comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ẽ ꝙ non iure fiat. om̃e enĩ
ꝙ non iure fit. Iniuria fieri dici¬
tur hoc gn̾alit̾. Specialit̃ autem
iniuria dicitur cõtumelia ¶Int̾¬
dũ iniurie applłatõne dampnum
culpa datũ significat᷑. ut in lege
aquilia dice̾ solemꝰ. Int̾dũ unqui¬
tatt̃ iniuriam dicemus. Nam cum
quis iniq uł iniuste sententiam
iure ⁊ iusticia caret qĩ nõ iniuriã.
¶Contumelia acõtempnendo.
Iniuriam aũ ficri labeo ait. qut
re. aut u̾bis. Re: quotiens manꝰ
inferuntur. u̾bis aũ qͦtiens ñ ma¬
nus inferũtur. ut cũ conuicium
fit. Oẽmq iniuriam aut ĩcorpꝰ
inferri. aũ ad digͥtatẽ. aũ infami¬
am ꝑtin̾e. In corpus fit cũ qͥs pul¬
sat᷑ ad digͥtatẽ. cũ comes matrone
ab ducitur ad infamiam cũ pudi¬
ectia attemptatur. ¶Itẽ aut
ꝑ semet ip̃m alicui fit iniuria.
aut ꝑ alias ꝑsonas ꝑ semet ipm
seqñtia sit. cũ fit lib̾is meis. uł
seruis meis uł mors in ruine.
ẜpectat om̃ ad nos iniuria que

Expanded text:
dicta est, quod non iure fiat: omne enim, quod non iure fit, iniuria fieri dicitur. hoc generaliter. specialiter autem iniuria dicitur contumelia. interdum iniuriae appellatione damnum culpa datum significatur, ut in lege Aquilia dicere solemus: interdum iniquitatem iniuriam dicimus, nam cum quis inique vel iniuste sententiam itia caret, quasi non iuriam, contumeliam autem a contemnendo. Iniuriam autem fieri Labeo ait aut re aut verbis: re, quotiens manus inferuntur: verbis autem, quotiens non manus inferuntur, convicium fit. Omnemque iniuriam aut in corpus inferri aut ad dignitatem aut ad infamiam pertinere: in corpus fit, cum quis pulsatur: ad dignitatem, cum comes matronae abducitur: ad infamiam, cum pudicitia adtemptatur. Item aut per semet ipsum alicui fit iniuria aut per alias personas. per semet, sequentias fit, cum fit liberis meis uel seruis meis uel uxori nuruiue: spectat enim ad nos iniuria, quae
Abbreviated transcription (Latin):
g̾r̃. aliud ue quod̾ sine scriptura
in notam aliquoꝵ ꝓduxerit It
qui emendũ uendendũq curaue¬
rit. et ei qͥ iudicasset. siu̾e lib̾ siũ
matione iudicis p̾ciũ cõstituit᷑
seruo forsitan ⁊ libortate p̃s¬
anda. quid .ti. si ꝓuͣ utilitas¬
ex hoc emergat.¬
Sauł. ł Quod senatꝰ consultũ ne¬
cessariũ est. cũ nom̃ ad iectũ ñ est
eiꝰ in quẽ factuũs ẽ. Tunc .i ei quia
difficilis ꝓbõ est. uoluit senat᷑ pgͣ
qõne rem uindicare. Cetm si no¬
men adiectũ sit. ⁊ ucre cõi ĩiuriar̃
agipot̾. nec enĩ ꝓhibendũ ẽ pͥua¬
to agere iudicio. qr puͦ udicio
p̃iudicatur. qr ad pͥuatam cãm
ꝑtinet. Plane si accũ sit. pu. iudi¬
tio denegandũ est pͥuatũ simłr

Expanded text:
 aliudue quid sine scriptura in notam aliquorum produxerit: item qui emendum uendendumue curauerit. Et ei, qui indicasset, siue liber siue matione iudicis pr‹aem›ium constituitur, seruo forsitan et libertate praestanda. quid enim si publica utilitasex hoc emergitQuod senatus consultum necessarium est, cum nomen adiectum non est eius, in quem factum est: tunc ei, quia difficilis probatio est, uoluit senatus publica quaestione rem uindicari. ceterum si nomen adiectum sit, et iure communi iniuriarum agi poterit: nec enim prohibendus est priuato agere iudicio, quod publico iudicio praeiudicatur, quia ad priuatam causam pertinet. plane si actum sit publico iudicio, denega
Abbreviated transcription (Latin):
onib ex eo peculio mag̾ est co
uł quis alius ñ ex custris notus¬
uł exp̃ssorit noĩatĩ ĩ castrensi uti
peculio hãt an possit in castrensi
peculio ag̾gari. ⁊ non puto. u̾tatẽ
enĩ spetamus. an uero castrensis
noticia uł affectõ fuit. ñ ꝙ qͥsquis.

Expanded text:
oribus ex eo peculio magis est euuel quis alius non ex cet expresserit nominatim, ut in castrensi peculio habeat: an possipeculio adgregari? et non puto: ueritatem enim spectamus, an uero castrensis notitia uel affectio fuit, non quod quis
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uenert̃. plane si uelit actionẽ
suam int̃ om̃s diuid̾e. ñ erit ꝓ¬
hibendꝰ. non mag̃ ꝙͣ si duos reoᷤ
¶Creditor pignus distrahe̾ ñ co¬
gitur. si fideuissorẽ simpłr acceptũ
omisso pignore uelit ouenire. cu¬
¶Cũ int̾fideiussores actõne diui¬
sa. quidã pꝰ litẽ otestatã soluendo
eẽ desierit᷑. ea res ad honus eiꝰ qui
soluendo ẽ. non ꝑtinet. nec auxilio
desendetur. etatis auctor. ñ enĩ de¬
ceptus uidetur iure cõi usus. ¶ Bo¬
nus dampnati fideiussoris fisco uẽ¬
dicatis int̾ fideinssores accio. postea

Expanded text:
t actionem suam inter omnes diuidere, non erit prohibendus, non magis quam si duos reos Creditor pignus distrahere non cogitur, si fideiussorem simpliciter acceptum omisso pignore uelit conuenire. Cum inter fideiussores actione diuisa quidam post litem contestatam soluendo esse desierunt, ea res ad onus eius qui soluendo est non pertinet, nec auxilio defendetur aetatis actor: non enim deceptus uidetur iure communi usus. Bonis damnati fideiussoris fisco uindicatis inter fideiussores actio postea
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł Int̾ eos fideiussores
actio diuidenda est qui solidũ. et
aũ ꝑtem uirlẽ fide tua ẽẽ iubes
tunc enĩ ab iitio. ñ nisi uiriles
ꝑtes singłos deb̾e comuienies. fi¬
deiussor qui partẽ sine pecimie
suo noĩe uł rei ꝓnuit endi solu̾it
qͦmutꝰ residui diuisione facta ꝑ¬
portionis. iudiciaũ accipiat ⁊¬
cusare ñ d. eam enĩ quintitate
int̾ eos qui soluendo sunt di¬
uidi ꝯuenit. qmͣ litis temꝑe sin¬
głi debeant. s humaniꝰ ẽ. Det
altꝰ soluendo sit litis cõsteastatt.¬
nem. ei qui soluit succurri. ¶ Du¬
O rei ꝓmittendi seꝑatim fideius¬

Expanded text:
um. Inter eos fideiussores actio diuidenda est, qui solidum et aut partem uirilem fide tua esse iubes?' tunc enim ab initio non nisi uiriles partes singulos debere conueniet. Fideiussor, qui partem pecuniae suo nomine uel rei promittendi soluit, quo minus residui diuisione facta portionis iudicium accipiat, recusare non debet: eam enim quantitatem inter eos qui soluendo sunt diuidi conuenit, quam litis tempore singuli debent. sed humanius est, si et alter soluendo sit litis contestatnem ei qui soluit succurri. Duo rei promittendi separatim fideius
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Qui libertate non neccĩ¬
tate debiti redditus suos int̾im ad
oꝑa finienda ocessit munificẽtie
sue situctũ de inspͥtione nõĩs. siue
oꝑis si qua fecerit caꝑe nõ ꝓhibe¬
p̃stiterint quatenꝰ ergo ⁊ siqͥs. et
cui obstrictus c̃ existimatõ p̃fidis
opus obstructũ ẽ craso altoꝵ noĩa
inscribantur. ꝓp̃terta reuocent᷑ fiłes
ciuilũ in patrias lib̾tates p̃ses
ꝓuincie auctoritatẽ suam int̃ponat

Expanded text:
um.Qui liberalitate, non necessitate debiti, reditus suos interim ad opera finienda concessit, munificentiae suae fructum de inscriptione nominis sui operibus, si qua fecerit, caperepraestituit. quatenus ergo et quis et cui obstrictus est, aestimatio praesidis opus exstructum est, eraso aliorum nomina inscribantur et propterea reuocentur similes ciuium in patrias liberalitates, praeses prouinciae auctoritatem suam interponat
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus scientes paratas ẽẽ. de e
ꝑferenda sicuti cessationis noĩe
in quo choadiuuit moratus est
hec edes suos obligatos reliquid
ram oꝑis aq̃ ductus in alio iam
inun̾e constitutꝰ postea susceperat
ꝙ iam implicitus. qñ alt̾m tm̃¬

Expanded text:
aduersu‹s› scientes paratas esse. DE OPperferenda sicuti cessationis nomine, in qua quoad uiuit moratus est, heredes suos obligatos reliquit,ram operis aquae ductus in alio iam munere constitutus postea susceperat. e iam implicitus, quando,
Abbreviated transcription (Latin):
nus in .x. ⁊ ex uendicõne pignoris
creditor .x. consecutus ẽ. Utrũ ex u¬
niu̾fitate id decedit. ut qͥdã putant.
Si ĩsoluendis .x. nicħ debitor dixisset.
an sicut ego puto in totis .x. fideiso¬
ri contigit liberatõ. qr hocꝰ dicendo
potuit hoc effice̾ debitor. ut uͥ ñ dix¬
mo licuisse se c̾ditori in id ꝙ solus
debebat reus accepto referre.

Expanded text:
nus: ex venditione autem pignoris creditor decem consecutus est: utrum ex universitate id decedit, ut quidam putant, si in solvendis decem nihil debitor dixisset, an sicut ego puto, in totis decem fideiussori contingit liberatio? quia hoc dpotuit hoc efficere debitor, ut, ubi non dixmo licuisse creditori in id, quod solus debebat reus, accepto referre.
Abbreviated transcription (Latin):
lisse eũ pp̃ absentiã intelłi potest¬
¶Stichũ aut pamphuũ stipłatus
sum. cum ẽẽt meus pamphilus. nͣ
si meus ẽẽ desierit liberabit᷑ pro¬
missor pamphilsi dando. Neutrum
.N. iudetur in pamphilo hoĩem cs¬
stetisse. nec obło nec solutõ. s ei qͥ
hoĩem dari scipulatus est. unũ ⁊̃
ex hiis qui scipulatoris serui erat.
dando ꝓmissor liberabr̃. in qͥdem
stipulatus est d euis non erat.
fingamus ita stipulatũ hoĩẽ ex
hiis ꝙ sempniꝰ reliꝙͥ dare spondes
q aliqͥs stipłatoris fuiss. nc̃ mor¬
tuis duob qͥ alt̾ius erant super¬
erit ulla obligõ uideamꝰ ⁊ mag̃

Expanded text:
lisse eum propter absentiam intellegi potestlisse eum propter absentiam intellegi potest.Stichum aut Pamphilum stipulatus sum, cum esset meus Pamphilus: nec si meus esse desierit, liberabitur promissor Pamphilum dando: neutrum enim uidetur in Pamphilo homine constitisse nec obligatio nec solutio. sed ei, qui hominem dari stipulatus est, unum etiam ex his, qui tunc stipulatoris serui erant, dando promissor liberatur: ui quidem stipulatus est, qui eius non era‹n›t. fingamus ita stipulatum: 'hominem ex his, quos Sempronius reliquit, dare spondes?', ue aliquem stipulatoris fuisse: num mortuis duobus, qui alterius erant, supererit ulla obligatio, uideamus. et magis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non accipiente muliere ꝑdide¬
rit. ip̃o iure desinet tem̃. ¶Cũ¬
mͥ stichũ deb̾eres. ⁊ soluendo mors̃
fecisses sub ꝯdicõne .N. ꝓmisisti per¬
dente ea stichus decessit. uideamus
an qr nouari pͥor obligõ nõ potest
peticio serui ꝯpetat. eaq ꝯpetet᷑s.
cͣcͣdcĩo est. Debitor̃ .N. cũ stipulanti
creditori sub ꝯdicõe ꝓmisit ñ usde¬
tur in sołone hoĩs cessare. siam ũm
est cũ. qͥ interpellatus dare noluit.
offẽntẽ postea ꝑicło liberari.s.
ꝙ si ignoratitte debitore ab alio
creditor eũ scipulatus est. hoc ꝙ
estimandus ẽ ꝑiculo debitor libe¬
ratus. ꝙ̃ ad̾m si quolib noĩe eius
seruũ offerente stipulator accipe
nus sibi seruus e̾et sub adicõne sti¬
pulatus fu̾it qͥccpͥ furem dare fac̃e
oꝑ. Nam ⁊ furꝰ condicõne lberat᷑
s ĩ dñs oblatũ sibi acciꝑe noluit. si
tñ cũ inprouintia forte seruus ẽt
decessisse seruũ. si pot̾it rationẽ qͣ
supͣ redlimus ee locus. Nõ enuĩ obtu¬

Expanded text:
on accipiente muliere perdiderit, ipso iure desinet teneri.Cum Stichum mihi deberes et in soluendo moram fecisses, sub condicione eum promisisti: pendente ea Stichus decessit: uideamus, an, quia nouari prior obligatio non potest, petitio serui competat ea, quae ipulanti creditori sub condicione promisit, non uideri in solutione hominis cessasse: nam uerum est eum, qui interpellatus dare noluit, offerentem postea periculo liberari.Sed quid si ignorante debitore ab alio creditor eum stipulatus est? hic quoque existimandus est periculo debitor liberatus, quemadmodum si quolibet nomine eius seruum offerente stipulator acciperm subreptus sibi seruus esset, sub condicione stipulatus fuerit quidquid furem dare facere oportet: nam et fur condictione liberatur, si dominus oblatum sibi accipere noluit. si tamen, cum in prouincia forte seruus essedecessisse seruum, non poterit rationi, quam supra reddidimus, locus esse: non enim optu
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. S icut acceptilatio ĩ eam
dic̃ p̃cedentes ꝑimit accõnes. ita
⁊ confusio. Nã si debitor heres credi¬
tori exsitt̾it. cõfusio hr̃ditatis ꝑinit.
peticionis accõm.

Expanded text:
m.Sicut acceptilatio in eum diem praecedentes peremit actiones, ita et confusio: nam si debitor heres creditori exstiterit, confusio hereditatis peremit petitionis actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ne datũ negare non possumꝰ. s dif¬
qui ei anferri nõ possit.¶Pmis¬
sor serui eũ d hoiẽm solu̾e. qm̃ si
uelit stipłator possit ad lib̾tatẽ pro¬
ducere.

Expanded text:
atum negare non possumus et difqui ei auferri non possit.Promissor serui eum debet hominem soluere, quem, si uelit stipulator, possit ad libertatem perducere.
Abbreviated transcription (Latin):
portebit intͣ annũ ex quo exꝑ¬
iundi pͣas fuu̾̃t: actõnẽ dabo. Idẽ
ꝙ ⁊̃ adu̾sus ip̃m qͥ fraudẽ fec̾ ser¬
uabo. ¶Necessario p̃tor hoc edic¬
tum ꝓposuit quo edicto cõsuluit
creditorib reuocando ea q̃ ĩ frau
p̾tor q̃ fraudatõnis cã gesta eruntꝰ
ent in se oẽm oso in fraude̾ ft̃a
uł alienationẽ. uł q̃ncũq cõ¬
tractũ. Ꝙ cũq igiturꝰ fraudis
cã ftm̃ est. urͣ huis u̾bis reuocari.
qualecumꝙ fuent. nam late ista u̾ba pa¬
tent. Siue ergo rẽ alienauĩt siue ac¬
ceptilatõne. uł pacto aliquẽ lib̾auit.
cã. siũ nũauit pecuniam. uł ꝙ cũc
aliud fecit in frandẽ creditoꝵ. palã
eclutũ locũ hr̃e. ¶ Gesta frauda¬
tõnis cã acciꝑe debemus. nõ solũ
ea q̃ contrahens gesserit aliqͥs u̾m¬

Expanded text:
ebit, intra annum, quo experiundi potestas fuerit, actionem dabo. idque etiam aduersus ipsum, qui fraudem fecit, seruabo'.Necessario praetor hoc edictum proposuit, quo edicto consuluit creditoribus reuocando ea, quaecumquepraetor 'quae fraudationis causa gesta erunt'. ent in se omnem omnino in fraudem factam uel alienationem uel quemcumque contractum. quodcumque igitur fraudis causa factum est, uidetur his uerbis reuocari, qualecumque fuerit: nam late ista uerba patent. siue ergo rem alienauit siue acceptilatione uel pacto aliquem liberauit,causa siue numerauit pecuniam uel quodcumque aliud fecit in fraudem creditorum, palam est edictum locum habere.Gesta fraudationis causa accipere debemus non solum ea, quae contrahens gesserit aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽrlotutus sit uim fecisti sicͥde̾
ex int̾clicto non erit notatus.
nec pena .l. iisł. sequetur. Si
uero ex crimine alud est ꝙ
si non distiurerit presens unẽ
uilia publicoꝵ aut Iulia pͥua¬
toꝵ. tunc ex crimine crit esti

Expanded text:
interlocutus sit 'uim fecisti'; si quidem ex interdicto, non erit notatus nec poena legis Iuliae sequetur: si uero ex crimine, aliud est. quid si non distinxerit praeses, utrum Iulia publicorum an Iulia priuatorum? tunc ex crimine erit aesti
Abbreviated transcription (Latin):
lex eũ noĩauit ad quẽ ea res ꝑti¬
nebut Igitur bone fid̾i empto.¬
rem. qnluis ab eo emerit qui
dñs est recte dicemꝰ eũ ẽe ad quẽ
ea res ꝑtinz. esi quoq qui pig¬
nori accepit mag̃̾ admittunus
arisi diuidi d estimatio. ⁊ si coĩt
płiũ seruus erit. utiq int̾ eos qͦ
ert estimatõ diuidenda. ¶ Si li¬
ber hõ clũ feruus estimatur dor¬
tus sit qr et ip̃e cõdicõnẽ suam
ignorat mag̃ admittit. cetilius
u̾sus eũ qui apꝑetit ꝑ calũpniã
appetit. nec impunita sit calũp
sit. ¶Duius autẽ adriamꝰ cor¬
melio satimano rescripsit. set
de exteris serus qonem haberi.
Questioni int̾e̾e iubentur

Expanded text:
lex eum nominauit 'ad quem ea res pertilex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non est, recte dicemus eum esse, ad quem ea res pertinet. Eum quoque, qui pignori, accepit, magis admittimus arium dividi debet aestimatio. Et si communis plurium servus erit, utique inter eos quoque erit aestimatio dividenda. Si liber homo, dum servus existimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius uersus eum, qui per calumniam appetit, ne impunita sit calumnisint. diuus autem Hadrianus Cornelio Latiniano rescripsit et de exteris seruis quaestionem haberi. Quaestioni interesse iubentur
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l. ¶ apite qͥnto legis iu¬
lie ita cauerur uiro adilt̾m cum
uxore sua dep̃hensũ ꝙ̃ aũ nolit. aũ
bitror ⁊̃ in parte id seruandã ꝙ ĩ
dep̃hend̾it maritus pot̾it retiũe.
s semel remissus maritus adult̾
redrici non pot̃. Qr ergo si eua¬
serit an relictus custodiri .xx. ho¬
ris possit. ⁊ putẽ hic mͥ mag̃ dicẽ¬
dum reductũ retin̾i. ꝓtestunde
rei grã ꝙ addicitur. ꝓtestante es
rei gña ad hoc ꝑtuiet ut testes
inditͤant testimonio fut᷑os accusa¬
tori dep̃bensũ reũ in adult̾io.
dem.ł Constante mm̾io ab
eo qui exͣ maritũ ad actusat̃orẽ
uxorẽ. ⁊ quiescens m̾m̃ non debet
alius turbare atꝙ inquietare nssi
pͥus lenotichii maric̃t̃ accusau̾it dc̾¬
lictã uo̾ amarito accusatõnẽ eius
tor ut qs hatur de seruo adultis¬
noluĩt iubent iudices eũ seruum
qui eius serui detulerit eci ad quẽ
ea res ꝑtin dare iubebũt. s desp¬
iciamꝰ cui ista pena p̃standa sit. qr

Expanded text:
. Capite quinto legis Iuliae ita cauetur, ut uiro adulterum in uxore sua deprehensum, quem aut nolit aut bitror etiam in patre id seruandum, quoddeprehenderit maritus, poterit retinere. Sed semel remissus adulter reduci non potest. Quid ergo si euaserit, an reductus custodiri uiginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retineri posse, testandae rei gratia. Quod adicitur 'testandae eius rei gratia', ad hoc pertinet, ut testes inducat testimonio futuros accusatori deprehensum reum in adulterio.m Constante matrimonio ab iis, qui extra maritum ad accusationem uxorem et quiescens matrimonium non debet alius turbare atque inquietare, nisi prius lenocinii maritum accusaverit. Derelictam vero a marito accusationem etiamtor, ut quanoluit, iubent iudices eum seruum qui nomen eius serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt. Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. ł Decuriones quos sedib
ciuitatis ad qmͣ ꝑtinent̾ relictis
inalia loca trͣsinigrisse ꝓbabsit᷑
p̃ses ꝓuincie in patruũ solũ re¬
uocare ⁊ muñib ꝯgruentibus

Expanded text:
 Decuriones, quos sedibus civitatis, ad quam pertinent, relictis in alia loca transmigrasse probabitur, praeses provinciae in patrium solum revocare et muneribus congruentibus
Abbreviated transcription (Latin):
creatus esfet. ¶ Item rescripsert̃
exaccionẽ pecunie legatoꝵ. ⁊ fi
cessauerint ip̃os ur heredes ꝯue¬
nire. aut si soluendo ñ sunt fide¬
iussores eoꝵ qui ꝓ hus cau̾nt᷑.
¶Itẽ rescripserunt milierẽ ꝙͣ
diu nupta est incolam e̾i̾dem
ciuitatis uidĩ cuiꝰ maritus ei. e
ibi unde originẽ traherit ñ co¬
gi munib fungi. ¶Item pest.
patris qui consulto filiũ emani¬

Expanded text:
tem rescripseruntexactionem pecuniae legatorum, et si cessauerint, ipsos uel heredes conuen‹e›ri aut, si soluendo non sint, fideiussores eorum qui pro his cauerunt. Item rescripserunt mulierem, diu nupta est, incolam eiusdem civitatis videri, cuius maritus eius est, et ibi, unde originem trahit, non cogi muneribus fungi. Item rescripserunt patris, qui consulto filium emanci
Abbreviated transcription (Latin):
com quidẽ seruũ sñ consilio recte ma¬
nuntrtit. Pauł notat. S si pigno¬
ri obsigatũ sibi minor .xx. annus ma¬
num irti paciatur recte maniutritt᷑¬
tente.¬

Expanded text:
m quidem seruum sine consilio recte manumittit. Paulus notat: sed si pignori obligatum sibi minor uiginti annis manumitti patiatur, recte manumittttente
Abbreviated transcription (Latin):
uł .ł. Si pat̾ filio ꝓmiserit ser¬
uũ mranumtere ⁊ uid̾im decesserit
ĩtestato deiñ fuliꝰ ignorãs pr̃e snũ
mortuũ ub̾tatẽ imposu̾it lib̾tas
scruo fauore. lib̾tutis contingit cũ
nõ apparent mutata ẽe dnĩ uolũ¬
tas. Si aũ ignorante filio uetuiss
pat̾ ꝑ nũciũ ⁊ añ qmͣ filiꝰ certior fie¬
ret seruũ manumiliss lib non fit᷑
Nam ut filio manumitiente seruus
ad libertatẽ ꝑueniat durare optet
prĩs uoluntat᷑ẽ. nam si mutata fu¬
etit non erit uerũ uolente prẽ fuiũ
tate ouõ seruũ ẽe manumissũ. et
iõ liber erit. ⁊ ex̾ccͣno si se stichus

Expanded text:
um. Si pater filio permiserit seruum manumittere et interim decesserit intestato, deinde filius ignorans patrem suum mortuum libertatem imposuerit, libertas seruo fauore libertatis contingit, cum non appareat mutata esse domini uoluntas. sin autem ignorante filio uetuisset pater per nuntium et antequam filius certior fieret, seruum manumississet, liber non fit. nam ut filio manumittente seruus ad libertatem perueniat, durare oportet patris uoluntatem: nam si mutata fuerit, non erit uerum uolente patre filium tate domini seruum manumissum et ideo liber erit. et ex co
Abbreviated transcription (Latin):
applłandũ ẽ ad alic utiles ẽẽ. orõ
diui marci ualuit. si forte eiꝰ a quo
ꝓuocaturꝰ copia non fu̾it ut ei libel¬
li dent᷑ ait enĩ is dies seruabit᷑ quo
pͥmo adeundi facultas ert. quare
si forte post siũam statim dictam co¬
piam sui non fecerit is qui pronũcia¬
uit ut fieri adsolet dicendũ est nich
statĩ se subduxerit similit̾ subueri¬
endũ est. Quid g̾ si condicõ hore fet̾¬
it ut se reciꝑet si forte dicta sit ĩam
supp̃ma hora utiꝙ ñ uidebit᷑ se sb̃¬
traxisse adeundi aũ facultatẽ sem¬
ꝑ accipimus si in puͣ. sui copiã hã¬
Duerit. Cet̾m si non fecit an ĩpute¬
tur alicui quidad domũ eius non ue¬
nerit ꝙ ꝙ in ortos ñ accesserit. ⁊ uł¬
terius ꝙ ad uillam suburbanã. ma¬
gisꝙ ẽ. ut ñdebeat imputari. qͣre
si pu . eiꝰ adeundi facutas ñ fuent᷑
meliꝰ diceturꝰ facuitatẽ non fuisse
appellauit adeundi facultatẽ ñ ha¬
buerit. euis aũ quẽ appellauit hẽt

Expanded text:
pellandum est, ad aliquid utiles esse oratio diui Marci uoluit, si forte eius, a quo prouocatur, copia non fuerit, ut ei libelli dentur: ait enim: 'is dies seruabitur, quo primo adeundi facultas erit'. quare si forte post sententiam statim dictam copiam sui non fecerit is qui pronuntiauit ut fieri adsolet, dicendum est nihil statim se subduxit, similiter subueniendum est.Quid igitur, si condicio horae effecit, ut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam suprema hora? utique non uidebitur se subtraxisse.Adeundi autem facultatem semper accipimus, si in publico sui copiam fecit: ceterum si non fecit, an imputetur alicui, quod ad domum eius non uenerit quodque in hortos non accesserit, et ulterius quod ad uillam suburbanam? magisi in publico eius adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem non fuisse appellabit, adeundi facultatem non habuit, eius autem, quem appellabit, habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ie ẽ ut hic audiatur.
applło tua fuerit pronũciata potest
dubitari. num scdo die appellare de¬
beas. qr cum de tua applłone ĩiusta
ꝓnũciatũ sit. tua int̾ fuisse uidetur.
rectius uidetur tercia die appllare
te posse. qr nicħominꝰ alienam cãm
defendis. s si alius qmͣ qui in iudicõ
exꝑtus ẽ appellet qualis ẽ cuiꝰ int̾e̾
an ĩ t̾cia die appellare possit uideam᷑
s dicend̾ ẽ scd̾a dre appellare eũ de¬

Expanded text:
le est, ut hic audiatur. le est, ut hic audiatur. appellatio tua fuerit pronuntiata, potest dubitari, num secundo die appellare debeas, quia, cum de tua appellatione iniusta pronuntiatum sit, tua interfuisse uidetur. sed rectius dicetur tertia die appellare te posse, quia nihilo minus alienam causam defenderis.Sed si alius, quam qui iudicio expertus est, appellet, qualis est cuius interest, an etiam tertia die appellare possit, uideamus. sed dicendum est secunda die appellare eum de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rem suã datus est. t̾ciuĩ diẽ hebit.
In suã ã rem datus mag̃ ẽ ut altã
diem obseruet. at si in ꝑtem ꝓpͥo
bigi potest u̾trum biduũ an triduũ
obseruetur. et magis est ꝙͣ suo nole
biduũ alieno triduũ obseruẽtur.Itẽ
tutores defensores rerũ .p. ⁊ curator
eĩ adolescentiũ uł furiosi t̾tiũ diem
hr̃ẽ debent. iarco qui alieno noĩe appe¬
llant ex hoc apparet t̃tio die ꝓuocan¬
dum defensori si mͦ q̃i defensor cãm e¬
git ñ suo noĩe cum optentu alieni no¬
minis cãm suam agens t̾cio die ap¬
pellare possit. ¶ Sicͥs suspectũ tu¬
torem faciens non optinuerit appssa¬
re eũ intra triduum debere iuꝑ.ł.xii.
sor est. ¶ Si adu̾sus ab sentes fu̾it
ꝓnũciatu biduũ uł triduũ ex quo
qui sit oputandũ ẽ ñ ex quo ꝓnũ
ciatũ est. Qd̃ aũ dicitur̾ ab sentẽ pos¬
se ꝓuocare ex quo scit. sic accipimus
si non in cã ꝑ procuratorẽ defensus
ẽ. Nam si ille non ꝓuocauit. diffici¬

Expanded text:
 rem datus est, tertium diem habebit: in suam autem rem datus magis est ut alteram diem obseruet. at si in partem probigi potest, utrum biduum an triduum obseruetur. et magis est, ut suo nomine biduum, alieno triduum obseruetur.Tutores, item defensores rerum publicares adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine appellant. ex hoc apparet tertio die prouocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare possit. Si quis suspectum tutorem faciens non optinuerit, appellare eum intra triduum debere Iulianus lisorem. Si aduersus absentem fuerit pronuntiatum, biduum uel triduum ex quo quis scit, computandum est, non ex tiatum est. quod autem dicitur absentem posse pro‹uo›care ex quo scit, sic accipimus, si non in causa per procuratorem defensus est: nam si ille non prouocauit, diffici
Abbreviated transcription (Latin):
pellare a litt̾is p̃adem sibi qͥdictis
possit. qr qui tunc ñ applłauit u̾a
ee̾ que scripta sunti consensisse ur
net audiendus ẽ si dicat euentũ
rescripti sacri se sustinuisse. De
lantes nisi hii qͦꝵ int̾est uł qui¬

Expanded text:
ditis possit? quia qui tunc non appellauit, uera esse quae scripta sunt consensisse uidetur: nec audiendus est, si dicat euentum rescripti sacri se sustinuisse. DE lantes nisi hi, quorum interest uel qui
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝓuocandus q̃i ab ordine ñ ab
ipo fiat applło. ¶ Biduũ uł t̾du¬
um. applłonis ex die late snĩe ꝯputã
ex die quo cõdicõ siũe excutiti Sa¬
ne quidẽ non est sub condicõe sen¬
tentia danda.ẜ si fu̾it dicta quid fi
et. ⁊ utile est statim temꝑa ad appel¬
landũ computari debere.¶Re ⁊ ĩ

Expanded text:
erit prouocandus, quasi ab ordine, non ab erit prouocandus, quasi ab ordine, non ab ipso fiat appellatio.Biduum uel triduum appellationis ex diex die, quo conditio sententiae exstitit? Sane quidem non est sub conditione sententia dicenda; sed si fuerit dicta, quid fiet? Et est utile statim tempora ad appellandum comput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocare. hoc enĩ duuꝰ marc̃. effit̃.
s intra temꝑa statuta excusatio¬
nẽ allegandam ht̃. ⁊ si fuerit repu¬
lsa tunc demũ applłare debebit. Ce¬
terũ añ frustra appellat᷑. alia cã ẽ
eoꝵ qui ad aliꝙ munris uł honorẽ
uocantur cũ dicat se hr̃e excusati¬
onẽ. nam non alit̾ allegare possut᷑
cãm ĩmunitatis sue qm̃ si appella¬
tõnẽ int̾posu̾nt. ¶ Solet plerãq
p̃sides remitt̾e ordiaẽ noĩatũ. ut
alius quis honor uł munꝰ meũ
conferatur utrũ igitur tuc̃ ap¬
pellandũ ẽ cũ ordo dec̾tũ int̾pos¬
uerit.an uͦ remissione ꝙͣ p̃ses fece¬
rit appellatõ sit int̾ponenda ⁊ ma¬
gis ẽ ut tc̃ sit appeliand̾ cũ ordo
decreuerit. Magis est conscilũ dedis¬
se p̃ses uidetur qui sit creandus ꝙꝓͣ
ip̃e constituisse. deniq ip̃e erit ap¬
pellandus ñ ab eo ꝓuocandũ. s ⁊ si
p̃ses in ordine fuerit ut fieri ad so¬
let cũ ab ordine crearetur qͥs ipse

Expanded text:
uocare hoc enim diuus Marcus effecit, sed intra tempora praestituta excusationem allegandam habet et, si fuerit repulsa, tunc demum appellare debebit: ceterum ante frustra appellatur.Alia causa est eorum, qui ad aliquod munus uel honorem uocantur, cum dicant se habere excusationem: nam ncausas immunitatis suae, quam si appellationem interposuerint.Solent plerumque praesides remittere ad ordinem nominatum ut alius quis honor uel munus in eum conferatur. utrum igitur tunc appellandum est, cum ordo decretum interposuerit, an uero a remissione, quam praeses fecerit, appellatio sit interponenda? et magis est, ut tunc sit appellandum, cum ordo decreuerit: magis enim consilium dedisse praeses uidetur, quis sit creandus, quam ipse constituisse: denique ipse erit appellandus, non ab eo prouocandum.Sed et si praeses in ordine fuerit ut fieri adsolet, cum ab ordine crearetur quis, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uł danda dd̾ est. et hnͣc audiri debere.
⁊ si litẽ p̃pandam curare maliu̾t
int̾ced̾e non ur. licet ab initio de¬
fend̾e non pot̃.

Expanded text:
 dans, dicendum est et hanc audiri debere, et si litem praeparandam curare maluerit, intercedere non videtur, licet ab initio defendere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Saux .ł. Quesitũ ẽ in arbitros
qui ad fideunsores ꝓbandos dant᷑
an applłare liceat qmͣus occasu
⁊ sũ applłatõn quidam putent ab
eo qui eos dedit snĩam eiꝰ cortigi
posse. Qus aq

Expanded text:
us Quaesitum est, in arbitros, qui ad fideiussores probandos dantur, an appellare liceat: quamvis hoc casu et sine appellatione quidam putent ab eo, qui eum dedit, sententiam eius corrigi posse. III Q
Abbreviated transcription (Latin):
rescripserunt ut deportetur uidea¬
mus qñ sit ꝓuocandũ utrũ cũ in¬
ꝑator rescripserit an cũ ei scribitur
⁊ putẽ tũc ee̾ applłandũ cũ recipi
ne sero sit ut tũt ꝓuotetur cũ imp̃r
insulã ei assigtouerit. cũ prolata
.N. snĩa p̃sidis tunc solet insulam assi¬
gnare. Rursus illud uerendũ est si m̃¬
datus ap̃ pͥncipẽ honerauit eũ qͥ de¬
portandum laborabat int̾cludi uiã
puocandi. Qd̾ ergo ẽ recte dicet᷑ hu¬
manitate sugg̾ente ut hoc ⁊ illo tpr
ñ frustra prouocaiuĩt qr ñ adu̾sus
pͥncipem. s adu̾sus iudicis caiudita¬
tẽ ꝓuocauit. siłi mͦ ⁊ ĩ decurione ep̃
ꝑmitt̾e ñ debet. s reciꝑe eũ in tarte¬
rẽ ⁊ p̾ncipi scribere de pena eiꝰ. Si

Expanded text:
scripserit, ut deportetur, uideamus, quando sit prouocandum, utrum cum imperator scripserit an cum ei scribitur? et putem tunc esse appellandum, cum recipi ne sero sit, ut tunc prouocetur, cum imperator insulam ei adsignauerit: comprobata enim sententia praesidis tunc solet insulam adsignare. rursus illud uerendum est, si mendaciis apud principem onerauit eum, quem deportandum laborabat, intercludi illi uiam provocandi. quid ergo est? recte dicetur humanitate suggerente, ut et hoc et illo tempore non frustra provocaretur, quia non adversus principem, sed adversus iudicis calliditatem provocavit. simili modo et in decurione erit rmittere non debet, sed recipere eum in carcerem et principi scri
Abbreviated transcription (Latin):
homp̃.ł si pauonẽ meũ mansi¬
ctũ cũ de domo mea effugiss ꝑsetuiꝰ
sit quo ad is periit ag̾e̾ tetum fur
alienam ancillã rapuit quis. uł ce
libido fuit. non furtũ fcm ⁊ ideoe¬
tiam. Eum qui fores mẽtͥcis effcͬge¬
nt libidinis cã ⁊ fures non ab eo ĩ¬
troducti. s alias ing̾ssi m̾etricis res
egesser̃it furti non teni. ãptñ uel
ii teneatur qui supressit scortum
libidius cã ⁊ non puto dem̾i.⁊ ita
⁊̃ ex fco cũ incidiss dixit. Hic enim
turpius facit qmͣ si surripuit. set
secũ fcĩ ignominiã compensat cer
data longiꝰ dux̾it. alio ue honere
inuito domino usus sit furtũ fnc̾.
testate ec̃t. furtũ ei fcm̃ sit. et post¬
liminio redierit. pot̾ĩt quis dicerẽ
eũ furti hr̃e accionẽ. ¶Arrogato¬
rem posse farti agere.s. enus nomi

Expanded text:
m. Si pauonem meum mansuetum, cum de domo mea effugisset, persecutus sis, quoad is perit, agere tecum furtalienam ancillam rapuit quis uel cellibido fuit, non furtum. et ideo etiam eum, qui fores meretricis effregit libidinis causa, et fures non ab eo inducti, sed alias ingressi meretricis res egesserunt, furti non teneri. an tamen uel Fabia teneatur, qui sub pressit scortum libidinis causa? et non puto teneri, et ita etiam ex facto, cum incidisset, dixi: hic enim turpius facit, quam qui subripit, sed secum facti ignominiam compensat, certdata longius duxerit alienaue re inuito domino usus sit, furtum facittestate esset, furtum ei factum sit et postliminio redierit, poterit quis dicere eum furti habere actionem. Adrogatorem posse furti agere, sci
Abbreviated transcription (Latin):
et ambo simul aufugerunt. alt al¬
terus fur si est. Quid ergo si ĩ¬
uicem se celanerint. fieri .n. potest
ut ambo inuicem fures siat. et pͥ
si alii singulos surripuissent te¬
nerentur. qĩ alt̾ alt̾ius noĩe ope
tulissent. ꝙỹad̾m rer̃ quoq nomine

Expanded text:
et ambo simul aufugerunt, alter alet ambo simul aufugerunt, alter alterius fur non est. quid ego, si inuicem se celauerunt? fieri enim potest, ut inuicem fures sint. et potest si alii singulos subripuissent, tenerentur, quasi alter alterius nomine opem tuliss‹e›t: quemadmodum rerum quoque nomine
Abbreviated transcription (Latin):
hensus non sit. ¶ Si unus ser¬
uus tuus hansiss. et abstuliss alt̃
hauriendo dep̃hensus eẽt. pͥoris noĩe
nec manifesti. alt̾ius maĩfesti tereb̾is.
lp̃ .ł. Q ui seruo ꝑsuesit ut fugł̾t
non est fur. nec enĩ qui alitui malũ
consiliũ dedit furtũ facit. ñ magis
qmͣ si ei ꝑsuasit. ut se p̾cipitaret:
fugam ꝑsuaserit ut ab alio surripiat᷑
furti tenebiturꝰ is qui ꝑsuasit. quasi¬
ope. ⁊ consilio eiꝰ furtum fcm̃ sit:
plis pomp̃ scripsit. eũ qui ꝑsuesit
qmius interim furti non teneretur.
tunt tñ teneri incipere. cũ quis fugi¬
tiuus fur ẽe ceperit qͣ iudeatur o¬
pe. ⁊ consilio eius furtil fcm̃. ¶ Itẽ
placuit eñ qui filio uł seruo. ł nxo¬
ri opem fert furtũ facientib furci
teneri qmͣus ip̃i furti actione nõ
conueniantur Idem pomp̃. ait̃
si cũ rebus ausug̾it fugͥnus posse
furti accione solncitatorẽ ꝯueniri re¬
tatori tulit. ꝙ et sab̾. ait sigͣt. ¶ Si
duo serui inuicem sibi ꝑsuaserũt

Expanded text:
ehensus non sit. Si unus seruus tuus hausisset et abstulisset, alter hauriendo deprehensus esset, prioris nomine nec manifesti, alterius manifesti teneberis.. Qui seruo persuasit, ut fugeret, fur non est: nec enim qui alicui malum consilium dedit, furtum facit, non magis quam si ei persuasit, ut se praecipitet afugam persuaserit, ut ab alio subripiatur, furti tenebitur is qui ope consilio eius furtum factum sit. plus Pomponius scripsit eum, qui persuasit, quamvis interim furti non teneretur, tunc tamen incipere teneri, cum quis fugitivi fur esse coeperit, quasi videatur ope consilio eius furtum factum. Item placuit eum, qui filio vel servo uxori opem fert furtum facientibus, furti teneri, quamuis ipsi furti actione non conueniantur. Idem Pomponius ait, si cum rebus aufugerit fugitiuus, posse furti actione sollicitatorem conueniri retatori tulit. quod et Sabinus significat. Si duo serui inuicem sibi persuaserunt
Abbreviated transcription (Latin):
si postea nilla erit dubitatio. Qͣ¬
diu niuit is qui furtã fecit. ñ per̾
furti accio. aut enĩ sui iuris est. is
qui furtũ fecit. ⁊ cũ ip̃o actio est
aut alien iuris c̾e ceperit. et accõ
furti cũ eo est. cuiꝰ potestati subs¬
tus esb. et hoc᷑ c dicitur nora ca
pud sequitur. ¶Siquis post nox¬
am admissam hostiũ seriuis factꝰ
fũit. uidendũ ẽst an extinguatur¬
̃gni accio. et pomp̃. scripsit̾ si fui̾t re¬

Expanded text:
si postea, nulla erit dubitatio. Quamdiu uiuit is qui furtum fecit, non perit furti actio: aut enim sui iuris est is qui furtum fecit, et cum ipso actio est, aut alieni iuris esse coepit, et actio furti cum eo est, cuius potestati subiectus est: et hoc est quod dicitur 'noxa put sequitur". Si quis post noxam admissam hostium servus fuerit factus, videndum est, an extinguatur actio. et Pomponius scripsit extingui
Abbreviated transcription (Latin):
am ei compet̾e qͣre si in stipulatũ
fun̾is impensa decducta sit. dicẽdũ
est locũ eẽ piułio. si mͦ quis non abi¬
ciendi pͥulegii cã stipulatꝰ est.¬
¶ Si sponsa dedit dotẽ. ⁊ nuptiis
renũciatũ est. tam ⁊ si ipã dotẽ
condit᷑. tñ equũ est hnͣc ad pͥuile¬
gium admiti. licet nullũ mm̃.
uxor declucta sit. licet non dũ sit¬

Expanded text:
ei competere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse privilegio, si modo quis non abiciendi privilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est hanc ad privilegium admitti, licet nullum matriuxor deducta sit, licet nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ratus. siue is cutꝰ debonis agiturꝰ
siũ quid is debust ꝙ redd̾e̾ eum si ui¬
ueret fun̾ana actione cogi oꝑ. et
pͥuilegio locus sit. paruitꝑ referre
dicamus qua actione hic sumptus
repetatur. funeraria:. an familie
herciscũde. an qͣ alia dũ mͦ sũptus

Expanded text:
t siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria acprivilegio locus sit parvique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ipulatõ ñ pot̃ ofici
sisi utroq loq̃nte. ⁊
id̾o n mutus. n fur¬
dus .n infans stipu¬
latõne̾ contrahere pꝰ̾¬
sunt. nͨ absens quidẽ
qm̃ exaudire inuicẽ debent. siquis
gͥ ex hiis uult stipulari ꝑ seruũ p̃¬
senrẽ stipuletur. et adquiret ei sti¬
pulatu actõnẽ. Itẽ siquis obligari
uelit. iubeat ⁊ erit ꝙ iussu obligat᷑.¬
¶ Qui p̃sentes inf̾rogauit si añcͣ
pulationẽ. si u̾o p̾sens inf̾rogauit¬
reu̾ss. responsũ obligat. Int̾uallũ
enĩ medii pemꝑis non uiciauit ob¬
ligõnẽ. ¶Siquis ita int̾roget da
naturalit᷑ obligatur. qr ita annuit:
nec fideiussorẽ quidem. ¶ Siguis sun¬
non obligari eum constat. asit si ita
bo idib. eq̃ ñ obligatur. nõ enĩ sic. l¬
dit. ut uit̾rogatus ẽ. ⁊ u̾sa uice si ĩt¬
rogatus fuĩt sub cõdicõne Rderit
pure. dd̾. er̃ eum ñ obligari.¶ Ei
adicit aliquis uł quid decrahit obligõ¬
ni semꝑ probandũ est uiciatã ẽe ob¬

Expanded text:
Stipulatio non potest confici nisi utroque loquente: et ideo neque mutus neque surdus neque infans stipulationem contrahere possunt: nec absens quidem, quoniam exaudire inuicem debent. si quis igitur ex his uult stipulari, per seruum praesentem stipuletur, et adquiret ei ex stipulatu actionem. item si quis obligari uelit, iubeat et erit quod iussu obligatus. Qui praesens interrogauit, si antequam pulationem: sin uero praesens interrogauireuerso responsum est, obligat: interuallum enim medium non uitiauit obligationem.Si quis ita interroget 'danaturaliter obligatur, qui ita adnuit: em quidem. Si quis simnon obligari eum constat: aut si ita obligatur: non enim sic respondit, ut interrogatus est. et versa vice si interrogatus fuerit sub condicione, responderit pure, dicendum erit eum non obligari. cum adicit aliquid vel detrahit obligationi, semper probandum est vitiatam esse ob
Abbreviated transcription (Latin):
i hiis q̃ natura diuisionẽ nõ admtũt
ueluti cũ uiam if accũ stipulamur q̃¬
dam ꝑtis quod p̃datõnẽ natura reci¬
piunt. s nͥ tota dent᷑. stipulatoĩ sat̃
ñ fit. ueluti cũ hoĩem gn̾alit̾ stipu¬
lor. aũ lancẽ. aut cꝑlib uas. sam si
stichi ꝑs soluta sit non dũ in ulla ꝑ¬
te scipulatõis lib̾atõ nata ẽ. s aut᷑
statũ repeti pot̾. aut impendenti est

Expanded text:
 natura diuisionem non admittunt, ueluti cum uiam iter actum stipulamur: quaedam partis quidem dationem natura recipiunt, sed nisi tota dantur, stipulationi satis non fit, ueluti cum hominem generalitlor aut lancem aut quodlibet vas: nam si Stichi pars soluta sit, nondum in ulla parte stipulationis liberatio nata est, sed aut statim repeti potest aut
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõnes una utilis. alia mutił.
a n usciatur utilis ꝑ hnͣc ĩutilẽ.
¶Eadem an aua lingua red̃aturꝰ
nich int̾est ꝓ inde siquis latine ĩt̾ro¬
gauerit.⁊ respondeatur ei grece. dũ¬
mͦ cõgruent̾ respondeatur obligõ
cõstituta ẽ. Idẽ ꝑ ccͣriũ. Sutrũ hoc
usc ad gretũ sermone tm̃ ꝓtrahimꝰ¬
uł cuiꝰ alt̾ius lingue. dubitari pͭ
ex scriptura sabini. S et uerum
puto ut omnis sermo contincat
ius. linguam intelligat. siue ꝑ
se. siue ꝑ uerũ int̾pretẽ.

Expanded text:
s, alia inutilis, neque vitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua respondeatur, nihil interest. proinde si quis Latine interrogaverit, respondeatur ei Graece, dummodo congruenter respondeatur, obligatio constituta est: idem per contrarium. sed utrum hoc usque ad Graecum sermonem tavel cuius alterius linguae, dubitari potest. et scriptura Sabini, sed et verum patitur, ut omnis sermo contineat rius linguam intellegat sive per se sive per verum interpre
Abbreviated transcription (Latin):
aditus iussiss me ꝑtihr̃dum eam
lancem tradere quo casu depositime
relicͥs hr̃dib non ten̾i. S ⁊ si sine
p̃tore sine dolo malo hoc fecõ lib̾¬
abor. aũ ꝙ uerius est non incidã
in obligõnẽ. optimũ ẽ aũ id ꝑ
magr̃atũ facẽ.

Expanded text:
aditus iussisset me parti heredum eam lancem tradere, quo casu depositi me reliquis coheredibus non teneri. sed et si sine praetore sine dolo malo hoc fecero, liberabor aut quod verius est non incidam in obligationem. optimum autem est id per magistratum face
Abbreviated transcription (Latin):
Saue .p. Si negotiũ inpub̃is
aliquis ex officõ amiticie gesserit᷑.
ds bonis uenditis pͥulegiũ pupil¬
lo cõseruari. et ita accepi.
cessabit. ¶Diiuis marcꝰ ita edix¬
it. creditor qͥ obrestitutõnẽ edi¬
ficioꝵ credid̾it in pecunia q̃ c̾dita
erit. Priuiłm exigendi habebit
ꝙ ad eũ quoꝙ ꝑtinet qͥ redẽpto¬
ri dño mandante peᷤ. subminis¬
trauit. ¶ In bonis m̃sularii
uendendis post pͥuilegia potio¬
rem eoꝵ cãm ẽẽ placuit qͥ pecu¬
niã ap̃ mensam fidẽ publicã se¬
cuti deposuerunti s enĩ qͥ depo¬
sitis mĩmis usuras a mensulari¬
is accepunt a cetĩs c̾ditoribus ñ
.ã. E deponere. gi tñ nũmi extent᷑
uendicariꝰ eos posse puto a depo¬
sitariis. ⁊ futurũ ẽ eũ qͥ uendi¬
cat añ pͥułia. ¶ Eorũ rõ pͥor
est creditoꝵ quoꝵ pecunia ad c̾di¬
tores pͥuilegiarios ꝑuenit. ꝑu¬

Expanded text:
um Si negotium impuberis aliquis ex officio amicitiae gesserit, debet bonis eius venditis privilegium pupillo conservari: et ita accepi. cessabit. Divus Marcus ita edixit: "creditor, qui ob restitutionem aedificiorum crediderit, in pecunia, quae credita erit, privilegium exigendi habebit". quod ad eum quoque pertinet, qui redemptori domino mandante pecuniam subministravit. In bonis mensularii vendundis post privilegia potiorem eorum causam esse placuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secuti deposuerunt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris creditoribus non aliud deponere. si tamen nummi exstent, uindicari eos posse puto a depositariis et futurum eum qui uindicat ante priuilegia. Eorum ratio prior est creditorum, quorum pecunia ad creditores priuilegiarios peruenit. peru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. L egates municipalis
li deseu̾it legationem pena af¬
ficietur extra ordinaria motus
publicam cũ legatus est ꝑ alium
a pͥncipe qui postulari potest. ¶G¬
trum qui deseruit legationẽ an ex
nectia cã moram passus sit ordini
parne sue ꝓbare debet. ¶ Cessõni
tiłꝰ legati ei qui minus ut oꝑtet

Expanded text:
.Legatus municipalis si deseruerit legationem, poena adficietur extraordinaria, motus publicam, cuius legatus est, per alium a principe quid postulare potest. Vtrum quis deseruerit legationem an ex necessaria causa moram passus sit, ordini patriae suae probare debet. Cessatio unius legati ei, qui munus ut oportet
Abbreviated transcription (Latin):
alit fisci tion ꝓhnͣr legatõne fũ¬
gi. ¶ Si accinsatio alic̾uis .p. ĩti¬
tuta sit. ñ ẽ compellendus actusa¬
tor ad eũ legõne̾ suscipere qͥ se a¬
micũ. uł domesticũ dic̃ eius qͥ accu¬
sator. et .ĩ. diui frẽs emilio furio
rescrip. ¶ legati uicarios ñ alioᷤ
dare possũt nisi filios suos. ¶Or¬
dine unusquisq mun̾e legõnis
fungi cogitur. et ñ alio est cõ¬
pellendus mun̾e legõnis fungi
qmͣ si priores qui curiam lecci s̃
fũcti sunt. Set si legeto de pͥma

Expanded text:
 fisci non prohibentur legatione fungi.Si accusatio alicuius publice instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, qui accusatur: et ita diui fratres Aemilio Rufo rescripserunt.Legati uicarios dare non ali‹o›s possunt nisi filios suos.Ordine unusquisque munere legationis fungi cogitur: et non alias compellendus est munere legationis fungi, quam si priores, qui in curiam lecti sunt, functi sint. se
Abbreviated transcription (Latin):
non ascend̾it er̃ liber. ¶Suus
heredis tem ip̃nis hr̃dis dare iuss
⁊ liber ẽe ad libertatẽ ẽę ꝑueniet
qr pot̾ testator sinc ulla dandi cõ¬
dicione heredis seruũ manumit¬
trude̾. ¶Hec scriptura stichus

Expanded text:
us heredis rem ipsius heredis dare iussus et liber esse ad libertatem perveniet, quia potest testator et sine ulla dandi condicione heredis servum manumitti iubere. Haec scriptura "Stichus
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł. ta liber ee̾ iussus si .x
ded̾it lib esto heredit̾ate d. nã qui
ñ ht̃ qui det heredi dando ad lib̾tatẽ
ꝑuenit si ꝑtes suas quis hr̃dũ diu̾¬
sis ementib uendiderit quas pora¬
ones hr̃dib dare statu lib̾ debuit
casdem dabit emptorib lab̾o aũ
ait. Si noiã dũ taxut he̾dũ ĩtestõ
posita sunt uiriles ꝑtes eis danda ᷤ.
Si u̾o̾ ita si hr̃dib ded̾it heredita¬
rias.
lp̃ .R. E tatu lib̾m in medio tpr
seruũ heredis e̾e nemo ẽ qui igno¬
nare debcat ea pp̃ nore dedi pot̾it
S declitus sperare adhuc lib̾tatẽ
pot̾it. nͨ enĩ dedicio spem illi adi¬
mit libtatis si statu lib̾erũ non
eadem condicõne heres uendat.
cã eius ĩmutabilis ẽ. ⁊ luere se ab
eo pot̾ siłi mͦ ut ab herede si tm̃
suppserit condicione statu liberi
⁊ exempto quidem tenetur gͣui
ores aũ ⁊̃ stellionatus c̾m̃ impor¬
tant ei qͥ sciens dissimulata ⁊diti¬
one statute lib̾tatis simpłr ent

Expanded text:
m Ita liber esse iussus "si decem dederit, liber esto" heredi dare debet: nam qui non habet, cui det, heredi dando ad libertatem pervenit. Si partes suas quisque heredum diversis ementibus vendiderit, quas portiones heredibus dare statuliber debuit, easdem dabit emptoribus. Labeo autem ait, si nomina dumtaxat heredum in testamento posita sint, viriles partes eis dandas: si vero ita "si heredibus dedit", hereditarias.uliberum medio tempore servum heredis esse nemo est qui ignorare debeat: eapropter noxae dedi poterit, sed deditus sperare adhuc libertatem poterit: nec enim deditio spem illi adimit libertatis. Si statuliberum eadem condicione heres uendat, causa eius immutabilis est et luere se ab eo potest simili modo ut ab herede. si tamen suppresserit condicionem statuliberi? et ex emores autem etiam stellionatus crimen inportant ei, qui sciens dissimulata condicione statutae libertatis simpliciter eum
Abbreviated transcription (Latin):
tem seruo suo testõ ded̾it defcũs cõ¬
dicione uidebitur si ñ dedit imple¬
ta condicõne ultĩo uite temꝑe here¬
dis ad lib̾tatẽ ꝑueniet. ¶Seruus
coĩs liber ẽe uissus ita si decẽ ded̾it
tu lib̾i applicatur qui condicõnis
implende gr̃a alienare peculiares
nũmos por̾. ¶ Si duo serui rõnibꝰ
iedditis lib̾i ee iussi fui̾t. ⁊ seꝑatĩ¬
quoꝙ condicõni parere potu̾it.S
si actͥus eoꝵ cõit᷑ gestus ita in¬
mixtus fu̾it ut seꝑari non possit
necc̾io alt̾ cessando alt̾ius liber¬
tatẽ impediet. nec uidebit ᷑ condicõ
ent. aut ut̾q aut alt̾ totũ solu̾it.
Qui ita liber ẽe iuissus ẽ si iu¬
rau̾it se capitoliũ ascensurũ ꝯfes

Expanded text:
o suo dederit, defectus condicione uidetur: si non dederit, impleta condicione ultimo uitae tempore heredis ad libertatem perueniet. Seruus communis liber esse iussus ita 'si decem dederit' tuliberi applic‹a›tur: qui condicionis implendae gratia alienare peculiares nummos potest. Si duo serui rationibus redditis liberi esse iussi fuerint et sepaque condicioni parere poter‹u›nt. sed si actus eorum c‹o›mmuniter gestus ita immixtus fuerit, ut separari non possit, necessario alter cessando alterius libertatem impediet. nec uidebitur condicio erit, aut uterque aut alter totum soluerit. Qui ita liber iussus est 'si iurauerit se Capitoliu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .xx. heredi dediss liber ẽe nis¬
sus erat heredi m̾cedem referre pro
oꝑis suis solebat. cũ ex mercede hr̃s
ampliꝰ .x. accepiss seruiꝰ lib̃m esse
aiebat de ea reconsulebat᷑.R. non¬
uid̃i lib̃m e̾e. Non emĩ ꝓ libertate s
ꝓ oꝑis eam petuniã dediss nͨ magis
ob eam rem liberũ et̃ qmͣ si fundum
dnõ conduxiss. ⁊ ꝓ fructu fundi pe¬
cuniam dediss. ¶Serinis cũ hr̃di
annoꝵ .uii. oꝑas dediss liber ẽe tus¬
sus erat. is seruꝰ fugerat. ⁊
oꝑas dnõ decbsse qr̃ nͥ tocidẽ dies
quot abfiu̾ss. ⁊ seruiss nisi forte
lib̾m. s et si ita scriptũ eẽt. ut cc̃

Expanded text:
cum decem heredi dedisset, liber esse iussus erat, heredi mercedem referre pro operis suis solebat: cum ex mercede heres amplius decem recepisset, servus liberum esse aiebat: de ea re consulebatur. uideri liberum esse: non enim pro libertate, sed pro operis eam pecuniam dedisse nec magis ob eam rem liberum esse, quam si fundum a domino conduxisset et pro fructu fundi pecuniam dedisset. Seruus cum heredi annorum septem operas dedisset, liber esse iussus erat: is seruus fugerat et annum operas domino dedisse: quare nisi totidem dies, quot afuisset, seruisset, non fore liberum. sed et si ita scri