comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lothario rege francoꝵ. dagobertus filius cuis
monarchiam regni solus obtinuit. A quo
eligius tanta familiaritate habitus ẽ. in
plurimoꝵ eius felicitas ingens gigneret odiui.
Si quidem oderant eum praui quiq qm̃ mignep
oderat ipse suꝑbiam. diligebat ueritatẽ. Et
cũ ess& strenuus. uigis ei erat contra eorum
uesaniam pugna. ꝑpetuumq certamen.
Sed plane illũ boni om̃s ammirabant᷑ et dilige¬
bant. quia nouerant catholicã hominis sei¬
entiam. ac patriȩ cȩlesti mentem iugnes¬

Expanded text:
Clotario rege Francorum, Dagobertus filius ejus Clotario rege Francorum, Dagobertus filius ejus monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum ejus felicitas ingens gigneret odium. Siquidem oderant eum pravi quique, quoniam magnopere oderat ipse superbiam, diligebat veritatem, et cum esset strenuus, jugis ei erat contra eorum vesaniam pugna, perpetuumque certamen; sed plane illum boni omnes admirabantur et diligebant, quia noverant catholicam hominis scientiam, ac patriae coelesti mentem jug
Abbreviated transcription (Latin):
diligebat secretius narrasset. uicissim abeo ex¬
egit. ne usq quo ipse in corpore maneret. eadẽ
cuiquam reuelaret. At ille hec audiens. cepit
continuo animo compungi.cepitq secreta
archanoꝵ eius uis quȩdam interni amoris ac¬
cendere. Iamq ex hoc spretis scłi blandim̃tis.
cupiebat exstudio eligium emulari ad bonũ
Accito etiam germano suo adone inconsilio cõ¬
muni. erant enim uiri incliti optimates aulȩ.
filii scilicet autharii. Hi gͦ communi habito
consilio. ceperunt imitari quȩ ab eligio gere¬
bantur. Eratq eis familiare consortiũ. et cor
unum in dño atq anima una.
nuenit gͦ eligius grãm coram dño. et corã regib
francoꝵ. et ferebatur ei ab omnib testimonũ.
Sintantum ut copiosã molẽ argenti et auri
uł gemmarum absq ulla pensa arege accipe¬
ret. Crescebatq ei honor cum magno fauore.
de die indiem. Et omni exparte ꝓbatus.
uernabat in aula deuotus. Mortuo interea

Expanded text:
diligebat, secretius enarrasset, vicissim ab eo exdiligebat, secretius enarrasset, vicissim ab eo exegit ne usquequo ipse in corpore maneret, eadem cuiquam indicaret. At ille haec audiens coepit continuo animo compungi, coepitque secreta arcanorum ejus vis quaedam interni amoris accendere; jamque ex hoc spretis saeculi blandimentis cupiebat ex studio Eligium aemulari ad bonum; accito etiam germano suo Adone in consilio communi; erant enim viri inclyti optimates aulfilii scilicet Autcharii , – hii ergo, commune habito consilio, coeperunt imitare, quae ab Eligio gerebantur; eratque eis familiare consortium et cor unum in Domino atque anima una. 9. Invenit ergo Eligius gratiam coram Domino et coram regibus Francorum , et ferebatur eius ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemmarum absqret: crescebatque ei honor cum magno favore de die in diem, et omni ex parte probatus vernabat, in aula devotus. Mortuo interea
Abbreviated transcription (Latin):
astitisse repente quendã atq dixisse. Ecce
eligi ex auditȩ sunt p̾ces tuȩ. inditiaq oli
quesita. nunc tͥ concessa. Mox ille excitatꝰ.
odorẽ ausit gratissimum. Sensit etiã ex
gerulo reliquiarũ guatas suanissimas. suꝑ
suũ lenissime defluere caput. Ex qͦ nimis
attonitus surrexit uelocit᷑. et sollicrte conspi¬
ciens. uidit qͣsi balsamum distillare de chris¬
mario. & pallio quo erat opertus. Tanta qͥppe
flagrantia odoris suauissimi totum illud re¬
pleuerat cubiculum. ut etiã ipse iux ibi sub¬
sistere quiuisset. Tunc memor suȩ petitionis
nimiumq largitatẽ bonitatis dĩ miratus. altius
ingemis cens fideli retributione exintimo cor¬
de benedicebat dm̃. qui numquã derelinquit
sperantes in se. Hoc gͦ fuit initium uirtutum eiꝰ
immo ommpotentis dĩ ꝑquẽ om̃s om̃a possunt.
Quod cum uir sẽs sodali suo audoeno nomine.¬
cognomento dadoni. quẽ sicut animã suam

Expanded text:
adstetisse repente quendam atque dixisse: 'Ecce, adstetisse repente quendam atque dixisse: 'Ecce, Eligi, exauditae sunt praeces tuae indiciaque olim quaesita nunc tibi concessa!' Mox ille excitatus odorem hausit gratissimum, sensit etiam ex gerulo reliquiarum guttas suavissimas supra suum lenissimae defluere caput. Ex quo nimis attonitus surrexit velociter, et sollicite conspiciens, vidit quasi balsamum distillare de crismario et pallio quo erat opertus. Tanta quippe flagrantia odoris suavissimi totum illud repleverat cubiculum, ut etiam ipse vix ibi subsistere quivisset. Tunc memor suae petitionis, nimiumque largitatem bonitatis Dei miratus, altius ingemescens, fidelem retributorem ex intimo corde benedicebat Christum, qui numquam derelinquit sperantes in se. Hoc ergo fuit initium virtutum eius, immo omnipotentis Dei, per quem omnes omnia possunt. Quod cum vir scognomento Dadoni, quem sicut animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
uelocior uenia. quam offensa. O felix poeni¬
tentia. quȩ tam uelocit̃ ad se xp̃i traxit mise¬
ricordiam. quȩq non prius assiduo fletu de¬
lictorum flammas extinguendo. frequentiq
ieiunio peccatoꝵ uirus excludendo exttrit.
quã miscđ̃iam quã poscebat adño impetraret.
De talib quippe ꝑmalachiã ꝓphetã dñs dicit.
Dedi ei timorẽ & timuit me. & a facie nominis
mei pauebat. Hinc iterum scriptum ẽ. Timor
dñi. expellit peccatum. Et rursus. Qui timet
dnm̃ nichil trepidabit. & nichil pauebit. qm̃
esset accepta dõ eius poenitentia. quo qͦ ei
modo dignaret᷑ dare notitiã. H abebat itaq
in cubiculo ubi assidue cubitare solitus erat
multoꝵ pignera scõꝵ insup̃mis de pendentia.
subquoꝵ sacro uelamine reclinato. Quo¬
nimirum in loco cum exmore quadã nocte
in oratione ꝓstratus suꝑcilicium incumber&.
somno ingruente oppressus. ueluti trans¬
eundo. in momento obdormiuit. uisũq ẽ ei

Expanded text:
velocior venia, quam offensa! O felix poenivelocior venia, quam offensa! O felix poenitentia, quae tam velociter ad se Christi traxit misericordiam! quaeque non prius assiduo fletu delictorum flammas exstinguendo, frequentique jejunio peccatorum virus excludendo destitit, quam misericordiam quam poscebat a Domino impetraret. De talibus quippe per Malachiam prophetam Dominus dicit: Dedi ei timorem, et timuit me; et a facie nominis mei pavebat . Hinc item scriptum est: Timor Domini expellit peccatum. Et rursus: Qui timet Dominum nihil trepidabit, et non pavebit, quoniam esset accepta Deo ejus poenitentia, quoquo ei modo dignaretur dare notitiam. Habebat itaque in cubiculo, ubi assidue cubitare solitus erat, multorum pignora sanctorum in supremis dependentia, sub quorum sacro velamine reclinato nimirum in loco, cum ex more quadam nocte in oratione prostratus super cilicium incumberet, somno ingruente obpressus, veluti transeundo in momento obdormivit, visumque est ei
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me fluctus. timui dm̃. Ad dñĩ sui pedes
noctib iacebat. manib pectus tundens. genas
lacrimis irrigans. Moderatoq suspirio oculis
ad celum leuatis. illum semꝑ respiciebat quen
quẽ fortasse delinquendo offendisse time¬
bat. ac lacrimabili uoce hȩc crebrius uerba
geminabat. Tibi soli peccaui miserere mei
scđm magnam miscđiam tuam. Et illud beati
iob. Memento inquiens. quia uentus ẽ uita mea.
& parce mͥ. nichil enim sunt dies mei. Et ex
se quodam modo egrediens. illud ante suã pin¬
gebat mentẽ. qđ nec oculus iudit nec auris
audiuit nec in cor hominis ascendit quȩ pre
parauit ds̃ diligentib se. Idcireo ista iugiter
meditando quanto plus ꝓficiebat. tanto plus
humiliabatur ut quanto plus humiliatus fuis¬
set. tanto ampluis ꝓficeret. Cuiꝰ quanta fuit
mestitia. tanta fuit et uenia. Et quantum se
humiltter afflixerat. tanto clementꝰ sublimari
ad no meruit. O profunda benignitas dĩ. Fit

Expanded text:
super me fluctus timui Deum. Ad Domini sui pedes super me fluctus timui Deum. Ad Domini sui pedes noctibus iacebat, manibus pectus tundens, genas lacrimis rigans, moderatoque suspirio, oculis ad caelum levatis, illum semper respiciebat, quem fortasse delinquendo offendisse timebat, ac lacrimabili voce haec crebrius verba geminabat: Tibi soli peccavi; miserere mei secundum magnam misericordiam tuam; et illud beati Iob: Memento, inquiens, quia ventus est vita mea; et: Parce mihi, nihil enim sunt dies mei. Et ex se quodam modo egrediens, illud ante suam pingebat mentem: Quod nec oculus vidit nec auris audivit nec in cor hominis ascendit, quae pparavit Deus diligentibus se . Idcirco ista jugiter meditando quanto plus proficiebat, tanto plus humiliabatur; ut quanto plus humiliatus fuisset, tanto amplius proficeret. Cujus quanta fuit moestitia, tanta fuit et venia; et quantum se humiliter a flixerat, tantum clementer sublimari a Domino meruit. O profunda benignitas Dei! fit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ficta. Proponebat namq aduersus p̃sentes
carnis ardores. futuri supplicii ignes. ac memo
Orabat iugiter ꝓ donis celestib p̃cabatur dm̃
dieb ac noetib illud ex libro iob sepius reuoluens.
go inquit dep̃ cabor dnm̃. & addm̃ ponã eloqͥũ
meum. qui fecit magna & inscrutabilia et
mirabilia absq numero. qui ponit humiles
insublime. et merentes erigit sospitate. Ad¬
imebat sibi saturitatẽ panis. ut cȩleste posset
ꝓ mereri panem. Ora quidem eius ieuiniis pal¬
lebant. corpus aridum marcescebat. sed mens acri
semꝑ ȩternȩ patriȩ amore estuabat. Et unde
grauiora recordabat᷑ inde pacientius leuiora
portabat. Semꝑ enim p̃sentisi uitȩ terminũ
intuens. futurã dei sententiã ac metuenda uidi¬
cia formidabat. sciens scriptum. beatus homo
qui semꝑ ẽ pauidus. Et illud apłi. Cũ timore
it tremore uram salutẽ operamini. Nec ñ &
illud iob dictum. Semꝑ enĩ quasi tumentes

Expanded text:
non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoriOrabat iugiter pro donis caelestibus, praecabatur Deum diebus ac noctibus, illud ex libro Iob crebrius revolvens: Ego, inquit, deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum, qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia absque numero, qui ponit humiles in sublime et merentes erigit sospitate. Adimebat sibi saturitatem panis, ut caelestem possit promerere panem. Ora quidem eius ieiuniis pallebant, corpus aridum marcescebat, sed mens acrius semper aeternae patriae amore aestuabat; et unde graviora recordabatur, inde patientius leviora portabat. Semper enim praesentis vitae terminum intuens, futuram Dei sententiam ac metuenda iudicia formidabat, sciens scriptum: Beatus homo, qui semper est pavidus; et illud apostoli: Cum timore et tremore vestram salutem operamini; necnon et illud Iob dictum: Semper enim quasi tumentes
Abbreviated transcription (Latin):
pepiebut a it inpostione manui facoro
pignorib donaret sacramentũ. Sed ille di¬
uino intutu uerens. recusare humilit̾ omi nisu
temptabat. Cumq instantius id facere com¬
pelleret᷑. anxius ualde cępit mox ubertim lacri¬
mas ꝓfundere. Metuens scilicet regẽ offendere.
septuplumq pauens scis pignorib manꝰ imponere.
Intuens itaq rex eius timerẽ. simulq mirans tan¬
tam uiri deuotionem. desut eum ultra cogere¬
D ed magis blande leniterq demulcens lecissimo
illum uultu dimisit. pollicens se plus eũ ex hoe
iam crediturum. quã si multimoda tune dediss&
iuramenta. Non post longum spacium cũiã
eligius uirilẽ ageret ȩtatem. cupiens se uas deo
exhibere sanetificatum. ac metuens ne aliqua
suũ delicta pectus fuscarent. oninta ad olescenie
sue coram sacerdote confessus ẽ acta. Sieq
sibi austerã imponens poenitentiam. cȩpit fortit
colluctationi carns sp̃e feruore resistere. in
in castitate. in pacientia multa. atq in caritate

Expanded text:
piebat ei, ut inpositione manuum sacris pignoribus donaret sacramentum; sed ille divino intuitu vereng, recusare humiliter omni nisu temptabat. Cumque instantius id facere conpelleretur, anxius valde coepit mox ubertim lacrimas profundere, metuens scilicet regem offendere septuplumque pavens sanctis pignoribus manus inponere. Intuens itaque rex eius timorem simulque mirans tantam viri devotionem, desiit ultra eum cogere, sed magis blande liniterque demulcens laetissimo illum vultu dimisit, pollicens se plus eum ex hoc iam crediturum, quam si multimoda tunc dedisset iuramenta. 7. Non post longum spatium cum iam Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum ac metuens, ut ne aliqua suum delicta pectus fuscarent, omnia adulescentiae suae coram sacerdote confessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim pos ipsius tam quã habitator indomũ¬
ingressus e Post hoc facta ẽ facies eiꝰ tamquã
nix. et postea reuersus ẽ uultus eiꝰ adspeciẽ
suam. Quod cum fieret stupore ꝑcussus obri¬
qui.us petui seribere quȩ ab illo dicebant᷑.
nisi postea quã iusio ipsa transiuit. Dicebat
enum in tempore testimonium diuinȩ scripturȩ
quod ego optime retinebam. Nam scribendi
uel dictandi. ipso die finem fecit. Si quidẽ
ipsum psalmum explere non potuit. Ego uͦ
la cono subcura degebam. statim retuli. At
suanas du ademonio laborauerat in ambro¬

Expanded text:
paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator inpaulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego ver Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at servus, qui daemonio laboraverat, in Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
aut filioꝵ aut ꝓpinquoꝵ causas p̃tendere
ad excusandas excusationes inpeccatis. quando¬
quidem plerosq cęperint etiã celibes sacerdo¬
tes uel leuitas. quib portio ds̃ ẽ. ut illũ eriã
ipsi appetant. Et ue michi misero. quia nec
fine mundi ꝓuocamur ut atam graui iugo
seruitinis liberari uelimus. quod dimirgit
usq ad ꝓfundum inferni. ut faciamus nobis
amicos de iniquo mammona qui nos recipiaes
ineterna tabernacula. At tam̃ beatus ille. qͥ
quando conuersus disruptis uinculis atq ꝓ¬
eeto iugo huiusmodi dominationis tenebit.
& allidet paruulos eius ad petram. hoc ẽ om̃s
o labilis manens. nec reum faciens eum qui
possit dicere. porno mea dñs. Et qui contẽp¬
serit parua multa ꝑcipiet. in suꝑ etuitã et̾nã
possidebit.
Ant paucos uero dies qua lectulo detineret᷑.
cum quattagesimum tertium psalmum dicta¬
rer me excipiente et uidente. subito in modũ
scim breuis ignis caput eius cooperuit. atq

Expanded text:
aut filiorum aut propinquorum causas protendere ad excusandas excusationes in peccatis, quandoquidem plerosque coeperit etiam caeca labes sacerdotes vel levitas, quibus portio Deus est, ut illam etiam ipsi appetant. Et ve mihi misero, quia nec fine mundi provocamur, ut tam gravi iugo servitutis liberari velimus, quod demergit usque ad profundum inferni, ut faciaamicos de iniquo mammona, qui nos recipiant in aeterna tabernacula . Attamen beatus ille qui quandoque conversus, diruptis vinculis, atque projecto jugo hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet parvulos ejus ad petram , hoc est, omnes olabilis manens, nec reum faciens eum, qui possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cserit parva, multa percipiet, insuper et vitam aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib ac necessitatẽ pacientib disꝑsti.
ut apte ei psalmiste uoxe posset congruere.
Disꝑsit dedit pauperib iustitia eius manet
in scłm scłi. Semꝑ enĩ ubicumq ꝑgeret.
sententiam apłi meditabat᷑ dicentis. Haben¬
tes uictũ & uestitũ. his contenti simus. Nam
qui uolunt diuites fieri. incidunt intemp¬
tanonẽ & laqueũ diaboli. Et hȩc iugiter
considerans. faciebat sibi amicos demammo¬
na iniquitatis. qui se reciꝑent in aeterna
tabernacula. Atq ita satagebat. ut cum
hec omnia faceret ostentationẽ penitus¬

Expanded text:
pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, ut apte ei Psalmistae vox posset congruere: Dispersit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi . Semper enim ubicunque pergeret, sententiam Apostoli meditabatur, dicentis: Habentes victum et vestitum, his contenti simus; nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Et haec jugiter considerans faciebat sibi amicos de mammona iniquitatis, qui se reciperent aeterna in tabernacula; atque ita satagebat, ut cum haec omnia faceret, ostentationem penitus
Abbreviated transcription (Latin):
atq subtilis. Corde pius et animo etiã a dbel¬
ligerandum fortis.
fungi partib britannie. nichil ille cunctatꝰ
ꝑrecit tam otius. quã xp̃i caritate securꝰ
Quo cum ꝑuenisset britannoꝵ principẽ aduit.
causas pacti indicauit. pacis obsidem recepit.
Et cũ non nulli uirgia eos uel bella mutuo sibi
indicere estimarent. tanta p̃fatum pͥncipẽ
benignitate et mansuetudine. ac lenitate
attraxit. ut etiã secum eum adducere. facile
suaderet: Commoratꝰ gͦ ibidẽ aliquandu.
rediens demum ꝑduxit secum regem. cum
multo exercitu generis sui. Eumq crioilo in
iulla regi francoꝵ p̾sentans. pacifice confȩ¬
derauit. Qui copiosa munera intulit. sed
uberius muneratusad ꝓpria redut. Sed
quis plene sufficiat enarrare. quantas in eodẽ
ttinere elemosinas eligius fecerit: Nã p̃ter
aurũ ceterasq opes quas distulit. etiã cin¬
gulum suum aureũ eligantissime aptatũ.

Expanded text:
atque subtilis, corde pius, et animo etiam ad belatque subtilis, corde pius, et animo etiam ad belligerandum fortis. fungi partibus Britanniae, nihil ille cunctatus perrexit tam odius, quam Christi charitate securus. Quo cum pervenisset, Britannorum principem adiit, causas pacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli jurgia eos vel bella mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefatum principem benignitate et mansuetudine ac lenitate attraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquandiu, rediens demum perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eumque Crioilo in villa regi Francorum praesentans, pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad propria rediit. Sed quis plene sufficiat enarrare quantas in eodem itinere eleemosynas Eligius fecerit? nam praeter aurum caeterasque opes quas distribuit, etiam suum cingulum aureum elegantissime aptatum
Abbreviated transcription (Latin):
pectus quatere. atq ora lacrimis uberrime
ꝑ fundere. Et cum plerumq: inter ipsa
diuina uerba somno uehement᷑ in gruente
grauaret᷑. ex ipsis quodã modo lectionis
uerbis etiã ꝑsomnũ meditabat᷑. Cumq
subito excitatꝰ lectionẽ expleret. rursus
se seđm morẽ conferebat adorationem.
In quo oꝑe tantũ silentiũ studebat nusquã
caput reflectens. nichilq aliud intendens
ut uix alitum spiraminis eiꝰ quisquã audire
posset. Sane frequenter diuersis excausis. &
noctu et maturius in regis camera uocatus nul¬
latenus pergebat enã si missi assequerentur
missos. prius quã suũ ꝓpositum in xp̃i comple¬
ret obsequiũ. E grediens enim domum. oratio¬
nis et crucis muniebatur signo. Regrediens uͦ
domũ . oratio occurrebat ei prius quã sessio.
Taliter nempe agebat cunctis diebus uitȩ suȩ
et his excereitus ad eternam patriã uigiter
anchlabat. Erat itaq omnimodo affabilis.

Expanded text:
pectus quatere atque ora lacrimis uberrime pectus quatere atque ora lacrimis uberrime perfundere. Et cum plerumque inter ipsa divina verba somno vehementer ingruente gravaretur, ipsa quodam modo lectionis verba etiam per somnum meditabatur. Cumque subito excitatus lectionem expleret, rursus se secundum morem conferebat ad oratiin quo opere tantum silentio studebat, nusquam caput reflectens, nihilque aliud intendens, ut vix halitum spiraminis ejus quisquam audire posset. Sane frequenter diversis ex causis et noctu et maturius in regis cameram vocatus nullatenus pergebat, etiamsi missi assequerentur missos, priusquam suum propositum in Christi compleret obsequium; egrediens enim domo, orationis et crucis muniebatur signo, regrediens vero domum, oratio occurrebat ei priusquam sessio. Taliter nempe agebat cunctis diebus vitae suae, et his exercitiis ad aeternam patriam jugiter anhelabat. Erat itaque omnino affabilis
Abbreviated transcription (Latin):
post psalmodiam et orationẽ reuoluens. &
qͣsi apis prudentissima diuersos exdiuersis
florib legens in aluearium sui pectoris optima
quȩq recondebat. Erat ei consuetudo in noc¬
tib cilicium ante lectulum sternere. seq
aut aprimo crepusculo. aut post paululũ
quietis electulo excutiens suꝑ eum summisso
capite ꝓstratũ orare. sicq plerũq noetem
totam excubiis insistendo cum lacrimis ducere.
Grandis enim ei attributa erat gr̃ã laerima¬
rum. Nam diuersis modis inquantũ hu¬
mana ꝑmittere poterat natura uigit̾ insiste¬
bat. ut omne noctis spacium indi consum¬
meret seruitiũ. Cum enĩ ꝓlixe oraret ꝓ
quodã leuamine intermutens orationem:
psalmos concinebat exordine. Quib longe
cantatis adlectionẽ ilico accedebat. Dumq
sacra uerba ꝑcurreret. uideres repente sup¬
pliciter oculos ad celũ leuare. suspiria suspi¬
rus iungere fletũ lectione miscere. singultib

Expanded text:
post psalmodiam et orationem revolvens, et post psalmodiam et orationem revolvens, et quasi apis prudentissima diversas ex diversis flores legens, in alvearium sui pectoris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo crepusculo aut post paulolum quietis e lectulo excutiens, super eum summisso capite prostratum orare sicque plerumque noctes totas excubiis insistendo cum lacrimis ducere. Grandis enim ei adtributa erat gratia lacrimarum; nam diversis modis, in quantum humana permittere poterat natura, iugiter insistebat, ut omne noctis spatium in Dei consumeret servitium. Cum enim prolixe′ oraret, pro quodam levamine intermittens orationem, psalmos concinebat ex ordine, quibus longe cantatis ad lectionem ilico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repente suppliciter oculos ad caelum levare, suspiria suspiriis iungere, fletum lectioni misceri, singultibus
Abbreviated transcription (Latin):
Intrinsecus uͦ ad carnẽ. cilicium gestabat ex
consuetudine. Postea uͦ cũ adauetius ꝓ fecit.
cuncta ornamenta in egentiũ necessitatib
con sumpsit. Uideres plerũq ire funiculo
cinctum. uilib uestib tectum. quẽ uidebas
dudum radianti auri et geminarũ mole oꝑtũ.
Nonnumquã uͦ cum uideret eum rex. obdeuoti¬
onem amoremq xp̃i expoliatum. subripiens
sibi ipsi dabat ei ꝓprium et indumentum &
cingulum. Dicebat enĩ ñ eẽ dignum hos qui
scło militarent incedere ornatos. et his qͥ xeͦp̃m
cuncta sibi aufferrent. eẽ ingloriosos. Isdẽq
apud regẽ habitans. habebat mansionẽ assidue
sub iunctam. cum dadone. Sicut enim animã
suã. ita diligebat eum. Decuius quidẽ exem¬
plis multa sumpsimus. quȩ nec alonge utiq
narrare sufficimus. Habebat utq in cubiculo
suo multa scoꝵ dependentia pignera. nec ñ
& sacros libros ingiro ꝑ axem plurimos. qͦs

Expanded text:
intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem videbas dudum radientia auri et gemmarum mole opertum. Nonnumquam vero cum videret eum rex ob devotionem amoremque Christi expoliatum, subripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; dicebat enim non esse dignum hos qui saeculo militarent incedere ornatos, et his qui ob Christum cuncta sibi auferrent esse inglorios. Isdemque apud regem habitans habebat mansionem assiduae subiunctam cum Dadone; sicut enim animam suam, ita diligebat illum. De cuius quidem exemplis multa sumsimus, quae nec a longe utique iterare sufficimus. Habebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pignora necnon et sacros libros in giro per axem plurimos; quos
Abbreviated transcription (Latin):
eliguis indigeret. et quibꝰ sui uiris substantiam
disꝑgeret. Unde cumq gͦ ueniret. eligii tamꝰ
fides eum num quã fefelit. Qm̃ ueracit̃ dicit
scriptura. quia hẏlarẽ datorẽ diligit deus.
Et hoc sane non transitoriȩ aut ad momentum
fecit. sed omni pene uitȩ suȩ tempore idagens.
tale galliȩ exemplum reliquit. Sed dum uidi
hominẽ. cur etiã non et formulã eiꝰ depinga ẽ
dus. gerebat cesarie formosam. et crinẽ quoq
circillatum. M anus habebat honestas. et digi¬
tos longos. Angelicum uultum. simplicem &
prudentẽ uisum. Utebat᷑ quidẽ in primor dio.
auro & geminis in habitu. Habebat quoq
⁊onas exauro et gemmis comptas. nec non &
bursas elegant̃ gemmatas. Lin eas uͦ metallo
rimlas. orasq sarcarũ auro oꝑtas. Cuncta
quidẽ uestimenta p̃ciosissima. non qulla etiã
oloserica. Sed his omnib ob ostentationem¬
fugiendã. primo tempore utebatur in palã.

Expanded text:
Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam dispergeret; undecunque ergo veniret, Eligii tamen eum fides nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura: Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale Galliae exemplum reliquit. Sed dum vidi hominem, cur etiam non et formulam ejus depingam? dus; gerebat caesariem formosam, et crinem quoque circillatum, manus habebat honestas et digitos longos, Angelicum vultum, simplicem et prudentem visum: utebatur quidem in primordio auro et gemmis in habitu, habebat quoque zonas ex auro et gemmis comptas, necnon et bursas eleganter gemmatas; lineas vero metallo rutilas, orasque sarcarum auro opertas, cuncta quidem vestimenta pretiosissima, nonnulla etiam holoserica; sed his omnibfugiendam primo tempore utebatur in palam,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ suꝑerat. qui ilico inuitatis apponi debu¬
isset panis. Omnia ut sepe contingebat. eadẽ die
usq aduictum aut in elemosinis redacta. aut in p̃cia
captiuoꝵ erant ab sumpta. Sed cum exfamulis
quidam de circum astanib hec sepius uidentes
ipriderent. non nulli etiã humiit̃ in opiã com¬
puterentur. uniuersos simul uir beatus cohercens
atq refouens aiebat. Quid molesti eftis modi&e
fidei: Numquid qui heliam et iohannem in
deserto pauit. nobis modio in medio cȩtuum suu
fraudabit beneficium: Credo inquit in creato¬
rem meum. qm̃ et si nos non meremur. hi tamen
paupes xp̃i refocilati hodie ipsius dono ab hoc
recedent tabernaculo. Nec mora aliquando
priusquã uerba compleret. pulsabant uiri uesti¬
bulum domus panes cȩteraq necessaria affiuent᷑
deferentes. Quos aut rex ut sepe consueuerat
aut diues quidam ac deuota mutebat ꝑsona.
Omnes enim iam comꝑtum habebant et quibus

Expanded text:
quidem supererat qui illico invitatis apponi debuquidem supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, ut saepe contingebat, eadem die usque ad victum, aut in eleemosynas redactis, aut in pretia captivorum absumptis; sed cum quidam ex famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, nonnulli etiam humiliter inopiam compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque necessaria affluenter deferentes quos aut rex, ut saepe consueverat, aut dives quidam, aut devota mittebat persona; omnes enim jam compertum habebant et quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑdiionem. Nam cũ uesꝑtinis horis sepe post
biduum. ñ numquã uͦ post triduum paratum
accederet sumere cybum. destinatis indiuersa
famulis omnes quos in uenire potuissent egenos
& ꝑegrinos seu mendicos. ac languidos. sibimet
adduei p̃cipiebat. Hoc etiã cunctis diebus. ex¬
ceptis his quib & ipse reficiebat᷑ facrebat. Raro
enim aut certe numquam contingebat. ut cũ
eo pauperes minime conuiuarentur. Quib
aAdueris ipse ꝓprie famuloꝵ int̾cipiens offitiũ
cor necessitatib alacrit᷑ ualde inseruiebat.
A uellens ab humeris sarcinas detersas mantibulis
icrgans aduã manib fundens. merũq scipho
refundens ipse bibere porrigens. buccellam
p pbeis. nnes postremo inordine faciens
nseien a sarnbere ipse panem frangens. ebei
isclenen inferens. Postremo istis ꝑaetis omniũ¬
en sans refacta se inse aut ante eos stans aut
nec non composita. manib etiã lotis nec unus

Expanded text:
et perditionem . Nam cum vespertinis horis saepe post et perditionem . Nam cum vespertinis horis saepe post biduum, nonnunquam vero post triduum, paratum accederet sumere cibum, destinatis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc etiam cunctis diebus exceptis his quibus et ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacriter valde inserviebat, avellens ab humeris sarcinas, detersa mantibulis levigans, aquam manibus fundens, merumque scypho refundens, ipse bibere porrigens, buccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, cibum iisdemque inferens; postremo his peractis omnium fame refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut necnon composita, manibus etiam lotis, ne unus
Abbreviated transcription (Latin):
inquiens illa inplaga. ut ubi pauperum
cetus conspexeris. illic utiq et eligium rep¬
peries. Sicut enim ut dictum ẽ ap es circum¬
dant fauum.ita assidue turbis pauperum
constipatus incedebat eligius. Quib aut ꝑse
aut ꝑfamulum alimoniam pariter et elemosi¬
nam tribuens. benignissime cotidie refouebat.
Habebat enim et loculos ubi aurum distribu¬
endum secum iugit̃ portare consueuerat. Ne
sicubi pauperẽ forturtu obuiasset. dilatio. uel
parua porrigendi intercederet. Qui quot
pauꝑes obuians tot sportellam uices ꝑ uulsam
simplicit̃ dixerim. Trita immoq polita. debe¬
ato digito uidebatur. Quid plura: qͥcquid
habut excepto tegumento et uictu. totum
egenis & monasterus disꝑsit. sciens apłi esse
pceptum. Habentes uictum et uestitum his
contenti simus. Et qui uolunt diuites fieri
in hoc mundo. incidunt intemptationẽ et
aqueum diaboli. & desideria multa in utilia &
nociua. quȩ mergunt h ominem in interitum

Expanded text:
inquiens, illam in plagam, et ubi pauperum coetus conspexeris, illic utique et Eligium reperies: sicut enim, ut dictum est, apes circumdant favum, ita assidue turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebat; habebat enim et loculos ubi aurum distribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi pauperem fortuitu obviasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui quot pauperes obviant, tot sportella vicibus pervulsa ut simpliciter dixerim trita, imoque polita de beato digito videbatur. Quid plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli esse praeceptum: Habentes victum et vestimentum, his contenti simus ; Et: Qui volunt divites fieri in hoc mundo incidunt in tentationem, et laqueum diaboli, et desideria multa et inutilia, et nociva, quae mergunt hominem in interitum
Abbreviated transcription (Latin):
plures quos enume rare ꝑ longũ e. qͥ die
noctuq in eiꝰ camera cum omni studio sol¬
lempniter canonicum adimplere ftudebam
cursum.
ultitudo p̃terea pauꝑũ sic̃ apes adalucarii
Uindiq cotidie ad eum confluebant. Intantũ
ut siquis ignotus aut ꝑ egrinus eligii in qui¬
rens domicilium. cũ ex eo interrogaret
quẽ piã. ia abeo acciperet responsu. Uibe

Expanded text:
plures, quos enumerare perlongum est, qui die plures, quos enumerare perlongum est, qui die noctuque in eius camaram cum omni studio sollemniter canonicum adimplere studebant cursum.Multitudo praeterea pauperum, sicut apes ad alvearium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo interrogaret quempiam, id ab eo reciperet responsum:
Abbreviated transcription (Latin):
ut serui sed potius ut fr̃s cũ eodẽ degerent.
Porro si quos suadere poterat. ut uenerabile
monachoꝵ uitam arripientes. claustra cȩnobii
expeterent. hos tamquam dominos insigniter
honorans uestimenta etiam. et quȩq erant ne¬
cessaria tribuens. ilico archisteriis cum ex¬
ultatione destinatos. cum grandi demũ sollici¬
tudine eoꝵ gerebat curam. H abebat p̃ter ea
secum plures uernaculos in suo contubernio
degentes. sibiq necessario uigiter obtemperan¬
tes. Exquib erat baudericus eiusdem liber
comꝓ uincialis. qui in omnib: honeste ualde eꝰ
curam gerebat. Erat etiã tituenus. genere
sueuus fidelis cubicularius laicus. qui postea
ad mercedis cumulum ꝑuenit interemptus.
N ec ñ & buchinus exgentili conuersus. qui &
ipse postea uenerabilis extrtt. ac ferrariensi
coenobio p̃fuit. Andreas quoq & mariinus
atq iohannes. qui eo etiã ꝓcurante. ad eleri¬
catum ꝑuenire meruerunt. Sed et alii qua

Expanded text:
ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; porro si quos suadere poterat, ut venerabilem monachorum vitam arripientes claustra coenobii expeterent, hos tamquam dominos insigniter honorans, vestimenta etiam et quaeque erant necessaria tribuens, ilico architeriis cum exultatione destinatos, cum grandi demum sollicitudine eorum gerebat curam. Habebat praeterea secum plures vernaculos in suo contubernio degentes sibique necessario iugiter obtemperantes. Ex quibus erat Baudericus eiusdem liber cumprovincialis, qui in omnibus honestae valde eius curam gerebat. Erat etiam Tituinus genere Suevus fidelis cubicularius laicus, qui postea ad mercedis cumulum pervenit interemptus, necnon et Buchinus ex gentili conversus, qui et ipse postea venerabilis extitit ac Ferrariensi coenobio praefuit; Andreas quoque et Martinus atque Iohannes, qui, eo etiam procurante, ad clericatum pervenire meruerunt, sed et alii quam
Abbreviated transcription (Latin):
& in ꝑegrinos xp̃i sepissime faciebat. O quo¬
tiens debitor eẽ uoluit. ut debitorib sub¬
ueniret. Quotiens brachile aureũ. pugnã
quoq auro gemmisq comptam sibi subripuit.
tantũ ut miseris sub ueniret. Ut aut breuit᷑
comp̃hendã. tantã captiuoꝵ multitudinẽ
ꝑ succedentia tempoꝵ spatia aduro demo¬
nioꝵ absoluit uigo. tantasq elemosinas di¬
uerso hominum generi utriusq sexus. diusis
aeccłus ac monasteriis distribuit. ut nullus
ea orator quamuis studiosus. quã uis sit elo¬
quens. adplenum narrare sufficiat. Red ẽptos
enim captiuos ꝓtinus corã rege statuens. iac¬
tats ante eum denariis cartas eis libertatis
tribuebat. Deinde trinã ipsis optionis ꝓpone¬
bat electionem. id est ut si qui uellent iã liberi
ad ꝓpriã remeare patriam. ipse eis quantum
suppetebat p̃beret subsidium. Si qui autem
cum ipso uellent ꝑmanere. libens ualde ac¬
commodabat asensum. ita dum taxat. ñ iã

Expanded text:
et in peregrinos Christi saepissime faciebat. O quoet in peregrinos Christi saepissime faciebat. O quotiens debitor esse voluit, ut debitoribus subveniret? Quotiens brachilem aureum, pungam quoque auro gemmisque comptam sibi subripuit, tantum ut miseris succurreret ? Ut autem breviter conprehendam, tanta captivorum multitudine per succedentia temporum spatia a duro dominorum absolvit iugo tantasque elemosinas diverso hominum genere utriusque sexus, diversis ecclesiis ac monasteriis distribuit, ut nullus ea orator, quamvis studiosus, quamvis sit eloquens, ad plenum narrare sufficiat. Redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, iactatis ante eum denariis , cartas eis libertatis tribuebat. Deinde trium ipsis optionum proponebat electionem: id est, ut si qui velint iam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum subpetebat, praeberet subsidium; si qui autem cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat adsensum, ita dumtaxat non iam
Abbreviated transcription (Latin):
distrahebat. Habebat enim maximum. in
huiusmodi oꝑe studium. Sane ubi cumq
uenundandum intellexisset mancipium. mag¬
na cum miscđia & festinatione occurrens.
mox dato p̃cio liberabat captiuum. Int̾dũ
etiã usq ad uiginti et triginta seu et quinqͦ¬
ginta numero simul acaptiuitate redimebat.
Non numquã uͦ agmen integrum. et usq ad
centum animas. cum naui egrederent᷑ utriꝰq
sexus & diuersis gentib uenientes pariter
liberabat. Romanoꝵ scilicet galloꝵ atq
hritannoꝵ. nec non et mauroꝵ. Sed p̃cipue
ex genere saxonum. qui habunde eo tempo¬
re uelim greges asedib ꝓpriis euulsi. in di¬
uersa distrahebantur. Quod si contigisset.
ut copiosus uendendoꝵ numerus mensuram
p̃cii excederet. cuncta p̃ter corpus ꝓpriũ
quȩ habere poterat usq ad cingulũ et am¬
phibalum nec ñ & uictũ necessariũ. sed et
usq adcalciamenta cunctis se exspoliabat.
tantum modo ut captiuis subueniret. Id etiã

Expanded text:
distrahebat; habebat enim maximum in distrahebat; habebat enim maximum in huiusmodi opere studium. Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna cum misericordia et festinatione occurrens, mox dato praetio liberabat captivum; interdum etiam usque ad viginti et triginta seu et quinquaginta numero simul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, ex diversis gentibus venientes, pariter liberabat, Romanorum scilicet, Gallorum atque Brittanorum necnon et Maurorum, sed praecipuae ex genere Saxonorum, qui abunde eo tempore veluti greges a sedibus propriis evulsi in diversa distrahebantur. Quod si contigisset, ut copiosus venditorum numerus mensuram praetii excideret, cuncta praeter corpus proprium quae habere poterat usque ad cingulum et amphibalum necnon et victum necessarium, sed et usque ad calciamenta cuncta se expoliabat, tantummodo ut captivis subveniret. Id etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inusum regis utensilia quã plurima.
excauro et gemmis. Sedebat fabricans in
de fossũ. & contra eum thillȩ uernaculus
eius. exgenere saxonum. Qui magistri uesti¬
gia sequens. & ipse post modum uenerabile
utam duxit. Sedens gͦ eligius ad opus p̃dictũ.
codicem sibimet p̃ oculis p̃parabat apertum.
ut quoqͦ genere laborans diuinum ꝑciperet
mandatum. Dic gͥ duplum gerens offitium.
manus usib hominum. mentẽ usui mancipa¬
bat diuino. Fraglabat eius ubiq fama. intan¬
tum ut si qui exromana uł italica aut gothi¬
ca. uel quali cumq ꝓuintia legationis federe.
alia qua cũq excausa palatium regis francoꝵ
adire pararent. non prius regi occurrerent.
quã eligium aggrederentur uł iuuamen
alimoniȩ abeo poscentes. uel certe consilium
salubre poscentes. Confluebantq ad eum
undiq uiri religiosi. aduenȩ quoq et mona¬
chi. Et quicquid militare poterat aut eis
in elemosinã dabat. aut certe captiuoꝵ inp̃cia

Expanded text:
in usu regis utensilia quam plurima in usu regis utensilia quam plurima ex auro et gemmis; sedebat fabricans in defossum et contra eum Thille vernaculus eius ex genere Saxonico, qui magistri vestigia sequens, et ipse postmodum venerabilem vitam duxit. Sedens ergo Eligius ad opus praedictum, codicem sibimet prae oculis praeparabat apertum, ut quoquo genere laborans divinum perciperet mandatum. Sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Flagrabat eius ubique fama in tantum, ut si qui ex Romana vel Italica aut Gothica vel qualecumque provintia legationis foedere aut alia quacumque ex causa palatium regis Francorum adire pararent, non prius regi occurrerent quam Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consilium salubre quaerentes. Confluebantque ad eum undique viri religiosi, advenae quoque et monachi, et quicquid militare poterat, aut eis in elemosinam dabat aut certe captivorum in praetia
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dieb cunctis horis di flagitabat pre¬
sidium. ut dignus post mundi luem. poss&
ꝑuenire ad brauium. Res temporarias
tribuebat egenis. ut ꝓhisdẽ mercaretur
paradysi delicias. Oeuitabat quidẽ suꝑbiã.
amplectabatur humilitatẽ. dĩ semꝑ aicriliũ
rogans. finẽ iugit felicẽ postulans. Quis
enim illo tempore humilitatẽ eiuscernens.
non ꝓtinus compungeret᷑ : Aut qͥs amator
pecuniȩ. eiꝰ humanitatẽ ac parsimoniam
deuotionẽ quoq et studium aspiciens. ñ
confestim ammirando obstuꝑesteret : Nam
quicquid bonoꝵ in principio arripuerat.
usq ad finẽ uitȩ nullis negotiis passus ẽ
implicari. sed integrũ & semͦ ꝓpositũ seruans.
innullo acceptam regulã commutauit.
Sub habitii enĩ altius semꝑ alteri militauit.
& quiequid habere potuit inmundo. xp̃o
tradidit extoto.
ollebat itaq magis ac magis: inuigiliis.
inieiuniis. atq incaritate. Fabricabat

Expanded text:
autem diebus, cunctis horis Dei flagitabat praeautem diebus, cunctis horis Dei flagitabat praesidium, ut dignus post mundi lucem posset pervenire ad bravium. Res temporales tribuebat egenis, ut per easdem mercaretur paradisi delicias. Devitabat quidem superbiam, amplectebatur humilitatem, Dei semper auxilium rogans, finem jugiter felicem postulans. Quis enim illo tempore humilitatem ejus cernens, non protinus compungeretur? aut quis amator pecuniae ejus humanitatem ac parcimoniam, devotionem quoque et studium aspiciens, non confestim admirando obstupesceret? Nam quidquid bonorum in principio arripuit, usque ad finem vitae nullis negotiis passus est implicari; sed integrum et sanctum propositum servans, in nullo coeptam regulam commutavit. Sub habitu enim alterius semper alteri militavit, et quidquid habere potuit in mundo, Christo tradidit ex toto. ollebat itaque magis ac magis in vigiliis, in ieiuniis atque in caritate. Fabricabat
Abbreviated transcription (Latin):
honestas. inieiunio hilaritas. Animus eñi
eiꝰ in modestissimo corporis habitu appare¬
bat. Erat etiã parcus insermone. blandusq
ineloquio. Tr istẽq immoq dolentẽ dulei c̃¬
solabatur affatu. Hoc ꝓferebat ex labus. qd̾
mentẽ edificaret audientis. fiebatq eiꝰ sermo.
expectationi aeccłe utilis. Nichil enim ex
omnib que egisset. bonis meritis suis tribu¬
ebat nichilq in uirib suis umquã p̃sumebat.
sed omne opus suum addm̃ semꝑ conferens.
incimetis aetib eius auxilium implorabat.
Bonũ qđ didicerat docebet. uerba tam̃ oꝑib
ꝓcedebat. sciens qm̃ ñ ẽ laude dignum qd
docet quis. nisi dictis facta conumxerit. sed
potius si quod docet facit. tunc gloriosus
habebitur. Unde et apłs dicit. ne cũ aliis
predicauerim. ipse reꝓbus efficiar. H ostem
p̃terea inuisibile orationib et p̃cibꝰ repellere
iugiter contendebat. pugnans ore ñ gladio
orationib non telo. p̃cib non ferro. Cunctis

Expanded text:
honestas, in jejunio hilaritas; animus enim ejus in modestissimo corporis habitu apparebat: erat etiam parcus in sermone, blandusque in eloquio, tristem imoque dolentem dulci consolabatur affatu. Hoc proferebat ex labiis quod mentem aedificaret audientis; fiebatque ejus sermo exspectationi Ecclesiae utilis; nihil enim ex omnibus quae egisset bonis meritis suis tribuebat, nihilque in viribus suis unquam praesumebat, sed omne opus suum ad Deum semper conferens, in cunctis actibus ejus auxilium implorabat. Bonum quod didicerat docebat, verba tamen operibus praecedebat, sciens quoniam non est laude dignum qdocet quis, nisi dictis facta conjunxerit, sed potius si quod docet et facit, tunc gloriosus habebitur. Unde et Apostolus dicit: Ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Hostem praeterea invisibilem orationibus et precibus repellere jugiter contendebat, pugnans ore, non gladio; orationibus, non telo, precibus, non ferro. Cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
niras tua concedat. quo possim ibi et michi
& tibi scalam construere ꝑquã mereamur
ad celestia regna uterq conscendere. Quã
eiꝰ petiuonẽ libenter rex sicut solebat annuit
eo quod poposcerat sine mora dato p̃cepto
concessit. E rat enim tempus quo census publicꝰ
exeodẽ pago regi thesauro exigebat᷑ in fel¬
rendus. Sed cum omnis census inunũ eollect
egi pararetur ferendus. ac uellet domesticꝰ
simul & monetarius adhuc aurum ipsum
soimacis coctione purgare. ut uxta ritum
merissimũ ac ritilũ aule regis p̃sentaretur
conelsi mesuebat enim p̾dum esse eligio
concessum toro nisu atq conatu ꝑ triauũ
po erusridium labori insistentes mnulla

Expanded text:
nitas tua concedat, quo possim ibi et mihi nitas tua concedat, quo possim ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad coelestia regna uterque conscendere. Quam ejus petitionem libenter rex sicut solebat annuit, et quod poposcerat sine mora dato praecepto concessit. Erat enim tempus quo census publicus ex eodem pago regis thesauro exigebatur inferendus, sed cum omnis census in unum collectus regi pararetur ferendus, ac vellet domesticus simul et monetarius adhuc aurum ipsum fornacis coctione purgare, ut juxta ritum, purissimum ac rutilum aulae regis praesentaretur metallum nesciebant enim praedium esse Eligio concessum toto nisu atque conatu per triduum vel quatriduum labori insistentes, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
fugeret. ne in hoc scło laudes humanas suo
ꝓopere reciperet. Nam numquã ꝓexcellentia
sua ẽ inflatus insuꝑbiam. numquã conseruos
suos addicta fronte contempsit. Sed cunctis
ipse amabilis. principes diligebat ut patres
uenerabat᷑ ut dominos. Coꝵ etiã ministros.
ac uniuersum palatii ordinem quo regalis
frequentat᷑ ambitio. concordissimo sibi carita¬
tis conglutinauerat uineulo.
inelytus. ita ut nullus ei similis fuerit in cunc¬
tis retro francoꝵ regib intantũ diligebat
eum ut frequenter cateruis principum op¬
timatum quoq & ducum atq ep̃oꝵ se sub¬
trahens. eligii secreta pateret conciliabula.
Nam quiequid eunde eliguus postulasset. absq
ulla dilatione impetrabat. Quicquid uero
adipisci potiusset. in elemosinis egentium.
inp̃cia captiuoꝵ. in remedia debiliũ expen¬
debat. Unde & ipse princeps libentissime
uillã quandã in rurȩ lemouicino cognominatã
sollempniacũ dicens. H ane m dñe mi rex sere¬

Expanded text:
fugeret, ne in hoc saeculo laudes humanas suo pro opere reciperet; nam nunquam pro excellentia sua est elatus in superbiam, nunquam servos suos obducta fronte contempsit; sed cunctis ipse amabilis, principes diligebat ut fratres, venerabatur ut dominos, eorum etiam ministros, ac universum Palatii ordinem, quos regalis frequentatur ambitio, concordissimo sibi charitatis conglutinaverat vinculo. inclytus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervis principum, optimatum quoque, et ducum atque episcoporum se subtrahens, Eligii secreta peteret conciliabula; nam quidquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione impetrabat, quidquid vero adipisci potuisset, in eleemosynas egentium, in pretia captivorum, in remedia debilium expendebat, un e et ipse princeps libentissime villam quamdam in rure Lemovicino cognominante Solemniacodicens: Hanc mihi, Domine mi rex, sere