comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uare proprium est excellentis fortune: que nunquam magis
suspici debet ꝗͣ cum illi contigit idem posse quod diis: quorum be¬
neficio in lucem edimur tam boni ꝗͣ mali: deorum itaq sibi anim.¬
um asserens princeps. alios exciuibus suis quia utiles boniꝙ sunt
libensuideat: alios in numerum relinquat: quosdam esse gaud¬
eat: quosdam patiatur: cogitato in hac ciuitate in qua turba
perlatissima itinera sine intermissione defluens eliditur: quo¬
tiens aliquid obstitit quod cursum eius uelut torrentis rapidi
moraretur: in quam tribus eodem tempore theatris uie postu-¬
lantur: in qua consumitur quicquid terris omnibus aratur:
quanta solitudo ac uastitas futura sit si nihil relinquitur nisi
quod uidex seuerus absoluerit. Quotus quisque ex questoribus
est qui non ex ipsa lege teneatur: qua queritur: quotus quisque
accusator uacat culpa: & nescio an nemo ad dandam ueniam dif¬

Expanded text:
vare proprium est excellentis fortunae, quae numquam magis vare proprium est excellentis fortunae, quae numquam magis suspici debet, quam cum illi contigit idem posse quod dis, quorum beneficio in lucem edimur tam boni quam mali. Deorum itaque sibi animum adserens princeps alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens videat, alios in numerum relinquat ; quosdam esse gaudeat, quosdam patiatur. Cogitato, in hac civitate, in qua turba per latissima itinera sine intermissione defluens eliditur, quotiens aliquid obstitit, quod cursum eius velut torrentis rapidi moraretur, in qua tribus eodem tempore theatris caveae postulantur, in qua consumitur, quidquid terris omnibus aratur, quanta solitudo ac vastitas futura sit, si nihil relinquitur, nisi quod iudex severus absolvent. Quotus quisque ex quaesitoribus est, qui non ex ipsa ea lege teneatur, qua quaerit ? quotus quisque accusator vacat culpa ? Et nescio, an nemo ad dandam veniam dif
Abbreviated transcription (Latin):
immo si uehementius excanduit ne deprecaturus quidem est
ipsum sibi manum inicere: & potestate sua in melius placidiusq
uti: hoc ipsum cogitantem occidere contra legem nemo non po¬
test. seruare nemo preter me: magnam fortunam magnus
animus decet qui ubi se ad illam extulit & altior stetit. illam
quoque infra terram deducit: magni autem animi est prop¬
rium placidum esse tranquillumq: & in iurias atq offensiones
superne despicere: muliebre est furere in ira:ferarum uero
nec generosarum quidem premordere & urgere proiectos: ele¬
phanti leonesq transeunt quem impulerunt. ignobilis bestie
pertinacia est.Non decet regem seua & in exorabilis ira: non
multum enim supra eum eminet cui se irascendo exequat:
at si dat uitam si dat dignitatem periclitantibus & meritis
amittere facit quod nulli nisi rerum potenti licet: uita eĩm
superiori etiam eripitur: nunquam nisi inferiori datur: ser¬

Expanded text:
immo, si vehementius excanduit, ne deprecaturus est quidem, immo, si vehementius excanduit, ne deprecaturus est quidem, ipsum sibi manum inicere et potestate sua in melius placidiusque uti hoc ipsum cogitantem : " Occidere contra legem nemo non potest, servare nemo praeter me" ? Magnam fortunam magnus animus decet, qui, nisi se ad illam extulit et altior stetit, illam quoque infra ad terram deducit ; magni autem animi proprium est placidum esse tranquillumque et iniurias atque offensiones superne despicere. Muliebre est furere in ira, ferarum vero nec generosarum quidem prae- mordere et urguere proiectos. Elephanti leonesque transeunt, quae impulerunt; ignobilis bestiae per- tinacia est. Non decet regem saeva nec inexorabilis ira, non multum enim supra eum eminet, cui se irascendo exaequat ; at si dat vitam, si dat dignitatem periclitantibus et meritis amittere, facit, quod nulli nisi rerum potenti licet ; vita enim etiam superiori eripitur, numquam nisi inferiori datur. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus hominibus secundum naturam maxime tamen decora
imperatoribus: quanto plus habet apud illos quos seruet:
quantoq maiore materia apparet.Quantulum enim nocet
priuata crudelitas principum seuitia bellum est: cum autem
uirtutibus presit concordia: nec ulla altera melior aut honesti¬
or sit: quedam tamen quibusdam personis aptior est: decet
magnanimitas quenlibet mortalem etiam infra quem nihil
est. Quid enim maius aut fortius ꝗͣ malam fortunam retun¬
dere: nec tamen magnanimitas in bona fortuna latiorem lo¬
cum habet: meliusq intribunali ꝗͣ inplano conspicitur:clemẽ¬
tia inquancunque domum peruenit eam felicem tranquillãq
prestabit: sed in regia quo rarior eo mirabilior.Quid est mi¬
rabilius ꝗͣ eum cuius ire nihil obstat: cuius grauiori sententie
ipsi qui pereunt assentiunt: quem nemo interrogaturus est,

Expanded text:
omnibus quidem homini- bus secundum naturam, maxime tamen decora omnibus quidem homini- bus secundum naturam, maxime tamen decora imperatoribus, quanto plus habet apud illos, quod servet, quantoque in maiore materia apparet. Quantulum enim nocet privata crudelitas ! Principum saevitia bellum est. Cum autem virtutibus inter se sit concordia nec ulla altera melior aut honestior sit, quaedam tamen quibusdam personis aptior est. Decet magnanimitas quemlibet mortalem, etiam illum, infra quem nihil est ; quid enim maius aut fortius quam malam fortunam retundere ? Haec tamen magnanimitas in bona fortuna laxiorem locum habet meliusque in tribunali quam in plano conspicitur. Clementia, in quamcumque domum pervenerit, eam felicem tranquillamque praestabit, sed in regia, quo rarior, eo mirabilior. Quid enim est memorabilis quam eum, cuius irae nihil obstat, cuius graviori sententiae ipsi, qui pereunt, adsentiuntur, quem nemo interpellaturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
maximi imperii contextus in multas partes dissiliet: idemq hu¬
ic urbi dominandi finis erit qui parendi fuerit. Ideoq princi-¬
pes regesq & quocunque alio nomine sunt tutores status publici
non est mirum amari ultra priuatas etiam necessitudines:
nam si sanis hominibus publica priuatis potiora sunt: sequitur
ut his quoque carior sit in quem se respublica conuertit. olim
enim ita induit se republica cesar ut seduci alterum non posset
sine utriusque pernitie. Nam ut illi uiribus opus est ita huic
capite. longius uidetur recessisse a proposito oratio mea: at me¬
hercules rem ipsam premis: nam siquid adhuc colligitur: tu ani¬
mus rei publice es: illa corpus tuum: uides ut puto ꝗͣ necessaria
clementia sit: tibi enim parcis cum uideris alteri parcere: parcẽ¬
dum itaq: est etiam improbandis ciuibus non aliter ꝗͣ membris
languentibus: & siquando opus est misso sanguine sustinendus

Expanded text:
maximi imperii contextus in partes multas dissiliet, idemque humaximi imperii contextus in partes multas dissiliet, idemque huic urbi finis dominandi erit, qui parendi fuerit. Ideo principes regesque et quocumque alio nomine sunt tutores status publici non est mirum amari ultra privatas etiam necessitudines ; nam si sanis hominibus publica privatis potiora sunt, sequitur, ut is quoque carior sit, in quem se res publica convertit. Olim enim ita se induit rei publicae Caesar, ut seduci alterum non posset sine utriusque pernicie ; nam et illi viribus opus est et huic capite. Longius videtur recessisse a proposito oratio mea, at mehercules rem ipsam premit. Nam si, quod adhuc colligit, tu animus rei publicae tuae es, illa corpus tuum, vides, ut puto, quam necessaria sit clementia; tibi enim parcis, cum videris alteri parcere. Parcendum itaque est etiam improbandis civibus non aliter quam membris languentibus, et, si quando misso sanguine opus est, su
Abbreviated transcription (Latin):
dextram flammis obiecimus: aut uoluntariam subsilui mus. Sic
hec immensa multitudo unius anima circundata illius spiritu
regitur. illius occasione flectitur pressura se ac fractura uiribus
suis nisi consilio sustinetur. Suam itaq incolumitatem amant:
cum pro uno homine denas legiones in aciem deducant: cum in
prima fronte procurrunt: & aduersa uulneribus pectora ferũt
ne imperatoris sui signa uertantur. Ille est enim uinculum
per quod res publica coheret: ille spiritus uitalis. quem hec tot mi¬
lia trahunt. nihil ipsa per se futura nisi onus & preda si mens illa
imperii subtrahatur: rege in columi mens omnibus una est: amis¬
Iso rupere fidem: Nic casus romane pacis exitium erit: hic tanti
fortunam populi in ruinam aget: tam diu ab isto periculo aberit
hic populus ꝗͣ diu sciet ferre frenos. quos si aliquando abruperit
uel aliquo casu discussos reponi sibi passus non erit: hec unitas: hic

Expanded text:
dextram flammis obiecimus aut voluntarii terram subsiluimus, sic dextram flammis obiecimus aut voluntarii terram subsiluimus, sic haec immensa multitudo unius animae circumdata illius spiritu regitur, illius ratione flectitur pressura se ac fractura viribus suis, nisi consilio sustineretur. Suam itaque incolumitatem amant, eum pro uno homine denas legiones in aciem deducunt, cum in primam frontem procurrunt et adversa vulneribus pectora ferunt, ne imperatoris sui signa vertantur. Ille est enim vinculum, per quod res publica cohaeret, ille spiritus vitalis, quem haec tot milia trahunt nihil ipsa per se futura nisi onus et praeda, si mens illa imperii subtrahatur. Rege incolumi mens omnibus una; amisso rupere fidem. Hic casus Romanae pacis exitium erit, hic tanti fortunam populi in ruinas aget ; tam diu ab isto periculo aberit hic populus, quam diu sciet ferre frenos, quos si quando abruperit vel aliquo casu discussos reponi sibi passus non erit, haec unitas et hic
Abbreviated transcription (Latin):
tium paratissimi: & substernere corpora sua si per stragem illi
humanam iter ad salutem struendum sit: somnos eius noctur¬
nis excubiis muniunt. latera circunfusi obiectiq defendunt: in¬
currentibus periculis se opponunt: non est hic sine ratione popu¬
lis urbibusq consensus: sic protegendi amandiq reges: & se suaq
iactandi quocunque desiderauerit imperantis salus: nec hec uita¬
lusui est aut dementia pro uno capite tot milia excipere ferrum:
aut multis mortibus unam animam redimere: non nunquam se¬
nis & inualidi: quemadmodum totum corpus animo deseruit: &¬
cum hoc tanto maius tantoq spetiosius sit: ille in occulto maneat
tenuis: & in qua sede latitet incertus: tamen manus pedes oculi
negotium illi gerunt. illum hec ceutis munit. illius iussu iacemus.
aut inquieti discurrimus: cum ille imperauit: siue auarus domi¬
nus est: mare lucri causa scrutamur: siue ambitiosus iam dudũ

Expanded text:
tium paratissimi et substernere corpora sua, si per stragem illi tium paratissimi et substernere corpora sua, si per stragem illi humanam iter ad salutem struendum sit, somnum eius nocturnis excubiis muniunt, latera obiecti circumfusique defendunt, incurrentibus periculis se opponunt. Non est hic sine ratione populis urbibusque consensus sic protegendi amandique reges et se suaque iactandi, quocumque desideravit imperantis salus ; nec haec vilitas sui est aut dementia pro uno capite tot milia excipere ferrum ac multis mortibus unam animam redimere nonnumquam senis et invalidi. Quemadmodum totum corpus animo deservit et, cum hoc tanto maius tantoque speciosius sit, ille in occulto maneat tenuis et in qua sede latitet incertus, tamen manus, pedes, oculi negotium illi gerunt, illum haec cutis munit, illius iussu iacemus aut in- quieti discurrimus, cum ille imperavit, sive avarus dominus est, mare lucri causa scrutamur, sive ambitiosus, iam dudum
Abbreviated transcription (Latin):
homini magis conuenit cum nulla humanior constet necesse
est: non solum inter nos qui hominem sotiale animal communi
bono genitum uideri uolumus: sed etiam inter illos qui hominẽ
uoluptati donant: quorum omnia dicta factaq ad utilitatem
suam spectant. Nam si quietem petit & ocium hanc uirtutem
nature sue nactus est que pacem amat & manus retinet. Nullũ
tamen clementia ex omnibus magis ꝗͣ regem aut principem de¬
cet: ita enim magne uires decori glorieq sunt si illis salutaris
potentia est. Nam pestifera uis est ualere ad nocendum: illius
demum magnitudo stabilis fundataq est: quam omnes tam
supra se esse ꝗͣ pro se sciunt: cuius curam excubare prosalute sin¬
gulorum atq uniuersorum quotidie experiuntur: quo proce¬
dente non tanquam malum aliquod aut noxium animal e cubi¬
li prosilierit. diffugiunt sed tanquam ad clarum & beneficum
sidus certatim aduolant: obicere se pro illo mucronibus insidiã¬

Expanded text:
homini magis convenire, cum sit nulla humanior, constet necesse homini magis convenire, cum sit nulla humanior, constet necesse est non solum inter nos, qui hominem sociale animal communi bono genitum videri volumus, sed etiam inter illos, qui hominem voluptati donant, quorum omnia dicta factaque ad utilitates suas spectant ; nam si quietem petit et otium, hanc virtutem naturae suae nanctus est, quae pacem amat et manus retinet. Nullum tamen clementia ex omnibus magis quam regem aut principem decet. Ita enim magnae vires decori gloriaeque sunt, si illis salutaris potentia est ; nam pestifera vis est valere ad nocendum. Illius demum magnitudo stabilis fundataque est, quem omnes tam supra se esse quam pro se sciunt, cuius curam excubare pro salute singulorum atque universorum cottidie experiuntur, quo procedente non, tamquam malum aliquod aut noxium animal e cubili prosilierit, diffugiunt, sed tamquam ad clarum ac beneficum sidus certatim advolant. Obicere se pro illo mucronibus insidian
Abbreviated transcription (Latin):
hominum est que reuerti ad innocentiam possit: sed non tamen
sublatum est confusio sequitur & uitiorum eruptio: ita exhiben¬
da moderatio est:que sanabilia ingentia distinguere a deplora-¬
tis sciat: nec promiscuam habere aut uulgarem clementiam opor¬
tet: nec abscisam. Nam tam omnibus ignoscere crudelitas est¬
ꝗͣ nulli: modum tenere debemus: sed quia difficile est tempera¬
mentum quicquid equo plus futurum est in partem humaniorẽ
preponderet: sed hec suo loco melius dicentur. Nunc in trespar¬
tes omnem hanc materiam diuidam. Prima erit manumissionis
secunda que naturam clementie habitumq demonstret. Nam
cum sint uitia quedam uirtutes imitantia: non possunt secerni
nisi signa quibus dignoscantur impresseris. Tertio loco quere¬
mus quomodo ad hanc uirtutem perducatur animus: quomodo
confirmet eam & usu suam faciat: nulla ex omnibus uirtutibus

Expanded text:
hominum est, quae reverti ad innocentiam possit, si 〈poenae remhominum est, quae reverti ad innocentiam possit, si 〈poenae remsublatum est, confusio sequitur et vitiorum eruptio ; itaque ad- hibenda moderatio est, quae sanabilia ingenia distinguere a deploratis sciat. Nec promiscuam habere ac vulgarem clementiam oportet nec abscisam; nam tam omnibus ignoscere crudelitas quam nulli. Modum tenere debemus; sed quia difficile est temperamentum, quidquid aequo plus futurum est, in partem humaniorem praeponderet. Sed haec suo melius loco dicentur. Nunc in tres partes omnem hanc materiam dividam. Prima erit manumissionis secunda, quae naturam clementiae habitumque demonstret : nam cum sint vitia quaedam virtutes imitantia, non possunt secerni, nisi signa, quibus dinoscantur, impresseris ; tertio loco quaeremus, quomodo ad hanc virtutem per- ducatur animus, quomodo confirmet eam et usu suam faciat. Nullam ex omnibus virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
deest. nisi pereat cum diligentia: precipue tamen equalis ad ma¬
ximos imosq peruenit clementie tue admiratio. Cetera enim
bona proportione fortune sue quisque sentit: aut expectat ma-¬
iora minoraq. Exclementia omnes idem sperant: nec est quis¬
quam cui tam ualde innocentia sua placeat ut non stare in con¬
spectu clementiam paratam humanis erroribus gaudeat: esse
autem aliquos scio qui clementia pessimum quenque putent
sustineri: quoniam nisi post crimen superuacua est: & sola hec
uirtus inter in nocentes cessat: Sed primo omnium sicut medi¬
cine super egros usus: etiam apud sanos honor est: ita clementiã
quanuis pena digni inuocent: & in nocentes colunt: demum ha¬
bet hec in persona quoque innocentium locum:quia interim for¬
tuna proculpa est:nec innocenti etati clementia succurrit sed
sepe uirtuti: quando quidem conditione temporum incidunt
quedam que possint laudate puniri. Adice quod magna pars

Expanded text:
deest nisi pereundi licentia. Praecipue tamen aequalis ad madeest nisi pereundi licentia. Praecipue tamen aequalis ad maximos imosque pervenit clementiae tuae admiratio ; cetera enim bona pro portione fortunae suae quisque sentit aut expectat maiora minoraque, ex clementia omnes idem sperant ; nec est quisquam, cui tam valde innocentia sua placeat, ut non stare in conspectu clementiam paratam humanis erroribus gaudeat. Esse autem aliquos scio, qui clementia pessimum quemque putent sustineri, quoniam nisi post crimen supervacua est et sola haec virtus inter innocentes cessat. Sed primum omnium, sicut medicinae apud aegros usus, etiam apud sanos honor est, ita clementiam, quamvis poena digni invocent, etiam innocentes colunt. Deinde habet haec in persona quoque innocentium locum, quia interim fortuna pro culpa est ; nec innocentiae tantum clementia succurrit, sed saepe virtuti, quoniam quidem condicione temporum incidunt quaedam, quae possint laudata puniri. Adice, quod magna pars
Abbreviated transcription (Latin):
tas subest: queque ut ita dicam ex solido nascuntur: tempore
ipso in maius meliusq procedunt: ficta uero gloria non agit¬
radices: magnam adibat albam populus romanus cum incer-¬
tum esset quo se statu nobilis indoles daret: iam uota publica
in tuto sunt: nec enim periculum est ne te subita tui capiat
obliuio: facit quosdam auidos nimia felicitas: nec tam tempe¬
rate cupiditates sunt unquam ut in eo quod contigit desinãt.
gradus a magnis ad maiora fit & spes improbissimas amplectũ¬
tur insperata assecuti. Omnibus tamen nunc ciuibus tuis hec
confessio exprimitur esse felices: & in illa nihil iam illis acce¬
dere bonis posse: nisi ut perpetua sint.Multa illos cogunt ad hãc
confessionem qua nulla inhomine tardior est securitas alta: af-¬
fluens: ius supra omnem iniuriam positum. Obuersatur ocu-¬
lis letissima forma rei publice: cui ad summam libertatem nihil

Expanded text:
tas subest quaeque, ut ita dicam, ex solido enascuntur, tempore tas subest quaeque, ut ita dicam, ex solido enascuntur, tempore ipso in maius meliusque procedunt. Magnam adidunt. Magnam adibat aleam populus Romanus, cum incertum esset, quo se ista tua nobilis indoles daret ; iam vota publica in tuto sunt ; nec enim periculum est, ne te subita tui capiat oblivio. Facit quidem avidos nimia felicitas, nec tam temperatae cupiditates sunt umquam, ut in eo, quod contigit, desinant ; gradus a magnis ad maiora fit, et spes improbissimas complectuntur insperata adsecuti; omnibus tamen nunc civibus tuis et haec confessio exprimitur esse felices et illa nihil iam his accedere bonis posse, nisi ut perpetua sint. Multa illos cogunt ad hanc con- fessionem, qua nulla in homine tardior est : securitas alta, adfluens, ius supra omnem iniuriam positum ; obversatur oculis laetissima forma rei publicae, cui ad summam libertatem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
si a me rationem repetunt annumerare genus humanum
paratus sum. Potes hoc cesar audacter predicare: omnia que
in fidem tutelamq tuam uenerunt: haberi: nihil per te neq:
ui neq clam adeptum: rei publice rarissimam laudem: & nul¬
li adhuc principum concessam.Concupisti innocentiam: non
perdis operam: nec bonitas ista tua singularis. ingratos aut ma-¬
lignos extimatores nacta est: refertur tibi gratia. Nemo u¬
nus hominum homini tam carus fuit unquam ꝗͣ tu romano
populo: magnum longumq eius bonum: sed ingens onus tibi
imposuisti.Nemo iam diuum augustum: nec tiberii cesaris
prima tempora loquitur: nemo qui te imitari uelit exempla
extra te querit: principatus tuus ad augustum erigitur: dif-¬
ficile hoc fuisset si non tam naturalis tibi ista bonitas fuisset:
sed ad tempus sumpta. Nemo enim potest personam diu fer¬
re fictam: ficta cito in naturam suam recidunt. Quibus ueri¬

Expanded text:
si a me rationem repetant, adnumerare genus humanum si a me rationem repetant, adnumerare genus humanum paratus sum." Potes hoc, Caesar, audacter praedicare omnia, quae in fidem tutelamque tuam venerunt, tuta haberi, nihil per te neque vi neque clam adimi rei publicae. Rarissimam laudem et nulli adhuc princi- pum concessam concupisti innocentiam. Non perdit operam nec bonitas ista tua singularis ingratos aut malignos aestimatores nancta est. Refertur tibi gratia ; nemo unus homo uni homini tam carus umquam fuit, quam tu populo Romano, magnum longumque eius bonum. Sed ingens tibi onus imposuisti; nemo iam divum Augustum nec Ti. Caesaris prima tempora loquitur nec, quod te imitari velit, exemplar extra te quaerit ; principatus tuus ad gustum exigitur. Difficile hoc fuisset, si non naturalis tibi ista bonitas esset, sed ad tempus sumpta. Nemo enim potest personam diu ferre, ficta cito in naturam suam recidunt ; quibus veri
Abbreviated transcription (Latin):
quos reges mancipia fieri: quorumq capiti regium circundari
decus oporteat: que ruant urbes que oriantur mea iurisdictio ẽ.
In hac tanta facultate rerum: non ita me ad iniqua supplicia cõ¬
pulit: non iuuenilis impetus: non temeritas hominum & contu¬
macia. que sepe tranquillissimis quoque pectoribus patientiam
extorsit: non ipsa ostentande per terrorẽ potentie qra. sed
frequens magnis imperiis gloria conditum immo constrictum
apud me ferrum est: summa parsimonia etiam uilissimi san¬
guinis. Nemo non cui alia desint hominis nomine apud me
gratiosius est: seueritatem abditam ac clementiam inprocin¬
ctu habeo: sic me custodio tanquam legibus quas ex abdito ac
tenebris in lucem reuocaui rationem redditurus sum: alteri¬
us etate prima motus sum: alterius ultima: alterum dignita¬
ti donaui: alium humilitati: quotiens nullam inueneram
misericordie causam mihi peperci: hodie diis immortalibus

Expanded text:
quos reges mancipia fieri quorumque capiti regium circumdari quos reges mancipia fieri quorumque capiti regium circumdari decus oporteat, quae ruant urbes, quae oriantur, mea iuris dictio est. In hac tanta facultate rerum non ira me ad iniqua supplicia compulit, non iuvenilis impetus, non temeritas hominum et contumacia, quae saepe tranquillissimis quoque pectoribus patientiam extersit, non ipsa ostentandae per terrores potentiae dira, sed frequens magnis imperiis gloria. Conditum, immo constratum apud me ferrum est, summa parsimonia etiam vilissimi sanguinis ; nemo non, cui alia desunt, hominis nomine apud me gratiosus est. Severitatem abditam, at clementiam in procinctu habeo ; sic me custodio, tamquam legibus, quas ex situ ac tenebris in lucem evocavi, rationem redditurus sim. Alterius aetate prima motus sum, alterius ultima ; alium dignitati donavi, alium humilitati; quotiens nullam inveneram misericordiae causam, mihi peperci. Hodie dis inmortalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
GERERE. ET TE TIBI OSTENDE¬
REM PERUENTURUM AO UOLUPTATEM MAXIMAM
omnium. Quanuis enim recte factorum uerus fructus sit fecisse:
nec ullum pretium uirtute dignum illis extra ipsas sit: iuuat in¬
spicere & circuirebonam conscientiam: tum imittere oculos in hãc
immensam multitudinem discordem: seditiosam: impotentem:
in pernitiem alienam: suamq pariter exultaturam. si hoc iugũ
fregerit: & ita loqui secum. Ego ne ex omnibus mortalibus placui
electusq sum qui interris deorum uice fungerer: ego uite ne¬
cisq arbiter gentibus qualem quisque sortem statumq habeat:
in manu mea positum est. Quid cuique mortalium fortuna da¬
tum uelit meo ore pronuntio. Ex meo responso letitie causa
populi urbesq concipiunt. Nulla pars usquam nisi uolente pro¬
pitioq me floret. Nec tot milia gladiorum: que pax mea compri¬
mit: ad nutum meum stringuntur: quas nationes funditu
excidi: quas transportari: quibus libertatem dari: quibus eripi

Expanded text:
gerer et te tibi ostenderem perventurum ad voluptatem maximam omnium. Quamvis enim recte factorum verus fructus sit fecisse nec ullum virtutum pretium dignum illis extra ipsas sit, iuvat inspicere et circumire bonam conscientiam, tum immittere oculos in hanc immensam multitudinem discordem, seditiosam, impotentem, in perniciem alienam suamque pariter exultaturam si hoc iugum fregerit, et ita loqui secum: " Egone ex omnibus mortalibus placui electusque sum, qui in terris deorum vice fungerer ? Ego vitae necisque gentibus arbiter; qualem quisque sortem statumque habeat, in mea manu positum est ; quid cuique mortalium fortuna datum velit, meo ore pronuntiat ; ex nostro responso laetitiae causas populi urbesque concipiunt ; nulla pars usquam nisi volente propitioque me floret; haec tot milia gladiorum, quae pax mea comprimit, ad nutum meum stringentur ; quas nationes funditus excidi, quas transportari, quibus libertatem dari, quibus eripi,
Abbreviated transcription (Latin):
Ementia est actio. Qui habebat duos filios duxit uxorem.
alter ex adolescentibus cum egrotaret: & in ultimis esset: me¬
dici dixerunt animi uitium esse. Intrauit adfilium. stricto gla¬
dio pater. Rogauit ut indicaret sibi causam. Ait amari ase no¬
uercam. Cessit illi uxore sua pater. Ab altero accusatur demen-¬
tie.

Expanded text:
ementiae sit actio. Qui habebat duos filios duxit uxorem. alter ex adolescentibus cum aegrotaret et in ultimis esset, medici dixerunt animi uitium esse. intrauit ad filium stricto gladio pater, rogauit ut indicaret sibi causam. ait amari a se nouercam. cessit illi uxore sua pater. ab altero accusatur dementiae.
Abbreviated transcription (Latin):
Uem exclusisti: & quem recepisti: Quare nullam aliam domũ
tyrannus petiit: Nemo non uenienti domi indusit. Aditũ
indomum non habui: qui in arcem habui. Non gaudes impendissẽ
te aliquid publice libertati : Hic est in cuius domum tyrãnus occi¬
sus est. Tanquam tyrannicida monstraris. Redde inquit domũ.
Ita uiuo tyranno non perdideras: tyranni amicus: tyranni satelles
certe quod negare non potest hospes.Dui expectaui an eiceretur
tyrannus. Facilius potes accusare: aut te qui familiaris tam tyrã¬
no fiusti: ut illi tua maxime placeret domus qui illum recepisti. aut
tyrannum qui tibi damnum dedit: quod indomum tuam confugit.
potissimum ad te detulit.¬
PARS ALTERA.

Expanded text:
uem exclusisti et quem recepisti? quare nullam aliam domum tyrannus petiit? Nemo non uenienti domum clusit. Aditum in domum non habui qui in arcem habui. Non gaudes impendisse te aliquid publicae libertati? “Hic est in cuius domu tyrannus occisus est.” tamquam tyrannicida monstraris. Redde, inquid, domum. Ita uiuo tyranno non perdideras? Tyranni amicus, tyranni satelles, certe, quod negare non potes, hospes. Diu exspectaui an eiceretur tyrannus. Facilius potes accusare aut te qui tam familiaris tyranno fuisti, ut illi maxime tua placeret domus, qui illum recepisti, aut tyrannum qui tibi damnum dedit, quod in domum tuam confugit, annum potissimum ad te detulit.Pars altera.
Abbreviated transcription (Latin):
parendum: quo efficitur ne pater sit: graue est carere unico:gra¬
uius eo quem alius concupiscit. Non delectant ignoti seruorum
greges: nec sonantia laxi ruris ergastula. Patrem gratis amo: ne¬
cesse est timeam infelicem liberis domum. Non potest inueniri
reconciliationis aptius tempus. Diues filios querit.
PARS ALTERA.

Expanded text:
parendum, quo efficitur ne pater sit. Graue est carere unico, graparendum, quo efficitur ne pater sit. Graue est carere unico, grauius eo quem alius concupiscit. Non delectant ignoti seruorum domino greges nec sonantia laxi ruris ergastula: patrem gratis amo. Necesse est timeam infelicem liberis domum. Non potest inueniri reconciliationis aptius tempus: diues filios quaerit. Pars altera.
Abbreviated transcription (Latin):
Vnquam futurum putaui ut aut pater meus liberos odis¬
set: aut diues concupisceret. Diu dubitaui: ille amicum
temptaret: an hic filium. Ita nos pauperes sumus qui habemus
quod diuites rogent: Si immerito abdicauit: odi patrem tot ei¬
cientem innocentes. Si merito: odi domum tot facientem nocen¬
tes. Amo eque paupertatem: ac patrem: utroque assueui. Non
tibi per multos facta liberos domus est: quanquam nec sic ꝗdem
debiusti dare. Tutior enim aduersus fortunam est: cui aliquid
post damnum superest. Abdico inquit. Apparet.Una inter nos
disputatio est. Iste me dignum putat: beato patre. Ego meo.
Diuitem inquit esse te uolo. O me abdicandum si talem patrem
relinquo. Quid me uideri uelim nescio. Innocentem: Sed abdi¬
cor. Nocentem: sed adoptor. Non ut inceteris abdicationibus
in mea potestate est non abdicari. Perditurus sum patrem si ab-¬
dicor: Perditurus. si non abdicor. Quid interest utrum eiciar: an
transferar: Et si parendum est in omnibus patri: in eo non est

Expanded text:
umquam futurum putaui ut aut pater meus liberos odisset aut diues concupisceret. Diu dubitaui, ille amicum tentaret an hic filium. Ita nos pauperes sumus, qui habemus quod diuites rogent? Si inmerito abdicauit, odi patrem tot eicientem innocentes; si merito, odi domum tot facientem nocentes. Amo aeque paupertatem ac patrem; utroque adsueui. Non tibi per multos fulta liberos domus est, quanquam ne sic quidem debuisti dare; tutior enim aduersus fortunam est cui aliquid post damnum superest. Abdico, inquit. apparet unde uenias. Vna inter nos disputatio est: iste me dignum putat beato patre, ego meo. Diuitem, inquit, esse te uolo. 0 me abdicandum, si talem patrem relinquo! Quid me uideri uelis nescio: innocentem ? sed abdicor; nocentem? sed adoptor. Non ut in ceteris abdicationibus, in mea potestate est non abdicari: perditurus sum patrem si abdicor, perditurus si non abdicor. Quid interest utrum eiciar an transferar? Etsi parendum est in omnibus patri, in eo non est
Abbreviated transcription (Latin):
laudaretur. nemo inquit imponit hos in culleum ligneum ut perue¬
niant nescio quo terrarum ubi calices franguntur: Uideo quid¬
uelitis. Sententias potius audire ꝗͣ iocos. Fiat. Audite sententias
in hac ipsa controuersia dictas. Archipirata filio dimissus.¬

Expanded text:
laudaretur, nemo, inquit, inponit hos in culleum ligneum, ut peruelaudaretur, nemo, inquit, inponit hos in culleum ligneum, ut perueniant nescio quo terrarum, ubi calices franguntur, uelitis: sententias potius audire quam iocos. fiat: audite sententias in hac ipsa controuersia dictas. Thema: Mortu
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Quid habeo quare in foro dicam cum plures me domi audiant:
ꝗͣ quenquam in foro: Cum uolo dico. Assum utri uolo. Dico ꝗͣ diu uo¬
lo. Et quanuis non fatentur: delectabat illum in declamationibus qđ
scemata sine periculo dicebantur. Nec inscolasticis tamen effugere
contumelias poterat cestii mordacissimi hominis. Cum in quadam
gia cecidit. aiebat cestius. Ite ad illum cras: declamabat uobis: qua¬
re turdi uolant: cu curbite non uolant. Cum dixisset albutius in
illo qui fratrem parricidii damnatum in exarmata naue dimisit:
imposuit fratrem in culleum ligneum: Cestius eadem dicturus sic
exposuit controuersiam. Quidam fratrem domi apatre damnatũ
nouerca accusante cum accepisset ad supplicium: imposuit in culleũ
ligneum. Ingens risus omnium secutus est. Sed nec ipsi bene cessit
delamatio. Paucas enim res bonas dixit: & cum ascolasticis non

Expanded text:
cere: quid habeo quare in foro dicam, cum plures me domi audiant, cere: quid habeo quare in foro dicam, cum plures me domi audiant, quam quemquam in foro? cum uolo dico, quamdiu uolo; assum utri uolo. et quamuis non fateretur, delectabat illum in declamationibus quod schemata sine periculo dicebantur. Nec in scholasticis tamen effugere contumelias poterat Cestii, mordacissimi hominis. cum in quadam  si cecidit, non frangitur? aiebat Cestius: ite ad illum cras; declamabit uobis quare turdi uolent, cucurbitae non uolent. Cum dixisset Albucius in illa de fratre qui fratrem parricidi damnatum in exarmata naue dimisit: imposuit fratrem in culleum ligneum, Cestius eandem dicturus, sic exposuit controuersiam: quidam fratrem domi a patre damnatum nouerca accusante, cum accepisset ad supplicium, imposuit in culleum ligneum. Ingens risus omnium secutus est. Sed nec ipsi bene cessit declamatio; paucas enim res bonas dixit. et cum a scholasticis non
Abbreviated transcription (Latin):
sario induxit eiusmodi figuram: qua illi omnia crimina regeret.
lacet inquit tibi rem iureiurando transigi : Iura. Sed ego iusiu¬
randum dabo. Iura perpatriscineres qui inconditi sunt. Iura per
patris memoriam. Et executus est locum. Quo profecto surrexit.
.L.aruntius ex aduerso & ait. Accepimus conditionem. Iurauit. Cla¬
mabat albutius. Non detuli conditionem. Scema dixit. Aruntius in¬
stabat.c. uiri rebus iam ultimis properabat. Albutius clamabat. Ista
ratione scemata de rerum natura tolluntur. Aruntius aiebat. Tol¬
lantur. Poterimus sine illis uiuere. Summa res hec fuit. C. uiri dixe¬
runt: dare ipsos secundum aduersarium albutii si iuraret. Ille iura¬
uit: albutius non tulit hanc contumeliam. Sed iratus calumniam
sibi imposuit. Nunquam amplius in foro dixit. Erat enim homo sũ¬
me probitatis qui nec facere in iuriam nec pati posset. Et solebat di¬

Expanded text:
sario, induxit eiusmodi figuram qua illi omnia crimina regereret. sario, induxit eiusmodi figuram qua illi omnia crimina regereret. Placet, inquit, tibi rem iureiurando transigi? iura, set ego iusiurandum dabo: iura per patris cineres qui inconditi sunt, iura per patris memoriam; et executus est locum. quo perfecto surrexit . Arruntius ex diuerso et ait: accipimus condicionem; iurabit. Clamabat Albucius: non detuli condicionem; schema dixi. Arruntius instabat. centumuiri rebus iam ultimis properabant. Albucius clamabat: ista ratione schemata de rerum natura tolluntur. Arruntius aiebat: tollantur; poterimus sine illis uiuere. Summa rei haec fuit: centumuiri dixerunt, dare ipsos secundum aduersarium Albucii, si iuraret; ille iurauit. Albucius non tulit hanc contumeliam, sed iuratus calumniam sibi inposuit numquam amplius in foro dicere. Erat enim homo summae probitatis qui nec facere iniuriam nec pati sciret. et solebat di
Abbreviated transcription (Latin):
longe deterius senex dixit: ꝗͣ iuuenis dixerat. Nihil enim ad per-¬
fectum etas ei procederat. Cum semper studium eius esset nouum.
I diotissimus est inter oratorias uirtutes. Resq raro procedit. Ma-¬
gno enim temperamento opus est: & occasione quadam ac uirtute
uarie usus est. Sepe illi bene cessit: sepe decidit. Nec tamen mirũ
est si difficulter apprehenditur uitio tam uicina uirtus. Hoc neme
prestitum quam gallione nostro decentius. Iam adolescens cum
magis mirabar. quia tenera etas refugit omne non tantum quod
sordidum sed quod sordido simile est. Raro albutio respondebat for-¬
de dictione sua timeret etiam cum dixisset. Usque eo nullum tẽpus
securi illi erat. Hec illum sollicitudo fugauit aforo: & tamen uni¬
us figure crudelis euentus. Nam in quodam iudicio centumuira¬
li cum diceretur iurisiurandi conditio aliquando facta ab aduer¬

Expanded text:
longe deterius senex dixit quam iuuenis dixerat; nihil enim ad prolonge deterius senex dixit quam iuuenis dixerat; nihil enim ad profectum aetas ei proderat, cum semper studium eius esset nouum. Idiotismos est inter oratorias uirtutes res quae raro procedit: magno enim temperamento opus est et occasione quadam. hac uirtute uarie usus est: saepe illi bene cessit, saepe decidit. nec tamen mirum est si difficulter adprehenditur uitio tam uicina uirtus. Hoc nemo praestitit umquam Gallione nostro decentius. Iam adulescentulus magis mirabar, quia tenera aetas refugit omne non tantum quod sordidum, sed quod sordido simile est. Raro Albucio respondebat forde dictione sua timeret, etiam cum dixisset: usque eo nullum tempus securum erat. Haec illum sollicitudo fugauit a foro et tantum unius figurae crudelis euentus. nam in quodam iudicio centumuirali, cum diceretur iurisiurandi condicio aliquando facta ab aduer
Abbreviated transcription (Latin):
sordibus. non defendi sed inquinari: & hoc equale omnium est ut
uitia sua excusare malint ꝗͣ effugere. Albutius enim non quomo¬
do non esset scolasticus querebat: sed quomodo non uideretur.
N ihil detrahebat ex superuacuo strepitu. Hec sordida uerba ad pa-¬
trocinium aliorum afferebat. Hoc illi accidebat inconstantia iu¬
dicii. Quem proxime dicentem commode audierat: imitari uolebat.
Memini illum omnibus omissis rebus apud fabianum philosophum
tanto iuueniorem ꝗͣ ipse erat cum codicibus sedere. Memini ad mi¬
ratione hermagora stupentem admutationes eius ardescere.Nul-¬
la erat fiducia ingenii sui: & ideo assidua mutatio. Itaq dum gene¬
ra dicendi transferret modo exilis esse uult nudisq rebus habere:
modo horridus & ualens potius ꝗͣ cultus. Modo breuis & concinnus.
Modo nimis se attollit: modonimis deprimit. Ingenio suo illusit: &¬

Expanded text:
sordibus non defendi, sed inquinari: set hoc aequale omnium est, ut sordibus non defendi, sed inquinari: set hoc aequale omnium est, ut uitia sua excusare malint quam effugere. Albucius enim non quomodo non esset scolasticus quaerebat, sed quomodo non uideretur. nihil detrahebat ex superuacuo strepitu; haec sordida uerba ad patrocinium aliorum adferebat. Huc illi accedebat inconstantia iudicii: quem proxime dicentem commode audierat, imitari uolebat. Memini omnibus illum omissis rebus apud Fabianum philosophum tanto iuueniorem quam ipse erat, cum codicibus sedere; memini admiratione Hermagorae stupentem ad imitationem eius arescere. nulla erat fiducia ingenii sui et ideo adsidua mutatio; itaque dum genera dicendi transfert et modo exilis esse uolt nudisque rebus haerere, modo horridus et ualens potius quam cultus, modo breuis et concinnus, modo nimis se attollit, modo nimis se deprimit, ingenio suo inlusit et
Abbreviated transcription (Latin):
est autem tam inimicum ꝗͣ manifesta preparatio. Apparet enim sub¬
esse nescio quid mali. Itaq adhibenda moderatio est ut sit illa pre¬
paratio non confessio. Locum beate implebat. Non posses de in op¬
ia sermonis latini queri: cum illum audires. Tantum orationis
cultum fluebat. Nunquam se torsit quomodo diceret: sed quid
diceret. Sufficiebat illi in quantum noluerat explicandi uis. Itaq
ipse dicere solebat cum uellet ostendere non hesitare se in electione
uerborum. Cum rem animus occupauit: uerba ambiunt. In eq¬
ualitatem in illo mirari libebat. Splendidissimus erat. Idem res
dicebat omnium sordidissimas acetum & puleium & dammam
& philerotem. laternas & sphogias. Nihil putabat esse quod dici in
declamatione non posset. Erat autem illa causa. Timebat ne sco¬
lasticus uideretur. Dum aliud uitium deuitat: incidit in aliud.
N ec uidebat nimium illum orationis sue splendorem his admixtum

Expanded text:
est autem tam inicum quam manifesta praeparatio: apparet enim subest autem tam inicum quam manifesta praeparatio: apparet enim subesse nescio quid mali. itaque moderatio est adhibenda, ut sit illa praeparatio, non cofessio. Locum beate implebat. non posses de inopia sermonis Latini queri, cum illum audires: tantum orationis cultae fluebat; numquam se torsit quomodo diceret, sed quid diceret. sufficiebat illi in quantum uoluerat explicandi uis; itaque ipse dicere solebat, cum uellet ostendere non haesitare se in electione uerborum: cum rem animus occupauit, uerba ambiunt. Inde aequalitatem in illo mirari non licebat. splendidissimus erat: idem res dicebat omnium sordidissimas, acetum et puleium et lanternas et psilothrum et spongias; nihil putabat esse quod dici in declamatione non posset. erat autem illa causa: timebat ne scolasticus uideretur. dum alterum uitium deuitat, incidebat in alterum nec uidebat nimium illum orationis suae splendorem his admixtis
Abbreviated transcription (Latin):
um: quod questionem non tanquam partem controuersie: sed
tanquam controuersiam implebat. Omnis questio suam propo¬
sitionem habebat: suam excusationem: suos ex cessus: suas indi¬
gnationes. Epilogum quoque suum. Ita in unam controuersi.¬
am exponebat plures. Dicebat suam accusationem. Quid ergo:
N on omnis questio per numeros suos implende: quidni: Sed tanquã
accessio: non tanquam summa. Nullum habile membrum est si corpo¬
ri par est. Splendor orationis. Quantus nescio an in nullo alio fue¬
rit. Non tesis magna: sed frasis.Dicebat enim citato cursu & effu
so: sed preparato.Temporalis illi facultas ut affirmabant qui propi¬
us norant non deerat sed putabatur ipse sibi deesse. Sententie qu¬
as optime pollio asinius albas uocabat simplices: aperte nihil occul¬
tum nisi insperatum afferentes: sed uocales & splendide: affectus ef¬
ficaciter mouit. Figurabat egregie. Preparabat suspitiose. Nihil

Expanded text:
um quod quaestionem non tamquam partem controuersiae, sed um quod quaestionem non tamquam partem controuersiae, sed tamquam controuersiam implebat. Omnis quaestio suam propositionem habebat, suam exsecutionem, suos excessus, suas indignationes, epilogum quoque suum. Ita unam controuersiam exponebat, plures dicebat. Quid ergo? non omnis quaestio per numeros suos inplenda est? Quidni? sed tamquam accessio, non tamquam summa. nullum habile membrum est si corpori par est. Splendor orationis quantus nescio an in nullo alio fuerit. Non hexis magna, sed phrasis. dicebat enim citato et effuso cursu, sed praeparatus. Extemporalis illi facultas, ut adfirmabant qui propius norant, non deerat, sed putabat ipse sibi deesse. Sententiae quas optime Pollio Asinius albas uocabat, simplices, apertae, nihil occultum, nihil insperatum adferentes, sed uocales et splendidae. Adfectus efficaciter mouit, figurabat egregie, praeparabat suspiciose. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
NON AUDIERIM TREOUENTER EUM
BERTOTUMANNUM QUINQUIES SEXIES NE POPUIO
diceret ad secretas exercitationes non multi interrumperent: quos
tamen gratie sue penitebat. Alius erat cum turbe committeba se:
alius cum paucitate contentus erat. Incipiebat enim sedens: & siquã¬
do illum produxerat calor. Exurgere audebat. Illa intempestiua
in declamationibus eius philosophia: sine modotunc & sine fine eua¬
gabatur. Raro totam controuersiam implebat. Non posses dicere,
diuisionem esse. Non posses declamationem. Tanquam declamationi
multum deerat. Tanquam diuisioni multum supererat. Cum popu¬
lo diceret. omnes uires suas aduocabat: &ideo non desinebat. Sepe de¬
clamante illo terbucinauit. dum cupit in omni controuersia dicere
non quicquid debet dici: sed quicquid potest. Argumentabatur
moleste magisꝗͣ subtiliter. Argumenta enim argumentis colli¬
gebat: quasi nihil esset satis firmum. Omnes probationes probatio¬
nibus aliis confirmabat. Erat & illud in argumentatione uiti'¬

Expanded text:
non audierim frequenter, cum per totum annum quinquies sexiensue populo diceret, et ad secretas exercitationes non multi inrumperent quos tamen gratiae suae paenitebat. Alius erat cum turbae se committebat, alius cum paucitate contentus erat. incipiebat enim sedens et si quando illum produxerat calor, exsurgere audebat. illa intempestiua in declamationibus eius philosophia sine modo tunc et sine fine euagabatur; raro totam controuersiam implebat: non posses dicere diuisionem esse, non posses declamationem; tamquam declamationi multum deerat, tamquam diuisioni multum supererat. Cum populo diceret omnes uires suas aduocabat et ideo non desinebat. Saepe declamante illo ter bucinauit, dum cupit in omni controuersia dicere non quidquid debet dici, sed quidquid potest. Argumentabatur moleste magis quam subtiliter: argumenta enim argumentis colligabat et quasi nihil esset satis firmum, omnes probationes probationibus aliis confirmabat. erat et illud in argumentatione uiti
Abbreviated transcription (Latin):
cedis damnatus quinquennio exulet. Quidam cum filium &
filiam haberet: imprudentis cedis damnatus: in exilium profectus
solebat uenire in professionem uicinam finibus. Resciuit hoc fili¬
us. cecidit uillicum. Uillicus exclusit patrem. cepit ire ad filiam:
Accusata illa quod exulem recepisset: aduocato fi

Expanded text:
tus quinquennium exulet. Quidam cum filium et filiam haberet, inprudentis caedis damnatus in exsilium profectus solebat uenire in possessionem uicinam finibus. resciit hoc filius, cecidit uilicum; uilicus exclusit patrem. coepit ire ad filiam. accusata illa, quod exsulem recepisset, aduocato fra
Abbreviated transcription (Latin):
Rma uix contigeram. Secuta sunt. He si sumo arma sunt.
si relinquo spolia. Uidisses uere uiolari sepulchrum si illo ue¬
nisset hostis. Uterque quod alteri deerat commodauimus. Ille ui¬
ro arma. Ego armisuirum. Res publica multum consecuta est. Uir.
fortis nihil perdidit. Necessitas est que nauigia iactu ex onerat.
N ecessitas que ruinis incendia opprimit. Necessitas est lex temporis.
Q uicquam non fit legitime pro legibus. Melius cum ipso sepulchro
actum est. in quo notiora sunt. Iterum arma uidtricia. Pro re¬
publica plerunque templa nudantur: & in usum stipendũ dona
conflamus.
PARS ALTERA

Expanded text:
rma uix contigeram; secuta sunt. Haec si sumo, arma sunt, si relinquo, spolia. Vidisses uere uiolari sepulchrum, si illo uenisset hostis. Vterque quod alteri deerat commodauimus: ille uiro arma, ego armis uirum. respublica multum consecuta est, uir fortis nihil perdidit. Necessitas est quae nauigia iactu exonerat, necessitas quae ruinis incendia opprimit: necessitas est lex temporis. Quicquam non fit legitime pro legibus? Melius cum ipso sepulchro actum est, in quo notiora sunt iterum arma uictricia. Pro republica plerumque templa nudantur et in usum stipendii dona conflamus. Pars altera
Abbreviated transcription (Latin):
Rrupit contumeliose tanquam in exulis domum. Peruenit ad
patrem: non pepercit eiuspudori. At ego querebar quod absen¬
ti fecit iniuriam. Non possum obhoc abdicari. quod lege factum est
N on potuisti pater de iniuria iudicare quam non noueras. Multã¬
a nobis extorquentur que nolumus scribere: & tu in ea fortuna eras
in qua posses iniursam accipere. Et ille is erat qui etiam in patriam
facere iniuriam posset. Quia sciebat malam causam suam egit apud
eum qui illam non nouerat. Redit superbus. Iubebat nos optare nu¬
ptias. cogebat. Uidebatur sic & illic coegisse. Aliquid tamen episto¬
la consecutus est. Nemo unquam tardius periit. Collegit ingen¬
tem numerum perditorum. Expugnauit domum. Uexauit pu¬
ellam. hec tibi raptor non narrauerat.
EXTRA

Expanded text:
rupit contumeliose tamquam in exulis domum. Peruenit ad patrem, non pepercit eius pudori. At ego querebar quod absenti fecit iniuriam. Non possum ob hoc abdicari quod lege factum est. Non potuisti, pater, de iniuria iudicare quam non noueras. Multa nobis extorquentur quae nolumus scribere. et tu in ea fortuna eras in qua posses iniuriam accipere, et ille is erat qui etiam in patria facere iniuriam posset. Quia sciebat malam causam suam, egit aput eum qui illam non nouerat. Rediit superbus, iubebat nos optare nuptias, cogebat. uidebatur sic et illic coegisse. Aliquid tamen epistois consecutus est: nemo umquam tardius periit. Collegit ingentem numerum perditorum, expugnauit domum, uexauit puellam. haec tibi raptor non narrauerat. Extra
Abbreviated transcription (Latin):
AGISTRATUS DE CONFESSA SUMAT
SUPPLICIUM. AMISSO QUEDAM UI¬
RO ET DUOBUS UISERIS SUSPENDIT
SE INCIDIT EI LAQUEUM TERTIUS FILIUS. IUA CUM
sacrilegio facto sacrilegus quereretur dixit magistratui se fecisse
sacrilegium: Uult magistratus tanquam de confessa supplicium su¬
mere. Filius contradicit.

Expanded text:
agistratus de confessa sumat supplicium. Amisso quaedam uiro cum duobus liberis, suspendit se. incidit ei laqueum tertius filius. illa, cum sacrilegio facto sacrilegus quaereretur, dixit magistratui se fecisse sacrilegium. uult magistratus tamquam de confessa supplicium sumere; filius contradicit.