comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dibus & cruore paciuntur. hoc animȩ sepulchrũ. hoc ditis concaua. hoc
iferos uocauerunt. Et omĩa que illic ẽẽ credidit fabulosa ꝑsuasio in nob̾¬
nietip̃is. et ip̃is humanis corporib assignare conati sunt. Obluuonis fluuũ
aliud uon esse asserentes ꝙͣ errorem ammȩ obliuiscentis maiestatem uite
prioris. qua anteꝙͣ in corpus truderetur potita est. solamq esse in corpore
uitam putantis. Pari interpretatione flegethontem ardores narum et cu¬
piditatum putarunt. acherontẽ quicquid fecisse dixissene usq ad tristici¬
ami humanę uarietatis more nos penitet. Coctitum quicquid homines
in luctuni lacrimasq compellit. Stigem quicquid inter humanos aĩos ĩ
gurgitem mergit odiorum. Ipãm quoq penarũ descriptionem de ip̃o usu cõ¬
uersationis humane sumptam crediderunt. Uulturem iecur inmortale ro¬

Expanded text:
dibus et cruore patiuntur. Hoc animae sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc dibus et cruore patiuntur. Hoc animae sepulcrum, hoc Ditis concaua, hoc inferos uocauerunt, et omnia quae illic esse credidit fabulosa persuasio, in nobismet ipsis et in ipsis humanis corporibus adsignare conati sunt, obliuionis fluuium aliud non esse adserentes quam errorem animae obliuiscentis maiestatem uitae prioris qua, antequam in corpus truderetur, potita est, solamque esse in corpore uitam putantis. Pari interpretatione Phlegethontem ardores irarum et cupiditatum putarunt, Acherontem quidquid fecisse dixisseue usque ad tristitiam humanae uarietatis more nos paenitet, Cocytum quidquid homines in luctum lacrimasque compellit, Stygem quidquid inter se humanos animos in gurgitem mergit odiorum. Ipsam quoque poenarum descriptionem de ipso usu conuersationis humanae sumptam crediderunt, uulturem iecur immortale ton
Abbreviated transcription (Latin):
euolauerunt. Uestra uerum quȩ uta dicitur esse mors est. Si ad inferos
meare mors est. et uita est cum superis. Facile discernis quȩ mors anuue
quę uita credenda sit. si constiterit qui locus habendus sit inferorũ. ut a¬
nuna dum adhuc traditur mori. cum ab hoc procul est uita frui. et uere
supesse credatur. E quia totum tractatũ quem ueterũ sapĩa de muestiga¬
tione huius questionis agitauit. in hac latentem u̾borum paucitate repi¬
es. ex om̃ĩb aliqua quib noc de rei quam querimꝰ absolutione sufficiet
admoueri. amore breuitatis excerpsimus. Anteꝙͣ studium phi̾e cuta naturȩ
inquisitionẽ ad tantũ uigoris adolesceret qui ꝑ diu̾sas gentes auctores
constituendis sacris cerimoniarũ fueruit. aliud esse inferos negauerunt
ꝙͣ ip̃a corpora quib incluse animę carcerẽ fedum tenebris horridũ sor¬

Expanded text:
euolauerunt; uestra uero quae dicitur esse uita mors est.» Si ad inferos euolauerunt; uestra uero quae dicitur esse uita mors est.» Si ad inferos meare mors est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima, dum ad hunc truditur, mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superesse credatur. Et quia totum tractatum quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. Antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negauerunt quam ipsa corpora, quibus inclusae animae carcerem foedum tenebris, horrendum sor
Abbreviated transcription (Latin):
indubitata prudencia est. Q cum ꝑfecta beacitas et celestis habitatio
humane naturȩ in qua se nouerat ẽẽ promittitur. audiendi tamen talia
desiderium frenat. temperat. et sequestrat. ut de uita aui et patris inter¬
roget. quid insi temperantia est : ut iam tum liqueret affricanũ ꝑ quietẽ
ad ea loca quę sibi deberentur adductũ esse : In hac igitur int̾rogatione de
ĩmortalitate tractatur. Ip̃ius enim consultationis hic sensus est. Nos inqͥt
arbitramur aĩam cũ fine morientis extingui. nec ult̾ius esse post hoĩem.
Ait eium quos extinctos esse arbitraremur. Quod autem extinguitur
esse iam desinit. Ergo uelim dicas inquit. si paulus pater tecum et alii sup¬
sunt. Ad hant int̾rogationem quȩ et de parentib ut a filio & de cȩteris
ut a sapiente ac naturam ipãm discuciente processit. ille quideui respon¬
dit. Immo uõ inquit hi uiui sunt. qui e corporum iunculis tanꝙͣ e cartẽ

Expanded text:
indubitata prudentia est. Quod cum perfecta beatitas et caelestis habitatio indubitata prudentia est. Quod cum perfecta beatitas et caelestis habitatio humanae naturae, in qua se nouerat esse, promittitur, audiendi tamen talia desiderium frenat, temperat et sequestrat ut de uita aui et patris interroget, quid nisi temperantia est? Vt iam tum liqueret Africanum per quietem ad ea loca quae sibi deberentur adductum. In hac autem interrogatione de animae immortalitate tractatur. Ipsius enim consultationis hic sensus est: nos, inquit, arbitramur animam cum fine morientis extingui nec ulterius esse post hominem. Ait enim: «quos extinctos esse arbitraremur». Quod autem extinguitur, esse iam desinit. Ergo uelim dicas, inquit, si et pater Paulus tecum et alii supersunt. Ad hanc interrogationem, quae et de parentibus ut a pio filio, et de ceteris ut a sapiente ac naturam ipsam discutiente processit, quid ille respondit? «Immo uero, inquit, hi uiuunt, qui e corporum uinclis tamquam e carcere
Abbreviated transcription (Latin):
dat. hinc profecti huc reu̾tuntur. Ad sequentia transeamꝰ. Hic ego & si
eram perterritus non tam mortis metu ꝙͣ insidiarũ a meis. quȩsiui tam̃
uiueret ne ip̃e. & paulus pater. & aliis quos nos extinctos esse arbitͣremur:
Uel fortuitis et inter fabulas elucent semina infixa uirtutũ. quȩ nũc
uideas licet. ut e pectore scipionis uel sommantis emineant. Iure enĩ una
politicarũ uirtutũ om̃ĩumi exercet officium. qd̃ non labitur animo pre¬
dicta morte pt̾ritus. fortitudo est. Ꝙ luorũ terretur inlidiis magis q
alienũ facinus ꝙͣ suum horrescit exitium. de pietate & mimo in suos amo¬
re procedit. Hȩc autem diximus ad iusticiam referri quę seruat uincuiq
quod suũ est. Q ea quȩ arbitratur non pro compertis habet. sed spreta
opiione quȩ minꝰ cautis animis pro uero molescit. querit discere certiora

Expanded text:
dat: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ad sequentia transeamus: «Hic ego etsi dat: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ad sequentia transeamus: «Hic ego etsi eram perterritus, non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse arbitraremur.» Vel fortuitis et inter fabulas elucent semina infìxa uirtutum: quae nunc uideas licet ut e pectore Scipionis uel somniantis emineant. In re enim una politicarum uirtutum omnium pariter exercet offìcium. Quod non labitur animo praedicta morte perterritus, fortitudo est. Quod suorum terretur insidiis magisque alienum facinus quam suum horrescit exitium, de pietate et nimio in suos amore procedit; haec autem diximus ad iustitiam referri, quae seruat unicuique quod suum est. Quod ea quae arbitratur non pro compertis habet, sed, spreta opinione quae minus cautis animis pro uero inolescit, quaerit discere certiora,
Abbreviated transcription (Latin):
largiorem. & nosse eos solem suũ. ac sua sidera profitetur. ut genñe doc¬
trine obseruationes prestiterit. & poetice figmentũ. et phĩe ueritatem.
Et si secundũ illum res quoq leuiores quas uiui exertuerãt. &iam post
corpus exercent. que grã curriũ armorũ quę fuit uiuis. quȩ cura intẽ¬
tis pascere equos eadem sequitur tellure repostos. multo magis rectores qͦn¬
dam urbiũ recepti in celum curam regendorũ hominũ nou relniquũt. He
autem animȩ in ultimã speram recipi crediuitur. que a planes uocat᷑. Nec
frustra hoc usurpatum ẽ. siquidem inde profecte sunt. Animis emĩ nec dũ
desiderio corporis irritetis siderea pars mundi prestat habitatulũ. et inde
labuntur in corpora. Ideo hiȩ illo est reditio qui merentur. Rectissime
gͦ dictum est. cum in galaxia quen aplanes contiuet. sermo iste proce¬

Expanded text:
largiorem, et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doclargiorem, et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doctrinae obseruatione praestiterit et poeticae figmentum et philosophiae ueritatem. Et si secundum illum res quoque leuiores quas uiui exercuerant, etiam post corpus exercent, ... quae gratia currum armorumque fuit uiuis, quae cura nitentis pascere equos, eadem sequitur tellure repostos, multo magis rectores quondam urbium recepti in caelum curam regendorum hominum non relinquunt. Hae autem animae in ultimam sphaeram recipi creduntur quae ἀπλανής uocatur, nec frustra hoc usurpatum est siquidem inde profectae sunt. Animis enim necdum desiderio corporis inretitis siderea pars mundi praestat habitaculum et inde labuntur in corpora. Ideo his illo est reditio qui merentur. Rectissime ergo dictum est, cum in galaxia, quem ἀπλανής continet, sermo iste proce
Abbreviated transcription (Latin):
teriq sapientes celum respectu uel cum adhuc corpore tenẽtur habitãtes
facile post corpus celestẽ quã pene non reliquerant sedem reposcunt. Nec
enim de iihilo. aut de uana adulatione ueniebat ꝙ quosdam urbiũ condi¬
tores. aut claros in re pu. iuros in numero deoꝵ consecrauit antiquitas.
Sed hesiodus quoq diuine sobolis assertor priscos reges cuui diis aliis enu¬
merat. hic q exemplo ueteris potestatis et iam in celo regendi res huma¬
nas assignat officium. Ene cui fastidiosum sit. si uersus ip̃os ut poeta gre¬
cus protulit inseranus. referanius eos ut ex uerbis sius in latina uerba
conuersa sunt. Indigetes diui fato siũmm iouis hi sunt. Quondã homĩes
modo cum suꝑis mũdana tuentes. Largi ac munfici ius regum nũt quoq
nacti. Hoc et uirgilius nou ignorat. qui licet argumento suo heroas infe¬
ros religauerit. non tamen eos abducit a celo. sed et ethera his deputat

Expanded text:
terique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, terique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. Nec enim de nihilo aut de uana adulatione ueniebat, quod quosdam urbium conditores aut clariores in re publica uiros in numerum deorum consecrauit antiquitas; sed Hesiodus quoque, diuinae subolis adsertor, priscos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat οfficium. Et ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis suis in Latina uerba conuersi sunt: Indigetes diui fato summi Iouis hi sunt: quondam homines, modo cum superis humana tuentes, largi ac munifici, ius regum nunc quoque nacti. Hoc et Vergilius non ignorat, qui, licet argumento suo seruiens heroas in inferos relegauerit, non tamen eos abducit a caelo, sed aethera his deputat
Abbreviated transcription (Latin):
tutec ip̃as conscientia uobilitatis induitur. quib post corpu : enecta
eo ude descendit reportatur. Quia nec corporea sordescit mole uel one¬
ratur cluuie. quȩ puro ac leui fonite uirtutũ rigatur. nec deseruisse
uuqͣm celum uidetur. quod respectu & cogitationib possidebat hnic a¬
iina quã ipse pronam corporis usus efficit atq in petudem quodã
modo reformauit ex homine. & absolutionem corꝑis phorresit. & cũ
necesse est non isi cum gemitu fugit indignata sub uiubras. Sed nec post
mortem facile corpus relinquit. quia non funditus corporee excedũt pestes.
sed aut suũ oberrat cadauer. aut noui corporis ambit habitaculũ. uon hu¬
mam tm̃modo sed ferimi quoq electo genere morib congruo. quos in hoĩe
libenter exercuit. mauultq omĩa ꝑpeti. ut celum qd̃ uel ignorando uel dis¬
simulando. uel potius prodendo deseruit euadat. Ciutatum uõ rectores ce¬

Expanded text:
uirtutes ipsas conscientia nobilitatis induitur, quibus post corpus euecta uirtutes ipsas conscientia nobilitatis induitur, quibus post corpus euecta eo unde descenderat reportatur, quia nec corporea sordescit uel oneratur eluuie, quae puro ac leui fomite uirtutum rigatur, nec deseruisse umquam caelum uidetur, quod respectu et cogitationibus possidebat. Hinc anima, quam in se pronam corporis usus effecit atque in pecudem quodam modo reformauit ex homine, et absolutionem corporis perhorrescit et, necesse est, non nisi cum gemitu fugit indignata sub umbras. Sed nec post mortem facile corpus relinquit, quia non funditus omnes cοrpοreae excedunt pestes, sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculum, non humani tantummodo, sed ferini quoque, electo genere moribus congruo quos in homine libenter exercuit, mauultque omnia perpeti ut caelum, quod uel ignorando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit, euadat. Ciuitatum uero rectores ce
Abbreviated transcription (Latin):
quoudam et gladiatoria manus concilia hominũ. & cerus fuerunt. sed
non uire sociati. Illa autem sola iusta est multitudo cuis uinuersitas ĩ
legum consentit obsequiũ. Quod u̾o̾ ait harum rectores et se ruatores.
huic profecti huc reu̾tiuitur. hoc modo accipiendũ est. Anmitũ origi¬
uem manare de celo inter recte philosophantes indubitate constar ẽẽ
sentenciȩ. Et amme dum corpore utitur hec est ꝑficta sapiencia ut
unde orta sit. de quo fonte uenerit recognoscat. Hmc illud a quodã
inter alia seu festiua. siue mordacia.serio tamen usurpatũ est de celo
oratuli consulenti ad beacitatem quo itmere puemret. Si te inquit
agnoueris. Sed & in ip̃ius fronte templi hec inscripta sentencia est. No¬
mim autem ut diximnus una est agnicio sui si orignus naturalisq
principii exordia pͥma respexerit. nec se quȩsiuerit extra. Sie enĩ uir

Expanded text:
quondam et gladiatoria manus «concilia hominum et coetus» fuerunt, sed quondam et gladiatoria manus «concilia hominum et coetus» fuerunt, sed non «iure sociati». Illa autem sola iusta est multitudo, cuius uniuersitas in legum consentit obsequium. Quod uero ait: «harum rectοres et seruatores hinc profecti huc reuertuntur», hoc modo accipiendum est. Animarum originem manare de caelo inter recte philosophantes indubitatae constat esse sententiae; et animae, dum corpore utitur, haec est perfecta sapientia ut unde orta sit, de quo fonte uenerit, recognoscat. Hinc illud a quodam inter alia seu festiua, siue mordacia, serio tamen usurpatum est: ... de oraculi. Consulenti ad beatitatem quo itinere perueniret: «si te, inquit, agnoueris.» Sed et ipsius fronti templi haec inscripta sententia est. Homini autem, ut diximus, una est agnitio sui: si originis natalisque principii exordia prima respexerit nec se quaesiuerit extra. Sic enim anima
Abbreviated transcription (Latin):
tolent. gaudentq. Has primȩ molliunt. Secunde auferũt. Tertię oblius¬
cuitur. In quartis nefas est nominari. Si ergo hoc est officium et ef¬
fectus urtutum beare. constat autem et politicas esse uirtutes. igit᷑ et
politicis efficiũtur beati. Iure gͦ tullius de rerũ publicarũ rectirib dixit.
ubi beati euo sempit̾uo fruantur. qui ut ostenderet alios ociosis. alios
negociosis uirtutib fieri beatos non dixit absolute ihil esse. illi prin¬
cipi deo acceptius ꝙͣ ciuitates sed adiecit. qd̾ quidem in t̾ris sĩat. ut eos
qui ab ipĩs celestib ĩcipiunt discerneret a rectorib ciuitatũ quib ꝑ
terrenos actus iter paratur ad cęlum. Illa autem definitione quid p̃s¬
sius potest esse : quid cautius de nomine ciuitatũ. ꝙͣ concilia inquit
cetusq hominũ uire sociati. quȩ cuutates appellantur. Nam iẜ seruilis

Expanded text:
dolent gaudentque... Has primae molliunt, secundae auferunt, tertiae obliuisdolent gaudentque... Has primae molliunt, secundae auferunt, tertiae obliuiscuntur, in quartis nefas est nominari. Si ergo hoc est officium et effectus uirtutum, beare, constat autem et politicas esse uirtutes, igitur et politicis efficiuntur beati. Iure ergo Tullius de rerum publicarum rectoribus dixit: «ubi beati aeuo sempiterno fruantur»; qui, ut ostenderet alios otiosis, alios negotiosis uirtutibus fieri beatos, non dixit absolute nihil esse illi principi deo acceptius quam ciuitates, sed adiecit: «quod quidem in terris fiat», ut eos qui ab ipsis caelestibus incipiunt discerneret a rectoribus ciuitatum, quibus per terrenos actus iter paratur ad caelum. Illa autem definitione quid pressius potest esse, quid cautius de nomine ciuitatum? «Quam concilia, inquit, coetusque hominum iure sociati, quae ciuitates appellantur». Nam et seruilis
Abbreviated transcription (Latin):
intueri. Temꝑancie t̾renas cupiditates non reprimere sed penitus ob¬
liuisci. Fortitudinis. passiones ignorare. non uincere. ut nesciat irasci.
cupiat nihil. Iusticie. ita cum supera & diuina mente sociari ut seruet
ppetuũ cum ea fedus mntando. Quare sunt quȩ in ip̃a diuina mẽte
consistũt quam diximus uocari. a quarũ exemplo relique
onnes ꝑ ordinem defiuũt. Nlam si rerũ aliaꝵ multo magis uitutũ
ideas esse in mente credendum est. Illit prudencia est mens ip̃a diumna.
Temꝑancia. ꝙ in se ꝑpetua intentiõe conuersa est. Fortitudo q semper
idem est. nec aliquando mutatur. Iusticia ꝙ penni lege a sempiterna
oꝑie sui continuatiõe non flectitur. Hec sunt quaternarũ quatuor ge¬
nera uirtutũ. quȩ pret̾ cȩtera maximã in passionib habent drãm sui.
Passiones autem ut sic dicamus uocãtur. ꝙ homines metuũt. cupiũtq

Expanded text:
intueri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obintueri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae, ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae sunt quae in ipsa diuina mente consistunt quam diximus νοῦν uocari, a quarum exemplo reliquae omnes per ordinem defluunt. Nam si rerum aliarum, multo magis uirtutum ideas esse in mente credendum est. Illic prudentia est mens ipsa diuina; temperantia, quod in se perpetua intentione conuersa est; fortitudo, quod semper idem est nec aliquando mutatur; iustitia, quod perenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. Haec sunt quaternarum quattuor genera uirtutum, quae praeter cetera maximam in passionibus habent differentiam sui. Passiones autem, ut scimus, uocantur quod homines ... metuunt cupiuntque,
Abbreviated transcription (Latin):
tãs pudicicia. Iusticiȩ. unicuiq seruate qd̾ suũ est. De iusticia uẽiunt
umocencia. amicicia. concordia. pietas. religio. affectus. humanitas. his
uirtutib uir bonus pͥmũ sui. deinde rei pi. rector efficitur. iuste ac ꝓ¬
uide gubernans humana non deserens. Secunde quas purgatorias uo¬
cant hominis sunt qui diuini capax est. solumiq animũ eus expedi¬
unt qui decreuit se a corꝑis contagione purgare. E quadã humanorũ
fuga solis se insere diuinis. He sunt ociosoꝵ qui a rerũ publicaꝵ actib
se sequestrant. Harum quid singule uelint suꝑius expressimus cum de
uirtutib philosophantiũ diceremus. quas solas quidam extimauerũt
esse uirtutes. Tertiȩ sunt purgati iam defecatiq anim & ab omi mũ¬
di huius asꝑgine presse pureq detersi. Illic prudencie est diuina non
quasi in electione preferre. sed sola nosse. et hoc tanꝙͣ ihil sit aliud

Expanded text:
tas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt tas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt innocentia, amicitia, concordia, pietas, religio, affectus, humanitas. His uirtutibus uir bonus primum sui atque inde rei publicae rector efficitur, iuste ac prouide gubernans, humana non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se sequestrant. Harum quid singulae uelint, superius expressimus cum de uirtutibus philosophantium diceremus, quas solas quidam aestimauerunt esse uirtutes. Tertiae sunt purgati iam defaecatique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi. Illic prudentiae est diuina non quasi in electione praeferre, sed sola nosse, et haec tamquam nihil sit aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tegunt. iusta liberalitate deiunciũt. hisq sui memores alios fecere me¬
rendo. Et est politici pro prudencia ad rõnis normã. quȩ cogitat. quȩq
agit uinu̾sa dirigere. ac nihil preter rectum uelle uł facere. humaĩs¬
q actibus tanꝙͣ diuinis arbitriis prouidere. Prudenciȩ insunt rõ. intel¬
lectus. cirtunspectio. prouidencia. docilitas. cautio. Fortitudinis animũ
supra ꝑiculi metum agere. nihilq uisu turpia timere. tolerare fortiter
uel aduersa uel prospera. Fortitudo prestat magnanimitatẽ. fiduciã. se¬
curitatem. magnificẽtiam. constãtiam. toleranciã. firmtatem. Tem¬
peranciȩ uihil appetere penitendũ. in nullo legem moderationis excedere.
sub ugum rõus cupiditatem domare. Temꝑantiam sequitur modestia
uereciuidia. abstinencia. castitas. honestas. moderatio. partitas. sobrie¬

Expanded text:
tegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere metegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere merendo. Et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitat quaeque agit uniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere, humanisque actibus tamquam diuinis arbitris prouidere; prudentiae insunt ratio, intellectus, circumspectio, prouidentia, docilitas, cautio; fortitudinis, animum supra periculi metum agere nihilque nisi turpia timere, tolerare fortiter uel aduersa uel prospera; fortitudo praestat magnanimitatem, fiduciam, securitatem, magnificentiam, constantiam, tolerantiam, firmitatem; temperantiae, nihil appetere paenitendum, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam sequuntur modestia, uerecundia, abstinentia, castitas, honestas, moderatio, parcitas, sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
non terreri aĩam a corpore quodãmõ ductu phi̾e recedentem. nec
altitudinem ꝑfecte ad supna ascensionis horrere. Iusticiȩ ad unam
sibi huius propositi consentire uiam. uniuscuiꝰ q uirtutis obsequiũ.
Atq ita fit ut secũdum hoc tam rigide definitionis abruptũ rerũ
publicarũ rectores beati esse non possint. Sed plotmus inter phie pro¬
fessores cum platone princeps in libro de uirtutib gradus earũ uera &
naturali diuisionis ratione compositos ꝑ ordinem digerit. Quatuor
funt inquit quat̾narũ genera uirtutũ. Ex his primȩ politicȩ uocant᷑.
Secunde purgatoriȩ. Tertiȩ animi iam purgati. Quarte exemplares.
& sunt politice hom̃is. quia sociale aminal est. His bom uiri rei pu. cõ
sulunt. urbes tuentur. hic parentes uenerãtur. liberos amant. ꝓximos
diligunt. his cuuũ salutes gubernant. his socios cirtũspecta ꝓuidentia ꝓ¬

Expanded text:
non terreri animam a corpore quodam modo ductu philosophiae recedentem, nec non terreri animam a corpore quodam modo ductu philosophiae recedentem, nec altitudinem perfectae ad superna ascensionis horrere; iustitiae, ad unam sibi huius propositi consentire uiam uniuscuiusque uirtutis obsequium. Atque ita fit ut, secundum hoc tam rigidae definitionis abruptum, rerum publicarum rectores beati esse non possint. Sed Plotinus, inter philosophiprofessores cum Platone princeps, libro De uirtutibus gradus earum uera et naturali diuisionis ratione compositos per ordinem digerit. Quattuor sunt, inquit, quaternarum genera uirtutum. Ex his primae politicae uocantur, secundae purgatoriae, tertiae animi iam purgati, quartae exemplares. Et sunt politicae hominis, qua sociale animal est. His boni uiri rei publicae consulunt, urbes tuentur; his parentes uenerantur, liberos amant, proximos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia pro
Abbreviated transcription (Latin):
debetur conseruatorib patriȩ pauca dicenda sunt. ut postea locũ omnẽ
quem hic tractãdum recepimiꝰ resoluamꝰ. Sole faciunt uirtutes bea¬
tum. nullaq alia quisꝙ̃ uia hoc nomen adipiscitur. Unde qui exti¬
mant nullis nisi philosophantib messe uirtutes. nullos p̃ter ph̾os
beatos esse pronũciant. Aguitionem enim reꝵ diuinaꝵ sapĩam ꝓpͥe
uocantes. eos tm̃modo dicunt esse sapientes qui suꝑna et acie mentis
inquirũt. et querendi sagaci diligentia comp̃hendunt. & ꝙͣtum ui¬
uendi ꝑspicuitas prestat nuitantur. E in hoc solo aiunt ẽẽ exerticia
untutum. quarũ sic officia dispensant. Prudentiȩ eẽ mũdun istum
et omĩa quę mũdo insunt. diuiuoꝵ contẽplatione despicere. omnẽq
animę cogitationẽ in sola diuina dirigere. Temꝑantiȩ. omĩa relinq̃re
i ꝙͣtum natura patitur. quȩ corporis usus requirit. Fortitudinis.

Expanded text:
debetur conseruatoribus patriae pausa dicenda sunt, ut postea locum omnem, debetur conseruatoribus patriae pausa dicenda sunt, ut postea locum omnem, quem hic tractandum recepimus, resoluamus. Solae faciunt uirtutes beatum, nullaque alia quisquam uia hoc nomen adipiscitur: unde qui aestimant nullis nisi philosophantibus inesse uirtutes, nullos praeter philosophos beatos esse pronuntiant. Agnitionem enim rerum diuinarum sapientiam proprie uocantes, eos tantummodo dicunt esse sapientes qui superna et acie mentis requirunt et quaerendi sagaci diligentia comprehendunt et, quantum uiuendi perspicuitas praestat, imitantur; et in hoc solo esse aiunt exercitia uirtutum, quarum sic officia dispensant. Prudentiae esse mundum istum et omnia quae mundo insunt diuinorum contemplatione despicere omnemque animae cogitationem in sola diuina dirigere; temperantiae, omnia relinquere, in quantum natura patitur, quae corporis usus requirit; fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
promus cętera oraculis ꝙͣ uite finis expͥmitur. Aut cum dicit᷑ nõ sine
aliqua obscuritate profertur. His aliqua ex parte tractis. progrediam᷑
ad reliqua. Sed quo sis affricane alatrior ad tutãdam rem pu. sic¬
habeto. Omĩbus qui patriam cõseruauerĩt. adiuuerint. auxerint. cer¬
tum ẽẽ in celo definitum locũ. ubi beati euo sempit̾no fruant᷑. Nihil
est enim illi principi deo qui omnẽ mnũdum regit qd̾ quidem in t̾ris
fiat acceptius ꝙͣ concilia. cetusq hominũ uire sociati quȩ ciuitates ap¬
pellantur. Earum rectores & seruatores huic profecti huc reu̾tuntur.
Bene ẜ oportune postꝙͣ de morte p̃dixit. mox premia bonis post obi¬
tum speranda subiecit. quib adeo a metu predicti interitus cogitatio
uiuentis erecta est ut ad moriendi desiderium ultro aĩaretur maies¬
tate promisse beatitudins & celestis habitatuli. Sed de beatitudine q̃

Expanded text:
pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur. His aliqua ex parte tractatis progrediamur ad reliqua: «Sed quo sis, Africane, alahabeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihiest enim illi principi deo qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure sociati, quae ciuitates appellantur. Earum rectores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur.» Bene et opportune, postquam de morte praedixit, mox praemia bonis post obitum speranda subiecit. Quibus adeo a metu praedicti interitus cogitatio uiuentis erepta est ut ad moriendi desiderium ultro animaretur maiestate promissae beatitudinis et caelestis habitaculi. Sed de beatitate quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inter cretam et italiam que ip̃ius gentis auctores utraq produxerãt.
magis ostenderet. & ꝙ aiunt. digito ostenderet italiam. Nam cũ fuissẽt
inde tencer. hinc dardanus. uox sacra sit alloquendo dardamde duri. aꝑte
consulentib italiam de qua dardanus profectus eẽt obiecit appellando
eos parentis illius noñe cuius erat origo rectus eligenda. E hic certe
quidem denũciatioius est. qd de scipionis fine predicitur. Sed gracia con¬
ciliande obscuritatis inserta dubitatio. dicto tamen qd̃ mitio somii cõtu¬
netur absoluitur. Nam cum dicitur circuitu naturali sũmam tibi fata¬
lem confecerit. uitari hunc finẽ non posse pronũciat. Q autẽ scipioĩ
reliquos uite actus sine offensa dubitandi ꝑ ordinem retulit. & de sola
morte similis uisus est ambigenti hec racio est. ꝙ siue dum humano
uel merori partit̾ uel timori. seu quia utile est hoc maxime latere.

Expanded text:
quod inter Cretam et Italiam, quae ipsius gentis auctores utraque produxerant, quod inter Cretam et Italiam, quae ipsius gentis auctores utraque produxerant, magis ostenderet et, quod aiunt, digito demonstraret Italiam. Nam cum fuissent inde Teucer, hinc Dardanus, uox sacra, sic adloquendo Dardanidae duri, aperte consulentibus Italiam, de qua Dardanus profectus esset, obiecit, appellando eos parentis illius nomine cuius erat origo rectius eligenda. Et hic certae quidem denuntiationis est quod de Scipionis fine praedicitur, sed gratia conciliandae obscuritatis inserta dubitatio dicto tamen quod initio somnii continetur absoluitur. Nam cum dicitur «circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint», uitari hunc finem non posse pronuntiat. Quod autem Scipioni reliquos uitae actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte similis uisus est ambigenti, haec ratio est quod, siue dum humano uel maerori parcitur uel timori, seu quia utile est hoc maxime latere,
Abbreviated transcription (Latin):
anmadu̾sũ uel ad uere uincendũ. uel ad cauẽdum saltem potuisset in¬
struere. Habuit em̃ preceptio ut uniu̾sus produceret᷑ exercitus. At ille
sola pugnandi hortatione contentus. nõ uidit quid de producenda uniũ¬
sitate preceptum sit. Pret̾missoq achille. qui tunc recenti lacessitus ĩui
ria cum suo milite feriabatur: rex progressus in preliũ. et casum qui
debebatur excepit. et absoluit sominũ ab inuidia mentiendi. nõ omnia
de imperatis sequendo. Parem obseruantie diligentiam homerice ꝑ omĩa
perfectionis iuntator maro i talib quoq reb obtinuit. Nam apud illũ
eneas ad regionem in struendo regno fataliter eligendam. satis abunde¬
q delio instructus oraculo in errorem tamen unius uerbi intelligencia
relapsus est. Non quidem fuerat locorũ quȩ petere deberet nomen inser¬
tum. Sed cum origo uetus parentũ sequenda diceretur. fuit in uerbis

Expanded text:
animaduersum uel ad uere uincendum uel ad cauendum saltem potuisset inanimaduersum uel ad uere uincendum uel ad cauendum saltem potuisset instruere. Habuit enim illa praeceptio ut uniuersus produceretur exercitus; at ille, sola pugnandi hortatione contentus, non uidit quid de producenda uniuersitate praeceptum sit, praetermissoque Achille, qui tunc recenti lacessitus iniuria ab armis cum suo milite feriabatur, rex progressus in proelium et casum qui debebatur excepit et absoluit somnium inuidia mentiendi non omnia de imperatis sequendo. Parem obseruantiae diligentiam Homericae per omnia perfectionis imitator Maro in talibus quoque rebus obtinuit. Nam apud illum Aeneas, ad regionem instruendo regno fataliter eligendam satis abundeque Delio instructus oraculo, in errorem tamen unius uerbi neglegentia relapsus est. Non quidem fuerat locorum quae petere deberet nomen insertum, sed, cum origo uetus parentum sequenda diceretur, fuit in uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. ut desinas de incerta uelut dubitatione mirari. Ceterum in suo
quo opere artificis erit signa quȩrere quib ista discernat. si hoc ius di¬
uina non impedit. Nam illud prohibent nam cetera parce Scire. maronis
est ex intima discipline profunditate sentencia. Nuiulgatis eciã docemur
exemplis qmͣ pene semper cum p̃dicuntur futura ita dubiis obseruãtur.
ut tamen diligens auditor nisi diunitus ut diximus impediatur. subeẽ
repiat apprehendende uestigia ueritatis. ut ecte homeritũ somniũ a ioue
ut dicitur missum ad conserendam futuro die cum hostib manũ sub aꝑ¬
ta promissione uictoriȩ spem regis animauit. Ille uelut diuinũ secutus
oraculum cõmisso prelio amissis suorũ plurnins. uix egreq in castra
remeauit. Num dicendũ est deum maudasse mendatiũ : non ita ẽ. Sed
quia illum casum grecis fata decreuerãt. latuit in uerbis sonnii quod

Expanded text:
confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere quibus ista discernat, si hoc uis diuina non impedit. Nam illud ... prohibent nam cetera Parcae scire ... Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. Diuulgatis etiam docemur exemplis quam paene semper, cum praedicuntur futura, ita dubiis obserantur ut tamen diligens — nisi diuinitus, ut diximus, impeditur — subesse reperiat apprehendendae uestigia ueritatis: ut ecce Homericum somnium a Ioue, ut dicitur, missum ad conserendam futuro die cum hostibus manum sub aperta promissione uictoriae spem regis animauit; ille, uelut diuinum secutus oraculum, commisso proelio, amissis suorum plurimis, uix aegreque in castra remeauit. Num dicendum est deum mandasse mendacium? Non ita est, sed quia illum casum Graecis fata decreuerant, latuit in uerbis somnii quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum. reditũ. quia eadem signa ꝑ annos singulos certa lege metitur.
Hic quidam mrantur quid sibi uelit ista dubitatio. si effugeris. quasi
potuerit diuina anima. & olim celo reddita atq hic maxime scienciam
futuri professa nescire possit nepos sius an non possit euadere. Sed nõ
aduertunt hanc habere legem omia uel signa uel somiia. ut de adũsis¬
oblique aut denũcient aut minent᷑. aut moueant. et ideo quedam cauen¬
do transimꝰ. alia exorando. & litando uitantur. Sunt alia meluctabilia q̃
nulla arte nullo au̾tinitur ingenio. Nam ubi ammonitio est. iugilãcia
cautionis euaditur. Quod apportant mine. litatio ꝓpiciationis auertit.
Nunqͣm denũciata uanescunt. Nic subicies. unde igitur ista discernimus.
ut possit cauendum. an exorãdum. an uõ paciendum sit deprehendi: Sed
p̃sentis operis fuerit. insinuare qualis solet ni diuinationib esse affectata

Expanded text:
tum, reditum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. tum, reditum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, «si effugeris...». Quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hinc maxime scientiam futuri professa nescire possitne nepos suus an non possit euadere! Sed non aduertunt hanc habere legem omina uel signa uel somnia, ut de aduersoblique aut denuntient aut minentur aut moneant. Et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur. Sunt ineluctabilia quae nulla arte, nullo auertuntur ingenio. Nam ubi admonitio est, uigilantia cautionis euaditur; quod apportant minae, litatio propitiationis auertit; numquam denuntiata uanescunt. Hic subicies: unde igitur ista discernimus, ut possit cauendumne an exorandum an uero patiendum sit deprehendi? Sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat in diuinationibus esse affectata
Abbreviated transcription (Latin):
rib piculũ santatẽ ue denuiciat. Inmo ideo & seꝑtem motibus onne cor¬
puc agitatur. Aut enim accessio est. aut recessio. aut in leuam dextrãue
deflexio. aut sursum quis siue deorsum mouetur. aut in orbem rotatur.
Tot iurtutib insignitus septenarius quas uel de partib sins mutuatur.
uel totus exercet. iure plenus & habetur & dicitur. & absoluta ut arbi¬
tror rõne iam constitit cur diuersis ex causis octo & seꝑtem plem uocẽt᷑.
Senlus autem hic est. Cum etas tua quinquagesimũ & sextum annũ
compleuerit que sũma tibi fatalis erit. spes quidem salutis publice te
iudebit. et pro remediis cõmunis bonoꝵ omñum status iurtutib tuis
dictatura debebitur. sedsi euaseris insidias ꝓpinquorũ. Nam ꝑ septenos
occies solie anfractus reditusq quinquagnta & sex significat annos
aufractum solis et reditũ annũ uocans. Infractum ꝓpter zodiaci ãbi¬

Expanded text:
ribus periculum sanitatemue denuntiat. Immo ideo et septem motibus omne corribus periculum sanitatemue denuntiat. Immo ideo et septem motibus omne corpus agitatur: aut enim accessio est aut recessio, aut in laeuam dextramue deflexio, aut sursum quis seu deorsum mouetur, aut in orbem rotatur. Tot uirtutibus insignitus septenarius, quas uel de partibus suis mutuatur uel totus exercet, iure plenus et habetur et dicitur. Et absoluta, ut arbitror, ratione iam constitit cur diuersis ex causis octo et septem pleni uocentur. Sensus autem hic est: cum aetas tua quinquagesimum et sextum annum compleuerit, quae summa tibi fatalis erit, spes quidem salutis publicae te uidebit et pro remediis communis bonorum omnium status uirtutibus tuis dictatura debebitur, sed si euaseris insidias propinquorum. Nam per «septenos octies solis anfractus reditusque» quinquaginta et sex significat annos, anfractum solis et reditum annum uocans: anfractum, propter zodiaci ambi
Abbreviated transcription (Latin):
quũtur. hoc obseruatũ est. ꝙ sme haustu spiritus ultra horas septem
sine cibi ultra totidem dies uita non durat Septem sunt quoq gra¬
dus in corpore qui dimẽsionem altitudinis ab io in suꝑficiem cõplẽt
Medulla. os. neruus. uena. arteria. caro. cutis. Hec de interioribus. Iu
aperto quoq septem sũt corporis partes. caput. pectus. manus. pedesq
et pudendum. Item quȩ diuiduntur nõ isi seꝑten comꝑagib iuncta
sunt. ut in manb est humerus brachiũ. cubitus. uola. et digitorũ nio¬
di term. In pedibus uero femur. genu tibia. pes ip̃e sub quo nola est. et
digitoꝵ similiter nodi term. Et quia sensus eoꝵq munsteria natura ĩ
capite uelut in arce constituit. septem foraminb sensĩ celebrantur
officia id est oris. ac demde oculoꝵ. nariũ et aurium binis. Unde non mi¬
merito hic numerus totius fabrice dispensator et dominꝰ egris ꝙͦ corpo¬

Expanded text:
quuntur, hoc obseruatum est quod sine haustu spiritus ultra horas septem, quuntur, hoc obseruatum est quod sine haustu spiritus ultra horas septem, sine cibi, ultra totidem dies uita non durat. Septem sunt quoque gradus in corpore qui dimensiοnem altitudinis ab imo in superficiem complent, medulla, os, neruus, uena, arteria, caro, cutis. Haec de interioribus. In aperto quoque septem sunt corporis partes, caput, pectus, manus pedesque et pudendum. Item quae diuiduntur non nisi septem compagibus iuncta sunt: ut in manibus est humerus, brachium, cubitus, uola et digitorum nodi terni, in pedibus uero femur, genu, tibia, pes ipse, sub quo uola est, et digitorum similiter nodi terni. Et quia sensus eorumque ministeria natura in capite uelut in arce constituit, septem foraminibus sensuum celebrantur officia, id est oris ac deinde oculorum, narium et aurium binis; unde non immerito hic numerus, totius fabricae dispensator et dominus, aegris quoque corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dendo habet. aliorũ numerũ uacatione reuerendus. Aseptima em̃ usq ad
decimam septimanã pro captu uiriũ quȩ adhuc singulis ꝑseuerant ua¬
riantur officia. Idem numerus totius corꝑis mẽbra disponit. Septen
sunt enĩ intra hominẽ quȩ a grecis uigra inembra uotitãtur. lingua.
cor. pulmo. iecur. lieu. renes duo. Et septem alia cum uenis ac meatib¬
que adiacent singulis ad cibum et spiritũ accipiendum reddendumq
sunt deputata. Guctur. stomachus. aluus. uesita. & intestina. Principa¬
lia tria. quoꝵ unũ clissiptum uocatur qd uentrem & cętera intestina
seceruit. Alterum mediũ quod greci mesenteron ditunt. Tertiũ quod ue¬
teres hiram uocarunt. Habeturq p̃cipuũ intestinoꝵ om̃ium & tibi detri¬
menta deducit. De spiritu autem ẜ cibo quib accipiendis ut relatũ est
atq reddendis. membra quȩ diximꝰ cum meatib sibi adiacentib obse¬

Expanded text:
dendo habet, aliorum munerum uacatione reuerendus: a septima enim usque ad dendo habet, aliorum munerum uacatione reuerendus: a septima enim usque ad decimam septimanam, pro captu uirium quae adhuc singulis perseuerant, uariantur officia. Idem numerus totius corporis membra disponit. Septem sunt enim intra hominem quae a Graecis nigra membra uocitantur: lingua, cor, pulmo, iecur, lien, renes duo; et septem alia, cum uenis ac meatibquae adiacent singulis, ad cibum et spiritum accipiendum reddendumque sunt deputata: guttur, stomachus, aluus, uesica et intestina principalia tria, quorum unum dissiptum uocatur, quod uentrem et cetera intestina secernit, alterum medium, quod Graeci μεσέντερον dicunt, tertium, quod ueteres hiram uocarunt habeturque praecipuum intestinorum omnium et cibi retrimenta deducit. De spiritu autem et cibo, quibus accipiendis, ut relatum est, atque reddendis membra quae diximus cum meatibus sibi adiacentibus obse
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad septiam septimanã fit quidem diminutio. sed occulta. & quȩ
detrimentũ suum aꝑta defensione non probat. Ideo non nullaꝵ rerum
publicarum hic mos est ut post sextam ad miliciam nemo cogatur.
In plurib datur remissio uista post septimã. Notandũ uo̾ ꝙ cum
numerus septem se multiplicat. facit ętatem quę proprie ꝑfecta & hẽ¬
tur & dicitur. Adeo ut illius etatis homo. ut pote qui ꝑfectionem & acti¬
gerit iam & necdum p̃terierit. & consilio aꝑtus sit. nec ab exertitio ui¬
rium alienus habeatur. Cum uõ decas qui et ip̃ẽ ꝑfectissimus nimierꝰ
est ꝑfecto numero id est eptadi iũgitur. ut aut decies septem aut sepci¬
es dem computẽtur anni. hec a phisicis creditur meta uuendi. et hoc
uite humane ꝑfectum spaciũ terminatur. Quod quisquis excesserit ab
omi officio uacuue soli exerticio sapiencie uacat. & omnẽ usum sui in sua¬

Expanded text:
usque ad septimam septimanam fit quidem diminutio, sed occulta et quae usque ad septimam septimanam fit quidem diminutio, sed occulta et quae detrimentum suum aperta defectione non prodat. Ideo nonnullarum rerum publicarum hic mos est ut post sextam ad militiam nemo cogatur; in pluribus datur remissio iusta post septimam. Notandum uero quod, cum numerus septem se multiplicat, facit aetatem quae proprie perfecta et habetur et dicitur, adeo ut illius aetatis homo, utpote qui perfectionem et adtigerit iam et necdum praeterierit, et consilio aptus sit nec ab exercitio uirium alienus habeatur. Cum uero decas, qui et ipse perfectissimus numerus est, perfecto numero, id est ἑπτάδι, iungitur ut aut decies septeni aut septies deni computentur anni, haec a physicis creditur meta uiuendi, et hoc uitae humanae perfectum spatium terminatur. Quod quisquis excesserit, ab omni officio uacuus, soli exercitio sapientiae uacat, et omnem usum sui in sua
Abbreviated transcription (Latin):
similiter septem sunt. Fost annos autem bis septem ip̃a etatis necessitate
pubescit. Tunc enim moiũ incipit uis generationis in masculis. & pur¬
gatio femiuarũ. Ideo et a tutela puerili quasi in uirile iam robur ab¬
soluitur. de qua tñ feminȩ ꝓpter uotorũ festinationem maturiꝰ biemns
legib liberantur. Post ter septenos annos genas flore uestit uiuenta.
Idem annus finem in longũ crescendi facit. E quarta annoꝵ ebdomada
mipleta in latum quoq crescere ultra iam prohibet. Qunta om̃e uiriũ
quante inesse iuncuiq possunt complet augmentũ. Nullo mõ iam po¬
test quisq se fortior fieri. Inter pugiles denq hec consuetudo seruatur
ut quos iam coronauere uictorie nhil de se amplius incremento uiriũ
a professione discedant. Sexies uo̾ septem ann seruant uires aute col¬
lectas. nec diminucionem insi ex accidenti euenire patiũtur. Sed a sexta

Expanded text:
similiter septem sunt. Post annos autem bis septem ipsa aetatis necessitate similiter septem sunt. Post annos autem bis septem ipsa aetatis necessitate pubescit. Tunc enim moueri incipit uis generationis in masculis et purgatio feminarum. Ideo et tutela puerili quasi uirile iam robur absoluitur, de qua tamen feminae, propter uotorum festinationem, maturius biennio legibus liberantur. Post ter septenos annos genas flore uestit iuuenta, idemque annus finem in longum crescendi facit: et quarta annorum hebdomas impleta in latum quoque crescere ultra iam prohibet. Quinta omne uirium quantae inesse unicuique possunt complet augmentum, nulloque modo iam potest quisquam se fortior fieri. Inter pugiles denique haec consuetudo seruatur ut, quos iam coronauere uictoriae, nihil de se amplius in incremento uirium a professione discedant. Sexies uero septeni anni seruant uires ante cοllectas, nec diminutionem nisi ex accidenti euenire patiuntur. Sed a sexta
Abbreviated transcription (Latin):
ad luinen uisus eus moueri. E post septies septem. libere iam et pupillas
& totam faciem uertit ad motus singulos uidendoꝵ. Post septem uero
menses dentes incipiũt mandibulis emergere. E post bis septem sedet
sine casus timore. Post ter septem sonus eius in uerba prorumpit. Et
post quatuor septem nõ solum stat firunter sed & incedit. Post quĩquies¬
quatuor septem incipit lac nutricis horrescere. nisi forte ad pacientiam¬
longioris usus continuata consuetudine protrahatur. Post annos septẽ
dentes qui primi emerserant aliis aptiorib ad cibum solidũ nastentibus
cedunt. Eodemq anno id est septimo plene absoluitur integritas loquẽ¬
di. Unde & seꝑtem uotales littere a natura dicuntur iuente licet larim¬
tas easdem modo longas modo breues promĩciando quĩq pro seꝑtẽ tenere
maluerit. Apud quos tamen si sonos uocaliũ non apices numerauerie

Expanded text:
ad lumen uisus moueri eius, et post septies septem libere iam et pupulas ad lumen uisus moueri eius, et post septies septem libere iam et pupulas et totam faciem uertit ad motus singulos uidendorum. Post septem uero menses dentes incipiunt mandibulis emergere, et post bis septem sedet sine casus timore. Post ter septem sonus eius in uerba prorumpit, et post quater septem non solum stat firmiter, sed et incedit. Post quinquies septem incipit lac nutricis horrescere, nisi forte ad patientiamlongioris usus continuata consuetudine protrahatur. Post annos septem dentes qui primi emerserant aliis aptioribus ad cibum solidum nascentibus cedunt, eodemque anno, id est septimo, plene absoluitur integritas loquendi: unde et septem uocales literae a natura dicuntur inuentae, licet latinitas, easdem modo longas modo breues pronuntiando, quinque pro septem tenere maluerit, apud quos tamen si sonos uocalium, non apices numeraueris,
Abbreviated transcription (Latin):
uõ interdum fingi in ipsa sb̾stantia humoris humauã figuram magni¬
tudine quidem apis sed ita ut in illa breuitate membra omĩa et designa¬
ta totius corporis liniamenta consistant. Ideo autẽ dicimus interdũ quia
constat quociens quinta ebdomada fingitur designatio ista membroꝵ mẽ¬
se septimo maturari partũ. Cum autẽ uono mense absolutio futura est
siquidem femina fabricatur. sexta ebdomada membra iam diuidi. Si mas¬
culus. septima. Post partũ uo̾ utrum uicturũ sit qd̃ effusum est. an in
utero sit p̃mortuũ ut tantũ modo spirans nascatur septima hora disc̾int
Ultra hunc enim horaꝵ munerũ quȩ p̃mortua nascuntur aeris alitum
ferre non pñt. quen quisquis ultra septem horas sustinuerit: intelligi¬
tur ad uitam cieatus. nisi alter forte qualis ꝑfectum potest casus eripiat
Item post dies septem iactat reliquias umbilici. & post bis septẽ incipit

Expanded text:
uero interdum fingi in ipsa substantia humoris humanam figuram, magniuero interdum fingi in ipsa substantia humoris humanam figuram, magnitudine quidem apis, sed ut in illa breuitate membra omnia et designata totius corporis liniamenta consistant. Ideo autem adiecimus 'interdum' quia constat quotiens quinta hebdomade fingitur designatio ista membrorum, mense septimo maturari partum. Cum autem nono mense absolutio futura est, si quidem femina fabricatur, sexta hebdomade membra iam diuidi; si masculus, septima. Post partum uero, utrum uicturum sit quod effusum est an in utero sic praemortuum ut tantummodo spirans nascatur, septima hora discernit. Vltra hunc enim horarum numerum, quae praemortua nascuntur aeris halitum ferre non possunt. Quem quisquis ultra septem horas sustinuerit, intellegitur ad uitam creatus, nisi alter forte, qualis perfectum potest, casus eripiat. Item post dies septem iactat reliquias umbilici, et post bis septem incipit