comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecundus humilitatis gradusẽ.
tẽ: desideria sua nõ de lecte tur
implere Seduo cẽ illã dnũ factis
immitetur dicentis. Non
ueni facere uolunta tem
mean. sed eius qui me¬
misit

Expanded text:
ecundus humilitatis gradus estuntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur, dicentis: « Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
dus est : ut quis prodeiamore
omni oboedientia se subdat ma¬
iori. Immitans dominũ de quo
dicit apostolus. Eactus oboediens
usque ad mor ten¬

Expanded text:
dus est, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori, imitans Dominum, de quo dicit Apostolus: Factus obediens usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
tercia & usꝙ nona om̃s inopus
suũ laborent qđ ois inuingit᷑
Facto aut̃ primosigno nonȩ hor
disiungant ab opere sua singuli
& sint paratidũ scđm signũ pul¬
sauerit: postre ffectionem
aut̃ uaccent leccionibus suis aut
teneatur. Iđt̃ ut  exterius ꝑ tẽpo¬
ralẽ opostunitatẽ mano peribꝰ
occupantur. Interius mens cũ lin¬
guȩ meditatione psalmorũ & scrip¬
turarũ recordacione dulcat. Nã
si uio lator huiꝰ regulȩ fabulatione¬

Expanded text:
s suum laborent quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae, disjungant se ab opere suo singuli; et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem, vacent lectionibus suis aut teneatur: id est, ut dum exterius per temporalem opportunitatem manus operibus occupantur, interius mens cum linguae meditatione psalmorum ac scripturarum recordatione dulcescat. Ac si violatrix hujus regul
Abbreviated transcription (Latin):
Cumdicit scriptura. Uespe¬
sis dieb constituta sunt solui ie¬
iunia: ut sit aliquid plixius.
qđ quad ragesimȩ dieb ad¬
datur. Iđt usq: ad uesperã¬
ut lum̃ lucerne nõ in dige¬
ant reficientes sedbuce adhuc
diei om̃a cõsumentur. Seed
om̃i tempore siue cenę siio
refectionis hora sic tempere¬
tur ut cũ lucefiant om̃a¬

Expanded text:
ii Scriptura: Vespesis diebus constituta sunt solvi jejunia, ut sit aliquid prolixius, quod Quadragesimae diebus addatur; id est, usque ad vesperaut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luce adhuc diei omnia consummentur. Sed et omni tempore sive coenae, sive refectionis, hora sic temperetur, ut cum luce fiant om
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ frm̃ examen ebulliat: ut qͥ
tacitus erat sc̃ĩ oratorii locus: sta¬
tim psal moꝵ clamorib impleat᷑¬
Quod siquis nocturnis uigiliis post
głam psalmi nona gesimi quarti
quẽ ꝓpt̾ hoc omnino ꝓtrahendo
& morosae uolumꝰ dici occurre¬
rit: Nõstet in or dine suo incho¬
ro sed ultimus om̃iũ st&: aut in
loco quẽ talib neglegentib scorsũ
constituerit abbas: ut uideantur
ab ipso uł ab om̃ib: usq: dũ comple¬
to operedĩ publica satis factione
peniteat. Ideo aut̃ eos inultimo aut
seor sũ iudicabimꝰ deberestarę
ut uisi ab om̃ib: uł ꝓipsa uere cun¬
dia sua emendent. hĩc cassia nꝰ¬
ait. In nocturnis aut̃ orationib:
usq: in secundũ psalmũ datur tar¬
dandi dilatio. At tam̃ ante quã
finito eodẽ psalmo fr̃s in oratione
ꝓcũbant. cõ gregationi se insere¬
re. atq inmiscere festinet. Quod
si amplius uł modicũ retarda ue¬
rit. finitis uigiliis uerahumilitate

Expanded text:
torium fratrum examen ebulliat; ut qui torium fratrum examen ebulliat; ut qui tacitus erat sancti oratorii locus, statim psalmorum clamoribus impleatQuod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si it. In nocturnis autem orationibus usque ad secundum psalmum datur tardandi dilatio. Attamen antequam finito eodem psalmo fratres in orationes procumbant, congregationi se inserere atque immiscere festinet. Quod si amplius vel modicum retardaverit, finitis vigiliis vero humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
diumũ signũ in sonuerit: mox
cũ suma festinatione surgendũ
est acsi preco regis in son& om̃i
opere qđ inmanib: abebatur post¬
posito ut nichil operidĩ prepona¬
tur. Sed mens a sonitu preconis
intenta & operidĩ innixa. cũ om̃i
graiuitate & mansuetudine ad
intonandã głammaiestatiseiꝰ &
pi&atis eiꝰ grãs referendas festi¬
hasergo orationes cũ fuerit signi
sonitus auditus. tanta celeritate
deb& mcħs exilire. ut non dicam
alia artificia. Sed his qui opus crip¬
turȩ exerc& in codẽ puncto quo
aures eiꝰ sonus pulsantis aduenerit.
in oratorio ꝑcussus fuerit : mox
om̃s audientes ante quã curr at
faciant sibi crucẽ infronte. Res¬
tes opusꝓiciant Artifices ferra¬
menta dimittant. Scriptores
litter amnõ integrent. Omnis fra¬
trũ manꝰ deserat qđ agebat. festin&
statim mox cũ grauitate. pes ad
oratoriũ : sensus addm̃. ut mox ad
primã orationẽ occurant : & ta¬
quã apes a mel intrantiũ inor a¬

Expanded text:
divinum signum insonuerit, mox divinum signum insonuerit, mox cum summa festinatione surgendum est, ac si praeco regis insonet, omni opere quod in manibus habebatur postposito; ut nihil operi Dei praeponatur: sed mens ad sonitum praeconis intenta, et operi Dei innixa, cum omni gravitate et mansuetudine ad intonandam gloriam majestatis ejus, et pietati ejus gratias referendas festihas ergo orationes cum fuerit signi sonitus auditus, tanta celeritate debet monachus exsilire, ut non dicam alia artificia, sed is qui opus scripturae exercet in eodem puncto, quo ad aures ejus sonus pulsantis advenerit, in oratorio semper percussus fuerit, mox omnes audientes antequam currant, faciant sibi crucem in fronte, restes opus projiciant, artifices ferramenta dimittant, scriptores litteram non integrent, omnis fratrum manus deserat quod agebat; festinet statim mox cum gravitate pes ad oratorium, sensus ad Deum; ut mox ad primam orationem occurrant, 577 et tanquam apes ad mel intrantium in ora
Abbreviated transcription (Latin):
potib aut fabulis: aut consi¬
liis uacant in hac hora. Sed
oms omnino inhac collatio¬
nis mora occurrere omnes
munũ completoriũ iub& can¬
toriis. railla sit licentia
denuio cinquã loqui aliqͥd¬
Quod simuentus fuerit quisquã
p̃uaricare hanc taciturnita¬
tis regulã. grauiori uin dicte
sub iaceat. Excepto sinecessitas
hospitũ suꝑuenerit. Aut forte
abbas alicui aliquid iusse rit
qđ tam̃ & ipsum cũ sũma gra¬
uitate & moderatione honestis¬
gimus. Ab hora uero completio¬
nis cũ oratio ad somnũ a capien¬
dũ datur : Nullus ommno loqui
p̃sumat. Nisi grandis necessitas
monasterii poposcerit. cin ab abbe
fuerit ordinatũ loqui studeat
uł &iã a p̃posito quicurã alioꝵ
ut auditũ fuerit signu
relictis om̃ib quȩ lib& fuerint
inmanib sũma cũ festinatione
curratur. Cũ grauitate tam̃:
ut nõ scurrilitas inueniat fomi¬
tẽ. Ergo nichil operi dĩ prepo¬
natur. hinc quidã monachoꝵ
diurnis uł noc turnihoris adopꝰ

Expanded text:
 potibus, aut fabulis, aut consiliis vacant in hac hora; sed omnes in hac collationis hora occurrere, omnes in unum completorium jubet cantoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliqQuod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestisst. Ab hora vero Completionis, cum oratio ad somnum capiendum datur, nullus omnino loqui praesumat, nisi grandis necessitas monasterii poposcerit. Cui ab abbate fuerit ordinatum, loqui studeat, vel etiam a praeposito, qui curam aliorum ut auditum fuerit signum, relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Qudiurnis vel nocturnis horis ad opus
Abbreviated transcription (Latin):
ens intumescat. Ut que dãlenit̃ correpta toler&. Nec tam̃ displine uin¬
cula eadẽ lenitate dissoluat & quedã tolerando dissimul& : nec tamena
crescere dissimulando ꝑmittat. VUnde magno pere curandũ est : ut qui
regendis homenib pfertur. apudse intrasecretariũ mentis incathe
uditi ipse delis iudicandus a ssistat. Vt quanto nunc ante cũ quemꝰ

Expanded text:
s intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathejudici ipse de his judicandus assistat, ut quanto nunc ante eum quem n
Abbreviated transcription (Latin):
uos In ips a aut̃ apellatione
nominũ nulli liceat alium
priores uinio ressuos. fr̃m
nomine. Iuniores aatẽ prio¬
res suos nõ uͥos uocent qđ in¬
telligitur paternareueren¬
tia. Sicut tunc apud illos pa¬
terna exibeatur reuerentia
ut priores uocarentur nonni.
ita nunc apudnos exigitur ho¬
die. ut ipsa paterna reueren¬
tia priores nr̃i a nobis uocent᷑¬

Expanded text:
nt. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverent: « Sicut tunc apud illos paterna exhibebatur reverentia, ut priores vocarentur nonni: ita nunc apud nos exigitur hodie ut ipsa paterna reverentia priores nostri a nobis vocent
Abbreviated transcription (Latin):
DEORDINANDO ABBATE
illa sẽꝑ cõsideret᷑ racio. ut
hic constituatur quem
sibi omĩs concors congrega¬
tio scđm timoremdĩ. siue &iã
pars quã uis parua congre¬
gationis saniore consilio
elegerit. Uite autẽ merito
& sapientie doc trina eliga¬
tur quiordinandꝰ est xiã¬
si ultimus fuerit mneedine
congregationis. Hincbeat᷑¬

Expanded text:
DE ORDINANDO ABBATE.illa semper consideretur ratio, ut hic constituatur quem sibi omnis concors congregatio secundum timorem Dei, sive etiam pars, quamvis parva, congregationis saniore consilio elegerit. Vitae autem merito et sapientiae doctrina eligatur qui ordinandus est, etiamsi ultimus fuerit in ordine congregationis.
Abbreviated transcription (Latin):
ratbellum Et sepe ad monitus
sinõ corrrexerit &iã ep̃s ad ibea¬
tur intestimonio Qđ si nonsic
em̃ dauerit clares centibus culpis
proiciatur demonasterio Sita¬
mentalis fuerit eius contumana
ut subdi. aut obodire regule no

Expanded text:
r. Et saepe admonitus si non correxerit, etiam episcopus adhibeatur in testimonium. Quod si nec sic emendaverit, clarescentibus culpis, projiciatur de monasterio; si tamen talis fuerit ejus contumacia, ut subdi aut obedire Regulae no
Abbreviated transcription (Latin):
tra operationẽ bonã sermo
inconueniens frangat. Qđ¬
dioce simꝑtin& locus ipse. uł
ad abbates aut xp̃ianos ui¬
cinos claruerit̃ Pro ibeat̃
prauor preualere consen¬
sum Sedomuidĩ dignu cons¬
tituat dispens arẽuen¬
es prohoc sereceptur os mer

Expanded text:
tra operationem bonam sermo tra operationem bonam sermo inconveniens frangat; sdioecesim pertinet locus ipse, vel ad abbates aut Christianos vicinos claruerint, prohibeant pravorum praevalere consensum, sed domui Dei dignum constituant dispensatorem: scientes pro hoc se recepturos mer
Abbreviated transcription (Latin):
e propriis semꝑ cȩnobu
incħis eligatur. Uirsc̃s discretꝰ
grauis. Castus Carus. humilis
Mansua us & doctus. quidi¬
utinis experi mentatus estdo¬
cumentis. omĩbus prefatis reb
bene fuerit eruditus. Qui in abs¬
tinenti a precellat. Indoctrina
resulgeat. E quisitas epulas
mense lauciores consuetudi nem¬
que conteminat. Uininimis per¬
ceptionẽ respuat Cunc tis in
cõmune fr̃ibus ut pater pro¬
prius piissimus que prouideat
Que n necira subita & in mo¬
deradeiciat Mec superbia
ex tollat. Nec meror ac pusl¬
lanimitas frangat. Nec libi¬
docorrũpats qui& in pacientia
dis cretionẽ & cum ira exibeat
lenitatẽ: quique sic egentibus
aut pauperib par eatatim
nistrumse & non p̃ latum
tantũ xp̃i uisceribus recog¬
noscat cuius que tanta deb&
sermonis & uite consonan¬
tia eẽ ut id qđ doc& uerbis
confirm&᷑ operibus sedulis
Et bis accuto pre¬
cedens gladio quic quid aliis
informat uerbo iugi ipse
gerats tudio Ut nec sermo¬
nem operatio destruat : Nec c̃

Expanded text:
e propriis semper coenobii monachis eligantur; vir sanctus, discretus, gravis, castus, charus, humilis, mansuetus, et doctus; qui diutinis experimentatus et documentis, omnibus praefatis rebus bene fuerit eruditus. Qui in abstinentia praecellat, in doctrina refulgeat, exquisitas epulas mensae lautioris consuetudinemque contemnat; vini nimii perceptionem respuat; cunctis in commune fratribus ut pater proprius piissimusque provideat. Quem nec ira subita immoderate dejiciat, nec superbia extollat, nec moeror ac pusillanimitas frangat, nec libido corrumpat. Qui et in patientia discretionem, et cum ira exhibeat lenitatem; quique sic egentibus atque pauperibus pareat, ut ministrum se et non praelatum tantum Christi visceribus recognoscat. Cujusque tanta debet sermonis et vitae consonantia esse, ut id quod docet verbis, confirmet operibus sedulis, et bis acuto praecedent gladio, quidquid alios informat verbo, jugi ipse gerat studio, ut nec sermonem operatio destruat, nec e
Abbreviated transcription (Latin):
ri Ubi cũ que aute insibi
obuiant fr̃s iunior a priore
benedictionẽ p&at. Transeun¬
te maiore minor surgat &d&
ei locum sedendi Nec presu¬
mat iunior consede remisi ei p̃¬
cipiat senior suus. Ufiat qđ scrip¬
tũ est Honore inuicẽ pre¬
tuatim inuia in quo cũque loco
occurreri nt. cũ omi humilitate
ab inincemflectentes: benedic¬
tionem rogent: & si exeis unus
senior fuerit prius iumor bene¬
dictionem postul&: tunc demũ
senior prose quatur Inconses su
uero frũm sialius suꝑ uenerit qui
iunio ressunt ordine ad surgant.¬
& seniori. locum prebeant Iuuio¬
res uero senioribus nulla tenus su¬
per biendo contradicant sed cũ
onĩ humilitate uł interrogati
uł correpti respondeant. Sila¬
bentẽ in quolib& delict ũ iumor
seniorem aspexerit. nõ expro¬
brando sed magis dolendo ad confi¬
tendum ab̃bi uł preposito dirigat
Similiter senior iuniori faciat

Expanded text:
Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praetuatim in via vel in quocunque loco occurrerint, cum omni humilitate ab invicem flectentes benedictionem rogent; et si una ex eis senior fuerit, prius junior benedictionem postulet, tunc demum senior prosequatur. » Capitufratrum, si alius supervenerit, qui juniores sunt ordine assurgant, et seniori locum praebeant. Juniores vero senioribus nullatenus superbiendo conomni humilitate vel interrogatae, vel correptae respondeant. Si labentem in quodlibet delictum junior seniorem aspexerit, non exprobrando, sed magis dolendo ad confitendum abbatissae vel praepositae dirigat: similiter senior juniori faciat
Abbreviated transcription (Latin):
paciuntur. Ergo scđm ordines
quos conftituerit uł quos ab ue¬
rint ipsifr̃s sicaceuant ãpacẽ¬
ponendũ incorastandã & in
omĩbus omino locis & as non
discernat or dines nec pre iudi¬
e& quias amuel & daniel pue¬
que autẽ monas terium primus
ingreditur primus sed eat Pri¬
mus ambul& Primus psalmum
dicat Prmus imensam exten¬
dat manum Prior in eccła com¬
munic& Pec&as inter eos queri¬
tur sed pro fessio. Qđ dicit sa¬

Expanded text:
ationem. Ergo secundum ordines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant ad paceponendum in choro standum. Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueque autem monasterium primus ingreditur, primus sedet, primus ambulat, primus psalmum dicit, primus in mensam extendit manum, prior in in Ecclesia communicat; nec aetas inter eos quaeritur, sed professio. 4. Nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
poste a uoluerit stabilita¬
tẽ suã fir mare nõ retnał
calis uolunras ex maxime.
quia tepore ospitalita tispo¬
modo sirm& stabilitatẽ suam.
siue incorde. tantũ siue ineor¬
de su ul& uerbo hiec aperte
non dicitur. Sedut̃datur in¬
telligi Sicut illeno uitiꝰpro¬
mitit destabilitate sua corã
dõ & scĩs eius. ut si aliquando
aliterfecerit ab eo sedamp¬
nandũ sciat quẽ irrid& Ita
& iste quãuis nõ promit
tat quia iam promissũ ha¬
b&: firm& tam̃ stabilita¬
tem suã corde simul & uer¬
bo corã dõ & scĩs eius. &x ido¬
neis testibus nemereatur ac¬
cipere dampnationẽ pro
multasua & in licita uagatio¬
uic ioiliuentus fuerit tem¬
pore ospitalitatis: non so¬
lum nõ deb& sotiari corpo¬
et honeste ut discedat: neei.
miseria &iã aliiui¬

Expanded text:
postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur ei talis voluntas; et maxime, quia tempore hospitalitatis pomodo firmet stabilitatem suam, sive in corde tantum, sive in corde simul et verbo, hic aperte non dicit; sed 802 ut datur intelligi, sicut ille novitius promittit de stabilitate sua coram Deo et sanctis ejus, ut si aliquando aliter fecerit, ab eo se damnandum sciat quem irridet: ita et istessum habet, firmet tamen stabilitatem suam corde, similiter et verbo coram Deo, et sanctis ejus, et idoneis testibus, ne mereatur accipere damnationem pro multa sua et illicita vagatioinventus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpoei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vi
Abbreviated transcription (Latin):
gu larit̃ obseruans custodiat & sic acce¬
dat ad pacem ad cõmunionẽ
adpsalmũ inponendum. Incͥoeo
standum & in omibus omĩno
locis preter officiũ altaris.
đt nisi quando altario minis¬
trat. Altario enĩ adsis tenspri¬
mus stat. sacrificat. & prius ꝓ
omibus orat. & iã siultimus in¬
uenitur in ordine: & idõ neclo¬
cus ibi constituendus est nec

Expanded text:
ustodiat; et sic accedat ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum, et in omnibus omnino locis, praeter officium altaris, id est quando altario ministrat: altario enim assistens, primus stat, sacrificat, et primus pro omnibus orat, etiamsi ultimus inveniatur in ordine: et ideo nec locus ibi constituendus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nis Caueat abbas nealiquan¬
do dealionoto monaster iomo¬
nacum ad abitandumsuscipiat
sine consensu abbis eius adlitte¬
bit de aliomonasterio sine uolun¬
tate eiꝰ qui pre est patris fr̃s¬
sed nec uidere oport& dicente
apło Quia qui primam fidẽ
Qđ si precatus fuerit ab eo
qui pre est patre ut inaliũ monas¬
terium ingrediatur. commen¬
d&ur abeo ei qui p̃ est ubi eẽ
desiderat & sic suscipiatur Ille¬
uero monacus quantos fr̃s in
aliomonasterio inuenerit tan¬
tosseno uerit haberepriuor es¬
Sed nec ad tendendum ẽ qđ fuit
antea sed ꝓbandum qualis ẽẽ
ceperit Susceptus uero si
habereuid& aliquid siue  in
rebus siue in codicibus ul
cum omnino siueclericum.
alterius loci ułmonasterii
recipi subqualib& causa. nolu¬
mus inter dicimus pibemus:
prospicientes talia studio
caeritoctis : Neuum aliqͦd
sorde scandali surgente in¬
ducaꝵ dicit enĩ scyptur a
Quicquid tibi nonuis alio ne¬

Expanded text:
 autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus aut littebit de alio monasterio, sine voluntate eius qui praeest Patris, fsed nec videre oportet, dicente Apostolo: Quia qui primam fidem . I Tim. V Quod si precatus fuerit ab eo qui praeest Patre, ut in alio monasterio ingrediatur, commendetur ab eo ei qui praeest ubi esse desiderat, et sic suscipiaturvero monachus quantos fratres in alio monasterio invenerit, tantos se noverit habere priores. Nec attendendum est, qui fuit antea; sed probandum est, qualis esse coeperit. Susceptus vero si habere videtur aliquid, sive in rebus, sive in codicibus, ulchum omnino sive clericum alterius loci vel monasterii recipi sub qualibet causa nolumus, interdicimus, prohibemus: prospicientes talia studio charitatis, ne novum aliquod forte scandalum surgentes inducant. Dicit enim Scriptura: Quidquid tibi non
Abbreviated transcription (Latin):
& abbas uocetur. Nonsua
assũptione sedihonore & a¬
more xp̃i Ipse aut̃ cogit&
& sic se exibeat ut dignus
sit tali honore Notandũ¬

Expanded text:
et Abbas vocetur; non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat, ut dignus sit tali honore. Ubicu
Abbreviated transcription (Latin):
predixit Ergo excepto hosquos
ut diximus altiori consilio ab¬
bas ꝑ tulerit uł degra dauerit
certis ex causis. Reliqui om̃s
inmonas terio iuniorẽ senouerit
Abbi uero studendũ estut
peror dinemsic̃ conuersiumonas¬
terio fuerunt ita in suoor dine cons¬
tituantur Pr&er siuberis conuer¬
satio religionis meruerit. ut in an¬
tea promoueatur. uł sigrauis cul¬
pa exigerit. ut retro regrad&ur

Expanded text:
runt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnesin monasterio, juniorem se noverit Abbati vero studendum est ut per ordinem, sicut conversi in monasterio fuerint, ita in suo ordine constituantur, praeter si uberis conversatio religionis meruerit ut inantea promoveatur: vel si gravis culpa exegerit ut retro regradetur
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nobis cum ymmobilis in
hoc monasterio ut bonotuo
alii erudiantur exemplo
Nõ enĩ opus est dm̃ in alio
querere lo co qui ubique est
semꝑ & totus Ipsienĩ dño & nos
in hoclocoseruimus: & ipsore¬
gimilitamus. Unus enĩ est¬
dñs in om̃ilo co. cui a seruis
suis cottidie seruitur: & unus
rex regum cui amilitibus suis
semꝑ & in om̃i lo comilitatur
Et ido non est tibiopus alium
quererelo cum ubi meliusser¬
uias dño Quia hic bene labo¬
rando dnõque seruiendo cęloꝵ
poteris conqui rere Regnum

Expanded text:
nobiscum immobilis in hoc monasterio, ut tuo bono alii erudiantur exemplo; non enim opus est Deum in alio quaerere loco, qui ubique est et totus. Ipsi enim Domino et nos in hoc loco servimus, et ipsi Regi militamus; unus enim Dominus est in omni loco, cui a servis suis quotidie servitur, et unus Rex regum, cui a militibus suis semper et in omni loco militatur; et ideo non est tibi opus alium quaerere locum, ubi melius servias Domino, quia hic bene laborando, Dominoque bene serviendo, coelorum poteris conquirere regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinatus aut̃ caueat clatio¬
nẽ aut suꝑbiã. Nequic quã p̃¬
sumat nisiqđ ei ab abbe pre¬
cipitur. Sciens se multoma¬
gis disciplinaregulari subden¬
dum nec occasione sacerdo¬
ti obliuscatur regule obedi¬
entiam & discipliniam sedina¬
gis acmagis in dm̃ profitiat

Expanded text:
Ordinatus autem caveat elationem, aut superbiam: nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate suo praecipiatur; sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt. Qd sinõ fuerit
talis qui merratur proi¬
ci: nõ solum si pecierit susci¬
piatur congregationisocian¬
dus: uerũ &iã sua deatur
ut sted ut eius exẽpla alii
erudiantur. Et quia in om̃i
loco uni dño seruitur unire¬

Expanded text:
entur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni re
Abbreviated transcription (Latin):
cedi quidẽ ei conuenit in¬
gressũ propter incertos exi¬
nuis rerum interdum enim
potest fieri. ut per tẽpus pro¬
ficiat & delectetur scĩtate
uit && per maneat ceptissic̃
& frequenter factũ scimus
Oport& tam̃ circaeum cau¬
tius agi & diligentius: ut siue
inuerita te per maneat uł ꝓ¬
ficiat. Si ue institutionũ
nr̃arum libertas explorat᷑.
probabilis inueniatur & pu¬
ra: itanam que & nos dõ place¬
bimus. & ille aut profici et
siuerax est. aut sisimulator
rationabiliter & cum bumili¬
tate caritatis re prehendit
aut ostendit: tract& abbas
prudenter ne forte propt̃
hoc ipsum eũ dñs direxerit.

Expanded text:
cedi quidem ei convenit ingressum, propter incertos exitus rerum. Interdum enim potest fieri ut per tempus proficiat, et delectetur sanctitate vitae, et permaneat in coeptis, sicut et frequenter factum scimusOportet tamen circa eum cautius agi et diligentius; ut sive in veritate permaneat vel proficiat, sive institutionum nostrarum libertas exploretur, probabilis inveniatur et pura. Ita namque et nos Deo placebimus; et ille, aut proficiet, si verax est; aut si simulator rationabiliter et cum humilitate reprehendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
LXIII. de or dine congregationis
rdines suos in monaste¬
rio ita conseruent ut
conuersationis tẽpus ut
uite meritum discer nt aut¬
que abbas constituerit
Quiprimus in monas terio
conuersus fue ͬ primus ambu¬
l&. primus sedeat. primꝰ
eulogiam accipiat. Primꝰ
communic& in eccła Prior
loquatur cũ interrogant᷑
fr̃s proaliqua questione prio¬
psalmumdicat Incoro pri¬
mus consistat Ebdomadã
prior faciat: manũ in men¬
samprimus extenðat Nec
&as sola inter fr̃s requiren¬
da sed conuersatio est & la¬
boris studii quepre positũ
Vnde & haec discretiosenio¬
ris est p̃stolanda ut quem
quomodo ergadĩ amorẽ.
cultum que freuentem ui¬
derit. sichonoret: non enĩ
generis dignitas. aut rerũ
opulentia quã quis que abuit
ex quirenda sed uita recti¬
tudo & ar dentissime fidei
meriꝰdebent pensanda :
Ille enĩ potior quidõ proximi

Expanded text:
LXIII. De ordine congregationis. Ordines suos in monasterio ita conservent, ut conversionis tempus et vitae meritum discernit, utque abbas constitueritQui primus in monasterio conversus fuerit, primus ambulet, primus sedeat, primus eulogiam accipiat, primus communicet in ecclesia, prior loquatur cum interrogantur fratres pro aliqua qupsalmum dicat, in choro primus consistat, hebdomadam primus faciat, manum in mensam primus extendat. Nec aetas sola inter fratres requirenda, sed conversatio est, et laboris studiique propositum. Unde et haec discretio senioris est praestolanda, ut quem quomodo erga Dei amorem cultumque ferventem viderit, sic honoret. Non enim generis dignitas, aut rerum opulentia, quam quisque habuit exquirenda; sed vitae rectitudo, et ardentissimae fidei merita debent esse pensata. Ille enim potior, qui Deo prox
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & sequitur. Et si forte
di di auonis aut alicuĩus rei
caus a fuerii inmonas terio: il¬
lum locum adtendat quando
ingressus es ł inmonasterio:
non illum quiprore uerentia
sacerdoti concessusest qđ
dicit Si forte ordinationes
aut quia sacerdos est ordina¬
tus aut qui ordinationis minis¬
teriũ iđt ut aliqͥd ordinar&
potestatẽ accepit ab abbem in
monasterio. Aut alicuius rei
caus a sub auditur fuerit exal¬
tatus in monasterio illũ locũ

Expanded text:
mnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. dicit: Si forte ordinationis, aut quia sacerdos est ordinatus, aut quia ordinationis ministerium, id est ut aliquid ordinaret potestatem accepit ab abbate in monasterio. Aut alicujus rei causa, subauditur, fuerit exaltatus in monasterio; illum locum
Abbreviated transcription (Latin):
uerans in dñosciat se de scło nichil
sperare cũ se a uobis & ab eo uide¬
beat de scło qđ uiuis uob aut mor¬
tuis de ur̃is facultatib ianspe¬
r&. Quiꝰ cui semel erucifixus ẽ
mundus: denuo ab eo delectari
periores faciant. Qui uero ex
toto nichihabent: simplicit̾ pe¬
ticionẽ faciant & cũ oblationẽ
offerant filiũ suũ corã testi

Expanded text:
verans in Domino, sciat se de saeculo nihil verans in Domino, sciat se de saeculo nihil sperare, cum se a vobis, et ab eo videbeat de saeculo, quod vivis vobis aut mortuis de vestris facultatibus jam speret. Quia cui semel crucifixus est mundus, denuo ab eo redelectari periores faciant. Qui vero ex toto nihil habent, similiter petitionem faciant, et cum oblatione offerant filium suum coram testi
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua eiseruata a uobis cupi¬
ens inscłarẽ domũ urãmre¬
uerti. Fr̃ibus suis uolens
eẽ coheres insuarũ re dire
incipiat sponsus. & dñs fa¬
cultatũ & pristinis restitu¬
tus delitiis & pompis nõ aliut
desideraturꝰ quã nuptias.
Ergo sic̃ superius diximus
si digne eum uultis dõ offer¬
aequaliter partes. Una distri¬
buta. abb is manib pauperib
uł indigentibus erogetur.
Aliã uobis uł frĩbus suis per¬
gens ille ad comitatũ sc̃orꝑ exa¬
giliariomunus t tulo derelin¬
quat. Terciã uero partem uia¬
ticisui utilitatẽ deferat secũ
Quodsiutraq uobis grauẽ sunt uo¬
cesuit nec dm̃ audiatis pauperi¬
bus errogando & filii animã
partib diuidendo & auferendo
abeo secul arem substantiã uł
nudũ & solũ filiũ dõ largitate :
Ita ut iure iurando ꝑsacra sc̃a
euangelia ꝓmitatis ei ulterius
eum de ur̃a patrimonii substancia
nichilhabere:. Ut firmit̾ iam ꝑse¬

Expanded text:
ne sua ei servata, a vobis cupine sua ei servata, a vobis cupiens in saecularem domum vestram reverti, fratribus suis volens esse cohaeres, in suarum redire incipiat sponsus et dominus facultatum, et pristinis restitutus deliciis et pompis, non aliud desideraturus quam nuptias. Ergo, sicut superius diximus, si digne eum vultis Deo offeraequaliter partes: una distributa abbatis manibus pauperibus vel indigentibus erogetur; aliam vobis vel fratribus suis pergens ille ad comitatum sanctorum exagiliario munus titulo derelinquat; tertiam vero partem viatici sui utilitatem deferat secum Quod si utraeque vobis graves sint voces, ut nec Deum audiatis pauperibus erogando, et filii animam partibus dividendo, et auferendo ab eo saecularem substantiam, vel nudum et solum filium Deo largite; ita ut jurejurando per sacrosancta Evangelia promittatis ei, ulterius eum de vestra patrimonii substantia nihil habere: ut firmiter jam perse
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cum alicuius nobilisfi¬
lius propterdĩ ser uitium
inmonas terium uo luerit cõ¬
uolare: Nonprius suscipiat᷑
nisi superius diximus. omnẽ
a se oboedientiã promise¬
rit ad implendã de inde con¬
ueniant ei: parentes ut et eoꝵ
quale sĩ uotũ agnos catur de
sentiente seius uotis parentes
cõuocatis eis ab abbate in monas¬
terium. uotũ filii conuesten¬
tis ex quiratur ab eis ut ab ip¬
sius pocius uideatur deuoue¬
riuł offerri quieũ genuerun
Cũ ergo magis responderint pa¬
rentes gratanter seuelle ad¬
implere quę cupit: Tunc dicat
rantes. oparentes iuste uobis
mus utͥsi lium ur̃in digne dõ cu¬
pitis offerre: ascło eũ prius
exuite. Quod sialiquid apud
uos ei scło remanserit conser¬
uandũ abebit Aliquandotitil¬
lationẽ diabo lici de sideriisicut
canis delectatur ad suum
re dire uomitum: & posita
manum super aratrum respi¬
ciens retro. iã nõ sit aptus regno
celoꝵ. Relicto quandoque
monasterio securus deportio¬

Expanded text:
UM. Cum alicujus nobilis filius propter Dei servitium in monasterium voluerit convolare, non prius suscipiatur, nisi, ut superius diximus, omnem a se obedientiam promiserit adimplendam. Deinde conveniant ejus parentes, ut et eorum quale sit votum agnoscatur de sentientes ejus voto parentes, convocatis eis ab abbate in monasterium, votum filii convertentis exquiratur ab eis; ut ab ipsis potius videatur devoveri, vel offerri, qui eum genuerunt. Cum ergo magis responderint parentes, gratanter se velle adimplere quae cupit, tunc dicat rantes, o parentes, justa vobis mus: ut si filium vestrum digne Deo cupitis offerre, a saeculo eum prius exuite. Quod si aliquid apud vos eis saeculo remanserit conservandum, habebit aliquando titillationem diabolici desiderii; sicut canis delectatur ad suum redire vomitum: et posita manu super aratrum respiciens retro, cum non sit aptus regno coelorum, relicto quandoque monasterio securus de portio
Abbreviated transcription (Latin):
ei tamen post abbatẽ staro &
benedicere aut missas tene¬
re: si tam̃ iussemt ei abbas. Sin
alias nulla tenus aliqua p̃ simiat
Sciensse discipline regulari
subditũ: & magis humi lita¬
tis exempla omibus d&

Expanded text:
ei tamen post abbatem stare, et benedicere, aut missas tenere, si tamen jusserit ei abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exemp
Abbreviated transcription (Latin):
galit̾ san citũ antiquitusq tene¬
atur & ctuitũ cũ oblationib: dño
parentes suos tradere filios in
turos. Procul dubio hoc de
nr̃is filus faciendũ nobis salu¬
briter preb& ur excplum
Et cũ & enĩ est iuditiumcre¬
atorim nr̃o de nobis red derę
inmanuatque p& itione malta¬
ris palla omĩa inuoluta ad¬
trado quorã testibus regulari
ter permansurũ Itaut ab hac die
iã nõliceat illi collum de sub
regule ex cutere iugo sedma¬
gis cius dẽ regule fideliter
se cognos cat instituta seruare.
militare. Et uͭhaec nr̃a tradictio
inconuulsa permaneat proniit¬
perrerum mearum facultates
aliquando egrediends ei demo¬
nasterio tribuo occasiones. Et
ut hȩc p&itiosir ia permane¬
at: manumea eam firmaui&¬

Expanded text:
galiter sanc\ci/tum antiquitus teneatur et cautum cum oblationibus Domino parentes suos tradere filios in turos proculdubio hoc de nostris filiis faciendum nobis salubriter prebetur exemplum, equum et enim est iudicium Creatori nostro de nobis reddere frin manu atque peticione altaris paula omnia involuta trado coram testibus regulter permansurum, ita ut ab hac die non liceat illi collum de sub iugo regulę exscutere, sed magis eiusdem regulę fideliter se cognoscat instituta servare militare. Et ut hęc nostra traditio inconvulsa permaneat, promitper rerum mearum facultates aliquando egrediendi de monasterio tribuam occasionem. Et ut hęc peticio firma permaneat manu mea eam su
Abbreviated transcription (Latin):
rentibus propriis inmonasteri¬
um fuerit delegatus nouerit se
ibiperp& uoper mansurũ Nã
annasamubel puerũ natum &
lit. qui que in mini sterio
tẽ pli quo amatre fuerat func¬
tus per mansit: & ubi consti¬
tutus es deseruiuit. Hłeda

Expanded text:
rentibus propriis in monasterio fuerit delegatus, noverit se ibi perpetuo permansurum. Nam Anna Samuel puerum natum et lit; quique et in ministerio templi, quo a matre fuerat functus permansit, et ubi constitutus est, deservivit .
Abbreviated transcription (Latin):
in loco alterius subpositus
quasi suffactus. Unde x con¬
sulem suffect ũ dicimus eũ qui
proalio substituitur. Uel¬
certe si hoc facere noluerint &
ali quid offerre uolueruit.
melemosina monasterio pro
mercede sua faciant. Exreb
quas dare uo lunt monasterio
donationemreser uatosibi suta
uoluerint usũ fructum. Usũ

Expanded text:
in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. certe si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario.
Abbreviated transcription (Latin):
nec manduc& Ergo qđ sidiu¬
tissime otiosilabore maniũ
suarũ querere uictũ noluerĩt.
cũ reuerentia permultoꝵ re¬
ligiosoꝵ testimonia cotauti¬
ti ab abbe: ecclesus reuertant᷑
Siuero qđ absit nõ pac fice sed
magis perscandalum exire
claudantur: quia magis ipsiage
re debent. qđ aliis predicantꝰ
desiderio monisteriosociareuo
ab seruatione regale uł pro¬

Expanded text:
nec manducet . Ergo quod si diunec manducet . Ergo quod si diutissime otiosi labore manuum suarum quaerere victum noluerint, cum reverentia per multorum religiosorum testimonia conventi ab abbate Ecclesiis revertantur. Si vero, quod absit, non pacifice, sed magis per scandalum exire cludantur. Quia magis ipsi amplius agere debent, quod aliis praedicant desiderio monasterio sociari dobservatione Regulae vel pro
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Sacer dotes si hoc elegerit
ut pro amore dĩ uł propter
disciplinã uł mensuram sc̃ȩ̃ ui¬
tȩ monasteriis habitent in solo
nomine patres monasteriinun¬
cupentur. Et nichil aludeis
inmonasteriis liceat nisi ora¬
tiones colligere conplere & sig¬
nare. Aliudueronichil aut
pre sumat cuit eiliceat ił ali¬
quid ordinationis aut domi¬
nationis cui dispensationis uin¬
dicent Sed omnẽ formã licen¬
tiȩ uł ordinande dominationis
monas terii. abbas qui supergre¬
gemuniuersũ est ordinatus
cum regula iudic & uł defen¬
dat. Nam solo honoris nomine.
iđo statuimus cos patresmonas¬
teru apellari proptersacra¬
tionẽ sacer dotii aut ordina¬
tum. aut uestitum. aut caltia¬
rium monasterii ut imagiscot¬
tidie eligunt. & operari com¬
muniter. scđm preceptum
apłicũ Memores sẽꝑscĩa¬
postoli pauli formam ostenden¬
tis dese: & dicentis: nõgratis pa¬
dicit. Laborauimus manibus
nr̃is: nequẽ ur̃m grauaremus
Et item ipse dic̃ Quinõ laborat

Expanded text:
at. Qui si hoc elegerint, ut pro amore Dei, vel propter disciplinam, vel mensuram sanctae vitae monasteriis habitent, in solo enim nomine patres monasterii nuncupentur; et nihil aliud eis in monasteriis liceat, nisi orationes colligere, complere et signare. Aliud vero nihil aut praesumant, aut eis liceat; vel aliquid ordinationis, aut dominationis, aut dispensationis vindicent; sed omnem formam licentiae, vel ordinandae dominationis monasterii abbas, qui super gregem universum est ordinatus, cum regula vindicet vel defendat. Nam solo honoris nomine ideo statuimus eos patres monasterii appellare, propter sacrationem sacerdotii, aut ordinatum, aut vestimentum, aut calcearium monasterii uti magis quotidie eligunt, et operari communiter secundum praeceptumi, memores semper sancti apostoli Pauli, formam ostendentis de se, et dicentis: Non gratis padicit: Laboravimus manibus nostris, ne quem vestrum gravaremus. Et item ipse dicit: Qui non laborat,
Abbreviated transcription (Latin):
DEMONACHIS PEREGRI
de longinquis prouincus
suꝑuenerit si ꝓhospite uolue¬
rit habitare in monasterio &
cõtentus est cõsu& udinem
loci quã inuenerit. & nõ for¬
te suꝑfluitate sua ꝑturbat
monasteriũ sed simplicit̃ cõten

Expanded text:
DE MONACHIS PEREGRINde longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non superfluitate sua perturbat mon
Abbreviated transcription (Latin):
ł rastider nontime at timeat sed prospera mundi
se aidere tunc poterit regnabeat poli
iusquis amat rut los sanctorũ carpere fructus
actibus incunctis consocietur eis
Moribus or natus & castocorpore comptus
uiuat & adño semper amatus erit
Sit tacitus humilis mitissimus atq benignus
sit patiens sobrius prouidusatq pius
ndolis & docilis sapiens & mente pusillus
conpunctus placidus & bene cautus eat
Excitet interea cordis compunctio fontem
qui sordes animȩ in luuies que lauet
Crismate perfuse lacrimarũ fusio fonti
aequi perat maculas tergit ut ille nigras
Tergit & ablutos para disi rite colonos
efficit ut habeat iamsine fine ciues
Qui ugiter laudis possint per soluere grates
uiuere cum dño semper & esse suo

Expanded text:
. Tristia non timeat . . . . . . sed prospera mundi, . Tristia non timeat . . . . . . sed prospera mundi, Scandere tum poterit, regna beata poli. Quisquis amat rutilos sanctorum carpere fructus, Actibus in cunctis consocietur eis. Moribus ornatus, et casto corpore comptus, Vivat, et a Domino semper amatus erit. Sic sit tacitus, humilis, mitissimus, atque benignus Sit patiens, sobrius, providus, atque pius, Indolis et docilis, sapiens, ac mente pusillus Conceptus, placidus, et bene cautus eat. Excitet interea cordis cQui sordes animae illuviesque lavet Chrismate perfuso: lacrymarum fusio fontis. Aequiparat maculas, tergit ut ille nigras Tergit, et ablutos paradisi rite colonos Efficit, ut habeat jam sine fine cives Qui jugiter laudis possint persolvere grates, Vivere cum Domino semper, et esse suo
Abbreviated transcription (Latin):
limat & examinat. & poliendo uibrat¬
E st ouibus uirga gracilis. mode ratio iusta
lima piacla pians. regna beata parans
Arguit obseeratincrepat atq libenter emendat
quos sibi germano. foedere consociat
Nouit ad & ernum monachos ꝑducere regnum
et socia re choro dulciter angelico
quamuis hacc socios caeli deducat ad alta
est tamen angustis callis & arta uia
Arta pios celsi deducit ad atria regni
ampla malos puter mergit in imma nigri
Nemo uiamtimeat monachus intrare ꝑ artam
ducit ad astrigerum castrabeata polum
quemnocuo nulla pondere culpagrauat
Aliger & hereus grauido cũ corpore nullus
uerberat a&hereas sepe uolando uias
Nullus enĩ monachus peccati pondere pressus
stelligeri poterit regna subire poli
Omis enim monachus lacrimis commissa lauare
deb& et ulterius nulla lauanda pati
lemper& interea mocħi discretio mentem
et uia ꝑ medium regia ducat eum
Utcaueat dextram solerstimeatq sinistram
hortantur sacrȩmunia legis eum¬

Expanded text:
Limat et examinat, et poliendo librat. Omnibus est virga gracilis, moderatio justa, Lima pia pie capiens, regna beata parans. Arguit, obsecrat, increpat, atque libenter emendat. Quos sibi germano foedere consociat. Novit ad aeternum monachos perducere regnum Et sociare choro dulciter angelico. Quamvis haec socios coeli deducat ad alta, Est tamen angustus callis, et arcta via, Arcta pios celsi deducit ad atria regni, Ampla malos putei mergit in ima nigri. Nemo viam timeat monachorum intrare per arctam, Ducunt ad astrigerum castra beata polum.Quem nocuo nulla pondere culpa gravatAliger aethereus gravido cum corpore nullus Verberat, aethereas saepe volando vias. Nullus enim monachus peccati pondere pressus Stelligeri poterit regna subire poli. Omnis enim monachus lacrymis commissa lavare Debet, et ulterius nulla lavanda pati. Temperet interea monachi discretio mentem, Et via per medium regia ducat cum. Ut caveat dextram solers, timeatque sinistram, Hortantur sacrae munia legis eum
Abbreviated transcription (Latin):
procapacitate sua suspicatur de dõ & quantũ natura
Homines enĩ quantũ possunt aciem m̃tis extendere as¬
piciunt qui ds̃ sit opinione nõ definitione. Angłi aut̃
quis upe riores hominib: sunt & plus aliquid dedõsenti¬
unt nõ est dubiũ. Archangłi uero eo ipso amplius :
Cherubin aut̃ & seraphrm. quȩ potentiae iuxta bñ esse di¬
cunt̃ iuiora dẽ dõ sentiunt Nõtãm cõp̃hendunt poenit᷑
nore ansio iquia nemo nouit patrẽ nisi filius nec filiũ quis¬

Expanded text:
pro capacitate sui suspicatur de deo, ut quantum natura homines enim, quantum possunt aciem mentis extendere, aspiciunt quid deus sit opinione, non definitione; angeli autem qui superiores hominibus sunt, quia plus aliquid de deo sentiunt, non est dubium; archangeli uero eo ipso amplius; cherubin autem et seraphin, quae potentiae iuxta deum esse dicuntur, maiora de deo sentiunt, non tamen conprehendunt penitus quid deus sit, quia nemo nouit patrem nisi filius, nec filium qui
Abbreviated transcription (Latin):
nem operatio destruat : Nec c̃õ¬
tra operationẽ bonã sermo
in conuemiens frangat. Qđ¬
dio cesimꝑtin& locus ipse. uł
ad abbates aut xp̃ianos ui¬
cinos claruerit̃ Proibeat̃
prauoꝵ preua lere consen¬
sum Sedomuidĩ dignũ cons¬
tituat̃ dispensator ẽScien¬
tes prohoc sereceptur os mer¬
cedẽ bonã si illud castere telo
łi faciant. siẽ ediuersopecca¬

Expanded text:
nem operatio destruat, nec e contra operationem bonam sermo inconveniens frangat; sdioecesim pertinet locus ipse, vel ad abbates aut Christianos vicinos claruerint, prohibeant pravorum praevalere consensum, sed domui Dei dignum constituant dispensatorem: scientes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant, sicut e diverso pecca
Abbreviated transcription (Latin):
post sug gestionem suam
in sua sententia priorisim¬
perium ꝑ durauerit : sciatiu¬
uor ita sibi expedire & ex
caritate confidens de adiu¬

Expanded text:
post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adju
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uerbũ discussionis senioris.
siue equi nomi. siue alicuius fr̃s
uenia petendaest Etã diuintra
prostratꝰ iaceat. donec senior
discussionẽ consumauerit Siaut̃
senior discussionẽ iterauerit. &
ipse ueniã iterare deb& Siquis¬
tar dior ad uenia inuentus fuerit.
Siue aliqua uerbareligionicon¬
traria. siue ꝓ excusatione delic¬
tisuiꝓtuler it mittendus est in
corigatur: si aut̃ obstinatus in¬
uenitur. separãdus esł a frĩbus

Expanded text:
mum verbum discussionis senioris, sive oeconomi, sive alicujus fratris, venia petenda est, et tandiu in terra prostratus, donec senior discussionem consummaverit: si autem senior discussionem iteraverit, et ipse veniam iterare debtardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria, sive pro excusatione delicti sui protulerit; mittendus est in corrigatur. Si autem obstinatus invenitur, separandus est a fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
Ui cuifrĩ aliqua forte
grauia aut inpossibilia
Diu iunguntur suscipiat qui¬
dem iubentis imperiũ cũ omĩ
mansuetudine & hobedientia
Qđ si omi nouirũ suarũ meusu¬
rauideri pondus oneris excede¬
re in possibilita tatissue cau¬
sasei quisibi p̃est pacent̃ ao
portune suggerãt Cũ omni

Expanded text:
ui fratri aliqua forte gravia, aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non
Abbreviated transcription (Latin):
te constituti nõ sunt coh ercen¬
disent entiã ex cõmunicationis.
sed proqualitate negle genti¬
ae. congruis emendandi sunt
plagis ut qđ ȩtatis in firmi¬
tas a culpanõ reuocat. fla¬
gellis disciplina compescat.
Illi uero fr̾s post quindecim
annos &atis uapulent. qui sa¬
tis graue̾ aut furti fugacis. aut
eligatur de congregutione
Sapiens Ce llarari

Expanded text:
te constituti non sunt coercendi sententia excommunicationis, sed pro qualitate negligentiae congruis emendandi sunt plagis; ut quos aetatis infirmitas a culpa non revocat, flagelli disciplina compescat.Illi vero fratres post 15 annos aetatis vapulent, qui satis gravem aut furti fugacis, aut eligatur de congregatione sapiens, maturi
Abbreviated transcription (Latin):
miter est om̃ib edibenda sed
scđm unius cuiusq et atem uel
intellectũ cum magnoẽ mode¬
ramine inferendꝰa Aliter
enim paruuli. Aliter adoles¬
centes & iuuenes. Aliter se¬
nes. Aliteruero in de crepita
positi debent uidicari etate
ldeoq quocies pueri uel ado¬
lescentiores etate aut qͥminꝰ
intellige possit quanta poe¬
na sit ex comunicationis. hi
talesdum de lnquunt aut
ieiuniis nimis affligantur
aut agris uerberib coercean¬
tur utꝰ sanentur. De talib enĩ

Expanded text:
miter est omnibus exhibenda, sed miter est omnibus exhibenda, sed secundum uniuscujusque aetatem vel intellectum cum magno est moderamine inferenda. Aliter enim parvuli, aliter adolescentes et juvenes, aliter senes, aliter vero in decrepita positi debent judicari aetateIdeoque quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acris verberibus coerceantur, ut sanentur. § II