comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us aquo sat̃petit᷑ offerat tagin¬
cõm ⁊ dicat hodie conirat fi ⁊¬
dĩ cõmisso hodie agamus
dicendũ ẽ cessare sac̃ dacõmꝰ
cum possit añ fidĩ cõmisso ꝙͣ
de sat̾dacõne cõstare n ͨ nõ illa
cõgnico ĩ ploranda erit ab ħe¬
de si foete dicatur ꝑ calũpinã
sat̃peti hoc io enĩ cõmune
enim puis sxpsit euui aꝑ̃
quem sat̃pentur det̾e ex plo¬
rarer ꝑ calumpniani sat̃pe¬
tanir. de qua re s ũmatĩ d
cognosc̾e indexisi ꝑturator
sat̾ legatorum de sideret.
siqł maridatum ei sit ñ he¬
dit ncc̃e de rato cau̾e s er̃.
anmandatum sit e ñ sit.
derato cautõ er̃ exigenda.

Expanded text:
 quo satis petitur, offerat cognitionem et dicat: "hodie constet de fideicommisso, hodie agamus", dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio imploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumniam satis peti: hoc enim commune enim Pius rescripsit eum, apud quem satis petitur, debere explorare, num per calumniam satis petatur: de qua re summatim debet cognoscere. Si procurator satis legatorum desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato cauere, sed erit an mandatum sit uel non sit, de rato cautio erit exigenda.
Abbreviated transcription (Latin):
s sufficit sũ desiderauit ⁊
non cauerunt sũ ñ hãt a quo
safdesideret. ¶Si debitori lib̾¬
aco sit relicta. ñ ẽ exigendã
cauc̃o quia ht̃ penes se lega¬
tum quippe si conueniatur
excepcõne doli ma. uti possit
¶Ei tui legatum solutum ẽ cũ
constet legatum non deb̾i.
dimis ꝑuisad emiliũ equeᷤᷤ¬
trem Rpsit ñ det̾e p̃corẽ sat̃¬
dacom admut̾e. ¶tunt añ ad¬

Expanded text:
desiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret. Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m est. Cum conste‹t› legatum non deberi, diuus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisdationem admittere. Tunc an
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃det. ne aduũstracd eus ĩpe¬
diat᷑ ¶ S i ab impub̾is sb̾sticu s¬
to legata sunt relicta. ⁊ ĩ pubes
decesserit missio ũ solum in
adea quo quempubes ad qͥ¬
hr̃ditaria sunc uiuo aut̃ ĩ¬
a quo. fidĩ commissum erit.¬
relictum. s alt̾uis nõił succes¬
sor dicend̾ ẽ ut edic̃ locꝰ sit⁊
dolus eiꝰ sit estuuandꝰ s ⁊ si hr̃di

Expanded text:
t, ne administratio eius impediatur. Si ab impuberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ad ea quoque, quae impubes adquihereditaria sunt: vivo autem ima quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dolus ei
Abbreviated transcription (Latin):
se dampni infã obligauit
¶Si plures segatarii mitti ĩ
is enim quiex cã legacoꝵ.
possidet sibi nõ alii possid
alia ẽ cauta tum tredicores
sessionem nam isqui possi¬
d nou sͥ s omib possid.
¶Q̾ prior nussus missus lega
gatarios enim nlllũ ordi¬

Expanded text:
se damni infecti obligauit. Si plures legatarii mitti in is enim qui ex causa legatorum possidet sibi, non alii possidet. alia est causa, cum creditores ssessionem: nam is qui possidet non sibi, sed omnibus possidet. Qui prior missus est leg: inter legatarios enim nullum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
lere uł ad tempus ł imppe¬
tuum excusari. ꝓ ut ualitu¬
do ẽ. qua afficuur. furoꝵ aut̃
nou intotum excusat s
efficit ut curacor interim¬

Expanded text:
lere vel ad tempus vel in perpetuum excusari, prout valetudo, qua adficitur. furor autem non in totum excusat, sed efficit, ut curator interim
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. nam ⁊ bonoꝵ possõnis
ambo unam ꝑtem hañt.¬
¶ Sisit filius in pot̾tate aliꝰ
emancipatus. elegant̾ sceuo
et ait posse dici tres eñ ꝑtes
truus ex ħrditate ani ꝯcar¬
rente pr̃e sint ħituri. que
tes ex eod̾ filio. hii quoq
emancipati sunt. ⁊ ex alt̾̃o e¬
oꝵi ꝓ nepos in pot̾tate defũt¬
ti ꝑtem ħebit nepos unut.
ałiam nepoł cum filio suois
⁊ si nepos ⁊ ex aħio nepote de¬
functo duo ꝓnepotes. iuus ex
nepotibꝰ emancipat᷑ꝰ soli fr̃ĩ

Expanded text:
 nam et bonorum possessionis ambo unam partem habent.Si sit filius in potestate, alius emancipatus, eleganter Scaeuet ait posse dici tres eum partetruus ex hereditate aui concurrente patre sint habituri: quae tes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, aliam nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri
Abbreviated transcription (Latin):
te pot̾it s ⁊ si ex hidato filio
lib̾tum quis assignau̾it: ualz
assignatõ. nec not ei nota ex¬
h̾rdatõnis ⁊ qͣntum ad iut pa¬
tronatut s si post assignacõm
fũit ex hrdatus: ñ semꝑ ex¬
ħ̾rdatõ adimit assignacionẽ.
nisi ħ aĩo fcã sit. D si is cui
assignatꝰ ẽ. repudiau̾it: puto
u̾iuo quod ⁊ marcellus sꝙpͥ¬
sit: posse admitti ftẽs eint
¶Si sit exuno patrono filiꝰ
unus. ex alt̾o. duo ⁊ uni eqꝵ
ꝑtes fiant hrditatis lib̾ti.
utr̃ tres aũduas h̾at is cui¬

Expanded text:
te poterit.Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus.Sed si post adsignationem fuerit exheredatus, non sempeionem, nisi hoc animo facta sit. Sed si is cui adsignatus est repudiaverit, puto verius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius. Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum partes fiant hereditatis liberti, utr
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃iecti. ut si cuittiaior ꝑs tu¬
toꝵ decernat. is gerat quẽ
maior ꝑs eligat. qmͣuis ꝟ¬
ba edcĩ ad testam̃tarios ꝑ¬
treant ¶testõ dacus postũmo
tutor ñ dñ ẽ tutoꝵ nͥ postumꝰ
edat᷑. dat᷑ tñ adu̾sus eũ sb̾sti¬
tuto pupilłi negocõꝵ gestoꝵ
accõ. E siꝑtus editus fu̾t. de¬
gereret. remotus atute la tue¬
plane gessit post editũ ꝑtũ.
de eo quo ꝙ añ gessit. tute¬
le iudicõ tenebi ͦ ͦ ⁊ omisa¬
mĩstracõ. ĩ hac accõne ueniet

Expanded text:
subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamvis verba edicti ad testamentarios pertineant. Testamento datus postumo tutor nondum est tutor, nisi postumus edatur: datur tamen adversus eum substituto pupilli negotiorum gestorum actio. sed si partus editus fuerit, degereret, remotus a tutela fueplane gessit post editum partum, de eo quoque, quod ante gessit, tutelae iudicio tenebitur et omnis administratio in hac actione ve
Abbreviated transcription (Latin):
dacur. illi aũ illi filus meis
lutri eoꝵ uol taiꝰ tutor esto.
quid eĩ dic̾emꝰ siticius ꝯsticũe
nolu̾it. utri ex filus tutor
ẽẽ uelit: ita aũt rͤte cutor da¬
bit᷑ ticius si uol illi filiomeo
tutor esto. I abolenꝰ.

Expanded text:
r: "illi aut illi filiis meis, utri eorum volet, Titius tutor esto"; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse velit? Ita autem recte tutor dabitur: "Titius si volet illi filio meo tutor esto". Iavolenus
Abbreviated transcription (Latin):
ex fcõ tͣctũ tũ quidã duos
sundos eiusdẽ noĩs hñs legas¬
s fũdũ cornelianũ ⁊ eẽt alt̾
p̃cii maioris. ⁊ alc̾ minoris.
⁊ hr̃s dr̃et minorẽ legatũ le¬
gatarius maiorẽ. mulgo fa¬
tebat᷑ uti minorẽ eũ legas¬
se.si maiorẽ ñ pot̾it dõce le¬
gatari cõstat ⁊̃ res alienas
legari posse. utq si ꝯꝑari p̃c¬
sit ¶ Su̾io salustianos ortos
qui sũt angusti. fund̾ altanũ
qui p̾ncipalib usib desuit.
legauerit quis. furiosi ẽ tã¬
lia legata destõ ascb̾e ¶t̃¬

Expanded text:
ex facto tractatum, cum quidam duos fundos eiusdem nominis habens legasset fundum Cornelianum et esset alter pretii maioris, alter minoris et heres diceret minorem legatum, legatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius. Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possit. Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testament
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m ẽẽ puto. cui uinũ tum
uasis legatũ er̃. ei et am¬
phoras cados in quib uina
diffusa sunt suamꝰ. lega¬
tos ẽẽ. ¶ uinũ eĩ ĩ amphoras
⁊ cados hac m̃ce diffundimꝰ.

Expanded text:
uerum esse puto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus,
Abbreviated transcription (Latin):
gau̾it ĩ amphoris. oẽ illud
iss. legatũ ẽẽ. labeo ⁊ trebͣ.
Renderũt ¶Cui dulcia
gata mulsũ. passum. de¬
fructũ. ⁊ siłes pocitões. It̃.
uuas. fistꝰ. palmał caritas.

Expanded text:
t in amphoris omne. illud isset, legatum esse Labeo et Trebatius responderunt. Cui dulcia gata: mulsum passum defrutum et similes potiones, item uvas ficos palmas caricas.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Iund̾ ĩstructũ ub̾tis pr̃onus
testõ legauit. postea codicillis
petir. ut morientes ꝑtes suas
fu̾it leganus. s medii temporis
Augmenta fenium ⁊ ꝑtiumi
It detͥm̃ta facalium fidĩꝰ cõ¬

Expanded text:
.Fundum instructum libertis patronus testamento legauit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fuerat legatus, sed medii temporis augmenta fetuum et partuum, item detrimenta fatalium fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ doluis ñ puto iudĩ ⁊ uiuo le¬
gato. doliade heãt᷑. maxͤ side¬
p̃ssa ĩcella uinaria suint.
aũ ea sũt q̃ ꝑ magnitudinẽ
ĩ mobiles in agro uelut in¬
strõ agͥ erãt ¶uinꝯ legato:
utres nõ debebũt᷑. n ͨ cule¬
os quidẽ deb̾i dico. P anl.¬

Expanded text:
o legato et dolia debeantur, maxime si depressa in cella uinaria fuerint aut ea sunt, quae per magnitudinem pari modo immobiles in agro uelut instrumentum agri erant. uino legato utres non debebuntur: nec culleos quidem deberi dico. 4 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Exeo uino ꝙ ĩ illo
fundo nasce ͦ hr̃s m̃s ã¬
phoras .x. quot anmis ĩ
annos singłos dato. quo
ãno natum ñ fuiss. ⁊ ex
sr̃iore anno eiꝰ fundi eũ
nu̾m amphorarũ h̾edẽ
dacurũ sab̃ existimat q̃¬

Expanded text:
"Ex eo vino quod in illo fundo nascetur, heres meus amphoras decem quotannis in annos singulos dato". quo anno natum non fuisset, ex superiore anno eius fundi eum numerum amphorarum heredem daturum Sabinus existimat. q
Abbreviated transcription (Latin):
liquiss: uinũ hr̃dẽ ẽpturũ
ninũo fu̾it ¶ giuinũ lega¬
tũ sit. iideamꝰ an cũ uasis
debeatur. ⁊ cellus ait nino
legato.⁊̃ siñ sit legatũ cũ
nasis: uasa quo legata ui¬
d̾i. ñ qr ꝑs sũt uini uasa. q̃¬
ad̾m ẽ blemata. argẽti si¬
phorũ. cã forte ł spetuli. s
qr credibile ẽ. m̃cẽ testãtis
eã ẽẽ. ut uolu̾it accessioni

Expanded text:
num heredem empturum ni numero fuit.Si uinum legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. et Celsus inquit uino legato, etiamsi non sit legatum cum uasis, uasa quoque legata uideri, non quia pars sunt uini uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut uoluerit acces
Abbreviated transcription (Latin):
rouil. ¶ũ uinũ hr̃sdare
dampnaius ẽ ꝙ ĩ ãphoris
seu cadis diffusũ ẽ. daridi.
gatũ ẽẽ indet᷑. sicuti. si ẜuos
legasse uideret᷑.
rat. dare uxori sue uimũ ole¬
ũ frum̃tũ. acetũ mella. sal.¬
salcam̃ta trebatuis aiebat.
exsingłis reb ñ ã plius de¬

Expanded text:
rum.Cui uinum heres dare damnatus est, quod in amphoris et cadis diffusum est dari debgatum esse uidetur, sicuti, si seruos legasse uideretur.rat dare uxori suae uinum oleum frumentum acetum mella salsamenta. Trebatius aiebat ex singulis rebus non amplius de
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it. ñ ⁊̃ inhus q̃ hũit. ł postea
aqͥsierit nã ⁊ si filio suo. iiuo
ad huc auo sb̾stituit. pꝰ ad qui¬
sitam ai ħẽdicatẽ eł neõ di¬
ceret ad sb̾stitucum ꝑtũefi
militis adita ũ fuit ħeditas.
an sb̾stitucõ ꝙͣpupillo fecit ua¬

Expanded text:
tea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere. Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ua
Abbreviated transcription (Latin):
i mutare ⁊ sip̾oribꝰ ta¬
buł unꝰ hr̃s scͥptus fuiss ¶ Mi¬
les ĩ suipmis ordĩandis ignarꝰ
uxorẽ ee p̃ꝯnatẽ uẽtris nõ
hũit m̃cione̾. pꝰ mortẽ pẽis
filia nata ruptũ ẽẽ testm̃¬

Expanded text:
 mutare, etsi prioribus tabulis unus heres scriptus fuisset. Miles in supremis ordinandis ignarus uxorem esse praegnatem uentris non habuit mentionem. post mortem patris filia nata ruptum esse test
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̃tate nules dare pot̃¶simi¬
les exhedau̾it filiũ ꝑstiens eũ
filiũ suũ ẽẽ silẽcio p̾ñerit an
legatũ sb̾stitucoeiꝰ dariposset.
quesicũ ẽ dixi ñ passe. lzãpla
legaca reliquerit ex hedato
miles ⁊ emãcipaco filio sb̾sti¬

Expanded text:
est potestate, miles dare potest. Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an legatum a substituto eius dare possit, quaesitum est. dixi non posse, licet ampla legata reliquerit exheredato. Miles et emancipato filio substi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. ¶ iłitis codicilł᷑ adces¬
tam̃ cũ fcĩs ⁊ hr̃ditas iure
uideat᷑ dari. qrͣ siꝑtẽ dui¬
diã hr̃ditatis codicilł ded̾ĩt.
testõ scͥptꝰ ex asse hr̃s ꝑ¬
tẽ d̾midiam ħebit. lega¬

Expanded text:
. Militis codicillis ad testamentum factis etiam hereditas iure uidetur dari. quare si partem dimidiam hereditatis codicillis dederit, testamento scriptus ex asse heres partem dimidiam habebit, lega
Abbreviated transcription (Latin):
ost doiẽ daram ⁊ imꝑnas cõ¬
dari. si condc̃o snipnlõnis ĩ ꝑle¬
at᷑. ⁊ postea filia sñ lib̾is de¬
cesserit ñ er̃ impediendus
p̃r quo minꝰ exstipulatua¬

Expanded text:
ost dotem datam et nuptias condari. si condicio stipulationis impleatur et postea filia sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo min
Abbreviated transcription (Latin):
iro at uxore mores ĩ uice̾ acu¬
santibꝰ. cã repudii dediłe n¬
trũ ꝓnunciatum e. id itaat᷑¬
cipi d ut ea lege ꝙͣ aꝑibo ꝯtẽs¬
serũt. nent̾ uindicet᷑ ꝑ ta i d

Expanded text:
iro atque uxore mores inuicem accusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. id ita accipi debet, ut ea lege, quam ambo contempserunt, neuter uindicetur: pari
Abbreviated transcription (Latin):
niam ꝓmiẜat. quosdam ad¬
hibũat qͥ stipulatent᷑ ꝑtẽ
dotis distracto mrĩonio sibi
solui. ea nlła data dote obi¬
erat. eodẽ marito suo h̾ede¬
ĩ relicto. dampnosam is hedita¬

Expanded text:
niam promiserat, quosdam adhibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam heredita
Abbreviated transcription (Latin):
qr soluendo hrditas ẽ: que itt¬
ueniat hrdem. ⁊ sane absurd̾
ẽ ius patroni ĩpetenda bonoꝵ
timari. anferriq pattono ꝙ
modicum uendicatus ẽ. multi
eĩ cãus in t̾uenire possunt. qͥb̃
expediat patrono pet̾e fõꝵ pos
tudo.qͣm lib̾tus reliquerit:
facł̾tates pat̾monii eius ex ce¬
dant. ueluti si p̾dia sunt aliqͣ
ex bonis lib̾ti.in quib maiorũ
patroni sepultͣ sĩt. ⁊ mag  ex¬
timat patronus bonoꝵ possom̃¬

Expanded text:
quia soluendo hereditas est, quae inueniat heredem. et sane absurdum est ius patroni in petenda bonorutimari auferrique patrono, quod modicum uindicaturus est. multi enim casus interuenire possunt, quibus expediat patrono petere bonorum itudo, quam libertus reliquerit, facultates patrimonii eius exced‹a›t, ueluti si praedia sunt aliqua ex bonis liberti, in quibus maiorum patroni sepulchra sint et magni aestimat patronus bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
ad bona eiꝰ uenire pot̾: qiͣ patͦ¬
nus. set oꝑas ei in pon̾e ñ pot̾: nͨ
in poĩtam ab eo pet̾ͥe. S  defuc̃tꝰ
filio suo legauit ẜuum. ⁊ roga¬
uit ut eum mamunittat ea m̃e¬
te ut plenum ius patroni h̾at:
defendend̾ ẽ posse eum oꝑas iu¬
te impon̾e.¬
lib̾ari tã. siquis lib̾tum pat̾ronũ
inẜuitutẽ ea uolũtate petierit
mitit bñficium bonoꝵ possõnis.

Expanded text:
uenire potest quasi patronus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere.Sed si defunctus filio suo legauit seruum et rogauit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure imponeliberali causa.Si quis libertum paternum in seruitutem ea uoluntate petierit, mittit beneficium bonorum possessionis.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ⁊ alt̾i exͣneo semissem d̾e¬
linquid: scͥptus quid̾ pattonus
debitam sibi ꝑtẽ ĩ munẽ ht̃. de
terera aũt parte pattoni. q̃ su¬
pͣ debitam ei telicta ẽ. ⁊ de se¬
misse exͣneo relicto: alt̾i patͦ
nio ꝓrata porcõne satis fierioꝑ.¬

Expanded text:
et alteri extraneo semissem dereliquit, scriptus quidem patronus debitam sibi partem immunem habet: de cetera autem parte patroni, quae supra debitum ei relicta est, et de semisse extraneo relicto alteri patrono pro rata portione satisfieri opo
Abbreviated transcription (Latin):
existunt. ñ aĩo hr̃dis segerx
que gerunt. s aũ pietatis añ
tustodie tã. añ ꝓsuo. ut puta si¬
pr̃em sepeliuit. ułbusta ei fecit.
si animo ħedis ꝓ ħede gessit.
E nim uͦ si pietan᷑is ca ħ ferit
non ui ͤ ꝓ hr̃ de gessisses uos
hr̃ditarios pauit ium̃ta aut
pauit eĩ difiraxit. siħ ut hr̃s.
s ut custodiat aũputauit susi audũ
delib̾at quid fet̃. ꝯsulens ut
salue sint res hr̃ditarie. si for¬
te. ei ñ complacu̾it ꝓhr̃de ge
ꝑfuisit ł siquid aliud fecitã¬

Expanded text:
redis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerfulsit uel si quid aliud fecit
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝑtẽ suam uende̾ do¬
c̾e aliud uelit. ꝙ si adu̾s
ea quid fcm̃er̃. tunc eas
exhus lib̾tis uẽ diderũt
ꝑtessuas duob colib̾tis suis
ex eodẽ corͤ ẽp̃tores aͥ de¬
tuncti gaiũ cem̃ ex̃neũ
hr̃dẽ reliq̃runt. ¶d ͤ sicũ

Expanded text:
tem suam uendere docere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
neus ẽ ꝑspicienda ẽ. s ẽp¬
torũ. qui ẜ uoluntatẽ de¬
suncte ex ilł fuũt quib
ꝑmiserat textatrixue
milia legauit. ĩ h uͣba a
t̾e petrone peto uti esduo
ii. solidoꝵ reddas collegi¬
o c̾tã tẽpli. q̃sitũ ẽ cũ id
colle giuĩ postea dissolutũ
ẽ. utr̃ legatũ ad prõnũ ꝑ¬
tineat anũ ap̃ hrdẽrena¬

Expanded text:
neus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix ueduo milia legauit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud here
Abbreviated transcription (Latin):
h̾edib compent. n ͨ uiro net
młri ꝓdest ĩ ħ iudicõ sifa¬
egero cũ młre ⁊lis extima¬
ta sit an acc̃o ei danda sit.
si amiserit possõm moiret
hatendus ẽ. iõ simłr cum
qua rr̃ amotarũ tictũ ẽ.
adũsus m̃dicantẽ mari

Expanded text:
edibus competit. Nec uiro nec mulieri prodest in hoc iudicio, si faegero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessionem? mouet habendus est. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
Rpħ .ł. Rerũ amotaꝵ estĩa¬
tõ ad tp̃s que amore sunt re
amote usu capunit᷑. s si plu¬
ris fc̃e ñ restituũt᷑ que amo¬
te sunt. crescit estimac̃out in

Expanded text:
. Rerum amotarum aestimatio ad tempus quo amotae sunt refamotae usucapiuntur: sed si pluris factae non restituuntur quae amotae sunt, crescit aestimatio, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Her quidẽ amotar̃ iudicũ
sic ht̃ lotum. si diuortũ cõ¬
silio res amote fu̾int ⁊ cõ
esecitum diuorciũ fu̾it. S
si ĩ mr̃imonio uxor marito
res sbtrax̾it. l cessat rr̃ a¬
motarum acc̃o: tñ ip̃ares
maritus ꝯdic̾e pͭ. nam iure

Expanded text:
 quidem amotarum iudicium sic habet locum, si diuortii consilio res amotae fuerint et secutum diuortium fuerit. sed si in matrimonio uxor marito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure
Abbreviated transcription (Latin):
eiz hr̃ dem instituit. ei ⁊ inturo¬
re dando ꝓspice uolunt. quales
sunt alumpni nr̃irce gͦ placu¬
it eum quiretusat id ꝙ tefra¬
tor reliquid ab eo ꝙ petit. ꝙ
idem dedit. replli debere/ non
semꝑtũ existimo eum qui ho¬
nus tutele recusanit. repplłn¬
d̾ alegato. s ita demũ si legatũ
ei iõ asc̾ptum aꝑpeat. ꝙ eidẽ¬

Expanded text:
eredem instituit eique et in tutore dando prospicere uoluit, quales sunt alumni nostri. recte ergo placuit eum, qui recusat id quod testator relinquit ab eo quod petit quod idem dedit repelli debere. non semper tamen existimo eum, qui onus tutelae recusauit, repellendum a legato, sed it demum, si legatum ei ideo adscriptum appare
Abbreviated transcription (Latin):
sueris testõ legatum ascͥptũ
codicilł uͦ postea fcĩs tutorem
datũ. inħ .n. legato põt dici ñ
tenda. nisi euident̃ pr̃ exp̃sse¬
rit uelle se dare ⁊̃ si tutelam
non aministrauit. sꝑ .n. lega¬
tum aut añcedit aut seq᷑
tortutor tucorem dedit.cũ
posset. uti inmunicare. hͥ .n.
nicħ cõtͣuidicium fecit testa¬
toris. nam quem iilẽ non de¬
dit tutorem. eum uoluisse tu¬
telama mnaͣre filii dr̃e non
iudaut̃ siseñ excusau̾it. s a¬
ministrare nolu̾it. contemptꝰ
ꝙ cetĩ ydonei eẽnt. hic pot̾it
conueniri. si ab ilł reẜuari
⁊ s concumacia punienda ẽ¬
⁊ eius qui quodam᷑ se excusa¬
uit. młto mag̾ quis dr̃e de¬
lebit indignum uidicio pa¬
tris qui ut suspetus remo
⁊ fidelissimos ꝑenres. lib̾is
tutores eligere solere⁊
iõ ad suscipiendum honus
tucele ⁊̃ honorem legati

Expanded text:
ento legatum adscriptum, codicillis vero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non tenda, nisi evidenter pater expresserit velle se dare etiam, si tutelam non administravit: semper enim legatum aut antecedit aut sequiraetor tutorem dedit, cum posset uti inmunitate: hic enim nihil contra iudicium fecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum voluisse tutelam administrare filii dicere nonid autem, si se non excusaverit, sed administrare noluerit contentus, quod ceteri idonei essent? hic poterit conveniri, si ab illis res servari , sed contumacia punienda est eius, qui quodammodo se excusavit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, qui ut suspectus remoet fidelissimos parentes liberis tutores eligere solere et ideo ad suscipiendum onus tutelae etiam honore legati
Abbreviated transcription (Latin):
narius Iulio paulonir filiũ
suũ pupillum ł quis quis a¬
lius exͣnens exͣneum eque
pupillũ sc̃psit. hr̃dem ⁊ ncio
legatum dedit. eum eidem
pupillo tucorem adscͥpsit.
titius confirmatus confirma¬
nit excusauit se a tutela. q̃¬
ro an legatum amittat ⁊
quid siteftõ cutor quidem
non sit inscͥptus legatum
pupillo tucor datus sit x pu¬
tus ap̾tore. excusacõnis
bñ ficio uti maluit. repllẽdꝰ
⁊ alegato. id ⁊ sceuole
nr̃o placuit. nam ⁊ p̃corꝙ
qui pupillum hr̃dẽ ĩ ffituit.

Expanded text:
r filium suum pupillum uel quiuis alius extraneus extraneum aeque pupillum scripsit heredem et Titio legatum dedit eumque eidem pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus excusauit se a tutela: quaero, an legatum amittat. et quid, si testamento quidem tutor non sit scriptus, legatum pupillo tutor datus sit uel putus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaeuolae nostro placuit: nam praetor, qui pupillum heredem instituit
Abbreviated transcription (Latin):
ex quodatus ꝑ iussus est a¬
munstrare. Alius ex quo da¬
tus est. ꝑiculum sustinet¬
eum quĩ pupillũ tonis p̃r̃¬
us abstinuerat. denenẽ¬
dum Inquarta tucela ex¬
iftimani q de posita illa ce¬
terum putarem rte scur̃
p̃torem si ⁊̃ unam tutelã
sufficere crediderit. sitam
nium hñt ⁊ rõ aministrac̃õ¬
nis ꝑ it̾ reddenda sit. ⁊ ex di¬
u̾so frẽs. diuiso primouio due
tutele sunt. non enim ut dixi.
numerus pupillorum. set

Expanded text:
ex quo iussus est administrare, illius ex quo datus est periculum sustinet.Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa.Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tamnium habent et ratio administrationis pariter reddenda sit. et ex diuerso fratres diuiso patrimonio duae tutelae sunt: non enim, ut dixi, numerus pupillorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ. petẽt qui ĩ famslia fu̾nt.
quid gͦ siñ sint eiusdẽ gͣ¬
dus Qta restempari d.¬
to uideat᷑ ĩuitatus nͭ tñ¬
Iita ꝓximus qͥs ad mittẽ¬
samilie domũ restitutur̃.

Expanded text:
um petent qui in familia fuerunt. quid ergo si non sint eiusdem gradus? ita res temperari debco videatur invitatus. nec tamita proximus quisque admittefamiliae domum restituturum.
Abbreviated transcription (Latin):
bona defunctus Ostñdꝰ pł̃a
ta fructus ħr d itatis pꝰ moꝵ¬
tem ani ꝑcepti. pari pectum¬
a debito tutele ꝯpensabunt᷑.
¶Set quartam ħrs nepotis
debonis d̾ taxat q̃ morient
auut reliquit. terinebit ¶ cñ¬

Expanded text:
bona defunctus ostendit. plata, fructus hereditatis post mortem avi percepti pari pecunia debito tutelae compensabuntur, sed quartam heres nepotis de bonis dumtaxat, quae moriens avus reliquit, retinebit. C
Abbreviated transcription (Latin):
ductos hr̃s in tõne falcidie
sic accepto fac̾e sibi cogit᷑.
ne ᷤ id ad rem ꝑtinet. qnͣ falcidia
lex ad missa sit. ¶Nam et si
maxime pꝰ impłetam condicõ¬
nem fideicõmisoꝵ locum hr̃e
cep̃. tñ ex die mortis fructꝰ qua¬
drantis ap̃ h̾rdem relinqui ncc̃e

Expanded text:
ductos heres in ratione Falcidiae sic accepto facere sibi cogitur,nec ad rem pertinet, quando Falcidia lex admissa sit: nam etsi maxime post impletam condicionem fideicommissorum locum habere coepit, tamen ex die mortis fructus quadrantis apud heredem relinqui nece
Abbreviated transcription (Latin):
tum .b. qm intestatꝰ puacte¬
pit. rõni falcidie non confim¬
detur. s qͣrtam eius tm̃ por¬
tõnit sb̃stitutus retinebit qͣm
inpubes accepit quid sb̾stim¬
tum hũit
est. ꝯdebitore cui mortis cãꝑ
actoꝰ debrtum remissimi ẽ. ifcm̃
concepta replicatõne retinebit᷑
frat᷑ cum hrdem sororem scͥ¬
b̾et. alium ab ea cui donatum
uolebat stipłati curauit. ne
cantõe legibꝰ non eẽ refragan.¬
dum ꝯstiit. ⁊ io sororem iute
tõnem exstipusatu denegan¬
gandam. ¶ Non idc̾co minꝰ
Fal. tacõnem in cet̾it annuis

Expanded text:
um, quam intestatus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qui substitutum habuitest a debitore, cui mortis causa pacto debitum remissum est, in factum concepta replicatione retinebitur. Frater cum hiberet, alium ab ea cui donatum uolebat stipulari curauit, ne cautione legibus non esse refragandum constitit et ideo sororem iure tionem ex stipulatu denegandam.Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis
Abbreviated transcription (Latin):
poni ceꝑit. fini quadrantit
qũe ex bonis prĩt cum effcã ꝑ¬
cepit. ꝯpensabitur. atq ita sr̃.¬
fluum eris alieni dodranti tm̃
detͣhetur. ¶ Ex donacõib ĩ
uxorem collatis. ꝙ ħis eiꝰ red¬
d̾e uito cogit᷑. in donis mu¬
lierit ñ enit. Nam ita fit lo¬
cuplecior. ut tanto pauꝑior

Expanded text:
poni coeperit, fini quadrantis, quem ex bonis patris cum effectu percepit, compensabitur atque ita superfluum aeris alieni dodranti tantum detrahetur. Ex donationibus in uxorem collatis quod heres eius reddere viro cogitur, in bonis mulieris non erit. nam ita fit locupletior, ut tanto pauperior
Abbreviated transcription (Latin):
ñetur. in eiẽ alieno bonis de¬
dutendum. R. nec ad rem ꝑti¬
n̾e quod ħrdem auus. idemq
tutor rogau̾at. nt si sine lib̾it
ante c̾cam etat᷑em deced̾et.
tam hrditaria bona qͣm ꝓpri
a restitu̾et. ñ enim ex ħ h̾rdi¬
tatem debito ꝯpensatam in¬
d̾r cum uł iõ maxime decła

Expanded text:
neretur, in aere alieno bonis deducendum respondi. nec ad rem pertinere, quod heredem auus idemque tutor rogauerat, ut, si sine liberis ante certam aetatem decederet, tam hereditaria quam propria bona restitueret: non enim ex hoc hereditatem debito compensatam uideri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit in omnibꝰ ⁊ ip̃m faltidiã
idem pafiatur instituti ꝯꝑ¬
hoñatꝰ ẽ. uelut institut᷑. desi¬
d̾et qͣrtam. alt̃ antem qui
qui non ẽ hon̾atus ut sp̃sti¬
tutꝰ. licet porcõ largiat᷑ eiꝰ.¬

Expanded text:
sit in omnibus, et ipsum Falcidiam idem patiatur instituti cooneratus est, velut institutus desideret quartam, alter autem, qui non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ pͥoribus que de prĩmonii tõ¬
ne dca sunt . ñ eẽ faltidieloc̃.
⁊ ultͣ uires portõis ꝯuenien¬
dum alt̾um sb̾stitutũ s u̾ior
tam relinquendam existi¬
extitissñt enim opei pat ⁊

Expanded text:
 prioribus, quae de patrimonii ratione dicta sunt, non esse Falcidiae locum et ultra vires portionis conveniendum alterum substitutum. sed verior tam relinquendam existiextitisset: ut enim opes patris et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iuste appellatum eẽt ꝓnũ¬
ciatum. que situm ẽ utrum
eris alieni loco ꝑs dimidia
abscederet. ut tesidua sola
uid̾entur fuisse in bonis. an u̾¬
o sucturi hrdi neccͣriũ eẽ uide¬
uiu̾et ñ estimaretur. Nam ⁊
moriantur hrditati ꝑisse sꝵ¬
sum ẽ. nec aliud in hiis qui
sb̾ eodem ^ cͤto fu̾nt. cum dñt
a famiłia necaretur. ¶Od̾
mulgo dr᷑ in tabulis prĩt ⁊ filii
unam falcidiam ẜuari. qͣm pͭ¬
eĩ sb̾stitutus que apupitio re¬
licta sunt cum filiis filius hr̃s
extitit. ut est es alienum ꝙ̃¬
lib debeat. tñ pp̃ ea que data
stituniis quicqͣm recineat. uł
ut longe plus ħeat qͣta pat̾¬
ne ħrditatis quid gͦ sinon suf¬
ficiat pupilli ħrditas legaris. c̃
pr̃is sufferiss. de suo quadnͣte
imirum dabit sb̾stitutꝰ q̃ pat̃
legata que tabuł ẜis resui ã ꝙ¬
ne relicta in telligunt᷑. ¶Si
filio suo duos sb̃stitu̾it. ⁊ al¬
l an ex ꝑͣ sua falcidiam possit
induc̃e sb̾stitutꝰ. quam pupinꝰ¬

Expanded text:
n iuste appellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia abscederet, ut residua sola videretur fuisse in bonis, an vero succurri heredi necessarium esse videviveret, non aestimaretur? nam etmoriantur, hereditati perisse responsum est. nec aliud in his, qui sub eodem tecto fuerunt, cum dominus a familia necaretur. Quod vulgo dicitur in tabulis patris et filii unam Falcidiam servari quam poenim substitutus quae a pupillo relicexstitit, ut aes alienum quodlibet debeat, tamen propter ea, quae data bstitutus quicquam retineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legata, quae tabulis secundis reline relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et allet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupi
Abbreviated transcription (Latin):
ntatõne legis fi tesentioneᷤ oĩs
tp̃is ħrdi in quãdrantem ĩ mpu¬
tantur. ¶Si ẜuus ss̾ condi¬
cõe lib̾ tate data. uita detessiss.
si de fet̾it. in ccͣrium rd̃ tͣhit.
s qͣnti statu lib̾ moriens fuit¬

Expanded text:
ratione legis Falcidiae retentiones omnis temporis heredi in quadrantem imputantur. Si seruus sub condicione libertate data uita decessit, si defecerit, in contrarium ratio trahit, sed quanti statuliber moriens fuis
Abbreviated transcription (Latin):
at. quale ẽ quod uulgo ditetur
legatoꝵ tõnem seꝑandam dixi
qͣnͣtum ad legata que pat̾ a fi¬
lio. Item asb̾stituto reliquit. uł¬
lam sĩ potse seꝑatõnem cum oĩ¬
comuni calculo sb̃iciant᷑. et in¬
legata que ab instiruto ext̾o
data sunt. ꝑmisc̾e cet̾it ñ oꝑt̾e.
iõq qͣłtam pupillo date porcõ¬
nis ħ̾e sb̾stitum. qͣmuis suã
portõm ħat ut institutꝰ ⁊̃
aliam eins cãm ẽẽ qui ex ua¬
legatoꝵ ꝯfudi rõnem. non
minus quam si semx fuiss nũ¬
cupatus ex ea porcõne que ꝯ¬

Expanded text:
at? et quale est, quod volgo diceretur, legatorum rationem separandam? dixi, quantum ad legata, quae pater a filio, item a substituto reliquit, nullam fieri posse separationem, cum communi calculo subiciantur et inlegata, quae ab instituto extero data sunt, permisceri cepupillo datae portionis habere substitutum, quamuis suam portionem habeat ut institutus: et aliam causam esse eius, qui ex ualegatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione, quae c
Abbreviated transcription (Latin):
tõne Si pat̾ dotem consẽcien¬
te fisa non petisset. fal. quid̾
iure hiditario. dotem autem
iute ꝓpͥo filiam ħitutam. s.¬
ꝙ dos inħrditate prĩs ñ inneĩ¬
tetur. ¶Ania nepotibꝰ h̾rdibꝰ
institutis fideit᷑ ut omissa re
nus in ꝯt̾ͥbutõne uentres duõ¬
bus impub̾ib sb̾stitutum ut¬
q h̃idem existentem. in alt̾iut
ħrditate falcidia non uti cõ¬
nenit. si de bonis alt̾iuit in pu¬
b̃is. quartam ꝑtem hrditatis
pr̃it que ad filios ꝑuen̾it re¬

Expanded text:
one. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habituram  dos in hereditate patris non inveniretur. Avia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retnus in contributionem venire. Duobus impuberibus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti convenit, si de bonis alterius impuberis quartam partem hereditatis patris, quae ad filios pervenerit, re
Abbreviated transcription (Latin):
nib pot̾it prono debita portõ
supłi. Nam mortis cã dona¬
tones: uice legatoꝵ fungim¬
turi s et siñ mortis cã donauit
lib̾tus pr̃ono. ꝯtemplatõe
tñ debite portõnis donata
sunt: id̾ ẽẽ dicendũ. tunt eĩ
ł qͣi mortis cã imputabunt᷑. ł
qͣi agnita repellent patronũ
imputari d. si tñ de bonis li
eoꝵ que tum moritur lib̾tꝰ
hiqt: prõno damꝰ: mortit eĩ
tp̃c spectanius. S ⁊ si dolo ma¬
lo fetit quo minus hãt. ħ quo
q uoluit p̾tor ꝓ eo hr̃eriatq

Expanded text:
nibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum funguntur.Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum: tunc enim uel quasi mortis causa imputabuntur uel quasi adgnita repellent patronum imputari debet, si tamen de bonis sit eorum, quae cum moritur libertus habuit, patrono damus: mortis enim tempus spectamus. sed et si dolo malo fecit, quo minus haberet, hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
no non cogitur
int̾ li b̾tum ⁊ patronũ ftãm: ip̃o
iure nicħ ualere pasam eẽ.
ui sib̾tinus. duos. płures ue. a
se genitos. natas ue. in sua pot̾¬
tate ħebit. p̾t̾eum qui artem
ludicram fet̾it ue oꝑas suas ut
cum bestiis piignaret botau̾it
si non eodem temꝑe duos in
pot̾tate hũitᷤ uł intũ quĩquẽ¬
ariun. ¶ amissi antea lib̾rad
eas oꝑas que post ea imponĩ¬
tur: ꝓsunt. ut iuł. ait. s ⁊ si
uno amisso obliget se. si de¬
inde alt̾ nascatur. multo ma¬
g̾. pop̃. ait admissu huic
iungi: uti lib̾etuii nicħ aũt
int̾ẽ. utrum ipĩ ꝓmitãt pa¬
nusn de Iega u̾nt. ñ pot̃ id̾ dici.
prõno ꝓmisit. alii po̾t ea dele¬
gatꝰ sit. posse eum lib̾ari ex hac
lege. Nam u̾m ẽ patidno eum
ex̃ ꝓnisse. qmͣuis patrono nũt
nondebeat. ꝙ si abinicõ delegã¬
te parrono sib̾tꝰ ꝓmiserit. non

Expanded text:
no non cogitur.inter libertum et patronum factam ipso iure nihil valere palam esse. 'Qui libertinus duos pluresue a se genitos natasue in sua potestate habebit praeter eum, qui artem ludicram fecerit quiue operas suas ut cum bestiis pugnaret locauerit: to'. Et si non eodem tempore duo in potestate habuerit uel unum quinquenatione. Amissi antea liberi ad eas operas, quae postea imponuntur, prosunt, ut Iulianus ait. Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil autem interest, utrum ipsi promittat panus delegaverit, non potest idem dici: promisit, alii postea delegatus sit, posse eum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ł uirł uxor utatur fa¬
miliaria sũt. q̃ ad fami¬
liam uestiẽdam ꝑata st̃.
ueluti saga. tunice. penu¬
le linchea ueftimenta.
tis ⁊̃ ex pellib ꝯftabit. It̃

Expanded text:
 uel uxor utatur. familiarica sunt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uestimenta tis etiam ex pellibus constabit,
Abbreviated transcription (Latin):
priores tabule ualerent.
quid iuris ẽẽt. dicelam
militi hͣ plura ce stã fac̾e.
tim uti ualebunt si hoc
ꝑ inferuis rumpetur. cum
⁊ exꝑte hr̃dẽ iustitũe pꝰsit.
si hoc animo fuit milesut

Expanded text:
ent, quid iuris esset. dicebam: militi licet plura testamenta facere, ratim, utique ualebunt, si hoc per inferius rumpetur, cum et ex parte heredem instituere possit, si hoc animo fuerit miles, u
Abbreviated transcription (Latin):
meam natus sit. ħedem in¬
stitui posse. labeo frequẽt᷑
sc̾psit. id u̾m ẽe manifesto
argumento tomptat. qr
seruus h̾edicarius pris¬
qm adeatur hr̃ditas in¬
alitui. hr̃s põt. quamuis is
primum nullo iure ꝑtinz.
cum ĩsticutus hr̃s ñ sit. n ͨ
quitqmͣ ei ꝑdest. ꝙ ab eo
aliquod legatum ẽ. aut
lib̾tus ẽ ei defunctitest̃o
ex quo simanunissus ẽ.¬

Expanded text:
meam natus erit, heredem institui posse Labeo frequenter scribit idque uerum esse manifesto argumento comprobat: quia seruus hereditarius, priusquam adeatur hereditas, institui heres potest, quamuis is Primum nullo iure pertinet, cum institutus heres non sit: nec quicquam ei prodest, quod ab eo aliquid legatum est aut libertus ei defuncti testamento ex quo si manumissus
Abbreviated transcription (Latin):
quis hr̃s inftitutus sit. in¬
ftitucõ non ualet. quippe e¬
uenire põt. si testator quã¬
plures amicos eodem noie
minis singulari nomine
utat᷑. nisi ex alus aꝑtissĩs¬

Expanded text:
quis heres institutus sit, institutio non ualet quippe euenire potest, si testator complures amicos eodem nomine m ‹singulari› nomine utatur: nisi ex aliis apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
dotem oꝑtet. ꝯsequens aũt ẽ
ut exposticitatõe dotis ꝓ ꝑte di
dimidia. frẽm suum libet. eqͣ¬
us enin est insolidum de suo
eãm dotarameẽ. ¶Si eman¬
tipat᷑ filiut qui ꝯͣ tabulas bonoꝵ
possom accepit. filiam dotatam
hrẽt. nõ d dotem eius ꝯferre.
quia in bonis eius non est.
d sicut emancipata non solũ
bona sua.S ⁊ dotem que ad eam
ꝑuenire pot̾it ꝯferre. Si ad hͦ
pat̾ ad optimis uiuit. hͥ itt̃e

Expanded text:
et: consequens autem est, ut ex pollicitatione dotis pro parte dimidia fratrem suum liberet: aequius enim est in solidum de suo eam dotatam esse.Si emancipatus filius, qui contra tabulas bonorum possessionem accepit, filiam dotatam habeat, non debet dotem eius conferre, quia in bonis eius non est.debet sic ut emancipata non solum bona sua, sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc pater adoptiuus uiuit, hic ne
Abbreviated transcription (Latin):
inpot̾tate ħes institutus ad¬
eat. et emancipato pentende bõ¬
petãt. nec conferendum ẽ ei.⁊
ita edictum se ht̃. scenola. s maꝰ¬
debeatutiq cum iniuriam ꝑdẽ
bonoꝵ possõm paciatur. Dotũ col¬

Expanded text:
in potestate heres institutus adeat et emancipato petente bopetat, nec conferendum est ei: et ita edictum se habet.Scaeuola: sed madebeat, utique cum iniuriam per bonorum possessionem patiatur. 11
Abbreviated transcription (Latin):
decedens. prĩs sui fidiꝯͣ. coditillit
ut petuliũ suum casttenseticio
pꝰ mortem testitu̾et. querebat᷑
an ut ħrs  quartam deducere
possit. dixi legem .f. in ductam
eẽ adiuo ꝑ.⁊̃. ĩ ĩ testatorum suc¬

Expanded text:
ris sui fidei commisit codicillis, ut peculium suum castrense Titio post mortem restitueret: quaerebatur, an ut heres quartam deducere possit. dixi legem Falcidiam inductam esse a diuo Pio etiam in intestatorum suc
Abbreviated transcription (Latin):
quadam solu̾it. ex teliiuit fai¬
tasunt. Sy uluna res sit lega¬
ta cuiut ꝑt soluta sit. ex telicͦ
at codicillos miles. ⁊ intͣ an¬
num decedar. ex testõ quod
inmulicia iure militari fecit.
plena legata ex coditilł ħita
falcidie tõne p̾stari deb̾e dr᷑  s
res ita expedietur. si cum. cut.¬

Expanded text:
quasdam soluerit, ex reliquis Falta sunt. Sed et si una res sit legata, cuius pars soluta sit, ex reliquoat codicillos miles et intra annum decedat, ex testamento, quod in militia iure militari fecit, plena legata, ex codicillis habita Falcidiae ratione praestari debere dicitur. sed res ita expedietur: si, cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
queq mea iͥ et. cũ moriar nũ¬
mosaddiẽ exactos adebi¬
torib ⁊ aliis noĩb colloca¬
rẽtͣ nõ puto legatos ẽẽ ⁊ la¬
eẽ legatum. Dauł.¬

Expanded text:
quaeque mea ibi erunt, cum moriar", nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Laesse legatum. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
suissent. ¶qui dom̃ possidebat
ortũ uicinũ edib comꝑa¬
uit. acpostea domũ legãuit.
siortũ domus cã ꝯꝑanit. ut
meliorẽ domũ ac sabriorẽ ln¬
possideret. adicũ ineũ ꝑ do¬
mũ hũit. ⁊ ediũ ortus ad¬
dicam̃tũ fuit. domꝰ le gati

Expanded text:
fuissent. Qui domum possidebat, hortum vicinum aedibus comparavit ac postea domum legavit. si hortum domus causa comparavit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hortus additamentum fuit, domus legato
Abbreviated transcription (Latin):
gaiũ seium ⁊ luciũ titiũ qͦs
dedissem remotis aluis ut
hii resticuant nepotib me
fidĩ comissum pece nõ posse
tres hr̃des sc̾psit menium fra¬
trem suum ex dodiante sei¬
um ex sextante stichum
eiusdem sei sernum filium
aut̃ nͣlem iuemi exuncia
⁊ fidĩ commusit seiuti stich̾
manumitt̾et in ħ ũba. ate
peto seii uti stichũ manu¬
mitd̾es dedi uñ faces s ⁊ co¬
dicilł ita cauit nuciau ex
qua feci stichum hrde in si
qmͣ ieius concͤusiam mo¬
ueret ad meniũ frem me¬
quid ate ꝑuen̾it ex hr̃di¬
tate mea sticho filio tuo re¬
sticues iẜut facias sidĩtue
ꝯtͦu̾siam seius deuucia htͣ
ex qua frichꝰ iustitutꝰ ẽ fac̾e
nelit ⁊ me uius unciam ex
cã fidĩ cõraissi a seio lũit cõ¬
hanc solã uncia̾ ex qͣ flichꝰ
inftitutus ẽ an uͦ ĩ dodran

Expanded text:
Gaium Seium et Lucium Titium, quos dedissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus mefideicommissum petere non posse. Tres heredes scripsit Maevium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii servum, filium autem naturalem Maevii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in haepeto, Sei, uti tu Stichum manumitteres: dedi unde faceres'. sed et codicillis ita cauit: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem mequid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit conhanc solam unciam, ex qua Stichus i
Abbreviated transcription (Latin):
qr codicilł̾ hr̃ditas u dari n
adimi põt m̃i benignait̃ p̃¬
tatõne placet ut fr̃ qui ab
incestato pupillo successit
sbilitutus fidĩ cõmisso obli¬
tuti ⁊ infidĩ comisso fõstitu¬
qui suꝑ sunt totum accipiũt

Expanded text:
 codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso oblituti, et in fideicommisso substituqui supersunt
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ui Iestis anuestia legẽ¬
tur. nicħ refert. ueslum̃toꝵ
sũt oĩa lanea. liuea r se
rica. ł bõbicina q̃ ĩ duẽdi
p̃cĩgendi amiciẽdi ĩ stnẽ¬
di. initiẽdi cubandi ue. tã
ꝑata sunt. ⁊ q̃ hiis accessio¬
nis uice cedũt. q̃ sũt ĩ site
picture. dauiz quidẽ uesti¬
b ĩsuunt᷑. ¶ uestim̃ta oĩa
aut uirilia sunt. aut pue¬
rilia. ant mulie bria au̾
ꝯĩa aũ famibiaria. uiri¬
lia a sũt. que ipĩs prĩs
luti toge. tunite. passi
precexte. alicule clami¬
des. pallia q̃ filus nr̃is

Expanded text:
legentur, nihil refert.Uestimentorum sunt omnia lanea lineaque uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹u›bandiue causa parata sunt et quae his accessionis uice cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur.Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilia sunt, quae ipsius patris luti togae tunicae palliopraetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nos
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. ł M otalẽ snũ uir ĩ uita
uxorẽ manumisit. hr̃i solus
uiralib̾to ĩ sticutus. porcõm
hr̃ditatis. qmͣ prõnus ꝯseq
potuit ac debui. restitũe

Expanded text:
. Dotale‹m› seruum uir inuita uxore manumisit. heres solus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restitue
Abbreviated transcription (Latin):
lufrus. ⁊̃ dotẽ dato. si diuor¬
tiũ int̾uen̾it n ͨ ꝓpͥetas rĩ
ap̃ maritũ ł mfrẽ sit. eã
dotis ẽe restõmut mari¬
tus caueat. ꝙͣ diu uixit.
passurũ senti frui mlr̾ẽ.¬
adicõm ħedis. dubito. s
reᷤ ꝙ si fũdi sui solũ frut
tũ młr uiro cessit. restitui
siuͦ alieata sit ꝓpetas. añ aͥs¬

Expanded text:
uctu in dotem dato si diuortium interuenerit nec proprietas rei apud maritum uel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caueat, quamdiu uixerit, passurum se uti frui mulieadiectionem heredis, dubito. intre. quod si fundi sui fructum mulier uiro cessit, restitui si uero alienata sit proprietas aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
ncã suscessionẽ. dons iu¬
dicõ uxorisue obligeͦ cõ¬
sulendũ ẽ młrem torã tes¬
tib int̃rogari. utrũ uelit᷑
comint̃e an ad quir̃e ħe¬
dicarẽ. ⁊ suepudiare se dix¬
erit. facile mariniussu re¬
pudiab it. ꝙ si h̾editateᷤ
agnosc̾e malu̾it. reddendꝰ
riti sollicitudĩ ꝯsule ᷤ ⁊
uxoris desiderio parebi.¬

Expanded text:
nitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit, reddendus riti sollicitudini consuletur et uxoris desiderio parebit
Abbreviated transcription (Latin):
lũtate eiꝰ mauumiserit. d
hr̃di restitũe quicquid ad
eum ꝑ uen̾it. s ⁊ siqͣd lib¬
tans cã maritꝰ ei ĩposuit. ĩd
uxori p̾stabit plane si oꝑe
fuint marito ex hibitẽ. ñ
estĩatõ earũ. ñ er̃ equm ħ
noie uxori maritũ quidpi¬
am p̃stare s sipost manu¬
nussionẽ aliquidei fu̾it li

Expanded text:
e eius manumiserit, debet uxori restituere quidquid ad eum peruenit. Sed et si quid libertatis causa maritus ei imposuit, id uxori praestabit. Plane si operae fuerint ‹m›arito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam praestare. Sed si post manumissione
Abbreviated transcription (Latin):
in testatum decessisse. post.¬
ea qͣi tertiore nuncio allato:
dubita receꝑit. nĩquid tes¬
tatus decesserit. uł nũꝙͥ uiuat.
qr ħͥ rumor post ea irrepse¬
rat. Idem ⁊ in ccͣrium acci¬
pi potest. ut qui ignorauit
ininicio. post ea scire incipi¬
at ¶dies toꝵ possõis utiles
ẽẽ: palam ẽ s non sessionũ¬
nem num̃abuntur. si mo.¬
do easit bõꝵ posiõ: que de
płano peti potuit ꝙ si ea q̃¬

Expanded text:
intestatum decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit uel numquid uiuat, quia hic rumor postea perrepserat. idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignorauit initio, pos‹t›ea scire incipiat. Dies bonorum possessionis utiles esse palam est: sed non sessionum numerabuntur, si modo ea sit bonorum possessio, quae de plano peti potuit. quod si ea, q
Abbreviated transcription (Latin):
diu nasci possit. Fam ⁊ si
senatus fu̾it. ante ei deferri
bonoꝵ possõm sciendum ẽ.¬
¶ Scĩam eam ob ẜuandam eẽ¬
põpomꝰ ait. ñ que cadit ĩ
iures prudentes. s quam

Expanded text:
diu nasci possit: nam et si natus fuerit, ante ei deferri bonorum possessionem sciendum est. Scientiam eam observandam Pomponius ait, non quae cadit in iuris prudentediu nasci possit: nam et si
Abbreviated transcription (Latin):
e. quis aut ꝑ alios assequi po
tuit .s. ꝯsut ꝯsulento pru¬
dentiores: ut diligentius¬
diligentõres pr̃es famili
as ꝯsułe dignũ sit.¬

Expanded text:
natus fuerit, ante ei deferri bonorum possessionem sciendum est. Scientiam eam observandam Pomponius ait, non quae cadit in iuris prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
posso̾num ad mittendarum.
Ita autem utilem ip̃t ẽ: ut
singłi dies ei meo utiles sint.
.s. ut ꝑ singulos dies ⁊ scie¬
rit ⁊̃ potũit admitt̾e . cet̾m qͣ¬
tũq die nescierit. ant ũ potũ.¬

Expanded text:
sionum admittendarum: ita autem utile tempus est, ut singuli dies in eo utiles sint, scilicet ut per singulos dies et scierit et potuerit admittere: ceterum quacumque die nescierit aut non potu