comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
molita est: quod te ante tertium decimum diem ꝗͣ perculsus sum
securam nec quicquam tale metuentem aggredi uoluit: bene nos
longinquitas locorum diuiserat: bene aliquot annorum absentia
huic te malo preparauerat: redisti non ut uoluptatem ex filio per¬
ciperes: sed ut consuetudinem desiderii perderes. Si multo abfuis¬
ses fortius tulisses ipso interuallo desiderium molliente: si non re¬
cessisses. ultimum certe fructum biduo diutius uidendi filium tu¬
lisses. Nunc crudele fatum ita composuit. ut nec fortune mee in¬
teresses: nec absentie assuesceres: sed quanto ista duriora sunt:tã¬
to maior tibi uirtus aduocanda est: & uelut cum hoste noto ac sepe
iam uicto acrius est congrediendum: non ex intacto corpore tuo:
sanguis hic fluxit: per ipsas cicatrices percussa es: non est quod uta¬
ris excusatione muliebris nominis cui pene concessum est immode¬
ratum in lacrimas esse: eius est tempus non immensum tamen ideo

Expanded text:
molita est, quod te ante tertium demum diem quam perculsus sum, molita est, quod te ante tertium demum diem quam perculsus sum, securam nec quicquam tale metuentem digredi voluit. Bene nos longinquitas locorum diviserat, bene aliquot annorum absentia huic te malo praeparaverat. Redisti, non ut voluptatem ex filio perciperes, sed ut consuetudinem desiderii perderes. Si multo ante afuisses, fortius tulisses ipso intervallo desiderium molliente; si non recessisses, ultimum certe fructum biduo diutius videndi filium tulisses. Nunc crudele fatum ita composuit, ut nec fortunae meae interesses nec absentiae adsuesceres. Sed quanto ista duriora sunt, tanto maior tibi virtus advocanda est et velut cum hoste noto ac saepe iam victo acrius congrediendum. Non ex intacto corpore tuo sanguis hic fluxit; per ipsas cicatrices percussa es. Non est quod utaris excusatione muliebris nominis, cui paene concessum est immoderatum in lacrimas ius, non immensum tamen ; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
stre tanquam aliis rebus utereris pepercisti: & ex honoribus nostris
nihil ad te nisi uoluptas & impensa pertinuit: nunquam indulgẽ¬
tia adutilitatem respexit. Non potes itaq ea in erepto filio desi¬
derare que in incolumi nunquam ad te pertinere duxisti: illo om¬
nis consolatio mihi uertenda est unde uera uis materni doloris ori¬
tur. Ego complexu filii carissimi careo: non conspectu eius nõ ser¬
mone possum frui. Ubi est ille quo uiso tristem uultum relaxaui:
in quo omnes solicitudines meas deposui: ubi colloquia quorum in¬
explebilis eram: ubi custodia quibus libentius ꝗͣ femina familiari¬
us ꝗͣ mater intereram : ubi ille occursus: ubi matre uisa semper pu¬
erilis ilaritas: Adicis istis loca ipsa gratulationum & conuictuum:
& ut necesse est efficacissimas ad uexandos animos recentis conuer-¬
sationis notas. Nam hoc quoque aduersus te crudeliter fortuna

Expanded text:
strae, tamquam alienis rebus utereris, pepercisti et ex honoribus nostris strae, tamquam alienis rebus utereris, pepercisti et ex honoribus nostris nihil ad te nisi voluptas et impensa pertinuit. Numquam indulgentia ad utilitatem respexit ; non potes itaque.ea in erepto filio desiderare, quae in incolumi numquam ad te pertinere duxisti. Illo omnis consolatio mihi vertenda est, unde vera vis materni doloris oritur : " Ergo complexu fili carissimi careo ; non conspectu eius, non sermone possum frui I Ubi est ille, quo viso tristem vultum relaxavi, in quo omnes sollicitudines meas deposui ? Ubi conloquia, quorum inexplebilis eram ? Ubi studia, quibus libentius quam femina, familiarius quam mater intereram ? Ubi ille occursus ? Ubi matre visa semper puerilis hilaritas ? " Adicis istis loca ipsa gratulationum et convictuum et, ut necesse est, efficacissimas ad vexandos animos recentis conversationis notas. Nam hoc quoque adversus te crudeliter fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
adorant.Quoniam meo nomine nihil habes mater carissima qđ
te in infinitas lacrimas agat: sequitur ut cause tue te stimulent
sunt autem due. Nam aut illud te mouet quod aliquod presidiũ
uideris amisisse: aut illud quod desiderium ipsum perse pati non
potes.Prior pars mihi leuiter perstringenda est.Noui enim ani¬
mum tuum nihil in suis preter ipsos amantem: uiderint ille ma¬
tres que potentiam liberorum muliebri impotentia exercent que
quia feminis honores non licet gerere per illos ambitiose sunt: que
patrimonia filiorum & ex hauriunt & captant: que eloquentiam
commodando aliis fatigant. Tu liberorum tuorum bonis plurimũ
gauisa es. minimum usa. tu libertati nostre semper imposuisti mo¬
dum: cum tue non imponeres: Tu filia familie locupletibus filiis
ultro contulisti: tu patrimonia nostra sic administrasti: ut tan¬
quam in tuis laborares: tanquam alienis abstineres: tu gratie no¬

Expanded text:
adorant. Quoniam meo nomine nihil habes, mater carissima, quod adorant. Quoniam meo nomine nihil habes, mater carissima, quod te in infinitas lacrimas agat, sequitur ut causae tuae te stimulent. Sunt autem duae ; nam aut illud te movet, quod praesidium aliquod videris amisisse, aut illud, quod desiderium ipsum per se pati non potes. Prior pars mihi leviter perstringenda est ; novi enim animum tuum nihil in suis praeter ipsos amantem. Viderint illae matres, quae potentiam liberorum muliebri impotentia exercent, quae, quia feminis honores non licet gerere, per illos ambitiosae sunt, quae patrimonia filiorum et exhauriunt et captant, quae eloquentiam commodando aliis fatigant. Tu liberorum tuorum bonis plurimum gavisa es, minimum usa; tu liberalitati nostrae semper imposuisti modum, cum tuae non imponeres ; tu filia familiae locupletibus filiis ultro contulisti; tu patrimonia nostra sic ad- ministrari, ut tamquam in tuis laborares, tamquam alienis abstineres; tu gratiae no
Abbreviated transcription (Latin):
quibus alii opprimuntur euertit: ipsas miserias infularum loco ha¬
bet: quando ita affecti sumus ut nihil eque magna apud nos admi-¬
ratione occupet: ꝗͣ homo fortiter miser. Ducebatur athenis ad su¬
plicium aristides: cui quisquis occurrerat deiciebat oculos & inge¬
miscebat non tanquam in hominem iustum: sed tanquam in ipsã
iustitiam animaduerteretur. inuentus est tamen qui in faciem
eius inspueret: poterat ob hoc moleste ferre quod sciebat neminẽ
id ausurum puri oris: at ille abstersit faciem & subridens ait comi¬
tanti se magistratui: ad mone istum ne postea tam improbe obsci¬
tet: hoc fuit contumeliam ipsi contumelie facere. Scio quosdam di¬
cere contemptu nihil esse grauius: mortem ipsis potiorem uideri:
Nic ego respondebo exilium sepe contemptione omni carere. Si ma¬
gnus uir cecidit magnus iacuit: non magis illum contemni ꝗͣ cum
edium sacrarum ruine calcantur: quas religiosi eque ac stantes

Expanded text:
quibus alii opprimuntur, evertit, ipsas miserias infularum loco haquibus alii opprimuntur, evertit, ipsas miserias infularum loco habet, quando ita adfecti sumus, ut nihil aeque magnam apud nos admirationem occupet quam homo fortiter miser. Ducebatur Athenis ad supplicium Aristides, cui quisquis occurrerat deiciebat oculos et ingemescebat, non tamquam in hominem iustum sed tamquam in ipsam iustitiam animadverteretur; inventus est tamen, qui in faciem eius inspueret. Poterat ob hoc moleste ferre, quod sciebat neminem id ausurum puri oris ; at ille abstersit faciem et subridens ait comitanti se magistratui: " Admone istum, ne postea tam improbe oscitet." Hoc fuit contumeliam ipsi contumeliae facere. Scio quosdam dicere contemptu nihil esse gravius, mortem ipsis potiorem videri. His ego respondebo et exilium saepe contemptione omni carere. Si magnus vir cecidit, magnus iacuit, non magis illum contemni, quam aedium sacrarum ruinae calcantur, quas religiosi aeque ae stantis
Abbreviated transcription (Latin):
preteribit. Non singula uitia ratio sed omnia pariter prosternit
in uniuersum: semel uincitur ignominia. tu putas quenquam sapi¬
entem moueri posse qui omnia inse reposuit: qui ab opinionibus uul¬
gi secessit: plus etiam ꝗͣ ignominia est mors ignominiosa. Socrates
tamen eodem illo uultu quo triginta tiramnos solus aliquando in
ordinem redegerat: carcerem intrauit. ignominiam detracturus¬
ipsi loco. neq enim poterat carcer uideri in quo socrates erat. Quis
usque eo ad conspiciendam ueritatem excecatus est ut ignominiam
putet. M. catonis fuisse duplicem in petitione preture & consulatus
repulsam: ignominia illa preture & consulatus fuit quibus excato¬
ne honor habebatur. Nemo ab alio contemnitur nisi a se ante con¬
temptus est. humilis & proiectus animus fit isti contumelie oportu¬
nus: qui uero aduersus seuissimos casus se extollit: & ea mala tibi

Expanded text:
praeteribit. Non singula vitia ratio sed pariter omnia prosternit; praeteribit. Non singula vitia ratio sed pariter omnia prosternit; in universum semel vincitur." Ignominia tu putas quemquam sapientem moveri posse, qui omnia in se reposuit, qui ab opinionibus vulgi secessit ? Plus etiam quam ignominia est mors ignominiosa. Socrates tamen eodem illo vultu, quo triginta tyrannos solus aliquando in ordinem redegerat, carcerem intravit ignominiam ipsi loco detracturus ; neque enim poterat carcer videri in quo Socrates erat. Quis usque eo ad conspiciendam veritatem excaecatus est, ut ignominiam putet Marci Catonis fuisse duplicem in petitione praeturae et consulatus repulsam ? Ignominia illa praeturae et consulatus fuit, quibus ex Catone honor habebatur. Nemo ab alio contemnitur, nisi a se ante contemptus est. Humilis et proiectus animus sit isti contumeliae opportunus ; qui vero adversus saevissimos casus se extollit et ea mala,
Abbreviated transcription (Latin):
esponderi potest quid artificiose ista deducis que singula sustineri:
possunt: collata non possunt. Commutatio loci tolerabilis est si tantũ
locum mutes: paupertas tolerabilis: si ignominia absit: que uel sola
opprimere animos solet. Aduersus hunc quisquis me malorum tur¬
bo terrebit: his uerbis utendum erit: si contra unam quanlibet partẽ
fortune satis tibi roboris est: idem aduersus omnes erit. Cum semel
uirtus animum indurauerit: undique in uulnerabilem prestat. Si
auaritia dimisit uehementissima generis humani pestis: moram tibi
ambitio non faciet: si ultimum diem non quasi penam sed quasi natu¬
re legem: ex quo pectore metum mortis eieceris: in id nullius rei timor
audebit intrare. Si cogitas libidinem non uoluptatis causa homini
datam: sed propagandi generis: quem non uiolauerit hoc secretum
& infixum uisceribus ipsis exitium: omnis alia cupiditas in tactum

Expanded text:
Responderi potest: " Quid artificiose ista diducis, quae singula sustineri Responderi potest: " Quid artificiose ista diducis, quae singula sustineri possunt, conlata non possunt ? Commutatio loci tolerabilis est, si tantum locum mutes ; paupertas tolerabilis est, si ignominia absit, quae vel sola opprimere animos solet." Adversus hunc, quisquis me malorum turba terrebit, his verbis utendum erit : "Si contra unam quamlibet partem fortunae satis tibi roboris est, idem adversus omnis erit. Cum semel animum virtus induravit, undique invulnerabilem praestat. Si avaritia dimisit, vehementissima generis humani pestis, moram tibi ambitio non faciet; si ultimum diem non quasi poenam, sed quasi naturae legem aspicis, ex quo pectore metum mortis eieceris, in id nullius rei timor audebit intrare ; si cogitas libidinem non voluptatis causa homini datam, sed propagandi generis, quem non violaverit hoc secretum et infixum visceribus ipsis exitium, omnis alia cupiditas intactum
Abbreviated transcription (Latin):
sisse: & ab eo desertum esse rus: quod senatui publice curari dum
ab esset regulus placuit: fuit ne tanti seruum non habere ut colo¬
nus eius populus romanus esset: Scipionis filie ex erario dotem ce¬
perunt: quia nihil illis reliquerat pater: equum hercules erat rem¬
publicam tributum scipioni semel conferre: cum a carthagine sem¬
per exigeret. O felices uiros puellarum quibus populus romanus lo¬
co soceri fuit: beatiores ne istos putas quorum pantomime decies se¬
stertio nubunt: ꝗͣ scipionem cuius liberi a senatu tutore suo indotem
es graue acceperunt: Dedignatur aliquis paupertatem cuius tam
clare imagines sunt: indignatur exul aliquid sibi deesse cum defu¬
erit scipioni dos : regulo mercennarius : menenio funus: cum omni¬
bus illis quod deerat ideo honestius suppletum sit quia defuerat: hic
ergo aduocatis non tantum tuta est. sed etiam gratiosa paupertas:

Expanded text:
sisse et ab eo desertum esse rus, quod senatui publice curari, dum sisse et ab eo desertum esse rus, quod senatui publice curari, dum abesset Regulus, placuit. Fuitne tanti servum non habere, ut colonus eius populus Romanus esset? Scipionis filiae ex aerario dotem acceperunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum me hercules erat populum Romanum tributum Scipioni semel conferre, cum a Carthagine semper exigeret. O felices viros puellarum, quibus populus Romanus loco soceri fuit! Beatioresne istos putas, quorum pantomimae deciens sestertio nubunt, quam Scipionem, cuius liberi a senatu, tutore suo, in dotem aes grave acceperunt ? Dedignatur aliquis paupertatem, cuius tam clarae imagines sunt ? Indignatur exsul aliquid sibi deesse, eum defuerit Scipioni dos, Regulo mercennarius, Menenio funus, cum omnibus illis quod deerat ideo honestius supple- tum sit, quia defuerat ? His ergo advocatis non tantum tuta est, sed etiam gratiosa paupertas.
Abbreviated transcription (Latin):
uperibus exequat: sumunt quosdam dies cum iam illos diuinarum
tedium cepit quibus humi cenent: & remoto auro argentoq fictili¬
bus utantur: dementes hoc quod aliquando concupiscunt: semper
tis exercet: quam uoluptatis causa imitantur. Me quidem quotiẽs
ad antiqua exempla respexi: paupertatis uti solatiis pudet. quo¬
niam quidem eo temporum luxuria prolapsa est: ut maius uiaticũ
exulum sit ꝗͣ olim patrimonium fuit principum. unum fuisse ho¬
mero seruum: tres platoni: nullum zenoni: a quo cepit stoicorum
rigida ac uirilis sapientia satis constat. Num ergo quisquam eos
misere uixisse dicet: ut non ipse miserrimus obhoc omnibus uideatͤ.
Menenius agrippa qui inter patres ac plebem publice gratie seques¬
ter fuit: ere collato funeratus est.Attilius regdulus cum penos in
africa funderet ad senatum scripsit mercennarium suum disces¬

Expanded text:
uperibus exaequat; sumunt quosdam dies, eum iam illos divitiarum uperibus exaequat; sumunt quosdam dies, eum iam illos divitiarum taedium cepit, quibus humi cenent et remoto auro argentoque fictilibus utantur. Dementes ! hoc quod aliquando concupiscunt, semper tis excaecat, quos timor paupertatis exercet, quam voluptatis causa imitantur! Me quidem, quotiens ad antiqua exempla respexi, paupertatis uti solaciis pudet, quoniam quidem eo temporum luxuria prolapsa est, ut maius viaticum exulum sit, quam olim patrimonium principum fuit. Unum fuisse Homero servum, tres Platoni, nullum Zenoni, a quo coepit Stoicorum rigida ac virilis sapientia, satis constat. Num ergo quisquam eos misere vixisse dicet, ut non ipse miserrimus ob hoc omnibus videatur ? Menenius Agrippa, qui inter patres ac plebem publicae gratiae sequester fuit, aere conlato funeratus est. Atilius Regulus, eum Poenos in Africa funderet, ad senatum scripsit mercennarium suum disces
Abbreviated transcription (Latin):
tempus immittitur: corpusculum hoc custodia & uinculum ani¬
mi huc atq illuc iactatur. In hoc supplicia in hoc latrocinia in hoc
morbi exercentur : animus quidem ipse sacer & eternus est: & cui
non possit inici manus. Ne me putes ad eleuanda in commoda pau¬
pertatis quam nemo grauem sentit nisi qui putat uti tantum pre¬
ceptis sapientum. Primum aspice quantum maior pars sit paupe¬
rum: quos nihilo notabis tristiores solicitioresq diuitibus: immo ne¬
scio an letiores sint: quod animus eorum in pauciora distringitur.
Transeamus a pauperibus: ueniamus ad locupletes: ꝗͣ multa tempo¬
ra sunt quibus pauperibus similes sunt: circuncise sunt peregrinã¬
tium sarcine: & quotiens festinationem necessitas itineris exegit
comitum turba dimittitur. Milites quotam partem rerum suaꝵ
secum habent: cum omnem apparatum castrensis disciplina sũ mo¬
ueat: hec tantum illos conditio temporum aut locorum inopia pa¬

Expanded text:
tempus immittitur. Corpusculum hoc, custodia et vinculum anitempus immittitur. Corpusculum hoc, custodia et vinculum animi, huc atque illuc iactatur ; in hoc supplicia, in hoc latro- cinia, in hoc morbi exercentur. Animus quidem ipse sacer et aeternus est et cui non possit inici manus. Ne me putes ad elevanda incommoda paupertatis, quam nemo gravem sentit, nisi qui putat, uti tantum praeceptis sapientium, primum aspice, quanto maior pars sit pauperum, quos nihilo notabis tristiores sollicitioresque divitibus ; immo nescio an eo laetiores sint, quo animus illorum in pauciora distringitur. Transeamus opes paene inopes, veniamus ad locupletes. Quam multa tempora sunt, quibus pauperibus similes sint ! Circumcisae sunt peregrinantium sarcinae et quotiens festinationem necessitas itineris exegit, comitum turba dimittitur. Militantes quotam partem rerum suarum secum habent, cum omnem apparatum castrensis disciplina summoveat? Nec tantum condicio illos temporum aut locorum inopia pa
Abbreviated transcription (Latin):
quoque opibus paupertas sequetur. Necessariis rebus & exilia suffi-¬
ciunt superuacuis nec regna. Animus est qui diuites facit. hic in
exilia sequitur & in solitudinibus asperrimis cum quantum satis ẽ
sustinendo corpori inuenit: ipse bonis suis habundat & fruitur. ni¬
hilad animum pecunia pertinet: non magis ꝗͣ ad deos immortales.
omnia ista que imperita ingenia & nimis corporibus suis addicta su¬
spiciunt. lapides: aurum: argentum: & magni leuatiq mensarum
orbes. terrena sunt pondera que non potest amare sincerus animus
ac nature sue memor: leuis ipse & expers: & quandocunque emissus
fuerit ad summa emicaturus. interim quantum per moras mem¬
brorum & hanc circunfusam grauem sarcinam licet celeri & uolu¬
cri cogitatione diuina perlustrat. Ideoq: nec exulare unquam
potest liber: & deis cognatus & omni mundo omniq: euo par.Nam
cogitatio eius circa omne celum & in omne preteritum futurũ ꝙ

Expanded text:
quoque opibus paupertas sequetur. Necessariis rebus et exilia suffiquoque opibus paupertas sequetur. Necessariis rebus et exilia sufficiunt, supervacuis nec regna. Animus est, qui divites facit ; hic in exilia sequitur et in solitudinibus asperrimis, eum quantum satis est sustinendo corpori invenit, ipse bonis suis abundat et fruitur. Pecunia ad animum nihil pertinet, non magis quam ad deos immortalis. Omnia ista, quae imperita ingenia et nimis corporibus suis addicta suspiciunt, lapides, aurum, argentum et magni levatique mensarum orbes terrena sunt pondera, quae non potest amare sincerus animus ac naturae suae memor, levis ipse, expeditus et, quandoque emissus fuerit, ad summa emicaturus ; interim quantum per moras membrorum et hanc circumfusam gravem sarcinam licet, celeri et volucri cogitatione divina perlustrat. Ideoque nec exulare umquam potest, liber et deis cognatus et omni mundo omnique aevo par ; nam cogitatio eius circa omne caelum it, in omne praeteritum futurumque
Abbreviated transcription (Latin):
restitueris nihil ages: plus enim restituendo deerit ex eo quod cu¬
pit ꝗͣ exuli ex eo quod habuit. Sed desiderat aureis fulgentem ua¬
sis supellectilem: & antiquis nominibus artificum argentum nobile.
es paucorum insania pretiosum & seruorum turbam que quanuis
magnam domum angustet. iumentorum corpora differcta & co¬
acta pinguescere: & nationum omnium lapides. Ista congerantur
licet nunquam explebunt in explebilem animum: non magis ꝗͣ ul.¬
lus sufficiet humor ad satiandum eum cuius desiderium non ex
inopia sed ex estu ardentium uiscerum oritur. Non enim sitis illa
sed morbus est: nec hoc inpecunia tantum aut alimentis euenit: ea¬
dem natura est in omni desiderio: quod non modo ex inopia sed exui¬
tio nascitur: quicquid illi congesseris non finis erit cupiditatis sedt
gradus. Qui continebit itaq se intranaturalem modum: pauper¬
tatem non sentiet: qui naturalem modum excedit eum in summis

Expanded text:
restituens, nihil ages ; plus enim restituendo deerit ex eo, quod curestituens, nihil ages ; plus enim restituendo deerit ex eo, quod cupit, quam exsuli ex eo, quod habuit. Sed desiderat aureis fulgentem vasis supellectilem et antiquis nominibus artificum argentum nobile, aes paucorum insania pretiosum et servorum turbam, quae quamvis magnam domum angustet, iumentorum corpora differta et coacta pinguescere et nationum omnium lapides : ista congerantur licet, numquam explebunt inexplebilem animum, non magis quam ullus sufficiet umor ad satiandum eum, cuius deside- rium non ex inopia, sed ex aestu ardentium viscerum oritur ; non enim sitis illa, sed morbus est. Nec hoc in pecunia tantum aut alimentis evenit. Eadem natura est in omni desiderio, quod modo non ex inopia, sed ex vitio nascitur ; quidquid illi congesseris, non finis erit cupiditatis, sed gradus. Qui continebit itaque se intra naturalem modum, paupertatem non sentiet; qui naturalem modum excedet, eum in summis
Abbreviated transcription (Latin):
ad imitationem sui solicitaret etiam sine malis exemplis per se do-¬
cilem: hec accidunt diuitias non ad rationem reuocantibus cuius:
certi fines sunt: sed ad uitiosam consuetudinem: cuius immensum
& in comprehensibile arbitrium est: cupiditati nihil satis est.na¬
ture satis est etiam parum. Nullum ergo paupertas exulis in com¬
modum habet: nullum enim tam in ops exilium est. quod non alen-¬
do homini habunde fertile sit: An uestem ac domum desideratu¬
rus est exul: si hec quoque ad usum tantum desiderabit: neq tectũ
ei deerit neq uelamentum. Eque enim exiguo tegitur corpus ꝗͣ
alitur. Nihil enim homini natura quod necessarium faciebat fe¬
cit operosum: sed desiderat saturatam multo conchilio purpurã
intextam auro uariisq & coloribus distinctam & artibus. Non
fortune iste uitio sed suo pauper est: etiam si illi quicquid animi sit

Expanded text:
ad imitationem sui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se doad imitationem sui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se docilem. Haec accidunt divitias non ad rationem revocantibus, cuius certi fines sunt, sed ad vitiosam consuetudinem, cuius immensum et incomprensibile arbitrium est. Cupiditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. Nullum ergo paupertas exulis incommodum habet ; nullum enim tam inops exilium est, quod non alendo homini abunde fertile sit. "At vestem ac domum desideraturus est exsul." Haec quoque ad usum tantum desiderabit : neque tectum ei deerit neque velamentum ; aeque enim exiguo tegitur corpus quam alitur. Nihil homini natura, quod necessarium faciebat, fecit operosum. Sed desiderat saturatam multo conchylio purpuram, intextam auro variisque et coloribus distinctam et artibus : non fortunae iste vitio, sed suo pauper est. Etiam si illi quidquid amisit
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina sua seculum infecit: cuius exitum nosse operepretium est.
Cum sestertium milies in culinam coniecisset: cum tot congiaria prin¬
cipum & ingens capitolii uectigal singulis commessationibus exor¬
buisset: ere alieno oppressus rationes suas tunc primum coactus in-¬
spexit superfuturum sibi sestertium centius computauit: & uelut
in ultima fame uicturus: si insestertio centies uixisset ueneno uitã
finiuit. Quanta luxuria erat cui centies sextertium egestas fuit:
in uno: & puta pecunie modum adrem corporis pertinere non a¬
nimi: sestertium centies aliquis extimuit: & quod alii uoto petũt
ueneno fugit: Illi uero tam praue mentis homini ultima potio sa-¬
luberrima fuit. Tunc uenena edebat bibebatꝙ cum immensis epu-¬
lis non delectaretur tantum sed gloriaretur: cum uitia sua ostenta-¬
ret: cum ciuitatem suam inluxuriam conuerteret: cum iuuentutẽ

Expanded text:
disciplina sua saeculum infecit." Cuius exitum nosse operae pretium est. disciplina sua saeculum infecit." Cuius exitum nosse operae pretium est. Cum sestertium milliens in culinam coniecisset, cum tot congiaria principum et ingens Capitolii vectigal singulis comisationibus exsorpsisset, aere alieno oppressus rationes suas tune primum coactus inspexit. Superfuturum sibi sestertium centiens computavit et velut in ultima fame victurus, si in sestertio centiens vixisset, veneno vitam finivit. Quanta luxuria erat, cui centiens sestertium egestas fuit ! I nunc et puta pecuniae modum ad rem pertinere, non animi. Sestertium centiens aliquis extimuit et, quod alii voto petunt, veneno fugit ! Illi vero tam pravae mentis homini ultima potio saluberrima fuit. Tune venena edebat bibebatque, eum immensis epulis non delectaretur tantum, sed gloriaretur, eum vitia sua ostentaret, eum civitatem in luxuriam suam converteret, eum iuventutem
Abbreviated transcription (Latin):
bene cesserit negotiatio multum militia retulerit: cum indagati
undique cibi coierint.: non habebitis ubi istos apparatus uestros col-¬
locetis. Quid tam multa conquiritis: scilicet maiores nostri quoꝵ
uirtus etiam nunc uitia nostra sustentat: infelices erant qui sibi
manu sua parabant: quibus terra cubile erat: quorum tecta non¬
dum auro fulgebant: quorum templa nondum gemmis nitebãt
It aq tunc per fictiles deos religiose iurabatur: qui illos inuocauerãt
ad hostem morituri ne fallerent redibant. Scilicet minus beate ui¬
uebat dictator noster qui samnitium legatos audiuit: cum uilissimũ
cibum in foco ipse manu sua uersaret: illa qua iam sepe hostem percus¬
serat: laureamq in capitolini iouis gremio reposuerat: ꝗͣ apicius no¬
stra etate uixit: qui in ea urbe exqua aliquando philosophi uolũt
corruptores iuuentutis abire iussi sunt: scientiam popine professus

Expanded text:
bene cesserit negotiatio, multum militia rettulerit, eum indagati bene cesserit negotiatio, multum militia rettulerit, eum indagati undique cibi coierint, non habebitis, ubi istos apparatus vestros conlocetis. Quid tam multa conquiritis ? Scilicet maiores nostri, quorum virtus etiamnunc vitia nostra sustentat, infelices erant, qui sibi manu sua parabant cibum, quibus terra cubile erat, quorum tecta nondum auro fulgebant, quorum templa nondum gemmis nitebant. Itaque tune per fictiles deos religiose iurabatur ; qui illos invocaverant, ad hostem morituri, ne fallerent, redibant. Scilicet minus beate vivebat dictator noster, qui Samnitium legatos audit, eum vilissimum cibum in foco ipse manu sua versaret, illa, qua iam saepe hostem percusserat laureamque in Capitolini Iovis gremio reposuerat, quam Apicius nostra memoria vixit, qui in ea urbe, ex qua aliquando philosophi velut corruptores iuventutis abire iussi sunt, scientiam popinae professus
Abbreviated transcription (Latin):
cena fieret. O miserabiles quorum palatus nisi ad pretiosos cibos nõ
excitatur: pretiosos autem non eximius sapor: aut aliqua faucium
dulcedo sed raritas & difficultas parandi facit: alioquin si ad sanam
illi mentem placeat reuerti: quid opus est tot artibus uentri seruien¬
tibus : quid mercaturis: quid uastatione siluarum: quid profundi
perscrutatione : passim iacent alimenta que rerum natura omnibus
locis disposuit: sed hec uelut ceci transeunt: & omnes regiones perua¬
gantur: maria transeunt: & cum famem exiguo possint sed are: ma¬
gno irritant: libet dicere quid deducitis naues: quid manus aduer¬
sus feras: & aduersus homines armatis: quid tanto tumultu discur¬
ritis: quid opes opibus aggeratis: non uultis cogitare ꝗͣ parua nobis
corpora sint. non ne furor & ultimus mentium error est : cum tam¬
moueatis fines: nunquam tamen corpora uestra laxabitis. Cum

Expanded text:
cena fieret. O miserabiles, quorum palatum nisi ad pretiosos cibos non cena fieret. O miserabiles, quorum palatum nisi ad pretiosos cibos non excitatur ! Pretiosos autem non eximius sapor aut aliqua faucium dulcedo sed raritas et difficultas parandi facit. Alioqui, si ad sanam illis mentem placeat reverti, quid opus est tot artibus ventri servientibus ? Quid mercaturis ? Quid vastatione silvarum ? Quid profundi perscrutatione ? Passim iacent alimenta, quae rerum natura omnibus locis disposuit, sed haec velut caeci transeunt et omnes regiones pervagantur, maria traiciunt et, cum famem exiguo possint sedare, magno irritant. Libet dicere : " Quid deducitis naves ? Quid manus et adversus feras et adversus homines armatis ? Quid tanto tumultu discurritis ? Quid opes opibus adgeritis ? Non vultis cogitare, quam parva vobis corpora sint ? Nonne furor et ultimus mentium error est, eum tamoveatis fines ; numquam tamen corpora vestra laxabitis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
quorum luxuria tam inuidiosi imperii fines transcendit: ultra pha¬¬
sim capi uolunt: quod ambitiosam popinam instruat: nec piget apar¬
this a quibus non dum penas repetimus aues petere: undique conue¬
hunt: omnia nota fastidientigule quod dissolutus delitiis stomacus
Quix admittat. ab ultimo portatur occeano. Uomunt ut edant. edunt
ut uomant: & epulas quas toto orbe conquirunt: nec coquere dignan¬
tur: ista siquis despicit: quid illi paupertas nocet: siquis concupiscit
illi paupertas etiam quid prodest: inuitus enim sanatur & si reme¬
dia ne coactus quidem recipit: interim certe dum non potest illa no¬
lenti similis est.C. cesar augustus quem mihi uidetur rerum natura
dedisse ut ostenderet quid summa uitia in summa fortuna possent.
centies sestertio cenauit uno die: & in hoc omnium aduitus ingenio
uix tamen inuenit quomodo trium prouinciarum tributum una

Expanded text:
quorum luxuria tam invidiosi imperii fines transcendit ! Ultra Phaquorum luxuria tam invidiosi imperii fines transcendit ! Ultra Phasin capi volunt, quod ambitiosam popinam instruat, nec piget a Parthis, a quibus nondum poenas repetimus, aves petere. Undique convehunt omnia, nota ignota, fastidienti gulae ; quod dissolutus deliciis stomachus vix admittat, ab ultimo portatur oceano ; vomunt ut edant, edunt ut vomant, et epulas, quas toto orbe conquirunt, nec concoquere dignantur. Ista si quis despicit, quid illi paupertas nocet ? Si quis concupiscit, illi paupertas etiam prodest ; invitus enim sanatur et, si remedia ne coactus quidem recipit, interim certe, dum non potest, illa nolenti similis est. C. Caesar, quem mihi videtur rerum natura edidisse, ut ostenderet, quid summa vitia in summa fortuna possent, centiens sestertio cenavit uno die ; et in hoc omnium adiutus ingenio vix tamen invenit, quomodo trium provinciarum tributum una
Abbreviated transcription (Latin):
ui primum rei occurret: cui parti se opponet: Aget illum perom¬
nes terras uictoria sua: illum suspiciant & colant gentes: tu uiue
bruto miratore contentus. Bene ergo exilium tulit marcellus: nec
quicquam in animo eius mutauit loci mutatio: quanuis eum pau¬
pertas sequeretur: in qua nihil mali esse: quisquis modo non dum
peruenit in insaniam omnia subuertentis auaritie atq luxurie.
intelligit. Quantulum enim est quod intutelam hominis necessa¬
rium sit: & cui deesse hoc potest ullam modo uirtutem habenti
quod ad me quidem pertinet: intelligo me non opes sed occupa¬
tiones perdidisse: corporis exigua desideria sunt: frigus sum moue¬
ri uult alimentis famem ac sitim extinguere: quicquid extra con¬
cupiscitur uitiis non usibus laboratur. Non est necesse omne perscru¬
tari profundum: nec strage anim alium uentrem onerare: nec con¬
chilia ultimi maris ex ignoto litore eruere. Dii istos deeq perdant

Expanded text:
Cui primum rei occurret ? Cui parti se opponet ? Aget illum per omCui primum rei occurret ? Cui parti se opponet ? Aget illum per omnes terras victoria sua. Illum suspiciant et colant gentes ; tu vive Bruto miratore contentus ! " Bene ergo exilium tulit Marcellus nec quicquam in animo eius mutavit loci mutatio, quamvis eam paupertas sequeretur. In qua nihil mali esse, quisquis modo nondum pervenit in insaniam omnia subvertentis avaritiae atque luxuriae, intellegit. Quantulum enim est, quod in tutelam hominis necessarium sit ! Et cui deesse hoc potest ullam modo virtutem habenti ? Quod ad me quidem pertinet, intellego me non opes sed occupationes perdidisse. Corporis exigua desideria sunt. Frigus summoveri vult, alimentis famem ac sitim extinguere; quidquid extra concupiscitur, vitiis, non usibus laboratur. Non est necesse omne perscrutari profundum nec strage animalium ventrem onerare nec conchylia ultimi maris ex ignoto litore eruere ; dii istos deaeque perdant,
Abbreviated transcription (Latin):
bruti habere animum uiderentur: & non pro marcello: sed pro se de¬
precari ne exules essent: si sine illo fuissent: & plus multo consecutus
est quo die illum exulem brutus relinquere non potuit: cesar uide-¬
re: contigit enim illi testimonium utriusque: brutus sine in arcel-¬
lo reuerti sedoluit: cesar erubuit. Non dubitas quin se ille marcel¬
lus tantus uir sic ad tolerandum equo animo exilium sepe adhortatus
sit. Quod patria cares non est miserum: ita te disciplinis imbuisti: ut
scires omnem locum sapienti uiro patriam esse: quid porro hic qui
te expulit: non is per annos decem patria caruit contimios : propa¬
gandi sine dubio imperii causa: sed nempe caruit.Nunc ecce trahit¬
ad ipsum se illum africa resurgentis belli minis plena: trahit hispa-¬
nia: que fractas & afflictas partes refouet. trahit egyptus infida
totus denique orbis qui ad occasionem confusi imperii intentus est.

Expanded text:
Bruti habere animum viderentur et non pro Marcello sed pro se deBruti habere animum viderentur et non pro Marcello sed pro se deprecari, ne exules essent, si sine illo fuissent ; sed plus multo consecutus est, quo die illum exulem Brutus relinquere non potuit. Caesar videre. Contigit enim illi testimonium utriusque : Brutus sine Marcello reverti se doluit, Caesar erubuit. Num dubitas, quin se ille Marcellus tantus vir sic ad tolerandum aequo animo exilium saepe adhortatus sit : " Quod patria cares, non est miserum. Ita te disciplinis imbuisti, ut scires omnem locum sapienti viro patriam esse. Quid porro ? Hic, qui te expulit, non ipse per annos decem continuos patria caruit ? Propagandi sine dubio imperii causa ; sed nempe caruit. Nunc ecce trahit illum ad se Africa resurgentis belli minis plena, trahit Hispania, quae fractas et adflictas partes refovet, trahit Aegyptus infida, totus denique orbis, qui ad occasionem concussi imperii intentus est.
Abbreviated transcription (Latin):
exilium graue est in quo licet cum hoc ire comitatu: brutus in eo li¬
bro quemꝰ de uirtute composuit. ait se marcellum uidisse mitilenis¬
exulantem: & quantum modo natura hominis pateretur beatis¬
sime uiuentem: neq unquam cupidiorem bonarum artium ꝗͣ illo
tempore. Itaq adicit uisum sibi semagis in exilium ire qui sine illo
rediturus esset: ꝗͣ illum in exilium relinqui. O fortunatiorem mar¬
cellum eo tempore quo ex ilium suum bruto approbauit: ꝗͣ quo rei
publice consulatum. Quantus ille uir fuit qui effecit ut aliquis ex¬
ul sibi uideretur: quod ab exule recederet: quantus uir fuit qui in
admirationem sui adduxit hominem:etiam catoni suo mirandum :
Idem brutus ait .C. cesarem mitilenas preteruectum quia non susti-¬
neret uidere deformatum uirum. Illi quidem reditum impetrauit
senatus publicis precibus tam sollicitus ac mestus ut omnes illo die

Expanded text:
exilium grave est, in quod licet eum hoc ire comitatu." Brutus in eo liexilium grave est, in quod licet eum hoc ire comitatu." Brutus in eo libro, quem de virtute composuit, ait se Marcellum vidisse Mytilenisexulantem et, quantum modo natura hominis pateretur, beatissime viventem neque umquam cupidiorem bonarum artium quam illo tempore. Itaque adicit visum sibi se magis in exilium ire, qui sine illo rediturus esset, quam illum in exilio relinqui. O fortunatiorem Marcellum eo tempore, quo exilium suum Bruto adprobavit, quam quo rei publicae consulatum ! Quantus ille vir fuit, qui effecit, ut aliquis exul sibi videretur, quod ab exule recederet ! Quantus vir fuit, qui in admirationem sui adduxit hominem etiam Catoni suo mirandum ! Idem Brutus ait C. Caesarem Mytilenas praetervectum, quia non sustineret videre deformatum virum. Illi quidem reditum impetravit senatus publicis precibus tam sollicitus ac maestus, ut omnes illo die
Abbreviated transcription (Latin):
lectant: ad illa adducendus est que ubique eque apparent: ubiꝙ
eque splendent: & hoc cogitandum est. ista ueris bonis perfalsa &
praue dicta credita obstare: quo longiores porticus expedierint.
quo altius turres sustulerint: quo latius uicos correxerint: quo⁊
depressius estiuos specus fodierint quo maiori mole fastigia cena¬
tionum subduxerint: hoc plus erit quod illi celum abscondat: in
eam te regionem casus eiecit in qua latissimum receptaculum ca¬
sa est. Ne & tupusilli animi es & sordide se consolantis. si ideo id
fortiter pateris quia romuli casam nosti: Dic istud potius. istud
humile tugurium nempe uirtutes recipit. lam omnibus templis
formosius erit cum illic iustitia fuerit conspesta: cum continentia
cum prudentia pietas: omnium offitiorum recte dispensandorũ
ratio: humanorum diuinorumq scientia. Nullus angustus est
locus qui hanc tam magnarum uirtutum turbam capit: nullum

Expanded text:
lectant ; ad illa abducendus est, quae ubique aeque apparent, ubique lectant ; ad illa abducendus est, quae ubique aeque apparent, ubique aeque splendent. Et hoc cogitandum est, ista veris bonis per falsa et prave credita obstare. Quo longiores porticus expedierint, quo altius turres sustulerint, quo latius vicos porrexerint, quo depressius aestivos specus foderint, quo maiori mole fastigia cenationum subduxerint, hoc plus erit, quod illis caelum abscondat. In eam te regionem casus eiecit, in qua lautissimum receptaculum casa est ; ne tu pusilli animi es et sordide se consolantis, si ideo id fortiter pateris, quia Romuli casam nosti. Dic illud potius : " Istud humile tugurium nempe virtutes recipit ? Iam omnibus templis formosius erit, cum illic iustitia conspecta fuerit, cum continentia, cum prudentia, pietas, omnium officiorum recte dispensandorum ratio, humanorum divinorumque scientia. Nullus angustus est locus, qui hanc tam magnarum virtutium turbam capit ; nullum
Abbreviated transcription (Latin):
dum mihi solem lunamꝙ intueriliceat: dum ceteris inherere sideri¬
bus: dum ortus eorum occasusq & interualla & causas inuestigare
uelocius meandi uel diu spectare tot per noctem stellas micantes &
alias immobiles alias non in magnum spatium exeuntes: sed intr
suum se circum agentes uestigium: quasdam subito erumpentes
quasdam igne fuso perstringentes aciem quasi decidant: uel lon¬
go tractu cum luce multa preteruolantes: dum cum his sim: & ce¬
lestibus qua homini fas est immiscear: dum animum ad congruum
rerum conspectum tendentem in sublimi semper habeam quantum
refert mea quid calcem : At non est hec terra frugiferarum aut
letarum arborum ferax: non magis nec nauigabilibus fluminum
alueis irrigatur: nihil gignit quod alie gentes petant: uix ad tute¬
lam in colentium fertilis. non pretiosus hic lapis ceditur.: non auri
argentiq uene eruuntur: angustus animus est quem terrena de¬

Expanded text:
dum mihi solem lunamque intueri liceat, dum ceteris inhaerere sideridum mihi solem lunamque intueri liceat, dum ceteris inhaerere sideribus, dum ortus eorum occasusque et intervalla et causas investigare vel ocius meandi vel tardius, spectare tot per noctem stellas micantis et alias immobiles, alias non in magnum spatium exeuntis sed intra suum se circumagentis vestigium, quasdam subito erumpentis, quasdam igne fuso praestringentes aciem, quasi decidant, vel longo tractu eum luce multa praetervolantes, dum eum his sim et caelestibus, qua homini fas est, immiscear, dum animum ad cognatarum rerum conspectum tendentem in sublimi semper habeam—quantum refert mea, quid calcem ? "At non est haec terra frugiferarum aut laetarum arborum ferax ; non magnis nec navigabilibus fluminum alveis irrigatur ; nihil gignit, quod aliae gentes petant, vix ad tutelam incolentium fertilis ; non pretiosus hic lapis caeditur, non auri argentique venae eruuntur." Angustus animus est, quem terrena de
Abbreviated transcription (Latin):
Id actum est mihi crede ab illo quisquis formator uniuersi fuit.
siue ille deus est potens omnium: siue incorporalis ratio ingentiũ
operum artifex: siue diuinus spiritus per omnia maxima ac mini¬
ma equali intentione diffusus: siue fatum & immut abilis causarũ
inter se coherentium series. id inquam actum est ut in alienum ar¬
bitrium nisi uilissima queq non caderent. Quicquid optimum ho¬
mini est id extrahumanam potentiam iacet. nec dari nec eripi po¬
test: mundus hic quo nihilneq maius neq: ornatius rerum natura
genuit: animus contemplator admiratorq mundi pars eius ma¬
gnificentissima propria nobis & perpetua: & tam diu nobiscum mã
homini est: undecunque ex equo ad celum erigitur acies: paribus
interuallis omnia diuina omnibus humanis distant. Proinde dum
oculi mei ab illo spectaculo cuius insatiabiles sunt non abducantur

Expanded text:
virtus. Id actum est, mihi crede, ab illo, quisquis formator universi fuit, virtus. Id actum est, mihi crede, ab illo, quisquis formator universi fuit, sive ille deus est potens omnium, sive incorporalis ratio ingentium operum artifex, sive divinus spiritus per omnia maxima ac minima aequali intentione diffusus, sive fatum et immutabilis causarum inter se cohaerentium series—id, inquam, actum est, ut in alienum arbitrium nisi vilissima quaeque non caderent. Quidquid optimum homini est, id extra humanam potentiam iacet, nec dari nec eripi potest. Mundus hic, quo nihil neque maius neque ornatius rerum natura genuit, et animus contemplator admiratorque mundi, pars eius magnificentissime propria nobis et perpetua et tam diu nobiscum mansura homini est. Undecumque ex aequo ad caelum erigitur acies, paribus intervallis omnia divina ab omnibus humanis distant. Proinde, dum oculi mei ab illo spectaculo, cuius insatiabiles sunt, non abducantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tera a mario altera a silla: totiemhuius aridi & spinosi saxi mu-¬
tatus est populus. Uix denique inuenies ullam terram quam e¬
tiam non indigene colant: permixta omnia & instituta sunt: ali¬
us alii successit: hic concupiuit quod illi fastidio fuit: ille unde
expulerat eiectus est: ita fato placuit: nullius rei eodem semper
locostare fortunam. Aduersus ipsam commutationem locorũ
detractis ceteris in commodis que exilia adherent. satis hoc reme¬
diiputat uarro doctissimus romanorum: quod quocunque ue¬
nius eadem rerum natura utendum est. M.brutus satis hoc
putat quod licet in exilium euntibus uirtutes suas secum ferre.
N ec etiam siquis singula parum iudicat efficacia ad consolandum
exulem: utraque in unum collata fatebitur plurimum posse. Quã¬
tulum enim est quod perdidimus: duo que pulcherrima sunt. quo¬
cunque nos mouerimus sequentur natura communis & propria

Expanded text:
tera a Mario, altera a Sulla ; totiens huius aridi et spinosi saxi mutera a Mario, altera a Sulla ; totiens huius aridi et spinosi saxi mutatus est populus ! Vix denique invenies ullam terram, quam etiamnunc indigenae colant; permixta omnia et insiticia sunt. Alius alii successit ; hic concupivit, quod illi fastidio fuit; ille unde expulerat, eiectus est. Ita fato placuit, nullius rei eodem semper loco stare fortunam. Adversus ipsam commutationem locorum de- tractis ceteris incommodis, quae exilio adhaerent, satis hoc remedii putat Varro, doctissimus Romanorum, quod, quocumque venimus, eadem rerum natura utendum est. M. Brutus satis hoc putat, quod licet in exilium euntibus virtutes suas secum ferre. Haec etiam si quis singula parum iudicat efficacia ad consolandum exulem, utraque in unum conlata fatebitur plurimum posse. Quantulum enim est, quod perdidimus ! Duo quae pulcherrima sunt, quocumque nos moverimus, sequentur: natura communis et propria
Abbreviated transcription (Latin):
na dabant: & relictis aris suis transmaria sequebatur colonus se¬
nex. Res quidem non desidera plurium enumerationem: unũ
tamen adiciam quod in oculos se ingerit. Hec ipsa insula sepe iã
cultores mutauit: ut antiquiora que uetustas obduxit transeam.
P hocide relicta grai qui nunc massiliam incolunt prius in hac insu¬
la consederunt: ex qua quid eos fugauerit incertum est: utrum
celi grauitas an prepotentis italie conspestus: an natura importuo.¬
si maris. Nam in causa non fuisse feritas accolarum apparet: qđ
maxime tum trucibus & inconditis gallie populis se interposuerũt¬
transierunt deinde ligures in eam: transierunt & hispani: qua
ex similitudine ritus apparet. Eadem enim tegumenta capitũ
idemq genus calciamenti quod cantabris est & uerba quedam.
nam totus sermo conuersatione grecorum ligurumq a patrio de¬
sciuit: deducte deinde sunt due ciuium romanorum colonie: al¬

Expanded text:
na dabant et relictis aris suis trans maria sequebatur colonos sena dabant et relictis aris suis trans maria sequebatur colonos senex. Res quidem non desiderat plurium enumerationem; unum tamen adiciam, quod in oculos se ingerit. Haec ipsa insula saepe iam cultores mutavit. Ut antiquiora, quae vetustas obduxit, transeam, Phocide relicta Graii, qui nunc Massiliam incolunt, prius in hac insula consederunt, ex qua quid eos fugaverit, incertum est, utrum caeli gravitas an praepotentis Italiae conspectus an natura importuosi maris; nam in causa non fuisse feritatem accolarum eo apparet, quod maxime tunc trucibus et inconditis Galliae populis se inter- posueruntTransierunt deinde Ligures in eam, transierunt et Hispani, quod ex similitudine ritus apparet; eadem enim tegmenta capitum idemque genus calciamenti quod Cantabris est, et verba quaedam ; nam totus sermo conversatione Graecorum Ligurumque a patrio descivit. Deductae deinde sunt duae civium Romanorum coloniae, al
Abbreviated transcription (Latin):
nihil eodem loco mansisse quo genitum est: assiduus generis huma¬
ni discursus est: quotidie aliquid in tam magno orbe mutatur. No-¬
ua urbium fundamenta iaciuntur: noua gentium nomina extin¬
ais prioribus aut in accessionem ualidiorum conuersis oriuntur.
omnes autem iste populorum transportationes: quid aliud ꝗͣ publi¬
ca exilia sunt: Quid te tam longo circuitu traho: quid interest
enu merare antenorem pataui conditorem: & euandrum in ripa ti¬
beris regna archadum collocantem : quod diomedem aliosq quos tro¬
ianum bellum uictossimul uictoresq per alienas terras dissipauit:
Romanum imperium nempe auctorem exulem respicit quem profu-¬
gum capta patria exiguas reliquias trahentem necessitas & uidtoris
metus longinqua querentem in italiam detulit. Hic deinde popu-¬
lus quot colonias in omnem prouinciam misit: ubicunque uicit ro¬
manus habitat: ad hanc commutationem locorum libentes nomi¬

Expanded text:
nihil eodem loco mansisse, quo genitum est. Adsiduus generis humanihil eodem loco mansisse, quo genitum est. Adsiduus generis humani discursus est ; cotidie aliquid in tam magno orbe mutatur. Nova urbium fundamenta iaciuntur, nova gentium nomina extinctis prioribus aut in accessionem validioris conversis oriuntur. Omnes autem istae populorum transportationes quid aliud quam publica exilia sunt ? Quid te tam longo circumitu traho ? Quid interest enumerare Antenorem Patavi conditorem et Euandrum in ripa Tiberis regna Arcadum conlocantem ? Quid Diomeden aliosque, quos Troianum bellum victos simul victoresque per alienas terras dissipavit ? Romanum imperium nempe auctorem exulem respicit, quem profugum capta patria, exiguas reliquias trahentem necessitas et victoris metus longinqua quaerentem in Italiam detulit. Hic deinde populus quot colonias in omnem provinciam misit! Ubicumque vicit Romanus, habitat. Ad hanc commutationem locorum libentes nomi