comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ab nͣsus seiũ debitorem
septicii ꝯ fusa sit accõꝓt̾cia
pte quatitio frĩsuo hrs exti¬
tent. an cũ coh̾rdib eĩ agẽ
cũcohrte seii nõꝓ maiore¬

Expanded text:
 adversus Seium debitorem Septicii confusa sit actio pro tertia parte, qua Titio fratri suo heres exstitit, cum coheredibus eius agere cum coherede Seii no
Abbreviated transcription (Latin):
accepcus mox pure accipiat
exutraq obligabitiuasifide¬
iussor ꝯfidemssori hĩs extrtit.
Idement. ¶Seruotuo pecĩã¬
dembeto ꝓ se obligetu:Qd
sihic ẜui̾ls mauinissus fide¬
risuobrs existat durare cãm
fideuissiõĩs putauit. ⁊tñ ncho
minus natiralẽ obligatoẽ
mansurã. ut siobligacõ ci¬
lis peat.solutũ repetẽ nõ pͥos¬
soris obugaco tollatur qa
cũ eodem ẽẽ non pot. MNetro
quoq si fiderussor ẜuo manu¬
misso hĩs extitĩt eadẽ adu̾sus

Expanded text:
acceptus mox pure accipiatur, ex utraque obligatur, et si fideiussor confideiussori heres exstiterit, idem erit.Seruo tuo pecundeiubendo obligetur. quod si hic servus manumissus fideheres existat, durare causam fideiussionis putavit et tamen nihilo minus naturalem obligationem mansuram, ut, si obligatio civilis pereat, solutum repetere non possoria obligatio tollatur, quia cum eodem esse non potest. retro quoque si fideiussor servo manumisso heres exstiterit, eadem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Neqrinstrãnz acta adq̃¬
quã adũsus fiscũ ediopcet.
ipẽ aũt fiscus accorũ suoru
ecẽplanac ꝯditione edit re
iscuidescribẽdi sit potas ad¬
u̾̃sus se. ułrem publicã biis
accis utatur dequo caueri cõ¬
dictũ fuĩt acausacadat.
¶Qnocies.apd̃ fiscũ aguur
actorũpotestas postulq̃da
ẽ. ut mentohiis utiuceat
caq manuꝯmẽtanensis
aduocanda sunt quodsie
ea auter ꝑro ferantir is q

Expanded text:
acta a quoquam aduersus fiscum edi oportet. Ipse autem fiscus actorum suorum exempla hac condicione edit, ut is, cui describendi fit potestas, aduersus se uel rem publicam his actis ‹ne› utatur: de quo cauere comdictum fuerit, causa cadat. Quotiens apud fiscum agitur, actorum potestas postulanda est, ut merito is uti liceat, eaque manu commentariensis adnotanda sunt. quod si ea aliter proferantur, i
Abbreviated transcription (Latin):
debetuĩ. ¶ Inreatu ꝯstitut᷑
boa̾su .a. domnustrare p̃t ei¬
qr debitor recte boĩfide sol¬
uit. ¶ Actores qanꝙ offi¬
tiungerũt ibois q̃ distra¬
hunt ꝓcuratores uenũtaẽ¬

Expanded text:
debetur. In reatu constitutus bona sua administrare potest, eique debitor recte bona fide soluit. Actores, qui aliquod officium gerunt, in bonis quae distrahunt procuratores uenunda
Abbreviated transcription (Latin):
⁊siueneãt nẽoitio nullas ix¬
res hẽbit ẜuus cesans suus¬
su ꝓcuratoris adiit hrditate
cessans uolẽti acqnt. ¶ Si
multi fiscofraudẽ fecent nõ¬

Expanded text:
si ueneant, uenditio nullas uires habebit. Seruus Caesaris si iussu procuratoris adiit hereditatem, Caesari uolenti adquirit. Si multi fisco fraudem fecerint, no
Abbreviated transcription (Latin):
spondi neq eĩ adsenatus cõ¬
sulti bnfitiũscriptũ brdemi
ptinẽ ꝯtrou̾si.a motadelatoĩ
fiscipecĩam ꝙ̃ alius tenebat.i
ao sin tpr̃is. ad minstratoẽ p

Expanded text:
spondi: neque enim ad senatus consulti beneficium scriptum heredem pertinere controuersia mota. Delatoris fisci pecuniam, quam alius tenebat, ad sui temporis administrationem p
Abbreviated transcription (Latin):
deuissores uibantur nisi for¬
tẽ minus yconci sũt mmire¬
liquñ no ex solute ꝙ̃titatis
accesẜint. ¶Siplus ẜuatõ
ẽ ex boĩs debitoris afiscooi¬
stractis iuire ac merito resti¬
tuipostulãtur ¶Cõductor ex

Expanded text:
orte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex
Abbreviated transcription (Latin):
culis ul inꝯpedib decesserint
hrdibo eorũ nõ auferũtur. siũ
cest. atosine ĩtestato decessert
Euis boã qui sibi mortẽ ꝯstitr¬
it. nõ añ adfiscũ cogũturqm̃
prius ꝯstitit cuius cririũs
grã manus sibi ĩtulerit. ¶E¬
ius boã qui sibi obaliqd̃ ad¬

Expanded text:
l compedibus decesserunt, heredibus eorum non auferuntur, siue testato siue intestato decesserunt. Eius bona, qui sibi mortem consciuit, non ante ad fiscum coguntur, quam prius constiterit, cuius criminis gratia manus sibi intulerit. eius bona, qui sibi ob aliquod ad
Abbreviated transcription (Latin):
tĩcra ꝓ quosatis delite
accepera titius ub̃m hrdemi¬
q reliq̃nt siqdem reuera ip̃iꝰ
fuenit. dicendu ẽ iuditur ⁊
meũ transferriasinopatiat

Expanded text:
tieram, pro quo satis de lite acceperam, Titius liberum heredemque reliquerit: si quidem re uera ipsius fuit, dicendum est iudicium in eum transferri et, si non patiat
Abbreviated transcription (Latin):
ltitio soluẽ ꝙ si.rreomichi art
titio stipłatussim. afidenisso¬
remichitmt̃i in t̾rogem indete¬
norẽ cam acceptũ fideuisso¬
rem. iul.ait qdergo siareo..
stichil aut pãphylũ. afidens¬

Expanded text:
Titio soluere. quod si a reo mihi aut Titio stipulatus, a fideiussore mihi tantum interrogem, in deteriorem causam acceptum fideiussorem Iulianus ait. quid ergo, si a reo Stichum aut Pamphilum, a fideius
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ pop̃ scribit. ¶ Sifide¬
uissor fũit prĩcipalis. ⁊ fideĩ¬
sor fidei̾soris nopotent desi¬
derare ficenissorut int̾ se ⁊ ex̃
ficruissorẽ ꝓ quo fideuissit. di¬
uidatur obligatio ille eĩ loco
reiẽ. nec põt reus desiderarei
iuditur obligatio ꝓ quo int̃¬

Expanded text:
rendum Pomponius scribit. Si fideiussor fuerit principalis et fideiussor fideiussoris, non poterit desiderare fideiussor, ut inter se et eum fideiussorem, pro quo fideiussit, dividatur obligatio: ille enim loco rei est nec potest reus desiderare, idatur obligatio. proin
Abbreviated transcription (Latin):
uire sibi ꝯmodaca P
iapd̃ sedeposita usus
siti ullo mõ tencbitur ꝯmo¬
dati ãteneatur ĩculpa esti¬
matioerit io ẽ antio debĩt
sumipnnit cũ postĩore furedo¬
h̾t actoe̾m si honesta exc̃a ĩt᷑
ec̃t furẽ hr̃e furti accoẽm nõ
magis enĩ cuc̃ eius int̾ esse
ĩtessigitur ꝙ̃ qui lucrũ fac
turus sit dñs igicur hẽbit
cũ utroq furti accoẽm ita
ut sicum alco fure furti ac¬
tion ẽ inchoat adu̾sus alte¬
rum richominus durets¬

Expanded text:
ui re sibi commodata vel apud se deposita usus siti ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit subripuit, cum posteriore fure dohabet actionem, si honesta ex causa inesset, furem habere furti actionem: non magis enim tunc eius esse intellegitur, qui lucrturus sit. dominus igitur habebit cum utroque furti actionem, ita ut, si cum altero furti actionem inchoat, aduersus alterum nihilo minus duret
Abbreviated transcription (Latin):
nceceros ignorauit adhuc
fore locum actiomi. ¶Oauo
ergosiei quẽ quiascit fran
dansatisfactur ẽ anĩqd defi¬
tut actioqr qui supsũt nor
handum. ¶Noritu sidicat

Expanded text:
ceteros ignoravit, fore locum actioni. Quid ergo, si ei, quem quis scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, quia qui supersunt, non h
Abbreviated transcription (Latin):
sint credicores ⁊ suinus cre¬
ditor sit exillis qui fiauda
nsunt siue solus tue siue¬
cuun cecio sacisfactum est
iosolus reman sit. probã¬
dum ẽẽ adhuc actõe fore

Expanded text:
sint creditores: et si unus creditor sit ex illis, qui fraudati sunt, sive solus tucum ceteris satisfactum est, hic solus remansit, probandum esse adhuc actioni fore
Abbreviated transcription (Latin):
nos postea sortitus ẽ. cessat
reuocatio Si aũt horum pec¬
cuma quos franture nomi¬
it puores dimisit quos frar¬
dareuoluit. Marceltus dic̃
reuoeatioĩ locum fore. Sẜ
hane distictõem q ab impu¬
tore seueroaanton. rescrip

Expanded text:
os postea sortitus est, cessat reuocatio: si autem horum pecunia, quos fraudare noluit, priores dimisit, quos fraudare uoluit, Marcellus dicit reuocationi locum fore. secundum hanc distinctionem et ab imperatore Seuero et Antonino rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cor sciente te io ẽ eo quicõ¬
ueniecihae actione quid
sc̃it ir̃e pupiuus ignorant
uide amus an actionẽ locu
scit ut scia tutoris noceat.¬
¶ Item ⁊in curatore funo¬
si q̃ adolcentis aputem ac¬
tefis istis nocere scientia
tacorum siuecuratorumi
quatenus quid ad eos per

Expanded text:
te", id est eo, qui convenietur hac actione. quid scit, ipse pupillus ignoravit? videamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et in curatore furiosi et adulescentis. et putem hactenus istis nocere conscientiam tutorum sive curatorum, quatenus quid ad eos per
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽdum ẽ ẽrgo siꝗs fũdur
sinc ꝓprĩa. appellato̾i hoĩem
gnͣalit sincpprio noĩe.aut
uinũ frunitum uesine qra
fit ut boĩ. appłonõsit c̾te rei
significatura. Cumid ꝙ bo¬
nõ melĩsit. ipm quoq bou
sitiat cũ optimũ qͥs qr stipu

Expanded text:
icendum est.Ergo si qui fundum sine propria appellatione uel hominem generaliter sine proprio nomine aut uinum frumentumue sine qualfit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optim
Abbreviated transcription (Latin):
nens actus aq̃ ductus cete¬
rarũq ẜuitutũ Idẽ puto et
siꝗs faciẽdu aliqd stipłatꝰ
sit.ut puta fũdũ tradił fos¬
sã fodi.ł insulã fabrican. ł¬

Expanded text:
neris actus aquae ductus ceterarumque seruitutium. idem puto et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi uel fossam fodiri uel insulam fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
sialind erimẽ obitiat ułuti
ꝙ domũ suam p̃buitũ stu¬
ulteñ dep̃hensum dimise¬
pro accepit ⁊ siquid simile
id ip̃m libellis ꝯp̾hendend
ent. ¶ Si accãtor decesẜit.¬

Expanded text:
si aliud crimen objiciat, veluti quod domum suam praebuit, ut stuadulterum deprehensum dimisestupro acceperit, et si quid simile, id ipsum libello comprehendendum erit. Si accusator deces
Abbreviated transcription (Latin):
demũfieĩ meum siboafitoe rẽ¬
didisse alioqn sine domino
fore. ¶ Insummasciendu
ciamacio dictasint etiami
adtonatos ⁊ indotẽ datos
refemposse itemad eos ꝑigri
⁊ filius delibtate litigant a¬
ut ꝯuingenda sũt utrorũq
raditia aut differenoa est cã
duius quoq adrianus deẽ¬

Expanded text:
demum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum clamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa diuus quoque Hadrianus de
Abbreviated transcription (Latin):
nĩt. s ⁊ sifr̃rt ultroreũsus ñ
cũ necc̃itudiẽ nõ erit eiusde
ẜtia ¶ Qmi ĩpace desuit eq̃s
gradu pellẽdus ẽ. petes mui¬
tiã mutat. ¶ Inbelloitẽ ad¬
missũ capitepiũendus ẽst
git grauĩ puniẽdus ẽ ⁊ sifr̃¬
tum fcm sit uluci alia deser
solet. alibi app̃hensus expͥa
deẜtoe restitui põt. itẽ deẜtor
capite puĩendus ẽ. ¶ Eõm

Expanded text:
rint. sed et si fuerit ultro reuersus, non cum necessitudine, non erit eiusdem sortis. Qui in pace deseruit, eques gradu pellendus est, pedes militiam mutat. in bello idem admissum capite puniendum est. git, grauius puniendus est: et si furtum factum sit, ueluti alia desertsolet: alibi adprehensus ex prima desertione restitui potest, itercapite puniendus est. Qui in
Abbreviated transcription (Latin):
pmiso ꝙ mnusũ meũ aut tuuz
fiat nemodus ĩcare nõ adhibe¬
atur qui michisit toller̃dus.¬
¶ Officiũ tribunorũ ẽ łeorũ qi
ex̾citui possũt milices ĩcastris
claues portarũ suscipe iuguias

Expanded text:
in usum meum aut tuum fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus'. Officium tribunorum est uel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris cla
Abbreviated transcription (Latin):
ius filiũ acc̃atoris adinit¬
tioptere auã acc̃ationẽ in¬
stituentẽ adũsus eum qre
pat accãuerat dunis pius
nilio candido rescripsit. Eid

Expanded text:
atoris admitti oportere aliam accusationem instituentem aduersus eum, quem pater accusauerat diuus Pius Iulio Candido rescripsit.Idem
Abbreviated transcription (Latin):
sut pp qd̾ inminorẽ summa
recte fideirssor accipietiur ¶t̾
uissor ꝑure nõ obligabitir.¬
¶ Siqͥs stichũstipulatus fr¬
erit ⁊fideuissorẽ ita accepit.
stichũ aut.x. fide tua ẽẽ iubes

Expanded text:
uod in minorem summam recte fideiussor accipietur. item iussor pure, non obligabitur. Si qui Stichum stipulatus fuerit, fideiussorem ita acceperit: "Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutit᷑ aut ꝑsoe appellator¬
uatiẽt non obeẽ placeonam
stipulãtidenarios euscẽ ꝙ̃ ci¬
tatis aureos spõdendo oblig̃¬
berias ⁊ẜ uostipulãti lutõ do¬
mino suosititio qͥidẽ sit datr¬
¶ĩte spodcas obligabena¬

Expanded text:
titur aut personae appellatuarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te spondeas, obligabe
Abbreviated transcription (Latin):
mittendũ quã boã eius possi¬
den hic ad noctãdum ẽ celsu
ꝯsuituz nõlatitante. S te ab¬
sente. ¶ Idem celsus existiatu
sus aquo hroitatẽ petere ueli
lacitat ꝯmodissime fi̾ posse
ut inpõnem mittar rerũ quas
phrde uł propossore possidet. s
sidolo fecent quo minus pos¬
sideret bõa cius possidẽda niẽ¬

Expanded text:
mittendum quam bona eius possideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente.Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere uelim, latitat, commodissime fieri posse, ut in possessionem mittar rerum, quas pro herede uel pro possessore possidet: sed si dolo fecit, quo minus possideret, bona eius possidenda
Abbreviated transcription (Latin):
nõ latitabat auẽdident con¬
seques entoicere uẽditoez
bonorũ secutã nulluis mo¬
menti ẽẽ. ¶ Quiosiaũt laci¬
tare indeamus latitare ẽ ut
cicero diffunit curpis occul
hostium aut tomesticas sed
sint. qr nõ hoc aĩolatitat ut
uenditio recte procedat ⁊ py¬
topbandũ siplures caẽsint
latitatioĩs int̾quas ẽ ⁊ fray¬
dacioĩs cã nocere deb̾e possei¬
qr hec boa uendi. ¶Qud̃ siad¬
uersus quosdaz occłtare seꝯ
silium nõ ẽadus quosoaẽ. d¬

Expanded text:
derit, consequens erit dicere uenditionem bonorum secutam nullius momenti esse.Quid sit autem latitare, uideamus. latitare est non, ut Cicero definit, turpis occulthostium aut domesticas sedisint, quia non hoc animo latitet, utuenditio recte procedat? et puto probandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona uendi.Quid si aduersus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
actio eciã sincħ inpeculio fu¬
ent. ¶Item iudeamus siqs
adu̾sus inrem actionẽ iati¬
tet an boã erus possiden uenũ
danq possẽt extat neratiisẽ¬
tentia extimatis boĩ eẽ uendẽ
daahoc rescripto adriani ꝯciẽ¬
tur quouire utuniu celsus acͣ
sexto. ł.ii. rxpsit. si fundum ꝙ̃

Expanded text:
actio, etiam si nihil in peculio fuerit.Item uideamus, si quis aduersus in rem actionem latitet, an bona eius possideri uenumque dari possint. extat Neratii sententia existimantis bona esse uendenda: et hoc rescripto Hadriani continetur, quo iure utimur.Celsus autem Sex
Abbreviated transcription (Latin):
dampninfecti nobis nõ care¬
atur boĩpossidere p̃tor ꝓmittit
uł uentris noĩe in posẜonem
nos mitcit. rd possidemus. s

Expanded text:
damni infecti nobis non caueatur, bona possidere praetor permittit, uel uentris nomine in possessionem nos mittit, non possidemus, s
Abbreviated transcription (Latin):
propria latitare eos dixent.¬
¶Iluosciẽdum ẽ posse quẽ
mcadẽ cuntate eẽ ⁊ latitare a
inalia ciitate cẽ ⁊ ñ latitare
⁊ enĩ eum q ĩalia ciuitate sit
copiãq sui faciat ĩpublicor
agat. sitũ occiu sum c̃ditoris
eicet iatitare indeacuideni¬
qz eũ quoq q inforo eodema¬
git sicuca compnas aut sta¬
tiones seoccuitet inderuatita¬

Expanded text:
titare eos dixerit.Illud sciendum est posse quem in eadem ciuitate esse et latitare, et in alia ciuitate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faciat in publico agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum quoque, qui in foro eodem agat, si circa columnas aut stationes se occultet, uideri latita
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽ aoportẽ precorẽ oare
curatorẽ aliqua excredicori¬
bo ut nõ ãplius qm̃ necesse ẽ
tur. ¶Plane int̾dum boã cĩ
cognita ca uendẽda ẽt siurge¬
at es alienũ ⁊dilatio dapnũ
sit auatura creditorib It.iat

Expanded text:
et oportere praetorem dare curatorem aliquem ex creditoribus, ut non amplius, quam necesse est, tur.Plane interdum bona eius causa cognita uendenda erunt, si urgueat aes alienum et dilatio damnum sit allatura creditori
Abbreviated transcription (Latin):
it penã ꝗ passi sũt ⁊ locũ pu¬
blican iussit. ⁊ ĩde corpus cũ¬
ferri qd tñ silex municipal
pmittit ĩciuitate sepeilin pꝰ
rescriptã principalia anab
¶Siqs ĩsepulcro habitas¬
s edifficiũ ne huiss ei qui
uelit agẽdipotestas sit.
¶Adusus eos q̃ cadaueras¬
poliant p̃sites seuerius int̾¬
uenresolẽt maxic simanu
armata aggrediatur ut siar¬
matimorẽ latronũ idege¬
rint ãcapite plectãturait
diuus seuerus rescripsit sisi¬
ne armis usq. aopena met¬
alli ꝓcedũt. ¶Quĩ deseput¬
crimolati accõe indicãt ex¬
timabũt quatenus int̾sit

Expanded text:
i passi sunt, et locum publicari iussit et corpus transferri. quid tamen, si lex municipalis permittat in ciuitate sepeliri? post rescripta principalia an ab Si quis in sepulchro habitasset aedificiumue habuisset, ei qui uelit agendi potestas fit. Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata adgrediantur, ut, si armati more latronum id egerint, etiam capite plectantur, ut diuus Seuerus rescripsit, si sine armis, usque ad poenam metalli procedunt. Qui de sepulchri uiolati actione iudicant, aestimabunt, quatenus intersit
Abbreviated transcription (Latin):
iatitem̃ s forte ꝯt̃ uolu̾tatẽ
testacoris ĩtulit lcet eniz
cauere testa tori neqs coĩ¬
feratur ut repto ĩpatoris. ã¬
tonim cauetur ẜuari enim
uoluntatẽ cius oporte ẽgo
ĩferat. ¶Non ppetuo sepul¬
ture tradita corpa posse tras¬
ferri edc̃o diiscuen ꝯtiẽtũ
quomadatur ne corpa deci¬
nerẽtur aut uexarẽtur ant

Expanded text:
i teneri, si forte contra uoluntatem testatoris intulit: licet enim cauere testatori, ne quis eo inferatur, ut rescripto imperatoris Antonini cauetur: seruari enim uoluntatem eius oportere. ergo inferat. Non perpetuae sepulturae tradita corpora posse transferri edicto diui Seueri continetur, quo mandatur, ne corpora detinerentur aut uexarentur aut
Abbreviated transcription (Latin):
obeamre equum eẽ udebr̃¬
adꝙͣ ꝑtineat siue agẽ nou
agere uolet ei. c. auitorum
accoem dabo. ¶Siples ag¬
ere uolẽt cuius iustissimã
ca cẽ indebitur e agendi põ¬
testatẽ facia. ¶Siq̃s inse¬
puicro dolom. habitaũt
edificiũ ucauo ueq̃ ꝙsepi

Expanded text:
ob eam rem aequum uidebiad quem pertineat, siue agere agere uolet, ei centum aureorum actionem dabo. si plures agere uolent, cuius iustissima causa esse uidebitur, ei agendi potestatem faciam. si quis in sepulchro dolo malo habitauerit aedificiumu
Abbreviated transcription (Latin):
exboĩs ꝑac̾ius solutum ẽ. sit¬
¶ Quid ergo. si auũde pͥupur
soluĩt recddi ei debebit nec ne ꝰ
utrum acredicore an echedica¬
te sceuola noster ait Si auqd
sit inboĩs deducẽdum ex hrdi¬
tate solidũ exẽplo eius ꝯ ges¬
sit negotia Ssincħ sit inboĩs
non ẽe iniquũ adu̾sus credito¬
remdandã repetitionem qua

Expanded text:
ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus solverit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an ex hereditate? Scaevola noster ait, si aliquid sit in bonis, deducendum ex hereditate solidum exemplo eius, qui gessit negotia: sed si nihil sit in bonis, non esse iniquum adversus creditorem dandam repetitionem qua
Abbreviated transcription (Latin):
nemcim detiorẽ faciat Saͣ
siqs arrare ⁊ serere possit etiã
sini sulcis aquans tenerieũ
siqd exhis fecĩt ucet agricol¬
lit̾ serere nõ possit nuisi sulcos
aq̃ nos fecent nõ teneri offiliꝰ
aut ait.sulcos agncollendi
cã directos ita nt̃ muma ꝑgãt¬

Expanded text:
iorem faciat. Sed et si quis arare et serere possit etiam sine sulcis aquariis, teneri eum, si quid ex his, licet agri colaliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri. Ofilius autem ait sulcos agri colendi causa directos ita, ut in una
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut exrestagnacoẽ eĩ aq̃i
funto nro nocẽc̃oiẽ igitur la¬
beo aq̃ plinue arcẽde cuiz ĩfeno¬
re agiposse ut lip̃e ꝑ̾garecuste
patent᷑ ut ĩpristinu statũ ea
paciat᷑ caꝑtẽ que tibi accedit
posse temagis agẽ aq̾ ꝓliuue
arcẽde labeoait. ¶Cassius
aũt scribit siq̃ oꝑa aq̃ mitten¬

Expanded text:
bat, ut ex restagnatione eius aqua fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluviae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam patiatur eam partem quae tibi accedat, posse te magis aquae pluviae arcendae Labeo ait. Cassius autem scribit, si qua opera aquae mitten
Abbreviated transcription (Latin):
tent.ius nõ ẽẽ stillicidia ⁊ fly¬
mina ĩnuiter ⁊ id labeo ⁊cas¬
sius auĩt aque qdẽ pluuie
arcende ac coe̾m sp̃aiem ẽẽ de
fluminib ⁊ stulicidiis gña
lequbiq agiealicereqtaq
aqua q̃ agro nocẽt ꝑaq̃ plu¬
me arcende acton̾e cohelte¬
bitui. nec uld̃ querimus m̃i
oriatui.nã ⁊ siipublicoo¬

Expanded text:
llicidia flumina immittere. et ideo Labeo et Cascellius aiunt aquae quidem pluviae arcendae actionem specialem esse, de fluminibus et stillicidiis generalem et ubique agi ea licere. itaque aqua, quae agro nocet, per aquae pluviae arcendae actionem coercebitur. Nec illud quaeramus, unde oriatu
Abbreviated transcription (Latin):
um agrũ meliorẽ faciẽdu
to fee̾. ¶Itemsciẽdu ẽ hãc
actõem supiori adu̾sus in¬
fenorẽ ꝯpeterene aqua qre
natura fluat ope fcõ ĩhibet
ti aduersus suꝑiorẽne alit̾
cũ ipus locinaturanocet. na
utuenus qs dixit nõaqua
slocinaturã nocere. ¶Insuz¬

Expanded text:
rum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc vel superiori adversus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluat, opere facto inhibeat ri adversus superiorem, ne aliter  cum ipsius loci natura nocet: nam ut verius quis dixerit non aqua, sed loci natura nocet. In su
Abbreviated transcription (Latin):
autecur aqua. ¶Aquam
piunia dicimus q̃ deceloca¬
dit atq urbre excrescitsme
tubero aitisme cũ alia mix¬
tasit. ¶Hec aut accio locuz
pere tñiam fcoͣhor ẽ deco ope
ex quo dapnũ timet᷑ toties

Expanded text:
rtetur aqua. aquam pluviam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siTubero ait, sive cum alia mixta sit. Haec autem actio locum pere tamen iam facto, hoc est de eo opere, ex quo damnum timet
Abbreviated transcription (Latin):
qisuiã fierispopõdent. non
ntiq ꝯsitis undiq fabria
ciplimms opariis. adhitis i
festinare onec rursus utro¬
qr. aut alto ꝯtẽtus eẽ.s mod̾

Expanded text:
qui insulam fieri spopondit, non utique conquisitis undique fabris et plurimis operis adhibitis festinare debet nec rursus utroque aut altero contentus esse, sed modus
Abbreviated transcription (Latin):
tebet scipło ¶ duit. iliqdfia
recte comprehendi. NDem.
ureuł au̾t cetenqr diũ se sco¬
le auctores ꝙ̃ dui ł exiguuz
tp̃e exnũdinanĩ spatio super¬
cẽcpetinõ posse existimanit
s ego cũ ꝑcũlo sc̃tio. ¶Cum
pͥure stipłatus sum illd̾ ant

Expanded text:
fiatic comprehendendum: utem et ceteri diuersae scholae auctores, quamdiu uel exiguum tempus ex nundinarum spatio superesset, peti posse existimant. sed ego cum Proculo sentio. Cum pure stipulatus sum illud aut
Abbreviated transcription (Latin):
mãte.adieb.ac noctib ⁊ omĩ
tẽpestate ꝯtẽptait᷑ ꝯtinu are
cogatur. n tam delicate ꝓgre¬
di debeatut rep̾hensione di¬
gnus appareret. s hĩta rõnei

Expanded text:
mate diebus ac noctibus et omni tempestate contempta iter continuar‹e› cogatur neque tam delicate progredi debeat, ut reprehensione dignus appareat, sed habita rati
Abbreviated transcription (Latin):
aut clã mecũ agati aut dap¬
nieriã muma. Gallus eĩ dubi¬
dũ ec̃ priuato aũt nõ eẽ idemꝰ
cedẽoum. Sitũ qd ii. aut clazi
fcm sit n ignis usq copueĩs¬

Expanded text:
aut clam mecum agatur aut damni iniuria.Gallus enim dubidam esse, priuato non esse idem concedendum: si tamen quid ui aut clam factum sit neque ignis usque eo
Abbreviated transcription (Latin):
um ortũ fuĩt nõ idẽ erit dice¬
dũ /qr nõ expost fcõ s exp̃sẽti
statu dãpru fcm̃sit nec ne ib¬
estiman optere labeo ait. ¶No
opaptinere int̾ dcm placẽ qre¬
tãgit nõ tenerunt dc̃o ꝙui ar̃¬

Expanded text:
dem erit dicendum, quia non ex post facto, sed ex praesenti statu, damnum factum sit nec ne, aestimari oportere Labeo ait.Notauopera pertinere interdictum placere, quaetangit, non teneri interdicto qu
Abbreviated transcription (Latin):
duple repmissioẽ. nisi ꝯue¬
nerit ut sat̃ detuꝵꝙsisit aliq̃
ꝯtrousiaut puta sidic atur
pcalupniã defideranut sti¬
pulatio int̾poatur ip̃e p̃tor

Expanded text:
duplae repromissio est, nisi si conuenerit, ut satisdetur.Quod si sit aliqua controuersia, ut puta si dicatur per calumniam desiderari, ut stipulatio interponatur, ipse praetor
Abbreviated transcription (Latin):
stea cum ꝯueissẽ nec renquu
cisti.deurde cetera meꝓhibẽte
edificasti hoc iure ucsimirnt q
su ⁊ clam factum sit inter¬
dictam hoc sufficiat. ¶ Sicuto¬
risiussu aut curacoris factũ
sit cãplaceat qd̾ cassus pro¬
bat exdolotutoris ułcurato¬
rs pñpulumul furio sum

Expanded text:
stea cum conuenissem, ne reliquum cisti, deinde cetera prohibente me aedificasti. hoc iure utimur, ut et si ui et clam factum sit, interdictum hoc sufficiat. Si tutoris iussu aut curatoris factum sit, cum placeat, quod Cassius probat, ex dolo tutoris uel curatoris pupillum uel furiosum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcidere debet quasisibi aliqdi
dederit ueluti siẜuo legato si¬
bi eodẽq manumissolibtatẽ
suamanu adement hita siro¬
luntate cestatoris idement
nã sugnorãte eolibtas uale

Expanded text:
in poenam debet, quasi sibi aliquid dederit: veluti si servo legato sibi eodemque manumisso libertatem sua manu ademerit hoc ita, si voluntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo, libertas vale
Abbreviated transcription (Latin):
flicrimine iux possit teneĩcẽ¬
dolus malus mea etatẽ nõca¬
dit. ¶Sieifilioꝗ apdhoster
ẽ ascripẜit pat̾ iegͥatũ dicẽt̃
ẽreuso co mcide inpenasena¬

Expanded text:
crimine vix possit tendolus malus in eam aetatem non cadit. Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reverso eo incidere in poenam sena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituta sũt duret. lille caũs
exticit᷑ aquouitiũ cape nõ po¬
tuenĩt. ¶Quoties eqtatẽ de¬
siderii naturał racio aut ou¬
bitatõuiris morat iustis de¬
cretis res temperanda ẽ.

Expanded text:
stituta sunt, durent, licet ille casus exstiterit, a quo initium capere non potuerunt. Quotiens aequitatem desiderii naturalis ratio aut dubitatio iuris moratur, iustis decretis res temperanda e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtroducta ĩportata ibinat.ai
fcãne eent ea pignor ⁊ tibi ꝓ
mercede eius uĩtatioĩs cẽnt
tibi soluta e. auenoĩe sat fac¬
umẽ aut siꝑtestat quonu¬

Expanded text:
ntroducta importata ibi nata factave essent, ea pignori tibi pro mercede eius habitationis essent, tibi soluta eove nomine satisfactum est aut per te stat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
qr moricurũ seputet mors
eius erspectabitur similit.
manumissoris uite ꝯfertur
tacitã ꝯdicoẽm exnolũtate
manumissoris ꝙ̃ admodỹ
cũrem ita tradidentut mo
ineadẽ ꝓmiẜit uolũtate. ¶p¬

Expanded text:
 moriturum se putet, mors eius exspectabitur, similiter manumissoris uitae confertur tacitam condicionem uoluntate manumissoris: quemadmodum cum rem ita tradiderit, ut in eadem permanserit uoluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
abinuito libtas extorq̃ri põt
ucet plerũq pecuma eius i¬
numeratasit maxime sifrat̾
uł pat natural pecuna dede

Expanded text:
ab inuito libertas extorqueri potest, licet plerumque pecunia eius numerata sit, maxime si frater uel pater naturalis pecuniam ded
Abbreviated transcription (Latin):
cum uxor nõ eẽt cũ aliquo tñ in
uebat qm nuc̃ nõ noĩe amica
paulohonestiorẽ xubinã appel¬
lan. Granius faaccus ĩubro de
iuire papirianoscribit. pelicem

Expanded text:
cum uxor non esset, cum aliquo tamen uiuebat: quam nunc uero nomine amicam, paulo honestior‹e› concubinam appellari.Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩt meo noĩc obio ñ tecũs
cũ co s cuius noĩe ita iusẜit
hec acto ẽ na sipcurator tutõ
curator duu inr municipu
ꝙ eius noĩe aget̾ cuiis nego¬
tiuĩ pcuraret fien iusẜit obio
agendũent cũ cocuius nõe

Expanded text:
it meo nomine, ob id non tecum, sed cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est. nam si procurator tutor curator duumuir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit cum eo, cuius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nõbãt nuã plane siqsire adx
stũ ꝑhibeatur eq̃ int̃ oc̾m suffici¬
at. ¶Dem̃ait ptor quomnus
fõtequo deagitur purges refi¬
tias ut aꝙ̃ cohercẽutiq eapos¬

Expanded text:
at. Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea pos
Abbreviated transcription (Latin):
teret icculeũ qte magni faci¬
ebat iteo nõ uenĩt ad phi bẽd
nd̃ indebitur adu̾sariusĩ fe¬
cisse ⁊ita laboscribit. Idẽ labco.
ait ꝯsicenolentẽ ad ꝓhibend̃
ueĩre deteruent auqͥs arnus¬

Expanded text:
te uel eum, qui te magni f‹a›ciebat, ideo non uenerit ad prohibendum, non uidebitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit. Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuctorie aut obscure ore
ant denũtiare n tã artare
adu̾sanũ ut ĩtradiẽ occiure¬
rere adphibẽdum nõ possit
¶Et si forte nõsit cuidenũ¬
tietur. n toiomalo fcm̃ sit
nesit amicis teniq aut ꝓ¬
curacori aut comindenuĩ¬
tiãdum ẽ. S ⁊ ẜiuis rectẽ.¬

Expanded text:
e aut obscure dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit. Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis denique aut procuratori aut ad domum denuntiandum est. Sed et Seruius recte
Abbreviated transcription (Latin):
sepatĩ recldũtur. ¶Hoc ant int̃¬
dcm locũ h̾t siqs utiphibeatur
aqua hoc ẽ sine autire ꝓhibetũ
sinic etia pectus ad aꝙ̃ appellere
qeadẽ sunt hic dicẽta q̃ aopso¬
na attinẽt quacũq ĩsuꝑiori¬
dictũ decist̾ria nõ ꝯpetitnam¬

Expanded text:
separatim redduntur. Hoc autem interdictum locum habet, si quis uti prohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere. Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam attinent, quaecumque in superiorirdictum de cisterna non
Abbreviated transcription (French):
ħãplius laboputabat hincĩt¬
dc̃o locũeẽ⁊siatea abutralib
ꝑte ediũ sit/ ⁊ si forte ĩqd cloaca
ducta sitexurbano edifitioĩꝓ
esi q priuat᷑a cloatã ĩpublica
ĩmttẽ uelit cc̃ dum ne eĩfiat

Expanded text:
amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in eum, qui priuatam cloacam in publicam immittere u
Abbreviated transcription (Latin):
utilissimũ c̃. na insipmittat̃
alicui reficere alia poẽ usus ĩ¬
ꝯmodabitur. ¶Aitgͣ p̃cor
tudin ẽ dep̾ssus quo aqua te¬
specus aũt ẽlocus exquo d¬
ca lignea sũt siue lapidea
daturãciditur eĩ lapisł tẽra
uñ primũ aqua exflumine
agipot possit. Siafosse ⁊ pu¬
tei hoc int̾ dcõ ꝯtinẽtur.¶u¬
ide nt p̃tor reficẽ pinrgare
reficere e ꝙ corruptũ ẽ inpri¬
stinũ statũ restaurare u̾boi
reficiẽdi tegere ib struere sar¬
cire edificare. Item aduehere
aportareq ea. que adeader
remopus eent ꝯtinetur. ¶ ꝓỹ¬
gandi ũbum płiq qdem pu¬
t̾ant. ad eũ ruũ ptin ereqͥre
integer ẽ. s palam ẽ. ⁊ ad eiur

Expanded text:
utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodabitur. Ait ergo praetor tudinem depressus, quo aqua de ῥεῖν. Specus autem est locus, ex quo dea lignea sunt siue lapidea datur: inciditur enim uel lapis uel terra, unde primum aqua ex flumine agi possit. sed et fossae et putei hoc interdicto continentur. Deinde ait praetor 'reficere purgare'. reficere est quod corruptum est in pristinum statum restaurare. uerbo reficiendi tegere substruere sarcire aedificare, item aduehere adportareque ea, quae ad eandem rem opus essent, continentur. Purgandi uerbum plerique quidem putant ad eum riuum pertinere, qui integer est: et palam est et ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
mienit suos ne aut ubos hoĩes
tenetur qui pͥubes cũ teloi̾
publico fiũt. Ineadem ca sunt
quipessimo ecẽplo ꝯuocata se¬
ditione iullas expugnauĩnt
qcum telis ⁊armis uoa rapue¬
rint. Item tnr ꝗ exicẽdio rap¬
uerit aliquid pret̾ matĩam p̃¬
pauent.sz ⁊ qui uncendio cuz
gladio aut telo rapiendi cau¬
safiũt uł prohibendi dñ res
suas ẜuare eadẽ penatenctur
cadem lege tenetur q hominib

Expanded text:
int seruosue aut liberos homines tenetur, qui pubes cum telo in publico fuerit. In eadem causa sunt, qui pessimo exemplo conuocatu seditione uillas expugnauerint et cum telis et armis bona rapuerint. Item tenetur, qui ex incendio rapuerit aliquid praeter materiam. Prrauerit. Sed et qui in incendio cum gladio aut telo rapiendi causa fuit uel prohibendi dominum res suas seruare, eadem poena tenetur. Eadem lege tenetur, qui hominib
Abbreviated transcription (Latin):
qr homine dolo.m. inclusent ob¬
sederit qui ue fecerit quo min̾
sepeuiatur. quo magis fumus
dinpiatur distrahatur qui ne
piũ sibi anquẽ obligauĩt na
eam obligationẽ lex rescurdit
ratur añ cognoscẽdum demq̃
minii siie põnia ¶Quiuacã¬
tem mulierẽ rapuit ł mꝑta.
ultimo supplitio punit. ⁊sipr̃.
iniuriã suã precib exor atus re

Expanded text:
 hominem dolo malo incluserit obsederit: quiue fecerit, quo minus sepeliatur, quo magis funus diripiatur distrahatur: quiue per uim sibi aliquem obligauerit, nam eam obligationem lex rescindit. ratur, ante cognoscendum de ui quam de minii siue possessionis. Qui uacantem mulierem rapuit uel nuptam, ultimo supplicio punitur et, si pater iniuriam suam pr
Abbreviated transcription (Latin):
sit quoedifitiũ extruinõ possit
neqr eĩstipulatoĩs status cu¬
Erus dies c̃tus mexordio fuit

Expanded text:
sit, quo aedificium extrui non possit: neque enim stipulationis status, cuius dies certus in exordio fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nem facturoa⁊sicontra qs
feciss penam alt̾ alten pro¬
misit post morte aĩcius qui
suꝑ uir̾it petit ab brdibus
eiusbrditatem quasi excã
fide iomissi sibi apatre relicti
debitã.⁊ adu̾sus eum ꝓnũ¬
tiatum ẽ quasitur de hoc qͣ
transactum fu̾isset quesitr̃

Expanded text:
s fecisset, poenam alter alteri promisit: post mortem alterius qui supervixit petit ab heredibus eius hereditatem quasi ex causa fideicommissi sibi a patre relicti debitam et adversus eum pronuntiatum est, quasi de hoc quoque transactum fuisset: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
prouocatio eius ꝓmũtiataẽ
q̃situm ẽ cum pordem pup¬
ulle mora int̾cesẜit quomin
pecusa instipulatoe deducta
abhẽde tutoris solueretur ñ
ũquampetient an ei hodie

Expanded text:
io eius pronuntiata est. quaesitum est, cum per heredem pupillae mora intercesserit, quo minus pecunia in stipulationem deducta ab herede tutoris solveretur nec umquam petierit, an ei hodie
Abbreviated transcription (Latin):
uitilis. ⁊omodũ q nõ suffitiat
adrei alicuius admĩstratoẽm
ac phornec adactoẽm. ¶ Qd̾ de¬
inde ait quiuiriã accepit inter¬
dum ita accipiẽdum ẽut patͣ
eius ꝯpetat acciout putane¬
poti fcã inuimriꝗ ẽpat p̃sens est
ptinet ⁊ uuiẽte auofiliũ suũ
scribit filium nõ tm̃ ip̃m agẽ
debere m̃n ꝓcuratorẽ ture pos¬
se alioqu inꝗdiisi ei pmisi

Expanded text:
utilis admodum, qui non sufficiat ad rei cuius administrationem ac per hoc nec ad actionem.Quod deinde ait 'qui iniuriam accepit', interdum ita accipiendum est, ut patri eius compet‹a›t actio. ut puta nepoti facta iniuria est, pater praesens est,pertinet etiam uiuente auo filium suum scribit filium non tantum ipsum agere debere, uerum procuratorem dare poss
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯtumeliã fecit. ¶ Cums¬
uus iuiriã fecit malefitium
eũ ad mittẽ palam ẽ. ¶Igicũ
mento sic uti excetĩs deuctis
ita ex hoc ĩuinarũ nox al actõ
datur.S ⁊maibicrio diũ est
anuelit eum u̾bundum exi¬
bereut ita sacisfiat ei ꝗ ĩuriã

Expanded text:
qui contumeliam fecit.Cum seruus iniuriam facit, maleficium eum admittere palam est: merito igitur sicuti ex ceteris delictis, ita et ex hoc iniuriarum noxalis actio datur. sed in arbitro domini est, an uelit eum uerberandum exhibere, ut ita satisfiat ei qui iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
noĩc agat cã cognita ip̃i qri
mintia. accepisse dicetur ir¬
alium cãn demẽtie puto cõ¬
bic pat eius absẽtis loco est.¬
plane sip̃sens agere nolit.ł
qr differt ułq remttit acq i
donat imunãmagis ẽut fi¬
lio actiono deturnã ⁊ cu ab

Expanded text:
nomine agat: causa cognita ipsi, qui iniuriam accepisse dicetur, iualium casum dementiae, puto comhic pater eius absentis loco est.Plane si praesens agere nolit, uel quia differt uel quia remittit atque donat iniuriam, magis est, ut filio actio non detur: nam et cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
u̾berib eifieret ⁊ ent fcm ai¬
bitracu aucuius postea accor
agere ĩuinanũp seueret no
c̃ audic̃dus ꝗ enĩ accepit sa¬
tisfactõe ĩuirã sua remisit. nã
⁊ si nuda uolũtate nuriãsuã rcĩ¬
sit ĩdubitate dicẽdũẽ extĩgui ĩ

Expanded text:
bus ei fieret, et erit factum arbitratu alicuius, postea actor agere iniuriarum perseuerat, non est audiendus: qui enim accepit satisfactionem, iniuriam suam remisit. nam et si nuda uoluntate iniuriam remisit, indubitate dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
suo noie agere cũ patre cessaz¬
pte ur̃s scriptus sit uletia
ex hr̃datus siue patna hrdi¬
tate se abstimerit aerecutio¬
nem titis ci dandũ cẽ enuni
pabsurdum quẽ p̃tor mae¬
te patria potate adactionẽ
tri.fa. ultione iniinarum su¬
arum cripi ⁊ transfert ad pa

Expanded text:
suo nomine agere, cum patre cessanrte heres scriptus fuerit uel etiam exheredatus siue paterna hereditate abstinuerit, executionem litis ei dandam: esse enim perabsurdum, quem praetor manente patria potestate ad actionem tri familias ultionem iniuriarum suarum eripi et transferri ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sitñ ꝓcurator aut neglig¬
at aut colludat aut non sũf
sus ẽ inuriã accioĩumarumo¬
pecit. ¶ Procuititorẽ. aũt acci¬
pe debenus nõutiq cum ciui

Expanded text:
tamen procurator aut neglegat aut colludat aut non suffisus est iniuriam, actio iniuriarum competit.Procuratorem autem accipere debemus non utique eum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
rũ actioplane siscuut ẽẽ ply¬
nium ciqͥdem qui ꝓmisit nõ
ꝯpetit inuꝑiarũ actio cecĩs
ꝯpetit. ¶ S iussu tutoris aũ
gellis cessus ẽ. unagratu no¬
stromelaputat tandã mic̃
iniuriarũ accoem adũsus
teiquacum ob eãrem equỹ
iudiciudebitur ⁊ siẜuus de¬
cesẜit dñm eius agere posse

Expanded text:
rum actio. plane si scii plurium, ei quidem, qui permisit, non competit iniuriarum actio, ceteris competit.Si iussu tutoris aut gellis caesus est a magistratu nostro.Mela putat dandam mihi iniuriarum aduersus te, in quantum ob eam rem aequum iudici uidebitur, et si seruus decesserit, d
Abbreviated transcription (Latin):
re.  foc int̃oictũ ihr̾dem
radis rorumq posẜoris hre
tendumẽnec nõ ceteros qro¬
reus scriithrditatis peciti¬
one meu istiuendã ⁊h̾ int̃¬
dictũ reddendumut suieqs
siue prolegato possideat qs
modũ solemus facẽ quõt¬
mus ꝑcestan ex alteranos
nelle ꝯsequiq nos ꝯtĩgit.
¶Siqius exmortis cã doã¬
tione possideat utiq cessabͥ¬
hocintlictũ qr portiolegis
faicidie apd̃h demip̃o ure
remanet ꝯsicorpalit res in
sondũ traslatesunt. ¶Qui
nõ excã pceptionis utiq
tur hoc pit̾ dicto s peascu

Expanded text:
redem heredis bonorumque possessoris habere est, nec non ceteros quonus scribit hereditatis petitionem instituendam et hoc interdictum reddendum, ut, siue quis siue pro legato possideat, modum solemus facere, quotmus protestati ex altera nos velle consequi quod nos contingit. Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem ipso iure remanet, etsi corporaliter res in solidum translatae sunt: Qui vero ex causa praeceptionis, utique tenetur hoc interdicto, s
Abbreviated transcription (Latin):
cofiscithe saurũ inuenenta
ptem ad fiscum prinentem
suppressert totum cum alte¬
rotanco cogitur soluẽ. Wp̃¬
aliquamuendident.i
quanio du plumul triplu
proeuictione promiẜit tñ
fiscus simplum prestabit.
¶Siab cocurius distrahen¬
nire proantenoribus seu.
successionis temporibus
utitur ceterum postea quã
successit habebit priuilegi¬
um suum s utrum statim
cum cepent. ad eum ptinere
nomen anuero postea quã¬

Expanded text:
co fisci thensaurum inuener‹it›, partem ad fiscum pertinentem suppresserit, totum cum altero tanto cogitur soluere. aliquam uendiderit, quamuis duplum uel triplum pro euictione promiserit, tamen fiscus simplum praestabit. Si ab eo, cui ius distraheniure pro anterioribus suae successionis tempori‹bu›s utitur: ceterum posteaquam successit, habebit priuilegium suum. sed utrum statim atque coepit ad eum pertinere nomen, an uero posteaqua
Abbreviated transcription (Latin):
re etigendã a iusta p̃cia nõ ex
timatoẽ ꝯsticuisic̃ eni diugẽ¬
ti cultura p̾cia p̃diorũ ãpla¬
tur ita sinegligẽtius hĩtasit
minui ea nec̃ce ẽ. ¶ Cumqy¬
quẽniũ in quo qsq ꝓpublico
ꝯductore seobligau̾t exces¬
ioqr prĩcipalib reptis expͥmi¬
curgomus etiã adrians ĩħ¬

Expanded text:
re exigendam et iusta pretia non ex timatione constitui: sicut enim diligenti cultura pretia praediorum ampliantur, ita, si neglegentius habita sint, minui ea necesse est. Cum quinquennium, in quo quis pro publico conductore se obligauit, excesidque principalibus rescriptis exprimitur. diuus etiam Hadrianus i
Abbreviated transcription (Latin):
debitorum suorũ debitores
ꝯueĩre nisiprĩcipales debito¬
res defecenit.ulexracione fi¬
scinomina fcãliquido appro¬
benturus ex contractufise ali

Expanded text:
debitorum suorum debitores conuenire, nisi principales debitores defecerint, uel ex ratione fisci nomina facta liquido probentur, uel ex contractu fiscali
Abbreviated transcription (Latin):
qdem fideuissores teneãtur et
ei postea publicã cã defeñdiiuis
adimatuur posẜoris aũt is idẽ
eẽt ꝙ sidelatus oĩo nõ eẽt. qro¬
tiẽs tũ delator adcẽiussus co¬
sac. nec h frande posẜoris fc̃m¬

Expanded text:
quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset. Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris f
Abbreviated transcription (Latin):
cum. iꝑpsit. ꝯstitutionẽ patris
sin qua ꝯpelłetur telator ederc
mãdatore. ac insi ediss ut suĩ¬
cula deducẽtur eoptinẽ nõ ut
delator pena sb̃ duc̃t̾ simãdato¬

Expanded text:
cripsit constitutionem patris sui, qua compelleretur delator edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in uincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena subduceretur, si mandato
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ini ocũ nũtiatumẽne
qd opis noui fiẽt qua d̃re
agitur. sideeare satisdatũ ẽ¬
stat quo minus satisdetur
quominus illi ĩoco opus
int̾oictũ ꝓhi bitoriũ ẽ neqs

Expanded text:
'Quem in locum nuntiatum est, ne quid operis noui fieret, qua de re agitur, si de ea re satisdatum esstat, quo minus satisdetur: quo minus illi in eo loco opus interdictum prohibitorium est, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ adhibuit ut agrũ suũ
tueretur eaq res cusu flumi¬
nis ad aliqd imutauĩt cur
ei nõ osulatur.plerosq scio
prsus flumira au̾tisse alucoᷤᷤ¬
q mutasse dum p̃diissius
direb utilitatẽ ⁊ tutelã faci¬
entis spoctari. siñ minriautiq̃

Expanded text:
tionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur ei non consulatur? plerosque scio prorsus flumina auertisse alueosque mutasse, dum praediis suis odi rebus utilitatem et tutelam facientis spectari, sine in
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ¶ ꝑtinet aũt adflumu¬
na publiessiuenauigabi¬
na sũt siue nõsũt. ¶ Ait. p̃¬
tor quo alit aqua fluat que
priore estare fluxit nõ oĩs gͦ

Expanded text:
rat. Pertinet autem ad flumina publica, siue nauigabilia sunt siue non sunt. Ait praetor: 'quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit': non omnis ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ qr illius estatis fluxus
indubitatiorẽ ¶Estas ad eq¬
noctũi antũpnale refertur et
siqd forte estatemt̃dicetur pro¬
tima supior estas ent intũe¬

Expanded text:
quia illius aestatis fluxus indubitatior est. aestas ad aequinoctium autumnale refertur. et si forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuen
Abbreviated transcription (Latin):
prolacis uestẽ quoq michi
legatum eẽ. appareat.non ẽ
actum inteiligãt. ¶ Sipe¬
tiero greg̃e quel aucco ł mi¬
nuco nũo gregis iterũ eũ dẽ
cogrẽge. puto obstaturã ex
petas abcodem exceptionez¬
tibi obstare constat. ¶Sifũ¬
dummeum eẽ petiero deinde
posteausũf. cũtem fundi pe
tam quia exula causa ex q̃i
chi obstabit quia qui fund̾

Expanded text:
prolatis vestem quoque mihi legatam esse appareat, non est actum intellegant. Si petiero gregem et vel aucto vel minuto numero gregis iterum eundem geo grege, puto obstaturam expetas ab eodem, exceptionem obstare tibi constat. Si fundum meum esse petiero, deinde postea usum fructtam, qui ex illa causa, ex qua : exceptio mihi obstabit, quia qui fundum
Abbreviated transcription (Latin):
bio. s ⁊sinusus ita agam
ceptio cum aut̾supior pars
iure hr̃inõ possit q̃ inferiori
quoq iure hãtur. ¶ It sifũ¬
do petito postea ĩsusa q̃ exre¬
gione eĩ influmiẽ nata eĩt
petat exceptio obstacura ẽ¬

Expanded text:
et si rursus ita agam ceptio, cum aliter superior pars iure haberi non possit, quam si inferior quoque iure habeatur. Item si fundo petito postea insula, quae e regione eius in flumine nata erit, petatur, exceptio obstatura e
Abbreviated transcription (Latin):
sint non ẽ uerẽonm neno¬
ceat reu udicate erceptio
cica sortis petitionẽ. quia
enĩ nõ ꝯpecit non oppoĩta
nocet eadem enunt ⁊ siquis
exbonefidei ruditio neliti
usuras tm̃ ꝑsequi nam ni¬

Expanded text:
sint, non est verendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa sortis petitionem: quia enim non competit, nec opposita nocet. eadem erunt et si quis ex bonae fidei iudicio velit usuras tantum persequi: nam ni
Abbreviated transcription (Latin):
¶Site meis negotiis ob
tulens ⁊ fundum nomine
meo petieris deinde egohãc
petitõem tuã ratã nõ habue¬
to. s mandauero tibi tt ex
integro eũdem fundum pe

Expanded text:
Si te negotiis meis optuleris et fundum nomine meo petieris, deinde ego hanc petitionem tuam ratam non habuero, sed mandavero tibi, ut ex integro eundem fundum pe
Abbreviated transcription (Latin):
doare ꝑmissũ niõ posse mor¬
tis cãtoĩre. ¶Hec oĩa locuz
hatebunt ĩpaganis. Cete¬
rum qht castrese peculiũ ł
qĩcastrẽse mea ꝯdicoẽ sunt

Expanded text:
permissum, non posse mortis causa donare. Haec omnia locum habebunt in paganis: ceterum qui habent castrense peculium vel quasi castrense, in ea condicione sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta c̃ sor or testatoris memã
uene ficũ muitiũ titĩ Accr¬
sauit cũnon obtiniuss pro¬
uocauit int ea decessit rea
nichominus tñ apostoli..
recdoiti sũt q̃ro ãputes ex¬
tictarea cognitoem appei¬
onẽ corũ ques cele acquisi

Expanded text:
 soror testatoris Maeuiam ueneficii in Lucium Titium accusauit: cum non optinuisset, prouocauit: interea decessit rea: nihilo minus tamen apostoli redditi sunt. quaero, an putes extincta rea cognitionem appelonem eorum, quae scelere adquisi
Abbreviated transcription (Latin):
fiartolle demolin purgare
strabitur. ubicũq naues
tutestare possut. ¶Ait pre¬
tor iterne naigii deterirs
fiat. hoc ꝓnanigatoẽ positũ
ẽimmo naigiũsolemus
dicere etiã ip̃am nauẽ Item
ergo nanigii põt ⁊ sic accipi

Expanded text:
fiat, tollere demoliri purgare nstratur, ubicumque naves tuto stare possunt. Ait praetor: "iterque navigii deterius fiat". hoc pro navigatione positum est: immo navigium solemus dicere etiam ipsam navem, iter ergo navigio p
Abbreviated transcription (Latin):
eacã ꝙͣ detiuerat remanẽt si
pfessionẽmeam ĩpless. Se¬
natus cẽsut ut ꝑ inde roẽs
aderrarũ deferat.as aquois
arguet fłas ratoẽs deculisse
dec̃o p̃fectus errni cog̾scat

Expanded text:
ea causa quam detulerit remaneret, si professionem eam implesset. Senatus censuit, ut perinde rationes ad aerarium deferat is,arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat