comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
art e. Cum iecuma erat relita titio
rita ut post mortem legatirii admeui¬
um rediret quamquam ascriptumsit
urusum eius titius br̃et ꝓp̾ctate᷑ tñ eile¬
garamet usus mentiõ sc̃a quaa eiat re¬
straicatu abeo pecuma post mortem
cius diuus seuerus ⁊aloo nenus resca¬

Expanded text:
.Cum pecunia erat relicta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maeuium rediret, quamquam adscriptum sit, ut usum eius Titius haberet, proprietatem tamen ei legatam et usus mentionem factam, quia erat restituenda ab eo pecunia post mortem eius, diui Seuerus et Antoninus resc
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.L. Sitñ is serinis fuit cui fidei cõ¬
missaria libertas debebatur p̃sens. et
fuit captus cum iarem inora eĩ fit. po

Expanded text:
tamen is servus fuit, cui fideicommissaria libertas debebatur praesens, et fuit captus, cum re mora ei fit, po
Abbreviated transcription (Latin):
erat. e Siue gnͣauscuratior siue
doriscunde cã constitũtus sit. ł augẽ¬
sume t.quamfa cubates muliens
uaort ipo ui ⁊ prrissio non ualet
iele erata: onħ̃turauctortas

Expanded text:
am. Siue generalis curator siue dotis dandae causa constitutus sit essum est quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
nec suꝑfluũ secdoidit inpigneratico
uroicio uemtset si respignõridatas.
mala tctaũt creditor uꝵ ẜuos debi¬
utanti Glãne si ꝓmaleaciissuis coyr¬
p̃sioidicendum est. ꝑignorat. cia cred¬
itorem non tenĩ. Quarctur siꝓstituit
ancillam uł aluid imꝓꝓbatum facere
cõegit ilico rignus ancille sountur.
ui uoluntate debitoris enit accõꝯia.¬
ut ꝯ galur ẜuis ecere ꝓquantita
t. Tnumi deberor orut enim ne¬
gligar qrar orẽ dolus etculpa q̃m
pr non paritur. ita nec talem efficẽ
rẽ pignoratam ut gͣuis sit debitori
ad recipiendura. puta saltum gran¬
dem pignori datum aphoĩe qui uix
luere pot ne dum exc̃ołe. tu acceptũ
pignon excoluisti. sic ut magni ꝑ¬
tii facẽs. alioqum non est equumaũ
querere mealios creditores. aut cogi
distĩa e cuoduelim receptimiaut
ut neq delicatus debitor. no ouero¬
suscrehtor andiatiri.

Expanded text:
m, superfluum reddit. In pigneraticio iudicio venit et si res pignori datas male tractavit creditor vel servos debilitavit. plane si pro maleficiis suis coeri, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri. quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, ilico pignus ancillae soluituruel uoluntate debitoris, erit actiut cogatur seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui uix luere potest, nedum excolere, tu acceptum pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres: alioquin non est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod uelim receptum aut ut neque delicatus debitor neque onerosus creditor audiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
crimene plotiti piane si eiresã¬
plã ÷ et admedicumeris fir uigt¬
drata. dicitebebit cessart non solum
aul .ł. Sixignus mͥ traditum loca

Expanded text:
crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum autium Si pignus mihi traditum locas
Abbreviated transcription (Latin):
ceditorem stet̾it quo minꝰ ei soua¬
tur rege agitur pigneratiua.¬
Inrdum et si soluta sit pecunia tñ pi¬
ti sicreditor pignus slum emerit
lp̃ .l. Sipignore subrẽcto fuitie¬
gĩt credit᷑or rotum quicquid ꝑpe¬
pit debito eum im pũtͥare papiñ
factum culpa creditoris. multor

Expanded text:
creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia.Interdum etsi soluta sit pecunia, tamen pii si creditor pignus suum emerit  Si pignore subrepto furti egerit creditor, totum, quidquid percepit, debito eum imputare Papinianus amsi culpa creditoris fur
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l. Sicumundet cddiror pigñ
conueat int̃ ip̃met emptoremu̾
sisolui̾t debitor pecumam p̃tii emp¬
tori. lice̾t a iocipere rem suam. scripsit
mł. et est rescriptum obhane comm̃n¬
tionem pignoratidis accionib ten¬
eri cieditoremut debitorimandrt
exindito actionem aduersus em̃pto¬
ras et ip̃e de ꝑitoraut unõicare tẽ
potit. aut infac̾tum a ocõne aduersus¬

Expanded text:
 cum venderet creditor pignus, convenerit inter ipsum et emptorem, ut, si solverit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere rem suam, scripsit Iulianus et est rescriptum ob hanc conventionem pigneraticiis actionibus teneri creditorem, ut debitori mandet ex vendito actionem adversus emptorem. sed et ipse debitor aut vindicare rem poterit aut in factum a
Abbreviated transcription (Latin):
ationem uatipiti. et su fit: quas al
non accõnemsat cum ixrecutas uen.t.
tacite hocaguũdetur. ut siquid tanqͣm
heres feciro pr̃ememptori. qͣullius ne¬
grciumacam quemat̾m funtdi iñ¬
si neglgiss. ut alimumnc nl eum¬
ꝓurari pssit nisi siculra etusar ⁊ et.
¶Quod siran quam unditi aliquast̃ dr̃¬
te petii. et linsestimaciouu ecce nai

Expanded text:
ipitur et sic sit, quasi alii non actionem. at cum hereditas uenit, tacite hoc agi uidetur, ut, si quid tamquam heres feci, id praestem emptori, quasi illius negotium agam: quemadmodum fundi uendsi neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l. Sciendum est non omno
quod diffẽndi cã optimarõne fiat
more annumandum. Quidanm
si amicos adhibendostebitor requi¬
rat. uł experhenditebiti. uł fiteui¬
sor̃b rogandis exceptioaliqua al¬
legitur Mora facta nonuidetur.
tusur ut defensionem suamman¬
dure non possit moram facere non
urdebitur siue inumcuł siue irh¬
ostium potestate cẽceꝑit. ¶ Auqñ

Expanded text:
. Sciendum est non omne, quod differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetur,ctus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit inuito puł ignorante socioñ
maioran ex parte suosfacitiquam
flmoumalicnum quissciens pos¬
siu̾at mila exꝑate snuctus suos
faciet quo omõ satissumntuta
qui conu i funoum possid
eno fundo quentitius trã fitem̃¬

Expanded text:
perceperit inuito uel ignorante socio, non maiore ex parte suos facit quam fundum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possideeno fundo, quem Titius bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
tuum seiñm segetes et quod exmeᷤ¬
sib collactum fuerat. incumfici
portohone fexi possõr in ꝑcipierao¬
isfrictib itiuris it quod dominis
pdioꝵ trbutum es pretercumad
fructuarium ꝑtineat ftuctusaqͣ¬
libet sati. quanto magishorinto¬
ne fidei ponasorim recipiendumẽ

Expanded text:
d ex messibus collectum fuerit meum fieret. porro bonae fidei possessor in percipiendis fructibus id iuris habet, quod dominis praediorum tributum est. praeterea cum ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Diquissolutioni quitẽmo¬
ramfedt iudiium aũt accipere ꝑatꝰ
fuiti non ind̾tur fecisse moramuti¬
q suusteadiudicu ꝓuocatit.
Cuiareus moram facit. et fideuissor
tenẽtur. Marauidetur creditori fieri

Expanded text:
um. Si quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
uus .ł. In pecudum fructu ⁊̃ factũ
estificut. lac. pilus. et lana. ita agna
ethedi. uituli. statim plcnourrt sut̃
bonc fidei possoris et fructuaru. pntuᷤ
uõ ancille infructus non estataq ad
dũm ꝓprietatis ꝑtm̃et. absudum
anmindebutur hõmfrutu eẽ cũ

Expanded text:
um. In pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii. Partus uero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim uidebatur ho
Abbreviated transcription (Latin):
omncicusbem honestatis et estima¬
ticĩs sirt et negori qualitasaciu¬
dici smorus. arm hisconarenit señ¬
dasant omina testimoraa Qnio ex̃
hisquitam eorum alurodrerr.l
mucitieaut gre suspitice cireti con¬
firmabitq uicex motũ aisui exargu¬
rĩntis et testitionus t que relapticaa
et uõ ꝓximuora eẽ comperetit. non
ret. s ad ũncera  testimonia quilĩ¬

Expanded text:
omnes eiusdem honestatis et estimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud dixerint, imicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: non rtet, s
Abbreviated transcription (Latin):
se et̃ ⁊ euib natussir. sciãt. uira
aũt cognationii hr̃e se nesciat: min
reerrat. ac si quisforte expoĩtus quoꝵ
umentum eẽt ignoret. fortasse et ser¬
mat alicu putansse sunn eẽ inf¬
ato magisqquam miuire errat.¶ It si
quis sciar quidem alii bõꝵ delatam
arepisse. s frsciat eũ non petisse. tempꝰ¬
quai ei preterisseagnoretaũt sibi exsu¬
ccesidriocipite.compete bonoꝵ possessi¬
onem cea̾et ei temũ. quia iniure ertat
Idem dicenns. si exañe his institutus ñ
putet s̃e bonorum possõnom pete posse
ante apraitahul as quodsinesciat eẽ
non eocenloco quostõ ignorantia hri
debebit aus finitum et poͥssit eẽ. et

Expanded text:
se et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis quam in iure errat. Item si qui‹s› sciat quidem aaccepisse. sed si sciat eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum possessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas tabulas: quod si nesciat esse non eodem loco quo facti ignorantia haberi debebit, cum ius finitum et possit esse et
Abbreviated transcription (Latin):
itħ.u. Obcarm̃ famo siitui.
pnatus: intestabilisũt. ¶ NS
⁊quoꝙicunctabile est. ut sireseriga
non tm̃priuati. s t magistratus sim
psentisunt ⁊estirioͬmum uicant. It
senatus censint p̃torem testimoni¬
¶Sirei ei ꝯditiosit ubiharenarium
testem ui stimlem ꝑscum atmitte

Expanded text:
ibus. Ob carmen famosum damnatus intestabilis fit. Illud quoque incunctabile est, ut, si res exigat, non tantum priuati, sed etiam magistratus, si senti sint, testimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimoniSi ea rei condicio sit, ubi harenarium testem uel similem personam admitte
Abbreviated transcription (Latin):
auł .i. Regia est unis quid̃ ignoran¬
tiam cuiq nocere. fcĩ uõignorantiã
non nocere. uia̾mmis igitur in quib
sp̃cblorum halere possit: eoante pre¬
estlelictum. s uin signorintianon

Expanded text:
a. Regula est iuris quidem ignorantiam cuique nocere, facti uero ignorantiam non nocere. uideamus igitur, in quibus speciebus locum habere possit, ante praeest delictum, sed iuris ignorantia, non
Abbreviated transcription (Latin):
uirisist. samsiquis restiat decessissẽ
cumcinis bonor possõ er cefertire nõ
cochit e ip̃ss si sciat quiom defuctũ
ee cognatum. nesciat quidem ¶nõe¬
slinrefori.aut se sciat scripum here¬
den Ilestrataũt quod scriptis heredib¬

Expanded text:
uris est. Nam si quis nesciat decessisse eum, cuius bonorum possessio defertur, non cedit ei tempus: sed si sciat quidem defunctum esse cognatum, nesciat autem psibi deferri, aut se sciat scriptum heredem, nesciat autem quod scriptis heredib
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾.xuii. q̃st̃. demq donãre non poterit
tur nec capitis dimimitione. si sigrce ᷑ yn
sit relictaanusus sit. uiderdum et pap̃. li
ccum. ¶ D sisic relictussit. illi domus
usus. f. haitandi ca:. utrum hãitationem
onem legatam quod ume piane si dixis¬
s tostator nsum habitandi causa fidubi¬
tarems quin nai̾et. ¶ Etrumaut im
ius aum sit habitõ. anusq ad uitam ap̃
uetes quesitum ẽ. er rutilius dõec uiuat¬

Expanded text:
uaestionum. denique donare non poterit, tur nec capitis deminutione. Sed si χρῆσις sit relicta, an usus sit, uidendum: et Papinianctum. Sed si sic relictus sit: 'illi domus usus fructus habitandi causa', utrum habitationem onem legatam, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret. Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres qu
Abbreviated transcription (Latin):
um ntetur. et aduberdrum comugisq
neq indebitur alii consen̾sisse si fimulcũ
ip̃is utatur. quamquam sifilio. f. usus ẜui
sit relictus ut ẜuo patri dñone ad quisitus
ip̃ius dum taxat usum exigat. noncieoꝵ
qui fucrint in potestate. ¶Oꝑasaũt ẜui
usuaru ñ locabit. neq alii ntendas conce¬
dat. et ita lab̾oait. quẽadmodum enuim cõ¬
cede aui oꝑas potent cumip̃e utidebeat.
¶d̃ tñ iabo putat. si fundum conduxi̾t ꝗs.
nsuarium ẜuum posse ibioꝑari. Qudd cũ
int̃ est inqua re oꝑa eus utatur.q̃r. et sila¬
nam cõduxĩt usuranus expediendam po¬
terit. ⁊ ꝑusurarias ancillas opus ꝑficere. it̾q
si uestim̃ta texenda redoment. uł insuiam
łnauẽ fabricandam potent adħ oꝑis utiu¬
suaruis. nec offendetur illa sabim sña. s.
ancille usudatoadlamficium eam non
admitti. nec cxoꝑis mercedem capi. s sibi
lanam facere iure cogere. sibi cnam face̾ urõ¬
tur qui non oꝑas cius locant. s. opusquod cõ¬

Expanded text:
um utetur et ad liberorum coniugisque, ‹neque› u‹i›debitur alii concessisse, si simul cum ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus uel seruo, patri dominoue adquisitus ipsius ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate. Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum ‹c›onduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure cogere: sibi enim facere uidetur, qui non operas eius locauit, sed opus quod con
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.x. Per ẜuum usuarium sit
siexre mea ur õꝑis diis. Et siquitẽ ex oꝑisciꝰ
ñualebit. quia nec locare oꝑas eius possumꝰ
d si erre mea duicimus ẜuum usuarium
stipulantẽ uł per tͣditionẽ accipientẽ mi¬
chi adquirere. cum hoc oꝑe euis utatur.
adimatur. totum uideri ademptum pau¬
lus scribit. Oet side fructu sine usuadim̃¬

Expanded text:
Per seruum usuarium si ssi ex re mea uel ex operis eius. et si quidem ex operis eius, non ualebit, quoniam nec locare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem uel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar. adimatur, totum uideri ademptum scribit: sed si fructus sine usu
Abbreviated transcription (Latin):
ux̃ot cum marito possit haĩtare. nec fit
dubitat᷑um: quid ergo sundue legatussri.
an tuptiis contetis post usum constitutũ.
e mulier haĩtare cum marito possit: et ẽ
et postea nubentẽ habitare. ħampliui põ

Expanded text:
fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum marito possit? et estet postea nubentem habitare. hoc. amplius
Abbreviated transcription (Latin):
fructus consum̃ antur quia et domo et ẜuoita
uteretur ut nichil alii frutuum nominc
suꝑ ẽẽt. ¶ Sicut iscui fundi usus legatus ẽ
quominus dñs agͥcolendi ciusaibi uersetur
bit. Ita nec hĩs quioquam face̾ debet quomiñ
iscui usus legatus est utatur. ut bonus pat̾. f.
uti debet

Expanded text:
fructus consumantur: quia et domo et servo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur,bit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, ut bonus pater familias uti debet
Abbreviated transcription (Latin):
tutum qui abiratio constitim pot s si usu.
f.legato usus adimat᷑ ansto scribit nullam
cẽ adẽptionẽ. que st̾ĩa benignier est osũ le¬
gato sierdẽ fructus legetur pompoait. cõ¬
fundĩ eum cum usu ¶ o̾ait. et sitͥ ususi mͥf
ructus legetur concurere nosinusumme
solum fructum hãĩturum ꝓoterit aũt ap̃
alium proprietas cẽ usus apudauum. fruc¬
tus sine usu apudalu ꝓprietas. Gelutisi
quiᷤ hret fimdum iegauĩt titio usum: m¬
oxhrs aius tibi fructum legam̃t uł auomͦ¬

Expanded text:
 sed si usu fructu legato usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est. Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum. Poterit autem apud alium esse usus, apud alium fructqui habet fundum, legaverit Titio usum, mox heres eius tibi fructum legaverit
Abbreviated transcription (Latin):
dum defẽtita neq eumgͣue onus dẽ hõꝵ
si habund̾etit in funoo. ¶ Snpecõis
ausus relictus ẽ putagregis orał adsterco¬
gis in fructu ee. hoc amplius⁊̃ modicõ  la¬
cte nsutum puto. Neq eram tam stricte ĩ¬
interp̾tande sunt uolintates tefunctoꝵ.
O si boninarmãtiusus relinquatur omnẽ
usum habebit ataranoum et at ceteta at
que bouesaptisum Egintii quoq legato u
indẽdũ ÷ ne ⁊ domare possir et adus¬
henouiti subiugonti. et si forteantĩga¬
fuit is cin ususegnoꝵ reuctus ẽ nonputo
anm ingrcensib his nsurum. quia quasi
locare eos uitetur. s sitestator scienseum
hinis eẽ instituͣti et irite reliquit urõr
⁊̃ de hoc usu sensissẽ. ¶Siusus minifre¬
ri a lici fuĩt relictus ad suum mronster

Expanded text:
dum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercogis in fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte aurifuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos videtur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et vitae reliquit, videtur etiam de hoc usu sensisse. Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum minister
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ .⁊. Dõ selũ aũt/ marito s et cum
uberis uõtisq habitãe et cum pareritib po¬
t̾it. et ita ansto notat apiro sabinum et huc
usq erit procedenclum. ut eascdẽ quos mas-¬
culi recipere et mulieres possint. ꝯ
ea que ꝑsum habeat hãtturus sit. ꝯ¬
lp̃ .. Set neq locatu̾nt scorsum. neq
cõcedent haĩtationẽ sine se. nec undent
usum. ¶ S: si ususeium mulieri leg¬
atussit. ea conditioẽ si auiro diuertiss re
imittendam ei conditionem. et cum uiroh¬
abitaturim quod et pomponuis ub̾.u. ꝓbat.

Expanded text:
. Non solum autem cum marito, sed et cum ibertisque habitare et cum parentibus poterit: et ita et Aristo notat apud Sabinum. et huc usque erit procedendum, ut eosdem quos masculi recipere et mulieres possint. 7 ea quae usum habeat habitaturus sit. . Sed neque locabunt seorsum neque concedent habitationem sine se nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponius libro
Abbreviated transcription (Latin):
auł.⁊. Ine quo funto acrenus ario¬
ran licct. ut neq tomino furroi moiestuiᷤᷤ
sit. neq: his per quosoꝑa nistica rustica fi
magis dicendum est. et per teꝑa fructuũ
colligendonim: pãitare illic posse ad¬
mutnidum est. ¶ pret haitationẽ aũꝗͣ
quoq et gestandi habehit. sabmus et cassius¬

Expanded text:
um. Inque eo fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit neque his, per quos opera rustica fiumagis dicendum est, et per tempora fructuum coll‹i›gendorum etiam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem quam quoque et gestandi
Abbreviated transcription (Latin):
ia ꝓspexit ꝙ senatusꝯsultum mod̾¬
stoꝯsilt̃ fam᷑ ut fuginuos inquirẽ
uolentib litt̾e magisttus dentur.
ta. si litt̃is acceptis in quirentes non
adiuuant.s ⁊ meum qui queri
apud se ꝓhibui̾t. erd pena stituta ẽ¬
dique decłat. et p̃sioes. ⁊ magisttus
⁊ itubtes. stationarios dominos ad¬
iuiuare ocbe minquirenois fugiti¬
uis. ⁊ ut muñtos redderent.  ut
hi ap̃quos delitescant. pumantur
si crimine ꝯtingantur. ¶ Enusꝗs¬
q emꝵ. qui fugitiuum apphndit. i
publicimrae ducẽ debet. et mĩtoam
moneatur magurtus eꝓsoiligint᷑
magiatatib mumopaub tͣditi
sunt. nt publias ininisteriis dilig¬
tim diu t custoorantur. quã¬
uiiad prefectum ingilum. ł ad
nomina. et note. et uus sequis ẽẽ dic̾t
ad magist᷑tus deferantur. Ut facliusa¬
gnosciet ꝑapi fugitiui possuit. Note aũ
rddendisunt. t si ꝓlibo se gesserint gͣraĩ
cohgreri solent.

Expanded text:
bia prospexerat et senatus consultum Modesto consule factum, ut fugitiuos inquirere uolentibus litterae ad magistratus dentur, ta, si litteris acceptis inquirentes non adiuuent. sed et in eum, qui quaeri apud se prohibuit, eadem poena statuta. edi, qua declaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. DiligTamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae autreddendi sunt: sed si pro libero se gesserint, grauius coerceri solent.
Abbreviated transcription (Latin):
te fuiͣpt resadan alium siue. ⁊̃ consu¬
pte sint. Et enim iustius est eum te¬
neri. qui prncips fin̾t delicti qͣmaũ
inestusrationem ñ uenire. q̃m sñam
uͣam puto. nã ⁊ u̾ba edicti. quantiei
reserit omne detm̃tum itpiunt.
Seruo ꝑsuasi ut cirog̃pha debitoꝵ cõ¬
rumꝑat. iudeł tenebor. o si consue¬
tudine peccandi postea et tõnes et ce¬

Expanded text:
alium siue etiam consumptae sint: etenim iustius est eum teneri, qui princeps fuerit delicti, quam eum in aestimationem non uenire. quam sententiam ueram puto: nam et uerba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt. Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ noncxtͣ rẽ duplum ẽ. Idemm quod
dampnroatum est duplicatur. ¶ Cõ¬
soquent᷑. ⁊ illud ꝓbatus ut si ẜuom¬
eo ꝑsuasis. ut titio furtum faciat. ñ
solum inioteni̾s ꝙ detior ẜuus offe¬
obnoxius sum. aut si ex ꝯdu̾ ctotene¬
or alicui. ꝙ a ẜuumi locam. et ꝑꝑ¬
te dẽtior factus sitrepebis hoc noĩe
⁊ siqua talia sunt: ¶ Estimatio aũ
hẽtur in hacaccõne qͣntus ẜuus uili¬
or fc̃o sit. ꝙ uofficio uitucis expedie
ẜuum domimis luc̾ faciet. an ułoco¬
gioaet oñs restitue̾ siu. et p̃tiũ
ẜui accipere. ⁊ uĩus est electionem

Expanded text:
uplum est: id enim quod damni datum est duplatur. His consequenter et illud probatur, ut, si seruo meo persuaseris, ut Titio furtum faciat, non solum in id teneris, quo deterior seruus effeobnoxius sim: aut si ex conducto teneor alicui, quod si seruum locaui et propter te deterior factus sit, teneberis et hoc nomine, et si qua talia sint. Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietseruum dominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruum et pretium serui ac
Abbreviated transcription (Latin):
consunsisse. Querebarur poss ne
ageͣ ẜuitorrupti. dim ea muliere.
teculisset.
areꝰ r. Reruicorrupti noĩet cẽ
testante m̾mio marito immulie¬
re datur accõ. s fiuore nuptiarũ
furẽ ¶Senatuscensut. ne fugiti¬
uiadmttantur insaltu. naq ꝓteg
mam. mante actum ded̾it. O ⁊̃ de¬
inceps cotr̃ senatus consulto impu¬
ratasditurei. quiint᷑ prestitutatẽ¬
suodrrimo uł magistrati t̃c̃ite

Expanded text:
consumpsisse: quaerebatur, possetne agere serui corrupti cum ea muliere, detulisset.arum. Serui corrupti nomine et constante matrimonio marito in mulierem datur actio, sed fauore nuptiarum fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque proteganiam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta temsuo, domino uel magistratibus t
Abbreviated transcription (Latin):
leũt.ł deleu̾t dicerdum orit corru¬
ptorem eoꝵ nomine nontenĩ¶ Quã¬
iusaũt rerum subtͣitarum noĩe ẜui
cotrupti conpetat accõtñ et furtiag¬
ere possumus. Ope enim ⁊ consilio
solliitatoris uidentur res abẽe. Nec
sufficiet alterut accõne egisse. qr
alta alt̾am non minuit. Id̾⁊ meum
sa maleficia furis et ann eiusquide¬
t̃iorẽ ẜuum facit. hoc ampluiset cõ¬
ditionis nomine tenebitut. Quam¬
uisenim condictioẽ hominem. pñã

Expanded text:
corruptorem horum nomine non teneri. Quamuis autem rerum subtractarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et inrsa maleficia furis et eius qui deteriorem seruum facit: hoc amplius et condictionis nomine tenebitur. quamuis enim condictione hominem, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ fecit utr odicionẽ suam. sotũ.
sicum sotio agat auam sicumextra¬
neo agati nam quicum extͣnco ag̃
siue receꝑit. siue corruꝑit. agc᷑ pot¬
Qui uõ cum sotiosine altnatior itn
est sicoruꝑtti nisi forte non putaũ
iuł hoc cidere in sotium Nemo erã
suũ recipit. s si celandiaĩorecẽꝑt
põt defendi tem̃eum. ¶ Si infuo e¬
utili accõe possum ad omnes enim
co rruptelas hec accõ ꝑtinet. et int̃¬
eẽ. in quo usum. f.ht̃. Et si forte aliꝰ
eum recepit ł corrupit. utiꝑaccõ fru¬
ctuãrio ꝯpotit. ¶ datur au̾t hec
accõ quanti et reserit eiusdupli. s
taxat ficri debaat. quod ẜuus racor
ꝑe. uił maĩo dampn senseret. hoc est

Expanded text:
teriorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte non putauit Iulianus hoc cadere in socium: nemo enim suum recipit. sed si celandi animo recepit, potest defendi teneri eum. Si in seruo eutili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et inteesse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli. Setaxat fieri debeat, quod seruus in corpore uel in animo damni senserit, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.x. Detolo .m. atnecto callidi¬
tatẽ notit ptar eius qui ꝑsuatet
fecit. nonnotatur. Et silusus gr̃a
fecit non tenetim un queritur.
si quis ẜuoalieno suascrit intectũ
ascent̾ẽ.ł inꝑuicum descendere.
et ule parens ascend̃it ł descard̃it
regerit ł ꝑuent anteneatur. et si

Expanded text:
 adiecto calliditatem notat praetor eius qui persuadet: fecerit, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Unde quaeritur, si quis seruo alieno suaserit in tectum ascendere uel in puteum descendere et ille parens ascenderit uel descenderit fregerit uel perierit, an teneatur: et si
Abbreviated transcription (Latin):
faciat irtoriõrẽ Qui igtur ẜuum
solliatat adaliquid i fadendum
edicto teneri Is utrum itademũ
tenetur sibone frugiẜuum ꝓpu¬
lit addeliquerdum. anuoet sima¬
lum hoitatus ẽ ł maium monst᷑¬
uẽt quemadmodum facẽt. Et uĩu̾
est. ⁊ simalo mon strauit. quemat
facturus. Hic uõ laudator huius ꝓpo¬
siti extitit tenetur Non enimopor¬
tet laudando auger mautiam.si¬
ue ergo bonum ẜuum fecerit ma¬
lum. siue malum fecerit quisde¬
teriort̃ corrumpisse uidebitur.¬
ader. ut miuriam face̾ti. l furtũ. ł

Expanded text:
m sollicitat ad aliquid vel faciendum edicto notari. Sed utrum ita demum tenetur, si bonae frugi servum perpulit ad delinquendum, an vero et si malum hortatus est vel malo monstravit, quemadmodum faceret? et est verius etiam si malo monsfacturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enim oportet laudando augeri malitiam. siue ergo bonum seruum fecerit malum siue malum fecerit deteriorem, corrupisse uidebitur.adet, ut iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
qui heses est. nec hec int̃ se ꝯia sunt. Nã
sici. t in ẜuo cominim dicimus. ubi
alt̾o ꝯuento alt̃ quoq lib̾atur. ait isqui
confitetur se actoisse uł uulnãsse suo
nomine tenedm. nec debet impumi¬
tum eẽ delictum eius qui feat. ꝑꝑ eũ
qui iespondet nisi qͣi desensoreius ꝗ
adimsit. Lheralis utẽ subiit hõc ge¬
na tbne entm instm exceptiõe dã¬
ea submouendus est acror. Quia ille

Expanded text:
est. nec haec inter se contraria sunt: nam sicut in seruo communi dicimus, ubi altero conuento alter quoque liberatur: at is qui confitetur se occidisse uel uulnerasse suo nomine tenetur, nec debet impunitum esse delictum eius qui fecit propter eum qui respondit: nisi quasi defensor eius qui admisit uel heredis litem subiit hoc genere: tunc enim in factum exceptione data summouendus est actor, quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
manumissicẽ semel nata accio.
consequentur lib̾tatem. et postĩor cã
int̃dũ ẜuit maũmissiõis rõemiust̃¬
auł .l. Set ⁊ hereseius cuius ẜuus
corruptusest. ht̃ hanc accõnem. Nõ
solum si manẜit in hereditate ẜuus
s ci si exierit forte leg̾atus.

Expanded text:
manumissione semel nata actio: consequuntur libertatem et posterior causa interdum tribuit manumissionis iustum. Sed et heres eius, cuius seruus corruptus est, habet hanc actionem, non solum si manserit in hereditate seruus, sed et si exierit, forte legatus.
Abbreviated transcription (Latin):
re diui fr̃o rescriꝑẜunt. Griue ema
uitebatur et ignorantes ⁊ innitos
resqua pupilli uratolesocnis no
ẽẽ crgeridos inlitẽ iurare: rescriptis
imꝑitorisrti. et diui pitriscuiscõ¬
tinetur ditã tantam affeetionem
pupillo suo uł adoloscenti tutoresi ił
curatores prare uolunt: auctarixas
urris non refragabitur. quin mu

Expanded text:
re, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos res quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et diui patris eius continetur. si tamen tantam affectionem pupillo suo uel adulescenti tutores uel curatores praestare uolunt, auctoritas iuris non refraga
Abbreviated transcription (Latin):
ephidaroum. et rbõe fitri udicis
dalitẽ uiratus. s uĩdex potest p̃fi¬
ire certam sũm am usq ad quamiu¬
retur sicuit enim aprimonec defer¬
re. ¶¶t ei siuratum fuit liccturora. ł¬
dum: ueluti si ꝓmissor stichi motã
focit. et stichus decesẜit quia uitexes¬
timare sine delaticẽ uirisiurandi
nonporest. tẽ que non extat.¬

Expanded text:
exhibendum et in bonae fidei iudiciis in litem iuratur. Sed iudex potest praefinire certam summam, usque ad quam iuretur: licuit enim ei a primo nec deferre. Item et si iuratum fuerit, licet dum est, ueluti si promissor Stichi moram fecerit et Stichus decesserit, quia iudex aestimare sine relatione iurisiurandi non potest rem quae non extat
Abbreviated transcription (Latin):
oportet inlitẽ insurandu tefer¬
re ut iuret quiꝰq qd̾ suant̃ fint cũ
ertasit nummorum estim̃atio. uͥ
fortete eoquisurt quot suarater¬
funt. nurmos sibi suadre seuitos
ẽt̃ quidarrisi sub p̃na pecmian
trbuit uł surpegnore quod quia de¬
rdita ci ptuma abnegata cẽt distra

Expanded text:
oportet in litem iusiurandum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam debuit? aut sub pignore, quod, quia deposita ei pecunia adneg
Abbreviated transcription (Latin):
¶ qũi nouasiomimmõ idͥ non fidei¬
testrente̾ defensorabsentũ uł p̃scu¬
tisuitauĩt. cum quc̃ cefendit dare
non oport̃e. excrptio imisurainoiei
cuius nomie iuritur. fuĩt orao
bebit eãdẽ rõne et si ftixiussoriste

Expanded text:
o idem non fideideferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. si m non caueatutadiudicẽ nonin.
solum ded̃i. ne eatur anut ⁊ mͥ repro¬
mutatur noniri.si obhoc ut reprom¬
utatur nonir. odici pot̾it si noni repro¬
mittatur. siut ne eatur ꝯditĩocessat.
qͣmdiunonitur. ¶ Ie erit ⁊ sit dedo¬
x ut stichum manumittas. nam ẜ dis¬
tinctionem supͣdictam. aut admitten¬
daerit repetitio. aut inhibaida. ¶S si t̾ d
t̾o. ut stichum mamimnitas si nõ faciᷤᷤ
possum. condicẽ ut sim̾e periteat condicere
tio iusi penłteat quodsi pret̃t coridi¬
cipotit o fistichus decessent. an repeti
quobdatum est possit ꝓcui ait. si post
it. repetitionem eẽ siminus. cessaregͥn
imimo et sinicħtibi dediut manum¬
utes plãcuat tñ ut darem. ultrot con
cumã d̾deit ut eum manurnitam
et feco. postea lib̾ ꝓbatus. anm orcẽ¬
manirisso rep̾etitionem neratiuĩ
⁊̃ .ł. mnbranarum refert. pandem par¬
tonnum adomitia neronis filia.¬

Expanded text:
cere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri: si ob hoc, ut et repromittatur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur. Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam secundum distinctionem supra scriptam aut admittenda erit repetitio aut inhibenda. Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post it, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi pecuniam dederit, ut eum manumittam, et fecero: postea libmanumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia
Abbreviated transcription (Latin):
se. si dolum commusitsñam er inqͥ¬
tum locupletiot fatus estitaturi
agõ mn eum. et sidolus non int̃ueñ
ret̾idita agi depoĩti potest. Cam erũ
tet̾ior redditur. ppt dicitolõ.m.
ueriti nchũ opnins depoĩti habr¬

Expanded text:
se, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit. reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo uerit, nihilo minus depositi habe
Abbreviated transcription (Latin):
nec redoroit. aliuz estenm redorit
teabiratio hac lege depĩta sit. ut situ
uoluissȩs uterepar iusq̃m ut arisde¬
poĩtiteneb̾is. ¶Sepx enim cuent
ut rescepõita. uł numiniꝑido sint
eius apud q̃m deponunrur utputa si
lumdolum. s : ulpam et cusooiã
pret: noñtñ carisfortintos. ¶Sr pe¬
cuma in sacilo signato sit depãta
et unus ex heredib eius qui teposu¬

Expanded text:
nec reddidit: aliud est enim reddere, te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si lum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredib
Abbreviated transcription (Latin):
tiodẽpositi. ¶ Sirẽ asuodepositãtino q̃ do¬
minũ eiꝰputasticũ ñ eẽt. restituisses d̾portuac¬
tione tenontem̃. celsus ait quia nullus
dolus int̾cessent. Cumtitio autem cui re
stituta est dominus serui aget clun¬

Expanded text:
depositi. Si rem a seruo depositam Titio, quem dominum eius putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non teneri Celsus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus serui aget: se
Abbreviated transcription (Latin):
tia ressit. uł mhorreis. quoꝵ aꝑierco¬
oꝵ contẽpnatiora stẽpore. non sit fa¬
cultas. uł ꝯdĩcio depõitionis non ex¬
istat ¶Hanc acconem bone frocie̾¬
se oubreni non oporoet. et iõ fructu¬

Expanded text:
cia res sit uel in horreis, quorum aperiendorum condemnationis tempore non sit facultas? uel condicio depositionis non exstitit? Hanc actionem bonae fidei esse dubitari non oportet. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
lor ł. Peculium et ereo ꝯñatit ꝙ
pnsimõita sua quif ꝑaint. uł offi¬
cio meruit a qͦlib sibi deãri idq ue¬
lut ꝓprium pitrimonin. ẜuum
siram hr̃s quis uoluent.

Expanded text:
onum Peculium et ex eo consistit, quod parsimonia sua quis paravit vel officio meruerit a quolibet sibi donari idque velut proprium patrimonium servum suum habere quis voluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tamaesarisq̃m senatoꝵ et paganoꝵ p̾¬
dia uolentib fugitiuosinquirẽ scruti¬
riq abilia atq uestigia acultantiũ.
auł .ł. Liminarche ⁊ stationarũ fu¬
gitiuos dep̾hensos recte inaistodiam it¬
uus sededit nec istoquid ꝑiculodisc̾¬
minis ute quod sibi tm̃ irrogat. po¬
testatem dm̃ euitare pot̃it. Nam duui
pius rescripsit. omimio eos dm̃s suis re¬
d̃e suie ante pugnam ad bestias. siue
post pugnam. Qm̃ int̃dum aut peccu¬
mam intuersa. aut cominisso aliqͦ
maiore maleficio: ad fugiendam in¬
quisitionem. ł iustitiam ammadu̾¬
sionis mharenam sedare maslentire¬
ddi ergo oportet. d allentorib. uu¬
.ł. Pictorait. siquis cum apuo q̃¬
malea lusum eẽ dicetur. uł uerbauĩt
dampmumue ei deditisiue quid eotẽ¬
pore doloeius subtͣctum est urdicium
non dabo. Ineum qui alce ludende cĩ
iuim intuslt. utiq que seseritaĩadũ¬
tam. ¶ Si rãpmas fecerunt int̾ se
collusores. ui hõ raptoꝵ non tenoga¬

Expanded text:
tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantium.um.Limenarchae et stationarii fugitiuos depraehensos recte in custodiam reeruus se dederit, ne isto quidem periculo, discriminis uitae tantum, sibi irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE ALEATORIBUS .Praetor ait: 'Si quis eum, apud quem alea lusum esse dicetur, ‹uerber›auerit damnumue ei dederit siue quid eo tempore dolo eius subtractum est, iudicium non dabo. in eum, qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.' Si rapinas fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denega
Abbreviated transcription (Latin):
pib ecio prit renꝰtitio. It si ẜiasdi
ue pecilo acco non noxit. quia exnegu
g estoagitur.s siamplius cogerdrse
u̾sus pãrentes. et patronos repetitio eiꝰ
quod in alea lusum est utił ex hoc ed¬
uto dañda est simessor falsũmod

Expanded text:
it repetitio. item si seruus de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur: sed non amplius cogendus eduersus parentes et patronos repetitio eius quod in alea lusum est utilis ex hoc edicto danda est. SI MENSOR FALSUM MOD
Abbreviated transcription (Latin):
pomsolenti alia aduolimtitẽ ꝑtinẽt.
ut muleraedote ꝓmissa auet. et do¬
nec nupta sit: dos ab ea non pet̾ati: a¬
utpertam summã urro pr̃aret. et ab ea
aiatur et hissimilla. alia adius ꝑtinẽt
icluti qñ dospecatur quẽadmodũre¬
dratur. In quib ñ semꝑuoluntasc̃chẽ¬
dosꝑctatir nora̾ndotãta erit muuer
Simulier pactasit. ne ampluis quã
pars dimidia dotis ase petatur.et penã
stipularasit. Melaait. alt̾utro eimicõ¬
tentam eẽ opoite. uł exceptioẽ pacti. et
acceptam facẽ pene obligõnemur ee
exstipuatu E denegantũ ei exceptioẽ
soifundoestimat oindotẽdatopacta
merit. ip̃atelu̾t. ¶ Sipocta sit muli¬
er. ut siuepłissiue mmoi̾sfunduse¬
stimatusuenieit p̃cium q̃nti resuen¬
icrit. indotẽ sit. staneo pto opoitet. s
siculpa mantiminorisuemerit. idip¬
sum mmuilierem consequi.

Expanded text:
rponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, veluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in quibus non semper voluntas contrahentata erit mulier. Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: uel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, uel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta nierit, ipsa debeat. Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulierem consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ubr̃a froc p̾stitit ẜuaturum. quã ius
peculium postea int̃ctõit. ħ ita sine̾ut᷑¬
cumquote peculio agitur si ꝑatussiti
reb pauliarib petitori cede exc̃ã au¬
diendum putauit. s. si sine dolo.o et
frustratioẽ po faciat.

Expanded text:
 bona fide praestiterit servaturum, quamvis peculium postea interciderit. haec ita, si neutrcum quo de peculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cedere, ex causa audiendum putavit, scilicet si sine dolo malo et frustratione id faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
turos. hoc est ut aput singłos mutua
ucecerto tempore sit u̾sus. fineq colo¬
nis. n: eis qui depoĩtum susceꝑunt. hoc
uidicium ꝯpetit.q̃mius naturałr pos¬
sit̾ant. Int̃ eos qui pignor acceꝑunti
tał diuisio fieridebet ut nõuõ p̃tioesti
metur prro. s itm dũbtaxat quant¬
um ꝓea pirre delxtur. Et si assignetur
quitt̃ pignus una ex croditorib licen
tatñ non denegetur debitori debitũ
offer̃c et pignus sinim luere. Id̾q dr̃
et si possessor pignoꝵ litisestimationẽ
ꝑignorãtitia in rem agenti offerãt.
ditebitor comimunis p̃dũ partẽ pi¬
gnoridedit. et adiĩoalt̃uis partis ꝓuo¬
catur ceditor eius du res fuit ãduidica
ta uelitq partem suam recuꝑrre p̃du
soluto eo quodip̃e debuit elegant᷑ dr
nõ eẽ audienoum. nicemi partem
p̃dii ꝑitus sit secuꝑare quam creditõ
ꝑaduroicationem emiti Nam et su¬

Expanded text:
turos, hoc est ut apud singulos mutua vice certo tempore sit usus fructus. Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamvis naturaliter possideant. Inter eos, qui pignori acceperunt, tametur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offerat. Si debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius partis provocatus creditor eius aut ab alita uelit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem emit
Abbreviated transcription (Latin):
mis hosoporteatexhibe. et ait pͥorem ꝗ¬
tur. utatur fruatur. ¶ It̾ iuł scrĩs. ẽ¬
ptorẽ qui rupta cesa non restituit. ad
exhibendum tenĩ. accõne in quantũ
litem uirauo. s ibi adiecit siemptor p̃¬
sitrat. ł dolo.mͥ. fecit. quominus possi¬
d̾at. It celsus sonb̾. otercusꝙum aream
mein congessisti. ꝑ adcxhuend̾ accõt
posse te ꝯsequa ut tollas. Sictñ ut to¬
tum tollas. Cet̾m alias non põsse.¶
⁊ si ratis delata sit ii fluminis. magrũ
aream. uł intuasedescectõit. teneba¬
risaderhibarõ licet non possid̾as. Ide᷑
siquis facultatẽ restituendi non hãti
licet p̃ossideat tñ ad exhibendum non
tenebitur. utputa sun fugaseruussit
adhoc plane solum tenebitur. ut ca¬
ueit se exhibirurum si in potestate
ciꝰ ꝑuenĩt. u et si non sit infuga ꝑmi¬
ẜis aut ei. ubi nelit morari. itẽ ełt
dicendum aut ꝑegre ate missussit
uł inp̃dustuisagat ad hoc solum te
alieno. E sigillum candelabio undi¬

Expanded text:
nus hos oporteat exhibere: et ait priorem quitur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iuravero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit vi fluminis in agrumaream vel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga servus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caveat se exhibiturum, si in potestatem eius pervenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi velit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, vel in praediis tuis agat, ad hoc solum tenalieno vel sigillum candelabro vindi
Abbreviated transcription (Latin):
si tm̃ ignãrus tuilagati afrutuao
atis nõcregit. dict ma cellus oessare
lus dolusẽ succurrendin tñ legata¬
rio infcnatuersus fructuarium ac¬
tiocatt. ¶ Quantum aũt adhanc
acconoin attinet exhib̾e est ineatrni
cã pr̃are. in qua sunt. cum iudicium
accuxtur. ut quis copiam rei hãns. pꝰ¬
sit exequi accõne ꝙu testinauit. m¬

Expanded text:
si tamen ignarus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare lus dolus est: succurrendum tamen legatario in factum adversus fructuarium actione ait. Quantum autem ad hanc actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit ex
Abbreviated transcription (Latin):
uetanti d accone detigno inuncto ex
eadẽ lege. induplum agitur.
intuo uehiculo aptanis. tenebis ad cx¬
saphoumxi̾s uł emblemata phiale uł
pinpuram uestim̃to intexueris. aut
brachium statue coadunaũsit mu¬
nicipes aderhibendum ꝯuenari possurt.
quia fatultas est restitucntii. Nam et
possite̾t usu caꝑt eos posse ꝯstat. Ioẽ. in
collogus cct̾isq corꝑib ticentum erit.
diquis non possit̾ut litisꝯtestare tp̃r. p̾¬
teaante sñãm possuor ceꝑit. oportere
diciputamus deb̾e ꝯdepnarinisi resti¬
tuat Siquis cum iudicui accepti tp̃r
possid̾et postꝑa aũt sine dolo.m. possi¬
dẽt p̃sit̾ t̾sicabsolui eum oportet. qͣm̾¬
iussit inquit pomp̃. quod eumpute¬
turcur non statim restituat. s paissu
ẽ secumutẽ ꝯtestari.¶ Id̾ sciis. Si quis
litis contostate tempore possidit. dem
desient. posidrͣ moxceꝑit. siue creitem
ci. siue exalia ꝯdempnan eum oport̃e
nisi restituat.ꝰ sbrdẽ non male pomp̃
iungit eiusqui ad exhibendum egit.

Expanded text:
uetaret: sed actione de tigno iuncto ex eadem lege in duplum agitur.  uehiculo aptaueris, teneberis ad exscypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris. Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non possiententiam possidere coeperit, oportere dici putamus debere condemnari, nisi restituat. Si quis, cum iudicii accepti tempore possideret, postea sine dolo malo possidere desierit, absolui eum oportet: quamuis sit, inquit Pomponius, quod ei imputetur, cur non statim restituit, sed passus est secum litem contestari. Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat. Ibidem iungit eius, qui ad exhibendum egit,
Abbreviated transcription (Latin):
mea airta scripte sunt. locumẽẽ hu¬
ic accõm quia undicart possum. nã
cum carta mea sit ⁊ qõmn eascriptum
est meum ẽ.s si cartamea non fuit. qr
uendicire nõ possum. necat exhiben¬
com̃pcte. ¶ Ouenorim est ad u̾sus
possõrem hacaccõne ageidum. nõ
solum eumqui culiter scum qui¬

Expanded text:
mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et vindicare eas possum: nam cum charta mea sit, et quod scriptum est meum est: sed si charta mea non fuit, quia vindicare non possum, nec ad exhibencompetere. Sciendum est adversus possessorem hac actione agendum non solum eum qui civiliter, sed