comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cornelius dicit qͦdipsis egyptii
cogentib iudei in deserta ꝓpulsi sint:
& postea subiungit incaute. quia
ope moysi ducis in egypto miseri¬
asꝓpulissent. Quare ostenditur¬
quedam que ꝑ moy sen strenue acta st̃
fuisse celata. Item iustinꝰ asserit pulsũ
eq cum popło moysen. sacra egyptioꝵ
fuisse furatũ: quȩ egyptios armis reci¬
ꝑe molientes. coactos tempestatibus
ac repulsos domũ redisse. E hic am¬
ille celauit. Quapropt̾ quia moysi mag¬
no illi duci testimonium ambo dixert̃.
ab ipso sicut ꝑ eum & gesta et dictast̃
ꝓferent᷑. Cum popłm dĩ hocẽ genus
iosephegyptii cuius ope salui erant
seruicio oppressum labore cruciarẽt.
insuꝑ etiam adnecandam sobolem
suam crudeli imꝑio cogerent. dimit¬
tids̃ popłm suum liberũ adseruien¬
dum sibi ꝑmoysen nuntiũ iubet: cõ¬
temptosq durissimis contundens
suppliciis agit. Qui decẽ plagis onera¬
ti ac protriti: tandem quos dimitẽ

Expanded text:
Itaque Cornelius dicit, quod ipsis Aegyptiis Itaque Cornelius dicit, quod ipsis Aegyptiis cogentibus, Judaei in deserta propulsi sint: et postea subjungit incaute, quod ope Moysi ducis in Aegypto miserias pepulissent. Quare ostenditurquae per Moysen strenue acta sfuisse celata. item Iustinus adserit pulsum aeque cum populo Moysen sacra Aegyptiorum fuisse furatum, quae Aegyptios armis recipere molientes, coactos tempestatibus ac repulsos, domum redisse. et hic aille celauit. quapropter, quia Moysi magno illi duci testimonium ambo dixerunt, ab ipso sicut per eum et gesta et dicta sunt proferantur. Cum populum Dei hoc est genus Ioseph Aegyptii, cuius ope salui erant, seruitio oppressum labore cruciarent, insuper etiam ad necandam subolem suam crudeli imperio cogerent, dimitti Deus populum suum liberum ad seruiendum sibi per Moysen nuntium iubet; contemptusque durissimis contumaces suppliciis agit: qui decem plagis onerati ac protriti, tandem quos dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
Inno ante urbẽ conditam octingẽ
lã atq intolerabiles plagas incubuisse:
pompeius corneliusq testant᷑. Qui qͥ¬
dem cum hȩc ambo de iudeis referen¬
da ꝓponant: aliqͣntulum me ꝓsui di¬
uersitate mouerunt. Ait enĩ pon peiꝰ
siue iustinus hoc mͦ. Egyptii cum sca¬
biem ac uitiliginẽ paterent᷑: responso
moniti moysencum egrisne pestis ad
plures serperet. t̾minis egypti pellũt
dux gͥ exulum factus. sacra egypcioꝵ
furto abstulit: que armis repecentes
egyptii domũ redire tempestatibus
compulsi sunt. At uͦ cornelius de eadẽ
re sicait. Plurui auctores consentiũt.
orta ꝑ egyptũ tabe que corpora feda¬
ret. regem boccorim adito hammno¬
nis oraculo. remediũ petentẽ. purga¬
re regnũ. & id genus hominũ ut in¬
uisum diis alias int̾ras ire iussum sit¬
& sic conquisitum collectumq uulgꝰ
postquam uastislocis relictum sit ce¬
teris ꝑlacrimas torpentib moysen
unum exulũ monuisse. ne quã dõꝵ

Expanded text:
 ante Vrbem conditam DCCCV la atque intolerabiles plagas incubuisse Pompeius Corneliusque testantur: qui quidem, cum haec ambo de Iudaeis referenda proponant, aliquantulum me pro sui diuersitate mouerunt. ait enim Pompeius siue Iustinus hoc modo: Aegyptii cum scabiem ac uitiliginem paterentur, responso moniti Moysen cum aegris, ne pestis ad plures serperet, terminis Aegypti pellunt. dux igitur exulum factus sacra. Aegyptiorum furto abstulit; quae armis repetentes Aegyptii domum redire tempestatcompulsi sunt. At vero Cornelius de eadem re sic ait: Plurimi auctores consentiunt, orta per Aegyptum tabe, quae corpora foedaret, regem Bocchorim, adito Ammonis oraculo, remedium petentem, purgare regnum, et id genus hominum, ut invisum diis, alias in terras avehere jussum: sic conquisitum collectumque vulgus, postquam vastis locis relictum sit, caeteris per lacrymas torpentibus, Moysen unum exsulum monuisse, ne quam deoru
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis racione. irrep̃hensibilit̃
illa summa & una tͥnitas. siue tri¬
na unitas. dici una ẽẽntia: &. tres
ꝑsone. siue tres substantiȩ. La.xx.

Expanded text:
necessitatis ratione irreprehensibiliter illa summa et una Trinitas, sive trina unitas, dici una essentia, et tres personae, sive tres substantiae.
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc constare non poterit: nis pa¬
riter ille uerissime gignat. et
istũd uerissime gignatur. Sicut
igitur illud ẽ ꝑspicuum: ita hoc eẽ
certissimum necesse ẽ. Quare sũmi
spc̃ ẽ uerissime gignere: & u̾bi eius
uerissimegignai. xlii.
illum ẽẽ uerissime patrem. hoc
uero ẽẽ uerissime filium cõcludere:
s nec hoc negligendum existimo an
patris ⁊ filii. an matris & filie ma¬
gis illis apta sit appellatio: cum in
eis nulla sit sexus discretio. Nã si ieci¬
co conuenienter est ille pat̾. & ples eiꝰ
filius. quia ut̾q est spiritus: cur ñ
pari ratione alteri conuenit ẽẽ ma¬
trem. alteri filiam. quia ut̃q ẽ uers¬
tas & sapientia: An quia in his na¬
turis que sexus habent differentiã.
melioris sexus ẽ patrẽ eẽ uł filium. i¬
noris uero matrem uł filiam: Est ho
quidem naturalit in plurib. in qui

Expanded text:
t hoc constare non poterit, nisi pariter ille verissime gignat; et istud verissime gignatur. Sicut igitur illud est perspicuum, ita hoc esse certissimum necesse est. Quare summi Spiritus est verissime gignere, et Verbi ejus verissime gigni. CAPUT illum esse verissime Patrem; hoc vero verissime esse Filium concludere. Sed nec hoc negligendum 19 existimo, an Patris et Filii, et an matris et filiae magis illis apta sit appellatio, cum in eis nulla sit sexus discretio. Nam si idcirco convenienter est ille Pater, et proles ejus Filius, quia uterque est Spiritus: cur non pari ratione alteri convenit esse matrem. alteri filiam, quia uterque est veritas et sapientia? An quia in his naturis, quae sexus habent differentiam, melioris sexus est patrem esse vel filium; minoris vero, matrem vel filiam? Et hoc quidem naturaliter in pluribus; in qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius non sint duo spiritus. s unꝰ
sp̃c: ut sicut singła ꝓpria singłoꝵ
non iecipiunt płuralitatẽ. quia ñ
sunt duoꝵ: ita id qđ commune est
amborum. indiuiduam teneat unz¬
tatem. quamuis totum sit singłoꝵ.
Nam sicut ñ duo sunt patres. aut
duo filii. s unus pat̾. et unus filius.
qm̃ singła sunt singłoꝵ ꝓpria: ita
non sunt duo. s unus sp̃c. quauis
& singuli patris. & singuli filii sit
ꝑfectum eẽ sp̃m. Sic sunt oppositi
relationib ut alter nunquã susci¬
piat ꝓpriũ alteriꝰ sic sunt concor¬
des natura. ut alter semꝑ teneat
ẽẽntiam alterius. Sic enim diuersi
sunt ꝑ hoc qđ alter ẽ pat̃. alt̾ filiꝰ.
ut nunquam dicatur aut pater
filius. aut filius pat̾: ꝙ sic idem st̃
ꝑ substantiam. ut semꝑ sit in patre
eẽntia filii. & in filio essentia patris.

Expanded text:
et Filius non sint duo Spiritus, sed unus Spiritus: ut sicut singula propria singulorum non recipiunt pluralitatem, quia non sunt duorum; ita id quod commune est amborum, individuam teneat unitatem, quamvis totum sit singulorum. Nam sicut non sunt duo patres, aut duo filii; sed unus Pater, et unus Filius, quoniam singula sunt singulorum propria; ita non sunt duo, sed unus Spiritus; quamvis et singuli Patris, et singuli Filii, sit perfectum esse Spiritum. Sic sunt oppositi relationibus, ut alter nunquam suscipiat proprium alterius; sic sunt concordes natura ut alter semper teneat essentiam alterius. Sic enim diversi sunt, per hoc quod alter est Pater, et alter Filius, ut nunquam dicatur aut Pater Filius, aut Filius Pater; et sic idem sunt per substantiam, ut semper sit in Patre essentia Filii, et in Filio essentia Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatib qͥb mira quedã tã meffabi¬
lis quã in euitabił insumma unita¬
te ꝓbatur ẽẽ pluralitas: ualde michi
uidetur delectabile. retractare sepius
tam impenetrabile secretum. Coce
enim cum sic impossibile sit eundem
ẽẽ eum qui gignit. & eum qui gig¬
nitur: atq eundem ẽẽ parentem &
prolem. ut necesse sit alium ẽẽ ge¬
nitorem. alium genitum. & alium
eẽ patrem. alium filium: sic tamen
necesse ẽ idem ẽ illum qui gignit¬
& illum qui gignitur. necñ paren¬
tem & ꝓlem: ut impossibile sit al¬
ud ẽẽ genitorem quam qđ ẽ genitus.
aliud ẽt̃ patrem. qũa quod filius.
Et cum ita sit alius ille. & alius ille.
ut omnino pateat qđ duo sint: sic
tamen unum & id ipsum ẽ id qđ ẽ
ille & ille. ut penitus lateat quid
duo sint. Nam sic ẽ alius pat. aliꝰ
filius: ut cum ambos dixerim. ui¬
deam me duos dixisse: & sic ẽ id ip¬
sum qd ẽ pater & filius. ut ñ intel¬

Expanded text:
oprietatibus, quibus mira quaedam tam ineffabioprietatibus, quibus mira quaedam tam ineffabilis quam inevitabilis in summa unitate probatur esse pluralitas, valde mihi videtur delectabile retractare saepius tam impenetrabile secretum. Ecce enim cum sic impossibile sit eumdem esse qui gignit, et eum qui gignitur; atque eumdem esse parentem et prolem: ut necesse sit alium esse genitorem, alium genitum; et alium esse Patrem, alium Filium: sic tamen necesse est idem esse illum qui gignit, et illum qui gignitur, nec non parentem et prolem, ut impossibile sit aliud esse genitorem, quam quod est genitus; aliud esse Patrem, quam quod est Filius. Et cum ita sit alius ille, et alius ille, ut omnino pateat quod duo sint; sic tamen unum et idem ipsum est, id quod est ille et ille, ut penitus lateat qui duo sint. Nam sic est alius Pater, alius Filius, ut, cum ambos dixerim, videam me duos dixisse; et sic est idipsum quod est, et Pater et Filius, ut non intel
Abbreviated transcription (Latin):
dam aiunt generib. in quib dam
femininuis sexus. semꝑ maior. et
ualidior. ẽ. masculinus uero minor
& infirmior. Aut certe iccirco ma-¬
gis conuenit sũmo sp̃ui patrem¬
dici quam matrem: quia pͥma et
pͥncipalis causa ꝓlis semꝑ ẽ in pa¬
tre. Nam si mat̾nam causam qͦli¬
bet mͦ semꝑ pat̾na p̾cedit: nimis in
congruũ ẽ. ut illi parenti aptetur
nomen matris. cui ad gignendam
plem nulla alia causa. aut sociat᷑
aut precedit. Uerissimum igitur¬
ẽ summũ sp̃m patrem esse prolis sue.
Qđ si filius semꝑ similior ẽ patri ꝗͣ
filia: nichil aut̃ similius ẽ alteri.
quam summo patͥ proles sua: ue¬
rissimum ẽ hanc ꝓlem ñ ẽẽ filiã
s filium. Sicut igit᷑ ꝓpriũ ẽ illius
uerissime gignere. istius uero gigni:
sic propriũ ẽ illius uerissimumꝰ ẽẽ¬
genitorem. istius uero. uerissimũ
genitum. Et sicut alt̾ est uerissimꝰ
parens. altera uerissima ples: sic alt̃
ẽ uerissimus pat. alt̾ uerissimus filiꝰ.¬

Expanded text:
ium generibus, in quibus femineus sexus semper major et validior est; masculinus vero minor et infirmior. Aut certe idcirco magis convenit summo Spiritui dici Patrem quam matrem, quia prima et principalis causa prolis semper est in patre. Nam si maternam causam quolibet modo semper paterna praecedit, nimis est incongruum ut illi parenti adaptetur nomen matris, cui ad gignendam profem nulla alia causa aut sociatur, aut praecedit. Verissimum est igitur summum Spiritum Patrem esse prolis suae. Quod si filius semper similior est patri quam filia; nihil autem similius est alteri quam summo Patri proles sua; verissimum est hanc prolem non esse filiam, sed Filium. Sicut igitur proprium est illius verissime gignere, istius vero gigni, sic proprium est illius esse verissimum gignitorem, istius vero verissimum esse genitum. Et sicut alter est verissimus parens, alter verissima proles; sic alter est verissimus Pater, alter verissimus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
dinationẽ nr̃e utilitati ualebimus
contemꝑare: qũa si in nr̃a dispositiõe
eiꝰ uoluntati uoluerimus obtemꝑare.
ipsis cum racionali delecꝰtatione fru¬
entes. eisdem nos cũ delectabili raciõe
fruendos aptemꝰ: & ut quandoq cum
presentib & absentib amicis simul p̃¬
sentes ipso do ꝑfrui possimus. instant̃
oremus. Cũ enĩ suꝑna ducente clemen¬
tia ad patriam ad qu̾a anhelamꝰ uelu¬
ti ñ eodem tramite ꝑueniemꝰ: eo letiores
qd̾ quasi ex du̾isis exiliis reuocati con¬
ueniemꝰ. Non sic hortor strenuitatẽ¬

Expanded text:
dinationem nostrae utilitati valebimus dinationem nostrae utilitati valebimus contemperare, quam si in nostra dispositione ejus voluntati voluerimus obtemperareipsis cum rationabili delectatione fruentes, eisdem non cum delectabili ratione fruendos aptemus: et ut quandoque cum praesentibus et absentibus amicis simul praesentes ipso Deo confrui possimus, instanter oremus. Cum enim superna ducente clementia ad patriam, ad quam anhelamus. veluti non eodem tramite perveniemus, eo laetiores quo quasi ex diversis exsiliis revocati conveniemus. Non sic hortor serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Quanto dilectissime con¬
uersationẽ tuã erga cunctos ad moꝵ
honestatem cũ religione sc̃itatis in di¬
es crescere mͥ fama testatur: tanto ut¬
q cor amici tui desid̾io uidendi qd̾
amando audit: & fruendi qđ audien¬
do amat inflãmat᷑. Qm̃ aut̃ nos ab
inuicẽ ñ dissimilt̃ amari ñ ambigo.
nosmet quoq ab inuicẽ similit̾ deside¬
rari ñ dubito. Quoꝵ enĩ mentes in
unũ ignis dilectionis conflat: his
ñ immerito molestũ ẽ. si eoꝵ corꝑa
locus conu̾sationis disiungat. S qͣm
siue uiuimus siue morim᷑. si nr̃i sed
dni sumus: plus ẽ attendendũ nobis
qd facit de nob dñs cuiꝰ sumus. quã
qd̾ nos uolumus qui nr̃i ñ sumus:
Sic gͥ seruemꝰ desid̾ium
fr̾nȩ caritatis. ut seruiamus iꝑio su¬
ꝑne uoluntatis: & sic exhibeamus o¬
bedientiã subiectionis quã exigit
omp̃s dispositio ut retineamus af¬
fectũ dilectionis. quã largit᷑ diui¬
na distributio. Non enĩ meliꝰ dĩ or¬

Expanded text:
salutem. Quanto, dilectissime, conversationem tuam erga cunctos ad morum honestatem cum religione sanctitatis in dies crescere mihi fama testatur: tanto utique cor amici tui desiderio videndi quod amando audit, et fruendi quod audiendo amat, inflammatur. Quoniam autem nos ad invicem non dissimiliter amari non ambigo, nosmet quoque ab invicem similiter desiderari non dubito. Quorum enim mentes in unam ignis dilectionis conflat, his non immerito molestum est, si eorum corpora locus conversationis disjungat. Sed quoniam sive vivimus, sive morimur, non nostri, sed Domini sumus , plus est attendendum nobis, quod facit de nobis Dominus cujus sumus, quam quod nos volumus, qui nostri non sumus. Sic ergo servemus desiderium fraternae charitatis, ut serviamus imperio supernae voluntatis, et sic exhibeamus obedientiam subjectionis, quam exigit omnipotens dispositio, ut retineamus affectum dilectionis, quam largitur divina distributio. Non enim melius Dei or
Abbreviated transcription (Latin):
bonis desid̾o participare: nescio qua
fronte possim uob̃ participationem
meoꝵ bonoꝵ qualiacumq sint. cũ
eam deside̾tis negare. Siquid igitur
ipse scđ̃m ueram dei ⁊ ꝓximi carita¬
tẽ: ut uob̃ ñ alit̾ quam mͥ imputet᷑.
Peto etiam licet mea merita nequaꝗͣ
ur̃is possint ȩquari: ut ur̃a beatitu¬
do me scđm eandẽ caritatẽ suoꝵ me¬
ritorum communioni aliquatenus
dignetur ammittere. Qu̾auis menᷤ¬

Expanded text:
bonis desidero participare, nescio qua fronte possim vobis participationem meorum bonorum qualiacunque sint, cum eam desideretis, negare. Si quid igitur ipse secundum veram Dei et proximi charitatem, ut vobis non aliter quam mihi imputetur. Peto etiam, licet mea merita nequaquam vestris possint aequari, ut vestra beatitudo me secundum eamdem charitatem suorum meritorum communioni aliquatenus dignetur admittere. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ debitũ donet ds ut aliquando uł
colloquendo uł scribendo ꝑsoluam:
Omp̾s dñs sic uos in temporali uita
ab om̃ib malis custodiat. ut uos
ueneranda. Ipse sic inuicẽ me ur̃i. et
uos mei memores in suo amore faci¬
at: ut & illi placeat. & nob ad uitã

Expanded text:
s ut aliquando, vel colloquendo, vel scribendo persolvam. Omnipotens Dominus sic vos in temporali vita ab omnibus malis custodiat, ut vos a et veneranda. Ipse sic invicem me vestri, et vos mei memores in suo amore faciat, ut et illi placeat, et nobis ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
anselmus. & is gundulfus & an¬
selmus ẽ testis: quia ego & tu nequaꝗͣ
indigemus ut mutuo nr̃os affectus
ꝑ epłas nob̃ inuicem indagemus. Qm
enim anima tua & anima mea sese
abinuicẽ nequaquã ẽẽ patiunt᷑ absen-¬
tes. s sunt in desinent̾ se mutuo amplec¬
tentes: nichil nob̾ inuicẽ deest de nobis
nͥ qr corꝑe ñ sumus nob̃ presentes. Cur
aut̃ tͥ dilectionem meam describã in
carta. cũ eius ueram ioaginẽ assidue
serues in cordis tui archa: Quid enĩ¬
ẽ aliud tua dilectio erga me. quã ima
go dilectionis meȩ ergate: Inuitat
igitur me nota tua uoluntas. ut ꝓp¬
ter corporalẽ nr̃am absentiam aliquid
tͥ scribam: s quia nob̾ noti sumus per
animarũ p̾sentiam: nescio quid tͥ di

Expanded text:
ate. Et is Gondulphus et Anselmus testis est quia ego et tu nequaquam indigemus, ut mutuos nostros affectus per epistolas nobis invicem indicemus. Quoniam enim anima tua et anima mea sese ab invicem nequaquam esse patiuntur absentes, sed sunt indesinenter se mutuo amplectentes; nihil nobis invicem deest de nobis, nisi quia corpore non sumus nobis praesentes. Cur autem tibi dilectionem meam describam in charta, cum ejus veram imaginem assidue serves in cordis tui arca? Quid enim aliud est tua dilectio erga me, quam imago meae dilectionis erga te? Invitat igitur me nota mihi tua voluntas, ut propter corporalem nostram absentiam aliquid tibi scribam; sed quia nobis noti sumus per animarum praesentiam, nescio quid tibi d
Abbreviated transcription (Latin):
ras quas domno gundulfo misi. mu¬
tato nomine tuas. & tuas illiꝰ puta:
Quicqͥd dilectio nr̃a aut sese intimã¬
do. aut aliquid rogando scribit aut
tͥ aut illi: hoc ipsum dicit & tͥ & illi.¬
S qm̃ ꝓdilectissima mͥ aĩa osb̾ti de¬
functi fr̃is nr̃i nec d̾m orare nec homi¬
nes rogare possum qd sufficiat: iterum
inculeo tͥ quia quicqͥd domno gun¬
dulfo ꝓ ea scribo. tͥ dico. Salutat te et
domnum gundulfum domnꝰ abbas.
agentes ꝓ ur̃is donis: s multo maiores
ꝓ morib ur̃is. & studiis bonis. Uale
& animã osb̾ti alteram meã: ñ ut eiꝰ.
s ut meã habe. Epła anselmi ad gun¬

Expanded text:
ras, quas domno Gondulfo misi, mutato nomine, tuas et tuas illius puta. Quidquid enim dilectio nostra aut sese intimando, aut aliquid rogando scribit aut tibi, aut illi, hoc ipsum dicit et tibi pro dilectissima mihi anima Osberni defuncti fratris nostri, nec Deum orare, nec homines rogare possum quod mihi sufficiat; iterum inculco tibi quia quidquid domno Gondulfo pro ea scribo, tibi dico. Salutat te et domnum Gondulfum domnus abbas agentes pro vestris donis, sed multo majores pro moribus vestris et studiis bonis. Vale, et animam Osberni alteram meam, non ut ejus, sed ut meam habe. EPISTOLA VI. AD HU
Abbreviated transcription (Latin):
te futurȩ ȩt̾nam felicitatẽ. Postquã
odorem ur̃e bonȩ famȩ. que longe la¬
teq suauit redolens circũuolat ꝑsen¬
si. semꝑ desid̾aui ad urãm noticiam
aliqua commoda occasione ꝑuenire.
ut ꝑ noticiam mererer aliquatenus
ad amiciciam ꝑtingere: ut qui bonis
meritis meis me uideo ualde indig̾e
ũris me possem aliquantulũ ꝑ cari¬
tatis communionem miscere. S gr̾aᷤᷤ¬
ago deo meo. quia dũ hanc uolunta¬
dem gererẽ. & uoluntatis effec tum
cupidus expectarem: intimatũ ẽ mͥ
nrm̃ domnũ hugonẽ inclusum ca¬
dumensem. qr scitas ur̃a n̾ dissimili
affectu similẽ de se apud me p̾stolaret᷑
nouitꝰ ex sua nasci dilectiõe iunxisse
nob̾ ignorantib exaudisse. atq nos
etiam nescientes parib uotis simil¬
q dilectione iunxisse. iã ñ timens no¬
tam p̃sũmptionis mitto uob̾ litteras
meas ꝑ confidentiam mutue dilectio¬

Expanded text:
tae futurae aeternam felicitatem. Postquam odorem vestrae bonae famae, quae longe lateque suaviter redolens circumvolat, persensi; semper desideravi ad vestram notitiam aliqua commoda occasione pervenire, ut per notitiam mererer aliquatenus ad amicitiam pertingere, ut qui bonis meis meritis me video valde indigere, vestris me possem aliquantulum per charitatis communionem miscere. Sed gratias ago Deo quia, dum hanc voluntatem gererem, et voluntatis effectum cupidus exspectarem, intimatum est mihi nostrum domnum Hugonem inclusum Cadomensem, quia sanctitas vestra non dissimili affectu similem de se apud me praestolaretnovit ex sua nasci dilectione, nobis ignorantibus exaudiisse, atque nos etiam nescientes paribus votis similique dilectione junxisse; jam non timens notam praesumptionis, mitto vobis litteras meas per confidentiam mutuae dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
uandam hic uideo questionem
occurrere. Nam si pat ita ẽ intel¬
ligentia & amor sicut ẽ memoria.
& filius sic ẽ memoria et amor. qͦ¬
mͦ ẽ intelligentia. et utriusq sp̃c ñ
minus ẽ memoria ⁊ intelligentia
quam amor: quom non ẽ pater f¬
lius & alicuius sp̃c . &. quare ñ est
idem sp̃c alicuius pat̾: ⁊ alicuius filiꝰe
Sic quippe intelligebatur qđ me¬
moria eẽt pater. filius intelligentia.
utriusq sp̃c amor. Uerum hec q̃stio
ñ difficile soluitur: si ea que iam ra¬
cione inuenta sunt considerentur.
Iccirco enim non ẽ pater filius aut
alteriꝰ sp̃c. licet sit intelligentia et a¬
mor: quia non ẽ intelligentia geni¬
ta aut amor ab aliquo ꝓcedens.: s
quicquid est gignens ẽ tantum. et
a quo ꝓcedit alius. Filius quoq ideo
non ẽ pat̾. aut alicuius sp̃c. quãuis
se ipso & memoria sit & amet: quia
non ẽ memoria gignens. aut amor.
ab alio ad similitudinem sui sp̃ẽ ꝓce¬
contentus ẽ memoria aut intelligen¬

Expanded text:
uamdam hic video quaestionem occurrere. Nam si Pater ita est intelligentia et amor, sicut est memoria, et Filius sic est memoria et amor, quomodo est intelligentia; et utriusque Spiritus non minus est memoria et intelligentia, quam amor: quomodo non est Pater, Filius, et alicujus Spiritus; et quare non est  alicujus Pater, et alicujus Filius? sic quippe intelligebatur quod memoria esset Pater, Filius intelligentia, utriusque Spiritus amor. Verum haec quaestio non difficile solvitur, si ea quae jam ratione inventa sunt considerentur. Idcirco enim non est Pater Filius, aut alicujus Spiritus, licet sit intelligentia et amor; quia non est intelligentia genita, aut amor ab aliquo procedens; sed quidquid est, gignens est tantum, et a quo procedit alius. Filius quoque ideo non est Pater, aut alicujus Spiritus; quamvis seipso et memor sit, et amet; quia non est memoria gignens, aut amor ab alio, ad similitudinem sui Spiritus, procecontentus est memoria aut intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
tia idẽ ẽ dicere qi ẽ iusta. et q ẽ existẽs
iusticia & cũ dr̃ ẽ existens iusticia. ñ
ẽ aliud ꝗͣ ẽ iusticia: nicħ differt in il¬
la siue dicatur ẽ iusta. siue ẽ iusti¬
cia. Quappt̾ cum querit᷑ de illa qͥd
ẽ: non minus congrue respondetur
iusta quam iusticia. Quod uero in¬
exemplo iusticiȩ ratum ẽẽ conspicit᷑.
hoc de om̃ib que similit̾ de ipsa sũ¬
manatura dicuntur. intellectus
Quicquid igitur eorum de illa dicat᷑:
ñ qualis uł quanta. s magis quid
qdlibet bonum summa natura sit:
summe illud ẽ. Illa igitur ẽ sũma
ẽẽntia. summa uita. sũma racio.
summa salus. summa iusticia. sũ¬
ma sapientia. summa ueritas. sum¬
mo bonitas. summa magnitudo.
sũma pulchritudo. summa ĩmor¬
talitas. summa incorruptibilitas.
summa ĩmutabilitas. summa bea
tas: qđ non ẽ aliud quam sũme
ens. summe uiuens. & alia similit̃.

Expanded text:
usta, et quia est existens justitia: et cum dicitur, est existens justitia, non est aliud quam est justitia: nihil differt in illa, sive dicatur, est justitia, sive est justa. Quapropter cum quaeritur de illa quid est, non minus congrue respondetur justa, quam justitia: quod exemplum justitiae ratum esse conspicitur: hoc de omnibus quae similiter de summa natura dicuntur intellectus Quidquid igitur eorum de illa dicatur, non qualis vel quanta; sed magis quid dlibet bonum summa natura sit, summe illud est. Illa igitur est summa essentia, summa vita, summa ratio, summa salus, summa justitia, summa sapientia, summa veritas, summa bonitas, summa magnitudo, summa pulchritudo, summa immortalitas, summa incorruptibilitas, summa immutabilitas, summa beattas; quod non est aliud quam summe ens, summe vivens: et alia similit
Abbreviated transcription (Latin):
ed fortasse cum dicitur iusta uł
magna. uł aliquid similium:
non ostenditur quid sit. s potius qͣliᷤᷤ
uł quanta sit. ꝑ qualitatẽ quippe
uł quantitatem qđ libet horum dici
uidetur. Om̃e namq qđ iustum est:
ꝑ iusticiam iustum ẽ. & alia huius¬
modi similiter. Quare ipsa summa
natura non ẽ iusta nis ꝑ iusticiã.
Uidetur igit᷑ participatione quali¬
tatis. iusticiȩ scilicet. iusta dici sũme
bona substantia. Qd̃ si ita ẽ: ꝑ aliud ẽ
iusta. ñ ꝑse. At hoc contrarium ẽ ue¬
ritati ꝑspecte. quia bona uł magna
uł subsistens qđ ẽ: om̃ino ꝑ seẽ non
ꝑ aliud. Si igitur non ẽ iusta. nisi ꝑ
quid magis conspicuũ. quid magis
necessarium. quam qđ eadem natu¬
raẽ ipsa iusticia. &. cum dicitur eẽ
iusta ꝑ iusticiam. idem ẽ qđ ꝑse. et
cum iusta ꝑse dr̃ eẽ. ñ aliud intelli
gitur quam ꝑ iusticiam: Quappt̃
si queratur quid sit ipsa sũma natu¬
ra. de qua agitur: quid uerius respõ¬
detur quam iusticia: Uidendum

Expanded text:
ed fortasse cum dicitur justa, vel magna, vel aliquid similium, non ostenditur quid sit, sed potius qualis, vel quanta sit. Per qualitatem quippe, vel quantitatem, quodlibet horum dici videtur. Omne namque quod justum est, per justitiam justum est; et alia hujusmodi similiter. Quare ipsa summa natura non est justa, nisi per justitiam. Videtur igitur participatione qualitatis, justitiae scilicet, justa dici summe bona substantia: quod si ita est, per aliud est justa, non per se. At hoc contrarium est veritati perfectae; quia bona, vel magna, vel subsistens, quod est omnino, per se est, non per aliud. Si igitur non est justa, nisi per quid magis conspicuum, quid magis necessarium, quam quod eadem natura, est ipsa justitia: et cum dicitur esse justa per justitiam, idem est quod per se; et cum jusgitur quam per justitiam. Quapropter, si quaeratur quid sit ipsa summa natura de qua agitur; quid verius respondetur quam justitia? Videndum
Abbreviated transcription (Latin):
abeo ẽẽ qđ ꝑ aliud fit de nichilo qͥc¬
quid ẽ: tantum omino distat sũ¬
ma substantia. ab his quȩ ñ sunt
idem qđ ipsa. Cumq ipsa sola om̃i¬
um naturarum habeat ase sine
alterius naturȩ auxilio ẽẽ quic¬
quid ẽ. quomodo ñ ẽ singularit
absq sue creaturȩ consortio. quic

Expanded text:
ab eo esse, quod per aliud fit de nihilo quiab eo esse, quod per aliud fit de nihilo quidquid est; tantum omnino distat summa substantia ab his quae non sunt idem quod ipsa. Cumque ipsa sola omnium naturarum habeat a se, sine alterius naturae auxilio, esse quidquid est; quomodo non est singulariter, absque suae creaturae consortio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tu deficiunt. imꝓprie dici acciden¬
tia dep̾henduntur. Sicut ergo sẽꝑ
sibi est omnimodo eadem substanti¬
alit̾. ita nunquam ẽ a se diuersa
ullom uł accidentaliter. S qͦqͦ mͦ
sese habeat racio de ꝓprietate no¬
minis accidentium: illud sine du¬
bio uerum est. quia de summe
incominutabili natura nichil po¬
test dici. unde mutabilis possit in¬
telligi. .x¬
ed si ratum ẽ qđ de huius na-¬
Iturȩ simplicitate ꝑfectum ẽ.
quomͦ substantia ẽ: Nam cum
omnis substantia ãmixtionis dif¬
ferentiarum. uł mutationis ac-¬
cidentium sit susceptibił. Huius
immutabił sinceritas. om̃imo¬
de ammixtioni. siue mutations
ẽ in accessibilis. Quomͦ ergo obtine¬
bitur eam ẽẽ quamlibet substanti¬
am. ni dicatur substantia ꝓ ẽẽntia:
& sic sit extra. sicut ẽ supra omnẽ
substantiam: Nam quantũ illud
ẽẽ qd ꝑse est. quicquid ẽ. & de nichilo
facit om̃e aliud eẽ. diuersum est

Expanded text:
tu deficiunt, improprie dici accidentu deficiunt, improprie dici accidentia deprehenduntur. Sicut igitur semper sibi est omnimodo eadem substantialiter, ita nunquam est a se diversa ullo modo, vel accidentaliter. Sed quoquo modo sese habeat ratio de proprietate nominis accidentium, illud sine dubio verum est, quia de summe incommutabili natura nihil potest dici, unde mutabilis possit intelligi. ed si ratum est quod de hujus naturae simplicitate perspectum est, quomodo substantia est? Nam cum omnis substantia admistionis differentiarum, vel mutationis accidentium sit susceptibilis, hujus immutabilis sinceritas omnimodae admistioni, sive mutationi est inaccessibilis; quomodo ergo obtinebitur eam esse quamlibet substantiam, nisi dicatur substantia pro essentia, et sic sit extra, sicut est supra omnem substantiam? Nam quantum illud esse, quod per se est quidquid, et de nihilo facit omne aliud esse, diversum est
Abbreviated transcription (Latin):
sum. nec simił. Omnes aut̃ has re¬
lationes utiq cum natus fuerit.
sine omni mei mutatione ad illũ
habere potero. &. amittere scđm qđ
crescet. uł ꝑ qualitates diuersas mu¬
tabitur. Palam itaq fit. quia eoꝵ
que accidentia dicuntur. quedam
aliquatenus attrahant commuta¬
bilitatem: quedam uero nullate¬
nus subtrahant immutabilitatẽ.
Sicut igitur summa natura ac¬
cidentib mutationem efficientib
nunquam in sua simplicitate locũ
tribuit: sic scdm ea que nullatenꝰ
summe incommutabilitati repug¬
nant. aliquando dici aliquid non
respuit. &. tamen aliquid eiꝰ essen¬
tiȩ. unde ipsa uariabilis intelligi pos¬
sit. ñ accidit. Unde hoc quoq con¬
cludi potest: quia nullius acciden¬
tis susceptibilis ẽ. Quippe quemad¬
modum illa accidentia que muta¬
tionem aliquam accedendo uł rece¬
dendo faciunt. ipso suo effectu uere
accidere rei quam mutant ꝑpen-¬
duntur: sic illa que a simili affec¬

Expanded text:
sim, nec similis. Omnes autem resim, nec similis. Omnes autem relationes has, utique cum natus fuerit, sine omni mei mutatione, ad illum habere potero et amittere, secundum quod crescet, vel per qualitates diversas mutabitur. Palam itaque fit quia eorum quae accidentia dicuntur, quaedam aliquatenus attrahant commutabilitatem, quaedam vero nullatenus subtrahant incommutabilitatem. Sicut igitur summa natura accidentibus mutationem efficientibus nunquam in sua simplicitate locum tribuit; sic secundum ea, quae nullatenus summae incommutabilitati repugnant, aliquando dici aliquod non respuit, et tamen aliquid ejus essentiae, unde ipsa variabilis intelligi possit, non accidit. Unde hoc quoque concludi potest, quia nullius accidentis susceptibilis est: quippe quemadmodum illa accidentia, quae mutationem aliquam accedendo vel recedendo faciunt, ipso suo effectu vere accidere rei, quam mutant, perpenduntur; sic illa, quae a simili effec
Abbreviated transcription (Latin):
ed hȩc eẽntia quam patuit om̃i¬
mode sibi ẽẽ eandem substantia¬
liter: nonne aliquando ẽ ase diu̾sa
uł accidentalit̾: Uerum quomodo
ẽ summe incommutabił: si ꝑ acciden¬
tia potest non dicam ẽẽ. s uł intelli¬
gi uariabił: Et e contrario quom
non ẽ particeps accidentis: cum hoc
ipsum qđ maior. ẽ om̃ib aliis natu¬
ris. & qđ illis dissimilis ẽ. illi uidea¬
tur accide: S quid repugnant
quorundam que accidentia dicun¬
tur susceptibilitas & naturalis in¬
commutabilitas: si ex eorum assũp¬
tione. nulla substantiam conseqͣt᷑
uariabilitas: Omniũ quippe que
accidentia dicuntur. alia non nisi
cum aliqua participantis uariatio¬
ne adẽẽ & abẽẽ posse intelliguntur.
ut om̃s colores alia nullam om̃i¬
no. uł accedendo uł recedendo mu¬
tationem circa id de quo dicuntur
efficere noscuntur. ut quedam re-¬
lationes. Constat namq quia ho¬
mini post annum presentem nasci¬
turo. nec maior nec minor.nec ȩqͣlis

Expanded text:
ed haec essentia, quam patuit omnimode sibi esse eamdem substantialiter, nonne est aliquando a se diversa vel accidentaliter. Verum quomodo est summe incommutabilis, si per accidentia potest, non dicam esse, sed vel intelligi variabilis? Et econtra quomodo non est particeps accidentis; cum et hoc ipsum, quod major est omnibus aliis naturis, et quod illis dissimilis est, illi videatur accidere? Sed quid repugnant quorumdam, quae accidentia dicuntur, susceptibilitas, et naturalis incommutabilitas; si ex eorum assumptione nulla substantiam consequatur variabilitas? Omnium quippe quae accedentia dicuntur, alia non nisi cum aliqua participantis variatione adesse et abesse posse intelliguntur, ut omnes colores, alia omnino nullam vel accidendo vel recedendo mutationem circa id de quo dicuntur, efficere noscuntur, ut quaedam relationes. Constat namque quia homini post annum praesentem nascituro, nec major, nec minor, nec aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
quodam mͦ iure dici potest solum ẽẽ.
& e contrario quicquid ꝑ suꝑiorem
racionem. nec simplicit. nec ꝑfecte
nec absolute eẽ. s uix ẽẽ. aut fere ñ
fi. cognoscitur: id utiq aliquo mͦ iee¬
te non ẽẽ dicit᷑. Sołm hanc igitur
omnia creata. ñ sunt. nec tamen õĩ

Expanded text:
quodammodo jure dici potest solum esse: quodammodo jure dici potest solum esse: et econtra, quidquid per superiorem rationem, nec simpliciter, nec perfecte, nec absolute esse; sed vix esse, aut fere non esse cognoscitur; id utique aliquo modo recte, non esse dicitur. Secundum hanc igitur omn
Abbreviated transcription (Latin):
scđm aliquid aliquando aut fuer̃t
aut erunt qđ non sunt. aut sunt
qđ aliqñ non fuerunt. uł non ert̃:
& qm̃ hoc quia fuerunt iam ñ est.
illud aut̃ scilicet quia erunt ñdũ ẽ.
& hoc qđ in labili breuissimoq & uix
existente presente st̃. uix ẽ. qm̃ ergo
tam mutabilit̾ sunt: ñ immerito ne¬
gantur simplicit̃ & ꝑfecte. & absolu¬
te ẽẽ. & asseruntur. fere ñ esse & uix
ẽẽ. Deinde cum om̃ia quȩcumq al¬
ud sunt quam ipse. de non ẽẽ uene-¬
rint ad ẽẽ. non ꝑse s ꝑ aliud. & cum
de ẽẽ redeant ad s̃i ẽẽ quantum ad se.
ineffabił spiritus nullomͦ intelligi pos¬
sit aut ex nonẽẽ inceptum. aut ali¬
quem pati posse ex eo qđ est. in non
eẽ defectum. & quicquid ipse ẽ. non
sit ꝑ aliud. quam ꝑse. id ẽ ꝑ hoc qđ
ipse est: nonne huius ẽe merito solũ
intelligitur simplex. ꝑfectumq et
absolutum: Qđd uero sic simplicit
& om̃imoda racione solum ẽ ꝑfectũ
simplex &. absolutum: id nimirum

Expanded text:
 aliquando aut fuerunt, aut erunt quod non sunt; aut sunt quod aliquando non fuerunt, vel non erunt: et quoniam hoc quia fuerunt, jam non est; illud autem, scilicet quia erunt, nondum est; et hoc quia in labili brevissimoque et vix existente praesenti sunt, vix est. Quoniam ergo tam mutabiliter sunt, non immerito negantur simpliciter et perfecte et absolute esse; et asseruntur fere non esse, vix esse. Deinde, cum omnia, quaecunque aliud sunt quam ipse, de non esse venerint ad esse, non per se, sed per aliud; et cum de esse redeant ad non esse, quantum ad se, ineffabilis Spiritus intelligi nullo modo possit, aut ex non esse incoeptum, aut aliquem pati posse, ex eo quod est in non esse, defectum; et quidquid ipse est, non sit per aliud quam per se, id est, per hoc quod ipse est, nonne hujus esse merito solum intelligitur simplex perfectumque et absolutum? Quod vero sic simpliciter et omnimoda ratione solum est perfectum, simplex et absolutum, id nimium
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ parces sunt eiusdem sp̃c. nec plu
ẽ compositus. nec ullis differentiis
uł accidentib intelligi potest ẽẽ mi¬
tabilis: impossibile ẽ. ut qualibet sec̃¬
tione sit diuisibilis. .X.x uiii.¬
i detur ergo consequi ex preceden
tib qđ iste spiritus qui sic suo qͦ¬
dam mirabilit̾ singulari. & singłari¬
ter mirabili modo ẽ. quadam racio¬
ne solus sit: alia uero quecumq ui¬
dentur eẽ. huic collata non sint.Si
enim diligenter intendatur. ille so¬
lus uidebitur simplicit̾ & ꝑfecte et
absolute ẽẽ. alia uero om̃ia fere
potest quia fuit uł erit. s simplicit̃
qđ aliqñ fuit aut erit. s quicqͥdi
semel & simul &e int̾minabilit᷑ el

Expanded text:
lae partes sunt ejusdem spiritus, nec plurlae partes sunt ejusdem spiritus, nec plurest compositus, nec ullis differentiis vel accidentibus intelligi potest esse mutabilis, impossibile est ut qualibet sectione sit divisibilis. CAPUT XXVIII tibus quod iste spiritus, qui sic suo quodam mirabiliter singulari et singulariter mirabili modo est, quadam ratione solus sit; alia vero quaecunque videntur esse huic collata, non sint. Si enim diligenter intendatur, ille solus videbitur simpliciter et perfecte et absolute esse; alia vero omnia fere potest quia fuit, aut erit; sed simpliciter, quod aliquando fuit, aut erit; sed quidquid est, semel et simul, et interminabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Tonstat igitur quia illa sub̃a.
tiali cominunione omnis natura
excluditur. Nempe cum om̃is sub¬
stantia tractetur aut ẽe uniu̾sał.
que plurib substantiis ẽentialit̃
communis ẽ ut hominem ẽẽ com¬
mune ẽ singulis hominib. aut
ẽẽ indiuidua que uniu̾salem eẽn¬
tiam communem habent cũ aliis.
quemadmodũ singłi homines cõ¬
mune habent cum singłis ut ho¬
mines sint: quom aliqiis sũmã
naturã in aliarum substantiarũ
tractatu contineri intelligit: quȩ
nec in plures sub̾as se diuidit. nec
cum alia aliqua ꝑ ẽẽntialem com¬
munionem se colligit: Qm̃ tam̃
ipsañ solum certissime existit. sed
etiam summe om̃ium existit. et cuꝰ¬
libet rei ẽẽntia. dici solet substantia.
ꝓfecto siquid digne dici potest. non
ꝓhibetur dici substantia. Et qm̃ ñ
noscitur dignior eẽntia. quam sp̃c
aut corpus. & ex his sp̃c dignior. est
quam corpus: utiq eadem asserenda
ẽ ẽẽ sp̃c non corpus. Qm̃ aut̃ nec ul¬

Expanded text:
Constat igitur quia illa substantiali communione omnis natura excluditur. Nempe, cum omnis substantia tractetur aut esse universalis, quae pluribus substantiis essentialiter communis est, ut, hominem esse, commune est singulis hominibus; aut esse individua, quae universalem essentiam communem habet cum aliis, quemadmodum singuli homines commune habent cum singulis, ut homines sint; quomodo aliquis summam naturam in aliarum substantiarum tractatu contineri intelligit, quae nec in plures substantias se dividit, nec cum aliqua alia per essentialem communionem se colligit? Quoniam tamen ipsa non solum certissime existit, sed etiam summe omnium existit, et cujuslibet rei essentia dici solet substantia; profecto, si quid digne dici potest, non prohibetur dici substantia. Et quoniam non noscitur dignior essentia quam spiritus aut corpus; et ex his dignior est spiritus quam corpus: utique eadem asserenda est esse spiritus, non corpus. Quoniam autem nec ul
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid fit posterius ẽ eo ꝑ quod
fit. & nichil est posterus seipso. Re¬
linquitur itaq ut hec summi sp̃c
locutio. cum creatura ẽẽ ñ possit. ñ
sit aliud quam summus spiritus:
Beniq hec ipsa locutio. nicħ aliud
potest intelligi. quam eiusdem sp̃c

Expanded text:
quidquid fit, posterius est eo per quod quidquid fit, posterius est eo per quod fit; et nihil est posterius seipso. Relinquitur itaque ut haec summi spiritus locutio, cum creatura esse non possit, non sit aliud quam summus spiritus. Denique, haec ipsa locutio nihil aliud potest
Abbreviated transcription (Latin):
am uero his que ꝓprietatib huius
summȩ naturȩ. ad presens michi
duce racione sequenti occurrerunt
ꝑspectis: oportunum existimo ut
de eus locutione ꝑ quam facta st̃
om̃ia. siquid possum considerem.
Et enim cum omnia que de illa su¬
pra potui animadu̾tere. racionis ro¬
bur inflexibile teneant: illud me
maxime cogit de illa diligentius dis¬
cutere. quia idipsum quod ipse sum¬
mus spiritus ẽ. ꝓbatur ẽẽ. Si enim
ille nichil fecit nisi ꝑ seipsum. & qͥc¬
quid ab eo factum ẽ. ꝑ illam ẽ factũ:
quomͦ illa ẽ aliud quam qđ ẽ idem ip¬
se: Amplius. Asserunt utiq inex¬
pugnabilit̾ ea que iam inuenta st̃:
quia nichil omino potuit unquã
aut potest sustinere. pret creãtem
spm̃. et eius creaturam. Hanc uero
spiritus eiusdem locutionem impos¬
sibile ẽ int̾ creata contineri: qm̃ qͥc
quid creatum subsistit. ꝑ illã factũ
ẽ. illa uero ꝑse fieri ñ potuit. Nichil
quippe ꝑ seipsum fieri potest: quia

Expanded text:
am vero his quae de proprietatibus hujus summae naturae ad praesens mihi ducem rationem sequenti occurrerunt perspectis, opportunum existimo ut de ejus locutione, per quam facta sunt omnia, si quid possim, considerem. Etenim cum omnia quae de illa supra potuit animadvertere, rationis robur inflexibile teneant, illud me maxime cogit de illa diligentius discutere, quia id ipsum, quod ipse summus spiritus est, probatur esse. Si enim ille nihil fecit, nisi per seipsum, et quidquid ab eo factum est per illam est factum, quomodo illa est aliud quam quod est idem ipse? Amplius: asserunt utique inexplicabiliter ea quae jam inventa sunt, quia nihil omnino potuit unquam aut potest subsistere praeter creantem spiritum et ejus creaturam. Hanc vero spiritus ejusdem locutionem impossibile est inter creata contineri: quoniam quidquid creatum subsistit , per illam factum est; illa vero per se fieri non potuit. Nihil quippe per seipsum fieri potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ẽẽ. nec habere preteritum aut
futurum. nec temporale. hoc ẽ labi¬
le presens quo nos utimur: qm̃ ȩtas
siue ȩt̾nitas eius. que nichil aliud
ẽ quam ipsa. immutabilis & sine
partibꝰ ẽ. Nonne ergo semꝑ qđ uidet᷑
designare totum tempus. multo ue¬
rius side illa dicitur intelligitur
significare ȩt̾nitatem. que sibi ip¬
nichil melius intelligitur quam eͥ¬
ne ẽẽ uł uiuere. id ẽ int̾minabilem
Uidetur enim eiꝰ et̾nitas ẽẽ int̾mi¬
nabilis. uita simul ꝑfecte tota exis¬
tens. Cum enim supra iam satis
liqueat. qđ eadem substantia ñ
sit aliud quam uita sua & ȩt̾nitas
sua. nec sit aliquomͦ t̾minabilis
nec nisi simul ⁊ ꝑfecte tota: quid
aliud ẽ uera et̾nitas que illi soli cos¬
uenit. quam int̾minabilis uita
simul & ꝑfecte tota existens: Nan
uł hoc solo ueram et̾nitatem solul

Expanded text:
fine esse; nec habere praeteritum, aut fine esse; nec habere praeteritum, aut futurum, nec temporale, hoc est, labile praesens, quo nos utimur, quoniam aetas sive aeternitas ejus quae nihil aliud est quam ipsa, immutabilis et sine partibus est. Nonne ergo semper quod videtur designare totum tempus, multo verius si de illa dicitur intelligitur significare aeternitatem, quae sibi ipnihil melius intelligitur, quam aeterne esse vel vivere, id est, interminabilem Videtur enim ejus aeternitas 14 esse interminabilis vita simul perfecte tota existens. Cum enim supra jam satis liqueat quod eadem substantia non sit aliud quam vita sua, et aeternitas sua; nec sit aliquo modo terminabilis, nec nisi simul et perfecte tota, quid aliud est vera aeternitas, quae soli illi convenit, quam interminabilis vita simul et perfecte tota existens? Nam vel hoc solo, veram aeternitatem soli
Abbreviated transcription (Latin):
mam naturam ñ magis ẽẽ
in omnib locis quam in omĩbus
que sunt. ñ uelut que contineat᷑.¬
s que penetrando cuncta contine¬
at: cur non dicatur ẽẽ ubiq hoc
sensu. ut potius intelligatur ẽẽ in
omnib que sunt. qua tantum in
om̃ib locis. cum hũc intellectum
& rei ueritas exhibeat. & ipsa locał
u̾bi ꝓprietas nequaquam ꝓhibeat:
Solemus namq sepe localia u̾ba
irrep̃hensibilit̾ atcribuere reb que
nec loca sunt. nec circuiscriptione
locali continentur: uelut si dicam
ibi ẽẽ intellectum in anima.
uͥ ẽ racionalitas. Nam cum
locali circumscriptione aut anima
continet aliquid. aut intellectus
uł racionalitas continentur. Qua¬
re summa natura scđm rei ueri¬
telligitur tantum in om̃ib locis.
Et qmͦ sicut supra expositae ratices
docent. alider eẽ ñ potest: necesse ẽ
eam sic ẽẽ in om̃ib que sunt. ut
una eademq ꝑfecte tota simul sit
andem quoq summã substã¬
tiam constat sine pͥncipio et f

Expanded text:
mam naturam non magis esse in omnibus locis, quam in omnibus quae sunt, non velut quae contineatur, quae penetrando cuncta contineat: cur non dicatur esse ubique, hoc sensu, ut potius intelligatur esse in omnibus quae sunt, quam tantum in omnibus locis, cum hunc intellectum et rei veritas exhibeat, et ipsa localis verbi proprietas nequaquam prohibeat. Solemus namque localia verba saepe irreprehensibiliter attribuere rebus, quae nec loca sunt, nec circumscriptione locali continentur, velut si dicam ibi esse intellectum in anima, ubi est rationalitas. Nam cum on tamen locali circumscriptione aut anima continet aliquid, aut intellectus aut rationalitas continetur. Quare summa natura secundum rei veritelligatur tantum in omnibus locis. Et quoniam, sicut supra expositae rationes docent, aliter esse non potest; necesse est eam sic esse in omnibus quae sunt, ut una eademque perfecte tota simul sit amdem quoque summam substantiam constat sine principio et sine
Abbreviated transcription (Latin):
contra sauromatas gessit &e uicit. Iu¬
deos saue ꝑturbatione scelerum suoꝵ
exagitatos. &e palestinam ꝓuintiam
quondam suam depopulantes. ulti¬
ma cedȩ ꝑdomuit. ultusq ẽ xp̃ianos
quos illi goceba ducȩ cur sibi aduer¬
sum romanos ñ assentarentur eoccru¬
clabant. ꝑrecepit etiam ne cui uideo
introeundi iherosolimam ẽẽt licen¬
tia. xp̃ianis tantum ciuitate ꝑmis¬
sa: quam ipse in optimum statum mu¬
rorum eoctructione reꝑauit ce heli¬
am uocari de prenomine suo p̾cepit.
Enno ab urbe condita

Expanded text:
contra Sauromatas gessit et uicit. Iucontra Sauromatas gessit et uicit. Iudaeos sane, perturbatioae scelerum suorum exagitatos et Palaestinam prouinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Cocheba duce, cur sibi aduersum Romanos non adsentarentur, excruciabant; praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolymam esset licentia, Christianis tantum ciuitate permissa: quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparauit et Aeliam uooari de praenomine suo praecepit. | Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
ti &e attriti sunt. in mesopotania qͦ
rebellantib iussu imꝑatoris bellum
illatum ẽ: Itaq multa milia eorum
llasta cedȩ deleta sunt. Sane salami¬
nam urbem cipri interfectis omĩb¬
accolis deleuerunt. Traianus ut qui¬
dam ferunt apud seleutiam ysauriȩ
urbem pro fluuio uentris ẽ ectinctus.
nno ab urbe condita
lani filius. duodecimus ab augusto
ꝑͥncipatum adeptus: uno &.xx. annis
imꝑauit. Hic ꝑ quadratum discipłm
apłorum. & aristidem athemensem
uirum fide sapientiaq plenum.
dͦ ꝑserenum graminium legatum
libris de xp̃iana religione compositis
instructus atq eruditus p̾cepit ꝑ epis¬
tolam ad munitium fundanum ꝓcon¬
sulem asie datam. ut nemini liceret
xp̃ianos sine obiectu crminis aut ꝓba¬
tione dampnare. Idemq continuo pa¬
ter patriȩ insenatu ultra morem ma¬
iorum appellabatur: & uxor eus
angusta. Adrianus rem publicam
iustissimis legib ordinauit: bellum

Expanded text:
ti et attriti sunt. In Mesopotamia quoque ti et attriti sunt. In Mesopotamia quoque rebellantibus, jussu imperatoris, bellum illatum est. Itaque multa millia Judaeorum vasta caede deleta sunt. Sane Salaminam urbem Cypri, interfectis omnibaccolis deleuerunt. Traianus, ut quidam ferunt, apud Seleuciam Isauriae urbem profluuio uentris extinctus est. Anno ab Vrbe condita iani filius, duodecimus ab Augusto principatum adeptus, uno et uiginti annis imperauit. hic per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem Atheniensem, uirum fide sapientiaque plenum, et per Serenum Granium legatum libris de Christiana religione conpositis instructus atque eruditus, praecepit per epistulam ad Minucium Fundanum proconsule Asiae datam ut nemini liceret Christianos sine obiectu criminis aut probatione damnare; idemque continuo pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur et uxor eius Augusta. Hadrianus rempublicam iustissimis legibus ordinauit; bellum
Abbreviated transcription (Latin):
a nerone totis pͥuatis publicisq reb
inpensis condita repentino conflagꝰ¬
uit incendio: ut intelligeretur mis
sa etiam ab aliis ꝑsecutio in ipsius po¬
tissimȩ monim̾tis a quo pͥmum ex¬
orta eẽt: atq in ipso auctore puni¬
ri. Terre motu quatuor. urbes alis
subuerse. elea. mirma. phitane ꝯꝰ
mea & gretiȩ ciuitates duȩ ophintio¬
rum & orithorum. Tres galathiȩ ci¬
uitates eodem terre motu dirute: pan
ciuitatem. Incredibili deinde motu
sub un o tempore uidei quasi rabie ef¬
ferati: ꝑ diuersas terrarum partes ex¬
arserunt. Nam & ꝑtotam lidiam ad¬
uersus incolas atrocissima bella ges¬
serunt: quȩ adeo tunc interfectis cui¬
torib deleta ẽ ut nͥ postea adrianus
imꝑator. collectas illuc aliunde colo¬
nias deduxisset. uacua penitus ter¬
ra abraso habitatore mansisset. Egip¬
tum uero totam. &e cirenem & thebai¬
dam: cruentis seditionib turbauer̃t
In alexandria autem cõmisso p̃lio uic¬

Expanded text:
a Nerone totis priuatis publicisque rebus a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpensis condita, repentino conflagrauit incendio, ut intelsa etiam ab alio persecutio in ipsius potissime monimentis, a quo primum exorta esset, atque in ipso auctore puniri. Terraemotu quatuor urbes Asiae subversae, Elaea, Myrina, Pytanae, me; et Graecae civitates duae, Opuntiorum et Oriciorum. Tres Galatiae civitates eodem terraemotu dirutae. Pantcivitatem. Incredibili deinde motu sub uno tempore Judaei quasi rabie efferati per diversas terrarum partes exarsere. Nam per totam Libyam adversus incolas exarserunt, et atrocissima bella gesserunt: quae adeo tunc interfectis cultoribus desolata est, ut nisi postea Adrianus imnias deduxisset, vacua penitus terra abraso habitatore mansisset. Aegyptum voro totam, et Cyrenem, et Thebaidam, cruentis seditionibus turbaverunt. In Alexandriam autem commisso praelio, vic