comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reis furatꝰ furat: cepit int̾ flagella
in loco aureos occultatos habi. Qd̾
uidentes socii om̃s currunt. furtoq
sublata omiã reddunt. Uirum di
p̾cant᷑: ut tanti scełis culpas ignos¬
cat. Qd̾ miraculũ ominib t̾rorem
incussit. ut deinceps qͥ ista audierãt:
uelut sacrata omĩa quȩ ad uirum
d̃i ꝑtinebant atting̾e nõ auderent.
Prebens itaq necessaria leupariꝰ¬
ep̃s: uiro dĩ ualedicit. Nauali ergo
itin̾e ouans usq ad nãnetense op¬
pidũ uenit. Ibiquantisꝑ moratuᷤᷤ
est. Quo cũ quadã die quidã egenꝰ
antẽ fores cellulȩ in qͣ uir di meta¬
ille ãplius se ñ habont debatũnt
quã farmȩ modiũ. Da gͥdicit ib¬
tum. nec quic quã resepuẽdi trasti¬
nũ. Obediens ministet. cotũ sult
pauꝑi tͥbuit: nichil ad necessitatẽ
cõmunẽ reseruans. Ieuinantib g
illis t̾cia iam dies illux̾at. nichil.i
penes se habentib p̾ter spei ⁊ fidei

Expanded text:
reis furatus fuerat, coepit inter flagella reis furatus fuerat, coepit inter flagella in loco aureos se occultatos habere. Quod videntes socii omnes sublata omnia reddunt, virum Dei precantur, ut tanti sceleris culpas ignoscat. Quod miraculum omnibus terrorem incutit, ut deinceps qui ista audierant, velut sacrata omnia quae ad virum Dei pertinebant attingere non auderent. Prebens itaque necessaria Leupecharius, virum Dei valedicet. Navali ergo itinere ovans usque Namitensem oppidum venit; ibi quantisper moratus est. Quo cum quadam die quidam egenus ante fores cellule, in qua vir Dei metille, amplius se non habere, ut rebatur, quam farinae modium. 'Da ergo', dicit, 'totum nec quicquanum. Obediens minister simul totum pauperi tribuit, nihil ad necessitatem communem reservans. Jejunantibus ergo illis tertia jam dies illuxerat nihil penes se habentibus praeter spei et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
theod̾icus meis me a fr̾ib abegit.
Tunc unꝰ e. yigiiiis chrodoaldug.
nomine. qͥ amitã theodebti regis
theod̾ico fidelis erat. uiro di hũ¬
nili uoce respondit. Si melius ẽ
ac potare. quã absinthiũ: Ciur
les cognoseoait. te regis theod̾ici
dis ura seruare uelle. At ille
directus. Hȩc gͦ aurib eiꝰ infer. et
ipsũ ⁊ suos lib̾os intͣ triennii circu¬
dictus uir. talia famule dei ꝓmis e
At illem̃ inquit queo silere: quȩ
mͥ dñs loquenda tradit. Qd̾ post¬
modũ om̃s galliȩ nationes sensere
Impletũ. Confirmauitq suꝑiꝰ ad
ragomundũ sententiã illatã. Sub¬
lato demde prandio: uir dei ad
scafã remeat. Reꝑitq suos multa
tristicia dep̾ssos. Inquirensq inue¬
nit p̃terita noctae quȩ in scafa ha¬
uerat furto ablatos. Quo audito.
ris repedat. questus se nõ iccirro
ad eiꝰ excubasse excubias: ut ille
sua ac suoꝵ sineret dãna patrari
fr̾m Nec mora. is qͥ saccellũ cũ au¬

Expanded text:
Theudericus meis a fratribus abegit'. Theudericus meis a fratribus abegit'. Tunc unus e convivis Chrodoaldus nomine, qui amitam Theudeberti regis Theuderico fidelis erat, hic viro Dei humili voce reslacte potari quam absinthio? Cui vir Dei: Cognosco, ait, te regis Theoderici foederis jura servare velle. At ille directus. Haec ergo auribus ejus infer, et ipsum et suos liberos intra triennii esse circudictus vir, talia, famule Dei, promis? At ille: Non enim queo silere quae mihi Dominus loquenda tradidit. Quod postmodum omnes Galliae nationes sensere impletum, confirmavitque superius ad Ragamundum sententiam illatam. 44. Sublato deinde prandio vir Dei ad scapham remeat, reperitque suos multa tristitia depressos; et inquirens quid evenit, praeterita nocte quae in scapha han erogaverat furto ablatos. Quo audito, ris repedat, questusque est non idcirco ad ejus excubasse reliquias ut ille sua ac suorum sineret damna patrare fratrum. Nec mora, is qui sacculum cum au
Abbreviated transcription (Latin):
Gubernatori ĩp̃ant ut medio flu¬
minis alueo scafam teneat. Quod
uidens beatus colũbanꝰ. mestos
uultus ad cȩlũ erigit. conquerẽs
se tantȩ mesticiȩ subdi. ut nec scõꝵ
sepulchra uisere ꝑmitat᷑. urgen¬
tib gͦ omnib. mox ut ꝯtra portũ
uentũ est. uelut qͥbusoa anchoris
defixis scafa stare ceprt̃: ⁊̃ ad por¬
tũ caput dirig̾e. Quod cũ ctstodes
obstare ñ ualerent: inuiti scafam
quo uellet ire sinunt. Mirum in
modũ. medio e fluuii filo ad portũ
recepta. uiro dĩ uiã pandit. Cratias
ille refert regi ȩt̃no: qui suis sic
sane: ad sepulchrũ scĩ martin ac¬
cedit. Totaq ibi nocte in oratio¬
ne excubat. Illucescente uͦ die. a
leupario urb̃ illius ep̃o muitatus
ad esum. ire ñ abnuit: presertim
ob suoꝵ reqͥem fr̃m. Morat᷑q eo die
cum supͣdicto pontifice. Quicũ
hora refectionis cũ eo ad mensã
residẽt: int̾rogatꝰ cur retro ad pa¬
triã repedaret. respondit. Canis

Expanded text:
gubernatori imperant ut medio flugubernatori imperant ut medio fluminis alveo scapham teneat. Quod videns B. Columbanus, moestos vultus ad coelum erigit, compellans se tantae moestitiae subdi, ut nec sanctorum sepulchra visere permittatur. Urguentibus ergo omnibus, mox ut contra portum ventum est, velut quibusdam anchoris defixis, scafa stare coepit et ad portum caput dirigere. Quod cum custodes obstare non valerent, inviti scafam quo vellit ire sinunt. Mirum in modum medio e fluvii filo ad portum recepta, viro Dei viam pandit. Gratias ille regi refert aeterno, qui suis sic sane, ad sepulchrum beati Martini accedit; tota ibi nocte in oratione excubat. Inluciscente vero die, a Leupario urbis illius episcopo invitatus ad ęsum, ire non abnuit presertim ob suorum requiem fratrum, moratusque eo die cum supradicto pontifice. Qui cum hora refectionis cum eo ad mensam resideret, interrogatus, quur retro ad patriam repedaret, respondit: 'Canis me
Abbreviated transcription (Latin):
astabat. Precat᷑q dei uirũ: ut susꝰ
orationib ei lum̃ restituat. Uidẽs
ille fidẽ hominis: om̃s poscit ut
ꝓ eo orent. Pronꝰ diu suꝑ humuo
iacuit. Surgensq. manu oculos
tetigit. Ac post crucis signum:
postulatũ lum̃ rediit. Gaudens
ille reddito lumine. domum re¬
meauit. ut uidelicet qͥ interius¬
lum̃ in hospites hab̃e ñ omiserat.
ext̾iore ñ careret. Exinde turba
obsessoꝵ qͦs demones horrido fu¬
ti sunt: His uirtutib ppłs urbis
ꝑmotus. igrũ dei suis mun̾ib laten¬
ter fulciebat. Non enĩ patule ꝓpt̾
custodes qͥcquã preb̃e audebant:
ne regis irã incurrerent. Deinde
arreptũ iter ꝑagunt :..
auigantes gͦ ꝑ ligerẽ: ad tu¬
ronensem ꝑueniunt urbẽ. U̾bi¬
uir sc̃s̃ custodes p̾catur. ut scapha
portui appropinquent: seq ad se¬
pulchrũ beati martini ꝯfessoris ire
sinant. Quod abnuentes: nauiga¬
re ueloci conatu cõpellunt. Re¬
miges urgent: ut omni uirtuse
cursu celeri portum transeans.

Expanded text:
atusque Dei virum, ut suis orationibus eius lumen restituat. Videns ille fidem, omnes poscet, ut pro ceco orent, pronusque diu supra humum iacuit, surgensque, manu oculos adtegit hac post crucis signum postulatum lumen reddidit. Gaudens ille, reddito lumine, domi remeavit, ut videlicet qlumen in hospites habere non omiserat, exteriori non careret. Sicque exinde turba obsessorum quos daemones horrendo futi sunt. His virtutibus populus urbis permotus, virum Dei suis honoribus latenter fulciebat: non enim patule propter custodes quidquam praebere audebant, ne regis iram incurrerent. Deinde arreptum iter peragunt. 42. Navigantes ergo per Ligerim ad Turonensem vir sanctus custodibus precatur, ut scafam portu adpropinquent seque ad sepulchrum beati confessoris Martini ire sinant. Quod abnuentes custodes, navigare veloci conatu comigeros urgent ut omni virtute cursu celeri portum transeant,
Abbreviated transcription (Latin):
alta ꝑuexit. Mirantes itãqł om̃s
cognou̾unt non ẽẽ uoluntatẽ dei:
ut retro ampliꝰ repedaret. Ad me¬
tatũ gͦ suum quo pͥus fuerat rede¬
dit. nec ullo iam obstante qͥ uellet
ire. s magis ꝓut qͥsq pot̾at: in¬
rum dĩ honorib ac sũptib fulci¬
ebat. Nec defuit qͥcquã presidñ. duo
i om̃ib ꝯditoris manebat auxiliuo
qͥa prsus nunꝙͣ obdormiet: qu sub
nẽpe omnib omĩa largiendo demon¬
strat. ut ab omnib ꝓ munere suoꝵ
glorificetur:.¬
charium chilꝑici regis filiũ qͥ austra¬
muriis urũ di brunchilois ac the¬
edericus fatigau̾ant. Quẽ cum in¬
disset: uelut celeste munꝰ recepit.¬

Expanded text:
alta provexit. Mirantes itaque omnes alta provexit. Mirantes itaque omnes cognovere, non esse voluntatem Dei, ut retro amplius repetaret. Ad metatum ergo suum quo prius fuerat rediit, nec ullo iam obstante quo velit ire; sed magis, prout quisque poterat, virum Dei honoribus ac sumptibus fulciebat. Nec defuit quicquam presidii, dum in omnibus conditoris manebat auxilium; quia prorsus numquam obdormiet, qui sub nempe omnibus omnia largiendo demonstrat, ut ab omnibus pro munerum suorum glorificeturtharium Chilperici regis filium, qui in Eustrainiuriis virum Dei Brunichildis ac Teodericus fatigaverant. Quem cum vidisset, velut celeste munus suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
osti hȩx suffionꝰ nãnetensis
urb̃ ep̃s unã cũ theodoualdo comi¬
te uixta regis imꝑiũ beatũ colum¬
bãni naue suscẽptũ: ad hiberniam
destinare ꝓperabant. S uir d̃i mqͥt
Si nauis quȩ sinb hib̃me reddat᷑
adest: omnẽ supellectilẽ comitesq
suscipiat. Ego int̾im scafa receptꝰ.
ligeris unda uehar⁊ qͦusq ad ma¬
ris alta deferar. Reꝑta gͦ nauis.
quȩ scothoꝵ cõmertia uexerat:
omnẽ subpellectilẽ comitesq recep
Cũq iam reniigera arte ꝓsꝑantib
zephiris nauis ad alta pelagi ten¬
deret. undarũ moles uenit. nauẽt
ad litꝰ redire cõeg̃it: planoq teriȩ
solo depulsam reliqͥt. Collecdoq
flatu in simbꝰ. equor quieciit. Man¬
sitq triduo absq undis carma. It¬
tellexit gͦ dñs nauis ob uiri dei
supellectilẽ comitesq receptos:
se eẽ decentũ. fuit. tandẽ ꝯsilium
reici omĩa a nauis siaib quȩ ad
uirũ di ꝑtinebant. Nẽc mora. ui¬
darũ moles affiꝯt. Reariãq ad

Expanded text:
ost haec Soffronius Nametensis urbis episcopus una cum Theudoaldo comite iuxta regis imperium beatum Columbanum nave susceptum ad Hiberniam destinare properabant. Sed vir Dei inquit: 'Si navis quae sinibus Hiberniae reddatur adest, omnem suppellectilem comitesque suscipiat; ego interim scafa receptus Ligeris unda vehar, quousque maris alta deferar'. Reperta ergo navis quae Scottorum cominercia vexerat, omnem suppellectilem comitesque recepit. Cum iam remigera arte, prosperantibus zepheris, navis ad alta pelagi tenderit, undarum moles obvenit navemque ad litus redire coegit planoque terris solo depulsam reliquid, collectoque fluctu, in sinibus aequor quievit. Mansit per triduum absque undis carina. Intellexit ergo dominus navis, ob viri Dei suppellectilem comitesque receptos se esse detentum. Fuit tandem consilii, reiecit omnia a navis sinibus, quae ad virum Dei pertinebant. Nec mora, undarum moles adfuit carinamque ad
Abbreviated transcription (Latin):
repulit adu̾sitatẽ. Sed hoc utrum
laboli fallatia finx̾it. an reiueri¬
as gesserit: patule nõ agnouit.
Qursũq secessit a cellula longi¬
enq uia uasta heremi penet̾ns.
rpit saxũ im̃ane. p̾ruptaq rũ¬
Us lat̾a: asꝑa scopuli tͥga. auia
deaute sinũ. a ggressusq abor¬
ta ꝑserutari. reꝑit in int̾iore sinu
ursi habitaculum. ipsumq int̾uis
residentẽ. Mitem gͥͦ feram abire
iubet.Ne deinceps hos inquit
repetas calles. abiit gͦ feramitis.
nec ꝓrsus deiceps ẽ ausa repeda¬
re. Distabatq: ab anagrate locus.
plus minusue milib septẽ..¬

Expanded text:
pepulit adversitatem. Sed hoc utrum pepulit adversitatem. Sed hoc utrum diaboli fallacia finxerit, an rei veritas gestivit, patule non agnovit. Rursumque secessit a cellula, longiorique via vasta heremi penetrans, repperit saxum inmane preruptaque rupis latera, aspera scopulis terga, avia in caute sinum. Adgressusque abdita perscrutare, repperit in interiore sinus ursi habitaculum ipsumque interius residentem. Mitis ergo feram abire iubet: 'Nec deinceps hos', inquid, 'repetes calles'. Abiit fera mitis nec prorsus est ausa repetare, distabatque ab Anagrate locus plus minusve milibus septem.
Abbreviated transcription (Latin):
ambularet: & librũ humeris fẽ¬
rens. de scripturis sacris secũ dis¬
putaret. Subitoq cogitacio in m̃¬
tem ruit. qͥd eligeret melius in
hominũ iniurias icid̾e. an feraꝵ
seuxciã sustin̾e. Cum ur g̾et coar¬
tationẽ illata seũitas. crebro fro¬
tem signocrucis armans atq: o¬
rans int᷑ se ait. melius ẽẽ feroci¬
tatẽ bestiaꝵ absq alieno peccato.
quã hominũ rabiem sustinere
cum damno animaꝵ. Dumq hȩc
animꝰ uolueret. ꝯspicit duodecim
lupos aduenire: ꝙ dextra leuaq
medio astare. Manebatq ĩnoba
atq dicens. Ds̃ in adiitoriũ meũ
intende. dñe ad adiuuandũ me
festina. ꝓpius illi accedumt. atq
tẽptacione in securitatẽ traiecta.
it ꝑ saltũ carpit. sumq haus ꝓ¬
cul abisset. audit uocẽ multoꝵ
sueuoꝵ ꝑ aina ob errantiũ: qui
eodẽ in tẽpore isdem in locis lat̾¬
cinia exercebant. Sieq demum
haiecta ꝑ ꝯstantiã temitatione.

Expanded text:
deambularet, et librum humero fedeambularet, et librum humero ferens de Scripturis sacris secum disputaret; subitoque cogitatio in mentem ruit quid eligeret melius in hominum injurias incidere, an ferarum saevitiam sustinere. Cumque urgeret cogitationum illata severitas, crebro frontem signo crucis armans atque orans intra se aiebat melius esse ferocitatem bestiarum absque alieno peccato, quam hominum rabiem sustinere cum damno animarum. Dumque haec animo volveret, conspicit duodecim lupos advenire, et dextra laevaque se medium astare, manebatque immobilis atque dicens: 'Deus, in adiutorium meum intende; Domine, ad adiuvandum me festina!' Propius illi accedunt atquetemptatione in securitate traiecta, iter per saltum carpit. Cumque haud procul abisset, audit vocem multorum Suevorum per avia oberrantium, qui eo in tempore hisdem in locis latrocinia exercebant; sicque demum, traiecta per constantiam temptatione,
Abbreviated transcription (Latin):
quã reꝑit. ẜuit tandẽ ꝯsilii. ut
si in hoc dei eẽt imꝑiũ: p̃missis
equis. ĩꝑantis potentia uiã aꝑiret
Mira uirtus. Ante cȩdentes equi.
ignotũ iter ungulȩ calle terunt.
rectoq itin̾e ante fores beati co¬
lumbe anagratẽ ꝑuenerunt. Mi¬
rans marculfus equoꝵ uestigia
subsecutus. aduirũ dei peruent.
ꝙ quȩ detulerat p̾sentat. Ille gͣres
ꝯditori rependit: quia sic suis fa¬
mulis in deserto parare mensam
ñ distulit. Accepta gͦ ab eo bñdicli¬
one marculfus. callȩ quo uen̾at
repedauit: omnib rei geste cau¬
sam patefecit.Cepit exinde fre¬
quentia ppłi ⁊ infirmantiũ cohor¬
tes ob sanitatẽ redinte grandam
eũ frequentare: ꝙ omniũ infir¬
mitatum suffragiũ querere. Qͦ¬
rũ uota cũ reuocare a se neqͥres
omniũ peticionib parens or̾on
medicamine. cunctoꝵ ad se uen¬
entiũ infirmitates diumo fuls
auxilio curando submouebat.
ca saltus int̾ deuia idẽ uir dei ce

Expanded text:
aquam repperit. Fuit tandem consilii, ut aquam repperit. Fuit tandem consilii, ut si in hoc Dei esset imperium, praemissis aequitibus, imperantis potentia viam aperiret. Mira virtus ! antecedentes aequi ignotum iter ungula calle terunt rectoque itenere ante fores beati Columbani ad Anagrates perveniunt. Mirans Marculfus, aequorum vestigia subsecutus, ad virum Dei pervenit et quae detulerat presentat. Ille grates conditori rependit, qui sic suis famulis in denon distulit. Accepta ergo ab eo benedictione, Marculfus calle quo venerat repedavit, omnibusque rei gestae causam patefecit. Coepit exinde frequentia populi et infirmantium cohortes ob sanitatem redintegrandam ad eum frequentare, et omnium infirmitatum suffragium quaerere; quorum vota cum revocare a se nequiret, omnium petitionibus parens, orationum medicamine cunctorum ad se venientium infirmitatibus divino fultus auxilio curando subveniebat.ca saltus interdum isdem vir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
mortificata deo mẽbra offerrent.
ac inuiolatũ religionis statum
seruare stud̾ent. duris acerbita¬
tib omnis frangebat᷑ uoluptas.
ut uidelicet p̾do uirtutũ. omniũ
spoliator criminũ foret. Nouem
iam transierant dies: ex quo dĩ
uir cũ suis ñ alias dapes caꝑet
quã arborũ cortices. herbasq sal¬
tus. S tẽꝑauit escȩ ariditatem:
pietas uirtutis ȩt̾ne. Monuitq ꝑ
uisũ abbatẽ quendã nomine cã¬
ranthocũ. qui monasterio cui¬
nom̃ salicis ẽ p̾erat: ut famulo
suo colũbȩ intra herem uastita¬
tem ꝯsistenti necessaria deferret
Exꝑgefactus gͥ carantochus. cel¬
larariũ suũ marculfum nomine
uocat: reiq admonitȩ causam
narrat. At ille. fac inqͥt ut ĩꝑatũ
est tibi. Iubet gͦ carantochus mar¬
culfum ire : & omĩa quȩ possit
p̃parare. beato columbano offer¬
re. Oñatis gͦ marculfus uehicuł
it̾ arripit. S cũ solitudinis ora
attigit: uiã sibi pandi itin̾s neqͣ¬

Expanded text:
mortificata Deo membra offerrent mortificata Deo membra offerrent ac inviolatum religionis statum servare studerent, duris acerbitatibus omnis frangebatur voluptas, ut videlicet predo virtutum omnium expoliator criminum foret. Novem iam transierant dies, quo Dei vir cum suis non alias dapes caperet, quam arborum cortices herbasque saltus; sed temperavit escae ariditatem pietas virtutis aeternae monuitque per visum abbatem quendam nomine Carantocum, qui monasterio cui Salicis nomen est preerat, ut famulo suo Columbae intra heremi vastitate consistente necessaria deferret. Expergefactus igitur Carantocus, cellerarium suuni Marculfum nomine vocat reique ammonitae causam narrat. At ille: 'Fac', inquid, 'ut imperatum est tibi'. lubet ergo Carantocus Marculfum ire et omnia quae posset parare beato Columbano deferre. Oneratis ergo Marculfus vehiculis iter arripit, sed, cum solitudinis ora adtegit, viam sibi pandi iteneris nequ
Abbreviated transcription (Latin):
atis ante ianuã astare: qui se refe¬
rebat subita cordis admonitione
actũ. ut eis ex sua substantia subue¬
niret: qui tantã egestatẽ ꝓ xp̃o
in heremo sustim̾ent. Oblatis itaq
uiro dĩ quȩ detułat: cepit cum
cordis humilitate deposc̾e: ut
ret᷑. quã ꝑ anni circulũ tanta
uis febrium urebat: ut iam ñ
crederet᷑ suꝑis reddi. Humili ⁊
anxio corde poscenti. noluit uir
sc̃s denegare solam̃. Adhibitis¬
dep̾catur. Cumq ille cũ suis ora¬
cionẽ complesset: statim ea quȩ
ꝑiculũ mortis in ꝓpatulo habebat.
sanitati ẽ reddita. At uͦ cum uir
eiꝰ largita sibi a uiro dei benedi¬
ctione domũ remeasset. inuẽnit
coniugẽ suã domi sedentẽ. Scisci¬
tatusq qua eã hora uis febrium
reliquisset : reꝑit ea hora sanatã.
fuisset. Transacto deinceps paruo
tp̃ris int̾uallo. quo pia caprti xͦ
placam̃ta ac piamina m̃tis per
contͥcionẽ carnis iniuriasq fami ᷤᷤ

Expanded text:
ratis ante fores astare, qui se referatis ante fores astare, qui se referebat subita cordis admonitione actum, ut eis ex sua substantia subveniret, qui tantam egestatem pro Christo in eremo sustinerent. Oblatis itaque viro Dei quae detulerat, coepit cum cordis humilitate deposcere ut retur, quam per anni circulum tantus ignis febrium urebat, ut jam non crederetur superis reddi. Humili ergo et anxio corde poscenti noluit vir Dei denegare solamen, adhibitisdeprecatur. Cumque ille cum suis orationem conplesset, statim ea quae periculum mortis in propatulo habebat sanitati est reddita. At vero cum vir eius, largita sibi a viro Dei benedictione, domum remeasset, invenit coniugem suam domi sedentem, sciscitatusque, qua hora eam febrium vis reliquisset, repperit ea hora sanatam fm deprecasset. Transactis itaque deinceps parvo temporis intervallo, quo pia capite Christo placamenta ac piamina mentis per contritionem carnis iniuriasque famis
Abbreviated transcription (Latin):
qua castrũ dirutũ olim: qd̾ anti¬
quoꝵ tradicio a nagratẽ nuncupa¬
bant. Ad qd̾ igr sc̃s cum uenisset.
licet asꝑa uastitate solitudinis q
scopuloꝵ int̾positione locatumr:
solamine contentꝰ. memor illius
u̾bi. ñ in solo panẽ homiẽ iu̾e.
s u̾bo utȩ satiatũ. affluente dape
habundare. quã qͥsquis sup̃serit :
esuriẽ nesciat in euũ :.
oc gͦ in loco uiro di cum suis cõ¬
morante. subito unũ e fr̃ib uł ob
ꝓbationẽ uł qualibet culpa attra¬
hente: uis febriũ cepit flagellare.
S cũ nulla alim̃toꝵ solamina ad¬
essent. nͥ corticũ ⁊ herbarũ pabu¬
la p̾berent᷑. tantũmodo cepit om¬
mũ anmꝰ aspirare. ut ꝓ egri fr̾is
sospitate: ieuinio om̃s ⁊ orationi
uacarent. Tercia iã die ꝑacto ieni¬
mo: nichil habentib unde fessa
corpora reficerent᷑. suspiciunt¬
subito uirũ quendã cum panum
supplem̃to uł pulm̃toꝵ equis oñ¬

Expanded text:
qua castrum erat dirutum olim, quod antiqua castrum erat dirutum olim, quod antiquorum traditio Anagrates nuncupabant. Ad quem vir sanctus cum venisset, licet aspera vastitate solitudinis et scopulorum interpositione loca aspersolamine contentus, memor illius verbi, Non in solo pane hominem vivere , sed verbo vitae satiari, et affluenti dape abundare, qua quisquis sumpta esuriem nesciat in aevum. 13. Eo vero in loco viro Dei cum suis commorante, subito unus e fratribus, vel ob probationem, vel quamlibet culpam attrahentem vi febrium coepit flagellari. Sed cum nulla alimentorum solamina adessent, nisi corticum et herbarum pabula praeberentur; tantummodo coepit omnium animus aspirare, ut pro aegri fratris sospitate jejunio omnes et orationi vacarent. Tertia jam die peracto jejunio nihil habentes unde fessa corpora reficerentur, subito consiunt virum quemdam cum panum supplemento vel pulmentorum equis one
Abbreviated transcription (Latin):
auob regnis austrasioꝵ. hurgun¬
dionũq inclitus regnabat franciᷤ
quoꝵ eximiũ nom̃ pre cet̾is gen¬
aib quȩ gallias incolunt habet᷑.
quẽ cum uir sc̃s cum suis acce¬
sisset.gͥtus regi ⁊ aulicis enis ob
grgiȩ doctrmȩ copiã redditus.
Spit tandẽ ab eo rex querere. ut
einqueret᷑. Ominiaq quȩ uolũ¬
eꝰ poposcisset: se paraturĩ et̃.
Tunc ille regiait. ñ aliis opib fore
carnis fragilitas ñ obstabat. secta¬
turũ exemplũ. Qui uult inquit
post me uenire abneget semet
ipsũ sibi: & tollat crucẽ suam. ⁊
sequat᷑ me. Cui talia obicienti. rex
p̾bet responsa. Si xͥ crucẽ tollere
u ipsum sequi desid̾as. potioris
heremi sectare qͥetem: tantum
ne nr̃e ditionis solo relicto ad uni¬
eias ꝓtͣnseas nationes. ut tui p̾¬
iii augmentũ: & nr̃e salutis ꝓ¬
udeas õportuna. Data itaq opͣ¬
cione obrẽpauit regis ꝑsuasionibꝰ:
beremũ pecũt. Erat aũt tunc ia¬
sta herem᷑ uosacus nomine.In

Expanded text:
duobus regnis Austrasiorum Burgundionorumque inclitus regnabat Francis; quorum eximium nomen prae ceteris gentibus quae Gallias incolunt habetur. Ad quem cum vir sanctus cum suis accessisset, gratus regis et aulicis ob egregiae doctrinae copiam redditus. Coepit tandem ab eo r ex querere, ut relinqueret; omnia quae eius voluntas poposcisset se paraturum. Tunc ille regi ait, non se aliorum opum fore carnis fragilitas non obstabat, sectaturum exemplum: Qui vult, inquid, post me venire, abneget semet ipsum sibi, tollat crucem suam et sequatur me. Cui talia obicienti rex praebet responsa: 'Si Christi crucem tollere et ipsum sequi desideras, potioris heremi sectare quietem, tantum ne, nostrae ditionis solo relicto, ad vicinas pertranseas nationes, ut tui praemii augmentum et nostrae salutis provideas oportuna'. Data itaque obtione, obtemperavit regis persuasionibus, heremum petiit. Erat enim tunc vasta heremus Vosacu
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ̃ ac elationis suꝑciliũ duris
castigationũ ictib feriebatur.
Ire ac liuoris noxa: sagãci inten¬
cione pellebat᷑. tanta patientiȩ
uͥtus. caritatis affectus. lenitatis
cultus aderat: ut mitẽ in medio
eoꝵ dñm patule ñ ambigeres
habitare. Si quippiã aliquis in
uitus reperisset: simul omnes
habe. Equo iure negligentem
correptionib ced̾e studebant.:
somunia omĩa om̃ib erant. Si
qͥspiam ꝓpriũ aliqͥd usurpare
tẽptasser: a cet̾oꝵ ꝯsorcio segre¬
gatus. penitentiȩ ulcione iin¬
dicabat᷑. Nullus ꝓximo ꝯtͣrietatẽ
repend̾e. nullus asꝑũ sermonẽ
ꝓferre audebat: ita ut inhuma¬
uitã. Tanta in beato uiro gracia
redundabat. ut in quorũcumq
domo qͣntisꝑ cõmoraret᷑. omiũ
ammos ad religionis cultũ defi¬
geret.

Expanded text:
tiae ac elationis supercilium duris tiae ac elationis supercilium duris castigationum ictibus feriebatur, irae ac livoris noxa sagaci intentione pellebatur. Tanta pacientiae virtus, caritatis affectus, lenitatis cultus aderat, ut mitem in medio eorum Dominum patule non ambigeres habitare. Si quempiam his labere in vitiis repperissent, simul omnes aequo iure neglegentem correptionibus cedere studebant. Communia omnibus omnia erant; si quispiam proprium aliquid usurpare temptasset, ceterorum consortio segregatus penitentiae ultione vindicabatur. Nullus proximo contrarietatem rependere, nullus asperum sermonem proferre audebat, ita ut in humaneres. Tanta in beatum virum gratia redundabat, ut in quorumcumque domus quantisper commoraret, omnium animos ad religionis cultum defigeret.
Abbreviated transcription (Latin):
ad uicinas nationes ꝑtransire.
ubi tunc uel ob frequentiã ho
olita habebat᷑. fides tantũ ma¬
nebat xͥana. Nam penitentiȩ
medicam̃ta & mortificationis
amor: uix uł in paucis in illis
reꝑiebat᷑ locis. Agebat aũt ue¬
nerandus uir: ut ꝑ quȩcumq
loca ꝓgrederet᷑. uerbũ eugłicũ
annuntiaret. Eratq gratũ hoĩb
id qd̃ facundie cultus adornabat
elucubrate p̾dicationis doctrinã
simul & exẽpla uirtutũ ꝯfirma¬
bant. Tanta uͦ his inerat humi¬
litatis ub̃tas: ut u̾sa uice sicut
de honorib homines scł̃i conas¬
tur querere dignitates. sic isti
nit̾entur p̾uenire. memores
p̃cepti illius. qͥ se humiliat exa¬
tabit᷑. Et illius ysaiȩ. ad qͤm res¬
piciã nisi ad humilẽ ꝙ quietũ
& trementẽ sermones meos.
Tanta pietas. tanta caritas oĩb
ut unũ uellent. unũ nollent.
Modestia atq sobrietas. man¬
suetudo ⁊ lenitas: iomnibus
redolebat. Execrabat᷑ ab his desi¬
diȩ aiꝙ discordiȩ uiciũ. arrogã¬

Expanded text:
ad vicinas nationes pertransireubi tunc vel ob frequentiam hosolita habebatur, tendunt. Fides tantum manebat Christiana, nam poenitentiae medicamenta, et mortificationis amor vix vel paucis in illis reperiebantur locis. Agebat venerandus vir ut per quaecunque loca progrederetur, verbum evangelicum annuntiaret. Erat enim gratum hominibus, ut quod facundiae cultus adornabat, elucubratae praedicationis doctrina, simul et exempla virtutum confirmabant. Tanta erat humilitatis ubertas, ut versa vice, sicut de honoribus homines saeculi conantur quaerere dignitates, ita iste nitebatur praevenire, memores praecepti illius: Qui se humiliat, exaltabitur; et illud Esaiae: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum et trementem sermones meos ? Tanta pietas, tanta caritas omnibus, ut unum velle, unum nolle, modestia atque sobrietas, mansuetudo et lenitas aeque in omnibus redolebat. Execrabatur ab his desidiae atque discordiae vitium, arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
uati ep̃m. qͥ enis ⁊ minister et
discipulus fuit. cognouimus
referentẽ. qui se testabat᷑ sepe
uiidisse. cũ in heremo uł ieniio
uł oratione uacans deambũlaret.
eẽ sepe solitũ feras bostias. at aues
accebsire. Quȩ ad ĩꝑn̾m enꝰ statĩ
ueniebant: quas manu blandiẽs
attrectabãt. Ita fetę auesq gau¬
lentes aoludentes. leticia uberi
uelut catuli solent dnĩs adulare
exultabant.  ferusculã quãm
uulgo homines exqͥrium uocant.
sepe de arduis arboraculimnib
accersitã manuq receptã suoqͦ
collo. ĩpositã. simiq ing̾redientẽ.
ac exeuntẽ. se iidissei supradictuᷤᷤ

Expanded text:
icem, qui eius et minister et discipulus postea fuit, cognovimus referentem, qui se testabatur sepe vidisse, cum in heremo vel ieiunio vel oratione vacans deambularet, esse sepe solitum feras, bestias ac aves arcessire, quae ad imperium eius statim veniebant, quas manu blandiens adtrectabat: ita fere avesque gaudentes ac ludentes laetitia uberi, velut catuli solent dominis adolare, exultabant, et ferusculam, quam vulgo homines exquirium vocant, sepe de arduis arborum culminibus arcessitum manuque receptum suoque collo inpositum sinuque ingredientem ac exeuntem s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dicto cenobiõ luxouio. tegum̃ ta
mantiũ quȩ galli gantos uocant:
ss ad oꝑis laborẽ solitus erat habe:
supͣ lapidẽ quiante fores refectorii
erat deposuitꝰ. Moxq qͥete reddita.
coruus alens rapax ad uolauit. umnuĩq
ex eis rostro ferens abstulit. Ser¬
acta refectionis bora. foras uircłi
remeans: tegum̃ta manuũ. reqͥ¬
rit. Cũqi om̃s int̾ se ꝯqͥrerent qͥs
ait eẽ. qui sine cõmeatu aliquid
aiting̾e p̾sumsisset ĩ nisi alitem.
qui a noe dimissus id arcã non
remeauisset. Addiditq se nullo
modo suos pullos aliturũ. si rapax
furtũ celeri uolatu ñ referret. sx¬
pectantib fr̾ibus. in mediũ om¬
niũ coruꝰ aduolat ⁊ male sublatũ
furtũ rostro reportat. nec se pen¬
nigera conat᷑ eriꝑe fuga. smitiᷤ
ante omniũ ꝯspectũ. oblitus fero¬
citatis. ulcionẽ expectat. Quẽ
uir sc̃s abire ĩꝑat. O mira et̾ni
iudicis uirtus qui tantã sis fimuł
p̾stat. ut ñ solũ honorib homi¬

Expanded text:
io, tegumenta manuum, quos Galli wantos vocant, quos ad operis labore solitus erat habere, supra lapidem qui ante fores refecturii erat deposuit; moxque, quiete reddita, corvus alis rapax advolavit, unumque ex eis rostro ferens, abstulit. Peracta refectionis hora, foris vir Dei rediens, tegumenta manuum requirit. Cumque omnes inter se conquererent, qui esse, qui sine comeatu aliquid adtingere presumpsisset, nisi alitem, qui a Noe dimissus, ad arcam non remeavisset; addiditque se nullo modo suos pullos aliturum, si rapacem furtum celeri volatu non referret. Expectantibus fratribus, in medio omnium corvus advolat, male sublatum furtum rostro reportat nec se pennigera conatur eripere fuga, sed mitis ante omnium conspectum, oblitus ferocitatis, ultionem expectat, quem vir sanctus abire imperat. O mira aeterni iudicis virtus! qui tanta suis famulis prestat, ut non solum hominum honori
Abbreviated transcription (Latin):
re. Memento ppło isrł dñm de
caute latices ꝓduxisse. at ille pa¬
tri obediens. rupẽ cedere ẽ aggre¬
ssus. Sc̃s itaq uir statim genb
ꝓuolutus. orationib dnm̃ dep̾ca¬
tur: ut suȩ necessitati tribuat
ꝑeniiis: qui usq in hodiernũ diẽ¬
manat. Nec ĩmerito misericors
dñs suis scĩs tribuit postulata: qͥ
crucifixerunt uoluntates. Tan¬
ritis fidẽ ut granuĩ sinapis di¬
ꝙ nichil ĩpossibile erit uob̃. Et

Expanded text:
re; memento populo Israel Dominum de re; memento populo Israel Dominum de caute latices produxisse. At ille Patri obediens rupem cavare aggressus est. Sanctus itaque vir statim genibus provolutus orationibus Dominum deprecatur, ut suae necessitati tribuat perennis, qui usque in hodiernum manat. Nec immerito misericors Dominus suis sanctis tribuit postulata, quicrucifixerunt voluntates, tanritis fidem sicut granum sinapis, diet nihil impossibile erit
Abbreviated transcription (Latin):
libet scõꝵ sacrate sollemnitatoꝵ
appropinqͣret aduentꝰ. ab aliorũ
societare segregatꝰ. ⁊ abditis lociã
receptꝰ. longioris spatis heremi se¬
creta rimaret᷑: ut solida mente &e
absq curaꝑ inqͥetudine solus ora¬
ciom uacaret.⁊ religioni omni
conatu intend̾et: erat cibus ita
attenuatus ut uix iiu̾e credes.
nec aliud penitus qͣm agrestium
herbaꝑ exigua mensura. uł po
curis occupatꝰ hȩc equȩ agere ne¬
qͥret. saltem ꝑ int̾ualla tempoꝵ
ꝓ parte m̃tis uota patraret. Fratq
eius in minst̾io puerulus quidã
nomine domoalis. qͥ cum certe
oportiuntates monast̾ eueueni¬
ssent. solus patͥ renuntiaret: ac
fr̾ib obseruanda referret. Positꝰ
gͦ in p̾fato sinu enmentis saxi
qui aliunde pene aditũ denegabat:
disset.cepit supradictus puerulꝰ
sub silenti uoce ꝯqueri. cur in prõ¬
tu aquã nõ hab̾et. s grandi la¬
bore ꝑ montis ardua fessis po¬
plitib deferret. sui columbanus
fili inqͥt paulisꝑ saxi t̾ga sciscita¬

Expanded text:
libet sanctorum sacratae solemnitatis appropinquaret adventus, ab aliorum societate segregatus, et abditis locis receptus, vel longiori spatio eremi secreta sectabatur, ut solida mente et absque curarum inquietudine solus orationi vacaret, et religioni omni conatu intenderet, erat cibo ita attenuatus, ut vix vivere crederetur: nec aliunde penitus quam agrestium herbarum exigua mensura, vel pacuris occupatus, haec aeque agere nequiret, saltem per intervalla temporum pro parte mentis vota perageret. Eratque ejus in ministerio puerulus quidam nomine Domoalis, qui cum certae opportunitates monasterio evenissent, solus Patri renuntiaret, ac fratribus observanda referret. Positus ergo in praefato sinu eminentis saxi, qui aliunde penitus aditum denegabat, disset, coepit supradictus puerulus sub silentii voce conqueri, cur in promptu aquam non haberet, sed cum grandi labore per montis ardua fessis poplitibus deferret. Cui Columbanus, Fili, inquit, paulisper saxi terga satage cava
Abbreviated transcription (Latin):
qui egrotis administrabant. ẜgre¬
ssus itaq de specu. luxouiũ uenit.
Cũq om̃s afflictos cern̾et. ĩꝑat
ut om̃s surgant: atq messem in
area uirga cedant. Surrexerunt
urebat. Ad areãq uenientes: uir¬
ga messem ced̾e cum fidei gratia
aggressi s̃. uidens gͦ pat̾ fidẽ in
filiis ⁊ obedientiȩ gr̾am abundare:
sinite inqͥt fessa egritudine m̃bra
a labore reficẽ. Mirant᷑ de sospita¬
te obedientes. nullo doloris uesti
gio remanente: m̃sasq parare ni¬
bet. ut uberi gaudio om̃s refic̾en¬
tur. Increpantur demnde mobedi¬
entes: ignauia fidei arguit᷑. longi¬
tas egͥtudinis denuntiat᷑. Mira ul¬

Expanded text:
qui aegrotis ministrabant. Egrequi aegrotis ministrabant. Egressus itaque de specu ad Luxovium venit; cumque omnes afflictos cerneret, imperat ut omnes surgant, atque messem in area virga caedant. Surrexerunt urebat; ad areamque venientes, virga messem caedere cum fidei gratia aggressi sunt. Videns ergo Pater fidem in filiis et obedientiae gratiam abundare: Sinite, inquit, fessa aegritudine membra a labore refici. Mirantur de sospitate obedientes, nullo doloris vestigio in eis remanente, mensasque parare jubet, ut uberi gaudio omnes reficerentur. Increpantur deinde inobedientes, ignavia fidei arguitur, longitudo aegritudinis denuntiatur. Mira ul
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ solitudine moraret᷑. nõ tam̃
eꝰ in loco iam quinqͣginta dies tͣn¬
sierant: unꝰ tantũ e fr̾ib cũ eo
erat. gallus nomine. Cui ille ĩꝑ¬
at ut ad bruscam eat: piscesq ca¬
piat. Ille abiit. ratũq duxit: ut
ad lignonẽ amnnẽ ꝑgeret. Quo cũ
puenisset. & rete in aluo iactaui¬
set: aspexit tantam multitudinẽ
de frustrato labore. Ille mobedi¬
entẽ increpat. cur ñ addenuntia¬
tũ locũ ꝓperasset. Aiq denuo.
uade cito: ⁊ ad demintiatũ ꝑge
locũ. Ruenit itaq: & undis rete
opposuit. Tantaq piscium copia
est rete ĩpletum: ut uix p̃ mul¬
titudine trahi potuisset. Hȩc nob̾
supradictus gallus sepe narrauit:.
orabat᷑ alia uice in supͣdicto
scopuli speleo. a qͦ ursum expu¬
lerat. Duiq ibi oratione ⁊ ieni¬
nio corpus afflix̾at. Cognouit gͥ
ꝑ reuelationẽ fr̃s qui penes luxo¬
uiũ erant. diu̾sis morboꝵ gen̾ib
uexari: nec ãplius remansisse. qͣm

Expanded text:
eadem solitudine moraretur, non tamen eadem solitudine moraretur, non tamen eo in loco, iamque quinquaginta dies transierant, unusque tantum e fratribus cum eo erat Gallus nomine; cui ille imperat, ut ad Bruscam eat piscesque capiat. Ille abiit ratumque duxit, ut ad Lignonem amnem pergeret. Quo cum pervenisset, retem in alveum iactavisset, aspicit tantam multitudinem de frustrato labore. Ille inoboedientem increpat, cur non ad denuntiatum locum properasset. Aitque denuo: 'Vade cito et ad denuntiatum perge locum'. Pervenit itaque et undis rete opposuit, tantaque piscium copia est rete impletum, ut vix prae multitudine trahi potuisset. Haec nobis supra dictus Gallus sepe narravit.orabatur alia vice in supradicto scopuli sinu, a quo ursum expulerat, diuque ibi oratione et jejunio corpus afflixerat. Cognovit autem per revelationem fratres, qui penes Luxovium erant, diversis morborum generibus vexari, nec amplius remansisse quam
Abbreviated transcription (Latin):
tenti. Cũq duodecĩ iam tͣnsissẽt
dies. ⁊ nequaꝗͣ panis fragmentũ
remansisset. horaq refectionis
appropinqͣret. imꝑat᷑ a patre ut
ꝑ p̾rupta rupis eant. atq ad ima
uallis ꝑueniant.⁊ qͥcqͥd ad cibũ
oportunũ reꝑiant deferant. Ouã¬
tes illi ꝑ ꝯcaua uallis mosellam
tellus aduenerunt. Capt᷑amq pis¬
ciũ olim a pastorib ꝯsertã. ⁊ un¬
dis oppositam cernunt. Acceden¬
tesq: quinq magnos reꝑerunt
pisces. Sum̃tesq tres qͥ aduiue¬
renͭ. patͥ p̾sentandos uehunt. At¬
ille cur inqͥt non qͥnq detulistĩe
Responderunt mortuos reꝑisse
duos: ꝓinde reliquisse. At ille ne¬
quaquã ait ex his comedetis. ni¬
si quos dimisistis uen̾int. At illi
miraculo ꝑculsi de ꝓuidentia
runt. Increpant᷑q cur repertum
manna reliquissent: & sic cibos
pparare iubentur. Nempe sp̃u sc̃o
plenus: nou̾at sibi a dño passim
dapes paratas. Aliaq uice cũ in

Expanded text:
tenti. Cumque iam duodecimus transisset tenti. Cumque iam duodecimus transisset dies, nec quicquam panis fragmentis remansisset, horaque refectionis adpropinquaret, imperantur a patre, ut per praerupta rupis eant atque ad ima vallis perveniant, et quicquid ad cibum oportune repperiant, deferant. Ovantes illi per concava vallis Musellam tenus advenerunt capturamque piscium olim a pastoribus consertam et undis oppositam cernunt. Accedentesque, quinque magnos reppererunt pisces, sumentesque tres, qui adviverent, patri presentandos vehunt. Atille: 'Cur', inquit, 'non quinque detulistis?' Respondent, mortuos repperisse duos, proinde reliquisse. Ille: 'Nequaquam', ait, 'ex his comedetis, nisi, quos dimisistis, venerint'. At illi miraculo perculsi de providentia tunt, increpanturque, quur repertam mannam reliquissent, et sic cibos parare iubentur. Nempe Spiritu sancto plenus noverat sibi a Domino passim dapes paratas. Aliaque vice cum in
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ medicam̃ta plebes ꝯcur¬
rere: ⁊ unꝰ cenobii septo tantã
conu̾santũ cohortẽ absq difficul¬
tate nõ teneri. quãuis enĩ m̃te
una ⁊ corde uno. tam̃ ꝯu̾sationi
tante multitudinis incongruuo¬
erat: alium exꝑim̃to locũ querit
quẽ aquaꝵ irriguitas adornabat
Aliudq monasteriũ ꝯstruit: cu
fontanas nom̃ indidit. Bedit gu¬
bernatores p̾positos: de quorum
religione nichil dubitabat᷑. His
gͦ in locis monachoꝵ plebe ꝯstitu¬
ta. ipse uicissim intererat. Regu¬
lamq quã tenerent: spu scõ re¬
pletus ꝯdidit. In qua quał & qͣnte
disciplinȩ uir sc̃s fuerit. prudẽa
Eo itaq tp̃re quidã fr̃ nomine
authiernꝰ pulsare cepit: ut ꝑeg̃¬
nandi causa in ib̃nam ꝑuenires
sui columba ait. ꝑgentes in he¬
remũ uoluntatẽ dei ꝓbemus.
utrũ desid̾atum accipias iter:
an in cetu fratrum permaneas.
ad destinatũ in heremolocũ ꝑue
nũ. unius panis tantũ cibo cõ¬

Expanded text:
tentiae medicamenta plebes concurtentiae medicamenta plebes concurrere, et unius coenobii septa tantam conversantium cohortem absque difficultate non tenere, quamvis mente una et corde uno, tamen conversationi tantae multitudinis incongruum, alium experimento locum quaerit; quem aquarum irriguitas adornabat; aliudque monasterium construit, cui Fontanas nomen indidit, deditque gubernatores praepositos, de quorum religione nihil dubitabatur. His ergo in locis monachorum plebibus constitutis ipse vicissim omnibus intererat; regulamque quam tenerent Spiritu sancto repletus condidit, in qua qualis et quantae disciplinae vir sanctus fuerit, prudens Eo itaque in tempore quidam frater nomine Autiernus pulsare coepit, ut peregrinandi causa in Hibernia perveniret. Cui Columba ait: Tergentes in heremo, voluntatem Dei probemus, utrum desideratum arripias iter, an in cad destinatum nerunt, unius panis tantum cibo con
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq iam multoꝵ monachoꝵ
societate densaret᷑: cepit cogitare
ut potioris loci in eadẽ heremo¬
st̾ium ꝯstruxisset. Inuenitqꝵ ca¬
strũ firmissimo olim munmine
cultũ. a supradicto loco distans
plus minus octo milibꝰ: quod
luxouiũ prisca tp̾ra nuncupabãt.
Ibi aquȩ calidȩ cultu eximio cõ¬
structe habebant᷑. Ibi imnaginũ
lapideaꝵ densitas uicina saltuᷤ
densabat. qͣs cultu miserabili ri¬
tuq ꝓfano uetusta paganorum
tp̃ra honorabant: quibusq exe¬
crabiles cerimontas litabant. Sole
ibi ferȩ ac bestiȩ. Ursoꝵ bubaloꝵ.
lupoꝵ multitudo frequentabat.
Ibi residens uir egregius: mona
steriũ ꝯstruere cepit. Ad cuius fã¬
mã plebes undiq ꝯcurrere. ⁊ se
cultui religionis dedicare curabãt
ita ut plurima monachoꝵ mul¬
titudo adunata. uix unꝰ cenobiĩ
collegio sistere p̾ualet. Ibi nobi¬
pompã facultatũ ꝯtẽnentes: ȩt̾na
premia caꝑent. Qd̾ beatus colum¬
banus cernens. undiq ad peni¬

Expanded text:
Cumque iam multorum monachorum societate densaretur, coepit cogitare, ut potioris loci in eodem heremosterium construxisset, invenitque castrum firmissimo olim fuisse munimine cultum, a supradicto loco distantem plus minus octo milibus, quem Luxovium prisca tempora nuncupabant. Ibi aquae calidae cultu eximio constructae habebantur; ibi imaginum lapidearum densitas vicina saltus densabant, quas cultu miserabili ritoque profano vetusta paganorum tempora honorabant, quibusque execrabiles cerimonias litabant; solae ibi ferae ac bestiae, ursorum, bubalorum, luporum multitudo frequentabat. Isterium construere coepit, ad cujus famam plebs undique concurrere et se cultui religionis dicare curabant; ita ut plurima monachorum multitudo adunata vix unius coenobii collegio consistere valeret. Ibi nobipompam facultatum contemnentes, aeterna praemia caperent. Quod B. Columbanus cernens, undique ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
teris ad p̾cidendã stipulã uberiꝰ
urgere: quidudũ de p̾ciso m̃bro
antinũ merori subdebat: hȩc nob̃
ipsetheodegisilus narrãuit: digi¬
tumq monstrauit. ł insupͣdicto
cenobio luxouii tale qͥddam uice
alia simile gessit. Qdam pb̃r ex¬

Expanded text:
uberius urguere, qui dudum de preciso membro animum merore subdebat. Haec nobis ipse Theudegisilus narravit digitumque monstravit. Et in supradicto caenubio Luxovio tale quiddam vice alia simile gessit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
mine. lid beatũ columbanũ uenit.
Erabꝑ alle i saltu cũ fr̃ibꝰ. ob lig¬
uoꝵt. aportumtates parandas. cͦ¬
Cũq supͣdictus uimocꝰ uenisset.
miransq aspic̾et qͣnta ui truncũ
quertus cimeis arieteq partret᷑.
elapsus e trunco cuneus. mediã
frontẽ secuit : ac uenis ꝓfluas
fangͥns undas ꝓduxit. uidensq

Expanded text:
nit; eratque ille in saltum cum fratribus ob lignorum oportunitatis parandas. Cumque supradictus Winiocus venisset miransque aspiceret, quanta vi truncum querqui cuneis arieteque partirent, elapsus e trunco cuneus medium frontem secavit hac venarum profluas sanguinis undas produxit.
Abbreviated transcription (Latin):
i uero aliqua inserere nitim᷑.
quȩ paruua hominib uideant᷑:
ent obtrectatoꝵ latratib patens.
sonditoris tam̃ largicio equȩ in
minimis ut in magnis misericor¬
lit᷑ aspirat. nec differt in modiciᷤ
uirẽ pietatis accomodare. sicut
nuraximis exaudit uota peten¬
l. Quadã. xeñ die cũ um egrẽ

Expanded text:
e nitimur quae parva hominibus videantur, erit obtrectatorum latratibus patens Conditoris largitio, qui aeque in minimis ut in magnis misericorditer aspirat: nec differt in modicis aurem pietatis accommodare, sicut in maximis exaudit vota petentis. Quadam etenim die
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ed ñ id̃o suꝑuacua putanda est.
posterioꝵ diligentia. qͥ uͥ saluti
nichil cletrahebat᷑. humilitatis aliquio
addiderunt. quo salus tutiꝰ muniret᷑.
exꝑti aliquoꝵ fictas penitentiã ꝑ af¬
fectatas honori potentias. Coegit eñ
multas inuenire medicmas. mulꝰ¬

Expanded text:
Sed non ideo supervacua putanda est Sed non ideo supervacua putanda est posteriorum diligentia, qui, ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. Cogunt enim multas in
Abbreviated transcription (Latin):
erunt soluta: nchil excipit᷑. nichil non
comp̾bensũ relinquit. Igit᷑ oñ elector
ecele urta modũ culpatũ uł peniten¬
die ligandi ac soluendi quantoriꝙͣ. uel
qualiũcũꝙ peccator datur auctoritã:
ut iudelicet agnitis peccantiũ causis.
quos inpeccatis quȩ egerunt ꝑsistere
cognouerit: illos ꝑhennibꝰ suppliciis
obligandos insinuet. Q uoscũq uͭ humi¬
les ac u̾e penitentes aspererit: hõ iam
a timore ipetuȩ mort̃ miserans absã e
uat.⁊ purgatos altati sacrosco restituat:
intumescens suꝑbe ageret peniten¬
tiam: seuerissime placuit. ait post¬
de actam cͥmine damnabili peni¬
tentiã nemo sit clerie̾. ut despatiõe
tp̃ralis alcitudinis. mebiema maior
ẜ uerior eẽt humilitatis. Nlam ⁊ sc̃s
dauid de cͥmmibꝰ mortiferis egit
penitentiã: ⁊ tam̃ inhonore suo ꝑsti¬
titꝰ. u beatũ pettũ quando amarissi¬
me lacͥmas fudit. utiq dñm eũ ne¬
gasse penituit: ⁊ tam̃ apłs mansit.

Expanded text:
n comprehensum relinquitur. Igitur omni electorum aecclesiae iuxta modum culparum vel penitentiae ligandi ac solvendi quantorumcumque vel qualiumcumque peccatorum datur auctoritas, ut videlicet, agnitis peccantium causis, quos in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet; quoscumque vero humiles ac vere paenitentes aspexerit, hos iam a timore perpetuae mortis miserans absolvat et purgatos altari sacrosancto restituat. intumescens superbe ageret paenitentiam, severissime placuit, ut post actam de crimine dampnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et verior esset humilitatis. Nam et sanctus David de criminibus mortiferis egit penitentiam, et tamen in honore suo perstitit, et beatum Petrum, quando amarissime lacrimas fudit, utique Dominum eum negasse penituit, et tamen apostolus mansit.
Abbreviated transcription (Latin):
luinia ueniret suꝑ tos: neq ẽẽt
igi imuiciari. Habemꝰ scm̃ remigiũ ore
ꝓ maledirisse insensibilibꝰ creaturis.
uit possessires eaꝵ sterilitatis cdamno in ui¬
dicta nendutionis ferirentur. Fulogius
qlcũ cde crimine regiȩ maiestatis:
cũse purgare ñ posset: ad eccłam sc̃e ma

Expanded text:
pluvia veniret super eos, neque essent agri primitiarum . Habemus sanctum Remigium ore maledixisse insensibilibus creaturis, ut possessores earum, sterilitatis damno in vindicta retributionis ferirentur. XLVIII. ELudovicum de crimine regiae majestatis, cum se purgare non posset, ad ecclesiam Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ita facerent ab hortat᷑. ẜt essi
lacͥmarũ imbre. consurgens
tebatur. ab ipsis inferm eli¬
tris surrexit: ⁊ ad ꝓpria felier
remeauit. Potest gͦ fragilit
carnis excitus. ⁊ choris angl
sociatus. plebem suam ⁊ que¬
libet cũ fide petentẽ de cais
malis ad bona conu̾sum de co¬
cũq peceati morte resuscita
lib̾are. qui ꝓdhuc in ergastulo
corruptibilis carnis positꝰ us
mortue ualuit restaurare. del¬
cũ quabã egrotus familie ñ is
abere. sed oleũ exorcitatũ
eilnra in ampullis in qͥbꝰ fue¬
iut. penitꝰ iam defecisse respon¬
dit. sc̃i aũt remigiꝰ ipsas ampul¬
las sil fferri p̾cepit.⁊uas uacu¬
as suo tare misit: ⁊ se in orati

Expanded text:
ita facerent, adhortatur. Et effuso lacrymarum imbre, consurgens fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu malis ad bona conversum, de cujuscunque peccati morte resuscitare, liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis positus, vitam mortuae valuit restaurare. cum quidam aegrotus familiae non ise habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis, in quibus fuerat, jam penitus defecisse respondit: Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri praecepit: quas vacuas super altare misit, et se i
Abbreviated transcription (Latin):
suas direxit. Post hec omnia mox¬
us ẽ clodoueus rex in pace ⁊ sep
nauit simul annis .xxx. Et eoden
douei regis noĩe elodoaldus. int¬
fectis fr̃ibꝰ suis quos una cũ eo per
patris obitũ crothechildis. regin
nutriebat. in clericũ se totondit:t
ꝓcessu tp̃ris uite ac religionis sur
merito. partẽ herebitatis a patru
regibꝰ obtinuit: de qua dutiacũ nꝰ
in pago mosomagensi cũ appenti
nouientũ in pago parisiaco cus
donauit. In qua uilla plenꝰ unties
migrans ad dñm: in eccła qua ips
edificau̾at corpore fuit ĩ pace sep

Expanded text:
us suis, post haec omnia mortuus est Chlodoveus rex in pace, et seoque simul annis triginta. Et eodem Hludowici regis, nomine Chlodoaldus, interfectis fratribus suis, quos una cum eo post patris obitum Hrothildis regina nutriebat, in clericum se totondit et processu temporis vitae ac religionis suae merito partem hereditatis a patruis regibus obtinuit, de qua Duziacum villam in pago Mosoniagensi cum appendiciis Novientum in pago Parisiaco cum donavit. In qua villa plenus virtutibus migrans ad Dominum, in aecclesia quam ipse aedificaverat corpore fuit in pace sep