sed ꝑmittamus eas pabulum
saturari de micis. Et cũ frẽs iuxta pa¬
tris imꝑium secreto regrederentur.
ille pennigere celeri uolatu inidiq¬

Expanded text:
et consolatoriis verbis eos refovebat, dicens: et consolatoriis verbis eos refovebat, dicens: 'Filii, hoc sectamini et pro certo scitote atque probatum habete , quia quicumque hilari animo necessaria petentibus tribuerit, quicquid et ipse necessarium postulaverit, citius a Domino impetrabit'. Sed et hoc ipsum non solum verbis, sed etiam factis confirmabat. Nam praedictis suis fratribus affluenter, administrante Domino et ipso orante, undique eis afferebantur omnia. 27. Tanta vero mansuetudo divinae misericordiae erat in eo, ut aviculae in manu eius frequenter sine formidine cibum sumerent, et articulis suis, quandocumque vellet, oblitas suae feritatis et quasi domesticas eas palpitabat. Cumque fratres ad eum venientes expavescerent, et circumquaque volitantes aves adessent, at ille dicebat ad eos: 'Filii, non faciamus eis iniuriam, sed permittamus eas paululum saturari de micis'. Et cum fratres iuxta patris imperium retrograderentur, at illae pennigero volatu undiqu
Abbreviated transcription (Latin):
illas peculiares. et ꝓfusas ad modũ
orationes quas ꝓ hoc incubiculo clau¬
sus deo soli meditans frequenter ex¬
ercebat. Cuius lectulum exuirgis
uili satis lectoriola tegebatur. Tumca
cum capella uel cuculla tantũ utens
et linea uestimenta ñ requirens. Cur¬
sum uero tam monasterialem. qm et
gallicanũ magno studio indesinent̃.
celebrabat et cũ hoc dupligter expli¬
caret tunc quide in becillima menbͣ
paruo sopori tandem laxabat. Anmi
aũt euis intencio talis erat. ut nuil¬
lum tempus uacaret. ocio. qd̃ ñ aut
lectioni seu et oratiom nel oꝑib ma¬
nuurm suarũ in sisteret. Et cum
onmnino inom̃s lar gus et huma¬
nus esset. magis tamen inpauꝑes
et egenos et domesticos fidei hoc ex¬
ercebat intantũ etiam ut deꝓprus
humeris uestimentum suũ eis tͥ¬
bueret. Sed et alimoniam et ceterã
substanciam fr̃mn decrastino nichil
cogitans onim petenti se dabat. et ut
frẽs ex inde ũ contristarent᷑ blandis

Expanded text:
illas peculiares et profusas admodum illas peculiares et profusas admodum orationes, quas pro hoc in cubiculo clausus Deo soli meditans frequenter exercebat? Cuius lectulum ex virgis contextum vili satis lectariola tegebatur, tunica cum cappella tantum utens et linea vestimenta non requirens. Cursum vero tam monasterialem quam et Gallicanum magno studio indesinenter celebrabat, et cum hoc dupliciter explicaret, tunc quidem inbecillia membra parvo sopori tandem laxabat. Animi autem eius intentio talis erat, ut nullum tempus vacaret otio, quod non aut lectioni seu orationi vel operibus manuum suarum insisteret. Et cum omnino in omnes largus et humanus esset, magis tamen in pauperes et egenos et in domesticos fidei hoc exercebat, in tantum etiam, ut de propriis humeris vestimentum suum eis tribueret. Sed et alimoniam et ceteram substantiam fratrum, de crastino nihil cogitans, omni petenti se dabat, et ut fratres exinde non contristarentur, blandis
Abbreviated transcription (Latin):
ba p̾cancia supplicabant. ut sese it̃¬
um famulus dei indomũ illam
iuberet intrare. Sed ille econtra¬
nil ipsoꝵ p̾ci b ĩa assentitur. Nã
unus inteci tate sua ꝑmansit at
uero alius contracto corpore et pu¬
trescentib enis genitalib de hoc
fuisse. ut imsta paginola hurus li¬
belli breuissimo relatu ꝑstriuximꝰ
et compunctione. Abutero emĩ ma¬
tris uirgo manebat corpore. humi¬
litas uero eius et benignitas ultra
humanum modũ excedebant. Tantũ
enĩ diuina grã et compunctione
erat plemus ut qd̾ uicib talentũ
sibi creditum diuina intelligencia
aurib discipulor crogauerat qd̵ ue
celum psallens spñ psallens et men¬
te aspexerat. uel humo ꝓstratus ora¬
tionem dixerat. tot etiam uicib la¬
crimatus est. Quis aut enumerare
queat ꝑnoctatas uigihas ac ꝓfusas
furtiuasq orationes quas inter con¬
densa ueprium et ꝑconuexa uallrũ
plurimum amabat. Quid ue dicã

Expanded text:
verba precantia supplicabant, ut iterverba precantia supplicabant, ut iterum famulus Dei in domum illam vellet intrare. Sed ille nihil ipsorum precibus iam assensit. Nam unus in sua cecitate permansit, at vero alius, contracto corpore et putrescentibus ei genitalibus, de hoc us, ut quinta paginula huius libelli brevissimo relatu perstrinximus, et conpunctione. Ab utero enim matris virgo manebat corpore; humilitas vero eius et benignitas ultra humanum modum excedebant. Tantum enim divina gratia et compunctione erat plenus, ut quot vicibus talentum sibi creditum divinae intellegentiae auribus discipulorum erogaverat, quotve caelum spiritu psallens et mente aspexerit, vel humo prostratus orationem direxerit, tot etiam vicibus lacrimatus est. Quis enumerare queat pernoctatas vigilias, profusas furtivasque orationes, quas inter condensa veprium et per convexa vallium plurimum amabat? Quidve dicam
Abbreviated transcription (Latin):
distis qd̾ de omni uerbo otioso ratio¬
ne reddituri sumus indie uidien:
Sed illi contempto eiꝰ p̾cepto magis
ac magis incongruis ac impudicis¬
simis sermonib ebulliebant ut ẽ
illud. Ex abundancia cordis os loqui¬
tur. At ille subiungens inquit. uo¬
lui itaq ꝓpter rigorẽ frigoris corpus¬
culum meũ abigne paulisꝑ refouere
sed urĩs ꝓhibeor sceleratissimis uer¬
bis rinmo nunc etiam exire ñ cale¬
factus auobis compellor. Cumq
de domo illa egrederetur domim¬
cum non obliuiscitur p̾ceptũ etiã
puluerẽ de pedib suis excussit. et
ad locũ destinatum iter direxit. S
illos infelices et ꝓeaces uerbor qͦs
sepe diximus ultio diuina ꝓsequi¬
tur. Nam ille pb̃r qui recte sibi uel
amisit. et loci ipsius p̾dicto iudici
sua ei emarcuerunt statim iuriha
Cumq hii ꝑsensissent dĩ ĩa iudicio
se esse ꝑcussos. licet sera penitencia
ducti summa cũ humilitate ꝑuer

Expanded text:
distis: de omni verbo otioso ratiodistis: de omni verbo otioso rationem reddituri sumus in die iudicii?' Sed illi, contempto eius praecepto, magis ac magis incongruis ac inpudicissimis sermonibus ebulliebant, ut est illud: Ex abundantia enim cordis os loquitur. At ille subiungens inquit: 'Volui utique propter rigorem frigoris corpusculum meum ab igne paulisper refovere, sed vestris prohibeor sceleratissimis verbis, immo nunc etiam exire non calefactus a vobis compellor'. Cumque de domo illa egrederetur, illud non obliviscitur praeceptum, pulverem ibi de pedibus suis excutit et ad locum destinatum iter direxit. Sed illos infelices et procaces verborum quos sepe diximus ultio divina mox eos subsequitur. Nam ille presbiter, qui recte sibi vel bito lumen amisit et loci ipsius praedicto iudici sua ei emarcuerunt statim virilia. Cumque hoc persensissent Dei iam iudicio se esse percussos, licet sera penitentia ducti, summa cum humilitate per
Abbreviated transcription (Latin):
nit me sꝑnit. Et ttẽ dicit. Qui ma¬
net inme. et ego in illo. Et soco intan¬
tum omnino metuenda est ira iustoꝵ.
quantũ ĩa meis ommipotentem iu¬
dicem dñm p̾senciahter inesse cog¬
noscimus. Nam cũ p̾fatus amicus
dei de quodam loco caldis nomine¬
ad septũ monasterii tempore hiemis
repedaret contigit ut ꝓuimia au¬
steritate frigoris indomicihũ cuius¬
dam pb̃ri cum suis sodalib se calefa¬
ciendum declinaret. At illi qui tantũ
quidẽ et tam magnũ hospitem ex¬
imuo cuitu uenerari debuerant. ut
hunus sacro eloquio sicut ei mos
erat instrui mererentur semꝑ ma¬
gis turpia ac ruhonesta immolux¬
uriosa atq muliebria uerba una
cũ iudice loci ipsius famulo dei loqui
audacter atq contumaciter ceperunt.
Sed ipse contra ut consueuerat pu¬
tridis et corruptis cicatricib homi¬
num salubria medicamenta ꝑdiuina
uerba imponebat. diebat enim ad eos.
flii minquid illud meuangło ñ au¬

Expanded text:
nit, me spernit; et item dicit: Qui manit, me spernit; et item dicit: Qui manet in me, et ego in eo. Et ideo in tantum omnino metuenda est ira iustorum, quantum iam in eis omnipotentem iudicem et Dominum praesentialiter inesse cognoscimus. Nam cum praefatus amicus Dei de quodam loco Caldis ad septa monasterii tempore hiemis repedaret, contigit, ut pro nimia austeritate frigoris in domicilium cuiusdam presbiteri cum suis sodalibus ad se caleficandum declinaret. At illi qui talem quidem et tam magnum hospitem eximio cultu venerari debuerant, ut huius sacro eloquio, sicut ei mos erat, instrui mererentur, magis turpia ac inhonesta, immo luxuriosa atque muliebria verba una cum iudice loci ipsius famulo Dei loqui audacter atque contumaciter coeperunt. Sed ipse e contra, ut consueverat, putridis et corruptis cicatricibus semper hominum salubria medicamenta divini verbi imponebat. Aiebat enim ad eos: 'Filii, numquid illud in euangelio non au
Abbreviated transcription (Latin):
At ipse beatus ait. Qui quat̾ridua
num iam fetitudũ suscitauit de tu¬
mulo et hunc spũ ad huc uitali in
summo pectusculo anhelant̾ẽ ualet
utiq saluti restituere. Cumq eũ su¬
is sacris manib tetigisset. tunc ip¬
se qui semtiinus aderat et longe
ante nullam alimoniam carns
sumpserat fert᷑ clamasse et postula¬
sse apatre ut quantocius cybum
fumeret. Et ñ longa mora inter po¬
fita. qui manib parentum seruo
dei fuerat allatus. letus iã uina cũ
patre diuina interueniente mede¬
la equo uehebatur ad ꝓpria. Qtui po¬
stea longam et religiosam uitã fer¬
tur duxisse ꝑtempora. Nec hoc ano¬
bis pretereundũ est. qd̾ ꝓeo ad huc
in hac mortali uita de gente fitꝑba
diuina ulcio gesserit. Nobis enim¬
ꝑ hoc patenter datur intelligi. quia
qui xp̃i famulos irritat ñ solũ illos
set ipsum. habitatorẽ illoꝵ dñm adira¬
cundiam cito ꝓuocat qui ait. Qui
uos audit me audit. Qui uos sper¬

Expanded text:
At ipsi beatus ait: 'Qui quatriduanum At ipsi beatus ait: 'Qui quatriduanum illum iam foetidum suscitavit de tumulo, et huic spiritu adhuc vitali in summo pectusculo anhelanti valet utique salutem restituere'. Cumque eum suis sacris manibus contigisset, tunc ipse qui semivivus aderat et longe ante dies nullam alimoniam carnis assumpserat, fertur clamasse et postulasse a patre, ut quantotius cibum sumeret. Et non longa mora interposita, qui manibus parentum servo Dei fuerat allatus, laetus iam una cum patre, divina interveniente medela, aequo vehebatur ad propria; qui postea longam et religiosam vitam fertur duxisse per tempora. 25. Nec hoc a nobis praetereundum est, quid pro eo adhuc in hac mortali vita degente superna et divina ultio gesserit. Et nobis per hoc patenter datur intellegi, quia qui Christi famulos irritat, non solum illos, sed et ipsum habitatorem illorum Dominum ad iracundiam provocat, qui ait: Qui vos audit, me audit, et qui vos sper
Abbreviated transcription (Latin):
illo intẽpore solus suo ingemo pre¬
cellebat. Sed maiora tamen his po
nitate scħ pt᷑posita celestis dñi seqͣ¬
batur uestigia. Sed p̾fato ursinosẽs¬
uir qd fecerat ꝓsequamur. Cui cum
nixta clune̾ uulnus excreuerat
magnũ iam ei mortis ꝑiculum im¬
minebat. Genito uero euis adcre¬
dendum satis durã et incredibilem
mentem gerebat. sed parentes tam̃
samo et fides robustior merat pue¬
rulum. illitm ante sepe dicti beati
uiri presencie presentauerunt. Cum¬
q uulnus illud ꝓpriis manib teti¬
gisset statim quoq ab illo infirmitas
illa recessit. Quidã uero uir nobilis
ueniens ad eũ. supplicans ab eo ut
sanaret ei fihum suũ nomine audo¬
bertum. qui languores desinterie
longo ia tedio afflictus magis e¬
tiã infelici pena qͣm uita tenebat᷑.
Qui tantũ modo extrem̃ã et optatã
fibi expectabat horã. et fihoc sors¬
tan nonuellet. uel hoc saltim mere¬
retur ut ab illo sepulture traderet᷑.

Expanded text:
illo in tempore cunctos suo ingenio praeillo in tempore cunctos suo ingenio praecellebat. Sed maiora tamen his potnitate saeculi postposita, caelestis Domini sequebatur vestigia. Sed de praedicto Ursino quid fecerit prosequamur. Cui cum iuxta clunem vulnus excreverat magnum, mortis iam ei periculum imminebat. Genitor vero eius ad credendum satis admodum duram et incredibilem mentem gerebat; sed parentes tamen sanior et fides robustior in erat, ut puerulum illum ante sepedicti beati viri praesentiam praesentarent. Cumque vulnus illud propriis manibus contigisset, statimque ab illo infirmitas ilia recessit. 24. Quidam vero vir nobilis venit ad eum, supplicans ab eo, ut sanaret ei filium suum nomine Audobertum, qui languore dissenteriae longo iam tedio afflictus, magis iam infelici poena quam vita tenebatur, cum tantummodo extremam et optatam sibi expectabat horam: etsi hoc forsitan non vellet, vel hoc saltem mereretur, ut ab illo sepulturae traderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
prebuit. Sed undiq islis certatim cõ¬
currentib cũ armis et fustib indig¬
neq hoc fereutib inuicem uoluer̃t
quas iniriam dei sui uindicare. Cũ
q ineũ unammiter magno furore
erupissent. et extensis brachiis cho¬
laphos ictusq suos maerẽ suspen¬
dissent ille ut erat semꝑ animo in¬
trepidus atq robustus fert᷑ illud
eis dixisse. Si dñs hoc ꝑmittit. nul¬
lus uobis resistere ualebit. At illi
econtrario ꝑterriti et ab intencione
animi fui statim diuino nutu rep̾s¬
si ab eo recesserunt. Sed furore suo
dimisso cepit eos sacerdos drugno
spũ afflatus instruere ut relictis
ydolis otumpotenti deo deseruirẽt.
Iuipso aũt eodẽq loco postea in ho¬
norem beati uruialerici basihcam con¬
struxerunt iuxta fontẽ aliqͣm exqͦ
de alta satus fuerat ꝓsapia. Germa¬
nuis quidã erat cunisdã nobilissimi
mauranti qui et ipse fummos ꝓce
res palacii et dignitates aule regie

Expanded text:
praebuit. Sed undique illis certatim conpraebuit. Sed undique illis certatim concurrentibus cum armis et fustibus, indigne hoc ferentes invicem, ut quasi iniuriam Dei sui vindicarent, cum in eum unanimiter magno furore erupissent et extensis brachiis colafos ictusque suos in aere suspendissent, ille, ut erat semper animo intrepidus atque robustus, fertur illud eis dixisse: 'Si Dominus hoc permittit, nullus eis resistere valebit'. At illi e contrario perterriti, ab intentione animi sui statim divino nutu reprsi, ab eo recesserunt. Sed his ita dimissis, coepit eos sacerdos divino spiritu afflatus instruere, ut, relictis idolis, omnipotenti Domino deservirent, et in ipso eodemque loco postea in honorem beati Walarici basilicam construxerunt iuxta fontem aliquem, ex quo de alta satis fuerat prosapie. Germanus quidam erat cuiusdam nobilissimi Mauronti, qui et ipse summos inter proceres palatii et dignitatem aulae regiae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur austa ruxta aue fluuiũ. et
ꝓ humilate a sellum initinere scd̾e
consueuerat. Sed magis adhuc cau¬
sa maioris assumendi laboris pedi¬
b frequenter gradiebatur. et iuxta
ripam fluminis stipes erat magnꝰ.
diuersis ymaginib figuratus atq
ibi interram magna uirtute minis¬
sus qui nmio cultu more gentilrũ
a rusticis collebat᷑. Cumq hoc confes¬
sor dñi uidisset. confestim zelo dei ac¬
census ad puerum dixit. Fili mi in¬
pinge hunc in rurnã cadendũ Qui
nichil hesitans nec moratus iussa
complere manu hoc tantũmͦ cõtin¬
gens et pondus inmensũ qd̃ iuix
multitudo hominum magna posset
euelłe. uel securib incid̾e. a tactu umꝰ
oboedientis monachi quasi madidꝰ
et putre factus nimio fragore et mag¬
no impetu subito ad terrã cecidit. at¬
q insemet ipsum totus confractus
apparuit. Et hoc quid̃e rusticis habi¬
tantib inlocis ñ paruũ sed magnũ
taurmerore qͣm et stuporẽ. omnibus

Expanded text:
dicitur Augusta iuxta Auvae fluvium; nam dicitur Augusta iuxta Auvae fluvium; nam pro humilitate asellum in itinere sedere consuerat, sed magis adhuc causa maioris assumendi laboris pedibus frequenter gradiebatur. Et iuxta ripam ipsius fluminis stips erat magnus diversis imaginibus figuratus atque ibi in terram magna virtute immissus, qui nimio cultu more gentilium a rusticis colebatur. Cumque hoc confessor Domini vidisset, confestim zelo Dei accensus ad puerum dixit: 'Fili mi, impinge hunc in ruinam cadendum'. Qui nihil hesitans nec moratus iussa complere, manu hoc tantummodo contigit, et pondus inmensum, quod vix multitudo hominum magna vi posset evellere vel securibus incidere, a tactu unius oboedientis monachi, quasi madidus et putrefactus, nimio fragore et magno inpetu subito ad terram cecidit atque in semet ipsum totus confractus apparuit. Et his quidem rusticis habitantibus in locis non parvum tam merorem quam et stuporem omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accipias. et uide ne alia medicam̃.¬
ta p̾ter hoc signaculum de hac in¬
firmitate requiras. Quod si feceris.
de ista quid̾e minc euades. sed qmͣ di¬
u uiiuis qd̾dã ex illo sigño habebis
Que ita ut dixerat postea rei euen¬
tus ꝓbaiit. Nam offerente ei conin¬
ge ius sumpsit. et ad huc cornu re¬
qui funt uel aliqd̃ genus ad extrahen¬
dũ uenenũ quicquid inuenire po¬
tuit. Et hcet iuxta sentenciam uiri
lum amisit. et luscus ꝑtẽpora uixit.
dep̾dicta aũt infirmitate quales et
quam plures exinde ꝑillũ dñs cura
uerit minis est ꝓlixũ singula ꝑqui¬
rere: et ut puto nec est nr̃m cuncta
uobis edicere. Sed hoc tamen inno¬
tescere curauimus. quiq ad dei famu¬
solũ modo signo crucis eis imp̾sso
et saliua oris sui linitos statim illoᷤ
incolumes reddebat. et inpsa eadẽ¬
q hora opus qd̃ sibi uellent exertͥe
principe pedestri ut solebat itin̾e
ad cellã rediret ꝑuenit ad locũ qui

Expanded text:
non accipias, et vide, ne alia medicamennon accipias, et vide, ne alia medicamenta praeter hoc signaculum de hac infirmitate requiras. Quod si feceris, de ista quidem nunc evades, sed dum advives, quoddam ex illa signum habebis'. Quae ita, ut dixerat, rei eventus probavit. Nam offerente ei coniuge iuscellum sumpsit et adhuc cornu requisivit vel aliquod genus extrahendi veneni, quicquid invenire potuisset. Et licet iuxta sententiam viri quidem amisit et luscus per tempora vixit. De praedicta autem infirmitate quales et quam plures exinde per illum Dominus curavit, quia nimis est prolixum singula percurrere et, ut puto, nec est nostrum cuncta vobis dicere, sed hoc tamen innotesci curavimus, quia quiqui ad Dei famusolummodo signum crucis inpresso et saliva oris sui linitos, statim illos incolumes reddebat et in ipsa eademque hora opus, quod sibi vellent exercereprincipe pedestri, ut solebat, itinere ad cellam rediret, pervenit ad locum qui
Abbreviated transcription (Latin):
in quodã loco abscondisti quia serpẽs
est iã in illo uasculo et millo pane
uenenũ etiã habitat mortiferũ. Tñc
stupefactus puer. ilico obriguit timo¬
re. Mox reuersus sicut dei seruus
p̃dixerat ita inuenit. Nam uasculũ
illuo cũ aperuisset et exide anguẽ
exire uidisset. illũ panẽ contingere
nullatenus audebat sed tremefactus
et confusus de eo qd̵ gesserat ad dei
seruum rediens penitenciam de fac-¬
to gerebat. Sed illud adiungendum
est miraculum. Uũ quidã ad eũ ueni¬
ens habens uenenosum atq morti¬
ferum illũ languorẽ secus oculum
qͣm pustellam. uocant. Cumq ei sig¬
num imposuisset iussit eũ disced̾e.
et ꝓpͥum opus suum. sibi exercere. s
ad huc infide dubitanti infit. Cquidẽ
ut uideo minus te de salute tua cõ¬
fid̾e cognosco. Et addidit es hec futu¬
ra p̾dicens. Sed tu cũ ad domum
ueneris ius tibi sumendũ cõiunx
tua porriget. Sed tu illud omnino

Expanded text:
in quodam loco abscondere voluisti, quia serpens in quodam loco abscondere voluisti, quia serpens est iam in illo vasculo, et in pane illo venenum etiam habetur mortiferum'. Tunc stupefactus puer ilico obriguit terrore, moxque reversus, sicut Dei servus praedixerat, ita invenit. Nam vasculum illud cum aperuisset et exinde anguem exire vidisset, illum panem contingere nullatenus audebat; sed tremefactus et confusus de eo quod gesserat, ad Dei servum rediens, penitentiam de facto gerebat. 21. Sed et illud adiungendum est miraculum. Quidam ad eum venit, habens venenosum atque mortiferum illum languorem secus oculum, quem postulam vocant. Cumque ei signum Dei imposuisset, iussit eum discedere et proprium opus suum sibi exercere; sed adhuc in fide dubitanti infert: 'Equidem, ut video, minus te de salute tua confidere cognosco'. Et addidit ei haec, futura praedicens: 'Sed tu vero cum ad domum veneris, ius tibi sumendum coniunx tua porriget; sed tu illud omnino
Abbreviated transcription (Latin):
et de reliquo se emendaturos spon¬
dent. Alio uero die dominico adseue¬
mentem admonebat dicens. Fili hoc
facere ñ debueras qd hodie egisti.
Nonne cũ adhuc indomo ꝓpͥa ue¬
stimenta tua tuxta more indueres.
inspexisti coniugem tuã et illa tibi
scd̃m uoluntatẽ tuã emiña plenã
porrexit. et tu incontinens et incau¬
tus ante missam bibere p̾sumpsisti
Sed imo et ipse ueniã postulans
et hoc corã eo penituit qd̵ illite cõmi¬
sit. Nec minus est illuc factũ mirabi¬
le dũ quedã illustris matrona ꝑquen¬
dam puerũ eulogias inhora prandii
id̃e pane et flascones ei misisset. qd̾ p̾¬
fatus puer auiditate cỹbi potus ue
circũuentus partẽ sibi recinuit par¬
temq aliam seruo dei presentauit. Qͥ
cum hoc factũ diuino munere cogno¬
usset ait. Quod nobis nunc allatũ
est. inde deo grãs refertmus sed tu fi¬
li hoc p̾uide nequid incaute fumas
de ipso pane uel illo flascone. qͣm tib

Expanded text:
et de reliquo se emendaturos sponet de reliquo se emendaturos spondent. Alium vero die dominico ad se venientem admonebat dicens: 'Fili, hoc facere non debueras, quod hodie egisti. Nonne cum adhuc in domo propria vestimentis tuis iuxta morem indueres, inspexisti coniugem tuam, et illa tibi secundum voluntatem tuam eminam plenam porrexit, et tu incontinens et incautus ante missam bibere praesumpsisti?' Sed immo et ipse veniam postulans, et hoc coram eo penituit, quod illicite commisit. 20. Nec minus est illud factum mirabile. Dum quaedam illustris matrona per quendam puerum eulogias in hora prandii, id est panem et flascones, ei misisset, praefatus puer aviditate cibi potusve circumventus, partem sibi retinuit partemque aliam servo Dei praesentavit. Qui cum hoc factum divino numine cognovisset, ait: 'Quod nobis nunc allatum est, inde Deo gratias referimus; sed tu, fili, hoc praevide, ne quid ineaute sumas de ipso pane vel illo flascone, quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ti restituebat. Sed plures erant qui¬
b eulogias mittebat que et ubi p̾¬
sentate aderant. cũ terrore magne
uocis exclamabant et dicebant. He¬
u heu iam nos ille aduersarns
nr̃ torquet. ia nos uualaricus incẽ
ettur. Nam acta et occulta uel cul¬
pas absentium frequenter in publi¬
co coercebat. ut tantũ illos cancio¬
res et erubescentes de reliquis cul¬
pis efficeret. quantũ restabat eum
nichil latuisse: siquid contrarium
dei uoluntati meiꝰ absentia egissent.
Sed hoc miraculo aplurimis inuen¬
to cogebantur discipuli et auditores
uerbi ut interrogati ab eo nichil ei
culparum suarum tegerent. sed cũ
hoc omnino abscondere. ñ poterant.
omina ipsi inpublico referebant.
Inter hec duo germani erant qui
adeum in sc̃ã festiuitate beati mar¬
timi aduenerant. quib increpando
ait. Ad miror cur ante missarũ sollẽp¬
nia bibere: presumpsistis. Qui confi¬
tentes commissũ suũ ueniã postulãt

Expanded text:
ti restituebat. Sed plures erant quiti restituebat. Sed plures erant quibus eulogias mittebat; qui vero ei praesentati ad erant, cum terrore magno vocis exclaniabant et dicebant: 'Heu, heu! iam nos ille adversarius noster torquet, iam nos Walaricus incenddinoscitur. Nam acta et occulta vel culpas absentium frequenter in publico coercebat, ut tantum illos cautiores et erubescentes de reliquis culpis efficeret, quantum restabat ei nil latuisse, si quid contrarium Dei voluntati in eius absentia egissent. Sed, hoc miraculo a plurimis invento, cogebantur discipuli et auditores verbi, ut interrogati ab eo nihil ei culparum suarum tegerent; sed cui hoc protinus abscondere non poterant, omnia ipsi in publico referebant. 19. Inter haec duo germani erant, qui ad eum in sancta festivitate beati Martini advenerant, quibus increpando ait: 'Admiror, cur ante missarum sollemnia bibere praesumpsistis'. Qui confitentes commissum suum veniam postulant
Abbreviated transcription (Latin):
concite petentib benigno anmo
postulata. dari precepit. ut est illud
euuangelicũ. Omm petenti te da.
et omni pecenti dabitur. Et illud
dño non deficient omni bono. Sed
his tamen gerentib in responsione
hoc addidit. Petite quidẽ a nobis. et¬
portabitis. Sed michi credite insidi¬
ante stimulo antiquo auobis recipi¬
enda ñ erunt. Cumq gerul impetͣ¬
tam farmã suo quidẽ semori p̾sentas¬
sent. ita inuenerunt ut uir dei reñ¬
cianda p̾dixerat. Nam nimis concite
eis p̾cipitur ut hoc ipsũ uisde uene¬
rat summa cũ uelocitate reportent.
De obsessis corporib demonia mul¬
ta eiciebat. int᷑ quos erat umis f. re¬
mens incorio confutus. Cumq ad
pedes eiꝰ illum ꝓiecissent. facto qui¬
dem ieiunio et oratione pristine
citm sanitati reddidit qitia ad eum
quociens tales deferebantur segre¬
gauit eos incellulam separatã et
afflictus ieiumo et oratione sic il¬
los fauente domino integre sabu¬

Expanded text:
concite petentibus benigno animo concite petentibus benigno animo postulata dari praecepit secundum illud euangelicum: Omni petenti te da; et omni habenti dabitur, et habundrantes autem in Domino non deficient omni bono. Sed illis eam gerentibus in responso hoc addidit: 'Petita quidem a nobis portabitis; sed mihi credite: insidiante stimulo, utique a vobis recipienda non erunt'. Cumque geruli impetratam farinam suo quidem seniori presentassent, ita enim invenerunt, ut vir Dei renuenda praedixerat. Nam nimis concite eis praecipitur, ut hoc ipsum unde venerat summa cum velocitate reportent. 17. De obsessis corporibus daemonia multa eiciebat, inter quos erat unus fremens in corio consutus. Cumque ad pedes eius illum proiecissent, peracto quidem ieiunio et oratione, pristinae eum reddidit sanitati. Ad eum autem quotiens tales deferebantur, segregabat eos in cellula separatim, et afflictus ieiunio et oratione, sic illos, favente Domino, integrae salu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũiq ei manũ imposuisset et oculos
adcelũ eleuasset ut postea referebat
ipse qui debilis fuerat tunc conti¬
nuo inmanus dolor cepit sese exper¬
gere ubicumq illi famulus dei ma¬
nũ imposuisset. et quasi ꝑ quosdã
meatus acorpore illius ipsa infir¬
nittas undiq deiecta. auxihante do¬
mino statim recesserat. ut iiripsa ea¬
dem hora solutis neruis qui ex ficca¬
ti erant manu sua ei porrecta ĩppͥũ
statũ eũ erigeret. et integrã illi sanz¬
tatem opitulante dũo restitueret.
Tunc qui ꝓforib ad erant ninrio stu¬
pore ac terrore ꝑculsi. ceperunt si mul
sacerdotem dei sũmo honore uenera¬
ri.dignasꝙ deo laudes et grãs refer¬
re. Sed ipsũ de quo p̾diximus błidmũ¬
dum intantũ plane sua sacra doctri
Wandalemis ueto cuius suꝑiꝰ fecimꝰ
mencionẽ accepta sibi annona et copi¬
a cibarior que eis regio munere fue¬
rat concessa contigit ei interuenien¬
At ille ut sohtus cui nichił de erat.

Expanded text:
Cumque ei manum inposuisset et oculos Cumque ei manum inposuisset et oculos ad caelum elevasset, ut postea referebat ipse qui debilis fuerat, continuo inmanis dolor coepit sese expargere, ubicumque ille famulus Dei manum inposuisset, et quasi per quosdam meatus a corpore illius ipsa infirmitas undique deiecta, auxiliante Domino, statim ita recessit, ut in ipsa eademque hora, solutis nervis qui exsiccaverant, manu sua ei porrecta, in proprium statum eum erigeret et integram illi sanitatem, opitulante Domino, restitueret. Tunc qui pro foribus aderant, nimio stupore ac terrore perculsi, coeperunt simul sacerdotem Dei summo honore venerari dignasque Deo laudes et gratias ferre; sed et ipsum de quo praediximus Blidmundum in tantum plene sua sacra doctrinWaldolenus vero, cuius superius fecimus mentionem, accepta sibi annona et copia ciborum, quae eis regio munere fuerat concessa, contigit, intervenienAt ille, ut solitus cui nihil deerat,
Abbreviated transcription (Latin):
o sed suꝑ candelabrum . ut luceat om¬
nib qui indomo funt. Sed luceat
lux ur̃a corã hominib ut uideant
oꝑa ur̃a bona. Hic ergo sacerdos qui
recte ut audio iste adamanti pretio¬
so lapidi comparatur. cuius natura
talis est ut quicquid aspexerit. ipsũ
etiã ferrũ adse subtrahat. Sic etiã
hic famulus dei grã qua in uultu de¬
⁊ uerbisq micabat. qmͣ plures ei
associabat inoꝑe. uitã uero ipsius
uel fuaꝰ uirtutes quas ꝑeũ dñs
gessit et cotidie facit a nobis modo
uix numrare queunt. Sed illud
tantũmͦ in hac paginola. breuissimo
et cõpendioso planoq stilo descripsi¬
mus qd auersdicis et bene comꝑtis
cuit et enutriuit. et quosdã exip¬
sis de diuersis languorib sanita¬
mundus siue gogus qui abantiqͦ
aduersario fuerat ꝑcussusꝰ cõpagi¬
nib omnrũ menbroꝵ ita erat dis¬
solutus ut sursũ surgere omnino
ñ ueleret. Cumq famulo dei adductꝰ
uel p̾sentatus fuisset. aspiciens in
eũ ait. hoc opus inimice tuũ est.

Expanded text:
candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona. Hic ergo sacerdos iuxt recte, ut audio, adamanti pretioso lapidi conparatur, cuius natura talis est, ut quicquid aspexerit, ipsum etiam ferrum ad se subtrahit. Immo etiam huic famulo Dei gratia, quae in vultu verbisque micabat, quam plures ei associabat in opere. Vitam vero ipsius vel suas virtutes, quas per eum Dominus gessit et cotidie facit, a nobis modo vix numerari queunt; sed illas tantummodo in hac paginula brevissimo et conpendioso planoque stilo descripsimus, quas a veredicis et bene conpertis cuit et enutrivit, et quosdam ex ipsis de diversis languoribus sanitamundus sive Gogus, qui ab antiquo adversario fuerat percussus et conpaginibus omnium membrorum ita erat dissolutus, ut sursum surgere omnino non valeret. Cumque famulo Dei adductus et praesentatus fuisset, aspiciens in eum, ait: 'Hoc opus, o inimice, tuum est',
Abbreviated transcription (Latin):
rigens. Uixit aũt zosimas. Unde ha¬
busti cybũ. aut uestimentũ. Et illa
dixit. Panes quidẽ illos sicut iam
de inceps mtriebar herbis que
inueni eb̃at᷑ ꝑ sohtudinẽ. Induinen¬
tum aũt qd̾ habu transmeato ior¬
da nimia uetustate scissũ consũp¬
tum est. Alultũ ergo glacial frigo
cremata estus incendio et niinio
frigoris corpus gelu. frigescens
et tremens multociens interrã
mea multis modis miserã animã
meã et corpus custodiuit. Necordans
enim de qualib malis liberauit
me dñs. esca emitrio in consirm¬
mabsli. et sacietatis possideo epulas
sp̃e salutis mee. Nutrior aũt et co¬
oꝑior tegimine uerbi dei qui conti¬
net omnia. Non enĩ in solo pane
iiuet homo Et ñ habentes operi¬
mentũ. petre circumdat sunt teg¬
mine hii qui se peccati ex pohaue¬

Expanded text:
rigens. Dixit autem Zosimas: Non habuisti cibum aut vestimentum? Et illa dixit: Panes quidem illos, sicut jam deinde nutriebar herbis quae inveniebantur per solitudinem. Indumentum autem quod habui, transmeato Jordane nimia vetustate scissum et consumptum est. Multam ergo glaciali frigorcremata aestus incenato, et nimio trigoris tempore gelu rigescens et tremens, multoties in terram multis modis miseram animam meam et corpus meum custodivit. Recordans enim de qualibus malis liberavit me Dominus, esca nutrior inconsummabili, et satietatis possideo epulas spem salutis meae. Nutrior autem et cooperior tegmine verbi Dei, qui continet omnia . Non enim in solo pane vivit homo , et non habentes operimentum petrae circumdati sunt tegmine hi qui se peccati exspoliave
Abbreviated transcription (Latin):
terrã se ꝓsterneret. sed dixiͭ ei.
Hec que audisti ame obtestor te
ni dicas quo adusq d̃s auinculo
carniis absoluat me. His omnib
acceptis uade inpace. et iterum
rogo. Insacris ienimis recurrenti¬
b anni uenturi. ñ transeas iorda¬
nẽ ut consuetudinẽ habetis in mo¬
nasterio. Stupebat aũt zosimas
audiens qm̃icanonẽ monasterii

Expanded text:
terram perfecte prosterni, sed dixit ei: terram perfecte prosterni, sed dixit ei: Haec quae audisti, homo, obtestor te ni dixeris, quoadusque Deus de vinculo carnis absolvat me. His omnibus acceptis in pace, et iterum ungo, ut sacris jejuniis recurrentibus anni venturi non transeas Jordanem, ut consuetudinem habetis in monasterio. Stupebat autem Zosimas, audiens quoniam et canonem monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
atissim iob. seu psalmor. dixit ad
eam. Psalmos omater didicisti uel
ahos hbros scripture scẽ legisti:
Illa aũt hoc audiens subridens
dixit adeũ. Crede michi. ñ uidi ho¬
minẽ ex quo iordanẽ transui. nis
te hodie. sed neq ferã aut aliud qͣ¬
ni sohtudinem. Litteras aũt nũ¬
qͣm ahcub didici. sed neq psallen¬
tem aut legentẽ aliqͤm auscutta¬
uII. Sermo aũit dei. uiuus et effi¬
cax intellectũ intrinsecus docet
humanũ. Huc usq furis eoꝵ que
mea sunt. Nunc aũt obsecrans
queso te per incarnationẽ uerbi
dei ut ores ꝓme luxuriosa. Et cũ
hec dixisset cucuriit senex ut ge¬
nu flexo se interrã ꝓsterneret.
Benedictus ds qui facis mirabih¬
a magna solus głosa et uehemen¬
ter stupenda. quib ñ est numerꝰ.
Benedictus es dñe d̃s qui osten¬
disti michi quanta largiaris ti¬
meittib te. Uere em̃ ne de rehnquiᷤ
querentes te dñe. Illa aũt appre¬
hendens senẽ ñ ꝑmisit eũ ut in

Expanded text:
ati Job sive Psalmorum, dixit ad eam: Psalmos, o mater, didicisti, vel alios libros sacrae Scripturae legisti? Illa autem hoc audiens, subridens dixit ad eum: Crede mihi, non vidi hominem ex quo Jordanem transivi, nisi te hodie: sed neque feram aut aliud anni solitudinem. Litteras autem nunquam alicubi didici, sed neque psallentem aut legentem aliquem auscultavi. Sermo autem Dei vivus et efficax intellectum intrinsecus docet humanum. . Huc usque finis eorum quae mea sunt. Nunc autem obsecrans quaeso te per incarnationem Verbi Dei ut ores pro me luxuriosa. Et cum haec dixisset, cucurrit senex et genu flexo se in terram prosternere, s Dominus Deus qui facit mirabilia magna solus, gloriosa et vehementer stupenda quibus non est numerus . Benedictus es, Domine Deus, qui ostendisti mihi quanta largiris timentibus te. Vere enim non derelinquis quaerentes te, Domine . Illa autem apprehendens senem, non permisit in
Abbreviated transcription (Latin):
osius et plenius hoc scire uoluerit
qualis et quantus in uirtittib mi¬
raculoꝵ uir iste beatus extiterit uel
et quales gentes ad fid̃e xp̃i adqui¬
sierit monasteria utriusq sexus con¬
struxerit et indictandi pericia. expo¬
nendiue qualis fuerit. facillime hoc
poterit inuenire si opuscula illa ꝑ¬
quirat que cruditissimus discipuloꝵ
illius ionas abbas uir magnus eloqͣn.¬
ciaq plenus et dictandi peritus poli¬
to et limato satis sermone de uita ip¬
sius composuit. Sed dũ nos magistri
et confratris nr̃i beati uualerici oꝑ¬
a que uel qualia fuerint breuiter ꝙ
suctincte ꝑstriximus. longuis paulis¬
per apposito nr̃o discessimus. Ad ui¬
tam nunc ipsius exponendam auxi¬
liante dño et ipso intercedente redã
mus. Cum aũt hic famulus dei in¬
p̾fato cenobio luxouio in habitaret.
inprimis humilitatis causa. et ritu
pulsancium. ortũ ex colere cepit in
quo ad miranda et ultͣ modũ satis

Expanded text:
osius et plenius hoc scire voluerit, osius et plenius hoc scire voluerit, qualis et quantus in virtutibus miraculorum vir iste beatus extiterit, velet quales gentes ad fidem Christi adquisierit, monasteria utriusque sexus construxerit, et in dictandi peritia vel exponendi qualis fuerit, facillime hoc poterit invenire, si opuscula illa perquirat, quae eruditus discipulorum illius Ionas abba, vir magnus, eloquentiae plenus et dictandi peritus, polito et limato satis sermone de vita ipsius conposuit. Sed dum magistrum et confratrem beati Walarici, quis vel qualis fuerit, breviter et succincte perstrinximus, longius paulisper a proposito nostro discessimus. Sed ad vitam nunc ipsius exponendam, auxiliante Domino et ipso intercedente, redeamus. 7. Cum autem hic Dei famulus praefato coenobio Luxovio inhabitaret, inprimis humilitatis causa et ritu pulsantium hortum excolere coepit, in quo admiranda et ultra modum, satis
Abbreviated transcription (Latin):
gilias sed omnib omina erant com¬
munia. unũ omnnb uelle. et unũ¬
et amina una erat in dño. Et nichil
quidẽ munidale secũ habentes. uisi pau¬
eissimũ et mediocrẽ cybũ et humilis¬
simũ simplicẽq uestitum. sed omnna
deliciis ato his diuiciis contenti uitã
angelicam ducebant interris. Quali
uero uel quanto. quales tunc inino
regebantur pastore ñ est nunc nr̃e ut
puto paruitatis edicere ne ꝓlixa ora¬
tio ueł rusticus sermo fastidium in¬
ferat legentib. Sed tamen uc uideau
ture omma p̾terisse. p̃mũ eius uirtu¬
tem qualiter ingestis ipsius iuemi¬
ius. ẜreitissime nimedio ꝓferamus.
Irius qͣm mater. erus eũ in
auras lucis ederet. de sinu suo solẽ
ꝓspicit terris lumen effundere. qd
rerũ euentꝰ ita in post modũ ꝓbauit.
Qluii quasi ab occidente. oitꝰ retro gr̃a¬
diens. sic ille parte euro pe sparsi
gẏrando fua doctrina splendida et
clara illustrauit. Siquis uero curi¬

Expanded text:
gilias; omnibus omnia erant comgilias; omnibus omnia erant communia, unumque velle et unuet anima una erat in Deo. Et nihil quidem mundiale secum habentes nisi parcissimum et mediocrem cybum et humilissimum simplicemque vestitum, sed omnia delitiis atque his divitiis contenti vitam tunc angelicam ducebant in terris. 6. Quales vero vel quanti tales tunc in uno regebantur pastore, non est nunc nostrae, ut puto, parvitatis edicere, ne prolixa oratio vel rusticus sermo dictandi fastidium inferat legentibus. Ne videamur tamen omnia preterisse, primam eius virtutem, qualiter in gestis ipsius invenimus, brevissime in medio proferamus. Etenim priusquam mater eum in auras lucis ederet, in sinu suo solem prospexit lumen effundere, quod rerum eventus ita in postmodum probavit, quia quasi sol ab occidente ortus retrogradiens, sic ille partes Europae sparsim gyrando sua doctrina splendida et clara inlustravit. Si quis vero curi
Abbreviated transcription (Latin):
stigia et ad pociora ingenia semꝑ ascen.
triam parentesꝙ suos deserere. Ec̃
ad monasteriũ beati antistitis unacha¬
ri autisiodoz ensis ep̃i ꝑrexit. qd̾ in
fuburbano ipsius quitatis in quodã
est uiridiario constructũ. Et ibi. aꝑͥ¬
fato pontifice benigne susceptus. ꝙ
is. orationibq et uigiliis celestẽ ibi
uitam agebat interris. Et cũ longe
lateq ꝑunuersa loca fama uirtutis
eius se spargeret. quidã uir nobilis
et opib plenus nomine bobo adcu̾
iifitandi grã et sue instructionis
causa deuote accessit. sed ab ipso dei
famulo deuocius est susceptus. Nã¬
xerat ełoquiis. et oratione. sua iam
muniuerat. ut omni etiam mundi
cura post posita. uoluntariam pau¬
ꝑtatẽ ꝓ dño diligens ad domũ potii¬
suo sco uualerico paterne rehigionis
feruiore suxouium usꝙ ꝑuenit. ubi ue¬
nerandus et admodũ ses et sacte reb¬
glomis cultor beatus columbanus ex
hiberuia infula natus his quide in

Expanded text:
stigia et ad potiora ingenia semper ascenstigia et ad potiora ingenia semper ascentriam parentesque suos deserere. Tunc ad monasterium beati quondam antistitis Unacharii Autisioderensis episcopi perrexit, quod in suburbano ipsius civitatis in quodam est viridiario constructum, et ibi a praefato pontifice benigne est susceptusiis orationibusque et vigiliis caelestem ibi vitam agebat in terris. 5. Et cum longe lateque per diversa loca fama virtutis eius se spargeret, quidam vir nobilis et opibus plenus nomine Bobo ad eum visitandi gratia et suae instructionis causa devote accessit, sed ab ipso Dei famulo devotius est susceptus. Naxerat eloquiis et oratione sua iam muniverat, ut, omni etiam mundi cura postposita, voluntariam paupertatem pro Deo diligens et ad domum proprisuo sancto Walarico pari religionis fervore Luxovium usque pervenit. Ubi venerandus et admodum sanctus et sacrae religionis cultor beatus Columbanus ex Hibernia insula ortus, his quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
adolestentis animi instanca per¬
spiciens bonũ eius atq im mobi¬
le defiderium motusq pietate et
conpulsus der timore setũ ꝙ hec tan¬
abiciamu hoc qd̾ nobis adeo datũ
esse uidemus. Tunc om̃s unanimi¬
ter cũ bona uoluntate et gaudio
spiritali infra septa monastern ad le¬
ritatus officium illũ ꝓuocant. et in¬
ter paucos dies adueniente sepe di¬
cto patre eius sub regulari eũ ordi¬
ne constituunt. Erescente aũt eo eta¬
te et gr̃a ꝓuidentie. erga illũ. omniũ
affectus cotidie crescebat. Erat enĩ cor¬
pore castus mente deuotus affabi¬
lis colloquio. amabilis aspectu pru¬
dencia p̃ditus. temperantia cdarus.
interna fortitudine firmus censura
iusticie stabilis longammitate lar¬
gus paciencientia robustus. humil¬
tate mansuetus caritate sollicitus.
bͥonor ergo operum et grã plenus
stabilis inerat moribus ut fuis cũ¬
fr̃ib regula et norma esset uirtutũ.
Sed inter hec animus ad alciora fa¬

Expanded text:
adulescentis animi instantia, peradulescentis animi instantia, perspiciens bonum eius atque immobile desiderium motusque pietate et conpulsus Dei timore, secum haec tanabiciamus hoc quod nobis a Deo datum esse videmus'. Tunc omnes unanimiter cum bona voluntate et gaudio spiritali infra septa monasterii ad clericatus officium illum provocant et intra paucos dies, adveniente saepedicto patre eius, sub regulari eum ordine constituunt. Crescente autem aetate et gratia providentiae, erga illum omnium affectus cotidie crescebat. Erat enim corpore castus, mente devotus, affabilis colloquio, amabilis aspectu, prudentia praeditus, temperantia clarus, interna fortitudine firmus, censura iustitiae stabilis, longanimitate largus, patientia robustus, humilitate mansuetus, caritate sollicitus. Bonorum ergo operum et gratia plenus, stabilis inerat moribus, ut suis confratribus regula et norma esset virtutum. 4. Sed inter haec animus ad altiora fa