comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rinoꝵ regñũ amicicias expete¬
bat. ut sub eis degentib xp̃ia
fuit amplo atq robusto. statu¬
ra emmenci. et apice capitis
rotundo. naso paululũ mediocͥ¬
tatem excedente oculis pulchris
canicie uen̾ãda. facie leta. uo
ferculis p̃bebatur. p̃ter assam
carnem ꝙͣ uenatores uerub
inferre solebant. Qua ille li¬
benciꝰ quam ullo alio cibo ues¬
cebat ͦ Int̾ cenandũ aũt aliꝙ
acroama. aut lectorẽ audieb̾at
legebant ͦ ei historie antiquoꝵ¬
et res geste. Delc̃abat ͦ et libͥs
sci augustini. p̃cipueq hiis qͥ
te ciuitate di p̃citulati sunt.
¶uini uero et om̃s potus ad̾o
ꝑcus in bibendo erat. ut suꝑ
cenam raro plus quam ter bi¬
beret. Estate post cibum me¬
ridianũ pomoꝵ aliquod su¬
mens ac semel bibens. depo¬
sitis nestib et calciamentis.
uelud noctu solitus erat duab
aut tribus horis quiesce̾. Noc¬
tib sic dormiebat. ut sompñ
quatꝰ aut quĩquies nõ solum

Expanded text:
rinorum regum amicitias expeterinorum regum amicitias expetebat, ut sub eis degentibus chris corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, vocferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae; delectabatur et libris sancti Augustini, precipueque his qui de civitate Dei pretitulati sunt. Vini vero et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super coenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat duabus aut tribus horis quiescere. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum
Abbreviated transcription (Latin):
honestati ecc̃iastice oĩo incentꝰ
legendi et psallendi. discipliña
diligent̾ correxit. ꝑpendens enĩ
it̾m gallos et romanis in cancã¬
do discrepare: Metense u̾o sola
ne᷑ leuitate paululũ quid disso¬
nare. ꝑ cantores rursum sibi
ab adriano a roma directos. dis¬
sonanciam cãtus correxit. Circa
pauꝑes etiam solicitꝰ nõ solũ ĩ
regno suo. uerũ etiam tnͣsmaria
in egypto. in spria. in affrica. p̃¬
cipue in ihosolimis lib̾alitate¬
elemosinaꝵ xp̃ianis pauꝑib
solaciabat ᷑  Transmarinoꝵ re¬
gũ amicicias ob hoc maxime
expetens. ut xp̃ianis sub eis de¬
gentib eẽt releuatio. ¶ Hugo¬
ecc̃am mane et uesꝑe. nec nõ
et nocturnis horis et sacͥficii
tempore inpigre frequentauit
solũ in suo regno illis subuenire
uerũ eciam in tnͣsmarinis re¬
gionibus in syriam et egyptũ
et affricam. et ihosolimis. et
alexandrie atq carthagini pe¬
cunias młtas mitte̾ satagebat
Ob hoc eciam maxime tnͣsma¬

Expanded text:
honestati aecclesiasticae omnino intentus, legendi et psallendi disciplinam diligenter correxit . Perpendens enim, iterum Gallos a Romanis in cantando discrepare, Mettenses vero sola naturae levitate paululum quid dissonare, per cantores rursum sibi ab Adriano papa a Roma directos dissonantiam cantus correxit. Circa pauperes etiam sollicitus, non solum in regno suo, verum etiam trans maria in Aegypto, in Syria, in Africa, precipue in Hierosolimis, liberalitateelemosinarum christianis pauperibus solatiabatur; transmarinorum regum amicitias ob hoc maxime expetens, ut christianis sub eis degentibus esset revelatio. Alchuecclesiam mane et vespere necnon et nocturnis horis et sacrificii tempore impigre frequentavit.solum in suo regno illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transma
Abbreviated transcription (Latin):
am monacham sieri aoegiis
ertheo otem cubiculariam su¬
qm coronauit augustam. Su
phnic locum dicit Sygeb̾tus¬
uisequentib. Constantinꝰ ⁊̃¬

Expanded text:
am, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam.am, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam.
Abbreviated transcription (Latin):
anno. S. Constantinopoli
quidam lapideam auream ĩ¬
uenit et in ea uirum iacẽtẽ
cũ hac scͥptura. xp̃c nascet ͦͦ
ex maria uirgine. et credoin
eum. Sub cõstantino et hyre¬
ne imꝑatorib. o sol iterum

Expanded text:
. 4. Constantinopoli quidam lapideam auream invenit et in ea virum jacentem cum hac scriptura: Christus nascetur ex virgine Maria, et credo in eum. Sub Constantino et Hyrene imperatoribus, o sol, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
me suprenũ pontes duos con¬
striut et munit. et sclauiam ĩ¬
g̾ssus eam sibi subiugat. Item¬
sarolus in saxoniam suꝑ albiã
fluuĩ duos pontes cõstruxit. et
in uno eoꝵ ex utroq capite cas¬
tellum ligneũ. ¶ Adalgisus filiꝰ¬
desid̾ii regis. qui iucto pr̃e suo ad
grecos cõfug̾at. anumatꝰ g̾corũ
anxilio ad italĩa uenit. aut ad
repetendũ regnũ. aut infe̾nd̃a
ultionẽ. qui mito cũ frantis bello.
tentus ab eis amara morte ꝑem¬

Expanded text:
niae super Rhenum pontes duos construit et munit, et Sclaviam ingressus, eam sibi subigit. Adearolus in Saxonia super Albiam fluvium duos pontes construxit, et in uno eorum ex utroque capite castellum ligneum. Desiderii regis, qui victo patre suo ad Grecos confugerat, animatus auxilio Grecorum ad Italiam venit, aut ad repetendum regnum, aut ad inferendam ultionem; qui inito bello cum Francis, tentus ab eis amara morte pe
Abbreviated transcription (Latin):
captus a febre mortuus est.
leonis cũ filio suo con¬
stantino imꝑat annis detẽ¬
¶ mady amiras multos utͥ
karolus rex oranionis causa
uadit romam. ibiq filii eiꝰ
unguntꝰ in reges. pipius¬
rex romam ueniens ab adria¬
no papa honorifice suscipit ͦ
filius eius in regem ytalie. et
ab eodem pontifice ungunt ͦ
Ipse u̾o acclamante populo
uniu̾so patͥcius romanus ꝙ¬
am ad rianus papa nũcios
ad thassilonem qui eum de fi¬
delitate regis monerent.

Expanded text:
captus a febre mortuus est. yrene cum filio suo Constantino imperat annis 10. Mady amiras multos utriyrizat. Karolus rex orationis causa vadit Romam, ibique filii ejus unguntur in reges: Pipinusrex Romam veniens ab Adriano papa honorifice suscipitur.filius eius in regem Italiae et ab eodem pontifice unguntur, ipse vero acclamante populo universo patricius Romanus am Adrianus papa nuncios ad Tassilonem, qui eum de fidelitate regis monerent.
Abbreviated transcription (Latin):
rolus ad capuam campanie
urbem ꝑ italiam ꝑrexit. et
inde rediens bellum beneuẽ¬
tanis indixit. ¶ uerũ dux pro¬
uincie aragisus noĩe regis
ferocitatem ferre non p̃ualens
filios suos romaldũ et grimals
obsides ei pro serũadã fidelicate

Expanded text:
us ad Capuam Campaniae urbem per Italiam perrexit, et inde rediens, bellum Beneventanis indixit. Verum dux provinciae Aragisus nomine, regis ferocitatem ferre non prevalens, filios suos Rumaldum et Grimaldum obsides ei pro conservanda fidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
ĩitalia constituto. milites eius
sclauis et luricianis bello congͥs
¶balauinus flandrensis comes
cum godefrido auũculũ suũ fre¬
d̾icum ducem intra andwarpũ
obsedit. S concurrẽtibus lochõ¬
ringis ab oppugnatione desistit

Expanded text:
in Italia constituto, milites ejus Sclavis et Lutitianis bello congressi, Balduinus Flandrensis cum Godefrido avunculum suum Fridericum ducem intra Andoverpum obsidet, sed concurrentibus Lotharingis, ab oppugnatione desistit
Abbreviated transcription (Latin):
eccĩam cõstantinopolitaña p̃po¬
nebant. ab imꝑatore gͦ benis¬
ne hĩci. incetam monachũ añ
eum uicerũt. ad̾o ut librũ quẽ
contra romanos scͥpserat ana¬
themauzarer et ĩcend̾et. Micha
ele prĩarcha nolente eis colloqͥ
recedunt. Michael cartam ip̃a
illos ab imꝑatore reuocatos ad
synodũ. ab sente imꝑatore con¬
uocauit. ut a populo lapidaren
cõmouit populũ cõtra eũ. sed
cõuictus cartã excõicationis fal¬
sasse: michael om̃sq sui a gracia
et palatio imꝑatoris remoti st̃.
Humb̾tus ep̃c siluecandide hec
descͥpsit. et scͥpta nichete mona¬
chi. et leonis acridam bulgarũ
archiep̃i confutauit. q̃ de lacino
in grecum tnͣslata iussu imꝑa¬
toris constantim a grecis recep

Expanded text:
ecclesiam Constantinopolitanam prepoecclesiam Constantinopolitanam preponebant. Ab imperatore ergo benigne habiti, Nicetam monachum ante eum vicerunt, adeo ut librum, quem contra Romanos scthematizaret et incenderet. Michaele autem patriarcha nolente eis colloquirecedunt. Michael chartam ipsamillos ab imperatore revocatos ad synodum absente imperatore convocavit, ut a populo lapidarentcommovit populum contra eum; sed convictus cartam excommunicationis falsasse, Michael omnesque sui a gratia et palatio imperatoris remoti sunt. Humbertus episcopus Silvae Candidae haec descripsit, et scripta Nicetae monachi et Leonis Acridani Bulgarum archiepiscopi confutavit; quae de Latino in Grecum translata, jussu imperatoris Constantini a Gre
Abbreviated transcription (Latin):
epłam ad imꝑatorẽ constantinũ
scͥptam. aminũ eius sibi concili¬
ans. apocrisiarios suos hũb̾tum
et cancellariũ cunstantinopolim
d̾igit. ad confutandas grecoꝵ here¬
ses. qui ut symoniaci donũ di uen¬
debant. ut walesci hospites suos
castratos etiam ad ep̃atum ꝓmo¬
uebãt. ut arriaui rebaptizabant
lacinos. baptiratos in nõie scẽ tͥni¬
tatis. us donacista ᷤ in sola grecia o¬
orchodoxam ẽẽ in eccĩa iactabant
ut incholaite nupcias sac̾dotib
concedebant. ut seueriam male¬
dcãm dicebant legem mopsi. ut
pneumachomagi ꝓfessionem sc̃
sp̃c a symbolo abscindebant. ut
nazarem iudaismũ obẜuabant.
ꝑuulos morientes ante octauũ
a natiuitate diem baptizari. in¬
mulieres in ꝑtuuł menstruo ꝑi¬
clicatas cõĩcari/ uł si pagane es¬
senc baptizari ꝓhibebant. laci¬
nos uocabant azimitas. et eos
minus. ꝓsequentes. eorũ eccĩas
claudebant. de fermentato sacͥ¬
ficabant. ĩ filiis sius romanam
eccĩam anathematizabant. eiq

Expanded text:
epistolam ad imperatorem Constantinum scriptam animum ejus sibi concilians, apocrisiarios suos, Humbertum et cancellarium, Constantinopolim dirigit ad confutandas Grecorum hereses, qui ut simoniaci donum Dei vendebant, ut Valesii hospites suos castratos etiam ad episcopatum promovebant, ut Arriani rebaptizabant Latinos baptizatos in nomine sanctae Trinitatis, ut Donatistae in sola Grecia orthodoxam esse aecclesiam jactabant, ut Nicholaitae nuptias sacerdotibus concedebant, ut Severiani maledictam dicebant legem Moysi, ut Pneumathomagi professionem Spiritus sancti a simbolo abscidebant, ut Nazareni Judaismum observabant. Parvulos morientes ante octavum a nativitate diem baptizari, mulieres in partu vel menstruo periclitatas communicari, vel si paganae essent baptizari prohibebant; Latinos vocabant Azimitas, et eos nimis persequentes, eorum aecclesias claudebant; de fermentato sacrificabant; in filiis suis Romanam ecclesiam anathematizabant, eique
Abbreviated transcription (Latin):
Henricus imꝑator filio suo hẽ¬
rico puero quĩquẽn in regem
sublimato aquis. contra baldui¬
nũ ꝓficiscit ͦ qui scaldem fluiũ
balduino fugiente tnͣsiens:
oĩa depopulat . et insuꝑ aꝑtis
sibi claũsule portis multam̃ ce¬
dem inimicoꝵ facit. et ultra
ꝓgressus. lamb̾tum comitem
balduini sacellicem cũ multis
ꝑimit. mulcos etiam flandren¬
siũ p̃mores ex̾citum suũ ꝓsequẽ¬
ces concludit intraurbem cor¬
nacum. et obsessos capit. ¶ Leõ
cum multis ad sepulchrũ eius
rome miraculis ostensis deus

Expanded text:
inricus imperator filio suo Heinrico puero quinquenni in regem sublimato Aquis, contra Balduinum proficiscitur. Qui Scaldim fluvium Balduino fugiente transiens, omnia depopulatur; et insuper apertis sibi Clausulae portis, multam caedem inimicorum facit; et ultra progressus, Lantbertum comitem Balduini satellitem cum multis perimit; multos etiam Flandrensium primates exercitum suum prosequentes concludit intra urbem Tornacum, et obsessos capit Leo cum multis ad sepulcrum ejus Romae miraculis ostensis Deus
Abbreviated transcription (Latin):
postolici seculmimis admiiistra¬
tione pͥuauit. successoremq sibi
gregoriũ qui gracianꝰ dicebatur
ĩ romana sede constituit. Suꝑ qͥb
disceptaret postmodũ sinodale
conciliũ. quia uenalitas int̾ue¬
nerat. depositus est qui suscepͭ.
non excõĩtatus est qui deseruit.

Expanded text:
postolici se culminis administratione privavit, successoremque sibi Gregorium, qui Gratianus dicebatur, in Romana sede constituit? Super quiore, cum disceptaret postmodum synodale concilium, quia venalitas intervenerat, depositus est qui suscepit; non excommunicatus est qui deseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
cis in heresim multiformem dedi¬
nantibus. auctore michaele prĩ¬
archa constancinopolitano. et leo¬
ue acridano bulgarum archiepo.
leo papa errores eorum redarguẽs
scribit contra eos librum firmis scͥp¬
turarũ testimoniis roboratum. o¬
Nicetas etiam monachus constan¬
tinopolitanus. qui agnoĩabat᷑ p̾ec¬
toratus scͥpsit contra romanos libꝵ
plenũ erroris et stulticie. p̃titulatũ
de arimo. de sabbato. de nupciis sa

Expanded text:
cis in heresim multiformem declinantibus, auctore Michaele patriarcha Constantinopolitano et Leone Acridano Bulgarum archiepiscopo, Leo papa errores eorum redarguens, scribit contra eos librum firmis scripturarum testimoniis roboratum. Nicetas etiam monachus Constantinopolitanus, qui agnominabatur Pectoratus, scripsit contra Romanos librum plenum erroris et stultitiae, pretitulatum: De Azimo, de sabbato, de nuptiis sa
Abbreviated transcription (Latin):
refente didici quod cum ipse¬
papa apocrisarius ad gallias
eẽt directus. synodum congre¬
gauit. in qua sex epõs ꝓ diuer¬
sis criminibus deposuit. Intꝰ
quos quid̃a erat ep̃t symonia¬

Expanded text:
referente didici, quod cum ipsepapa apocrisarius ad Gallias esset directus, synodum congregavit: in qua sex episcopos pro diversis criminibus deposuit. Inter quos quidam erat episcopus Simonia
Abbreviated transcription (Latin):
cia. solempni ploratu sp̃c scĩgͣ
illum aduentasse. illis ploran¬
tibus illis cantantib. ommib
simul pectora tũdentib. finita
missa egenis ꝑ p̃cones cõcla¬
matis. omnes dapes que sibi
et curialibus ꝑabant ͦ in usꝰ
eorum exhausit. Ipse obsonia
apponens. et ip̃e iuxta disciplina
ministroꝵ de longe consistens.
ipse suꝑfiua ciboꝵ abstergens.
pa in gallias ueniens/ ur motus
impii abalduino et godefrido
concitatos sedaret: godefridũ
quidem impatori reconciliauis
bãlouino ꝑtinatius agente. cõ¬
tra eum imꝑator excitum duxͥ
s tandem baldumꝰ aexus. cõ¬
dĩcto die aquis impãtori sacis¬
gitam ingressus godefridum
et balouinũ duces ad deditio¬
mem coegit. Post hec sinodus
moguntie celebratur in p̃sencia
sũmi pontificis leonis et imꝑa¬

Expanded text:
tia solemni ploratu Spiritus santia solemni ploratu Spiritus sanillum adventasse illis plorantibus, illis cantantibus, omnibus simul pectora tundentibus. Finita missa, egenis per praecones clamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus dabantur, in usus eorum exhausit, ipse obsonia apponens, ipse juxta disciplinam ministrorum de longe consistens; ipse superflua ciborum abstergens.pa in Gallias veniens, ut motus imperii a Balduino et Godefrido concitatos sedaret, Godefridum quidem imperatori reconciliavit; Balduino pertinacius agente, contra eum imperator exercitum duxit. Sed tandem Balduinus flexus, condicto die Aquis imperatori satiselgicam ingressus Gotefridum et Baldewinum duces ad deditionem coegit. Post haec synodus Magontiae celebratur in presentia summi pontificis Leonis et impe
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Idem imꝑator celebrabrͣ¬
alũ pentecosten apud moguntiã
Paulo añ missam cũ sedilia ꝑ arẽ¬
t ͦ ͦ in eccĩa ortum ẽ uirgiũ inter
cubicularios archiep̃i et abbatis
fuldeñ cenobii. utrorũ dñs iuxta
imꝑatorẽ sed̾e̾ deb̾et. Nam fuldẽ¬
magnis festiuitatib ad dexterã
ad pugnam. furoreq ꝑ ecc̃iam
grassante. paimentum sangͥ¬
ne inundauit. S statim epĩs
cõuolantib pace int̾ reliquos
dissidentes stacura templũ pur¬
gatum est. et missa festinis cla¬
morib acta. Sequencia aũt scĩ
spiritus ꝑcantata ex ultimo
eius uersu dcõ. hũc diem glorio¬
sum fecisti. uox ab aere lapsa ẽ.
hunc diem bellicosum ego feci.
Regentibus ominib p̃cimore
imꝑator diligent̾ intendens len¬
ciam mimiti. tu inquit om̃is
malicie inuẽtor simul et inten¬
tor diem bellicosũ et arrogan¬
tibus luctuosum fecisti. sed nos
ꝑ d̾i grãm qui illũ gloriosum
fecit. pauꝑib graciosum red¬
demꝰ. Et mox reincepta sequẽ¬

Expanded text:
ties. Idem Henricus celebrabat Pentecosten apud Maguntiam. Paulo ante missam cum sedilia pararentur, in ecclesia ortum est jurgium inter cubicularios archiepiscopi et abbatis Fuldensis coenobii, utrorum dominus juxta imperatorem sederet. Nam Fuldenmagnis festivitatibus ad dexteram ad pugnam, furoreque per ecclesiam grassante pavimentum sanguine inundavit: sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquos dissidentes statuta, templum purgatum, et missa festivis clamoribus acta. Sequentia autem percantata, et ultimo ejus versu dicto: Hunc diem gloriosum fecisti, vox ab aere lapsa est: Hunc diem bellicosum ego feci. Rigentibus omnibus prae timore, imperator diligenter intendens laetitiam inimici, « Tu, inquit, omnis malitiae inventor simul et incentor, diem bellicosum et arrogantibus luctuosum fecisti; sed nos, per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum reddemus, » et mox reincepta sequen
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sqror nobilissimi galliarũ
regio nuptias in glinheim cele¬
braret. omne balatronũ et hys¬
crionũ collegiũ quiut assolet
eo confluxerat: uacuũ abire ꝑ¬
misit. pauꝑibusq. ea que men¬
bris dyaboli subtraxerat. large
distribuit. In ip̃a u̾o nuptiarũ
sollempnitate tristia letis ad¬
mixtasũt. nã illust̾ssimꝰ mar¬
chionis alberti. filius leopaldꝰ
ponecreu̾orum arthiepõ in ur¬
be treu̾ensi sepelit ͦ. hic est leo¬
pãldus qui cũ pr̃ẽ suo alb̾to mar¬
chiam orientalem ungaris e¬
ripuit. ac intꝰ cet̾a uirtutis sue
oꝑa ex̾citum obbonis ĩnumera¬
bilem fines fines suos ex inp¬
usso uastantem. subito corrup¬
tis armis ꝙ tñ in omni cõflctu
eniam fortib incautũ est. pene

Expanded text:
it autem nobilissimi Galliarum regio nuptias Inglinheim celebraret, omne balatronum et histrionum collegium, quod, ut assolet, eo confluxerat, vacuum abire permisit pauperibusque ea, quae membris diaboli subtraxerat, large distribuit. In ipsa vero nuptiarum sollempnitate tristia letis admixta sunt. Nam illustrissimus marchionis Alberti filius Leopaldus ione Treverorum archiepiscopo in urbe Treverensi sepelitur. Hic est Leopaldus, qui cum patre suo Alberto Marchiam orientalem Ungaris eripuit ac inter cetera virtutis suae opera exercitum Ovonis innumerabilem fines suos ex inproviso vastantem subito correptis armis, quod tamen in omni conflictu etiam fortibus incautum est, pene
Abbreviated transcription (Latin):
bet ͦ. ¶ Emandꝰ ex dcĩs guilel¬
mi. Eo tp̃e corꝰ filii palantis
euandri rome integrũ reꝑtũ
est. cũ hoc epithafio. filius e¬
euandri pallas quem lancea tͦ¬
ni milicis occidit. more suo ia¬
cet hic. Quos uersus non m̃t
fcos crediderim quãius carmẽ¬
tis latinas lr̃as inuenisse dica¬
antiquo poeta. Ea qͥdem est na
ꝙ carne tabescente cutis ext̾iq
neruos. nerui ossacõtinent.
Ipatus nulueris ꝙ ĩ medio p̾
toris fecerat quatuor pedibus et
seimis mensuratus est ardens
uuit̾na ad caput inuenta est..
Qũa cũ nullo liquoris asꝑgine
aut flatus uiolencia exringu̾e
ualerent quidam sollercioris
ingenii. stilo subtus flaminam
foramen fecit. et mox intro¬
ducto aere ignis euanuit. Corꝰ
muro applicitũ uastitate sui
magͥtudinem meniũ uicis. S
ꝓcedentibus diebus stillicidiis
rorulentis infusum. Cõmuẽ
mortaliũ corruptionẽ agnouͭ.
cuce soluta. neruisq fluentib.

Expanded text:
LEL. Eo tempore corpus Pallantis filii Evandri Romae integrum repertum est, cum hoc epitaphio: Filius Evandri Pallas, quem lancea Turni Militis occidit, more suo jacet hic. Quos versus non tunc factos crediderim, quamvis Carmentis litteras Latinas invenisse dicaantiquo poeta. Ea quidem natura ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa contineant. Hiatus vulneris quod in medio pectore Turnus fecerat, quatuor pedibus et semis mlucerna ad caput inventa est. Quam cum nulla liquoris aspergine, aut flatus violentia exstinguere valerent, quidam subtilioris ingenii subtus flammam foramen fecit, et mox introducto aere ignis evanuit. Corpus muro applicatum vastitate sui magnitudinem moenium vicit. Sed procedentibus diebus stillicidiis roris infusum, communem mortalium corruptionem agnovit, cute soluta, membrisque fluentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
octo. hic ex nobili francorũ ꝓsapia
oriundus. auctoritate regalis excel¬
lencie ad sedem bĩ petri destinatus
fuit. sumq alsummpta purpura ꝑ
gallias iter ag̾et contigit eum c¬
duuiacũ uenire. ubi forte tũc p̃
plenus. Constantꝰ eum de incep¬
to redarguit illicitum eẽ inquiẽs
ꝑ manũ laytam sũmũ pontifitẽ
ad gub̾nationẽ tocius eccĩe molẽ¬
ter introire. uerũ si sius se credere

Expanded text:
t. Hic ex nobili Francorum prosapia oriundus auctoritate regalis excellentiae ad sedem beatri Petri destinatus fuerat. Cumque assumpta purpura per Gallias iter ageret, contigit eum Cluniacum venire, ubi forte tunc preplenus constanter eum de incepto redarguit, inlicitum esse inquiens per manum laicam summum pontificem ad gubernationem tocius ęcclesiae violenter
Abbreviated transcription (Latin):
gressus: cũ pautis obbonem re¬
gem de bello fugauit. et lanceã
insigne regis recepit. petrum
u̾o quem obbo expulerat: unga¬
rorum regno restituit. et unga¬
riam sibi tributariã fecit. ¶ Ep̃c¬
riis ac diuersis p̃liis p̃mens. pe¬
trũs regem eorum ab obbone
regno fraudulentꝰ pulsum mrꝰ¬
cessione alberti marchionis pe
tri cuiꝰ lemior erat: exulem susce¬
pit. at cũ ex̾citu paionias in¬
gressus congressu hĩco. cũ pantis
incredibilẽ młtitudĩem ungaro¬
rũ fudit petrũq regno restituit.¬
¶ Uñ rursus ẽ ille richinus her¬
mãni contracti de p̃faro crumi¬

Expanded text:
gressus, cum paucis Obbonem regressus, cum paucis Obbonem regem de bello fugavit, et lanceam, insigne regis, recepit; Petrum vero, quem Obbo expulerat, Ungarorum regno restituit, et Ungariam sibi tributariam fecit. riis ac diversis preliis premens Petrum regem eorum ab Ovone regno fraudolenter pulsum intercessione Alberti marchionis, cuius levir erat, exulem suscepit ac cum exercitu Pannonias ingressus congressu habito cum paucis incredibilem multitudinem Ungarorum fudit Petrumque regno restituit. Unde rursus est ille rithmus Hermanni Contracti de prefato trium
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam uasso iuxta molendi¬
nũ. equo insidenti et iter agen¬
ti. apparuit aũt in specie mõ¬
struosi aminalis. cuiꝰ aures ⁊
cauda asim erant. cet̾a ursi.
Cumq uassus tremeftũs fugã
miret clamauit monstrum
illud. Noli o uir expauesce̾. sci¬
to me hoĩem fuisse sicut cues.
Q quia bestialitꝰ uixi: post mor
fuisti: Ego/ ait ille solo nomine
benedictus fui qui nuꝑ apłicã
sedem indignus optinui. ad ꝙ̃
ille. Quid habes recributionis
Nũquid inquit usq ad diem iu¬
dicii ꝑ dumosa et squalentia.
et sulphurea loca et fetida ex¬
Post extremũ u̾o iudiciũ corpꝰ¬
meũ simul et animã irreme¬
uis olla iehenialis baratri de
gluciet. ita ut michi nulla speᷤ
in posterum recupationis res¬
stabit. Post hec uerba disparuit.
fu̾at autem ab ipso pontificatus
ab auribus asim ĩ candam desine¬
bat. Duxerat autem ꝑ totũ ui¬
tam carnalem. iõ cet̾a ursus e̾at
O quam melius illi fuerat si epis¬
imꝑacor iterum ungariam in¬

Expanded text:
cuidam Vasso juxta molendinum equo insidenti, et iter agenti. Apparuit autem in speciem monstruosi animalis, cujus aures et cauda asini erant, caetera ursi. Cumque Vassus tremefactus fugam iniret, clamavit monstrum illud: « Noli, o vir, expavescere; scito me hominem fuisse, sicut tu es. Sed quia bestialiter vixi, post mortfuisti?--Ego, ait, solo nomine Benedictus fui; qui nuper apostolicam sedem indignus obtinui. » Ad quem itum: „Quid habes retribucionis?" „Nunc", inquit, „usque ad diem iudicii per dumosa squalencia et sulphurea loca fepost extremum vero iudicium simul corpus et animam irremeum olla iehennalis baratri me deglucinposterum recuperationis restet. » Post haec verba disparuit. Fuerat autem ab ipso pontificatus ab auribus asini in caudam desinebat; duxerat autem per totum vitam carnalem, ideo caetera ursus erat. O quam melius illi fuerat, ut episimperator iterum Ungariam in
Abbreviated transcription (Latin):
legerũt. eumq mutato noĩe gre¬
geb̾tus. bñdictus symoniace pa¬
patu romano inuaso cũ eẽt rudis
lict᷑arũ: altm ad uices ecc̃ĩastici
officii exequendas secum papam
consecrari fecit. ꝙ cum multis nõ
plac̾et. t̾cius suꝑducit᷑ qui solus
uices duorum impłe̾t. ¶ Itaq sa¬

Expanded text:
legerunt eumque mutato nomine Grelegerunt eumque mutato nomine Gretur. Benedictus Simoniace papatu Romano invaso, cum esset rudis litterarum, alterum ad vices aecclesiastici officii exequendas secum papam consecrari fecit. Quod cum multis non placeret, tertius superducitur, qui solus vices duorum impleret. 1046.
Abbreviated transcription (Latin):
beatus laurencius martir glorio¬
sus. cuiꝰ eccĩe tectum longa carie
dissolutũ conpaginari. ec p̃tꝰ alia
honorau̾at ¶ Eundem henricum
aliqñ inimicos fugitantem. cerua
quedam ultra innadibilem fluui¬
hortatu quorũdam d̾i fideliũ ad recu¬
pandã imꝑatoris grãm adductus:
ab imꝑatore capitur et custodie
mancipat᷑. S filiũ suũ obsidem d¬
dans relaxat ͦ ͦ quo defũcto mob̾¬
sidatu ad rebellandũ grassatur.
¶sirta idem tempꝰ pudenda cõfusio
eccĩe di murbe roma fuit. tribus
ibi inuasorib. quoru unus bene¬
dictus dicebat  sedem illam simt
occupantib. atq ad maioris mise¬
rie cimiulũ diuisis simul cum re¬
flagitiosam et turpemuitam du
miserrimũ ecc̃ie statũ religiosus
ne uidens: Zeloq pietatis matͥ
sue conpaciendo ammadu̾tens:
p̃facos iuiros adiit. eisq a sede scã
cede̾ pecunia ꝑsuasit. bñdicto red¬
ditibus anglie. qr maioris uideba¬
t᷑ auctoritatis ẽẽ relictis. Ob ea ci

Expanded text:
beatus Laurentius martyr gloriobeatus Laurentius martyr gloriosus, cujus ecclesiae tectum longa carie dissolutum compaginari fecerat, et prhonoraverat. Eumdem Henricum aliquando inimicos fugitantem cerva quaedam ultra invadabilem fluvihortatu quorundam Dei fidelium ad recuperandam imperatoris gratiam adductus, ab imperatore capitur et custodiae mancipatur ; sed filium suum obsidem dans, relaxatur. Quo defuncto in obsidatu, ad rebellandum grassatur.irca idem tempus pudenda confusio ecclesiae Dei in urbe Roma fuit. Tribus ibi invasoribus, quorum unus Benedictus dicebatur, sedem illam simul occupantibus atque ad maioris miseriae cumulum divisis simul cum reflagitiosam et turpem vitam, umiserrimum ęcclesiae statum religiosus ne videns zeloque pietatis matri suae compatiendo animadvertens prefatos viros adiit eisque a sede sancta cedere pecunia persuasit, Benedicto reditibus Angliae, quia maioris videbatur auctoritatis esse, relictis. Ob ea civ
Abbreviated transcription (Latin):
.ez.fames ualida galliam es g̾mam¬
am ꝓflgat¶ Gothelo dux obiit. cuiꝰ
filius godefridus dum eiducatus
moselanoꝵ denegat᷑. alt̾o ducatu
repudiato contra imꝑatorem re¬
ꝑe cõradi pr̃s a quod̾a cł̾ito fistulã
culerat argenteam. qua pueri lu¬
ctentes aquam iaculant pactus
eiepãtum cũ foret imꝑator. adultꝰ
repetenti polliticũ inpigre dedit.
nõ multo post asꝑo morbo correptꝰ
decubuit. et morbo crescente triduo
exsensis et mucus iacuit. Epĩ p̃sen¬
tes triduano in dicto ieiumo ꝓ uita
eius duõ supplicabant. Conuales¬
fec̾at. sentencia concilii deposuit.
ꝓfessus se toto illo triduo demones
infestos sibi uidisse flammnã in se
ꝑ fistulam iaculantes. flamma
dico ad̾o ꝑtinacem. ut nost̾ ignis
respectu illius iocus putetͦ. Interĩ
uo iuuenen semiustulatũ aduen¬
tasse. ferentem calicem aureum ĩ¬
mense magnitudĩs. aqua plenũ.
cuiꝰ uisione et lacicis asꝑgine: ex¬
tinctos ardores euaserat. hic erat

Expanded text:
. Fames valida Galliam et Germaniam profligat, Gothelo dux obiit, cujus filius Godefridus, dum ei ducatus Mosellanorum denegatur, altero ducatu repudiato, contra imperatorem ree Conradi patris sui a quodam clerico fistulam tulerat argenteam, qua pueri ludentes aquam jaculantur, pactus ei episcopatum, cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dedit. Non multo post aspero morbo correptus decubuit, et morbo crescente triduo exsensis et mutus jacuit. Episcopi praesentes triduano indicto jejunio pro vita ejus Domino supplicabant. Convalesfecerat, sententia concilii deposuit; professus se toto illo triduo daemones infestos sibi vidisse, flammam in se per fistulam jaculantes; flammam dico adeo pertinacem, ut noster ignis respectu illius jocus putetur: interim vero juvenem semiustulatum adventasse, ferentem calicem aureum immensae magnitudinis, aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine exstinctos ardores evaserat. Hic erat
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse u̾o imꝑator nõ mulcopost in
tͥmino saxonie et thoringie ĩ loco
qͥdꝰ botfelt infirmatus publice
culpas suas recognosceus: imꝑii.
ac iuxta patrem humatus ẽ. Cete¬
rum tam eius quã prĩs sui actus
et uirtutes. hermãnus contractꝰ
in libello quodam luculent᷑ disst¬
apud spiram condicus est. quam
ip̃e ex antiquissima et diruta ne¬
sum. Cesar tantus eras quãtus et
orbis. at nũc in modico claudi̾s an¬

Expanded text:
Ipse vero non multo post in termino Saxoniae et Turingiae in loco qui dicitur Botfelt infirmatus, publice culpas suas recognoscens, XVIIo rac iuxta patrem humatus est. Ceterum tam eius quam patris sui actus et virtutes Herimannus Contractus in libello quodam, quem ipsapud Spiram conditus est, quam ipse ex antiquissima et diruta Neest: Caesar, tantus eras quantus et orbis, At nunc in modico clauderis an
Abbreviated transcription (Latin):
rio augere. non ẽẽ utile. Hiis
contradicentes excoĩcari. infir¬
mis iusitationẽ. uł mortuis se¬
pulturam negari: eẽ de testa¬
bile. suffic̾e auctentica parũ
decreta. et suꝑ hiis neglectis
ĩpositũ cõgruent᷑ penitencie

Expanded text:
rio augere, non esse utile; his rio augere, non esse utile; his contradicentes excommunicari, infirmis visitationem vel mortuis sepulturam negari, esse detestabile. Sufficere autentica patrum decreta, et super his neglectis impositum congruenter penitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uisitaret. nec sepulture trad̾et.
alia quoq inportabilia quam¬
plura dedere mandata. que e
oneri uisa sunt replicare. Hãc
mandatorũ nouitatem cũ mł¬
ticupidi nouarum rerũ libentiꝰ
iusto amplecterent ͦ  gerardus
cameracensis qui solus locha¬
riensium appendebat ad ꝑro¬
chiam̃ francoꝵ: nullius horta¬
tũ potuit adduci adhec suscipi¬
enda. s singula capitula re¬
fellebat. dicens genus hõim
ab mnicio trifariam ẽẽ diuisũ.
ĩ oratoribus. pugnatoribus.
agritultorib. et unũ duorum
et duos uinus egere auxilio. iõ
debere arma ferre. et rapinas
reddi ꝑ auctoritatem legis et
gracie. ultorem ꝑcussi uł occisi
nõ exat̾bari cogendo. s scd̃m e¬
wangeliũ ei reconciliari. Ieiu¬
nec omnibus unũ eẽ inponẽ¬
dũ. qr non est una omnibus
possibilitas. nec om̃s hoc uno
ieuinio eẽ cõtentos. qr nõ est
yna omnib penitendi quali¬
tas. hec sacramento firmare.
uł sacramenti molatione ꝑiu¬

Expanded text:
visitaret nec sepulturae traderet. visitaret nec sepulturae traderet. Alia quoque importabilia quamplura dedere mandata, quae oneri visa sunt replicare. Hanc mandatorum novitatem cum multi cupidi novarum rerum libentius justo amplecterentur, Gerardus Cameracensis, qui solus Lothariensium appendebat ad parochiam Francotu potuit adduci ad haec suscipienda. Sed singula capitula refellebat dicens, genus hominum ab initio trifariam esse divisum, in oratoribus, propugnatoribus, agricultoribus. Ut unum duorum, et duos unius egere auxilio. Ideo debere arma ferri, et rapinas reddi; per auctoritatem legis et gratiae ultorem percussi vel occisi non exacerbari cogendo, sed sanctum Evangelium ei reconciliari. Jejunec omnibus unum esse imponendum, quia non est una omnibus possibilitas, nec omnes hoc uno jejunio contentos esse, quia non est una omnibus penitendi qualitas. Haec sacramento firmare vel sacramenti violationem perju
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus est. ¶ Robertus et
richard minuende domo mł¬
titudinis causa. hoc tempore
a normannã francoꝵ digres¬
si. apuliam expetunt. et italis
inter se discensientibus. dum
alt̾i contra alterũ auxiliũ p̃stant.
hac oportuntate italos callide
et fortitꝰ debellant. et successus
urgendo suos: nomen suũ dila¬
tant. et future ꝓsperitatis sibi
francie epĩs seruari subiectis
sibi populis. unus eorum dixit
celitus sibi desatas eẽ licteras q̃
pacem mouerent renouandam
mñ terra. Quam rem mandauͭ
lis. arma quisd̾a nõ ferret. di¬
repta nõ repeteret sui sangͥnis
uł cuiuslib ꝓxiii ultor mimi¬
me existens. ꝑcussorib coge̾t᷑
indulgere. ieiumũ in pane et
aqua omni sexta feria obserua¬
rent. et in sabbato a carne ec
liquamine abstin̾ent. soloꝙ
hoc contenti ieiuno. ĩ omiũ
pcc̃oꝵ remissionem: nullam
sibi scirent aliam adiciendam
penitenciam: et hec se seruare
sacramento firmarent. ꝙ qui
et exeuntem de seculo nullus

Expanded text:
pus. Robertus et Richardus minuendae domo multitudinis causa hoc tempore a Normannia Francorum digressi Apuliam expetunt; et Italis inter se dissidentibus, dum alteri contra alterum auxilium praetant, hac opportunitate Italos callide et fortiter debellant, et successus suos urgendo nomen suum dilatant, et futurae prosperitatis sibi Franciae datum est subjectis sibi populis servari. Unus eorum dixit, coelitus sibi delatas litteras, quae pacem monerent renovandam in terra: quam rem mandavit dit. Arma quisquam non ferret, direpta non repeteret: sui sanguinis vel cujuslibet proximi ultor minime existens, percussoribus cogeretur indulgere, jejunium in pace et aqua omni feria sexta servarent, sabbato a carne et liquamine abstinerent, soloque hoc contenti jejunio, in omnium peccatorum remissionem nullam sibi aliam scirent adjiciendam poenitentiam: et hoc se servare sacramento firmarent. Quod qet exeuntem de saeculo nullus
Abbreviated transcription (Latin):
theobaldus inter nobiles frã¬
coꝵ nõ infimus hoc tempore
clarebat. qui mũdo et semerip̃o
abnegato secutus xp̃m. ĩ uincẽ¬
cia uenetie urbe reclusus .ibi.
.riͦ conuersionis sue anno beato
fine quieuir. qui quam accepto
seriuerit deo. post mortem eius
miracłoꝵ ꝓdidit magnitudo. d¬
sa eius in gallias translata: ml¬
tam multis ĩ locis uen̾atoẽm me¬

Expanded text:
Tietbaldus inter nobiles Francorum non infimus hoc tempore clarebat; qui mundo et semetipso abnegato secutus Christum, in Vincentia Venetiae urbe reclusus, ibi 12 conversionis suae anno beato fine quievit. Qui quam accepto servierit Deo, post mortem ejus miraculorum prodidit magnitudo. Ossa ejus in Gallias translata, multam multis in locis venerationem me
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑialis in ip̃o non exacerbet ᷑ qr
libertas eccĩe in elc̃ione cauonica
remouet᷑  se pollicet᷑ effecturũ. In¬
cdiuat᷑ ille ad monitũ eius. purpu¬
ram deponit. ꝑ egͥmq hĩtum as¬
sumens ducens secum hildebran¬
dum iter capit. ¶ Sigebertus. Q2ͥ¬

Expanded text:
n exacerbetur, quodque libertas ecclesiae in electione canonica renovetur, se pollicetur effecturum. Inclinatus ille ad monitum eius purpuram deponit peregrinique habitum assumens, ducens secum Hiltibrandum, iter carpit. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pusillũ delatori gygantee molis
hoĩ ad monomachiam apposuit.
dedit. et nec minis nec blandi¬
ciis cũ eo man̾e ult̾ius consensit
S sc̃imonialis hĩtũ sunnẽs inẜ

Expanded text:
contra delatorem giganteae molis hominem ad monomachiam opposuit, dedit; et nec nimis nec blanditiis cum eo manere ulterius consensit; sed sanctimonialis habitum sumens, in
Abbreviated transcription (Latin):
roma tenderet / audunt uoces an¬
głorum canenciũ. dicit dñs egoco¬
gico cogitationes pacis. et non af-¬
flictionis. Hic de multis sc̃ĩs cãtus
conposuit. et multa fecit et scͥpsit
eccĩe utilia. hic cum in papatu ꝑ¬
pãuꝑem leprosum ante fores of¬
fendiss. eũ fotũ diligent̾ in lecto
sus collocauit. quen cum reẜato
ostio non mueniss. in pauꝑẽ se
xp̃m suscepisse obstupuit. Hoc an

Expanded text:
eret, audivit voces angelorum cantantium: Dicit Dominus: Ego cogito cogitationes pacis, et non afflictionis. Hic de multis sanctis cantus composuit, et multa fecit et scripsit Ecclesiae utilia. Hic cum in papatu pauperem leprosum ante fores offendisset, fotum diligenter in lecto suo collocavit: quae cum reserato ostio non invenisset, in paupere se Christum suscepisse obstupuit. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
ungaros bello intestino moto pe¬
trus rex ab egͣ depulsus regno aux¬
ilium henrici imꝑatoris interpel¬
lat. Qui pocentꝰ ei patrocinans.
ungariam deuastat. ad albero c̾aiꝰ¬

Expanded text:
Ungaros bello intestino moto, Petrus rex ab eis depulsus regno, auxilium Heinrici imperatoris interpellat; qui potenter ei patrocinans, Ungariam devastat. Guatho
Abbreviated transcription (Latin):
dum normannos a romanoꝵ tͥ¬
minis deturbare satagit. multã
calamitatem incurrit. qui cũ młͣtis
etĩa ipse capitur. s tñ relaxari
noluit nisi etiam suis relaxatis.
¶Ep̃c oito . Ea tempestate nor¬
mãnoꝵ gens inquietissima rob̾¬
to giuscardo duce hũilis cõditio¬
nis uiro sed strenuissimo apu¬
liam irrupit. multisq malis
fraude. et ui incolas terre affuxͤ.
Quos dũ leo papa cũ milicia ad
urbem rediens. eccĩe et imꝑii
finibus coherc̾e̾ uult. cõmisso p̃¬
lio cesis multis / fug̾e̾ bñuentũ
conpellitꝰ. Tanta u̾o utrorũq sͣ¬
ges ibi fc̃a fuit. ꝙ ac̾uus ex ossi¬
bus mortuoꝵ conpactus. hacte¬
nus ab indigenis illo mostrat᷑¬

Expanded text:
dum Normannos a Romanorum terminis deturbare satagit, multam calamitatem incurrit; quia cum multis etiam ipse capitur. Sed tamen relaxari noluit, nisi etiam suis relaxatis.it. Ea tempestate Nortmannorum gens inquietissima Roberto Giscardo duce, humilis conditionis viro, sed strennuissimo, Apuliam irrupit multisque malis, fraude et vi incolas terrae afflixit. Quos dum Leo papa cum militia ad Urbem rediens ęcclesiae et imperii finibus cohercere vult, commisso prelio, cesis multis, fugere Beneventum compellitur. Tanta vero utrorumque strages ibi facta fuit, quod acervus ex ossibus mortuorum compactus hactenus ab indigenis illo monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
suetus erat ut nec uiles hoĩes
u̾bo ledere nosset. Et tamen eius
erat apud domesticos reu̾encia
uehemens. apud exteros metus
ingens. Nam fouebat eius sim¬
plicitatem deus. ut poss timeri
ĩ quam om̃s pene lib̾ales artes
confluxerant. Quam ita tracta¬

Expanded text:
suetus fuit, ut nec viles homines verbo laedere nosset; et tamen erat ei apud domesticos reverentia vehemens, apud exteros metus ingens. Nam fovebat ejus simplicitatem Deus ut posset timeri, in quam omnes pene liberales artes confluxerant; quae vivo et
Abbreviated transcription (Latin):
gariꝰ aũc in fine itarespuit. ut
siue retractatione a quibusdam
habeatur. plenus elemosinis et
humilitate magnarũ possessio¬
nũ dñs disꝑtiendo. non famulꝰ
abscondendo et adorando. Aulsa
rexit: eos quos depͣuauerat cõu̾t̾e
nequiuit. ado pessimũ est alios
exemplo uł uerbo a bouo infirma¬
re. Quia fortasse pccm̃ te grauab
alienũ cum delecum fu̾it tuũ. uñ¬

Expanded text:
garius autem in fine ita resipuit, ut sine retractatione a quibusdam sanctus habeatur; plenus eleemosynis et humilitate, magnarum possessionum dominus dispertiendo, non famulus abscondendo et adorando, nullamrexerit, eos quos depravaverat convertere nequivit: adeo pessimum est alios exemplo vel verbo a bono infirmare; quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum deletum fuerit tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
iurum nr̃o seculo sc̃issimũ. Conuic̃¬
te anus idem fatens ͦͦ Dubitan¬
tem papam confirmauit petrꝰ
damianus. ꝓducto exemplo de
simone mago qui fastinianũ
intuentem. Sicut de pulu̾e quo
ꝙ in aurũ uercebat. ꝙͥ quid con

Expanded text:
virum nostro saeculo sanctissimum. Convictvirum nostro saeculo sanctissimum. Convictae anus id fatentur. Dubitantem papam confirmavit Petrus Damianus, producto exemplo de Simone Mago, qui Faustinianum intuentem; sicut de pulvere illo, qui in aurum vertebat, quidquid cont
Abbreviated transcription (Latin):
pore erant due auicule in strata
qua roniam it ͦͦ uno intugurio¬
cõmorantes. uno inbute malefi¬
cio. que hospitem si qñ solus suꝑ¬
nemebat in equum aut asinũ
cõmutabant. et mercatoribus
uendebant. p̃cium bibentes. Q¬
dam die iuuenem quendams
gestibus histrionitis exigentem
uictum. susceptum hospicio asi¬
nũ fecerũt. Multũ in de lucrantes
ꝑ asinũ. scilit qui miracło gestuũ
iranseuntes detinebat. Nam qͦ¬
modocũq p̃cepiss anus: moue-¬
bat ͦͦ asinus. Non enĩ amiserat
incellcm̃. s loquelam. Multũ iñ
q̃stum conflau̾ant uetule. audĩes
hoc uicinus diues asinũ emit o¬
magno p̃cio. Dictumq est ei ab
illis uetulis. ut custodiret eum e
ne in aquam incraret. Seruatus
ẽ asinus diu ab aqua. Tandem
in cautiorem nactus custodiam
in ꝓximũ lacum se ꝓiecit. Et iͥ
diucius se uolutauit. Et figurã
recuꝑauit humana. et asinam
se ẽẽ. famulus refert ad dnm̃ su¬
um. Dñs ad apłicum: leonem

Expanded text:
pore erant duae aniculae in strata qua Romam itur, uno in tugurio morantes, uno imbutae maleficio: quae hospitem, si quando solus supervenerat, in equum, aut asinum, aut suem mutabant, et mercatoribus vendebant, pretium bibentes. Quadam die juvenem quemdam gestibus histrionicis exigentem victum, susceptum hospitio asinum fecerunt, multum inde lucrantes, per asinum scilicet, qui miraculo gestuum transeuntes detinebat. Nam quomodocunque praecepisset anus, movebatur asinus. Non enim amiserat intellectum, sed loquelam. Multum inde quaestum conflaverant vetulae. Audiens hoc vicinus dives, asinum emit magno pretio: dictumque est ei ab illis vetulis, ut custodiret eum, ne in aquam intraret. Servatus est asinus diu ab aqua: tandem incautiorem nactus custodiam in proximum lacum se projecit, et ibi se diutius volutavit, et figuram recuperavit humanam, et asininam it se esse. Famulus refert ad dominum suum, dominus ad apostolicum Leonem,
Abbreviated transcription (Latin):
geb̾tus franco scolasticꝰ leodieñ¬
siũ et scĩa lr̃arũ et morum ꝓb̃ita¬
te claret. qui ad̃ herimãnũ archi¬
epm̃ scrĩpsit librum̃ dẽ quadrã¬
tura circuli. de qua re aristonles
aĩt. Sirtuli quadratura si est sci¬
bile. scĩa quidem nondũ est. illud
u̾o scibile est. Nix tanta in occiꝰ¬
dente cecidit ut siluas frang̾et.

Expanded text:
t. Franco scolasticus Leodicensium et scientia litterarum et morum probitate claret; qui ad Herimannum archiepiscopum scripsit librum de quadratura circuli, de qua re Aristoteles ait: Circuli quadratura, si est scibile, scientia quidem nondum est, illud vero scibile est. Nix tanta in occidente cecidit, ut silvas frangeret.
Abbreviated transcription (Latin):
turbatur ꝑ berengariũ turonen¬
sem qui asserebat eucharistiam
qũa sumimus in altari nõ eẽ
re u̾a corꝰ et sanguiñe xp̃i. sed
figuram cors et sangiunia xp̃i.
uñ contra eum et ꝓ eo mulcum
a multis et u̾bis et scripas dis¬
putatum est. De isto berenga

Expanded text:
turbatur per Berengarium Turonensem, qui asserebat eucharistiam, quam sumimus in altari, non esse revera corpus et sanguinem Christi, sed figuram corporis et sanguinis Christi. Unde contra eum et pro eo multum a multis et verbis et scriptis disputatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
in modũ traiedie simplici stilo
cõposuit qui sic incipit. Qui ha¬
bet uocem serenam et ceta.¬
bes mire magnitudĩs que cͣrẽs
suꝑ solem iam ad occasum u̾gen¬
tem uisa est in terram cad̾e. cuẜ
uestigia du iud̾i potuerũt. Im¬
ꝑator italia decessit. p̾die idus
maii eclipsis solis fuit. e p̾die
nonas iunii imꝑator obiit ¶ Uñ¬
imꝑacore. scãmq pentecosten
in ĩferiori traiecto fresie urbe
celebrante. ĩ ipsa solempnitate
dem incestinis eus reliquũ corꝰ
inspirensem urbem teportar᷑¬
u9

Expanded text:
in modum tragediae simplici stilo in modum tragediae simplici stilo composuit, qui sic incipit: Qui habet vocem serenam, Habes magnae magnitudinis, quae currens super solem jam ad occasum vergentem, visa est in terram cadere. Cujus vestigia diu potuerunt perator Italia decessit. Pridie Idus Maii eclipsis solis fuit, et pridie Nonas Junii imperator obiit. imperatore sanctamque pentecosten in inferiori Traiecto Fresiae urbe celebrante, in ipsa sollempnitatedem intestinis eius reliquum corpus in Spirensem urbem deportatur
Abbreviated transcription (Latin):
conrado natale dñi papie ce¬
lebrãte rumultu orto dapifer
regis necatur. Qua de re con¬
mocus pnceps omni iusu ur¬
bem inpugnat. Ciuibus aũt
fortiter se defendentibus. s tñ
impetu regis diucius fere
non ualentib. fusis mulcis.
tandem misera ciuitas cremat
Hiisdem diebus romanus ponti¬
bellaret. excõĩcauit. Ita cõradꝰ
subacta ad plenũ italia cit̾iori.
appẽninũ transiens. regina ro¬
mam orationis gracia euntem
ac post ad ipm reu̾tence. ipse a¬
puliam ingressus. ac t̾re illius
urbes. capuam. bñuentũ. alias:
quam plures ꝑuagatus. ꝑ adri¬
acici maris oram. domũ reme¬
are disponit. S cũ ꝑ lectifera lo¬
ca iter ag̾et. ex corruptione ae¬
ris plurimos de ex̾citu et de cla¬
ris pn̾cipibus ꝑdidit. Mortui st̃
ibi int̾ alios hermãnꝰ dux ernus¬
ti filius regine filius. chungũ¬
da filii regis sponsa. cono fran¬
coꝵ dux. et alii quam plures..
¶uñ quidam ex nostris hũc re
rum casum deplorans richinũ

Expanded text:
ore natale Domini Parmae celebrante, tumultu orto, dapifer regis necatur. Qua de re commotus princeps omni nisu urbem impugnat. Civibus autem fortiter se defendentibus, sed tamen impetum regis diutius ferre non valentibus, fusis multis, tandem misera civitas crematur. Hisdem diebus Romanus pontibellaret, excommunicavit. Itaque Conradus subacta ad plenum Italia citeriori Appenninum transiens, regina Romain orationis gratia eunte ac post ad ipsum revertente, ipse Apuliam ingressus ac terrae illius urbes Capuam, Beneventum aliasque quam plures pervagatus per Adriatici maris oram domum remeare disponit. Sed cum per letifera loca iter ageret, ex corruptione aeris plurimos de exercitu et de claris principibus perdidit. Mortui sunt ibi inter alios Hermannus dux, reginae filius, Chunigunda filii regis sponsa, Cono Francorum dux et alii quam plures. Unde quidam ex nostris hunc rerum humanarum casum deplorans rhitmum
Abbreviated transcription (Latin):
coegit. ut burdegala ciuitate ce¬
d̾et et finibus eius et de cet̾is ãnu¬
um uectigal pensitaret. Qui cap¬
tus. ꝓ fc̃i iniuria et ciborum ino¬
pia. post triouũ defũctus est. cuiꝰ
nouertam martellus duxit. frẽs
ĩ tutelam suscipiens. Mox theo¬
ingreissus limites urbem turom¬
cam obsedit. et ipm̃ in eadem. Q ͥ
captus et in ergastulo reclusus.
urbem sibi omnibusq suis h̾edib
in ꝑpetuũ abiurauit. et ista de eͥ¬

Expanded text:
coegit ut Burdegala civitate cecoegit ut Burdegala civitate cederet, et finibus ejus; et de caeteris annuum vectigal pensitaret. Qui captus pro ferri injuria, et ciborum inopia post triduum defunctus est. Cujus novercam Martellus duxit, fratres in tutelam suscipiens. Mox Theoingressus limites, urbem Turonicam obsedit, et ipsum in eadem. Qui captus, et in ergastulo reclusus, urbem sibi omnibusque suis haeredibus in perpetuum abjuravit. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
tuo solus regnauit. ĩ ip̃o q dig¬
nitas imꝑialis que ꝑ longñ iã
tempus a semine karoli exula¬
bat ad gn̾osũ et antiquũ g̾mẽ
karoli reducta est. hic ꝑ om̃ia
patrem in uͥtutib nõ solũ eqͣsse¬
. s et mͣscendisse ꝑhibet᷑. regnũ
mod̾atissime gubernans ¶ ue¬
rum in pn̾cipio regni sui dum
boemos resistentes sibi incaute
bello pet̾et. plurimos de ex̾citu
ĩ abditis siluarũ claustris ꝑdi¬
dit. Contra quod cũ debite in d¬
dignationis aculeos ex̾teret
gentemq p̃fatam multis ma¬
lis acc̾eret. tandem ducem eius
in dedicionẽ accepit. ¶ uñ sige¬
bertus. henricꝰ imꝑator ꝑ ora¬
tiones scõrũ uiroꝵ auxilio dei
sibi ꝓcurato. suꝑioris anni in¬
fortumũ ultus. odelricũ ducẽ
boemie subiugat. ¶ andega
pau̾at. quia uidebatur om̃ĩs
obsistentes. felicitace quadam
cõtund̾e. Nam dnm̃ suũ coĩtẽ
pictauensem aꝑto marte cepit.
ferreisq uinculis innodatum
ad ignobłis pacis conditiones

Expanded text:
to solus regnavit. In ipsoque dignitas imperialis, quae per longum iam tempus a semine Karoli exulaverat, ad generosum et antiquum germen Karoli reducta est. Hic per omnia patrem in virtutibus non solum equasse, sed et transcendisse perhibetur, regnum moderatissime gubernans. Verum in principio regni sui, dum Boemos resistentes sibi incaute bello peteret, plurimos de exercitu in abditis silvarum claustris perdidit. Contra quod cum debitae indignationis aculeos exereret gentemque prefatam multis malis attereret, tandem ducem eius in deditionem accepit. Ung10. Heinricus imperator per orationes sanctorum virorum auxilio Dei sibi procurato, superioris anni infortunium ultus, Odelricum ducem Boemiae subjugat. 1042. paverat, quia videbatur omnes sibi obsistentes felicitate quadam contundere. Nam dominum suum comitem Pictaviensem aperto Marte cepit, ferreisque vinculis innodatum ad ignobilis pacis conditiones