comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hiis eĩbus hͦultimũ euenit ut snĩ amplio̾e discursu pugne daretur
occasio. Dũ enĩ castra motura ut decreu̾at. signũ dedisset itmeris
et iam tentoria uelleu̾tur. ecce ĩa mota pompen castra conspiciunt
qui ut diximꝰ uictus omi uocibꝰ suo abicõ aliena cõsilia seq̃batui
et assumpta ut fit mltorũ hortatibꝰ fiducia paulo aũ eũ diem in con-¬
suio dix̾at euenturũ ut añ congressũ ex̾citus cesaris uinc̾et᷑. qui¬
busdam q mirãtibꝰ abdiderat nonse uestĩu increbłem p̾ma facie
rem uideri ¶ De hinc lacius ĩgressꝰ ex posuit cũ eqͥtatu hũdarent cirꝰ¬
ueniri om̃s cesaris copias esse perfacile idq sibi maturo consilio iã
prouisũ que cũ płi̾bus u̾bis explicuisset labienus ĩcepit. et põpen
suĩa atq potentĩa laudibius ad telũ ferens et cesaris imbecillittẽ
orõne dep̾mens insolenti. Noli inqͥt o pompei noli inꝙͣ opinari hũc

Expanded text:
his omnibus hoc ultimum evenit, ut sine ampliore discursus pugne daretur his omnibus hoc ultimum evenit, ut sine ampliore discursus pugne daretur occasio. Dum enim castra moturus, ut decreverat, signum dedisset itineris, et iam tentoria vellerentur, ecce iam mota Pompeii castra conspiciunt, qui, ut diximus, victus voce omnium, suo abiecto, aliena consilia sequebatur, et assumpta, ut fit, multorum hortatibus fiducia, paulo ante eum diem in consilio dixerat eventurum, ut ante congressum exercitus Cesaris vinceretur, quibusdamque mirantibus, addiderat non se nescium incredibilem prima facie rem videri. Dehinc egressus latius exposuit, quum equitatu abundarent, circumveniri omnes copias Cesaris esse perfacile, idque sibi maturo consilio iam provisum. Que quum pluribus verbis explicuisset, Labienus incepit, et Pompeii sententiam atque potentiam laudibus ad celum ferens, et Cesaris imbecillitatem oratione deprimens insolenti: Noli, inquit, o Pompei, noli, inquam, opinari hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tus unus õibus cessit ĩuitus et rapc̃ati oĩa fortũe mestus frena laxauit
decreuitq pugna̾e. Adhec tñ rem trahebat. ncĩ qd̾ quisq noleus facit
quo ad põt differt. Cesar dilacionẽ od̾at. nec sꝑabat tñ posse pompeiũ
ullo ingemio ad pugnãdũ induci. hac difficultate ꝓplexus utilissimũ
belli genus elegit ut motis castris ĩ perpetuo mõtu ess. neq uiꝙͣ
amplius ꝙͣ unũ diem uno ag̾et in loco. hͦ sibi consiliũ non una ratio
suggͥebat nou̾at ex̾citũ suũ fortẽ duratũq laboribus pompeianũ
uerbo molliorem u̾satum ĩ uebibus et discursibus insuetũ itaq
in agris essent uictuꝵ urbibꝰ excͥcitum cõfidebat illa auĩt spe potissi
monebãtur si forsitan se uagãte hostis eciã mon̾et᷑. et. intereñdũ
casus aliqͥs atq occursus ex optate pugne tͥbu̾et facultatem. Et

Expanded text:
tus unus omnibus cessit invitus, et raptanti omnia fortune mestus frena laxavit tus unus omnibus cessit invitus, et raptanti omnia fortune mestus frena laxavit decrevitque pugnare. Adhuc tamen rem trahebat; nam, quod quisque nolens facit, quoad potest, differt. Cesar dilationem oderat, nec sperabat tamen posse Pompeium ullo ingenio ad pugnandum induci. Hac difficultate perplexus utilissimum belli genus elegit, ut, motis castris, in perpetuo motu esset neque unquam amplius, quam unum diem, uno ageret in loco. Hoc sibi consilium non una ratio suggerebat. Noverat exercitum suum fortem duratumque laboribus, pompeianum vero molliorem, versatum in urbibus et discursibus insuetum; itaque menta iam in agris essent, victurum uberius exercitum confidebat. Illa autem spe potissimum movebatur, si forsitan, se vagante, hostis etiam moveretur, et sic inter eundum casus aliquis atque occursus exoptate pugne tribueret facultatem. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
quadrimestri obsidione derelicta Hunc in thesalĩa fatis ĩpellẽtibꝰ
qung̾uit bellũ eo cesarẽ pregressũ paucis pꝯ diebus pompeius
assequitur. statimq in concione suis pro re bñ gesta grãs agit eos
qui cũ scipione uenerant. nõ tam ad bellũ ꝙͣ ad belli p̃mia hortat᷑.
ipi autem socero et classicũ et ptoriũ attribuit. om̃isq eũ et hono¬
erat qͥ de uictoria dubitaret usq adeo. ut iã om̃s de p̃miis deq
honõibus. deniq ꝙ stulticĩa oem suꝑgredr. de ip̃ius cesaris sac̾docõ
int̾᷑ se. nõ siĩ contuelia patricii litigarent. sed aliud illi.cescaq aliud
cogitabat atq aliud fortua preꝑabat. Et pompeiꝰ quid̾ solitis arti¬
bũs bellũ trahere cuuctando uicturus ceꝑat consiliũ utile. sed
suoꝵ impetu discussum et mefficax. milites ad labores nati ociũ
ferre nõ pot̾ant socii prĩe desidio impaciẽtes erant more p̾ncipes duas
ambicionẽ in prorogando imꝑio arguebant Tot uocibus consiliisq suꝑa¬

Expanded text:
ione derelicta. Hinc in Thessaliam, fatis impellentibus, commigravit bellum. Eo Cesarem pregressum paucis post diebus Pompeius assequitur, statimque in concione suis pro re bene gesta gratias agit; eos, qui cum Scipione venerant, non tam ad bellum, quam ad belli premia hortatur, ipsi autem socero et classicum et pretorium attribuit, omnisque eum et honoerat, qui de victoria dubitaret, usque adeo, ut iam omnes de premiis deque honoribus, denique, quod stultitiam omnem supergreditur, de ipsius Cesaris sacerdotio inter se non sine contumelia patricii litigarent. Sed aliud illi, Cesarque aliud cogitabat, atque aliud fortuna preparabat. Et Pompeius quidem solitis artibus bellum trahere cunctando victurus ceperat consilium utile, sed suorum impetu discussum et inefficax. Milites ad laborem nati otium ferre non poterant, socii patrie desiderio impatientes erant more, principes ducis ambitionem in prorogando imperio arguebant. Tot vocibus consiliisque supera
Abbreviated transcription (Latin):
optauerat figno dato subito cast̾s erumpens sua cũ contemptibili pauctate
multitudiẽs illa insolentem et ꝯfidencĩa obscupetẽ imi̾aculo eruptõis aggre¬
dit᷑. om̃t infugã u̾tit. occiditq qm plimos. atqr exarmauit młtoplures
occisurꝰ insi profugos insequi fili ꝰ de more t̾raꝵ ac paludibꝰ uetãet᷑ Cepto

Expanded text:
optaverat, signo dato, subito castris erumpens sua cum contemptibili paucitate optaverat, signo dato, subito castris erumpens sua cum contemptibili paucitate multitudinem illam insolentem, et confidentiam obstupentem miraculo eruptionis aggreditur. Omnes in fugam vertit occiditque quamplurimos atque exarmavit, multo plures occisurus, nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
uero eqͥtatũ parũper p̃lio expertus qͣi trepidãtis ĩ custra retheret
it portas lciudi et castra undiq cõmiũri młta cũ silacione meta
imꝑaret Tanto eĩ tãtoq m̃icto erat cũo ut de tãta hostuĩ mltiꝰ¬
tudine nl timeret insi ne pluĩ detrectarẽt. demiq qd omt at
pit iste unicus metuebat fugã ĩiuitorũ. Illi uero conspiciẽtes
q̃ apud rõnos gebãtur et formidinẽ arbitrati e loco ubi conscite¬
rant alciore descendũt. et tnͣsmisso riuo quo ab ĩiuicẽ seꝑabãt᷑
urgente impetu aĩoꝵ ñquis aciẽ locis ĩscruũt et castra pͥmũ
telis mox et maĩbꝰ ĩuadunt: et eousq cõtemptus excreue̾at. ut
pcones cirtũ castra dimittent qui et gallis et rõnis edicerent cq̃
licitũ utsq ad se si ueluit añ horã tercĩa sĩ ꝑiculo trãsire. post
cã horã nõ licere. Cesar ubi aĩaduertit sit eẽ oĩa apud hostes ut

Expanded text:
vero equitatum parumper prelio expertus, quasi trepidanter in castra retraheret vero equitatum parumper prelio expertus, quasi trepidanter in castra retraheret et portas claudi et castra undique communiri multa cum simulatione metus imperaret. Tanto enim tamque invicto erat animo, ut de tanta hostium multitudine nil timeret, nisi ne prelium detrectarent ille unus metuebat fugam inimicorum. Illi vero conspicientes que apud Romanos gerebantur, et formidinem arbitrati, e loco ubi constiterant altiore descendunt, et transmisso rivo, quo ab invicem separabantur, urgente impetu animorum, iniquis aciem in locis instruunt, et castra primum telis, mox et manibus invadunt; et eo usque contemptus excreverat, ut precones circum castra dimitterent, qui et Gallis et Romanis edicerent eque licitum utrisque ad se, si velint, ante horam tertiam sine periculo transire, post eam horam non licere. Cesar, ubi animadvertit sic esse omnia apud hostes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sidione castrorũ peĩentibꝰ obuiã eiuit. ced̾ ut acero intellexit. eũ
ipm̃ qui p̾mas tulerat cũ lrĩs aliis mittit ad resarem monens ut it
suũ caute ꝑagat. hosteb eñi om̃is se dimisso conͣ eũ ꝓperare. Erant
de contentis in eisdẽ admonz. Iub fortibꝰ esse animis et ad p̃lur̃
ꝑatis pm̃o mone castra mouet et ad quatuor milia passuũ pro¬
gressꝰ hoscem uidet quẽ repẽte aggredi loco miqͥssimo ꝑiculosum
et cicerone lib̾ato dilacionẽtutã ratus subscitit et lons ydoneis
cast᷑ metatus ẽ ꝙͣtis quit angustiis id agens. ut sit hostibꝰ con.¬
temptũ sue pancitatis obiceret. Erant enĩ u̾e pauci uyo septem
milia. S uiroꝵ et ĩpedimẽtis dimissis bidebat᷑ eciã pauciores
et arte dutis efftm̃ erat ut paucissĩ uid̾e̾nt᷑. Tantus demq cõ¬
temptus fuit ut mane proxiõ ad castra hostes accede̾nt. Cesar

Expanded text:
sidione castrorum, venientibus obviam eunt. Quod ut Cicero intellexit, eum sidione castrorum, venientibus obviam eunt. Quod ut Cicero intellexit, eum ipsum, qui primas tulerat, cum literis aliis ad Cesarem mittit, monens ut iter suum caute peragat; hostes enim omnes, se dimisso, contra eum properare. Erant de contentis in eisdem admonet; iubet fortibus esse animis et ad prelium paratis. Primo mane castra movet, et ad quatuor millia passuum progressus hostem videt, quem repente aggredi loco iniquissimo periculosum et, Cicerone liberato, dilationem tutam ratus substitit, et locis idoneis castrametatus est quantis quivit angustiis, id agens, ut sic hostibus contemptum sue paucitatis obiceret. Erant enim vere pauci, vix septem millia, sed virorum, et, impedimentis dimissis, videbantur etiam pauciores, et arte ducis effectum erat ut paucissimi viderentur. Tantus denique contemptus fuit, ut mane proximo ad castra hostes accederent. Cesar
Abbreviated transcription (Latin):
q ad hostes ꝓperat ĩ itin̾e audiuit ꝙͣto apud ticeronẽ in disc̾mĩe res essẽt
suas ad cic̾onem ferat et si castra ingredi neq̃at alligatas iaculo intͣ
uallũ iciciat paret ille. et ad castra cũ uenisset acced̾e metues ut
iussus erat lr̃as iaculat᷑. Ille casu ꝙͣdam ĩ turrim maderũt: neq a
quoq añ diem t̾riũ uise sunt: tũc conspcẽ aquodã milite detrahũtur
et ad ipñi cui inscripte erãt cicõnẽ plate. atq in ꝯcilio militũ ⁊̾cita¬
epła ne a barbaris posset intelligi scripta lrĩs gretis hac sentennia
Ego iam cũ legionibus it arripui. confestimq adero. tu u̾tutem
tucĩ ut p̃stinã retineas q̃so. Accessit ad spem fumꝰ ex ea ꝑte pro¬
spectus qua uenturꝰ erat cesar ut uillaꝵ intendia signa ꝓp̃inꝙ̃ũ
legionũ. Salli de aduẽtu hostiũ. ab explõatoribꝰ edocti omissa ob¬

Expanded text:
que ad hostes properat, in itinere audit, quanto apud Ciceronem in discrimine res essent. que ad hostes properat, in itinere audit, quanto apud Ciceronem in discrimine res essent. ad Ciceronem literas suas ferat, et, si castra ingredi nequeat, alligatas iaculo intra vallum iaciat. Paret ille, et, quum ad castra venisset, accedere metuens, ut iussus erat, literas iaculatur. Ille casu quamdam in turrim inciderunt, neque a quoquam ante diem tertium vise sunt; tunc conspecte a quodam milite detrahuntur et ad ipsum, cui inscripte erant, Ciceronem perlate atque in concilio militum recitas epistola, et ne a barbaris posset intelligi, scripta literis grecis hac sententia: Ego iam cum legionibus iter arripui confestimque adero: tu virtutem pristinam ut retineas queso. Accessit ad spem fumus ex ea parte prospectus, qua venturus erat Cesar, et villarum incendia, signa propinquantium legionum. Galli de adventu hostium ab exploratoribus edocti, omissa ob
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui in hostiũ manꝰ lapsi et sub ocuł suoꝵ crudelibꝰ supplici¬
bus interfecti reliquos mĩto terrore compleuerãt. Inuẽtus
e tandem seruꝰ pnus egallia qui libertate et magnis p̃iiis
promissis irãs iaculo infertas gallꝰ nõ suspcũs gallis ad cesare
detulit. Qui ut erant rebus cognitis legiones sibi om̃s expe¬
tandas nõ exiscimãs ne mo̾a ꝑicłm allata eẽt euocatis prox¬
imis saciꝰ duxit cito cũ pautis ꝙͣ tarde cũ młtis profitisci. Cõ¬
uenerũt qui uecati erant om̃s. labieno siripserat ut si rei pͣ
commodo poss ad se ueniret. Ille resẽpsit legionis et legatoꝵ
suũ ĩarmis esse si discedat hoc in statu. nõ ꝓfectio. sed fugtã
porius pisum iri. net preterea suũ iter uacare periculo.
Cescir ꝙͣuis ad paucos redactus: legati tñ consiliũ approbauit. dũ¬

Expanded text:
aliqui in manus hostium lapsi et sub oculis suorum crudelibus supplicialiqui in manus hostium lapsi et sub oculis suorum crudelibus suppliciis interfecti reliquos merito terrore compleverant. Inventus est tandem servus unus ex Gallia, qui libertate et magnis premiis promissis literas iaculo insertas Gallus non suspectus Gallis tulit ad Cesarem. Qui, ut erant, rebus cognitis, legiones sibi omnes expectandas non existimans, ne mora periculum allatura esset, evocatis proximis, satius duxit cito cum paucis, quam tarde cum multis, proficisci. Convenerunt, qui evocati erant, omnes. Labieno scripserat, ut, si reipublice commodo posset, ad se veniret. Ille rescripsit legionis et legatorum  millia passuum in armis esse: si discedat hoc in statu, non profectionem, sed fugam potius visum iri, nec preterea suum iter vacare periculo. Cesar, quamvis ad paucos redactus, legati tamen consilium approbavit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
reditũq eiꝰ impediũt. Iam scutũ sagittaꝵ una tralecerat bal¬
teoq heserat dextrãq ad capulũ reflectẽti obstabat. sic impli¬
itũ hostes premũt Emulꝰ adiuuat fertq illi quẽ odisse ꝯsueu̾at
auxiliũ. In hũc pͥmo omisso. tota acies ruit. p̃e struto gla.¬
dio seq et illũ ꝓtegens uno hostiũ occiso parũꝑ alios subino¬
uerat. d dumi ardenciꝰ ĩehit᷑. eloco alno̾e exadit. Cui con¬
festim pullo affuit/ et silr̃ arcũuẽtũ emaĩbꝰ hostiũ expeditus
et nudito iã gladio metuẽdꝰ eripuit. sic illesi anbo ad suos mł¬
tis hostiũ cesis. et adhuc ambigna lite u̾tutis euasẽ Geteꝵ
qͣto indies durior obsidio et rulu̾bꝰ int̾iore milicia afflict a
decrescebat muĩs defensoꝵ atq hostiũ augebat᷑. tanto icero at¬
tentiꝰ cogitabat de statu reꝵ nuĩcios ad cesarẽ destinare quoꝵ

Expanded text:
reditumque eius impediant. Iam scutum sagittarum una traiecerat balreditumque eius impediant. Iam scutum sagittarum una traiecerat balteoque heserat dextramque ad capulum reflectenti obstabat. Sic implicitum hostes premunt, emulus adiuvat fertque illi, quem odisse consueverat, auxilium. In hunc, primo omisso, tota acies ruit. Ipse stricto gladio seque et illum protegens, uno hostium occiso, parumper alios submoverat, sed dum ardentius invehitur, e loco altiore excidit. Cui confestim Pullo affuit, et similiter circumventum e manibus hostium expeditus et nudato iam gladio metuendus eripuit. Sic illesi ambo ad suos, multis hostium cesis, et adhuc ambigua lite virtutis evasere. Ceterum quanto in dies durior obsidio et vulneribus interiore militia afflicta decrescebat numerus defensorum atque hostium augebatur, tanto Cicero attentius cogitabat de statu rerum nuntios ad Cesarem destinare, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
oculũ reflectent ã mom̃to tꝑis a defensiõe cessaret. Et qrꝙͣ roͣnis
dies ille durissimꝰ nichilo tũ leuior grilłfuit eoꝵ płinus uulu̾ate
atq occsis Ita ut int̾useri deserta stacione quã defendebũt hostes
alti nomẽ fuit his ꝑpetuũ ĩterse de u̾tute erat ac suꝑioritate cta¬
men. Unoqͣ ad sũmũ tota ui intente neq sponte alti cessuro. dũ
ad iintiones igr̃ ⁊es feru̾e̾t Pullo exclamãs. Quid agis uoren
inqͣt seu qͥd cogitas. nostrarũ litiũ dies iste suĩaꝵ fert. hoc ditẽs
castris egredi mĩciõ q hostiũ qͣ densissima erat ierumpit .nͨ.
uorenꝰ segnior seu u̾tutis scimul ad actus seu metu infamie emuii¬
lũ conseqͥtur. Pulle cũ ad iactũ celi puenisset unũ hostiĩ qui se
aute alios ferebat pili emissiõe tnͣsfigit Cuirũt con unũ milia
et cadau̾ suũ lipeis protegentes hostem telis ouines premũt

Expanded text:
oculum reflecteret aut momento temporis a defensione cessaret. Et quamquam Romanis oculum reflecteret aut momento temporis a defensione cessaret. Et quamquam Romanis dies ille durissimus, nichilo tamen levior Gallis fuit, eorum plurimis vulneratis atque occisis, ita ut intrinseci, deserta statione quam defendebant, hostes alteri nomen fuit. His perpetuum inter se de virtute erat ac superioritate certamen, unoquoque ad summum tota vi nitente neque sponte alteri cessuro. Dum ad munitiones igitur res ferveret, Pullo exclamans: Quid agis, Vorene, inquit, seu quid cogitas? Nostrarum litium dies ista sententiam feret. Hec dicens castris egreditur, munitionemque hostium, qua densissima erat, irrumpit. Nec Vorenus segnior, seu virtutis stimulis adactus, seu metu infamie, emulum consequitur. Pullo, quum ad iactum teli pervenisset, unum hostium, qui se ante alios ferebat, pili emissione transfigit. Corruunt contra unum millia et cadaver suum clipeis protegentes hostem telis omnes premunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rint se ilł ut petita obtineãt apud fuũ ducẽ p̃cibꝰ aiffuturũ. n
diffid̾e̾ ellos iustis cũ peticiõibus facilem reꝑturos. Amissa gͦ
oppugñdam ꝙͣta hostiũ turba conflux̾it. Uel hinc liquet. ꝙ iu̾
niciones qͥudecĩ milia passuũ ĩ circuitu horis t̾bꝰ non integ̃s¬
et expleuere et suis locis uires addite iiũteq obsidionalibꝰ in¬
strumẽtis Quibus ĩ rebꝰ ab ip̃is rõnis p̃cedẽtibꝰ c̃nis edocti erãt
et nũc captinoꝵ quorũdã rõnoꝵ consilio atq oꝑa iuuabãt᷑. ulul¬
tis dieb ꝰ durauit oppugnacõ. et diebus qͥbusdã uentis forte uehe¬
mẽtibus igne arida ĩ castraiactato cũctisa intꝰ ardentibus res
ultimũ ẽ adducta disc̾mẽ. Tanta autẽ ro̾noꝵ militũ pͥtꝰ fuit
ut sũ et teloꝵ procellis urgent᷑. et flamis afflati ac semiusti es¬

Expanded text:
rint, se illis, ut petita obtineant, apud suum ducem precibus affuturum, nec rint, se illis, ut petita obtineant, apud suum ducem precibus affuturum, nec diffidere illos iustis eum petitionibus facilem reperturos. Amissa igitur oppugnandam quanta hostium turba confluxerit, vel hinc liquet, quod munitiones quindecim millia passuum in circuitu horis tribus non integris explevere; et suis locis turres addite muniteque obsidionalibus instrumentis; quibus in rebus ab ipsis Romanis precedentibus annis edocti erant, et nunc captivorum quorumdam romanorum consilio atque opera iuvabantur. Multis diebus duravit oppugnatio, et die quodam ventis forte vehementibus, igne arida in castra traiecto cunctisque intus ardentibus, res in ultimum est adducta discrimen. Tanta autem romanorum militum virtus fuit, ut, quum et telorum procellis urgerentur et flammis affecti ac semiusti es
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ recuscintem illũ ad r᷑ qͥeni compellebãt Ipse no ĩã pridem p
ab obsidiõis die destatu reꝵ sua ꝵ resarẽ face cerciorem isꝯ erat
sed preclusis itineribꝰ et comphens mĩciis frustra fuat ¶ en¬
tatũ in hiis eciam hibnis fuit qd̵ in aliis paulo añ successerat
ut rõm et cõnrate gallie et gͥnauici auxitii metu ĩcusso et co¬
mitũ retentit caꝰ mẽoria admõiti abeant quocũq libuerit in¬
tacti. Non eñi se rõnos odisse n ͨ ntonẽ neq oĩo quitqmͣ aliud
rouiam imꝑii recusare pret̾ importuuã hãc ꝯsuetudinẽ hiber¬
noꝵ: qua sublata cet̾a oĩa facile cõuentum proinde ꝑatã illit
esse fecuritatem ac licencĩa abeũdi. ad hoc ct̾o longe alit᷑ ac
tituriꝰ non esse roͣnib morẽ ait ut condicõnes patis ab acnato
hoste suscipiant Q̾ si arma posuerĩt. et legatos ad cesarẽ mise¬

Expanded text:
numquam recusantem illum ad requiem compellebant. Ipse vero iampridem primo numquam recusantem illum ad requiem compellebant. Ipse vero iampridem primo ab obsidionis die de statu rerum suarum Cesarem facere certiorem nisus erat, sed, preclusis itineribus et comprehensis nuntiis, frustra fuerat. Tentatum in his etiam hibernis fuit quod in aliis paulo ante successerat, ut Romani, et coniurate Gallie et germanici auxilii metu incusso, et comitum recentis casus memoria admoniti abeant, quocumque libuerit, intacti; non enim se Romanos odisse nec Ciceronem, neque omnino quidquam aliud romani imperii recusare preter importunam hanc consuetudinem hibernorum, qua sublata, cetera omnia facile conventura; proinde paratam illis esse securitatem ac licentiam abeundi. Ad hec Cicero, longe aliter ac Titurius, non esse Romanis morem ait, ut conditiones pacis ab armato hoste suscipiant; quod si arma posuerint et legatos ad Cesarem mise
Abbreviated transcription (Latin):
inscuũt fttõ q aginẽ ad alia romanoꝵ castra ꝓueniut. ad ea
sul quibꝰ quĩtus acero magni ciceronis frat᷑ p̃erat Mlec iur ingẽtis
aĩ s nullaꝵ uiriũ. Eo itaq cũ uenissent quo accepte cladis nũdio fa¬
arram bictoĩe tenentes magno ĩpetu castra ĩadũt. Romãĩ usq
ad uesperam tirca defensio occupati per noctem ex cõuecta iam
añ nrͣa Centũ uiginti turres ĩ castrorũ ãbitu attollũt tũc mira
uelontate ut mane hostes attõiti nõ hũanũ opus sed mõstrum
ãqd̾ sibi c̾ñe uide̾ntur.Nlultis deinde cõtinuis diebus. hĩc ad de
obstinacõe c̾tatũ est. dñ galli ꝑpetue uictoie hic repõĩtã spem pu¬
tarent. Roͣm aute piculũ cognoscẽtes nichil omitte̾nt/ et qd̾ luci
defuiss nocte supplerent. ut iux ullũ sopori tempus indulg̾ t ᷑.
nõ ab aliis mõ. sed ab ip̃o duce / cꝯimbetillitatẽ mlites miserati nõ¬

Expanded text:
insaniunt, factoque agmine, ad alia Romanorum hiberna perveniunt, ad ea insaniunt, factoque agmine, ad alia Romanorum hiberna perveniunt, ad ea scilicet, quibus Quintus Cicero, magni Ciceronis frater, preerat, vir ingentis animi, sed nullarum virium. Eo itaque quum venissent, quo accepte cladis nondum faarrham victorie tenentes, magno impetu castra invadunt. Romani usque ad vesperam circa defensionem occupati per noctem ex convecta iam ante materia centum viginti turres in castrorum ambitu attollunt, tam mira velocitate, ut mane hostes attoniti non humanum opus, sed monstrum aliquod sibi cernere viderentur. Multis deinde continuis diebus hincobstinatione certatum est; dum Galli perpetue victorie hic repositam spem putarent, Romani autem periculum cognoscentes nichil omitterent, et, quod luci defuisset, nocte supplerent, ut vix ullum sopori tempus indulgeretur; non ab aliis modo, sed ab ipso duce, cuius imbecillitatem milites miserati non
Abbreviated transcription (Latin):
stiterant defenderũt. Nocte autẽ desꝑata undiq salute ne uiui ĩ
manꝰ hostr̃ ꝑuenirent indomiti spiritus sese oĩbꝰ mãibꝰ ꝓpris
ꝑemerũt pret᷑ paucos qͥ ꝑ diem p̃lio dilaps. incertis hĩc inde trr¬
mitibꝰ ad legatũ aliũ titũ labienum t̾stes mũy precesserãt. Et
ħ quid̃ infciuste legionis intitus fuit inter tres belli ext̾m adũ¬
sitates cesareas mim̾atꝰ. uhi admonuisse lcõrem uelim. ꝙ sue¬
toniut tñquillꝰ auctor certissimꝰ gmanoꝵ hoc in finibꝰ actidissẽ
fcm̃ refert. Non ẽ autẽ magna dissensio cũ et tũc cont̾niie
naciones essent om̃it ꝙ hodie sunt gniat Dost hͨ ambiorip ũ¬
raptãte discurrit legatos duos et mãgna ꝑtem rõm ex̾ttus pis¬
se dictitus monz orat obsetrat ne unidicte et recuꝑãde ĩperpe
mare perfaale est. ꝯ̃uuirant ngt̾r conc̾rũtq et uniꝰ hortati nũn

Expanded text:
stituerant, defenderunt; sua autem desperata undique salute, ne vivi in stituerant, defenderunt; sua autem desperata undique salute, ne vivi in manus hostium pervenirent, indomiti spiritus sese omnes manibus propriis peremerunt, preter paucos, qui per diem prelio dilapsi incertis hinc inde tramitibus ad legatum alium Labienum tristes nuntii precesserant. Et hic quidem infauste legionis exitus fuit, inter tres belli externi adversitates cesareas numeratus. Ubi admonuisse lectorem velim, quod Svetonius Tranquillus, auctor certissimus, Germanorum hoc in finibus accidisse factum refert. Non est autem magna dissensio, quum et tunc contermine nationes essent omnesque hodie sint Germani. Post hec Ambiorix, inraptante, discurrit, legatos duos et magnam partem romani exercitus periisse dictitans; monet, orat, obsecrat, ne vindicte et recuperande in permare perfacile est. Coniurant igitur concurruntque, et unius hortatu multi
Abbreviated transcription (Latin):
ad anibiorigẽ propĩquãet iussit ille sibi in pͥmis ut armua depon̾et
et o peiis morte o cesareis armis ĩsuetũ dedicꝰ pauruit hacuore
barbari iꝑ̃io rõnꝰ et par̾e comites p̃cepit tũ demũ cũ iuerim de
patis condiciõibꝰ agi ceptũ. dũq de industi ia ꝓditor tempus
trahit ne cũfusi sensim barbari tituriũ obtrũcant qui secũ exierant
riam conclamãtes ĩ rõnos runt ua uallis ĩ parte condensos iãq
uix impetũ sustmnẽtes ibi arũculeius cocta fortissime diuitãs octidr̃
uir haud dignus qui aliene stulticie penas daret Multi alii p¬
terea inter quos fuit lucidius petrosidiꝰ uexillifer turba arcũ¬
uentꝰ ungẽti/ qqͥlam ne sibi extorq̃ret᷑. cũ in castra iactasset ĩp̃e
generoso impetu mediis sese hostibus infereus occubuit. milites
ducibus spoliati multo labore ac u̾tute usq ad nocte locũ ubi toͣ¬

Expanded text:
ad Ambiorigem propinquaret, iussit ille sibi in primis, ut arma deponeret, ad Ambiorigem propinquaret, iussit ille sibi in primis, ut arma deponeret, et o peius morte! o cesareis armis insuetum dedecus! paruit hac in re barbari imperio Romanus, et parere comites precepit. Tum demum cum inermi de pacis conditionibus agi ceptum; dumque de industria proditor tempus trahit, circumfusi sensim barbari Titurium obtruncant. Qui secum exierantriam conclamantes in Romanos ruunt unam vallis in partem condensos, iamque vix impetum sustinentes. Ibi Arunculeius Cotta fortissime dimicans occiditur, vir haud dignus, qui aliene stultitie penas daret; multi alii preterea, inter quos Lucius Petrosidius vexillifer, turba circumventus ingenti, aquilam, ne sibi extorqueretur, quum in castra iactasset, ipse generoso impetu mediis sese hostibus inferens occubuit. Milites ducibus spoliati multo labore ac virtute usque ad noctem locum, ubi con
Abbreviated transcription (Latin):
poscat. hostis ab hoste rõnꝰ a barbaro. At ille hospes egregius
illa etate religiosissimũ uiolaret respondit interpreti. posse
tituriũ si libeat ad tolloqͥũ poruemr̃e non se desꝑare rõnoꝵ militu
salutem a suit militibꝰ impetrari posse sibi uero si ueniat ichit esse
ꝑiculi inq hͦ suã se fidẽ illi obligare. Tredidit ubis insei et slu
fidem hũit a quo tũt maxĩe prodebat᷑. O seu error ĩgens seu nite
seta cipiditas añ tñ ꝙͣ ad hostem pergat ꝓpoitũ suũ college apit
uellese ad ambiorigem ꝓficisci spem sibi salutis oñdi posse eũ ꝙͣ
su uelit secuem uxe. negat cocta et ut fracto ore loqui potat. Ntõ ibo
iqͥt ad armatũ hostem Cũq hac fixus in sententia ꝑmaneret
nec diuelli posset tituriꝰ et tribunis militũ et centuionibꝰ seq̃ uisẜ
ut ip̃e quo destinau̾at et quo sua illũ sors tinhebat. Tim. pͣ

Expanded text:
poscat hostis ab hoste, Romanus a barbaro. At ille hospes egregius,poscat hostis ab hoste, Romanus a barbaro. At ille hospes egregius,illa etate religiosissimum, violaret, respondit interpreti posse Titurium, si libeat, ad colloquium venire; non se desperare romanorum militum salutem a suis militibus impetrari posse; sibi vero, si veniat, nichil esse periculi, inque hoc suam se illi fidem obligare. Credidit verbis miser, et illi fidem habuit, a quo tunc maxime prodebatur. O seu error ingens, seu vite ceca cupiditas! Ante tamen, quam ad hostem pergat, propositum suum college aperit, velle se ad Ambiorigem proficisci; spem sibi salutis ostendi; posse eum quoque, si velit, secum ire. Negat Cotta, et, ut fracto ore loqui poterat: Non ibo, inquit, ad armatum hostem. Quumque hac fixus in sententia permaneret nec divelli posset, Titurius, et tribunis militum et centurionibus sequi iussis, ivit ipse, quo destinaverat, et quo sua illum sors trahebat. Quumque
Abbreviated transcription (Latin):
cis consiliũ adiuuabat. pugtũ ẽ a pͥmo mane ad horã diei oc¬
tauã. cũ rõm milites mlts licet uulm̾bꝰ affecti et a fortuna
et ab altiꝰ ducis auxilio destituti ac̾ter. tñ adhuc et suo. hoc ẽ
roͣno more c̾tarent. tũ demũ fortissimis uiris e legiõe. part̃ĩ
sauciis. ꝑtim cesis cũ et ip̃e iã legatus cocta ĩ quo spei sũma
erat graui ictu fũda iacti lapid̃ os cõtusꝰ solitis mũeribus
obeuudis ĩualidꝰ redde̾t᷑. inclĩare res cepit ac ruere. Titu¬
rius tũc pͥmũ intellig̾e̾ incpiens sui ꝑtinatis consilii uanitatẽ
omĩ spe defensiois amissa romane uir fortass originis. non
rõne u̾tutis ambiorigẽ ab adu̾so suos instigãtem ꝓspiciens ĩt¬
p̃tem q̃dam ad illũ hospitem suũ misit oratũ ut sibi suisq mi¬
litibꝰ parc̾etur oĩ indignũ uita uirũ qui supplict᷑ adeo uitã

Expanded text:
cis consilium adiuvabat. Pugnatum est a primo mane ad horam diei occis consilium adiuvabat. Pugnatum est a primo mane ad horam diei octavam, quum romani milites, multis licet vulneribus affecti, et a fortuna et ab alterius ducis auxilio destituti, acriter tamen adhuc et suo, hoc est, romano more certarent. Tum demum, fortissimis viris e legione partim sauciis partim cesis, quum et ipse iam legatus Cotta, in quo spei summa erat, gravi ictu funda iacti lapidis os contusus, solitis muneribus obeundis invalidus redderetur, inclinare res cepit ac ruere. Titurius tunc primum intelligere incipiens sui pertinacis consilii vanitatem, omni spe defensionis amissa, romane vir fortassis originis, non romane virtutis, Ambiorigem ab adverso suos instigantem prospiciens interpretem quemdam ad illum hospitem suum misit oratum, ut sibi suisque militibus parceretur. O indignum vita virum, qui suppliciter adeo vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Erat uie medio procul a cast̾s ad duo mĩlia passuũ uallis ne¬
morosa ac difficilis. illis locarat insidias. cũ in eã uallẽ rõna
acies descendisset. hostes añ retroq ex insidiis erũpũt. ut nec
pͥmis incedere nec ultimis retrocedere licitũ esset ĩiquissimis
gis aĩos deicere. Titurius q̃ secura sibi oĩa fiixerat pauere
cepit. atq om̃i bellica arte descitui Coñ autẽ collega eiꝰ qͥ hoc
euenturũ p̃uiderat. atq ideo iter illud dissnaserat. quol boni
sumil et militis et ducis officõ fuctus. pugñado ꝑit et hortãdo
nichil om̃i p̾t̾misit q̃ ad salutẽ suoꝵ militũ pertinerẽt. hostis
qui exꝑtus agnosce̾t suos rõnis ĩ augusto ĩpares edicit ut telis
enimꝰ̃ hostem petrnt propͥus nõ accedant neq manũ cõperãt
s instãtibꝰ parũ recedant instentq redentibꝰ Et lan ip̃e du-¬

Expanded text:
Erat vie medio procul a castris ad duo millia passuum vallis neErat vie medio procul a castris ad duo millia passuum vallis nemorosa et difficilis: illic locarat insidias. Quum in eam vallem romana acies descendisset, hostes ante retroque ex insidiis erumpunt, ut nec primis incedere, nec ultimis retrocedere liceret. Iniquissimis gis animos deicere, Titurius, qui secura sibi omnia finxerat, pavere cepit atque omni bellica arte destitui, contra autem collega eius, qui hec eventura previderat atque ideo iter illud dissuaserat, quolibet boni simul et militis et ducis officio functus, pugnando pariter et hortando nichil omnium pretermisit, que ad salutem suorum militum pertinerent. Hostis, qui expertus agnosceret suos Romanis in angusto impares, edicit ut telis eminus hostem petant, propius non accedant neque manum conserant, sed instantibus parumper cedant, instentque cedentibus. Et locus ipse du
Abbreviated transcription (Latin):
sum qui si futura nunc eniam res ipsa et notus michi
miserabilis finis esset. Cui occurrere nec consilio possem nec
auxilio. ea me cõpassio diucius qmͣ uolebam in hac narra¬
cione detinuuit Quam tibi o lector sic excusatꝰ ex pedio
brũ in consiliis pars deterior meliorẽ uincit. ediciturq militibus
diluculo ꝓfecturos. neq tñ noctis qd suꝑerat sop̃no datũ. s ad
aurorã usq uigilatũ est occupatis õibus qͥd efferre secũ possent
quid relinq̃re cog̾e̾nt᷑ bi pͥmũ illuxit castris egrediũtur securi
qͣiͣ consiliũ abeundi. nõ ab hoste ꝑfido ac u̾suto. sed aprudente et
fuerant Cocta aũt et qui secũ senserãt fraudis aid subeẽ taciti
cogitabãt hostis proditor qui nocturnis uigiliis. et confuso cas¬
trorũ murmure ituros mane presagiebat. nec qͣ ituri ẽẽnt du¬
bitabat/ ad proxiã scil legionem oportuõ eos in loco exspc̃abat

Expanded text:
sum, quam si futura nunc etiam res ipsa et notus michi sum, quam si futura nunc etiam res ipsa et notus michi miserabilis finis esset, cui occurrere nec consilio possem nec auxilio. Ea me compassio diutius, quam volebam, in hac narratione detinuit, quam tibi, o lector, sic excusatus expedio.brum in consiliis, pars deterior vincit meliorem, ediciturque militibus diluculo profecturos. Neque tamen noctis quod supererat somno datum, sed ad auroram usque vigilatum est, occupatis omnibus, quid efferre secum possent, quid relinquere cogerentur. Ubi primum illuxit, castris egrediuntur securi, quasi consilium abeundi non ab hoste perfido ac versuto, sed a prudente et autem et qui secum senserant, fraudis aliquid subesse taciti cogitabant. Hostis proditor, qui nocturnis vigiliis et confuso castrorum murmure ituros mane presagiebat, nec, qua ituri essent, dubitabat, ad proximam scilicet legionem, opportuno eos loco expectabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ab oĩbus audi̾etur / et uincte ait. ꝑi oĩo sic ẽ aĩmꝰ. Non sũ ego
qͥ magis ꝙ uos om̃s mortẽ tumẽa. sed hii et oñdit militer si qͥd
aduenit adu̾si a te exigent rõnem qͥ si tu ꝑmifris tras suis ꝯmili¬
tõibus ꝯmc̃ti et se ꝑicło exemerĩt. et suo illos aduẽtu effecerint
interea ꝯsiliũ. milites utrũq circũstant, obfecrãt ne sua dissen¬
cione ꝑiculũ faciant ubi ꝑiculũ nõ est seu abeant seu stent
tuta ẽẽ oĩa mõ sui duces unũ seuciãt contra si dissentiãt tutũ
esse nichil. Quid multa ad mediam noctem uigilando et dis¬
ceptando res trahitur In qua quidem curiosior fuerim for¬
tasse qmi debui et potui fateor uel rem totam pretermitt̾e
uel multo paucioribus perstringere. sed d̾m testor miferis ho¬
minibus de futuro consultantibus. et magno in ambigno
constitutis ego qui exitũ rei scio nõ aliter saibendo compassꝰ

Expanded text:
ab omnibus audiretur: Et vincite, ait, si omnino sic est animus. Non sum ego, ab omnibus audiretur: Et vincite, ait, si omnino sic est animus. Non sum ego, qui magis, quam vos omnes, mortem timeam. Sed hi, et ostendit milites, si quid evenerit adversi, a te exigent rationem, qui, si tu permiseris, cras suis commilitonibus coniuncti et se periculo exemerint, et suo illos adventu effecerint interea consilium. Milites utrumque circumstant, obsecrant, ne sua dissensione periculum faciant, ubi periculum non est. Seu abeant, seu stent, tuta esse omnia, modo sui duces unum sentiant; contra, si dissentiant, tutum esse nichil. Quid multa? ad mediam noctem vigilando et disceptando res trahitur. In qua quidem curiosior fuerim fortasse, quam debui; et potui, fateor, vel rem totam pretermittere, vel multo paucioribus perstringere. Sed, Deum testor, miseris hominibus de futuro consultantibus et magno in ambiguo constitutis, ego, qui exitum rei scio, non aliter scribendo compassus
Abbreviated transcription (Latin):
mã rhem trãsitu et arioiusti fuga. ac morte uictoriisq tã multies
rõnoꝵ pudorẽ in expiabilem concepisse. nentri iugũ ferre ꝓpositũ
esse. Demq uideri sibi nõ posse sñ magna cã ambiorigẽ ista cõ¬
sule̾. Set̾m q̃cumq illi sit mens. consiliũ ipm̃ uudiq tutũ esse
posse ĩ mora a̾id expugnacõis aͥ obsidionis. in discessũ auten
nullũ prorsꝰ eẽ peiculũ. nam si nichil ambiguisit eos ad prox¬
mã legionẽ tuto calle uẽturos nullũq passuros. nͥ rnicũ uie
breuis ic̃ommodũ. Sin ut sua ferret opĩo metuendũ aliqͥd ĩsta¬
ret nullũ esse aliud ꝙ in uelocitate remediũ. sic uel nõ ĩutilem
c̃te. uel utilissima ẽẽ proftĩonem morã uel presenti disc̾m̃ ob nox¬
iam uł futuro hiis cocta fortesq uiri alii acrĩe resistebant. Itaq
crescente lingio tituriꝰ in collegã indignabũdꝰ exclamiat sic ut

Expanded text:
niam Rheni transitu et Ariovisti fuga ac morte victoriisque tam multis niam Rheni transitu et Ariovisti fuga ac morte victoriisque tam multis Romanorum pudorem inexpiabilem concepisse; neutri iugum ferre propositum esse; denique videri sibi non posse sine magna causa Ambiorigem ista consulere; ceterum, quecumque illi sit mens, consilium ipsum undique tutum esse: posse in mora aliquod expugnationis aut obsidionis, in discessu autem nullum prorsus esse periculum; nam si nichil ambigui sit, eos ad proximam legionem tuto calle venturos, nullumque passuros, nisi unicum vie brevis incommodum: sin, ut sua ferret opinio, metuendum aliquid instaret, nullum esse aliud, quam in velocitate, remedium; sic vel non inutilem certe vel utilissimam esse profectionem, moram vel presenti discrimini obnoxiam, vel futuro. His Cotta fortesque viri alii acerrime resistebant. Itaque, crescente litigio, Titurius in collegam indignabundus exclamat sic, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex hib̾uis absq eius qui illos ibi locasset imꝑio consulebãt Cast
eñ esse et ualida et munita et frumẽtariã habũ de suppet̾e
Quibꝰ itti se hñtibꝰ et eburones et gmanos si accesserme frcle
sustier posse. It̾i uel a cesare uel a proximioribꝰ hib̃nis auxilia
uent᷑a. postremo nichil sculcius ꝙͣ in dubio de sua salute ab ãtiqͦ
hoste consiliũ accipere. Conͣ ista tituriꝰ sabinꝰ metũ u̾bis augere
et multa dr̃e nõ consilii auctorẽ. sed cõsiliũ extimadũ et nõ qͥs sed
ꝙ quisqr dicat attendendũ. Crede̾ se cesarẽ ĩ ytalĩa ꝓfectũ quo p̃ũ¬
te neqz eburones hoc ausuros neqz caruntes p̾ncip̃e suũ ꝙ̃ diebus
illͥ occiderant occifuros. Galliã ꝓfecto odiis ingẽtibꝰ inflãmatam et
cõtiuueliis irritatã nec uidĩ sibi eam esse gallĩã que solebat. sed aliã
nescio quã ext̾no subditã imꝑio atq mopẽ gle̾ militaris serma¬

Expanded text:
ex hibernis absque eius, qui ibi eos locasset, imperio consulebant; castra ex hibernis absque eius, qui ibi eos locasset, imperio consulebant; castra enim esse valida et munita, rem frumentariam abunde suppetere; quibus ita se habentibus, et Eburones et Germanos, si accesserint, facile sustineri posse; interim vel a Cesare vel a proximioribus hibernis auxilia ventura; postremo nichil stultius, quam in dubio de sua salute ab antiquo hoste consilium accipere. Contra ista Titurius Sabinus metum verbis augere et multa dicere: non consilii auctorem, sed consilium estimandum, et non, quis, sed quid quisque dicat, attendendum; credere se Cesarem in Italiam profectum, quo presente neque Eburones hec ausuros, neque Carnutes principem suum, quem diebus illis occiderant, occisuros; Galliam profecto odiis ingentibus flammatam et contumeliis irritatam, nec eam videri sibi esse Galliam, que solebat, sed aliam nescio quam externo subditam imperio atque inopem glorie militaris; Germa
Abbreviated transcription (Latin):
Moneo ig̃r et obtestor om̃s noĩatĩ tituriũ sabinũ pro ĩure
hospitii qd illi est mecũ ut indep̃nitati sue suorũq ꝓuideat
abeundo. magna enĩ g̾manoꝵ manꝰ p̃cio conducta trasiit.
biduoq aderit. unũ bõna fide polliceor iuroqr tutũ per meos fines
iter fore Atti et prĩe pro nali iure consuluero eãq hibͥnoꝵ grauifas¬
ce leuauero. et cesari pro suis bñficiis nicẽ reddiders legionẽqi ser¬
uauero in consilio mõ stet haud du bie ꝑiturã Hiis dictis ille ab¬
nt nĩcũ ad legatos redeũt et audita reñciant esubita re incã¬
losuis ea ꝙͣnis ab hoste dicẽntur. haud ꝙͣ ꝙͣ sꝑuenda iudeb̾aut
eo maxime ꝙ eburonũ ciuitas tam ꝑua nͥ alie conspirarent nũp̃
tã magna conͣ tesarẽ ausura credetur. res ad consiliũ dofertiu
ubi du adu̾s sentenciis alt̾ratũ est firũculeiꝰ cotta et trbum
militũ et centuriones pluni secũ sencientes. ne ntiꝙͣ discedendũ

Expanded text:
Moneo igitur et obtestor omnes, nominatim Titurium Sabinum pro iure hospitii, quod illi est mecum, ut indemnitati sue suorumque provideat abeundo. Magna enim Germanorum manus pretio conducta Rhenum transiit, biduoque aderit. Unum bona fide polliceor iuroque, tutum illius per meos fines iter fore. Ita et patrie pro naturali iure consuluero, eamque hibernorum gravi fasce levavero, et Cesari pro suis beneficiis vicem reddidero, legionemque servavero, in consilio modo stet, haud dubie perituram. His dictis, ille abiit, nuntii ad legatos redeunt, et audita renuntiant. Subita re perculsis, ea, quamvis ab hoste dicerentur, haudquaquam spernenda videbantur, eo maxime, quod Eburonum civitas tam parva, nisi alie conspirarent, nunquam tam magna contra Cesarem ausura crederetur. Res ad consilium defertur: ubi diu adversis sententiis altercatum est. Arunculeius Cotta et tribuni militum ac centuriones plurimi secum sentientes neutiquam discedendum
Abbreviated transcription (Latin):
quia galli potencĩa solam que utiq magna erat nõ u̾tutẽ ã fortũa
suã mecientes dicebant proq comꝑto hẽbant. uel si suas copias effu¬
dissent nõ posse iõnos tot locis occurr̾e̾. uel si eas in unũ contraxis¬
sent tantã simul coactã scrcinã tolerare. Qd̾ ultiũ p̃cipie ꝙͣ puu¬
denter opiarẽtur p̃lia ista nouissiã docuisse debuerant. S sunt

Expanded text:
fortunam suam metientes dicebant proque comperto habebant, vel, si copias suas effudissent, non posse Romanos tot locis occurrere, vel, si eas in unum contraxissent, tantam simul coactam sarcinam tolerare. Quod ultimum precipue quam prudenter opinarentur, prelia ista noviss
Abbreviated transcription (Latin):
q ei añ om̃s rõnũ nomẽ edio esset ingẽti. Non censuit cesar expe¬
diens neq honestũ socios bñmeritos ĩ tãta ncãtate deserere. Itaq
hieme media. nec sibi parcens n ͨ militibꝰ cũ quatuor legioĩbus eo
pfectus positis castris cognitieq hostiuĩ consiliis comꝑit nullũ fere p̃t̃
rusticos in edifiais ĩueniri demigrasse om̃s bellonacos ariuis ydo

Expanded text:
en odio esset ingenti. Non censuit Cesar expediens, neque honestum, socios bene meritus in tanta necessitate deserere. Itaque hieme media, nec sibi parcens nec militibus, cum quatuor legionibus eo profectus, positis castris cognitisque hostium consiliis, comperit nullum fere preter rusticos in edificiis inveniri, demi
Abbreviated transcription (Latin):
monitis et emissis eqͥtibꝰ Ip̃e cũ reliquis int̾ uebem sercipiens
ac petꝰ: frumẽtũq d̃e ad se relatũ. ꝑte nimũ ac malig̃ disꝑtiẽs
ueri spem̃ prebebat obsessi. nõ erupciõe: nõ armis. sed exspc̃a¬
cione ac nũciis bellũ ge̾nis aupilia undiq postulãs. et exspaĩns
Lesar ex profugis et captĩs de statu cͥcior obsessoꝵ mĩumẽta et tͥres
et machinas / nẽc non frumẽti et pabuli uberioris hñdancĩa. et qͥdqͥd
aĩo fingi possent ꝑiculis obuiaret: tãto studio mat᷑abat ut leg̾e ea
uel audire diffici̾e sit q̃ sibi factu quoq cũcta facilia uictorie ap¬
potitus et gle faciebat Ft gallorũ ppłi suorũ reditu admoriti
quẽ in arcto ad alexiam res ẽẽnt. conalio celobrato et auditis p̾nci¬
pũ sententiis nullo pacto negligendũ sibi tm̃ gallie ꝑiculũ tẽsueruit

Expanded text:
monitis et emissis equitibus, ipse cum reliquis intra urbem se recipiens, monitis et emissis equitibus, ipse cum reliquis intra urbem se recipiens, ac pecus frumentumque omne ad se relatum parce nimium ac maligne dispertiens, veri speciem prebebat obsessi, non eruptione, non armis, sed expectatione ac nuntiis bellum gerens, auxilia undique postulans et expectans. Cesar, ex perfugis et captivis de statu certior obsessorum, munimenta et turres et machinas, nec non frumenti et pabuli uberioris abundantiam, et quicquid ecumque animo fingi possent, periculis obviaret, tanto studio maturabat, ut legere ea vel audire difficile sit; que sibi factu quoque cuncta facilia victorie appetitus et glorie faciebat. At Gallorum populi suorum reditu admoniti, quam in arcto ad Alexiam res essent, concilio celebrato et auditis principum sententiis, nullo pacto negligendum sibi tantum Gallie periculum censuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
añ urbem plana in uulle ꝯseĩtur uobi cũ uictoria romanoꝵ. et młta
hoscĩ cedes esset. et qͥdam ex hostibus intͥ muros refugiẽdo castͣ
desererẽt priusꝙͣ fuga omi nudaret᷑. claudi porta u̾cingetorix iub
ad egressum uie. ꝙ in cast̾s atq ĩ urbe rerũ om̃i penu̾ria ĩgens
erat ase eqͥtatũ õem obsidiomi grauẽ et ĩutilẽ abdicare disposuit
Qͥbus tandem silencionoctis abeũtibꝰ auxia atq sollicita cura ĩ¬
perat dot urbes suas adeãt. et prose quisq suos hortet᷑. ut uniu̾sos
ferendis armmis ydoneos in bellũ mittãt. Neu se de libertate et gla
gallicana. deq oĩbus sic m̾itũ ĩter manꝰ hostiũ ludibrio de se̾nd̾
putent. Sz obsessis opem ferre festinent. opus enĩ esse celi̾tate
tollerari posset obsidio. ꝓperent ergo ĩ segnicie ĩpia octuagĩta mi¬
lia elcõꝵ homu suoꝵ perdita atq hostibus prodita pati pñt. Sic ad¬

Expanded text:
ante urbem plana in valle conseritur. Ubi quum victoria Romanorum et multa ante urbem plana in valle conseritur. Ubi quum victoria Romanorum et multa hostium cedes esset, et quidam ex hostibus intra muros refugiendo castra desererent, priusquam fuga omnium nudarentur, claudi portas Vercingetorix iubet. ad egressum vie, quod in castris atque in urbe rerum omnium penuria ingens erat, a se equitatum omnem obsidioni gravem et inutilem abdicare disposuit. Quibus tandem silentio noctis abeuntibus, anxia atque sollicita cura imperat, ut urbes suas adeant, et pro se quisque suos hortetur, ut universos ferendis armis idoneos in bellum mittant, neu se de libertate et gloria gallicana deque omnibus sic meritum inter manus hostium ludibrio deserendum putent, sed obsessis opem ferre festinent; opus esse enim celeritatetolerari posset obsidio; properent ergo, ni segnitie impia octoginta millia electorum hominum suorum perdita atque hostibus prodita pati possint. Sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
illa nube peditũ seorsũ stabat cũ eisdem pugne exitũ preuidens
abscessit. ductis secũ quos duc̾e licuit sequi iussis cet̾is alexiã opidũ
quod non longe aberat gradu fescinãte se contulit. Castra pre portꝭ
opidi metatus cesar ĩpedimẽtis tuto loco positis abeũtem reliquo cõ¬
secutus exc̾citu ultimã semꝑ aciem carpendo sic int̾eundũ decem
milibus hostiũ obtrũcatis: alexiã cũ ueniss ad uesꝑam nocte ille
subscitit ubi illuxit. Qiuis altissimo sita ĩ colle. et duobꝰ prope
cuncta fluũbus pene ĩexpugbilis aꝑꝑet: suos tñ cuc̃tis difficulta¬
tibus assuetes exhortatus uallo illam atq obsidiõe circũdat. auꝰ
auibitꝰ decem milia passuũ teneb .iiiͤ. ac .xxiii. castellis ĩ c̾cuitu
erectis. presidiisq ad unũqd̾q adhibitis maxĩeq nocturnis: qͥb
nũdũ peractis et obsessis adhuc non nichil audentibꝰ eq̃stre p̃liũ

Expanded text:
illa nube peditum seorsum stabat, cum eisdem pugne exitum previdens illa nube peditum seorsum stabat, cum eisdem pugne exitum previdens abscessit, ductis secum, quos ducere licuit, ceteris sequi iussis, Alexiamque oppidum, quod non longe aberat, gradu festinante se contulit, castra pre portis oppidi metatus. Cesar, impedimentis tuto loco positis, abeuntem reliquo consecutus exercitu ultimam semper aciem carpendo, sicque inter eumdum decem millibus hostium obtruncatis, Alexiam quum venisset ad vesperam, nocte illa substitit. Ubi illuxit, quamvis altissimo sita in colle, et duobus prope cincta fluminibus pene inexpugnabilis appareret, suos tamen cunctis difficultatibus assuetos exhortatus vallo illam atque obsidione circumdat, cuius ambitus undecim millia passuum tenebat, tribus ac viginti castellis in circuitu erectis, presidiisque ad unumquodque adhibitis maximeque nocturnis. Quibus nondum peractis, et obsessis adhuc nonnichil audentibus, equestre prelium