comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequte sunt et inde quigis preces
atq natorũ et amplexus nutui
clamoresqz flenaũ et orantium
matronaꝵ Quibz uerbis et genu¬
lib p̾cibusq actũ est ut quod le¬
hatorũ maiestas et sacerdotum
reuerẽtia nequmerãt matris uẽ¬
neracõne ducis ac̾xum frãge̾lur
ra et ꝓpositũ uerteres ⁊ suis cõ¬
plexis atq dimissis retro ab urbe
castra hossiũ monentur Ex quo
scqutũ est ne glorie mulieris ĩ¬
gratitudine de trahelur ut ex
senatu ꝯsulto eo in loco in quõ
uentura filii iuam molluierat
templum ad eius Rei ꝑpetuam
me ͫ et aera fortune muliebr
ex cocto ꝯstruetur lapide quod qͥdẽ
et si uetustissimũ sit in iuillo fe̾
dimimutũ in nrm usq ꝑduxat
enũ Sauxitq ut pret emntib

Expanded text:
secute sunt; et inde coniugis preces secute sunt; et inde coniugis preces atque natorum et amplexus mutui clamoresque flentium et orantium matronarum. Quibus verbis et gemitibus precibusque actum est ut, quod legatorum maiestas et sacerdotum reverentia nequiverant, matris veneratione ducis acerrimi frangeretur ira et propositum verteretur et, suis complexis atque dimissis, retro ab urbe castra hostium moverentur. Ex quo secutum est, ne glorie mulieris ingratitudine detraheretur, ut ex senatu
 consulto eo in loco in quo Veturia filii iram molliverat, templum ad eius rei perpetuam memoriam et ara Fortune muliebri ex cocto construeretur lapide quod quidem, etsi vetustissimum sit, in nullo fere deminutum, in nostrum usque perdurat evum sanxitque ut, pretereunt
Abbreviated transcription (Latin):
natue patrie reuerẽtia obi facti
sut̾ non acre pectus mouerunt
non iras qnͣtũtũq iuste susteptas
obruisse potuerũt nõ dũ p̾mo
illa spectares mema in memoriã
ueiit ibi donmis et peuaces pa¬
trii mei sunt ibi quiux et liberi
ibi in fortumo suo et oꝑẽ mõ ⁊¬
felir mater est uenere pres ue¬
uere pontifices nec saxeum pec¬
tus mouisse potuere tnũ ut id
ronatus age̾s quod sponte fecisse
tua debueras Satis me misam
adu̾to fecunditatẽ meã patrie mͥq
fuisse aduersam ubi filiũ et cuĩe
rexerisse arbitrabar hostem et
infestissimũ atq infleribilem
pexisse me uideo Satius quippe
non concepisse fuerat potuerat
sterilitate mea Roma absque op¬
pugnacione consistẽ et ego nu¬
sella amis in libera mori patã
Sed ego il iam pati nec mͦ m¬
seruis qͣr tibi turpius possum
uet ut sum mnisuma dinfuta
sum de hus natis luis inderis quos
si pertis aut ĩmatura mors aut
longa s̾uitus manet uerba lac̾me

Expanded text:
native patrie reverentia obvii facti native patrie reverentia obvii facti sunt? Non acre pectus moverunt, non iras, quantumcunque iuste susceptas, obruisse potuerunt? Non, dum primo illa spectares menia, in memoriam venit: "Ibi domus et penates patrii mei sunt, ibi coniunx et liberi, ibi infortunio suo et opere meo infelix mater est"? Venere patres, venere pontifices, nec saxeum pectus movisse potuere tuum ut id rogatus ageres quod sponte fecisse tua debueras. Satis, me miseram, adverto fecunditatem meam patrie michique fuisse adversam; ubi filium et civem peperisse arbitrabar, hostem et infestissimum atque inflexibilem peperisse me video. Satius quippe non concepisse fuerat: potuerat sterilitate mea Roma absque oppugnatione consistere et ego misella anus in libera mori patria. Sed ego nil iam pati michi miserius quam tibi turpius possum, nec ut sim miserrima diu futura sum; de his natis tuis videris, quos, si pergis, aut immatura mors aut longa servitus manet — Verba lacrime
Abbreviated transcription (Latin):
lum sustepturus illam obuiꝰ fac¬
tus est Sane ueturia huic cõigẽ
inde liberos coriolam tenens nõ
aute filiũ bidit qͣͣ pretate patria
posita se succendit in iram et
ubi suppler exnerat ur̃bem in
hostii castra bẽmiẽs obiuirgatur
effecta est et suscitatis in effecto
corpore urab inquit Siste gradũ
infeste Inuenis stire uelim am̃q
in amplexus ueniã tuos an ma¬
tiem an captiuã hostem sustey¬
turus aduemas hostem puto
heu miserã in hoc exoptata mor¬
talibus eur longitudo de duxisse
me debuit ut te dampnatũ ext¬
lio et inde iei publice hostem cer¬
nerem Cotuostis quess quo ar¬
matus hostis consistas in solo co¬
guostis quã habeas in conspectu
pat̾az cognostis equidem Et sine¬
stis hoc est in quo genitus in quo
natus in quo la bore modo educa¬
tus es Quo igitur ammo qua
mente quo impulsu hostilia po¬
tuisti inferre arma Non intranti
tibi parẽti debitus honos dulas
uxoris amor filiorũ ꝑietas et

Expanded text:
lum et suscepturus illam obvius faclum et suscepturus illam obvius factus est. Sane Veturia, hine coniugem, inde liberos Coriolani tenens, non ante filium vidit quam, pietate patria posita, se succendit in iram; et ubi supplex exiverat urbem, in hostium castra veniens obiurgatrix effecta est; et suscitatis in effeto pectore viribus inquit: — Siste gradum, infeste iuvenis; scire velim, antequam in amplexus veniam tuos, an matrem an captivam hostem suscepturus advenias; hostem puto. Me miseram! In hoc exoptata mortalibus evi longitudo deduxisse me debuit ut te damnatum exilio et inde reipublice hostem cernerem? Cognoscis queso quo armatus hostis consistas in solo? Cognoscis quam habeas in conspectu patriam? Cognoscis equidem, et si nescis, hec est in quo genitus, in quo natus, in quo labore meo educatus es. Quo igitur animo, qua mente, quo inpulsu hostilia potuisti inferre arma? Non intranti tibi parenti debitus honos, dulcis uxoris amor, filiorum pietas et
Abbreviated transcription (Latin):
et belli dux ab eisdem factus
ad fossas clullas ad quartum
a Roma lapidem deduxit ex̾ti¬
tuz eoq iẽ Romanã redegit in
a senatu qui pacẽ equis legib
Impetrarẽt ad eũ exulem micte¬
rent᷑. Quos marcius a trocicũ
⁊sponso dimisit in patria Ol
quod iterũ misi s mimine re¬
cepti sunt Iuere tercio cũ infu¬
lis uelati poutifices et suis cũ
insignibus suꝑplices scd frusta
rediere et iã uñdiq desꝑacio Ro¬
manorũ intͣuerat auiinos cum
ad ueturiã coriolam matrem et
uolumiã ꝯuigem fq̃uentes et
querule uementes matrone ob¬
tume̾ ut magno iã natu mulier
in castra hostiũ p̾cib lac̾nis q
placatura filiũ postq ariuis
ab horbus non posse res publica
tucari indẽtur nret cũ quige
neq ex eis Ingens prosequẽ¬
ciũ caterna defuit Ciius adne¬
tum cũ cognouissẽt Coriolans
et si aiõ turgidus essz cõsterna¬
tus tamẽ matris aduentu esel¬
la consurgẽs exint tabernacu¬

Expanded text:
et belli dux ab eisdem factus, et belli dux ab eisdem factus, ad fossas Cluillas, ad quartum a Roma lapidem, deduxit exercitum; eoque rem romanam redegit, ut a senatu qui pacem equis legibus impetrarent ad eum exulem micterentur. Quos Martius atroci cum responso dimisit in patriam. Ob quod iterum missi, sed minime recepti sunt. Ivere tertio cum infulis velati pontifices et suis cum insignibus supplices, sed frustrati rediere; et ideo undique desperatio Romanorum intraverat animos, cum ad Veturiam Coriolani matrem et Volumniam coniugem frequentes et querule venientes matrone obtinuere ut magno iam natu mulier in castra hostium precibus lacrimisque placatura filium, postquam armis ab hominibus non posse respublica totari videretur, iret cum coniuge; neque ex eis ingens prosequentium caterva defuit. Cuius adventum cum cognovisset Coriolanus, etsi animo turgidos esset, consternatus tamen matris adventu, e sella consurgens exivit tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
huic adolestens ħueuis marceꝰ
strenne uirtutis filus consilio
et manu pomptus et tũ oppu¬
nuãtib Romanis coriolos opidũ
uolstoꝵ ens Inclita probitate cay¬
tum inde̾tur coriolam cognomẽ
ad eptus est et tam grandẽ no¬
lticatis fauorẽ ut oĩa uerbis et
opere auderet Quã obrem laborã¬
te uibe auuoire penuria et oꝑt̾
patrũ plurima ex Sicilia dela¬
ta foret seuera orõne prchibiit
ne plebi partiret᷑. prius qͣz quos
paulo aute in sa cro monte sete¬
Deus honores ꝓt̾ reditũ nobili¬
tati abstulerat dimifisse In qut̃
in festa plebs ut erat famelica
manus profecto miecisset in illi
a tabimo ulebis per opportue̾ dies
ad dicendam causam indicta
fuiss Qui cũ nõ paruiss indignat
exilio dampnatus est et in
uolstos paulo aute Romanorã
hostes secessit A quibz benigue
et honorifice susteptus ubiiz eñ
uirtus in p̾cio est hos iste tam
sua ꝙz aca tullũ uolsti fande in
bellũ aduersus Romanos redegu

Expanded text:
huic adolescens Gneus Martius, huic adolescens Gneus Martius, strenue virtutis filius, consilio et manu promptus; et cum, oppugnantibus Romanis, Coriolos, oppidum Volscorum, eius inclita probitate captum videretur, Coriolani cognomen adeptus est; et tam grandem nobilitatis favorem ut omnia verbis et opere auderet. Quam ob rem, laborante Urbe annone penuria et opere patrum plurima ex Sycilia delata foret, severa oratione prohibuit ne plebi partiretur prius quam, quos paulo ante in Sacro monte secedens, honores propter reditum nobilitati abstulerat, dimisisset. In quem infesta plebs, ut erat famelica, manus profecto iniecisset, ni illi a tribuno peroportune dies ad dicendam causam indicta fuisset. Qui cum non paruisset indignans, exilio damnatus est; et in Volscos, paulo ante Romanorum hostes, secessit. A quibus benigne et honorifice susceptus, ubique enim virtus in pretio est, hos iste tam sua quam Accii Tullii volsci fraude in bellum adversus Romanos redegit
Abbreviated transcription (Latin):
per multa ꝑsenc̃atu tprã in
tm̃ ut si quid preter ꝯsuetum
ciuiũ morẽ doti suꝑadde̾tur nu¬
qͥ uirgim cõfestun et ypa dotata
megulia Diceret᷑. O bona simpli¬
citas o laudanda pauꝑtas quod
tu monstruosũ et ñto arbit᷑ri
faciebas ridiculũ inde̾tur lastime
hodierne in tãtum em̃ meusiã
undiq rerum excessinꝰ ut uix
credo uix liguarius faber uix mer¬
cenareꝰ lixa uel uillicus obtam
paruã stipẽ comperies qui domũ
uelit uxorem induxe̾ nec mire
etiã plebere muliertule regmar
coronas aureas fibulas et armul¬
las et insigna reliqͣ asscupsere
sibi eisq non dicam ĩue̾tunde
s suꝑflue ntũtur hyeu michine¬
stio utiũ dixerĩ sic ampliati sus̃
anum dũ nobis ĩucem niiũ
cedimꝰ an pocius quod uerissimũ
arbitror nostro canut̃ sic exculta
uicia sunt ambiciones et ĩn ex
¶ Etueria nobilis et Roma¬
na mulier Iam seuex
laudabili oꝑe annos suos in uiri¬
ditatem traxit ꝑpetuã Exat

Expanded text:
per multa perseveratum tempora in per multa perseveratum tempora in tantum ut, si quid preter consuetum civium morem doti superadderetur cuiquam virgini, confestim et ipsa Dotata Megulia diceretur. O bona simplicitas, o laudanda paupertas! Quod tu monstruosum, et merito, arbitrari faciebas, ridiculum videretur lascivie hodierne. In tantum enim mensuram undique rerum excessimus, ut vix cerdo, vix lignarius faber, vix mercennarius lixa vel villicus ob tam parvam stipem comperies qui domum velit uxorem inducere. Nec mirum; etiam plebeie muliercule reginarum coronas, aureas fibulas et armillas et insignia reliqua ascripsere sibi: eis non dicam inverecunde, sed superbe utuntur. Hei michi! Nescio utrum dixerim: — Sic ampliati sunt animi dum nobis invicem nimium cedimus —; an potius quod verissimum arbitror: — Nostro crimine sic exculta vitia sunt, ambitiones et inexpleVeturia nobilis et romana mulier iam senex laudabili opere annos suos in viriditatem traxit perpetuam. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
retur in luce Corpus autẽ postqͣ
um litus impulsum alicorãs
uaufragi ratu sepultũ est Tandẽ
cum ferret ab hostibus exorta fama
q̃ nã foret ⁊ mortis causam ab
ericreis sũma cũ ueneracõne Ie¬
pulca iocus in litore igc̃ti tu¬
mulo atqz diu mansuro insiuati
decoĩs cest mioniũ exor uatus est
ut nostamꝰ quĩ millis aduerse
fortune tenebris, lux possu ob¬
sustari uirtutis
De megulia dotata he.
egulia quã Romam ue¬
tam Remauã fuisse fẽmaz atq
nobilem reor rudi illo atqz ut
ita dixeũ stõ euo. quo nõ dum
exulius pauꝑtatis alccis ꝯprime
quiretes in splendores Isyaticos
et maguorũ regũ gazas ea ne¬
glecta proruxant illustrẽ habi¬
tam Que quidei hoc Dotate cõ¬
sequta conuomẽ est ut arbitror
martis maiorũ suorũ ꝓdigali ͭ ͤ
q aliquo sui opis nͣto Ilam da¬
tis in dotem uiro quigentis nu¬
libus eris a deo mõstruo sum
illo seculo uisum est ut dari¬
su dotate cohnomiẽ inditum et

Expanded text:
retur in luce. Corpus autem postquam retur in luce. Corpus autem postquam treum litus inpulsum, a litoranis naufragi ritu sepultum est. Tandem cum ferret ab hostibus exorta fama quenam foret et mortis causam, ab Eritreis summa cum veneratione sepulcri locus in litore ingenti tumulo atque diu mansuro, in servati decoris testimonium, exornatus est, ut noscamus quoniam nullis adverse fortune tenebris lux possit obfuscari virtutis. LIV. De Megulia Dotata. Meguliam, quam Romani vetam, romanam fuisse feminam atque nobilem reor: rudi illo atque — ut ita dixerim — sancto evo, quo nondum ex ulnis paupertatis, altricis optime, Quirites in splendores asyaticos et magnorum regum gazas, ea neglecta, proruperant, illustrem habitam. Que quidem hoc Dotate consecuta cognomen est — ut arbitror — magis maiorum suorum prodigalitate quam aliquo sui operis merito. Nam, datis in dotem viro quingentis milibus eris, adeo monstruosum illo seculo visum est, ut dansit Dotate cognomen inditum et
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ optimo ualuisse apere cũ
ad alciora constendamꝰ tradib
eo ꝙ nemo su̾mus repente fiac
Sz postꝙͣ uetustatis ma licnitate
et genus et pata̾ et cecã eius fa¬
cuiora sublata sũt quod ad nos
usqz ꝑue uit ne ꝑeat aut illi me¬
ritum subtrahat᷑. Decus in medi¬
um deduce̾ mens est Accepimꝰ iq¬
tui lupponẽ hanc caũ a nautis
hostil captam Que cũ forte for¬
maualet̾ senturetq predonũ in
se pudicicãqz suam teneu consi¬
luĩ tunti castitatis decus existi¬
manit cũ inisi per mortẽ serua¬
ri pesse ciedet̾ non expectata
unolencia, in undas se dedit un¬
uitem a quibz sublata inta et
pudicitia suata est Quis tam
seuerum muliers consiliũ nõ
laudet pancis quidem ãnis qͥbr
forsam intu protendi potãt᷑
castitatẽ redemnt et ĩ matura
morte sibi ꝑħent decus que sun
Quod uirtutis opus procellosũ
neq̃mi mare ꝯtege̾ nec destum
auferre litus quin ha̾rũ pretus
monume̾̃tis suo cũ honoe serua¬

Expanded text:
tantum optimo valuisse opere, cum ad altiora conscendamus gradibus, eo quod nemo summus repente fiat. Sed postquam vetustatis malignitate et genus et patria ac cetera eius facinora sublata sunt, quod ad nos usque venit ne pereat, aut illi meritum subtrahatur decus, in medium deducere mens est. Accepimus igitur Hypponem hanc casu a nautis hostibus captam. Que cum forte forma valeret sentiretque predonum in se pudicitiamque suam teneri consilium, tanti castitatis decus existimavit, ut cum, nisi per mortem servari posse cerneret, non expectata violentia, in undas se dedit precipitem; a quibus sublata vita et pudicitia servata est. Quis tam severum mulieris consilium non laudet? Paucis quidem annis, quibus forsan vita protendi poterat, castitatem redemit et immatura morte sibi perenne decus quesivit. Quod virtutis opus procellosum nequivit mare contegere nec desertum auferre litus quin literarum perpetuis monimentis suo cum honore serva
Abbreviated transcription (Latin):
laudare non possum minori fui¬
ssent ꝯlente mune̾ per maxi¬
mũ uidebat᷑. muliebri fortune
Dicatum templũ Sed quid nu¬
lieris est mũdus sic et honnẽs
muliebres Quod antẽ aduer¬
sum fuit hom̃ĩb etas que mul¬
ta consumpsit utilia umup¬
sisse nõ potuit nec ninorasse
malierib Ius suũ teneci per¬
seueracione suantib Neturie
g̾ applandant eius colant no¬
men et nͣtu quociens caris
lapillis purpura et aureis
or uãtui fibulis et icedentib a

Expanded text:
laudare non possum. Minori fuilaudare non possum. Minori fuissent contente munere; permaximum videbatur muliebri Fortune dicatum templum. Sed quid? Muliebris est mundus, sic et homines muliebres. Quod autem adversum fuit hominibus, etas, que multa consumpsit utilia, consumpsisse non potuit nec minorasse mulieribus ius suum tenaci perseveratione servantibus. Veturie igitur applaudant, eius colant nomen et meritum quotiens caris lapillis purpura et aureis ornantur fibulis et incedentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
prestabatur houor et assurgens
hoiẽs et uia cedent quod nr̃a in
et ꝙ eis lire̾r̾ uni auriũ uetusto
orientaliũ mulieꝵ insigni et
purpurea ueste aureis qz fibu¬
lis et armillis Nec dese desum
qui assant eodem senatus con¬
sulto adiectum / ut quod ante nõ
Lirebat possenz he ditatẽ conseym
quorũcũq Huius igitur nͣlũ
uiris ne exosum esse magis de¬
beat an mulierib tratũ putar
quidam pendẽ siuam̃ quã egx
certissimã ⁊eor Nam ornamente
agcentibz uiroꝵ ex hauriũtur sul¬
stancie et mulieres ncedun
cultu insignite ⁊ egio de pariꝑãt
uiu maiorũ hereditatib deince¬
tis dicans̾ fẽme conseuẽtes
honorãtur insignes honorãt᷑
eciã non Illustres multa hus
in cõmoda et illis cõmoda inde
sequta sunt Maledictis in ue¬
turiã irem ob ex huis ꝯsequta
superbiã fe̾mis in suis p̾cib
stetisset Romana liter tas Eed
liberalitalẽ illam uenatus in¬
miam et perseneralũ per tot
secula dampuosum mortem

Expanded text:
ent homines et via cederent; quod nostra in et quod eis liceret uti aurium vetusto orientalium mulierum insigni et purpurea veste aureisque fibulis et armillis. Nec desunt qui asserant eodem senatus consulto adiectum ut, quod ante non licebat, possent hereditates consequi quorumcunque. Huius igitur meritum, virisne exosum esse magis debeat an mulieribus gratum, putant quidam pendere sententiam; quam ego certissimam reor. Nam, ornamentis agentibus, virorum exhauriuntur substantie et mulieres incedunt cultu insignite regio, depauperantur viri, maiorum hereditatibus demptis, ditantur femine consequentes, honorantur insignes, honorantur etiam non illustres; multa his incommoda et illis commoda inde secuta sunt. Maledictis in Veturiam irem ob ex his consecutam superbiam feminis, ni suis precibus stetisset romana libertas. Sed liberalitatem illam senatus nimiam et perseveratum per tot secula damnosum morem
Abbreviated transcription (Latin):
sũma cum Reuerẽtia susteptũ et
postremo in signi locatum templo
tamꝙͣ iublime numẽ atq rei pu¬
blice sa lutae̾ per multa secula te¬
remoniis plurimis apud Roma¬
nos et ytalos cultũ est Muabile
profecto fortune ludibriũ seu pociꝰ
ceatas hominũ an uelimuꝰ dicẽ fraus
et decipula de monũ quorũ opere
actũ est ut fẽma longis agitata
laboribz demũ ans mortua et ĩ
cinerem uersa, et apud inferos alli¬
gata et dea crederet᷑. et in tam
grande enum fere ab uniũso orbe
Diuinis honoratur obsegmiis

Expanded text:
summa cum reverentia susceptum et summa cum reverentia susceptum et postremo, insigni locatum templo, tanquam sublime numen atque rei publice salutare, per multa secula cerimoniis plurimis apud Romanos et Ytalos cultum est. Mirabile profecto fortune ludibrium, seu potius cecitas hominum, an, velimus dicere, fraus et decipula demonum, quorum opere actum est ut femina, longis agitata laboribus, demum anus mortua et in cinerem versa et apud inferos alligata, et dea crederetur et in tam grande evum fere ab universo orbe divinis honoraretur obsequiis
Abbreviated transcription (Latin):
pis seu aps uel⁊ hea si pristis
credimꝰ inter prospera et aduer¬
sa plurima claritate enucuit Nain
ur̃anim apud rudes ad huc grecos
uotentissum hoĩs et ueste quigis fi¬
lia fuit Que saturm regis soror
ꝑiter et ꝯm̃x nullo quod nos uen̾it
facinore se egregiã feca̾t in mulie¬
bri astucia Iouẽ neptũnus atq plu¬
tonẽ filios a morte cum saturno a
Tytone fratre pacta liberass Qui
illuis in claritatẽ precipue deitatis
euasissent homines hec non solum
regure decus adeyta est quymo erro¬
re mortaliũ dea infignis et deorũ
mater est habita eiqz templa sac̃¬
Dotes ⁊ sacra instituto publico cousti¬
tuta sunt adeoq enorme malũ cõ¬
naluit, ut laborantib secundo bello
piũco romanis quãi pro salutari
auxilio missis confularib uiris ab
Actalo xgami rege simulaciũ eus
expetitũ est urecib ritusq saciorũ
et epesmunte Aspe opidũ quasi
quoddã de formẽ iaxum sumptũ
tum diligẽtia Romam delatum atq

Expanded text:
Ops, vel Rhea, si priscis credimus, inter prospera et adversa plurima claritate emicuit. Nam Uranii, apud rudes adhuc Grecos potentissimi hominis, et Veste coniugis filia fuit. Que, Saturni regis soror pariter et coniunx, nullo, quod ad nos venerit, facinore, se egregiam fecerat, ni muliebri astutia Iovem Neptunum atque Plutonem filios a morte, cum Saturno a Tytone fratre pacta, liberasset. Qui illius, in claritatem precipue deitatis evasissent homines, hec non solum regine decus adepta est, quin imo errore mortalium dea insignis et deorum mater est habita eique templa, sacerdotes et sacra, instituto publico, constituta sunt; adeoque enorme malum convaluit ut, laborantibus secondo bello punico Romanis, quasi pro salutari auxilio missis consularibus viris, ab Attalo, Pergami rege, simulacrum eius expetitum precibus est ritusque sacrorum et e Pesimunte Asye oppido, quasi quoddam deforme saxum, sumptum cum diligentia Romam delatum atque
Abbreviated transcription (Latin):
Alii tamt stributꝰ ꝙ cũ in desideriũ
incidisset filn euqz iam etate prouse¬
tum in suos prouocass amglexus
ab eodem cũ a̾is iã duob et tri¬
ginta regnass occisam A quibz dissen¬
cuit̾ a ln assrentes eam libidum mis¬
isz ut ociultaret. facinus contrumo iꝰ
cortũ iubere necari uerũ cũ aliqũ
concepissi adulteria prodidisse partu
atq excufanda legem illã egregĩ
eueꝰ paulo aute mẽcio facta est pyo¬
ditã aiĩt Tamẽ et si uisũ sit xau¬
sillum contegisse in eptum camen
filii indignacionẽ al fiulisse nũme
potuit quin seu quod Iuũ tãtũ ar¬
bitrabatur cũ aluo cõitatũ incestũ
cernẽt nuinꝰ qz eque a mins ferret
seu ꝙ in iuborem suũ matris luxri¬
ram duceret aut forsam prolem
in successionẽ Imperi nastituram
expanesteret regniã illecebrẽ ita

Expanded text:
Alii tamen scribunt quod, cum in desiderium Alii tamen scribunt quod, cum in desiderium incidisset filii eumque iam etate provectum in suos provocasset amplexus, ab eodem, cum annis iam duobus et triginta regnasset, occisam. A quibus dissentiunt alii asserentes eam libidini missset, ut occultaretur facinus, continuo post coitum iubere necari; verum, cum aliquando concepisset, adulteria prodidisse partu; ad que excusanda, legem illam egregiam, cuius paulo ante mentio facta est, proditam aiunt. Tamen etsi visum sit pausillum contegisse ineptum crimen, filii indignationem abstulisse minime potuit; quin, seu quod suum tantum arbitrabatur cum aliis comunicatum incestum cerneret minusque equo anit mo ferret, seu quod in ruborem suum matris luxuriam duceret aut forsan prolem in successionem imperii nascituram expavesceret, reginam illecebrem, ira
Abbreviated transcription (Latin):
na mulier fedauit ille cebra nã cũ
int̾ cet᷑as quasi assidua libidinis
prurigine breret᷑. infelir płium¬
se mistuisse ꝯcubitui creditũ est et
int̾ mechos bestiale quid pocuis
ꝙͣ huãnũ filius iuinas numerat᷑.
unus p̾stantissime forme Inuenre
qui uti mutasset cũ matre sexũ
in thalanus maccebat ocio bbilrec
adu̾sus hostes sudabat In armis
O scelestũ faconus ut queta sinã
int̾ auxias regũ curas int̾ caiẽta
certannã et quod mõstro silẽ est
nt̃ luc̾mas et exilia mlla lẽporis
Facta distinccõne hec euolat pes¬
tis et sensim in cautas mẽtes oc¬
cupans et in pcipitiũ trahe ns̃
O mẽ decus turpi nota ꝯmaclãt
Qua fedata Remyranus dum
putat astucia a uolere, quod lasti¬
ura de tie y auerat legem illã in slque
condidisse auĩt qua prestabatur
subditis ut circa uenerea agerent
quod libe̾t Tiens q ne domesticis
fenũs ꝯcubitu frandaret᷑. filii Prima¬
ui curoit quod ut fetur ad huc a¬

Expanded text:
na mulier fedavit iller cebra. Nam cum, na mulier fedavit iller cebra. Nam cum, inter ceteras, quasi assidua libidinis prurigine, ureretur infelix, plurium miscuisse se concubitui creditum est; et inter mechos, bestiale quid potius quam ilumanum, filius Ninias numeratur, unus prestam tissime forme iuvenis, qui, uti mutasset cum matre sexum, in thalamis marcebat ocio, ubi hec adversus hostes sudabat in armis. O scelestum facinus! Ut quieta sinam, inter anxias regum curas, inter cruenta certamina et, quod monstro simile est, inter lacrimas et exilia, nulla temporis facta distinctione, hec evolat pestis et sensim incautas mentes occupans et in precipitium trahens, omne decus turpi nota commaculat. Qua fedata Semiramis, dum putat astutia abolere quod lascivia deturparat, legem illam insignem condidisse aiunt, qua prestabatur subditis ut circa venerea agerent quod liberet; timensque ne a domesticis feminis concubitu fraudaretur filii i: quod, ut fertur, a
Abbreviated transcription (Latin):
ciaret᷑. Babillomã indiccionẽ de¬
fecisse p̾ugni quod adeo egre
tulit ut proiecto pectine cõfestĩ
ab efficio muliebri Irata consigẽs
cõriperet arma ac eductis copus
obsideret urbem p̾ualidam nec
añ qd mordinatorũ camũ suꝑ¬
fuerat composuit ꝙͣ potentisse¬
mã ciui ᵘ longa obsidione affec¬
tã in dediccionẽ cogẽt et sub
sub diuõ infestis reuocaret armis
Cuiꝰ tam aĩõ li facinoris dui exi¬
bint testum ͫ statua ingens ex
ere conflata et in Sabiloma eret¬
ta fẽma solutis ex alt̾o latcͣ c̾mb
ex alt̾o in t̾caz compositis pretẽ¬
dens Multas pretea ex nouo
cuutates condidit et inge̾ cia fac¬
ta pegit que a deo uetustas abro¬
sit al. absor sit ut iul fere p̾ter
quod dictũ est quod ad suam ꝑli¬
neat landem ad nos usqr deduaũ
est Ceterũ hec onnã ne dumi in
fe̾ma s ĩ quocũqz uiro stremino
murabilia atqz landabilia et ꝑpe¬
tua memoria celebranda una obste¬

Expanded text:
tiaretur Babiloniam in dictionem detiaretur Babiloniam in dictionem defecisse privigni. Quod adeo egre tulit ut, proiecto pectine, confestim ab offitio muliebri irata consurgens, corriperet arma ac eductis copiis obsideret urbem prevalidam; nec ante quod inordinatorum crinium superfuerat composuit, quam potentissimam civitatem longa obsidione affectam in deditionem cogeret et suo sub dominio infestis revocaret armis. Cuius tam animosi facinoris diu exhibuit testimonium statua ingens ex ere conflata et in Babilonia erecta, feminam solutis ex altero latere crinibus, ex altero in tricam compositis, pretendens. Multas preterea ex novo civitates condidit et ingentia facta peregit, que adeo vetustas absorbsit ut nil fere, preter quod dictum est, quod ad suam pertineat laudem, ad nos usque deductum est. Ceterum hec omnia, nedum in femina, sed in quocunque viro strenuo, mirabilia atque laudabilia et perpetua memoria celebranda, una obsce
Abbreviated transcription (Latin):
tãtũ mulieris marestatẽ inclitã
amplianit hec ut eis facinora
paululũ protensius deducanius
in mediũ sumxtis p insignis fic¬
mentũ urali auimo armis non
solũ quod uir sus questuerat
tutaiit Imꝑiuz sed Ethiopiam
a se acq lassitam bello atqr suꝑa¬
taz Iuuxit eidem Et Inde in pndes
uehemencia arma quertit/ ad quos
nũdũ p̾ter uirũ quisꝙͣ accessiat
Sabilloniã insuꝑ uetustissimũ nẽ¬
broth opus et ingentem ea etate
in campis uenaae ciuitatẽ resta¬
uxaint murisqz ex cocto latẽ are¬
na pice ac bitumine compactis
altitudine atqz grofficie et circuitu
lougissimo admirandis ambunt
Et ut ex multitudine suorũ ge¬
storũ unũ memoratu Dignissimũ
exbollentes dicanus certissimũ
asserũt ea pacatis rebus et ocio
quiestente ac die quadã femeã
solercia cũ pedissequis canes di¬
sternunãte ac ritu patrio in c̾tas
reducẽte actũ est cũ nondũ pre¬
ter medios deduxiss lt illi nũ¬

Expanded text:
tantum mulieris maiestatem inclitam tantum mulieris maiestatem inclitam ampliavit. Hec, ut eius facinora paululum protensius deducamus in medium, sumptis post insigne figmentum virili animo armis, non solum quod vir suus quesiverat tutavit imperium, sed Ethyopiam, a se acri lacessitam bello atque superatam, iunxit eidem; et inde in Yndos vehementia arma convertit, ad quos nondum, preter virum, quisquam accesserat; Babiloniam insuper, vetustissimum Nembroth opus et ingentem ea etate in campis Senaar civitatem, restauravit murisque ex cocto latere harena pice ac bitumine compactis, altitudine atque grossitie et circuitu longissimo admirandis, ambivit. Et ut ex multitudine suorum gestorum unum memoratu dignis; simum extolÏentes dicamus, certissimum asserunt, ea pacatis rebus et ocio quiescente ac die quadam feminea solertia cum pedissequis crines discriminante ac ritu patrio in tricas reducente, actum est, cum nondum preter medios deduxisset, ut illi nun
Abbreviated transcription (Latin):
uet erat ꝑ etatem dissona a pue¬
rili femẽa uox et in statura coryo¬
ris iul nel modicũ grandiustula
differebat a nato Quib Innãtib
ne in processu ꝙ frandem de tege̾
potuisset obesset, caput texit thia¬
ra brachus carrabusq uelamẽtis
alstonditis Et quiꝰ infuetũ eonsq
esset asspriis egit ne afferret nom¬
tas habitus admiratõr accolis ut
oruatu simili oĩs uteret᷑. ppło Et sic
nym olim qmx filiũ et fẽma pue¬
rũ similanõ nura crẽ diligẽtia ma¬
iestarẽ regiã adepta eã nulitarẽ¬
q distiplinã seruauit et mẽtica
sexu grandia multa et robustisfis
uiris egregia oꝑata est Et dum
nuillo latori parcẽs aut ꝑiculo
territa In auditis facinorib quo¬
iũcũq suꝑass i̾udiã nõ est uerita
cunctis aꝑire que foret, quod ue
etiam frande sumulasset fẽmea
qͣiͣ uellet ostende̾ non sex ͫ s arũ
Imꝑio oportunũ Quod qnͣtum ad¬
nertentib ingessit admiracõnis

Expanded text:
nec erat per etatem dissona a puenec erat per etatem dissona a puerili feminea vox; et in statura corporis nil, vel modicum, grandiuscula differebat a nato. Quibus iuvantibus, ne in processu quod fraudem detegere potuisset obesset, caput texit thyara, brachiis cruribusque velamentis absconditis; et quoniam insuetum eo usque esset Assyriis, egit, ne afferret novitas habitus admirationem accolis, ut ornatu simili omnis uteretur popolus. Et sic Nini olim coniunx filium, et femina puerum simulans, mira cum diligentia maiestatem regiam adepta, eam militaremque disciplinam servavit et, mentita sexum, grandia multa et robustissimis viris egregia operata est. Et dum, nullo labori parcens aut periculo territa, inauditis facinoribus quorumcunque superasset invidiam, non est verita cuntis aperire que foret quodve etiam fraude simulasset feminea, quasi vellet ostendere, non sexum, sed animum imperio oportunum. Quod quantum advertentibus ingessit admirationis,
Abbreviated transcription (Latin):
Cnurriams insignis atq
Uetustissima assioiũ ie¬
gina fuit A quib tamẽ parẽtib
genus duxit ãnositas abstulit p̃¬
ter qd fabulosũ plac antiquis aiẽ¬
tib eam filiã fuisse neptum quẽ
Saturm filiũ et maris deũ eronea
credulitate firmabant Quod et si
credi non oporteat argumẽtũ tamẽ
est eam a nobilibz parentibz gem¬
tam Hec quidẽ nyno assyuorũ
regi egregio nupsit et ex eo munã
filiũ peperit uincũ Sane iyno
om̃i asya et postremo bactheris
sub actis sagiete ictu mortuo cũ
ad huc hec Innẽtula essz et fileꝰ
puer nĩme tutũ existimas cã
grandis et orientis Imperii etati
tain tenelle habenas cõmictẽ a¬
deo ingentis fuit aĩ ut quas ferꝰ
homo armis sub egerat naciones¬
coercuerat qz uirib arte et ingenio
regendas fẽma audet assimmẽ nã
astu quodã nuliebri excogita fal¬
lacia pregrandi mortui ura aute a¬
lia decepit exci ex̾citus Erat nec
nurabile uenimranus limamẽtis
oris ꝑsais filio unde ntreq gene

Expanded text:
ramis insignis atque vetustissima Assyriorum regina fuit; a quibus tamen parentibus genus duxerit, annositas abstulit, preter quod fabulosum placet antiquis, aientibus eam filiam fuisse Neptuni, quem Saturni filium et maris deum erronea credulitate firmabant. Quod, etsi credi non oporteat, argumentum tamen est eam a nobilibus parentibus genitam. Hec quidem Nino Assyriorum regi egregio nupsit et ex eo Niniam filium peperit unicum. Sane Nino, omni Asya et postremo Bacthris Subactis, sagitte ictu mortuo, cum adhuc hec iuvencula esset et filius puer, minime tutum existimans tam grandis et orientis imperii etati tam tenelle habenas commictere, adeo ingentis fuit animi ut, quas ferus homo armis subegerat nationescoercueratque viribus, arte et ingenio regendas femina auderet assummere. Nam astu quodam muliebri, excogitata fallacia pregrandi, mortui viri ante alia decepit exercitus. Erat, nec mirabile, Semiramis lineamentis oris persimilis filio: nude utrique gene,
Abbreviated transcription (Latin):
duz mulieri s robusto ac p̃ua¬
lido regi Est illi p̾terea spectabi¬
le ac letuz Decus oris eloquz mice
et cũctis grata facũdia et uti
illi ⁊ egalis et infrexa maiestas
est ubi oꝑtiũtas exigit sic et
fumiliaris huaĩtas pietas mã¬
suetudo atq uenignitas ut nõ
regniã suis Dicas esse s sociã
Que maiora petas ĩ prudentissiõ
rege Est nec nõ si quis de inte¬
gritate mẽtis sue oiã explicae̾
uelit simo longissimꝰ Quibus
agentibz ego non solum illam
reor egregiam et splendida cla¬
ritate conspicuaz s singulare de¬
cus ytalitũ nullis hactenis
nacionib suile uisum

Expanded text:
dum mulieri, sed robusto ac prevadum mulieri, sed robusto ac prevalido regi! Est illi preterea spectabile ac letum decus oris, eloquium mite et cunctis grata facundia. Et ut illi regalis et inflexa maiestas est, ubi oportunitas exigit, sic et familiaris humanitas, pietas, mansuetudo atque benignitas, ut non reginam suis dicas esse, sed sotiam. Que maiora petas in prudentissimo rege? Esset necnon, si quis de integritate mentis sue omnia expÎicare velit, sermo longissimus. Quibus agentibus, ego non solum illam reor egregiam et splendida claritate conspicuam, sed singulare decus ytalicum, nullis hactenus nationibus simile visum
Abbreviated transcription (Latin):
modestia et eorũ mores solu¬
tos retraxit in melius ut por̃ta
suꝑbia uen̾ qui reges oliz par¬
ipendebat hodie faciẽ irate
mulieris hõrestant Est insuꝑ
ocultata fr̃ma tantũ ut Rande
potius q ingemio illam deci¬
pere queas Est et magnifica
regio potuis q fẽmer moie
sic et grata menorq obseq̾or
Longamimis est et coustans
ut iaciũ propositũ eis non
leuit̾ flectas ĩnacuũ quod sa¬
tis moustrane̾ iam dudũ in
eam fortune semẽtis insultꝰ
quib per seye aca ꝯcussa motu
et agitata est atqz turbine c̾ꝯduc¬
ta uario naz ꝑpessa est intestina
regulorũ fratiũ dissidia et ex¬
tera bella nõuũꝙͣ mrͣ regm gre¬
mũ debachata sic et alienõ
c̾mine fugã exilie̾q et cõui¬
Num austeros mores liuores no¬
biliũ sanstrã nec merica fa¬
maz pontifitũ miuas et alia
que onnã forti pertulit pectore
Et taudem erecto ĩ uictoq oiã
suꝑauit aiõ Edolꝑ grandia ne¬

Expanded text:
modestia et eorum mores solumodestia et eorum mores solutos retraxit in melius, ut, posita superbia veteri, qui reges olim parvipendebant, bodie faciem irate mulieris horrescant. Est insuper oculata femina tantum, ut fraude potius quam ingenio illam decipere queas. Est et magnifica, regio potius quam femineo more; sic et grata memorque obsequiorum; longanimis est et constans, ut sacrum propositum eius non leviter flectas in vacuum: quod satis monstravere iam dudumin eam fortune sevientis insultus, quibus persepe acri concussa motu et agitata est atque turbine circunducta vario. Nam perpessa est intestina regulorum fratrum discordia et extera bella, non nunquam intra regni gremium debachata, sic et alieno crimine fugam exilium et coniugum austeros mores, livores nobilium, sinistram nec meritam famam, pontificum minas et alia, que omnia forte pertulit pectore; et tandem erecto invictoque omnia superavit animo: edepol grandia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtes sunt proces qͣ graudis ĩ¬
super opulencia etierũ ot̃u ad
raculi qͣ claritatis affert si satis
iuspiamus Et ꝙ longe mrabi¬
lius est sufficit illi ad Imperiũ
ad ꝰtam per lucidam ad huc a¬
uorũ indolem suat Ea em̃ post
ꝙ̃ regio Dyadomate insiguita ẽ
uirtutẽ Iinsurgẽs uãlida adeo
purgauit nedũ cuntates et
domestica loca uerũ alpes sal¬
tus deuies nemora et ferar
lustra stelesta hõiuz manu nt̃
aufugẽt onis t̾refacta, aut se
celsis clauderet artibus quos
agmiẽ armatorũ emisso sub
regio duce non ante locorũ
caliũ obsidionẽ soluet̾ qͣ captis
municonib infandos hoiẽs
affetiss supplicio quod p̾cede̾¬
ciũ ⁊ egũ aliquis aut noliit
aut fecisse nequinit / eoqz rede¬
git t̾ras quas possidet ut̃ nõ
solum ĩbys s et epulentus cã¬
tando nocte dieqz possit quo
uelit tutus iter arripe̾ Et quod
non mĩꝰ sa lubre insignes uiros
regnqz proc̾es tanta freuaiit

Expanded text:
gentes sunt proceres! Quam grandis ingentes sunt proceres! Quam grandis insuper opulentia et rerum omnium, ad raculi quam claritatis affert, si satis inspicimus. Et, quod longe mirabilius est, sufficit illi ad imperium animus: tam perlucidam adhuc avorum indolem servat. Ea enim, posto quam regio dyademate insignita est, virtute insurgens valida, adeo purgavit, nedum civitates et domestica loca, verum Alpes, saltus devios, nemora et ferarum lustra scelesta hominum manu, ut aufugeret omnis terrefacta aut se celsis clauderet arcibus; quos, agmine armatorum emisso sub egregio duce, non ante locorum talium obsidionem solveret, quam, captis munitionibus, infandos homines affecisset supplicio, quod precedentium regum aliquis aut noluit aut fecisse nequivit; eoque redegit terras quas possidet, ut non solum inops, sed et opulentus cantando nocte dieque possit quo velit tutus iter arripere; et — quod non minus salubre — insignes viros Regnique proceres tanta frenavit
Abbreviated transcription (Latin):
omatus sub glaciali polo illi p̃¬
grandis cessit he̾ditas qn ymo
iut̾ adriatuũ et tirreneñ muere
ab luibria et preno ac uere̾ uolste
pria in Syculũ usꝙ̃ fretũ submncti
celo Quos inter fines eis ꝑa¬
rent Imperio Campam uere̾s lu¬
cam brucii Sallentim Calabri
daumqz et uestales ac uaniuii
peligni Marsisqz et alii plures
nt maiora sinam ut puta ierose¬
lomitanũ regnũ Sycilie insulã
et in cisalpnia galliã pedimõtis
catoriũ que illi ab usurpãtium
quorũdã occupãtur Inuirra Sic
et qui septimã promĩtiam inter
Nerbonensem galliã Rhodanũ alpes¬
qz nicolunt et folcalcherii comuta¬
tum suis eque iussis parẽt eamq
sibi fatentur duã et regnã O
quot his in regionib citutates ĩ¬
clite quot insignia oppida qt ma¬
ris suus et refugia nautarũ quot
naualia quot latus quot medici
foutes quot silue nemora saltus
ainemqz recessus et pr̃̾gnia arua
nec nõ quot niosi ppło quot in¬

Expanded text:
omatas sub glaciali polo illi preomatas sub glaciali polo illi pregrandis cessit hereditas, quin imo inter Adriaticum et Tyrrenum mare ab Umbria et Piceno ac veteri Volscorum patria in syculum usque fretum sub miti celo; quos inter fines eius parent imperio Campani veteres, Lucani Bruttii Sallentini Calabri Daunique et Vestales ac Samnii Peligni Marsique et alii plures, ut maiora sinam, ut puta ierosolimitanum regnum, Sycilie insulam et in Cisalpina Gallia Pedimontis territorium, que illi ab usurpantium quorundam occupantur iniuria; sic et qui septimanam provinciam inter narbonensem Galliam Rhodanum Alpesque incolunt et Focalcherii comitatum, suis eque iussis parent eamque sibi fatentur dominam et reginam. O quot his in regionibus civitates inclite, quot insignia oppida, quot maris sinus et refugia nautarum, quot navalia, quot lacus, quot medici fontes, quot silve nemora saltus amenique recessus et pinguia arva! Necnon quot numerosi populi, quot in
Abbreviated transcription (Latin):
ohamna Ihilm et Sicilie re¬
guia preter cetas mulieres
originre potencia et morib euo
nostro Illustris est femina de qua
in uidet᷑. omisisse odiu sacius etat
tacuisse qz stupsisse pauca ffuit
Mͦ hec uerenssum p̾ncipis karoli
calabrie ducis Incliti et p̾mege¬
inti celebas memõ Roberti Ierłm.
et Sacilie regis ac mane Pħĩ re¬
gis francorũ sororis filia pͥma cnꝰ
ꝑentuz si belimꝰ auos proauosqz
in finẽ usq exquere̾ non subsiste¬
mus auteqrͣ per ĩ nuos astendentes
reges in dardanũ pͫ h ylionis aue¬
torem uenerimꝰ cuiꝰ patrẽ Ionem
duxe̾ uetẽs Ex qua tã intiqua tã
generosa prosapia tot huicinde
p̾clari manan̾e princiges ut nuillꝰ
xpĩanorũ regũ sit qui huic nõ ue
patre ea ad huc infantula ĩma¬
tura morte subtracto cũ mulla eẽt
Reberto auo melioris sexus proles
altã Iure fuctũ est eo eciã sic mã¬
date ut eidem morienti suꝑstes
reguoꝵ efficc̾tur hes nec equide̾
ultra coruidam zonã aut nt̃ soei¬

Expanded text:
ohanna Ierusalem et Sycilie regina preter ceteras mulieres origine potentia et moribus evo nostro illustris est femina. De qua, ni videretur omisisse odium, satius erat tacuisse quam scripsisse pauca. Fuit ergo hec serenissimi principis Karoli Calabrie ducis incliti et primogeniti celebris memorie Roberti, Ierusalem et Sycilie regis, ac Marie, Phylippi regis Francorum sororis, filia prima. Cuius parentum, si velimus avos proavosque in finem usque exquirere, non subsistemus antequam per innumeros ascendentes reges in Dardanum, primum Ylionis auctorem, venerimus, cuius patrem Iovem dixere veteres. Ex qua tam antiqua tanque generosa prosapia tot hinc inde preclari manavere principes ut nullus christianorum regum sit qui huic non venpatre, ea adhuc infantula, immatura morte subtracto, cum nulla esset Roberto avo melioris sexus proles altera, iure factum est, eo etiam sic mandante, ut eidem morienti superstes regnorum efficeretur heres. Nec equidem ultra torridam zonam aut inter Saur
Abbreviated transcription (Latin):
seruatã herculi omphalem seu yo¬
lem amãti per lycam suulũ caute
trãsiisit Ipe autẽ cũ sudore cruoie
ueneno infectũ resoluiss porisqr bi¬
bisset uersus in rabiem se ign cõ¬
burendũ ulero concessit et sic de¬
yaira tanto biduata uiro dũ re¬
trahere sparet ꝑdidit et nessi cedẽ
etiã expiant de ypocasta theta¬

Expanded text:
servatam, Herculi Omphalem, seu Yoservatam, Herculi Omphalem, seu Yolem, amanti, per Lycam servulum caute transmisit. Ipse autem cum sudore cruorem, veneno infectum, resolvisset porisque bibisset, versus in rabiem se igni comburendum ultro concessit. Et sic Deyanira, tanto viduata viro, dum retrahere speraret, perdidit et Nessi cedem etiam expiavit. XXV. De Yocasta Theba
Abbreviated transcription (Latin):
Eyanira benci al oenei
Et holorũ regis ut quid assi¬
ut fuit filia et meleagri soror tã¬
mositate uirgo ut ob eis nuptias
consequendas certanrẽ int̾ achelouz
et herculẽ ouret. Que cũ uictori
cessiss herculi anesso centauro
adamata est et tũ hercules e ca¬
lidoma tuifferret in patriaz ab ebe¬
no calidomie fluo ymbriũ p̾dia¬
narũ turgido moratus obiuz ha¬
buiͣt amãtem nessum se qr eques
ess ad trãsportãdã deranurã
ultro herculi obsequosũ prebe̾̃tẽ
Cui cũ concessiss hercules nata¬
turus post ꝯuigẽ ip̃e quasi uoto
potitus cũ tuͣ suadasset fluuũ
cũ dilcã fugã arripuit quẽ cũ
sequi sagicta lernea infecta tabe
fugiẽtem actigit ꝙ senciẽs ne¬
ssus seq mortuũ arbitratus
uestem sanguine suo infectaz
confestĩ deyanne tradidit usẜes
sie truistaz si iuduat posse huile¬
ab oni ext̾o in suũ amorẽ attrahe
quã deyanura credula loco per grã¬
dis muneris sumẽs claz aliꝙͣrdu

Expanded text:
eyanira Oenei Etholorum regis — ut quidam asserunt — fuit filia et Meleagri soror: tanmositate virgo, ut ob eius nuptias consequendas certamen inter Acheloum et Herculem oriretur. Que cum victori cessisset Herculi, a Nesso centauro adamata est; et cum illam Hercules e Calidonia transferret in patriam, ab Ebeno Calidonie fluvio, imbrium pridianarum turgido, moratus, obvium habuit amantem Nessum, se, quia eques esset, ad transportandam Deyaniram ultro Herculi obsequiosum prebentem. Cui cum concessisset Hercules, nataturus post coniugem ipse, quasi voto potitus, cum transvadasset fluvium, cum dilecta fugam arripuit. Quem cum sequi, sagitta lerneo infecta tabo, fugientem actigit. Quod sentiens Nessus seque mortuum arbitratus, vestem sanguine suo infectam confestim Deyanire tradidit, asserens, sic cruentam si induat, posse Hercuab omni extero in suum amorem retrahere. Quam Deyanira credula, loco pregrandis muneris, summens, clam aliquandiu
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit auꝵ ut ex matris bto
deferret᷑. in tumulũ quod auart
facuit dum archino sepeliũt
et custodia nima mntubaant
quasi iterũ nastituro uerũ ãte
omrã ut cõi exhibe̾tur cõmedo
inde honesto fulgori nr̃o et a¬
micorũ ꝯmetui et si suꝑsit pro¬
sciatis fortune Inuaria ira celi
fatigatis pauꝑtate ñꝰ digne
pressis carceu alieuo c̾nre clau¬
sis et quibustũq a cc̾cis egesta¬
te auxia mĩstremus suffra¬
gria liberali aõ nõ egude̾ ut
appareamꝰ uerũ ut proficiamꝰ
nõ ut lucrenur s ut largiam
luiꝰ modi impendenda sunt cõ¬
moda eo adhibito racionis modera¬
mĩe ne dum aluis opitulam nobis
procuremꝰ mopiã qua coganiur
Alienis ne dum dicã manus uio¬
lentas inhicere s nec eciã oculis

Expanded text:
eduxit aurum, ut ex matris utero eduxit aurum, ut ex matris utero deferretur in tumulum, quod avari faciunt dum archivo sepeliunt et custodia nimia incubant, quasi iterum nascituro; verum, ante omnia ut communi exhiberetur comodo, inde honesto fulgori nostro et amicorum convictui, et, si supersit, prostratis fortune iniuria, ira celi fatigatis, paupertate minus digne pressis, carceri alieno crimine clausis et quibuscunque attritis egestate anxia, ministremus suffragia liberali animo; non equidem ut appareamus, verum ut proficiamus; non ut lucremur, sed ut largiamur, huiusmodi inpendenda sunt comoda, eo adhibito rationis moderamine, ne, dum aliis opitulamur, nobis procuremus inopiam, qua cogamur alienis, nedum dicam manus violentas inicere, sed nec etiam oculis
Abbreviated transcription (Latin):
femma busa quib familiaris
pͦmãta tenacitas est et aiõsi¬
tas ꝑniiniũ Rex ille et maxi¬
mus hec p̾uata mulier Ille
quod uiolencia su coipnerat
sua hec quidẽ Iure heditario
possidebat Ille quod forsan quo¬
de quare nequibat hec quod
dui siuauerat et siuasse uo¬
lens ad huc poterut Ille bere
nũtis et amics hec eciã ex̃ncis
et incognitis Ille rebus florẽtib
suis hec suis micamdb et ꝑecli¬
tantib amucorũ ille apud exteras
naciones hec sub patrio celo in
pũcia int̾ suos Ille ut gloriam
munficẽtie lucraretur hec ui
iudigẽtib auxiliũ imxendeĩ Q̾d
multa si mentẽ si sexũ si qua¬
litatẽ prospectenus aiborum
ut dubitem quin sub equo Iudi¬
re longe plus busa ex li beralita¬
te sua qͣz e Alexandẽr ex sua
munficẽtia gloree consequat᷑
uod cui uult candidior cedat laus
mea suã dusa suis substãcus
optime bisa est nõ enĩ naͣ patrẽs
e penetralibz terre in publicũ

Expanded text:
femina Busa, quibus familiaris, femina Busa, quibus familiaris, imo innata tenacitas est et animositatis perminimum; rex ille, et maximus, hec privata mulier; ille, quod violentia sorripuerat sua, hec, quod iure hereditario, possidebat; ille, quod sibi forsan commode servare nequibat, hec quod diu servaverat et servasse volens adhuc poterat; ille bene meritis et amicis, hec extraneis et incognitis; ille rebus florentibus suis, hec suis autantibus, et periclitantibus amicorum; ille apud exteras nationes, hec sub patrio celo in presentia inter suos; ille ut gloriam manificentie lucraretur, hec ut indigentibus auxilium inpenderet. Quid multum? Si mentem, si sexum, si qualitatem prospectemus amborum, non dubitem quin sub equo iudice longe plus Busa ex liberalitate sua quam Alexander ex sua munificentia glorie consequatur. Sed cui vult candidior cedat laus; mea sententia, Busa suis substantiis optime usa est. Non enim natura parens e penetralibus terre in publicum
Abbreviated transcription (Latin):
menta ymo cũctis nura liberta¬
te ꝯcessit et inde mer mibus ar¬
ma totidianos ouũb suptos ex
bouis exhibiit suis refouliatisq com
pretate miscris et in spem reuo¬
catis a bire uolentib ultro uiati¬
cum cũctis concessit nec ulla
ex parte circa oportue̾tates ꝯtume
affiuẽtum manus retraxit E¬
quidem nurabils dictu et in mu¬
liere longe laudabilius qͣz si hor̃
ꝯtigisset Allex audiũ em̃ macedo¬
nũ regem et uniu̾si orbis in la¬
sorem int̾ alia eius decora p̃ti¬
pua martnficẽtia extollere/
pristi consueuẽ ass̾entes eum
nedum Iocalia p̾tiosa pecuiãs
ingentes et munã huiꝰᵈͥ per¬
maxima mumficẽtus aliorũ
un̾cipũ fere largra consuetum
uerum p̾ncipatus eximios ⁊ egna
splendida et amelissiã Imꝑia
amicis et nõnũꝙ uictis regib
exhibere Pulchrũ quidem et
maginfictũ et totis extollendũ
p̾comis est Sz nĩme ut reor
uuse mag̃ficentie ad exequũ¬
dum nam alexander uir fuu

Expanded text:
menta, imo cunctis, mira liberalitamenta, imo cunctis, mira liberalitate concessit et inde inermibus arma, cotidianos omnibus sumptus ex bonis exhibuit suis refocillatisque comi pietate miseris et in spem revocatis abire volentibus, ultro viaticum cunctis concessit, nec ulla ex parte circa oportunitates continue affluentium manum retraxit: equidem mirabile dictu et in muliere longe laudabilius quam si homini contigisset. Alexandrum enim Macedonum regem et universi orbis invasorem, inter alia eius decora precipua, magnificentia extollere prisci consuevere, asserentes eum, nedum iocalia pretiosa, pecunias ingentes et munera huiusmodi permaxima munificentiis aliorum principum fere largiri consuetum, verum principatus eximios regna splendida et amplissima imperia amicis et non nunquam victis regibus exhibere. Pulchrum quidem et magnificum et totis extollendum preconiis est, sed minime — ut reor Buse magnificentie adequandum. Nam Alexander vir fuit,