comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A morẽ suiq exađ honors̃ et semꝑ ab eis utale querat consiliũ illorũq salubriđ ñ sꝑ
.b : De herede quippiã dispositionẽ ñ implec: Si heredes iussa tes tatoris non
im pleuerint ab ep̃o lociillius omnis res quae ꝥrelicta .ẽ. aufertitur cum fructib
et ceteris ae molum̃tis ut uot adefunet impleaptur. Vt comites et iud iesuiles ꝑso¬
nen ad mittant ad testimonium̃. Suro mopere admomendis comites et iud cefc

Expanded text:
amorem suique gradus honorem, et semper ab eis utile quaerant consilium ilamorem suique gradus honorem, et semper ab eis utile quaerant consilium ilnibus. 87. De herede, si quippiam dispositione non implet. Si heredes iussa testatoris non impleverint, ab episcopo loci illius omnis res, quae his relicta est, auferatur cum fructibus et caeteris emolumentis, ut vota defuncti impleantur. 88. Ut comites et iudices viles personon ad
Abbreviated transcription (Latin):
Detitulo minori ad masorẽ mi grari pulliprbo licitũsit : si in eopmaneat ad quẽ ordinat᷑ ẽ
qđ sinuentꝰ fuerit contras tticuto ld facere : Ea dẽ feriat᷑ sententia qua et ep̃s deminori¬
Ad maiorẽ transinigrauerit sodc̃ : Deplas phemia indm̃: Si q̃ quo libet modo plas ohemia indõ
ct auerit : Ap̃fecto urbis ultimo supplicio subiciat᷑ : Quiuero talẽ cognoscens non
manifes iuerit similit̃ coerceat᷑ ⁊ si p̃fectus urb̵ haec punire neglexerit : pꝰdĩ iudiciũ
prãm in dignationẽ in currat : Deuiduis iuuenib: nec itouelentur
It iuuenes uiducecitone quaquã uelent᷑ usq: dũ ꝓbetꝰ illarũ religio et bona ab eis notss
conuersio : Nefertede eis dẽ dicipossit ab ep̃o : quȩ autẽ in aclicus s̃ ui uentes mortuȩsunt
Vt comites et iudices ep̃is suis consentiant ipsiq eos honorificerecipiant. : Comitibus
idicib reliquoq: popalo expedit ut suis sint ep̃is consentientes et obo ediente ꝓpt̃ dĩ

Expanded text:
De titulo minori ad maiorem migrare nulli presbitero licitum sit, sed in eo permaneat, ad quem ordinatus est. Quod si inventus fuerit contra statuta id facere, eadem feriatur sententia, qua et episconsentur. 84. De blas hemia in Deum. Si quis quolibet modo blasphemiam in Deum iactaverit, a praefecto urbis ultimo supplicio subiciatur. Qui vero talem cognoscens non manifestaverit, similiter coerceatur. Si praefectus urbis haec punire neglexerit, post Dei iudicium nostram indignationem incurrat. 85. De viduis iuvenibus, ne cito vel ntur. Ut iuvenes viduae cito nequaquam velentur, usque dum probetur illarum religio et bona ab eis nota sit conversatio; ne forte de eisdem dici possit ab apostolo: Quae autem in deliciis sunt viventes mortuae sunt. 86. Ut comites et iudices episcopis suis consentiant ipsique eos honorifice recipiant. Comitibus, iudicibus reliquoque populo expedit, ut suis sint episcopis consentientes et oboedientes propter Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus dederit tibi ꝑ singula s tribituas ut iudicent populũ iusto iuditio netin aliquã partẽ
declinent It ibi dixiquobis in illo temporae non possũ solus sustineraeuos quimnhĩs dsuri

Expanded text:
Deus tuus dederit tibi per singulas tribus tuas, ut iudicent populum iusto iuditio, nec in aliquam partem Deus tuus dederit tibi per singulas tribus tuas, ut iudicent populum iusto iuditio, nec in aliquam partem declinent. Item ibi: Dixique vobis in illo tempore, non possum solus sustinere vos, quoniam domi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ optimus periculũ generabatur. DEABBABESIS CONST IRUENDIS
Simłt deposcimus utabbatissis conscituendis. urm̃ specialiter caueatis periculũ sicut uobis
sepae .ẽ admonendum & ꝑdiuinam auctoritatẽ crebius manifescatum DEAΟIU TORB¬
publicaeministris quiui caeurã populũ dĩ regereet gub̵ nareat q iudicaredebent solertis simam
prouidentiã habeatis sem ꝑ illud ad tendentes qđ in libro exodiadmorsendicit᷑. prouideinquid
omni populo uiros potentes & timentes dnmin quibus sit ueritas & quio derint auaritiũ & cons¬
ticuae ex eis tribunos & centuriones & quinquagenarios quiiudicent populũ omnitem porae
qui quid autem maiis fuerit referent adte et ipsiminora tantũ modo iudicen leuius que
tibisi÷ partto inalis honsar ̃ hoc receris implebi simperiũ dñi & pcepta eiꝰ poteris sustenturo
Ondetun libro deutero nomii iudicesinquit et magistros constitues in omnibus portistuis qua scdũs

Expanded text:
non optamus, periculum generabitur. 27. De abbatissis constituenon optamus, periculum generabitur. 27. De abbatissis constitueliter deposcimus, ut in abbatissis constituendis vestrum caveatis periculum; sicut vobis sepe est admonitum, et per divinam auctoritatem crebrius manifestatum.  et reipublicae ministris qui vice vestra populum Dei regere et gubernare atque iudicare debent, sollertissimam providentiam habeatis, semper illud adtendentes quod in libro Exodi ad Moysen dicitur: Provide inquid de omni populo viros prudentes et timentes Deum, in quibus sit veritas et qui oderint avaritiam, et constitae ex eis tribunos et centuriones et quinquagenarios, qui iudicent populum omni tempore. Quicquid autem maius fuerit, referant ad te, et ipsi minora tantummodo iudicent, leviusque tibi sit partito in alios onere. Si hoc feceris, implebis imperium Domini et praecepta eius poteris sustentare. Unde et in libro Deuteronomii: Iudices, inquit, et magistros constitues in omni
Abbreviated transcription (Latin):
hum illimisp̃eibispetie dit̃ pietatiuraẽ suggerim ut bonũ qđ coepiscis doopitulante in desnent ꝑfcereñ gra¬
uemini ⁊ in adimplendis operibĩtitiae & piactatis ac mi sericordi aenullateñ deficiatis qm̃ ñincboantib
sed ꝑseuerantib p̃miũ aet̃ neuitae dacur ł tiuxta ueritatisuocem qui ꝑseueruerie usqilnsineta
he s aliuserit. QUODINEICENDIS & consatuendi sec clesiaerec coribus regem magnamuigilantiuã
ad hibere oporteat: Iterũ monendo mignitudiniurãc suppliciter suģ gerimis
ut detceps. in bonis pastoribus ret toribq in ecelacsusdĩconsti tuendis magnũ studiũ atq soler¬
tissimã adhibeatiscurã : quiasi alit̃ factũ fuerit & or do eccles asticus suã non habebit dignitat
& racligioxpiana in multis labefactando damna decimenti siui patietur. & anime urãe quod

Expanded text:
humillimis precibus specialiter pietati vestrae suggerimus, ut bonum, quod coepistis, Deo opitulante indesinenter perficere non grahumillimis precibus specialiter pietati vestrae suggerimus, ut bonum, quod coepistis, Deo opitulante indesinenter perficere non gravemini, et in adinplendis operibus iustitiae ac misericordiae nullatenus deficiatis; quoniam non inchoantibus, sed perficientibus praemium aeternae vitae datur. Et iuxta Veritatis vocem: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. 26. Quod in eligendis et constituendis ecclesiae rectoribus regem magnam vigilantiam adhibere oporteat. Iterum monendo magnitudini vestrae suppliciter suggerimus, ut deinceps in bonis pastoribus rectoribusque in ecclesiis Dei constituendis magnum studium atque solertissimam adhibeatis curam: quia si aliter factum fuerit, et ordo ecclesiasticus suam non habebit dignitatem, et religio christiana in multis labefactando damna detrimenti sui patietur, et animae vestrae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
scã deuotio Id circomagnũ nobis ademit laborem eo qđ diuinagratiu ad eotot uirtutum p̃rogatiuis
irm̃ repleueritanimum & e ornauerit dignitatem ut non sit nec esse sacerdotibus dñi copiosu¬
bus exemplis qualib& ex agerationeurm animũ honerare. Quare : quiadõ omnipotenti gratius
uberrimas ac multi plices referimꝰ quidatuos piareligione scã deuotione. benigna humilitate
amoreiustitiae operibus misericordiae cacterarũq scãrũ uirtutũ ꝑ feccionesua gratuita piaeta
ditauit ut merito ab omnibus amandi& timen disitis. Verũ quodnos siħ uob caelitus ad tributu
non fuissent cũ temporali periculo ꝓpt̃ autoritu tẽ minis terinrĩ uos ad ea ꝑagenda ad monere
nos ad potiora prouocatis &piũ o portunũq adiucoriũ nobis ferrae deuotissi meturatis prinde

Expanded text:
sancta devotio idcirco magnum nobis ademit laborem, eo quod divina gratia adeo tot virtutum prerogativis sancta devotio idcirco magnum nobis ademit laborem, eo quod divina gratia adeo tot virtutum prerogativis vestrum repleverit aninum et ornaverit dignitatem, ut non sit necesse sacerdotibus Domini copiosioribus exemplis ac qualibet exageratione vestrum animum onerare. Quare quia Deo omnipotenti gratias uberimas ac multamore iustitiae, operibus misericordiae caeterarumque sanctarum virtutum perfectione sua gratuita pietate ditavit, ut merito ab omnibus amandi et imitandi sitis. Verum quod nos, si haec vobis coelitus attributa non fuissent, cum temporali periculo propter auctoritatem ministerii nostri vos ad ea peragenda admonere, orem et admonendo nos ad potiora provocatis, et pium opportunumque adiutorium nobis ferre devotissime curatis. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
in libro sapientiae. Diligita eiustitiam qui iudicatis terram. sentite dedño inbonitate & insim¬
licitate cordis quaeriteillum. It t̃ibi Auditeergo reges & intelligitae. discte iudicesfiniũ
terrae: Praebeteauresuos qui continetis multitudines & placetis uobis inturbis nationum
qm̃datãẽ ad ño potestus uobis & uirtus uobis ab dcissimo qui interrogabit operaurĩ & cogitati
ne quae scđm uoluntatem dñi ãbulastis. Norrende&cito apparel it uobis dñs qm̃ iuditium
durissimuminhis qui p̃sunt fiat. Exiguo enĩ conceditur misericordia. Potente seni potenter
orm̃ tapatiuntur. Non enĩ subtra h& ꝑsonã cuiusquã dñs nec reuebitur cuiusquã d ñsima¬
nitudinem Qm̃ pusillũ & magnũ ipsefecit & e qualiter proomnibus cura ẽilli extunt& alia
innumera scãrũ scripturarũ tescimonia regio nomini et officio conuenientia su ꝑ quibus colligendisurã

Expanded text:
in libro Sapientiae: Diligite iustitiam, qui iudicatis terram: sentite de Domino in bonitate, et in simin libro Sapientiae: Diligite iustitiam, qui iudicatis terram: sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Item ibi: Aterrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitneque secundum voluntatem Dei ambulastis, horrende et cito apparebit vobis Dominus, quoniam iuditium durissimum in his qui praesunt fiat. Exiguo enim conceditur misericordia, potentes enim potenter tormenta paciuntur. Non enim subtrahet personam cuiusquam Dominus, nec reverebitur cuiusquam magnitudinem. Quoniam pusillum et magnum ipse fecit, et equaliter pro omnibus cura est illi. Extant et alia innumera sanctarum scripturarum testimonia regio nomini et officio convenientia, super quibus colligendis vestra
Abbreviated transcription (Latin):
& unum quem que cuius lb& sit ordinis oport& quia si deotioso sermone dõrationem
realditurus ẽ multomagis deminis cerio sibidiuinitus commisso. Deminis terio cuit̃ regis
itulo quitur Cumq sederem qua sirex circum stante exercitũ  crã tumen merentium
consolator. Auri saudiens beatificabat me. &oculu suidens testimonium red debat mihi
qđ liberas sempauperem uoci ferantem : & pupillũ cui noness& adiutor. benedictio perituri
suꝑ ineueniebat & coruiduae consolatussum. iustta indutussũ & uestiuime sicut uestimento
&dia demateiuditiomeo Oculus fuicaeco et pesclicudo. Pat̃ erã puu perũ & causam quo
nesciebam diligentis simeinuesti gaibam. Conterebã molasiniquĩ & dentib illius auferebã
praedam Salomonrex. quised & in solio iuditii dissipatomnẽ malũ intuitusuo. ltĩdẽ

Expanded text:
et unumquemque, cuiuslibet sit ordinis, oportet, quia si de otioso sermone Deo rationem et unumquemque, cuiuslibet sit ordinis, oportet, quia si de otioso sermone Deo rationem redditurus est, multo magis de ministerio sibi divinitus commisso. De ministerio autem regis ita Iob loquitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator; auris audiens beatificabat me et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferantem et pupillam, cui non esset adiutor. Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Iustitia indutus sum, et vestivit me sicut vestimento et diademate iudicio meo. Oculus fui caeco et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam, quam nesciebam, diligentissime investigabam. Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. Salomon: Rex qui sedet in solio iudicii, dissipat omne malum intuitu suo. Item idem
Abbreviated transcription (Latin):
A Regilenã q ministriu spccialit ẽ popuilũ di guber mare & regere camaequt ee se ustiua¬
Rurpalem a concor diũ habeione studere  pscenim deb& primo defenser eẽ erelesiuaru
e seruorũ dĩ uiduarũ or fanorũ c&erorũ q pauperum Nec non &domniũ in digentium
Ipsius eñ terrer⁊ ascudic̃ hauis modi in quantũ pos sibile ẽ esse debe. Primoue nulla
iniusticia fiat Dem de si euenerit ut nullo modo eũ subsis terepermittat. Nee spe
dibiaiscendi siuecu deitiam maleagendi cuiquam relinquat sed scia nt om̃s qm̃ siadis
sus notitiamperuenerit quippiã mali quod ad miserint Nequa qua m incorrectũ
autinultum remanebit sediuxta facti quaditat emerit & moduscorrectionis
Vnde opost& utipsequiiu dex ẽ. iuditium causã pauperum ad seingredi faciat & dili¬
genter. inquirat. Neforte illi qui abeo consatuti sunt. & uicemeius a geredeberit
populo iniuste. aut neglegenter pciuperes oppressiones patipermittunt: Sci reuut̃

Expanded text:
ernare et regere cum aequitate et iustiut pacem et concordiam habeant studere. Ipse enim debet primo defensor esse ecclesiarum et servorum Dei, viduarum, orphanorum caeterorumque pauperum necnon et omnium indigentium. Ipsius enim terror et studium huiusmodi, in quantum possibile est, esse debet; primo ut nulla iniustitia fiat; deinde, si evenerit, ut nullo modo eam subsistere permittat, nec spem delitescendi sive audaciam male agendi cuiquam relinquat; sed sciant omnes, quoniam si ad ipsius notitiam pervenerit quippiam mali quod admiserint, nequaquam incorrectum aut inultum remanebit, sed iuxta facti qualitatem erit et modus iustae correctionis. Unde oportet, ut ipse qui iudex est iudicum, causam pauperum ad se ingredi faciat et diligenter inquirat, ne forte illi, qui ab eo constituti sunt et vicem eius agere debent in populo, iniuste aut neglegenter pauperes oppressiones pati permittant. Scire autem
Abbreviated transcription (Latin):
nib: cauenda sit iudicus: Quia igi᷑ a pło tescapte nonẽ ꝑsonarũ acceptio apuddm̃ et in omnib:¬
iudiciscauenda .ẽ. Multomagis in hoc penitent ax iudiciop̃ caueridebe ut nullus sacerulotum
umquã aut gratia aut hodio alicuius ꝑsone secus iudicet quã qđ incanonib: sacrisi puenerit. Aat qđ llo
qui corporib: medicinã inferretonant᷑. Nequa quã prept̃ ꝑsone cuius lib& acceptionẽ ħ quossinare
cupiunt caucerio Autferre aut duris aliis quib: lib& reb: parcunt : maltomagis ħ obseruandũ ẽ
quiñ corporũ s amiarũ mediciexistunt. Neq: penranida ÷ penitentia quanticate tẽporis s ardo¬
rẽ m̃tis et mortificationẽ corporiscorautẽ contritũ et humiliatũ ds̃ ñ s ꝑnit : DE Mon adiset
castimonialib: : Nemo audeat monachũ ł castimonialẽ feminã adciuile iudiciũ accusare :¬

Expanded text:
Quia igitur apostolo testante non est personarum acceptio apud Deum, et in omnibiudiciis cavenda est, multo magis in hoc poenitentiae iudicio praecaveri debet, ut nullus sacerdotum umquam aut gratia aut odio alicuius personae secus iudicet, quam quod in canonibus sacris invenerit aut quod qui corporibus medicinam inferre conantur, nequaquam propter personae cuiuslibet acceptionem his, quos sanare cupiunt, cauterio aut ferro aut duris aliis quibuslibet rebus parcunt; multo magis his observandum est, qui non corporum, sed animarum medici existunt. Neque pensanda est poenitentia quantitate temporis, sed ardore mentis et mortificatione corporis. Cor autem contritum et humiliatum Deus non spernit. 59. De monachis et sanctimonialibus. Nemo audeat monachum vel sanctimoniales feminas ad civile iudicium accusare
Abbreviated transcription (Latin):
Q uic a ero canonicam professioa mulas part mignoruntia param desidia dehonesaehies
op ereprictiũ dux imus dõ annuente apuad s a crũ conuentũ ut q dictis scerũ pagrũ desidia dehones¬

Expanded text:
Quia vero canonica professio a multis partim ignorantia, partim desidia dehonestabatur, Quia vero canonica professio a multis partim ignorantia, partim desidia dehonestabatur, operae pretium duximus, Deo annuente, apud sacrum conventum, ut ex dictis sanctorum patrum velut e
Abbreviated transcription (Latin):
Quia iux tuscorũ patrũ traditionũ nouimus reseccłae uotia ẽẽ fi delium praeti peccatorum
x patrimoniũ pauperũ Cui non solum habita conseruare uerũ etiam multadõ opitulante
im ferreoptumus Ta menut abeclesia facis denondiuidendis rebs illius ecclesiae suspitionẽ dudi
inceptã poenitus amioueremus. staciumus ut nequenrĩs neq filiorum & dõ dispensante suces¬
sorũ nr̃orum tem porib quinrã uł progenitorum nrorũ uoluntatẽ uł exemplũ imitare uoluerin
& sapientiae eligintur
Sacrorũ canonum nignari ut indi nomine scã et desia suo liberius pociretur honore. Adsensu
epro pria dio cesi remotu ꝑ sonarum & munerum acceptione. obuitar meritum & sapientia
uonũ aeligantur ut exemplo & uerbo sibi subiectis usq quaq: pro desseua leant¬
NICANONICA PRO EESSIONE AMULTISdITUI

Expanded text:
1. Quia iuxta sanctorum patrum traditionem novimus res ecclesiae vota esse fidelium, pretia peccatorum, 1. Quia iuxta sanctorum patrum traditionem novimus res ecclesiae vota esse fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum, cuique non solum habita conservare, verum econferre optamus. Tamen ut ab ecclesiasticis de non dividendis rebus Ecclesiae suspicionem dudum conceptam penitus amoveremus, statuimus ut neque nostris, neque filiorum, et, Deo dispensante, successorum nostrorum temporibus, qui nostram vel progenitorum nostrorum voluntatem vel exemplum imitari voluerint sapientiae eligantur. Sacrorum canonum non ignari, ut in Dei nomine sancta ecclesia suo liberius potiretur honore, adsensum tuta canonum de propria diocesi remota personarum et munerum acceptione ob vitae meritum et sapientiae donum eligantur, ut exemplo et verbo sibi subiectis usquequaque prodesse valeantcanonica professione a multis deturpata.
Abbreviated transcription (Latin):
diniem consacerdoum nr̃c rũ si cutipsi necessitas ex poscebat habuimus.I deo haet
congruentiori et ubcioritem poriuita comitae si ds̃ita an nuerit tractunda Ac considerand a
distulimus qm̃ tunte considerationis. ꝑ feccio & indig& ad sensu et adiutorio principũ & mu¬
ticudine atq deuotione nec non &scudio sacerdotum. Et oboedientia uł concordu populi&
congruentia loci tẽporisq spacio porro deepis pali libertute quam dõ annuente urõq:
adminiculo suffricgante ac dipisci ad dei seruitiũ peragendum cupimus suo intẽporae uob
dicenda adq uobiscũ conferenda reser uauimus quatinus itusit ut & nos m&ipsossalua re
populoq nob subiecto uti lit̃ prodesse atq prouobis &es tubilitateimperiurĩ liberiu suu leumꝰ¬
pertinencia quae non solũ obseruare sed etiam sibi subiectis uł commissis facienda ꝑ doceredebent

Expanded text:
itudinem consacerdotum nostrorum, sicut ipsa necessitas exposcebat, habuimus, ideo haec itudinem consacerdotum nostrorum, sicut ipsa necessitas exposcebat, habuimus, ideo haec congruentiori et aptiori tempore vita comite, si Deus ita annuerit, tractanda ac consideranda distulimus. Quoniam tantae considerationis perfectio indiget assensu et adiutorio principum, et multitudine atque devotione nec non et studio sacerdotum, et oboedientia vel concordia populi, et congruentia loci, temporisque spatio. 7. Porro de episcopali libertate, quam Deo annuente vestroque adminiculo suffragante adipisci ad Dei servitium peragendum cupimus, suo in tempore vobis dicenda atque vobiscum conferenda reservavimus, quatinus ita sit, ut et nosmetipsos salvare, et populo nobis subiecto utiliter prodesse, atque pro vobis et stabilitate imperii vestri liberius valeampertinentia, quae non solum hi observare, sed etiam sibi subiectis vel commissis facienda perdocere debent.
Abbreviated transcription (Latin):
hoe casionibus in tuenienaibus sorosqus eu oritus diuineo sebaebent in causes eoo lesiasacas
nos eltrni bat acerdotes partim neglegen cia purtĩ gnorientiuo cupidiei tt inseula ribi ngotis
et sollicitudinib u ltra quã debuerent saeoc cu pauerint & ac occasione alit̃ quã diuina auc
et genitorenrõ & uuobis multu correctu gracula mur: Si eu quaeu dmonemus prosperiu m succes¬
sumha buerint Crae dimus qđ aꝑ feccionis scatũ urãm. intentio nrã q deuotio deo coo periente
ꝑueni repossit. Verũ tumen quia nouimus stacũ huius regni subtu liconditione & tenore craeuis se
atq dilatum cẽ & a prudencissimis suis q pro decessoribinñs siue scilic& ab ep̃is siuea princisi
banc causam ex coto correccam, Non fuisse propt̃ haet quae suo tẽporie dicipos sunt et pondus
tunte consi derationis prauitatis nraẽiu res excessit qm̃ nec otiũ nec spatium temporis nec pler¬

Expanded text:
occasionibus intervenientibus, secus quam auctoritas divina se habeat, in causas ecclesiasoccasionibus intervenientibus, secus quam auctoritas divina se habeat, in causas ecclesiascupiditate, in secularibus negotiis et sollicitudinibus ultra quam debuerant se occupaverint, et hac occasione aliter quam divina aucet genitore vestro et a vobis multa correcta gratulabantur, si ea quae admonemus prosperum successum habuerint, credimus quod ad perfectionis statum vestra intentio nostraque devotio Deo cooperante pervenire possit. Verum tamen quia novimus statum huius regni sub tali conditione et teneri et crevisse atque dilatatum esse, et a prudentissimis sanctisque predecessoribus nostris, sive scilicet ab episcopis sive a principibus, hanc causam ex toto correctam non fuisse propter haec quae suo tempore dici possunt, et pondus tantae considerationis parvitatis nostre vires excessit, quoniam nec otium nec spatium temporis nec plen
Abbreviated transcription (Latin):
sisas Scilic& quida princibus etreliquo populo uel itaut diuna auccoritus doceat aut aliter ce
uł quidinde ex parte ex totodimissu sit ut nonteneatur. Facemurquia inbus capitulis quae
saperius continentur: Neo non& in his quae prae senti an no conscribi & permis sosuro soburtia c̃priñ
populo hactenus eglerta extiter &alit̃ quam diuina auctoritas sehabeat inbis eo segis se &agert
nouimus: sed sibaecnra sacerdotalis ad monitio effeccumdõ operante perarĩ bonum scu dium
ab hinc optinuerit. Craedimꝰ qđ multa qua ea multis alit̃ que m diuina. auetoritus sehabti
dimis sa sunt: quae nontenebant corrigentur Nã &illud qđ in eisdem capitulis contineni
unnanifescũ fiertequaetausaei deffecerunt ut sacerdotes & principes a recto tramice deuia ssen
Exceptis pmissis capitulis in quibus sicut diximꝰ multa neglegebuntur speciali tertumen unum
obscaculũ ex miltotemporae lã inoleuis secogno uimꝰ. Idẽ qui e & principalis potebas diuers

Expanded text:
is, scilicet quid a principibus et reliquo populo vel ita ut divina auctoritas doceat, aut aliter teneatur, vel quid inde ex parte aut ex toto dimissum sit ut non teneatur, fatemur quia in his capitulis, quae superius continentur, necnon et in his, quae praesenti anno conscribi et per missos vestros ob vitia copopulo hactenus neglecta extiterunt, et aliter, quam divina auctoritas se habeat, in his eos egisse et agere novimus. Sed si haec nostra sacerdotalis admonitio effectum Deo operante per vestrum bonum studium abhinc optinuerit, credimus quod multa, quae a multis aliter, quam divina auctoritas se habeat, dimissa sunt, quae non tenebant, corrigentur. Nam et illud quod in eisdem capitulis continetur, ut manifestum fieret, quae causae id effecerint, ut sacerdotes et prexceptis praemissis capitulis in quibus sicut diximus multa neglegebantur, specialiter uobstaculum ex multo tempore iam inolevisse cognovimus; id est quia et principalis potestas diversis
Abbreviated transcription (Latin):
omnepac Etũ dissoluatur: Omne paccũ post terioridissoluitur pactu. Nomo ueroli ber
statũ suum & peiorare &emeliorarepotest: DEACCVSATΟRBVS demimici domopro deuntibus
Accusa torib deinimicidomo prodeuntibi ñ ẽ craedendum DEFRΛTΑUΑΑ prouisione n
rationabi liter fiat. Ita consulendũ ẽ. fratrib: ut non uideumus descruere
qđ edificatũ .ẽ. si eni qđ ȩdificaui descruo p̃uaricatorẽ in ei pseconstituo DECIERICIS AR MA SUM̃
armauolentes sumpserint. Reꝑtiamis soordinis suigradu in monas cerium penitencias
contruduntur

Expanded text:
omne pactum dissolvatur. Omne pactum posteriori dissolvitur pacto. Homo vero liber statum suum et peiorare et inmeliorare potest. 15. De accusatoribus de inimici domo prodeuntibus. Accusatoribus de inimici domo prodeuntibus non est credendum. 16. De fratrum provisione, ne inrationabiliter fiat. Ita consulendum est fratribus, ut non videamur destruere, quod aedificatum est: si enim quod aedificavi destruo, praarma volentes sumpserint aut sumpserunt, reperti, amisso ordinis sui gradu, in monasterium penitentię contradantur
Abbreviated transcription (Latin):
ł potionũ aꝓpetitu ui dere cognoscant᷑ : Sp̃ittilis aut̃ abscinentia q̃ inpenitentib: potissimũ uigeredeb&
Et quorundã exboꝵ a potionũ ꝑceptiones et desideriũ fugere deba illa einquã Illem agis parsimonie
ser uirecensendũ ẽ qͥ sibiñ solũ quarundã rerũ ꝑceptiones s deletationescerporis penitꝰ inc̃dic̃
mosinarũ largitionẽ quandã sibi ꝓmictunt ippumi tatẽ : delimosi naenĩ : exeingit peccata
Sedeo : quae aut pec essit aace Aut qua casu. aut qualib& funt fragilitate : Eauero quae exin¬
dastria ad cuius lib& libidinẽ explendã Id circofiunt ue elimosinis redimant : Mequciq
eis redimiposs̃ : qr qui hoc ꝑpetrant : uident᷑ dm̃ mercede conducere ut eis inpune petcarelicto
Nonergo idcirco quis peecare deb& ut elimosinã faciae : soldõ elimasinã ftcere debet

Expanded text:
Spiritalis autem abstinentia, quae in poenitentibus potissimum vigere debet, et quorundam ciborum ac potionum perceptiones et desiderium fugere debet. Ille, inquam, ille magis parsimoniae servire censendus est, qui sibi non solum quarundam rerum perceptiones, sed delectationes corporis penitus interdicmosinarum largitionem quandam sibised ea, quae aut necessitate aut quae casu aut qualibet fiunt fragilitate. Ea vero, quae ex industria ad cuiuslibet libidinem explendam idcirco fiunt, ut elimosinis redimantur, nequaquam eis redimi possunt; quia qui hoc perpetrant, videntur Deum mercede conducere, ut eis impune peccare liceat. Non ergo idcirco quis peccare debet, ut elimosinam faciat, sed ideo elimosinam facere debet
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicet᷑ et reociliet᷑: DE ELERICO Adtutelã uocato : Si ts. prbe dia conꝰ suldicẽ altutiĩ¬

Expanded text:
excommunicetur et reconcilietur. 50. De clericoexcommunicetur et reconcilietur. 50. De clerico
Abbreviated transcription (Latin):
tores eiꝰ ł adũ sus ipsas ꝑsonas quos cred der habecit actionẽ. Siuero quis eos ꝓpablict debitote
otione crediderit ł fideiussores receperit : desubstaptia fiscidebicũ conpellat᷑ ex soluere:
DE Eo quires eeles aeꝑfalsã pccriã ł fraudẽ adipis cit᷑. Vt si qͥlibec hominãres edes iaepm dacia
ł mala ingenia in p̃cariãsibi ad quirere ethabere uoluerit. Es post factas p̃carias eadem iñ da¬
tẽ ipsius p̃carie eidẽ ecł e tradidit : similimodo in suã recipicit domincitionẽ : Qodantiquuis
mos penitendi qͥ uixtacanonicã auctoritatẽ agendũ ẽ. liã ab usarecesserit:: Modo penitentsã
agere iuxt ⁊ antiquã ca nonũ institutionẽ in plerisq locis abu surecessit et neq ex comanie indi
xeq rec̃ciliandi anti quimoris erdo seruatur : ut addomno imperatore impserec̃ auiucentu
qualic̃ si qui publicȩpeccat publica multetur penicentia .Vt scđmn ordinẽ canenũ ꝓ̃meritosio &

Expanded text:
s crediderunt, habeant actionem. Si vero quis eos pro publico debito vel exactione crediderit vel fideiussores receperit, de substantia fisci debitum conpellatur exsolvere. 48. De eo qui res ecclesiae per falsam precariam vel fraude adipiscitur. Ut si quislibet hominum res ecclesiae per mendacia vel mala ingenia in precariam sibi adquirere et habere voluerit, et post factas precarias eadem mendatem ipsius precariae eidem ecclesiae tradidit, simili modo in suam recipiat dominationem. 49. Quod antiquus mos poenitendi, qui iuxta canonicam auctoritatem agendus est, iam ab usu recesserit. Modus poenitentiam agere iuxta antiquam canonum institutionem in plerisque locis ab usu recessit, et neque excommunicandi neque reconciliandi antiqui moris ordo servatur; ut a domno imperatore impetretur adiutorium, qualiter, si quis publice peccat, publica multetur poenitentia, ut secundum ordinem canonum pro merito suo quis
Abbreviated transcription (Latin):
tia eiꝰ & p̃cepta & tescimonia sic̃ scriptũ e in legemorsi & in libro paraly pomenon Tuautẽ salomon
filimi scito dm̃ pa tristui & seruiei cordeꝑfecco & animo uoluntario Adtendite etiamti
dequo legitur qđ cum factus ess&uir Accepitux orẽ annam excribusua et genuit e ea filiũ
nom̃ suũ in ponens ei que ab infantiatimeredm̃ docuit & abstinere ab omni petcato iteidẽ
& nolia uerterae fatiemtuam abullo paupere. Ita eni fiat ut nec atea uertatur faciesdũ quomodo
potueris ⁊taestomisetros & actera Itepaulo post. ad tendetabifili abomni fortuicatione aprac¬
eoruxorttuam ne quaquam paciaris erimen Sciresu ꝑbiam num quam incuosen se dat lncuo
corde tdominar ꝑmittus in ipsaem̃sniciua sa p sit omnis ꝑ ditio łtide non posenulta Consibẽ

Expanded text:
tia eius, et praecepta et testimonia, sicut scriptum est in lege Moysi, et in libro Paralipomenon. Tu autem Salomon, tia eius, et praecepta et testimonia, sicut scriptum est in lege Moysi, et in libro Paralipomenon. Tu autem Salomon, fili mi, scito Deum patris tui, et servi ei corde perfecto et animo voluntario. Adtendite etiam Tobiam de quo legitur, quod cum factus esset vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, et genuit ex ea filium nomen suum inponens ei; quem ab infantia timere Deum docuit et abstinere ab omni peccato. Item idem et noli avertere faciem tuam ab ullo paupere. Ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies Domini. Quomodo potueris, ita esto misericors, et cetera. Item paulo post: Adtende tibi fili ab omni fornicatione et preter uxorem tuam nequaquam paciaris crimen scire. Superbiam numquam in tuo sensu aut in tuo corde dominari permittas. In ipsa enim initium sumpsit omnis perdit
Abbreviated transcription (Latin):
raedi iugiter diligenterq: erudiatis. sicuti& facitis & ut inmutuae dilectionis caritate
it frat̃nitatis amorae atq: unanimitatis concordia uicis sim consistunt. sedula pat̃naq:
admonitione insistatis & neinlicitis actib: craeatoris sui offensc̃ incurrant. prouida soler¬
aq circũ speccione nil hominus inuigiletis. Ad tendentes beatũ iob. cuius studiumu
beatus gregorius in moralib: libris scribit circafilio serudiendos taleex titit ut non solũ eos
exterius ꝑ fecto sopere & sermone esficero uorũ iT̃ eorũ corda sacrificu oblatione
mundura Ad tenditeetiũ ad auidinstruentẽ salomonẽ filiũ suum dequo in primo lbr
mala chymlegitur. Egoin qui dingrae diorui ã uniuerse terrae. confortare & esto uir
fortis & obseruacusto dias dñi ditui ut umbules inuiis eiꝰ et custo diuscacrimonias ei &iudi

Expanded text:
re Dei iugiter diligenterque erudiatis, sicuti et facitis, et ut in mutuae dilectionis caritate re Dei iugiter diligenterque erudiatis, sicuti et facitis, et ut in mutuae dilectionis caritate et fraternitatis amore atque unanimitatis concordia vicissim consistant, sedula paternaque admonitione insistatis; et ne inlicitis actibus creatoris sui offensam incurrant, provida solertique circumspectione nihilominus invigiletis, attendentes batum Iob, cuius studium, ut beatus Gregorius in moralibus libris scripsit, circa filios erudiendos tale extitit, ut non solum eos exterius perfectos opere et sermone efficeret, verum etiam eorum corda sacrificii oblatione mundaret. Adtendite etiam et David instruentem Salomonem filium suum, de quo in primo libro Malachim legitur: Ego, inquit, ingredior viam universae terrae. Confortare et esto vir fortis et observa custodias domini Dei tui, ut ambules in viis eius et custodias ceremonia
Abbreviated transcription (Latin):
bone opinioniscondimentum. Curitatẽ pacem atq concordiam omnisi mulo¬
one & calliditate post posita. Ad inuicem habetnt. Vt sec undumdĩuoluntatẽ
etu ram honestatẽ atq totius regnipro fectũ cõmunit̃ decertent & ueri uobis adiutores
omnibus concordit̃ existient : Iunc& enĩuericonsiliarũueriq adiutore surĩ & cocius regnis dubri
es sepoter̃ siunanimes extiterint & inuicẽ dileccionẽ habuerint. dec& quippe ut sacra domus
urã cunctis expettabilis appareat. &imita bilis existat. et fuma suaebonaeo pinionis si uealios
imperiur̃i subiec tos siueexteras nationes abundantissime ꝑfundat Vbugitur om̃s dissen¬
siones et discordiae dirim̃ dae &omnis malitia imperiali auctoritate ẽ conprimenda Nece¬
se ẽ ut quod in alus corrigere decernit. In eaminime. repperiatur. Nam et hoc humi¬
liter obsecrando ad monemu sut liberosurõs quosuobis diuina pietus lurgiriuo luit intimo¬

Expanded text:
bonae opinionis condimentum, caritatem pacem atque concordiam omni simulabonae opinionis condimentum, caritatem pacem atque concordiam omni simulatione et calliditate postposita ad invicem habeant, ut secundum Dei voluntatem et vestram honestatem orditer existant. Tunc etenim veri consiliarii verique adiutores vestri et totius regni salubriter esse poterunt, si unanimes extiterint et in invicem dilectionem habuerint. Decet quippe ut sacra domus vestra cunctis spectabilis appareat et imitabilis existat, et fama suae bonae opinionis sive alios imperii vestri subiectos sive exteras nationes habundantissime perfundat. Ubi igitur omnes dissensiones et discordiae dirimendae et omnis malitia imperiali auctoritate est comprimenda, necesse est, ut quod in aliis corrigere decernit, in ea minime repperiatur. Nam et hoc humiliter obsecrando admonemus, ut liberos vestros, quos vobis divina pietas largiri voluit, in timo
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ multamila & fici& uobsi c locutus ẽ Nonuuleosolus ura negotia suscinere: & pondus
ariurgic. Daatetuoł iuiros sapientes egnaros et querũ conuersatiosit probata incribubusur̃s
Sea& in libro paraly pomenon itulegitur Corisa cuitq rexiosuphat iudicester rae
iracunetis ciuitatibus iuda munitisper singulaloca & praccipiens iudicibun deuit
quid facitis Nonenim hominis exercetisiudicium sed dñi Et quod cumq: iudic aueriais
inuosredundabit. sit timor dñ uobiscũ &cum diligentia cuncta facitae. Nonenim
apud dñm dm̃ urm̃ iniquitas. Necpersonarũ acceptio n eccupi domunerum Rogumus
cĩ ura pictatem propt̃ diuinam misericordiũ uram quaes a lutem ac tocius populiutili¬
tatem. Nec non & regnihonorẽ atq stabilitatem ut urã pietus solertissimã uigila¬
adbibert consiliariurĩ & dignitatis uraẽ misterii custodesq: animeuraẽ & corporis
quidebent eẽ in crac regiũ aliis decus & bonitatis exemplũ & in ex teris nationibus

Expanded text:
sicut locutus est. Non valeo solus vestra negotia sustinere et pondus et iurgia. Date e vobis viros sapientes et gnaros, et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris. Sed in libro Paralipomenon ita legitur: Constituitque rex Iosaphat iudices terrae in cunctis civitatibus Iuda munitis per singula loca, et praecipiens iuditibus: Videte ait quid facitis, non enim hominis exercetis iuditium, sed Domini, et quodcumque iudicaveritis, in vos redundabit. Sit timor Domini vobiscum, et cum diligentia cuncta facite. Non enimum Deum vestrum iniquitas, nec personarum acceptio, nec cupido munerum. Rogamus etiam vestram pietatem propter divinam misericordiam vestramque salutem ac totius populi utilitatem nec non et regni honorem atque stabilitatem, ut vestra pietas sollertissimam atinus consiliarii et dignitatis vestrae ministri custodesque animae vestrae et corporis, qui debent esse intra regnum aliis decus et bonitatis exemplum et in exteris nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
irilicitis locis posetot tantasq pro hibitiones fucere adtẽ tauerit : dignũ ẽ ut grado sui periculum
incurrat. sutiusigitur ẽ missa ñ audiri quam eam ubi non lic& Necoportet caelebrari
Quiaergo qđ saepe in ur̃is concilus prohibitum ẽ. Viduc sin consultis cp̃is uelarinon debere
et eandẽ constitutionem a quib dã p̃uaricarinunc cognouimus pror sus ne deincepsfierit
int̃diximꝰ ut si quis piã prõbrũ deinceps huius constitutionis contumacit̃ trans gressor ex titert

Expanded text:
hibitiones facere adtemptaverit, dignum est, ut gradus sui periculum incurrat. Satius igitur est missam non audiri, quam eam ubi non licet nec oportet, celebrari Quia ergo, quod saepe in nostris conciliis prohibitum est, viduas inconsultis episcopis velari non debere, et eandem constitutionem a quibusdam praevaricari nunc cognovimus, prorsus ne deinceps fieret interdiximus; ut si quispiam presbiterorum deinceps huius constitutionis contumaciter transgress
Abbreviated transcription (Latin):
seribit omnes regesto nannosuocabant: sed postita pie & iuiste & misericordit regenti bus regis
nomen adepti impi a cuero iniuste crudelic̃ q uiuentes princi pantib non reges sedts rannicũ
a ptũ ẽ nomen. Onde &beatus graegorius ait in memoralibus yirosnã q scõs proinde
regesuocariin sacriseloquiis didicimuse quod recttagant sensusqi proprios bene
regunt & motus resistentes sibi rationabili discraetione conponant. Rec teigitur

Expanded text:
scribit, omnes reges tyrannos vocabant. Sed postea pie et iuste et misericorditer regentes regis scribit, omnes reges tyrannos vocabant. Sed postea pie et iuste et misericorditer regentes regis sunt nomen adepti; impie vero, iniuste crudeliterque principantibus non regis, sed tyrannicum aptatum est nomen. Unde et beatus Gregorius ait in Moralibus: « Viros namque sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis didicimus, eo quod recte agant sensusque proprios bene regant et motus resistentes sibi rationabili discretione conponant. Recte igitur
Abbreviated transcription (Latin):
redien do subcinctae & ordinat̃ ad notauimꝰ. sed quũ quã ordine praepostero dehisquae p̃missi
urõ ardentissimodesi derio priussatis facere elegerimus Illud ta men qđ incapitepnus poriendũ
fuerat & ad urãm speciclit̃ ꝑ sonã ministeriũq. ꝑtinerecognouimꝰ nullatenus obliuioni tradidi
mus sed potius uraẽ saluti prospicientes non nulla capitula netessaria fi delit̃ collegimus & uobis
fumilic criter admonitionis gratia porrigenda deuouimus ut aperte atq distinctae in spiu¬
do legendo &ccudiendo urã cognoscere possit solertia dequib & pro quibus in memoratis
conuentib nr̃is secundũ uipũ possibi litatẽnrãrũ fidelit̃ egenimꝰ DEAECΙSGΟCΑBΩLΟ & qualis
in quit arecteagendo uocatur sienĩ pie & iuste & misericor diter regit: meritorex uppella
tusꝰ sihiscaruerit non rex sedtirannus e Antiquitut ẽ utidẽ isydorus in libro debimologuar

Expanded text:
redigendo succincte et ordinatim adnotavimus. Sed quamquam ordine praepostero de his, quae praemredigendo succincte et ordinatim adnotavimus. Sed quamquam ordine praepostero de his, quae praemissa sunt, vestro ardentissimo desiderio prius satisfacere elegerimus, illud tamen, quod in capite prius ponendum fuerat et ad vestram specialiter personam ministeriumque pertinere cognomus, sed potius vestrae saluti prospicientes, nonnulla capitula necessaria fideliter collegimus et vobis familiariter admonitionis gratia porrigenda devovimus, ut aperte atque distincte inspiciendo legendo et audiendo, vestra cognoscere possit sollertia, de quibus et pro quibus in memoratis conventibus nostris secundum virium possibilitatem nostrarum fideliter egerimus. 1. Ut quinquit, a recte agendo vocatur. Si enim pie, et juste, et misericorditer retur. Si his caruerit, non rex, sed tyrannus est. » Antiqui autem, ut idem Isidorus in libro Etymologiarum
Abbreviated transcription (Latin):
tractione uitanda net non & deceteris quae longũ ẽ dinumerare setiã &c lia plura fligitia ꝑnecessa¬
nũ corrigenda quaenosidõ hic in serere ñ nec essariũ duximꝰ qm̃ satis euident̃ in uris capitulis ca con¬
prichensa es sescimus quatuosura autoritate & fideliũ consulta ꝑsirenuo sinissos uros corrigendo
eẽ consuistis  Hae nossi deles & deuotis simi famul & orato resuri iux ta paruitatem sen susurĩ
prout bracuitas tem poris perimisit setundũ scam ordinationem uram debis quata d nrãme con
sacerdo tũ subiettorũq nrorũ correttionẽ &em̃dationẽ ꝑcinere ꝑspeximus nec non & dehis quae
populis necessario adnuncianda etadmonenda p̃uidimus: Illudetiã quoduraẽ pietati depos¬
cendũ modo iudicauimus pauca demultisq: in nr̃is conuenientibus gesta sunt excerpentes in unũ

Expanded text:
tractione vitanda, necnon et de ceteris quae longum est dinumerare. Sunt etiam alia plura flagitia pernecessatractione vitanda, necnon et de ceteris quae longum est dinumerare. Sunt etiam alia plura flagitia pernecessario corrigenda, quae nos ideo hic inserere non necessarium duximus, quoniam satis evidenter in vestris capitulis ea comprehensa esse scimus, quae vos vestra auctoritate et fidelium consultu per strenuos missos vestros corrigenda esse censuistis. Haec fideles nos et devotissimi famuli et oratores vestri iuxta parvitatem sensus nostri, prout brevitas temporis permisit, secundum sanctam osacerdotum subiectorumque nostrorum correctionem et emendationem pertinere perspeximus, necnon et de his, quae populis necessario annuntianda et admonenda praevidimus, illud etiam quod vestrae pietati deposcendum modo iudicavimus, pauca de multis, quae in nostris conventibus gesta sunt excerpentes in unum
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo &icm in castitate uxores sua s diligere cis quit pote usi infirmiori honorem
debitum debeant in pendere Et quod commixtio carnalis cum ax oribus grati
fier debeat prolis nonuoluntatis & qua liter a coitu pregnantium axorum uirs alsa¬
neradumsit Neenoti & qua licer mens tuo temporae uiris abux oribus suis alfinende
It quodhic causa fornicationis ut dñs ait. Non siuxor dimittenda sed potius sustinenda & qđ
hi quic ausa fornicationis dimissis uxoribus suis alias ducunt dñi sententia adulteries senoten¬
tur siutea ã qualiter incesta xp̃ianis cauenda sintfadeunda: & quo dinbasilicis dõdicatis
nonsit fubulis otiosi scurpibus quat & obscenis sermocinationibus uacandũ & negotia secularia
publicaq placita habenda et qđ qui hae i necclesias dĩ faciunt maiora sibi peccata cumulant
Deius teiuditio iudicando & numerũ ac ceptionecauenda. defulso testi monio uitindo & dede

Expanded text:
Quomodo in castitate uxores suas diligere, eisque utpote quasi infirmioribus honorem Quomodo in castitate uxores suas diligere, eisque utpote quasi infirmioribus honorem debitum debeant inpendere. Et quod commixtio carnalis cum uxoribus gratia fieri debeat prolis, non voluptatis, inendum sit; necnon et qualiter menstruo tempore viris ab uxoribus suis abstinendum sit, et quod nisi causa fornicationis, ut Dominus ait, non sit uxor dimhi qui causa fornicationis dimissis uxoribus alias ducunt, Domini sententia adulteri esse notentur. Sive etiam qualiter incesta a christianis cavenda sint, et quod loca Dnon sit fabulis otiosis turpibusque et obscenis sermotinationibus vacandum, et negotia secularia publicaque placita habenda, et quod qui haec in ecclesiis Dei faciunt maiora sibi peccata accumulent. D
Abbreviated transcription (Latin):
suurum patiantur animarum. Hacigiꝰ quacbraeuit̃ p̃missus primũ adiuuante diuina gratia
a nob̵ mduipsis abdicandoformũ & eemplũ alisp̃bertuolumus & fidelibar̃s humilit in notescert
& fidelit denuntic renecess poiudicauimus sed& parroetbias nrãs om̃s ad monendo insfrucre
capimus neqđ ab sit ꝑ suumignorantiã & mũ neglegentiã huiuscemo dimora ferissubiaceint
euls uOGOLVICΙXΟRΗ solaciusa filiorũ habere debeant & qđ coniugũ a do ẽ in fatita
Congessimuseniẽ inopere conuentus nriñ nulla alia capicula adlaicoru fideliũ obserti luo nie¬
u salutẽ ꝑtinentiam quo rum bicommissa prolixitate mentionem tantum ficimus sliore
nosse eosoportent conugium ado esseconstitutum & qđ non sit causaluxurae sede ausa
podusfilorum aꝓpetendum &ut urginitus sicut doctores nri tradunt usq adnaptius si
custo diendee: & uxores babentes neq pelicm neq concubinam habere debeuar

Expanded text:
suarum paciantur animarum. Haec igitur quae breviter praemissa sunt, primum adiuvante divina gratia a nobismetipsis abdicando, formam et exemplum aliis praebere volumus, et fidelibus vestris humiliter innotescere, et fideliter denuntiare necessario iudicamus. Sed et parroechias vestras omnes admonendo instruere cupimus, ne quod absit, per suam ignorantiam et nostram neglegentiam huiuscemodi mortiferis subiaceant23. Quod laici uxores sola causa filiorum habere debeant, et quod coniugium a Deo est institutum. Congessimus etiam in opere conventus nostri nonnulla alia capiet salutem pertinentia, quorum hic ob nimiam prolixitatem mentionem tantum facimus, scilicet quod nosse eos oporteat coniugium a Deo esse constitutum, et quod non sit causa luxuriae sed causa potius filiorum appetendum. Et ut virginitas, sicut doctores nostri tradunt, usque ad nuptias sit custodienda, et uxores habentes neque pelicem neque concubinam habere debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde&psidorus seribit principes nũ q scłinũ quũ intra ec closiã potestatis ad epteculminatenent
ut ꝑcundẽ potestatẽ disciplinã eclesi asticã muniant. Ceterũ intru ec desium potescates neces su¬
nae nonesse utuis uo qđ non pua l& sacerdos efficere ꝑdoc trinae sermonem potestus hoc impera
ꝑdis aplineter rorem: S. epeꝑregnũ terrenũ cuelesteregnum proficit Ut qui intraet elesium posti

Expanded text:
» Unde et Isidorus scribit: « Principes namque seculi nonnunquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, » Unde et Isidorus scribit: « Principes namque seculi nonnunquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra ecclesiam positi
Abbreviated transcription (Latin):
deueritateprae destinationis & gratia scribit. daem̃ tissimus quoq imp̃r nonideo ẽ. uas misericor diae
praeparatu ingloria quia apicemterreni principatus accepit sedisimperualiculmineret ta fideuiuat .
łtuera cordis humilitate p̃ diturcul m̃ regiae dignitatis scae racligionisesubiciat si magis intimo¬
re seruraedõ quã intimorae dominari populo delatetur si in eolenitas i racundiũ mitigat
orna& beni gnitaus potescatẽ sisemugis diligen dũ quã metuendĩ cunctisexibeat si suabiettos salubri t̃
consulat : siusaitia sicteneat ut inisericordiũ non raelinquat si p̃omnib: itu sescãematri secłie catho¬
licaememinerit filiumut eius paci atq tranquillitat ꝑuniũ sũ mundum prodes sesuum faciat
principatum magisenĩ xpianũ regitur ac propagatus imperium dumet clesia sticostatuiper
omnem terram consulitus quã cũ in parte quã cũ qi terrarũ protẽporali securitate pugnatur

Expanded text:
ementissimus quoque imperator non ideo est vas misericordiae preparatum in gloria, quia apicem terreni principatus accepit, sed si imperiali culmine recta fide vivat, et vera cordis humilitate preditus, culmen regiae dignitatis sanctae religioni subiciat; si magis in timore servire Deo, quam in timore dominari populo delectetur, si in eo lenitas iracundiam mitiget, ornet benignitas potestatem, si se magis diligendum quam metuendum cunctis exibeat, si subiectis salubriter consulat, si iustitiam sic teneat ut misericordiam non relinquat, si pre omnibus ita se sancte matris ecclesiae catholicae meminerit filium, ut eius paci atque tranquillitati per universum mundum prodesse suum facïat principatum. Magis enim christianum regitur imperium, dum ecclesiastico statui per omnem t
Abbreviated transcription (Latin):
te m̃ suro decreuerit abbas causa necessi tatis quippiem augeri : inillius maneat potestate: Alio quin hos
omnino puideat ut camis as duas. et tunic asduas et cucullas duas et cappas ducs quib: uero necosse c̃¬
diut᷑ apcriaduo sub tulares ꝑ noctẽ naestate .ii. in lieme uero soccos : saponẽ et uncturã : sufficienĩ¬
dis. Vt in qua dragesima sic̃ et in alio tẽpore uicissim sibi pedes lauent et antiphonas huic officio
c̃gruentes decantent : incaena uero dñ pedes fratrũ siualet abbas lauec et obsculet᷑ et poculũ porriga

Expanded text:
tem decreverit abbas causa necessitatis quippiam augeri, in illius maneat potestate. Alioquin hoc omnino provideat, ut camisias duas, et tunicas duas, et cucullas duas, et cappas duas unusquisque ciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duas, in hieme vero soccos; saponem sufficienadragesima, sicut et in alio tempore, vicissim sibi pedes lavent, et antiphonas huic officio congruentes decantent. In coena vero Domini pedes fratrum, si valet, abbas lavet et osculetur, et demum propria