comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manos accepit mom̃toq arx occupata
ẽ oppidani pulsi inde in mediã urbem
ad alteram tendẽ arcem. & ibi positi e¬
rant qͥ fores portasq obicerent: ita
exclusi in medio ceduntur capiunt᷑q
machedonum p̃sidium conglobatũ
sub arcis muro stetit. nec fuga effuse
petita nec ꝑtinaciter p̃lium initum
eos plator uenia a sulpitio impetrata
in naues impositas ad demetria cum
pthioditis exposuit. ipse at atchalium
se recepit sulptqus tam facili ad hore¬
eum successu elatus calchidem inde pro¬
tinus uicti dasse petit ubi haud quaꝗͣ
ad spem euentus respondit ex petenti
utrinq coactum in angustias mare
sp̃em intuenti pͥmo gemini portus in
ora duo uersi p̃buere. s haud facile a¬
lia infestior classi statio ẽ. nam ⁊ uenti
ab utriusq terre p̃ alts montib su¬
biti ac ꝓcello si deiciunt. et fretũ ipsũ
euripi ñ septiens die sicut fama fert
temporib statis recipcat . s temere in

Expanded text:
manos accepit momentoque arx occupata manos accepit momentoque arx occupata est. oppidani pulsi inde in mediam urbem ad alteram tendere arcem; et ibi positi erant qui fores portae obicerent. ita exclusi in medio caeduntur capiunturque. Macedonum praesidium conglobatum sub arcis muro stetit, nec fuga effuse petita nec pertinaciter proelio inito. eos Plator uenia ab Sulpicio impetrata in naues impositos ad Demetrium Phthiotidis exposuit; ipse ad Attalum se recepit. Sulpicius tam facili ad Oreum successu elatus Chalcidem inde protinus uictrici classe petit, ubi haudquaquam ad spem euentus respondit. ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duos uersi praebuerit; sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et uenti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi deiciunt, et fretum ipsum Euripi non septiens die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in
Abbreviated transcription (Latin):
hostes mom̃to temporis acciꝑet romanꝰ
imꝑator. et atchalus rex apepar retho
nice eam traiecerunt inde classem in eu-¬
boeam ad urbem oreum transmittunt
quȩ ab demetria sinu chalcidem. et
euripum petenti ad leuam pͥma urbi¬
um euboee posita ẽ ita inter atthalum
ac sulpiqum conuenit: ut romani a ma-¬
ri regia terra oppugnarent quatͥduo
postꝗͣ apulsa classis ẽ urbem aggressi
sunt. io tempus occultis cũ platore qr
philippo p̃positus uͥerat colloquiis ad¬
sumptum ẽ: Duas arces urbs habet:
unam imminentẽ mari. alteram urbis
media ẽ cuniculo. inde uia ad mare dui-¬
cit. ꝗͣ a mare turris quinq tabulatoꝵ
egregium ꝓpugnaculum. claudebat
ibi pͥmo attrocissimum contͣctum est
certamen. et turre instructa om̃i gn̾e
teloꝵ ⁊ torm̃tis machinisq ad oppugnã¬
dam eam ex nauib expositis. cum om¬
nium animos oculosq io certam̃ au̾¬
tisset. porta maritime argis plator ro¬

Expanded text:
hostes, momento temporis acciperet. Romanus hostes, momento temporis acciperet. Romanus imperator et Attalus rex a Peparetho Nicaeam traiecerunt; inde classem in Euboeam ad urbem Oreum tramittunt, quae ab Demetriaco sinu Chalcidem et Euripum petenti ad laeuam prima urbium Euboeae posita est. ita inter Attalum ac Sulpicium conuenit ut Romani a mari, regii a terra oppugnarent. quadriduo postquam adpulsa classis est, urbem adgressi sunt. id tempus occultis cum Platore, qui a Philippo praepositus urbi erat, conloquiis absumptum est. duas arces urbs habet, unam imminentem mari; altera urbis media est. cuniculo inde uia ad mare ducit, quam a mari turris quinque tabulatorum egregium propugnaculum claudebat. ibi primo atrocissimum contractum est certamen, et turre instructa omni genere telorum et tormentis machinisque ad oppugnandam eam ex nauibus expositis. cum omnium animos oculosque id certamen auertisset, porta maritimae arcis Plator Ro
Abbreviated transcription (Latin):
limnum p̃sidium urbi mutit. uncde al¬
latum erat atchalum ab lemno classe
transmissa omnem circa urbem agrũ
depopulatum polifantam cum modi¬
ca manu in beotiam meniippum:
tem quendam ex rei is ducib cum
mille peltatis peltacetre haud dissi
set. ipse scopissam ẽ ꝓfectus. eodemq
ablari simachedonim copia traduci
iussit. eo nuntiatum ẽ concilium etho¬
lis heracleam indictum. regemq at¬
thalum ad consultandum de summna
cleam duxit. & consilio quidẽ dimisso
tatem erant maxime in sinu emanum
euastatis scotissam coplas reducit ibi
exercitu dmni relicto cum cohorte re-¬
gia demetriadem sese recepit inde. ut
ad oĩs hostrum motus posset occurrere
in phocidenatq euboeam. et pephare¬
tum mitit qui loca alta erigerent un¬
de editi ignes apparerent ipse in thisseo
mons ẽ in altituoinẽ ingentem carumi¬
nis editis peculam posuit: ut ignib pro¬
cul sublatis signum ubi qd̃ molirentur

Expanded text:
hum praesidium urbi mittit, unde alhum praesidium urbi mittit, unde allatum erat Attalum ab Lemno classe transmissa omnem circum urbem agrum depopulatum. Polyphantam cum modica manu in Boeotiam, Menippum item quendam ex regiis ducibus cum mille peltatis—pelta caetrae haud dissimset. ipse Scotussam est profectus eodemque ab Larisa Macedonum copias traduci iussit. eo nuntiatum est concilium Aetolis Heracleam indictum regemque Attalum ad consultandum de summa cleam duxit. et concilio quidem dimisso prope maturitatem erant, maxime in sinu Aenianum euastatis Scotussam copias reducit. ibi exercitu omni relicto, cum cohorte regia Demetriadem sese recepit. inde ut ad omnes hostium motus posset occurrere, in Phocidem atque Euboeam et Peparethum mittit qui loca alta eligerent unde editi ignes apparerent: ipse in Tisaeo —mons est in altitudinem ingentem cacuminis editi—speculam posuit ut ignibus procul sublatis signum, ubi quid molirentur
Abbreviated transcription (Latin):
q depopulabantur. ne rarnes solum
beotiq. et qui eubo eam in colunt in
magno metuerant. s achei quoq quos
suꝑ etholicum bellum. machanidas etiã
lacedemonios tirannus haud ꝓcul argi¬
uoꝵ sine positis castris terrebat: Hi om̃s
sui quisq urbib que ꝑicula terra mari¬
q portendebantur memorantes auxilia
rege memorabant. ne ex regio quidem
ipsi ut tranquille nuntiabantur res et
scerdile. dum pleuratumq motus eẽ:
thracum maxime medos. si quo longin¬
quum bellum regum occupasset ꝓxi¬
ma macedonie incursuros beotii qͥd̃
& interiores grecii populi termophila¬
rum saltus ubi anguste fauces coartan¬
ti ter fossa ualloq intercludi ab ethol
nuntiabant. ne transitum ad sotiorũ
urbes tuendas philippo darent. uel
segnem ducem tot excitare tumultus
circumfusi poterant legiones dimitiit
pollicitus ꝓ ut tempus ac resideret
omnib laturum se auxilrum in p̾sen¬
tia quȩ maxime urgebat respiraret¬

Expanded text:
que depopulabantur; nec Acarnanes solum que depopulabantur; nec Acarnanes solum Boeotique et qui Euboeam incolunt in magno metu erant, sed Achaei quoque, quos super Aetolicum bellum Machanidas etiam Lacedaemonius tyrannus haud procul Argiuorum fine positis castris terrebat. hi omnes suis quisque urbibus quae pericula terra marique portenderentur memorantes auxilia regem orabant. ne ex regno quidem ipsius tranquillae nuntiabantur res: et Scerdilaedum Pleuratumque motos esse, et Thracum maxime Maedos, si quod longinquum bellum regem occupasset, proxima Macedoniae incursuros. Boeoti quidem et interiores Graeciae populi Thermopylarum saltum, ubi angustae fauces coartant iter, fossa ualloque intercludi ab Aetolis nuntiabant ne transitum ad sociorum urbes tuendas Philippo darent. uel segnem ducem tot excitare tumultus circumfusi poterant. legationes dimittit pollicitus prout tempus ac res sineret omnibus laturum auxilium. in praesentia quae maxime urgebat res, Peparet
Abbreviated transcription (Latin):
thaginiensiq in agro late populatio¬
nes fecit extremis finib carthaginien¬
sium circa ipsa menia utice precle au¬
cte sunt: Repentib siciliam. classis
punica .Lx.x. erant longe naues oc¬
currit .xuii. naues ex his capte sunt:
.iiii. in alto merse. cetera fusa ac fugata
cdlassis. terra mariq uictor romanus
cum magna omnis gn̾is p̃da lilibeũ
repetit. tuto inle mari pulsis hostiũ
nauib magni cõmeatus frumenti ro¬
mam subnecti: Principio etatis eius
qua ħ sunt gesta: P. sulpitus. ꝓoõs. et
atchatus rex cum regine sicut ante di¬
ctum ẽ. hib̃nassent lemnum: inde clas¬
et philippus seu transitu mari obuiam
eumdum hosti foret. paratus ad omĩs
conatus ẽẽt ipse demetriadem ad ma¬
re descendit larisam diem ad uenien¬
dum exercitui edixit. undiq ab sot¬
is legationes demetriadem ad famã
regis conuenerunt: sustulerant enĩ
amimos etholicũ ab romana societate
tum post atchali aduentum. finitimos¬

Expanded text:
thaginiensique agro late populatiothaginiensique agro late populationes fecit. extremis finibus Carthaginiensium circa ipsa moenia Uticae praedae actae sunt. repetentibus Siciliam classis Punica—septuaginta erant longae naues—occurrit; septemdecim naues ex iis captae sunt, quattuor in alto mersae; cetera fusa ac fugata classis. terra marique uictor Romanus cum magna omnis generis praeda Lilybaeum repetit. tuto inde mari pulsis hostium nauibus magni commeatus frumenti Romam subuecti. principio aestatis eius qua haec sunt gesta P. Sulpicius proconsul et Attalus rex cum Aeginae sicut ante dictum est hibernassent, Lemnum inde claset Philippus ut, seu terra seu mari obuiam eundum hosti foret, paratus ad omnes conatus esset, ipse Demetriadem ad mare descendit, Larisam diem ad conueniendum exercitui edixit. undique ab sociis legationes Demetriadem ad famam regis conuenerunt. sustulerant enim animos Aetoli cum ab Romana societate tum post Attali aduentum finitimos
Abbreviated transcription (Latin):
se tuebantur abstinuert: C arthagi¬
nienses om̃s in custodiam dati sunt
tas ceteris traditum oppidũ sue red¬
dite res: Cecid̾e in urb̃ eius oppugna¬
tione hostium .iii. ferme romanorum
haud amplius nonagiita. leta. et ipsis
qui rem gessere urbis eius expugna¬
tio fuit. & imꝑatori ceteroq exercitui
& speciosum aduentum suum ingentẽ
turbam captuoꝵ p̾se agentes fecert̾:
Scippio collaudat fr̃e cum qͣtum poterat
uerboꝵ honore carthagini ab se capte
copiam ab eo oruntna equasset. quia
et hiems instabat. ut nec temptare
gadis nec disiectum passim ꝑ ꝓuinti¬
am exercitum hasdrubał consectari
posset in ceteriorem hispaniam. omĩs
suas copias reduxit dimissisq in hib¬
na legionib .L. scippione fr̾e romam
misso. & hannone hostium imꝑatore
ceterisq nobilib captiuuis ipse t̾raco¬
nem concessit: E o anno classis romana
.m. ualerio. leuinio. ꝓ cõns. ex sicilia
in affricam transmissa muticensi car¬

Expanded text:
se tuebantur, abstinuerunt. Carthagise tuebantur, abstinuerunt. Carthaginienses omnes in custodiam dati sunt,tas; ceteris traditum oppidum, suae redditae res. cecidere in urbis eius oppugnatione hostium duo milia ferme, Romanorum haud amplius nonaginta. laeta et ipsis qui rem gessere urbis eius expugnatio fuit et imperatori ceteroque exercitui; et speciosum aduentum suum ingentem turbam captiuorum prae se agentes fecerunt. Scipio conlaudato fratre cum quanto poterat uerborum honore Carthagini ab se captae captam ab eo Orongin aequasset, quia et hiemps instabat ut nec temptare Gades nec disiectum passim per prouinciam exercitum Hasdrubalis consectari posset, in citeriorem Hispaniam omnes suas copias reduxit; dimissisque in hiberna legionibus L. Scipione fratre Romam misso et Hannone hostium imperatore ceterisque nobilibus captiuis ipse Tarraconem concessit. eodem anno classis Romana cum M. Ualerio Laeuino proconsule ex Sicilia in Africam transmissa in Uticensi Car
Abbreviated transcription (Latin):
prima rcepta urbem ẽ aggressus. que
res tm̃ pauoris iniecit fessis iam cum
pͥmis pugnando. ut et oppidani menia
repentina fuga desererent. & punicũ
p̃sidium metu ne ꝓdita urbs ẽẽt relic¬
tis stationib in unum se colligeret:
Limor inde oppidanos incessit: nͥ hostis
eẽt obuii passim cecłentur. atq pate¬
facta repente porta frequentes ex op¬
pido sese eiecerunt scuta p̃se tenentes
ne tela ꝓcul coicerentur dextras nu¬
das osfentantes: ut gladios abiecisse
appareret id utrum patrũ ex inter¬
uallo sit conspectum an dolus aliqͥs
suspectus fuerit in comꝑtum ẽ impetꝰ
hostilis in transfugas factus nec secus
ꝗͣ ad uersa acies cesa eademq porta si¬
gna infesta urbe illata. & aliis partib
securib ⁊ dolabris que cedebanturꝰ
ad forum occupandũ. ita enim p̾cep¬
tum erat. citato equo ꝑgebat. additũ
erat ⁊ triarioꝵ equiti p̃sidium legio¬
narii ceteram partis ꝑuadunt direp¬
tione et cede obuioꝵ nisi qui armisse

Expanded text:
prima recepta urbem est adgressus. quae res tantum pauoris iniecit fessis iam cum primis pugnando, ut et oppidani moenia repentina fuga desererent et Punicum praesidium metu ne prodita urbs esset relictis stationibus in unum se conligeret. timor inde oppidanos incessit ne, si hostis esset obuii passim caederentur; itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido sese eiecerunt, scuta prae se tenentes ne tela procul conicerentur, dextras nudas ostentantes ut gladios abiecisse appareret. id utrum parum ex interuallo sit conspectum an dolus aliquis suspectus fuerit incompertum est; impetus hostilis in transfugas factus, nec secus quam aduersa acies caesi; eademque porta signa infesta urbi inlata. et aliis partibus securibus dolabrisque caedebantur pad forum occupandum—ita enim praeceptum erat—citato equo pergebat. additum erat et triariorum equiti praesidium; legionarii ceteras partes urbis peruadunt. direptione et caede obuiorum, nisi qui armis
Abbreviated transcription (Latin):
cipib Regini tm̃mꝰ regionis eius. ⁊ in fide
erga romanos. ⁊ potestatis sue ad ultimũ
mansert̃. In siciliã quoq ead̾ inclinatio
animoꝵ ꝑuenit: & ne domꝰ quid̾ hieronis
tota ab defectione abstinuit: Namq gelo
maximꝰ stirpis contempta simul senectu¬
te patris. simul pꝰ cannensem cladẽ roma¬
na sotietate ad penos defecit. mouissetq in
sicilia res. nͥ adeo oportuna. ut patrẽ qͦq
suspitione asꝑgeret. armantẽ eũ a multi¬
tudine sollicitantẽq sotios absitmpsisset.
Heo anno in italia. in affrica. in sicilia. in
hispania: uario euentu acta: Q. sabius.
ueneris ericine ꝗͣ dictator uouisset. dedicare
liceret. Senatus decreuit. ut .q. semꝑnius
ret. ut sabium duum turũ ẽẽ iub̾ent edis
dedicande causa. et .in. emilio lepido. qui
bis .c. augurq suerat filitres .l. m̃. a. ludiꝰ¬

Expanded text:
cipibus. Regini tantummodo regionis eius et in fide cipibus. Regini tantummodo regionis eius et in fide erga Romanos et potestatis suae ad ultimum manserunt. in Siciliam quoque eadem inclinatio animorum peruenit et ne domus quidem Hieronis tota ab defectione abstinuit. namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit, mouissetque in Sicilia res, nisi mors, adeo opportuna ut patrem quoque suspicione aspergeret, armantem eum multitudinem sollicitantemque socios absumpsisset. haec eo anno in Italia, in Africa, in Sicilia, in Hispania uario euentu acta. exitu anni Ueneris Erycinae, quam dictator uouisset, dedicare liceret. senatus decreuit ut Ti. Sempronius ret ut Q. Fabium duumuirum esse iuberent aedis dedicandae causa. et M. Aemilio Lepido , qui bis consul augurque fuerat, filii tres, Luci
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦt post m̃sib ꝗͣ cepta oppugnari erat
ab hilmicone p̃fecto hannibał expugnata:.
Multo sangͥne ac uulnerib: eapenis uictoria
stetit:. Nec ulla magis uis obsessos: ꝗ famẽ
expugnauit: Absumptis enim frugũ alim̃
cib teneris strictisq rohis uixere: nec añ
ꝗͣuires ad standũ inmuris. ferendaq ar¬
ma deerant. expugnat st̃. Recepta peti¬
lia: penus ad consentiã copias cͣlticit:
Iminus ꝑtinacit̾ desensam: intra paticos
dies indeditionẽ accepit: Hisõ ferme dieb
ex brutioꝵ exercitꝰ crothonẽ grecã urbem
circũsedit. oppulentã quondã armis ui¬
risq. iam adeo multis magnisq cladib
afflictam: ut oĩs etatis minꝰ .xx. ciuium
suꝑeẽnt: Itaq urbe a defensorib uastata
facile potiti hostes st̃.aras tm̃ retanta inꝙͣ
inter tumultũ capte urbis emedia cecde
quidã essugere: & locrenses desciuere ad
brutos penosq: ꝓdita multitudine a pͥn¬

Expanded text:
aliquot post mensibus quam coepta oppugnari erat aliquot post mensibus quam coepta oppugnari erat ab Himilcone praefecto Hannibalis expugnata est. multo sanguine ac uolneribus ea Poenis uictoria stetit nec ulla magis uis obsessos quam fames expugnauit. absumptis enim frugum alimencibus teneris strictisque foliis uixere nec ante quam uires ad standum in muris ferendaque arma deerant expugnati sunt. recepta Petelia Poenus ad Consentiam copias traducit, quam minus pertinaciter defensam intra paucos dies in deditionem accepit. iisdem ferme diebus et Bruttiorum exercitus Crotonem, Graecam urbem, circumsedit, opulentam quondam armis uirisque, tum iam adeo multis magnisque cladibus adflictam ut omnis aetatis minus duo milia ciuium superessent. itaque urbe a defensoribus uasta facile potiti hostes sunt: arx tantum retenta, in quam inter tumultum captae urbis e media caede quidam effugere. et Locrenses desciuere ad Bruttios Poenosque prodita multitudine a prin
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ mediũ tota iam coisset romana acies sa¬
tis uiriũ ad dimouenda hostiũ cornua ha¬
buit: Ita duo diu̾sa p̃lia erant. utroq ro¬
mani qͥ pulsis tandẽ mediis ⁊ numero. et
robore uiroꝵ prarent haud dubie suꝑant:
Magna ius hominũ: ibi ociosa: & nͥ hispani
iuix dũ cum sero p̃lio tam esfuse fugissent: ꝑ¬
pauci ex tota suꝑfuissent acie: Equestris pu¬
gna nulla admod̾ fuit: Qa simul inclinatã
mecdiã aciem. mauri numideq uider̃t. ex¬
timplo fuga effusa nuda cornua. elefantis
qͦ p̃se actis deseruere. ⁊ hasdrubal usq ad
pania erant romanis adiunxit. hasdr u¬
baliq ñ mͦ initaliã tͣducendi exercitꝰ. s ne
manendi qͥd satis tuto in hispania spem
relinquerat. Que postea qͣ littis scipionũ¬
rome uulgata st̃. ñ tam uictorie. ꝗͣ probi¬
bito hasdrubał initalia transitu letabantur.
Dum ħ in hispania gerunt᷑ petelia inbrutiꝰ

Expanded text:
sed cum in medium tota iam coisset Romana acies, sased cum in medium tota iam coisset Romana acies, satis uirium ad dimouenda hostium cornua habuit. ita duo diuersa proelia erant. utroque Romani, ut qui pulsis iam ante mediis et numero et robore uirorum praestarent, haud dubie superant. magna uis hominum ibi occisa et, nisi Hispani uixdum conserto proelio tam effuse fugissent, perpauci ex tota superfuissent acie. equestris pugna nulla admodum fuit, quia, simul inclinatam mediam aciem Mauri Numidaeque uidere, extemplo fuga effusa nuda cornua elephantis quoque prae se actis deseruere. et Hasdrubal usque adHispania erant Romanis adiunxit, Hasdrubalique non modo in Italiam traducendi exercitus sed ne manendi quidem satis tuto in Hispania spes reliqua erat. quae posteaquam litteris ScipionuRomae uolgata sunt, non tam uictoria quam prohibito Hasdrubalis in Italiam transitu laetabantur. dum haec in Hispania geruntur, Petelia in Bruttiis
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta uelocitas ipsis. tamq docile equoꝵ
genus ẽ: Cum hoc mͦ instructi starent im¬
ꝑatoꝵ utͥusq partes. haud ferme dispa¬
res spes erant: Namne multũ quid̃ aut
numero. aut genere multũ hi aut illi pr̃a¬
bant: Militib longe dispar animꝰ erat:
Romanis enim quã ꝗͣ procul a patria pug¬
narent. facile ꝑsuaserant duces: ꝓ italia
atq urbe romana eos pugnare: Ita uelut
quib reditus inpatriã eo discrimine pug¬
ne uert̾etur. obstinauerant animis uince
arit mori: minꝰ ꝑtinaces uiros habebat
altera acies: Nam maxima pars hispani
erant. qui uinci in hispania ꝗͣ uictores in
italiam trahiualebant: Pͥmo gͥ concursu
cum uix pila coniecta ẽẽnt: retulit pedem
media acies: Inferentibꝰq se magno impetu
romanis. uertit terga. nich̃o segnib cornib
p̃lium fuit: Hinc penꝰ. hinc afferꝰ. urget
uelut incircũuentos p̃lio ancipiti pugnant:

Expanded text:
tanta uelocitas ipsis tamque docile equorum tanta uelocitas ipsis tamque docile equorum genus est. cum hoc modo instructi starent, imperatorum utriusque partis haud ferme dispares spes erant; nam ne multum quidem aut numero aut genere militum hi aut illi praestabant; militibus longe dispar animus erat. Romanis enim, quamquam procul a patria pugnarent, facile persuaserant duces pro Italia atque urbe Romana eos pugnare; itaque, uelut quibus reditus in patriam ltingt eo discrimine pugnae uerteretur, obstinauerant animis uincere aut mori. minus pertinaces uiros habebat altera acies; nam maxima pars Hispani erant, qui uinci in Hispania quam uictores in Italiam trahi malebant. primo igitur concursu, cum uix pila coniecta essent, rettulit pedem media acies inferentibusque se magno impetu Romanis uertit terga. nihilo segnius ltingt cornibus proelium fuit. hinc Poenus, hinc Afer urget, et uelut in circumuentos proelio ancipiti pugnant;
Abbreviated transcription (Latin):
regionis eius oppugnare parant: Qõ uͥ
sensit hasdrubal ꝓpe ferenda sotiis ꝑgit
ire ipse ad urbem deditã nuꝑ in fidẽ roma-¬
noꝵ oppugnandã. Ita iam cepta obsidio
omissa ab romanis ẽ: ⁊ in ipsũ hasdruba¬
lem uersum bellũ: Qͥnq miliũ int̾uallo
castra distantia habuere. paucos dies ne
sine leuib p̃liis nec ut in aciem exirent:¬
andem uno eod̃q die uelut ex cõposito utͥm
campum descensum ẽ: Triplex stetit ro¬
mana acies: Peditũ pars int̾ ante signa
locata: pars post signa accepta: Equites
cornua cinxere: Hasdrubal mediã aciẽ
hispanis firmat in cornib dext᷑ penos
locat: leuo affros mercennarioꝵq auxi¬
lia eqͥtum numidas penoꝵ peditib. ce¬
teros affros ꝓ cornib opponit:. Nec om̃s
numide in dextro locati cornu. s quib
desultoꝵ in modicũ binos tͣhentib eqͦs
int̃ acerrimã sepe pugnã in recentẽ eqrĩu
ex fesso armatis transsultare mos erat:

Expanded text:
regionis eius, oppugnare parant. quod ubi regionis eius, oppugnare parant. quod ubi sensit Hasdrubal, pro ope ferenda sociis pergit ire ipse ad urbem deditam nuper in fidem Romanorum oppugnandam. ita iam coepta obsidio omissa ab Romanis est et in ipsum Hasdrubalem uersum bellum. quinque milium interuallo castra distantia habuere paucos dies nec sine leuibus proeliis nec ut in aciem exirent: tandem uno eodemque die uelut ex composito utrimcampum descensum. triplex stetit Romana acies; uelitum pars inter antesignanos locata, pars post signa accepta; equites cornua cinxere. Hasdrubal mediam aciem Hispanis firmat; in cornibus, dextro Poenos locat, laeuo Afros mercenariorumque auxilia; equitum Numidas Poenorum peditibus, ceteros Afris, pro cornibus apponit. nec omnes Numidae in dextro locati cornu sed quibus desultorum in modum binos trahentibus equos inter acerrimam saepe pugnam in recentem equum ex fesso armatis transultare mos erat;
Abbreviated transcription (Latin):
or. qd̃ undiq abierat ante ꝗͦ consentirent.
Hasdruibal pͥusꝗͣ moueret castra. pecunias
impat popłis omnib succeditionis satis
ignarus. hannibalem transitus qͦsdã p̃to
mercatũ: nec auxilia gallica alter ꝗͣ condu¬
cta habuisse inopẽ tm̃ iter ingressũ uix pe¬
netͣturũ ad alpis fuisse. ꝑ ecuniis gͥ rap¬
tim exactis ad hib̾m descendit. Decreta car¬
chaginensiũ: ihasdrubał iter: uͥ ad romanoͤ
sunt ꝑlata: omnib omissis reb. ambo du¬
ces iuncts copiis ire obiuã ceptis. atq ob¬
sistere parant rati si hannibali uix ꝑ seipsi
tołando italie hosti hasdruibal dux atq
hispaniensis exercitus ẽẽt iunctus: illius
finẽ romani imꝑii fore: His anxii fo curis
ad hib̾m contͣhunt copias: & transito am¬
ne. cũ diu consultassent. utrũ castra castͥs
conferrent tantis hab̾ent sotiis carthagi¬
nensiũ oppugnandis morari ab itinere
ꝓposito hostem: urbẽ appropinqͦ hib̃am

Expanded text:
or, quod undique abierat antequam consentirent. or, quod undique abierat antequam consentirent. Hasdrubal priusquam moueret castra pecunias imperat populis omnibus suae dicionis, satis gnarus Hannibalem transitus quosdam pretio mercatum nec auxilia Gallica aliter quam conducta habuisse; inopem tantum iter ingressum uix penetraturum ad Alpes fuisse. pecuniis igitur raptim exactis ad Hiberum descendit. decreta Carthaginiensium et Hasdrubalis iter ubi ad Romanos sunt perlata, omnibus omissis rebus ambo duces iunctis copiis ire obuiam coeptis atque obsistere parant, rati, si Hannibali, uix per se ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal dux atque Hispaniensis exercitus esset iunctus, illum finem Romani imperii fore. his anxii curis ad Hiberum contrahunt copias et transito amne, cum diu consultassent utrum castra castris conferrent an satis haberent sociis Carthaginiensium oppugnandis morari ab itinere proposito hostem, urbem a propinquo flumin
Abbreviated transcription (Latin):
siret. romanoꝵ hispaniã fore: Namp̃ter¬
ꝗͣ qd̾ nec p̃sidium nec ducẽ hab̾et quẽ re¬
linqueret ꝓ se. imꝑatores ẽẽ romanos. qͥb
uix equis uirib resisti possit: Itaq si ulla
hispane cura ẽẽt. successorẽ sͥ cum ualido
exercitu mitterent. cui omĩa ꝓsꝑe eueni¬
rent: Non tñ otiosam ꝓuintiam fore: Hȩe
bale. neq de copiis eius mutatum est.
Himileo cum exercitu iusto ⁊ acta classe ad
retinendã terra mariq ac tuendã hispa¬
niam ẽ missus: Qͥ ut p̃destris nauałq
copias treiecit. castris cõmunitis nauib¬
q subduchs. ⁊ uallo circundatis. cũ equi¬
tib delects. ipse ꝗͣtum maxime accelare
poterat. ꝑdubios infectosq ppłos iuxta
intentus ad hasdrubalẽ ꝑuenit:. Cum
decreta senatꝰ mandataq exposuisset. atq
edocuisset: ipse inuicẽ quẽ admodũ trac¬
tandum bellũ in hispamã foret. retro in
sua castra rediit. nulla re ꝗͣ celeritate tutq¬

Expanded text:
siret Romanorum Hispaniam fore; nam praetersiret Romanorum Hispaniam fore; nam praeterquam quod nec praesidium nec ducem haberet quem relinqueret pro se, eos imperatores esse Romanos quibus uix aequis uiribus resisti possit. itaque si ulla Hispaniae cura esset, successorem sibi cum ualido exercitu mitterent; cui si omnia prospere euenirent, non tamen otiosam prouinciam fore. eae bale neque de copiis eius mutatum est: Himilco cum exercitu iusto et aucta classe ad retinendam terra marique ac tuendam Hispaniam est missus. qui ut pedestres naualesque copias traiecit, castris communitis nauibusque subductis et uallo circumdatis cum equitibus delectis ipse, quantum maxime accelerare poterat, per dubios infestosque populos iuxta intentus ad Hasdrubalem peruenit. cum decreta senatus mandataque exposuisset atque edoctus fuisset ipse in uicem quemadmodum tractandum bellum in Hispania foret, retro in sua castra rediit, nulla re quam celeritate tuti
Abbreviated transcription (Latin):
speculis stationibq attulere: a arma con¬
clamatũ est. Ut quisq arma ceꝑat. sine
imꝑio. sine signo. incõpositi. mnordinati. in
p̃lium ruunt: Iam pͥmi conseruerant ma-¬
nus. cũ alii cateruatim currerent: alii ñ¬
dum ecastris exissent: Tam̃ pͥmo ipsa au¬
datia terruere hostem: Deinde rar⁊ incon¬
fertos illati cũ paucitas parũ tuta cẽt. re¬
spicere alii alios. ⁊undiq pulsi. coire in or
mis iungunt: in artum cõpulsi. cum ux
mouendis armis satis spacii eẽt. corona ho¬
stium cincti. ad multum diei creduntur:
Exigua pars eruptione facta: siluas ac mon
⁊ uniu̾sa gens postero die in deditionẽ ueñ:
quoq tꝑre in italiã exercitũ duceret. que
uulgata res ꝑ hyspaniã omniũ ferme a¬
nimos ad romanos au̾tit Itaq hasdru¬
bal extimplo litteras carthaginẽ mitqt:
indicans ꝗͣto fama ꝓfectionis sue damno
fuisset.: Si uͦ inde ꝑgeret. pͥusꝗͣ hib̃m tran¬

Expanded text:
speculis stationibusque attulere, ad arma conspeculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii catervatim currerent, alii nondum e castris exissent. tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbmis iungunt, in artum conpulsi, cum vix movendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta silvas ac mont universa gens postero die in deditionem venit.quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae volgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos avertit. itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit, indicans quanto fama profectionis suae damno fuisset; si vero inde pergeret, priusquam Hiberum tran
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ flumine etiã obiecto. tum copias
subducit. ⁊ p̃missam leuẽ armaturã eqͥtes¬
q palatos eod̃ recepit: Nec aut colli. aut
fluminis satis fioens: castra uallo ꝑmuñ:
In hoc alt̾no pauore: certamina aliqͦe st̃
contracta: Nec numida hispano eques
pars fuit. nec iacłator maurꝰ. cetrato ue¬
locitate pari robore animi uiriũq aliꝗͣtũ
pr̃anti: Postꝗͣ neq elicere penũ ad certa¬
men obu̾sati castris poterant. neq castroꝵ
oppugnatio facilis erat: urbem ascuam
quo finis hostiũ ingrediens. hasdrubal
frum̃tum cõmeatusq alios conuxerat.
ui capiunt. om̃iq circa agro potuntur:
Nec iam aut in agmine. aut in castris: illo
imꝑio contineri: Quam uͥ negligentiã ex
re. ut fit benegesta oriri senserat hasdru¬
bal cohortatus milites. ut palatos sine
signis hostes aggͥderent᷑: degressus colle
ꝑgit ireacie instructa ad castra: Quem ut
adẽe tumultuose nuntiares. fugientes ex

Expanded text:
um, flumine etiam obiecto tutum, copias um, flumine etiam obiecto tutum, copias subducit et praemissam levem armaturam equitesque palatos eodem recipit, nec aut colli aut flumini satis fidens, castra vallo permunit. in hoc alterno pavore certamina aliquot sunt contracta; nec Numida Hispano eques par fuit nec iaculator Maurus caetrato, velocitate pari, robore animi viriumque aliquantum praestanti. postquam neque elicere Poenum ad certamen obversati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, urbem Ascuam, quo finis hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios convexerat, vi capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri. quam ubi neglegentiam ex re, ut fit, bene gesta oriri senserat Hasdrubal, cohortatus milites ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex
Abbreviated transcription (Latin):
uerantq his auctorib urbes aliqͦt una
etiã ab ipsis ui capta fuerat. In eam gentẽ
uer sum ab romanis bellũ est. int̾fecłoq:
exercitu. hasdrubal ingressus agrum
hostum ꝓ capte ante dies palicos urbis
menib chalbum nobilẽ tarthesioꝵ ducẽ
eum ualido exercitu castris se detinentẽ
aggͥdi statuit: P̃missa gͥ leui armatura
quȩ eliceret hostis ad certam̃: peditũ par
tem ad deppłandũ ꝑ agros passim dimi¬
sit: ut palantis exciꝑent: Simul. ⁊ ad ca¬
stra tumultus erat: & ꝑ agros sugaq
et cedes: Deinde undiq diuersis itinerib
cũ in castra se recepissent: adeo repente
decessit aninis patior. ut ñ ad munim̃ta
mͦ defendenda satis animoꝵ ẽẽt: s etiã
ad lacessendum p̃lio hostem: Erũpunt
gͥ agmine e castris tripudiantes more
suo: repentinaq eoꝵ audacia t̾rorẽ hos¬
ti pauloante lacessenti incussit. Itaq
& ipse hasdrubal in collem satis arduũ¬

Expanded text:
uerantque his auctoribus urbes aliquot; una uerantque his auctoribus urbes aliquot; una etiam ab ipsis ui capta fuerat. in eam gentem uersum ab Romanis bellum est, infestoque exercitu Hasdrubal ingressus agrum hostium pro captae ante dies paucos urbis moenibus Chalbum, nobilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu castris se tenentem, adgredi statuit. praemissa igitur leui armatura qutem ad populandum per agros passim dimisit et ut palantis exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diversis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decessit animis pavor ut non ad munimenta modo defendenda satis animorum esset sed etiam ad lacessendum proelio hostem. erumpunt igitur agmine e castris tripudiantes more suo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis ardu
Abbreviated transcription (Latin):
militũ sumeret. qñt opus eẽt .c. terentio
citu quẽ ad p̃sidiũ apulie hab̾et qͥcꝗͣ mi¬
nui. Dum ħ in italia gerunt᷑. apparant᷑q
nich̃o segniꝰ in hispania bellũ erat. s ad eã
diem magis ꝓspum romanis: P.⁊. eñ. sci¬
ponib inter se partitis copiis. ut. cneus
terra .p. nauib rem gereret: Hascdrubal
penoꝵ imꝑator. neutri parti uiriũ satis
fidens ꝓcul abhoste int̾uallo aclocis tutꝰ
tenebat se: Qͦ to multũ ac diu obtestanti
ex affrica sunt: Tum refecta tandẽ spe castͣ
ꝓpius hostem mouit. classemq ⁊ ipse in¬
strui parariq iubet ad insulas mariti¬
maniq oram tutandum: In ipso impetu
mouendarũ de integro rerũ ꝑculit eũ
p̃fectoꝵ nauiũ transito: Qͥ post classem
ad hib̃m ꝑ pauorẽ desertam gͣuiter incre¬
piti. nunꝗͣ deinde satis fidi. aut duci. aut
carthaginensiũ reb fuerant: fecerant hii
tͣnssuge modũ inthartesioꝵ gente. desci¬

Expanded text:
militum sumere quantum opus esset; C. Terentio militum sumere quantum opus esset; C. Terentio citu quem ad praesidium Apuliae haberet quicquam minui. dum haec in Italia geruntur apparanturque, nihilo segnius in Hispania bellum erat sed ad eam diem magis prosperum Romanis. P. et Cn. Scipionibus inter se partitis copias ut Gnaeus terra, Publius nauibus rem gereret, Hasdrubal, Poenorum imperator, neutri parti uirium satis fidens, procul ab hoste interuallo ac locis tutus tenebat se, quoad multum ac diu obtestanti ex Africa sunt. tum refecta tandem spe, castra propius hostem mouit classemque et ipse instrui pararique iubet ad insulas maritimamque oram tutandam. in ipso impetu mouendarum de integro rerum perculit eum praefectorum nauium transitio, qui post classem ad Hiberum per pauorem desertam grauiter increpiti nunquam deinde satis fidi aut duci aut Carthaginiensium rebus fuerant. fecerant hi transfugae motum in Tartesiorum gente, desci
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs id bellum gereret᷑ consultandũ atq
agitandũ. Ipse pͥmum qͥd peditũ eqͥtũq
qͥo ciuium. qͥd sotioꝵ in exercitu ẽẽt dic¬
tatoris disserurit: Cũ marcellꝰ suaꝵ copi¬
arũ summã exposuit. qͥo in apulia. cũ .c.
consulares exercitus satis firmat tm̃ bel¬
no placuit: Exercitus dictatoꝵ consuli
decretus ẽ: De exercitu marcelli qͥ eoꝵ ex
suga cannensi eẽt in sicilie os tͣduci. atq
ibi militare. donec italia bellũ eẽt placu¬
it. eod̃ ex indictatoris legionib reici mili¬
tem minimi quẽq roboris nullo p̾stitu¬
to militie tꝑre. nͥ qui stipendioꝵ legitimoꝵ
eẽt: Due legiones urbane alteri consuli.
qui in locũ .l. postumii suffectus ẽẽt de¬
crete st̃. eumq cũ primũ salius auspiciis
post se creari placuit: Legiones p̃ter eas
duas. pͥmo qͦ tꝑre ex sicilia acciri. atq
inde. cõs. cui legiones urbane euenissẽt.

Expanded text:
quos id bellum gereretur, consultandum atque quos id bellum gereretur, consultandum atque agitandum. ipse primum quid peditum equitumque, quid civium, quid sociorum in exercitu esset dictatoris, disseruit; tum Marcellus suarum copiarum summam exposuit. quid in Apulia cum C. consulares exercitus satis firmi ad tantum belno placuit. exercitus dictatoris consuli decretus est. de exercitu M. Marcelli, qui eorum ex fuga Cannensi essent, in Siciliam eos traduci atque ibi militare donec done in Italia bellum esset placuit; eodem ex dictatoris legionibus reici militem minimi quemque roboris, nullo praestituto militiae tempore nisi quod stipendiorum legitimorum esset. duae legiones urbanae alteri consuli, qui in locum L. Postumi suffectus esset, decretae sunt, eumque, cum primum salvis auspiciis posset, creari placuit; legiones praeterea duas primo quoque tempore ex Sicilia acciri, atque inde consulem, cui legiones urbanae evenissent,
Abbreviated transcription (Latin):
stantib. Preda qͦ haud minor galł quã
uictoria suit: Nam ⁊ si magna pars aĩa¬
lium strage siltie opp̃saerat. tam̃ cetere
res qr nicħ dissipatũ fuga ẽ strate ꝑ omnẽ
iacentis agminis ordinẽ inuente st̃. Hac
ñtiata clade: cũ ꝑ dies multos intanto
pauiore fuisset ciuitas: ut tab̾ns clarisis
uelut nocturna solitudine ꝑ urbẽ acta
senatus edilib negatũ daret ut urbem
circũirent aꝑiriq tab̃nas ⁊ mesticie pu¬
blice spẽm urbi demi iub̃ent. tum .N.
semꝑnius senatũ habuit. consolatusq
patres ẽ ⁊ adhortatus. ne qͥ cannensi rui¬
ne ñ succubuissent ad minores calamita¬
tes animos summitterent: Qd̃ ad car¬
thaginenses hostes hannibalẽ atcinet:¬
ꝓsꝑa mͦ eẽnt. sicut sꝑaret fut᷑a: Qalli cũ
bellũ ⁊ omitqi tuto ⁊ differri posse. ultio¬
nemq eam fraudis indo̾ꝵ ac ppłi .R. po¬
testate fore: De hoste peno exercitibꝰq ꝑ

Expanded text:
istitibus. praeda quoque haud minor Gallis quam istitibus. praeda quoque haud minor Gallis quam victoria fuit; nam etsi magna pars animalium strage silvae oppressa erat, tamen ceterae res, quia nihil dissipatum fuga est, stratae per omnem iacentis agminis ordinem inuentae sunt. hac nuntiata clade cum per dies multos in tanto pauore fuisset ciuitas ut tabernis clausis uelut nocturna solitudine per urbem acta senatus aedilibus negotium daret ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti. Sempronius senatum habuit consolatusque patres est, et adhortatus ne qui Cannensi ruinae non succubuissent ad minores calamitates animos summitterent: quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attinesent, sicut speraret, futura, Gallicum bellum bellur et omitti tuto et differri posse, ultionemque eam fraudis in deorum ac populi Romani potestate fore. de hoste Poeno exercitibusque, per
Abbreviated transcription (Latin):
leui impulse: Legiones duas romanas ha¬
bebat postumius. sotiũq a suꝑo maritm̃
cũ circũsedissent uͥ intͣuit agm̃ saltum:
tum extremas arboꝵ succisaꝵ impellunt
quȩ alia in aliam instabilẽ ꝑse ac male
ħentem incidentes ancipiti strage arma
iuros. equos obruert. ut uix .x. hoĩes ef¬
fugẽnt: Nam cũ exanimati pleriq eẽnt
arboꝵ truncis fragm̃tisq ramoꝵ. cete¬
ram multitudinẽ inoppinato malo trepi¬
dam: galli saltũ omnẽ armat circũ sedẽ¬
tes int̾fecerunt: Paucis: etanto num̃o
captis: Qͥ ponto fluminis petentes. ob¬
sesso ante ab hostib ponte int̾clusi st̃. ibi
postumiꝰ omniui ne caꝑetur dimicans
occubirit. Spolia corꝑis. caputq p̃cisum
ducis. boi ouantͥs templo. qd̾ scissimũ:
apud eos intulere. Purgato inde capite.
ut mos ẽ his caluam: Auro celauere:
dq sacrũ uaserat qͦ sollemnib libarent
poculumq id̾ sacerdotis ẽẽ ac templi ad.¬

Expanded text:
leui impulsae occiderent. legiones duas Romanas haleui impulsae occiderent. legiones duas Romanas habebat Postumius, sociumque ab supero mari tantum cum circumsedissent, ubi intravit agmen saltum, tum extremas arborum succisarum impellunt. quae alia in aliam, instabilem per se ac male haerentem, incidentes ancipiti strage arma, viros, equos obruerunt, ut vix decem homines effugerent. nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt, paucis e tanto numero captis, qui pontem fluminis petentes, obsesso ante ab hostibus ponte, interclusi sunt. ibi Postumius omni vi ne caperetur dimicans occubuit. spolia corporis caputque praecisum ducis Boii ovantes templo quod sanctissimum est apud eos intulere. purgato inde capite, ut mos iis est, calvam auro caelavere, idque sacrum vas iis erat quo sollemnibus libarent poculumque idem sacerdotibus esset ac templi ant
Abbreviated transcription (Latin):
marcello. ut ex his p̃sentib nosere patres
possent. quo statures .p. eẽt. consiliaq
ex reb caꝑent: Qui acciti erant om̃s ue¬
nerunt relictis legatis qui legionib pre¬
essent: Dictator dese pauca ac modice lo¬
cutus. in mag̾. equitũ . N. semꝑniũ. grac¬
cum. magnam partẽgle uertit. comitiaq
edixit: Quib .l. postumius tertiũ absens
qui tum galliã ꝓuintiã optinebat. i.t.
tib theanũ in hib̃na ad exercitũ redit.
dies magistratũ initurus ẽẽt de exercitib
scribendis cõꝑandisq mannũ patres
consulent Cum hee res maxime ag̾entur.
noua clades nunciata alia suꝑ aliã cumu¬
lante in eumannũ fortunã: Iucrũ postu¬
miũ. cõs. designatũ in gallia: ipsũ atq
exercitũ delectos. Silua erat uasta litanã
galli uocabant. qͣ exercitũ traducturꝰ erat.
Pius silue dextra leuaq circa uuiãgalli arbo¬
res ita incider̾t. ut in monte starent mom̾to

Expanded text:
Marcello , ut ex iis praesentibus noscere patres Marcello , ut ex iis praesentibus noscere patres possent quo statu res publica esset consiliaque ex rebus caperent. qui acciti erant, omnes uenerunt relictis legatis qui legionibus praeessent. dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti. Sempronium Gracchum magnam partem gloriae uertit comitiaque edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam prouinciam obtinebat, et Ti. tibus Teanum in hiberna ad exercitum redit st paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis comparandisque in annum patres consuleret. cum eae res maxime agerentur, noua clades nuntiata aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna, L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. silua erat uasta—Litanam Galli uocabant— qua exercitum traducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam Galli arbores ita inciderunt ut immotae starent, momento
Abbreviated transcription (Latin):
senatoris fuerit:⁊ ita inde mortuorum.
locũ subuecturũ. ut ordo ordini. non
hõ hõi prelatꝰ uideret᷑. recitato uetere¬
post .l. emiliũ .c. flaminiũ censores cu¬
rulem magistratũ cepissent. nec dum
in senatu lecti eẽnt. ut quisq eoꝵ sena¬
tus pͥmus creatus erat. tum legit qui
ex his qui magistratꝰ cepissent. qͥspolia
rum ho fixa domi hab̃ent. aut ci¬
cauit. pͥuatusq de rostris descendit licto¬
rib abire iussus. turbeq se immiscuit pͥ¬
uatas agentium res tꝑs hoc sedulo terens
ne deducendi sui causa ppłm de foro abdu¬
ceret. Neq tam̃ elanguit cura hominum
ea mora frequentesq eum domũ deduxe¬
runt: Consul nocte insequenti ad exerci¬
tum rediit ñfacto certiore senatũ. ne co¬
mitioꝵ causa inurbe retineret᷑. P ostero
die confultus. a .in. pomponio . p .R. se¬
natus. decreuit dictatori scribendũ uti
si .e. re.p. cesseret ẽẽ. ad consules subrogã¬

Expanded text:
senatoriis fuerit; et ita in demortuorum senatoriis fuerit; et ita in demortuorum locum sublecturum ut ordo ordini, non homo homini praelatus uideretur. recitato uetepost L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat; tum legit qui ex iis qui ltnongt magistratus cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut cicauit priuatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se immiscuit priuatas agentium res, tempus hoc sedulo terens ne deducendi sui causa populum de foro abduceret. neque tamen elanguit cura hominum ea mora frequentesque eum domum deduxerunt. consul nocte insequenti ad exercitum redit non facto certiore senatu ne comitiorum causa in urbe retineretur. postero die consultus a M. Pomponio praetore senatus decreuit dictatori scribendum uti, si e re publica censeret esse, ad consules subrogan
Abbreviated transcription (Latin):
tegendum. occulendũ. obliuiscendum
ꝓ dicto habendũ ẽẽ: Ita eius rei oppressa:
mentio ẽ: Dictatorẽ qui censor ante fuiss
uetustissimusq ex his qui uiuerent cen
.ẽ. terentium. cõs. ad dictatorẽ dicendũ
iussert̃. Qͥ eo ex appulia relicto ibi p̃sidio
cũ magnis itinerib romam redisset. et¬
nocte ꝓxima ut mos erat.m. fabium bu
in rostra ascendit. neq duos dictatores
tꝑre uno qd̃ nunꝗͣ antea factum eẽt ꝓba¬
re se dixit. neq dictatorẽ se sine magis
equitũ. nec censoriã uim uni ꝑmissam ⁊
idem iterũ nec dictatori nͥ rei gerende
causa creato in sex menses datum imꝑiũ
que unmod̾ata fors tꝑs ac necessitas fe¬
cerit. his se mod̾ imposuert: Lam neq
senatu quemꝗͣ moturũ ex quo .c. fla¬
miniꝰ .L. emiliꝰ censores in senatum
legissent transscribi tm̃ recitariq eos
iussurũ ne penes unum hominẽ iudici¬
umq arbitriumq de fama ac morib

Expanded text:
tegendum, occulendum, obliuiscendum, tegendum, occulendum, obliuiscendum, pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem, qui censor ante fuisset uetustissimusque ex iis qui uiuerent cens, accirique C. Terentium consulem ad dictatorem dicendum iusserunt. qui ex Apulia relicto ibi praesidio cum magnis itineribus Romam redisset, nocte proxima, ut mos erat, M. Fabium Butin rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod nunquam antea factum esset, probare se dixit, neque dictatorem sine magistro equitum, nec censoriam uim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori, nisi rei gerendae causa creato, in sex menses datum imperium. quae immoderata fors, tempus ac necessitas fecerit, iis se modum impositurum; nam neque senatu quemquam moturum ex iis quos C. Flaminius L. Aemilius censores in senatum legissent; transcribi tantum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus
Abbreviated transcription (Latin):
citatem etiam ciuiũ ex quib in patres le-¬
gerent᷑ conquestus ẽẽt. explendi senatus
causa ⁊ iungendi artius latimi nõis cũ
popłis latinoꝵ binis senatorib patres ro¬
mani censuissent ciuitas daretur. atq in
Eam sententiã haud equorib animis quã
ipsoꝵ qͦndam postulatũ latinoꝵ patres
audiert : & cum fremitus indignantrũ
tota curia eẽt.⁊ p̃cipue manliũ ẽẽ etram
nunc eius stirpis uirũ diceret. qua qͣdam
in capitolio consul minatꝰ e̾et quẽ latinũ.¬
quẽ incuria uidisset eum sua manu se
int̾fecturũ .Q. fabius maximꝰ nunꝗͣ
rei ullius alieniore tꝑre m̃tionẽ factam.
in senatu dicit. ꝗͣ incertã suspensus socioꝵ
animos incertamq fidem intactũ qd in¬
suꝑ sollicitaret eos eam unius hominis te¬
merariã uocem silentio omniũ extinguẽ¬
dam ẽẽ: & si quid umꝗͣ archani sc̃iue ad
silendũ incuria fuerit. id omniũ max̾i̾e

Expanded text:
citatem etiam ciuium ex quibus in patres lecitatem etiam ciuium ex quibus in patres legerentur conquestus esset, explendi senatus causa et iungendi artius Latini nominis cupopulis Latinorum binis senatoribus, ltquibusgt patres Romani censuissent, ciuitas daretur, atque lteam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum Latinorum patres audierunt; et cum fremitus indignantium tota curia esset et praecipue T. Manlius esse etiam nunc eius stirpis uirum diceret ex qua quondam in Capitolio consul minatus esset quem Latinum in curia uidisset eum sua manu se interfecturum, Q. Fabius Maximus nunquam rei ullius alieniore tempore mentionem factam in senatu dicit quam inter tam suspensos sociorum animos incertamque fidem id iactum quod insuper sollicitaret eos; eam unius hominis temerariam uocem silentio omnium exstinguendam esse et, si quid unquam arcani sanctiue ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime
Abbreviated transcription (Latin):
pł. erat: & duũ uiri creati. m̃ .⁊. c̃. auliꝰ
edem concordie. quã .l. maniliꝰ.p̃.R.
uouerat. dedicauert: & tres pontifices
creati .Q. ceciliꝰ. marcellus. &.Q. fabius
maximus. & .Q. fuliius flaccus. in locũ
.p̃. scantini demortui .i. l. emilpauli cõs.
l .&. elipetii. qͥ cecid̃at pugna cannensi:
Cum cetera que continuis cladib fortunã
minuerat. qͣtum consiliis humanis asseqͥ
poterant patres explessent: tandẽ se qͦq
⁊ solitudinẽ curie. paucitatẽ conuenientrũ
ad publicũ consiliũ respexert̾. Neq enĩ
post .l. emiliũ.i .c. flãminiũ. censores sena¬
tus electus fuerat cũ tm̃ senatoꝵ aduerse
pugne ad hoc sui quemq casus ꝑ qͥnquẽ¬
nium absũpsissent: Cum de eare.m. e
miliꝰ. ꝓ dictatore post casilinũ amissum
ꝓfecto tam ad exercitũ exposcentib cunc¬
tis retulisset : tum puriꝰ caruiliꝰ cum
longa oratione. ñ solum inopiam. s pau¬

Expanded text:
plebis erat. et duumuiri creati M. et C. Atilii plebis erat. et duumuiri creati M. et C. Atilii aedem Concordiae, quam L. Manlius praetor uouerat, dedicauerunt; et tres pontifices creati, Q. Caecilius Metellus et Q. Fabius Maximus et Q. Fuluius Flaccus , in locum P. Scantini demortui et L. Aemili Pauli consulis et Q. Aeli Paeti , qui ceciderant pugna Cannensi. cum cetera quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, tandem se quoque et solitudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus fuerat, cum tantum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. cum de ea re M. Aemilius praetor, dictatore post Casilinum amissum profecto iam ad exercitum, exposcentibus cunctis rettulisset, tum Sp. Caruilius cum longa oratione non solum inopiam sed pau