comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pa pauca u̾santur nec auetare pñt
neq impelli. Hoc falsum ẽẽ uł
ereo colligas l qd tunc minime
uentus est cum aer nubilo grans
es at qui tunc plurua cõrporase
in augustum contulerunt Et inde
est spisarum nubiu granitas adi¬
ce nunc qd̾ ccͣ flumina ⁊ lacus freꝙ̃s
nebula est artatis comiectisq cor¬
poribz neq tamen uentus est Int̾¬
diuu u̾o multa caligo effuditur ut
conspectum in uicino stancium enpi¬
at Quod non euenut insi in puũ
locum corpora multa competieient
At qui nullum tempus magis ꝙͣ
nebulosum caret uento. didice numc
quod econtrano euenit. ut sol ma¬
tutinum aerem spissum ⁊ humidũ
ortu suo tenuet Tune surgit aura
cum datum est laxamentum corpibz
et scipacio coruiuac turba resoluita
est Quomodo ergo inquis fiuint uẽ¬
ti quando ħ modo negas fien. non
guam aeus eicit ⁊ ex abdito spirat.
al cuu magna et continua ex uno
euaporacio in altum egit que enu¬

Expanded text:
pora pauca uersantur, nec arietare possunt pora pauca uersantur, nec arietare possunt nec impelli. Hoc falsum esse uel ex eo colligas licet quod tunc minime uentus est, cum aer nubilo grauis est: atqui tunc plurima corpora se in angustum contulerunt, et inde est spissarum nubium grauitas. Adice nunc quod circa flumina et lacus frequens nebula est artatis congestisque corporibus, nec tamen uentus est. Interdum uero tanta caligo effunditur ut conspectum in uicino stantium eripiat, quod non eueniret, nisi in paruum locum corpora se multa compellerent. Atqui nullum tempus magis quam nebulosum caret uento. Adice nunc quod e contrario euenit ut sol matutinum aera spissum et umidum ortu suo tenuet; tunc surgit aura, cum datum est laxamentum corporibus et stipatio illorum ac turba resoluta est. Quo modo ergo, inquis, uenti fiunt, quoniam hoc negas fieri? – Non uim aeris eicit et ex abdito spirat, alias, cum magna et continua ex imo euaporatio in altum egit quae emi
Abbreviated transcription (Latin):
et econtrano non potest fluere insi
in unau ꝑtru. s siue hͨ b̾uitas
satis a calipna tuta est hac tu¬
tamur siue aliquis circumspectior
ẽ u̾bo non pcat auus adiectio ta¬
uillacionemouiem poti̾t excludẽ
Nunc ad ipãm reui accedamus quĩ
satis de formula disputatum est.
Einocritus ait. cum in au¬
gusto mani multa sunit cor¬
puscula que ille athomos
uoaat sequiuentum at contra quie¬
tum ⁊ placidum aeus statum esse
Cum in multo maii pauca suit cor¬
puscula Nam quemadmodinu
inforo aut uico quaidiu pancica ᷤ
est sine tumultu ambulatur ubi
turba ui augustum conaurent au¬
orum in alios madencium ura fit.
Sic in ħ̾ ꝙ arcundati sumus spacio
cum exignu locum. multa corpa
impleuennt. ncc̃e est alia aliis inai¬
dant ⁊ iupellant at repellantur.
nplicenturqz et comp̾mantur
ex quib uascitur uentus. cum illa
que colluctabant᷑ incubue ⁊ diu
fluctu ͨ ͣ ac dubia inclinauere le.
ait uͥ ał qui in magnalaritate cor¬

Expanded text:
et e contrario non potest fluere nisi et e contrario non potest fluere nisi in unam partem. Sed siue haec breuitas satis a calumnia tuta est, hac utamur; siue aliquis circumspectior est, uerbo non parcat, cuius adiectio cauillationem omnem poterit excludere. Nunc ad ipsam rem accedamus, quoniam satis de formula disputatum est. Democritus ait, cum in agusto inani multa sint corpuscula, quae ille atomos uocat, sequi uentum; at contra quietum et placidum aeris statum esse, cum in multo inani pauca sint corpuscula. Nam quemadmodum in foro aut uico, quamdiu paucitas est, sine tumultu ambulatur, ubi turba in angustum concurrit, aliorum in alios incidentium rixa fit: sic in hoc quo circumdati sumus spatio, cum exiguum locum multa corpora impleuerint, necesse est alia aliis incidant et impellant ac repellantur implicenturque et comprimantur, ex quibus nascitur uentus, cum illa quae colluctabantur incubuere et diu fluctuata ac dubia inclinauere se. At ubi in magna laxitate cor
Abbreviated transcription (Latin):
Entus est fluensi
aer Quidam ita dif¬
fuierunt. uentus est
fluens aer in unain
detur diligencior quia nũꝙͣ aer tã
ĩmobilis est. ut in aliqua fit agita¬
cione Sic trausquillum mare dr᷑¬
nͥ tũ leuit᷑ comuonetur neq ĩ unã
ꝑtem inclinatur. Itaq cuisi legens
cum placidis uentis staret mare. sa¬
to illud non stare s sucruti leuit᷑
⁊ dici trausquillum quia neqz huez
illo ipetum faciat Idemet de aere
iudicandum est. non ẽẽ unꝙͣ ĩmo¬
bilem eciam siquietus sit Quod
ex ħ intelligas. lz cum sol in aliquẽ
locum clausum infusus est. Uidemꝰ
corpusala muuma madu̾sum fr̃
qui dix̾ĩt fluctus ẽ mans agitacõ.
quenuius non c̾tum scribitur qui
aer fluens impetu. aut ius aenis
i unam ꝑtem enutis. Arit airsus
aeris aliqua concitacior Scio quid
sit quid ncc̃e est aditeie te. in unã
fluit in unam ꝑteni fluit Nemo
aquan fluere dicit si cantum intra
se mouetur. s si aliquo loco fertur
p̃t ergo aliquemi mom̃i i nõ fluere

Expanded text:
entus est fluens aer. Quidam ita defnierunt: uentus est aer fluens in unam idetur diligentior, quia numquam aer tam immobilis est ut non in aliqua sit agitatione; sic tranquillum mare dicitur, cum leuiter commouetur nec in unam partem inclinatur: itaque si legeris "cum placidum uentis staret mare", scito illud non stare sed succuti leuiter et dici tranquillum, quia nec hoc nec illo impetum capiat. Idem et de aere iudicandum est, non esse umquam immobilem, etiamsi quietus sit. Quod ex hoc intellegas licet: cum sol in aliquem clausum locum infusus est, uidemus corpuscula minima in aduersum ferri, qui dixerit: "fluctus est maris agitatio", quaerimus, non circumscribetur qui r" aut "aer fluens impetu" aut "uis aeris in unam partem euntis" aut "cursus aeris aliquo concitatior". Scio quid sit: quid necesse est adicere te "in unam fluit in unam partem fluit; nemo aquam fluere dicit, si tantum intra se mouetur, sed si aliquo fertur: potest ergo aliquid moueri et non fluere,
Abbreviated transcription (Latin):
nupendat Queramus g ͦ quid sit
quod terram ab iufimo moueat qd
tanti molem pond̾is penat. Quid
sit illa ualentius quod tantumon:
uis sua labefactet Cur modo tremat
modo laxata subsidat. nunc in ꝑtes
diuisadiscedat ⁊ uit̾uallum rimue
sue diu ẜuat ał cito comp̾mat nũc
oumes magnitudis note cõuer¬

Expanded text:
UT 4 Quaeramus ergo quid sit quod terram ab infimo moueat, quod tanti molem ponderis pellat; quid sit illa ualentius quod tantum onus ui sua labefactet; cur modo tremat, modo laxata subsidat, nunc in partes diuisa discedat et alias interuallum ruinae suae diu seruet, alias cito comprimat; nunc amnes magnit
Abbreviated transcription (Latin):
quod querar si rerur natura me nõ
uult iacere ignobili loco si ii micit
sm ꝑtem. ¶Egregie uagellius
meus in illo inclito carmine. si ca¬
dendum est michi inquit ecelo ceci¬
disse uelim Idem licet durre. sicadẽ¬
dum est quͣad ͣ orbe concusso. nõ qr
fas est optare publicam cladem.
S quia ngens mortis solacium
est terram quoq uide̾ mortalem.
Illud quoq ꝓderit p̃sumere animo.
Nichil hormu deos facere ueqz fac̾e
ira uimunũ aut celum conuerti aͥ
terram. Suas istas causas hñt
n ͨ ex ipio seuiũt. s quibdam ui¬
ciis ut corpora ur̃a turbantur. et
tunc cum face̾ uidentur. inuriam
accipiunt Nobis autem ignoran¬
utiq quorum metum rantas aug
lemus accidunt familiaria ⁊ in in
turam oculis non rõne comp̾hen¬
diiꝰ ueq cogitamus quid illa
face possit. s tantum quid fecenit
Tanius itaq huius negligencie
penas tauꝙͣ nouis teniti cum illa
non sunt noua. s insolita Quid gͦ
non religionem inturrit m̃tib

Expanded text:
a me non uult iacere ignobili leto, si mihi inicit sui partem? Egregie Uagellius meus in illo inclito carmine: "Si cadendum est", inquit, "e caelo cecidisse uelim". Idem licet dicere: si cadendum est, cadam orbe concusso, non quia fas est optare publicam cladem, sed quia ingens mortis solacium est terram quoque uidere mortalem. Illud quoque proderit praesumere animo, nihil horum deos facere, nec ira numinum aut caelum concuti aut terram: suas ista causas habent nec ex imperio saeuiunt sed quibusdam uitiis ut corpora nostra turbantur et tunc, cum facere uidentur iniuriam, accipiunt. Nobis autem ignoranutique quorum metum raritas auget: leuius accidunt familiaria, at ex ituram oculis, non ratione, comprehendimus nec cogitamus quid illa facere possit, sed tantum quid fecerit. Damus itaque huius neglegentiae poenas tamquam nouis territi, cum illa non sint noua sed insolita. Quid ergo? Non religionem incutit mentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
p augustani aut uatus est uiam
excundi ad celum. aut ui aut in¬
uina fecit alii ni igne causain qui¬
demẽe s non ob ħ iudicant᷑. s quia
plurib obrutus locis ardeat ⁊ pro¬
xima queq consũmat Que si qũ
cresa cend̾ut tunc sequi motum
carin ꝑciuui que subiectis ad ĩ¬
culis destitute labant donec corrue¬
runt. nullo o cruirente quod omis
exciperet. tunc casmata tunc hiatꝰ
uaso apuntur. Aut cum dui dubi¬
tauerunt. sup ea se que supsunt
stant qz componunt. ħ apud nos
quoq uidenus accidere. quociens
incendio laborat ꝑs ciuitatis Cum
exuste trabes sunt Aut corrupta que
supiorib firmanentis fr dabant.
tuuc dui agitata fastigia conadũt¬
⁊ tam diu defferuutur atq iuic̾ta s¬
donec ni solio recederunt

Expanded text:
per angustum aut nactus est uiam per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria fecit. Alii in igne causam quidam esse, sed non ob hoc iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ardeat et proxima quaeque consumat; quae si quando exesa ceciderint, tunc sequi motum earum partium quae subiectis adminiculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus uasti aperiuntur aut, cum diu dubitauerunt, super ea se quae supersunt stantque componunt. Hoc apud nos quoque uidemus accidere, quotiens incendio laborat pars ciuitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae superioribus firmamentum dabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sdonec in solido resederunt
Abbreviated transcription (Latin):
eritum uec uicole nouerant. nec spͤ¬
tare quidu potest. ita implicate a¬
quis h̾be sunt ⁊ aque ueq pediti e¬
luctabiles neq uaingio. quod insi
ꝑuum ⁊ nius capir luuosa et ob¬
sita palus nou ferat Ibi inquit ui¬
diius duas petras ex quib ingẽs
uis fliũs extidebat s siue s pit
illa siue accessio est iuli. siue tune na¬
satur siue in terra ex priore recepta
cursu redit. Nonne tucredis illam
quitquid ẽ ex magno terrarim lacu
ascendere heant enii oz plirib loas
sparsim humoren. et in uno coactũ
Ut eructare canto impetu possint.
Guem causã motus quid̾ s nõ¬
¶ In prmis auaxagoras qui
eeistimuat sinili pene ex causa et
aera concuti ⁊ t̾ram. cum in inferio¬
re pte spũs crassumaera et in nubes
conctum ex eadem uia qua apudi
nos quoqz nubila fraugi solent.
rumpit et ignis ex ħ coslisu nubiuĩ
cursuq elisi aeris emicuit. Hic ip̃e
mobia uicuit exitum querens
aut diuellit repugnancia donec

Expanded text:
exitum nec incolae nouerant nec speexitum nec incolae nouerant nec sperare quisquam potest: ita implicatae aquis herbae sunt et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capax limosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa siue accessio est Nili, siue tunc nascitur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto impetu possint. CAPUT 9 Ignem causam motus quid imprimis Anaxagoras, qui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ mare absconditum. Non eñ
ista prepũt unde ad nos ueniunt
iusi quod origo humoris inelusa ẽ
Age cum uides interrupe tigrim in
medio itiuere sicra ⁊ non uniu̾sum
aucrti. s paulatim non appentib
dampius iimui. primum de inde cõ¬
sũ quo illum putas abire insi in
obscum terarim utiqz cum ideas
emergere iternui non nunorem eo
qui prius flur̾at. Quid auui uides
Alplieon celebutum poetis in acha¬
r̃a m̾gi ⁊ in sicilia rursus transiecto
man effunidere. Auurissimũ fontem
arethusa. Nestis autem iuter opi¬
mones quib enanatur inli estina
umiudacio.⁊ hanc esse a t̾ra illum
erumpere ⁊ augi noti supius aquis.
s ex iuutiuo redditis Ego quid̾ cen¬
tuones duos quos u̾o cesar ut
Aliarum iurtitum ita u̾itatis in
pͥuus amantissinus ad inuestigã¬
dum cupud iuli uuserat. audiui uar¬
uantes longnni illas it̃ peguse aĩ
a rege ethiopie instructi aurilio cõ¬
mendatiq ꝓriuus regib penetras¬

Expanded text:
et mare absconditum: unde enim et mare absconditum: unde enim ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides interruptum Tigrin in medio itinere siccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde consumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, celebratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur Nili aestiua inundatio, et hanc esse, a terra illum erumpere et augeri non supernis aquis sed ex intimo redditis? Ego quidem centuriones duos, quos Nero Caesar, ut aliarum uirtutum ita ueritatis in primis amantissimus, ad inuestigandum caput Nili miserat, audiui narrantes longum illos iter peregisse, cum a rege Aethiopiae instructi auxilio commendatique proximis regibus penetras
Abbreviated transcription (Latin):
fluens excedat. at sic tralat aliqm̃
molem qua lapsa supposita quaaũ¬
tur Iami u̾o ius ocrulis puuttit
qui non credit in abscondito tene
sinus mans uasti. nec enui iudeo
quid ꝓhibeat uel obstet quonunus
h̾catur auquod eciam in abscondi¬
tolittus ⁊ poccultos aditus recep ͭ
mare quod illic quoq tautiundem
lon teneat. aut fortassis ħ ampluis
Quo supiora cum tot annualibus
erant diu̾idenda Obstrusa enmi ⁊ͥ
sine possessore desta lib̾ius nudis uo¬
cant Quils quid uetat illic fluctua¬
re ⁊ uentis quos omne int̾uallum
terrarum et omnus aercreat impel¬
lit. pocest gͦ maior solito erorta tẽ¬
pestas aliquam ptem tennrum mmi¬
pulsam uehemencius conmouere.
napulauerunt ⁊ uillas in ꝓspectu
collatas fluctus qui longe. audie¬
lutur uuasit. illic quoꝙ potest
recedere ac retegere pelagus infer¬
num quoꝵ neutrũ sit sine motu
supstanaium.
Du quidem cristimo dinte
hesitaturum. au credas er̃

Expanded text:
fluens exedat ac secum trahat aliquam fluens exedat ac secum trahat aliquam molem, qua lapsa superposita quatiantur. Iam uero nimis oculis permittit qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid prohibeat aut obstet quo minus habeat aliquod etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest ergo maior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoque potest accedere ac recedere pelagus infernum: quorum neutrum fit sine motu superstantium. on quidem existimo diu te aesitaturum an credas esse
Abbreviated transcription (Latin):
gio paludes. ne ipĩs quid̃ interse p¬
uias quib ucoluntur Deuide tot
fontes tot capita flinumũ subito si
⁊ ei occulto aunes nomentia tot
deurũ uł demde ad tempus collecto ᷤ
toriencium impetus quorum uires
quam repentine tamb̃ues omr̃is
aquarum ⁊ intra terram uaturam
fanies qz est. illic quoqz aue uasto
cursu defferuntur et in p̾ceps uolu¬
te cadunt alie languidiores in ua¬
dis refunduntur. ⁊ leuiter ⁊ quiete
fluunt. Quis autem neget uastis il¬
las receptaculis concipi. ⁊ cessare mł¬
tis muertes loas. Nou est dui ꝓlau¬
dum. ibi multas aquas esse ubi
oumes sunt. Neq enni sufficeret
tellus ad tot fluuina edenda insi
ex reposito multoq O funderet.
Si boc uei uin est. Ncc̃e est aliquaudo
illic annis et crescat. ⁊ relictis nppis
uiolentus mobstancia incirat uł¬
occuunt. sic fiet motus alicuus ꝑ¬
tis inquam flumen impetumdedit
⁊ quam douec decrescat u̾berabit pt
fĩ ut aliquani regionem huns af¬

Expanded text:
gio paludes, ne ipsis quidem inter se pgio paludes, ne ipsis quidem inter se peruias quibus incoluntur; deinde tot fontes, tot capita fluminum subitos et ex occulto amnes uomentia, tot deinde ad tempus collectos torrentium impetus, quorum uires quam repentinae tam breues. Omnis aquarum et intra terram natura faciesque est: illic quoque aliae uasto cursu deferuntur et in praeceps uolutae cadunt, aliae languidiores in uadis refunduntur et leniter ac quiete fluunt; quis autem neget uastis illas receptaculis concipi et cessare multis inertes locis? Non est diu probadum ibi multas aquas esse, unde omnes sunt; neque enim sufficeret tellus ad tot flumina edenda, nisi ex reposito multoque funderet. Si hoc uerum est, necesse est aliquando illic amnis excrescat et relictis ripis uiolentus in obstantia incurrat: sic fiet motus alicuius partis in quam flumen impetum dedit et quam, donec decrescat, uerberabit. Potest fieri ut aliquam regionem riuus af
Abbreviated transcription (Latin):
nurarenir. s manere Deuide tota
concutẽtur. non ex ꝑte. Numq eiũ
uanis duuidia iactatur. Niuic u̾o
tenarum non uniuersorum s ex ꝑ
totum uehitur cotum nouagitetur
S eo quod uehitur agitatum est.
dit quare aque erumpũt. p̾mũ oĩz
sepe tremuit terra ⁊ nichil humoris
nom flueit Deinde siex hac causa
funderetur. sicut in flimnnib ac uia¬
aquarum quot uaingia desidunt
ui latib marue appeat adultimũ
non tamerigna fieret quant dius
erupcio neq uelut priã sentina
subuperet s fieret ingens mundcicõ
ut ex infutoliquore ⁊ ferente uni
geuera decurrunt alicubi ꝓpetin
aunes quorum naingabil enam
siue. aduitorio ibrium magiitudo
est. L uic mlꝰ ꝑ estatem iungeutes
aquas inuehit. hinic qui medius ĩt
pccã ⁊ hostilia flunt dinibius ac renꝰ
dilter sarmaticos impetus cohibeus
repessens. adice nunc patentissimos¬
⁊ latus ⁊ staugna pplis inter se igno¬
tis circuudata ⁊ melustrabiles nam¬

Expanded text:
miraremur sed manere; deinde tota miraremur sed manere; deinde tota concuteretur, non ex parte numquam enim nauis dimidia iactatur; nunc uero terrarum non uniuersarum sed ex ptotum uehitur, totum non agitetur, si eo quo uehitur agitatum est? "At quare aquae erumpunt?". Primum omnium saepe tremuit terra et nihil umoris noui fluxit; deinde si ex hac causa funderetur sicut in fluminibus ac maraquarum, quotiens nauigia desidunt, in lateribus maxime appareat; ad ultimum non tam exigua fieret quam tu dicis eruptio nec uelut per rimam sentina subreperet, sed fieret ingens inundatio ut ex infinito liquore et ferente uniuuarum genera decurrunt: aliubi perpetui amnes, quorum nauigabilis etiam sine adiutorio imbrium magnitudo est: hinc Nilus, per aestatem ingentes aquas inuehit; hinc, qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danuuius ac Rhenus, alter Sarmaticos impetus cohibens repellens. Adice nunc patentissimos lacus et stagna populis inter se ignotis circumdata et ineluctabiles naui
Abbreviated transcription (Latin):
ab nuo nec uno modo Chales
nlesius totam terram subiecto
iuidicat humore portan ⁊ in mare
Siue illud occeanum uocus sine
magnum mare siue alterius natu¬
re simplicem adhuc aquam et hu¬
udum elementum. hac inquid un¬
da sustinetur orbis uelud aliauod
grande nauignim et graue hus aqͥs
quas premit. suꝑ uacuum est reddẽ
causas pp̾ quãs existumat grauissi¬
mam ꝑtem mundi. non posse iam¬
spintutemu fugar q gestari. non
enim nunc defitu terrarum. s de mo¬
tu agitur. Illuc arguinenti loco po¬
nunt aquas ẽẽ in causa quib hic
orbis agitetur quod in omni ma¬
iore motu erumpunt fere noui fõ¬
tes. sicut in uagiugiis quidem euẽit
ut si ielinata sunt ⁊ abierunt in
latus a quam sorbeant que monui
ouerumeoꝵ que uehit si ĩmodice de¬
pͥssa suit aut supfidr̃ aut ceirte
dextin suustra. q solitoq magis
siugit.
auc opi monen falsã
ẽẽ nou est᷑ dui colligend
Nam sitena aqua sustuĩet
et ea aliquando concutẽtur semp
moueretur. Neq agitan illa m

Expanded text:
 est nec uno modo. Thales Milesius totam terram subiecto iudicat umore portari et innare, siue illud oceanum uocas, siue magnum mare, siue alterius naturae simplicem adhuc aquam et umidum elementum. Hac, inquit, unda sustinetur orbis uelut aliquod grande nauigium et graue his aquis quas premit. Superuacuum est reddere causas propter quas existimat grauissimam partem mundi non posse spiritu tam tenui fugacique gestari; non enim nunc de situ terrarum sed de motu agitur. Illud argumenti loco ponit aquas esse in causa quibus hic orbis agitetur, quod in omni maiore motu erumpunt fere noui fontes sicut in nauigiis quoque euenit ut, si inclinata sunt et abierunt in latus, aquam sorbeant, quae enormi eorum onere quae uehit, si immodice depressa sunt, aut superfunditur aut certe dextra sinistraque solito magis surgit. Hanc opinionem falsam esse non est diu colligendum: nam si terra aqua sustineretur, et ea aliquando concuteretur ‹et› semper moueretur, nec agitari illam
Abbreviated transcription (Latin):
cio ut quamuis aliquando de motu
alii in ip̃a tena alii in spũ
putauerunt alii in plurib. alii i
ouuubz hiis. Quidam liquere ip̃is
Aliquam existis. cansam esse dixe¬
runt s nõ liquere que eẽt Nunc sm¬
gula psequar Illud aute ouma
unchidicendum est Opiniones ue¬
teres parinu erartas esse ⁊ rudes gͣ
uerum ad huc euabatur. noua ouĩia
erant primo temptantib postea
eadem illa lunata sunt ⁊ si quid ĩuẽ¬
tumest. illis uichi. lominus reffer
nd accept̾ magni: ammi res est¬
fuit rerum natu re latebras dimo¬
uere neq con: tentum extĩore eiꝰ
aspectu. introspicere. ⁊ in deorum se¬
crcta descendere pluiũ ad uuueni¬
endun contulit quisperant posse
repui Cum excusacione itaq uetẽs¬

Expanded text:
aliquando de motu alii in ipsa terra, alii in spiritu putauerunt, alii in pluribus, alii in omnibus his; quidam liquere ipsis aliquam ex istis causam esse dixerunt, sed non liquere quae esset. Nunc singula persequar. Illud ante omnia mihi dicendum est, opiniones ueteres parum exactas esse et rudes: circa uerum adhuc errabatur; tur; noua omnia erant primo temptantibus; postea eadem illa limata sunt et, si quid inuentum est, illis nihilominus referri debet acceptum: magni animi res fuit rerum naturae latebras dimouere nec contentum exteriore eius aspectu introspicere et in deorum secreta descendere. Plurimum ad inueniendum contulit qui sperauit posse reperiri. Cum excusatione itaque uete
Abbreviated transcription (Latin):
articulo gẽmas disponimus Co¬
tidie cõminiscimur ꝑ que uirilita¬
ti fiat miuria ut traducatur quia
non p̃t exi. Alius genitalia ex¬
cidit alius in obsceuam ꝑtem lu¬
di fugit. Et locatus ad mortem
nfame armatur. Egenus eciam¬
ni quo morbum suũ ex̃ceat legit.
Miraris si nũdum sapĩa omne
opus sum nupleuit Nundimi
tota se nequicia ꝓtulit ad hus nas¬
citur et huic oũis opani damus.
ad sapĩani quis accedit quis dig

Expanded text:
articulo gemma disponitur; coarticulo gemma disponitur; cotidie comminiscimur per quae uirilitati fiat iniuria, ut traducatur, quia non potest exui: alius genitalia excidit, alius in obscenam ludi partem fugit et locatus ad mortem infame armaturae genus, in quo morbum suum exerceat, legit. Miraris si nondum sapientia omne opus suum impleuit? Nondum tota se nequitia protulit: adhuc nascitur, et huic omnes operam damus, Ad sapientiam quis accedit? Quis dig
Abbreviated transcription (Latin):
fuat quod ostendat remsentib
Rerumi uatura sacra sua nõ semił¬
Iuiciatos nos credimus. inuesti¬
bulo eius h̾emus. illa archaua
nou prouustue nec ouinibz pa¬
tent. reducta et intĩore saciario
clausa sunt. ex quib aliud hͨ eta
aliud que post nos subibit aspi¬
ciet. Quando ergo ista in noti¬
ciam nr̃am pducentur tarde ma¬
gua pueniunt utiq si labor ces¬
sat. id quod unum toto agnuꝰ
aĩo nũdum ꝑfecimus. ut pessimi
cẽmus adhuc in ꝓcessu uicia st̃
Inuenit lueuria Aliquid nom in
quod insauiat. iuuenit impu¬
didicia nouam contuueliam sͥ.
Inueuit deliciarum dissolucio ⁊
tabes Aliquid adhuc quo tenerrꝰ
mollius q peat Nundu satis
robur illud ome ꝓiecimus ad¬
huc quitquid est boui moris ex¬
tinguinus. leuitate et politina
corpumi muliebres mũdicias an¬
tecessimus Colores metricios
matronis quid̃ non iuduendos
uiri sumimꝰ Ten̾o et molli ĩcessu
suspendimus gradum Non am¬
bulamus sed incendimus Exor¬
nanus anul digitos. in ou

Expanded text:
uat quod ostendat reuisentibus. Rerum natura sacra sua non semiatos nos credimus: in uestibulo eius haeremus; illa arcana non promiscue nec omnibus patent: reducta et interiore sacrario clausa sunt, ex quibus aliud haec aetas, aliud quae post nos subibit aspiciet. Quando ergo ista in notitiam nostram perducentur? Tarde magna proueniunt, utique si labor cessat. Id quod unum toto agimus animo, nondum perfecimus, ut pessimi essemus: adhuc in processu uitia sunt; inuenit luxuria aliquid noui, in quod insaniat, inuertit impudicitia nouam contumeliam sibi, inuertit deliciarum dissolutio et tabes aliquid adhuc tenerius molliusque, quo pereat. Nondum satis robur omne proiecimus: adhuc quicquid est boni moris extinguimus. Leuitate et politura corporum muliebres munditias antecessimus, colores meretricios matronis quidem non induendos uiri sumimus, tenero et molli ingressu suspendimus gradum non ambulamus sed incedimus, exornamus anulis digitos, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
quo fortasse secunus huuc constitis
locum. ħ̃ nox. aut hic aute noctem
dies scuidet. unde scias au mielior eoꝵ
locorum condicio sit in quib iau ui¬
res suas fortimas consumpsit. et q̃
in futuruu sua fulta sunt. Erramꝰ
eum. si ullam terrarin ꝑtem excẽp¬
tam ĩnumemiq ab hoc piculo credimꝰ
Dumes sub eadem iacent lege. in¬
chil ita ut numobile eẽt uatura con¬
cepit. Alia tempibz aliis cadunt. et
quemadmodum in urbib magius
ninc hec domus. nuunc illa suspendi¬
tur ista in ħ orbe tenarum. nuinc h
ps facit uicunu Nunc illa ẽ uos ali¬
quando unc̾amis riuius fuit. Asiarii.¬

Expanded text:
hunc fortasse in quo securius consistitis hunc fortasse in quo securius consistitis locum haec nox aut hic ante noctem dies scindet. Unde scis an ‹non› melior eorum locorum condicio sit in quibus iam uires suas fortuna consumpsit et quae in futurum ruina sua fulta sunt? Erramus enim, si ullam terrarum partem exceptam immunemque ab hoc periculo credimus: omnes sub eadem iacent lege; nihil ita ut immobile esset natura concepit; alia temporibus aliis cadunt et, quemadmodum in urbibus magnis nunc haec domus nunc illa suspenditur, ita in hoc orbe terrarum nunc haec pars facit uitium nunc illa. Tyros aliquando infamis rui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. tamꝙͣ non omne fatum ad eñ¬
demterumum ueniat. ħ h inter ce¬
tera iustiae sue natura p̾cipuum ꝙ
cumad exitum uentumest. ouines
mequo sumus. ¶ Nichil itaq
interest utrum me lapis unus eli¬
dat. an monte toto p̾mar. utrum sr̃
me domus unius omus ueniat ⁊ sb̃
crigno eius cumulo. ac puluere ex¬
pirem antotus capud men ter¬
rarum orbis abscondat In luce hũc
et mapto sp̃m reddam. au in uasto
terrarum de histencium sinura. solꝰ
ui illud ꝓfundum an cum magno
comutatu pplõrum concadencum
ferar Nichil interest mea quant
ccͣ mortem mestmi tumultus sit ipã
ubiqz tant umdemest ꝓ inde magnũ
sũmauius ammum adu̾sus istam
dadem. que uec euitan. nec ꝓuideri
potest Desmauius qz audire istos
qui campainie abrenũaͭ ͫ quiq post
hunc casum enugrauerunt negant
Nuis enuu illis. ꝓmuttit meliorib
fundamentis hoc aut illud solum sta¬
ie. Omina eiusdem sortis sunt. ⁊ si
nundum mota tamen mobilia In

Expanded text:
tur, tamquam non omne fatum ad euntur, tamquam non omne fatum ad eundem terminum ueniat. Hoc habet inter cetera iustitiae suae natura praecipuum quod, cum ad exitum uentum est, omnes in aequo sumus. Nihil itaque interest utrum me lapis unus elidat, an monte toto premar; utrum supra me domus unius onus ueniat et sub exiguo eius cumulo ac puluere exspirem, an totus caput meum terrarum orbis abscondat; in luce hunc et in aperto spiritum reddam an in uasto terrarum dehiscentium sinu; solus in illud profundum an cum magno comitatu populorum concadentium ferar; nihil interest mea quantus circa mortem meam tumultus sit: ipsa ubique tantundem est. Proinde magnum sumamus animum aduersus istam cladem, quae nec euitari nec prouideri potest, desinamusque audire istos, qui Campaniae renuntiauerunt quique post hunc casum emigrauerunt negantqquis enim illis promittit melioribus fundamentis hoc aut illud solum stare? Omnia eiusdem sortis sunt et, si nondum mota, tamen mobilia:
Abbreviated transcription (Latin):
stella uel magnos ex̾citus difficul¬
tate aditus moribuntur a tempe¬
state nos uiudicat portus Nmboꝵ
unu effusam et sine fine cadentes
aquas tecta ꝓpllnt fugientes nõ
sequitur incendium. Aduersus to
Ignis iste celestis nou trausũberat ter¬
rm. s erigno eius obiectu retundi¬
tur. in pestillencia mutaie sedes. lz
nullum malum siue effugio est. nũ¬
quam fulmia ppłos pusserunt pe¬
stillens celum exhausit urbes non
abstulit. ħ malum latissime patet
meurtabile audum publice noxiũ.
Nou ennu domos solum aut fami¬
las auit urles singulas haunt gẽ¬
tes totas. regiones q sub mersit ⁊
mõ riuus opit modo in altam uo¬
ragnencondit. At ne id quidemre¬
liuquit ex quo appeat. quod non est
saltem fuisse. s supra nobilissimas
urbes siue ullo nestigio prioris łsit
solum extenditur. nec desunt qui hoc
genus mortis magis tuneant. quo
in aibruptum cumsedibus̾ suis eunt
et e uiuorum nimero un aufferun¬

Expanded text:
stella uel magnos exercitus difficulstella uel magnos exercitus difficultate aditus morabuntur; a tempestate nos uindicat portus; nimborum uim effusam et sine fine cadentes aquas tecta propellunt; fugientes non sequitur incendium; aduersus tonignis ille caelestis non transuerberat terram sed exiguo eius obiectu retunditur; in pestilentia mutare sedes licet: nullum malum sine effugio est. Numquam fulmina populos perusserunt; pestilens caelum exhaisit urbes, non abstulit: hoc malum latissime patet ineuitabile, auidum, publice noxium. Non enim domos solum aut familias aut urbes singulas haurit, gentes totas regionesque submergit et modo ruinis operit, modo in altam uoraginem condit ac ne id quidem relinquit ex quo appareat quod non est saltem fuisse, sed supra nobilissimas urbes sine ullo uestigio prioris habitus solum extenditur. Nec desunt qui hoc genus mortis magis timeant quo in abruptum cum sedibus suis eunt et e uiuorum numero uiui auferun
Abbreviated transcription (Latin):
pus congruens casus..
uereuda sunt trepidis solacia
⁊ demendus iugeus tunor.
Quid enim cuiqͣ satis tutum
uidĩ potest. si numdus ip̃e concutit᷑
nimobile est in illo firumqz u̾t
cunctunise intenta sustineat fluc¬
tuat Si quod ꝓprium h tena ꝑdi¬
dit stare ubi tandeui resident motus
ñ. Quod corponi receptaculum iu¬
nement Quo titubancia confugient
si ab imomietus nastitur. et fuuiditꝰ
tral itur Consternacio est omnium
ubi tecta crepuerunt et ruma signũ
dedit Cunc p̾ceps quisq se ꝓupit et
penates suos defit. ac le publico cre¬
dit Quam latebram ꝓspiciuius qdͥ
auriliuui si orbid ip̃e rumas agitat
Si hoc quod uos tuetur ac sustin
supra quod urbes site sunt quod fũ¬
damentum quidamor bis esse dree¬
runt. discedit et titubat Quid tibi
esse nondico auxilii sed solacui ẽẽ pt
ubitior fugam ꝑdidit Quid est
iꝙͣ satis iuimitum Quid ad tutelã
altius ac sui fu auum hostem muro
repellam et p̾rupte altituduus sa¬

Expanded text:
pus congruens casus. Quaerenda sunt trepidis solacia t demendus ingens timor. Quid enim cuiquam satis tutum uideri potest, si mundus ipse concutitur uod unum immobile est in illo fixumque, ut cuncta in se intenta sustineat, fluctuatur; si quod proprium habet terra perdidit, stare: ubi tandem resident metus nostri? Quod corpora receptaculum inuenient, quo sollicita confugiant, si ab imo metus nascitur et funditus trahitur? Consternatio omnium est, ubi tecta crepuerunt et ruina signum dedit. Tunc praeceps quisque se proripit et penates suos deserit ac se publico credit: quam latebram prospicimus, quod auxilium, si orbis ipse ruinas agitat, si hoc quod nos tuetur ac sustinet, supra quod urbes sitae sunt, quod fundamentum quidam mundi esse dixerunt, discedit ac titubat? Quid tibi esse non dico auxilii sed solacii potest, ubi timor fugam perdidit? Quid est, inquam, satis munitum, quid ad tutelam alterius ac sui firmum? Hostem muro repellam, et praeruptae altitudinis ca
Abbreviated transcription (Latin):
mamlesit. Cutuit fatum. Si quid
dui preterit repetit. Caudam ranus
sollicitat. sepius quedam. nichil nuĩ¬
me eẽ. et innoxiuu sunt zion ho¬
mines tantum qui biens et cadu¬
ca res est uascunur. urbes hore qz
terraruum ⁊ littora et ipm mare in
seruitutem fatiuenit. Nos tamẽ
nobis ꝑ mensura ꝓmttimus bona
fortuue et feliatatem cuus ex oĩb
rebz husius uelocissima est leuitas
hĩturam. in alio pondus ac moram
credimus et ppetua sibi ounua ꝓut¬
tentib ĩutentem. non nouit id ip̃m
supra quod stanus stabile non esse.
Neq eium campannie istud et achaye
sz ouuns soli uicium est. male cohere
et ei causis plurib solui ⁊ sũma ma

Expanded text:
cumit fatum et, si quid diu praeteriit, repetit. Quaedam rarius sollicite, saepius quaedam: nihil immune esse et innoxium sinit. Non homines tantum, qui breuis et caduca res nascimur, urbes oraeque terrarum et litora et ipsum mare in seruitutem fati uenit. Nos tamen nobis permansura promittimus bona fortunae, et felicitatem, cuius ex omnibus rebus humanis uelocissima est leuitas, habituram in aliquo pondus ac moram credimus; et perpetua sibi omnia promittentibus in mentem non uenit id ipsum supra quod stamus stabile non esse. Neque enim Campaniae istud aut Achaiae sed omnis soli uitium est, male cohaerere et ex causis pluribus solui
Abbreviated transcription (Latin):
fũat uasci. Quid̃ enĩ erat cur in
nuo u iuencium me positum esse
gauderẽ an ut cibos ⁊ pocõnes ꝑ¬
calorem ut hos corpus casuariũ
ac fluidum ꝑiturumq nsi sub
nascimur Detrahe ħ mestima¬
bile bonuni non est uira tanti
ut sudemi ut estuem O quam cõ¬
tẽptares est homo. nͥ supra hu¬
mana surre e̾it Quaiidui cum
affectib colluctamur. Quid ina¬
gnfici faciuus ita si suꝑiores
sumꝰ portenta uincimus Quid
est quod suspicimus nosmet¬
ipõs quia dissimiles det̾rimis su¬
mus Non iudeo quare sͥ place¬
at qui robustior est ualitudina¬
.no Multum int̾est int̾ uires et
bonam ualitudinem. Effugiati
uicia aĩ. non est tibi frons ficta
Nec in alienam uoluntatera
ẜmo compoĩtus n ͨ cor inuolutũ
n ͨ auaricia que quitquie omĩb
abstulit sibi ipi neget n ͨ luxu¬
ria peccumam turpiter ꝑdens
quam turpius repet Nec am¬
bicio que ⁊ ad dignitatem insi
p iudigna non ducet nichil ad¬
huc cousecutus es. Multa effu¬
gisti te ñdum. uirtus enim ista

Expanded text:
fuerat nasci. Quid enim erat, cur in numero uiuentium me positum esse gauderem? an ut cibos et potiones percolarem? ut hoc corpus causarium ac fluidum, periturumque nisi subinascimur? Detrahe hoc inaestimabile bonum, non est uita tanti, ut sudem, ut aestuem. O quam contempta res est homo, nisi supra humana surrexit! Quamdiu cum affectibus colluctamur, quid magnifici facimus? etiamsi superiores sumus, portenta uincimus? Quid est, cur suspiciamus nosmetipsos, quia dissimiles deterrimis sumus? non uideo quare sibi placeat, qui robustior est ualetudinario. Multum interest inter uires et bonam ualetudinem. Effugisti uitia animi:non est tibi frons ficta, nec in alienam uoluntatem sermo compositus, nec cor inuolutum, nec auaritia, quae quidquid omnibus abstulit, sibi ipsi negat ; nec luxuria pecuniam turpiter amittens, quam turpius reparet ; nec ambitio, quae te ad dignitatem nisi per indigna non ducet. Nihil adhuc consecutus es; multa effugisti, te nondum! Virtus enim ista,
Abbreviated transcription (Latin):
n ͨ ex ħ quid̃ intessigimus incomp̃¬
hensibilis uite condicionem ⁊
sortem temꝑis semp alienl. quos
aios numeranimus. amissos h
affiganius auimo ħ nobis subĩde
dicamus moriendimu est. quando¬
q. quid tua. mors nature lex est
mors tributum est officiumq mor¬
talium malorum q om̃i remediũ
est. Optanit illam quisquis tuuet
Ouinib ouuss. ħ unum lucili me¬
ditare ne mortis nomen reformi¬
des Effice illam tibi cogitacione
multa famliarem ut si ira tulent
possis illi et obuiam exire.

Expanded text:
Ne ex hoc quidem intellegimus incomprNe ex hoc quidem intellegimus incomprehensibilis uitae condicionem et sortem temporis semper alieni, quod annos numeramus amissos? Hoc affigamus animo, hoc nobis subinde dicamus: moriendum est. Quando? Quid tua? Mors naturae lex est, mors tributum officiumque mortalium malorumque omnium remedium est: optauit illam quisquis timet. Omnibus omissis, hoc unum, Lucili, meditare, ne mortis nomen reformides; effice illam tibi cogitatione multa familiarem, ut, si ita tulerit, possis illi et obuiam exire.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuntur que quaciunt ⁊ in iuriã
nr̃am non siue sua ueniunt. heli¬
cemburumq totas mare accepit.
Ego de uuo corpusculo tuueami. su¬
pm opida duo nauigatur. Duo aũt
sa sunt Quot pplõs aut terra aͤ
iufra se mare iuiclusit Ergo recuse
mei finem cum scĩa me sine fine
non esse. ymo cum scĩa nr̃a omĩa
esse fuutum Ego ultiuum suspi¬
num timeam. Quantum potes
irciq ip̃e te cohortare lucili contra
metum mortis. s hic est qui uos
humiles facit. hic est qui ipãu ui¬
tam cui pat inquietat ac ꝑdit hic
guum tempus et longum. hore
sunt quas ꝑduus puta dies eẽ.
puta menses esse. putas anuos.
ꝑdimius illos uempe pituros.
Quid oio te reffert. unde puemiã
ad illos fluit tempus ⁊ aiidissi¬
mos sui deẜit n ͨ quod futurum
entis temporis pendeo. ⁊ magnũ
est modicum ess fuisse. Elegant̾
ille lelius sapiens dicenti cuidam
sexaguita annos hẽo. hos inquit
dicis sexaguita quos non hẽs.

Expanded text:
tiantur quae quatiunt et in iniuriam tiantur quae quatiunt et in iniuriam nostram non sine sua ueniant? Helicen Burinque totas mare accepit: ego de uno corpusculo timeam? Supra oppida duo nauigatur duo autemsa sunt, quot populos aut terra aut infra se mare inclusit!: ego recusem mei finem, cum sciam me sine fine non esse? Immo cum sciam omnia esse finita, ego ultimum suspirium timeam? Quantum potes itaque, ipse te cohortare, Lucili, contra metum mortis: hic est qui nos humiles facit; hic est qui uitam ipsam, cui parcit, inquietat ac perdit; hic guum tempus et longum. Horae sunt quas perdimus; puta dies esse, puta menses, puta annos: perdimus illos nempe perituros. Quid, oro te, refert num perueniam ad illos? Fluit tempus et auidissimos sui deserit; nec quod futurum entis temporis pendeo, et magni est modicum fuisse. Eleganter ille Laelius sapiens dicenti cuidam "Sexaginta annos habeo", "Hos", inquit, "dicis sexaginta quos non habes".
Abbreviated transcription (Latin):
rarum siue uasta ius ignium. urbe ᷑
agros q pan clade complexa. qui
uolet ipam accpiet Quid aliud
debeo quam exenutem hortari et
cum bonis omnib enuttere. ua de
fortiter. uade felicit᷑. nichil dubi¬
tum̃s reddis Non de re sed de tẽ¬
pore est questio. facis quod qũ
facienduest Nec rogaueais uec
tumueris nec te uelud in aliquod
nialum exiturum tuleris retro.
rerum uaturate que genuit expec¬
tat ⁊ locus melior ac tucior Illic ñ
tremunt terre. nec inter se uenti cũ
magno nubium fragore concurrũt
Non incendia regiones urbes q
uastant. Non uanfragorum to¬
tas classes sorbencium motus est.
Non arma contrar disposita uexil¬
lis in nuituam puciem multorũ
nulumi par furor Non pestillencia
i ardentes ꝓmiscue cõmunes po¬
pulis cadentib rogi. Istud leue ẽ
Ouid tumenius Grane est pocus
semel incidat. ꝙͣ semper impende¬
at Ego autem pire tiuueam cumu
terra aute me peant. Cum ista qua¬

Expanded text:
rarum siue uasta uis ignium urbes rarum siue uasta uis ignium urbes agrosque pari clade complexa, qui uolet illam accipiat. Quid aliud debeo quam exeuntem hortari et cum bonis ominibus emittere? "Uade fortiter, uade feliciter! Nihil dubitaueris: redderis. Non de re sed de tempore est quaestio, facis quod quandoque faciendum est. Nec rogaueris nec timueris nec te uelut in aliquod malum exiturum tuleris retro: rerum natura te, quae genuit, expectat et locus melior ac tutior. Illic non tremunt terrae nec inter se uenti cum magno nubium fragore concurrunt, non incendia regiones urbesque uastant, non naufragiorum totas classes sorbentium metus est, non arma contrariis disposita uexillis et in mutuam perniciem multorum milium par furor, non pestilentia et ardentes promiscue communes populis cadentibus rogi". Istud leue est: quid timemus? graue est: potius semel incidat quam semper impendeat. Ego autem perire timeam, cum terra ante me pereat, cum ista qua
Abbreviated transcription (Latin):
amie. hanc qui contempsit. secu¬
rus uidebit mana turbari. Eciam si
illa omines excitauerunt uenti. s⁊¬
si estus. Aliqua ꝑturbacione mundi
totum ui terras uertĩt ocreanum.
Securus aspiciet fulumantis celi
truceui. atq horrendaui faciem frã¬
gatur lz celum ⁊ igues suos mexci¬
ciumi oĩm. in pͥuus suum iuisceat
securus aspiciet ruptis compagib
dehisteus solum. Illa inferorim re¬
gua retegantur stabit sup illam
uoingnemntrepidus. ⁊ fortasse
quo deb cadere de siliet. Quid adi
me ꝙͣ suit. magna quib pereo.
Ipsum pire nou est magrumm ꝓĩde
si uolumus esse felices. sinec hoñu
nec deoruni. n ͨ rerum tiuore u̾san¬
Si despicere fortimam supnacua
ꝓunttentem leuia muitantem. siuo¬
lumus trausquille degere ⁊ ipĩs
diis de felicitate controu̾siam face
Anma inexpedito est hñda sine illã
nisidie siue morbi petent. siue ho¬
stium gladii. sine iusularum radẽ¬
cium fragor. sine ipãrum ruma ter¬

Expanded text:
animae: hanc qui contempsit secuanimae: hanc qui contempsit securus uidebit maria turbari, etiamsi illa omnes excitauerunt uenti, etiamsi aestus aliqua perturbatione mundi totum in terras uertet oceanum; securus aspiciet fulminantis caeli trucem atque horridam faciem, frangatur licet caelum et ignes suos in exitium omnium, in primis suum, misceat; securus aspiciet ruptis compagibus dehiscens solum, illa licet inferorum regna retegantur. Stabit super illam uoraginem intrepidus et fortasse quo debebit cadere desiliet. Quid ad me quam magna sint quibus pereo? Ipsum perire non magnum est. Proinde si uolumus esse felices, si nec hominum nec deorum nec rerum timore uersasi despicere fortunam superuacua promittentem, leuia minitantem, si uolumus tranquille degere et ipsis diis de felicitate controuersiam agere, anima in expedito est habenda: siue illam insidiae siue morbi petent siue hostium gladii siue insularum cadentium fragor siue ipsarum ruina ter
Abbreviated transcription (Latin):
uatum duxi sunt.
Et lucili urorum optumue
quantum ad ipas causas
illa nunc que ad confirma¬
cionem ammorum ꝑtinent quos
magis reffert nra forciores fien ꝙͣ
doctores. s alterum siue alto noufit
Non enuu alunde non ueuit robur
quam a bonis artibz quam a con¬
templacione nature Quen enui
nou hic ip̃e cusus adu̾sus omnes
firmau̾it erexit Quid est enumcur
ego honunem aut fãm. Quid est
cur sagitam et lanceau tremain.
maiora me picula expectant flũi¬
nib ⁊ terus et magnis nature ꝑtib
petunur. Ingenti itaq ammo mors
ꝓnocaudaea. siue nos equo uasto¬
q impetu. agg̾ditur. siue cotidiano
i uulgan exitu. nichil reffert qui
mmax ueniat. quautumiq sit qd̾
in nos trahat. Quod a uobis petit
mĩmũ est ħ senectus. a nob̃ ablatu¬
ra est. ħ auricule dolor. ħ humoris
in nobis corrupti. hũndancia. ħ cib
parum obsequens stomaco. ħ pes
leuit̃ offensus. pusitia res est hoĩs
auuua. s ingens res est contemptꝰ

Expanded text:
natura duri sinit. natura duri sinit. aec, Lucili, uirorum optime, quantum ad ipsas causas: illa nunc quae ad confirmationem animorum pertinent. Quos magis refert nostra fortiores fieri quam doctiores; sed alterum sine altero non fit: non enim aliunde animo uenit robur quam a bonis artibus, quam a contemplatione naturae. Quem enim non hic ipse casus aduersus omnes firmauerit, erexerit? Quid est enim cur ego hominem aut feram, quid est cur sagittam aut lanceam tremam? Maiora me pericula expectant: fulminibus et terris et magnis naturae partibus petimur. Ingenti itaque animo mors prouocanda est, siue nos aequo uastoque impetu aggreditur, siue cotidiano et uulgari exitu. Nihil refert quam minax ueniat quantumque sit quod in nos trahat; quod a nobis petit minimum est: hoc senectus a nobis ablatura est, hoc auriculae dolor, hoc umoris in nobis corrupti abundantia, hoc cibus parum obsequens stomacho, hoc pes leuiter offensus. Pusilla res est hominis anima, sed ingens res contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
ad cadendum malestantib nõ euit
impelli s agitari. Nondum uidelz
spũs omius exiert. sed adhuc e¬
nussa sui ꝑte maiore obenabat Int̾
argunenta quib ꝓbatur spũ ista
fien. non est quod dubites ⁊ ħ pou̾e
cum maximus editus tremor est.
quo i urbes terras qz senituu est
Non potest par illi subsequi alius
S post maximum leues motus
sunt quia ian uehemencius exitũ
uentis luctantib fecit ieliquie de¬
inde residui. spũs non ideui possunt
am inueueruit. sequaturqz ea. qͣ.
prua ius ac maxuua euasit. hͥ qͥͦ
dignum memoria iudico ab eru¬
ditissimo et grauissimo iiro cogni¬
tum forte enui cum hic euemĩt la¬
uabatur uidisse se affirmat in ual¬
neo thessalas quib solum erat stra¬
tum. Alteram ab altera separani. itẽ¬
q cõuutti ⁊ a quam modo recipi in
cõnuissuras pammento recedente
modo comp̾sso buslire ⁊ elidi Eund
audim namntem. uidisse se m ͣᷤ
mollius crebriusq trenere quam

Expanded text:
ad cadendum male stantibus non erat ad cadendum male stantibus non erat impelli sed agitari: nondum uidelicet spiritus omnis exierat, sed adhuc, emissa sui parte maiore, oberrabat. Inter argumenta quibus probatur spiritu ista fieri, non est quod dubites et hoc ponere: cum maximus editus tremor est, quo in urbes terrasque saeuitum est, non potest par illi subsequi alius, sed post maximum lenes motus sunt, quia iam uehement‹ior› uis exitum uentis luctantibus fecit; reliquiae deinde residui spiritus non idem possunt, iam inuenerint sequanturque ea qua prima uis ac maxima euasit. Hoc quoque dignum memoria iudico ab eruditissimo et grauissimo uiro cognitum forte enim, cum hoc euenit, lauabatur: uidisse se affirmat in balneo tessellas quibus solum erat stratum alteram ab altera separari iterumque committi et aquam modo recipi in commissuras pauimento recedente, modo compresso bullire et elidi. Eundem audiui narrantem uidisse se macerias mollius crebriusque tremere quam
Abbreviated transcription (Latin):
iecta est.
liquanto. autem plus impe¬
tus hñt que ex nifimo uem¬
unt aAcriora emim sunt quib
nisus est per angusta. Quantas
res hii terrarum tremores spͣq mi¬
na spectacula ediderunt. satis dictin
est Cumergo aliquis adħ stupet
sy es unius statue ne solidum quid̃
sed concanũ. ac tenue dirrupt est
Cum fortasse i illud se spũs que¬
rens fugam melusent Illud u̾o qͥs
nectit. diductis edificia angulis ui¬
dinus mom̃i. Iterumq componi.
Queiam nͥo puni aptata positu suo
a fabris negligenaius solleitius a
composita terremotus sepius agi¬
tata compeg. Q sitotos pietes et
totas fiudit domos. ⁊ latera magͣꝵ
turrium qua solida suit. sciudit et
pilas opib subditas dissipat qͥd
est quare quifꝙͣ dignum adnocari
putet sectauiesse equalit ab ymo
ad capud in ptesduas statuam. qͣre
tamenper plures dies motus fuit.
Non desiit enu assidue treuiere
campaina demiencius quid̾ s ingenti
dampno quia cassa quaciebat. quib

Expanded text:
iecta est. Aliquanto autem plus impetus habent quae ex infimo ueniunt: acriora enim sunt quibus nisus est per angusta. Quantas res hi terrarum tremores quamque mira spectacula ediderint, satis dictum est: cur ergo aliquis ad hoc stupet quod aes unius statuae, ne solidum quidem sed concauum ac tenue, disruptum est, cum fortasse in illud se spiritus quaerens fugam incluserit? Illud uero quis nescit? Diductis aedificia angulis uidimus moueri iterumque componi. Quaedam uero parum aptata positu suo et a fabris neglegentius solutiusque composita terrae motus saepius agitata compegit. Quod si totos parietes et totas findit domos et latera magnarum turrium, quamuis solida sint, scindit et pilas operibus subditas dissipat, quid est quare quisquam dignum adnotari putet sectam esse aequaliter ab imo ad caput in partes duas statuam? Quare tamen per plures dies motus fuit? Non desiit enim assidue tremere Campania, clementius quidem sed cum ingenti damno, quia quassa quatiebat, quibus