comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cemutua pecciũa cc pupillumꝰ
contendebat insiurandum eete¬
rente pupillus uranio se dare ñ
oportere eandem pecciu̾am a ficei¬
srre enuis petnt an excludendus sit
exceptõne uirisurranti. quid s̃
placet rescribe mͥ eam tem aꝑci
explicat. Iuł Nam si cõcrou̾sm̃ i
ter creditorem et pupslũ siu̾t an
oio pecu̾iam mutuam accepisset
et quenit ut ab om̃i cõditione di¬
cedetur. si pupillus iuirasseo isq
obligatio hac patuone tolletur
et soluta pecunua repeti pot̾it. Si
unus creditor quid̃ se mutua
dedisse contendebat pupillus at̾
hoo solo defendebatur ꝙ tutor et
no̾ iit̾uenisset et hoc tale iusi¬
tandu int̃poi̾tum ẽ hoc ca̾n si¬
denissorem p̃tor nõ mebitupsi
actum sit et i obscuro erit ut
pletumiq fit de fc̃õ an de nire m¬
ter ereditorem etpupillum con¬
tro u̾sia siu̾t defente crecditore
pupillum iurasse intelligere de¬
beamus: ꝙ actum int̾ eos sit ũ
siturasset se dare nod port̾e au
om̃i cõdoone discedẽtur attpĩ¬

Expanded text:
de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iuravit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet, rescribe mihi. eam rem apertius explicat Iulianus. nam si contrnter creditorem et pupillum fuerit, an omnino pecuniam mutuam accepisset, et conuenit, ut ab omni condicione discederetur, si pupillus iurasset, isqueaturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin vero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non intervenisset et hoc tale iusiurandum interpositum est, hoc casu fideiussorem praetor non tuebitur. si actum sit, et in obscuro erit ut plerumque fit, de facto an de iure inter creditorem et pupillum controversia fuerit deferente creditore pupillum iurasse, intellegere debemus id actum inter eos, ut, si iurasset se dare non oportere, ab omni condicione discede
Abbreviated transcription (Latin):
ius meas delato uł relato ei in¬
re uiraudo uiraut rem dñi
ẽẽ uł ei dari oportere puto dan¬
dam actionem uͥ uł pacti acto¬
nem. exceptõem pp̃ religionem
et conuentionem.
ue sit om̃i emi modo custodirid
insuirandum adu̾sus eum qui
contemptꝰ eo cum deferret fint
ꝙͣius pupillus uideatur nõ peie¬
rare qr sciens falłe no̾ uideatur.¬
¶ Si pat᷑ filium dare nõ oportẽ
uirauit. Cassiꝰ Rudit et patriet
filio dandant exceptõem iuris¬
uirandi. ¶ Si pat̾ inram̃t in pec¬
culio nicħ eẽ filius cõueniri po¬
tit s ⁊ pat̾ ita cõuenietur ut
post̃ ꝯcquisiti peculii ratio hat᷑.
di qr ꝓficiscitur excõuentioe
qmͣis hat ⁊ instar uidicu.¬

Expanded text:
eruus meus delato uel relato ei iureiurando iurauit rem domini esse uel ei dari oportere, puto dandam mihi actionem uel pacti exceptionem propter religionem et conuentionem. ue sit: omni enim modo custodiri debet iusiurandum adversus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamvis pupillus non videatur peierare, quia sciens fallere non videatur. Si pater filium dare non oportere iuraverit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filius conveniri poterit: sed et pater ita convenietur, ut post adquisiti peculii ratio habeat proficiscitur ex conventione, quamvis habeat et instar iudic
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ contͣxerunt. cũ eo qui inm¬
ce peculian sciente dño nego¬
ciaꝵ s sĩo sciente dunitaxat.
ñ ĩ uolente cum magõ cõit¬
tumsit. utrũ qͣi in uolente. da¬
nius actõm insolidũ. an ñoex¬
emplo tͥbutorie dabmiꝰ. In re
gͥ dulna melius est ũb̾ edicti

Expanded text:
qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fic ut c̾tu regione ⁊ c̃co manne¬
gocietur. ut etce st̃ nanes q̃ brũ¬
o uectores thitiunt ad hon̾a mha¬
biles. It̃ qucdam flumiusi cuꝑa.¬
ces ad mare nõ sufficientes¶ Si
plures sint magr̃i. nõ duusis of¬
ficus ꝙ cum cũ uno gestũ er ob¬
ligabit ex̃citorẽ. si ouusi ut als̃
locando alõ exigendo ꝓcuiꝰq offõ¬
obligabitur ex̾titor. s i sisic p̃̾omu¬
it.ut plerumq facuĩt. ne alt̃ fñ
Alt̾o quid gerat. qui tͣxit cũ uno
sibi iputabit. ¶ excitorẽ autẽ
dicinus eum ad q̃m obuentioneᷤ
⁊ reoditus omnes ꝑuenuĩt siuie
is dñs nauissit. sũ aͥdnõ nauẽ ꝑ
adu̾sionem ꝯduxit. uł ad tempꝰ
uł ꝑretuum. parui aut̃ reft̃ qui
ex̃tet masculus sit an mułr pr̃ f᷑.
toritutem.¶ Est aut̃ nob̾ electio
utr̃ ex̃utorem an magr̃m cõue¬
ti nauẽ. adu̾sus eos qui cũ ma¬
gro contͣrxert̃ actio nõ pollicet᷑
ꝙ nõ codem auxilio indigebat
s aut ex locato cũ magro sim̃ pr̃o¬

Expanded text:
 sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Bruno uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locandoobligabitur exercitor. Sed et si sic praeposuit, ut plerumque faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit. Exercitorem autem eum eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersionem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum. Parui autem refert, qui exercet masculus sit an mulier, patertoritatem. Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conue nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mer
Abbreviated transcription (Latin):
quinanẽ exertũt. in aliena
potestate ex̃. eiusq uotuntute
nanẽ ex̾cũit. ꝙ cum magro eiꝰ
gestum er̾ i eũ in cuiꝰ potesta.¬
te is eł.qui nanẽ exercuit uidi¬
ciũ datur. licet aut̃ ardͣactio ĩ
eumtuꝰ in potestate est. qui
nauẽ ex̃cet. tam̃ itu denuĩdat᷑
si uoluntate eius ex̾ceat. idoa

Expanded text:
n aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur. Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate est qui nauem exercet, tamen ita demum datur, si uoluntate eius exerceat. ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea. ⁊ filiꝰ si ip̃e uoluntat̾e ac¬
comodauit isalid̃ er̃ obligatꝰ
qͣmꝙͣ aut̃ ⁊ si cũ magr̃o eius geᷤ¬
tum sit duuntaxat pollicetur p̾
pr̃. dñs uc insolidum tenebit᷑
ħactio ex persona magr̃i. ĩ ex̃¬
titorẽ dabitur. ⁊ ido si cũ alt̾ut᷑

Expanded text:
 ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus. Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat polliceatur prpater dominusue in solidum tenebitur. Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si c
Abbreviated transcription (Latin):
raꝵ aliquid debeatur ab eo qui
sub pignorib pectumam d̾bꝰ
quiciꝵ ex uenditione pignoꝵ
recipitur primũmusuns quas
est sorti accepto ferendumest
nec andiendus est debitor ficũ
parum ydoneum se c̃ẽsciad eli¬
g̾ quo nonnue exoneran pigꝰ
suum malit. ¶ ꝑignꝰ manen¬
te ꝓprietate debitoris solam pꝰ¬
sessõm transferat ad c̃aitorem
pat̃ tñ ut p̃cario ⁊ ꝓ conductode¬
es sb̾ieciss c̃ditori. qualit tenc¬
atur q̃situm est in qua spẽ rec¬
tissimc sab̾ st̾bit. sicuidem dato
non furem ẽẽ. s hic puto pig¬
noraticiu iudiciũ loc̃ ħre ⁊ t¬
lonatus nomine plectetur. ut
est sepessime rescͥptum. ¶S ⁊
siquis rem alienam michi pig¬
nori ded̾it. sciens prudens q uds
quis alu obligatam michiobli¬
gau̾it. nec me de ħ certiorau̾it
eodem cͥminc plectet᷑. plane si
eͣis fu̾it pignorata dici debebit¬

Expanded text:
rarum aliquid debetur ab eo, qui sub pignoribus pecuniam debet, quidquid ex uenditione pignorum recipiatur, primum usuris, quas erest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest tamen et precario et pro conducto deaes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. in qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato non furem esse. sed et hic puto pigneraticium iudicium locum ionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum. Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si aeris fuerit pign
Abbreviated transcription (Latin):
uemi. Dupillo capientipignꝰ pp̃
metum pignoraticie actionis ne¬
cessaria est tutoris auctoritas.
mutuam fundũ suũ lucio ticio
pignori dedit. postea int̾ eos pact̃¬
st̃m est. ud c̾oitor pignus suũ in
cõpensat̃one pecumesue c̃co tp̃re

Expanded text:
rum. Pupillo capienti pignus propter metum pigneraticiae actionis necessaria est tutoris auctoritas. mutuam fundum suum Lucio Titio pignori dedit: postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in conpens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabił. omĩa fc̃a magr̃ deb̾e̾ pr̃a¬
re. quieũ p̃posud aloqͥn cõtͣẽtel
decipient᷑ ⁊ faciliꝰ ħ in magr̃o qͣm
nstitore admutendũ ẽ pp̃ ntłitat̃
quid tñ si sit magr̃m p̃posuit ne
aliũ ei lic̾eo p̃poñe ne ad huc uila¬

Expanded text:
acta magistri debeo praestare qui eum praeposu‹i›, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
uimposiut tem̃. ut tenti᷑ qui
insticorem tabent ut negõ eũ¬
ꝓposuit. cũ sit mag̃ necͣtitas cõ¬
tubendi cum magit qͣm cũ i¬
stitore. muppe res p̃atitur ut de
conditõne qiuis institoris dispi¬
ciat ⁊ si cõtrakat cũ nauis mag̃¬
ꝑatitur plemus lirandi consiliũ¬
¶ Magr̃m nauis amꝑe debemꝰ cui
data est. s si cum quolib nau¬
taꝵ sit contractum nõ catur.
tio i ex̾citorẽ aiucꝙ̃ ex delicto
cuiꝰ uis eoꝵ quiuis nauigãte cã
inuaue st̃ detur actio meum ci¬
extitorẽ. alia enĩ est causa contͣ¬

Expanded text:
imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magplenius deliberandi consilium. Magistrum nauis accipere debemus, cui data est. Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur actio in exercitorem, quamquam ex delicto cuiusuis eorum, qui nauis nauigandae causa in naue sint, detur actio in exercitorem: alia enim est cont
Abbreviated transcription (Latin):
tui pignoris nõ obeẽ ꝙ debitor tes¬
tam̃tum c̃ditors in quo se emisse
nlła emptõ fit. nec siminoris em̃¬
it ⁊ pionus petat. aut dm̃nũ e̾i nẽ¬
ditet nõ totũ debitũ offe̾nti c̃oi¬
torpassõm restitũe cogat᷑ debl¬
toris filius. qui man m prĩs po¬
testate frustͣ pignꝰ a g̃ditore priᷤ
peculiaribꝰ ñmis cõꝑatͣ ⁊ idõ
filiꝰ ex re pr̃is in p̃cium ded̾to pigꝰ
ub̾atur.¶ Soluta petuma tre¬
ditor possõm pignoris q̃ corpo¬
nilis ap̾eum fu̾it restitũc deb¬
nec quicqͣm ampliꝰ p̾̃stare cogit᷑
itaq si mecno tpr̃ pignꝰ c̃ditor p¬
pignori ded̾it dño soluc̃te peru

Expanded text:
tui pignoris non obesse, quod debitor testamentum creditoris, in quo se emisse nulla emptio sit: nec si minoris emerit et pignus petat aut dominium uindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. Debitoris filius, qui manet in patris potestate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus nummis comparat: et ideo sfilius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. Soluta pecunia creditor possessionem pignoris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debnec quicquam amplius praestare cogitur. itaque si medio tempore pignus creditor pignor
Abbreviated transcription (Latin):
cditore agi ¶ Titius mutuampe
ciumam accepit a gaio seio sb̃
pignore cułleoꝵ istos tulleas
cũ seius ĩnhorreo hred missus
ex offc̃o ãnont centuno culle¬
osad anona sbstulit ac postea
instancia gai sei creditorisre¬
ex oꝑis facta est. utrũ ticius de¬
ducendis armam̃tis uehemẽdis. s
⁊̃ si m̃cib em̾edis. uł uendendis fu
aliemis. s nec tuiꝰ etatis sic int̾iẽtt it̾erit
sibi imputatum es qui ꝓposint.
Magr̃n aut̃ accipimꝰ nõ solũ q̃m
ex̃titor p̃po suit s ⁊ eũ q̃m magñ.¬

Expanded text:
creditore agi. Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reex operis facta est, utrum Titius deducendis armamentisue emendis: sed etiamsi mercibus emendis uel uendendis fuealienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputaturo qui praeposuit. Magistrum autem accipimus non solum, quem exercitor praeposuit, sed et eum, quem mag
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃cus reꝵ emptaꝵ fefellit magr
ex̾titoris er̃ dampniũ ñ creditoris
¶S si ab ano mutuatꝰ hb̃auit eum
ħ̾ solũ ut ueturas exigat. nõ utꝰ
candum t̃n nõ ad erigend̾ qͣdem
ex̃ dicend̾. iut si ao ħ ut uettorio
ucet nõ ut m̃cedib nauẽ pͥstet.

Expanded text:
in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, hoc solum, ut uecturas exigat, non ut lcandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercibus nauem praestet,
Abbreviated transcription (Latin):
ti. dem̃ dñs rei eiꝰ cepisti. datur uti
łacti pignoratitia cͥditiori nõ est
idem dicend̃ si ego ticio quirẽ
meam obligau̾at sine mea uo¬
luntate hres ext̾umi. ħ enĩ mo¬
dopignoris ꝑsecutõ cõredenda̾ ẽ¬
t̃ditori utiq sufficit ad cõpeten¬
dum utilem pignoraticiam acti
re. ut ex suo mendatio arguat᷑
impbe i resistit quo minusi
utił actio moueaturꝯ oditorẽ.
Ap̃. ¶ reditor iuditõ ꝙ de pig¬
nore dato ꝓponitur ut suꝑflu¬
um p̃cii cum usuris restituat
iuire togit᷑. nec audiendꝰ er̃ si ue¬
lit emptorẽ delegare. tũ iuen¬
ditone q̃ tite est facta suũ t̃ditor
negõm gerat.

Expanded text:
nus rei eius esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligauerat sine mea uoluntate, heres extitero: hoc enim modo pignoris persecutio concedenda tori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actiore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quo minus utilis actio moueatur.um. Creditor iudicio, quod de pignore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur, nec audiendus erit, si uelit emptorem delegare, cum in uenditione, quae fit ex facto, suum creditor negotium gerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit.⁊ cum eñ locum mede¬
fiscare uell. matusibi controu̾¬
sia a iucino de latitudine. ꝙͣ ar
ꝓbare nõ pot̾at pent a c̾ditore
ut instr̃m asse traditũ auctori¬
tatis exhifet. quo nõ exhibẽte
minorẽ iocũ edificauit. atq ĩ
dampnũ passus est. q̃sitũ ẽ an
si t̾ditor peccumã petat ur ꝑĩgꝰ
uendicet doli excepcõne opposi

Expanded text:
tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis exhiberet: quo non exhibente minorem locum aedificauit atque ita damnum passus est. quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat uel pignus uindicet, doli exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃eo ⁊ cũ inpet̾ss epłam qua se
uendidiss fundui t̾ditorisig¬
inficare emisit. qro anhno uẽ¬
ditõm debitor renocare possit.
offerendo fortem ⁊ usuras que
debentur. marcelł. ẜm ea que

Expanded text:
et cum impetrasset, epistulam, qua se uendidisse fundum creditori significaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae debentur. Marcellus re
Abbreviated transcription (Latin):
ẜiuendi. Si gen̾e ⁊ cansa extimãd̾
celsus ait. nam quicumq exue¬
nalicio nouicioꝵ emptus i auciu
nunist̾io p̃poĩtus sit statim eum
uetãtoꝵ numero eẽ. nouicium
aut ñ tyrocio animi. s condi¬
tionc ẜuitutit intlłigi. nec adrẽ
ꝑtinere latinc sciat loqui ne̾ne.
Nam nec ob id uet̾atoꝵ ẽ ẽẽ ubili¬
u̾alib studus eruditus sit. de
reg̾ssum emptor inuñditorem. s c̃
pns eumaitur. siquid̃ pro indundo
euuicatur reg̃ssimi ht̃ proqnͣtitate
emcte ꝑtis. qd sic̾tus locus sit cuict᷑
non proindiuico porcio fundi ꝓ boni¬
tate loci erit regressus. quid enim
Idupla non promntẽtur. ⁊ eonoĩe
agetur dupli ꝯdempnandus c̃ reus.

Expanded text:
seruiendi, sed genere et causa aestimandum seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi. nec ad rem pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob id ueteratorem esse, si liberalibus studiis eruditus sit. DE regressum emptor in uenditorem. sed cum pars euincatur, si quidem pro indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus sit euictus, non pro indiuiso portio fundi, pro bonitate loci erit regressus. quid enim, m. Si dupla non promitteretur et eo nomine agetur, dupli condemnandus est reus.
Abbreviated transcription (Latin):
enusti. ⁊ de uno agere ueris inexti¬
matione suoꝵ ꝑ uide fien debere.
acq ut fieret inextimationem bom¬
tatis agn. cum ob eiucam ꝑtem fil¬
diagatur. ⁊d̾at. Si uno p̃cio płes
suos m̃ididici sanosq ee promifisti
⁊ purs dum taxat cor inmus sanasit
d̾ omĩbi ad n̾sut dictum promissũ¬
ue recit agit. sbidemait et fugere
ium̃ttum poste. noc tm̃ erronemau̾
fugitiuum ẽe. agiposte. Ne nule¬
nmi pocius quam corporis uiciũ
ẽ. ueluti aludos assidue uent opͤ¬
tare. aut tabias pictas studiore
intueatur siue etiam m̃dax aut
simnbus uitus teneatur. ¶ Q¬
Quociens morb sonticus nomina¬
tur eumi significari cassiuisait qͥ
noccat. nocereaut̃ intlłr qui ꝑpetu
usẽ non quitp̃r fimatur. S mor¬
bu sonticum eum iud̾i am ĩ¬
cidĩt inhoniuem postq̃. sanat᷑
sit. sontes enim nocentes dicũf᷑.¬
¶ seruus. tam uetãtor quã nouiciꝰ
dicipot᷑. G ⁊ net̾atorem non spacio

Expanded text:
emisti et de uno agere uelis, interaestiemisti et de uno agere uelis, interaestimationem seruorum proinde fieri debere, atque ut fieret in aestimationem bonitatis agri, cum ob edi agatur. Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sanosque esse promisisti et pars dumtaxat eorum minus sana sit, de omnibus 'aduersus dictum promissum' recte a‹gi›. Ibidem ait errare et fugere iumentum posse, nec tamen erronem aut fugitiuum esse agi posse. 65 UenuleAnimi potiusest, veluti si ludos adsidue velit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, sive etiam mendax aut similibus vitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum videri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici. Servus tam veterator quam novicius dici potest. sed veteratorem non spatio
Abbreviated transcription (Latin):
est uñditorem p̃cium redibñde
rei constqͣui ¶siqus ouos ho¬
mnes uno p̾cio ement ⁊ ait̾ mea
cauci sit ut redibeatur. deinde pr¬
tatur pc̃uun totum exceptio erit
obicienda. sitm̃ pars p̃cu petat ͤ
magasdicetur non nocere excep¬
tionem insiforte casit cauca in
qua propt̾ aitius uicium uttum¬
q mincipiu redibñdum sit.
integrum restituntur. ꝑ indeac si
tñi debet pr̃are qnͣti iniuoris emii¬
set emptor. Si scisset hancsuiturẽ
promittit qñ nullum p̃cium. in¬
tͤuenit. quidgͦ sires ꝓbeo cuidona¬
tae̾ melior factasit nũquio qñti
eluis qui menoremfecit int̃ẽ do¬
nator. conueniatur. ꝙ minimedi¬
cendumẽ. ne ħ casuuauitatit sue
donator penam pacianir. Itaq si
lo donator obligare se. ⁊ deret ⁊ so¬
let. ne qd̾ benigne contullt frau
odictum ꝑtinere nou tantum man¬
cipioꝵ uerum etiam cet̾arum quo¬
ratio redditur urquia nunqͣ̃ astoꝵ
de hac re fuĩt uincdicnio is quiaũ
suilit̾ locationes ut uñditiones

Expanded text:
torem pretium redhibendae rei consequi. Si quis duos homines uno pretio emerit et alter in ea causa est, ut redhibeatur, deinde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua propter alterius uitium utrumque mancipium redhibendum sit. integrum restituuntur, perinde ac sitantum debet praestare, quanti minoris emisset emptor, si scisset hanc seruitutpromittit, quando nullum pretium interueniat? quid ergo si res ab eo cui donata est melior facta sit, numquid quanti eius qui meliorem fecit interest donator conueniatur? quod minime dicsi lo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudedictum pertinere non tantum mancipiorum, uerum ceterarum quoratio redditur uel quia numquam istorum de hac re fuerat iurisdicti‹o› uel quia non similiter locationes ut uenditiones
Abbreviated transcription (Latin):
llõ q̃ntur anis qui mancipium uẽ¬
didit debeat ficenatoremobe incti¬
onem dair quem uulgo auctort̾
scd̾m uocant et̃. ẽ relatum non de¬
bere insi hoc noĩatim accum ẽ. ¶Si
impub̾is nõie tutor ũdid̾it deuic¬
lagesta sit utllem actõtm. Sadi
solũndo nonsit. uideamut ꝙ ma¬
gis puto. neq maie contrahitur

Expanded text:
llud quaeritur, an is qui mancipium uendidit debeat fideiussorem ob euictionem dare, quem uolgo auctorem secundum uocant. et est relatum non debere, nisi hoc nominatim actum est. Si impuberis nomine tutor uendiderit, euicla gesta sit utilem actionem, sed soluendo non sit, uideamus: quod magis puto: neque enim male contrahitur
Abbreviated transcription (Latin):
labeo ait. qui a sine non fuut inpe¬
culio non accessit suic fu̾it in ui¬
riam auidice emptor passus est
alit̃ ata sinoĩatim suumaccedẽ
dixstet. tunc enini pr̃are deb̾et.
ipeculio cum ẽẽ cauerioportet¬
ituindut uemctit ex consuetudĩe
euis regionis inquanegocium.
gestum ẽ pro eiuctione cauerio
empto pot̾. ⁊ exstipłatu de enicti¬
one. cum neuiram carinii actio
debet quanti eis int̾ est hõĩem
um̃ditum non fuisse. quare siũ
ꝑ tus ancille siũ hr̃ditas quam
ẜiuis uissu emptoris a dierit euie¬
ta fuerit agi exempto pot̃. ⁊ sic̃
obligatus est uñditor ur p̃stet
lcere habere hõiem quem m̃di¬

Expanded text:
Labeo ait, quia siue non fuit in peculio, non accesserit, siue fuerit, iniuriam a iudice emptor passus est: aliter atque si nominatim seruum accedere dixisset: tunc enim praestare deberet in peculio eum esseSi fundus uenierit, ex consuetudine eius regionis in qua negotium gestum est pro euictione caueri oempto potest et ex stipulatu de euictione, cum neutram earum actiondebet, quanti eius interest hominem uenditoris fuisse. quare siue partus ancillae siue hereditas, quam seruus iussu emptoris adierit, euicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est uenditor, ut praestet licere habere hominem quem uendi
Abbreviated transcription (Latin):
ucius ticius p̃dra ingermanͥa
intulit. cum iui residuam qͣnti¬
tatem heres emptoris conue¬
niretur qõnem retulit dicens
has postd̾nes exp̃cepto pͥnapa¬
ui ꝑti distractas ꝑtim uet̾ami
inp̃mra adsignatas. quero an
huius rei ꝑiculum admñdito¬
rem ꝑtinere possit. pauł iꝵ. fu

Expanded text:
ucius Titius praedia in Germania intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conueniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim ueteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad uenditorem pertinere possit. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
sui repetũdo cõpetere accionem ⁊¬
dupie stipłone de rebus ꝑfintum
ablatit.iam raponsum ẽ.s ser¬
num oupla eni qui rebus ab latis
fugit mox inuentus p̃tentibus ho¬
nestis uiris int̾rogatus. an ⁊ indo¬
mo uenditoris fugistet .pr. fugis¬
se. q̾ro anstandum sit responso

Expanded text:
petere actionem eduplae stipulatione: de rebus per furtum ablatis iam responsum est. Seruum dupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus honestis uiris interrogatus, an et in domo uenditoris fugisset, respondit fugisse: quaero, an standum sit responso
Abbreviated transcription (Latin):
uus us fulius un̾did̾it rodibitoriat̃
pecinum conpetit inpecuno aut̃
excausa redibitionis continebit ͤ
nec uos moueat ꝙ antequam red¬
datur. suuis nonẽ in prcurio. noneĩ
potest eẽ inpecuno suus qui ad¬
huc ẽp̃toris c̃. s cĩ ip̃ius redibitio¬
ius inpeculio conputatur. igitur
si ser uus cecem miubr ẽptus. qͥna
ilib sit ħ quoq in peculio et̃ di¬
cemus hoc ita suuchil dñs ei dele

Expanded text:
ibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moueat, quod antequam reddatur seruus non est in peculio non enim potest esse in peculio seruus, qui adhuc emptoris est sed causa ipsius redhibitionis in peculio computatur: igitur si seruus decem milibus emptus quinque milibus sit, haec quoque in peculio esse dicemus. hoc ita, si nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiui latens ignorauit ñ id cir¬
co tm̃ distolutam ignorationem
ep̃toris extusari oportebit.  auł¬
atinin langtus q̃raanfideiustori ep̃¬
tõnis redib̾i mancipium possit i
acceptus putat mircellus poste fide¬
datutus ẽ quam fiom̃ia p̾stit̾̃it qͥ
huic accioni ꝯtinentur. ⁊ quidẽ
souda non pecuuotenus. nam ⁊ si

Expanded text:
fugitiui latens ignorauit: non idcirco tamen dissolutam ignorationem emptoris exc‹u›sari oportebit. Latinus Largus: quaero, an fideiussori emptionis redhiberi mancipium possit. racceptus, putat Marcellus posse ei fidedaturus est, quam si omnia praestiterit quae huic actioni continentur et quidem solida, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
Q t̾ciana aut quartana feon.
aut podagra uexirentur. quiue o¬
ꝯtinualem morbum h̃rent neqͥ¬
de̾ hus dieb quib morb uacaret
mancipium bonis conditionib
ẽꝑtum fug̾it. ꝙ antea ñ fugerat.

Expanded text:
Qui tertiana aut quartana febri aut podagra uexarentur quiue comitialem morbum haberent, ne quidem his diebus, quibus morbus uacaret,mancipium bonis condicionibus emptum fugerit, quod ante non fugerat.
Abbreviated transcription (Latin):
cħ int̾sit pecsian andñi noĩe e¬
merit. an c̃tum inc̾tum᷑ mandã¬
te eo em̃it. qr tũc ⁊ illd̾ exbona
fide ẽ ẜuum cumquo negocium
sit gestum decepram noueẽ. ⁊
rursus delictum eluscem ꝙ icͣ
s ⁊ sisuus mandato dñt hoĩem
ement quemdũs iicio sum ẽe sci¬
ret nontenetur uñditor dno cir¬
ca ꝓcuratoris ꝑconam. cũ siquid̃
ip̃e scierit morbosum uł uiciosũ
eẽ nondubitandum qͥn q̃ aus ip̃e
dño mandati uł negocioꝵ gestoꝵ
actõne sit obstrictus nichominꝰ
eo noĩcagr̃ possit. at cum ip̃e ig¬
norans cẽ iuciosum mãdato do¬
num qui id sciret em̃it ⁊ redibi¬
toria agat exꝑsona dm̃ util em
exceptionem ei non putabat op¬

Expanded text:
peculiari an domini nomine emerit et certum incertumue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiusdem, quod sed si seruus mandatu domini hominem emerit, quem dominus uitiosum esse sciret, non tenetur uenditor. Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit morbosum uitiosum esse, non dubitandum, quin, quamuis ipse domino mandati uel negotiorum gestorum actione sit obstrictus, nihilo magis eo nomine agere possit: at cum ipse ignorans esse uitiosum mandatu domini qui id sciret emerit et redhibitoria agat, ex persona domini utilem exceptionem ei non putabat op
Abbreviated transcription (Latin):
minali ħ ꝯpetunt. ita. utetiã
si usumf. in homineni emeri
ꝯpetẽ debeant. cum redibitori a
actõnede santate agatur ꝑmit¬
tenonmẽ de uno ucio agere et
p̃dicere ut siqud aliud postea
apparuspet. de eo mn ag̾etur.
neni pro cedere nequaquam ĩ¬
ct̃umẽ uelua si pestuens fundus
distractus sit nam redibñdus er̃
⁊ benignumꝰdicere uecngał ex ac¬
tionem futuri tpris post redibiti

Expanded text:
nes competunt, ita ut etiam, si usum fructum in homine emerim, competere debeant. Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno uitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur. nem procedere nequaquam incertum est, ueluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere uectigalis exactionem futuri temporis post redhibiti
Abbreviated transcription (Latin):
promissimi ue sit acto ꝑ ibi post
mortem aut̾ homuns edilicieac¬
uł procuratoris mornus sit. ¶ Au¬
diendus ẽ is quid incio morbo ue¬
ẜui. q̃rens. Retinere cum uelit ñ
nocebit. eptori si sexm̃sium excep¬
tione redibitoria exclusus uelit
nicta amiũ extimatoria agete.¶
Ei qui suum uinctum uñdid̾it e¬
duicium edictum remuti equm
ẽ. młro enim ampaius ẽ id facere
quam pronũciare inuincsisi fu¬
iste. ¶I ne dilicus accõnib execp¬
tionem opponi equinã si cp̃tor
ficret defuga aut uinclis aut
cetis reb similib ut uñditorab¬
soluatur. ¶Ediucie accõnes ⁊

Expanded text:
promissumue sit, actio peribit. Post mortem autem hominis aediliciae acuel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui seruum uinctum uendiderit, aedilicium edictum remitti aequum est: multo enim amplius est id facere, quam pronuntiare in uinculis fuisse. In aediliciis actionibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur. Aediliciae actiones et
Abbreviated transcription (Latin):
uero au si suus apd̾ ẽptorem fu¬
git. ⁊ incã redibinonis eẽ promiu¬
cutus fuerit. non prius uñdito¬
ri restituidebeat quam rerum ab
gendum non tantum p̃cium ser¬
in restituere. sed etiim rerimi ab¬
latarum a euo existimationem.
nsi prohus paratuc sit suum no

Expanded text:
ero, an, si seruus apud emptorem fugit et in causa redhibitionis esse pronuntiatus fuerit, non prius uenditori restitui debeat, quam rerum ablgendum non tantum pretium serui restituere, sed etiam rerum ablatarum aestimationem, nisi si pro his paratus
Abbreviated transcription (Latin):
on teneat actio de peculio eciam¬
si ncħ sit in peculio cum ageretur
si mͦ sit rei iudicate tp̃ ꝓculus ⁊ pe¬
gasus nicħ̾ominꝰ tenere aiunt. Intẽ¬
dit᷑ .n. recte etiam si nicħ sit in peen

Expanded text:
an teneat actio de peculio, etiamsi nihil sit in peculio cum ageretur, si modo sit rei iudicatae tempore. Proculus et Pegasus nihilo minus teneri aiunt: intenditur enim recte, e
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it u̾sum s ⁊ si plures sint siuctua¬
rii uł bone fid̾i possessores unus cõ¬
uentus ceteros liberat. quãuis nõ
maioris peculis quam penes se est
condempnari debeat. s licet ħ itre
contingat cñ equitas dictat udici¬
um ni gos dari qui occasione iuris li¬
berant᷑ ut mag̾ eos ꝑceptio qmͣ intẽ¬
tio lib̾et. nam ui cum seruo conthit
unilisum peculiũ eiꝰ eid̾ ubicumꝙ ⁊¬

Expanded text:
fuerit versum. sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei possessores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui cum servo contrahit, universum peculium ei
Abbreviated transcription (Latin):
iuł in emptorem alienato eo actionẽ
mͥ dari debẽ ita ⁊ de eo qd̃ seruus mu̾s
seruo ẽdid̾it si is cui ẽditum fui̾t ali¬
enatus sit negat ꝓmitti mͥ deb̾e ẽp
torem. exꝑiri. ¶Si quis cum suo
duoꝵ płium ue contͣrerit ꝑnutten¬
dum ⁊ ei cum quo uelit dnoꝵ in so¬
lidum exꝑiri. Est .n. uiqum in plu¬
res adu̾sarios distͥngi eum qui eum
uno contͣxerit nec huiꝰ dumitaxat
peculii rõ hab̾i debet qd̾ ap̃ eum cũ
quo agit᷑ is seruus hret. s ⁊ eius qd̾
apud alterũ nec tñ res dampnosa
fut᷑a ÷ ei qui condampnat᷑ cum pͦss
rusus ip̃e uditio societatis ut cõmu
ni diuidundo qd̃ ampluis sua porti¬
one solu̾it a socio socus ue suis conse¬
qui. qd̾ uił. ita locum hr̃e ait. si ap̃
alt̾m qͦ suit peculium. qr eo casu sol¬
uendo enusq etiam sociũ ere alieno
liberare uid̾r cid̃ si nullũ sit ap̾ alt̾m
peculum contͣ ẽẽ qr nec lib̾are ullo
mͦ ere alieno eum intelligit᷑.¬

Expanded text:
eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod seruus meus seruo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negat permitti mihi debere cum emptore experiri.Si quis cum seruo duorum pluriumue contraxerit, permittendum est ei cum quo velit dominorum in solidum experiri: est enim iniquum in plures adversarios distringi eum, qui cum uno contraxerit: nec huius dumtaxat peculii ratio haberi debet, quod apud eum cum quo agitur is servus haberet, sed et eius quod apud alterum. nec tamen res damnosa futura est ei qui condemnatur, cum possit rursus ipse iudicio societatis vel comni diuidundo quod amplius sua portione soluerit a socio sociisue ‹suis› consequi. quod Iulianus ita locum habere ait, si apud alterum quoque fuit peculium, quia eo casu soluendo quisque etiam socium aere alieno liberare uidetur: at si nullum sit apud alterum peculium, contra esse, quia nec liberare ullo modo aere alieno eum intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
ueculii spectandus quare cͥca uenditorẽ
cessit peculium posse nos ab emptore cõ¬
seenu nec retrorsum uelud in imio ndi¬
Do ad id tempꝰ comientionem reduc̾e
emptoris quo uenditor conuentus sit
Uen enditor serui si cum peculio siuuim
uendiort ⁊ tͣdidit peculul nec uit᷑ an¬
nũ quidꝰ de peculio conueniet᷑. neq .n.¬

Expanded text:
peculii spectandus est. quare circa uenditorem cessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit. Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio conuenietur: neq
Abbreviated transcription (Latin):
men cohedis redimere audiendꝰ eit
qiuid .n. simrem patͥs ũsum sit cur
ꝑͥ consecruat᷑ filuis a cohede qd̃ in ꝑa¬
s re est. Idem ⁊ si peculium socupler
sit. ¶s qui semei de peculio egroiar¬
sus acto peculio de residuo pecutuar¬
gere põt. ¶Si annua erceptione
sit repisus ꝗuenditore debitor sub¬
uerri ei adu̾sus emptorem debet
Ssi elia exceptione actenus subueni¬
riut deducta ea cratitate quama
uenditore consequi potiiss ab empto¬
re residuum consecnuat. ¶ Indoso
nalum obici p̾toe qm̃ nec dolo acħo¬

Expanded text:
redimere, audiendus est: quid enim si in rem patris uersum sit? cur non consequatur filius a coherede, quod in patris re est? Idem et si peculium locuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subueniri, ut deducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur. In dolo malum obici praetor, quoniam nec de do
Abbreviated transcription (Latin):
singulis ag̾e. ist cum imo misolid̃
s ⁊ ip̃i qui uendid̾it seruũ ñ pu¬
tat uilianꝰ de eo qd̃ añ uenditionẽ
credid̾it cum emptore de peculro
agere ꝑmittendum. s ⁊ alieno cxe¬
didero eum q redemero. dem̃ alie¬
nauero eque ñ putat mͥ in empto¬
rem dari deb̾e uidicium in uendi¬
torem aũt dimdaxat intͣ annun
pꝰ redemptionem numerant̾ de eo
qd̾ adhuc alieno c̃did̾m dandam mͥ¬

Expanded text:
 solidum. Sed ipsi, qui vendiderit servum, non putat Iulianus de eo, quod ante venditionem crediderit, cum emptore de peculio agere permittendum. Sed et si alieno credidero eumque redemero, deinde alienavero, aeque non putat mihi in emptorem dari debere iudicium. In venditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti die seruus lib̾ eẽ uissus ÷
cum om̃ib ħedib de peculio agn̾dũ
÷ nͨ quisꝗͣ eoꝵ ampliꝰ deducet quã
qd̃ ip̃i debeat᷑. Item cumiserinis ui¬
bone fioi posselsores adhuc dicen¬
dum erit nentrum plus deducturũ
quam qd̾ sibi debet᷑ iõ ꝙ ⁊ si duo sit
fructuarũ. qr nillam int̾ se hñt soci¬
etatem. Idem d̾r int̾dum ⁊ in socũs
si forte seꝑata ap̃ se peculia hant ut
alt᷑ alt̾ius peculuĩ nomine ñ ueniat᷑
Setm̃n si cõmune sit peculiũ ⁊ in soli¬
dum conuenunt᷑ ⁊ deͥ ducet᷑ qdꝰ utͥꝙ
debetur.

Expanded text:
praesenti die seruus liber esse iussus est, cum omnibus heredibus de peculio agendum est nec quisquam eorum amplius deducet quam quod ipsi debeatur.Item cum seruus uibonae fidei possessores, adhuc dicendum erit neutrum plus deducturum quam quod sibi debetur. idemque et si duo sunt fructuarii, quia nullam inter se habent societatem. idem dicetur interdum et in sociis, si forte separata apud se peculia habeant, ut alter alterius peculii nomine non conueniatur: ceterum si commune sit peculium, et in solidum conuenientur et deducetur quod utrique debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex om̃i ⁊ marcellus etiam fructuariũ
cenĩ sebit ex om̃i contͣctu. eim enim
qiuu contͣhit totũ serm peculium ue¬
lud patͦmoniũ intuitum. serte illud
admittend̾ om̃imͦ dicit ut in pͥore cõ¬
uentu ad quem respicit insuꝑfluum
is cui q̃situm ñ ⁊ conueniat᷑. q̃ suĩa

Expanded text:
ex omni. et Marcellus etiam fructuarium ex omni. et Marcellus etiam fructuarium teneri scribit et ex omni contractu: eum enim qui contrahit totum servi peculium velut patrimonium intuitum. certe illud admittendum omnimodo dicit, ut priore convento, ad quem res respicit, in superfluum is, cui quaesitum non est, conveniatur: qua
Abbreviated transcription (Latin):
narũ serui nomine actũ sit de
peculio an agi possit ⁊ iucariorũ
⁊ puto ñ posse. S si actumsit uerum¬
de peculio uicarii agi pot̾it ⁊ de peculio
ordinarii ¶Nodest ẽẽ ap̃ me duplicis
iris peculium ut puta seruus ÷ dota¬
qd̃ ad mulierem. Nam qd̾ ex re mari
ti q̃ sit ut ex oꝑib sius id ad maritum
ꝑtinet. Et io si respectu mariti herẽ sit
institut᷑. ut ei legatum datim io eum
ñ deb̾e restituere pomp̃. scͥbit. gͥ si mec̃
agatur ex eo contͣctu qui ad me res¬
picit utrum om̃e deducam ꝙͣ qd̾ debe¬
t᷑ mͥ. suĩ ex mȩa ca. siũ erea q̃ aduorẽ
respicit. an u̾o seꝑamꝰ causas quasi mn
duob peculiis ut ex cã debiti qd̃ petis̾
spectet᷑. ut si quid̾ ex eo peculio agat᷑
q ad mulierem spectat id deducam.
qͥd̾ ex eo contͣctu debeat᷑. si ex eo contͣ¬
cbii qui ad me respicit in eum deducã
q̃ q̃o dilucidus est infruatuorio tͣcta¬
ta. utrum ex eo demũ contͣctu pͣ de
peculio conueniri qd̾ ad se ꝑtinet. an

Expanded text:
e actum sit de peculio, an agi possit et vicariorum: et puto non posse. sed si actum sit de peculio vicarii, agi poterit et de peculio ordinarii. Potest esse apud me duplicis iuris peculium: ut puta servus est dotaquod ad mulierem, nam qti quaesiit uel ex operis suis, id ad maritum pertinet: et ideo, si respectu mariti heres sit institutus uel ei legatum datum, id eum non debere restituere Pomponius scribit. si igitur mecum agatur ex eo contractu qui ad me respicit, utrum omne deducam quodquod debetur mihi, siue ex mea causa siue ex ea quae ad uxorem respicit? an uero separamus causas quasi in duobus peculiis, ut et causa debiti quod petitur spectetur? ut, si quidem ex eo peculio agatur, quod ad mulierem spectat, id deducamquod ex eo contractu debeatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam? quae quaestio dilucidius est in fructuario tractata, utrum ex eo demum contractu potest de peculio conveniri, quod ad se pertinet, an
Abbreviated transcription (Latin):
telligi pͭ si ad alt̾utrum peculiũ contͣ¬
tͣhi si ad id peculiũ ꝑtinuit contͣctus
qd̃ ap̃ maritm resedit int̃dum ⁊ ip̃i
fructuario adu̾sus dñm dat᷑ actio de
peculio ut puta si ap̃ eũ hãt peciliũ
ap̃ ip̃m u̾o̾. aũ nicħ. aũ minꝰ. quã frue¬
tuario debet᷑ id̾ etiam contͣ uenisset qͣ¬
uis in duob dñis susficiat pro sorio ut
cõmuni diuidido actio.¬

Expanded text:
peculium contrtrahi, si ad id peculium pertinuit contractus, quod apud maritum resedit.Interdum et ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum habeat peculium, apud ipsum uero aut nihil aut minus, quam fructuario debetur. idem etiam contra eueniet, quamuis in duobus dominis sufficiat pro socio uel communi diuidundo actio
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽtim certi temporis eo utetur ue¬
luti consequeretur eum sibi cenanti
id est qd̃ dolo fecit dñs p̾ssit̾it depe¬
culio comientus cet̾is ex eadem causa
nichil p̃stabit. S si tantumdem s̃¬
uus ei debeat qnͣtum dolo minint
ñ condempnandus erit. his conseqñ
erit ut manumisso qͦ uł alienato
seruo ex causa etiam doli utͣ annũ
teneatur
rum nomine ⁊ filiarumfam̾. in
peculio actio dat᷑ maxime si qua
sacinatͥr. aut textr erit aut alic
artificium uulgare ererceat dat᷑
ꝑp̃ea actio depositi qͦ ⁊ cõmodati
actionem dandam earum nomine
ullanus ait. s ⁊ tͥbutoriam actio¬
nem si peculiari m̾ce sciente patͤ
dño ue ⁊ negotiet᷑ dandam ẽẽ lon¬
ge mag̃ ñ dubitat᷑ ⁊ si in rẽ u̾sũ¬

Expanded text:
 usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti id est quod dolo fecerit, dominus praestiterit de peculio conuentus, ceteris ex eadem causa nihil praestabit. sed et si tantundem seruus ei debeat quantum dolo minuit, non erit condemnandus. his consequens erit, ut manumisso quoque uel alienato seruo ex causa etiam doli intra annum teneaturrum nomine et filiarum familias in peculio actio datur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit aut aliquod artificium uulgare exerceat, datur propter eam actio. depositi quoque et commodati actionem dandam earum nomine Iulianus ait: sed et tributoriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominoue negotientur, dandam esse. longe magis non dubitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
deducere debẽ. qd̾ seriuis eius noĩe
cui eo de peculio ageret᷑ añ aditam
hereditatem ex bonis hẽditariis a¬
mouiss consumpsiss corrupiss
i seruus alienatus sit quãuus ĩ
eum qui alienau̾it intͣ aniũ p̾tor
de peculio actionem pollicet᷑. tamen
nichonimꝰ ⁊ in nouũ dñm actio da¬
tur. ⁊ nicħ int̾est an aliud apud
eum adquisierit peculium an qd̃
ꝑit̾ cum eo em̃it ut ex donatione
acceꝑit eidem concessit. Illud qͦ pla¬

Expanded text:
deducere debere, quod servus, cuius nomine cum eo de peculio ageretur, ante aditam hereditatem ex bonis hereditariis amovisset consumpsisset corrupisset. Si servus alienatus sit, quamvis in eum, qui alienaverit, intra annum praetor de peculio actionem polliceatur, tamen nihilo minus et in novum dominum actio datur, et nihil interest, aliud apud eum adquisierit peculium an quod pariter cum eo emerit vel ex donatione acceperit eidem concesserit. Illud quoque pla
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in peculio ip̃ius ÷ ⁊ ita serius
Redit. s peculium eoꝵ augebit᷑ ut
opinor. q̃ ad̾m si dñs seruo suo deb̾at
tum sit. is q̃ ex cestam̃to agit nõ
alit̾ coget᷑ id qd̃ uicarius onis ce¬
statori debs relinquere nͥ is id ⁊̃

Expanded text:
 in peculio ipsius est et ita Seruius respondit, sed peculium eorum augebitur, ut opinor, quemadmodum si dominus seruo suo debeat.tum sit isque ex testamento agit, non aliter cogetur id, quod uicarius eius testatori debet, relinquere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cessio.
us &dinarius uicarios hãt id qd̾
ilicarii mͥ debent. an deducam ex
peculio serui ordinarii ⁊ pͥma illa
ordinaruĩ computent᷑. ⁊ ꝓculꝰ ⁊ atili¬
ciꝰ existimant sicut ip̃i incarii st̃
in peculio ita etiam peculia eoꝵ ⁊ id

Expanded text:
censimo us ordinarius uicarios habeat, id quod uicarii mihi debent an deducam ex peculio serui ordinarii? et prima illa ii computentur. et Proculus et Atilicinus existimant, sicut ipsi vicarii sunt in peculio, ita etiam peculia eorum: et id
Abbreviated transcription (Latin):
agere qd̃ ita erit ꝓbandum. Si tm̃
fuit in peculio cum uend̾et ut satis¬
facere debito dñs possit. Eet̾m si postea
qrud accessit conditionib debitieri¬
stentib qd̾ dñs ñ diltraxerat cont᷑.
erit dicendimꝰ ¶dem scͥbit si qiuis
seruum cuiꝰ nomine de peculio ha¬
bebat actionem comꝑasset an pꝰsit

Expanded text:
agere. quod ita erit probandum, si tantum agere. quod ita erit probandum, si tantum fuit in peculio cum venderet, ut satisfacere debito dominus possit: ceterum si postea quid accessit condicionibus debiti existentibus, quod dominus non distraxerat, contra erit dicendum. Idem scribit, si quis servum, cuius nomine de peculio habebat actionem, comparasset, a
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e̾t pr̃o quib nicarium dñi dedu¬
xisset ⁊ mortuo pꝰea uicario. aliũ
euiꝰdem p̾cii seruuis comꝑauit nõ
desmere dñi eẽ debitorem. quasi ui¬
carius ille dño ᷤᷤ decessĩt nisi forte c̃
eum seruo aͣdemill ⁊ sibi soluiss
tunc decessit᷑. Idem recte ait si cum
iucarius ualeret decen. dñs cõuen¬
tiis de peculio enĩq peo seruo p̃stitis
set qm̃ uͣ. ip̃i debebant᷑. morͣ uica¬
rius decessisset adu̾sus alium agñ¬
dem de peculio decem dñm deductu¬
rum. qr ⁊ ieo qd̾ iam ꝓ eo soluit
ut sibi solueret ¶ uod̾ aũt de¬
duci deb̾e diximꝰ id qd̾ debet᷑ ei qd̾
de peculio conuenit᷑ itu accipiend :÷
si non ħ aliunde consequi potuit deni¬
q uilianꝰ sc̃bit. uenditorem qui ser¬
uum cum peculio uendidit si de pecu¬
lio conueniat᷑ ñ debe̾tur deduce̾ qd̃
sibi debet᷑. potuit .n. ħ ex iõne peculii
detrahere. ⁊ nunc condice quasi inde¬
bitum. qñi ñ ÷ in peculio qd̃ dño de¬

Expanded text:
deberet, pro quibus uicarium dominus deduxisset, et mortuo postea uicario alium eiusdem pretii seruus comparauerit, non desinere domini esse debitorem, quasi uicarius ille domino decesserit, nisi forte, cum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit.Idem recte ait, si, cum uicarius ualeret decem, dominus conuentus de peculio quinque pro seruo praestitisque ipsi debebantur, mox uicarius decessisset, aduersus alium agentem de peculio decem dominum deducturum, quia et in eo, quod iam pro eo soluit,ut sibi solueret.Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio convenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit. Denique Iulianus scribit venditorem, qui servum cum peculio vendidit, si de peculio conveniatur, non debere deducere quod sibi debetur: potuit enim hoc ex ratione peculii detrahere n est in peculio quod domino de
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ꝓ debitore expmiserat. Idem
⁊ si ꝓ lib̾tate quid dño exꝓmisit qͣi
debitor dño sit esfc̃s. S ita demni
si manumisso eo agatur. S si a de¬
bitore dñi conserunus greg̾it an dm̃i
ait qiuam si ratum habuisł qd̃ erac¬
tum ⁊. Ead̾ ⁊ in filiofam̃. dicendimi
erit. ⁊ puto ueram iuliam sinam

Expanded text:
erat. idem est et si pro libertate quid domino expromisit, quasi debitor domino sit effectus, sed ita demum, si manumisso eo agatur. Sed si a debitore dominico servus exegerit, an domini ait, quam si ratum habuisset quod exactum est: eadem et in filio familias dicenda erunt. et puto veram Iuliani sen
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ħ peculium p̃tor imputauit
qd̾ dolo malo dñi fcm ÷ quo minꝰ in
peculiũ eẽt. S dolum malũ accipore
debemꝰ. si ei ademit peculium. S ⁊
si eum nit̾care peculiũ in necẽ credi¬
torum passus est. mela sc̾bit dolo ma¬
lo eius fcm̃. S ⁊ si euis cum suspica.¬
ret᷑ alium secum acturum. alio pͥe¬
culium adu̾tat. dolo ñ caret. s si alii
ẽditori soluit᷑. ⁊ licet ẽditori iniugi¬
laret ad suum conseqñdũ ¶ido¬
lo tirtoris ut curatoris furiosi. ut ꝓcu¬
ratoris fc̃m sit. an puppillus furiosus
uł dñs de peculio comieniat᷑ indend̃¬
⁊ ut puta si soluendo tutor sit prare

Expanded text:
etiam hoc peculio praetor imputauit, quod dolo malo domini factum est, quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii editori solvitur et licet creditori vigilare ad suum consequendum. Si dolo tutoris vel curatoris furiosi vel procuratoris factum sit, an pupillus vel furiosus vel dominus de peculio conveniatur, videndum. et puto, si